comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea p̃ tedio: confirma me in uerbis
tuis. Aliqui eodices habent dorinitauit.
b litteris dissonant. Sotuit in terp̃tes uł
antiquarius scͥptor hie falli. H⁊ ye g acna¬
tior ũ dormitat: qui dinis animũ in¬
tendit misteriis. Deuiq ipse alibi dieit.
Si dedero soninũ oculis meis: aut palpe¬
bris meis dormitationẽ. S uigilat semꝑ:
& si caro dormit. cor uigilat. Nõ gͦ dormie¬
bat. qui templũ dũo condere cogitabat.
u̾borum celestium ex edificatione. ñ
lapidũ. Uerbum enĩ dĩ repulsoriũ te¬
diorum ẽ: quo sominis anune. sopor
m̃tis excluditur. Ex tristicia enim et
sollicitudine scłarium: Sominis irrepit.
Qui aũt adheret cłõ: eurarũ fugitaus
uoluptatẽ. capit cognitionis et̃nȩ. nul¬
lam illie mitationẽ rerũ sicut scłariũ
ꝑtimescens. Qui faciliorib gͥlaboꝵs ittun¬
tur compendiis: dormitauit accipiunt.
S origenes qui multoꝵ int̾pretationeᷤ

Expanded text:
ma mea prae taedio. confirma me in uerbis ma mea prae taedio. confirma me in uerbis tuis. aliqui codices habent dormitauit, bus litteris dissonant. potuit interpres uel antiquarius scriptor hic falli: ἐνύσταξεν \'tior non dormitat, qui diuinis animum intendit mysteriis — denique ipse alibi dicit: si dedero somnum oculis meis aut palpebris meis dormitationem —, sed uigilat semper et, si caro dormit, cor uigilat. non ergo dormiebat, qui templum condere domino cogitabat uerborum caelestium exaedificatione, non lapidum. uerbum enim dei repulsorium taediorum est, quo somnus animae, sopor mentis excluditur; ex tristitia enim et sollicitudine saecularium somnus inrepit. qui autem adhaeret deo, curarum fugitans uoluptatem capit cognitionis aeternae, nullam illic mutationem rerum, sicut saecularium, pertimescens. Qui facilioribus igitur laborum utuntur conpendiis. dormitauit accipiunt; sed Origenes, qui multorum interpretationes
Abbreviated transcription (Latin):
luematio  decur longa ẽẽ quedam mne
ditatio: ueł quedam m̃tis urtentio. a qͦ
ñ longe ab ẽ. exereitiũ uel animi uel
corporis. Nam ut ille qui exercet m̃bra
sua palestra. dutiꝰ exercet ut roboret:
ita qui exercet muentẽ suam ĩ diuinis scͥp¬
turis uel in consiliis: ductuis exercere
debet. Exiuit in campũ ysaac: grecus
uel exercere. Nebecca ueniebat: typus
Uidens patriareba ista misteria. exiuit
ui campũ diffundens acͥmoniã sue m̃ti:
& de ambulaus in iuinocenttia cordis
siii. Duisis utiq eogitationib exeree¬
hat auimũ: & in mirabilib misteruis
delectabartur. Cuius it unttator euade¬
ret sc̃s ꝓpha doceri iustificationes dĩ. et
uiam iusticiarũ cȩlestiũ eognoscere gestie¬
bat: ut ñ dornuret anima eiꝰ scli huius
somuo: nec iniuidane captus uoluptatis
illecebris. a ꝑsequanda ueritatis uttenti¬
one diffluer&. Qua ratione gͥ doceri
uelit: sub texuit dicens. Stillauit ani¬

Expanded text:
lucinatio uidetur longa quaedam esse lucinatio uidetur longa quaedam esse meditatio uel morosa quaedam mentis intentio: a quo non longe abest exercitium uel animi uel corporis. nam ut ille, qui exercet membra sua palaestra, diutius exercet, ut roboret, ita qui exercet mentem suam in scripturis diuinis uel in consiliis, diutius exercere debet. Exiuit in campum Isaac, Graecus uel exercere. Rebecca ueniebat — typus uidens patriarcha ista mysteria exiuit in campum diffundens acrimoniam suae mentis et deambulans in innocentia cordis sui. diuersis utique cogitationibus exercebat animum et in mirabilibus mysteriis delectabatur. cuius ut imitator euaderet sanctus propheta, doceri iustificationes dei et uiam iustitiarum caelestium cognoscere gestiebat, ut non dormiret anima eius saeculi istius somno nec mundanae captus uanitatis inlecebris a persequenda ueritatis intentione difflueret. Qua ratione igitur doceri uelit, subtexuit dicens: s t i llauit ani
Abbreviated transcription (Latin):
pudieitiae. Ita ordinis ignorantia con¬
turbat negotiorum naturã: formãq
meritorum. Ille aũt qui didicerit pri¬
mo misteria dĩ. deinde ordinẽ miste¬
riorum: exercetur in mirabilib dĩ
posuit. quod dicit latinus adlucina¬
bor: in quo uidetur aliqua sermonis eẽ¬
offensio. scđin uulgarẽ consuetudinẽ: qr¬
lucinati. uel plusquã oportet. loqui aliquid:¬
& suꝑtliũ uideri qd audienti fastidio ẽ.
Et uidet᷑ eẽ p̃ter ordinẽ: eumordo rerum
uideatur afferre fastidium. Ut si causam
uelis enarrare aliquã & ordinẽ serues: au¬
ditor aũt ad rerũ festiunet exitum: suꝑio¬
ra fattidit. S ñ potest plene inttrui: uͥ
qui ordine sui euncła cognouerit. Inde non
solũ factum de p̃benditur: s etiã facti pondus.
& facientis affectus. Ideoq d auid quasi bo¬
nus siu udex atq arbiter. ꝓpe usq ad
fastidiũ uult doceri. & uel suꝑfluo un¬
morari tempore: quã necessariũ ordinẽ

Expanded text:
pudentiae. ita ordinis ignorantia conpudentiae. ita ordinis ignorantia conturbat negotiorum naturam formamque meritorum. ille autem, qui didicerit primo mysteria dei, deinde ordinem mysteriorum, exercetur in mirabilibus dei. posuit, quod dicitLatinushalucinabor. in quo uidetur esse aliqua sermonis offensio secundum uulgarem consuetudinem, qulucinari uel plus quam oportet aliquid loqui et superfluum uideri, quod audienti fastidio est; et uidetur esse praeter ordinem, cum ordo rerum uideatur adferre fastidium, ut si causam uelis enarrare aliquam et ordinem serues, auditor autem ad rerum festinet exitum, superiora fastidit. sed non potest plene instrui nisi qui ordine sui cuncta cognouerit; inde non solum factum deprehenditur, sed etiam facti pondus et facientis affectus. ideoque Dauid quasi bonus sui iudex atque arbiter prope usque ad fastidium uult doceri et uel superfluo inmorari tempore quam necessarium ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iusticias consitet᷑: quẽ putat lat̾e
niehil posse. tiuiã adam se pͥlis aceu¬
sare quã celare uoluisset. S ũ satis ẽ.
ut consiteamur errorẽ: uerum etiam
si corrigi uolumꝰ. a dño postulemus ut
postea errare possunus. A dño gͥ doce¬
ripetit. qr unus ẽ magiter ñr. ut ait
ille quẽ docet homo: s quẽ tu erudie¬
ris dñe. U̾biq memut sui: nec pu¬
tat satis ẽẽ ut doceat eum iuistitica
Uiam iustificationũ tuarũ insinua
mͥ. & exercebor in mirabilib tius.
Hide ordinẽ. sruis ẽ. ut discamus dñi
uistificationes: deuide ut gradus
quosdam iustificationũ & orduẽ uo¬
uerimus: qͥđ prius. qͥd consequens ẽẽ
debeat. Ham scire quid facias. & ordinẽ
nescire faciendi: ñ ẽ ꝑfectȩ cognitiõis.
Osfenclunt plerũq p̃postera. Deniq u¬
stus ẽi qui se in exordio sermonis accu¬
sat. Inuistus aũt: qui quod prius ne¬
gauerat coufitetur. Ille uerecundiȩ
inuenit gram. hic uotam incurrit in¬

Expanded text:
at latere nihil posse. utinam Adam se prius accusare quam celare uoluisset! sed non satis est ut confiteamur errorem, uerum etiam, si corrigi uolumus, a domino postulemus, utpostea errare possimus. a domino igitur doceri petit, quia unus est magister noster, ut ait beatus quem docet homo, sed quem tuerudieris, domine. Ubique meminit sui nec putat satis esse, ut doceat eum iustificatiuiam iustif icationum tuarum insinua mihi, et exercebor in mirabilibus tuis. uide ordinem. prius est ut discamus domini iustificationes, deinde ut gradus quosdam iustificationum et ordinem nouerimus, quid prius, quid consequens esse debeat. nam scire quid facias et ordinem nescire faciendi non est perfectae cognitionis; offendunt plerumque praepostera. denique iustus est, qui se in exordio sermonis accusat, iniustus autem, qui quod prius negauerat confitetur; ille uerecundiae inuenit gratiam, hic notam incurrit in
Abbreviated transcription (Latin):
aũt studeamus: ut dicatur nobis. Iam
ñ dico uos seruos. s amicos: qr quasi ami¬
ei manctatũ dĩ ex uoluntate fecistiᷤ. Qui
aũt meditatur & diligit: & actus suos le¬
uat. ut faciant quȩ placeant deo: is deber
ñ negligere. nec trans currere manda¬
ta cliuina. s exerceri: immorari plu¬
rimum: iustificationes dĩ crebro reuol¬
uens. sollictte mentis affectu.

Expanded text:
autem studeamus, ut dicatur nobis: \'iam autem studeamus, ut dicatur nobis: \'iam non dico uos seruos, sed amicos, quia quasi amici mandatum dei ex uoluntate fecistis. qui autem meditatur et diligit et actus suos leuat, ut faciat quae placeant deo, is debet non neglegere nec transcurrere mandata diuina, sed exerceri in his, immorari plurimum. iustificationes dei crebro reuoluens sollicitae mentis affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
manus meas ad mandata tua quȩ dilexi
nimis. & exexcebar in ustificationib
tius. Puleherrimꝰ hordo iste ut primo
meditemur. & eccum p̃ceptoꝵ quȩ dili¬
gimus sit nobis assueta meditatio. Medi¬
tatione enĩ mandatoꝵ cȩlestium: oꝑis
boni usus molescit. Nam sicut medita¬
tionis u̾borum finis memoria ẽ. ut quȩ
meditamur u̾ba teneamus: sic meditatio¬
nis p̃ceptorum cȩlestiũ intentio uel finis
oꝑatio ẽ: actusq directus. ad implenda
p̃cepta diuina. Que nisi quis diligat
implere ñ poterit.: nec solum diligat᷑: s
etiã niis diligat. Ideo prius posut᷑ me
ditabar in mandatis tuis quȩ dilexi i¬
mis : & subiecit. & leuaui manus meas
ad inandata tua quȩ dilexi nunis. Post
meditationẽ et enĩ bonum ẽ. leuare ac¬
tus nr̃os ad p̃cepta dĩ: atq it fac̾e̾ eum
caritate. eum gauctio. ut ñ ex necessi¬
tate sit bouũ nr̃m: ñ cum merore atq
mesticia. s uoluntarium: qi seruus inui¬
tus facit  amicus uoluntarius. Hos

Expanded text:
manus meas ad mandata tua, quae dilexi nimis: et exercebar in justificationibus tuis. Pulcherrimus ordo iste, ut primo meditemur, et eorum praeceptorum quae diligimus, sit nobis assueta meditatio. Meditatione enim mandatorum coelestium operis boni usus inolescit. Nam sicut meditationi verborum finis memoria est, ut quae meditamur verba teneamus: sic meditationis praeceptorum coelestium intentio vel finis operatio est, actusque directus ad implenda praecepta divina, quae nisi quis diligat, implere non poterit: nec solum diligat, sed etiam nimis diligat. 36. Ideo prius posuit: Et meditabar in praeceptis tuis, quae dilexi nimis et subiecit: et leuaui manus meas a d praecepta tua quae dilexi nimis. post meditationem etenim bonum est leuare actus nostros ad praecepta dei atque id facere cum caritate, cum gaudio, ut non ex necessitate sit bonum nostrum, non cum maerore atque maestitia, sed uoluntarium, quia seruus inuitus facit, amicus uoluntarius. nos
Abbreviated transcription (Latin):
qui confundebamur. Deniq scͥptum ẽ.
Accedite ad eũ & illununamini: & nultꝰ
ur̃i ñ erubescent. Hoc obpbrium aufer¬
ria nobis nolumus: obꝓbrium scilicet
erueis dñi iħu: quo nr̃a auferuint᷑ ohꝓbria.
Sicut enĩ maledictũ factus ẽ. ut nr̃a
maledicta deleret: homo factus ẽ ut le¬
uaret hominis infirmitates: ita obpbri¬
um factus ẽ ut omniũ auferat obꝓbria.
Non uno tẽpore: ñ semel abstulit obꝓbria:
aufert cotidie. Feecatũ incidimus: non
unũ s multa. Cooꝑti sumus obꝓbrio & casfu¬
sione: uenimꝰ ad baptismũ. deletum est
omne peccatũ : & cũ peccato obꝓbrium.
abstulit obꝓbriũ meũ dñs iħe. obꝓbrio

Expanded text:
qui confundebamur. denique scriptum est: qui confundebamur. denique scriptum est: accedite ad eum et in lumina mini, et uultus uestri non erubescent. hoc obprobrium auferri a nobis nolumus, obprobrium crucis domini Iesu, quo nostra auferuntur obprobria. sicut enim maledictum factus est, ut nostra maledicta deleret, homo factus est, ut leuaret hominis infirmitates, ita obprobrium factus est, ut omnium auferret obprobria. Non uno tempore, non semel abstulit obprobria, aufert cotidie. peccatum incidimus, non unum, sed multa: cooperti sumus obprobrio et confusione. uenimus ad baptismum: dilutum est omne peccatum et cum peccato obprobrium. abstulit obprobrium meum dominus Iesus obprobrio
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut illud auferat: qui solus uouit qd̃
nescire potest etiã ipse qui fecit. Deniq
alibi ipse ꝓpħa dixit. scis obꝓbriũ meum:
quãquã istud obpbriũ fit xp̃i : quod ñ ẽ
uerum obꝓbrum. s glia łi. Crux enim
xp̃i: iudeis scandalũ. grecis stulticia. Illis
gͦ obꝓbriũ. mͥ uirtus ẽ: ꝑ quã adu̾sarium
repello: sclm uinco. Michi sapientia ꝑ
quam insipientiȩ laqueos euado. Hoc
obꝓbriũ thesauris egypti mo ses p̃tulit:
mauis inquit estimaus egypti thesauris.
obꝓbrium xp̃i. Si obꝓbrium tuũ głia ẽ.
dñe iħu: quanta ẽ głia tua: Tuȩ igit᷑
gliȩ participatione quid erunus: euius
sumus obꝑbrio głosi: Borsum meui
posiu in flagella: maxillas ineas in pal¬
mas: os aũt meum ñ aũti a confusione
sputorum. Ecce obꝓbrium tuũ dñe: in qͦ
salus ẽ unu̾sorum: in quo mundi redẽp̃¬
tio: ꝑ qd̾̃ obꝓbrium cepimus ñ erubes¬
cere. qui erubescebamus : ñ confundi

Expanded text:
tur ut illud auferat, qui solus nouit quod tur ut illud auferat, qui solus nouit quod nescire potest etiam ipse qui fecit. denique alibi ipse dixit propheta: scis obprobrium meum, quamquam istud obprobrium Christi sit, quod non est uerumChristi Iudaeis scandalum, Graecis stultitia. Illis ergo obprobrium, mihi uirtus est, per quam aduersarium repello, saeculum uinco, mihi sapientia, per quam insipientiae laqueos euado. hoc obprobrium thesauris Aegypti Moyses praetulit: maius, inquit, aestimans Aegypti thesauris obprobrium Christi. si obprobrium tuum gloria est, domine Iesu, quanta est gloria tua! tuae igitur gloriae participationc quid erimus, cuius sumus obprobrio gloriosi? dorsum meum posui in flagella, maxillas meas in palmas, os autem meum non auerti a confusione sputor u m. ecce obprobrium tuum, domine, in quo salus est uniuersorum, in quo mundi redemptio, per quod obprobrium coepimus non erubescere qui erubescebamus, non confundi
Abbreviated transcription (Latin):
quã docemur quẽ admodũ debeamꝰ orare.
Unus quisq sermo: doctruna ẽ. dep̃canch.
Et qr docuit nos orare: quis sit istius ora¬
tionis effectus ostendit. Sii. Aufer a me¬
obpbrium & contẽptum: qd suspicatꝰ sum.
Sub obseure dictum uidetur. S explana¬
uit apłs. qđ hic uidebatur obscurũ: ubi
sum. Sciebat enĩ se eẽ hominẽ: & sic caue¬
bat ut poterat: ne post suscepta baptis¬
mi sacram̃ta peccar& Ieleoq dilicti con¬
scuis sibi ñ erat: s qr homo erat pecca¬
torem se fatebatur. sciens unũ eẽ iħm lu¬
men uerũ: qui peccatũ ñ fecit nec inuẽ¬
tus ẽ dolus ui ore euis: ipsum solũ iuftifi¬
tamen quasi dm̃ repulsorẽ peccati ẽẽ eupie-¬
bat sui. Uolebat auferri obꝓbriũ quod
suspicatus ẽ: uel qr cogitauerat in corde
& ñ fecerat: & licet peuitentia abolitum:
suspectus tauien erat ne forte adhuc ma¬
neret eius obꝓbrium. Et ideo dm̃ dep̃ca¬

Expanded text:
quam docemur quemadmodum debeamus orare; quam docemur quemadmodum debeamus orare; unusquisque sermo doctrina est deprecandi. et quia docuit nos orare, qui sit istius orationis effectus ostendit. Aufer obprobrium meum quod sus pi catus sum. subobscure dictum uidetur, sed explanauit apostolus quod hic uidebatur obscurum, ubi sum, sciebat enim se esse hominem, etsi cauebat ut poterat, ne post suscepta baptismi sacramenta peccaret, ideoque delicti conscius sibi non erat; sed quia homo erat, peccatorem se fatebatur sciens unum esse Iesum lumen uerum, qui peccatum non fecit nec est inuentus in ore eius dolus, ipsum solum iustifitamen quasi deum repulsorem peccati esse cupiebat sui. uolebat auferri obprobrium quod suspicatus est, uel quia cogitauerat in corde et non fecerat et paenitentia licet abolitum suspectus tamen erat ne forte adhuc maneret eius obprobrium. et ideo deum preca
Abbreviated transcription (Latin):
mor uisti: & basis aurea. plena prudentiȩ
Simulachrũ aũt bonum tamquã effigi¬
es ueritatis sermo scõrum ẽ. WUide tamꝙͣ
basim auream ẽẽ : tumorẽ scõrum. Lege isaiã:
uide quantis subiecerit timorẽ: ut face̾t
nireprehenfibilem & bonum timorem.
Sp̃s inquit sapientiȩ & intellectus: sp̃s
formatur ꝑ sapientiã. instruitur ꝑ uttellec¬
tum: consilio dirigit᷑. uirtitte firmat᷑: cog¬
nitione regitur. pietate decoritur. Tolle
tuori dñi ista. & ẽ. irrationabilis & insipi¬
ens. tunor unus ex illis. Foris pugne. uit us
timores: quib afflictus ẽẽt & paulus: nisi
habuisset dũm consolantẽ. Nec ociosum ẽ in
ꝓuerbiis: tunc intelliges timorem dñi.
Et si quesieris illam ut pecumã: & ut thes¬
auros serutatus fueris ea.: tunc intelligeᷤᷤ
timorẽ dñi & ideo tam quã suꝑ basim bo¬
nam dicit. statue seruo tuo eloquiũ tuũ
in timore tuo. Plena disciplinȩ oratio. ꝑ

Expanded text:
mor iusti et basis aurea plena prudentiae, mor iusti et basis aurea plena prudentiae, simulacrum autem bonum tamquam effigies ueritbasim auream esse sanctorum timorem. Lege Esaiam: vide quantis subjecerit timorem, ut faceret irreprehensibilem et bonum timorem: Spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus formatur per sapientiam, instruitur per intellectum, consilio dirigitur, uirtute firmatur, cognitione regitur, pietate decoratur. tolle timorem domini; ita est inrationabilis et insipiens timor, unus ex illis: foris pugnae, intus timores, quibus adflictus esset et Paulus, nisi habuisset dominum consolantem. Nec otiosum est in Prouerbiis: tunc intelleges timorem dominie t si quaesieris illam ut pecuniam et ut thesauros scrutatus fueris eam, tunc in- telleges timorem domini. et ideo, tamquam super basim bonam, dicit: statue seruo tuo eloquium tuum in timore tuo. plena disciplinae oratio, per
Abbreviated transcription (Latin):
ut ũ sit alienus scientiȩ: sicut basis accep¬
ta statua ñ ẽ aliena gr̃ȩ. Timor gͦ uerbi
ẽ locus: sicut in pace locus euis. Timor
quedã statio u̾bi: u̾bum timoris ẽ disei¬
plina. Plenus enĩ disciplinȩ tior: ñ nu¬
tat ad lapsum. Et q basam u̾bi tunorẽ
diximus: ne quid alienũ a scͥpturis posu¬
isse quis quã putet: accipiat lectum de
clĩ u̾bo in canticis canticorum. Crura eiꝰ
colũpnȩ marmoreȩ. fũdatȩ suꝑ bases au¬
reas: significans colũpnas ẽẽ eccliȩ apłõs:
qui fundati sunt in timore scõrum. Nã
sicut petrus. iacob. & iohannes. & barna¬
bas. colũpnȩ uidebantur eẽ eccliȩ: & qui¬
eumq uicerit hoc scłm fit colũpna des
quã confirmat qͥ dic̃. anq ego confirma¬
ui columpnas euis.: ilos: ita et basis
aurea.timor plenꝰ sat disciplinȩ: qr
mitiũ sapientiȩ ẽ. In timore gͦ sapi¬
entiũ: aplĩca p̃dicatio. tamquã super

Expanded text:
ut non sit alienus scientiae, sicut basis acceput non sit alienus scientiae, sicut basis accepta statua non est aliena gratiae. timor ergo uerbi est locus, sicut in pace locus eius; timor quoddam studium uerbi, uerbum timoris est disciplina; plenus enim disciplinae timor non nutat ad lapsum. Et quia basim uerbi timorem diximus, ne quid alienum scripturis posuisse nos quisquam putet, accipiat lectum de dei uerbo in Canticis canticorum: crura eius columnae marmoreae fundatae super bases aureas, significans columnas esse ecclesiae apostolos, qui fundati sunt in timore sanctorum. nam sicut Petrus, Iacobus et Iohannes et Barnabas columnae esse uidebantur ecclesiae et quicumque uicerit hoc saeculum fit columna dei, quam confirmat qui dicit: ego confirmaui columnas eius, ita et basis aurea timor plenus disciplinae, quia initium sapientiae est. in timore ergo sapientium apostolica praedicatio tamquam super
Abbreviated transcription (Latin):
cationis die libidinũ ignẽ accendi ꝓhi
beat. Et quid de udeis dicam: Sunt
etiã in nobis qui habent timorẽ dĩ. s ñ
sedmn scientiã: statuentes duriora p̃cep¬
ta. quȩ ñ possit humana conditio susti¬
nere. Limor I in eo ẽ qr uidentur
sibi cõsulere apila disciplinȩ: opus ur¬
tutis exigere: d seii s uscientia in eo qr
ñ compatiuuiturͥ nature: nec esti
mant posuibilitatẽ. Non sit gͦ irratio¬
nabilis timor. Et enĩ uera sapientia a ti¬
more di incipit: nec ẽ sapientia sp̃ualis.
siue timore dĩ. Ita timnor sine sapientia
eẽ ñ debet. Basis quedam u̾bi: ẽ timor sc̃.
turtur:: & tunc maiorẽ habet gr̃am
cũ in basi statua fuerit collocata. standiq
tur. hoc ẽ in pectore tunentis dm̃: ne laba¬
tur u̾bum de corde uiri: ne ueniant uolu¬
eres & auferant illud de icuriosi & dissimi¬
lantis affectri. S etiã u̾bo dĩ tunor ipse
aptariad utilitatẽ & constabilir uidet᷑

Expanded text:
cationis die libidinum ignem prohibeat cationis die libidinum ignem prohibeat accendi.- Et quid de his dicam? sunt etiam in nobis qui habent timorem dei. sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta. quae non possit humana condicio sustinere. timor in eo est, quia uidentur sibi consulere disciplinae, opus uirtutis exigere, sed inscientia in eo, quia non conpatiuntur mant possibilitatem. Non sit ergo irrationabilis timor. Etenim vera sapientia a timore Dei incipit, nec est sapientia 1030 spiritalis sine timore Dei; ita timor sine sapientia esse non debet. Basis quaedam verbi est timor sanctus. tuitur et tunc maiorem habet gratiam cum in basi statua fuerit conlocata standique tur, hoc est in pectore timentis deum, ne labatur uerbum de corde uiri, ne ueniant uolucres et auferant illud ae incuriosi et dissimulantis affectu. sed etiam uerbo dei tunor ipse aptari ad utilitatem et constabiliri uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
s frigere nos meritis ꝓhibens. & bonoꝵs
oꝑum ẽẽ ieuinos. Disee nunc quẽadmo¬
dum auertat oculos eiꝰ quẽ misereatur
dũs a uanitate. Ex his enĩ quȩ secun¬
tur. hoe uitelligẽ possumꝰ Subiett enĩ
Sitatue seruo tuo eloquiũ tuũ in timore
tuo. Inttiũ ẽẽ sapientiȩ tunorẽ dñi. dic̃
ꝓph̃a. Quid ẽ aũt uittiũ sapientiȩ. nisi
selõ renuntiare: Quia saꝑe sełaria stul¬
ticia ẽ. Deuiq sapientiã huius mundi
stulticiã eẽ apud dm̃. apls dicit. S et
ipse timor dñi nisi scdm seientiã sit nchil
ꝓdest imio obẽ plurimũ. Si quidem
uidei habent zelum dĩ. s quia ñ habent
sed̃m scientiã ui ipso zelo & timore ma¬
iorem contrahunt diuinitatis offensam.
Quo cireũeidunt infantulos suos. qd̾
sabata cuttodiunt. timorẽ di habent.
S qr ne seiunt legem ẽe spĩtalem. cir¬
cũcidunt corpus ñ cor suũ. Ignem sab¬
bato adolere ñ formidant cũ lex scĩfi¬

Expanded text:
sed frigere nos meritis prohibens et bonorum sed frigere nos meritis prohibens et bonorum operum esse ieiunos. Disce nunc, quemadmodum auertat oculos eius, quem miseratur dominus, a uanitate. ex his enim quae secuntur hoc intellegere possumus; subiec-it enim: statue seruo tuo eloquium tuum in timore initium esse sapientiae timorem domini dicit propheta. quod est autem initium sapientiae nisi saeculo renuntiare, quia sapere saecularia stultitia est? denique sapientiam huius mundi stultitiam esse apud deum apostolus dicit. sed et ipse timor domini, nisi secundum scientiam sit, nihil prodest, immo obest plurimum; siquidem Iudaei habent zelum dei, sed quia non habent secundum scientiam, in ipso zelo et timore maiorem contrahunt diuinitatis offensam. quod circumcidunt infantulos suos, quod sabbatum custodiunt, timorem dei habent; sed quia nesciunt legem spiritalem esse, circumcidunt corpus, non cor suum, ignem sabbato adolere formidant, cum lex sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
in quib ẽ boni odoris hostia. remissio pecca-¬
torum. Sume gͥ has nares o homo: ut a
graue olentib florulenta secernas: & tũc
uiuificabit te dñs. Cum enĩ auerterit qd̾
de ipso petis ut auertat oculos mentis tue
aliqua capitur. aut duritia. aut ifirmita¬
te ñ flectitur. flectat eam uigo u̾bi. & ha¬
benis suis regat: ut uoluntate dĩ ab du¬
catur a uiciis. & uitȩ odorem capiat et̃nȩ.
Non enĩ hic uita ꝑfecta ẽ. s hȩc utta in um¬
bra ẽ. Icleo ut homo xp̃c iħe ex uirgine
nasceretur obumbrauit uirtus altissimi
matrẽ futurã. quia in umbra descendit.
ab umbra incipiens oꝑari salutẽ homi¬
nis. & cõsũmaturus elaritatẽ solis et̃ni.
Umbra ẽ gͦ uita hec. Festina ad solem.
ut te defendat ab umbre huius frigore.
& calorem tibi ꝓfunrdat estiuũ. Et io eo
suadet orandum. ne fiat fuga nr̃a hieine.
aut sabbato. ñ tempus diemq significãs:

Expanded text:
in quibus est boni odoris. hostia remissio peccain quibus est boni odoris. hostia remissio peccatorum. Sume igitur has nares, o homo, ut a graue olentibus florulenta secernas, et tunc uiuificabit te dominus. cum enim aduerterit quod de ipso petis, ut auertat oculos mentis tuae aliqua capitur aut duritia et infirmitate non flectitur, flectat eam iugo uerbi et habenis suis regat, ut uoluntate dei abducatur a uitiis et uitae odorem capiat aeternae. non enim hic uita perfecta est, sed haec uita in umbra. ideo, ut homo Christus Iesus ex uirgine nasceretur, obumbrauit uirtus altissimi matrem futuram, quia in umbra descendit, ab umbra incipiens operari salutem hominis et consummaturus claritate solis aeterni. umbra est ergo uita haec; festina ad solem, ut te defendat ab umbrae huius frigore et calorem tibi profundat aestiuum. et ideo suadet orandum, ne fiat fuga nostra hieme aut sabbato, non tempus diemque significans,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ odor ille diuinus. odor gr̃e sp̃alis. qui
de patre in xp̃o erat. & sacram̃to in carna¬
tioiuis descendit in t̾ras. ut omĩa fuso re¬
plerentur unguento. Emineat p̾celsi pote¬
state iudicii : & nares repleat animȩ: ut be¬
ne olentia discernat & fecida. Suauia scõꝵ.
qui possunt dicere. xp̃i enĩbonus odor
sumus dõ. fetida peccatorum. Hȩ sunt
uares sicut turris libaui: p̃celsa supra mũ¬
dum. Et ideo ꝓspicit faciem da masei geu¬
tilem. seilicet pplm̃. odorans fidem eiꝰ eul
grã delictoꝵ suorum det̾geret fetorẽ. faciẽ
gͥ damasci. fioes ẽ gentiũ. uullo obumbra¬
ta amictu: nullo adoꝑta uestitu. iuroa ac
libera: celo magis uttenta quã tris. Hanc
speculant᷑ & ꝓspiciunt nares eceli̾ȩ. quod
suaue in ea odorum.ẽ. aspirationis & gr̃e
colligentes. Et bene nares eiꝰ sicut turris
libani. qr in sacrificiis odor suaius ẽ eccłiȩ:

Expanded text:
hoc est odor ille diuinus, odor gratiae spiritalis, qui hoc est odor ille diuinus, odor gratiae spiritalis, qui de patre in Christo erat et sacramento incarnationis descendit in terras, ut omnia fuso replerentur unguento, emineat praecelsi potestate iudicii et nares repleat animae, ut bene olentia discernat et faetida, suauia sanctorum, qui possunt dicere: Christi enim bonus odor sumus deo, faetida peccatorum. Hae sunt nares sicut turris Libani praecelsa supra mundum, et ideo prospicit faciem Damasci, gentilem scilicet populum, odorans fidem eius, cuius gratia delictorum suorum detergeret faetorem. facies igitur Damasci fides est gentium nullo obumbrata amictu, nullo adoperta uestitu, nuda ac libera, caelo magis intenta quam terris. hanc speculantur et prospiciunt nares ecclesiae, quod suaue in ea et odorum est aspirationis et gratiae colligentes. et bene nares eius sicut turris Libani, quia in sacrificiis odor suauis ecclesiae est,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aĩt respiett. insanis atq furiosus.
Et ideo resipiscat unusquisq a furore
scłarium cuproitatũ: quȩ itamentẽ ani¬
mumq ꝑturbant: ut eompos sui ẽẽ ñ
possit. Si in nauigio fluctuante sis con¬
stitutus. a uertis a sentina oculos ne
uomitũ moueat᷑. Si in cuittate ambu¬
lans. aliquid fetidi odoris offendas.: lon¬
ge refugis. atq delinas. Si quid oceur¬
rat qd̾ horreat. oculus tiuis elauditur aut
au̾titur. In salo selĩ huiꝰ fluctuas. influ¬
it sentina uiciorum in hoc nauigio. tui
corporis inouet᷑ estus cuproitatum. & ñ
au̾itis oculos animȩ tuȩ ne uideant senti¬
nam libidinũ: ne aspiciant mundi huius
stercora: ne fetor imundus nares repleat
ut possis dicẽ. sp̃s diuinus qui ẽ in uarib
quoddã insigne iudicii: unde dr̃ sponsȩ.
Hares tuȩ sicut turris libani. ꝓspieiens
faciem damasei. Co qd̵ unguentũ ueri
sacerdotis qd̃ de capite descendit in barbã.

Expanded text:
qui autem respicit, insanus atque furiosus est. qui autem respicit, insanus atque furiosus est. et ideo resipiscat unusquisque a furore saecularium cupiditatum, quae ita mentem animumque perturbant, ut compos sui esse non possit. Si in nauigio fluctuante sis constitutus, auertis a sentina oculos, ne uomitum moueat tibi; si in ciuitate ambulans aliquid faetidi odoris offendas, longe refugis atque declinas: si auid occurrat quod horreat oculus tuus, clauditur aut auertitur. in salo saeculi huius fluctuas, influit sentina uitiorum; in hoc nauigio tui corporis mouetur aestus cupiditatum, et non auertis oculos animae tuae, ne uideant sentinam libidinum, ne aspiciant mundi huius stercora, ne faetor inmundus nares repleat ut possis dicere: spiritus diuinus qui est in naribuquoddam insigne iudicii. unde dicitur sponsae: nares tuae sicut turris Libani prospiciens faciem Damasci, eo quod unguentum ueri sacerdotis, quod de capite descendit in barbam,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem in hoc sclo: s in ꝑpetuũ diues
suis laqueis suffocat᷑: euius sensus in
uanitate ẽ. In tenebris ambulat: qui
in his laborat. quȩ sibi ꝓdesse ũ possint.
Uanttas ẽ sollicitudo u̾itȩ huiꝰ. Unde ñ
in crapula & ebͣletate. ñ in deliciis eor¬
poris: s cognitione p̃ceptorun celestiũ.
delectationẽ nr̃i debemus pone̾. In uani¬
tate currit: qui sibi sucesũb uidetur
affluere scłarib. qui tanquã umbra p̃te¬
reunt. auerte gͥ oculos tuos: ne uroe¬
ne forte uelis & ũ poñĩs. Ostendat tibi
diabolus uanitatũ specta cula: incentiua
inferat uoluptatũ: pete ut dũs auertat
oculos tuos. Et hȩe grã dĩ ͥ & hoc munꝰ
dĩ ẽ. ut oculos animȩ nr̃e a negotiis huiꝰ
mundi au̾tat. Beatitudo omĩs a dño est.
Beatus aũt uir cuiꝰ nomen dñi spes eus:
& ñ respexit in uanitates. & in sanias
falsas. Qui ñ respicit hȩc. beatus est.

Expanded text:
pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues suis laqueis suffocatur, cuius sensus in uanitate est, in tenebris ambulat, qui in his laborat, quae sibi prodesse non possint. uanitas est sollicitudo uitae huius: unde non in crapula et ebrietate, non in deliciis corporis, sed in cognitione praeceptorum caelestium delectationem nostri debemus ponere. in uanitate currit, qui sibi successibus uidetur afluere saecularibus, qui tamquam umbra praetereunt. auerte igitur oculos tuos, ne uanine forte uelis et non possis, offundat tibi diabolus uanitatum spectacula, incentiua inserat uoluptatum; pete ut dominus auertat oculos tuos. et haec gratia dei et hoc munus est domini, ut oculos animae nostrae a negotiis mundi huius auertat. beatitudo enim omnis a domino est: beatus autem uir, cui nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias falsas. qui non respicit haec, beatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
scurati sunt corde. & alienati sunt a utta dĩ:¬
ꝓpter ignorantiã quȩ in ipsis ẽ. ꝓpt̃ cecitatẽ
cordis eorum. Illos tam̃ gentes apłs dicit.
gnoret gͥ gentilis ille qd̾ ñ didieit: igno¬
ret quod ñ eredidit: tibi ignorare ñ lieet.
qd̾ confiteris. Ap̃c ñ in uanitate uenit: s
in uirtute. Non inflauit sensum hominis.
s uiuificauit: ñ cecitatẽ cordis. s illuminati¬
onemmentis oꝑatus ẽ. Inflãmauit cor tuũ:
ut comp̃henderos quȩ mandatoꝵ celestiũ
ratio: quȩ animȩ substantia. quȩ uitȩ
future grã: in quo statu post hec erimꝰ.
Erige gͥ mentẽ: utere naturali ingenio:
ad imaginẽ dĩ factus es: ut suꝑna aspi¬
cias. & t̾rena ñ queras. Holi curuare cer¬
uicem tuã mundi p̃mendã pondere: no¬
Holcte possidere aurum. atq argentũ:
ne uos auri atq argenti cupiditas aua¬
ra possicdeat. Noli gͦ inserere collũ tuũ
diaboli laqueis. Strangulat auaritia

Expanded text:
scurati sunt corde et alienati a uita dei pscurati sunt corde et alienati a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter caecitatem cordis eorum. illos tamen gentes apostolus dicit. ignoret igitur gentilis ille quod non didicit, ignoret quod non credidit: tibi ignorare non licet quod confiteris. Christus non in uanitate uenit, sed in uirtute, non inflauit sensum hominis, sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed inluminationem mentis operatus est. inflammauit cor tuum, ut conprehendas quae mandatorum caelestium ratio, quae animae substantia, quae uitae futurae gratia, in quo statu posthaec erimus. Erige igitur mentem, utere naturali ingenio; ad imaginem dei factus es, ut superna aspicias et terrena non quaeras. noli curuare ceruicem tuam mundi premendam pondere; nonolite possidere aurum atque argentum u m, ne nos auri atque argenti cupiditas auara possideat. noli ergo inserere collum tuum diaboli laqueis. strangulat auaritia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã sermones cõmeant meretricis. Et ideo
te ab aliena uxore custodi: ne te sermonib
gratiosis adoriat᷑. A fenestra enĩ domus suȩ
intrat. Intrat mors ꝑ oscula: & ideo caue
ue te labiis tuorũ laqueis al liget. Intrat mors
si te meretrix osculetur: intrat mors si cito
tum loquaris. In multiloquio enĩ: peccatũ
incurritur. Intrat mors etiã si ñ loquaris. &
ep̃m tuneas confiteri. Ore enĩ confessio fit
ad salutem. Intrat mors etiã ꝑ cauernas au¬
rium: & ideo aures spinis sunt sepiend ȩ
ut illecebras meretricii sermonis excluda᷑.¬
ec moralia sunt: sunt aũtt etiã mistici ocłi.
quos au̾tere debeas a uanitate. Est enim
& sensuũ uanitas: quã oculi animȩ tuȩ uidere ñ
debeant. qr illi eam uident quos apłs dãp
uat. Unde ipso magis aucłore discamus:
que uanitas. & qui oculi suit. Wanifestũ¬
ẽ. enĩ ẽẽ plerosq qui uanttate sensus sui ob¬

Expanded text:
per quam sermones commeant meretricis. et ideo per quam sermones commeant meretricis. et ideo te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur; a fenestra enim domus suae intrat. intrat mors per oscula, et ideo caue, ne te laqueis labiorum suorum alliget. intrat mors, si te meretrix osculetur, intrat mors, si cito tum loquaris — multiloquio enim peccatum incurritur —, intrat mors etiam si non loquaris et Christum timeas confiteri — ore enim confessio fit ad salutem —, intrat mors etiam per cauernas aurium et ideo aures spinis sunt saepiendae, ut inlecebras meretricii sermonis excludas. haec moralia. Sunt etiam mystic-i oculi, quos auertere debeas a uanitate; est enim et sensuum uanitas, quam oculi animae tuae uidere non debeant, quia illi eam uident quos apostolus damnat. unde ipso magis auctore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. manifestum enim esse plerosque, qui uanitate sensus sui ob
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ in eiuitare. Hec utde: & ñ introibit
mors ꝑ fenestras oculoꝵ tuorum. Si uide¬
ris mulierẽ ad concupiscendã eam: intrauit
mors ꝑ fenestrã. Si uideris possesionẽmino¬
ris aut uduȩ. & concupieris diriꝑe eam:
in trauit mors ꝑ fenestrã. Si uideris aliena
monilia. aurũ argentũ. & concupieris ut ex¬
torqueas: intiauit mors ꝑfenestrã. Claude
gͦ hanc fenestrã. cũ uideris alieuȩ nuilieris
pulchritudinẽ: ue mors possit intrare. Delĩ
tui ñ uideant aliena: ne lingna ꝑuersum
loquatur. Tuam gͦ fenestram elaude: ne mor¬
tipateat intranti. S alienã fenestrã caue.
A fenestra eiũ domus suȩ ittrat fornicaria:
a fenestra sua uitrat eũ aliquem petulantis
oculi temptar lasoua. Exelude gͥ hanc fene¬
stram u̾bi ocio: ue capiaris ocłis meretrieis. &
arripiaris palpebris. S ñ una ẽ fenestra. ꝑ quã
mors consueuit intrare. Est & fenestra u̾bors:

Expanded text:
tionem in ciuitate; haec uide, et non introibit tionem in ciuitate; haec uide, et non introibit mors per fenestras oculorum tuorum. Si uideris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per fenestram; si uideris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena monilia aurum argentum et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. a fenestra sua intrat, tum intrat, cum aliquem petulantis oculi temptat lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum,
Abbreviated transcription (Latin):
aspicis uanitas ẽ: q uane currunt. qui as¬
ceitoentẽ saluare ñ possunt. Deniq reeur¬
sus ipse te doceͣt qr uane currunt: qui ñ di¬
rectum conficiunt iter. obliuiscentes suꝑiora:
& ea quȩ p̾teriora sunt appetentes. Ante
nos ẽ xp̃c: ante nos brauiũ euis. ad quod
ꝑuenit qui ñ in ucertũ eucurrit: nec reuoca¬
uit cursum suũ. s mertauit. Ad hunc dirige
oculos tuos. Auerte ab spectaculis: auerte
ab omi selãriũ pompa. Sic ubi populares cog¬
noueris pausus. auerte ab his oculos tuos.
infiecte: depͥme: & serua eos ut erigas melio¬
rib. Erige ad cȩlum uel nocte stellarũ moni¬
lia: orbem lunȩ decoꝵ. uel die solem aspice:
specta marẽ. t̾ram cireũspice: ut oꝑe facta
diuino omĩs ereatura te paseat. Quȩ fornta¬
rum gr̃a in ipsis bestiis: Quantus decor in
hominib: quanta in auib pulchrttitoo: Hee
uituere: & ñ ui debis iniquitatẽ. & contradio¬

Expanded text:
aspicis, uanitas est, quia uane currunt qui asaspicis, uanitas est, quia uane currunt qui ascendentem saluare non possunt. denique recursus ipse te doceat, quia uane currunt qui non directum conficiunt iter, obliuiscentes superiora et ea quae posteriora sunt adpetentes. Ante nos est Christus, ante nos brauium eius, ad quod peruenit qui non in incertum cucurrit nec reuocauit cursum suum, sed incitauit. ad hunc dirige oculos tuos, auerte ab spectaculis, auerte ab omni saeculari pompa. sicubi populares cognoueris plausus, auerte ab his oculos tuos, inflecte, deprime et serua eos, ut erigas melioribus. erige ad caelum; uel nocte stellarum monilia, orbem lunae decorum, uel die solem aspic-e. specta mare, terram circumspice, ut opere facta diuino omnis creatura te pascat. quae formarum gratia in ipsis bestiis, quantus decor in hominibus, quanta in auibus pulchritudo ! haec intuere, et non uidebis iniquitatem et contradic
Abbreviated transcription (Latin):
quibene uolebat orare dicebat. Orabo sp̃u
Ita magis audit orantem: si asꝑnatur auari¬
tiam. S qr inualidi sumus. & plerumq
uolentes au̾tert cor nr̃m a pecunia. uel
auro. uel argento. capimur aspectu: et
agrũ aut edificiũ uidentes alienũ con¬
cupiscunus: bene addidit ꝓpħa dicens.
duerte oculos meos. ne uideant uanitatẽ.
in uia tua uiuifica me. Et enĩ qmi in uia ẽ
cere: cum xp̃c in carne sua om̃s mundi hu¬
nis erucifixerit uanitates: Auertamus gͥ
oculos nr̃oᷤͤ a uanitatib: ne qd̃ oculus iu¬
derit. animus cõcupiscat. Mistica enun
differamus untterĩ: utinã n t̃pretatione
possimus reuocare ad diu̾sa circensium
ludoꝵ. atq theatraliũ spectacula festinã¬
tes. Uanctas ẽ illa quã cernis. Quando¬
mimũ aspicis. uanitas ẽ. Luctatores aspi
sunt ueri luctatores: qui adu̾sus huiꝰ seli
luctantur illecebras. Non capiat oculos
tuos palestra menbroꝵ. Equos eurrenttes

Expanded text:
qui bene uolebat orare, dicebat: orabo spiriqui bene uolebat orare, dicebat: orabo spirilam et mente. ita magis audit orantem, si aspernatur auaritiam. Sed quia inualidi sumus et plerumque uolentes auertere cor nostrum a pecunia uel auro uel argento capimur aspectu et agrum aut aedificium uidentes alienum concupiscimus, bene addidit propheta dicens: auerte oculos s meos, ne uideant uanitate s, in uia tua uiuifica me. etenim qui in uia est cere, cum Christus in carne sua omnes mundi huius crucifixerit uanitates? auertamus igitur oculos nostros a uanitatibus, ne, quod oculus uiderit, animus concupiscat; mystica enim differamus interim. utinam hac interpretatione possimus reuocare ad diuersa circensium ludorum atque theatralium spectacula festinantes! uanitas est illa quam cernis. pantomimum aspicis, uanitas est; luctatores aspicueri sunt luctatores, qui aduersum huius saeculi luctantur inlecebras et non capit oculos suos palaestra membrorum. equos currentes
Abbreviated transcription (Latin):
ex pete nda potus quã declinanda. S qr
pleriq lucrũ pecuniarũ utilitatẽ putãt
cẽ: ideo si legunus utilitatẽ : ñ anime utibita¬
tẽ acciꝑe debemus. ꝓpħam declinare. s ut ili¬
tatem pecuniȩ. Sc̃s eñ luera ista ñ nouit.¬
lueret᷑. Et recte. Quꝰd enĩputamꝰ lucrũ
eẽ pecuniȩ. dampnũ ẽ anime: q uirtutis
ẽ detruñtum. Ergo secł̃in illos qui ita ac¬
ceꝑunt. ut oꝑtet ꝓpha meliuari cor suum
in testimonia. & ñ in auariciã: & uoscon¬
griumus assensu. atq itinã pẽem sẽĩ
sequentes. oremus qđ ille orauit: & quod
oramus imitemur affectu. Quid enĩ mͥ ꝓdest¬
siorem ut auertat cormeũ dñs ab allaritia:
& ipse dieb ac noctib pecuniȩ querã com¬
pendia: Si oramus sermone: cõpatiamur
& mente. Aioit sensum nr̃m iħs: & cognos¬
cens duob istis ñ conuenire sermonemͤ¬
& cupioitati ñ exairoit loquentẽ. Et ideo

Expanded text:
expetenda potius quam declinanda. sed quia expetenda potius quam declinanda. sed quia plerique lucrum pecuniarum utilitatem suam putant esse, ideo, si legimus "utilitatem", non animae utilitatem accipere debemus prophetam declinare, sed utilitatem pecunilucretur. Et recte. Quod enim putamus lucrum esse pecuniae, damnum est animae; quia virtutis est detrimentum. Ergo secundum eos qui ita acceperunt, ut optet Propheta inclinare cor suum in testimonia, et non in avaritiam; et nos congruimus assensu. Atque utinam precem sancti sequentes, et oremus quod ille oravit, et quod oramus, imitemur affectu. Quid enim si orem ut auertat cor meum dominus ab auaritia et ipse diebus ac noctibus pecuniae quaeram conpendia? si oramus sermone, conpatiamur et mente; audit sensum nostrum Iesus et cognoscens duobus istis non conuenire, sermoni et cupiditati, non exaudit loquentem. et ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionẽ carnis creatum: sccłm qđ ẽ natus
ex uirgine. Sublege ereatus ẽ ut rediẽt
c̾aturas: homo factus ẽ ut homines a morte
ꝑpetua liberaret: Creatus ẽ. it̾ mͥ uias
demonstraret etnas: quib homo redire
possit at dĩ regnum. Ergo quia pͥncipium
iuarũ ẽ lĩ: hoc principiũ sequamur. ẜri¬
mus uã noui ingressus ẽ testam̃ti: ut in¬
ma nobis deuotionis sterneret iter. Si
ieumnanius: ante nos ille ieiuinauit. Si ꝓ
nomine dñi sustinemus inuirias: prius
ille sustinuit ꝓ nr̃a redemptione. Cerui¬
ces suas posuit in flagella: maxillas suã
in palmas. Ascendit erucẽ: ut docẽt mor¬
tem ñ eẽ metuendã. Deniq quasi p̃cedens
ait petro. Tu me sequere. Et ideo petrus
cursum cõsummauit.: qr secutus ẽ xp̃m.
Sequitur uersus quartus. Inelina
cor meũ in testimoma tua: & ñ inauaritiã.
Utilitatẽ alii habent. Et pito qđ ideo mu¬
tatun sit: qr itilitas bone rei uidetur eẽ

Expanded text:
ceptionem carnis creatum, secundum quod est natus ceptionem carnis creatum, secundum quod est natus ex uirgine. creatus est, ut redimeret creaturas, homo factus est, ut homines a morte perpetua liberaret. creatus est, ut uias mihi demonstraret aeternas, quibus homo redire possit ad dei regnum. ergo quia principium est uiarum dei, hoc principium sequamur. primus uiam noni ingressus testamenti, ut uia nobis deuotionis sterneret iter. si ieiunamus, ante nos ille ieiunauit. si pro nomine dei sustinemus iniurias, prius ille sustinuit pro nostra redemptione. ceruices suas posuit in flagella, maxillas suas in palmas; ascendit crucem, ut doceret mortem non esse metuendam. denique quasi praecedens ait Petro: t u me sequere, et ideo Petrus cursum consummauit, quia secutus est Christum. Sequitur uersus quartus: in clina cor meum in testimonia tua e t non in auaritiam. \'utilitatem\' alii habent et puto, quod ideo mutatum sit, quia utilitas bonae rei uidetur esse
Abbreviated transcription (Latin):
gem recitat. & legẽ ignorat. Deniq
pplt hic inquit labus me honorat: cor aũt
eorum longe ẽ a me. Quomͦ potest legem
tenere: qui longe ẽ a legis auctore: Ter¬
eius u̾siculus. quid habeat consideremꝰ.
Decdic me in semitã mandatoꝵs tuorum.
qr uolui eã. Quis hoc dicit: nisi qui
xp̃m exequitur: Non potest alius hoc
dicẽ: nisi qui illud sequitur qđ sẽptum
ẽ. Post dnm̃ dm̃ tuum ambulabis: &̃ ip¬
si adherebis. qr ipse te decucet. Quom̃ de¬
ducat: audi. audi. Hisi quis tulerit eru¬
cem suam. & post me secutus fuerit: ñ
quamur. P recedit u̾bum. Principium
xp̃c ẽ. Ideo sapientia dieit. Oñs creiuit ⁊ ie:
principiũ uiarũ suarũ. Aditcimus: qd̾ &
pͥncipium xp̃c & finis uarũ sit. honue¬
reor ne quis dicat. Creatum gͦ xp̃m asse¬
ris: R espondebo. Ita ereatum dico: quẽ¬
ad inodũ fictum sub lege. hoc ẽ fictum
ex muliere. factum sub lege hocẽ seodm sus¬

Expanded text:
gem recitat et legem ignorat. denique: gem recitat et legem ignorat. denique: populus hic, inquit, labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. quomodo potest legem tenere qui longe est a legis auctore? tertius uersiculus quid habeat, consideremus. Deduc me in semitam mandatorum tuorum. quoniam uolui eam. quis hoc dicit nisi qui Christum sequitur? non potest alius hoc dicere nisi qui illud exequitur, quod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis, quiducat audi: Nisi qui tulerit crucem suam, et post me secutus fuerit, non quamur, praecedit Verbum. Principium Christus est; ideo Sapientia dicit: Dominus creavit me principium uiarum suarum. aduertimus. quod et principium Christus et finis uiarum sit. non uereor, ne quis dicat: \'creatum ergo Christum adseris?\' respondebo: ita creatum dico, quemadmodum factum legi, hoc est: factum ex muliere, factum sub lege, hoc est: secundum sus
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum ẽ: qđ heretic quilegẽ uet̾is
ñ accipiunt testamenti. & si dicant qđ
xp̃m teneant: tamen tene̾ ñ possuit
fiuem. qui inttiũ ñ tenuerunt. Ipse ẽ
em̃ ib̾cuntiũ & finis. Oportet gͥ ut am¬
bulemus scđm legem spalem: ut uenia¬
mus ad legis finem dnm iħm. Sporcet
ut sequamur testimonia: ut ꝑuenire
possimus ad magnũ testimoniũ dñm
sh̃m. Oportet etiã ut in p̃ceptis dñi am¬
bulemus: utt ꝑueniamus ad magnũ p̃¬
ceptum de quo legitis. Dictũ ẽ antiquis
ñ occides. Ego aũt dico. uobis: hoc est.
suꝑ omne p̃ceptum dico. Itaq ñ usuipato¬
rie dixerim s uere: qr sicut sunt scã scõrs:
ita p̃ceptum ẽ p̃ceptorum. S ut ista serua¬
re possimus: intellectũ petamꝰ a dño. In¬
telligamus quȩ sit cireñcisio. Cireũcidit
iħs petrinis gladiis: & abstulit obpbriũ
carebis obpbrio. Non gͥ corporis s cordis
intelligenda ẽ eireũeisio. Si intellexe¬
ris legem: seruabis eam in corde tuo. Iu

Expanded text:
manifestum est quod haeretici, qui legem ueteris non accipiunt testamenti, etsi dicant quod Christum teneant, tamen tenere non possunt finem, qui initium non tenuerint. ipse est Iesus initium et finis. oportet igitur, ut ambulemus secundum legem spiritalem, ut ueniamus ad legis finem dominum Iesum. oportet, ut sequamur testimonia, ut peruenire possimus ad magnum testimonium dominum Iesum. oportet etiam, ut in praeceptis domini ambulemus, ut perueniamus ad magnum praeceptum, de quo legistis: dictum est antiquis: non occides ; ego autem dico uobis, hoc est: \'super omne praeceptum dico\'. itaque non usurpatorie dixerim, sed uere, quia, sicut sunt sancta sanctorum, ita praeceptum est praeceptorum. Sed ut ista seruare possimus, intellectum petamus a domino. intellegamus, quae sit circumcisio. circumcidit Iesus petrinis gladiis et abstulit obprobriucarebis obprobrio. non igitur corporis, sed cordis intellegenda est circumcisio. si intellexeris legem, seruabis eam in corde tuo. Iud
Abbreviated transcription (Latin):
testamenta. Uelox gressu: impiger
ini cessu: qui coto facise orbe pere urrat:
uno momento ubiq ce lebrabilis. Serpens
quoq bonus: euiꝰ priora dente legis ñ mor¬
deant: posteriora ñ mordeant. uulnerent
euuangelii lenitate. Caput defendit
a uulnere: qui legem uenit ñ soluere s
tueri. Ab int̾pretationib ꝑfidorum cau¬
dam inflagella diffuncdit liberam: cupi¬
ens adu̾sarios magis flagellare quã ꝑdere.
Ronus coluber in gremiũ dilecte atq in
ipsum uitimȩ sinũ mentis facilis illa¬
bitur: & attactu nullo implicans ignẽ
ossib p̃cordia ipsa depascitur.

Expanded text:
testamenta —, uelox gressu, impiger testamenta —, uelox gressu, impiger incessu, qui totum facile orbem percurrat uno momento, ubique celebrabilis; serpens quo- que bonus, cuius priora dente legis non mordeant, posteriora non uulnerent euangelii lenitate. caput defendit a uulnere, qui legem uenit non soluere, sed tueri ab interpretationibus perfidorum. caudam in flagella diffundit liberam, cupiens aduersarios magis flagellare quam perdere. bonus coluber in gremium dilectae atque in ipsum intimae sinum mentis facilis inlabitur et adtactu nullo implicans ignem ossibus praecordia ipsa depascitur.