comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
marcescente iratus. in secundos impet
torquet. Langitidus rursũ in fenu.¬
nam mucro delabitur. & quasi fe.¬
minã ferrum ream timeret attin:¬
gere: circa ceruicẽ torpet innoxiũ.
Itaq furens &e anhelus lictor palir¬
damento inceruicem recorto.dum
totas expendit uires: fibulam quȩ
clamidis mordebat oram. in humu
excussit. Ignarusq rei: ensem librabat
inuulnus. Et enim tibi ait mulier: ex
humero aurũ ruit. Collige. multo quȩ¬
situm labore ne pereat. Rogo quȩ est
ista securitas : Impendente non timet
mortem. lȩtatur ꝑcussa: carnifex pallet.
ocłi gladium non uidentes: tantum fi¬
bulam uident. Et ne parũ eẽt quod non
formidabat interitũ: p̃stabat benefi¬
cium seuienti. Iam igitur & tertius ictꝰ
sacram̃tũ frustrauerat trinitatis. Iam
spiculator exterritꝰ & ñ credens ferro:
mucronẽ aptabat inuigulum. ut qui
secare non poterat: saltem premente
manu corpori conderetur. O omnib

Expanded text:
marcescente miratus in secundos impetus marcescente miratus in secundos impetus torquet. languidus rursum in feminam mucro delabitur et, quasi ferrum ream timeret adtingere, circa ceruicem torpet innoxium. itaque furens .. et anhelus lictor paludamento in ceruicem retorto, dum totas expedit uires, fibulam, quae chlamydis mordebat oras, in humum excussit ignarusque rei ensem librat in uulnus et \'en tibi\', ait mulier, \'ex umero aurum ruit. collige multo quaesitum labore, ne pereat.\' Y, Rogo, quae est ista securitas? inpendentem non timet mortem, laetatur percussa, carnifex pallet; oculi gladium non uidentes tantum fibulam uident et, ne parum esset, quod non. formidabat interitum, praestabat beneficium saeuienti. iam igitur et tertius ictus: sacramentum frustrauerat trinitatis. iam spe-:: culator exterritus et non credens ferro mucronem aptabat in iugulum, ut, qui secare non poterat, saltim premente manu corpori conderetur: — o omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quidmiramum inquit circũstantes. Si
torqueri mauult mulier quã perire:
Ad ulteriũ certe sine duob. cõmitti si
potest. Et ẽẽ credibile reor noxiã reã
negare de scelere: quã innocentem
uuienem confiteri. Pari igitur ꝓlata
in utrũq sententia: dampnatos carni.¬
fex trahit. Totus ad spectaculũ popłs
effunditur. ut prorsus quasi migrare
ciuitas putaretur. Stipatis ꝓruens
portis turba densatur. Equidẽ miser.¬
runi uiuenis. ad primũ statim ictum
amputauit gladius caput. truncũq
in suo sanguine uolutatur cadauer.
Post quã uero ad feminã uentũ ẽ: &
flexis in terrã poplitib suꝑ tremant̃
ceruicẽ micans cleuatus. ẽ. gladus.
oł exercitatã carnifex dextram totis
iurib concitauit. ad primũ corpo.¬
ris tactũ stetit mucro letalis. & leu.¬
ter ꝑstringens cutem: rasurȩ modic
sanguinẽ asꝑsit. Imbellẽ manũ per¬
cussor expauit. et uictã dextrã gladio

Expanded text:
\'quid miramini,\' inquit, \'circumstantes, si \'quid miramini,\' inquit, \'circumstantes, si torqueri mauult mulier, quam perire? adulterium certe sine duobus committi non potest et ėsse credibilius reor noxiam. ream negare de scelere, quam innocentem iuuenem confiteri.\' Pari igitur prolata in utrumque sententia damnatos carnifex trahit. totus ad spectaculum populus effunditur et, prorsus quasi migrare ciuitas putaretur, stipatis proruens portis turba densatur. et quidem miserrimi iuuenis ad primum statim ictum amputatur gladio caput truncumque in suo sanguine uolutatur cadauer. postquam uero ad feminam uentum est pt flexis in terram poplitibus super trementem ceruicem mioans eleuatus est gladius et exercitatam carnifex dexteram totis uiribus concitauit, ad primum corporis tactum stetit mucro letalis et leuiter perstringens cutem rasurae modicae sanguinem aspersit. inbellem manum percussor expauit et uictam dexteram gladio
Abbreviated transcription (Latin):
dñe iħu ad unũ hominẽ tuũ quam.
plura sunt inuenta supplicia. Crines
ligantur adstipitẽ. & toto corpore ad
eculeum fortius alligato: uicinus
pedib ignis apponitur. Utrũq latus
carnifex fodit: nec papillis dantua
induciȩ. Immota mulier manet. & a
dolore corporis spũ separato: dũ consa¬
entiȩ bono fruitur. uecuit circa se ser.¬
uire torm̃ta. Iudex crudelis quasi su¬
peratus attollitur. illa dnm dep̃catur.
Soluuntur membra cõpagib. illa ocłos
ad cęlũ tendit. Quasi de cõmuni scelere
alius confitetut: illa ꝓ confitente negat
Et periclitans: ipsa alium uendicat᷑
periclitantẽ. Una interim uox ẽ. Cedun
tur latera. non feci. Si dictis tollitur
fides: ueniet dies. quȩ hoc crimen dili.¬
genter discutiet. Habeo iudicem meũ.
Iam lassus tortor suspirabat ingemi.¬
tu: nec erat nouo uulneri locus. Iam
uicta seuitia. corpꝰ quod laniauerat
horrebat eremplo. Ira excitatꝰ consulars

Expanded text:
domine Iesu: ad unum hominem tuum quam domine Iesu: ad unum hominem tuum quam plura sunt inuenta supplicia!\' crines ligantur ad stipitem et toto corpore ad eculeum fortius alligato uicinus pedibus ignis adponitur, utrumque latus carnifex fodit nec papillis dantur indutiae: inmota mulier manet et a dolore corporis spiritu separato, dum conscientiae bono fruitur, uetuit circa se saeuire 2 tormenta. iudex crudelis quasi superatus adtollitur, illa dominum deprecatur; soluuntur membra conpagibus, illa oculos ad caelum tendit; de communi scelere alius confitetur, illa pro eonfitente negat et periclitans ipsa alium uindicat periclitantem. Una interim uox: \'caede, ure, lacera; non feci. si dictis tollitur fides, ueniet dies, quae hoc crimen diligenter excutiat; habebo iudicem meum.\' iam lassus tortor suspirabat in gemitum nec erat nouo uulneri locus, iam uicta saeuitia corpus, quod laniarat, horrebat: extemplo ira excitus consularis:
Abbreviated transcription (Latin):
leo corpus eiꝰ extenderetur. & sordidas
fetore carceris manus post tergũ uincla
cohiberent: oculis quos dantum dortor
alligare non poterat. suspexit ad cęlũ.
&ł euolutis ꝑ ora lacrimis : tu inquit des¬
tis es dñe iħu cui occultũ nichil ẽ. qui
esscrutator renis & cordis: ideo me
negare uelle ne pereã. sed ideo mentiri
nolle ne peccẽ. At tu miserrime homo
si interire festinas. cur duos int̾imis
innocentes : E quidem &e ipsa cupio mo¬
ri. cupio infirmum hoc corpus exuere:
sed non quasi adultera. Presto iugulũ.
micantẽ intrepida excipio mucronẽ.
Innocentiã tantũ mecũ ferã. Non mo.¬
ritur: quis quis uicturus occiditur.
Igitur consularis pastis luminib cru-
ore. ut fera quȩ gustato semel sanguine
semꝑ sitit : duplicari tormenta iubet.
Et seuis dentib frendens: similem
carnifici minatus ẽ pęnã. nisi confite.¬
retur sexus infirmior: quod ñ potue¬
rat robur uirile reticere. Succurre

Expanded text:
leus corpus extenderet, et sordidas leus corpus extenderet, et sordidas foetore carceris manus post tergum vincula cohiberent, oculis, quos tantum tortor alligare non pet uolutis per ora lacrimis: \'tu,\' inquit, \'testis, domine Iesu, cui occultum nihil est, qui es scrutator renis et cordis, non ideo me negare uelle, ne peream, sed ideo mentiri nolle, ne peccem. at tu, miserrime homo, si interire festinas, cur duos interimis innocentes? equidem et ipsa cupio mori, cupio inuisum hoc corpus exuere, sed non quasi adultera. praesto iugulum, micantem intrepida excipio mucronem, innocentiam tantum mecum feram. non moritur, quisquis uicturus occiditur.\' Igitur consularis pastis cruore luminibus ut fera, quae gustatum semel sanguinem semper sitit, duplicari tormenta iubet et saeuum dentibus frendens similem carnifici minitatus est poenam, nisi confiteretur sexus infirmior, quod non potuerat robur uirile reticere. \'Succurre,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia caritas omĩa potest: scõ spũ cur¬
sum ꝓsequente confidam habiturus in
utraq parde solatiũ. Si me ad optatos
portus estus impulerit: gubernator¬
putabor infirnuor. Si int̾ asꝑos orationis
anfractus impolitus sermo sũbstiterit: fa¬
cultatẽ forsitan quęras. uoluntatẽ ꝙrte
sita: olim potens. nunc raro habitatore
semiruta. Hanc cũ ex more consularis
inuiseret: oblatã sibi quandã mulier.¬
culam una cũ adultero: Nã id crunen
maritus impegtrat : penali carceris bor¬
rore circũdedit. Neq multo post cum
liuidas carnes ungula cruenta pulsar&̾.
&e sulcatis laterib dolor quȩ reret uerita.¬
tem: infelicissumus iuuenis uolens com¬
pendio mortis longos uitare cruciatus:
dum insuũ mentitur sanguinẽ: accusa¬
uit alienũ. Solusq om̃ium miser. merito
iusus est ꝑcuti : quia ñ reliquit innaxie.
unde posset negare. At uero mulier
sexu infirmior. uirtute fortior. cũ ecu.¬

Expanded text:
et quia caritas omnia potest, Spiritu Sancto curet quia caritas omnia potest, Spiritu Sancto cursum prosequente confidam, habiturus in utraque parte solatium; si me ad optatos portus aestus impulerit, gubernatorputabor infirmior; si inter asperos orationis anfractus impolitus sermo substiterit, facultatem forsitan quaeras, voluntatem certe sita, olim potens, nunc raro est habitatore semiruta. Hanc quum ex more Consularis inviseret, oblatam sibi quamdam mulierculam una cum adultero nam hoc crimen maritus impegerat poenali carceris horrore circumdedit. Neque multo post, quum lividas carnes ungula cruenta pulsaret, et sulcatis lateribus dolor quaereret veritatem, infelicissimus juvenis volens compendio mortis longos cruciatus vitare, dum in suum mentitur sanguinem, accusavit alienum; solusque omnium miser, merito visus est percuti, quia non reliquit innoxiae, unde posset negare. At vero mulier sexu infirmior, virtute fortior, quum ecu
Abbreviated transcription (Latin):
e es a ms in nocenri Roye
postulasti ut de eius rei miracło
quȩ in nr̃a ȩtate acciderat non
tacerem. Cũq ego id uerecunde & uere
ut nunc experior negarẽ. meq assequi
posse diffiderem. siue quia om̃is humanꝰ¬
sermo inferior est laude cęlesti. siue qͥa
otium quasi quędã ingenii rubigo. par¬
uulam licet facultatẽ p̾ristini siccassẽt
eloquii: Tu econtrario asserebas. in diui¬
nis reb non possibilitatẽ inspici debere
sed animũ: Neq posse eũ uerbo deficere.
qui credidisset in uerbo. Quid igit᷑ faciã :
Qđ im plere non possum negare ñ audeo.
Suꝑ onerariam nauem rudis uector im-¬
ponor. et homo qui necdũ scapham in
lacu rexi: euxmi maris credor frigorib.
N unc michi euanescentib terris. cęlum
undiq. & undiq pontus : Nunc unda
denebris inhorrescens. & ceca nocte nim¬
borũ spumei fluctꝰ canescunt. Hortaris
ut tumida malo uela suspendã. rudentes
explicem.clauum regã. Pareo iam iubenti.

Expanded text:
e 1 a me, Innocenti carissime, postulasti, ut de ejus rei miraculo, quae nostra aetate acciderat, non tacerem. Cumque ego id verecunde et vere, ut nunc experior, negarem, meque assequi posse diffiderem; sive quia omnis sermo humanus 2 inferior est laude coelesti: sive quia otium quasi quaedam ingenii rubigo, parvulam licet facultatem pristini siccasset eloquii: tu e contrario asserebas, in divinis rebus non possibilitatem inspici debere, sed animum; neque posse eum verba deficere, qui credidisset in Verbum. 2. Quid igitur faciam? quod implere non possum, negare non audeo. Super onerariam navem rudis vector imponor. Et 3 homo, qui necdum scalmum in lacu rexi, Euxini maris credor fragoribus. Nunc mihi evanescentibus terris, coelum undique et undique pontus : nunc unda tenebris inhorrescit, et caeca nocte nimborum spumei fluctus canescunt. Hortaris, ut tumida malo vela suspendam, rudentes explicem, clavum regam. Pareo jam jubenti,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ab sens p̃sens ẽ. & ꝑ tanta terrarũ
spatia diuisos utraq complectit᷑ manu.
Eabemꝰ mutuo obsidem caritatis. uin¬
qamur spũ. stringamur affectu. Et
fortitudinem mẽntis quambeatus
papa chromatius ostendit indormiti.¬
one germani. Nos imitemur infilio.
Illum nr̃a pagella decantet. illum
cunctȩ litterę sonent. quem corpore
non ualemus recordatione teneamus.
& cum quo loqui non possumus : de
eo loqui nunquã desinamus.

Expanded text:
noster absens praesens est et per tanta terrarum noster absens praesens est et per tanta terrarum spatia diuisos utraque conplectitur manu. habemus mutuae obsidem caritatis. iungamur spiritu, stringamur affectu et fortitudinem mentis, quam beatus papa Chromatius ostendit in dormitione germani, nos imitemur in filio. illum nostra pagella decantet, illum cunctae litterae sonent. quem corpore non ualemus, recordatione teneamus et, cum quo loqui non possumus, de eo numquam loqui desinamus.
Abbreviated transcription (Latin):
care. Et ñ xersis tantũ exercitũ. sed totiꝰ
mundi homines qui nunc uiuunt. in
breui spacio defuturos. Uincitur semo
rei magnitudine. & minus est omne
qd̾ dicimũs. Redeamus igitur ad nos
& quasi ȩ cęlo descendentes. paulisꝑ nr̃a
uideamꝰ. Sentisne obsecro te quando
infans. quando puer. quando uiuienss.
quando robustȩ ȩtatis. quando senex
factussis: Cotidie morimur. cotidie
cominutam᷑. & tam̃ eternos esse nos
credimus. Hoc ipsum quod dicto. quod
scribitur. quod relego. quod emendo.
de uita mea trahitur. Quot puncta
notarii. tot meoꝵ dampna sunt tẽpoꝵ
Scribimꝰ atq rescribimꝰ. Transeunt ma.¬
ri epłs. & findente sulco carina. ꝑ sin.¬
gulos fluctus ętatis nr̃a momenta
minuuntur. Solum habemus lucri.
quod ap̃i nobis amore sociamur. Cari¬
tas patiens ẽ: benigna est. Caritas ñ
relatur. Non agit ꝑperã non inflatur.
Caritas nunquã excidit. Dȩo semper
uiuit in pectore. Obhano nepotianus

Expanded text:
care; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius care; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper nostra uideamus. sentisne, obsecro te, quando infans, quando puer, quando iuuenis, quando robustae aetatis, quando senex factus sis? cotidie morimur, cotidie commutamur et tamen aeternos esse nos credimus. hoc ipsum, quod dicto, quod scribitur, quod relego; quod emendo, de uita mea trahitur. quot puncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. scribimus atque rescribimus, transeunt maria epistulae et findente sulcos carina per singulos fluctus aetatis nostrae momenta minuuntur. solum habemus lucri, quod Christi nobis amore sociamur. caritas patiens est, benigna est; caritas non zelatur, non agit perperam, non inflatur, caritas numquam excidit. haec semper uiuit in pectore; ob hanc Nepotianus
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ intelligimus ꝓpħarum uoces. Fu¬
gient mille. uno ꝑsequente. nec ampu.¬
tamus causas morbi. ut morbus parit᷑
auferatur. Statimq cernimus sagutas
telis. traras galeis. caballos equis cedere.
Excessimus consolandi modum. & dũ
unius mortẽ flere ꝓhibemus: totius
orbis mortuos plangimꝰ. Xerse̾s ille
rex potentissimus qui subuertit mon¬
tes. maria constrauit. cum de sublimi
loco infinitam hominũ multitudinẽ.
oe innumerabilẽ uidisset exercitum.
flesse dicitur. quod post centũ annos
nullus eoꝵ quos tunc cernebat super¬
futurꝰ essa. Osi possemꝰ in tale ascende.¬
re speculũ: de quo uniuersam terrã
subnr̃is pedib cerneremus. Iam tibi
oftenderem totius mundi riunas. gen¬
tes gentib. & regnis regna colliza.¬
alios torqueri. alios necari: alios absor.¬
beri fluctib. alios ad seruitutẽ trabi. Nic
nuptias. ibi planctũ: illos nasci. isto
mori. Aios affluere dĩtitis : alios mendi.¬

Expanded text:
et non intellegimus prophetarum uoces: fuet non intellegimus prophetarum uoces: fugient mille uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, statimque cernimus sagittas pilis, tiaras galeis, caballos equis cedere? Excessimus consolandi modum et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui subuertit montes, maria constrauit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem uidisset exercitum, flesse dicitur, - quod post centum annos nullus eorum, quos tunc cernebat, superfuturus esset. o si possemus in talem ascendere speculam, de qua uniuersam terram sub nostris pedibus cerneremus! iam tibi ostenderem totius mundi ruinas, gentes gentibus et regnis regna conlisaalios torqueri, alios necari, alios obrui fluctibus, alios ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diúitiis, alios mendi
Abbreviated transcription (Latin):
dos potius quã beatos putamꝰ. Olim of.¬
fensum sentimꝰ. nec placamꝰ dm̃. Nris
peccatis barbari fortes sunt: nr̃is uitui
romanus suꝑatur exercitꝰ. Et quasi ñ
hoc sufficeret oladib. plures pene bel¬
la ciuilia quã hostilis mucro consũpsit.
Miseri israhelitȩ. ad quoꝵ cõꝑationẽ
habugodonosor seruus discribitus.
Infelices nos qui tantũ displicemꝰ do. ut
ꝑ rabiem barbaroꝵ. illius ira in nos
descuiat. Erechias egit penitentiã. & cen¬
dũ octoginta quinq milia. assirioꝵ ab
uno angł̃o una nocte deleca sunt. Iosa.¬
phath laudes dno concinebat. & dñs ꝓ
laudante suꝑabat. Morses contra ama.¬
lech. non gładio. sed oratione pugnabat.
Si erigi uolumꝰ ꝓsternamur. Proh pudor.
& stolida usq ad incredulitat̃ẽ mens. Fuit¬
romanꝰ exercitus uictor orbis & dn
abhis uincitur. hos pauet. horũ terret᷑
aspectu. Qui ingredi non ualent. qui si
terrã tetigerint᷑. se mortuos arbitrant᷑.

Expanded text:
dos potius quam beandos putamus. olim ofdos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibus, plus paene bella ciuilia quam hostilis mucro consumpsit. miseri Israhelitae, ad quorum conparationem Nabuchodonosor seruus dei scribitur; infelices nos, qui tantum displicemus deo, ut per rabiem barbarorum illius in nos ira desaeuiat. Ezechias egit paenitentiam, et centum octoginta quinque milia Assyriorum ab uno angelo una nocte deleta sunt; Iosaphat laudes domino concinebat, et dominus pro laudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit. si erigi uolumus, prosternamur. pro pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
regna non modica. Im munis ab his
malis uidebatur oriens. & tantum
nuntiis consternatus. Ecce tibi an-¬
no p̃terito exultimis caucasi rupib
immissi in nos. non arabiȩ. sed septen¬
triones lupi.tantas breui prouintias
procurrerunt. Quot monasteria cap¬
ta. Quanta fluiuorũ aquȩ humano
cruore mutatȩ sunt. Obsessa antio¬
chia. & urbes reliquȩ. quas aliscydnus.
orontes. euphradesq p̾ter fluunt.
Tracti greges captiuoꝵ: arabia. phenis.
palestina. egyptus timore captiuȩ.
Non michi si linguȩ centum sint.
oraq centum. ferrea uox: omnia
penarum percurrere nomina possĩ.
Neq enĩ historiam ꝓposui scribere. sed
nr̃as breuit᷑ flere miserias. Alioquin
ad hȩc merito explicanda & tuchidides
& salustius muti sunt. Pelix nepotianꝰ
qui hȩc non uidit. felix qui ista ñ audi¬
uit. Nos miseri. qui aut patimͦ. aut pati.¬
entes fr̃s nr̃os tanta ꝑspicimus: & tam̃
uiuere uolumꝰ. eosq qui his carent flen¬

Expanded text:
regna non modica. inmunis ab his regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Caucasi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas Halys, Cydnus, Orontes Eufratesque praeterfluunt. tracti greges captiuorum; Arabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. neque enim historiam proposui scribere, sed nostras breuiter flere miserias. alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non uidet; felix, qui ista non audit. nos miseri, qui aut patimur aut patientes fratres nostros tanta perspicimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flen
Abbreviated transcription (Latin):
gradu euasisse se putat. quoð asse uiuit
inglorius. Non calamitates miserorum.
sed fragilem humanȩ conditionis sta¬
tum narro. Horret animus temporũ
nr̃oꝵ ruinas prosequi. Uiginti &e eo
amplius anni sunt. qđ inter constan¬
tinopolĩ & alpes iulias cotidie romanus
sangius effunditur. Scythiam.traciam.
epiros. dalmatiã. cunctasq pannonias:
Gothus. sarmatha. Quadus. alanu.
huni. Guandali. m arcomanni uastant:
trahunt. rapunt. Quot matronȩ. quot
uirgines dei. & ingenua nobiliaq cor-¬
pora his bellis fuere ludibrio: Capti
ep̃i. interfecti prb̃i. & diuersoꝵ officia
stabulati equi. martyrũ effosse reliquiȩ.
Ubiq luctus. ubiq gemitꝰ. &e plurima
mortis unago. Romanus orbis ruit.
&ł tam̃ ceruis nr̃a erecta non flectit᷑.
Quid putas nunc animi habere corin¬
thios. athenienses. lacedemonios. archa.¬
das. cunctamq greciam quib i-¬
perant barbari : Et certe paucas ur-¬
bes nominaui. in quibus olim fuere

Expanded text:
gradu euasisse se putat, quod in Oase uiuit gradu euasisse se putat, quod in Oase uiuit inglorius. non calamitates miserorum, sed fragilem humanae condicionis narro statum — horret animus temporum nostrorum ruinas prosequi —: uiginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Iulias cotidie Romanus sanguis effunditur. Scythiam, Thraciam, Epiros, Dalmatiam cunctasque Pannonias Gothus, Sarmata, Quadus, Alanus, Huni, Uandali, Marcomanni uastant, trahunt, rapiunt. quot matronae, quot uirgines dei et ingenua nobiliaque corpora his beluis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti presbyteri et diuersorum officia  Christi stabulati equi, martyrum effossae reliquiae: ubique luctus, ubique gemitus et plurima mortis imago. Romanus orbis ruit et tamen ceruix nostra erecta non flectitur. quid putas nunc animi habere Corinthios, Athenienses, Lacedaemonios, Arcadas cunctamque Graeciam, quibus imperant barbari? et certe paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere
Abbreviated transcription (Latin):
puer. post fugã post exilia. post recu¬
peratum multo sanguine imperiũ.
haut procul aburbẽ fraternȩ mor¬
tis conscia necatus est : & cadauer
ex aminis infamatum suspendio.
Quid loquar de procopio. maximo.
eugenio: Qui utiq dum rerũ poti.¬
rentur. derror ingentib erant. Om̃s
capti: steterunt ante ora uictorũ.
Et quod potentissimis quondam ini.¬
serrimum est: prius ignominia serui.¬
tutis. quam hostili mucrone confossi
sunt. Dicat aliquis. Regum talis
conditio est: feruintq sum mos
fulgura montes. Ad priuatas ueniã
dign̾itates. nec de his loquar quȩ ex-¬
cedunt biennũ. Atq ut cetero
pretermittam : sufficit nobis triũ
nuper consulariũ diuersos exitus scri-¬
bere. Abundantius egens piciunte exu¬
lat. Rusini caput. pilo constantinopoli
gestatum ẽ: & abscisa manus dextera
ad dedecus insaciabilis auaritie ostiatĩ
stipem mendicauit. Timasius precipi¬
tatus repente de altissimo dignitatis

Expanded text:
puer post fugam, post exilia, post recupuer post fugam, post exilia, post recuperatum multo sanguine imperium haut procul ab urbe fraternae mortis conscia necatus est et cadauer exanimis infamatum suspendio. quid loquar de Procopio, Maximo, Eugenio, qui utique, dum rerum potirentur, terrori gentibus erant? omnes capti steterunt ante ora uictorum et, quod potentissimis quondam miserrimum est, prius ignominia seruitutis quam hostili mucrone confossi sunt. Dicat aliquis: \'regum talis condicio est, feriuntque summos fulgura montes. ad priuatas ueniam dignitates nec de his loquar, qui excedunt biennium; atque, ut ceteros praetermittam, \'Sufficit nobis trium nuper consularium diuersos exitus scribere. Abundantius egens Pityunte exulat; Rufini caput pilo Constantinopolin gestatum est et abscissa manus dextera ad dedecus insatiabilis auaritiae ostiatim stipes mendicauit; Timasius praecipitatus repente de altissimo dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tam plangendus sit qui hac luce caruit:
quam con gratulandum ei quod de
tantis malis euaserit. Constantius arri-¬
ane fautor heresis. dum contra inimi.¬
cum paratur. & concitus fertur ad
pugnam: immo ipso uiculo moriens.
magno dolore hosti reliquit impium.
uigulator exercitus : xp̃m sensit in
media. quẽ primũ ingallia denegarat.
Dumq romanos ꝓpagare uult fines:
ꝑdidit ꝓpagatos. Iouianus gustatis
tantũ regalib bonis. fetore prunaꝵ
suffocatus interiit. ostendens om̃ib
quid sit humana potentia. Ualentianꝰ
uastato genitali solo. & inultam pa.¬
triam derelinquens: uomitu sanguinis
extinctus est. Huiꝰ germanus uãlens
gothico bello uictus. in tracia. eundẽ
Pocum & mortis habuit & sepulchri.
Gratianus ab exercitu suo proditꝰ. &
ab obiuis urbib non receptus : ludi.¬
brio hosti fuit. cruentatȩq manus
uestigia. parietes tiu lugdune testan¬
tur. Adolescens ualentĩnianus & pene

Expanded text:
tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euaserit? Constantius, Arrianae fautor hereseos, dum contra inimicum paratur et concitus fertur ad pugnam, in Mopsi uiculo moriens magno dolore hosti reliquit imperium. ristiani iugulator exercitus, Christum sensit in Media, quem primum in Gallia denegarat; dumque Romanos propagare uult fines, perdidit propagatos. louianus gustatis tantum regalibus bonis fetore prunarum suffocatus interiit ostendens omnibus, quid sit humana potentia. Ualentinianus uastato genitali solo et inultam patriam derelinquens uomitu sanguinis extinctus est. huius germanus Ualens Gothico bello uictus in Thracia eundem locum et mortis habuit et sepulchri. Gratianus ab exercitu suo proditus et ab obuiis urbibus non receptus ludibrio hosti fuit cruentaeque manus uestigia parietes tui, Lugdune, testantur. adulescens Ualentinianus et paene
Abbreviated transcription (Latin):
ummo minus regi quã ep̃olllẽ enm
nolentib preestͦ : hic uolentib . Ille
terrore subicit: hic seruitute donatur.
Ille corpora custodit ad mortẽ : hic
animas seruat aduitam. Inte oculi
omnũ diriguntur : domus tuȩ con.¬
uersatio quãsi in specula constituta
magistra est publicȩ disciplinȩ. Quic.¬
quid feceris : id sibi omnes faciendum
putant. Cãue ne committas quod aut
qui reprehendere uolunt digne lace¬
rasse uideantur : aut qui imitari co.¬
gautur delinquerẽ. Uince quantũ
potes. immo etiam plusquam potes
mollitiem animi tui. & ubertim flu¬
entes lacrimas reprime: ne grandis
pietas innepotem. apud incredulas
mentes desperatio putetur in dm̃.
Desiderandus est tibi quasi absens
non quasi mortuus: ut illum expecta
re non amisisse uidearis. Uerum quid
ago medens dolori. quem iam reor et
tempore & ratione se datum: Ac non
potius replico tibi uicinas regũ miserias
& nr̃i temporis calamitates: ut Nori

Expanded text:
immo minus regi quam episcopo. ille enim immo minus regi quam episcopo. ille enim nolentibus praeest, hic uolentibus; ille terrore subicit, hic seruille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. In te oculi omnium diriguntur. Domus tua et concursatio quasi in specula constituta; magistra est publicae disciplinae; quicquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. Caue ne committas quod aut, qui reprehendere digne uolunt, lacerasse te uideantur aut, qui imitari cogantur, delinquere. Vince quantum potes, immo etiam plus quam potes, mollitiem animi tui et ubertim fluentes lacrimas reprime ne grandis pietas in nepotem apud incredulas mentes desperatio putetur in Deum. Desiderandus est tibi quasi absens, non quasi mortuus, ut illum expre, non amisisse uidearis. Uerum quid ago medens dolori, quem iam reor et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi uicinas regum miserias et nostri temporis calamitates, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
animo premeditari. quod aliquando
futuri sumus: & quod uelimꝰ nolimus
ab esse longuis non potest. Nam si non.¬
gentos uitȩ excederemus annos ut an.¬
t̾e diluuium uiuebat humanũ genus.
& matusalȩ nobis tempora donarent᷑:
tamen nichil esset preterita longitudo
quȩ esse desisset. Et enim inter̃ eum
qui decem uixit annos & illum qui
mille: post quam idem uitȩ finis ad.¬
uenerit. & mrecusabilis mortis neces.¬
sitas. transactum omne tantundem ẽ.
nisi quod magis senex onustus pecca¬
torum fasce ꝓficiscitur. Optima quȩq:
dies: miseris mortalib eui prima fugit
Subeunt morbi. tristisq senectus etͦ
labor: &e durȩ rapit inclem̃tia mort̾is.
Neuius poeta. pati inquit necesse est
multa mortalia mala. Ende & niobã
quia multũ fleuerit: in lapidẽ & in
minũ plangens: gaudet in funere. Pru.¬
dent̃q ennius plebis ait. in hoc regi
ante stat loco. Licet lacrimare ple̾bi:
regihoneste non licet. Et regi sic ep̃o.

Expanded text:
animo praemeditari, quod aliquando animo praemeditari, quod aliquando futuri sumus et quod — uelimus nolimus — abesse longius non potest. nam si nongentos uitae excederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem uixit annos, et illum, qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce proficiscitur. optima quaeque dies miseris mortalibus aeui prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuius poeta: pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. unde et Niobam, quia multum fleuerit, in lapidem et in minum plangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi honeste non licet. ut regi, sic episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur affectus: in illũ transfer.
quẽ mecum pariter diligebas. Atq
in talia uerba defecit. Auunculũ
manu me recordatione contrectatis.
scio quod nolueris amorẽ in te cuuũ
sic ꝓbare: oe affectũ patriȩ magis
quȩsisse in prosperis. Sed huiꝰcemodi
officiũ in nobis iocundius ẽ: in malis
gratius: Tota hunc ciuitas. tota plan.¬
xit italia. Corpus t̾ra suscepit: ani-
ma xp̃o reddita .c̃. Tu nepotẽ quȩre.¬
bas: eccła sacerdotẽ. Precessit te suc¬
cessor̾ tuus. quod tueras: ille post te
iudicio omĩum merebatur. Atq ita
ex una domo: duplex pontificatꝰ. egres¬
sa est dignitas. dũ in altero gratulatio
est qđ tẽnuerit : in altero meror quod
raptussit non tener&. Platonis senten¬
tia ẽ. Omẽm sapientiũ uitã meditatio¬
Aliud est conari: aliud agere. Aliud
uiuere moriturũ: aliud mõri uicturum.
Ille moriturus exgła est: iste moriturꝰ
semꝑ ad głam. Debemus igitur & nos

Expanded text:
debebatur affedebebatur affequem mecum pariter diligebas. Atque in talia verba defecit avunculum manu, me recordatione contrectans. Scio, quod nolueris amorem in te civium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. Sed huiusce modi officium in bonis iucundius est, in malis gratius. Tota hunc civitas, tota planxit Italia. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. Tu nepotem quaerebas, ecclesia sacerdotem. Praecessit te successor tuus. Quod tu eras, ille post te iudicio omnium merebatur. Atque ita ex una domo duplex pontificatus egressa est dignitas: dum in altero gratulatio est, quod tenuerit, in altero maeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis sententia est omnem sapienti vitam meditatioloriamaliud est conari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos
Abbreviated transcription (Latin):
indum̃to. p̃ulchritudo animȩ uestie¬
batur : Marcescebat proh dolor flante
austroliliũ. &e purpurea uiola in pallo.¬
rem sensim migrabat. Cumq estuaret
febrib &e uenãrũ fonte areret calor.
lasso anhelitu. tristem auunculũ con-¬
solabatur. Lȩtus erat uultu: & uniuer.¬
sis circa plorantib solus ipse ridebat.
Proicere palliũ. manus extendere.
uidere quod aliĩ ñ uidebant : ce quasi
in occursũ se erigens. salutare uenien.¬
tes. Intelligeres illũ non emori. sed
emigrare: & mutare amicos ñ relin-¬
quere. Uoluuntur ꝑ ora lacrimȩ. et
obfirmato animo: non queo dolorem
dissimulare quẽ patior. Quis crederde
intali illũ tempore nr̃ȩ necessitudi.¬
nis recordari. & luctante anima stu.¬
diorum scire dulcedinem: Appre-¬
hensa auunculi manu: Hanc inquit
tunicã qua utebar in ministerio xp̃i.
mitte dilectissimo michi. ętate patri:
fratri collegio. Et quicquid ate nepoti

Expanded text:
indumento pulchritudo animae uestieindumento pulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium et purpura uiolae in pallorem sensim migrabat cumque aestuaret febribus et uenarum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. proicere pallium, manus extendere, uidere, quod alii non uidebant, et quasi in occursum se erigens salutare uenientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari et luctante anima studiorum scire dulcedinem? adprehensa auunculi manu: \'hanc,\' inquit, \'tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et, quidquid a te nepoti
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriant: ita p̾clara ingenia & meris
plena uirtutib. inuariarũ artiũ redum.¬
dat elegantiã. Ynde &e apud grecos phi-¬
losophus ille laudatur : qͥ om̃e quo ute.¬
retur usq ad palliũ & anulũ. manu
sua factũ gloriatus ẽ. Hoc idẽ possumꝰ
& de isto dicere. qui basilioas eccłȩ o
martyrũ conciliabula diuersis florib
& arborũ comis: uitiũq pampinis ad.¬
umbrarit. ut quicquid placebat in eo¬
clesia: tã dispositione quã uisu. laborẽ
prb̃i &e studiũ testaretur. Macte uir¬
tute. cuiꝰ talia principia qualis finis erit.
Omiserabilis humana conditio. & sine
xp̃o uanum om̃e quod uiuimꝰ. Quid
te subtrahis. quid tergiuersaris oratio:
Quazi enim mortem illius differre
possimus & uitã facere longiorem: sic
timemus ad ultimũ ꝑuenire. Om̃is caro
foenũ: & om̃is gła eius quasi flos fen i.
ybi nunc decora illa facies : ubi t̾otius
corporis dignitas: Quo ueluti pulchro

Expanded text:
llplena virtutibus in variarum artium redundat elegantiam. Unde apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. Hoc idem possumus et de isto dicere, qui basilicas ecclesiae et martyrum conciliabula diversis floribus et arborum comis vitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam visu, laborem presbyteri et studium testaretur. Macte virtute. Cuius talia principia, qualis finis erit? O miserabiChristo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro
Abbreviated transcription (Latin):
culis. & istius modi genere. quorũ ma.¬
gis corpora scimus quam nomina. ean¬
demq incunctis ueneram᷑ sollertiam.
ita mens xp̃o dedita. ȩque in maiorib
& inminorib intenta est: sciens etiam
ꝓ otioso uerbo. reddendã eẽ rationem.
Erat eñi sollicitus si interet altare. Si
parietes absq fuligine. si pauim̃ta tersa.
Si ianitor creber inporta. uela semper
in ostiis. si saerariũ mundũ. si uasa lu¬
centia. & in om̃s cerimonias pia sollici¬
tudo disposita. Non minꝰ. non maius
ineccła inuenires. Nobilem uirũ quin¬
tum fabiũ miratur antiquitas. qui
etiã romanȩ scriptor historiȩ ẽ: sed
magis expictura quã ex litt̾is nomen
inuenit. Et beselehel nr̃m. plenũ sapi.¬
entia & sp̃u discriptura testat᷑. irã quoq
silium mulieris tyriȩ: qđ alter taber¬
naculi. alt̃ tẽpli supellectilem fabricati
sint. Quomodo enim lȩte segetes et
uberes agri. interdũ culmis aristisq

Expanded text:
culis et istius modi genere, quorum maculis et istius modi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eandemque in cunctis ueneramur sollertiam, ita mens Christo dedita aeque et in maioribus et in minoribus intenta est sciens etiam pro otioso uerbo reddendam esse rationem. erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pauimenta tersa, si ianitor creber in porta, uela semper in ostiis, si sacrarium mundum, si uasa lucentia; et in omnes caerimonias pia sollicitudo disposita non minus, non maius uaereres, inuenires. nobilem uirum yuintum Fabium miratur antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est, sed magis ex pictura quam litteris nomen inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi supellectilem fabricati sunt. quomodo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque
Abbreviated transcription (Latin):
uł cotidie placere. uł displicere uide
retur. Unde hic feruor nisi ex amore
dei : Unde legis xp̃i indefessa medi-¬
tatio. nisi ex desiderio eius qui legem
dedit: Alii nũmũ addant nũmo.
& marsupiũ suffocantes: matronarũ
opes uenerentur obsequiis. Sint ditio¬
res monachi: quã fuerant scłares.
Possideant opes sub xp̃o pauꝑe. quas
sublocuplete diabolo ñ habuerant.
Et suspirde illos eccła diuites: quos
tenuit mundus ante mendicos. Ne.¬
potianus nr aurũ calcans scedulas
consectatur. sed sui in carne contẽptor
est: & pauꝑtate incedit ornatior. ita to.¬
tũ eccłȩ inuestigat ornatũ. Ad cõpara¬
tionẽ quidẽ suꝑiorũ modica sunt quȩ
dicturi sumꝰ : sed in paruis idem animus
ostendit᷑. Yt enĩ creatorẽ non incęlo
tantũ miram oe int̾ra. sole. & occeano.
elefantis. canielis. equis. bubus. pardis.
ursis. leonib. Sed & inmutis quoq ani-¬
malib. formica. culice. muscis. uermi¬

Expanded text:
uel placere uel displicere cotidie uel placere uel displicere cotidie uideretur. unde hic feruor, nisi ex amore dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio eius, qui legem dedit? alii nummum addantnummo et marsuppium suffocantes matronarum opes uenentur obsequiis, sint ditiores monachi, quam fuerant saeculares, possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habuerant, et suspiret eos ecclesia diuites, quos tenuit mundus ante mendicos: Nepotianus noster aurum calcans scedulas consectatur, sed, sicut sui in carne contemptor est et paupertate incedit ornatior, ita totum ecclesiae inuestigat ornatum. Ad conparationem quidem superiorum modica sunt, quae dicturi sumus, sed et in paruis idem animus ostenditur. ut enim creatorem non in caelo tantum miramur et terra, sole et oceano, elefantis, camelis, equis, bubus, pardis, ursis, leonibus, sed et in minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis, uermi
Abbreviated transcription (Latin):
catus ẽ. ut aliquid ad se scriberẽ: Quo.¬
tiens nocturnũ de euangłio petitorẽ.
& int̾pellatricẽ duri iudicis mͥ uiduam
exhibuit: Cumq ego silentio magis
quã litteris denegarẽ. & pudore reti
centis pudorẽ suffunderẽ ꝑ ostulanti.
auunculum michi oppofuit p̾catorẽ:
qui & liberius ꝓalio peteret. & pro
reuerentia sacerdotii facilius impetra¬
ret. Feci ergo quod uoluit. & breui li¬
bello amicitias nr̃as ȩternȩ memoriȩ
consecraui. Quosuscẽpto: cresi opes.
&& darii diuitias se uicisse iactabat. Illũ
oculis. illũ sinu. illũ manib. illũ ore
retinebat. Cumq instrato frequenter
euolueret: sepe suꝑ pectus soporati
dulcis pagina decidebat. Si uero pere¬
grinoꝵ si amicoꝵ quispiã uenirde. lȩta¬
batur suꝑse nr̃o testimonio. Et quic qͥd
minus in opusculo erat. distinctione
moderata. & ꝓnuntiationis uarietate
pensabat. ut in recitando illo: ipse

Expanded text:
catus est, ut aliquid ad se scriberem! Quocatus est, ut aliquid ad se scriberem! Quotiens nocturnum. de evangelio petitorem et interpellatricem duri' iudicis mihi viduam exhibuit! Cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudcentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo, quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si uero peregrinorum, si amicorum quispiam uenerat, laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opusculo erat, distinctione moderata et pronuntiationis uarietate pensabat, ut in recitando illo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
offerebat. Ieuinia in aurigȩ modum:
ꝓlassitudine & iuirib corꝑoris mode.¬
rabatur. Mensȩ auunculi intererat.
&& sic apposita quȩq libabat: ut suꝑ.¬
stitionem fugeroe & continentiã ser¬
uaret. Sermo eius & ome coniiuũ
de scripturis aliquid ꝓponere. Libent̃
audire: respondere uerecunde. Recta
susciꝑe praua ñ acriter confutare.
disputante contrase: magis docers
quã uincere: & ingenuo pudore qͥ orna.¬
bat ȩtatẽ. quid cuiꝰ esset simplicit̃ confi¬
teri. Atq inhunc modũ eruditionis
głam declinando: eruditissimꝰ habebat᷑.
lud aiebat tertulliant istud cipriani:
hoc lactantii. illud hilarii est. Sic mi¬
nutius felix. ita iuctorinꝰ: in hunc mo.¬
dum ẽ locutus arnobiuis. Me quoq qͥa
ꝓ sodalitate auunculi diligebat. inter¬
dum proferebat in medium: lectioneq
assidua. & meditatione diuturna: pec¬
tus suum bibliote cam fecerat xp̃i.
Quotiens ille transmarinis epłis depre¬

Expanded text:
offerebat; ieiunia in aurigae modum pro offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et viribus corporis moderabatur. Mensae avunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reservaret. Sermo eius et omne convivium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere verecunde, recta suscipere, prava non acriter confutare, dispu- tantem contra se magis docere quam vincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando eruditissimus habebatur. Illud, aiebat, Tertulliani, istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. Sic Minucius Felix, ita Victorinus, in hunc modum est locutus Arnobius. Me quoque, quia pro sodalitate avunculi diligebat, interdum proferebat in medium. Lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis depre
Abbreviated transcription (Latin):
bantur adȩcatẽ eiꝰ. stuperent ad con.¬
tinentiã. Subuenire pauperib. uisi¬
tare languentes :. ꝓuocare hospitio.le.¬
nire blanditiis: gaudere cũ gauden¬
tib. flere cũ flentib. Cȩcorũ baculus.
esurientiũ cibus: spes miseroꝵ. solam̃
lugentiũ fuit. Ita in singulis uirtutib
eminebat: quasi ceteras non habera&e.
Intꝰ presbiteros &e coequales: primus
inoꝑe. extremus in ordine. Quic quid
bom faceret: ad auunculũ referebat.
Siquid forte alit̾ euenerat quã puta¬
uerat: illũ nescire. se errasse dicebat.
Inpublico ep̃m. domi patrẽ nouerat.
Grauitatẽ morum. hilaritate frontis
temꝑabat. Gaudiũ in risu. ñ cachin.¬
ntim intelligeres. Niduas & uirgines
xp̃i honorare ut matres. hortariꝰ ut
sorores.: cum om̃i castitate. Iamuero
postquã domi se contulerat. relicto
foris clerico. duritiȩ se tradiderat mo.¬
nachoꝵ. Creber morationib. uigilans
in p̃cando: lacrimas cło non hominib

Expanded text:
bantur ad aetatem eius, stuperent ad conbantur ad aetatem eius, stuperent ad continentiam. Subvenire pauperibus, visitare languentes, provocare hospitio, lenire blanditiis, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus; caecorum baculus, esurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentium fuit. Ita in singulis virtutibus eminebat, quasi ceteras non haberet. Inter presbyteros et coaequales primus in opere, extremus in ordine. Quidquid boni fecerat, ad avunculum referebat; si quid forte aliter evenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. In publico episcopum, domi patrem noverat. Gravitatem morum hilaritate frontis temperabat. Gaudium risu, non cachinno, intellegeres. Viduas et virgines Christi honorare ut matres, hortari ut sorores cum omni castitate. Iam vero, postquam domum se contulerat et relicto foris clerico duritiae se tradiderat monachorum, creber in orationibus, vigilans in precando lacrimas Deo, non hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
habens unde disceret: in uno atq eodem
& imitabat᷑ monachĩt. de ep̃m uenerabat᷑.
Nonut inplerisq accide sola: assiduitas
familiaritatẽ. familiaritas contẽptum
nousi cernerce. Quid multa : Fit cle.¬
ricus. & ꝑsolitos gradus prbr ordinat᷑.
Ihubone. qͥ gemitus. qͥ eiulatꝰ. quȩ cibt
interdictio. quȩ fuga oculorũ omniũ:
fum primũ & solum auunculo iratus ẽ.
Querebatur se ferre nomposse: & iuueni.¬
lem etatem incongruã sacerdotio causa¬
batur. Sed quanto plus repugnabat.
tantomagis in se studia omnium conci.¬
tabut. Et᷑ merebatur negando quod eẽ
nolebat: eoq dignior erat. quose cla.¬
mabut indignum᷑. Uidimus timotheũ
nr̃is temporib. & canos insapientia:
es prbm. Igitus clericatũ non honorẽ
intelligens. sed oniis: primam curam
habuit. ut humilitate suꝑaret inuidiã.
Deinde ut nullã nobis obsceni inse ru.¬
moris fabulam daret: ut qui morde.¬

Expanded text:
habens, unde disceret. In uno atque eodem habens, unde disceret. In uno atque eodem et imitabatur monachum et episcopum venerabatur. Non, ut in plerisque accidere solet, adsiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum novum cerneret. Quid multa? Fit clericus et per solitos gradus presbyter ordinatur. Iesu bone, qui gemitus, qui heiulatus, quae cibi interdictio, quae fuga oculorum omnium! Tum primum et solum avunculo iratus est. Querebatur se ferre non posse, et iuvenalem aetatem incongruam sacerdotio causabatur. Sed quanto plus repugnabat, tanto magis omnium in se studia concitabat et merebatur negando, quod esse nolebat, eoque dignior erat, quod se clamabat indignum. Vidimus Timotheum nostri temporis et canos in Sapientia eesse presbyterum. Igitur clericatum non honorem intellegens sed onus primam curam habuit, ut humilitate superaret invidiam, deinde, ut nullam obsceni in se rumoris fabulam daret, ut, qui morde
Abbreviated transcription (Latin):
di. Et centurionẽ corneliũ ut lego uis¬
t̾um: stati audio baptizatũ. Uerũtam̃
uelut incunibula quȩdã nascentis fidei
cõpbemus: ut qui sub alienis signis de.¬
uotus miles fuit. donandus laurea sit.
post quã suo regi militare. balteo posito.
habituq mutato. quic quid castrensis
peculũ fuit. in pauꝑes erogauit. Legerat
enĩ. qui uult ꝑfectus ẽẽ uendat omĩa
quȩ habet &e det pauꝑib: & sequat᷑ me.
Et iterũ. Non potestis duobꝰ dñis serui.¬
re: do amãmonȩ. Excepta uilitunica
& oꝑimento pari. quo tecto tantũ cor¬
pore frigus excluderoe niobil sibi am.¬
plius reseruauit. Cuiꝰ ipse ꝓuintiȩ
morẽ sequens: nec munditiis nec sor¬
dib notabilis erat. Cũq arderae coti¬
die. aut adegrpti monasteria ꝑgere.
lirũ dalmatiȩ quȩ altino tantũ freto
distant solitudines occupare: auuncii.
lũ pontificẽ deserere ñ audebat. Ioca
in illo cernens exẽpla uirtutũ. domiq

Expanded text:
dei et centurionem Cornelium, ut lego iusdei et centurionem Cornelium, ut lego iustum, statim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim: qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis duobus dominis seruire, deo et mamonae. excepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet, nihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere larum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitlum pontificem deserere non audebat tota in illo cernens exempla virtutum domique