comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde petrus beatꝰ appellatus est etiam meis qui nõ st̃
in ecclia reꝑiatur. Hoc ergo restat ut ꝓbem. Habes
in ħ ipõ Reati pausi s̾mone quem supͣ exactib apło¬
rum cõmemoraui. cum de deo loqueretur. quia mssẜ¬
tim maram inuenerat ignoto deo. quem uos ĩuit
ignoranrites colitis: hunc ego amis̃tio uobis. Quid¬
est prestare cupieus. Ut eundem deum quem ꝑter
atłiam ignorant̾ atq mutilit̾ colebunt in eccł̃ia sa¬
pientꝰ ⁊ salubert̾ colerent. Ita uobis ⁊ uos dicimus
quem baptismum̃ uos ignorantes obseruatis. eiꝰ
pacem uobis nos annũtiamus. non ut tum ad nos
uen̾itis alt̾um accipiatis. S ut eum qui iam ap̃¬

Expanded text:
unde Petrus beatus est appellatus, etiam in eis qui non sunt unde Petrus beatus est appellatus, etiam in eis qui non sunt in ecclesia repperiatur. hoc ergo restat ut probem. habes in hoc ipso beati Pauli sermone, quem supra ex Actibus apostolorum commemoraui, cum de deo loqueretur, quia inscriptum in ara inuenerat \'ignoto deo\': quem uos, inquit, ignorantes colitis, hunc ego aeis praestare cupiens, nisi ut eundem deum, quem praeter ecclesiam ignoranter atque inutiliter colebant, in ecclesia sapienter et salubriter colerent? ita uobis et nos diQuem baptismum vos ignorantes observatis, ejus pacem vobis nos annuntiamus; non ut cum ad nos veneritis alterum accipiatis, sed ut eum qui jam ap
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod non ꝯuenit posse monstrari. apud eos
qui non sunt ni hac uita eccł̃ia. ħ unum baptisma
eẽ non posse. Ego aũt dico posse si non mutatur si
ħ idem ob̾seruatur. uͨ ideo fieri ut non sit u̾nũ Bap¬
tisma quia est ⁊ apud illos qui muna non sunt ec¬
desia. Hoc autem probo ex hiis que meadem sen¬
tencia posusti de uno deo ⁊ una fide. Inuenimus erũ
eundem deum exͣ eccł̃iam ab ignorantib coli nͨ id̾o
fieri ut non ip̃e sit deus. ⁊ fidem qua creditur xp̃m
eẽ filium dei uiui. Inuenimus etiam eos qui nõ ꝑti¬
nent ad menbra etcłie confit̾i. is id̾o fieri ut non sit
una fides. Sic etiam cum inuenimus eundem bap¬
tismum ab eis qui non sunt in eccł̃ia in bapti ⁊ andis
hominib obseruari. noꝵ ideo non eẽ ip̃m buꝑtismum
existimare debemus ¶Fortasse ad huc dicas fieri non
posse: Ut etiam exͣ eccłiam idem ip̃e unus deus cola¬
tur. aut eadem fides qua confitemur xpm̃ filium d̾i

Expanded text:
illud quod non conuenit posse monstrari, apud eos illud quod non conuenit posse monstrari, apud eos qui non sunt in hac una ecclesia hoc unum baptismum esse non posse. ego autem dico posse, si non mutatur, si hoc idem obseruatur, nec ideo fieri ut non sit unum baptisma, quia est et apud illos qui in una non sunt ecclesia. hoc autem probo ex his, quae in eadem sententia posuisti de uno deo et una fide. inuenimus \'enim eundem deum extra ecclesiam ab ignorantibus coli nec ideo fieri, ut non ipse sit deus, et fidem, qua creditur Christum esse filium dei uiui, inuenimus etiam eos, qui non pertinent ad membra ecclesiae, confiteri nec ideo fieri, ut non sit una fides. sic etiam cum inuenimus eundem baptismum ab eis qui sunt extra ecclesiam in baptizandis hominibus obseruari, non ideo non esse ipsum baptismum existimare debemus. Fortasse ad hoc dicas fieri non posse, ut etiam extra ecclesiam idem ipse unus deus colatur aut eadem fides, qua confitemur Christum filium dei,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum est istos qui scismata faciebãt bonos
non fuisse ⁊ tam̃ bonos bapm̃o baptiratos firisse il¬
lud etiam manifm sit non om̃s qui bonũ hñt
haptismum bonoseẽ. Ac pħ non id̾o tenemur ut ĩ
ꝑte donati baptitandum ẽẽ aliquem concedamus.
id quod non consentio detin̾es: posuisti scͥptum ẽẽ.
Amus deus. una fides. Unum baptisma. una ĩcor¬
iupta ⁊ uera cathasica eccłia que omĩa concedo ⁊ si
aliqnͣdo alit̾ scripta sint S quid ad rem cũ oĩa
sicut dixi ista concedam: Uerum qͥd̃ ex hiis conariᷤ
effice non efficit᷑ uidelicet ut qui non sunt muna
ectłia non possuint hrẽ Unum baptismum. Qd̾¬
om̃io memorare qͥd̃ uolo. Certe enim ista ꝓpofiuisti
inconfessionibus meis exquibus me adducas ad in¬
tentionem tuam. Unum deum ẽẽ unam fidem. U̾¬
num baptisma. Unam ncorruptam ⁊ cathoᷤ i cam ec¬
tħam. Que tum nt̾ nos ꝯueniant putas ex hiis

Expanded text:
manifestum est, istos qui schismata faciebant bonos manifestum est, istos qui schismata faciebant bonos non fuisse, et tamen bono Baptismo baptizatos fuisse; illud etiam manifestum sit, non omnes qui bonum habent Baptismum bonos esse. Ac per hoc non ideo tenemur ut in parte Donati baptizandum esse aliquem concedamus, id quod non consentio detineres, posuisti scriptum esse: Unus Deus, una fides, unum Baptisma, una incorrupta et vera catholica Ealiquanto aliter scripta sunt. sed quid ad rem, cum omnia sicut dixi ista concedam? uerum quod ex his conaris efficere non efficitur, uidelicet ut, qui non sunt in una ecclesia, non possint habere unum baptismum, qommemorare quod uolo. certe enim ista proposuisti in concessionibus meis, ex quibus . me adducas ad intentionem tuam, unum deum esse, unam fidem, unum baptismum, unam incorruptam et catholicam ecclesiam. quae cum inter nos conueniant, putas ex his
Abbreviated transcription (Latin):
hu̾it nccio bonus sit: Quod si dicere uolu̾itis fil¬
sum dicetis. Et id̾o quid aliud falsum conseqͣtur
attende. Quod non id̾o cõmemorabo: ut ex illo tu¬
o fasso ad alia falsa te adducam. S ut ħ consequẽs
cum falsum ẽẽ cognou̾is ut aib ħ te liberes. illud qd̾
p̾cedit emendes. Euid ergo p̾cedit ex nobis : Om̃s
qui hñt bonum baptismum honos eẽ. ¶uid ẽ fal¬
sum eiudens qd̾ consequitur: Bonos fuisse scil
illos qui scismata faciebant dicentes. ego quidem
sine pauli. ego autem cephe. ego aut̃ xp̃i. Qͦs
arguens apłus ait. Siuisus est xp̃c : NIũquid
paulus ꝓ ubis crucifixus est aut in nomine pu¬
li baptizati estis: S fłm est quod isti boĩ erant
exceptis eis qui dicebant. ego aut̃ xp̃i. ⁊ tam̃ bap¬
tizati erant sancto baptisino xp̃i. ¶Soc itac fłm
quare setutum est cꝰ quia falsum p̾cessit om̃s ha¬
bentes bonum baptismum bonos ẽẽ. Utrumtp
gͦ respuatur. Utraq sentencia corrigatur. Ut qm̃

Expanded text:
io bonus sit? Quod si dicere volueritis, falsum dicetis: et ideo quid aliud falsum consequatur attende. Quod non ideo commemorabo, ut ex illo tuo falso ad alia falsa te adducam; sed ut hoc consequens cum falsum esse cognoveris, ut ab hoc te liberes, illud quod praecedit emendes. Quid ergo praecedit? Ex vobis omnes qui habent bonum Baptismum bonos esse; quod est falsum evidens. Quid consequitur? Bonos fuisse scilicet illos qui schismata faciebant, dicentes: Ego quidem sum Pauli, ego autem Cephae, ego autem Christi. Quos arguens Apostolus, ait: Divisus est Christus? Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Sed falsum est quod isti boni erant, exceptis eis qui dicebant, Ego autem Christi: et tamen baptizati erant sancto Baptismo Christi. Hoc itaque falsum quare secutum est? Quia falsum praecessit, omnes habentes bonum Baptismum bonos esse. Utrumque ergo respuatur, utraque sententia corrigatur: ut quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
a dextris. ⁊ a sinistris. ꝑ głam ⁊ ignobilitatẽ. Der
infamiam ⁊ bonam famam. Ut seduitores ⁊ uera¬
ces. Nt qui ignoramur ⁊ cognoscini. Quasi mori¬
entes ⁊ ecce uiuimus. Ut cohertiti ⁊ non mortifi¬
cati. Ut tristes semꝑ aut gaudentes. Saeut egeui:
multos aũt ditantes Tanqmͣ nichil habentes ⁊
om̃a possidentes. Quid emm ħ stiło apfico uberiꝰ
⁊ ornacuis. id⁊ eloquencus faciłe inuenies: Si aũ
psse atq construte mag̃ eum disputatorem ꝙͣ
ditorem appellare consueuerunt. Qualit̾ agit
idem apsus de cͥciuncisione ⁊ p̾ͥpucio patris abra.¬
ham uł distinctione segis ⁊ gre: Quod quidã
non intłligentes ĩmo uero casumpniantes cri¬
minati siuit eum dic̾e. Faciamus mala ut uemiãt
bona. siue aũt sit dictor siue disputator. ñ dictio
sine disputatione est cum ⁊ in ipã eloquentie lati¬
tudine u̾itatis a falsitate disc̾nitur nͦ disputa¬
tio pot̾ eẽ sme dictione. qñ utiq u̾bis ⁊ lingua ip¬

Expanded text:
 et sinistra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur; quasi morientes, et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tamquam nihil habentes et omnia possidentes.et ornatius, id est eloquentius facile inueneris? si autem presse atque constricte, magis eum disputatorem quam dictorem appellare consuerunt, qualiter agit idem apostolus de circumcisione et praeputio patris Abraham uel distinctione legis et gratiae, quod quidam non intellegentes, immo uero calumniantes criminati sunt eum dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. siue autem sit dictor siue disputator, nec dictio sine disputatione est, cum et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, nec disputatio potest esse sine dictione. quando utique uerbis et lingua ip
Abbreviated transcription (Latin):
Nu quisgrũ dic̾e andebit sanctos dei ꝓpħos medis
rem de qua agitur a te futuri nou posse. cur nicassiũ
Paborem sumis. tur manem ĩpendit oꝑara. ait fr̃¬
ratue at sine fruttu contendis: An non magnuᷤ
erior est u elle qͥd non ualeas expficare. tra ⁊ lex
cͥtamen hominib non obedituris. contracen suri
cout diluris. cont᷑ fcuris. ⁊ lam sidices gnderes
⁊ fortasse qudd̃ eisdem iideis apłi respondunit. Eu
obedue oꝑtet deo magis an hominibus Ax tibi
etiam ip̃ẽ responderm. Pit si tu flagitaris ut ostẽ¬
dani. ubi etiam niͥ deus fcepit idagͥe ad̾ tu ꝑrobi¬
besi enito aplicas epłas non eis taptum sc̃ptaᷤᷤ
qui tempe iullo quo sebebantur audielint eu
nobis st don emm ob aluid i eccł̃ia recitanturat
tonde etiam illud qd̃ apħuis ait. An uubas eexm̃

Expanded text:
Num quisquam dicere audebit sanctos Dei Prophetas inNum quisquam dicere audebit sanctos Dei Prophetas inrem de qua agitur a te finiri non posse, cur incassum laborem sumis? cur inanem impendis operam? cur supervacue ac sine fructu contendis? An non magnus error est, velle quod non valeas explicare? cum et Lex certamen hominibus non obedituris, contra sensuris, contra dicturis, contra facturis. Nam si diceres fortasse, quod eisdem ludaeis apostoli responderunt: cui oboedire oportet? deo magis an hominibus? hoc tibi etiam ipse responderim. Hic si tu fiagitaris, ut ostendam ubi etiam mihi deus praeceperit id agere quod tu prohibes, memento apostolicas epistulas non eis tantum scriptas, qui tempore illo quo scribebantur audiebant, sed etiam nobis — non enim ob aliud in ecclesia recitantur —; adtende etiam illud, quod apostolus ait: an uu
Abbreviated transcription (Latin):
Ei dyaboło nichil ꝓderat credituris gentib pis¬
fiturum: ꝓpħãs etam segimus missos ad holẽs
tan mobedientes: ut deus ip̃e qui ꝓpħas mnitebat
dehis ad quos mitesut p̾dicͥet quod ud̾is eorũ ob¬
tra diebant etiam ħ uaio nosse potuissent ad̾ eoꝵ
ulła contempturi fuerant. quib ea tam̃ uesementi
tumitteris ad domũ isps nͨ ad ppłos multos diuer¬
sis sut guibus Ringuis Ioquentes quorũ uba nõ
pssis audire ⁊ si ad tales imsissem te forsitan au¬
disent te. Nomus aũt isi non audient te: ͥa
nolunt audire me. Om̃is enim domus isi t inqͥ¬
ato ⁊ dũo corde est. Ego autem dedi faciem tuã
fortem ad ilsus faciem eorum: ⁊ c̾tamẽ tuum con¬
fortabo aduͥsus ctamen eoꝵ. Ecce mutitur dei ser¬
uus ⁊ eis loqui iuibetur quiieum non erant audi¬
turi eo ip̃o domino qui mittebat ⁊ loqui uidebat
pͣditente qd̾ non erant audituri. Qua causa is
lono. quo frusta. quo ne esfectu mittitur ad c̾tam̃

Expanded text:
et diabolo nihil proderat, credituris gentibus profuturum? Prophetas etiam legimus missos ad homines tam inoboedientes, ut deus ipse qui prophetas mittebat de his ad quos mittebat praediceret, quod uerbis eorum obtura cernebant etiam hoc utique nosse potuissent, quod eorum uerba contempturi fuerant, quibus ea tamen uehementi tu mitteris, ad domum Israhel, nec ad populos multos diuersis aut grauibus linguis loquentes, quorum uerba non possis audire. et si ad tales misissem te, forsitan audissent te; domus autem Israhel non audient te, quia nolunt audire me. omnis enim domus Israhel inquieto et duro corde est. ego autem dedi faciem tuam fortem aduersus faciem eorum et certamen tuum confortabo aduersus certamen eorum. ecce mittitur dei seruus et eis loqui iubetur, qui eum non erant audituri, eo ipso domino qui mittebat et loqui iubebat praedicente, quod non eranbono, quo fructu, quove effectu mittitur ad certame
Abbreviated transcription (Latin):
ge non suat boni uidei : Iam certe ꝓbaus conce¬
dentibrs uobis qnͣdoquidem paulo uos cred̾e. ⁊ te¬
stimonia que de scͥpturis posui paulum dixisse
conceditis. Iam ergo ꝓbaui concessionibus ur̃is
quedam etiam bona segitima. obeẽ tam̃ nõ segit¬
trme hñtibus ⁊ utentib curnon ista ⁊ baptismꝰ
qmͣuis bonus ⁊ legittimus non tamen om̃ib ha
bentibus ꝓdest: Tu qͣre tamqm᷑ cͥtissimum ⁊ con¬
sequentissimum contludebas in ꝑte donati ẽẽ ho¬
minem baptirandum. quia nos etiam ib̃i ẽẽ con¬
cedimus haptismum. ⁊ non attendebas posse nos
dit̾e eẽ ibi quidem baptisutum xp̃i. iustum. scm̃
⁊ bonum. s penasem. contͣrium ꝑniciosum inimi
in om̃ibus gentibus dilatatur. NIunquid ħ quod
dicas muenies uisi nõ m eis bonis ad dei legem ꝑ¬
tinentibus deputandum eẽ baptismum qmͣ pꝰsũt

Expanded text:
ge non sunt boni Iudaei? iam certe probaui concege non sunt boni Iudaei? iam certe probaui concedentibus uobis, quandoquidem Paulo uos credere et testimonia quae de scripturis posui Paulum dixisse conceditis, iam ergo probaui concessionibus uestris quaedam etiam bona legitima obesse tamen non legitime habentibus et utentibus; cur non ita et baptismus quamuis bonus et legitimus non taest? tu quare tamquam certissimum et consequentissimum concludebas in parte Donati esse hominem baptizandum, quia nos etiam ibi esse concedimus baptismum, nec adtendebas posse nos dicere esse ibi quidem baptismum Christi iustum, sanctum et bonum, sed poenalem contrarium perniciosum inimicin omnibus gentibus dilatatur? Numquid hic quod dicas inuenies nisi non in eis bonis ad dei legem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
Item ipẽ apłus scientiam qͣnͣdam ex lege qmͣ ⁊ se
hr̃e diceb̾at ⁊ alios sine caritate tam̃ mutilem d
⁊ uoxiam. NEe satrificiis in quis ydelorum scimuᷤ
quia orãs sciam ħ̾emus. Scientia inflat: caritas¬
N uero edificat. ꝓmde ⁊ ista scientia qmͣuis ad legemi
dei ꝑtineat si masiquo sine caritate fu̾it: int̾lat
⁊ ꝯccet Quid de ip̃õ corpore ⁊ sangume dũiu
nito sacrificio pro sasute nr̃a cum ip̃e dominus di¬
cat ⁊ hisi quis manducau̾it carnem meam ⁊ bi¬
berit sanguĩem meum non habebit in se uitam
ñne idem apłus decet etiam ħ ꝑniciosum male u¬
tentib fieri: Ait enim. Quicume manduta¬
uerit in digne ⁊ biberit calicem dni indigne: eꝰ
ent corporis ⁊ sanguinis diũ. Esde quemad̾m
obsunt diuina ⁊ sancta male utentibus. Cur
non ħ modo baptismus. Cur non ita in bono bup¬
tismo non sunt boni h̾etici. quomodo in b̾ona le¬

Expanded text:
item ipse apostolus scientiam quandam ex lege, quam et se item ipse apostolus scientiam quandam ex lege, quam et se habere dicebat et alios, sine caritate tamen inutilem dicit et noxiam: de sacrificiis, inquit, idolorum scimus quia omnes scientiam habemus. scientia inflat, caritas uero aedificat. proinde et ista scientia, quamuis ad legem dei pertineat, si in aliquo sine caritate fuerit, inflat et nocet. quid? de ipso corpore et sanguine domini, unico sacrificio pro salute nostra, quoniam ipse dominus dicit: nisi quis manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se uitam, nonne idem apostolus docet etiam hoc perniciosum male utentibus fieri? ait enim: quicumque manducauerit indigne et biberit calicem domini indigne, reus erit corporis et sanguinis domini. Ecce quemadmodum obsunt diuina et sancta male utentibus; cur non hoc modo et baptismus? cur non ita in bono baptismo non sunt boni haeretici, quomodo in bona le
Abbreviated transcription (Latin):
guinem. Cont̾tio ⁊ infelicitas in uiis eoꝵ ⁊ uiã paciᷤᷤ
uon cognouerunt. non est timor dei añ cculos eorũ.
Et ne putarent ħ̃ in eos dicta qui non erant in lege:
continuo subierit. Scimus aũt qm̃ quecurq po
lex dicit. hiis qui in lege sunt. Loqquitur ut om̃e os
obstruatur ⁊ refiat om̃is mundus deo. Item alio lo¬
co dicit. Quid ergo dicemus: Lex pcc̾m ẽ : Absit.
S pec̾m non cognoui nisi ꝑlegem. Nam concu
piscentiam nesciebam iͥ lex dicet. N on contupisces
Otasione aũt accepta pcc̃m ꝑ mandatum opatum
est in merdẽm concupĩam. Item paulo post. ꝑcẽm in¬
quid accepta cccasione ꝑ mandatum fefellit me. et
ꝑ illud occidit. Itaq lex quidem sancta ⁊ mandat̃
scĩ. ⁊ iustum ⁊ bonum. Quod ergo bonum ẽ mi¬
chi factum est mors  Absit. S ꝑct̾m ut appareat pͤ¬
tatum ꝑ bonum mͥ oꝑatum est mortem. Attẽdis
quemad̾m lege laudata eos qui in lege sunt argu¬
It. quod ea male utendo ꝑ bonum heant malum:

Expanded text:
s in uiis eorum. et uiam pacis non cognouerunt. non est timor dei ante oculos eorum. et ne putarent haec in eos dicta, qui non erant in lege, continuo subiecit: scimus autem quoniam quaecumque lex dicit his qui in lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur et reus fiat omnis mundus deo. item alio loco dicit: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit; sed peccatum non cognoui nisi per legem; nam concui lex diceret: non concupisces. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. item paulo post: peccatum, inquit, accepta occasione per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est mihi factum est mors? absit; sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. attendis quemadmodum lege laudata eos qui in lege sunt arguit, quotquot ea male utendo per bonum habebant malum?
Abbreviated transcription (Latin):
scipulatu eorum: U̾m etiam ⁊ tͣctatum tuũ
dedisti. ad quod nccͣe est me respondere: ea que
de inuisiblitate om̃ipotentis dei ꝓsecutus
sum. Etiam ⁊ ꝑpẽ licet alio ꝓposito occuꝑatꝰ.
attamẽ tuis ubis affirmasti. quod spẽ scñs
in spẽ columbe sit uisus. nͦ nõ ⁊ in spẽ ignis
filius sane in forma hominis̃ pat̾ aũt ireq
in spẽ columhe n in spẽ hominis. nͨ ałiqũ¬
u̾titur. de quo scͥptum ẽ. Ego sum qui sum
⁊ non sum mutatus. filius sane in forma dĩ
constitutus: iam ut ipẽ ꝓtulisti formͣ seru
accepit. qd̾ nõ pat̾. Spc̃ eque scũs suscepit
spẽm tolumbe: qd̾ non suscepit pr̃. Soito gͥ
qd̃ unus inuisibił. unis etiam incapabilis
atq ĩensus. oro ⁊ opto discipłs eẽ diuinaꝵ
spturaꝵ. Naui ⁊ suꝑuis tredo retin̾e rengio¬
reni tuam qd̾ sic dedi responsum. Qcͥa si ꝑtu¬
leris qͥd̾ pat̾ ⁊ filius ⁊ spẽ sanctus nͥ hẽant il¬

Expanded text:
scipulatu eorum; verum etiam et tractatum tuum scipulatu eorum; verum etiam et tractatum tuum dedisti, ad quod necesse est me respondere ea quae de invisibilitate omnipotentis Dei prosecutus sum. Etiam et ipse, licet alio proposito, attamen tuis verbis affirmasti, quod Spiritus sanctus in specie columbae sit visus, necnon in specie ignis : Filius sane, in forma hominis: Pater autem, neque in specie columbae, nec in forma hominis; nec aliqutetur: de quo scriptum est, Ego sum qui sum, et non sum mutatus . Filius sane in forma Dei constitutus jam, ut ipse protulisti, formam servi accepit, quod non Pater: Spiritus aeque sanctus suscepit speciem columbae, quam non suscepit Pater. Scito ergo, quia unus est invisibilis, unus etiam incapabilis atque immensus. Oro et opto discipulus esse divinarum Scripturarum: nam et superius credo retinere Religionem tuam, quod sic dedi responsum, quia si protuleris quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unam h
Abbreviated transcription (Latin):
cum iacob: quod in passione xp̃i ĩpletum ẽẽ¬
uidemus. Ait enĩ ad ipm̃ iacob. Iam nõ uo¬
cabitur nom̃ tuum iacob: S isrł erit nomẽ
tuũ erit. Hoc est homo uidens deum. Hunc
⁊ in nouo ⁊ ueteri testam̃to uisum ꝓbamus
ipẽ conaris pas uisus eẽ asseratur: mendaces
apud uos om̃s scͥpturas. NIam deniq ĩuisi¬
bilem prẽm paulus p̾dicat. ⁊ dominus in
euuigłio asfirmat. Sxpius nos accusas quod
audent̾ ac p̾sument᷑ ea que sũt dicenda: a no¬
bis dicantur. Quod quidẽ in ar̾bit̾o erit Legẽ¬
tium ꝓbare nec enim sic loquimur. a tiuis lau¬
dem conseqͣmur. S studio colligende frater¬
uitatis que nobiscum est. aut ob qmͣ forte. ⁊
ipẽ ꝓuocare nos dignatus es ut responsum de¬
mus ut in nob̾is illi denotati sic tue consen¬
ciant ut dix̾im ꝓfessioni: ncͣce fuit me pp̃ ti¬
morem dei dare tibi responsum. Si quidem
non tantum u̾bis me nudare conatus es a di¬

Expanded text:
cum Jacob, quod in passione Christi impletum vcum Jacob, quod in passione Christi impletum videmus. Ait enim ad ipsum Jacob, Jam non vocabitur nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum , hoc est, Homo videns Deum. Hunc et in Novo Testamento visum probamus.ipse conaris, Pater visus esse asseratur, mendaces sunt apud vos omnes Scripturae. Nam denique invisibilem Patrem Paulus praedicat , et Dominus in Evangelio affirmat . Saepius nos accusas, quod audenter atque praesumenter ea quae non sunt dicenda a nobis dicantur, quod quidem in arbitrio erit legentium probare. Nec enim sic loquimur, ut alicujus laudem consequamur; sed studio colligendae fraternitatis, quae nobiscum est: aut ob quam forte et ipse provocare nos dignatus es, ut responsum demus, ut in nobis illi denotati sic tuae consentiant, ut dixerim, professioni, necesse fuit me propter timorem Dei dare tibi responsum. Siquidem non tantum verbis me nudare conatus es a di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. Sequitur. Et fecit ldeus hominem.
Quis utiq deus nisi filius : Hocutiq ⁊ tu
in cuis tractatib exposustr. Ip̃e ergo filius
qui est ꝓpħa sui genitoris dicebat. Non est
bonum solum esse hominem fatiamus ei ad¬
uitorium scd̾m se. Iste filius ade ẽ iusus. se¬
cundum qd̃ legimus adam segentem utẽ
tuam audiui ambusantis in ꝑadyso abscondi
mer ⁊ nudus eram. Labes utiq quiddens
dixit ei. Et quis tͥ uidicauit quia nudus eras
nisi de ligno de cuo pceꝑam tͥ ne manducareᷤ
deret diem meum uidit ⁊ gauisus est. Hic .i.
filius ⁊ iacob uisus est: qui in figura qua erat
uenturus id hominis añ p̃meditatus colluc¬
tasse cum iacob muenitur. Sonde ⁊ iacob di¬
cebat. Uidi dominum fatie ad faciem ⁊ salua
facta est amina mea ⁊ loqui ipius uocabulũ
nũcupatum est usio dei. Hoc ipm̃ affirimãs
utiq deus qui in p̾meditatione colluctabat᷑

Expanded text:
nostram. Sequitur: Et fecit Deus hominem . nostram. Sequitur: Et fecit Deus hominem . Quis utique Deus, nisi Filius? Hoc utique et tu in tuis tractatibus exposuisti. Iste ergo Filius qui est propheta sui genitoris, qui et dicebat, Non est bonum solum esse hominem; faciamus ei adjutorium secundum se : iste Filius Adae est visus, secundum quod legimus Adam dicentem, Vocem tuam audivi ambulantis in paradiso, et abscondi me, quia nudus eram. Habes utique quod Deus dixit ei, Et quis tibi indicavit quia nudus eras, nisi de ligno de quo praeceperam tibi ne manducares, deret diem meum, et vidit, et gavisus est . Hic etiam Filius a Jacob visus est, qui in figura qua erat venturus, id est, hominis, ante praemeditatus colluctasse cum Jacob invenitur. Unde et Jacob dicebat: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. Et loci ipsius vocabulum nuncupatum est, Visio Dei. Hoc ipsum affirmans utique Deus, qui in praemeditatione colluctabatur
Abbreviated transcription (Latin):
eret qd̾ pat̾ filio maior est. ⁊ ħ filio: qui mag¬
nus deus est. Nos enim głificamus pr̃em
ut magno deo maiorem illum ꝓfiteamurit
alto sublimiorem anũtiemus. Sin u̾o iste
est deb̾itus honor deo ut forma serui maior sit
pat̾: tu uideris.
icis qd̾ se diuinitas patribus ostendit ⁊
paulo ante ꝓrosecutus es: qd̾ utiq diui¬
nitas sit inuisibilis. nesi dicamus prẽm iusũ
fuisse: apłm reddamus mendacem qui ait. Qũe
uidit hominum neq uid̾e potest. Et non so¬
lum muenimur uouo resist̾e testam̃to: u̾m
etiam ⁊ uet̾i pari modo contͣrii muenimur. De¬
niq fic ait moyses. Non pot̾ quisq deum uiᷤ¬
dere ⁊ iuiuere. Ipẽ sane moyses descͥpsit. inge
neseos libro. quod ab illo pͥmo homine adã
us ad intarnationem : semꝑ filius iuisus est.
¶Aam si testimonia queris: Utiq hẽs posi¬
tum patrem ad filium dicentem. faciamus ho¬
minem ad ẏmagniem suam ⁊ similitudinẽ

Expanded text:
eret, quod Pater Filio major est, et hoc Filio qui mageret, quod Pater Filio major est, et hoc Filio qui magnus est Deus. Nos enim sic glorificamus Patrem, ut magno Deo majorem illum profiteamur, ut alto sublimiorem annuntiemus. An vero iste est debitus honor Dei, ut forma servili major sit Pater, tu videris. 26. Dicis quod se divinitas patribus ostendit: et paulo ante prosecutus es, quod utique divinitas sit invisibilis. fuisse, Apostolum reddamus mendacem, qui ait, Quem vidit hominum nemo, neque videre potest . Et non solum invenimur Novo resistere Testamento, verum etiam et Veteri pari modo contrarii invenimur. Denique sic ait Moyses: Non potest quisque Deum videre et vivere . Ipse sane Moyses descripsit in libro Geneseos, quod ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper Filius visus est. Nam si testimonia quaeris, utique habes positum Patrem ad Filium dicentem: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
deus: quia unus ẽ d ĩcomꝑabił. quia unus est
ĩmensus. ut iam sumus ꝓ setuti
dn denegamus qd̾ filius diligat prẽm. cũ
qnͣdo ⁊ scͥptum legimus. Ut sciat hic mũ¬
dus qd dilgo patrem ⁊ situt mandauit michi
aum ⁊ diligi ⁊ diligere.
⁊ mauatum patrio.  ip̃e asserit implere. Et iõ
unũ sunt scd̾n qͥd̾ ait. Ego ⁊ pat̾ unum sumꝰ.
⁊Ian in eo quod dicit. qui me uidet uidet ⁊ pa¬
trem. certa fide credendium est: quia si uidet fi¬
lium: ꝑ filium uidet ⁊ intelligit patrem. ꝓdtͤ
formam serui. maiorem patrem ꝓfessus es ad̾
michi nimium stultum eẽ uidetur. Scimus enĩ
qid̾ ⁊ ipẽ ꝓtulisti. in forma serui ettam angłis mi¬
nor ẽ factus. nec enim satis in głam dei ꝓfusuꝰ
es: qui ad formam serui maiorem ẽẽ patrem
qͥd̃ ad formam serui maior est pat̾. S id̾o u̾itas
ad nos aduenit ut utiq doceret nos atq ĩstru¬

Expanded text:
Deus, quia unus est incomparabilis, quia unus est Deus, quia unus est incomparabilis, quia unus est immensus, ut jam sumus prosecuti. 24. Non denegamus quod Filius diligat Patrem, cum quando et scriptum legimus: Ut sciat hic mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum mihium et diligi et diligere, et mandatum Patris, ut ipse asserit, implere. Et ideo unum sunt, secundum quod ait, Ego et Pater unum sumus . Nam in eo quod dicit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; certa fide credendum est quia qui videt Filium, per Filium videt et intelligit Patrem. 25. Propter formam servi, majorem Patrem professus es: quod mihi nimium stultum esse videtur. Scimus enim, quod et ipse protulisti, in forma servi etiam eum Angelis minorem factum. Nec enim satis in gloriam Dei profusus es, qui ad formam servi majorem Patrem rueret quod ad formam servi major est Pater: sed ideo Veritas ad nos venit, ut utique doceret nos, atque instru
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis xpĩanus deus p̾dicatur quem filius u
di ꝓpħam clamantem. Spiritus tuus bonus dedu¬
cet me in t̾ram rettam. Adhuc audem audi salua¬
toris testimonium. dicentis. Ronus homo de the¬
sauro cordis sui profert bona. Netnon etiam. et
omĩs creatura dei bona ualde. Si creatura Roria. Si
homo bonus. Si spũs sanctus bomis. Sixs̃t uo¬
nus: quemad̾m bonus unus: requirend̾ est. quia
utiq sicait. saluator. Nemo bouus nisi Unꝰ deus.
ed qd̃ ip̃e est fons bonitatis. qui qd̃ est bonus. a ne¬
mine accepit. Nam ⁊ xpc̃ qd̾ est homis: a suo ge¬
nitore est ut sit bonus. Et omĩs creatura dei bo¬
nausde. ꝑ xpiu accepit ut sit bona. s sũ filius
siue qui ꝑ filium sunt facti: de illo uno fontebo¬
uitatis unusquisq scd̾m mensuram fidei sue
assumpserunt ut eẽnt boni. Pater aũt unus
qd̾ est bonus a nemine accepit Et id̾o ait xp̃c
Nemo est bouus nisi unus. Sit ergo unus ÷

Expanded text:
anis unus Deus praedicatur, quem Filius unanis unus Deus praedicatur, quem Filius undi prophetam clamantem, Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam . Audi autem adhuc Salvatoris testimonium dicentis, Bonus homo de thesauro cordis sui profert bona . Necnon etiam et omnis creatura Dei bona valde. Si creatura bona, si homo bonus, si Spiritus sanctus bonus, si Christus bonus, quemadmodum unus bonus requirendum est. Quia utique sic ait Salvator, Nemo bonus, nisi unus Deus: eo quod ipse est fons bonitatis, qui quod est bonus, a nemine accepit. Nam et Christus quod est bonus, a suo genitore est ut sit bonus; et omnis creatura Dei bona, per Christum accepit ut esset bona. Sed sive Filius, sive qui per illum sunt facti, de illo uno fonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Pater autem unus, quod est bonus, a nemine accepit. Et ideo ait Christus, Nemo est bonus, nisi unus. Sic ergo unus est
Abbreviated transcription (Latin):
tu me misisti ⁊ dilexisti illos. sicut me dilexisti.
ꝯSilectionis fecit ut diximus mentionẽ ⁊ nõ
diuinitatis. ¶Ruis aist ignorat qd̾ paulus pau¬
lus est. qd̾ apollo apollo est. cum qnͣdo dicat ipse
paulus. plus om̃ibus illis laboraiui: non aut ego
S grã dei metũ: Nam qui ꝑlus laborat plus &¬
sequitur. U̾mptam̃ẽ  unum suit inconsensur ñi
conuenientia. i dilectione: qnͣdo id faciunt qd̃
deus nult.
das quod unus est deus. astrue si pat̾. ⁊ filiu
⁊ spũs sanctus unus est deus. an soluspat
Iudaico more hortaris nos ꝓfit̾i unum deum aũ
de subiectione fĩlii pocius scd̾m qd̃ ht̃ fides xp̃ia¬
na. ostenditur unus eẽ deus. cuiꝰ filius nost᷑ est deꝰ
ut diximus: Nam quia pat̾ ⁊ filius non est unꝰ
uł paulo credimus crede dicenti qd̾ ꝑ singulas fe¬
re epłas ꝓnũciat dicens. Gracia uobis ⁊ paxad̾o
pre nostro ⁊ domino ih̾u xp̃o. Adhucaũt unus
deus pat aquo omĩa ⁊ nos in ipõ. ⁊ unus dñs iħ̾o¬

Expanded text:
tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti. Dilectionis fecit, ut diximus, mentionem, et non divinitatis. Quis autem ignorat quod Paulus, Paulus est; et Apollo, Apollo est: cum quando dicat ipse Paulus, Plus omnibus illis laboravi; non ego autem, sed gratia Dei mecum ? Nam qui plus laborat, plus consequitur. Verumtamen unum sunt, in consensu, in convenientia, in dilectione; quando id faciunt quod Deus vult. 23. Dicis quod unus est Deus. Astrue, si Pater et Filius et Spiritus sanctus unus est Deus, an solus Pater st Deus. Judaico more hortaris nos profiteri unum Deum? An de subjectione Filii potius, secundum quod habet fides christiana, ostenditur unus esse Deus, cujus filius noster est Deus, ut diximus? Nam quia Pater et Filius non est unus, vel Paulo crede dicenti, quod per singulas fere Epistolas pronuntiat, dicens: Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo . Adhuc autem: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
semauit exemplo qui futuram fidem ꝑfioram¬
ue rominum pͥnosc̾e non usemus. ne siqndo ni.¬
resrmi duris nimiumꝙ pilsis sine scuctu salaa
escoꝵ saquiti fuerimus: defitiamus ⁊ desistamus
ibnstancia pͥdicandi cum mnanit̾ pigu̾it fleora¬
R. Quid quod etiam ipm̃ dyssosum quem iam
nõ sosum deus s ne hommes quidem dubitare
pssint millo modo ad instanciam couu̾surum.
qum dei tam̃ insidiose temptantem. ⁊ descͥptir¬
us sanctis questionum laqueos opponentem de
seuuris sanctis gendendo ꝯuicit. iͨ iundicauit ĩ¬
dignum cum sathana xp̃c de diuinis eloquis

Expanded text:
firmauit exemplo, qui futuram fidem perfidiamfirmauit exemplo, qui futuram fidem perfidiamue hominum praenoscere non ualemus, ne, si quando nimium duris nimiumque peruersis sine fructu salutis eorum locuti fuerimus, deficiamus et desistamus ab instantia praedicandi, cum inaniter piguerit laborare. quid quod etiam ipsum diabolum, quem iam non solum deus sed ne homines quidem dubitare possunt. nullo modo ad iustitiam conuersurum, filius dei tamen insidiose temptantem et de scripturis sanctis quaestionum laqueos opponentem de scripturis sanctis respondendo conuicit nec iudicauit indignum cum satana Christus de diuinis eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis.  Iempe enĩ dñs ip̃e filuis dei. nũ quid cũ
selis discipͥulis uł turbis qui in eum credidetãt
ac non etiam̃ cum mimicis temptantibus obtret¬
tantibus int̾rogantibus resistentib inaledicenti¬
bus huĩt de litate sermone : Numnquid eum t̃
cum una muliere de questione orationis coutra
opinioneni uł hesim samaritanoꝵ piguit di¬
putare: S illam in quis credituram eẽ p̾scielit
Quuid taciens adu̾sus uideos pħiseos. sadureoᷤ.
non solum minime credituros. uerum etiam ma¬
xime contͣdicturos ⁊ ꝑsetuturos corã mos eorũ
qmͣ multa logutus est: Norne ab eis ultro cum
uoluit quod uoliut inquisiuit ut eoꝵ illos respõ¬
dolose temptando querentib quõ redarguti ob¬
mutesc̾ent sine ulla ainbiguitate ꝑrudit. Erd̃
ami fatet nustus ex hiis seg ad eum sequendĩ
fuse conu̾sus. Et utiq nouerat quia p̃scus erat
nuẜĩ se ad eorum salutem cum ħ ad eos uł uneos
etadusus dic̾et ꝓfuturum S nos fortasse fuos

Expanded text:
ipse filius dei numquid cum solis discipulis uel turbis, qui in eum crediderunt, an non etiam cum inimicis temptantibus obtrectantibus interrogantibus resistentibus maledicentibus habuit de ueritate sermonem? numquid eum etiam cum una muliere de quaestione orationis contra opinionem uel haeresem Samaritanorum piguit disputare? sed illam, inquis, credituram esse praesciebat. quid? totiens aduersus Iudaeos Pharisaeos Sadducaeos non solum minime credituros, uerum etiam maxime contradicturos et persecuturos coram in os eorum quam multa locutus est! nonne ab eis ultro cum uoluit quod uoluit inquisiuit, ut eodolose tentando quaerentibus, cum redarguti obmutescerent, sine ulla ambiguitate respondit? Quod cum faceret, nullus ex his legitur ad eum sequendum fuisse conversus. Et utique noverat, quia praescius erat, nihil se ad eorum salutem, cum haec ad eos vel in eoss diceret, profuturum. sed nos fortasse suo
Abbreviated transcription (Latin):
futatis ⁊ maꝑta ꝑtinatia remanentib. liii qui cupi¬
diores sunt u̾itatis qmͣ contentionis uideant quid
seqͣtur. Neq ħ fit sine fructui aut existimas. Nã
si posses uidere qmͣ longe sateq affricam error iste
ꝑuaserat. ⁊ qͣ pauca eius remanserint q̃ nondũ
mn pacem catholita correcta tͣnsierunt nullo mͦꝰ asser¬
torum xp̃ĩane patis ⁊ unitatis infructuosam ⁊ ĩ anẽ
arbitͣreris instanciam. qmͣuis sicubi diligencia me¬
Dicine huiꝰ impensa non ꝓdest susficit ad rõnem dõ
reddendam qd̾ non cessabit impendi. Sicut eĩ ma¬
lignus suasor pcc̃i etiam si non ꝑsuaserit. mn̾ito pe¬
nam deceptoris incurret ita fidelis iusticie ꝑdicã¬
tor etiam si ab hominib respuatur absit ut apd
deumn sui officii m̾cede fraudet᷑. Res enim cta sit¬
ad incͥtum. Inc̾tum aũt dico non ẜmium fatientis
S animum audientis. Incͥtum enim nobis est

Expanded text:
futatis et in aperta pertinacia remanentibus hi, qui cupifutatis et in aperta pertinacia remanentibus hi, qui cupidiores sunt ueritatis quam contentionis, uideant quid sequantur. Neque hoc fit sine fructu, ut existimas. nam si posses uidere, quam longe lateque Africam error iste peruaserat et quam pauca eius remanserint, quae nondum in pacem catholicam correcta transierunt, nullo modo assertorum christianae pacis et unitatis infructuosam et inanem arbitrareris instantiam, quamuis etiam, sicubi diligentia medicinae huius inpensa non prodest, sufficit ad rationem deo reddendam, quod non cessauit inpendi. sicut enim malignus suasor peccati, etiamsi non persuaserit, merito poenam deceptoris incurret, ita fidelis iustitiae praedicator, etiamsi ab hominibus respuatur, absit ut apud deum sui officii mad incertum. Incertum autem dico, non praemium facientis, sed animum audientis. Incertum enim est nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩme cuspes quod etiam in ur̃is landare compelleris.
At enum quod urt᷑ tot ac tales finitum non ẽ Inta¬
lerabisis arrogancia est ꝑ solum finiri posse p̾sumiẽ
Nequeso m̃ soli ħ tͣbuendum putes. Plurimi su¬
mus qui ħ ut finiatur ĩmoiam ut fintum eẽ ĩnoteᷤ¬
cat instamus. Illi enĩ dix̾unt non eẽ fiitum qui eid̾̃
fini consentire noluerũt eumq uobis ortułtauerunt
ut etiam uos eorum auitoritate decepti fintum nõ
eẽ tredatis. Nostri aut ex quo finitum ẽ nullo ꝓr¬
sus temꝑe ut ip̃e fiis mnotesc̾et cessauerunt. qͦ¬
sissimo errore ꝑsistens de segnitia c̾ta se ministroꝵ
dei m ultimo uidicio quereretur. Non ergo nos o¬
lim finitam causam de integro uolumus retͣtare.
S quemad̾m finita sit demonstrare. pp̃ eos maxĩẽ
qui hos nesciuunt ut cum defensores ꝯuincunt᷑ erro¬
ris. aut etam ipĩ corretti lib̾entur. aut ctds ip̃is con¬

Expanded text:
in me culpes, quod etiam in uestris laudare conpelleris. in me culpes, quod etiam in uestris laudare conpelleris. At enim, quod inter tot ac tales finitum non est, intolerabilis adrogantia est per se solum finiri posse praesumere. ne quaeso mihi soli hoc tribuendum putes; plurimi sumus, qui hoc ut finiatur, immo iam ut finitum esse innotescat instamus. illi enim dixerunt non esse finitum, qui eidem fini consentire noluerunt eumque uobis occultauerunt, ut etiam uos eorum auctoritate decepti finitum non esse credatis. nostri autem, ex quo finitum est, nullo prorsus tempore ut ipse finis innotesceret cessauerunt, quosissimo errore persistens de segnitia circa se ministrorum dei in ultimo iudicio quereretur. non ergo nos olim finitam causam de integro uolumus retractare, sed quemadmodum finita sit demonstrare, propter eos maxime qui hoc nesciunt, ut, cum defensores conuincuntur erroris, aut etiam ipsi correcti liberentur aut certe ipsis con
Abbreviated transcription (Latin):
ut adu̾sus nos illis tatentib tu loquaris Adã
si bene faciunt. cur non imitaris: Si male ai
landas: Ditis qd̾ intoleranda arrogancia credã
na solum tinimare posse. qd̾ alis nelud mnexpli¬
eibile uisam. Atos id̾o iudici deo dimissum ẽ cũ
puulo suꝑius dixeris ħ me uelle finire post tos
imos. post tot uidices. gtq arbitror quod apd̃
pͥcipes tot disceptantib lat̾atis ab utͥusc par¬
tis epĩs finiri nõn potuit Certe solus huic sata¬
go. c̾te solus questionem istam finiri disceptan¬
do deuĩdo. Puto erum si solos nr̃os do conatos
cuspare uosuisses. non etam inõs i eo conatu fu¬
isse fatereris. E uia ergo illum conatum illam uolũ¬
tatem ⁊ nistanciam saltem ꝓpter nros repͥhendere ian
potes. uolo eẽ atam ẜ̾ono oꝑe asienus. Enuid argniᷤ.
quid repͥhendis. En muides:. Non h̾ de te tem̾e cĩe¬
dendum est. Restat ergo ut studio contentionis si

Expanded text:
ut aduersus nos illis tacentibus tu loquaris? nam ut aduersus nos illis tacentibus tu loquaris? nam si bene faciunt, cur non imitaris, si male, cur laudas? Dicis, quod intoleranda adrogantia credam me solum terminare posse, quod aliis uelut inexplicabile uisum atque ideo iudici deo dimissum est, cum paulo superius dixeris hoc me uelle finire post tot annos, post tot iudices atque arbitros, quod apud principes tot disceptantibus litteratis ab utriusque partis episcopis finiri non potuit. certe solus hinc satago, certe solus quaestionem istam finiri disceptando desidero? puto enim, si solos nostros id conatos culpare uoluisses, non etiam uestros in eo conatu fuisse fatereris. quia ergo illum conatum, illam uoluntatem et instantiam saltem propter uestros reprehendere iam non potes, nolo esse a tam bono opere alienus. quid arguis, quid reprehendis? an inuides? non hoc de te temere credendum est. restat ergo, ut studio contentionis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ non ex animo s contentione uituꝑator fu¬
eris eloguencie cum ⁊ cet̾a que scͥpsisti ꝑ eloquen¬
tiam suad̾e ⁊ eandem ip̃am eloquentiam elcquẽ¬
pastus non istructum quo ꝑtruet obsecro: Etũ¬
quid nam te compuli contͣ mea scͥpta rescͥb̾e. ⁊
ĩdo retusantis ⁊ excusantis ħ uox est: Si ergo
peuitusꝰ non instructus es cur non pocus taces.¬
Aut ita lequeris ut instrui te desid̾es: Instare me
dicis ⁊ ꝓuocare semꝑ ut ad dinoscendam ueri q̃¬
stionem mecum ur̃i deceptent. S ur̃os pruden¬
cuis ac patentuis fac̾e qui in eccł̃ia tantum que
in lege mandata suat ppłos decent. nͨ nobis res¬
pond̾e curant. scientes quia lex diuina ⁊ tot do¬
cumẽta legalium scͥpturaꝵ nobis quid sit meliꝰ.
quid ueruis. suad̾e non possunt nuĩꝙͣ humana
queat auttoritas nos discussis errorib ad ueri¬
tatis regulam reuocare. Quid tͥ ergo iusum ẽ

Expanded text:
quam non ex animo, sed ex contentione vituperator fuquam non ex animo, sed ex contentione vituperator fueris eloquentiae; cum et caetera quae scripsisti per eloquentiam suadere, et eamdem ipsam eloquentiam eloquenpenitus non instructum, quo pertinet, obsecro? Numquidnam te compuli contra mea scripta rescribere; et ideo recusantis et excusantis haec vox est? Si ergo penitus non instructus es, cur non poaut ita loqueris, ut instrui te desideres? instare me dicis et prouocare semper, ut ad dinoscendam ueri quaestionem mecum uestri disceptent, sed uestros prudentius ac patientius facere, qui in ecclesia tantum quae in lege mandata sunt populos docent nec nobis respondere curant, scientes quia, si lex diuina et tot documenta legalium scripturarum nobis quid sit melius quid uerius suadere non possunt, numquam humana queat auctoritas nos discussis erroribus ad ueritatis regulam reuocare. quid tibi ergo uisum est,
Abbreviated transcription (Latin):
contio ꝯtentione uł cõmodo ꝓ om̃ib ⁊ contͣ oĩa
dice̾. De h ait sancta scptura. Qui sophistice
lquitur: odibilis est. Abhac mͥ uidetur pauluᷤ
płus iuuentutem thumnothei prohibe uͥ ait. No
liubis contend̾e. Adnichil enimutise ẽ: nͥ ad sub¬
ilfionem audientium. Et ne a fatustate recte. di¬
cendi eum ꝓhibuisse putaretur: continuo subie¬
at. Daitis age te ipm̃ ꝓbabilem oꝑarium exhiben¬
u. non erubescentem ubim u̾itatis rette tͣctan¬
tm. Nimirum itaq tͥ hec animi subrepfit
affectio qd̾ contͣdictodi studio nõ quo ita senti¬
res. S quo a nob̃is intentõem disc̾e uolentis
auteres. ꝑhibiusti nos eloqũtes. ⁊ uituꝑasti s¬
loquentiam. Nam quomodo te ex animo fe¬
asse tredam cum sciam quemad̾m ꝑ̾dicare soleatiͤ
elauentiam donati parmeniani alioꝵq nr̃orũ:
¶ua quid eẽt utisus si tam sargo flumine ꝓ pa
quid de alus loquar: In te ip̃o in me apperiusti

Expanded text:
contentione vel commodo, pro omnibus et contra omnia contentione vel commodo, pro omnibus et contra omnia dicere. De hac ait sancta Scriptura: Qui sophistice loquitur, odibilis est . Ab hac mihi videtur Paulus apostolus juventutem Timothei prohibere, ubi ait: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium. Et ne a facultate recte dicendi eum prohibuisse putaretur, continuo subjecit: Satis age te ipsum probabilem operarium exhibendo, non erubescentem, verbum veritatis recte tractantem . Nimirum itaque tibi haec animi subrepsit affectio, quod contradicendi studio non quo ita sentires, sed quo a nobis intentionem discere volentis averteres perhibuisti nos eloquentes, et vituperasti eloquentiam. Nam quomodo te hoc ex animo fecisse credam, cum sciam quemadmodum praedicare soleatis eloquentiam Donati, Parmeniani, aliorumque vestrorum: qua quid esset utilius, si tam largo flumine pro pquid de aliis loquar? In te ipso nonne aperuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
Noc ułͦ non ea uei sunt ħrtici. NIam uti si rͦ¬
ta sensissent non sollun nichil masi uerũ ⁊ boui
assiquid ẽẽt quod eloquent̾ explicare potiussent.
frustra gͥ istorum exemplorum cõmemoratõne
nulli arma sumpfunt. Aut ideo uti non debẽt
boni ⁊ decti medici frͥa mentis medicinalib
ad salutem. quia hiis S ad ꝑniciem etiam in¬
docti pessimiq abutunt . Quis enĩ nescit
cuntur: Qud nͨ te arbitror ignorare. S credo
cum me uid̾es a nõ iuillis putari eloquentem ut
a me lectoris iuditoris ne studium deterreres acu¬
sandam existimasti eloquentiam. Ut iam quidd¬
cerem non attenderet quisq abste ꝑt̾ritus. Ta¬
qmͣ esouient me dicentem eo ipõ iam cauendĩ
fugiendumq censeret Uide gͦ ne ħ qd̾ fenisti sit
artis illuis mase qm̃ sicut de platone ꝯmemora¬
sti. non nulli recte iudicauerunt. de ciuitate ac de
humani gñis sccietate pellendam. Hec nõ ẽ

Expanded text:
Hoc modo ea non usi sunt haeretici. Nam utique si reHoc modo ea non usi sunt haeretici. Nam utique si recta sensissent, non solum nihil mali, verum et boni aliquid esset, quod eloquenter explicare potuissent. Frustra igitur istorum exemplorum commemoratione nulli arma sumpserunt: aut ideo uti non debent boni et docti medici ferramentis medicinalibus ad salutem, quia his ad perniciem etiam indocti pessimi que abutuntur. Quis enim nescit, cuntur? quod nec te arbitror ignorare. CAPUT II.--3. Sed, credo, cum me videres a nonnullis putari eloquentem, ut a me lectoris auditorisve studium deterreres, accusandam existimasti eloquentiam: ut jam quid dicerem non attenderet, quisquis abs te perterritus tanquam eloquenter me dicentem eo ipso jam cavendum fugiendumque censeret. Vide ergo, ne hoc quod fecisti, sit artis illius malae, quam, sicut de Platone commemorasti, nonnulli recte judicaverunt de civitate ac de humani generis societate pellendam. Haec non est
Abbreviated transcription (Latin):
uł contͣ petisianum ił contͣ te ipm̃ tat̾e. cũ ille
oppugnaret eccłiam ꝓ qͣ mmiłito tu aũt in sinl̃i
oꝑe etiam nomiuatim ad me institueres ꝓm̾es
constͥberes q sermonem: In cuiꝰ pͥmis ꝑtibus
saborasti ut suspecta hominib ełoqũtia uidetur.
⁊Sam uelud saudans genus dicendimeũ. ⁊ rur¬
sus uelud tunens ne h gen̾e te uł quẽqtũ falsa
ꝑsuadendo deciꝑem n accusatc̃em ip̃ius eloqñcie
esfugies pct̃m. cum dictum non fit ex iułta e¬
soquencia. S ex musti soquio. Multiloesum & i
est suꝑflua socutio. uitiũ scisl soquendi amo¬
re ꝯtractumi. Plerumq aũt soqui amauit etiã
qui nescuint quid loqnͣtur suie ad sanitatem
sentenciaꝵ sũ ad ip̃m qui artem gͣmaticam dõ¬
cit integrum sonum ordiuemq u̾loꝵ. Esoquẽ¬
tia uͦ facultas dicendi est congͥent̾ explicans que
sentimus qͣ tunc utenduni est cum retta sentimꝰ

Expanded text:
el contra Petilianum uel contra te ipsum tacere, cum ille el contra Petilianum uel contra te ipsum tacere, cum ille oppugnaret ecclesiam pro qua milito, tu autem in simili opere etiam nominatim ad me institueres promeres conscriberesque sermonem! In cuius primis partibus laborasti, ut suspecta hominibus eloquentia uideretur. nam uelut laudans genus dicendi meum et rursus uelut timens, ne hoc genere te uel quemquam falsa persuadendo deciperem, in accusationem ipsius eloquentiae effugies peccatum, cum dictum non sit \'ex multa eloquentia\', sed \'ei multiloquio\'. multiloquium autem est superflua locutio, uitium scilicet loquendi amore contractum. plerumque autem loqui amant etiam qui nesciunt, quid loquantur uel quomsententiarum, sive ad ipsum qui arte grammatica discitur, integrum sonum ordinemque verborum. Eloquentia vero facultas dicendi est, congruenter explicans quae sentimus: qua tunc utendum est, cum recta sentimus.
Abbreviated transcription (Latin):
possent ignorans et donati¬
nime desꝑaui. quia ⁊ ad metua qmͣuis
bere deb̾e. que petiliano cirtensi epõ uro it̾ationẽ
baptismi astru̾e molienti. ⁊ ꝯmimionem nr̃am
non docum̃toꝵ pond̾e urgenti. S maleditorum
leuitate cͥmmanti ut potiu breuit̾ ꝓ ꝑte respon¬
di. Non enun tota euis epła in manus meas tc̃
uenerat. S ꝑua ꝑs prior. Qd cur accid̾it quid
opus ẽ quere. qnͣdo quidem cum ad nos postea u
is ergo hat̾is quas ad me dedisti si non rescb̾em
fortasse ꝯtumeliosum putares. Quod aũt res¬
tͥbo rursum uereor ne contenciosum putes. Sed
si tu inuentis litt̾is meis non ad te datis tantũ
quia epm̃ ꝑtis donati uł ipãm ꝑtem douati re¬
dargie uidebantur ad officium tuum ꝑtin̾e ar¬
bitͣtus es. Cum tͥ eẽs aliciuus consciꝰ facultatis.
susciꝑe atq ex̾cere contͣdictionem. quia eiꝰ ꝯmu¬
nionis es. qrtͣus nulia functione clericatui aste¬
tus. qnͣto minꝰ michi licuit ꝓ muu̾e sarcme mee

Expanded text:
possent ignorans, pernime desperavi: quia et ad me tua, quamvis bere debere, quae Petiliano Cirtensi episcopo vestro iterationem Baptismi astruere molienti, et communionem nostram non documentorum pondere urgenti, sed maledictorum levitate criminanti, ut potui breviter pro parte respondi Non enim tota ejus epistola in manus meas tunc venerat, sed parva pars prior. Quod cur acciderit, quid opus est quaerere, quandoquidem cum ad nos postea unis ergo litteris tuis, quas ad me dedisti, si non rescriberem, fortasse contumeliosum putares: quod autem rescribo, rursum vereor ne contentiosum putes. Sed si tu inventis litteris meis, non ad te datis, tantum quia episcopum partis Donati vel ipsam partem Donati redarguere videbantur, ad officium tuum pertinere arbitratus es, cum tibi esses alicujus conscius facultatis, suscipere atque exserere contradictionem, quia ejus communionis es, quamvis nulla functione clericatui astrictus: quanto minus mihi licuit pro munere sarcinae