comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. ⁊ qr bona fide ⁊ per manũ eccłie
conuenerunt. Unde ⁊ filii eorũ legitimi
hñtur. Alii uͦ dñt fuisse cõuigiũ licet ñ
essent legitune ꝑsone. qr taliũ cõiũctões
uocant canones cõuigia. ubi de ꝑsonis
agunt quarum testimonio cõsanguine¬
orũ sit dirimenda coniũctio. unde urbanꝰ¬
ppͣ. s̾i duo uiri ł tres cõsanguinitatẽ iureuĩ oban¬
rando firmau̾unt. ł ipsi forte confessi fui̾nt:
cõuigia dissoluantur. Si u̾o neutr̃ cõti
palam fateantur. si se recognoseunt con¬
sanguineos. si se uidicio ep̃oꝵ segregau̾¬

Expanded text:
r manum Ecclesiae convenerunt. Unde et filii eorum legitimi habentur. Alii vero dicunt fuisse conjugium, licet non essent legitimae personae, quia talium conjunctiones vocant canones conjugia, ubi de personis agitur, quarum testimonio consanguineorum sit dirimenda conjunctio. Unde Urban Si duo viri vel tres consanguinitatem jurejurando firmaverint, vel ipsi forte confessi fuerint, conjugia dissolvantur. Si vero neutrum contigpalam fateantur, si se recognoscunt consanguineos. Si se judicio episcoporum segregave
Abbreviated transcription (Latin):
cognatõe addamus. que ⁊̃ ꝑsonas un¬
pedit ut nõ suit legitime ad ieundas
nuptias. Eria quedam sunt. consan¬
guinitas. affinitas. ⁊ spũalis germani¬
tas. Consanguinitas est inter eos qui iũ¬
gunt᷑ scłm lineam gen̾is affuntas int̾
eos qui gn̾e quidẽ nõ sunt cõiuncti s
mediante gn̾e sunt seꝑati. Uerbi gr̃a

Expanded text:
cognatione addamus, quae etiam personas imcognatione addamus, quae etiam personas impedit ut non sint legitimae ad ineundas nuptias. Tria quidem sunt: consanguinitas, affinitas, et spiritualis germanitas. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis; affinitas, inter eos qui genere quidem non sunt conjuncti, sed mediante genere sunt sociati, verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
olatio. Unde adulti̾um d̾i qͣi alterius cho¬
ri accessio. Incestus est cõsanguinear̃ uel
affiũ abusus. Unde incestuosi dñr. qͥ
cõsanguineis. ħ sius affinib abutuntur
Raptus admitit᷑ cum puella iuolentir
a domo pr̃is educib᷑. ut corrupta in uxorẽ
hẽatur. siue puelle siuie ꝑentib uis illata
cõstit̾it. hic morte mulctatur. s si ad eccli¬
am cum rapta cõfugerit. priuilegio eccl̃i¬
e. mortis impunitatem meret᷑. attendend̾¬
uxoris tue cogniti dñr. equiuotatõnis
uire fit. ⁊ necessitate uulgaris appellati¬
onis potius ꝙͣ illa cognatõnis causa:¬
Uxor enĩ fr̃s fratrissa potius ꝙͣ cogna¬
ta uocatur. Mariti frater leuir dr duo¬
rum fratr̃ uxores ianitrices appellant᷑
qͣ eandem ianuam intͣntes. Uiri soror
glos appellat᷑ Sororis autẽ iur ñ h̾t spe¬
ciale nomẽ. nec uxoris frat̾. De ꝑenta
minus sufficient̾ diximꝰ Iam de spũali

Expanded text:
olatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thoolatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori accessio. Incestus est consanguineorum, vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addenduuxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure fit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causaUxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata vocatur. Mariti frater, levir dicitur. Duorum fratrum uxores, janitrices vocantur, quasi eamdem januam intrantes. Viri soror, glos appellatur. Sororis autem vir non habet speciale nomen, nec uxoris frater. DISTINCTminus sufficienter, diximus. Jam de spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝓpinquitatem uiram̃to firmaue¬
nuensib quib h ꝓpinquitas est nota.
qui bone fame ⁊ ueratis testimonii sĩt
remoto amore. timore. p̃cio ⁊ omĩ ma¬
lostudio p̃dc̃o modo firmau̾int. sine¬
fabranꝰ mora coniugia dissoluantur. Consã¬
pͣ guineos uͦ extraneoꝵ nullus actuset ẜ
consanguinitatẽ in sinodo cõputet. sed
ꝓpinqui ad quoꝵ noticiam pertinet.
Si autẽ ꝓgenies tota defec̾it. ab antid̃¬
orib ⁊ ueratiorib. quib ꝓpinquitas
tota nota sit. ep̃s canonice ꝑquirat. ⁊
siinuenta fuĩt separentur. Ecce quib
accusantib. ł testificantib dirimenda
sit consanguineoꝵ cõuinctio. que coniu¬
est fornicatõ. aliud stuprũ aliud adul¬
teriũ aliud incestus. aliud raptꝰ fornica¬
tio licet sit genus omnis illiciti coitus qͥ
fit extra uxorẽ. tñ specialiter intelligͣr
in usu uiduar ⁊ meretricum. ł cõcubi¬
nar̃. Stuprũ ꝓprie est: uirginũ illicita
defloratio. adulti̾um est. alieni thori ui¬

Expanded text:
hanc propinquitatem juramento firmavenuensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicta firmaverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum conjunctio, quae conjuest fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Fornicatio, licet sit genus omnis illiciti coitus qui fit extra uxorem, tamen specialiter intelligitur in usu viduarum, vel meretricum, vel concubinarum. Stuprum proprie est virginum illicita defloratio. Adulterium est alieni thori vi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ generatõe austor filii est. ut in seꝙ̃p¬
ti ostendet᷑. ut gͦ pr̃ est eternus: ita et
nõ. qr prinnascibił. filius natꝰ. Etut
ait ylarius in .xii.l. detri aliud est sñ
austore semꝑẽẽ et̾nũ. aliud pũ .i au¬

Expanded text:
enim generatione auctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut ergo Pater est aeternus, ita et non, quia Pater innascibilis, Filius natus. Et, ut ait Hilar. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctore semper esse aeternum, aliud P
Abbreviated transcription (Latin):
Natũ gͥunngenitum dm̃ confitemur
s natũ añ cp̃ra. nec añ ẽẽ ꝙͣ natũ. nec
ante natum ꝙͣ ẽẽ. qr nasci qd̾ erat iã
nõ nasci ẽ. s se ip̃m demutare nascẽdo.
ħaũ humanũ sensum ⁊ intlsigentiã
intelugentie. s pͣdentio fideł ꝓfessio ẽ

Expanded text:
Natum ergo unigenitum Deum confitemur, sed natum ante tempora, nec ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligentiam intelligentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
reterea illud considerari oport
ntr̃ angłi boni in merito ul
in p̃mio ꝓficiant usq ad iudiciũ
Qd̾ in meritis ꝓficiant atq cotidie
magis as magis mereantur. q̃bydã¬
uidetur. ex eo quia cotidie hominũ
utilitatib inseruiũt. eorum q ꝓfec¬
tib student. quib etiam nichilomiꝰ
cotidie eorum bĩtudo. quia magis
at magis diligunt. atq cognoscũt.¬
⁊ est eorum cariras quã deum ⁊ nos
diligunt ⁊ meritum ⁊ p̃miũ merit̃
quia per eam ⁊obsequia ex ea nobis
impensa merentur. ⁊ in bĩtudine ꝓ¬
ficiunt. ⁊ ip̃a eadem est p̃miũ. qr ea
beati sunt.
Auctoritatib cõfirmãt ꝙ

Expanded text:
eterea illud considerari oportet, utrum angeli boni in praemio vel in merito proficiant usque ad judicium. Quod in meritis proficiant atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdavidetur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam nihilominuquotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et praemium meritorum, quia per eam et obsequia ex ea nobis impensa merentur, et in beatitudine proficiunt; et ipsa eadem est praemium, quia ea beati sunt. 5. Auctoritatibus confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ solus pater dicendꝰ est ẽẽ solus¬
uerꝰ deus. Item in eodem. Si quis utt̾rogi¬
iesti tm̃ accipere quidam nolunt. In ꝑ¬
te u̾õ p̃dicati. si sit concelunt ꝙ pater
est solus deus. s ex u̾b̾ aũs uidetur os¬
tendi ꝗ ꝓprie solus deus dici debeat
tota triniras. ⁊ ħ̾ trinitas ut ait aũs
cont᷑ maximinũ intelligit᷑ cum apłs
sapienti dõ. ⁊ ibi. Inuisibili soli deo. Nõ
enim ħ de solo pr̃e accipienda sunt. ut
contendebat maximinꝰ. ⁊ alii heretici
s de trinitate. sicut ⁊ illud. Solus ht̃¬
tanitas est unus soius deus. b̾s potens
sapiens. inuisibiłꝰ. Unde añs in eodẽ. Cũ
unus deus sit trinitas. ħ sit nob̾ solutõ
qõnis. ut intelligamus solum deũ sapi¬
entẽ. solum potentem. prẽm ⁊ filiũ ⁊ spi

Expanded text:
quia non solus Pater dicendus est esse verus Deus. Item in eodem: Si quis interrogjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concedunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis Aug. videtur ostendi quod proprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contra Maximinum, intelligitur cum AposTim. 1: Invisibili soli Deo. Non enim de solo Patre haec accipienda sunt, ut contendebat Maximinus et alii haeretici, sed de Trinitate. Sicut et illud, 1 TTrinitas est unus solus Deus, beatus, potens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potentem, Patrem, et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ qrͦ utrum sicut dr
solus pater est ⁊ iolus filiu̾
est filius. ita possit diciꝰ. solus pater est d
⁊ solus filius est deus. ita ⁊ de spũ scõ. aut
pater est solus deus. filius est solus d̾s.
dicit᷑ ẽẽ solus deus. si cut solus sapiẽs
solus potens. S non uidec᷑ debere dici a
nob̾ uerbis nr̃is utentib. nisi ubi ser¬
mo auctoriratis occurrit. Solus pater
est deus. ł pater est solus deus. ra de fili

Expanded text:
r utrum sicut dicitur: Solus Pater est Pater, vel est Filius, ita possit dici: Solus Pater est Deus, vel solus Filius est Deus, ita et de Spiritu sancto; aut, Pater est solus Deus, Filius est solus Deus. dicitur esse solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auctoritatis occurrit: Solus Pater est Deus, vel Pater est solus Deus; ita de Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ad infernũ. an aliũ ad ħ sacramenta mis¬
surꝰ es. Quidam tñ dñt eum nõ clubitas¬
se de ignorantia. s de pietate .i. dubitare
De fide corne

Expanded text:
ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare De fide Corne
Abbreviated transcription (Latin):
ci id de mistĩo incarnatõis sioe susfe¬
cisse ut adĩ filius crederet᷑ nasciturꝰ de hõĩe
⁊ iudicaturꝰ. qui de ioh̾e baptista docum̃¬
m̃tum huiꝰ rei assumũt. qui de morte xͥ
⁊ descensu ad inferos in euuangłio dubi¬
tasse uid̾r. scdm expositionẽ gregorii qñ¬

Expanded text:
arnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videtur, secundum expositionem Greg.,
Abbreviated transcription (Latin):
ed qrͣ cum sine fide mediatoris bat.¬
santiquis ñ fui̾t salus. sic̃ uͨ mo¬
fernis. uts̃ oportuit illos credere oĩa
illa de mediatore que nc̃ credimꝰ. ui¬
bdam uidetur ꝙ suffecent ilł qͣtuor

Expanded text:
r, cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
quescelere a dimplet᷑. Idem. Non est obseruã¬
dum sacram̃tũ. quo malũ incauts ꝓmittit᷑
Utsi quis ad ultere ꝑpetuam fidem cũ ea ꝑ¬
manendi polliceat᷑. tolerabilius .n. est non
implere sacram̃tũ: ꝙͣ ꝑman̾e in stupro. Itẽ¬
eda beda. Si quid nos incautiꝰ uirare contingi̾t
qd̃ obseruatũ peiorẽ uergat inexitũ libere il¬
lud salubriori consilio mutand̾ noiu̾mus.
ac magis instante necessitate peierand ẽẽ no¬
bis. ꝙͣ pro uitando ꝑuino in aliud crmen
occid̾e nabal uir̃ stultũ. s ad primam inter¬
cessionẽ abigail femĩe prudentis remisio mi¬
nas reuocauit ensem in uaginã. nec aliquid
culpe se tali ꝑuino contraxisse doluit. Item
uid temere. s nõ impleuit uiratõm maiori
pietate. Exhis. aliis ꝙ plurib ostenõr q̃dã
uiramẽta nõ eẽ obseruanda. ⁊ qui sic iuirat
uehement̾ peccat. Cumaũ mutat bñ facit.
Qui aũ nõ mutat: dupliciter pectat. ⁊ qr ĩ
iuste uirauit ⁊ qi facit qd̾ nõ debeo. Si est

Expanded text:
adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item vid temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupliciter peccat, et quia injuste juravit, et quia facit quod non debet. 9. Si est
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc endem obititur. si unũ tm̃ illa
duo pẽt sunt. cum quis uoluntate mas¬
ĩ prius cõcepta dem̃ opus pͣtrau̾it. nõ ꝓ aliqͦ
reusest nisꝓ qͦ ante opusteus erat eum adhͦ¬
in sola uoluntate pcc̃ consistebat. Nullus
enĩ reus est eterne mortis nisi pro pcc̃o. s pͦ¬
catum aliud nõ est ad missum actõe. ꝙͣ priꝰ
admissum fuerat uoluntate. Nongͥ pro a¬
liquo alio iste fit dãpnabił astu peccando.
ꝙͣ ante suerat. cum sola uolũtate delinq̃bat.
Ad hoo etiam ⁊ illi sdent dicentes pp̃ pcc̃m
quidẽ tm̃ illũ furẽ reũ cõstitui. ⁊ qͣnuis eius
uoluntas ⁊ astõ unũ sint pc̃c ꝓ alio tamẽ
reus fcs̃ est astu p̾cando: ꝙͣ priuserat sola uo¬
luntate delinq̃ndo. qr pro astu qui est aliud
ꝙͣ uolũtas. licet nõ aliud pcc̃m alia adu̾sꝰ

Expanded text:
ed adhuc eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhin sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim reus est aeternae mortis, nisi pro peccato; sed peccatum aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum quidem tantum illum furem reum cvoluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam prius erat sola voluntate delinquendo, quia pro actu, qui est aliud quam voluntas, licet non aliud peccatum. 3. Alia ad
Abbreviated transcription (Latin):
cati. quia pollutõm que ex cõcupiscẽtie
motu concepta est: oĩo nõ hũit. nec ex
carnali delectatõe nata ẽ. Uenit gͦ ad cor¬
pus ĩmacłatũ qd̾ p̃ter libidinis cõcupis¬
centiam fuit cõceptũ. nec illud in se ha¬
buit uiciũ qd̃ in aliis ẽ causa pcc̃i nec
in eo pͥcauit. Idõq uere d̾r u̾bi caro nõ
fuisse. in xp̃o obligata pcc̃e
xp̃i nõ prius cõceptam ꝙͣ assũptam.

Expanded text:
cati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum, nec illud in se habuit vitium quod in aliis est causa peccati; nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata peccatChristi non prius conceptam quam assumptam.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nõ inculpa. ⁊ iõ nõ pͤcatricẽ. Cetera uero
hominũ oĩs caro pct̃i ẽ. sola illiꝰ nõ ẽ caro
pcc̃i. quia nõ eum mater cõcupiscentia. s
grã concepit. h̃c tamẽ similitudinẽ car¬
nis pcc̃i ꝑ passibilitatẽ ⁊ mortalitatẽ. qr

Expanded text:
o non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
esse datum. eciama se ipso ira di¬
ostend̾r datus gr̃a trinitatis. ut etiã ip¬
se filius dedĩt. Erce hic dicit ꝙ filius
se dedit. qr trinitas eum dedit. Si aũ
filius a se datꝰ est. a se gͥ missus est. a
se ꝓcessit. ⁊ hoc utiq uerũ est ⁊ conce¬
di oportet. cum eius missio sit diui¬
na operatõ.
Ꝙ filius sit missus a se.

Expanded text:
esse datum etiam a seipso, ita diostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit. Ecce hic dicit quod Filius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit divina operatio. 6. Quod Filius sit missus a se.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie eius conueniret: uerũ dicis.
Simłr distingne illud. nõ potest sa¬
cẽ quisticia eus exigit ut nõ faciat u
nõ potest facere id qd̾ ip̃e qui est sũma ui¬
sticia nõ uult facere. fł̾m est. Si autẽ intł¬

Expanded text:
um dicis. Similiter distingue illud: Non potest facere quod sua justitia exigit ut non faciat, id non potest facere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere, falsum est. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
Addunt quoq ⁊ alia dicentes. nõ põt
deus facere nisi qd̃ deber nõ aũ debet fa¬
ceronisi ꝗ facit. siem̃ debet alia facere. nõ
gͦ facit om̃e ꝗ debr. Si u̾o̾ facit om̃e qd̾ de¬
bet. nec potest facere nisi ꝙ debet: nõ gͦ pot̃
facere nisi ꝗ facit. Item aut debet dimit¬
tere qd̃ dimittit ne fanat. aut nõ debr.
Si nõ debet: nõ reste dimitit. Si uo̾ debr
dimite̾: gͦ nõ debet facere. si aũ nõ debr
nec decet nec oportet eum facere. ⁊ si non
decet nec oportet eum facere. gͦ nõ pot̃¬

Expanded text:
unt quoque et alia dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet eum facere, ergo non pot
Abbreviated transcription (Latin):
potest nisi illud qd̃ si faceret ei bñ cõue¬
niret: uerum est. Adiciunt qͦꝵ illi di¬
centes. Nicħ facit aut dimitit nisi op¬
tuma ⁊ rõnabili causa. licet nob̾ occulta
est qua illa facit. ⁊ illa dimittit. que racio
eterna est. ⁊ semper manens. p̃ter qͣm nõ p
aliquid facereł diitre. Itia gͦ manente
nõ potest qd̃ facit. dimitre̾. nec qd̾ dimit
optimã penes deum est. qua facit cuncta
que facit ⁊ dimtit ea que dumitut u̾¬
umquidẽ est quia in eo uoluntas ẽ eqͥs¬
sima ⁊ restissima. que facit ⁊ dimittit
que uł̾t contra quã facere nõ potest. nec
p̃ter eam facere potest. Nec utiq contͣ eã
faceret nec p̃ter eam. si que facit dimitte¬
ret. ł que dimittit faceret. Seadem ma¬
nente rõne ⁊ causa. alia potuit facere. et
ista dimiitere licet gͦ rõ sit penes eum
qua alia facit alia dimttit potest tam̃
sccłm eandem rõnem ⁊ dumittẽ que facit
⁊ facere que climittit. Ip̃i autẽ add̾t¬

Expanded text:
potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Addunt quoque illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta  enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittioptima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. quia debet illud facere ⁊ qd̃ debi
facere: nõ debet illud dimittere. sesio.¬
Sed ut mͥ uidetur hoc u̾bum debet
uenenũ ħt. Multiplicem enĩ ⁊ inuolurã
tenet intlłigentiam. nec dõ ꝓprie cõpent
qui nõ est debitor nob̾. nisi forte ex pro¬
misso. Nos uo̾ ei debitores sumꝰ ex cõmis¬
so. ut autẽ uenenum euatuetur: diftĩ¬
gue u̾bi sensus. sion potest deus face̾ nsi

Expanded text:
d debet facere, non potest illud dimittere. Sed ut mihi videtur, hoc verbum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iis autẽ ixdemus. duplicem u̾boꝵ
intlligentiam aꝑientes. ⁊ ab eis in¬
uoluta euoluentes. sic. Non potest deuᷤᷤ¬
potest fac̾e nisi illud. qd̾ si faceret bonũ
facere. que nec bona sunt nec iusta. qr
nec sunt. nec erunt nec bñ fiunt. ł siẽt.
quia nũꝗͣ fient. Item qd̃ scdo ꝓpositum
fuit. nõ potest face̾ nisi qd̃ iusticia sua
exigit. ⁊ nõ potest id facere ꝗ iusticia su¬
a exigit ut nõ fiat. dñis enĩ quia exar¬
tõnis u̾bum de dõ congrue nõ dicitur
net ꝓprie accipitur ⁊ in ilł locutõnibꝰ
duplex est sensus. Si enim intlłigas ñ
potest facere nisi qd̃ iusticia sua exigit.

Expanded text:
is autem respondemus duplicem verborum intelligentiam aperientes, et ab eis involuta evolventes sic: Non potest facerpotest facere nisi illud quod si faceret bonum facere quae non bona sunt nec justa, quia nec sunt, nec erunt, nec bene fiunt, nec fient quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat. Dicimus quia exactionis verbum de Deo congrue non dicitur, nec proprie accipitur, et in illis locutionibus duplex est sensus; si enim intelligas: Non potest facere nisi quod sua justitia exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
est eum dimitt̾e ꝗ dimittit. ⁊ nõ potest
nõ dimit̾e̾ qd rõ est eum dimitt̾e. ⁊ ita
nõ potest non dimnt̾e ꝗ dimittit. et ad
ħ dm̃s locutõnes ambignas ẽẽ. ⁊ ideo
determinandas. si enĩ cum d̾r nõ potest
facere nisi ꝗ rõ est eum fac̾e. intlli̾gas eũ
nõ posse facere nisi ea que rõnabilia st̃
⁊ ea que si fierent rõnabilia cẽnt: uerꝰ
est sensus. Si autẽ intlłigas eum nõ pos¬
se facere alia rõnabilia ⁊ bonã nisi eaq̃
ułt. ⁊ facit: ssus est intlłctus. Itema¬
liuid aduingunt. dicentes. Si potestali¬
ud deus facere qͣ facit potest gͥ facere
potest sine p̃scĩa operari: qr om̃e qd̃ fac¬
turũ se p̃scunt facit. nec facit aliquid
tum est fieri. Neccesse est gͥ aliud fieri.
qͣfit. nulla rõne possibile est. nõ gͦ pͥ
entia facile det̾minari potest ꝑea que
suꝑius dc̃a sunt cum de p̃scĩa ag̾et᷑.¬

Expanded text:
e dimittit, et non potest non dimittere quod ratio est eum dimittere, et ita non potest non dimittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest ergo facere potest sine praescientia operari, quia omne quod facturum se praescivit facit, nec facit aliquid d praescitum est, fieri necesse est; ergo aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est; ergo non potest  de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt, cum de praescientia age
Abbreviated transcription (Latin):
q angeli boni deputati sunt ad custo¬
diam hominũ. ira ut quisq elctoꝵ
hẽat angł̃m. ad sui ꝓfectum̃ atq cus¬
todiam specialiter delegatum. Unde in eu¬
uangłio ui̾tas a pusillorum scandalo pro¬
hibens ait. angli̾ eorum semꝑ uident faci¬
em prĩs. angłos dicit eorum ẽẽ. quib ad cꝰ¬
todiam deputati sunt. suꝑ quẽ locũ ieꝵ
tradit u̾namqͣmq aĩam ab ȩxordio nati¬
uitatis hr̃e angłm ad sui custodiã de¬
putatũ. inquiens ita. Magna dignitas
aĩarum est. ut unaqueq habeat ad ortũ
natiuitatis in custodiam sui angłm de¬
qui dẽputatꝰ est alicui ad custodiam. eũ
specialit̾ hortat᷑ ad bonũ. sicut legitur
de angło thobie.⁊ de angło petri inacti¬
b apłoꝵ. similiter ⁊ mali angłi cum de¬
siderent malum hominũ. magis tamẽ
hominẽ ad malum incitat. ⁊ ad nocend̾
fortius instat ille qui ad exerciciũ eius
deputatus est.
¶trũ singłis hõib singłi

Expanded text:
 angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad profectum sui atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locum ait tradit unamquamque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum dequi deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter hortatur ad bonum: sicut legitur de angelo Tobiae, et de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desiderent malum hominum, magis tamen hominem ad malum incitat, et ad nocendum fortius instat ille qui ad exercitium ejus deputatus est. 2. Utrum singulis hominibus sing
Abbreviated transcription (Latin):
ea sibi potiꝰ offem ꝙͣ ydoł. Illa gͦ signa e¬
rant. s tñ ⁊ sacram̃ta. licit minꝰ ꝓprie ĩ
scͥpturis sepe uocant᷑. qr signa erant rei
sacre. qͣm utiq ñ p̃stabant. Illa aũ apo¬
stolus oꝑa legis dic̃. que tm̃ significandi
gr̃a. b in ons instituta st̃.
.De causa in

Expanded text:
idolis. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. De causa in
Abbreviated transcription (Latin):
signa st̃ ⁊ nõ sacram̃ta. sicut fuerunt sa¬
crificia carnalia. ⁊ obseruantie cerimoni¬
ales uiteris legis. que nũꝙͣ poterant
iustos facere offerentes. qi ut aitͤ apls.
mundatõm carnis nõ anĩe. Nam inqui¬
lex mũdat. nisi contactũ mortui homĩs
quẽ qui tetigerat ĩmundꝰ erat .uii. die¬
b. s purificabat᷑ scłm legem die t̾cio. ⁊
plum. Mundabant cẽ int̾duma corpo¬
rali lepra. illa legalia. s nunꝙͣ ex open¬
b legis aliquis iustificatꝰ est. ut aͣit apłs

Expanded text:
signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut ait Aposmundationem carnis, non animae. Nam inquilex mundat, nisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundum legem die tertio etplum. Mundabant etiam interdum a corporali lepra illa legalia. Sed nunquam ex operibus legis aliquis justificatus est, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
rõnał creatura temporales cãs ad eternã
uitatem referre. siue petendo quid erga
sefiant. siue cõsulendo quid fatiat. Si ã¬
angłi adeo ꝑ u̾bum eiꝰ discunt petitõnes
nr̃as. ⁊ quid de eis implend̾̃ sit ł nõ. cur ñ
credamꝰ ⁊ aĩas scõrum. dĩ faciem cõtẽplã¬
tiũ. in eiꝰ ui̾tate intelligere p̃ces hominũ

Expanded text:
ionalis creatura temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga fiat, sive coangeli a Deo per ejus Verbum discunt petitiones nostras, et quid de eis implendum sit vel non, cur non credimus animas sanctorum Dei faciem contemplantium, in ejus veritate intelliger
Abbreviated transcription (Latin):
angloꝵ ⁊ scãrum animar̃ quid in de fu¬
tur̃ sid ł nõ. ⁊ ꝙ cognoscunt in dei uolũ¬
tate cẽ. uolunt ⁊ ipsi adeo enĩ suꝑne u̾¬
itati addicti sunt. ut nicħ p̃ter eius uo¬
luntatẽ queant uelle. intercedunt gͥ

Expanded text:
angelorum et sanctarum animarum quid inde futurum sit vel non; et quod cognoscunt in Dei voluntate esse, volunt et ipsi. Adeo enim supernae voluntati addicti sunt, ut nihil praeter ejus voluntatem queant velle. Intercedunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib suis eius cõsulere ui̾tatẽ. ⁊ ħ est ꝙ ei
dñr ñ nulla nũciare. nõ ut ip̃e ab eis dis¬
cat. s ut ab eo ip̃i per u̾bũ eiꝰ sine corpora¬
li sono nũcient ⁊̃ qd̾ uoluĩnt ab eo missi
ad quos uolui̾t totum ab illo ꝑ illud u̾bũ
eius audientes .i. in eiꝰ ui̾tate inuementes
quid sibi faciend̾. quid quib. ⁊ qñ nũciã

Expanded text:
est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod voluerit ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo, per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate invenientes quid sibi faciendum, quid, quibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ones nr̃e innotescunt. in u̾bo dĩ qd̾ contẽplã¬
tur. Uñ ⁊ dñr anglĩ or̃ones ⁊ uota nostͣ of¬
ferre dõ. nõ qr eum doceant. s quia eiꝰ uolũ¬
tatẽ sr̃ eis consulunt. Unde aũs. angl̾is qͥ Ab
ut quodam mͦ eas offerant dõ. ⁊ de his con¬
sulant. ⁊ qd̃ dõ iubente implend̃ ẽẽ cog¬
nou̾ũt. ħ nob̾ b euident᷑ ł latent̾ reportẽt

Expanded text:
escunt in Verbo Dei, quod contemplantur. Unde et dicuntur angeli orationes et vota nostra offerre Deo; non quia eum doceant, sed quia ejus voluntatem super eis consulunt. Unde Aug., in lib. de Oraut quodammodo offerant Deo, et de his consuiant; et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobis evidenter vel latenter reportent.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. que ⁊ de singuł sigillatĩ. ⁊ de õibꝰ
cõit̾ ilicunt᷑. alia u̾o̾ sunt que transla¬
tiue. ad ꝑsiłitudinẽ de dõ dñr. unde
amb̃r in .ii.l. de tri ait. Quo purius ni al¬
teat fides tripertita. uidet᷑ deriuanda
distinctio. Sunt .n. noĩa quedam. q̃ e

Expanded text:
sigillatim, et de omnibus communiter dicuntur. Alia vero sunt quae translative ac per similitudinem de Deo dicuntur. Unde Ambr., in lib. 2 de Trin., ait: Quo purius niteat fides, tripartita videtur derivanda distinctio. Sunt enim nomina quaedam quae
Abbreviated transcription (Latin):
minũ diu̾sitate. quib loquẽtes
de unitate actrinitate ineffabili utim᷑
Deinde ostendendũ est quib modis aliqͥ
de ea dicatur. Illud gͥ p̃cipue teneamꝰ
quedam ẽẽ noĩa distincte ad singłas ꝑ¬
sonas ꝑtinentia. ut ait aũs̃ . in . uiͦii.l.

Expanded text:
minum diversitate, quibus loquentes de unitate ac Trinitate ineffabili utimur. Deinde demonstrandum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas pertinentia, ut ait Aug. in lib. 9
Abbreviated transcription (Latin):
intlłigeret ⁊ intlłigendo amaret ⁊ amã¬
do possideret. ac possidendo frueret᷑. eã
q hoc mͦ distiuxit ut ꝑs in sui puritate
itaq rõnał creatura in incorporeã ⁊ cor¬
poream. ⁊ incorporea quid angłs. corpo¬
rea u̾õ homo uocatur. ex aĩa rõnali. ⁊
carne subsistens. Condicio u̾o rõnał cre¬
ature p̾mã cãm hũit dĩ bonitatem¬

Expanded text:
intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, possidendo frueretur; et eam hoc modo distinxit ut pars in sui puritate utique rationalis creatura in incorpoream et corpoream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad hopponit᷑ sic. Si uoluit deus
ut xp̃c pateret᷑ uoluit utiq ut pa-¬
teretur a uideis ł nõ. si uoluit ut non
patetur a uidĩs cum passus sit: fcm̃ ẽ
itq qd̃ uoluit dens nõ fieri. si aũ uo¬
pati. mori quia eius passio bonum fuit
⁊ causa nr̃e salutis. cum aũ dr uolebat
eum pati ł occidi a indĩs. hio disting¬
uendum est. Si . n intelligitur sic. uole¬
bat sustm̾e̾ passionẽ siue crutifycionẽ
a iudĩs illatam: uerꝰ est sensus. Si uero
intelligitur sit uolebat ut iud̾i occi¬
derent eum. fł̾m est. Non enĩ uolebat
deus accõnẽ uidõꝵ que mala erat. s
uolebat passionẽ bonam ⁊ h uolũtas
ꝑ malas uidorũ uoluntates impleta ẽ uñ
suas utiq bonas implet ꝑ malorũ hõmũ
petrꝰ quando id fieri nolebat sathanas
ab ip̃o qui occisus est drẽt᷑. Ecce marafe¬

Expanded text:
ed ad hoc opponitur sic: Si voluit Deus ut Christus pateretur, voluit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem vopati et mori; quia ejus passio bonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates impleta est, unsuas utique bonas implet per malorum hominum Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manife
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ ħ lib̾tas qua quis liber ẽ ad
malum. sit lib̾tas arbitrii. Si enĩ lib̾¬
tas arbitrii est: bonũ quidẽ ẽ. quia
lib̾tas arbitrii bonũ naͣle ẽ. Quib dã
uidetur ꝙ sit ip̃a lib̾tas arbitrii que
semꝑ bona est. s pp̃ pcc̃i seruitutẽ ad

Expanded text:
 libertas qua quis liber est ad malum, sit libertas arbitrii. Si enim libertas arbitrii est, bonum quidem est, quia libertas arbitrii bonum naturale est. Quibusdam videtur quod sit ipsa libertas arbitrii, quae semper bona est, sed propter peccati servitute
Abbreviated transcription (Latin):
uidend̾ est ne male intelligatur ꝙ dyxi d̃s Ac
mali auctor nõ est. qui ⁊ õiũ que st̃ austor
est. qi in qͣntũ funt: in tantũ bona sunt.
Et ne hinc putetur nõ ab illo ẽẽ pena malo
fecit. cum alibi scriptũ sit. Mors ⁊ uita a do¬
mĩo est. Malorũ gͥ pena que a dõẽ. malũ ÷
quidẽ mał. sin bonis dĩ operib ẽ. qm̃ ui¬
stum ẽ ut mali punantur ⁊ utiq bonũ ẽ
om̃e ꝙ iustum est. Sicgͦ d̾r d̾s non fecisse mor¬
tem. qr nõ fecit illud pro quo mors infuigr̃
ctor mali. ⁊ deus mortẽ nõ fecit

Expanded text:
Videndum est ne male intelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui et omnium quae sunt auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt; et ne tamen inde putetur non ab illo esse poena malorfecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem malis, sed in bonis Dei operibus est nujustum est ut mali puniantur, et utique bonum est omne quod justum est. Sic ergo dicitur Deus non fecisse mortem, quia non fecit illud pro quo mors infligituctor mali, et: Deus mortem non fecit
Abbreviated transcription (Latin):
mala uoluntate aũ nõ uelit nili
bona. Scĩa quippe dei est p̃scĩa. debo¬
ñs est ⁊ malis uoluntas uero ⁊ p̃de¬
natura dei ⁊ uoluntas. dr tamẽ pr̃
genuisse filiũ na nõ uoluntate. et

Expanded text:
non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedenatura Dei et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et
Abbreviated transcription (Latin):
in et̾num. Item. Obliuioni tradite st̃ an¬
gustie priores. ⁊ abscondite ab ocłis nr̃is¬
R Que de futo᷑ exponens ieꝵe ait. obliuioni
tradentur priora mala qr forsitan in fu¬
turo pͥstine conu̾satõnis memoria oĩo
delebit᷑ succedentib bonis eterins. ne sit
pars maloꝵ prious angustie memorar
Sed ħ ⁊ his simlia possunt accipi sic ut ñ
exeludant memoriam p̃cidentiũ maloꝵ
s ex ea molestiam ⁊ lesionẽ ãmoueant.
Non enĩ eorũ memoria sc̃os contristabit
beorũ bĩtudinẽ obfuscabit.s gratio¬
misi̾e ñ meminit: Quomͦ aũ plena be¬
atitudo. si memoria rratus mentẽ tang:
Sed sepe leti tristium meminimꝰ. ⁊ samdo¬
lorum meminimꝰ sine dolore. ⁊ inde am¬
plius leti ⁊ grati sumus. Ex his apparet ꝙ
si priorũ maloꝵ memoriam sc̃ĩ habebũt¬

Expanded text:
ditae sunt angustiae priores, et absconditae ab oculis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiomiseriae non meminit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum meminimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sumus. Ex his apparet quod si priorum malorum memoriam s
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃a que fecerunt elesti tunc ꝓdeant in no¬
ticiam oĩum sic̃ mala dampnandorũ oĩ¬
b erunt nota: nõ legius ħ exp̃ssum ĩ scͥp¬
tura. Uunde nõ irrationabiliter putari pot̃
pcc̃a. hic per pniãm testa ⁊ deleta. illic oẽ
tegi aliis. alia uo̾ cunctis ppalari
De his

Expanded text:
peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his
Abbreviated transcription (Latin):
ita per maliciam sint obstinati. uiua¬
citamẽ sensu nõ penitꝰ sunt priuati. Nam
ur tradit ysidorus triplici acumĩe scĩe ui
entia temporũ reuelatõne suꝑnoꝵ spũũ¬
de tp̃ralib rebus noscere ꝑmittunt᷑ ꝑtĩ
subtilitate sensus. partim exꝑientia tp̃rm
callidiores. pp̃ tam magnã longitudinem
uite. ꝑtim scĩs angłis qd̃ ip̃i ab oĩpotẽti
uelut diuinando p̃dñt¬
est ei data. a dõ.ł ad fallend̾ malos ł ad
monend̾. ł ad exercendum bonos.i.

Expanded text:
i per malitiam ita sint obstinati, vivaci tamen sensu penitus non sunt privati. « Nam, ut tradit Isidorus, triplici acumine scientiaeentia temporum, partim revelatione supde temporalibus rebus noscere permittuntur; partim subtilitate sensus, partim experientia temporum, callidiores propter tam magnam longitudinem vitae; partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotenti uelut diuinando pest ei data a Deo vel ad fallendum malos, vel ad monendum, vel exercendum bonos.
Abbreviated transcription (Latin):
existere. nõ conu̾sa ad creatorem. in qͦ
format᷑. Der t̾ram corporalẽ mati̾am.
sine oĩ qualitate que appareret in
mati̾a formata.
Quomͦ dicat lucifer scd̾

Expanded text:
existere non conversa ad Creatorem in quo formatur. Terram, corporalem, sine omni qualitate quae apparet in materia formata.Quomodo dicat Lucifer secundum
Abbreviated transcription (Latin):
imulgͦ uisibiliũ rer̃ materia
⁊ inuisibilium natura condita ẽ.
chaos dc̃a est. in illo exordio conditõis
primarie. ⁊ formã cõfusionis hũit. ⁊ ñ
hũit formã distinctõis ⁊ discretõis. do¬
nec postea formaret᷑. atq distinctas re
in sua conditõe ẜ nature hĩtum foͣrͣta
fuit. ⁊ tamẽ illam qͣm postea ꝑ amorẽ
⁊ conu̾sionẽ ad creatorẽ suũ acceptura
erat: formã nõ hũit. s erat informis

Expanded text:
imul ergo visibilium rerum materia et invisibilium natura condita est;ecos dicta est chaos in illo exordio conditionis primariae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas recin sua conditione secundum naturae habitum formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis
Abbreviated transcription (Latin):
cura relinquentes illud indubitãt᷑
teneamꝰ ꝗ deus in sp̃e essentie sue nũꝗͣ
mortalib apparuit. sicut famulo suo:
unꝗͣ. Uisibile enĩ quicꝗͣ nõ est. qd̾ nõ
sit mutabile. Idõ sub̾a siue ẽentia dĩ qͦ¬
niam nullo mͦ mutabił est: nullo mͦ pͥ ꝑ
patrib usa sunt cum deus ilł p̃senta¬
retur : per creaturã ftã ẽẽ manifestũ ẽ.
Et si nos latet qũo ea ministris anglis
fecerit deus. per angłos tamẽ ẽẽ facta

Expanded text:
cura relinquentes, illud indubitanter teneamus: quod Deus in specie essentiae suae nunquam mortalibus apparuit; sicut famulo suo unquam. Visibile enim quidquam non est quod non sit mutabile. Ideo substantia sive essentia Dei, quoniam nullo modo mutabilis est, nullo modo per patribus visa sunt, cum Deus illis praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm nec u̾bum eiꝰ nec sp̃m eius. qui ẽ
unus deus ꝑ id qd̃ est. atq id ip̃m est.
ullo mͦ ẽẽ mutabilem. ac ꝑ hoc multo
corpora hõinũ sub̾alit̾ ⁊ illabant᷑ m̃tibꝰ

Expanded text:
rem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, qui est unus Deus, per id quod est atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo in corpora hominum substantialiter, an illabantur mentib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sentir uulnus. qui altĩdolorẽ uulneris
nõ reliquit: Pungende carnis metu tristis
est. cuiꝰ attactu caro post cedem sanaturͤ¬
demonstrari nõ est ambiguũ in natura
corporis eiꝰ infirmitatẽ corporee ne nõ fuisse.
⁊ passionem illam licet corpori illata sit. ñ
tñ naturã dolendi corpori intulisse. qr licet
forma coiporis nr̃i eẽt in dño: nõ tñ uiciose
infirmitatis nr̃e forma erat in corpore. Q
ti lector uerba hylarii. quib dolorem exclu¬
dere uid̾r. S si exclusa sensus ⁊ impietatis
hebitudĩe p̃missis diligent̾ intendas. atq
ip̃iꝰ scͥpture circũstantiã inspicias. dcõrũ
rõnẽ atq uirtutẽ ꝑciꝑe utcũq poteris. ⁊ in¬
telligentiam arguere nõ attemptabis. Intl̾¬
ligit᷑ enĩ ea rõne dyxisse dolorem passionis
in xp̃m nõ incidisse. ⁊ uirtutẽ corporis xp̃i
excepisse iũ pene sine sensu pene. quia cãm¬

Expanded text:
et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanaturdemonstrari non est ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quoti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et virtutem corporis Christi sibi excepisse vim poenae sine sensu poenae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uł ram ad dolendũ. sdem in eodem Tidea¬
mꝰ an ille passionis ordo infirmitatẽ in
domino doloris permitat intlłigi. Di¬
latis enĩ causis ex quib metũ dño here¬
sis ascͥbit: res ip̃as ut geste sunt cõfera¬
mꝰ. Nec .n. fĩ pot̾. ut timor eiꝰ sigc̃etur in u̾¬
b. cuiꝰ fiducia contineat᷑ in factis. Tunu¬
isse gͥ heretice passionẽ nidr̃ s ob ignorã¬
tie huiꝰ errorem. petrꝰ ⁊ sathanas ⁊ scandalsi.
An ne timuit qui armatis obuiꝰ ꝓciit. ⁊ in
corpore eiꝰ infirmitas fuit. ad cuiꝰ occuisum
cõsternata ꝑseq̃ntiũ agmina supinatis cor¬
porib concicerunt: Qm̃ gͥ infirmitatẽ do¬
minatã huiꝰ corporis credis. cuiꝰ tantã hũit
natura uirtutẽ: S forte dolorem uulnerũ
timuit quẽ rogo otu dñice infirmitatis
assertor. penetrantis carnem claui hũit t̾¬
rorẽ. qui excisam aurem solo restituit attac¬
tu ꝓducens ħ autẽ manus clauiũ dolet

Expanded text:
habens ad dolendum. Idem in eodem: Videahabens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet,
Abbreviated transcription (Latin):
has passiones ne suc infert. ut foret. ut cõ¬
pungat. ut uulneret. S naturã suam in
ħ passio illata nõ retinet. dum in na᷑ nõ ẽ b
quanuis natura teli sit ⁊ nulnerare ⁊ cõpũ¬
ił gere ⁊ forare. Passus quidẽ xp̃c dum ceaitͦ
irruens passio. nec nõ fuit passio. ñ tñ natu¬
ram passionis ȩcercuit. dum ⁊ penali mistĩ¬
o pena deseuit. ⁊ uirtus corporis sine sensu
pene. iũ pene in se deseuientis excepit. hũ¬
it sane illud dñi corpꝰ doloris nr̃i naturã
si corpus nr̃m id nature ħt. ut calcet un¬
das ⁊ flustꝰ desuꝑeat. nec clause domus
obstacłis arceatur. At uero si dñi corpus
solum ista natura sit ut feratur in humicdiˢ
⁊ sistat in liquidis. o structa transcurrat.
quid ꝑ naturã humanã corporis carnẽ
ex sp̃u scõ conceptam indicamꝰ. Caro illa
de celis est. ⁊ homo ille de dõ est. hñs ad pa¬
tiendũ corpus. ⁊ passus est. s ñ hñs natu

Expanded text:
has passiones naturae suae infert ut perforet, ut comhas passiones naturae suae infert ut perforet, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non esquamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidem Christus est dumirruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non