comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus carnem non ẽẽ quod animã.
nec utrũq unius ẽẽ naturȩ quamus
exutraq ꝑficiat᷑ & constet una huma¬
na natura. quȩ tam̃ in unoqͦq homiẽ
unam inueniunt᷑ habere ꝑsonam. Pro¬
ini̾e in istis duabus naturis quas unã
ꝑsonam habere cognoscimus. simile
aliquid inquiramus. Ut cũ hic in¬
uenerimus aliquid fieri animȩ carniꝰq
cõmuni oꝑe: quod cam̃ aut adsolius a¬
nimȩ aut ad solius carnis inueniacur
ꝙ qntuor ipsa tribuit trinicas intelli¬
gamus. potuisse aliquid abhiscdem tͥb
ꝑsonis uno simul oꝑe fieri. quod sic tota
quidem trinitas inseparabilit̾ faceret.
ut adunam extrinitate ꝑsonã illud qd̾
factũ ẽ. ꝑtinerec. Hempe quando ciboᷤᷤ
qua sola caro pascit᷑. anuma cũ carne
parit̃ oꝑat᷑. quia caro sine anima sic
non uiuit. ita nec comedit. Ecce ut
sola caro accipiat cibum: simul & car¬
nis & animȩ unũ inuenit᷑ officium.

Expanded text:
venimus carnem non hoc esse quod animam, venimus carnem non hoc esse quod animam, nec utramque unius esse naturae, quamvis ex utraque perficiatur et constet humana natura; quae tamen in unoquoque homine unam inveniuntur habere personam: proinde in istis duabus naturis quas unam personam habere cognoscimus, simile aliquid inquiramus; ut cum hic invenerimus aliquid fieri animae carnisque communi opere, quod tamen aut ad solius animae, aut ad solius carnis inveniatur us, et quantum ipsa tribuit Trinitas intelligamus, potuisse aliquid ab eisdem tribus personis uno simul opere fieri, quod sic tota quidem Trinitas inseparabiliter faceret, ut ad unam ex Trinitate personam illud quod factum est pertineret. Nempe quando cibos qua sola caro pascitur, anima cum carne pariter operatur, quia caro sine anima, sicut non vivit, ita nec comedit. Ecce, ut sola caro accipiat cibum, simul et carnis et animae unum invenitur officium:
Abbreviated transcription (Latin):
niti dĩ. quȩ neq patris est. neq sp̃s scĩ.
ideo forma seruilis a solo filio accepta re¬
cte credit᷑. quia diuinitatis eius & carniꝰ
nitatis. s una ẽ. naturȩ utriusq ꝑsona.
Iuo circa quia inseparabilis ẽ. opatio
tͥnitatis. seruilẽ formam quã unigenit̾
ds̃ accepit tota cͥnitas fecit. quã camen
certũ ẽ. a tota tͥnitate factam. s ad solã
filii dei ꝑtinere ꝑsonam. Neq enĩ sic̃ ẽ.
inea totius crinitatis una oꝑatio. sic ĩ
ea crinitatis inuenitur cõmunis accep¬
tio. Et enĩ ppͥȩtas ꝑsonalis quia non ipse
aut filius. ostendit aliquid a patre et
filio. & spũ scõ factũ. quod tam̃ asolo filio
inueniat᷑ acceptum. Cuius exemplũ rei
increaturis non potest inueuiri. quia
excepta trinitate quȩ unusẽ. natura¬
liter uerus d̾s. nulla natura ẽ. quȩ in
se tres inseparabiles possit habere ꝑso¬
nas. Quia uͦ in uno quoq homine in¬

Expanded text:
niti Dei quia neque Patris est, neque Spiritus sancti, niti Dei quia neque Patris est, neque Spiritus sancti, ideo forma servilis a solo Filio accepta recte creditur; quia divinitatis ejus et carnis nitatis, sed una est naturae utriusque persona. Quocirca quia inseparabilis est operatio Trinitatis, servilem formam quam Unigenitus Deus accepit, tota Trinitas fecit; quam tamen certum est a tota Trinitate factam, sed ad solam Filii Dei perti nere personam. Neque enim sicut est in ea totius Trinitatis una operatio, sic in ea Trinitatis invenitur communis acceptio. Etenim proprietas personalis quia non ipse e qui Pater aut Filius ostendit aliquid a Patre et Filio et Spiritu sancto factum, quod tamen a solo Filio inveniatur acceptum. 23. Cujus exemplum rei in creaturis non potest inveniri; quia excepta Trinitate, quae unus est naturaliter verus Deus, nulla natura est quae in se tres inseparabiles possit habere personas. Quia vero in unoquoque homine in
Abbreviated transcription (Latin):
eandemq naturam. ut tam̃ ꝑsonam
tionem formȩ seruisis cõmunẽ cũ patre
& spũ scõ non habuit. quia non inum¬
tate naturȩ. s inunitate ꝑsonȩ solus¬
ueritatẽ ac plenitudinẽ formȩ serulis
accepit. Qenĩ uerus plenus ẽ ds̃. idem
plenus & uerus factus ẽ homo qndo ab
unigenito dõ inunitatẽ ꝑsonȩ accepta ẽ
sine peccõ anima rationalis & caro. Natã
itaq humana sic ab unigenito dõ accep
existeret. non natura. Pinde non est
scõ quando plenam susceꝑit humanita¬
cis nrȩ naturã. s non simul cũ patre. &
spũ sc̃o eandeo naturam accepit. quia
non una in eo facta ẽ. natura diuinitatiᷤ
& carnis. ut ex hoc totius crederetur ĩ¬
carnatio tͥnitatis. s ꝑsona ẽ in xp̃o una.
quã inuenit᷑ unigenitus ds̃ inseparabilẽ¬
gͦ xp̃s habet humanitatẽ suã cũ diuini¬
tas eius non unã naturã. s unã inue¬
nitur habere ꝑsonã. Que ꝑsona unige

Expanded text:
eamdemque naturam, ut tamen personeamdemque naturam, ut tamen persontionem formae servilis communem cum Patre et Spiritu sancto non habuit, quia non in unitate naturae, splenitudinem formae servilis accepit. Qui enim verus et plenus est Deus, idem verus et plenus factus est homo, quando ab Unigenito Deo in unitatem personae accepta est sine peccato anima rationalis et caro. Natura itaque humana sic ab Unigenito Deo acceptexisteret, non natura. Proinde non esiritu sancto, quando plenam suscepit humanitatis nostrae naturam; sed non simul cum Patre et Spiritu sancto eamdem naturam accepit, quia non una in eo facta est natura divinitatis et carnis, ut ex hoc totius crederetur incarnatio Trinitatis; sed persona est in Christo una, quam invenitur Unigenitus 247 Deus inseparabileam vero habet humanitatem suam, cum qua divinitas ejus non unam naturam, sed unam invenitur habere personam. Sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
humane generationis ꝑspicuo aut in
non utiq tẽporalit̃ nasceret᷑. nͥ patris
natura tẽporis inicio subderet᷑. Indeliqͥdo
apparet ideo tm̃ filiũ de dõ patre sine
initio natũ. quia ille pater de se filiũ
genuit. qui sic ee̾ ñ cȩpit sic̃ eẽ ñ desin&.
& tam̃ cũ homo pat̾ natiuitatẽ filii p̃¬
cessisse nat᷑alit᷑ agnoscat᷑. in eadem gene¬
ratione filii. nec filius apatre. nec pater a
filio. separant᷑. quia patre gignentẽ filius
gignit. Et cũ generatio illa causa. sit
natiuitatis. nec ageneratione possit se¬
parari natiuitas sic illa generatio a nati¬
uitate non seꝑatur. ut inuna eademq
cendi cõmunio simul ambab possit in¬
eẽ ꝑsonis. Quia hoc habet ꝓprietas ꝑso¬
narum ut nec filius seipsũ patre gignat
de quo gignitur. nec pater cũ filio de se
nascente nascat᷑. ꝑ manet & gͦ inunitate
nature inconsusa ueritas ꝑsonarum.
qui cũ patre & spũ scõ sic habet unam

Expanded text:
humanae generationis perspicuo aut inshumanae generationis perspicuo aut insnon utique temporabiliter nasceretur, nisi patris natura temporis initio subderetur. Unde liquido apparet ideo Deum Filium de Deo Patre sine initio natum, quia ille Pater de se Filium genuit, qui sic esse non coepit, sicut esse non desinit ; et tamen cum homo pater nativitatem filii praecessisse naturaliter agnoscatur, in eadem generatione filii nec filius a patre, nec pater a filio separatur, quia patre gignente filius gignitur. Et cum generatio illa causa sit nativitatis, nec a generatione possit separari nativitas, sic illa generatio a nativitate non separatur, ut in una eademque cendi communio simul ambabus possit inesse personis. Quia hoc habet proprietas personarum, ut nec Filius seipsum cum Patre gignat de quo gignitur, nec Pater cum Filio de se nascente nascatur. Permanet ergo in unitate naturae inconfusa veritas personarum, qui cum Patre et Spiritu sancto sic habet unam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare sic a nob̾ unã trinitatis pdicari
substantiã. ut tam̃ non dicamus unam
eiusdem t̾ͥnitatis eẽ ꝑsonã. Unde sic totũ
ppͥũ patri dicimus ee̾ quod genuit. Ppͥũ
filioꝙͣ ꝓcedit. In his uͦ ppͥis nulla ẽ nat᷑e
separatio. sed quedã ꝑsonalis agnitio
parabił. quia natiuitas fiłii nat᷑alit̾ ua̾
non eẽt. nͥ de patre genitus extitisset. Iuã¬
uis itaq nascente filio pat̾̃ genuerit. et
gignente pacre filius natus sit. ñ cam̃
aut cũ patre genuit filius. aut cũ filio
natus ẽ pat̾. licet de natura patͥs nacuᷤ
sit filius. ꝙ natam filii de seipso genuerit
pat̾. Qa sic ẽ ꝑsonarũ illa ꝓpriȩtas inse¬
parabił. ut tam̃ nec generatio. nec uatis¬
uitas:
duarum ꝑsonariis possit eẽ cõmumꝰ
Quãuis nisi duȩ ꝑsone patris & filis
naturalit᷑ e̾ẽnt. & una gignere. net gigni
altera potuisset. Suod sihoc indõ patre
& dõ filio. heretici recusare contendunt.

Expanded text:
cogitare, sic a nobis unam Trinitatis praedicari cogitare, sic a nobis unam Trinitatis praedicari substantiam, ut non tamen dicamus unam ejusdem Trinitatis esse personam. Unde sic totum,proprium Patris dicimus esse, quod genuit; proprium Filioque procedit. In his vero propriis nulla est naturae separatio, sed quaedam personalis agnitio.parabilis; quia nativitas Filii naturaliter vera non esset, nisi de Patre genitus exstitisset. Quamvis itaque nascente Filio Pater genuerit, et gignente Patre Filius natus sit, non tamen aut cum Patre genuit Filius, aut cum Filio natus est Pater; licet de natura Patris natus sit Filius, et naturam Filii de seipso genuerit Pater. Quia sic est personarum illa proprietas inseparabilis, ut tamen nec generatio, nec nativitas duarum personarum possit esse communis. Quamvis nisi duae personae Patris et Filii naturaliter essent, nec una gignere, nec gigni altera potuisset. Quod si hoc in Deo Patre et Deo Filio haeretici recusare contendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dep̃sentia dĩ ficdicit. ꝑcaput nr̃m
reconciliam᷑ dõ. quia in illo ẽ diuinitas
unigeniti. facta particeps mortalitatis
nr̃e. tit & nos particpes eiꝰ ĩmortalitatiᷤ
eẽmus. Obi continuo magnitudinem
huiꝰ sacram̃ti cõm̃dans. hec u̾ba subiun¬
de unigenito dõ etiã de eius diuinitate
non incongrue p̃dicari. Scimus autem
in hac assertione catholicȩ ueritatis aut
hereticos proꝑuersitate dedicos. aut catho¬
licos minus mysteriũ recte credere. credu¬
licatis instructos cũ audiunt quod de dõ
filio dicit᷑ de eius quoq diuinitate dici.
ꝙ tam̃ unam a nob̾ patris ꝙ filii & sp̃s scĩ
Aliquatenus ꝑmouendos quod cõmunio
diuinitatis cõmunionẽ faciat humane sus¬
ceptionis. Ac ꝑinde excarnis cõmunione
putet᷑ in patre. & filio & spũ scõ. cõmunio
humane natiuitatis passionis & mortis.
Ut gͦ nec illi malignȩ insidient᷑. nec isti
forsitan incaute fallant᷑. debent utriq

Expanded text:
enim de Praesentia Dei sic dicit: Per caput nostrum enim de Praesentia Dei sic dicit: Per caput nostrum reconciliamur Deo, quia in illo est divinitas Unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes ejus immortalitatis essemus. Ubi continuo magnitudinem hujus sacramenti commendans, haec verba subjunde Unigenito Deo, etiam de ejus divinitate non incongrue praedicari. Scimus autem in hac assertione catholicae veritatis, aut haereticos perversitati deditos, aut catholicos minus mysterio rectae credulitatis instructos; cum audiunt quod de Deo Filio dicitur, de ejus quoque divinitate dici; et tamen unam a nobis Patris et Filii et Spiritus sancti aliquatenus permovendos, quod communio divinitatis, communionem faciat humanae susceptionis; ac perinde ex carnis communione putetur in Patre et Filio et Spiritu sancto communio humanae nativitatis, passionis et mortis. Ut ergo nec illi maligne insidientur, nec isti forsitan incaute fallantur, debent utrique
Abbreviated transcription (Latin):
Inscd̾o qͦq erusdẽ oꝑis libro hec ait.Si¬
leant gͥ manes de sermonib questioẽs.
uerbi. s inostensione uͥtutis. Seqͥt᷑ adhuc
distinctionẽ dnunitatis & carnis. I¬
nus inutroq loquit᷑ dĩ filiꝰ. qa in eodẽ
utraq natã ẽ. Et infra. Hic ẽ qͥ dec̾endit.
hic quẽ pat̾ scĩficauit ꝙ misit in hunc
mundũ. Exipsa littera nos docet scĩ¬
ficationẽ non diuinitatẽ equisse s carnẽ.
Beatus qͦq augustinus in libro defide
spe & caritate quẽ nosti amultis enchi¬
ridion nuncupari: sic dic̃. Qs enĩ con
gruentib solũ explicet uerbis. qd̾ u̾bũ
caro factũ ẽ. ut habitaret in nob̾. ut cre¬
deremus indĩ pat̾s omipotentis unicũ
Ita qͥppe uerbũ caro factũ ẽ. adiuinica
te suscepta. non incarne diuinitate mu¬
tata. E cce beatus augustimis ostendit di¬
uinitatẽ susceptͥcẽ carnis. quã nicħ homi¬
nus susceptͥcem testat᷑. & mortis. In libro

Expanded text:
In secundo quoque ejusdem operis libro haec ait: SiIn secundo quoque ejusdem operis libro haec ait: Sileant igitur inanes de sermonibus quaestiones, verbi est, sed in ostensione spidistinctionem divinitatis et carnis: unus in utroque loquitur Dei Filius, quia in eodem utraque natura est. Et infra: Hic est qui descendit, hic est quem Pater sanctificavit et misit in hunc mundum. Et ipsa littera nos docet, sanctificatione non divinitatem eguisse, sed carnem. Beatus quoque Augustinus in libro de Fide, Spe, et Caritate, quem nosti a multis Enchiridion nuncupari, sic dicit : Quis enus explicet verbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Ecce beatus Augustinus ostendit divinitatem susceptricem carnis, quam nihilominus susceptricem testatur et mortis. In libro
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ magi crediderunt. & aurũ thus.
& myrrã. supplices ad xpĩ cunabula de¬
tulert̃. auro regẽ fatentes. ꝙ am̃ thu¬
re uenerantes. Thesaurus enĩ regrii
auro. sacͥficiũ dĩ. tchus. myrraẽ sepul¬
turȩ. Qd gͥ uoluert̃ sibi mystica mu¬
nera int̃ abiecta p̃sepia:. nͥ ut intelliga¬
mus inxpõ differentiã diuinitatis
& carnis : Ut homo nascit᷑ ut ds̃ ue
nerat᷑. Iacet in pannis. s fulget instel¬
lis. Cunȩ nascentẽ indicant. stellȩ dũan¬
tem. Caro ẽ quȩ in uoluit᷑. diunitas
cui abangłis ministrant᷑. Ita nec d̃igni¬
tas nat᷑alis maiestatis amiccit᷑. & assũp¬
cȩ carnis ueritas cõpbat᷑. Hec omnia
quȩ suꝑius posita sunt. hac beatus
ambrosius conclusione firmauit di
uoluit ab hominibꝰ. Nempe beatus ã
brosius suꝑiorẽ disputationẽ hac
diffinitione concludens. ita uc hanc
eeͣ diceret fidẽ nram. euidentissime do¬
cuit ut sic̃ dm̃ hominẽq dicimꝰ. sic diui¬
nicatẽ ꝙ carnẽ nullatenus dubitemus.

Expanded text:
Deum Magi crediderunt, et aurum, thus, et myrrham supplices ad Christi cunabula detulerunt, auro Regem fatentes, et Deum thure venerantes. Thesaurus enim regni aurum; sacrificium Dei thus, myrrha est sepulturae. Quid igitur voluerunt sibi mystica munera inter abjecta praesepia, nisi ut intelligamus in Christo differentiam divinitatis et carnis? Ut homo nascitur, ut Deus adoratur. Jacet in pannis, sed fulget in stellis. Cunae nascentem indicant, stellae dominantem. Caro est quae involvitur, divinitas cui ab angelis ministratur. Ita nec dignitas naturalis majestatis amittitur, et assumptae carnis veritas comprobatur. Haec omnia quae superius posita sunt hac beatus Ambrosius conclusione Ibidem fire Deus agnosci voluit ab hominibus. Nempe beatus 245 Ambrosius superiorem disputationem hac definitione concludens , ita ut hanc esse diceret fidem nostram, evidentissime docuit, ut sicut Deum hominemque dicimus, sic divinitatem et carnem nullatenus dicere dubitemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ita nigrior ñ redit mente. Non alit̾ etiã
in hoĩe mundo minore reꝑies. dũ cat̾olicꝰ
ramo crismatis ex oleastro ad fructiferã
radicẽ insertꝰ eccłam sẽꝑ ⁊ cotidie rediturꝰ
memorit̾ retinet. hereticꝰ aut̃ pollutis cap¬
tꝰ neqͥtie execram̃tis. eccłe matͥs reditũ¬
ñ meminit. uerũ etiã ꝯmonitꝰ ex alio sꝑ¬
nit. felix ille ac multiplicit̾ felix. si qͥđe in¬
modesta sue plantationis potatio patͥar.¬
che ñ feͣcisset scandalũ. Didicit̾ merolentꝰ
scĩtatẽ ꝑdẽ. qͣ ui medio undarũ rugientiũ se¬
curior usꝰ ẽ adiutͥce. Qͥs aguꝰ humana fra-¬
gilitas  Pugnat scĩssunꝰ patarca cũ tumẽte
pelago. cũ munante cȩlo. cũ rugiente ꝓfundo.
cũ estuante cataclismo. & elem̃toꝵ õiũ ui¬
ctor modico suꝑatꝰ turpit ꝓsterntt᷑ mero.
E dificat archã sapient̾ tricamerã qͦ unda
merolentia. nudata posteris monstt t᷑pi¬

Expanded text:
ita nigrior non redit mente. Non aliter etiam ita nigrior non redit mente. Non aliter etiam in homine, mundo minore, repperies, dum catholicus ramo crismatis ex oleastro ad fructiferam radicem insertus ecclesiam semper et cotidie rediturus memoriter retinet, hereticus autem, pollutis captus nequitiae exsecramentis ecclesiae matris reditun meminit, quantum etiam commonitus ex alio spernit. Felix ille ac multipliciter felix, siquidem inmodesta suae plantationis potatio patriarchae non fuisset scandalum. Didicit merulentus sanctitatem perdere, qua in medio undarum rugientium securior usus est adiutrice. Quid agimus, humana fragilitas. Pugnat sanctissimus patriarca cum tumente pelago, cum minante caelo, cum rugiente profundo, cum aestuante cataclismo, et elementorum omnium uictor modico superatus turpiter prosternitur mero; aedificat arcam sapienter tricameram, quo unda merulentia nudata posteris monstrat turpi
Abbreviated transcription (Latin):
angłs ꝯcupiscit scelꝰ. hic humanȩ ꝯcupiscentie
dilu̾st᷑ fructꝰ. Illic peccantis mundi materies in
uno germine tͣnsplantanda. in aliud sclm aqͥs
purgatoriisrenata. hic uniꝰ xꝑi redeptione pu¬
gnantis rudis hõ ecclẽ fontanis renascit᷑ sac̃m̃¬
tis. Illic ex mundo in arcã tͣnsilit ut cataclis¬
ꝯcludit. iste leonũ rugientia gutt᷑a draconũ¬
q cristas claro turgore surgentes eccłãsticȩ
arce monum̃to ꝯterruit. Ille legẽ accip̃ ne
comedat carnẽ in sanguine. iste legẽ suscipit
qͦ xꝑi carne saturet᷑ ⁊ sangͥne. Illũ circũ latrat
Illic due p̃pẽtes ex archę muro in legationiᷤᷤ
tͣnsintitunt᷑ officiũ. quarũ una oleę ramo
testificante regredit᷑. & mittentis ĩꝑio famu¬
lata. aqͣrũ pacẽ adnuntians gͣtulat᷑ altera
morticinarũ carniũ comestione tardata.
lenocinante iniqͦ affectu. sic̃ nigro corꝑe

Expanded text:
angelus concupiscit scelus, hic humanae concupiscentiae angelus concupiscit scelus, hic humanae concupiscentiae diluitur fructus: illic peccantis mundi materies in uno germine transplantanda in alium saeculum aquis purgatoriis enatat, hic unius Christi redemptione pugnantis rudis homo ecclesiae fontanis renascitur sacramentis: illic ex mundo in arcam transilit ut cataclisconcludit, iste leonum rugientia guttura draconumque cristas elato turgore surgentes ecclesiasticae arcae monumento conteruit. Ille legem accipit, ne comedat carnem in sanguine, iste legem suscipit, quo Christi carne saturetur et sanguine. Illum circumlatrat Illic praepetes duae ex arcae muro in legationis transmittuntur officium, quarum una oleae ramulo testificante regreditur et mittentis imperio famulata aquarum pacem annuntians gratulatur, altera morticinarum carnium comestione tardata lenante iniquo affectu, sicut nigra corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cones pecudũ ac ferarũ. Ludentes fili¬
os cũ cerastas draconesq ꝯspexẽ. & assic̾enteᷤᷤ
garrulit̾ elefantis neptes ñ timuit. E na-¬
tat fut᷑i mundi seminalis ent̾eea. p̃t̾itȩ na¬
tionis reliqͥas fut᷑o scło ꝑductura. Circũla¬
trant undiq mortifere undȩ salutare ne-¬
gociũ qͦ cũ primo mundi interitu sementiã
ꝑderent effuturũ. S iustoꝵ securitas etiã ꝑe¬
sic̃ pͥmȩ mundi ȩtati sociatũ statũ ostendimꝰ.
dũ ex cam zeli toxicũ concipit. dũq ex eiꝰ
germano lactis auxiliũ poscit. qͦd qłe ille sa-¬
lis cõpetat ostendamꝰ. Sic̃ eiũ in pueris etas
insulsa erigit᷑. sic gigantea in ꝯsidata inaceri-¬
es tollit᷑. Sic̃ his ustinctura cat̾aclismi p̃ro.¬
gat scelꝰ. ita pueris tinctura fontis diluit fa¬
cinꝰ. Illic aqͣ angłicȩ tͣnsgressionis fit ultio. hic
aqͣfit genuini peccati dilutio. Illic tͣnsgressor

Expanded text:
tum, comes pecudum ac ferarum; ludentes filitum, comes pecudum ac ferarum; ludentes filios cum cerastas draconesque conspexit et adsidentes garruliter elefantis neptes non timuit. Enatat futuri mundi seminalis entheca praeteritae nationis reliquias futuro saeculo productura, circumlatrant undique mortiferae undae salutare negotium, quo cum primo mundi interitu semen etiam perderent et futurum; sed iustorum securitas etiam pesicut primae mundi aetati sociatum statum ostendimus, dum ex Cain zeli toxicum concipit dumque ex eius germano lactis auxilium poscit, quod quidem ille salis conpetat, ostendamus. Sicut enim in pueris aetas insulsa erigitur, sic gigantea inconsiderata materies tollitur; sicut his instinctura cataclismi praerogat scelus, ita pueris tinctura fontis diluit facinus: illic aqua angelicae transgressionis fit ultio, hic aqua fit genuini peccati dilutio: illic transgressor
Abbreviated transcription (Latin):
nec desudat ut qͥddã ꝑficiat. s ĩꝑando mãdat
ut fiat. dũ tñ ñ enatasset usq in alterũ selm̃
ade peccantis tnsgressionale plantariũ. & mũ.¬
Si rudis infantia nulla p̃t̾iti tẽporis macłare.¬
t᷑ ex causa S eris tue ordinationis tu soluᷤ
ꝯsciꝰ testis. cuii licet ⁊ Iusta oĩa face. & secreta
iudicia ordinare. Qͥd gͦ hoc in tẽꝑe mundi
ȩtas gesserit edicamꝰ. Primũ gͥ angłica exto¬
rris celo neqͥtia luxuriȩ calore torrefacta
suecendit᷑. ⁊ ꝯtͣ nat᷑ȩ fed̾a humano ãplexui cõ¬
miscet᷑. fit partꝰ ĩparili glutinatꝰ ex coitu ꝙ
mane similitudinis formã. sumit ex pat̾no
coitu extensȩ ꝓceritatis mirã potentiam.
Dehinc int̾ exerescentia hominũ angłoꝵ¬
q peccata. noe solꝰ iustior corã dõ reꝑtꝰ
arcȩ pat̾ eligit᷑. arca matre seruat᷑. fit sui
oꝑis incola fit serpentũ collega hospes p̃pe¬

Expanded text:
nec desudat ut quiddam perficiat, sed imperando mandat nec desudat ut quiddam perficiat, sed imperando mandat ut fiat, dum tamen non enatasset usque in alterum saeculum Adae peccantis transgressionale plantarium et mundi rudis infantia nulla praeteriti temporis macularetur ex causa. Sed eris tuae ordinationis tu solus conscius testis, cui licet et iusta omnia facere et secreta iudicia ordinare. Quid ergo hoc in tempore mundi aetas gesserit, edicamus. Primum igitur angelica extorris caelo nequitia luxuriae calore torrefacta succenditur et contra naturae foedera humano amplexui commiscetur. Fit partus inparili glutinatus ex coitu emanae similitudinis formam, sumit ex paterno coitu extensae proceritatis miram potentiam. Dehinc inter excrescentia haminum angelorumque peccata Noë solus iustior coram Deo reppertus arcae pater eligitur, arca matre seruatur, fit sui operis incola, fit serpentum collega, hospes praepe
Abbreviated transcription (Latin):
utre Quatenꝰ in prino oꝑe in qͦ qͥd¬
deꝰ mar a legis catena dãpriati eple¬
nã loqndi facultatẽ amisimꝰ. & sententi¬
arũ declamationũ q põpismata tenaci
germanos. unũ zeli toxico de fr̃ĩcidii
crimine sauci ũ. aliũ innocentiũ marti¬
rũ pͥmiceriũ designare fas fuit: nc̃ itaq
scdĩ mundi etas inqrit᷑. quę ex enoch feli.¬
ci tͣnslatione ⁊ paradisi incola ꝯqͥsito. in qͦ
mors licet oĩs mundi genimina rapaci hiatu
possedi̾t. soliꝰ tñ p̃sentia fraudata discessit.
usq in gigantei cataclismi rugientes undaᷤ
⁊ ultrices scelerũ exprõtatas celitꝰ guttas.
ꝑducamꝰ neceeᷤ ẽ. Illic noe salutaris arce fe.¬
naufragio. hic qͥđe scẽ agendo ꝓmeruit ꝑe¬
untȩ mundo fug̾e nascente regnare. Qnto
satiꝰ fuerat ds̃ meꝰ mundũ iterũ rudẽ ꝯstruere
& noe licet iustũ qͦcũq mortis exitu t̾minare.
p̃sertĩ qr dõ nũꝗͣ suppetit in oꝑe faticatio.

Expanded text:
unc quatenus in primo opere in quo quidem arta legis catena damnati et plenam loquendi facultatem amisimus et sententiarum declamationumque pompismata tenaci germanos, unum zeli toxico de fratricidii crimine saucium, alium innocentium martyrem primicerium, designare fas fuit — nunc itaque secunda mundi aetas inquiritur, quae ex Enoch felici translatione et paradisi incola conquisito — in quo mors, licet omnia mundi genimina rapaci hiatu possederit, solius tamen praesentia fraudata discessit — usque in gigantei cataclysmi rugientes undas et ultrices scelerum expromtatas caelitus guttas perducamus necesse est. Illic Noë salutaris arcae fenaufragio. Hic quidem sancte agendo promeruit pereunti mundo fugere, nascenti regnare. Quanto satius fuerat, Deus meus, mundum iterum rudem construere et Noë licet iustum quocumque mortis exitu terminare, praesertim quia numquam Deo suppetit in opere fatigatio
Abbreviated transcription (Latin):
seipsa rursus eam hab̃e potuisset. poᷤ
sibiliꝰ multo hoc natura hr̃et angłica:
quȩ qͣntominꝰ grauat᷑ t̾reni corporis
ponde. tanto magᷤ hac ẽẽt recuꝑabili¬
ꝑdita facultate. S oftendit deusun¬
de bona uoluntas hoĩbꝰ detur. qͣm
sic amiser̃t angłi cũ hab̃ent: ut amiᷤ¬
sam deinceps hr̃e ñ possent. Qm̃ gͥ¬

Expanded text:
se ipsa rursus eam habere potuisset, multo se ipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae, quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Sed ostendit Deus unde bona voluntas hominibus detur, quam sic amiserunt angeli cum haberent, ut amissam deinceps habere non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitate firmauit: sic etiã huma nige¬
neris massã. ñ totã in sẽꝑtt̾num pire
ꝑmisit. s quos uoluit eiꝰ gratuita bo¬
nitas repulsis tenebris. in quibꝰ omĩs
humana natiuitas peccati originals
condẽnatiõe u̾satur. reducendos pre¬
destinauit ad luce: in eo p̾cipue de¬
monstrans qđ istos originalis pecca¬
ti uincłis indebita gr̃a saluatoriᷤ ab¬
soluerer. cũ alios et qͣm maxime
paruulos quibꝰ nulla possunt uel
bona ł mala iẽe ꝓpriȩ merita uolũ¬
tatis. in solubili nexu ȩt̾na dãnatio
retineret. Bonȩ quoq uoluntatis. et
cogitationis initiũ ñ hõi ex se ipso naᷤ¬
ci. s diuinitꝰ et parari et tribui in eo
deus euident᷑ ostendit: quia neq dia¬
bolus neq aliqͥs angłoꝵ eiꝰ. ex qͦ ruinȩ
illiꝰ merito in hanc inferiorẽ gt detritsi
caliginẽ. bonã potuit aut poterit re¬
sumere uoluntatẽ. Quia si possible
ẽet. ut humana natura postꝙͣ a deo
a u̾sa. bonitatẽ ꝑdidit uoluntatis ex

Expanded text:
it, sic etiam humani generis massam non totam in sempiternum perire permisit: sed quos voluit ejus gratuita bonitas, repulsis tenebris in quibus omnis humana nativitas peccati originalis condemnatione versatur, reducendos praedestinavit ad lucem. In eo praecipue demontrans quod istos originalis peccati vinculis indebita gratia liberatoris absolveret, cum alios, et quam maxime parvulos, quibus nulla possunt vel bona vel mala inesse propriae materia voluntatis, insolubili nexu aeterna damnatio retineret. Bonae quoque voluntatis et cogitationis initium non homini ex se ipso nasci, sed divinitus et praeparari et tribui, in eo Deus evidenter ostendit, quia neque diabolus, neque aliquis angelorum ejus, ex quo ruinae illius merito in hanc sunt inferiorem detrusi caliginem, bonam potuit aut poterit resumere voluntatem, quia si possibile esset ut humana natura, postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
bonus. s etiã sũmũ atq incõmutabile
bonũ ẽ. quia et̾nũ bonũ ẽ: nullũ hĩis
defectũ. quia ñ ẽ ex nichilo factũ. nul
lum hñs ꝓfectũ. quia ñ habet miciũ.
Ido qͥppe naturȩ a do facte ꝓficere pos¬
sunt. quia ẽe ceꝑunt. ido deficere. quia
ex nichilo factȩ s̃t. Ad defectũ eas con
oꝑatio creatoris. In eo igitur pͥmũ tͥni¬
tatis quȩ ds uerus ẽ. ȩt̾nitas sine micio
naturali agnoscit᷑: quia quȩdã ita fec̃.¬

Expanded text:
bonus, sed etiam summum atque incommutabile bonus, sed etiam summum atque incommutabile bonum est, quia aeternum bonum est; nullum habens defectum, quia non ectum, quia non habet initium. Ideo quippe naturae a Deo factae proficere possunt, quia esse coeperunt; ideo deficere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas condehit operatio Creatoris. In eo igitur primum Trinitatis, quae Deus verus est, aeternitas sine initio naturalis agnoscitur, quia quaedam ita fec
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ita uera semꝑ atq incõmutabilis
sit eiꝰ humanitas. qͣm sibi unit̃a sũma
diuinitas gerit. Hȩc pauca de fide sc̃ȩ
trinitatis. quȩ solus et uerus ẽ nat᷑alitͥ
deus: qͣntũ breuitas tẽ poris et sermoniᷤ
ꝑiisit inserui. Nunc de creatura quȩ
absq dubitatiõe crede debeas ĩtunabo.
creat̃a ex nchilo. ac sic uniu̾sa incęlis
et in terra. uisibilia et inuisibilia. siue
thronos. siue dñationes. siue principa¬
tus. siue potestates. opus atq creat᷑am
nus. habens naturalit ut sẽꝑ sit. et ut
mutari aliqñ ñ possit. & hic deus qui
sine inicio semꝑ ẽ. quia sũme ẽ. dedit
a sc creatis ut suit: ñ tam̃ sine iicio.
S nulla creatura eiꝰdẽ nature ẽ. cuiu̾¬
trinitas unus d̃s uerus et bonus: a qͦ
creata s̃t omĩa. & quia sũme boniisẽ.
dedit omĩbꝰ naturis qͣs fecit ut bonȩ
sint: ñ tam̃ tantũ bonȩ. qͣntũ creator
omniũ bonorũ. qui ñ solũ summe

Expanded text:
habet, ita vera semper atque incommutabilis habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit. 24. Haec pauca de fide sanctae Trinitatis, quae solus et verus est naturaliter Deus, quantum brevitas temporis et sermonis permisit, inserui. Nunc de creatura quid absque dubitatione credere debeas, intimabo. creatam ex nihilo. Ac sic universa in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Thronos, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, opus atque creaturam nus, habens naturaliter ut semper sit, et ut mutari aliquando non possit. Hic Deus qui sine initio semper est, quia summe est, dedit rebus a se creatis ut sint: non tamen sine initio, quia nulla creatura enitas unus verus et bonus Deus, a quo creata sunt omnia. Et quia summe bonus est, dedit omnibus naturis quas fecit ut bonae sint: non tamen tantum bonae quantum creator omnium bonorum, qui non solum summe
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbis et factis. Nam et in sacrificiiscar¬
naliũ uictimarũ quas ipsa sc̃a trinitas q̃
unus ẽ deus noui et ueteris testamenti. a
patribꝰ nr̃is p̾cipiebat offerri. illiꝰ sacͥficii
signabatur gratissimũ munus: quo pro
trinã obtulit semetipsũ ꝓ nob̃ oblatio¬
nem et hostiam do: in odorẽ suauitats.
Ipse ueras d̃s ẽ pontifex: qui ꝓ nobis non
in sangume tauroꝵ aut hircorũ. sed in
quod ẽẽ necessariũ ad redẽptionis nr̃ȩ
sciebat effectũ: idem scilicet sacerdos et
sacrificiũ idem d̾s et tẽplũ. Sacerdos ꝑ
quẽ sumus recontiliati. sacͥficiũ quo reꝯ¬
ciliati: tẽplum in quo reconcisiati. d̾s cui
reconciliati: solus tñ sacerdos. sacͥficiũ. et
diuinitatẽ. Trinitas enĩ nos sibi reꝯciliaũ:
ꝑ hoc qqđ solũ uerbũ carnẽ ipsa trinitas
fecit. In qͦ sic ueritas in cõmutabilis manet
humanȩ diuinȩq nature: ut sic̃ uera sẽꝑ
ẽ eiꝰ diuinitas. qͣm de patre ĩcomutabi lẽ

Expanded text:
m et sacrificiis carnalium victimarum, quae sibi ipsa sancta Trinitas, quae unus est Deus Novi et Veteris Testamenti, a Patribus nostris praecipiebat offerri, illius sacrificii significabatur gratissimum munus, quod pro trinam obtulit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ipse verus Deus et verus Pontifex, qui pro nobis non in sanguine taurorum et hircorum, sed in quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum; idem scilicet sacerdos et sacrificium, idem Deus et templum: sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati: templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus tamen sacerdos, sacrificium, et divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis manet humanae divinaeque naturae, ut sicut vera semper est ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ aliud fuit illa sũmi di exmani¬
quia utraq et uera et plena ẽ in xp̃o
substantia. Ideo sc̃s eugłista plenũ eum
gr̃ȩ et ueritatis p̾dicat. quia in diuina na
tura in qͣ deus ueritas ẽ. plenus ẽ: et in
humana natura qua ħo uerus gr̃a factꝰ
płenus ẽ. In illa pleintudine deus ẽ. ĩ for¬
ma cdi eqͣlis d̃o: in ista plenitudine seruus
in forma serui. quia in similitudinẽ ho¬
minũ factꝰ. habitu ẽ inuentꝰ ut ħo. Exina¬
niens gͦ se ipsũ. formã serui accepit. ut fi¬
eret seruus: s formȩ di plenitudinẽ non
amisit. in ꝗͣ semꝑ ẽ ȩt̾nus. atq in cõmu¬
tabilis dñs. factꝰ scd̾m formã serui homo
uerus. eiꝰdem naturȩ cuiꝰ ẽ ancilla mater:

Expanded text:
neque enim aliud fuit illa Dei summi exinanineque enim aliud fuit illa Dei summi exinaniquia utraque et vera et plena est in Christo substantia. Ideo sanctus evangelista plenum eum gratiae et veritatis praedicat : quia et in divina na Deus Veritas est, plenus est; et in humana natura, in qua homo verus gratia factus est, plenus est. In illa plenitudine Deus est, in forma Dei aequalis Deo; in ista plenitudine servus, in forma servi, quia in similitudinem homiuum factus, habitu est inventus ut homo. Exinaniens ergo semetipsum formam servi accepit ut fieret servus; sed formae Dei plenitudinem non amisit, in qua semper est aeternus atque incommutabilis Dominus: factus secundum formam servi homo verus, ejusdem natu
Abbreviated transcription (Latin):
principio. cũ qͦ unũ est pat̾ ipse pͥncipiũ.
et in qͦ coȩt̾no sͥ fecit cęlũ et tͥram. et omnẽ
sp̃italẽ eorporalẽq naturã. de dõ unigenito.
qui ẽ m̃ sinu patris. ut dixioĩa hȩc ꝑsona¬
liter accipe: salua tam̃ ȩt̾nitate. immen¬
sitate. immortalitate. i cõmutabilitate.
inuisibilitate diuinitatis eiꝰ. quȩ ita na¬
cũ do patre habet dĩ filius. ut licet ħo
fuerit ꝓ nob̃ ueracit᷑ factꝰ. ꝑmanserit
ueritas ds. Semetipsum gͦ exinaniuit.
s de plenitudine eiꝰ õs nos accepimꝰ: qͣm
plenitudinẽ si exinanitꝰ amitreret. quid
de ea nobis daret utiq ñ haberet. Fodẽ
autẽ ñ habente nos ꝓculdubio. nicħ poᷤ¬
semus acciꝑe. De plenitudine autem eiꝰ
õs nos accepimꝰ. Ex eo autẽ qđ nob̃ de plenitu.¬
dine sua dedit. ostendit etiã cũ se ex inaniuit.
plenitudinẽ ñ amisisse qͣm habuit: qͥ a
si plenitudinẽ suã amitteret. dare de illa
nullatenꝰ potuisset. Formã gͥ serui accep̃:

Expanded text:
pium, et in quo sibi coaeterno fecit coelum et terram, id est omnem spiritalem corporalemque naturam; de Deo Unigenito, qui est in sinu Patris, ut dixi, omnia haec personaliter accipe: salva tamen aeternitate, immensitate, immortalitate, incommutabilitate, invisibilitate divinitatis ejus. Quae ita nacum Deo Patre habet Dei Filius, ut licet pro nobis fuerit homo veraciter factus, permanserit Veritas Deus. Semetipsum igitur exinanivit, sed de plenitudine ejus nos omnes accepimus: quam plenitudinem si exinanitus amitteret, quod de ea nobis daret utique non haberet. Eodem autem non habente, nos procul dubio nihil possemus accipere. De plenitudine autem ejus nos omnes accepimus. Ex eo igitur quod nobis de plenitudine sua dedit, ostendit etiam, cum se exinanivit, plenitudinem non amisisse quam habuit: quia si plenitudinem suam amitteret, dare de illa nullatenus posset. Formam ergo servi accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
illa tͥnitate ꝓpriũ ẽẽt soliꝰ patris quia ñ ẽ natꝰ
ipse. s unũ filiũ genuit. neq ꝓpriũ soliꝰ filii qr
ñ genuit ipse. s de patris essentia genitꝰ ẽ. neq
solus de patre filioq ꝓcedit. hoc qͥdem. si scd̃m
diuinã naturã ds pat̾ de nullo nasceretur dõ.
scđm carnẽ tam̃ ipse nasceret᷑ de uͥgine. Una

Expanded text:
prium esset solius Patris quod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii quod non genuit ipse, sed de Patris essentia natus est; nequesolus de Patre Filioque procedit; si secundum divinam quidem naturam Deus Pater de nullo nasceretur Deo, secundum carnem tamen ipse nasceretur de virgine. Si
Abbreviated transcription (Latin):
hoc disposuit et impleuit. ut siqͥs eoꝵ
eã diuino munere repararet. Pars ita¬
ꝙ angłorũ quȩ a suo creatore d eo
bonoq solo beata fuit. uoluntaria
ꝓrsus au̾sione discessit: et equitatis
suꝑnȩ iudicio. initiũ sue dãpnatioĩs
in ipsa au̾sione uoluntatis inuenit.
ut non aliud ei ẽẽt incipe iã puniri
qu̾a illiꝰ beatifici boni dilectio ne
destitui: qũa deus in ȩt̾no sic p̾cepit¬
totã remanere supplicio. ut etiam
ignem ei p̾ꝑaret ȩcernũ. in quo illi
pȩna. s ꝑmanente in eis iniustȩ
au̾sionis malo. ꝑmaneat etiã iustȩ
retributionis ȩt̾na dãnatio. Hor ũ
malorũ princeps diabolꝰ qui pͥmos
homines ad peccati pͥncipiũ inuidꝰ dixit

Expanded text:
hoc disposuit et implevit, ut si quis eohoc disposuit et implevit, ut si quis eonquam eam divino munere repararet. 31. Pars itaque angelorum quae a suo creatore Deo, quo solo bono beata fuit, voluntaria prorsus aversione discessit, aequitatis supernae judicio, initium suae damnationis in ipsa aversione voluntatis invenit: ut non aliud ei esset incipere jam puniri, quam illius beatifici boni dilectione destitui; quam Deus in aeterno sic totam praecepit remanere supplicio, ut etiam ignem ei aeternum pararet: in quo illi poena; sed permanente in eis injustae aversionis malo, permaneat etiam justae retributionis aeterna damnatio. Horum malorum princeps diabolus primos homines, quos ad peccati praecipitium invidus duxit,
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ indidit facultate. Quibꝰ ꝓpter
arbitrii libertatẽ. qđ maxime decuit
intellectuali creaturȩ creatoris benig¬
nitate conferri. ita cognoscendi ac
ualeret: ut illiꝰ ẽẽt sc̃ȩ cogitationi mi¬
tia gratuitȩ dono bonitatis denuo re¬
uocandis quibꝰ uellet infundere. cuiꝰ
fuit in ipso creationis exordio nullis
p̾cedentibꝰ meritis sp̃s et corpora. locis
et affectionibꝰ. ꝓ eo ut ipse sapiens
uoluit congrius mirabilit̾ ordinare.
Angłi gͥ atq hoĩes ꝓ eo quia ratio¬
nabiles s̃t facti. et̾nitati ac beatitu¬
dinis donũ in se naturȩ spuali. a cre¬
atore diuinitꝰ acceperunt: ta scilicet
ut si dilectioni creatoris sui iugiter
creatoris imperiũ. suã niterent᷑ facere
uoluntatẽ. ꝓtinꝰ a contumacibꝰ beatitu¬
do discederet: et ad suppliciũ eis relin¬
queret᷑ ȩt̾nitas misera. erroribꝰ deĩceps
doloribꝰq crucianda. & de anglis qͥdẽ

Expanded text:
minibus indidit facultatem. Quibus propter minibus indidit facultatem. Quibus propter arbitrii libertatem, quae maxime debuit intellectuali creaturae Creatoris benignitate conferri, ita cognoscendi ac valeret. Ut illius esset sanctae cogitationis initia gratuitae dono bonitatis denuo renovandis quibus vellet infundere, cujus fuit in ipso creationis exordio, nullis praecedentibus meritis, spiritus et corpora, locis atque affectionibus, prout ipse sapiens voluit, congruis mirabiliter ordinare. Angeli ergo atque homines, pro eo quod rationales facti sunt, aeternitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritalis creatione divinitus acceperunt: ita scilicet, ut si dilectioni creatoris sui jugiter rio contra summi Creatoris imperium suam niterentur facere voluntatem, protinus a contumacibus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas misera, erroribus deinceps doloribusque crucianda. Et de angelis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uero sp̃s nullum cũ corporess elem̃tis
habere fecit naturale ꝯsortiũ. quoset
et̾nos creauit. et eis facultatẽ atq ĩtelli¬
gentiã cogitandȩ cognoscendȩ. diligen¬
deq diuinitatis inseruit: quos tñ ita
creauit. ut etiã p̾ se illũ diligerent.
cuiꝰ se tales creatos oꝑe cognouissent.
cũ eorũ ut tales fierent nulla merita
p̾cessissent. Ut autẽ hȩc dilectio hab̃et
iustã et congruã laudem. uoluntatiᷤ
quoq eis tribuit lib̃tatẽ. ut ẽẽt eis
possibile. siue ad eũ qui supͣ ipsos ẽ.
intentionẽ sc̃ȩ dilectionis erigere: siue
ad se. ł adea quȩ infra eos sc̃. praue
cupiditatiᷤ semetipsos ponde ĩclinare.
Non ẽ gͥ natura quȩ in ȩt̾nũ possit
siue misere siue bene uiuendo sub¬
sistere: nisi quȩ potest de do ipsius
munere cogitare. Hȩc autẽ natura
intellectualis in animabꝰ:. hominũ:
et sp̃itibꝰ angłorũ. Ds̃ qͥppe cognoscen¬
di ac diligendi so: ñ nͥ angłis et ho¬

Expanded text:
vero spiritus nullum cum corporeis elementis habere fecit naturale consortium; quos et aeternos creavit, et eis facultatem atque intelligentiam cogitandae, cognoscendae, diligendaeque divinitatis inseruit. Quos tamen ita creavit, ut etiam prae seipsis illum diligerent, cujus se tales creatos opere cognovissent, cum eorum ut tales fierent, nulla merita praecessissent. Ut autem haec dilectio haberet justam et congruam laudem, voluntatis quoque eis tribuit libertatem: ut esset eis possibile, sive ad eum qui supra eos est intentionem sanctae dilectionis erigere, sive ad se, vel ad ea quae infra eos sunt, pravae cupiditatis semetipsos pondere declinare.Non est igitur natura, quae in aeternum possit, sive misere, sive beate vivendo subsistere, nisi quae potest de Deo ipsius Dei munere 514 cogitare. Haec autem natura intellectualis in animabus est hominum et spiritibus angelorum. Deus quippe cognoscendi ac diligendi se, non nisi angelis et ho
Abbreviated transcription (Latin):
fures. auari. ebriosi. malediẽi. iapa¬
ces. et õs qͥ oꝑa carnis aguĩt̾. de qͥb¬
malis conuisi ñ fuerint̃. etnis ignib
exurent᷑. Omnnis enĩ hõ qui in hoc
scło usq adi ꝯfinẽ iiqͥtatũ delecta¬
tioue et cordis  obduratiõe ꝑmauserit.¬

Expanded text:
fures, avari, ebriosi, maledici, rapafures, avari, ebriosi, maledici, rapaces, et omnes qui opera carnis agunt , malis conversi non fuerint, aeternis ignibus exurentur. Omnis enim homo, qui in hoc saeculo usque ad finem in iniquitatum delectatione et cordis obduratione permanserit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere cȩꝑunt: ab illo resuscitabunt᷑.
a quo oꝑante creata sc̃. Singła uero
corꝑa illi singłis suis animabꝰ in re¬
surrectiõe reddent᷑. qs in mat̾nᷤut
uiuere incꝑent uentribꝰ hab̃e cepe¬
runt. ut scilicet a nimȩ in illo exa¬
mine iusti iudicis. in eisdẽ singłis
corporibꝰ suis accipiant retͥbutionẽ
siue regni. siu iudicii. in quibꝰ siue
bonã siue malã qͣlitatẽ uitȩ p̾sentiᷤᷤ
ab infidelitate incipit. quȩ ab origiał
peccati reatu initiũ sumit. in quo
quisqͥs ita uiuere incipit. ut ante
finrat uitã qͣm ab eiꝰ obligatione
soluat᷑: si unius diei ł uniꝰ hore spa¬
cio. anima illa uixit in corpore.
necesse ẽ eã cũ eodem corpe. ĩ et̾nũ¬
in habilia gehenne supplicia susti¬
nere. ubi diabolꝰ cũ angłis suis in
et̾nũ arsurus ẽ. qͥ ot primꝰ peccauit.
et peccatũ pͥẽisi hoĩbꝰ ꝑsuasit. Ubi
cũ eo etiã formcarii idolis seruienteᷤ.
adult̾i. molles. ma scłorũr ꝯcubitorẽ.

Expanded text:
vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut scilicet animae in illo examine justi Judicis in eisdem singulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis ab infidelitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit: in quo quisquis ita vivere incipit, ut ante finiat vitam quam ab ejus obligatione solvatur, si unius diei vel unius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae supplicia sustinere, ubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est, qui et primus peccavit, et peccatum primis hominibus persuasit; ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores,
Abbreviated transcription (Latin):
s carceribꝰ inferi detrudens. tradidit
in iudicio ꝑũmiendos reseruari. De
omĩbꝰ quoq uiuis ac mortuis iudi¬
candis. beatus paulus hȩc ast. Testificor
turus ẽ uiuos et mortuos: et ad¬

Expanded text:
s caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . De hominibus quoque vivis ac mortuis judicandis beatus Paulus hoc ait: Testificor turus est vivos et mortuos, et
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. qͣ de inferis ad carnẽ die tertio re¬
uertente. idem deus homo scđm carnẽ
qͣ in sepulchro iacuit. de sepulchro resur¬
rexit: et qͣdragesimo pꝰ resurrectionem
die idem d̾s ħ o factꝰ in cȩlũ ascendens an
dextera dei sedet. inde in fine scl̃i ad iu¬
dicandos uiuos. mortuosq uenturus.
iħs xp̃s. mediator dĩ et hominũ. Idcirco
autẽ mediator. quia idem as atq homo
uerus. hñs cũ patre unã diuinitatiᷤ natu¬
ram. et humanitatis unã cũ matre sub¬
stantiã: habens ex nob̃ usq ad mort̾ẽ ini¬
quitatis nr̃ȩ penã. habens incõmutabi¬
lem deo patre iustitiã. ꝓpt̾ nr̃am iniqͥtatẽ¬

Expanded text:
cendit. Qua de inferis ad carnem, die tertia, recendit. Qua de inferis ad carnem, die tertia, revertente, idem Deus secundum carnem qua in sepulcro jacuit, de sepulcro resurrexit; et quadragesimo post resurrectionem die, idem Deus homo factus in coelum ascendens, in dextera Dei sedit, inde in fine saeculi ad judicandos vivos mortuosque venturus. istus, mediator Dei et hominum. Idcirco autem mediator, quia idem Deus atque homo verus, habens cum Patre unam divinitatis naturam, et humanitatis unam cum matre substantiam; habens ex nobis usque ad mortem iniquitatis nostrae poenam; habens incommutabilem de Deo Patre justitiam; pr
Abbreviated transcription (Latin):
đs de nullo genitꝰ do. semel de sua natura
sine initio genuit filiũ dd̃m sͥ eqͣlem: & eadẽ
qͣ ipse naturalit̾ et̾nus ẽ diuinitate coȩt̾nũ.
ds. scd̃m qd dicit. ego et pat̾ unũ sumus:
idem ꝓ nobisẽ homo factꝰ uerus et plenus.
suscepit. et aniã rationalẽ. idem tamen
unigenitus deus secd̃o natꝰ ẽ semel ex pa¬
tre. semel ex matre. Natus ẽ eñi de patre
natꝰ ante scła. et natꝰ in scło. et utraq na¬
tiuitas unius ẽ filii dei. diuina. scđmn qũa
creator in forma dei coȩt̾nus patri deus est.
ceptu mat̾mi uteri semet ipsũ dũ homo fi¬
eret eadem serui formȩ susceptiõe formaũ.
uerũ etiã de eodẽ matris utero. idem deus
homo factus exiuit. et in cruce idem deus
ħo factus pependit. et in sepulchro idem ds
ħo factꝰ iacuit: et ab inferis idem deus ħo
factꝰ tertia die resurrexit. S et in sepul¬
chro scłm solã carnẽ idem deus homo¬
iacuit. et in infernũ scđ̃m solã aĩam des¬

Expanded text:
s de nullo genitus Deo, semel de sua natura sine initio genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est, divinitate coaeternum. d dicit: Ego et Pater unum sumus , idem pro nobis est homo factus verus et plenus. suscepit, et animam rationalem. Idem tamen Unigenitus Deus secundo natus est, semel ex Patre, semel ex matre: natus est enim de Patre natus ante saecula, et natus in saeculo; et utraque nativitas unius est Filii Dei: divina, secundum quam creator in forma Dei coaeternus Patri Deus est; ceptu materni uteri semetipsum, dum homo fieret, eadem servilis formae susceptione formavit, verum etiam de eodem matris utero idem Deus homo factus exivit, et in cruce idem Deus homo factus pependit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, et ab inferis idem Deus homo factus tertio die resurrexit; sed in sepulcro secundum solam carnem idem Deus jacuit, et in infernum secundum solam animam des
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ facit reni ñ uiuent̾ẽ: nisi res
uiuens. Non gͥ unius naturȩ cũ do s̃t
Acsic nec illa corpora uniꝰ nature cũ d̾o
sunt: quibꝰ singłis singłos brutos atq
irrationabiles sp̃s. quibꝰ eadẽ corꝑ a
uiuificarent᷑ atq sensificarentur
inseruit. S nec ipsi bruti sp̃s umiꝰ
nature cũ do s̃c. Quos licet uiuifi¬
gendi largitꝰ ẽ lumen: quo suum
possent aut agnoscere. aut dili gͥe

Expanded text:
t rem non viventem, nisi res vivens. Non igitur unius naturae cum Deo sunt Ac sic neque illa corpora unius naturae cum Deo sunt, quibus singulis singulos brutos atque irrationabiles spiritus, quibus eadem corpora vivificarentur ac sensificarentur, inseruit. Sed nec ipsi bruti spiritus unius naturae cum Deo sunt, quos licet vivifigendi largitus est lumen, quo suum possent aut cognoscere aut diligere
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur tã in magnis qͣm in paruis qͥbꝰq
rebꝰ conditis: magna ẽ bonitas atq oĩpo¬
tentia creatoris. Omnia eñ sapienter fec̃
sũma ueraq sapientia: cui naturalit̃
hoc ẽ ẽẽ qđ sapientẽ ẽẽ. Hoc facere quod
sapient̾ facere. Simplicitas itaq mul¬
tiplicis sapientiȩ di. magnitudinem
celsitudinis suȩ. ñ solũ in magnitudĩe
sublimiũ creaturarũ. uerũ etiã in infi¬
marũ paruitate cõmendat. dũ bona
omĩa quȩ creauit. ñ solũ multo inferiꝰ
dissimiliusq suo creatore s̃t. ut puta ñ
prolata de illo s facta ꝓrsus ex nichilo:
uerũetiã int̾ se ñ eqͣliter s̃t. s una queq
res ita ꝑmanet. sic̃ ado cũ ñ ẽẽt accepit.

Expanded text:
Igitur tam in magnis quam in parvis quibusque rebus conditis, magna est bonitas atque omnipotentia Conditoris. Omnia enim sapienter fecit summa veraque sapientia, cui naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter facere. Simplicitas itaque multiplicis sapientiae Dei, magnitudinem celsitudinis suae, non solum in magnitudine sublimium creaturarum, verum etiam in infimarum parvitate commendat: dum bona omnia quae creavit, non solum multo inferius dissimiliusque suo creatore sunt, ut pote non prolata de ipso, sed facta prorsus ex nihilo: verum etiam inter se non aequaliter sunt, sed unaquaeque res ita permanet si