comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didit. intra unius anni tempus extincta ẽ. ltem cen¬
sor fuluius cum exc lunonis Laciniae templo marmoreas
tegulas sustulisset: quibus aedem fortunae equestris qͣm
Romae fecerat tegeret: mente captus est. et amissis duo¬
bus filiis in illyrico militantibus summo animi maerore
consumptus ẽ. Praefectus etiam. M. Antonii Turullius
cum apud choos euerso & sculapii Luco classem fecisset:
eodem postea loco a militibus Caesaris ẽ interfectus. his
ex emplis adiungitur pyrrhus: qui sublata ex thesauro
proserpinae Locrensis pecunia naufragium fecit ac uicinis
deae littoribus illisus est: ut nihil praeter eam pecuniam
incolume reperiretur. Ceres quoq Milesia multum sibi
apud homines uenerationis adiecit. Nam cum ab Alexã¬
dro capta ciuitas esset: ac milites ad eam spoliandam
irrupissent: omnium oculos repente obiectus fulgor igͥs
extinxit. Reperiuntur etiam somnia quae uim deoꝵ
uideantur ostendere. Tyberio nanq Attinio homini ple-¬

Expanded text:
didit, intra unius anni tempus extincta est. Item Censor Fulvius, cum ex Junonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae equestris, quam Romae fecerat, tegeret, et mente captus est, et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus, summo animi moerore consumptus est. Praefectus etiam M. Antonii Turullius, cum apud Coos everso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris est interfectus. His exemplis adjungitur Pyrrhus, qui sublata ex thesauro Proserpinae Locrensis pecunia, naufragium fecit, ac vicinis deae littoribus illisus est, ut nihil, praeter eam pecuniam, incolume reperiretur. Ceres quoque Milesia multum sibi apud homines venerationis adjecit. Nam cum ab Alexandro capta civitas esset, ac milites ad eam spoliandam irrupissent, omnium oculos repente objectus fulgor ignis extinxit. Reperiuntur etiam somnia, quae vim deorum videantur ostendere. Tiberio Namque Attinio, homini ple
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ꝗͣ nos uerbum siue sermonem. Aosoo enim
et sermonem significat et rationem: quia ille est uox et sa-¬
pientia dei: hunc sermonem diuinum: ne philosophi quidẽ
ignorauerũt: sed quidem Zenon rerum naturae disposito¬
rem atq opificem uniuersitatis Ao soꝑ praedicat : quem
et fatum et necessitatem rerum et deum et animum Iouis
nuncupat ea scilicet consuetudine qua solent iouem pro
deo accipere: sed nihil obstant uerba: cum sententia cõ¬
gruat ueritati. Est enim spiritus dei quem ille animum
louis nominauit. Nam Trimegistus qui ueritatem pene
uniuersam nescio quomodo inuestigauit: uirtutem ma¬
iestatemq uerbi saepe descripsit. sicut declarat superius
illud exemplum: quo fatetur esse in effabilem quendã
sanctumq sermonem: cuius enarratio modum hominis
excedat. Dixi de natiuitate prima breuiter ut potui.
I unc de secunda quoniam controuersia est in ea maxima
Latius disserendum est: ut ueritatem scire cupientibus

Expanded text:
dicunt quam nos uerbum siue sermonem: λόγος enim et sermonem significat et rationem, quia ille est et uox et sapientia dei. hunc sermonem diuinum ne philosophi quidem ignorauerunt, siquidem Zenon rerum naturae dispositorem atque opificem uniuersitatis λόγον praedicat, quem et fatum et necessitatem rerum et deum et animum Iouis nuncupat, ea scilicet consuetudine, qua solent Iouem pro deo accipere. sed nihil obstant uerba, cum sententia congruat ueritati. est enim spiritus dei quem ille animum Iouis nominauit. nam Trismegistus, qui ueriuniversam nescio quomodo investigavit, virtutem majestatemque verbi saepe descripsit, sicut declarat superius illud exemplum, quo fatetur esse ineffabilem quemdam sanctumque sermonem, cujus enarratio modum hominis excedat. Dixi de nativitate prima breviter, ut potui. Nunc de secunda, quoniam controversia est in ea maxima, latius disserendum est; ut veritatem scire cupientibus
Abbreviated transcription (Latin):
demones abhorrescunt. Si tam lenis est ꝗͣ philosophi uolũt.
quomodo ad nutum eius non modo demones et ministri tan¬
dem potestatis. sed etiam caelum: et terra: et reꝵ natura
omnis contremescit. Si enim nullus alteri seruit nisi coactꝰ.
omne igitur imperium maetu constat. maetus autem per irã.
nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem: nec co¬
gi poterit ad obsequium. Consulat unusquisq affectus
suos: iam intelliget neminem posse sine ira et castigatione
imperio subiugari. Ubi ergo ira non fuerit: imperium qͦq
non erit. Deus autem habet imperium: ergo et iram: qua
constat: imperium habeat necesse est.

Expanded text:
 ἐρρίγασιν. si tam lenis est quam philosophi uolunt, quomodo ad nutum eius non modo daemones et ministri tantae potestatis, sed etiam caelum et terra et rerum natura omnis contremescit ? si enim nullus alteri seruit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat, metus autem per iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. consulat unus quisque adfectus suos, iam mtelleget neminem posse sine ira et castigatione imperio subiugari. ubi ergo ira non fuerit, imperium quoque non erit. deus autem habet imperium, ergo et iram, qua constat imperium, habeat necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
nas esse rationes philosophoꝵ: qui deum putant sine ira:
et inter caeteras laudes eus id ponunt: quod est contra ip-¬
sam Maiestatem. Regnum hoc imperiumq terrenum ni¬
si mȩtus custodiat soluitur. Aufert iram Regi: nõ mo¬
do nemo ei parebit: sed etiam de fastigio praecipitabitur.
immo uero cuilibet humili eripe hunc effectum. Quis eũ
non spoliabit: Quis non deridebit : Quis non afficiat in¬
iuria: Ita nec indumenta: nec sedem: nec uictum po-¬
terit habere. aliis quicquid habuerit: diripientibus: ne¬
dum putemuo caelestio inperi Maiestatem sine ira et maetu pos¬
se consistere. Apollo Milesius de udeoꝵ religione consultuo

Expanded text:
nas esse rationes philosophorum, qui Deum putant sine ira; et inter caeteras laudes ejus id ponunt, quod est inutisa majestas. Regnum hoc imperiumque terrenum nisi metus custodiat, solvitur. Aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. Imo vero cuilibet humili eripe hunc affectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non afficiet injuria? Ita nec indumenta, nec sedem, nec victum poterit habere, aliis quidquid habuerit diripientibus; nedum putemus coelestis imperii majestatem sine ira et metu posse consistere. Apollo Milesius, de Judaeorum religione consultus,
Abbreviated transcription (Latin):
ΟΟΡVTEΛΙΠΡVΘΑΟΥ Unde apud Nasonem de lo¬
ue ita dicitur. Esse quoq in fatis reminiscitur affore tẽ¬
pus. Ouo mare: quo tellus: corruptaq regia c aeli. Ardeat
et mundi moles operosa laboret. Quod tunc fiat necesse
est: cum honor et cultus dei summi apud homines interi¬
erit. Eadem tamen placari eum penitentia factoꝵ et sui
emendatione contestans haec addidit. &AAEΛEEI AE¬

Expanded text:
οντα. Unde apud Nasonem de Jove ita dicitur: Esse quoque in fatis reminiscitur, affore tempus, Quo mare, quo tellus, correptaque regia coeli Ardeat, et mundi moles operosa laboret. Quod tunc fiat necesse est, cum honor, et cultus Dei summi apud homines interierit. Eadem tamen, placari eum poenitentia factorum et sui emendatione contestans, haec addidit: Ἀλλ'
Abbreviated transcription (Latin):
ER U M. quia plures ut ostendi Sibyllae a do¬
ctissimis autoribus fuisse traduntur. Unius te¬
stimonium satis non sit ad confirmandam sicut intendi¬
mus ueritatem. Cume &e quidem uolumina: quibus Ro¬
manoꝵ fata conscripta sunt: in arcanis habentur. Caete¬
raꝵ tamen fere omnium libelli: quominus in usu sunt.
omnibus non uetantur. Ex quibus alia denuntians uni¬
uersis gentibus iram dei ob impietatem hominum hoc

Expanded text:
erum quia plures, ut ostendi, Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, unius testimonium satis non sit ad confirmandam sicut intendimus ueritatem. Cymaeae quidem uolumina quibus Romanorum fata conscripta sunt, in arcanis habentur. ceterarum tamen fere omnium libelli quominus in usu sint omnibus, non uetantur. ex quibus alia denuntians uniuersis gentibus iram dei ob inpietatem hominum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sed arguendi atq illudendi gratia inclementer deum ac reli¬
gionem eius impugnant: pertinaci contentione certemus.
Abscondi enim tegiq mysterium ꝗͣ fidelissime oportet. maxi-¬
me a nobis qui nomen fidei gerimus. Uerum illi hanc tacitur¬
nitatem nostram ueluti conscientiam malam criminantur. Un-¬
de etiam quasdam execrabiles opiniones de pudicis et inno-¬
centibus fingunt: et libenter iis quae finxerint: credunt.¬

Expanded text:
sed arguendi atque inludendi gratia inclementer deum ac relised arguendi atque inludendi gratia inclementer deum ac religionem eius inpugnant, pertinaci contentione certemus. abscondi enim tegique mysterium quam fidelissime oportet, maxime a nobis, qui nomen fidei gerimus. uerum illi hanc taciturnitatem nostram ueluti malam conscientiam criminantur: unde etiam quasdam exsecrabiles opiniones de pudicis et innocentibus fingunt et libenter iis quae finxerint credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore fiet secunda illa et publica omnium resurrectio. etiã¬
in qua excitabuntur impii ad cruciatus sempiternos. Hi sũt
qui manufacta coluerunt: qui dominum mundi ac parentẽ
uel nescierunt: uel abnegauerunt. sed et dominus illoꝵ cum
ministris suis compr aehendetur: ad penamq damnabitur. cũ
quo pariter omnis turba impioꝵ pro suis facinoribus in con¬
spectu angeloꝵ atq iustoꝵ perpetuo igni cremabitur in aeter¬
num. Haec est doctrina sanctoꝵ Prophetaꝵ: quam christi¬
ani sequimur. Haec sapientia nostra quam isti qui uel fragi¬
lia colunt: uel inanem philosophiam tuentur: tanꝗͣ stulticiã
uanitatemq derident. quia nos defendere hanc publice atq:
asserere non solemus. deo iubente ut quieti ac silentes arca-¬
num eius in abscondito atq intra nostram conscientiam tene¬
amus. Nec aduersus istos ueri prophanos: qui non discendi

Expanded text:
tempore fiet secunda illa et publica omnium resurrectio, tempore fiet secunda illa et publica omnium resurrectio, in qua excitabuntur iniusti ad cruciatus sempiternos. hi sunt qui manu facta coluerunt, qui dominum mundi ac parentem uel nescierunt uel abnegauerunt. sed et dominus illorum cum ministris suis conprehendetur ad poenamque damnabitur, cum quo pariter omnis turba impiorum pro suis facinoribus in conspectu angelorum atque iustorum perpetuo igni cremabitur in aeternum. haec est doctrina sanctorum prophetarum, quam Christiani sequimur, haec nostra sapientia, quam isti qui uel fragilia colunt uel inanem philosophiam tuentur, tamquam stultitiam uanitatemque derident, quia nos defendere hanc publice atque adserere non solemus, deo iubente ut quieti ac silentes arcanum eius in abdito atque intra nostram conscientiam teneamus nec aduersus istos ueri profanos, qui non discendi,
Abbreviated transcription (Latin):
uicem gladio ferient. Replebuntur montes cadaueribus:
et campi operientur ossibus. populus autem dei tribꝰ il¬
lis diebus sub concauis terrae occultatus erit. donec ira
dei aduersus gentes et extremum iudicium terminetur.
unc exibunt iusti delatebris suis: et inuenient omnia
cadaueribus atq ossibus tecta. Sed et genus omne impio
ꝵradicitus interibit. nec erit in hoc mundo ulla natio am¬
plius praeter solam gentem dei. Tum per annos septem pu¬
petes intactae erunt syluae: nec excidetur de montibuo li¬
gnum: sed arma gentium comburentur: et iam non erit
bellum: sed pax et requies sempiterna. Cum uero comple¬
ti fuerint mille anni: renouabitur mundus a deo: et caelũ
complicabitur : et terra mutabitur. Et transformabit deus ho¬
mines in similitudinem angelorum. Et erunt candidi sicut
nix: et uersabuntur semper in conspectu omnipotentis: et
domino suo sacrificabunt et seruient in aeternum. Fodem

Expanded text:
uicem gladio ferient: et replebuntur montes cadaueribus uicem gladio ferient: et replebuntur montes cadaueribus et campi operientur ossibus. populus autem dei tribus illis diebus sub concauis terrae occultabitur, donec ira dei aduersus gentes et extremum indicium terminetur. tunc exibunt iusti de latebus suis et inuenient omnia cadaueribus atque ossibus tecta. sed et genus omne impiorum radicitus interibit nec erit in hoc mundo ulla iam natio amplius praeter solam gentem dei. tum per annos septem perpetes intactae erunt siluae nec excidetur de montibus lignum, sed arma gentium comburentur, et iam non erit bellum, sed pax ac requies sempiterna. cum uero conpleti fuerint mille anni, renouabitur mundus a deo et caelum conplicabitur et terra mutabitur. et transformabit deus homines in similitudinem angelorum et erunt candidi sicut nix et uersabuntur semper in conspectu omnipotentis et domino suo sacrificabunt et seruient in aeternum. eodem
Abbreviated transcription (Latin):
IXI M US. paulo ante in principio Regni sancti fo¬
re: ut a deo princeps demonioꝵ uinciatur. Sed
idem cum mille anni Regni: hoc est septem milia caeperĩt
terminari: soluetur denuo et e custodia missus exibit.
atq omnes gentes quae tunc erunt sub ditione iustorũ
concitabit: ut inferant bellum sanctae ciuitati. Et colli¬
getur ex omni orbe terrae innumerabilis populus natio¬
num: et obsidebit et circundabit ciuitatem. tunc ueni¬
et nouissima ira dei super gentes et debellabit eos usq
ad imum. Ac primum concutiet terram ꝗͣ ualidissime:
et a motu eius scindentur montes Syriae: et subsident
colles in abruptum: et muri omnium eiuitatum conci¬
dent. Et statuet deus solem triduo ne occidat: et inflã¬
mabit eum: et descendet aestus nimius: et adustio magna
supra per duelles et impios populos: et hymbres et grandi¬
nes Lapidum: et guitae ignis: et liquescent spiritus coꝵ
in calore: et corpora conterentur in grandine: et ipsi se in¬

Expanded text:
iximus paulo ante in principio regni sancti fore ut a deo princeps daemonum uinciatur. sed idem, cum mille anni regni hoc est septem milia coeperint terminari, soluetur denuo et custodia emissus exibit atque omnes gentes quae tunc erunt sub dicione iustorum concitabit, ut inferant bellum sanctae ciuitati. et colligetur ex omni orbe terrae innumerabilis populus nationum et obsidebit et circumdabit ciuitatem. tum ueniet nouissima ira dei super gentes, et debellabit eas usque ad unum. ac primum concutiet terram quam ualidissime et a motu eius scindentur montes Syriae et subsident ualles in abruptum et muri omnium ciuitatum concident. et statuet deus solem triduo ne occidat et inflammabit eum, et descendet aestus nimius et adustio magna super perduelles et impios populos et imbres sulphuris et grandines lapidum et guttae ignis, et liquescent spiritus eorum in calore et corpora conterentur in grandine et ipsi se in
Abbreviated transcription (Latin):
tus hereticoꝵ se potissimum xp̃ianos et suam esse catho¬
licam ecclesiam putant. Sciendum est illam esse ueram.ĩ
qua est religio: confessio: et penitentia. quae peccata et
UUlnera quibus est subiecta imbecillitas carnis salubriter
curat. Haec interim paucis admonendi gratia retuli: neꝗs
errorem fugere cupiens: maiori implicetur errore: dum
penetrale ueritatis ignorat. Postea plenius et uerius con¬
tra omnes mendacioꝵ sectas proprio separatoq opere pu¬
gnabimus. Sequitur ut quoniam satis de religione uera et
sapientia Locuti sumus. in proximo libro de iusticia disseramꝰ¬

Expanded text:
tus haereticorum se potissimum Christianos et suam esse cathotus haereticorum se potissimum Christianos et suam esse catholicam ecclesiam putant, sciendum est illam esse ueram in qua est confessio et paenitentia, quae peccata et uulnera quibus subiecta est inbecillitas carnis salubriter curat. haec interim paucis admonendi gratia rettuli, ne quis errorem fugere cupiens maiore inplicetur errore, dum penetrale ueritatis ignorat: postea plenius et uberius contra omnes mendaciorum sectas proprio separatoque opere pugnabimus. Sequitur ut quoniam satis de religione uera et sapientia locuti sumus, in proximo libro de iustitia disseram
Abbreviated transcription (Latin):
nam sine ulla radice ac stabilitate componerent. Nonnulli autẽ
falsorum prophetaꝵ uaticinio illecti: de quibus et ueri prophetae
et ipse praedixerant: exciderunt a doctrina dei et traditionẽ
ueram reliquerunt. Sed illi omnes demonicis fraudibus irre¬
titi: quas prospicere et cauere debuerant: diuinum nomen
et cultum per imprudentiam. Cum enim Phryges aut Nouatio¬
ni: aut ualentiniani: aut Martionitae: aut Anthropiani: aut
Ariani: seu quilibet alii nominantur. Christiani esse desierũt
ii qui christi nomine amisso: humana et externa uocabula in¬
duerunt. Sola igitur catholica ecclesia est quae uerum cul-¬
tum retinet. Hic est fons ueritatis: hoc est domicilium fi¬
dei: hoc templum dei. quo siquis non intrauerit: uel a quo
siquis exiuerit: a spe uitae ac salutis alienus est. Neminẽ
sibi oportet pertinaci concertatione blandiri. Agitur enĩ
de uia et salute: cui nisi caute et diligenter consulatur:
amissa et extincta erit. Sed tamen quia singuli quiq ce¬

Expanded text:
nam sine ulla radice ac stabilitate componerent. Nonnulli autem falsorum prophetarum vaticinio illecti, de quibus, et veri prophetae, et ipse praedixerat, exciderunt a doctrina Dei, et traditionem veram reliquerunt. Sed illi omnes daemoniacis fraudibus irretiti, quas prospicere et cavere debuerant, divinum nomen et cultum per imprudentiam perdideruat. Cum enim Phryges, aut Novatiani, aut Valentiniani, aut Marcionitae, aut Anthropiani, aut Ariani, seu quilibet alii nominantur, chris, qui Christi nomine amisso humana et externa uocabula induerunt. sola igitur catholica ecclesia est quae uerum cultum retinet. hic est fons ueritatis, hoc domicilium fidei, hoc templum dei: quo si quis non intrauerit uel a quo si quis exierit, a spe uitae ac salutis alienus est. neminem sibi oportet pertinaci concertatione blandiri. agitur enim de uita et salute: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa et extincta erit. sed tamen quia singuli quique coe
Abbreviated transcription (Latin):
et in his consequendis ac fruendis occupatus: non praeuide¬
rit ea quae post mortem secutura sunt: seq a deo auerte¬
rit. Is uero ad inferos deiectus: in aeternam damnabitur
spinis horrentibus aspera: uel saxis extantibus impedi
ta: ut cum summo labore ac pedum tritu: cumq magna
cadendi solicitudine sit cuiq gradiendum. In hac po-¬
suit iusticiam. temperantiam: patientiam. fidem: castita¬
tem: abstinentiam: concordiam: scientiam: ueritatem: sa-¬
pientiam: caeterasq uirtutes. Sed simul cum his: pauper¬
tatem: ignominiam: laborem: dolorem: amaritudines om-¬
nes. Ouisquis enim spem suam porrexerit longius: et me¬
liora maluerit:. carebit his terrae bonis: ut expeditus ac

Expanded text:
et in his consequendis ac fruendis occupatus non praeuideet in his consequendis ac fruendis occupatus non praeuiderit ea quae post mortem secutura sunt seque a deo auerterit, is uero ad inferos deiectus in aeternam damnabitur spinis horrentibus aspera uel saxis extantibus ita; ut cum summo labore ac pedum tritu, cumque magna cadendi sollicitudine sit cuique gradiendum. In hac posuit justitiam, temperantiam, patientiam, fidem, castitatem, abstinentiam, concordiam, scientiam, veritatem, sapientiam, caeterasque virtutes; sed simul cum his paupertatem, ignominiam, laborem, dolorem, amaritudines omnes. Quisquis enim spem suam porrexerit longius, et meliora maluerit, carebit his terrae bonis, ut expeditus ac
Abbreviated transcription (Latin):
norum Uia: quae fert in Eysios campos: ut Poetae loquun¬
tur. sed ad ipsam mundi arcem. At leua malorum Exercet
penas: et ad impia tartara mittit. Est enim criminatoris il¬
lius: qui prauis religionibus institutis auertit homines abi¬
tinere caelesti: et in uiam perditionis inducit. cuius viae spe¬
cies et figura sic est composita in aspectu: Ut plana et pa¬
rens omni genere florum atq fructuum delectabilis esse
uideatur. In ea enim posuit deus omnia quae pro bonis ha¬
bentur in terra: opulentiam dico: honorem: quietem: uolup¬
tatem: illecebras omnes. sed cum his pariter iniusticiam: cru¬
delitatem: superbiam: perfidiam: libidinem: cupiditatem:
discordiam: ignorantiam: mendacium: stulticiam: caeteraq
ex tremum Unde iam regredi non licet: cum omni sua pul-
chritudine tam subito praeciditur: ut non ante quis fraudẽ
prospicere possit: ꝗͣ praecipitatus in altitudinem profundã
cadat. Quisquis enim praesentium bonorum specie captus:

Expanded text:
norum uia, quae fert non in Elysios campos, ut poetae loquuntur, sed ad ipsam mundi arcem, at laeua malorum exercet poenas et ad impia Tartara mittit. est enim criminatoris illius, qui prauis religionibus institutis auertit homines ab itinere caelesti et in uiam perditionis inducit. cuius uiae species et figura sic est conposita in aspectum, ut plana et patens et omni genere florum atque fructuum delectabilis esse uideatur. in ea enim posuit deus omnbentur in terra: opulentiam dico, honorem, quietem, voluptatem, illecebras omnes; sed cum his pariter injustitiam, crudelitatem, superbiam, perfidiam, libidinem, cupiditatem, discordiam, ignorantiam, mendacium, stultitiam, caeteraque extremum, undè jam regredi non licet, cuchritudine tam subito praeciditur, ut non ante quis fraudem prospicere possit quam praecipitatus in altitudinem profundam cadat. quisquis enim praesentium bonorum specie captus
Abbreviated transcription (Latin):
rum. sicut muta si nuda et inermĩa fingerentur: Quibꝰ
si detrahas uel naturalem sui corporis uestem: uel ea qͥbus
ex se armantur: nec speciosa poterunt esse: nec tuta. Ut
mirabiliter si utilitatem cogites: instructa: si speciem or¬
nata uideantur. Adeo miro modo consentit utilitas cum
decore. hominem uero qͦniam aeternum animal atq im¬
mortale fingebat: non forinsecus ut caetera: sed interius
armauit. nec munimentum eius in corpore. sed in animo
posuit. quoniam superuacuum fuit cum illi quod erat maxi-¬
mum: tribuisset. corporalibus eum tegere munimentis: cũ
praesertim pulchritudinem humani corporis impedirent.

Expanded text:
rum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus rum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum decore. hominem uero quoniam aeternum animal atque inmortale fingebat, non forinsecus ut cetera, sed interius armauit nec munimentum eius in corpore, sed in animo posuit, quoniam superuacuum fuit, cum illi quod erat maximum tribuisset, corporalibus eum tegere munimentis, cum praesertim pulchritudinem humani corporis inpedirent.
Abbreviated transcription (Latin):
uero in prȩdam maioribus caedunt: ne tamen stirps eoꝵ
funditus interiret: aut in ea sunt relegata regione: ubi
maiora esse non possunt aut acceperunt uberem generã¬
di faecunditatem: ut et bestiis quae sanguine alantur
uictus suppeteret ex illis: et illatam tamen cladem ad cõ¬
seruationem generis multitudo ipsa superaret. hominem
autem ratione concessa et uirtute sentiendi atq eloq̃n¬
di data eorum quae coeteris animalibus attributa sunt.
fecit expertem: quia sapientia reddere poterat: quae il¬
li naturae conditio denegasset. statuit nudum et inermẽ:
quia et ingenio poterat armari et ratione uestiri. Ea ue¬
ro ipsa quae mutis data: et homini denegata sunt ꝗͣ mi¬
rabiliter homini ad pulchritudinem faciant: exprimi nõ
potest. Nam si homini ferinos dentes: aut cornua: aut
ungues: aut ungulas: aut caudam: aut uarii coloris pi¬
Los addidisset. quis non sentiat ꝗͣ turpe animal eẽt futu-¬

Expanded text:
uero in praedam maioribus cedunt, ne tamen stirps eorum uero in praedam maioribus cedunt, ne tamen stirps eorum funditus interiret, aut in ea sunt religata regione, ubi maiora esse non possunt, aut acceperunt uberem generandi fecunditatem, ut et bestiis quae sanguine aluntur, uictus suppeteret ex illis et inlatam tamen cladem ad conseruationem generis multitudo ipsa superaret. hominem autem ratione concessa et uirtute sentiendi atque eloquendi data eorum quae ceteris animalibus attributa sunt, fecit expertem, quia sapientia reddere poterat quae illi naturae condicio denegasset: statuit enim nudum et inermem, quia et ingenio poterat armari et ratione uestiri. ea uero ipsa quae mutis data et homini denegata sunt, quam mirabiliter in homine ad pulchritudinem faciant, exprimi non potest. nam si homini ferinos dentes aut cornua aut ungues aut ungulas aut caudam aut uarii coloris pilos addidisset, quis non sentiat quam turpe animal esset futu
Abbreviated transcription (Latin):
E DIT. enim homini artifex ille noster ac parens
deus sensum atq rationem: ut ex eo appareret
nos ab eo esse generatos. quia ipse intelligentia: ipse sen¬
sus ac ratio est. Caeteris animantibus quoniam rationa¬
lem istam uitam non attribuit. quemadmodum tamen
uita earum tutior esset: ante praeuidit. Omnes enim
suis ex se pellibus texit : quo facilius possent uim pru¬
inaꝵ ac frigora sustinere. Singulis autem generibus
ad propulsandos impetus externos sua propria muni¬
menta constituit: ut aut naturalibꝰ telis repugnẽt for¬
tioribus. aut quae sunt imbecilliora subtrahant se peri¬
culio pernicitate fugiendi. aut quae simul et uiribus et
celeritate indigent. astu se protegant aut latibulis se¬
piant. Itaq alia eorum uel plumis leuibus in sublime
suspensa sunt: uel suffulta ungulis: uel instructa cornibus.
quibusdam in ore arma sunt dentes: aut in pedibus adun¬
ci ungues: nulliq munimentum ad tutelam sui deest. Siqͣ

Expanded text:
edit enim homini artifex ille noster ac parens deus sensum atque rationem, ut ex eo appareret nos ab eo esse generatos, quia ipse intellegentia, ipse sensus ac ratio est. ceteris animantibus quoniam rationalem istam uim non attribuit, quemadmodum tamen uita earum tutior esset, ante prouidit. omnes enim suis ex se pellibus terit, quo facilius possent uim pruinarum ac frigorum sustinere. Singulis autem generibus ad propulsandos impetus externos sua propria munimenta constituit, ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus aut quae sunt inbecilliora, subtrahant ae periculis pernicitate fugiendi aut quae simul et uiribus et celeritate indigent, astu se protegant aut latibulis saepiant. itaque alia eorum uel plumis leuibus in sublime suspensa sunt uel suffulta ungulis uel instructa cornibus, quibusdam in ore arma sunt dentes aut in pedibus adunci ungues: nulli munimentum ad tutelam sui -deest. si qua
Abbreviated transcription (Latin):
as iudicum miro ambitu penetrabat: eosq sibi repente au-¬
toritate falsi nominis obligabat: non modo ut eoꝵ sentẽ¬
tiam uenderet: uerũetiam ut confines suos quos aelibus
agrisq pellebat: a suo repetendo hac potentia retardabat.
Hic uero qui suas disputationes moribus destruebat: uel mo-¬
res suos disputationibus arguebat. ipse aduersus se gra¬
uis censor et accusator acerrimus: eodem ipso tempore qͦ
iustus populus nefarie lacerabatur: tres libros euomuit
contra religionem nomenq christianum. Professus ante
omnia philosophi officium esse: erroribus hominum sub¬
uenire: atq illos ad ueram uiam reuocare: idest ad cul-¬
tus deoꝵ quorum numine ac Maiestate: ut ille dicebat,
mundus gubernaretur. nec pati homines imperitos quo¬
rundam fraudibus illici: ne simplicitas eoꝵ praedae ac
pabulo sit hominibus astutis. Itaq se suscepisse hoc mu

Expanded text:
as iudicum miro ambitu penetrabat eosque sibi repente aucas iudicum miro ambitu penetrabat eosque sibi repente auctoritate falsi nominis obligabat, non modo ut eorum sententias uenderet, uerum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. hic uero qui suas disputationes moribus destruehat uel mores suos disputationibus arguebat ipse aduersum se grauis censor et accusator acerrimus, eodem ipso tempore quo iustus populus nefarie lacerabatur tres libros euomuit contra relomnia philosophi officium esse erroribus hominum subvenire, atque illos ad veram viam revocare; id est, ad cultus deorum, quorum numine ac majestate ut ille dicebat mundus gubernetur, nec pati homines imperitos quorumdam fraudibus illici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutis. Itaque se suscepisse hoc mu
Abbreviated transcription (Latin):
idonei peritiq doctores: qui uehementer qui acri¬
ter errores publicos redarguerent: qui causam omnem ue¬
ritatis: ornate copioseq defenderent. prouocauit quosdã
haec ipsa penuria: ut auderent scribere contra ignotam sibi
ueritatem. omitto eos qui prioribus eam temporibus neqͥc¬
ꝗͣ lacesserunt. Ego cum in Bythinia litteras oratorias acci¬
tus docerem: contigissetq eodem tempore ut dei templũ
euerteretur: duo extiterunt ibidem qui iacenti atq abie¬
ctae ueritati nescio utrum superbius an importunius in¬
sultarent. quorum alter antistitem se philosophiae profi-¬
tebatur. Uerum ita uitiosus: ut continentiae magister nõ
minus auaricia ꝗͣ libidinibus arderet. In uictu tam sum¬
ptuosus: ut in schola uirtutis assertor: parsimonie pau¬¬
pertatisq Laudator. in palatio peius caenaret ꝗͣ domi. ta¬
men uitia sua capillis et pallio: et qđ maximum est uela-¬
mentum diuitiis praetegebat: quas ut augeret ad amicici¬

Expanded text:
idonei peritique doctores, qui uehementer, qui acriter errores publicos redarguerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defenderent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi ueritatem. omitto eos qui prioribus eam temporibus nequicquam lacessierunt. ego cum in Bithynia oratorias litteras accitus docerem contigissetque ut eodem tempore dei templum euerteretur, duo extiterunt ibidem qui iacenti atque abiectae ueritati nescio utrum superbius an inportunius insultarent. quorum alter antistitem se philosophiae profitebatur, uerum ita uitiosus, ut continentiae magister non minus auaritia quam libidinibus arderet, in uictu tam sumptuosus, ut in schola uirtutis adsertor, parsimoniae paupertatisque laudator, in palatio peius cenaret quam domi. tamen uitia sua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quas ut augeret, ad amiciti
Abbreviated transcription (Latin):
depellendum periculum: ut appareat: quantum ueritas
ipsa ualitura sit adplebem dei protegendam in extrema
totius orbis necessitate. Quomodo autem uel in qua plaga
tuti homines sint futuri: quĩ signum hoc ueri et diuini san¬
guinis in summo corporis sui notauerunt: in nouissimo
ubro docebo. Capͫ. XXUII. De potentia signi crucis. qͣn¬

Expanded text:
depellendum periculum; ut appareat, quantum veritas depellendum periculum; ut appareat, quantum veritas ipsa valitura sit, ad plebem Dei protegendam in extrema totius orbis necessitate. Quomodo autem, vel in qua plaga tuti omnes sint futuri, qui signum hoc veri et divini sanguinis in summo corporis sui notaverint, in novissimo libro docebo. CAPUT XXVII. De mirandis per Crucis virt
Abbreviated transcription (Latin):
ret Nebreos: praeceperat iis: ut agnum candidum sine ma¬
cula immolarent: ac signum liminibus suis de sangiiine eiꝰ
imponerent. ltaq cum aegyptioꝵ primogenita una nocte
interissent: Hebrei soli signo sangunis tuti fuerunt. nõ
quia cruor pecudis tantam in se uim haberet: ut hominibus
saluti esset: sed imago fuit rerum futuraꝵ. Nam agnus can¬
didus sine macula Christus fuit: idest innocens et iustus et
sanctus qui ab isdem iudeis immolatus saluti esset omnibus
qui signis sanguinis idest crucis qua sanguinem fudit sua
in fronte conscripserunt. Frons enim summum limen ẽ ho¬
minis et lignum sanguine delibutum crucis significatio ẽ.
eniq immolatio pecudis ab his ipsis qui faciunt pascha no¬
minatur & ΓΟΤΟΥT Ο ΟXIΡ quia passionis est figura:
quam deuo praescius futuroꝵ tradidit per Moysen populo
suo celebrandam. sed tamen figura ualuit in presenti ad

Expanded text:
ret Hebraeos, praeceperat his, ut agnum candidum sine maret Hebraeos, praeceperat his, ut agnum candidum sine macula immolarent, ac signum liminibus suis de sanguine ejus imponerent. Itaque cum Aegyptiorum primogenita una nocte interissent, Hebraei soli signo sanguinis tuti fuerunt; non quia cruor pecudis tantam in se vim gerebat, ut hominibus saluti esset: sed imago fuerat rerum futurarum. Agnus enim candidus sine macula Christus fuit, id est innocens, et justus, et sanctus, qui ab iisdem Judaeis immolatus, saluti est omnibus qui signum sanguinis, id est crucis qua sanguinem fudit, in sua fronte conscripserint. Frons enim summum limen est hominis; et lignum sanguine delibutum crucis significatio est. Denique immolatio pecudis ab iis ipsis, qui faciunt, pascha nominatur, ἀπὸ τοῦ πάσχειν, quia passionis figura est, quam Deus praescius futurorum tradidit per Mosen populo suo celebrandam. Sed tum figura valuit in praesenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
sa cur deus crucem maluerit: ꝙ illa exaltari eum fuit neces¬
se: et omnibus gentibus passionem dei notescere. nam quoni¬
am is qui patibulo suspenditur: et conspicuus est omnibus.
et caeteris altior: Crux potius electa est quae significaret
illum tam conspicuum tamq sublimem futurum: ut ad eũ
cognoscendum pariter et colendum cunctae nationes ex om¬
ni orbe concurrerent.Deniq nulla gens tam inhumana
est: nulla regio tam remota: eui aut passio eius: aut sub¬
limitas Maiestatis ignota sit. Extendit ergo in passione
manus suas: orbemq dimensus est: ut iam tunc osten¬
deret ab ortu solio usque ad occasum: magnum populũ
ex omnibus linguis et tribubus congregatum sub alas suas
esse uenturum: et signum illud maximum atq sublime frõ¬
tibus suis suscepturum. Cuius rei figuram iudei etiã nũc
exhibent: cum limina sua de cruore agni notant. Deus e¬
nim percussurus agyptios: ut ab ea plaga immunes face¬

Expanded text:
sa cur deus crucem maluerit, sa cur deus crucem maluerit, se, et omnibus gentibus passionem Dei notescere. Nam quoniam is, qui patibulo suspenditur, et conspicuus est omnibus, et caeteris altior, crux potius electa est, quae significaret illum tam conspicuum tamque sublimem futurum, ut ad eum cognoscendum pariter et colendum, cunctae nationes ex omni orbe concurrerent. Denique nulla gens tam inhumana est, nulla regio tam remota, cui aut passio ejus, aut sublimitas majestatis ignota sit. Extendit ergo in passione manus suas, orbemque dimensus est, ut jam tunc ostenderet, ab ortu solis usque ad occasum, magnum populum ex omnibus linguis et tribubus congregatum, sub alas suas esse venturum, signumque illud maximnm, atque sublime, frontibus suis suscepturum. Cujus rei figuram Judaei etiamnunc exhibent, cum limina sua de, cruore agni notant. Deus enim percussurus Aegyptios, ut ab ea plaga immunes face
Abbreviated transcription (Latin):
uis nocenti uideatur indignum: Primum ꝙ is qui humilis
aduenerat: ut humilibus et infirmis opem ferret: et in omni¬
bus spem salutis ostenderet. eo genere afficiendus fuit: quo
humiles et infirmi solent. nequis esset omnino qui eum nõ
posset imitari. Deinde ut integrum corpus euis seruaretur:
quem die tertio resurgere ab inferis oportebat. Nec hoc cui
ꝗͣ ignorandum est quod ipse ante de sua passione praedicans:
etiam id notum fecerit: habere se potestatem cum uellet: de¬
ponendi spiritum et resumendi. Suffixus itaq cum spiritũ¬
sponte deposuisset: necessarium carnifices non putauerunt.
ossa eius suffringere sicut mos eoꝵ ferebat: sed tantũ modo
latus eius perforauerũt. sic integrum corpus patibulo de¬
tractum est: et sepulchro diligenter inclusum. Quae omnia ic¬
circo facta sunt ne laesum atqui diminutum corpus ad resur¬
gendum inhabile redderetur. Illa quoq praecipua fuit cau-¬

Expanded text:
uis nocente uideatur indignum?\' primum, quod is qui humilis uis nocente uideatur indignum?\' primum, quod is qui humilis aduenerat, ut humilibus et infimis opem ferret et omnibus spem salutis ostenderet, eo genere adficiendus fuit quo humiles et infimi solent, ne quis esset omnino qui eum non posset imitari. deinde, ut integrum corpus eius consernaretnr, quem die tertio resurgere ab inferis oportebat. nec hoc enim cuiquam ignorandum est, quod ipse ante de sua passione praedicans etiam id notum fecerit habere se potestatem cum uellet deponendi spiritum et resumendi. subfixus itaque quia spiritum deposuerat, necessarium carnifices non putauerunt ossa eius suffringere, sicut mos eorum ferebat, sed tantummodo latus eius perforauerunt. sic integrum corpus patibulo detractum est et sepulchro diligenter inclusum. quae omnia idcirco facta sunt, ne laesum ac deminutum corpus ad resurgendum inhabile redderetur. illa quoque praecipua fuit cau
Abbreviated transcription (Latin):
ni ad quem docendum uenerat: uirtutis et exempla et
incitamenta preberet. Sed cum in omnibus uitae officiis iu¬
sticiae specimen prębuisset: ut doloris quoq patientiã mor¬
tis contemptum quibus perfecta et consumata sit uirtus:
traderet homini: uenit in manus impiae nationis cum et
uitare potuisset scientia futuri quam gerebat: et repelle¬
re eadem uirtute ꝗͣ mirabilia faciebat. Sustinuit ergo cru-¬
ciatus ac uerbera et spinas. Postremo etiam mortem susci-¬
pere non recusauit: ut homo illo duce subactam et cate¬
natam mortem cum suis terroribus triumpharet. Cur au¬
tem summus pater id potissimum genus mortis eligeret.
quo affici eum sineret: haec ratio est. Dicat enim fortasse
aliquis: cur si deus fuit: et mori necesse fuit: non saltem ali¬
quo honesto mortis genere affectus est:Cur potissimum cru-
ce: Cur in fami genere supplicii: quod etiam hodie libero quã¬

Expanded text:
ni, ad quem docendum venerat, virtutis et exempla, et ni, ad quem docendum venerat, virtutis et exempla, et incitamenta praeberet. Sed cum in omnibus vitae officiis justitiae specimen praebuisset, ut doloris quoque patientiam mortisque contemptum, quibus perfecta et consummata sit virtus, traderet homini, venit in manus impiae nationis, cum et vitare potuisset scientia futuri quam gerebat, et repellere eadem virtute, qua mirabilia faciebat. Sustinuit ergo cruciatus, et verbera, et spinas. Postremo etiam mortem suscipere non recusavit, ut homo illo duce subactam et catenatam mortem cum suis terroribus triumpharet. Cur autem summus pater id potissimum genus mortis elegerit, quo affici eum sineret, haec ratio est. Dicat enim fortasse aliquis: cur si Deus fuit, et mori voluit, non saltem honesto aliquo mortis genere affecce? cur infami genere supplicii, quod etiam homine libero quam
Abbreviated transcription (Latin):
autem qui ante cognitionem dei fuimus iniusti: spinae idest
mali et nocentes eramus: ignorantes quid esset bonum: et
a iusticiae notione atq operibus alieni: omnia scelere ac li-¬
bidine polluebamus. Electi ergo ex dumis ac sentibus san¬
ctum dei caput cingimus: quia conuocati abipso et circun¬
fusi undiq ad eum magistro et doctori deo assistimus. Re¬
gemq illum mundi et omnium uiuentium dominum coro¬
namus. Quod uero ad crucem spectat magna in ea uis ac ra¬
tio est: quam nunc conabor ostendere. Deus nanq sicut
superius exposui: cum statuisset hominem liberare: magistrũ
uirtutis legauit in terram: qui et praeceptis salutaribus
formaret homines ad innocentiam et operibus factisq prae¬
sentibus iusticiae uiam panderet: qua gradiens homo et
doctorem suum sequens ad uitam aeternam perueniret. Li¬
cet igitur corporatus est et ueste carnis indutus: ut homi¬

Expanded text:
autem, qui ante cognitionem Dei fuimus injusti, spinae, id est autem, qui ante cognitionem Dei fuimus injusti, spinae, id est mali et nocentes eramus, ignorantes quid esset bonum; et a justitiae notione atque operibus alieni, omnia scelere ac libidine polluebamus. Electi ergo ex dumis et sentibus sanctum Dei caput cingimus; quia convocati ab ipso, et circumfusi undique ad eum, magistro ac doctori Deo, assistimus, regemque illum mundi et omnium viventium Dominum coronamus. Quod vero ad crucem spectat, magna in ea vis ac ratio est, quam nunc conabor ostendere. Deus namque sicut superius exposui cum statuisset hominem liberare, magistrum virtutis legavit in terram, qui et praeceptis salutaribus formaret homines ad innocentiam, et operibus factisque praesentibus justitiae viam panderet, qua gradiens homo, et doctorem suum sequens, ad vitam aeternam perveniret. Is igitur corporatus est, et veste carnis indutus, ut homi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: magnam uirtutem ac potestatem doctrinae eius signi¬
ficabant: sic ea quae passus est: odio futuram esse sapienti¬
am nuntiabant. Aceti enim potus ac fellis cibus acerbita¬
tes et amaritudines in hac uita sectatoribus ueritatis polli
cebatur. Et quanꝗͣ passio ipsa perse acerba et amara speci¬
men nobis futuroꝵ tormentoꝵ dabat: quae morantibus no¬
bis in hoc saeculo uirtus ipsa proponit. tamen illiusmodi ci¬
bus et potus in os doctoris nostri ueniens pressuram nobis
laborum ac miseriaꝵ prebebat exemplum. Quae omnia
tolerari ac perpeti necesse est eos qui ueritatem sequun¬
tur: quoniam ueritas est acerba: et inuisa omnibus qui
ueritatis expertes uitam suam mortiferis uoluptatibus
dedunt. Nam corona spinea capiti eius imposita id decla¬
rabat fore: ut diuinam sibi plebem de nocentibus congrega¬
ret. Corona enim dicitur circunstans in orbe populus. nos

Expanded text:
fecit magnam uirtutem ac potestatem doctrinae eius signifecit magnam uirtutem ac potestatem doctrinae eius significabant, sic ea quae passus est odio futuram esse sapientiam nuntiabant. aceti enim potus ac fellis cibus acerbitates et amaricebatur. Et quamquam passio ipsa per se acerba et amara specimen nobis futurorum tormentorum dabat, quae morantibus in hoc saeculo virtus ipsa proponit; tamen illius modi potus, et cibus in os doctoris nostri veniens, pressurarum nobis, ac laborum et miseriarum praebebat exemplum. Quae omnia tolerare ac perpeti necesse est eos, qui veritatem sequuntur; quoniam veritas acerba est, et invisa omnibus, qui virtutis expertes, vitam suam mortiferis voluptatibus dedunt. Nam corona spinea capiti ejus imposita id declarabat, fore ut divinam sibi plebem de nocentibus congregaret. Corona enim dicitur, circumstans in orbem populus. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
bus tempora abiecisse perpetua: arcana mortis reuelasse. Sed
haec inenarrabilis potestas: imago uirtutis maioris fuit quae
demonstrabat tantam uim habituram esse doctrinam suam
ut gentes in orbe toto quae alienae adeo subiectae morti fue¬
runt: cognitione ueri luminis animatae ad immortalitatis p̃¬
mia peruenirent. Eos enim recte mortuos existimaueris: qui
datorem uitae deum nescientes: atq anĩmas suas a caelo in
terram deprimentes in laqueos aeternae mortis incurrunt.
Quae igitur cum faciebat in presens imagines erant futuroꝵ:
quae illesis affectisq corporibus adhibebat ea spiritalium
figuram gerebant: ut in presenti uirtutis nobis terrenae
opera monstraret: et in futurum potestatem suae caelestis
Maiestatis ostenderet. Ergo sicut opera eius significantiam
quoq maioris potestatis habuerunt: ita etiam passio non su¬
plex nec superuacua nec fortuita praecessit: sed ut illa quae

Expanded text:
bus tempora adjecisse perpetua, arcana mortis revelasse? Sed bus tempora adjecisse perpetua, arcana mortis revelasse? Sed haec inenarrabilis potestas imago virtutis majoris fuit, quae demonstrabat tantam vim habituram esse doctut gentes in orbe toto, quae alienae a deo subiectae morti fuerunt, cognitione ueri luminis animatae ad inmortalitatis praemia peruenirent. eos enim recte mortuos aestimaueris, qui datorem uitae deum nescientes atque animas suas a caelo in terram deprimentes in laqueos aeternae mortis incurrunt. quae igitur tum faciebat in praesens, imagines erant futurorum, quae in laesis adfectisque corporibus exhibebat, ea spiritalium figuram gerebant, ut et in praesenti uirtutis non terrenae opera monstraret et in futurum potestatem caelestis suae maiestatis ostenderet. ergo sicut opera eius significantiam quoque maioris potestatis habuerunt, ita etiam passio non simplex nec superuacua nec fortuita praecessit. sed ut illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
uicae iter ueritatis aperiretur :per quod graderentur homineᷤ
ad dei gratiam consequendam. Is enim uere claudus existi¬
mandus est: qui caligine ac tenebris insipientiae implicatus
et quo tendat ignarus: offensionibus et caducis gressibus ꝑ
Uiam mortis incedet. Item labes et maculas inquinatoꝵ cor¬
porum repurgauit. Non exigua immortalis potentiae opera:
uerum id portendebat haec uis ꝙ peccatorum labibus ac
uitioꝵ maculis inquinatos: doctrina eius purificatura esset
eruditione iusticiae leprosi atq elephantici debent haberi:¬
quos uel infinitae cupiditates ad scelera uel insatiabiles cu¬
piditates: ad flagitia compellunt: et dedecorum maculis
inustos labe asficunt sempiterna. lacentia mortuoꝵ corpora ere¬
xit: eosq nominibus propriis inclamatos a morte reuocauit. qͥd
congruentius deo: Quid miraculo dignius omnium saeculorũ
ꝗͣ decursam uitam resignasse: completisq hominum tempori¬

Expanded text:
uiae iter ueritatis aperiretur, per quod graderentur homines uiae iter ueritatis aperiretur, per quod graderentur homines ad dei gratiam consequendam. is enim uere claudus existimandus est qui caligine ac tenebris insipientiae inplicatus et quo tendat ignarus offensibilibus et caducis gressibus per uiam mortis incedit. item labes et maculas inquinatorum corporum repurgauit. non exigua immortalis potentiae opera: uerum id portendebat haec uis, quod peccatorum labibus ac uitiorum maculis inquinatos doctrina eius purificatura esset eruditione iustiquos vel infinitae cupiditates ad scelera, vel insatiabiles voluptates ad flagitia compellunt, et dedecorum maculis inustos labe afficiunt sempiterna. Jacentia mortuorum corpora erexit, eosque nominibus suis inclinatos a morte revocavit. Quid congruentius Deo? Quid miraculo dignius omnium saeculorum, quam decursam vitam resignasse, completisque hominum tempori
Abbreviated transcription (Latin):
ui fore: ut qui erant ueritatis expertes: et audirent et intel-¬
ligerent diuinas dei uoces. Uere enim surdos dixeris: qui cae¬
lestia et uera et facienda non audiunt: mutoꝵ linguas in elo¬
quium soluit. Admirabilis etiam cum fieret potentia: sed in¬
erat huic uirtuti alia significatio: quae ostenderet mox futu¬
rum: ut rerum caelestium nuper ignari percepta sapientiae
disciplina de deo dissererent. Nam qui rationem diuinitatis
ignorat: uere elinguis et mutus est: Licet sit omnium disertis¬
simus. Lingua enim cum uerum loqui caepit: idest uirtutẽ
Maiestatemq dei singularis interpretari. tum demum officio
naturae suae fungitur. quandiu autem falsa loquitur: in suo
usu non est: et ideo infans sit necesse est: qui diuina proloꝗ
non potest.Pedes quoq claudoꝵ ad officium gradiendi re¬
formauit. Laudabilis diuini operis fortitudo:sed figura
id continebat: qđ cohibitis erroribus uitae saecularis ac de¬

Expanded text:
ui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intelui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intellegerent diuinas dei uoces. uere enim surdos dixeris qui caelestia et uera et facienda non audiunt. mutorum linguas in eloquium soluit. admirabilis, etiam cum hoc tantum fieret, potentia: sed inerat huic uirtuti alia significatio, quae ostenderet mox futurum ut rerum caelestium nuper ignari percepta sapientiae disciplina de deo et ueritate dissererent. nam qui rationem diuinitatis ignorat, is uere elinguis et mutus est, licet sit omnium disertissimus. lingua enim cum uerum loqui coeperit id est uirtutem maiestatemque dei singularis interpretari, tum demum officio naturae suae fungitur, quamdiu autem falsa loquitur, in usu suo non est: et ideo infans sit necesse est qui diuina proloqui non potest. pedes quoque claudorum ad officium gradiendi reformauit. laudabilis diuini operis fortitudo: sed figura id continebat, quod cohibitis erroribus uitae saecularis ac de