comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad caput lectuli olofernis. significat
duritiam praui cordis que errorem ge¬
nuit malefide securitatis. Gladius qui
mea ligatus pendebat. malicia ẽ. miqͥ¬
tẽp̃tationis. coma capitiᷤ. elatio suꝑbe m̃tiꝰ. Ceruix
uͦ. cõtumatia ũq̃ actionis: et conopeum hoc ẽ. recte muscarũ.
insidias significat dolose cogitationis:
Commendat gͦ uidith nr̃am puelle suȩ
ostiane custodiam: quia sc̃ã eccłiara uni¬
ciq fidelium catholice fidei precipit ħre
obseruantiam. Orat ipsa cum lacrimis:
quȩ suꝑnum auxilium poscit intima
deuocione cordis. Accedit ad columpnã.
et ex soluit pugionẽ. ꝑꝙͣ hostis nequissi¬
mi amputet caput. cum denudata mali-¬
cia duri cordis abscidit ab hoste occasio¬
nẽ ꝓterue temptationis. Aufert et cono¬
peum: qr fraudes eius detegit quib sim¬
plices et incautos implicare contendit:
sicq truncum hostis corpus euoluit: cũ
ipsũ miicũ ex omni parte infirium

Expanded text:
ad caput lectuli Holophernis, significat ad caput lectuli Holophernis, significat duritiam pravi cordis, quae errorem genuit malefidae securitatis: gladius, qui in ea ligatus pendebat, malitia est iniquae intentionis. Coma capitis elatio superbae mentis: cervix vero contumacia iniquae actionis: et conopeum, hoc est, retes muscarum insidias significat dolosae cogitationis. Commendat ergo Judith nostra puellae suae ostiorum custodiam: quia sancta Ecclesia unicuique fidelium catholicae fidei praecipit habere observantiam. Orat ipsa cum lacrymis: quia supernum auxilium poscit intima devotione cordis. Accedit ad columnam, et exsolvit pugionem, per quem hostis nequissimi amputet caput: cum denudata malitia duri cordis abscidit ab hoste occasionem protervae tentationis. Aufert et conopeum: qplices et incautos inplicare contendit, sicque «truncum hostis corpus evolvit», cum ipsum inimicum ex omni parte infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a eccłia sagene comꝑatur: quia et pis
ineterne mortis ꝓfunda mergatur. Q
ex omni genere piscium congregat: quia
ad pecc̃orum ueniam sapientes et fatu¬
os liberos et seruos. diuites et panperes
fortes et infirmos uocat. Unde psalmis¬
tam de dõ  iscitur. adte om̃ĩs caro ueni
pletur cum fine suo humani generis sũ¬
ma concluclituur. Quam educunt. et se¬
cus litus sedent quia sic̃ mare scłm ita
scłi finem significat li tus maris. In qͦ
scilicet fine boni pisces inuasis eligunt᷑
mali ꝓiciuntiir foras. qr et electiis quisq
intab̾nacula et̾na recipitur. et eterni lu¬
ce regni ꝑdita. adexteriores tenebras re¬
ꝓbi ꝑtrahuntur. Ñamretia aliqͣndo de¬
ceptionẽ diaboli clesignant. ut inpsal¬
mo. cacdent inretiaculo eius pec̾cores. Co¬
no peum rete quo culices includunt᷑
in modum tentorii: quo magis alexan¬
orim utuntur: quia ibi ex nilo culi¬
ces copiosi nascuntur. unde et conope
unus eẽt. millo. Columpna quȩ erat

Expanded text:
Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscin aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniepletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus lisaeculi finem significat littus maris, in quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali projiciuntur foras: quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur; et aeterni luce regni perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nam retia aliquando deceptionem diaboli designant, ut in Psalmo: Cadent in retiaculo ejus peccatores . Conopeum retes, qua culices excluduntur in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur: unde et conopeuusus esset illo. Columna, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe ꝑ euangłica ministeria affert
popło: ut digne possit nuntiare uo¬
luntatẽ dĩ. Lima dicta: eo qd̃ lene fa¬
crat: namlimũ. lene ẽ inquo boni doc¬
toris exprimi pot̃ officium. qui m̃tes
hominum iocundis sermonib lenl¬
ficat. et placidum facit ad audiendũ
uerbum dĩ et adꝑficiendum bonis oꝑi¬
b uoluntatem ipsius: Expł lib̾ xx.¬

Expanded text:
prophetae per angelica ministeria affert, prophetae per angelica ministeria affert, ut populo digne possit nuntiare voluntatem Dei. Lima dicta eo quod lene faciat; nam limum lene est, in quo boni doctoris exprimi potest officium, qui mentes hominum jucundis sermonibus lenificat, et placidum facit ad audiendum verbum Dei, et ad perficiendum bonis operibus voluntatem ipsius. LIB
Abbreviated transcription (Latin):
figurabat:. cd cuius edificationẽ electoꝵ
aĩȩ quasi quidã expoliti lapides de¬
feruntuꝵ: quia cũ edificantur incelis nul¬
luᷤ illiciam discipline malleus resonat:
quia dolatiatq ꝑfecti illuc lapides
ducimur: ut locis iuxta meritum ẽgru¬
is disponam᷑. Item mallei sunt cõmi¬
nationes diuine aduersus peccatores:
ut in ieremia ñ ne uerba mea sunt sic̃
ignis et sicut malleus conterens petras:
Item mallei. flagella peccatoꝵ: sicut
salomon dicit mallei stultoꝵ corꝑa
ꝑ cutientes. forcipes quasi ferricipes.
eo qđ ferrum candens caprant teneant¬
q sine qd ab his aliquid foruũ capimꝰ.
ettenemꝰ quasi foruicapes. Nã foruũ ẽ ca¬
calor sanguinis ex rubore pulcͥtudinẽ
creat. De forcipe itaq inisaia legitur:
et uolauit aome unus de seraphin: et
inmanu eiꝰ calculus. quẽ forcipe tulerat
de altari. Unde inforcipe qua calculus
comprehenditur. duo testamenta desig

Expanded text:
figurabat: ad cujus aedificationem electorum figurabat: ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides, deferuntur: qui cum aedificantur in coelis, nullus illic jam disciplinae malleus resonat: quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Item mallei sunt comminationes divinae adversus peccatores, ut in Jeremia: Nonne verba mea sunt sicut ignis, et sicut malleus conterens petras . Item mallei, flagella peccatorum, sicut Salomon dicit: Mallei stultorum corpora percutientes . Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes, nam forvum est cacalor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. De forcipe ita in Isaia legitur: Et volavit ad me unus de seraphin, et in manu ejus calculus quem forcipe tulerat de altari . Unde in forcipe, qua calculus comprehenditur, duo Testamenta design
Abbreviated transcription (Latin):
delinq̃ntiũ culpe feriuntur: aliq̃nuero
ꝑcussio cȩlestis accipitur. quia uł elec¬
ti supernos ictus sentiunt. ut
a prauis muneribus corrigantur.
uł iusta ira reꝓbos ꝑcutit. ut iam sup¬
plicia et̾na preueniens. quid etiam in
posterum mereantur ostendat. Nam qd̃
appellatione mallei antiquus hostis ex¬
pͥmitur. ꝓpħa testat᷑: cum semꝑ eum uim
extremi iudicii contemplat᷑ dicens qͦmͦ
c̃ fractus ẽ. et contrrtus malleus uniu̾se
terre: ac si diceret eum ꝑ quẽ uascula
sua dñs ministeru usu formanda ꝑ¬
cutit. Quis ꝑcutit ꝑpendat quo turbi¬
ne ueniente extremo iudicio in et̾na
dãnatione confringi. Rursum ꝑ mal¬
leum ꝑcussio celestis expͥmitur: qđ sa¬
cum drͣ: domus autẽ cum edificaretur:
lapidib dedolatis atq ꝑfectis edifica¬
ta ẽ malleus ẽ. malleus et securis et
omne ferramentũ ñ sunt audita in
domo:cum edificaret᷑. Quid gͦ domꝰ illa. nͥ scãm
eccłiam. ꝙͣ incelestib dñs inhabitat

Expanded text:
delinquentium culpae feriuntur; aliquando vero percussio coelestis accipitur, qua vel electi supernos ictus sentiunt, ut a pravis itineribus corrigantur, vel justa ira reprobos percutit, ut jam supplicia aeterna praeveniens, quid etiam in posterum mereantur ostendat. Nam quia appellatione mallei antiquus hostis exprimitur, propheta testatur, cum super eum vim extremi judicii contemplatur, dicens: Quomodo confractus est et contritus malleus universae terrae ? Ac si dicerei: Eum per quem vascula sua Dominus in ministerii usum formanda percutit, quis perpendat quo turbine, veniente extremo judicio, in aeterna damnatione confringit? Rursum per malleum percussio coelestis expum est: Domus autem cum aedificaretur lapidibus, de 490 dolatis atque perfectis aedificata est; et malleus, et securis, et omne ferramentum, non sunt audita in domo, cum aedificaretur . Quid enim domus ille, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis indiciis cõꝓbat᷑. Loculꝰ ad aliqͥd ponen¬
dum int̾ra factꝰ locus. seu aduestes uł pecuni¬
ã cꝰtodienda: uñ ⁊ ꝑ diminutionẽ dr moricia¬
qͣsi modica. legr̃ enĩ de locło ingenesi uͥde
sepulcͦ ioseph narrat᷑: et in euͣgłio de locłis
iude ꝓditoris m̃tio fit. Scrima sunt ua¬
sa inquib s̃uant᷑ libͥ uł thesauri unde
dictꝰ qd eo consuto. efficiatur qͣsi sagꝰ: pe¬
nit̾ntiũ enĩ iste ẽ. habitꝰ et uiliũ uł mi
seroꝵ indum̃tũ. Marsupiũ sacculꝰ nũme

Expanded text:
tis indiciis comprobatur. Loculus ad aliquid ponendum intra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam. Unde per diminutionem dicitur. Legitur enim de loculo in Genesi, ubi de sepulcro Joseph narratur, et in Evangelio de loculis Judae proditoris mentio fit. Scrinia sunt vasa, in quibus servantur libri vel thesauri. Unde dictus, quod eo consuto efficiatur, quasi sagus. Poenitentium enim iste est habitus et vilium rerum condimentum. Marsupium saccul
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑. Mistice aũ ingarophilatio
corda sunt scõꝵ sapientie diuiciis ple-¬
na: qd mezechiele ꝓpħa et ineuangłio sa¬
tis demonstrat᷑. Archa dicta qđ arceat
uisum atq ꝓhibeat: hinc et archanũ id
demonstratur. ubi de construictione ar¬
che testam̃ti dñi narrat᷑: q̃ aut incarnati¬
onẽ dnĩcam significat. aut scãm eccłam:¬

Expanded text:
interpretatur. Mystice autem gazophylacium corda sunt sanctorum sapientiae divitiis plena: quod in Ezechiele propheta et in Evangelio satis demonstratur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat: hinc et arcivum, hindemonstratur, ubi de constructione arcae testamenti Domini narratur: quia aut incarnationem Domini ibidem significat, aut sa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qđ aliqͥd inse teneat inuolutũ fiscus
saculus ẽ. publicus unde et fiscelle et fici¬
ne dicũt᷑. hc̃ habẽt exauitores: et imitunt
debitũ publicum meo qd reddit᷑ regi. fiscꝰ
aũ pͥme positionis ÷ diuatũ fiscina: climi¬
nutuũ fiscilla sacculꝰ mistice thesauri¬

Expanded text:
tum, quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscelle et fiscine dicuntur: hunc habent exactores et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem prime positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella
Abbreviated transcription (Latin):
apłos atq iustos. qui maiestatis eius mo¬
nita fidemq secuti sunt. Uiscernere enim
adpresentiam pertinet intellectumq di¬
uinum: qui nos demassa peccati eripit &:¬
ad celorum regna percducit. Unde etiam apłs
dicit: quis enim te discernit:¬

Expanded text:
apostolos atque justos, qui majestatis ejus moapostolos atque justos, qui majestatis ejus monita fidemque secuti sunt. Discernere enim ad praescientiam pertinet, intellectumque divinum, qui nos de massa peccati eripit ad coelorum regna perducit. Unde et Apostolus dicit: Quis enim te discernit
Abbreviated transcription (Latin):
det addexteram patris. Situs enim isti cor¬
porales sunt. nam si maiestatem euis inten¬
das. ubiq totus. ubiq plenus est: nec potest
dici natura deitatis stare uł seclere: que
nulla loci determinatione concluditur
S ic enim de ipso & ioħs baptista dicit. me
dius autem ur̃m stat. q̃uem nescitis: ad didit
etiam deoriun: ut eiudentius de homini¬
b dictum adueteres. interquos corporalit᷑
ꝓpha predixit: post hec interris uisus es: &
cum hominib conuersatus es. Nam hoc de
hominib dictum sepuis inuenimus: unde¬
& ad moysem dicit constitui de dm̃ phara¬
onis: & inferius psalmus ipse dicturus est.
Ego dixidii estis: & filii excelsi omnes. Sic e¬
nim & filios dei homines uocamus: quos
si adnaturam deitatis referas: unum est
uerbum quod ueraciter ac proprie sic debe¬
at nuncupari. Dicimus non nonquam dõs
& si sint qui cdicantur diisuie incelo siue in
terrã nobis tamen unus est deus pater: seqͥ

Expanded text:
dit ad dexteram Patris. Situs enim isti cordit ad dexteram Patris. Situs enim isti corporales sunt. Nam si majestatem ejus intendas, ubique totus, ubique plenus est. Nec potest dici natura deitatis stare vel sedere, quia nulla loci determinatione concluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptidius autem vestrum stat, quem vos nescitis . Addidit etiam, deorum, ut evidentius de hominibus dictum adverteres, inter quos corporaliter propheta praedixit: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Nam hoc de hominibus dictum saepius inet ad Moysen dicit: Constitui te Deum Pharaoni ; et inferius psalmus ipse dicturus est: Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi omnes . Sic enim et filios Dei homines vocamus. Quod si ad naturam deitatis referas, unum est Verbum, quod veraciter ac proprie sic debeat nuncupari. Dicimus nonnunquam abusivEt si sint, qui dicantur dii, sive in coelo sive in terra. Nobis autem unus est Deus Pater I Cor
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. sed inse credentes semper clecipuĩt.
semper illudunt. Nam quamius demones.
latine scientes nocentur. quasi dempnas. hu¬
mano tamen semine conuitium est. Uum
ita dicimus quos execratione dignos eẽ. ui¬
dicamus. Non in merito. qmͣ in illis uera sci¬
entia non est: qui creatoris sui non se subdt
arbitrio. Sic & sapientes philosophos dicimꝰ
S ed hos per sequitur apłi disfinita sententia
dicens: sapientia huius mundi stulticia est
apud leum: unde necesse est ut hoc scientes
pro non intellegentib eos habeamus. Demo¬
n um igitur ad eo quedam sicut & bonorũ
angłorum excellens homines creata sub¬
stantia: que propria faciente superbia. eo
usq uenit. ut naturali dignitate deposi¬
ta malis oꝑib semper insistat. tam̃ alibi
scriptum est: deus sterit in medio deorum.
inmedio autem deos discernit. Unã uero iħs
xpͣc mirabilis nobis breuitate declaratur:
ipse enim deus stetit insinagoga. & qui se¬

Expanded text:
: sed in se credentes semper decipiunt, : sed in se credentes semper decipiunt, semper illudunt. Nam quamvis daemones Latine scientes vocentur, quasi daemonas daimonias: humano tamen sermone convicium est. Unde ita dicimus, quos exsecratione dignos judicamus: non immerito, quoniam in illis vera scientia non est, qui Creatoris sui non secundant arbitrio: sic et sapientes philosophos dicimus. Sed hos persequitur Apostolus definitiva sententia, dicens: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Unde necesse est ut hoc scientes pro non intelligentibus eos habeamus. Daemon igitur est a Deo quaedam, sicut et bonorum angelorum, excellens omnino creata substantia, quae propria faciente superbia eo usque pervenit, ut, naturali dignitate deposita, malis operibus semper insistat. Tamen alibi scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Uno verbo Jes mirabili nobis brevitate declaratur. Ipse enim Deus stetit in synagoga, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
factos demones aiunt. qui meriti mali fue¬
rint: quarum natura eẽ: dicitur. terrere par¬
uulos. & inangulis garrire tenebrosis. La¬
mias quas fabule tradunt infantes corripe-¬
re. ac lamare solitas: alamando specialiter
dictas: pilosi qui grece panitȩ: latine incubi
appellantur. siue in ii. ab ineundo passim
cum animalib. Unde & incubi dicuntur:
abincubendo hoc est stuprando: sepe enĩ
improbi existunt &iam mulierib & earũ
per agunt concubitum: quos demones gal¬
lidusios nuncupant. qͥa assidue hanc per¬
agunt inmunditiam. Qũe autem uulgo
incubonem uocant. hunc romani faunũ
ficarium dicunt: ad quem oratius dicit. fau
os fines. & aprica rura lenis incedas. Sed fa¬
lsis diis & figmentis hominum spretis. de
quib psalmista ait. om̃s du gentium demo¬
nia. dominus autem celos fecit: Differenti¬
am ipsius nominis patefaciemus. Dĩi gͦ
gentium demonia sunt: que nulli prestant¬

Expanded text:
factos daemones aiunt, qui meriti mali fuefactos daemones aiunt, qui meriti mali fuerint. Quarum natura esse dicitur terrere parvulos et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum: quos daemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicitC. 3, os fines et aprica rura Lenis incedas Sed falsis diis et figmentis hominum spretis, de quibus Psalmista ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit ; differentiam ipsius nominis patefaciamus. Dii ergo gentium daemonia sunt, quae nulli praestant
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur: & ideo nescio quis filius eius sccłm
grecorum fabulam eros fuit nuncupa¬
tus:. hoc uidelicet uelut misticum significã¬
te fabula: quod aer uinoni deputetur. ubi
uolunt heroas habitare: Quo nomine ap¬
pellant alicuius meriti animas defuncto¬
rum. quasi eroas. id est uiros aerios & celo
dignos propter sapientiam & fortitudinẽ
Penates gentiles dicebant om̃s deos quoᷤ
domi colebant: & penates dicti quod eẽnt
inpenetra lib id est insecretis: hi dũ quo¬
mͦ uocabantur. uł que nomina habue¬
rint. ignorantur. Manes deos mortuorum
dicunt. quorum potestatem inter lunam
& terramasserunt. aquib & mane dictum
quia late manent per auras siue qͥ a mites
sunt in manib contrario nomine hoc ap¬
pellantur. apuleiꝰ autem ait eoscata anti¬
frasin dici manes: hoc est mites atq mo¬
destos. cum sint terribiles & in manes: ut
parcas & eumenidas. Laruas ex hominib

Expanded text:
appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum, quasi ἀηρωας, id est viros aerios et caelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt; a quibus et mane dictum quia late manant per auras, sive quia mites sunt, inmanibus contrarii, nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos κατ ̓ ἀντίφρασιν dici manes, hoc est mites ac modestos, cum sint terribiles et inmanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
niunt nulla palam causa. fatum uero
appositum singlis ⁊ statutum apint. diunt¬
& tres furias feminas crinitas serpentib ꝓ
pter tres effectus que in animis hominum
multas perturbationes gignunt: & interdũ
coquet ita delinquere. ut nec famã nec ꝑiex¬
li sui respectũ habere ꝑmittant. ira q̃ nĩ¬
dictam cupit: cupiditas que desiderat opes.
libido q̃ appetit uoluptates: que ideo furiȩ
appellantur: quod stimulissius mentem
feriant. ꝙ quietam eẽ nonsinant. Nimphas
autem dãs aquarum putant dictas anubi
b: nam exnubib aque. unde: diruiatum¬
nomen est: nimphas aquarum deas. qua¬
si numina limpharum. Ipsas autem dicũt
ꝙ musas quas & nimphas. nec inmerito:
nam aque motus. musicen esficit. Nimpha-¬
rum apudgentiles uaria sunt uocabula
Nimphas quippe montium. oreades dicunt.
s iluarum d riades̾. fontium amadriades. c̃am¬
porum maides: maris naides. Eroas dicunt
aiunone traxisse nomen: grece enĩiuno. era

Expanded text:
cidunt, nulla palam causa: fatum vero cidunt, nulla palam causa: fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres furias feminas crinitas serpentibus, propter tres effectus qui in animis hominum multas perturbationes gignunt et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira que vindictam cupit: cupiditas que desiderat opes: libido que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas vel musas deas aquarum putant, dictas a nubi Nam ex nubibus aquae, unde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃ ipse facturus est.dria autem fata fing-¬
unt incolo & fuso digitisq fil a ex lana
torquentib ꝓpter tria tempora:. preterit ũ
quod infuso iamnetum atq inuolutum ẽ.
presens quod inter digitos nentis trahitur.:
futurum in lanaque colo implicata est: &
quod ad huc per digit os nentis ad fusum
tamquam presens ad preteritum traicien¬
dum est: parcas cata antifrasin appellatas.
qđ minime parcant. quas tres ẽẽ. uoluer̃t.
hnã. q̃ uitam hominis ordiatur. alterã
q contexat. terciam que rumpat. Incipimꝰ
enim cum nascimur: sumus cum uiuimus:
de simmꝰ cum interimus. fortunam afor
tuitis nomen habere dicunt. quas dam qͣn¬
dam res humanas uariis casib & fortuitis
illudentem. Unde & cecam appellant. eo qđ
passim inquoslibet incurrens. sine ullo exa¬
mine mentorum. & ad bonos & ad malos ue¬
nit. fatum autem afortuna separant: &
fortunam quasi sit in his que fortuitu ue¬

Expanded text:
 et ipse facturus est. Tria autem fata fing et ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque fila ex lana torquentibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. tuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem unde et cecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens, sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos pervenit. Fatum autem a fortuna separant et fortunam quasi sit in his que fortuitu ac
Abbreviated transcription (Latin):
uidĩ fecerunt: fauni a fando. uel apotes
uclerentur futura: in lucis enim consu¬
lebantur apaganis& responsa illis non
signis sed uocib dabant. henium autem
dicunt. quod quasi uim habeat omnium
rerum gignendarum: seu agignendis libe¬
ris. unde & gent ales
lecti dice¬
bantur agentib.qui nouo
qui nouo
sa figmenta: que interpretata sic habentur.
ut ea non intellecta. dampnabiliter tamen
adorent: fa tum autem dicunt ẽẽ. quicqͥd
uii fantur quicquid i Upiter fatur. afan¬
do gͥ fatum dicunt id est a loquendo: quod
nisi hoc nomen iam inalia re soleret intelligi.
quo corcla hominum nolumus inclinare: ra¬
tionabiliter possemus afando fatum appel¬
lare. Non enim abnuere possumtis eẽ. scrip.¬
tum in litteris scis. semel locutus dsͣ. duo hec
audiui: & cetera. Quod dictum est semel lo¬
cutus est intelligitur. immobiliter. hoc est
inconmutabiliter est locritus: Sicut noũ
inconmutabiliter omnra. que futura sũt:¬

Expanded text:
Judaei fecerunt. Fauni a fando, velut apo tJudaei fecerunt. Fauni a fando, velut apo tviderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis. Unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo sa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorentur. Fatum autem dicunt esse, quidquid dii fantur, quidquid Jupiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est, a loquendo, qui nisi hoc nomen jam in alia re soleret intelligi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus est: intelligitur immobiliter, hoc est, incommutabiliter est locutus, sicut novit incommutabiliter omnia, quae futura sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
si omnia dicunt. Isis lingua egiptitiorum
terra apellatur: quam isin uolunt ẽẽ. fuit
autem isis regina egiptiorum. in achi re¬
gis filiaꝰ que de grecia ueniens egiptios lit¬
terã docuit. & terras colere instituit: prop
ter quod & terram eius nomine appella¬
uerunt. Serapis omnium maximus egip¬
tiorum deus. ipse est apis. rex argiuorum.
Qui nauib transuectus in egipto. cumibi¬
dem mortuus fuisset: serapis appellatꝰ
est. propter ea quia archa inqua mortu¬
us ponitur. quam sarcofagum uocant. so¬
cius ẽẽt instructum. S apis sorapis pri¬
mo. demde una littera commutata: sera¬
pis dictus est. Apis fuit aput egiptios tau¬
rus. serapi consecratus. & ab eo ita cogno¬
minatus quem egiptus instar numinis
colebat. eo quod defitturis daret quedam
manifesta signa. apparebat enim in mẽphiᷤᷤ.¬
sus quẽ centum anstites ꝓsequebantur.
& repente uelut limphatici preci nebant:
huius capitis imaginem sibi inheremo

Expanded text:
si omnia dicunt. Isis lingua Aegyptiorum si omnia dicunt. Isis lingua Aegyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Aegyptiorum, Inachis regis filia, quae de Graecia veniens Aegyptios litteras docuit, et terras colere instter quod et terram ejus nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus, ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est: propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, soejus esset instructum. Sorapis primo, deinde una littera commutata, Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Memphis, quem centum antistites prosequebantur, et repente velut lymphatici praecinebant. Hujus capitis imaginem sibi in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
enim demois fornicationis. qui ideo alatꝰ
pingitur. quia nichil amantib leuius.
nichil mutabilius inuenitur: puer ꝑm¬
gitur. quia stultus est & in rationabilis
amor: sagitam & facem tenere fingitur:
sagitam. quia amor cor uulnerat: facem.
quia inflaminat. Pan dicunt greci. latͥni
siluanum. deum rusticorum: quem in na¬
tire similitudinem formauerant: unde &
pandictus est:. id est omne. fĩngunt enim
eum ex uniuersali elem̃toꝵ sp̃e: Habet enĩ
cornua insimilitudinem radiorum solis &
lune. Distinctam maculis habet pellem: ꝓp¬
ter celi sicdera: rubet euis facies: ad simili¬
tudinem aeris: fistulam septem calamoꝵ
gestat. proptirarmoniam celi. inqua septẽ
sunt sons. q . iiii. discrimina uocum: uillo¬
sus qͣuia tellus conuestita est agitata uentis.
Pars eius inferior feta est: propter arbores &
feras pecudes. Caprinas ungulas habet: ut so¬
liditatem terre ostendat. Quem uolunt re-¬
rum & tocius nature deum: unde pan qua¬

Expanded text:
enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et inrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur. Sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum, deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictus est, id est omne. Fingunt enim eum ex universali elementorum specie. Habet enim cornua in similitudinem radiorum solis et lunae. Distinctam maculis habet pellem, propter caeli sidera. Rubet eius facies ad similitudinem aetheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam caeli, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est †agitventibus†. Pars eius inferior foeda est, propter arbores et feras ut pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terrae ostendat, quem volunt rerum et totius naturae deum; unde Pan qua
Abbreviated transcription (Latin):
go eius innotuit. Pallas autem dict̃a uil
ab ĩsula pallene iutratia inqua nutrita
derit. uenerem ex incle dicunt nuncupatã. qͦd
sine uiro femina uirgo eẽ. non desi nat: hãc
greci afrodin uocant: propter spumam sã¬
guinis generantem. a frodin enĩ g̾ce spuma
uocatur. Qd autẽ fingunt saturnum ce-¬
lio patri genitalia abscidisse & sanguinem
fluxisse iniari atq eo spuma mariꝰ con¬
creta. uenus nata est: illud aiunt. quod ꝑ
coitũ salsi humoris substantia est: & in¬
de afrodin uenerem dici. quod coitus spu¬
ma ẽ sanguinis: que ex suco uiscerum li¬
quido salsoᷤ constat. Id̾o aũ uenerẽ uulcani
dicunt uxorem: quia uenerium officium
non sine calore consistit. unde est. frigidus
dicitur patriceło uirilia amputasse. que
in mari cadentia uenerem creauerunt. qdđ
ideo fingitur: quia nisi humor de celo in
terram descenderit. nichil creatur. Cuipidi¬
nem uocatum ferunt ꝓpter amorem. est

Expanded text:
go eius innotuit. Pallas autem dicta vel go eius innotuit. Pallas autem dicta vel ab insula Pallene in Thracia, in qua nutrita derit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat. Hanc Graeci Ἀφροδίτην vocant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quod per coitum salsi humoris substantia est; et inde Ἀφροδίτην Venerem dici, quod coitus spuma est sanguinis, quae ex suco viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia Venerium officium nonnisi calore consistit, unde estVirg. Georgdicitur patri Caelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est
Abbreviated transcription (Latin):
uigis ingremium descendit. Minerua aputl
grecos athenas dicitur. id est femina: apͣ
laninos autem mineruam uocatam. quasi
dãm & munus artium uariorum. hanc enĩ
inuentricem multortim ingenorum perhi¬
bent: & inde eam artem & rationem interp̾¬
tantur: quia sine ratione nichil potest conti¬
neri que ratio quia ex solo animo nascitur.
animumq putant. eẽ. incapite & cerebro.:
ideo eamdicunt de capite iouis ẽẽ. natam:
quia sensuss apientis qui inuenit omĩa. in
capite est. Incuius pectore ideo caput gorgo¬
nis fingitur: Quod illic est omnis pruden¬
tia que confundit alios. & imꝑitos ac saxeos
comꝓbat: quod & mnantiquis imꝑatorum
status cernimus in medio pect̾ore lorice:
propter insinuadam sapientiam & uirtu¬
tem. hec inierua ⁊ trito nia dicitur. Eton
enim affrice palus est: cura quam fertur
uirginali apparuisse etate: propter quod
tritonia nuncupata est. Unde & tanto pro¬
cliuius dea credita est: quanto minus ori¬

Expanded text:
jugis in gremium laetae descendit. . . . . Minerva apud jugis in gremium laetae descendit. . . . . Minerva apud Graecos Athene dicitur, id est, femina: apud Latinos autem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri; quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapcapite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia que confundit alios et imperitos ac saxeos comprobat; quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus. In medpropter insinuandam sapientiam et virtutem. Haec Minerva et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nuncupata est. Unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus ori
Abbreviated transcription (Latin):
enim ẽẽ. quod agant. Cimbalorum autẽ soni¬
tus. ferramentorum crepitus. incolendis agris:
bent. quia terram ignem habere nondubium ẽ:
ut ex ethna uulcanoq datur intelligiꝰ: & ideo
uirginem putant. quia ignis inuiolabile sit
elementum. nichilq possit nasci ex eo: quip¬
pe quia omnia que arripuerit absumat. Qui¬
dius infastis. nec tu alud uestam quam ui¬
uam intelli
flaminam: natade¬
flamma cor¬
pora nulla uides.
ꝓpterea iuirgines ei seruire dicunt. eo quotl sicut
ex uirgine. ita nichil ex igne nascatur. Iu no¬
nem dicunt quasi ianonem id est iauuam.
propurgationib feminarum: eo quod qua¬
uinonem. Iouis asserunt sororem & coniugẽ. Ig¬
nẽ enĩ ⁊ aerem. iouem: aquam & terram. iui¬
nonem interpretantur: Quorum duorum ꝑ¬
mixtione unuiersa gignuntur: & sororẽ
dicunt. quod mundi pars est: & coniugem.
quotd cõnmnixta ꝯcordat. Unde ⁊ uirgilius
tum pater omp̃s fecundis imbrib ether cõ¬

Expanded text:
enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonienim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sebent, quia terram ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci pe qui omnia quae arripuerit assumat absumat. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud Vestam quam vivam intellige flammam. Nataque deflamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Junonem dicunt, quasi Janonem, id est, januam pro purgationibus feminarum, eo quod quaJunonem Jovis asserunt sororem et conjugem; ignem et aerem Jovem; aquam et terram Junonem interpretantur, quorum duorum permistione universa gignuntur; et sororem dicunt, quod mundi pars est; conjugem, quod commista coeat. Unde et Virgilius: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether Con
Abbreviated transcription (Latin):
quod simulac Rum enis cum claui figitur:
quia tellus hieme clauditur. uere aperitur.
ut fruges nascantur. Quod tỹ panum habet:
significare uolunt orbem terre: quod curru
uehitur quia ipsa est terra que pendet in
aere: quod sustinetur rotis: quia mundus rotat᷑
& uolubilis est: quod leones illi subitiunt mã¬
suetos. ut ostendant nullũgenꝰ ẽẽ t̾re tam fe¬
rum quod non subigi possit aut superari ab
ea. Quod in capite turri tam gestat coronam:
ostendit super positas terre ciuitates: quasi
insignitas turrib constare. Quod secles fingun¬
tur circa eam: quia cum omnia moueantur. ip¬
tes eius ministri cum strictis gladiis eẽ. figũ¬
tur ut significetur om̃s pro terra sua debere
pugnare. Quod gallos huic det ut seruirent
fecerunt: significat qui semine indigeant. ter¬
ram sequi oportere: mea quippe: omnia reppe¬
rire: quod se apud eam iactant: ꝓ recipitur in¬
quiunt. ut qui terram colunt. ne sedeant᷑. sẽꝑ

Expanded text:
Quod simulacrum ejus cum clavi fingitur, Quod simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt orbem terrae. 63. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, osteinsignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, iptes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper
Abbreviated transcription (Latin):
lo radios usq ad terras emittant. Dianam
autem uocatam. quasi ouanam. quod luna
& die & nocte appareat. ipsã & lucinam asse¬
uerant. ẽo quod luceat. Eandem & truuam:
uirginis ora diane: quia eadem luna. eadẽ
diana. eadem ꝓserpina uocatur. Sed cum lu¬
cum sur cinẽta iacet calamoᷤᷤ latonia uirgo
est. cum subuixa sedet solio: plutonia conux
Latonia autem diana: eo quod latone fuerit
filia. Cererem id est terram acreandis frugib
asserunt dictam: appellantes eam nominib
plurimis. Uicunt etiam & eam openr. quod
opere melior fiat terra: proserpinam quod
ex ea proserp ant fruges: uestam. quod her¬
bis uł uarus uestita sit reb uł aui sua stã¬
do. Eandem & tellurem & matrem maguã
fingunt turritam cum timpano & gallo &e. stre¬
pitu cubalorum: matrem uocatam quod plu¬
rima pariat: magnam quod cibum gignat:
almam. qͥa uniuersam animalia fructib su¬
is alit. Est enim alimentorũ. nutrir. terrã.

Expanded text:
lo radios usque ad terras emittant. Dianam lo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et TriviamusAen. 4, 511: Tria virginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum Lucum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia conLatonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. 62.
Abbreviated transcription (Latin):
ro nudo pectore stat: ut bello se quisq sine
formidine cordis obitiat. Mars autem ap̃
dum inferant qui pugnant. aut quod impi¬
gre gracdiantur. appollinem quam ius di¬
uinatorem & medicũ appellent ĩpsum tam̃
etiam solem dixerunt. quasi solum psumti¬
tan. quasi unum extitanis. qͥ adu̾sum iotiẽ ñ
fec̃. Ipfum phebũ qͣsi ephebũ hoc est adoles.¬
centem hnde & sol puer pingitur: eo quod co¬
tidie oriatur. & noua luce nascatur: phitiũ
quoq eundem appollinem uocari aiunt a
phitone inmense molis serpente: cuius ñ
magis uenena quam magnitudo terrebat.
hunc apollo sagitarum ictib sternens. nõis qͦ¬
spolia reportauit ut phitius uocaretur:
un ⁊ ob in signe uictorie phitia sacra cele¬
branda. constituit. Uianam quoq germa¬
nam eius similiter lunam &. uiarum pre¬
sidem auint. Unde & uirginem uolunt. qd̾
ua nichil pariat: & ideo ambo sagitas ha¬
bere finguntur. quod ip̃a duo sidera dece-¬

Expanded text:
ro nudo pectore stat: ut bello se quisque sine ro nudo pectore stat: ut bello se quisque sine formidine cordis objiciat. Mars autem apuddum inferant, qui pugnant; aut quod impigre gradiantur. vinatorem et medicum appellent, ipsi tamen etiam solem dixerunt, quasi solum, ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversum Jovem non fecit: ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est, adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibspolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de cae
Abbreviated transcription (Latin):
dit. id est uenena. Nam bellantes ac dissiden¬
tes interpretum oratione sedantur: unde
scł̾m liuium legati pacis caducͥatores dicũ¬
tur sicut enim perfe tiales bella indice¬
bantur: ita pax ꝑcaducͥatores fiebat. Er¬
mes autem dicitur grece apotes ermanias.
latine inter preS: qui obuirtutem. mul¬
tarumq artium scientiam. trimegistus. ro
est ter marimus nominatus est. Cur au¬
tem eum capite canino fingunt. hec ratio
dicitur. quod inter omnia animalia carnis
sagacissimum genus & ꝑspicax habeatur
Mdetem dm̃ belli eẽ. dicunt & martem apel¬
latum quia per uiros pugnatur ut sit
mars mas: licet & tria sint genera con¬
suetudinum. sicut scitarum. ubi & femine
& uiri inpugnam eunt:ꝰ amaronum. ubi so¬
le femine: romanorum aliarumq gentiũ.
ubi soli mares. Item martem quasi effecto¬
tem mortium: nam amarte mors nuncu¬
patur: hunc & adulterum dicunt: quia
belligerantib incertus est euentus. Qd ue¬

Expanded text:
dit, id est, venena: nam bellantes ac dissidendit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et martem appellatum, quia per viros pugnatur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligerantibus incertus eventus est. Quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
& cormi habet. quia cum grate & mouerate
uinum bibitur leticiam prestat tum ultra
modum excitat lites: id est quasi cornua dat
nesius. amonte indie nisa ubi dicitur
cẽ nutritus. ceterum est. & nrisa cuutas. in
qua colitur. id̾e liber. tinde niseus dictus
est. Mercurium sermonem interpretant᷑:
namidem mercurius quasi medius cur¬
rens dicitur appellatus. qđ sermo currat in¬
ter homines medus. Ideo & hermes gre¬
ce qd̃ sermo uł interpretatio que ad sermo¬
nem utiq pertinet. hermenia dicitur: idõ
mentes sermo fit medius: qui ideo fingitur
habere pennas. quia cicius uerba discur¬
runt: unde uelox & errans inducitur. alas
eius incapite & inpedib significare. uolu¬
crem fieri ꝑaera sermonem: nuntium dic¬
tum qm per sermonem omnia cogitata e¬
nuntiantur. Ideo autem furti magistrũ
dicunt: quia sermo anpmos audientium
fallit: uirgam tenet. quia serpentes diui¬

Expanded text:
et cornu habet, quia cum grate et moderate et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Διόνυσος a monte Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Ἑρμῆς Graece, quod sermo, vel interpretatio, quae ad sermonem utique pertinet, ἑρμηνεία dicitur. Ideo ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes divi
Abbreviated transcription (Latin):
let: ignis enim enubib nascitur: unde &¬
iam omerus dicit eum precipitatum de
aere interras. quod omne fulmen de aere
cadit. Iocirco autem uulcanus defemore
amo aere nascuntur. Claudus autem di¬
citur uulcanus: quia per naturam nun¬
quam rectus est ignis: sed quasi claudus
eius modi spetiem motumq habent. Id̃o
autem infabrorum fornace eun. dem uul¬
canum auctorem dicunt: quia siue igne
nullum metalli genus fundi extendiq
potest: pluton grece: latine. diespiter. uł
ditis pater: quem alii orcum uocant: qua¬
si receptorem mortuoꝵ. Unde & orca nũ¬
cupatur uas. quod recipit aquas: ipse
& grece caron. liberum aliberamento ap¬
pellatum uolunt. quod quasi mares inco¬
eundo per eius beneficium emissis semi¬
nib liberent᷑ ꝓpt̾ qd rõne liber muliebri
& delicato corpore pingitur. Dicunt enim
mulieres eiat tributas. & uinum: propter
excitandam libidinem. Unde & frons eius
pampino cingit᷑. s ideo coronam uiteam

Expanded text:
let. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde elet. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit enim innaui cuius insigne erat tau¬
rus:. mͦ danes per imbrem aureum ap¬
petisse concubitũ. Ubi intelligitur pudi¬
ciciam mulieris ab ẽuro fuisse corrẽptã:
modo insimilitudinem aquile. propter
qđ puerum ad stuprum rapuerit: mo¬
do serpentẽ. quia raptauerit. & cignum
quia cantauerit: & ideo nonfigure iste
sunt: sed plane beueritate scelera. Unde tur¬
pe erat tales deos credi: quales homines ẽẽ
non debeant. Ianumdicunt quasi mundi
uł celi uł mensium ianuam. Uuasiam fa¬
cies faciunt ꝓpter orientem. & propter¬
occidentem: cum uero faciunt eum qua-¬
drifontem &:. ianum geminum appellant:
ad quatuor mundi partes hoc referunt:
uł ad quatuor elementa sine tempora.
s dum hoc fingunt. monstrum. non dmͣ
saciunt. Neptunum aquis mundi pre¬
dicant: & dictus ab eis neptunus. quasi
nube tonans. Uulcanum uolunt ignem:
& dictus uulcanus quasi uolans caudor:
ul quasi uolicanus. quod per aerem uo¬

Expanded text:
fuit enim in navi cuius insigne erat taufuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciuntoccidentem: cum vero faciunt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora; sed dum hoc fingunt, non Deum, sed monstrum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant: et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem esse, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi Volicanus, quod per aerem vo