comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliudgenus õ.¬
acqsitionis doã¬
tio. Donationũ
aut duo gña sut mõtis cã
quo mortis cã. mortis cau¬
sadonatio est.que pꝑ morti
fit suspitionem. cum quis
ita donat.ut siod humani¬
tus ei contigiss br̃et is qni

Expanded text:
aliud genus adquisitionis, donatio. Donationum autem duo genera sunt: mortis causa et non mortis causa. Mortis causa donatio est quae propter mortis fit suspicionem, cum quis ita donat, ut, si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui
Abbreviated transcription (Latin):
c. ¶Hes quo legatorum
nomine non pprie excontã¬
tu obligatus intelligitur
n enm cum hrdem. neq ẽ
um de functo ullum nego
¶Item is cuiquis pendrez
non debitum soiit. quasi

Expanded text:
es quoque legatorum nomine non proprie ex contractu obligatus intellegitur neque enim cum herede neque cum defuncto ullum negotiItem is, cui quis per errorem non debitum solvit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
legioub̾in:non quoscunq necfa¬
cuc in locum proprium freti derte
trium phalis. absołone substituã.
Szeos quoz omnibordocos mois
subipis quosdammo. impussic
tucsedis obtutib. approbam̃tita
tnutis qui abhuius modi c̃odc̃o¬
ne.uixta formamcclitusditam
bencfitio principilisucritabsolu¬
tus uniusignus siuprosapiazmn
functionem memorati corporis
pmanentem.cumomnibꝰciusqͥ
absoluitur rebyobnoxiam langi¬
tiombosacris  futuracẽ nõdubit.¬

Expanded text:
erari, non quoscumque nec facile in locum proprium, freti Dextrae triumphalis absolutione, substituant, sed eos, quos omnibus idoneos modis sub ipsis quodammodo amplissimae tuae sedis obtutibus approbaverint: ita tamen, ut is, qui ab huiusmodi condicione iuxta formam Caelitus datam beneficio principali fuerit absolutus, universi generis sui prosapiam in functione memorati corporis permanentem cum omnibus eius qui absolvitur rebus obnoxiam largitionibus sacris futuram esse non dubit
Abbreviated transcription (Latin):
ucstis magr̃i thes.airoruz
ppositi uibamphyorum actestrri¬
norumprocuratoresccteriq qb
huiusmodi sollicitudo commit¬
titur.nonante adremsacricrrani
procurandam permittantur acco¬
dere: quam satifoatiombusdig̾e
corum administratio roboretur.
scitun. nec prosccutoĩas quide sa¬
cras posthac  sibimet postuiadas.

Expanded text:
stis magistri, thesaurorum praepositi vel baphiorum ac textrinorum procuratores ceterique, quibus huiusmodi sollicitudo committitur, non ante ad rem sacri aerarii procurandam permittantur accedere, quam satisdationibus dignis eorum administratio roboretur: scituri nec prosecutorias quidem sacras posthac sibimet postulandas.
Abbreviated transcription (Latin):
domo inqracu suaouige cõma¬
net contempnenscamcum aliis
inueniaturincadomo conmanẽ
aut in cadem ciuitate degens in
aliadomo cumalia muucre fitq¬
termaneie conuincitur⁊ semela
secundo culpatus. aut psuos pait¬
tes autpmulieres aut palias ali¬
quas fide dignas psonas huius¬
moiluxunan abstinũt liccre mr¬
lien pro haceccasionc solucre ma¬
crimonium et recipcit datamdo¬
tem ctante nuptialcidona tõem
et protali muina ttiam ꝑtemcri¬
stimationis quamante nupcial
su solo mulicrpotiatur rerumq̃
crante nuptiasi donatoe ⁊ penatͥ¬
excodem matrimonio.hrecazta¬
lium rerum ctiam proprictattm

Expanded text:
domo, in qua cum sua coniuge commadomo, in qua cum sua coniuge commanet, contemnens eam cum aliis inveniatur in ea domo manens, aut in eadem civitate degtens in alia domo cum alia muliere frequenter manere convincitur, et semel et secundo culpatus aut per suos parentes aut per mulieris aut per alias aliquas fide dignas personas huiusmodi luxuria non abstinuerit, licere mulieri pro hac causa solvere matrimonium, et recipere datam dotem et antenuptialen donationem, et pro tali iniuria tertiam partem aestimationis quam antenuptialisu solo mulier potiatur rerum quas ex antenuptiali donatione et poena teex eodem matrimonio, habere eam talium rerum etiam proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
siquolibet mõ uirinsidiatus fuit
utemuliens. aut aliis hoc uolen¬
tib scicns ñ manifestauit urori
ct studuent ẜm leges ulcisci. Sina¬
nitus uxoris castitatiisidiatus a¬
lus ctiam cam aduicerandam tẽp¬
cauictradere. ¶ Siur dcad ulteno
inscripẜit uxorem etad ultrumñ
pbaiit liccre mulien nolentietiã
probacca repndium destinare u¬
roet recipere quidem propriamdo¬
tem lucran antemetante nuptia¬
lemdonatocm. ¶Et prohuimoi
calumpnia sifilios non hũit. ⁊ex
codem mĩo tantum secundum ꝓ¬
prictatem accipe mulicrem ⁊ alia
iun substantia quantum annup¬
tial donatois tcia ps ec cognoscitẽ
siautem filios huint iubemus
omnemum substantiam filus o¬
r̃uari frimis mancntib quede ai¬
nuptialidonatoe alus legib con¬
tinentur itatamen utetiam ꝓpt̾
illatam adultu accãtionem ꝯ no
ꝓbatam. illis quoq maritus sub¬
datursupplicns quectiam eẽt pas¬
sura mulicrsihuiusmoi fiiss ac¬
cusatio conꝓbatasiquis insua ꝯ¬

Expanded text:
Si quolibet modo vir insidiatus fuerit vitae mulieris, aut aliis hoc volentibus sciens non manifestaverit uxori et studuerit secundum leges ulcisci. Si maritus uxoris castitati insidiatus aliis eam adulterandam temptaverit tradere. Si vir de adulterio inscripserit uxorem et adulterium non probaverit, licere mulieri volenti etiam pro hac causa repudium destinare viro, et recipere quidem propriam dotem, lucrari autem et antenuptialem donationem, et pro huiusmodi calumnia, si filios non habuerit ex eodem matrimonio, tantum secundum proprietatem accipere mulierem ex alia viri substantia quantum antenuptialis donationis tertia pars esse coemus omnem viri substantiam filiis conservari, firmis manentibus quae de antenuptiali donatione aliis legibus continentur, ita tamen ut etiam propter illatam adulterii accusationem et non probatam illis quoque maritus subdatur suppliciis, quae esset passu mulier, si huiusmodi fuisset accusatio comprobata. Si quis in sua
Abbreviated transcription (Latin):
et sifilios hnt solonsu mulicr frr¬
itur donatois proprictate scdm
leges  filus  ẜuanda aliam ucro
mariti substantiam cius filusi
ernralargitatedonamus. filus
auitm non cristentib antemip¬
tiał quidemdonationis ppricta¬
tem mulicii compete sanctimns
aliam ucro maritiomnem suba
fisco  secundumantiquas appli¬
camus leges.¶S siquolib mo
mulicrinte um finit insidiata. ar̃
alis hecfacientib conscias uut
non indicaiut. ¶Sicumiuinsi
autcum cis lauat si nolente uiro
forisdomum manrit nisiforsi¬
tamapud proprios parentes.
¶Sicircesib. aut theatrisuit ã fi¬
tbeatus interfiit.adsptad ingro¬
rante aut probibente uiro. sicgo
contigentaliquamcrea unami
predictarum causarum uxorem
suamdomo ꝓpria erpellere ut illa
nbis parentes apudquos possit
manere erneccitate foris habitet
necte iubemus nullam cẽmaĩto
licentiam ꝓp hanc cam icpudiu
mite uxorico qd ip̃c huius rcis

Expanded text:
ut si filios habent, solo usu mulier fruatur donationis proprietate secundum leges filiis servanda; aliam vero mariti substantiam eius filiis ex nostra largitate donamus. Filiis autem non existentibus antenuptialis quidem donationis proprietatem mulieri competere sancimus, aliam vero mariti omnem substantiam fisco secundum antiquas applicamus leges. Si quolibet modo mulier vitae viri fuerit insidiata, aut aliis hoc facientibus conscia viro non indicaverit. Si cum viris aut cum eis lavatur. Si nolente viro foris domum manserit, nisi forsan apud proprios parentes. Si circensibus aut theatris aut amphitheatris interfuerit ad spectandum ignorante aut prohibente viro. Si ergo contigerit aliquem citra unam praedictarum causarum suam uxorem domo propria expellere, ut illa non habens parentes apud quos possit manere ex necessitate foris habitet nocte, iubemus nullam esse marito licentiam propter hanc causam repudium mittere uxori, eo quod ipse huius rei
Abbreviated transcription (Latin):
tempore cxpulsionis ptomiubo¬
mus accipe quecontinctur hacle¬
secundumhancpriorcm nramle¬
gem exsubstantia mulicus acci
lconis pic memoricconstitutio
inomnibz alus caĩbo qui nono¬
tinentur im presenti .l. ꝓpriam bat
forcitudinem constantini uopio
memorielegem ad gregoriumi
scpͥtamet sup camfactam intpre¬
ta toem amarciano pic memorio
pq: mulicrum conuinctionesq̃
constantim lex abicctas uocauit
ad quosdamdignititib decora¬
tos probibentur nullo penitus
no ualcrepmittimus.s licentiã
uolentib prebemus.et siquiblib
magnis dignitatib decorentur
huius moimulicres cum dotali¬
bo instiumentis sibimetcopula¬
it.reliquiuo citra cos qui maioĩb̾
dignitatib decorati sunt licctia
habebunt huius moĩmuliores i¬

Expanded text:
onis partem iubemus accipere quae continetur hac lesecundum priorem nostram legem ex substantia mulieris acciLeonis piae memoriae constitutio in omnibus aliis casibus, qui non continentur praesenti lege, propriam habeat fortitudinem. Constantini vero piae memoriae legem ad Gregorium scriptam et super eam factam interpretationem a Marciano piae memoriae, per quam mulierum coniunctiones, quas Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus decoratos prohibentur, nullo penitus modo valere permittimus, sed licentiam volentibus praebemus, etsi quibuslibet magnis dignitatibus decorentur, huiusmodi mulieres cum dotalibus instrumentis sibimet copulare. Reliqui vero citra eos qui maioribus dignitatibus decorati sunt licentiam habebunt huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
cãs exquib facilenuptiarum i¬
solution es  fuit ca ca pspexiu.
crhus.ab scidere aliquas q̃ nob
indigne ab soluendas nuptias
pot suic uirsuic mulier repudiy
mittere nunc autem cas erquib
maritus repudium sinc piclo
mitte pot et dotem uxoris luc̾n
suato in codominio excodem
matumonio filus aut filiabus
non cristentibo finctiam ꝓpric¬
tatembas ee disponimus  decm

Expanded text:
sas ex quibus facile nuptiarum solutiones fiunt, ea causa perspeximus ex his abscidere aliquas, quae nobis indignae ad solvendas nuptias potest sive vir sive mulier repudium mittere. Nunc autem causas ex quibus maritus repudium sine periculo mittere potest et dotem uxoris lucrari servato in ea dominio ex eodem matrimonio filiis, aut filiis non extantibus frui etiam proprietate has
Abbreviated transcription (Latin):
qzpsonam boc dedarait impio
ut uirnullam erhacca repudu
inucniat occasioncm. Sideadrl¬
tio maricus putaint posse  suam
urorem couincioportetutium

Expanded text:
sonam hoc declarare imperio, ut vir nullam ex hac causa repudii inveniat occasionem. Si de adulterio maritus putaverit posse suam uxorem convinci, oportet, virum
Abbreviated transcription (Latin):
brdiratem uocentur ecpris suba
indubitantalendictsioradem
pater occasione seperatõnis pre¬
beatet mat̾ ad secundas nuenit
nuptias apud matiem nutunr
expensas patre prebente. ¶Siuo
pcausam matus ondatursolu¬
tummatumonium. tuncapud
patiemmancant filuct alantur
¶Si autem contigent patitm
quidem minus ydoncumeẽ ma¬
tiem ucõ locupletemaput quaz
paupes  filios mancrectabco nu¬
trin ubemus quem ad medum
cnim  filu  locupletes cogunturs
mitm egente alcre ita uistrumd¬
ccmimus et amatre locuplete fi¬
lies pasci. ¶Qd autem de alcda
matiectfilus diffiniuumus in¬
digentib hoc quoq ⁊inomib
ascendentib et descendentibp¬

Expanded text:
ditatem vocentur ex patris substantia indubitanter alendi. Et si quidem pater occasionem separationis praebeat et mater ad secundas non venit nuptias, apud matrem nutriantur expensas patre praebente; si vero per causam matris ostenditur solutum matrimonium, tunc apud patrem et maneant filii et alantur. Si autem contigerit patrem quidem minus idoneum esse matrem vero locupletem, apud eam pauperes filios manere et ab ea nutriri iubemus. Quemadmodum enim filii locupletes coguntur matrem egentem alere, ita instant decernimus et a matre locuplete filios pasci. Quod autem de alenda matre et filiis definivimus indigentibus, hoc quoque in omnibus ascendentibus descendentib
Abbreviated transcription (Latin):
nes qui sb̾ipis constitutis sunt
sanctssimicpi a postolicam fidc̃¬
predicantatq traditionem⁊gi¬
tursacram comunioneminca.¬
cholica cecłia non pcipientes. b
cis deo. ⁊mabilibo saccidotibu
hrticos iuste uocamus.namlic
nomen xp̃unorum sibimet in¬
ium se fide et comumone scpãt
deiurdicio semet ipos subdico
tes fitemetcandem defendenit
brc aliqud. implius priuilegi¬
um his qui alicnant semet ipo
adciouiliquoniam n iustum
c̃cqualib cum orthodoxis et
brticos dignos fieri primlegr¬

Expanded text:
nes qui sub eis constituti sunt sanctissimi episcopi apostolicam praedicant fidem atque traditionem. Igitur sacram communionem in catholica ecclesia non percipientes ab eius deo amabilibus sacerdotibus haereticos iuste vocamus: nam licet nomen Christianorum sibimet imrum se et fide et communione separant dei iudicio semet ipsos subdi cotes fidem et eam defendentes habere aliquod amplius privilegium his qui alienant semet ipsos dei ovili quoniam neque iustum est aequalibus cum orthodoxis et haereticos dignos fieri privileg
Abbreviated transcription (Latin):
roborantes hrticosuõ⁊ illiqui
dixciunt et nos dicimus cos q
et qui nestoriiuroaicam secun¬
curucsaniam et custichiam stra
et acccphalos quidioscoris se¬
ucrimala secta languent mani¬
chei et appolinaris renouantiuz
impictatem et ad homes qui
non sunt menbrum sc̃c dci Ca¬
tholice et applice ccẽc inquace

Expanded text:
roborantes. Haereticos vero et illi dixerunt et nos dicimus eos qunumeramus et qui Nestorii Iudaicam sequuntur vesaniam et Eutychianistas et Acephalos, qui Dioscori et Severi mala secta languent Manichaei et Apolinaris renovantium inpietatem, et ad haec omnes qui non sunt membrum sanctae dei catholicae et apostolicae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
coacti nõnissionibaut decris
exibentiu pinde qui cos exibe̾t
ctiam  cautones exigentes q
intra cͥtum tempusuetunta
ad detininatum iuditium hii
qui abcis conuentisunt ipsi
remancantinpuintia affligi
impleaturqd̃ incantone exhi¬
bitionis aut psentatoisipe cc¬
torconstituitdeinde ille qdez
um quidem ingͥdiente apitoi
iudicem⁊ hdecentem repente
dimuti.iure mrando aut cisi
iudicctiur  dcomnib expensis
quas ꝓtulit cir cauiamacirca
ees addicant actorem conue¬
quantitate dederint. quia exe¬
quentur cam ⁊ suscipiunt sen¬
tentiam hanc quid qntitatez
ominocos exigi.⁊dc̃ifiustra e¬
calumpniam passo. ¶Siucõ
puis  uirandum etiam plusa¬
liquid declarauit certa tñqn
titate diffinita auroice quaz
leges taxationem uocant ⁊¬

Expanded text:
coacti vero iussionibus aut decretis exhibentur; proinde qui eos exhibent etiam cautiones exigentes, quia intra certum tempus veniunt ad determinatum iudicium hi qui ab eis conventi sunt, ipsi remanent in provincia, affligi impleatur quod in cautione exhibitionis aut praesentationis ipse actor constituit, deinde ille quidem um quidem ingredientem apud iudicem et haec docentem repente dimitti, iureiurando autem eius iudicetur de omnibus expensis quas pertulit circa viam et circa ces addicant actorem convequantitate dederint, quia execuntur causam et suscipiunt sententiam, hanc quidem quantitatem omnino eos exigi et dari frustra calumniam passe. Si vero per iusiurandum etiam plus aliquid declaraverit, certa tamen quantitate definita a iudice, quam leges taxationem vocant
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent. ut ubi quis testam¬
tum faceit nõ pot. tncodiculo
poss post que tpra cum ⁊ labe¬
o codicillos feciss iam nemi¬
pot quis codicillos facẽ.Sz
⁊ intestato quis decedens fi¬
deicomitte in codicillis pot
tate ꝯ firmentur. S duusceu¬
se fideicomissum peti. si appa¬
reat eum qui postea testin fe¬
codicullis exp̾sserat nõ reces¬
sisse. ¶ Codicul aũt hrditas

Expanded text:
fuissent, ubi, si quis testamentum facere non posset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemicto potest quis codicillos facere, sed et intestatus quis decedens fideicommittere codicillis potentate confirmentur. sese fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecodicillis expresserat non recessisse. Codicillis autem hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
Tilitas publica prefe¬
renda c̃ prinatorum
contratib ꝯiocosi constitert
fiscosatisfactum eẽ obcãm
p̃mipili potens obligata
tibi possessionem dotiscity¬
lo ꝑetere ut satidotisieri ꝓ̾sit

Expanded text:
tilitas publica praeferenda est privatorum contractibus: et ideo si constiterit fisco satisfactum esse ob causam primipili, poteris obligatam tibi possessionem dotis titulo petere, ut satis doti fieri possit
Abbreviated transcription (Latin):
abscidi. iutmori s alitcum casti¬
gan. ¶ fures. iutem uocamus i¬
qui occulte etsine. umis huimoi
delinquunt. Eos u̾oqui uolent
acgredinturautcum. annis ar̾
sincarmis indomos aut inttinib̾
aut mare penes cos legalibos bli
uibemus. ¶Utautemn solum
corpales pene s ctiam pecumaĩc
mediocres fiantscimus cos quiĩ
criminibꝰ.accusanturiquibdi
leges mortemautꝓscriptionez
definiunt si conuncanturaut
contempnenturcorum subas

Expanded text:
abscidi aut mori, sed aliter eum castigari. Fures autem vocamus qui occulte et sine armis huiusmodi delinquunt; eos vero qui violenter adgrediuntur aut cum armis aut sine armis, in domo aut in itineribus aut in mari, poenis eos legalibus subdi iubemus. Vt autem non solum corporales poenae, sed etiam pecuniariae mediocriores fiant, sancimus eos qui in criminibus accusantur. in quibus leges mortem aut proscriptionem definiunt, si convincantur aut condemnentur, eorum subs
Abbreviated transcription (Latin):
ientem cum parere testatori
qntilucrum nompcpiendor
s solummo pie agendohntẽ
quidem recede abh̾modũsti¬
tutionc locum siernosicuri
dudum predicimus substł.¬
turis ⁊ cohrdib et sidcicomi¬
sanis ⁊ legaranis et serius ⁊
quidem moxabmitõ qu̾bir¬
damintegralegata et adple
nusñam testõris seruare
qdctͣiam precedentium nos

Expanded text:
lentem eum parere testatori, quenti, lucrum non in percipiendo, sed solummodo pie agendo habenquidem recedere ab huiusmodi institutione, locum vero fieri, sicut dudum praediximus, substitutis et coheredibus et fideicommissariis et legatariis et servis et quidem mox ab initio quibusdam integra legata et ad plenum sententiam testatoris servare quod etiam praecedentium nos
Abbreviated transcription (Latin):
minue neq iniusticiã facere
moriẽtisi emioĩo quide sibii
uultaliquos si hrdes ethre
solaroem ersua successione
et arbitratiu susficientem se
dirimus nõ retinebitfalci¬
diams⁊ complebitlegata¬
nos et sidei commissancsl
purc substantie morientĩ
tñscendant m̃suram legat
posiumus ugnich depprio
dampnificentur brdes cre¬
dit̾orib dabit cim cipeami
cractosuc malignitatis cũ
transcedintleges exquib
caute ommaages nich po¬
tat dampnificari drerdiñ¬
soctiam que suntex falcida
autemdicimusubiẽrans
forte cum debuiss et ampli¬
orem qntiratem hrdiresin¬
q̃re prominore disposuit.⁊
enim hecetiam erantis sẽ¬

Expanded text:
minuere neque iniustitiam facere morienti. Si enim omnino quidem sibi vult aliquos fieri heredes et habere solationem ex sua successione, et arbitratur sufficientem se diximus, non retinebit Falcidiam, sed complebit legatarios et fideicommissarios, licet purae substantiae morientis transcendat mensuram legatoposuimus, ut nihil de proprio damnificentur heredes creditoribus. Dabitque ei poenam exactio suae malignitatis, cur transcenderit legem, ex quibus caute omnia agens nihil poterat damnificari, sed ex diverso etiam quae sunt ex Falcidia autem dicimus, ubi errans forte, cum debuisset etiam ampliorem quantitatem heredi relinquere, pro minore disposuit; etenim etiam hoc errantis sen
Abbreviated transcription (Latin):
pena.xauitorum ostituta est
Deco no qd deiectum effusum
uec.dupliq̃nti dampnurda¬
tumsit cõstituta ẽ actio. Obi
bõiemuolibum occisumla¬

Expanded text:
em aureorum constituta est. de eo vero quod deiectum effusumve est, dupli quanti damnum datum sit, constituta est actio. ob hominem vero liberum occisum
Abbreviated transcription (Latin):
tumdecare. cquum religior
iudicantes uidebitur penam
substinebit. ¶Itemis ercuui
cenaculoułpprio ip̃iusuło
ductonlinquo gratisbitat.
deiectum effusumuealiquid
c̃atant alicm nocerecur quasi
ermalefitio obugatus ĩtellr̃¬

Expanded text:
tum de ea re aequum religioni iudicantis videbitur, poenam sustinebit. Item is, ex cuius coenaculo vel proprio ipsius vel conducto vel in quo gratis habitabat, deiectum effusumve aliquid est, ita ut alicui noceretur, quasi ex maleficio obligatus intell
Abbreviated transcription (Latin):
mulienbꝰ procedat. nesexus
muliebris fragilitas inpi¬
ciem substancie earum cõu¬
teretur. Contra aut creditoi
pignus expactione quauis
cius cares nonsit alienaẽ po¬
sit. Sr hoc forsitam iouidr
fieri qd uoluntate debitoris
intelligiturpignus alienan.¬
s. quia ab initio cc̃tus pactus
c̃ ut liceret editori pignus uẽ¬
dere sipeciua nõsoiuatur. Set
ne creditores suum ius ulpe¬
sequumpeduentur neq dbi¬
tores temẽ suarm rerui do¬
minium amittere uidcantu
nr̃a constitutõe consultum ẽ
et ctus modus impositus ẽ
ꝑquẽpignorum distractiopꝰ¬
pti⁊ cditorum ⁊ debitorum sa¬
tis babundeq piusum ẽ.
¶Muncad monendisumus

Expanded text:
mulieribus procedat, ne sexus muliebris fragilitas in perniciem substantiae earum converteretur. Contra autem creditor pignus ex pactione, quamvis eius ea res non sit, alienare potest. sed hoc forsitan ideo videtur fieri, quod voluntate debitoris intellegitur pignus alienare, qui ab initio contractus pactus est, ut liceret creditori pignus vendere, si pecunia non solvatur. sed ne creditores ius suum persequi impedirentur neque debitores temere suarum rerum dominium amittere videantur, nostra constitutione consultum est et certus modus impositus est, per quem pignorum distractio poparti creditorum et debitorum satis abundeque provisum est. Nunc admonendi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
tat plus pete intelligitur qui
⁊clectõnemaduersano toluit.
cui .s. scipulationis uile uibum
uitalurd soluere quam qdi
xctetur. Quin etiam lieet ulis¬
simum sit quod quis petati
nichominus plus peteinteiu¬
gitur q: sepr accidit ut ꝓmisso
nfaciuus sit ulud souicit qd̃
maioris p̾cu est. ¶S Rec qdez

Expanded text:
itur, quia electionem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam quod peteretur. quin etiam licet vilissimum sit quod quis petat, nihilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere quod maioris pretii est. 33e. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cum pielitan placet. s incodez
iuditõ cognita iutate errorem
suum corrigẽ cipmittimuore¬
luti.sis quibominem stichu
petẽ debẽt. erotem peciert. aut

Expanded text:
eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ et si quidem tp̃rplus fũt
retitum qd statin o portet çe¬
nonis diue memorie ioqiit
constitutiosinant quantita¬
te ulationoplus fuĩt petitũ
omne siqd forte dampnum
cum fuent commissacriplis
dempnatione. sicur sup̃dixi¬
mus pumatur. ¶ Siminus
intentõc complexus fuĩt ac¬
tor quamadcum pcinet.uclu¬
ti sicum cix. aurei deberentim
quinq sibi dan optere in tẽde¬
ritautcum totus fundus es
eet ꝑtem dimidiam suam ẽe
pecient. sinc penculoagit. Inre¬
liquum eium nichominus ir¬
dex adu̾sanum suum incodez
uclicio ei codempnetercõsti¬
tutoe ciuc memorie.zenonis.
siqs alurd palioitẽderet nẽ¬

Expanded text:
it, et si quidem tempore plus fuerit petitum, quid statui oportet Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, tum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra diximus, puniatur. Si minus in intentione complexus fuerit actor, quam ad eum pertineret, veluti si, cum ei decem deberentur, quinque sibi dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse petierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constitutione divae memoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, n
Abbreviated transcription (Latin):
Ccicdit aliqũ non
predium mantus inuitam¬
liere plegem uiliamphibe¬
curalienare quamius ip̃i
sit docis ca cidutum. Odnos
legem iuliam corigentesi
meliorem statum decluxim
cum enim blex in solis tatũ¬
morebiocum hebat. que y¬

Expanded text:
ccidit aliquando, praedium maritus inuita mliere per legem Iuliam prohibetur alienare, quamvis ipsius sit, dotis causa ei datum. quod nos, legem Iuliam corrigentes, in meliorem statum deduximus. cum enim lex in soli tantummodo rebus locum habebat quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut de actiomb.
bloquamurac¬
tioaut. nichilalis¬
ud est. quãius psequendi in¬
uiditio qd sibi debetur. ¶Om¬
mumautactionum.quibo
intaliquos apud iidices ⁊¬
bitros ue dequacunq reque¬
ricunsumma duuisioanduo
gnã decducicur. autenimuem
iunt autipsonam.nlamq¬

Expanded text:
ut de actionibus loquamur. actio autem nihil aliud est quam ius persequendi iudicio quod sibi debetur. Omnium actionum, quibus inter aliquos apud iudices arbitrosve de qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. qd. inpbitoria sũt aurestiti¬
toria. iuexhitoria. ꝓhitoriast
luti ium sinuito possidentit
mortuum inferẽti quo cuus
erat iferendi ailin locosacroe¬
difican. aum flumie publico
npa uccius. aliꝗd fi quopeis
naigetur resticutoria sut qb
restitiualiqdub ueltcu bo¬

Expanded text:
restitutoria aut exhibitoria. prohibitoria sunt veluti vim sine vitio possidenti, vel mortuum inferenti quo ei ius erit inferendi, vel in loco sacro aedificari, vel in flumine publico ripave eius aliquid fieri quo peius navigetur. restitutoria sunt quibus restitui aliquid iubet, veluti bo
Abbreviated transcription (Latin):
ex cabrditate aut cum iubet
ei qui de põne fũdi deiectusi
sit resticui posẜonem. Exb̃u¬
toriasunt ꝑ quembet exibirl
uti cum cuius delibrateagit
aut libtum cui pr̃onus oper¬
amindicere uent. auccurpa¬
renti liberos cius quimpotã¬
te eius sunt. Sunttũqui pu¬
tant ppric intalca ea uocanq̃
terdica

Expanded text:
iubet ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt per quae iubet exhiberi, veluti eum cuius de libertate agitur, aut libertum cui patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius sunt. sunt tamen qui putant, proprie interdicta ea vocari toria
Abbreviated transcription (Latin):
Sno ducumin gressus semł
prountiam suampt̃modũĩ
ituteribo faciendis cursu arq an¬
ganis ipesiue sumutatur offiñs
expedicc̃em milicaremumentis
propriis excquaturde cobortalis
⁊ offiruseadem lege sc̃imus neq
erhiis ꝓprouintiam suamdiscur¬
rensueredonticoncturim posterỹ
cumsacraprobibitum scione cog̾¬
scantodsiquis ducimnłapparito¬

Expanded text:
o ducum ingressus semel provinciam suam postmodum itineribus faciendis cursu adque angariis ipse sive suum utatur officium, sed expeditionem militarem iumentis propriis exsequantur. De cohortalinis etiam officiis eadem lege sancimus, ne quis ex his per provinciam suam discurrens veredo uti conetur in posterum, cum sacra prohibitum sanctione cognoscant. Quod si quis ducum vel apparito
Abbreviated transcription (Latin):
pore expeditiomis excusationem
angariarum seu panganoꝵ hat.¬
abom̃oriental tẽtu necñ
abhiiscuntatibo. aliarimiregioñ
quarum instructio tui culminis
memmnirtolliamputanq dec̃¬
cadeducleuectiones que amali¬
umscom consuctudinem a nr̃a¬
fumcetmtate consecun⁊ marmo¬
nmtamconfectione quã tnslati¬
onescruata consucrudine mpro¬
fectione .l.ãlegatorum animali¬
un dominis enim qui casolent
acepra incede locare prebenda pe

Expanded text:
mpore expeditionis excusationem angariarum seu parangarab omni orientali tractu nec non ab his civitatibus aliarum regionum, quarum instructio tui culminis meminit, tolli amputarique dececa deduci, evectionesque animalium secundum consuetudinem a ntate consecutiet in armorum tam confectione quam translatione servata consuetudine, in profectione quin etiam legatorum animalium dominis, qui ea solent accepta mercede locare, praebenda pe
Abbreviated transcription (Latin):
rii legatocedunt s siẜunꝰ
cum peculio fuĩt legatus mõ¬
tuo seruoulmanumissoul.a
lienato peculii legatum extĩ¬
guturidem ẽ sifundus istrre¬
tus.ulcum instrumentolga¬
cus  fiĩt. nam fundo alicnato
et in strum̃ti legatu extigint
¶Si grex legatus fuit. poste¬
aq ad unam ouem puencit.
qd supfunit uendican potest.
grege aurigato etiã easoue
que post testam̃tum fem git¬
gi Adiciuntur legato cedere.
uilianus ait est enim gregis
unum corpus ex distantibu
capitib. sicut edium unum
corpus excoherentiblapiti¬
bo. Edib demiq legatis. colly¬
pnas et marmora que p̾t tes¬
tam̃tum fcm̃ adiccta sunt le¬
gato cedere. ¶Si peculiumt
gatum fuĩt. sine dubio ꝗcod
peculio accedit. ułdecedit in¬
uo testatore.legatani lucro.
uldampnoẽ. Quodsipt mo¬
temtestoris añ adiram here¬
ditatem senius acquisicrit.i
uilianus ait. Siquidem ipsi
manumisso peculium legar̃
hrditatem acquitum est. le¬
gatanocedere.quia dies bu¬

Expanded text:
rii legato cedant. sed si servus cum peculio fuerit legatus, mortuo servo vel manumisso vel alienato, et peculii legatum extinguitur. idem est si fundus instructus vel cum instrumento legatus fuerit: nam fundo alienato et instrumenti legatum extinguitur. Si grex legatus fuerit posteaque ad unam ovem pervenerit, quod superfuerit, vindicari potest. Grege autem legato etiam eas oves quae post testamentum factum gregi adiciuntur legato cedere, Iulianus ait: esse enim gregis unum corpus ex distantibus capitibus, sicuti aedium unum corpus est ex cohaerentibus lapidibus: aedibus denique legatis, columnas et marmora quae post testamentum factum adiecta sunt legato cedere. Si peculium legatum fuerit, sine dubio quidquid peculio accedit vel decedit vivo testatore legatarii lucro vel damno est. quodsi post mortem testatoris ante aditam hereditatem servus adquisierit, Iulianus ait, si quidem ipsi manumisso peculium legatum hereditatem adquisitum est legatario cedere, quia dies hu
Abbreviated transcription (Latin):
nonis excedat soloem facegestiẽti
negauir susceptionis offinulsim
moram focitincyrographo secun¬
ratis edendo sup quo põres ant per
ratores ulmagratus autquicu¬

Expanded text:
onis excedat solutionem facere gestienti negaverit susceptionis officium, vel si moram fecerit in chirographo securitatis edendo. Super quo possessores apud curatores vel magistratus aut quicu
Abbreviated transcription (Latin):
ffintumẽ. Iudicetur udex ir
cã ip̃m et res eius secundur
rigorem iustitie strictius cõ¬
sequatur Si quis aliquem ce¬
perit et absqr sangiinis effu¬
sionem fustib ꝑcusserit. ulcõ.¬

Expanded text:
ictum est, iudicetur et iudex in causa ipsum et res eius secundum vigorem iustitie strictius consequatur. 4. Si quis alium ceperit et absque sanguinis effusione fustibus percusserit
Abbreviated transcription (Latin):
uistasqz cãsm
meuopolirano
nommeacdig̾¬
tate beritumde¬
cerminus exorandamiam sius
uirtutib coronatamigiturh qͤ
q metropoliranam batdigni¬
rogatur sirilla mater prouinti¬

Expanded text:
ustasque causas metropolitano nomine ac dignitate Berytum decernimus exornandam iam suis virtutibus coronatam. igitur haec quoque metropolitanam habeat dignirogatur. sit illa mater provinci
Abbreviated transcription (Latin):
ngentes⁊qdabillis suasum
c̃auilegis neccĩtatem tiansfe¬
rentes adimitatõem pristĩe
familie emptoris mentone
nec hrdi qui ymaguiem nety¬
stissime familie empcoris cp¬
tinet.necaliis ꝑsonis queci
ut diccum ẽ comuncte sunt
licentiam concedimus sibiqͦ¬
dammo testimoma prare.Io¬

Expanded text:
d ab illis suasum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optinet, nec aliis personis quae ei, ut dictum est, coniunctae sunt, licentiam concedimus sibi quodammodo testimonia prae
Abbreviated transcription (Latin):
quis mensorũ
quadeputatas
singui quibrq
domus enotat.
⁊postib hospitatimnomen ascri¬
bunt delerenodubitauitadinstã

Expanded text:
quis mensorum qua deputatas singulis quibusque domus enotant et postibus hospitaturi nomen adscribunt, delere non dubitaverit, ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
solers q̃ĩtormueniat. cura mag̃¬
stros nanium quib c̃scia plc̃ior
mimoretur. ꝗsifatalis ortedefre¬
rnt. mnalios in quisitõtñsterat᷑.
Sane siuumusoinolentia tẽpest̾¬
tis obnient. nenĩtas lateat. ali¬
bens nautanim sic magrorus
intrauidicia constitutis supco¬

Expanded text:
sollers quaesitor inveniat Circa magistros navium, quibus est scientia plenior, immoretur: qui si fatali sorte defuerint, in alios inquisitio transferatur. Sane si universos violentia tempestatis obruerit, ne veritas lateat, a liberis nautarum sive magistrorum intra iudicia constitutis sup
Abbreviated transcription (Latin):
detalib negociis aliquid accep̾¬
sc  detegitur.uider apudquez cõ¬
stitithis conquerentib. quir
dantur proqualitatib p̃rum
mulctadiatmorindi ꝓscriben¬
talium cognitores libellidatõe
usplanana interpellatõe como¬
pus clapsum puiditium noce¬
cuius probanda amissioem ie¬
gittimodum tarat tp̃rcognitõ
petebatur uidexcogat infeneit
siduum uooffitium eĩ exsoluat
culus mocdiatois dicatur tẽpe¬
state mans depisse subtue sedis
auditione nequaq̃m feratũac¬
ceptus. s ħ dispendii iacturai¬

Expanded text:
de talibus negotiis aliquid accepisse detegitur, iudex, apud quem constiterit, his conquerentibus qui nudantur pro qualitatibus personarum multandi removendi proscribentalium cognitores, libelli datione vel planaria interpellatione commo elapsum, praeiudicium noceropter cuius probandam amissionem legitimo dumtaxat tempore cognitio petebatur, iudex cogatur inferre, residuam vero officium eius exsculus modiationis dicatur tempestate maris deperisse, sub tuae sedis auditione nequaquam feratur acceptus, sed haec dispendii iactura
Abbreviated transcription (Latin):
licet inq̃ res agitura dire festinet
acꝓbet ap̃cum testib cũntum
relatioq adsḃlimissimã referat᷑
p̃fecturam. itaut intra anni spa¬
ciumueritate reuclata ꝯpetens
audatursupuacuas. scrasq intẽ¬
pellatioes cm̃so annoplacuit nõ¬
nauiexam adhibetur ꝯpetetisi¬
iudicis duorum uloium nau

Expanded text:
licet, in qua res agitur, adire festinet ac probet apud eum testibus eventum, relatioque ad sublimissimam referatur praefecturam, ita ut intra anni spatium veritate revelata competens audatur, supervacuas serasque interpellationes emenso anno placuit nnavi examen adhibetur competiudicis , duorum vel trium naut
Abbreviated transcription (Latin):
tib prum filii siłr quidez libi similit
aute legirti a cacura ⁊ ficbat bella u
etlces. ⁊cqz libidines et concupiscẽ¬
tic camdposyert adaliud sccma ẜ uite¬
tem namq inuenit bellumnãles at̃
castitatis casus lex antem nirsus hi¬
modidelicta curans libortatemsuis
introducens  dena milia ĩpatorieno ꝯ
stitutiones appucrt hiisq̃ norecte fc̃a
sut adius limum mias ꝗdnotransit¬

Expanded text:
tibus primi filii similiter quidem liberi similiter autem legitimi a creatura fiebant. Bella vero et lites atque libidines et concupiscentiae causam deposuerunt ad aliud schema. Servitutem namque iuvenit bellum, naturales autem castitatis casus; lex autem rursus huiusmodi delicta curans libertatem servintroducens dena milia; imperatoriae vero constitutiones aperuerunt his quae non recte facta sunt ad ius legitimum vias. Quod non transi
Abbreviated transcription (Latin):
troduxit memorie  sanccitum namq
c̃abcont possit nãles filios auromne
non simplicem hic legis  iatocm s.
brditanumaccedant instumcdimu
hocprimum legislatioĩs disponente
capitulumita aditliquos modos q
adłimorumius ferut accede queciz
inḋ sunt facilcominoẽdicere. ¶Et¬

Expanded text:
roduxit memoriae. Sancitum namque est ab eo, ut possit naturales filios aut omnes non simplicem habuit legislationem, hereditatem accedant, iustum credidimus hoc primum legislationis disponentes capitulum ita ad reliquos modos qui ad legitimorum ius ferunt accedere; quae enim inde sunt facile omnino est dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ emmuicio ccintdictio despicienda
c.sz quod c̃innecc̃ita tecurandum est¬
tuius aut iam pfecca compimus
et nos ip̃i plunmas  fecimus dehiis cõ¬
sticutiones alquidam impredictaniz
collectoe constitutionumai autemcri¬
amposteanccau sa dispsasit bn sebre
credidimus inunaconstõe totum col¬
lamnamq c̃quiahominumalii qui¬
Aliiuero hoc prius non hntes postea fi
decet sctiah monstranturindignio
nos igitur ira faceconstitutionemũ
nullusignores que possinc innatua¬
libuale dicimus anteminchoantes
legem qui consistut nãles quib q i
modis  proccdunt adlimos quorum
uctustas usa ẽhiis amart quomodo
nos humane nec iliud quo reunqt¬

Expanded text:
non enim ultio et interdictio respicienda est, sed quod est in necessitate curandum esttuimus aut iam perfecta comperimus, et nos ipsi plurimas fecimus de his constitutiones, alias quidem in praedictarum collectione constitutionum alias autem etiam postea: ne causa dispersa sit, bene se habere credidimus in una constitutione totum collam namque est, quia hominum alii quiitimos sunt, alii vero hoc prius non habentes postea fiudecet, sed etiam hoc monstrantur indigni. Oportet igitur nos ita facere constitutionem, ut nullus ignoret quae possunt in naturalibus valere. Dicimus autem incohantes legem, qui consistunt naturales, quibusque modis procedunt ad legitimos quorumvetustas usa est his amare, quomodo vero nos humane. Nec illud quoque relinq
Abbreviated transcription (Latin):
etules amagna bac fumt cuntateer deci¬
dic omino pensionum ministrato hiis
lib.iutem crpusitate omnipionis asp¬
ret int̾dictionib cognoseat crum quia
sitale auquid egerit et pocconemcius
cecidit. aut administratio panumant
pensionuundatio erhor accitens ipse sb̃¬
stinebit piculummox quod intdictoc
inquilinset ministrantib panem mi¬
scritant suspenderit anonam nichilei
borumagiomninouolumus s exquo
intdictiones egit scimus cumoninci
dampnum sarcue  dominoreum suphoc
ctusuram ctiam centesime agnoscere pc¬
quia ꝗ pͥscns ecieractionisdominoda¬
ci defennonomautindepositumaut in
auis itcipert ꝓpriam. ñcium omniboest
facue fidcuissorem prebert nis legib
nuuam defensionem omninoratami

Expanded text:
exules a magna hac fiunt civitate, et decidit omnino pensionum ministratio his libus autem et perversitate omni plenis adspiret interdictionibus: cognoscat enim, quia si tale aliquid egerit et per occasionem eius ceciderit aut ministratio panem aut pensionum datio, ex hoc accidens ipse sustinebit periculum, mox quod interdictionem inquilinis et ministrantibus panem miserit aut suspenderit annonam. Nihil enim horum agi omnino volumus, sed ex quo interdictiones egerit, sancimus eum omne damnum sarcire domino rerum, super hoc et usuram tertiam centesimae agnoscere pequia praesens est ei exactionis domino danti defensionem aut in depositum aut in aliis recipere propria. Non enim omnibus est facile fideiussorem praebere, nostris legibus nullam defensionem omni
Abbreviated transcription (Latin):
quas inluxuna cõsumebant
uite orentum in sidiabantur
illudinsumma admonendisr¬
mus. d qdussu patris diũue
patre .dominouc condicitã q̃
siprincipalit cumiponegociũ
gestum cẽt.Ei quor qui ulerer¬
citoria ulinstitoria actõetenet
duecto possecondiciplacet.q
huius quor iussu cc̃tum intisi¬

Expanded text:
quas in luxuriam consumebant, vitae parentium insidiabantur. Illud in summa admonendi sumus id, quod iussu patris dominivpatre dominove condici tamquam si principaliter cum ipso negotium gestum esset. ei quoque qui vel exercitoria vel institoria actione tenetur, directo posse condici placet, quia huius quoque iussu contractum int
Abbreviated transcription (Latin):
clemenniatibm ẽẽ cunctis prosperi¬
mus simiuniaquadiscedendum c̃i
tereas hmtinrquas uolentibolie
distrahere⁊ mauos eam confenen
diapcia consequendi proutinhiis¬
dem agminib consueueruntaeten
excipienns indencet nec deducen¬
dis inhacppetuo conseruandamie¬
gem p̃gmaucameis quiomasmi¬
utias simulcompõitas exsociaune¬
ras consortionuntassecut ntinyi¬
nsdicatissimis seolarib ꝗatocã¬
didatisfimoris ẽnecnomuisd¬
uotisiatereulensib ⁊ pragmatican¬
is lasecems conungit quos meõ¬
adornatcingul.⁊siqui simiustipen¬
diorumuungunturcopuia.¶M¬

Expanded text:
e cunctis prospeximus, si militia, qua decedendum est, inter eas habetur, quas volentibus licet distrahere, et in alios eam conferendi et pretia consequendi, prout in isdem agminibus consuevit hactenus. Excipiendis videlicet nec deducendis in hanc perpetuo conservandam legem pragmaticam eis, qui binas militias simul compositas et sociali nexas consortio fuerint adsecuti, ut in viris dicatissimis scholaribus atque candidatis fieri otis laterculensibus et pragmaticariis vel a secretis contigit, quos memoadornat cingulus, et si qui simili stipendiorum iunguntur copula.
Abbreviated transcription (Latin):
esse ẽ caumterocutione in scͥptis.
proferrenda eaq supius deqntira¬
resportularum decidendarum ꝙi
cognitionum dispõita suntobser
norum pecculio.R. Imꝑaror.¬

Expanded text:
necesse est casu interlocutione in scriptis proferenda ea, quae superius de quantitate sportularum decidendarumque cognitionum disposita sunt, obsenorum peculio. Imper
Abbreviated transcription (Latin):
quot cã fuit arbitro delegara ꝑ cõ¬
testatione uusimum solidum ⁊
ꝑdiffinitoe abarbitrorecitandar
culminis abip̃a contestationeti¬
ris uirelatione iudic̃ aurappellati¬
os tinmõ solidos dabunt.Quot̾
sane apudiuros clarissimos pro¬
untiarum moderatores exdeie¬

Expanded text:
usa fuerit arbitro delegata, pro contestatione litis unum solidum et pro definitione ab arbitro recitanda in iudicio tui culminis ab ipsa contestatione litis vel relatione iudicis aut appellatios tantummodo solidos dabunt. Quotiens sane apud viros clarissimos provinciarum moderatores, ex dele
Abbreviated transcription (Latin):
Uperserius qui postra ada
quandammilitiam aspira
iptancrint uelscientibꝰ ncu
ygnorantibꝰ dominis precipienti
bysioudemygnorantibhiis cam
meruerintlicere dominis adire cõ

Expanded text:
uper servis, qui postea ad quandam militiam adspirare temptaverint vel scientibus vel ignorantibus dominis, praecipimus, si quidem ignorantibus his eam meruerint, licere dominis adire comp
Abbreviated transcription (Latin):
municare. ¶Siquiduo a¬
lud lucri faciat qd noncap¬
quid omnino postrenunti¬
atam socictatem acquiritur
solconceditur. ¶Soluitur
ad huc societas. etiam moir¬
S⁊ siconsensuplunum soci¬
etas contratasit. morte uniꝰ
socii soluitur. ⁊ siplures supẽ¬
sint nisiin cocunda societae
alit conuenerit. ¶Itemsiali¬
cius rei contraca socictas sit
et finis negõ impoitus ẽfiri¬
tursocietas. ¶Publicatiore
socii publicenturnam cum
meius locum alius succeda
ꝓmortuo hecur. ¶Item si
quis exsociis mole debitip̃¬
grauaitus bonis sius cesseit᷑.
etideo pꝑpublica aut ꝑꝑ pri
uata debita substantia eius
ueneat soluitur societas.
¶S heau.siadhucconsẽtia

Expanded text:
municare; si quid uero aliud lucri fecerit, quod non capquid omnino post renuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Soluitur adhuc societas etiam mosed et si consensu plurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint, nisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione socii publicentur: nam cum in eius locum alius succedit, pro mortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit et ideo propter publica aut propter privata debita substantia eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentia
Abbreviated transcription (Latin):
obsuatoem totum patri acꝗret
quecnim in idiaẽ. Qd expatris
occone ꝓfectum ẽ. hoc adcum re¬
fa. familiaue ci acquisnt. huiꝰ
usumf quidem pitu acquiret.¬

Expanded text:
observationem totum parenti adquirat quae enim invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum refiliusfamilias adquisivit, huius usum
Abbreviated transcription (Latin):
bo constitutoĩb bẽbat. quasi ꝓ
p̃cio quondam mno emancipati¬
onis aubumanum quidemx
cedebatut filius rerum suanum
exbac emancipatione  domini
oꝓꝑte  defraudentur quod ho¬
noris ei ex hacemancipatione
aditum est. quia siniuis effes
est. hoc prerum diminutione¬

Expanded text:
bus constitutionibus habebat, quasi pro pretio quodammodo emancipationis, et inhumanum quiddam accidebat, ut filius rerum suarum ex hac emancipatione dominio pro parte defraudetur, et, quod honoris ei ex emancipatione additum est, quod sui iuris effectus est, hoc per rerum deminutione
Abbreviated transcription (Latin):
decrescat. Ideoq statiumus ut
parens ꝑttia  bonorum ꝑte doi¬
nunii quam retinere pot̾at di¬
midiamnodomimi rerum set
nsusf. recineatata et enim resin¬
tacte apud filium remancbũt

Expanded text:
decrescat. ideoque statuimus, ut parens pro tertia bonorum parte dominii, quam retinere poterat, dimidiam non dominii rerum, sed usus fructus retineat: ita etenim et res intactae apud filium remanebunt
Abbreviated transcription (Latin):
straintis lignis  adusum co
stica frunt.ampedim̃tosit n
ullialiiis qd btant uende
aut locart. aut gratis cõcedẽ
dium usumh̃t. bactens in¬
ris bre intiligitur. ut ipẽ tiñ
b̾itet. at nec h uis ad aliumi
transferre nec uendert põt. si¬

Expanded text:
stramentis, lignis ad usum cotrustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere dium usum habet hactenus iuris habere intellegitur ut ipse tantum habitet, nec hoc ius ad alium transferre pote
Abbreviated transcription (Latin):
qsipecoris ulonium ususle
aca infructusunt. Planc ad
stcorandum agrum suum pͤ¬
corib uti põt. ¶ s sicri hiratõ
legauit siuc aliquomos stu¬
cuta sit n.usus udeturn u¬

Expanded text:
si pecoris vel ovium usus lea ea in fructu sunt. plane ad stercorandum agrum suum pecoribus uti potest. Sed si cui habitatio legata sive aliquo modo constituta sit, neque usus videtur
Abbreviated transcription (Latin):
uelle nr̃e constitutionis di¬
uisionem. ¶Itempliberos
homineo ⁊alienos yu o quo
bona fide possidetisacquin¬
ulusum hecis. similit ex lua¬
bzistis cãis nobacquiretur
nica ꝑte dominis ⁊ equirẽ
ctumest. Excepto eo qduni
nominatim stipulando aũ
ptraditionemaccipiendo.
illisoliacquint. ueluti cum
ita stipuletur. citio domux
meodarespondes. s siuniy
domini iuissu suus fu̾it sti

Expanded text:
tutionis divisionem. Item per liberos homines et alienos servos, quos bona fide possidetis, adquirvel usum habetis, similiter ex duabus istis causis vobis adquiritur. nica parte dominis adquirere certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adquirit, veluti cum ita stipuletur: ‘ Titio domino meo dare spondes? ’ sed si unius domini iussu servus fuerit sti
Abbreviated transcription (Latin):
pcipe qntumlib quidemeide¬
bita sortis et nsmras⁊ dampre
pipo muino conputabit aut
et inme dio exp̃nsaslargiores
iamet urdicemulqui circa ip̃r
sunt dediicentes⁊ quedam ⁊̃
tet iuus dici decuplum ent qõ
am̃is subiectis eriguuraerha¬

Expanded text:
pere, quantum liberet quidem ei debita, sortis et usuras, et damna pro ipso mutuo: computabit autem et in medio expensas largiores iam et iudicem vel qui circa ipsum sunt decentes, et quendam sibtet verius dici, decuplum erit, quod a nostris subiectis exigitur
Abbreviated transcription (Latin):
tioc̃m respicienres. ¶Multos
quidem icorum dimittunt rẽ¬
cumanis agitur cais sictiam
ingemescentes sacerdotes
tamitoet imistinias acc̃an¬
tes ⁊ nõti hec fucrint sola set
ctiam cintarum seditiones
et priblic̾e turbe plinqrsiunt

Expanded text:
tionem respicientes multos quidem reorum dimittunt, venuniariis agitur causis, sed etiam ingemescentes, sacerdotes et ta merito et iniustitias accusantes. Et non haec fiunt sola, sed etiam civitatum seditiones et publicae tu