comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ infuturũ. Postqͣm ostendit dignitates
eccłiȩ. comiñdat eam ẽẽ laudabilem scđm
interiora: dicens. Omĩs gła eius filiȩ regis
abintus. Hinc paulꝰ ait. Gloria nr̃a hȩc est.
testimoniũ conscientiȩ nr̃e. Fatuȩ uirgines
oleum̃ secum ñ sumpserunt: quia głam in¬
tra conscientiã ñ habuerunt: dum hanc ab
ore ꝓximoꝵ quesierunt. Et notandu qͦd om̃s
lampades habere. s ñ om̃s olcum habere di¬
cunt᷑: quia plerumq in se bona oꝑa cũ electis
& reꝑbi ostendunt: s soli ad sponsum uenunt
cũ oleo. qui de his quȩ foris egerunt. ñ foris
s intus głam requirunt. Non solum gͦ bo¬
na agere. s eadem cũ cautela magna custo¬
Et illa filia regis est intus in fimbriis aureis
circumamicta uarietatib. Uarietatib qu¬
dẽ circum amicta ẽ: quia fides. spes. caritas
prudentia. iusticia. fortitudo. temꝑantia. eã
undiq circumdabunt. Hȩ autẽ uirtutes cũ
fimbriis aureis sunt in eccł̃ia: qm̃ sapientia

Expanded text:
um in futurum. Postquam ostendit dignitates Ecclesiae, commendat eam esse laudabilem secundum interiora, dicens: 14. Omnis gloria ejus filiae regis ab intus. Hinc Paulus ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae virgines oleum secum non sumserunt , quia gloriam intra conscientiam non habuerunt, dum hanc ab ore proximorum quaesierunt. Et notandum quod omnes lampades, sed non omnes oleum habere dicuntur: quia plerunque bona opera in se cum electis et reprobis ostendunt, sed soli ad sponsum veniunt cum oleo, qui de his quae foris egerunt, non foris, sed intus gloriam requirunt. Non solum ergo bona agere, sed eadem cum cautela magna custoEt illa filia regis est, In fimbriis aureis circumamicta varietatibus. Varietatibus quidem circumamicta est, quia fides, spes, caritas, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, eam undique circumdant. Hae autem virtutes cum fimbriis aureis sunt in Ecclesia, quoniam sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit dicere pre filus hominũ: nsi ꝙ homo.
Ideo p̃filiis hominũ speciosus: quia immuns
a peccato: qͦd alius nullus extitit homo. Qs̾
ait. speciosꝰ forma. ad ex aggerationẽ dicit:
sicut dicit᷑. uita uiuet᷑. Iudeoꝵ ꝑsonã gerebat
ꝓpħa cum diceret: uidimus eũ & ñ habebat¬

Expanded text:
voluit dicere prae filiis hominum, nisi quia homo? voluit dicere prae filiis hominum, nisi quia homo? Ideo prae filiis hominum speciosus, quia immunis a peccato, quod alius nullus extitit homo. Quod ait Speciosus forma, ad exaggerationem dicit: sicut dicitur, Vita vivet . Judaeorum personam gerebat Propheta, cum diceret, Vidimus eum
Abbreviated transcription (Latin):
be. Lingua mea. id ẽ ipsum uerbi. ponit᷑ enĩ
causa ꝓ effectu: Est calamus mei scribe. Sic̃
enĩ scriba ꝑ calamũ imprimit figuras: sic
ego ꝑ u̾bum meũ oꝑor creaturas. Est aut̃ ipsa
creatura. quedam nob̾ scriptura in qua leg¬
mꝰ & cognoscimꝰ łm: teste apło qui ait. Inuisi¬
bilia enĩ eus ꝑ ea quȩ facta sunt intellecta
conspitiunt᷑ : sempit̾ua quoꝙ uirtus eius &
ut uelocius nichil sit. Inscripturis enĩ scribit᷑
lutera. post litterã. sillaba post sillabã. uerb̾u.
post uerbũ. nec ad scđm transitur. donee pri¬
mũ fimatur. Ibi autẽ nichil uelotius. ubiñ
mułata sunt uerba. nec tam̃ aliquid p̃missẽ
ẽ. cum in uno sint omĩa. Comm̃dauit filium
scđ̾m diuinitatẽ. ostendendo eũ consubstan¬
tialẽ & cõpotentialem patri: mͦ comm̃dat ex̃
scđ̾m humanitatẽ. ita. Speciosus forma pre
filiis hominũ. Quare ñ est pre angłis: Quid

Expanded text:
bae. Lingua mea id est, ipsum verbum ponitur enim bae. Lingua mea id est, ipsum verbum ponitur enim caussa pro effectu est calamus mei scribae. Sicut enim scriba per calamum imprimit figuras, sic ego per Verbum meum operor creaturas. Est autem ipsa creatura quaedam nobis Scriptura, in qua legimus et cognoscimus Deum, teste Apostolo, qui ait: Invisibilia enim ipsius per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque virtus ejus et ut velocius nihil sit. In scripturis enim scribitur litera post literam, syllaba post syllabam, verbum post verbum, nec ad secundum transitur, donec primum finiatur. Ibi autem nihil velocius, ubi non sunt mutata verba: nec tamen aliquid praemissum est, cum in uno sint omnia. Commendavit Filium secundum divinitatem, ostendendo eum consubstantialem et compotentialem Patri: modo commendat eum secundum humanitatem, ita: 3. Speciosus forma prae filiis hominum. Quare non et apud angelos? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ uerbũ bonũ. idest ex me ipso ȩterna¬
liter genui filiũ. Hodie cor tuũ o homo gene¬
rat consilium. nec querit uxorem᷑ ꝑ consili¬
um natũ in corde tuo edificas aliquid: & an¬
te qͣm stet illa fabrica. stat confiliũ. & inest
iam qͦd facturus es in eo ꝑ qd̾ facturus es.
Laudas fabricam nondu existentẽ: s in ꝓ¬
batione consilii. Ergo si ꝑ uerbum omĩa. &
& in isto edificio mirare consiliũ. Dico inqͥt
oꝑa mea regi. Miraris. quia ita dicit deus :
Sic dicere di: ȩternum est. Legitur in alio
loquitur ꝑ scõs. Unde gͦ semel locutus est
ds: nisi ꝓpter uerb̃u unũ: Et quare opera
mea dico regi᷑. Quia in ipso omĩa oꝑa dei.
Quicquid enim facturus erat in creatura.
iam enĩ in uerbo est sicut in eungłio dicitur.:
qͦd factum ẽ in ipso uita erat. Non tm̃ cũ rege
dispono omĩa: s etiam ꝑ eum omĩa facio. Et
hoc est quod subdit. Lingua mea calamꝰ seri¬

Expanded text:
cor meum verbum bonum, id est, ex meipso aeternacor meum verbum bonum, id est, ex meipso aeternaliter genui Filium. Hodie cor tuum, homo, generat consilium: nec quaeris uxorem. Per consilium natum in corde tuo aedifica aliquid, et antequam stet illa fabrica, stat consilium, et inest jam quod facturus es, in eo per quod facturus es. Laudes fabricam nondum existentem: sed in probatione consilii. Ergo si per Verbum omnia, et um, et in isto aedificio mirare consilium. Dico inquit opera mea regi. Miraris quia ita dicit Deus? Sic dicere Dei aeternum est. Legitur in alio loquitur per sanctos. Unde ergo semel locutus est Deus, nisi propter verbum bonum? Et quare, Opera mea dico regi? Quia in ipso omnia opera Dei . Quicquid enim facturus erat in creatura, jam in Verbo erat: sicut in Evangelio dicitur, Quod factum est in ipso, vita erat. Non tantum cum rege dispono omnia, sed etiam per eum omnia facio. Et hoc est, quod subdit: Lingua mea calamus scri
Abbreviated transcription (Latin):
fideles exhortari. ut taliter uiuere studeant.
quatinus se um uiro sub audis xp̃o uirguĩe
castã exhibeant: ut innuptus a dextris sp̃o¬
si sui sedeantSalm u¬
Ructauit cor meũ uerbum bonũ: dico
ego oꝑa mea regi. Cor di patͥs uerbum e¬
ructauit: qr eius secreta & diuina essen¬
tia filium genãuit. Qui uere & singłarit̃
bonus: quia sicut ipse ait. nemo bonus nisi
solus dds. Quetumq enĩ alia bona aliunde
sunt bona. & nichil ꝑ se est bonũ: insi ipse
solus qui summũ est bonũ. Ex his uerbis
ostenditur. qr uerbum consubstantiale est
patri. & ipse pater oꝑa sua regi dicit. qi cũ filio
intelligit᷑ filius. ꝑ cor ideo patris diuinitatẽ
accipimus. quia sicut ꝑuerbũ alicui intima¬
mꝰ secreta cordis. sic ꝑ filium manifestata ẽ
diuinitas patͥs: nemo enĩ nouit patrẽ nisi
ꝑ filiũ. se putares aliquo conugio indigu¬
isse dm unde filiũ generaret. eructauit inqͥt

Expanded text:
fideles exhortari, ut taliter vivere studeant, fideles exhortari, ut taliter vivere studeant, quatenus se uni viro subaudis Christo virginem castam exhibeant : ut in nuptiis a dextris sponsi sui sedeant. PSALMUructavit cor meum verbum bonum: dico ego opera mea regi. Cor Dei Patris verbum eructavit, quia ejus secreta et divina essentia Filium generavit, qui vere et singulariter bonus, quia sicut ipse ait, Nemo bonus, nisi solus Deus . Quaecunque enim alia bona, aliunde sunt bona: et nihil per se est bonum, nisi ipse solus, qui summum est bonum. Ex his verbis ostenditur, quia Verbum consubstantiale est Patri. Et ipse Pater opera sua regi dicit, quia cum Filio intelligitur Filius. Per cor ideo Patris divinitatem accipimus, quia sicut per verbum alicui intimamus secreta cordis, sic per Filium manifestata est divinitas Patris. Nemo enim novit Filium, nisi per Patrem. Ne putares aliquo conjugio indiguisse Deum, unde Filium generaret: Eructavit inquit
Abbreviated transcription (Latin):
filii chore. ad intellectum: canticũ ꝓ dilecto.
Hoc epythalamiũ. id ẽ carm̃ miptiale. est cã¬
ticũ id est auditorib ad delectandu ꝓposi¬
tũ : habitum ꝓdilecto. id est ꝓ xp̃i comm̃¬
datione. qui est sponsus eccłie dilectus patͥs
scam illud. Hic est filius nĩs dilectus. Et qͣre
sponsus commendet᷑. causa p̾missa est: ꝓhis
qui cõmutabunt᷑ in finem filiis chore. id est
ꝓhis qui transformabunt᷑ de corpore humili¬
tatis hunus in configurationẽ corꝑis clarita¬
filii chore id est imitatores passionũ cruci¬
fixi: quod canticũ est ꝓpositum fidelib ad
intellectũ. id ẽ ad hoc ut intelligant emi¬
nentiã diuinitatis & humanitatis xp̃i:¬
qui xp̃c commñdatut in hoc psalmo: & scdm
humanitatẽ & sc̾m diuinitatẽ. Mat̾ia est
in hoc psalmo sponsus & sponsa: subaudis
ma parte ponit comm̃ dationem sponsi. idẽ
xp̃i: in sccd̃a. eccłiȩ. Intentio ẽ ꝓphetȩ in hoc
psalmo dm patrẽ loquentẽ introducentis:

Expanded text:
filiis Chore ad intellectum, canticum pro dilecto. Hoc epithalamium, id est, carmen nuptiale, est canticum, id est, auditoribus ad delectandum propositum. Habitum pro dilecto, id est, pro Christi commendatione, qui est sponsus Ecclesiae, dilectus Patris, secundum illud: Hic est filius meus dilectus . Et quare sponsus commendetur, caussa praemissa est, pro his, qui commutabuntur in finem filiis Chore. Id est, pro his qui transformabuntur de corpore humilitatis hujus in configuratione corporis claritafilii Chore, id est imitatores passionum crucifixi: quod canticum est propositum fidelibus ad intellectum, 218 id est, ad hoc, ut intelligant eminentiam divinitatis et humanitatis Chritus commendatur in hoc psalmo, et secundum humanitatem et secundum divinitatem. Materia est in hoc psalmo sponsus et sponsa, subandis ima parte ponit commendationem sponsi, id est, Christi. In secunda Ecclesiae. Intentio est prophetae in hoc psalmo Deum Patrem loquentem introducentis,
Abbreviated transcription (Latin):
uitans aduitã. pulcher ñ curans mortẽ: pul¬
cher deponens ammã. pulcher recipiens:
pulcher in ligno. pulcher in sepulchro. pul¬
cher in celo. In intellect̾u audite canticum:
neꝙ ocłos urõs asplendore pulchritudinis
illuis auertat carins infirmitas. Sumina &
uera pulchritudo: iusticiȩ est. Uox ꝓphete
conũtentis se ad xp̃m. Diffusa ẽ gr̃a in la¬
bus tuis. Lex ꝑ moysen data ẽ: grã & u̾ttas¬

Expanded text:
vitans ad vitam, pulcher non curans mortem, pulvitans ad vitam, pulcher non curans mortem, pulcher deponens animam, pulcher recipiens, pulcher in ligno, pulcher in sepulcro, pulcher in caelo. In intellectu audite canticum, neque oculos vestros a splendore pulchritudinis illius avertat carnis infirmitas. Summa et vera pulchritudo gratia est, vox Prophetae convertentis se ad Christum. Diffusa est gratia in labiis tuis. Lex per Moysen data est, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
fixissent. Intelligentib autẽ: & u̾bum caro
factũ. est magna pulchritudo. Michiautẽ
absit głari dixit unus amicoꝵ sponsi: nisi
erubescas: uisi etiam głeris. Quare gͦ non
habuit speciem neq decorẽ: Quia xp̃c cruei¬
fixus uideis quide scandalũ: gentib autẽ
stultitia. Quare autẽ in cruce h abuit decorẽ:
Quia qͦd stultum ẽ cũ. sapientuis ẽ qͣm hoĩes
& qͦd infirmũ est di fortus est qͣm homines
slobis gͦ iam credentib: ubiꝙ sponsus occur¬
rat pulcher. Pulcher d̾s uerbum erat aps
đm. Pulcher in utero uirginis: ubi ñ amisi
diunitatẽ. & sumpsit humanitatẽ. Pulcher
natꝰ infans uerbũ: quia cũ esset infans. cum
sugeret. cũm manib portaret᷑. celi loquita ft.
angłi laudes dixerunt: magos stella dirrẽ
adoratus est in presepio. cybaria mansuetoꝵ
P ulcher erat in celo. pulcher in terra: puleher
in utero. pulcher inmanib patentũ: pusche
in miracłis. pulcher in flagellis. pulchet in¬

Expanded text:
gentibus autem, et Verbum caro factum est , magna pulchritudo est. Mihi autem absit gloriari, dixit unus amicorum sponsi, nisi erubescas, nisi etiam et glorieris. Quare ergo non habuit speciem neque decorem? Quia Christus crucifixus, Judaeis quidem scandalum, Gentibus stultitia. Quare autem et in cruce habuit decorem? Quia quod stultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirmum est Dei, fortius est quam homines . Nobis ergo jam credentibus ubique sponsus occurrat pulcher. Pulcher Deus Verbum erat apud Deum. Pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, et sumsit humanitatem. Pulcher natus infans Verbum, quia cum esset infans, cum sugeret, cum manibus portaretur, caeli loquuti sunt, angeli laudes dixerunt, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum. Pulcher erat in caelo, pulcher in terra, pulcher in utero, pulcher in manibus parentum, pulcher in miraculis, pulcher in flagellis, pulcher in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. E xurge & ne repellas in finem: id est
ex toto. Si deseris: non repellas. Si uis ut
tribulem᷑ non uelis ut frangam᷑: si ꝑms¬
tis ut temptemur. ñ sinas ut ꝑeamꝰ. Quast
faciem tuã auertis: quasi iratus: Quasi
ñ adsis. qͣsi oblitus sis nr̃i: Obliuisceris mo¬
pie nr̃e. quod ꝓpter te relinquimꝰ terrena.
& mͦ sumus quasi sine ope sine solatio:
& obluusceris tribulationis nr̃e: quod pte
amore tuo tribulam̃. & ñ eripimur. Qm̃¬

Expanded text:
rtur: Exsurge, et ne repellas in finem, id est, rtur: Exsurge, et ne repellas in finem, id est, ex toto. Si deseris, non repellas. Si vis ut tribulemur, non velis, ut frangamur. Si permittis ut tentemur, non sinas ut pereamus. 23. Quare faciem tuam avertis? Quasi iratus, quasi non adsis, quasi oblitus sis nostri. Oblivisceris inopiae nostrae, quod propter te reliquimus terrena, et modo sumus quasi sine ope, sine solatio. Et oblivisceris tribulationis nostrae? quod pro amore tuo tribulamur, et. non eripimur.
Abbreviated transcription (Latin):
& mundo mori appetunt. sese incessant᷑ af¬
fligunt: carnẽ ieuimis macerando. culpas
lacrimis lauando. uitia extinguendo: rec¬
te uoce eoꝵ nc̃ dicitur. Qm̃ ꝓpt̃ te mortifi ca¬
m̃ tota die: estimati sumꝰ ut oues occisio¬
nis. S in his tribulationib constitutiꝰ. qua¬
in suis uirib ñ confidunt. dñ adiutori
petunt: cũ subditur. Ex urge quare obdo¬
mis dne: exurge & ne repellas in finẽ. Do¬
mire. quiescentis est: exurgere. pugnantis
oꝑiebatur fluctib. Excitatus est. dep̃cant᷑
eum discipłi imꝑat uentis & mari. & facta
est tranquillitas magna. Sic & nunc labo¬
rat eccłia in mundihuius ꝑiculis: tanqͣm
in fluctib maris. Quasi enim dormit dñ
quando ñ eripit: excitat᷑ deprecationib. &
iuuat laborantes. P ropt̾ea querit qͣre ob¬
dormis: qi qͣmdui quisꝙ ꝑmittitur laborat
sit ex ira. an ex miscdia. utrũ eum uelio a
tem̃piis ꝓbare & corrigere: an ex toto relu¬
quere. Propt̾ hoc fit dep̃catio: cum subiist¬

Expanded text:
et mundo mori appetunt, sese incessanter affligunt, carnem jejuniis macerando, culpas lacrymis lavando, vitia extinguendo: recte voce eorum nunc dicitur: Quoniam propter te mortificamur tota die. Aestimati sumus sicut oves occisionis. Storium petunt, cum subditur: 217 Exsurge, quare obdormis Deus? exsurge, et ne repellas in finem. Dormire quiescentis est, exsurgere pugnantis, iebatur fluctibus. Excitatus est, deprecantur eum discipuli, imperat ventis et mari, et facta est tranquillitas magna . Sic et nunc laborat Ecclesia in mundi hujus periculis tanquam in fluctibus maris. Quasi dormit Dominus, quando non eripit. Excitatur deprecationibus, et adjuvat laborantes. Propterea quaerit, Quare obdormis? quia quandiu quisque permittitur laboraresit ex ira, aut ex misericordia: utrum eum velit ad tempus probare et corrigere, an ex toto relinquere. Propter hoc fit deprecatio, cum subinfe
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nouit abscondita cordis. Ipse nouit qͥa
ñ obliti sumꝰ eum: ꝙ ex hoc apparet. quia in¬
cessant̾ mortificam᷑ propt̾ eum. Et hoc est
qͦd subiungit. Qm̃ ꝓpter te mortificamͣ tota
die: id ẽ assidue. Multi laborant in hoc se¬
cło: multi affliguntur. multi morutur.
ꝓpt̾ aluid: ñ ꝓpt̾ dm. Ideo dicturus morti¬
ficam᷑. recte premisit. ꝓpter te: qm̃ in rẽm ñ
facit pena. s causa. ħinc beatus petrus ait.
Quȩ enim grã est. si peccantes & colafirati
suffertis: S si benefacientes & patientes sust¬
netis: hȩc est grã apd̾dm̃. Inhoc.it. uocati estis.¬

Expanded text:
enim novit abscondita cordis. Ipse novit, quia enim novit abscondita cordis. Ipse novit, quia non obliti sumus eum: quod ex hoc apparet, quia incessanter mortificamur propter eum. Et hoc est, quod subjungit. Quoniam propter te mortificamur tota die. Id est, assidue. Multi laborant in hoc saeculo, multi affliguntur, multi moriuntur propter aliud, non propter Deum. Ideo dicturus, mortificamur, recte praemisit propter te: quia martyrem non facit poena, sed caussa. Hinc beatus Petrus ait: Quae enim gratia est, si peccatores et colaphizati suffertis ? Sed si bene facientes et patientes sustinetis, haec est gratia apud
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliante agimus quod scͥptum ẽ. Decli¬
na a malo: & fac bonũ. In hoc autẽ semitaᷤᷤ
nr̃as declinasti. qm̃ humiliasti nos in loco
afflictionis: id est in hoc scło in corpore ur̃e
ꝑegrinationis. Quia humiliauit nos d̾s af¬
fligendo. id̾o declinauit nos a suꝑbia nr̃a:
quatuiꝰ humiliati semitas nr̃as relinquere¬
mꝰ. & sequerem᷑ uias dñi. Et ex illa humilia¬
tione: cooꝑuit nos umbra mortis. Non uera
mors. s umbra: ñ mors anime. s mors car¬
uis. Umbra mortis carnalis mortalitas: ue¬
ramors. dampnatio cum diabolo. Dictũ est
suꝑuis:. quia ñ obliti sumus te. Non enini
est quod subdit. Si obliti sumꝰ nomen. id est
honorificentiã di nr̃i. ut a fide recederemꝰ:
& si expandimꝰ manꝰ nr̃as ad d̾m aliemuni.
uenerandu & colendũ. quineq nos creauit. neq
bonũ fecit nobis: & si sumus y dolatrȩ nonne
ds requiret ista: S ñ requiret a nobis: ipse

Expanded text:
auxiliante, agimus, quod scriptum est: Decliauxiliante, agimus, quod scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . In hoc autem semitas nostras declinasti. afflictionis, id est, in hoc seculo, in tempore nostrae peregrinationis. 216 Quia humiliavit nos Deus affligendo, ideo declinavit nos a superbia nostra: quatenus humiliati semitas nostras relinqueremus, et sequeremur vias Domini. Et ex illa humiliatione cooperuit nos umbra mortis. Non vera mors, sed umbra: non mors animae, sed mors carnis: umbra mortis, carnalis mortalitas: vera mors, damnatio cum diabolo. Dictum est superius, Quia non obliti sumus te. Non enim eest, quod subdit: 21. Si obliti sumus nomen, id est, honorificentiam Dei nostri, ut a fide recederemus: Et si expandimus manus nostras ad Deum alienum, venerandum et colendum, qui neque nos creavit, neque bonum nobis fecit: et si sumus idololatrae, 22. Nonne Deus requiret ista? Sed non requiret a nobis. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. S adhuc quid dicant: audiamꝰ. Et ñ
recessit retro cor nrm: s semꝑ ad ea quȩ an¬
te nos sunt extendimur: ad ꝓmissum bra¬
uiũ festinantes. Quando cor erigit᷑ in spe:
fit patiens in tribulatione. C ogitando pre¬
mia eterna. facile transitoria contempnũ¬
t᷑ torm̃ta: & cum uia uitȩ diligit᷑. uia scłi ꝓ¬
tinus declinat᷑. Unde & subditur. Et decli¬
nasti. id ẽ decliuare fecisti semitas nr̃as: se¬
mitas carualiũ cogitationũ. desid̾ioꝵ. uo¬
luptatũ: a uia tua arta & angusta q̃ duc̃
ad uitã. Comm̃datio diuine gr̃e est. Quis¬
qͥs uiã dñi ingreditur. ne tamqͣm de iusti¬
cia sua głetur. p̃teritas uias suas ad memo¬
riã debet reducere: & pensare de quantis
concupiscentiis & desideriis malis. de qͣntis
negligentiis & uoluptatib ꝑ gr̾am suam
liberauit eum misericors dñs. Hinc apłs
paulus ait. Qui fui blasphemus & ꝑsecu¬
tor: nͣc̃ autẽ miscd̾iam consecutus. Semi¬
tas uras dñs declinat auia sua: qͣndo eo

Expanded text:
t non recessit retro cor nostrum. Sed semper ad ea, quae ante sunt, nos extendimus, ad promissum bravium festinantes. Quando cor erigitur in spe, fit patiens in tribulatione. Cogitando praemia aeterna, facile transitoria despiciuntur tormenta, et cum via vitae diligitur, via seculi protinus declinatur. Unde et subditur: Et declinasti, id est, declinare fecisti, semitas nostras; semitas carnalium cogitationum, desideriorum, voluptatum; a via tua arcta et angusta, quae ducit ad vitam . Commendatio divinae gratiae est. Quisquis viam Domini ingreditur, ne tanquam de justitia sua glorietur, praeteritas vias suas ad memoriam debet reducere, et pensare de quantis concupiscentiis et desideriis malis, de quantis negligentiis et voluptatibus per gratiam suam liberavit eum misericors Dominus. Hinc Apostolus Paulus ait: Qui fui blasphemus et persecutor: nunc autem misericordiam consecutus . Semitas nostras Dominus declinat a via sua, quando, eo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ malediceretur ñ maledicebat: cũ pate¬
retur ñ comminabat᷑. Apte gͦ subiunctũ est
Estimati sumꝰ sicut oues occisionis: scilicet
ut nullatenꝰ reputemur ẽẽ idonei nͥ ad occi¬
sionẽ. Bene sancti uiri ouib comparantur:
qr sunt simplices. umoceutes. morsum mali¬
tie ignorantes. Hinc ẽ quod dñs discipłos su¬
os instruit: uͥ ait. Oues meȩ uocẽ meã audi¬
unt. Et it̾um. E cce ego initto uos sieut oueᷤᷤ
in medio lupoꝵ. Moyses dicit ad pharaonẽ:
abhominationes egyptioꝵ immolabimꝰ dño
do nr̃o. Oues. egyptii edere dedignant᷑. S qͥd
abhominant᷑ egyptii: hoc israelitȩ do offert᷑:
qr simplicitatẽ continentiȩ quã iniusti qͥq
uelut infima abiectaꝙ despiciunt: hanci
sti inuirtutis sacrificium uertunt. Ex co¬
lentes recti puri tatẽ ac mansuetudinem
dõ inmolant: quã abhominantes reprobi
fatuitatẽ putant. Duo sunt martyrii gn̾a:
unũ mentis. aliud corꝑis. Unum manifestẽ:

Expanded text:
at: cum pateretur, non comminabatur . Apte ergo subjunctum est: Aestimati sumus sicut oves occisionis, scilicet, ut nullatenus reputemur esse idonei, nisi ad occasionem. Bene sancti viri ovibus comparantur, quia sunt simplices, innocentes, morsum malitiae non habentes. Hinc est, quod Dominus discipulos suos instruit, ubi ait: Oves meae vocem meam audiunt . Et iterum: Ecce ego mitto vos, sicut oves in medio luporum . Moyses dicit ad Pharaonem: Abominationes Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro . Oves Aegyptii edere dedignantur. Sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt: quia simplicitatem continentiae, quam injusti quique velut infima abjectaque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt: et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem, Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. Duo sunt martyrii genera: unum mentis, aliud corporis; unum manifestum,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ȩcernũ: s amore illuis casto tolerarert
hec omĩa que ꝓ tempore paterent᷑. Deniq
qr intellexerunt hoc filii chore. qͥd dicunt.
Hec omnia uenert suꝑ nos nec obliti sumꝰ
te: & inique ñ eginus in testam̃to tuo. Se¬
cundu precepta tua. nos habuimꝰ. Int̾ tot
adu̾sa. nec fide nec oꝑatione a te recessi-¬
mus. Magna hic mr̃m constantia & ꝑfec¬
tio cominendat᷑. Quid ad hoc de nob̾ dic¬
turi sumus: Qui si uel leue uerbũ iniuriȩ
nob̾ ab aliquo illatũ fuerit. mox ad iracun¬
diam in ardescimꝰ: mentẽ amittimꝰ. frene¬
tici more loquim᷑: undictã si possumꝰ ex¬
quirimꝰ: si ñ possumꝰ. odium in corde qͦd ẽ
uenenũ diaboli portamꝰ. Obliuiscim᷑ dm̃:
obluuscim᷑ caritatẽ. patientiã. imq agimꝰ
intestam̃to di: mandatoꝵ eiꝰ preuaricato

Expanded text:
sum aeternum, sed amore illius casto tolerarent sum aeternum, sed amore illius casto tolerarent haec omnia, quae pro tempore paterentur. Denique, quia intellexerunt hoc filii Chore, quid dicunt? 18. Haec omnia venerunt super nos, nec obliti sumus te: et inique non egimus in testamento tuo. Secundum praecepta tua nos habuimus. Inter tot adversa, nec fide, nec operatione a te recessimus. Magna hic martyrum constantia et perfectio commendatur. Quid ad hoc de nobis dicturi sumus? Qui si vel leve verbum injuriae nobis ab aliquo illatum fuerit, mox ad iracundiam inardescimus, mentem amittimus, phrenetici more loquimur, vindictam, si possumus, exquirimus: si non possumus, odium in corde quod est venenum diaboli portamus. Obliviscimur Deum: obliviscimur caritatem, patientiam: inique agimus, in testamento Dei, mandatorum ejus pra
Abbreviated transcription (Latin):
hoc a simili dicitur:q quando confusi eril¬
bescimꝰ. facies nr̃a rubore sanguinis coop
ritur. Quȩ uerecundia uenit mͥ. Auoci
quentis. id ẽ occulte detrahentis. uel col
ueritatẽ loquentis: a facie inimici. id i
⁊presentia siue instantia inimici in uołũ¬
fate. ꝑsequentis in actu. Quis hic intellectꝰ:
pira sunt & sꝑamꝰ. non apparent. Preterita:
magna gła tua eductus ppłs de egẏpto.
siberatꝰ a ꝑsequentib. ductus ꝑ gentes. ex¬
pulsis gentib collocatus in regno. Qͥt fu¬
scĩ ad dexteram. iniqui ad sinistram dãp¬
Ut appareat aninꝰ colens dm. quantũ co-¬
lat dm: ut uideat᷑ utrũ gratis colat dm.
a quo salutem gratis accepit. Ergo ut hec
fides nr̃a qua purgam̃. ad inuisibilia p̃pa¬
retur: hoc est intellectũ filiis chore. Facta
sunt ista omĩa. ut detraherent᷑ scĩs ea quȩ
habebant. detraheret᷑ & ipsa uita tpr̃alis:
ut ñ propt̃ hȩc ipsa temporalia colerent ip¬

Expanded text:
Hoc a simili dicitur, quia quando confusi eruHoc a simili dicitur, quia quando confusi erubescimus, facies nostra rubore sanguinis cooperitur. Quae verecundia venit mihi, 17. quentis, id est, occulte detrahentis, vel contra veritatem loquentis; a facie inimici, idest, a praesentia sive instantia inimici in voluntate persequentis, in actu. Quis hic Ex eodem itura sunt et speramus, non apparent. Praeterita: in magna gloria tua eductus populus de Aegypto, liberatus a persequentibus, ductus per gentes, expulsis gentibus, collocatus in regno. Quid fusunt sancti ad dexteram, iniqui ad sinistram, damut appareat animus colens Deum, quantum colat Deum: ut videatur, utrum gratis colat Deum, a quo salutem gratis accepit. Ergo ut haec fides nostra, qua purgamur, ad invisibilia praeparetur, hoc est ad intellectum filiis Chore facta sunt omnia ista, ut detraherentur sanctis ea, quae habebant, detraheretur et ipsa vita temporalis: ut non propter haec ipsa temporalia colerent ip
Abbreviated transcription (Latin):
siustinos subsannationẽ & derisum. his
qui sunt in circiutu nr̃o: qui nos circundar
ut capiant & occidant. Subsannatio fit
ꝑ nasum: derisio ꝑ os. Posuisti nos in
similitudinẽ gentib. Hoc est in sinuli¬
tudinẽ ponere: quando maledicentes¬
hoĩes similitudinẽ dant de eo quẽ deti¬
stantur : sic moriaris. sic pumaris ut ille.¬
Hodieq ñ desunt hostes xp̃i iudei: cont̃
qͣs quando defendimꝰ xp̃m̃. dicunt nobis
sic moriaris qͦmͦ ille. Non enĩ illam mortĩ
intulissent: si martyrii meritũ intellig̾i
potuissent. Posiusti etiã nos cõmotionẽ
capitis: in ppłis. Com motio capitis : sig¬
num ẽ insultationis. Unde alibi dicitur.
Locuti sunt labiis: & mouerunt caput.
hoc fecerunt dño. Hoc scĩs euis: qͦs ꝑsequli
quos tenere. quos illudere. qͦs tradere. as¬
fligere. occidere potuerunt. Tota die. e
oꝵ contra me ẽ. idẽ ante conspectum m¬
uni: & confusio faciei meȩ cõoꝑuit me.

Expanded text:
osuisti nos: Subsannationem et derisum his osuisti nos: Subsannationem et derisum his qui sunt in circuitu nostro. Qui nos circumdant, ut capiant et occidant. Subsannatio fit per nasum, derisio per os. 15. Posuisti nos in similitudinem gentibus. Hoc est in similitudinem ponere homines similitudinem dant de eo quem detestantur: Sic moriaris, sic puHodieque non desunt hostes Christi Judaei, contra quos quando defendimus Christum, dicunt nobis: Sic moriaris, quomodo et ille. Non enim illam mortem intulissent, si martyrii meritum intelligere potuissent. Posuisti etiam nos commotionem capitis in populis. Commotio capitis, signum est insultationis. Unde alibi dicitur. Loquuti sunt labiis, et moverunt caput . Hoc fecerunt Domino. Hoc sanctis ejus, quos persequi, quos tenere, quos illudere, quos tradere, affligere, occidere potuerunt. 16. Tota dieorum contra me est, id est, ante conspectum meum. Et confusio faciei meae meae cooperuit me.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis effundebat᷑: & exemplo eoꝵ nul¬
lus ad redemptionẽ & salutem conũteba¬
tur. Intantũ aliqñ sine precio scĩ mrẽs ha
occiderent. etiam in hoc obsequiũ se presta¬
re do estimarent. Quasigͦ sine precio daban
rant qui conuerterent᷑: ad cõparationẽ
mr̃m paucierant. Et hoc est quod subdit.
rii quando occidebant᷑ mr̃es. ñ fuit multi¬
tudo congregationũ. qui simul d̃o scruiren
in eccłus. in monast̾us. in diu̾sis ordinib
sicut mͦ uidemꝰ in tempore ꝑacis. Absco¬
debant᷑ enim ꝓpt̾ ꝑsecutiones. Et alii ab
aliis diudebant᷑. ut melius latitarent.
ne citius si simul multi ẽẽ inuenirent᷑. ea¬
perent᷑. Posuisti nos obꝓbrium uicinis
nrĩs. Tanta fuit ꝑsecitio nr̃a: qͦd uicims
nr̃is. id est illis qui appropinquabant ad
fidem. & aniniũ suũ affectabant: essemꝰ
in obꝓbrium. Uidentes enĩ mortẽ nr̃am
ita ꝓbrosam: retrahebant se a fide. Et p¬

Expanded text:
sanguis fundebatur, ut exemplo eorum nulsanguis fundebatur, ut exemplo eorum nullus ad redemtionem et salutem convertebatur. Intantum aliquando sine pretio sancti martyres habiocciderunt, etiam in hoc obsequium se praestare Deo aestimarent . Quasi ergo sine pretio dabantrant qui converterentur, in comparatione martyrum pauci erant. Et hoc est quod subdit: rum, quando occidebantur martyres, non fuit multitudo congregationum, qui simul Deo servirent in Ecclesiis, in monasteriis, in diversis ordinibus, sicut modo videmus in tempore pacis. Abscondebantur enim propter persecutiones, et alii ab aliis dividebantur: ut melius latitarent, ne citius si simul multi essent, invenirentur, caperentur. 14. Posuisti nos opprobrium vicinis nostris. Tanta fuit persecutio nostra, quod vicinis nostris, id est, illis qui appropinquabant ad fidem et animum suum affectabant, essemus in opprobrium. Videntes enim mortem nostram ita probrosam, retrahebant se a fide. Et p
Abbreviated transcription (Latin):
gi ꝰ ce confudisti nos. ñ in conscientia nr̃ã
s infacie hominũ: & ñ egredieris ds in uir¬
tutib nrĩs. ꝑcedimus ad inimicos nrõs &
tu nob̾cum ñ procedis: preualent illi. nos in¬
ualidi sumꝰ. Ubi est illa uirtꝰ tua. uͥ dexte
ra tua. & potentia tuat. uͥ mare siccatum.
uͥ egyptii ꝑsequentes fluctib iuoluti. uͥ
amalech resistens. in crucis signo suꝑatus:
Et ñ egre In dieris d̾s in uirtutib nrĩs.
Auertisti nos retrorsum pꝰ inimicos no¬
stros. ut quasi illi ante sint. nos retro: illi
uict ores. nos uicti deputem̃. Et qui odert̃
nos. diripiebant sͥ: Diripiebant nos tamꝗͣ
in predam sibi: alios trabentes. alios flageł¬
lantes: alios in carcerẽ mittentes. alios occi¬
dentes. Dedisti nos tamqͣm oues escaꝵ: & in
Plangit eos eccłia: tamqͣm m̃bra deuorata.
Uel ingentib disꝑsi sunt: qñ petrus rome
crucifigit᷑. & thomas in india morit᷑ͥ e in¬
numeri mrẽs ꝑ innumera loca occidunt᷑.

Expanded text:
nfudisti nos, non in conscientia nostra, sed in facie hominum, et non egredieris in virtutibus nostris. Procedimus ad inimicos nostros, et tu nobiscum non procedis: praevalent illi, nos invalidi sumus. Ubi est illa virtus tua? ubi est dextera et potentia tua? ubi mare siccatum? ubi Aegyptii persequentes fluctibus involuti? ubi Amalech resistens in crucis signo superatus? Et non ingredieris in virtutibus nostris. 11. Avertisti nos retrorsum post inimicos nostros. Ut quasi illi ante sint, nos retro: illi victores, nos victi deputemur. Et qui oderunt nos, diripiebantur sibi: diripiebant nos tamquam in praedam sibi: alios trahentes, alios flagellantes, alios in carcere mittentes, alios occidentes . 12. Dedisti nos tamquam oves escarum, et in ntilium. Plangit eos Ecclesia, tamquam membra devorata. Vel in gentibus dispersi sunt, quando Petrus Romae crucifigitur, Thomas in India moritur, et innumeri martyres per innumera loca occiduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ad penitentiã siue ad conu̾sionẽ ꝓpera¬
mꝰ: relictis tenebris ad lucem ꝓpinquamꝰ.
hoc ẽ mane nr̃m. S post mane fit dilucłm:
quia ꝑiniciũ conũsionis. uenitur ad originẽ
& lumen uirtutis. S quia hoc non fit uirib
nris. s diuino aduitorio: recte nunc dicitar
Aduuabit eam d̾s mane dilucło. Et ñ so¬
lum eccłia firma ẽ. quia d̾s in medio eius ẽ:

Expanded text:
mus, ad poenitentiam sive ad conversionem properamus, ad poenitentiam sive ad conversionem properamus: relictis tenebris ad lucem propinquamus: hoc est mane nostrum. Sed post mane, fit diluculum: quia per initium conversionis venitur ad originem et lumen virtutis. Sed quia hoc non fit viribus nostris, sed divino adjutorio, recte nunc dicitur: Adjuvabit eam Deus mane diluculo. Et non solum Ecclesia firma est, quia Deus in medio ejus est:
Abbreviated transcription (Latin):
co. cui sedes conscientia pioꝵ & ita sedes
di est in cordib hominũ. ut si homo cecid̾it
a deo. ds in se maneat. ñ quasi cadat. ñ in¬
ueniendo ubi sit. Magis enim te subleuat.
ut in illo sis quando in te incumbit: ut si se
subduxerit. cades tu: tute si subduxeris. non
cadet ille. Quid gͦ est deus in medio eus: hoc
significat quod ȩquus ost omnib ds: & per¬
sonam ñ accipit. Quomͦ enim illud quod in
medio est paria habet spacia ad om̃s fines:
ita ds̃ in medio eẽ dicitur. equaliter omĩb
consulens. In medio est idest in commun:
quia omnib equaliter ꝓpositus est. Uelid̾o:
quia est columpna. quȩ sustentat om̃s par¬
tes domus. Et non solum sustentat ne cor¬
ruat: s etiam adiuuabit eam ds ad bene
operandũ. mane. idest in pͥncipio conu̾sionis
dilucło. hocest illuminatione sp̃c sc̃i. Mane
dicitur ꝓprie ante lucem. Dilucłm est: qͣndo
pͥmo oritur dies. Quando ꝓ peccatis quȩ feci¬

Expanded text:
co: cui sedes est conscientia piorum. Et ita sedes co: cui sedes est conscientia piorum. Et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo ceciderit a Deo, Deus in se maneat: non quasi cadat, non inveniendo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo sis, quando incumbit: ut si se subduxerit, cadas tu. Tu te si subduxeris, non cadet ille. Quid ergo est, Deus in medio ejus? Hoc significat quod aequus est omnibus Deus, et personam non accipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines: ita Deus in medio esse dicitur, aequaliter omnibus consulens. In medio est, idest, in communi: quia omnibus aequaliter propositus est. Vel ideo, quia est columna, quae sustentat omnes partes domus. Et non solum sustentat ne corruat, sed etiam Adjuvabit eam Deus ad bene operandum: mane, idest, in principio conversionis, diluculo, hoc est, illuminatione Spiritus sancti. Mane dicitur proprie ante lucem. Diluculum est, quando primo oritur dies. Quando pro peccatis quae feci
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑ omis ꝑia anima credens in xp̃m ut fiat
ciuitas dĩ. Unũ flumen. unus sp̃c est. qui
in septem cormia diuidit᷑: qui sunt. sp̃e sa¬
pientiȩ & intellectus. sp̃c consilii & forti¬
tudinis. sp̃c scientiȩ &̾ pietatis. & sp̃c timo¬
ris dnĩ. Ideo sp̃c sc̃s dicitur flum̃. quia cõ¬
cupiscentias & ardores carnis extinguit:
imꝑetuosũ autẽ: quia nemo ei resistit.
Etcłia dicitur ciuitas. uel ꝓpter concordiã
habitantiũ. uel ꝓpt̾ munitionẽ uixtutũ:
uel quia legem habet & regẽ. Hanc in¬
tantũ letificat sp̃c sc̃s: ut głetur etiam in
tribulationib. Dicitur & tabernacłm:
quia in ea dũo militat᷑. Et hoc taberna
habet: sanctus esse ñ ualet. Nec solum
letificat & sanctificat ds eccłiam suamꝰ
s etiam in medio eius est : ne moueatur
loco ds. & lata sunt quȩ circumdant. &¬
in angusto qui circumdat᷑ : Absit. Nichil
tale cogitetis de xp̃o qui nullo capitur lo¬

Expanded text:
ificatur omnis pia anima credens in Christum, ut fiat ificatur omnis pia anima credens in Christum, ut fiat civitas Dei. Unum flumen unus spiritus est, qui in septem cornua dividitur, quae sunt spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et spiritus timoris Domini . Ideo Spiritus sanctus dicitur flumen: quia concupiscentias et ardores carnis extinguit. Impetuosum autem, quia nemo ei resistit. Ecclesia dicitur civitas, vel propter concordiam habitantium, vel propter munitionem virtutum, vel quia legem habet et regem. Hanc intantum laetificat spiritus, ut glorietur etiam in tribulationibus . Dicitur et tabernaculum , quia in ea Domino militatur. Et hoc tabernachabet, sanctus esse non valet. Non solum laetificat et sanctificat Deus Ecclesiam suam, sed etiam in medio ejus est, ne moveatur loco Deus? Et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur. Absit: nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur lo
Abbreviated transcription (Latin):
tem di. Nam ut noueritis hoc de spũ sco
dictũ: in eodem euͣn głio consequent̃ dicie
euͣngłista. Hoc autem dicebat dicebat¬
de spũ: quẽ accepturi erant hi quierant
in eum credituri. Sp̃t autẽ nondũ erat
datus: quia tħc nondum erat głificatus
Glorificato iħu ꝑ resurrectionẽ. głificato
ꝑ ascensionẽ: die pentechostes uenit sp̃c
sc̃s. impleuit credentes. loquuti sunt
linguis: p̃dicare eunͣgłium ceꝑunt gẽ¬
tib. Hinc ciuitas di letificat᷑. dũ mare
turbaretur. sonitu a quaꝵ suaꝵ̾ dum
montes turbarent᷑ querentes qͥd ag̾e̾nt:
quomodo nouã doctrinã pellerent: qͦmͦ
genus xp̃ianoꝵ de terra eradicarent.
Contra quẽ: Contra fluminis impetus:
letificantes ciuitantẽ đłi. Et sequitur
Sanctificanit tabernacłm suũ altissi¬
mus. Sigͦ sequitur sanctificationis no¬
men: manifestũ est illos flummnis impe¬
tus de spũ sc̃õ intelligendos: quo sanch¬

Expanded text:
tem Dei. Nam ut noveritis hoc de Spiritu sancto tem Dei. Nam ut noveritis hoc de Spiritu sancto dictum, in eodem Evangelio consequenter dicit Evangelista: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Glorificato Jesu post resurrectionem, glorificato post ascensionem die Pentecostes venit Spiritus sanctus, implevit credentes, loquuti sunt linguis : praedicare Evangelium coeperunt Gentibus . Hinc civitas Dei laetificabatur, dum mare turbaretur sonitu aquarum suarum, dum montes turbarentur, quaerentes quid agerent, quomodo novam doctrinam pellerent, quomodo genus Christianorum de terra eradicarent. Contra quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Et sequitur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Si ergo sequitur sanctificationis nomen, manifestum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelligendos, quo sanct
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtus. aduitor in tribulationib quȩ in¬
uenerunt nos minis: Turbati sunt enim
montes: id est potentes huius scłi. Auii
eñ sunt montes di: alii sunt montes scłi.
tes. Tunc dederunt leges cont᷑ xp̃ianos: qñ
turbati sunt montes. sonantib fluctib.
& montes turbati sunt: & factus est terrȩ
motꝰ magnꝰ commotio aquȩ. S cui hȩc s̃
Ciuitati illi fundate suꝑ petrã. Sonent
aquȩ. turbentur montes: annuntiato eim¬
głiꝯ: quid tu ciuitas di: Audi quod seqͥtus
Numinis impetus letificat ciuitatem d̾i
Conturbant᷑ montes cũ seuit mare: non
deserit ds ciuitatẽ suã ꝑ impetꝰ fluminiᷤ.
Qui sunt isti impetus fluminis: In un¬
datio illa spc sc̃i: de qua dñs dicebat. Qͥ
sitit: ueniat & bibat. Qui credit in me:
flumina aquȩ uiuȩ fluent de uentre
eius. Ergo hȩc flumina fluebant de uen
na cum fluerent ab uno flumine: multi
impetus fluminis letificabant ciuita¬

Expanded text:
et virtus, adjutor in tribulationibus quae inet virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis? Turbati enim sunt montes, id est potestates hujus saeculi. Alii sunt enim montes Dei, alii sunt montes saecultes. Tunc dederunt voces contra Christianos, quando turbati sunt montes sonantibus fluctibus: et montes turbati sunt, et factus est terrae motus magnus commotis aquis. Sed cui haec? Civitati illi fundatae supra petram . Sonent aquae, turbentur montes annuntiato Evangelio. Quid tu, civitas Dei? Audi quod sequitur: 5. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Cum turbantur montes , cum saevit mare, non deserit Deus civitatem suam per impetus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis? Inundatio illa Spiritus sancti, de qua Dominus dicebat: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluenejus. Ergo haec flumina fluebant de ventna cum fluerent ab uno flumine, multi impetus fluminis laetificant civita
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ut hȩc uideas. In istis codicib ista non
legent nisi qui litteras norunt: in toto mo¬
uo legant & idiotȩ. Quid gͦ factum est dũ
translati sunt montes in corde maris:¬
honuer̾t & turbate sunt aquȩ eoꝵ. quando
p̃dicabat᷑ euͣngłium. Quid est hoc: Pereg¬
noꝵ demonioꝵ uidetur ẽẽ annuntiator
iste: hoc athenienses. Ephesii autẽ quo tu¬
multu occidere apłos uoluerunt: qͣndom
theatro ꝓdiana sua tantũ strepitũ fece¬
runt ut clamarent. magna diana ephe¬
sia: Inter quos fluctꝰ & sonitus maris ñ
timebant: qui ad illud refugiũ confug̾ant.
Deniq apłs paulus uolebat intrare in the¬
atrũ. & a discipłis reuocatus ẽ: qr necessa¬
riũ erat ad huc illum in carne manere ꝓpt̾
ipsos: s tam̃ sonuerunt & turbatȩ sunt
aquȩ eoꝵ: conturbati sunt montes in
fortitudine eiꝰ. Cuius: Numquid nã ma¬
rii: an potius di. de quo dictum ẽ. refugiũ

Expanded text:
rum, ut haec videas. In istis codicibus ea non rum, ut haec videas. In istis codicibus ea non legunt, nisi qui literas norunt. In toto mundo legant et idiotae. Quid ergo factum est, dum translati sunt montes in corde marisSonuerunt et turbatae sunt aquae ejus. Quando praedicabatur Evangelium, Quid est hoc? Peregrinorum daemoniorum videtur iste annuntiator esse : hoc Athenienses. Ephesii autem quo tumultu cocidere Apostolos voluerum, quando in theatro pro Diana sua tantum strepitum fecerunt, ut clamarent: Magna Diana Ephesia ? Inter quos fluctus et sonitus maris non timebant, qui ad refugium illud confugerant. Denique apostolus Paulus volebat intrare in theatrum, et a discipulis revocatus est, quia necessarium erat adhuc ut in carne maneret propter ipsos. Sed tamen Sonuerunt et turbatae sunt aquae ejus: conturbati sunt montes in fortitudine em est: Refugium
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes. Sictranslati sunt montes: mał¬
de maris. Uere autẽ gentes crediderunt
montib. ut in corde maris eẽnt montes il¬
li: non sicut uidei de quib dictum est. po¬
płs hic labiis me honorat: cor autẽ eoꝵ lon¬
meas in cordib eoꝵ. Hȩ leges. hȩc p̃cepta
ꝑ apłos indĩta. omnũ gentiũ fidei &
dulitati montes dicti sunt: translati a mon¬
tib in corde maris. Tunc ñ timebimꝰ nos.
qui cõpuncti sumꝰ corde. ne fuerimꝰ de nu¬
mero reꝓboꝵ iudeoꝵ: tamqͣm ramoꝵ fra¬
toꝵ. Crediderunt enĩ: & accesser̃t apłis.
simeant gͦ illi quos deserunt montesͥ. nos
a montib ñ recessimꝰ : & quando tͣnssati st̃
tur ex eo quod translati sunt montes in cor¬
de maris: Attendite & uidete ueritatem.
hec enim qñ dicebant᷑ obscura erant: qͥ a
nondu contigerant. Nunc autẽ quis iam
ñ facta cognoscat: Liber sit tͥ diuina pagi¬
na. ut hȩc audias: liber sit tͥ orbis terra¬

Expanded text:
ad Gentes . Sic translati sunt montes in corad Gentes . Sic translati sunt montes in corde maris. Vere autem Gentes crediderunt montibus, ut in corde maris essent montes illi, non sicut Judaei, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum lonmeas in cordibus eorum . Hae leges, haec praecepta per Apostolos indita ommum Gentium fidei et credulitati, montes dicti sunt tanslati, a montibus in corde maris. Tunc non timebimus nos qui compuncti sumus corde, ne fieremus de numero reproborum Judaeorum, tamquam ramorum fractorum. Crediderunt enim et accesserunt Apostolis. Timeant ergo illi, quos deserunt montes. Nos a montibus non recessimus: et quando translati sunt tur ex eo, quod translati sunt montes in corde maris? Attendite et videte veritatem. Haec enim quando dicebantur, obscura erant, quia nondum comigerant: nunc autem quis jam non facta cognoscat? Liber sit tibi pagina divina, ut haec audias. Liber sit tibi orbis terra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa amaritudine gentiũ. tamqͣm mari
circumdata. Futurũ erat ut turbaret᷑ ter¬
ra. id est illa ipsa gens iudea: & transferent
montes in cor maris: & primo ipse mons
magnꝰ paratus in cacumine montiũ. Dese¬
ruit enim gentẽ uideoꝵ. & factus est in
gentib : translatus ẽ de terra ad mare.
transferentib apłis. quib dixerat. Si ha¬
bueritis fidem in uob̾ tamqͣm granũ syna¬
ꝑis: dicetis huic monti tollere & mittẽre
in mare. & fiet: id est ꝑ ur̃am fidelissimã
p̃dicationẽ fiet. ut mons iste. id ẽ ego ut¬
ipse predicer in gentib: głificer in gentilb
agnoscar ingentib: & fiat quod de me
p̃dictum ẽ. P opulus quem ñ agnoui. sct¬
uiuit mͥ. Quando autẽ & illimontes tͣns¬
lati sunt: & hoc indicet nob̾ scͥptura dei
Quando autẽ apłs p̃dicabat. iudei respuetĩ
uerbũ: & ait apłs paulus. Ad uos missi
ramus: s quia respiustis uerbũ dĩ: imꝰ

Expanded text:
ipsa amaritudine Gentium tanquam mari ipsa amaritudine Gentium tanquam mari circumdata. Futurum erat, ut turbaretur terra, idest illa ipsa gens Judaea, et transferrentur montes in cor maris . Et primo ipse mons magnus paratus in cacumine montium. Deseruit enim gentem Judaeorum, et factus est in gentibus, translatus de terra ad mare, transferentibus Apostolis, quibus dixerat: Si habueritis fidem in vobis tanquam granum synapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fietpraedicationem fiet ut mons iste, hoc est ego ipse praedicer in Gentibus, glorificer in Gentibus, agnoscar in Gentibus, et fiat quod de me praedictum est, Populus quem non cognovi, servivit mihi . Quando autem et illi montes translati sunt? Et hudaei respuerunt verbum, et ait Apostolus Paulus: Ad vos missi eramus: sed quia respuistis verbum Dei, imus
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud ẽ inuenire tribulationes: aliud a
tribulationib inueniri. Tribulationes
inuenimꝰ : quando iam p̃meditatas su¬
stinemꝰ. Ipsȩ uͦ inueniunt nos : qñ inopi¬
natos intercipuint. Grauius autẽ feriũt
tela: quȩ preuisa ñ sunt. Quia gͦ mrẽs scĩ
tanta aliquando torm̾ta passi sunt. qͣn¬
ta nec cogitare ante potuerunt: nimis a
tribulationib inueniri se asserunt. sli¬
mis est: quod cogitari uel ferri ñ potest.
S qm̃ ab omĩpotenti ao auxiliũ & uir¬
tutẽ ꝑcipiunt: int̾ ipsa nuia tormenta
iniuidi atq intrepidi ꝑsistentes. dicunt
ẜ peterea ñ timebimꝰ du turbabit᷑ terra. &
tͣnsferent᷑ montes in cormaris. Paulo ante
Nichil timere: magna tͣnquillitas est in
mente. Turbetur terra. turbetur mare. tui¬
bent᷑ omĩa elem̃ta: di seruus intrepidus
cuius maris comparatione tamqͣm terra
uidebat᷑ gens uideoꝵ. Non emĩ ydolatriȩ
amaritudine tegebat᷑: s erat tamqͣm arida

Expanded text:
Aliud est invenire tribulationes, aliud a Aliud est invenire tribulationes, aliud a tribulationibus inveniri. Tribulationes invenimus; quando jam praemeditatas sustinemus. Ipsae vero inveniunt nos, quando inopinatos intercipiunt. Gravius autem feriunt tela, quae praevisa non sunt. Quia ergo martyres sancti tanta aliquando tormenta passi sunt, quanta nec cogitare ante potuerunt, nimis a tribulationibus inveniri se asserunt. Nimis est, quod cogitari, vel ferri non potest. Sed quoniam ab omnipotenti Deo auxilium et virtutem percipiunt, inter ipsa nimia atque intrepidi persistentes dicunt: 3. Propterea non timebimus, dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Paulo ante Nihil timere, magna tranquillitas est in mente. Turbetur terra, turbetur mare, turbentur omnia elementa: Dei servus intrepidus cujus 227 maris comparatione, tanquam terra videbatur gens Judaeorum. Non enim Idololatriae amaritudine tegebatur, sed erat tanquam arida,