comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
end̾ est apd̾ magr̃at᷑ ppłi romani uł̃
ap̃ p̾sides ꝓunnciaꝵ uł alios iudices ius
.n. eũ solũ locũ ẽẽ ubi uiris dicẽduił iu¬
dicandigr̃a consistat uł si domi uel
itinere hocagat faᷤ aꝰ os
ta exparte sit uram ĩpotãte hẽat eũ cuiꝰ
noie noxali iudicio agitur ad deliberã¬
diuntemp̃ impet᷑re d̾ quia si ꝑperam
ꝯfessus fu̾it in ꝯmodo asficietur.¬
lp̃ł. Et qr hoc defuuctoꝵ int̾est ut
int̾rogatus quis amheres sit ñ cogetur
fend̾e ut puta si controu̾si ã h̾editatis
ab alio patitur ⁊ ita diu̾adriamis
ꝯstituit ne autẽ negando se ħedem
p̾iudicet sibi aut dicendohedem illi¬
get᷑ ⁊̃ ablata sibi hereditate.

Expanded text:
i Romani uel praesides prouinciarum uel alios iudices: ius enim eum solum locum esse, ubi iuris dicendi uel iudicandi gratia consistat, uel si domi uel itinere hoc agat. 5 Gaius ta ex parte sit uel an in potestate habeat eum, cuius nomine noxali iudicio agitur, ad deliberandum tempus impetrare debet, quia, si perperam confessus fuerit, incommodo adficitur. et quia hoc defunctorum interest, ut interrogatus quis, an heres sit, non cogitur respondere, ut puta si controversiam hereditatis ab alio patiatur: et ita divus Hadrianus constituit, ne aut negando se heredem praeiudicet sibi aut dicendo heredem illigetur etiam ablata sibi hereditate.
Abbreviated transcription (Latin):
ex argentariis socius cũ debitore
pactus sit an ĩ alti noceat exceptõ¬
ueratius atilitinus ꝓtulꝰ nec si in
Idem labeo ait mIam nec noua¬
re alt̾m posse qmͣuis ei recte solua¬
tur. gi .n. ⁊ hiis qui in nr̃a potate
sunt recte solui qd̾ crediderant li¬
cet nouare ni possint qd̃ est u̾m.
Idemq in duob reis stipulandi
dicend̾ est. ¶ Si cum reo ad cert̾
qmqm id rei intersit qr ea demñde ei
compet̾e debeat exceptio q̃ ⁊ ego rao
quo uire utimur. ¶ Pactus nepe¬
t̾et p̾ea ꝯuenit ut pet̾et prius pactũ
perpost̾ius elidetur ñ quid̃ ip̃o uire
sicͥ tollitur stipulatõper stipułoem
si hoc actum est qr in stipulationib
ius continetur. inpactis frm̃ u̾satur
⁊ ĩo replicatõe exceptõ elidetur ead
r̃oe contĩguit ne fidciussorib prius

Expanded text:
ex argentariis sociis cum debitore pactus sit, an etiam alteri noceat exceptio?Neratius Atilicinus Proculus, nec si in idem Labeo: nam nec nouare alium posse, quamuis ei recte soluatur: sic enim e‹t› his, qui in nostra potestate sunt, recte solui quod crediderint, licet nouare non possint. quod est uerum. idemque in duobus reis stipulandi dicendum est.Si cum reo ad certum quamquam id rei intersit: quia ea demum competere ei debeat exceptio, quae et reo.quo iure utimur.Pactus, ne peteret, postea conuenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, non quidem ipso iure, sicut tollitur stipulatio per stipulationem, si hoc actum est, quia in stipulationibus ius continetur, in pactis factum uersatur: et ideo replicatione exceptio elidetur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Merito R̾ Q iussu.
iuditiũ dat᷑ nam quodam modo ꝯeo cõtͣ¬
hitur qi ubet iussũ autẽ accipiendũ
est sũ testo quidem sũ per epłam sũ u̾bis
aut per nsiciũ sũ sp̃ałr in unocontͣctuiꝰ¬

Expanded text:
erito ex iussu iudicium datur, nam quodammodo cum eo contrahitur qui iubet. Iussum autem accipiendum est, siue testato quis siue per epistulam siue uerbis aut per nuntium siue specialiter in uno contractu iu
Abbreviated transcription (Latin):
de alim̃tis q̃ mortis cã donata sunt li¬
cebit ⁊ sñ p̾tore auaore transigi siue
gͥ immens es singłos sũ in dies siue
in annos fĩunt relicta or̃o locsi ht. s
si ñ sũint perpetuo relicta s usq ad
qnͣtitas alicui fu̾at relicta ut ex iuri
ris seseagat alat ⁊ mortis t̃ꝑre poctũ
nias restituat ñ cessabit or̃olic ñ ĩ
annos singłos uideatur idrelictum
S ⁊ si certa qnͣtitas relictaticio usres
ita inde alũta seiop̾stent᷑ magis
est ñ tnͣsig̾e ticius possit. Nec .n. tnͣs¬
actione ticii niinuuntur alim̃ta

Expanded text:
e non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore auctore transigi. Sive igitur in menses singulos sive in dies sive in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed usque ad quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat nias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id relictum.Sed et si sit certa quantitas relicta Titio uel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transactione Titii minuuntur alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
bata eẽt qmͣ sr̃ auctoritate p̾tore fa¬
cta solz gͥ pretor int̾uenire ⁊ inter
consencientes arbitrari an tnͣsactõ
uel qd̃ amitti debeat eusdẽ p̾toris
notio ob transactõem ut sũ hĩtatõ
siue uestiariũ siue de prediis alim̃¬
ad alimenta que testam̃tõ uł codici¬
lis fi̾unt relicta sũ ad testam̃tũ faĩs
siue ab intestato. Idẽ erit dicend̃ sed
mortis cã donata fu̾int relicta ł
ab eocui mortis cã donata sint reli¬
cta. s ⁊ si condictoĩs implende gr̃a¬

Expanded text:
ata esset, quam si auctore praetore facta. solet igitur praetor in‹ter›uenire et inter consentientes arbitrari, an transactio vel quae admitti debeat. Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, sive habitatio sive vestiarium sive de praediis alimertinet ad alimenta, quae testamento vel codicillis fuerint relicta sive ad testamentum factis sive ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuerint relicta vel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta. s
Abbreviated transcription (Latin):
netur ꝙ iussu qiuid gͦ si fidcuisserit
ꝓseruo ait mͣrcelł non ten̾i ꝙ iussu
Iõ qd̾ tenetur ex cã fideuissionis s quia
aliud est ub̾e aliud fidemb̾e Demq
idems cribit si inutiłr fidciusserit tñeũ
non obligari qiͣ uisserit que siũia u̾ior

Expanded text:
 fideiusserit pro servo? ait Marcellus non teneri quod iussu: ideo, quod tenetur ex causa fideiussionis, sed quia aliud est iubere, aliud fideiubere: denique idem scribit, etsi inutiliter fideiusserit, tamen eum non obligari quasi iusserit, quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
uoles cumsticho seruo meo negõm gerere
periculo meo uidetur ad oĩa iussisse nͥ
certalex aluid prohib̾et ¶S egoq̃ro
an reuocare ħ uissũ añqm̃ credat᷑ po¬
ssit. ⁊ ut putoposse q̃mad̾m si mandass
⁊ postea añ ꝯtͣctũ contͣria uolũtate mã¬

Expanded text:
uoles cum Sticho seruo meo negotium ge‹re› periculo meo', uidetur ad omnia iussisse, nisi certa lex aliquid prohibet.Sed ego quaero, an reuocare hoc iussum antequam credatur possit: et puto posse, quemadmodum si mandasset et postea ante contr
Abbreviated transcription (Latin):
rer ciuitatis p̾poĩtus est cum seruoci-
immo hoc ce casu qd̃ iussu actõñ com¬
petit Si unus ex seruidñis iussitꝯ
trahi cum eo is solus tenebit᷑s si duo
uisserint cumquo ius in solidũ agi
potest quia siles sunt duob man¬
fitia adempta sunt feminis ⁊ płaz
solũ oꝑa nundũq mĩst̾iũq earũ u̾sa¬
retur s ⁊̃ pericłm rei familiaris est e¬
quũ autem iuisũ ita młri succurri ut
in uet̾em debitorẽ aut ĩ eũqui ꝓ se
stituiss młrem ream actõ dareturi
mag̾ .n. illeꝙͣ creditor młrem decepit.

Expanded text:
rum ciuitatis praepositus est, cum seruo ciuimmo hoc casu de iussu actio non competit.Si unus ex serui dominis iussit contrahi cum eo, is solus tenebitur: sed si duo iusserunt, cum quouis in solidum agi potest, quia similes sunt duobus manficia adempta sunt feminis et plersola opera nudumque ministerium earum versaretur, sed etiam periculum rei familiaris. quum autem uisum est ita mulieri succurri, ut in ueterem debitorem aut in eum, qui pro se constituisset mulierem ream, actio daretur: magis enim ille quam creditor mulierem decepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipupillus dñs iusserit utiq ñ tenetur
nͥ tutore actore iusserit. ¶Sinsufru-¬
ctuarii erit cum seruo contͣctũ Itemeiꝰ
⁊ ego probo ¶Si curatore adolescentis
uł furiosi uł ꝓdigi iubente ꝯseruortͣ¬
ctumsit. putat labeo dandã ce iussu
actõem in eos quoꝵ seruus fu̾it Idem
 ⁊ in uero ꝓcuratore s siꝑcuratoe uerꝰ
auii Situtoris iussu seruopupilli
creditum sit putosi ex utilitate pu¬
pilli fu̾it creditũ inpupillũ dandam¬
ẽẽ actõem ꝙ iussit tutor siusssu dm̃
ancille uł iussu pr̃is filie creditũsit

Expanded text:
pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit.Si iussu fructuarii erit cum seruo contractum, item eet ego probo.Si curatore adulescentis uel furiosi uel prodigi iubente cum seruo contractum sit, putat Labeo dandam quod iussu actionem in eos quorum seruus fuerit: idem et in uero procuratore. sed si procurator uerus i tutoris iussu seruo pupilli creditum sit, puto, si ex utilitate pupilli fuerit creditum, in pupillum esse dandam actionem 'quod iussit tutor'.Si iussu domini ancillae uel iussu patris filiae creditum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tit residua .u. uid̾i eũ ⁊ priora debita.
babit prima .u. utrũ debita anĩdebita
solu̾ent᷑ S ⁊ si post soluta .u. ⁊ stichꝰ
soluatur ⁊ malĩ ego hr̃e .u. ⁊ stichsirro¬
soluto mͥ retinendi qp̃ uellẽ arburiũ da¬
retur Idemait si duo hedes sint stipla¬
toris non sic posse alt̾i .u. solui. Idem ⁊¬

Expanded text:
it residua quinque, uideri eum et priora debita sbabit, priora quinque utrum debita an indebita soluerentur. sed et si post soluta quinque et Stichus soluatur et malim ego habere quinque et Stichum resoluto mihi retinendi quod uellem arbitrium daretur.Idem ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alt
Abbreviated transcription (Latin):
mensor machinariꝰ fefellit ad hocactio da¬
bitur nec ñ illd̃ q̃q pomp̃ dicit ⁊̃ in eũ
qd̃ mensor ñ fuit fefellit tñ in modo
uit ego ⁊̃ adu̾sari tabiarũ putoactões
dandas ꝙ ĩ cõputatd̃e fefellit. De

Expanded text:
mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur. Nec non illud quoque Pomponius dicit etiam in eum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, uit. Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
debebit uideamꝰ utrũ eas quib aliis
telam negotia ueadmĩstͣt aũ magi¬
stͣtus munĩcipii publitam ĩ snosus
conu̾tit maximas usuras pr̃at ut
est constitutul a diuis principibs
ad mĩstratõe nũmoss ab amico acce¬
perit ⁊ añ negotii ad mĩstratdem nã
illi de quib constitutũ ẽ cũ. gͣtuitã¬
crop̾stare fidem deberent litentiaqͣ
uiderentur abuti maximis usuris
uice ciuiꝰdam pene subiciit hic bona
rõe accepit ab alio mutuũ ⁊ usur is
qr ñsoluit ñ qr ex negotuis queg̾ebat
an antea nom̃ fu̾it debitoris qr satis
est ñex usurario fac̃e usurariũ¬

Expanded text:
debebit, uideamus: u‹t›rum eas, quibus aliis telam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. administratione nummos, sed ab amico accepit et ante negotiorum administrationem. nam illi, de quibus constit‹uraestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis quae gerebat an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurariu
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur uinũ ꝓpe qiͣ nũdũuenit p̾mẽ¬
surani fẽam uenditoris desinit ẽẽ ꝑi¬
culũ ⁊ añ mensurã pericło lib̾atur

Expanded text:
tiatur uinum, prope quasi nondum uenit. post mensuram factam uenditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur
Abbreviated transcription (Latin):
demł. Diquis acceptõ tułit debi¬
tori suo ouenirz ut exꝓmissorẽ darz.
nec ille det potest dici ꝯdici posse ei
ꝯdictõ temꝑis ur ualitudĩs impedi¬
mento fu̾it quomim᷑ ꝓ ficiscaris. an
ꝯdici tibi possit uidend̾ est ⁊̃ ꝯper te
non stet̾it pot dicire petõni cessare.
d ꝯ liceat penit̾e ei qui dedit ꝓcul du
festum estuit te plus forte ꝙͣ accepi¬
sti erogasse. ꝯdictõ cessabit.s si mi¬
nus erogatunsit ꝯdictõlocũ hebit.
ita tñ ut indempnitas tͥ p̾stet᷑ eius
qd̾ expendisti. Si seruũ cins uen

Expanded text:
m. Si quis accepto tulerit debitori suo, cum conueniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei,impedimento fuerit, quo minus proficiscer‹er›is, an condici possit, uidendum: et cum per te non steterit, potest dici repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul festum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti. Si seruum quis
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq donec cesar cuutate ex¬
pelłet et expulsus abeo in sar¬
diniam reuocatus a uesꝑasiano
diem suũ obiit nerue successit
fuit et alius longmꝰ ex eq̃striqͥd̃
ordine qui postea ad pristinum
usq peruenit s protuliauct̃as
maior fuit ¶Nan ĩpłimũ po¬
tuit applłanti es sunt partim cas¬
siani partimprotuliani q̃iorigo
pegasus qui temꝑib uespaũani
prefectus urbis fuit sabino prisc̾
cus neratius qui utriq consules
fuerunt ¶Celsusquid̃ et iterũ¬
nerua iaboleno prisco abutimꝰ
ualerus et tuscianus. It̾ saluius

Expanded text:
eo usque, donec eum Caesar ciuitate pelleret.Expulsus ab eo in Sardiniam, reuocatus a Uespasiano diem suum obit.Neruae successit fuit et alius Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque pervenit. sed Proculi auctoritas maior fuit, nam etiam plurimum potuit: appellatique sunt partim Cassiani, partim Proculiani, quae origo Pegasus, qui temporibus Vespasiani praefectus urbi fuit: Caelio Sabino Priscus cus Neratius, qui utrique consules fuerunt, Celsus quidem et iterum: Iavoleno Prisco Aburnius Valens et Tuscianus, item Salvius
Abbreviated transcription (Latin):
de negandam eam exceptionẽ. ¶ Si fũ¬
do estunato in dote dato pacta sit młr
inela ait. Iõ seruand̾ cũ excontrario
conuenire possit ut siminoris ue
nierunt ip̃adebeat. ¶Sipacta sit
młr siue pluris siuie minoris fundꝰ
estimatus uen̾it preciuĩqnͣto res ue
nient in dote sit staiͣ eo pactoo s si
culpa mariti minoris uenierit et

Expanded text:
denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit muliMela ait seruandum, cum et ex contrario conuenire pnierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut sive pluris sive minoris fundus aestimatus venierit, pretium qnierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut mortuoin m̃imo filia dos apd̃
uirũ reman̾et puto pactũ scruand̃¬
c̃e si ubi int̾ueniant. ¶ Ex pactis
conuentisqz ante nptias uł post
nuptias int̾poni solent alia ad uolũ¬
tatem pertinent ut mlr de dote ꝓmnᷤ¬
sa se alat Itemq donec impta sit dos
ab eo non petat᷑ autẽ certam sũman
iuro pr̃et ⁊ ab co alatur ⁊ is sumlia
alia ad ius pertinent ueluti qũdos pe

Expanded text:
ia dos apud virum remaneret, puto pactum servanderi non interveniant. Ex pactis conventis, quae ante nuptias vel post nuptias interponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ceuolał. Quintꝰ cetilius candidꝰ
ad pruanum rogatianũ epłam scͥp¬
sit inhec u̾ba infra scͥpta teciliuscan¬
didus patruano rogatiano suo sałm.
ꝓspiciam ne uatui t̾ sint .i. ut usas
auił. Si sacculsi uł argentũ sig¬
natũ deposn̾o ⁊ is penes q̃m depoitũ
fuit me inuito cõtͣctau̾it ⁊ depoĩti¬
⁊ furtiactõ mͥ ineũ ꝯpetit.Siex ꝑmis

Expanded text:
um.Quintus Caecilius Candidus ad Paccium Rogatianum epistulam scripsit in uerba infra scripta: 'Caecilius Candidus Paccio Rogatiano suo saluteprospiciam, ne uacua tibi sint: id est ut usuras um. Si sacculum uel argentum signatum deposuero et is penes quem depositum fuit me inuito contrectauerit, et deposit furti actio mihi in eum competit. Si ex permiss
Abbreviated transcription (Latin):
s eam utrũ existimamꝰ ad incrii ius
gentiũ an u̾o cum preceptis cuulib
⁊ p̾toriis ueluti si rens capitalis iu
bona eius publicata sunt utrũ ne
ip̃i eareddenda inpublicũ defendast̃
Sitisi naturale ⁊ iusgentiũ iudeamꝰ

Expanded text:
sed eam utrum aestimamus ad merum gentium an uero cum praeceptis ciuilibus et praetoriis? ueluti reus capitalis iud est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur qui dam per duas pariterui¬
asage ire possit liberiq octonos in por¬
uel estate ducatur tm̃uł uno menseqrͣ¬
item q̃madin nõ utendo amiitat᷑ qr
non est continuũ tempus qͦ cũ uti
non pot̾ non sit usus itaq ⁊ si alt̾ nis
annis uel mensib quis ht̃ aquã dup¬
plicato ꝯstituto temꝑe amittit᷑. Idemt
de itin̾e custoditur. si uero alt̾nis dieb
aut die toto aut̃ tm̃ nocte statu¬
tolegib temꝑe amittitur qr una serui¬
tus est. Nam ⁊ si alt̾ins horis uł una
hora cotidie seruitutẽ ht̃ seruiꝰ scͥbit

Expanded text:
debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in poruel aestate ducatur tantum uel uno menseemadmodum non utendo amittatur, quia non est continuum tempus, quo cum uti non potest, non sit usus. itaque et si alternis annis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una seruitus est: nam et si alternis horis uel una hora cottidie serui
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m si itaconstitutũ sit ius uient
perqmͣlib partẽ sundi ireage̾ liceat
id ꝙ subude uelit mutare nicħ phi¬
bet atq ita diuisus est fundꝰ si per qmͣ¬
libet eiis partem eque ire atq agipo¬
ssit tunc perinde obseruabunꝰ atq si ab
initio duob fundis due seruitutes
inuuncte fuissent noͣn alt̾a retin̾i al¬
tera non utendopossit deperire nec
me fallit alienatio fc̃oius altius im¬

Expanded text:
erum si ita constitutum est ius viae, ut per quamlibet partem fundi ire agere liceat, idque vel subinde mutare nihil prohibet atque ita divisus est fundus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possit, tunc perinde observabimus atque si ab initio duobus fundis duae servitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius im
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum diuisione fundũ redemit nõ
iõminus care fundi altiꝰ seruitus per¬
manebit nec uideo quidẽ absur de o¬
specturũsit eam sĩam fundo alt̾o ma¬
remissa seruitus non est qm uient¬

Expanded text:
 diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero maremissa seruitus non est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa seruanda erunt qiͣ si nuitio cõstitu¬
ende ciũ seruitutis fiłr hii duofundi fu¬
issent: si ueroper latitudinẽ tundus oi¬
duisus est non młtũ rererat equałr
idftm̃ est an inequałr tuc manet idẽ
ius seruitutis qd̃ fundo indiuiso fu̾at
uit aut usu detini aut nonutendo depe¬
rire nisi tota ia potit. nec si forte in¬
cidit ut semitarũ q̃ peraltũ dũ taxat
in diuiduum me ius est. possũ tm̃alt̾¬

Expanded text:
ia seruanda erunt, quae si initio constituendae eius seruitutis similiter hic duo fundi fuissent: si uero per latitudinem uiae fundus diuisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliter, tunc manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat indiuiduum uiae ius est.Possunt t
Abbreviated transcription (Latin):
aull̃. Dicõmunem fundũ ego et pn¬
pillus ħemus licet uterq ut uteretͣr
tm̃ p̃p̃pupillum et ego uiam retiñe.
¶Siis qui nociturnã ht̃ actuam int̾¬
dum per conscitutũ omissioni tempus¬
usus fuit amisit nocturnamq̃ usus
ductum hr̃es alud usus fu̾it necul¬
la parte earum porarum.
mus ne amiscrit seruitutẽ uł alia sit
ei ꝯdictio qui ampluis hot̾us ꝗͣ licu¬
it uexant magisq hic plus qm aliud
egisse uideam᷑ sicuti latiore itin̾e uius
cet aut si plura iumenta egerit cp̃ uar

Expanded text:
um. Si communem fundum ego et pupillus haberemus, licet uterque non uteretur, tamen propter pupillum et ego uiam retineo. Si is, qui nocturnam aquam habet, interdiu per constitutum ad amissionusus fuerit, amisit nocturnam servituductum habens aliis usus fuerit nec ulla parte earum horarum. mus ne amiserit servitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit vexerit, magisque hic plus qegisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit qua
Abbreviated transcription (Latin):
b petã heditatẽ ħ est ⁊ a coħede meot
isle quo dirigatactõem adu̾s exͣneũ
possorem s pegasi snĩa utilior est. Itẽ
siꝯ me exparte dimidia hr̃edẽ dr̃em tri¬
entem heditatis possidem deindere¬
si duũ sextantẽ uelĩꝑsequi q̃lr agã¬

Expanded text:
ereditatem, hoc est et a coherede meo, et ille quoque dirigat actionem adversus exterum possessorem: sed Pegasi sententia utilior est. Item si, cum me ex parte dimidia heredem dicerem, trientem hereditatis possiderem, deinde residuum sextantem velim persequi, qualiter aga
Abbreviated transcription (Latin):
pauit s ex suo uire ⁊ iosu si ex asse hes
sit totam ħeditatẽ uendicabit l tuu¬
namrem possideas su ex parte partem
l tu totamheditatẽ possideas uin
iiumo si duo possideant ħeditatẽ et
duosunt qui ad se partes pertin̾e dicãt
non singli a singłis pet̾e ꝯtempti eẽ de¬
s amboutriusq. Prouideet si possor
⁊ petitor possi deͣant heditatẽ cumunꝰ¬
cruisq eoꝵ partẽ dimidiã heditatis sͥ
asserat innicẽ pet̾e debebunt ut ꝑtes
eoꝵ consequatur au̾sicõtrou̾siã sibi
ñ faciant ħeditatis familie ẜxiscside ex¬
peririeos oꝑtebit. Siego ex partei
medicã hredem cohes autẽ m̃s possi¬
deat heditatẽ ꝯextͣneo ꝯ non plus co¬
h̾es ub̾et sua ꝑte utruma solo extͣneo
an uero ⁊ a coħede deb̾em pet̾e h̾editatẽ¬

Expanded text:
pauit, sed ex suo iure: et ideo siue ex asse heres sit, totam hereditatem uindicabit, licet tu unam rem possideas, siue ex parte, partem, licet tu totam hereditatem possideas.Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse desed ambo utriusque pro herede. et si possessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, familiae herciscundae experiri eos oportebit.Si ego ex parte me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a coherede deberem petere hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
tores n qiaquameqiuis sꝑgunt
Cet̾ac eoꝵ minist̾ia quicertaminib
sacris deseruunt ignominiosi habe¬
ãtur designatores añ quos greci aa.¬
⁊c. N. appellatũ artem ludicram
tem ludicram ex̾ceant et sane locus
iste hodiea principe ñ ꝓ modico bñ¬
um facit qui c̃stuana mancipia ha

Expanded text:
tores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur.Designatores autem, quos Graeci βραβευτὰς appellant, artem ludicram tem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico bum facit qui quaestuaria mancipia ha
Abbreviated transcription (Latin):
tis cauta donaret᷑ ei. non impedicet
usucapio nã ius constitutũ ad cas
donatdes pertinet ex quib ⁊ lotu¬
pletior młr ⁊ panꝑior maritus uissit
reb sit. Itacrlicet mortis ca douafe
usucapi potest.

Expanded text:
tis causa donauerat ei, non impediretur usucapio. nam ius constitutum ad eas donationes pertinet, ex quibus et locupletior mulier et pauperior maritus in suis rebus fit: itaque licet mortis causa donausucapi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
scmr. Ixori sue qiud mortis cã suũ
donauit eumq cummlib̾tate ħedem scͥ¬
se dixit penituisse uałe institutduem.
⁊ nect̾rium hedem dm̃o seruũ fĩ cet̾insi
posteaqm̃ redem mstituit donauit do¬

Expanded text:
m. Uxori suae quis mortis causa seruum donauit eumque cum libertate heredem scripse dixit paenituisse, ualere institutionem et necessarium heredem domino seruum fieri: ceterum si, posteaquam heredem instituit, donauit, do
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cã donare pot̾ cui testari ꝑmis¬
sũ est. ¶ Qd̾ait or̃o cõsũpsisse sicar¬
ciꝑe debem̃ ne isqͥ donatõem accepitlo¬
cupletior fcũs sit. Cet̾m si fc̃s sit locuple
tior ⁊ or̃onis dñfitiũ locũ habebit. S isi¬
fcũs locupletior sit ded̾it tm̃ tantũ qnͣ¬
titatẽ ea que extet dicend̾ est sus deces¬
sit qui fc̃us est locupletior posse repet̾e
id qid̃ dedit nec cõpensare id qd̾ cõsuĩp¬
sit qmͣuis diuortio sequuto ħ compẽ¬
satio locũ ht̃. ¶ Si diuortiũ post do¬
nationẽ int̾cessit aut por decessit ꝙ do¬
mũ accepit uet̾i iuri statur hoc est si ma¬
ritus uxori donatũ uult ualeat dona¬
bona gr̃ã discedũt płiq cũ itasit aĩ¬
mi ⁊ offensa. ¶ Quid gͦ si diuortiũ
nauit restauratio tm̃ m̃m̃ii ⁊ uolũtas
donatoris retõciliata est andonatiodu¬
ret si cõstante minio donator decesserit
⁊ pot̾ defendi uale qd̾ si diuortiũ nõ int̾¬
ualebit donatiosi fimisculũ quieuit.

Expanded text:
mortis causa donare poterit, cui testari permissum est. Quod ait oratio "consumpsisse", sic accipere debemus, ne is, qui donationem accepit, locupletior factus sit: ceterum si factus est, orationis beneficium locum habebit. scupletior, dederit tamen tantam quantitatem eaque exste‹t›, dicendum est, si is decessit, qui factus est locupletior, posse repetere id quod dedit nec compensare id quod consumpsit, quamuis diuortio secuto haec compensatio locum habeat. Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult, ualeat donabona gratia discedunt, plerique cum ira sui animi et offensa.rauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio duret, si constante matrimonio donator decesserit? et potest defendi ualere. Quod si diuortium non inteualebit donatio, si friu‹u›sculum quieuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ si ambo decessint quid dicemꝰ nausca¬
gioforte uł ruina uł incendio ⁊ siqͥdem
possit apparere quid antẽ scͥptũ posuit

Expanded text:
go si ambo decesserint, quid dicemus, naufragio forte uel ruina uel incendio? et si quidem possit apparere, quis ante spiritum posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
fideiussori ꝯdẽpnato cu ĩofideiussit
qr dñs ꝓcuratori mandau̾at ut pec¬
cuniam mutuã acciꝑet utilẽ actõem
petciũe accipiende uideat᷑ ¶Si rui
mandau̾o ut a titio stipłet᷑ potocũ
eo cui mandaui ag̾e mandati ũ eũ
accepto lib̾et si hoc uelĩ uł si malĩ
hoc agam ut eũ deleget mͥuelsi cuia¬

Expanded text:
fideiussori condemnato, qui ideo fideiussit, quia dominus procuratori mandaverat ut pecuniam mutuam acciperet, utilem actionem uideatur.Si cui mandauero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi uel si cui a
Abbreviated transcription (Latin):
aull. S̾ i p̾cedente mãdato titiũ de¬
fend̾as ꝙͣis mortuo eo ꝯhocignorares
egoputo mandati actõem adu̾sus ħe¬
dem titii compet̾e qr mandatũ mor¬
te mandatoris ñ ⁊̃ mandati actõsol

Expanded text:
um. Si praecedente mandato Titium defenderas quamuis mortuo eo, cum hoc ignorares, ego puto mandati actionem aduersus heredem Titii competere, quia mandat‹um› morte mandatoris, non etiam mandati actio sol
Abbreviated transcription (Latin):
scelere eius qͥd̾ dedit uel mossi¬
tiosum proumtietur ueluti
cã nõ secuta .x. repetentur.
Ipianus. Dedi tibi peccumã
bie adiudicem iretur qñ decidi
au possu condicere si michi
non caueatur adiudicem nõ
iri. Et est uerum multumin¬
teresse utru obħ solum dedine
eatur anut ⁊ mͥ repmutatur

Expanded text:
scelere eius qui dedit uel inofficiosum pronuntietur, ueluti causa non secuta decem repetentur.ictum. Dedi tibi pecuniam, ne ad iudicem iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur
Abbreviated transcription (Latin):
ideamꝰ intutelari cã quis iurare de¬
beat ⁊ adu̾sus q̃m ⁊ possit ⁊ qd ip̃e
pupillus si impubes est ñ pt. hoc
eĩ sepissĩe sptũ ẽ. s nͨ tutorẽ togẽ¬
dũ ł mr̃em pupilli adimitenda
serunt. Grane em̃ iudebatur et
ignorantes ⁊ ĩuitos tutores sb̾
alieni ꝯpendii emolum̃to ⁊̃ ꝑ
iuriũ anceps subire. Curatores
quo pupilli ł ad olescentis ñ eẽ
cogendos in litẽ iurare septis mmi¬
ꝑatoris nr̃i ⁊ diui prĩs eiꝰ ꝯtinet᷑.¬

Expanded text:
ideamus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, serunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et diui p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ equu p̃cio .i. qͣnti res ẽ litem
existimari cum et ꝯtumacia
pumenda sit ⁊ arbitrio pocuis
diũ p̃ciũ Rei statuend̾ sit potes¬
tate petitori in litem uiran
tirem fuisse tum fut᷑m fcm̃ sit
est utiq tanti est. Calist̾.
rare qͣnti sua int̾est ea ꝓferri
ut d tantiꝯ dampnetur reus
cessitate iuris mlitem mrauit
queri facile nõ solet.¬
datur cã secuta repetitõ cessat.
Si parendi ꝯdcõnis cã tibi dedo .x.
mox repudiau̾o ħrditatem uł
legatum possum ꝯdicere.

Expanded text:
tem aestimari, cum et contumacia punienda sit et arbitrio potius domini rei pretium statuendum sit potestate petitori in litem iurand"tanti rem fuisse cum furtum factum sit", est, utique tanti est. Callistrarare, quanti sua interest ea proferri, ut tanti condemnetur reus:cessitate iuris in litem iuravit, quaeri facile non soledatur, causa secuta repetitio cessat. Si parendi condicioni causa tibi dedero decem, mox repudiauero hereditatem uel legatum, possum condicere.
Abbreviated transcription (Latin):
mrandum ł nõ delato uuratum
sit. nulla erit religio nec ullũ ius
est impatoris nri ⁊ diui patris eiꝰ.
Iorare aũt minfinitum ucet s
anuidex mod̾ uiriurando statu¬
ere possit. ut intͣ certam qͣntita¬
tem iuretur. an accepta bac occ̃o
uirandu ħ ꝯstat an igitur qui
possit insuirand̾ deferre id̾ płit
et taxatõnem uinuirando adi¬
cere qr᷑ arbitrio tñ bone fidi uiꝰ¬
dicis etiam hoc ꝯ gruit ¶Item in¬
culpa aut̾em nõ ẽẽ iusurandũ
deferendũ ꝯ stat. s exstimatõnẽ
a iudice faciendam. Mart̃.
s iudex pt̃ pfinire cͥta sũmã usq
ad ꝙͣ iuretur. licuit enĩ ei apͥmor¬
dio me deferre.Item ⁊ sunatum
finit lic iudici e absolu̾e. ł mĩoris
iucexestimat. ¶Płanc int̾dum
⁊ mactõne strictiuidicii in lit̃
uirand̾ est ueluti si ꝓmissor sti¬
chi morã fecit ⁊ stichus decessit
qr uidex estimate sñ relatione
iur̃ uirandi ñ pot̾ re q̃ ñ exstat.

Expanded text:
siurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiest imperatoris nostri et diui patris eius. Iurare autem in infinitum licet. sed an iudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione iurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit. Item uiculpa autem non esse iusiurandum deferendum constat, sed aestimationem a iudice faciendam. MarcianSed iudex potest praefinire certam summam, usque ad quam iuretur: licuit enim ei a primo nec deferre. Item et si iuratum fuerit, licet iudici vel absolvere vel minoris iudex aestimat. Plane interdum et in actione stricti iudicii in litem iurandum est, veluti si promissor Stichi moram fecerit et Stichus decesserit, quia iudex aestimare sine relatione iurisiurandi non potest rem quae non extat:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł cim̃ fideuissor futureciuo actõnis
accipi possit si tñsicaccept᷑: Si cre¬
ditor pr̃em qui de peccł̾io tenebat he¬
dem institut qr mortis temꝑe m̃ fal¬
cidie rõne spectatur illius tẽpꝰ pecclũ
ꝯsiderabitur E tiam postqm̃ dñs de
peccłio ꝯuentꝰ est fideuissoꝵ ꝓseruoas

Expanded text:
uoniam fideiussor futurae quoque actionis accipi possit, si tamen sic acceptus est. Si creditor patrem, qui de peculio tenebatur, heredem instituerit, quia mortis tempus in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis peculium considerabitur. Etiam postquam dominus de peculio conuentus est, fideiussor pro s
Abbreviated transcription (Latin):
.i. canicanus duni cetos transire con¬
tẽdit cisum eu̾tit ⁊ cseruũ qͣssa¬
uit uł occidit puto ex locato ineum
ẽe acfoem temꝑare eñ cursũ debuit s
⁊ utilis acquilie dabitur. ¶si naui¬
nauẽ m̾ces transtułit eaq naius ĩ ho¬
stio fluminis perierit tenet᷑ pͥmꝰ na¬
uiculars labeo si culpa caret ñ ten̾iait
cetinsi uł inuito. dñofecit uł quo
non debuit temꝑe aut si miuus ydon¬
nee naui tũc ex locato agendũ ¶Sma¬
gist̃ nauis sñ gułmatore ĩ flumĩe na¬
uem inimiserit ⁊ tempestate ortatẽ¬
perare ñ potu̾it ⁊ nauẽ perdid̾it uecto¬
res habebunt aduersus eum ex locato
locato ẽẽ actõem placuit si modo ñ sic
bñ facienti forma calcei tam uehem̃t̾
ceruicẽ percussit ut ei oculus esfod̾et᷑
ex locato ẽẽ actõem prĩ eiꝰ ꝙͣis .n. magi¬
stris leuis castigatio sc̃otessa sit tm̃
hũc modũ non tenuisse s ⁊ de acqͣlia
ut inpͣdiximꝰ. Iniuriaꝵ autẽ actõem

Expanded text:
charius, dum ceteros transire contendit, cisium euertit et seruum quassauit uel occidit. puto ex locato esse in eum actionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur.Si nauinavem merces transtulerit eaque navis in ostio fluminis perierit, tenetur primus navicularius? Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si vel invito domino fecit vel quo non debuit tempore aut si minus idoneae navi, tunc ex locato agendum. Si magister navis sine gubernatore in flumen navem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et navem perdiderit, vectores habebunt adversus eum ex locato locato esse actionem placuit, si modo non sic bene facienti forma calcei tam vehementer cervicem percusserit, ut ei oculus effunderetur, ex locato esse actionem patri eius: quamvis enim magistris levis castigatio concessa sit, tamen hunc modum non tenuisse: sed et de Aquilia supra diximus. iniuriarum autem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
recte scribit. Inoffitiosi qiuerelã
pr̃enfilii sui noĩe mstituere ñ posse
ciue nĩ prĩs noĩe dabitur filii. S i
quis post rem inoffitiosi ordinatã
litem derelinciuerit postea ñ audiet᷑
i imp̃r sit ħes institutus posse inof¬
bona hũit que in castris q̃sierat
quis in muilitia fecit testam̃tũ ⁊ intͣ
annũ post mili ciam decesserit du¬
bito an qi adhuc usq temꝑis iure
militari testamentum eiusualet
net imꝓubis fili mir̃ mostitiosum

Expanded text:
recte scribit inofficiosi querellam patrem filii sui nomine instituere non posse quae non patri, sed nomine dabatur filii. Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur. Si imperator sit heres institutus, posse inofbona habuit quae in castris quaesierat. Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque temporis iure militari testamentum eius ualet,nec impuberis filii mater inofficiosum
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem mosfitiosi querelam exl¬
cludat. nii forte hic filius si ñ fuit in
potate a pr̃e hes institut᷑ iu̾ito omit¬
tit heditatem ⁊ ad substitutũ tnͣsm¬
ttens querelam mosfitiosi mstituet
ur ab m̃testato citra edcĩ penã bãt he¬
ditatem. S iꝯdconi parere testator
hedem iussit inperiona filii ur alti

Expanded text:
libertatem inofficiosi querellam exlibertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alt
Abbreviated transcription (Latin):
stamentũ est. Ergo nec fr̃ impule¬
ris si pr̃is non dixit. S s in prisob¬
tentuz nec hoc ualebit insiꝑ par tepa¬
tris retissũ tunc . n pupitiare ual.
Sicuus mortis ca filio donauit qͣrta ꝑtẽ
prfamt deceisuss puto securecũ testa¬
ri. Si qrus impubi filio substituit
scdas tabulas fatiendo ñob hoc ad¬
mittim̃ ip̃m impubem ad mosfitio¬
siquerelam. Om̃ autem ciuarta de¬
bite portõnis sufficit ad excludendã.
querelam iudendum erit a next̾eai¬
tus partem faciat qui ñ q̃ritur ut
puta sumus duo filis exhedati ⁊ uti¬
s dimidiam debeo petẽ. ꝓ mnoc si sit
ex duob filiis nepotes ex unounꝰ¬
unius sex uncia unius ex slr semi¬
untia querelam excludit. Quar
aut᷑ accipietur .s. de ducto ercalieno
minuitur S si cum quis exasse
heres institutus est ⁊ ĩo non pot dic̾eĩ¬
osfitiosum q yt falcidiam faicidiaã
lib̾tates hon minuit pot dici deoue¬
citib̾tatib quartam in candẽ dari¬
nui per ub̃tates eueniet ut qui ser

Expanded text:
stamentum est: ergo nec frater impuberis, si patris non dixit. sed si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet. Si quis mortis causa filio donauerit quartam as decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utised dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex unounicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur scilicet deducto aere alieno minuant? nam si, cum quis ex asse heres institutus est, ideo non potest dicere inofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundanui per libertates, eueniet ut, qui ser
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i. Quemadmodũ preparas¬
se litemqiuis uideatur ⁊ possit tñs¬
uatua sit is si ꝯminatus tĩn accusa¬
toem fu̾it urusq ad denũciatõem
suum accusatõnem tnͣsnuttat. id¬
cy diuus pius ad libelli dafonem
⁊ denunciatõnem rescripsit. i ud
ergo si in potãte non fu̾it. an ad ħe¬
dem actõem tnͣsmittat ⁊ recteur
litem p̾parasse si ea fec̾it quoꝵ supͣ
mentionem habuimus.

Expanded text:
. Quemadmodum praeparasse litem quis uideatur, ut possit transeruacua sit: is si comminatus tantum accusationem fuerit uel usque ad denuntiationemsuum accusationem transmittet: idque diuus Pius de libelli datione et denuntiatione rescripsit. quid ergo si in potestate non fuerit, an ad heredem actionem transmittat? et recte uidetur litem praeparasse, si ea fecerit quorum supra mentionem habuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
retro currere rati hĩtatõem ad illud
temp̃ quo ꝯuenit uolũtas autẽ fere
eoꝵ demũ seruabit᷑ ꝙ ⁊ pignora da¬
repossunt. ¶ Si res ypothece dat
postea mutata fint eque ypotheca¬
ria actiorpetit. uelim de domo data
ypothete orto st̃o itẽ si de dolo loco cõ¬
uenit dcm̃ uineis ⁊ domꝰ fcãsit Item¬
si de dolo ꝯuenit dem̃ uineis in eo
poĩtis. ¶ In uendicatõne pigno¬
ris queritur an rem de qua actum
est possideat is qͦ cũ astũ est. nam
sideat ⁊ aut peccuĩam soluat aut rẽ¬

Expanded text:
retro recurrere ratihabitionem ad illud tempus, quo conuenit. uoluntas autem fere eorum demum seruabitur, qui et pignori dare possunt. Si res hypothecae data postea mutata fuerit, aeque hypothecaria actio competit, ueluti de domo data hypothecae et horto facta: item si de loco conuenit et domus facta sit: item de loco dato, deinde uineis in eo positis. In uindicatione pignoris quaeritur, an rem, de qua actum est, possideat is cum quo actum est. nam sideat et aut pecuniam soluat aut re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯueniebat rem in nobis bonis debi¬
res fuissent obligate. ¶Ꝙ ressu¬
as iam obligau̾ant ⁊ alii scdõ obligãt
creditori ut esfugiant peridm qd so¬
ient pati ꝙ sepĩ eandẽ rẽ obligant
p̾dice solent alii nłłirem obligatã
ee quã forte lutio titio uti mid qd̾
extedit priorẽ obligatõem res sit o¬
płis est aut solutũ cũ primo debito
lib̾ati res fuit de cno iudend est ħita¬

Expanded text:
nueniebat, rem in bonis debires fuissent obligatae. Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit o id quod pluris est: aut solidum, cum primo debito liberata res fuerit? de quo uidendum est, utr
Abbreviated transcription (Latin):
tul dubio debebit deduc̃̾eꝙ sibi debet᷑
icut autem suptĩui quefecit deduat
itasi face debuit nec fecit culpe huiꝰ
reddat rõem nisibone fidei possõr est
tiuic .n. qr qĩrem suam neglexit nłłi
ciuerele subiectus est añ petitam Redi¬
tatem postea u̾o ⁊ ip̃e p̾do est.Ilud¬

Expanded text:
culdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone fidei possessor est. Tunc enim quia quasi rem suam neglexit, nulli querele subiectus est ante petitam hereditatem. Postea vero et ipse predo est.
Abbreviated transcription (Latin):
heditate ⁊ cum de moifõso agitur cũ
pulatus sit.  uł scribit si hoĩes pos¬
sessor distrax̾it si qui dem ñ neccͣm ħx¬
ditati petitom heditatis p̾ciũ pr̃aturũ
imputaretur .n. eisi non distraxiss.¬
dem uiuit. Si decesserit fortassis
nec pͥciũ s passurũ iudicẽ qui tognos¬
cit possorem p̾eiĩ lucrari scribit ⁊ u̾i
puto peti posse broitatẽ ex testo nob̾¬

Expanded text:
erti et cum de inofficioso agitur, cum pulatus sit. Iulianus scribit, si hominem possessor distraxerit, si quidem non necditati, petitione hereditatis pretium praestaturum: imputaretur enim ei, si non distraxissdum, si decesserit, fortassis nec pretium: sed non passurum iudicem qui cognoscit possessorem pretium lucrari scribit, et ueputo peti posse hereditatem ex test
Abbreviated transcription (Latin):
dem D Imbibliotheca itauendi¬
d̾̃is si decuriones campanilocũ mͥuẽ¬
didissent in quo eam pon̾e ⁊ perme
set quonuñ id ad eam impetrẽt pa¬
bis agi poss id ⁊ ego ⁊ exuendito a¬
gi posse puto qnͣ impleta ĩconditõe
cũ ꝑemꝑtorem stet qͦmiũ impleat᷑¬
ausł Litora ciue fundouenditoiũ
aaꝯiucta sunt in modũ ñcõputant᷑
qr nlłiꝰ sunt s iure gentiũ oĩb uacĩt
net me publice aut loca religiosa
uel sacra itaq ut ꝓ fit̾iant uendito¬
ri cau̾i solz ut uie it litrora ⁊ loca pu¬
blica in modum cedant.
sibi adq̃reret. nene quis negotiandi
cã eoꝵ quis em̾et uend̾et ue. penaĩ
eum quia adu̾sus senat᷑ tonsultũ
fecisset constituta est ut dupplũ eiꝰ
qnͣti emiss ĩ errarium infrecoge¬
tur Ineũu̾o qui uendi diss ut ir¬
rita fiet uenditio plane si mͥ p̾ciũ
solu̾it cutu duplũ econtͣrio debe¬
af repetes ame qd a mea parte irrita
ft̃a est uenditio Nec solũ huic senat᷑

Expanded text:
mihi bibliothecam ita uendideris, si decuriones Campani locum mihi uendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrebis agi possit. ego etiam ex uendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleatum. Litora, quae fundo uendito coniuncta sunt, in modum non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus uacant: nec uiae publicae aut loca religiosa uel sacra. itaque ut proficiant uenditori, caueri solet, ut uiae, item litora et loca publica in modum cedant. sibi adquire‹re›tur neue quicausa eorum quid emeret venderetve: poena in eum, qui adversus senatus consultum fecisset, constituta est, ut duplum eius quanti emisset in aerarium inferre cogeretur, in eum vero, qui vendidisset, ut irrita fieret venditio. plane si mihi pretium solveris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: qfacta est uenditio. nec solum huic senatus
Abbreviated transcription (Latin):
uterest ut tũ solutũ sit p̾ciũ aneo
noĩe fi deuissor datus sit. qd̾ autẽ de fi¬
deuissore diximꝰ plem̾ acceptũ est.
qͣlibe rõne siuenditori de precitosa¬
tiffactũ est ueluti exꝓmisso autẽ

Expanded text:
terest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus, plenius acceptum est, qualibet ratione si uenditori de pretio satisfactum est, ueluti expromissore aut
Abbreviated transcription (Latin):
sauehenda mancipia conduxisti ꝓeoman¬
cipioꝙ in naue mortuũz uectatur tͥ nõ¬
actũ est uitumꝓ hiis quii impoĩti sunt
anꝓhiis qui deportati cẽnt m̾cedes da¬
rentur o si hoc apparere ñ pot̾it satiserit
ꝓ nauta si ꝓbau̾it impoĩtũ cẽ mancipiũ
Si eam ꝯdcõne nauem ꝯduxistit ĩ ea inces
tue portarent᷑ eas q m̾ces nlla nauta
nectĩtate coactus in nauẽ det̾iorẽ. idsci¬
ret te fĩ nolle tnͣstulit ⁊ m̃ces tuecũ eana¬
ue ꝑierint inꝙͣ nouissĩe uecte sũt hẽs ex

Expanded text:
uehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectactum est, utrum ut pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probaverit impositum esse mancipium. Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e cognitõnis obseruamꝰ siꝓbatũ fu̾it
nautam morbo impeditũ nauigare
ñ potuiss. Idem dicemꝰ si nauis eiꝰ uitiũ
fec̾it sñ dolo ⁊ culpae᷑ius. S ioduxi¬
sti nauem ãphoraꝵ duo miliũ ⁊ ibi

Expanded text:
it nautam morbo impeditum nauigare non potuisse. idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine dolo malo et culpa eius. Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯsortio ñsarcitur ꝑ eos qui mces su¬
as ex naufragio libauerint nameius
equitatẽ tunc admitti placet diactus
sultũ est. Arbore cesa ut nauiso m̃cib
libari possit equitas ꝯtributõnis hebit

Expanded text:
nis consortio non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus nsultum est. Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃iz quomiñ arbitretur pena ꝯmit¬
tetur. P romde siña quidem dc̃a nõ
coram litigatorib sĩ ualebit nisi in
per eum fr̃m est quominus arbitret᷑
Coram autem dr̃e sisiam uidetur
qui eam sapientib dicit. Cet̾m corã
surioso uł demente ñ uidetur dici.¬
tem coram pupillo non uideri fen¬
tentiã dc̃am nisi tutor p̾sens fi̾nt ⁊
na non fuisszadiecta compmissos sł
ti aduersus eum foret actio.
ta an incerta sũma comꝓmissasit.
ut puta qnͣti ea res erit.¬

Expanded text:
st, quo minus arbitretur, poena committetur. proinde sententia quidem dicta non coram litigatoribus non valebit, nisi inper eum factum est quo minus arbitretur. Coram autem dicere sententiam videtur, qui sapientibus dicit: ceterum coram furioso uel demente non uidetur dici: item coram pupillo non uideri sententiam di‹c›am, nisi tutor praesens fuit: na non fuisset adiecta compromisso, seti aduersus eum foret actio. ta an incerta summa compromissa sit, ut puta 'quanti ea res erit
Abbreviated transcription (Latin):
ras eius ux per mĩtiũ posse nub̾e pla¬
tet si in domũ cuis deducentur eã uero
ciue abẽet ex litt̾is uł ñtio duci mari¬
to non posse de ductione cĩ opꝰ essein
mariti nõ in uxoris domũ qi in do¬
miculo matrimonii.

Expanded text:
ium posse nubere placet, si in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse: deductione enim opus esse in mariti, non in uxoris domum, quasi in domicilium matrimonii.
Abbreviated transcription (Latin):
criora a finitums inferent᷑ Int̾dum
reexigente placuit maioris potãtis
magr̃atum constitur. Itaꝙ dictato¬
res ꝓditisunt a quib nec prouocan¬
di ius fuit ⁊ quib ⁊̃ capitis aĩadu̾¬
ultra sextum mensem retini et hi¬
is dictationib magri equitũ iniũ

Expanded text:
criora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec prouocandi ius fuit et quibus etiam capitis animadueultra sextum mensem retineri. Et his dictatoribus magistri equitum iniu