comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑĩb bonis cauȩ ne laudis humanȩ
desidio uentileris. laudari quidẽ in
bonis oꝑib debes. s in eo qͦd oꝑaris.
hominũ laudes expetere non debes.
Laudet᷑ qdẽ humana lingua s tu
laudẽ a solo deo desicła atq ita fi¬
et ut dũ tu laudẽ ab hominib ñ
quȩsieris. ds laudetur in oꝑib tus.
Memento qͣlit̾ nobis dñs inter dicat.
ne iusticiã nrãm laudis humanȩ fa¬
ciamus. obtentu. dicens: Attendite ne
faciatis iusticiã ur̃ãm corã hominib
ut uideamini ab eis: Alioquin mer-¬
cedem ñ habebitis apud patrẽ ur̃m
qͥ incelis est. Cũ gͦ dicit ut attendamꝰ
ne faciamꝰ iusticiã nr̃am corã homi¬
nibus ut uideamur ab eis. & iterũ
iubet ut luceat lux ur̃a corã homi¬
nibus. nĩqͥd contraria p̃cipit : absit.
Sed sic iubet oꝑa bona fieri. ut non
nos ipsos s deũ uelimus in nr̃a oꝑati¬
one laudari Nã & apłs in suis oꝑi¬
bus głam humanã uitabat. s diuma

Expanded text:
operibus bonis, cave ne laudis humanae desiderio ventileris. Laudari quippe in bonis operibus debes, sed in eo quod operaris, hominum laudes exspectare non debes. Laudet te quidem humana lingua, sed tu laudem a solo Deo desidera. Atque ita fiet ut, dum tu laudem ab hominibus non quaesieris, Deus laudetur in operibus tuis. Memento qualiter nobis Dominus interdicat ne justitiam nostram laudis humanae faciamus obtentu, dicens: Attendite ne faciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patqui in coelis est . Cum ergo dicit ut attendamus ne faciamus justitiam nostram coram hominibus, ut videamur ab eis, et iterum jubet ut lux nostra luceat coram hominibus, nunquid contraria praecepit? Absit; sed sic jubet opera bona fieri, ut non nos ipsos, sed Deum velimus in nostra operatione laudari. Nam et Apostolus in suis operibus gloriam humanam vitabat, sed divinam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ laudẽ dei: In studio ergo bonoꝵ. oꝑum
& laudis humanȩ contemptu. caue nebo¬
nũ qͦd facis. ñ gr̃ȩ dei. s tuȩ uelis assignare
uͥtuti. Immo firmit̾ tene nullã tͥ facultatẽ
ineẽ posse bonȩ uoluntatis aut oꝑatiõis
nisi id gͣtuito munere diuinȩ mis erati¬
onis acceꝑis. Scito gͦ dm̃ in te oꝑari. & uel¬
le & perficere. ꝓbona uoluntate: Proinde
cũ timore & tremore. tuã saltẽ oꝑare. hu¬
miliare in conspectu dñi. ut exaltet te.
Ab illo posce bonȩ uoluntatis exordium
ab ipso postula bonȩ oꝑationis effecꝰtũ
ab ipso ꝑseuerantie donũ pete: Nec alio¬
do te putes illiꝰ adiutorio desistente al¬
qͥd posse boni uelle seu facere. Illũ ro¬
ga ut auertat oculos tuos ne uideant
uanitatẽ. ipsũ postula ut demonstret
inã in ꝗͣ ãbuleꝰ ipsũ obsecra. ut gssus tuos di¬
rigat seđm uerbũ suũ. ut non dñetur
tui omĩs iniqͥtas: Illũ ora. ut oꝑa manu¬
ũ tuaꝵ irigat. suꝑ te. Uirsliter gͦ age

Expanded text:
 --36. In studio ergo bonorum operum et laudis humanae contemptu, cave ne bonum quod facis, non gratiae Dei, sed tuae velis assignare virtuti; imo firmiter tene nullam tibi facultatem inesse posse bonae voluntatis aut operis, nisi id gratuito munere divinae miserationis acceperis. Scito ergo Deum in te operari et velle et perficere, pro bona voluntate. Proinde cum timore et tremore tuam salutem operare . Humiliare in conspectu Domini, ut exaltet te . Ab illo posce bonae voluntatis exordium, ab ipso postula bonae operationis effectum, ab ipso perseverantiae donum pete; nec aliquando te putes illius adjutorio desistente aliquid posse boni velle seu facere. Illum roga ut avertat oculos tuos, ne videant vanitatem ; ipsum postula ut demonstret tibi viam in qua ambules; ipsum obsecra ut gressus tuos dirigat secundum verbum suum, et non dominetur 162 tibi omnis iniquitas; illum ora ut opera manuum tuarum dirigat super te.
Abbreviated transcription (Latin):
ni ȩsayas dicit. Qm cõplacuit dño inte.
& terra tua inhabitabit᷑. habitabit enĩ
uiuenis cũ uͥgine & habitabunt in tetui
filii. Et ut ostendet ñ aliũ ẽẽ iuuenẽ
ꝗͣ sponsũ. nec aliã ẽẽ uͥginẽ qͣm spon¬
clesiã. secutꝰ adiunxit. & gaudebit spon¬
sus suꝑ sponsã gaudebit suꝑ te as̃

Expanded text:
ino in te, et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui . Et ut ostenderet non alium esse juvenem quam sponsum, nec aliam esse virginem quam sponclesiam, secutus adjunxit: Et gaudebit sponsus super sponsam; Et gaudebi
Abbreviated transcription (Latin):
reddatur. hic ẽ aut unigenitꝰ dei filiꝰ uni¬
genitus eciã uͥginis filiꝰ. unꝰ om̃iũ sacrarũ
uirginũ sponsus. scȩ uͥginitatis fructus
decus & munꝰ. quẽ corporalit̾ sc̃a uͥginitas
peꝑit. cui sp̃italit̾ sc̃a uͥginitas nubit. Aqͦ sc̃a
uirginitas fecundat᷑ ut ꝑseu̾et intac̾ta. a qͦ
decoratur ut ꝑmaneat pulchra. a qͦ coro¬
nat᷑ ut regnet ꝑhennit᷑ głosa. Qua ꝓpt̾ bo¬
nũ depositũ custodi. & meritũ tantiboniqͦd
ut haberes deus dedit. ꝙ ut deo uoueres
ipse fecit. ex nominis ipsius significatione ꝑpen¬
de: tam magnũ qͥppe deus uoluit esse bonum
uͥginnitatis. ut illud ñ aliunde. sed ex uoca¬
bulo dignaret᷑ nominare uͥtutis Sginis
itaq siquis uelit diligent̃ considare uoca¬
bulũ. ex uͥtutis inueniet nomine diruatũ

Expanded text:
Dei Filius, unigenitus etiam Virginis filius, unus omnium sacrarum virginum sponsus, sanctae virginitatis fructus, decus et munus; quem corporaliter sancta virginitas peperit; cui spiritaliter sancta virginitas nubit; a quo sancta virginitas fecundatur, ut perseveret intacta; a quo decoratur, ut permaneat pulchra; a quo coronatur, ut regnet perenniter gloriosa. 7. Quapropter bonum depositum custodi , et meritum tanti boni, quod ut haberes Deus dedit, et ut Deo voveres ipse fecit, ex nominis ipsius significatione perpende: tam magnum quippe Deus voluit esse bonum virginitatis, ut illud non aliunde, sed ex vocabulo dignaretur nominare virtutis. Virginis itaque si quis velit diligenter considerare vocabulum,
Abbreviated transcription (Latin):
ticipes. In qͣ faeit singłos om̃ib debito¬
res. Uide qualit̾ ille qͥ se debitorem
sapientib e insipientib ꝓfitetur de¬
bitu orationis & cunctis reddat. & ab õi¬
bus exigat. Romanis ait reddens hoc
debitũ Testis enĩ m ẽ deus cui seruio
in spͣu meo in euangłio filii eiꝰ. qͦd sine
intermissione memoriã ur̃i facio sẽ

Expanded text:
ticipes, in qua facit singulos omnibus debitoticipes, in qua facit singulos omnibus debitores. Vide qualiter ille qui se debitorem sapientibus et insipientibus profitetur, debitum orationis et cunctis reddat, et ab omnibus exigat. Romanis ait, reddens hoc debitum: Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione mem
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ seruire inuicẽ: Quantomagus g
reddere qͦd exigis huiꝰ seruitutis p̃cep¬
to cõpellor. tantomagis uiriũ meaꝵ con¬
sideratione deterreor: Est enĩ talis utͣ¬
usq uͥtutis copula. de qua mͥ ẽ aliqͥd in
quantũ deus donauerit disputandũ
ut in p̃senti uita ipsa sit om̃ium ꝑfec̾tio
culmenq uͥtutũ: Qͥa nec in corp̾ore ẽ
aliqͥd integͥtate meliꝰ. nec in anima est
aliqͥd fideli humilitate sublimiꝰ. Est
mnͥ tam̃ confidentia diuinẽ opitulatio¬
nis. in eo quod adiuuor or̾ationib ur̃is
siuis. spĩtale debitũ flagitant. ipsi quo¬
q ꝓ eis orare dñm ñ quiescant: atq ita
mutuȩ caritatis officio sic debitũ qͦd¬
sibi debet᷑ qͦd sibi debet᷑ exigant ut
debitoribusqͦ d exigunt. reddant. Nemo
est enĩ fideliũ qui sicꝰ caritatẽ flagi¬
tet reddi. ut ipse non illã suo debeat
redde debitori. Quȩ licet in diuersis
atur effectu In adiutorio tam̃ mu¬
tuȩ orationiꝰ om̃s fac̃ uniꝰ debitĩ par¬

Expanded text:
ritatem servite invicem . 3. Quanto magis igitur reddere quod exigis hujus servitutis praecepto compellor, tanto magis virium mearum consideratione deterreor. Est enim talis utriusque virtutis copula, de qua mihi est aliquid, in quantum Deus donaverit, disputandum, ut in praesenti vita ipsa sit omnium perfectio culmenque virtutum: quia nec in corpore est aliquid integritate melius, nec in anima est aliquid fideli humilitate sublimius. Est mihi tamen confidentia divinae opitulationis, in eo quod adjuvor orationibus vestris.suis spiritale debitum flagitant, ipsi quoque pro eis orare Dominum non quiescant, atque ita mutuae caritatis officio sic debitum quod sibi debetur exigant, ut debitoribus quod exigunt reddant. 4. Nemo est enim fidelium qui sic sibi caritatem flagitet reddi, ut ipse non illam suo debeat reddere debitori. Quae licet in diversis atur effectu, in adjutorio tamen mutuae orationis omnes facit unius debiti par
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis que suꝑiꝰ dicta sunt. hoc quoq
subnectam. In mansuetudine oꝑa tud ꝑ¬
fice. & suꝑ om̃ium gła diligeris. Quan
to magna es. humilia te mom̃ib &co¬
ram deo inuenies gr̃am. Dñs te inuia
inuͥtutis su e dirigat. & ad regnicel¬
estis ꝓmissa ꝑducat. dña illustis filia.

Expanded text:
cunctis quae superius dicta sunt hoc quoque cunctis quae superius dicta sunt hoc quoque subnectam. In mansuetudine opera tua perfice, et super omnium gloriam diligeris. Quanto magis magna es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Dominus te in via virtutis suae dirigat, et ad regni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
a dixi nichil te debere ꝓpͥe assignare
uirtuti. ideo tibiẽ de diuina uͥtute ac
pietate in aliqͦ diffidendũ: Fidelis et
enĩ deus in uerbis suis. & sc̃s in om̃ibis
oꝑibus suis: Nec tibi auxiliũ denegat ̃
hoc seculo. nec p̾miũ subtrhet in futu¬
ro. Quitibi demonstrat rect᷑ã uiã. ipse
tibi est deductor ad patͥam: Sꝑa ergo ĩ
deficere.si te ille dignatus fuerit cꝰ¬
todire Scͥptũ est enĩ: Quis sꝑauit in
dño & confusus est. aut quis ꝑ man¬
sit in mandatis eiꝰ. & derelic̾tus est:
aut qͥs inuocauit & dispexit illum:
ĩmobilis. sciens qͦd labor cuus non erit
inanis in dño: Potiora sẽꝑ appete. ꝙ a¬
numũ tuũ ad incrementa uirtutis exten¬
de. Nũꝗͣ cesses a diuinis eloqͥis. & totam
delecꝰtationẽ cordis tui scripturis sc̃is
indulge. Non tenearis nexib mundanȩ
dilectionis. & de diabolo ꝓsꝑe tumphã¬
bis. & ut sc̃ȩ scripture testimonio atq
admonitione p̃sens tibi t̃minet᷑ epła:

Expanded text:
a dixi, nihil te debere propriae assignare virtuti, ideo tibi est de divina virtute ac pietate in aliquo diffidendum. Fidelis est enim Deus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis ; nec tibi auxilium denegabit in hoc saeculo, nec praemium subtrahet in futuro. Qui tibi demonstravit rectam viam, et ipse tibi est deductor ad patriam. Spera ergo deficere, si te ille dignatus fuerit custodire. Scriptum est enim: Quis speravit in Domino et confusus est? aut quis permansit in mandatis ejus et derelictus est? aut quis invocavit, et despexit illum ?immobilis, sciens quod labor tuus non erit inanis in Domino; potiora semper appete, et animum tuum ad incrementa virtutis extende. Nunquam cesses a divinis eloquiis, et totam delectationem cordis tui Scripturis sanctis indulge. Non tenearis nexibus mundanae delectationis , et de diabolo prospere triumphabis. 38. Et ut sanctae Scripturae testimonio atque admonitione praesens tibi terminetur epistola,
Abbreviated transcription (Latin):
unde ẽ ulud qđ̃ ipsi apłi augmentum
cere ipse beatus demonstrat apłs qͥ ait:
Ueritatẽ aũt facientes in caritate crescamꝰ.
in illo ꝑ omĩa: Q mͦ aũt in caritate crescimꝰ.
n cũ dona gr̃ȩ sp̃alis crementũ accipimus
caritatis :  Caritas enĩ disfusa ẽ in coidibus

Expanded text:
Unde est illud quod ipsi apostoli augmentum cere, ipse beatus demonstrat Apostolus, qui ait: Veritatem autem facientes, in caritate crescamus, in illo per omnia . Quomodo autem in caritate crescimus, nisi cum dono gratiae spiritalis crementum accipimus caritatis? Caritas enim Dei diffusa est in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit uoluntaꝰ. ubi sine initio na: i t̾alĩ
ꝑmanet ȩterna natiuitas: Sicnt gͦ
geniti sumꝰ. s non sicut unigenitus ds̃ &
silii dei sumꝰ. sed non sicut unicus & ue rus
filius: Et dñ sumꝰ. sed non sicut uerhũ qui
uerus est deus lta indõ sumꝰ & apua am̃
sumꝰ. s non sicut apua dm̃ ẽ & indo est
uerbũ deus. qͥ de deo naturalit᷑ natꝰ est.
Quauis enĩ filius ille ddicatur & nos filu¬

Expanded text:
praecessit voluntas, ubi sine initio naturali praecessit voluntas, ubi sine initio naturali permanet aeterna nativitas. Sicut ergo geniti sumus, sed non sicut unigenitus Deus; et filii Dei sumus, sed non sicut unicus et verus Filius; et dii sumus, sed non sicut Verbum, qui verus est Deus: ita in Deo sumus, et apud Deum sumus, sed non sicut apud Deum est et in Deo est Verbum Deus, qui de Deo naturaliter natus est: quamvis enim ille Filius dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
non qͦ modo in dõ & apud dm̃. est uerbum
deus. qͥ est unigenitꝰ filius: Dr̃ enĩ & nobis qͥa
in deo iuuimꝰ & mouem᷑ & sumꝰ. & dicitur ipsi
deo si non peccauerimꝰ. scimꝰ qͥa apud te su¬
mus deputati Ueruntamen cũ hoc de nobis
dicitur. non naturalis unitas nr̃a cũ deo
oftenditur. sed aut potentia creatoris intel¬
ligitur. aut pietas redẽptoris: Sic eñ qͥcre¬
didimꝰ in deo & apud dm̃ sumꝰ. sicut de dõ
geniti filii dei sumꝰ Scͥptũ est enĩ. Rm̃i.
nunc filii dei sumus: et iterũ. Uoluntari¬
e genuit nos uerbo ueritatil: Nos gͦ as̃ uer¬
bo ueritatis genuit. illũ aũt uerbũ ue¬
ritatis genuit: Nobis potestatẽ deddit fi¬
los dei fieri. ille aũt non ex potestate
filius dei fact̾us. s de deo naturaliter ẽ
dei filius natꝰ. Nos deus uoluntariȩ genu¬
it. qͥa uoluntas generationẽ p̃cessit. In u¬
nigeniti aũt generatione. nulla gen̾antĩ

Expanded text:
 est Verbum  est Verbum Deus, qui est unigenitus Filius: dicitur enim de nobis, quia in Deo vivimus et movemur, et sumus. Et dicitur ipsi Deo, si non peccaverimus, scimus quia apud te sumus deputati. Verumtamen cum hoc de nobis dicitur, non naturalis unitas nostra cum Deo ostenditur, sed aut potentia creatoris intelligitur, aut pietas redemptoris. Sic enim qui credimus, in Deo et apud Deum sumus, sicut de Deo geniti, filii Dei sumus. Scriptum est enim: Carissimi, nunc filii Dei sumus . Et iterum: Voluntarie genuit nos Verbo veritatis . Nos ergo Deus Verbo veritatis genuit, illud autem Verbum veritatem genuit. Nobis potestatem dedit filios Dei fieri; ille autem non ex potestate Filius Dei factus, sed de Deo naturaliter est Dei Filius natus. Nos Deus voluntarie genuit, quia voluntas generationem praecessit; in Unigeniti autem generatione, nulla generantis
Abbreviated transcription (Latin):
est de qͣ nascit᷑. Qa quanta ẽ mens q̃ gene¬
rat uerbũ. tantũ est eciã ipsũ uerbũ: Sicut .n.
de tota mente nascit᷑ uerbũ. sic intra totã ꝑ¬
manet natũ: et qͥa cogitante mente non est eiꝰ
aliqͥd ubi in ea uerbũ non sit Ideo uerbũ tan¬
tũ est ꝗͣta ẽ mens. ipsa ẽ de qua ẽ: & cũ ap̃
illã est in illa ẽ. & qđ ipsa mens est. hoc ẽ uer¬
bũ qađ de illa & in illa ẽ. Et quanta illa est
tantũ eciã u̾bũ est. qͥa de tota ꝙ in tota est
tantũq ẽ ipsũ uerbũ quanta simul & mens
ipsa cũ uerbo: Neq enĩ sic de illa uerbum
nascitur: ut ab ea localit̾ secernat᷑: Natiuitas
qͥppe illa quȩ ostendit qd sit. & de qͣ sit. ip̃a
ostendit qd extra eã de qua natũ est esse
non possit: Nec in aliqͦ minus sit. s sic de ip¬
sa sit ut apud ipsam & in ipsa . ̃ antũq sit
de illa quantũ in illa. & tantũ in illa quan¬

Expanded text:
mens de qua nascitur, quia quanta est mens quae genemens de qua nascitur, quia quanta est mens quae generat verbum, tantum est etiam ipsum verbum. Sicut enim de tota mente nascitur verbum, sic intra totam permanet natum. Et quia cogitante mente, non est ejus aliquid, ubi in ea verbum non sit, ideo verbum tantum est, quanta est mens ipsa de qua est, et cum apud illam est, in illa est et quod ipsa mens est, hoc est verbum quod de illa et in illa est; et quanta illa est, tantum etiam verbum est, quia de tota et in tota est. Tantumque est ipsum verbum, quanta simul est et mens ipsa cum verbo, neque enim sic de illa verbum nascitur, ut ab ea localiter secernatur. Nativitas quippe illa, quae ostendit quid sit et de qua sit, ipsa ostendit quod extra eam de qua natum est esse non possit, nec in aliquo minus sit, sed sic de ipsa sit, ut apud ipsam et in ipsa sit, tantumque sit de illa, quantum in illa, et tantum in illa, quan
Abbreviated transcription (Latin):
lus apud petrũ. sicut uerbũ manet ap̃
dm̃: Quia nec sic pocest homo esse apua ho¬
minẽ sicut uerbũ ds̃ ẽ apud dm̃ patrem:
homo enĩ apud hominẽ sic ẽ ut non solum
apud eũ nonẽẽ possit: sed eciã cũ apud
eum ẽ. in ipso substantialit̾ eẽ non possit:
Uere enĩ qui sic apud aliũ ẽ. extͣ illũ est
Qͥa cũ est apud illũ sinceritate dilectionis.
loco disceruitur. ꝗͣ tolibet affectu inuicẽ
sibi uterq iungatur: Ssic ẽ uerbũ apud
dm̃. sicut ẽ in mente uerbũ. sicut ẽ in corde
consiliũ: Cui enĩ mens apud se uerbũ habet.
utiq cogitando habet. qͥa nichil aliud est
apud se dicere. quã apud se cogitare: Cũ
ergo mens cogitat & cogitando uerbũ geierat.¬
intra se generat. de sua substantia gene¬
rat ꝰ uerbũ. et sic illud uerbũ generat de
se ut genitũ habeat apud sezNec minus aliqͥd
ha bet aliud uerbu. qđ ex mente nascit᷑. qũa mens

Expanded text:
lus apud Petrum, sicut Verbum manet apud lus apud Petrum, sicut Verbum manet apud Deum, quia nec sic potest esse homo apud hominem, sicut Verbum Deus est apud Deum Patrem: homo enim apud hominem sic est, ut non solum apud eum non esse possit, sed etiam, cum apud eum est, in ipso substantialiter esse non possit. Vere enim qui sic apud alium est, extra illum est, quia cum est apud illum, sinceritate dilectionis, loco discernitur, quantolibet affectu invicem sibi uterque jungatur. Sed sic est Verbum 50 apud Deum, sicut est in mente verbum, sicut in corde consilium: cum enim mens apud se verbum habet, utique cogitando habet, quia nihil aliud est apud se dicere quam apud se cogitare. Cum ergo mens cogitat, et cogitando verbum intra se generat, de sua substantia generat verbum, et sic illud verbum generat de se, ut genitum habeat apud se. Nec minus aliquid habet verbum quod ex mente nascitur, quam est
Abbreviated transcription (Latin):
saluator dicit: quȩ ĩpossibilia sunt apud
homines. possibilia s̃ apud dm̃ Ergo nec sic
dicemꝰ om̃ia deo possibilia ẽẽ. ut hoc ipsum
qͥdem possibile ẽẽ sic dicamus apud am̃ ẽẽ
ut dicamꝰ in deo non esse: Qã aũt posse ap̃
se deus habet. supsũ posse inse non habet:¬
his atq huiꝰmodi testimonis claret c̃ũ dr
uerbu erat apud dm̃ non aliud intelligi
debere quã uerbum erat in deo: Na& ipse
filius qͥ est uerbũ deus non solũ patr̃e inse
s eciã se in patre esse testatur dicens Non ere¬
dis qͥa ego in patre & pater in me ẽ: hoc aũt
filii esse apud patre & ẽẽ in patre non tale¬
uideat᷑. quale siqͥs homo sit apud aliquẽ
hominẽ siue rure hospitalitatis siue carita¬
tis affectu Nam & apłs paulus dicit se apud
apłm petr̃ũ quindetĩ dieb mansisse. iure
scilicet ospitalitatis & p᷑itate ailectionis Sip
licet ꝑunitatẽ fidiei & caritatis fuerit am¬
ma una & cor unũ. Non tam̃ sic mansit pau¬

Expanded text:
Salvator dicit: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ? Ergone sic dicemus, omnia Deo possibilia esse, ut hoc ipsum quidem possibile esse, sic dicamus apud Deum esse, ut dicamus in Deo non esse? Quid autem posse apud se Deus habet, si ipsum posse in se non habetHis atque hujusmodi testimoniis claret, cum dicitur, Verbum erat apud Deum, non aliud intelligi debere quam Verbum erat in Deo. Nam et ipse Filius, qui est Verbum Deus, non solum Patrem in se, sed etiam se in Patre esse testatur, dicens: Non credis quia ego in Patre, et pater in me est . Hoc autem Filii esse apud Patrem, et esse in Patre, non videatur tale quale si quis homo sit apud aliquem hominem, sive jure hospitali , sive caritatis affectu. Nam et apostolus Paulus dicit, se apud Apostolum Petrum quindecim diebus mansisse , jure scilicet hospitalitatis, et puritate dilectionis, quorum licet per unitatem fidei et caritatis fuerit anima una, et cor unum, non tamen sic mansit Pau
Abbreviated transcription (Latin):
apuã mortẽ fuit. quomͦ de morte liberata
est. si inmorte non fuit: Et qͦmodo ex infer¬
no erepta ẽ. si apud inferos constituta in
inferno non fuit: Cũ utiq si in morte non
esset: mortua non fuisset: Per malã aũt uo¬
luitatẽ hoc ẽ ꝑ peccatũ animã qͥs nesciat
animã morr: cũ dñs dicat anima q̃ pecca¬
uerit ipsa moriet᷑: Certũ est gͥ animã male
cogitantẽ cũ apuad mortẽ est in morce esse. &

Expanded text:
malam apud mortem fuit, quomodo de morte liberata malam apud mortem fuit, quomodo de morte liberata est, si in morte non fuit? et quomodo ex inferno erepta est, si apud inferos constituta, in inferno non fuit? Cum utique si in morte non esset, mortua non fuisset. Per malam autem voluntatem, hoc est, per peccatum, quis nesciat animam mori? cum Deus dicat: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Certum est igitur, animam male cogitantem, cum apud mortem est, in morte ess
Abbreviated transcription (Latin):
& illã cõmemorationẽ. non exteriꝰ s int̾ius si¬
bi esse messe demõstrauit: Dieit᷑ eciã in ꝓu¬
bus: Fili nonte cõprehendat cogitatio mala.
quȩ derelinqͥt doctͥnam adolescentiȩ. & tes¬
tam̃ti diuim oblita ẽ: Posuit eñĩ apuia mor¬
tẽ domũ suã. & apuad inferos cũ t̾rigenis
axes suos Sigͦ cogitatioꝰ qͣuȩ apud mortem
posuit domũ suã extͣ mortẽ est non in mor¬
te. ꝓfecto uiuit: & si apud inferos posita ñ
est in inferno. suꝑ est ut illa q̃ nec ĩ morce
est nec in inferno: uitã habere dicatur incȩ-¬
lo: Iaõ enĩ dõ dicitur. qͥa eripiusti animã me¬
am de morte. qͥa auimȩ ꝓ fidẽ uitã donaũ
dicens Iustus aũt m̃s ex fide uruit: Et rursꝰ
idcͥco ipsi dicit᷑ eripusti animã meã ex in¬
ferno inferiori. qͥa idcͥco animȩ ab inferno
gr̃a dei eripiunt᷑. ut in celis conũsent᷑. Un¬
de dicit apłs: Nrͣa aũit conuersatio incȩ¬
lis ẽ: Porro amim̃a q̃ ꝑ malã cogitationẽ

Expanded text:
 illam commemorationem, non exterius, sed interius sibi inesse monstravit. Dicitur etiam in Proverbiis: Fili, non te comprehendat cogitatio mala, quae derelinquit doctrinam adolescentiae, et testamenti divini oblita est; posuit enim apud mortem domum suam, et apud inferos cum terrigenis axes suos . Si ergo cogitatio mala, quae apud mortem posuit domum suam, extra mortem est, non in morte, profecto vivit. Et si apud inferos posita non est in inferno, superest ut illa quae nec in morte est, nec in inferno, vitam habere dicatur in coelo. Ideo enim Deo dicitur: Quia eripuisti animam meam de morte , quia animae per fidem vitam donavit dicens: Justus autem meus ex fide vivit . Et rursus idcirco ipsi dicitur: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori , quia idcirco animae ab inferno gratia Dei eripiuntur, ut in coelis conversentur. Unde dicit Apostolus: Nostra autem conversatio in coelis est . Porro anima, quae per cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
est filius: Iste gͦ donec ꝑueniret ãdurilem
ȩratẽ ut filiũ gigneret. pat̾ dici non potuit.
& pͥusquã generaret filius tantũ fuit. quan¬
do aũt ĩa genuit eciã pater esse ia cepit:
accedente igit᷑ diuersitate paterni nomi¬
nis. nulla in eo facta ẽ diuersitas nat᷑alis
Et cũ unus homo hȩc duo cepisset habere
uocabula. non ẽ in eo mutata aut diuisa¬
aut diuisa uel duplicata natura. Fuit enĩ
filius qͥa de patre excitit. fuit pat̾ qͥa filiũ
genuit: Nec tamen ͭ naturã filii in qua na¬
tus ẽ habiit ut in ea ꝑmanens pater esse
non posset: Nec aliã cũ nomine pat̾s essen¬
tiã ad qͥsiuit. ut filiꝰ substantiã in qͣ nacus fu¬
erat ꝑdidisset. sed qd uerũ ẽ sicut homo fuit
quando filiꝰ extitit nascendo. sic ꝑmansit
honio. quando pater factus ẽ generando: Nec
bile non dicatur qͦ docum̃to eciã cuiꝰ li¬
bet eñ hominis cõꝓbat᷑: Sed discer¬

Expanded text:
est filius? Iste ergo donec ad virilem perveniret est filius? Iste ergo donec ad virilem perveniret aetatem, ut filium gigneret, pater dici non potuit; et priusquam generaret, filius tantum fuit: quando autem genuit, etiam pater esse jam coepit. Accedente igitur diversitate paterni nominis, nulla in eo facta est diversitas naturalis; et cum unus homo haec duo coepisset habere vocabula, non est in eo mutata, aut divisa, vel duplicata natura: fuit enim filius, quia de patre exstitit; fuit pater, quia filium genuit; nec tamen ita naturam filii, in qua natus est, habuit, ut in ea permanens pater esse non posset; nec aliam cum nomine patris essentiam acquisivit, ut filii substantiam, in qua natus fuerat, perdidisset; sed quod verum est, sicut homo fuit, quando filius exstitit nascendo, sic permansit homo, quando pater factus est generando; 53 nec bile non dicatur, quod documento etiam cujuslibet hominis comprobatur, sed discer
Abbreviated transcription (Latin):
si posset ẽẽ natura cõmunis: Qs non uideat
in utͦq filii nom̃ unũ eẽ. sed utͥusq naturã
unã non esse: Magis aũt unu quemq filiũ
cũ altero filio cũ qͦ uno habuit relationis no
men. s cũ patre de qͦ extiterat naturã hab̾e cõ¬
munem: S qͥd ulteriꝰ de duobꝰ patrib duobq
filus disputet᷑. Tũ istiꝰ assertionis ueritas ꝑso¬
narũ diuersitate non egeat: sed ad docum̃¬
tum sui facilius possit uniꝰ nominis consid¬
atione fulciri. qͦ cognoscatur relatiria nomi¬
na diuersitate sui non naturarũ diuersitatẽ
ostendere. s ad ꝑsonarũ significationẽ maxi¬
me ꝑtinere: Ut scilicet dũ unꝰ oftendit᷑. alt¬
ius quoq ꝑsona agnoscatur: Illud aũt no¬
men patri semꝑ esse filioq cõmune. non quo
relatio ꝑsonalis ostenditur. s qͦ substantial̾
ꝓpͥetas demonstrat᷑. Nẽpe sech de adam patͤ
natꝰ & de non genito genitus adã patͥs dictꝰ

Expanded text:
si posset esse natura communis. Quis non videat, si posset esse natura communis. Quis non videat, in utroque filii nomen unum esse, sed utriusque naturam unam non esse? Magis autem unumquemque filium non cum altero filio, cum quo unum relationis habuit nomen, sed cum patre, de quo exstiterat, naturam habere communem. Sed quid ulterius de duobus patribus, duobusque filiis disputetur? cum istius assertionis veritas personarum diversitate non egeat, sed ad documentum sui facilius possit unius hominis consideratione fulciri, qua cognoscatur, relativa nomina diversitate sui non naturarum diversitatem ostendere, sed ad personarum significationem maxime pertinere, ut scilicet dum unus ostenditur, alterius quoque persona noscatur; illud autem nomen patri semper esse filioque commune, non quo relatio personalis ostenditur, sed quo substantialis proprietas demonstratur: nempe Seth de Adam patre natus, et de non genito genitus, Adam patris dictus
Abbreviated transcription (Latin):
& filius. filius & pater.socer & gener. gener &
socer: Nã ideo pater dicit᷑. ut filiũ genuisse
noscatur. Et filius ideo dicitur: ut de patre
genitus demonstret᷑. Nec in hac diuersitate
nominũ uiuenit᷑ diuersitas naturarũ. qm̃ u
terq similiter homo dicit᷑. ꝙͣ uis unꝰ pater. & a¬
lius filiꝰ nuncupet᷑. Non gͦ patris & filii posset
una cognosci natura. si hȩc non essent diuersa
uocabula: Qm̃ si ãbo uocarentur patres. essent
ꝓfecto nat᷑a dissimiles: Unus qͥsq enĩ ex semet¬
ipso constaret. & c̃omunẽ substantiã non habe¬
ret: cũ altero Nec deitas una esset. qͥb una
natura non esset: Consequens aũt fuit ut au¬
o patres. duos filios gignerent. qm̃ nͥ uera de
singulis ꝓles existeret. paterni nominis in
nullo ueritas apareret: Ia uero in auobus filiis
de diuersis patrib natis licet posset non
esse diuersitas relatiui nominis: attendatur

Expanded text:
et filius, filius et pater, socer et gener, gener et et filius, filius et pater, socer et gener, gener et socer; nam ideo pater dicitur, ut filium genuisse noscatur, et filius ideo dicitur, ut de patre genitus demonstretur. Nec in hac diversitate nominum invenitur diversitas naturarum, quoniam uterque similiter homo dicitur, quamvis unus pater et alius filius nuncupetur. Non ergo patris et filii posset una cognosci natura, si haec non essent diversa vocabula, quoniam si ambo vocarentur patres, essent profecto natura dissimiles: unusquisque enim ex semetipso constaret et communem substantiam cum altero non haberet, nec deitas una esset, quibus una natura non esset; consequens autem fuit ut duo patres duos filios gignerent, quoniam nisi vera de singulis proles existeret, paterni nominis in nullo veritas appareret. Jam vero in duobus filiis de diversis patribus natis, licet posset non esse diversitas relativi nominis, attendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas inuenit᷑ qͥn potiꝰ ꝑ hec duo diu̾¬
sa uocabula signifieat᷑ utriusq natura.
Qm̃ istoꝵ nominũ diuersitas non nat᷑a diuid̃.
s ueritatẽ generationis ostendit: Ut ex uno u̾o
patre unũ uerũ aguoscamꝰ filiũ extitisse: ac
sic dũ uera patͥs generatio. & uera fili natiui¬
tas p̃dicat᷑. in uno genitore & unigenito non
solũ unitas substantiȩ. uerũ eciã in uno qͦ ꝓpͥ¬
etas possit agnosci ꝑsone: Ne aut ipse putetur
deus. de ꝑfecto ꝑfectꝰ. de in menso inmensus.
de om̃i potente om̃ipotens. de eterno patre
natus est filiꝰ coȩternꝰ. eadẽ ueritate dicente
omĩa quȩ habet pat̾ meas̃: Pater gͦ ⁊ filius re¬
latiua sunt nomina. qͣ naturã gignentis ge¬
nitiq non separant. sed unã diubitatione sig¬
nificãt: Relatiuũ uero illud dicimꝰ quod
ad aliũ agnoscendũ referimꝰ. ut dũ unum
nominamus. aliũ demonstraemꝰ. sicut inter
homiues hȩc relatiua sepiꝰ nominant᷑ pater

Expanded text:
diversitas agnoscitur; quin potius per haec duo diversa vocabula significatur una utriusque natura: quoniam istorum nominum diversitas non naturas dividit, sed veritatem generationis ostendit, ut ex uno vero Patre unum verum agnoscamus Filium exstitisse; ac sic, dum vera Patris generatio et vera Filii nativitas praedicatur, in uno genitore 52 et uno genito non solum unitas substantiae, verum etiam in uno quoque proprietas possit agnosci personae, ne aut ipse putetur Deus, de perfecto perfectus, de immenso immensus, de omnipotente omnipotens, de aeterno Patre natus est Filius coaeternus, eadem veritate dicente: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Pater ergo et filius relativa sunt nomina, quae naturam gignentis genitique non separant, sed unam sine dubitatione significant. Relativum vero illud dicimus, quod ad alium agnoscendum referimus, ut dum unum nominamus, alium demonstremus: sicut inter homines haec relativa saepius nominantur pater
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ apud eũ faciemꝰ: Qd̃ si uenientes pater
& filius ad eũ apud quẽ mansionẽ faciunt.
non interiꝰ sed exteriꝰ s̃. dicat᷑ nobis ubi ad eũ
ueniant & mansionẽ apud eũ facrant. in
terĩ qdđ int̾ius in suis fidelib in habitet xp̃s.
bitare. xp̃m ꝑ fidẽ in cordib ur̃is. an forsitan
dicturi sunt aliter in interiori homine nr̃o
hab̾itare xp̃m ꝑ fidẽ. & alit̃ eũ cũ patre ue¬
nentẽ. apud dilectorẽ suũ facere mansionẽ.
ut xp̃c interĩ solus in int̾iori homine nr̃o in¬
habitare possit. pat̃ aũt exceriꝰ remanens ap̃
quẽ mansionẽ facit non solũ ipse int̾ius ma¬
niunionẽ. ne in interiori n abitare possit ĩpe¬
diat: Sp̃m qͦq sc̃m sic filius dei ꝓmisit fide¬

Expanded text:
sionem apud eum faciemus . Quod si venientes Pater sionem apud eum faciemus . Quod si venientes Pater et Filius ad eum, apud quem mansionem faciunt, non interius, sed exterius sunt, dicatur nobis, ubi ad eum veniant et mansionem apud eum faciant? 47 Interim quod interius in suis fidelibus inhabitet Christbitare Christum per fidem in cordibus vestris . An forsitan dicturi sunt, aliter in interiore homine nostro habitare Christum per fidem, et aliter eum cum Patre venientem apud dilectorem suum facere mansionem, ut Christus interim solus in interiore homine nostro inhabitare possit, Pater autem exterius remanens, apud quem mansionem facit, non solum ipse interius maentus sui ne in interiore homine habitare possit impediat. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
homini ẽẽ non possit: De ipsa qͥppe sic dicit᷑.
& ꝑmanens ^ om̃ia innouat. & ꝑ nationes in
animas sc̃as se tͣnsfert: Et ut non aliua cogno¬
scatur in animas se transferre quã in animal
intrare: rursus de illa textus scriptȩ scȩ sic
memorat: hȩc ppłm iustũ & semen . qͣ uerela.
liberauit a nationib quȩ illũ cõprimebant:
Incrauit in anim̃a serui dñi: & stetit contra reg¬
es horrendos in portentis & signis: Nunc int̾rot¬
tũ suũ qͦ in animas intrat. &iam in aposcalipsi
ioñs insinuat dicens: Ecce sto ad ianuã & pul¬
so. siqͥs audierit uocẽ meã. & aꝑu̾it ianuã.
intͦibo ad eũ & cenabo cũ illo & ipse metũ: hoc
intͦitu pater & filiꝰ ad dilectorẽ suũ ueniunt. &
mansionẽ apud eũ faciunt. sicut ipse filius lo¬
qͥtur: Siqͥs diligit me sermonẽ meũ seruabit.
& pater m̃s diliget eũ. & ad eũ ueniemꝰ. & man¬

Expanded text:
homini esse non possit. De ipsa quippe sic dicitur, homini esse non possit. De ipsa quippe sic dicitur, et permanens in se omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Et ut non aliud agnoscatur, in animas se transferre, quam in animas intrare: rursus de illa textus Scripturae sanctae sic memorat: Haec populum justum et semen sine querela liberavit a nationibus quae illum comprimebant. Intravit in animam servi Domini, et stetit contra reges horrendos in portentis et signis . Hunc introitum suum, quo in animas intrat, etiam in Apocalypsi Joannis insinuat, dicens: Ecce sto ad januam et pulso: si quis audierit vocem meam et aperuerit januam, introibo ad eum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Hoc introitu Pater et Filius ad dilectorem suum veniunt, et mansionem apud eum faciunt: sicut ipse Filius loquitur: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et man
Abbreviated transcription (Latin):
pud se dicere: nͥ in corde dicere: duit enĩ: Que
dicitis in cordibus ur̃is: Qđ si aliter distingue.¬
re uelint ut ipsũ apud se non p̃cedenti sermo¬
ni. sed subsequenti coniungant. ut p̃mitten¬
tes dixeri ut. interiecto silentio postinodum
inferant illua dictũ est apud se cogitantes
non recte. eciã hinc increpationẽ saluatoris au¬
diant. ut cordis esse cogitationes agnoscant:
Ait eni: qͥd cogitatis mala in cordib ur̃is:
alio quoq loco idem dñs docet. qͥa de corde
exeunt cogitationes male. & denuo dixit: Ca
bonus homo de bono thesauro cordis sui pro¬
fert bona. & malus homo de malo thesauro
cordis sui ꝓfert mala: Iã ne cognoscunt in
quanto errore uersentur. qͥuerbũ apud dm̃
non interius sed exteriꝰ asserere moliuntur.
apud homines: Q modo aũt apua homines
nota ẽ si non uitra homines sed extra homines
est. cũ nͥ in animã hominis intrauerit. nota

Expanded text:
pud se dicere, nisi in corde dicere. Ait enim: Quae pud se dicere, nisi in corde dicere. Ait enim: Quae dicitis in cordibus vesvoluerint, ut ipsum apud se, non praecedenti sermoni, sed subsequenti conjungant, ut praemittentes dixerunt, interjecto silentio, postmodum inferant illud quod dictum est, Apud se cogitantes non recte , etiam hinc increpationem Salvatoris audiant, et cordis esse cogitationes agnoscant; ait enim: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Alio quoque loco idem Dominus docet: Quia de corde exeunt cogitationes malae . Et denuo dicit: Quia bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona: et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Jamne cognoscunt in quanto errore versentur qui Verbum apud Deum, non interius, sed exterius asserere moliuntur? apud homines . Quomodo autem apud homines nota est, si non intra homines, sed extra homines est? Cum nisi in animam hominis intraverit, nota
Abbreviated transcription (Latin):
liticus offerrecur uidens dñs fidẽ illor qͥ
eũ ꝑ tegulas submiserant. dir̃ confide fili
remitunt᷑ tͥ peccata tua: Et ecce qͥdã de scͥ
bis dixerunt intͣ se. hic blasphemat: & cum
uidisset iħs cogitationes eoꝵ dixit: Utqͥa
cogitatis mala in cordib ur̃is: Quos dixit
euangelista intra se dixisse ipsos dñs dicit. in
cordib mala cogitasse. Qd est aũt mala ineo¬
dibus cogitare. nͥ cogitare apud se non recte:
Qͦmodo gͦ libet huiꝰ loci sensũ arriani distin¬
gaut. ili necesse ẽ cõfusionẽ sue pͣuitatis inuemi.¬
ant: Et utinã sic de errore confundantur: ut ad
ueritatẽ conllertantur: Sienĩ dixerint sic istũ
scripturȩ uersiculũ diuidendũ qđ scriptũ
est. dixerunt apud se cogitantes non recte.
ut ipsum apud se p̃cedenti sermone iun¬
gentes sic distinguant dixunt apua se. ut
postea inferant cogitantes non recte. dauiti¬
co stati conuncuntur eloqͥo. non aliud esse a¬

Expanded text:
lyticus offerretur, Videns Dominus fidem illorum, qui lyticus offerretur, Videns Dominus fidem illorum, qui eum per tegulas submiserant, dixit: Confide, fili, remittuntur peccata ntra se: Hic blasphemat. Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus vestris ? Quos dixit evangelista intra se dixisse, ipsos Dominus dicit in cordibus mala cogitasse. Quid est autem mala in cordibus cogitare, nisi cogitare apud se non recte? Quomodolibet ergo hujus loci sensum Ariani distinguant, ibi necesse est, confusionem suae pravitatis inveniant. Et utinam sic de errore confundantur, ut ad veritatem convertantur. Si enim dixerint, sic istum Scripturae versiculum dividendum, quod scriptum est, Dixerunt apud se, cogitantes non recte, ut ipsum apud se, praecedenti sermoni jungentes, sic distinguant: Dixerunt apud se, ut postea inferant, cogitantes non recte. Davidico statim convincuntur eloquio, non aliud esse, a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est gͦ apud se dicere. qdđ ẽ intra se ddicere.
Unde & phariseus ille qui dñm poposcerẽt
ad conues cendũ: cũ ingressa mulier illa pec¬
catrix lacͥmis rigaret. & capillis pedes tergeret
saluatoris. quia intra se cogitabat. intrase uti¬
q dicebat. qđ cogitando dicebat Ait em̃
euanguista: Uidens aũt phariser qͥ uoca¬
uerat eũ. ait intra se: Quid ẽ enĩ ait intͣ se.
nͥ cogitauit intra se: Ueruntam̃ scriptura do¬
cente cognostimꝰ. qͥa qͥ cogitat intra se. cogitat
apud se: Ideo utiq dicit᷑. dixerunt apud se
cogitantes non recte. At tamen ne hoc qđ dictũ
est apuase. non p̃cedenti sermone. s subseq̃n¬
ti uel int arriani coniungere. ut non diea¬
tur dixerunt apud se. s dicat᷑ dixert̃. & por¬
stmnodũ inferatur apud se cogitantes: Audi¬
ant eciã hinc diuinarũ testimonia scͥpt᷑u.
& cognoscant officiũ cogitationis humanȩ
Non ad exteriorem sed ad interiore hominẽ
ꝑtinere: Suangelista dicit. qͥa cũ dño para¬

Expanded text:
e dicere, quod est intra se dicere. Unde et Pharisaeus ille qui Dominum poposcerat ad vescendum, cum ingressa mulier peccatrix lacrymis rigaret, et capillis pedes tergeret Salvatoris, qui intra se cogitabat, intra se utique dicebat quod cogitando dicebat. Ait enim evangelista: Videns autem Pharisaeus, qui vocaverat eum, ait intra se dicens . Quid est enim, ait intra se, nisi cogitavit intra se? Verumtamen Scriptura docente cognoscimus quia qui cogitat intra se, cogitat apud se. Ideo utique dicitur: Dixerunt apud se cogitantes non recte. Attamen ne hoc quod dictum est apud se, non praecedenti sermoni, sed subsequenti velint Ariani conjungere, ut non dicatur, dixerunt apud se, sed dicatur, dixerunt, et postmodum inferatur, apud se cogitantes; audiant etiam hinc divinarum 46 testimonia Scripturarum, et cognoscant officium cogitationis humanae, non ad exteriorem, sed ad interiorem hominem pertinere. Evangelista dicit; quia cum Domino para
Abbreviated transcription (Latin):
sapientẽ est sapientia. quia in sapiente
deo ẽ sapientia: Et u̾e apud dm̃ uiũ est
uita. qͥa in deo uiuo ͤ as uita: & uere apuã
deum uerũ est deus ueritas: qͥa indeo
uero est ds̃ u̾itas. et uͦ apuad am fortẽ est
esse in patre. Qͥa scilicet naturalit᷑ natus de
patre. ꝑ manet semper in patre. Cũ ecĩã de
hominib legamus quantũ ad substantiã
attinet. qͣ naturalit̾ homines sunt. non ali.¬
ud esse cũ dicit᷑ aliqd apud illos esse ꝙͣ. in
illis ẽẽ: Inde testimonia manifestissima ꝓ¬
feremus: In libro ȩsaxe continetur erechiȩ
regis oratio ꝙͣ post adiectos sibi ad uitam̃
annos qͥndecĩ adm̃ effudit. uͥ inter cetera
sic dicit: Sp̃s m̃s apiro me factus ẽ sic̃
lanifica ꝓximans demere telã. Qͥa aũt
aliua hic intelligitur sp̃s mñs apud me. nͥ¬

Expanded text:
sapientem est sapientia, quia in sapiente sapientem est sapientia, quia in sapiente Deo est sapientia. Et vere apud Deum vivum est vita, quia in Deo vivo est Deus vita. Et vere apud Deum verum est Deus veritas, quia in Deo vero est Deus veritas. Et vere apud Deum fortem est esse in Patre, quia scilicet naturaliter natus de Patre permanet semper in patre: cum etiam de hominibus legamus quantum ad substantiam attinet, qua naturaliter homines sunt non aliud esse, cum dicitur aliquid apud illos esse, quam in illis esse? Unde testimonia manifestissima proferemus. In libro Isaiae continetur Ezechiae regis oratio, quam post adjectos sibi ad vitam annos quindecim, ad Deum effudit, ubi inter caetera sic dicit: Spiritus meus apud me factus est, sicut lanifica proximans demere telam . Quid autem hic aliud intelligitur: Spiritus meus apud me, n
Abbreviated transcription (Latin):
S iaũt hec ĩmutabilitas quȩ apud ãm ẽ.
non interius esse sedd exterius creditur:
ꝓfecto in deo esse non creditur. & si indeo
immutabilitas esse non creditur conseqͣn¬
ter deui ipse mutabilis p̃dicat᷑ & ne hoc
uelint filio assignare audiant in eodem
loeo patrẽ lum. inũ nominatũ: ꝑromde
cum audimus qͥa apud dm̃ non est trans¬
mutatio. hoc sentiamus seđm catholice fi¬
dei ueritate. qͥa nulła est in dõ mutatio.
Et cũ dicitur uerbũ erat apudd am̃. non a¬
liud sentiamꝰ qũa uerbũ erat in deo: Et c̃u
sapientia in ꝓuerbiis ddicat. erã apua il¬
lũ omia cõponens. non aliua sentramus.
quã erã in illo cõponens: Et eũ deo dicitur
apud te est fons uite. non aliud intelliga¬
mus. qua in te ẽ fons uite. Et cũ ioħs di¬
cit. annuntiamꝰ uobis uitã eternã que erat
apud patrẽ. & pałã facta ẽ nobis. non
deo est dens uerbũ: & uere apud deum

Expanded text:
Si autem haec immutabilitas, quae apud Deum est, Si autem haec immutabilitas, quae apud Deum est, non interius esse, sed exterius creditur, profecto in Deo esse non creditur. Et si in Deo immutabilitas esse non creditur, consequenter Deus ipse mutabilis praedicatur. Et ne hoc in Filio assignare audeant , audiant in eodem loco Patrem luminum nominatum. Proinde cum audimus quia apud Deum non est transmutatio, hoc sentiamus secundum catholicae fidei veritatem, quia nulla est in Deo mutatio. Et cum dicitur, Verbum erat apud Deum, non aliud sentiamus quam Verbum erat in Deo; et cum Sapientia in Proverbiis dicit: Eram apud illum componens , non aliud sentiamus quam eram in illo componens. Et cum Deo dicitur: Apud te est fons vitae , non aliud intelligamus quam in te est fons vitae. Et cum Joannes dicit: Annuntiamus vobis vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et palam facta est nobis : nonDeo est Deus Verbum. Et vere apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uere xp̃c in paulo locutus ẽ. paulus u¬
tiq mendax nonẽ: Et qͥa cũ eundẽ sp̃m fidei
se habere dicit non m̃tit᷑. ut̃q sensus conso¬
nans inuenitur. ut qdͣ mox ses & dͥauia dr̃¬
runt iniqͥtatẽ in deo non esse. hoc fit q̃ eciã
paulus dicit. iniqͥtatẽ apud deũ nonesse:
Qđ si forsitan eis uidetur. tit ex aduerso ali¬
ud dicant. hoc est reliquũ est eis. ut aut. ꝓpħ¬
aut apło contradicant: Et licet tot tantisq
testimonus confutata hereticoꝵ sententia cog¬
noscat᷑ nulla ueritate subnixa. responde
dicit Om̃e datũ optimũ & om̃e donũ ꝑfeo¬
tũ de sursũ ẽ descendens a patre lumi¬
num. apud quẽ non est transimutatio nec
uiciss itudinis obũbratio: Apud quẽ aũt
transmutatio non ẽ ꝓfecto mutabilitas
nonẽ & apud quẽ mutabilitas nonẽ im¬
mutabilitas est hec gͥ ĩmutabilitas quȩ a¬
pud dm̃ est. dicant utrũ exteriꝰ an interꝰ
est. Sieñ interiꝰ ẽ. ecce hoc est in deo qdła

Expanded text:
 Christus in Paulo locutus est, Paulus utique mendax non est. Et quia cum eumdem spiritum fidei se habere dicit, non mentitur; uterque 48 sensus consonans invenitur: ut quod Moyses et David dixerunt iniquitatem in Deo non esse, hoc sit, quod etiam Paulus dicit: Iniquitatem apud Deum non esse. Quod si eis forsitan videtur ut ex adverso aliud dicant, hoc eis reliquum est, ut aut pud pro in ponitur. Et licet tot tantisque testimoniis confutata haereticorum sententia cognoscatur nulla veritate subnixa, respondeadicit: Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Apud quem autem transmutatio non est, profecto mutabilitas non est: et apud quem mutabilitas non est, immutabilitas est. Haec igitur immutabilitas, quae apud Deum est, dicant, utrum exterius an interius est; si enim interius est, ecce hoc est in Deo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ut fraudib ꝓpͥis decipiatur male intelli¬
gens animus. ut alioqndod uo dicant᷑ esse
unus aliquando tres unus. Nũqͥd nonoc¬
currit beneficii munus quando unꝰ nonẽ
cũ duob designatꝰ: Delirũ ẽ credere extͥb
partib dm̃ unĩ constare. cũ adhuc qđ peius
est dicit᷑ de eis q̃ sic credendus ẽ unus deus
cu non sit ipse pater qͥ filius. non ipse filiꝰ
rentias inter se habere: honorẽ uͦ unꝰ qͥsq
suũ non posse habere. nͥ malignũ pectꝰ eos
eos inuno deo inueniat᷑ copulare.

Expanded text:
ut fraudibus propriis decipiatur male intelligens animus, ut aliquando duo dicantur esse unus, aliquando tres unus. Nunquid non occurrit beneficii munus, quando unus non est cum duobus designatus? Ludibrium est credere ex tribus partibus Deum unum constare, cum adhuc quod pejus est dicitur de eis quod sic credendus est unus Deus, cum non sit ipse Pater qui Filius, non ipse Filiusfferentias inter se habere, honorem vero unusquisque suum non posse habere, nisi malignum pectus eos in uno Deo inveniatur copulare.
Abbreviated transcription (Latin):
ix. S celus & ualde ẽẽ blasphemũ auertant
homines qͥ salutaria p̃cepta cupiunt secta¬
ri. nã falsitas ꝓfessionis. nũꝗͣ ꝓdesse eis po-¬
terit. quã querunt iniuriando: abi¬
dm̃ ꝑ blasphemiam colere uel tur. qͣ¬
uenerari. Si ab hominib non tole¬
rat᷑ in iuria. abipso año auctore qualiter po-¬
terit tolerari: ostendait em̃ cͥca infiaeles suam
ob urgationẽ dicendo: Ppłs hic labiis me
honorat. cor aũt eoꝵ longe ẽ ame x
utero ante luciferũ genui te. qͥs dubitet de
cannali natiuitate fuisse dictũ cũ ipsa an¬
te scriptio ostendat tͥ ad intelligendũ. cum
dicit ꝓpħa qđ in splendorib sc̃oꝵ ante
luciferũ genitꝰ sit & splendor sc̃oꝵ p̾coniũ
ostendit᷑ esse ꝓpłiarũ. & eoꝵꝑ uaticinatio de
eo fuisse adipleta. cũ manifestaret ipsam
esse. & ꝓpħa dicendo exutero ante lucife¬
rũ genui te. & splendidũ contigit qđ ꝑuir
ginẽ nasci eũ os ꝓpheticũ ante dixt: Quiᷤ¬

Expanded text:
. Scelus et valde esse blasphemum advertant homines, qui salutaria praecepta cupiunt sectari: nam falsitas professionis nunquam prodesse eis poterit, qui quaerunt injuriando Deum per blasphemiam colere vel venerari. Si ab hominibus non toleratur injuria, ab ipso Domino auctore qualiter poterit tolerari? Ostendit enim circa infideles suam objurgationem, dicendo: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . utero ante luciferum genui te , quis dubitet de carnali nativitate fuisse dictum? cum ipsa ante scriptio ostendat tibi ad intelligendum quod dicit propheta, quod in splendoribus sanctorum ante luciferum genitus sit. Et splendor sanctorum praeconium ostenditur esse prophetarum, et eorum vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifestaret ipsam esse et propheta dicendo: Ex utero ante luciferum genui te, et splendidum contigit, quod per virginem nasci eum os propheticum ante dixit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
U. Sed qui p̃sumunt irrationabilit̃ dicere
de patris substancia natũ esse filiũ. doceant
ꝑ scͥpturas tam̃ qͦ modo non sit erroris falsa
professio. qͥ cũ dicit in enarrabilẽ ẽs gen̾atiõem
eius. asserat eũ de patris esse natũ sub̃a:¬
ne dicunt᷑ cũ hortantur aduerti. ueritas
non uidet᷑ ab eis cõprehendi nec ꝓfiteri: Ob
hoc qd absurdũ sit dicereuł crede patrem
& filiũ ingenitos ẽẽ. Qui sibi suadet ista
excogitare. ipse se uult fraude decipere.
quã quidem exigit illis hoc dici. qͥ patrẽ
& filiũ eqͣles asserunt esse: uii. Interea dum¬
de lumine dicit᷑ non intelligunt qd scrip¬
tum ẽ. qͥa alius est pater luminis. & alius ẽ qͥlu¬
m̃ est apellatꝰ. & lucet intenebris. & tenebrȩ eũ
non cõprehenderunt. idcco debet auerti qͥd
lex mandet uel instruat mentes hominũ.
Quia inter ^a auctorẽ luminis. & istud lumͣ n

Expanded text:
4. Sed qui praesumunt irrationabiliter dicere de Patris substantia natum esse Filium, doceant per Scripturas tamen quomodo non sit erroris falsa professio, qui cum dicit inenarrabilem esse generationem ejus, asserat eum de Patris esse natum substanne dicuntur, cum hortantur adverti, veritas non videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc quod absurdum sit dicere vel credere Patrem et Filium ingenitos esse. Qui sibi suadet ista excogitare, ipse se vult fraude decipere, quae quidem exigit illis hoc dici qui Patrem et Filium aequales asserunt esse. de lumine dicitur, non intelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehenderunt. Idcirco debet adverti quid lex mandat vel instruit mentes hominum, quia inter illum auctorem luminis et istu