comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non uenator &e auriga decant᷑. s sustentat᷑ pauꝑes xͥ. Adconsulatũ
eoꝵ diu̾sȩ totiꝰ orb ꝓuinciȩ adqͣs domꝰ uĩȩ potentia extendit᷑.
ꝑegͥnas feras & ignota animalia tͣnsmiser̃. quȩ crudeł̃ arenȩ
solũ uł suo ł hõinũ sanguine cruentarent. ad te uͦ electȩ queq
uirgines mitunt᷑. qͣs tu p̃ciosissimũ munꝰ offeras do tuoq ex¬
emplo adꝑpetuã ꝓuoces castitatem. ñ tͥ s tec̃ d̾o seruit᷑as. hec
ꝓfessionis tuȩ gła rumore celebri uulgata ẽ ꝑcunctos. & ita
adc̃u̾sationẽ tuã cotꝰ exultabit orb̾. ut qđ ꝓingenti gaudio uix
adhuc hoĩes credẽ potuerant. id semꝑ uideant᷑ obtasse: multũ
his intt̾us multũ fame tuȩ suspensi. om̃s mir de te nescio qͥd
audire desidant. & qui ꝓfessionͥs tuȩ cognouere uirtutẽ. nc̃ c̃u̾sa-¬
tionis expectant. Inte nẽ puta cunctoꝵ ora ocłosq c̃u̾sos. & ad
spectałm uitȩ tue totũ consedisse mundũ. Caue ne ꝑte tantmn᷑ꝵ

Expanded text:
. Ad consulatum eorum diversae totius orbis provinciae, ad quas domus vestrae potentia extenditur, peregrinas feras et ignota animalia transmiserunt, quae crudelis arenae solum, vel suo, vel hominum sanguine cruentarent; ad te vero electae quaeque virgines mittuntur, quas tu pretiosissimum munus offeras Deo, tuoque exemplo ad perpetuam provoces castitatem, non tibi, sed tecum Deo servituras. Haec professionis tuae gloria rumore celebri vulgata est per cunctos; et ita ad conversationem tuam totus exsultavit orbis, ut quod prae ingenti gaudio vix adhuc homines credere poterant, id semper videantur optasse. Multum his initiis, multum famae tuae odore suspensi omnes, mirum de te nescio quid audire desiderant; et qui professionis tuae cognovere virtutem, nunc conversationis exspectant. In te nunc puta cunctorum ora oculosque conversos, et ad spectaculum vitae tuae totum consedisse mundum. Cave ne per te tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ pondꝰ ferre ñ pot̾at: nec audebat aliquando contẽpnere quẽ
ita semꝑ ad eẽ credebat. dicebatq securꝰ sum. ñ .N. rep̾hendit
me cor meũ in om̃i uita mea. Qui ant̃ꝗ dñs inimicos p̃̾ciꝑ&
ẽe diligendos. dicẽ pot̾at. Si in mał inunici mei gauisus sum.
si dixi incorde meo bn factũ ẽ. Nec dũ euangłicũ illud sonu-¬
eit. om̃i petenti te tribue: &̃ ille dicebat. Si exire passus sũ
in opẽ ianuã meã sine uiatico. Nondũ legerat illud apłi. dñi

Expanded text:
emnere, quem ita semper adesse credebat, dicebatque, Securus sum; non enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Qui antequam Dominus inimicos praeciperet esse diligendos , dicere poterat, Si in malis inimici mei gavisus sum; si dixi in corde meo, Bene factum est . Necdum Evangelicum illud sonuerat. Omni petenti te tribue ; et jam ille dicebat, Si exire passus sum inopem januam meam sine riatico . Nondum legerat illud Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
dientis me: quȩ st̃ bona t̾rȩ manducabitis. Si aũ noluertcis
neq audieritis mne: gladiꝰ uos consum& & rursũ. Oñs uos
occisione decidetis. qr uocaui uos & ñ exaudistis. locutꝰ sum
& neglexistis. & fecistis malũ añ ẽspectũ meũ. & q̃ nolebã
flios tuos quẽ adinodũ gallina congregat pullos suos sub alas.
& noliusti. Ubi uelle uidemꝰ & nolle elig̾e̾ refutare. ibi ñ uis
nate. s lib̾tas intelligit᷑ uoluntatis. Plena st̃ itͥusq cestañiti
uolumina buiꝰcemodi testimonus. q tñ bonũ om̃e quan
malũ uoluntariũ semꝑ asseribit᷑. quȩ nos mͦ brutatis causa
omittimꝰ maxime cũ sciamꝰ te sacrȩ lectioni deditã. de ipso
dicamꝰ malũ non posse face̾. quã utiq boni ac mali capacem &
malũ uideam᷑ impelli. qui nec bonũ sine uoluntate faciamꝰ.
uł malũ: & qͥ lib̾um ẽ unũ semꝑ eduobꝰ agere. cũ semꝑ utrũ q¬

Expanded text:
dieritis me, quae sunt bona terrae manducabitis; si autem nolueritis neque audieritis me, gladius vos consumet . Et rursum, Omnes vos occisione decidetis, quia vocavi vos, et non exaudistis; locutus sum, et neglexistis, et fecistis malum ante conspectum Domini, et quae nolebam filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alis suis, et noluisti ! Ubi velle videmus et nolle, eligere et refutare, ibi non vis naturae, sed libertas intelligitur voluntatis. Plena sunt utriusque Testamenti volumina hujuscemodi testimoniis, quibus tam bonum omne, quam malum, voluntarium semper esse scribitur: quae nos modo brevitatis causa omittimus; maxime cum sciamus te sacrae lectioni deditam de ipso udicamus malum non posse facere, quam utique boni ac mali capacem etmalum videamur impelli, qui nec bonum sine voluntate faciamus vel malum, et quibus liberum est unum semper ex duobus agere, cum semper utru
Abbreviated transcription (Latin):
nissime cõp̃hendeis ait. Quȩcũq uultis ut faciant uob̾
hoĩes bona. ħ & uos facite ilł. ħ ẽ. ut nicħ mali inferamꝰ aliis.
& p̾stemꝰ om̃e qd honũ ẽ. qr uolumꝰ ħ ab aliis innos utrunq
seruari. ħ sententia eqͦ uire p̾cepti uniu̾sos ten&. nec ulli om̃i.¬
no tͣnsg̃di lic& qđ om̃ibꝰ imꝑatũ ẽ. aꝑtꝰq ẽtempt᷑ di ẽ. ł facere¬

Expanded text:
e comprehendens, ait, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; hoc est, ut nihil mali inferamus aliis, et praestemus omne quod bonum est, quia volumus hoc ab aliis in nos utrumque servari. Haec sententia aequo jure praecepti universos tenet, nec ulli omnino transgredi licet, quod omnib
Abbreviated transcription (Latin):
illud remordeat te in qͦ temere imꝑitũ uulgͦ offendit
ut iđo ñ uere bonũ factũ hominẽ putes. quia is facere
malũ pot̾. nec ipsa naturȩ uolentia astringitur adim:¬
mutabilis boni necessitatem. Nam si diligent᷑ retractes
& ad subtiliorem intellectũ cogas animũ. hinct melior
statꝰ hoĩs ac suꝑior apparebit. iuĩi putat᷑ inferior. In ħ.N.
gemini itineris discrimine. inhac utuꝰq liħtate partis
c̃sistit. hinc dignitas. hĩc deniq obtimi quiq laudẽ
uerantis. sis ad malũ tͣnsire ñ potuiss&. Uoleis nãq
d̾s rationabilẽ creaturã uoluntaru boni munere & lib̾i
arbitͥi potestate donare. utuꝰq partis possibilitatẽ hõi
inferendo ꝓpͥũ eiꝰ fec̃. eẽ. qđ uelit. ut boni ac mali capax¬
s naturalit̾ utrũq poss&. & adulterutrũ uoluntate deflecster&
Neqi. alit̃ spontanceũ hab̾e pot̾at boñ nͥ ea q̃ &̃ malũ hab̾e potuisse.
Utiũqnos posse uoluit obtimꝰ creator. s unũ facere bonũ scilic&

Expanded text:
illud remordeat te, in quo temere imperitum vulgus offendit. Et ideo non vere bonum factum hominem putes, quia is facere malum potest: nec ipsa naturae violentia astringitur  Al. astringatur ad immutabilis boni necessitatem. Nam si diligenter retractes, et ad subtiliorem intellectum cogas animum: hinc tibi melior status hominis ac superior apparebit, unde putatur inferior. In hoc enim gemini itineris discrimine, in hac utriusque libertate partis,e nostrae honor consistit: hinc dignitas, hinc denique optimi quique laudem verantDeus rationabilem creaturam voluntarii boni munere et liberi arbitrii potestate donare, utriusque partis possibilitatem homini inserendo, proprium ejus fecit esse quod velit; ut boni ac mali capax, naturaliter utrumque posset, et ad alterutrum voluntatem deflecteret. Neque enim aliter spontaneum habere pnos posse uoluit optimus creator, sed unum facere, bonum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
diuitibꝰ ñ sullime saꝑe neq sꝑare mninc̃to diuitiar. sic habuit ille
diuitias. ut se alibi diuitẽ ẽ̾e monstrar&. Indiuitiis inqͥt ñ c̃fidebã.
sic̃ hño placuit ita factũ ẽ. sit nom̃ dñi bndictũ in scła. Nudꝰ exiui
de ut̃o matris meȩ nudꝰ redeã illuc. Quo animi affectu possideamꝰ
aliquid. docem cũ id amisimͦ. & cupiditatẽ fruendi carendi dolor
prodit. quẽ qui in carendo ñ habuit neq infruendo eupiditatem
discipłm apłoꝵ. qui aꝑiens occultas diuitias nate & in mediũ
ꝓferens: ex se quid õs possimꝰ ostendit. docuitq qͣntꝰ sit ille
thesaurꝰ animȩ quẽ nos sine usu possidemꝰ. & qđ ꝓferre nolumꝰ
culpam ꝑtin̾e putet᷑. qđ aliqui iniqͥ fuer̃. scripturar᷑ utar testi¬
monus. quȩ peccantes ubiq cͥmine uoluntatis gͣuant. ñ ex¬
cuseis necessitatẽ nat᷑e. Ingenesi legimꝰ. Symeon & leui fr̃s.¬

Expanded text:
divitibus non sublime sapere, neque sperare in incerto divitiarum , sic habuit ille divitias, ut se alibi divitem esse monstraret: In divitiis, inquit, non confidebam, benedictum in saecula. Nudus exivi de utero matris meae, nudus redeam illuc . Quo enim affectu possideamus aliquid, docemur, cum id amittimus; et cupiditatem fruendi, carendi dolor prodit: quem qui in carendo non habuit, in possidendo quonam modo m, qui aperiens occultas divitias naturae, et in medium proferens, ex se quid omnes possimus ostendit; docuitque quantus sit ille thesaurus animae, quem nos sine usu possidemus, et quod proferre nolumus, culpam pertinere putetur, quod aliqui iniqui fuerint; Scripturarum utar testimoniis, quae peccantes ubique crimine voluntatis gravant, non excusant necessitate naturae. In Genesi legimus, Simeon et Levi fr
Abbreviated transcription (Latin):
g secuta ẽsiliũ. beatitudinẽ speciał agg̃ssa ꝓpositi. serua gene-¬
rale mandatũ. Dixi idẽq nc̃ repeto. incausa iustitiȩ unum
debemꝰ õs: uirgo. uidua. nupta summꝰ. mediꝰ & imꝰ gͣdus. ȩqualit̃
iubent᷑ implere p̃cepta. nec alege soluit᷑ qui supͣ legẽ face ꝓponit.
qͥn unmo nullꝰ mag̾ illicita uitare deb̾& ꝗ qͥ tespuit q̃ liceban.
Hec esꝗ ita ase mandata pollicitꝰ ĩplenda. ut ille qͥ amore ꝑfectiõis

Expanded text:
 secuta consilium, beatitudinem specialis aggressa propositi, serva generale mandatum. Dixi, idemque nunc repeto, in causa justitiae omnes unum debemus: virgo, vidua, nupta, summus, medius, et imus gradus, aequaliter jubentur implere praecepta. Nec a lege solvitur, qui supra legem facere proponit; quin imo nullus magis illicita vitare debet, quam qui respuit quae licebant. Nec quisquam ita a se mandata pollicetur implenda, ut ille qui amore perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
di opes głamq respuerit. qͥbꝰ uoluptatibꝰ renuntiauerit:
quas deniq c̃tempserit uitȩ p̾sentis illecebras. Et ido
contenta ñ ẽ c̃muni hoc mediocriq genere uiuendi:
& quod facile ipsa multoꝵ societate uilescat. nouum
Aliquid & mustatum requunde: p̃cipuu̾ac singulate qͥodã
flagitat. ñ minꝰ c̃uersationẽ suam quã conuersionen

Expanded text:
tatibus renuntiaverit, quas denique contempserit vitae praesentis illecebras. Et ideo contenta non est communi hoc mediocrique genere vivendi; t quod facile ipsa multorum societate vilescat, novum aliquid et inusitatum requirit, praecipuum ac singulare quoddam flagitat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cio. s ꝓmał bona retribuens apłicũ p̃ceptũ sub nat᷑ȩ adhuc
leta di : Qui pꝰ direptas opes & funditꝰ deleta pattimonia.
post filioꝵ ac filiar̃ unũ subito iit̾itũ. adultimũ ꝓpͥo contͣ
diabolũ eorꝑe dimicaũ : Auferunt᷑ onuĩa quȩ extrinsecꝰ posside-¬
bat: extͣnea bona repente decidt: ut magis ꝓpria clarescans.
tũph&. & hostẽ quẽ ferendo dãna añ suꝑauerat. rursus tolerm.¬
do supplicia. Dequo tale ipsiꝰ dni testimoniũ ẽ. Nũ quid ẽsid̃asti
puerum meu̾ iob: Non ẽ .N. simił ei quisꝗ int̾ris. ħo sine quȩrela.¬

Expanded text:
pro malis bonum retribuens apostolicum praeceptum sub naturae adhuc leta Dei, qui post direptas opes et funditus deleta patrimonia, post filiorum ac filiarum unum subito interitum, ad ultimum proprio contra diabolum corpore dimicavit ? Auferebantur omnia, quae extrinsecus possidebat, et extranea bona repente decidebant, ut magis propria clarescerenttriumphet, et hostem, quem ferendo damna ante superaverat, rursus tolerando supplicia devincat. De quo tale ipsius Domini testimonium est: Numquid considerasti puerum meum Job? Non est enim similis ei quisquam in terris: ho
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ meliorẽ fac̃. fac̃ .N. ipsã uoluntariã sui uiris.
ñ necessitate deuĩctã s iudicio lib̾am. Lic& .N. nob̾ eli-¬
ac necessitatis bonũ habeant. ħ sola ħ& &̃ uoluntatis.¬
S pleriq impie ñ minꝰ quã imꝑite.cũ suꝑ statu hominis
quȩrit᷑ ueneor dic̃e. qͣsi rẽphendentes opꝰ dñi talem illum
aiunt debuisse fieri. qui omnino facẽ ñ poss& malum:
Dic̃ itaq ei fingm̃tũ qui se finx̃. quid me fecisti sic: &
impbissimi hominũ dũ dissimulant id ipsũ b̾n aministrare
qđ facti sunt. alit̾ se factos fuisse malt̾. ut qui uitã suã
em̃dare uolt. uideant᷑ em̃dare uelle nat᷑am. cuiꝰ bonũ ita
generalit̃ cunctis institutũ ÷. ut ingentilibꝰ qͦ hoi̾nibꝰ qͥ¬

Expanded text:
. Facit enim ipsam voluntariam, sui juris, non necessitate devinctam, sed judicio liberam. Licet enim nobis eliac necessitatis bonum habeant, haec solaSed plerique impie, non minus quam imperite, cum super statu hominis quaeritur vereor dicere, quasi reprehendentes opus Domini, talem illum aiunt debuisse fieri, qui omnino facere non posset malum. Dicit itaque figmentum ei, qui se finxit: Quid me fecisti sic ? Et improbissimi hominum, dum dissimulant idipsum bene administrare quod facti sunt: aliter se factos fuisse malunt, ut qui vitam suam emendare nolunt, videantur emendare velle naturam. Cujus bonum ita generalit
Abbreviated transcription (Latin):
tientia magis. quã uxta ordine disputationis
dixerĩ. Gũenĩ adhuc deportu egrediar. & ruden¬
tib uela sustollã. in mediũ me questionũ pela¬
gus subitꝰ loquendi estꝰ ab ripuit: Unde cohibebo
cursũ & paulis ꝑsinus contraha̾. nec indul gebo

Expanded text:
tientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo m
Abbreviated transcription (Latin):
hoc breuit̃ respondebo: Nuquã gͦ cessemꝰ alibidine.
ne frustra huiꝰcemodi m̃bra portemꝰ. Cur enĩ se¬
maritꝰ abstineat abuocore: cur casta uidua ꝑseuer&.
si adhoc tantũ nati sumꝰ. ut pecudũ more uiuamꝰ. A ut
quid mͥ nocebit. sicũ uxore mea alius ẽcubuerit᷑.
adiuun. o aoei dentuo fficiũ est manclere. & in aliũ
ea quȩ sunt mansa transmit tere. & ñ hab& crim̃ qͥẽ
iugi meȩ panẽ dederit: ita si genita liũ hoc ẽ officui.
ut sẽꝑ fruant᷑ natura sua. meã lassitudine alterius
uires supparent. & uxoris ut ita dixerĩ ardentissi¬
ma gulã fortuita libido restringat. Quid sibi aut̃
ram est: Quid ipse dũs. qͥ cunũchorũ p̃cipit uarre¬
e tates. Certe apł̃s qui acli nã nos ꝓuocat pudicitiã
debet constant̃ audire: Cui portas ueretrũ opaule.
Cura sexcu feminarui. barba. pilis. aliaq m̾brorũ
qualitate distingueris: Tng non intu mescunt papil¬
lȩ. ñ dilatant᷑ renes. non pectꝰ artat᷑. uox ab soluti.¬

Expanded text:
hoc breviter respondebo: Numquam ergo cessemus a libidine, ne frustra hujuscemodi membra portemus. Cur enim maritus se abstineat ab uxore? 295 Cur casta vidua perseveret, si ad hoc tantum nati sumus, ut pecudum more vivamus? Aut quid mihi nocebit, si cum uxore mea alius concubuerit? Quomodo enim dentium officium est mandere, et in alvum ea quae sunt mansa transmittere, et non habet crimen qui conjugi meae panem dederit: ita si genitalium hoc est officium, ut semper fruantur natura sua, meam lassitudinem alterius vires superent: et uxoris, ut ita dixerim, ardentissimam gulam fortuita libido restinguat. Quid sibi autemram est? Quid ipse Dominus qui eunuchorum praecipit varietates? Certe apostolus, qui ad suam nos provocat pudicitiam, debet constanter audire, cur portas veretrum, o Paule? Cur a sexu feminarum, barba, pilis, aliaque membrorum qualitate distingueris? Cur tuae non intumescunt papillae, non dilatantur renes, non pectus arctatur? Vox obsoleti
Abbreviated transcription (Latin):
lũ loquente. Adolescentiores iuduas uolo nuhere.
Et. Ada ñ ẽ seductꝰ. mulier aut̾ seducta fac̾ta ẽ
in p̃uaricationẽ. Salua aut̃ fi& ꝑfiliorũ ge¬
neration̾e. si ꝑmanserint infide & dilectione
a& sc̃ificatione cũ sobrietate. Certe ces sat hic il.¬
lud apłicũ. & qͥ habent uxores sic sint quasi non
habeant Nisi forte dicetis . P pt̾ea uuł eas uberea
qi oẽ que da c̃uer se sunt retro posł sach an aior ⁊ uasi

Expanded text:
um loquentem: Adolescentiores viduas volo nubere, um loquentem: Adolescentiores viduas volo nubere, Et, Adam non est seductus: mulier autem seducta, facta est in praevaricationem. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putus etia eñ uitȩ ꝑiculo refertregis filiȩ quesisse
c̃cubitꝰ. Quid dicã desalomone. que ponens incata¬
logo maritoru imagine asserit saluatoris. & de
illo uult esse. scriptũ. ods uidicii tuu̾ regida. et
iusticiã tuã filio regis. & dabit᷑ ei deauro arabię.
&orabunt ꝓeo sẽꝑ : Acrepente transcendit adhe¬
liã &heliseu̾. & narrat quasi grande misteriũ qđ
reqͥeuerit sp̃s heliȩ in heliseo. & cur hoc dixcerit¬
tacet. Nisi forte heliã quoq & heliseũ habuisse
arbierat᷑ uxxores Tr̾ansit acdezechiã. Et cũ in eiꝰ
laudib immoret᷑. miror cur oblitꝰ sit licere: a modo
filios faciã. losiã uirũ iustissimũ subqͦ intẽplode¬
utero nomi liber reꝑtꝰ ẽ. abholda uoxore sellu̾
instructũ refert. Danihel quoq & trespueros.
uoluerint as sumere uana defension̾e. & obtendere
qđ rudis mundus eguerit increinto. audiant pau

Expanded text:
praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixtacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paul
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani uirorũ & uxorũ paria iungunt᷑.
& eoc inte grogenerationis instaurat᷑ benedictio.
Crescite & multiplicamini. & replete t̾rã. In suꝑ
etiã comedendarũ carniũ licentia relaocat᷑. Et om̃e
qđ mouet᷑ nobis erit inescã. sic̃ olera herbarũ dedi
uobis uniu̾sa. Currit ad abrahã. isaac & iacob. ẽ quib
pͥor trigamꝰ sc đs monogamꝰ tertius quattuor lideo¬
ru ẽ. liȩ. rachel balȩ & zelphe & as serit abraba
obfidei meritũ bene dictionẽ ingeneratione filu
suscepisse. sdram intr pil eccteeui defecenedi ponle¬
eb ep maledictione steriitatis partꝰ benedictene
ebitas se a d rȩbecca ierit quasi ꝓpħes int̾ rogare dnm
&uudierit abeo. due gentes & duo popłi iuterotuo
sunt. Q  ia cob inuxore seruierit. & excistimante
rachel:. uiri es se dare liberos ac clicente. damͥ liberos.
sm aut̃ moriar : responderit. Nunqͥd ꝓdeo egosũ.

Expanded text:
generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dñocrucifixas phariseorũ audire blasphemias
Riala inquit di sententia ẽ Ppt̃ qđ dimittet
homo patrẽ & matre suã & adherebit uocori
suȩ. &erunt duo in carne una Acne forsitanclice¬
remꝰ hoc scriptũ inueteri testam̃to as serit ad noqͦq
id ipsũ in euuan głio c̾firmari. Id ds̃ c̾ iunxit homo
ñ separ&. Statĩq subnectit. Crescite & multiplica¬
mini. & replete t̾ra. Etꝑ ordine replicat. seth. enos
caman. malalee. iareth. enoch matusala. lamech.
noe. om̃s habuisse uxores & excli sententia filios
ꝓcreasse. quasi generationis ordo & ystoria c̃ditio¬
nis humane sine conuigib & liberis potuit enarrari
Iste in quit ẽ. enoch qͥ ãbulauit cũdõ. & raptꝰ incelũ
est. Iste noe. qͥcũ essent utiq multi uirgines ꝓpter
etate̾. solus cũfiliis & uxorib naufrago orbe serua¬
tus est. Rursus post diluuiũ quasi altero pͥncipio

Expanded text:
cum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemiascum Christo crucifixas, Pharisaeorum audire blasphemias Dei sententia est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio
Abbreviated transcription (Latin):
iouinanꝰ hostis est. Nã qͥ eqͣlia om̃iu̾ asserit merita.
tã uirginitati facit iniuria dũ eã nuptiis cõparat.
quã & nuptiis sic eas licitas asserens ut scła & ter¬
tia matrimonia. Sed &digamis & trigamis ad-¬
uersarius est. ibi ponens scortatores & libi dinosis¬
simos post penitentiã. uhi duplicata & triplicata
matrimonia. Nisi qđ in eodigami & trigami do¬
lere non lebent.qͥa ide scortator & penitens inregno
orib uerbis & habentib aliquã c̃sequentiã argum̃ta
eiꝰ & eoxepla denuptus. eodẽq ordine omĩa quo abeo
dlictasunt. digerã. Nec molestũ lectorisit. sinau¬
sia eiꝰ &uomitũ legere cõpellat᷑. Libentiꝰ antidotũ
oepi hibet. cũ diabolĩ uenena p̃cesserint : udite
patientꝰ uirgines. audite queso uoluptuosis simũ con-¬
tionatore. unmo qͥsi s renaru̾cantꝰ & fabulas clausa
aure transite. Ur̾as ferte paulis ꝑ iniurias. putate uos

Expanded text:
Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno oribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos
Abbreviated transcription (Latin):
ruere. Etdũ diuinitatẽ equalẽ dõ pollicet eocpulu
eos de paradiso. Ut qe eae pediti & absq ulla matula
uirgines dñic sortio fruebant̾: Aeiecꝰ ti inuallẽ
lacrimarũ. tunicis consutis & pellicus uestirent᷑.
Seane lectorẽ duitius morer: sequar uestigia
particionis exxpositȩ. & aduersus singulas ꝓposi¬
tiones eiꝰ scripturarũ uł maxime nitar testimonus.
ne querulis garriat. se eloquentia magisquã ue¬
ritate suꝑatum. Qł si eox pleuero. & illũ utriusq
instrumti nube oppressero: as sumã exẽpla scła¬
ris quoq lit teraturȩ adquã & ipse ꝓuocat. docea¬
q etiã int̾ philosophos & egregios inre publica ui¬
ros. uirtutes uoluptatib . id ẽ. psta gorã & plato¬
ne & aristide̾ aristippo & epicuro & alcibiadi ab om̃i¬
b solere p̾ferri. uos quȩso utriusq seocus uirgi¬
nes & c̾tinentes. mariti quoq &digami. ut conatꝰ
meos orationib adiuuetis. Cunctorũ in cõmune

Expanded text:
ruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiam inter philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s idẽ possũ. diu̾sa faciam̃. cõtͣdic̃ catholice fidei. qͣ ⁊̃ pariui¬
los eẽ uidicãdos ꝯfitet᷑. eos qͥ meadẽ natura positi. prius qm̃a
aliqo botu. mali ue facẽ. aut uelle. aut saltẽ nosse poterãt
sine baptismo rapti sunt. Qd̃ esau. ⁊ iacob cetosq tales. sola uo¬
luntatis causa dic̃ ẽẽ discretos. ut ĩ eadẽ nata m̃ita hrent diu̾sa
cõtͣdic̃ apło q̃ deeisdẽ loquens ait. Cũ enĩ nec du nati fuissent
aut aliqͥd egissent. bonũ. aut mali. ut scdm electionẽ ꝓpositũ¬

Expanded text:
sa faciamus, contradicit catholicae fidei, quae etiam parvulos esse judicandos confitetur, eos qui in eadem natura positi, priusquam aliquid boni malive facere aut velle, aut saltem nosse poterant, sine baptismo rapti sunt. Quod Esau et Jacob, caeterosque tales, sola voluntatis causa dicit esse discretos, ut in eadem natura merita haberent diversa, contradicit Apostolo, qui de eisdem loquens ait, Cum enim necdum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum aut malum, ut secundum electionem propositu
Abbreviated transcription (Latin):
gabiles ue eiꝰ. ħ de opuscłis uiliani ad cauteła leg̾ñtiũ p̃libare
ꝯmodũ rati sumꝰ. hinc ad positionẽ stiłu ũtamꝰ ĩcantica canticoꝵ
⁊ in libro adintelligndu difficillino. seduli patrũ uestigia seq̃n
ĩpendamꝰ. Inqͦ oꝑe lectorẽ ãmoneo. ne me suꝑfluũ udicet. qͥ
de nat̾a arboꝵ. siuie ħbaꝵ aromaticaꝵ qͦ ĩ ħ uolumitie płime cõ¬
tinẽt᷑. intta qd̃ in lib̾s antiquoꝵ didici laciꝰ explanate uoluerĩ
feci nãq h ñ arrogantie studendo. s mee meoꝵꝙ ĩ ꝑitie ꝯsuilẽ¬
do. qui longiꝰ exita orbẽ. hͨ ininsula maris occeani nati ⁊ nuit̾ti

Expanded text:
cautelam legentium praelibare, commodum rati sumus. Hinc ad expositionem stylum vertamus Cantici Canticorum, et in libro ad intelligendum difficillimo, seduli Patrum vestigia sequenimpendamus. In quo opere lectorem admoneo, ne me superfluum judicet, qui de natura arborum, sive herbarum aromaticarum, quae in hoc volumine plurimae continentur, juxta quod in libris antiquorum didici, latius explanare voluerim. Feci namque hoc non arrogantiae studendo, sed meae meorumque imperitiae consulendo, qui longius extra orbem, hoc est in insula maris Oceani nati et nutriti,
Abbreviated transcription (Latin):
gilantiꝰ ĩ reliqͣ eiꝰ lectiõe. ꝗͦ ñ muiꝰ noxia sepe salutarib dicta
ĩtserit curtũspiciãt. Nlã⁊ alis op̾cłis eandẽ suã ħesim qͣmius¬
multũ reclamante scissimo ac doctissimo antistite augustino
affirmare ñ dubitat. Deniq ĩlibro quẽ debono cõstantie scrip¬
sit. bonũ nat̾e lib̾tatẽ q nr̃i arbitͥ. ut ipse autumat ꝯtͣ ꝑfidi¬
am manichei magna ĩstantia defendit. ut aũ ũitas ꝓbat
magna ꝑuicatia. ꝯtͣ fidẽ celestis grẽ durat. ħ nãꝙ ẽ ĩqt¬

Expanded text:
cta interserit, circumspiciant. Nam et in aliis opusculis eamdem suam haeresim, qumultum reclamante sanctissimo ac doctissimo antistite Augustino, affirmare non dubitat. Denique in libro, quem de Bono constantiae scripsit, bonum naturae libertatemque nostri arbitrii, ut ipse autumat, contra perfidiam Manichaei magna instantia defendit. Ut autem veritas probat, magna pervicacia contra fidem coelestis gratiae durat. « Haec
Abbreviated transcription (Latin):
psi libello sentñtiis. qnti sint errores. facile cui uis docto patz. Qs
hũc librũ catholico beati ieronimi calamo scͥptũ ꝯtend̃t. cauciores¬
q erga eiꝰ lectionẽ redderẽt᷑. quẽ heticũ ẽẽ didi¬
cissẽt. Qͥb ⁊ sẽten¬
tiis parit̾ oĩb stͥctĩ respond̾e ꝯmodũ duxi. ut
pote qͦ cunctis
ut dixi. clatiꝰ luce. ꝙͣ sint nefanda patescat᷑. Qd¬

Expanded text:
psi libello, sententiis, quanti sint errores facile cuivis docto patet. Quia ptum contendunt, cautioresque ergo ejus lectione redderentur, quem haereticum esse didicissent. Quibus etiam sententiis pariter omnibus strictim respondere commodum duxi: ut pote quae cunctis, ut dixi, clarius luce quam sint nefandae patescant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantiã s pociꝰ uuare ⁊ firmate. qͣs̃ anob̾ iam extortã ut uẽtꝰ
flãmã ignis. ꝙͣ ñ sẽpe ip̃e accẽdit. s̃ aliunde actñsã ut clarius
fiãmascat adiunat.⁊ ne extingui debeat fando ꝯfiriat. sicut
i ipso libro de amore. plenͦsensũ suũ dilucidasse mõstiumꝰ. Euta
hiniꝰ ant̃ libelli finẽ manifeste. ꝓdit ip̃ẽ uiliauꝰ. q̃ ĩm̃tiõe ĩhꝰmõi
assertiõib ꝑcuncta qͣ ꝯid̾at opuscła laborar scandałi ĩqͥens ma

Expanded text:
e, quasi a nobis jam exortam, ut ventus flammam ignis, quam non ipse accendit, sed aliunde accensam, ut clarius flammescat, adjuvat; et ne exstingui debeat, flando confirmat. Sicut in ipso libro de Amore plenius sensum suum dilucidasse monstravimus. Circa hujus autem libelli finem, manifeste prodit ipse Julianus qua intentione in hujusmodi asserti
Abbreviated transcription (Latin):
tñ eis nat᷑ał p̾cepti usũ ac b̾ndictiõis abstulit. qͣ audierãt. c̾scite
⁊ multiplicamini.⁊ replete t̾rã. t̾ gͦ illa ĩpietate decipim᷑. ꝙͣ nob̾
ĩppat uilianꝰ. ut originẽ nram diaboli oꝑib asc̾bamꝰ ꝙͣ pͥmordi¬
alis oꝑe b̾ndictiõis. ad̾o cõditã scimꝰ. absit aũ ut originẽ ntãm
pꝰ p̾uaricõis malu. do dicamꝰ habitarore et̃ gauisã. añ temediñ¬

Expanded text:
um benedictionis abstulit, qua audierant: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Non ergo illa impietate decipimur, quam nobis improperat Julianus, ut originem nostram diaboli operibus ascribamus, quam primordialis opere benedictionis a Deo conditam scimus. Absit autem, ut originem nostram post praevaricationis malum, Deo dicam
Abbreviated transcription (Latin):
lis piꝰ lector facillume dep̾ħ̾ndit. ĩ explanatiõe u̾sicłi qͦ dictũ est.
app̃hnd̃a te. ĩ ducã ĩ domũ mat̾s mee. ibi me docebis. pat̾ñtiꝰ que
cõtͣfidẽ sanã uesana sentiret. ĩ timauit dicens de d̾no. Iã ĩ ip̃a
ĩ fantia. multa qͦ discẽ debeamꝰ. offndit. Primo ip̃m eẽ opificẽ
uniũsoꝵ ex mascłi. ⁊ femine ꝯuictiõe nascñtiũ. qͥ sibi sñ mistĩo
uiri. corpꝰ exiͥgine fabͥcass Deiñ nulłu peccm̃ eẽ ħoi ꝯgeni

Expanded text:
e deprehendet, in explanatione versiculi, quo dictum est, Apprehendam te, et inducam in domum matris meae, ibi me docebis ; patentius quae contra fidem vesana sentiret, intimavit, dicens de Domino: Jam in ipsa infantia multa quae discere debeamus ostendit. Primo, ipsum esse opificem universorum ex masculi et feminae conjunctione nascentium, qui sibi sine ministerio viri corp
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ignẽ gr̃ã sc̃i sp̃s ĩcipiat uẽtilare. Tũ fit illa caritas q̃ ñ ꝓpin¬
qͦs sołu. aut ciues. s ip̃m genꝰ humanũ gͦnio suo conat᷑ am¬
plecti. Inqua una sñtñtia. qtͦ. ⁊ qͣnte sint blasphemie. facile
catholicꝰ lector aĩadũtit. Patet .N. qͥd humane arbito lib̾tatis
tatẽ sc̃ĩ ac gñosi amoris ħre. ꝑ se huic amori uoluptatẽ subicẽ
carnis. ꝑse se ⁊ ĩcitare adurtutes.⁊ ordinare appetitũ posse testat᷑
intm̃. ut nũꝙͣ fines tnͣseat officii illiꝰ. qͦ idẽ amor excołndꝰ ẽ. qn
ip̃m aĩũ sius studiis. ac m̃nis ad eã magnitudinẽ. ac pulchͥtudi

Expanded text:
tilare; tunc fit illa charitas quae non propinquos solum aut cives, sed ipsum genus humanum gremio suo conatur amplecti. » In qua una sententia quot et quantae sint blasphemiae facile catholicus lector animadvertit. Patet enim quid humanae arbitrio libertatis, tatem sancti et generosi amoris habere, per se huic amori voluptatem subjicere carnis, per sese et incitare ad virtutes, et ordinare appetitum posse testatur, in tantum ut nunquam fines transeat officii illius quo idem amor excolentibus est. Qui ipsum animum suis studiis ac meritis ad eam magnitudinem ac pulchritud
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ illiꝰ. nec ꝑnat᷑alis subsidia rõis. nec ꝑdiune: legis scita. nos posse
iustificari. apło teste. qͥa litt̾a occidit. sp̃c aũ uiificat. id ẽ litera
p̃cipiens occidit. si ñ assit sp̃c. qͥ p̃cepta littẽ donet ĩpleri.⁊ sp̃s
uiuificat. donando. ut ꝑfici litt̾a possit. Qd̃ aũ ait de d̾no. ut cõ¬
sumatissime uirtutis daturꝰ exẽpłu naturã ħois mortał assum̃:

Expanded text:
gis scita nos posse justificari, Apostolo teste, quia Littera occidit, Spiritus autem vivificat , id est, littera praecipiens occidit, si non adsit Spiritus, qui praecepta litterae donet impleri. Et Spiritus vivificat, donando ut perfici littera possit. Quod autem ait de Domino, « Ut consummatissimae virtutis daturus exemplum, naturam ho
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis. cunctas eiꝰ qͣs ĩ libro ħ posuit ĩeptias ĩmediũ ꝓferre. ac
testimoniis tefelłe u̾itatis. Sufficiat. ħ pauca exẽpli gr̃a expo¬
suissẽ. ex qͥb possint cet̾a q̃ sĩt detestanda. conic. Post ħ aũ⁊ huius¬
mõi ĩ num̾̃a. qͥb pͥmũ librũ ꝯtͦ grãm dĩ disputãdo ꝯpleuit. nõ
minori scdm librũ eiꝰdẽ hesis peste ꝯmacdauit. Deniq ex ponẽs
qd̃ dictũ ẽ. qr meliora sũt ub̃a tua uino. de nat᷑a lactis fẽdissi¬
me phylosophatꝰ ẽ. moxq fediꝰ multo. qͣlitatẽ eiꝰde nat᷑e illuis
ad cõfirmonẽ sui erroris tnterre conatꝰ. Qd̾ qi totũ pon̾e. ⁊ horrori
⁊ nimis łogũ ẽ. partẽ pon̾e satis duximꝰ. Inserens gͦ se ꝑsonis
eoꝵ cõtͣ qͦs subnoĩe manicheoꝵ pugnabat. ait int̾ cet̾a. Fẽrebat¬

Expanded text:
operis cunctas ejus, quas in libro hoc posuit, ineptias in medium proferre, ac testimoniis refellere veritatis. Sufficiant haec pauca exempli gratia posuisse; ex quibus possint caetera, quam sint detestanda, conjici. Post haec autem et hujusmodi innumera, quibus primum libruis peste commaculavit. Denique exponens quod dictum est, quia meliora sunt ubera tua vino, de natura lactis foedissime philosophatus est, moxque foedius multo, qualitatem naturae illius ad confirmationem sui erroris transferre conatus. Quod quia totum ponere, et horrori et nimis longum est, partem ponere satis duximus. Inserens se ergo personis eorum, contra quos sub nomine Manichaeorum pugnabat ait inter caetera
Abbreviated transcription (Latin):
grã eiꝰ iuu̾emꝰ. Qmͣ uidelie beatissimã ute pͥmitiue mũdiciã
s̃i custodire curarẽt. ip̃i ꝓthoplasti.⁊ ñ mag̃ hosti credetẽt. ꝙͣ aucto¬
ri. usq hodie ꝓgenies exeis sc̃a. ⁊ ĩpollita. delicias paradisi mortis
simul ⁊ pecc̃i nescia. ĩ cołet. at du nulla necessitare nat᷑e. uerũ sola
uage m̃tis ĩcuria. pecẽe ꝯsẽsere. mox uisto ꝯditoris iudicio deloco
paradisi uoluptatis exclusi morte multati pecc̃i qd̾ temere
cõtͣcerat. styrpi gñiq suo reliquere ꝯtagiũ. Sicq factũ ẽ ut
pecc̃i qd̃ ip̃i sponte ꝯmiser̃t. nos ⁊̃ nołntes reatu ꝯstͥng̾ẽmͣ ita ut

Expanded text:
remus; quam videlicet beatissimam vitae primitivae munditiam, si custodire curarent ipsi protoplasti, et non magis hosti crederent quam auctori, usque hodie progenies ex eis sancta et impolluta delicias paradisi, mortis simul et peccati nescia incoleret. At dum nulla necessitate naturae, verum sola vagae mentis incuria, peccato consensere, moxque justo Conditoris judicio de loco paradisi voluptatis exclusi, ac morte multati peccati, quod temere contraxerant, stirpi generique suo reliquere contagium: factum est ut peccati quod ipsi s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑarbitũ lib̾e uoluntatis posse bona facẽ que uolumꝰ qͣuis
pauxiliũ grẽ di faciliꝰ ea ꝑfice queanꝰ. qͦmͦ uiantes iter &

Expanded text:
per arbitrium liberae voluntatis posse bona facere quae volumus, quamvis per arbitrium liberae voluntatis posse bona facere quae volumus, quamvis per auxilium gratiae Dei facilius ea perficere queamus: quomodo viantes iter, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑcopiã eloquentie blandientis. fõueam ĩcidat doctͥne nocẽ¬
tis. s ut dici solet ita botrũ carpat. ut & spinã caueat .i. ĩdi
ctis eius ita sanos sensus scrutet᷑. & eligat. ut ñ minꝰ uitet
ĩsanos. uł potiꝰ ilłd faciat maronis. qui legitis flores. & humi
nascentia fr̃aga. frigidus opueri fugite hinc. latet anguis in
herba. hoc ẽ abeiꝰ se ꝑom̃ĩa lectiõe cõpescat. cũ ħat eos qͥ eun¬
dem librũ. et sanis sensib ⁊ simpliciorib uerbis exposuert̃. Est
enĩ homo ut rethor ꝑitissimꝰ. ita gre dei pꝰ pelagiũ ĩpugnator
acerrimꝰ. ut aꝑtiꝰ scͥpͥta eiꝰ. qͥb cont᷑ strenuissimũ eusdem
gr̃e ꝓpugnatorẽ augustinũ ĩsaniuit ost̾nd̾ t. Cuiꝰ causa
duellii. pͥmũ de amore libelłu cõposuit sub obtentu. qͣsi hũc
afedissima foret uoluptate secreturꝰ. re autẽ uera. suã cõfir¬
maturus heresim. qua ut breuit̃ plura const̾ngã. docet nos

Expanded text:
at doctrinae nocentis. Sed, ut dici solet, ita carpat botrum, ut et spinam caveat, id est, in dictis ejus sanos sensus scrutetur et eligat, ut non minus vitet insanos; vel potius illud faciat Maronis, Qui legitis flores, et humi nascentia fraga, Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba; hoc est, ab ejus se per omnia lectione compescat, cum habeat eos qui eumdem librum et sanis sensibus et simplicioribus verbis exposuerunt. Est enim homo, ut rhetor peritissimus, ita gratiae Dei post Pelagium, impugnator acerrimus, ut apertius scripta ejus, quibus contra strenuissimum ejusdem gratiae propugnatorem Augustinum insanivit, ostendunt. Cujus causa duelli, primum de Amore libellum composuit, sub obtentu, quasi hunc a foedissima foret voluptate secreturus, re autem vera suam confirmaturus haeresim, qua, ut breviter plura constringam, docet nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad pͥmã temptationis repugnare faciẽ & malũ añꝗ crescat extin.¬
guere. Nec enĩ expectandum ẽ augm̃tũ eiꝰ rei quȩ timer deb&
aparuo. & quȩ tanto faciliꝰ iuncitur: quanto ei citiꝰ repugnatur.
ldo clamat scriptura diuina. Om̃i custodia serua cor tuu̾ ex his
quȩ tenuis umbrȩ modo p̃t̃ iͥolare mentẽ solent seseq tantũ mͦ
uł transeundo monstrare. quas grȩci typo uocant. ł ẽte int illas
quȩ repugnanti ac inuito animo suggerunt᷑. qͥb m̃s cũ borrore
quodam renitit᷑ ac resistit. qͥb ut contͥstat᷑ amissis. ita gaud&
expulsis. In ilł quid̃ quȩ se leuit᷑ m̃ti ostendt̃. & qͣsi fugiendo de¬
monstrant se: nec peccatũ omĩno nec pugna ẽ. In us aũ cũ quibꝰ
aliqͣndiu aĩa luctat᷑. quibꝰ resistit uoluntas ȩquale c̾tam̃ ẽ. aut con-¬

Expanded text:
ad primam tentationis repugnare faciem: et malum antequam crescat, exstinad primam tentationis repugnare faciem: et malum antequam crescat, exstinguere. Nec enim exspectandum est augmentum ejus rei, quae timeri debet a parvo: et quae tanto facilius vincitur, quanto ei citius repugnatur. Ideo clamat Scriptura divina: Omni custodia serva cor tuum: ex eo quae tenuis umbrae modo praetervolare mentem solent, seseque tantummodo, vel transeundo monstrare: quas Graeci τύπους vocant: vel certe inter illas quae repugnanti ac invito animo suggerunt, quibus mens cum horrore quodam renititur ac resistit: quibus ut contristatur admissis, ita gaudet expulsis. In illis quidem quae se leviter menti ostendunt, et quasi fugiendo demonstrant se, nec peccatum omnino, nec pugna est. In iis autem, cum quibus aliquandiu anima luctatur, quibus resistit voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
inqua assiduũ ẽ di u̾bũ. cuiꝰ um nequam sp̃c non pot̾ ferre. & iccirco
Est aũ cutissimũ atq ꝑfectũut assuescat animꝰ sollicita semꝑ ingiliq
custodia discernẽ cogitationes suas. & ad pͥmum animi motum uł
ꝓbare ł repbare qđ cogitat. ut ł bonas cogitationes alat. uł statĩ
extinguat malas. hinic namq fons ÷ boni & ongo peccandi. omĩsq
cordis tabula depingat ant̃ꝗ faciat. Nam sue ille actꝰ siue sermo
sit ut ꝓferat᷑ añ disponit᷑. & cogitationũ consilio discernit᷑ qđ
tione ante dictauerit. Uñ & cͥñs in euangłio dic̃. Decorde hoĩs
ꝓeecd̃t cogitationes malȩ. adult̾ia. fornicationes. homicidia.
furta. falsa testimonia. auaricia. nequicia. dolus. impudicitia.
ocłs malus. blasphemia. suꝑbia. stulticia. ħ sunt quȩ coinquinant
Ibi te maxime oport& obseruare peccatũ ubi nasci sol&. statiq

Expanded text:
in qua assiduum est Dei verbum, cujus vim nequam spiritus non potest ferre. Et idcirco in qua assiduum est Dei verbum, cujus vim nequam spiritus non potest ferre. Et idcirco Est autem tutissimum atque perfectum, ut assuescat animus sollicita semper pervigilique custodia discernere cogitationes suas, et ad primum animi motum vel probare vel reprobare quod cogitat, ut vel bonas cogitationes alat, vel statim exstinguat malas. Hic namque fons est boni, et origo peccandi; omnisquecordis tabula depingit antequam faciat. Nam sive ille actus, sive sermo sit, ut proferatur, ante disponitur; et cogitationum consilio discernitur qutiones ante dictaverint. Unde et Dominus in Evangelio dicit: De corde hominis procedunt cogitationes malae, adulterium, fornicatio, homicidia, furta, falsa testimonia, avaritia, nequitia, dolus, impudicitia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. Haec sunt quae coinquinant Ibi te maxime oportet observare peccatum, ubi nasci solet: statimque
Abbreviated transcription (Latin):
non uenator &e auriga decant᷑. s sustentat᷑ pauꝑes xͥ. Adconsulatũ
eoꝵ diu̾sȩ totiꝰ orb ꝓuinciȩ adqͣs domꝰ uĩȩ potentia extendit᷑.
ꝑegͥnas feras & ignota animalia tͣnsmiser̃. quȩ crudeł̃ arenȩ
solũ uł suo ł hõinũ sanguine cruentarent. ad te uͦ electȩ queq
uirgines mitunt᷑. qͣs tu p̃ciosissimũ munꝰ offeras do tuoq ex¬
emplo adꝑpetuã ꝓuoces castitatem. ñ tͥ s tec̃ d̾o seruit᷑as. hec
his intt̾us multũ fame tuȩ suspensi. om̃s mir de te nescio qͥd
audire desidant. & qui ꝓfessionͥs tuȩ cognouere uirtutẽ. nc̃ c̃u̾sa-¬
tionis expectant. Inte nẽ puta cunctoꝵ ora ocłosq c̃u̾sos. & ad
spectałm uitȩ tue totũ consedisse mundũ. Caue ne ꝑte tantmn᷑ꝵ
animi offenclat᷑. nec minꝰ inte inuemant qͣm reqͥrañ. Uer̃ qͥd ego¬

Expanded text:
. Ad consulatum eorum diversae totius orbis provinciae, ad quas domus vestrae potentia extenditur, peregrinas feras et ignota animalia transmiserunt, quae crudelis arenae solum vel suo, vel hominum sanguine cruentarent. Ad te vero electae quaeque virgines mittuntur: quas tu pretiosissimum munus offeras Deo, tuoque exemplo ad perpetuam provoces castitatem: non tibi, sed tecum Deo, servituras. Haec his initiis, multum famae tuae odore suspensi, omnes mirum de te nescio quid audire desiderant. Et qui profectionis tuae cognovere virtutem: nunc conversationis exspectant. In te nunc puta cunctorum ora oculosque conversos, et ad spectaculum vitae tuae totum consedisse mundum. Cave, ne per te tantorum animi offendantur: nec minus in te inveniant quam  Al. quae
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃ñ głȩ pondꝰ oꝑat᷑ in nob̃. Respuant᷑ honores. despiciant᷑ diuitiȩ. Ipsa qͦ
Q multos memoria nr̃a recin& in maximis honoribꝰ ac diuitus c̃stitutos.
repẽte de sũmo illo potentiȩ fastigio c̃cidisse. & eos qͥ tumore elati aliud
qͥodã ꝗhoĩes ẽe se putabant. exicu suo tand docuisse nos qͥd fuerint.
abste metuas. uł ate relinq̃ndũ scias: Nam & si nullo id eripiat᷑ casu.
uł morte e̾te ꝑdendũ ẽ. & si uita nr̃a tendat᷑ ꝑ mille annos. adextremũ
illũ totiꝰ diẽ ȩtatis cotidiana deliciar᷑ uoluptate ueniamꝰ. q̃le ħ quȩso
diu ẽ qđ fine delet᷑. Aut quis illiꝰ uoluptatis. fructꝰ ẽ. quȩ statum
ut cessauerit udebitur tibi non fuisse. Age iam trans actũ uitȩ tuȩ tempꝰ
animo reuolue. nonne uidebit᷑ tͥ umbra quȩdã fuisse qđ transut. & ad¬
sentire pot̾. cui c̃ueñ dicẽ cũ ꝓpħa. Dies mei sic̃ umbra declinauer᷑. &

Expanded text:
e pondus operatur in nobis . Respuantur honores, despiciantur divitiae. Ipsa quoque Quam multos memoria nostra retinet in maximis honoribus ac divitiis constitutos, repente de summo illo potentiae fastigio concidisse: et eos qui tumore elati, aliud quiddam quam homines esse se putabant, exitu tandem suo docuisse nos quid fuerint. e? quod vel auferendum abs te metuas, vel a te relinquendum scias? Nam et si nullo id eripiatur casu, vel morte certe perdendum est. Et si vita nostra tendatur per mille annos: et ad extremum illum totius diem aetatis, quotidiana deliciarum voluptate veniamus: quale hoc, quaeso, diu est, quod fine deletur! Aut quis illius voluptatis fructus est, qui statim ut cessaverit, videbitur tibi non fuisse? Age jam, transactum vitae tuae tempus animo revolve. Nonne videbitur tibi umbra quaedam fuisse quod transsentire potest; cui convenit dicere cum propheta: Dies mei sicut umbra declinaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sit inte diuinȩ legis auxiliũ. & dño cũ dauid leca cantab̾.
Incorde meo abscondi eloquia tua. ut non peccem tibi. Excitandꝰ :
enĩ sp̃ualibꝰ stimuł semꝑ animꝰ. & maiori cotidie ardore renouandꝰ.
Orationis instantia illuminatio lectionis. sollicitudo uigiliar̃. & diur-¬
na & nocturna eiꝰ incitam̃ta sint. Nicb̃ enĩ in ħ ꝓposito otio de teriꝰ
uitȩ ratio ꝓcessu gaud& & crescit. cessatione torpescit & deficit.
Cotidianis ac recentibꝰ uitutũ increm̃tis mens instauranda ẽ. & uiuẽdi
ñ relabimur retro. ꝗ diu adpͥora contendimꝰ. At ubi ceꝑimꝰ stare. de¬
scendimꝰ: nr̃mq ñ ꝑgredi. iam reu̾ti est. Cess& om̃is ignauia. & in¬
utił dep̃tito labore securitas. si uolumꝰ ñ redire currendũ ẽ. Beatꝰ¬

Expanded text:
quantum sit in te divinae legis auxilium, et Domino cum David laeta cantabis, quantum sit in te divinae legis auxilium, et Domino cum David laeta cantabis, In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Excitandus est enim spiritualibus stimulis semper animus, et majori quotidie ardore renovandus. Orationis instantia, illuminatio lectionis, sollicitudo vigiliarum, et diurna, et nocturna ejus incitamenta sunt. Nihil enim in hoc proposito otio deterius vitae ratio processu gaudet et crescit: cessatione torpescit, et deficit. Quotidianis ac recentibus virtutum incrementis mens instauranda est: et vivendvenitur. Tamdiu non relabimur retro, quamdiu ad priora contendimus. At ubi coeperimus stare, descendimus: nostrumque non progredi, jam reverti est. Cesset omnis ignavia, et inutilis de praeterito labore securitas. Si volumus non redire, currendum est. Beat
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarii uires accip̃. nrõq nos ut dici sol& iugulat gladio. Infirmꝰ
hostis ẽ. qui ñ pot̾ iunce̾ nͥ uoluntate. ꝓcul a nob̾ desꝑatio. ꝓcul onũs
ab animo recedat pauor adu̾sarioꝵ. Non adiuuemꝰ s uncanius.
adu̾sarios. Dant illi quid consiliũ. s nr̃m ẽ ł elige̾ ł respue̾. quod
suggerunt. Non enĩ cogendo s suadendo nocent. ñ excorquent a nob̾

Expanded text:
adversarius vires accipit, nostroque nos, ut dici solet, jugulat gladio. Infirmus hostis est, qui non potest vincere nisi volentem. Procul a nobis desperatio, procul omnis ab animo recedat pavor adversariorum. Non adjuvemus, sed vincamus adversarios. Dant illi quidem consilium, sed nostrum est vel eligere vel respuere quod suggerunt. Non enim cogendo, sed suadendo nocent; non extorquent a nonis
Abbreviated transcription (Latin):
iatꝰ ẽẽ deb& auditꝰ uirginis. eaq p̃ciosissimis lapidibꝰ ante¬
ferre: Omĩa ꝓrsus m̃bra decorent᷑ oꝑibꝰ scitatis totaq uiigi.¬
nałꝰ animi pulcͥtudo gemmati monilis adinstar uanio uirtutũ
fulgore resplendeat. Iunc uere c̃cupisc& rex decorẽ cuum
do & cont᷑ diabolum armare possunt. quȩ ꝑleue int̾elũ qde qr ar¬

Expanded text:
ratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteferre. Omnia prorsus membra decorentur operibus sanctitatis: totaque virginalis animi pulchritudo, gemmati monilis instar, vario virtutum fulgore resplendeat. Tunc vere concupiscet rex decorem tuum, Deo et contra diabolum armare possint, qui per leve interdum q