comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mone. Dico enĩ iołrem & sophroniũ dĩ cultores
& a matores uirtutũ: & pietatis ꝓpugnatores .
At ta men quã uis tales essent. de dignitate & merito
osã uindemiantes. Nã relinquunt utiq ex fructube¬
nedictionẽ. etiã uolentes retro se sequentib egenis
eligentib uineã : ex qͥb sumꝰ nosminimi. Nã com̃s sc̃ĩ
isti quãuis om̃i fortitudine sua fructifera hane oliua.
quȩ indomodi ait psalmista plantata ẽ ꝓgt᷑ nuoliua¬
plices reuera oliuas quȩ in ea st̃. ⁊elodiꝰ uindemiare
studuerint: tamen latuit eos multꝰ oliuȩ fruetꝰ
dño dispensante: & nrãm uil ẽ &e frigidã alacritatẽ
hentes. neq tanquã qͥpossimꝰ eor adeo donatã sapien.¬
tiã imitari iusti gesta scripturȩ tradere festinauimꝰ
sed pͥmo qͥdẽ ut intelligimꝰ ñ iustũ cẽ eaquȩ possint
utilitatẽ audientib facere silentio occultare : ne &
nos incidamꝰ iudiciũ serui illiꝰ qͥtalentũ int̾ra absc̃dit

Expanded text:
mone. Dico enim Joannem et Sophronium Dei cultores, et amatores virtutum, et pietatis propugnatores; attamen quamvis tales essent, de dignitate et merito osam vindemiantes; nam relinquunt utique ex fructu benedictionem, etiam nolentes, retro se sequentibus egenis eligentibus vineam, ex quibus sumus et nos minimi. Nam et omnes sancti isti, quamvis omni fortitudine sua fructiferam hanc olivam, quae in domo Dei, ut ait Psalmista , plantata est, propter multiplices revera olivas, quae in ea sunt, zelo Dei vindemiare studuerint, attamen latuit eos multus olivae fructus, Domino dispensante. Nostram ergo vilem et frigidam alacritatem hentes, neque qui possimus eorum a Deo donatam sapientiam imitari, justi gesta scripturae tradere festinavimus; sed primo quidem ut quod intelligimus non justum esse, ea quae possunt utilitatem audientibus facere, silentio occultare; ne et nos incidamus in judicium servi illius , qui talentum in terra 180 abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾ qͥa me dignũ ad tantũ: atq idoneũ minime
ꝑspexi᷑ leuaui oculos meos ad montes. unde uenira
auxiliũ mͥ. Sicq solatia patrũ &orationes ad hibens
tã ꝓficuũ uirũ. ñ passussũ celare latinis. Sedlicet
inẽbranas incider : scedulas p̾parauerim: non
tam hunc in codicẽ confiçere ausussũ ante quam
adominatione ur̃a omilies beate licentia ad¬
ipisci ꝓmerui. Neq enĩ ẽ. ut absq uicario dĩ.
absq clauigero tȩli. absq curru cauriga sp̃u alis

Expanded text:
ad tantum opus atque idoneum minime perspexi, levavi oculos meos in montes, unde veniret auxilium mihi ; sicque solatia patrum et orationes adhibens, tam proficuum virum non passus sum celare Latinis. Sed licet membranas inciderim, scedulas praeparaverim, non tamen hunc in Codicem conficere ausus sum, antequam a dominatione vestra, o millies beate, licentiam adipisci promerui. Neque enim fas est ut absque vicario Dei, absque clavigero coeli, absque curru et aur
Abbreviated transcription (Latin):
Nogitante ac diu tacite solliciteq me ÷ con¬
siderante. qͥd indomodĩ cõmodius ac digniꝰ
oꝑari potuissemł nc eͤa uidelicet p̃sumerẽ
que michi ex ministerio credito cõmissa non sunt:
nerur sus illa arriperẽ que ingenioli mei uires
excedunt. scđm illud salomonis: mel inuenisti
comede qd̾ sufficit. ne forte satiatꝰ euomas illud.
ẜtalibi Altiora te ne quesieris. & fortiorate ne
scrttatꝰ fueris: ecce subito qͥdã strenui ac studi¬
osi uiri me cohortari uoluerunt . in latinũ ser¬

Expanded text:
ogitante me, ac diu tacite solliciteque mecum considerante, quid in domo Dei commodius ac dignius operari possem, ne ea videlicet praesumerem quae mihi ex ministerio credita non sunt, nec rursus illa arriperem quae ingenioli mei vires excedunt, secundum illud Salomonis: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Et alibi: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris ; ecce subito quidam strenui ac studiosi viri me cohortari voluerunt, ut in Latinum ser
Abbreviated transcription (Latin):
a diabolo exectatã iunce p̃ualet. nͥ tua ꝓbo fuerat dext̾a dimicata. Errat qͥ se piitat
castitatẽ ꝑfectã suis isib optinere. N isi enĩ tuo imbrȩ flamine fuerint corpora¬
les extincte: ñ pot̾ animꝰ ꝑuenire qͦ ꝑgit. Libido enĩ ÷ bestia maligna quem sil
uis huius scłi ad douorandas animas ꝑ carnẽ ⁊ diabolũ incitatur. Qͥ eius morsꝰ
euaserit. tͥ deo gratias referat. quia tuum est quod ei iasit. sicut beatissimus fa¬

Expanded text:
a diabolo excitatam vincere prevalet, nisi tua pro eo fuerit dextera dimicata? Errat qui se putat castitatem perfectam suis nisibus obtinere. Nisi enim tuo ymbre fuerit les extinctae, non potest animus pervenire quo pergit. Libido est bestia maligna, quae in sylva huius saeculi ad devorandas animas per carnem et diabolum incitatur. Qui eius mortem evaserit, tibi Deo gratias refert, quia tuum est quod evasit.” Explicit
Abbreviated transcription (Latin):
Le linquente gregẽ: mox lupus adueniet.
N irtus. solam̃ nr̃m. deciis. omne leuameti:
Tuspes una. salus. causaq leticie :
Ue nob miseris: hȩc om̃ia ꝑdimus at nos
Hinc subit & luctus ꝑpetitusq dolor
Beu cuitale nefas fuit hec ꝑmassa potestas
Pfficere: & tantũ sic iuolare locuior
& male tractauit cuiꝰ temeraria dextias:
Fent &e hoe furtũ.: quis modo sacrilegus:
Sed fortunati qui predã fertis opim̾am:
Nos infelices occupat omne maliue¬

Expanded text:
Te linquente gregem mox lupus adveniet. Te linquente gregem mox lupus adveniet. Virtus, solamen nostrum, decus omne, levamen, Tu spes una, salus, causaque laetitiae. Vae nobis miseris! haec omnia perdimus: at nos Hinc subit et luctus, perpetuusque dolor. Heu! cui tale nefas fuit haec permissa potestas Efficere, et tantum sic violare locum? Et male tractavit cujus temeraria dextra? Fecit et hoc furtum quis modo sacrilegus? Sed fortunati, qui praedam fertis opimam! Nos infelices occupat omne malu
Abbreviated transcription (Latin):
Hactenꝰ hoc fuerat litiȩ ditata sup no
Iħ erauro dellus : ac decorata nimis
Laulib eximiis totũ celebrata ꝑ orbem:
Et mmunita patris magnanimi meritis
Infelir myrrea tuis spoliata ianebio
Cultib: & donis: mestaq semꝑeris.
ONicholae pat̾ toto uenerabilis orbe:
Cur patriam nr̃am deseris. immo tuã
Hic genitus fueras. scĩsq parentib altus.
Hic puer. hĩc iuuenis. uirq. senerq pr̾ius.
Hic pat̾ & clñs. pastor. custosq benignus.
Hactenꝰ & hac patria uiuus. ce exanimis.
Quelibet banc miserã quotiens adu̾sa p̃mebant.
Auxilium petiit. mox pat̾ alme tuum.
Reb in aduersis aderas spes una salutis.
Eotaq suscipiens quęq rogata cdabas:
N ndiq currebant cunctis e partib orbis
Ad sacrũ tumulũ sepr salutiferu
Nouerit heu uacuũ simul hac qđ turba fidelis:
Om̃is cessabit cultꝰ. ⁊ om̃is honor
Munera qͥppe di deerunt: & gratia prima:
storiȩ solũ nomenerit ueteris.
Pastor oues ꝓprias cui nos cõmitis alendas:

Expanded text:
Hactenus hoc fuerat Lyciae ditata superno Thesauro tellus, ac decorata nimis; Laudibus eximiis totum celebrata per orbem, Et munita patris magnanimi meritis. Infelix Myrea, tuis spoliata manebis Cultibus et donis, moestaque semper eris. O Nicolae Pater! toto venerabilis orbe, Cur patriam nostram deseris, imo tuam? Hic genitus fueras, sanctisque parentibus altus, Hic puer et juvenis, virque, senexque pius. Hic pater et dominus, pastor, custosque benignus, Hactenus hac patria vivus et exanimis. Quaelibet hanc miseram quoties adversa premebant, Auxilium petiit mox, Pater alme, tuum. Rebus in adversis aderas, spes una salutis, Votaque suscipiens, quaeque rogata dabas. Undique currebant cunctis e partibus orbis Ad sacrum tumulum saepe salutiferum. Noverit, heu! vacuum simul hac quod turba fidelis, Omnis cessabit cultus, et omnis honor. Munera quippe Dei deerunt, et gratia prima Historiae solum nomen erit veteris. Pastor, oves proprias cui nos committis alendas?
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ec̃: oculos incȩlũ extendens dicebat Grãs ago tͥ¬
ds: qͥ & in meritã pusillitatẽ meã sacerdotio fungi.
& me exiguũ & peccatorẽ sacerdotĩ tuũ uocari: & pascere
rationabilẽ gregẽ dignatꝰ es. Mox gͥ pusillitate om̃i de¬
posita. gaudiũ in humilitate multũ illi affuit. Nunc
uͦ ut qͥdã aiunt. in hoc imitatꝰ ẽ. & constantinũ: qͥ post
eraclisi impatore extitit. cuiꝰ & filiꝰ erat. ꝓsũ heuime lusalitei
sine fluctu accurrebant: ab eo & ipsi suffragia. & sus.¬
ceptionẽ postulantes ꝑfrui. Quos beatꝰ ille hospitio
recipiebat &c̃ solabat᷑. ñ tanquã captiuos : sed tanquã

Expanded text:
rum esse, oculos in coelum extendens, dicebat: Gratias ago trum esse, oculos in coelum extendens, dicebat: Gratias ago timmeritam pusillanimitatem meam sacerdotio fungi, et me exiguum et peccatorum, sacerdotem tuum vocari, et pascere rationabilem gregem tuum dignatus es. Mox ergo pusillanimitate omni deposita, gaudium in humilitate multum illi adfuit. Hunc vero ut quidam aiunt in hoc imitatus est Constantinus, qui post Heraclium imperatorem exstitit, cujus et filius erat. CAP. VI.-- Hujus sine fluctu accurrebant, ab eo et ipsi suffragio et susceptione perfrui postulantes. Quos beatus iste hospitio recipiebat, et consolabatur non tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ putas nos conseruor nr̃oꝵ petitiones cũ om̃i festi-¬
tis: quẽ ad modũ fecisti: erit tͥ . Un agͦ dierũ simili modo
bic mirabilis ꝓcedens. & insolito loco p̃sidens. usq ad
horã quintã & ne mine accedente: mestꝰ &cũ lacrimis
recessit Nullo aut̃ audente eũ int̾rogare cͣusã mero¬
ris. sc̃s sophroniꝰ ait adeũ secreto Illic enĩ. erat tune:
sueta uoce hodie ꝰ umilis ioħs qͣlẽ cũq mercedẽ aqͦpiã
tulit: sic̃ nec aliqͣndo: Cuĩ sc̃s sophroniꝰ diuinitꝰ inspi¬¬
ratꝰ: respondit Mox enĩ intellex̃ causã: obquã isdẽ
tristabat᷑ patriar cha: hodie qͥdẽ gaudere & letari
oportet beatissime: ue racit̾ enĩ beatissimꝰ es: ita pa-¬
cifucans axp̃o creditũ sibi gregẽ. ut nullushabeat
c̃tra pocimũ suũ litẽ aut dubietatẽ: seduelut angłos
sine litigione. & sine iudicio homines eẽ. fecisti Iue
aut̃ uere mitis pastor credens qd̾ dictũ fuerat ue¬

Expanded text:
 putas, nos conservorum nostrorum petitiones cum omni festitis: Quemadmodum perfecisti, erit tibi? Una ergo dierum simili modo hic mirabilis procedens, et in solito loco praesidens usque ad horam quintam, et nemine accedente, moestus et collacrymans recessit; nullo autem audente eum interrogare causam moeroris, sanctus Sophronius ait ad eum secreto illic enim erat tunc: sueta voce: Hodie humilis Joannes qualemcunque mercedem a quopiam tulit, sicut nec aliquando. Cui sanctus Sophronius divinitus inspiratus, respondit mox enim intellexit causam ob quam idem tristabatur patriarcha: Hodie quidem gaudere et laetari 182 oportet, beatissime; veraciter enim beatissimus es, ita pacificans a Christo creditum tibi gregem, ut nullam habeat contra proximum suum litem aut dubietatem, sed velut angelos sine litigio et sine judicio homines esse fecisti. Ille autem vere mitis pastor, credens quod dictum erat ve
Abbreviated transcription (Latin):
ille ter diues. qd̾ qͥdã iniuriã paterent᷑ ab aduersa-¬
riis suis. &e uolentes adire eũ timore cancellariorũ
&eccłȩ defensoris. atq ei astantiũ ꝓhiberent᷑. con-¬
side rauit tale qͥd deo acceptũ negotiũ: quarta
& sexta feria publice ponens sellã & duo scanna.
sederet ante ȩccłam: Colloquens qͥb dã strenuis uiriᷤ
dut sc̃ã euͣngłia p̾manib tenens: nullũ tantiobs e¬
qͥa apypinqͣre sibi ꝑ mittens. excepto unõ ȩccłȩ
se adire uolentib: Quib & c̃festĩ qd̾ dignũ erat
ꝑeccłȩ defensores faciebat: & p̃cipiebat ut nemo eoꝵ
gustar&: qͦusq ordinarent capitulũ Et audientib
dicebat: Si nos homines existentes ꝑmissionẽ sẽꝑ ꝓ
petitionib nr̃is habemꝰ ingredidomũ dĩ. & petitio¬
nes nr̃as manifestare ei. uidelicet intractabili ac
om̃i creaturȩ s ꝑeminenti: atq oꝑãdamꝰ qͦ p̾ces nr̃ȩ
impleant᷑: nec ñ & rogamꝰ eũ ne tard&. sed illud ꝓpħȩ¬

Expanded text:
ille ter dives, quod quidam injuriam paterentur ab adversariis suis, et volentes adire eum, timore cancellariorum et ecclesiae defensorum atque ei astantium prohiberentur, consideravit tale quid Deo acceptum negotium; et quarta et sexta feria publice ponens sellam et duo scamna, sedebat ante ecclesiam, colloquens quibusdam strenuis viris, aut sancta Evangelia prae manibus tenens, nullum tanti obsequii appropinquare sibi permittens, excepto uno defensorese adire volentibus; quibus et confestim quod dignum erat, per ecclesiae defensores faciebat; et praecipiebat ut nemo eorum gustaret, quoadusque ordinarent capitulum. Et audientibus dicebat: Si nos homines existentes, permissionem semper pro petitionibus nostris habemus ingrediendi domum Dei, et petitiones nostras notas facere ei, videlicet intractabili ac omni creaturae supereminenti, atque operam damus quo preces nostrae impleantur, nec non et rogamus eum, ne tardet, sed illud P
Abbreviated transcription (Latin):
ula uultuhilari & subridendo labiis: dicit mͥ. Egosũ
pͥma: filiarũ regis. Cũq hȩc dissec : statĩ ad orauieã. Tc̃
dix̾mͥ. Sime possederis amicã: egote ducã in conspectu
imꝑatoris. &enĩ nemohab& pote̾statẽ apudeũ: sic̃ ego
igoqͥppe fecieũ int̾ris hominẽ fieri: & saluare homines.
& hec dicens: disparuit. Ego itaq in memet reuersus.
intellexi uisionẽ: & dixi. Credo: cõpassio atq elemosina ẽ
& ideo habebat incapite: ex oliuȩ foliis coronã. & enim
uestiui me: &̃ nullũ domꝰ meȩ excitans inȩccłam abii.
Frat enĩ iã aurora. Et cũ irẽ: obuiaui frĩ frigore uexanti.¬
& expoliaui me indum̃to capͥno &edediei: dixiq intrame
fcce in hoc sciã: si ueraẽ. uisio quã uidi ande monica:¬

Expanded text:
 vultu et subridendo labiis dicit mihi: Ego sum prima filiarum regis. Cumque haec audissem, statim adoravi eam. Tunc dicit mihi: Si me possederis amicam, ego te ducam in conspectu imperatoris. Etenim nemo habet potestatem apud eum, sicut ego. Ego quippe feci eum in terris hominem fieri et salvare homines. Et haec dicens, disparuit. Ego vero in memetipsum reversus, intellexi visionem, et dixi: Credo, Compassio ac Eleemosyna est, et ideo habet in capite ex olivae foliis coronam. Etenim vestivi me, et nullum domus meae excitans, in ecclesiam abii. Erat enim jam aurora. Et cum irem obviam fratri frigore vexanti, expoliavi me indumento caprino, et dedi ei, dixique intra me: Ecce in hoc sciam si utique vera est visio quam vidi, an daemonia
Abbreviated transcription (Latin):
Ariȩ elemosina indigens. immensos thesaurosdĩ ñ angustabt̃
uiq istos dimisisset: uniuersã quȩ cir cundederat illos
de fectionẽ. & modicã fidẽ scindens: Ioquebat᷑ his qͥ
ei c̃ sedebant. & admirabant᷑ dedeo data cõpassione. Cũ
essent inqͥens incipro adhuc iuuenis qͣsi annor qͥndecĩ
uidiuna noctiũ in sonis puellã qͣndã. cuiꝰspecies super
sole splendebat: or natã supͣ omnẽ humanũ sensum.
Quȩ uenit & stetit ante lectũ meũ: &pulsauit mȩ in
latere. Ex ꝑge factꝰ uͦ uidieã inuęritati stantẽ &
estimaui ẽã mulierẽ ẽẽ. Figura gͥ crucis signatꝰ: dixiei.¬

Expanded text:
driae eleemosynae indigens, immensos thesauros Dei non angustabunt, driae eleemosynae indigens, immensos thesauros Dei non angustabunt, ue istos dimisisset, universam quae circumdederat illos defectionem et modicam fidem scindens, loquebatur his qui ei consedebant, et admirabantur de a Deo data ei compassisem, inquiens, in Cypro adhuc juvenis quasi annorum quindecim, video una noctium in somnis puellam quamdam, cujus species supra solem splendebat, ornatam supra omnem humanum sensum, quae venit et stetit ante lectum meum, et pulsavit me in latere. Expergefactus vero, video eam in veritate stantem, et aestimavi eam esse mulierem; figura igitur crucis signat
Abbreviated transcription (Latin):
incenodochiis anoso comiis fecit recũbere: p̃cipiens curã
eis &medicinã gratis impendi. & tunc recedere qͣndo unꝰ¬
egeni ueniebant ad cura. masculis qͥdẽ singulas siliqͣs
rebant de eis patriarche. hi qͥb cura erat credita.
Ad qͦs beatꝰ ille turuo qͥdẽ oculo ac seuera uoce usus.
quãquã mitis eet. & uisu hilaris: dix̃. Siqͥdẽ humilis
ioħis immo xp̃i dispensatores uultis eẽ. diuino p̾¬
ds curiosoꝵ ministroꝵ ñ indiget: neq humilis
ioħs. Sienĩ quȩ dant᷑ mea existerent & mecũ nata
ee̾nt. Forgasse in meis bene tenax existerẽ. Siuͦ
quȩ dant᷑ dĩ funt: utiq insuis p̾ceptũ suũ custodire
uult. Si aut̃ ex incredulitate aut modica fide
illud time ne foite multitudo eo qͥue dant᷑ suꝑet
introitũ pecuniarũ ego ur̃e pusille fideꝵ cõmunicari
ñpatiar. & enĩ sibene placito di accũẽ. ut emego indignꝰ
dispensator eiꝰ munerũ: sitotꝰ mundꝰ congreget᷑ alexan¬

Expanded text:
in xenodochiis et nosocomiis fecit recumbere, praecipiens curam eis et medicinam gratis impendi; et tunc recedere, quando unuegeni, veniebant ad rogam, masculis quidem singulas siliquas rebant de eis patriarchae hi quibus erat roga credita. Ad quos beatus ille torvo oculo ac severa voce usus, quanquam mitis esset et visus hilaris, dixit: Si quidem humilis Joannis, imo Christi dispensatores vultis esse, divino prDeus curiosorum ministrorum non indiget, neque humilis Joannes. Si enim quae dantur mea existerent, et mecum nata essent, fortasse bene in meis tenax existerem. Si vero quae dantur Dei sunt, utique in suis praeceptum suum custodiri vult. Si autem ex incredulitate aut modica fide illud timetis, ne forte multitudo eorum quibus dantur, superet introitum pecuniarum, ego vestrae pusillae fidei communicari non patior. Etenim si beneplacito Dei actum est ut essem ego indignus dispensator ejus munerum, si totus mundus congregaretur Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ remansisse
argñteã quȩ eũ in¬
fusis leguros¬
lari querit᷑ pauꝑ. Itaq delatã scutellã. gͦgorio
satis hilaritꝰ largiente : pauꝑ qͥ putabat᷑ lȩtus
aii. plectit᷑ : ñ iã ad expetenda: s ad confe¬
reuda suffragia rediturꝰ: A qͦ uidelicet augłi¬
ce uisionis tẽpore tantis miracłis.tantis ÷ uir¬
tutib publicatꝰ : ut om̃ib secũ iuuentibꝰ. &
exemplo fuerro & t̾rori: qͥppe qͥ ñ solꝰ s soci¬
alitꝰ cũ beato Andrea apło : suo monasterio
signis eutdentibꝰ sit p̾fuisse putatꝰ.: Quadã¬
die cũ aduenientib nuꝑ negotiatoribꝰ mul¬
da uenalia inforo romanȩ urbis fuissent ꝓ¬
posita: multiq ad emidũ undiq confluxis¬
sent. contigit & Gregoriũ uirũ do dignissi¬
toũ p̃terite. Oceruenꝰ int alia puero corpe candido:
forma pulcherrimoᷤᷤ uultu uenusto : capilloꝵ qqr nto
esse uenales: int̾rogauto mercatorẽ de qpa¬
tria illos atculiss: Ille respondit : De briitã.¬

Expanded text:
penitus remansisse argenteam, quae cum infusis legumlari quaerit pauper. Itaque delatam scutellam, Gregorio satis hilariter largiente, pauper, qui putabatur, laetus amplectitur, non jam ad expetenda, sed ad conferenda suffragia rediturus. A quo videlicet angelicae visitationis tempore tantis miraculis, tantis est virtutibus publicatus, ut omnibus secum viventibus, et exemplo fuerit, et terrori, quippe qui non solus, sed socialiter cum beato Andrea apostolo, suo monasterio, signis evidentibus, sit praefuisse putatudie, cum advenientibus nuper negotiatoribus, multa venalia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum praeterire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britan
Abbreviated transcription (Latin):
do oratoris sui filiũ ceremonẽ cupientes saluĩ fi¬
eri. se cͦdituros ad firmant. Tẽ ualentinꝰ p̃sbit̾¬
plicitꝰ atq glomeratꝰ iacebat. ut collũ ha
ostio stratoq humi cilicio. eleuauit puerũ
ipse orare c onsueuerat : & ꝑtotã noctẽ in diꝰ
laudib: & oratione manente. lumꝰ circa mediũ
noctis tantũ apparuit: ut hii qͥ inspeculis eran
enca cubicłm. putarent intus flãmas accendi.
S spatio uiiꝰ hore tͣus acco: furgit sauissimis
dibr in columis concre pare. Audientes autẽ illũ
pare tes eiꝰ dõ canere. cuiꝰ ꝑ tres annos solũ ge¬
mitũ audierant mugitũq reddentẽ: õsfinul
At ille dix̃. Ilisi cõpleuero statutũ orationis
stra cubiculi. & ceremonẽ iuuenẽ parentibid
Ac si nichil mali ꝑpessus fuist. ab or̃i egͥtudi¬
ne defecatũ ad signat. Te craton cũ coniugre¬
nȩ sapientiȩ. ita se contulerunt ad dñm. ut

Expanded text:
do, oratoris sui filium Cerimonem cupientes saluum fido, oratoris sui filium Cerimonem cupientes saluum fieri, se credituros affirmant. Tunc sanctus Valentplicatus atque glomeratus iacebat, ut caput inteostio, stratoque humi cilicio, eleuauit puerum ipse orare consueuerat; et per totam noctem in Dei laudibus et oratione manenti lumen circa mediam noctis tantum apparuit, ut hi, qui in spectaculis erant circa cubiculum, putarent intus flammas accendi. Sed spatio unius horae transacto, surgens sanissimus dibus incolumis concrepare. Audientes autem illum parentes eius Domino canere, cuius per tres annos solum gemitum audierant, mugitumque reddentem, omnes simul At ille dixit: «Nisi compleuero statutum orationis stra cubiculi, et Cerimonem iuuenem parentibus, ac si nichil perpessus fuisset, ab omni egritudine liberatum assignat. Tunc Craton cum coniugehumanae sapientiae, ita se contulerunt ad Dominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
duleris ea quȩ nee audire potiusti ahigͣndo nee
sti aliqͣndo uirginẽ concepisse. uirginẽ peperis
qͥndo aut uidisti siccis pedibꝰ undarũ pelagus
ꝑ tͣnsitũ. imꝑasꝰ se uentis. tempestatẽ iussu cõ¬
pescuisse. postremo crucifixũ. mortuũ. ac se¬
pult̃. die t̾cia resurrexisse. atq nrultis uidenti
tantib ita uenturꝰ ad sertus est. Si ita cͤdis factũ.
accede & baptizare. ut possis adsalutẽ filii tui
ꝑtingere. & ꝑ ipsũ ad uitã ꝑpetuã ꝑuenire.
Dicit ei craton. Qnͣta cũq dixeris. & uerboꝵ
ampliata fuerit multitudo: uno hoo colligi
ter esse uideris : stultitia est apd̃ dm. & ñ
potes tã ꝑfecte credere : ꝗͣ fides ipsa depos¬
cit curi eͤdendũ est dam fidẽ tuã sub hac pol¬
licitatione ut filiꝰ tuus ꝑ meã fidẽ saluetur.
Tu uͦ ꝑsalutẽ filii tut. cũ otñi domo tua cou
om̃s ciderent xp̃o. Erant aũ in hoc spectacło ẜculꝰ
ad latina studia deuenisse. Hii autẽ similrino¬

Expanded text:
deris ea, quae nec audire potuisti aliquando nec sti aliquando uirginem concepisse, uirginem peperissaliquando aut uidisti siccis pedibus undarum pelagus pertransitum, imperasse uentis, tempestatem iussu compescuisse, postremo crucifixum, mortuum ac sepultum, die tertia resurrexisse, atque multis uidentibt ascendit, uenturum adsertus est? Si ita credis facta, accede et baptizare, ut possis ad salutem filii tui pertingere, et per ipsum ad uitam perpetuam peruenire». Dicit ei Craton: «Quantacumque dixeris, et uerborum ampliata fuerit multitudo, uno hoc colligi ter esse uideris, stulta est apud Deum, et non potest tam perfecte credere, quam fides ipsa deposcit, cui credendum est, da michi fidem tuam sub hac pollicitatione, ut filius tuus per meam fidem saluetur: tu uero per salutem filii tui cum omni domo tua conuomnes crederent Christo. Erant autem in hoc spectaculo Procuad Latina studia peruenisse. Hi itaque simili mo
Abbreviated transcription (Latin):
lomo ablatũ corpus marcyris Ualentini ad
suã ȩccłam int̾ramnensẽ urbe mocterno tci¬
nere tͣnstulerunt: ibiq suburbano empto
t̾re spatio. ñ longe a ciuitate sepultȩ hones¬
tissime corpꝰ eiꝰ tͣdiderunt. Ibi cũ cotidianis
uigiliis indi laudib ꝑmanerent: tentia
gentilibꝰ eusto diȩ st̃ tͣditi. consulari lu¬
centio. Q lucentiꝰ agnoscens qđ ꝓculꝰ eufi¬
mꝰ & Apolloniꝰ popłos multos
conuterunt amatores haberenttiliers
ne uiolentꝰ ei apopło tollerent᷑: noduis me¬
dio suis eos iussto tͥbunalibꝰ p̾sentari. Quos
cũ uidiss nec blandim̃tis decipi. neo terro¬
loꝵ. & gaudiũ de martẏrio habuio ⁊: quiq
a scõ Abundio ñ longe a corpore st̃ sci ualen

Expanded text:
andum Christi martyris Valentini ad suam ecclesiam Interamnae urbis nocturno itinere transtulerunt; ibique, in suburbano empto terrae spatio, non longe ab eadem ciuitate, sepulturae honestissimae tradiderunt. Vbi cum cotidianis uigiliis in Dei laudibus permanerent, tenti a Gentilibus, custodiae sunt traditi consulari Lucentio. Qui Lucentius agnoscens, quod  Apollonius populos multos, cognouerant, amatores haberent, timens ne uiolenter ei a populo tollerentur, noctis medio suis eos iussit tribunalibus presentari. Quos cum uidisset nec blandimentis decipi, nec terrorum, et gaudium de martyrio habuerunt. Quique a sancto Abundio non longe a corpore sancti Valen
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq in dispositione in onasterii occupata
mens esset÷ obliuiscebat᷑ funditꝰ egͥtudinis
suȩ  si uͦ redireo egͥtudo ad memoriã cũ tãfor¬
tẽ se. eẽ. sentiret. mirabat᷑ si ñ comediss Qui
ad uespũ ueniens: cognouit sibi tantã fortitu¬
tabesceret: nullã tam̃ corpori suo cupiebat cõ¬
modare qͥetẽ⁊ qͦminꝰ aut orareo: Auo legereto
Auo seberet. aut dictareo.: Ubi hunc de more
Qͥdã die sebentẽ angłs di repꝑiens: misereri s
flebilitꝰ sub habitu naufragi postulabat. Cu
bregoriꝰ ex intimo corde cõpatiens ÷ bis teris
nũnus matibꝰ datis : abixe p̃cepit. Alec multo

Expanded text:
Cumque in dispositione monasterii occupata Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non 25 comedisset. Qui veniens ad vesperum, cognovit sibi tantam fortitutabesceret, nullam tamen corpori suo cupiebat commodare quietem, quo minus aut oraret, aut legeret, aut scriberet, aut dictaret. quaedam scribentem angelus Dei reperiens, misereri sibi flebiliter sub habitu naufragi postulabat. Cui Gregorius ex intimo corde compatiens, bis ternis numismatibus datis, abire praecepit . Nec multo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ horarũ inomĩta ad exitũ ꝓpinqͣret : Ac nͥ
eũ fr̃s freqͣnter cibo reficerent. uitulis ei sp̃s
funditꝰ int̾cipi uderetꝰ᷑ : Paschalis suꝑ uenit
dies: &dũ sactissimo sabbato in qͦ om̃s etiq̃
paruuli pueri ieiunant. ipse ieiunare ñ pos¬
seo: cȩpit plꝰ merore ꝙͣ infirmitate deficere:
Mox accersito uiro scĩssimo El eittherio dudũ
penes spoletũ multis p̃posito : tẽ uͦ eiꝰ dẽ sui
monasterii monacho. aqͦ uidelicet audie¬
rat mortuũ suscitatũ. oratoriũ pẽtiit: sese¬
q cũ lacͥmis ut saltẽ die illo adieiunandũ
sibi uirtꝰ daret᷑. in orationẽ dedit. Et pͦ pau¬
lulũ completa oratione digressꝰ: tantã uirtu¬
tẽ suũ stomachũ ꝑ cepisse cognouit: ut ei
cibꝰ & moibꝰ de menioria funditꝰ tolleretur
Cȩpit secũ mirari qͥs ess. qͥs fuerit: &cũ ad
aninrũ redibat in firmitas : nichil inse ex
his qͦ memiinerat recognoscere p̾ualebat᷑

Expanded text:
per horarum momenta ad exitum propinquaret, ac nisi per horarum momenta ad exitum propinquaret, ac nisi eum fratres frequenter cibo reficerent, vitalis ei spiritus funditus intercipi videretur, paschalis supervenit dies. Et dum sacratissimo Sabbato, in quo omnes, etiam parvuli pueri, jejunant, ipse jejunare non posset, coepit plus moerore quam infirmitate deficere . 8. Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidi anũ do illic militantiũ sine indigñtia
susfragari. Septimũ int᷑ romanȩ urbis me¬
nia. sub honore scĩ Andreę apłi iuxta ba¬
silicã scõꝵ loħis & Pauli : ad cliuũ scauri mo¬
nasteriũ in ꝓpͥo domate fabricauit: inqͦ reli¬
ctis sericis Auro gẽmisq radiantib togis.
simulq suppellectilibꝰ reliquis in usũ pau¬
ꝑum p̾rogatis : ex huiꝰ mundi naufragio
nudꝰ euasit. Diuisdesideratũ monachicũ ca¬
piens indumentũ. ꝓmo sub hilarionis. Sinsub
Maximiani uenerabiliũ patrũ regimine: mul¬
ti sibi sociatis fr̃ibꝰ. regulari t᷑mite militauit.
Posb uͦ cũ sub esse mallet: frm̃ uotiua c̃cordia
umuente p̃esse ñ remut. sic̾ inc̃seq̃ntib ap¬
parebit Erat ei abstinentia tanta ciboꝵ.
sedulitas orationũ. & iciunioꝵ studiositas tã
Lacessitꝰ : uix sub sistere ꝓculdubio uderetur.
Nã cũ qͦdã tẽpore incisionẽ uitaliũ ꝙͣ greci

Expanded text:
quotidianum Deo illic militantium sine indigentia quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari . 6. Septimum, intra Romanae urbis moenia, sub honore sancti Andreae apostoli, juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque desideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari tramite militavit. Post vero cum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequentibus apparebit. 7. Erat ei abstinentia tanta ciborum, sedulitas oratiorum et jejuniorum, studiositas tam lacessitus vix subsistere procul dubio videretur. Nam cum quodam tempore incisionem vitalium, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
in dagator sollertissimꝰ adherebat: sũp¬
taq doctrinę semina: tenaci memoria
ruminanda. ꝗͦ pͦ in popłos mellito decl ama¬
ret guttȩͣ congerebat. Deniq docibilis ad¬
olescens cũ tͥnsmisso cõiunt stilo surgenas
infantiȩ: adbriuũ phytagoricȩ littere ꝑue¬
niss. incunctantꝰ sinistrũ ramũ cũ scłiuo
luptate relinquere. & dextrũ cępit cũ cę¬
lesti desiderio totis iuribus anhelare. Sed
dũ conuilionis suȩ gr̃am longꝰ ꝓtͣhens totũ
se xp̃o famulaturũ putareo⁊ si sub p̃toris ur¬
bani habitu muudo specietenꝰ deseruiret:
crescere: ita ut ñ iã sicut ꝓposuerat specie:.
sed in eo retineretur & mente:: Iandẽ patre
orbatꝰ ubi liberã disponendarũ rerũ suarũ
nactꝰ ÷ facultatẽ : sex monasteria insicilia
fabricans. sufficientibꝰ fr̃ib cumulauit Quibꝰ
tantũ p̾dioꝵ contulit: qͣntũ poss ad iuictũ

Expanded text:
indagator solertissimus adhaerebat: sumpindagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare. 4. Sed, dum conversionis suae gratiam longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, crescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sexsufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum
Abbreviated transcription (Latin):
fuit annis tͤdeqĩ. m̃sibꝰ sex: dieb
Ryberu Mauricii & focs augustoꝵ Iste se¬
natoria. stẏrpe ꝓgeuitus ⁊ tã nobilissimã qͣm
etiã religiosissimã genealogiã duxit: ita ut
qͣrtus felix sedis apł̃icȩ pontifex ÷̃ uir magne
in xp̃i ęccła reuerentiȩ : qui basilicã scor̃um
Cosme & Damiani martyrũ uia saera iuxta
templũ romuli. sicut act̾enꝰ cernitur uenustis¬
sime fabricauit. eiꝰ atauus fuerit: & beata
ad se recipiendũ udere meruit : amita eius¬
nobilitatis lineã pis moribꝰ extulto probis
actib ex ornauit: ad eo ut p̾sagio qͦdã grece
Gregoriꝰ qd̾ latine uigilantiꝰ resonat uocare¬
tur. Nã recta qͥ docuerat dũ uius oꝑibꝰ ad¬
ampleuit : sibimet ipsi utiq se uigilasse ꝑ¬
docuit. Dũ uͦ recta quę faciebat docendo qͦ¬
q disseruit : uigilasse dinoscitur: ñ solũ si
erant ei cũ acerba ȩtate matura iã studia
& Auditurꝰ in cognita. ⁊religiosis senibꝰ

Expanded text:
 annis tredecim, mensibus sex, diebus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata ad se recipiendam videre meruit, amita ulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, erant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus
Abbreviated transcription (Latin):
pauca uͦ suscepisse ꝑ hibuit. A qͦ senis pari mo¬
do nc̃ĩmuismatibꝰ sumptis: lȩcabundꝰ abscessio.
S die t̾cia rediens identidẽ: ad iuitoriũ nau¬
trag in portunis uocib reqͥrebat: Oui lib̾a¬
lissimꝰ pat̾ accersito uestiario: alia sex numi¬
inismata dari p̃cipiens. Cognouit inuestia¬
rio hil nu̾mismatũ unde poss consolari
naufragũ remansisse: qͥd facereo nesciebat:
esniabat đo deuoti pectoris piecas : ñi suste¬
rent uocuã ꝑxinu reliqͥsse miseriã. Rursus
uestiaruĩ suũ si forte uas qͦdlibet aut uessi

Expanded text:
uscepisse perhibuit. A quo, pari modo senis numismatibus sumptis, laetabundus abscessit. Sed die tertia rediens, identidem adjutorium naufragus importunis vocibus requirebat. Cui liberalissimus Pater, accersito vestiario, alia sex numismata dari praecipiens, cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. Quid faceret nesciebat. Aestuabat Deo devoti pectoris pietas, non sufferens vacuam proximi reliquisse miseriam. Rursus vestiarium suum, si forte vas quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
cidit adpedes eiꝰ dicens. Credo qđ iste quẽ di¬
cis uerꝰ sit d̾s. & p̾ter ipsũ ñ sit aliꝰ. qͥ imꝑat
languori ut abscedat. imꝑat morti ut fu¬
giat. imꝑat uitȩ ut redeat. Halentuiꝰ dix̃.¬

Expanded text:
cidit ad pedes eius, dicens: « Credo, quod iste, quem predicidit ad pedes eius, dicens: « Credo, quod iste, quem predicas, uerus sit Deus, et preter ipsum non est alius, qui imperat languori, ut abscedat, imperat morti, ut fugiat, imperat uitae, ut redeat». Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
sationis humanȩ . quę alterũ ꝓalio nec lib̾a¬
ri faciat nec ꝑire. Neq enĩ in fide dubiꝰ pa¬
ter filio potest ob esse fideli in his causis qͣs ne¬
cessitas flagitat. sanitatẽ quęxens : dũ patit᷑
pat̾ ꝓfilio. soror ꝓfratre. ꝓseruo dũs: & fi¬
liã patri esse redditũ. & frẽm sorori. & ser¬
uũ legimꝰ dũo restitutũ. Igit᷑ ꝓ eoꝵ interitu
lii qͥ cruciabant᷑ fidẽ integrã acceꝑunt ad
hoc ut efficient᷑ utriq fi deles. & salꝰ t̾empo¬
popłis in dispsione positis. pluriuios tͥumplio
atcribuit. Qd memorẽ iuduȩ ẽdeuta ab lie.¬
lia mortuũ unicũ filiũ suscitatũ. Dolenti
feretro redditũ a xp̃o unicũ uiduȩ. Qđ pa-¬
raliticũ a cͤdentib cũ lecto suo funibꝰ deposi
tũ ac curatũ: Nonne fides alteriꝰ ita alnsꝓ.
adqͥrereo: & a ñ cͦdentib incͤdulitatẽ ei cerec.
& sanitatẽ languentib reslitueret. & i¬

Expanded text:
rsationis humanae, quae alteros pro aliis nec liberarsationis humanae, quae alteros pro aliis nec liberari faciant, nec perire. Neque enim in fide dubius pater filio potest obesse fideli. In his ergo causis quasi necessitas flagitat: sanitatem querunt, dum patitur, pater pro filio, soror pro fratre, pro seruo dominus: et filium patri esse redditum, et fratrem sorori, et seruum legimus do- mino restitutum. Igitur pro eorum interitu hi, qui cruciabantur, fidem integram acceperunt ad hoc, ut efficerentur utrique fideles, et salus tempopopulis in dispersione positis plurimum triumphum attribuit. Quid memorem uiduae credenti ab Helia mortuum unicum suscitatum, dolenti e feretro redditum a Christo unicum uiduae? Quid paralyticum a credentibus cum lectulo suo funibus deposi- tum ac curatum? Noadquireret, et a non credentibus incredulitatem eiceret, et sanitatem languentibus restitueret, et ui
Abbreviated transcription (Latin):
istã passionẽ acriꝰ suo euenisse ger̾mano. &
qͥ illũ rogarent ut adurbẽ romã dignare¬
tur uenire. Quẽ cũ uenientẽ Craton hospi¬
cio recepisset: ostendit ei filiũ suũ Ceremonẽ.
& cępit petere. ut sicut curauit germanũ
fontei. ita isti succurreret. Cui ualentinus
Dimidiã partẽ substantiȩ mee t dare dispo¬
sui. si istũ ab hac infirmitatẽ lib̾are potue¬
ris. Cui ualentinꝰ respondit. Miror te ma-¬
gistrũ prudentẽ. & ñ autisse qđ dixi. tusi
uis curabitꝰ. Nã si cͣ dideris xp̃o meo: fides tua
rebꝰ uilissimis & uanis uitã tuã expendis:
cdens effigies inalignoꝵ hominũ in ligno.
aut in qͦcũq metallo exp̾ssas. aliꝗͣ druini¬
tatẽ hab̾e. qͥ merito hoc obtinuertꝰ nunc
ut non possint dii credi. qͥ sordidissimis ac¬
tib & crudelissimis
qđ unꝰ qͥsq ꝑfidẽ suã salueo᷑: nec ꝓsit alteri
alteriꝰ fides. nec obesse possit alteri infideli¬

Expanded text:
istam passionem acrius suo euenisse germano, et istam passionem acrius suo euenisse germano, et qui illum rogarent, ut ad urbem Romam dignaretur uenire. Quem cum uenientem Craton hospitio recepisset, ostendit ei filium suum Cerimonem, et cepit petere eum, ut, sicut curauit germanum Fonteii, ita et isti succurreret. Cui sanctus Val«Dimidiam partem substantiae meae tibi dare disposui, si istum ab hac infirmitate liberare potueris». Cui sanctus Valentinus respondit: «Miror te magistrum prudentem non aduertisse, quod dixi: “Tu si uis, curabitur”. Nam, si credideris Christo meo, fides tua rebus uilissimis et uanis uitam tuam expendis, credens effigies malignorum hominum, in ligno aut in quocumque metallo expressas, aliquam diuinitatem habere: quae merito hoc obtinuerunt. Nunc autem, ut non possint credi, qui sordidissimis actibus et crudelissimisque per fidem suam saluetur, nec prosit alteri alterius fides, nec obesse poterit alteri infideli
Abbreviated transcription (Latin):
ROPHAloquit᷑ adłm. Se¬
cundũ altitudinẽ tuã.multi¬
plicasti filios hominũ. In ipsa
multiplicatiõe. illi specialit̾ addm
ꝑtinent. qui uitã suã uouerint cͥatori. ita
ut & corpus. & animã intentissimã xp̃o faci¬
ant. Hnde beatꝰ uir Terrãnensis cruitatis p̃sbi.¬
ter Walentinꝰ: bene iuuendo iueruit uirtu¬
tibꝰ adherere ⁊ quȩ uirtutes latentẽ inuno¬
angulo homiuẽ. om̃i mnundo ẽdentiũ animis
tdiderunt. Qũ gͥ athenienses nobiles nati
Pculꝰ eufimꝰ & Apollomꝰ scolastici uiri apd
grecos latina studia desiderassent. apd Cra¬
tonẽ ciuẽ suũ oratorẽ utriꝰq linguę in urbe
bant᷑. Factũ ÷ autẽ ut unioꝰ cratonis filiꝰ Cere¬
mon noĩe ruuenis scolasticꝰ sic in curreret egͥ¬
intudinẽ. ut incuruatꝰ dorso caput habens int̾
genua remaneret. Cũq õs pene medici qui
in urbe erant nulla ei possent ratione succur¬
rere. extitit qͥdã fonteius tͣbuniciꝰ. qͥ dicerto

Expanded text:
ropheta loquitur ad Deum: “Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum”. In ipsa multiplicatione illi specialiter ad Deum pertinent, qui uitam suam uouerunt Creatori, ita ut corpus et animam intentissima Christo faciant. Vnde beatus uir Interamnensis episcopus, sanctus Valentinus, bene uiuendo meruit uirtutibus adherere, quae uirtutes latentem hominem omnis mundi credentium animis tradiderunt. Igitur Athenienses nobiles nati Proculus, Efibus et Apollonius, scolastici uiri, cum apud Grecos Latina studia desiderassent, apud Cratonem ciuem suum, oratorem utriusque linguae, in urbe bantur. Factum est autem, ut unicus Cratonis filius, Cerimon nomine, iuuenis scolasticus, sic incurreret egritudinem ut, incuruatus dorso, caput habens inter genua remaneret. Cumque omnes pene medici, qui in urbe Roma erant, nulla ei possent ratione succurrere, extitit quidam Fonteius tribunicius, qui diceret ei
Abbreviated transcription (Latin):
Uesꝑtina & nocturna uigilia. mͥ apud dm̃ imputet᷑. Quic qͥd
uͦ incellulis ur̃is officii feceritis. ꝓur̃is sit animab. hoc aut̃
fecit: uolens sollicitiores efficere diꝰ amicos monachos.
Unde &ꝑmansit talis dõ grata constitutio ordinũ. & adsimi-¬
litudinẽ monasterii ex his pene ciuitas uiuit indiuersis
thoc beatꝰ iste ita om̃s docebat: & contestabat᷑ dicens.
Nulla tenꝰ aliqͣndo hereticor cõmunionis immo coinqͥna-¬
tionis participemini. etiã si omĩa uita ur̃a eocaliqͣ impul¬
sione uł necessitate cõmunionẽ catholicȩ ȩccłȩ nꝰ inue
nientes. sine cõmunione maneatis. Sienĩ ait uxorẽ cor¬
poralẽ legitime possidentes. si in regione aliqͣ longinꝗͣ
m᷑: qͦmͦ putas dm̃ ꝑ rectã fide & catholicã ȩccłam coniunctã

Expanded text:
Vespertina et nocturna vigilia mihi apud Deum imputetur: quidquid vero in cellulis vestris officii feceritis, pro vestris sit animabus. Hoc autem fecit, volens sollicitiores efficere Dei amicos monachos. Unde et permansit Deo talis grata constitutio ordinum; et ad similitudinem monasterii ex his civitas pene vivit, in diversis hoc beatus iste ita omnes docebat, et contestabatur dicens: Nullatenus aliquando haereticorum communionis, imo coinquinationis participemini, etiam si omni vita vestra ex aliqua impulsione vel necessitate communionem catholicae Ecclesiae nientes, sine communione permanseritis. Si enim uxorem corporalem legitime possidentes, si in regione aliqua longinqumur, quomodo putas Deo per rectam fidem et catholicam ecclesiam c
Abbreviated transcription (Latin):
licet magnoꝑe tristaretur : redire ad ꝓprũ
cõpulsus est mon asterii curam. Deniq cer
nens benedictꝰ uenerabilis pontifex uirtitũ
gradibꝰ Gregoriũ ad alta conscendere: ⁊uo¬
lent̾ eũ a quiete sui monasterii abstrabens.
ȩccłastici ordinis officio sublimauit: leuitãq
septimũ ad suũ adiutoriũ consecrauit. In qͦ
uenerabilis leuita gregoriꝰ tanta humi lita¬
te uiguit: tanta sollertia ministrauro: ut
in ȩccłasticȩ ierarchiȩ ministerio uiderecur
diuinis angłis ñ solũ nitore habitꝰ: uerũ
etiã claritatẽ morũ ꝓbabiliũ quodã mͦ
coȩqͣri. Nec multo pͦ ꝓ responsis eccłasticis

Expanded text:
licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam. 25. nens Benedictus venerabilis pontifex Gregorium virtutum gradibus ad alta conscendere, violenter eum a quiete sui monasterii abstrahens ecclesiastici ordinis officio sublimavit levitamque septimum ad suum adiutorium consecravit. Invenerabilis levita Gregorius tanta humilitate viguit, tanta solertia ministravit, ut in ecclesiasticae hierarchiae ministerio videretur divinis angelis non solum nitore habitus, verum etiam claritate morum probabilium quodammodo coaequari. 26. Nec multo post pro responsis ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubitauit ingerere: dũ mͦ pontifex sibi li¬
centiã cõmodaret. Qlicet cũ magna cuncta¬
tione totiꝰ cleri ac popłi : gͣgoriũ sponte ꝓfi¬
cisci cupientẽ abire ꝑmisit ⁊ in p̃catꝰ ei diuinitꝰ
ꝓsꝑa ministrari De cuiꝰ abseutia romani pbii¬
rimũ ꝑturbati: delib̾ato consilio tͥfarię ꝑlo¬
ca uię contigua unde pontifex adbeati Petri
destruxisti: gregoriũ dimisisti. Quibꝰ sententus
omino papa ꝑterritꝰ: misit continuo nuntios
qui uirũ dñi reuocarent gregoriũ. Qđ ipse s
cõmeantibꝰ tã p̃dixerat fore futurũ. Nãq triũ
dierũ itinere ꝓfligato: ad qñdã locũ requieturi
forte diuerterat.. Quo singłis quiescentibꝰ : gre¬
goriꝰ lectitabat. QQuẽ locusta suꝑueniens : coe¬
git paululũ alegñdo qͥescere ÷ & ex consid̾ati¬
one sui nõis docuit eũ in eodẽ loco se stare
ire certabat.. S p̃ uenientibꝰ apłicis nuntũs

Expanded text:
non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex linon dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum magna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponte proficisci cupientem abire permisit, imprecatus ei divinitus prospera ministrari. 23. De cujus absentia Romani plurimum perturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua unde pontifex ad beati Petridestruxisti, quia Gregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios, qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare ire certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis,
Abbreviated transcription (Latin):
possidet: tantaq frontispicii gr̃a. uacuã abin¬
t̾na di gr̃a mentẽ gestat Rursus int̾rogat: qd̾
ess uocabulũ gentis illiꝰ. Mercator respondit.
Angli uocant᷑: Atille. Bene inqͥo angli qsi an¬
głi : qͥa & angłicos uultꝰ habent: & tales in celis
angłoꝵ decet esse conciues. Iterũ gͦ int̾rogat:
qd̾ nom̃ hab̾et ipsa ꝓuntia. Mercator respõ¬
dit ꝓuinciales illi : de iri uocantꝰ᷑. Et gͦgoriꝰ:
Bene inqͥt de irĩ qͥa de ira st̃ eruendi : & ad
xp̃i gr̃am conuocandi .: Rex ait illiꝰ ꝓuinciȩ
qͦmͦ nuncupat᷑. ⁊ Mercator respondit. Alla
uocat᷑. Et gͣgorꝰ alludens ad nom̃ dix̃. Beue¬
inqͥt rex ille dicit᷑ all&: laus & enĩ in laude
cͥatoris oportet illis in partib decantari. Mox
itaq accedens ad Benedictũ apłicȩ sedis pon¬
tificẽ. cȩpit uehement̾ expetere: ut in brit¬
tanniã aliqͦs u̾bi ministros emittereo: Quo ͤ¬
cũ neminẽ uelle cognosceret ⁊ semetipsũ qͦq

Expanded text:
possidet, tantaque frontis species vacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gregorius: Bene, inquit, Deiri, quia de ira sunt eruendi, et ad Christi gratiam convocandi. Rex, ait, illius provinciae quomodo nuncupatur? Mercator respondit: Aelle vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, dixit: Bene, quia rex dicitur Aelle. Alleluia etenim in laude Creatoris in partibus illis oportet decantari . 22. Mox itaque accedens ad Benedictum, apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ sepulcͦ mania ĩ modũ farine ⁊ oleu̾ cũ odore suaissim defluit
A ouo oue sit anni p̾sentis fercilitas incolis regionis ostenditur. Si
exignũ ꝓfluit: exiguũ terra exibet fructũ. Siłi copiose ꝓcesserit.
magna fructuum opulentiammistrat᷑. Nam ferunt᷑ hocaleum
usq admediũ basilice sc̃e deciurere. si õmpͥmo miraciuaxum

Expanded text:
 sepulchro manna in modum farinae et oleum cum odore suavissimo defluit, a quo, quae sit anni praesentis fertilitas, incolis regionis ostenditur. Si exiguum profluit, exiguum terra exhibet fructum; si vero copiose processerit, magna fructuum opulentia ministratur. Nam ferunt, hoc oleum usque ad medium basilicae sanctae decurrere, sicut in primo Miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
b̾na. lbi etiã tẽpore Petri archidiaconi
& iołns euguniem. saturninꝰ monachiis
dextra leuaq beati Gregorii effigies
cendit. & meiꝰdẽ similitudinis effigie
regimine sui monasteruĩ sepe beatus cre¬
gotiꝰ p̾sentat᷑. Nã ut pauca de unibte
contingã. leonis qͣrti pontificis temporo esi
bliothecariꝰ ei dẽ monasterio p̃esses. iohes
p̃ibit eiꝰ dẽ p̃positꝰ cũ qͣdã femina tur pste
unuent uehem̃tissimo podagrȩ dolore
correptꝰ est. Qui medicoꝵ inanu cauteri¬
aeus. Dexustionis uuluꝰ calcẽ cȩpio effumn¬
dere. Nͫ restringere mullis ar cibꝰ p̃iales.
intiantã despationẽ ꝑductus . ẽ ut abõi¬

Expanded text:
berna. 85. Ubi etiam tempore Petri archidiaconi, berna. 85. Ubi etiam tempore Petri archidiaconi, et Joannis hegumeni, Saturninus monachus dextra laevaque beati Gregorii effigies cenditur, et in ejusdem similitudinis effigie pro regimine sui monasterii saepe beatus Gregorius praesentatur. 86. Nam ut pauca de multis contingam, Leonis Quarti pontificis bliothecarius, eidem monasterio praesset, Joannes presbyter, ejusdem praepositus, cum quadam femina turpiter vivens, vehementissimo podagrae dolore correptus est, qui medicorum manu cauteriatus per exustionis vulnus calcem coepit effundere. Quam restringere nullis artibus praevalens, in tanta