comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec arbitreris q tua bona q̃dam eminẽt. ⁊ apparẽt: ideo
ꝑbiam. ⁊ acuentes caritatẽ: faciũt onera fr̃na ĩ uicẽ ñ solũ
cquo aĩo. s etiã libentissime sustineri. Nullo ã mͦ de quo ꝗͣ
hoĩe ĩ cognito ferẽda est sentẽtia. et nemo nisi ꝑ anuiciciã
cognoscit᷑ : et idco amicoꝵ mala firmiꝰ sustinemꝰ. qͥa bona
coꝵ nos delectãt ⁊ tenent. Nulliꝰ itaq repudianda est ami¬
cicia sese ingerentis ad amiciciã copulandã: ñ ut statun
recipiat᷑ s ut recipiendus optet᷑. atq ita tractet᷑ ut reci¬
ĩgerere ad amiciciã faciendã. cũ aliqͦ nr̃o tẽꝑali honore aut
dignitate reꝑi reuocat᷑: descendẽdũ est ad cũ. Et offerẽ.¬
dũ illi quadã comitate ⁊ submissione aĩ quod ꝑ semet
ip̃ni petere ũ audet. Saue q̃nis rariꝰ. tñ aliquociens
accidit : ut ciꝰdẽ quẽ uolumꝰ ad amiciriã recipere. pͥns

Expanded text:
Nec arbitreris quoniam bona tua eminent, et apparent, et ideo Nec arbitreris quoniam bona tua eminent, et apparent, et ideo biam, et augentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius itaque repudianda est amicitia, sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur ut reciingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali hodignitate reuocatur, descendendum est ad eum et offerendum illi quadam comitate et submissione animi quod per se ipse non audet. sane quamuis rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius
Abbreviated transcription (Latin):
suscipienda est aliꝗͣtulũ ip̃a egricudo. de qua uis aliũ ꝑ te
liberari: et sic suscipienda. ut ad auxiliũ ñ ad eqͣlitatẽ mi¬
serie ualeat: quẽ admodũ se ĩclinat. qͥ maũ iacẽti porri¬
git. Nã enĩ se ꝓicit ut ãbo iaceant: s ĩcuruat tãtũ ut ia¬
centẽ erigat. Neq ulla res officiosũ istũ laborẽ ad portãda
onera alioꝵ facit libent̾ ĩpendi sic̃ cogitare ꝗͣta ꝓ nobis ꝑ¬
et qd̃ egritudine siue aĩe. siue corporis. quã ĩ hoĩe alio uide.¬
mꝰ. etiã nos hr̃e potuimꝰ aut possumꝰ. Hoc gͦ exhibeamus
ei cꝰ ĩfirmitatẽ portare uolumꝰ: qd̾ ab illo nobis uellemꝰ
exhiberi. si forte nos ĩ ea ec̃mꝰ. ⁊ ip̃e ñ eẽt. Deinde etiã uid̾¬
cogitãdũ. nullũ eẽ hominẽ. qͥ ñ possit hre aliqd̾ boñ qd̾ tu¬
ñdũ habes etiã si laceat: ĩ qͦ sũ dubio possit te cẽ suꝑior. Q
cogitatio ad cõtinẽdã uel cõtũdẽdã ⁊ domãdã suꝑbiã ualet.

Expanded text:
suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat, quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant, sed incurvat tamen, ut jacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis od aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. adum nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit esse superior. Quae cogitatio ad contundendam et edomandam superbiam valet.
Abbreviated transcription (Latin):
absurde ficri posse credũt᷑. S hoc ĩterest. qd̾ fũ sci talia
fac̾iũt ĩ noĩe d̾i dñi oĩũ rerũ: de sublimiorib ꝑtib iube¬
tur ĩferiori creature. Cũ ã mali hoĩes magicis artib ope¬
rãtur siłia ĩ manꝰ suas dant᷑ cũ exaudiũtur a demonibus.
Digni st̃ cũĩ qͥ tali ex auditione decipiãt᷑: ut pena illis fi¬
at hoc qd uidẽt᷑ ĩpetͣre bũficiũ. cũ eis exhibẽt qͣsi p̾uatĩ
ĩferiores pocestates q̃dã miracula. ut cos habeãt subiuga

Expanded text:
terest, quod cum sancti talia faciant, in nomine Dei Domini omnium rerum de sublimioribus apparatibus jubetur inferiori creaturae; cum autem mali homines magicis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus. Digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi privatim aeriae potestates quaedam miracula
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si ĩtelligẽtia careat ñ est appetenda: amãdũ est
ã sñ metu cũ ĩcellectu uiuere. Nichil alud est amare:¬
appetendus est. cũ qñ desit qd̾ amatur. ea sit indubita¬
ta miseria: Demde cũ amor motus quidã sit. neq ul¬
lus sit motꝰ nͥ ad aliqͥd: cũ q̃rimꝰ qͥd amãdũ sit. qͥd sit
ills ad qd̃ moueri oporteat q̃rimꝰ. Quare si amãdus est
amor. s̃i utiq oĩs amãdus est. Est enĩ ⁊ turpis: quo ani¬
mus seip̃o ĩferiora sectatur. Q̾ magis cupiditas dicit᷑.¬

Expanded text:
etiam intellegentia careat, non est appetenda, amandum est sine metu cum intellectu uiuere. idne appetendus est, cum quando desit quod amatur, ea sit indubitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit, neque ullus sit motus nisi ad aliquid; cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moueri oporteat, quaerimus. quare si amandus est amor, non utique omnis amandus est. est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est inimicũ eẽ ĩ dm̃: ñ qr d̾o aliqͥd nocere postest. s sibi
aĩa ꝓ magnis bonis tẽporalia bona cõcupiscit. Qmͣ diu enim
idest ñ potest ĩplere q̃ lexiubet. Sed cũ spũalia bona desi¬
derare ceperit. ⁊ tẽporaliꝯ cõcẽpnere: desinet carnis esse¬
prudẽtia. ⁊ sp̃ui ñ resubet. Ea nãq aĩa cũ ĩferiora appetit
prudẽtiã carnis hr̃e dicit᷑. cũ superiora prudẽtiã sp̃s. Lex ostẽ¬
dit hõi ĩ qͥbus pectatoꝵ iũculis iaceat. ut ꝑ fidẽ ĩplorato libe¬
ratoris auxilio: ⁊ solui ⁊ erigi ⁊ firmissime cõstitui mere
cipline ꝑceptio: usu roborata atqi firmata. uł habitũ cor¬
poris scd̾m quẽ dicimꝰ aliũ alio ẽẽ suculenciorẽ ⁊ ualẽtiorẽ.

Expanded text:
hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi ralia bona concupiscit. Quamdiu enim id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritdit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereciplinae perceptio usu roborata atque firmata; vel habitum corporis secundum quem dicimus alium alio esse succulentiorem et
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ⁊ ueni huc. id est remoue te ab affectõe carnali iun
qua nc̃ cõstituta es. unde ñ potes ĩtelligere q̃ loctior. Et uo¬
ca iuirũ tuũ. id est spu intelligentie p̃sens esto. Est eũi aĩe
cõiuge̾ regit. Hic gͦ sp̃s hõis cũ p̾sens est. id est intꝰ est. et
se pietate d̾o subicit : intelligit hõ q̃ spũalit̾ dicũt᷑. Cũ
ã diaboli error ab sente ĩtellectu ĩ aĩa dñat᷑: ad ult̾ est.
Noca gͥ inqͥt uirũ tuũ. id est spm̃ qͥ est ĩte. quo pocest
hõ ĩtelligere spũ alia. si eũ lux ueritatis illustret: ipe
adsit cũ loquor tͥ. ut spũalẽ aquã possis accipere. Et
cũ illa diceret ñ habeo uirũ: bñ inqͥt dixisti. Qnq enĩ
uros habuisti. id est qͥnq sensus carnis te ĩ pͥma etate
a d̾o artifice nobis tributi sũt: recte dicũt᷑ uiri. id est ma¬
riti tãꝗͣ legitimi. qm̃ ñ cos error ꝓprio uitio. s di arti¬
ficiũ nature cõtribuit. Cũ ã qͥsqi uenerit ad etatẽ ca¬

Expanded text:
tuum, et veni huc, » id est remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor. Et voca virum tuum, id est spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae us Dei. Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus est et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuam, id est, spiritum, qui est in te, quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. Et cum illa diceret: Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque sensus carnis te in prima aetate  Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi, quoniam non eos error vitio proprio, sed Deo artifice natura contribuit. Cum aut quisque
Abbreviated transcription (Latin):
pientes. Date nobis de oleo ur̃o qr lãpades nr̃e extĩgũtur.
Quoꝵ enĩ fc̃a aliena lande fulciũt᷑. eadẽ subtracta de¬
ficiũt: et de cõsuetudine id sꝑ ĩqͥrit. unde gaudere aui¬
mus solet. Itaq hoĩm qͥ corda ñ iudẽt. testimomiũ uolũt
hr̃e apud dm̃ qͥ cordis inspector est. S qͥd respõderũt sapi
apud dm̃ cui secreta cordis apparẽt. et uix sibi qͥsqi suifi¬
cit. ut ei testinoniũ ꝑhibeat cõscĩa sua. Ite magis ad uẽ
dentes ⁊ enute uobis. Nõ cõsiliũ dedisse putande sũt: ses
crimen earũ ex obliquo cõmemorasse. Uendũt enĩ oleũ
adulatores. qͥ siue falsa. sine igno̾ta laudando: aĩas ĩ er¬
rores mittũt. ut eis uana gaudia tãꝗͣ fatuis cõciliando.
aliꝗͣ de hiis mercedẽ. siue ciboꝵ sine pecunie siue hono¬
ris. siue. licuiꝰ cõmodi tẽꝑalis accipiũt. ñ ĩcelligẽtil qd̾ dcũ
est. Qui uos felices dicũt. ipi ĩ errores uos mittũt. Meliꝰ est

Expanded text:
des nostrae exstinguuntur. Quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum, qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapieapud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. dentes, et emite vobis. Non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex obliquo commemorasse. Vendunt enim oleum adulatores, qui sive falsa, sive ignorata laudando, animas in errorem mittunt, et eis vana gaudia tanquam fatuis conciliando, aliquam de his mercedem, sive ciborum, sive pecuniae, sive honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est
Abbreviated transcription (Latin):
oportet crescere: me ã minui. Qd̾ ⁊ diebus qͥbus nati st̃: et
mortibus qͥbus passi sũt figuratũ est. Nascit᷑ nãq ioħ̾es ex
quo dies ĩcipit minui: nascit᷑ dũs ex quo dies ĩ cipit cresce¬
re. Capite ille minuitur dũ occiditur: hic uͦ attollicur
lescentia. iuuentꝰ. grauitas. et senectus. Prima ã etas toci¬
adam usꝙi ad noe: Scd̾a a noe usqi ad abrahã. Tercia ab
abrahã usq ad diuid. Quarta a diuid usq ad trãsmigͣ¬

Expanded text:
oportet crescere, me autem minui . Quod et diebus quibus nati sunt, et mortibus quibus passi sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt minui: nascitur Dominus ex quo dies incipiunt crescere. Capite ille minuitur, dum occiditur: hic vero attollitur lescentia, juventus, gravitas, senectus. Prima iAdam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usq
Abbreviated transcription (Latin):
stribuens. utitur auimis ꝓ meritis ⁊ dignitatib q̃ sũt ĩ
gradibus earũ. Dñs ñr sic ad salutẽ aĩarũ diuinos li¬
bros scõ spu moderatꝰ est: ut ñ solũ inanifestis pastere.
deceat. qd̾ alios facere ũ deccat. ministeria q̃dã sũt me¬
dia. qͥbus digna ĩ uingũt᷑ officia: ut eis utẽs ip̃a iustiti¬
a. ñ solũ talia pati quẽq ĩperet. qualia eũ pati decet:
ses etiã hus facientibus qͦs talia facere ñ minꝰ decet.
Quaꝑpt̃ cũ ⁊ egiptũ deceptõe digni esset̃ ⁊ populus is.¬

Expanded text:
stribuens utitur animis pro meritis et dignitatibus, quae sunt in gradibus earum ut bros Spiritu sancto moderatus est, ut non solum manifestis pascere, deceat, quod alios facere non deceat; ministeria quaedam sunt media, quibus digna injunguntur officia; ut eis utens ipsa justitia, non solum talia pati quemque imperet, qualia pati eum decet, sed etiam iis facientibus, quos talia facere non minus decet. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
aginta sex. id est nouẽ mẽses et sex dies. qͥ cõputãt ᷑ ab
octauo kalendas aprilis. qͦ die cõceptꝰ dñt credit᷑. qͥa eodc̃
die etiã passus est. usq ad oct auo kalendas ianuarias.
q die natꝰ est. Nou gͦ ab surde qͣdragĩta sex annis dicitur
fabritatũ eẽ tẽplũ qd̃ corpꝰ dñi significabat: ut qͦt ãni
fuer̾t in fabricato̾e tẽpli. tot dies fuerĩt ĩ corꝑis dñici ꝑ
aculi ñ ĩ dextera missi simł cepit bonos ⁊ malos: qͥ seꝑa¬
rãtur ĩ littore. Nũc ã infra retia p̃ceptoꝵ ⁊ sacramen¬
toꝵ di in eccła q̃ nc̃ est. simul boni ⁊ mali uersant᷑. fit
ã seꝑatio ĩ fine seculi tanꝗ᷑ in fine maris. id est ĩ litore.¬

Expanded text:
aginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computantur ab aginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computantur ab octavo calendas aprilis, quo die conceptus Dominus creditur, quia eodem die etiam passus est, usque ad octavum calendas januarias, quo die natus est. Non ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat : ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici culi non in dexteram missi, simul cepit bonos et malos, qui separantur in littore . Nunc enim intra retia praeceptorum et Sacramentorum Dei, in Ecclesia quae nunc est, simul boni malique versantur. Fit autem separatio in fine saeculi, tanquam in fine maris, id est, in littore
Abbreviated transcription (Latin):
mior q efficitur. Qui uͦ talia oꝑa etiã colũt ꝗͣtũ deuia¬
rĩt a ueritate hĩc ĩtelligi potest: qͥa si ip̃a ałiũ corpora
colerẽt. q̃ multo excellentius fabricata st̃. et qͦ st̃ illa
imitamẽta. quid eis ĩfelicitatis diceremus: Q. li. Dean¬
procedere ⁊ perfici ut pͥmis sex diebus qͣsi lactis habeat
siłitudinẽ. seꝗ̃tib nouẽ dieb cõu̾tatur ĩ sanguinẽ. dem¬
de duodecĩ diebus solidetur. reliquis decẽ ⁊ octo formet᷑
usꝙ ad perscã lini amẽta oĩũ mẽbroꝵ: et hĩc iã reliqᷤ
tepore usq ad tẽpꝰ partus magnitudine augeatur. Qͣ¬
draginta gͦ qͥnq dies addito uuo qd̾ siguificat sũmã. qr
sex ⁊ nouẽ ⁊ duodecĩ ⁊ decẽ ⁊ octo ĩ unũ coacti filit qua¬
draguta qͥnq. ad dito gͦ uno ut dcm est. fiũt qͣdragĩ¬
ta sex. Qui cum fuerint multiplicati ꝑ ip̃m senarium
numerũ qͥ hꝰ ordinatõis caput teuet: sũc ducẽti septu¬

Expanded text:
Qui vero talia opera etiam coluerunt, quantum deviaverint a veritate, hinc intelligi potest, quia si ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius fabricata sunt, et quorum sunt illa imitamenta, quid eis infelicius diceremus? LXXIX. Quaprocedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus, convertatur in sanguinem; deinde duodecim diebus solidetur: reliquis decem et octo, formetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinque dies, addito uno, quod significat summam; quia sex, et novem, et duodecim, et decem et octo, in unum coactis, fiunt quadraginta quinque: addito ergo, ut dictum est, uno, fiunt quadraginta sex. Qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenti septu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ noluert uenire. debẽt alteri tribuere: s tñ sibi: qm̃
ut uenirẽt uocati. erat ĩ libera eoꝵ uolũtate. Uocatio gͦ
añ meritũ: uolũtatẽ oꝑat᷑. Propterea ⁊ si qͥsꝗͣ sibi tͥbuit¬

Expanded text:
qui noluerunt venire, debent alteri tribuere, sed tantum sibi: quoniam qui noluerunt venire, debent alteri tribuere, sed tantum sibi: quoniam ut venirent vocati erant in libera potestate: vocari ergo ante meritum volu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ uult obdurat. s ħ uolũtas d̾i. ĩiusta eẽ ñ pocest. Ue¬
nit eñi de occultissimis meritis: qͥa et ip̃i pectatores cũ
ꝓpt̾ geuerale peccatũ unã massã fecerĩt. ñ tñ nulla est ĩt̾
eos diu̾sitas. precedit gͦ aliqͥd ĩ peccatorib quo qͣmis ñdũ sĩt
iustificati: digni efficiantur iustificatõe. Et itẽ p̃cedit in
aliis pectatorib qͥ digni st̃ obtũsione. Unde apłs. Qm̃ ñ ꝓ¬
rũ est uelle: nisidñs misercat᷑. S dñs ñ miseret᷑ qui ad
pacem uocat. nͥ uolũtas p̃cesserit: qͥa mit̾ra ꝑaꝵ hõĩbus¬
bone uolũtatis. Et qm̃ nec uelle qͥsꝗͣ potest nͥ ãmonitus
⁊ uocatꝰ. siue ĩtrĩsecus ubi nullus hõĩm uidet. siue extrĩ¬
setus ꝑ s̾monẽ sonãtẽ: aut aliqͣ signa uisibilia: efficitur
ut eciã ip̃m uelle d̾s oꝑet᷑ in nobis. Itaq nec illi debẽt sibi
tribuere qͥ uener̃t ad cenã dñi. qͥa uocati uener̃t: nec illi

Expanded text:
i injusta esse non potest. Venit enim de occultissimis meritis; quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerint, non tamen nulla est inter illos diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione; et item praecedit in aliis peccatoribus quo digni sint obtusione. Habes eumdem rum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hobonae voluntatis. Et quomodo nec velle quisquam potest, nisi admonitus et vocatus, sive intrinsecus, ubi nullus hominum videt, sive extrinsecus per sermonem sonantem, aut per aliqua signa visibilia, efficitur ut etiam ipsum velle Deus operetur in nobis. Ad tribuere qui venerunt, quia vocati venerunt: nec illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe diuina uirtꝰ est neminẽ decipere. sic ultimũ uitiũ
est quẽlibet decipere. ab hoc ultĩo uitio ad illã sũmam
uirtutẽ tendẽtibus gradus est: neminẽ qͥdẽ uł a micuni
uł ignotũ. s tñi ĩuimicũ aliꝗͣdo decipere. S qm̃ ⁊ ip̃e hostis¬
potest plerũꝙ ĩiuste decipi. ueluci cũ pactũ aliqd̾ fic de tẽ¬
porali pace. quas ĩducias uocãt. ⁊ ñ seruat᷑ fides ⁊ cet̾a talia:
multo est purgatior sũme q illi uirtuti propinqͥor qͥ qͣs¬

Expanded text:
prope divina virtus est, neminem decipere; sic ultimum vitium est, quemlibet decipere. Ab hoc ultimo vitio ad illam summam virtutem tendentibus gradus est, neminem quidem vel amicum, vel ignotum, sed tamen inimicum aliquando decipere. Unde etipotest plerumque injuste decipi, veluti cum pactum aliquod fit de temporali pace, quas inducias vocant, et non servatur fides, et caetera talia; multo est purgatior summaeque illi virtuti propinquior, q
Abbreviated transcription (Latin):
sibiliũ creatorẽ atq dñm. ñ q̃rẽs extrĩsecꝰ usibilia quis
celestia. q̃ aut ñ ĩueniũt᷑ͦ. aut cũ magno labore frustra
ĩueniũt᷑ : nisi ex eoꝵ q̃ foris st̃ pulchritudine ĩ ueniatur
artifex qͥ intꝰ est. et prius ĩ aĩa superiores. deinde ĩ cor¬
pore ĩ feriores pulchritudines operatur. Cũ multa ue
fit qͥa ñ tenẽt hoĩes memoria falsitates errores q eoꝵ.¬
s ea cõmemorãt q̃ ñ arte illa q̃ nulla est. s qͣdam obscu¬
ra rerũ sorte cõtĩgũt. Qd̃ si peritie illoꝵ uelĩt cribue¬
re : dicãt artificiose diuinare etiã mortuas mẽbranas
scͥptas qͣslibet. de quib plerũꝙ ꝓ uolũtate sors exit.

Expanded text:
creatorem atque Dominum, non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia, quae aut non inveniuntur, aut cum magno labore frustra inveniuntur, nisi ex eorum quae foris sunt pulchritudine inveniatur artifex qui intus est, et prius in anima superiores, deinde in corpore inferiores pulchritudines operatur. fit, quia non tenent homines memoria falsitates erroresque ea commemorantur que non arte illa, que nulla est, sed quadam obscura rerum sorte contingunt. Quod si peritie illorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerunque pro voluntate sors exit.
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾s xp̃s ⁊ ñ ĩ prĩcipio peccati hõis. Quia oẽ pulchrũ a sũ¬
ma pulchritudine est qd̃ est d̾s. Temporalis ã pulchritu¬
do: rebus decedentibus succedentibis q ꝑagitur. Habet
ã decorẽ suũ ĩ sĩgulis qͥbusq hõibus singula q̃ꝙ etas ad m̃¬
fantia usq ad senectutẽ. Sicut gͦ absurdus ee̾t qͥ iuueni
lem tm̃ etatẽ uellet eẽ ĩ hoĩe tẽporib subdito. ĩuideret
enĩ ceteris pulchritudinib q̃ ceteris etatib suas uicesat.¬
no uniuerso unã etatẽ desiderat. Nã ⁊ ipe tãꝗͣ uuꝰ hõ eta¬
tes suas agit: nͨ oportuit ei uenire diuinitꝰ magistrun
cꝰ imitatõe ĩ mores optimos formaretur. nͥ tẽpore iuuẽ¬

Expanded text:
 et non in principio peccati hominis? Quia omne pulchrum a summa pulchritudine est, quod Deus est: temporalis autem pulchritudo rebus decedentibus succedentibusque peragitur. Habet autem decorem suum in singulis quibusque hominibus singula quaeque aetas ab infantia usque ad senectutem. Silem tantum aetatem vellet esse in homine temporibus subdito; invideret enim caeteris pulchritudinibus, quae caeteris aetatibus suas vices atqno unam aetatem desiderat; nam et ipsum tanquam unus homo aetates suas agit. Nec oportuit venire divinitus magistrum, cujus imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore juven
Abbreviated transcription (Latin):
est ut iuberet d̾s uel potius ꝓ illoꝵ cupiditate ꝑ mitte:¬
ret ut uasa aurea uł argẽtea qͥbus adhuc t̾reni regni ap¬
petitores inhiabãt. ⁊ peterẽt ab egiptiis ñ reddituri. et
digñ deciꝑe uissi st̃. qͥ erãt adhuc digni hostẽ deciꝑe. Nõ
cuĩ erãt iã idonei. qͥb dic̾e̾tur diligice inimĩcos ur̃os. sed
et oderis iuimicũ tuũ: Ad huc enĩ ille ꝓximus ꝙͣ late in¬
telligẽdus eẽt ñ erat tẽporis dicere. Inchoatio gͦ q̃dã fcã

Expanded text:
 ut juberet Deus vel potius pro illorum cupiditate permitteret, ut vasa argentea vel aurea, quibus adhuc terreni regni appetitores inhiabant, et peterent ab Aegyptiis non reddituri et dignum decipere jussi sunt, qui erant adhuc digni hostem decipere. Non enim jam erant idonei quibus diceretur, Diligite inimicos vestros; sed et oderis inimicum tuum . Adhuc enim ille proximus quam late intelligendus esset, non e
Abbreviated transcription (Latin):
lota tenditur. Aninalis uiuificat corporalẽ. Spũalis regit
aĩalẽ. Et tũc bñ regit: cũ ip̃a regendã se d̾o subicit. Cũ ã¬
trasgreditur p̃cepta eiꝰ: laborib ⁊ erũpnis ꝑ eadem ipsa
q̃ regere poterat ĩplicatur. Qui gͦ uiuit ex corpore: car¬
nals hõ uł aĩalis uocatur. Carnalis qi carnalia sectatur.
Aĩalis ã qr fert᷑ dissoluta lasciuia aĩe sue. quã ñ regit sp̃s.
n cohercet uitra metas naturalis ordinis: qr et ip̃e se f̃
subdit regendũ d̾o. Qui ã spũ aĩam regit ⁊ ꝑ aiãm corpꝰ.¬

Expanded text:
loca tenditur, animalis vivificat corporalem, spiritualis regit animalem. Et tunc bene regit, cum seipsam Deo regendam subjicit. Hasgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat implicatur. Qui ergo vivit ex corpore, carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis; quia et ipse se non subdit regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corp
Abbreviated transcription (Latin):
denitiã uocamꝰ. Nithil gͥ casu fit ĩ mũdo. Hoc cõstitu¬
to cõseq̃s uidetur: ut qͥcqͥd ĩ mũdo geritur. ꝑtĩ diuiunitꝰ
geratur. partĩ ur̃ã uolũtate. Deus eiũ qͦ uis hoĩe optĩo
⁊ iustissimo: lõge atꝙ ĩcõꝑabilit̾ melior ⁊ iustior est.
Iustus ã regens ⁊ gubernãs uniuepsa nullã penã cuiquã

Expanded text:
casu fit in mundo. Hoc constituto, consequens videtur ut quidquid in mundo geritur, partim divinitus geratur, partim nostra voluntate. Deus enim quovis homine optimo et justissimo longe atque imcomparabiliter melior et justior est. Justus autem regens et gubernans universa, nullam poenam cu
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ est sẽpit̾nũ. ꝑducet sanc ad bĩtudine sẽpit̾nã: ĩ qua
nulla crũt onera nr̃a. q̃ ĩuicẽ portare iubeam᷑. Nũc gͦ cũ
ĩ hac uita. id est ĩ hac uia sumꝰ. oncra nr̃a ĩuicẽ portenus:
ut ad cã uitã q̃ caret oĩ onere perueuire possimꝰ. Sic̃ eni
dc c̃uis ñ nulli taliũ cognitioñ studiosi scripserũt cum
frecũ ad ĩsulã trãseũt pascuarũ grã. sic se ordinãt. ut o¬
nera capicũ suoꝵ q̃ gestãt ĩ cornib suꝑ se ĩuicem portent:
ita ut posterior suꝑ anteriorẽ c̃uice ꝓiecta caput collocet.
Et qr necesse est unũ ẽẽ qͥ ceteros p̃cedẽs añ se ñ hãt cui ca¬
put ĩlinet: uicib dicuit᷑ id agere. ut lassatꝰ sui capitis one¬
re ille qͥ p̃cedit pꝰ oẽs redeat. et ei succedat cui ferebat ea¬
put cũ ipse p̃iret. Ita ĩuicẽ onera sua portãtes fretum
faciũt ut oũa nr̃a ĩuicẽ portare ualeamꝰ. U̾bi gra irãm

Expanded text:
n est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum faciunt ut onera nostra invicem portare valeamus. Verbi gratia, iram
Abbreviated transcription (Latin):
mine uerũ aueritate uerũ est. Et oĩs aĩa co aĩa
est: quo uera aĩa est. Om̃is gͥ aĩa a ueritate ht̃.
ut oĩo aĩa sit. Aliud ã aĩa est: altud ueritas. Nã ueritas
falsicatẽ nũꝗͣ patitur : aĩa uͦ sepe fallitur. Nõ gͥ cũ aĩa
aueritate est : a se ip̃a est. Est ã ueritas d̾s. Deũ gͥ ht̃ an¬

Expanded text:
te verum est; et omnis anima eo anima est, quo vera anima est. Omnis igitur anima a veritate habet ut omnino anima sit. Aliud autem anima est, aliud veritas. Nam veritas falsitatem nunquam patitur, anima vero saepe fallitur. Non igitur, cum a veritate anima est, a se ipsa est. Est autem veritas Deus: Deum igit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ sit pudendũ eis placere uelle quos nolit imitari. Aut
eñi boni ñ st̃. ⁊ nichil magñ est a malis laudari: aut bo
ni st̃. ⁊ eos oportet imitari. S qͥ boni st̃ uirtute boni
st̃. Uirtꝰ ã ñ appetit qd̾ ĩ alioꝵ hoĩm potestate est. Qui
gͦ imicat᷑ bonos: naluiꝰ hõis appetit laudẽ. Qͥ malos:
ñ dignꝰ est laude. Si ã id̾o placere hoĩb ideo uis. ut eis
ꝓsis ad diligendũ dm̃: ñ iã hoc s aliud cupis. Qui ã pla¬
cere cupit: necessariũ adhuc ht̃ tumorẽ. Prmiũ ue oc¬
culte peccando int̾ hẏpocritas a dño cõputet᷑. Deinde
si bñ factis placere appetit. ue hãc mercedẽ aucupans.
ꝓdat qd̾ daturꝰ est d̾s. S deuicta ista cupiditate cauẽ.¬
da suꝑbia est. Difficile est enĩ ut dignet᷑ cõsotiari hõi¬
bus. qui eis placere ñ desiderat: et plenũ se uirtutis
putat. Itaq ad huc necessariꝰ est tinior. ne illd̾ etiã qd̾ uidet᷑

Expanded text:
 sit pudendum eis placere uelle quos nolles imitari. aut enim boni non sunt et nihil magnum est a malis laudari, aut boni sunt et eos oportet imitari. sed qui boni sunt, uirtute boni sunt. uirtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate eergo imitatur bonos nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum, non jam hoc, sed aliud cupis; qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem, primum ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, et hanc mercedem aucupans, perdat quod daturus est Deus. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est, difficile enim est ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
qr q̃dã eiꝰ saucia ĩ pͥmo ĩgressu amicicie ñ potumꝰius su¬
stinere. et qd̾ est grauiꝰ cũ offẽsione aĩ de coto hoĩe ausi
sumꝰ temerariã p̾iudicii ferre sentẽtiã: ñ timẽtes. qd̾
dc̃m est. Nolite iudicare ne iudicemini. Et ĩ qͣ m̃sura
mẽsi fueritis remetietur uobis: Sepe ã illa q̃ bona st̃.
prius apparẽt. ĩ qͥb etiã temerariũ beniuolẽtie iudiciũ
cauẽdũ est: ne cũ totũ boñ pucaueris. ea q̃ p̾ca mala
apparuerĩt securũ te et ĩ paratũ ĩueniant. ⁊ granĩus offe¬
dant: ut cũ quẽ temere dilexeras. acerbius qd̾ nefas eit.¬
oderis quia etiã sinulla eiꝰ bona p̃cederẽt. et ħ q̃ pꝰ apꝑa¬
ruerũt mala pͥus eminerẽt. toleranda tũ erãt donec
oĩa cũ illo ageres quib talia sanari solent: ꝗͣto magit eil
ca bona p̃cesserĩt q̃ tanꝗͣ pignora nos debẽt ad posteriora
tolerada cõstrĩgere: Ip̃a est gͦ lex xp̃i ut ĩuigẽ onera

Expanded text:
n potuimus sustinere; et quod est gravius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praejudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: Nolite judicare, ne judicemini; et, In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis. Saepe autem illa quae bona sunt prius apparent, in quibus etcavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant, et gravius offendant, ut eum quem temere dilexeras acerbius oderi: quia etiamsi nulla ejus bona praecederent; et haec quae post apparuerint mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ ⁊ futurũ deest. apud dm̃ ã nichil deest. Nec p̃¬
ceritũ gͥ nec futurũ: sed õe p̃sens est apud dm̃. Q¬
Sͣ . de loco dei. Deus ñ alicubi est. Qd enĩ alicubiest:
cõtinetur loco. Qd̾ cõtmet᷑ loco corpus est. Deus ãcor
est: in illo sc̃ potius oĩa ꝗͣ ip̃e alicubi: nec tũ ita ĩ
tudine. ⁊ latitudine ⁊ altitudine corporis occupat᷑.
nec d̾c tale aliquid est. Et oĩa gͥ ĩ ip̃o sũt: ⁊ locus
ñ est. Locus cñ d̾i abusiue dicitur tẽplũ di: ñ qd̾ eo
cõtineatur. s qd̾ ei p̃sens sit. Io ã nichil melius quã
li ñ sit. Quisqͥs oĩuĩ q̃ st̃ auctor est. ⁊ ad cuiꝰ bonita¬
cẽ id tm̃ bonitatẽ ꝑtinet ut sit õe qd̾ est: nõ esse ad
eũ ꝑtinere nullo pacto pocest. Om̃e ã qd̾ deficit ab
es qd est esse deficit: et tendit ñ esse. Esse ã ⁊ ĩ nullo
ctor ñ est. qd̾ oiũ que sũt auctor est: quia ĩtantũ sc̃.¬

Expanded text:
teritum et futurum deest. apud deum autem nihil deest. nec prteritum et futurum deest. apud deum autem nihil deest. nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud deum. stionum LXXXVII. Deus non alicubi est: quod alicubi enim est, continetur loco; quod continetur loco, corpus est; Deus autem est, in illo sunt potius omnia quam ipse alicubi, nec tamen ita itudine, latitudine, altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est: et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo continesit: Quisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet, ut sit omne quod est non esse, ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit ad non esse. Esse autem et in nullo ctor non est, quia omnium quae sunt auctor est, quia in tantum s
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. Ut enĩ uisus oculoꝵ si fuerit uitiatꝰ. qͥedo ui
dere ñ potuerit adesse ñ pit tat. Frustra enĩ cu¬
lutis auinus p̃sens est. qũe ui dere mentis cecitas¬
ñ potest. Q xiiͦi. Qd̾ do cuniẽto cb̾stat satis hoĩeni
bestus excellere. Int̾ multa quibus ostendi pocest hoĩem
rõne bestiis antecellere. hoc oĩbus maĩfestũ est: qd̾ belu¬
e ab hõĩb domari ⁊ mãsuefieri possũt. hoĩes abestus si¬
ue beluis nullo modo. Qxiiii. Non fuisse corpꝰ dñi¬
nr̃i iħu x fãtasina. Si fantasna fuit corpꝰ xp̃i: fefel
slon gͥ fantasma fuit corpus eiꝰ.Q. xu. De ĩtellecti
Om̃e qd̾ se ĩtelligit: cõprehendit se. Qd̾ ã se cõp̃ hendit:
est sibi. nec ĩfinitus ẽẽ uult. ꝗͣuis possit: quia notus
sibi ec̃ uult. amat enĩ se. Q. xuii. de sapĩa d̾i. Om̃e¬
p̃teritũ iam ñ est. om̃e futurũ ũdũ est. Qñe gͥ ⁊ pre.¬

Expanded text:
tuerit. Ut enim visus oculorum si fuerit vitiatus, quidquid tuerit. Ut enim visus oculorum si fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adesse non putat frustra enim cilutis animis pnon potest. XIII. Quo documento constet homines bestiis antecellere. Inter multa quibus ostendi potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo modo. XIV. Non fuisse corpus Christi phantasma. Si phantasma fuit corpus Christi, fefelNon igitur phantasma fuit corpus ejus. XV. De intellectu. Omne quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. XVI. De Filio Dei. praeteritum iam non est, omne futurum nondum est. omne igitur prae
Abbreviated transcription (Latin):
suscepto. liberatõnẽ hõis indicauit. Hoĩs ã liberatio: ĩ
utroq seusu debuit apparere. Ergo qr uirũ oportebat
suscipere qui sexus honorabilior est: cõseꝗ̃s erat. ut
feminei seusus liberatio huic appareret. qd̃ ille uir
quã polluat hoc domiciliũ malignꝰ sp̃s : ne sensibus
ĩmixtus. incestet aĩe scĩtatẽ. lucẽ q mẽtis obnubilet.
Serpit hoc malũ ꝑ oẽs aditus sensuales. Dat se sigu.¬
ris. accõmodat colorib. adheret sonis. laret mire fal¬
lacia sermonis. odorib se subicit. lfũdit saporibus:
ac turbidi motus ill uuie tenebrosis affectib cerebrat
etheree lucis est. in eoq speculũ diuine p̃sentie. In hoc
eñ ds in hoc uolũcas ĩnexia: in hoc redti fc̃ĩ meritum¬
relucet. Deus ubiq p̃sens est. Tũc ã unicuiq nẽm siml
est cũ mentis nr̃e uribata puritas in eiꝰ p̃sentia se ẽẽ pu¬

Expanded text:
suscepto liberationem hominis indicavit. Hominis autem liberatio in suscepto liberationem hominis indicavit. Hominis autem liberatio in utroque sexu debuit apparere. Ergo, quia virum opportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille vir quam polluat hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subjicit, infundit saporibus, ac turbidi motus illuvie tenebrosis affectibus tenebrat Et quia radius aethereae lucis est, in eoque speculum divinae praesentiae: in hoc enim Deus, in hoc voluntas innoxia, in hoc recte frelucet. Deus ubique praesens est; tunc autem unicuique nostrum simul est, cum mentis nostrae illibata puritas in ejus praesentia pa
Abbreviated transcription (Latin):
urrũ ea ip̃is sensib sentianꝰ. an ymagiues sensibiliũ¬
fasse sĩt discernere ñ ualemꝰ. Si gͥ st̃ ymagmes sensi¬
biliũ false. q̃ discerni ipis sensib neq̃ant. et nichil ꝑ¬
cipi potest. ussi qd̾ a falso discernitur. ñ est cõstitutũ
monemur auerti ab hoc mũdo qͥ ꝓfecto corporeus est
⁊ sensibilis: et ad dm̃ id est ueritateͤ q̃ ĩtellectr ⁊ in¬
teriore mente capitur. q̃ semꝑ manet. ⁊ eiꝰdẽ modi est.
q̃ ũ ht̃ ymaginẽ falsi. a qua discerni ñ possit. tota a¬
lacritate cõuerti .Q. xͣ. Utrũ corpus a d̾o sit. Om̃e
boñ ad̾o. Onĩe speciosũ boñ: inꝗͣtũ speciosũ est. Et oẽ
qd̾ species cõtinet: speciosũ est. Omẽ ã corpꝰ ut corpus
sit. specie aliqua cõtinetur. Om̃e gͥ corpus a d̾o. Q. xi.
Qure xp̃s de femina natus sit. Deus cũ liberat ñ
ꝑtẽ aliquã liberat: s totũ liberat. qd̾ forte ĩpericulo
est. Sapĩa gͦ ⁊ uirtꝰ dei qui dicit᷑ unigenitꝰ filiꝰ: hoĩe

Expanded text:
 aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod a falso discernitur, non est judicium vemonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mente capitur, quae semper manet et ejusdem modi est, quae non habet imaginem falsi, a qua discerni non possit, tota alacritate converti. X. Utrum corpus a Deo sit. Omne bonum a Deo: omne speciosum bonum, in quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne igitur corpus a Deo. XI. Quare Christus de femina natus sit. Deus cum liberat, non partem aliquam liberat; sed totum liberat, quod forte in periculo est. Sapientia ergo et Virtus Dei, qui dicitur unigenitus Filius, homine
Abbreviated transcription (Latin):
caritas proprie dicit᷑ purgatissinia ⁊ cõsũmatu si nchil a¬
cendoꝵ aut retinẽdoꝵ tẽporaliũ. Nutrimentũ eiꝰ est ĩmi¬
nutio cupiditatis. Perfectio nulla cupiditas. Sigñ pro¬
uectus eiꝰ est: ĩminucio timoris. Sigñ ꝑfectõnis eiꝰ: nul¬
lus timor. Quia ⁊ radix oĩũ maloꝵ est cupiditas: et cõsũma¬
ta dilectõ foras mittit timorẽ. Quisqͥs gͥ eam nutrire ułt:
ĩstet minuendis cupiditatibus. Est ã cupiditas: amor
adipiscendi aut obriuẽdi tẽporalia. Huiꝰ minuende ini¬
tiũ est dm̃ timere: qui solus timeri sũ amore ñ potest.
Qñ qͥdẽ iudemꝰ etiã minucissimas bestias a maximis uolup¬
tatib exterreri doloꝵ metu. Qd̃ cũ ĩ carũ cõsuetudine
nunes ñ timeant᷑ suggerit latere posse cõmissa. ⁊ ad tegẽ¬
da occulta pecc̃a astutissimas fallacias cõparat: Eo sit ut
hoĩes quos ũdũ delectat pulchritudo uirtutis. nͥ penis

Expanded text:
caritas proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil acendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum perfectionis eius nullus timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem mines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentia. ¶ũ om̃is tribulatio aut pena ĩpioꝵ sit: aut
exercitatio iustoꝵ: quia eadem tribulatõ aut paleas cõcĩ¬
dit. et fruiẽta a paleis exuit. unde tribulatio nomen
accepit: rursus cũ pax ⁊ quies a molestiis corporalibus ⁊
bonos lucretur. ⁊ corrũpat malos: oĩa ħ diuina proui¬
dentia ꝓ meritis moderatur aĩarũ. S tñ ñ sibi eligũt bo¬
ni ministeriũ tribulatõis: nec mali amãt pacem. Qre
ip̃i quoꝙ ꝑ qͦs id agicur qd̃ ignorãt: ñ iusticie q̃ refert᷑
ad dñi. s maliuolentie sue mercedẽ accipiũt. Quẽ ad mo

Expanded text:
d cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus et bonos lucretur et corrumpat malos, omnia haec diuina prouidentia pro meritis moderatur animarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolen
Abbreviated transcription (Latin):
ri uideat᷑ qui rectꝰ dicit᷑. qui circularis n est: ĩ anteriora
⁊ posteriora. ĩ dexteriora ⁊ sinisteriora. ĩ suꝑiora ⁊ ĩferiora:
nulla oĩo rõ est cur uniuerso corpori ante ac post. ⁊ dextra
eñi tã facilis est nobis cõusio corporis. q̃ fit siqͥs capite deor¬
sũ moueri uelit: quã faciles st̃ a dextra ĩ leuã. uel ab au¬

Expanded text:
r, id est, qui circularis non est, in anteriora et posteriora, in dexteriora et sinisteriora, in superiora et inferiora; nulla omnino ratio est cur universo corpori ante ac post nihil sit,enim tam facilis est nobis conversio corporis, quae fit, si quis capite deorsum moveri velit, quam facilis est a dextra in laevam, vel ab an
Abbreviated transcription (Latin):
de loco is locũ est. tanꝗͣ corporis: localit̾ enĩ moueri cor¬
poꝵ ꝓpriũ est. Et cũ aĩa uolũtate. id est illo motu qui
localis ñ est. corp᷑ suũ tã localit̾ mouet. ñ ex eodẽ monstra¬
tur ⁊ ip̃a localit̾ moueri: sicut uidemꝰ a cardine mo¬

Expanded text:
de loco in locum est, tanquam corporis. Localiter enim moveri corde loco in locum est, tanquam corporis. Localiter enim moveri corporis proprium est. Et cum anima voluntate, id est, illo motu qui localis non est, corpus suum tamen localiter movet, non ex eodem monstratur et ipsa localiter moveri. Sicut videm
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ fecit: ut si uellet manere optimꝰ. nullo resisten¬
uatõis redit. siue aliqͦ siue nullo suadente deprauatꝰ
sit.q. u. Utrũ aĩmal irrõuale beatũ ẽe possit. ciui-¬
mal qd caret rõne: caret scĩa. Nullũ ã animal qd scĩa
caret : beatũ eẽ potest. Nõ gͥ cadit ĩ aĩalia rõnis exꝑ¬
tia. ut beata sint .q.ui. de malo. Om̃e qd̾ est: aut
corporeũ aut ĩcorporeũ est. Corporeũ sensibili: ĩ corpo¬
reũ ã ĩtelligibili specie cõcinetur. Oñe gͥ qd̾ est: sñ ali¬
qua specie ñ est. Ubi ã aliqua species necessario est aliqͥs
modus: ⁊ modus aliqd boni est. Sũmũ gͦ malũ: nullũ
modũ ht̃. Caret enĩ oĩ bono. Nõ est gͥ. quia nulla spe¬
cie cõtinetur: totũ ꝙ hoc nomen mali de specie pͥua¬
lam si uolumꝰ: ñ alius de nobis uult. Et iste motꝰ anime
sp̃otaneus est: hoc enĩ tributũ est ei ad̾o. Qͥ tñ motus ñ

Expanded text:
minem fecit, ut si vellet manere optimus, nullo resistenminem fecit, ut si vellet manere optimus, nullo resistenvationis ejus redit, sive aliquo, sive nullo suadente depravatus sit. V. Utrum animal irrationale beatum esse possit. Animal quod caret ratione, caret scientia. Nullum autem animal quod scientia caret, beatum esse potest. Non igitur cadit in animalia rationis expertia ut beata sint. VI. De malo. Omne quod est, aut est corporeum, aut incorporeum. Corporeum sensibili, incorporeum autem intelligibili specie continetur. Omne igitur quod est, sine aliqua specie non est. Ubi autem aliqua species, necessario est aliquis modus, et modus aliquid boni est. Summum ergo malum nullum modum habet; caret enim omni bono. Non est igitur; quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de speciei privaNam si volumus, non alius de nobis vult. Et iste motus animae spontaneus est; hoc enim ei tributum est a Deo: qui tamen motus, non
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ arbicriũ. Om̃e qd̾ fit a quo fit. par eẽ ñ potest.
alioqͥn iusticia q̃ sua cuiq cribuere debet: rebus aufe¬
ratur necesse est. Hoĩem gͦ d̾s cũ fecit quãquã optimũ
fecerit: ñ tñ id fecit qd̾ erat ip̃e. Melior ã hõ est :̃ qui
uolũcate ꝗͣ qui necessitate bonus est. uolũtas gͥ li¬
bera danda fuit homini. C.iii. Utrũ deo auctore sit
hõ deterior. Nullo sapiente hoĩe auctore fit hõ dete.¬
rior. Nõ enĩ parua ista culpa est: ĩmo tanta est que ĩ sa¬
pientẽ ꝗͣuis hoĩem cadere ueq̃at. Est ã d̾s oĩ hoĩe sapien¬
te p̃stantior. Multominꝰ gͥ d̾o auctore fit hõ deterior.
Multo enuĩ p̾stãtior d̾i uolũtas: ꝙͣ hõis sapientis est. Illo
ã auctore cũ dicitur: illo uolente dicitur. Est gͦ uiti¬
um uolũtis qͦ est hõ deterior. Qd̾ uitiũ si longe ab est
a d̾i uolũtate ut rõ docet: ĩ quo sit q̃rendũ est .q.iiu¬
Q sit cã ut sit hõ deterior. Si quidẽ d̾s ita optime ho¬

Expanded text:
libero arbitrio. Omne quod fit, ei a quo fit par esse non potest. Alioquin justitia, quae sua cuique tribuere debet, de rebus auferatur necesse est. Hominem ergo Deus cum fecit, quanquam optimum fecerit; non tamen id fecit quod erat ipse. Melior autem homo est qui voluntate, quam qui necessitate bonus est. Voluntas igitur libera danda homini fuit. III. Utrum Deo auctore sit homo deterior. Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior. Non enim parva ista culpa est, imo tanta est, quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni homine sapiente praestantior. Multo minus igitur Deo auctore fit homo deterior. Multo enim praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei voluntate, ut ratio docet, in quo sit quaerendum est. IV. Quae sit ca
Abbreviated transcription (Latin):
dolor denegate delectatõis uolũtati bone hõis resistebat:
Sicuti nc̃ u̾bigr̃a. si qͥs ꝗͣ existat quẽ ñꝗͣ uenatio delecta¬
uit. oĩmͦ liber est utrũ uenari uelit an nolit: uͭ eũ cru¬
ciat qͥsqͥs hoc ꝓhibet. at siqͥs ista libertate male usus
uenatꝰ fuerit cõtra ꝓ hibentis ĩperiũ paulatĩ subre¬
pens delectatio mortificat aiam: ut si se abstinere ue¬
lit sñ molestia ⁊ angore ñ possit. cũ id ante tota sani¬
tate ũ ageret. Ergo aculeus mortis pecẽm est. qr pecc̃o
fcã est delectatio: q̃ iã possit resistere uolũtati. ⁊ cũ
dolore cohiperi. Qũa delectationẽ qi ĩ defectũ est aĩe
cõmittũt᷑ ꝗͣ si nulla lege ꝓhiberent᷑. Tũc itaqi absorta
erit mors ĩ uictoria. cũ ꝑ scĩficatõnẽ ĩ oĩ hõis ꝑte ꝑfc̃ã¬
cõficit᷑ uniuersitas. pͥmas ⁊ scd̾as ⁊ deinceps usqi ad ultimas

Expanded text:
dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebat: dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebat: sicuti nunc, verbi gratia, si quisquam existat quem nunquam venatio delectavit, omnimodo liber est utrum venari velit an nolit, nec eum cruciat quisquis hoc prohibet; at si ista libertate male usus venatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat animam, ut si se abstinere velit, sine molestia et angore non possit, cum id ante tota sanitate non ageret. Ergo aculeus mortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio, quae jam possit resistere voluntati et cum dolore cohiberi. Quam delectationem quia in defectu est animae committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. Tunc itaque absorpta erit mors in victoria, cum per sanctificationem in omni hominis conficitur universitas, primas et secundas, et deinceps usque ad ultimas
Abbreviated transcription (Latin):
alio tẽpore diues ẽẽcupit. alio tẽpore cõtẽptis di¬
uitiis sapiens ẽẽ desiderat. Et ĩ uno tẽꝑe uni hõi uego¬
tiatio. ⁊ alio tẽpore milicia placuit. Q xli. De hoc qd̾
ficare arbicror hoc loco carnalẽ cõsuetudine: q̃ resistit bo¬
ne uolũtati. delectatione tẽporaliũ fruendoꝵ. Sic̃ nc̃ ui¬
demꝰ młtis puerilib delectationib nos carere q̃ nos pu¬
eros si denegarẽt᷑ acerrime cruciabãt: ita credendũ est
de oĩ carnali delectatõe futurũ ẽẽ cũ ꝑfcã scĩtas totũ ho¬
minẽ reparauerit. Nũc ã ꝗͣ diu est ĩ nobis qd̾ resistat
bone uolũtati. auxilio d̾i ꝑ bonos hoĩes ⁊ bonos ãgelos
ĩdigemꝰ: donec sanetur uuluꝰ nr̃m. ñ ita molestet᷑ ut pe¬
rimat etiã bonã uolũtatẽ. Hãc ã mortẽ pect̾o meruimꝰ.
Qd̾ pec̃c̃m erat añ oĩmodo ĩ libero arbitrio. cũ ĩ ꝑadiso nuliꝰ

Expanded text:
alio tempore dives esse cupit, alio tempore, contemptis dialio tempore dives esse cupit, alio tempore, contemptis divitiis sapiens esse desiderat: et in ipso temporalium appetitu alio tficari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae voluntati, delectatione temporalium fruendorum. Non demus multis puerilibus delectationibus nos carere, quae nos pueros, si denegarentur, acerrime cruciabant, ita credendum est de omni carnali delectatione futurum esse, cum perfecta sanctitas totum hominem reparauerit. nunc autem, quamdiu est in nobis quod resistat bonae uoluntati, auxilio\' dei per bonos homines et bonos angelos indigemus, ut, donec sanetur uulnus nostrum, non ita molestetur, ut perimat etiam bonam uoluntatem. hanc autem mortem peccato meruimus. quod peccatum erat omnino in libero arbitri