comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiduȩ. quaꝵ non nullȩ abiert̃ retro post
satanan: cũ luxuriatȩ fuerint in xp̃o: di
cere. Patrimoniolũ meũ cotidie perit: ma.¬
iorum hereditas dissipat᷑. Seruus contu¬
meliose locutͦ. imꝑium ancilla negle-¬
xit. Quis ꝓcedit ad publicũ. quis respon¬
debit ꝓ agroꝵ tributis: Paruulos meos
quis erudiet. uernulas quis educabit:
& hanc prohnefas causam opponunt
matrimonii. quȩ uel sola debuit nuptias
impedire. Suꝑducet mat̾ filiis ñ uitricũ.
sed hostẽ. Non parentẽ : sed tyrannum.
Inflãmata libidine. obluuscitur uterisui:
et int̃ paruulos. suas miserias nescientes
lugens: dudũ noua nupta componitur.
Quid obtendis patrimoniũ. Quid suꝑ¬
biam seruuloꝵ: Confitere turpitudinẽ.
Nulla idcirco ducit maritũ: ut cum
marito non dormiat. aut si certe libido¬
nstimulat: quȩ tanta insania. ẽ. IN
more scortorũ ꝓstituere castitatem:
ut augeanturꝰ diuitiȩ. ut ꝓpter rem

Expanded text:
viduae, quarum nonnullae abierunt retro post viduae, quarum nonnullae abierunt retro post Satanam, cum luxuriatae fuerint in Chricere: \'patrimoniolum meum cottidie perit, maiorum hereditas dissipatur, seruus contumeliose locutus est, imperium ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? paruulos meos quis erudiet? uernulas quis educabit?\' et hanc — pro nefas! — causam opponunt matrimonii, quae uel sola debuit nuptias inpedire. superducit mater filiis non uitricum, sed hostem, non parentem, sed tyrannum. inflammata libidine obliuiscitur uteri sui et inter paruulos suas miserias nescientes lugens dudum noua nupta conponitur. quid obtendis patrimonium, quid superbiam seruulorum? confitere turpitudinem.. nulla idcirco ducit maritum, \'ut cum maritcnon dormiat. aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur diuitiae et propter rem
Abbreviated transcription (Latin):
tur aduentus. Imitare ergo ce tu con-
urbe romana possidet bethleem. Nabes
opes. facile tibi ẽ indigentib uictꝰ sub.¬
sidia ministrare. Quod luxuriȩ parar¬
batur: uirtus insumat. Nulla nuptiaᷤᷤ
contẽptura: timeat egestatẽ. Redime
uirgines : quas in cubi culũ saluatoris
inducas. Suscipe uidudis: quas int̾ uir-¬
ginũ lilia. & martyrũ rosas. quasi quas¬
dam uiolas misceas. Pro corona spinea
inqua mundi xp̃s delicta portauit. ta¬
lia terta cõpone. Letetur & adiuuet uir
nobilissimus pat̾ tuus. discat afilia qđ¬
didicerat abuxore. Iã incanuit caput.
trement genȩ. dentes cadunt. & frontẽ
obscuramꝰ rugis arat. Uicina est mors
inforib. desiqͦnatur rogus ꝓpe. Uelimꝰ
nolimꝰ : senessumꝰ. Paret sibi uiaticũ.
qđ longo itineri necessariũ. ẽ: secũ por¬
det qđ inuitus dimissurus ẽ: immo
p̃mittat in celũ. quod nisi cauerit t̾ra
sumptura ẽ. Solent adolescentulȩ

Expanded text:
tur aduentus. imitare ergo et tu consatur aduentus. imitare ergo et tu consaurbe Romana possidet Bethleem. Habes opes, facile tibi est indigentibus uictus subsidia ministrare. quod luxuriae parabatur, uirtus insumat; nulla nuptias contemptura timeat egestatem. redime uirgines, quas in cubiculum saluatoris inducas, suscipe uiduas, quas inter uirginum lilia et martyrum rosas quasi quasdam uiolas misceas; pro corona spinea, in qua mundi Christus delicta portauit, talia serta conpone. laetetur et adiuuet uir nobilissimus, pater tuus; discat a filia, qdidicerat ab uxore. Jam incanuit caput, tremunt genua, dentes cadunt: et fronte ob senium rugis arata, vicina est mors in foribus; designatur rogus prope. Velimus, nolimus, senescimus. Paret sibi viaticum, quod longo itineri necessarium est. Secum portet, quod invitus dimissurus est; imo praemittat in coelum, quod si negaverit, terra sumptura est. 15. Solent adolescentulae
Abbreviated transcription (Latin):
bonos carpere. dũ peccantiũ multitudi.¬
ne putant culpam minui peccatorũ: sed
tam̃ cito ignis stipulȩ conquiescit. Exun¬
dans flãma de ficientib nutrim̃tis pau.¬
latim emoritur. Si anno pterito fama
mentita est: aut si certe uerũ dixit:
cesset uitiũ. cessabit & rumor. Hoc dico
non quod de te sinistrũ quid metuã. sed
quod pietatis affectu. etiã quȩ tuta sud̃
ptimescã. Osi uideres sororẽ tuã. & illud
sacri oris eloquiũ corã audire contin.¬
ger&. cerneres in paruo corpusculo in¬
gentes animos. audires totã ueteris et
noui testam̃ti supellectilem exilliu
corde feruere. Ieunia ꝓludo habet:
orationẽ ꝓdeliciis. tenet tympanum
in exẽplum mariȩ: et pharaone sub¬
merso. uirginũ choro p̃cinit. Cantemꝰ
dño. głose enim honorificatus ẽ: equũ
& ascẽnsorem ꝓiecit in mare. Has do¬
cet psaltrias xp̃o. has fidicinas erudit
saluatori. Sic dies. sic nox ducitur: &
oleo lampadis p̃parato. sponsi expecta.¬

Expanded text:
bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam minui peccatorum; sed tamen cito ignis stipulae conquiescit et exundans flamma deficientibus nutrimentis paulatim emoritur, si anno praeterito fama mentita est aut, si certe uerum dixit, cesset uitium, cessabit et rumor. haec dico, non quo de te sinistrum quid metuam, sed quo pietatis affectu etiam, quae tuta sunt, pertimescam. o si uideres sororem tuam et -illud sacri oris eloquium coram audire contingeret, cerneres in paruo corpusculo ingentes animos, audires totam ueteris et noui testamenti supellectilem ex illius corde feruere. ieiunia pro ludo habet, orationem pro deliciis. tenet tympanum in exemplum Mariae et Pharaone submerso uirginum choro praecinit: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem deiecit in mare. has docet psaltrias Christo, has fidicinas erudit saluatori. sic dies, sic nox ducitur et oleo ad lampadas praeparato sponsi expecta
Abbreviated transcription (Latin):
Si habes inpotestate rem tuã: uende.
Si on habes: ꝓice. Tollenti tunicam: &
palliũ relinquendũ ẽ. Scilicet nisi tu
semꝑ recrastinans. & diem de die trahets
tecum. & pedetentim tuas possessiun-¬
culas uendideris: non habet xp̃s unde
alat pauꝑes suos. Totũ do dedit: qui se
obtulit. Apłi nauẽ tantũ: & retia reli-¬
querunt. Uidua duo era mittit i
garophilatio : & p̃fertur chręsi diui-¬
tiis. Facile contẽpnit om̃ia: qui se
semper cogitat esse moriturum.

Expanded text:
si habes in potestate rem tuam, uende; si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu semper recrastinans et diem de die trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus interris: quoꝵ nobis scientia perse.¬
ueret in cęlo. Obuis de manib excipiã.
& ut inepte aliquid ac de hermagore tu¬
miditate effundam: quicquid quesieris.
tecũ scire conabor. Habes hic amantissi-¬
mũ tui frẽm eusebiũ. qui litterarũ tuaꝵ
michi grãm duplicauit: referens hone.¬
statem morum tuoꝵ. contẽptũ scłi. in.
fide amicitiȩ amorẽ xp̃i. Nam prudentĩa
& eloquii uenustatẽ. etiã absq illo ipsa
epła p̃ferebat. ꝑestina queso de : & herentĩ
insalo nauiculȩ funem. magis precide
quam solue. Nemo renuntiaturꝰ scło. bene
potest uendere quȩ contẽpsit ut uenderde.
Quic quid in sumptꝰ de tuo tuleris: pro lu¬
cro cõputa. Antiquũ dictũ ẽ. Auaro tã
de est quod habet: quam qđ non habet.¬
Credenti. totus mundꝰ diuitiarũ. Infide.¬
lis autẽ. etiam obolo indiget. Sic uiuiamꝰ
quasi nichil habentes. & om̃ia possiden¬
tes. Uictus atq uestitus : diuitiȩ xp̃ianoꝵ

Expanded text:
mus in terris quorum scientia nobis persemus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. nam prudentiam et eloquii uenustatem etiam absque illo ipsa epistula praeferebat. festina, quaeso te, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo renuntiaturus saeculo bene potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro conputa. antiquum dictum est: auaro tam deest, quod habet, quam quodnonhabet-credenti totus mundus diuitiarum estinfidelis autem etiam obolo indiget. sic niuamus quasi nihil habentes et omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptorem eoꝵ lucã ẽẽ medicũ. cuuis
laus est in euangłio: animaduertimus
parit᷑ om̃ia uerba illius. animȩ langud.
tis eẽ medicamina. Lacob. Petrus Iohes.
iudas. septẽ epłas ediderunt: quas t̾a¬
muisticas. tã succinctas. & breues parit̃
aclongas. breues in uerbis. longas in
sententiis: ut rarus non in earum lecti
inter hec uiuere. ista meditari. Nichil
aliud nosse. Nichil quȩrere. Nonne tibi
uidetur ĩa hic in t̾ris. regni oȩlesti
habitaculũ: Nolo offendaris in seris.¬
tuns scĩs. simplicitate & quasi uilitate uer¬
borũ: quȩ uel uitio int̾ pretũ. uł de indu.¬
stria sic ꝓlatę sunt: ut rusticã contionẽ
facilius inhorruerint. Et in una eademq¬
substantia: aliter doctus. alit̃ sentiret
indoctus. Nonsum tam petulans aut
hebes. ut hȩc me nosse pollicear: & eorũ
renuens: comitẽ spondeo. Petenti datur.
pulsanti aꝑitur : quęrens inuenit. Disca¬

Expanded text:
scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentis animae esse medicamina. Iacobus, Petrus, Iohannes, ludas septem epistulas ediderunt tam mysticas quam succinctas et breues pariter et longas: breues in uerbis, longas in sententiis, ut rarus non in earum lectioec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem facilius instruersententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. Non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens invenit. Disca
Abbreviated transcription (Latin):
implesse quod uolui. Audiuimꝰ tantũ
quid nosse quid cupere debeamꝰ : ut & nos
quoq possimꝰ dicere. Concupiuit anina
mea desiderare iustificationes tuas i
om̃i tempore. Ceterũ socraticũ illudimn¬
pletur in nobis. Hoc tantũ scio. qd̾ nescio
Tangam & nouũ breuit testamentum.
Natheus. marcus. Lucas. ioħes. quadriga
dñi & uerũ cherubin. qđ int̃pretatur
scientie multitudo: ꝑ totũ corpꝰ oculati
sunt. Scintillȩ micant: discurrunt
fulgura. pedes habent rectos: & insub.¬
lime tendentes. Terga pennata: & ubiq
uolitantia. tenentes se mutuo sibiq
Paulus apłs ad septẽ seribit ȩccłias. Octa.¬
ua enĩ ad hebreos: aplerisq extranume.¬
rum ponitur. Tunotheũ instruit ac
titũ philemonẽ ꝓfugituio famulo dep̃¬
catur. Suꝑ quo tacere melius puto: qua
pauca scribere. Actus apłoꝵ Nudã qui¬
dem sonare uident᷑ historiã. & nascen.¬
tis eccłȩ infantiã texere. Sed si nouerimꝰ

Expanded text:
implesse quod volui. Audivimus tantum implesse quod volui. Audivimus tantum quid nosse quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent se mutuo sibique Paulus apostolus ad septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. super quo tacere melius puto quam pauca dicere. Actus apostolorum nudam quidem sonare uidentur historiatn et nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam iungit &ꝰ xp̃m: sc̃arũq nuptia¬
rũ dulce canit epitalamiũ. Hester in
ȩccłȩ typo popłm lib̾at de periculo. &
int̾fecto aman. qui int̾pretat᷑ iniqͥtas:
partes conuuiui & diẽ celebrem mittit
in posteros. Paraly pomenon liber. idẽ
instrum̃ti ueteris epitoma. tantus ac
talis ẽ: ut absq illo siquis scientiã scrip.¬
turarum sibi uoluerit arrogare. se ip¬
sum irrideat. Per singula quippe no.¬
mina iuncturasq uerborum. & p̃ter¬
missȩ in regũ libris tangunt᷑ historiȩ:¬
& innumerabiles explicantur euange¬
lii questiones. Her dras & Neemias.
adiutor iuidelicet &ł consolator adño:
inunii uolum̃ artant᷑. Instaurant templũ:
muros extruunt ciuitatis. Om̃ĩsq illa tur.¬
ba popłi redeuntis inpatriã. & descriptio
sacerdotũ leuitarũ isrłis. ꝓselitoꝵ. ac per
singulas familias muroꝵ & turriũ opera
raptũ. excessisse modũ epłȩ: & tam̃ non

Expanded text:
clesiam iungit et Christum sanctarumque nuptiaclesiam iungit et Christum sanctarumque nuptiarum dulce canit ἐπιθαλάμιον. Esther in ecclesiae typo populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et dissacerdotum, Levitarum, Israelis proselytorum, ac per singulas familias murorum ac turrium opera raptum, excessisse modum epistolae, et tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
magͥnum ẽ nomen meũ ingentib.
& in om̃i loco sacrificatur. & offertur
nomini meo oblatio munda. E saiam.
ieremiã. ezechihel. danihel quis
possit uł intelligere uł exponere.
Quoꝵ primꝰ non ꝓpħiam michi iui.¬
detur texere: sed euangłium. Scđ̾s
uirgam nuceã. oe ollam᷑ succensam a
facie aquilonis: & paruũ expoliatum
sius colorib. & quadruplex. diuersis
cipia & finẽ tantis habet obscuritatibꝰ
inuoluta: ut apud hebreos ipsȩ partes
dũ exordio geneseos ante annos trigm¬
ta non legantur. Quartꝰ uero qui ex¬
conscius. &e totius mundi philosophiȩ¬
historicus. lapidem p̾cisum de monte
sine manib: & regna omĩa subuer-¬
tentẽ. claro sermone ꝓnuntiat.
Dauid symphonides: nr̃ pyndarus
& alceus. flaccus quoq. catullus. &
serenus xp̃m lyra ꝑsonat: & in deca.¬
cordo psalterio. ab inferis excitat re-¬
surgentẽ. Salomon pacificꝰ & amabilis
dñiꝰ mores corrigit. Naturã docet. ex¬

Expanded text:
magnum est nomen meum in gentibus magnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diucipia et finem tantis habet obscuritatibus involuta, ut apud Hcum exordio geneseos ante annos XXXta non legantur. 4 et exconcius et tocius mundi philoφιλοι̐στωρ, lapidem praecisum de monte sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum lyra personat I et in decacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, ec
Abbreviated transcription (Latin):
piscium. & heuilatũ a secunda: & con-¬
tritionẽ acollib. Indicat quoq heiula¬
tũ habitatorib pilȩ: quia conticuit
om̃is popłs chanaan. disꝑierunt uni-¬
uersi. qui inuoluti erant argento. Ag.¬
geus festiuus & lȩtꝰ. qui semĩnauit in
lacrimis ut ingaudio meteret: destru-¬
ctum templum reȩdificat. diñq
patrem inducit loquentẽ. Adhuc unũ.
modicũq. & egomouebo cęlũ & terrã.
&& mare &e aridam. Et mouebo om̃s gen¬
tes: & ueniet desideratꝰ cunctis gentib
Tacharias memor dñi sui multiplex in
a sinistris lampadis cernit & dextris.
dissipatas quadrigas exephraim. & equũ
de ierłm. pauꝑem regẽ uaticinetur:
& p̃dicet sedentẽ suꝑ pullũ filiũ asinȩ
subiugalis. Malachias aꝑte & infine
om̃ium ꝓpħarũ : de abiectione isrł.
ce uocatione gentiũ. N on est michi
ait uoluntas in uobis dicit dñs exer-¬
cituũ: & munꝰ non suscipiã de manu
urã Abortu enĩ solis usq ad occasum:

Expanded text:
ium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex ina sinistris lampadis cernit et a dextris: dissipatas quadrigas ex Ephraim, et equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi, ait, uoluntas in uobis, dicit dominus exercituum, et munus non accipiam de manu uestra. ab ortu enim solis usque ad occasum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere : & spadonũ exercitu p̃eunte.
tat licere qđ libet. Omĩa licent: sed ñ
omĩa expediunt. Nec ꝓcurator cala.¬
mistratꝰ. Nec formosus collactaneus.
lateri tuo. Interdũ animꝰ dominarũ &
ancillarũ udicatur. Scarũ uirginum
ox uiduarũ societatẽ. appete. Et si sermo.
ne ddeuites. Tantaq confabulandi fiditua
fit: ut intrante alio nec paueas. NEc
erubescas. Speculũ mentis ẽ. facies.
o&& taciti ocłi cordis fatentur archanum.
Uidimꝰ nuꝑ ignominiosũ ꝑ totũ orbem
uolitasse. or ȩt᷑as. & cultus. & habitus.
& incessus. indiscreta societas. exquislte
epulȩ. regius apparatus. Neronis et.
sardan ap̃alli nuptias loquebant᷑. Alior
uulnꝰ. nr̃a sit cautio. ꝑ estilente flageꝰ¬
lato: stultus sapientior erit. Sc̃s amos
impatientiã non habet. Palsus rumos¬

Expanded text:
procedere et spadonum exercitu praeeunte uprocedere et spadonum exercitu praeeunte utat licere, quod libet. omnia quidem licent, sed non omnia expediunt. nec procurator calamistratus nec formosus conlactaneus lateri tuo: interdum animus dominarum ex ancillarum habitu iudicatur. sanctarum uirginum et uiduarum societatem adpete et, si sermocine deuites tantaque confabulandi fiducia sit, ut intrante alio nec paueas nec erubescas. speculum mentis est facies et taciti oculi cordis fatentur arcana. uidimus nuper ignominiosum per totum orientem uolitasse: et aetas et cultus et habitus et incessus, indiscreta societas, exquisitae epulae, regius apparatus Neronis et Sardanapalli nuptias loquebantur. aliorum uulnus nostra sit cautio; pestilente flagellato stultus sapientior erit. sanctus amor inpatientiam non habet; falsus rumo
Abbreviated transcription (Latin):
Amorẽ moniliũ atq gẽmarũ. sericarũq
uestiũ: transfer ad scientiã scripturarum.
Ingredere t̾rã reꝑmissionis. lacte & melle
manantẽ. comede similã & oleũ. Uestire
cũ ioseph. uariis indum̃tis. ꝑforent᷑ aures
tuȩ cũ ierłm sermone. ut p̾ciosa ex illis
nouarũ segetũ grana dependeant. Nabes
sc̃m exuperium ꝓbatȩ ętatis & fidei. qui
te monitis suis frequent̃ instituat. Fac
tibi amicos de iniquo mãmona : qui te
recipiant in ȩt̾na tab̾nacula. Illis tribue
diuitias tuas. qui non phasides aues.
sed cibariũ panem coemant. qui fainem
expellant. non qui augeant auaritiam.
uesti. & esurientẽ ciba: ȩgrotantẽ uisita.
Quotiens cũq inanũ excendis: xp̃m co.¬
gita. caue Ne nie idicante dño. tu alie.¬
nas diuitias augeas. Iuuenũ consortia¬
fuge. Comatulus. comptꝰ. atq lasciuus.
domus tuȩ tecta ñ uideant: Cantor pe¬
latur ut noxius. Fidicinas &e psaltrias.

Expanded text:
amorem monilium atque gemmarum sericarumque amorem monilium atque gemmarum sericarumque uestium transfer ad scientiam scripturarum. ingredere terram repromissionis lacte et melle manantem, comede similam et oleum, uestire cum Ioseph uariis indumentis, perforentur aures tuae cum Hierusalem sermone dei, ut pretiosa ex illis nouarum. segetum grana dependeant. habes sanctum Exsuperium probatae aetatis et fidei, qui te monitis suis frequenter instituat. Fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula. illis tribue diuitias tuas, qui non Phasides aues, sed cibarium panem coemant, qui famem expellant, non qui augeant luxuriam. iuesti, esurientem ciba, aegrotantem uisita. quotienscumque manum extendis, Christum cogita. caue, ne mendicante domino tuo alienas diuitias augeas. Iuuenum fuge consortia. comatulos, comptos atque lasciuos domus tuae tecta non uideant. cantor pellatur ut noxius; fidicinas et psaltrias
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse de uasculo: Qui infirmꝰ estͦ. olera:
manducet. Ardorq corporũ. ftigidiorib
epulis temperandus ẽ. Si autem tres
pueri & danihel. legumunub uescebant᷑.
pueri erant. Nec ad sartaginẽ uenerant.
in qua rex babilonius senes iudices fri.¬
xit: Nob non corporũ cultꝰ. qui in illis¬
excepto priuilegio grȩ di. ex huiꝰ cemodi
cibis enituerat. sed animȩ iuigor querit᷑.
quȩ carnis infirmitate fit fortior. Inde ẽ
quod ñnulli uitã publicam appetentiũ
in medio itinere corrirunt. dum solam
abstinentiã carniũ putant. & leguminibꝰ
onerant stomachũ: quȩ moderate par¬
ceq sumpta innoxia sunt. Et ut quod
sentioloquar. Nichil sic inflãmat cor-¬
pora. & titillat membra genitalia. Nisi
indigestus cibus ructusq conuulsus.
& semꝑ uenter esuriens : triduanis ieui.¬
nuis p̾fertur. Et multo melius ẽ cotidie
parũ. quã raro satis sumere. Pluuia
pectoris tui hoc sub temine impleueris.
miã inuiis plurib. considera. ut ad

Expanded text:
et in alio loco: Qui infirmus est ait, holera manducet —ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. Si autem tres pueri et Daniel leguminibus vescebantur, pueri erant, necdum ad sartiginem venerant in qua rex Babylonius senes iudices frixit. Nobis non corporum cultus, qui in illis—excepto privilegio gratiae Dei—ex huiusce modi cibis enituerat, sed animae vigor quaeritur, quae carnis infirmitate fit fortior. Inde est, quod nonnulli vitam pudicam adpetentium in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnium putant et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. Et ut, quod sentio, loquar, nipora, aut titillat membra genitalia, sicut indigestus cibus ructusque convulsus. et venter semper esuriens triduanis jejuniis praeferatur. Et multo melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. Pluvia pectoris tui hoc subtegmine impleverimiam in uiis pluribus, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
attrahentẽ supplicia peccatorib : & fa
mem in t̾ra. Non famẽ panis neq sitĩ aquȩ.
sed audiendi uerbũ dei. Abdias qui inter¬
p̃tatur seruus dñi. ꝑtonat contra edom.
& sanguineũ & t̾renum: fratris quoq
iacob semꝑ ȩmulũ. hasta ꝑcutit spiritali.
Ionas columba pulchebrima. Naufragio
suo passionẽ dnĩ p̃figurans mundũ ad
penitentiã reuocat. & sub nomine ni¬
niue. salutẽ gentib nuntiat. Micheas
de morasthi.coheres xp̃i. uastationem
annuntiat filiȩ latronis: & obsidionẽ
ponit contra eã. quia maxillã ꝑcusserit
iudicis isrł. Naum. consolator orbis
increpat ciuitatẽ sanguinũ: & post
euersionẽ illius loquitur. Ecce super
montes pedes euangłirantes. & annun¬
tiantes pacẽ. Abacuo. luctator fortis
rigidus. stat suꝑcustodiã suã : & figit¬
gradum suꝑ munitionẽ. ut xp̃m iNͦ
cruce contem pletur & dicat. Operuit
cȩlos gła eius: & laude eius plena est

Expanded text:
adtrahentem suppladtrahentem supplmem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionem illius loquitur: ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super custodiagradum supra municionem, ut ipsum in cruce contempletur. Et dicit: Operuit celos gloria eius, et laudis eius plena est
Abbreviated transcription (Latin):
filios: & adulterã cubiculo clausa ma-¬
riti. multo tempore sedere uiduam.
& subueste lugubri.iuiri ad se reditum
p̃stolari. Iohelꝰ filius phatuhel describit
terram duodecĩ tribuũ. eruca. bruco.
locusta. rubigine uastante consũptã:
& post euersionẽ prioris popłi. effusũ
iri sp̃msc̃m suꝑ seruos dĩ oe ancillas:
id est suꝑ centũ uiginti credentiũ no¬
mina. Et effusum iri in cęnaculo syon:
qui centũ uiginti ab unousq ad quin
pastor & rusticus. o ruborũ moras
distringens : paucis uerbis explicari
ñpotest᷑. Quis enĩ digne exprimat tria
& quatuor scelera damasci. garȩ. tyri.
idumeȩ. filioꝵ ãmon. & moab & septi¬
mo octauoq gradu iudȩ &e isrł. Hic
loquitur ad uaccas pingues. quȩ sunt
in monte samariȩ: & ruiturã domum
maiorẽ minorẽq testatur. Ipse cernit
fictorẽ locustȩ. & stantẽ dñm suꝑ murũ
litũ. uł amantinũ. & uncino pomorum

Expanded text:
filios et adulteram cubiculo clausam mafilios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi e sanctum super seruos dei et ancillas, id est super centum uiginti credentium nomina, et effusum iri in cenaculo Sion, qui centum uiginti ab uno usque ad quipastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ egd ipse. & oculi mei conspecturi sus
& non alius. Reposita ẽ. hȩc spes mead
isinu med. Uleniam ad iesum naue.
ty pum dñi. non solũ ingestis. uerũ &
in nomine: Transiordanen bostiũ regna
subuertit: diuidit terrã uictori popłoᷤ.
In udicũ libro. quot principes populi:
tot figure sunt. Ruth moabitis. ysaiȩ
tuo. & in occisione saul: ueterẽ legem
abolitã monstrat. Porro insadoch. atq
dauid. Noui sacerdotii. nouiq imꝑii
sacram̃ta testatur. Malachim: id est
tertius & quartꝰ liber regũ. asalomone
usq ad iechoniã. & ab ieroboam filio
nabath.usq ad osee. qui ductus ẽ in
describit isrł. Si historiã respiciasᷤ. uer¬
ba simplioia sunt. Si in litteris sensum
latentem. eccłe paucitas. & hereticoꝵ
contra eccłam bella narrantur. Duodec̃i
ꝓpħȩ inunius uoluminis angustias
coartati. multo aliud quã sonat inlit¬
tera pfigurãt. Oscȩ crebro nominat
epbraim: samariam. ioseph. ierrahel.
& uxorem fornicarĩa. & fornicationiᷤ

Expanded text:
sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo ein Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. Ruth Moabitis de Moabituo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
quo singula sacrificia. immo singulȩ pȩne
sillabe. & uestes aaron: & totus ordo leui.¬
ticus. spirant cȩlestia sacram̃ta. Numen
quoq scda lex. & euangłicȩ legis p̃figura¬
tio. Nonne sic ea habet᷑ quȩ priorasu̾nt.
ut tam̃ noua sint omĩa : Deueterib huc¬
usq moyses: hucusq pentatheucus. quo
misteria suo sermone cõplectitur: Pros
incipit. uersu labit᷑. pedestri sermone fi¬
det̾minat. Singula in eo uerba: plena
sunt sensib. Et ut de ceteris sileam: re.¬
surrectionem corporum sic ꝓpħat. ut
muillus de ea uel manifestuis. uel cautur
scripserit. Scio inquit qđ redẽptor ms
uiuit: & in nouissimo die de t̾ra surectu

Expanded text:
quo singula sacrificia, immo singulae pene quo singula sacrificia, immo singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus iae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone fiat. singula in eo uerba plena sunt sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia. quasi grande sit. & non uitio.¬
sissimũ dicendi genus. de prauare sententiaᷤ.
& aduoluntatẽ suã scripturã trahere repu¬
gnantẽ. Quasi non legerimꝰ homeri &
sine xp̃o possumꝰ dicere xp̃ianũ. quia scri¬
pserit. iam redit & uirgo. redeunt satur.¬
nia regna. iam noua ꝓgenies cęlo demitat᷑
alto. Et patrẽ loquentem ad filiũ: Natȩ
meȩ uires. mea magna potentia solus.
Et post uerba saluatoris incruce: talia
ꝑstabat meniorans fixusq manebat.
Puerilia sunt hȩc. & circulatorũ ludo sum¬
lia: docere quod ignores. immo ut cum sto.¬
macholoquar: ne hoc quidem scire quod
nescias. Uidelicet manifestissima ẽ genesis
inqua de creatura mundi. de exordio ge.
neris humani. de diuisione t̾rȩ. de confusi.¬
one linguarũ & gentiũ: usq ad exitum
scribit᷑ hebreoꝵ. Patet exodus: cum decẽ
plagis. cum decalogo. cũ misticis diuinisq
p̃ceptis. In prompͦtu leuiticus liber: in

Expanded text:
testimonia, quasi grande sit et non uitiotestimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocesine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatuneris humani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in
Abbreviated transcription (Latin):
manu administrant᷑. Agricolȩ. cementa¬
rii. fabri metalloꝵ. lignorũq cesores:
lanarii quoq. &e fullones. & ceteri qͥuariã
supellectilẽ & uilia opuscula fabricant:
absq doctore non possunt eẽ qđ cupiunt.
Quod medicorũ est ꝓmittunt medici.
tractant fabrilia. fabri. Sola scripturarũ
scientia. ẽ: quã sibi om̃s passim uendicess.
Scribimꝰ in docti. doctiq poemata passim.
Hanc garrula anus. delirus senex. hanc
sophista uerbosus: hanc uniuersi presu.¬
munt. l acerant. docent: ante quã discaũ.
Alii adducto suꝑcilio. grandia uerba tru.¬
tinantẽs: int̾ mulierculas de sacris lit.¬
teris philosophantur. Alii discunt proh
pudor afeminis: quod iuiros doceant. Et
Taceo de meis similib. qui si forte adscrip.¬
turas sc̃as post scłares litteras uenerint:
& sermone cõposito aurẽ popłi mulserint:
quicquid dixerint. hoc legem dei putant.
Nescire dignant᷑ quid ꝓpħetȩ. quid apłi
senserint: sed ad sensũ suũ congrua aptad

Expanded text:
manu administrantur. agricolae, caementalii, fabri, metallorum lignorumque caesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbabo. Uera sapientia ꝑdet falsã sapi¬
enͣtiã. Et quaquã stultitia p̃dicationis
incruce sit: damen paulus sapientiam
loquitur int̾ ꝑfectos. Sapientiã autẽ non
scłi huiꝰ: Neq principũ scłi istius qui de-¬

Expanded text:
reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapireprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
menti. Et qui ad iustitiã erudiunt mul¬
tos: quasi stellȩ in ꝑpetuas ęt̃nitates.
sur paulus apłs electionis uas: Nempe
quia uas legis: & scripturarũ sc̃arum ar.¬
mariũ. Pharis ȩi stupent in doctrina
dni: mirantur in petro & iohanne. quo.¬
modo legem sciant: cũ lit teras ñ di dice
Duodecĩ annos saluator impleuerat :¬
& in tẽplo senes de quęstionib legis int̃.¬
rogans. magis docet. dũ prudenteR
int̾rogat. Nisi forte rusticũ petrũ. rusticũ
et si imperitꝰ sermone : non tamen scientia.
Ioħes rusticus. piscator indoctꝰ. et unde¬
uox illa obsecro. In principio erat uerbum.
oł uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ:
Aot oc. grece multa significat. Nam et
uerbũ ẽ & ratio. & supputatio. & causa uniꝰ¬
cuiꝰq rei ꝑ quã sunt singula quȩ subsistut:
quȩ unuiersa rectę intelligimus in xp̃o.
Hoc doctus plato nesciuit: Hoc demosthe
nes eloquens ignorauit. Perdã inquit sapi.¬
entiã sapientiũ:. & intellectũ prudentiũ

Expanded text:
d iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerduodecim annos saluator inpleuerat et in templo senes de quaestionibus legis interrogans magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum etsi inperitus s e rmone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator, indoctus? et unde illa, obsecro: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum? λόγος Graece multa signiverbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Platnes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium
Abbreviated transcription (Latin):
dere de lege. In deuteronomio legius.
Int̾roga patrẽ tuũ & annuntiabit tibi.
centesimo octauo decimo. Cantabiles mͥ
erant iustificationes tuȩ in loco peregri.¬
nationis meģ. Et in descriptione uiri ui¬
sti. cũ eũ arbori uitȩ. dauid quȩ esset
in paradiso cõpararet: int̾ ceteras uirtuteᷤ
etim hoc intulit. in lege dm̃ uoluntas eiꝰ:¬
& in lege eiꝰ meditabitur die ac nocte.
Danhel infine sacratissimȩ uisionis. ius-¬
tos ait fulgere quasi stellas. & intelli.¬
gentes iad est doctos: quasi firmamentũ.
Yides quantũ distent iusta rusticitas. &
docta iustitia: Ali stellis. alii cęlo cõ.¬
parantur. Quãquã iuxta hebraica ue-¬

Expanded text:
dere de lege. et in Deuteronomio legimus: interroga patrem tuumetadnuntiabittibi, centesimo octauo decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel in fine sacjatissimae uisionis iustos ait fulgere quasi stellas et intellegentes, id est doctos, quasi firmamentum. aides, quantum distent inter se iusta rusticitas et docta iustitia? alii stellis, alii caelo conparantur, quamquam iuxta Hebraicam ue
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ sin roma non traxerat: unius ho.¬
minis fama ꝑduxit. Habuit illa ȩtas
in auditũ om̃ib scłis celebrandumq
miraculũ. ut urbem tantã ingressi:
aliud extra urbẽ quȩ rerent. Apolloniꝰ
siue ille magus ut uulgus loquitur.
siue philosophus. ut prͦ thagorici tra
opulentissima indie regna pẽnetrauit:
archam in throno sedentẽ aureo. & de
tantali fonte potantẽ. inter paucos
discipulos. de natura. de morib. ac syde¬
rum cursu audiret docentẽ. Inde per

Expanded text:
onem sui Roma non traxerat, unius hoonem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradopulentissima Indiae regna penetravit: arcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter paucos discipulos, de natura, de motibus, ac siderum cursu audiret docentem: inde per
Abbreviated transcription (Latin):
tua michi munuscula ꝑferetis.
detulit & suauissimas lit teras.
que in principio amicitiarum
utilitas reifamiliaris. non p̾sentia
tantũ corporũ. Non subdola & pal.¬
pans adulatio: sed dñi timor & diui-¬
narũ scripturarũ studia conciliant.
Legimus in ueterib historus quosdã
lustrasse ꝓuincias. Nouos adisse popłos.
maria transisse. ut eos quos ex libris
nouerant: coram quoq uiderent. Sic
pythagoras memphiticos uates. sic
plato egyptũ & architam tarentinũ.
eandemꝰq oram italiȩ quȩ quondam
grecia dicebatur: laboriosissime ꝑagra.¬
uit. Ut qui athenis magister erat &
potens. cuiusq doctrinas achademiȩ
grmnasia ꝑsonabant. fieret peregr̾mnꝰ
atq discipłs: malens aliena uerecumnde
discere. quam sua impudent̾ ingerere.
Deniq dum litteras quasi toto fugien-¬
tes orbe ꝑsequitur: captus a pyratis.
&e uenundatus. etiã tyranno crudelis.
se fuit. Ad titum liuiũ lacteo eloquen¬
tiȩ fonte manantẽ: de ultimis hispa.

Expanded text:
tua mihi munuscula perferens, detulit et suavissimas litteras, quae a principio amicitiarum,utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondamsime peragravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundatus, etiam tyranno crudelissise fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae fonte manantem, de ultimis Hispani
Abbreviated transcription (Latin):
tiã nouerant. oculũ ꝓ oculo. Dentem pro
dente. ulcisci nituntur in iuriã: & imitari
heliam ad cuius uocem duos pente contarcos
militũ iqnis assumpserat : dicuntq ad
celo. econsumat eos: Dulchre. uis inqui.¬
unt dieimius. Nã &e helias dixerat. si homo
di sum: ignis descendat de cȩlosuꝑ uos.
¶rgo ut apłoꝵ sermo efficientiã habeat:
uoluntatis est dni. Nisi enĩ ille iusserit.:
frustra dicunt apłi. ut ignis descendat
suꝑeos. Et quodãmodo uerbis aliis hoc
loquuntur. Si ad serui heliȩ iniuriam
ignis descendit ecelo. & non samaritas
sed iudeos consumpsit incendiũ. quanto.
magis ad contẽptum filii dĩ in impios sama.¬
ritas Aebet flamma seuire : Eregione
dnis qui non adudicandum uenerat sed
ad saluandũ: non in potestate. sed inhumi.¬
litate: Non in patris gła. sed in hominie
uilitate. increpat eos. quod non memineris
doctrinȩ suȩ. & bonitatis euangelicȩ. in

Expanded text:
tiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro tiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad ndat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat de caelo super uos. ergo, ut apostolorum sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et bonitatis euangelicae, in
Abbreviated transcription (Latin):
id est ad hostessuos quod audierant a disci.¬
pulis eiꝰ qui ad p̃parandũ hospitiũ uenerans.
uideum eẽ cognoscunt. & quasi uidȩũ atꝙ
alienũ. &r eum qui adinimicos ꝑgeret susci¬
pere noluerunt. Quã quã & alia nob̾ subi.¬
ciatur intelligentia. quoduoluntatis dñi
fuerit non suscipi a samaritis. quia festinabat
cupatus susceptione samaritica. & doctrina
gentis illius: passionis differret diem. ad
quam uenerat sustinendã. nde dicit & in
alio loco. Non ueni nisi ad oues ꝑditas do¬
mus istł Et apłis precepit. ciuitates sama-¬
ritanoꝵ non intrabitis: uolens tollere
ocea e sionẽ ꝑsecutionis iudaicȩ. ne postea
dicerent. crucifiximꝰ eũ: quia se inimicis
nr̃is & hostib unxerat. Facies igitur eius
intelligentiã non receperunt eũ samaritȩ.
quia festinabat ingredi ierłm. Ut autem
non reciperent: fuit dñicȩ uolunitatis. De.¬
niq apłi in lege uersati inqua tantũ usti¬

Expanded text:
id est ad hostes suos, quod audierant a disciid est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat cupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iusti
Abbreviated transcription (Latin):
cat. quia & ioħes p̃cursor dñi angłs appel.¬
latus ẽ. Cumq in gressi ẽẽnt uicũ samariȩ
ut p̃pararent ei : Non susceperunt illum.
quia facies eius erat uadens in irłm. hosti¬
li int̃ se samaritani atq iudȩi. discordant
odio. Et cum om̃s oderint gentes. ꝓprio
contra se furore bachantur. dum utriq
de legis possessione contendunt. Et in tan¬
tum se mutuo ꝑsequuntur: ut postquã
iudei debabylonia sunt reuersi. ȩdificatio¬
nẽ templi samaritani impedierint. Cũq
uellent &x ipsi cũ eis ȩdificare templũ.
responderunt iudȩi. Non licet nobis & uob̾
edificare domũ dñi. Deniq ꝓsũma iniuria
pharisei exꝓbrant dñm. Nonne demoniũ
habes & samaritanus es : Et in parabola
de ierłm descendentis iericũ: samaritanꝰ
ponitur. ꝓsigno atq miraculo: quodmalus
benefecerit. Adputeũ de samaritana scriptũ
est. Non enĩ coutuntur samaritani iudeis.

Expanded text:
cat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appelcat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum ut praepararent ei, non susceperunt illum: quia facies ejus erat vadens in Jerusalem. Hostili inter se Samaritani atque Judaei discordant odio, et cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de Legis possessione contendunt, et intantum se mutuo persequuntur, ut postquam Judaei de Babylonia sunt reversi, aedificationem Templi, Samaritani semper impedierint. Cumque vellent et ipsi cum eis aedificare Templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
plerentur dies assumptionis eius. ut
pascha celebraret de quo dixerat. Deside.¬
rio desideraui hoc pascha comedere uo.¬
biscũ: & bibere calicẽ de quo ait. calice
quẽ dedit miobi pater non bibã illum:
omnẽq doctrinam suam patibulo robora¬
ret. Iuxta illud quod scriptũ ẽ. cũ exaltatꝰ
fuero. omĩa traham ad me. Obfir. hmatio¬
ne enĩ & fortitudine opus ẽ: ad passionẽ
sponte ꝓperantis. Unde & erechieli cui di¬
xerat ds̃. fili hominis in medio scorp̾onũ
tu habitas: & ne timeas eos. Obfirmaui
inquit faciem tuã. & dedi faciẽ tuã ȩreã.
& frontẽ tuã ferreã. ut si forsitan surre.¬
xisset contra eũ malleus uniuersȩ derrȩ:
quasi incude durissima resisteret. malleũq
contereret: de quo scriptũ ẽ. Quomodo
confractus ẽ & contritus malleus uniuersȩ
terrȩ : Et misit nuntios. idest angłos ante
faciem suã. Iustũ enĩ erat. ut di filio: an¬
geli ministrarent. Siue angłos apłos uo¬

Expanded text:
plerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauine enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uo
Abbreviated transcription (Latin):
Approyinqͣnte salute: appropinqͣt
temptato. pharao dimissus ab
isrł ꝑsequit᷑ isrł. diabolus cõtẽp¬
tus surgit in scandala.

Expanded text:
Appropinquante salute, appropinquat tentatio. Pharao dimissus ab Israel, persequitur Israel: diabolus contentus, surgit in scandala.