comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exultauerũt ut arietes. & colles sic̃
agni ouium. Qs ñ uideat supͣ na¬
turã uł potiꝰ ꝯtͣ nat᷑am ẽẽ. montes
uł colles iuxta arietũ uł agnoꝵ lu¬
dentiũ similitudinẽ saltꝰ quosd̾a nisu¬
ꝑiora dare. & t̾ram at̾ra resilire: et
se ip̃am ꝑmnane librare. Noune ueld̾
t̾ra at̾ra suspendit᷑. q̃n ħo supͣ homi¬
nẽ ducit᷑. cui ꝑ exꝓbrationẽ uoce do¬
ꝯ minica dr: Terra es: & int̾ram ibis.
Quantũcũq gͦ uirtutis magnitudi¬
ne exerescat. qͣmuis ad collĩ seu ut
multũ ad montiũ similitudinẽ in
alta asurgat: terra utiq ẽ et t̾ra rec¬
te dici potest. qmdui luteas ĩ habi¬
Etat domios. & t̾renũ habet fundam̃tũ.
Unde illud sapientis. Kt qͥd suꝑbit
t̾ra ⁊ cinis ͦ. Si gͥ simplici expositi¬
one ꝯtenti sumꝰ. sufficit fortassis illo̾
dice̾. qr hoc ẽ montes & colles adari¬
etũ et agnoꝵ similitudinẽ exultare.
uisũms & sc̃issimis uiris humanã
naturã ultͣ humanã nat᷑am ascen¬

Expanded text:
s, et colles sicut agni ovium . Quis non videat supra naturam vel potius contra naturam esse, montes vel colles juxta arietum vel agnorum ludentium similitudinem saltus quosdam in superiora dare, et terram resilire, et seipsam per inane librare? Nonne velut terra a terra suspenditur, quando homo super hominem ducitur, cui per exprobrationem voce Dominica dicitur: Terra es, et in terram ibis? Quantumcunque ergo virtutis magnitudine excrescat, quamvis ad collium, seu ut multum ad montium similitudinem in alta assurgat, terra utique est, et terra recte dici potest quandiu luteas inhabitat domos, et terrenum habeat fundamentum. Unde illud Sapientis: Ut quid superbie terra, et cinis? Si igitur simplici expositione contenti sumus, sufficit fortassis illud dicere, quia hoc est montes et colles ad arietum et agnorum similitudinem exsultare, in summis et sanctissimis viris humanam naturam ultra humanam naturam ascen
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis sue ĩ alta exilire. &. hanc
nrãm nat᷑am exultationis sue
applausũ iuxta angłice similitu¬
dinis tͥpudia formare. Si autẽ in
arietibꝰ supp̃mos illos angłoꝵ ordi¬
nes. ĩ agnis uͦ infłores qͦsq intel¬

Expanded text:
suae in alta exsilire, et hanc nostram naturam exsultationis suae applausum juxta angelicae similitudinis tripudia formare. Si autem in arietibus supremos illos angelorum ordines, in agnis vero inferiores quoque intel
Abbreviated transcription (Latin):
de deserto delicus affluens: inuixa
suꝑ dilectũ suũ. Si ꝑ desertũ recte
ĩ telligit᷑ cor huma nũ. qͥd erit iste
de deserto ascensus. nͥ m̃tis huma ne
excessus: Quasi dedeserto humans¬
ascendit: qñ supͣ semet ip̃m m̃tis ali¬
enatione tͣnsit: q̃n semet ipm̃ ĩ imo
desens. et adcelũ usq ꝑtͣnsiens. so¬
lis diuinis se totũ ꝑ ꝯtempłonem &
deuotionẽ umergit. S huiꝰmͦi as¬
censionis causa ꝯseqͤnt̃ ad nectitur.
ĩ eo qͦd hec q̃ ascendit. deliciis afflu¬
ere describit᷑. Qd ẽ deliciis affluere.
uͥ spũaliũ gaudioꝵ plenitudine
habundare: Quid ẽ inqm hec de¬
liciarũ affluentia: uͥ u̾e̾ & interne
suauitatis habundantia celitusq
data ub̾timq infusa leticia. Haꝵ
deliciaꝵ copiã. sic̃ nec uerũ gaudi¬
um fallaces diuitie.: mĩqͣm exhib̾e
possũt. Auoqͥn fallaces non essent.
siueras delicias ĩmo et earũ afflu¬
entiã uacit᷑ exhibent. Nũqͥdña de¬
licias habe̾ nedicã affluere u̾acit᷑

Expanded text:
esetor deliciis affluens, innixa super dilectum suum? Si per desertum recte intelligitur cor humanum, quid erit iste de deserto ascensus nisi mentis humanae excessus? Quasi de deserto humanit, quando supra semetipsum mentis alienatione transit, quando semetipsum in imo deserens et ad coelum usque pertransiens solis divinis se totum per contemplationem et devotionem immergit. Sed hujusmodi ascensionis causa consequenter adnectitur in eo quod haec quae ascendit deliciis affluere describitur. Quid est deliciis affluere nisi spiritualium gaudiorum plenitudine abundare? Quid, inquam, est haec deliciarum affluentia, nisi verae suavitatis abundantia coelitusque data, ubertimque infusa laetitia? Harum deliciarum copiam sicut nec verum gaudium fallaces divitiae nunquam exhibere possunt. Alioquin fallaces non essent si veras delicias imo et earum affluentiam veraciter exhiberent. Nunquidnam delicias habere ne dicam affluere veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ: in quibꝰ abscondita iacet alti¬
tudo diuitiarum sapientie & scien¬
tie dei. Rapit itaq quisq qͦd pot̃.
Ab alio sermo sapientie: ab alio sci
entie uendicatur. Huic cedit dis¬
cretio spũum: illi gn̾a linguarũ.
In hunc itaq modum ille gare sp̃u¬
alium carismatũ ab aliis et aliis
uaria sorte diripiunt᷑. ut constet
qd u̾tas attestatur. qr regnum ce¬
loꝵ ium patitur: et uiolenti diripi¬
unt illud. Direpto itaq celesti the¬
sauro auirtutũ p̃donibꝰ om̃s on̾ati
spoliis onusti p̃da. cũ alacͥtate re¬
deunt: et ꝑ aliam uiam reuertunt᷑
ui regionẽ suã. Qui enĩ ꝑsemitam
nũa et u̾itas. Quod enĩ ascendant
erat fortitudinis: qd̃ descendunt o¬
pus est pietatis. Siqͥdem quod m̃¬
te excedunt deo: qđ sobrii sũt nob̾.
Nobisꝰ enĩ infirinis condescendũt. A¬
mor di rapit cos sursum. amor px¬
imi retͣhit eos deorsum. ꝓpter dm
itaq est quod ascendunt usq ad ce¬

Expanded text:
rorum, in quibus abscondita jacet altirorum, in quibus abscondita jacet altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei. Rapit itaque quisque quod potest. Ab alio sermo sapientiae, ab alio sermo scientiae vindicatur. Huic cedit discretio spirituum, illi genera linguarum. In hunc itaque modum illae gazae spiritualium charismatum ab aliis et aliis varia forte diripiuntur, ut constet quod Veritas attestatur: Quia regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Direpto itaque coelesti thesauro a virtutum praedonibus, omnes onerati spoliis, et onusti praeda cum alacritate redeunt, et per aliam viam revertuntur in regionem suam. Qui enim per semitam rdia et veritas. Quod enim ascenderant, erat fortitudinis; quod descendunt, opus est pietatis. Siquidem quod mente excedunt Deo, quod sobrii sunt nobis. Nobis etenim infirmis condescendunt. Amor Dei rapit eos sursum; amor proximi retrahit eos deorsum. Propter Deum itaque est quod ascendunt usque ad coe
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃tationis ictib. muroꝵ firmitas
taudẽ dissoluit᷑: & crebrescentibꝰ cͥ cũ¬
quaq reuelationũ ruuis. urbis ĩ te¬
riora patefiunt. Tandẽ aliq̃n menia
urbis uario machinam̃toꝵ impulsu
deiciunt᷑. et illa alta ꝓfunditas & ꝓ
funda altitudo nust̾ioꝵ diuinoꝵ pe¬
netͣtur. et inurus ille spissus ⁊ altꝰ
ĩfiguris & enignatibꝰ cõstructus
dirumpit᷑. Rupto itaq nutro irruũt
undiq fortes: ꝑscrutantes scrutino
penet̾nt usq ad int̾iora austri. His
& aliis duintarat qͥ iieis audatio¬
res sunt irrumpentibꝰ penctͣlia di¬
uimi palatii: ubi et audiunt archa
na uerba illa q̃ non licet homimi lo¬
qui. Oruiduntur ceteri ꝑuicos ⁊ pla¬
teas ciuitatis ꝑscrutantes omnia.
penetͣntes abdita queq locoꝵ et e¬
dium secretiora. intactũ nicħ p̃tere¬
untes: nicb̃ indiscussum relinquẽ¬
tes. Intrant tande̾ nullo obstante
inet̾na ga:ofillatia celestium thesau¬

Expanded text:
gumentationis ictibus murorum firmitas gumentationis ictibus murorum firmitas tandem dissolvitur, et crebrescentibus circumquaque revelationum rimis urbis interiora patefiunt. Tandem aliquando moenia urbis vario machinamentorum impulsu dejiciuntur, et illa alta profunditas, et profunda altitudo mysteriorum divinorum penetratur, et murus ille spissus et altus in figuris et aenigmatibus constructus dirumpitur. Rupto itaque muro, irruunt undique fortes et perscrutantes scrutinio, penetrant usque ad interiora austri. His et aliis duntaxat qui in eis audaciores sunt irrumpentibus penetralia divini palatii, ubi et audiunt arcana illa verba quae non licet homini loqui. Dividuntur caeteri per vicos, et plateas civitatis perscrutantes omnia, penetrantes abdita quaeque locorum, et aedium secretiora, nihil intactum praetereuntes, nihil indiscussum relinquentes. Intrant tandem nullo obstante, in aeterna gazophylacia coelestium thesau
Abbreviated transcription (Latin):
bellatoꝵ fortium ordinibꝰ intꝰ disposi¬
tis: aggrediunt᷑ conuiꝰ. ꝓpugnatoreᷤᷤ
ciuitatis. S ne spiculis exdiuerso
uenientib aliqua erroꝵ uuln̾a susci¬
piaut. induti lorica ficłi. ꝓteguntur
galea spei: tenentes ĩmanibꝰ gladiũ
sp̃c qͦd est uerbũ łi. His gͥ emachiniᷤ.
illis eꝓpugnacłis fortit᷑ dimicantib
uicissim feriunt et feriunt᷑. utͥnq uul¬
nerant & uuln̾ant᷑. his ꝯpunctioĩs.
illis pietatis uuln̾a suscipientibus.
His itaq ĩhunc modũ decertantibus
alii adtorquendos lapides balistas e¬
rigunt. & exscͥpturaꝵ cauone ratas
irrefragabilis auctoritatis sententi¬
as eruunt. Ferunt᷑ itaq ĩuuros in¬
gentes saxoꝵ moles. lapides lapidibꝰ
illidunt᷑: ut excrebra scͥpturaꝵ colla¬
tione. secretioris scientie secreta pates¬
cant. S nec ista sufficiunt. Ad moue¬
tur p̃terea admurum aries. et ĩ t̾eur¬
rente directa rõtinatione ualide ar¬

Expanded text:
bellatorum fortium ordinibus intus disposibellatorum fortium ordinibus intus dispositis, aggrediuntur cominus propugnatores civitatis. Sed, ne spiculis ex diverso venientibus aliqua errorum vulnera suscipiant, induti lorica fidei proteguntur galea spei, tenentes in manibus gladium spiritus, quod est verbum Dei. His igitur e machinis, illis e propugnaculis fortiter dimicantibus, vicissim feriunt et feriuntur, utrinque vulnerant et vulnerantur, his compunctionis, illis pietatis vulnera suscipientibus. His itaque in hunc modum certantibus, alii ad torquendos lapides balistas erigunt, et ex Scripturarum canone ratas, irrefragabilis auctoritatis sententias eruunt. Feruntur itaque in muros ingentes saxorum moles, lapides lapidibus illiduntur, ut ex crebra Scripturarum collatione secretioris scientiae secreta patescant. Sed nec ista sufficiunt. Admovetur praeterea ad murum aries, et intercurrente directa ratiocinatione validae ar
Abbreviated transcription (Latin):
rii: illinc fundibularii. Iaciunt᷑ itaq
abalus suspirioꝵ sagitte ab imo cor¬
dis enulse: ab alus ignite oratiõis
tede accense. Uolant uudiq sagute
potentis a cute. cũ carbonibꝰ desola¬
toriis. Ninc isti infunda et lapide.
illinc illi ĩ splendore fulgurantis haᷤ¬
te. scilicet dant crebros ictꝰ ingenuti¬
bꝰ in enarrabilibꝰ. uniu̾sis rugientib
agemitu cordis sui. Nec dubiũ ĩtã
acri certamine. intanta taliũ teloꝵ
rationũ uuln̾a. in tm̃ ut sauciatorũ
cat̾ua necessitate urgente clamare co¬
gat᷑ uuln̾ata caritate̾ ego sum. ut po¬
te pietatis affectibꝰ medullitꝰ confossa
& passim ꝑforata. Erigunt᷑ p̃terea ma¬
chine meditationũ. specłationũ. Con¬
tempłonum. Patent ĩa urbis int̾iora.
abalta siqͥdem illa contẽplationis ma¬
china. Facile conspiciunt᷑ que intͥnsecꝰ
sunt uł gerunt᷑. Applicatis demq ad
nurũ machinis. & electoꝵ ex omnib

Expanded text:
rii, illinc fundibalarii. Jaciuntur itaque rii, illinc fundibalarii. Jaciuntur itaque ab aliis suspiriorum sagittae ab imo cordis evulsae, ab aliis ignitae orationis taedae accensae. Volant undique sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis. Hinc isti in funda et lapide, illinc illi in splendore fulgurantis hastae suae dant crebros ictus in gemitibus inenarrabilibus, universis rugientibus a gemitu cordis sui. Nec dubium in tam acri certamine, in tanto talium telorum rationum vulnera, intantum ut sauciatorum caterva necessitate urgente clamare cogatur: Vulnerata charitate ego sum, utpote pietatis affectibus medullitus confossa et passim perforata. Eriguntur praeterea machinae meditationum, speculationum, contemplationum. Patent jam urbis interiora. Ab alta siquidem illa contemplationis machina facile conspiciuntur, quae intrinsecus sunt, vel geruntur. Applicatis denique ad murum machinis, et electorum ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
taxat qͥ faciunt sibi anucos de mã¬
mona iniqͥtatis ut recipiant᷑ ĩet̃na
tab̾nacula. & ut pote miscđie uiam
castroꝵ acies ordinata uiroꝵ fortiũ
et eoꝵ qui possũt ad bella. ꝓced̾e uiã
uitatis eligentes ut pote ium facti
artam illam et arduã uiã que ducit
ad uitã cũ alacͥtate app̃hendunt. et
cum sũma festinatione ꝑsemitã man¬
datoꝵ de ualle lacͥmaꝵ ascendunt de
uͥtute inurtutẽ. q̃ retͦ sunt obliti q ui
attriora extenti satagunt semꝑ mag̃
magisq quere q̃ sursũ sunt. ñ q̃ suꝑ
terrã: donec uix cũ multo labore tan¬
dẽ aliq̃n app̃hendentes montis u̾ticẽ
ꝑueniant usq adciuitatẽ munrtam.
Collecta itaq ommi multitudine ĩsũ¬
mas montiũ et scđm castroꝵ discipli¬
nam acie ordinata mirabilit ĩ montib
eternis cingunt urbeni. qr inchoaut
obsidionẽ. E̾ inpͥmo qͥde ꝯgressu ci¬
uium constantiã. teloꝵ iac̾tu emol¬
lire nitunt᷑. Assistunt hinc sagitta¬

Expanded text:
aciunt sibi amicos de mammona iniquitatis, ut recipiantur in aeterna tabernacula, et utpote misericordiae viam castrorum acies ordinata virorum fortium, et eorum qui possunt ad bella procedere viam veritatis eligentes, utpote vim facturi arctam illam, et arduam illam quae ducit ad vitam cum alacritate apprehendunt, et cum summa festinatione per semitam mandatorum de valle lacrymarum ascendunt de virtute in virtutem, quae retro sunt obliti et in interiora extenti, satagunt semper magis magisque sapere quae sursum sunt non quae super terram, donec vix cum multo labore tandem aliquando apprehendentes montis verticem, perveniant usque ad civitatem munitam. Collecta itaque omni multitudine in summis montium, et secundum castrorum disciplinam acie ordinata, mirabiliter in montibus aeternis cingunt urbem, et inchoant obsidionem, et in primo quidem congressu civium constantiam telorum jactu emollire nituntur. Assistunt hinc sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
orationis uistantiam. que qͥłe adom¬
nem pacẽ necessaria inuenit᷑. sine qua
uulla acqͥritur. nulla possidet᷑. De
pͥma pace cauit. Gła ĩ excelsis deo &
int̾ra pax hõib bone uoliuitatis. De
sccła ꝓmittit᷑. pacẽ relinqͦ uob̾. qͥ qͣlis
c̃ẽ debeat. conseqͥnter expouit᷑. cũ d̃i.
Non tͣbetur cor ur̃m. ueq formidet. De
t̾cia et qͣrta. in iob legitur. Ee bestie
t̃re pacifice erũt tͥ: et scies qͦd pacem
habeat tab̾uacłi tuũ. Ubi ꝑtab̾ua¬
cłin quidẽ habitacłm corꝑis nr̃i. ꝑ

Expanded text:
orationis instantiam: quae quidem ad omnem pacem necessaria invenitur, sine qua nulla acquiritur, nulla possidetur. De prima pace canitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . De secunda promittitur: Pacem relinquo vobis . Quae qualis esse debeat consequenter exponitur, cum dicitur: Non turbetur cor vestrum, neque formidet . De tertia et quarta in Job legitur: Et bestiae terrae pacificae erunt tibi, et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum . Ubi per tabernaculum quide
Abbreviated transcription (Latin):
bet. et quale sp̃m approbare decet.
diabolus absq dubio tali usq iuet̃¬
num non consentiet. Mundo autẽ
sp̃c debet ut dictũ est pacem exhibe̾
non ab ipso exigere: immo ętiã sponte
oblatam despicẽ. Niiqͣm deber q̃re̾.
nunqͣm debet uelle ut muudꝰ ei in¬
sius oblectam̃tis deseruiat. ut eum
suo obsequio demulceat. Debet gͥ
adomnẽ iniuriam gͣtaut̃ expouere:
cui est plena pax uihac parte nulla
eiꝰ. ꝓsꝑa concupisce̾. nulla eiꝰ adu̾sa
ꝑtunescere. E contͣrio autẽ nũqͣm
debet sp̃c carnis sue contumelus
se ipsum subdere. nunqͣm eiꝰ uolun¬
tati deseriure. qͥn immo iugi labore
fatiganda. continua abstinentia do¬
manda. donec supplex pacem poscat.
pacem ꝑmittat. pacẽ custodiat. de¬
piat tandem recognosce̾ dñm suum:
um. Post hanc gemin̾a pacẽ que ñ
potest ꝑturbari amundo. uł cor
t̾ius ñ ꝑmittit᷑. ad callida argu¬
us insidiis cͥcumuenire nititur.

Expanded text:
bet, et qualem spiritum approbare decet, bet, et qualem spiritum approbare decet, diabolus absque dubio tali usque in aeternum non consentiet. Mundo autem debet spiritus, ut dictum est, pacem exhibere, non ab ipso exigere, imo etiam sponte oblatam despicere. Nunquam debet quaerere, nunquam debet velle, ut mundus ei suis oblectamentis deserviat, ut eum suo obsequio demulceat. Debet igiad omnem injuriam gratanter exponere, cui est plena pax in hac parte, nulla ejus prospera concupiscere, nulla ejus adversa pertimescere. E contrario autem nunquam debet spiritus carnis suae contumeliis seipsum subdere, nunquam ejus voluntati deservire, quinimo jugi labore fatiganda, continua abstinentia domanda, donec supplex pacem poscat, pacem promittat, pacem custodiat. Depiat tandem recognoscere Dominum suum, um. Post hanc geminam pacem, quae non potest perturbari a mundo, vel corrterius non permittitur, ad callida arguque insidiis circumvenire nititur.
Abbreviated transcription (Latin):
lo & adeo. Quarta que ẽ sp̃c de diabo¬
lo ut boua esse possit. fieri eam oportet
aneutro. sed solo deo. Scd̾a aut̃e que
est sp̃c ad mundum fieri debet a sp̃u so¬
lo. non aut̃e exigi amundo. Tercia que
est sp̃c de carne. sp̃c debet acarne sola ui¬
olent̃ exigere: non aut̃e ipse carni sue
exhibere. Primani sane abutroq fieri
oportet. qͥa nec sp̃c eam ꝑuim obtinere
ualet: nec d̾s eam sine uoluntario sp̃e
consensu face̾ uolet. Ut gͥ hec pax utr̃i¬
q firmari possit. oportet sp̃m secdo acd
omnẽ eiꝰ uoluntatẽ humilit subdẽ. dm̃
autẽ nicħominꝰ necesse est eiꝰ uifirmita¬
ti miscditer ꝯdescendẽ: & utilitati cõ¬
sulere. Nũqͣm enim sp̃c d̾o totũ potest
exsoluere qđ debet. cui sat ẽ. si hoc hu¬
milit̃ exhibet quod ualet. Sed illa
pax que abĩpugnatione diaboli spui
optanda ẽ. aneutro qͥde idcͥco om̃ino
fieri potest. quia qͣlem diabolus fieri
uolet. nunqm sp̃c tali consentire de¬

Expanded text:
 a Deo. Quarta quae est spiritus de diabolo ut bona esse possit, fieri eam oportet a neutro, sed a solo Deo. Secunda autem quae est spiritus ad mundum, fieri debet a spiritu solo, non autem exigi a mundo. Tertia quae est spiritus de carne, spiritus debet a carne sola violenter exigere, non autem ipse carni suae exhibere. Primam sane ab utroque fieri oportet; quia nec spiritus eam per vim obtinere valet, nec Deus eam sine voluntario spiritus consensu facere volet. Ut igitur haec pax utrinque firmari possit, oportet spiritum se Deo ad omnem ejus voluntatem humiliter subdere; Deum autem nihilominus necesse est ejus infirmitati misericorditer condescendere, et utilitati consulere: nunquam enim spiritus Deo totum potest exsolvere quod debet, cui sat est si hoc humiliter exhibet quod valet. Sed illa pax, quae ab impugnatione diaboli spiritui optanda est, a neutro quidem idcirco omnino fieri potest, quia qualem diabolus fieri volet, nunquam spiritus tali consentire de
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ
Stimulũ carnis suc qͥs unqͣm nͥ ꝑuer¬
sus ñ crubuit: Et tam̃ quã multis con¬
tra suꝑbiam aduiuit. et ĩ hunulitate
custodiuit. Sic sic sepe ex bonis qͥbuscł̃a
amelioribus retͣhimur: et ex malis qui¬
b̾dam adoptima compellunir. U̾nde ẽ
qđ inundoꝵ animaliũ in nui mera diluui¬
o absorbent᷑: et ĩmundoꝵ ñ pauca post
diluuium reseruant᷑. Recte eñ illi affec¬
tus siue sint pudendi. siue pudici. sa¬
pientie diluuio ꝑcunt: qui ꝑfectionis
studium impediunt. Recte soli illi siue
uit̃ pudicos. siue int̃ impudicos depu¬
tentur post diluuium reseruant᷑. que ĩ
bonum cooꝑant᷑. S est inutile uł ini¬
possibile oñia intmunda aĩalia ad

Expanded text:
um Stimulum carnis suae quis unquam nisi perversus non erubuit et tamen quam multis contra superbiam adjuvit, et in humilitate custodivit. Sic sic saepe ex bonis quibusdam a melioribus retrahimur, et ex malis quibusdam ad optima compellimur, unde est quod mundorum animalium innumera diluvio absorbentur, et immundorum non pauca post diluvium reservantur. Recte enim illi affectus sive sint pudendi sive pudici, sapientiae diluvio pereunt, qui perfectionis studium impediunt. Recte solum illi, sive inter pudicos, sive inter impudicos deputentur, post diluvium reservantur, qui in bonum cooperantur. Sed si est inutile, vel impossibile omnia immunda animalia ad
Abbreviated transcription (Latin):
cat. omo pacis mẽe in qͦ sꝑabã
qui edebat panes ineos inagnifica¬
uit suꝑ me supplantationẽ. In
quo sꝑaui inquit. Scriptũ ẽ. faci¬
amꝰ ei adiutoriũ simile sibi. Quid
as dicit᷑. Fueriut in lacͥme mee pa¬
ues die ac nocte: & alibi. surgite
post qm sederitis q̃ manducatis do.¬
le lacͥinaꝵ in loco quẽ posuit. Qm̃
qui ꝓpeccatis sius dolet. sed ea uult.
et tam̃ plorare ñualet : solus sp̃c pa¬
nẽ doloris comedit. caro aut̃e adhyc
talem pañe refugit. Qũ aut̃e que
homo uit̾ior dolet. homo ext̾ior de¬
flet. unũ utiq doloris pauẽ uterq
pane suo pascit. Dicat gͦ. Homo
pacis mee inqͦ sꝑaui qui edebat pane̾
meos magnificauit suꝑ ie supplan¬
tationẽ: Dolet ĩmo conquerit᷑ quod pꝰ¬
qm ei parĩe exhibuit. postqͣm ei spem
bonam tribuit. postquã doloris sui
panibꝰ participauit: iterũ cout᷑ se in¬
sꝑate quidẽ homo pacis sue ĩ surgit.
uiumo ĩa de tͣnquillitatis sue statu

Expanded text:
cat: Homo pacis meae in quo speravi cat: Homo pacis meae in quo speravi qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. In quo speravi, inquit. Scriptum est: Faciamus ei adjutorium simile sibi . Quidas dicitur: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte , et alibi: Surgite postquam sederitis, qui manducatis le lacrymarum, in loco quem posuit, quando quis pro peccatis suis dolet, et ea vult, et tamen plorare non valet; solus spiritus panem doloris comedit, caro adhuc tamen talem panem refugit. Quando autem quae homo interior dolet, homo exterior deflet, unum utique doloris panem comedit pane suo pascit. Dicat ergo: Homo pacis meae in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. Dolet, imo conqueritur quod, postquam ei pacem exhibuit, postquam ei spem bonam tribuit, postquam doloris sui panibus participavit, iterum contra se insperate quidem homo pacis suae insurgit, imo jam de tranquillitatis suae statu
Abbreviated transcription (Latin):
fines pacis excede̾. Fiat᷑ gͦ sermo
noster in contemplatione huiꝰ paci.
& pacis uullus erit finis. qͣm nob̾ do¬
pacis meȩ ĩ qͦ
sꝑaui qui edebat panes meos
magnificauit suꝑ me sub plantatio¬
nem. Homo pacis mee. Est homo
ext̾ior: et est homo int̾ior. Et si inq̃t
apłs ext̾i̾or homo ñr corrumpit᷑: in¬
terior tam̃ renouat᷑ dedie indiem. De
homine gͦ ext̾iore conquerit᷑ homo ĩ¬
terior. et dicit homo pacis uieȩ. Qũ¬
diu adhuc corpꝰ castigat᷑. et non¬
dũ spũi plene subicitur: pugna u¬
tiq utmq gerit. Corꝑe aut̃e cas¬
tigato q in seruitutẽ redacto pax
redit: qͥa spũi caro acqͥescit. ex. ħ
est sua par sp̃c non corꝑis: sicut
sp̃c pacem inuenit: q̃n ei iubonis
studus ñ contͣdicit. Unde hic di¬
cit: homo pacis mee. S uũquam
homo de pace sue carnis confidat
qmuis eiꝰ stimulꝰ quiescat: qͣmuis
ei pleuã securitatẽ ꝓiuittat. sepe

Expanded text:
fines pacis excedere. Finiatur ergo sermo fines pacis excedere. Finiatur ergo sermo noster in contemplatione hujus pacis, et pacis cujus non erit finis, quam nobis dopacis meae in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. Homo pacis meae. Est homo exterior, et est homo interior, etsi, inquit Apostolus: Exterior homo noster corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem . De homine ergo exteriore conqueritur homo interior, et dicit: Homo pacis meae. Quandiu adhuc corpus castigatur, et nondum spiritui plene subjicitur, pugna utique utrinque geritur. Corpore autem castigato, et in servitutem redacto, pax redit, quia spiritui caro acquiescit: et haec est sua spiritus, non corporis, sicut spiritus pacem invenit, quando ei in bonis studiis non contradicit. Unde hic dicit: homo pacis meae. Sed nunquam homo de pace suae carnis confidat, quamvis ejus stimulus quiescat, quamvis ei plenam securitatem promittat, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tor rente uoluptatis tue potati. ĩ pace
iuid ipsum ce dormiunt et reqͥescũt.
Sed ecce iam suppono manũ meã ori
meo. digitoq cõpesco labellũ. ne ui¬
dear contaminare sacrosc̃a secreti huiꝰ
labiis unmidis. Meliꝰ ista exꝑiendo:
qm exponendo discunt᷑. Exꝑti gͦ poti
de huiꝰmodi secreto loqͣntur. S nec
illis quidẽ tutũ ẽ ista inpublicũ pro¬
ferre: que debent apud se cũ magna
reuentia subsilentii claustro reposi¬
ta custodire. Clament gͦ qui eiꝰmodi
sũt cũ ꝓpħa: et dicant. Secretũ meũ
in: secretũ meum mchi. Ne forteꝰ uin¬
cant᷑ aui̾tate uł iargaritas ante
porcos misisse: uel sc̃m cambꝰ dedis¬
se. Unum autẽ audeo dicẽ: qͥa qui¬
cũq potuerit adultune pacis excel¬
lentiam qͣntulacũq ex parte ꝑtĩge̾.
cumulabit᷑ ei supͣ modum q̃cũq illa
bndictio quã daturus est dũs ppło
suo inpace. Sed tande ꝓlixus s̾mo
ponat fines suos pacem. Bonumẽ
enum nos hic ẽẽ: nec expedit nobis

Expanded text:
oluptatis tuae potati, in pace in idipsum obdormiunt, et requiescunt. Sed ecce jam superpono manum meam ori meo, digitoque compesco labellum, ne videar contaminare sacrosancta secreti hujus labiis immundis. Melius ista experiendo quam exponendo discuntur. Experti ergo potius de hujusmodi secreto loquantur. Sed nec illud quidem tutum est ista in publicum proferre, quae debent apud se cum magna reverentia sub silentii claustro reposita custodire. Clament ergo qui hujusmodi sunt cum propheta et dicant: Secretum meum mihi, secretum meum mihi , ne forte convincatur a veritate, vel margaritas ante porcos sparsisse, vel sanctum canibus dedisse . Unum autem audeo dicere, quia quicunque potuit ad ultimae pacis excellentiam quantulacunque ex parte pertingere, cumulabitur ei supra modum quaecunque sit illa benedictio quam daturus est Dominus populo suo in pace. Sed tandem prolixus sermo ponat fines suos pacem. Bonum est enim nos hic esse, nec expedit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ ꝑquadrum descͥpsimus. ĩ qua¬
drifaria illa pace: de qua ñ nulla p̃¬
locuti sumus. Alia tam̃ ẽ illa iherłm
celestis que edificat᷑ incelis: atq ali
a ista que edificat᷑ ut ciuitas s ĩ t̃ris.
Illam deuiq nou edificat nͥ dũs solus:
istam aut̃ẽ ñ tam̃ sine eiꝰ adiutorio e¬
dificat ppłs eiꝰ. Nescio enim qͦ pacto
pax illa di q̃ exuꝑat ouinẽ sensum. pos¬
sit fundari ꝑ humanũ sensum. fecto
hec talis pax que exuꝑat ounĩe sensum.
ciitas hec que excludit omñe humauũ
ĩtellectum. cuiꝰ portas ingredit᷑ iuilla¬
omuiũ humanaꝵ cogitationũ. ꝓfecto is¬
ta iherłm non edificat᷑ nͥ supͣ celũ. Des¬
cendit tñ de celo ad terrã ꝓpter eos qui
digni inuenti sunt ĩtͣre uł ad modiciun
ĩ ipsam. nec tam̃ possiuit ascende adeã.
qui ũdum idonei sunt ascende usq ad
celos: et descende usq adabyssos. Ui¬
di uiquit iherłm nouam descendentem
decelo. In hac iherłm exꝑuuit᷑ intran

Expanded text:
s per quadrum descripsimus in quadrifaria illa pace, de qua nonnulla praelocuti sumus. Alia tamen est illa Hierusalem coelestis quae aedificatur in coelis, atque alia est ista quae aedificatur ut civitas, sed in terris. Illam denique non aedificat Dominus solus, istam autem non tamen sine ejus adjutorio aedificat populus ejus. Nescio enim quo pacto pax illa Dei quae exsuperat omnem sensum, possit fundari per sensum humanum. Profecto haec talis pax, quae exsuperat omnem sensum. Civitas haec, quae excludit omnem humanum intellectum, cujus portas ingreditcogitationum. Profecto ista Hierusalem non aedificatur, nisi supra coelum. Descendit tamen de coelo ad terram propter eos, qui digni inventi sunt intrare, vel ad modicum in ipsam, nec tamen possunt ascendere ad eam qui nondum idonei sunt ascendere usque ad coelos, et descendere usque ad abyssos: Vidi, inquit, Hierusalem novam descendentem de coelo . In h
Abbreviated transcription (Latin):
he̾ditatem. liberi ab om̃i seruitute aliene
dñationis: Si tot sc̃a desidia dñs sus¬
citat. si tot bonas uoliuitates iuspirat:
si mundaꝵ utiliũq cogitationũ nune¬
rum inqͥbusda tantum multiplicat. e¬
tiam ĩuntio conu̾sionis. quã iniumiera
et pene infunta credenda ẽ esse multi¬
tudo diuine plebis qͣm dñs iuitutum
possidet in ꝑfectis. ineis uidelicꝰ qui
iam fiundati sunt ĩ conu̾satione ꝑfec¬
erit cũ iam dec̃ẽ milibꝰ multiplicatur.
Currus di dec̃ẽ milib multiplex. Et
ĩa erunt in tota huiꝰ regis inlicia siciꝰ
currui tantũ pugnatoꝵ assistunt tot
nulia: O qͣnti tunt erunt cũ iaincepe¬
rint multiplicari int᷑ra ꝓpͥa si tot esse
potuerunt uti ĩa dictũ est cũ ad huc de¬
ge̾nt iut̾ra aliena. uł laborarent ĩ uia:

Expanded text:
haereditatem, liberi ab omni servitute alienae haereditatem, liberi ab omni servitute alienae dominationis. Si tot sancta desideria Dominus suscitat, si tot bonas voluntates inspirat, si mundarum utiliumque cogitationum numerum in quibusdam tantum multiplicat, etiam in initio conversionis, quam innumera, et pene infinita credenda est esse multitudo divinae plebis, quam Dominus virtutum possidet in perfectis, in eis videlicet qui jam fundati sunt in conversatione perfecerit cum jam decem millibus multiplicatur? Currus Dei decem millibus multiplex. Quot jam erunt in tota hujus Regis militia, si ejus currui tantum pugnatorum assistant tot millia? O quanti tunc erunt, cum jam coeperint multiplicari in terra propria, si tot esse potuerunt, uti jam dictum est, cum adhuc degerent in terra aliena, vel laborarent in via!
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ quam dũs ppło suo dabit. uͥ forte
illa sit qͣm ut nouimꝰ ppło suo dare
dñs consueuit: Crescite uiqͥt ꝯ mul¬
tiplicamini. Bona sane bndictio mnł¬
tumq expetenda: qua fit ut bona qͦ¬
ior: & iurtutũ numerus fiat dedie
uidiem copiosior. Cresce̾. ꝓuidȩ ppłm
dñi ex eiꝰ beuedictione dep̃hendat. cũ
id quod suꝑiꝰ in hoc eodẽ psalmo legi¬
mus fiducialĩt psallebat. ox dũi
ĩuͥtute: uox dñi imagnificentia. dul¬
tiplicari ĩ se optabat uł potiꝰ sꝑabat ple¬
bem illã que dũo adinodum placet:
cũ dicẽt.Multiplicabis ĩ anima mea
uirtutẽ. Leginꝰ certe sexcenta inilia
fiusse & eo aipliꝰ. eoꝵ qui asceuderũt
de egypto.: qͦs dns eiecit de ergastulo
egyptioꝵ in manu potenti et brachi¬
o excelso. Si gͥ tanta ppłi dei potuit ẽe
inultitudo ĩ exitu isrł de egypto domi
iacob de ppło barbaro: qntum putamꝰ
eos posse multiplicari cũ ueiu̾nt ĩtrã
ꝓmissionis & ceꝑuit possidẽ puussam

Expanded text:
s, quam Dominus populo suo dabit, nisi forte illa sit, quam, ut novimus, populo suo dare Dominus consuevit? Crescite, inquit, et multiplicamini . Bona sane benedictio, multumque expetenda, qua fit ut bona qujor, et virtutum numerus fiat de die in diem copiosior. Crescere proinde populum Domini ex ejus benedictione deprehenderat, cum id quod superius in hoc eodem psalmo legimusin virtute, vox Domini in magnificentia . Multiplicare in se optabat, vel potius sperabat plebem illam, quae Domino admodum placet, cum diceret: Multiplicabis in anima mea virtutem . Legimus certe sexcenta millia fuisse, et eo amplius eorum qui ascenderunt de Aegypto, quos Dominus ejecit de ergastulo Aegyptiorum in manu potenti et brachio excelso . Si igitur tanta populi Dei potuit esse multitudo in exitu Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, quantum putamus eos posse multiplicari, cum venerit in terram promissionis, et coeperint possidere promissam
Abbreviated transcription (Latin):
ficari ihrłm illa que edificat᷑ ut ciuitas
cuiꝰ participatio eiꝰ in idip̃m. cuiꝰ ciues¬
qͥescunt: digni sane qui debeant bu¬
dictionẽ accuꝑe abeo qͥ dare solet bene¬
dictionẽ ppło suo inpace. Nostis saue
quod iherłm sonat uisio pacis. Iu tali
ciuitate libent̃ morat᷑ rex et dñs ppłi
huiꝰ: quia factꝰ est uipace locus eiꝰ. Ad

Expanded text:
icatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum: quiescunt, digni sane qui debeant benedictionem accipere ab eo qui dare solet benedictionem populo suo in pace. Nostis satis quod Hierusalem sonat visio pacis. In tali civitate libenter moratur Rex et Dominus populi hujus, quia fac
Abbreviated transcription (Latin):
tare. s głosiꝰ reputat suos ꝑmulti¬
plicẽ uictoriam ad pacis securitatem
ꝑducẽ. Ninc est quod ppło suo p̃cipit
dicens. Inqͥre pacẽ: & ꝑsequere eã. Ac¬
cipiunt itaq q̃nq pacem ꝑcͥcuitum

Expanded text:
tare, sed gloriosius reputat suos per multitare, sed gloriosius reputat suos per multiplicem victoriam ad pacis securitatem perducere. Hinc est quod populo suo praecepit, dicens: Inquire pacem, et persequere eam . Accipiunt it
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt adbella ꝓced̾e belloꝵ su¬
oꝵ spolia diuidant. et scđm qͦd dauid
ñr consticuit. equa sit portio. ꝓced̾n¬
tiũ adbella et remanentiũ ad sarcinaᷤ.
eoꝵ dũtaxat qui fr̃ua sollicitudine
ñ ꝓpͥa cupiditate occupant᷑ cͥca scłari¬
um rerũ curas. Ecce qͣnta faciũt ecce
qmi fortes fiunt. qͥ de mune̾ dĩ don¬
um fortitudus accipiunt. qui cũ
ppħa psallẽ possũt. Fortitudo mea
& laus mea dñs. Ex his ut arbit᷑r faci¬
le adu̾tere possumꝰ: que uł qͣlis illa
uirtꝰ sit qͣm ppło suo dare dñs cõsu¬
euit. Ñs uirtute ppło suo dabit.
dũs bndicet ppło suo inpace.
nedicet in qͥt ppło srio ĩ pace. Ergo
post uirtutẽ: prestat et pacẽ. Sꝑent
itaq pac̾ẽ qui ñdum acceꝑunt: si
ĩa dedi dono uirtutẽ acciꝑe merue¬
runt. Ad hoc siqͥdem sius d̾s dat uͥ¬
tutut̾e: ut fortĩt agñdo ꝑtingaut ad
pacem. E poterat᷑ quidem dĩs sine
eoꝵ industria plenã eis pacem pͣs¬

Expanded text:
cedere, bellorum suorum spolia dividant, et secundum quod David noster constituit aequa fit portio procedentium ad bella, et remanentium ad sarcinas, eorum duntaxat qui fraterna sollicitudine, non propria cupiditate occupantur circa saecularium rerum curas. Ecce quanta faciunt, ecce quam fortes fiunt qui de munere Dei donum fortitudinis accipiunt, qui cum Propheta psallere possunt: Fortitudo mea, et laus mea Deus . Ex his, ut arbitror, facile advertere possumus, quae, vel qualis illa virtus sit, quam populo suo dare Dominus consuevit. Dominus virtutem populo suo dabit, Dominus benedicet populo suo in pace. Benedicet, inquit, populo suo in pace. Ergo post virtutem, praestat et pacem. Sperent itaque pacem qui nondum acceperunt, si jam de Dei dono virtutem accipere meruerunt. Ad hoc siquidem suis Deus dat virtutem, ut fortiter agendo pertingat ad pacem, et poterat quidem Dominus sine rum industria plenam ei pacem praes
Abbreviated transcription (Latin):
qui ingrediunt᷑ ꝑ eam. Cultũ tamen
ẽ int̃ iftã et illam. Est em̃ uia u̾tatis
ñ solum arta: uerũ exiam multum ar¬
dua. Illa aut̃e planior sed multo pro¬
lixior. et q̃ uix toto uitę t̃mino confici¬
t᷑ꝰ inquibꝰda aut̃e nec aute mundi finẽ
finit᷑. Ista deniq est fortiũ: illa aut̃e
infirmioꝵ. Istã ascendunt uiri dum¬
taxat adbella doctissum: illã non as¬
cendunt nͥ pauꝑes. infirmi. q m̃dici.
sti ad ium facienda. illi ad elemosinã

Expanded text:
ingrediuntur per eam. Multum tamen est inter istam et aliam. Est enim via veritatis, non solum arcta verum etiam multum ardua. Illa autem planior, sed multo prolixior, et quae vix toto vitae termino conficitur. In quibusdam autem nec ante mundi finem finitur. Ista denique est fortium, illa autem infirmorum. Istam ascendunt viri duntaxat ad bella doctissimi, illam non ascendunt nisi pauperes, infirmi et mendici. Isti ad vim faciendam, illi ad eleemosi
Abbreviated transcription (Latin):
Qniã uero expͥmitur᷑ ubilum m̃tis
Uurd autẽ hoꝵ rectiꝰ intelligat᷑. ig¬
norare me fiateor: uͥ totũ uerum
ẽ qđ dr. Nam multi sepe post scͥpt̾a¬
rum intelligentiã accipunt u̾bũ
p̃dicationis: & sepe inter legẽdũ
at inuoce exultationis &t confessi¬
onis. uia post quam uox dĩu p̾¬
ꝑantis ceruos n reuelabit condensa:
mox intemplo eiꝰ ouis dicent głam.
e cce qͣm magna et qͣnta ãmiratiõe
digna facit uox ista dĩca. uox do¬
mimi confrigentis cedros. Uox do¬
nuni int̃cidentis fłamam ignis. uox

Expanded text:
mam vero exprimitur jubilus mentis. Quid autem horum rectius intelligatur, ignorare me fateor, ubi totum verum est quod dicitur. Nam multi saepe per Scripturarum intelligentiam accipiunt verbum praedicationis, et saepe inter legendum at in voce exsultationis et confessionis. Quia postquam vox Domini praeparantis cervos revelaverit condensa, mox in templo ejus omnes dicent gloriam. Ecce quam magna, et quanta admiratione digna facit vox ista Dominica, vox Domini confringentis cedros, vox Domini intercidentis flammam ignis, vox
Abbreviated transcription (Latin):
triumphatores qͥ fortĩt agentes despi¬
ciunt regnũ mundi. destruũt regnũ
peccati: dissipant regnũ diaboli. Si
nec hoc eis sufficit: nͥ uiuadant regnũ¬
celi. Ab istĩ modi siq̃dem bellatoribis
uolentis. et triumphatoribus głosis
regnũ celoꝵ ium patit᷑. & uolenti diri¬
piunt illud. Puto qr hic eis est opus
fortitudine magna. mirabiliq uͥtute.
ante qͣm irrumpant firmissimũ illud
et montes ĩcͥcuitu eius. Nec nͥ duabꝰ
tm̃ ius. una hinc ⁊ altera inde. adiri

Expanded text:
triumphatores, qui fortiter agentes despiciunt regnum mundi, destruunt regnum peccati, dissipant regnum diaboli. Sed nec hoc eis sufficit, nisi invadant regnueli. Ab istiusmodi siquidem bellatoribus violentis, et triumphatoribus gloriosis regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud. Puto quia hic est eis opus fortitudine magna, mirabilique virtute antequam irrumpant firmissimum illud et montes in circuitu ejus. Nec nisi duabus tantum viis, una hinc, et altera inde adiri
Abbreviated transcription (Latin):
iacobum unũ exmagnns eiꝰ ducibꝰ de
dubio belli euentu ñ dubiã sententiã
mandat. Resistite inquiens diabolo.
& fugiet auob̾. Unde est qđ ille huius
Dregis magnꝰ adletlia gł abat᷑ dicens.
S numicos meos dedisti mͥ dorsũ: & odi¬
entes me disꝑdidisti. Hinc ẽ qͦd ille a¬
liꝰ int̃ pͥncipes ppłoꝵ qͥ congregati st̃
cũ dõ abraham pͥnceps electꝰ &d p̃cipuꝰ
agonista. cũ fiducia ꝓtestat᷑ dicens. Cer¬

Expanded text:
Jacobum unum ex magnis ejus ducibus de Jacobum unum ex magnis ejus ducibus de dubio belli eventu non dubiam sententiam mandat: Resistite, inquiens, diabolo, et fugiet a vobis . Unde est quod ille hujus Regis magnus athleta gloriabatur, dicens: Inimicos meos dedisti mihi dorsum, et odientes me disperdidisti . Hinc est quod ille alius inter principes populorum qui congregati sunt cum Deo Abraham princeps electus, et praecipuus agonista cum fiducia protestatur, dicens: Cer
Abbreviated transcription (Latin):
danda illam tͥplicis cohortis aciem
plucit: in ꝯcupiscentia oculoꝵ. ĩ con¬
cupiscentia carius. insuꝑbia uite. Isti
sunt qui destruunt nicħominꝰ regnũ
peccati. ut ñ regnet peccatũ ineoꝵ mor¬
tali corꝑe. Istud est bellũ scđmn multo ꝑi¬
culosiꝰ quã pͥmum. uellũ cuule & plus¬
se ip̃m: uͥ sp̃c ꝯcupiscit adu̾sus carnen.
et caro aduersus sp̃m: ubi appetitꝰ car¬
nis rebellant adũsus decreta rationis.
Sub acto autẽ pͥmo & sccdo p̃lio. restat ad¬
huc t̾cuim ĩmanissimũ atq durissim¬
um contͣ aerias potestates rectores te¬
nebraꝵ harũ ꝯtra spũalia nequitie
incelestib. Hi anime hostes om̃ium
crudelissimi cont᷑ tyrones.xͥ tanto a¬
criꝰ seuiunt. qͣnͣto eos ingenima uicto¬
ria głosiꝰ triumphasse ꝯspicuuit. Sed
absit ut uł istos cont᷑. xp̃i milites pos¬
se p̃ualere qͥs credat: quibꝰ eoꝵ rex ĩa
agnnue ꝯstituto p̃lioq conserto ꝑ

Expanded text:
dandam illam triplicis cohortis aciem dandam illam triplicis cohortis aciem producit, in concupiscentia oculorum, in concupiscentia carnis, in superbia vitae? Isti sunt qui destruunt nihilominus regnum peccati, ut non regnet peccatum in mortali corpore eorum. Istud est bellum secundum multo periculosius quam primum bellum, civile, et plusspiritus concupiscit adversus carnem, et caro adversus spiritum, ubi appetitus carnis rebellant adversus decreta rationis. Subacto autem primo et secundo praelio, restat adhuc tertium immanissimum atque durissimum contra aerias potestates, rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus. Hi animae hostes omnium crudelissimi, contra tirones Christi tanto acrius saeviunt, quanto eos in gemina victoria gloriosius triumphasse conspiciunt. Sed absit ut vel istos Christi milites posse praevalere, quis credat, quibus eorum rex jam agmine constituto, praelioque conserto per
Abbreviated transcription (Latin):
inea & firmamentũ meũ. et refugiũ
q lib̾ator m̃s: et tc̃ fiducialĩt psallo¬
et ñ tunebo qͥd faciat mͥ homo. Doceat
manꝰ mneas adp̃lium. & digitos meos
ad bellũ. et t̃c ꝓculdubio si consiftant
aduersũ me castra ũ tunebit cor me¬
um: et si exurgat adu̾sum me p̃lium.
ĩ hoc ego sꝑabo. Tu quoq si illi regi
militare uolueris. non timebis milia
ppłi. qͥnĩmo cadent alate̾ tuo nuille.
& decẽ milia a dextris tius. et tͣc inte¬
ipso ꝓbare pot̾is qͣm uacit scͥptum sit.
dñs uirtute ppło suo dabit. Eit autem
plemiꝰ agnoscas qͣlem uirtut̾e de dm̃
sui dono accipiant: cogita qͣles adu̾sa¬
rios habeant. et contͣ eos quã uirilit̃
agant. Nonne huiꝰ regis nulites sũt.
cont᷑ qͦs seuit mundus ĩ sanit diabols:
Sed ꝯfortat eos rex siuis dicens. Uitilit̃
agite et ꝯfortet᷑ cor ur̃m. In mundo qͥ¬
de pssuram habebitis: s confidite ego
uici mundũ. Nne isti sunt contͣ quos
ilie qͥ in maligno positꝰ ẽ mundꝰ formi¬

Expanded text:
firmamentum meum, et refugium meum, et liberator meus, et tunc fiducialiter psallo: Non timebo quid faciat mihi homo. Doceat manus meas ad praelium et digitos meos ad bellum, et tunc procul dubio, si consistant adversus me castra, non timebit cor meum, et si exsurgat adversus me praelium, in hoc ego sperabo. Tu quoque si illi Regi militare volueris, non timebis millia populi, quinimo cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis, et tunc in teipso probare poteris quam veraciter scriptum sit: Dominus virtutem populo suo dabit . Ut autem plenius agnoscas qualem virtutem de Domini sui dono accipiant, cogita quales adversarios habeant et contra eos, quam viriliter agant. Nonne hujus Regis milites sunt, contra quos saevit mundus, insanit diabolus? Sed confortat eos Rex suus dicens: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . In mundo quidem pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum . Nonne isti sunt contra quos ille, qui in maligno positus est mundus, formi
Abbreviated transcription (Latin):
Uñe ĩ lumine uultꝰ tui ãbulabunt. et in
nomine tuo exultabunt tota die. ꝙ in
iusticia tua exaltabunt᷑. ibunt autem
de uirtute inu̾tutẽ. donec uideat᷑ ds
doꝵ insyon. S qr uanũ ẽ eis ante lu¬
c̃ẽ surge̾: qͣnto magis currere. Emitte
lucẽ tuã et iũtatẽ tuã. lum̃ ad reuelati¬
onẽ gentiũ. ut in lumine tuo uideant

Expanded text:
 lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur. Ibunt autem de virtute in virtutem donec videatur Deus deorum in Sion. Sed quia vanum est eis ante lucem surgere, quanto magis currere. Emitte lucem tuam et veritatem tuam, lumen ad revelationem gentium, ut in lumine tuo videant
Abbreviated transcription (Latin):
regi militabat qui dicebat. Non time¬
bo milia ppłi circũdantis me. Utiñã:
me dignet᷑ a scͥbere uit̃ suos ille qͥ susci¬
tat de puluere egenũ. et de stercore ele¬
uat pauꝑeni. ut sedeat cũ pͥncipibus.¬

Expanded text:
regi militabat qui dicebat: Non timeregi militabat qui dicebat: Non timebo millia populi circumdantis me. . Utinam et me dignetur ascribere inter suos, ille, qui de pulvere suscitat egenum, et de stercore elevat pau
Abbreviated transcription (Latin):
tã ĩnnicoꝵ stragem efficiat cũ egre¬
giꝰ ille huiꝰ regis miles. tinor uidelic:
dñi. sub ducis sui ꝓtectione contͣ iuci¬
oꝵ exercitũ dunicat: Qnid cũ ei ille
dĩ miles p̃cipuus. et princeps milici¬
e di udelicet amor adiungitur. Que
q̃so hostiũ multitudo eoꝵ impetus fer¬
re ualebit. Qui tumet đm inqͥt scͥpt᷑a:
nichil negligit. Ecce qͣlis p̃liator timor
di: qui ñsolum nequicias s etiã ne¬
gligentias omĩs ante se fugare consue¬
uit. Longe tñ eum singłaris fortitu¬
dis p̃rogatua p̃cedit dđi miles. electꝰ
ĩ milibꝰ qui om̃ia credit. oĩa sꝑat. oĩa
sustinet. Si gͦ tantũ p̃ualent unꝰ uel
duo. ut nec eis resistere ualeant decẽ¬
dm̃. milia. qͣntum ẽ queso qã efficẽ ualeat
in unũ collecta regis huiꝰ mulicia u¬
niu̾sa. Mirabił rex: qͥ sic suos magni¬
ficare potuit. Amabił ꝓrsus: qͥ suos
magnificare uoluit. Puto qđ hiuic

Expanded text:
tam inimicorum stragem efficiat cum egretam inimicorum stragem efficiat cum egregius ille hujus Regis miles, timor videlicet Domini, sub sui ducis protectione, contra vitiorum exercitum dimicat? Quid cum ei ille Dei miles praecipuus, et princeps militiae, Dei videlicet amor adjungitur? Quae, quaeso, hostium multitudo eorum impetus ferre valebit? Qui timet Deum, inquit Scriptura, nihil negligit . Ecce qualis praeliator timor Dei, qui non solum nequitias, sed etiam negligentias, omnes ante se fugare consuevit. Longe tamen cum singularis fortitudinis praerogativa praecedit ille Dei miles electus in millibus, qui omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Si ergo tantum praevalent unus vel duo, ut nec eis resistere valeant decem millia, quantum est, quaeso, quod efficere valeat in unum collecta regis hujus militia universa? Mirabilis rex, qui sic suos magnificare potuit; amabilis prorsus, qui suos sic magnificare voluit. Puto quod huic
Abbreviated transcription (Latin):
idete et attendite diuine donationis
ordinẽ. Daturus ppło suo dñs u̾tutẽ
&e pacẽ: pͥus dat uͥtutẽ. et postea pa¬
cem. Sabet namq adu̾sarios ĩ nu¬
meros ppłs iste cłi. &r quod ad huc gͣuiꝰ
est. inimnci eoꝵ fortissimi. Opus gͦ ha¬
bent uͥtute & fortitudine magna. ꝯtͣ
quos iuigi sollicitudine uigilat tot
adu̾sarioꝵ tã ꝑiniqua constantia.
Uultis aut̃e audire qͣlem uł qͣntã uͥtu¬
tem eis eoꝵ dux ꝓnuttat. ita tam̃ si
eiꝰ p̃cepta mandataq custodiant. ꝑse¬
quennn inqͥt ĩimicos ur̃os: ꝙ corruẽt
centũ alienos. & centũ de uob̾ decẽ im¬
lia. Cadent ũmici ur̃i in ꝯspectu ur̃o
gladio. Parum est hoc: audi adhuc
aliqͥd maiꝰ de huiꝰ regis militibꝰ. De
huiꝰ siqͥdem regis militid ẽẽ dubitã¬
dum non est illos. quoꝵ unꝰ ꝑsequeba¬
t̃ mmille: et duo fugarent dece milia.
Uirtꝰ in irabilis. & prorsus stupenda.
ut unꝰ contra milie. & duo p̃ualeant
cont᷑ dec̃ẽ milia. Qͥs tam̃ ignorat qͣn¬

Expanded text:
et attendite divinae donationis ordinem. Daturus populo suo Dominus virtutem et pacem, prius dat virtutem et postea pacem. Habet namque adversarios innumeros populus iste Dei, et, quod adhuc gravius est, inimici eorum fortissimi. Opus ergo habent virtute, et fortitudine magna, contra quos jugi sollicitudine vigilat tot adversariorum tam periniqua constantia. Vultis autem audire qualem, vel quantam virtutem eis eorum dux promittat, ita tamen si ejus praecepta mandataque custodiant: Persequemini, inquit, inimicos vestros, et corruent centum alienos et centum de vobis decem millia. Cadent inimici in conspectu vestro gladio . Parum est hoc, audi adhuc aliquid majus de hujus Regis militibus. De hujus Regis siquidem militia esse dubitandum non est illos, quorum unus persequebatur mille, et duo fugarunt decem millia. Virtus mirabilis, et prorsus stupenda, ut unus contra mille, et duo praevaleant contra decem millia. Quis tamen ignorat quan
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is uoluntas bona. om̃is cogita¬
tio munda. omne desidium sanctũ.
oñe consilium rectũ. omĩs intellectꝰ
uerus: omĩs affectꝰ ordinatus. De¬
lectatur admodu rex intali ppło &
ꝯplacet sibi in illo: qr bnplacitum ẽ
dño inppło suo. Laudabilis ppłs quẽ
populo erat dissimilis ppłs ille gn¬
tium qui ambulabat intenebris do¬
nec uide̾t lucẽ magna. et inciꝑet
S sapientiam. O ppłe gentium ꝑu̾sitas
uoluntatũ. uanitas cogitõnum. usq¬
quo ñ cognoscitis regeni ur̃m. Usque¬
qͦ sedetis in regione umnbre mortis. us¬
queqͦ moramini ĩ regione dissimilitu¬
dinis: Tandẽ aliqñ exite de medio
babylomis. exite de tenebris. ꝓꝑate
ad patriã lumins: ad regionẽ lucis.
Exortũ ẽ intenebͥs lum̃ rectis corde. mi¬
sericors & miserator ex iustus. lum̃ ad
reuelationẽ gentiũ. Oppłe gentiũ qui

Expanded text:
omnis voluntas bona, omnis cogitaomnis voluntas bona, omnis cogitatio munda, omne desiderium sanctum, omne consilium rectum, omnis intellectus verus, omnis affectus ordinatus. Delectatur admodum Rex in tali populo, et complacet sibi in illo, quia beneplacitum est Domino in populo suo. Laudabilis populus qupopulo erat dissimilis populus ille gentium qui ambulabat in tenebris donec videret lucem magnam, et inciperet e sapientiam! O popule gentium, perversitas voluntatum, vanitas cogitationum, usquequo non cognoscitis Regem vestrum? Usquequo sedetis in regione umbrae mortis, usquequo moramini in regione dissimilitudinis? Tandem aliquando exite de medio Babylonis, exite de tenebris, properate ad patriam luminis, ad regionem lucis. Exortum est in tenebris lumen rectis corde misericors, et miserator, et justus. Lumen ad revelationem gentium.