comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pla uirtutum poterat te¬
remias sumunciare ꝓsꝑa
⁊ frm regis amiticia sed
maluit deo obedire. qui po¬
test ⁊ ammam ⁊ corpus ꝑ¬
itere ingehennã¬

Expanded text:
pla virtutum. Poterat Jeremias nuntiare prospera et frui regis amicitia, sed maluit Deo obedire, qui potest et animam et corpus perdere in gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
¶Consiliamini ut ommes
ꝑ mund̾ emntes ideman¬
nuncietis. huic enim si¬
mul suobolum compo¬
suerunt de tͥmtate ⁊ uni¬
tate. de commmunione. et¬
ecc̃e. de generali resurret¬

Expanded text:
Consiliamini. Ut omnes per mundum euntes idem annuntietis. Hinc enim simul symbolum composuerunt de Trinitate et unitate, de communione Ece generali resurre
Abbreviated transcription (Latin):
Saturabi fide genciũ¬
unde esuriens. ⁊ siciẽl
cupͣ pitteum iacob exip¬
tis cibis uti uoluit qi
iam samaritane. ⁊
coꝵ qui de cuittate ad
eum sabant fide sa¬
ciatus erat.

Expanded text:
Saturabitur. Fide gentiuunde esuriens et sitiens supra puteum Jacob emptis cibis uti noluit, quia jam Samaritanae et eorum qui de civitate ad eum exibant, fide satiatus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
duisit głam resurgentise
leuabitur ⁊ exaltatr ⁊ t̃.
cium implesse ⁊ brachium
Sicienti. aquila in ua.
u iurginitatis pͥmlegium

Expanded text:
emisit gloriam resurgentis. Elevabitur et exallabitur, etc. cium implesse et brachium sitienti, Aquila interprt virginitatis privilegium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpaciens plangit ecc̃a
nõ ꝙ aͦst translatum dole¬
at. s cum apłis pro morte
cuis tristataẽ. ut post cum
eisdem de resurrectione
gauldat unde mes mole¬
ut quodie passus est xp̃c co¬
dit. uł quia templꝰ capu¬
do ⁊ altari depulso ñ est
ĩ quo corporis ⁊ sanguinis
diũ iuctima offeratur. Sc̃
maledcũs omnis quipen¬
tum est. tradidit chãs mu¬
ros turrium eus in ma¬
nus inmici. apsos .s. qui

Expanded text:
patiens plangit Ecclesia; non quod a se translatum doleat, sed cum apostolis pro morte ejus tristata, ut post cum eisdem de resurrectione gaudeat. Unde mos inoleut quo die passus est Cdit; vel quia templo soluto, et altari depulso, non est in quo corporis et sanguinis victima offeratur. SequMaledictus homo qui pepentum est: Tradidit muros turrium ejus in manus inimici. Apostolos sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ad gentes increpans
de ydolatria ⁊ admirans
quod muillus ingentibus
bec p̾scire potuit. s trũ po¬
pulus dei qui legem dei acce¬
Qnidam todices hũt plas¬
utatus. s nõ tonuenit.ae¬
ne. sit tñ potest exponi añ
me nõ est formatum ydo¬
lum. quia feci hominem
ustum aquo iumstefor¬
matum ẽ ydolũ.

Expanded text:
a ad gentes, increpans de idololatria et admirans quod nullus in gentibus hoc praescire potuit; sed tantum populus Dei qui legem Dei acceQuidam codices habent plasmatus; sed non convenit bene, sic tamen potest exponi: Ante me non est formatum idolum, quia feci hominem justum a quo injuste formatum est idolum.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ostendit scd̃m illud cõ¬
taminatione contamina¬
bit eum non quod cacer¬
dos contaminationis ac
flumina babilonis. irit
sedumis ⁊ fle. dum recor

Expanded text:
est ostendit, secundum illud: Contaminatione contaminabit eum, non quod sacerdos contaminationis aucflumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recor
Abbreviated transcription (Latin):
tuns Iutͣ litteram enim
quiescit ⁊ ambuiat qui
se innocentẽ ante deum
⁊ iuste niu̾e mcminit. s
⁊ itꝰ tum in morte dor¬
erit. nõ solum potencias
tuit. s ⁊ in pace quiestit

Expanded text:
t juxta litteram, quia quiescit, et ambulat, qui se innocenter ante Deum, et juste vivere meminit. Sed et justus cum in morte dormierit, non solum potentias metuit, sed et in pace quiescit
Abbreviated transcription (Latin):
accipientes scĩam co¬
medmmius fructum eĩ.¬
⁊ si negligencra suir¬
ripserit contamina¬
heditatem illius abho¬
miabilem facimꝰ
Sacerdotes nõ
gem nescierunt me ⁊ pastores
p̃uaricati sunt in me. ⁊ ꝓpłe ꝓpha

Expanded text:
accipientes scientiam, comedimus fructum et si negligentia subrepserit, contaminareditatem illius abbilem facimus. « Sacerdotes non meam nescierunt me, et pastores praevaricati sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
leues gͦ pascentur in eclx¬
re cerui. ⁊freta destituent
nuudos in littore pices.
ta. dum auuii current
dum mortib umbre lus¬
trabunt cõneta politi. dũ
sydera perscet. Serꝑ hono
nom̃q tuum. laudesq ma¬
ĩ nebunt

Expanded text:
leves ergo pascentur in aethere cervi, Et freta destituent nudos in littore pisces,ta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabunt, convexa polus dum sidera pascet, Semper honos nomenque tuum laudesque manebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nons est ad ꝙͥ .uis. die
uenit iacob de carrã¬
fitgiens estaũ ad ter¬
gum phenicis ⁊ ara
uie couib libani co¬
destũ usq ad trant᷑
iordanem. ubi h̃tcanit¬
scon rex amorreoꝵ. uͥ
cecicdit a ũ ĩ sortem fi

Expanded text:
ons est ad quem septima die venit Jacob, de Cfugiens: est autem ad tergum Phoenicis et ae collibus Libani coertum usque ad trans Jordanem ubi habiSeon rex Amorrhaeorum. Cecidit autem in sortem fi
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc fugam reliquiae ꝗ
transitum ccͣ u̾bum dñi
ĩ egiptum. quem ieremi¬
as longa narratione ħͥ
erũt int̾ y̾saiam ⁊ iere¬
miam. dicens. Ue fani de¬
serioees dicit dñs. ut fa¬
ceretis ꝯsiliũ ⁊ ñ ex metc¬

Expanded text:
Hanc fugam reliquiarum et transitum contra verbum Domini in Aegyptum quem Jeremias longa narratione hicerunt inter Isaiam et Jeremiam, dicens: Vae filii desertores, dicit Dominus, ut faceritis consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
masphach. ⁊ chaideos qui reꝑtist̃
ibi ⁊ iuros uellatores ꝑcussit liys¬
mael cc̃o aut̾ẽ die postqmͣ occi¬
derat godoliam nullo adhut sten¬
te uen̾unt uiri desichem ⁊de sylo⁊
de samaria. octoginta uiri raiut¬

Expanded text:
Masphath. et Chaldeos, qui reperti sunt ibi, et viros bellatores percussit Ismael. Secundo autem die postquam occiderat Godoliam, nullo adhuc sciente, venerunt viri de Sichem, et de Silo, et de Samaria octoginta viri, ra
Abbreviated transcription (Latin):
mael nathanie filius in¬
eoꝵ octursum uenit qr qui¬
ibat. quia ut denotas mtes
int̾imere feriendo p̾ualeat¬
se sub uelamine uͥtutis ce¬
cultat. ⁊ clum concordare
se u̾e lugentib simmulat
ad coodis intima seturiꝰ
uenite ad godoliam filiũ
aicham ⁊dum maiora
nissent ad medium cini¬
tatis int̾cet̾ eos. Uirosgͦ ad
offerenda deo muera ue¬
nientes in medio ciuitatis
dedite m̃tes nisi magna
cirtũspectione se custodiãt
hoste surripiente dumde¬
uccionis portant hostiam
ĩ ip̃o tim̃e ꝑdũt iuta de cuiꝰ¬

Expanded text:
mael Nathaniae filius in occursum eorum venit; quia quiibat, quia ut devotas mentes interimere feriendo pse sub velamine virtutis occultat; et dum concordare se vere lugentibus simulat, ad cordis intima securiusVenite ad Godoliam filium Aicham. » Et dum majora nissent ad medium civitatis, interfecit eos. Viros ergo ad offerenda Deo munera venientes, in medio civitatis operibus mentes, nisi magna se circumspectione custodiant, hoste subripiente, dum devotionis portant hostiam, in ipso itinere perdunt vitam. De cu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cautele sue uicium ad la¬
mĩtum redeunt. nec capti
tionis ferit. nec initi̾ere
actionis int̾cipit duriores
ĩ sine laq̃os tendit quem

Expanded text:
in cautelae suae vitium ad lamentum redeunt, nec capti tionis ferit, nec in itinere actionis intercipit, duriores in fines laqueos tendit; quem
Abbreviated transcription (Latin):
uii. uenit hysmaes filius nathanie
filii elisama de semine regau. et
optunates regis.⁊x. uiri cum eo
ad godoliam filium archam filii¬
saphan ĩ masphach ⁊ comederut̃
ibi panes simul in masphath. sur¬
recerũt ã hismael fur nathanie

Expanded text:
 venit Ismael filius Nathaniae, filii Elisama de semine regali, et optimates regis, et decem viri cum eo, ad Godoliam filium Ahicam in Masphath: et comederunt ibi panes simul in Masphath. Surrexit autem Ismael filius Nathaniae
Abbreviated transcription (Latin):
non mala que nulla sua
natura subsistunt creau
mala dominus indicat. cñ
res bene creatas nob̾ un aie
ageritib in flagellum for¬
mat ut ea ip̃a ⁊ ꝑ dolorem
quo fu̾int deliquenttib
mala sint ⁊ ꝑ naturam
ciua ocistunt uona. unde
⁊ uenenum quidem mors¬
est honuim ⁊ inta serpẽti

Expanded text:
enim mala, quae nulla sua natura subsistunt, a Dommala Dominus indicat, cum res bene conditas nobis male agentibus in flagellum format, ut ea ipsa et per dolorem, quo feriunt, delinquentibus mala sint; et per naturam, qua existunt, bona. Unde et venenum mors quidem est homi
Abbreviated transcription (Latin):
accrbaẽ fructus añ cemp
quisquis enim presentis
uite delectationib saciari
desiderat: qiͣ fructus ante
tempus comedere festinat
qui gͥ iuam acerbum co¬
medit dentes euis oustu¬
pescunt. quia qui p̾sẽtis
mundi deliciis ꝑascitur. ĩ¬
obstupestunt ⁊ dum põ̾o
amma pascitur. panem
ligati dentes ex põci consu¬
etudine iustum quodĩt᷑

Expanded text:
fructus ante tempus. Quisquis enim praesentis vitae delectationibus satiari desiderat, quasi fructus ante tempus comedere festinat. Qui uvam acerbam comedit, dentes ejus obstupescunt, quia qui praesentis mundi delectatione pascitur, inobstupescunt. Et dum peccato anima pascitur, panem ligati dentes ex peccati consuetudine, justum quod
Abbreviated transcription (Latin):
Manifesta tranatur¬
rimus ut in obscuris
ĩnoremur non delira
ꝑspicuam historiam
⁊ manifestissimam
ꝓphetiam omnum
dencia ꝑ seqntes

Expanded text:
Manifesta transcurrimus, ut in obscuris immoremur. Non deliram sed perspicuam historiam et manifestissimam prophetiam omni dentia prosequentes
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s languenti anime
tue medicamina cõ¬
ficere. siaũo possir sana¬
ri ⁊respondeant ei cu¬
raimis babilonem
tis. nec nim resine crummantur. S te qui no
nustitis obedire. sunt medici sub magno me
bis medicina a deo. ut aĩam curenus humanã
adiutoria ⁊ medicamina adhibuimus. ⁊tinnax
qñ relinquat te meditus uł angłus cei uł cui¬
ẽ credita tura sermonis ad meditamina sa¬
lictis. Gi enim dereliquerint ⁊ dixcrint abea¬
mus quisq in t̾ram suam. quia appinqͣuit
ĩ celum iudicium esꝰ patet quod absessio me¬
dici. condempnatio tua. ut inpemediabilis
nolcutisq curari accidet gͦ tͥ ꝙ accidet hiis
qui desꝑantur a medicis ⁊ uterites uolupta¬
de morbi ad peiora ñguntur. seꝑe prudens¬

Expanded text:
Deus languenti animae tuae medicamina conficere, si quomodo possit sanari, et respondeant ei: Curavimus Babylonem,tis, nec vim resinae criminantur, sed te qui eis obedire noluisti. Sunt medici sub magno medbis a Deo medicina, ut animam curemus humanam; adjutoria et medicamina adhibuimus, sed ipsa relinquat te medicus, vel angelus Dei, vel cui credita est cura sermonis ad medicamina salutis. Si enim te dereliquerint, et dixerint: Abeamus quisque in terram suam, quia appropinquavit in coelum judicium ejus; patet, quia abscessio medici condemnatio tua sit, ut irremediabilis nolentisque curari. Accidit ergo tibi quod accidit his qui desperant a medicis, et utentes voluntate morbi ad pejora acrius de
Abbreviated transcription (Latin):
Et ponam. ii .e. signum
quo signati in ezechiele
non intͥficiuntur quoĩ
Tgipto postes signantur
⁊ ispłite sauiantut. hec sig¬
nu acha noiuit petere
quod supponit ysaias eite

Expanded text:
Et ponam in eis signum. quo signati in Ezechiele non interficiuntur; quo in Aegypto postes signantur et Israelitae salvantur. Hoc signum Achaz noluit petere, quod supponit Isaias: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uir mulieris potens mu
lier uiri potens.
sione putant quidam
astra ẽẽ rõalia. aiunt . R
qr insentatis nõ manda¬
ret aliquid que manda¬
ta non indelligerent.¬

Expanded text:
ir mulieris potens, mulier viri potens. Vsione putant quidam astra esse rationalia; aiunt enim, quia insensatis non mandaret aliquid, quae mandata non intelligerent.
Abbreviated transcription (Latin):
n̾̃it. ẜ illud ambulans in
uia ĩmaculata. hic mͥ mi
instrabat. Unde hebysens mi¬
nister hehe. intantum pla
ministeriis. nec andent

Expanded text:
nte Dauid: ambulans in uia inmaculata hic mihi ministrabat. unde et Heliseus, minister Heliae, in tantum placministeriis et non audent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sacerdos emit possõem.
scribatirq in libeo ⁊ signa¬
tur. testes adhibentur ⁊ ar¬
gentum diligenter appẽ¬
ditur. ut omina irendici¬
onis ⁊ emptionis iura ser¬
nentur. ⁊ sit possessio c̾ca¬
stipulationib ⁊ respõsiõib
rororata. audiant hxc qui
falsa testamenta ⁊ inter¬
dum nec testam̾̃ta adhi

Expanded text:
 sacerdote emitur possessio scribiturque in libro atque signatur et adhibentur testes argentumque diligenter appenditur, ut omnia uenditionis et emtionis iura seruentur et sit certa possessio stipulationibus et responsionibus roborata. uel hoc audiant, qui falsa testamenta et interdum ne testamenta qui
Abbreviated transcription (Latin):
agunt peiora sunt¬
. uitiis sodomoꝵ. quia cĩ¬
critab homine. si re¬
u̾sus fulit cum sp̃ib
nequiorib. fuint no¬
uissima hominis unꝰ¬

Expanded text:
agunt, pejora sunt vitiis Sodomorum; quia immerit ab homine, si reversus fuerit cum spiritibus nequioribus, fiunt novissima hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Nigri pꝰ candorem fi¬
unt. qui amissa dei
i̾ticia suam laudem
ruunt. ⁊ post ignem¬
m̃tis. ad frigus corpo¬
ris. post candorẽ iute¬
adingredinẽ uane¬

Expanded text:
Nigri post candorem fint, qui amissa Dei itia suam laudem ruunt, et post ignemtis ad frigus corporis, post candoread nigredinem a
Abbreviated transcription (Latin):
ecca nazareos suos
niue cãdidiores. et
lacto nitidiores. per
quos abstinencim
uita sig̃tatur. sixc .R.
de siꝑnis. lac de car¬
ne. qͣi de iiis. pui
ilem gͦ candor uite
celestis ꝑ lac tꝑaliũ
dispensatio demon¬
stratur. ht̃ g ecãa na¬

Expanded text:
esia Nazaraeos suos nive candidiores et lacte nitidiores, per quos abstinentium vita signatur. Nix enim est de supernis, lac de carne, quasi de imis. Per nivem ergo candor vitae coelestis, per lac temporalium dispensatio rerum demonstratur. Habet e
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliena rapiant et
malicias cordis sui ñ au¬
ferant putant se dei m̾e¬
riclemenciam. numaͥ
carnes .s. ⁊c̃. At nũc prib¬
lice offerenciũ noĩa ueti

Expanded text:
cum aliena rapiant et malitias cordis sui non auferant, putant se Dei mereri clementiam. Nunquid carnes sanctae. At nunc publice offerentium nomina reci
Abbreviated transcription (Latin):
ncũ an̾ĩmatura morte
subtrahuntur: aut
ab hostib suꝑantur.
s qr iusto dei Iuicio
fit manũ suam aꝑdi¬
toꝵ afflictione nõ au̾¬
tit. Urbs .i. nr̃e fortitu¬

Expanded text:
cum aut immatura morte subtrahuntur, aut ab hostibus superantur. Sed quia justo Dei judicio fit, manum suam a perditorum afflictione non avertit. Urbs enim fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
sic qui de calice aureo
te conatu nicħ fir¬
ĩturbatõe aguntur
inc̾ti uiberunt gẽtes
ideo commote sunt.¬

Expanded text:
s qui de calice aureo te conatu nihil firin turbatione agantur incerti. « Biberunt gentes, propterea commotae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ reliquerat⁊ pro sssi¬
tudine man̾ie fomidaret
chesaurus iste inuasis fir¬
tilib sepe idi aureumca¬
licem in pulchro sermonis
ornatu ⁊ degiatum uene¬
na ꝯsiderans deprchendica¬
licem babilonis:

Expanded text:
qualem reliquerit, et per similitudinem materiae formidaret thesaurum istum in vasis fictilibus. Saepe vidi aureum calicem in pulchro sermonis ornatu, et dogmatum venena considerans, deprehendi calicem Babylonis.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uiros daiuid cũ eo. Erespondit omis uir iuda ad
uiros isrł qr propiorẽ. mͥrex.
ST enĩ hic defectus & hȩc subauditio & płꝰ amo regem
quantu & pꝰ pauca. & respondit iur isrł adiuros uida
& ait. decẽ partib egosũ maior apud regẽ magisq ad
me ꝓtin&̾ dauid ꝗadte. In ebreo ita legit᷑ decẽ partes
ms apud regẽ. magisq ego indauid quantu decẽ partes¬

Expanded text:
David cum eo? Et respondit omnis vir Juda ad viros Israel: quia propior est mihi rex. Est enim hic defectus, et haec subauditio: et plus amo regem, quam tu. Et post pauca: Et respondit vir Israel ad viros Juda, et ait: Decem partibus ego sum major apud regem, magisque ad me pertinet David, quam ad te. In Hebraeo ita legitur: Decem partes mihi sunt apud regem, magisque ego i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bebat ornam̃ta aurea cultiui earũ dep̃dis hostiũ quasage¬
sensus o saul iouathan mexcelsis tuis idess inpeccato mobedien¬
miscdie mendatiũ est. Abner aut̃ siliꝰ ner pͥnceps exerett᷑
saul tulit isbot sech filiũ saul & circundurit eũ ꝑcastra. In
hebreus asuri suꝑ tribũ aser. E exclamauit abner adioab & ait.
numꝰq ad internitionẽ tuus mucro deseiu&. Hebreus nonht̃
tuus. Anignoras qͥ poricurosa sit disperatio : Inebreo ita habet᷑.
Anignoras quod amatꝰ erit finis. Ꝙ est sensus: ñ quid ignoras
quod ad amantudinẽ tibi ꝓueni& eoqd popłm hũc delere n¬
teris: Sextus quoq ietraã de egla urore dauid. Quentur
quur alie uxores dđ supͣ nominate sunt & ñ dicantur uxo¬
res dauid curhic sola egla uror dicat᷑ dauid. Egla enĩ ipsa est
micol quȩ idõ uror eiꝰ hic sola uocat᷑. Coq̃ in aduliscentia pͥmã
ipsam sortitꝰ fuerit inuxorem. Iuȩ etiã partu occubiusse

Expanded text:
aebebat ornamenta aurea cultui earum de praedis hostium quas agesensus: O Saul, Jonathan, in excelsis tuis, id est, in peccato inobedienmisericordiae mendacium est. Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra. In id est, super tribum Aser. Et clamavit Abner ad Joab, et ait: Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet? Hebraeus non habet, tuus. An ignoras, quod periculosa sit desperatio? In Hebraeo ita habetur: An ignoras, quod amarus erit finis. Et est sensus: Numquid ignoras, quod ad amaritudinem tibi proveniet, eo quod populum hunc delere niteris. Sextus quoque Jethraam de Egla uxore David. Quaeritur cur aliae uxores David supra notatae sint, et non dicantur uxores David: et hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est Michol, quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae etiam partu occubuisse
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qͥ ait. ludicauitq samuel filios isrł inmas fath. Iudicare
inhoc loco idolatras scdm legem morti tradere intelligen¬
dirẽ. dicunt etiã qͥ hoc mͦ mosses idolatras qͥs uitulum
feccrant ꝓbauerit ꝗdo arripuit uitulũ & cõ bussit & con
eriuit usq ad puluerẽ. ⁊sparsit in aquã ⁊ dedit ex eo potr̃
filus istł. dix̃q saul ad puerũ suũ. Ecce ibimꝰ qͥd feremus
ad iurũ. Nenĩ putabat saul s asinas asamuele alit̾ ni¬
dicari nͥ p̃tio diuiratat s. Ideo ait. quid feremꝰ aduirũ : Festina
Nc hodie enĩ uenit inciptatẽ qr sacrifitiũ ẽ bodie popło inerelso
dallitiũ in hoc loco prardiũ intelligit᷑ ꝗ parauerat samuel plom
regale erat. Cũq abieris inde & ultra transieris & uenens
tes ad dnm inbethel. Hiuri  causa oratu¬
causa orationis ibant
bethel ubi iacob lapidẽ ere¬
xerat. Post hȩc uenies
dicunt defuturo scło degoe. & magog & de p̃miis uistoꝵꝰ

Expanded text:
in eo quod ait: « Judicavitque Samuel filios Israel in Masfath. » Judicare in eo quod ait: « Judicavitque Samuel filios Israel in Masfath. » Judicare in hoc loco idololatras secundum legem, morti tradere intelligendum est. Dicunt etiam quod hoc modo Moyses idololatras qui sibi vitulum fecerant probaverit, quando arripuit vitdedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter idicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium intelligitur, quod praeparaverat Samuel populo in regale erat. « Cumque abieris inde, et transieris ultra, tes ad Deum in Bethel. » Hi viri causa orationis ibant in Bethel; ubi Jacob lapidem erexerat. « Post haec veniens dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum
Abbreviated transcription (Latin):
de mas fath transtuler̃ eã samuel
& saul iigalgala. Inde translata . eꝰ. asaul innobe. denobe
ingabaa. oegabaa trans lata est ad auid indomũ obededon.
De domo obededon transtulit eamdauid insyon. de syon trans¬
tulit eã salomon inscã scoꝵ. Et reqͥeuit omĩs isrł pꝰ dum̃.
Requieusse pꝰdĩ dic̃tur qr abiectis idoloꝵ sordib dnõ se
ad seruiendũ toto corde tradider̃. Quod ⁊ insubsequentib
dr̃ abstuler̃ filii i̾rł baalun & astiroth & seruier̃ dno soli.
tu dñi. Hebrei tradunt q corã dño ineandẽ aꝗ maledicta
ꝯgesta suit. nsic̃ inlege nulier zelotipitiea hausta aqͦ ꝓba¬
bat᷑. ⁊ ita hic idolatrȩ hac aqͦ ꝓbatist̃. Hi iuoelicet qui se
idola coluisse penitꝰ de negabant. Tradunt etiã iuri qqͥcq
idolatra hanc aꝗͣ gustasset labia eiꝰ itas ad hererent ut
neqͦꝗ ea ab inuicẽ idolatra separare posset. Hoc inditio
idolatra dep̃hendebat᷑ & int̾sitiebat. Qđ & sequentia demonstrãt

Expanded text:
de Masfath transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe, de Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obeth Edom, de domo Obeth Edom transtulit eam David in Sion , et de Sion transtulit eDominum dicuntur, quia, abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum toto corde tradiderunt; quod et in subsequentibus dicitur: « Abstulerunt filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli. no in eadem aqua maledicta congesta sint, et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabatur , ita et hic idolatrae hac aqua probati sunt, hi videlicet qui se idola coluisse penitus denegabant. Tradunt etiam quod quicunque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc idointerficiebatur. Quod sequentia demonstrant
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatũ edrũ usq baal. Baal in hoc loco ipsa est q̃ inalo
loco chariathaal scribit᷑ de quosuꝑius dictũ ÷ Notandũ
de reliqͥs amalec. Behera filiꝰbaal destirpe ruben ipse e pat̾
osee ꝓfete. Notandũ qd̵ ipsasit ceturaq: &t agar. Nã dũ
dicitꝰ rubenitas & ga additas & dimidiã tribũ manasse
pugnasse cũ agarrenis scribit᷑ p̃buisse eis auxiliũ itureos
na feos & nodab qͥ utiq filii istnahel fuef id ÷ inparaliponie
non in genesi eethinauocat᷑. Cethina int̃p̃tat᷑ antiqͦrum
& ad duxit eos in ahtla & habor &ara ipsa est rages in malachi
uero hara pͣtͣmitit᷑. Iosedec sacerdos ipse est etroes. demonstre¬

Expanded text:
civitatum istarum usque Baal. Baal in hoc loco ipsa est, quae in alio civitatum istarum usque Baal. Baal in hoc loco ipsa est, quae in alio loco Cariathbaal scribitur, de qua superius dictum est. Notandum de reliquiis Amalech: Beera filius Baal de stirpe Ruben, ipse est Pater Oseae prophetae. Notandum quod ipsa sit Cethura quae et Agar. Nam cum dicat Rubenitas et Gadditas et dimidiam tribum Manasse pugnasse cum Agarenis: sequitur praebuisse eis auxilium. Ituraeos, Naphaeos, et Nodab, qui utique filii Ismael fuerunt. Idem in Paralipomenon Nodab, in Genesi Cedma vocatur. Cedma interpretatur, antiquorum, et adduxit eos in Hala, et in Abor et Hara, ipsa est Rages. In Malachim vero Hara praetermittitur. Josedech sacerdos, ipse est Ezras. Demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
c plationib habit̃asse dicit᷑ ꝗdo alltegiã dignitate hec płan¬
tatio ꝑuentt.
Comoratisunt ibi hoc ÷ inbetleem aput regẽ inoꝑ ib eiꝰ. qͥa exhs
dauit exortꝰ t÷̃ cuius oꝑamiris p̃coniis p̃dicant᷑: fili isimeon. hige¬
ꝓxessĩt mutant᷑ uero nomina quedã suis rationib ingenes
scribit̾ genuel. Genuel maredi inparali pomenon
namuel nan uelloquens cũđo. Alius uͦ ingenesi uocat᷑.
had inparalimenon iarb ohad int̃p̃tat᷑ laudatio larip liti¬
gans. qͥa de eiꝰ ꝓgenie eiuit. Tamri qͥcũ scorto madian¬
quẽ eodẽ nomine inutroq libro c̃memorat hic filiũ canani¬
tidis tacet & eiuitate frat᷑ni nominis rexzara qͥuẽ pͥtat᷑¬
ortꝰ decorat. Qd̃ dicĩ he ciuttates eorũ usq abregẽ dauid.
hoc uult intelligi qd sicelech&e bersabee q̃tribus iudee fuer
& a tribu simeon inuasefunt ad d auid denuo in pͥstinã iude

Expanded text:
et plantationibus habitasse dicitur quando ad regiam dignitatem haec planet plantationibus habitasse dicitur quando ad regiam dignitatem haec plantatio pervenit. Commorati sunt ibi, hoc est, in Bethleem, apud regem in operibus ejus, quia ex eis David rex ortus est, cujus opera miris praeconils praessit. Mutantur vero nomina quaedam suis rationibus. In Genesi scribitur, Jemuel. Jemuel, mare Dei: in Paralipomenon Namuel. Namuel, loquens cum Deo. Alius vero in Genesi vocatur Ohad: in Paralipomenon Jarib. Ohad interpretatur, laudatio: Jarib, litigans: quia de ejus progenie exivit Zamri,qui cum scorto Madianquem eodem nomine in utroque libro commemorat, hic filium Cananitidis tacet, et vicinitate fraterni nominis ex Zara, qui intortus, decorat. Quod dicit, hae civitates eorum usque ad regem David: hoc vult intelligi, quod Sicelech et Bersabee, quae tribus Judae fuerunt, et a tribu Symeon invasae sunt, a David denuo in pristinam Juda
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt qͥstarefecit solẽ redit adꝓgeniẽ phares deqͦ ortꝰ ÷̃ dauid
oportune iudicans ꝓgemẽ iuda dequa tribus regia orta ÷ ĩdaud
t̃minare. Tracunt enĩ hunc fuisse elimelech uirũ noetu
neslegis ut tantomiraculo uiso eduertetent᷑ ad dnm đm suum.
Quod qͥa facere õtẽpserant il circo fames inualuit & ille
qͥ in tribu iuda prior uidebat᷑ famis inopia cũ uatore &e
filus ñ solũ patri appellaret᷑. Sed etiaẽ in eacẽ ꝑegrinatio¬
ne cũ filiis moreret᷑. Uiros autẽ mendacii esse ma alon.
bͥnçipes fuerint unmo habeo qđ uxores moabitides duaoerunt¬
qd in ebreo expressi ponit᷑. ut aberiditis illiꝰ lingue didicimꝰ
ubi ñ principes si mariti licũt᷑. Qd uͦsect᷑ que reuor sesunt¬
post inopiã fanus. Audita ubtate panis inbedeem reuer¬
sesunt & qͥa hec istoria in libro ruth seribit᷑ idcirco subseqͥt᷑.
hec autẽ uerba uetera figulos uͦ dicte habitantes in planca¬

Expanded text:
Qui stare fecit solem: redit ad progeniem Pharez, de quo ortus est David, opportunum judicans progeniem Juda, de qua tribus regia orta est, in David terminare. Tradunt enim Hebraei hunc fuisse Elimelech virum Noemi, nes legis, ut tanto miraculo viso, converterentur ad Dominum Deum suum. Quod quia facere contempserunt: idcirco fames invaluit, ut ille, qui in tribu Juda prior videbatur, famis inopia cum uxore et filiis, non solum patria pelleretur, sed etiam in eadem peregrinatione cum filiis moreretur. Viros autem mendacii esse Maalon citur quod principes fuerint in Moab, eo quod uxores Moabitidas duxerint. In Hebraeo expressius ponitur, et ab eruditis illius linguae didicimus, ut non principes, sed mariti dicantur. Quod verest panem post inopiam famis audita ubertate panis in Bethlehem reversae sunt. Et quia haec historia in libros Ruth scribitur, idcirco subsequitur, Haec autem verba vetera. Figulos vero dicit habitantes in planta
Abbreviated transcription (Latin):
tans minor qͥppe: Sapientia suntellectu careat. ꝙr inutił:
tiȩ pondere penetrat sua illũ leuitas gͣuius ruit᷑u leuat. Ut¬
le ÷ consiliũ cui robur fortitudinis de: qr q̾ tractando in¬
uenit carens uirib usq ad ꝑfectionẽ oꝑis ñ ꝑducit. ⁊ ual¬
de fortitudo destruitur nisi ꝑ consiliũ fultiatur. quia cõ
plꝰ se posse. conspicit eo uirtus sine rationis moderamine de¬
teris in p̃ceps ruit. Hulla: scientia si utilitatẽ piȩtatis de
habeat. Qiuia dũ bona cognita exequi negligit. sese adiuditiũ
carens. Qua dũ nulla hanc scientia illustrat qͦ misereatur ig¬
ne fortitudo dum fidutiã p̃b& p̃cipit&. ne scientia dum
nouit. n ñ diligit inflet ne pictas dũ se extra rectitudinẽ
inclinat intorqueat. ne tuor dũ plꝰ iusto trepidat indis¬
cos qͦd gentib originẽ ducentes. circuncisionẽ nuidaismẽ
eligere malebant᷑. sicut achior inlibro iudixb egisse
narratur

Expanded text:
tur. Minor quippe est sapientia, si intellectu careat: et valde intiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robur fortitudinis deest, quia quod tractando invenit, carens viribus usque ad perfectionem operis non perducit; et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur: quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium careat, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur igne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat, in diseos qui de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur
Abbreviated transcription (Latin):
penitus huiꝰ modi ꝓhibetur choitus. Idẽ nãq falthi degal¬
lim id est de inundatione erat. Inũdatio baec lex intellegit᷑.
Legis enĩ doctor erat debaurim. Id est de electis ꝗdo aut̃ asaule
micol ei datur falchi id÷ euadens interpretat᷑. Edo uͦ ab eo eadẽ
micol aufertur falthiel id est euadens adõ int̾p̃tat᷑. Euadens¬
adõ dr̃ ꝙ custodiuit eũ netanger& cã nefier & trans gressor
legis secutꝰq est eã uir suus plorans usq baurim. Plorasse

Expanded text:
penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalthi de Galpenitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalthi de Gallim, hoc est, de inundatione erat. Inundatio haec lex intelligitur. Legis enim doctor erat de Baurim, id est, de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalthi, id est, evadens, interpretatur. Quando vero ab eo eadem Michol aufea custodivit eum ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. « Secutus est eam vir suus plorans usque Bahurim . » Plorasse
Abbreviated transcription (Latin):
erant reposuit. & ipse u̾sabatur indeserto maon quo iͣ susfu¬
giũ patebat. Erat aut̃ uir quis piã insolitudine maon. hebrer
insolitudine. uere frusta seruaui omã que eiꝰ erant. & ñꝑiit
quicꝗ decunctis quȩ ad eũ ꝑtinebant & reddidit mͥ malũ¬
ꝓbono. quando blasphemauit eũ conuitiando. Ꝙ dinit quis ÷
daiuid⁊ quis ÷ filiꝰ ysai hodie increuerant serui qͥfuguint do¬
minos suos. & nc̃ fiant sic̃ nabal mimici tui & qui quȩr̃t
domino meo malũ fiant inqͥt sic̃ nabal ut ꝑeant sic̃ nabal
instulticia sua. Cũ gͦ fecerit dñs tͥ dño meo om̃a q̃ locutꝰ :
bona dete & constituerit te ducẽ isrł ñerit tͥ hoc insingul¬
tũ ñ erit inqͥt tͥ hoc insingultũ ut mͦ effundas sanguinẽ
nabal &̾ ꝓpt̾ hoc flendum tͥ sit & poenitendũ saul aut̃ de¬
dit filiam suã michol uxorẽ dauid falthi filio lais qͥ erat de

Expanded text:
erant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffuerant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae hujus erant, et non periit quicquam de cunctis, quae ad eum pertinebant, eiando, et dixit: Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increverunt servi, qui fugerunt dominos suos . Et nunc fiant sicut Nabal inimici tui; et qui quaerunt Domino meo malum. Fiant, inquit, sicut Nabal, ut pereant sicut Nabal in stultitia sua. Cum ergo fecerit Dominus tibi Domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem Israel, non erit tibi hoc in singultum. Non erit, inquit, tibi hoc in singultum: ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit et poenitendum. Saul autem dedit filiam suam Michol uxorem David, Phalti filio Lais, qui erat de
Abbreviated transcription (Latin):
iros uesticoi epodh lineo. Inebreo ita habetur portantes
epocdł lineũ auint hebrei. non om̃s epodhlineũ portasse.
spales eds fuisse qui utiq digni & idonei essent ad portandũ
epodh. Si tradent me iuricheile inmanꝰ cĩ & si descendet
dent me iuriceilȩ. & dñs ait. Tradent. Iste .ẽ. sensus. si descen¬
derit saul & hic te inuenent tradent. Porro eo tenpr̃ qͦfu¬
gerat abiathar filiꝰ abimelech ad dauid incheila epodh
s̃ccũ habens descenderat. Epobh illud erat qd moyses erat uibente
dño fecerat. In quo erat doctrina & ueritas. In qͦ &iã consuluit
sacerdos dnm. Pcussit gͥ ut̃q ionathan scilic& & dauid foedus
coram dño. Corã dũo idest coram gath propħ&a. abiathar
sacerdote qui portabat ephot. Iuit gͦ saul & socii eiꝰ aclque¬
rendum. & nͣtiatũ ÷ dauid. Statimq descendit ad petram
& uersabatur in deserto maon. descendisse ad petrã dicit᷑
id adtutissimũ locũ. In quo ea que sibi oneri & grauia

Expanded text:
iros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si descendet dent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: in quo erat doctrina et veritas, in quo etiam consuluit sacerdos Dominum. Percussit igitur uterque, Jonathan scilicet et David foedus coram Domino. Coram Domino, id est, coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabat ephod. Ivit igitur Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descendisse ad petram dicitur, id est, ad tutissimum locum, in quo ea, quae sibi oneri et gravia
Abbreviated transcription (Latin):
lib intelligendũ ÷ & sit dñs tecũ sic̃ fuit c̃ patre meo
idest sublime fatiat regnũ tuũ. sic̃ sublime fecit pa
scilic& sim sed̾s in regno tuo. & si mortuus fuoro ñ
auferes miscdiam tuã adomo mea usq insempit̃ny.
Uenit aut̃ dd̾ innube ad achimalech sacer docem.
Amelech ipse ẽ. aia filiꝰ acitoh filii finces. filii heli. ⁊ fuer᷑ uasa
pueroꝵ suors scã. Qimelech int̾rogat utrũ dd & pueri sui quos
ĩ illũ ⁊ illũ locũ condixisse dixerat᷑ utrũ mũdi essent. danis
uͦ enigmatice pruralit᷑ dese ipso respondit dicens. & fuer uasa
pueroꝵ scã scilic& a concubitu conuigali. Quod uͦ ait. Porro
uia hȩc polluta .ẽ. & mhebreo legitur. porro uia laica ÷ sic est
intelligendũ uia hȩc laica ÷ Acsi diceret nilege p̃ceptũ:
ut ext̾ners ũ comedat exeis. & tu interrogas utrũ mũdi
sint ꝓueri. Iui diã si mundi essent nequaꝗ eis uesci debe¬
mente sua scĩficari dicit. quia nͥ necessitate corporis. & ꝑido

Expanded text:
iam Domini. Sit Dominus tecum sicut fuit cum patre meo, id est, sublime faciat regnum tuum, sicut sublime fecit patscilicet sim secundum in regno tuo: et si mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum. Venit autem David in Nobe ad Ahimelech sacerdotem. Ahimelec ipspuerorum sancta. Ahimelech interrogat utrum David et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubitu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluintelligendum: « Via haec laica est. » ac si diceret: In lege praeceptum est ut extraneus non comedat ex eis, et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam si mundi essent, nequaquam vesci debemente sua sanctificari dicitur, quia nisi necessitate corporis et periculo
Abbreviated transcription (Latin):
audatiȩ & fortitudinis ut admurũ ciuitatis usq ueniat¬
& hasta sua fistulã quȩ inmuro ẽ. tangat ipse pͥnceps
erit. & reliquer᷑ ibi scutila sua que tulit danid & iuirieiꝰ.
Tulit ea dauid: & igni iussit exuri sic̃ lib̾ paralipemenon
declarat ita dicens dereliquerq ibi deos suos quosds
iussit eruri. Consuluit aut̃ dauid dnm̃ qui respondit.
Mascendas sed gira p̾tergũ illoꝵ & uenies adcos er adũso
piroꝵs. Inebreo ñ piroꝵ s flentiũ legitur. Ex adu̾so itaq
flentiũ eum uenire iube hoc est ex adu̾so idoloꝵs suos
ubi scilic& idola eoꝵꝰ erant in quib confidebant. Iue ido¬
la idcirco flentiũ uocantur ꝙ fletu digna sunt & eos
que ea colunt. adfletũ miserearũ ꝑducinit. Flentium
itaq eorᷤ idola obblasphemiã hic sermo diuinꝰ uocat
sicut alibi uocatur idolũ moab contaminationi moab Q cũ
audiens sonitỹ gradientis incacumine flentiũ hoc .ẽ. cũ

Expanded text:
audaciae, et fortitudinis, ut ad murum civitatis usque veniat, et hasta sua fistulam quae in muro est tangat, ipse princepsim. Et reliquerunt ibi sculptilia sua, quae tulit David et viri ejus. » Tulit ea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: « Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . » « Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pirorum. » In Hebraeo non pirorum, sed flentium legitur. Ex adverso itaque flentium eum venire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant, in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat, sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio Moab. « Et cum audieris sonitum gradientis in acumine flentium, etc. » Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
est sensus afatiȩ popłi tui quẽ redemisti tͥ exegypto demanu
scilic& aegyptioꝵ quos inmari rubro ꝑemisisti & dediis carũ
inquib iuditia fecisti. Quia tudne exercituũ ds̃ isrł reue¬
lasti aure seruitui dicens. domũ edificabo tͥ ꝓpt̾ hoc in¬
uenit seruis tius corsuũ ut orar& te oratione. hac. Au¬
rem eius dũs ꝑ ꝓphetam reuelauerat se illi domũ edificaturũ.
Idcirco dauid muenisse dicit cor suũ id est inuenit audatiã
incorde suo ut orar& eũ oratione hac. factũ ÷ aut̃ pꝰ hec ꝑ¬

Expanded text:
Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti; et de diis eorum, in quibus judicia fecisti. « Quia tu, Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus Dominus per Prophetam revelaverat, se illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
ba diuidite possessiones. Inebreo ita legitur dixi tu
& siba cliuidite agrũ pro eoqđ in hoc loco dauid in me¬
mor fuit amititie: foederis immo uiramenti ꝗ ha¬
buit cũ ionathan. & tam crudele dedit iuditium di¬
cens tu & siba diuidite agrũ. Idcirco robaam & ierobaa
diuiserunt eius regnũ. Mifiboseth enĩ insamuelis
gans cũ altissimo litigatus enĩ cũ altissimo idẽ. dõ fu
mufibosech regi. Etiã cuncta accipiat postꝗ reuersus i¬
donunꝰ m̃s rex̾ indomũ suã pacifice. Honhoc dixisse
suspicatur gratulanti animo s insultanti. & quasi
contra dm murmuranti. Eoquod dauid dñt in paci
uus tuus chamaã ipse uadat tecx̃ domine mi rex chamaã
int̾p̃tat᷑ suspirans ꝗ diu cũpatre ꝑ mansit suspirans uo¬
catus . ẽ. Postꝗ uͦ indoctrinã dauid regis transiit. ñcha

Expanded text:
ba dividite possessiones. In Hebraeo ita legitur, Dixi, tu ba dividite possessiones. In Hebraeo ita legitur, Dixi, tu et Siba dividite agrum. Pro eo quod in hoc loco David immemor fuit amicitiae et foederis, immo juramenti, quod habuit cum Jonathan: et tam crudele dedit judicium, dicens: Tu et Siba dividite agrum: idcirco Roboam et Jeroboam diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis gans cum altissimo. Litigasse enim cum altissimo, id est, cum Miphiboseth regi, etiam cuncta accipiat: postquam reversus dominus meus rex in domum suam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod Dominus David in pace vus tuus Chamaam, ipse vadat tecum, domine mi rex. » Chamaam interpretatur suspirans. Quandiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Ch
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. Ac sidicer& nolo ut uirtalis qualistues nũ¬
tiũ feras regi quod eius filiꝰ mortuus sit. Nec enĩ dec& in
tale nũtiũ portes. Idcirco dix̃ cursi made & nũtia regi
que uidisti. Notandũ qͥ in hoc loco chusi nõ ꝓpͥum sed
appellatiuũ sit nom̃. Ac si dicer& tues dignus ut ñtiũ
flebile non aimaas portes. Uenitq uniu̾sus popłr co¬
ram rege. Isrł aut̃ fugit intab̾nacula sua uniu̾sus
popłs qui corã rege uenisse legitur. Hisunt qui cũ daiuid
ꝑ manserant. Iuod uͦ ait isrł fugit intabnacula sua hi
intelligendi sunt qui cũ absalom ꝑduelliones extite¬
rant. Mifiboseth quoq filiꝰ ionathan descendit in oc¬
cursũ regis mlotis pedib & notandũ dinebreo ñ inlo¬
mifiboseth ligneos pedes quib uti quasi ꝓnaturalib
solebat. Sicut solent facere claudi quẽ admodũ & ille
erat. Quid ultra loqueris fixũ est ꝗͥ locutus sũ tu asi¬

Expanded text:
mortuus est: ac si diceret: Nolo ut vir talis, qualis tu es, nunmortuus est: ac si diceret: Nolo ut vir talis, qualis tu es, nuntium feras regi, quod filius ejus mortuus sit. Nec enim decet, ut tale nuntium portes. Idcirco dixit Chusi: Vade, et nuntia regi quae vidisti. Notandum quod in hoc loco Chusi, non proprium, sed appellativum sit nomen. Ac si diceret: Tu es dignus ut nuntium flebile non Achimaas portes. Venitque universus populus coram rege: Israel autem fugit in tabernacula sua. Universus populus qui coram rege venisse legitur, hi sunt qui cum David permanserant. Quod vero ait: Israel fugit in tabernacula sua, hi intelligendi sunt, qui cum Absalom perduelliones exstiterant. . Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. Et notandum quod in Hebraeo non illoMiphiboseth ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat: sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Si
Abbreviated transcription (Latin):
quercũ petierit sibi inditias. Ante quã perimeretur ut
facer& sibi titulũ obinemoriam sui eo quod non habera
filium talẽ qui regno dignus esset. Putabat enĩ filios suos
non solũ regno inlignos uerũ etiam obpeccatũ suum
quod inpatre gesserat᷑. Presenti uita indignos in quoti¬
tulo manũ drͣ defixisse & figurã manꝰ sue expressise
& obhoc tituld̃ hoc modo uocari. Uocauitq titulum nõe
suo & appellatur mianꝰ absalon usq indiem hanc. Iuod
uͦ legitur & ꝓiecerunt eũ insaltũ foueã grandem & conpor¬
tauer̃ suꝑeũ aceruũ lapidũ magnũ nimis ꝓiectũ insal¬
tũ eum hebrei dicunt. eo quod gladio ꝑ emptus. lapidib
obrui deber& quippe qr scela̾ rat̾is simus erat. Q gemi¬
ne neci obnoxius scilic& qui & patrẽ contra legis p̾ceptỹ
ualde dehonoraturit. & turpitudinẽ eius reuelarit. Ad
que ioab idest aimaas dixit nõ eris nũtius inhac die.
s nontiabis in alia hodie nolo te nũtiare. filius enĩ regis

Expanded text:
quercu petierit sibi inducias antequam perimeretur, ut faceret sibi titulum ob memoriam sui, eo quod non haberet filium talem, qui regno dignus esset. Putabat enim filios suos non solum regno indignos, verum etiam ob peccatum suum quod in patrem gesserat, praesenti vita indignos. In quo titulo manum dicitur defixisse, et figuram manus suae expressisse, et ob hoc titulum hoc modo vocari: Vocavitque titulum nomine suo, et appellatur manus Absalom, usque in hunc dfoveam grandem, et comportaverunt super eum acervum lapidum magnum nimis: projectum eum in saltum Hebraei dicunt, eo quod gladio peremptus, lapidibus obrui deberet: quippe quia sceleratissimus erat, et geminae neci obnoxius, scilicet qui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudinem ejus revelarit. Ad quem Joab, id est, Achimaas, dixit: Non eris nuntius in hac die, sed nuntiabis in alia. Hodie nolo te nuntiare. Filius enim regis
Abbreviated transcription (Latin):
pueri domestici eiꝰ intelligendi sunt. Hitres filii saul cum
eo int̾fecti st̾ ionathan abinadab qui & iesui & melchi sua.
isboset aut̃ domierat qͥ anno qͦ saul rex constitutus ÷ natus
cxpiss&. Unde colligitur saul xl annos regnasse. Iuerendũ
tre memorant᷑. abinadab int̾p̃tatur pat̾ ms sponte: Spon¬
de & enĩ sua pat̾ eiꝰ saul male agendo adquisunt ut talit̃
una cũ filiis ꝑ imeretur. Indie aut̃ t̾cia apparuit hõ ueni¬
ens de castris saul & łeliqua. hominẽ istũ amalechitem hebrei
filiũ dohec fuisse dicunt. Amalechites enĩ & idu meus unũ est
quia filiꝰ pͥmo genitus esau elifath suit & huiꝰ filiꝰ amalec.
Diadema aut̃ ã armilla quȩ dauid detulit apatre dohȩe com¬
m̃data sibi fuisse hebrei ꝑhibent. & plauxer᷑ & fleuerunt
& ieuinauer̃ usq aduesꝑam. suꝑ saul & suꝑ ionathan filiũ ei

Expanded text:
pueri domestici ejus intelligepueri domestici ejus intelligeeo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus coepisset. Unde colligitur Saul per quadraginta annos regnasse. Quaerendum tre memorantur, Aminadab interpretatur pater meus sponte. Sponte enim sua pater ejus Saul, male agendo conquisivit, ut taliter ur. IN LIBRUM II REGUM. In die autem tertia apparuit homo veniens de castris Saul, et reliqua. Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doech fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Eliphaz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema autem et armiltam, quae David detulit, a patre Doech commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Et planxerunt, et fleverunt, et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul et super Jonathan fili
Abbreviated transcription (Latin):
umant & ꝓptͣ eundem abuer neperimetur cuinceteris phito¬
nis sis absconsam & reseruatam fuisse. Nec audiet uos qͥsq
de sermone quisꝗ hoc. Aequa enĩ pars erit descendentis ad
p̃liũ ⁊ remanentis ad sarcinas cum inlatinis codicib legat᷑
lassos quosclã substitisse ad sarcinas. & mebreo habetur ius¬
sos fuisse ut residerent ad sarcinas. locꝰ hic monstrat hebrei¬
cam ueritatẽ in hoc loco sequi debere qͥ ñ lassos s uissos re¬
mansisse ad sarcinas dicit fuisse. Ait enĩ ita. Aequa parsent
descendentis ad plium & remanentis ad sarcinas. non ait qͥlassi
remanserunt ad sarcinas s absolute remanentes ad sarcinaᷤ.
Quia si lassi remansissent nulla eis dari deberetur dep̃dandis
portio. Iuod cum uidissae armiger uidelic& qmortiuis essae
Armigerũ istũ hebreo dohec idũ eũ dicunt fuisse qui cernens
saul mortuũ se ipsũ obmnetũ dauid interemerit. Mortuus :¬

Expanded text:
umant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythoumant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythonissis, absconsam et reservatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. Aequa enim pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Cum in Latinis codicibus legatur, lassos quosdam substitisse ad sarcinas: et in Hebraeo habeatur, jussos fuisse, ut residerent ad sarcinas: locus hic monstrat, Hebraicam veritatem in hoc loco sequi debere, quae non lassos, sed jussos remansisse ad sarcinas, dicit fuisse. Ait enim ita: Aequa pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Non ait, qui lassi remansequia, qui lassi remansissent, nulla eis dari deberetur de praedis portio. « Quod cum vidisset armiger, » videlicet quod mortuus esset » Armigerum istum Hebraei Doeg Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum Da