comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hos deos coli quasi uite cultioris auctores. quos &̧ ia non¬
nullis celũ ac t̾rã ẽẽ ꝑsuasum ẽ satuenũq asatu dictũ cuiꝰ
causa de celo est d terrã opẽ cuiꝰ ope humane uite alim̃ta
querũt᷑ uel ab opere per quocl fruges fructusq nascũt᷑ huic
dee sedentes uota cõcipiũt terrãq de industria tangint.
demostrantes ip̃am matrẽ t̾rã mortalibꝰ esse appetendã
philocorꝰ saturno & opi pͥmũ in attica statuisse arã cetro¬
pem dicit eosq deos ꝓ ioue t̾raq coluisse. instituisseq ut
itees familiaꝵ &eꝰ frugibꝰ & feuctibꝰ iam coactis pal
cũ seruis uescerent᷑ cum quibꝰ patiẽtiam laboris ĩcolendo
rure tolerauerãt delectari enim dm̃i honore seruorum
contem platu laboris. Hint ẽ qđ ex instituto ꝑegemo huic
deo sacrũ aperto capite facimꝰ. Abunde iam ꝓbasse nos es¬
s post in triluũ ꝓpagata. pͥmũ ex adiectis a cesare huic̃

Expanded text:
hominibus hos deos coli quasi vitae cultioris auctores. Quos etiam nonhominibus hos deos coli quasi vitae cultioris auctores. Quos etiam nonnullis caelum ac terram esse persuasum est Saturnumque a satu dictum, cuius causa de caelo est, et terram Opem, cuius ope humanae vitae alimenta quaeruntur, vel ab opere, per quod fructus frugesque nascuntur. Huic deae sedentes vota concipiunt terramque de industria tangunt, demonstrantes ipsam matrem terram esse mortalibus adpetendam. Philochorus Saturno et Opi primum in Attica statuisse aram Cecropem dicit eosque deos pro Iove terraque coluisse instituisseque ut patres familiarum et frugibus et fructibus iam coactis passim cum servis vescerentur, cum quibus patientiam laboris in colendo rure toleraverant. Delectari enim deum honore servorum, contemplatu laboris. Hinc est quod ex instituto peregrino huic deo sacrum aperto capite facimus. Abunde iam probasse nos aessed post in triduum propagata, primum ex adiectis a Caesare huic
Abbreviated transcription (Latin):
tirium & polinium reliquisse. & ideo repulbei magni¬
ficentia & annue parẽtationis honore clignatã. Ma¬
cer historiaꝵ libro pͥmo faustuli coniugẽ accã laurẽtiã
romuli & remi  nutritem fuisse confremat. hanc regnã¬
e romulo. carutiõ cuiclam tusto diuiti denuptã Auctãt
hereditate uixi qũa post romulo quẽ educasset reliqͥt¬
& ab eo parentalia diemq festũ causa pietatis statutu
Ex his gͦ om̃ibꝰ colligi potest & uno die sat᷑ͬnalia fuisse
et nõ nisi qͣrto denino die kł ianuariarũ celebeata qͦ polo
die apud edẽ saturni cõniuio dissoluto saturnalia clamitabãt᷑
Qui dies nunc opalibus int̾ saturnalia deputat᷑. cũ pͥmũ
saturno parit̾ & opi fuerit ascriptꝰ. hanc autẽ deã opem
saturni coniugẽ credider̃t & ideo hoc mẽse sat̾nalia itẽq
opalia celebrari qđ sat̾nꝰ eiꝯq uxor tam feugũ qũã fructuũ

Expanded text:
tirium et Solinium reliquisse, et ideo sepulchri magnitirium et Solinium reliquisse, et ideo sepulchri magnificentia et annuae parentationis honore dignatam. Macer Historiarum libro primo Faustuli coniugem Accam Larentiam Romuli et Remi nutricem fuisse confirmat. Hanc regnante Romulo Carutio cuidam Tusco diviti denuptam auctamque hereditate viri: quam post Romulo, quem educasset, reliquit: et ab eo parentalia diemque festum causa pietatis statutum. Ex his ergo omnibus colligi potest et uno die Saturnalia fuisse et non nisi quarto decimo Kalendarum Ianuariarum celebrata: quo solo die apud aedem Saturni convivio dissoluto Saturnalia clamitabantur: qui dies nunc Opalibus inter Saturnalia deputatur, cum primum Saturno pariter et Opi fuerit ascriptus. Hanc autem deam Opem Saturni coniugem crediderunt, et ideo hoc mense Saturnalia itemque Opalia celebrari, quod Saturnus eiusque uxor tam frugum quam fructuum
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. uictore itaq hercule illũ acc̃a laurentiã nobilissim̃
d tp̃ris scortũ intra edẽ inclusisse cũ cena eamq post
die distulisse rumorẽ qđ post concubitũ dei accepisset
munꝯ. ne cõmodũ prime occasionis cũ se domũ reci¬
pero offerẽde aspernaret᷑ Euenisse itaq ut egressa
nplo mox acar utio capto eiꝯ pulcritudine cõ pellare¬
tire Cuiꝯ uoluntatẽ setuta. assũptaq nupciis post obitũ
uiri om̃ium bonoꝵ eiꝯ facta cõpos cũ detederet populũ
romanũ nuncupauit heredẽ Et ideo ab anco in uelabro
loco celeberrimo urbis sepulta ẽ ac sollẽne sacͥficium
dẽ constitutũ. quo diis manibꝰ eiꝯ per flaminẽ sace¬
caret᷑ iouiq ferie consecrate quod estimauer̃t antiq
animas a ioue dari  rursꝯ post mortẽ eidẽ reddi.
Cato ait laurẽtiã meretricio questu locupletatã post ex¬
sum suum popło romano agros turatẽ sẽmuriũ lin¬

Expanded text:
retur. Victore itaque Hercule illum Accam Larentiam, nobilissimum retur. Victore itaque Hercule illum Accam Larentiam, nobilissimum id temporis scortum, intra aedem inclusisse cum cena eamque postero die distulisse rumorem quod post concubitum dei accepisset munus, ne commodum primae occasionis cum se domum reciperet offerendae aspernaretur. Evenisse itaque ut egressa templo mox a Carutio capto eius pulchritudine compellaretur. Cuius voluntatem secuta adsumptaque nuptiis post obitum viri omnium bonorum eius facta compos, cum decederet, populum Romanum nuncupavit heredem. Et ideo ab Anco in Velabro, loco celeberrimo urbis, sepulta est ac sollemne sacrificium eidem constitutum, quo dis Manibus eius per flaminem sacrcaretur, Iovique feriae consecratae, quod aestimaverunt antiqui animas a Iove dari et rursus post mortem eidem reddi. Cato ait Larentiam meretricio quaestu locupletatam post excessum suum populo Romano agros Turacem Semurium Lin
Abbreviated transcription (Latin):
fices in sacello uolupie saccũ faciũt quã uerris flaccus
angeroniã diti ait. quod angores &s solliçitudines ã
ꝓpitiata cdepellat. Masuriꝰ adicit simulachrũ huiꝯ dee ore
obligato atq signato in ara uolupie ꝓpt̾ea collocatũ qđ qͥ
suos dolores anxietatesq dissimulalit ꝑueniãt paciẽtie
bene ficiõ ad maximã uoluptate. Iulius modestus ideo.¬
sacrificari huit dee dicit.qđ populꝯ romanꝰ morbo qui
angina dicitur p̃misso uoto sit liberatꝰ. Undecimo
autẽ kalẽd̾ fexie sũt laribꝰ declitate quibꝰ edẽ bello an¬
tiochie milliꝰ regillus ptor ĩ cãpomartio curãdã uouit
Detimo kał. ferie sut̃ iouis que apellantire laueẽtinalia
de quibus quia fabularilibee he fere opiniones sunt
ferut onim regnãte anco ecdituũ herculis ꝑferias otiã¬
nũ tuente adiͤcta cõdicione ut uictꝰ cena scortoq mul ta¬

Expanded text:
fices in sacello Volupiae sacrum faciunt. Quam Verrius Flaccus fices in sacello Volupiae sacrum faciunt. Quam Verrius Flaccus Angeroniam dici ait quod angores ac sollicitudines animorum propitiata depellat. Masurius adicit simulacrum huius deae ore obligato atque signato in ara Volupiae propterea collocatum quod qui suos dolores anxietatesque dissimulant perveniant patientiae beneficio ad maximam voluptatem. Iulius Modestus isacrificari huic deae dicit quod populus Romanus morbo qui angina dicitur praemisso voto sit liberatus. Vndecimo autem Kalendas feriae sunt Laribus dedicatae, quibus aedem bello Antiochi Aemilius Regillus praetor in campo Martio curandam vovit. Decimo Kalendas feriae sunt Iovis quae apellantur Larentinalia, de quibus —quia fabulari libet— hae fere opiniones sunt. Ferunt enim regnante Anco aedituum Herculis per ferias otiannum tuente, adiecta condicione ut victus cena scortoque multa
Abbreviated transcription (Latin):
auctoribꝰ Nouius enim atellanaꝵ ꝓbatillimꝰ scriptorait olim
diuiacentẽ artẽ atellamã sustitauit nostei inquit maiores
elut bene multa instituere hoc optime a feigore feͬcere si
dies.uii. satͬnalia S mallius eos ait qui se ut supͣ diximꝰ fa¬
turii nõe & religione defenderent ꝑ triduum festos insti-¬
tuilse dies ce satironalia uocauisse Unde &s augustꝰ huiꝰ
in qͥt rei opinionẽ secutꝰ in legibꝰ iudiciariis in triduo ser¬
nuarias fuisse saturnalia crediderũt quoꝵ sentẽtias fe¬
nestella cõfirmat dicens aemiliã uirginẽ .xii. kl̃ ianuariaꝵ
ẽẽ cdãnatã quo die si sat̾ualia g̾erent᷑ nec causã omnino di¬
xisset.De inde adiecit. sequebant᷑ eũ dĩẽ sat̾nalia Mox ait.
nem ut causam dicer&. iussã. Ex qͦ ostendit xiii. kl̃ndaꝵ
ꝓ fectũ ẽẽ. Duodecimo uͦ ferie sũt diue angeronie cui põti¬

Expanded text:
auctoribus. Novius enim Atellanarum probatissimus scriptor ait, olim auctoribus. Novius enim Atellanarum probatissimus scriptor ait, olim diu iacentem artem Atellaniam suscitavit, "nostri", inquit, "maiores, velut bene multa instituere, hoc optime: a frigore fecere summo dies septem Saturnalia." Sed Mallius ait eos qui se, ut supra diximus, Saturni nomine et religione defenderant per triduum festos instituisse dies et Saturnalia vocavisse, "unde et Augustus huius", inquit, "rei opinionem secutus in legibus iudiciariis triduo sernuarias, fuisse Saturnalia crediderunt, quorum sententiam Fenestella confirmat, dicens Aemiliam virginem XV Kalendarum Ianuariarum esse damnatam, quo die si Saturnalia gererentur, nec causam omnino dixisset. Deinde adicit, "sequebantur eum diem Saturnalia." Mox ait nem ut causam diceret iussam," ex quo ostendit XIII Kalendarum profestum esse. Duodecimo vero feriae sunt divae Angeroniae, cui ponti
Abbreviated transcription (Latin):
patentẽ rrupturi eẽnt. fert᷑ ex ede iam ꝑ hãc portam
magña uim torrẽciũ statentibꝰ undis exupisse. multas¬
q ꝑ duelliũ cat̾uas aut exustas feruẽti aut deuora/¬
tas rapida uoragiẽ deperisse. Ca xe placitũ ut belli tẽ¬
tempore uelua ad urbis auxilium ꝓ fecto deo fores re¬
seraxent᷑. Hec de iano. Sed ad sat̾nalia reu̾tanĩ
ellum satur ualibꝯ sumere nefas habitũ. poenas a nocẽ¬
t̾e hisclẽ diebus exigere piaculare ẽ. Apud maiores
nros saturnalia die uno finiebant᷑ qui erat ad qͣrtũ decim̃
copta celebrari Ea re fcũm ẽ ut cum uulgꝰ ignorarẽt certũ
saturnalioꝵ dĩẽ nõmilli q̃ ac cesare inserto die & alii uet̾i mo¬
re celebrarẽt plures dies saturnalia telebrarẽt᷑. plures dies¬
satirrnalia numarẽt᷑. licet &s apud u&eres opinio fuerit .uii.
iebꝯ ꝑagi sat̾nalia si opinio uocanda ẽ q̃ idoneis fremat

Expanded text:
patentem irrupturi essent, fertur ex aede Iani per hanc portam patentem irrupturi essent, fertur ex aede Iani per hanc portam magnam vim torrentium undis scatentibus erupisse, multasque perduellium catervas aut exustas ferventi aqua aut devoratas rapida voragine deperisse. Ea re placitum, ut belli tempore, velut ad urbis auxilium profecto deo, fores reserarentur. Haec de Iano. Sed, ut ad Saturnalia revertamur, bellum Saturnalibus sumere nefas habitum, poenas a nocente isdem diebus exigere piaculare est. Apud maiores nostros Saturnalia die uno finiebantur, qui erat a. d. quartum decto decimo coepta celebrari. Ea re factum est ut, cum vulgus ignoraret certum Saturnaliorum diem, nonnullique a C. Caesare inserto die et alii vetere more celebrarent, plures dies Saturnalia numerarentur: liSaturnalia numerarentur —licet et apud veteres opinio fuerit septem diebus peragi Saturnalia, si opinio vocanda est quae idoneis firmatur
Abbreviated transcription (Latin):
gressꝰ tenentẽ. Indicione aut iuinonis sũt om̃s kalẽcle
Un de & uarro libro .uͦ. rerũ diuinaꝵ sceibit i auo duodeã
aras ꝓ totidẽ mẽsibꝰ dedicatas Consiuiũ a cõserendo.
idẽ. aꝓpagine generis humaui q̃ iano auctore cõseritire
Quirmium quas belloꝵ potentẽ abhasta quã sabini
curm uocãt. patultiũ & clusiuium quia bello ualue eius
patẽt. pace claudũt᷑. huiꝰ autẽ rei hec causa narrat᷑
Cũ bello sabino qđ uixginũ raptaeũ gẽa cõmissũ est
romani poetã que sub xadicibꝰ collis uiminalus erat
que postea exeñti ianitalis nocata ẽ cdaudere festina¬
rẽt. quia in ip̃am hostes xuebãt pꝰꝗ est clausa mox spõ¬
te pate fcã est. Cũq̃ iteꝵ ac tercioͫ ĩta contigiss armati
plurimi ꝓ limiue quia claudere nequibãt astiter̃ cus
fama ꝑtulit fusos atatio nẽos. Rũa obcausam xomani qͥ
acditum tuebant᷑ t̾riti ꝓfugexut. Cumꝙ sabini ꝑ portã

Expanded text:
t omnes Kalendae, unde et Varro libro quinto Rerum divinarum scribit Iano duodecim aras pro totidem mensibus dedicatas: Consivium a conserendo, id est a propagine generis humani quae Iano auctore conseritur: Quirinum, quasi bellorum potentem, ab hasta quam Sabini curin vocant: Patultium et Clusivium, quia bello caulae eius patent, pace clauduntur. Huius autem rei haec causa narratur. Cum bello Sabino quod virginum raptarum gratia commissum est Romani portam quae sub radicibus collis Viminalis erat, quae postea ex eventu Ianualis vocata est, claudere festinarent, quia in ipsam hostes ruebant: postquam est clausa, mox sponte patefacta est: cumque iterum ac tertio idem contigisset, armati plurimi pro limine, quia claudere nequibant, custodes stefama pertulit fusos a Tatio nostros. Quam ob causam Romani qui aditum tuebantur territi profugerunt: cumque Sabini per portam
Abbreviated transcription (Latin):
tes cheaconẽ finxerũt in orbem uedactũ caudãq suã de¬
uorantẽ ut apareat mũdũ & exseip̃o & in seip̃m reuol¬
ui.Ideo ce apudnos in iiii. partes expectat ut dem̃ostr &.¬
eiꝰ simulacelyeũ falexis aluectum uanius bassꝰ in eo libͦ
quẽ de diis cõposuit ianũ bifrontẽ pingi ait quasi superũ¬
atq inferũ ianitorẽ. eundẽ quadei formẽ qͣsi uniuersa cdi¬
mata maiestate cõplexũ. Salioꝵ quoq antiquissimis car¬
minibus deoꝵ ds̃ canit᷑. Marcꝰ & iam messala cnei domi¬
cii in cõsulatu collega idemq ꝑ dies quĩquagĩta &e quinq
iugur de iano ita incipit. Qui cũcta fingit eadẽq regũ
entem copulauit circũdato celo que uis celi maxima
cluas uis dispares colligauit. In sacris quoq inuo camus
anum gemiinũ. ianũ patr̃e.ianũ iunoniũ. ianũ c̃siuũ
ianũ qͥrinium. ianũ patultium &. du siuium. Cux gẽinũ

Expanded text:
tes draconem finxerunt in orbem redactum caudamque suam detes draconem finxerunt in orbem redactum caudamque suam devorantem, ut appareat mundum et ex se ipso ali et in se revolvi. Ideo et apud nos in quattuor partes spectat, ut demonstrat simulachrum eius Faleris advectum. Gavius Bassus in eo libro quem de dis conposuit Ianum bifrontem fingi ait, quasi superuatque inferum ianitorem: eundem quadriformem, quasi universa climata maiestate conplexum. Saliorum quoque antiquissimis carminibus deorum deus canitur. Marcus etiam Messala, Cn. Domitii in consulatu collega idemque per annos quinquaginta et quinque augur, de Iano ita incipit: Qui cuncta fingit eademque regitentem, copulavit circumdato caelo: quae vis caeli maxima duas vis dispares conligavit. In sacris quoque invocamus Ianum Geminum, Ianum Patrem, Ianum Iunonium, Ianum Consivium, Ianum Quirinum, Ianum Patult
Abbreviated transcription (Latin):
tur redintegrat᷑ &. similia.Ianũ quidã solẽ dem̃ostrar i
uolũt. & ideo genimũ quasi uteiusq ianue celestis potẽ tẽ
qui exoriẽs aꝑiat diẽ. occidons claudat. inuotariq pͥmũ
cum alicui deo res diuina celebrat᷑ ut ꝑ eũ pateat ad illũ
cui inmolat᷑ accessus quasi p̾ces supͤlicũ ꝑ portas suas ad
deos suos ĩp̃e trasmutat. Unde &. simulacͥeũ eiꝰ plerũq
fingit᷑ manu elextra trecentoꝵ &. siuistea sexagita & ruͦ.
numerũ tenens ad demonstrandam auni dimensio nem
q̃ p̃cipua est solis potestas. Alii mundũ idẽ. celũ ẽe uoluert
ianũq ab eundo dictũ qđ mũdus semper eat dum in orbẽ
uoluit᷑ &̾ ex se mitium facĩes in se refort᷑. Unde &. cornifi-¬
cius ethimoꝵ libro iiͦ. Cicero inqͥt nõ ianũ s eanũ nõĩat
ab eundo. Hinc &. fenices in saceis nagniẽ eiꝰ expͥmẽ¬

Expanded text:
tur redintegratur et similia. Ianum quidam solem demonstrari tur redintegratur et similia. Ianum quidam solem demonstrari volunt, et ideo geminum, quasi utriusque ianuae caelestis potentem, qui exoriens aperiat diem, occidens claudat: invocarique primum, cum alicui deo res divina celebratur, ut per eum pateat ad illum cui immolatur accessus, quasi preces supplicum per portas suas ad deos ipse transmittat. Inde et simulachrum eius plerumque fingitnumerum tenens ad demonstrandam anni dimensionem, quae praecipua est solis potestas. Alii mundum id est caelum esse voluerunt Ianumque ab eundo dictum, quod mundus semper eat dum in orbem volvitur et ex se initium faciens in se refertur: unde et Cornificius Etymorum libro tertio, "Cicero", inquit, "non Ianum sed Eanum nominat, ab eundo." Hinc et Phoenices in sacris imaginem eius exprimen
Abbreviated transcription (Latin):
ideo eum in sacrifiais p̾facionẽ m̃uisse ꝑpetuã. Quidã ideo eũ
dici bifrontẽ putãt. & quod pretita sciuerit et futura pro¬
uiderit. S phisici eũ magnis cõseceant aorgumẽtis diuinita
hoc uno utrũq expͥmi numẽ afirrmẽt Etenim sic̃ nigidit
quoq refert apud grecos apollo colitur qui .s y paioc uocat᷑.
eiꝰq aras aute fores suas celebrãt ipsũ ex itꝰ et inteoitꝰ de¬
monsteantes potentẽ idem apollo apuel illos &
pomeria sũt
appellant. diane uͦ ut triuie uiarũ
om̃ium tribuũt pt̃atem s apud nos ianũ om̃ibꝰ p̃eẽ ianuis
nomẽ ostendit qđ ẽ simile si paia nã & cũ claui & uirga
figurat᷑. qͣ si om̃iu & portaꝵ custos ces rector uiaꝵ.ꝓnun¬
ciauit nigidiꝰ apollinẽ iauũ ẽẽ dianãq ianã apposita .d. lit¬
era q̃ sepe .i. littere causa decoris apponit᷑ redit᷑ redh¬

Expanded text:
ideo eum in sacrificiis praefationem meruisse perpetuam. Quidam ideo eum ideo eum in sacrificiis praefationem meruisse perpetuam. Quidam ideo eum dici bifrontem putant, quod et praeterita sciverit et futura providerit. Sed physici eum magnis consecrant argumehoc uno utrumque exprimi numen affirment. Etenim, sicut Nigidius quoque refert, apud Graecos Apollo colitur qui Θυραῖος vocatur, eiusque aras ante fores suas celebrant, ipsum exitus et introitus demonstrantes potentem: idem Apollo apud illos et pomeria sunt ἀγυιὰς appellant: Dianae vero ut Triviae viarum omnium tribuunt potestatem. Sed apud nos Ianum omnibus praeesse ianuis nomen ostendit, quod est simile Θυραίῳ. Nam et cum clavi ac virga figuratur, quasi omnium et portarum custos et rector viarum. Pronuntiavit Nigidius Apollinem Ianum esse Dianamque Ianam, adposita d littera quae saepe i litterae causa decoris adponitur, reditur redhibe
Abbreviated transcription (Latin):
sumant᷑q &e ex eo denuo renastant᷑. Eiudẽ a filio pulsu
Quied aliued est quã tp̃ra senestentia abhis que post sũt nata
depelli: Uinctũ autẽ quod certa lege natuxe conexa sint
tempora uel qđ om̃s feuges qͥbusdã uinculis nocdisq alter¬
nentur Nã et faltẽ uolũt fabule in siciliã decidisse qđ sit
lra ista .ł. maxime fertilis. Et quia cum sat̾no ianũ regnas¬
se cõmemorauimꝰ de saturno autẽ quidmithẏci quid phi¬
ĩa estimẽt iam relatũ ẽ. De iano quoq quid ab uteisq
tetur in medium ꝓferemꝰ. Mithyti referũt regnãte iauo
oñium domos religione ac sc̃itate fuisse munitas Idcͥco
et cliuinos honores eẽ decretos. & ob merita introitꝰ &s
exitus ediũ eidẽ cõsetratos xenõ qͦq pͥmo italicon tͣdidit
ianũ ĩ italia pͥmũ diis tẽpla fecisse & ritꝰ insticusse saccoꝵ

Expanded text:
sumanturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum sumanturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora senescentia ab his quae post sunt nata depelli? Vinctum autem, quod certa lege naturae conexa sint tempora, vel quod omnes fruges quibusdam vinculis nodisque alternentur. Nam et falcem volunt fabulae in Siciliam decidisse, quod sit terra ista vel maxime fertilis. Et quia Ianum cum Saturno regnasse memoravimus, de Saturno autem quid mythici, quid physici aestiment, iam relatum est: de Iano quoque quid ab utrisque iactetur in medium proferemus. Mythici referunt regnante Iano omnium domos religione ac sanctitate fuisse munitas: idcircoque ei divinos honores esse decretos, et ob merita introitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque primo Italicon tradit Ianum in Italia primum dis templa fecisse et ritus instituisse sacrorum:
Abbreviated transcription (Latin):
mina reꝵ om̃ium post celum giguendaꝵ de celo fluerẽt
et elem̃ta uniu̾sa que mũdo plenitudinẽ facerẽt ex il¬
lis seminibꝰ fundarẽt᷑ ubimũdus om̃ibꝰ suis partibꝰ
membrisq ꝑfectꝰ ẽ. certo iã tpr̃e fiuiis fcũs ẽ ꝓcedẽdi
de celo semĩa ad elem̃toꝵ conceptionẽ quippe q̃ iam plena
fuerãt ꝓ creata. anima liũ uͦ et̾nã ꝓpagatione ad uen̾em
genanli facultus ex humore trãslata ẽ ut ꝑ coitu ma¬
ris femmeq cuncta deinceps gignerent᷑ propt̾ absti-¬
soꝵ puclendorũ fabulã & iã nr̃i eũ sat᷑nũ uocauert napã¬
tuii casur quẽ membrũ uixile declarat ueluti sathunnum
lude & iã sacuros ueluti sathun nos quod sint in libidinẽ
proni appellatos opinant᷑. falcem ei quidã estimãt attͥ¬
butam qđ tempus om̃ia metat exsecet & incidat. hr̃ aiũt
filios suos solitũ deuorare eosq rursus euomere per qđ
similit̃ sigͥ ficat᷑ eũ tempꝰ ẽẽ aquo uicibꝰ cũcta gignãt᷑. ab¬

Expanded text:
mina rerum omnium post celum gignendarum de celo fluerent, et elementa universa que mundo plenitudinem facerent ex illis seminibus fundarentur, ubi mundus omnibus suis partibus atque membris perfectus est, certo iam tempore finis est prede caelo semina ad elementorum conceptionem, quippe iam plena fuerant procreata. Animalium vero aeternam propagationem ad Venerem generandi facultas ex humore translata est: ut per coitum maris feminaeque cuncta deinceps gignerentur. Propter abscisorum pudendorum fabulam etiam nostri eum Saturnum vocita quae membrum virile declarat, veluti Sathunnum: inde etiam Satyros veluti Sathunos, quod sint in libidinem proni, appellatos opinantur. Falcem ei quidam aestimant attributam, quod tempus omnia metat exsecet et incidat. Hunc aiunt filios suos solitum devorare, eosdemque rursus evomere: per quod similiter significatur eum tempus esse a quo vicibus cuncta gignantur ab
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣutũ mitici ficcionibꝰ disteahũt: in tantu phisici ad qͣn¬
dam uerisimi li tudinẽ r euocãt. hũc aiñt abscidisse celi pa¬
tris pudenda qͥbus in mare ꝓiectis uenerẽ ꝓcreatã que
a spuma unde coaluit afrodite nomẽ accepit Ex qͦ intel¬
ligi uolũt cũ chaos eẽt tp̃ra nõ fuilse Siqͥdẽ tẽpꝰ ẽ c̾ta dimẽ¬

Expanded text:
in quantum mythici fictionibus distrahunt, in tantum physici ad quanin quantum mythici fictionibus distrahunt, in tantum physici ad quandam verisimilitudinem revocant. Hunc aiunt abscidisse Caeli patris pudenda: quibus in mare deiectis Venerem procreatam, quae a spuma unde coaluit ἀφροδίτη nomen accepit. Ex quo intellegi volunt, cum chaos esset, tempora non fuisse: siquidem tempus est c
Abbreviated transcription (Latin):
uatum nec signare solũ aut partiri limite campũ fas
erat.in medium q̃rebãt. Ideo apuel eum locaret᷑ populi pec¬
cunia cõmunis sub quo fuissẽt cũctis uniũsa cõmunia Illd̃
on omiferi tritonas cum bucinis fascigio sat̾ni edis
perpositos. qm̃ ab eiꝯ cõmemoraciõe ad nr̃am etatẽ his¬
toria clara & quasi uocalis ẽ. Ante u̾o muta et obstura o
incognita qđ testantur caude tritonũ humi merse et abscon¬
ite. Cur autẽ sat̾uus in compedibꝰ uisat᷑ uerriꝰ flacc
causam se ignorare dicit. Uerũ mͥ apollodori dilectio sic sug¬
gerit. Saturnũ apollodorꝰ alligari ait. laneo uinculo ꝑ
amiũ et solui ad diem festum sibi idẽ mense hoc dec̃e biri
atq inde ꝓuerbiũ ductũ deos laueos pedes habere. signi¬
tari u̾o decimo mẽse sem̃e inut̾o animatũ in uitã gr¬
destere quod donec erumpat iu lucẽ mollibꝰnat᷑e uin¬

Expanded text:
vatum: Nec signare solum aut partiri limite campum Fas vatum: Nec signare solum aut partiri limite campum Fas erat: in medium quaerebant ideo apud eum locaretur populi pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa communia. Illud non omiserim, Tritonas cum bucinis fastigio Saturni aedis superpositos, quoniam ab eius commemoratione ad nostram aetatem historia clara et quasi vocalis est, ante vero muta et obscura et incognita: quod testantur caudae Tritonum humi mersae et absconditae. Cur autem Saturnus ipse in compedibus visatur, Verrius Flaccus causam se ignorare dicit: verum mihi Apollodori lectio sic suggerit. Saturnum Apollodorus alligari ait per annum laneo vinculo, et solvi ad diem sibi festum, id est mense hoc Decembri: atque inde proverbium ductum, deos laneos pedes habere: significari vero decimo mense semen in utero animatum in vitam grandescere, quod, donec erumpat in lucem, mollibus naturae vin
Abbreviated transcription (Latin):
suos nr̃iq itidẽ & mos traditꝰ illint. Iste ut cũ dominis
famuli epulent᷑ ibidẽ. Nũt de ip̃o dei templo pauca refenda
sũt Tullũ hostilium cum bis de albinis de sabinis tertio
teiumphasset inuenio fanũ satueno ex uoto cõse ceauisse
&. sat̾nalia tũc pͥmũ rome instituta Quãuis uareo libro
Uiͦ. qui est de sacris edibꝰ scͥbat. edem sacurni ad forum
fatiendam locasse lucium taequinũ regẽ titũ uͦ laecium dic̃¬
tatorẽ saturnalibꝰ eam dedicasse. Nec me fugit. gellium
steibere senatum decreuisse ut edes saturrni fieret liq
rei luciũ fireiũ tribunũ militũ p̃fuisse. Habet aram o
ante stenaculũ illic greco ritu capite aꝑto ues diuina fit
quiã pͥmũ a pelasgis post ab hercule ita eã apͥncipio fac
e. qđ tpr̃e quo incoluit italiã fert᷑ nullũ in eiꝯ finibꝰ fi¬
tum ẽẽ cõmissum aut quia sub illo nil erat cuiusq pri¬

Expanded text:
suos, nostrique itidem: et mos traditus illinc Iste, ut cum dominis suos, nostrique itidem: et mos traditus illinc Iste, ut cum dominis famuli epulentur ibidem. Nunc de ipso dei templo pauca referenda sunt. Tullum Hostilium, cum bis de Albanis, de Sabinis tertio triumphasset, invenio fanum Saturno ex voto consecravisse et Saturnalia tunc primum Romae instituta: quamvis Varro libro sexto, qui est de sacris aedibus, scribat aedem Saturni ad forum faciendam locasse L. Tarquinium regem, Titum vero Larcium dictatorem Saturnalibus eam dedicasse. Nec me fugit Gellium scribere senatum decresse ut aedes Saturni fieret, eique rei L. Furium tribunum militum praefuisse. Habet aram et ante Senaculum. Illic Graeco ritu capite aperto res divina fit, quia primum a Pelasgis post ab Hercule ita eam a principio factuerunt, quod tempore quo incoluit Italiam fertur nullum in eius finibus furtum esse commissum, aut quia sub illo nihil erat cuiusquam pri
Abbreviated transcription (Latin):
brandum. Nam capitibꝰ allii & papau̾is supplicari iussit
ut responso apollinis satisfier et de nõĩe capitũ remoto
scilitet stelere in fauste sac ficatiõis factũq ẽ ut effigieꝰ
manie suspense ꝓ singuloꝵ foribꝰ periculum siqd̃ ĩmine¬
ra familiis expiarẽt ludosq ip̃os ex uuis cõpitoꝵ ĩ qͥbꝰ
agitabant᷑ cõpitalia appellauert. S ꝑage cet̾a¬
t p̃textatꝰ. Bene et opontune similis emĩdatio saceifici¬
exũ relata ẽ.s ex his causis que de origĩe huiꝰ festi
relate sũt apar oe satirenaliã uetustiora ẽẽ uorbe roͣna
adeo ut ante rom̃a in greciã hoc sollẽne cepisse .L ac¬
tius in annalibus suis referat his uersibꝰ. Maxĩa
pars graiũ sat̾no &s maximae athene conficiũt sacra que
cronia i terant᷑ ab illis. Eũq diẽ celeb̃ãt ꝑ ageos. urbesq
fere om̃s. exexcẽt opulis leti famulosq ꝓcurãt. Quisq

Expanded text:
brandum. Nam capitibus alii et papaveris supplicari iussit, brandum. Nam capitibus alii et papaveris supplicari iussit, ut responso Apollinis satisfieret de nomine capitum, remoto scilicet scelere infaustae sacrificationis: factumque est ut effigies Maniae suspensae pro singulorum foribus periculum, si quod immineret familiis, expiarent: ludosque ipsos ex viis compitorum in quibus agitabantur Compitalia appellitaverunt. Sed perge ceteraEt Praetextatus: Bene et oportune similis emendatio sacrificiorum relata est: sed ex his causis, quae de origine huius festi relatae sunt, apparet Saturnalia vetustiora esse urbe Romana, adeo ut ante Romam in Graecia hoc sollemne coepisse L. Accius in Annalibus suis referat his versibus: Maxima pars Graium Saturno et maxime Athenae Conficiunt sacra, quae Cronia esse iterantur ab illis, Eumque diem celebrant: per agros urbesque fere omnes Exercent epulis laeti: famulosque procurant Quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ob aliud micti putãt quã quod hoc pͥncipe ab incomi ee te¬
nebrosa uita quasi ad lucẽ et bonaꝵ artiũ scientiã deducti
sumꝰ illud quoq in literis inuenio qđ cum multi occasiõe
saturnalioꝵ ꝑ auariciã aclientibꝰ ãbiciose munera exi¬
ger̃ẽt ielq onas tenuiores grauare publitius tͥb
plebi tulit nõ nisi cerei ditioribꝰ missitarẽt᷑
it albinꝰ cecina subietit. Qualẽ nẽ ꝑmutationẽ sacei¬
ficii p̃textate memorasti. Inuenio postea cũ cõpitalibꝰ¬
Stelebratã cum ludiꝑ or bem compitis agitabant᷑ restituti
salitaes a tarquinio suꝑbo laribꝰ ac manie responso
apollinis. quo p̃ceptu ẽ. ut capitibꝰ ꝓ capitibꝰ supplica¬
xet᷑. idq aliqͣuando oͣb ẜuatũ ut ꝓ familiariũ hospitalita¬
te pueri mactarent᷑ manie dee matri larũ. Ađ sacͥficii
genus Iunius beutꝰ compulso tarqͥuio alit̾ cõstifuit cele¬

Expanded text:
non ob aliud mitti putant quam quod hoc principe ab incomi et tenon ob aliud mitti putant quam quod hoc principe ab incomi et tenebrosa vita quasi ad lucem et bonarum artium scientiam editi sumus. Illud quoque in litteris invenio, quod, cum multi occasione Saturnaliorum per avaritiam a clientibus ambitiose munera exigerent idque onus tenuiores gravaret, Publicius tribunus plebi tulit, non nisi cerei ditioribus missitarentur. Hic Albinus Caecina subiecit: Qualem nunc permutationem sacrificii, Praetextate, memorasti, invenio postea Compitalibus celebratam, cum ludi per urbem in compitis agitabantur, restituti scilicet a Tarquinio Superbo Laribus ac Maniae ex responso Apollinis, quo praeceptum est ut pro capitibus supplicaretur. Idque aliquamdiu observatum, ut pro familiarium sospitate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacrificii genus Iunius Brutus consul pulso Tarquinio aliter constituit cele
Abbreviated transcription (Latin):
facta sit que celra mõtibꝰ uasta campis tamẽ ꝑ maria migra¬
bat. hoc gͥ miraculo depre henso has sibisedes predictas ẽẽ
didicerũt. Uastatisq sitiensibꝰ nicolis occupauere regionẽ
decima prede scdm̃ eñsum apollinis consecrata. erectisq
diti sacello et sat᷑uo ara. cuiꝯ festũ satirenalia nominarunt
Cũq̃ diu humanis capitibꝰ dit̃e & uiroꝵ uictimis sat᷑nu
placare se crederẽt ꝓpt̾ oratulũ in quo erat Raĩ REGaaoc rn¬
bal Tco slaspi sietarieł trõł herculẽ fert̃ postea cũ gerionis
pecori per italiã reuertentẽ suasisse illoꝵ posteris ut fau¬
stis facrificiis in fausta mutarẽt inferentes cditi ñ homi-¬
num capita s oscilla acl humanã effigiẽ arte simulata &e
aras saturmas nõ mactando uiros sed accensis luminibꝰ
excolentes qͥa non solũ uirũ s & lumina fota significat Iucle
ios ꝑ saturnalia missitandis cereis cepit. Alii cereos

Expanded text:
facta sit, quae celsa montibus, vasta campis, tamen per maria migrafacta sit, quae celsa montibus, vasta campis, tamen per maria migrabat. Hoc igitur miraculo deprehenso has sibi sedes praedictas esse didicerunt, vastatisque Siciliensibus incolis occupavere regionem decima praedae secundum responsum Apollini consecrata erectisque Diti sacello et Saturni ara, cuius festum Saturnalia nominarunt. Cumque diu humanis capitibus Ditem et virorum victimis Saturnum placare se crederent propter oraculum in quo erat: Καί  πέμπετε φῶτα, Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Italiam revertentem suasisse illorum posteris, ut faustis sacrificiis infausta mutarent inferentes Diti non hominum capita sed oscilla ad humanam effigiem arte simulata, et aras Saturnias non mactando viro sed accensis luminibus excolentes, quia non solum virum sed et lumina φῶτα significat. Inde mos per Saturnalia missitandis cereis coepit. Alii cereos
Abbreviated transcription (Latin):
hi gͦ cum a latronibꝰ infestarent᷑ occupato edito tolle satur¬
niuos se nominauert᷑.quo ante nomme &. iã idẽ collis uo¬
batur Et qͥa se huiꝰ dei senserũt nõie ac religioe tutos in¬
tuille saturnalia ferũt᷑ ut agrestes uicinoꝵ animos ad
maiorẽ sacei reuentiã ip̃a in dicti festi obseruaciõ uocaro.
Nec illa causam quȩ sat̾nalibꝯ assiguat᷑ ignoro qđ pelasgi sict
uarro memorat cum sedibꝰ suis pulsi diu̾sas t̾ras petissẽt
confluxerũt pleriq dod̾onã & incerti quibꝰ hererẽt locis. e¬
iusmodi accepere responsũ¬
ctep̃taq sorte cum latiũ post erxores plurimos apu¬
lissent in lacu cutiliensi en atã in sulã deprehenderũt
amplillimꝰ enim cesꝑes siue ille continens linꝰ seu paludis fuit
coacta compage uirgultis et arboribꝰ in silue litẽtia cõptꝰ
iactantibꝰ ꝑ om̃em fluctibꝰ uagabat᷑ ut fides & iã exhoc

Expanded text:
hi ergo cum a latronibus infestarentur, occupato edito colle Saturhi ergo cum a latronibus infestarentur, occupato edito colle Saturnios se nominaverunt, quo ante nomine etiam idem collis vocabatur: et quia se huius dei senserunt nomine ac religione tutos, instituisse Saturnalia feruntur, ut agrestes vicinorum animos ad maiorem sacri reverentiam ipsa indicti festi observatio vocaret. Nec illam causam quae Saturnalibus adsignatur ignoro, quod Pelasgi, sicut Varro memorat, cum sedibus suis pulsi diversas terras petissent, confluxerunt plerique Dodonam et incerti, quibus haererent locis, eiusmodi accepere responsucceptaque sorte, cum Latium post errores plurimos adpulissent, in lacu Cutiliensi enatam insulam deprehenderunt. Amplissimus enim cespes, sive ille continens limus seu paludis fuit coacta compage virgultis et arboribus in silvae licentiam comptus, iactantibus per omnem fluctibus vagabatur, ut fides ex hoc etiam Delo
Abbreviated transcription (Latin):
ut eũ iussit maiestate religiõis qͣsi uite in elioris auctore.
simulachrum eiꝯ indicio ẽ cui falcẽ insigne messis adieccit
um huiꝰtemodi fertiliũ tribuũt disciplinas. creenẽses cs iã
cum xem diuinã ei faciũt ficis recẽtibꝰ coronãt᷑. placentasq
mutuo mislitãt mellis et feuatuũ repertorẽ sat̾nũ estim̃ãtes¬
hũc romani & iã stercinũ uocãt quod pͥmus st̾core fecundi¬
tatẽ agris cõparauerit. Regni eiꝯ tp̃ra feliassima ferunt᷑ cũ
ꝓpt̃ rexũ copĩa tũ & qđ uõ dum quisꝗ seruicio uel libertate
distriminabit᷑. Que res intelligi potest qđ saturnalibꝰ tota
seruis licentia ꝑmictit᷑. Alia saturnalioꝵ causa sit traditur
qui erãt ab hercule in italia relicti ut quidam ferũt ir
quod incustoditũ fuisset armẽtũ ut nõ nulli estimãt. cõsulto
eos relinquẽte ut arã suã atq edem ab intur soribꝰ tuerẽt᷑.

Expanded text:
tur eum iussit maiestate religionis quasi vitae melioris auctorem: tur eum iussit maiestate religionis quasi vitae melioris auctorem: simulacrum eius indicio est, cui falcem, insigne messis, adiecit. ones et omnium huiuscemodi fertilium tribuunt disciplinas. Cyrenenses etiam, cum rem divinam ei faciunt, ficis recentibus coronantur placentasque mutuo missitant, mellis et fructuum repertorem Saturnum aestimantesHunc Romani etiam Stercutum vocant, quod primus stercore fecunditatem agris conparaverit. Regni eius tempora felicissima feruntur, cum propter rerum copiam tum quod nondum quisquam servitio vel libertate discriminabatur: quae res intelservis licentia permittitur. Alia Saturnaliorum causa sic traditur. Qui erant ab Hercule in Italia relicti, ut quidam ferunt, irato, quod incustoditum fuisset armentum, ut nonnulli aestimant, consulto eos reliquente, ut aram suam atque aedem ab incursionibus tuerentur:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saturni rẽuentiã. ut qm̃ ille naui fuerat aduectꝰ ex
una quidem ꝑte sui capitis efigies ex alt̾a u̾o nauis ex¬
primeret᷑. ut saturni memoriã in posteros ꝓpagaret.¬
Aes ita fuisse signatũ hodieq intelligit᷑ in alee usum
cum pueri denarios in sublime iactantes capita aut na¬
uia lusu teste uetustatis exclamãt. hos una concordesq re¬
gnasse uicinaq oppida cõmuni opera condidisse.preter
maronẽ qui refert ianiculũ huic illi fuerat satirenia no¬
ẽ. ceciam illud in prõptu est. qđ posteri quoq duos eis
tinuos mẽses dicart̃. ut detember saceũ saturni ianuariꝰ
alt̾ius uocabulũ possideret. cũ int̾ hec subito sat̾uus nõ
comꝑuillet. excogitauit ianꝰ honoꝵ eiꝰ augnen tũ Ac
bͥmũ t̾rã ditioni sue paxentem sat̾mã nõiauit. arã dei
cum saceis tanꝗ̃ deo condidit que saturnalia nõiauit. Tot se.¬
clis saturnalia p̾cedũt romane urbis etatẽ. Obseruari gͥ¬

Expanded text:
hoc Saturni reverentiam, ut, quoniam ille navi fuerat advectus, ex una quidem parte sui capitis effigies, ex altera vero navis exprimeretuAes ita fuisse signatum hodieque intellegitur in aleae lusu, cum pueri denarios in sublime iactantes capita aut navia lusu teste vetustatis exclamant. Hos una concordesque regnasse vicinaque oppida communi opera condidisse —praeter Maronem, qui refert, Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen— etiam ob illud in promptu est, quod posteri quoque duos eis continuos menses dicarunt, ut December sacrum Saturni, Ianuarius alterius vocabulum possideret. Cum inter haec subito Saturnus non comparuisset, excogitavit Ianus honorum eius augmenta acm omnem ditioni suae parentem Saturniam nominavit: aram deinde cum sacris tamquam deo condidit, quae Saturnalia nominavit. Tot seculis Saturnalia praecedunt Romanae urbis aetatem. Observari igi
Abbreviated transcription (Latin):
nos nẽis ceruicibꝰ in serimꝰ nõ patim᷑ rep̾hendi. Inuenies
int̾ seruos aliquẽ pecunia fortiorẽ. inuenies dñm spe lu¬
cri oscula alienoꝵ seruoꝵ manibꝰ infigentẽ. Nõ gͦ fortũa
pmines estimabo sed moribꝰ. sibi quisq dat mores.c¬
dicionẽ casus assignat. Quẽadmodũ stultꝰ ẽ qui empturꝰ

Expanded text:
nostris cervicibus inferimus, non patimur reprehendi. Invenies inter servos aliquem pecunia fortiorem; invenies Dominum, spe lucri oscula aliorum servorum manibus infigentem. Non ergo fortuna homines aestimabo, sed moribus. Sibi quisque dat mores, conditionem casus assignat. Quemadmodum stultus est, qui emptu
Abbreviated transcription (Latin):
resine ulla ꝯtentioẽ uolumꝰ idq sũma tura studioq ꝯqͥrimꝰ. Et si r̾ oĩs cog¬
nicõ m̃ltis ẽ obst̾cta difficultatib eaq ẽ. & in ip̃is reb obscuritas. & iniudiciis
nr̃is infirmitas ut ñ sine causa antiqͥssimi & doctissimii in uenire se posse qd̾
cuꝑe diffisi sit: tñ nͨ illi defecerũt neq nos studiũ exqrendi defatigati rel̃¬
& tãqͣ ex pͥmant aliqͥd qd̾ aut uer̃ sit aut ad id qm ꝑxume accedat. Nec ntͤ

Expanded text:
re sine ulla contentione volumus idque summa cura studioque conquirimus. etsi enim omnis cognitio multis est obstructa difficultatibus eaque est et in ipsis rebus obscuritas et in iudiciis nostris infirmitas, ut non sine causa antiquissimi et doctissimi invenire se posse quod cuperent diffisi sint, tamen nec illi defecerunt neque nos studium exquirendi defatigati relet tamquam exprimant aliquid quod aut verum sit aut ad id quam proxime accedat; nec inter
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑsipͥta & qͥb & qͦsi imꝑata sint defendamꝰ urr̃itate ulla cogiii. Nã cet̾i pri-¬
mũ aũ tenent᷑ astricti qͣui qͥd eẽt optiiũ iudicare potuert. Dem̃ infir missio
tp̃r ȩtatis aut obsetuti amico cuidã. Aut una lalitꝰ quẽ pͥmũ audier̃t orõe
capti dereb nirognitis iudicant. & ad qͣnic̃q st discipliã qͦi tẽpestate dilati.

Expanded text:
ceteri primum ante tenentur adstricti quam quid esset optimum iudicare potuerunt; deinde infirmissimo tempore aetatis aut obsecuti amico cuidam aut una aliquoius quem primum audierunt oratione capti de rebus incognitis iudicant et ad quanicumque sunt disciplinam quasi tempestate delati
Abbreviated transcription (Latin):
runt orantes ut cũ ip̃e cepisset cet̾is ex stiło ꝯsultams
eius int̾rogandi cõstituet᷑ exempłũ Tum ille quero
inqͥt utrũ simplex an młtip ͬ tibus digestu sit faciͦ᷑

Expanded text:
runt, orantes ut, cum ipse coepisset, ceteris ex filo consultationis runt, orantes ut, cum ipse coepisset, ceteris ex filo consultationis eius interrogandi constitueretur exemplum. Tum ille: Quaero, inquit, utrum simplex an m
Abbreviated transcription (Latin):
at siquis ͤ indignacõnem eorũ ob tale dictũ ꝓlapsꝰ
fuisset ulteriꝰ ei in alterũ dice̾ non licebat. Cũ
ergo uideas mi aiuene instituenda ẽ eĩ adolescẽ¬
cia tua que ita docilis est ut discenda p̃cipiat
cũ iudeaᷤ inquã anceps eẽ om̃e scomatũ genꝰ suadeo
in cõuiuiis ĩ quib leticie insidiatur ira ad huiõi dictis fa
et aristotiles de ipĩs aliqua conscripsit et plutarcus ⁊
ur apuleiꝰ. Nec cõtempnendũ sit quod tot pħanciũ
curam meruit. Et p̾textatus hoc q̃onũ genus cũ et
senilem deceat etatem cur soli iuueni suadet᷑. qͥn ag
om̃es qui adestis hec apta cõuiuio fubulem᷑nec de ciba
tu tm̃ s et si qua nat᷑a corporũ ul alia pñte maxime
dissario nr̃o cuiꝰ plurimũ ad hoc genus q̃onũ potenͭ
ars et doctrina conferre sortiam̃q si uidetur ut per
ordinem unusq̾sq ꝓponat quam soluendam extin

Expanded text:
ac si quis eorum in indignationem ob tale dictum prolapsus ac si quis eorum in indignationem ob tale dictum prolapsus fuisset, ulterius ei in alterum dicere non licebat. Cum ergo videas, mi Aviene instituenda est enim adolescentia tua, quae ita docilis est ut discenda praecipiat, cum videas, inquam, anceps esse omne scommatum genus, suadeo in conviviis in quibus laetitiae insidiatur ira, ab huiusmodi dictis facet Aristoteles de ipsis aliqua conscripserit et Plutarchus et vester Apuleius, nec contemnendum sit, quod tot philosophantium curam meruit. Et Praetextatus: Hoc quaestionum genus, cum et senilem deceat aetatem, cur soli iuveni suadetur? Quin agite, omnes qui adestis hic, apta convivio fabulemur, nec de cibatu tantum sed et si qua de natura corporum vel alia, praesente maxime Disario nostro, cuius plurimum ad hoc genus quaestionum poterit ars et doctrina conferre: sortiamurque, si videtur, ut per ordinem unusquisque proponat quam solvendam aestim
Abbreviated transcription (Latin):
mox subiecit. S et nos de eisdem semĩb sumꝰ et
om̃es parit̾ letos fecit. Illa uͦ scomata directa
leticia eũ in quem dicũtur infundũt si uiro for¬
tem uituꝑes qͣiͣ salutis sue ꝓdigũ. ⁊ ꝓ aliis mori
ilente aut si obieceris liberali ꝙ res suas ꝓfu¬
dat minꝰ sibi quã aliis consulendo Sic ⁊ dyoge¬
nes anthystenen cinicũ magr̃m suũ solebat ue¬
luti uituꝑando laudare. Ipẽ ꝰ aiebat mẽdicũ fecit
ex diuite et pro ampla domo in dolio fecit hĩtare:
elius autẽ ista dicebat. ꝙͣ si dice̾t gͣtus illi sun
qr ipse me pħm ⁊ cõsumate uirtutis uirũ fecit.
Ergo cum bnũ nomen scomatis sit diu̾si in eo
contment᷑ effectus. Ideo apud lacedemonios int̾
cet᷑a exacte iite instituta hoc quoq ex̾citu genus
a ligurgo est institutũ. ut adolescẽtes et scomata
sine morsu dice̾ ⁊ ab aliis in se dtã ꝑpeti discerẽt.

Expanded text:
mox subiecit: "sed et nos de isdem seminibus sumus," et mox subiecit: "sed et nos de isdem seminibus sumus," et omnes pariter laetos fecit. Illa vero scommata directa laetitia eum in quem dicuntur infundunt, si virum fortem vituperes quasi salutis suae prodigum et pro aliis mori volentem, aut si obieceris liberali quod res suas profundat minus sibi quam aliis consulendo. Sic et Diogenes Antisthenen Cynicum, magistrum suum, solebat veluti vituperando laudare. "Ipse me", aiebat, "mendicum fecit ex divite, et pro ampla domo in dolio fecit habitare." Melius autem ista dicebat quam si diceret, "gratus illi sum phum et consummatae virtutis virum fecit. Ergo, cum unum nomen scommatis sit, diversi in eo continentur effectus. Ideo apud Lacedaemonios inter cetera exactae vitae instituta hoc quoque exercitii genus a Lycurgo est institutum, ut adolescentes et scommata sine morsu dicere et ab aliis in seo dicta perpeti discerent:
Abbreviated transcription (Latin):
iel herculi comꝑandus es. aut famose iniquita
iuro ego te aristidi in equitate p̃pono. sñ dubio
uerba laudẽ sonancia ad notam iituꝑacoĩs sue
uterq tracturus ẽ. Eadem scõmata eosdem mõ
obiciant̾ nobis libenter audire possumꝰ. Syore
uero sou parentib magͣris ue pñtib dici in nos ad
scoma nolumꝰ nisi forte tale sit ꝙ illorũ censura
libent᷑ accipiat. Ut siquis adolescẽte corã ꝑntib
uel mag̃ris irrideat ꝙ insanire possit ꝯtinuis ui¬
giliis leccionib nocturnis. aut uxore pñte. ꝙstul¬
te faciat uxoriũ se prebendo. nec ulla eleganciã
eligendo formarũ. Hec eĩ et in quos dicũtur ⁊ pre-¬
ites hylaritate ꝑfundũt Cõmendat scoma:
condiccõ dicentis si in eadem cã sit. ut si alium
de pauꝑtate paup irrideat. si obscure natũ natꝰ
obscure. Nlam tarseus amphyas cũ ex ortulano
potẽs ẽẽt. et in aĩcum qiͣ degne̾m nõnulla dixiss.

Expanded text:
vel Herculi comparandus es," aut famosae iniquitatis vel Herculi comparandus es," aut famosae iniquitatis viro, "ego te Aristidi in aequitate praepono," sine dubio verba laudem sonantia ad notam vituperationis suae uterque tracturus est. Eadem scommata eosdem modo obiciantur nobis, libenter audire possimus, uxore vero seu parentibus magistrisve praesentibus dici in nos aliquod scomma nolimus, nisi forte tale sit quod illorum censura libenter accipiat: ut si quis adulescentem coram parentibus vel magistris inrideat quod insanire possit continuis vigiliis lectionibusque nocturnis, aut uxore praesente quod stulte faciat uxorium se praebendo nec ullam elegantiam eligendo formarum. Haec enim et in quos dicuntur et praesentes hilaritate perfundunt. Commendat scomma et condicio dicentis, si in eadem causa sit: ut si alium de paupertate pauper inrideat, si obscure natum natus obscure. Nam Tarseus Amphias cum ex hortulano potens esset et in amicum quasi degenerem nonnulla dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
in superficie hñt spẽm contũelie. s interdũ nõ tagũt
efficiũt ꝯtumelie plenam. De priore prius dicam.
Lucius quintꝰ pretor de ꝓuicia mper reu̾terat
obseruata qd mireris domiciaui tpr̃is p̃ture mariͣ
castitate. Is cũ eger assidenti amico dic̾et frigi
se habe̾ manus renidens ille ait, At qui eas de
ꝓuincia calidas paulo ante reuocasti. Risit qͥntꝰ
delectatusq est quippe alienissimꝰ a suspicione
furtors. ꝯͣ si hoc dr̃etur male sibi ꝯstio ⁊ sua fta
recolenti exacerbasset auditum Critobolũ famo
dicas ꝯsumataꝵ diuiciaꝵ iuro tͥ excito cͤditores
ios. aut si nimis casto gͣte tibi sunt meretͥce
qr ꝯtinua eas largitate ditasti ut̾ͥq delc̃abunt᷑
scientes his dc̃is suam ꝯsciam non gͣuari. Sic ꝙͣ
sunt que sub spe laudis exagitant sicut pau-¬
lo ante diuisi. Nam si timidissimo dixero a chilli

Expanded text:
in superficie habent speciem contumeliae sed interdum non tangunt in superficie habent speciem contumeliae sed interdum non tangunt efficit contumeliae plena. De priore genere prius dicam. T. Quietus praetor de provincia nuper reverterat, observata —quod mireris Domitiani temporibus— praeturae maxima castitate. Is cum aeger adsidenti amico diceret frigidas se habere manus, renidens ille ait, "atquin eas de provincia calidas paulo ante revocasti." Risit Quietus delectatusque est, quippe alienissimus a suspicione furtorum; contra, si hoc diceretur male sibi conscio et sua furta recolenti, exacerbasset auditum. Critobulum famodicas consummatarum divitiarum viro, "tibi excito creditores tuos," aut si nimis casto, "gratae tibi sunt meretrices, quia continua eas largitate ditasti," uterque delectabuntur, scientes his dictis suam conscientiam non gravari, sicut contra sunt quae sub specie laudis exagitant, sicut paulo ante divisi. Nam si timidissimo dixero, "Achilli
Abbreviated transcription (Latin):
Contͣ oculorũ orbitas non sine excitatione ꝯmo¬
cionis obicitur. Quippe antigonus rex te ocritũ
chiũ de quo uirauerat ꝙ ei ꝑsurꝰ ẽẽt occidit opt
scoma ab eodem de se dc̃m. Cum eĩ qiͣ piũendꝰ
ad antigonũ rapetur. solantib eũ amicis ac spez
oculos eius ueniss respondit. Ergo impossibilem
michi dicitis spemi salutis. Erat autẽ antigonꝰ
uno orbatus oculo ⁊ ĩportuna bebanitas male
dicatẽ luce pͥuauit. Nec negauerĩ ph̃os quoq i¬
currissẽ nõnũqua per indignacõem hoc genus
scomatis Nlam cum regis libertus ad nouas di¬
uicias nper erectus phõs ad cõuiuiũ ꝯgregass et
irridendo eorum minutulas q̃stiones scire se uelle
dixiss. Cur et ex nigra et ex alba faba pulm̃tũ
uus coloris edat. Aridices phus indigne ferens
tu nobis inquit absolue cur et de albis ⁊ de nig̾s
loris similes macule gignant᷑. Sunt scõmata que

Expanded text:
Contra oculorum orbitas non sine excitatione commoContra oculorum orbitas non sine excitatione commotionis obicitur. Quippe Antigonus rex Theocritum Chium, de quo iuraverat quod ei parsurus esset, occidit propter scomma ab eodem de se dictum. Cum enim quasi puniendus ad Antigonum raperetur, solantibus eum amicis ac spem oculos eius venisset, respondit: "ergo impossibilem mihi dicitis spem salutis." Erat autem Antigonus uno orbatus oculo, et importuna urbanitas male dicacem luce privavit. Nec negaverim philosophos quoque incurrisse nonnumquam per indignationem hoc genus scommatis. Nam cum regis libertus ad novas diias nuper erectus philosophos ad convivium congregasset, et inridendo eorum minutulas quaestiones scire se velle dixisset cur et ex nigra et ex alba faba pulmentum unius coloris edatur, Aridices philosophus indigne ferens, "tu nobis", inquit, "absolve cur et de albis et de nigris loris similes maculae gignantur." Sunt scommata quae