comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerancia boni. uoluit deus sr̃os suos ĩ uͥ¬
tutib suis. sed ĩ ip̃o głari. qui eis n̾o solu̾dat
adiutoriũ quale pͥmo hõi dedit sine quo ñ¬
possint ꝑseuerare si uelint. s in eis eciã oꝑat̃
et uelles. ur qm̃ nõ ꝑseuerabũt insiet pos¬
sint et uelint: ꝑseuetandi eis et possibilitaꝰ
eo uoluntas diuine grẽ largitate donetur.
oꝑatur ut uelint. Nam si ĩ tanta infirmi¬
cate uite huiꝰ ĩ qua cñ infirmitate pp̃ elati¬
onẽ rep̾medã: ꝑficiuirtutẽ oportebat. ip¬
sis relinq̃retur uoluntas sua. ut ĩ adiu¬
torio dei sine quo ꝑ seuerare nõ possent ma¬
nerent si uellem. nec d̾s in eis oꝑaretur
ut uellent: intꝰ cot et tantas tẽptationes
infirmitate sua uoluntas ip̃a succũberet

Expanded text:
perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo hopossint perseverare si velint, sed in eis operatur et velle, ut quia non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur. si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua vol
Abbreviated transcription (Latin):
gia. seꝑare ab ouib sanis morbidã ab illo cur
nicħ õ ĩ possibile ip̃a forsitan seꝑat̾one sanan¬
dam. Nescientis .n. qui ꝑtineat ad p̾destinato¬
t̃ nũm. qui nõ ꝑtineat: sic affici debemꝰ carna¬
tis airestu: ut om̃s uelimꝰ saluos fĩ. Hoo qͥppe
sit cũ singłos quosq ut occurrerint cũ quib
id ag̾e̾ ualeamꝰ. ad hoc conamur adduc̾e: ut
iꝰtificati ex fide pace̾ ħeant ad dm̃ ꝙ p̃dicabat

Expanded text:
gia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : quam praedicabat
Abbreviated transcription (Latin):
onis et ꝑseuerantie. in quo sꝑes hñda eẽt addi¬
sceres. Hec nox eo apłi petri ẽẽ potum dixerat
qiuppe et ip̃e ĩ hũndancia. animã meã ꝓte
ponam. Sibi festinando tribuens: qd̾ ei tͦti¬
buens: qd̃ ei fuerat a dño postea laigiendũ
Ai̾ttit aũ ab illo faciem dñs. et fcũs ẽ ꝯtur¬
batus. tta ut eũ mori pro illo metuens ter
negarer. Sed rursus ꝯiltit ad eũ faciem suã
dñs. et culpam lacͥmis dilum Quid ẽ .n.
aluid respexit eũ. insi faciem ꝙͣ paululum
ab illo au̾terar reuocat ad eũ: fcũs ẽ ergo
fu̾at conturbatꝰ Sed qr didicit nõ de ip̃o fid̾e̾
eciam hoc ei ꝑficit in bonũ. faciente illo qui
eripere de manu xp̃i cui dat᷑ etat. Nemo er¬
go dicat nõ eẽ corripiendũ qui exhorbitat
de iua iusta: sed ei redditũ et ꝑseuerantiam
a duõ tm̃ eẽ poscendã. Nemo prudeus et fi¬
corripit nescit. faciat ip̃e cũ caritate qd̾ scio ẽe
faciendũ. Scit .i. talem coripiendũ: factu

Expanded text:
 addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia sua, Animam meam pro te ponam ; sibi festinando tribuens, quod ei fuerat a Domino postea largiendum. Avertit autem ab illo faciem Dominus, et factus est conturbatus, ita ut eum mori pro illo metuens ter negaret. Sed rursus convertit ad eum faciem suam Dominus, et culpam lacrymis diluit. Quid est enim aliud, Respexit eum ; nisi, Faciem, quam paululum ab illo averterat, revocavit ad eum? Factus ergo fuerat conturbatus: sed quia didicit non de se ipso fidere, etiam hoc ei profecit in bonum, faciente illo qui eripere de manu Christi, cui datus erat. 25. Nemo ergo dicat non esse corripiendum qui exorbitat de via justa, sed ei reditum et perseverantiam a Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et ficorripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum: scit enim talem corripiendum; factur
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o placuit ut non solum assit sine qͦ per¬
mane ño possumus eciã si uelimꝰ. uerũ
etiam tm̃ ac tale sit ut uelimꝰ. fis quipe in
nob ꝑ hant dei gr̾am in bono recipiendo et per¬
seuerant᷑ tenendo ño solũ posse qd̾ uolumꝰ
uerũ eciã uelle qd̾ possumꝰ. Qꝑ ño fuit ĩ bo

Expanded text:
Deo placuit, ut non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
seuerant᷑ bonũ ten̾e ꝙ uellet Sed qr noluit
ꝑmane̾. ꝓ fecto eiꝰ ẽ culpa ciuꝰ mitũ fuisset si
ꝑmauere uoluiss/ Sicut fecer̃ angeli scũ
qui cadentib aliis ꝑ lib̾m arbitͥũ. ꝑ id̾ lib̾m
arbitriũ steter̃ ip̃i. et huiꝰ mansionis debitã
nͣ fc̃a erat ut sine diuino aduitorio posset
mane̾ si uelles: Non utiq sua culpa ceci dis¬
sent. Adiutoriũ quippe defuiss sine quo ma¬
ne̾ nõ possent. Nunc aũ quib deẽ tale ad¬
uitoriũ ĩa pena pccĩ est. quib aũ datur ẜm¬

Expanded text:
oluit permanere, profecto ejus culpa est, cujus meritum fuisset, si permanere voluisset: sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium steterunt ipsi, et hujus permansionis debitam  talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur
Abbreviated transcription (Latin):
li m̃o munitate ꝑsone u̾bo d̾o natura humana
suscepta ꝑ libm uolũtatis peccaret arbitrisi.
¶ũ ip̃a succeptio tał eẽt ut natua hoĩs a deo
suscepta millũ in se motũ male uoluntatis
admitt̾et ꝑ hũc mediatorẽ deus ostñdit eos qͦs
ciꝰ sanguine redemit face̾ se ex mał deinceps
iet̾nũ bonos ꝙ̃ sic suscep̃ ut ñ qmͣ eẽt malus
nes ex malo fcũs sꝑ cẽt bomus. Ista grãma¬

Expanded text:
li modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana li modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc Mediatorem Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo factus semper
Abbreviated transcription (Latin):
carueq hom̃is xp̃c suscepit. susceptione singu¬
laritꝰ mirabili uł mirabilit̾ singulari ut nullis
iusticie sue p̾cedentib m̾itis filius dei sio eẽt ab
inicio quo homo ẽẽ cepisser ut ip̃e eo u̾bũ qd̾ sñ
tarei huiꝰ et fidoi cetus ẽ ignorantia ut audeat
dic̾e. qmius de spũ sc̃õ et uirgine maria filiũ
hom̃is natũ ꝑ lib̾m tñ arbitriũ bñ uiuendo i
sine pcc̃o bona oꝑa raciendo meruisse. ut eẽt del
filiꝰ resistente dei ewuͦ atq dicente. u̾bũ caro fc̃m¬
am ubi hoc scm̃ ẽ insi in itt̾o uirginali. Uñ fu
fieret ꝙ ei ꝑ angłm mĩciabatur. angelꝰ sydit.¬
sp̃c sc̃s uemeo suꝑ te. et uirtꝰ altissimi obũbra¬
bit tͥ pp̃ea qd nascetur ex te scm̃ uocabitur filiꝰ
dei. Ista natiuitas ꝑfecto gratiuta ꝯiũx sit in
unitatẽ ꝑsone hõiem d̾o. carnẽ u̾bo. Istã nati¬
uitatem bona oꝑa secuta sunt ño bona opeta
ieruerũt Neq .n. metuend̾ erat ne isto ĩeffabi¬

Expanded text:
carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singulariter mirabili vel mirabiliter singulari, ut nulli justitiae suae praecedentibus meritis Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine ta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente, Verbum caro fam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fufieret quod ei per angelum nuntiabatur, angelus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gratuita conjunxit in unitate personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus carnẽ. atq in tali c̾tamine laborantes dac
secũ pace fruebatur. ꝓinde et si nõ int̾mi letiore
m̃c u̾mptũ potũtiore gr̾a indigent isti EEt que
potñtior qmͣ dei unigenitꝰ filiꝰ equał pr̃ĩer coe¬
t̾nus ꝓ eis homo fc̃s. et sine suo ullo uł origina¬
li uł p̃prio pcc̃o ab hõib pcc̾orib crucifixꝰ Qui
ꝯmuis die t̾cio resurrexit ñqmͣ moritur᷑ ult̾iꝰ
ꝑtulit tñ peo mortalib mortẽ qui mortius p̃¬
stitit uit̾a ut redempti eiꝰ sangne tanto ac tali
pignore accepto dic̾ent. Si deus pro nob̾ quis ꝯͣ

Expanded text:
adversus carnem , atque in tali certamine laborantes ac secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucifixus? Qui quamvis die tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis, quis contra
Abbreviated transcription (Latin):
dit eciã i illo iuditio ĩ quo iusticoronantur ⁊̃¬
iustiq dãpnantur: alios cũ m̃ia alios sine mi¬
sericordia iudicandos. pp̃ qd̾ eciã mr̃ machabe¬
oꝵ fslio suo dicio ut ĩ illa misãtione cũ fr̃bus
te recipiam. Cũ .ii. rex iustus sicuo scͥptũ ẽ se¬
terio in throno: ño adu̾cabitur añ eũ om̃e ma¬
lũ. Quis głabitur castũ se hr̃e cor: Aur qͥs gła¬
bit᷑ mũdũ se hrẽ a poco: Ac ꝑ hoc eciã ibi dei m̃ia¬

Expanded text:
dit etiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alios cum misericordia, alios sine misericordia judicandos. Propter quod etiam mater Machabaeorum filio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩo qmͣius infirma nõ tñ deficetet. neq
adu̾sitate aliqua m̃c̾etui ¶Ita fcm̾ ẽ: ut
uoluntas hom̾is inualida et ĩbecilla ĩ
bono ad huc paruo ꝑ seuerar et ꝑ uirtutẽ
der cũ uoluntas pͥmi hom̃is fortii et sana ĩ
bono ampliore nõ ꝑseuerauer luer. hñs uͥ¬
tutem liberi arbitrii. qmͣuis ñ de futuro ad¬
uitorio dei sme quo ño posseo ꝑsenerate si

Expanded text:
eficeret, neque adversitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si
Abbreviated transcription (Latin):
nis tanꝙͣ pͥmiũ ip̃ius ꝑm̾asionis acciperent. id
tatis dei cad̾e ult̾ius om̃io ñõ possent. et hoc de se
fͤtissime nossenti hanc plenitudinc̃ bitudinis ñ
habebant. Sed qr nesciebant suã futura mise¬
riam minore quid̃ sed tñ b̾itudine sine ullo ui¬
cio fruebantur. Nam si suũ casum futur nossẽt
et̾nũq suppliciũ b̾i utiq eẽ nõ possent. quos hu¬
In quo statu recto ac sine uicio si ꝑ ipm̃ libin
arbitriũ man̾e uoluissen ꝓfecto sine ullo mor¬
tis ex infelicitatis exꝑm̃to acciꝑeo illã m̾ito
hiuꝰ ꝑmansionis b̾itudinis plenitudinẽ qua

Expanded text:
nem, tanquam praemium ipsius permansionis acciperent, id ntia charitatis Dei, cadere ulterius omnino non possent, et hoc de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos huIn quo statu recto ac sine vitio, si per ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam, merito hujus permansionis, beatitudinis plenitudinem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
truuĩ iniu̾itate steteriũ eãq de suo casu ñ qͣm fu¬
turo c̾tissimã scire ineruer̃. Si .n. nos de scͥptu¬
tis sc̃ĩs nosse potuimꝰ scõs angłos ĩa nullos ẽs̃
dasuros qnͣto mag̾ hec ip̃i reuelata sͥ sb̾limius
u̾itate nouer᷑: Nob̾ quippe b̾a sine fine uita¬
ꝓmusa ẽ. et equaluat angeloꝵ. Ex qua ꝓmis¬
sione cͤsi sumꝰ cã ad iliã uitã post iudic̾ium
uenetimꝰ. nõ inde nos cẽ lapsuros. Qd si de se ipħ
angeli nestiium ño equales sed beatiores erimuis.

Expanded text:
trium in veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro certissimam scire meruerunt. Si enim nos de Scripturis sanctis nosse potuimus sanctos Angelos jam nullos esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunas Angelorum: ex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus, non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non aequales, sed beatiores erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cadũt et ꝑeunt: ĩ p̾destinatoꝵ numero ñõ fu̾nt.
Qmͣiuis gͥ de om̃ib regn̾atis et pie uiuentibus
loq̃ret᷑ apłs dicens. tu quis es qͥ iuidices alienũ ẜ¬
uũ suo dño star aut cadit ꝯtrnuotũ respexit ad
p̾destinatos. et ar. Stabit aũ et ne hoc sͥ atro
dat ꝑseuerantiã qui statuere potẽs õ eos qui
ensos ¶ot gͦ nõ acciꝑet hoo donũ dei .i. in bono
seuerare in eius relinq̃ retur arbitrio. tales ni¬
res habebat eius uoluntas q̃ sine ullo fu̾at
ĩstituta pccõ et ncħ illi ex se ip̃o ꝯcupiscẽciałr
resistebat ut digne tante bonirati et bñ uinẽ¬
di facilitati ꝑ seuerandi ꝯmitt̾e̾tur arbitriũ
d̾o quid̾ p̾sciente quid oẽt fcũtꝰ iniuste p̾sci¬
ente aũ nõ ad hoc cogente. s simtl sciente ꝙͥ
de illo ip̃o fac̾et iuste Nũc u̾o postea ꝙͣ est illa
magna pcc̃i m̃ito amissa lib̾tas eciã maiorib
donis adiuuanda remansit infirmitas pla¬
cur .n. d̾o quo maxime humane suꝑbiã p̾sc̃p¬

Expanded text:
nt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogdat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui donum Dei, id est in bono severare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tani perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesump
Abbreviated transcription (Latin):
natus. Hinc exoritut alia q̃o ñõ sane ꝯtẽpnẽ¬
da. sed in adiitorio dñi in cuiꝰ manĩ sunt
et nos et semores nri aggredienda atq sol¬
uenda. Qritur .n. a nob̾ qnͣtum atrinet ad
hoc donũ dei. qd̾ est in bono ꝑ seuerare usz¬
i finemꝰ quid de ip̃o pͥmo hoĩe sentiamꝰ qui c̾te

Expanded text:
X. 26. Hic exoritur alia quaestio, non sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usn finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
alia insuꝑ addider̃. arbitriũ in qũa lib̾m:
uosuũtur ꝑ diu̾sas noxias cupiditates. alii
magꝰ ali minis. s om̃s mali et ꝓ ip̃a duisi¬
tate diu̾sis supplicis uidicandi. aut grãm d̾i sus¬
cipulti sed tp̃ales sumt nec ꝑseuerant: deserunt
es deserũtut. Omissi .n. sunt libo arbitrio: ñ ac¬
cepto ꝑsentrancie dono. uidicio d̾i usto et occul
sꝰ correptõnẽ. qr eo pccis iusta pena deben᷑ Adi
ip̃am ꝑtines uista corrept̃o q̃ medicinale adhi¬
betur ociã si salus egrotantis incta ẽ uo si is qͥ
corripitur ad p̾destinatoꝵ num ꝑtines: sit ei
correptio salubre medicam̃tũ. Si aũ ño ꝑtinz
sit ei correptõ penale torm̃tũ. Sub isto gͦ mc̾to
ex caritate adhibenda ẽ cuiꝰ exioꝰ ignorat᷑. et pro

Expanded text:
derunt: arbitrium, inquam, liberum, volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto perseverantiae dono, judicio Dei justo et occultpeccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda e
Abbreviated transcription (Latin):
meant Q sig̾cat. nõ suꝑbiant. sed humiles
sinti unde auibi dicit. Non alta sapientes:
runt. dum sͥ hoc ip̃m assignant qd̃ in ea
suit. hiis u̾b̾ usus est et apłs ubi ait Cũ ti¬
more et tremore. ur̃am ip̃oꝵ salut̾e opera¬
mini. Et ostendens quare cũ timore et
tremore: deus est .n. inquit qui oꝑatur in
uob̾ et uelle et oꝑarri pro bona uoluntate.¬

Expanded text:
meant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles meant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, runt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usus est et Apostolus, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
qr ita ueniunt: quõ ipe dicit. Omẽ qd̾ dat mͥ
p̃r ad me ueniet. et eũ qui uenit ad me ño e¬
itiam foras. Et paulo post. ħ ẽ inquit uolũ¬
tas eius qui misio me pr̾is: ut om̃e qd̃ dedit
mͥ nõ ꝑdam ex eo ab illo gͦ datur eciã ꝑ seue¬
rantia in bono. usq in finẽ. Neq .i. datur
om̃ia cooꝑatur in bonũ. usq ad̾o pror sus
om̃ia: ut eciam si quieoꝵ deuiant et exhorbi¬
tanti etiam hoc ipm̃ eis faciat ꝓficere in boñ.
qr humiliores redeunt atq doctiores. Disc̃t
.n. in ip̃a uita iusta cũ tremore. se exultare
debere. nõ sͥ arrogando. tanꝙͣ de sua uirtute
fiduciam ꝑ mandͣi. nec dicendo. in habũdan¬
Seruire dño in timore. et exulrate ei cũ tre¬
more. Neqñ irascatur dñs. et ꝑeatis de uia
iista. Neq .n. ai. eo ño ueniatis ad iuam
iustam: sed ne ꝑeatis inquit de uia iusta . o¬
Quid ostendens nisi eos ẽẽ ꝯmonitos qui
iam ambulant inuia iusta. ut in timore
deo seruiant idest nõ altum sapiant: sed ti¬

Expanded text:
 ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo . Ab illo ergo datur etiam perseveranomnia cooperantur in bonum: » usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundanServite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed ti
Abbreviated transcription (Latin):
it niam iam undens ed ꝯfidens in uoluntate
sua: dñi decori enis pͥstitisse uͥtutẽ. Quod s ip̃e
trbuens et de se p̾simens. in tali habundãtia
ꝙͣ pͥstiterat deus: ño de illo qui eam p̾sticerat
dicebar. ño mouebor met̾nũ fcũs est gͦ contͣ¬
batus: ut se inuenires. et humiłr capiens no

Expanded text:
it viam, jam videns et confitens, in voluntate sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapie
Abbreviated transcription (Latin):
ar. Quib ũb̾ eis nõ solũ iusticiã uerꝰ eoiã ĩ illa
ꝑseueranciã se dedisse mõstrauit. xp̃o .n. sic cos
ponente ut eant. et fructũ afferant et fructꝰ eoꝵ
maneati quis audeat dice̾ ño manebit: Quis au
uocati sunt: Pro hiis gͥ int̾pellante xp̃o ne deficiat
fides eoꝵ. sine dubio nõ deficier usq ĩ fine̾. Ac ꝑ
hoc ꝑseuerabit usq in fmẽ. nec eã niu manẽtẽ
uite huiꝰ inuenit finii¶ Maior quippe lib̾tas est
nccĩa: adu̾sus tot et rantas tẽptationes q̃ ĩ ꝑa¬
dyso u̾o fu̾nt dono ꝑseuerantie munita. atq fͥ

Expanded text:
at. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa at. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis aupositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munit
Abbreviated transcription (Latin):
et si data ñqłn fu̾i̾t sĩ qmͣ eria. alim̃ta uero
nõ ꝯseqñtꝰ faciũt ut ħo uiuati s tñ sine ilł
nõ pot̃ uiuere.¶ꝓmo itaq hõi qui ĩ eo bono
quo fc̃s fu̾at rectur acceperat posse nõ petra¬
re. posse nõ mori. posse ipm̃ bonũ ño deserere
datũ ẽ aduitoriũ ꝑseueracie ño quo fiereo
ut ꝑseueraret sed sine quo ꝑ lib̾m arbitrtũ ꝑseue¬
rare nõ posser Nunc uero srĩs in regnũ dei ꝑ gr̾̃am
dei p̾destinatis ño tale adiutoriũ ꝑseuerantie dat᷑᷑
sed talo ut eis ꝑseuerantia ip̃a donetur ño solũ ut
sine isto dono ꝑsbuerantes ẽt̃ nõ poisint : uerũ eciã
ut per hoc donũ nõ nisi ꝑseuetantes sint Non solũ
.n. dixtr. Sine me nicħ potestis face̾ uer̾̃ eciã dixit
ño uos me elegistis. sed ego uos elegi. et posuiuoᷤ
ut eatis. et fructũ afferatis. et fructus ut̃ maue¬

Expanded text:
et si data nunquam fuerit, nunquam erit. Alimenta vero et si data nunquam fuerit, nunquam erit. Alimenta vero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego eleratis et fructus uester mane
Abbreviated transcription (Latin):
donũgrẽ. q̃ m̾ces miti furura erat.¶ Quapp̃
bona ista quid int̾ se differant: diligñt̾ eo ui¬
gilantꝰ intuendũ ẽ. Posse nõ pectare et ñõ
posse pectare. posse nõ mori. et no posse mo
qui tale habebat lib̾m arbitriũ Aut nõ
potuit mori: cui dcm̃ ẽ. si peccaiu̾is morte u¬
rat posse nõ peccare: nouissima erit multo
maior. ño posse peccare. Prima ĩ mortalitas e
rio ꝑsenerantie felicitas bonũ ño posse dese¬
rere. Nũquid qr erunt bona nouissma po¬
ciora atq meliora. ĩo fu̾nt illa p̾ma. uł nul¬
la uł parua. ¶t̃p ip̃a ad iutoria distingũeda
sũt. Aliuid ẽ aduttortũ sine quo anqͥd nõ fio:
et aliud ẽ aduttoriũ quo aliquid fis. Nam
sine alim̃tis ñ possumꝰ uiuere nec tñ cũ af¬
fuerint alim̃ta: eis fit ut uinat qui mori uo¬
lueris. Ergo ad iutoriũ alim̃toꝵ ẽ. sine quo
ño sis nõ quo sit ut uiuamꝰ. at u̾o b̾itudo ꝙͣ¬
fit. qr et si data fu̾it hoĩ b̾itudo ꝯtinuo fir b̾s.

Expanded text:
uae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse morqui tale habebat liberum arbitrium? aut, non potuit mori cui dictum est: Si peccaveris, morte rat posse non peccare, novissima erit multo major, non posse peccare. Prima immortalitas errit perseverantiae felicitas, bonum non posse deserere. Nunquid quia erunt bona novissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima, vel nulla, vel parva? itemque ipsa adjutoria distinguenda sunt: aliud adjutorium sine quo aliquid non fit, et aliud est adjutorium quo aliquid fit. Nam sine alimentis non possumus vivere, nec tamen cum adfuerint alimluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudoia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus;
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾bo eus ẜm id qd̾ ait. Si manseritis ĩ u̾bo
meo uere discipuli mei estis. Quia ergo non
lectos xp̃i discipulos et dei filios qr sic appellã¬
di sunt quos regñatos pie uiuere t̾niius.
Sed tunc uere sunt ꝙ appellant᷑ si m̾aserint
eũ .ii. hoc ño sunt. cui notũ est qd futuri sunt
in finem non ꝑmanere. mox addidit. hiis qͥ
inde deuiant reuertũtur ut iq in finem
ꝑducant. qd̃ in bono ẽẽ ceperunt. ostendens
ea que iam supea posui. Qm̃ quos añ p̾sciuit.
et pͥdestinauit ꝯformes ymaginis filii eiꝰ ut sit
ip̃e pͥmogenitꝰ in multis fr̾̃ib. Quos aũ p̾desti

Expanded text:
ejus, secundum id quod ait, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non lectos, et Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt,in finem non permanere, mox addidit, his qui inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Us om̃e quod dedistimͥ nõ pereat. sed hẽat ui¬
tam e̾niam. Hii ergo xp̃o intelligũtur dari: qͥ
ordinati sunt in uitã et̾niam. Ip̃i sunt illi pre¬
destinati. et scd̃m ꝓpoĩtũ nocati: quoꝵ nullus
ꝑit. Ac ꝑ hoc millus eoꝵ ex bono in malum
mutatus: finit hanc nitã. Et rursus quos¬
dm̃s inimicos eius. uł ꝑnulos filios ininico¬
r̃ eis quoscumq eoꝵ sic regñaturꝰ est: ut in
ea fide que ꝑ dilectionẽ oꝑatut hanc uitam
finiant. iam et anteꝙͣ hoc fiat: in illa p̾destina¬
ut nõ ꝑeant. sed ħeant uitã ec̾nam. Deniq
ip̃e saluator. si manseritis inquit inu̾bo meo:
discipuli mei estis. Nuquid in hiis ꝯputandͤ
est uidas qui ño mansit i uerbo eiꝰ: Nũqͥo
in hiis computandi sunt illi de quib euuͣgeliũ

Expanded text:
sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa praedestinaut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, d
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc .n. usq in finem scłi multi uocandiet
iustificandi sunt. et tũ uerba p̾t̾iti tpẽis posu¬
it de reb eciã futuris. tanqm fecerit deus: que
iam ut fierent ex et̾itate disposuit. Ideo de
illo dicit et ysaias ꝓpħa. Qui fecro q̃ futura
sunt. ¶ͥcũq gͦ in dei ꝓuidentissima disp̾one
p̾sciti. p̾destinati. uocati. instificati. glorificati¬

Expanded text:
adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum uocati sunt ut el̾i essent. Non .n.
ꝑto filuis ꝓmissionis. sed filius ꝑditionis:
suñt ergo isti ex multitudine uocatoꝵ. ex
elc̾oꝵ aũt paucitate non fuerũ Non igi¬
tur filiis sius p̾destinatis deus ꝑseuerantiã
nõ dedit Hreñt .n. eam: si in eoꝵ filioꝵ nume¬
ro eẽm. Et quid hrẽnt qd̾ u̾o accepissent ẜm

Expanded text:
positum vocati sunt ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis . 21. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum: ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit; haberent enim eam si in eo filiorum numero essent: et quid haberent, quod non accep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis Nam isti cũ pie uiuũt dicũtut
filii dei. Sed qm̃ uicturi sũt ĩpic et in eadẽ
ĩpietate morituti. uoncos dicit filios dei pre
scĩa dei. Smt .n. filii dei qui nõ sunt nobis.
te. s eciã ut filios dei disꝑsos ꝯgregaret ĩ u
nl. Ꝙ utiq credendo fituri erant ꝑ enu¬
gelii p̾dicationeꝰ. et tñ añꝙͣ eẽt fc̃m am fi¬
lii dei cẽut erant in memoriali prĩs sui ĩ c̃o¬
custa siabilitate conscͥpti. Et sunt rat sus
quidã qui faii dei pp̃ susteptam us tꝑalit

Expanded text:
promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, te, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen lii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel t
Abbreviated transcription (Latin):
reb talib exclamam᷑ qmͣ instrutabilia ssĩt
idicia eius et inuestigabiles me eutr: Neq
.n. hoc nõ donat deus quib uoluerit. aut u̾o
scͥptura illa mentitur q̃ de morte uelut ĩma¬
tura homĩs iustiait. Raptꝰ ẽ ne malicia nui¬
taret intelloctum eiꝰ. aut ne fictio deciperet
aĩam eius: Cur gͥ hoc tam magnũ bñfici¬
um aliis dat. aliis no dat deus ap̃ ꝙ̃ nõ est
niquitas nec acceptio ꝑsonaꝵ. Et in cuiꝰ po¬
testate est qmͣdui quisq in hac iuta mane¬
at que tẽptatio dicta est iuꝑ t̾ram : Sicut
gͦ coguntur sateri donũ deieẽ ut finiat ħo
istam uitã añqmͣ ex bono mutetur in malũ
dur aũt id aliis donetur. aliis nõ doneturis¬
norant ita domi dei ẽẽ in bono ꝑseueranciam
ẜm scͥpturas de quib testimonia multa ĩa
po sui fateantur nob̾cũ. Et cur aliis detur ñ
absit .n. ut ua eẽt. si de illis p̃destinatis esser
et scd̾m ꝓpõitum nocatis qui nere sũt filii

Expanded text:
ebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, alAbsit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nob̾tum. In bono illos illos uolebat
pculdubio ꝑmanere. Erant itaq in bono
sed qr in eo nõ ꝑmanserũt: nõ erant in qͥt¬
ex nob̾. et qñ erant nob̾cum. Hoc est. ñ erãt
ex numero filioꝵ: et qñ erant in fide fili¬
oꝵ. Qm̃ qui uere filii sute p̃sciti et p̾desti

Expanded text:
utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est nex nobis, etiam quando erant nobiscum. Hoc est non erant ex numero filiorum, etiam quando erant in fide filiorum; quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
qui eciã p̾destinati. atq p̾scra./ Hoꝵ si quis¬
qm perit fallitur deus. Sed nemo eoꝵ periti
Quia non fallitur deus. Hoꝵ si quis qmͣ
perit uicio humano uineitnr deus. S ne¬
mo eoꝵ perto. qr nulla re m̃citur deus. Elt̃
aũ sunt ad regnandũ cũ xp̃o. ño qu̾o elc̾s
est iudas ad opus cui ꝯgruebar. Ab illo qͥ¬
ppe elestus est qui nouit bñ uti eciã mał
ut per eiꝰ opus dampnabile illud pp̃ qd̾
ip̃o uenerat opus uenerabile ꝯpleretur
Cũ itaq audim᷑. nõne ego uõs .xii. ele¬
gi. et imꝰ ex uob̾ dyabolus ẽ illos deboꝰ¬
Inos ergo elegit᷑ ad obtinend̾ regnũ suũ
illum ad effundend̾ sangunũ suũ¶ Ale¬
rito sequitur uox ad regnũ elc̃oꝵ. Si deus
pro uobis quis contra nos: Qui filio ꝓprio

Expanded text:
qui etiam praedestinati, atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus. Sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus. Sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi enim sunt ad regnandum cum Christo, non quomodo electus est Judas, ad opus cui congruebat; ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile illud, propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: Nonne ego vos duodecim elegi, et Illos ergo elegit ad obtinendum regnum suum, illum ad effundendum sanguinem suum. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
pectauerat dampnaretur Qͦtqͦtmn. ex hac styr¬
pe gr̾a dei lib̾antur a dãpnatione utiq lib̾an¬
tut qua iam tenẽtur obstricti. uñ eciã si ulłs
lib̾aretur iustũ dei iudiciũ nemo iuste rep̾hñ¬
deret Ꝙ ergo pauci ĩ ꝯꝑatione pereũtiũ ĩ suo

Expanded text:
naretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad u̾sus eius ꝯsiliũ murmuremꝰ. sed hoc qͦ¬
in nob̾ salubrumũ ẽe credamꝰ Tu aũ quuds
inmicus eis grẽ sic int̾rogas ipẽ quid dicis:
bñ ꝙ te non negas ẽẽ xp̃ianũ et catholicũ
iactas. Si ergo ꝯfit̾is donũ dei ẽẽ ꝑseuerare ĩ
bono usq in finem. cur hoo donũ dei ille ac¬
cipiat. ille nõ accipiani puto qd̃ mecis̃ paritꝰ
nescus. et ambo hic instrurabilia iudicia dei
ente. Quid molitur᷑ es ꝯtta u̾ba dicentis. ro¬
gaui peo te petre. ne deficiat fides tua: An
andebis dicere eciam rogante xp̃o. ne defi¬
ceret fides perti. defecturam fuisse si petr᷑
cã desic̃e uoluiss. hoc ẽ si eã usq in finem
ꝑseuerate noluisset. Quasi aliud petrꝰ ullo mͦ
uellet qmͣ pro illo xp̃c rogasset ut uelles/ Nam
quis ignorat tunc fuisse ꝑituam fidẽ petrisi
ea que fidelis erat uoluntas ipsa deficeres et pet¬
masuram si ea uoluntas maneret: Sed qr fa¬
tur uolinitas a dño: ⁊ deo pro ilło xp̃i nõ posseo es¬

Expanded text:
muremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei ente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset es
Abbreviated transcription (Latin):
de qui aubidicit᷑. ut ẜm electionem pro¬
positũ dei maneret. Et nõ ex oꝑib sed ex
uocante dcm̃ est ei. qr maior seruiet mi¬
audins quos aũt p̾destinauto illos et
uocauit ẜ̃m ppositum uocatos debenui
agnoscere. Qm̃ in de cepto dicens. Oĩa
cooꝑantur in bonum hiis qui s ꝓpõitũ¬

Expanded text:
ectionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet miaudimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secu
Abbreviated transcription (Latin):
cia. nobilitas. honores. et cet̾a huiꝰmodi: q̃ qͥsip
ut heat non mai in dei est potestate ut n̾o ĩmo
tiere: cur illi paruulo detur illi ñõ decur
cum sit utrumtur in potestate dei. et sine illo
sacram̃to nemo intret in regnum dei. ut ħ gͦ
tactam uł reliqm̃: illos ip̃os intuant᷑ de qͥb
agitur. De hiis disserimꝰ qui ꝑseuetantiam
bonitatis nõ hñt sed ex bona in malũ defia¬
ciente bona uolintate. inorurtur se deant si
possunt cur illos deus cũ fidelitꝰ et pie uiuerã
nõ timo deuite huiꝰ pericuł rapuit de malici¬
a mutarer intellectũ eoꝵ et ne fictio deciꝑet¬

Expanded text:
tia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque tia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immotinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eo
Abbreviated transcription (Latin):
negent ualeant ĩuenire. qd̃ filios quosdã ami¬
coꝵ suoꝵ. hoc ẽ regñatoꝵ. bonoꝵ q fideliũ sine
baptismo hinc ꝑuulos exeuntes. quib utiq si
uellet huiꝰ lauachri gr̃am ꝓcuraret. in ciuiꝰ pote¬
state sunt om̃ia alienat a regno suo. quo parẽ¬
tes mittit illoꝵ. et quosdã filios inimicoꝵ suoꝵ
facio in manꝰ ⁊pĩanoꝵ uenire. et ꝑ hoc lauachꝵ
introduci m regnũ. a quo eoꝵ parentes alienst̾
qm̃ iusta eo alta sunt: nec ituꝑari possũt noc
penetrari. In hiis est et illud de ꝑseuerantia de
qua nunc disputamꝰ. De utriq gͥ exclamemus
re nõ possunt ĩuestigabiles uias eiꝰ ut .n. alia in¬
muinĩabilia taceam. q̃ aliis dautur hom̃ib a dño
deo ap̃ ꝙ̃ ũo ẽ aicceptio ꝑsonaꝵ. nec tribuũtur uta
mitis uolimtatsi. sicut sũt celeritates. uires. bõẽ
altitudines. et pulchritudines. corpoꝵ. ingenia
mirabilia et multaꝵ artiũ. capaces. natut e
metiũ. uł qͥ accidũt ex tͥnsetus. ut est opulen¬

Expanded text:
negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum, bonorumque fidelium, sine baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet, hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus,re non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis no acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulen
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Isti sig̾cati sunt ad timotheũ ubi cũ dictũ
fuisses ymencũ et philetũ fidem quoꝵdã sb̾u̾t̾e.
mox additũ est firmũ aũ dei fundam̃tũ stat hñs
signaculũ hoc. Sciuit dñs qui sunt eiꝰ hoꝵ fi¬
des que ꝑ dilestionẽ oꝑatur. ꝓfecto aut omĩo
nõ deficit. aut si qui sunt quoꝵ deficit repata¬
tur añgmͣ uita ista finiatur et deleta q̃ nit̾tur¬
retat iniquitate usq in finem ꝑ seuerancia
deputatur qui uero ꝑseueraturi nõ ac sica
finis inueniat ꝓculdubio nec illo tẽpore quo
bñ pieq uixer̃ in isto nuniero ꝯputandi sũt.
son .n. sunt a massa illa ꝑditionis p̾scĩa dei
b dcm̃ est. multi uocati. n̾o in eis de quibus
dim̃ est. pauci u̾o elcĩ. Et tñ quis eos neget
ꝑseuerantiã q̃ ad b̾am uirã ꝑducit electos.
scitq illos stare ut p̾scierit ita casuroi. Hic
dederit. qui cã qua xpĩane inuerẽt. dilectio¬
nẽ dederit me ignorare sdeo. ston .n. atro¬

Expanded text:
ur. Isti signati sunt ad Timotheum ubi cum dictum fuisset Hymeneum et Philetum fidem quorumdam subvertere, mox additum est: Firmum autem fundamentum Dei stat habens signaculum hoc: Scivit Deus, qui sunt ejus. Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt, quorum deficit, reparatur, antequam vita ipsa finiatur, et deleta, quam incurrerat, iniquitate usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic afinis inveniat, procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei bus dictum est: multi vocati, et non in eis, de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis eos neget perseverantiam, quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros » dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arro
Abbreviated transcription (Latin):
rans sũie sue c̾tam quid̃ u̾tatẽ sed magnã
ꝓfunditatem. quõ conolusit deus om̃s in in¬
fidelitate ut om̃iũ misereatur quasi faciẽs i¬
mala ut uenirent bona. Mox exclamauit at
gabiles uas pu̾si hoies nõ cogitantes et ꝑcli¬
ues ad rep̾hendendũ. nõ ydonei ad intesłigẽ¬
dum putabant eo iactabaut apłos dice̾. fã¬
ciamꝰ mala ut ueniant bona. Quod ab sit ut
apłi dice̾nt. Sed hoĩes ũo ĩtelligentes hoc pu¬
tabant dici. qñ audiebant qd̾ dixit apłs. Lex
autẽ sb̾ intrauit ut habundares delictũ. Ubi.
aũ habundauit delictum suꝑ habundauro gͣ
Sed utiq grã id agit ut ĩa fiant bona ab eis
qui federant mala nõ ut ꝑseuerẽt in mał et
reddi sͥ existimeut bona. Non itaq debent di¬
ce̾. faciamus maia uo ueniant bona. Sed fe¬
cimꝰ mala. et uenerũt bona. iam faciamꝰ bo¬
na et in fututo scło recipiamꝰ ꝓ boni bona.
qui in hoc scło recepunus ꝓ mał bona. ip̃ qd̾¬

Expanded text:
tam quidem ueritatem, sed magnam profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atqgabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona."
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ om̃is comemorare minis longũ ẽ. satꝰ oñ¬
tum existimo manifestatur oꝑari dm̃ ĩ cor¬
dib hominũ ad inclmandas eoꝵ uolunitates
ad mala ꝑ m̾itis eoꝵ uidicio utiq suo aliꝙpͣ¬
do apto. Aliqñ occulto. sꝑ aũ iusto fixũ .ii. de¬
bet ed̃ eo ĩmobile in corde nr̃o qr nõ ẽ inicui
tas apud dm̃. Ac ꝑ hoo qũ legitis in luteris
u̾itatis a deo seduci hõies. aut obtundi uelo
obdurari corda eoꝵ nolite dubitare p̾cessisse⁊
mala m̾ita eoꝵ ut iuste ista pec̾entur ĩcurra¬
tis in illud ꝑu̾biũ calomonis. Insipĩa iuirini
olas mas e̾ius dm̃ añ causatur in corde suo. gͣ¬
u̾o nõ ẜm m̃ita hoĩm datur. auoqͥn gr̃a iam
nõ est gr̃ͣa. ¶a ĩo gn̾a uocatu qr gratis dat᷑.
Si aũ potens ẽ siue ꝑ angelos uł malos uel
bonos siue quocãq auo m̃o opari eciã ĩ cordi¬
b maloꝵ pro m̾itis eoꝵ quoꝵ maliciã ño ip̃e fe¬
cit. sed aut origmalit̾ trasta est. aut creuit ꝑ¬

Expanded text:
 omnia commemorare nimis longum est, satis, quantum existimo, manifestatur operari deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto. fixum enim debettas apud Deum; ac per hoc quando legitis in litteris veritatis a Deo seduci homines, aut obtundi, vel obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur, ne incurratis in illud proverbium Salomonis: Insipientia viri violat vias ejus; Deum autem causatur in corde suo. Gm non est gratia, quia ideo gratia uocatur, quia gratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit
Abbreviated transcription (Latin):
in leticia: ñone aꝑtissiine ostendio donũdei
cẽ in bono ꝑseuetare usq in sinẽ : Quid .n. alli¬
ud donat qui ꝯẜuat sine offensione ut consti¬
tuat ante ꝯspectum głe. sue ĩmaculatos ĩ leti¬
cia. insi ꝑsentiantiã bonam: Quio est eciã qd̾
in apłoꝵ actib leginus audientes autem
gentes gauise sunt et exceꝑunt uerbũ dm̃i
et crediderut quotqͦt erant ordinati ĩ iuitam
eiꝰtiam: Quis ĩ uitã et̾nam potu ordinari
ma ꝑseuerantie dono: Qñ quidꝰ̃ qui ꝑsene

Expanded text:
 24: nonne apertissime ostendit donum Dei esse, in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
catio dicentiũ. nõ accepimꝰ audientiũ ã. quͣidi¬
centtũ no acc̃e pimmꝰ ꝑseuerantiam. qm̃ potest
dicihonum. Ineo quod audieras et tenueras
i eo ꝑseuetares s nelles. Millo mo aũ dici pͭ.
Iõ q ño andieras. crederes a uellen ac ꝑ hoc
es qui enuͣgelis̃ nõ faudierins: et qui eo au
etunt qr̃ ipẽ dixtt. nenouenit ad me nisi
lam nec credẽ potuer̃. sed ab origiali nora
Atolo possent lauacheo regnationis ab sol¬
in quo tũ no accopto: mortui ꝑierunt: nõ
suio ab illa ꝯ ꝙpsione discreti. qmͣ constat

Expanded text:
ium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo auderunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei lam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat