comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exmo bis in sabbato. decimas do
om̃ium que possideo. Ezechiel ꝓ¬
pheta de ostensis sibi celi anima¬
lib scribit. Et cotum corpus ple¬
num oculis in circuttu ip̃orum
quatuor. Corpora quippe anuna¬
lium idcurto plena oculis describũ¬
tur: quia scõrum accio abomni
parte circuispecta est: bona de¬
siderabiliter ꝓuidens. mala soller¬
ter cauens. S nos sepe dum aliis
reb uitendiniꝰ. fit ut alia negli¬
gamus ibi ꝓculdubio oculum ñ
habenius. Nam ecce pharisens
ad exibendam abstinentiam. ad
impendendam misccłiam. ad re¬
ferendas d̾o gr̃as oculum habire¬
rat s ad humilitatis custodiam
non habebat. Et quid ꝓdest quod
contra hostium insidias pene
tota curtas custoditur caute. si
unum foramen aꝑtum relinqui¬
tur. unde ab hostib intretur:
Et publicanus alonge stans. no¬
lebat nec oculos ad celum leuare¬
sed ꝑcutiebat pectus suum dicẽs.
Ds ꝓpicius esto mͥ pectatori. Dico uo¬
bis. descendit hic iustificatus in do¬

Expanded text:
o bis in sabbato: decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit, et totum corpus plenum erat oculis in circuitu ipsorum quatuor. Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter praevidens, mala solerter cavens, sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit, ut alia negligamus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad implendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur? Et publicanus, a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levaresed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in do
Abbreviated transcription (Latin):
archam dñi. et intulerunt eã
in domo aminadab in gabaa.
Fleatarum autem filium eius
scĩficauerunt ut custodiret ar¬
cham dñi. Et factum est ex qͣ
die mansit archa in cariathi¬
arim: multiplicati sunt dies.
Erat quippe iam annus uice¬
simus et requieuit oĩs domꝰ isił

Expanded text:
arcam Domini, et intulerunt eam in domum Abinadab in Gabaa: Eleazarum autem filium ejus sanctificaverunt, ut custodiret arcam Domini. Et factum est, ex qua die mansit arca in Cariath-Jarim, multiplicati sunt dies erat quippe jam annus vicesimus et requievit omnis domus Is
Abbreviated transcription (Latin):
ad insulam cui gallinaria no¬
men est secessit: comite quodã
pb̃ro magnaꝵ uirtutum uiro.
hic aliquamdiu raditib uixit
herbaꝵ. quo temꝑe elleboꝵ ue¬
nenatum ut ferunt gramen
in cibum sumpsit. S cum iim
uenen in se grassantis uicma
iam morte sensisset. imminent
ꝑiculum oratione repulit: sta¬
timq omnis dolor fugatus ẽ.
Nec multo pꝰ. cum sc̃o hylario
comꝑisset regis penitentia po¬
testatẽ indultam redeundi. ro¬
me ei temptauit occurrere: pro¬
fectus q est adurbem. Cumꝙ
iam hylarius p̃terisset. ita eum
euestigiis est setutus. Cumq: ab
eo gratissime fuisset susceptus.
haut longe sibi abopido mo¬
nasterium collocauit. Quo tem¬
pore se ei quidam cathetuminꝰ
iunxit: cupiens sc̃i uiri institui
disciplinis. Pauais quippe inter¬
positis dieb. languore corteptꝰ.
infebrium laborabat. lectio .iii.¬
t tum martinus forte dis

Expanded text:
ad insulam, cui Gallinaria noad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte dis
Abbreviated transcription (Latin):
se quo dñs uocaret tendirtait ad
cum. Quocumq ieris. ut que¬
cumq tamptaueris. diabolus
tibi aduersabit᷑. Tunt ei ꝓpheti
e conspectu eius immicus eua¬
nuit. Itaq ut amino ac mente
ceꝑat. matreui gentilitatis ab¬
soluit errore: patre imalis ꝑ¬
sruerante. Plures tamen suo
saluauit exemplo. Deinde cũ
heresis arriana ꝑtotum orbem.
⁊ maxime intra illiricum pul¬
lulasset. cum aduersus ꝑfidiã
sacerdotum solus pene acerrime¬
pugnaret multisq supplicus
cẽt affectus. nam ⁊ publice uir¬
gis cesus est. ⁊ ad extrenum de
ciuitate exire compulsus. italiã
repetens. cum intragallias dis¬
cessu sã hylarii. quem ad exili¬
um hereticoꝵ uis coegerat.
turbatam ecclesiam comꝑisset.
mediolani sͥ monasteriũ statuit
bi quoq eum auxentius auctornͣ.
⁊ pͥnceps arrianoꝵ. grauissime
inseitatus est: multisq affectũ
iniuriis de ciuitate exturbaint.
Cedendum itaq temꝑi arbitrat᷑.

Expanded text:
se quo Dominus uocaret intendere, ait ad se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei propheticde conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buisse. ꝑactoq ex more seruitio.
capitellum tantum uobis extitã¬
tib ñ cxpleui. Tunc illi stupefacti
parit ⁊ ad mirantes diem ⁊ tempꝰ
notant: qui sollicite requirentes.
uirum incuius transitu scõrũ
canit numerus. angeloꝵ exultat
chorus. omniumq celestium uir¬
tutum occurrit exercitus: diabolꝰ
p̃simmptione sua confunditur.
ecclesia uirtute roboratur: sacer¬
dotes dei reuelatione glorificant᷑:
quem michael assumpsit cum
angelis. maria suscepit cum uir¬
gnium choris: paradisus retinet
letum cumscĩs. S ⁊ quid nos
in laude aꝰ temptamus. quod
ñ sufficimꝰ ad implere: Ip̃e est enĩ
laus illius. cuius laus abore
eius nunqͣm recessit. Nam nos
utinam ut simplictm possimꝰ
hystoriam explicare. łc .ĩ.
bitur martinus inde ꝓ gressus
cum mediolanum p̃terisset. dia¬
bolus initinere humana specie
assumpta. se ei obuium tulit
quo tenderet querins. Cumq
id a martino responsi accepiss

Expanded text:
praebuisse, peractoque ex more servitio, praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare. CAPUT gitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
o namq tempore beatus
ambrosius. cuiꝰ hodie flores
doquii ꝑtotam ecclesiam redo¬
lent. mediolanensi cuntati p̃re¬
erat ep̃c. Cui celebranti festa do¬
minici dici. ista erat consuetu¬
do ut ueniens lector cum libro.¬
ñ antea legire p̃sumeret. qmͣuir
sẽs nutu uississet. Factum est
autem ut illa die dm̃ca ꝓphetica
lectione iam lecta. ante altare
stante qui letrionem beati pau¬
li ꝓferret. beatissimus antistes
ambrosius suꝑ sc̃m altare obdor¬
miret. Quod iudentes multi.
cum nullus eum penitus exti¬
tare p̾sumeret. tͣnsactis fere du¬
arum aut trium horaꝵ spatiis
extitauerunt dicentes. Iam hora
p̃terit: iubeat donnꝰ lectorem
lectionem legere. Expettat enmi
popl̃s ualde iam lassus. Respon¬
dens autem beatꝰ ambrosius.
nolite inquit turbari. Multũ
se cin tale miratulũ dñs osten¬
dere dignatus est. Nam noũitis
frẽm meũ martinsi sacerdotẽ.
egressum de corpore fuisse: me
autem eius funeri obsequium

Expanded text:
 namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolitse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
Non licit tibi habere eam.
Impletũ uidemꝰ in iohãne
qd̃ de illo angłs ⁊ acharie
pͥusqͣm nasceret᷑ ait. quia
p̃cederet ante dñm in sp̃u
⁊ uirtute helie. Ambo nãq:
continent̃ uiuentes. ambo
habitu inculti. ambo in
solitudine degentes. am¬
bo p̃cones u̾itatis. ambo

Expanded text:
Non licet tibi habere eam. Impletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo
Abbreviated transcription (Latin):
unanumit᷑ oremꝰ. ut ostendat
nobis dñs matiris sui excubid̾.
Orantib autẽ ppłis cestit mare
gresũ ꝑ sictũ ppłi inuenerunt
archa saxea corpus beati deñ¬
tum. ita ut anchora cum qua
hoc intimatũ est. qd̾ omni anno
die passionis recelens mare ꝑsep¬
tem dies. aduenientib sictsi iter
p̃bebit. Quod ad laudẽ nominis
sui fecit dñs ficri usq in hodiernũ
diem. Hoc autẽ fatto omnes

Expanded text:
unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare gressi per siccum populi invenerunt arca saxea corpus sancti Clemelorum, ita ut anchora, cum qua hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem. Hoc autem ut factum es
Abbreviated transcription (Latin):
niero duodenario similis cansa ẽ.
Non enum quia diccum est iudi¬
cantes duodecim trib isrł: trib
leui que terciadecima est. ab ers
iudicanda non eritz aut solum il¬
lum popłm. ñ etiam gentes cete¬
ras iudicabunt. Quod autem ait
in regeneratione. ꝓculdubio mor¬
tuorum resurrectionẽ nomine uo¬
luit regenerationis intelligi Sic
enim caro nr̃a regenerabitur per
incorruptionem: quemadmo¬
dum ẽ anima regenerata ꝑ fidẽ.

Expanded text:
mero duodenario similis causa est. mero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. Quod autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in sede maiestates sire
selebitis et uos suꝑ secles duode¬
cumm. iudicantes duodecim trib
isrł. Hic discimus cum suis disci¬
pulis indicaturum iħm. Unde
et alibi dixit uideis. Si eo in be¬
el aebub eicio demonia. filii ur̃i
in quo eiciunt: Ideo ip̃i iudices
ur̃i erunt. Nec qm̃ suꝑ duode¬
cim sedes sessuros ẽẽ ait. duodecĩ
solos homines cum illo iudicatu¬
ros putare debemus. Duodenario
duas partes numeri septenarii:
tera ꝑ alteram partem multipli¬
cate duodecim faciunt. Nam et
quatuor ter. et tria quater. duode¬
cim sunt: et si qua alia huiꝰ duo¬
denarii numeri que ad hoc ualeat
ratio repꝑitur: Alioquin qm in lo¬
cum inde traditoris apłm mathiã
leginus cedinatum. apls pauluss
qui plus om̃ib illis laborauit. uͥ
ad iudicandum sedeat secdeat non¬
habebit. Qui ꝓfecto cum aliis sc̃is
ad numerum iudicum se ꝑtine¬
re demonstrat. cum dicit. Nescitrs
quia angelos indicabimus: De
ipsis quoq iucdicandis. in hoc nu¬

Expanded text:
nis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. Unde et alibi Iudaeis dixit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudicevestri erunt. Nec quoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario duas partes numeri septenarii, tera per alteram partem multiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter et tria quater duodecim sunt, et signa alia hujus duodenarii numeri quae ad hoc valeat ratio reperit. Alioquin quoniam in locum Judae traditoris apostolum Mathiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laboravit, ubi ad judicandum sedeat habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc nu
Abbreviated transcription (Latin):
meum. centuplum accipiet. et
uitam et̾nam possidebit. Mul¬
ti autem erunt primi nouissi¬
mi. et nouissumm primi. Locus
iste cum illa sententia congruit.
in qua saluator loquitur: non ue¬
ni pacem mittere. s gladium. ue¬
ni enim separare hominẽ a patre
suo. et matrem a filia. et nurum
a socru et inimici hominis domes¬
tici euis. Qui ergo ꝓpter sidem xp̃i
et predicationem euangłii. om̃s
affectus contempserint. atq di¬
uitias. et secłi uoluptates. isti cen¬
tuplum accipient: et uitam et̾¬
nam possidebunt. Ex occasione
huius sententie. quidam intro¬
ducunt nulle annes post resur.¬
rectionem: dicentes nobis. tunc
centuplum om̃ĩum rerum quas
dimistmus. et uitam et̾nam ẽe
reddendam: non iitelligentes
ouos si mceterra digna sit ron¬
missio. in uxorib appareat t¬
turpitudo ut is qui unam pro
domino dimiserit. centum reci¬
piat in futuro. Sensus igitur
iste est. Qui carnalia ꝑ saluato¬
do re dimiserit. spiritalia re¬
cipiet. Qua comparatione me

Expanded text:
 centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici ejus. Qui ergo propter fidem Christi et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dominꝰ ⁊ redemp¬
tor nr. multos dispensationis sue
cestes p̾misit et nuntios: qui di¬
uersis temꝑib diuersis isrłitice
plebis tribub orti. non diuersa
side s mio eodemq ꝑ omĩa sensu.
eiusdem incarnationis eius mi¬
sterium ꝓpħ̾ando p̾cinerent. ho

Expanded text:
arne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium p
Abbreviated transcription (Latin):
rum. et reliquias eorum deliora¬
to pacem et ꝑ hoc habebis fructus
optimos. Suscipe ȩx ort illius legẽ
et pone sermones enis in corde tuo.
Si reu̾sus fucris ad om̃ipotentẽ
edi m. ficaberis: et longefacies i¬
niquitatẽ a tabernaculo tuo. Da¬
bit ꝓ terra silicem et ꝓ silice tor¬
rentes aureos. Erit ꝙ omp̃c con¬
tra hostes tuos. et argentum coa¬
ceruabitur tibi.

Expanded text:
rum, et reliquias eorum devorarum, et reliquias eorum devorato pacem: et per haec habebis fructus optimos. Suscipe ex ore illius legem, et pone sermones illius in corde tuo, Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
et iudos spoliasti uestib. Aquam
lasso non dedisti. et esurienti sub¬
traxisti panem. In fortitudine bra¬
chii tui possidebas terrain: et po¬
tentissimus optinebas eam. lc .ui.¬
iduas dimisisti uacuas. &e
lacertos pupilloꝵ commi¬
nuisti. ꝓpterea circiundatus es
laqueis. et conturbat te formi¬
do subita. et putabas te tenebras
non iusurum: et impetum a¬
quarũ inundantium non opp̾s
excelsior celo sit. et suꝑ stellarũ
uertices sublimetur: Et dicis.
Quid enim nouit deus. et quasi
ꝑ caliginem iudicat: Nubes la¬
tibulum eius. nec nr̃a considerit
et circa cardines celi ꝑambulat.
Num quid semitam secłorum
te tempꝰ suum. et fluuiꝰ subu̾tit
fundam̃tum coꝵ: Qui dicebant
de recede a nobis. et quasi nichil
possit facere omĩps. estimabant
eum: cum ille implesset domos
corum bonis. Quoꝵ sententia
procul sit a me.
idebunt iusti et letabunt᷑
et innocens subsanabit
cos. Nonne succisa est erectio eo¬

Expanded text:
et nudos exspoliasti vestibus. Aquam et nudos exspoliasti vestibus. Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Viduas dimisisti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. Propterea circumdatus es laqueis, et conturbat te formido subita. Et putabas te tenebras non visurum; et impetu aquarum inundantium non oppresexcelsior coelo sit, et super stellarum verticem sublimetur? Et dicis: Quid enim novit Deus? et quasi per caliginem judicat. Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. Numquid semitam saeculorute tempus suum, et fluvius subvertit fundamentum eorum: Qui dicebant Deo: Recede a nobis: et quasi nihil posset facere Omnipotens, aestimabant eum. Cum ille implesset domos eorum bonis: quorum sententia procul sit a me. Videbunt justi, et laetabuntur, et innocens subsannabit eos. Nonne succisa est erectio eo
Abbreviated transcription (Latin):
amine absq ullis opibe: et tam̃
simul in puluere dormient: ⁊ uer¬
mes oꝑrent eos. Certe noui cogita¬
tiones ur̃as: et sententias contra
me miquas. Dicitis enim. ubi est
domus pͥncipis. et ubi taberuacłã
impioꝵ: Int̾rogate quemlibet de
uiatoribe. et hec eadem eum intel
diem furoris ducetur. Quis arguet
coram eo uam eis: Et que fecit
quis reddet illi: Ipse ad sepulera
duceunz et in congerie mortuorũ
ingilabit. Dulcis fuit glareis co
trahit. et aute se innumerabiles.
Quomͦ gͥ consolamini me frustra.
cum responsio ur̃a repugnare os¬
tensa sit ueritati: lc .U.¬
espondens autem eliphar
temanithes. dixit. Num¬
quid dc̃o comparari potest homo.
etiam cum ꝑfecte fuerit scien¬
tiȩ: Quid ꝓdest deo si iustus fu¬
erit. aut quid ei confers si ima¬
culata fuerit uita tua: Numquid
timens te arguet te. et ueniet te¬
cum in udicium. et non ꝓpt̾ ma¬
liciam tuam plurimã. et infinitas
imniquitates tuas: Abstulisti enim
pignus fratrum tuoꝵ sine causa.

Expanded text:
sque ullis opibus. Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. Certe novi cogitationes vestras, et sententias contra me iniquas. Dicitis enim: Ubi est domus principis? et ubi tabernacula impiorum? Interrogate quemlibet de viatoribus, et haec eadem eum intelldiem furoris ducetur. Quis arguet coram eo viam ejus, et quae fecit, quis reddet illi? Ipse ad sepulcra ducetur, et in congerie mortuorum vigilabit: Dulcis fuit glareis  Atrahet, et ante se innumerabiles. Quomodo igitur consolamini me frustra, cum responsio vestra repugnare ostensa sit veritati? RESPONDENS AUTEM ELIPHAZ THEMANITES, DIXIT: quid Deo comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? Quid prodest Deo si justus fueris? aut quid ei confers, si immaculatae fuerint viae tuae. Numquid timens te arguet te, et veniet tecum in judicium, Et non propter malitiam tuam plurimam, et infinitas iniquitates tuas? Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa,
Abbreviated transcription (Latin):
duit. talib eum exhortans
uerbis ates confirmans.
Satagere te oportet uenerabi¬
lis fr̃. quo in contaminatũ
atq inmaculatum tustodi
nipotens deus pastorale cõ¬
dotium inuitus. coattus
ad dictus. s repentt mutat᷑
exominib. Deseritur mundi
militia. celestis assumitur.
Seculi pompa calcatur: hu¬
militas conuersationis eli¬
gitur. uxor uisororem mu¬
tatur ex connuge. Substan¬
tia. dispensatur in pauꝑes:
pauptas ambitur. Iam uero
enarrari non potest. qua
hostilitate uim sibi ip̃e con¬
sciuerit. quas truces que¬
ue supplicia corporis sin ꝑ

Expanded text:
it, talibus eum exhortans verbis atque confirmans: Satagere te oportet, venerabilis frater, quo incontaminatum atque immaculatum custodianipotens Deus tibi pastorale comrdotium invitus, coactus, addictus; sed repente mutatur ex omnibus. Deseritur mundi militia, caelestis adsumitur; saeculi pompa calcatur, humilitas conversationis eligitur, uxor in sororem mutatur ex coniuge, substantia dispensatur in pauperes, paupertas ambitur. 3. Iam vero enarrari non potest, qua hostilitate vim sibi ipse consciverit, quas cruces quaeve supplicia corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
unc beatus amator
uidens germanum
illustrissimum nichil oneriᷤ
truculenti portantem. p̃cep̃
bostiariis. fores eccłie ut cla¬
ustris artarent. Ipse uero
glomerata secum turba cle
p̃hendit. ⁊ inuocato noĩe
dñi cesariem eius capiti de¬

Expanded text:
unc sanctus Amator videns Germanum illustrissimum nihil oneris truculenti portantem, praecepit ostiariis fores ecclesiae repagulis arctare, ipse vero glomerata secum turba clerprehendit, et invocato nomine Domini caesariem ejus capitis de
Abbreviated transcription (Latin):
cum ne regnet suꝑ isrł: Ic .ii.¬
mple corni tuum oleo. et ueni
ut mittam te ad ysai bethlȩx̧miᷤ¬
tem. ꝓuidi enim in filiis eius
mͥ regem. Et ait samuel. Qͦ¬
modo uadam: Andiet enim sa¬
ul et interficiet me. Et ait dñs.
uitalum de armento tolles ii
manu tua. et dices. Ad immolan¬
dum domino ueni. Et uocabis y¬
sai ad uictimam. ⁊ ego ostendam
tibi quid facias. Et ungnes quẽ¬
cumq monstrauero t̃. inͣ.

Expanded text:
um ne regnet super Israhel imple cornu tuum oleo et veni ut mittam te ad Isai Bethleemitem providi enim in filiis eius mihi regem et ait Samuhel quomodo vadam audiet enim Saul et interficiet me et ait Dominus vitulum de armento tolles in manu tua et dices ad immolandum Domino veni et vocabis Isai ad victimam et ego ostendam tibi quid facias et ungues quemcumque monstravero ti
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ quiddã innueret.
Quid ergo misticũ hec int̾pre¬
tacio gerat ꝑsinsilitudinem
ostendamus. Nautis qͥppe
mare tͣnseuntib notare opꝰ
est stellam. haut longe a sup̃¬
mo celi cardine choruscantẽ:
⁊ ex respectu illius estimare
atq dirigere cursũ suũ: ut
portũ destinat᷑ app̃hendere
possint. Simili modo fr̃s o¬
portet uniu̾sos xp̃icolas int̾
fluctus huiꝰ seculi remigantẽ
attendere maris stellam hãc.
id est mariã que sup̃mo rerũ
cardini deo ꝓroxima est: et
respectu exempli eiꝰ cursum
uite dirigere. Quod qui fec̃it

Expanded text:
magnum quiddam innueret: magnum quiddam innueret: Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis partitula pͥma
qd̃ sequit᷑ attinguamꝰ. Nata ẽ
gͥ beatissima uirgo sicut legi¬
mus patre narareno. matre
bethleemita. quas urbes xp̃i
natiuitati uł conu̾sationi des
Descendit autẽ aradice illius
fide p̃dari abrahe. cui suꝑne
ꝓmissa fuerat benedictio oĩũ
gentium insemine suo. Eta
stirpe dauid: quẽ d̾s ꝓpt̃ no¬
tam sibi ꝓbitatẽ egregia lau¬
de sublimauit dicens. Inue¬
ni uirũ scđm cor mȩũ. De re¬
gali nempe tribu simul ⁊ sac̃¬
dotali duxit originẽ. que sũ¬
mũ regem atq pontificem
erat paritura. Non ta men
hec idcirco dixerimus qd̾ do¬
minꝰ qui peccatores uocare
uenit. dedignat᷑ sit matrẽ
suam peccatores habere tog¬
natos. int̃ quos speciosa ue¬
lud int̾ spinas liliũ appare¬
ret. Hec itaq lecta. ⁊ insigniᷤ
int̃ filias ñ fortuitu quidem
aut solo placito parentũ ut
pleriq s diuina dispensati¬
one nomen accepit. ita ut
ip̃a quoꝙ nocabuli sui figͣa

Expanded text:
tionis particula prima, tionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destDescendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura
Abbreviated transcription (Latin):
qm auditores eiꝰ dicerent opat
ysaia obscure loqueris dit
nob̾ q̃s ip̃am rem manifeste.
adiecit claritatẽ ⁊ ait. Ecce uir¬
go concipiet ⁊ pariet filium:
⁊ uocab nomen eiꝰ emmanuel.
filium quoq uirginis id est
cmmanuel preclare describenᷤ.
puer inquit nat᷑ ẽ nob̃. filiꝰ
datus est nob̾ ⁊ uocabit᷑ no¬
men eiꝰ admirabilis. consilia¬
riꝰ. deus. fortis. pat̾ futuri se¬
tuli: pͥnceps pacis. Multipli¬
cabit᷑ eius imꝑiũ. ⁊ regni eiꝰ
ñ erit finis. Quod ergo deus
designauit miraculo: hoc
asecretis ysaias ꝓdidit uati¬
cinio. Et qͥd uãtes citiit.
consequent̾ rei exitꝰ approbauit.
Nam sicut uirga illa sine
radice sine quolibet nature
uł artis adminiculo fructi¬
ficauit. ita uirgo maria sine
cõiugali oꝑe. filium ꝓcreauit.
filium sane. flore designatũ
⁊ fructu. Flore ꝓpt̾ spetiem.
fructu ꝓpt̾ utilitatem. Est em̃
spetiosus forma p̃filiis homi¬
num, iuitał refectio. ñ solũ
inc breuit̾ asserta ꝓposi¬

Expanded text:
quam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominHinc breviter asserta proposi
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. hãc singłarit ĩtimabat.
xpedito qͣnt paucis uͣ.¬
oraculõ. unum quoꝙ
de miratuł absoluat᷑. Accep¬
te sunt ascõ moyse singule
uirge de singuł tribub isrł
nominib eaꝵ inscripte iu¬
bente deo: ⁊ positt sunt in
tab̾naculo eiꝰ. Int̾ quas una
que fuerat a aron inuenta
est sequenti die germinasse
floriisse frouduisse. ac pepis¬
se amigdala.Stiens g dñs
hoc opꝰ suũ magni eẽ miftii.
iussit seruari uirgã ad moni

Expanded text:
ebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari
Abbreviated transcription (Latin):
ret iħc in domum cuiꝰdam p̾nci¬
pis phariscoꝵ sabbato mandu¬
care panen. et ip̃i obsernabant
eum. Et ecce homo quidam hy¬
dropicus. erat ante illum. Et rel̾.¬
ydropis morb ab aquoso
humore uocabulum tra¬
hit. Grece enim hydor aqua uo¬
catur. Est autem humor subcu¬
taneus de uicio uesice natus
cum inflatione turgente. et ane¬
litu fetido. ꝓpͥumq est hydro¬
pici. qͣnto magis habundat hu¬
more inordinato: tanto ampłiꝰ
sitire et ideo recte comparat᷑ ei.
quem fluxus carnalium uo¬
luptatum exuberans aggrauat.
Comparat᷑ enim diuiti a¬
uaro qui quanto est copiosior
diuitiis. quib non bene utitur.
tanto ardentius talia concupiscit.
Et respondens ih̾c dixit ad legis¬
ꝑitos et phariseos. Si licet sabba¬
to curare: At illi tacuerunt. lc.

Expanded text:
 in domum cujusdam principis Pharisaeorum Sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum. Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum, etc.opis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit: Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhlitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gere uidebis. Ubi mistice nouati
dogma confunditur: qui de sua
mundicia suꝑbe głatus humilẽ
penitentum mundationẽ euoca.¬
re conat᷑. ueramq matrem
eccłiam de natoꝵ suoꝵ sp̃itali
extinctione plorantem. spe uite
redonande negat consolari debe¬
re. Et pulchre euangłista dñm
prius imscd̃ia motum ẽẽ super
matrem. ac sic filium suscitare te¬
statur: ut in uno nobis exemplũ
imitande pietatis ostenderet: in
altero fidem mirande potestatis

Expanded text:
gere videbis. Ubi mystice Novati gere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditmunditia superbe gloriatus, humilem poenitentum mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscendũ eam. ꝑ ocłorum
portam sue mortis indicia ꝓfert.
Qui fabulis ociosis obscenis¬
ue carminib. uel detractionib
aurem libenter aꝑit. hanc ani¬
me sue mortif portam efficit.
Ceterosq qui non seruat sensus.
mortis sibi ip̃e reserat aditus. Ob¬
secro domine ih̾u cunctas mȩȩ
ciuitatis portas iusticiȩ facias.
ut ingressus in eas confitear
nomini tuo: tueq marestati cũ
ministris celestib eam crebriꝰ
inuisenti. non fetor elati cadaue¬
ris occurratz s occupet salus
muros illius: et portas eius lau¬
erat: et turba cuuitatis ml¬
ta cum illa. Uiduam ẽẽ eccłiam
oñs anima que sponsi dñiq
sui. se morte redemptam memi¬
uerit agnoscit. Diuino autem
nutu multa domimũ turba. mł¬
ta uiduam comitabat᷑. ut inso
tanto miraculo. multi testes. mł¬
ti dei fierent laudatores. Quam
cum udisset dominꝰ. iniscdia mo¬
tus suꝑ eam dicit illi. Noli flere.
Desiste inquit quasi mortuũ
flerez quem mox uiuum resur¬

Expanded text:
concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus lauerat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resur
Abbreviated transcription (Latin):
effundam indignationem meam su¬
per pelusium robur egypti. et
interficiam multitudinẽ alexan¬
drie: et dabo ignem in egypto.
uasi parturiens le .iii.

Expanded text:
effundam indignationem meam super Pelusium robur Aegypti et interficiam multitudinem Alexandriae et dabo ignem in Aegypto quasi parturiens dolebi
Abbreviated transcription (Latin):
rogasti eum.
nna dixit. Utinam in¬
ueniat ancilla tua gr̃am
in oculis tius. Et abiit mulier
in uiam suam et comedit: uul¬
tusꝙ illius non sunt ampliꝰ
in diuersa mutati. Et surrexe¬
runt mane et adorauerunt co¬
ram domino: reu̾siq sunt et
uenerunt in domum suam
ramatha. Cognouit autẽ hel¬
chana annam ucorem suam,
et recordatus est eis dominꝰ.
Et factum ẽ post circulum die

Expanded text:
rogasti eum. Et illa dixit: Utinam inveniat ancilla tua gratiam in oculis tuis! Et abiit mulier in viam suam, et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati. T. II. Et surrexerunt mane, et adoraverunt coram Domino, reversique sunt, et venerunt in domum suam Ramatha. Cognovit autem Elcana Annam uxorem suam, et recordatus est ejus Dominus. Et factum est post circulum die
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ad eos fausta clamantẽ.
tr̃s eius. et expugnabant
silios esau in tetra que ad austrũ
est: et ꝑcussit chebron. et filias eiꝰ.
et muros enis: et turres snccendit
in cireuitu. Et moinit castra ut iret
in terram alienigenarũ et ꝑam¬
bulabat samariam. In die illa ce¬
consilio exeunt in p̾luim. Et de
clinauit iuidas in azotum. in ter¬
rã alienigenarum: et indit aras
coeum. et spolia d̾oꝵ ip̃oꝵ succen¬
dit igni. Et cepit spolia ciuitatum:

Expanded text:
enerunt ad eos fausta adclamantes tres eius et expugnabant filios Esau in terra quae ad austrum est et percussit Chebron et filias eius et muros eius et turres succendit in circuitu et movit castra ut iret in terra alienigenarum et perambulabat Samariam in iconsilio exeunt in praelium . » Eclinavit Iudas in Azotum in terra alienigenarum et vidit aras eorum et spolia deorum ipsorum succendit igni et cepit spolia civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
multos ꝓfundi sermons et ig
note lingue: quorum non possis
audire sermones. Et si ad illos
mittererss: ip̃i audirent te. Do¬
mus autem isrł nolunt andire
te: quia nolunt audire me. Oĩs
quippe domus isił attrita fronte
est: et duro corde est. Exce dedi faci¬
em tuam ualentiorem facieb eo¬
tum, et frontem tnam duriorẽ
frontib eorum. Ut adamantẽ
et ut silicem dedi faciem tuam.
Ne timeas eos. neq metuas a facie
corumz quia domus exasꝑans est.

Expanded text:
i sermonis, quorum non possis audire sermones; Et si ad illos mittereris, ipsi audirent te. Domus autem Israel nolunt audire te: quoniam nolunt audire me. Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro corde. Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. Ut adamantem, et ut silicem dedi faciem tuam: Ne timeas eos, neque metuas a facie eorum: quia domus exasperans est.
Abbreviated transcription (Latin):
et cibauit me uolumine
illo: et dixit ad me. fili homini
uenter tiuis comedet. et iuscera
tua complebuntur uolumine
isto. quod ego do tibi. Et comedi
illud et factum est in ore meo
sicut mel dulce. Et dixit ad me.
fili hominis uade ad domum isił:
et loqueris uerba mea ad eos. Noz
enim ad popłm ꝓfundi sermo¬

Expanded text:
et cibavit me volumine illo: Et dixit ad me: Fili hominis, venter tuus comedet, et viscera tua complebuntur volumine isto, quod ego do tibi. Et comedi illud: et factum est in ore meo sicut mel dulce. Et dixit ad me: Fili hominis, vade ad domum Israel, et loqueris verba mea ad eos. Non enim ad populum profundi sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quadã arbore strauit
se nescio qͦmͦ ⁊ dimisit habenaᷤᷤ
lacͥmis. ⁊ ꝓruꝑunt flumina
ocłoꝵ eiꝰ eius acceptabile sacͥfi¬
ciũ deo. Et ñ quidẽ his u̾bis
s inhac sententia multa locu

Expanded text:
quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum, et non quidem his uerbis, sed in hac sententia multa dixi
Abbreviated transcription (Latin):
imulator ore decipit
amicum suum: iusti
autem liberabuntur
scientia. In bonis iustorum ex¬
ultabit ciuitas: et in ꝑditione
impiorũ erit laudatio. Benedic¬
tione iustorum exaltabit᷑ ciuitas
et ore impiorũ subuertet᷑. Qui
cecipit amicum suum indigens
corde est: uirautem prudens ta¬
cebit. Qui ambulat fraudulent̾
reuelat archana, qui autem fi¬
delis est. celat amici cõmissum.

Expanded text:
imulator ore decipit amicum suum iusti autem liberabuntur scientia in bonis iustorum exultabit civitas et in perditione impiorum erit laudatio benedictione iustorum exaltabitur civitas et ore impiorum subvertetur qui despicit amicum suum indigens corde est vir autem prudens tacebit qui ambulat fraudulenter revelat arcana qui autem fidelis est animi celat commissum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sibi nuntiata fr̃ib indicabat.
trequent autẽ diabolus dũ mille
noceudi artib sc̃m uirum conaba¬
tur illudere. uisibilem se ei formis
diũsissimis ingerebat. Nam inter¬
dum inioius ꝑsonam. plerũq
mercurii ꝑ sepe etiã se uem̾s ac miñuie
tnssiguratum uultib offerebat.
Adũsus quẽ semꝑ int̾ritus signo
se crutis ⁊ orationis auxilio pro¬
tegebat. Audiebant᷑ plerumq
conuitia. quib illum turba
demonũ ꝓteruis uocib increpa¬
bat. s onmnia falsa ⁊ uana cog¬
noscens ñ mouebat᷑ obiectis. łc.iii.

Expanded text:
 sibi nuntiata fratribus indicabat.  sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad misso recenti scelere congau¬
dens. ubi est inquit martine uir¬
tus tua: Unum detius mͦ int̾feri.
Tunc ille conuocatis fr̃ib. refert
quiddiabolus indicasset: sollici¬
tos ẽẽ p̃cepit ꝑcellulas singuloꝵ
quisuam hoc casu fuisset affect᷑.
Neminem quidem de c̃e de mo¬
nachis s unum rusticũ mercede
conductum. ut uehiculo ligna de¬
ferret. issead siluam nuntiant.nͥ.¬
ubet igit᷑ aliquos ire ei obiam
ita haut longe a monaffio iam
pene ex ammis inuenit. Extremũ
tamen sp̃m trahens indicat fr̃ib
casum morts ⁊ uulueris. uincas
scilicet bobus. dum dissoluta artiꝰ
lora constringit. bouem sibi excus¬
so capite int̾ inguina cornu in¬
ictisse. Net multo pꝰ. uitam reddi¬
dit. Uideris quo iudicio dm̃i. di¬
abolo data fuerit hec potestas.
In martino illud mirabile erat.
Qd̾ ñ solum hoc qd̾ supea retulimꝰ.
s multa istius modi si quotiens
actidissent. longe aute p̃uidebat.¬

Expanded text:
et admisso recens scelere gauet admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu adfectus fuisset. neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut
Abbreviated transcription (Latin):
nemo fecisset. Eidemq maximo
longe ante p̃dixit futurum. ut
si ad italiam ꝑgeret. quo ire cupi¬
ebat. bellum ualentimano imꝑ¬
atori inferens. sciret se primo qui¬
dem impetii futurũ ẽẽ uictorem
quidem ica uidimꝰ. Nam pͥmo ad¬
uentu eiꝰ ualentimanꝰ infugam
uersus est: dein pꝰ annum fere
resumptis uirib captrim intra
aquileie muros maximũ int̾fecit.
ab eo plerumq uisos. ita
ut conserto muicem aput cum
scrmone loquerent᷑. Diabolum
uero tam conspicalem. ⁊ subiettsi
oculis habebat. ut siue se in ꝓpͥa
substantia contineret. siue indi¬
uersas figuras sp̃ualesq ncqͥtias
tͣnstulisset. qualibet ab eo sub y¬
magine uideretur. Qd̃ cum dia¬
bolus sciret se effugere ñ posse.
conuitiis cum frequent̃ urgebat:
quia fallere ñ posset insidiis. Quo¬
dam autem temꝑe cornu bous
cruentum in manu tenens. cum
ingenti fremitu cellulam eiꝰ irri¬
puit cruentãq ostentans dext̃ã.

Expanded text:
orum fecisset. eidemque Maximo orum fecisset. eidemque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti addiem festum euo¬
cati. sũmi atq illustres uiri.
p̃fectus idemq consul euodius.
uir quo nichil uniqͣm illo iustiꝰ
fuit. comites duo sumina po¬
testate p̃diti. fr̃ regis ⁊ patrius.
Medius inter hos martim pb̃r
actubuerat. Ip̃e autem sellula
uixta regem posita consederat.
Ad medium fere conuiuiũ ut mo¬
ris est pateram regi minister ob¬
tulit. Ille sco admodũ cp̃o potiꝰ
dari iubet: expectans atq ambi¬
eus. ut ab illius dext̾a poculum
sumeret. S martinus ubi ebibit.
pateram pb̃ro suo tradidit. nul¬
lum scilicet existimans digniorẽ
qui possit prior bibere: nec integrũ
sibi fore. si aut regen ip̃m. aut
cos qui arege crant proximi.
p̃ibit̾o p̃culisset. Quod fastum
imꝑator omnesq qui tunc ad¬
erant. ita ad mirati sunt: ut hoc
ip̃m eis in quo contempti fuerãt.
placeret. Celeb̾iumumq ꝑ omne
palatium fuit. fecisse martinũ
in regis prandium. qd in infi¬
moꝵ iudicum conuiuiis. ep̃oꝵ¬

Expanded text:
uelut ad diem festum euouelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, quod in infimorum iudicum conuiuiis nemo episcop
Abbreviated transcription (Latin):
um adimꝑatorem maxi¬
mum ferocis ingenii uirsi.
⁊ belloꝵ ciuilium uictoria elatsi.
uenissent. ⁊ feda arta pͥncipem
omnium adulatio notaretur.
seq degeneri in constantia regie
dientdle. sacerdotalis dignitas
subdidisset. in solo martino
apłica auctoritas ꝑmanebat.
Nam ⁊ si ꝓ aliquib supplicancdũ¬
regi fuit. imꝑauit potius qͣm
rogauit: ⁊ a conuiuio eiꝰ freq̃n¬
ter rogatus abstinuit: dicens
se mense eiꝰ participẽ eẽ si posse.
qui imꝑatores unum regno. al¬
terum uita expulisset. Postremo
cum maximꝰ se non sponte suma¬
sise imꝑrum affirmaret. s impo¬
sitam sibi a militib diuino nu¬
tu regni necessitatẽ armis defen¬
disse. ⁊ ñ alienã ab eo dei uolun¬
tatem uideri. penes quẽ iam
incredibili euentu. uictoria fu¬
isset. nullumq ex adũsariis
uisi matie occubuisse: tandem
uictus uł ratione uł p̃cib. ad
conuuũ uenit: mirsi in modũ
gaudente rege quod sd ĩ petͣsset.
onuine autem aderant .inͣi.

Expanded text:
um ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, uenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant,