comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genera qͣndoq imucem ꝑmisceri: ⁊ hic
quẽ assignauimus ꝓpͥetatum modus alt̾¬
utra ꝑmixtione confundi. Nr̃m autem
fuit hoc loco ad euidentiam doctrmȩ sin¬
guloꝵ ꝓpͥa docere: incħominꝰ quid ꝯmu¬
ne qͥd simile haberent ostendere. Quod
uix soli ꝑfecti ad om̃ĩa sex contẽpla¬
tionũ genera ꝓficiunt. Capłm .x.

Expanded text:
genera quandoque invicem permisceri, et hic genera quandoque invicem permisceri, et hic quem assignavimus proprietatum modus alterutra permistione confundi. Nostrum autem fuit hoc loco ad evidentiam doctrinae singulorum propria docere, nihilominus quid commune, quid simile haberent ostendere. CAPUT X. Quod vix soli perfecti ad omnia sex contemplationum genera proficiunt. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
a rõcinando colligit: sic illud sublimiꝰ
duoꝵ infimoꝵ uidet᷑ infra rõcinatio¬
nem descend̾e. nec tam̃ infra illam sub¬
sistere: qͥa alia solet ꝑ ymaginationem
rep̾sentare: & alia rõcinando colligere.
Itemq sic̃ illud inferius duoꝵ medioꝵ
solet infra simplicem intelligentiam de¬
scend̾e atq fubfistere: sic illud inferuis
infimoꝵ duoꝵ solet se ad rõnem habere.
Nam os illud solis illis intendit. qͦ mens
ex ymaginatione rõcinando colligit: ꝙ
istud solis illis quȩ ꝑ sensum ymagina¬
tiomi imp̃ssit. Non aũt hoc pͥmum &s
infimũ contemplationis genus iccirco
infra rõnem uł potius rõcinationem
subsistere dr qͣsi irrationabile ⁊ om̃ino
contͣ rõnem ẽẽ uideat᷑. cum ꝑ inrentio¬
nem seu etiam ꝑ dispositionem rõmi
consentaneum facile conuincat᷑. s qd in
eo ur dictum ẽ qͣntum ad eiꝰ ꝓpͥetatem
attinet nicħ rõcinando colligit᷑. Solent
tam̃ hȩc qͦ distinximus contẽplationum

Expanded text:
ud sublimius duorum infimorum videtur infra ratiocinationem descendere, nec tamen infra illam subsistere, quia alia solet per imaginationem repraesentare, et alia ratiocinando colligere. Itemque, sicut illud inferius duorum mediorum solet infra simplicem intelligentiam descendere atque subsistere, sic illud inferius infimorum duorum solet se ad rationem habere. Nam et ex imaginatione ratiocinando colligit, et istud solis illis quae per sensum imaginationi impressit. Non autem hoc primum et infimum contemplationis genus idcirco infra rationem vel potius ratiocinationem subsistere dicitur quasi irrationabile et omnino contra rationem esse videatur cum per intentionem, seu etiam per dispositionem rationi consentaneum facile convineatur. Sed quod in eo, ut dictum est, quantum ad ejus proprietatem attinet nihil ratiocinando colligitur. Solent tamen haec quae distinximus contemplationum
Abbreviated transcription (Latin):
minus iocunditatis suȩ spectaculo li¬
benter immorat᷑. dũ semꝑ studet uel
in id ipsum sepe redire. uł in eodem
aiutius tmmobilit̾ ꝑmanere. Audi
de illo contẽplationis modo. qͥ qͦdam¬
mͦ fieri solet ante & retro. Ibant ani¬
malia ⁊ reu̾tebant᷑: in similitudinem
fulguris choruscantis. Accipe & de il¬
lo ꝑ quẽ anmus in diu̾sa rapit᷑ ⁊ nc̃
in hanc partem nunc in illam discur¬
rendo mira agilitate in ꝯtͣria agitat᷑.
Fulgebunt iusti: & tanqͣm scintillȩ
in arundineto discurrent. Illum qͥ
quasi sursum ⁊⁊ deorsum fit: ꝑaucis
qͥ uelut in girum ducit᷑. ꝓpħica illa
uoce admonens qua dicit᷑ MLeua
in circuitu oculos tuos ⁊ uide. Tunc
au̾t contẽplationis radus uelut uno
in loco immobilit̾ figitur: qͣndo illud
abacuc in semetipso quilibet exꝑitur.
minando uł diffiniendo documus:
suꝑest ut eam ꝑ species diuidamꝰ: & qͦt
sint genera contemplationũ conseq̃n

Expanded text:
nimus jucunditatis suae spectaculo linimus jucunditatis suae spectaculo libenter immoratur, dum semper studet, vel in ipsum saepe redire, vel in eodem diutius immobiliter permanere. Audi de illo contemplationis modo qui quodammodo fieri solet ante et retro: Ibant animalia et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis . Accipe et de illo per quem animus in diversa rapitur, et nunc in hanc partem, nunc in illam discurrendo mira agilitate in contraria agitatur: Fulgebunt justi, et tanquam scintillae in arundineto discurrent . Illum qui quasi sursum et deorsum fit, paucis qui velut in girum ducitur, prophetica illa voce admoneris qua dicitur: Leva in circuitu oculos tuos; et vide . Tunc autem contemplationis radius velut in uno loco immobiliter figitur, quando illuc Habacuc in semetipso quilibet experiturrminando, vel definiendo docuimus. Superest ut eam per species dividamus, et quot sint genera contemplation
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetate pspicienda atq miranda contẽ¬
plantis intentio libent̾ immorat᷑. S
ne uerba nr̃a humanam philosophiã
uideant᷑ redolere uł a catholice doctri¬
ne plano simplicitatis tenore disced̾e:
cõmodius fortasse dicemus qͥa ascende
&s descend̾e. ire ⁊ redire. nunc huc nẽ
illuc declinare. mͦ in circutum ꝑgere.
uł tandem in uno herere: nichil aliud
fit qͣm sũma agilitate nc̃ de unis ad sũ¬
ma. uł suminis ad una. nc̃ de pͥmis ad
nouissima. uł nouissimis ad pͥma. mͦ de
disparib ad disparia meritoꝵ uł p̾mi¬
orum genera m̃te tͣnsire. mͦ circũstan¬
tia uł coberentia cuiꝰq rei curiosã ꝑ¬
lustratione circũspicere: uł tandem ali¬
qͣndo in alicuius speculationis nouita¬
te. nouitatisq ammiratione animum
saciare. Uides certe qͦd & suꝑuis locuti
sumus quomͦ contẽplationis nr̃e ne¬
gocium semꝑ uixta aliqͥd suspenditur
atq ꝓtrahitur: dũ contemplantis a¬

Expanded text:
proprietate perspicienda atque miranda contemproprietate perspicienda atque miranda contemplantis intentio libenter immoratur. Sed, ne verba nostra humanam philosophiam videantur redolere, vel a catholicae doctrinae plano simplicitatisque tenore discedere commodius fortasse dicemus, quia ascendere et descendere, ire et redire, nunc huc, nunc illuc declinare, modo in circuitum pergere, vel tandem in uno haerere nihil aliud sit quam summa agilitate, nunc de imis ad summa vel summis ad ima, nunc de primis ad novissima vel novissimis ad prima, modo de disparibus ad disparia meritorum vel praemiorum genera mente transire, modo circumstantia vel cohaerentia cujusque rei curiosa perlustratione circumspicere, vel tandem aliquando in alicujus speculationis novitate, novitatisque admiratione animum satiare. Vides certe quod et superius locuti sumus, quomodo contemplationis nostrae negotium semper juxta aliquid suspenditur atque protrahitur, dum contemplantis a
Abbreviated transcription (Latin):
ad id qͦd sciri oportet. nc̃ a maiori. nunc
a minori argum̃tum trahit. Modo au¬
tem in hanc mͦ in oppositam partem di¬
uertit. & contͣrioꝵ noticiam ex contͣrio¬
rum scientia elicit: ꝙ ꝓuario oppositoꝵ
modo rõcinationis suȩ executionẽ uari¬
are consueuit. Aliqͣndo in anteriora cur¬
rit. ⁊ subito in post̾iora redit: dũ mͦ ex
effectib. mͦ ex causis.⁊ qualib cũq antece¬
dentib uł conseq̃ntib cinꝰlibet rei mo¬
dum uel qͣlitatem dep̾hendit. Qnͣdoq
uͦ quasi in girum speculatio nr̃a ducit᷑.
dũ uncuiq rei qͦ sint cũ multis cõmu¬
nia considerant᷑: dum ad unam quãli¬
bet rem det̾minandam nc̃ a similib nc̃
a similit̾ se habentib. seu cõmunit̾ acci¬
dentib racio trabitur & assignatur.
Tunc au̾t in uno eodemq loco
considerationis nr̃e defixio quasi immo¬
bilis sistitur: qͣndo in qualicũq rei ẽẽ uł

Expanded text:
ad id quod sciri oportet nunc a majori, nunc ad id quod sciri oportet nunc a majori, nunc a minori argumentum trahit. Modo autem in hanc, modo in oppositam partem divertit, et contrariorum notitiam ex contrariorum scientia elicit, et pro vario oppositorum modo ratiocinationis suae exsecutionem variare consuevit. Aliquando in anteriora currit, et subito in posteriora redit, dummodo ex effectibus, modo ex causis et qualibuscunque antecedentibus, vel consequentibus cujuslibet rei modu quasi in gyrum speculatio nostra ducitur, dum unicuique rei quae sint cum multis communia considerantur, dum ad unam quamlibet rem determinandam nunc a similibus, nunc a similiter se habentibus seu communiter accidentibus ratio trahitur et assignatur. Tunc autem in uno eodemque loco considerationis nostrae defixio quasi immobilis sistitur, quando in qualiscunque rei esse, vel
Abbreviated transcription (Latin):
agere eosdemq excursus atq recursus
diutina freq̃ntatione continuiare. atq
ꝓtrahere. Uidere licet alia quomͦ se in gi¬
rum flectunt:  qͣm subito uł qͣm sepe
eosdem uł similes. minc aũt paulo lati¬
ores. nc̃ paulo contractiores circuitus re¬
petunt: & semꝑ in idipsum ibunt. Hide¬
re licet alia quomͦ tremulis alis sepeq re¬
u̾beratis se in uno eodemq loco duitus
suspendunt. & mobili se agitatione qͣsi
immobilit̾ figunt: & ab eodem suspensi¬
onis suȩ loco diu multũq herentia peni¬
tus ñ recedunt: ac si oꝑis ⁊ instantiȩ suȩ
executione ꝓrsus uideant᷑ exclamare &
dicere bonum ẽ nos hic esse. ¶I uxta
hoc sane ꝓpositarum similitudinũ exem¬
plar contẽplationis nr̃ȩ uolatus multifor
de inferiorib ad sũma. nc̃ de suꝑioribus
ad ima ascendit ⁊ descendit. & nc̃ de par¬
te ad totum. nc̃ de toto ad partem con¬
siderationis sue agilitate discurrit: &

Expanded text:
agere, eosdemque excursus atque recursus agere, eosdemque excursus atque recursus diutina frequentatione continuare atque protrahere. Videre licet alia quomodo se in gyrum flectunt et quam subito, vel quam saepe eosdem, vel similes, nunc autem paulo latiores, nunc paulo contractiores circuitus repetunt, et semper in idipsum redeunt. Videre licet alia quomodo tremulis alis saepeque reverberatis se in uno eodemque loco diutius suspendunt, et mobili se agitatione quasi immobiliter figunt, et ab eodem suspensionis suae loco diu multumque haerentia penitus non recedunt, ac si operis et instantiae suae exsecutione prorsus videantur exclamare et dicere: Bonum est nos hic esse . Juxta hoc sane propositarum similitudinum exemplar contemplationis nostrae volatus multiformde inferioribus ad summa, nunc de superioribus ad ima ascendit et descendit, et nunc de parte ad totum, nunc de toto ad partem considerationis suae agilitate discurrit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ille contemplationis
radius semꝑ ex am¬
mirationis magni¬
tudine uixta aliqͥd
suspendat᷑. non tnͣ
uno modo semꝑ nec uniformit̾ id agi¬
tur. Nam uiuacitas illa intelligentiȩ
uni contẽplantis animo mira agilitate
mͦ it atq redit: mͦ se quasi in girum fle¬
ctit: mͦ aũt se quasi ad unũ colligit. &
uelut immobilit̾ figit. ¶uiꝰ sane
rei formã si recte ꝑpendimus: in celi uo¬
latilib cotidie uidemꝰ. Uideas alia nũc
se ad altiora attollere: nc̃ se in inferiora
demergere: & eosdem ascensionis descen¬
sionisue suȩ modos sepuis repetere. Ui¬
deas alia nunc dextrorsum. nc̃ sinistror¬
sum diu̾tere: q nͣc in hanc nunc uͦ in
illam partem declinando. in anteriora
parum uł pene nichil se ꝓmouere: et
easdem discursuum suoꝵ uicissitudines
multa instant᷑ia multiplicit̾ reiterare.
Uideas alia sub magna festinantia se m
ant̾iora extendere. s mox sub eadem ce¬
leritate in post̾iora redire: ꝙ sepe idipsũ

Expanded text:
ille contemplationis radius semper ex admirationis magnitudine juxta aliquid suspendatur, non tamen uno modo semper nec uniformiter id agitur. Nam vivacitas illa intelligentiae in contemplantis animo mira agilitate modo it atque redit, modo se quasi in gyrum flectit, modo autem se quasi ad unum colligit, et quasi immobiliter figit. Hujus sane rei formam si recte perpendimus, in coeli volatilibus quotidie videmus. Videas alia nunc se ad altiora attollere, nunc se in inferiora demergere, et eosdem ascensionis descensionisve suae modos saepius repetere. Videas alia nunc dextrorsum, nunc sinistrorsum divertere, et nunc in hanc, nunc vero in illam partem declinando in anteriora parum, vel pene nihil se promovere, et easdem discursuum suorum vicissitudines multa instantia multipliciter reiterare. Videas alia sub magna festinantia se in anteriora extendere. Sed mox sub eadem celeritate in posteriora redire, et saepe idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uestigamus: s libere mens nr̃a huc il¬
luoq discurrit. qͦ eam in hoc spectacu¬
loꝵ genere ammiratio rapit. ¶ Scdm
aũt contemplationis genus ẽ quod in
ymagine qͥdem consistit. scd̾m rõnem
tam̃ format᷑ atq ꝓcedit: qͦa fit qͣndo ad
mum contẽplationis genus ꝑtinere iã
diximus. rõnem q̃rimus  inuenimus:
immo inuentã ⁊ notam in consid̾atio¬
nem cũ ammiratione adducimꝰ. In illo
itaq res ipsas: in ipso earum utiq raci¬
onem. ordinem. dispositionem. ⁊ umiꝰ¬
cuiꝰq rei causam. modum. & utilitatẽ.
runamur. speculam᷑. miramur. Hȩc

Expanded text:
vestigamus, sed libera mens nostra huc ilvestigamus, sed libera mens nostra huc illucque discurrit, quo eam in hoc spectaculorum genere admiratio rapit. Secundum autem contemplationis genus est quod in imaginatione quidem consistit, secundum rationem tamen formatur atimum contemplationis genus pertinere jam diximus, rationem quaerimus et invenimus, imo inventam et notam in considerationem cum admiratione adducimus. In illo itaque res ipsas, in isto earum utique rationem, ordinem, dispositionem et uniuscujusque rei causam, modum et utilitatem rimamur, specu
Abbreviated transcription (Latin):
maginationem: secundum ẽ in ymagi¬
natione scđ̃m racionem: tercium ẽ in
ratione scđm ymaginationem: quar¬
tum ẽ in racione ⁊ scđm racionem. qͥn¬
tum ÷ supra rõnem. s ñ pret̾ racionem:
sextum supra rõnem. ⁊ uidet᷑ eẽ pret̾
rõnem. Duo itaq sunt in ymaginatio¬
ne. duo in rõne. duo in intelligentia.s
In imaginatione contemplatio nr̃a tũc
ꝓculdubio u̾satur. qͣndo rerum istarum
uisibilium forma & imago in considatio¬
nem adducit᷑ : cum obstupescentes atten¬
dimus. ⁊ attendentes obstupescimꝰ corpo¬
ralia ista qͦ sensu corꝑeo haurimus. qͣm
sint multa. qͣm magna. qͣm diu̾sa. qͣm
pulchra. uł iocunda: o in his om̃ib cre¬
atricis illius suꝑessentie potentiam.
sapientiam. munificentiam mirando
ueneramur: & uenerando miramur.
Gunc aũt contemplatio nr̃a in ymagi¬
natione uersat᷑ i scd̾m solam imagnia¬
tionem formatur: qͣndo nichil argu¬
mentando querimꝰ. uł rõcinando in¬

Expanded text:
maginationem. Secundum est in imaginatione secundum rationem. Tertium est in ratione secundum imaginationem. Quartum est in ratione et secundum rationem. Quintum est supra, sed non praeter rationem. Sextum supra rationem, et videtur esse praeter rationem. Duo itaque sunt in imaginatione, duo in ratione, duo in intelligentia. In imaginatione contemplatio nostra tunc procul dubio versatur, quando rerum istarum visibilium forma, et imago in considerationem adducitur, cum obstupescentes attendimus, et attendentes obstupescimus, corporalia ista quae sensu corporeo haurimus quam sint multa, quam magna, quam diversa, quam pulchra vel jucunda, et in his omnibus creatricis illius superessentiae potentiam, sapientiam, munificentiam mirando veneramur, et venerando miramur. Tunc autem contemplatio nostra in imaginatione versatur, et secundum solam imaginationem formatur, quando nihil argumentando quaerimus vel ratiocinando in
Abbreviated transcription (Latin):
mamentũ capit. & ab ymagmabilium
ꝓpͥetate inuestigationis & assertionis su¬
ȩ rõnem trabit. ¶ Quartum genꝰ
contẽplationis ẽ qͦd in rõne ⁊̃ scđm raci¬
onem format᷑ : qͦd utiq fit qͣndo semoto
om̃is ymaginationis officio. solis illis am¬
mus intendit qͦ ymaginatio ñ nouit:
s qͦ mens ex rõcinatione colligit uł ꝑ rõ

Expanded text:
mamentum capit, et ab imaginabilium proprietate investigationis et assertionis suae rationem trahit. Quartum genus contemplationis est quod in ratione et secundum rationem formatur: quod utique fit quando, semoto omni imaginationis officio, solis illis animus intendit quae imaginatio non novit, sed quae mens ex ratiocinatione colligit, vel per
Abbreviated transcription (Latin):
nem in inuisibilium rerũ speculatio.¬
nem subleuam᷑. Hȩc uͦ speculatio in ra¬
tione consistit: qͥa his solis qͦ ymagina¬
tionem excedunt ꝑ intentionem & in¬
uestigationem insistit: qͥa solis inuisibi¬
lib intendit. & his solis maxime quȩ
ꝑrõnem comp̾hendit. S scđm ymagina¬
tionem iccirco formari dicit᷑ qr ex rerũ
uisibilium ymagine in hac speculatio¬
ne similitudo trahit᷑: unde in rerũ in¬
uisibilium inuestigationẽ animus ad¬
iuuet᷑. Et recte qͥdem hȩc contemplaci¬
o in rõne qͥdem s scdm ymaginationẽ
ẽẽ dicit᷑ qͣmuis rõcinando ꝓmouet᷑: qͥa¬

Expanded text:
rerum invisibilium speculationem sublevamur. Haec vero speculatio in ratione consistit, quia his solis quae imaginationem excedunt per intentionem et investigationem insistit quia solis invisibilibus intendit his solis maxime quae per rationem comprehendit. Sed secundum imaginationem idcirco formari dicitur quia ex rerum visibilium imagine in hac speculatione similitudo trahitur, unde in rerum invisibilium investigatione animus adjuvetur. Et recte quidem haec contemplatio in ratione quidem, sed secundum imaginationem esse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
recte tam̃ in ymaginatione consistere
dicit᷑: qr quicqͥd in ea rõcinando queri¬
mus uł inuenimꝰ. ad illa ꝓculdubio ac¬
cõmodamus. qͦ in ymaginatione u̾samꝰ:
dũ circa ea ⁊ ꝓpter ea rõcinationi insi¬
sui stimus. ¶Sercium contẽplationis ge¬
nus ẽẽ diximus qͦd in rõne scd̃m yma¬
ginationem format᷑. Hoc aũt contem

Expanded text:
 in imaginatione consistere dicitur, quia quidquid in ea ratiocinando quaerimus, vel invenimus ad illa procul dubio accommodamus quae in imaginatione versamus dum circa ea et propter ea ratiocinationi insistimus. Tertium contemplationis genus esse diximus quod in ratione secundum imaginationem form
Abbreviated transcription (Latin):
ta est gͦ auglica natura: et ex hoc ca¬
lice potata. Aliis uãq ꝑculpam ca¬
dentibꝰ & confirmatis imnalo. aliis
ꝑ grãm stantib et ꝯfirmatis ibono.
utriq exuuo diuine iusticie calice
potati sunt: s illi de fece. ifti de uino
mero sufficient̃ inebriati sunt. Fac¬
ta postinodũ humana natura sum¬
lit et ipsa de dñi calice bibitura: s
quia ipsa ꝑculpam cecidit de uino me¬
ro potare digna non fuit. Quid ergo
faciet iustus et suauis dñs: Scit ip¬
se quid faciat: cuiꝰ sapientie ũ ẽ mune¬
rus. Quia gͦ peccauit de uino mero ei
ñ dedit: qͥa aut̃e alio impellente per
negligentiã cecidit: de fece eam ĩbria¬
re miscdit noluit. Moto gͦ calice fe¬
cem cũ uino miscuit: et ex eo usq mͦ
pleuꝰ mixto ꝑmansit. De hoc iixto
homo potatur. nam abuntio usq ad

Expanded text:
ta est ergo angelica natura, et ex hoc cata est ergo angelica natura, et ex hoc calice potata. Aliis namque per culpam cadentibus et confirmatis in malo, aliis per gratiam stantibus, et confirmatis in bono. Utrique ex uno divinae justitiae calice potati sunt. Sed illi de faece, isti de vino mero sufficienter inebriati sunt, facta postmodum humana natura, similiter et ipsa de Domini calice bibitura. Sed quia ipsa per culpam cecidit, de vino mero potare digna non fuit. Quid ergo faciet justus et suavis Dominus? Scit ipse quid faciat, cujus sapientiae non est numerus. Quia ergo peccavit, de vino mero ei non dedit, quia autem alio impellente per negligentiam cecidit, de faece eam inebriare misericorditer noluit. Moto ergo calice faecem cum vino permiscuit, et ex eo usque modo plenus misto permansit. De hoc ergo misto homo potatur: nam ab initio usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
innullo oꝑe suo metas equitatis ex¬
cedit. Hic ẽ ille calix in quo bibit
dñs m̃s. non ille ioseph egypto tm̃
p̃latus: s ille cui data est om̃is po¬
testas incelo ⁊int̾ra. Ex hoc gͦ bibit.
qr illud ei suauit sapit. illud eum
admodũ delectat qͦd iusticia ꝯmen¬
dat. Hic est calix inqͦ auguriari so¬
let. quia iusticie sue examine. etiã
occulta nr̃a pensat. unc calice
ĩmanu tenet: qr tusticiã suã ĩ oꝑe
exercet. Alii quide hũc nou ĩ inanu.
s ut ille beniamin insacculo portãt.
qͥa quid iustũ sit scientia app̃hendũt.
sed quod ꝑmemoriã tenent ĩ oꝑe uõ
ostendunt. De hoc quẽ dixiuiꝰ calice
domini pͥmum in ebriata est angłica
uatura: postea potata. qͣnͣdoq aut̃e
inebrianda. uatura humana. Habu¬
it enu ut suꝑiꝰ dictum ẽ hic calix fe¬
ceui & uinũ merum sunul qͥdẽ. sed
uon ꝑmixtum. Nam uiuũ merum
ĩsũmo. fecẽ autẽ habebat ĩ uno. Fac¬

Expanded text:
in nullo opere suo metas aequitatis exin nullo opere suo metas aequitatis excedit. Hic est ille calix in quo bibit Dominus meus, non ille Joseph Aegypto tantum praelatus; sed ille cui data est omnis potestas in coelo et in terra. Ex hoc ergo bibit, quia illud ei suaviter sapit. Illud enim admodum delectat quod justitia commendat. Hic est calix in quo augurari solet, quia justitiae suae examine etiam occulta nostra pensat. Hunc calicem in manu tenet, quia justitiam suam in opere exercet. Alii quidem hunc non in manu, sed ut ille Benjamin in sacculo portant, quia quid justum sit scientia apprehendunt, sed quod per memoriam tenent, in opere non ostendunt. De hoc quem diximus Domini calice, primum inebriata est angelica natura, postea potata, quandoque autem inebrianda natura humana. Habuit enim, ut superius dictum est, hic calix faecem: et vinum merum, simul quidem, sed non permixtum. Nam vinum merum in summo, faecem autem habebat in imo. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
merũ insũmo. fecem inimo. nã hoc
ĩuasis uarus cotidie uidemꝰ.
lx gͦ uini meri dicit᷑. ut qͥd uise pꝰ
habuerit euident̃ osteudat᷑: sed cum
plenũ mixto eum postinodu scͥptura
dicat. manifeste uinuit᷑. qͥd inse mͦ
contiueat. Satis patet ꝑ se qͣm con¬
uenient̃ dictum sit. fexeiꝰ. non calix
fecis. cũ tam̃ calix meri pͥus dictus
sit. Hec uixta expositionẽ littere
p̃locuti sumꝰ. nunc qͥd inhis u̾bis
mysticũ lateat queramus. alix
dñi iusticia. iunum merũ. iocundi¬
tas sola. fex amaritudo summna.
mixtum: iuncta simł et ꝑmpxta
bona & mala. Uerum: et̃na feli¬
citas. fex. sempitna infelicitas. ix¬
tum: exꝓsꝑis et aduersis: temꝑał
mutabilitas. Rec om̃ia ex dñi cali¬
ce ꝓpinant᷑. qr aiusto creatore nil
uͥ iuste agitur. & a iusto rectore oĩ
Aiuste mod̾antur. Caucẽ itaq in
manu dñs tenet: quia cũ sit dñs
cui nemo audeat dicere. cur ita faciᷤ.

Expanded text:
merum in summo, faecem in imo. Nam hoc merum in summo, faecem in imo. Nam hoc in vasis vinariis quotidie videmus. Calix ergo vini meri dicitur, ut quid in se prius habuerit evidenter ostendatur: sed cum plenum misto eum postmodum Scriptura dicat, manifeste innuitur quid in se modo contineat. Satis patet per se quam convenienter dictum sit, faex ejus, non calix faecis, cum tamen calix meri prius dictus sit: haec juxta expositionem litterae praelocuti sumus. Nunc quid in his verbis mysticum lateat quaeramus. Calix Domini, justitia, vinum merum, jucunditas sola, faex amaritudo summa, mistum, juncta simul, et permista bona et mala. Merum aeterna felicitas, faex sempiterna infelicitas. Mistum ex prosperis et adversis temporalis mutabilitas. Haec omnia ex Domini calice propinantur, quia a justo Creatore nil nisi juste agitur, et a justo rectore, omnia juste moderantur. Calicem itaque in manu Dominus tenet, quia cum sit Dominus cui nemo audeat dicere, cur ita facis,
Abbreviated transcription (Latin):
uini meri plenꝰ nuxto. Et̃
incliuauit ex hoc ĩ hoc. ue¬
exinauita. Si diligent̃ atrendums.
tria in hoc dm̃i calice inueuimiꝰ: me¬
rum. fecem. nuxtũ. Nam si fex de
calice ñ esset: fex eiꝰ hoc ẽ calicis nõ
dixisset. Et uidet᷑ quidẽ in his u̾bis
queda contͣrietas esse: unnio qͥdd̃a
omuino impossibile uident᷑ uerba
ꝓponere. Nam si habet hic calix ui
uł mixtum᷑. Nam si forte qͥs dicat
eũ hab̾e̾ uinũ merũ insummo. fecem
ĩ imo. mixtum uͦ inmedio. contͣdicit
ei qui dicit. eum pleuũ mixto. Sed
addiu̾sa tẽpora referri pot̃: qͦd de ħ
calice dñi dictum est. Merũ itaq ui¬
num calix iste habuit: unde & eũ
calicẽ uini meri appellauit. quomͦ
cophinum stercoris. canistrũ arimoꝵ.
ex eo quod unũ qͦdq uise continere
soleat scͥptura appellare consueuit.
Sed qͥa uon dicit eũ plenũ mero. quem¬
adinodũ postea plenũ mixto. sumul
eũ priꝰ uinũ merum et fecem ꝯtine̾
recte utiq dice̾ possumꝰ. S uiuũ

Expanded text:
plenus misto, et inclinavit ex hoc in hoc: Veexinanita. Si diligenter attendimus, tria in hoc Domini calice invenimus, merum, faecem, mistum. Nam si faex de calice non esset, faex ejus hoc est calicis non dixisset: et videtur quidem in his verbis quaedam contrarietas esse, imo quiddam omnino impossibile videntur verba proponere. Nam si habet hic calix vinfaecem et mistum? Nam si forte quis dicat eum habere vinum merum in summo, faecem in imo, mistum vero in medio, contradicit ei qui dicit eum plenum misto. Sed ad diversa tempora referri potest, quod de hoc calice Domini dictum est. Merum itaque vinum calix iste habuit, unde et eum calicem vini meri appellavit, quomodo cophinum stercoris canistrum azymorum ex eo quod unumquodque in se continere soleat Scriptura appellare consuevit. Sed quia non dicit eum plenum mero quemadmodum postea plenum misto, simul cum prius vinum merum, et faecem continere recte utique dicere possimus, sed vinum
Abbreviated transcription (Latin):
mali melius non expectant. sic boni qͥ¬
dem quod semel accepunt. auittere
nou formidant. S quia iusticia in
hominibꝰ uecdu fixa est. & pars neu¬
tra inueutro confirmata est. calix as¬
sidue inouetur: nam ĩnemine adhuc
iusticia mobilis figit᷑. Nam qͥ ĩ iustus
ẽ potest conuerti: et qͥ iustus est potest
ꝑuerti. Item qui bonus põt fieri me¬
lior: & qui malus est potest fieri peior.
Nam qͥ sordidus ẽ pot̾ adhuc sordescẽ.
quod est incalice adinferiora descen¬
de̾. similit qui iustus ẽ pot̃ adhuc
iustificari. quod est adsuꝑiora cali¬
cis efferri. Et quousq hoc fit non
bibunt nͥ de turbido: qͥa calix ĩ mai
exinanita. Qmuuis modo ꝑmixta
sit cũ uino mero. et calix plenus sit¬
in ixto: fex tam̃ eiꝰ uouẽ ex inanita.
Sam post qͣm omĩa cõsumabunt᷑. & si¬
cut modo angłi tandẽ homines hi in
bono. illi ĩ malo confirinabunt᷑. ca¬
lix moueri desinet. & fex ad calicis

Expanded text:
mali melius non exspectant, sic boni quimali melius non exspectant, sic boni quidem quod semel acceperunt amittere non formidant. Sed quia justitia in hominibus necdum fixa est, et pars neutra in neutro confirmata est, calix assidue movetur: nam in nemine adhuc justitia immobilis figitur. Nam qui injustus est potest converti, et qui justus est potest perverti. Item qui bonus est potest fieri melior, et qui malus est potest fieri pejor. Nam qui sordidus est, potest adhuc sordescere, quod est in calice ad inferiora descendere. Similiter qui justus est, adhuc potest justificari, quod est ad superiora calicis efferri, et quousque hoc fit, non bibunt nisi de turbido, quia calix in manu exinanita, quamvis modo permista sit cum vino mero, et calix plenus misto; faex tamen ejus non est exinanita. Nam postquam omnia consummabuntur, et sicut modo angeli, tandem homines, hi in bono, illi in malo confirmabuntur, calix moveri desinet, et faex ad calicis
Abbreviated transcription (Latin):
nare ex hoc uihoc. Et ũ inuenit᷑ usq
hodie qui in hac uita de dñi calice in¬
ebrietur uino mero: quia calix inma¬
nu dñi plenꝰ mixto. Nũqͣm hic sola
leticia. niuiquã hic sola tͥsticia. quia
siue insiumno. siue ĩuno calicis ꝑuix¬
ta sũt ista. Uide pisces uiaqua pluui¬
alibꝰ undis turbata. siue ascendant si¬
ue adescendant sursũ et deorsum: nil
uͥ turbidum iuueniunt. nil nͥ tͣbidum
bibunt. Sic homines ascendũt usq ad
celos & descendunt usq ad abysos: qr
ubiq bibunt detͣbido. quia calix ĩma¬
lni dñi plenꝰ mixto. alix eiũ dñi ad¬
huc inmotu ẽ: et idcͥco purũ facere
ĩi potest. Qnͣdui calix mouet᷑ fex non
descendit. s ꝑmiscetur. & inde imxtũ
efficitur. Ois scire quomͦ calix hic in
motu sit. ut merum ppinare ñ possit.
Angłi quidẽ quia isti in bouo. illi iuia¬
lo confirinati sunt. in ꝑmixtũ utiq a¬
lii merũ alii fecem biberunt: & sicut

Expanded text:
nare ex hoc in hoc, et non invenitur usque nare ex hoc in hoc, et non invenitur usque hodie, qui in hac vita de Domini calice inebrietur vino mero, quia calix in manu Domini plenus misto. Nunquam hic sola laetitia, nunquam hic sola tristitia, quia sive in summo, sive in imo calicis permista sunt ista. Vide pisces in aqua pluvialibus undis turbata, sive ascendant, sive descendant sursum et deorsum, nil nisi turbidum inveniunt, nil nisi turbidum bibunt. Sic homines ascendunt usque ad coelos et descendunt usque ad abyssos, et ubique bibunt de turbido, quia calix in manu Domini plenus misto. Calix enim Domini adhuc in motu, et idcirco purum facere non potest. Quandiu enim calix movetur faex non descendit, sed permiscetur, et inde mistum efficitur. Vis scire quomodo calix hic in motu sit, ut merum propinare non possit. Angeli quidem quia isti in bono, illi in malo confirmati sunt, impermistum utique alii merum, alii faecem biberunt; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione releuat᷑. uia calix in
manu dñi plenꝰ mixto. Si gͥ in om̃ibꝰ
et usq ifinẽ scłi hec incissitudinũ
alt̾natio custodit᷑. manifestũ ẽ qͣm
recte calix dũi mixro plenus ẽẽ per¬
hibetur. Si gͥ ꝑturbaris noli defice̾.
si consolaris noli securus esse. Qyia
ĩ clinauit ex hoc inhoc. In die maloꝵ
memento bonoꝵ. ꝙr indie bonoꝵ me¬
mor sis maloꝵ. qͥa inclinauit ex hoc
in hoc. Ecce uideo uasire ꝑfusium ex
dñi calice: et repletum a maritudiẽ.
Fuacuat᷑ iterũ uas ire deqͦ plenume¬
rat: et replet᷑ ex eo uas iniscđie. Cur
hoc obsecro nͥ quia ille calicem tenet¬
qͥ. inclinauit ex hoc in hoc: Iterũ aspi¬
cio uas ire repletũ oleo tẽꝑalis leticie.
et ducit in bono dies suos: & habet
interim qͦ adpacem suã sunt. & sub¬
ito inclinat᷑. et quo repletũ erat effũ¬
ditur. et eodẽ leticie oleo uas iniscđie¬
rat hec rerũ alt̾nantium uarietas. qͣn¬
diu ille qͥ calic̃e tenet ũ cessat incli¬

Expanded text:
atur, quia calix in manu Domini plenus misto. Si igitur in omnibus, et usque in finem saeculi haec vicissitudinum alternatio custoditur, manifestum est, quam recte calix Domini misto plenus esse perhibeatur. Si igitur perturbaris, noli deficere; si consolaris, noli securus esse. Quia inclinavit ex hoc in hoc. In die malorum memento bonorum, et in die bonorum memor sis malorum, quia inclinavit ex hoc in hoc. Ecce video vas irae perfusum ex Domini calice, et repletum amaritudine. Evacuatur iterum vas irae de quo plenum erat, et repletur ex eo vas misericordiae. Cur hoc, obsecro, nisi quia ille qui calicem tenet inclinavit ex hoc in hoc? Iterum respicio vas irae repletum oleo temporalis laetitiae, et ducit in bono dies suos, et habet interim quae ad pacem suam sunt, et subito inclinatur, et quo repletum erat effunditur, et eodem laetitiae oleo vas miserirat haec rerum alternantium varietas quandiu ille, qui calicem tenet non cessat incli
Abbreviated transcription (Latin):
terre. qui ũ tuent insius peccatis ꝑ¬
seuerare. Bibent aut̃e boni tunc de ui¬
no mero. sed soli mali de sola fece. ut
nulli deinceps bono sit male. et uulli
malo sit bene.

Expanded text:
terrae qui non timent in suis peccatis perseverare. Bibent autem boni tunc de vino mero; sed soli mali de sola faece, ut nulli deinceps bono sit male, et nulli malo sit bene.
Abbreviated transcription (Latin):
cabis. beatꝰ es⁊ bene tͥ erit. Exr huniꝰ¬
modi ramis salubriũ ꝯsiliorum.
subtiliumq intelleciium fructus
ꝓdeunt:. cum ꝑ multa exꝑimenta
utittum exertiua. hominem ad
disc̾tionis ⁊ sc̃ie ꝑfectionem erudi¬
unc. Q ulta enĩ q̃ ꝑ inuestigationẽ
ñ possumus. ꝑ exꝑientiam pleniꝰ
⁊ certiꝰ ad discimꝰ. Hinc ilid̾ psal¬
niste. A mandatis tus intellexi.
Amandans intelligit. qͥ ex eo qdͣ
agit. ad maioram intelligentiam
ꝓficit. Hinc ẽ qd̃ alias scribitur:
In intellectib manuum suarũ de¬
durit eos. In intellectib manitũ
suarũ alium dedurit. qͥ aduiam
uitatis qͣm ꝑ oꝑum exꝑimenta didicit.
certis. ꝓfectuum gradib dirigit.
Parua ⁊ parum certa ẽ illa scientia:
qͣm non adiuuat ⁊ confirmat rerũ
expientia. Hinc ẽ qd̾ ꝑ sapientem dr̃
Qui nonẽ exꝑtus patica recognoscit.
Non solum aut̃ exboms qͣ agius.
uerum etiam ex malis q̃ sustinemus.

Expanded text:
cabis, beatus es, et bene tibi erit . Ex hujuscabis, beatus es, et bene tibi erit . Ex hujusmodi ramis salubrium consiliorum subtiliumque intellectuum fructus prodeunt, cum per multa experimenta virtutum exercitia hominem ad discretionis et scientiae perfectionem erudiunt. Multa enim quae per investigationem non possumus, per experientiam plenius et certius addiscimus, hinc illud Psalmistae: A mandatis tuis intellexi . A mandatis intelligit qui ex eo quod agit ad majorem intelligentiam proficit. Hinc est quod alias scribitur: In intellectibus manuum suarum deduxit eos . In intellectibus manuum suarum alium deducit, qui ad viam veritatis quam per operum experimenta didicit certis profectuum gradibus dirigit. Parva et parum certa est illa scientia, quam non adjuvat et confirmat rerum experientia: hinc est quod per Sapientem dicitur: Qui non est expertus, pauca recognoscit . Non solum autem ex bonis quae agimus, verum etiam ex malis quae sustinemus
Abbreviated transcription (Latin):
tabant anmalia ⁊ bestie. & in ramiᷤᷤ
eiꝰ comu̾sabantus uolucres celi: & ex
ea uescebat᷑ omins caro. Ꝙ illa sane
omnis caro uescitur. cuiꝰ itutum
exemplis om̃s edificantur:. cuius
consolationib om̃s fouent᷑: cuius
⁊doctrina refictunt᷑. O qualis
ed ⁊ hoc ipsum . xuiii.¬
qd de hac arboredr̃. in nobis
ipsis implemus. si carnales
affectiones sub rigore discipline res¬
tringimus. ⁊ cogitõnes nrãs ĩ mo¬
rum circumspectione occupamus.
⁊ ꝑ spũales meditõnes õs sensus
nr̃os in bonis defid̾iis nittrimus.
Qͥ denim ꝑ uolatilia intelligimus
nͥ subtiles cogitõnes.⁊ qͥd ꝑ quadru¬
pedia ⁊ t̾restria. nͥ carnales affectio¬
nes: animalia illa defidi̾a q̃ sur¬
ẽ accipimus robur fortituduris.
ĩ recte ꝑ ramos arboris. oꝑa intel¬
ligius ⁊ ex̾citia uirtutis. Er hu
iusmodi ramis meritoꝵ bonoꝵ
frutrꝰ tempore suo colligimus:¬
bores manirum tuarũ qr mandu¬

Expanded text:
tabant animalia et bestiae, et in ramis tabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Ex illa sane omnis caro vescitur, cujus virtutum exemplis omnes aedificantur, cujus consolationibus omnes foventur, cujus doctrina reficiuntur. O qualis Sed et hoc ipsum quod de hac arbore dicitur in nobis ipsis implemus, si carnales affectiones sub rigore disciplinae restringimus, et cogitationes nostras in morum circumspectione occupamus, et per spiritales meditationes omnes sensus nostros in bonis desideriis nutrimus. Quid enim per volatilia intelligimus nisi subtiles cogitationes et quid per quadrupedia et terrestria, nisi carnales affectiones? Per animalia, illa desideria quae surest, accipimus robur fortitudinis, et recte per ramos arboris opera intelligimus et exercitia virtutis. Et ex hujusmodi ramis meritorum bonorum fructus tempore suo colligimusbores manuum tuarum mandu
Abbreviated transcription (Latin):
leones. ł allas huiꝰmodi qͣstbet bestia¬
les mentes portant inramis: uolucteᷤᷤ
uͦ celi ⁊ quelibet uolatilia pennata
contra conditionis iura. creatorisq
instituta p̃munt inimis: Quocieis
pium suꝑ exaltatum ⁊ eleuatum suꝑ
cedros libani. Q queso ẽ qd̃ facitis.
qͥ eiꝰmodi bruta ⁊ bestialia corda ĩ subli¬
me attollitis. ⁊uelut in aere suspendi¬
tis:Si u̾e eos diligitis: cur eis ñ par¬
citis: Ed queso eis aliud qͣm ruiã
paratis. dum eos ad alta suspenditis.
sqͣsi inramis portatis:S Qd aliud qͥsq
suo sublimatori uł potius subu̾sori dic¬
turus ẽ infine. in ipło confinio ruine:
nͥ qr eleuans allifistime:  Cont̾sentur
celi uolucres in ramis:.locumq tene¬
ant insummis: quos subleuat penna
sc̃itatis. Destie sub ramis. locum te¬
neant in imis: & qui ꝓnos uultꝰ ha¬
bent ꝑ appetitum carnis. districtionẽ
senciant pie seueritatis. Nuste hu¬
miliationis. Subter eam habi¬

Expanded text:
leones, vel alias hujusmodi quaslibet bestialeones, vel alias hujusmodi quaslibet bestiales mentes portant in ramis; volucres vero coeli, et quaelibet volatilia pennata contra conditionis jura, Creatorisque instituta premunt in imis? Quoties pium superexaltatum et elevatum super cedros Libani. Quid, quaeso, est quod facitis, qui ejusmodi bruta et bestialia corda in sublime attollitis, et velut in aere suspenditis? Si vere eos diligitis, cur eis non parcitis? Quid, quaeso, eis aliud quam ruinam paratis, dum eos ad alta suspenditis et quasi in ramis portatis? Quid aliud quisque suo sublimatori, vel potius subversori dicturus est in fine in ipso confinio ruinae, nisi quia elevans allisisti me? Conversentur volucres coeli in ramis, locumque teneant in summis quos sublevat penna sanctitatis. Bestiae sub ramis locum teneant in imis, et qui pronos vultus habent per appetitum carnis, districtionem sentiant piae severitatis et justae humiliationis. Subter eam habi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptuose mentes designant᷑ ꝑ am¬
inalia que soli uentrid serinunt: rec¬
te nich ilominꝰ mentes iracunde de¬
signant᷑ ꝑbestias. que dente ⁊ ungue
deseuiunt. De talib gͦ dr recte. Sub¬
der eam habitabant animalia ⁊ bes-¬
tiȩ eo qd̾ huimodi mentes ꝑ concupis¬
centiam uł iracundiam dissolute iuste
qͥdem p̃mi debeant rigore discipline:
Recte in ramis: ⁊ quasi in sublimiorib
ꝯu̾sabantur uolucres celi: eo qd sp̃ua¬
les uiri. ⁊clestib desideriis accensi.
m̾ito debeant ⁊ in auctoritatem eri¬
gi. & digno honore sublimari. Sub¬
ter eam inqͥt habitabant animalia
⁊bestiȩ . & inramis eiꝰ conu̾sabantur
uolucres celi. Ergo bestiales in imis co¬
hercebant. spũales uͦ in alta subletia¬
bant. Discant p̾latinr̃i: discant hic qͥd
face̾ debeant. Discant inqͥt indiscipli¬
natos mores p̃mere: bonos attollere ⁊
lionorare. Qd queso hoc genus mons¬
triẽ. qd̾ nr̃i temporis arbores. ursos :

Expanded text:
voluptuosae mentes designantur per anvoluptuosae mentes designantur per animalia quae solo ventri deserviunt. Recte nihilominus mentes iracundae designantur per bestias quae dente et ungue desaeviunt. De talibus ergo recte ter eam habitabant animalia et bestiae, eo quod hujusmodi mentes per concupiscentiam vel iracundiam dissolutae, juste quidem premi debeant rigore disciplinae. Recte in ramis, et quasi in sublimioribus conversabantur volucres coeli, eo quod spiritales viri et coelestibus desideriis accensi merito debeant et in auctoritatem erigi, et digno honore sublimari: Subter eam, inquit, habitabant animalia, et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli. Ergo bestiales in imis coercebat, spiritales vero in alta sublevabat. Discant praelati nostri, discant hic quid facere debeant; discant, inquam, indisciplinatos mores premere, bonos attollere et honorare. Quid, quaeso, hoc genus monstri est, quod nostri temporis arbores, ursos, et
Abbreviated transcription (Latin):
heussepe erga alios ex̾cere.C ap̃.xuii.¬
itonuimus ex p̃cedentib cuius
fu̾t seutencie. qͥ designat᷑ ex
hac arbore. Audiamuis ad hnic
ex sequentib cuius fu̾it discipline.
¶Audiuimus quomͦ ꝑ doctͥnam po¬
tuit uł indoctos erudire. uł iconsultos
instruere. audiamus quom̃ ꝑ discipli¬
nam soleat ⁊ carnales p̃mere: ⁊ spũales
sublimare.¶ Subter eam habitabant
sabantur uoluctes celi. & exea nescebat᷑
omnis caro. ꝑ animalia ⁊ bestias in¬
tellige homines animales. ñ tescarna¬
les ⁊ sclaros. Puolucres. accipe spũales
bonorum studioꝵ ⁊ scorum desid̾iorum
alis ad celestia uolaites. Dus antem
gena carnalitim solemus uidere. u¬
num qͥdem qd̾ seruit concupiscentie.
alt̾m qd̃ cedit iracundie. ꝑ animalia
itaq ititelligimus mentes uoluptati
deditas. ꝑ bestias mentes iracundas.
Si ꝑbestias ñ nͥ fera. animalia con¬
grue intellig̾e possumus. relinquit᷑.
ut nomine animalium sola hic man¬
sueta intellige̾ debeamis. Recte gͦ

Expanded text:
saepe erga alios exercere. Audivimus ex praecedentibus cujus fuerit scientiae qui designatur ex hac arbore, audiamus adhuc ex sequentibus cujus fuerit disciplinae. Audivimus quomodo per doctrinam potuit vel indoctos erudire, vel inconsultos instruere, audiamus quomodo per disciplinam soleat et carnales premere, et spiritales sublimare. Subter eam habitabant sabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Per animalia et bestias, intellige homines animales, mentes carnales et saeculares; per volucres accipe spiritales, bonorum studiorum, et sanctorum desideriorum alis ad coelestia volantes. Duo autem genera carnalium solemus videre. Unum quidem quod servit concupiscentiae, alterum quod cedit iracundiae. Per animalia itaque intelligimus mentes voluptati deditas; per bestias, mentes iracundas. Si per bestias nonnisi fera animalia congrue intelligere possumus, relinquitur ut nomine animalium sola hic mansueta intelligere debeamus. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cat. non inet̾nim irascetur:. neq in
et̾irum commminabit᷑. Cum exim
iratꝰ fu̾it: miscd̾ie recordabit. Qͣm
multos cotidie uidemus. qui inter
flagicia q̃ assidue committunt sp̃ẽ
⁊ ꝓposititm refipiscendi non amit¬
titnt: &. ñ solum peccata dimitt̾e.
intmo etiam omĩa q̃ mitndi sunt
relinquiere: ⁊ ad oroinem ⁊ religio¬
nem uemre ꝓponitut. Qͥd alitid
isti qͣm bonum g̾men ꝑ radicesre.¬
tinẽt: tm̃ cum tempus miserendi
ꝓ diumo beneplacito aduen̾it. ad
bonum stadium pullulent: SAlii
aut̃ cum de com̾tsione ammonent᷑.
numqͣm se ad ordinem uł religionẽ
uenire. etiam tam iuram̃to affir¬
mant: & cum de peccatis corripi¬
unt᷑. se asuis uoluptatib ñ posle
cohib̾e. cum sacram̃to assetieraut.
Qͥ gͦ ei modi funt. qͥ correptions
spem ꝓposititmq ꝑdiderunt: non¬
ne cum uͥtutis arbore etiã yaditũ
irum sane quomͦ adunũ

Expanded text:
cat: Non in aeternum irascetur, neque in cat: Non in aeternum irascetur, neque in aeternum comminabitur? Cum enim iratus fuerit, misericordiae recordabitur . Quam multos quotidie videmus qui inter flagitia quae assidue committunt, spem et propositum resipiscendi non amittunt, et non solum peccata dimittere, imo etiam omnia quae mundi sunt relinquere, et ad ordinem, et religionem venire proponunt. Quid aliud isti quam boni germinis radices retinent? Unde cum tempus miserendi pro divino beneplacito advenerit, ad bonum studium pullulant. Alii autem, cum de conversione admonentur, nunquam se ad ordinem vel religionem venire etiam cum juramento affirmant, et cum de peccatis corripiuntur, se a suis voluptatibus non posse cohibere cum sacramento asseverant. Qui ergo ejusmodi sunt qui correctionis spem, propositumque perdiderunt, nonne cum virtutis arbore etiam radicum rvatur. Mirum sane quomodo ad unu
Abbreviated transcription (Latin):
debemus tͣnsire. qd̃ rubet gͤr men
radicum eiꝰ int̾ra finere. uñ possit
it̾m reꝑari. & ad pͥstinam plenitu¬
dinem reformari. Uerumtam̃
inqͥt g̾m̃ radicum eiꝰ it̾ra sinite.
p̃cipitatur. Quasi enim radices fuas
illa radicitꝰ arulsa erat. ⁊ fine raꝑa¬
tionis g̾mine corruendo remanse¬
rat: q̃ ad dnm̃ loquens. ⁊ deuerria
desꝑans. dicebat. Maior ẽ iniqui¬
tas mea. qͣm ut ueniam merear. Qd
cnim altud ft̃ g̾men ł radix. hui̾mo¬
di arboris: n ꝓpositum correptionis.
⁊spes diume ꝓpiciationis: Oumne
enim opꝰ bonum ex bono ꝓposito g̾¬
minat. ut in effectum erumpat: &
adbone confuetudinis robur ꝯua¬
lescat. Q frustra iͥitutis arbor ad
alta nititur. q̃ in spe diuine pꝰ rui¬
nam remanere. nͥ quemlibet post¬
peccati lapsum. penitentiȩ ꝓpofitũ
habe̾. ⁊ penitentie fructum de ditui¬
na pietate sꝑare. intantum ut senci¬
ens de dnõ inbonitate atideat ⁊ di¬

Expanded text:
debemus transire, qui jubet germen debemus transire, qui jubet germen radicum ejus in terra sinere, unde possit iterum reparari, et ad pristinam plenitudinem reformari. Verumtamen, inquit, germen radicum ejus in terra sinite. praecipitatur. Quasi enim radices suas illa radicitus avulsa erat, et sine reparationis germine corruendo remanserat, quae ad Dominum loquens, et de venia desperans dicebat: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Quid enim aliud sunt germen, vel radix hujusmodi arboris, nisi propositum correctionis et spes divinae propitiationis? Omne enim opus bonum ex bono proposito germinat ut in effectum crumpat et ad bonae consuetudinis robur convalescat, et frustra virtutis arbor ad alia nititur, quae in spe divinae pnam remanere, nisi quemlibet peccati lapsum poenitentiae propositum habere et poenitentiae fructum de divina pietate sperare, in tantum ut sentiens de Domino in bonitate audeat, et di
Abbreviated transcription (Latin):
namescratio sepe.⁊ ad penitentiã resernat.
ad correptionẽ yrpectat. Pꝓrim.¬
llud aut̃ qͣm piumr⁊ qͣnta am¬
miratione dignum. qd ditina mise¬
tatio nec tales homines sepe funditꝰ
deserit. nec pꝰ talem lapstim tantãq
ruinam penttꝰ destituit: T adhuc ta¬
les sepe ad correctionem expectat̃. &
ad penitentiam reseruat. Ue tibi
quisqͥs talem te eẽ dep̃hendis: si di¬
Quicias bonitats eiꝰͫ⁊ pacientie :⁊ lon¬
ganimitatis conteinnis. An igno¬
ras qm̃ benignitas dei ad peniten¬
ciam te ad ducit. qͥ spei tuȩ tadices
ñ dum p̾cidit: s in iudiciorum suoꝵ
archano. & qͣi insini t̾re abscondit:ᷤ
A udiamus gͦ quomͦ illa diume
pietatis altitudo seueriatis sue sen¬
tenciam temꝑat: cum pꝰ tante dissi¬
pationis uastitatem. ad nr̃am ꝯsola¬
cionem aliqͥd adhuc de hac arbore
adiungat. Uerumtam inquit¬
germen radicum eiꝰ int̾ra finite.
Hoc ẽ qd̾ siue diuine benignitatis
ammratione nec porfrimus. nec

Expanded text:
t ad correctionem exspectat. Illud autem quam pium, et quanta admiratione dignum quod divina miseratio nec tales homines saepe funditus deserit, nec post talem lapsum tantamque ruinam penitus destituit, sed adhuc tales saepe ad correctionem exspectat, et ad poenitentiam reservat. Vae tibi quisquis talem te esse deprehendis, si divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis. An ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit, qui spei tuae radices nondum praecidit, sed in judiciorum suorum arcano, et quasi in sinu terrae abscondit? Audiamus ergo quomodo illa divinae pietatis altitudo severitatis suae sententiam temperat, cum post tantae dissipationis vastitatem ad nostram consolationem aliquid adhuc de hac arbore adjungat: Verumtamen, igermen radicum ejus in terra sinite. Hoc est quod sine divinae benignitatis admiratione nec possumus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qñ importuna uariatũ concupiscen¬
tiarum incursione. studium medi-¬
tacionis dissipatur: & fubtilitas
inuestigandi in telligendiq faci¬
litas cogitonum euagatione con¬
fundit᷑. Ecce qͣm facile. ecce quo
ordine mens ab alto deicit᷑ q̃ meri¬
tis exigentib a grã diuina deserit᷑.
q̃ malignis exactorib ex diuina ꝑ¬
inissione exponit᷑. Recte gͦ de hac
arbore dr̃ Excutite folia eiꝰ & disꝑ
algs contempni. & in semet płam
ed cum ceꝑit homo uirtti¬
tum ramos. consiliq fruc¬
tum amrt̾e. & tam uite ho¬
nesfatem. qͣm doctͥne auctoritatem
om̃ino ñ hab̾e̾: quis iam ei uł carna

Expanded text:
quando importuna variarum concupiscenquando importuna variarum concupiscentiarum incursione studium meditationis dissipatur, et subtilitas investigandi, intelligendique facilitas cogitationum evagatione confunditur. Ecce quam facile, ecce quo ordine mens ab alto dejicitur quae meritis exigentibus a gratia divina deseritur, quae malignis exactoribus ex divina permissione exponitur. Recte ergo de hac arbore dicitur: Excutite folia ejus, et dialiis contemni, et in semetipsam ed cum coeperit homo virtutum ramos, consiliique fructum amittere, et tam vitae honestatem quam doctrinae auctoritatem omnino non habere, quis jam ei
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ gͥ subtrahit᷑ uirtus animi. pꝰmo¬
ditm etiam tollit᷑ facultas ⁊ occasio
bñ agendi. & fucciso robore arboris.
ramisq p̃cisis. folia excuctunt᷑. fruc¬
tusq disꝑgnur: qͥa deficiente nͥtittũ
ꝓposita uiruuitumq ex̾citio. pͥus
grã bñ loquendi tollitim: tandẽ etiã
grã recte intelligendi subtrahit᷑.
Recte qͥdem pꝰqͣm deficit studium
bone oꝑationis subtrahit᷑ facun¬
dia sermonis. qͥa scandalizare ma¬
gis qͣm edificare audientes potest
omnis castigatio uł exhortacio de pͣ¬
uati p̃dicatoris: cum ei loquienti qͥ¬
uis tacite respondeat. Cur gͦ hec ip¬
se nonfacis: S Peccatori aut̃ dixit ds̃.
in.ꝑ os tuũ:  foliorum grã excutit᷑:
qñ ex infami suspitione pͥtis habi¬
ta loquendi fiducia. uł auctoritas
amttit᷑ fructus disꝑgitur. qñ enis
docͥtna contemnit᷑. q̃ qͣmuis ꝑ sen¬
sum seu consilum utilis forte uide
facile conculcat᷑ fructus disꝑgitur.

Expanded text:
Prius igitur subtrahitur virtus animi, postmoPrius igitur subtrahitur virtus animi, postmodum etiam tollitur facultas, et occasio bene agendi, et succiso robore arboris ramisque praecisis, folia excutiuntur, fructusque dispergitur; quia, deficiente virtutum proposito virtutumque exercitio, prius gratia bene loquendi tollitur, tandem etiam gratia recte intelligendi subtrahitur. Recte quidem postquam deficit studium bonae operationis, subtrahitur facundia sermonis, quia scandalizare magis quam aedificare audientes potest omnis castigatio vel exhortatio depravati praedicatoris, cum ei loquenti quivis tacite respondeat: Cur ergo haec ipse non facis? Peccatori autem dixit Deus:  os tuum? Foliorum gratia excutitur, quando ex infami suspicione prius habita, loquendi fiducia vel auctoritas amittitur. Fructus dispergitur, quando ejus doctrina contemnitur, quae quamvis per sensum, seu consilium utilis forte videafacile conculcatur. Fructus dispergitur