comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puritatiᷤᷤ studio laborãtẽ. id solũ¬
mͦ ꝓfecisse repperio: ut sciã qͥdeẽ
ñ possĩ. Ex quo nichil mͥ aliud
sentio quã laborẽ tanta cordis
contͥtione conferri: ut nũquã sci¬
licet desit materia lacͥmar. Hec
tñ ẽẽ desinã. qd ẽẽ ñ debeo. Et ic¬
cͥco qͥd ꝓfuit didicisse qͦd sũmũ
est. si cognitũ nequeat app̃hendi:
Nã c̃ directionẽ cordis addestina¬
ta ꝑtẽdere senserimꝰ. insensibi¬
lit̃ mẽs inde reuoluta ad pͥores
uagationes ĩpetu uehem̃tiore ꝓ¬
labit᷑. ⁊ ita cotidianis distensio¬
nibꝰ occupata. inumeris capti¬
uitatibꝰ incessant̃ abducit᷑. ut ꝓ¬
pe modũ iã desperet᷑ a nob̾ desi¬
derata correctio.⁊ suꝑflua hec
ob seruantia uideat᷑. Siqͥdẽ ꝑ mo¬
m̃ta singula lubricis discursibꝰ
animꝰ euagat᷑. cũ ad timorẽ dei
uł c̃tẽplacionẽ reducit᷑ spiritalẽ.
priusq firmet᷑ inea. rursũ fãigatꝰ

Expanded text:
puritatis studio laborantem id solumpuritatis studio laborantem id solummodo profecisse repperio, ut sciam quid esse non possum. ex quo nihil mihi aliud sentio quam laborem tanta cordis contritione conferri, ut numquam scilicet desit materia lacrimarum nec tamen esse desinam quod esse non debeo. et idcirco quid profuit didicisse quod summum est, si cognitum nequeat adprehendi? nam cum directionem cordis ad destinata pertendere senserimus, insensibiliter mens inde reuoluta ad priores euagationes inpetu uehementiore prolabitur et ita cotidianis distentionibus occupata innumeris captiuitatibus incessanter abducitur, ut propemodum iam desperetur a nobis desiderata correctio et superflua haec obseruantia uideatur. siquidem per momenta singula lubricis discursibus animus euagatus cum ad timorem dei uel contemplationem reducitur spiritalem, priusquam firmetur in ea, rursum fugacius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩtioris statu tr̃aqͥllissima cõpel.¬
latione q̃sisset. uł quid nob̃ ad eiꝰ
puritatẽ tanti tẽporis heremi ha-¬
bitatio c̃tulisset: his eũ q̃ rimoniis
tẽporũ ac ssolitudinis
habitatio. cuiꝰ cõtẽplatione coni-¬
cis intioris hominis ꝑfectionẽ
nos cõseqͥ debuisse. hoc salũmͦ cõ¬
tulit nob̾ ut disceremꝰ qͥd ẽẽ neq̃amꝰ:
ñ tñ fecit ẽẽ qd̃ ẽẽ contendimꝰ.
Nec ii aut desid̾atȩ puritatĩ fix̃a
stabilitate. aut robur aliqd̃ firmi
m̃ta. Et .i. cũ omniũ disciplinaꝵ
meditatio ad hoc cotidianĩ studiis
exeroeat᷑ atq ꝓficiat. ut atrepidis
rudim̃tis adꝑitiã certã stabilẽq ꝑ¬
ueniẽs. ĩcipiat nosse q̃ pͥmitꝰ ł ãbi¬
gue nouerat. ł penitꝰ ignorabat.
Et firmo ut ita dixerĩ grado in
ulliꝰ disciplinȩ qualitateͤ ꝓcedeis.
ꝑfecte in ea ac sine ulla iã diffi¬
cultate uerset᷑. Econtͣrio me ĩhuiꝰ

Expanded text:
 hominis statu tranquillissima conpel hominis statu tranquillissima conpellatione quaesisset uel quid nobis ad eius puritatem tanti temporis heremi habitatio contulisset, his eum querimoniis mporum ac solitudinis habitatio, cuius contemplatione conicis interioris hominis perfectionem nos consequi debuisse, hoc solummodo contulitnon tamen fecit esse quod esse contendimus. nec enim aut desideratae puritatis fixam stabilitatem aut robur aliquod firmimenta. etenim cum omnium disciplinarum metato ad hoc cotidianis studiis exerceatur atque proficiat, ut a trepidis rudimentis ad peritiam certam stabilemque perueniens incipiat nosse quae primitus uel ambigue nouerat uel penitus ignorabat, et firmo ut ita dixerim gradu in illius disciplinae qualitate procedens perfecte in ea ac sine ulla iam difficultate uersetur, e contrario me in huius
Abbreviated transcription (Latin):
set. Cũq petioni ceptȩ suplicatio¬
nł iugi ac lacͥmis indefessus ĩsi.¬
steret: adueniens adeũ angłs ĩ
uisione noct᷑na. eiꝰq uelut aꝑi¬
ens uterũ. ꝗͣdã ignitã carniꝰ stru¬
mã de eiꝰ uisceribꝰ auellẽs atq
piciẽs. suisq oĩa ut fuerãt locis
ĩtestina restituẽs: ecce inqͥt ĩcen¬
tiua tuȩ carnis abscisa st̃. ⁊ ob.¬
cinuisse te noueris hodierna die
ppetuã corporis puritatẽ ꝗͣ fide¬
lit̃ poposcisti. Hec de gr̃ã qͥei q̃ me¬
morato iuiro peculiarit̃ atͥbuta
ẽb̾uit̃ dixisse sufficiat. Ceterũ de
illis uitutibꝰ quas cũ reliqͥs sũ.¬
mis uiris c̃munit̃ possidebat a¬
liquid c̃memorare suꝑfluũ puto:
ne specialis suꝑ noĩe huiꝰ ista nar¬
ratio aliis demere iuoeat᷑. id qd̾
eiꝰ atq institutionis accẽsi. diebꝰ
qͥ dragesimȩ uid̾e curauimꝰ Qcũ
a nob̃ deqͣlitate cogitationũ nr̃aꝵ

Expanded text:
set. eumque petitioni coeptae supplicatioset. eumque petitioni coeptae supplicatione iugi ac lacrimis indefessus insisteret, adueniens ad eum angelus in uisione nocturna eiusque uelut aperiens uterum quandam ignitam carnis strumam de eius uisceribus auellens atque proiciens suisque omnia ut fuerant locis intestina restituens: ecce, inquit, incentiua tuae carnis abscisa sunt et obtinuisse te noueris hodierno die perpetuam corporis puritatem quam fideliter poposcisti. haec de gratia dei, quae memorato uiro peculiariter adtributa est, breuiter diiiase sufficiat. ceterum de illis uirtutibus, quas cum reliquis summis uiris communiter possidebat, aliquid conmemorare superflune specialis super nomine hujus ista narratio aliis demere videatur id quod ejus atque institutionis accensi, diebus Quadragesimae videre curavimus. Qui cum a nobis de qualitate cogi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicti senis suꝑ statu cogitationũ
castitate. noct᷑nis diurnisq p̃cibꝰ
ieuniis qͦq ac ugiliis infatigabi¬
lit ĩsistens. cũ uidisset orationũ si¬
aꝵ obtinuisse uota cunctosq
estus incorde suo c̃ cupiscentiȩ
carnalis extinctos. uelut suauis¬
simo gustu. puritatis accẽsus. i
maiorẽ siti de lo castitatis ex arim
et intentioribꝰ cepit ieiunus ate
obsecrationibꝰ ĩcubare. ut morti¬
ad ext̃ĩoris etiã puritatẽ eatenꝰ
ꝑueniret: ut ne ipse qͥdẽ uł illi
simplici ac naturali motu. qͥ en
ĩparuuł atq lactentibꝰ excitã
ulterius pulsaret᷑. Indepti scilid
muñis exꝑim̃to. qd̾ se nouerat ĩ
laborũ merito. s dei gr̃a ꝯsecit
ardentiꝰ animatꝰ adhoc qͦ simil¬
t̃ obtinẽdũ: Credens multo fac¬
liꝰ hos stimuloᷤᷤ carnis radicaꝰ
ferri sectione detrahere. qͣdoqͥdẽ
illã sp̃s puritatẽ q̃ sublimiorẽ
q̃ꝙ ĩpossibile ẽ. humano labore
łstudio cõp̃ hendi. suo muñe c̃tuliᷤ¬

Expanded text:
praedicti senis super statu cogitationum castitate nocturnis diurnisque precibus, jejuniis quoque ac vigiliis infatigabiliter insistens, cum vidisset orationum suarum obtinuisse se vota, cunctosque aestus in corde suo concupiscentiae carnalis exstinctos, velut suavissimo gustu puritatis accensus, in majorem sitim zelo castitatis exarsit, et intentioribus coepit jejuniis atque obsecrationibus incubare, ut mortiad exterioris hominis etiam puritatem eatenus perveniret, ut ne ipse quidem vel illo simplici ac naturali motu qui etiam in paruulis atque lactantibus excitatur ulterius pulsaretur, indepti scilicet muneris experimento, quod se nouerat non laborum merito, sed dei gratia consecutum, ardentius animatus ad hoc quoque similiter obtinendum, credens multo facilius hos stimulos carnis radicituferri sectione detrahere, quandoquidem illam spiritus puritatem, quae sublimior est quamque inpossibile est humano labore uel studio conprehendi, suo munere contulis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuentũ sine dubio nr̃e desidiȩ
ł ĩprudentiȩ. ñ noture uitio re¬
putandũ ẽ. Cui sensui psal.¬
mista qͦ congruit dicẽs. Beatꝰ
uir cuiꝰ ẽ anxiliũ abs te dñe.
ascensus ĩcorde suo disposuit.
uidetis gͦ in nr̃a deuotionẽ cõ¬
sistere: ut siuie ascensꝰ. id est ꝑ¬
tingentes addm̃ cogitatione.:
siue descensꝰ ad t̾rena scłicet. ⁊
carnalia corruentes ĩnr̃is cor
dibꝰ disponamꝰ Quȩ si ñ ĩ nr̃a
potestate ꝯsistẽnt. nec phariseoᷤᷤ
dñs ĩcrepusset. qͥd cogitatis ma¬
p̃cepisset dicẽs Auferte malũ co¬
gitationũ ur̃aꝵꝵ ab ocłis meis
usq qͦ morabant᷑ inte cogitatio¬
nes nonȩ: nec indie iudicũ ea¬
R qͣlitas quẽadmodũ oꝑũ enge¬
ret᷑ a nob̃. ita ꝑ isaiã dño cõme¬
morante. Ecce inqͥt ego uenio ut
cõgregẽ oꝑa ⁊ cogitationes singu¬
loꝵ cũ oĩbꝰ gentibꝰ ⁊ linguis S nec
cõdẽpnari quidẽ eaꝵ destimo¬

Expanded text:
inuentum, sine dubio nostrae desidiae inuentum, sine dubio nostrae desidiae uel inprudentiae, non naturae uitio reputandum est. cui sensui Psalmista quoque congruit dicens: beatus uir cui est auxilium eius abs te, domine: ascensus in corde suo disposuit. uidetis ergo in nostra dicione consistere, ut sine ascensus, id est pertingentes ad deum cogitationes, siue descensus, ad terrena scilicet et cadibus disponamus. Quae si non in nostra potestate consisterent, nec Pharisaeos Dominus increpasset: Quid cogitatis maet dicens: auferte malum cogitationum uestrarum ab oculis meis, et: usque quo morabuntur in te cogitationes noxiae? nec in die iudicii earum qualitas quemadmodum operum exigeretur a nobis, ita per Esaiam domino conminante: ecce, inquit, ego uenio ut congregem opera et cogitationes eorum cum omnibus gentibus et linguis, sed ne condemnari quidem ea
Abbreviated transcription (Latin):
łm aggͣuat m̃tẽ multa cogit̾atẽ.
potest ociosa cõsisterẽ. S necesse
ẽ eã nͥ ꝓuisũ habuerit ubi suos
nerceat motꝰ ⁊ inqͥbꝰ iuigit᷑ occu-¬
pet᷑. ꝓpͥria mobilitate disc̾rere. ⁊
ꝑ oĩa uolitare: donec lõgo exerci¬
to usuꝰ assuefacta diutͥno. qͦ uos
icassũ dicitis laborare. exꝑiat᷑ ⁊ diᷤ¬
cat qͥs memoriȩ suȩ materiaᷤᷤ de¬
beat p̃parare. gͥ qͦs cͥcũagat ĩde¬
fessos uolatꝰ. ⁊ ĩmorandi robuR
adqͥrat: ut ita p̃ualeat aduersa ᷤᷤ u¬
mici suggestiones qͥbꝰ detrahebat᷑
ntrudere. atq in illo quẽ desi.¬
derat statu ⁊ qͥlitate durare. N gͦ
hãc euagationẽ cordis nr̃i. uł
nat᷑ȩ humanȩ: uel deo creatori
pturȩ sentintia. qr d̃s fec̃ hominẽ
rectũ ⁊ ipsi q̃sier̃t cogitationes
multas. A nob̃ gͦ eaꝵ qualitas pẽ¬
det. qͥa cogitatio inqͥt bona sci¬
entib se apꝓpinqͣt uir aũ pru¬
dens inueniet eã. Quicqͥd r. ut ĩ¬
dustriȩ sub iectũ ẽ. si ñ fuerit

Expanded text:
tantem. potest otiosa consistere, sed necesse est eam, nisi prouisum habuerit ubi suos exerceat motus et in quibus iugiter occupetur, propria mobilitate discurrere et per omnia uolitare, donec. longo exercitio usuque adsuefacta diuturno, quo uos in cassum dicitis laborare, experiatur et discat quas memoriae suae materias debeat praeparare, erga quas circumagat indefessos uolatus et inmorandi robur adquirat, et ita praeualeat aduersas inimici suggestiones quibus distrahebatur extrudere atque in illo quem desiderat statu et qualitate durare. non ergo hano euagationem cordis nostri uel naturae humanae uel deo creatori ipturae sententia, quia deus fecit hominem rectum: et ipsi quaesierunt cogitationes multas. a nobis ergo earum qualitas pendet, quia cogitatio inquit, bona scientibus eam adpropinquat, uir autem prudens inueniet eam. quid quid enim ut industriaeque subiectum est, si non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatioĩbꝰ abducam᷑. s his qͥb
ritalit̃ delectam᷑ unmorari. ł i¬
herere possimꝰ Malis quidẽ si¬
titatis ł ꝯtinentiȩ st̃ similit̃ ĩ iun¬
gemꝰ ⁊ sine ulla contractione deser-¬
uet: Non iã suscitans nob̃ aduer-¬
sos cõcupiscentiȩ stimuloᷤ. s omñe
exibens spiritui famulatũ. Huiꝰ
centurionis qualia arma sĩt uel
adq̃ p̃liorũ exercitia p̃parentur.
audi beatũ apłm p̃dicantẽ: Arma¬
inquit militiȩ nr̃e. ñ ft̃ carnalia
s potentia deo. Dyat qualia sint.
pẽ ñ carnalia nec infirma. s spi¬
ntalia ⁊ potẽtia deo. Deiñ adqͦs
st̃ exercenda conflictꝰ ꝯseq̃nt̃ insi¬
nuat. Ad destructionẽ municionũ
cogitationes pͣgantes ⁊ omnẽ al¬
utudinẽ extollentẽ se adu̾sus sci¬
entiã dei. ⁊ captiuantes omnẽ ĩtel

Expanded text:
abducamur, sed his quibus spiritaliter delectamur immorari vel inhaerere possimus, malis quidem sutitatis uel continentiae sunt similiter iniungemus et sine ulla contradictione deseruiet, non iam suscitans nobis aduersos conoupiscentiae stimulos, sed omnem exhibens spiritui famulatum. hoiua centurionis qualia arma sint uel ad quae proeliorum exercitia praeparentur, audi beatum apostolum praedicantem: ainquit, militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentia deo. dixit qualia sint, id est non carnalia nec infirma, sed spiritalia et potentia deo. deinde ad quos sint exercenda conflictus consequenter insinuat: ad destructionem munitionum, cogitationes purgantes et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam d
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicũ cẽturionẽ pulcher¬
rime designat᷑: cuiꝰ uirtꝰ atq ꝯstãti¬
a ꝗͣ ñ qͥb libet ingruentib cogita¬
tiombꝰ abducebat᷑ s ꝓ ⁊suo iudi¬
cio uł ad mittebat bonas lotͣri¬
as absꝙ ulla difficultate pelle¬
bat hac tropica sigc̃one desc̃¬
pea ẽ. Nã ⁊ ego homo sũ sub potesti¬
te hns sub me milites. Et dico hus
uade: ⁊ uadit. Et alio ueni ⁊ ie
nit: ⁊ seruo meo fac hoc ⁊ facit
tiones ⁊ uitia dimicãteᷤ potueris
ea ditionȩ nr̃ȩ discretiomiꝰ subia¬
re. ac militates in carne nr̃as ent¬
guere passiones ł ĩ stabilẽ cogita¬
onũ nraꝵ cohortẽ rationis ĩꝑo
subiugare. ac dñioꝵ ciucis salict¬
ri uexillo dirissi mas aduersant¬
tũ podestatũ t̾mas At̾minis nr̃iq
ctoris propulsare ꝓtãtoꝵ menti
tͥũphoꝵ ad spiritalis huiꝰ centius¬
onis ordinẽ ꝓuehem̃: quẽ inex

Expanded text:
evangelicum centurionem pulcherrime designatur. Cujus virtus atque constantia, qua non quibuslibet ingruentibus cogitationibus abducebatur, sed pro suo judicio vel admittebat bonas, vel contrarias absque ulla difficultate pellebat, hac tropica significatione descripta est: Nam et ego homo sum sub potestate habens sub me milites, et dico huic: Vade, et vaditnit, et seruo meo: fac hoc, et facit. tiones et uitia dimicantes potuerimus ea dicioni nostrae discretionique subicere ac militantes in carne nostra extinguere passiones uel instabilem cogitationum nostrarum cohortem rationis imperio subiugare ac dominicae crucis salutari uexillo dirissimas aduersariarum potestatum turmas a terminis nostri pectoris propulsare, pro tantorum meritis triumphorum ad spiritalis huius centurionis ordinem prooehemur, quem in Ex
Abbreviated transcription (Latin):
n uolo uob̃ gn̾a ꝓpͥetates q. pate¬
arcere. qͥbꝰ nos qͦ si uolumꝰ bella
nĩ p̃liari ⁊ int̃centuriones euã¬
pelieos militare accincti iugit̃¬
debemꝰ incedẽ. Sumite inqͥt scu-¬
tũ fidei. ĩqͦ possitis oĩa dela neqͥs¬
simi ignea extinguere Ergo fides
ẽ. q̃ excipiẽs ardientisima libidi¬
nũ dela metu futi iudicii ⁊ cele¬
stis regni credulitate mortificat.
Et loricã inqͥt caritatis: Ipsa nẽpe
ẽ. q̃ uitalia pectoris nr̃i cͥcũdans
atq c̃muniens letalibꝰ ꝓt̾b̃ationũ
obiecta uulneribꝰ cͣtͣrios retundit
ictꝰ. nec adut̾iorẽ hominẽ nr̃m ia¬
cula diaboli penetrare ꝑmitcit.
Omĩa enĩ suffert oĩa patit᷑: oĩa
sustinet. Et galeã sp̃e salutis. Ga¬
gnabili galea incũctis tẽptatiombꝰ
ac ꝑsecutionibꝰ ꝯmunire. ⁊ pͥncipali¬
t̃ fidẽ eiꝰ inlesã custodire. Aliis i¬
m̃bris tr̃ucatũ quẽpiã licet debi¬
lẽ possibile tñ ẽ ut cũq suꝑeẽ. Si¬

Expanded text:
 uolo uobis genera proprietatesque patefacere, quibus nos quoque, si uolumus bella domini proeliari et inter centuriones euangelicos militare, accincti iugitdebemus incedere. sumite, inquit, scntumfidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignita restinguere. ergo fides est quae excipiens ardentissima libidinum tela metu futuri iudicii et caelestis regni credulitate mortificat. et luricam, inquit, caritatis. ipsa nempe est quae uitalia pectoris nostri circumdans atque conmuniens letalibus perturbationum obiecta uulneribus contrarios retundit ictus nec ad interiorem hominem nostrum iacula diaboli penetrare permittit : omnia enim suffert, omnia patitur, omnia sustinet. et galeam spem salutis. gagnabili galea in cunctis temptationibus ac persecutionibus conmunire et principaliter fidem eius inlaesam membris truncatum quempiam licet debilem, possibile tamen est utcumque superesse. Si
Abbreviated transcription (Latin):
licet ⁊ abscidẽs qͥcqͥd in nob̾ carna¬
le uł t̾renũ reppererit. Qbꝰ ar-¬
mis qͥsq fuerit cõmunitꝰ ab hosti¬
ũ telis sẽꝑ ac populatione desensꝰ.
ñ ut captiuus ac subditꝰ adhosti¬
lẽ cogitationũ t̾rã ꝯstrictꝰ dep̃dã¬
tiũ uinculis abducet᷑. Nee audi
ctor in illa qͣ uoluerit cogitatio¬
nũ regione cõsistet. Uis etiã ipsũ
robur ac fortitudinẽ cẽturionis
carnalia s potentia deo gestatag.¬
noscere: Audi ipsũ regẽ uiros
fortes ad spiritalẽ militiã cõgre¬
tis gͦ bella dñi p̃liari nͥ pacien.¬
tes ĩ firmosq ñ posse. Illa ꝓculdu¬
bio infirmitate qͦ fundatꝰ ille ñr
euangłicus centurio c̃ fiducia loqͥ¬
bat᷑ Cũ i ĩfirmor tc̃ potẽs sũ Et
iterũ. uirtꝰ it ĩinfirmitate ꝑficit᷑¬

Expanded text:
d in nobis carnale terrenumue reppererit. quibus armis quisque fuerit conmunitus, ab hostium semper telis ac populatione defensus non ut captiuus ac subditus ad hostilem cogitationum terram constrictus depraedantium uinculis abducetur nec audiector in illa qua uoluerit cogitationum regione consistet. uis etiam ipsum robur ac fortitudinem centurionis carnalia, sed potentia deo gestet, agnoscere? andi ipsum regem uiros fortes ad spiritalem militiam congretis ergo bella domini proeliari nisi patientes infirmosque non posse, illa procul dubio infirmitate qua fundatus ille noster euangelicus centurio cum fiducia loquebatur: cum enim infirmor, tunc potens sum, et iterum: uirtus enim in infirmitate perficit
Abbreviated transcription (Latin):
uorore sc̃ĩtatis ⁊ continentiȩ
uirũ nominis sui speculũ.
abbatẽ serenũ quẽ singulari su-¬
mus ueneratione p̃cet̾is ãmira¬
ti studiosorũ m̃tibꝰ. in sinuãre cu¬
pientes alias arbitram᷑ desideri-
ũ nr̃m nos explere ñ posse. quã
sicollationes eiꝰ nr̃is libellis
tãptauerimꝰ inserere. Cuius su.¬
pra om̃s uirtutes. quȩ ñ solũ ĩ
eiꝰ actu uł moribꝰ s ⁊̃ inipso uul¬
tu ꝑdei gr̃am refulgebant ita ẽ
peculiari beneficio qonũ casti¬
tatis infusũ. ut iã sine ipsiꝰ qͥdẽ
nat᷑alibꝰ incentiuis inquietari
uel ĩ sopore sentiret. Ad quã tam̃
carnis p̃cipuã puntatẽ quem¬
ad modũ gratia dĩ adminiculante

Expanded text:
Summae sanctitatis et continentiae uirum nominisque sui speculum abbatem Serenum, quem singulari sumus ueneratione prae ceteris admirati, studiosorum mentibus insinuare cupientes alias arbitramur desiderium nostrum nos explere non posse, quam si conlationes eius nostris libellis temptauerimus inserere. cui supra omnes uirtutes, quae non solum in eius actu uel moribus, sed etiam in ipso uultu per dei gratiam refulgebant, ita est peculiari beneficio donum castitatis infusum, ut iam se ne ipsis quidem naturalibus incentiuis inquietari uel in sopore sentiret. ad quam tamen carnis praecipuam puritatem quemadmodum gratia dei adminiculante
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ subito audicnt fores signo terere
Cũq hostiariꝰ sciscitaret᷑. cuiꝰ rei
necessatas poscẽt sono fragoris
fr̃m aures ĩqͥetare. is qͥs fores te¬
rebat ait. se adña sua ꝓcula
noĩe directũ ẽẽ. q̃ se duunitꝰ
ad monitã dicebat. ut sũptꝰ uiro
dei colũbano atq comitibꝰ eiꝰ
qͥ apud nãnetis oppidũ morarẽ¬
t᷑. dirigeret. haberiq ĩ ꝓximo
Et se ideo p̃uenisse. ut uasa qͥ¬
bus reciperent pararent. Centum
modia ẽẽ uini. ducentaq frum̃ti.
S ⁊ bracis centũ modia. Quȩ ho¬
stiariꝰ celeri csu patͥ ĩdicanda ꝓpe¬
simul positi ꝓ largitrice dñm p̃ca.¬
rent᷑. simulq grates referrent c̃¬
ditori qͥ suos solari ñ desinit.
ĩ oĩbꝰ famłos necessitatibꝰ. Et pꝰ

Expanded text:
cum subito audiunt fores signo terere. cum subito audiunt fores signo terere. Cumque ostiarius sciscitaretur cujus rei necessitas posceret sono fragoris aures fratrum inquietare, is qui fores terebat, ait se a domina sua Procula nomine directum esse, quae se divinitus admonitam dicebat, ut sumptus viro Dei Columbano atque comitibus ejus qui apud Namnetis oppidum morarentur, dirigeret, haberique in proximo: et se ideo praevenisse ut vasa quo reciperent praepararent; centum modios esse vini, ducentosque frumenti, sed et bracis centum modios: quod ostiarius celeri cursu Patri indicanda propesimul positi pro largitrice Dominum deprecarentur, simulque grates referrent Conditori, qui suos solari non desinit in omnibus famulos necessitatibus, et p
Abbreviated transcription (Latin):
mare ⁊ dicere. illo ⁊ illo ĩloco au.¬
reos se otcultatos. habere. Qd̃ ui.¬
dentes socũ om̃s curĩt. furcoq
sublata oĩa redd̃t̃: lurũq dei p̃¬
cant᷑. ut tanti scełis culpas igno¬
scat. Qd̃ miraculũ õibꝰ t̃rorẽ in¬
cussit. ut deinceps qͥ ista audierĩt
uelut sacrata oĩa q̃ aduirũ dĩ
ꝑtinebant attingere ñ auderẽt
Prebens itaq necessaria leopariꝰ
ouans. usq namneciᷤ oppͥodũ ue¬
nit. ⁊ ibi aliqͥntisꝑ moratꝰ ẽ. Quocũ
qͥdã die qͥdã egenꝰ ante fores cel.¬
lulȩ inqua uir dei meditabat᷑ cla
ille. Non ẽ nobis ait panis. nͥ pau-¬
lulũ tantũ farinȩ. Et ille. Quã.¬
reserues ĩcrastinũ. Obediens mi¬
nister totũ simub pauꝑi tribuit.¬
nichi ad necessitatẽ c̃ munẽ reser¬
uans. Ieuinantibꝰ gͦ illis t̾cia iã di¬
es illuxerat. nichil penes se ha¬
bentibꝰ. p̃ter spei ⁊ fidei grã. unde
fessis ieiunio m̃bris subuenuent.

Expanded text:
mare et dicere illo et illo in loco aumare et dicere illo et illo in loco aureos se occultatos habere. Quod videntes socii omnes currunt, furtoque sublata omnia reddunt, virumque Dei precantur ut tanti sceleris culpas ignoscat. Quod miraculum omnibus terrorem incussit, ut deinceps qui ista audierint, velut sacrata omnia quae ad virum Dei pertinebant attingere non auderent. Praebens itaque necessaria Leoparius, ns usque Namitensem oppidum venit; ibi quantisper moratus est. Quo cum quadam die quidam egenus ante fores cellule, in qua vir Dei metatus erat, clamille: 'Non est nobis' ait, panis nisi paulolum tantum farinae'. At ille: Quanreserves in crastinum'. Oboediens minister, totum simul paunihil ad necessitatem communem reservans. Jejunantibus ergo illis tertia jam dies illuxerat nihil penes se habentibus praeter spei et fidei gratiam, unde fessis jejunio membris subvenirent;
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ auribꝰ eiꝰ infer. Et ipsũ ⁊ suos
liberos intra tͥenniũ cͥculũ ẽẽ¬
deleturos. radicitꝰ q eiꝰ stirpẽm
dñm eradicat᷑ũ. Cur ĩqͥt supradi¬
ctus uir talia famle deiꝓmis:
At ille. ñ enĩ q̃o silere. q̃ mͥ dñs lo.¬
q̃nda tradidit. Qd̾ post modũ õs
galliȩ nationes sensere ĩpletẽ.
Confirmauit q suꝑiꝰ adragamũdũ
sententiã illatã. Sublato deinde
pr̃adio. uir dei adscafã remeat. re¬
pꝑitq suos multa tͥsticia dep̃ssoᷤͤ.
Et ĩqͥrens qͥd euenit p̃t̾ita nocte. q̃
ĩ scafã habuissent fuito ꝑdidisse.
ĩuenit. Simulq aureos qͦs ĩpau¬
ꝑes ñ erogauerat furto ablatoᷤ.
Quo audito. ad sepulcrũ beati ẽ¬
fessoris repedat. Questꝰ ẽ est
ñ idcͥco ad eiꝰ excubasse reliqͥas. ut
ille sua ac suorũ sineret dãpna
patrare fr̃m. Nec mora is qͥ sacellũ
cũ aureis furatꝰ fuerat. cep̃ int
flagella corporis ⁊ penas accla-¬

Expanded text:
ergo auribus ejus infer, et ipsum et suos ergo auribus ejus infer, et ipsum et suos liberos intra triennii esse circulum delendos, radicitusque stirpem ejus Dominum eradicaturum. Cur, inquit supradictus vir, talia, famule Dei, promis? At ille: Non enim queo silere quae mihi Dominus loquenda tradidit. Quod postmodum omnes Galliae nationes sensere impletum, confirmavitque superius ad Ragamundum sententiam illatam. 44. Sublato deinde prandio vir Dei ad scapham remeat, reperitque suos multa tristitia depressos; et inquirens quid evenit, praeterita nocte quae in scapha habuissent furto perdidisse invenit, simulque aureos quos in pauperes non erogaverat furto ablatos. Quo audito, ad sepulcrum B. confessoris repedat, questusque est n idcirco ad ejus excubasse reliquias ut ille sua ac suorum sineret damna patrare fratrum. Nec mora, is qui sacculum cum aureis furatus fuerat, coepit inter flagella corporis ac poena accla
Abbreviated transcription (Latin):
portũ uentũ ẽ uelut qͥb̾dã an¬
choris defixa scata stare cep̃. ⁊ ad
portũ caput dirigere. Qd̃ c̃ custõ¬
des abstare ñ ualerent ĩuiti sca¬
cepto iuro dei uiã pandit. gr̃as
tẽꝑare ñ dedignat᷑ seruis. Eg̃ssus
sane. ad sepulcrũ beati martins
accedit. ⁊ tota ibi nocte inorati¬
one excubat. Illucescente uͦ die
adesũ ẽ sumere. Non abnuit.
p̾sertĩ obsuorũ reqͥẽ fr̃m. Mori¬
tusq eodie ẽ. cũ su pradicto
pontifice. Qui cũ hora refecti¬
onis cũ eo admẽsã resideret. in¬
trogatꝰ cur ad patriã repedaret
resp̃õdit. Canis theodericꝰ me a
chrodocaldꝰ noĩe qͥ amitã teode¬
b̾ci regis ĩc̃iugiũ habebat. re¬
gi tñ theoderico fidelis erat.
uiro dei humili uoce respondit
Simeliꝰ eẽt lacte potareͥ qͣ absin¬
thio: Cui uir dei. Cognosco ait¬
fidei ꝓmississe. ⁊ qͦdui ualeret ob.¬
seruaret. Si ĩqͥt regi theoderico
uinctꝰ es fede. amico tuo ⁊ dño
letꝰ erisa me legatꝰ directꝰ. hec

Expanded text:
portum ventum est, velut quibusdam anchoris defixa scapha stare coepit, et ad portum caput dirigere. Quod cum custodes obstare non valerent, inviti scacepto viro Dei viam pandit. Ille vtemperare non dedignatur servis. Egressus sane ad sepulcrum B. Martini accedit, et tota ibi nocte in oratione excubat. Illucescente vero die tatur ad esum: ire non abnuit, praesertim ob suorum requiem fratrum; moratusque est eo die cum supradicto pontifice. Qui cum hora refectionis cum eo ad mensam resideret, interrogatus cur ad patriam repedaret, respondit: Canis me Theodericus meis Chrodoualdus nomine, qui amitam Theodeberti regis in conjugium habebat, regi tamen Theoderico fidelis erat, viro Dei humili voce respondit: Si melius esset lacte potari quam absinthio? Cui vir Dei: Cognosco, aitfidei promisisse, et quandiu valeret, observaret. Si regis, inquit, Theoderici junctus es foederi, amico tuo et domino laetus eris a me legatus directus. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
rũ offensionũ debita. exactores
inmites atq inexorabiles inueni¬
ri. Qsqͥs gͥ inse delinq̃nti fr̃i ñ ex
corde dimiserit ñ indulgentiã. s
cõdẽpnationẽ dep̃catione hac
sibimet impetrabit. suaq ꝓfessi¬
one semet ipsũ poscit duriꝰ iu-¬
dicari dicens. Remitte mͥ sic̃ et
ego remisi. Qd̃ cũ illi scd̃m suã
peticionẽ fuerit repensatũ: qͥd a¬
liud subseqͥt᷑. quã ut exẽplo suo
implacabili ira. ⁊ ĩ remissa sen-¬
tentia puniat᷑: Ideoq siclem̃ter
uolumꝰ iudicari: nos quoq gͣ illoᷤ
qͥ m̃os deliquer̃t oportet clem̃teᷤ¬
ẽẽ. Tantũ i remittit᷑ nob̃. qͥntũ
nos remiserimꝰ eis qͥ nob̃ qͣc̃q ma¬
ligritate nocuer̃t. Qd̃ formidan¬
tes ñ nulli. cũ in eccła hec orãtio
ab uniuersa plebe concinit᷑. hc̃
locũ taciti p̃t̃mittunt. ne scili¬
cet semet ipsos obligare potius
ꝗͣ excusare sua ꝓfessione uide¬
ant᷑ ñ intelligentes qd̃ frustra
cauillationes has. iudici om̃iũ

Expanded text:
rum offensionum debita exactores immites atque inexorabiles inveniri. Quisquis igitur in se delinquenti fratri non ex corde dimiserit, non indulgentiam, sed condemnationem deprecatione hac sibimet impetrabit, suaque professione semetipsum poscit dirius judicari, dicens, Remitte mihi sicut et ego remisi. Quod cum illi secundum suam petitionem fuerit repensatum, quid aliud subsequetur quam ut, exemplo suo, implacabili ira et irremissa sententia puniatur? Ideoque si clementer volumus judicari, nos quoque erga illos qui in nos deliquerunt oportet esse clementes. tantum enim remittetur nobis, quantum nos remiserimos eis qui nobis quacumque malignitate nocuerunt. quod formidantes nonnulli, cum in ecclesia haec oratio ab uniuersa plebe concinitur, hunc locum taciti praetermittunt, ne scilicet semet ipsos obligare potius quam excusare sua professione uideantur, non intellegentes quod frustra cauillationes has iudici omnium
Abbreviated transcription (Latin):
sis ueniã postulab.t. qͥsq remiᷤ.¬
sus erga suos dũ tarat. ñ gͦ dñi
sui extit̾it debitores. Solemꝰ n
ñ nulli qd̃ ẽ det̾ius. erga illaqͥ.¬
dẽ q̃ admittunt᷑ adiniuriã dĩ qͥ¬
uis magnoꝵ sint cͥminũ placitoᷤ
nos ⁊ cdem̃tissimos exibere:er

Expanded text:
sis ueniam postulabit, quisque remissis ueniam postulabit, quisque remissus erga suos dumtaxat, non erga domini sui extiterit debitores. solemus etenim nonnulli, quod est deterius, erga illa quidem quae admittuntur ad iniuriam dei, quamuis magnorum sint criminum, placidos nos et clementissimos exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
scło cõmoram̃. pr̃a nob̾ hc̃ pa¬
nẽ. Nouimꝰ enĩ eũ. his qͥ meni¬
erĩt ate in fut᷑o ẽẽ p̃standũs
rogamꝰ ut eũ nob̾ hodie largi
uita meruerit. in illa eiꝰ par¬
ticeps ẽẽ ñ poderit. De eo qđ di¬
Dimitte nobis debita nr̃a ⁊ reli¬
Dieffabilis dei clem̃tia q̃ ñ solũ
nob̃ orationis tradidit formã. ⁊ ac¬
ceptabilẽ qͥ morũ nr̃oꝵ instituit
disciplinã. ac ꝑ necessitatẽ tͣditȩ
formulȩ qͣ se p̃cip̃ anob̃ sẽꝑ ora¬
ri.ire parit̃ ac t̾sticie euellit
radices. s. ⁊̃ occasionẽ rͣgantibꝰ.
tͥbuit. eiꝰq reserat uiã. qua cle¬
mens ac piũ erga ꝓuocent dĩ
iudiciũ ꝓmulgari. ⁊ qͦdãmͦ po¬
testatẽ tribuit. qua udicis nr̃i
possimꝰ sententiã tẽperare. adue¬
niã delictorũ nr̃orũ: exemplo
eũ nr̃e remissionis artantes. dũ
dicunꝰ et. Demitte nobis sic̃ ⁊
nos dimisimꝰ. Itaq securꝰ huiꝰ
oationis fiducia. de suis admiˢ¬

Expanded text:
nobis hunc panem. nouimus enim eum his qui meruerint a te et in futuro esse praestandum, sed rogamus ut eum nobis hodie largiauita meruerit, in illa eius particeps esse non poterit. Et dimitte nobis debita nostra sio ineJtabilis dei clementia, quae non solum nobis orationis tradidit formam et acceptabilem sibi morum nostrorum instituit disciplinam ac per necessitatem traditae formulae, qua se praecepit a nobis semper orari, irae pariter ac tristitiae euellit radices, sed etiam occasionem rogantibus tribuit eisque reserat uiam, qua clemens ac pium erga se prouocent dei indicium promulgari, et quodammodo potestatem tribuit qua indicis nostri possimus sententiam temperare, ad ueniam delictorum nostrorum exemplo eum nostrae remissionis artantes, dum dicimus\' ei: dimitte nobis sicut et nos dimisimus. itaque securus huius orationis fiducia de suis admis
Abbreviated transcription (Latin):
ras sublunitas magnificentiȩ
ac sc̃ĩficatioĩs excedat. hoc uͦ p
tatẽ usus ipsiꝰ atq utilitatis
p̃ssit. Nã c̃ dic̃ cotidianũ. ostẽ¬
dit qd̾ sine ipso nullo die spi¬
leamꝰ Cũ dic̃ hodie. ostẽdit eñ
cotidie sum̃dũ ẽẽ. Et hesters¬
p̃bitionẽ eiꝰ ñ sufficere. nͥ nob̃
hodie qͦq similit̾ fuerit atͥcdbs¬
tꝰ. om̃iq nos tẽpore hãc orati¬
onẽ debere ꝓfundere. indigen¬
tia eiꝰ cotidiana cõmoneat: qͥa
ñ ẽ dies qͦ ñ opus sit nob̾. hꝰ
esu ac ꝑceptione cor int̾ioris
nr̃i hom̃is cõfirmare. licet i

Expanded text:
ras sublimitas magnificentiae eius ac sanctificationis excedat, hoc uero proprietatem usus ipsius atque utilitatis expressit. nam cum dicit cotidianum, ostendit quod sine ipso nullo die spileamus. cum dicit hodie, ostendit eum cotidie esse sumendum et hesterufficere, nisi nobis hodie quoque similiter fuerit adtributus. omnique nos tempore hanc orationem debere profundere indigentia eius cotidiana conmoneat, quia non est dies quo non opus sit nobis huius esu ac perceptione cor interioris nostri hominis confirmare, licet i
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ ⁊ iterũ stare habeat. ĩ ȩccła.
euangelio sequunt᷑ q̃ ĩpleta. añ
captiuitatẽ ierosolimorũ. ⁊ ĩfine
mũdi huiꝰ intelligunt᷑ ĩplenda.
liã. nec seq̃ntẽ pͥor intellectꝰ eua¬
cuat. de eo qͦd ꝓposita questio inter
illa que medie tenẽda sũt debeat accipi⁊
ñ satis uideat᷑ nec freq̃nt̃ int̃ ho¬
mines uentilata. nec ap̃ plurimos
pateat ⁊ ex hoc ipso apud aliqͦs eaq̃
ꝓferimꝰ forsitan uideant᷑ ambigua
ita debemꝰ nrãm dẽptare sẽtentiã qm̃
fidei tͥnitatis nichil p̃iudicantesut
unt̃ illa habeat᷑ q̃ mediȩ st̃ tenenda
quãꝗͦ ñ tali opinione suspicionibꝰ
quał tm̃ ⁊ c̃iectu ris colligi solet. s
manifestiᷤ scͥpt᷑aꝵ testimoniis oĩa¬

Expanded text:
legimus et iterum stare habeat in ecclesia legimus et iterum stare habeat in ecclesia euangelio sequuntur, quae et inpleta ante captiuitatem Hierosolymorum et in fine mundi huius intelleguntur inplenda. liam, nec sequentem prior intellectus evacuat. CAPUT V. Quod proposita quaestio inter illa quae medie tenenda sunt debeat accipi. non satis videatur nec frequenter inter homines ventilata, nec apud plurimos pateat, et ex hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan videantur ambigua; ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei Trinitatis nihil praejudicant ut inter illa habeantur quae medie sunt tenenda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et conjecturis colligi solet, sed manifestis Scripturarum testimoniis o
Abbreviated transcription (Latin):
dehis q̃ aꝑta explanatione
deffinire. audent̃q nr̃am ꝓferre
sententiã. Eacͦ q̃ meditationi. et
gercicio nr̃o reseruans obtecta
sc̃is scripturis sp̃c diuinꝰ inserait¬
qͥbꝰdã ea uolens indiciis ⁊ opinioni¬
bꝰ colligi. ita pede tẽpt̃i debent car¬
teq c̃ferri ut sit eorũ assercio uł
ꝯfirmatio. ĩ disputant is ł suscipiẽ¬
tis. arbitrio collocata. U nũꝗͦ enĩ
cũ suꝑ una re diuersa ꝓ mat᷑ sen
tentia. pocest utraq rationabił
iudicari. ⁊ sine detͥm̃to fidei. ł fixe
pie ł mediȩ suscipi. id ẽ ut eis nec
plana credulitas. nec absoluta re¬
futatio deputet᷑. Prioriq seq̃ns opi¬
nio derogare ñ debeat. cũ neutra
eaꝵ fidei inueniat᷑ obsistere. Quale
ẽ illud qd̾ helias uen̾it ĩ ioħe. n
terũ sit aduẽtũ dñi p̃cessuruᷤ ⁊ de ab¬
hominatione desolationis qd̃ stete¬
rit in loco sco ꝑillud simulacrũ
iouis. qd̃ ierosolimiᷤᷤ intẽplo positẽ

Expanded text:
de his, quae aperta explanatione definire audenterque nostram proferre sententiam. ea uero, quae meditationi et exercitio nostro reseruans obtecta sanctis scripturis spiritus diuinus inseruitquibusdam ea uolens indiciis et opinionibus colligi, ita pedetemptim debent cauteque conferri, ut sit eorum adsertio uel confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio eonlocata. nonnumquam enim cum sutentia, potest utraque rationabilis iudicari et sine detrimento fidei uel fixe uel medie suscipi, id est ut ei nec plena credulitas nec absoluta refutatio deputetur priorique sequens opinio derogare non debeat, cum neutra earum fidei inueniatur obsistere. quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et iterum sit aduentum domini praecursurus, et de abominatione desolationis, quod steterit in loco sancto per illud simulacrum Iouis quod Hierosolymis in templo positum
Abbreviated transcription (Latin):
ptionẽ id ẽ ta historicã ꝙ allea¬
sca ssa cõ mode ac necessariȩ capi¬
ut᷑ ut utraq explanatio uitaleᷤᷤ
ucosaĩȩ subministret. ut ẽ illud.
diqͥs te ꝑcusserit indexterã maxil¬
ã tuã. p̃be illi ⁊ alterã. Et cũ ꝑse¬
nt̃ uos inciuitate ista. fugite aliã.¬

Expanded text:
ptionem, id est tam historicam quam allegoricam ita conmode ac necessarie capiuntur, ut utraque explanatio uitales sucos animae subministret, ut est illud : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, et: cum persequuntur uos in
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ. Et diliges dñm dm̃ tuũ ext¬
to corde tuo ⁊ extota aĩa tua ⁊
tota uͥtute tua. Quedã aũ si au¬
gorica explanatione extenuat
nͨ fuerint. ⁊ spiritał ignis examis¬
natione mollita. nullo mͦ ad salus¬
tar̃e int̾ioris hõis cibũ. si ne coes¬
ptionis labe ꝑuenient. Magisqs
eoꝵ ꝑceptione lesio. ꝙͦ utilitasa¬
qͥ subseqͥt᷑. Ut ẽ illud. Sĩt lubi

Expanded text:
 et: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota uirtute tua. quaedam autem si allegorica explanatione extenuata non fuerint et spiritalis ignis examinatione mollita, nullo modo ad salutarem interioris hominis cibum sine corruptionis labe peruenient magisque ex eorum perceptione laesio quam utilitas aliqua subsequetur, ut est illud: sint lumbi
Abbreviated transcription (Latin):
i nisi benefixus firmit̾ alicyi
forciori hereat. om̃e qd̃ in eo
pendit cito labit᷑. ⁊ ipse solutꝰ
a rigore suȩ firmitatis cũ ho¬
neribꝰ ad t̾rã. delabit᷑. Sic ⁊
ꝑtinacit᷑ ⁊ ipse et omne qͦd
c̃tinet. cito dex ꝑit. Quidã nãq
ꝑdñandi officiũ plus deo apꝓ¬
pinquant. Quidã ĩ posito Sibi
dignitatis honore det̾iore
siunt. Moises enĩ accepto popłi
du catu familiaribꝰ dĩ locutio¬
nibꝰ ucebat᷑. Saul uͦ filiꝰ cis
postꝗͣ sceptra regni suscepit

Expanded text:
enim nisi bene fixus firmiter alicui enim nisi bene fixus firmiter alicui fortiori adhaereat, omne quod in eo pendet cito labitur et ipse solutus a rigore suae firmitatis cum oneribus ad terram delabitur: sic et t, et ipse, et omne quod continet, cito deperit. Quidam namque per dominandi officium plus Deo appropinquant: quidam imposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt. Moyses namque accepto populi ducatu familiarius Dei locutionibus utebatur : Saul vero filius Cis, postquam sceptra regni suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcelo thesaurũ c̃stituere. et ꝓ
oĩ bono actu mercedẽ ĩcele¬
stibꝰ adõ sꝑare. Pudicitia orna¬
m̃tũ nobiliũ . ẽ. exaltatio hu¬
miliũ nobilitas ignobiliũ. pul.¬
critudo debiliũ. ꝓsꝑitas laborã¬
tiũ. solam̃ mestoꝵ augm̃tum
om̃is pulc̾tudinis decu̾s religi¬
omis. defensio cͥminũ. multipli¬
ipse ñ habeat uirtutis rigo¬
r̃e S hic uirtutis rigor ñ tã
tudo Sic̃ in heli sacerdote
factũ fuisse legimꝰ. Qui dũ
seueritate iudices pecc̃ates¬
silios ñ cohercuit. eorũ iundictã
ferocit ñ peꝑcit. Tria gͦ necessaria.
scilicet. et ordinationẽ ⁊amorẽ.
Nisi enĩ amet᷑ dñs parit̃ ⁊ metu¬
at᷑ ordinatio illiꝰ c̃stare minime
poterit. ꝑ benesicia gͦ ⁊ affabili¬
tatẽ ꝓcuret ut diligat᷑. ⁊ ꝑ ui
gis dei studeat ut metuator
ipse dõ adherere debet. qui il¬
lũ ĩducatũ c̃stituit. qͥ ad por¬
tanda multorũ onera. ipsũ ue¬
luti forciorẽ solidauit. D axillꝰ

Expanded text:
elo thesaurum constituere et pro omni bono actu mercedem in caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum omnis pulcritudinis, decus religionis, defensio criminum, multipliipse non habeat et uirtutis rigorem. sed hic uirtutis rigor non tamtur, sicut in Heli sacerdote factum fuisse comprobatur. qui dum per seueritatem iudicii peccantesfilios non coercuit, eorum uindictae ferociter non pepercit. Tria ergo necessaria scilicet, et ordinationem, et amorem. Nisi enim ametur dominus pariter et metuatur, ordinatio illius constare minime potest. Per beneficia ergo et affabilitatem procuret ut diligatur, et gis Dei studeat ut metuatur. ipse Deo adhaerere debet qui illum in ducatum constituit, qui ad portanda multorum onera ipsum ueluti fortiorem solidauit. paxillus
Abbreviated transcription (Latin):
as salutarẽq discordiã. ut dũ caue¬
t̾ tãꝙͥ hostis noxiꝰ. amicitus frar¬
re. ut amalis ꝯsiliis declinemꝰ.¬
pnatione plectat᷑. ne ille qͥdẽ qͥ se¬
ducit᷑ supplicio careat. licet aliqͣ¬
tulo leuiore quã ille qͥ auctor
deceptionis extiterit Qd̾ hic ex¬
p̃ssũ planissime cernimꝰ. Adã nãq
qͥ secutus ẽ ĩmo ut apłi uerbis e¬
loquar qͥ seductus ñ ẽ. s seductȩ
adqͥescens inexiciabilẽ uidet᷑ ac¬
cessisse c̃ sensũ sudore uultꝰ ac labo.¬

Expanded text:
as salutaremque discordiam; ut dum caveas salutaremque discordiam; ut dum cavetur tamquam hostis noxius, amicitiis fraure, ut a malis consiliis declinemmnatione plectatur, ne ille quidem qui seducitur supplicio careat, licet aliquantulo leuiore quam ille qui auctor deceptionis extiterit. quod hic expressum planissime cernimus. Adam namque qui seductus est, immo ut apostoli uerbis eloquar qui seductus non est, sed seductae adquiescens in exitiabilem uidetur accessisse consensum, sudore uultus ac labo
Abbreviated transcription (Latin):
angeli dignitatẽ s p̃uaricatoris
ĩfanuã. Deniq liuoris ac sedac¬
tonis materia. qua ut homine
deciꝑet ĩstigatꝰ ẽ. de anterioris
riunȩ extitit causa. Qd̃ scilicet
delimo tͣre nuꝑrime figatũ. ad¬
illã eũ gloriã cerneret. euocatt̃
unde cũ ẽẽt unꝰ de pͥncipibibꝰ se
neminerat corruisse. Et iceco pͥorẽ
eiꝰ lapsũ quo suꝑbiendo corruerat.
qͦ etiã serpens meruerat nũcupa¬
ri. scd̃a runa ꝑ ĩuidiã subsecu¬
ta ẽ. Quȩ inueniens eũ adhuc
aliqͥd inse secretũ habentẽ ita
ut ⁊̃ cuiꝰdã colloqͥi atq c̃silũ cũ
homine possit habere. ꝯsortium.
sententia dñi utilit̃ ĩnia ꝓiectꝰ ẽ.
ut ñ iã sic̃ ante sublime aliquid
ĩtuens. ⁊ excelsus incederet s ut
solo cohens repperet ⁊ humiliatꝰ
suꝑ uentrẽ t̾renis uitioꝵ escis
zoꝑibꝰ pasceret᷑: ocultũ de inceps
publicans inimicũ. ac ponens in
t̃ ipsũ ⁊ hominẽ utiles in unici¬

Expanded text:
angeli dignitatem, sed praeuaricatoris angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam. denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris ruinae extitit causa, quod scilicet de limo terrae nuperrime figillam eum gloriam cerneret evocandum, unde, cum esset unus de principibus, se meminerat corruisse. Et idcirco priorem jus lapsum, quo superbiendo corruerat, quo etiam serpens meruerat nuncupari, secunda ruina per invidiam subsecuta est: quae inveniens eum adhuc aliquid in sese erectum habentem, ita ut etiam cuiusdam conloquii atque consilii cum homine posset habere consortium, sententia domini utiliter in ima deiectus est, ut non iam sicut ante sublime aliquid intuens et excelsus incederet, sed ut solo cohaerens reperet et humiliatus super uentrem terrenis uitiorum escis et operibus pasceretur, occultum deinceps publicans inimicum ter ipsum et hominem utiles inimiciti
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ credebamꝰ causã atq ñq¬
um runȩ. seu p̃uaricationiꝰ diabi¬
licȩ qua deangelica statione deis¬
ctus ẽ ĩuidiã specialit exticisse
qͣdo adã ⁊ euã liuida calliditas
tionis illiꝰ. seu deiectionis in¬
itiũ. geneseos lectio. manifestas
q̃ ante illoꝵ deceptionẽ serpent¬
ni nõis nota eũ credidit ĩuren¬
dũ. ita dicẽs. Serpẽs aũ sapiens¬
erat. siue ut hebraici. expͥmũt li¬
bri. callidior cunctis bestiis t̾rȩ.
qͣs fecit dñs dĩ. Intelligitiᷤ gͦ qd̾
ante illã cͥcũuentionẽ pͥmi hõis
deanglica discessaret scitate. ita
ut ñ solũ noĩs buiꝰ insigniri me¬
qͥ ulla beatitudine ꝑseuerãt. dice¬
ret. serpẽs autẽ erat sapiẽtior õi¬
bꝰ bestiĩs teriȩ. Nã hoc cognom̃
ñ solũ gabriheli ł michaheli.
nullo mͦ posset aptari. s ne bo¬
no qͥdẽ cuiquã homini ꝯueniret.
Aꝑtissime itaq ⁊ serpentis uoca¬
bulũ ⁊ cõꝑatio bestiaꝵꝵ ñsonat

Expanded text:
 credebamus causam atque illitium ruinae seu praeuaricationis diabolicae, qua de angelica statione deiectus est, inuidiam specialiter extitisse, quando Adam et Euam liuida calliditate tionis illius seu deiectionis initium Geneseos lectio manifestat, quae ante illorum deceptionem eerpentini nominis nota eum credidit inurendum ita dicens: serpens autem erat sapientior siue, ut Hebraici exprimunt libri, callidior cunctis bestiis terrae quas fecit dominus deus. intellegitis ergo, quod ante illam circumuentionem primi hominis de angelica discesserat sanctitate, ita ut non solum nominis huius insigniri mequi in illa beatitudine perseuerant diceret: serpens autem erat sapientior omnibus bestiis terrae. nam hoc cognomen non solum Gabriheli siue Michaeli nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquam homini conueniret. apertissime itaque et serpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat
Abbreviated transcription (Latin):
as nãq ĩpugnadiones. qͥbꝰ ho-¬
mines ĩpetunt. ⁊̃ contrase in¬
uicẽ eos affectare certissimũ ẽ.
Nã discordias adq cõflictꝰ. suꝑ ñ¬
nullis gẽtibꝰ ꝓquadã sͥ neqͥtiȩ
uernacula familiaritate susce¬
ptis indefesso ceitamine similit̃¬
exercere ñ desint Quod ⁊̃ ĩuisione
danihelis ꝓ pħ̃ȩ manifestissime
legimꝰ. sigurat̃ angło gabrihele
ita narrãte. Noli timere dani¬
hel qͥa exdie pͥmo qͦ ꝓposuisti
cor tuũ ad intelligendũ ut te a¬
fligeres inc̃spectudei tui. exau¬
dita st̃ uerba tua.⁊ ego ueni ꝓpt̃
sermones tuos. Princeps aũ reg¬
ni ꝑsarũ. resticit mͥ uiginti ⁊ u

Expanded text:
as namque impugnationes, quibus homines impetunt, etiam contra se invicem ipsos affectare certissimum est. Nam discordias atque conflictus super nonnullis gentibus pro quadam sibi nequitiae vernacula familiaritate susceptis, indefesso ceexercere non desinunt. quod etiam in uisione Danihelis prophetae manifestissime legimus figuratum, angelo Gabrihele ita narrante: noli timere Danihel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum intellegendum ut te adfligeres in conspectu dei tui, exaudita sunt uerba tua et ego ueni propter sermones tuos. princeps autem regni Persarum restitit mihi uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ desinent laudibꝰ eiꝰ inherẽnt na¬
mo fideliũ dubitat. Nec it en¬
stimare oebemꝰ creationis ⁊ opift
sui pͥncipia ab huiꝰ mũdi c̃stitun¬
ne dm̃ pͥmitꝰ inchoasse quasi in
habens inqͦs bonitatis suȩ exert¬
ret beneficia. solatariꝰ atq ab õĩ
munificentia alienꝰ fuisse credat᷑
Qd̾ de illa inm̃sa ac sine pͥncipio
et ĩ cõp̃ hesibili maiestate. satis h¬
mile ẽ in ꝯgruũq sentire. ipso do¬
mino de illis potestatibꝰ hȩc
pdicente. Qndo facta st̃ simu¬
sidera. laudauert̃ me uoce mas¬
na om̃s angeli mei. Qui gͦ iñ¬
st̃ creationi siderũ ante istud
ceati fuisse manifestissime ꝯꝓbãt᷑.
Quippe qͥ ꝓistis oĩbus uisibilibꝰ
creaturis quas uidebant exmi-¬
chilo ꝓcessisse. creatorẽ magna
uoce referunt᷑ ⁊ admiratione lau¬
dasse. Ante istud gͦ tẽporale pͥnci-¬
huiꝰ scdm histori cũ ĩmo iudai¬
cũ sensũ signat etatẽ. saluo sci¬
licet nr̃o sensu. quo nos int̾pre

Expanded text:
 laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab huius mundi constitutione deum primitus inchoasse, quasi in habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta susidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum, ante istud creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creaturis quas uidebant ex nihilo processisse creatorem magna uoce referuntur et admiratione laudasse. ante istud ergo temporale princihuius secundum historicum, immo Iudaicum sensum signat aetatem saluo scilicet nostro sensu, quo nos interpre
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq grecorũ pͥncipẽ similit̃ aliũ nũ¬
cupari qui utiq fauens gentisͥ
subdite.tã popło israheli ꝙͣ nati¬
oni ꝑsaꝵ uidebat᷑. aduersus. Ex qͦ
liquido ꝑuidet᷑. qd̾ discordias gen¬
tiũ ⁊ cõflictꝰ ac simultates. quas in¬
ter se istis ĩstigantibꝰ gert̃. ⁊̃ cõtra
se aduerse exerceant podestates
Et illaꝵ uł uictoria gaudeant
tis p̃sulẽ. inquieta sẽꝑ emulatio¬

Expanded text:
 quoque principem similiter alium nuncupari, qui utique fauens genti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant tis praesulem inquieta semper aemulatio
Abbreviated transcription (Latin):
stra dei ponã soliũ meii. sedebo
ĩ monte testam̃ti. ĩlateribꝰ aqͥlo¬
nis ascẽdã suꝑ altitudinẽ nubiũ¬
⁊ ecro similis altissimo. Quos tam̃
ñ soloᷤᷤ illo beatissime stationis a¬
pice cortuisse. scͥpt̾a cõmemorat
dicens t̾ciã partẽ stellaꝵ draco¬
nẽ illũ secũ parit̃ transse. Unꝰ
qͥ ñ seruauert suũ pͥncipatũ sed
reliq̃rt̃ domiciliũ suũ. ĩ iudici¬
ũ magni diei uinculis ęt̃nis sub.
caligine reseruauit. Illud ⁊̃ qd̃
ad nos dr̃. uos aũ sic̃ homĩes mori¬
emini. ⁊ sic̃ unꝰ de pͥncipibꝰ cade¬
tas. qͥd aliud quã multos pͥnci¬
pes cecidisse. significat: Quibꝰ in¬
diciis ratio diu̾sitatiᷤᷤ huiꝰ collig.¬
t̃. Has differaentias ordinũ. qͣs ĩsdie
scãꝵꝵ celestiũq uͥtutũ aduersȩ
potestates hab̾e dicunt᷑ uł ex iliꝰ
anterioris ordinis gradu. ĩquo
una q̃q creata fuerat. nc̃ ⁊̃ retẽ¬
tare uł certe decelestibꝰ deuolu¬

Expanded text:
 sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. unqui non seruauerunt suum principatum, sed reliquerunt domicilium suum, in iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauit. illud etiam quod ad nos dicitur: uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quid aliud quam multos principes cecidisse significat? quibus indiciis ratio diuersitatis huius ista colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur, uel ex illius anterioris ordinis gradu in quo unaquaeque creata fuerat nunc etiam retentare, uel certe de caelestibus deuolu