comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pisces ii illa uaui quos ferebauiꝯ frĩbꝰ urĩs filus te si uis tuis/ post quq̃ ergo uauicla
diui ab budi fluminis repulsa natitauit/ mouachi t fauui li nõcredẽtes neq sp¬
rantes quitquã fũditꝰ reiiansisse nĩ ea tandẽ maguo cũ ladoro ꝑtraxerũt ĩ ter¬
tã. Cũq cõuertissent ⁊ erexissentꝭ xuxmi sursũ q̃ diu resupina nacauerat
biderũt pisces suos ĩuiotos ⁊ saluos e ita ordinatũ sioit to locatuenãt positos / nul¬
l qr ĩloꝵ oĩz quos fr̃bꝰ maioris mouasterũ destinanerãt nĩ aquã piditanit

Expanded text:
pisces in illa navi, quos ferebamus nostris filiis et servis tuis. » Postquam ergo navicula diu ab undis fluminis depulsa natitavit, monachi et famuli non credentes neque sperantes quidquam funditus remansisse in ea, tandem magno cum labore pertraxerunt ad terram. Cumque convertissent et erexissent puppim sursum, quae diu resupina nataverat, viderunt pisces suos immotos et salvos, et ita ordinatim sicut collocaverant positos, nullusque illorum omnium quos fratribus Majoris Monasterii destinaverant, in aqua periclitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
pagiue charitatis buaniuies contiuentĩe p̃tepta custodiaut sobrũ stplices ꝑ quieti
ꝯratĩs datã sibĩ suisse grã aguoscaut/ concordet illoꝵ bita cũ uoiẽ. te ꝓfessio sentiat
cepit ¶lle aũt curiosuts iutuẽs nõnullos quor uouerat ob ũte recoquoscẽs allo ꝗt
eos / inquĩrẽs qui hũ essent / et illi martiuꝰ esse ꝗ mediũ sucedebat episcoporũ
ꝗbt meritis ĩta bultꝰ enamentia p̃cellebat Fulgeutiũ atq corentruum ꝗ ei ob au¬
bulabãt abbates ipiq loci ⁊ denĩ ioachos ꝗ martiui meritis sui labores frutib

Expanded text:
ntinentiae praecepta custodiant sobrii: simplices et quieti gratis datam sibi gratiam fuisse agnoscant: concordet illorum vita cum nomine, professio sentiatucoepit. Ille autem curiosius intuens, nonnullos quos noverat obiisse recognoscens, alloquitur illos, inquirens qui hi essent. At illi Martinum esse qui medius incedebat episcoporum, qui ut meritis ita vultus eminentia praecellebat; Fulgentium atque Corentinum, qui ei obambulabant; abbates ipsius loci, et deinde monachos, qui Martini meritis sui laboris fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
hiberuꝰ licet baria ⁊ multiplici toruẽtoꝵ biolentia artaretur uecthesautos de¬
darauit nec flios ii latebris otcultatos declarauit. Qui ad hoc repuati su
bt patroui sui toryꝰ ⁊ inter alionos prosequerentur Ita ꝗdẽ contigit Sed ip̃ẽ
nĩꝯ conułibꝰ epiła sui mertedẽ restitut Neuio enĩ illo ꝵ residuꝰ fuit quẽ ũ iue¬
nsꝰ ecclie preserret requiuui sublimaret diguitate. Recedeutib ꝰ dauit postep̃¬
coris iuouasteriũ inporhuuũ ꝑ euersioẽ/ Nec uõ se abbatis crutiatꝰ ⁊ peue ꝑ¬
uioãchoꝵ p̃ciosa mior te passio biuersoꝵ ⁊ maxiuie sct̃i martui cauouitoꝵ ꝯan¬
dia obnubilãs lachriuosa iubiuenistrauit suspiria dolores ni moditi copio sa ni
materiaui propinauit/ Mesticie iqitur ⁊ meroris pallio auucti bultu lugubri
assũpto te ornatu sicut moris est cõpacientiu dolere cũ dolentibꝯ / flere cũ fien¬
ribq dolentes ⁊ flentes ad iemioratũ accederẽt ⁊ locũ ꝑ doloris iutrĩsen hi¬

Expanded text:
Hebernus, licet varia & multiplici tormentorum violentia arceretur, nec thesauros declarauit, nec filios in latebris latitantes reuelauit: qui adhuc reseruati sunt, vt Patroni sui corpus & inter alienos prosequerentur. Ita quidem contigit: sed ipse potius Comitibus exilij sui mercedem restituit. Nemo enim illorum residuus fuit, quem Martinus Eccljoris Monasterii infortunium et eversio, necnon et abbatis cruciatus et ciosa mors & passio; vniuersorum, & maxime Sancti Martini Canonicorum, gaudia obumbrans, lacrymosa subministrauit suspiria, doloris immodici copiosam materiam propinauit. Mœstitiæ igitur & mœroris pallio amicti, vultu lugubri assumpto, & ornatu, sicut moris est compatientium, dolere cum dolentibus, gaudere cum gaudentibus, dolentes & flentes ad memoratum accedunt locum, & doloris intrinseci tu
Abbreviated transcription (Latin):
ris lachriuus bt diquũ erat confessiõe /cũ fãbꝰ presbiteris ⁊ pauxibꝰ xteni sue substã
te diui̾sit Reliqua xo oia uioliilia /ĩ iuobiliaq sepe dictis frĩbꝰ seq ip̃ tradidit Susu
⁊ debitores suos budequaq beuire fecit / queque sibi dedebantur debenda fore iuoã chis
⁊ uoĩatis tpĩbꝯ reddenda santimgnter ⁊ eliquos aũt beuit ꝗdã cõpater ⁊ fauiliaris en
cui ueuuue cõscio exceptis ipĩs duobꝰ. So. libras cõuodauerat. Qui iacenti loatꝰ u

Expanded text:
amaris lacrymis, ut damaris lacrymis, ut d immobiliaque saepedictis fratribus seseque ipsum tradidit. Insuper et debitores suos undequaque venire fecit, quaeque sibi debebantur, debenda fore monachis, et nominatis temporibus reddenda sancivit. Inter reliquos autem venit quidam compater et familiaris ejus, cui nemine conscio, exceptis ipsis duobus, LX libras commodaverat. Qui jacenti locu
Abbreviated transcription (Latin):
Tuiꝗ psaluui dũos usꝙ̃ inden itidemq ⁊epetẽs eptreniũ spũ expiranit illoꝵ be cre¬
dimiꝯ agoregatꝰ cõsortio quos ad des laudes ini eptreuus iuetabatitam
uꝯuegotirs ꝙ̃ boluptatibo deditꝰ erat/ Crescebat in ĩuẽsi pecuuia eiꝯ posi¬
ts i feuore niueris que scilicet quo pla trescebat tauto magis hũe capiebat
Hoc solũ tauiẽ ni eo spẽ future salutis ⁊ siguiter nutriebat quod biros religiosor
⁊ p̃cioue maĩoris moãsterũ moãchor mapime beuerabatur honore. De¬
niq sauꝯ ł adhue florẽs in selo sese suaq eis douauit/ uec hĩ h̃e uiũ du
ciuꝰ catheuas irretitꝰ erat deseruit ⁊ audã mortis anara mauꝰ q̃ equo pulsat
pede parꝑ ini taberuas regũq hurres corxalis molestie tactu eu graniter adegit
Qui mortis biciuian sentiẽs ꝑiter ⁊ tremiscẽs suꝑ radicti maioris moãsterii fres
ad se festiuato uoeuire iuaudat Factaq priuiũ de pctĩs huĩli beraci. geutebũ da ae u

Expanded text:
salmi duos versus itidem itidemque repetens, extremum spiritum exspiravit; illorum, ut credimus, aggregatus consortio quos ad Dei laudes in extremis invitabat. 8. ribus negotiis quam voluptatibus deditus erat. Crescebat in immensum pecunia ejus, positis in fenore nummis, quae scilicet quo plus crescebat, tanto magis hunc capiebat. Hoc solum tamen in eo spem futurae salutis, etsi segniter, nutriebat, quoniam viros religiosos, et praecipue Majoris Monasterii monachos maximo venerabatur honore. Denique sanus et adhuc florens in saeculo sese suaque eis donavit. Nec tamen tunc mundum, cujus catenis irretitus erat, deseruit. Tandem mortis avara manus, quae aequo pulsat pede pauperum tabernas regumque turres , corporalis molestiae tactu eum graviter adegit. Qui mortis horam vicinam sentiens pariter et tremiscens, supradictos Majoris Monasterii fratres ad se festinato venire mandat; factaque primum de peccatis humili, vivaci, gemebunda, plena
Abbreviated transcription (Latin):
ceositar iaec mora es de oulpa penitend culpani confitetar Satiffactioẽ sibi ĩiũctã
deuote auplectibar ꝓ more sacrauiẽti areatua absoluitaer / His q gestis ipsisq te¬
sidentibꝰ aĩt Nari nũc pnquare habeo cũ hostibꝰ seuis / ẽn ĩqitur uusquã abscedẽs
pũtia solare oroĩb bra Neq enuĩbisurꝯ es cũ ꝗbꝯ p̃liabor ymuo horrido as¬
pectu forurã sibi satis conꝯrnaui cornuani scilicet iuduerũt dixorat /⁊e subito
facies eiꝰ tota ĩniutatir. Oculi benes intumesoĩt sauqui ueĩs e bsatĩ ter ribile
prebent intũtũ / Os distortũ ini partes spiriuas sauquiẽ infectas euomit ⁊ cũ ut̃¬
rre quidẽ reliqua uulla quiete fruantur / eterea frater qui aderat ce pit trepidare/
Nurꝰ eiĩ nõ paueret ad hoc. Solo aũt uietu oroĩt procubuit itauiq diu ꝓteahit ͤ
agouia puquãtis dũ qui astabat ⁊ psaluios peuitẽtiales ⁊ letauiaui expleret/ Euc

Expanded text:
 satisfactionem sibi injunctam devote amplectitur; pro more sacramenti a reatu absolvitur. Hisque gestis, ipsisque residentibus, ait: Jam nunc pugnare habeo cum hostibus feris. Tu igitur nusquam abscedens, praesentia solare, orationibus vaca. Neque enim visurus es cum quibus praeliabor, imo horrido aspectu formam sibi satis congruam, corvinam scilicet, induerunt. » Dixerat, et subito ejus facies tota immutatur, oculi venis intumescunt sanguineis, et versati terribilem praebent intuitum; os distortum in partes spumas sanguine infectas evomit, cum membra ejusdem nulla quiete fruantur. Interea frater qui aderat, coepit trepidare; quis enim non paveat ad hoc? Solo autem metu orationi procubuit; tamque diu protrahitur agonia pugnantis, dum qui astabat septem psalmos poenite
Abbreviated transcription (Latin):
rat adctũ huĩliter p̃ca tur puichil sebi relaxari ꝑuuĩtit. quo uiuꝯ buiuersa expleat satifac¬
hior̃s discipliuã/ Dies pauci fluperãt/ Et ecce ĩteꝵ leto prosteruitur Cũq expleto sacce buc¬
hoĩs iuisterio. crucĩ diũcã adoraret bidet diabolũ prope assistere/ respiciẽs aũt ex aduerso so¬
licitis xquirebat ocnlis si forte protectores suos quos autea biderat etia uũc bideret/ uec
priꝯ salutisseꝵ crucis bexillũ ab eiꝯ uauibꝰ auellere xoluerũt. quã betõs patrouos suos ad
sui custodiam beuisse gliaretur/. Quoꝵ cõtisq presautia ad diabolũ cõuersqait. Ei iuꝗt ocru¬
euta bestia protectores hadeo cõtra te. adest martiuꝯ siqui potẽs adest t pr̃ bũdietꝰ uõ tiue

Expanded text:
rat, aditum humiliter precatur, nihil sibi laxari permittit quominus universam expleat satisfactionis disciplinam. Dies pauci fluxerunt, et ecce iterum lecto prosternitur; cumque expleto sacrae unctionis mysterio crucem Dominicam adoraret, vidit diabolum prope assistere. Respiciens autem ex adverso, sollicitis perquirebat oculis, si forte protectores suos, quos antea viderat, etiam nunc videret: nec prius salutiferum crucis vexillum ab ejus manibus avellere potuerunt, quam beatos patronos suos ad sui custodiam venisse gloriaretur. Quorum confisus praesentia, ad diabolum conversus: « En, inquit, cruenta bestia, protectores habeo contra te. Adest Martinus signipotens, adest et Pater Beneditus, non timeo
Abbreviated transcription (Latin):
fũditꝰ conbureretur/ Quo bisu exterritꝰ: En u ꝗt maiꝯ moãsteriũ iuceudio cõcrerua focon¬
tere Eidetis ait qualis flãua iaui in suxioribꝰ dñatur. Etidentes pbiteri cõdolent ⁊¬
xiter ⁊ mirantur/. Nec mora bocatos de nulitibꝯ suer nõnullos concito cursu iubet ire
illo ⁊ sibi reuũtiare ꝗd ibi fuerit astensis equas illi properãt maiꝯ mouateriũ beniũt
inꝗrũt de ĩque. uec eliam mentioẽ reperiũt/ eõnies illos prestolatur. qbꝯ regressis/¬

Expanded text:
funditus combureretur. Quo visu exterritus: « En inquit, Majus Monasterium incendio concrematur Videtis, ait, qualis flamma jam in superioribus dominatur? » Videntes presbyteri condolent pariter et mirantur. Nec mora, vocatos de militibus suis nonnullos, concito cursu jubet ire illo, et sibi renuntiare quid ibi fuerit. Ascensis equis illi properant, Majus Monasterium veniunt, inquirunt de igne, nec etiam mentionem reperiunt. Comes illos praestolatur. Quibus regressis
Abbreviated transcription (Latin):
abantur/ Cũ ecce senior ꝗdani hil debrãdꝰ uoĩe/ batulo quẽ deptera gestabat  fere¬
tũ ꝓtutieus aĩt ad se Eiabrito brito noui uiꝰ ter te britãuoꝵ suꝑbiau t en redo mat¬
liuit brici tũbas enularis aureas eo qd iuabiles ⁊ lequea sit / Nũe ĩgitur securꝯ uobisañ
reuertere/ ⁊ te secut isti sũt aurobestiemꝰ/ Mis dictes adbatalos fereti cõuers ꝯ suppo
nia facilitate sel leuauerũt ꝑ autiphona ĩposita post merorẽ letiçia ꝑsusꝯ ad pro

Expanded text:
tabantur. Cum ecce senior quidam, Hilidebrandus nomine, baculo quem dextra gestabat, feretrum percutiens, ait ad sanctum: « Eia Brito, Brito, novimus certe Britannorum superbiam, et en, credo, Martini et Bricii tumbas aemularis aureas, eo quod tua vilis et lignea sit. Nunc igitur securus nobiscum revertere, et te, sicut isti sunt, auro vestiemus. » His dictis, ad bajulos feretri conversus: « Supponmma facilitate sanctum levaverunt, antiphonaque imposita, post moerorem laet
Abbreviated transcription (Latin):
hali habitu esfiatur obuiꝯ eruẽ ille cara luce diei aguoscẽs ⁊euiuiscẽs q uior¬
suu priuio eiq apectu in geutĩ terrore contutitur. Cui defũetꝰ. NRichil iuꝗt time¬
as sed crutis duẽte siguo froutẽ aruiatꝰ securꝰ audito que di taui. Non eur̃ noci¬
furꝯ ses profuturꝯ tibi⁊ alus / libi ꝑissꝯ suz apparere/ Et addidit/ eu uosti iuges

Expanded text:
hali habitu efficitur obvius. Quem ille clara luce diei agnoscens, reminiscensque morhali habitu efficitur obvius. Quem ille clara luce diei agnoscens, reminiscensque mortuum, primo ejus aspectu ingenti terrore concutitur. Cui defunctus: « Nihil, inquit, timeas, sed crucis Dominicae signo frontem armatus, securus audito quae dicam. Non enim nociturus, sed profuturus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
quod uuchi spõdetis uõ iucredulꝯ episto osculo sctõ pacto ⁊ sidei xeracta uolo firiuẽ¬
sur/. Quod ille libẽter auplexꝯ sub sidei sue ⁊e sacre ordiuis siquo pollicetur se ers ꝗba¬
bꝯ marores moãsteru illad restituat / ternunũq reddendi bui ꝯ auii iudulget ei spa¬
ciũ Hin ita ꝑactis / iudiuitur sacris bestibꝰ reliqioĩs ⁊⁊ delatꝯad iuoãste riũuiaua¬
chalia fatrauiẽta pro ritu releriorus susapleus prautrãsacte bite bouo fiue cou¬
dr̃piratis actibꝰ qeuit ii xace. Iaui ãnus epactꝰ erat cũ debitor ille uec debitt̃ ep¬
soluit nec patienti aur precatur. Neniue scilicet teste post mortuũ de lucro sibi
putat totũ reuiãsisse At deffũctꝰ cui iuoachi debitũ frateriutatis nõ uegligẽ ter
exsoluerãt Iolititꝰ fuit ne fraude debitoris auutterent qd eĩ reddendũ iuaudaue¬
zat. Qruadaui iꝯitur die tapellaus ecclie cui ipe prefuerat eñti turouũ muoã¬

Expanded text:
quae mihi spondetis non incredulus existo, osculo sancto pacis et fidei peracta solo firmentur. » Quod ille libenter amplexus sub fidei suae et sacri ordinis signo pollicetur se eis Majoris Monasterii illud restituat, terminumque reddendi unius anni indulget ei spatium. His ita peractis, induitur sacris vestibus religionis, et delatus ad monasterium, monachalia sacramenta pro ritu religionis suscipiens, pravis transactae vitae bono fine condemnatis actibus, quievit in pace. Jam annus exactus erat, cum debitor ille nec debitum exsolvit, nec patientiam precatur. Nemine scilicet teste, post mortuum lucro sibi totum putat remansisse. At defunctus, cui monachi debitum fraternitatis non exsolverunt negligenter, sollicitus fuit ne fraude debitoris amitterent quod eis reddendum mandaverat. Quadam igitur die capellano ecclesiae cui ipse praefuerat, eunti Turonem, monac
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ cõueniaut duiuersi ⁊ singuli ad ferenda suffragĩa/ porro neuio bacuꝯ bel uequibꝰ
nudis sed arurati oẽs accelerãt ad morĩentis tutellã Aruus ꝗdẽ fidei ꝑ gladio spũs
qd̾ est berbũ dei. Elbi eiũ siquã illeꝯ extreuie uecesitatis auditũ fuerit statim suubolũ
cathalice fidei ui xsoq̃ morientes oẽs incipuĩt/ ei scilicet ꝑhibentes testimouiũ ꝗ in hac
fidebiperit It in hac fide a corꝑe discedit/ ne bidelicet hostis autiquus ad creatorẽ su¬
a reuertendi audeat occupsare cui audit fidei testi mouiũ budiq resonare/ Quod
quatii salubriter sit iustitutũ ini teuobio maioris iuoãsterrii/ euidenti indicio dũs est

Expanded text:
nus conveniant universi et singuli ad ferenda suffragia. Porro nemo vacuus vel manibus nudis, sed armati omnes accelerant ad morientis tutelam, armis quidem fidei, et gladio spiritus, quod est verbum Dei. Ubi enim signum extremae illius necessitatis auditum fuerit, statim symbolum catholicae fidei in persona morientis omnes incipiunt, ei scilicet perhibentes testimonium quod in hac fide vixerit, et in hac fide a corpore discedit: ne videlicet hostis antiquus ad Creatorem suum revertenti audeat occursare, cui audit fidei testimonium undique resonare. Quod quam salubriter sit institutum in coenobio Majoris Monasterii, evidenti indicio dignat
Abbreviated transcription (Latin):
teq ⁊etioresi lauti ft quase propriam bolẽs nuuatianbleisci adattes eallidas se tõuecuo
deuiazcorã eo argeuti fe auri pondera ĩuieusa bester qi p̃ciosas ex pouit choros puella
equitautiũ iuuenũ auieos bt etiani quos aquoscebat sibi bidere bideretur Iutirea quasi
insultaus diabolꝯ aiebat ad eu Ecce iuiss qlia quã ⁊eliquisti aute tẽpꝯ uuspiaꝵ spõtauee te
subdẽs iuissie cũ istes poteras adhuc florere si utã consilia nõ spreuisses At ile cõstauter
e coutra respoudebat. Nos quoq florunuꝯssed ꝑlos fuit iste caduch̃. Daui uũe absit uuchi

Expanded text:
 et quasi propriam volens ulcisci injuriam, ad artes callidas se convertit. Denique coram eo argenti et auri pondera immensa, vestesque pretiosas exponit, choros puellarum, equitantium viventium cuneos, ut quos etiam agnoscebat sibi videre videretur. Inter quae quasi exsultans diabolus, aiebat ad eum: « Ecce, miser, gloria quam reliquisti ante tempus miseriarum, spontaneis te subdens miseriis, cum istis poteras adhuc florere, si nostra consilia non sprevisses. » At ille constanter econtra respondebat: « Nos quoque floruimus, sed flos fuit iste caducus. Jam nunc absit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictꝰ sacer ⁊ reueraudꝮ papa duĩcuz celebraret uataliçiu/ contigit quodã die estiuo
eudit quasi ob capiende ciuitatis defeusaculu Que multitudo iufi¬
aibu ler ress icue quãtu huãuꝰ posset cõprehẽdere bisꝰ ĩplebat. Et pre celer beuadu
nẽ tezbersus trauscurrebat./ Elidebãtur aũt inntrocaudore habitꝰ buitꝰ q ac capitis cami beuera¬
de peue cõsi nilis forme qualitate decori Quod miraculũ oẽs a muros lirbid ospe
ataus spectabat si que eoꝵ posset aquoscere / Tũt iter extremos bidet quedã sibi
olt fauuliarẽ ĩpĩꝯ brbis ciuẽ bonitestimonu ac deuote mẽtis hoẽ ꝗ iam diu pũtis

Expanded text:
cum celebraret natalitium, contigit quodam die aestivo rsa plebs muros ascendit, quasi ob capiendae civitatis defensaculum. Quae multitudo infinitum terrae spatium, quantum humanus posset comprehorientem versus transcurrebat. Videbantur autem cuncti miro candore habitus, vultusque ac capitis canitie venerandi, pene consimilis formae qualitate decori. Quod mirandum omnes a muris urbis aspeastans spectabat, si quem eorum posset cognoscere. Tunc inter extremos videt quemdam sibi olim familiarem, ipsius urbis civem, boni testimonii et devotae mentis homi
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃dicto teligioso cũ lachriuus ⁊ cõscientie sue patefecit archauũ⁊ ita decedit e
uĩta post nõ miultos aũt dies/ medie uoctis librauuue quiescentibꝰ de iore fĩbꝰ
in lectulis. Ecte frater ille ꝗ nuꝑ obierat suꝑ lectũ hildeberti bigilautes astitit ⁊ ua¬
ques eaẽ bocibꝰ cepit iuclauiare dĩcẽs o pr̃ hildeberte libi quasi x pĩ bicario petã
iuea cõfessꝰ scd̾ fidẽ eccłie uie saluũ ab eĩs credebã. Et ecce deuioues peuas eoꝵ a
ue terribiliter epiqũt/ Et ille/ Et michi ait quasi xpõ duõ cõfessꝯ es ⁊ ego ꝓ te

Expanded text:
ioso conscientiae suae patefecit arcanum, et ita decessit e vita. Post non multos autem dies, mediae noctis libramine, quiescentibus de more fratribus in lectulis, ecce frater ille qui nuper obierat, super lectum Hildeberti vigilantis astitit, et magnis cum vocibus coepit inclamare, dicens: « O Pater Hildeberte, tibi, quasi Christi vicario peccata mea confessus, secundum fidem Ecclesiae me salvum ab eis credebam; et ecce daemones poenas eorum a me terribiliter exigunt. » Et ille: « Et mihi, ait, quasi Christo Domino confessus es, et ego pro te
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali bĩdicta desũctos ipõs uidex yiitit epigere
p Rater qdã ex eodẽ mouasterio egressꝰ scl repetit uouachũ disfitetur. Qui ⁊ si tur¬
pĩter corã deo quippe sctẽ illiꝯ resuga professior̃s corã hoĩbꝰ tiĩ houete se agebat
deuiq ui caueraciusiũ diocesi profesꝯ presbiteꝵ audã eccłie atitulaturIn qua ꝑ iul
coaduuauit pecunia Consortiũ etia nuliebre sibi ascisce ad tetiuouiu iliꝰ betiiue
eseauatibs licite casitatis ex ea filios geuuat plaurar mͦi p̃teribat cipilia ⁊ od huas

Expanded text:
corporali vindicta defunctos ipsos Judex permittit exigere. corporali vindicta defunctos ipsos Judex permittit exigere. 11. Frater quidam ex eodem monasterio egressus saeculum repetit, monachum diffitetur. Qui etsi turpiter coram Deo, quippe sanctae illius refuga professionis, coram hominibus tamen honeste se agebat. Denique in Cameracensium dioecesi professus presbyterium, cuidam ecclesiae attitulatur, in qua per coadunavit pecuniam. Consortium etiam muliebre sibi asciscens, ad testimonium illius ultimae et saecularibus licitae castitatis, et ex ea filios genuit. Jam quarta praeteribat vigilia, et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
re uegligaiuꝯ
clauiantibꝰ cogebatur in biuis reddere qd̾ suũ erat. At bodestuc̃tis tauto licẽtiꝯ bũ¬
facta statuta bel subtrahebat bel in deteriq cõnuitabat ꝙ̃to raris ĩneuiebatur ꝗ ius eoꝵ
deffeuderet/ Contigit igitur bt dormienti ei duo frẽs ꝗ ex hoc mũdo migrauerã
axparerẽt ⁊ eũ duris bbis pro illata deffũctis ĩiutia iucreꝑeta ͭ Ille iuduratꝰ
quasi sõpuiũ utaue bisioẽ pro ur chilo duxit Sed̾o itaq deffũcti ad eũ in bisuba be¬
entes reclauiãt. ꝓ ĩiuria peuas ĩnuuere uisi dãxua restituat cõnuiuãtur /
At ille uichilouuuꝯ ĩeuiendatꝰ ꝑuãsit/ eertio igituer beui entes tautis eũ bberi¬
bꝰ affecerũt. bt x aunũ dinũdiã lectulo quasi moriturꝰ decubaret / El ix taudẽ cõ
sed pristiuã corꝑis alatritatẽ nũꝙ̃ postea recuxa¬
lector ꝗd in suturo ĩiuiueat defuc̃toꝵ debita deffraudentibꝰ q̃ ebia in presauti

Expanded text:
re negligamus. re negligamus. clamantibus cogebatur invitus reddere quod suum erat. A vero defunctis tanto licentius benefacta statuta vel subtrahebat vel in deterius commutabat, quanto rarius inveniebatur qui jus eorum defenderet. Contigit igitur ut dormienti ei duo fratres qui ex hoc mundo migraverant apparerent, et eum duris verbis pro illata defunctis injuria increparent. Ille induratus quasi somnium mane visionem pro nihilo duxit. Secundo itaque defuncti ad eum in visu venientes reclamant pro injuria, poenas imminere, nisi damna restituat, comminantur; at ille nihilominus emendatus permansit. Tertio igitur venientes tantis eum verberibus affecerunt, ut per annum dimidium lectulo quasi moriturus decubaret. Vix tandem convaluit, sed pristinam corporis alacritatem nunquam postea recuetiam in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
deposcit cõsultũ. Et ille Nõ est iuꝗt bt melĩꝰ uosti consuetudiuis urẽ bt alicui debitũ
baua ⁊ fallax ꝑ sepe illusio est iec mora die eodeui nũtiꝯ adueuit breue uianꝰ portãs
quo frĩs obitꝰ te kaleuda legere lur Realeuda porro erat diei osficiuz pro iuortuo de
uore celebratir estiuiãtibꝰ cuẽtis iani iustare auuum die quo obiisset Et geriuauꝰ
eiq ceteris ꝓ illo solertior foras egre ditur quasi cũ buid bauilo curiosiꝯ de frẽssin
obitu locuturꝰ Elle aũt uec reperiri potuit/ uec aliꝗs est repertꝰ ꝑ se eũ bidisse di ce¬
ret. Cõcurreutibꝰ ĩtaq sibi ⁊ bisioĩs triplicate uracło ⁊ nũcuĩ subito disparẽtid
aduẽturgeriuauꝰ de iucti. ⁊ eodeni uõ ꝗdẽ ãuiuersario sed ipo id euplitatis essẽtia
quo bifioẽz biderat quodq itõ uũlĩꝯ adueuerat beridica relatioẽ frẽu suu didicit. e¬
exigeret quãq solicitos nos esse cõueuiat me deffũctis fratribꝰ aebitũ suũ exsolue¬

Expanded text:
deposcit consultum. At ille: « Non est, inquit, ut melius nosti, consuetudinis nostrae ut alicui debitum  cujus fallax et vana persaepe illusio est. » Nec mora, die eodem nuntius advenit breve manu portans, quo fratris obitus et Kalenda legeretur: Kalenda porro imore celebratur, aestimantibus cunctis jam instare annuum diem quo obiisset. At germanus ejus caeteris pro illo solertior foras egreditur, quasi cum brevis bajulo curiosius de fratris sui obitu locuturus. Ille autem nec reperiri potuit, nec aliquis est repertus qui se eum vidisse diceret. Concurrentibus itaque sibi et visionis triplicatae miraculo, et nuntii subito disparentis adventu, germanus defuncti et eodem, non quidem anniversario, sed ipso identitatis essentia quo viderat visionem quodque nuntius advenerat, veridica relatione fratrem suum didicit emt ut suum debitum exigeret, quamque sollicitos nos esse conveniat ne defunctis fratribus debitum suum exsolve
Abbreviated transcription (Latin):
beois ꝯ prrlenosincs nũt bñfisa Quid enĩ illẽ botoꝵ obtiueatier erpectꝰ ubi patroçiua¬
etiaz reuelante deo p̃dictꝰ solitariꝯ de stadio ⁊ esficatia fratiũ eiusdez iuoãste ru cirr¬
pspexiiuꝰ uos erat ip̃iꝯ ceuobũ ut a xriuia aurorabsq ui horã prãdu ꝓpter sa¬
ter dotũ copĩani cõtiuua uussaꝵ celebratio protrahere hir/ Que e tã digue ac re¬
uerẽter fiebat ut magis auglita ꝙ̃ huãna ephibitio putaretur / Eude uec laudabi
taudã eoꝵ arca fraties deffũctos/ autiꝗtus ob siuatã consueludiẽ pretere¬
undaui censemꝰi Cũ eur̃ alẽꝗs frũ nuꝑobiisset cõfessor eiꝰ in cõunui suꝑ iuelicfass

Expanded text:
bus et eleemosynis fiunt beneficia. Quidni enim illic votorum obtineatur effectus, ubi patrocinaetiam revelante Deo praedictus solitarius de studio et efficacia fratrum ejusdem monasterii ciripsius coenobii ut a prima aurora usque in horam prandii, propter sacerdotum copiam, continua missarum celebratio protraheretur. Quae tam digne ac reverenter fiebat, ut magis angelica quam humana exhibitio putaretur. Unde nec laudabitres defunctos antiquitus observatam consuetudinem praetereundam censemus. Cum enim aliquis fratrum nuper obiisset, confessor ejus in communi super indicta
Abbreviated transcription (Latin):
deibiur in quinto anno bisitatioĩs eiꝯ:i quo bisitauit eam spẽ domini: ad saluten
oĩs qui paternas admonitionis dei grata bñdictioẽ percipiũt. Et exat in alino

Expanded text:
ivi, in quinto anno visitationis ejus, in quo visitavit eam Spiritus, ad salutem omnium, qui paternas admonitiones Dei grata benedictione percipiunt. Et erat in anno
Abbreviated transcription (Latin):
xuii. sb̾ apłicis leone. iiiͦi bñdicto Di¬
cholao qͥ thiegaudũ tͤuirensẽ et gunte¬
rũ collomensẽ erchiepõs dampnauit
Fautores adulteru regis locharu con¬
ciliũq qd̃ metis tenuat cessauit.
fatus aduentius metim ĩcapelła scĩ
gali sepultꝰ ẽ. ¶t .iiͦ.kl. octobris
obiit ĩ uilla saltodc̃a sb̾ adriano. ppͣ. sidd

Expanded text:
Leone VI, Benedicto, Nicolao, qui Thiegaudum Trevirensem et Guntherum Coloniensem archiepiscopos damnavit, fautores adulterii regis Lotharii, conciliumque quod Metis tenuerant cassavit. Praefatus Adventius Meti in capella sancti Galli sepultus est, et II Kal. Octobris obiit in villa Salto dicta, sub Adriano papa secundo.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ mͦ officus excubarẽt. ipm q clerũ
habundant̾ lege diuina rouaq ĩbutum¬
tantiuela cantilena morem atq or dm̃e
Noãne eccłȩ seruare p̃cepit. qd̾ usq ad
id tẽpus ĩ metensi ecͥ fcm̃ minime fuit.
¶Hic fabricare iuslit una cũ adiutoriõ
petri maiorem pbr̃m fieri iussit. ꝯstru¬
uit etiam ambonẽ auro argentoq de¬
coratũ et artus per gyrũ. throuiañ
ip̃m altare edificauit. p̃te̾a monasti¬
uin ĩ pertochia bt̃i stepħi ĩ pago mo¬
sellensi i honore bt̃issimi petri apłi
ͣ dificauit illud opib mangnis mo¬
nachos qr ibi ꝯstituit. atq sub regła
scĩ patris bñdicti ĩ una caritate ꝯiuneit
Cõsteuxit etiam alterũ monast̾ium

Expanded text:
solummodo officiis excubarent; ipsumque clerum habundanter lege divina Romanaque imbutum cantilena, morem atque ordinem Romanae ecclesiae servare precepit, quod usque ad id tempus in Mettensi ecclesia factum minime fuit. Hic fabricare jussit una cum aPetri maiore presbiterium fieri iussit. Construxit etiam ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per girum troni ante ipsum altare. Aedificavit praeterea monasterium in parrochia beati Stephani in pago Mosellensi, in honorem beatissimi Petri apostoli, et ditavit illud opibus magnis, monachosque ibi constituit atque sub regula sancti patris Benedicti in una caritate coniunxit. Construxit etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
sigues quiescunt. ꝓloni h¬
Uadragesimꝰ octanꝰ post hñc as.¬
ab ysontita cuutate Int̾ ip̃m aũt et hẽ¬
ricũ ĩꝑatoiem dissensio nõ modica erat.
p̃dia mlta ecelesiastica ꝓ auxilio dist̃
dernoꝵ. Eexit cũ potencia cathedrã
annis. xxx. sb apłitis. Marino. Aga pito

Expanded text:
signes quiescunt. 48. Quadragesimus octavus post hunc asa Bysontica civitate. Inter ipsum autem et Henricum imperatorem dissentione non modica orta, pdernorum. Rexit cum potentia cathedram annis 30, sub apostolicis Marino, Agapito
Abbreviated transcription (Latin):
Karlomãni et lo duyci et Baroli ie
Robertus gn̾e fuit ĩ sigui. alemãnorum
palliũ a ppͣ iõano ꝓmeruit ornamenta
cenobioꝵ młta uł mutauit uł renoua¬
uit. cũ nuiris semo collapsis ¶ Obũt
dit amns .x. dieb .xxx. Obut
runt eccłiam romanam sibi succedendo
int̾ multa gorriense cenebiũ pene calap¬
sum fundis et edificus restrurit muro

Expanded text:
Carlomanni, et Lodoici, et Caroli. Hic Robertus genere fuit insigni Alamannorum; pallium a papa Romano promeruit; ornamenta coenobiorum multa vel mutavit, vel renovavit, cum muris senio collapsis. Obiit Idit annis 10, diebus 30. Obiit runt ecclesiam Romanam sibi succedendo Inter multa Gorziense coenobium pene collapsum fundis et aedificiis restruxit, muro
Abbreviated transcription (Latin):
dis. qͦndani religiosa. femiua. et caugio
eius filis eide Srodegando antistite ad
ptẽ bcĩ stepħi tradiderũt ¶fuit si q̃dem
beatus iste uir ĩ elemosans largusi
caritate purissimꝰ susceptor hespitum
bons q̃q sessit ex ordine reterere sa¬
tis sit hec pauca p̃libasse de plurimis.

Expanded text:
femina, et Cancro eius filius, eidem Chrodegango antistiti ad partem beati Stephani tradiderunt. Fuit siquidem beatus iste vir in elemosinis largus, in caritate purissimus, susceptor hospitum bona quae gessit ex ordine retexere, sati
Abbreviated transcription (Latin):
diui Stephani. et hurꝰ tp̃e. Suarinus ab¬
bas scõ ostrueit basilicam alnulpho ꝙͣ sc̃s
leo nonus dedicauit p̃uilegio q suo sub¬
alexander/ cui successit hẏldebrãdus qͥ
septinꝰ dicitͦ Sgorius. Nuc adelbe¬
ro p̃dus suis ecclesiam sc̃i saluatoris

Expanded text:
i Stephani. Et hujus tempore Guarinus abbas sancto construxit basilicam Arnulpho, quam sanctus Leo nonus dedicavit, privilegioque suo subAlexander, cui successit Hildebrandus, qui septimus dicitur Gregorius. Hic Adelbero prediis suis ecclesiam sancti Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
inminebat dies festius ¶ic rep̃¬
sentans crudelitatẽ tormentoꝵ ĩ se
cõsũ matoꝵ et cõpassionẽ sui fideliũ
ppłoꝵ uictoriam ĩpetrat cũ celesti
cetu ppło fideli. Sacerdos itaq festinꝰ
mictit nuitiũ imꝑatori hostiq ut
cõgrediat᷑ imꝑat ¶ Facta ꝯgresũo ne
sb ĩ uocatõe xp̃i et eius mr̃is laurẽ¬
tii hostes t̾ga uertunt fidelitas ꝯfor¬
tat ᷑ ĩpietas enernat᷑ ¶Et ex illa
tempestate festũ sancti laurentii celebri
sanguineus eiꝰ. Adelbero᷑ metẽ
honeste descripta ¶Hie reuouauit ce¬
nobiũ. sci mr̃is simphorian p̃cipue.
cũ et alia suis ap̃decessorib ĩ eboata
centũ monastia ip̃e ad sũmũ dedurit᷑.
ciꝰ gesta qui uult dignoce disnet

Expanded text:
imminebat dies festivus. Hic repreimminebat dies festivus. Hic representans crudelitatem tormentorum in se consummatorum et compassionem sui fidelium populorum, victoriam impetrat cum coelesti coetu populo fideli. Sacerdos itaque festinus mittit nuncium imperatori, hostique ut congrediatur imperat. Facta congressione sub invocatione Christi et ejus martiris Laurentii, hostes terga vertunt, fidelitas confortatur, impietas enervatur. Et ex illa tempestate festum sancti Laurentii celebriusanguineus ejus Adelbero Mettensguntur honeste descripta. Hic renovavit coenobium sancti martiris Simphoriani precipue, cum et alia suisa predecessoribus inchoata tantum monasteria ipse ad summum deduxerit. Ejus gesta qui vult dinoscere, dignet
Abbreviated transcription (Latin):
epĩanoꝵ ex creuerat eo ñsq qͦ iudicarẽ¬
tur sibici gladio sarazenoꝵ ¶Sanctus
euigilaus sac̾dos uisione manisestat ex¬
ercitur ¶ Oiationib gͥ. et ieuius suml
ĩstant spem sue salutis ĩ prun ꝯfessioue
ponentes ¶ Intea młtituto uulgi fame ac
gladio quã fame ꝑire. ¶Pieca tta
diuna semꝑ consulens aĩaꝵ Caluti per¬
misit eos ĩ p̃sentia ꝵ ĩterimi. quibus
p̃uidit dari głam et̾ne requiei ihas
lat̾mabili cede ꝑacta uulgi mulicia igno¬
rante regali. denuo beatus p̃sul olderi¬
cus ĩ uisũ rapit et rursũ primitus¬
sicut teruit in thiono redẽptorẽ nrm
et iũdiceni ¶ui glosa ip̃is genitrir
maria cũ om̃i celestiũ ordine supplicabat
ne cõfitentiũ. s. offensas pat̾entur
plecti t̾binpho gentili. ¶Statera scdo
statuitꝰ et cqualitas utroꝵq fideliũ
ac ĩfideliũ ꝯsiderat  ꝑ eitencia fĩdeliũ
ꝓcedens er genitu mentis ppondeit
naturalis iusticiam legis ¶Ecce a¬
dest et martbir̃ laurencius cuius

Expanded text:
ianorum excreverat eo usque, quo judicarentur subjici gladio Saracenorum. Sanctus evigilans sacerdos, visionem manifestat exercitui. Orationibus igitur et jejuniis simul instant, spem suae salutis in pura confessione ponentes. Interea multitudo vulgi fame ac gladio quam fame perire. Pietas itaque divina semper consulens animarum saluti, permisit eos in praesentiarum interimi, quibus providit dari gloriam aeternae requiei. Hac lacrymabili caede peracta, vulgi militia, ignorante regali, denuo beatus praesul Odelricus in visum rapitur, et rursum sicut primitus cernit in throno Redemptorem nostrum et judicMaria cum omni coelestium ordine supplicabat, ne confitentium sibi offensas pateretur plecti triumpho gentili. Statera secundo statuitur, et aequalitas utrorumque, fidelium ac infidelium, consideratur. Poenitentia fidelium, procedens ex gemitu mentis, preponderat naturalis justiciam legis. Ecce adest et martir Laurentius, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Sxhi. ee metensib liberior gne na¬
tus ĩ ornamentis et thesauris eccłiam
btĩ stephi amplia uit ¶ Hurꝰ tp̃ib hm¬
camarus remorr arehiep̃e fuit. Qui
tũ eodem aduentio metum kaiolũ corona¬
uerunt fr̃e ip̃iꝰ locario diumo iudicio

Expanded text:
 ex Mettensibus liberiori genere natus. Hic in ornamentis et thesauris ecclesiam beati Stephani ampliavit. Hujus temporibus Hincmarus Remorum archiepiscopus fuit, qui cum eodem Adventio Mettim Karolum coronaverunt, fratre ipsius Lothario divino judic
Abbreviated transcription (Latin):
cũ filio pbilippo sb̃ epĩs romanis pontiano
anteros et fabiauo. bic etiam sepulti ẽ ua
ecelesia saucti clemetis dG. xi.¬
me successit firminꝰ undecimꝰ metẽsiũ
episcopus qͥ sedit aunis .xlb. idest sb̾
decio gallo et uolusiano. uelariano. et galliano
clandimo aureliauo.ł. acito floriano. piobo
carino ⁊ stimeriano. dyoclesiano scb̾ p̃sulibus
rouanis. cornelio. lucio. ste phauo. syxto t̾cio.
Dyonisio. felice. enticiano ¶Saio. marcelli no.
dũ secus cͥptã scĩ clementis ad aqͥlonẽ fuissẽt
bumata. uir quidam religiosus scõꝵ basilitas
noctur ris freqͣntabat boris. ut paulus. yta¬
ut ad basilicam beati clementis ꝑuenit. quia
licencia nõ dabat᷑ interius intaͣdi eregione
ubi p̃dc̃oꝵ corꝑa quiescebant scõrum accessit

Expanded text:
cum filio Philippo, sub episcopis Romanis Pontiano, Anteros et Fabiano. Hic etiam sepultus est in ecclesia sancti Clementis. 11. Huic successit Firminus undecimus Mettensium episcopus, qui sedit annis 45, id est sub Decio, Gallo et Volusiano, Valeriano et Gallieno, Claudio, Aureliano, Tacito, Floriano, Probo, Carino, Numeriano, Diocletiano, sub presulibus Romanis Cornelio, Lucio, Stephano, Sixto tertio, Dionisio, Felice, Euticiano, Gaio, Marcellino, dum secus criptam sancti Clementis et aquilonem fuissent humata, vir quidam religiosus sanctorum basilicas nocturnis frequentabat horis, ut Paulus Itaut ad basilicam beati Clementis pervenit, quia licentia non dabatur interius intrandi, e regione, ubi predictorum corpora quiescebant sanctorum, accessit
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ar.chiepẽtus honore sbͥluuatus ẽ. et
sac̾ palati moderator ertitit ¶ Hic leua¬
uit corpus sc̃e glodesindis u̾gnus abhi¬
nio ¶ plurima egit magrfica. sic̃ qͣ uicẽ
a płicam gerebat. tis alpes ꝑ totã sallia
brit ĩburgundia. Uͦ idus noueubris.

Expanded text:
Hic archiepiscopatus honore sublimatus est, et sacri palatii moderator exstitit. Hic levavit corpus sanctae Glodesindis virginis ab humo. Plurima egit magnifica, sicut qui vicem apostolicam gerebat cis Alpes per totam Galliam. Obiit in Burgundia VI Idus Novembri
Abbreviated transcription (Latin):
pantib roãuis hyri post mortem
fili constãm. nycephoto. staurachio.
as michaele. ¶Obit. iͦ nonos martu
ĩ dieb pipii gmistoris karoli mãg̾m
et karlomanm frĩs eiꝰ. Dic Sorrie qͥescit.
in monastĩo qd̃ afundamentis post be¬
atũ clemẽtem p̃sule metensiũ ex ꝑ

Expanded text:
perantibus Romanis Hirini post mortem filii Constantini, Nicephoro, Staurachio ac Michaele. Obiit pridie Nonas Marcii, in diebus Pipini, genitoris Karoli Magni, et Karlomanui, fratris ejus. Hic Gorziae quiescit in monasterio, quod a fundamentis post beatum Clementem presulem Mettens
Abbreviated transcription (Latin):
ac dyachonos ceteros q ecclesiastitos
ordines siẽ moris ẽ iane eccłie ĩ dieb
salb̾oꝵ qͣteruis tp̃ib anni.¶Rerit
ecclesiam metẽsem .xxiii. anis. Am¬
pantib roauis hyrin. post mortem
fili constãni. m cephoro. staurachio.
ac michaele. Cbiit. ii nonas marcu
ĩ dieb ꝓipim gmitoris karoli mãgm
et karlomaum frĩs ei. Die Sorrie qͥescit.
in monastĩo qd̃ afundamentis post be¬
atũ elemẽtem p̃suse metensiũ exꝑ

Expanded text:
ecclesiasticos ordines, sicut moris est Romanae ecclesiae, in diebus sabbatorum quaternis temporibus anni. Rexit ecclesiam Mettensem annis 23, imperantibus Romanis Hirini post mortem filii Constantini, Nicephoro, Staurachio ac Michaele. Obiit pridie Nonas Marcii, in diebus Pipini, genitoris Karoli Magni, et Karlomanui, fratris ejus. Hic Gorziae quiescit in monasterio, quod a fundamentis post beatum Clem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ab ecoͣ leodiensi ascitus dom̃¬
Heriuãꝰ ordinatus metensiũ p¬
scis ma exortũ est ĩc̾ regnũ et sacer¬
dociũ Amponebatur itaq rex super
regem. papa suꝑ papam.⁊ Et oe diutiꝰ
ꝑseuerauit et quo diciplma discobunit a
Sua iuuacitate  hic berimamd p̃luus
morit iuisione ¶cũi leuauit abhumo
ẽcio die obuit qͥbeatus cleniens ad ma¬
trem delatus ecelesiam martiuis lecifi¬
cauit ppłos muraculis ꝑ tridiũ ¶De ficto
uito ep̃o nichil signoꝵ ostendit ꝓbiduñ
¶Dndo ainmirati ciues reddurr  iutes
Sed nox reddit leticia. et apitꝰ nuse
lubrico fundatori ecebe scĩ petri de mõte
brianti ꝙ intra dilationem ua signor
suit . ¶ Obitiẽbat᷑ eñ ei ab mimito qͥ
metu mortis ĩ conscantͥ egisset inter
dissensionẽ regna et sacerdotii suga per¬
lato sacram̃ti qd̃ exigit ᷑ more impiali

Expanded text:
c ab ecclesia Leodiensi ascitus domnHerimannus, ordinatus est Mettensium pscisma exortum est inter regnum et sacerdotium. Imponebatur itaque rex super regem, papa super papam. Et hoc diutius perseveravit; ex quo discubuit a sua vivacitate. Hic Herimannus presul ammonitus visione, sanctum levavit ab humo tercio die obiit. Qui beatus Clemens ad matrem delatus ecclesiam, maximis laetificavit populos miraculis per triduum. Defuncto episcopo, nichil signorum ostendii per biduum. Unde ammirati cives, redduntur tristes; sed mox redit laeticia, et aperitur causa. Lubrico, fundatori ecclesiae sancti Petri de monte Brianci, quod intra dilationem illam signavit. Objiciebatur enim ei ab inimico, quod metu mortis inconstanter egisset inter dissensionem regni et sacerdotii, fuga perlato sacramento, quod exigitur more imperiali,
Abbreviated transcription (Latin):
heraclu.xxx.
successit. ¶nc p̾mo Rex aquitauo¬
rum fuerat. ¶Postq pontife y fac¬
tus opib plurinus ditauit eceli̾am.
basilic̃a sc̃o petro construrit. p̃ decessorisq
sui corpus ab hereno reuexit. et ma
uitaliano et adeodato. ¶Impante cõ¬
stantiuo filio cõstaum suꝑiori regis.
sepultꝰ est in eccͣ sc̃i simphoriam mris
Qrt post translata sũt ossa eius ad
castrũ spinal dcm xxxi.
odo .xxxi. successit post hũc me¬
tensib et ep̃alis officui curam
suscepit ¶sedit amus .x. et duob
mensib ÷ sub apłeicis dono agathone. leo¬
ue. benedicto. iohe ⁊unone. sergio. Sub
ĩpatore p̃fato cõstantire  but octauo.

Expanded text:
Eraclii. 30. successit. Hic primo rex Aquitanorum fuerat, postque pontifex factus, opibus plurimis ditavit ecclesiam, basilicam sancto Petro construxit, predecessorisque sui corpus ab heremo revexit et in bVitaliano et Adeodato, imperante Constantino, filio Constantini superioris regis sepultus est in ecclesia Sancti Simphoriani martiris; et post translata sunt ossa ejus ad castrum Spinal dictum. post hunc Metensibus, et episcopalis officii curam suscepit, et sedit annis 10 et duobus mensibus, sub apostolicis Dono, Agathone, Leone, Benedicto, Johanne, Cunone, Sergio, sub imperatore prefato Constantino . Obiit 8
Abbreviated transcription (Latin):
Karoli magitgu̾e fuit ĩsign almãnor
palliũ apapa romano ꝓmeruit orna¬
menta. ce nobioꝵ iłta uł mutauit
uł reuouauit cũ muris senio callapsis
Obiit .iiͦi. nonas Iauarii sepultus

Expanded text:
rtus genere fuit insigni Alemannorum, pallium a papa Romano promeruit; ornamenta coenobiorum multa vel mutavit vel renovavit cum muris senio collapsis. Obiit 4 Nonas Januarii, sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fuit .xxi. annis sub apłicis.
stephano et paulo. sub ĩꝑio p̃fati
sigibaldus ortus generosis natali¬
b excitit religionẽ fideliũ amplia¬
uit ꝑ om̃is utilitatib ecclie sc̃e dei
deditꝰ. Quo monasteria ꝯscrurit

Expanded text:
prefuit 25 annis, sub apostolicis Stephano et Paulo, sub imperio prefal. l. Hic beatus Sigibaldus ortus generosis natalibus extitit, religionem fidelium ampliavit, per omnia utilitatibus ecclesiae sanctae Dei deditus. Duo monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatis gła ep̃e meteñ ꝯsecrat᷑. ⁊ Hic pos¬
sessionib ampliauit ecclaui bt̃i stephi
Sedit auis. xlii dieb. xxb. sb̾ iomenis
sismnio. Constantino. Gregorio . iͦ.
sub ĩ patoribus p̃fato cõstantino Qusti¬
mano / minore leone. Chiberio. ¶teui
iuistunano qui supͣ  Philippo. anastasio. dheod orio
⁊ leoni.¶ Obut ui. idus iutiii. sepelitur in ec¬
cdesis apłoꝵ ubi genitor ip̃ius. xexa
ost hunc fidelem moderaturus ꝓplu̾i
ristesimꝰ qͣrtꝰ successit aptadius se¬
dit. anus .xiii. sub aplico. ⁊acha¬
ria. Impante. constãtiuo.uͦ ¶Ubut . ax¬

Expanded text:
. Hic possessionibus ampliavit ecclesiam beati Stephani. Sedit annis 40, diebus 25, sub Romanis Sisinnio, Constantino, Gregorio II, sub imperatoribus prefato Constantino, Justiniano minore, Leontio, Tiberio, item Justiniano qui supra, Philippo, Anastasio II . Obiit 6 Idus Junii; sepelitur in ecclesia apostolorum ubi genitor ipsius. 33. ost hunc fidelem moderaturus populumTricesimus quartus successit Aptadius. Sedit annis 13, sub apostolico Zacharia, imperante Constantino quinto .
Abbreviated transcription (Latin):
gonii qd̃ ĩ sorria reqͥescit. et bt̃i naboris
qd̃ in hylariaco monastio cõdicũ est:
Ceati naz arii qd̃ ultͣ flumũ renũ ĩ mona¬
stio qd̃ uocat᷑. lorsam edificata ĩ honoie
ip̃iꝰ marthiris miri decoris besilĩcam

Expanded text:
gonii, quod in Gorzia requiescit, et beati Naboris, quod in Hilariaco monasterio conditum est, et beati Nazarii, quod ultra fluvium Rhenum in monasterio quod vocatur Lorishaim, aedificata in honore ipsius martyris miri dec
Abbreviated transcription (Latin):
uui. ꝑ om̃ia et ꝑ lumine sanctitatis⁊
splendore genis clarus. Cic itu pfut
ecels doctrina ut et regalis eiꝰ cõsilio
moderaret ᷑ aula. Huiꝰ habent᷑ gesta q̃
docent eũ magnis claruisse nuiaculis
et post mortem et ĩ iuta huiꝰ qͥdrinepos
carolus magnus extitit que eccͣ sibi roma¬
na elegit fibi ĩ aduocatũ. Imꝑator costã¬
tino politanꝰorauit ut dr̃m oceurrẽs
ei de ibłm redeiti. coronãq ihũ cristispi¬
neam cũ aliis apłoꝵ reliqͥis nõ mimma¬
ĩ deuote cõtulit ꝑtem. q̃ si quis uosse
desiderat itiuerariũ ip̃ius karoli legat.
In quo et lesitur qd̃ ĩpator cõscan¬
tino polinatꝰ temptauerit ip̃m aua¬
ricia ꝓponens raitinere ad duo milia¬
ria urbis bizantheos doua ꝑ maxima.
sed karolus suos sic repressit discipli¬
na ut nehil ꝓpositorũ sument tbesau¬
rorum. Cude apd̃ grecos maximna
hõratur. ueuerencia et maxima sunt ei
collata. ¶ exema. ĩ serico lapide p̃sioso
ornatuq ecclesiarũ ꝙͣ plurimos Hic

Expanded text:
 omnia et lumine sanctitatis et splendore generis clarus. Hic ita prefuit ecclesiae doctrina, ut et regalis ejus consilio moderaretur aula. Hujus habentur gesta, quae docent eum magnis claruisse miraculis et post mortem et in vita. Hujus quadrinepos Karolus Magnus extitit, quem ecclesia sibi Romana elegit in advocatum, imperator Constantinopolitanus honoravit ut dominum, occurrens ei de Jherusalem redeunti, coronamque Jhesu Christi spineam cum aliis apostolorum reliquiis non minimam devote contulit partem. Quae si quis nosse desiderat, itinerarium ipsius Karoli legat. In quo et legitur, quod imperator Constantinopolitanus temptaverit ipsum avaricia, proponens in itinere ad duo miliaria urbis Bizanteos dona permaxima; sed Karolus suos sic repressit disciplina, ut nichil propositorum sumerent thesaurorum. Unde apud Grecos maxima honoratur reverentia, et maxima sunt ei collata exenia in serico, lapide pretioso ornatuque ecclesiarum quam plurimo. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
niaiuis nuraculoꝵ corpaliũ u̾tutib¬
auimas diu̾sis ueratas iucuis saluia¬
bat p̃dicatoĩs exempli medicamine
resuscitabat q spũali morte. Et
cui talia dant ͦ si p̃senciũ fides ĩdiget
putas ne cor ꝑ aliũ santas morbor.
pconis esterendus. Siodegando
autistes cligit᷑ ex pago hasbatuensi
omindus patre sigrano. matrel au¬
drada fiancoꝵ ex gue̾ pͥme nobilito¬
tis ꝓgenitꝰ Hic in ꝑalatio maioris
Karoli ab ip̃o enutritus eiusdeu q
referendarius exticit CHic demum
supͣ menoratꝰ ĩ regem fransis con¬
secrauit bilderico abiecto pontisi¬
simꝰ om̃iq nobilitate horuscus. for¬
ma deconis. eloqͥo facũdissimꝰ tam
patrio quãq latmo sermone mibutꝰ est.
seruoꝵ dei ntritor. orphanoꝵ. uidu¬
arum nõ solũ alitor. s et clementissine
tutor. Nũq esset ĩ omib locupler
apipino rege om̃iq francoꝵ cetu
singłarit electꝰ romam directus
est stepbanũ q neuerabilẽ papom
ut cuuctoꝵ uota anelabant ⁊ ad

Expanded text:
majus miraculorum corporalium virtutibus--animas diversis vexatas viciis sanabat predicationis exempli medicamine resuscitabatque a spirituali morte. Et cui talia dantur, si presentium fides indigeret, putasne corporalium sanitas morborum preconiis efferendus, Grodegangus antistes eligitur, ex pago Hasbaniensi oriundus, patre Sigrano, matre Landrada, Francorum ex genere primae nobilitatis progenitus. Hic in palatio majoris Karoli ab ipso enutritus ejusdemque referendarius extitit. Hic demum supra memoratus in regem Francis consecravit Childerico abjecto, pontifisimus omnique nobilitate coruscus, forma decorus, eloquio facundissimus, tam patrio quamque etiam Latino sermone imbutus, servorum Dei nutritor, orphanorum viduarumque non solum alitor, sed et clementissimus tutor. Cumque esset in omnibus locuples , a Pipino rege omnique Francorum coetu singulariter electus, Romam directus est, Stephanumque venerabilem papam, ut cunctorum vota anhelabant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
popã leouẽ romani zelofuroris cõpie¬
ti
cormipientes oculis pͥuare uoluerũt. s lurtĩe¬
eiꝰ pents ertingere nõ potueriuit
Ad Karolũ confugiens honorisice ab co
susceptus est. et cũ potentia ex ercit
romam reductus sue sedi est restitutus.
Unde abeodem papa karolus magni
In ccͣs bt̃i petei die natalis dni midͦ¬
ĩt̾ ceta bencgesta noue celle monasti¬
um ꝯstrurxit ĩ quo et quiescit Rerit
p̃sulatũ amus .xxiii. sub apłicis
driano. leone. Prescripto. et stepho

Expanded text:
papam Leonem Romani zelo furoris completi corripientes, oculis privare voluerunt, sed lumen ejus penitus extinguere non potuerunt. Qui ad Karolum confugiens, honorifice ab eo susceptus est, et cum potentia exercitus Romam reductus, suae sedi est restitutus. Unde ab eodem papa Karolus Magnus in ecclesia beati Petri die natalis Domiinter cetera bene gesta Novae-cellae monasterium construxit, in quo et quiescit. Rexit presulatum annis 23, sub apostolicis Adriano, Leone prescripto et Stephano