comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd nos interp̾tati sumꝰ: lxx. uana: aquila. õp y kt̃ a. Siꝑmachus
infructuosa. theodotio ipsũ hȩbraicũ posuit: farfaroth. Est autẽ
animal absq ocłis: qđ semꝑ t̾ram fodit & huiũ egerit. & radices
subt̃ comedens. frugib noxiũ ÷. qđ greci. a c E A a ka. uocanł.
Uesꝑtilio aut̃ nocturna auis quȩ congruũ abeis nom̃ accep̃. NΥR TAC
eo qđ in nocte uolit&: paruũ animal ÷ & muriũ simile. ñ tam
uoce & cantu resonans quã stridore. Qd cũ uideat᷑ uolitare
luci fugũ ÷. & solẽ uidere ñ patit᷑. Istiꝰ modi animantily idola
cõparata st̃ quȩ cȩca & tenebrosa coluntura cecis: & oĩa dogmata
contraria ueritati. Quȩ cũ indie dñi fuerint derelicta: ingredi-¬
entur hi qui ꝑ iecer̃ ea infissuras petrarũ. cauernasq saxoꝵ. ut
ñ int̾rȩ puluere & uililuto: s infirina ratione uersent᷑. & intie¬

Expanded text:
quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH  . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graeci ἀσπάλακα vocant. Vespertilio autem nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et inve
Abbreviated transcription (Latin):
curuabitur sublimitas hominũ: & humiliabit᷑ fortitudo uiroꝵ
Et eleuabitur dñs solus indie illa: & idola penitꝰ conterent᷑: lam¬
diu uidet᷑ humanaꝵ sermo habere rationẽ: quã diu diuine sci¬
entie ñ fuerit cõparatꝰ. Cũ aut̃ m̃datiũ ueritati quasi stipula igni
adppinquauerit cito uorabit᷑: & deperit & oĩa docmata falsitatis
quȩ nc̃ idola nominaͥt᷑. abeo qd simulata sint atq conficta. penitꝰ
conterent᷑. Indie illa ꝓici& homo idola argenti sui: & simulacra
auri sui. quȩ fecerat sibi ut adorar&e talpas & uesꝑtiliones. Et
a dõ hominib data sint. ut uł loquant᷑ uł sentiant dm̃. & lau¬
lent creatorẽ suũ: illi ab utunt᷑ hoc mumunere in idoloru
simulationẽ. upeta illud qđ scriptũ ÷. Dedi eis argentũ & aurũ
ipsi uero de argento & auro meo oꝑati st̃ baal. Cũ eͥgo qͥs dn
pauore ꝑteritus. pͥmũ inspelunca pectoris sui. idola condiderit

Expanded text:
titudo virorum, et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo operati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavore perterritus primum in spelunca pectoris sui idola condiderit;
Abbreviated transcription (Latin):
scꝑ omnẽ murũ munitũ. Qnidã aduespasiani adrianique
hȩc referunt tẽpora. corporalit̾ dicunt impleta quȩ scripta sõ.
qd̃ ñ turris excelsa. ñ firmissimꝰ murꝰ. ñ ulla nauium multi¬
tudo & negotiationis indastria. aduersũ ium romani exercitꝰ
otuerit preualere. S intantũ habitatores iudeȩ uenisse
formidinem: ut & ipsi cũ coniugib ac liberis. auro & argen¬
to quȩ sibi auxilio fore estimabant. infouea st̃ redimersi. &
ꝑfundissima antra sectati. Si enĩ uoratiũ & luxuriosoꝵ uent̃
est ds̃. quare ñ auari aurũ & argentũ apelletur ds̃ : Aliĩ hec

Expanded text:
et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique haec referunt tempora, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industria, adversum vim Romani exercitus potuerit praevalere; sed in tantam habitatores Judaeae venisse formidinem, ut et ipsi cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim voracium et luxuriosorum venter est Deus, quare non avari aurum et argentum appelletur Deus? Alii haec
Abbreviated transcription (Latin):
suis: scriptũ sit. ponã in t̾ra inaquosa cedrum & buxũ &
cipressũ & pinũ. & nc̃ diẽ dni suꝑ cedros libani sermo pro¬
pheticus comminet᷑: hoc dicendum ⁊ qd ex eodẽ genere
hominũ alii sublim̃tur adregnũ: alii detrahantur adpe.¬
nam. Et cedri libani quȩ ꝓpt̾ suꝑbiã conterunt᷑: eligant᷑
i bomi odoris fuerint. & cum apło dixerint. Xp̃i bonus
odor sumiꝰ. Ee suꝑ montes om̃s excelsos. & suꝑ om̃s colles ele¬
uatos. sic̃ inbonã partẽ ꝓuarietate uirtutũ montes apellan¬
tur & colles: sic inter impios ꝓdiuersitate uitioꝵ & maxie
suꝑbie alii montessunt aliĩ colles. suꝑquos erit dies dñi. De qͥb
& in erechiel scriptũ ÷. Hȩc dic̃ adonai dñs. montib & collib.
Ecce eg̾o inducã suꝑ uos gladiũ : & dissipabunt᷑ excelsa ur̃a & con¬
terentur are ur̃ȩ & reliqua. Et suꝑ omnẽ turrim excelsam.

Expanded text:
suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cedrum et buxum, et suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cedrum et buxum, et cypressum et pinum : et nunc diem Domini super cedros Libani sermo propheticus comminetur? hoc dicendum est, quod ex eodem genere hominum, alii sublimentur ad regnum, alii detrahantur ad poenam, et cedri Libani, quae propter superbiam conterentur, eligantur, cum boni odoris fuerint, et cum Apostolo dixerint: Christi bonus odor sumus . Et super omnes montes excelsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus 40 in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego inducam super vos gladium, et dissipabuntur excelsa vestra, et conterentur arae vestrae, et reliqua . Et super omnem turrim excelsam,
Abbreviated transcription (Latin):
xaltatũ ÷ & eleuatũ qͣsi cedros libani. Et transiui & ñ erat : &
quȩ siui eũ : & ñ ÷ inuentꝰ locꝰ ciꝰ. Quercꝰ quoq basan quas aquila.
glandiferas nouimꝰ. Quȩ̃ & si fecerint fructus: porcoꝵ st̃ alim̃ta:¬
& non hominũ. Basan regio ÷ arabiȩ cui imꝑauit. os. qͥ appella
est rex basan: & int̃pretatur a ic x Y N N. id ÷ ignominia quã
si confusionẽ transferre uoluerimꝰ : magis c̃ YXU.CIN. id est¬
abilonẽ significat quã basan. Suꝑ om̃s gͦ qui erigunt᷑ insuꝑbian
& faciunt oꝑa ignominiȩ atq inceno libidinũ uolutantur: dñi
uindicta consurget. Qđ si prudens lector quȩsierit cur intẽplo
dñi cȩdrina ligna sint posita. & incentesimo t̾tio psalmo legimꝰ.
uixta hȩbraicã ueritatẽ. saturabunt᷑ ligna dñi & cedri libani
quas tu plantasti. ibi passeres mdificabunt. & int̾cetera ligna.
&iam cȩdri adlaudes drũi ꝑ uocent᷑. & in aduentu saluatõris
quando om̃s arbores & lige na eampi adplaudent ramis

Expanded text:
si cedros Libani, et transivi, et non erat, et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Quercus quoque Basan, quas Aquila glandiferas novimus, quae etsi fecerint fructus, porcorum sunt alimenta, non hominum. Basan regio est Arabiae, cui imperavit Og, qui appellatus est rex Basan, et interpretatur αἰσχύνη, id est, ignominia, quam si confusionem transferre voluerimus, magis bylonem significat quam Basan. Super omnes ergo qui eriguntur in superbiam, et faciunt opera ignominiae, atque in coeno libidinum volutantur, Domini vindicta consurget. Quod si prudens lector quaesierit, cur in templo Domini cedrina ligna sint posita, et in centesimo tertio psalmo legamus juxta. Hebraicam veritatem, Saturabuntur ligna Domini, et cedri Libani, quas tu plantasti: ibi passeres nidificabunt ; et inter caetera ligna etiam cedri ad laudes Domini provocentur: et in adventu Salvatoris, quando omnes arbores, et ligna campi applaudent ramis
Abbreviated transcription (Latin):
purũ argentũ remaneat qđ absq igne fieri ñ potest ꝑ quod signi¬
ficat eos passuros esse torm̃ta. Legimꝰ & in malachia de dño.
pse egrediet᷑ qͣsi ignis conflatorii & qͣsi herba fullonũ: &
bit conflans & emundans sic̃ argentũ & aurũ. & emundabit
filios leui. ut post quã mundati fuerint: dicat᷑ de eis. Et ert̃
dño offerentes uictimas iusticiȩ. Etechiel quoq: omnẽ domũ isrł
aere. & ferro. plũbo & stagno dic̃ esse cõmixtam. Et postea purgan¬

Expanded text:
purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod signipurum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgan
Abbreviated transcription (Latin):
qđ se uenientem ñ susceꝑint. Adppinquans enĩ hierłm: fleuit
& dixit. Hierłm hierłm quȩ occidis ꝓpħas & lapidas eos qͥ adte
missi st̃: quotiens uolui congregare filios tuos. sic̃ gallina
pullos suos & noluisti. Consolatio gͦ dĩ: suꝑ hostib eiꝰ & ini¬
cis eiꝰ. Ut qͥ ñ senser̃ beneficia suppliciis corrigant᷑. Et con-¬
uertũ manũ adte: & ex quo quã adpurũ scoriam tuã. & aufe¬
ram õe stangnũ tuũ. ꝑroscoria qđ int̃pretatꝰ ÷ symachus :
id ÷ acinũ uuȩ int̾p̃tatꝰ ⁊. Soli .lxx. incredulos uł in obȩdientes:
sensũ magis quã uerba uertentes. Quia enĩ suꝑͣ dixerat argen¬
tũ tuũ uersũ est inscoriã : nc̃ seruat METa ł oRA N. ut conuer¬
tat suꝑ eã idẽ extendat manũ suã adpuniendũ atq purga¬
& ex quoquat om̃s sordes ac uitia peccatoꝵ. Ut separato stagno:

Expanded text:
quod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Jerusalem, flevitquod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Jerusalem, flevitlapidas eos, qui ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti ! Consolatio ergo Dei super hostibus ejus et inimicis est: ut qui non senserunt beneficia, suppliciis corrigantur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne staid est, acinum uvae interpretatus est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suam ad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes 28 sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exercituũ fortis isrł. Pro fortis isrł qđ om̃s similiter transtu¬
ler̃ : soli .lxx. nescio quid uolentes posuerunt. ue fortis isrł. Q
nos sic edisserere possumꝰ : ut dicamꝰ. principes quosq corripi atq ro¬
bustos. De qͥb scriptũ ÷. Potentes potent̃ torm̃ta patient᷑. Et cui
plus dat᷑: plus exigit᷑ ab eo. Ab utemurq hoc testimonio: si qͣndo
inimicis meis. Rursũ & in hoc qđ in hebraico ñ habet᷑ : ponud̃
.lxx. Non cessabit enĩ furor m̃s contra inimicos meos. Corript
aut̃ scribas & phariseos : deqͥb & in euangłio loquit᷑. Ue uobis
scribȩ & pharisȩi. Et in alio loco. Generatio adultera & ꝑuersa
signũ quęrit : & signũ ñ dabitur ei nͥ signũ ionȩ ꝓpħȩ. Plangit
aut̃ clementissimꝰ pat᷑. pͥncipes delinquentes: & hostes suõs uocat:
inimicos appellat: quod ꝑeant. qđ nolint agere pęnitenti.

Expanded text:
Dominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtuDominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando dicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra inimicos meos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei . Et in alio loco: Generatio adultera et perversa signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ tuã ponebas. Om̃s diligunt munera: sequunt᷑ retributi
Incatalogo uitioꝵ: numerant᷑ &iam hi. qͥ diligunt munera.
Non dix̃ qui accipiunt. hoc enĩ sepe nec essitate fit : s qͥ ñ putañ
amicos nisi a quib dona ꝑceꝑint. nec os considerant amicoꝵ sed
manꝰ. & eos scõs iudicant quoꝵ ex hauriunt marsupiũ. Dequ
istiꝰmodi sequuntur retributiones: ut laudent eos aquib aliqͥd
acceꝑint. Uł certe nulli qͥppiã tribuunt: nͥ a quose recepturos
utauerint. Pro retributionib: syminachus uicissitudines. uł ult¬
nes int̾p̃tatꝰ ÷. Ut hi quoq inculpa sint qui reddunt malũ ꝓmalo.
retribuentib mͥ mala. Et hieremie de iusto dicentis. Dabit ꝑcutien
ti maxillã suã: saturabit᷑ obꝓbriis. ut impleat euingłicũ uiru
cui dr̃. Quite ꝑcusserit in maxillã: p̃be ei & alterã. Propt̃ hoc ait

Expanded text:
tionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. tionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quIstiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malretribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut impleat Evangelicum viruui 27 te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Propter hoc ait
Abbreviated transcription (Latin):
udientes corriꝑeuertit ad gn̾am Et ita loqͥr᷑ ut ñ corrig
s delect& audiẽntes: uinũ sc̃arũ scripturarũ uiolat atq
corrũpit sensu suo. Heretici quoq euangłicã ueritatẽ corrũpunT̃
pincernas eiꝰ & ministros uini. sua uoce collaudans. S & eccł astes
ministeria uini atq conuiuii sui: mystico sermone describit.
grecos. AnOToINo Toy. qđ apud nos ac̾uictu rectius appellatur̾.
Principes tui in obȩdientes: socĩ furũ. Fro in obedientib: aquil a
recedentes. sy minachus declinantes int̾p̃tatꝰ ÷. Principes an
scribas uocat & phariseos: qui a dño recedentes. immoueritatis se¬
mitã relinquentes. ꝑuerso ambulauer᷑ itinere. & socii fuert̃
ꝓditoris furisq uidȩ. Qd quidẽ & nos cauere debeniꝰ: ne accipi¬
tes abhominib scłi inunera qͥ ꝑrapinas miserorũq lacrimas di-¬
uitias congregant. ñ tam ipsi fures quã socũ furũ appellemur.
dicaturq nob̃. Uidebas furẽ & currebas cũ eo: & cũ aduteris por¬

Expanded text:
am: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermone describit Graecos ἀπὸ τοῦ πότου, apud nos a convictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Principes autem Scribas et Pharisaeos vocat, qui a Domino recedentes, immo veritatis semitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  Al. ne tam ipsi fures, quam socii furum appellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris por
Abbreviated transcription (Latin):
bantq regi argentũ & aurũ. ebur. & simias. S qr rex ut̃q pec¬
cauerat. aliꝰ deditꝰ uoluptati. & ext̾narũ gentiũ amans feminas.
alius se cũ rege samariȩ copulans. qđ utrumq ad & hnicos refer¬
tur & hereticos. inquib nichil ÷ aliud nͥ fulgor eloquentie &
sensus diabolica arte constructꝰ. & sermo mortuus quod int̾pre¬
tatur indentib. & similitado rationis humane qd̵ sentit᷑ insimꝰ:
circo inpsalmis legit᷑. In sp̃u uiolento: confringes nauesthai¬
sis. Et de his nauib: idem esaias loquit᷑. Uealis nauium quȩ st̃
trans & hiopiam. St̃ aut̃ ȩcontrario & bone naues: dequib in

Expanded text:
bantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque pecbantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae
Abbreviated transcription (Latin):
depinxi muros tuos: & inconspectu meo st̃ sẽꝑ. Sin aut̃ hi
sui priꝰ inpugnauerant ȩxcłam: cognita ueritate transi¬
rint ad fidẽ. & pugnauerut ꝓ ea quã antea impugnauerañ:
tc̃ illud implebitur. cito edificaberis abhis qͥb destructa eras.
nleuitico quoq legimꝰ. Domũ quȩ in urbib muratis sit si iitͣ
unnũ redempta non fuerit: emptori ȩt̾na possessione firn¬
ri. Qđ si inuillis & uiculis sit. quȩ muros ñ habeant: sẽꝑ posse
redimi. & emptoris p̃tiũ fructuare. Et suꝑ om̃s naues tharsis.
& suꝑ om̃e qđ uisu pulchrũ ÷. Protharsis qđ om̃s similit̾ tran¬
stulerunt: soli .lxx. mare interprecati st̃. Hebrei putant lin¬
gua ꝓpͥa sua mare tharsis appellari. Quando auto dr̃ iam non
hebraico sermone appellare s siriaco: habuit & iosaphat naues
qͣs mittebat intharsis s contrite st̃ inasiangaber. Habuit & salo¬
mon quȩ ibant intharsis. & post tres annos reuertebant᷑: affere¬

Expanded text:
os, et in conspectu meo sunt semper . Sin autem hi qui prius impugnaverant Ecclesiam, cognita veritate, transierint ad fidem, et pugnaverint pro ea, quam ante impugnaverant, tunc illud implebitur: Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . Et super omnes naves Tharsis, et super omne, quod visu pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS appellari, quando autem dicitur IAM , non Hebraico sermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, affere
Abbreviated transcription (Latin):
gas: quas ds̃ multiplicare ꝓhibuit regib ilrł. int̾ idola quȩ st̃
dõ seruire & mammone. Pulchre aut᷑ illud comici. Roala
uersiculi. semꝑ auarꝰ eget. aliis uerb ꝓpħa significauit dic
Et ñ ⁊ finis theauroꝵ eius. Hon quo thesauri fiuẽ ñ habeaNT:¬

Expanded text:
gas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt gas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis Propheta significavit dicens: Et non est finis thesaurorum ejus. Non quod thesauri fine
Abbreviated transcription (Latin):
plauser̃. ꝓquo scriptũ ÷ in hebraico. i eSFicIi qđ hebrei int̾p̃.¬
ingentẽ iudeã turpitudo monstret᷑. Intantũ aut̃ greci &
romani hoc quondã uitio laborauer̃: ut & clarissum philosophoꝵ
greciȩ haberent publice concubinos. & adrianꝰ philosophiȩ artib
eruditꝰ. antinoũ consecrarit indm̃. tẽplũq ei ac uictimas & sac̃¬
dotes instituerit. & ex eo ȩgypti ciuitas ac regio nom̃ acceꝑit.
nt̃ scorta quoq infornicib spectaculoꝵ pueri steterint publice
libidini expositi: donec sub constantino imꝑatore xp̃i ẽuangłio
deleta ÷. Porro .lxx. uxores eorũ uolatas esse significaÑ.
dũ de filiis alienos iudei generant. Symachus quodam circuiti
& honeste sermone plaudentiũ: eandẽ cũ pueris turpitudinẽ
demonstrauit. Repleta ÷ t̾ra argento & auro: & ñ ÷ finis
thes auroꝵ eiꝰ. Int̾ cetera uitia t̾rȩ: domꝰ iacob &iam auri &.
genti multitudo numerat᷑. int̾ oĩa. & augures. ȩ quos & quadri¬

Expanded text:
Hebraei interprein gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes 36 instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatore, Christi Evangeliodeleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circuitu, et honesto sermone plaudentium, eamdem cum pueris turpitudinem demonstravit. Et repleta est terra argento et auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadri
Abbreviated transcription (Latin):
enim quȩ siuit hȩc demanib ur̃is÷ Audiant hebionei qͥ pꝰ passionem
xp̃i: ab olitã legẽ putant esse seruandã. Audiant hebionitarũ socũ
qͥuideis tantũ & de sterpe isrłitici generis hȩc custodienda decer
s ne idolis fierent : & ut de carnalib uictimis qͣsi ꝑtipũ &imaginẽ
adspiritales hostias transiremꝰ. Dicendo aut̃ se hostias ñ quesisse:
ostendit qr lex spiritalis ⁊: & oĩa quȩ iudĩ carnalit̾ faciunt. a nob
implere spiritalit̃. Calcare atriũ meũ ñ adponetis. Obserua qđ
post babiloniã uastitatẽ. rursũ atorobabel templũ edificatũ sit:
& ꝑ multã annoꝵ seriẽ intẽplo sint oblata sacrificia. Ergo ulti¬
mam sub uespasiano &tito destructionẽ. tẽpli indicat: quȩ usꝙ
adc̃sũmationẽ mundi ꝑseueratura ⁊. Neomenias ur̃as & sab¬
bata & festiuitates alias ñ ferã: iniqͥ enĩ st̃ cetꝰ ur̃i. Dĩs c̃uentꝰ¬

Expanded text:
enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui post passionem enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui post passionem Christi abolitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernsita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata
Abbreviated transcription (Latin):
meus ÷ eñ orb̾ t̃re & plenitudo eiꝰ. Nũquid mandacabo carues tatroꝵ.
aut sanguinẽ hyrcoꝵ bibam: Cũq uet̾is legis cerimonias respuiss&:
transit ad euangłicã puritatẽ. & quid ꝓ his cupiat ostendit. Immola
sacrificiũ laudis: & redde altissimo uota tua. Et inuocame indi
tribulatiõis: & eruã te & honorificabis me. Onñs gͦ capituli huiꝰ con-¬
tinentia: usq adeũ locũ ubi ait. iudicate pupillo & defendite ui-¬
duã & uenite & disputemꝰ. Dñs respuit sacrificia uictimarũ: & eu¬
angłiĩ obȩdientiã doc& ẽẽ. suꝑ sacrificiũ. Quodq intulit plenꝰ su
hoc sensu accipiendã: nullare indigeo. Dñi ⁊ t̾ra: & plenitudo eꝰ.
Unde & nos om̃s deplenitudie eiꝰ accepimꝰ. Potest hoc & dehis accipi:. qͥ
cũ dĩ p̃cepta ñ faciant. donariis atq munerib dm̃ rediere posse se
credunt. uł qͥ rapta ꝑ rapinã & auaritiã altari offer̃. & pauꝑib.S¬

Expanded text:
plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pau
Abbreviated transcription (Latin):
& excelsũ & sublimem. &arrogantẽ diabolũ dici putant. qͥ suꝑ¬
ens loquit᷑. Suꝑ stellas cęli ponã sedẽ meã: sedebo in monte exci
suꝑ om̃s montes excelsos ad aquilonẽ. ascendã suꝑ nubes. ero similis
altissimo. Quando exore infantiũ & lactentiũ ꝑficietur laus:
& destruetur inimicus & ultor.¬

Expanded text:
imem, et arrogantem, diabolum dici putant. Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam sedem meam: sedebo in monte excelso, super omnes montes 39 excelsos ad Aquilonem: ascendam super nubes, ero similis Altissimo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor
Abbreviated transcription (Latin):
NMIAa CRONe nec̃ qđ ⁊ defeci miserans: ut ostendat se nequaꝗ
ultra misereri: qi aliud sit seruos ad semissos occidere: aliud filiũ.
liũ tuũ. Qđ ita intelligit᷑. Pereas isrł: qi ñ tuo merito. s meo
tantũ saluaris auxilio. Alanꝰ ur̃e sanguine plenȩ st̃. Causã mani¬
festat: cur dõ auertat abeis ocłos suos: & multiplicatã orationem
ex audiat. Quia fuder̃ inqͥt sanguinẽ iusti: & pessimi coloni he¬
redẽ adse missũ int̾ fecer̃. Unde saluator adeos loqͥtur. Et uos im¬
plete m̃surã patrũ ur̃oꝵ. illi enĩ int̾fecer̃ missos adse ꝓpħas: uos
iugulate patris familie filiũ. Utendũ hoc testimonio & contia
dies noetesq c̃iungunt. Leuamini mundi estote. Psuꝑioribus
uietimis. & holocaustis: & adipe pinguiũ : & sanguine tauroꝵ
uhurcoꝵi &eptimniamate. neomenus : sabbato. die festo: atq ie¬
iunuss. bialendis: &alis sollẽpnitatib: euanglui in plac& religo

Expanded text:
 quod est, defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. I, 9. Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contradies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe piro thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio:
Abbreviated transcription (Latin):
Quisit mons dñi p̃paratꝰ. & quȩ domꝰ dñi suꝑ uerticẽ montium.
& ñ scđm manicheũ. aliã extra domũ dĩ iacob quęramꝰ domũ.
ũ aut̃ fuerimꝰ indomo dĩ iacob: tunc docebit nos uias suas ꝑqͣs
gradiam᷑ adeũ. & ambulauimꝰ insemitis ciꝰ qͣs triuerunt & alii.
Deniq & iħs ascendens in montẽ docebat discipulos suos octo beati¬
tudines: & cȩtera quȩ angłicus sermo cõplectitur. Priꝰ gͦ discende
id circo semutuo hortabunt᷑ & dicent. Uenite ascendamꝰ ad montẽ
dñi & cęt̾a quȩ sequunt᷑: qr desion exibit lex & uerbũ dñi de¬

Expanded text:
qui sit mons Domini praeparatus et quae domus Domini super verticem montium. ndum Manichaeum aliam extra domum Dei Jacob quaeramus domum. Cum autem fuerimus in domo Dei Jacob, tunc docebit nos vias suas, per quas gradiamur ad eum, et ambulabimus in semitis ejus, quas tribuerunt et alii. Denique et Jesus ascendens in montem, docebat discipulos suos octo beatitudines, et caetera quae Evangelicus sermo complectitur . Prius ergo discendae idcirco se mutuo hortabuntur et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion e
Abbreviated transcription (Latin):
ne: neq fota oleo. Proquo .lex. transtuler. Hon ⁊ malagma inpo¬
nere. neq oleũ. neq alligatura. usq hodie uulnꝰ & liuor. & plaga
tumens popło isrł ñ ÷ circũligata fascȩolis: nec curata medicami
neq fota oleo ut eoꝵ duritiã lacrimis poenitentiȩ molliret᷑. Profa¬
sceolis qͥb israbelis neqͣquã cireũ ligata st̃ uulnera. Lxx. malagnia
traustuler̃. Lic& gͦ confossus & contrucidatꝰ isrł: qr int̾ fec̃ medicũ
qͥ ad curandã uenerat domũ isrł. Unde & in hieremia. T̃ potur u¬
sub ꝑsona babilonis loquunt᷑ angłi. Curauimꝰ babilonẽ & ñ ÷ sauata.
urbẽ uidelic& confusioĩs atq uitioꝵ. Et in euangłio legimꝰ descen¬
dentẽ de hierłm in hiericho alatronib uulneratũ. curatũque asi¬
maritano: & post austeritatẽ uini infusam uulnerib eiꝰ olei ialli¬
tudinẽ. Abeo gͦ loco ubi supͣ dixerat inqͦ ꝑcutiã uos: orñe caput lan

Expanded text:
X transtulerunt: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturas. 16 Usque hodie vulnus et livor, et plaga tumens populi Israel non est circumligata fasciolis, nec curata medicaminNeque fota oleo: ut eorum duritia lacrymis poenitentiae molliretur. Pro fasciolis, quibus Israelis nequaquam circumligata sunt vulnera, LXX malagma transtulerunt. Jacet ergo confossus et contrucidatus Israel, quia interfecit medicum, qui ad curandam venerat domum Israel. Unde et in Jeremia τροπικῶς sub persona Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatumque a Samaritano: et post austeritatem vini, infusam vulneribus ejus olei mollitudinem. Ab eo ergo loco, ubi supra dixerat: In quo percutiam vo
Abbreviated transcription (Latin):
malio loco seriptũ ⁊. fletradas bestiis animã c̃fitentẽ tͥ. Derelin¬
qued̃ Filia sion sic̃ umbraeulũ inuinea: & sic̃ tuguriũ incucume¬
rario. Q uinea appellatꝰ sit oĩs isrł: idẽ inc̃sequentib ꝓpħa testit᷑
dicens. Uinea enĩ dñ salaoth: domꝰ isrł÷. Et homo iuda nouella

Expanded text:
in alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinin alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea: et sicut tugurium in cucumerario. Quod vinea appellatus sit omnis Israel, idem in consequentibus Propheta testatur, dicens: Vinea enim Domini sabaoth, domus est
Abbreviated transcription (Latin):
deserta. ciuitates ur̃e igni saccense: regionẽ uram inconspectu
ur̃o aliem deuorant: & desolabit᷑ sic̃ inuastitate hostili. Hȩc
ubbabiloniis exparte cõpleta st̃: incenso tẽplo: subuersa hie
quando regionẽ .x.tribuũ samaritani posseder̃: & intantam
redacta ÷ t̾ra reꝓmissioĩs solitudinẽ: ut aleonib uastarentur.
lemꝰ aut̃ atq ꝑfectiꝰ qͥd futurũ sit subromana captiuitate de¬
scribit᷑: quando uniũsã iudeã romanꝰ uastauit exercitꝰ. Ciuta¬
tes quoq suecense sunti: & regionẽ eorũ inp̃sentiarũ alieni de¬
uorant : & usq ad finẽ mundi ꝑseuerabit uastitas uideoꝵ. Fossu¬
mus aut̃ hȩc tropologiee & depeccatorib acciꝑe: qͥ de scĩtate
pristina corruer̃: postꝗ contͣriis fuerint traditi potestatib: qđ
oĩa eoꝵ bona: ueniant. ad desertũ: & pͥoris iustitiȩ ds̃ ñ recordet᷑:
&igni cdiaboli oĩa succendant᷑ & sint pabulũ bestiarũ : deqͥb &

Expanded text:
tates vestrae igne succensae: regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vastaretur. Plenius autem atque perfectius quid futurum sit sub Romana captivitate describitur: quando unipraesentiarum alieni devorant, et usque ad finem mundi perseverabit vastitas Judaeorum. Possumus autem haec tropologice de peccatoribus accipere, qui de sanctitate pristina corruerunt, postquam contrariis fuerint traditi potestatibus: quod omnia eorum bona veniant ad desertum: et prioris justitiae Deus non recordetur: 17 et igne diaboli omnia succendantur; et sint pabulum bestiarum, de quibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Apellet᷑ filia: cũ & iam babillon sepissime filia nuncupet᷑. Dñs eñ
Uinea dĩ & pomoꝵ paradisus anima nr̃a appellari potest: eui simens
hoc ÷. No ỹẽ. p̾fuerit. hab& custodẽ mentis am̃. Si aut̃ uitia nr̃a qͣsi

Expanded text:
appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes enappelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes envinea Dei et pomorum paradisus, anima nostra 18 appellari potest: cui si mens, id est, νοῦς, praefuerit, habet custodem mentis Deum: sin autem vitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhieremiã. Peliqͥ domũ meã. dimisi hereditatẽ meã. Facta ⁊ here¬
ditas mea mͥ sic̃ leo insilua: dedit suꝑ me uocẽ suã: ꝓpt̾ea odi eam.
Similitudo aut̃ uastitatis tẽpli & hierłm sũpta.⁊ est ab agrie ł
quiquã diu uinea uiarũ plena ÷: ponunt custodes in umbracu
Incucumerario quoq qđ .lxx. pomoꝵ custodiã uocant : paruule
fint casule. ꝓpt̾ ardorẽ solis ac radios decinandos: & inde uel
homines uł bestiolas quȩ insidiari solent. natis frugib abigunł.
ũ aut̃ ablata fuerint istĩmodi genimina: remanent areutia frũ¬
ticũ umbracula casuleq: recedente custode. qi ñ hab& ult᷑ quod
seru&. Ergo & omp̃s ds̃ dereliqͥd tẽplũ: & urbẽ fec̃ esse desertam:
qđ ñ necesse ÷ sermonib adꝓbare nob̾: p̾sertĩ qͥ uidemꝰ desertam
sion: euersã hierłm. tẽpliq usq ad solum dirutũ.Sa aut̃ filiam
sion uocat: clem̃tissimi parentis monstrat affectũ. Nec mirũ si sion

Expanded text:
isi haereditatem meam. Facta est haereditas mea mihi, sicut leo in silva: dedit super me vocem suam, propterea odivi eam . Similitudo autem vastationis Templi et Jerusalem sumpta est ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. In Cucumerario quoque, quod LXX pomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermonibus approbare, nobis praesertim, qui videmus desertam Sion, et eversam Jerusalem, Templumque usque ad solum dirutum. Quod autem filiam Sion vocat, clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum si Sion
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis candare resplendent. Si uolueritis & audieritis me: bona
t̃re comedetis. Si nolueritis & ñ audieritis siue ut in ebreo hab&: & me
ut in utrãq partẽ ñ exiudicio dĩ: s ex meritis singłoꝵ uł poena
p̃miũ sit. Bona aut̃ t̾rȩ illa puto dici: de qͥb inpsalterio legimus. Credo
uidere bona dñi: int̾ra uiuentiũ. Et in euangłio: beati mites: qm ipsi
possidebt̃ t̾rã. Uł certe qr iudeis loquebat᷑: qͥ nec dũ poterant capere spi¬
ritalia : pollicet᷑ eis bona p̾sentis scłi: ut saltim p̾sentib inuitati faciatĩ
quȩ p̃cepta st̃. Et qr noluer̃ audire : sedecontͣrio ꝓuocauer̃ adiracundiã
scm̃ isrł : ꝓpt̾ea eos gladiꝰ de: uorauit: id ÷ romanꝰ delebit exercitus.
Et hȩc inquit oĩa fient: qr os dñi locutũ ÷. Cuiꝰ sententia ꝑmanentib¬

Expanded text:
virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in Hebraeo habet et me ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario provocaverunt ad iracundiam Sanctum Israel: propterea eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia iuste popłm iudicar&. Si fuerint peccata ur̃a ut coccinum :
qͣsi nix de ababuntur. Et si fuerint rubra qͣsi uermiculus: ut lana alba
er̃t̃. Ordo p̃cipuus. hon enĩ suffic̃ dixisse lauamiini : nͥ iungat mundi estote:
ut post lauacrũ aquȩ : cordis habeant puritatẽ. Beati enĩ mundo corde:
qm̃ ipsi dñi uidebunt. Cũq cordis habuerint puritatẽ: debent auferre
malũ decordib suis: ñ inconspectu hominũ: s in conspectu dĩ queni
celare nichil potest. Qđq iungit: qͥescite agere ꝑu̾se: illud euanglicĩ
sonat. Ecce sanꝰ factꝰ es: noli peccare: ne qͥd tͥ de teriꝰ fiat. Recedens
gͦ auitiis discat bonũ: queratq iudiciũ: obp̾sso subueniat: pupillum
uiduãq sustent&. Et si hoc fecerit: tc̃ peccata quȩ priꝰ in modũ coccini
sanguinea fuerant dimitent᷑: & oꝑa cruoris ac sanguinis ueste dñi
mutabunt᷑ quȩ de agni confecta ÷ uellere: quẽ secunt᷑ in apocalipsi qͥ

Expanded text:
m judicaret. Si fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui
Abbreviated transcription (Latin):
subq̃ specialit̾ rege dictũ sit: s usq adfinẽ uoluminis scriptum
refert᷑ . quid seorsum sub oria. & qͥd sub ioatham: & qdđ sub achat.
.xiͦiͦ. Anno romuli qͥ sui nominis initalia condidit ciuitatẽ regnare
cȩpisse : ut liquido appareat quanto antiqͥores sint nr̃e historiȩ
quã gentiũ cȩt̾arũ. Int̾p̃tat᷑ aut̃ esaias saluator dñi: iudea c̾fessio:
hierłm uisio pacis: otias fortitudo dñi: ioathas dñi ꝑfectio: achar te¬
nens siue robustꝰ: ez echias imꝑiũ dñi. Qui gͥ dño p̃sidente saluat᷑¬
& ÷ filiꝰ amos. idẽ fortis atq robustꝰ cernit spiritalit̾ uisionẽ con-¬
fessionis: dũ antiqͣ peccata de plangit & pacis : dũ post poenitentiam
transit adlucẽ. & etͣna pace reqͥescit: cunctaq illiꝰ tẽpora transeuÑ
ub fortitudine diũ. & ꝑfectione eiꝰ ac robore. Cũq oĩa fecerit. dic

Expanded text:
sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub Ozia, et quid sub Joatham, et quid sub Achaz, et rusalem duodecimo anno Romuli, qui sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare coepisse: ut liquido appareat, quanto antiquiores sint nostrae historiae, quam gentium caeterarum. Interpretatur autem Isaias, salvatus Domini: Juda, confessio: Jerusalem, visio pacis: Ozias, fortitudo Domini: Joatham: Domini perfectio: Achaz, tenens sive robustus: Ezechias, imperium Domini. Qui igitur Domino praet est filius Amos, id est, fortis atque robusti, cernit spiritualiter visionem confessionis, dum antiqua peccata deplangit: et pacis, dum post poenitentiam transit ad lucem, et aeterna pace requiescit: cunctaque illius tempora transeunt sub fortitudine Domini, et perfectione ejus ac robore. Cumque omnia fecerit, dicet
Abbreviated transcription (Latin):
& post ea reditũ c̃scensũq admontem scm indieb nouissimis. que
nos contraria xp̾ianorũ fidĩ iudicantes uniu̾sa dispicimꝰ: & se¬
quentes historiȩ ueritatẽ. sic int̾p̃tam̃ spiritalit᷑ : ut qͥcqͥd illi
ꝓpt̃ peccata egrediunt᷑ exeã. uł obpoenitentiã reuertunt᷑ ad sedẽ
pristinã. Deqͣ & illud in hoc eodẽ ꝓpħa dici arbit᷑iur. In lumi¬
nare inluminare. hierłm: uenit enĩ lux tua. & gła dñ suꝑ te
dient᷑ reges in lumine tuo : & gentes insplendore tuo. Quando¬
uenient oñs filii eiꝰ de longe & filiȩ illiꝰ in humeris portabunt᷑
& opient eã cameli madian & efpha adferentes aurũ & thus:
& greges cedar congregabunt᷑ in hierłm: & arietes naba ioth pro¬
ꝑabunt. & erunt placabiles hostiȩ suꝑ altare dñi. Qđq intitulo
ponit᷑ ꝓphetasse eũ sub oria & iatham & achaz & erechie regib
iuda ñ ut in aliis ꝓpħis c̃fuse intelligendũ ⁊: ut nesciamꝰ quid

Expanded text:
ontem sanctum in diebus novissimis. Quae nos contraria Christianorum fidei judicantes, universa 9 despicimus, et sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi qui vel propter peccata egrediuntur ex ea, vel ob poenitentiam revertuntur ad sedem pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta dici arbitramur: Illuminare, illuminare, Jerusalem: venit enim lux tua, et gloria Domini supetur. Et ibunt reges in lumine tuo, et Gentes in splendore tuo anes filii ejus de longe, et filiae illius in humeris portabuntur, et operient eam cameli Madian, et Epha, afferentes aurum et thus: et greges Cedar congregabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabiles hostiae super altare Domini Quodque in titulo ponitur prophetasse eum sub Ozia, et Joatham, et Achaz, et Ezechia, regibus Juda, non ut in aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid
Abbreviated transcription (Latin):
idolis. & erubescent in ortis quos eleger̃: redigentur i
purgam̃ta stuppȩ. quȩ leui uorantur incendio. Seqͥtur
enim. Et opꝰ eius id ÷ fortituidinis ur̃ȩ siue idolatrie. inqͣ
erraueratis: paruula scintilla consum&. & succendet̾ur
dente dño: nullus extinguere poterit. Quȩ oĩa decontͣriis
quoq dogmatib acciꝑe possumꝰ: qđ & magistri & discipłi
pariter̃ pertant. & omne opus eorũ igniᷤ pabulũ sit.
T IIprior E uisione quã iã exposuimꝰ. ubi.lxx. int̾ p̾tati
st̃ quã uidit contra iudȩã & contͣ hierłm : in ebraico
hebraito similit̾̃ continet᷑. Et miror cur .lxx. int̾ p̃ces ĩ illa

Expanded text:
idolis, et erubescent in hortis, 30 quos elegerunt; redigentur in purgamenta stupae, quae levi vorantur incendio. Sequitur enim: Et opus ejus, id est, fortitudinis vestrae, sive idololatriae, in qua erraveratis, parvula scintilla consumet. Et succendetur succendente Domino, nullus exstinguere poterit. Quae omnia de contrariis quoque dogmatibus accipere possumus: quod et magistri et discipuli pariter pereant, et omne opus eorum ignis pabulum sit.terpretati sunt, quam vidit contra Judaeam et contra Jerusalem, in Hebraico Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa
Abbreviated transcription (Latin):
audiat t̾ra uerba oris mei. Post p̃uaricationẽ popłi eosdẽ rursũ in
testimoniũ uocat: ut cuncta elem̃ta cognoscant iuste dm̃ in ulti¬
ne mandatoꝵ suoꝵ adiracundiã concitatũ. Pro cęlo ȩbrarcũ.¬
MAIal. cȩlos sonat plurali numero: maxime cũ audite dixerit : id÷.¬
SEMU qđ plurali effertur numero ñ singulari. S qͥdã uolunt plu¬
ralit̃ qͥdẽ dici cȩlos : s singularit᷑ intelligi. iuxta illud qđ singłas
iuitates thebas & athenas uocamꝰ: est que hebreicis caracteri:
IDoaa ut oĩa quȩ syllaba finiunt᷑. ĩm. masculina sint & pluralia:
ut cherubim & seraplum. Et quȩ in oth feminina pluralia: ut sabuoth.

Expanded text:
audiat terra verba oris mei, » post praevaricationem populi, eosdem rursum in testimonium vocat, ut cuncta elementa cognoscant, juste Deum in ultionem mandatorum suorum ad iracundiam concitatum. Pro coelo Hebraicum coelos sonat plurali numero, maxime cum audire, dixerit, id est, quod plurali effertur numero, non singulari. Sed quidam volunt pluraliter quidem dici coelos, sed singulariter intelligi, juxta illud quod singulas civitates Thebas et Athenas vocamus. Estque Hebraici characteris idioma, ut omnia quae in syllaba im finiuntur, in masculina sint et pluralia, ut cherubim et seraphim. Et quae in oth, feminina pluralia, ut sabaoth.
Abbreviated transcription (Latin):
adultera uerint. Et ꝑ ez echiel. Telus m̃s reced& ate: & ñ irascar
tͥ ampliꝰ. De qͥb & inpsalinis legimꝰ. Non ÷ firmam̃tũ inplag
eorũ : in laboribus hominum non sunt. nec cum hominibus
flagellabunt᷑.
mitigat. Qd̾ si ad egrotationẽ corporis accedat. egritudo
animi duplicat᷑ infirmitas. Int̾ ipsos quoq sensus & oĩa membra
porã doc&. quod apͥncipib usq ad extremã plebẽ. adoctoribu
usq adimꝑiũ uulgus in nullo sit sanitas: s om̃s inpietate pari

Expanded text:
irascar tibi amplius . De quibus et 15 in Psalmis legimus: Non est firmamentum in plaga eorum; et in laboribus hominum non sunt, nec cum hominibus flagellabuntur mitigat: quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infirmitas. Inter ipsos quoque sensus, et omnia membra phoram docet, quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus in
Abbreviated transcription (Latin):
stũ aut̃ qͥssit nescinꝰ: simulq gloriantes in euangłio. Sem̃ abrahe
sumꝰ. & nemini uniquã seruiuimꝰ: audiunt adno saluatore. Si
essetis filiĩ abrahe: atiq oꝑa abrahe faceretis. Et rarsũ. Uos ex
diabolo patre nati estis: & oꝑa patris ur̃i uultis facere. Tale quid¬
& in exechihel ad hierłm loqͥt᷑. Pat̃ tuus amorreus: mat̾ tua
cathea. Quint hebrei obiduas causas int̾fectũ ȩsuiã: qł pͥncipes
sodomoꝵ & popłm gomorre eos appellauerit: & qđ dño dicente
rurere. & media tantũ eiꝰ isuas uidisse se scribat. Homo gͥ dĩ faciẽ
de homieub in angłos ꝓfecerimꝰ & potuerimꝰ cũ apło dicere. hos h¬

Expanded text:
istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Evangelio: Semen Abrahae sumus: et nemini unquam servivimus : audiunt a Domino Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente rint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apo