comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut xp̃e pꝯnat. mysteria
scripture a perfidis sigillet.
assumitur. qui & iurga paͤ¬
toralis. & cambucca. ꝙ fe¬
rula. ꝙ peclũ dicitur. Mo¬
yses quippe clũ oues pauit.
uirgã manu gestauit. hanc
ex precepto clomini in egip.¬
tũ pergens secũ portauit ts
hostes signis per eam fuc¬
tis terriit. qui uelut lupt
oues cliũ transgulabant.
Ciregẽ lnũ de egipto per
marẽ rubrũ hac uirga
ecluxit. pastl de celo. potuͣ
de petra hac procluxit. ad
derrã lac &s mel fluettem
uelut ad pascua hac uirga
incluxit. Nichil autẽ aliud¬
hec uirga fuit quã baculuᷤ
pastoralis. cũ quo gregem
ut puta pastor minau̾it.
Hic baculus apucd auctoreᷤ
p̾edũ uocatur. eo quod pe¬
cles animaluł illo retinean¬
tur. Est enũ lignũ recuruũ.
quo pastores rethunt pecudẽ¬
dñs apostolis precepit. ut in
predicatione incha preter uͥ¬
gam collerent. Et quia episco¬
ꝑi pastores gregis dominiei
sunt. ut moyses uel apostoli

Expanded text:
sicut Christus, ponat. Mysteria sicut Christus, ponat. Mysteria Scripturae a perfidis sigillet, assumitur, qui et virga pastoralis, et capuita, et ferula, et pedum dicitur. Moyses quippe, dum oves pavit, virgam manu gestavit. Hanc ex praecepto Domini in Aegyptum pergens secum portavit, hostis signis per eam factis terruit, qui velut lupi oves Domini transgulabant. Gregem Domini de Aegypto per mare Rubrum hac virga, eduxit; pastum de coelo, potum de petra hac produxit, ad terram lac et mel fluentem, velut ad pascua hac virga induxit. Nihil autem haec virga fuit, quam baculus pastoralis, cum quo gregem utputa pastor minavit. Hic baculus apud auctores pedum vocatur, eo quod pedes animalium illo retineantur. Est enim lignum recurvum, quo pastores retrahunt pedeDominus apostolis praecepit ut in praedicatione nihil praeter virgam tollerent . Et quia episcopi pastores gregis Dominici sunt, ut Moyses et apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ex euangelio accep¬
tus creditur. ut¬
sagnati uituli conuia pͥ¬
nia stola uestitur. anulo in¬
signitur. Olim solebant re¬
ges literas cũ anulo signa¬
re. cum hoc soliti erant cs
nobiles quiq sponsas sub¬
arrare. Fertur qđ prome¬
theus quidam sapiens pri¬
mũ anulũ ferreum ob in¬
signe amoris fecerit. ꝙ in
eo aclamantem lapidem
posuerit. quia uidelicet si¬
cut ferrũ domat omnia.
ita amor uincit omnia. cu̾
sicut a clamas est infrangi¬
bilis. ita amor est insupe¬
rabilis. Quẽ etiam in illo
digito portari instituit. in
quo uenã corclis de prehen¬
dit. Unde & anularis no¬
men accepit. ꝑͥ ost modũ
uꝰ aurei sunt pro ferreis in¬
stituti. ꝙ ge̾mis pro adamã¬
te insigniti. quia sicut au¬
rũ ciuncta metalla precel¬
tio
uniuersa bona excellit.
ꝙ sicut aurũ gẽma cletora¬
tur. ita amoi lilectione
peroinatur. Pontisex er¬
go anulũ portat. ut se sp̃o¬
sũ eccłie agnoscat. ac ꝓ
illa aiumã si necesse fuerit

Expanded text:
ex Evangelio acceptus creditur, usaginati vituli conviva prima stola vestitur, annulo insignitur . Olim solebant reges litteras cum annulo signare; cum hoc soliti erant et nobiles quique sponsas subarrhare. Fertur quod Prometheus quidam sapiens primus annulum ferreum ob insigne amoris fecerit, et in eo adamantem lapidem posuerit; quia videlicet sicut ferrum domat omnia, ita amor vincit omnia; et sicut adamas est infrangibilis, ita amor est insuperabilis. Quem enim in illo digito portari constituit, in quo venam ut cordis deprehendit, unde et annularis nomen accepit. Postmodum vero aurei sunt pro ferreis instituti, et gemmis pro adamante insigniti; quia, sicut aurum cuncta metalla praeceltio universa bona excellit, et sicut aurum gemma decoratur, ita amor dilectione perornatur. Pontifex ergo annulum portat, ut se sponsum Ecclesiae agnoscat, ac pro illa animam, si necesse fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
inliuue ab antiqiiłs
sunt accepte. hisne¬
pe cantores in templo usi sũt.
sicut clauid & salomõ constitu¬
erunt. huuiscemodi etiam
uestibus senatores usi sunt.
ex quibus in eccłiasticũ usũ
tͣnsierũt. Hee autẽ albẽ ueste
mũdiciã uite indicant. quia
iustu est ut clerici in uistidia
uestis est laxa. quia clericalis
uita clebet esse in elemosmnis¬
&̃ in bonis operibus larga.
Est etiã talaris. quia docet
usq in sinẽ perseuerare i
bonis. Lingua huius uestis
est lingua clericalis. que de¬
acd lauclem clei instigare. In¬
ueste clericali lingila forma¬
tur. quia tunica ciũ in con¬
siccilis sic formata traclitur.¬

Expanded text:
duviae ab antiquis sunt acceptae. His nempe cantores in templo usi sunt, sicut David et Salomon instituerunt . Hujuscemodi vestibus etiam senatores usi sunt, ex quibus in ecclesiasticum usum transierunt. Hae autem albae vestes munditiam vitae indicant, quia justum est ut clerici in sanctitatec vestis est laxa, quia clericalis vita debet esse in eleemosynis et bonis operibus larga. Est enim talaris, quia docet usque in finem perseverare in bonis. Lingua hujus vestis est lingua clericalis, quae dead laudem Dei instigare. veste clericali lingua formatur, quia tunica Domini inconsutilis sic formata traditur
Abbreviated transcription (Latin):
casulam humeris imponit.
clũ ob geninã cilectionem
laboie pro fratribus subit.
In detro cingit. si pro hoc
cantũ eterna requirit.Latͦ
pto nobis uulnãtu. Diaco¬
nus in chorã reclit. engłm
rit. ad opus predicationis
reclire debet quod deseri¬
it. ꝑ eracto ininisterio aia¬
predicator qui prius inini¬
straiit. eũ marcha. clebet
postioclũ auelire uerbum
dei cũ maria. Subcliaconꝰ
etiã casulã poitat. qͥa mu

Expanded text:
ponit, dum ob geminam dilectionem laborem pro fratribus subit. In dextro cingit, si per hoc tantum aeterna requirit. Latus pro nobis vulneratum. Diaconus in chorum redit, Evangelium rit, ad opus praedicationis redire debet, quod deseruit: peracto ministerio, diapraedicator, qui prius ministravit cum Martha, debet postmodum audire verbum Dei cum Maria. Subdiaconus etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
autem illorum est officium
diuinam scripturan recita¬
re. & responsora uel gracla¬
lia uel allelua singulariter
coram populo ad laudẽ dei
cantare. Bum hii ordinantur
liber eis ab episcopo tradit᷑
ut uidelicet operibus imple¬
ant. que populo de libris ꝑ¬
nuntiant. est auter precẽn¬
tor qui precmit. succentor. qͥ
cuntuni sub sequitur. cencor
uel cantor qui consonat. psal¬
mista qui psalmos ꝓronun¬
ciat. Suninista. id est secre¬
tariis. uel secreti consenis.
misteria xpisti expucat de¬

Expanded text:
autem illorum est officium autem illorum est officium divinam Scripturam recitare, et Responsoria, vel Gradualia, et Alleluia singulariter coram populo ad laudem Dei cantare. Dum hi ordinantur, liber eis, ab episcopo traditur, ut videlicet operibus impleant, quae populo de libris pronuntiant. Est autem praecentor, qui praecinit; succentor, qui cantum subsequitur, centor vel cantor, qui consonat; psalmista, qui psalmos pronuntiat; symmysta, id est secretarius vel secreti conscius, qui mysteria Christi explicat
Abbreviated transcription (Latin):
exorciste. a coliti. sub diaconi
cdiaconi. presbiteri. de ostia
ui in synagoga rus:¬
ianitores uel edittu¬
ꝯ dicebantur:
inecclesia ꝯstiarii appellant᷑.
Illorum autem officium in le¬
ge erat. quod templum ut
samuel aperiebant uel clau¬
debarit. & de uideis pollutos.
de gentibus autem minũdoᷤ.
id est incircuncisos de domo
dei exclulebant. In ecclesia
autem hoc officium habent.
ut catecuminos baptirandos
ii ecclesiam introducarit. &
penitentes per episcopos re¬
conciliatos: in ostio accipiant.
& in domum dei reclucant. Dũ
hii orclinantur. claues eis eccle
sie ab episcopo traduntur. ut
uidelicet credentibus ianuas
ecclesie aperiant. incredulis clau¬
dant. & templum dei quod ip¬
si sunt uirtutibus aperiant. ui
erant cantores. apud¬
ꝯ nos sunt lecto¬
res. Illorum officium erat hym¬
nos a clauid compositos. uel
cantica a salomone edita i
templo ubi a saph. & ydithũ
resonare. & organis & cym¬
balis cleo iubilare. In ecclesia

Expanded text:
exorcistae, acolythi, subdiaconi, exorcistae, acolythi, subdiaconi, diaconi, presbyteri. CAui in Synagoga janitores vel aeditui dicebantur, in Ecclesia ostiarii nuncupantur. Illorum autem officium in lege erat, quod templum ut Samuel aperiebant et claudebant, et de Judaeis pollutos, de gentibus autem immundos, id est incircumcisos de domo Dei excludebant. In Ecclesia autem hoc officium habent, ut catechumenos baptizandos in ecclesiam introducant, et poenitentes per episcopum reconciliatos in ostio accipiant, et in domum Dei reducant. Dum hi ordinantur, claves ecclesiae eis ab episcopo traduntur, ut videlicet credentibus januas ecclesiae aperiant incredulis claudant, et templum Dei quod ipsi sunt virtutibus aperiant, viterant cantores, apud nos sunt lectores. Illorum officium erat hymnos a David compositos, vel cantica a Salomone edita in templo, ut Asaph et Idithum resonare, et organis vel cymbalis Deo jubilare. In ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
culi constituit. Deinde clauid
& salo mon nichilominus ex
ussu domini cantores & leui¬
tas in templo orclinauerunt.
quos apostoli seciti ministroᷤ
ecclesie̾ in xpistiana relligio¬
ne clisposuerunt. Ã pistiani¬
nachos. in clericos diuiduntur.
Laos dicitur populus. inde
laici. id est populares. Monaᷤ
dicitur singularitas. inde mo¬
nachi. id est singulariter de
hereditas. inde derici.
id est soititi. scilicet ad
horeditatem domini. Ipsi enĩ
ueciniam & sacrificia accipi¬
purat. que ileo pars uel here¬
ditas dei dicuntur. quia ex p̃¬
cepto cdei in seruitium dei oste¬
runtur. Icleo uero a sorte cle¬
rici appellantur. quia sacer¬
dotes in lege sorte eligebautur.
Et apud gentiles qui plures li¬
beros habuit. unum ad cleri¬
catum sorte elegit. Omnes au¬
ceni ecclesie miniftri dicuntur
clerici. sel sunt in septem gra¬
dus dispositi. quia a septifor
mi spiritu sunt consecrati. St̃
autem hii ostiarii. lectores.

Expanded text:
culi constituit . Deinde David culi constituit . Deinde David et Salomon nihilominus ex jussu Domini cantores et levitas in templo ordinaverunt, quos apostoli secuti ministros Ecclesiae in Christiana religione disposuerunt . nachos, in clericos dividuntur. Laos dicitur populus; inde laici, id est populares. Monas dicitur singularitas: inde monachi, id est singulariter deghaereditas. Inde clerici, id est sortiti, scilicet ad haereditatem Domini. Ipsi enim decimam et sacrificium accipiunt, quae ideo pars vel haereditas Dei dicuntur, quia ex praecepto Dei in servitium Dei offeruntur. Idcirco vero a sorte clerici appellantur, quia sacerdotes in lege sorte eligebantur: et apud gentiles, qui plures liberos habuit, unum ad clericatum sorte elegit. Omnes autem Ecclesiae ministri dicuntur clerici. Sed sunt in septem gradus dispositi, quia a septiformi gratia Spiritus sancti consecrati. Sunt autem hi: Ostiarii, lectores,
Abbreviated transcription (Latin):
culo dei igne consumuntur.
chore. dachan. ꝙ abiron aute
cabernacula a terra cleglutum¬
tur. Hely pontifex ni loco
sancto fracta ceruice perut.
ora iuxta archam pereussus
interut. ioab uixca altare oc¬
ciditur. orias rex in templo
lepra per funditur. ꝑ ostremo
templum iuolatum subruitur.
populus legis preuaricator ab
eo captiuus ducitur. Ee contra
iosepb in cisterna ꝙ in carce¬
re non periit. Moyses in flu¬
uio necem non subut. iob in
sterquilinio. iheremias non
uiterũt in ceno. Bamel in la¬
cu leonum. Tres pueri non
leduntur in camino ignium.
Petrus in carcere. paulus.
non perut in mari. Immo
diabolus de celo. homo ce¬
cidit de paradiso. uisti autẽ
ui terra a deo uisitantur. de
iunferno ad celestia subleuantur.
dit iam diximus. su¬
per est ut de inraistris eccle¬
sie dicamus. Ẽ celesia itaq usũ
sacerdotum ꝙ nuistrorum de
sẏnagoga accepit. quos pri-¬
mum moyses ex precepto do¬
mini in inmisterio caberna¬

Expanded text:
culo Dei igne consumuntur ; culo Dei igne consumuntur ; Chore, Dathan, et Abiron ante tabernaculum a terra deglutiuntur . Heli pontifex in loco sancto fracta cervice periit . Oza juxta arcam percussus interiit . Joab juxta altare occiditur . Ozias rex in templo lepra perfunditur . Postremo templum violatum subruitur, populus legis praevaricator ab eo captivus ducitur . Econtra Joseph in cisterna et in carcere non perit . Moyses in fluvio necem non subit . Job in sterquilinio, Hieremias non interiit in coeno . Daniel in lacu leonum: tres pueri non laeduntur in camino ignium . Petrus in carcere: Paulus non periit in mari ; imo diabolus de coelo, homo cecidit de paradiso . Justi autem in terra a Deo visitantur, de inferno ad coelestia sublevantur. dit jam diximus: superest ut de ministris Ecclesiae dicamus. Ecclesia itaque usum sacerdotum et ministrorum de Synagoga accepit, quos primum Moyses ex praecepto Domini in ministerio taberna
Abbreviated transcription (Latin):
recipiatur. Que autem uiolaᷤᷤ¬
ta non denuo consecrata fue¬
rit. minunda & canibus per¬
uia erit. Ita si homo templũ
dei scilioet se ipsura mortuli eͥ¬
nune uiolauerit. atq per pe¬
iuitentiam denuo non remũ¬
clauerit: demonibus habita¬
tio erit. Interfecti ideo in ec¬
elesla non portantur. ne san¬
guine paumuentum macule¬
tur. Ob hanc etiam causam
putant quidam mulieres in
parcu defiuctas in eccleslam
non esse deferendas quod ta
edificare. constructas. uasis ueᷤ¬
tibus. aluis omamentis clecora¬
re. sed multo melius est eoscle
sumptus in usus indigentum
expendere. & censum suum ꝑ
ianus pauperum in celeste
chesauros premutere. ibi q
domum non manu factam
sed eternam in celis prepa¬
rare. in qua possit cum an¬
gelis eterualiter habitare.
enclum autem quod
ioca sancta non sal¬
uant. quos praua opera ab
ecclesla separant. Nec iteni hor¬
rida loca his obsunt qui pie
uuunt. Nadab namq et
abui sacerdotes i caberita¬

Expanded text:
recipiatur. Quae autem violarecipiatur. Quae autem violata, non denuo consecrata fuerit, immunda et canibus erit pervia: ita si homo templum Dei, scilicet seipsum, mortali crimine violaverit, atque per poenitentiam denuo non remundaverit, daemonibus habitatio erit. Interfecti ideo in ecclesiam non portantur, ne sanguine pavimentum maculetur. Ob hanc enim causam putant quidam mulieres in partu defunctas, in ecclesiam non esse deferendas, quod taedificare, constructas vasis, vestibus, aliis ornamentis decorare, sed multo melius est eosdem sumptus in usus indigentium expendere, et censum suum per manus pauperum in coelestes thesauros praemittere, ibique domum non manufactam, sed aeternam in coelis praeparare, in qua possit cum angelis aeternaliter habitare. ndum autem quod loca sancta non salvant quos prava opera ab Ecclesia separant, nec item horrida loca his obsunt qui pie vivunt. Nadab namque et Abiu sacerdotes in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
cõutuio utuli saginati perci¬
piat. Cum ergo populus in
eccłiam congregatur. quasi tẽ¬
plum deo ad nihabitandum
edificatur. E eclesia autem in
ecclesia est. plebs xp̃iana in
aula dedicata. Templum qͦq
in templo est. baptizatus qui¬
libet in domo consecrata. de
ecclesia homiciclio uel
adulterio uolatur.
iterum dedicatur. ita si homo
spiritus sancti templum in bap¬
tismate dedicatum criminali
peccato iiolatur. necesse est
ut dlenuo fonte la crimarum
renouetur. Si sigillum alta¬
ris amouetur. est preceptum
ut iterum consecretur. ita si
sigillum ficlei ab altari cords¬
ab aliqua heresi amouetur.
oportet ut denuo per peniten¬
tiam reconcilietur. Si prin¬
cipale altare mouetur. est de¬
crecum ut ecclesia denuo con¬
secretur. Ita si episcopus prin¬
ceps ecclesie a fide ad heresim
mutatur. tota ei plebs subiecta
cõmaculatur. ꝙ icleo conuenit
ut cum eo penitentia & satis¬
factione ad catholicam ficlẽ

Expanded text:
convivio vituli saginati perciconvivio vituli saginati percipiat. Cum ergo populus in ecclesiam congregatur, quasi templum Deo ad inhabitandum aedificatur. Ecclesia autem in Ecclesia, est plebs Christiana in aula dedicata. Templum quoque est in templo, baptizatus quilibet in domo consecrata. CAPecclesia homicidio vel adulterio violatur, iterum dedicatur: ita si homo Spiritus sancti templum in baptismate dedicatum criminali peccato violatur, necesse est ut denuo fonte lacrymarum renovetur. Si sigillum altaris amovetur, est praeceptum ut iterum consecretur: ita si sigillum fidei ab altari cordis aliqua haeresi amovctur, oportet ut denuo per poenitentiam reconcilietur. Si principale altare movetur, est decretum ut ecclesia denuo consecretur: ita si episcopus princeps Ecclesiae a fide ad haeresim mutatur, tota plebs ei subjecta commaculatur; et ideo convenit ut cum eo poenitentia et sanctificatione ad catholicam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
pu ieternum supplicium ibu̾t
unc procedit ponti¬
fex sollempuiter. & fit
officium cum omni
leticia. quia peracto uidicio ui¬
debitur deus facie ad faciem
ui gloria sua. ꝙ erit deus om¬
uiã in omnibus. & ut lux ocu¬
lis fit gaudium animabue.
uitur sicut in eccłia dedi¬
cata missa rite celebratur sic
sacrificatur. & extra hanc nul¬
lum sacrificium a deo accepͤ¬
tatur. Et quamuis deus ubiꝙ
ꝑsiue in agro siue in heremo
uel m mari. uel in omni lo co
dominationis eius iuste possit
ac debeat benedici & inuocari
ut puta in templo cocius mun¬
di. tamen uire oportuno tem¬
pore ad eccłiam a sicldibus cur¬
ritur. ut ibi deus inuocetir. at¬
ꝙ adoretur. in quam omuẽ
rem quam duo ex consensu pe¬
tierint. se daturum pollicetur.
& ubi ipse duobus uel tribus
in nomine enis congregatis in¬
teresse perhibetur. Iustum qͥp¬
oratorium quasi in preconum
conueniat. iudicia ac manda¬
ca eterui regis audiat. atq de

Expanded text:
in aeternum supplicium ibunt. in aeternum supplicium ibunt. unc procedit pontifex solemniter, et fit officium cum omni laetitia, quia peracto judicio videbitur Deus facie ad faciem, in gloria sua, et erit Deus omnia in omnibus , et ut lux oculis, sic gaudium animabus. Cgitur sicut in ecclesia dedicata rite missa celebratur, sic sacrificatur, et extra hanc nullum sacrificium a Deo acceptatur. Et quamvis Deus ubique sive in agro, sive in eremo vel in mari, vel in omni loco dominationis ejus juste possit ac debeat benedici, et invocari, ut puta in templo totius mundi, tamen jure opportuno tempore ad ecclesiam a fidelibus curritur, ut ibi Deus invocetur, atque adoretur, in qua omnem rem, quam duo ex consensu petierint, se daturum pollicetur, et ubi ipse duobus vel tribus in nomine ejus congregatis interesse perhibetur . Justum quiporatorium quasi ad praetorium conveniat, judicia ac mandata aeterni Regis audiat, atque de
Abbreviated transcription (Latin):
se & populum. quia loca anima
tur. quia anmie in celestibul
locantur Cantitur antipho. A.
Exultabunt sancti in gloria. qu a
uestiuntur. Nuclum erat altare.
clum anime sine corporibus in
celestibus fuerant collocite. Altare
uestitur. dũ anima in mortali. ꝙ
incorruptibili corpore induetur.
beneclicit. o xpistus
ecclesiam his uerbis beneclicit.
U enite benecl ti patris mei.
Pontifex reuercitur in sacra¬
r̃ium cum ortlinibus suis. ꝙ in¬
duit se uestimentis aliis. & xp̃ẽ
reuercitur in mundum ad nidi¬
cium cum ordinibus angeli
Aliis indiutur uestimentis quia
seruilem formam presentabit
impiis. cum uidebunt in quem
cransfixerunt. & iusti regem glo¬
rie in decoie suo uidebunt. De¬
uide ornatur ecclesia. & accen¬
duntur luminaria. quia tunc
opera uistoium splendescunt.
pro quibus ornati perhentuter
ut sol sulgebunt. Tunc incipit
cantor. Terribilis est locus iste.
Quid eilim terribilus est illa die.
quando angeli timebunt. ꝙ un

Expanded text:
se et populum, quia loca animarse et populum, quia loca animartur, quia animae in coelestibus collocantur. Cantatur antiphona, Exsultabunt sancti in gloria, quia corporibus vestiuntur. Nudum erat altare, dum animae sine corporibus in coelis fuerant collocatae. Altare vestitur, dum anima in mortali et incorruptibili corpore induetur. benedicit, et Christus Ecclesiam his verbis benedicit: Venite, benedicti Patris mei . Pontifex revertitur in sacrarium cum ordinibus suis, et induit se vestimentis aliis, et Christus revertitur in mundum ad judicium cum ordinibus angelicis; aliis induitur vestimentis, quia servilem formam praesentabit impiis, cum videbunt in quem crucifixerunt, et justi Regem gloriae in decore suo videbunt. Deinde ornatur ecclesia, et accenduntur luminaria, quia tunc opera justorum splendescunt, pro quibus ornati perenniter ut sol fulgebunt. Tunc incipit cantor Terribilis est locus iste. Quid enim terribilius illa die quando angeli timebunt, et impii
Abbreviated transcription (Latin):
nuna & omnia ornam̃ta
offerunt pontifici benedicenda. qͤ¬
sunt hii qui ornatui ecd̃ie eligun¬
cur. & ad seruitium eccłie ab epiᷤ¬
copo consecrantur. ꝙ uasa lei di¬
cuntur. his peractis uadit pon¬
cifex in eum locum in quo reli¬
quie preterita nocte cum uigiliiᷤ
suerunt. ꝙ eleuat eas portans
ad locum preparatum. itu xp̃c
uerus pontisex postquam nobis
preparauit locum. iustos qui in
presenti nocte se uigili mente a
malo custodiunt assumit de lo¬
cis suis. & perducit eos in clomus
patris sui. Unde cantatur anti¬
sancti clei ingredimini in cuu¬
tatem dei. il est celestem iherłm.
ficata est noua eccłia. hec est ihe¬
rus alem noua que eclificatur ut
ciuuitas. Biuerse antiphone can¬
tantur. tripudium & exultatio¬
nem angelicarum uircutum
unitantur. que gxeuntes de cor¬
pore animas comitantur. usque¬
quo pro meritis sibi debitis maͣ¬
sionem recipiant. Ueniens pon¬
tifex ante altare ubi reliquie st̃
recondite. extenclit uelum inter

Expanded text:
mina, et omnia ornamenta mina, et omnia ornamenta offerunt pontifici benedicenda, sunt hi qui ornatui Ecclesiae eliguntur, et ad servitium Ecclesiae ab episcopo consecrantur, et vasa Dei dicuntur. His peractis vadit pontifex in eum locum, in quo reliquiae potestatum nocte cum vigiliis fuerunt; et elevat eas portans ad locum praeparatum: ita Christus verus Pontifex, postquam nobis praeparavit locum, justos, qui in praesenti nocte se vigili mente a malo custodiunt, assumit de locis suis, et perducit eos in domum Patris sui. Unde cantatur antisancti Dei, ingredimini civitatem Dei, id est coelestem ficata est nova Ecclesia, hoc est Hierusalem nova, quae aedificatur ut civitas . Diversae antiphonae cantantur; tripudium et exsultationes angelicarum virtutum imitantur, quae exeuntes de corpore animas comitantur, usquequo meritis sibi debitis mansionibus recipiantur. Veniens pontifex ante altare, ubi reliquiae sunt reconditae, extendit velum inter
Abbreviated transcription (Latin):
cifex pontificum incensum. crucrͤ
super altare ponit. quia apud
ꝑatiem pro nobis interuenit.
Crucem namq incensi facere est.
passionem suam pro ecclesia pa¬
cri ostenclere. & pro nobis inter¬
pellare. Unde pontifex incipit
antiphonam. Confirma hoc de¬
us quod operatus es in nobis. cũ
gloria patri. quia xp̃e patrem
pro ecclesia gcorat. ut redemp¬
tionẽ quam ipse operatus est.
in ea cõfirmet. ꝙ omnẽ terrani
ei subiciat. Uude hec gratia pro¬
cesserit. subdit. A templo sanc̾to
tuo quod est in iherusalem. In
ierusalem quippe saluacio hilma¬
ni generis cepit. & inle in totuͣ
munclum manauit. Ierusalem
est eciam eccłia. in qua demplum
est xp̃s. in quo habitauit plenitu¬
do diuinitatis etiã corporaliter. qͦ
incle per spiritum sanctum effu¬
sa humano generi profluxit lar¬
giter. Gloua patri adclitur. qͥa
hanc saluationem trinitas ope¬
ratur. & crinitati laus ꝙ gloua
ost hec sub diaconi m̃tie:¬
uel acoliti uasa lintea¬

Expanded text:
tifex pontificum incensum crucis tifex pontificum incensum crucis super altare ponit, quia apud Patrem pro nobis intervenit. Crucem namque incensi facere est passionem suam, pro Ecclesia Patri ostendere, et pro nobis interpellare. Unde pontifex incipit antiphonam: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis, cum Gloria Patri, quia Christus Patrem pro Ecclesia exorat, ut redemptionem, quam ipse operatus est, in ea confirmet, et omnem terram ei subjiciat. Unde haec processerit gratia subdit: a templo sancto tuo, quod est in Hierusalem . In Hierusalem quippe salvatio humani generis coepit, et inde in totum mundum manavit. Hierusalem enim est Ecclesia, in qua templum est Christi, in quo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter; quae tamen per Spiritum sanctum effusa humano generi profluxit largiter. Gloria Patri additur, quia hanc salvationem Trinitas operatur, quia Trinitati laus et gloria ost haec subdiaconi vel acolythi vasa, lintea
Abbreviated transcription (Latin):
quia eccłia insignitur fide.
spe. caritate. E sfuso autẽ oleo
cantatur anciphona. Ecce oclor
filii mei. sicut odor agri ple¬
ni. Ager latitudo muncli in¬
⁊giar. per iuem ecclesia ubiq
diffu iclitur. Hic ager uernat flo¬
ri nus. dũ ecclesia resplenclet uir¬
cutibus. O dor florum est flagran¬
tia bonorum operum. Rose sant
martires. lylia uirgines. uiole secu¬
li cõtemptoies. urides herbe sa¬
pientes. Noucde proficientes. fruc
crismate facit cur pollice. inci¬
piens a dextro latere usq in si¬
nistrum. quia unctio crismatis
a primitua ecclesia incipiens. ꝑ¬
ienit in eccłiam gentium. Inte¬
cimi cantatur antiphona. Sanc¬
cificauit dominus tabernaculũ¬
bernaculum in huius mundi iti¬
nere. que postea erit templum
cui Lapides preciosi sunt qui
sacras scripturas condiderunt.
Muri u̾ turres iherłm sunt mu¬
nitu es seripturarilm. quibid
Iagani Gemie sunt sacre
Sunc pontifex crucenti
incensi super altare
facit. & se ad oratio¬

Expanded text:
quia Ecclesia insignitur fide, quia Ecclesia insignitur fide, spe, charitate. Fuso autem oleo cantatur antiphona, Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Ager latitudo mundi intelligitur, per quem Ecclesia ubique diffunditur. Hic ager vernat floribus, dum Ecclesia resplendet virtutibus. Odor florum est fragrantia bonorum operum. Rosae sunt martyres; lilia virgines, violae saeculi contemptores, virides herbae sapientes, floridae proficientes, fructchrismate facit cum pollice, incipiens a dextro latere usque in sinistrum, quia unctio chrismatis a primitiva Ecclesia incipiens pervenit in Ecclesiam gentium; interim cantatur antiphona, Sanctificavit Dominus tabernaculbernaculum in hujus mundi itinere, quae postea erit templum . Lapides pretiosi sunt, qui sacras Scripturas condiderunt. Muri et turres Hierusalem sunt munitiones Scripturarum, quibus paganiTunc pontifex crucem incensi super altare facit, et se ad oratio
Abbreviated transcription (Latin):
taris fundit. quia xp̃c luẽ¬
ta doctrine in iherłm effuclit. c
incle fons baptismatis erupit. Post
hec altare cum linteo gxcergit᷑.
per quod clominica passio urtel¬
ligitur. Linum quippe de terra
oritur. ꝙ cum labore ad cando¬
rem conuerticur. & xpistus de
uirgine nascitur. ꝙ cum mag¬
rem resurrectionis redditur.
hoc linteo altare extergitur.
dum tribulatio ecolesie exem¬
plo passionis xp̃i declinatur.
d eincle offercur incensum. hoc
est orationes sanctorum. qui se
in oclorem deo offerunt. dum
coipus suum pro eo affligunt.
super altare faciens
per quatuor cornua eius. qͥa
subut. deuide per quatuor
munli partes hec dona fide¬
libus tribuit. Tunlc cantat᷑
antiphona. Erexit iacob lapi¬
dera in citulũ. Lapis unctus
suit. xp̃e spiritu sancto a pa¬
tr̃e scilicet oleo leticie uncbus.
Hic in caput anguli est factus.
dum uterq populus in eo est
coniunc̾tus. Ter altare ungi¬
tur. bis oleo. tercio crismate.

Expanded text:
taris fundit, quia Christus fluentaris fundit, quia Christus fluenta doctrinae in Hierusalem effudit, et inde fons baptismatis erupit. Post haec altare cum linteo extergitur, per quod Dominica passio intelligitur. Linum quippe de terra oritur, et cum labore ad candorem convertitur; et Christus de Virgine nascitur, et cum magrem resurrectionis rediit. Hoc linteo altare extergitur, dum tribulatio Ecclesiae exemplo passionis Christi delinitur. Deinde offertur incensum, hoc est orationes justorum, qui se in odorem Deo offerunt, dum corpus suum pro eo affligunt. super altare, faciens per quatuor cornua ejus, quiasubiit, deinde per quatuor mundi partes haec dona fidelibus tribuit. Tunc cantatur antiphona: Erexit lapidem Jacob in titulum; lapis unctus fuit, Christus Spiritu sancto a Patre scilicet oleo laetitiae unctus, hic in caput anguli est factus : dum uterque populus in eo est conjunctus. Ter altare ungitur, bis oleo, tertio chrismate,
Abbreviated transcription (Latin):
tismus datur. & duricia gen¬
cilium ad fidem emollitur.
Deinde altare spargendo
circuit. quia clominus ange¬
lum suum in cireuitu cunen¬
tium se mittit. Altare ter res¬
pergitur. quia ecclesia a tri¬
bus peccatis mortis. scilieet
operis. locutionis. cogitatio¬
nis. emundatur. Deuicle per
totam ecclesiam uadit. pari¬
populum baptirari precepit. Iute¬
rim canitur ꝓsalmus. Exurgat
deus & dissipentur mimici euis.
quia dum xpistus surrexit. de¬
mones. & uidei mnimici eus dis¬
sipati sunt. & cum xp̃i resur¬
rectio & baptismus per mundũ
predicabatur. uumici dei ab ec¬
mittit in inistros qui eccłiam
cantanclo cireueunt. o xpistuͦ
apostolos misit. qui baptis mũ
per cotum mundum predica¬
bant. E piscopus per meclicun
ecclesiam inceclens cantat an¬
ciphonam. domus mea. o xp̃c¬
ecclesiam per doctores uisitãs
fecit eam domum suam. Inci¬
piens autem antiphonam. in¬
nendo ad altare. & quod re¬
mansit cle aqua ad basim al¬

Expanded text:
tismus datur, et duritia gentismus datur, et duritia gentilium ad fidem emollitur. Deinde altare spargendo circuit, quia Dominus angelum suum in circuitu timentium se nutrit. Altare ter aspergitur, quia Ecclesia a tribus peccatis mortis, scilicet operis, locutionis, cogitationis emundatur. Deinde per totam ecclesiam vadit, paripopulum baptizare praecepit. Interim canitur psalmus: Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus, quia dum Christus surrexit, daemones et Judaei inimici ejus dissipati sunt. Et cum Christi resurrectio et baptismus per mundum praedicabantur, inimici Dei ab Ecmittit ministros, qui ecclesiam cantando circumeant: quia Christus apostolos misit, qui baptismum per totum mundum praedicabant. Episcopus per mediam ecclesiam incedens cantat antiphonam, Domus mea, et Christus per doctores visitans fecit eam domum suam. Incipiens autem antiphonam, Innendo ad altare, et quod remansit de aqua ad basim al
Abbreviated transcription (Latin):
sale & einere benedicit. uinũ
adiniscet. dem̃ unigit. Ita cui¬
libet ad deum conuerso ostiũ
sidei aperitur. deinde pro eo
oratur. Deinde scriptura m̃ti
eius inscribitur. dum catecu¬
minis exoreismus imbuitur.
ex iñ per ficlem xpisti cdiuini¬
catem & humanitatem do¬
cetur. Deinde fonte baptisina¬
tis purificatur. ad excremũ
crisinate ungitur. qs sic tem¬
plũ di efficitur. De altari ꝙ¬
ost hec sacer. cruce¬
dos digitũ tingit. &¬
crucem per quatuor cornua
altaris facit. Altare hic pri
pontifex super altare fecit.
cdum cruoem in iherłm pro
ecclesla subiit. Quatuor cor¬
nua altaris signauit. dum
quatuor partes mundi cru¬
ce saluauit. Deindle septies
contra altare spargit. quia
xp̃s post resurrectiõnẽ in sep¬
tem donis spiritus sancti ec¬
clesiam baptrari uissit. Aqͣ
cum ysopo aspergitur. que
amara herba duriciam lapi¬
dum penetrare fercur. & sig¬
nat xpisti carnem in passio¬
ne amaricatam per quẽ bap¬

Expanded text:
sale et cinere benedicit, vinum sale et cinere benedicit, vinum admiscet, deinde ungit. Ita cuilibet ad Dominum converso ostium fidei aperitur: deinde pro eo oratur: deinde Scriptura menti ejus inscribitur, dum catechumenus exorcismis imbuitur, exinde, per fidem Christi divinitatem et humanitatem docetur: deinde fonte baptismatis purificatur, ad extremum chrismate ungitur, et sic templum Dei efficitur. CAP. ost haec sacerdos digitum tingit, et crucem per quatuor cornua altaris facit. Altare hic primus crucem Pontifex super altare fecit, dum crucem in Hierusalem, pro Ecclesia subiit. Quatuor cornua altaris signavit, dum quatuor partes mundi cruce salvavit. Deinde septies contra altare spargit, quia Christus post resurrectionem in septem donis Spiritus sancti Ecclesiam baptizari jussit. Aqua cum hyssopo aspergitur, quae amara herba duritiam lapidum penetrare fertur, et signat Christi carnem in passione amaricatam, per quem bap
Abbreviated transcription (Latin):
uitula rupha uissa est in ig
piatione populi in emerem
cremata est. xp̃i caro sangume
rubricata. igne passionis in ci¬
nerem reclactu. quo plebs fide¬
lium est expiata. Hic cinis sali
adiniscetur. dum humanitas
a diuiuitate in resurrectione
resumitur. E inis quoq sali
cõmiscetur. dum nos xp̃iani
qui cinis sumus . &. eccł̃ia nomi¬
namur. diuiuitati xpisti asso
aquam intelligitur humani¬
tus Hec uo cõmiscentur. du
nostra humanitas per xpĩ
sanguinẽ diuinitati aclum¬
gitur.Ter crux cum sale q ei¬
nere super aquã fit. quia per
crucem xpistus hominibus si¬
deui criuitatis impressit. Por¬
ro per hec singula sacririciũ
eccłie exprimitur. quod in hac
domo dedicata osfertur. Per
salem q cinerem xp̃i cõrpus
in diuinitate presiguratur. ꝑ
uinum q aquam xpi sanguis.
qui cum aqua conficicur pre
der appellatur. Primum pon¬
tisex ostium aperit. deinde
preces fundit. P ost hec alfabe¬
cum scribit. deinde aquã cũ

Expanded text:
vitula rufa jussa est in ignvitula rufa jussa est in ignpiatione populi in cinerem cremata est; Christi sanguine rubricata, igne passionis in cinerem redacta, quo plebs fidelium est expiata. Hic cinis sali admiscetur, dum humanitas a Divinitate in resurrectione resumitur. Cinis quoque sali commiscetur, dum nos Christiani, qui cinis sumus, et Ecclesia nominamur, divinitati Christi assocaquam intelligitur humanitas. Haec duo commiscentur, dum nostra humanitas per Christi sanguinem Divinitati adjungitur. Ter crux cum sale et cinere super aquam fit, quia per crucem Christus hominibus fidem Trinitatis impressit. Porro per haec singula, sacrificium Ecclesiae exprimitur, quod in hac domo dedicata offertur: per salem et cinerem, Christi corpus in divinitate praefiguratur, per vinum et aquam Christi sanguis, quod cum aqua conficitur, praDei appellatur. Primum pontifex ostium aperit: deinde preces fundit, post haec alphabetum scribit, deinde aquam cum
Abbreviated transcription (Latin):
Gloria patri absq alleliua subiũ¬
git. quia gloriam trinitati in illa
cdomo cantari unocescit. Alleliua
nõ addit. eo quod adhuc ad uo¬
cem exultationis consecrata non
sit. Post consecrationem autem
alleluia cantabitur. quia exclusa
iam onini demonum phantasia
deus in ea laucdabitur. Ita xp̃s ue
rus pontifex ad aram erueis ac¬
cedens. patris ausilium inuo ca¬
uit. quo ecclesiam sanctificare
uelit. Quasi gloria patri cecinit.
dum ad gloriam crinitatis mor¬
tem pro ecclesia subiit. Quasi al¬
leluia non adelidit. dum totus
miundus in enis passione curba
cus fuit. Post resurrectionem
autem quasi post consecrationẽ
alleliua cantabatur. quia celũ
ꝙ cerra de eus resurrectione
dicitur. uinum adiniscetur.
sal quoq & ciuis cõmiscentur.¬
sal quo om̃s cibi sa¬
sapientia designatur. qua om̃i
sapere q intelligere accepert
Uilcle heliseus sal in aquas
misit. & aque sanate sunt.
quia cleus sapientiam. iel est
filium sium ui homines mi¬
sit. ꝙ sanati sunt. In lege autẽ

Expanded text:
Gloria Patri, absque alleluia, subjungit. Quia gloriam Trinitati in illa domo cantari innotescit: alleluia non addit, eo quod adhuc ad vocem exsultationis consecrata non sit. Post consecrationem autem alleluia cantabitur, quia exclusa jam omni daemonum fantasia Deus in ea laudabitur. Ita Christus verus Pontifex ad aram crucis accedens, Patris auxilium invocavit, quo Ecclesiam sanctificare velit, quasi gloria Patri cecinit, dum ad gloriam Trinitatis mortem pro Ecclesia subiit. Quando alleluia non addidit, dum totus mundus in ejus passione fuit turbatus. Post resurrectionem autem quasi post consecrationem alleluia cantabatur, quia coelum et terra de ejus resurrectione dicitur, vinum admiscetur sal quoque et emis commiscentuquo omnes cibi saSapientia designatur, qua omnes sapere et intelligere acceperunt. Deinde Elisaeus sal in aquam misit, et aquae sanatae sunt , quia Deus Sapientiam, id est Filium suum, in homines misit, et sanati sunt. In lege autem
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. interdũ propter
eclificationẽ proximis ma¬
nifestantur. Cyrochece in¬
cdiuintur. cũ hoc impletur.
Cauete ne iusticiam urãm
faciatis coram hominibus.
ne uicleamini ab eis. Rurluͤ
extrahuntur. cum hoc ira¬
pletur. Luceat lux ur̃a co¬
ram hominibus. ut uicle¬
ant opera ura bona. cõglo¬
rificent patrẽ uestrũ quĩ
aun celis est. Gy

Expanded text:
lantur, interdum propter lantur, interdum propter aedificationem proximis manifestantur. Chirothecae induuntur, cum hoc impletur: Cavete ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis . Rursus extrahuntur cum hoc impletur: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coeli
Abbreviated transcription (Latin):
tari cocius populi in sacri¬
ta ex usu legis. Hec
ex bisso cõnficitur. es thiara
dydaris. infula pilleum dicit᷑.
Mitra que caput uelat in qͦ
sensus sunt locati. est cus¬
codia sensuũ ab illecebris mũ¬
di in manclatis diũ pro co¬
rona uite quã repromisit
deus diligentibus se. Mitra
etiam est ecclesia. capud uͦ
copus. Mitra ergo exbisso
facta. multo labore ad can¬
dorem percducta capud põ¬
aficis cutundat. dũ eccłia
baptisinate mundata. labo¬
re bonoiũ operum canclida¬
ta. capud suũ. scilicet xpm
n gloria uiclere anhelat.
clũ uariis passionibus eum
imitari pro glorie corona
non clubitat. Capud quoq
pontificis mitra clecoratur.
dum eccłia eius doctrina
illustrata. clignitati euis
congratulatur. dũ eũ curba
deri & populi comitatur.
occultationes. Sicut enim
aliquanlo manus cyrothe¬
cis uelantur. aliqñ extͣctis
cyrothecis nudantur. sicbo¬
na opera interdum propter
arrogantiã cleclinandã ce¬

Expanded text:
tari, totius populi in sacritari, totius populi in sacrita ex usu legis. Haec ex bisso conficitur et tiara Ydaros infula pileum dicitur. Mitra quae caput velat, in quo sensus sunt locati, est custodia sensuum ab illecebris mundi in mandatis Domini, pro corona vitae, quam repromisit Deus diligentibus se. Mitra etiam est Ecclesia, caput vercopus. Mitra ergo ex bysso facta multo labore ad candorem perducta caput pontificis circumdat, dum Ecclesia baptismate mundata, labore bonorum operum candidata, caput suum, scilicet Christum in gloria videre anhelat, dum variis passionibus eum imitari pro gloriae corona non dubitat. Caput quoque pontificis mitra decoratur, dum Ecclesia ejus doctrina illustrata dignitati ejus congratulatur, dum eum turba cleri et populi comitatur. occultationes. Sicut enim aliquando manus chirothecis velantur, aliquando exactis chirothecis denudantur, sic opera bona interdum propter arrogantiam declinandam ce
Abbreviated transcription (Latin):
suffert. omĩa creclit. omĩa
sperat. omia sustinet. Ra¬
ritas nunꝙͣ excidit. Sim¬
strũ latus habet simbrias.
quod significat laboris erũp¬
nas. quia actiua uita est sol¬
licita. ꝙ curbatur erga plu¬
rima. Hextrũ latus non ha¬
bet. quia cõtemplatiua ui¬
ta quieca manet. & regma
a dexcris stans nichil in se
sinistrum habet. M anica¬
rum largitas est clatoris hi
sumptũ. qd ex au¬
pura. iiuis palmi mensu
ra factum erat. Hiue cloctri¬
na cu ueritas. ac duocletim
preciosi lapides intexci. no¬
mina q filiorum israhel in¬
sculpta erant. ꝙ hec ponti¬
fex in pectore ob recordati¬
onem populi pottabat. Hoc
in nostris uestibus prefer¬
tur. per ornatum qui auro
W̃ gemimis sũmis casulis in
pec̾tore affigitur. Monet põ
tificem ratione uigere. au¬
ro sapientie. incrcto syi¬
ritalis intelligentie.
purpura patientie in
surat tendere debere. doctͥna
& ueritate racliare. ge̾mis
uircutum choruscare. duode¬
cimi apostolos sanc̾titate uni¬

Expanded text:
suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet, charitas nunquam excidit. Sinistrum latus habet fimbrias quod significat laboris aerumnas, quia activa vita est sollicita, et turbatur erga plurima. Dextrum latus non habet, quia contemplativa vita quieta manet, et regina à dextris stans nihil in se sinistrum habet; manicarum largitas est datoris hilsumptum, quod ex aupura unius palmi mensura erat factum . Huic doctrina et veritas, ac duodecim pretiosi lapides contexti, nominaque filiorum Israel insculpta erant, et hoc pontifex in pectore ob recordationem populi portabat. Hoc in nostris vestibus praefert per ornatum, qui auro et gemmis summis casulis in pectore affigitur. Monet autem pontificem ratione vigere, auro sapientiae, hyacintho spiritualis intelligentiae, purpura patientiae in surat tendere debere, doctrina t veritate radiare, gemmis virtutum coruscare, duodecim apostolos sanctitate imi
Abbreviated transcription (Latin):
tum accepisse doceantur.
& ut uita & cloctrina corã
hominibus luceant. ꝙ eos
a uitus curare satagant.
deo autem in dominica
die consecrantur. quia ꝙ eo
die apostoli a spiritu rancto
iclinabantur. ꝙ ut se cum
xp̃o resurrexisse & in noui¬
tate uite ambulare admone
bato ordinantur. quod re¬
quies dicitur. quia ipsis ab
omni opere seruili requi¬
escere q in dei seruitio ua¬
care precipitur. Presbiteri
uero ad uesperam que ma¬
gis ad clominicam percinet
consecrantur. quia xp̃o cil
uis corpis confieiant incorpo¬
rantur. Icleo autem in quatu¬
or temporibus orclines dan¬
tur. quia quatuor gradus de¬
um benedicentumi. quod aco¬
liti. subdiaconi. diaconi. pres¬
biteri intelliguntur. sub custo
ideo in nataliciis apostolorũ
uelantur. quia per apostolicoᷤ
uiros quas̃ per paranimphos
sponse xp̃o consecrantur. &
quia morem uirginitatis pͥmũ
apostoli ecclesie seruandum tͣ¬
diderunt. que a perpetua ur

Expanded text:
tum accepisse doceantur, tum accepisse doceantur, et ut vita et doctrina coram hominibus luceant, et eos a vitiis curare satagant. Ideo autem in Dominica die consecrantur, quia et ea die apostoli a Spiritu sancto ordinabantur, et ut se cum Christo resurrexisse, et in novitate vitae ambulare admoneabato ordinantur, quod requies dicitur, quia ipsis ab omni opere servili requiescere, et in Dei servitio vacare praecipitur. CAP. CXCIvero ad vesperam, quae magis ad Dominicam pertinet, consecrantur, quia Christo, cujus corpus conficiunt, incorporantur. Ideo autem in quatuor temporibus ordines dantur, quia quatuor gradus Dominum benedicentium, quia acolyti, subdiaconi, diaconi, presbyteri intelliguntur, sub custodideo in natalitiis apostolorum velantur, quia per apostolicos viros quasi per paranymphos sponsae Christo consecrantur. Et quia morem virginitatis primum apostoli Ecclesiae servandum tradiderunt, quem a
Abbreviated transcription (Latin):
a domino claues regni celoꝵ
traclebantur. ut se ianitorẽ
celi esse cognoscat. in quod
ecclesiam introclucere clebe¬
at. Hunc melchiseclech in
officio pretulit. cuuis sacer¬
lotium aliis in cõparabile
suit. Pape autem officium
est missas & diuma officia
ordmnare. canones pro tẽpoie
ad utilitatem ecclesie unmu¬
care. augustum conseerare.
pallia archiepiscopis. priui¬
segra episcopis. uel aliu religi¬
osis clare totam eccleslam ut
xpistus gubernare. Itaq pa¬
pa in iuce xpisti ecclesiam
regit. episcopi in loco aposto¬
lorum ei presunt. Presbiteri
septuaginta duos discipuloᷤ
exprimunt. reliqui inmistͥ
cliaconos ab apostolis consti
die debent ordinari. hora
tercia qua apostoli a spiricu
sancto sunt oleo muisibili
consecrati. Oleum lucernis
lumen ministrat. & aulne¬
ra curat. Ita spiritus sanctꝰ
apostolis lumen scientie mi¬
nistrauit. & uulnera pecca¬
corum curauit. Ideo episco¬
pi oleo unguntur. ut se spi¬
ritum sanctum apostolis da¬

Expanded text:
a Domino claves regni coelorum a Domino claves regni coelorum tradebantur, ut se janitorem coeli esse cognoscat, in quod coelum Ecclesiam introducere debeat. Hunc Melchisedech in officio praetulit, cujus sacerdotium aliis incomparabile fuit. Papae autem officium est missas et divina officia ordinare, canones pro tempore ad utilitatem Ecclesiae immutare, Augustum consecrare et pallia archiepiscopis, privilegia episcopis vel aliis religiosis dare, totam Ecclesiam ut Christus gubernare. Itaque papa in vice Christi Ecclesiam regit, episcopi in loco apostolorum ei praesunt. Presbyteri septuaginta duos discipulos exprimunt. Reliqui ministri diaconos ab apostolis constitdie debent ordinari. Hora tertia, qua apostoli Spiritu sancto sunt oleo invisibili consecrati. Oleum lucernis lumen ministrat, et vulnera curat. Ita Spiritus sanctus apostolis lumen scientiae ministravit, et vulnera peccatorum curavit. Ideo episcopi oleo unguntur, ut se Spiritum sanctum apostolis da
Abbreviated transcription (Latin):
ditur esse. Cum xpistiani
relicta lege dei paganos spur¬
cis operibus unitarentur. iu¬
dicio dei tracliti sunt in ma¬
nibus eorum qui leletis xp̃i¬
anis posselerunt loca eoiũ
Unde antichenus patriar¬
chatus est ael ihero solimam
translatus. Porro alexanclrinꝰ
ad aquileiam est positus qͥa
huic ciuitati primum mar¬
cus euangelista presedit. qͥ¬
postea alexandrie prefuit.
Quamquam quidam conten¬
clant quod carcaginensis epiͤ¬
copus hac tranllatione polle¬
at. Horum off̾icium est archi¬
episcopos consecrare. concilia
episcoponim congregare. de¬
creta canonum in staurare.
patrum. Hic etiam unuler¬
salis nuncupatur. quia uni¬
uerse eccłie principatur. Hic
quoq apostolicus nͥuncupͣat᷑.
quia principis apostolorum
uice fungitur. Hic etiam sũ¬
inus pontifex appellatur. qͥa
caput̾ omilium episcoporum
esse uicletur. Huius nomen
in orclinatione mutatur. qͥa
pecri nomen in prelatione
claues traduntur. sicut petro

Expanded text:
ditur esse. Cum Christiani, ditur esse. Cum Christiani, relicta lege Dei, paganos spurcis operibus imitarentur, judicio Dei traditi sunt in manibus eorum qui, deletis Christianis, possiderunt loca eorum. Unde Antiochenus patriarchatus est ad Hierosolymam translatus. Porro Alexandrinus ad Aquilegiam est positus, quia huic civitati primum Marcus evangelista praesedit, qui Alexandriae praefuit. Quanquam quidam contendant quod Carthaginiensis episcopus hac translatione polleat. Horum offepiscopos consecrare, concilia episcoporum congregare, decreta capatrum. Hic enim universalis nuncupatur, quia universae Ecclesiae principatur. Hic quoque apostolicus nuncupatur, quia principis apostolorum vice fungitur. Hic etiam summus pontifex appellatur, quia caput omnium episcoporum esse videtur. Hujus nomen in ordinatione mutatur, quia Petri nomen in praelatione claves traduntur, sicut Petro
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixum imitantur: torque
princeps patrum. Patriar¬
cha eciam pat̾ arche dicitur.
scilicet ecclesie. Hũ tantũ
tres scribuntur. quorum fi¬
guram abraham. ysaae. &
iacob gessisse leguntur. ho¬
rum unus principatum in
asia tenuit. qui principatu¬
uel presulatu in antiochia
prefuit. Alius in affrica pri¬
matum habuit. qui in alexan¬
dria pontificatum tenuit. Ter¬
cius in eutopa principabat᷑.¬
qui romani apicis infula decora¬
batur. has tres sedes icdeo eccle¬
sia principales constituit. quia
eas princeps apostolorum sua
sessione consecrauit. Duabus
quippe presedit. terciam mar¬
cus euangelista nomini eius
ascripsit. ꝑ ostquam uero nior¬
na sẏnodus romano pontifi¬
ci hoc contulit priullegium.
ut sicut augustus pre regibu̾
ita ipse pre omnibus episcopiͤ
haberetur. & papa uocaret᷑.
ius patriarchatus ad constã¬
tinopolitanam urbem scili¬
cet secunclam romain est
craus latum. Quod alie seleᷤ
sunt mutate hec causa ere¬

Expanded text:
crucifixum imitantur, torque crucifixum imitantur, torque princeps patrum. Patriarcha enim pater arcae dicitur scilicet Ecclesiae, hi tantum tres scribuntur, quorum figuram Abraham, Isaac et Jacob gessisse leguntur. Horum unus principatum in Asia tenuit; qui praesulatu in Antiochia praefuit. Alius in Africa primatum habuit, qui in Alexandria pontificatum tenuit. Tertius in Europa principabaturqui Romani apicis infula decorabatur. Has tres sedes ideo Ecclesia principales constituit, quia eas princeps apostolorum sua sessione consecravit: duabus quippe praesedit. Tertiam Marcus evangelista nomini ejus ascripsit. Postquam vero Nicaena synodus Romano pontifici hoc contulit privilegium, ut sicut Augustus prae regibus, ita ipse prae omnibus episcopis haberetur, et papa vocaretur, jus patriarchatus ad Constantinopolitanam urbem, scilicet secundam Romam est translatum. Quod autem aliae sedes sunt mutatae hoc causa cre