comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quit baptirant᷑ ñ in spẽ eẽ debeat s uera simplicitas: Unde ⁊ dñs ait. Essto¬
nos simplicitatẽ columbe ħe debere. Spem̃ autẽ ⁊ ꝑneritate accipiendã
stis. Est ne ad huc ꝙ dubitare debeas. cũ euident̾ tͥ. clamet in euangłio
pater qui ait. hic est F. in. in quo mͥ.ꝯ. clamet filis suꝑ quẽ. sicut colũba
nerob̾oal preces ignis descendit de celo ⁊rursus precante elẏa ignisẽ n
ł pauli qui aceptũ adnõ tħu ħ nob̾ mist̾iũ tradiłrt̃. Ignis ilł uisibił mittebatͦ
ut cred̾ent nob̾ in uisibił oꝑat᷑ qui credimus. Ilł ad figuram. nob̾ ad com
dis ꝙ credas in prẽm. credas in filium. credas in spm̃ sanctũ. Non habes
illic credo in maiorẽ. ⁊ minorem ⁊ ultimum. s ead uocis due cautione ꝯstrm¬
gis. ut similiter credas in filiũ sic̃ in prem credis. similit̾ in spm̃ scm̃ credas.

Expanded text:
eorum qui baptizantur, non in specie esse debeat, sed vera simplicitas. Unde et Dominus ait: Estoeorum qui baptizantur, non in specie esse debeat, sed vera simplicitas. Unde et Dominus ait: Estonos simplicitatem columbae habere debere. Speciem autem et pro veritate accipiendam . Estne adhuc quod dubitare debeas, cum evidenter tibi clamet in Evangelio Pater, qui ait: Hic est Filius meus in quo complacui ; clamet Filius, super quem sicut columba ab Jeroboal preces ignis descendit de coelo, et rursus precante Helia ignis missmysterium tradiderunt. Ignis illis visibilis mittebatur , ut crederent: nobis invisibilis operatur, qui credimus: illis ad figuram, nobis ad comderis, quod credas in Patrem, credas in Filium, credas in Spiritum sanctum. Non habes illic: Credo in majorem et minorem et ultimum: sed eadem vocis tuae cautione constringeris, ut similiter credas in Filium, sicut in Patrem credis: similiter in Spiritum sanctum credas,
Abbreviated transcription (Latin):
ces. quasi in sensibilia ł culpam possint reciꝑe ł grãm. Tu baptira hunc calicẽ
tuum sensibilem in quo bona opera tua luceant in quo grẽ tue splendor
fulgeat. Ergo ⁊ illa piscina erat infigura. ut credas qr in hunc fontẽ ius
diuina descendit. Deuiq ⁊ paraliticꝰ ille ex pectabat hominẽ. Quẽ nisi dnm̃
quibaptizat in spũ scõ de quo testificatꝰ ẽ. ioħs dicens. qr indi spm̃ descendẽtẽ
decelo quasi columbam ⁊ manentem super eum. & ħ quare spc̃ sic̃ columba
descend̾. nisi ut tu uid̾ es nisi ut tu agnosceres. columbam ⁊̃ illam quã noe iꝰtꝰ
it. ex archa. istius columbe spẽm fuisse. ut tipum agnosceres sacram
spm̃ descendisse sit scͥptum: S quid tam uerũ quã dunnitas que manet sẽꝑ:
Oreatura autẽ ñ pͥ ueritas eẽ. s spẽs que facile soluit᷑ atq mutat᷑. Simul qr ͭ

Expanded text:
ces , quasi insensibilia vel culpam possint recipere, vel gratiam. Tu baptiza hunc calicem ces , quasi insensibilia vel culpam possint recipere, vel gratiam. Tu baptiza hunc calicem tuum sensibilem, in quo bona opera tua luceant, in quo gratiae tuae splendor fulgeat. Ergo et illa piscina in figura; ut credas quia in hunc fontem vis divina descendit. 24. Denique paralyticus ille exspectabat hominem . Quem illum, niqui baptizat in Spiritu sancto . De quo testificatus est Joannes dicens: Quia vidi Spiritum descendentem de coelo quasi columbam et manentem super eum . Et hic quare Spiritus sicut columba descendit, nisi ut tu videres, nisi ut tu agnosceres columbam etiam illam quam Noe justus emisit ex arca, istius columbae speciem fuisse, ut typum agnosceres sacrameSpiritum descendisse sit scriptum ? Sed quid tam verum quam divinitas quae manet semper? Creatura autem non potest veritas esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ille sirꝰ septies mersit in lege. tu aũ in gr̃a baptizatꝰ es. in nomine tͥnitatis. Non¬
fessus es prẽm recordare quid feceris. Confessus es filium: ꝯfessus es sp̃m scm̃
t ordinẽ rerum in hac fide. Mundo mortuus es ⁊ deo resurrexisti. ł qi
illo mundi consepultꝰ elem̃to peccato mortuus ad uitã es resuscitatꝰ et̾nam.
Qrede gͦ quia nonst̃ uacue aque. Ideo tͥ dictum ẽ. quia angłs dñi descendebat
ẜ tempus in natatoriam. ⁊ mouebat᷑ aqua. ⁊ qui pͥor descendisset. in natatoriã
post cõmocionẽ. aq̃. sanus fiebat. a langore quoc̃q tenebat᷑. ħ piscia in ierosoli¬
mis erat in qua unus annuus sanabat᷑. S nemo añ sanabatur quã descendiss
angłs. Ut esset iudiciũ quia descenderat angłs mouebat᷑ aqua ꝑꝑ incredu¬
los. In signũ tͥ fides. Illis angłs descendebat. tibi sp̃c sc̃s. Ilł ereatura moue¬
aut c̃te. unꝰ solus popłs xp̃ianꝰ. Est enim in aliquib: ⁊ aqua mendax. Non

Expanded text:
ille Syrus septies mersit in Lege: tu autem baptizatus es in nomine Trinitatis, confessus es Patrem, recordare quid feceris; confessus es Filium, confessus es Spiritum sanctum. Tene ordinem rerum in hac fide; mundo mortuus es, et Deo resurrexisti. Et quasi in illo mundi consepultus elemento, peccato mortuus, ad vitam es resuscitatus aeternam. Crede ergo quia non sunt vacuae aquae. 22. Ideo tibi dictum est: Quia angelus Domini descendebat secundum tempus in natatoriam, et movebatur aqua; et qui prior descendisset in natatoriam post commotionem aquae, sanus fiebat a languore quocumque tenebatur . Haec piscina in Hierosolymis erat, in qua unus annuus sanabatur: sed nemo ante sanabatur, quam descendisset angelus. Ut esset indicium quia descenderat angelus, movebatur aqua propter incredulos. Illis signum, tibi fides: illis angelus descendebat, tibi Spiritus aut certe unus solus populus christianus; est enim in aliquibus et aqua mendax . Non
Abbreviated transcription (Latin):
mur memoria retinerent. In libris suffragatores. ĩ cordib
testimonia nulla p̃ced̾ent. quẽ non mouere deb̃etut credet
repente illuxisse diumam humano gn̾i claritatẽ. qͣndo uide¬
ret relictis diis falsis. & eoꝵ confractis usq quaq simulacris.
templis subu̾sis. siue mnusuᷤ alios cominutatis atq abhu¬
mana ueternosissima consuetudine. tot uanis ritib ex¬
tirpatis. unũ uerum dm̃ ab omĩbus inuocari: Et hoc e̾e
fac̾tum ꝑ unum hoĩem: ab hominib illusum cõpre¬
hensum. ictum flagellatũ. expalmatum. exꝓbra¬
m̃daretur elegit. ad nuntiantes eius resurrectionem
ascensionem quã se uidisse dixert̃. & impleti sp̃u sc̃o
hoc eũgłium linguis omĩb quas ñ didicerant so¬
nuerum¬

Expanded text:
mur, memoria retinerent, in Libris suffragatores, in cordibus mur, memoria retinerent, in Libris suffragatores, in cordibus desrepente illuxisse divinam humano generi claritatem, quando videmus relictis diis falsis, et eorum confractis usquequaque simulacris, templis subversis, sive in usus alios commutatis, atque ab humana veternosissima consuetudine tot vanis ritibus exstirpatis, unum verum Deum ab omnibus invocari? Et hoc esse factum per unum hominem ab hominibus illusum, comprehensum, vinctum, flagellatum, expalmatum, exprobraus magisterium commendaretur, elegit, annuntiantibus ejus resurrectionem, ascensionem, quam se vidisse dixerunt, et impleti Spiritu sancto, hoc Evangelium linguis omnibus, quas non didicerant, sonueru
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis circũ quaq ambulant ocłis obscuratis. ut ꝑ eos
hec ꝓbentur: ubi et ipsi reꝓbent᷑: ideo factum: nec sic dele¬
rentur. ut eadem festa ommino nulla eẽnt. S disꝑsa ÷ suꝑ
t̾ras. ut portans in nos collatȩ gr̃ȩ ꝓpħetias. ad conuincendõ
firmiꝰ infideles. nob̃ utiq ꝓdesset. Et hoc ipsũ qd̾ dico acci¬
pite. quẽadmodũ fuerit ꝓphatum. Neoccidis eosinqͥd
neqͣndo obliuiscant᷑ legẽ tuam: disꝑge eos ĩ uirtute tua.
Nongͥ sunt occisi ĩ eo qd̃ non sunt quȩ apd̃ eos legebant᷑
& audiebant᷑ obliti. Si enĩ scͥpturas scãs quamuis eas non
ilitelligunt penitꝰ obliuiscerent᷑: ĩ ipso iudaico ritu
occiderent᷑. Quia cum legis & ꝓpħarũ nicħ nossent tudi
ꝓdesse ñ possent Ergo occisiñ st̃: s disꝑsi. Ut quamuis
infide unde salui fierẽt ñ hab̾ent: tam̃ uñ nos adiuuare¬

Expanded text:
testimoniis circumquaque ambulant oculis obscuratis, ut per eos testimoniis circumquaque ambulant oculis obscuratis, ut per eos haec probentur, ubi et ipsi reprobantur. Ideo factum est, ne sic delerentur, ut eadem secta omnino nulla esset; sed dispersa est super terras, ut portans in nos collatae gratiae prophetias ad convincendos firmius infideles, nobis ubique prodesset. Et hoc ipsum quod dico, accipite quemadmodum fuerit prophetatum: Ne occideris eos, inquit, ne quando obliviscantur legem tuam; disperge eos in virtute tua . Non sunt ergo occisi, in eo quod non sunt quae apud eos legebantur et audiebantur obliti. Si enim Scripturas sanctas, quamvis eas non intelligant, penitus obliviscerentur, in ipso Judaico ritu occiderentur; quia cum Legis et Prophetarum nihil nossent Judaei, prodesse non possent. Ergo occisi non sunt, sed dispersi: ut quamvis in fide, unde salvi fierent, non haberent; tamen unde nos adjuvare
Abbreviated transcription (Latin):
desia quam tenemꝰ: abinitio laboriosȩ ficłi. usq ad sem¬
pitnã beatitudinẽ regni. S cum legunt ñ mirent᷑ qd̾ is
tła quoꝵ codices su̾nt. ꝓpt̾ inimicitiarũ tenebras ñ
intelligunt. Nam eos ñ intellecturos: ab eiscem ꝓphis
añ p̃dictum:. Q uod̃ ut cetera oportebat impleri. & occulto
uesto iudicro dei. meritis eoꝵ penam debitam reddi. Ille qͥp¬
pe quem crucifixerunt & cui fel & acetũ ded̾unt. qͣmuisin
ligno pendens ꝓpt̾ eos qͦs fuerat in lucem de tenebris etucta¬
riis dix̃it pr̃ ignosce illis quia nesciunt qͥd faciunt: tamen
ꝓpt̃ cȩtos quos occultiorib causis fuerat deserturꝰ. ꝑꝓpħam
tanto ante p̃dix̾. Ded̾irnt mescam meã fel: e insiti mea pota¬
ierunt me aceto. fiat m̃sa eoꝵ coram ipsis inmuscip
ĩ retͥbutionẽ et scandalum. Obscurent᷑ ocłi eoꝵ ne uideant:
& dorsum eoꝵ semꝑ incurua. Cũ causȩ itaq nr̃e p̃clarissimiꝰ

Expanded text:
Ecclesia quam cernimus ab initio laborioso fidei usque ad semEcclesia quam cernimus ab initio laborioso fidei usque ad sempiternam beatitudinem regni. Sed cum legunt, non mirentur quod ista illi quorum codices sunt, propter inimicitiarum tenebras non intelligunt. Nam eos non intellecturos ab eisdem Prophetis ante praedictum est: quod ut caetera oportebat impleri, et occulto justoque judicio Dei meritis eorum poenam debitam reddi. Ille quippe quem crucifixerunt, et cui fel et acetum dederunt, quamvis in ligno pendens, propter eos quos fuerat in lucem de tenebris educturus, dixerit Patri, Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ; tamen propter caeteros, quos occultioribus causis fuerat deserturus, per prophetam tanto ante praedixit, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: fiat mensa eorum coram ipsis in muscipobscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Cum causae itaque nostrae praeclarissimis
Abbreviated transcription (Latin):
admodum uoluntates amicoꝵ quȩ ñ uident᷑. creduntur
perindicia quȩ uident᷑. sic eccłia quȩ nc̃ uidetur omniũ
quȩ iam ñ possunt uideri. ⁊ p̃sentia quȩ nẽ possun uidłi:
Omĩa cum p̃nuntiarent᷑. nichilhoꝵ pot̾at tẽ uid̃ĩ. Cum gͦ
sieri p̃ dictã cȩꝑunt exillis quȩ facta sunt.usq ad ista qu
fiunt: de xp̃o & ȩccłia quȩ p̃dicta sunt. ordinata serie cũ¬
currerunt. Ad qͣm seriem ꝑtinent de die uidicii. de resur-¬
surgͦ res pͥmas & nouissimas qͣs ñ uidemꝰ non credamus
cum testes litrarumq res medias quasiudemꝰ habeamꝰ: atq
in ꝓpħicis libris. & pͥmas et medias ꝙ nouissimas. uł audia¬
mus p̃nuntiatas anteꝙͣ fier ẽt uł legamꝰ nͥ forte arbitrant᷑
hoĩes infideles axpĩanis illa ẽẽ conic̾pta: ut ista quȩ iam
credebant maiꝰ haberent pondꝰ auctoritatis: si anteqͣ ue¬
ommemorauimꝰ.: p̃muntiata de xp̃o in quẽ credimꝰ. ꝙ ẽ

Expanded text:
admodum voluntates amicorum quae non videntur, creduntur per indicia quae videntur; sic Ecclesia quae nunc videtur, omnium quae jam non possunt videri, et praesentia quae nec possunt videri omnia, cum praenuntiarentur, nihil horum poterat tunc videri. Cum ergo fieri praedicta coeperunt, ex illis quae facta sunt usque ad ista quae fiunt, de Christo et Ecclesia quae praedicta sunt ordinata serie cucurrerunt: ad quam seriem pertinent de die judicii, de resurCur ergo res primas et novissimas quas non videmus non credamus, cum testes utrarumque res medias quas videmus habeamus, atque in propheticis libris et primas et medias et novissimas vel audiamus praenuntiatas antequam fierent, vel legamus? Nisi forte arbitrantur homines infideles a Christianis illa esse conscripta, ut ista quae jam credebant majus haberent pondus auctoritatis, si antequam vecommemoravimus, praenuntiata de Christo in quem credimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
futura talia p̃dixisset Cum uͦ tam magnũ pietatis sacͤ¬
ĩtum habuerit. ante credentes uates suos atq p̾c
modum est p̃nuntiatũ: quis ista sit elemens. ut dicat.
apłos de xp̃o fuisse m̃titos: quẽ sic uenisse p̃ dicauert.
quẽadmodũ eũ uent᷑um ꝓpħa antea p̃dix̾at: qͥ nec de¬

Expanded text:
futura talia praedixisset? Cum vero tam magnum pietatis sacrfutura talia praedixisset? Cum vero tam magnum pietatis sacramentum habuerit antecedentes vates suos atque pramodum est praenuntiatum, quis ita sit demens, ut dicat Apostolos de Christo fuisse mentitos, quem sic venisse praedicaverunt, quemadmodum eum venturum Prophetae ante p
Abbreviated transcription (Latin):
nuerunt. Quos qͥ audierunt. partim credidunt: par¬
am ñ credentes p̃dicantib ferocit̾ restiterunt. Ita fi¬
delib usq ad mortẽ ꝓ ueritate. ñ mala rependendo.
ħ ꝑpetiendo certantib nec occidendo. s moriendo ĩ¬
centib: sic in istam religionẽ mutatus mundus sic
adhoc eũgłrum corda conu̾sa mortalium. mariũ. et
feminarum. paruuloꝵ atq magnoꝵ. doctoꝵ. & indoctoꝵ
sapientium ⁊insipientium. pot̾entiũ & infirmorum.
nobilium et innobiliũ. excelsoꝵ & humilium. Et per
om̃s gentes eccłia diffusa sic creuit : ut etiam contra ip¬
sam catholicam fidẽ. nulla secta ꝑuersa. nullũ genꝰ ex¬
horiatur erroris. qd ñ ita reꝑiatur xpĩane ueritati adu̾
ut ñ affectet. atq ambiat xp̃i noĩe głari. Qd̃ qͥdei
ũ sineret᷑ pullulare ꝑ t̾ram: nͥ exerceret sanã. ꝙ ipsa contͣ¬
dictio disciplinam. Quando tantũ erucifixus ille po¬
tuisset.: nͥ ds hoĩem suscepisset. Etiã si nulla ꝑ ꝓpħetas

Expanded text:
nuerunt. Quos qui audierunt, partim crediderunt, partim non credentes praedicantibus ferociter restiterunt. Ita fidelibus usque ad mortem pro veritate, non mala rependendo, sed perpetiendo certantibus, nec occidendo, sed moriendo vincentibus; sic in istam religionem mutatus est mundus, sic ad hoc Evangelium corda conversa mortalium, marium et feminarum, parvulorum atque magnorum, doctorum et indoctorum, sapientium et insipientium, potentium et infirmorum, nobilium et ignobilium, excelsorum et humilium, et per omnes gentes Ecclesia diffusa sic crevit, ut etiam contra ipsam catholicam fidem nulla secta perversa, nullum genus exoriatur erroris, quod ita reperiatur christianae veritati adversari, ut non affectet atque ambiat Christi nomine gloriari: quod quidem non sineretur pullulare per terram, nisi exerceret sanam et ipsa contradictio disciplinam. Quando tantum crucifixus ille potuisset, nisi Deus hominem suscepisset, etiamsi nulla per Prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
nis c̃ceptꝰ cupiditate. Matrẽ de qua nascerer ego feci ego uã mea meo m¬
neri p̃paraui: atq mundaui. Hac̃ ꝙͣ. despicis manichee matẽ riea isi ma¬
nu fabricata ẽ mea. Si potui ĩ ꝗnari cũ eã facerẽ. potui inꝗnari mnilla
enuolata maiestas: Si solis radiꝰ cloacarũ sordes siccare nou̾rei cn abietsoc¬
quindari tinorit. qͥntomagis splendor lucis et̃ie ĩqꝗͥ nichil inq̃narnĩti sce¬
currit qͥcũq radiau̾it munddare pot̾ ip̃e polluiñ pot̾. ESloltdes insor¬
des inu̾ꝗmine matre. uͥ ñ ẽ c̃cubitꝰ cũ homine patre. ñ sordesinea
ale natꝰ solus ẽ int̃ mortuos lb̵. sic istiꝰex qua nat ẽ mats. pudor soluis ẽ m
cedder. Eua ꝑ inobedientiã meruit penã. oania ꝑ obedientia sonselufe e
gram Sila gustando ꝓhibitũ maledicta: hȩc credendo ang opiiduttas

Expanded text:
nis conceptus cupiditate, ego Matrem de qua nascerer, feci: ego viam meo itineri præparaui atque mundaui. Hanc quam despicis Manichæe, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eā facerem: potui inquinari cum mea non est ibi maculata maiestas. Si solis radius cloacæ sordes exsiccare nouit, inquinari non nouit, quantomagis splendor lucis æternæ, in quo nihil inquinatū occurrit? Quocunque radiauerit, mundare potest, ipse polluides in Virgine, ubi non est concubitus cum homine patre? Unde sordes in eille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est matris pudor solus permansit integer. Eva inobediens meruit poenam, Maria obediens consecuta est gratiam. Illa gustan
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. In omnẽ t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ: & in fines orb̃ terre
u̾ba eoꝵ. Qd̃ certe mn orbe uidemꝰ impletum: & suĩcarne non¬
dum uidimus xp̃m. Obs itaq nͥ mirabili clem̃tia cecatꝰ aut
mirabili ꝑtinatia durꝰ ac ferreus nolit hab̾e sacͥs litt̃s fi¬
dem habetis. uł qui uẽ nouam hr̃e cepistis : nutriat᷑ ꝙ creᷤ¬
cat ĩuobis. Sic̃ enĩ uenerunt tẽporalia tanta p̃dicta : ue¬
nient & sempit̾na ꝓmissa. Hec uos decipiant uł uaui pa¬
gani uł falsi uidi uel fallaces heretici. nec ñ ĩ ipsa catholi¬
it. Ubi loquens in eantico canticoꝵ: spons ad sponsam.
audiats Euduis sagena q̃ missa: inmare & congregat oia¬

Expanded text:
nem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quod certe in orbe videmus impletum, etsi in carne nondum vidimus Christum. Quis itaque nisi mirabili dementia caecatus, aut mirabili pertinacia durus ac ferreus, nolit habere sacris Litteris fidem habetis, vel qui nunc novam habere coepistis, nutriatur et crescat in vobis. Sicut enim venerunt temporalia tanto ante praedicta, venient et sempiterna promissa. Nec vos decipiant vel vani Pagani, vel falsi Judaei, vel fallaces haeretici, nec non in ipsa Catholitia divina non tacuit, ubi loquens in Cantico canticorum sponsus ad sponsam, audiat: et dum sagena quae missa est in mare, et congregat o
Abbreviated transcription (Latin):
non ambulando uenire gentiũ popłos s credendo. Nam res ea¬
dem ab alio ꝓpħa sic ꝓnuntiata ÷. Preualebit inqͥd dñs adt̾s eoᷤ.¬
deloco suo. Ergo uenient ad eum ñ recedentes de loco suo:
quia credentes in eum uemient eum in corde suo. Non uidis¬
cis qd̃ p̃dictum & impletum : de ascensione xp̃i Exaltare suꝑ
celos deus. s uidetis qd̃ continuo sequit᷑ & suꝑ omnẽ t̾ram gła
tua. Illa de xp̃o facta atq tͣnsacta omina ñ uidistis: s ista pre¬
sentia in eiꝰ eccłia uide uos ñ negatis. Utraq uobis p̃dicta mõᷤᷤ¬

Expanded text:
non ambulando venire gentium populos, sed credendo. Nam res eadem ab alio propheta sic praenuntiata est: Praevalebit, inquit, Doe loco suo. Ergo venient ad eum non recedentes de loco suo, quia credentes in eum invenient eum in corde suo. Non vidistis quod praedictum et impletum est de ascensione Christi, Exaltare super coelos, Deus: sed videtis quod continuo sequitur, Et super omnem terram gloria tua . Illa de Christo jam facta atque transacta omnia non vidistis; sed ista praesentia in ejus Ecclesia videre vos non negatis. Utraque vobis praedicta mo
Abbreviated transcription (Latin):
UaNORLis sa uͦ lucas in orone dñca peistoꝵ¬
ticiones ñ septẽ. s qͥnq complexꝰ ÷: nec ab isto utiq discre¬
pauit. ⁊ s qͦmͦ ista septẽ sint intelligenda. ipse sua breuita¬
te cõmonuit. Nom̃ qͥppe dĩ. scĩficat᷑ in sp̃u : di aũt regnum
in carnis resurrectione uentur ÷ Ostendens gͦ lucas t̃ciam
peticionẽ duorũ suꝑioꝵ eẽ quodãmͦ repetitionẽ: magis eã
p̃tmittendo fec̃ intelligi. Dem̃ tres alias adiungit de pane co¬
tidiano. de remissione peccatoꝵ de tẽptatione uitanda. Atuͦ qd̃
ille ĩ ultimo posuit s lib̃a nos amalo. iste ñ posuit: ut intellige¬

Expanded text:
angelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionepraetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit, Sed lib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Uñs ds m̃s ad te gentes uemient abextremo t̾rȩ. & ddicent
uere m̃datia coluerunt prẽs nr̃i simulachra: & ñ ÷ milliꝰ
utilitas. Hoc certe si uelitis seu nolitis aspicite. Et si adhic
aliqͣm putatis e̾e uł fuisse insimulachris utilitatẽ. certe
tam ununeros gentiũ populos relictis uł abiectis. uł
ꝯfractis inuꝰmodi uanitatib audistis dicere. uere m̃da¬
tia coluerunt pr̃es nr̃i simulachra. & ñ:÷ i illis utilitas
Si faciet homo deos. & ecce ipsi ñ sunt dii. Necputetis
autẽ adunũ aliquem dei locum gentes p̃dictas fuisse

Expanded text:
es venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Hoc certe sive velitis seu nolitis, aspicitis: ut si adhuc aliquam putatis esse vel fuisse in simulacris utilitatem; certe tamen innumeros gentium populos relictis vel abjectis vel confractis hujusmodi vanitatibus audistis dicere, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas: si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii . Nec putetis autem ad unum aliquem Dei locum gentes praedictas fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. &. agi hõ ceꝑit dĩ sp̃u. ꝯcupiscit᷑ adulsꝰ caruẽ fortiore
nobore caritis: ut qͣmius adhuc sit qd hõi repugnet ex ho¬
mue. ñ dum tota infirmitate sanata. ex fide tñ sustꝰ uiuat.
iusteꝙ inuat ĩ qͣntũ ñ cedit malȩ ꝯcupiscentiȩ. uincente
delectatiõe iusticiȩ. Hȩc sunt t̾ria oꝑa bonȩ spei hoĩs. In qͥb
sipia ꝑseuerantia qͥsq ꝑficiat: postrema pax restat q̃ post
hane uitã in requie sp̃c. deinde ĩ resurrectione etiã carmꝰ
implebit᷑. Harũ qͣttuor differentiar. pͥma ÷ ante legẽ.

Expanded text:
t agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ etiam sciant quȩ talib ocłis uidĩ ñ possunt. Quȩ cũ sint in¬
numerabilia: in tp̃so aĩo nr̃o cuiꝰ inuisibił ÷ natura. ut alia taceã
fides ipsa qua credimꝰ. siue cogitatio qͦ nos uel crede aliqͥd uł ñcre¬
dere noumꝰ: cũ ꝓrsꝰ aliena sit ab istoꝵ ospectib ocłoꝵ qͥd tam
nudũ tam clarũ. qͥd tam cͥtum : interiorib uisib aĩoꝵ: Qͦmͦ gͦ¬
ocłos adhibe ñ possumꝰ. sũ ulla dubitatione uideam᷑ S inqui¬
unt ista qͣ inaĩo sunt cũ possumꝰ ipso aĩo cernere: ñ opꝰ habemꝰ
per ocłos corporis nosse. Quȩ aũt dicitis uos ut credamꝰ. ne fo¬
ris ostenditis. ut ea ꝑ ocłos corporis nou̾imꝰ: nec intͦ in aĩo nt̃s
sunt. ut ea oogitando uideamꝰ. Sic ista dicunt. qͦsi qͥsꝙͣ crede
iub̾etur: si iã Sibi p̃sentatũ posset uidere qd̃ creditur. Ido u¬

Expanded text:
talibus oculis videri non possunt. Quae cum sint innumerabilia in ipso animo nostro, cujus invisibilis est natura, ut alia taceam, fides ipsa qua credimus, sive cogitatio qua nos vel credere aliquid, vel non credere novimus, cum prorsus aliena sit ab istorum conspectibus oculorum, quid tam nudum, tam clarum, quid tam certum est interioribus visibus animorum? oculos adhibere non possumus, sine ulla dubitatione videamus? 2. Sed, inquiunt, ista quae in animo sunt, cum possimus ipso animo cernere, non opus habemus per oculos corporis nosse: quae autem dicitis vos ut credamus, nec foris ostenditis, ut ea per oculos corporis noverimus; nec intus in animo nostro sunt, ut ea cogitando videamus. Sic ista dicunt, quasi quisquam credere juberetur, si jam sibi praesentatum posset videre quod creditur. Ideo u
Abbreviated transcription (Latin):
dere recusatis. Ergo hȩc aspicite in hȩc intendite hec quȩ
cernitis cogitate. quȩ uobis ñ p̃terita narrant᷑. nec futura
p̃nuntiant᷑: s p̃sentia demonstrant᷑. An uobis maue uel
leue uidetur. & nullũ uł par uum putatis ẽẽ miracłm di¬
umũ qd̃ in noĩe uniꝰ crucifixi uniuersũ genꝰ currit hu¬
manũ: Non uidistis qd̃ p̃dictũ & impletũ ÷ de humana
xp̃i natiuitate. ecce u̾ͥgo inut̃o accipiet ⁊ pariet filium:
s uidetis qd̃ p̃dictum & impletum:: ad abraham di uer¬
bum: In semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Non uidis¬
tis qd demirabilib xp̃i p̃dictum ÷. Uenite ꝙ uidete oꝑa dñi
quȩ posuit ꝓdigia suꝑ t̾ram: s uidetis qd̾ p̃dictum:. Dñs¬

Expanded text:
dere recusatis. Ergo haec aspicite, in haec intendite, haec quae dere recusatis. Ergo haec aspicite, in haec intendite, haec quae cernitis cogitate, quae vobis non praeterita narrantur, nec futura praenuntiantur, sed praesentia demonstrantur. An vobis inane vel leve videtur, et nullum vel parvum putatis esse miraculum divinum, quod in nomine unius crucifixi universum genus currit humanum? Non vidistis quod praedictum et impletum est de humana Christi nativitate, Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium: sed videtis quod praedictum et impletum est ad Abraham Dei verbum, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Non vidistis quod de mirabilibus Christi praedictum est, Venite, et videte opera Domini, quae posuit prodigia super terram : sed videtis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne meminerunt. Ettam magnȩ in ea multitudines congre¬
gantur ei ꝙ laudẽ grẽ sine fine linguis ꝓpͥis confitentur.
non ista ita emonstͣntur ẽẽ ꝑspicua. ut ñ inuemiant ocłi
immicoꝵ in quam partẽ au̾tant᷑. uͥ ñ eadem ꝑspicuitate
feriantur. ut ex ea fateri manifesta cogant᷑: merito fortasse
dicitis. qd̾ nulla uob̃ ostendant᷑ indicia: qͥb uisis. credatis
ta sunt. & tanta manifestatione complent᷑: si se ipsa ueritas
ꝙ p̃cedentib uob̃ & conseq̃ntib declarat effectib: oreliquiȩ
infidelitatis. ut credatis quȩ ñ uidetis: his erubescite quȩ
uidetis. Me attendite uob̃ dic̃ eccłia: me attendite ꝙͣ uideti
enam si uide nolitis. Qui enĩ tẽporib illis ĩ tudea t̾ra fideles
fuerunt. ex uirgine natiuitatẽ mirabilem. acpassionẽ. re¬
surrectionẽ ascensionem xp̃i. omĩa diuma dicta eiꝰ & facta
p̃sentes p̃sentia didicerunt. Hȩc uos ñ uidistis. ꝓptea cre¬

Expanded text:
ne meminerunt, tam magnae in ea multitudines congregantur, eique laudem gratiae sine fine linguis propriis confitentur, a ita demonstrantur esse perspicua, ut non inveniant oculi inimicorum in quam partem avertantur, ubi non eadem perspicuitate feriantur, ut ex ea fateri manifeste cogantur: merito fortasse dicitis quod nulla vobis ostendantur indicia, quibus visis credatis  praedicta sunt, et tanta manifestatione complentur; si se ipsa veritas et praecedentibus vobis et consequentibus declarat effectibus, o reliquiae infidelitatis, ut credatis quae non videtis, iis erubescite quae videtis! 7. Me attendite, vobis dicit Ecclesia; me attendite, quam videtis, etiamsi videre nolitis. Qui enim temporibus illis in Judaea terra fideles fuerunt, ex virgine nativitatem mirabilem, ac passionem, resurrectionem, ascensionem Christi, omnia divina dicta ejus et facta praesentes praesentia didicerunt. Haec vos non vidistis, propterea cre
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Ego sum eccłia de qua illi ĩ eodem psalmo dicitur. & tanqͣ
factũ qd̾ futurum fuerat p̃mntiat᷑. Adstitit regina adextris
tiuis iuestitu deaurato circumamicta uarietate: id ÷ insacra¬
mento sapientiȩ. linguarũ uarietate decorata. Ibi mͥ dicitur.
audi filia ⁊ uide & m̾clina aurẽ tuam: & obliuiscere płm
tuũ & domum patris tui. quia concupiuit rex fpẽm tuam:
qm̃ ipse ẽ dñs ds̃ tuus. & adorabunt eum filiȩ tyri in mune¬
gła eiꝰ filiȩ regis intͥnsecꝰ. infimbriis aureis circumamicta ua¬
rietate. Adducent᷑ regi uͥgines posteam. ꝓxime eiꝰ adducentar
tibi. Adducentur in sȩticia & exultatione: adducent᷑ in templũ
regis. ꝓpatͥb tuis nati sunt tͥ fili constitues eos pͥncipes suꝑ om

Expanded text:
Christum. Ego sum Ecclesia de qua illi in eodem psalmo dicitur, et tanquam Christum. Ego sum Ecclesia de qua illi in eodem psalmo dicitur, et tanquam factum quod futurum fuerat praenuntiatur: Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumamicta varietate, id est, in sacramento sapientiae, linguarum varietate decorata. Ibi mihi dicitur, Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui: quia concupivit rex speciem tuam; quoniam ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum filiae Tyri in munegloria ejus filiae regis intrinsecus, in fimbriis aureis circumamicta varietate. Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus adducentur tibi: adducentur in laetitia et exsultatione, adducentur in templum regis. Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitue
Abbreviated transcription (Latin):
Qto cce in xp̃s. id: in semine abrahȩ beuediei om̃sgentes uere¬
detis & stupetis: & adhuc meum credere timetis. in quẽ u̾ cre¬
dere potĩ tumere debuistis. An crea̾e dubitastis uł rrecusastis
lurgius parium : cũ magis crede debeatis. sie cdecuisse nasci
Ecce uirgo accipiet in ut̃o & pariet filium: et uocabunt no¬
men eiꝰ emmanuel qd̾⁊ int̃pretatũ nobiscum ds. Nong̾ dubi¬
tabitis uͥgnnem parientẽ. si uelitis crede dm̃ nascentẽ: mundi
regimen ñ relinqͣntem & adhoses in carne uenientẽ. matri
fecunditatem fereutẽ: integritatẽ ñ auferentem. Sic ho¬
minem nasci oportebat: si semꝑ erat ds ex quo nascendo fieret
uirga directionis uirga regni tui. Pilexisti iusticiam ꝙ odisti
inquitatẽ ꝓpt̃ea unxit᷑ te d̾s d̾s tuus oleo exultationis prepartici¬
pibꝰ tuis. Ista unctio spiritał÷ qua d̾s unxit dm̃. Pat̾ scilicet fi¬
lium: unde appellatum achrismate. id÷ abunctione nouimus

Expanded text:
to, id est in semine Abrahae, benedici omnes gentes videtis et stupetis; et adhuc in eum credere timetis, in quem non credere potius timere debuistis! An credere dubitatis vel recusatis virginis partum, cum magis credere debeatis, sic decuisse nasci raedictum: Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Non ergo dubitabitis virginem parientem, si velitis credere Deum nascentem; mundi regimen non relinquentem, et ad homines in carne venientem; matri fecunditatem afferentem, integritatem non auferentem. Sic hominem nasci oportebat, etsi semper erat Deus, ex quo nascendo fieret xisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis. Ista unctio spiritualis est, qua Deus unxit Deum, Pater scilicet Filium: unde appellatum a chrismate, id est, ab unctione novimus
Abbreviated transcription (Latin):
nera offerre. de quo illi dictũ ÷ adorabt̃ eum filie tyri in¬
munerib: si ñ etiam suꝑbia deponitur õiuitũ ꝙ ab eccłia dep̃
ditutes pleb̾ si ñ agnoscit filiam regis cui dic̃e iussa ẽ pader
nr̃ qͥ esincȩlis. & scis suis in int̾iore homine renouat᷑ de die ĩ¬
te linguaruĩ uelut imfimbriis aureis ⁊ uestis uarietate per¬
stͥngat. si non postea qͣm diffamatur in quocunq loco o¬
qore bone

Expanded text:
videt impletum quod audivit esse promissum, cui dictum est, Audi, filia, et vide. Si non reliquit ritus pristinos mundi, cui dictum est, Obhristum Dominum confitetur, cui dictum est, Concupivit rex speciem tuam, quia ipse est Dominus Deus tuus. Si non videt civitates gentium Christo preces te linguarum velut in fimbriis aureis et vestis varietate perstringat. Si non posteaquam diffamatur in quocumque loco odore bono
Abbreviated transcription (Latin):
rentes suos amabunt. quoꝵ erga se amorem in eoꝵ
bili fide. s culpabili temeritate credunt᷑: qͥd iam de ceteris ne-¬
cessitudinib dicam fratrũ sororum. generoꝵ. atq soceroꝵ. &
qualibet consangutate. et affinitate iunctoꝵ. si caritas in¬
c̃ta uoluntasq spͤecta : & filiis parentũ. & parentib filioꝵ dũ
bemuolentiȩ ñ reddit᷑ debita: Quia nec deberi putat᷑: qͣndo

Expanded text:
parentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eoruparentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eorubili fide, sed culpabili temeritate creduntur. Quid jam de caeteris necessitudinibus dicam, fratrum, sororum, generorum atque socerorum, et qualibet consanguinitate et affinitate junctorum, si charitas incerta, voluntasque suspecta est, et filiis parentum, et parentibus filiorum, dum b
Abbreviated transcription (Latin):
inus uidẽ qd̃ credimus: cum ꝓpt̾ea crede debeamꝰ: qͥa uide
sĩ possumꝰ. Si auferat᷑ hec fides derebus humanis: qͥs ñ acten¬
dat qͣnta ear̃ ꝑturbatio. & qͣm horrenda confusio subsequat᷑.
Qͥs enĩ mutua caritate diliget᷑ ab aliquo. cum sit inuisibi¬
lis ipsa dilectio. si qd̾ ñ uideo credẽ non ãeb eo Tota itaq
ꝑibit amicitia: qͥa ñ nisi mutuo amore constat. Qd enim
eiꝰ potĩt ab aliquo reciꝑe. si nicħ eius creditũ fuerit exhi¬
beri: Porro amicitia ꝑeunte. neq conubioꝵ. neq cognatioũ
& affinitatũ uincła in animo seruabunt᷑. Qa & in his utiq
amica ꝯsensio÷. Non gͦ ꝯiugem coniux uicissim dilig̃e pot̾it:
qͣndo se diligit qͥa ipsam dilectionẽ ñ potest uidere ñ credit.
Nec filios habere desidabunt: quos uicissim sibi reddituros
esse non credunt. Qͥ fi nascant᷑ & crescant: multominꝰ ipsi

Expanded text:
mus videre quod credimus; cum propterea credere debeamus, quia videre mus videre quod credimus; cum propterea credere debeamus, quia videre non possumus. 4. Si auferatur haec fides de rebus humanis, quis non attendat quanta earum perturbatio, et quam horrenda confusio subsequatur? Quis enim mutua charitate diligetur ab aliquo, cum sit invisibilis ipsa dilectio, si quod non video, credere non debeo? Tota itaque peribit amicitia, quia non nisi mutuo amore constat. Quid enim ejus poterit ab aliquo recipere, si nihil ejus creditum fuerit exhiberi? Porro amicitia pereunte, neque connubiorum neque cognationum et affinitatum vincula in animo servabuntur; quia et in his utique amica consensio est. Non ergo conjugem conjux vicissim diligere poterit, quando se diligi, quia ipsam dilectionem non potest videre, non credit. Nec filios habere desiderabunt, quos vicissim sibi reddituros esse non credunt. Qui si nascantur et crescant, multo minus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
litiam. aut si noc̃e ñ cogitat. tam̃ expectendo at̾e aliquã
comoditatẽ simulat. qͥa caritatẽ ñ habet. S dicis. Ideo te
credere amico. eu ĩ tude cor ñ potes. qͥa in tuis temptatiõib eũ
ꝓbasti: & cuiꝰ modianimũ erga te haberet. intuis ꝑiels d
nos caritas uidetur tibi nostra optanda calamitas: Nec qͥsꝗ erit
ex amicis certissimis felix: ñ fuerit adu̾sis reb infelixa diarele¬
licet explorato alteriꝰ amore ñ fruat᷑. nͥ suo dolore uł tunore
erucietur. E t qͦm in habendis ueris amicis optari iamĩpetit¬
isset timeri felieitas potest. qͣmꝓbare nͥ infelicitas non potest.
E t tam̃ uerũ ÷ haberi posse amicũ etiam ĩ rebꝰ ꝑsꝑis: ꝓbari
nee te cominitteres n crederes. Ac ꝑ hoc cumm te comrateis
erga nos beniuolentiã credimꝰ. potius qͣm uidemꝰ. Nisi qͥa
tanta fides ÷ ut ñ congruent̃ quibusdam ocłis eiꝰ nos uidice¬

Expanded text:
litiam: aut si nocere non cogitat, tamen exspectando a te aliquam litiam: aut si nocere non cogitat, tamen exspectando a te aliquam commoditatem, simulat, quia charitatem non habet. 3. Sed dicis, ideo te credere amico, cujus videre cor non potes, quia in tuis tentationibus eum probasti, et cujusmodi animum erga te haberet in tuis periculis, ubi nos charitas, videtur tibi nostra optanda calamitas? Nec quisquam erit ex amicis certissimis felix, nisi fuerit adversis rebus infelix: ut videlicet explorato alterius amore non fruatur, nisi suo dolore vel timore crucietur. Et quomodo in habendis veris amicis optari ea, non potius timeri, felicitas potest, quam probare nisi infelicitas non potest? Et tamen verum est haberi posse amicum etiam in rebus prosperis, probari nec te committeres, nisi crederes: ac per hoc cum te committis erga nos benevolentiam cretanta fides est, ut non incongruenter quibusdam oculis ejus nos judice
Abbreviated transcription (Latin):
aidies: ecce p̃sentia corpora corꝑis ocłis uides. p̃sentes uoluntu¬
teis &e cogitationes tuas. qͥa ĩ aĩo tuo sunt ipso ammo uides. Die
npotest crediturus. Non enim uoluntas illa color: aut figura
ut ocłis ingerat᷑. uł sonꝰ aut cantilena ut aurib mlabatur. aut
uoluntas tua: ut tui cordis affectione sentiat᷑. Restat ita mett
noc uui sane audita nec apua te itꝰ conspecta credatur netuo
ueta deserta sine uilla anmatia relinquat᷑ uł impensa tͥ dilectio
uicissim abs te ñ rependat᷑. Ubi ÷ gͦ qd̾ dicebas te crede ñ debe
nisi qd uiães. aut extͥusecꝰ corꝑe aut extͥnsecus corde  Soce ex
corde tuo eredis cordi ñ tuo. Et qͦ nec carnis nec m̃tis dirigis
aciem accomoddas fidẽ. Amici faciem cernis corpore tuo. fidẽ
tiuam cernis ało tuo. Amnci uͦ non abste amatar fides. sũte
mutuo nulla sit fiades. qua credas qd in illo non iriddes. Quã¬
uis ho possit & fallere: fingendo beniuolentiã. tegendo i¬

Expanded text:
es, ecce praesentia corpora corporeis oculis vides, praesentes voluntates et cogitationes tuas, quia in animo tuo sunt, ipso animo vides: dic non potest crediturus. Non enim voluntas illa color est aut figura, ut oculis ingeratur; vel sonus aut cantilena, ut auribus illabatur; aut vero tua est, ut tui cordis affectione sentiatur. Restat itaque ut nec visa, nec audita, nec apud te intus conspecta credatur, ne tua vita deserta sine ulla amicitia relinquatur, vel impensa tibi dilectio vicissim abs te non rependatur. Ubi est ergo quod dicebas, te credere non debere, nisi quod videres aut extrinsecus corpore, aut intrinsecus corde? Ecce ex corde tuo, credis cordi non tuo; et quo nec carnis nec mentis dirigis aciem, accommodas fidem. Amici faciem cernis corpore tuo, fidem tuam cernis animo tuo: amici vero non abs te amatur fides, si non in te mutuo illa sit fides, qua credas quod in illo non vides. Quamvis homo possit et fallere fingendo benevolentiam, tegendo ma
Abbreviated transcription (Latin):
: ipsa cautela. uͥ nos amari ñ credimꝰ: qd̾ amorẽ amantiũ ñ
uidemꝰ: uicẽq ñ rependimꝰ. quib ea nos debere mutuã non
putamꝰ: usq adeo res humane ꝑ turbant᷑. si qd̃ ñ uidemꝰ non
credamus. ut omnino funditꝰ euertantur. Si nullas creda¬
mus hoũm uoluntates: qͦs utiq uid̾e ñ possumꝰ. Omitto di¬
cere qͣm multa isti qͥnos rep̃hendunt. qͥa cred̾antis quȩ ñ ui¬
nꝰ credant fame & historie. uł de locis ubi ipsi ñ fueru
nec dicant ñ credimꝰ. qͥa ñ uidimꝰ. Qm̃ si ħ dicant coguntur
fateri incertos sibi esse parentes suos: quia ꝙ hinc aliis nar¬
rantib nec tamen quia iam p̃t̾itum : id ostende ualentib
credidunt: nullũ retinentes illiꝰ temꝑis sensum. & tamen

Expanded text:
a cautela, ubi nos amari non credimus, quod amorem amantium non videmus, vicemque non rependimus, quibus eam nos debere mutuam non putamus: usque adeo res humanae perturbantur, si quod non videmus, non credamus, ut omnino funditus evertantur, si nullas credamus hominum voluntates, quas utique videre non possumus. Omitto dicere quam multa isti, qui nos reprehendunt, quia credimus quae non videmus, credant famae et historiae, vel de locis ubi ipsi non fuerunt; nec dicant, Non credimus, quia non vidimus. Quoniam si hoc dicant, coguntur fateri incertos sibi esse parentes suos: quia et hinc aliis narrantibus, nec tamen quia jam praeteritum est id ostendere valentibus, crediderunt, nullum retinentes illius temporis
Abbreviated transcription (Latin):
tis : Attendite quȩ uidetis. Ipsa uos ecelia ore matue dilestionẽ
alloquit᷑. Ego qͣmmiramini ꝑuniu̾sum inundũ fructificantẽ.
atq crescentem: qualem me conspicitis aliqͦndo ñ fui. S inse¬
mine tuo benedicent᷑ om̃s gentes qͣndo ds abrahȩ benedicebat.
abrabe ⁊ pistũ fuccedentiũ generationũ ordo testaturr. Quors
at breuit colligam. abrabam geniit isaac. isaas geniuit iasob
lacos gemut quodiecim filios. ex qͥb ortus popłe isrł. Iacob
po: opse appellat : ifrł. Inhis duodecim filuis geniut itcdam

Expanded text:
os Ecclesia ore maternae dilectionis alloquitur: Ego, quam miramini per universum mundum fructificantem atque crescentem, qualem me conspicitis aliquando non fui. Sed, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quando Deus Abrahae benedicebat, Abrahae Christum succedentium generationum ordo testatur. Quod ut breviter colligam, Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, Jacob genuit duodecim filios, ex quibus ortus est populus Israel. Jacob quippe ipse appellatus est Israel. In his duodecim filiis genuit Judam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta caritas erit. uͥ cupiditas ꝙͣ uł coercendo suꝑet nulla erit:
enchirion uł appellare debeas uł hr̃e. Ego tam̃ cũ sꝑuenda
tua in xͦ studia ñ putarẽ: bona de te credens. ĩ adiutorio nr̃ire
dẽptoris ꝯfidens ac sꝑaus. teq ĩ eiꝰ membris pluruũ diligens.
librũ adte sic̃ ualui. utinã tam comiuodũ ꝗͣ ꝓlixum. defide

Expanded text:
quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla eritEnchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi uͦ ꝯsid̾auerunt ꝯspexerunt me. diuiseruis sͥ uestim̃ta mea
ꝙ suꝑ uestẽ meam miserunt sortem. S uidetis qd̾ in eodẽ psa¬
mo p̾dictum: & nẽ apparet impletũ. cominemorabũtur et
conuertent᷑ ad dñm uniu̾si fines t̾rȩ: & ailorabt̃ in conspee¬
tu eiꝰ uniu̾sȩ patrie gentium. Non uidistis qd̾ de resurrectio
ne xp̃i p̃dictum atq completum : loqnte psalmo exꝑsona
eiꝰ pꝰ de taditore & ꝑsecutorib eiꝰ: E grediebãtur foras. & loq̃ba¬
tur simul in unum: adu̾sum me susurrabant om̃s unini¬
ci mei: adusum me cogitabant malamͥ. Uerbũ iniquum
disposuert̃ adũsꝰ me. Ubi ostendet nicħ eos ualuisse occi¬
dendo. resurrecturũ subiec̃ atq ait. Nunqͥd qui dorit
ñ adiciet ut resurgat: Et paulo post cum de ipso suo tͣqi¬
tore ꝑ ecudẽ ꝓphetiam p̃dixisset. qd̾ in euangłio quoq scͥp¬
tum dẽ commemorauit: qͥ edebat panes meos ampliauit
suꝑ me calcaneum. hoc÷ conculcauit me ⁊ continuo sub¬

Expanded text:
ro consideraverunt et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem: sed videtis quod in eodem psalmo praedictum est, et nunc apparet impletum, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus unine Christi praedictum atque completum est, loquente Psalmo ex persona ejus prius de traditore et persecutoribus ejus: Egrediebantur foras, et loquebantur simul in unum; adversum me insusurrabant omnes inimici mei, adversum me cogitabant mala mihi; verbum iniquum disposuerunt adversum me. Ubi, ut ostenderet nihil eos valuisse occidendo resurrecturum, subjecit atque ait: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat? Et paulo post cum de ipso suo traditore per eamdem prophetiam praedixisset, quod in Evangelio quoque scriptum est, Qui edebat panes meos, ampliavit super me calcaneum; hoc est, conculcavit me: continuo sub
Abbreviated transcription (Latin):
dam potiꝰ quã tenendam qͥa ĩ ea nͨ res q̃ uideat᷑ osten¬
ditur: s fides rerũ quȩ ñ uident᷑ hoĩb imꝑatur.
Nos gͦ ad hos refellendos qͥ prudent̃ sͥ uident᷑ nolle
credere qd̾ uide ñ possunt: & si ñ ualemꝰ humanis
aspectib monstrare diuina quȩ credimꝰ tam̃ humanis m̃tib etiã¬

Expanded text:
ndam, quia in ea, non res quae videatur ostenditur, sed fides rerum quae non videntur, hominibus imperatur. Nos ergo ad hos refellendos, qui prudenter sibi videntur nolle credere quod videre non possunt, etsi non valemus humanis aspectibus monstrare divina quae credimus, tamen humanis m
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ñ qd̾ nullus hoĩum ẽẽt quẽ saluũ fieri nollet. qui
uirtutes miracłoꝵ fac̃e noluit apd̃ eos qͦs dicit acturos fuisse
pęnitentiã si fecisset: s ut om̃s hoĩes omne genꝰhoĩuni intelli¬
gamꝰ ꝑ qͣscunq differentias distͥbutum. reges pͥuatos. nobileᷤᷤ.
ignobiles. sublimes. humiles. doctos. indoctos. integͥcorꝑis. de¬
hiles. ingeniosos. tardicordes. fatuos. diuites. pauꝑes. mediocres.
mares. feminas. infantes. pueros. adolescentes. iuuenes. seniores.
senes. in linguis omĩb. in moribus oĩb. inartib omibꝰ. in ꝓfessio¬
nib omibꝰ. inuoluntatũ & inꝯscientiarũ uarietate innumera¬
bili. ꝯstitutos. &. si qͥd aliud differentiarũ ÷ in hoĩb. Qd ⁊ enĩ eoꝵ.

Expanded text:
fieri, non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit, apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset, sed ut omnes homines omne genus hominum intelligamus, per quascunque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
EI cum in altissimis ignorantiȩ tene¬
bris nulla resistente ratione scd̾m carnẽ uiuitur. hec
sunt pͥma oꝑa hominis. Deinde cũ ꝑ legẽ cognitio fu̾it fac
deuictꝰ :. huic ⁊ seruus addictꝰ ÷ idagente scientia manda¬
ti. ut pec̃m oꝑet᷑ in hoĩe omnẽ ꝯcupiscentiã. cumulo p̃ua¬
ricationis adiecto: atq ita qd̃ scͥptũ ÷ impleat᷑. lex subint᷑uit

Expanded text:
ed cum in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit factdevictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est im
Abbreviated transcription (Latin):
& spe maiorẽ dix̃ apłs: qͣnto ĩ qͦcunq maior ÷ tanto melior ÷ ĩ
quo ÷ Cum enĩ querit᷑ utrũ qͥsq sit hõ bonꝰ: ñ querit᷑ qͥd cre¬
dat. aut qͥd sꝑet: s qͥd amet. Nam qͥ recte amat. ꝓculdubio
recte credit & sꝑat. Qui uͦ s̃i amat: inamt̃ credit. etiam si
sint uera q̃ credit. Inanit̃ sꝑat. etiam si ad ueram felicitatẽ
doceant᷑ ꝑtinere quȩ sꝑat: nͥ adhoc credat ac sꝑet qd̾ sibi pe¬
tenti donari possit ut amet. Quãuis enĩ sꝑare sñ amore non
possit: fieri tñ potest. ut id ñ amet sñ quo ad id qd̾ sꝑat ñ po¬
test ꝑuenire. tanꝗͣ siꝑet uitã et̃nam qͣm qͥs ñ amat: ⁊ ñ amet¬

Expanded text:
in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat?
Abbreviated transcription (Latin):
matrũ
iore bono eiꝰ etiam consecrandȩ uͥgines adducunt᷑ ad xp̃m de qͦ
q adducent᷑ tͥ. Et ne quasi captiue in aliquem uelut carcerẽ
uiderentur adduci. adducent᷑ inquit in leticia & exultatione.
adducent᷑ in templũ regis. Si ñ parit filios: ex quib habeat
anꝙͣ prẽs quos constituat sibiu̾q rectores. cui dr̃. ꝓrĩb tiuisuo¬

Expanded text:
matur odore bono ejus, etiam consecrandae virgines adducuntur ad Christum, ejus adducentur tibi. Et ne quasi captivae in aliquem velut carcerem viderentur adduci, Adducentur, inquit, in laetitia et exsultatione, adducentur in templum regis. Si non parit filios, ex quibus habeat tanquam patres, quos constituat sibi ubique rectores, cui dicitu