comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibumus cras enim moriemur. Epicurei contu¬
Quid enim enim sunt aliud dicentes cotidie:
manducemus & bibamus : cras enim morie¬
mur: Quo ꝑtinet et nichil erit post mortẽ.
Coronemus nos rosis antequam marcescãt.
nullum pratum sit quod non ꝑtranseat
luxuria nrã: Ubiq relinquamus signa le
atro cius obuurgemus. si his cupiditatibus
uehementus resistamus. dicentes et quod
sequidur opprimamus pauꝑem iustum. et
tam̃ dicimus uł i hoc loco posit nõ timemũ.
Nolite ẽẽ epicurei. Cogitate quidem illud qd̾
dictum est ab non recte loquentib cras enim
moriemur : sed non omĩnodo moriemur:
Manet enim post mortem quod sequitur
mortem. Comes morientis: aut uita erit aut
pena. N emo dicat quis huc inde reuersus ẽ:
Diues ille purpuratus sero redire uoluit. et
ꝑmitti non potuit. Stillam siciens inquisiuit:
qui esurientem pauꝑem fastidiuit. Nemo
ergo dicat manducemus et bibamus: cras enĩ

Expanded text:
bibamus; cras enim moriemur . Epicurei contubibamus; cras enim moriemur . Epicurei contuQuid enim sunt aliud dicentes quotidie, Manducemus et bibamus; cras enim moriemur? Quo pertinet, Nihil erit post mortem, Coronemus nos rosis, antequam marcescant: nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra, ubique relinqatrocius objurgemus, si his cupiditatibus vehementius resistamus, dicent et quod sequitur: Opprimamus pauperem justum . Et tamen dicere vel in hoc loco positi non timemus, Nolite esse epicurei. Cogitate quidem illud, quod dictum est ab his non recte loquentibus, Cras enim moriemur: sed non omni modo moriemur; manet enim post mortem quod sequitur mortem. Comes morienti aut vita erit, aut poena. Nemo dicat: Quis huc inde reversus est? Dives ille purpuratus sero redire voluit, et permitti non potuit. Stillam sitiens inquisivit, qui esurientem pauperem fastidivit . Nemo ergo dicat, Manducemus et bibamus, cras enim
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim magnum est. ut ipsi minime po¬
nant causam beatitudus in corpore: qui
meliuis sentiunt de corpore. Nam epicurei
& de corpore et de anima idem sentiunt. qd
utrumq mortale ẽ. Et quod ẽ. grauius et
detestabilius. prius dicunt anmam post
mortem dissolui quam corpus. Ad huc inqui¬
unt post efflatum sp̃m̃ manente cadeuere.
& integris membrorum luuamentis aliquã¬
tum durantib : anima mox ut exierit ue¬
luti fumus uento diuerberata dissoluitur.
Non gͦ miremur quod summum bonum
idẽ. beatitudinis causam in corpore posue¬
runt. quod se melius quam animam hab̾e
senserunt: Nunquam boc faceret apłs:
Absit ut poneret in corpore summũ bonum
Sũmum enim bonum: ẽ. causa beatitudinis:
Immo uero doluit apłs quosdam in numero
xp̃ianorum elegisse sententiam epicureorũ:
non hominum sed porcorum: Ex hoc enim
numero erant illi corrumpentes bonos mores
colloquiis malis & dicentes: manducemus et

Expanded text:
hoc enim magnum non est; cum ipsi minime pohoc enim magnum non est; cum ipsi minime ponant causam beatitudinis in corpore, qui melius sentiunt de corpore. Nam Epicurei et de corpore et de anima hoc idem sentiunt, quod utrumque mortale est. Et quod est gravius et detestabilius, prius dicunt animam post mortem dissolvi quam corpus. « Adhuc, » inquiunt, « post efflatum spiritum manente cadavere, et integris membrorum lineamentis aliquantum durantibus, anima mox ut exierit, veluti fumus vento diverberata dissolvitur. » Non ergo miremur quod summum bonum, id est, beatitudinis causam in corpore posuerunt, quod se melius quam animam habere senserunt. Numquid hoc faceret Apostolus? Absit ut poneret in corpore summum bonum. Summum enim bonum est causa beatitudinis: imo vero doluit Apostolus, quosdam e numero Christianorum elegisse sententiam Epicureorum, non hominum, sed porcorum. Ex hoc enim numero erant illi corrumpentes mores bonos colloquiis malis, et dicentes: Manducemus et
Abbreviated transcription (Latin):
cun apło collaturȩ. Nichil est in nomine
AuS ad euis substantiam ꝑtincat. atq
leuran: preter aorpus & animao:
Horum duorum in uno hoc est corpore:
epicurei posuerunt beatam uitam In alio
idẽ. inanima stoici uitam beatam posuerũt.
Quantum ad hominem ꝑtinet. si ab illo
sibi ẽ. beata uita: nchil restat preter corpũ
& animam. Aut corpus cͥausa beate uite:
aut amima ẽ. causa beatȩ uitȩ. S i plus queris:
ab homine recedis. Hii ergo qui uitam bea¬
tam hominis in homine posuerunt: alibi
ponere omĩno minime poduerunt. isi aut
incorpore aut in anima: Horum qui incor¬
pore posuerunt : principatum epicurei te¬
nuerunt. Horum qui in anima posuerũt:
principatum stoxci tenuerunt. Scce sunt.¬
conferunt cum apło: Aliquid ne plus habe¬
bat apłc : An uero uni harum duarum secte.
necessario consentire deberet. ut ȩciam ipse cau¬
sam beatȩ uite aut in corpore aut in anima po¬
neret: N unquam poneret paulus in corpore.

Expanded text:
cum Apostolo collaturae. Nihil est in homine, cum Apostolo collaturae. Nihil est in homine, quod ad ejus substantiam pertineat atque naturam, praeter corpus et animam. Horum duorum in uno, hoc est in corpore, Epicurei posuerunt beatam vitam: in alio, id est anima, Stoici posuerunt beatam vitam. Quantum ad hominem pertinet, si ab illo sibi est vita beata, nihil restat praeter corpus et animam. Aut corpus est causa beatae vitae, aut anima est causa beatae vitae: si plus quaeris, ab homine recedis. Hi ergo qui beatam vitam hominis in homine posuerunt, alibi ponere omnino non potuerunt, nisi aut in corpore, aut in anima. Horum qui in corpore posuerunt, principatum Epicurei tenuerunt: horum qui in anima posuerunt, principatum Stoici tenuerunt. conferunt cum Apostolo; aliquidne plus habeat Apostolus; an vero uni harum duarum sectae necessario consentire deberet, ut etiam ipse causam beatae vitae, aut in corpore, aut in anima poneret. Nunquam poneret Paulus in corpore:
Abbreviated transcription (Latin):
ui: querit beatam uitam: Quȩ res facit be¬
atam uitam : Cum cognouerit homo. nisi
huncteneat: hanc sequatur. hanc sibi uendi¬
at: assumat si potestas est: petat si disfi¬
cultas ẽ: auter beatiis cẽ non potest. Quid¬
batam : Constituide nunc ante ocłos ur̃os
qicureos. & stoycos: et xpĩanos Quod ȩtiã
lle dicere potui epicuidos. stoycos et.xp̃ianos.
Interrogemus prius epicureos. queres fa¬
cit uitam beatam: Respondent. uoluptã
orporis. Hic iam credatis peto: quia uidi¬
ces habeo. U trum enim hoc dicant. noc
sentiant epicurei nescitis: quia illas litt̾ras
non legistis. Sed sunt hic qui legerunt:
Redeamus ad interrogandos. Quid di¬
entis epicurei: Quȩ res facit uitam beatã:
R espondent. Uoluptas corporis. Quid di¬
aitis stoici: Quȩ res ficit uitam beatam:
R espondent. iurtus animi. Intentiat
inter phiilophos disputamus. U idece
quare illȩ tantum duȩ sectȩ ꝓcuratȩ sũt

Expanded text:
li, quaerit beatam vitam. Quae res faciat beli, quaerit beatam vitam. Quae res faciat beatam vitam cum cognoverit homo, nisi hanc teneat, hanc sequatur, hanc sibi vindicet, assumat si potestas est, petat si difficultas est, beatus esse non potest. vitam. Constituite nunc ante oculos vestros Epicureos, Stoicos, et Apostolum: quod etiam sic dicere potui, Epicureos, Stoicos, Christianos. Interrogemus prius Epicureos, quae res faciat vitam beatam. Respondent: Voluptas corporis. Hic jam credatis peto, quia judices habeo. Utrum enim hoc dicant, hoc sentiant Epicurei, nescitis, quia illas litteras non legistis; sed sunt hic qui legerunt. Redeamus ad interrogandos. Quid dicitis, Epicurei, quae res facit beatam vitam? Respondent: Voluptas corporis. Quid dicitis, Stoici, quae res facit vitam beatam? Respondent: Virtus animi. Intendat minter philosophos disceptamus. Videte quare illae tantum duae sectae procuratae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
altercantibus responderet: sed diuna
sapientia omĩa gubernans. hos ei ape¬
suit. in quibus dissensionis philosop¬
rum tota ꝓpe causa consisteret: Greudt
ergo dico. indocti credant nob̃: doca sũ¬
cent de nobis. Puto quia mentiri nã caib
indoctis: udicibus doctis. Maxime q
dico hominem constare ex anima ecsss¬
re: Hinc non peto ut credatis: sed pesl
i uos uuidicetis: Non enim petone in hoc
atͥo male quisquam iudicet de me: qui
innoscit se. Homo igitur quod nemo am¬
rat: constat ex anima et corpore: Sustan
esta redisti. ꝑsona ista. quȩ homo dicitur.:
iam uitam querit: & hoc nostis. Nec ins¬
n ut credatis: sed ammoneo ut agnoscatis.
homo inquam idẽ. res ista parua. p̃cedens
omĩa peccora. omĩa uolatilia. omĩa natatilia.
&e quicquid carnem gerit et homo non est.
Sed̾non qualiscumq anima. Nam et pec¬
cus omtat ex anima et corpore: Nomo ergo
cnstit ex anima rationali & carne mordã¬

Expanded text:
altercantibus responderet; sed divina altercantibus responderet; sed divina sapientia omnia gubernans hos ei apposuit, in quibus dissensionis philosophorum tota prope causa consisteret. Breviter ergo dico: indocti credant nobis, docti judicent de nobis. Puto quia mentiri non audeo indoctis, judicibus doctis; maxime quia dico, hominem constare ex anima et corpore. Hic non peto ut credatis, sed et vos peto ut judicetis. Non enim timeo, ne in hoc dicto male quisquam judicet de me, qui agnoscit se. Homo ergo, quod nemo ambigit, constat ex anima et corpore. Substantia ista, res ista, persona ista quae homo dicitur, beatam vitam quaerit: et hoc nostis; nec insto ut credatis, sed admoneo ut agnoscatis. Homo, inquam, id est, res ista non parva, praecedens omnia pecora, omnia volatilia, omnia et natatilia, et quidquid carnem gerit et homo non est: sed non qualicumque anima, nam et pecus constat ex anima et corpore: homo ergo constans ex anima rationali et carne morta
Abbreviated transcription (Latin):
ee eͥrat: quia de malo uult beatus fer
bonum est enim omĩbus beatum ẽ: un
gͦ ille ꝑuerilis: Quia bonum quent. n
lum facit: Q uid querit ergo. quid an¬
rat cupiditas malorum ad mercedenlisꝰ¬
norum : Geltauiti: merces bonoust
bonitas opus ẽ: beatitudo meros . I
opus iubet: mercedem ꝓpomil
Hoc  fac: et hoc accipies Ilead
malus respondet nob̃: Nisi male faar.
atus non ero Tanquam dicat: da lat
bonum et malum contraria sunt: Pani
queris. ee malum facis: in contraruum cur¬
istos: Forte oportunum erit ut ados ĩ¬
deamus. cum de philosophis quod pet¬
mus ꝑegerimus. Non enim arbim ine
causa ꝑ nescientes actum ẽẽ aliquid nas¬
num dispensante diuina ꝓuidentu at
cum a pło paulo. nisi stoyci et epaitu
Cum enum audieritis quid sentiat IN
sectis sius: uidebitis quam non fiustra¬
quam non frustra factum sit. ut ex om̃ib
philosophis soli cum paulo conferrent:
N eq enm ille eligere sibi potuit quibus

Expanded text:
et errat, quia de malo vult beatus fieri. et errat, quia de malo vult beatus fieri. Bonum est enim omnibus beatum esse. Unde ergo ille perversus? Quia bonum quaerit et malum facit. Quid quaerit ergo? Quid aspirat cupiditas malorum ad mercedem bonorum? Beata vita merces bonorum est: bonitas opus est, beatitudo merces est. Deus opus jubet, mercedem proponit: dicit, Hoc fac, et hoc accipies. Ille autem malus respondet nobis: Nisi male fecero, beatus non ero. Tanquam dicat aliquis:bonum et malum contraria sunt? Bonum quaeris, et malum facis? In contrarium curistos; forte opportunum erit ut ad eos redeamus, cum de philosophis quod instituimus peregerimus. Non enim arbitror sine causa, per nescientes actum esse aliquid magnum dispensante divina ipsa providecum Apostolo Paulo nisi Stoici et Epicurei . Cum enim audieritis quid sentiant in sectis suis, videbitis quam non frustra factum sit, ut ex omnibus philosophis soli cum Paulo conferrent. Neque enim ille eligere sibi potuit quibus
Abbreviated transcription (Latin):
restat. ubi bona inueniri possit: Inde questi
o. Inde discretio: Nam uitam beatam ap¬
petere. uitam beatam uelle. uitam beatam
concupiscere. et desiderare sectari. omĩ¬
um hominum ẽẽ arbitror: Unde uideor
parum dixisse hunc appetitum beate uite
philosophis. xp̃ĩanisq cominunẽ: Debui
enim dicere omĩum hominum: P rorsus
omĩum bonorum et maloꝵ INam qui bo¬
nus est. idõ bonus est ut beatus sit Et
qui malus ẽ. malus non eẽt: nisi inde beatũ
se posse eẽ desꝑaret: De bonis facilis questi
est: quod beatam uitam querant. ideo
boni sunt. De malis forte aliqui dubitant.
utrum et ipsi beatam uitam querant :
Sed si separatos malos et bonos discretos
interrogare possem et dicere. uultis beati
ẽẽ: nemo michi diceret nolo Uerbi grã:
Pone aliquem furem. quero ab illo quare
non habebam: Quare uis habere quod
non habebas : Quia miserum ẽ. non ha¬
bere: Si ergo miserum non habere: bea¬
tum putat hubere: Sed in eo iinpuen d

Expanded text:
 inveniri possit, inde quaestio est, deinde discretio. Nam vitam beatam appetere, vitam beatam velle, vitam beatam concupiscere, desiderare, sectari, omnium hominum esse arbitror. Unde me video parum dixisse hunc appetitum beatae vitae philosophis Christianisque communem: debui enim dicere, omnium hominum, prorsus omnium bonorum et malorum. Nam et qui bonus est, ideo bonus est ut beatus sit; et qui malus est, malus non esset, nisi inde se beatum esse posse speraret. De bonis facilis quaestio est, quod beatam vitam quaerant, inde boni sint. De malis forte aliqui dubitant, utrum et ipsi beatam vitam quaerant. Sed si separatos malos et a bonis discretos interrogare possem et dicere, Vultis beati esse? nemo diceret, Nolo. Verbi gratia, pone aliquem furem: quaero ab illo, Quare nnon habebas? Quia miserum est non habere. Si ergo miserum est non habere, beatum putat habere. Sed in eo impudens est
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Substantiaᷤ inuisibilis. hoc estantus
quȩ iacentem terram erexit de t̾ra: nox
timet cum ꝑcutis terram: Potes ferirehu¬
bitaculum : numquid habitantem : fifs
ꝑcusso iunculo colligatus: & erit matie
coronatus: Quid gͦ minaris. qui an
nichil facere podes: W ꝑ meritumas a
facere nichil potes. resurget cui fatebad
potes: P meritum enim anime resugtit
nec ꝓpter ipsam carnem timeo cõmintĩ
Caro mea subiacet potestati: sed etam a
atcendit carnem meam: cui sic notasus
uilia mea: Ipsum corpus quod ꝑcitis
adn quencdam modum suum: quia est
qulam uita quȩ potest presentia sua car¬
an uuuficare. ꝑ animam quippe caro uiui
he uitamori non potest: & idõ anima im¬
atalis ẽ: Quare ergo dixi scđm suum
adum: Audite quare. Qm̃ ẽ. quedam
amortalitas: Uera ĩmortalitas quȩ est:
Inĩmodo incõmutabilitas: de qua dicit
apłs loquens: dõ: Qui solus habet immorta

Expanded text:
vit. Substantia ergo invisibilis, hoc est, anima vit. Substantia ergo invisibilis, hoc est, anima quae jacentem terram erexit de terra, non timet cum percutis terram. Potes ferire habitaculum, numquid habitatorem? Fugit percusso vinculo colligatus, et erit in occulto coronatus. Quid ergo minaris, qui animae nihil facere potes? Per meritum ejus cui facere nihil potes, resurget cui facere aliquid potes. Per meritum enim animae resurget et nec propter ipsam carnem meam timeo comminantem. Caro mea subjacet potestati: sed etiam comodo non attendit carnem meam, cui sic nota sunt vilia mea? Ipsum corpus quod percuti et secundum quemdam modum suum: quia est quaedam vita, quae potest praesentia sua carnem vivificare. Per animam quippe caro vivit. Haec vita mori non potest: et ideo anima immortalis est. Quare ergo dixi, Secundum suum modum? Audite quare. Quoniam est quaedam immortalitas vera, immortalitas quae est omnimoda incommutabilitas: de qua dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Unum terrentem: alt̾um formidandem::
Quoꝵ duorum unus ẽ. potens. alter in fir¬
mus: sed ambo mortales: Quid se ergo ex¬
tendit in honore inflatior potestas: in car¬
ne equalis infirmitas : Securus minetur
mortem: qui non timet mortem: Si uero
unde terrec tumet: attendat se. et ei quẽ¬
cui minatur comparet se: Inueniat in eo
cui minatur parem conditionem: & a
A
domino suꝑno sunui cum illo pecit ms¬
rationem: Homo enum est: et homini mn¬
tur: Cretura creaturȩ. Sed una inflato
sub creatore : altera fugiens ad creatorq
minaris: si ille nolit non facies. Quil
ille minat᷑ ut faciat: a nullo impe
Neinde tu quod minaris: & si ꝑmid¬
quid facis: Usq ad carnem seius &
cuta est: Non occides: quod non uia¬
Inuisibilis uisibilem cerres. Habemus a¬
bo miisibilem creatorem quẽ simulam¬
re debeamus: qui hominẽ ipsum er ma¬
sibili et uisibili creauit: Uisibilem as
terra fecit: inuisibilem flatu suo ispti¬

Expanded text:
unum terrentem, alterum metuentem; unum terrentem, alterum metuentem; quorum unus est potens, alter infirmus, sed ambo mortales. Quid se ergo extendit in honore inflatior potestas, in carne aequalis infirmitas? Securus minetur mortem, qui non timet mortem. Si vero unde terret, timet; attendat se, et ei cui minatur comparet se. Inveniat in eo cui minatur, parem conditionem; et a Domino simul cum illo petat miserationem. Homo est enim, et homini minatur, creatura creaturae: sed una inflata sub Creatore, altera fugiens ad Creatorem. Tu quod minaris, si ille nolit, non facis: quod autem ille minatur, ut faciat a nullo impeditur. Deinde tu quod minaris, et si quid facis? Usque ad carnem saevis, anima tuta est. Non occides quod non vides: visibilis visibilem terres. Habemus ambo invisibilem Creatorem, quem simul timere debeamus; qui hominem ipsum ex visibili et invisibili creavit: visibilem de terra fecit, invisibilem flatu suo anima
Abbreviated transcription (Latin):
diuina quę lecta sunt tunen¬
Ido non tuere: & non tunẽ¬
Ido timene: Ad uertistis
uoluisse: ꝙ ãmonendo ne timeremus. & am¬
monendo ut timeremꝰ: Ait enim: Nolite
cimere eos qui corpus occidunt: animã autẽ
non possunt occidere: Eoce ubi monuit ne
timeremꝰ Uidete ubi monuit ut cuneremꝰ:
Sed eum inquit cimete: qui potestatem
habet & corpus et animã occidere in gehen¬
nam ignis: Ergo timeamus: ut non tuneamꝰ:
Timor uidetur ad ignauiam pertinere:
Timor infirmoꝵ uidetur ẽẽ : non fortium:
Sed uidete quid ait scriptura: Tinor
dnĩ spes fortitudinis: Timeamus: ne tumea¬
mus: Hoc ẽ. prudent̃ timeamus: ne in ani¬
ter timeamus. Martẏres scĩ ꝓpter quorũ
sollempnitatẽ hoc ex euangłio recitatum est.
timendo non tuuerunt : quia dm̃ timen¬
ab hominib homini timendum est: ꝙ
quid ẽ. unde terreat alt̾um homo hoĩnem:¬
Dicit enm: Occido te: Non tunet qui com
minatur: ne prior moriatur : Occido te in¬
quit: Quid dicir: Cui dicit: duos audio:

Expanded text:
divina, quae lecta sunt, timendo non timere, et non timendo timere. Advertistis,voluisse: sed admonendo ne timeremus, et admonendo ut timeremus. Ait enim: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Ecce ubi monuit ne timeremus. Videte ubi monuerit ut timeremus. Sed eum, inquit, timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenna. Ergo timeamus, ut non timeamus. Timor videtur ad ignaviam pertinere: timor infirmorum videtur esse, non fortium. Sed videte quid ait Scriptura: Timor Domini spes fortitudinis . Timeamus, ne timeamus: hoc est, prudenter timeamus, ne inaniter timeamus. Martyres sancti, propter quorum solemnitatem hoc ex Evangelio recitatum est, timendo non timuerunt: quia Deum timenab hominibus homini metuendum est? Et quid est unde alterum terreat, homo hominemdicit, Occido te: et non timet, ne cum minatur, prius moriatur. Occido, inquit. Quis dicit? cui dicit? Duos audio:
Abbreviated transcription (Latin):
risu et fletu: ridere. De duobus istis uerita
Ibi ergo in illa patria ueritas erit: fallatia
et ertor nusquam. Sed& ueritas erit: et fle¬
re non erit: Erit enim et uerum ridere. & de
ueritate gaudere: quia ibi uita erit. Nam si
dolor erit : uitanon erit. Neq enim uita di¬
cenda est. sempiternus immortalisq crucia¬
tus. I dõ dominus non appellans uitam quã¬
quam habicuri sunt impii quamuis in igne
uicturi sint. et uitam non fiiant ne penas

Expanded text:
risu et fletu, Ridere; de duobus istis, fallacrisu et fletu, Ridere; de duobus istis, fallacIbi ergo in illa patria veritas erit, fallacia et error nusquam. Sed et veritas erit, et flere non erit. Erit enim et verum ridere, et de veritate gaudere, quia ibi vita erit. Nam si dolor erit, vita non erit: neque enim vita dicenda est sempiternus immortalisque cruciatus. Ideo Dominus non appellans vitam quam habituri sunt impii, quamvis in igne victuri sint: vitam non finiunt, ne poen
Abbreviated transcription (Latin):
tus enim popłs. cuius non uoluptas carnis. s
non uirtus propria: sed beatus popłs ciuis est
dominus deus ipsus. Hȩc ẽ. patria beatitu¬
dinis quam om̃s uolunt. & non om̃s recte
querunt. Nos autẽ ad talem patriam nob̃
uiam quasi corde nr̃õ machinemur: & erra¬
ticas semitas moliamur: Uenit inde & uia.
falli. non moueri. non dolere: & quid querit:
Plus esurire. et plus manducare. Quid si me¬
lius est non esurire : Nemobeatus ẽ: nisi qui
uiuit in ętͣnum sine timore aillo. sine ulla fal¬
latia: Nam falli odit anima. Quantum falli
odit anima naturalit̾ hinc intelligi potest.
quoniam qui mente alienata rident: plorã¬
tur a sanis. S eligit homo utiq ridere. quã
flere. Si duo ista preͦponant᷑. ridere uis an fle¬
re: ͤᷤ quis est qui respondeat nisi ridere: Ite¬
rum si ꝓponatur hȩc duo falli uis anuerum
tenere: omĩs homo respondet uerum tenere
Et ridere: et uerum cenere: De duob illis

Expanded text:
tus enim populus, cujus non voluptas carnis, cujus tus enim populus, cujus non voluptas carnis, cujus non virtus propria; sed, beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius . Haec est patria beatitudinis, quam omnes volunt; sed non omnes recte quaerunt. Nos autem ad talem patriam non nobis viam quasi corde nostro machinemur, et erraticas semitas moliamur: venit inde et via.falli, non mori, non dolere? Et quid quaerit? Plus esurire, et plus manducare? Quid, si melius est non esurire? Nemo beatus est, nisi qui vivit in aeternum sine ullo timore, sine ulla fallacia. Nam falli odit anima. Quantum falli oderit anima naturaliter, hinc intelligi potest, quoniam qui mente alienata rident, plorantur a sanis: et eligit homo utique ridere, quam flere. Si duo ista proponantur, Ridere vis, an flere? quis est qui respondeat, nisi, Ridere? Iterum si proponantur ista duo, Falli vis, an verum tenere? omnis homo respondet, Verum tenere. Et ridere eligit, et verum tenere: de duobus illis,
Abbreviated transcription (Latin):
cillis. xp̃m dĩ uirtutem et dĩ sapientiam:
Iam non irrides rupem: agnosce uirgam
crucem. xp̃m fontem. Ꝙ si sitis: bibe uir¬
cutem. Isto fonte saginatus: gradiaruntac¬
tiones fortasse ructabis. U quod ab illo
habes. iam non tibi dabis: sed ineructatione
erlamabis. Diligam te domine uirtus mea.
Iam non dices uirtus animimei me facit
beatum. Non eris inter illos qui cognoscen¬
des dm̃. non sicut deum glorificauerunt.
aut grãs egerunt. s: euanuerunt in cogita¬
donib suis: & obscuratum ẽ. insipiens cor
est enim dicentes se cẽ sapientes: nisi a se ha¬
bere abi sufficere: sculti facti sunt :
Merito stulti. Sculticr uera ẽ: falsa sapientia
Sed eris inter illos de quib dr̃. Domine in
lumine uultus cui ambulabunt: & in nomi¬
ne tuo erultabunt totadie. et in iusticia cua
exaltabuntur: quoniam gła uirtutis eorum
tu es. Uirtudem querebas: dic. Domine uir¬
tus mea. beatam uitam querebas: dic. Bea¬
tus homo quem tuerudieris domine: bea¬

Expanded text:
Christum Dei Virtutem et Dei Sapientiam Jam non irrides rupem: agnosce virgam crucem, Christum fontem; et si sitis, bibe virtutem. Esto fonte saginatus, gratiarum actiones fortasse ructuabis: quod ab illo habes, jam non tibi dabis, sed in ructuatione exclamabis, Diligam te, Domine, virtus mea . Jam non dices: Virtus animi mei me facit beatum. Non eris inter illos qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibusest enim, dicentes se esse sapientes, nisi a se habere, sibi sufficere? Stulti facti sunt: merito stulti. Stultitia vera, est falsa sapientia. Sed eris inter illos, de quibus dicitur: Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum tu es . Virtutem quaerebas; dic, Domine, virtus mea . Beatam vitam quaerebas; dic, Beatus homo quem tu erudieris, Domine. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
nium enim negottum nob̃ imponitus si
paruus labor: mundare nos ab omĩ oll¬
quinatione carnis et sp̃s: Et nemo siles
nonc laborem: nisi audiat ꝓmissionis
ntedem: cum ergo laborem mundationiꝰ
anis ce sp̃s nemo suscipiat nisi premio in¬
staus: nescio quomodo factum ẽ
tissione merredis non inciꝑet. Sed deus¬
qui noluit fraudare auditorem intentum.¬
suum suũ si forte dubitabat suscipere la-¬
borem mundationis carnis et sp̃s. quia-
non audierat mercedem: armet se ad pͥn-¬
proph a ladio: ibi ẽ. ꝓmissio: Unde ẽ. cepit.
lecto apli. ibi est oꝑis indictio: Erigamꝰ¬

Expanded text:
num enim negotium nobis imponitur, et non parvus labor, mundare nos ab omni coinquinatione carnis et spiritus: et nemo suscipit hunc laborem, nisi audiat promissionis mercedem. Cum ergo laborem mundationis carnis et spiritus nemo suscipiat, nisi praemio invitatus; nescio quomodo factum est ut missione mercedis non inciperet. Sed Deus noluit fraudare auditorem intentum. Si forte dubitabat suscipere laborem mundationis carnis et spiritus, qui non audierat mercedem, armet se ad prinprophetica lectio, ibi est promissio: unde coepit Apostoli lectio, ibi est operis indictio.
Abbreviated transcription (Latin):
IN OMIBUS LEET IONI
quas recitatas audiuimus: sium¬
uertit ħ aritas urã primam lecbo:
ysaie prophe. quia omĩa que lig
sunt nec meminisse. nec dierd
sumus: recentissimum arbam
Dresidere potuisse in cordibe
michi erunt possidebunt terram a
tabunt montem scm̃ meum: Den

Expanded text:
In omnibus lectionibus, quas recitatas audivimus, si animadvertit Charitas vestra primam lectionem Isaiae prophetae, quia omnia quae lecta sunt nec meminisse nec dicere possumus, recentissimum arbitror residere potuisse in cordibusmihi erunt, possidebunt terram, et inhabitabunt montem sanctum meum. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
quo ires: ego sum uia: Querebas quo ires:
ego sum ueritas: Et ueritas et uita. Non
errabis quando is ad illum per illum. Hec
est doctrina xpianorum: non sane conferen¬
da. sed incomparabilit̾ preferenda doctri¬
nis doctrinis philosophorum. immundiciȩ
epicureorum: superbiȩ stoicorum¬

Expanded text:
qua ires: Ego sum via. Quaerebas quo ires: qua ires: Ego sum via. Quaerebas quo ires: Ego sum veritas et vita . Non errabis quando is ad illum, per illum. Haec est doctrina Christianorum, non plane conferenda, sed incomparabiliter praeferenda doctrinis philosophorum, immunditiae Epicureorum, superbiae Stoicorum
Abbreviated transcription (Latin):
et ȩcerna est. Wnde interrogante illo diuite
dominum quid boni faciam ut uitã et̃nam
consequar : & ipse quidem uitam ȩternam
non nominabat nisi beatam. Nam habebt̃
impu ȩternam sed non uitam: quia crucia¬
tibus plenam. Ergo ille ait. Domine quid bo¬
ni faciam. ut uitam et̾nam consequar:
Respondit illi dñs de mandatis. Ait ille:
Hȩc omnia feci: Sed quando respondit de
mandatis. quid ait: Si uis uenire aduitam:
Non ei dirit beatam: quia misera nec uita
dicenda ẽ. Non ei dixit ȩternam: quia ubi
mortis cimor ẽ: nec uita dicenda est. Crgo ui¬
ta quȩ hoc nomine digna ẽ: iutam hanc¬
uolumus om̃s. ueritatem et uitam: Sed ad
tam magnam possessionem: adtam grandẽ
felicitatem qua itur: Instruxerunt sibi
uias philosophy: Ali di xerunt hac: alii nõ
hac. sed hac Latuit eos uia: quia deus su¬
perbis resistit. Latereret et nos: nisiue¬
nisset ad nos: Ideo dominus: ego sum in¬
quit uia: Piger uiator uenire noleba
ad uiam : ad te uenit uia: Querebas

Expanded text:
et aeterna est . Unde interrogante illo divite Dominum, Quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar? et ipse quidem vitam aeternam non nominabat, nisi beatam. Nam habebunt impii aeternam, sed non beatam vitam, quia cruciatibus plenam. Ergo ille ait, Domine, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar? Respondit illi Dominus de mandatis. Ait ille, Haec omnia feci. Sed quando respondit de mandatis, quid ait? Si vis venire ad vitam . Non ei dixit beatam; quia misera nec vita dicenda est. Non ei dixit aeternam; quia ubi mortis timor est, nec vita dicenda est. Ergo vita, quae hoc nomine digna est, ut volumus omnes, veritatem et vitam: sed ad tam magnam possessionem, ad tam grandem felicitatem qua itur? Instruxerunt sibi vias erroris philosophi: alii dixerunt, Hac; alii, Non hac, sed hac. Latuit eos via, quia Deus superbis resistit . Lateret et nos, nisi venisset ad nos. Ideo Dominus: Ego, inquit, sum via. Piger viator, venire nolebas ad viam; ad te venit via. Quaerebas
Abbreviated transcription (Latin):
ri solem suꝑ bonos et malos: & pluit bexe
iustoset inuitos: sed etiam ꝓpter famon
cordis nr̃i quam patimur in bac hotma.
& morimur nisi manna pluat. Menlim
ergo suam nob̃ p̾parans dominus. mll
bumana industria ꝓcurante quiheis
nouit factum ẽ. ut se lectiones rlque¬
rentur. ut ysaia ꝓmitterent᷑ nobaqud.¬

Expanded text:
 solem super bonos et malos, et pluit super justos et injustos; sed etiam propter famem cordis nostri, quam patimur in hac eremo, et morimur, nisi manna pluat: mensam ergo suam nobis praeparante Domino, nulla humana industria procurante, quod ipse novit, factum est, ut se lectiones sic sequerentur, ut in Isaia promitteretur nob
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Qui autem mat̾imonio coniunctus ẽ es
cat ea que sunt mundi quomodo plaxeti
ri: Quod etiam de femina sunilit̃ notes
illud cum cum. ait et iterum ad ipsum ta
ne uos temptet satinas ꝓpter intemiatua
urãm. Quod ut peccitum esse demontat
s infirmitati concessum: subieeit tan.
Hoc autem dico scd̾m ueniam: non sci¬

Expanded text:
nctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. Quod etiam de femina similiter notat. Vel illud cum ait, Et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter intemperantiam vestram. Quod ut peccatum esse demonstraret, sed infirmitati concessum; subjecit statim: Hoc autem dico secundum veniam, non s
Abbreviated transcription (Latin):
sic quisq inuitam nouam ꝑ scĩficationem
baptismi nascitur: ut quemad modum ibi¬
deponit omĩa peccata preterita: ita ȩtiam
statim mortalitatẽ ipsam carnus. corruptio¬
ad grauat animam: & deprimit terrena
mbabitatio sensum multa cogitantem:
Quod tunc in illa beaticudine quia non
erit cum absorbebit᷑ mors iniuctoriam:
quis dubitet inquacumq temporali
felicitate uersemur. penitere tam̃ nosah
huuis uitȩ: ut ad illam in corruption. e
auiditate curramus: Inde ẽ. emim quos
etiam apłsait. Quamdu sumus meoon
atq obtat ad patriam remeare. & ilĩ pn
quȩ ẽ. ficie ad faciem contemplarires atꝰ
ꝑegrinationis suȩ penituerit: Exqibu
re penitentis eciam uox illa miserabi
pit et sonat. Heu me quoniã ꝑegnnati
longinqua facta ẽ. Et ne putesnonduĩ fidi
ista proloqui: uide quid sequatur. Inlul¬
taui cum tab̃naculis cedar. Cunhis qu
oderant pacem eram pacificus. cum eis¬

Expanded text:
sic quisque in vitam novam per sanctificationem sic quisque in vitam novam per sanctificationem Baptismi nascitur, ut quemadmodum deponit ibi omnia peccata praeterita, ita etiam statim mortalitatem ipsam carnis corruptioaggravet animam, et deprimat terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quod tunc in illa beatitudine quia non erit, cum absorbebitur mors in victoriam ; quis dubitet in quacumque temporali felicitate versemur, poenitere tamen nos debere hujus vitae, ut ad illam incorruptionem tota aviditate curramus? Inde est enim quod etiam Apostolus ait: Quamdiu sumus in tat ad patriam remeare, et illam speciem quae est facie ad faciem contemplari, nisi quem peregrinationis suae poenituerit? Ex quo dolore poenitentis, etiam vox illa miserabilis erumpit et sonat: Heu me! quoniam peregrinatio mea longinqua facta est. Et ne putes nondum fidelem ista loqui, vide quid sequitur: Inhabitavi in tabernaculis Cedar: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum
Abbreviated transcription (Latin):
eis prodẽe ad spiritalem salutem: quod ccde¬
siaticȩ auctoritatis ꝑ totum orbem t̾rarum
tam firmo robore custoditur. Ceterorum
hominum nullus transit ad xp̃m̃ ut incipi¬
at eẽ quod non erat: nisi eum peniteat fuis¬
se quoderat. Hȩc prima penitentia precipi¬
tur. iudeis: dicente apło petro. Penitentiam
agite: et bapti zetur unusquisq urm̃ in no
imꝑ abatur cum diceret penitentiam agite.
ad ppinquabit enim regnum celorũ. De hac
etiam ioħs baptista plenus spũ scõ. precursor
et p̃ͣparator uiȩ domini ita dicit: Genera¬
dio iuꝑarum quis uob̃ ostendit fugere a uen¬
tura ira : Facite ergo frucbum dignum peni¬
ꝑ cotam istã uitam qua in carne mortali
degimus. ꝑpetua subplicationis humilita¬
de subeunda est. Primo quia nemo uitam
ȩcernam incorruptibilem immortalemq
desid̾at: nisi eum uitȩ huius temporalis
corruptibilis mortalisq peniceat. Non enĩ

Expanded text:
eis prodesse ad spiritualem salutem, quod eccleeis prodesse ad spiritualem salutem, quod ecclesiasticae auctoritatis per totum orbem terrarum tam firmo robore custoditur: caeterorum hominum nullus transit ad Christum, ut incipiat esse quod non erat, nisi eum poeniteat fuisse quod erat. Haec prima poenitentia praecipitur Judaeis, dicente apostolo Petro, poenitentiam agite, et baptimperabatur, cum diceret: Poententiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . De hac etiam Joannes Baptista, plenus Spiritu sancto, praecursor et praeparator viae Domini ita dicit: Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poeniper totam istam vitam, qua in carne mortali degimus, perpetua supplicationis humilitate subeunda est. Primo, quia nemo vitam aeternam, incorruptibilem, immortalemque desiderat, nisi eum vitae hujus temporalis, corruptibilis, mortalisque poeniteat. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs enĩ qui iam suę uoluntatis arbit̃ cons¬
bitus est. cum accedit ad sacram̃ta fidelium:
nisi eum penideat uite ueteris: nouam non
potest inchoare. Ad hac penitentia cum bap¬
tizantur soli paruuli immunes sunt. Non¬
dum enim uti possunt ubo arbitrio. Quib
tamen ad consecrationem remissionemq ori¬
ginał peccati prodẽ eorum fidesͦ quibus
offerunt᷑: ut quascumq maculas delictoꝵ
ꝑ alios ex quib nati sunt contͣxerunt: alioꝵ
etiam interrogatione ac responsione pur¬
gentur. Uerissime quippe in psalmis plan¬
gitur. Ecce enim in iniquitatib conceptus
sum: ꝙ in peccatis mat̾ mea me mitt̃o aluit:
Item scriptum est. non cẽ mundum in cons¬
pectu dĩ: nec infantem cuius ẽ. unius diei ui¬
ta suꝑ terram: Eaceptis ergo talib de quorum
ordine ac merito in futuro illam que ꝓmitti¬
tur sorte scorum uelle ampluis querere ho¬
minum modulum excedit pietatem. Credit᷑

Expanded text:
Omnis enim qui jam arbiter voluntatis suae consOmnis enim qui jam arbiter voluntatis suae constitutus est, cum accedit ad Sacramenta fidelium, nisi eum poeniteat vitae veteris, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli sunt immunes: nondum enim uti possunt libero arbitrio. Quibus tamen ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque maculas delictorum per alios, ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione ac responsione purgentur. Verissime quippe in Psalmis plangitur, Ecce in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Item quod scriptum est, non esse mundum in conspectu Dei, nec infantem, cujus est vita diei unius super terram . Exceptis ergo talibus, de quorum ordine ac merito in futura illa, quae promittitur, sorte sanctorum, velle amplius quaerere, hominum modulum excedit; pie tamen creditur
Abbreviated transcription (Latin):
enim lex data ẽ ut uulnera ostend̾et peccatoꝵ
quȩ grã benedictionis sanaret. Ad hoc enĩ ler
dataest. ut suꝑbo infirmitatem suã notam
faceret: infirmo penitentiam suad̾et. ad hoc
lex data ẽ. ut diceremus in conualle plorati
onis. Uideo aliam legem in membris meis re¬
pugnantem iegimentis meȩ: & captiuantẽ me
in lege peccati. quȩ est imembris meis. Et cũ
ipso ploratu clamaremus. Infelix ego homo
quis me lib̾abit de corꝑe mortis huius : Et
succurret nob̃ eraudente illo qui erigit elisos.
soluit compeditos. illuminat cecos. grã dei
ciones penitentie: quas mecum urã erudicio
recognoscit. Sunt enim usitate in eccłia: et
diligent̾ attendentib note. Unaẽ. quȩ no¬
uum hominem parturit: donec ꝑbaptismũ
salutare omĩum preceritoꝵ fiat obliuopec¬
catorum: ut tanquã puero nato dolores
transeant. quibꝰ uiscera urgebantur ad par¬
tum: et cristiciam leciciai consequatur.

Expanded text:
enim lex data est, ut vulnera ostenderet peccatorum, enim lex data est, ut vulnera ostenderet peccatorum, quae gratiae benedictio sanaret. Ad hoc lex data est, ut superbo infirmitatem suam notam faceret, infirmo poenitentiam suaderet. Ad hoc lex data est, ut diceremus in convalle legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: et cum ipso ploratu clamaremus, Infelix ego homo! quis me liberabi de corpore mortis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos , gratia Deitiones poenitentiae, quas mecum vestra Eruditio recognoscit. Sunt enim usitatae in Ecclesia Dei, et diligenter attendentibus notae. Una est quae novum hominem parturit, donec per Baptismum salutare omnium praeteritorum fiat ablutio peccatorum: ut tanquam puero nato dolores transeant, quibus viscera urgebantur ad partum, et tristitiam laetitia consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
asumentem: ille in asedẽ beatitudinis assumit.
Uñ in psalmis suauissime et uerissime canit᷑.
Beatus uir cuius ẽ. susceptio eius absde dñe.
Ne putes eum qui se numiliat semꝑ iacere:
cum dictum sit eraltabit᷑. & ne opineris
cius eraltationem in ocłis hominũ ꝑ subli¬
micates fieri corporales: cum enĩ dixisset
beatus uir cuus ẽ susceptio eius ade domine.
consequent̾ ãnexuit. et ostendit eiusdem
susceptionis celsitudinẽ spiritalẽ. Ascensus
inquit in corde eus disposuit in cõuallem
plorationis: in iocum quem disposiit. Ubig̾
disposuit ascensus: In corde. In conuallem
saliet plorationis. Noc est qui se humili¬
ĩ xatabitur. Sicut enim ascensus exalta¬
tionem indicat: ita ualles humilitatem et
conueillem plorationis. Sicut enun comes
penitentiȩ dolor ẽ : ita lacrimȩ testes doloris
Optime autem sequitur et dicit. etenim ue¬
nedictionem dabit. qui legem dedit. Ad hoc

Expanded text:
assumentem ille in sedem beatitatis assumit. assumentem ille in sedem beatitatis assumit. Unde in Psalmo suavissime et verissime canitur, Beatus vir cujus est susceptio ejus abs te, Domine. Ne putes eum qui se humiliat semper jacere; cum dictum sit, Exaltabitur. Et ne opineris ejus exaltationem in oculis hominum per sublimitates fieri corporales; cum enim dixisset, Beatus vir, cujus est susceptio ejus abs te, Domine; consequenter annexuit et ostendit ejusdem susceptionis celsitudinem spiritualem: Ascensus, inquit, in corde ejus disposuit in convalle plorationis, in locum quem disposuit. Ubi ergo disposuit ascensus? In corde, in convalle scilicet plorationis. Hoc est, Qui se humiliat, exaltabitur. Sicut enim ascensus exaltationem indicat; ita vallis humilitatem, et convallis plorationes. Sicut enim comes poenitentiae dolor est; ita lacrymae sunt testes doloris. Optime autem sequitur, et dicit: Etenim benedictionem dabit, qui legem dedit . Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
excelsa ipsa posuit ꝓ suꝑbis. Illa ergo
tiicit ut attollat: illa cognoscit ut deiciat:
umemm ait quod a longe cognoscit: satis
dim ostendit humilia de primo attendere.
psum tamendeum excelsum eẽ predirit. So¬
us enim deus arrogans non ẽ: quantacumq
se prdicatione laudauerit. Nonigitur se
arbitrtur ab ocłis dĩ abscondi suꝑbia. ¶
mnim ercelsa cognoscit. Nec se rursus deo i¬
angutam pudet. E xcelsa enim a longe cognoᷤ¬
at. Qitisquis itaq penitentiȩ recusat humi¬
litatem: dõ ꝓpinquare. non cogitat. Aluidest
oum leuare se ad deum: aluid leuare condra
añ: Qui ante illum se ꝓicit: ab illoerigitur.
Qui aduersus illum se erigit: ab illopicitur.
alia ẽ soliditas magnitudinis: alia ẽ.inanitã
inflationis. Qui foris intumescit: intus tabes¬
cit. Qui eligit abici indomo dnĩ magis quam
habitare in tab̃naculis peccatorũ: eligit illum
d̃ ut inhabitet in atriis eius. Et nichil sibi

Expanded text:
Excelsa ipsa posuit pro superbis. Illa ergo Excelsa ipsa posuit pro superbis. Illa ergo respicit, ut attollat; ista cognoscit, ut dejiciat. Cum enim ait, quod a longe excelsa cognoscit, satis eum ostendit humilia de proximo attendere: ipsum tamen Dominum excelsum esse praedixit. Solus enim Deus arrogans non est, quantacumque se praedicatione laudaverit. Non ergo se arbitretur ab oculis Dei abscondit superbia: Deus enim excelsa cognoscit. Nec se rursus Deo conjunctam putet: excelsa enim a longe cognoscit. Quisquis itaque poenitentiae recusat humilitatem, Deo propinquare non cogitat. Aliud est enim levare se ad Deum; aliud est levare se contra Deum. Qui ante illum se projicit, ab illo erigitur: qui adversus illum se erigit, ab illo projicitur. Alia est enim soliditas magnitudinis, alia est inanitas inflationis. Qui foris tumescit, intus tabescit. Qui eligit abjici in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum; eligit illum Deus, ut inhabitet in atriis ejus; et nihil sibi
Abbreviated transcription (Latin):
humiliabitur: & qui se humiliat erxat¬
bitur. Magisq ustificatus descendit l
templo publicanus ille peccatoꝵ cõfisi
sollicituis: quã phariseus mericorumati¬
meratione securus: Quamuis enim isi uõ
sum sicut ceteri homuresm. Iniusiꝗidd.
no bis in sabbo: decimas do omium quicus
longinquo stabat neqoccłos ad cȩlum aul¬
bat leuare: sed ꝑcuciebat pectus suumdid¬
Domine ꝓpicuis esto michi peccatori: Nus
enim tam ille phariseus sanitate: quamne¬
borum alienorum cõparatione gaudeb
Utilius autẽ illi erat quoniã ad medis
uenerat. ea de quib egrotabat confital
monstrare: quam dissimulare uulneribe
abscessit: quem non puduit ostender
dolebat. In rebus quippe usibilib it d¬
celsa quisq contingat. in excelsũ eriges
s autem cum omĩum sit excellentissimus:
ne: elatione seo humilitate contingitur:
ñ pba dicit: Prope est dominus omĩb qui
iuerunt cor. Et iterum. Excelsus dñs est.
hamilia respicit: & excelsa a longe cognos

Expanded text:
humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur: magisque justificatus descendit de templo Publicanus ille peccatorum confessione sollicitus, quam Pharisaeus meritorum enumeratione securus. Quamvis enim et ipse non sum sicut caeteri homines, injusti, no bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque longinquo stabat nec oculos ad caelum audebat leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: propitius esto mihi peccatori. senim ille pharisaeus tam sua sanitate, quam morborum alienorum comparatione gaudebat. Utilius autem illi erat, quoniam ad medicum venerat, ea de quibus aegrotabat, confitendo monstrare, quam dissimulare a vulneribus abscessit, quem non puduit ostendere quod dolebat. In rebus quippe visibilibus, ut excelsa quisque contingat, in excelsum erigitur: Deus autem cum sit omnium excellentissimus, non elatione, sed humilitate contingitur. Unde propheta dicit: Prope est Dominus his qui obtriverunt cor . Et iterum: Excelsus Dominus, et humilia respicit, et excelsa a longe cognoscit .
Abbreviated transcription (Latin):
scientes cõmomoneant᷑: Illi cognoscant: illi
In quo studio cõmuni: habuerunt quoq
diuisiones. & differentias sententiarum ꝓpri¬
arum: Communit᷑ om̃s philosophi studen
hendere uitam beatam: Hȩc una fuit causa
philosophandi: Sed puto quia hoc philo¬
sophi ȩciam nob̾cum cõmune habent: Si
enim ęciam a uob̃ queram quare in xp̃m
credideritis. quare. xpĩam facti fueritis: ue¬
ratiter michi omĩs homo respondet ꝓpter
uitam beatam: Appeticio igitur beatȩ uitȩ :

Expanded text:
scientes commoneantur; illi cognoscant, illi scientes commoneantur; illi cognoscant, illi in quo studio communi habuerunt quinque divisiones et differentias sententiarum propriarum. Communiter omnes philosophi studendhendere vitam beatam. Haec una fuit causa philosophandi: sed puto quod etiam hoc philosophi nobiscum commune habent. Si enim a vobis quaeram quare in Christum credideritis, quare christiani facti fueritis; veraciter mihi omnis homo respondet: Propter vitam beatam. Appetitio igi
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid tamen inanit̃ laborauit semina¬
tor ille uerborum: Ille uero si formidaret
irridentes. non ꝑueniret ad credentes: quo¬
modo seminator ille ȩuangłicus quem com¬
memorat dñs. Nam utiq hoc erat paulus:
Si trepidasset mittere semina. nec aliud ca¬
deret in uia. aliud inter spmas. aliud in
loca petrosa: nunquam semen posset ȩtiam
ad terram optimam ꝑuenire: Et nos semine¬
mus: spargamus: Corda p̃parate. fruccum
cum legeretur audiimus. quod quidam
ex philoᷤphis epicurireis et stoicis. confere¬
bant cum apło. Qui sint uł fuerint philoso¬
phi epicurei et stoyci. idẽ. quid senserint.
quid uerum esse putauerint: quid philoso¬
phando sectati sint. ꝓculdubio multi urm
nesciunt: S qm̃ cartagini loquimur: mul¬
ti sciunt: Audiunt ergo nos modo dicturos
uobis: Ad rem quippe ualde ꝑtinet quod
quod puto ẽẽ dicendum: Audiunt nos et nes¬
cientes. & scientes: Nescientes instruantur:

Expanded text:
. CAPUT II. Numquid tamen inaniter laboravit semina. CAPUT II. Numquid tamen inaniter laboravit seminator ille verborum? Ille vero si formidaret irridentes, non perveniret ad credentes: quomodo seminator ille evangelicus, quem commemorat Dominus nam utique hoc erat Paulus, si trepidaret mittere semina, ne aliud caderet in via, aliud inter spinas, aliud in loca petrosa; nunquam semen posset etiam ad terram optimam pervenire. Et nos seminemus, spargamus: corda praeparate, fructum cum legeretur audivimus, quod quidam ex philosophis Epicureis et Stoicis conferebant cum Apostolo. Qui sint vel fuerint philosophi Epicurei et Stoici, id est, quid senserint, quid verum esse putaverint, quid philosophando sectati sint, procul dubio multi vestrum nesciunt: sed quoniam Carthagini loquimur, multi sciunt. Adjuvent ergo modo nos dicturos vobis. Ad rem quippe valde pertinet, quod puto esse dicendum. Audiant nos et nescientes et scientes: nescientes instruantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam: Hoc annunciare int̾ suꝑbos
doos. quanti ꝑiculi fuerit urm̃ est cogi¬
dat. Hemq sermone facto audita illic̃
resurrectione mortuorũ quȩ precipue
fides ẽ. xp̃ianorum: alii irridebant: Dice¬
bant audem alii: Audiemus te de hoc it̾um.
Nec defuerunt qui crediderunt: atq in
eis nominabant᷑ quidam dionisius ario¬
pagites: idẽ. atheniensium principalis.
areospagos: atheniensium curia uocabat᷑.
Ꝙ mulier quedam nobilis et alii: Facta ẽ.
ergo loquente apło cripertita illa multitu¬
do ꝑ quoᷤdam gradus mira distinctione
disposita: irridentium. dubitantium. cre¬
dentium. Quidam enim ut scriptum au
dimus irridebant: quidam dicebant. au¬
diemus te de hoc icerum: Isti dubitantes
erant: Aliqui crediderunt: Et inter irri¬
dentes et credentes: medii sunt dubitantes:
Qui irridet: cadit: Iui credit: stat: Qui
dubitat: fluctuat: Audiemus te inqui
cum irridentib an staturi cum credentib

Expanded text:
sapientiam . Hoc annuntiare inter superbos sapientiam . Hoc annuntiare inter superbos et doctos quanti periculi fuerit, vestrum est cogitare. Denique sermone finito, audita illi resurrectione mortuorum, quae praecipua fides est Christianorum, alii irridebant; dicebant autem alii, Audiemus te de hoc iterum. Nec defuerunt qui crediderunt, atque in eis nominatur quidam Dionysius Areopagites, id est Atheniensium principalis Areopagos enim Atheniensium curia vocabatur; et mulier quaedam nobilis, et alii. Facta est ergo loquente Apostolo tripartita illa multitudo, per quosdam gradus mira distinctione disposita; irridentium, dubitantium, credentium. Quidam enim, ut scriptum esse audivimus, irridebant, quidam dicebant, Audiemus te de hoc iterum; isti dubitantes erant: aliqui crediderunt. Inter irridentes et credentes, medii sunt dubitantes. Qui irridet, cadit: qui credit, stat: qui dubitat, fluctuat. Audiemus te de hoccum irridentibus, an staturi cum credentibus