comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non onũs sacer: neq omĩũ ut eloquia aiut
sciencia. ꝓpterea eiũ quia non om̃is hõ sacere̾:
iocuro uentas omĩb manifestanda nõ est: qm̃
si cunctis maiifestaretur. multi illam ꝑ mali¬
ciam contͣdicẽdo roderent: ut mumũcle uiuendo
ĩquinarent. Uñ dcm̃ est. uolite scm̃ dare canib
hiis uidelicet qui dente malicie ueritatem ꝓ¬
posirã rodunt. Neq margaritas ꝓicere aute
porcos: eos silicet qui oblatam qͣutum ĩ se est
male uiuendo polluuit. Hui sunt namq ñ
sacri id est nõ cdigni sactis quoꝵ nõ est scien¬
cia ut eloquia auuit scripture sacre. Apostoluᷤ
eiũ dicit. quia fides om̃ĩumͣ est : qm̃ illa ue
ritatis coguitio. qr uc̃ d̾s̾ a scĩs ⁊ iustis pie cre¬
ditur. a ꝑ u̾sis quibꝙ ut nõ recipit᷑ ut nõ dig¬
ue tenetur. Si autẽ deformes mmiagiiũ descͥp¬
cionis causas estimauent quis ĩ honestum di¬
cens referri sic turpes formatõnes dĩ formibus
sufficit dicere quom᷑ duplex est sc̃e maifes¬

Expanded text:
 omnium, ut eloquia aiunt, scientia. » Propterea enim quia non omnis homo sacer est idcirco veritas omnibus manifestanda non est; quoniam, si cunctis manifestaretur, multi illam per malitiam contradicendo roderent, vel immunde vivendo inquinarent. Unde dictum est: « Nolite Sanctum dare canibus , » iis videlicet, qui dente malitiae veritatem propositam rodunt; « neque margaritas projicere ante porcos , » ante eos scilicet qui oblatam, quantum in se est, male vivendo polluunt. Hi sunt namque non sacri, id est non digni sacris, quorum non est scientia, « ut eloquia dicunt, » Scripturae sacrae. Apostolus enim dicit, quritatis cognitio, qua Deus a sanctis, et justis pie creditur, a perversis quibusque vel non recipitur, vel non digne tenetur. « Si autem deformes imaginum descriptionis causas existimaverit quis inhonestum, dicens referri sic turpe dicere: Quomodo duplex est sanctae manifes
Abbreviated transcription (Latin):
a d̾o̾ sunt: ꝑ ꝓprietatem nature etiam si scõm
summ ilitudinem folam que ⁊ ipã ad excellenciã
maiestatis exigna est coaptantur. Est autema¬
lia natura ĩ corporea. magis uicina d̾õ int̃qͣm ac
diũ ulła alia modra est natura: ⁊ hec ad simili¬
tudinẽ magis accedit: qͣuiuis ⁊ ipã a neritate
longe sit. Scd̾m hnͣc itaq a nobis altisłimam
nat᷑am ad dm̃ nobus subliis similitudo forma¬

Expanded text:
Deo sunt per proprietatem naturae, etiamsi secundum similitudinem solam, quae et ipsa ad excellentiam majestatis exigua est, coaptantur. Est autem alia natura incorporea magis vicina Deo, inter quam ac Deum nulla alia media est natura; et haec ad similitudinem magis accedit, quamvis et ipsa a veritate longe sit. Secundum hanc itaque a nobis altissimam naturam ad Deum nobis sublimis similitudo forma
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ suꝑ essencialem ip̃iꝰ. ⁊ ĩ uisibilem ⁊ ĩ effabiłẽ
ĩfinalitatem. Ac si diceret. Sicut testatur auctoritas
sacre scͥpture sub introducta ex occulto ĩ manifes¬
tationẽ: ⁊ tͣclita ad correpcionẽ ⁊ ĩ formationen
Sicut ergo ipã traditio hoc est ip̃a auctoritas tra¬
dita occulta quantum ad misteria sacͣmentoꝵ
occultoꝵ ⁊ sac̾dotalis qͣntũ ad ipõꝵ diuinoꝵ sc̃pto¬
nuur dignitatem. ⁊ scĩtatẽ ⁊ sui scĩficatõnẽ quia ⁊¬

Expanded text:
sibilem, et ineffabilem infinalitatem » Ac si diceret: Sicut testatur auctoritas sacrae Scripturae, subintroducta ex occulto ad manifestationem, et tradita ad correctionem et informationem. Sicut ergo ipsa traditio, id est ipsa auctoritas tradita, occulta quantum ad mysteria sacramentorum occultorum, et sacerdotalis quantum ad ipsorum divinorum scriptorum dignitatem et s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietas sine conueniencia est ea posse ⁊ uosse q̃
ad homunem ꝑtinent ⁊ que homo posse ⁊ uos¬
se accepit. Supͣ analogiam autem nostram
idest supͣ conuenienciã & eqͣlitatẽ nostram est
celestia sctutari: uisi ꝑ ea que apud nos sunt in¬
sibilia ⁊ nota nobis etudiam᷑. Hec gͥ analogia
id ost ꝯditio humana cansa fuit quare sacium
eloquium mentib humams erucdiendis de in
quiis occultare silicet ⁊ ĩ uiam multis ponere sa¬
cram ⁊ abditã idest occultam uenitater super¬
iũdanoꝵ̾ intelleatuũ idẽ ĩiusibiliũ spũũ ꝑĩcõ

Expanded text:
proprietas, sive convenientia, est ea posse et nosse quae proprietas, sive convenientia, est ea posse et nosse quae ad hominem pertinent, et quae homo esse et posse accepit. Supra analogiam autem nostram, id est supra convenientiam et aequalitatem nostram est coelestia scrutari, nisi per ea quae apud nos sunt visibilia et nota nobis erudiamur. Haec ergo analogia, id est conditio humana, causa fuit quare sacrum eloquium mentibus humanis erudiendis de invquiis, » occultare scilicet, « et inviam multis ponere sacram, et abditam, » id est occultam veritatem « supermundanorum inte
Abbreviated transcription (Latin):
liquo extendi ꝑ intellectum ĩ inuisibiles ꝯtem¬
plationes idest in contemplationes ĩinsibilium
⁊ uraũ aualogiam dico ⁊̃ tesid̾antẽ ꝓprias ⁊ con¬
naturales reductiones hoc est reduci ad ĩ nisi¬
biliũ cognitionẽ ⁊ contemplationẽ ꝑ ea que
ꝓpria illi sunt. ⁊ connaturalia: idest insibilia ⁊
corporalia q̃ uidelicet corporalia p̾tendunt ide̾
ꝓponunt formationes ĩformiũ. idest spũaliu
speculationũ. ⁊ suꝑ naturaliũ idest uostram na¬
turã excedenciũ speculatõnẽ ⁊ omĩno ĩcõp̾hensi¬
biliũ nobis: nͥ ꝑ istas formatõnes possibiles no¬
bis demõstͣrentur. ⁊ ĩ siuarentur nobis. Ana¬
logiam conditionẽ dicit humanam: qm̃ analogia
est uixta rõnem ⁊ cõuenienciã plurium siili¬
u ĩ uno ꝓprietas: quemadinodum ⁊ gͣmatici a¬
nalogias u̾boꝵ assignare solent scd̃m simili¬
tudinem pluriũ sub una ꝓprietate catẽcium
Analogia gͥ humane nature id est conlino uel

Expanded text:
extendit per intellectum in invisibiles contemplationes, id est in contemplationes invisibilium. Nostram analogiam dico etiam desiderantem proprias, et connaturales reductiones, hoc est, reduci ad invisibilum cognitionem, et contemplationem per ea, quae propria illi sunt et connaturalia, id est visibilia et corporalia quae videlicet corporalia praetendunt, id est proponunt formationes informium, id est spiritualium speculationum et supernaturalium, id est nostram naturam excedentium speculationum et omnino incomprehensibilium nobis, nisi per istas formationes passibiles demonstrarentur, et insinuarentur nobis. Analogiam conditionem dicit humanam; quoniam analogia est juxta rationem et convenientiam plurium similium in uno proprietas, quemadmodum et grammatici analogias verborum assignare solent secundum similitudinem plurium sub una proprietate cadentium. Analogia igitur humanae naturae, id est conditio vel
Abbreviated transcription (Latin):
ute descͥptiones faciunt. que ex t̾renis ⁊ no¬
uissimis efsencis similitudines ĩ cõueniente ᷤ¬
⁊ dissimules reb spũalib adducunt. Hoc eciã
idest si ex pulctis ⁊ decentib formis tm̃ spũali¬
uni figure formarentur. nõ faceret ĩiuriam
ĩ diuinas uirtutes ĩ conuenientes formas eis at¬
tnbuendo qd̾ facere est ni iustũ. Et eque id ẽ
similit̾ non seduceret auiniũ nostrum sicut n¬
ta turpis ⁊ uidecens formatõ se ducit ut aliena
de illis uirtutib ⁊ iudigna cogitet dum se in
istas imnundas insent ut ingetit compositi¬
ones que de ipĩs ĩdeceuter fc̃e sunt. Et fortaᷤ¬
sis adhuc aliud de his turpib cõpositionib ma¬
lum ꝓueniat qd̾ estimabuntur suꝑ celestia re¬
pleri ut replera eẽ leoninis quibdam ⁊ oquinᷤ
num ⁊ mugitina laudum orõne ⁊ uolatili an

Expanded text:
t; quia ex terrenis et novissimis essentiis similitudines inconvenientes et dissimiles rebus spiritualibus adducunt. Hoc etiam, id est si ex pulchris et decentibus formis tantum spiritualium figurae formarentur, non faceret injuriam in divinas virtutes non convenientes formas eis attribuendo: quod facere est injustum. Et aeque, id est, similiter non seduceret animum nostrum, sicut ista turpis et indecens formatio seducit, ut aliena de illis virtutibus et indigna cogitet, dum se in istas immundas inserit, vel ingerit compositiones: quae de ipsis indecenter factae sunt. Et fortassis adhuc aliud de his turpibus compositionibus malum proveniat, quod existimabuntur supercoelestia repleri, vel repleta esse leoninis quibusdam, et equinis num, et mugi
Abbreviated transcription (Latin):
figurationibus idest conuenientib ⁊ silib
figurationib sumptis apud uos dest iit̾ iusib¬
lia ista ex p̾ciosissimis. uł sumptis exp̾ciosissim ᷤ
apud nos hoc est ex eis q̃ p̃ciosissima sunt apud
nos ⁊ ex in matenalib quo quomͦ idest ex eis q̃
quo quomͦ id est aliquomodo ĩmaterialia ẽẽ uit̾e¬
tur ⁊ ĩ corporalia ficut iidelicet lux. ⁊ ignis ⁊ splen¬
dor ⁊ calor ⁊ cet̾a huiꝰnodi: que cum matenalia
st̃ ⁊ corporalia multũ tñ spũali nature subtilita¬
te ⁊ puritate appropinquant. Sĩ ergo dicat ille
ex his p̾ciosissimis ⁊ aliquo modo ĩ mat̾ialib
⁊ suꝑ eminentib essenciis debere theologos sump¬
fisse figuras eoꝵ que ouiuino ĩ corporalia sunt
ut ꝑ ea que fere in materialia ⁊ ĩcorporalia st̃
uere ĩcorporalia significarentur. Et si ad huc di¬
cat nõ debere circumpositas ẽẽ terrenas uouissi¬
mas q id est ultimas. uł infimas siue abiectas

Expanded text:
figurationibus, id est inconvenientibus et similibus figurationibus, id est inconvenientibus et similibus figurationibus sumptis apud nos, id est inter visibilia ista ex pretiosissimis, vel sumptis ex pretiosissimis apud nos, hoc est ex eis, quae pretiosissima sunt apud nos; et ex immaterialibus quoquomodo, id est ex eis, quae quoquo, id est aliquo modo immaterialia esse videntur et incorporalia, sicut videlicet lux, et ignis, et splendor, et calor, et caetera hujusmodi: quae, cum materialia sint, corporalia, multum tamen spirituali naturae subtilitate et puritate appropinquant. Si ergo dicat ille ex iis pretiosissimis, et aliquo modo immaterialibus et supereminentibus essentiis debere theologos sumpsisse figuras eorum, quae omnino incorporalia sunt, ut per ea, quae fere immaterialia et incorporalia sunt, vere incorporalia significarentur. Etsi adhuc dicat non debere circumpositas esse terrenas et novissimas, id est ultimas vel infimas, sive abjectas
Abbreviated transcription (Latin):
nũ theatrale ut sibi iudetur figmentum ut ui¬
delicet angłi boues ⁊leones ⁊ aquile. ⁊ equi ⁊ rote
⁊ cutrus ⁊ throni ⁊ cetera huiꝰmodi introducantur
trale uidetur. ⁊ theatͣli recitatione ⁊ mmisione dig¬
uũ uobis autẽ pie sencientib ⁊ recte crecdentib
sic dicera durũ .i. om̃s sic dure ⁊ icõuenientes dc̃o
nes ⁊ descͥptõnes qd̃ est qͣi qd̾d̾a angelicoꝵ nominũ
theatrũ : ut si estimat ille sic dicere. id e̾ sic dicẽ¬
dum om̃e hoc qd̾ in scriptura fugitur. qͣi durum
idest inconsonũ. ⁊ inconueniens angelicoꝵ nomi¬
num cheatrum c̾e̾: ⁊ si ille t̾ ait debuisse theolo¬
gos uenientes ⁊ tesceudentes ad corpoream facturã
idest materialem figurationem uniuers aliter
idest omnino ĩ corporaliũ celestiũ iutelicet ĩ insi¬
bilium formare ea silicet inuisibilia ⁊ manifes¬
tare qͣntum possibile eis eẽt propriis ⁊ cognatiᷤᷤ

Expanded text:
num, ut theatrale sibi videtur figmentum, ut vinum, ut theatrale sibi videtur figmentum, ut videlicet angeli, boves, et leones, et aquilae, et equi, et rotae, et currus, et throni, et caetera hujusmodi introducantur trale videtur, et theatrali recitatione et irrisione dignum. Nobis autem pie sentientibus, et recte credentibus sic dicere durum, vel omne sines, et descriptiones, quod est quasi quoddam angelicorum nominum theatrum; vel si existimat ille sic dicere, id est sic dicendum esse hoc, quod in Scriptura fingitur, quasi durum, id est inconsonum et inconveniens angelicorum nominum theatrum esse: et si ille etiam ait debuisse theologos venientes vel descendentes ad corpoream facturam, id est materialem figurationem, universaliter, id est omnino incorporalium, coelestium videlicet et invisibilium, formare ea, scilicet invisibilia, et manifestare, quantum possibile eis esset propriis et cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
simplicũ ĩ seuiet ipĩs ignotoꝵ qr nobis. ⁊ ĩcontẽ¬
plabilumi subsistenciũ hoc est dignũ eẽ ut reci¬
piant᷑ sacre cõpositiones. idest figurationes. ut forma¬
tiones sacre que de ipĩs diuinis ⁊ ĩ iuisibilib fcc̾ sũt
ut pote de hus q̃ simplicia ⁊ ĩ cõposita siue figura¬
tione coeporali ⁊ forma ac ꝑ hoc nobis qui corpora¬
lia tm̃ contemplari ⁊ cogitare nouimꝰ ignota ⁊ ĩ¬
coutemplatibilia subsistunt: ⁊ nͥ ꝑ insibilia signa
⁊ demonstciones uisibiles ostendi. ac ꝑcipi ab huma¬
no corde nõ possunte sicui gͦ dignum iutet᷑ ⁊ uece ᷤ¬
sarium pp̃ ciꝰmodi causas sacras compositiones
recipiendas ee̾ ita dum taxat si pulcͤ ⁊ decentes tã¬
te qr puntati cõpetentes formarent᷑ nc̃ aut̃e in¬
decentes ẽẽ ⁊ ĩ conuenientes estuat ille itelicet¬
ille etiã ĩconueniens ẽẽ om̃e hoc angelicoꝵ nomi¬

Expanded text:
simplicium in seipsis, ignotorumque nobis, et incontemsimplicium in seipsis, ignotorumque nobis, et incontemplabilium subsistentium. » Hoc est, dignum esse ut recipiantur sacrae compositiones, id est figurationes vel formationes sacrae, quae de ipsis divinis et invisibilibus factae sunt, utpote de iis quae simplicia et incomposita sine figuratione corporali, et forma, ac per hoc nobis, qui corporalia tantum contemplari et cogitare novimus, ignota et incontemplabilia subsistunt, et nisi per visibilia signa et demonstrationes visibiles ostendi, ac percipi ab humano corde non possunt. Si cui ergo dignum videtur, et necessarium propter ejusmodi causas sacras compositiones recipiendas esse, ita duntaxat si pulchre et decenter, tantaeque puritati convenientes formarentur, nunc autem indecentes esse, « et inconvenientes existimat, » ille videlicetille etiam inconveniens esse, omne hoc angelicorum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
pria illi sunt: ⁊ ad ipm̃ uidelicet auimũ nostrinu¬
reformans. uł coaptans: suie contemperãt scãs scͥp¬
turas anagogicas: ut pruis ꝑ nostͣ nobis ꝯformate
at uos descend̾ent: ⁊ postea ad suꝑiora reducendo
illuminatos subleuarent. Hoc ergo theologia ual¬
de arrificialit̾̃ fecit. ut nobis loquens nm̃ susaiꝑ
uaret. S si cui fortassis hoc ꝓbaudũ uideatur.
ĩ quantum ipã theologia ad significatõnẽ iusibili¬
uui pulcras ⁊ decentes ab hiis que nostra sunt for¬
mationes assumpsit rep̾bensibile auten ⁊ ĩ con¬
giuũ illd̃ qd̃ indecoras ẽ ⁊ indignas tante pun¬
tati ⁊ maiestari sinulitudines apposuit: illi respon¬
dendum est. ꝓpterea theologiani nõ solum simi¬
les. s ⁊̃ dissumiles ĩ demonstͣcionem diuinoꝵ formaᷤ
assumpsisse: ut ꝑiel qd clissinile ⁊ qͣi alienum
agnoscatur. Hoc est qd̾ sequitur. Si cui auteni
uitetur sacras quid̾e recipi cõpositiones tanqͣn

Expanded text:
a illi sunt; et ad ipsum videlicet animum reformans vel coaptans, sive contemperans sanctas Scripturas anagogicas, ut prius nostra nobis conformata ad nos descenderent, et postea ad superiora reducendo illuminatos sublevarent. Hoc ergo theologia valde artificialiter fecit, ut nobis loquens nostra suscvaret. Sed si cui fortassis hoc probandum videatur, inquantum ipsa theologia ad significationem visibilium pulchras et decentes ab iis quae nostra sunt, formationes assumpsit; reprehensibile autem et incongruum illud, quod indecoras eitati et majestati similitudines apposuit: illi respondendum, propterea theologiam non solum similes, sed etiam dissimiles in demonstrationem divinorum formas assumpsisse, ut per illud quod dissimile et quasi alienum agnoscatur: Hoc est, quod sequitur: « Si cui autem videtur sacras quidem recipi debere compositiones, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
id est spũalib natutis que quia dĩ formes sũt
ĩ gła tetrene ⁊ nouissime ⁊q simplices ĩ essencia
multiformitates eis om̃ino attribui nõ debuerĩt
Et si dicat adhuc hoc quidem id est si exp̾ciosis ⁊
suꝑeminenentib essenciis figure inuisibilum
sumerentur: ⁊ terrene ⁊ nouissime multifor¬
nutates dei formibus simplicitatib nõ aircuro¬
hoc quidem e nm̾i esset ꝙ corporale eẽt ⁊ mat̃¬
iale ⁊ sublimius fut᷑um eẽt idẽ diuiuis ⁊ spñ¬
alib uicinius. ex utͣq ꝑte rationabile fieret
ut ⁊ ꝑ hoc qd̾ nostium ẽẽt: idest familiare et
coguitum nobis erudire nõ posset: ⁊ ꝑ hoc qd̾ ib̃¬

Expanded text:
e quia deiformes sunt in gloria, terrenae et novissimae, et quia simplices in essentia, multiformitates ei omnino attribui non debuerunt. Et si dicat adhuc: Hoc quidem, id est si ex pretiosis et supereminentibus essentiis figurae invisibilium sumerentur, et terrenae, et novissimae formitates deiorale esset, et materiale; et sublimius futurum esset, id est divinis et spiritualibus vicinius, ut ex utraque parte rationabile fieret: ut per hoc, quod nostrum esset, id est familiare et cognitum nobis, erudire non posset; et per hoc, quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. nõ unã c̾ẽ cãm hanc silici nostram analo¬
giam. ide̾ nõ solum nr̃am aualogiã causam e̾ẽ
hꝰ rei qd̵̃ ꝓcurate sunt pulchre idest couuenien¬
ter a sacro eloquio forme ĩformiũ ⁊ figure ca¬
rencium figuris idest qd̾ ĩ sacro eloquio attri¬
bure sunt forme ⁊ fignte illis celestib spitibus
qui ĩ sua natura nec formas corporales hñt nec
fig᷑as huiꝰ in qͣm rei diceret quis nõ selum cau
lam ec̃ aualogiam. idest conditionem urãm alit̃
nõ ualent̾e ad ininisibiliũ cognitionẽ ꝑtingere

Expanded text:
am, hanc scilicet nostram analogiam, id est non solum nostram analogiam causam esse hujus rei, quod procuratae sunt pulchre, id est convenienter a sacro eloquio formae informium et figurae carentium figuris, id est quod in sacro eloquio attributae sunt formae et figurae illis coelestibus spiritibus, qui in sua natura nec formas corporales habent, nec figuras. Hujus, inquam, rei diceret quis non solum esse causam analogiam, id est conditionem nostram aliter non valentem ad invisibiliu
Abbreviated transcription (Latin):
cipum excercitus: qui ipĩs s̾ principib principantur
sine ducatũ p̾bent suꝑiores. Hec gͥ omiã ab hiis que
scd̃m nos st̃ ꝑ fimilitudinẽ sumpta atq illis spiriti

Expanded text:
cipum exercitus: qui ipsis etiam princibus principantur, cipum exercitus: qui ipsis etiam princibus principantur, sive ducatum praebent superiores. Haec igitur omnia ab iis, quae secundum nos s
Abbreviated transcription (Latin):
udelic ne imaginemus quasdaui rotas igneas su¬
ꝑ celum ⁊ ne imaginemꝰ ⁊̃ thronos mat̾iales qͣl ue¬
cessanos diuinitati ad recubitum: cum diuina nat᷑a
q̃ sola omĩa portat fulcimento non egeat. De rotis
ante igueis ⁊ throuis in libro damelis testimonium
habemus ⁊ ĩ ysaya ⁊ michea de solio excelso ⁊ sub¬
limi sedentis. Sequitur. Ed equos quosd̾a mul¬
ti colores sicut ĩ ⁊acharia leguntur. equi albi
⁊rgri. ⁊ uarii⁊ ĩ apocalipsi similit̃ sub aulitur ne
miaguiemus. Et armiferos archistrategos similit̃
ne maginemus. io est principes ⁊ duces milicie at¬
ma ferentes siue amus ĩdutos sicut ĩ rachana le¬
⁊ excercitum celi a dextus eiꝰ ⁊ a sinstris: ⁊ in libro re¬
gum currus ⁊equos : ⁊ equites ĩ montib igneos demõ¬
stͣtos helyseo ⁊ puero eiꝰ ĩ auxilium eiꝰ ueuientes Archiᷤᷤ¬
tratogi dc̃ scĩt qͣi duces. uł ductores principũ excercitꝰ:
significat. Archistrategi itaq duces intelliguntur pͥn¬

Expanded text:
quasdam igneas super coelum, et ne imaginemur etiam thronos materiales quasi necessarios Divinitati ad recubitum, cum divina natura, quae sola omnia portat, fulcimento non egeat. De rotis autem igneis et thronis in libro Danielis testimonium habemus , et in Isaia , et Michea de solio excelso et sublimi sedentis. Sequitur: « Et equos quosdam multicolores » sicut in Zacharia leguntur equi albirii ; et in Apocalypsi similiter subauditur ne imaginemur. « Et armiferos archistrategos, » similiter ne imaginemur, id est principes, et duces militiae arma ferentes, sive armis indutos sicut in Zacharia leet exercitum coeli a dextris ejus, et sinistris; et in libro Regum currus, et equos, et equites in montibus igneos demonstratos Eliseo, et puero ejus in auxilium venientes , Archistrategi dicti sunt quasi duces, vel ductores principum exercitus. us, Archistrategi itaque duces intelliguntur prin
Abbreviated transcription (Latin):
tos ad leonum bestialem imagniatõnem hoc est ad i¬
maginatõnẽ fine imaginem leonum que bestialis
est ⁊ spũali ac rõnali nature ĩdigna: sicut iere¬
chiele facies hominis ⁊ facies leonis. in figuratio¬
ne animalium reformatur memoratur Et ad a¬
quilatum caruo rostro spẽm: it̾um subaudit᷑ forma¬
tos nõ estimemꝰ. Quod autem ait cirto rostro exp̾s¬
sio dignam mouet misionem sicitt incetens adũsũ
eos qui hec putant spintuali nature scomi ꝓpriera¬
tem assignata. Notum est autem qd̾ ĩ descrrpcione
ierechielis ⁊̾ facies aquile memoratur. Sequitur tut
ad uolatilium tͥ ꝑtitam alarimi cõmotionẽ effigura¬
toe sb̾anditur ne estimemus. Sicut enĩ ĩ ysaia sorp¬
tum est de solio sedentis ⁊ templo seraphim stabãt
suꝑ illuo sexale uni ⁊ sexale abteri. Duab uelabat
capud. duab uelabant pedes. ⁊ duab uolabant alt̃

Expanded text:
tos ad leonum bestialem. imaginationem hoc est ad itos ad leonum bestialem. imaginationem hoc est ad imaginationem sive imaginem leonum, quae bestialis est, et spirituali ac rationali natura indigna, sicut in Ezechiele facies hominis, et facies leonis in figuratione animalium memoratur. Et ad aquilarum curvo rostro speciem, iterum subauditur, formatos non existimemus. Quod autem ait « curvo rostro, » expresse dignam movet irrisionem, sicut in caeteris, adversum eos qui haec putant spirituali naturae secundum proprietatem assignata. Notum est autem quod in discretione Ezechielis etiam facies aquilae memoratur. Sequitur: « Aut volatilium tripertitam alarum commotionem effiguratos, » subauditur ne existimemus. Sicut enim in Isaia scriptum est de solio sedentis et templo: « Seraphim stabat super illud: sex alae uni, et sex alae alteri. Duabus velabant caput, duabus velabant pedes; et duabus volabant a
Abbreviated transcription (Latin):
michea ⁊ aliis ꝓphetis angelici sp̃e ꝑ animalia fig̾an¬
tur qͣdnipedia. ⁊ uolatilia ⁊ cet̾a. ad hunc modũ: ⁊ ne
estinemꝰ e quosdam illoꝵ spñum multor uultimeẽ¬
. id est multos uultus siue facies habere ut ĩ erechie¬
le scriptum est de animalib scĩs qͣtuor facies uni erãt
qd̾ licet ad scõs euangelistas. uł apestolos uł quoslibet
tionem uerbi ⁊ passionẽ. ⁊ resurrectionẽ. ⁊ assampci¬
onẽ annunciantib ⁊ ĩ hiis om̃ib netbum ĩ carnatũ
minsb̾ii famulatu ꝓsequentib: nõ in conuemient̃
accipitur. Sequit᷑. Et ad bouni pecudalitaten sub¬
audiendum est: & ne estimenius quosdam formato ᷤᷤ
ad boum pecudalitatem hoc est ad siuilituclinent
boum que pocudalis est non angelica sicut ĩ erechi¬
ele foema rouis uł iituli in animaliumm figuracõ¬
ne exprmitur. Aut t̾ ne estunemꝰ eostem sp̃c forma¬

Expanded text:
Michea, et aliis prophetis, angelici spiritus per animalia figuranMichea, et aliis prophetis, angelici spiritus per animalia figurantur quadrupedia, et volatilia, et caetera ad hunc modum. Et ne existimemus etiam quosdam illorum spirituum multorum vultuum esse, id est multos vultus sive facies habere, ut in Ezechiele scriptum est de animalibus sanctis: « Quatuor facies uni erant : » quod licet ad sanctos evangelistas, vel apostolos, vel quoslibet assionem, et resurrectionem, et ascensionem annuntiantibus, et in his omnibus Verbum incarnatum ministerii famulatu prosequentibus, non inconvenienter accipitur. Sequitur: « Et ad boum pecudalitatem, » subaudiendum est, et ne existimemus quosdam formatos ad boum pecudalitatem, hoc est ad similitudinem, formamque boum, quae pecudalis est, non angelica, sicut in Ezechiele forma bovis, vel vituli in animalium figuratione exprimitur. Aut etiam, ne existimemus eosdem spiritus forma
Abbreviated transcription (Latin):
eolem mͦ multis in munde estimemus celestes
& dĩ formes animos multipedes ẽẽ quosdam &
multoꝵ uultuum ꝙ ad boum pecudalitat̾e a ut
ad leonum bestialem mnaginationem formatos
& ad aquilaꝵ curuo rostro speciem aut aduola¬
tilium triꝑtitam alarum cõmotionem effigu¬
ratos: ⁊ rotas qͣsdani igneas suꝑ celum imagi¬
nemꝰ ⁊ thronos marenales diuinitati ad recubitũ
uecessarios: ⁊equos quosdã multi colores ⁊ armife
ros archistrategos: ⁊ quetumq alia ex eloquis nobi ᷤ
sacre ⁊ formabilit̾ ĩ uarietate uanifestatinorum
syubolox tͣdita sunt. ut ergo nõ estimenius etiam
nos eodem modo multis idest. quemadinodũ multi e ᷤᷤ¬
tiant celestes ⁊ di formes animos. idest sp̃t ĩ iusibi¬
les ⁊ ĩ corporeos ⁊ dĩ nõ corporũ siilitudinẽ ac formã
habentes multipedes ẽe̾ quemadmodum uitelic fi¬
guratine in eloquio sacro sub figͣis ⁊ formis anima¬
liumi descubuntur: ut in erechiele ⁊ ysaia. ⁊ rachana ⁊

Expanded text:
memus, caelestes et deiformes animos multipedes esse quosdam, et multorum vultuum, et ad boum pecudalitatem, aut ad leonum bestialem imaginationem formatos, et ad aquilarum curvo rostro speciem, aut ad volatilium tripartitam alarum commotionem effiguratos, et rotas quasdam igneas super caelum imaginemus, et thronos materiales Divinitati ad recubitum necessarios, et equos quosdam multicolores, et armifes; et quaecunque alia ex eloquiis nobis sacre et formabiliter in varietate manifestativorum symbolorum tradita sunt. » Ut ergo non existimemus etiam nos eodem modo multis, id est quemadmodum multi existimant, coelestes et deiformes animos, id est spiritus invisibiles, incorporeos, et Dei non corporum similitudinem ac formam habentes, multipedes esse; quemadmodum videlicet figurative in eloquio sacro sub figuris et formis animalium describuntur, ut in Ezechiele, in Isaia, et Zacharia, et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ipĩs eẽ nõ estimemius. s ꝑ ħ alia que ĩ ip̃is nobis in
iisibilia sunt: iusibilit̾ ꝓposita ꝑpendere studeamus
Non eñ spc̃s corruptibilis: ad illorum munditiam at¬
tingit̃. ⁊ propterea quodamͦ t̾ inmunda estimatio est
que sine discretione tam humilia ⁊ indigna illi ex¬
cellenti nature ꝑproprietatem attubuit. Siue igit᷑
hec siue quetumq alia ex oloquiis idẽ scͥptuns nob̾
sacre ⁊ formabilit̾ hoc est sacra sue sacre rei for¬
matione. uł figuratõne tradita sunt ⁊̃ uarietate
manifestatiuoꝵ simboloꝵ idest figuratum ⁊ discreno¬
nim sacͣtum quib manifestantur secreta ⁊ abscõ

Expanded text:
e non existimemus, sed per haec alia, quae in ipsis, nobis sunt invisibilia, visibiliter proposita perpendere studeamus. Non enim species corruptibilis ad illorum munditiam attingit et propterea quodammodo immunda existimatio est, quae sine discretione, tam humilia et indigna illi excellenti naturae per proprietatem attribuit. Sive igitur haec, sive quaecunque alia ex eloquiis, id est Scripturis, nobis sacre et formabiliter, hoc est sacra sive sacrae rei formatione vel figuratione, tradita sunt, in varietate manifestativorum symbolorum, id est figurarum et descriptionum sacrarum, quibus manifestantu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eloquiis hoc est diuinis scripturis manifestant᷑
ꝓpouinit᷑ cnĩ ĩ sacro eloquio figure ⁊ demonstcione ᷤ
quib uirtutes ⁊ laudes euangelicarum potestatũ
dedarantur: qͣs auctor inspiciendas ⁊ ꝯsid̾andas dic̃
ad angłice ierarchie manifestationei. Sequitur.
Consequentibus qr hiis hoc est consequent̃ post ip

Expanded text:
in eloquiis, hoc est divinis Scripturis manifestantur. in eloquiis, hoc est divinis Scripturis manifestantur. Proponuntur enim in sacro eloquio figurae et demonstrationes, quibus virtutes et laudes angelicarum potestatum declarantur: quas auctor inspiciendas, et considerandas dicit, ad angelicae hierarchiae manifestationem. Sequitur; « Consequentibusque iis, » hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciam enim sunt dona ⁊ scd̃m dona sunt menta
⁊ scom diu̾sitatem meritorimi p̃imorum diner¬
sitas constat. Omĩs gͥ ierarchia d̾i lanatorib
suis tiñ in p̃mio ꝓfuit: qnͣtũ ꝯtulit ĩ douo: qr
om̃is dignitas ⁊ potestas scdm misteni. ⁊ officu
gr̃am qua di laudem & honorem ⁊ gloriã p̃di¬
care & amplificare potuit: in fructu retributi¬
ouis excrescit. S ⁊ ip̃e celestes uirtutes quibus
hoc ipm̃ p̾num est dm̃ laudare tm̃ singule se¬
cundum ordines suos ⁊ dignitates ĩ pͥncipatibus
⁊ ierarchiis suis utilitatis accipiunt: qͣntum plu ᷤ¬
uł minꝰ ĩ laudem creatoris ꝑ donum gre cooꝑantiᷤ
assurgunt. Deide ait oportet idest post expositã
laudare celestes ierarchias. hoc est angelicos pͥn¬
cipatꝰ. ide̾ laudes eoꝵ clescribere ⁊ demonstrare se¬
cundum ipãꝵ iudelic ierarchiarum ĩ eloqui is
manifestationẽ: id est scd̃m hoc qd̾ lautes earum

Expanded text:
tiam enim sunt dona, et secundum dona sunt merita, tiam enim sunt dona, et secundum dona sunt merita, et secundum diversitatem meritorum, praemiorum diversitas constat. Omnis ergo hierarchia Dei laudatoribus suis tamen in praemio profuit quantum contulit in dono; quia omnis dignitgratiam, qua Dei laudem, et honorem, et gloriam praedicare et amplificare potuit, in fructu retributionis excrescit. Sed et ipsae coelestes virtutes, quibus hoc ipsum praemium est Deum laudare, tantum singulae secundum ordines suos et dignitates in principatibus, et hierarchiis suis utilitatis accipiunt, quanto plus vel minus in laudem Creatoris per donum gratiae cooperantis assurgunt. Deinde, ait, « oportet, » id est post expositam laudare coelestes hierarchias, hoc est, angelicos principatus, id est laudes eorum describere et demonstrare secundum ipsarum, videlicet hierarchiarum, in eloquiis manifestationem, id est secundum hoc quod laudes earum
Abbreviated transcription (Latin):
finitionẽ ierarchie spoculationem omĩs ierarchie aue¬
tor nominauit: que om̃i & conuenit ꝯtinet totum
hanc autem quia ĩ subsequentib ip̃e positurus est
i expositurus: nos in p̾senti preoccupare nõ oportet
Deinte subiungit aliud exhis que exquirere uł
exponere oportet. iudelic quid ꝓfuit unaqueq ie¬
rarchia diuinis laudatoribus ip̃ius idest diuinis¬
quoꝵ ieratchia idest sacͣ potestas diuinis laudato¬
tib suis idest illis qui in ea constituti ꝙ ordiua¬
ti dm̃ laudant: siue laudes diuinas celebrant ⁊
frequentant. Oms enĩ ierarchie ad laudem di¬
uiuam ordinate sunt ꝙ institute sine suꝑiores
siue infenores: ut ab ouũb lautetur deus a quo
⁊ ꝑ queni sunt om̃s ⁊ ĩ om̃ib omĩa. Et qui excel¬
lenciores sunrt ampluis laudant: & qui ampluis
laudant. sublimuis remunerantur. Itaq omĩs
tbutionemi & dona largitionis ut sit uł ĩcogni¬
tione sublumor. uł ĩ amore feruencior. Scd̃m gra¬

Expanded text:
finitionem hierarchiae speculationem omnis hierarchiae auctor nominavit: quae et omni convenit, et continet totum. Hanc autem quia in subsequentibus ipse positurus est et expositurus, nos in praesenti praeoccupare non oportet. Deinde subjungit aliud ex iis; quae exquirere vel exponere oportet, videlicet quod profuit unaquaeque hierarchia divinis laudatoribus ipsius, hoc esquaeque hierarchia, id est sacra potestas, divinis laudatoribus suis, id est illis qui in ea constituti et ordinati Deum laudant, sive laudes divinas celebrant, et frequentant. Omnes enim hierarchiae ad laudem divinam ordinatae sunt et institutae, sivae superiores, sive inferiores, ut ab omnibus laudetur Deus: a quo et per quem sunt omnes et in omnibus omnia . Et qui excellentiores sunt, amplius laudant; et qui amplius laudant, sublimius remunerantur. Itaque omnis tionem et dona largitionis, ut sit vel in cognitione sublimior, vel in amore ferventior. Secundum gra
Abbreviated transcription (Latin):
figͣant. Nouissue autẽ oꝑtet ꝯsiterareᷤ ad qͣ¬
iem oportet᷑ ascend̾e ꝑ formas uentatẽ. Non enĩ
sufficit hoc solum qd̾ uisibile est actẽdere nisi
e sciamus qualem oporteat ex eo qd̃ uisibiliter
temonstͣtur iuisibilit̾ ueritatem cogitare. Si
enĩ putamꝰ hoc solum ẽẽ qs uisibilit̾ in demon¬
stͣcionẽ ceruitur: nunqͣmi uentatis efficinur
ꝑticipes. Discernamus ergo signũ a uentate &
sciamus aliud ẽẽ qd̾ foris sensui etudiendo appo¬
nitur: alind autem qd initus animo benedica¬
do reseruatur. Iocirco autem dicere oportet ad
qualem uentatem ascend̾e debeamꝰ ab hiis figu¬
ratõnum nisibiliũ formis: ne nos ẽ sicut mul¬
ti estimemus. hec omĩa que ꝓ signis celestium
in scͥptuns figurate ꝓpomintur. ita ẽẽ illic quẽ¬
admodum hic nustice᷑ figurantur in similitudi¬
uib. ⁊ formis ⁊ figutis ad corporalia tm̃. ⁊ sonsi¬
bilia ꝑtiuentib q̃ ĩ diuina ⁊ spuntalia omnino¬

Expanded text:
figurant. Novissime autem oportet considerare ad qualem oportet ascendere per formas veritatem. Non enim sufficit hoc solum, quod visibile est attendere, nisi etiam sciamus qualem oporteat ex eo quod visibiliter demonstratur, invisibiliter veritatem cogitare. Si enim putamus hoc solum esse quod visibiliter in demonstrationem cernitur, nunquam veritatis participes efficimur. Discernamus ergo signum a veritate, et sciamus aliud esse, quod foris sensui erudiendo apponitur; aliud autem, quod intus animo beatificando reservatur. Idcirco autem dicere oportet ad qualem veritatem ascendere debeamus, ab his figurationum visibilium formis, ne nos etiam, sicut multi, existimemus haec omnia, quae pro signis coelestium in Scripturis figurate proponuntur, ita esse illic quemadmodum hic mystice figurantur in similitudinibus et formis et figuris ad corporalia tamen, et sensibilia pertinentibus: quae in divina, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ⁊ laudationem ꝓpomuitur: mens huma¬
na ĩ ipĩs inuisibilib ꝯciꝑe debeat uentatem hoc
est ꝯsiderare primunt quid sit ierarchia. scd̃o qͥd
ꝓsit. idest que in uuaqͣq utilitas consistat: t̾cio
quomodo excellencia minsibilium terarchiar
ꝑ usibilia signa ostenditur: qͣrto qͣlitateu signo¬
rum. ⁊ demonstͣcionum misticarũ cognosceres qͥn¬
to significatum a signo. ueritatẽ. a figura sepe¬
rare. Oportet primum expouere ꝙͣ speculationeni
idẽ ꝙͣ diffutionem estimamus ee̾ om̃is ierarchie
hoc est quomͦ generalit̾ uł uniuersalit̾ diffimen¬
da est ierarchia. Diffuntionem autem iccuro spe¬
culationem uocat quĩ diffintio rei qͣi speculũ¬

Expanded text:
tionem et laudationem proponuntur, mens humana in ipsis invisibilibus concipere debeat, veritatem. Hoc est, considerare primum, quid sit hierarchia. Secundo, quid prosit, id est quae in unaquaque utilitas consistat. Tertio, quomodo excellentia invisibilium hierarchiarum per visibilia signa ostenditur. Quarto qualitatem signorum, et demonstrationum mysticarum cognoscere. Quinto, signatum a signo, veritatem a figura separare. Oportet primum exponere quam speculationem, id est quam definitionem existimamus esse omnis hierarchiae, hoc est quomodo generaliter vel universaliter definienda est hierarchia. Definitionem autem idcirco speculationem
Abbreviated transcription (Latin):
generalit̾ ꝯsid̾anda modo introductionis legenti¬
b ꝓpouit : q̃ ꝑ sequencia capitula sigillatimi ex¬
pouet. Primum generalem om̃is ierarchie diffi¬
nitonem : scom̾i uniꝰ cuiꝰq ierarbie utilitateni ter¬
cium celestium ierarchiat̃ scdm̃ iusibiles fornta¬

Expanded text:
generaliter consideranda modo introductionis legentigeneraliter consideranda modo introductionis legentibus proponit: quae per sequentia capitula singillatim exponet. Primum, generalem omnis hierarchiae definitionem. Secundum, uniuscujusque hierarchiae utilitatem. Tertium, coelestium hierarchia
Abbreviated transcription (Latin):
mas ⁊ figuratõues demonstͣntur: & qr nulla sit
quidam estimauerunt ipĩs diuinis celestibq in¬
uiria fiat. si aliqũ ĩ scͥptura sac̾ ꝑhumiles forma¬
tiones ⁊ qͣi ab eoꝵ excellencia remotas ⁊ ĩdignas
figurentur: quemadmodum in scͥptura d̾s plauͤ¬
tro ⁊ angli bub comꝑantur & cetera ĩ hũc mod̾
portet gͦ ut estimo primũ exponere qͣm qͥ¬
dem ce̾ specul anonem omĩs ierarchie es¬
timanius : & ceta. Pudice temꝑat asser¬
nonem suam ut prudentem decet: ne ini rebus
excellentib & a sensu humano remotis ultͣ homi¬
nis posubilitatẽ presumere uid̾etur: dicens ut
estimo Nouerat enĩ hoc ip̃e qd̃ dicebat quĩ ab eo
doctꝰ erat qui uiderat & sciebatꝰ s seruauit mote ᷤ¬
tiam dictionis: ut hec humilitate uou elatione
querenda ⁊ iuiuemeuda ostenderet. Oportet gͦ ut
estimo primum expouere quã quid̾e ẽẽ speculatio¬
uemi omĩs ierarchie estimamꝰ. Qumq hic primũ

Expanded text:
mas, et figurationes demonstratur. Et quod nulla, sicut quidam existimaverunt, ipsis divinis et coelestibus injuria fiat, si aliquando in Scripturis sacris per humiles formationes, et quasi ab eorum excellentia remotas, et indignas figurentur, quemadmodum in Scriptura Deus plaustro, et angeli bobus comparantur: et caetera in hunc modum. « Oportet ergo, ut existimo, primum exponere quam quidem esse speculationem omnis hierarchiae existimamus, etc. » Pudice temperat assertionem suam, ut prudentem decet; nec in rebus excellentibus, et a sensu humano remotis ultra hominis possibilitatem praesumere videtu, dicens: « Ut existimo. » Noverat enim hoc ipse, quod dicebat, quoniam ab eo doctus erat qui viderat, et sciebat. Sed servavit modestiam dictionis, ut haec humilitate, non elatione quaerenda et invenienda ostenderet. Oportet ergo, ut existimo, primum exponere quam quidem esse speculationem « omnis hierarchiae existimamus. » Quinque hic primum
Abbreviated transcription (Latin):
angolicos ieraxchiam: ẽẽ uerum dicit. s uniũsa¬
lit̾ nõ diffiit: quĩ ĩ hominib quoq ierarchia
inuenitur. Item qui dicit ierarchiam eẽ oroinẽ
uerũ dicit. Qnĩ uͭ potestas est:ͦ ordo est: s nonto¬
tum dicit. quĩ non omĩs ordo ierarchia est: qr nõ

Expanded text:
cos hierarchiam esse, verum dicit; sed universaliter non definit, quoniam in hominibus quoque hierarchia invenitur. Item, qui dicit hierarchiam esse ordinem, verum dicit; quoniam ubi potestas est, ordo est. Sed non totum dicit; quoniam non omnis ordo hierarchia est, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
uenitatis signũ este ⁊ uetũ est. Ita gͥ signa eui¬
denciorem demonstͣcionẽ hũt: que ⁊ ꝑ similitudinẽ
qua appropiuqͣnt ueritats ipam̃ ueritatẽ mani¬
festant: ⁊ ꝑ clissimili tudinẽ quã elongant aue¬
ntate. se nõ e̾e̾ ueritatẽ : s signa tm̃ ⁊ nnaginem
ueritatis demonstrant. Noc est etgo qd̾ ĩ isto ca¬

Expanded text:
atis signum est, et verum est. Illa igitur signa evidentiorem demonstrationem habent, quae et per similitudinem, qua appropinquant veritati, ipsam veritatem manifestant; et per dissimilitudinem, qua elongant a veritate, se non esse veritatem, sed signa tamen, et imaginem veritatis demonstrant. Hoc est ergo, q
Abbreviated transcription (Latin):
u̾atõne animos consid̾anciũ falli. Illa cum sint
signa uentatis tũi. aliqñ fortassis se ꝓ ueritate
pp̃ excellentẽ spem recipi facerent. nͥ ista signa
eeñt: in quib uetitas nõ credit᷑ etiã si ip̃a ueti¬
tas significet᷑. Alud em̃ ueritas est: atq aliud¬

Expanded text:
neratione animos considerantium falli. Illa, cum sint neratione animos considerantium falli. Illa, cum sint signa veritatis tamen, aliquando fortassis se pro veritate propter excellentem speciem recipi facerent, nisi ista signa essent, in quibus veritas non creditur, etiamsi per ipsa veritas significetur. Aliud enim est veritas, atq
Abbreviated transcription (Latin):
locati scd̃̾m ꝓprietatem nõ sustinet. significatõni
iloꝵ ceruit attribui: alia quoq que digna iudebã¬
tur. ac ꝑ hoc uera ⁊ ꝓpria. credi ꝓperant: figurata
e̾ẽ ⁊ ꝑ similitudinẽ uetitati adduta: nullitenus
possit dubitari. Ergo simbola similia ĩ demõstͣcionẽ
ad hoc ꝓposita sinitr ut miusibiliũ uentatem spẽ
consimili ostend̾ent. Dissimlia autẽt ut significã¬
do a figura ad ueritatem exrundum. ⁊ nõ remanen¬
dum. ⁊̃ hĩs que uera ẽe̾ nõ pot̾ant demonstͣrent.
Ergo qͣntum sumbola similia p̾cellunt specie tũ
dissimilia simbola tͣnscencdunt. significatõne. qm̃
⁊ si illa hũc spẽm pulctiorẽ: s ista significationẽ
tenent manifestatiorem. Illa uentatẽ ostendunte
ista a falsitate exire compellunt. Illa ueritatem¬
sic significant: ut facile possre tulis amimꝰ ĩ hiis
detineti: ista sic erudiunt. ut nõ sinant ĩ sui ne¬

Expanded text:
locari secundum proprietatem non sustinet, significatione locari secundum proprietatem non sustinet, significatione illorum cernit attribui: alia quoque quae digna videbantur, ac per hoc vera et propria credi poterant, figurativa esse, et per similitudinem veritati adducta nullatenus possit dubitari Ergo symbola similia in demonstrationem ad hoc proposita sunt, ut invisibilium veritatem specie consimili ostenderent; dissimilia autem, ut significando a figura ad veritatem exeundum, et non remanendum in iis, quae vera esse non poterant, demonstrarent. Ergo quantsymbola transcendunt significatione; quoniam, etsi illa habent speciem pulchriorem, tamen ista significationem tenent manifestiorem. Illa veritatem ostendunt; ista a falsitate exire compellunt. Illa sic veritatem significant, ut facile possit rudis animus in eis detineri; ista sic erudiunt, ut non sinat in sui ve
Abbreviated transcription (Latin):
declaratõnem iniisibilu insibilia signa alłũꝑ¬
sit̃: nũt̃ sequenti capło ostendit. sicut ttulus ipse
p̃loquitur. qm̃ iudelicet pulchre. id est apte ⁊ con¬
uenient̃ manifestautur. Hoc est rep̾sentant᷑. ⁊ sig¬
inficant᷑. ut manifestata. fiant diuina silicet ea
que in sũma sunit iherarchia. ⁊ celestia. q̃. ĩ ange¬
lica sunt iherarchia utraq hec conuenient̾ ma¬
infestant᷑. non solum ꝑ similia sunbola. id est nõ
solum ꝑ pulchras. ⁊ decentes atq eoꝵ maiestati et¬
potestati. puritati congiuas siue consimiles figutaᷤᷤ
⁊ formas. s ⁊̃ ꝑ dissimilia simbola. io est ꝑ tales for¬
aliene. ⁊ iudigne nideant᷑. Quod quidem aliquib
nimꝰ cõueniens udeatur eẽ: s bene consid̾autib
ratione magna. ⁊ dispensatione ministeria necessa¬
ria ordinatum inuenit᷑. Ratione quidem᷑ ut dũ
ħ aliena in de monstͣcionem assumpta cetnimus.
tione uero: ut dum illa q̃ mens pia ĩ diuinis col¬

Expanded text:
declarationem invisibilium visibilia signa assumpsit: nunc sequenti capitulo ostendit, sicut titulus ipse praeloquitur, quod videlicet pulchre, id est apte et convenienter manifestantur, hoc est repraesentantur et significantur, ut manifesta fiant, divina scilicet ea quae in summa sunt hierarchia, et coelestia quae in angelica sunt hierarchia. Utraque haec convenienter manifestantur, non solum per similia symbola, id est non solum per pulchras et decentes, atque eorum majestati et puritati congruas, sive consimiles figuras et formas; sed etiam per dissimilia symbola, id est per tales forpuritate indignae videantur. Quod quidem aliquibus minus conveniens videatur esse. Sed bene considerantibus ratione magna, et dispensatione necessaria ordinatum invenitur. Ratione quidem, ut dum haec aliena in demonstrationem assumpta cernimus, tione vero, ut dum illa, quae mens pia in divinis col
Abbreviated transcription (Latin):
as. Ad hoc respondet qd supͣdixerat ꝯsid̾andum eẽ qͣ¬
lib formationib sacͣ scͥptura celestes ordinee fig᷑¬
aret. Ac si diceret. Propterea ip̃e formationes ce¬
lestium ordinum ̃ sacro eloquio diligent̃ inspicien
ad ĩuisibilium cognitionẽ ꝑ hec iusibilia ⁊ nota
reuelarent. i dest illuiuinarent ⁊ Et enĩ ualde arti¬
ficialit̾ ut pruclenter siue ꝯsid̾ate usa est theolo¬
gia. idest diuiua scͥptura poeticis sactis formationi¬
b id est defenpcionib formatum uł figurarum
ad sacͣ ut scã rep̾sentanda ꝓpositarum formatio¬
nib poeticis. idest excogitatis. uł adinuentis rõne
i cõpositis ꝓ smilitudine mystice t̃clicionis ĩ non
figuratis in tellectib idest spiritib sine figura cor¬
porali ut forma ĩ sua simplicitate consistentib
significandis. Nostrũ ut dc̾m est iudelicet ĩ suꝑi¬
ori capło dem̃ est daimũ reuelaus ablato ignoran¬
ce uelamine ut nuda ⁊ aꝑta facie celestia ꝯtem¬

Expanded text:
oc respondet, quod supradixerat, considerandum esse qualibus formationibus sacra Scriptura coelestes ordines figuraret. Ac si diceret: Propterea ipsae formationes coelestium ordinum in sacro eloquio diligenter inspicienad invisibilium cognitionem per haec visibilia et nota revelarent, id est illuminarent. Etenim valde artificialiter vel prudenter, sive considerare usa est theologia, id est divina Scriptura, poeticis sacris formationibus, id est descriptionibus formarum vel figurarum ad sacra vel sancta repraesentanda propositarum, formationibus poeticis, id est excogitatis, vel adinventis ratione et expositis per similitudinem mysticae traditionis in non figuratis intellectibus, id est spiritibus sine figura et corporali forma in sua simplicitate consistentibus significandis. « Nostrum, ut dictum est, » videlicet in superiori capitulo « animum revelans » ab alto ignorantiae velamine, ut nuda et aperta facie coelestia contem
Abbreviated transcription (Latin):
tatione detineami qm̃ ĩ ierarchiam di¬
omsi petitionem uram fuscepi nõ ut
ꝓfunda reꝵ scrutari ꝑseqͣr: s uo detegã
solum. ⁊ ĩ lucem exponam testa u̾boꝵ. Noc enĩ in¬
troducendis primum magis conueniens est: preci¬
pue qr illa q̃ differema censuimꝰ. magna niis
⁊ supͣ nostram possibilitatent agnoscimꝰ. Titulus
antẽ utt ᷑ capuli heͥc est. Qm̃ pulchre diuna. ⁊ ce¬
lestia ⁊̃ ꝑ clissimilia suubola manifestant᷑. Supra
diximꝰ quied sit symbolum collatõ utelicet idest
coaptatio insibiliura form arum: ad demonstcionẽ
rer ĩnisibilis ꝓpositaꝵ.uotbi grã. ¶u̾m spilum
colestumi naturas ex prmere insibilit̾ nolumꝰ. hu¬
manos quidom uultꝰ s ⁊ alas aius ⁊ unã cõpositio¬
nis speciem coaptamꝰ: ut ꝓ uultu homuus qͥ solꝰ
ex iusibilib rõne utit᷑. ip̃i quoq iiusibiles spẽ
tatiouales. ⁊ sapientes ee̾ intolligaut. ⁊ ꝑ alas

Expanded text:
rchiam Dionysii petitionem vestram suscepi, non ut profunda rerum scrutari persequar, sed ut detegam solum, et in lucem exponam tecta verborum. Hoc enim introducendis primum magis conveniens est: praecipue quia illa, quae disserenda censuimus, magna nimis, et supra nostram possibilitatem agnoscimus. Titulus secundi capituli hic est. « Quod pulchre divina, et coelestia etiam per dissimilia symbola manifestantur. » Supra jam diximus quid sit symbolum, collatio videlicet, id est coaptatio visibilium formarum ad demonstrationem rei invisibilis propositarum. Verbi gratia, cum spirituum coelestium naturas exprimere visibiliter volumus humanos quidem vultus, sed alas avis in unam compositionis speciem coaptamus, ut pro vultu hominis, qui solus ex visibilibus ratione utitur, ipsi quoque invisibiles spiritus rationales et sa
Abbreviated transcription (Latin):
etice ado furtine fraudulencie contͣiret᷑: eent̃ quoq tor
fid̾i ab solutiones : qt̾ eidem eent̃ quesite ꝑfidie occa¬
siones. Ac primum post gen̾alem illam atq ĩdubita¬
tam sacͣientoꝵ expositionẽ: hinc exponende fidei ao¬
ũsum hereticos cepit exordium.

Expanded text:
e fraudulentiae contrairetur; essentque tot fidei absolutiones, quotidem essent quaesitae perfidiae occasiones. Ac primum post generalem illam atque indubitatam sacramentorum expositionem, hinc exponendae fidei adversum haereticos coepit exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
ecessitas et tempꝰ ad monuit eos qui tum
cõuen̾ant ꝑ mulciplices q̃stiones latiꝰ. ac dis¬
fusius expositionem fid̾i̾ ordinare: qr niul¬
tis ⁊ occultis cuuiculis in catholicam doninm ea que
ꝑ fotinũ renouabatur h̾esis temptaret irispere: ut

Expanded text:
ecessitas et tempus admonuit eos, qui tum convenerant, per multiplices quaestiones latius ac diffusius expositionem fidei ordinare; quia multis et occultis cuniculis in catholicam domum ea, quae per Photinum renovabatur, haeresis tentar
Abbreviated transcription (Latin):
h̾eticoꝵ ingenii aditꝰ obstruit᷑: ne quid ĩ ẽẽ diu̾¬
sitatis p̾dicetur ĩ filio. Anetheniatirat nam qr
nͥ ut ĩ nominib atq angłis solet cũ nomentri¬
buit᷑ ex honore m̃itoꝵ: uat᷑e tũ iat̾ eos. ⁊ dm̃ dif¬
forente substancia. E iccuro plures dii sunts

Expanded text:
 ingeniis aditus obstruitur, ne quid esse diversitatis praedicetur in Filio. Anathematizat namque nisi ut in hominibus atque Angelis solet, cum nomen tribuitur ex honore meritorum, naturae tamen inter eos et Deum differente substantia; et idcirco dii plures sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Reuib expositio fid̾i̾ huiꝰ s ab solutissi¬
mis usa est. diffrnitionib. Nam condẽ¬
nans eos qui de nõ extantib. ẽẽ filiũ
dicerent originẽ nõ ceptana. s manentẽ dedit.
No ne heo origo eiꝰ. ex qua natꝰ est manens: alia
pociꝰ ꝙͣ dĩ intelligeretur eẽ substantia. ⁊̃ eos blasphe¬
mos ꝓminciat: qui ex alia aliqͣ substancia ⁊ nõ
ex d̾o. filiũ natũ ee̾ loq̾rent᷑. Atq ita cũ nõ exuichi¬
lo subsistit: neq aliuñ ꝙͣ ex d̾o qd̾ est extitit: non
potest ambigi ĩ huis natꝰ ẽe̾ que dĩ sunt  qr neq de
nõ exstantib. neq alia ꝙͣ ĩdenascibili pris ⁊ eõna sb̾¬
stancia. nuigeniti filii gon̾aret᷑ eẽncia. Nespuit
uero ⁊ iut̾ualla tempoꝵ ac scło̾x. ut qui ꝑ nat᷑am¬

Expanded text:
revibus expositio fidei hujus, sed absolutissimis usa est definitionibus. Nam condemnans eos, qui de non exstantibus esse Filium dicerent, originem ei non coeptam, sed manentem dedit. Ac ne haec origo ejus, ex qua natus est manens, alia potius quam Dei intelligeretur esse substantia; etiam eos blasphemos pronuntiat, qui ex alia aliqua substantia, et non ex Deo Filium natum esse loquerentur: atque ita cum non ex nihilo substitit, neque aliunde quam ex Deo quod est exstitit, non potest ambigi in his natus esse quae Dei sunt; quia neque de non exstantibus, neque alia quam de innascibili Patris et aeterna substantia unigenita Filii generatur essentia. Respuit vero et intervalla temporum ac s