comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dissepueri ñ tã mirabilia sint Qͣ ꝯiecta belle. q̃ iñ uł ip̃a falsa eẽ. uł ea q̃ p̃dic¬
ta sunt fortuito recidisse potuerũt De ip̃o roscio põt illud quidẽ ẽẽ falsum
ut curũ ligatꝰ fuerit angui. s ut incunis hfuerit anguis ñ tamẽ nur̃ in solomo
p̃sertim nͥ ad focũ angues nũdinari solent Nam qd̾ haruspices responderint
nich̾ illi clariꝰ inich nobiliꝰ fore: mirordeos ĩmortal histrio infuto claritatem.
ostendisse nulłã ostendisse affritano. Atq eciã ate flaniminiana osteuta cossc̃¬
ta st̃ qd̾ ip̃e & equus eius repente contiderint non sane mirabile ħ quidẽ qd̾ euel-¬
li pͥmi astati signũ ñ potuerit. Timude fortasse signifer euellebat qd̾ sid̃et̾ infix¬
erat. Nã dyonisi eqͦ quid attulit admirationis qd emersit efumiẽ qdq habuit

Expanded text:
disse pueri, non tam mirabilia sint quam coniecta belle; quae tamen vel ipsa falsa esse vel ea, quae praedicdisse pueri, non tam mirabilia sint quam coniecta belle; quae tamen vel ipsa falsa esse vel ea, quae praedicta sunt, fortuito cecidisse potuerunt. De ipso Roscio potest illud quidem esse falsum, ut circumligatus fuerit angui, sed ut in cunis fuerit anguis, non tam est mirum, in Solonio praesertim, ubi ad focum angues nundinari solent. Nam quod haruspices responderint nihil illo clarius, nihil nobilius fore, miror deos immortales histrioni futuro claritatem ostendisse, nullam ostendisse Africano. Atque etiam a te Flaminiana ostenta collecta sunt: quod ipse et equus eius repente conciderit; non sane mirabile hoc quidem! quod evelli primi hastati signum non potuerit; timide fortasse signifer evellebat, quod fidenter infixerat. Nam Dionysii equus quid attulit admirationis, quod emersit e flumine quodque habuit
Abbreviated transcription (Latin):
nimis s fama aclaude ꝑhenui. Nã qͦt auis caetͦ mactatas dẽte iuidetis. Tot nos ad
troiã belli exaudabiniꝰ amnos. Que decimo cadet & pena sacabit achinos. Edi¬
dit ħ chalcas uratura uidetis. Quȩ tandẽ ista auguracõ ẽ expasserib Annorũ
pociꝰ qͣ aut mñsuũ aut dier̃: Cur aũ depassculis ꝯiecturam facit inqͥb nllã erat
iuõstrũ. de tracone silet qͥd qd̾ sieri ñ potuit lapideꝰ dicit̾ factꝰ. Postreno quid
siule ht̃ pascer annis: Nã de angue illo qͥ sulle apparuit ĩmolãti utrũq me¬
nũ & sullã cũ in expeditõe educturꝰ eẽt imolauisse & angũe ab ara extitisse
eoq die rẽ p̃darã ẽẽ gestam ũ haruspicis consilio. s imꝑatoris atq h ostẽtorum
illi tͥtici graua mos pueri nudȩ ꝯgesta ut apes qͦͣł dixisti n labre̾s platõis tõse¬

Expanded text:
nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot aves tetro mactatas dente videtis, Tot nos ad nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot aves tetro mactatas dente videtis, Tot nos ad Trojam belli exantlabimus annos; Quae decimo cadet, et poena satiabit Achivos. Ediquae iam matura videtis. Quae tandem ista auguratio est ex passeribus annorum potius quam aut mensuum aut dierum? Cur autem de passerculis coniecturam facit, in quibus nullum erat monstrum, de dracone silet, qui, id quod fieri non potuit, lapideus dicitur factus? postremo quid simile habet passer annis? Nam de angue illo, qui Sullae apparuit immolanti, utrumque memini, et Sullam, cum in expeditionem educturus esset, immolavisse, et anguem ab ara extitisse, eoque die rem praeclare esse gestam non haruspicis consilio, sed imperatoris. Atque haec ostentorum illa tritici grana in os pueri Midae congesta aut apes, quas dixisti in labris Platonis conse
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ñ funescit liqrũt lumiã facis. Argolitis pͥmũ ut uetid̾a ẽ classib aules. Que
pͥanio clade & t̾ie pestẽq ferebãt. Nos cͥcũ latites gelidos fumautb aras. Airage¬
ris diuũ placantes minuã tauris. Sub platano umbrifera fots u̾i emanabat aqͣꝵ¬
U idimꝰ inmani sp̃e tortuq tratonẽ. Terribilẽ iouis ut pulsu penetͣret abara. Qͥ
platã nranio silior̃ tegmie septos. Corripuit pullos qͦs t̃ ꝯsũnie̾t octo. Noua
suꝑ tremulo genitrix clangore uolabat. Cui ferꝰ mimã lamauit uiscͤa morsu
& duro formauit tegniia saxo. Nos aũ timdi stantes mirabile mionstrũ. uidimꝰ
ĩmediis diuũ uorsarier aries. Tuni calcas ħ ẽ sidenti uoce locutꝰ. Qd nã torpẽtes
subito obstipiusti athini. Nob̾ ħ potenta deũ dedit ip̃e creator. Tarda & sera a¬

Expanded text:
Qui non funestis liquerunt lumina fatis. Argolicis primuQui non funestis liquerunt lumina fatis. Argolicis primuPriamo cladem, et Trojae, pestemque ferebant; Nos circum latices gelidos, fumantibus aris, Aurigeris divūm placantes numina tauris, Sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai, Vidimus immani specie, tortuque draconem Terribilem, Jovis ut pulsu penetrabat ab ara. Qui platani in ramo foliorum tegmine septos Corripuit pullos: quos cum consumeret octo, Nona super tremulo genitrix clangore volabat. Cui ferus immani laniavit viscera moet duro firmavit tegmine saxi. Nos autem timidi stantes mirabile monstrum Vidimus in mediis divūm versarier aris. Tum Calchas haec est fidenti voce locutus: Quidnam torpentes subito obstupuistis Achivi? Nobis haec portenta deum dedit ipse creator, Tarda, et sera
Abbreviated transcription (Latin):
eciã ꝯiector qͥd̾ &̾ int̾ portẽtor ñ iustite respondisse dicit᷑ ei qͥ qͥddã ad eũ r̾tuliss
qͣsi ostentũ qd̾ angius domi nectẽ cͥcũiectꝰ fuiss Tum eẽt inquit ostentũ si ang
uertis cͥcũplicauiss hͦ illo responso satis aꝑte decłauit nicħ hñdũ ẽẽ porfẽtũ¬
haruspites apatͤ ꝯuotos. Qui mgͥ angiub ꝙͣ lacertis q̃ murib. Quia st̃ ħ cotidiana
ne auguis mortẽ ad ferebat cito gracebo. emissio aũ maris anguis erat mortifẽa
cornelie c̾ altam utr̃a emsit nich em̃ scbit respondisse haruspites. si uẽter anguis
emissꝰ eẽt. qͥd eẽt futiñ: It mors insetita gͣthũ ẽ causa qͥd̾ c̾do aliqͣ morbi gͣuioris
passe̾ nũo belli troiam amios auguratum dequo cuius couiectura sic ap̃ honie¬
rum ut nos ociosi conuertimus loqͥtur aR
Sare ⁊atos ne hẽaut ananos pectoris orsꝰ. Naniq om̃s memo̾i porfẽtũ iñte r̾tẽtanͭ

Expanded text:
se dicitur ei, qui quondam ad eum rettulisset quasi ostentum, quod anguis domi vectem circumiectus fuisset: Tum esset, inquit, ostentum, si anguem vectis circumplicavisset. Hoc ille responso satis aperte declaravit nihil habendum esse, quharuspices a patre convocatos. Qui magis anguibus quam lacertis, quam muribus? Quia sunt haec cotidiana,nae anguis mortem adferebat Ti. Graccho, emissio autem maris anguis erat mortifera Corneliae, cur alteram utram emiserit; nihil enim scribit respondisse haruspices, si neuter anguis emissus esset, quid esset futurum. At mors insecuta Gracchum est. Causa quidem, credo, aliqua morbi gravioris, passerum numero belli Troiani annos auguratum; de cuius coniectura sic apud Homerum, ut nos otiosi convertimus, loquitur AScire ratosne habeant an vanos pectoris orsus. Namque omnes memori portentum mente retentant,
Abbreviated transcription (Latin):
auspitiũ ut hͦ mͦ romulũ auspiciari solitũ putas. Iam derelo seruari ũ ip̃os
tenses solito qͥ auspicabant. Non nuꝑ pullario ille renũciat. fulm̃e sinistrũ
dicassent eos uicio eẽ cratos magistratu se addicauer̃t. Qͥs negat augur̃
disciplinã ẽẽ dinacionem. Nego aut haruspires diuini qͦs c̃ tytꝰ graccꝰ ꝓpt̾
mortem repentinã esꝰ qͥ inp̃rogatiua referẽdo subito ꝯcidiss itsenatũ intͦ
duxiss ñ uistũ rogatorem fuisse dixer̃t pͥm̃ inde ne meũ dixeruit qͥ roga¬
tor tenturie siuss is nꝰ erat mortuus. Io aũt siue diuinacione ꝯiectura pote¬
rat dite̾. Denĩ fortasse caũ qͥ ñllomͦ ⁊ exhoc gn̾e tollendus Qͥo sare etrusci
aruspices ut detab̾nacło rete capto aut de ponierii iure potuer. E qͥd̾ as¬
sentior.c. marcello ponꝰ qͣ apio claudio qͥ ambo nũ college suerũt estissio¬
q iꝰ augurũ ⁊ si diuinatõnis opinione pncipio constitutũ sit iñ pꝰea r.p.¬

Expanded text:
auspicium aut hoc modo Romulum auspicari solitum putas? Iam de caelo servare non ipsos censes solitos, qui auspicabantur? Nunc imperant pullario; ille renuntiat. Fulmen sinistrum dicassent eos vitio creatos esse, magistratu se abdicaverunt. Quis negat augurum disciplinam esse? divinationem nego. At haruspices divini; quos cum Ti. Gracchus propter mortem repentinam eius, qui in praerogativa referenda subi ne in eum dixerint, qui rogator centuriae fuisset; is enim erat mortuus; id autem sine divinatione coniectura poterant dicere. Deinde fortasse casu, qui nullo modo est ex hoc genere tollendus. Quid enim scire Etrusci haruspices aut de tabernaculo recte capto aut de pomerii iure potuerunt? Equidem adsentior C. Marcello potius quam App. Claudio, qui ambo mei collegae fuerunt, existimoque ius augurum, etsi divinationis opinione principio constitutum sit, tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
ses aut coronani herbe extitisse qͣm ꝯceptũ ẽẽ sem̃: Herbã ⁊ũ asperã cͥdo animi
ꝯgestu ñ humano satu. Iam qͥqͥd incapite ẽ: id corone simile uidi põt. Hã qd̾
eod ip̃r stellas aure ascastoris & pellucis delphis positas detidisse neq eas us¬
qͣ ĩꝑtas ẽẽ dixisti: Furũ idmagͥ factũ qͣm deoꝵ uidet᷑. Sinne uͦ dodonee inpbita¬
tẽ historiis gͥcis mandatã ẽẽ demirer. Qdminꝰ mir̃ qͣ illã monstruosissimam
bestiam uruã eu̾tisse sortes dissupauisse: Et negant historiti lacedemomiis ul¬
lũ ostentũ hoc tͥstiꝰ aindisse. nani illa p̃dicta uetentũi si lacꝰ albaꝰ redũ dasset

Expanded text:
ses ante coronam herbae extitisse, quam conceptum esse semen? herbam autem asperam credo avium congestu, non humano satu; iam, quicquid in capite est, id coronae simile videri potest. Nam quod eodem tempore stellas aureas Castoris et Pollucis Delphis positas decidisse, neque eas usquam repertas esse dixisti, furum id magis factum quam deorum videtur. Simiae vero Dodonaeae improbitatem historiis Graecis mandatam esse demiror. Quid minus mirum quam illam monstruosissumam bestiam urnam evertisse, sortes dissupavisse? Et negant historici Lacedaemoniis ullum ostentum hoc tristius accidisse! Nam illa praedicta Veientium, si lacus Albanus red
Abbreviated transcription (Latin):
ua uia ꝯsecratã. Qb gͦ auis iste loquens: Qm̃ eñ nemo norat. & agebat
& loq̃bat᷑: ex eo nom̃e inuenit. pꝰea qͣ & sedẽ & arã & nom̃ inuenit obmutuit.
fundunt  q̃ oracla ueriꝰ diciꝰ deq̾b tñ dicemꝰ cũ ad nalem diuinatõe ue
nerimꝰ Restat ȩciã dechaldeis s pͥmũ auspicia uideamꝰ. Difficił au¬
gurii locꝰ ad ꝯͣditendũ marso fortasse s romano facilimꝰ Nõ u̾ sumꝰ ii uos
augures qͥ auiũ reliqͦꝵ ne signoꝵ obseruatõe futura dicamꝰ. Et m̃ c̾do
ronulũ qͥ urbẽ auspicato condidit habuisse opinionẽ ẽẽ in ꝓbandis reb
augurandi scientiam. Errabat n̾ mltis in reb & antiqͥtas ꝙͣ uł usu iani
uel doct̾ua uł uenistate immutatã udemꝰ. Retinet᷑ aũ & ad opinionen
uulgi & ad magnas utilitates.r.p. mos religio disciplia. uis. augurium
collegi auctoritas nͨ uͦ ñ oĩ supplicio digni p clod uis .l. uinius coñs qͥ ꝯtra

Expanded text:
ens, cum eum nemo norat, et aiebat et loquebatur et ex eo nomen invenit; posteaquam et sedem et aram et nomen invenit, obmutuit? funduntur, quae oracla verius dicimus; de quibus tum dicnerimus. Restat etiam de Chaldaeis; sed primum auspicia videamus. Difficilis auguri locus ad contra dicendum. Marso fortasse, sed Romano facillumus. Non enim sumus ii nos augures, qui avium reliquorumve signorum observatione futura dicamus. Et tamen credo Romulum, qui urbem auspicato condidit, habuisse opinionem esse in providendis rebus augurandi scientiam errabat enim multis in rebus antiquitas, quam vel usu iam vel doctrina vel vetustate immutatam videmus; retinetur autem et ad opinionem vulgi et ad magnas utilitates rei publicae mos, religio, disciplina, ius augurium, collegii auctoritas. Nec vero non omni supplicio digni P. Claudius L. Iunius consules, qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiectura niuestigari uident᷑ anteps reꝑit᷑ or̃o. Qs̾ aũ res tũ nã cũ casꝰ ad fert
ñ nũꝙͣ ecĩa errorẽ tͤͣat simulitudo. Magͥ stulti᷑ ẽ ear rer̃. deos fic̾e efficfores cau¬
sas rer̃ ñ qr̾e. tu uates boeotios c̾dis thebaide uidisse ex galloꝵ gallinaceer̃
cantu uictoriã ẽẽ thebauoꝵ. qr galli iusti sile solerẽt can̾e uittoes. hͦ gͥ ꝑgall
nas iuppitᷤᷤ tãte ciuitate signũ dabat an ille aues nͥ cũ uicer̃ can̾e ñ solẽt: Ic c̃
canebant n ͨ uiterãt. Id uꝰ ẽ inqͥes ostentũ. Magnũ uͦ qͣn pisces ñ galli tecmerĩt
Qd aũ ẽ tẽpꝰ qͦ illi ñ cantẽt uł noct̾nũ uł diurnũ: Qd̾ si uictoes alacͥtate &¬

Expanded text:
 casus adfert, non numquam etiam errorem creat similitudo, magna stultitia est earum rerum deos facere effectores, causas rerum non quaerere. Tu vates Boeotios credis Lebadiae vidisse ex gallorum gallinaceorum cantu victoriam esse Thebanorum, quia galli victi silere solerent, canere victores. Hoc ignas Iuppiter tantae civitati signum dabat? An illae aves, nisi cum vicerunt, canere non solent? At tum canebant nec vicerant. Id enim est, inquies, ostentum. Magnum vero! quasi pisces, non galli cecinerint! Quod autem est tempus, quo illi non cantent, vel nocturnum vel diur
Abbreviated transcription (Latin):
Ext̾na u auguria q̃ sũt ñ tã artifitiose ꝗͣ suꝑstitiosa uideamꝰ. Oĩb fe̾ auib
utũt᷑. nos admodũ paucis. alia illis sinistra st̃ alia nr̃is. Solebat exme de¬
iotaꝰ ꝑ cunctari nr̃i augurii disciplnnã eͤ et illos audi ĩmortales quãtũ diffe
acepta habenꝰ. qͣm mltũ iis utii Bellitã rẽ administrari maiores nr̃i nͥ au¬
spicato uoluert Cͥni mlti anni sunt c̃ bella ꝓtes ⁊ apro p̃torib administr̃a
qͥ auspicia nulla hñt bella administrant. aburbanis retenta uidet᷑. abellicis
tica oꝑta face̾. ife̾ se solẽ. huit simile ẽ. ꝙ nos augures p̃cipinꝰ ne iuges
auspiciũ obueniat. ut iumẽta iubeant. diuinge̾. Qd ẽ aliud nolle
moueri aioue nͥ effic̾e̾ ut aut ne sieri possit auspiciũ aut si fiat uid̾i
Nani illud admodũ rͥdicłm qd̾ negas deiocar᷑ auspicic̃r q̃ sͥ adpompeium
ꝓficiscent. facta suit penit̾e̾ ꝙ sidem serutꝰ amiciciã q ppłi r functꝰ sic¬

Expanded text:
nim auguria, quae sunt non tam artificiosa quam superstitiosa, videamus. Omnibus fere avibus utuntur, nos admodum paucis; alia illis sinistra sunt, alia nostris. Solebat ex me Deiotarus percontari nostri augurii disciplinam, ego ex illo sui. Di immortales! quantum differaccepta habemus, quam multum iis utimur? Bellicam rem administrari maiores nostri nisi auspicato noluerunt; quam multi anni sunt, cum bella a proconsulibus qui auspicia nulla habent, bella administrantur, ad urbanas res retenta videtur, a bellicis tica operta facere iter se solere. Huic simile est, quod nos augures praecipimus, ne iuges auspicium obveniat, ut iumenta iubeant diiungere. Quid est aliud nolle moneri a Iove nisi efficere, ut aut ne fieri possit auspicium aut, si fiat, videri? Nam illud admodum ridiculum, quod negas Deiotarum auspiciorum, quae sibi ad Pompeium proficiscenti facta sint, paenitere, quod fidem secutus amicitiamque p
Abbreviated transcription (Latin):
nacõ: Multo ẽ ꝓbabiliꝰ. Non ẽ aũ diuinatõ. Non st̃ gͦ dii. Uide qͣ temi̾e ꝯmiit¬
tant. ut si nlla sit diacõ ulli sint dei. Diuinacõ eñi ꝑspicue tollit. deos ẽẽ re¬
tniẽdũ ẽ. Atq hac excis picũ d̾inacõe sublatã. Oĩs haruspituia sublata ẽ. Ostẽ

Expanded text:
natio. Multo est probabilius: non est autem divinatio; non sunt ergo di. Vide, quam temere commitnatio. Multo est probabilius: non est autem divinatio; non sunt ergo di. Vide, quam temere committant, ut, si nulla sit divinatio, nulli sint di. Divinatio enim perspicue tollitur, deos esse retinendum est. Atque hac extispicum divinatione sublata omnis haruspicina sublata est. O
Abbreviated transcription (Latin):
sortes collaciõe hostiar̃. Ant̾ iequimeliũ misimꝰ qͥ afferat agnũ qͦm ĩmoleꝰ
is mͥ agnꝰ affert᷑ qͥ h exta reb accomodata. & ad eũ agnũ ñ casu s duce d̾o ser
tan. doleo tantam stoitos nr̃os epicureis eridendi sui facul ͭ ͤ dedisse. Nõ nꝰ
ignoras ꝗͣ ista derideant. Et quid illi fanliꝰ fare̾ possunt. Deos nꝰ ip̃os ioran¬
di causa induxit epiturꝰ ꝑlucidos & ꝑfabulis & habitantis tãqͣ int̾ duos mũdos
rũ Ergo hic arcũitiõe quadã deos tollẽs recte non dubitat diuinacõnẽtolle
S ñ ut hic s̾ͥ constat. itẽ stoiti. Illiꝰ em̃ d̾s nith hñs nͨ sui nͨ alieni negotii
regat & hõib ꝯsulat. Cur gͥ uos induitis meas captõnes qͥs nũꝙͣ expliceti
I ta nꝰ cũ magͥ ꝓperant ꝯclude solent Si dii sũt ẽ diuinacõ dt̃ aũ dii Est gͦ dͥi¬

Expanded text:
sortis conlatione sortis conlatione uce deo servvoluntate coniunctam, doleo tantam Stoicos nostros Epicureis inridendi sui facultatem dedisse; non enim ignoras, quam ista derideant. Et quidem illi facilius facere possunt; deos enim ipsos iocandi causa induxit Epicurus perlucidos et perflabilis et habitantis tamquam inter duos lucorum. Ergo hic circumitione quadam deos tollens recte non dubitat divinationem tollere; sed non, ut hic sibi constat, item Stoici. Illius enim deus nihil habens nec sui nec aliregat et hominibus consulat. Cur igitur vos induitis in eas captiones, quas numquam explicetis? Ita enim, cum magis properant, concludere solent: Si di sunt, est divinatio; sunt autem di; est ergo divi
Abbreviated transcription (Latin):
uni & uegetũ cor & dissimile cordis fuisse. Tu uͦ qͥd hẽs qͣre putes si paule añ
cor fuit initauro opiio subito id ĩ ip̃a ñnolacõe mt̾isse: In qd̾ aspexit uestitu
castella defenditis. Nã dũ haruspirmã uerã ẽẽ uultis. fisiologiã totã ꝑu̾titis
Caput ẽ miecore cor inextis Iam absced simulat molã et uñ insꝑseris. Ds̃ id
eripiet. uis aliq ꝯficiet.a̾ excedet: non gͦ oĩ ñ ĩt̾tꝰ. atq obitꝰ nã ꝯficiet. Et erit
uinos. ut apollinis exta bona sit diane ñ bona: Qd ẽ.tã ꝑspicuũ ꝗͣ cũ fortui¬
to hostiȩ adducant᷑: talia cuiq exta ẽẽ quał cuiq obtigit᷑ hostia: It em̃ ip̃m
h aliqd diuini q̃ cuiq hostia obtingi̾t tanꝗͣ insortib q̃ cuiducat̾ mox desorti¬
b quanꝗͣ tu qͥd̾ nͥ hostiarũ casũ confirias sorciũ similitudine. s infirmas

Expanded text:
um et vietum cor et dissimile cordis fuisse; tu vero quid habes, quare putes, si paulo ante um et vietum cor et dissimile cordis fuisse; tu vero quid habes, quare putes, si paulo ante cor fuerit in tauro opimo, subito id in ipsa immolatione interisse? an quod aspexit vestitu castella defenditis; nam, dum haruspicinam veram esse vultis, physiologiam totam pervertitis. Caput est in iecore, cor in extis; iam abscedet, simul ac molam et vinum insperseris; deus id eripiet, vis aliqua conficiet aut exedet. Non ergo omnium ortus atque obitus natura conficiet, et erit umos, ut Apollinis exta bona sint, Dianae non bona? Quid est tam perspicuum quam, cum fortuito hostiae adducantur, talia cuique exta esse, qualis cuique obtigerit hostia? At enim aliquid divini, quae cuique hostia obtingat, tamquam in sortibus, quae cui ducatur. Mox de sortibus; quamquam tu quidem non hostiarum causam confirmas sortium similitudine, sed infirmas
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ħ iã mͥ crede n anicule qͥde existimant. An cesses eĩcd uitulũ si aliꝰ de¬
legit sine capite iecur inuĩeturũ si aliꝰ cũ capite: ħdiscessio capitis aut
accessio subito ne fieri põt. ut se exta adimmolatoris fortuiã accomodent:
õ ꝑspicitis aliã quãdã ẽẽ in hostiis deligendis p̃sertĩ cũ res ip̃a doceat: Ci
litar᷑ sepe pulc̾riie ubi gͦ ille mine suꝑiorũ extoꝵ. Aut q̃ tã subito farta ẽ
deoꝵ tanta placatõ: S affers intauri opũ excis inmolante cesare corñ fuisse
id q ñ potuerit accide ut sine corde uictima illa uiue̾t iudicandũ ẽẽ tũ inti̾s¬
se cor t̃ ĩmolaret ᷑ qui fit ut altm̾ intellegas sine corde ñ potuisse bouẽ iiuere.
altm ñ iudicas cor subito ñ potuisse nescio qͦ auolare ⁊ Ego nꝰ possũ uł nesci̾e
q̃ ius sit cordis aduiuẽdũ uel suspicari ꝯtactũ aliqͦ mͦrbo bouis exile & exigu¬

Expanded text:
iam, mihi crede, ne aniculae quidem existimant. An censes, eundem vitulum si alius delegerit, sine capite iecur inventurum; si alius, cum capite? Haec decessio capitis aut accessio subitone fieri potest, ut se exta ad immolatoris fortunam accommodent? non perspicitis aleam quandam esse in hostiis deligendis, praesertim cum res ipsa doceat? Cum litatur saepe pulcherrime. Ubi igitur illae minae superiorum extorum? aut quae tam subito facta est deorum tanta placatio? Sed adfers in tauri opimi extis immolante Caesare cor non fuisse; id quia non potuerit accidere, ut sine corde victuma illa viveret, iudicandum esse tum interisse cor, cum immolaretur. Qui fit, ut alterum intellegas, sine corde non potuisse bovem vivere, alterum non videas, cor subito non potuisse nescio quo avolare? Ego enim possum vel nescire, quae vis sit cordis ad vivendum, vel suspicari contractum aliquo morbo bovis exile et exigu
Abbreviated transcription (Latin):
Quar̃ oĩun cãs si achrysippo ꝗ̃rerẽ ip̃e e ille diuinacõis auctor nũqͣ illedicet
facta fortuito naturalẽq roẽ oĩum reddet. Nith uł fieri sine causa põt. nͨ qͣtqͣ
fit qd̾ fieri ñ põt Nec si sofctm̃ ẽ qd̾ potuit fie̾i portẽtũ deb uidi. Nulla gͥ por¬
tenta sunt. Nã si id qd̾ raio fit id portẽtũ putãdũ ẽ. sapĩẽtẽ ẽẽ porfetũ ẽ. Sepiᷤ
eñ mulã peꝑisse arbitror ꝙͣ sapientẽ fuisse Illa gͥ rõ cõcludit᷑ nͨ id qd̾ ñ potu

Expanded text:
Quorum omnium causas si a Chrysippo quaeram, ipse ille divinationis auctor numquam illa dicet Quorum omnium causas si a Chrysippo quaeram, ipse ille divinationis auctor numquam illa dicet facta fortuito naturalemque rationem omnium reddet; nihil enim fieri sine causa potest; nec quicquam fit, quod fieri non potest; nec, si id factum est, quod potuit fieri, portentum debet videri; nulla igitur portenta sunt. Nam si, quod raro fit, id portentum putandum est, sapientem esse portentum est; saepius enim mulam peperisse arbitror quam sapientem fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
uniũ idportẽtũ haruspites õẽ dixerũt. qͣsi uͦ qͥdꝙqͣ nt̾ sit mures die noctẽ aliqͥdrͤ¬
dat qͦꝵ ẽ opꝰ antͥbra corrͦ serĩt. Nã si ista seqͥni qd̾ plõnis policiã nuꝑ ap̃ me mures
putare ãuonã ĩ marello cariorẽ fore. An uͦ illa nos t̾rent. si qñ aliqͦ portẽtosa
ã expecude a̾ ex hoĩe nata dicũt᷑: Cͦꝵ oĩum ne sim lõgior uua rõ ẽ. Qͥcqͥd nꝰ¬
ñ possit existe. Causã gͥ inuestigato iire noua atq admirabili si pot̾is. Si
ñlłani repꝑies. illud fũ exploratũ hẽto nicħ sieri potuisse sine causa. eũq er¬
rorẽ quã tibi rei nouitas attulerit nẽ rõe depellito. ita te nec terre fremitꝰ
nͨ celi discessꝰ nͨ lapideus aut sanguineꝰ imb̾ nͨ t̾ierc̃o stell̃e nͨ fates ĩ se frebũt

Expanded text:
umum id portentum haruspices esse dixerunt; quasi vero quicquam intersit, mures diem noctem aliquid roumum id portentum haruspices esse dixerunt; quasi vero quicquam intersit, mures diem noctem aliquid rodentes scuta an cribra corroserint! Nam si ista sequimur, quod Platonis Politian nuper apud me mures putarem annonam in macello cariorem fore. An vero illa nos terrent, si quando aliqua portentosa aut ex pecude aut ex homine nata dicuntur? non possit existere. Causam igitur investigato in re nova atque admirabili, si poteris; si nullam reperies, illud tamen exploratum habeto, nihil fieri potuisse sine causa, eumque terrorem, quem tibi rei novitas attulerit, naturae ratione depellito. Ita te nec terrae fremitus nec caeli discessus nec lapideus aut sanguineus imber nec traiectio stellae nec faces visae terrebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ ał tã sit canor̃ sua spõte. Qͥd iuuẽte ueĩt ch calisthe dic̾e̾ d̾os galł signũ de¬
disse tãtãdi. c̃ id uł na uł casu effic̾e̾ potuiss: Sauguẽ pluisse senatui nũciatũ
ẽ. acratũ eciã fluuiũ fluxisse saguinẽ deor̃ sudasse simulat᷑. Nun cens hĩ inui¬
cus thalẽ aut auaxagorã. aut quẽꝗͣ fisicũ crediturũ fuisse. Nec nꝰ sãgus nͨ su¬
dor nͥ ecorꝑe ẽ. S & decoloratõ quȩdã ex aͦqs ꝯtagiõe terrena maxĩe põt saug¬
uini sił ẽẽ & humor ad lapsis ex tnsecꝰ ut intectoriis iudeꝰ austro sudorẽ uidẽ mu-¬
tari. Atq ħ inbello plura & maiora uident̾ tim̃tib ead̾ ñ tñ animadu̾tũt᷑ in pare
Accedit illud ecia qd̾ ĩ metu & ꝑiculo cũ credũt᷑ faciliꝰ tũ fingũt᷑ impuinꝰ. Nos aũ¬
putemꝰ Añ uͦ mar sit bellũ qd clipeos lanuuii. ut ate dictũ ẽ. mures rͦsissẽt iax¬

Expanded text:
Callistheni dicere deos gallis signum dedisse cantandi, cum id vel natura vel casus efficere potuisset? Sanguine pluisse senatui nuntiatum est, Atratum etiam fluvium fluxisse sanguine, deorum sudasse simulacra. Num censes his nuntiis Thalen aut Anaxagoran aut quemquam physicum crediturum fuisse? nec enim sanguis nec sudor nisi e corpore. Sed et decoloratio quaedam ex aliqua contagione terrena maxume potest sanguini similis esse, et umor adlapsus extrinsecus, ut in tectoriis videmus austro, sudorem videtur imitari. Atque haec in bello plura et maiora videntur timentibus, eadem non tam animadvertuntur in pace; accedit illud etiam, quod in metu putemus? Ante vero Marsicum bellum quod clipeos Lanuvii, ut a te dictum est, mures rosissent, max
Abbreviated transcription (Latin):
ad er̃ belli potentes st̃ magͥ qm sapientes porẽtes. tũ hãc aniphiboloiã
uersus intellige̾ potuiss uiuce̾ re romanos. nithilo mag̾ inse qͣm ĩroma-¬
uos ualẽ. Naui illa amphiboleia q̃ croesũ decepit uł crisippũ potuiss¬

Expanded text:
cidarum, Bellipotentes sunt magis quam sapientipotentes, tamen hanc amphiboliam cidarum, Bellipotentes sunt magis quam sapientipotentes, tamen hanc amphiboliam versus intellegere potuisset, vincere te Romanos nihilo magis in se quam in Romanos valere; nam illa amphibolia, quae Croesum decepit, vel Chrysippum potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ umbilitũ etũ t̾rarũ obsides. nũ sr̃stitiosa pͥmũ seua euasit uox fera lius
ie oraclis tͥ sippꝰ totũ uolum̃ impleuit. ꝑtĩ falsis ut ego opinor ꝑti casu ueris.
ut sit in oĩ or̃one sepissime partinsplex mi loqͥs ⁊ obscuris ut int̾pres ege¬
ar int̾p̃te ⁊ sors ip̃a ad sortes referenda sit ꝑtii ambiguis ⁊ q̃ addialeticũ de¬
ferenda sũt. Nani c̃ illa sors edita ẽ. opulentisuõ regi asie croesus halyn
penetrans maguã ꝑuertit opum iñ.hostiũ uimi sese ꝑu̾sur putauit: ꝑu̾¬
troeso: aut herodotũ cur uezanore ducã emino: Nũ minꝰ ille potuit decͦ¬
eso qͣm depirro fing̾e eminꝰ: Qͥs nꝰ ẽ. qui credat apollinis exoraclo phyipho
ẽẽ responsum. aiote aeacida romanos uint̾e̾ posse: Pinũ latinũ apello
nũꝗͣ locutꝰ ẽ. dem̃ ista sors mandita g̾cis ẽ. Reterea phiri t̾prib iã apollo
u̾sus fat̾e desierat. Postremo qͣnꝗͣ semꝑ fuit ut ap̃ enniunẽ. stolidũ geꝰ ea¬

Expanded text:
e superstitiósa primum saéva evasit vóx fera. Tuis enim oraculis Chrysippus totum volumen inplevit partim falsis, ut ego opinor, partim casu veris, ut fit in omni oratione saepissime, partim flexiloquis et obscuris, ut interpres egeat interprete et sors ipsa ad sortes referenda sit, partim ambiguis, et quae ad dialecticum deferendae sint. Nam cum illa sors edita est opulentissumo regi Asiae: Croesus Halyn penetrans magnam pervertet opum vim, hostium vim se perversurum putavit, perCroeso? aut Herodotum cur veraciorem ducam Ennio? Num minus ille potuit de Croeso quam de Pyrrho fingere Ennius? Quis enim est, qui credat Apollinis ex oraculo Pyrrho esse responsum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse? Primum Latine Apollo numquam locutus est; deinde ista sors inaudita Graecis est; praeterea Pyrrhi temporibus iam Apollo versus facere desierat; postremo, quamquam semper fuit, ut apud Ennium est, stolidum genus Aea
Abbreviated transcription (Latin):
di̾ poũt ꝑm̃lta sõniantib falsa ꝓueris. Nam ⁊ nauigantib moi̾i didẽt᷑ ea q̃
staut ⁊ qͦdã obtuto oculoꝵ duo ꝓuiro lut̾ne lumĩa. Quid dicam insanis. quid
ebriis qͣm ulta falsa uideant. Qͥd si enꝰ nodi uisis t̾dendũ ñ ẽ. cͤ sõmus c̾dat᷑
nescio. Nam tani licet dehis errorib si uelis qͣm de somniis disputare ut eaq̃
gemino aũ lut̾ue lumiẽ declararai dissentiõe at sedirõem moui. Iani ex ĩsa¬
noꝵ aut el rioꝵ uisis ĩnunieabilia ꝯiectura trahi poũt qͣ futã uidẽat᷑. Qͥs i̾
ẽ. qͥ totũ diem iaculas ñ aliqñ cõlimet: Totas nottes somniam. neq ulla ẽ. fere
qͣ ñ dormeamꝰ. ⁊ mirani aliqñ id qd̾ somniariꝰ euad̾e: Quidẽ tam inc̾tũ. qͣ talo

Expanded text:
eris. Nam et navigantibus moveri videntur ea, quae stant, et quodam obtutu oculorum duo pro uno lucernae lumina. Quid dicam, insanis, quid ebriis quam multa falsa videantur? Quodsi eius modi visis credendum non est, cur somniis credatur, nescio. Nam tam licet de his erroribus, si velis, quam de somniis disputare, ut ea, gemino autem lucernae lumine declarari dissensionem ac seditionem moveri. Iam ex insanorum aut ebriorum visis innumerabilia coniectura trahi possunt, quae futura videantur Quis est enim, qui totum diem iaculans non aliquando conliniet? Totas noctes somniamus, neque ulla est fere, qua non dormiamus, et miramur aliquando id, quod somniarimus, evadere? Quid est tam incertum q
Abbreviated transcription (Latin):
Hã & musculoꝵ gecuscula bruma dicũt᷑ augi &̾ puleiũ aridũ floresc̾e̾. brumali
ip̃o die & in flatas rũpi uesitłaᷤᷤ & semiã maloꝵ q̃ miis mediis in clusa sint in
ꝯtͣrias ꝑtis se uert̾e iani ueruos infideb aliis pulsis resonare alios. ostreisq &
hyeniali tp̃r cͣluna simul senescentes qr cũ exsictate sint fẽpestiue cedi putẽt᷑
qͥd desretis aut de marmis estib plura dicam. qͦrͣ accessꝰ &̾ receslꝰ lune motu gu¬

Expanded text:
am et musculorum iecuscula bruma dicuntur augeri, et puleium aridum florescere brumali ipso die, et inflatas rumpi vesiculas, et semina malorum, quae in iis mediis inclusa sint, in contrarias partis se vertere, iam nervos in fidibus aliis pulsis resonare alios, ostreisque ehiemali tempore cum luna simul senescente, quia tum exsiccatae sint, tempestive caedi putentur. Quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? quorum accessus et recessus lunae motu gu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmiꝗͣ tua me or̃o ꝯfirmiaũ. tũ ecĩa mea spontenimis suꝑsciciosam dedi̾na¬
cione stoicoꝵ sententia iudicabam. Ac me ꝑypateticoꝵ rõ magͥ mouebat i
dũ aliqd ex qͦ futura p̃sentiãt surore diuino incitatꝰ amimꝰ aut somno relax¬
atus solute moueat᷑ aclibe. his degn̾eib qͥd sentias ⁊ quib ea rõnib ĩsir¬
mes audire sane ueli. Quȩ tũ ille dixiss tũ ego rursus quasi ab alio pu̾cipio
sũ ex ors dic̾e̾ ñ ignoro inqͣ qͥnte te sẽꝑ ita sensisse ut decet̾is diuinandi ge¬
nerib dubitares. Ita duo furoris ⁊ somnii q̃ aliba m̃te fluere uiderent ͤ ꝓba¬
res. dicani gͥ deistissgenerib mͥ qͥd uideat᷑ si pͥꝰ stoitor̃ ꝯclusio rõis rcͣcippi

Expanded text:
quamquam tua me oratio confirmavit, tamen etiam mea sponte nimis superstitiosam de divinaquamquam tua me oratio confirmavit, tamen etiam mea sponte nimis superstitiosam de divinatione Stoicorum sententiam iudicabam; haec me Peripateticorum ratio magis movebat et ura praesentiant, si aut furore divino incitatus animus aut somno relaxatus solute moveatur ac libere. His de generibus quid sentias et quibus ea rationibus infirmes, audire sane velim. Quae cum ille dixisset, tum ego rursus quasi ab alio principio sum exorsus dicere: Non ignoro, inquam, Quinte, te semper ita sensisse, ut de ceteris divinandi generibus dubitares, ista duo, furoris et somnii, quae a libera mente fluere viderentur, probare
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ. Nenunem aut hẽmꝰ auctorẽ qͥ aut siori dicant aut factũ stiat. Uides ne me
ñ ea dic̾e̾ q̃ carneades s ea que princeps stoitoꝵ panectꝰ dixerit. Egoaũ ⁊̃ ħ
fuit. Qdͥ qͥ ingenio atq animo singłares uñ astͦ qͦ imo Qd̾ i fepꝰ qͦ nuabiles ĩ
mꝰ romaniq iniugo cũ eẽt luua uatã ẽi dicebat. nͨ eiꝰ fata ten̾e dubitabat
Omm maxuniã erroris. Etĩa ue urb̾e natalis dies ad inde stellar et lune ꝑ¬
tiuebat: fac in puero referre exqͣ effectiõe celi pͥmũ spiritũ duxi̾t. nũ hͦ inla¬
tere aut tem̃te ex qͥb urbs effecta ẽ. potuit uale̾: S qd plura: Cottidie r̾¬
fellunt. Quam mlta ego pompeio. qͣm mlta crasso. qͣm m̃lta huic ip̃i cesari
achaldeis dicta menũ neminẽ eoꝵ nͥ senectute uͥ domi uͥ cũ daritate ẽe mo
deatre ⁊ euentꝰ refelli ERestant duo diuinandi gn̾a q̃ hr̃e dic̾t᷑ anã ũ
inquit platet. his eñi q̃ ad huc disputati ꝓrsꝰ assencior ut uere ut loquar

Expanded text:
situm; neminem autem habemus auctorem, qui id aut fieri dicat aut factum sciat. Videsne me non ea dicere, quae Carneades, sed ea, quae princeps Stoicorum Panaetius dixerit? Ego autem etfuit. Quid? qui ingenio atque animo singulares, num astro quoque mus, Romamque, in iugo cum esset luna, natam esse dicebat nec eius fata canere dubitabat. O vim maxumam erroris! Etiamne urbis natalis dies ad vim stellarum et lunae pertinebat? Fac in puero referre, ex qua adfectione caeli primum spiritum duxerit; num hoc in latere aut in caemento, ex quibus urbs effecta est, potuit valere? Sed quid plura? cotidie refelluntur. Quam multa ego Pompeio, quam multa Crasso, quam multa huic ipsi Caesari a Chaldaeis dicta memini, neminem eorum nisi senectute, nisi domi, nisi cum claritate ideat re et eventis refelli. Restant duo divinandi genera, quae habere dicimur inquit, placet; his enim, quae adhuc disputasti, prorsus adsentior, et, vere ut loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ p .r. lib̾tatem defend̾e̾ ꝑaret. Ip̃e hic senciebat sicuti sensit. Ques eũe¬
tus signifitant aut adu̾sos aut sidos uirtutis auspiciis uideo ẽe usũ deio¬
detͣxiss armeniã asenatu datani.Cũq ab eo magnisicentissimo hostiorat¬
ceptꝰ esset spoliatũ reliqͥt ⁊ hospitem ⁊ regeni. S labor longiꝰ ad ꝓpõitum
illuc passii uagautis efficiant aut significent. aliqͥd ⁊ tum uetẽ ag̾e. tũ
iubeant aut cautu aut uolatu. Gur aũ aliis eleua aliis adextris datũ ⁊
auib ut ratũ auspiciũ fac̾e possuit. Qiͦ aũt ħ̾ aut qn aut aqͥb inuẽta¬

Expanded text:
 libertatem defendere pararet; ipse hoc sentiebat, sicuti sensit. Aves eventus significant aut adversos aut secundos; virtutis auspiciis video esse usum Deiodetraxisset Armeniam a senatu datam, cumque ab eo magnificentissumo hospitio acceptus esset, spoliatum reliquit et hospitem et regem. Sed labor longius; ad proposiilluc passim vagantis efficiat ut significent aliquid et tum vetent agere, tum iubeant aut cantu aut volatu? cur autem aliis a laeva, aliis a dextra datum est avibus ut ratum auspicium facere possi
Abbreviated transcription (Latin):
lectatũ ẽe migis ut nͥ uid̾et tũ futm̃ idueri simile sominiũ ẽ pecudũ exta
nitidũ atq plenũ ẽ. alie horridũ et exile. Eͥd ẽ. qd̾ decłari possit habitu
eẽt motꝰ motꝰ dice̾ audent q̃ ius id effecit. Eciã ne futin ẽe aque nigis colo¬
re p̃senciũt: Multa istimo dicũt᷑ iuscolis. s cred̾e̾ iñ oĩa ne nõ sit nc̃e uer̃
sint sane ista democricea uera. Eñdo uos ea extis exqͥrimꝰ. aut qnͣ aliqͥd ẽm̾o
ab haruspitib inspectis extis audiuimꝰ: Ab aqͣ aut ab igni ꝑicła moue̾t. tũ
hereditates tũ daniua denũciant fissũ familiare & uitale tractant. caput
ieroris ex oĩ parte diligentissime ꝯsiderant.Si uͦ id ñ ẽ umẽtũ nicħ putãt
accide̾ potuisse Tristiꝰ ħ obseruari certe ñ potuerũt ut supͣ docui. Sũt gͥ
atis inuenta nõ uetustatis. si ẽ ars ulla rer̃ incognitar. Cũ rer̃ aũ n̾ã qͣmi cog¬
nacionẽ hñt ꝗ̃ ut uno ꝯsensu iũcta sit & ꝯtinẽs: Qd uideo platuisse phisi

Expanded text:
um esse nugis, ut non videret tum futurum id veri simile, si omnium pecudum exta nitidum atque plenum est, aliae horridum et exile, quid est, quod declarari possit habitu est motus, dicere audent, quae vis id effecerit; etiamne futurum esse aquae iugis colore praesentiunt? Multa istius modi dicuntur in scholis, sed credere omnia vide ne non sit necesse. Verum sint sane ista Democritea vera; quando ea nos extis exquirimus? aut quando aliquid eius modi ab haruspice inspectis extis audivimus? Ab aqua aut ab igni pericula monent; tum hereditates, tum damna denuntiant; fissum familiare et vitale tractant; caput iecoris ex omni parte diligentissime considerant; si vero id non est inventum, nihil putant accidere potuisse tristius. Haec observari certe non potuerunt, ut supra docui. Sunt igitur artis inventa, non vetustatis, si est ars ulla rerum incognitarum; cum rerum autem natura quam cognationem habent? quae ut uno consensu iuncta sit
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. Afranius in secla. poniũ olꝰ ficub. uuã. S & acero oe-¬
conomicon libro .iii. neq serit uitẽ neq que sata ẽ diligẽt᷑
colit. oleũ. ficos. ponia nõ ht̃. Nec hoc ignorandũ est ficũ
solam ex om̃ibꝰ arboribꝰ non florere. lactere ꝓprie
tis grossum. & ꝑ aulo post ait. sumas abalio lacte diffluoᷤᷤ
grossos & postuminꝰ albinꝰ amiali primo de beuto ea causa
se se stultũ brutũq faciebat. grossulos ex molle edebat.
Oleaꝵ genera hec enumerant᷑. Affricana. albigerꝰ. Aqͥlia
alexandrina.egiꝑcia culminea. conditiua. lichiniana or¬
cas. oleaster. pausiapilia. radius. sallentina. sergiana. ter¬
mutia. Sict᷑ uuaꝵ ista sũt geña. Amiuea scilitas a regi¬
one. nam aminei fuerũt ubi nũc falernũ ẽ. Asmusta
reotis num̃cana p̃cia. p̃nnia. psithia. pilleolata. rodiste¬
phanitis. nemuncula uariola. lagea. Int̾ hec p̾textatꝰ

Expanded text:
rimus? Afranius in Sella: "pomum holus ficum uvam", sed et Cicero oerimus? Afranius in Sella: "pomum holus ficum uvam", sed et Cicero oeconomicon libro tertio: "neque serit vitem neque quae sata est diligenter colit: oleum ficos poma non habet." Nec hoc ignorandum est, ficum solam ex omnibus arboribus non florere. Lacti proprie tis grossum, et paulo post ait: sumas ab alio lacte diffluos grossos. Et Postumius Albinus annali primo de Bruto: "ea causa sese stultum brutumque faciebat, grosullos ex melle edebat." Olearum genera haec enumerantur: Africana, albiceris, Aquilia, Alexandrina, Aegyptia Culminea, conditiva, Liciniana, orchas, oleaster, pausia, phaulia, radius, Sallentina, Sergiana, termitea, sicut uvarum ista sunt genera: Aminea —scilicet a regione, nam Aminei fuerunt ubi nunc Falernum est— asinusca reotis, Numentana, precia, pramnia, psithia, pilleolata, Rhodia, stephanitis, venucula, variola lagea.» Inter haec Praetextat
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas ficu̾s diligencie sue more dinimerat. Africa.¬
albula. arundinea. a sinastra. atra palusta. Augusta
herculanea. lauiana. ludia. leptoludia. marsica. numidica
pulla.põpeiana. p̾coxtellana Sciendũ quod ficꝰ alba ex
felicibꝰ sit arboribꝰ.cõtͣ nigra exĩfelicibꝰ.docent nos utẽu¬
q pontifices. Ait enim ueranius de uerbis pontificalibꝰ
felices aorbores putantur ẽẽ. Quercus. estulꝰ. Ilex suꝑus.
fagus. corilꝰ. sorbꝰ. ficus alba. pirꝰ.malꝰ. uitis. prunꝰ. cor¬
nus. lotꝰ. Tarquiniꝰ aut̃ pͥstꝰ in ostentario arborio. sic
ait. Arbores que inferũ deoꝵ Auertenciũq in tutela
eas infelices nominant. alternu  sanguinẽ. felicẽ. ficum
atrãqueq bacchã nigram uigrosq feuctꝰ ferũt. Itẽq
Acr ifolium. pirũ siluatitũ. pruscũ. rubrũ sentesq quibus
portenta ꝓcligiaq mala comburi iubere oportet. Quid
qđ ficũ tãꝗͣ nõ pomũ secerni aponiis apud idoneos repe¬

Expanded text:
diversas ficos diligentiae suae more dinumerat: Africalbula, harundinea, asinastra atra, palusca, Augusta, Herculanea, Liviana, Lydia, leptolydia, Marsica, Numidica pulla, Pompeiana praecox, Tellana atra. Sciendum quod ficus alba ex felicibus sit arboribus, contra nigra ex infelicibus. Docent nos utrumque pontifices. Ait enim Veranius de verbis pontificalibus: "felices arbores putantur esse quercus, aesculus, ilex, suberies, fagus, corylus, sorbus, ficus alba, pirus, malus, vitis, prunus, cornus, lotus." Tarquitius autem Priscus in ostentario arborario sic ait: arbores quae inferum deorum avertentiumque in tutela sunt, eas infelices nominant: alternum, virgam sanguineam, filicem, ficum atram quaeque bacam nigram nigrosque fructus ferunt, itemque acrifolium, pirum silvaticum, ruscum, rubum sentesque, quibus portenta prodigiaque mala comburi iubere oportet. Quid quod ficum tamquam non pomum secerni a pomis apud idoneos repe
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuis ꝓboducier noluerũt. Eunt in quã iñ ludũ saltato¬
uium int̾ cinedos. uirgines pueriq ingenui. hec cim
mͥ quisꝗͣ nar rabat nõ poterã animũ m̃clut̾e ea liberos
suos hommes docere nobiles. S cum cluctꝰ sum in ludum
saltatorũ plus mecdiꝰ fidiꝰ in eo loco uidi pueris uͥgnubꝰq¬
uingentis qđ me xei pu ͤ maxime miẜtũ est. puerũ bu¬
latum petitoris filiũ nõ minorẽ amus .xii. cũ crotal sal¬
tare qũa saltationẽ impuditꝰ seruulꝰ honeste saltare
nõ poss&. uicles quẽ admodũ in gͣenntu eͭ affeitanꝰ qđ ui¬
disset cum crotalis saltantẽ filiũ petitoris idest candidati
quẽ ne tũc quidẽ spes oes racio aclipiscendi magisteatꝰ quo
tpr̃e se suosq ab om̃i ꝓbo debuit uinclicare potuer it co¬
hercere quominꝰ faceret qđ scilit& turpe nõ habebaturr :¬
Ceteꝵ suꝑiꝰ plerãq nobilitatẽ hec ꝓpudia celebrare con¬

Expanded text:
ingenuis probro ducier voluerunt: eunt, inquam, in ludum saltatoingenuis probro ducier voluerunt: eunt, inquam, in ludum saltatorium inter cinaedos virgines puerique ingenui. Haec cum mihi quisquam narrabat, non poteram animum inducere ea liberos suos homines nobiles docere: sed cum ductus sum in ludum saltatorium, plus medius fidius in eo ludo vidi pueris virginibunum —quod me rei publicae maxime miseritum est— puerum bullatum, petitoris filium non minorem annis duodecim, cum crotalis saltare quam saltationem impudicus servulus honeste saltare non posset. Vides quem ad modum ingemuerit Africanus quod vidisset cum crotalis saltantem filium petitoris, id est candidati, quem ne tum quidem spes et ratio adipiscendi magistratus, quo tempore se suosque ab omni probro debuit vindicare, potuerit coercere quo minus faceret quod scilicet turpe non habebatur. Ceterum superius pleramque nobilitatem haec propudia celebrare con
Abbreviated transcription (Latin):
enim hore qui antiquitatẽ nobis obitis ante cuiꝯ tricliniũ
mͦ saltatritẽ uel saltatorẽ te uidisse meministi: At int̾ illos¬
altatio certatim uel ab honestis appetebat᷑. Ecce enim
ab illo ordiar tp̃re qđ fuit optimis moribꝰ int̾ duo bella
punica ingenui qͥd dicam ingenui: filii senatoꝵ in ludũ
saltatoriũ cõmeabant & illic trotalia gestantes difebãt
nõ curiosa usq ad artis ꝑfeccionẽ. Uaͥ enim ait salustius:
psallere saltare elegantiꝯ ꝗͣ necesse ẽ ꝓbe. adeo & ipse
femꝓniam rep̾hendit. uõ qđ saltare s qđ optime scie¬
rit. Nobiliũ uͦ filios & qđ dictu nefas est. filias quoq
uegines int̾ studiosa numerasse saltandi meditatio
testis est stipio ꝯffeicanꝰ emilianꝰ qui in or̃one contra
legẽ iudiria uia tiberĩ gracchi sic ait. Docent᷑ p̾stigias
inhonestas cum cinedulis & sambuca psalterioq eunt
in ludum histrionum. discunt cautare que maiores nr̃i

Expanded text:
enim, Hore qui antiquitatem nobis obicis, ante cuius triclinium enim, Hore qui antiquitatem nobis obicis, ante cuius triclinium modo saltatricem vel saltatorem te vidisse meministi? At inter illos saltatio certatim vel ab honestis adpetebatur. Ecce enim, ut ab illo ordiar tempore quod fuit optimis moribus, inter duo bella Punica ingenui, quid dicam ingenui, filii senatorum in ludum saltatorium commeabant et illic crotalia gestantes saltare dnon curiosa usque ad artis perfectionem. Quid enim ait Salustius: Psallere saltare elegantius quam necesse est probae? adeo et ipse Semproniam reprehendit, non quod saltare sed quod optime scierit. Nobilium vero filios et, quod dictu nefas est, filias quoque virgines inter studiosa numerasse saltandi meditationem testis est Scipio Africanus Aemilianus, qui in oratione contra legem iudiciariam Tib. Gracchi sic ait: Docentur praestigias inhonestas: cum cinaedulis et sambuca psalterioque eunt in ludum histrionum, discunt cantare, quae maiores nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ritus. Aliror te inquit albine retulisse quãta illis af¬
fluentia marinarũ ꝓcurari solita fuerit copiaꝵ. Cuius
relatu maximam conuiuioꝵ nr̃oꝵ sobrietatẽ doceres
d cecina ꝓfer inqͥt in medium qͤ de hac quoq parte lectu
comperisti. ultea enim om̃s polles memoria uetustatis.
Et furius sic ingressus est. uetustas quidẽ nõb̾ semper si
sapimꝰ adoranda est. illa quippe secula sunt que hoc im¬
ꝑium uel sanguine uel sudore pepererũt qđ nõ nisi
ixtutũ face̾tubertas. S qđ fatendũ est in illa uixtutur
habundançia. Uitiis quoq etas illa nõ caruit. equibꝰ non¬
nulla nr̃o scło morũ sobrietate correcta sũt. Et de luxu
quidẽ illiꝰ temporis circa marinas copias dic̾e institu¬
eram. S quia in assercionem nr̃e emendacionis alia
ex aliis ꝓferẽda se suggerũt de pistibꝰ nõ omitto sed
differo. dum cde alia lastiuia qͣnũc caremꝰ amoneo. Dic

Expanded text:
ritus: Miror te, inquit, Albine, non retulisse quanta illa afritus: Miror te, inquit, Albine, non retulisse quanta illa affluentia marinarum procurari solita fuerit copiarum, cuius relatu maximam conviviorum nostrorum sobrietatem doceres. Et Caecina: Profer, inquit, in medium quae de hac quoque parte lectu comperisti: ultra omnes enim polles memoria vetustatis. Et Furius sic ingressus est: Vetustas quidem nobis semper, si sapimus, adoranda est. Illa quippe secula sunt quae hoc imperium vel sanguine vel sudore pepererunt, quod non nisi virtutum faceret ubertas: sed, quod fatendum est, in illa virtutum abundantia vitiis quoque aetas illa non caruit, e quibus nonnulla nostro seculo morum sobrietate correcta sunt. Et de luxu quidem illius temporis circa marinas copias dicere institueram: sed quia in adsertionem nostrae emendationis alia ex aliis proferenda se suggerunt, de piscibus non omitto, sed differo dum de alia lascivia qua nunc caremus ammoneo. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ quẽ illi ideo sic uocabãt quasi aliis inclusis aĩalil
grauidum ut ille troianꝰ equus grauidus armatus
fuit. Ex igebat hoc quoq gule illa intemꝑancia ut & le¬
pores sigͣnaͣrent᷑. teste uarrone qui de agricultura libͦ
.iiiͦ. cum de leporibꝰ loqueret᷑ sic ait hoc quoq nuꝑ ĩsti¬
ũ. ut signarent᷑. cum exceptos aleporario quonda
in caueis & loco clauso faciam pnigues. Sicui hoc mixũ
uidetur qđ ait uarro lepores etate illa solitos signari
accipiat aliud qđ maiori ãmixaciõe sit dignũ cocl eas
saginatas qđ idem uarro in eodem libro refert. uerba
ip̃a qui uol& legere ubi querere debeat in dicaui lleq
ego nũc antiquitati nos preforendos uel comꝑãdos
dico. s respondi obiurgãti horo asserẽs utires habet
maiorẽ illis seculis deliciaꝵ curã fuisse quã nostro.
subiet̃ furius albiꝰ antiquitatis nõ minꝰ ꝙͣ cetina pe¬

Expanded text:
rant, quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus rant, quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus gravidum, ut ille Troianus equus gravidus armatis fuit. Exigebat hoc quoque illa gulae intemperantia, ut et lepores saginarentur teste Varrone, qui de agricultura libro tertio, cum de leporibus loqueretur, sic ait: Hoc quoque nuper institutum, ut saginarentur, cum exceptos e leporario condant in caveis, et loco clauso faciant pingues. Si cui hoc mirum videtur, quod ait Varro lepores aetate illa solitos saginari, accipiat, aliud quod maiore ammiratione sit dignum, cochleas saginatas, quod idem Varro in eodem libro refert. Verba ipsa qui volet legere, ubi quaerere debeat indicavi. Neque ego nunc antiquitati nos praeferendos vel conparandos dico, sed respondi obiurganti Horo, adserens, uti res habet, maiorem illis seculis deliciarum curam fuisse quam nostro. Subiecit Furius Albinus, antiquitatis non minus quam Caecina pe
Abbreviated transcription (Latin):
uanꝰ. & luciꝰ iuliꝰ cesar augur. Qͥ cũ inaugurauer̃t
in t̾cio triclinio poplia. ꝑ penniã licinia arrũtia uregĩes
uestales & ip̃iꝰ uxor publicia flaminica. & semꝑnia soceꝰ eiꝰ.
Cena hec fuit. ante cenã echinos. ostreaᷤ crucdas qͣtũ uellent.
peloridas sphondylos. turdũ asparagos. subtꝰ gallinã altilẽ
patina ex ostrearũ peloridũ balanos nigros. balanos al¬
bos itexũ sphondilos Glicoma ridas urticas. ficedulas. lũ¬
bos capͣgines. aprugnos. altilia ex farina inuolupta ficedu¬
las. Murices ᷤpurpuras. in cena simima siciput aprugnũ.
patinã pisciũ. patinã suminis. anetes. querquedulas elixas.
lepores. altilia assa. amulũ. panes picentes.ubi iã luxu¬
ria tũc accusaret᷑. quãdo tot rebꝰ farta fuit cena põtificũ:
ip̃a uͦ eduliũ gnr̃a quã dictu turpia.Nãtitus in suasione
legis fannie obicit soło suo. qđ portũ troianũ m̃sis ĩfe¬

Expanded text:
vanus et Iulius Caesar augur qui eum inauguravit, vanus et Iulius Caesar augur qui eum inauguravit, in tertio triclinio Popillia, Perpennia Licinia Arruntia virgines Vestales et ipsius uxor Publicia flaminica et Sempronia socrus eius. Cena haec fuit: ante cenam echinos, ostreas crudas quantum vellent, peloridas, sphondylos, turdum asparagos subtus, gallinam altilem, patinam ostrearum peloridum, balanos nigros, balanos albos: iterum sphondylos, glycymaridas, urticas, ficedulas, lumbos capruginos aprugnos, altilia ex farina involuta, ficedulas, murices et purpuras. In cena sumina, sinciput aprugnum, patinam piscium, patinam suminis, anates, querquedulas elixas, lepores, altilia assa, amulum, panes Picentes. Vbi iam luxuria tunc accusaretur quando tot rebus farta fuit cena pontificum? Ipsa vero edulium genera quam dictu turpia? Nam Titius in suasione legis Fanniae obicit saeculo suo quod porcum Troianum mensis infe