comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huunat onniem hominem addidit ueni¬
entem in hunc muudum. Unde hec opĩo
riata est quod mexortu corporani ab utero
matris recentissimo illuminet mentes uaᷤᷤ¬
centium ꝑuulorum quainuis in grecoi¬
ta fit positum ut possit intelligi etiam lu¬
men ipm̃ ueniens in hunc mundum tamẽ
si hominem uenientem in hunc mundum
necesse est accipi ut simpliciter dictum arbi¬
tror sicut mutta insctiptins reperiuntur
quib etiam detrastis nicħ sentencie minu¬
atut aut si ꝓpter aliquam distinctionem a¬
additum esse credendum est: fortasse hoc
dictum est ad discernendam spũalem illiũa¬
tionem ab ista corporali. que sine per celi
luminania sine quib q ignib illuminat
oculos carius ut hominem interiorem dixe¬
tit uementem in hunc mundum. quia ex¬
terior corporeus est sicut hic mundus tan¬
quam diceret. illuminat omnem homi¬
nem uenientem in corpus. scd̃m illud quod
scciptum est. Sortitus sum ammam bonã

Expanded text:
luminat omnem hominem; addiderit, veniluminat omnem hominem; addiderit, venientem in hunc mundum; unde haec opinio nata est, quod in exortu corporali ab utero matris recentissimo illuminet mentes nascentium parvulorum: quamvis in graeco ita sit positum, ut possit etiam intelligi lumen ipsum veniens in hunc mundum: tamen si hominem venientem in hunc mundum, necesse est accipi, aut simpliciter dictum arbitror, sicut multa in Scripturis reperiuntur, quibus etiam detractis nihil sententiae minuatur, aut, si propter aliquam distinctionem additum esse credendum est, fortasse hoc dictum est ad discernendam spiritalem inluminationem ab ista corporali, quae siue per caeli luminaria siue quibusque ignibus inluminat oculos carnis, ut hominem interiorem dixerit uenientem in hunc mundum, quia exterior corporeus est, sicut hic mundus, tamquam diceret: \'inluminat omnem hominem uenientem in corpus\' secundum illud quod scriptum est: sortitus sum animam bonam
Abbreviated transcription (Latin):
amus. cur .n. et apostolus dicit. Nolite pu¬
eti ẽẽ mentib si iam lumine uero iłlo qd̾
uerbum dei est eorum mentes illuminate sf.
Ita q illud quod in enuangelio positum est
erinat lumen uerum quod illuminat om¬
nem hominem uenientem in hunc mund̾.
Ioeo dictum est. quia nullus hominum illu
ne quam putaret ab eo se illuminari a quo
audit ut discat non dico si quẽquam ma¬
guum hominem sed nec si angelum ei con¬
tingat ht̃e doctorem adhibetur .n. sermo:
uentaris extrinsecus uotis ministeno corpora¬
u ueruritamen necs qui plantat est alidd.
bi ontigni sed qͥui nncrementum dat S̾s.
acis et cruirie homo dicentem uel hominẽ
aeiꝰ angelum sed ut sentiat et cognoscat ue¬
uela re qsuos dicitur illo lumine intus mẽ
cum as ergitiur quod eternum manet. qd̾
etiam in tenebris lucet. sed sicut solute ce
et uamus eõs suis radiis quodammodo
ciseniat. ac a stulticie teuebris non compre¬
hendatur cur autem cum dixisset quod il¬

Expanded text:
amus. cur enim et apostolus dicit: nolite puamus. cur enim et apostolus dicit: nolite pueri esse mentibus, si iam lumine illo uero, quod uerbum dei est, eorum mentes inluminatae sunt? Itaque illud, quod in euangelio positum est: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hune nc m u nd u m, ideo dictum est, eus est: ne quisquam putaret ab eo se illuminari, a quo audit ut discat, non dico, si quemquam magnum hominem, sed nec si angelum ei contingat habere doctorem. Adhibetur enim sermo tatis extrinsecus vocis ministerio corporalis, verumtamen neque qui plantai rigat, sed qui incrementum dat Deus . Audit quippe homo dicentem vel hominem vel angelum; sed ut sentiat et cognoscat verum esse quod dicitur, illo lumine intus mens ejus aspergitur, quod aeternum manet, quod etiam in tenebris lucet. Sed sicut sol iste a caecis, quamvis eos suis radiis quodam modo vestiat, sic ab stultitiae tenebris non comprehenditur. 38. Cur autem, cum dixisset, quod il
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nosturne ad quietem animantium
quod ad hoc diuinitus institutum est i
credentium nrarũ non transeant profecto
in hiis tenebas remanebunt. quamuis nõ
eos nũsli mox natos illuminar credant sic
itelligentes quod scriptum est. erat lumẽ
uerum quod illuminat omnem hominem
uenientem in hunc mundum. Quod si ita
est multum mirandum est est quomodo il¬
lunimati ab unico filio quod erat in princi¬
pio uerbum deus. apud dm̃ non admitt̾e¬
tur ad regnum dei. nec sint heredes dei cohe¬
redes autem xpĩ. hoc enim eis nisi per bapm̃
non p̃star etiam qui etiam sentiunt confi¬
tentur. deinde iam illuminati si ad conse¬
quendum regnum dei non sunt ydonei sai¬
ti ipm̃ baptismum quo ad hoc ydonei fi¬
unt leti succiiere debuerunt. cui tamen e¬
os uidemus cum magnis fletib reluctari
eamq ignoranciam in illa etate contemp¬
nimus ut sacramenta que illis ꝓ desse no¬
uimus: in eis etiam reluctantib comple¬

Expanded text:
quasi nocturnae ad quietem animantium quasi nocturnae ad quietem animantium quod ad hoc diuinitus institutum est, in credentium numerum non transeant, profecto in his tenebris remanebunt. Quamuis eos nonnulli mox natos? inluminari credant sic intellegentes quod scriptum est: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem i n hunc mundum. quod si ita est, multum mirandum est, quomodo inluminati ab unico filio, quod erat in principio uerbum deus apud deum, non ammittantur ad regnum dei nec sint heredes dei, coheredes autem Christi. hoc enim eis nisi per baptismum non praestari etiam qui hoc sentiunt confitentur. deinde iam inluminati, si ad consequendum regnum dei nondum sunt idonei, saltem ipsum baptismum, quo ad hoc idonei fiunt, laeti suscipere debuerunt; cui tamen eos uidemus cum magnis fletibus reluctari eamque ignorantiam in illa aetate contemnimus, ut sacramenta, quae illis prodesse nouimus, in eis etiam reluctantibus comple
Abbreviated transcription (Latin):
dum nec si unius dei fuerit uita eius. Unde
est et illud in psalmis. Ego .n. miqrutatibus
dicitur aut si pprie dauid hoc de se dicit qͥ
non utiq de fornicatione. sed de legitimo ꝯ¬
nubio natus fuit. Non utiq dubitemus
etiam pro infantib baptrratis sanguinem
fusum qui prusquam fundaretur. sic in sa¬
ciumento datus est. et conmodatus. ut dicere¬
cuarrit est sanguus meus qui pro multis effũ¬
detur in remissionem peccatorum. Negant .n.
auios liberari. uel quos qui sb̾ pectato eẽ no¬
lunt faten. Nam unde liberantur si nulla
seruitute peccati tenentur obstricti: Ego ĩ¬
quit ux in seculum neni ut omis qui cre
otmme non maneat in tenebris. hoc dcõ
quis ostendit nisi in tenebris omnem qui
non credit ieum et credendo efficere ne re
maneat in tenebris: Has tenebras quid nͥ
pecrata intesligimus. Sed ꝙlibet intelligã¬
tur hec tenebre profecto qui non credit ĩ
tp̃o manebit ineis et utiq penales sunt. nõ

Expanded text:
dum, nec si unius diei fuerit uita eius. unde dum, nec si unius diei fuerit uita eius. unde est et illud in Psalmis: ego enim in iniquitatdicitur aut, si proprie Dauid hoc de se dicit, non utique de fornicatione, sed de legitimo conubio natus fuit. non itaque dubitemus etiam pro infantibus baptizandis sanguinem fusum, qui priusquam funderetur, sic in sacramento datus est et commendatus, ut diceretur: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. negant enim illos liberari, qui sub peccato esse nolunt fateri. nam unde liberantur, si nulla seruitute peccati tenentur obstricti? Ego, inquit, lux in saeculum ueni, ut omnis, qui crediderit in me, non maneat in tenebris. hoc dicto quid ostendit nisi in tenebris esse omnem qui non credit in eum et credendo efficere, ne maneat in tenebris? has tenebras quid nisi peccata intellegimus? sed quodlibet aliud intellegantur hae tenebrae, profecto quinoncreditin Christum manebitincis, et utique poenales sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
ditione qua eccẽ xp̃i insitum tenent preter
baptismum et partipationem mense dm̃¬
te non solum ad regnum dei sed nec ad salu¬
tem et uitam eternam posse quemquam
hominum peruenire. hoc .i. et scriptura
destatur scd̾m ea que supra diximus. Nã
quio aliud tenent qui baptisinum nom̃e
salutis appellant nsi quod oictum est saluoᷤᷤ
nos fecit per lauacrum regenerationis. et ꝙ
ietrus ait sic et nos simili forme baptisia
salnos facit: oruid aliud quam facrament᷑
nisi quod dictum est. ego sum panis uiuus
non habebitis uitam in nobis: Sic ergo tot
et tanta diuma testimonia continent nec
salus nec uita eterna sine baptismo et cor¬
pore et sanguine dñĩ cuiquam speranda ẽ:
frustra sine hiis ꝓmittitur pariuilis. por¬
ro si a calate ac uta eterna hominem nisi
reteata non separant per hec sacramenta
non usi peccati teatus in pariuilis soluitur
de quo ueatui scraptum est ueminem eẽ mũ¬

Expanded text:
aditione, qua ecclesiae Christi insitum tenent praeter aditione, qua ecclesiae Christi insitum tenent praeter baptismum et participationem mensae dominicae non solum ad regnum dei, sed nec ad salutem et uitam aeternam posse quemquam hominum peruenire? hoc enim et scriptura testatur secundum ea quae supra diximus. nam quid aliud tenent qui baptismum nomine salutis appellant, nisi quod dictum est: saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et quod Petrus ait: sic et uos simili forma baptisma saluos facit? quid aliud etiam qui sacramentum nisi quod dictum est: ego sum panis uiuus, non habebitis uitam in uobis? si ergo, ut tot et tanta diuina testimonia concinunt, nec salus nec uita aeterna sine baptismo et corpore et sanguine domini cuiquam speranda est, frustra sine his promittitur paruulis. porro si a salute ac uita aeterna hominem nisi peccata non separant, per haec sacramenta non nisi peccati reatus in paruulis soluitur, de quo reatu scriptum est neminem esse mun
Abbreviated transcription (Latin):
filio. non h̃t uitam. sed ira dei manet super
eum ab hoc peccato. ab hac egritudine. ab
hac ira dei. cimis naturaliter sunt qui et¬
si ier etatem ño hñt ꝓprium trahiuit tñ
originale peccatum: non liberat nisi agnus
dei qui tollit peteata mundi non nisi medicus
natus eit nobis hodie saluator non nisi redẽp¬
tor cruus sanguine deletur peccatum nostrũ
Nam quis audeat dicere non ẽẽ xpm̃ nfã¬
tium caluatorem nec redemptorẽ. Unde
autem saluos facit si nulla ĩ eis est origina¬
lis egritudo pectati. unde redimit si ño sunt
ier orginem primi hominis uenundati sñ
pecdato. Nulla igitur ex nr̃o arbitrio preter
bapiũ xpĩ calus eterna ꝓmittatur infanti¬
b quam non pmittatur scriptura diuina
humaniis ingͦeniis omib preferenda opti¬
mne primitiui xpiani baptismum ipm̃ nicħ
alind quam salutem et sacramentum corpo¬
tis xp̃i nicħ alud quam uitam uocant. Uñ
ubi ex antiqua ut existimo et apostolica tͣ¬

Expanded text:
Filio, non habet vitam, sed ira Dei manet super Filio, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Ab hoc peccato, ab hac aegritudine, ab hac ira Dei, cujus naturaliter filii sunt, qui etsi per aetatem non habent proprium, trahunt tamen originale peccatum, non liberat nisi agnus dei qui tollit peccata mundi, non nisi medicus uobis hodie saluator, non nisi redemptor, cuius sanguine deletur debitum nostrum. nam quis audeat dicere non esse Christum infantium saluatorem nec redemptorem? unde autem saluos facit, si nulla in eis est originalis aegritudo peccati? unde redimit, si non sunt per originem primi hominis uenundati sub peccato? nulla igitur ex nostro arbitrio praeter baptismum Christi salus aeterna promittatur infantibus, quam non promittit scriptura diuina humanis omnibus ingeniis praeferenda. Optime punici Christiani baptismum ipsum nihil aliud quam salutem et sacramentum corporis Christi, nihil aliud quam uitam uocant. unde, nisi ex antiqua, ut existimo, et apostolica tr
Abbreviated transcription (Latin):
sint quedam. et aua obtusiora. proq ip̃ius
uite faperiorib mertis diuinam quoq gra¬
ciam liberandum honimib dispensari. orͥd
de isto poterit responden. Quomodo ei tri¬
buent et deterrimam uitam superiorem. u
ex hoc facinus nasceretur. et tam bene me¬
titam. ut ex hoc in xpĩ gracia multis accrtis¬
simis p̾ferretur. Credimus igitur et consen¬
ciamus auctoritati sanste scripture. que nes¬
cit falli nec fallere et sicut muidum natos ad
discerna menta corum aliquid boni uel ma¬
li egisse non credimus: ita omnes ib̾ peccato
ẽe quod per unum hominẽ intrauit in mũ¬
d̾. et per onmes homines pertransiuit a quo
aduentus non est opus sanis sed egrotanti¬
b quia non uenit uocare iustos sod pecca¬
tores. In cuius regnum non intrabit. nisi
quis renatus fuent ex aqua et spiritu nec
preter regnum eius salutem ac nitam possi¬
debunt eternam. Qruoniam qui non man¬
ducauent carnem erus et qui incredulus ẽ

Expanded text:
sint quaedam et alia obtunsiora, proque ipsius sint quaedam et alia obtunsiora, proque ipsius uitae superioris meritis diuinam quoque gratiam liberandis hominibus dispensari, quid de isto poterunt respondere? quomodo ei tribuent et teterrimam uitam superiorem, ut ex hoc fatuus nasceretur, et tam bene meritam, ut ex hoc in Christi gratia multis acutissimis praeferretur ? Cedamus igitur et consentiamus auctoritati sanctae scripturae, qu ae nescit falli nec fallere, et, sicut nondum natos ad discernenda merita eorum aliquid: boni uel mali egisse non cresse, quod per unum hominem intravit in mundum, et per omnes homines pertransiit, a quo adventus non est opus sanis, sed aegrotantibus, quia non venit vocare justos, sed peccatores . In cujus regnum non intrabit: « Nisi qui renatus fuerit ex aqua et spiritu , » nec praeter regnum ejus salutem ac vitam possidebit aeternam. Quoniam qui non manducaverit carnem ejus, et qui incredulus est
Abbreviated transcription (Latin):
ced ta excordes ut etiam curati ad monendũ
tisum exibeant cordacis delicias fatutatis. qͦ¬
rum nomen ergͥce deruatum: moriones uul¬
guus appellat. talium tamen quidam fuit
nia fatuitate pacientissimtis inuiriam ta¬
mẽ xp̃i nominis uel in seipõ religionis qua
nbitus erat. sic ferre non postet ut blasphe¬
miantes udelicet cordatos a quib hec ut ꝓ¬
nocaretur audiebat insectari lapidib uon
desisteret nec in ea cã .i. salutem uel dicimꝰ
ierc̾et. taies ergo p̃destinari et creari arbitror
ut qui possunt intelligant dei graciam. et
spiitum qui ubi uult spirat. ob hoc omne
ingeni genus in filiis misencordie non p̃¬
terisse. Itq omne ingenti genus ingehenne
filiis p̃tenre. ut qui gloriatur in domino glo¬
nenit. Illi autem qui pro mentis uite supe¬
noris actiere quasqrias animas diuersa ter¬
rena corpora affiriant quibus aue magis
alie minus grauarentur ut pro eisdem me¬
ntis humana ingema uanan ut acutiora

Expanded text:
sed ita excordes, ut etiam cirrati ad mouendum sed ita excordes, ut etiam cirrati ad mouendum risum exhibeant cordatis delicias fatuitatis, quorum nomen ex graeco deriuatum moriones uulgus appellat? talium tamen quidam fuit ita mira fatuitate patientissimus, iniuriam tamen nominis Christi uel in se ipso religionis. qua inbutus erat, sic ferre non posset, ut blasphemantes uidelicet cordatos, a quibus haec ut prouocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret nec in ea causa uel dominis parceret. tales ergo praedestinari et creari arbitror, ut qui possunt intellegant dei gratiam et spiritum, qui ubi unit spirat, ob hoc omne ingenii genus in filiis misericordiae non praeterire itemque omne ingenii genus in gehennae filiis praeterire, ut qui gloriatur in domino glorietur. illi autem qui pro meritis uitae superioris accipere quasque animas diuersa terrena corpora adfirmant, quibus aliae magis, aliae minus grauentur, et pro eisdem meritis humana ingenia uariari, ut acutiora
Abbreviated transcription (Latin):
iecturis usticiam dei defendere et ignorantes
altitudinem grẽ. fabulas improbabiles teru¬
erunt mitta .n. dici possunt de miris uocati¬
onib hominum sine quas legimus sine qͣs
experti sumiis quibus eorum opinio sb̃uer¬
tatur: qui credunt ante ista corpora sua qͣs.¬
dam pprias uitas gessisse animas hominũ.
quib ad hoc uenuet pro diuersitate merito¬
rum diuersa hic expectare uel bona uel ma¬
la. Sed terminandi hrins operis cura. insinit
in hiis diuitiis immorari. u̾m tamẽ quod ĩ¬
ter multa miratuia competi non tacebo. Oͥs
non scd̾m istos qu ex meritis prioris nite aute
hoc corpus in celestib geste aĩmas ceirenis
corporib magis minus ue grauati opinant᷑.
affirmet cos aute istam uitam sceleratius
ĩmannuisq peccasse. qui mertis lum̃ sic a¬
mittere meruerunt. ut senfo intimo peco¬
rib nascerentur. Non dico tardiores car¬
dissmi ingenio. Nlam hoc de aliis dici solet:¬

Expanded text:
iecturis iustitiam dei defendere et ignorantes iecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici possunt de miris uocationibus hominum, siue quas legimus siue quas experti sumus, quibus eorum opinio subuertatur, qui credunt ante ista corpora sua quasdam proprias uitas gessisse animas, hominum. quibus ad haec uenirent pro diuersitate meritorum diuersa hic experturae uel bona uel mala. sed terminandi huius operis cura non sinit in his diutius inmorari. unum tamen, quod inter multa mirabile comperi. non tacebo. quis non secundum istos, qui ex meritis prioris uitae ante hoc corpus in caelestibus gestae animas terrenis corporibus magis minusue grauari opinantur, adfirmet eos ante istam uitam sceleratius inmaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu uicino pecoribus nascerentur, non dico tardissimi ingenio -nam hoc de aliis dici solet
Abbreviated transcription (Latin):
inominis potestate. Ut in quam hec tam
duieisa merita contraxerunt. Si in celo ege¬
tunt anquam uitam ut pro siuis actib ꝓpelle¬
rentur uel labetentur in terras congruus
meruit pregranari ut et bonum hr̃et inge¬
nium et in concupiscentiis eius mit̾orib
urgeretur quas posser facile superare et tũ
eam sͥ gram̃ p̃dicari non meruit qua sola pꝰ¬
sset a scd e mortis pernicie liberari. ille añt
pro mentis deteriorib sicut putant graui¬
ori corpori implicitus et ob hoc cord̾ obcusi
carins illecebris ardentissima cupidine ũ¬
ceretur et per nequissimam uitam peccatis
pristini quib ad hoc uenire meruerat.
adderet peiora terrena. at in cruce tameu
dudiuit hodie mecum eris in paradyso. aut
aliqͦmi cobesit apostolo cuius p̃dicatione in¬
utatur aut per lauachrum regenerationis sai¬
uus effectus est. ut ubi hũdauit peccatũ
superhuñdaret gr̃a. Qiid huic respondeãt
omĩo non uideo. qui uolentes humanis con¬

Expanded text:
in hominis\' potestate — ubi, inquam, haec tam in hominis\' potestate — ubi, inquam, haec tam diuersa merita contraxerunt? si in caelo egerunt aliquam uitam, ut pro suis actibus propellerentur uel laberentur in terras congruisqmeruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus urgeretur, quas posset facile superare, et tamen eam sibi gratiam praedicari non meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, aut alicui cohaesit apostolo, cuius praedicatione mutatus et per lauacrum regenerationis saluus effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis con
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est quod maior seriuet minori. Net
ip̃itamen cin hoc senturt: euadunt huiꝰ
qõmis angustias ced in eis coartati et herẽ¬
tes. ⁊imliter o altitudo exclamare cogim¬
tur. Unde .n. fit. ut homo ab meunti pue¬
ticia modestior ingeuiosior. temerantior ex
magna parte libidinum uictor. qui ooent
auariciam. luxuriam detestatur atq iurtu
eo loco sit ubi ei p̾dicari gracia xpĩana non¬
possit. Qnomodo enim inuocabunt in quẽ
no crediderunt: aut quoino do credent ei
quiemuon audierunt: quomodo autem au¬
quem sire pdicante: auus autem tardus ĩge¬
dio. li dinosus deditus flagitiis et facmori¬
u codpertus. ttagubnetur ut audiat. credat bap¬
bꝵ ecuir inpiatur ant si decentus hic fui̾t: lau¬
dablir i hc iiuat. pͥduo isti tam diuersa nĩ¬
da uontraperunt: non dico ut nte credat. ille ñ
credat qquod est ꝓprie uoluutatis: sed ut iste
adiat ꝙ ctedat᷑ ilłe non audiat. hoc .n. ñõ est

Expanded text:
ctum est, quod maior seruiet minori, nec ctum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad ueo loco sit, ubi ei praedicari gratia christiana nonpossit-quomodo enim inuocabunt, in quem non crediderunt? ant quomodo credent, non audierunt? quomodo autem audient sine praedicante? — alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur aut, si detentus hic fuerit, laudabiliter uiuat? ubi duo isti tam diucrsa merita contraxerunt, non dico, ut iste credat, ille non credat, quod est propriae uoluntatis, sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat — hoc enim non est
Abbreviated transcription (Latin):
turm cur alus rapitur ne malicia mutet
intellectimi enis. et amis uuit impuis fu¬
titrus. Nonne si ambo raperentur amboĩ
regnum celorum ngrederentur: et tamẽ
non est iituitas apud dcum. Quid illudꝙ̃
non nouerat quem non uni tanta altitudie
ecclamate compellat. quod anĩ paruilii
cpintu in minido uexentur. ali nicħ tale
paciantur aui etiam in utens matrũ sicut
ieremias sanctificatur cum om̃s si est orignia¬
le pentatum pariter rei sint. si non et pauter
ninocentes sint: unde ista tanta diueisitas nͥ
qiia mitru tabilia snit uidicia cuis et muesti¬
gabiles me eus. an forte illud iam exploss.
repuoiatumq seuiend est. quam . os. s. prins
in celesti h̾itatione peccantes gradatimat¬
q paulatim ad suorum mertorum corpo¬
ra ueniant. ac proante gesta uita mag̃̾ minꝰ¬
ne corporeis pestib affligantur cui opinoĩ
quamuis cancta scriptura apertissime contͣ
i maneret non ex operib sed ex uocante di¬

Expanded text:
tur mihi, cur alius rapitur, ne malitia mutet tur mihi, cur alius rapitur, ne malitia mutet intellectum ejus ; et alius vivit, impius futurus? Nonne si ambo raperentur, ambo in regnum coelorum ingrederentur? Et tamen non est iniquitas apud deum. quid? illud quem non moueat, quem non in tanta altitudine exclamare conpellat, quod alii paruuli spiritu inmundo uexantur, alii nihil tale patiuntur, alii etiam in uteris matrum, sicut Hieremias, sanctificantur, cum omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter innocentes sint? unde ista tanta diuersitas, nisi quia inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contraopositum dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante di
Abbreviated transcription (Latin):
Daptismo rena ¶ ti de corpore exeuntes
non souum regnum dei quod et ip̃i fatent᷑
meiper baptifinm renatos intrare non pꝰ¬
se. U̾m etiam ita eterna et saiute priuari
querentes quomodo iustum sit ut auus ab
or̾iginan mipietate saiuetur. anus ũo sai¬
uetur cum ead sit utrinsc conditio ip̃i resp̃o¬
deant. scdm sententiam suam quomodo iden¬
tio uitum st ut hic prestetur baptismus qͦ
ruttet in regnum dei. Illi non prestetur cum
anuttusts parcam. Si .n. mouet cur ex hiis d¬
Quob cum ex equo ambo sint orignaliter pͤ¬
catores alnis ad hoc um̃culo solitur cui conte¬
ditur baptisinus. alius non soluitur cui tał
grã non conceditur cur non parter monet
quod ex duob origmaliter innocentib anꝰ
accipit baptisium. quo in regnium dei pos¬
sit intrare. alius non accipit. uc ad regnum
dei possit accedere. Nempe in utraq causa ad
iam ex lamationem reditur. Oaititudo di¬
uiciaꝵ ex ip̃is demde baptiratis pariuł dica¬

Expanded text:
atia Christi de corpore exeuntes, non solum regno Dei, quo et ipsi fatentur nisi per Baptismum renatos intrare non posse; verum etiam vita aeterna et salute priventur; quaerentes quomodo justum sit ut alius ab originali impietate solvatur, alius non solvatur, cum eadem sit utriusque conditio: ipsi respondeant secundum suam sententiam, quomodo identidem justum sit ut huic praestetur Baptismus, quo intret in regnum Dei, illi non praestetur, cum sit utriusque par causa. Si enim movet, cur ex his duobus, cum ex aequo ambo sint originaliter peccatores, alius ab hoc vinculo solvitur, cui conceditur Baptismus; alius non solvitur, cui talis gratia non conceditur: cur non pariter movet, quod ex duobus originaliter innocentibus, alius accipit Baptismum, quo in regnum Dei possit intrare; alius non accipit, ne ad regnum Dei possit accedere? Nempe in utraque causa ad illam exclamationem reditur, O altitudo divitiarum! Ex ipsis deinde baptizatis parvulis, dica
Abbreviated transcription (Latin):
sum pro nobis ut nos redimeret ab oum
inieruitate et mundaret nos sibi populum
abundantem emłatorum bonoꝵ operum
et alio loco. cum antem benignitas et hu¬
manitas illuxit saluatoris nri der non ex
ditissie effudit supernos per sbm xpm̃ salua¬
torem nrm̃. ut iustificati ipĩas gratia heredes
efficiantr scd̾m spem uite eterne. ad hebre

Expanded text:
sum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret nos sibi populum abundantem, aemulatorem bonorum operum. et alio loco: cum autem benignitas et humanitas inluxit saluatoris dei nostri, nonditissime effudit super nos per lesum Christum saluatorem nostrum, ut iustificati ipsius gratia heredes efficiamur secundum spem uitae aeternae. Ad Ilebre
Abbreviated transcription (Latin):
etcãꝵ orientaluum. que hanc etiam ĩ ca¬
nonicis hũt quanta pro eis testimonia re¬
tieat adu̾tendum est. In ipõ eius exordio
ut cum illo donans nobis omania deueta.
deiens cruod aduersus nos erat tyrographũ
decti. quod erat contranum nobis toliens
iliuo de medio et affligens illud ctuci exu
tes saluos facere quorum primus sum ego
sed ideo misericordiam consecutus sum.
ut i me ostenderet. primo xp̃c iħc omnẽ
longanimitatem ad informationem eorũ¬
met ipm̃ redemptom pro omib. In sod̾a ete¬
am ad cundem. Noli ergo inquit erubestere
test imonium dnĩ nr̃i nec me uinctum eiꝰ
sed collabora cimangelio scdm ueritatem dei
saluos nos facientis et uocantis nosatione
sua sancta. non scd̾m opera nostra. sed scd̾m
sutn ꝯpositim et gram que data est nobis

Expanded text:
esiarum orientalium, quae hanc etiam in canonicis habent, quanta pro nobis testimonia contineat aduertendum est. in ipso eius exordiovit cum illo, donans nobis omnia delicta, delens quod adversus nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis, tollens illud de medio, et affigens illud cruci, exures salvos facere, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet primo Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorumet ipsum redemptionem pro omnibus. in secunda etiam ad eundem: noli ergo, inquit, erubescere testimonium domini nostri neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua sancta non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam, quae data est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
puter delista eorum. Item ad galathas. gͣ¬
cia uob et pax a deo pͥatre et domino ihr
xp̃o qui dedit semet ipmĩ pro pectatis urĩs
ut eximeret nos de presenti seculo malig¬
no. et alio loco lex transgressionis gr̃a pro¬
poĩa est. donec ueniret semen cui ꝓmissum
est dispoĩta per angelos in manu mediatoris
Mediator autem unius non est. deus uero
unus est. Lex ergo adueisus ꝓmissa dei: ab¬
sit. Si enim ẽet data lex que posset inuifisa¬
re. omĩo ex lege eẽt iusticia. Sed conclusit sqͥp

Expanded text:
putet delicta eorum. Item ad Galatas: grputet delicta eorum. Item ad Galatas: gratia uobis et pax a deo patre et domino Iesu Christo, qui dedit semet ipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. et alio loco: lex transgressionis gratia proposita est, donec uenirct semen cui promissum est, dispositum per angelos in manu mediatoris. mediator autem unius non est deus uero unus est. lex ergo aduersus promissa dei? absit! si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
us est. et resurrexit. Itaq nos a modo nemi¬
cteatura uetera transierint. Ecce facta siñ
noua omĩa aũt ex deo qui reconciliauit noᷤ
sibi per xpm̃. et dedit nobis ministium recõ¬
ciliationis. quemadmodũ: quia deus erat ĩ
⁊p̃o mudum reconciliãtionis sͥ. non repu¬
tans iłlis delicta eorum et ponens in nob̾ uer¬
bum reconciliationis pro xp̃õ ergo deo. eum
qui non nouerat peccatum pro nob̾ peccatũ
fecit ut nos simus iusticia dei in xp̃o. coope¬
rantes autem et rogamus ne inuacuum
grãm dei suscipiatis. Dicit .n. tempore ac¬
ceptabili ex̾andiui te. et in die salutis audi¬
uite. Ecce nunc tempus acceptabile. ecce
nunc dies salutis. Ad hanc reconciliationẽ
et salutem si non pertinent pariuili. quis
cos querit aobaptisimum xp̃i: Si autem
pertinent inter homines mortui sunt pro
quib ille mortuus est nec ab eo reconcili¬
ari et saluari possunt nisi dimissa non re¬

Expanded text:
us est et resurrexit. itaque nos amodo nemius est et resurrexit. itaque nos amodo nemicreatura; uetera transierunt, ecce facta sunt noua. omnia autem ex deo, qui reconciliauit nos sibi per Christum et dedit nobis ministerium reconciliationis. quemadmodum? quia deus erat in Christo mundum reconcilians sibi. non reputans illis delicta eorum et ponens in nobis uerbum reconciliationis. pro Christo ergo qui non nouerat peccatum pro nobis peccatum fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cooperantes autem et rogamus, ne in uacuum gratiam dei suscipiatis. dicit enim: tempore aceeptabili exaudiui te et in die salutis adiuui te. ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. ad hanc reconciliationem et salutem si non pertinent paruuli, quis eos quaerit ad baptismum Christi ? si autem pertinent, inter homines mortuos sunt, pro quibus ille mortuus est, nec ab eo reconciliari et saluari possunt, nisi dimissa non re
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Miser ego homo. Qrius me liberabit de
corpore mortis huiꝰ: Gracia dei per iħ̾m xpm̃ do¬
minum nostrum dicant qui possunt homĩes
nasci nisi in corpore mortis huius. ut possũt
etiam dicere non eis necessarum. gram̃ dei
per iħm xpm̃ qua liberentur de corpore mor¬
tis huius. Item paulo post. Quod enim mi¬
possibile erat legi in quo firmabatur ꝑ car¬
nem deus filium suum mift in similit̾udie
carnis petcati et oe peccaro dampnauit iettas¬
tum in carnem. Oiͣcant qui audent oportu¬
ise nasci xpm̃ in similitudine carno peccati
nisi nos nati eẽmus in carne peccati. Item ad
corithios. tradidi enim uobis in primis uicͥt
quod et accepi. quia xp̃c mortuus est ꝓ pes¬
catis nr̃is scd̾m scripturas. Item ad eos de in
corinthios in scd̃a. caritas .n. xp̃i compellit
nos uidicantes hoc quoniam unus ꝓ om̃i¬
b mortuus est. ergo omnes mortui sunt.
et pro om̃ib mortius est xp̃c. ut qui iiũt
iam non sͥ unant sed ei qui pro ipĩs mortu¬

Expanded text:
meis. Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum . Dicant qui possunt homines nasci non in corpore mortis hujus, ut possint etiam dicere, non eis necessariam gratiam Dei per Jesum Christum, qua liberentur de corpore mortis hujus. Item paulo post: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum misit in simicarnis peccati et de peccato damnauit peccatum in carne. dicant qui audent oportuisse nasci Christum in similitudine carnis peccati, nisi nos nati essemus in carne peccati. Item ad Corinthios: tradidi enim uobis in primis, inquit, quod et accepi, quia Christus mortuus est pro peccatis nostris secundum scripturas. item ad eosdem Corinthios in secunda: caritas enim Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt et pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortu
Abbreviated transcription (Latin):
enum quod uolo hoc ago sed quod odi illud¬
facio. Si autem quod uolo hoc facio. consencio
legi quomam bona. Nunc autem iam non
ne mea bonum. uelle .n. adiacet mͥ perficere
autem bonum nõ inuemio. Non .n. quod
uolo facio bonum sed quod uolo malum ħ
ago. Si autem quod nolo ego hoc facio. iã
ño ogo oꝑor illud sed quod ħitat in me pec¬
catum. Intienio etgo legem mͥ uolenti bo¬

Expanded text:
enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudenim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si alegi, quoniam bona. nunc autem iam uon  carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. iunenio ergo legem nolenti
Abbreviated transcription (Latin):
in dei patienciam ad ostendendam uisticiam
qnus in hoc tempore ut sit uistus et iustificãs
eum qui ex fide est iħu. Item alio loco. et qui
openatur merces non impitatur scd̾m gr̃a
ded scd̃m debitum ei uero qui non operatur.
credit aritem i euni qui iustificat et impiũ
depuitatur fides ad iusticiam. sicut et daiud
ditit. beatitudmem hominis cui deus accep¬
to funt uisticiam sine operibus. beati quoꝵ
remisse sunt nuquitates: et quorum testa st̃
petcata. beatus ir cui non imputabit dũs
peccatum. Item paulo post. Non autem sco.¬
tum inquit ꝓpter illum tantum quia depu¬
tatum illi. sed et ꝓpter nos quub deputabit᷑
credentib in eum qui excitant iħm xpm̃ do¬
delicta nostra et resurrexit pp̃ instificationẽ
nr̃am. et paulo post. Si emi xp̃c inquit cum
infirimi ẽẽmus adhuc uixta tempus pro im¬
piis mortuus est. et aubi. Scimus inquit qꝑ
lex spãlis est. ego autem carnał sum. uenũ¬
datus sb̾ reccato. quod enim oꝑor ignoro. Nõ

Expanded text:
ia, ad ostendendam justitiam ipsius in hoc tempore, ut sit justus et justificans eum qui ex fide est Jesu . Item alio loco: Ei qui operatur, inquit, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. Ei vero qui non operatur, credit autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Sicut et David dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert justitiam sine operibus: Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum\'. item paulo post: non est autem scriptum, inquit, propter illum tantum, quia deputatum est illi, sed et propter nos, quibus deputabitur credentibus in eum, qui excitauit Icsum Chdelicta nostra et resurrexit propter iustifieationem nostram. et paulo post: si enim Christus, inquit, cum infirmi essemus adhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est. et alibi: scimus, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius. scd̾m principem potestatis
aens sp̃c eiis qui nunc operatur in filiis
diffidentie in quib et nos omnes aliqũ
conuersati sumus in desideriis catins nr̃e fa¬
cicutes uoluntates carnis et affectionum
et eramiis naturaliter filii ire. situt et ce¬
ter. dens antem qui diues est in misencor¬
dia ꝓpter multam dilectionem qua diles
nos et cum essemus morti pectatis con¬
tiruficanit nos xp̃o. cuius gratia sumꝰ
salmi facti. et paiio post. grã inqrut salra
sã estis per fid̾. et hoc non est ex nobis. sed
dei donum est non ex opetib. ne forte quis
extollatur. ipĩs enim sumus fignentũ
cteati in xp̃õ iħu in opetib bonis. qͥue p̃para¬
uit deus nt millis ambulemus. et paulo
post. qui eratis inquit i illo tempore sine
xp̃o alienati a societate ifrł. ec peregrini te¬
stamentoꝵ et ꝓmissionis spẽ non hñtes a
sine d̾o in hoc᷑ mundo. Nunc autem ĩ xpõ
ihei qui aliqnando eratis longe facti estis

Expanded text:
huius, secundum principem potestatis aeris, spiritus eius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes uoluntatem carnis et affectionum, et eramus naturaliter filii irae sicut et ceteri; deus autem, qui diues est in misericordia, propter multam dilectionem, qua dilexit nos et, cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. et paulo post: gratia, inquit, salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed dei donum est, non ex operibus, ne forte quis extollatur. ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. et paulo post: qui eratis, inquit, illo tempore sine Christo, alienati a societate Israhel et peregrini testamentorum et promissionis, spem non habentes et sine deo in hoc mundo, nunc autem in Christo Iesu qui aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
macetie: soluens inimicitias in carne suale¬
gem mandatorum decretis euacuans. uit
duos conderet in se uñ nouum hominẽ sa¬
ciens pacem. et commnitasser ntrosq intimno
corpore deo per truicem interficiens inimici¬
tias in semet ip̃o et ueniens eunangelnau
patem nobis qui etratis longe et pacem his
qua ꝓpe qui per ipsum ħ̾emus accessum. ã¬
bo in uosio spirttu ad patrem. Item alibi.
Sicut ueritas est et in iħr. deponere nos
fecit scd̾m priorem conuersationem uete¬
tem hominem eum qui corrumpitur scd
concupiscentias deceptionis. renouamĩ
autemspiritu mentis uestre. et inducce
nonum hominem eum qui scd̾m deuni
creatus est in insticia et sc̃itate ucutatis. et
aubi. Nolite constristare spiritum saucł̃
dei inquo signati estis in dicm redemp¬
tionis ad colosenses etiam ita ioqintur
gratias agentes patri ydoneos facierti nõ
m partem sortis scõrum in lumine quie
tipunt nos de potestate tenebraꝵ et tran¬
sbulit in regnum fili caritatis sue iicrao

Expanded text:
in carne sua legem mandatorum decretis euacuansut duos conderet in se in unum nouum hominem faciens pacem et commutaret utrosque in uno corpore deo per crucem, interficiens inimicitias in semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem uobis, qui eratis longe, et pacem his, qui prope, quia per ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu adpatrem. item alibi: sicut est ueritas in Iesu, deponere uos secundum priorem conuersationem ueterem hominem, eum qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis; renouamini autem spiritu mentis uestrae et induite noum hominem, eum qui secundum deum creatus est in iustitia et sanctitate ueritatis.et alibi: nolite contristare spiritum sanctum dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Ad Colosenses etiam ita loquitur: gratias agentes patri idoneos facienti nos in partem sortis sanctorum in lumine, qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in r
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. Non solum igiut regnum celorũ
sed nec ritam pariuili ħebunt. si falum nõ
hebiuit quem nisi per baptismum parim
li hr̃e non possinit. Item ano loco. in hoc ĩ¬
quit manifestus est filius dei ut soluat o¬
pera dyaboli. Non ergo pertinebunt par¬
iuli ad gratiam maiifestatiomis fili dei:
si non in eis soluat opera dẏaboli. Iam nc̃
attende in hauc tem pauli apostoli testĩo¬
uia tanto irtiq plura. quanto plures epła
scripsit et quanto digestus diligentius cn¬
ratuit comendare gram̃ dei aduersus eos
qui opetib gloriabantur. atq ignorantes
dei iusticiam et suam uolentes constitue¬
re. iusticie dei non erant sb̾iecti. in epsa ad
romanos. Iusticia inquit dei in om̃s qui
credunt. non .n. est distinctio om̃s pecca¬
uetint et egent gła dei uistificati gratis
per graciam ip̃ius per redemptionem que et

Expanded text:
itam . Non solum igitur regnum coelorum, sed nec vitam parvuli habebunt, si Filium non habebunt, quem nisi per Baptismum ejus habere non possunt. Item alio loco: In hoc, inquit, manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli . Non ergo pertinebunt parvuli ad gratiam manifestationis Filii Dei, si non in eis solvet opera diaboli. 43. Jam nunc attende in hanc rem Pauli apostoli testimonia, tanto utique plura, quanto plures Epistolas scripsit, et quanto diligentius curavit commendare gratiam Dei adversus eos qui operibus gloriabantur, atque ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non erant subjecti . In Epistola ad Romanos: Justitia, inquit, Dei in omnes qui credunt: non enim est distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei: justificati gratis per
Abbreviated transcription (Latin):
quiod mais est. quia testificatus est ee fili¬
o suo Qram crediderit in falium dei habi testi¬
momumin serpõ. qui non ccedid̾it deo men¬
datem facit ipm̃ crruia non credidit m ceste¬
monium quod testificatus est de faio suo et
hoc est cestimonium quia itam eteruam
dedit nob̾ deus. ex hec uita in filio est. Qui

Expanded text:
quod majus est, quia testificatus est de Filiquod majus est, quia testificatus est de Filio suo. Qui crediderit in Filium Dei, habet testimonium in semetipso. Qui non crediderit Deo, mendacem facit eum; quia non credidit in testimonium quod testificatus est de Filio suo. Et hoc est testimonium, quia vitam aeternam dedit nobis Deus; et haec vita in F
Abbreviated transcription (Latin):
igiorabatis in qiuem modo non uidentes¬
creditis quem cum uidentis exultabitis gau¬
dio menatrabili et honorato pertipientes testa¬
mentum fidei salutem animaꝵ nr̃aꝵ. Itema¬
loloco. Uos autem incruit genus electum re¬
gale saterdotium. gens sancta populue in ad¬
pasus est iustus pro inistis uit nos ad ducat
ad dm̃. ¶tem cum memorasset in arta noe
decem ẜomines saluos factos sic et nos in¬
qui sinii forma baptisma saluos facit. Al
hat ergo saiuite et lumine aueni sint par¬
adoptionem popiuo dei fuerint sociati tenẽ¬
tes tpm̃ passum iustum pro iniustis. atte¬
os adducat ad deum exempla etiam iohis
ħ mͦ occurrerunt que huic csoni necessaria
uscest in sumine societatem b̾eiis ĩ mn¬
ab om̃i delicto. Item alio ioco. Si destimonim̃
mquit hominum accipimus testimonium
dei mais est. Quia hoc est testimoniũ dei

Expanded text:
isti, quem ignorabatis, in quem modo non uidentesisti, quem ignorabatis, in quem modo non uidentescreditis, quem cum uideritis exultabitis gaudio inenarrabili et honorato gaudio percipientes testamentum fidei, salutem animarum uestrarum. item alio loco: uos auteminquit, genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in ad peccatis nostris passus est, iustus pro iniustis, ut nos adducat ad deum. item cum commemorasset in arca Noe octo homines saluos factos: sic et uos, inquit, simili forma baptisma saluos facit.fab hac ergo salute et lumine alieni sunt parbunt, nisi per adoptionem populo dei fuerint sociati tenentes Christum passum iustum pro iniustis, ut eos adducat ad deum. Ex epistola etiam Iohannis haec mihi occurrerunt, quae huic quaestioni necessaria. ipse est in lumine, societatem habemus in inabit nos ab omni delicto . Item alio loco: Si testimonium, inquit, hominum accipimus, testimonium Dei majus est; quia hoc est testimonium Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ciat credere eẽ infantib baptirari. nõ cie¬
dere autem non baptirar ex iohamuse
unangelio quamnis tam non nulla ap¬
posiu̾mus. Attende etiam ista. Iohannes
baptista. ecce agnus dei ecce qui tollit ÷¬
petcata mundi. et ip̃e de se ipõ qui de oui¬
b mcis sunt uocem meam audiunt et
ego noui ilłas et sequatur me. Ego uitã
eternam do illis et non peribunt in et̾uum.
Quia ergo de ouib eus eẽ non incipiunt
ꝑuuli nisi per baptismum: ꝓfecto si hoc nõ
accipiunt. peribunt. uitam enim eternam
quam sius dabit ouib non h̾ebunt. Item
auo loco. Ego sum uia et ueritas et uita:
N emouenit ad patrem nisi per me hant
benedictus est inquit deus pater domini
die sue qui nos regenerauit in spem uite
eterne per resurrectionem ihũ xp̃ĩ m here¬
ditatem iimortalium et incontamina¬
tani florentem seruatam in celis uob qui
ĩueritate dei comiersami per fidem ĩ sa¬
luatem eteruam paratam palam sien. ĩ dem¬
pore nouissimo. et panlo post. Inuemiaml

Expanded text:
ciat credere esse infantibus baptizari, non credere autem non baptizari? ex Iohannis autem euangelio quamuis iam nonnulla posuerimus adtende etiam ista. Iohannes Baptista de illo: cccc agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi; et ipse de se ipso: qui de ouibus meis sunt uocem meam audiunt, et ego noni illas et secuntur me; et ego uitam aeternam do illis et non peribunt in aeternum. quia ergo de ouibus eius non esse incipiunt paruuli nisi per baptismum, profecto, si hoc non accipiunt. peribunt; uitam enim aeternam, quam suis dabit ouibus, non habebunt. item alio loco: ego sum uia, ueritas et uita; nemo uenit ad patrem nisi per me. Hanc benedictus est. inquit, deus, pater domini  in spem uitac aeternae per resurrectionem Iesu Christi, in hereditatem inmortalem et intaminatam, florentem, seruatam in caelis uobis, qui in ueritate dei conuersamini per fidem in salutem paratam palam fieri in tempore nouissimo. et paulo post: inueniamin
Abbreviated transcription (Latin):
legis capitulo illud eunangelium oponit
u quidam accessit ad dominũ et ait illi. sha¬
gister uone. quid faciens intam eternam
gas de lono. Nemo bonus nisimnus teno
Ut ex hec iudelicet contraria ista eẽ arbure¬
mutr qrua in lege dicitur deus ignis edax
liquam dei perturbationẽ cruciatũ ue signi¬
ficent. sed quia nicħ dignum de deo dicipotest.
trẽa uisq ad ista ꝑuentum est que cũ homĩes
idigua ẽẽ putauerint cegantur discere etiã
illa que ꝯuenienter de mesfabili diuia excel¬
lentia se dicere existimant. indigna eẽ maiͦta¬
te dei cuius sapientia cum descensura eẽt us¬
q ad corpus humanũ. prius usq ad humana
u̾ba descendit. Ecce dixi descendit. quod u̾¬
bum si discutere cepero ꝓpͥe me dixisse nõ ui¬
deo. Non enim õt descendere. uͥ qd̾̃ etiam de
leco ad̾ locum moueri potest. Nami qui destẽ.¬
dit lccum siperiorẽ. deser̾e et inferiorẽ pet̾e
iudetur. Pei arttem sapientia cum tota u̾q

Expanded text:
Legis capitulo illud evangelicum opponit, Legis capitulo illud evangelicum opponit, ubi quidam accessit ad Dominum, et ait illi: Magister bone, quid faciens vitam aeternam gas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Ut ex hoc videlicet contraria ista esse arbitremur, quia in Lege dicitur, Deus ignis edax,liquam Dei perturbationem cruciatumve significent: sed quia nihil dignum de Deo dici potest, propterea usque ad ista perventum est, quae cum homines indigna esse putaverint, cogantur discere, etiam illa quae convenienter de ineffabili divina excellentia se dicere existimant, indigna esse majestate Dei; cujus sapientia cum descensura esset usque ad corpus humanum, prius usque ad humana verba descendit. Ecce dixi, descendit: quod verbum cum discutere coepero. proprie me dixisse non uideo: non enim potest descendere, nisi quod etiam de loco in locum moueri potest. nam qui descendit, locum superiorem deserere et inferiorem petere uidetur. dei autem sapientia cum tota ubique
Abbreviated transcription (Latin):
cuete it ulas soient irtidere. sed qm̃admodũ
ap enona intelligentes parica erposuerũt an
ao eastem regulas cetera postis intelligenda
eeo quodscriptum est ĩ derittonomi
uiteie ne obliuiscamini testamen¬
buintei ntĩ quod conscripsit. et facia¬
C nobymagies et esfigies. Addidit eciam
dicens. Nus ur̃ ignis est edax ec tetus ⁊elãs
hcerb descriptuns hoc modo ille dormã¬
tus pposuit. Euis emi calumpias tefutã¬
tas redeliendas q suscepmius. Sed et rani su
pesuis te relo dei cum calumpmaretar ne¬
tosatis eẽ tesponsum. Nleminermꝰ tam̃ nõ
solum ibi sed etiam hic. sic eum detele der
comimarũ scriptutas: ut adungeret etiam
quod de simulacris non colendis in ie ubris
ptipitur a dño deo nt̃o. quasi non ob aliudre¬
p̾hendat ⁊ elum tei. nisi quod illo nõrelo acł¬
tu suilacrorũ ꝓhibemut. uult ergo inde¬
ti fatiere se simu̾lacris. Quod pẽa faciunt
ut misertime et uesane sue secte etiam pa¬
ganonim cõcilient leniuolentiam: Quue ã

Expanded text:
ut illi adsolent inridere, sed quemadmodum apostoli omnia intellegentes pauca exposuerunt. ut ad easdem regulas cetera posteris intellegenda eo, quod scriptum est in deuteronomio: uidete, ne obliuiscamini testamentum dei uestri quod conscripsit et faciatis uobis effigies et imagines, addidit etiam dicens: deus uester ignis est edax et deus zelans. haec uerba de scripturis hoc modo ille Adimantus proposuit; eius enim calumnias refutandasperius de zelo Dei cum calumniaretur, puto satis esse responsum. Meminerimus tamen non solum ibi, sed etiam hic, sic eum de zelo Dei criminatum Scripturas, ut adjungeret etiam quod de simulacris non colendis in illis libris praecipitur a Domino Deo nostro; quasi non ob aliud reprehendat zelum Dei, nisi quod illo ipso zelo a cultu simulacrorum prohibemur: vult ergo videri favere se simulacris. Quod propterea faciunt, ut miserrimae et vesanae suae sectae etiam Paganorum concilient benevolentiam. Huic autem