comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinue legit suscipiente Mecenate legendi ucem quoliens imerpellaret᷑
ipe uocis ossensione pronũciabat aũt maxꝰ cum stauitate & lenocinii ẜ mo¬
nis seneca tradit iulium mõtanũ poetam solitũ dice̾ p̃nalituꝵ se urgi¬
nuncianite bene ionare sine illo aũt euanesce̾ qĩ mutos E neidos iuxdũ
romani scriptores cedite grai nescio ꝗd maius nascit᷑ iliade. Augustus
uero cum̃ expeditionem cantabricã ageret. & suplicibus atꝗ minacibus ꝑ
iocum liueris yflagitar& ut sibi de eneide uel carmina p̾ma hipographia¬

Expanded text:
um legit, suscipiente Maecenate legendi vicem, quotiens interpellaretur ipse vocis offensione. Pronuntiabat autem cum suavitate et lenociniis miris. Ac Seneca tradidit, Iulium Montanum poetam solitum dicere, involaturum se Verginuntiante bene sonare, sine illo inanes esse mutosque. Aeneidos uixdum Romani scriptores, cedite Grai: nescio quid maius nascitur Iliade. Augustus uero, nam forte expeditione Cantabrica aberat, supplicibus atque etiam minacibus per iocum litteris efflagitaret, ‘ut sibi de Aeneide’, ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
pollionem. Alpheum. Uarum et corneliũ gallũ celebrar& in distributione
agroꝵ. qui post phillipensem uictoriam ueteranis millitibus triũ uiroꝵ iussu
diuidebantur. indemnem se pręstitissent. Deinde grorgica in honorem Me
reatione littis agrariȩ parum abfuit ꝗn occideret. Nouissime aũt ȩneidẽ
aggressus est. Argumentũ uariũ & multipꝰ est: & quasi amborũ homeri
carminũ instar. Prę̧terea nomĩbus ac rebus grę̧tis latinisq comune in qͦ
scriberet traditur quottidie meditatos mane plurimos uersus dictitare so¬
litum ac ꝑ totum diem retractando ad paucissimos redigere nõ absurde car¬

Expanded text:
Pollionem, Alfenum Varum et Cornelium Gallum celebraret, quia in distributione Pollionem, Alfenum Varum et Cornelium Gallum celebraret, quia in distributione agrorum, qui post Philippensem uictoriam ueteranis triumuirorum iussu trans Padum diuidebantur, indemnem se praestitissent. Deinde Georgica in honorem Maee paulum afuit quin occideretur. Nouissime Aeneidem inchoauit, argumentum uarium ac multiplex et quasi amborum Homeri carminum instar, praeterea nominibus ac rebus Graecis Latinisque commune, et iscriberet, traditur quotidie meditatos mane plurimos uersus dictare solitus ac per totum diem retractando ad paucissimos redigere, non absurde car
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit. Pocticam adhuc puer auspicatus in balistam ludi magutrũ ob
ĩfamiã latrocinioꝵ cohoꝑtum lapidibus hoc disticon fecit. Monte sub hoc
lapidum tegitur balista sepultus. Nocte die tutũ carpe uiator itea. Dein¬
de Moretum et priapeiani et epigrãmata. et conam et Diras & Culicem
cum esset annoꝵ xU. cuius materia talis est.Pastor fatigatus ȩstu cum subarbo¬
re obdormuiss&. et ser̃pens ad illum proreperet e palude culex prouolauit. atq in¬
ter duo tempora aculeum pastori fixit Atille ꝯtinuo culicem cõtriiit: & uisã
serpentem occidit: ac sepulcrũ culicis statuit. & disticon fecit. Parue culex:
pecudũ custos nil tale merenti: funeris officiũ uitȩ promunere reddit. Scri¬
psir etiam de qua ambigitur. et nam et mox. Cum res romanas offensus inco¬
hasset materia & nominũ asperitate ad bucolica transit maxime ut Asiniu:

Expanded text:
tradidit. Poeticam puer adhuc auspicatus in Ballistam ludi magistrum ob tradidit. Poeticam puer adhuc auspicatus in Ballistam ludi magistrum ob infamiam latrociniorum coopertum lapidibus distichon fecit: Monte sub hoc lapidum tegitur Ballista sepultus. Nocte die tutum carpe, uiator, iter. Deinde Catalepton et Priapea et Epigrammata et Diras, item Cirim et Culicem, cum esset annorum XXVI, cuius materia talis est: pastor fatigatus aestu, cum sub arbore condormisset et serpens ad eum proreperet e palude, culex prouolauit atque inter duo tempora aculeum fixit pastori. At ille continuo culicem contriuit et serpentem interemit ac sepulcrum culici statuit et distichon fecit: Parue culex, pecudum custos, tibi tale merenti funeris officium uitae pro munere reddit. Scripsit etiam, de qua ambigitur, Aetnam. Mox cum res Romanas inchoasset, offensus materia ad Bucolica transiit, maxime ut Asinium
Abbreviated transcription (Latin):
ac dolore capitis laborabat: sangũem etiam sępius reiiciebat cibi uini mi¬
pueros. Ueꝵ inter omnes max ͭ dilexit Cebetem et Alexandrũ quẽ secunꝰ.
bucolicoꝵ egloga alexim uocat donatum sibi ab Asinio polione utrũq nõ
gatum est cum consueuisse cum ꝑlotia hicria. Sed Asconius pedianuᷤ
affirmat ip̃m postea maioribis natu narrare solitũ mutatũ ꝗdẽ a Uaro
ad comiuonem mulieris: sed ꝑtinacissime se abstinuisse. Cȩtera sane ui¬
ta & ora et aĩo tam probum constat fuisse ut neapoli parthenias uulgo
appellaretur. ac si quando Romȩ quo rarissime comeabat uiseretur ĩpu¬
possedit prope centies sexternũ ex libalitatibus amicoꝵ: huitq domũ
romȩ in exquilus iuxta hortos metenatianos ꝙͣꝙͣ secessu campanię si¬
grandis amissit: exquibus patrem oculis captum et duos fratres germa¬
nos silonem ĩpuberem flaccũ iam adultum cuius exitum sub nomĩe
daphnidis defl&: & inter cę̧tera studia ut supra diximus medicinȩ̨ qͦ

Expanded text:
macho et a faucibus ac dolore capitis laborabat, sanguinem etiam saepe reiecit. 9 Cibi vinique miris, quorum maxime dilexit Cebetem et Alexandrum, quem secunda Bucolicorum ecloga Alexim appellat, donatum sibi ab Asinio Pollione, utrumque non gatum est consuesse eum et cum Plotia Hieria. Sed Asconius Pedianus adfirmat, ipsam postea maiorem natu narrare solitam, inuitatum quidem a Vario ad communionem sui, uerum pertinacissime recusasse. Cetera sane uita et ore et animo tam probum constat, ut Neapoli ‘Parthenias’ uulgo appellatus sit, ac si quando Romae, quo rarissime commeabat, uiseretur in punon sustinuit accipere. Possedit prope centiens sestertium ex liberalitatibus amicorum habuitque domum Romae Esquiliis iuxta hortos Maecenatianos, quamquam secessu Campaniae Sigrandis amisit, ex quibus patrem captum oculis et duos fratres germanos, Silonem impuberem, Flaccum iam adultum, cuius exitum sub nomine Daphnidis deflet. Inter cetera studia medicinae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tibus modicis fuit & p̃¬
cipue patre. Marone
quẽ ꝗdem opificẽ sigu¬
magi ciuusdã uiatoris
initio mercenarii mox
ob industriam sceleꝵ tradiderunt quem¬
p̃fecisse socra siluis coemũdis & apibus
Compeio A licinio Crasso pͥmũ ꝯsulibus
idĩi oc tubrũi die ĩ pago ꝗ Andes dicit᷑
ꝗͥ abesta Mantua nõ procul. Pregnans
lauitum ramũ quẽ cõpactũ terre coalus¬
isse & excreuisse illico in s̃pẽm matue
arboris referte uariis pomis et floribus.
Seqñti luce cum marito riis petens pro
pĩquũ ex itine̾ diuertisse atq ĩ sub¬
iecta fossa partu leuata est. ferũt in¬
fanit ut fuit editus neq euagiss& &
siquidemiuirga populea more regioĩs
ĩpuerperis codem statim loco depacta
ita breui coaluit ut multo ante satis
popiilos adequarit: quię arboa ex eo di¬

Expanded text:
tibus modicis fuit ac praecipue patre, quem quidam opificem figuMagi cuiusdam viatoris initio mercennarium, mox ob industriam generum tradiderunt, etantiae siluis coemendis et apibus Pompeio Magno M. Licinio Crasso primum conss. Iduum Octobrium die in pago, qui Andes dicitur et abest a Mantua non procul. Praegnans laureum ramum, quem contactu terrae coaluisse et excreuisse ilico in speciem maturae arboris refertaeque uariis pomis et floribus. Ac sequenti luce cum marito rus propinquum petens ex itinere deuertit atque in subiecta fossa partu leuata est. Ferunt infantem, ut sit editus, neque uagisse et siquidem uirga populea more regionis in puerperiis eodem statim loco depacta ita breui eualuit tempore, ut multo ante satas populos adaequauisset; quae 'arbor Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
ferans. hxec .s. quę dicturus est. plerũq .n. ita clamor oñdit᷑ ut statim ip̃iꝰ clamoris uerba
subdant᷑. sic s̃ toruũ repente climat iomatres: Sane nũc ita ad hastam. qĩ ad aliquã ꝑsonã
loquit᷑ et ei intellectum & auditũ dat sicut Cictro uctba rei p. ⁊ed ille. ait si posser sien tum
nõ quasi ad uera sencientem loquit᷑. Nec ĩmerito. Nami cum inducit furentem ut his agit̾̃ furus
totoq arderitis ab ore scintille absistunt oculis micat ãcribus ignes oatus hasta meos. Inuocationes
sic̃ nũc ab eo quod euoco uocatiis fecit nõ uocationes⁊ e maximus auctor antea gerẽ ꝯsueueãt ⁊ eturtu
est acus maior q̃ calefacti & adhibita intorqu& capillos unde& calamistratã comim appellat freqñtens
myr̃aq madentes: unguentatos. ⁊ ex¬

Expanded text:
FERANS haec scilicet quae dicturus est: plerumque enim ita clamor ostenditur, ut statim ipsius clamoris verba FERANS haec scilicet quae dicturus est: plerumque enim ita clamor ostenditur, ut statim ipsius clamoris verba subdantur: sic supra «torvumque repente clamat ‘io matres’». Sane nunc ita ad hastam, quasi ad aliquam personam, loquitur et ei intellectum et auditum dat, sicut Cicero verba reipublicae. Sed ille ait ‘si posset fieri’, Turnus vero quasi ad vere sentientem loquitur; nec inmerito: nam eum inducit furentem, ut «his agitur furiis totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis». VOCATVS HASTA MEOS invocationes esicut nunc ab eo quod est ‘voco’ ‘vocatus’ fecit, non ‘vocationes’. TE MAXIMVS ACTOR antea gerere consueverat. TVRNI est acus maior, quae calefacta et adhibita intorquet capillos. unde etiam Cicero "calamistratam comam" appellat frequenter,murra autem madentes unguentatos.
Abbreviated transcription (Latin):
cho contra comparem alboq ortcalcho auri .s. comꝑatone: nã albũ nõ est. Circundat loricã hu¬
meris: nõ armat᷑ hoc loco sed explorat utrũ arma apte et ꝯgrue euis membris inhereant. aptat
habendos uł heñdũ ut congrue possit in herere. cornua cristȩ: id est comas quas greci
nominauerunt. Unde et dicunt condere. Cornua aũt prop̾e sunt anãni. decus ip̃e
parenti fecerat. ac si diaeret nõ ꝑ mĩstros. Staciꝰ plurimus ip̃is sudorib. Et notandũ ꝙ affectate
nariauerit ut enea uno loco arma describẽt. Turni uero hic hastam gladiũ et loricã. In uiiiaũt
oñdit magnitudo. sic̃ in uiiꝰ. equoꝵ. ut stabatit tercenti nitidi in p̃sepib altis.Stygia utida.qĩ¬
ĩmortalem fecerat .ui. idest uirtute. actons arũci spoliũ. Uel quod actori detraxerit Turtus
Uel ꝗ actor cuidam alteri nõ ambigua posuit. quassatq trementẽ: quassat & treme̾ fac̃v oci¬

Expanded text:
RICHALCO auri scilicet comparatione: nam album non est. CIRCVMDAT LORICAM VMERIS non armatur hoc loco, sed explorat utrum arma apte et congrue eius membris inhaereant. APTAT HABENDO ad habendum, ut congrue possit inhaerere. CORNVA CRISTAE id est comas, quas Graecinominabant: unde et κείρειν dicunt tonderi. Cornua autem sunt proprie cincinni. DEVS IPSE PARENTI FECERAT ac si diceret, non per ministros: Statius «sed plurimus ipsi sudor ibi». Et notandum quod adfectate variaverit, ut Aeneae uno loco arma describeret, Turni vero hic hastam, gladium et loricam, in septimo autem um, ut «stabant ter centum nitidi in praesepibus altis». VI virtute. ACTORIS AVRVNCI SPOLIVM vel quod Actori detraxerat Turnus, vel quod Actor cuidam alteri: nam ambigue posuit. QVASSATQVE TREMENTEM quassat et tremere facit. VOCI
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩtelligimnꝰ ut sit sensus Diomedes occidit dolonem ꝗ equos achillau sus t̃ petẽ quos nec ille ꝗ cum
uicit poposcit aexot mucronẽ ex torq̃t qi p̃oe conymia est ut eũ nõ suo ĩterimat gladio ne agnoscit
ꝗ metisci est & nũc suũ reqrat quo facto pire potetat seqñs faeti gladu oxconymia⁊ nagroe quosui¬
ctorie ence re accipẽ posse artdehas inde n. sarcasitios facta est: Nat ꝯsuetudo erat ut ĩpenaro re suictors¬
agros suus militibus darent ut ĩ historis legimꝰ lem ĩ luca. An meliꝰ sieat pyratȩ magne coloni ster¬
nacis equi strocis ꝗ facile steriuit sedentem.t doni boreę thracie nani edon mõs ẽtbraci ancse
nt plena hto Nãq certum est systolem fccisse lucinũ. Unde edoni legendũ ẽ ut sit hic edoriuis hur edom
flat boitas. Cum cenũ sit cum de hyphoreis mõtibus flnt. Instintem segtusaut sibi aut orniibs

Expanded text:
de intellegamus, ut sit sensus: Diomedes occidit Dolonem, qui equos Achillis ausus est petere, quos nec ille qui eum vicit, poposcit. DEXTRAE MVCRONEM EXTORQVET quasi prooeconomia est ut non eum suo interimat gladio, ne agnoscat quod Metisci est, et iam nunc suum requirat: quo facto perire poterat sequens fracti gladii oeconomia. EN AGROS quos victore Aeneagros militibus suis darent, ut in historiis legimus, item in Lucano «an melius fient piratae, magne, coloni». STERNACIS EQVI ferocis, qui facile sternit sedentem. EDONI BOREAE Thracii. Nam Edon mons est Thraciae. rit plena Lyaeo»: namque certum est systolen fecisse Lucanum: unde ‘Edoni’ legendum est, ut sit ‘hic Edonus, huius Edoflat Boreas, cum certum sit eum de Hyperboreis montibus flare. INSTANTEM PHEGEVS aut sibi, aut omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
italum uirtutt prago. hec uidet dicẽ si fatałr ĩminet ut atoianis origo rotrania descradar droĩ
italors nomen acipiãt ut romani de italis nõ de troianio udeant᷑ ẽe pgeruti. esgermana iora sa¬
taruꝗ ulrera ꝑles plocus de obscuris deq ꝗdam hoc seatiũt petis pene illicita sed atdenda sũt qũo
soror iouises p satumi filia ꝙ si uoluenim admutẽ seqñs uersus ent ingriuis uurrara uator¬
nuam in oueri. Nobiles .n. etsiad ptis uidenit ignioseẽ tñ ĩposter irata seruant ꝗd iaũe uidetor

Expanded text:
ITALA VIRTVTE PROPAGO hoc videtur dicere: si fataliter inminet ut a Troianis origo Romana descendat, Troiani Italorum nomen accipiant, ut Romani de Italis, non de Troianis videantur esse progeniti. ES GERMANA IOVIS SATVRNIQVE ALTERA PROLES locus de obscuris, de quo quidam hoc sentiunt: petis paene inlicita, sed concedenda sunt, quoniam soror Iovis es, id est Saturni filia. Quoin iram moveri: nobiles enim etsi ad praesens videntur ignoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
siquid & morte acerbuis ĩuenit᷑. furẽ ante surorẽ. figura antiqua: ut suitutẽ seruit dolet dolorẽ.
furore ĩbela ꝓrũpam. faxum de uertice p̃ceps cũ ruit: Comꝑaͦ ip̃ã futuꝵ oñdit euentũ Simł notãdũ

Expanded text:
si quid etiam morte acerbius invenitur. FVRERE ANTE FVROREM figura antiqua, ut ‘servitutem servit’, ‘dolet dolorem’. si quid etiam morte acerbius invenitur. FVRERE ANTE FVROREM figura antiqua, ut ‘servitutem servit’, ‘dolet dolorem’. furore in bella prorumpam. SAXVM DE VERTICE PRAECEPS CVM RVIT comparatio ipsa futurum ostendit eventum. Simul notandu
Abbreviated transcription (Latin):
Furne ĩte supreme salus sumiserẽ tuor: omĩa q̃ s̃ iuturna dixerat. oratio ista dissoluit. fulituinat
encas aritis exaggerauo est sic paulopose. horrendũq intonat armis inatur deiectuꝵ artes: ꝗ dixdt̃
& aqua solo sumantia c ponã. ussat: mõ dubitat: prȩterea regitia: qr occurrebat Amatã ꝓ eus ꝑtibꝰ niti
soli ꝓ portis contra illud. Sunt alii ꝗ tecta manu deferide̾ possiat ⁊ ana cõfusus ittiagine req młtipli
pudor ꝑꝑ ilud tu currũ deserto ĩgrimine uersas Insania: qrin hostes ferebat᷑ mixto luctu. ꝑꝑ amatę
apnitã mitrẽ discusse umbrę. posiꝙ metius ciligo discessit qđ seqñtia indicant. et lux reddita menti ẽ:
Furbidus plenus ꝑturbatiõis.  uã eduxerat ip̃e.ꝙ ei maiorẽ creabit dolorem. subdideratq rotas. qͦ poss&

Expanded text:
TVRNE IN TE SVPREMA SALVS omnia quae supra Iuturna dixerat, oratio ista dissolvit. FVLMINAT TVRNE IN TE SVPREMA SALVS omnia quae supra Iuturna dixerat, oratio ista dissolvit. FVLMINAT AENEAS A. exaggeratio est: sic paulo post «horrendumque intonat armis». MINATVR DEIECTVRVM ARCES quia dixerat «et aequa solo fumantia culmina ponam». MVSSAT modo dubitat. PRAETEREA REGINA TVI quia occurrebat, Amatam, pro eius partibus niti. SOLI PRO PORTIS contra illud «sunt alii qui tecta manu defendere possint». VARIA CONFVSVS IMAGINE RERVM multiplici propter illud «tu currum deserto in gramine versas». INSANIA qua in hostes ferebatur. MIXTO LVCTV propter Amatae cognitam mortem. DISCVSSAE VMBRAE postquam mentis caligo discessit: quod sequentia indicant ‘et lux reddita menti est’. TVRBIDVS plenus perturbationis. QVAM EDVXERAT IPSE quod ei maiorem creabat dolorem. SVBDIDERATQVE ROT
Abbreviated transcription (Latin):
superat: uiuit ut suꝑest ne & uescit᷑ aura nec nr̃m dedecusracsi dicẽt fortasse uiuẽt nisi ideo uoluis¬
s& occurabẽ ne nos uictos uidẽt. et teucri potũt᷑ corpore & armis. idest & sepultura car&. Namut ĩ ho¬
mero legimꝰ de uiroꝵ fortiũ cadaueribꝰ erat inter hostes grande certameri. quod max apparex de cadauere
patrocli dextranũc dicta resellã: idest uirtute. Namti ꝓ rei oificio ipam recti posuit. ꝓurxtute:
uiuimus curę sumꝰ diis supens post mortem ad inferos ꝑtinemus ꝗbus se mõ ꝯmeadat :stui sinsc sa
culpȩ uel fugę qr fuga grande crimen. est apud uis fortem uel rupti foederis et lese religiõis a. qua
re se eẽ dicit alienũ ꝑp futura suplicia. Indignus auoꝵ figura greta. nos uero indgnus illa it diamꝰ.
i. indignus coronę mploratitis nomĩe uirũ. Ex multis

Expanded text:
SVPERAT vivit, ut «superatne et vescitur aura?». NE NOSTRVM DEDECVS SVPERAT vivit, ut «superatne et vescitur aura?». NE NOSTRVM DEDECVS ccumbere, ne nos victos videret. TEVCRI POTIVNTVR CORPORE ET ARMIS id est etiam sepultura caret: nam ut in Homero legimus, de virorum fortium cadaveribus erat inter hostes grande certamen. DEXTRA NEC DRANCIS DICTA REFELLAM id est virtute: nam pro revivimus, curae sumus dis superis, post mortem ad inferos pertinemus, quibus se modo commendat. ISTIVS INSCIA CVLPAE vel fugae, quia fuga grande crimen est apud virum fortem: vel rupti foederis et laesae religionis, a qua re se esse dicit alienum propter futura supplicia. INDIGNVS AVORVM Graeca figura: nam nos ‘indignus  indignus coronae. INPLORANS NOMINE TVRNVM ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
inmũdo pulue̾: bñ ĩmũdo addidit. sic̃ ingior. ad monitionibꝰ. & cinẽm ĩmũdũ iactare ꝑagros. ꝗr¬
&̃ puluis ille q utũt puellȩ cinis uocatur. Unde &̃ ainiflones dicti sunt: horatiꝰ. custodes lecticani
comixtũ clamoret: e impugniatiorit & morie nginȩ atrectas aures adest ad audiẽdũ solicitis.
Tereatius arrige aures pamphile, mens corsilit egenis nescius rei gerende: Nam menit̃ & cõsiliũ sigͥ¬
ma uictoria. idest pͥrũ. ec numeto ĩferior pugne nec honore retedes nec pautiores itte ritais. nec itutor
pma. Nam post euis orõtiem Iolũnus tela ꝯtorsit Natai quid ago argum̃tũ a necc̾io. ⁊ ẽ uoce uocanit̃. Atꝗ
hoc nũꝗͣ legimus sed aut¬
intelligimꝰ aut moris est omenaudire.
qđ non dicit᷑ uidẽ quod ituĩme occurrit. Sic ĩ iiiͦ. hic̃ exaudiri gemius & uerba uocatitis uisa uiri

Expanded text:
INMVNDO PVLVERE bene ‘inmundo’ addidit: sic in georgicis monitionibus «et cinerem inmundum iactare per agrosINMVNDO PVLVERE bene ‘inmundo’ addidit: sic in georgicis monitionibus «et cinerem inmundum iactare per agros pulvis ille quo utuntur puellae, cinis vocatur, unde etiam ciniflones dicti sunt: Horatius "custodes, lectica, MIXTVM CLAMOREM ex inpugnatione, et morte reginae. ARRECTAS AVRES ad audiendum sollicitas: Terentius «arrige aures Pamphile». AMENS consilii egens, nescius rei gerendae. OCCVRRIT DICTIS oramum. NEC NVMERO INFERIOR PVGNAE NEC HONORE R. nec pauciores interimis, nec minor prima’: nam post eius orationem Tolumnius tela contorsit. NAM QVID AGO argumentum a necessario. ME VOCE VOCANTEM atqui hoc nusquam legimus; sed autaut mortis est omen audire quod non dicitur, videre quod minime occurrit: sic in quarto «hinc exaudiri gemitus et verba vocantis visa viri».
Abbreviated transcription (Latin):
&ȩstatẽ increpitans serã efflagitat enseꝵ.cũ clamore deposcit. ł err&q rremẽtes ꝗs n siuciũ nõ ti¬
meret ĩstantem: cum eũ integer fugẽt. Iudicra petũt᷑ uilta ludo digna. hi uersus sunc trãslati¬
saceroleaster fere omiã latina athoꝵ nomĩa geneĩs feminini sunt: excęptis paucis ut hicoleaster. hoc
nem ut hec buxus de arbore dicamꝰ buxũ uero de ligno ꝯpositũ. legimꝰ n ĩ uirgilio de tidiis buxusq
uoat bereq̃thia mñs ideȩ. Item cũ de arboribꝰ loq̃ret᷑ ait & torno rasile buxũ enerabile lignũ: ãti¬

Expanded text:
«aestatem increpitans seram». EFFLAGITAT ENSEM cum clamore deposcit. TERRETQVE TREMENTIS quis enim saucium non ti«aestatem increpitans seram». EFFLAGITAT ENSEM cum clamore deposcit. TERRETQVE TREMENTIS quis enim saucium non timeret instantem, cum eum integer fugeret? LVDICRA PRAEMIA vilia, digna ludo. SACER OLSacer oleaster fere omnia Latina arborum nomina generis feminini sunt, exceptis paucis, ut 'hic oleaster' et 'hoc unt facere discretionem, ut 'haec buxus' de arbore dicamus, 'buxum' vero de ligno conposito: legimus enim in Vergilio de tibiis "buxusque vocat Berecyntia matris Idaeae" . item cum de arboribus loqueretur, ait "et torno rasile buxum" . Ad
Abbreviated transcription (Latin):
nũc latiti sunt territi exeo ꝙ superiorẽ ausus est ferire turnusut capulũ ignotũ dextrãq aspe¬
xit in ermem. locus hic totus ad gloriam ȩneȩ ꝑtin&. Nãq id agit ne uideat̃ tumus arioꝵ
mortali matiu factus. undiq enĩdensa teucri ĩduxere corona. strategema est: Nam postꝗ̃ turtiũ
bat uilnꝰ illa tum sagitta. Sane ꝑite fac̃ ut gladio nõ utat̃ en eas sed hasta eminꝰ dimicare ꝯtendat.
qr ĩpediente uulnẽ nec seꝗ poterat nͨ in ictũ ꝯsurge̾ unde ẽ hic gladio fidens hic acer & arduus¬
insidiis: poctu& su iuidus iuber: accerrimꝰ thuscus. Nam ũbri ꝑs ẽ tuscię Ianuãq ten&: ita ut ui¬
deat᷑̃ intuentib. & hi duo uersus uerbo aduerbũ sũt trãslati de Apollonio ⁊ ncrepat: obuirgat ĩcusat

Expanded text:
nunc Latini sunt territi ex eo quod superiorem ferire ausus est Turnus. VT CAPVLVM IGNOTVM DEXTRAMQVE ASPEnunc Latini sunt territi ex eo quod superiorem ferire ausus est Turnus. VT CAPVLVM IGNOTVM DEXTRAMQVE ASPEXIT INERMEM locus hic totus ad gloriam Aeneae pertinet: namque id agit, ne videatur Turnus armorum mortali manu factus. VNDIQVE ENIM DENSA TEVCRI INCLVSERE CORONA strategema est: nam postquam Turnum bat vulnus inlatum sagitta. sane perite facit, ut gladio non utatur Aeneas, sed hasta eminus dimicare contendat, quia inpediente vulnere nec sequi poterat nec in ictum consurgere: unde eINSIDIIS pennarum. VIVIDVS VMBER acerrimus Tuscus: nam Vmbria pars Tusciae est. IAM IAMQVE TENET ita ut videtur intuentibus: et hi duo versus verbum ad verbum sunt translati de Apollonio. INCREPAT obiurgat, incusat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pecoris esse dicebant:usantq iuuẽ ci. dubitant sic s̃ musat rex ip̃e latinus. :uꝑꝑ ip̃e duas equato
ex sangiũẽ lances aut poetice dem̃ est. & rõne car&. Nam iuppitꝰ ignorare nil pocerat. Nut certe
illud q̃rit quod sibi de turno & ȩnea afferat mortis cam̃a. Nam dñt phisici mortẽ ad deũ minime
putant: hic excęptis hoitunes hom̃bus obesse płimũ arbitrant᷑: tñ sciendũ locũ hũc a uirgilio ita
esse trans latum. ut ĩ homero lectus ẽ
examine: ex amen prope est filum quo rrutina regit᷑ damnet labor nõ liberet. ut dãnabis tu q uo
us uergat pondere letum. bene uergat nam morientes inferos petunt ⁊ repidi latini. Atꝗ lȩti esse
debuerunt: sed nimia enee oñdr̃ uirtus. Namq tãle est ut sociis timori sit in ferioris audatia ũde

Expanded text:
pecoris esse dicebat». MVSSANTQVE IVVENCAE dubitant, sicut «mussat rex ipse Latinus». IVPPITER IPSE DVAS AEQVATO pecoris esse dicebat». MVSSANTQVE IVVENCAE dubitant, sicut «mussat rex ipse Latinus». IVPPITER IPSE DVAS AEQVATO EXAMINE LANCES aut poetice dictum est et ratione caret: nam Iuppiter ignorare nihil poterat: aut certe illud quaerit, quis sibputant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae iesse translatum, ut in Homero lectus est. EXAMINE examen proprie est filum, quo trutina regitur. DAMNET LABOR liberet, ut «damnabis tu quoque votis». VERGAT PONDERE LETVM bene ‘vergat’: nam morientes inferos petunt. TREPIDI LATINI atqui laeti esse debuerunt. Sed nimia Aeneae ostenditur virtus: namque naturale est, ut sociis timori sit inferioris audacia: unde
Abbreviated transcription (Latin):
uerius usius. & sen sus ẽ hic. Iustiꝰ ẽ me utũ ꝓ omibꝰ rupti fȩderis poenas luẽ uł exolue̾ uãt
athori heo ÷ uera letio Narti si athos legeris os breius est & uersus nõ stat. Athon aũt dici actus
nullo quoq uertice tellus altuis intumuit proporq accessit olimpo t roes &omnes: grece decli¬
nauit. unde breuis est es: sicut. s̃ troes agunt. Armaq deposuere: uel spectaturi uel fessi. Inter se
cousse uiros & decernere ferro. Uera & antiqua est ista lectio. Nã Enniũ secutus est ꝗait olĩ cer
decernere ferro. sin quam lectionem synalipha opus est. sed excluso. s. ut sit & decernẽ ferro. Fors¬
& uirtus miscent᷑ in unũ: Casus ĩ turno uirtus in enea. Nã ĩbello casus & płimũ ual&. Cicero
ĩMiloniana adde casus adde exitus incertos martẽq comunẽ. At uelut ĩgeati sylla sũmoq tabur¬
no. Sylla mons et silua est lucaniȩ taburnus mons campaniȩ. Sali. de fugitiuis ĩ silua sylla fue¬

Expanded text:
verius’ iustius. Et sensus hic est: iustius est, me unum pro omnibus rupti foederis poenas exsolvere. QVANTVS ATHON haec est vera lectio: nam si ‘Athos’ legeris, ‘os’ brevis est et versus non stat. ‘Athon’ autem dici accusativus nulloque a vertice tellus altius intumuit propiorque accessit Olympo». TROES ET OMNES graece declinavit, unde brevis est ‘es’, sic supra «Troes agunt». ARMAQVE DEPOSVERE vel spectaturi, vel fessi. INTER SE COISSE VIROS ET CERNERE FERRO vera et antiqua haec est lectio: nam Ennium secutus est qui ait decernere ferro': secundum quam lectionem synalipha opus est, sed excluso 's', ut sit 'viro et decernere ferro'.  VIRTVS MISCENTVR IN VNVM casus in Turno, virtus in Aenea; nam in bello etiam casus plurimum valet: Cicero in Miloniana «adde casus, adde incertos exitus Martemque communem». AC VELVT INGENTI SILA SVMMOVE TABVRNO Sila mons silva est Lucaniae, Taburnus mons Campaniae: Sallustius de fugitivis «in silva Sila fue
Abbreviated transcription (Latin):
prodea posuit non cassa in uota nõ ad inania uota poposcit auxiliũ. luctans moritus. luctatꝰ & mora¬
sicut armis ita & animis. Nãꝗ armoꝵ iopia animi ante utrũsq torpebatit ⁊ ertamina martis
anheli. Alii certamine legunt ut sit sensus Adsistũt contra se martis anheli certamĩe. fulua de nube
iam tediantis sunt ad longam iunonis iracundiã. Unde & paulopost ait. Desine iam tandem p̃abꝙ
sacti. &dicti indigetes q̃i indis agentes : ortalin decuit uiolari uulne̾ꝰ interdeos diuũ nõ lȩtali.
sedaut quo mortales laborant aut a mortali illato. Diuũ aũt stibaudi fitue ꝗuid etũ sine uitur

Expanded text:
, elementum pro dea posuit. NON CASSA IN VOTA VOCAVIT non ad inania vota poposcit auxilium. LVCTANS MORATVS ‘luctatus’ et ‘morasicut armis, ita et animis: nam armorum inopia animi ante utriusque torpebant. CERTAMINA MARTIS ANHELI alii ‘certamine’ legunt, ut sit sensus: adsistunt contra se in Martis anheli certamine. FVLVA DE NVBE iam taediantis sunt ad longam Iunonis iracundiam, unde et paulo post «desine iam tandem precibusque facti, et dicti indigetes quasi in diis agentes. MORTALIN DECVIT VIOLARI VVLNERE DIVVM non ‘letali’, sed, aut quo mortales
Abbreviated transcription (Latin):
minibus parat sic ĩ uͦ in segetem ueluti cũ flãma furentib austris incidit aut rabidos mnõ¬
uos nomia hoc c̃cuiꝰ nomĩe maiores omnes murani dicti sunt & reges fuerũt. ꝑ ut per regesq
actum genus omne latinos. Scimus .n. plerũq solere seri ut pͥmi regis relqui & nomer
possideant. ut apud romanos augusti uoanit᷑ Apud albanos silui Apud ꝑsas arsacide. Apud¬
Egyptios ptholomiei. ⁊ pud athenienses cecropide. Unde suꝑfluũ est ꝙ ait Donarus debẽ nos ac¬
apere iteremptũ ẽẽ muranũ dũ auos & atauos turni trã memorat. & efsert liudibꝰ maxictas.

Expanded text:
 per effectum, ut in segetem ueluti cum flamma furentibus austris / incidit, aut rapidus mon per effectum, ut in segetem ueluti cum flamma furentibus austris / incidit, aut rapidus mon NOMINA hoc est cuius maiores omnes Murrani sunt dicti et reges fuerunt, ut ‘per regesque actum genus omne Latinos’. Scimus enim solere plerumque fieri ut primi regis reliqui nomen etiam possideant, ut apud Romanos Augusti vocantur, apud Albanos Silvii, apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos e Murranum, dum avos et atavos Turni commemorat et effert laudibus maximis.
Abbreviated transcription (Latin):
neũ ita eneam compat ne cum supiorem ẽẽ sigtufic&. Nati quẽ turtius i tererait fortitudo siu
liberare nõ poruit ei uero quẽ occidit eneas ne sua ꝗdem nutĩa prodesse potuenst. Sane sccdũ
mit magnitudo ut stabãt tercenti nitidi ĩ p̃sepib altis e uersora chilles sepat achillema grtis
ut teligss datuaũ atq ĩmitis achilli ⁊ ortis erant meiģ idest mors q̃ mera est & sins sũ tꝰetã
A finem uut dicimnus non moras. Sxiendũ tñ hoc ita de homero eẽ tutislatum ꝗ ait¬

Expanded text:
e significet: nam quem Turnus interimit, fortitudo sua liberare non potuit; ei vero quem occidit Aeneas, ne sua quidem numina prodesse potuerunt. Sane sciendum rimitur magnitudo, ut «stabant tercentum nitidi in praesepibus altis». EVERSOR ACHILLES separat Achillem a Graecis, ut «reliquias Danaum atque inmitis Achilli». MORTIS METAE id est mors, quae meta est et finis: nam metam et fines vitae dicimus, non mortis. Sciendum tamen, ita hoc de Homero esse t
Abbreviated transcription (Latin):
nube cohoꝑtum ab rupto sidere magna tempestate alibi. Corbet in abruptũ fluctus. Item scit
troia ⁊ alis. talr̃ similimõ sic panlopost simił medios uĩturna ꝑ hostes ⁊hoeteus. trounꝰ a ꝓmõ¬
torio troie cutieis se ꝗsq coacti saglomerat denset᷑ ut cuneatim dimicent .s. ĩ cuncoꝵ modũ
& statim secuta fuiga nituloꝵꝵ. ut uersiq uicissim puluerulenta fuga .r.d.t.pamec tela ferẽ
noc uulneratiis irascit᷑ ut uelit contra legem foederis ĩbellum moueri uirago: uirago dr̃ mulier
quȩ uirile impl& officiũ edes ꝑuolat ꝑ magnas ȩdes uolat: Nata more suo uerbo dedit detractã

Expanded text:
nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit Troia». TALIS taliter, simili modo: sic paulo post «similis medios Iuturna per hostes». RHOETEIVS Troianus, a promunturio Troiae. CVNEIS SE QVISQVE COACTIS AGGLOMERANT densentur, ut cuneatim dimicent, scilicet in cuneoruet statim secuta fuga Rutulorum, ut ‘versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros’. NEC TELA FERENTnec vulneratus irascitur, ut velit contra legem foederis in bellum moveri. VIRAGO virago dicitur mulier, quae virile implet officium. PERVOLAT per magnas aedes
Abbreviated transcription (Latin):
fontemqꝗ ignẽq ferebant ambrosiȩ sucos: Ambrosia est cibus deoꝵ. nã nectar ab ĩmortalitate
mortalis. panacȩam: genus hbę. Sxiendũ tñ lucretiͫ. panaxam
ubiꝗ salem dicẽ unde possumus & hoc loco salem ĩ telligẽ nã omnẽ pellit dolorem: unde & no¬

Expanded text:
«fontemque ignemque ferebant». AMBROSIAE SVCOS ambrosia est cibus deorum: nam nectar potant. «fontemque ignemque ferebant». AMBROSIAE SVCOS ambrosia est cibus deorum: nam nectar potant. orem" . panaceam genus herbae est. sciendum tamen Lucretium panaceam ubique salem dicere. unde possumus et hoc loco salem intellegere; nam omnem pellit dolorem. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ite ferit depositis opem põtates hbarum.im. possibilitatem. Nara in herba& cura nulla est rauo
Unde & ait mutis artes lic& alii mutas artes tactũ uene uelint. Aliĩ mutas artes musice cõpano
ne ꝯstantem inglorius comꝑatione sagittaꝵ & harmonie diuinitatis. peoniũ ĩmorta: medici¬
nalem a peone. nam dorice linguę est pean nã natiraale estipeon ⁊ ulla uiã fortuna regit nullus
cuentus rõnem p̃stat nihil auctor apollo. medicinȩ ĩuentor. Nam esculapius p̃est medicine.
quã apollo ĩuenit ut in ouidio. Inuentã de se ait Inuentũ medicina meũ est. propuisq malũ.
melior tñ ĩ creta est puberibus caulem folis. hoc est adultis sic ĩ iuiꝰ pubentes herbę & est rꝓca
ĩter herbas & homines translauo. Nam & pub̾tatem ħbarũ & flotem uiuẽtutes uocamꝰ faciem cir¬
cundata a parte totum corpus accipimꝰ labris .i. uasis. Fu suni ãnem proaqua a toto ꝑtẽ sic s̃

Expanded text:
tatem. Nam in herbarum cura nulla ratio est: unde etiam ait ‘mutas artes’: licet alii mutam artem tactum venae velint, alii ‘mutas artes’ musicae comparione constantem. INGLORIVS comparatione sagittarum, harmoniae, divinitatis. PAEONIVM IN MOREM medicinalem, a Paeone: nam Doricae linguae est ‘Paean’, naturale est ‘Paeon’. NVLLA VIAM FORTVNA REGIT nullus eventus rationem praestat. NIHIL AVCTOR APOLLO medicinae inventor: nam Aesculapius praeest medicinae, quam Apollo invenit, qui in Ovidio de se ait «inventum medicina meum est». PROPIVSQVE MALVM melior in Creta est. PVBERIBVS CAVLEM FOLIIS hoc est adultis: sic in quarto «pubentes herbae». Et est reciproca inter herbas et homines translatio: nam et pubertatem herbarum et florem iuventutis vocamus. FACIEM CIRCVMDATA a parte totum corpus accipimus. FVSVM AMNEM pro ‘aquam’, a toto partem: sic supra
Abbreviated transcription (Latin):
non procedit qui ut iret ausus est petẽ affecit p̃cio mõ poena nam p̃ciũ est¬
ego preciũ obstulticiã fero Unde & gręci poenã uoant quod p̃ciĩ esse¬

Expanded text:
aecorum. Ordo enim non procedit: qui, ut iret, ausus est petere. ADFECIT PRETIO modo poena: nam paecorum. Ordo enim non procedit: qui, ut iret, ausus est petere. ADFECIT PRETIO modo poena: nam prgo pretium ob stultitiam fero
Abbreviated transcription (Latin):
clamor cur ĩ uos ĩuicem ruitis mei repens uit subito ut sit aduerbiũ .i. repente. ut solo recetsoito
aut repens discordia pro repentiua faxo. faciam Incertũꝗira pulsa minu: hoc loco adhuc quidẽ q̃i du
de uiturna non ut tela trĩ nõ ut ꝯtendẽt arcũ mĩme est mirandũ. Nã scimus utucuiꝗ ĩputari.
quod ałr in eius fecerit grãm. sic̃ est. Et potes in totdem clissem ꝯuertẽ nỹphas Eneã aũt abhomnt
uulneratũ ĩdicit iupp paulopost dicetis mortali decuit uiolari uulnẽ diuũ ⁊olitur regit & t̃ aꝙrolgu
Nim ꝓpe molit̾ ẽ parat ebri fliuiũ thraciȩ panguineus mauors. gaudens sanguĩe
clipeo ĩ crepat sonat. alibi arguit ut ĩcrepit ultro cũ ctantes sotiosultima: hoc ẽ tota. si ngemit.
ultima omnis sine dubio. Niserabile cęsis. hic misibilr̃ nomen pro aduerbio. Ipse nutrierat. so¬
lenit n plęrũꝗ silios aliis dare nutriendos parentes ausus pellidȩ preciũ sibi poscẽ cuirus difficilis

Expanded text:
clamor ‘cur in vos invicem ruitis mei’? REPENS aut subito, ut sit adverbium, id est repente, ut «sole recens orto»: aut ‘repens discordia’ pro repentina. FAXO faciam. INCERTVM QVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasi dde Iuturna, «non ut tela tamen, non ut contenderet arcum», minime est mirandum: nam scimus unicuique inputari quod alter in eius fecerit gratiam, sicut est «et potes in totidem classem convertere nymphas». Aenean autem ab homine vulneratum indicat Iuie ‘molitur’ est parat. HEBRI fluvii Thraciae. SANGVINEVS MAVORS gaudens sanguine, αἱμοχαρής. INCREPAT sonat, alibi arguit, ut «increpat ultro cunctantes socios». VLTIMA hoc est tota: si enim gemit ultima, omnis sine dubio. MISERABILE CAESIS h. i. miserabiliter: nomen pro adverbio. IPSE NVTRIERAT solent enim plerumque filios aliis dare nutriendos parentes. AVSVS PELIDAE PRETIVM SIBI POSCERE CVRRVS difficilis
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩbꝰ tm̃ płis numeri et unũ uolumꝰ sig̃re ita dicimꝰ unas bigas unas quadngas unas scalas
altera romę. male quidã magna uolũt & legũt. puraq ĩueste sacerdos ĩpolluta: & pura dr̃ uestis
q̃ festis diebus uti ꝯsueuerãt sacra celebraturi. seugeri fcetũ suis more romano ut & ȩsa iũgebãt
soedera porca. Nã homerꝰ aliud genꝰ sacrisicu ꝯmemorauuit
confirmari uolebant De minoribus et adhuc crescentibus imolabãt. dat fruges manibus silsas. far& sil
ꝗbiis rebus et cultri asꝑgebat᷑ et uictimę. Frant aũt probationes utrũ eẽt aĩal aptum sacrificio Oblique
& culirũ a frõte usq ad caudam ante imolatioẽm ducere consueuerant Nam hoc ẽ qđ dic̃: & tempora ferro
sũma notant pecudũ. esto nũc sol testis: bñ ei pͥmũ ĩuocat deũ quẽ orientẽ intuens iudit. Nã ait illi ad sur¬

Expanded text:
ibus tantum pluralis numeri et unum volumus significare, ita dicimus ‘unas bigas, unas quadrigas, unas scalas’ibus tantum pluralis numeri et unum volumus significare, ita dicimus ‘unas bigas, unas quadrigas, unas scalas’ALTERA ROMAE male quidam ‘magna’ legunt. PVRAQVE IN VESTE SACERDOS inpolluta et pura dicitur vestis, qua festis diebus uti consueverant sacra celebraturi. SAETIGERI FETVM SVIS more Romano, ut «et caesa iungebant foedera porca»: nam Homerus aliud genus sacrificii memoravitconfirmari volebant, de minoribus et adhuc crescentibus inmolabant. DANT FRVGES MANIBVS SALSAS far et sal: quibus rebus et cultri aspergebantur et victimae. Erant autem probationes, utrum aptum esset animal sacrificio. Obliquum etiam cultrum a fronte usque ad caudam ante inmolationem ducere consueverant: nam hoc est quod dicit ‘et tempora ferro summa notant pecudum’. ESTO NVNC SOL TESTIS bene eum primum invocat deum, quem orientem intuens vidit: nam ait «illi ad sur
Abbreviated transcription (Latin):
germanã illicita & pro fr̃ĩs salute ientare forsan misos meliora sequãt᷑ ne forte possit fatos mutãi
sit mederi. Nam paulopost andiet. Aut nibella cie cõeptũꝗ excute foediis. uon lacrymis hoc tẽpus
ait. nõ flendi. sed subueniẽdi tempus est. Statiꝰ ĩmatrũ cõsolatione accenso flenbus igne. conceptũ¬
Q ex cuit fędus. placitũ aĩo p̃destinatũ ut fiat auctor ego audendi. Nomina intor desinenna ex se
facit. Doxco doctor doctrix. Si aũt a uerbo nõ uenerĩt comuĩa nõ sunt. Nã siłt & masculinũ et femini¬
nũ ĩ tor exeunt ut hic & hec senator hic & hec balneator. licet setroniꝰ nsurpauent. Balneatricẽ
dicens. Tale est hic & hec auctor. sed ninc cũ ab auctoritate descendit ut hoc loco. Cum aũt ueĩt ab eo
solis aui specimen Nã circes solis ẽ filia. Sane sciẽdũ uirgib. ĩuarietate historiae sua &̃ dita uarart

Expanded text:
germanam inlicita etiam pro fratris salute temptare. FORSAN MISEROS MELIORA SEQVENTVR ne forte possit fatorum ordo set mederi: nam paulo post audiet ‘aut tu bella cie conceptumque excute foedus’. NON LACRIMIS HOC TEMPVS AIT non flendi, sed subveniendi tempus est: Statius in matrum consolatione «accenso flebitis igne». CONCEPTVMQVE EXCVTE FOEDVS placitum, animo praedestinatum, ut fiat. AVCTOR EGO AVDENDI nomina in ‘tor’ exeuntia femifacit, ‘doceo’ ‘doctor’ ‘doctrix’. Si autem a verbo non venerint, communia sunt: nam similiter et masculina et feminina in ‘tor’ exeunt, ut ‘hic’ et ‘haec senator’, ‘hic’ et ‘haec balneator’: licet Petronius usurpaverit «balneatricem» dicens. Tale est et ‘hic’ et ‘haec auctor’, sed tunc cum ab auctoritate descendit, ut hoc loco: cum autem venit ab eo Solis avi specimen’, nam Circe Solis est filia. Sane sciendum Vergilium in varietate historiae suae etiam dicta va
Abbreviated transcription (Latin):
ait.: lutoreasagitabat auesyi populat antique Nam ueteres & populo & populor dicebãt. Nũc ttã po¬
puloꝵ dicimꝰ Illud penitꝰ de usu recessit. Penitusq profundo ueli dibit ut s̃. deaquila. penitusq in
hostes hoc loco ab homeri recessit ceconymia Ille .n. ĩduc̃ mineruã ꝑsuadẽtem pandiro ĩ iacto ĩ Menelio¬
Oido est transadigit unũ costas. & sigurate dix̃ unũ ꝓ unius. Terit᷑ qua sutulis aluo balteus. rem
physicã dix̃. Omũ .n. ĩꝗbus utim non nos terũt. sed ea terimus ut anulũ uestem. animosa pha¬
lanx: qi phalanx .i. legio. ceci salitis. imꝓuidi  nundit more unde fluũt. Sic omnes unusamor
hẽt. sic .i. dũ paulatim suis ĩuicẽ subueniũt. omẽs ĩ bellũ coacti sunt. sic Silu Aixipuẽ aras deiẽ¬
cerunt dissipauent. Ferrcusimbeꝵ ꝑmansit in transtatione ꝗr dixerat tempestas ieloꝵ ⁊ erũt.
infienant alii currus .i. equos sic alibi neq audit currꝰ habenas subicuũt in equos suꝑequos iaciũt

Expanded text:
at aves" . Ad v. 263 Vi populat antique: nam veteres et 'populo' et 'populor' dicebant, nunc tantum 'populor' dicimus; illud penitus de usu recessit. penitusque profundo vela dabit ut supra de aquila "penitusque inhostes hoc loco ab Homeri oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, ut iacto in Menelordo est: transadigit costas. Et figurate dixit pro ‘unius’. TERITVR QVA SVTILIS ALVO BALTEVS rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur, non nos terunt, sed ea nos terimus, ut anulum, vestem. ANIMOSA PHALANX quasi phalanx, id est legio. CAECI salutis inprovidi. INVNDANT more undae fluunt. SIC OMNES AMOR id est dum paulatim suis invicem subveniunt, omnes in bellum coacti sunt. Sic Sallustius. DIRIPVERE ARAS deiecerunt, dissipaverunt. FERREVS IMBER permansit in translatione, quia dixerat ‘tempestas telorum’. FERVNT INFRENANT ALII CVRRVS id est equos, sic alibi «neque audit currus habenas». SVBICIVNT IN EQVOS super equos iaciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cũq de latio. laurentio et laurentibiis aruis: scilz in ciuitate et in omni regno latinoꝵ a ec
genus indecores: qr iste regis filiam perebat. sine me hec: hoc loco ĩtelligimꝰ sumũ dolẽ uolusse in
aliqua uerba ꝓrumpẽ. haud mollia fatu: idest uera. Nam aspera sunt: q̃ cũ uarietate dicunt falsa

Expanded text:
cumque de Latio’. LATIO ET LAVRENTIBVS ARVIS et in civitatibus, et in omni regno Latinorum. NEC cumque de Latio’. LATIO ET LAVRENTIBVS ARVIS et in civitatibus, et in omni regno Latinorum. NEC GENVS INDECORES quia iste regis filiam petebat. Sine me haliqua verba prorumpere. havd mollia fatu id est vera: nam aspera sunt quae cum veritate dicuntur; falsa
Abbreviated transcription (Latin):
colerem. Bedeint spectentq latini: latenter eos ignauie arguit. ꝙ solus omĩbus ꝗescentibꝰ dimic&
Quã rem plenuis sequens indicat uersus: et solus ferro crimen comune refellim: Idest comu¬
ne fuge ac timoris dedecus solus meis uirtutibus compͥmã corde sedato:qr de turno ait. Atq ita
& p̃stins uiribum et uiribus dicimus. Sine magnę moderatioĩs ẽ hec orano. Nam et laudat
Turnũ et tñ eum a singulari certamĩe dehortat᷑ dicens prestans animi latenter oñdit cũ ĩ feno¬
rem etiam uirtute. expendere casus. ne ex abrupio de cius uirture desperare uideat᷑ casuuĩ uarie¬
tatem se rimẽ ꝯmemorat. Sunt tibi regna prĩs dauni sunt oppida: Si ꝑꝑ regnũ dimicare dispoĩs
ad danda omnia p̃terfiliũ. Alii uero sic intelligutt. si ꝑꝑ opes et uxorem dimicaturus es hec nõ

Expanded text:
cens ‘sedeant spectentque’ latenter eos ignaviae arguit, quod solus, omnibus quiescentibus, dimicet: cens ‘sedeant spectentque’ latenter eos ignaviae arguit, quod solus, omnibus quiescentibus, dimicet: quam rem plenius sequens indicat versus ‘et solus ferro crimen commune refellam’, id est commune fugae ac timoris dedecus solus meis virtutibus conprimam. SEDATO CORDE quia de Turno ait «atque ita m’, et ‘praestans viribus’ dicimus. Sane magnae moderationis est haec oratio: nam et laudat Turnum quasi virum fortem, et tamen eum a singulari certamine dehortatur: dicens enim ‘praestans animi’ latenter ostendit, eum inferiorem esse virtute. EXPENDERE CASVS ne ex abrupto de eius virtute desperare videatur, casuum varietatem se timere commemorat. SVNT TIBI REGNA PATRIS DAVNI SVNT OPPIDA si propter regnum dimicare disponis,rum et promptum animum ad danda omnia praeter filiam. Alii vero sic intellegunt: si propter opes et uxorem dimicaturus es, haec no
Abbreviated transcription (Latin):
circa regum latera sunt: quos nũc satellites uocant. Unde m̃ est significa ͦ licet diuersa ethy¬
mologia: plaut & in pyego polimnice aperte oñdit: quid sint latrones. dicens. Rex me sedutꝰ
missit ad xlucendos latrones.impauidus frangit telũ: luca. ꝑferrũ tanti securus uuilneris
exit ffremit ore cruento: fremit. licet hẽat os suo cuore ꝑfusum. Sanie ip̃a ꝯpatio exitũ oñdit
futurũ. Nã &̃ turnus ruet ĩ mortẽ ferocitate ꝯpulsꝰ sic ĩ uiꝰ indicat futu& reginȩ exitũ dicẽs
nulli dicant temꝑare hoc ĩterpoitam niũctionẽ. retractent: repetant. et reuoluãt. congredior
Stanꝰ. ubi polynicẽ ubi induc̃ loqñtem. Non me illi domꝰ anxia culpet expectet ue trucesa
obliquo lumine nati Unde & sup̃ait poeta se signari oculis. esertorem asiȩ ut exulibꝰ ne dit̾

Expanded text:
circa latera regum sunt, quos nunc satellites vocant: una tamen est significatio, licet in diversa etycirca latera regum sunt, quos nunc satellites vocant: una tamen est significatio, licet in diversa etymologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint latrones, dicens «rex me Seleucus misit ad conducendos latrones». INPAVIDVS FRANGIT TELVM Lucanus «per ferrum tanti securus vulneris exit». FREMIT ORE CRVENTO fremit, licet os habeat suo cruore perfusum. Sane ipsa comparatio exitum ostendit futurum: nam etiam Turnus ruet in mortem, ferocitate conpulsus: sic in quarto indicat futurum reginae exitum, dicens nulli dicant, temperare hoc interpositam coniunctionem. RETRACTENT repetant et revolvant. CONGREDIOR Statius, ubi Polynicen oblique inducit loquentem «non me ullius domus anxia culpet expectentve truces obliquo lumine matres»: unde etiam supra ait poeta «se signari oculis». DESERTOREM ASIAE ut «exulibusne datur
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Ultro.: aut insuꝑ. aut anteꝙͣ aliquis exposcit: e ponte sua se incertamine
a preminentia Ile leo idest princeps
ferarũ. Sautiꝰ aũt pectus .i. sautiũ pectus heñs. & bñ alia uerba interposuit. ꝗr
sautius pectus sonabat asperrime. et imꝑius poterat soloecismus uideri: Grauiuulnẽ. forn ut
ferit ense grauẽ tymbreus osyrim : Tum demũ nouissime: Ideo postq̃ fuerit uulnẽ lacessitus:
hec .n. lconũ nĩ est ut nisi lacessiti irasci neq̃antouet arma. uires suas experit. Nam arma
sunt uniuscuiq rei possibilitas. unde est et q̃rere conscius arma .i. dolos. Latronis mõ uenato¬
de nuc dic̃ latronis telo fixum leonea: qr & uenitores operis suas locare consueuerũt. Uarro
tñ dic̃. hoc nomen posse hẽre etiam latinã ęthimologiam. ut latrones dicti sint qĩ lateriones ꝙ

Expanded text:
runt». VLTRO aut ‘insuper’, aut ‘antequam aliquis exposcat’. SAVCIVS ILLE κατ runt». VLTRO aut ‘insuper’, aut ‘antequam aliquis exposcat’. SAVCIVS ILLE κατ ̓ ἐξοχὴν ‘ille leo’, id est princeps ferarum: ‘saucius’ autem ‘pectus’ saucium pectus habens. Et bene alia verba interposuit, quia ‘saucius pectus’ et sonabat asperrime et imperitis poterat soloecismus videri. GRAVI VVLNERE forti, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». TVM DEMVM novissime, id est postquam fuerit vulnere lacessitus: haec enim leonum natura est, ut nisi lacessiti irasci nequeant. MOVET ARMA vires suas experitur: nam arma sunt uniuscuiusque rei possibilitas, unde est «et quaerere conscius arma», id est dolos. LATRONIS modo venatode nunc dicit latronis telo fixum leonem, quia etiam venatores operas suas locare consueverunt. Varro tamen dicit, hoc nomen posse habere etiam Latinam etymologiam, ut latrones dicti sint quasi laterones, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gruit encas armis. lle furens et sena iouis sic numina poscunt: duplici rõne cũ insidias reli¬
quisse cõmemorat dolore nimio et numinũ uolũtate: quod utrũq adeo agit ne capi possit
ibo ad mu¬
seuũ fortem: ut sȩuus ubi eacide telo iacet hector. Item nec minus interea maternis seuus
in armis. Iabero: occeano occiduo idest hispatio: hispaniãa biberiem ab hibero flumĩe ꝯstat
cẽ nomiãtam considũt castris in sua quisq digressi Nęta uallãt: hĩc probat᷑ qr et ꝗ tuerit᷑
et qui obsident uallare dicuntuR
defecisse latinos antea semꝑ infractos: Namq ita maior est sẜus ꝙͣ si infractos ual¬
de fractos acceperis: Sua nũc promissa reposci: qr dixerat Ibo animis contra uł
magnũ p̃stet achillem. Se signari oculis: ꝑꝑ illud. Inte ora latini inte ocłos rese¬

Expanded text:
lle furens et saeva iovis sic numina poscunt duplici ratione eum insidias relille furens et saeva iovis sic numina poscunt duplici ratione eum insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset BO AD MVSAEVVM fortem, ut «saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector», item «nec minus interea maternis saevus in armis». GVRGITE HIBERO oceano occiduo, idest Hispano. Hispaniam autem Hiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicunturdefecisse videt Latinos, antea semper infractos: namque ita maior est sensus, quam si ‘infractos’ valde fractos acceperis. SVA NVNC PROMISSA REPOSCI quia dixerat «ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem». SE SIGNARI OCVLIS propter illud «in te ora Latini, in te oculos refe