comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. Hic autem a sole resplendet dũ
cauȩ nubes ex adu̾so raditm solis accipiunt:
& arcꝰ speciem fingt̃. Cuiuariꝰcolor ẽ: quia
aqͣ tenuis. aer lucidꝰ. ⁊ nubes caligantes ir¬
radiate illi uarios creant colores. Arcꝰ aut̃.
se ⁊ hoĩes. atq omnem animam uiuam:
ne ꝑdat eam diluuio. Nam qͦd ille apparce
innubib ⁊ nunqͣm nͥ de sole resplendet:
⁊ õib scͥpturis diuinis tanqmͣ dintibib.
uirtutẽ agnosct̾ xp̃i. Nam qͦd in eodem
arcu color aquȩ ⁊ ignis simul ostendit᷑:
qͥa ex parte ceruleus est ⁊ ex parte rubicũ
dusapparet. qͦd utͥusq iudicii testis sit.
diluuii ultͣ delebit᷑. Sris. id ẽ arcꝰ. duoꝵ
iudicioꝵ di fuguram hab̾e dr: hoc ẽ pͥmi
in apocalipsi. Iyrisincircuitu eiꝰ. Sereni¬
tas. est indulgentia delictoꝵ. ꝑ sanguinẽ
iħu xp̃i pꝰ tenebͣs pecc̃oꝵ data: ut est illud
in euangłio. facto ues pere. dicitis. se¬
renum erit: rubicundum ẽ enim cȩlum.¬

Expanded text:
descendat. Hic autem a sole resplendet, dum vae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt. Cui varius color est: quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes irradiatae illi varios creant colores. Arcus autem se et homines atque omnem animam uiuam, ne perdat eam diluuio, arcum, qui adparet in nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: et omnibus Scripturis divinis, tanquam Dei nubibus, virtutem agnoscunt Christi. Nam quod in eodem arcu color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte caeruleus esdus, apparet, quod utriusque judicii testis sit: diluvii ultra delebitur. Iris, id est, arcus, duorum judiciorum Dei figuram habere dicitur: hoc est, primi, in Apocalypsi: Et iris in circuitu ejus . Serenitas est indulgentia delictorum per sanguinem Jesu Christi post tenebras peccatorum data, ut est illud in Evangelio: Facta vespere dicitis: Serenum erit, rubicundum est enim coelum
Abbreviated transcription (Latin):
Uctacio a laterum complexu uoca¬
ta. quib comminuis certantes nitun¬
tur. qui greca appellatione. athle¬
tȩ uocantur. Nam et luctacio nr̃a spi¬
ritalis ẽ. ñ carnalis: qr teste apło ñ est

Expanded text:
uctatio a laterum complexu, vocata, quibus cominus certantes innituntur: qui Graeca appellatione athletae vocantur. Nam et luctatio nostra spiritalis est, non carnalis: quia, teste Apost
Abbreviated transcription (Latin):
enim nomine. potestates suꝑnȩ ut supͣ
ostendimꝰ designant᷑: ut in psalmo.
Qui fac̃ angłos suos sp̃s. Angł̃s autem
est nuncitis pat̾nȩ uoluntatis. Unde
ꝓpła ait. Uenit ad templum suum
dominator quem uos uultis: &e angłs te¬
stamenti quem uos desideratis. Angl̃s.
ioħs p̾eursor in malachia uocatur: ut
ẽ illud. Ecce mitto angłm meum ante
faciem tuam. Simili qͦq mͦ & in apo¬
calipsi ubi p̃lia describunt᷑: ita legit᷑.
Uidi angłm fortem uolantem ꝑ medi¬
um celum. Angłi. sci p̃dicatores uo

Expanded text:
enim nomine potestates supernae, ut supra enim nomine potestates supernae, ut supra ostendimus, designantur, ut in psalmo: Qui facit angelos suos spiritus . Angelus autem est, nuntius paternae voluntatis. Unde propheta ait: Venit ad templum suum dominatorem, quem vos vultis, et angelus testamenti, quem vos desideratis. Angelus Joannes praecursor in Malachia vocatur, ut est illud: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Simili quoque modo et in Apocalypsi, ubi praelia describuntur, ita legitur: Vidi angelum Dei fortem volantem per medium c
Abbreviated transcription (Latin):
atq in ipso suo ardore requies cunt.
Amando ardent: loquendo & alios
accendunt. Et quos u̾bo tangunt: ar-¬
dere ꝓtinꝰ in deiamore faciunt. Quid
gͦ istos. nͥ seraphin dixerim: quorum
cor in igne conu̾sum. lucet & urit: qͥa
& mentium ocłos ad suꝑna illumi-¬
nant: & compungendo in fletib. uitio¬
rum rubiginem purgant. Qui gͦ ita
ad amorem sui conditoris inflãmati
sunt. Quo isti nͥ int̾ seraphin nume¬
rum. sortem suȩ uocationis acceꝑunt:
Ue autem animȩ qͦ in se de his bonis
que numerauimꝰ. minime aliquid re¬
cognos cit. Eiq adhuc ue deteriꝰ im¬
minet: si ce pͥuatam se donis intelligit.
& nequaquam gemit. Quisquis gͦ ta¬
lis est fr̃s mei. gem̃d est ualde: quia ñ
gemit. Pensemꝰ gͥ accepta electorum
munera. & uirtute qua possum ad
amorem tante sortis anhelemꝰ: qͥ in se
donoꝵ gratiam minime recognos cit.
gemat: qui uͦ in se minora cognos cit:
maiora aliis non inuideat. Angłor

Expanded text:
atque in suo ipso ardore requiescunt, atque in suo ipso ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt; et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos, nisi seraphim, dixerim, quorum cor in ignem conversum lucet et urit: quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant: quia ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt, quo isti, nisi inter seraphin numerum, sortem suae vocationis acceperunt? Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus, minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, sed privatam se donis intelligit et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus igitur accepta electorum munera, et virtute qua possumus, ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit, gemat; qui vero minora in se cognoscit, majora aliis non invideat. Angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
mentib dũ diuina contemplatio p̃¬
sto est: in his uelut in throno suo dñs
p̃sidens. aliorum facta examinat: ce
cuncta mirabilit̾ de sua sede dispen-¬
sunt. uel qͦ. nisi ad suꝑnarum sediũ
numeros asscribunt᷑ ꝑ quos dum sc̃a
eccłia regit᷑: plerunq de quibdam su¬
isinfirmis actib. etiam electi iudican¬
tur. Et sunt non nulli. qui tanta dei
ac ꝓximi dilectione pleni sunt: ut
cherubin nominentur. Quia enim
ut p̾fati sumus. cherubin plenitudo
scientiȩ dr. & paulo dicente didicimꝰ
quia plenitudo legis caritas: omnes qͥ
dei & ꝓximi caritate cet̾is ampliꝰ pleni
sunt: meritorum suoꝵ sortem int̾ che¬
rubin numeros ꝑceperunt. Et sunt ñ¬
nulli. qui suꝑnȩ contemplationis amo¬
re accensi. in solo conditoris sui desidio
anhelant: nil iam in hoc mundo eupi¬
unt: solo et̾nitatis amore pascunt᷑. Ter¬
rena qͦq abiciunt: cuncta temporalia
m̃te trans cendunt: amant & ardent:

Expanded text:
mentibus dum divina contemplatio praementibus dum divina contemplatio praesto est, in his, velut in throno suo, Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensunt? Vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut jure cherubim nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus: Quia plenitudo legis charitas ; omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt, meritorum suorum sortem inter cherubim numero perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis amore accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent:
Abbreviated transcription (Latin):
ce numerum congruunt: Et suns
non nulli qui etiam de obsessis cor¬
poribus malignos sp̃s fugant: eosq¬
uirtute orationis. ce ui acceptȩ potesta¬
tis eieiunt. Quo itaq isti meritum
suum: nͥ int̾ potestatum cȩlestium nu¬
merum sortiunt᷑: Et sunt ñ nulli qͥ
acceptis uirtutib. etiam electorũ ho-¬
minum merita transcendunt. Cũq
et bonis meliores sunt: electis quoq
frib pͥncipantur. Quo gͦ isti sortem
suam: nͥ int̾ principatuum numerũ
acceperunt: Et sunt non nulli. qͥ sic
in semetipsis cunctis uitiis omnibusq
desideriis dominant᷑: ut ipso iure
mundiciȩ. dii int̾ homines uocent᷑.
Unde ce ad moysen dr. Ecce constitui
numeros dominantium currunt:
Et sunt nonnulli qui dum sibimet¬
ipsis uigilanti cura dominantur. dũ
se sollicita intentione discutiunt. di¬
uino timori semꝑ inherentes. hoc in
munere uirtutis accipiunt: ut iudi¬
care recte & alios possint. Quoꝵ ꝓfect̾o

Expanded text:
et numerum congruunt? Et sunt et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosquvirtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui numeros dominatuum, currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibi metipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt ut judicare recte et alios possint: quorum profecto
Abbreviated transcription (Latin):
Debemus ce nos aliquid ex illis di¬
stinctionib suꝑnorum ciuium ad
usum nr̃ȩ conu̾sationis trahere:
nosq ipsos ad incrementa uirtu¬
tum bonis studiis inflammare. Qͥa
enim illic tanta ascensura creditur
multitudo hominum. quanta
multitudo remansit angłorum:
suꝑest. ut ipsi quoq homines qͥ ad
cȩlestem patriam redeunt: ex eis
agminib aliqͥd illuc reuertentes
imitentur. Distinetȩ nanq conu̾sa¬
tiones hominum. singłorum agmi¬
num ordinib congruunt: ce in eoꝵ
sortem ꝑ conu̾s ationis similitudi¬
qui parua capiunt: s tamen hec eade
parua pie annunciare fr̃ibus non
desistunt. Isti itaq in angłorum nu¬
merum currunt. Et sunt ñ nulli:
qui diuinȩ largitatis munere refec¬
ti secretorum cęlestium summa. c
caꝑe p̃ualent &e nunciare. Quo gͦ
isti. nisi int̾ archangłorum nume¬
rum deputantur: Et sunt qͥ mira
faciunt: signa ualent̾ oꝑant᷑. Quo
gͥ isti. nͥ ad suꝑnaꝵ uirtutum sortẽ

Expanded text:
» debemus et nos aliquid ex illis di» debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illic ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit Angelorum; superest, ut ipsi quoque homines, qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur; distinctae namque conversationes hominum, singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudiqui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem
Abbreviated transcription (Latin):
tes: nichil aliud dulce habent. nͥ eũ
a qͦ creati sunt. Quod autem duose¬
raphin in ysaia legunt᷑: figuraliter
uet̾is & noui testamenti significationẽ
ostendunt. Ideo uͦ faciem &e pedes dñi¬
oꝑiunt: quia p̃t̾rta ante mundum.
& futura post mundum scire ñ pos¬
sumus: s media tantum. eoꝵs testimo¬
nio contemplamur. Singłi senas
alas habent: quia de fabrica tantũ
mundi que in sex dieb facta est
in p̃senti scło nouimus. Quod cla¬
mãt ter sc̃s alter ad alterum trinitatiᷤᷤ
inuna diuinitate demonstrat miste¬
rium. S qͥd ꝓdest nos de angłicis
sp̃itibus ipsa ꝑstringere: si non stude.¬
amus hec etiam ad nr̃os ꝓfectus.
congrua consideratione diriuare:
Quia enim suꝑna illa ciuitas ex an¬
gelis & hominib constat. ad quam
tantum credimꝰ humanum genus
ascenderet. quantos illic contigit
electos anglos remansisse. Sicut
scriptum est. Statuit t̾minos genti¬
um scđm numerum angelorum di:

Expanded text:
tes, nihil aliud dulce habent nisi eum tes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia 6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quoperiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter, Sanctus, alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat: ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic electos angelos remansisse sicut scriptum est, « statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto magis claritate diuini luminis
inflammant᷑. Hec gͥ uocabula ag¬
minum angłors.ita sunt specialia
ordini singłoꝵ: ut tam̃ sint ex parte
communia omnium. Nam dũ thro¬
ni. dei sedes in quorundam angłoꝵ
ordine specialit̾ des ignent᷑ : tamen ꝑ
appellant̃: quia hoc ipsum officium
in ꝓpͥo ordine plemꝰ acceperunt. Q
&e nomina suis ordinib deputantur.
Unicuiq enim sic̃ p̃dictum est. propͥa
officia sunt iniuncta: que ꝓmeruisse eoᷤ
inmundi constat exordio. Nam quia
rum restitit mͥ. Unde apparet: nullum
lapsum malors. in cȩlesti uigore ꝑstiter.
Nam postquam apostatȩ angłi cecider̃.
hi in ꝑseuerantia et̾nȩ beatitudinis so¬
lidati sunt. Unde & post celi creationẽ
nimirum ostendens. quod post rui¬
nam angłor malorum. hi qͥ ꝑman¬
serunt. firmitatem et̾nȩ ꝑseuerantiȩ
consecuti sunt: nullo iam lapsu au̾si.
nulla suꝑbia cadentes: s firmiter in
dei amore & contemplacione manen¬

Expanded text:
tanto magis claritate divini luminis tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordini singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam licet throni, Dei sedes, in quorumdam angelorum ordine specialiter designentur, tamen diappellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt: et proprie tamen et nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia rum restitit mihi.' Unde apparet nullum elapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post caeli creationem Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manen
Abbreviated transcription (Latin):
geli. throni. dominationes. uirtutes.
phin: quorum officiorum uocabula
cur ita dicta sint. int̾pretando exeqͥmͣ.
Angłi uocant᷑ ꝓpt̾ quod de cęlis ad
nunciandum hominib mittantur.
Angłs enim grece. latine nuncius dr.
Archangłi greca lingua: summi nun¬
cii int̾pretant᷑. Qui enim yarua uel
minima annunciant. angłi: qui uͦ
sumia. archangłi nuncupantur.
Archangłi dict̾i: eo quod pͥmatum
teneant int̾ angłos. Archos enim g̾ce:
latine pͥnceps int̾ptat᷑. Sunt enim
duces & pͥncipes: sub quorum ordine
unieuiq angłorum officia deputata
sunt. Nam quia archangłi angelis
p̃sunt: ⁊ acharias ꝓpħa testat᷑ dicens.
Ecce angłs qui loquebat̾ in me egre¬
diebatur: &e alius angłs egrediebatus
in occursum eius: & dixit ad eum. Cur

Expanded text:
i, throni, dominationes, virtutes, phim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
Ngł̃i grece uocantur: hebraice ma-
ab eo quod domini uoluntatem popłis
nuncient. Angl̃orum autem uocabu¬
lum officii nomen est: non naturȩ. Sẽꝑ
enim sp̃s sunt: s cum mittunt᷑. uocan¬
tur angłi. Quibꝰ ideo pictorum licen¬
tia pennas fac̃. ut celerem eorumi
cuncta discursum significet: sicut &
iuxta fabulas poetarum. uenti pennaᷤᷤ
hab̾e dicuntur. ꝓpt̾ uelocitatem scili¬
cet: unde & scͥptura sacra dic̃. Qui
ambulat suꝑ pennas uentorum. No

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice dicuab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. 2. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae; semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. 3. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4.
Abbreviated transcription (Latin):
ce alibi. Angl̃i pacis amare flebunt:⁊
in apło. apparuit angłis. Quod nom̃
non ꝑnaturam: s ꝑ officium ministͣ¬
tionis sortiti sunt. Angłs diabolus in
apło nuncupat᷑: ubi ait. Etiam si an¬
gelus de cȩlo euangłizau̾it uobis. p̃t̾
quod euangłizauimus: anathema sit.
Similiter ce angłi immundi sp̃s nun¬
cupantur: ubi idem apłs ait. Nescitis
quia angłos iudicabimus: qͣntomag̃
scͥpturas legit. inuenire poterit.

Expanded text:
i pacis amare flebunt . Et in Apostolo: Apparuit angelis . Quod nomen non per naturam, sed per officium ministrationis sortiti sunt. Angelus diabolus in Apostolo nuncupatur, ubi ait: Etiam si angelus de coelo evangelizaverit vobis praeter quod evangelizavimus, anathema sit . Similiter et angeli immundi spiritus nuncupantur, ubi idem. Apostolus ait: Nescitis quia angelos judicabimus? quanto magis Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
gat: qͥa mortalis uita ꝑcurrens. p̾dicatoreᷤᷤ
scõs a nr̃is ocłis corporalit̾ occultat. Ali¬
quando aut̃ p̃dicatores diuini u̾bi aer
sigcat: ut ẽ illud psalmiste. Tenebrosa aqͣ
in nubib aeris. Id ẽ in ꝓpħis p̃dicatorib

Expanded text:
gat, quia mortalis vita percurrens praedicatores gat, quia mortalis vita percurrens praedicatores sanctos a nostris oculis corporaliter occultat. Aliquando autem praedicatores divini verbi aer significat, ut est illud Psalmistae: Tenebrosa aqua in nubibus aeris
Abbreviated transcription (Latin):
ex est. manitas lum̃ plurimum hñs
ammixtum raritatis quã cȩt̾a elem̃
Aer dictꝰ. ãpotoaipiñ. ab eo quod ferat t̾¬
ram: uł qͦd ab ea ferat᷑. Nic autem partim
ad t̾renam: partim ad cȩlestem mat̾iam¬
ꝑtinet. Nam ille subtilis uͥuentosi ac ꝓcel¬
losi motꝰ ñ posst̃ existere: ad cȩlestem ꝑti¬
net partẽ. Iste uͦ turbulentior qͥ exalati
uentos fac̃: uehem̃tius concitat᷑ ignes ⁊ toni¬
trua: contractꝰ nubila: conspissatꝰ pluuuiam:
congelantib nebulis. niuẽ. turbulent᷑ con¬
gelantibꝰ densioribꝰ nubibꝰ. gͣndinem. dis¬
tentus: serenum efficit. Nam aerem denfũ
ait. Sic pugno. ñ qͣsi aerem u̾b̾ans: id ẽ ñ
inania consectans. Itẽ aer sig̾cat tenuitatẽ
m̃tium scłarium: ut ẽ ilłd in iob. Subito
aer coget᷑ innubes: ⁊ uentꝰ tnsiens fugabit
riis dedite. huc illucq more aeris fluide
disꝑgunt᷑. S aer innubes cogit᷑: cũ fluxȩ
tate roborant᷑. Uentꝰ gͦ tnsiens. nubes fu-¬

Expanded text:
er est inanitas plurimum habens admixtum raritatis quam cetera elemenAer dictus ἀπὸ τοῦ αἴρειν, ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad tpertinet. Nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad coelestem pertinet partem: iste vero turbulentior, qui exaltaventos facit, vehementius concitatus ignes et tonitrua, contractus nubila, cum spissatus pluviam, congelantibus nebulis nivem. Turbulentus congelantibus densioribus nubibus grandinem: distemus distentus serenum efficit. Nam aerem densum ait: Sic pugno, non quasi aerem verberans , id est, non inania consectans. Item aer significat tenuitatem mentium saecularium, ut est illud in Job: Subito aer cogetur in nubes, et ventus transiens fugabit riis deditae, huc illucque more aeris fluidae disperguntur. Sed aer in nubes cogitur, cum fluxae tate roborantur: ventus ergo transiens nubes fu
Abbreviated transcription (Latin):
idest doctrina sp̃itali oe̾ ope uirtutum ⁊
sicut ille publicanus. qui nec ocłos au¬
debat ad celum erigere. nec aliqua meri-¬
torum p̃sũptione confidere. habunda¬
uit frum̃to: namq humilis conualł
fuit. erectus est: quia prestante dño. se¬
ipsum deiecit. Item in aliam partem
uallis ponitur. ut est illud ꝓphȩ. uall
filiorum hennoni: in quo pena gehenne
exprimitur. Ualles heretici uł uidei si¬
ue peccatores de ectłiȩ sublimitate ca¬
dentes. ut in ysaia: uallem filiȩ syon. Et
alibi. uallem filiorum hennon. Ualles
humiles corde significant. dequo in
cantico canticorum uox xp̃i loqͥtur
dicens. ego flos campi. & liltum con¬

Expanded text:
id est, doctrina spiritali et ope virtutum, id est, doctrina spiritali et ope virtutum, sicut ille publicanus, qui nec oculos audebat ad coelum erigere, nec aliqua meritorum praesumptione confidere , abundavit frumento. Nam quia humilis convallis fuit, erectus est, quia, praestante Domino, seipsum dejecit. Item in aliam partem vallis ponitur, ut est illud prophetae: Vallis filiorum Ennon , in quo poena gehennae exprimitur. Valles haeretici vel Judaei sive peccatores de Ecclesiae sublimitate cadentes, ut in Isaia: Vallem filiae Sion . Et alibi: vallem filiorum Ennon . Vallis humiles corde significat, de quo in Cantico canticorum vox Christi loquitur dicens: Ego flos campi , id est
Abbreviated transcription (Latin):
alles sunt humilia loca quasi
nulsa. hinc & conualles depres¬
sa loca t̾rarum inter montes.
Sunt ꝓpria nomina ualliũ. ut . ẽ. aico¬
lon uallis atq pͣruptum. supra quam
orante quondã hiesu luna stetit. iuxta
uillam quȩ usq munc acolon dicituR.
contra orientem bethelis trib ab ea mili¬
bus distans: haudꝑcul agabaa&e rama
saulis urbibus. Porro hȩbrei affirmant
ascalon uicum. eẽ uxta nichopolim: in
scdo lapide ꝑgentib heliam. Coelestita¬
norum. idẽ. uallis gigantium. aduersuᷤ
quos preliatus est dauid. Cocla idest
uallis iosaphat inter hierłm &e montẽ
oliueti: lege ꝓpħam iohel. Raphai ual¬
lis allophilorum. ad septemtrionalem
plagam hierłm. Uallis significat contri¬
tionem cordis ꝑhumilitatem. ut est illud
inpsalmo: conualles habundabunt
frum̃to. Conualles popłos humiles si¬
gnificant: quia nichil his humiliꝰ quȩ
inquadam t̾re concauitate descendunt.
Isti ergo humiles habundant frum̃to.

Expanded text:
alles sunt humilia loca, quasi vulsa hino humo et convalles depressa loca terrarum inter montes. Sunt propria nomina vallium: ut Aialon vallis atque praeruptum, supra quam orante quondam Jesu luna stetit juxta villam, quae usque nunc Aialon dicitur contra Orientem Bethelis, tribus ab ea millibus distans procul Agaba et Rama Saulis urbibus. Porro Hebraei affirmant Aialon vicum esse juxta Nicopolim in secundo lapide pergentibus Heliam. Coelastitanorum, id est vallis gigantum, adversus quos praeliatus est David. Codas, id est vallis Josaphat, inter Jerusalem et montem Oliveti: lege prophetam Joel. Rafaim vallis Allophylorum ad septentrionalem plagam Jerusalem. Vallis significat contritionem cordis, et humilitatem, ut est illud in Psalmo: Convalles abundabunt frumento . Convalles populos significant humiles: quia nihil his humilius, quae in quadam concavitate descendunt. Isti ergo humiles abundant frumento,
Abbreviated transcription (Latin):
acellum dictum. quod ibi macten¬
tur peccora: quȩ mercantibus
uenundantur. Mercatum autem acom¬
mercio nominatum: ibi enim res uen¬
dere uł emere solitum est: sicut & the¬
loneum dicitur. ubi merces nauigantiũ.
&r nautarum emolum̃ta reddunt᷑. Ibi
enĩ uectigalis exa ctor sed ceꝰ p̃cium rebꝰ
impositurus: & uoce amercatorib fla¬
De carcere

Expanded text:
acellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus fla Carcer
Abbreviated transcription (Latin):
ti uasculum fuit: cauant enim hunc
aduasa unguentaria: qm optime ea¬
seruare dicitur incorrupta. Nascitur
circa thebas egiptias. & damascum si¬
rie: ceteris candidior: probatissimus
uero in india. Alabanstrum mistice
potest significare sc̃am scripturam. q̃
continet unguntum pretiosum. hoc
est scientiam spiritalem: que odore
suo totum mundum replet. Unde legi¬
tur in euangłio mulier habens alab¬
anstrum unguenti pretiosi. effudisse
ipsum unguentum super caput iħu
recumbentis: quod significat eccłiã.
dini nitatem xp̃i predicare intoto
mundo. Unxit & ip̃a mulier pedes
domini ex eoð unguento: quia illam
euis naturam qua terram contingae¬
re hoc est inter homine s̃ comier sari dig¬
natus est. pia predicatione cominendat.
ac deuotis ueneratur obsequiis:¬

Expanded text:
ti vasculum fuit . Cavant enim hunc ti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta dicitur: nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus vero in India. Alabastrum mystice potest significare sanctam Scripturam, quae continet unguentum pretiosum, hoc est, scientiam spiritalem, quae odore suo totum mundum replet. Unde legitur in Evangelio mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, effudisse ipsum unguentum super caput Jesu recumbentis: quod significat ecclesiam divinitatem Christi praedicare in toto mundo. Unxit et ipsa mulier pedes Domini ex eodem unguento: quia illa ejus naturam, qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequiis
Abbreviated transcription (Latin):
sermo grecus est: auiriditate
uocatus & quamuis postea & aluĩ
colores  genera inueniantur: nomen
tamen pristinum auiriditate retinue¬
runt. Marmorum colores & genera in¬
numerabilia sunt: non tamen omnia
exrupib. exciduntur. sed multa sub
terra sparsa sunt. & pretiosissimi gene¬
ris. sicut lacedemonum. uiride: cunct̾isq
hylarius reꝑtũ pͥus apud lacedemonioᷤᷤ.
unde ⁊ uocabulum traxit. Parius
candoris eximiiligdinus cognomen¬
to. hic apud ꝑ aron insulam nasci¬
tur. unde & p̃ arius nuncupatur: ma-
gnitudo eius qua lances craterasq
non excedat. ungͣentis & ipse aptus:
p aruis enim. marmor coloris candidi ẽ:
& significat mundiciam electorum: un¬
de intemplo salomonis ex ipso lapide
legitur parietes templi edificatos esse:
quod significat ex munda scõrum uita
& conuersatione probatissima sc̃am
eccłiam edificatam ẽẽ. Alab austritꝰ. la¬
pis candidus. intertinctus uarus co¬
lorib: ex quo euangłice illius unguẽ¬

Expanded text:
sermone Graeco a viriditate vocatus: et quamvis postea et alii colores inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt: non tamen omnia e rupibus exciduntur: sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctis hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit: Parius candoris eximii, Lychnites cognomento. Hic apud Paron insulam nascitur: unde et Parius nuncupatur; Lygdinus magnitudine, quae lances craterasque non excedat, unguentis ipse aptus. Parius enim marmor coloris candidi est, et significat munditiam electorum. Unde in templo Salomonis ex ipso lapide legitur parietes templi aedificatos esse: quod significat, ex munda sanctorum vita et conversatione probatissima sanctam Ecclesiam aedificatam esse. Alabastrites lapis candidus interdistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s pecc̃ores t̾re hic significat. qđ sepe di¬
.ximꝰ. uideos infine scłi cũ aliis pecͬcorib
cde isto calice bibituros. qͣndo crecde merue¬
rint: seseq eccłie catholice adimata fide

Expanded text:
s peccatores terrae . Hic significat, quod saepe dis peccatores terrae . Hic significat, quod saepe diximus, Judaeos in fine saeculi cum aliis peccatoribus de isto calice bibituros, quando credere meruerint, seque Ecclesiae catholicae adunata fide
Abbreviated transcription (Latin):
lum nos apłs ꝓhibet inebͥari s etiam in¬
isaias ꝓpħa simili mͦ ebͥetatẽ detestat᷑ di¬
cens: ue qͥ ꝯsu argitis mane ad ebͥetatem
soctandam et potandũ usq aduesꝑm et
cet̾a. Itẽ sicera pecc̾i dulcedinẽ et uoluptatis
illecebram significat: iunde de precusore dm̃
angłs testattis est dicens. umum et sincerã
ñ bibet: qr ieuinus etabstinens erat. Ebrie
tas aliqͣndo sobͥetas m̃tis intelligituꝵ. ẽt
inactib apłoꝵ. hi hebrei sunt: alit̃ ebrie¬
tas uł crapula plenitudinẽ significat
uicioꝵ: ut ineuangłio. adtendite negra¬
uentur cordaurã incrapula et ebrietate
et insalomonez uelut si spina nascat᷑ in
manu ebriosi. fex dicta qͥa sese uasis e¬
m̃gendo a ffigat. fex enĩ ultimũ uidici
des. s una illa atq ultima ium debemꝰ ac¬
cipere: nam qͦmꝰ feces hr̃e potuit. qđ menĩ
atq purũ ante declarauit: s ut ad istã
fecem cognoscerss minime fuisse ꝑuentũ:
redit adpocłm plenũ dicens: bibent ex eo¬

Expanded text:
 etiam Isaias propheta simili modo ebrietatem detestatur, dicens: Vae, qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, etc. . Item sicera peccati dulcedinem et voluptatis illecebram significat. Unde de praecursore Domini angelus testatus est, dicens: Vinum et siceram non bibet ; quia jejunus et abtem aliquando sobrietas mentis intelligitur, ut in Actibus apostolorum: Hi ebrii sunt . Aliter ebrietas et crapula plenitudinem significant vitiorum, ut in Evangelio: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Et in Salomone: Velut spina nascatur in manu ebriosi . Fex dicta, quod sese vasis emergendo affigat. Fex enim ultimum judiciudes, sed ima illa atque ultima vini debemus accipere. Nam quomodo feces habere potuit, quod merum atque purum ante declaravit? Sed ut ad istam fecem cognosceres minime fuisse perventum, redit ad poculum plenum, dicens: Bibent omne
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ aceti asꝑitas mentis corruptio intel
sumere ꝓhibitũ ẽ. Sicera ẽ. omĩs potio
q̃ extͣ uinũ ineb̾are potest. cuiꝰ licet no¬
m̃ hebreũ sit. tam̃ latinũ sonat. ꝓ eo¬
qd ex succo frum̃ti uł pomoꝵ conficia¬
tͣ: aut palmarũ fructꝰ inliquorẽ expͥ¬
mãt᷑:. coctisq frugib aqͣ piguior qua¬
si succus colatꝰ. et ipsa coccio sicera nun¬
cupat᷑. Sicera aũ ebrietatẽ significat:
aqua omĩs scͥpt᷑a sacra nos ꝓhibet. un¬
de inlege dñs dixit ad aaron. uinũ et¬
omne qđ inebͥare potest. ñ bibes tu et
filui tui: q̃n intratis intab̾nacłm testi

Expanded text:
Item aceti asperitas mentis corruptio intellItem aceti asperitas mentis corruptio intellsumere prohibitum est. Sicera est omnis potio, quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebrco frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Sicera autem ebrietatem significat, a qua omnis Scriptura sacra nos prohibet. Unde in lege Domne quod inebriare potest, non bibetis tu et filii tui, et quando intratis in tabernaculum testi
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. dictũ aũ crediturr mustũ: qđ inseli¬
nũ et terrã hãt mixtã. nã hus terra. inde¬
unde et humꝰ. cuiꝰ et tanta uis feruoris ẽ
ut ua sa ꝙͣuis gnͣdia exeo plena absq
spiramine repleta ilico difrumpat. Mus
licet illi paruo sensu int̾p̃tati sunt: uera¬
citer tam̃ ipsi diuina gr̃a sunt repleti. ex
qua multos salubri ebͥetate potauer̃t̃.
a qua mixtũ cito in hunc saporem redi¬
gitur: unde et acidũ quasi aquidũ. mis¬
tice aut̃ cetum asꝑitatẽ corruptã m̃tis
significat. unde inpsalmista scͥptum ẽ.
et insiti mea potauer̃ me aceto. Matħs
eñi refert cum dñs dixisset sicio. obla¬
tũ illi fel cum aceto ꝑmixtũ: ut re uera
ꝑfecta udeoꝵ amaritudo potionis ip̃iꝰ
austeritate indicaret᷑. Ille enĩ dix̃ sicio.
qͥa fidẽ in illis desid̾atã ñ pot̾at inue¬
nire: isti obtuler̃t amarissimos mores
suos. qui nulla cõpunctione conũsi st̃

Expanded text:
latum: dictum autem creditur mustum, quod in se lilatum: dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus, cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena absque spiramine relicta illico disrumpat. Mustlicet illi pravo sensu interpretati sunt, veraciter tamen ipsi divina gratia sunt repleti, ex qua multos salubri ebrietate potaverunt. aqua mistum, cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Mystice autem acetum puritatem corruptam mentis significat, unde in psalmo scriptum est: Et in siti potaverunt me aceto . Matthaeus enim refert, cum Dominus dixisset, Sitio , oblatum illi fel cum aceto permistum: ut revera perfidiam Judaeorum amaritudo potionis ipsius et austeritas indicaret. Ille enim enim dixit, Sitio: quia fidem in ipsis desideratam non poterat invenire: isti obtulerunt amarissimos mores suos, qui nulla compunctione conversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
caͣpones tuu miscent aꝗͣ uinot̃ aliqͣndo
oꝑa luxirrie. ut inapło. nolite inqͥt in¬
hebͥari uino in quo ẽ. luxuria et alibi
luxuriosa res ẽ uinũ et tumultuosa e¬
brietas. Merum aũ sinceritatẽ iudicii
aut ueritatis. uel etiã calorẽ ficlei signi¬
ficat: ut inpsalmo uni inqͥt meri ple¬
nꝰ ẽ mito. unde beatꝰ ambrosiꝰ in hun
no ephiphanie sc̃ȩ mirabilit̾ declama¬
uit splendidissima luce u̾boꝵ. Qđ aut̃
dixi meri. sinceritatẽ designat. qđ semꝑ¬
ẽ. purũ ẽ: ł lippidũ semꝑ: nã refectos hoĩes
adgłam uirtutis ñ aduitiũ ebrietatis
adducit. Qđ aut̃ dicit mixto. nouũ uet̾ꝰq
significat testam̃tũ: q̃ utraq ꝑmixta
animar̃ efficiunt salub̾imam potionẽ.
Uinũ c̃ͣditũ feruentẽ amorẽ significat. id:
uariis uirtutũ pigm̃tis ornatũ. unde in
cantico canticoꝵ legit᷑: et dabo tͥ pocłm
exuino c̃dito: et mustũ maloꝵ granatoꝵ
meoꝵ. Mustũ ẽ idẽ. unũ elacu statĩ sub¬

Expanded text:
s tui miscent aquam vino . Aliquando opera luxuriae, ut in Apostolo: Nolite, inquit, inebriari vino, in quo est luxuria . Et alibi: Luxuriosa res est vinum, et tumultuosa ebrietas . Merum autem sinceritatem judicii aut veritatis, vel etiam calorem fidei significat, ut in psalmo: Vini, inquit, meri, plenus mixto . Unde beatus Ambrosius in hymno sacrae Epiphaniae mirabiliter declamavit splendidissima luce verborum. Quod autem dixit, meri, sinceritatem designat, quod semper purum, semper limpidum. Nam refectos homines ad gloriam virtutis, non ad vitium ebrietatis adducit. Quod autem dixit, misto: Novum Vetusque significat Testamentum, quae utraque permista animarum efficiunt saluberrimam potionem. Vinum conditum ferventem amorem significat, id est, variis virtutum pigmentis ornatum. Unde in Cantico canticorum legitur: Et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum . Mustum est vinum e lacu statim sub
Abbreviated transcription (Latin):
et trans misert̃ reliqͥas pecc̃oꝵ suoꝵ filiis
suis qͣndo clamabant sangͥs eiꝰ sr̃ nos et¬
sr̃ filios nr̃os. Crapula ẽ immod̾ata uora¬
citas. qͣsi cruda epula: cuiꝰ ciuditate gra¬
uat᷑ cor. et stomacꝰ indigestꝰ afficitur. Im¬
modata enĩ uoracitas uictũ ẽ s tantũ id ẽ¬
saluti ꝙͣ tum sustentationi nat̾eq susfi¬
ciat. Crapula aũ iꝰta allegoriã uł tropo¬
pologiã ĩ contͣriã partẽ mag̾̃ accipit᷑ qͥa

Expanded text:
t transmiserunt reliquias peccatorum filiis suis, quando clamabant: Sanguis ejus super nos et filios nostros . Crapula est immoderata voracitas, quasi cruda epula, cujus cruditate gravatur cor, et stomachus indigestus efficitur. Immoderata enim voracitas vitium est: sed tantum id salutis est, quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Crapula autem juxta allegoriam vel tropologiam in contrariam partem magis qua
Abbreviated transcription (Latin):
bant.s pꝰꝙͣ inuentũ ẽ uiruͭletiferi fuci. hoc
uinũ uocatũ ẽ. illud uenenũ. Uñ et iero¬
nimꝰ in libro quẽ de uirginitate conseruan¬
dascͥpsit adolescentulas inqͥt. ita uinũ fug̾e
deb̾e ut uenenũ: neꝓ etatis calore fer¬
uenti bibant et ꝑeant. Inde ẽ. qđ ap̃ ue¬
uinũ purũ significamꝰ. nam merũ dici¬
mꝰ quicqͥd purt̃ atq sincerũ sic̃ et aqͣ me

Expanded text:
 hoc vinum vocatum: illud venenum. Unde et Hieronymus in libro, quem de virginitate conservanda scripsit, adolescentulas inquit ita vinum debere fugere, ut venenum: ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant. Inde est, quod apud vevinum purum significamus. Nam merum dicimus, quidquid purum atque sincerum e
Abbreviated transcription (Latin):
hic lac sensus acccipitur: id ẽ. intellectꝰ
paruꝰ: hinc et imsaia scͥptũ ẽ. de eccłia
gentiũ. mamilla regũ lactaberis. hoc ẽ
p̾dicatione sc̃oꝵ doctoꝵ nutͥeris. Itẽ lac
sinceritatẽ m̃tis significat inepła pe¬
tri uͥdic̃. rationabiles sine dolo lac c̃cu¬
piscite: ut ineo c̃ scatis insalutẽ. Namet
alibi scͥptumẽ. quis pa̾cit gregẽ: tuũ

Expanded text:
s accipitur, id est, intellectus parvus. Hinc et in Isaia scriptum est de Ecclesia gentium: Mamilla regum lactaberis , hoc est, praedicatione sanctorum doctorum nutrieris. Item lac sinceritatem mentis significat in Epistola Petri, ubi dicit: Rationabiles sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem ; nam et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis c̃cretũ. Cascũ. sensus sp̃itał ut qͥdã
uolunt: sic̃ in libro regũ ꝓdd̃ scͥbit᷑: dix̃
ei pat̾ suus. accipe ephipolenta. id est
tͥũ modioꝵ m̃surã: et decẽ formellas
casei. fer tribuno: qͥa tenet decẽ precep¬
toꝵ legis figurã cũ side sc̃e tͥmtatis
Butirũ euangłicꝰ sermo alacte legis se¬
ductꝰ sic̃ ingenesi de abͣham narrat᷑. qͥa
cũ cet̾is dapib hoc ẽ. uitulo ꝙlacte hoc¬
est ipsũ butirũ inpͣndio dño obtulit.

Expanded text:
is concretum. Caseus sensus spiritalis ut quidam volunt sicut in libris Regum pro David scribitur: Dixit ei pater suus: Accipe ephi polentae, id est, trium modiorum mensuram, et decem formellas casei, et fer tribuno ; quod tenet decem praeceptorum legis figuram cum fide sanctae Trinitatis. Butyrum evangelicus sermo a lacte legis seductus, sicut in Genesi de Abraham narratur , quod cum caeteris dapibus, hoc est, vitulo et lacte, ipsum butyrum in prandio Domino obtu
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ. qͥa abapib nom̃ hr̾e ꝓbatur. Nam
erant. inueniebanturq inarundinũ fo¬
celestia dona. Siquidẽ huc usq inĩdia
et arabia colligatũ reꝑit᷑ ramis inherens.
insimilitudinẽ salis. Mel qͦ mistice sig¬

Expanded text:
nis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam erant, inveniebanturque in arundinum focaelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: et insalomone: ñ occidet dñs fame
pecdẽ tuũ asiti. et inbonã partẽ: bea¬
ti qͥ esuriunt et siciunt iusticiã. Lac
ag̾co sermone deriuatũ ẽ. ꝓcandore:
greci enĩ albuim. leucon dict̃. lacuͦ
et sangͥs ẽ. qͥ mitrit. et qͥ nutͥtur. Nã
lacte nutͥm᷑. uiuimꝰ sangͥne. Ubera
unde lac ꝓcedit. uiii euangłioꝵ doc¬
trinã signficant: unde incantico can¬
ticoꝵ scͥptũ ẽ. meliora sunt ub̾a tira
uino. Lac qͦ pͥsca lex ꝑ moy sen ꝓla¬
lata intelligit᷑. unde p̾dicatorib noui
testam̃ti in genesi drͣ. pulcͥores st̃ ocłi eiꝰ
umo: et dentes eiꝰ lacte candicliores. Itẽ
lac simplicem doctrinã significat ira

Expanded text:
ne . Et in Salomone: Non occidet Dominus fame tur tuum a siti . Et in bonam partem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore. Graeci enim album leucon dicunt, lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Ubera, unde lac procedit, quatuor Evangeliorum doctrinam significant. Unde in Cantico canticorum scriptum est: Meliora sunt ubera tua vino . Lac quoque prisca lex per Moysen prolata intelligitur; unde praedicatoribus Novi Testamenti in Genesi dicitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino, et dentes lacte candidiores . Item lac simplicem doctrinam significat in
Abbreviated transcription (Latin):
cotta. ꝓbat᷑. Comecde ẽ diuina ũba
sp̃italit̾ sum̃e. et panẽ illũ qui decelo
descendit anide de lectari: unde inio¬
hel et comedetis uescentes. et satura
fames egestas fidei et assumptio u̾bicdi¬
iuni ineugłio. facta ẽ fames ualida in
regione illa et ipse cepit egere. et in
isaia. ꝓpt̾ ea captinꝰ ductꝰ ẽ. ppłs. Ecce

Expanded text:
e est divina verba spiritualiter sumere, et panem illum, qui de coelo descendit, avide delectare. Unde in Joel: Et comedetis vescentes, et saturabm . Fames egestas fidei, et assumptio verbi divini in Evangelio: Facta est fames valida in regione illa, et ipse coepit egere . Et in Isai
Abbreviated transcription (Latin):
gume coctũ. s et multi temꝑis aliquid
coctũ uocattia. Assum qđ ardeat. qsi arsũ: elixum:
eo qd inaqͣ sola deqͦquit᷑. Lixa eni aqͣ
dr᷑ ab eo qđ sit soluta. unde et solutio
libidins luxus et menbͣ loco mota luxa

Expanded text:
guine coctum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, ut arsum. Elixum, eo quod aqua sola decoquitur; lixa enim aqua dicitur, ab eo quod sit soluta unde et solutio libidinis luxus et membra loco mota luxa
Abbreviated transcription (Latin):
sitis dñs sepiꝰ monstrare dignatꝰ ẽ.
ferm̃tũ aferuore ñcupatũ qđ plus
una hora ñ pot̃ contineri: crescen¬
do em̃ excedit. Farma aut̃ et fur fures
a farre dictȩ cuiꝰ sũt p̃gam̃ta. Amolũ¬
flos farine. temussimũ. ꝓ leuitate de mo¬
la egestum. unde et appellatũ ẽ. qͣsi amola
ferm̃tũ fides intelligit᷑ inenͣgłio uͥ scͥptũ ẽ
mulier accepto ferm̃to misit infannra sata
tͥa. Itẽ ferm̃tũ corruptionẽ m̃tis significat
ꝑ peccm: ut in exodo: omĩs enĩ qͥ comecłit
ferm̃tatũ ꝑibit aĩa eiꝰ. farina multitudo
fidelium: ineuͣgłio. mulier accepto ferm̃to.
misit infarinã sata tͥa: qđ ẽ. tͥnitaris mis¬
teriũ. farina opꝰ bonũ uł malũ. sic̃ ẽ. illd̃
in ꝓpħa. ñ ẽ manipulꝰ ineis faciens farinã:
qcł si fecerit: a lieni comedent eã. Carnes
dicte. qͥa care sunt. siue creando. unde et a
gͥtis c̃as nocant᷑. Caro sacram̃tũ corꝑis dm̃i.
ineirangłio. qͥ manducat carnẽ meã etbibit

Expanded text:
suis Dominus saepius monstrare dignatus est. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus una hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cujus sunt purgamenta. Amoluflos farinae, tenuissimum prae levitate de mola egestum; unde et appellatum, quasi a mola. Fermentum fides intelligitur in Evangelio, ubi scriptum est: Mulier accepto fermento misit in farinae sata tria . Item fermentum corruptionem mentis signat per peccatum, ut in Exodo: Omnis inquit, qui comedit fermentatum, peribit anima ejus . Farina, multitudo fidelium, ut in Evangelio: Mulier, accepto fermento, misit in farinae tria sata ; quod est Trinitatis mysterium. Farina est opus bonum vel malum, sicut est illud in propheta: Non est manipulus in eis faciens farinam: quod et si fecerit, alieni comedent ea . Carnes dictae, quia charae sunt, sive a creando: unde et a Graecis creas vocatur. Caro sacramentum corporis Domini in Evangelio: Qui manducat carnem meam, et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
puritas mentis: oꝑatio misccłie et for¬
titudo caritatis intelligitur. Unde in
leuitico scͥptum ẽ si aũ anrma offert mu¬
nꝰ sacͥficium dõ similago sit munꝰ eiꝰ. Sub¬
cummericiꝰ panis drͣ coctꝰ succinere etre¬
uersatꝰ. ipse ẽ. et focatns. Sucͥtinericiꝰ hu¬
militatis oblationẽ significat. ut inge¬
nen. festinant᷑ ait õsꝑge tres mensuras
similaginis et fac succineriqiũ panẽ.
et inaliã partẽ: factꝰ ẽ effram sic̃ sub¬
cinericiꝰ qui ñ ren̾satur. Clibaniciꝰ in
testa coctꝰ declibanitio pane in leuitico
scͥptũ ẽ cũ aũ epuleris sacͥficiũ coctũ
inclibano. de sumla. pane scił absq
fermento. consꝑso oleo etlagana. ari¬
ma oleo lita. Recte gͦ sacͥficiũ in hoc loco
ut denuntiaret natiuitatẽ. xp̃i dr᷑ coctũ
nes ignẽq desuꝑ filclibanꝰ suscip̃ etcli

Expanded text:
ortitudo charitatis intelligitur. Unde in Levitico scriptum est: Si autem offert munus, sacrificium Deo similago sit munus ejus . Subcineritius panis dicitur coctus sub cinere et reversatus; ipse est focacius. Subcineritius humilitatis oblationem significat, ut in Genesi: Festinanter, ait, consperge tres mensuras similaginis, et fac subcineritium panem . Et in aliam partem: Factus est Ephraim, sicut subcineritius, qui reversatur . Clibanicius in testa coctus. De clibanicio pane in Levitico scriptum est: Cum autem obtuleris sacrificium coctum in clibano, de simila panes scilicet absque fermento, conspersos oleo, et lagana azyma oleo lita . Recte ergo sacrificium in hoc loco, ut denuntiaret nativitatem Christi, dicitur nes ignemque desuper clibanus suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
penetͣre: frixũ asono dictũ qñ ardet ĩ oleo.
Ftxura significat timorẽ pene. ũde psal¬
mista ait. ossamea sic̃ infrixorio confi¬
xa sunt. Sic̃ opinione ꝓsꝑa. bonoꝵ oꝑut
merito ossa. idẽ aĩ fortitudine pingͤs¬
cuĩtqͣndo eoꝵ conscĩa felici recordatione
letat᷑. sic̃ dic̃ salomon: fama bona un¬
pinguat ossa: ita recordatione contͣria
pecc̃oꝵ uirtꝰ tanqͣ frima c̃trahit᷑. dum ob¬
iectionẽ hoĩũ et conscientie sue uidicia
grauit̾ expauescit. Siue hinc frangit᷑ os
peccatoꝵ: qmͣ fut᷑os ignes incendiaq for¬
midat: nã qͥ se pauescit arsurũ ipsiꝰ ĩcen¬
dii terrore iam frangit᷑. Salsũ qͣsi sale

Expanded text:
penetrare. Frixum a sono dictum, quando ardet in oleo. Frixura significat timorem poenae. Unde Psalmista ait: Ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt . Sicut opinione prospera bonorum meritorum ossa, id est animi fortitudo pinguescit, quando eorum conscientia felici recordatione laetatur, sicut dicit Salomon: Fama bona impinguat ossa , ita recordatione contraria peccatorum, virtus tanquam frixa contrahitur, dum oblocutiones hominum, et conscientiae suae judicia graviter expavescit. Sive hic confrigitur peccator, quoniam futuros ignes incendiaque formidat; nam qui se pavescit arsurum, ipsius incendii terrore jam frigitur. Quaeri sole
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. ne forte grauentim corda ur̃a in cra¬
pula et ebͥetate. et curis huiꝰ uite: et suꝑ¬
ueniet repente suꝑuos dies illa. et reli
qͣ. prandiũ ab apparatu edendi dictũ. ꝓͥe
enĩ ueteres pͣndiũ uocabant oĩũ militũ
cibũ ante pugnã: ut illud du cis alloqͥuͣ
pͣndeamꝰ tanꝗͣ ap̃ inferos cenaturi. Cenã uo¬
cari auint acõmunione uescentiũ cȩnon
qͥppe g̾ci cõmune: unde et cõmunicantes¬
qd̃ cõmunicant̃ idẽ. parit᷑ conuemiant
Ap̃ uet̾es enĩ solitũ erat inpatulo uesci
et cõmunit̾ epulari: ne singłitas luxuriã
gign̾ẽt. Est aut̃ cena uesꝑtinꝰ cib ꝙͣ nes¬
ꝑtinã antiqͥdicebant. inusu enĩ ñ erat¬

Expanded text:
forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate et curis hujus vitae, et superveniat repente super vos dies illa, etc. . Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis alloquium: Prandeamus, tanquam apud inferos coenaturi. Coenam vocari aiunt a communione vescentium. Coinon quippe Gd communiter, id est, pariter conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci, et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vespertinus cibus, quam vespernam antiqui dicebant. In usu enim non era
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iinde ipse dic̃ ineuangłio: egosum
panis uuiꝰ qͥ de celo descendi. Et itẽ pa¬
nis quẽ ego dabo caro mea ẽ. ꝓmim¬
di uita. Panis ficłe significat ut in e¬
uangłio. quis inquit ur̃m habebit a¬
micũ. et ibit ad illum media nocte et
dicet illi: Amice cõmoda mͥ tres panes:
Itẽ panis caritas intelligitur: unde ineuͭ¬
Nñqͥd lapidẽ dabit illi: Rursum panes¬

Expanded text:
ejus. Unde ipse ait in Evangelio: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et item: Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Fidem significat panis, ut in Evangelio: Quis, inquit, vestrum habebit amicum, et ibit ad illum nocte, et dicet illi: Amice, commoda mihi tres panes . Item panis charitas intelligitur, unde in Evanunquid lapide