comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pboem. aug̾ta nob̾ pagina m̃ẽ
serenitatis illix̃. grãm sermonis benig¬
ne tribuens. et apte mun̾a salutatio¬
nis imꝑtiens. ut reu̾a magnũ sit be¬
neficium: tam suaue pͥncipis m̾uisse
colloqͥum. Cui reddimꝰ qnͣtaualemꝰ ca¬
ritate responsum: optantes ut et sospi¬
tatem urãm sepiꝰ nos audire contin¬
gat. et regni uñ felicitas semꝑ accres¬
cat. qr tale uotũ nos decet habere. qd̃
głam salutẽꝙ urãm uigit̾ possit ex¬

Expanded text:
m augusta nobis pagina vestrae serenitatis illuxit, gratiam sermonis benigne tribuens, et apte munera salutationis impertiens; ut revera magnum sit beneficium tam suave principis meruisse colloquium. Cui reddimus, quanta valemus charitate, responsum, optantes ut et sospitatem vestram saepius nos audire contingat, et regni vestri felicitas semper accrescat: quia tale votum nos decet habere, quod gloriam salutemque vestram jugiter possit ex
Abbreviated transcription (Latin):
eniẽte iuro sapiẽtissimo petro.
ita nos amor ure serenitatis ex¬
pleuit. ut uidisse nos estimem᷑: cꝰ couo¬
qͥa benigna suscepimꝰ. Qͥs.ii. tanta as¬
fabilitate suscepta. ñ reddat uen̾ationis
erimia. Cui añ dignationis eloqͥũ. iure
ab om̃ib cõmendationis sue debetur
tum domni iugał nr̃i ad uosspecialit᷑ di¬
rectum. salutiferos apices curauimus
destinandos. ut rec̾rens ur̃e serenitatis
asfatꝰ. et de optata in columitate letisi¬
cet. et defirmissime grẽ nosfaciat ex¬
ustatione gaud̾e̾. Tali .N. cõpendio ⁊
gemuinata crescit affectio. suscipramꝰ
sr libent accipite: et esficatit᷑ co̾ auxili¬

Expanded text:
eniente viro sapientissimo Petro ita nos amor vestrae serenitatis explevit, ut vidisse nos aestimemus, cuius colloquia benigna suscepimus. quis enim tanta affabilitate suscepta non reddat venerationis eximia, cui ante dignationis eloquium iure ab omnibus commendationis suae debetur tum domni iugalis nostri ad vos specialiter directum salutiferos apices curavimus destinandos, ut recurrens vestrae serenitatis affatus et de optata incolumitate laetificet et de firmissimae gratiae nos faciat exultatione gaudere. tali enim compendio et geminata crescit affectio. Suscipiamuset libenter accipite, et efficaciter, Deo auxili
Abbreviated transcription (Latin):
gał uñ pacis gr̃a solidẽt᷑. qͣtmꝰ gn̾al¬
tas euident̾ agnoscat: m̾ito uenisei
ad suauitatẽ fecłis ꝑ tale iuncłm c¬
tatis. Et qr semel bñ inita nullar
bent contͣnia occasione clesuspendi
Siqͥd ẽ qd clificultate sui nob̾ ñ oppont
imponi. sapiẽtie ur̃e mod̾ationem¬
tiget᷑. ut affectũ ꝗ̃ cͥca regnũ um̃
habere cepimꝰ. iugib studuis augs¬
amꝰ. Q pp̃ erigite ur̃e saprẽtte sirm¬
tatẽ. ⁊ hac uob̾ palmrã ꝯcordie sp¬
ciasr tundicate: ut sic̃ clemens¬
simi imꝑatoris n fama in p̃lis incli¬
ta dr᷑. ita in pacis studio oppinio ur̃a
cunctoꝵ ammiratione laudet᷑ famili¬
arit᷑ uos et freq̃nt̃ uid̾at haꝵ portitor ꝙ̃ di

Expanded text:
alitas evidenter agnoscat merito venisse nos ad suavitatem foederis per tale vinculum charitatis. Et quia semel bene inita nulla debent contraria occasione suspendi, si quid est quod difficultate sui nobis non oportet imponi, sapientiae vestrae moderatione mitigetur, ut affectum quem circa regnum vestrum habere coepimus, jugibus studiis augeamus. Quapropter erigite vestrae sapientiae firmitatem et hanc vobis palmam concordiae specialiter vindicate, ut, sicut clementissimi imperatoris fama in proeliis inclita dicitur, ita in pacis studio opinio vestra cunctorum ammiratione laudetur. familiariter vos et frequenter videat harum portitor
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ debite uen̾a tionis obseqͥuni. sꝑan¬
tesut ꝓnob ora re dignemini. et ubi
usus exeg̃it solatia ur̃a reppiãt quia
neccẽ ẽ ut bñ uelitis quos uos̾ religi¬
one iunctos ẽe cognoi scitis.

Expanded text:
mus debitae venerationis obsequium, sperantes, ut pro nobis orare dignemini et, ubi usus exegerit, solacia vestra reperiant, quia necesse est, ut bene velitis quos vobis religione iunctos esse cognoscitis.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis bñsitio cõpleam̃. Absit .q. ut beui¬
cosissimũ uir̃ tirannis gͣuissime calannti¬
tis exarmet: q̃ miro modo m̃buirentiat
fusione penał humoris cog̾. aresce. nodõ¬
ꝙ mobiles replet marmoreo tumore cres¬
centes: c̃ norit ala cunta uacuare iunt¬
ture. Petit concauasiacumas. u palustꝰ
statione pig̾scens ꝑficit sara de liquore.
et q̃ ad decorẽ inflexionis nata larauat:
int̾pissimũ rigorẽ soliditate ꝑegͥna con¬
stringit. ħ pasio insanabit. eto sauitas
passibi ł uigat salutos. ꝯthit uiuos. et
de cresc̾e̾ facit corꝑa q̃ nulla s̃muitilatiõe
truncata. ꝯstantib m̃bris ꝓcitatilsꝰ meu¬
sura ꝑit. et minor c̃nit᷑: cui nicħ sut

Expanded text:
sionis beneficio compleamus. Absit enim ut bellicosum virum tyrannis gravissimae calamitatis exarmet, quae miro modo membra virentia infusione poenalis humoris cogit arescere, nodosque mobiles replet marmoreo tumore crescentes, cum norit alia cuncta vacuare juncturae. Petit concavas lacunas, ubi palustri statione pigrescens, saxa perficit de liquore; et quae ad decorem inflexionis natura laxaverat, in turpissimum rigorem soliditate peregrina constringit. Haec passio insanabilis et sanitas passibilis ligat solutos, contrahit nervos, et decrescere facit corpora, quae nulla sunt mutilatione truncata. Constantibus membris proceritatis mensura perit, et m
Abbreviated transcription (Latin):
scimiũ public̃ integͥtatẽ fidei sue laudabi¬
li debeat ꝑpetuitate seruare. qd̾ defectum
int̾ mortalia nesciens. anmia cumulatione
semꝑ augescit: noua iugit̾ accipiẽs: et

Expanded text:
scrinium publicum integritatem fidei suae laudabili debeat perpetuitate servare; quod defectum inter mortalia nesciens, annua cumulatione semper augescit, nova jugiter accipiens et
Abbreviated transcription (Latin):
continutas de minatus. uscͥa niuea uirẽtiũ
herbarũ scͥpturabił faces. q̃ nigͣ̃dinẽ¬
suscipit ad decorẽ. uͥapicib eleuatis fecun¬
dissima u̾bor plantata seges. fructũ men¬
tib tociens suauissimũ redelit. quociens de¬
sid̾ium lectoris inuen̾it. humanor actuum
seruans fidele testimoniũ. p̾t̾itoꝵ loꝙͣr. ob¬
liuionis inimica. Nam memoria nr̃a et
si cãs retinet. u̾ba cõmutat. illic ã secure

Expanded text:
tinuitas de minutiis, viscera nivea virentium herbarum, scripturabilis facies, quae nigredinsuscipit ad decorem, ubi apicibus elevatis fecundissima verborum plantata seges fructum mentibus totiens suavissimum reddit, quotiens desiderium lectoris invenerit: humanorum actuum servans fidele testimonium, praeteritorum loquax, oblivionis inimica. Nam memoria nostra et si causas retinet, verba commutat: illic autem secure
Abbreviated transcription (Latin):
Immores contͣctus lib̾os ñ habere.
ut ⁊ insidiantiũ laq̃i frustrarẽt᷑: ⁊ lapsis
ctas lubͥca subueniret. Obrũet᷑ quippe
innocentia. si lauxaret᷑ audatia. eẽtq
cunctis fallendi studiũ. si fraus subrep¬
ticiũ lucraret᷑ effectũ. ⁊ iõ pͥsce ꝯsuetudi¬
nis supplicatione porrecta. sugg̾itis pa¬
tronũ ur̃m in annis minorib ꝯstitutũ.
in facultatib siuis potꝰ aggregasse dis¬
pendia dum ignara pueritia contͣria
gerit. q̃ ꝓfut᷑a putau̾it. Et nunc id
tempꝰ etatis ag̾e. quo lapsis possimuᷤ
ꝑ ignorantiã subuenire aliegantes. ut
qd̾ iura tribuer̃t̃: nr̃a quoq bñfitia lar¬
giant᷑. atq iõ si petitio ur̃a a u̾itate

Expanded text:
inores contractus liberos non habere, ut et insidiantium laquei frustrarentur, et lapsis aetas lubrica subveniret. Obrueretur quippe innocentia, si relaxaretur audacia, essetque cunctis fallendi studium, si fraus subreptitium lucraretur effectum. Et ideo priscae consuetudinis supplicatione porrecta suggeritis patronum vestrum in annis minoribus constitutum, in facultatibus suis potius aggregasse dispendia; dum ignara pueritia contraria gerit, quae profutura putaverit; et nunc id tempus aetatis agere, quo lapsis possimus per ignorantiam subvenire: allegantes, ut quod jura tribuerunt, nostra quoque beneficia largiantur. Atque ideo, si petitio vestra a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
rouidentissimi pͥncipis ẽ. gͣuiter
imminutis relinquere tributari¬
am functionẽ. ut rediuiuis studiis ad
implenda sollempnia retreent᷑. qͥ p̃ssi
dampnoꝵ acbitate defeterant. Nam
si fessis minime releuet᷑ onꝰ. neccitate cer¬
nit᷑ iacere ꝓstrat᷑. Meliꝰ ẽ .N. p̃sentia
dampna ꝯtempn̾e. ꝗͣ exiguo q̃stu per¬
petua cõmoda ñ habere. atq iõ illustͥs
magnificentia tua ꝓuintialib alpiũ
coitiaꝵ assẽ public̃ ꝑtria indicti nos re¬
laxasse cognoscat. quos tnͣsiens nr̃ exi¬
tus more fluminis dũ irrigauit opp̾ssit.
Nam licet ꝓgn̾ali securitate frementi
adunatione ꝓ ruꝑit. p̃t̾iens tñ istorũ
culta uastauit. Radit enĩ semꝑ fluiuiꝰ alue¬
um suũ. et licet mollit̾ egrediens uici¬
na fecundet. illud tñ reodit ff̾ile quo
collectꝰ influxit. Uñ necc̃e fuit ciuica
uastatione deiectis: porrig̾e dexteram
salutarẽ. nec ingͣti dicant se ꝑ mosso
tributarios felicit̾ ad quisiui. Dicat ꝑ

Expanded text:
rovidentissimi principis est graviter imminutis relinquere tributariam functionem, ut redivivis studiis ad implenda sollemnia recreentur qui pressi damnorum acerbitate defecerant. nam si fessis minime relevetur onus, necessitate cernitur iacere prostratus. melius est enim praesentia damna contemnere quam exiguo quaestu perpetua commoda non habere. Atque ideo illustris magnificentia tua provincialibus Alpium Cottiarum assem publicum per tertiam indictionem nos relaxasse cognoscat, quos transiens noster exercitus more fluminis, dum irrigavit, oppressit. nam licet pro generali securitate frementi adunatione proruperit, praeteriens tamen istorum culta vastavit. radit enim semper fluvius alveum suum et licet molliter egrediens vicina fecundet, illud tamen reddit sterile, quo collectus influxerit. Unde necesse fuit civica vastatione deiectis porrigere dexteram salutarem, ne ingrati dicant se perisse tributarios feliciter adquisivi. dicat pr
Abbreviated transcription (Latin):
ne dec̃nimꝰ. ut ad illũ locũ in qͦ late płi¬
ma suggerunt᷑. sub publica testificatõ¬
ne conuenias. et si aurũ ut dr᷑ uł argñ¬
ium fu̾it tua indagatione detectũ. com¬
pendio publico fidelit̾ undicab̾. ita tñ
sunt secula repperiri. Edifitia regant
ciñes. columpne uł marmora ornẽt
sepulcra. talenta ñ teneant. qͥ uiuen¬
di cõm̃tia relinq̃tunt. Aurũ .N. sepul
uñ se uita potest sustentare uiuentiũ.
se. et humano usui sũma laude tradi¬
disse: qd̾ nos in contͣriũ neglig̾e ñ debe¬
mus. Ne sic̃ latentia c̃ laude sũt ꝓdita.
ita inuenta c̃ uituꝑatione iudeant᷑ eẽ
neglecta. Auctorib albini theodoricꝰ.r.

Expanded text:
ne decernimus, ut ad illum locum, in quo latere plurine decernimus, ut ad illum locum, in quo latere plurima suggeruntur, sub publica testificatione convenias: et si aurum, ut dicitur, vel argentum fuerit tua indagatione detectum, compendio publico fideliter vindicabis: ita tamen sunt scelera reperiri. aedificia tegant cineres, columnae vel marmora ornent sepulcra: talenta non teneant, qui vivendi commercia reliquerunt. Aurum enim sepulcunde se vita potest sustentare viventium. se et humano usui summa laude tradidisse. quod nos in contrarium neglegere non debemus, ne sicut latentia cum laude sunt prodita, ita inventa cum vituperatione videantur esse neglecta. XXXV. ACTORIBUS ALBI
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ arma semꝑ possim eẽ uictos
Nam q̃ licent̃ subiectꝰ suꝑat. ũ deie¬
lat adu̾sus. Marini itaq relation
emissione cyro gͣphi fuisse deposita
Et qr nob̾ cõpet̾e manifestũ ẽ. qda

Expanded text:
ut inter arma semper possimus esse victores. nam quem licenter subiectus superat, non debellat adversus. Marini itaque relatione emissione chirographi fuisse depositas. et quia nobis competere manifestum est quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
quid potest ad clecorẽ crescere
ciutatis. qi ñ ẽ sapientie ꝑ futura ꝯ¬
tempn̾e: et iõ illustris sublimitas
ta marmoꝵ qͣdratos qui passim
dirt̃ negligunt᷑. quib hoc opus
uidet᷑ miunctum. in fabricã muroꝵ
saciat deputari. ut redeat in decorem
et ornẽt aliquid saxa iacentia post rui¬
nas. ita mñ ut metalla ip̃a de locis p¬
publicis corruisse apd̾̃ te manifesta rõ¬
ne doceatur: quia sic̃ nolumꝰ ornatum
urb̾ cuĩꝗͣ p̃sumptione tem̾ari. ita pͥ¬
uatis compendiis calumpniam de¬

Expanded text:
 crescere civitatis, quia non est sapientiae profutura contemnere. et ideo illustris sublimitas tua marmorum quadratos, qui passim diruti negleguntur, quibus hoc opus videtur iniunctum in fabricam murorum faciat deputari, ut redeat in decorem et ornent aliquid saxa iacentia post ruinas: ita tamen, ut metalla ipsa de locis publicis corruisse apud te manifesta ratione doceatur, quia sicut nolumus ornatum urbis cuiusquam praesumptione temerari, ita privatis compendiis calumniam de
Abbreviated transcription (Latin):
prudentium requirit obseqͥũ.
sit utlitatis publice rõ sapient̾ misftio
compleat᷑. ⁊ illustris iõ magnitudo tua
to auxiliante cognoscat. legationẽ
os ad orientẽ delib̾asse tͣnsmitt̾e. Cui
⁊ idoneum iudicantes uissis p̃sentib
uocam᷑ ait ⁊ tͥ de estimatione nr̃a creᷤ¬
ad ornat᷑. ⁊ nr̃is iussionib ꝑ te curet᷑¬

Expanded text:
obsequium, ut utilitatis publicae ratio sapientum ministerio compleatur. et ideo illustris magnitudo tua deo auxiliante cognoscat legationem nos ad Orientem deliberasse transmittere: cui te idoneum iudicantes iussis praesentibus evocamus, ut et tibi de aestimatione nostra crescat ornatus et nostris iussionibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
dus. nc̃ tñ necẽe ẽ prudentissimum
elg̾e.: qui possit contͣ subtilissimoᷤ
disputare. ⁊ inconuentu doctoꝵ sic
ag̾e: ne susceptam cam tot erudita
possint ingenia suꝑare. Magna
ars ẽ cont᷑ artifices loqui. ⁊ apd̾ illos
aliquid ag̾e. qui se putant aliquid
cpis electionis donum: qmͣ tuũ ꝓba¬
re poruisses ingeniũ. Sime uiro comi¬

Expanded text:
simum eligere, qui possit contra subtilissimos disputare et in conventu doctorum sic agere, ne susceptam causam tot erudita possint ingenia superare. magna ars est contra artifices loqui et apud illos aliquid agere, qui se putant omnia scipis electionis donum, quam tuum probare potuisses ingenium. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis efficatiã tuã insistere cre¬
damꝰ iniunctis. et studiose deflec̃¬
tere. q̃ nob cognoi̾s displicere. tñ
sollicitum ammonitio m̃a ñ defm
adiniuncta sollicit᷑. qr licet sesit son

Expanded text:
uamvis efficaciam tuam insistere credamus iniunctis et studiose deflectere quae nobis cognoveris displicere, tamen sollicitum ammonitio nostra non dad iniuncta sollicitus, quia licet sit semper
Abbreviated transcription (Latin):
na amate. uñ ⁊ securitas uenit. ⁊ con¬
scientia ꝓficit. Gentilitas enĩ uiuit
na longo situ recondita ꝑ dant᷑ mui
Io .N. uob̾ uicarium p̃fecture dirxasͥ
ueẽ tanta dignitate ⁊ tiudẽ uideamꝰ in¬
gulam destinasse. fiuimini qͥtm̃ au

Expanded text:
na. Amate unde et securitas venit et conscientia proficit. gentilitas enim vivit na longo situ recondita prodantur inIdeo enim vobis vicarium praefecturae direximus, ut cum tanta dignitate et civilem videamur regulam destinasse. fruemini quod tant
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s iacob insecutꝰ nos post t̾gum
nr̃m aduolauit: comp̾hensisq
demonib ait. Unde uenitis. ⁊ qͦ
nobis creclidit: ut semet ipsum
int̾ficeret. Nos ꝑsuasimꝰ. nos fefel¬
limꝰ: nos eũ habere debemꝰ. Quib
ille. De hoc ait qd̾ quero nicħ res¬
pondetis: s xp̃ianũ uos decepisse
iactanto gaudetis. Unde malas ha¬
beatis gr̃as: meus enĩ ꝑegͥnus ẽ: quẽ
uos habere iactatis. Utiq ñ hunc
impune feretis. Uidebat᷑ mͥ iacob
iuuenis. ⁊ uenusti aspectꝰ: macilen¬

Expanded text:
s Jacobus insecutus nos post tergum nostrum advolavit, comprehensisque daemonibus ait: « Unde venistis et quo nobis credidit, ut semetipsum interficeret. Nos suasimus, nos fefellimus, nos habere debemus. » Quibus ille: « De hoc, ait, quod quaero nihil respondetis, sed Christianum decepisse jactando gaudetis. Unde malas habeatis gratias; meus enim peregrinus est quem vos habere jactatis, utique non vos sine pugna feretis. » Videbatur mihi Jacobus juvenis, et venusti aspectus, macilen
Abbreviated transcription (Latin):
tentabat. Hic sc̃m iacobũ uehem̃t
diligebat. & ad eius limina singuł
annis uenire. suãq oblationẽ sole¬
prius se disposuerat cũ duob uici¬
nis siuis. ducens secũ asinũ quẽdam
ad sc̃m iacobũ ingaletia ire cepit. Qͥ
cũ in uia eẽt: inuenerunt mendicũ

Expanded text:
tinebat. Hic sanctum Jacobum vehementer diligebat, ad cujus limina singulis annis venire et suam obedientiam soleprius se disposuerat, cum duobus vicinis suis ducens secum asinum suum, ad Sanctum Jacobum ire coepit. Qui, cum in via essent, invenerunt quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
in manu ferens etiã accep̃ꝓpͥo collo
⁊ sarcinulã muliercłe. ꝙͣ susceꝑat.
S cũ it̾ ageret. numio solis feruore
ac longi itineris lassitudine con¬
strictus: infirmari cepit. Qd ubi
sensit. ꝑpendens qr inmultis sepe
młtũ offenłit: in cõmoditatẽ suã
apłi amore usq ad eius limina.
Ubi apło deprecato ⁊ hospitio re¬
cepto: ex eadem molestia quam in
uia ceꝑat lectulo decubuit: ⁊ ali¬
quot dieb ingͣuescente languore
iacuit. Qd̾̃ alii militesqͥ euis socii
fuerant uidentes. ad eũ accedentes
monent ut sua peccata confiteat᷑.
& ea que xp̃ianũ refere petere q̃rat:
ille audiens. faciem au̾tit: ⁊ respon¬
d̾e ñ potuit. Sicq ꝑ triduũ sine u̾bi
ꝓlatione iacuit. unde socii uehem̃ti¬
merore afflictift̃: tũqr de euis salute

Expanded text:
it, ferens etiam proprio collo et sarcinulam mulierculae quam susceperat. Sed cum ita pergeret, nimio solis fervore ac longi itineris solitudine constrictus infirmari coepit. Quod ubi sensit, perpendens quia in multis saepe multum offenderit, incommoditatem suam apostoli amore usque ad ejus limina ubi apostolo deprecato, et hospitio recepto, et eadem molestia quam in via ceperat, lecto decubuit, et aliquot diebus ingravescente langore jacuit. Quod alii milites qui ejus socii fuerant videntes, ad eum accedentes monent ut peccata sua confiteatur, et ea quae Christianum refert petere quaerat, ille audiens faciem avertit, et respondere non potuit, sieque per triduum sine verbi prolatione jacuit. Inde vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
sine mora sanate fr᷑: solis cicatricib
loco uulnerũ manentib. Loco uͦ
genitaliũ creuit ͥ caro qͣsi uerruica:
ꝑ quã emittebat᷑ urina. Expletis
dieb quib habitatores locuil
secum p̾gaudio tenuerant: ꝑ
asinum suũ: ⁊ cum socio paupi
minantes intuiti fuissent: lin
uidetur: cum qd̃ illis redelitas
Postqͣm aut̃ appropinqͣuerẽ ⁊ mio¬

Expanded text:
atricibus loco vulnerum manentibus: loco vero genitalium crevit caro quasi verrucae, per quam mittebatur urina. Expletis diebus quibus habitatores illum secum pro gaudio tenuerant, paravit asinum suum, et cum socio pauperincitantes intuiti fuissent, locuti videtur, quod illis derelictum est. Postquam autem appropinquave
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt̾riti fugunt. ⁊ exclamant. Quoꝵ
clamore ppłi concitati accurrunt:
qͥd accidit reqͥrunt. ⁊ mortuũ uite
restitutũ audiunt. Qui cũꝓpius
accessissent. ⁊ eũ alloqͥ cepissent:
queq cura se facta fuissent: libera
uoce coram om̃ĩb enarrauit. Ego
inqͥt quẽ a morte resuscitatũ uide-¬
tis. ab infantia sc̃m dilexi iacobũ:
eiq inquantũ potui seriure consue¬
ui. Modo aũt dũ ad eũ ꝑgere. decre¬
uissẽ.⁊usq in hanc uillam uenissẽ:
adueniens diabolꝰ fefellit me: di¬
cens se esse sc̃m iacobũ. Totũq ordi¬
atq subintulit. Postqͣm mͥmet ui¬
tam ademi. ⁊ aĩa mea coartaretur
a corpore: uenit ad me idẽst malig¬
ñ sp̃s qui me deceꝑat: ducens secũ

Expanded text:
perterriti fugiunt et exclamant; quorum perterriti fugiunt et exclamant; quorum clamore populi concitati accurrunt, quid acciderit inquirunt, et mortuum vitae restitutum audiunt. Qui cum propius accessissent, et eum alloqui coepissent; quaeque circa eum acta fuerant libera voce coram omnibus enarravit. « Ego, inquit, quem a morte resuscitatum videtis, ab infantia sanctum dilexi Jacobum, eique, in quantum potui, servire consuevi. Modo autem dum ad eum pergere decrevissem, et usque in hanc villam venissem, adveniens diabolus fefellit me, dicens se esse sanctum Jacobum, » totumque ordiatque subintulit: « Postquam mihimet vitam ademi et anima coarctaretur de corpore. venit ad me idem malignus spiritus qui me deceperat, ducens secum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multitudine socioꝵ meoꝵ stau
ad te uenirẽ: ac mecũ mansurã a
tuã letus acciꝑem. Ego suꝰ are iau
facinus : nocte sociis dormientia
cultellũ extraxit: ⁊ qͥcqͥd iurile rta
in partib illis s̾ amputanit. ln
u̾sa manu ferrũ erexit: eiꝰq ati¬
mini se initiens. sͥ uentrẽ tnffib
Cum aut̃ ubertĩ sanguis effiuot
ac ille palpitando tumultuati
exꝑrecti socii uocauert̃ eñ: sciscitar¬
tes qͥd haberet. Qui cũ illis respon
ñ daret. s anxius extremũ spĩm
heret: consternaticoncite surgi
luminaria accendunt: sociums
semiuiuũ. nec iã sͥ responłe i
uͥ in suo sangͥne uolutatũ. asinũ
ꝓ egenũ quẽ alere ceperant dere¬
linquunt. Mane aut̃ cũ domꝰ fami¬
douocat ucinos: ⁊ defunctũ ad
eccłiam sepeliendũ deferunt. Ante
luorem illũ deponunt. Nec młta
nt̾ueniente mora. ille qͥ mortuis
suerat rediit: & instratu funereo
resedit. Qd̃ qͥ aderant intuentes:

Expanded text:
cum multitudine sociorum meorum statim cum multitudine sociorum meorum statim ad te venirem, ac mecum mansuram animam tuam laetus acciperem. Ego, ait, facinus, nocte, sociis dormientibus, cultellum extraxit, et quidquid virile fuerat in partibus illis sibi amputavit, deinde versa manu ferrum erexit, ejusque acumine, se injiciens, ventrem confodit. Cum autem sanguis efflueret, et ille palpitando tumultuaretur, experrecti socii vocaverunt illum sciscitantes quid haberet. Qui cum illis responsum non daret, sed anxius extremum spiritum traheret, conturbati concite surgunt, luminaria accendunt, sociumque semivivum nec jam eis respondere vero in suo sanguine volutantem, asinum vero et egenum quem alere coeperant, derelinquunt. Mane autem cum familia dadvocat vicinos et defunctum ad ecclesiam sepeliendum deferunt; ante sanguinis fluorem illum deponunt. Nec multa interveniente mora ille qui mortuus fuerat, rediit, et in stratu funereo resedit. Quod qui aderant intuentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis se uidentis euanuit. His auditiꝰ
bõ contristari cepit ꝓponens in aĩo
suo secdomũ uelle redire. suo p̾sbito
confiteri. sicq cepto itinere regredi.
gitas in corcde tuo tedomũ uelle re.¬
dire. penitudinẽ agere. ut ad me
postmodũ ualeas dignus redire:
Putas ne tm̃ scelus tuũ ieiuniis
siue lacͥmis posse deleri: Multum
ueniad te: ut tale consiliũ tͥ tͥbuã
bam sicut dicis : s postqͣm mͥ ad
salutẽ ñ ꝓdesse boc asseris: dic qd̾
tͥ placet unde saluaripossum. ⁊ li¬
bens exequar. At ille. Sunquit
plenit᷑ a delicto mundari desid̾as:
uirilia qͥb peccasti ciciꝰ ampiss.
Quo ille consilio t̾ritus: dixit di
mͥhoc qd̾ consulis fecero: uiuerei
pot̾o. Eroq mei ipsiꝰ homicida q
sepe audiui coram d̾o esse dãpnabs
Tunc demon irridens: o inqͥt insi¬
ens. quã parũ intelligis eaq̃tͥ an
puniendo delictũ tuũ martirm
O si esses tam prudens. aut tent

Expanded text:
oculis se videntibus evanuit. His auditis oculis se videntibus evanuit. His auditis homo contristari coepit, proponens in animo suo se domum velle redire, suo presbytero confiteri; sicque coepto itinere regredi. gitas in corde tuo, te domum velle redire : poenitudinem agere ut ad me dignius postmodum valeas redire? Putas te tantum scelus tuis jejuniis sive lacrymis posse delere? multum propterea veni ad te ut tale consilium tibi tribuam bam sicut dicis: sed postquam ad salutem non prodesse hoc asseris, dic quod tibi placet unde salvari possim, et libens exsequar. » At ille: « Si, inquit, pleniter a delicto emundari desideras, virilia, quibus peccasti, citius amputa. » Quo ille consilio territus dixit: « Si mihi hoc quod consulis fecero, vivere non potero, eroque mei ipsius homicida; quod saepe audivi coram Deo esse damnabile. » Tunc daemon irridens: « O, inquit, insipiens, quam parum intelligis ea quae tipuniendo delictum tuum martyr eris. O si esses tam prudens ut temetip
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria uictus. ꝑgentes gͥ pluri¬
mos cum leticia dies: parit̾ hoc fece¬
runt. Quoꝵ pacifice ⁊ caritatiue
societati inuidens diabolus in hu-¬
mana forma satis honesta. ad uiue.
nẽ qͥ domi fornicatꝰ fuerat clam acces¬
sit. eiq dicit. Nostiquis sim: At ille.
Neqͣquam. Et demon. Ego inqͥt sũ
iacob apłs quẽ singłis annis iam
ex multo tempore consueiusti uisi¬
tare: tuisq p̾miis honorare. Scias
qr młtũ gaudebam dete: q̃nqͥdem
S nuꝑ añqͣm domũ tuã exires. for¬
nicatus es cũ muliere. nec inde usq
minc penituisti: nec confiteri uot¬
liuisti. dicq ꝑegre cũ peccato tuo
ꝓfectus es: quasi tua ꝑegͥnatio d̾o⁊ m
foret acceptabilis. Non ita fieri opor¬
tet. Namqͥcũq ꝓpt̾ amorem meũ
iuilt ꝑegͥnari. prius necessẽ ẽ ut
peccata sua ꝑ humilẽ confessionẽ
aꝑiat: & postea ꝑegͥnando eadem
cõmissa puniat. Qui alit̾ fecerit:
ꝑegͥnatio grata ñ erit. Hoc dicto: ab

Expanded text:
ia victus. Pergentes igitur, plures cum laetitia dies hoc fecerunt. Quoniam pacificae ac charitativae societati invidet diabolus, in humana forma satis honesta ad juvenem qui in domo fornicatus fuerat clam accessit, eique dixit: « Nosti qui sim? » At ille: « Nequaquam. » Et daemon: « Ego, inquit, sum Jacobus apostolus quem singulis annis jam ex multo tempore consuevisti visitare tuisque praemiis honorare. Scias quia multum gaudebam de te, quoniam quidem Sed nuper antequam domum tuam exires, fornicatus es cum muliere, nec inde usque nunc poenituisti, nec confiteri voluisti; sicque peregre cum peccato tuo profectus es, quasi tua peregrinatio Deo et mihi foret acceptabilis. Non ita fieri oportet: nam quicunque amore mei vult peregrinari, prius necesse est ut peccata sua per humilem confessionem aperiat, et postea peregrinando eadem commissa puniat: qui aliter fecerit, peregrinatio grata non erit. » Hoc dicto ab
Abbreviated transcription (Latin):
runt:que res sͥ necessarias in
sacło qͦdam deferebat. Cum aũt
equites intuita fuisset: rogauit
ut sui miserti sarcinulã quam
ferebat.suis in iumentis amore
beati apł̃i deportarent: sͥq tanti
Quoꝵ unus ꝑegͥne peticioni an¬
nuens: eius manticam suscepit.
⁊ portauit. Igitur ueniente ues¬
ꝑa. mulier insecuta milites: de
saccłm redclebat : sicq expedita
letior it̾ agebat. Calit̾ miles amore.
apłi seruiens muliercłe: ãd lo¬
cum or̃onis optatũ festinabat.
S cũ duodecĩ dietis aburbe b̾i
iacobi distarent: pauꝑem infir-¬
matũ initinere inuenit. qͥ eum
cepit orare. ut sͥ equũ suũ ad eqͥtan¬
dũ accõmodaret: qͣtinus ad sc̃m̃¬
moreret᷑ in uia: qr ampluis am

Expanded text:
runt. quae res sibi necessarias in sacculo quodam deferebat. Cum autem ejuites intuita fuisset, rogavit ut sui miserti sarcinulam quam ferebat, in suis jumentis amore beati apostoli deportarent, seseque tanti quorum unus peregrinae petioni annuens, ejus manticam suscepit et portavit. Igitur veniente vespera mulier insecuta milites, de sacculum reddebat, sicque expedita laetior agebat. Taliter miles amore apostoli serviens mulierculae, ad locum orationis optatum festinabat: sed cum duodecim dietis ab urbe B. Jacobi distarent, pauperem infirmatum invenit in itinere, qui eum coepit orare ut sibi equum suum ad equitandum accommodaret, quatenus ad smorer
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Postqͣm enĩ ꝑegͥnus ille bono
sine qͥ euit. ⁊ sepulture traditus est.
eu̾sis sociis ⁊ narrantib que gesta
sunt. predictus girinus cognom̃to
caluus. qͥdiues hõ fuerat. eoꝵ rela¬
tionẽ ꝓ somnio duxit. nec sea pra¬
uitate sua qͥcqͣm em̃dauit. Unde ñ
post młtos dies contigit. dũ militẽ
quoq eiusdem militis lancea tnͣs¬
sossis interiret. Ergo regi regum
ecula seculoꝵ amen: xuii.

Expanded text:
nus illo bono fine quievit, et sepulturae traditus est, reversis sociis et narrantibus quae gesta sunt, praedictus Girinus, cognomento Calvus, qui dives homo fuerat, eorum relationem pro somno duxit, nec se a pravitate sua quidquam emendavit; unde non post multos dies contigit dum militem quoque ejusdem militis lancea transfossus interiret. Ergo Regi regum ecula saeculorum amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli quoq caput ⁊ corpꝰ nũ
ad libitũ suũ. huc illucq mei
loqui cepissem. intrauit huc sõ
lacob ferens sinistra manu mu¬
ercłe saccłm quẽ in uiatulerã bu¬
lum uͦ mendici quẽ portaui d̃s
eqͥtaret equũ meũ. ipsa die quau
infirmitas cepit. in manu deii
furoris indignatione ueniens ai
me. eleuato brachio nisus ẽ ꝑcil
demones. qui me tenuerant. Al
ptinus fugerunt territi:quos ilłe
ib̾atus ab illis qui me uexando p̃¬
nebant: loqui ualeo. Ae cicius mit¬
ite ac p̾sbit̾um accite. qͥ mͥ sacre con¬
qunionis uiaticũ tribuat: duitiꝰ
nhac uita manendiñ habeo po-¬
estatẽ. Qui cũ misissent. dum ille
moras ueniendi faceret. unũ de
Pciis suis. publice ãmonuit di¬
ens. Amice inqͥt. noli amͦ girino

Expanded text:
lli quoque caput et corpus meum ad libitum suum huc et illuc me loqui coepissem, intravit huc S. Jacobus, ferens sinistra manu mulierculae sacculum quem in via tuleram, baculum vero mendici quem portavi dum idem equitaret equum meum, ipsa qua infirmitas me cepit in manu dextra furoris indignatione veniens ad me, elevato baculo visus est percutere daemones qui me tenuerant, qui protinus fugerunt territi; quos illeliberatus ab illis qui me premebant, loqui valeo; ac citius mittite, et presbyterum accite, qui mihi sanctae communionis viaticum tribuat; diutius enim in hac vita manendi non habeo licentiam. » Qui cum misissent, dum ille moram veniendi faceret, unum de sociis suis publice admonuit, dicens: « Amice, inquit, noli amodo Girino
Abbreviated transcription (Latin):
putabant. illis curũsedentib &
exitũ eus prestolantib grauint
suspirans locutus ẽ. Grates ins
beratus sũ. Qd̃ qui aderant q̃m
qͥd significau̾it: ego inqͥt. exqꝰ b
me languore grauari. tacitꝰ ma
& dnĩci corporis ꝑceptione mu
S dũ hec insilentio tͣctarem ief¬
potuerim: qd̾ ad meã salutẽ pn¬
erit. Ea que dicebatis bñ intẽlo¬
bã: s nulla ratione responde
t̾am. Nam demones qui ad
conflux̾ant. alii mͥlinguã sin¬

Expanded text:
putabant, illis circumsedentibus et exitum illius praestolantibus graviter suspirans locutus est. « Grates, inquit, liberatus sum. » Quod qui aderant quaerentes quid significaverit: « Ego, inquit, ex quo sensi me languore gravari, mecum taciet Domini corporis perceptione muniri. Sed dum haec in silentio tractarem, spotuerim quod ad meam salutem pertinuerit. Et quae dicebatis bene intelligebam, sed nulla ratione respondere poteram: nam daemones qui ad me confluxerant, alii mihi linguam s
Abbreviated transcription (Latin):
Quã egocũ magno cordis mei affecto
consid̾are cepi: numꝙͣ eñi inuita
mea tam pulcram creat᷑am uidi.
Non magne s mediocris erat¬
stature: pulcherrima facie. ⁊ de¬
lectabilis aspectu. Ante eam b̾atꝰ¬
apłs m̃s aduocatꝰ piissimꝰ. corã oĩb
ꝓtinus constitit: & de sathane fal¬
latia qͣlit̾ me deuicerat. clamorem¬
fecit. Que mox ad demonesconu̾sa.
o inqͥt miseri: qͥd q̃rebatis inꝑegͥno
dñi ⁊ filii mei. ⁊ iacobi fidelis sui:
Satis uobis posset sufficere penaur̃a:
ñ esset opusut eam augeretis mali¬
cia ur̃a. Postqͣm locuta ẽ illa b̾atis¬
sima: clement̾ suꝑ me flexit lu¬
mina sua. Demonib aut̃ magno
timore constrictis. omĩb qͥ ꝯcilio
p̾erant dicentib eos cont᷑ apłm me
dña. me ad corpꝰ reluci. Sc̃s igitur
iacob me suscipiens: confestĩ inh̃c
locũ restituit. Talit̾ mortuꝰ. ⁊ resus¬
citatꝰ sũ. Qd̾ incole illiꝰ loci audien¬
tes: uehem̃t̾ letati. ꝓtinus eundẽ

Expanded text:
Quam ego cum magno cordis affectu considerare coepi, nunquam enim in vita mea tam pulchram creaturam uspiam vidi: non magnae sed mediocris staturae, erat pulcherrima facie, desirabilis aspectu. Ante beatus apostolus meus advocatus piissimus coram omnibus protinus exstitit, et de Satanae fallacia qualitfecit. Quae mox ad daemones conversa: « O, inquit, miseri, quid quaerebatis in peregrino Domini et filii mei, et Jacobi fidelis sui? Satis vobis posset sufficere poena vestra, non esset opus ut eam augeretis malitia vestra. » Postquam locuta est illa beatissima, clementer super me sua lumina flexit: daemonibus autem magno timore conterritis, omnibus qui in concilio erant dicentibus eos contra apostolum, me vit domina me ad corpus reduci. Sanctus igitur Jacobus me suscipiens confestim in hunc locum restituit. Taliter mortuus et resuscitatus sum. » Quod incolae ipsius loci audientes, vehementer laetati, protinus eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
iussiones. q̃ mag̃ utilitates noscunt᷑
extolłe deuotoꝵ. In gallicana gͥ regi¬
One uictualiũ cognouimꝰ caritatẽ. ad
qͣ negotiatio semꝑ ꝓmpta festinat¬
ut empta largiꝰ augustiore p̃tio dis
nie. lucanie. siue tuscie. fideiussior¬
abituri licentiã distrahendi. sic̃ int̾
mptorẽ uenditorẽꝙ ꝯuen̾it. Gnͣde
cõmodũ ẽ indigentib pascisci. qñ
ames totũ solet ꝯtempn̾e. ut suã

Expanded text:
uscipere iussiones, quae magis utilitates noscuntur extollere devotorum. in Gallicana igitur regione victualium cognovimus caritatem, ad quam negotiatio semut empta largius angustiore pretio distniae, Lucaniae, sive Thusciae fidejussorad Gallias: habituri licentiam distrahendi, sicut inter emptorem venditoremque convenerit. Grande commodum est, cum indigentibus pacisci: quando fames totum solet
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓuectꝰ ad quirit᷑. ⁊ nr̃e uissionis
reu̾entia custodit᷑. Non ꝙͦ sͥ putet im¬
positum: qd̾ debuit ẽẽ uotiuũ. Nui¬
li sit ingͣta roma q̃ dici ñ potest alienͣ.
Ila eloquentie fecunda mat̾. illa uir¬
tutũ om̃ium latissimũ tẽplũ. Sentia¬
tur plane qd̾ carũ ẽ. Non sñ grã ẽẽ cre¬
dit᷑. cui habitatio tanta p̃stat᷑. Sena

Expanded text:
rum provectus adquiritur et nostrae iussionis reverentia custoditur. Non ergo sibi putet impositum, quod debuit esse votivum. nulli sit ingrata Roma, quae dici non potest aliena, illa eloquentiae fecunda mater, illa virtutum omnium latissimum templum. sentiatur plane, quod clarum est: non sine gratia esse creditur, cui habitatio tanta praestatur. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
raue uideri ñ debet: qd̾ nr̃a ordina¬
tione censet᷑. qr nouim estimare
qd̃ uos oportet implere. A nob̾ quippe
potestis rationabilit̾ custodiri. quib ꝑ¬
siustis ñ gͣuati. Pm̃ deuotioni ur̃e pre¬
senti auctoritate dec̃iumꝰ: ut accepto p̃¬
tio ꝯpetenti de locis ur̃is ad alfuanũ tͣ̃beᷤ
sñ aliqͣ dilatione deuehatis. qͣtmꝰ ⁊ nr̃a
ordinatio sortiri possit effectũ. ⁊ ꝑceptis m̃¬
cedib nͨ uos uideamini sustin̾e dispũ

Expanded text:
rave videri non debet, quod nostra ordinatione censetur: quia novimus aestimare, quod vos oportet implere. A nobis quippe potestis rationabiliter custodiri, quibus pistis non gravati. proinde devotioni vestrae praesenti auctoritate decernimus, ut aecepto pretio competenti de locis vestris ad Alfuanum trabes sine aliqua dilatione devehatis, quatenus et nostra ordinatio sortiri possit effectum et perceptis mercedibus nec vos videamini sustinere disp
Abbreviated transcription (Latin):
stat impositũ. there ñ possumꝰ ad de¬
lectũ. Iniquũ ẽ .N. ut hominis uitio
teputet᷑. qd̃ eiꝰ uoluntate ñ regit᷑. ⁊ itd̾
imputet᷑ ꝑiclitanti. uñ rõdat᷑ euad̾e̾.
atq iõ sublimitas tua ꝓ secutores fru¬
mentoꝵ qui de sicilia fu̾ant ad galliaᷤ
destinati. lacrimabili nos aditione pł¬
sasse cognoscat. dũ susceptũ oñ ꝑ mo¬
uissent in pelagͦ. adu̾sus fiatib fuisse
susceptũ. uͥ fatiscente compage trabi¬
um. omĩa ius absorbuit undaꝵ. nec
qͥcꝗͣ miseris de aquax numietate nͥ so¬
las lacͥmas restitisse bñ illustris sub¬
limitas tua p̃senti auctoritate ꝯmo¬
nita mod̾ationẽ tritici qmͣ sub hac
sorte ꝑ isse ꝓbau̾int supͣdictis ꝓsecu¬
torib sñ aliqͣ faciat cunctatione re¬
putari. Crudelitatis ẽ .i. genꝰ. ultra
naufragiũ uelle deseuire. et illos ad
dispendia cogere. quib inopẽ uitã

Expanded text:
delictum. iniquum est enim, ut hominis vitio deputetur quod eius voluntate non regitur: et illud imputetur periclitanti, unde raro datur evadere. Atque ideo sublimitas tua prosecutores frumentorum, qui de Sicilia fuerant ad Gallias destinati, lacrimabili nos aditione pulsasse cognoscat, dum susceptum onus promovissent in pelagus, adversis flatibus fuisse susceptum: ubi fatiscente compage trabium, omnia vis absorbuit undarum nec quicquam miseris de aquarum nimietate nisi solas lacrimas restitisse. Unde illustris sublimitas tua, praesenti auctoritate commonisorte periisse probaverint, supradictis prosecutoribus sine aliqua faciat cunctatione reputari. Crudelitatis enim genus est, ultra naufragium velle desaevire, et illos ad dispendia cogere, quibus inopem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
cribere me aliqͥd deuotio iubet:
& ꝓhibet occuꝑatio. Uerũtam̃
qr p̃pediente corporali moles¬
tia fr̃m. ad p̃sens ñ ualeo sectari con¬
uentũ. id tantillũ ocii qͦd uł mͥ de sõ¬
no fundans in noctib intercipere
sinor ñ sina̾ ociosũ. Libet gͥ temp¬
tare id potissimũ aggredi qͦd sepe
animũ pulsauit: loqui uidelicet
in laudibꝰ uirginis mat̾s suꝑ illa lee¬
tione euangłica: in qua luca referente

Expanded text:
cribere me aliquid et devotio jubet, et prohibet occupatio. Verumtamen quia praepediente corporali modestia, fratrum ad praesens non valeo sectari conventum; id tantillum otii, quod vel mihi de somno fraudans in noctibus intercipere sinor, non sinam otiosum. Libet ergo tentare id potissimum aggredi, quod saepe animum pulsavit; loqui videlicet aliquid in laudibus Virginis matris, super illa lectione
Abbreviated transcription (Latin):
post gr̃e suȩ experientiam noluit eã de¬
nuo mundana conuersatione fecdari: s
mor quam cremando inaginarie sine le¬
sura purgauerat. ad apicẽ supremȩ libe¬
rationis edurit. Uocabatur autem mu¬
lier eadẽ theodeberta. De quadã muliere¬

Expanded text:
post gratiae suae experientiam noluit eam mupost gratiae suae experientiam noluit eam mundana denuo conversatione foedari, sed mox quam cremando imaginarie sine laesura purgaverat, ad apicem supremae liberationis eduxit. Vocabatur autem mulier eadem Teodeberta. CAPUT XI. Mir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ beneficus suis nr̃o tempori inauditis
gratulatura prouoluitur. Indicibile
est quid ibidem fuderit lacrimarum:
tacebimus iubilos qui multiplit̾atẽ
suꝑexcellens suꝑ tantȩ subsidio pecca¬
tͥcis. generalit̾ prebeatur exemplum.
Tunc eam uicedñs stola indutam linea.
cum pauimento hereret sublata abhu¬
mero. lacerna operiut: e post in explebiles
orationes & grãs. a terra exemptam
domum ducit. Quã quia hastarum im¬
pulsib lesa erat. & ignium conmacula¬
ta fauillis. balneis & quib potuit fom̃¬
tis. necnon & stratuũ mollicie mulcens:
dum se putat restituere sanitati. post
triduum consuluit ds̃ ipsius sempit̾ne
saluti. Gercia enum diȩ. saluatricis suȩ
manib sp̃m secura deposuit. Aqua pla¬
ne potuit corporale exitiũ dep̾cari. in
anima meruit fusa liberalitate beari.
Ex quo etiã benedicte ipsius claruit mi¬
scđissimum pectus. quod cum feminȩ il¬
li tanta uiscera in exteriori pretendisset:

Expanded text:
o beneficiis nostro tempore inauditis o beneficiis nostro tempore inauditis gratulatura provolvitur. Indicibile est quid ibidem fuderit lacrymarum. Tacebimus jubilos qui multiplicitatemperexcellens, super tantae subsidio peccatricis generaliter praebebatur exemplum. Tunc eam vicedominus sola indutam linea cum pavimento haereret, sublata ab humero lacerna operuit, et post inexplebiles orationes et gratias, a terra exemptam domum ducit. Quam quia hastarum impulsibus laesa erat, et ignium commaculata favillis, balneis, et quibus potuit fomentis, nec non et stratuum mollitie mulcens, dum se putat restituere sospitati, post triduum consuluit Deus ipsius sempiternae saluti; tertio enim die salvatricis suae manibus spiritum secura deposuit. A qua plane potuit corporale exitium deprecari, in anima meruit fusa libertate beari; ex quo etiam benedictae ipsius claruit misericordissimum pectus; quod cum feminae illi tanta viscera in exteriori periculo praetendisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis attonitus: omnib nr̃atius regi¬
onũ ꝑsonis &e partib inaudito. babariẽ
ꝓtinus ȩthorruit rusticanam: eosq a ꝓ¬
pulsanda iã sancta femina heroica ut
par erat seueritate dispescuit: e per
officiales extimplo direptis ignib sibi
asciri p̾cepit. Qua sibi exhibita. dum
eam circumcirca excircumstantiis e¬
uentum aucupando displicet. non dico
interulam. sed ne criniũ uel cilioꝵ par¬
ticulã. ne minme quidẽ lesioni ad dictã
comꝑit: in quo potissimũ sola uincula
exꝑt̾a igneis obstupuit. Assũpta itaq
laudunũ ipse conscendit: & satis copio¬
siori urbem frequentia ingreditur ad
głam. quam pͥdẽ habuerit cum profice¬
ret᷑ ad penam. Quã uiced̾ns cum domũ
ꝓpriam ducere uoluisset. & curam inflic¬
tis dolorib adhibere: beata illa renuit.
se non alias plane iturã quã ad eam quȩ
se saluauerat dixit. Uestigium gͥ ad ec¬
cliam retorquet: media basilica dñe sũ ȩ¬

Expanded text:
tatis attonitus, omnibus nostratium regitatis attonitus, omnibus nostratium regionum personis et partibus inaudito, barbariem protinus exhorruit rusticanam, eosque a propulsanda jam sancta femina heroica, ut par erat, severitate dispecuit, et per officiales extemplo direptis ignibus sibi asciri praecepit. Qua sibi exhibita, dum eam circum circa ex circumstantiis eventum aucupando dispicit, non dico interulam, sed ne crinium vel ciliorum particulam ne minime quidem addictam laesioni comperit, in quo potissimum sola vincula experta ignes obstupuit. 304 Assumpta itaque ille Laudunum ipse contendit, et satis copiosiori urbem frequentia ingreditur ad gloriam, quam pridem habuerit cum proficisceretur ad poenam. Quam vicedominus cum domum propriam divertere potuisset, et curam inflictis doloribus adhibere, beata illa renuit, sed non alias plane ituram quam ad eam, quae se salvaverat, dixit. Vestigium igitur ad ecclesiam retorquet, media basilica dominae suae pr
Abbreviated transcription (Latin):
in promptu habebat tugurium: ad cu¬
ius furcam pedib ac brachiis feminã
sola tactã subucula colligantes. sũptis
epiunea proxima arundinib & spinu¬
lis. illius antra tegentis strue mul¬
ta confarcuuit: ignẽq subiciunt. Qud
eresa materiei congerie. in fauillã pru¬
nas q deposita: mulier consũptis libera
norib stare uidetur in medio. At pa¬
nutes generi quẽ illa ꝑemerat. eiꝰ
inuidentes saluti. & eroptionẽ eius
ignis deputantes inertiȩ: animosita¬
te sacrilega rursus sarm̃ta fruticesq
concrerunt. focos circa illam usqueqͣ
reficiunt: qui etiã impietate quã rabi¬
da quȩ solius fumi uaporib poterat
os focari. liberatam mitaculo non cre¬
dentes. porrectis ꝑ ignis medium hastili
hatiocissime fustigabant. Quod solũ
ualde eam focis non nocentib lesit. Nã
cũ tota hȩc profligata fuisset ambu¬
stio. remanserat item discriminis ex¬
pers. At uicedns tantȩ spectaculo noui-¬

Expanded text:
in promptu habuere tugurium, ad cuin promptu habuere tugurium, ad cujus furcam pedibus ac brachiis feminam sola tectam subucula colligantes sumptis ex vinea proxima arundinibus et spinulis. Illius antra tegetis strue multa conferciunt, ignemque subjiciunt. Quo exesa materiei congerie in favillam prunasque deposito, mulier consumptis libera nexibus stare videtur in medio At parentes generi, quem illa peremerat, ejus invidentes saluti et ereptionem ejus ignis deputantes inertiae, animositate sacrilega rursus ad sarmenta, fruticesque concurrunt, focos circa illam usquequaque reficiunt, qui etiam impietate quam rabida, quae solius fumi vaporibus poterat offocari, liberatam miraculo non credentes, porrectis per ignis medium hastilibus atrocissime fustigabant. Quod solum valde eam focis innocentibus laesit; nam cum tota haec profligata fuisset ambustio, remanserat item discriminis expers. At vicedominus tantae spectaculo novi
Abbreviated transcription (Latin):
id roborat. At illa a deo triste iudicium
cũ sibi accidisse conspiceret. quȩ iã diu
facti ꝑtesa doluerat: nunc miserabilus
scło huic desꝑata concutitur: quoq
magis ei in p̾sentiarũ omnia p̾cidus¬
t᷑. eo uniuersa animni acies statui fut᷑s
stre dnȩ eccłiam ire liceat. Et quis id
yfanus abnueret: Multis itaq comita¬
ti qui ꝓpuniende exitio spectando con¬
uenerant. mirabiliter succenturiata ꝓ¬
gredit᷑: e media basilica ad suȩ purga¬
tionis cumulũ. reatum ꝓprium sub ge¬
nerali audientia confitetur: deinceps cõ¬
muinis scłoꝵ dñe pietatẽ humi implo¬
ratura ꝓsternitur. Quantis ad eam quȩ
nemiueꝰ miserum auersatur suspiriis.
quanto angore rugierit: ipsa ersequen¬
ti testificatur effectu Inde a suo execu¬
tre citata. petiit ab oratione suppliciũ.
Ecłia beati iusti paululũ in montis de¬
ueto posita. cirrumsitis illic britonib
cratorium prestat. Illic minister iuce dn

Expanded text:
id roborat. At illa adeo triste judicium id roborat. At illa adeo triste judicium cum sibi accidisse prospiceret, quae jam diu facti pertaesa doluerat, nunc miserabilius saeculo huic desperata concutitur, quoque magis ei impraesentiarum omnia praeciduntur, eo universa animi acies statui futuro strae Matris ecclesiam ire liceat, et quis id profanus abnueret? multo comitatu qui pro puniendae exitio spectando convenerant, miserabiliter succenturiata progreditur, et media basilica ad suae purgationis cumulum, reatum proprium sub generali audientia confitetur. Deinceps communis saeculorum Dominae pietatem humi imploratura consternitur. Quantis ad eam, quae neminem miserum aversatur suspiriis, quanto angore rugierit, ipsa ex sequenti testificatur eventu. Inde a suo exsecutore citata, petiit ab oratione supplicium. Ecclesia Beati Justi, paululum montis devexo posita, circumsitis illic Britonibus oratorium praestat. Illic ministri vicedomini
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾ti uice dñi laudunensis. rem resi¬
runt. Is quantũ in re militari uiu¬
tior. tantũ extitit in episcopii publica
procuratione ferotior. Quid u̾boꝵ la¬
sciniis trahoe: Uicedns uillȩ se uto¬
lit. feminã corripit. iuri sistit: causan
exigit: mulier non diffitet᷑. sententiu
lauduni ferenda differtur. Porro dum
cũ ipsa idẽ causidicus cognationis eiꝰ
aliquos eidẽ notȩ subigeret: in me
ait unicam his liberis arma retorqui
neminẽ noueris ꝓcerto consciũ inqͥ¬
tatis obiectȩ. Erat autẽ elinandus
tioni forasticȩ & eccl̃iastice ꝓresertimn
institutioni non nescius. Latione gͥ
sententiȩ pontificis traducta in curĩ
cũ uiced̾m hereret auinius. quid facto
conueniens uideret᷑: a quodã gramati¬
co ei suggerit᷑. qd̾ digne talis culpa m¬
cendio plecteretur. Quod ille ꝓ suaũ
moꝵ acredine cũ auida fauce legisset:
quasi censurã publicã sua allegatione

Expanded text:
berti vicedomini Laudunensis rem refeberti vicedomini Laudunensis rem referunt. Is quantum in re militari vivacior, tantum exstitit in episcopii publica procuratione ferocior. Quid verborum laciniis trahor? Vicedominus villae se intulit, feminam corripit, juri sistit causam exigit, mulier non diffitetur, sententia Lauduni ferenda differtur. Porro dum cum ipsa idem causidicus cognationis ejus aliquos eidem notae subigeret, in me, ait, unicam his liberis arma contorque. Neminem noveris pro certo conscium iniquitatis objectae. Erat vero Elinandus tioni forasticae, et ecclesiasticae praesertim institutioni non nescius. Latione igitur sententiae pontificis traducta in curiam, cum vicedomini haereret animus quid facto conveniens videretur, a quodam grammatico ei suggeritur, quod digne talis culpa incendii plecteretur; quod ille pro suorum morum acredine cum avida fauce legisset, quasi censuram publicam sua allegatione