comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pa ꝓtestõne ꝓfiteor me tͥ ex płib debitorẽ. absit .ii. me tũ lapsum ĩcis¬
se memorẽ ut illũ indear oblimoni dedisse ꝙ̃ iͥ ꝓbate amciçie fed̾ ab¬
stͣxit. absit me tãta ingͣtitũdĩs miuriã inc̾risse ut c̾dar abiecisse ꝑc̾ cͥga
ea q̃ de tua lib̾aᷤᷤ tute recepi eo maxĩe tp̃re cũ spes ret̾bucõis deuenat sci¬
lis ⁊ adu̾sa fortua cũ noti manũ sub toxant eam nõ sꝑabat᷑ cũ sołonis re¬

Expanded text:
im me tantum lapsum incurrisse memorie, ut illum videar oblivioni dedisse, quem mihi probate amicitie fedus astrinxit; absit me tante ingratitudinis vitium incurrisse, ut credar abiecisse post terga ea, que de tua liberalitate recepi eo maxime tempore, quo spem retributionis ademerat sterilis et adversa fortuna, cum noti manum subtraxerant, cum non s
Abbreviated transcription (Latin):
armata inmitis ue nenata reptiliaqͥ ĩĩ sic̃ eqͥ ꝑabantur ad p̾lia hr̃ticos
scicił qͥ iurusento lacte mit̾ci aliis ꝑdicoĩs ꝑicusũ gestiũt ĩtẽp̃taremni¬
ꝑ in cnitate tua in sui astucia ꝯphendens illos tuo sc̃o ꝓpõito tͣddisti ut
sic ꝯmissu tͥ ppłiu ad illoꝵ libans r abiã ĩdefensa ip̃m attẽp̃tabilõ deo
reddas. or̾ diligentiã cuã digiis in dño landib ꝑseꝙ̃tes.firi. tu ebꝰ

Expanded text:
 hereticos scilicet, qui virulento lacte nutriti aliis perditionis periculum gestiunt intemptare, nuper in civitate tua in sui astutia comprehendens illos tuo sancto proposito tradidisti, ut sic commissum tibi populum ab illorum liberans rabie indefessa ipsum acceptabilem Deo reddas. Super quo diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃ applicare lcõris cũ nõ hẽat par ĩ parẽ ⁊ ĩꝑĩ ꝯsi uti nõ c̾deus
suspendit᷑ ⁊ ex dubio dependot euentu. Ad hec qr f̾r̾e nõ potuit a¬
minꝰ diligentis. ut in plenas hũilitate ac dulcidnĩ lrãs manꝰ mo¬
lentas extendent admittentẽ sũ iuria remittũt. cã tollerabillus
sit ut suo iuditio stent aut cãdent ꝙͣ in alieno forte insꝑatũ opprobrñ
Itritur equus qͥ et palefridum gͥssꝰ placentia et dextruni

Expanded text:
oris, cum non habeat par in parem imperium et, si uti non crederer sunimus diligentis, ut in plenas humilitate ac dulcedine litteras manus violentas extenderet, ad mittentem sine iniuria remittuntur, cum tolerabilius sit, ut suo iudici stent aut cadant, quam in alieno forte insperatum opprobrium titur equus, qui et palafredum gressus placentia et dextrari
Abbreviated transcription (Latin):
nõce oꝑtimo tp̃r ipm̃ acripuit molent᷑.s qͥ dei spũ agebat᷑ abor¬
rẽs cãti scełis feditatẽ ꝓprie honestatis defensor ⁊ custos. cuçel¬
lo ꝓpͥo ãputamt̃ inrilia mõãchi furientis. doceat gͥ sedes ap.c
deram̃ in uiiene ius defensiõĩs excessit᷑ agg̾ sori. uasis sẽm nicis
ãputatis. Cum aũt ẜui sit medici cura ꝑusum petiuistis ꝯ inuene
dispẽ sacõis grai subuẽiri. Nios aũt dis nͣ u. ac ͣ dnũ pp᷑ inꝰ ut ho¬

Expanded text:
no tempore ipsum arripuit violenter. Sed qui Dei spiritu agebatur, abhorrens tanti sceleris feditatem, proprie honestatis defensor et custos, cultello proprio amputavit virilia monachi furientis. Doceat igitur sedes aderamen in iuvene vis defensionis excessit, aggressori vasis seminariis amputatis. Cum autem seni sit medici cura provisum, petiistis et iuveni dispensationis gratia subveniri. Nos autem dis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ꝑaun̾it uisitare. ẜ forte nõ menũ de lapidis fluentis tui fricũdi elo¬
quir refane de tuis moslitis labiis suaues exire ẜmones Ꝯ defano ubẽ
lingue tue ꝑciꝑe dulces stillas ⁊ de m̃udãti faꝯdie tue griguo
irrorari. pcor gͥ ut salter ĩ reg̾ssu meo tuã in fac̾iẽ nõ dscondas
si largit̾ illaz ostendas ꝯ p̃bẽas quã ninis auore hactenꝰ ocultasti¬

Expanded text:
cupivi. Forte non merui de sapidis fructibus tui fecundi eloquii refoveri, de tuis mellitis labiis suaves haurire sermones, de favo ubere lingue tue percipere dulces stillas, de inundanti facundie tue irriguo irrorari. Precor igitur, ut saltem in regressu meo tuam mihi faciem non abscondas, sed largiter illam ostendas et prebeas
Abbreviated transcription (Latin):
eminẽtis honoris fastigiũ conscende mi̾to formidentes / ddeniũ ad ꝯ¬
cordiũ fr̃m̃ nr̃oꝵ instantiã tanto supposiuuꝰ honeri humeros inbec¬
cilles sollicitudinẽ ur̃a ꝓhicientes iullũ cũ eo figẽtes ancharã sper
nr̃e. qͥ dat lapso u̾tutẽ ꝯ nus ꝗ nõ st̃ fortitudiem ⁊ robur młti
plicans iu firma mũda nõ nũꝙͣ erigens ut ad nõñs singła fortia
rit᷑ si ate cͣ nos diua ꝑudentia gu̾a̾lis ecc̃e reginũ p̾sidontes
plene affectõis studiũ exponatꝰi cor nr̃m filiatõis deuotõis ex hi¬
bitõẽ letifices potentie tue subsidio in hus q̃ st̃ ad robur eccẽ li
bertatis nnucti nob̾ hom̾s allenies gͣuitate. Ita ꝙ ex hoc ap̃ et̾¬

Expanded text:
m tamque eminentis honoris fastigium conscendere merito formidantes, demum ad concordium fratrum instantiam tanto supposuimus oneri humeros imbecilles, sollicitudinem nostram proicientes in illum et in eo figentes anchoram spei nostre, qui dat lapso virtutem et inplicat, infirma mundi nonnunquam eligens, ut ad sui nominis gloriam fortia iritur, si a te circa nos divina patientia generalis ecclesie regimini presidentes plene affectionis studium exponatur, cor nostrum filialis devotionis exhibitione letifices et potentie tue subsidio in hiis, que sunt ad robur ecclesiastice libertatis, iniuncti nobis oneris allevies gravitatem, ita quod exinde apud ete
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾ita sin̾tanti pͥncipis ultone lic ãt̃ suꝑ p̾missis uideat᷑ ꝓuidẽ¬
m̃ta repͥmatis ꝙ cessantib oĩo molestus miecturã qͣ subiectoꝵ tema̾¬
tas extende uidebat᷑ in dñm restrĩgat castigatõis se u̾i̾tas c̾ca peñã
sagñis ad actores ꝯ uolũtatis ꝯmuencia de p̾ci̾to p̾sũptio nõ amut¬
tat ꝙͣ excludet uolũtatis ꝯͣdictẽ in futuꝵ. Eya km̃e pͥncipũ ẜm da¬

Expanded text:
ltione. Licet autem super premissis videatur princimatis, quod cessantibus omnino molestiis coniecturam, quam subiectorum temeritas extendere videbatur in dominum, restringat castigationis severitas circa penam sanguinis ad actores, et voluntatis conniventiam de preterito presumptio non admittat, quam excludet voluntatis conditio in futu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cer solton nos absorbe̾ debinss oblimo ꝙ de sc̃o elya Epła nõ arã sc̾uris¬
si auagnia mea muĩcia fruct᷑ si ꝙ̃ aituliss bim̃to moris cassmꝰ ẜ fortere¬
gionis amemtas que nos tenꝑ hoc ht̃ ut sit nos allexi̾t blandim̃tis sic sua
dultedine ufurparit Ut mnor apud nos derelictis frĩb sic memoria eo
stica oxͥnes płus absenteate s cte nõ st̃ exͣne qͦs aĩoꝵ ñ duuduũ facit

Expanded text:
cto Helia epistola non transcurrisset Anagniam nuntia fructus, si quem attulisset benemerito Mons Cassinus. Sed forte regionis amenitas, que vos tenet, hoc habet, ut sic vos allexerit blandimentis, sic sua dulcedine usurparit, ut minor apud vos de relictis fratribus sit memoria, eostica extraneos plus absentat. Sed certe non sunt extranei, quos animorum individuum facit
Abbreviated transcription (Latin):
in nõĩe si ⁊̃ ad posto̾s ꝓrogabis in oꝑe si qd̾ ille feruent in affcũ assũ E at
qd absit tã fauorabilẽ cõ neglexis adimplere ꝙ to ninora de iucanio dĩ re¬
cepisti tanto a te maioris excõis ꝑicł̃m reqͥret᷑. illud aut late̾ te uolumꝰ ꝙ cũ.
xiõ passagio marcii grande qd deus adu̾tat poss es mime discranẽ. un
nõ impedias s ꝓcures ut sic aliqͥ medio tp̃r p̾parent᷑ ꝙ in eod passagio t̾lisi¬

Expanded text:
in nomine, sed etiam ad posteros prorogabis in opere, si, quod ille ferventer in affectu assumpserat, quod absit, tam favorabilem causam neglexeris, quanto maiora de manu Domini recepisti, tanto id a te maioris exactionis periculo requiretur. Illud autem latere te nolumus, quod ximo passagio Martii, grande, quod Deus avertat, posset eis imminere discrimen. Unde non impedias, sed procures, ut sic aliqui medio tempore preparentur, quod in eodem passagio trans
Abbreviated transcription (Latin):
ciores st̃ nołi tanti scelis tͣusgssores qruid ĩ suff giĩ excusatoĩs hetis cũ ĩ hus
miurio limes fuiss offense ac uaga nõ dissoluissi ipincas dissolutos / siu̾o
matos hactenꝰ nõ hebant quid ututis ostenderẽt/ ꝯut̃ uib ĩ ꝑeguos mer¬
mes hũdant ẜ aufe̾ndo aliis Auft̾e ħ malũ a uob̃ cũ abolete tanti uom̃ oꝑp¬
ꝓ sequãtur ꝯ qͥ non diu aũiũt ad tũtũ erexun̾it ꝓpositũ saltẽ in hoc p̾stent
ob seqͥum cruaftco ut ire bideant᷑ ut cũqr de securitate plenarin cũctis gẽ

Expanded text:
cum in hiis in initio limes fuisset offense ac vaga non dissolvisset impunitas dissolutos? Si veromatos hactenus non habebant, quid virtutis ostenderent, et nunc viribus mes habundant! Sed auferte, auferte hoc malum a vobis et abolete tantum nomen opproprosequantur, et qui nondum animum ad tantum erexere propositum, saltem in hoc prestent obsequium crucifixo, ut ire videantur utcumque de securitate plenaria euntibus
Abbreviated transcription (Latin):
se patẽ ut pacis leuitas salem sapĩe młceat.⁊ sal sapĩe pacis ꝯdiat
benitatem. Sunt qͦꝵ nõ ulłi qͥ zelũ amaris ꝯcẽp̃tõib accuendo tm̃ que
salis st̃ sapiũt. ⁊ corda scĩdente discordia sub ũbra inẽ ad ĩiuriã deadũt
noñe nocutũ est latitudo qi restrĩgit᷑ caritus ꝯcẽptõe diffusa. ⁊ sic dũ
arcat᷑ ꝯtẽptio caritas dalatat᷑. Uñ cordib ẽ reddenda ꝯcordia ut sit opꝰ

Expanded text:
cem, ut pacis lenitas salem sapientie mulceat et sal sapientie pacis condiat lenitatem. Sunt quoque nonnulli, qui zelum amaris contentionibus acuendo tantum, que salis sunt, sapiunt, et corda scindente discordia sub umbra iuris ad iniuriam decidunt, nomen vocatum est latitudo, quia restringitur caritas contentione diffusa, et, si artatur contentio, caritas dilatatur. Unde cordibus est reddenda concordia, ut sit opus
Abbreviated transcription (Latin):
ressis felre ⁊  mẜa mudi ꝓsꝑitas nõ seducit. co felix ꝙ̃ ꝓflexa tẽ¬
mbestia retadare nõ potint ꝗn libĩa pr̃is ꝯsiccis pedibi ab hu
ce nc̃ sedes ad pedes dñi ꝯmaria. Ecce nc̃ irachelis pulctudiõ delec¬
tais. Ecte ia gustas ꝙ magua młtitudo dulcedis ꝙꝙͣ ascondit deꝰ
qr intinnescũt adn̾s me scłi fluctꝰ ꝯ sic ualida negõꝵ tẽpestas in¬
ualuit ꝙ in hoc miri magno et spatioso uͥ reptilia quoꝵ nõ est
m̃is pene dei̾gat.uͥ u̾tute dext̾a dñi faciat ut sũi sicco uestigio

Expanded text:
ucit! O felix, quem perplexa tema bestia retardare non potuit, qui liberis pennis et siccis pedibus ab humce, nunc sedes ad pedes Domini cum Maria; ecce, nunc in Rachelis pulchritudine delectaris; ecce, iam gustas, quam magna multitudo dulcedinis, quam abscondit Deus quia intumescunt adversus me seculi fluctus, et sic valida negotiorum tempestas invaluit, quod in hoc mari magno et spatioso, ubi reptilia, quorum non est numerus, pene demergar, nisi virtutem dextera Domini faciat, ut, si non sicco vestigio,
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ si affluentia talũt illoꝵ metas accingo discutiat quesumꝰ ĩ uiri prndenas ĩge¬
niũ. si mit̾o titulum tͥ multe deuatõis assinnas dum beneficia magnis ecc̃e reno¬
care conatis i dubũ tãꝙͣ si possent uniꝰ. inficiatõñ celari. q̃ młtor notiõ pn
⁊ singłaris asftio reddat ambigua. que umu̾salis noticia manifestat. Porro.
illa augͣtitudinis spẽs q̃ beneficiã ꝑcepta negant᷑ aliqͥ turbaitõis ꝯsuenit af¬
f̾re s illa maioris doloris ħt aculeos qͣ in bono malũ p̾siut᷑ ⁊ odiũ iudilec¬
tõe notat᷑. Cirta tutłam qͦ .a. cla. me ĩꝑat̾ce ꝯstantia regma scicisie̾ ⁊pͥ¬
cebat ut fie̾t ⁊ nefas si deffice̾t no̾retur Un cũ nłłs ncc̃itatis artiełus
cũc nrge̾t ec ͫ. ut in te qͥ om̃i eiꝰ fuffragio destitutꝰ onꝰ nõ lene susciꝑet
tutele susceptõ q̃ a gr̃a supsit ex ordiũ hr̃o te debuit de prosecutõis de¬

Expanded text:
potius, si affluentia talium illorum metas attingas. Discutiat, quesumus, viri prudentis ingenium, si merito titulum tibi multe devotionis assumis, dum beneficia matris ecclesie revocare conaris in dubium, tanquam si unius possint inficiatione celari que multorum no singularis assertio reddat ambigua que universalis notitia manifestat. Porro illa ingratitudinis species, qua beneficia percepta negantur, aliquid turbationis consuevit afferre; sed illa maioris doloris habet aculeos, qua in bono malum presumitur et odium in dilectione notatur. Circa tutelam quoque tui, a cebat, ut fieret, et nefas, si deficeret, notaretur. Verum cum nullus necessitatis articulus tunc urgeret ecclesiam, ut in te, qui eras omni suffragio destitutus, onus non leve susciperet tutele, susceptio, que a gratia sumpsit exordium, habere te debuit de prosecutionis de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ qͥd̃ qͦs delicatior or̾igo nõ patit᷑ seuict̃e tante diuci᷑ fr̃e supplicũ uita
gͣiorem morte reputant. ꝯ clusi tenebris cũ memore dũ ꝯͣ uitẽ imẜie cedũt
ergunt᷑ imẜablẽ mortis suffguim ini uocare.cẽdentes uite sit cesi ¶Omanis
dissolutio pat̾e q̃ ĩp̃os qͥ st̃ caro de carne ⁊ os de ossib lombardoꝵ sic artrise¬
cis disiugit ĩuitis ut ꝯpat̾otas ⁊̃ affectõĩs ꝯpagnie cõis patͥa nõ agnoscat
Si gͦ ad ħ erciẽ mentis durgitis. si sollicite medicatõe pensatis afscñ q̃

Expanded text:
rum quidam, quos delicatior origo non patitur sevitie tante diutius ferre supplicium, vitam graviorem morte reputant conclusi tenebris cum merore, dum contra vite misere tedium coguntur miserabile mortis suffragium invocare tedentes vite sic cesi. O inanis dissolutio patrie, que ipsos, qui sunt caro de carne et os de ossibus Lombardorum, sic ab intrinsecis disiungit iniuriis, ut compatriotas in affectionis compagine communis patria non agnoscat. Si ergo ad hec aciem mentis
Abbreviated transcription (Latin):
dtpote qñ mẽs ꝙͣ lingue possit officiũ explicare sic̾ ⁊ in matre
ꝯtigit ꝙ cũ desidaitũ dñi filiũ reciꝑe menut occurres in ãplexufili¬
asis dulcedinis latos q signus expandẽs ⁊ oscula mat̾na defigẽs cũ
nõ possit in nc̃ce salutis in lacmas erũꝑe gꝑgiti pietatis.¬
d unu̾sicatẽ tñ om̃ In troductoriũ qddam ad salutatões ordinandas
A

Expanded text:
are, sicut et in matre contingit, que cum desideratum diu filium recipere meruit, occurrens in amplexus filialis dulcedinis, latosque sinus expandens et oscula materna defigens, cum non possit in vocem salutis, in lacrimas erumpere cogitur pietatis. 9. INTRODUCTORIUM QUODDAM AD SALUTATIONES ORDINANDAS. A
Abbreviated transcription (Latin):
manau̾at ꝓduit ⁊ leuanz. idez qui dolorem intulerat ad hibint ⁊ me¬
dola er̃m ip̃i eccͦ urgentiũ iauͭ ͦ ł turmis obsesse uno solo u̾boꝵ ⁊euo¬
catorio talit op̃e. Sãm̃ cũ iã tot dieb curie nos cura pastoralis nõ sit
curialiũ offensa subtraxit. Expedit tũ ad modo do redicu cogitare fe¬
stino. nͨ ꝯgruit sic de hiꝰ cura curare ꝙ cuideani curas int̾umntt̾e cu¬
riales. ꝗn te uera ab illa sp̃ali cessetis du hus potiorib ꝑͥlr̾ nuue

Expanded text:
manaverat, prodiit et levamen; idemque, qui dolorem intulerat, adhibuit et medelam, quoniam ipsi ecclesie urgentium mandatorum turmis obsesse uno solo illorum revocatorio tulit opem. Sane cum iam tot diebus a curia vos cura pastoralis non sine curialium offensa subtraxerit, expedit certe amodo de reditu cogitare festino, nec congruit sic de huiusmodi cura curare, quod videamini curas intermittere curiales, quin re vera ab illa speciali cessetis, dum hiis potioribus pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpt̾ qͦudan frũ nr̃oꝵ absencĩa fr̾ hoc delibare finalit̾ no pessen us
focimꝰ ad te defe̾ndas fr lit̾a̾s qͣles tẽ uidiꝰ faciendas ẜ dcũs in¬
Sicit em̃ nos t̾ p̾ceptõnem dedisse q̃ nõ or̃at ꝑceptio ẜ destructio aꝑ¬
pellanda inpote tẽdens ꝓ ut idẽ subintulit ad ꝑsone tue ꝓdictõẽ
⁊ rerin ⁊ adiecit ut qũ qd̾ uolebanꝰ a te noĩatos reciꝑe ullos ad̾

Expanded text:
re finaliter non possemus, fecimus ad te deferendas fieri litteras, quales tunc vidimus faciendas. Sed dictus iuDixit enim nos tibi protectionem dedisse, que non erat protectio, sed destructio appellanda, utpote tendens, prout idem subintulit, ad persone tue perditionem et regni, et adiecit, ut, quandoquidem nolebamus a te nominatos recipere, nullos ad
Abbreviated transcription (Latin):
est Beigna uerboꝵ oloꝙ̃cia quadam attẽtõnem alliciẽs animos ali¬
dicor. ⁊ dignitutẽ seu qͣlitatẽ ꝑsonaꝵ tã in clero ꝙͣ exͣ clerum sollicite ob¬
ẜuans. ⁊ diligent̾ actendens benigna u̾boꝵ eloꝙ̃tia. Ideo dicit᷑ qr ꝯ aliꝙ¬
alicui fuadeᷤ uł dissuade̾ intendimiꝰ. cũ beniuolentia q̃ hũilitatẽ importat᷑
siue q̃dam adulatõis applausu tationẽ inducendo. q̃ foueat ꝑtẽ nray red¬
de debonimobis nõs auditoꝵ boimolos ⁊ attentos dignitatẽ ꝑsonari ⁊
qͣlieatẽ circa exordũt diciuyꝰ actendendum qͥa sifit digna ꝑsona .i. ĩ digns
diocritꝭ mnt eos ẜuet᷑. ⁊ om̃iuu ordo sue qͣlitas accẽdenda ẽ i qm̃t alit̾ di¬
scolis ⁊ alitur loꝙ. dim est lectione multimoda sc̃itatis. alit̾ olatis animis
dubitus oxordiri. ac sc̾be̾ q̃ cũq in m̃tis armario concepisti narratõem
babilis ⁊ aꝑta ut̃ si de trorna runa lo qui uoluns nõ a boiu genino mitum

Expanded text:
gna verborum eloquentia, quadam attentione alliciens animos auditorum et dignitatem seu qualitatem personarum tam in clero quam extra clerum sollicite observans ac diligenter attendens. "Benigna verborum eloquentia" ideo dicitur, quiuadere intendimus, cum benevolentia, que humilitatem importat, non sine quodam adulationis applausu rationem inducendo, que foveat partem nostram, reddere debemus nobis animos auditorum benevolos et attentos. "Dignitatem personarum et qualitatem" circa exordium dicimus attendendam, quia, si sit digna persona, i. e. in dignitatis diocriter inter eos servetur; et omnium ordo sive qualitas attendenda est, quoniam aliter discolis et aliter loquendum est lectione multimoda satiatis, aliter elatis animis dubites exordiri ac scribere, quecumque in mentis armario concepisti, narrationem babilis et aperta, ut si de Troiana ruina loqui volumus, non ab ovo gemmino initium
Abbreviated transcription (Latin):
bri nõ het Is enͥgit q̃o esru uba mittentis affem̃ signtia in saluta¬
cõnecesent᷑ cũ sẽptĩt sit luciꝰ entellinã quarto tiltio mitit sabutem
⁊ oiudius hant tua penelope leuto t̾ mittit ulixe. ad qd plenarie
rndemꝰ. Antiqͥs suo more fecisse s mõderni ꝙ̃to inniores tãto sub¬
tisuis intuentes ꝑ ĩdemptitatẽ q̃ mat̾ societatis ẽ lipidius ꝯtẽplan¬

Expanded text:
in salutatione celentur, cum scriptum sit: "Lucius Catilina Quinto Catulo mittit salutem", et Ovidius: "Hanc tua Penelope lento tibi mittit Ulixes" ? Ad quod plenarie respondemus: antiquos suo more fecisse, sed moderni quanto iuniores, tanto subtilius intuentes per identitatem, que mater satietatis e
Abbreviated transcription (Latin):
uõis detcłor ꝑuidus anidus ꝑ tuoꝵ muasor regni sticł metas aggressus utse ãna¬
siõis in mꝰ extendens montẽ casnũ obsederit ⁊ insultib młtis impetut exc̾ces
sui tobui e x cͥcitꝰ ad spoñ excimiũ captõis ẜ. in hac eccͤ sollicindo nõ defuit
q ꝑ duos card̾ cũ multis mmilitib et expensis nõ modicis efficat̃ẽ manũ auxib
porrexit obsessis. nr̃es m̃uiasoris debilitans ⁊ conatꝰ obsidentis elideris. Ct̃que
obsidionis exit nsultantis nõ ⁊ñdo̾t affcũi ⁊ ꝓ rognt̃a spe defenfioñb ad ali¬
bi de ꝑͣ regͣ desidiꝰ sii fines atẽred̾t ad reg̾ fastigiũ siie faciltatis ob¬

Expanded text:
nominis detractor perfidus avidusque tuorum invasor, regni Sicilie metas aggressus ultraque manus invasionis extendens, Montem Casinum obsedit et insultibus multis impetiit, exercens sui robur exercitus ad speratum exterminium captionis. Sed in hoc ecclesie sollicitudo non defuit, que per duos cardinales cum multis militibus et expensis non modicis efficacem manum auxilii porrexit obsessis, vires invasoris debilitans et conatus obsidentis elidens. Cumque obsidionis exitus insultantis non responderet affectui, et prorogata spe defensionis ad alibi
Abbreviated transcription (Latin):
tatõne sumit pͥncipiũ digne de ip̃a pͥmordiulr ast indendum. hic¬
ten. ĩ inicos aut excõidatos s cũ mtentut noĩa descbunt᷑.aut ꝓꝓponũt noĩa sipli¬
tõe nõia descͥbunt: illud qd̾ ꝗddicit᷑. nͥ salutatõ pon̾e̾tur ĩdigͣuatõis aut su¬
cisionis locũ optinet potiꝰ ꝙͣ salutis. Item de salutatione ⁊ plenil B
teniꝰ beniuosentiã  incẽ salutatõis accipit᷑ qdcũq bonũ alie̾ affectãt¬

Expanded text:
. Dictamus inimicos aut excommunicatos, sed cum mittentium nomina describuntur, aut apponuntur nomina simplid adicitur, ubi salutatio poneretur, indignationis aut suasionis locum obtinet potius quam salutis. 6. ITEM DE SALUTATIONE ET PLENIUS.temus benevolentiam, quia vice salutationis accipit
Abbreviated transcription (Latin):
siña cautela ꝓuiͦ. ẽ ne qͥd aut du¬
rius aut remissiꝰ ꝯftituat᷑ ut pe¬
secͤͣitatis aut clem̃cie głia affec¬
canda est. S ꝓpenso iudicio ꝓut
leuiorib causis ꝓcliniores iudi¬

Expanded text:
i, ne quid aut durius aut remissius constituatur, qseueritatis aut clementiae gloria affectanda est, sed perpenso iudicio, proleuioribus causis pronior
Abbreviated transcription (Latin):
denominatã hocabeant tene¬
ant. atque possedeant. uel
quicquid ex indefacereuolu¬
mã habeant potestatem
ad faciendum & siqus.¬

Expanded text:
ente hoc habeant, teneant atque possedeant, vel quicquid exinde facere volubus habeant potestatem ad faciendum. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
amma alia in potenciis ut u
nexu utriusq illa nat᷑al am¬
citia qua aĩa corpori nõ corp¬
is uincłĩs alligata tenet᷑. Mu¬
sica instr̃ał alia in pulsu ut m
tympanis et cordis. alia mil
tu ut in tibiis et organis all
planimetriã. altimetrid
Cosinimetriã. Planime¬
tria longũ et latũ metit᷑ et ex¬
terdit᷑ ante et retro. dextrorsũ
et siniscrorsũ. Altimetria meti¬
t᷑ altũ et ꝓfundũ. extenditur
sursum et deorsũ. Cosmime¬
nõ solũ ordine est porbie¬
ma. s et loco sublinnor et extel¬
sior dignitate. qr cũ cet̾e̾ tres
quotã modo inferius u̾sentur.
hec sola celestiũ et suꝑnoꝵ di¬
spositonẽ inuestigandã ac ł¬
ctandã suscepit. ¶Astrono¬
mia dĩdit᷑ in duas spẽs ĩ spe¬
ricam et Guomonicã. Speri
astronomiã et astrologiam
ħ int̾esse uitet᷑. ꝙ astrõnomia
delege astroꝵ et com̾sione ce¬
lrdisẜit. regiones circulos ortꝰ
occasus syderũ cur unũqdq ita

Expanded text:
anima, alia in potentiis, ut sanima, alia in potentiis, ut snexu utriusque est illa naturalis amicitia, qua anima corpori non corporeis vinculis alligata tenetur. Musica instrumentalis alia in pulsu, ut in tympanis et chordis; alia in flatu, ut in tibiis et organis; alia planimetriam, altimetriam, cosmimetriam, Planimetria longum et latum metitur, et extenditur antorsum et retrorsum, dextrorsum et sinistrorsum. Altimetria metitur altum et profundum, et extenditur sursum et deorsum. Cosmimenon solum est ordine postrema, sed et loco sublimior, et excelsior dignitate, quia cum caeterae tres quodammodo inferius versentur, haec sola coelestium et supernorum dispositionem investigandam, ac tractandam suscepit. Astronomia dividitur in duas species, in sphaericam et gnomonicam. Sphaericastronomiam et astrologiam hoc interesse videtur quod astronomia de lege astrorum, et conversione coeli disserit, regiones, circulos, ortus, occasus siderum, et cur unumquodque ita
Abbreviated transcription (Latin):
culariũ lr̃aꝵ int̾ discipli¬
uas mathematice Idõ pri¬
ma eẽ uoluerũt. qr ip̃a ut sit
ulła alia indicet disciplina.
Musica autẽ et Geometria et
Astrononia que sequnt᷑ ut sit
atq ut subsistant istius indi¬
gent auxilio. ¶Prima ergo ẽ
arismetica. qr in ꝓporcione spa¬
cio et motu nũs inuenit᷑. s ño
spaciũ aũt mosꝰ messe t̾nitur.
Uñ arismetita est una de qͣtuor
et akaꝵ triũ instrumẽtũ esse
ꝓbatur. ¶Musica alia mũ¬
tana. aliei hũana. alia instr̃ał
lia in planetis alia in tpr̃ib
In elemẽtis alia ñ pondere. aba
in mĩo. alia in nẽsura. In pla¬
netis alia in situ alia in motu
a in annis. alia in mutatõne¬
tũpni. et hyemis. alici ĩ m̃esi
b incremẽtis decremẽtis q
lunarib. alia in diebdicissi
ca hũana alia in corpore alia
n aĩa. alia connexu utriusq
In corpore alia in negociatõib
alia in hũorib. alia in opacõi¬
br. ¶Pima conuenit omib
t̾cia rõnabilib. Musica in

Expanded text:
rum inter disciplinas mathematicae ideo primam esse voluerunt, quia ipsa ut sit nulla alia indiget disciplina. Musica autem, et geometria, et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant, istius indigent auxilio. Prima ergo est arithmetica, quia in proportione, spatio et motu numerus invenitur, sed non spatium, aut motus inesse cernitur. Unde arithmetica et una de quatuor, et aliarum trium instrumentum esseum Musica alia mundana, alia humana, alia instrumentalis. lia in planetis, alia in temporibus. In elementis, alia in pondere, alia in numero, alia in mensura. In planea in annis, ut in mutationetumni, et hiemis; alia in mensibus, ut in incrementis, decrementisque lunaribus; alia in diebus, ut ica humana alia in corpore, alia in anima, alia in connexu utriusque. In corpore alia in vegetationibia in operationibus. Prima convenit omnibus tertia rationabilibus. Musica in
Abbreviated transcription (Latin):
tur fata querunt᷑. Augurinm
dictũ est ab auib hec aliqñ ꝑti¬
nb constat. Maleficia fuĩt
ꝑ incantatõnes. Sortilegia fi
unt ꝑsortes. Prẽstigia ꝑ fanta¬
sticas illusiones. Magicã R ex
ga tempora temetricus ampli¬
auit. ydromanciam ꝑse feru¬
tur inuenisse. Auguria stygis
porestigia Merturius. Aruspi¬

Expanded text:
tur, facta quaeruntur. Augurium tur, facta quaeruntur. Augurium dictum est ab avibus, hoc aliquando pertinibus constat, maleficia fiunt per incantationes; sortilegia, per sortes; praestigia, per phantasticas illusiones. Magicam Zoroaga tempora Democritus ampliavit. Hydromantiam Persae feruntur invenisse. Auguria Phriges; Praestigia Mercutius. Aruspi
Abbreviated transcription (Latin):
qui de lidia quontã egressi sũt¬
in etropiam conceterut et isti in¬
t cet̾a supstitionũ suaꝵ genera
ludos instituerũt. uñ romani ma¬
cerunt. Abraham inuenit lrãs
orum. Moyses hebreoꝵ. Carmẽ¬
tis latinoꝵ. Alcuicii quid̃ fa¬
oulas dicitur iuuenisse. Pme
dam dicit᷑ excogitasse. Demo¬
stenes Dr̃ rethoricam inuenisse.
Agyca sub phĩa nõ conci¬
uetur. S est foris falsaꝓ
fessione de uero menciens
et uerascit̾ ledens. hoĩes seducit
a religione diuina. culturam de¬
monũ sucrtet. et ad om̃e nephaᷤ
suos sequates impellit. Hec qͥn¬
qr gencra maleficiorum cõtinet.
Manchematicen. mathematitã.
maleficia. Sortilegia. Prestigia.
Mãthematicen int̾pretat᷑ diui¬
nacio. hec quinq sp̃es hẽt. Nigro¬
manciã. Gcomanciã. ydroman¬
ciam. acrimantiam. Piroman¬
ciam. Prima fit in mortuis.
Scd̾a in terra. Tertia in aqua.
Quarta in aere. Quinta fit¬
in igne. Mathemctica int̾pre
piam. Aruspiciar dicit᷑ ab inspe¬

Expanded text:
qui de Lydia quondam egressi in Etruria consederunt, et ibi inter caetera superstitionum suarum genera ludos instituerunt. Unde Romani accerunt. Abraham invenit litterorum, Moyses Hebraeorum, Carmentis Latinorum. Alcmon quidam fabulas dicitur invenisse. Parmdam excogitasse, Demosthenes rhetoricam invenisse.agica sub philosophia non continetur, sed est foris, falsa professione de vero mentiens, et veraciter laedens, homines seducit a religione divina, culturam daemonum suadet, et ad omne nefas suos sequaces impellit. Haec quinque genera maleficiorum continet, manticem, mathematicam, maleficia, sortilegia, praestigia. Mantice interpretatur divinatio. Haec quinque species habet, necromantiam, geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. Prima fit in mortuis, secunda in terra, tertia in aqua, quarta in aere, quinta in igne. Mathematica in multipicam. Haruspicina dicitur ab inspe
Abbreviated transcription (Latin):
sicam. ethicam. legycam. Scĩ¬
end̃ quoq est ꝙ mechanica scdm
rõnem sui sub phĩa continet᷑
Ratõ agriculture ꝑtinet ad phi¬
losophiam. ad ministratõ ad ru
gretõs limꝰ fuit. apud lati¬
tpribꝰ Iohannes scotus. de decẽ
dathegoriis. physicam natura
tib inuenit. Arismetitã picta¬
goras ĩuenit Boecius tͣnstulit.
Musice reptorẽ dĩna hystoria
cõmemorat Iebal greciet aliiali¬
as. Geometriã greci ĩuenerunt.
Astrolgiam abraham. Neurrot
autẽ astronomiã. cuiꝰ eẽ nom̃ie
intitulat᷑. E thicam socrate scri¬
psit. Usum lanificii fert᷑ amer¬
ua atheniensib tradidisse. Ni¬
cius primꝰ om̃ium bella moiat.
Dsum nauigii pelagii ĩuenerũt.
Ceres frumentũ dicit᷑ ingnisse.

Expanded text:
ur, physicam, ethicam, logicam. Sciur, physicam, ethicam, logicam. Sciendum quoque est quod mechanica secundum rationem sui sub philosophia continetur, ratio agriculturae pertinet ad philosophum, admiGraecos Linus fuit, apud Latitemporibus Joannes Scotus De decem in Deum categoriis. Physicam naturalem tibus, invenit. Arithmeticam Pythagoras invenit, Boetius transtulit. Musicae repertorem divina historia commemorat Jobal; Graeci, et alii alios. Geometriam Graeci invenerunt; astrologiam, Abraham. Neharot autem astronomiam, cujus etiam nomine inscribitur. Ethicam Socrates docuit. Usum lanificii fertur Minerva Atheniensibus tradidisse. Ninus primus omnium bella movit. Usum navigii Pelasgi invenerunt. Ceres frumentum dicitur invenisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dos deorum cantabant.
rendi. Gramatica diui¬
it orationẽ. Ratio disẜendi
diuidit᷑ in ꝓbabilem. ncͣciam.
et sophisticam. Probabilis di¬
iuditur in Dyaletitã. et rethori¬
ricam. Necessaria ꝑtinet ad
philoso phos. Sophistica ad
sophictas Gramatica ẽ
scĩa recte loꝙ̃ ¶di. Dyaletica¬
est disputatio acuta uerũ a
falso distinguens. Nectorica
est ordõ ẜuandus. Irima
om̃inum comꝑanda est elo¬
gyca. deuide ꝑ ethycam purifĩ¬
candus oculus mentis et sic
ad recthoricam tnͣseuid̃. Egi¬
ptus est mat̾ arcium. de egy¬
pto uenerunt in greciã. de gre¬
tia in ytaliam. Sola phisica
tractas de reb cet̾e om̃es de
intellectib rerum. Sola logy.a
cractat de reb scd̃m p̾dicamẽ¬
talem institutõne. Mathema¬
cica scd̃m lineamentalẽ dimẽ¬
sionem. Ideo logyca aliqũ pu¬
ra intelligentia utit᷑. Mathe¬
matita inqm sine ymagina¬
tõne est. Sciendũ est aũtẽ ꝙ
theorite. Ethica quoq eqipol

Expanded text:
laudes deorum cantabant. laudes deorum cantabant. rendi. Grammatica diviet orationem. Ratio disserendi dividitur in probabilem, necessariam et sophisticam. Probabilis dividitur in dialecticam et rhetoricam. Necessaria pertinet ad philosophos, sophistica ad sophistas. Grammatica est scientia recte loquendi. Dialectica disputatio acuta, verum a falso distinguens. Rhetorica est ordo servandus. Prima omnium comparanda est elogica, deinde per ethicam purificandus oculus mentis, et sic ad rhetoricam transeundum. Aegyptus mater est artium, de Aegypto venerunt in Graeciam, de Graecia in Italiam. Sola physica tractat de rebus, caeterae omnes de intellectibus rerum, sed logica tractat de rebus secundum praedicamentalem constitutionem. Mathematica secundum lineamentalem dimensionem, et ideo logica aliquando pura intelligentia utitur. Mathematica nunquam sine imaginatione est. Sciendum est autem quotheoricae. Ethica quoque aequip
Abbreviated transcription (Latin):
retib. pedicis. laq̃is. p̾cipiciis.
arcu. i aculis. cuspide. indamine
parinaꝵ odore. canib. ancips¬
trib. Ancupiũ fit lagueis
peditis. retib. arcu. insco. La¬
mo. Piscatura fit sagena. re¬
tib. gurgustiis. hamis. Iacu¬
lis. ad uenatõnem ꝑtinet oĩs
in dustria pistoꝵ. Carmficum
siones et opationes.
Occasionẽs sunt sex.
¶aer circũtans nos. cibus. et
potus. sompnus et uigilie.
motus et quies. Inancõ et
repletio. et accitencia aĩe.
Operatõnes sunt intꝰ et fors
Intus ut ea que intromittut¬
tandas st̾mitatõnis et nom¬
tatõnis purgatõnes. Foris
ut emplastr̃a. incisio. Usti
theatris. alii in garbi¬
lis. alii in ginasiis. ali. in a¬
renis . aliĩ in amphiteatus
alii in cõminis alii in pla¬
nis. In theatus gesta recita¬
bautur. In garbulis ducel
choreas. Iñ gignasiis lucta¬
lent᷑. In arems pugiles ꝯtt¬
bant᷑ In amphiteatris certa¬
bant. dursu pedũ. equo curull
In conuiis inusicis instu¬
mẽtis licebant. In phanis

Expanded text:
retibus, pedicis, laqueis, praecipitiis, arcu, jaculis, cuspide, indagine pennarum, odore, canibus, accipitribus. Aucupium fit laqueis, pedicis, retibus, arcu, visco, hamo. Piscatura fit sagenis, retibus, gurgustiis, hamis, nassis, jaculis. Ad venationem pertinet omnis industria pistorum, laniorum, siones et operationes. Occasiones sunt sex: aer circumdans nos, cibus et potus, somnus et vigiliae, motus et quies, inanitio et repletio et accidentia animae. Operationes fiunt intus et foris. Intus ut ea, quae intromittucitandas sternutationes, vomitiones, purgationes. Foris, ut amplastra, incisio, ustiotheatris, alii in gabulis, alii in gymnasiis, alii in arenis, alii in amphicircis, alii in conviviis, alii in fanis. In theatris gesta recitabantur. In gabulis choreas ducebant. In gymnasiis luctabantur. In arenis pugiles exercebantur. In amphicircis certabant cursu pedum, equorum, curruum. In conviviis musicis instrumentis ludebant. In fanis
Abbreviated transcription (Latin):
Ractica dĩdit᷑ in solita¬
rã. priuatã et publicã.
Alit̾ pͣctita diuidit᷑ in
Ethycam. yconomitã. et po¬
liticam. Alit̾ pͣctica dĩdit᷑ in
moralem dispensatinã et ci¬
uilem. Eadem est solitaria
ethẏca moralis. Eatẽ est pri¬
uata yconomita. dispẽsatnia:¬
Eadẽ est publica politica et ci¬
uilis. Prima mores instriit
scdã familiã disponit. Tercia
urbes regit. Porima ꝑtinet
ad singulos. Scda ad presfer¬
milias. Tertia ad rectores ur¬
bium. Ethica est q̃ sui curam
gerens cunctis sese cxigit exor¬
in uita amitteris quo nõ gau¬
deat. nichil faciẽs penitendũ.
ychonomica est que familiaris of¬
ficii curã mediocri cõponẽs dispo¬
sitõne distribuit. Publita que
rei publice curã suscipiens cim¬
ctoꝵ saluari sue peudencie soler¬
cia iusticie libra et fortitudĩs
nificiũ. armaturã. naui¬
gatõnẽ . agriculturã. ue¬
nationẽ medicinã. theatritã.
ad hnͣc om̃ium reꝵ fabrica cõ¬

Expanded text:
actica divitur in solitarium, privatam, et publicam. Aliter practica dividitur in ethicam, oeconomicam, et politicam. Aliter, practica dividitur in moralem, dispensativam, et civilem. Eadem est solitaria, ethica, moralis; eadem est privata, oeconomica, dispensativaeadem est publica, politica, civilis. Prima mores instituit, secunda familiam disponit, tertia urbes regit. Prima pertinet ad singulos, secunda ad patres familias, tertia ad rectores urbium. Ethica est quae sui curam gerens cunctis sese erigit, exorin vita admittens, quo non gaudeat, nihil faciens poenitendum. Oeconomica est, quae familiaris officii curam mediocri componens dispositione distribuit. Publica est, quae reipublicae curam suscipiens, cunctorum saluti suae prudentiae solertia, et justitiae libra, et fortitudinis nificium, armaturam, navigationem, agriculturam, venationem, medicinam, theatricam. Ad hanc omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
heorica dĩditur in theolo¬
giã. phisitam. Mathe¬
maticam. Alit̾ theorita
namq est theologia int̾sscti bił¬
mathe mãtita intlłigibił doctͥ¬
nalis. Theologia t̾ractat de
ĩnsibilib ĩinsibiliũ eeñciis. Phi¬
sica tractat de ĩuisibilib insibi¬
lũ causis. Mathematita tractat
de uisibli̾b uisibiliũ formis.
Theolegia est qñ aut ĩeffabilẽ
dei naturã aut spñales creatu¬
ras ex aliqͣ ꝑte ꝓfuidissima
qͣlitate disẜicõ. Phisica est q̃
cãs reꝵ ex suis effectib et effe¬
ctus ex cansis dep̾hendit .uͥ.uͦ.
Tremor in t̾ris cur maria alta
tumescunt. Herbas ac uires. a
nimos iras q ferarũ. Omege¬
lium q. Mathematica est que
abstractam consit̾at qnͣtitatẽ.
Abstracta autẽ qnͣtitas nich ali

Expanded text:
heorica dividitur in theologiam, physicam et mathematicam. Aliter theorica namque est theologia, intellectibmathematica, intelligibilis, doctrinalis. Theologia tractat de invisibilibus invisibilium essentiis. Physica tractat de invisibilibus visibilium causis. Mathematica tractat de visibilibus visibilium formis. Theologia est, quando aut ineffabilem Dei naturam, aut spirituales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. Physica est, quae causas rerum ex suis effectibus, et effectus ex causis deprehendit. Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescunt. Herbarum ac lapidum vires, irasque ferarum. Omne geliumque. Mathematica est, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta autem quantitas nihi
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtarẽ dĩonẽ aĩe imp̾ssa. Sĩs¬
młtitudo dicit᷑ ut grex et popłs.
Alia contimia q̃ magnitud ap¬
pellat᷑ ut arbor lapis. Rursum
młcitudo alia disc̾ta ꝑ se. ut duo
tria qͣtuor. Alia discreta ad aliꝙͥ
ut sexquartũ. sexquit̾tiũ Magni¬
tudo alia ĩmobił ut sꝑa t̾re. alia
mobił ut spera firmam̃ti. Multi¬
tudo discreta ꝑ se mat̾ia eĩt aris¬
metice. Multitudo discreta ad
aliquid mat̾ia est musice. Ma
chematice. Arismetica. mu¬
sica. Geonetria. Ast̾noniia.
Arismetica tractat de nũo. Musica
Astronomia de motu. Elem̃tũ
arismetice est unitas. Elemẽtũ
musice unisonũ. Elemẽtũ geo¬
metric punctũ. Elem̃tũ astro¬
nomie est instans. Arismetica
est nũoꝵ scĩa. Musita est plu
riũ dissimiliũ in unã redactoꝵ
concordiã. Geometria est ma
scuiptõ contẽplatiua ꝑ quam
solent. Astronomia est discipli¬
na magnitu dinis mobił mue¬
stigans̃ spacia motus et reditꝰ
celestiũ corpoꝵ c̾tis tprib.¬

Expanded text:
mentarem dimensionem anime impressa. Qumultitudo dicitur, ut grex, populus: alia continua que magnitudo appellatur, ut arbor, lapis. Rursus multitudo alia discreta per se, ut duo, tria, quatuor. Alia discreta ad aliud, ut sesquialterum, sesquitertium. Magnitudo vero alia immobilis, ut sphera terre. Alia mobilis, ut sphera firmamenti. Multitudo discreta per se inest arithmetice: multitudo discreta ad aliud, materia est musice. Magies mathematice. Arithmetica sica, geometria, astronomia. Arithmetica tractat de numero, musicastronomia de astrorum motu. Elementum arithmeticae est unitas. Elementum musicae est unisonum. Elementum geometriae est punctum. Elementum astronomiae est instans. Arithmetica est numerorum scientia. Musica est plurium sonorum dissimilium in unum redactorum concordia. Geometria est disscriptio contemplativa, per quam solent. Astronomia est disciplina magnitudinis mobilis, et investigans spatia, motus, et reditus coelestium corporum certis temporib
Abbreviated transcription (Latin):
mes ħ sigͣt ꝙ dĩna sãpĩa nichil
niinꝰ continet. S semł ⁊ simł oĩa
intuet᷑ p̾terita pñtia et futura.
uiuax mẽs qr qd̃ semel in dĩna
fuit iõne uła unqmͣ obliuione
rerum hũcinaꝵ atq dĩnarum

Expanded text:
ia nihil minus continet, sed semel et simul omnia intuetur praeterita, praesentia et futura. Vivax mens, quia quod semel in divina fuerit ratione. nulla unquam oblivione rerum humanarum atque divinarum
Abbreviated transcription (Latin):
tib ĩuemũt᷑ grata cõmoda et¬
ncͣcia. et quecũq sub p̾dictis
methanice ad hnͣc ꝑtinet
oĩs oꝑa nectendi. retorꝙ̃¬
.di. consuendi. qui duro fit in¬
strumento colo. fuso. acu. pectine.
calamisto. girgillo. alabro. fi¬
bula. in t̾cĩa lm̃i. laue. canapi¬
et suberis. om̃is usus flectoꝵ.
filtroꝵ. sagoꝵ. sagnatũ. ma¬
rmatura duas hẽt spẽs
dchitetoritã et fabrilem.¬
Architectorica dĩdit᷑ ince¬
nentariã que ad lathomos ⁊
tementarios. Et in carpẽtari¬
am que ad carpentaries et tyr¬
narios ꝑtinet. Fabrilis dt̃oit᷑
in malleatoriã et exclusoriam
ad armaturã ꝑtinet om̃is in¬
dustria carpentarioꝵ. tymiari¬
oꝵ. cemẽtarioꝵ. lathomoꝵ. et
faibroꝵ. quicomdfit instru¬
menco seturi. ascia. dolabra
trulla. ppendiculo. martello. scar¬
pello. artauo. incute. in mat̾ia

Expanded text:
tibus inveniuntur grata, commoda, necessaria, et quaecunque sub praedictis mechanicae. Ad hanc pertinet omnis opera nendi, retorquendi, consuendi, quidquid fit instrumento, colo, fuso, acu, pectine, calamistro, girgillo, allibro, subula; in materia lini, lanae, canabiet suberis; omnis usus floccorum, filtrorum, sagorum, sagmatum, marmatura duas habet species rchitectonicam et fabrilem.Architectonica dividitur in caementariam, quae ad latomos et caementarios, et in carpentariam, quae ad carpentarios et tignarios pertinet. Fabrilis dividitur in malleatoriam et exclusoriam. Ad armaturam pertinet omnis industria carpentariorum, tignariorum, caementariorum, latomorum, et fabrorum, quidquid fit instrumento, securi, ascia, dolabra, trulla, perpendiculo, malleo, scalpello, arctavo, incude. In materia
Abbreviated transcription (Latin):
net nicchamica: Nouissima anit
om̃iũ ĩuenta est logyca cã cloi¬
tẽ admistrat. Theorica int̾preta¬
t᷑ contemplatiua. pͣctica acti¬
ua. mechanica adult̾ina. logy¬
ia sermocinalis.

Expanded text:
net mechanica. Novissima autem omnium inventa est logica causa eloquentem administrat. Theorica interpretatur contemplativa, practica activa, mechanica adulterina, logica sermocinalis.
Abbreviated transcription (Latin):
N. opt̾ tria reuiedia. Inuẽ¬
ta est om̃is arset oĩsm
Asciplmna. ꝓpt̾ ĩuenientam
¶Sncunq sapĩam. ĩuenta est theori¬
ca. pp̃ ĩueniendã uirtutẽ. Inuẽta
est practica. ꝓpt̾ ĩueniendã ncti¬
tatẽ. Inuẽta est mechanica. The¬
orica ignoranciã expelleus sapi¬
entiã illum̃iat. Practita uiciũ
excludens uirtufe roborat. Sxchi¬
nica penuriã cauẽs uite pñtis
defectũ temꝑat. Theorica ĩ om̃
qd̃ est et nõ est umi scrutari elgͥ
Practica mod̾ uuendi reite et
discipline formã ẜm uirtutũ mlti¬
tutõnẽ disponit. Mechanica rs
defluentes adm̃istrans hũan

Expanded text:
ta tria remedia inventa est omnis ars, et omnis disciplina. Propter inveniendam namque sapientiam, inventa est theorica; propter invemendam virtutem, inventa est practica; propter inveniendam necessitatem, inventa est mechanica. Theorica ignorantiam expellens sapientiam illuminat. Practica vitium excludens virtutem roborat. Mechanica penuriam cavens vitae praesentis defectum temperat. Theorica in omni quod est et non est, verum scrutari eligit. Practica modum vivendi recte et disciplinae formam secundum virtutum institutionem disponit. Mechanica, res defluentes administrans, humano
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ. Saip̃ĩa est comp̾hẽsio
rerũ ꝓut sũt. Uirtus est hĩtꝰ
anini mod̾ nature rõni consẽ¬
taneus. Est aũt hĩtus qlitas
ueniẽs ꝑ applicatõnem sb̃i diffi¬
cile mobilis. sit̃ est dispõ quali¬
tas ueniẽs ꝑ applicatõnẽ subiecti
facile mobilis. subiectũ autẽ
est sine qua mu̾e nou possumꝰ. s
felicius inuemꝰ. Sũt itaq tria re¬

Expanded text:
mitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimuest sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria re
Abbreviated transcription (Latin):
unt aut tria mala pͥnci¬
rancia. Concupiscencia. et In¬
est in nob dm̃a ymago. per
concupiscenciã diuiua sisitudo. P
infirmicatẽ. ĩ mortalitas corpoꝵis
facta est itaq nia hõis tenebre et

Expanded text:
Sunt autem tria mala princirancia, concupiscenda, inest in nobis divina imago. Per concupiscentiam divina similitudo. Per infirmitatem immortalitas corporis. Facta est itaque via hominis teneb
Abbreviated transcription (Latin):
lonũ fuit ĩmortalitas corporis
si psticiss homo in obsequiis cõ¬
ditoris. Ista tria bona fuerũt
um; Deus ĩnisibile bonũ et et̾¬
nũ. In isto fuit homo creatus
In illo bĩficandꝰ. Sccõ fuit homo
condõne supͣ mĩroñ dignitatẽ
de inferiori bono recessmnꝰ. ad su¬
perius bonũ ꝓuenturꝰ. Sñt ita¬

Expanded text:
3 est immortalitas corporis, si perstitisset homo in obsequio conditoris. Ista tria bona fue-/ ruum, deus invisibile bonum et eternum. In isto fuit homo creatus, in illo beatificandus; sub deo fuit homo condicione, supra mundum dignitate; de inferiori bono recessurus, ad superius bonum perventurus. Sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
est infirmitas corporis. corpori
ad uindictã imissa ꝑ sequens
eum ꝑ mortalitatẽ donec in t̾rã
reu̾tat᷑ de qua sumptꝰ est. Solet
dici. ut dicant᷑ tria mala .s. igno¬
rancia. uitiũ. Infirmitas. ꝑ que
sinit corrupta.
Ria sunt remedia pͥncipa
tria remedia tria malã re¬
pellant᷑. tria bona reformentur

Expanded text:
ris: corpori ad vindictam immissa, persequens eum: per mortalitatem, donec in terram revertatur, de qua sumptus est. Solet dici, ut dicantur tria mala sic: ignorancia, vicium, infirmitas, per que sunt corrupta. Tria sunt remedia principaa, ut per tria remedia tria mala repellantur et tria bona reformentur.
Abbreviated transcription (Latin):
hane uia beniguitas lacius se extẽdẽs
nõ solum iusticiã nõ negnuit. nõ so¬
lum uõ distulit qͦn pocius debitum
ħ i młta maiora scissimo ꝯfessori egi¬
dio ꝓ dei ⁊ sua Reu̾e̾ncia debeant᷑. qr
taiũ p̾ces quas ĩflectimꝰ tuũ credimꝰ
ãuiũ ad fauoris hꝰ affluẽtiam exci¬
tasse t̾ ꝓuide ad grarũ ub̾rimas ac¬
tiones assurgimꝰ mõst̾ñ id̃ ⁊ uillã
se̾nitati Rogie deuuo ꝯm̃dantes. ut
te eis exhibeas siue tua ⁊ alioꝵ ñuria
fauorabilẽ ⁊ beniguũ ⁊ id ipm̃ tunc¬

Expanded text:
ua benignitas latius se extendans, non solum justitiam non negavit, non solum non distulit, quin potius debitum haec et multa sanctissimo confessori AEgidio pro Dei et sui reverentia debeantur ; quia preces quas interjecimus tuum credimus animum ad favoris hujus affluentiam excitasse, tibi proinde ad gratiarum uberrimas actiones assurgimus, monasterium idem et villam serenitati regiae denuo commendantes, ut te eis exhibeas, sine tua et aliorum injuria, favorabilem et benignum et id ipsum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ce u̾itans iudaginẽ elaboras¬
si cautelas ecõe nccͣiͣas colli¬
dis ex sc̃ptur̃. dũ tñ sobriꝰ inqͥsi¬
tor existas/ ⁊ actuũ enuttes scã
doctͥne spe detractor̾ colores insi¬
dias us illã obiurgatõem iñcaris
audire. ꝙͣ paulũ tengit festus
ditẽs. te mlte lr̃e faciũt insanire
¶ Sane liblłm nouũ euolu̾e cepi¬
mꝰ ꝙͣ misisti qui l int̾d̃ alias au¬

Expanded text:
eritatis indaginem elaborassi cautelas Ecclesiæ colligis ex scripturis; dum tamen sobrius inquisitor existas, & activum evites scanddoctrinæ specie detractionis colores insidias; vel illam objurgationem merearis audire, qua Paulum tetigit Festus dicens: Te multæ litteræ faciunt insanire . Sanè libellum novum c evolvere cœpimus, quem misisti, qui licet interdum alias au
Abbreviated transcription (Latin):
cedũt qnͣtũ plus ualeant
no scrpsisti. et idcirco que ꝑsone
querende sint ad eorũ dẽ regimẽ
ignoramꝰ. Si ergo modicus est
ercessus ꝓuideat eis tua fat̾m¬
tas ꝓut uideris expedire. scias
lector fuit in oroine et mister
et nos it̾um instrue an in fr̃e .P.
de cormliaco fac̾e̾ debetimꝰ ad alba¬
cias de quib nob̃ scripsisti legẽ¬

Expanded text:
 plus valeant non scripsisti, & idcirco, quæ personæ quærendæ sunt ad earum regimen, ignoramus. Si ergo modicus est excessus, provideat eis tua Fraternitas, prout viderit expedire; sciasqLector fuit in Ordine; & Ministe& Nos interim instrue, quid de Fratre P. de Corneliaco f facere debeamus. Ad Abbatias , de quib
Abbreviated transcription (Latin):
xiine diã manifestpntꝰ atq de
humona dec̾uit cuulis sapiẽ ꝓ
fessores magr̃alem ascendere
tathedram nõ debere. dousc ab
ordine decurionũ suerint Aꝓꝓbati
ingẽbat. quo ⁊̃ mr̃imõĩales cause
ꝑ laycos tractabantꝰ ¶Iorro caũs
Magaloneñ epm̃ a longissimis re¬
tro tpr̃ib dedisse liñas in aliis fa¬
cũltatib ꝯẜuet᷑ forma ẜuata ⁊ si
dare nõ ꝯsueuit in ista qr nͨ ĩ pete¬
batꝰ nec petendi erat octõ ubi nec¬
hoc studenciũ uł docẽciũ nus cxige¬
bat ꝙ in aliis est ẜuatũ. ⁊ in ista
ur᷑ ẜuand̾. sicut ⁊ hodic ẜuaret᷑
Si quis uell lege̾ arismeticã que
nlło forsan iͥ tp̃r lecta fuit. nã qd̃
est remanet nõ p̾sc̾pta in rebus
una eccã in ꝑrochia alt̾iꝰ p̾sc̾pẜit
decimã ꝑ tp̃s legittimũ de frimĩ¬
to ⁊ ordeo eam ꝑcipiens si pda mi¬
liũ semĩẽt᷑ uł fortasse legumẽ ꝙ
ꝑcipiet decimã sicut de aliis cum
aliqͣtemis facultates. ¶ ⁊ can¬

Expanded text:
ina manifestantur atque humana decernit civilis sapientiæ professores magistralem ascendere cathedram non debere, donec ab ordine decurionum fuerint approbatvigebat, quo etiam matrimoniales causæ per laicos tractabantur.Porro casus Magalonensem episcopum a longissimis retro temporibus dedisse licentiam in aliis Facultatibus, consueta forma servata, et si dare non consuevit in ista, quia nec etiam petebatur, nec petendi erat occasio, ubi nec studentium vel discentium numerus exigebat ; quod in aliis est servatum, et in istarvandum, sicut hodie servaretur, si quis vellet legere Arithmeticam, quæ nullo forsitan ibi tempore lecta fuit.Nam quod est, remanent non præscripta, in rebus una ecclesia in parrochia alterius præscripserit decimam per tempus legitimum, de frumento et hordeo eam percipiens, si postea milium seminetur vel fortasse legumen, que de illis percipiet decimam sicut de aliis, cum aliquatenus, Facultates.Sed et can
Abbreviated transcription (Latin):
aptent. Deuotõni ur̃e ꝑ ap. scri.
caritatis inscĩb affluẽtes de¬
ułetis uob̾cũ quid magis uos
deceat quid et nob̃ mag̃ expediat
anbeniuole fres admĩtt̾e certis
lari censurã que petuliari gregi
suo compaciẽs młto forsan tẽ¬
pore sustiñe no pot̾it suoꝵ scan¬
dala pupilloꝵ. Datũ bit̾bii .ii.

Expanded text:
scripta charitatis visceribus affluentes, deliberetis vobiscum, quid magis vobis deceat, quid & magis vobis expediat; an benevolè Fratres admittere certis lari censuram; quæ peculiari gregi suo compatiens multo forsan tempore sustinere non poterit suorum scandala pusillorum. Datum Viterbii ii.