comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culari. Quod cont᷑ fit aplerisq. Aqͦ enĩ plurimũ spe¬
rant. etiam si ille ñ ẽgeat. camen ei potissimũ in ser¬
uiunt Optime aut̃ societas hominũ connunctioq
seruabit᷑. si ut qͥsq erit comunctissimꝰ. ita meũ be¬
nignitatis plurimũ conferet᷑. S que nate̾ sint pͥn
cipia cõmimitatis et societatis humane. repetendii
uioet᷑ altius. Est enĩ pͥmũ qͦd cerit᷑ inuniũsi gen̾is
humani societate. Eius aut̃ uinełm ẽ ratĩo & oratio
que docendo. discendo. cõmunicando. disceptando
iudicando. conciliat int̃ se homines. coniungitq
nat᷑ali quadam sociecate. Neqͣ ullare longius absu¬
mus anat᷑a ferarũ. inqͥb in eẽ forcitudinẽ dicimꝰ¬
sepe. ut in equis in leonib. iusticiã eqͣtatẽ bon̾it᷑atẽ
ñ dicimꝰ. St̃ enĩ rationis et orationis experces. ac
latissime qͥdem patens hominib int̃ ipsos. om̃ib in¬

Expanded text:
tulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum spetulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt. Optime autem societas hominum conjunctioque servabitur, si ut quisque erit conjunctissimus, ita in eum benignitatis plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primum, quod cernitur in universi generis humani societate. Eius autem vinculum est ratio et oratio, quae docendo, discendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
plus affer̃ qũa acceꝑunt. Et enĩ si in eos qͦs sꝑamꝰ
nob̾ ꝓfutos. ñ dubitamꝰ officia conferre quales in
eos eẽ debemꝰ qui iam ꝓfuer̃. Nam cũ duo geu̾a li¬
balitatis sint. unũ dandi beneficii. alter̃ redden¬
di demus nec ne innr̃a potestate ẽ. ñ redd̾e uiro bo¬
no ñ licet. simͦ id fac̾e̾ possit sine in uiria. Acceptoꝵ
aut̃ beneficioꝵ st̃ dilectꝰ habendi. Nec dubiũ q̃ ma
sximo cuiq plurimũ debeat᷑. In qͦ cam̃ inpͥmis qͦqͥsq
animo studio beniuolentia fecerit ponderandũ ẽ.
Mulci enĩ faciunt mulca. cemeritate qͣdam sine
iudicio. uel morbo in om̃s uel repentino qͦdã qͣsi uen¬
to impecu animi incitati. que beneficia eq magna
ñ st̃ habenda atq ea quę iudicio consid̾ate constan¬
terq delata st̃. S in collocando beneficio et inre¬
ferenda gr̃a. sicet̾a paria sunt. hoc maxime officii
ẽ. ut qͥsq maxime opis indigeat. ita ei potissimũ op¬

Expanded text:
plus efferunt quam acceperunt? Etenim si in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, quales in eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum reddendi, demus necne, in nostra potestate est, non reddere viro bono non licet, modo id facere possit sine iniuria. Acceptorum autem beneficiorum sunt dilectus habendi, nec dubium, aximo cuique plurimum debeatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes to impetu animi incitati: quae beneficia ita aeque magna non sunt habenda atque ea quae judicio considerato constantique delata sunt. Sed in collocando beneficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opi
Abbreviated transcription (Latin):
Ire expetenda quidem magis ẽ decernendi ratio
quam decertandi forcitudo. S cauendum ne robel¬
landi magis fuga. quam utilitatis ratione faciani.
Bellum aut̃ ita suseipiat᷑ ut nichil aliuo nisi pax
quesita uideat᷑. Fortis uͦ animi et constantis ẽ ñ
ꝑcurbari in reb asꝑis nec tuinultuantẽ degradu
deici ut dr̃. si p̃senti animo uti et consilio. nec a
ratione discecđe. Quamꝗ hoc animi. illud etram
ingenis magni ẽ. p̃ciꝑe cogitatione futa. et ali¬
quando ante constituere quid accidere possit in
utramq partẽ. et qͥd agendũ sit cũqͥd euenerit.
nec cõmitt̾e ut aliquando dicendũ sit ñ putaram.¬
Hec sunt oꝑa magni animi et excelsi. & pruden¬
cia consilioq fidentis ¶Temere aut̃ in acie u̾sari.
et manu ẽ hoste confligere. ĩmane qͥddam et be¬
luarũ simile ẽ. S cũ cẽpꝰ necessitasq postulat de¬
certandum manu ẽ. et mors seruituti tͣpicudiniq
añponencla. deuertendiᷤ aut̃ diripiendisq ur¬

Expanded text:
re expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram.aec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temere autem in acie versari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est et mors servituti turpitudinique anteponenda. De evertendis autem diripiendisque ur
Abbreviated transcription (Latin):
sontes. mulcitudinẽ conseruare. in om̃i forcuna
recta atq honesta retinere. Ut enĩ sunt quẽ ad mo¬
dum supͣdixi qͥurbanis reb bellicas ante ponant.
sic repperias multos qͥb ꝑieulosa et callida consilia
et qͥetis et cogitationis spleudidiora et maiora iudean¬
tur. Nũ quam om̃ino ꝑiculi fuga cõmittendũ est.¬
ut imbelles timidiq uideamͣ. S fugiendũ illud eqã
ne offeramus nos ꝑiculis sine causa. qͦ ẽẽ nichil pot̃
stulcius. Qͣ ꝓpt̃ in adeinidis ꝑieulis consuetuoo imi¬
tanda medicor ẽ. qͥ leuit᷑ egrotantes. leuit̃ eurant
Grauiorib aut̃ morbis ꝑiculosas curationes et ancipi¬
ces adhibere cogunt᷑. Quare intranqͥllo tempestatẽ¬
ad ũsam opcare dementis ẽ. Subuenire aut̃ cẽpesta¬
ti quauis ratione sapientis. eoq magis siꝑlus ad ipis¬
carere exp̃licata boni. qua ad dubitata mali. Pe¬
riculose aut̃ rerum actiones parcim hissunt quui
eas suscipiunt. partim reip. Itemq ali de uita. ali

Expanded text:
sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis splendidiora et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est,ut imbelles timidique videamur, sed fugiendum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse nihil potest stultius. Quapropter in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranqadversam optare, dementis est; subvenire autem tempestati quavis ratione, sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni, quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt; partim Reip. Itemque alii de vita, alii
Abbreviated transcription (Latin):
postulante. ut eilli eratidas qui cũ lace demonioꝵ dix
fiuisset pelloponesiaeo bello. multaq fecisset egn¬
gie uercit ad extremũ omia. cũ consilio ñ parus
eor qui classem ab argͣiiusis remouendã. nec cũ

Expanded text:
postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cu
Abbreviated transcription (Latin):
lubrieꝰ qͦd uix inuenit᷑ qui laborib susceptis pe¬
riculisq additis. ñ qͣsi m̃cedem rerũ gestar᷑ deside¬
ret głamł Onĩuio forcis animus et magnꝰ. arab re¬
b maxime cernit᷑. quar̃ una inrerũ ext̾nar᷑ des

Expanded text:
lubricus: quod vix invenitur, qui, laboribus susceptis, periculisque aditis, non, quasi mercedem rerum gestarum, desideret gloriam. 4. Omnino fortis animus, et magnus duabus rebus maxime cernitur: quarum una in rerum externarum des
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ aplatone. ñ nob̾ solũ nacisumꝰ. orcꝰq nr̃i partem
patͥa iundicat parte amnci. atq ut placet stoicis quȩ¬
in t̾ris gignantur ad usũ hominũ oĩa ereari. hoĩes
aut̃ hominũ causa eẽ. gen̾atos. ut ipsi int̃se aliis alii
ꝓdesse possent. In hoc natͣam debeniꝰ ducẽ seqͥ com¬
munes utilitates in mediũ afferre. mutatione offi

Expanded text:
tum esse a Platone: "Non nobis solum nati sumus; ortus nostri partim patria vendicat, partim amici, atqin terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatione offi
Abbreviated transcription (Latin):
peccati Ita ut seruia mus in no¬
litterȩ hic legem tangere
putatur. quam quidẽ ad cõpa¬
rationẽ legis fidei inferiorẽ
facitꝰ Nomamen inimicttiã
iudicat. Nam ideo dicit nos ex¬
eratos alege mortis. ut ser uianx
legi fidei. quȩ nobis prȩsidium
contulit salutare. Quod lex¬
su&us non potuit. negratiȩ be¬
nefitum innre uideamur.
legi u& eri seruientes. Lex
u&us criminis utique nom̃ est.
sed tem poris uel &atis Senuit
enim quia cessauit:. Lex autẽ spitalis
ipsa est lex fidei. Quia fides
in animoest neco peribus addisci¬
tur. sed corde creditur Et mens
ipsa imellegit naturȩ suȩ esse
quod credit Nec oculis cernitur.
Aut manibus pal patur. & quae
sperantur dona non uisibi lias.
nec terrena sed spiritalia. Ue¬
tus ergo lex inabulis lapide¬
is formataest. Lex autẽ sp̃ĩtalis

Expanded text:
peccati. Ita ut serviamus in nopeccati. Ita ut serviamus in nolitterae. Hic legem tangere putatur, quam quidem ad comparationem legis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis, ut serviamus legi fidei, quae nobis praesidium contulit salutare, quod vetus lex non potuit; ne gratiae beneficium inanire videamur, legi veteri servientes. Lex vetus non criminis utique nomen est, sed temporis vel aetatis; senuit enim, quia cessavit. Lex autem spiritus ipsa est lex fidei; quia fides in animo est, nec operibus addiscitur, sed corde creditur: et mens ipsa intelligit naturae suae esse quod credit, nec oculis cernitur, aut manibus palpatur: et quae sperantur dona, non visibilia sunt, nec terrena, sed spiritalia. Vetus ergo lex in tabulis lapideis formata est: lex autem spiri
Abbreviated transcription (Latin):
nari incarne agentibus dicit.
ꝑlegem ostendi. non ꝑlegem fie¬
ri de monstrat. Index enim
peccati lexest nongen trix
reos faciens peccatores: Nunc
Sautem soluti sumus alege mor¬
Stis. inqua d&inebamur: Solu¬
ti sumus alege. dum remissio¬
nẽ peccatorũ accepimus. Non
enim hab& in nos potestatem.
Infidis enim & peccato ribus do¬
minatur. Lex autem mortis
ideo dicta est. quȩ punit reos.
mortificat enim peccatores
Non ergo mala est. sed iusta
Quã uis enĩ malum sit patien¬
tibus quod infertur alege
sed illa non est mala qui a iuste
infert iram. Ita que non nala¬
est peccatoribus. sed iustabonis
uero spirtabs est Quis enim dubi¬
te& spiritale eẽ ꝓhibere pesa¬
res sed qui hoc non potuit ut salua¬
r& hominem remitiendo pec¬
catas Lex fidei data est. Quȩ
credentes liberar& ado minio
legis. ut possint reparare se ad
uitam quos lex tenebat reos mor¬
tis Ipsis enim lex mortis est.
quibus iram operatur causa

Expanded text:
nari in carne agentibus dicit, nari in carne agentibus dicit, per legem ostendi, non per legem fieri demonstrat: index enim peccati lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. Nunc autem soluti sumus a lege mortis in qua detinebamur. Soluti sumus a lege, dum remissionem peccatorum accepimus: non habet enim in nos potestatem, infidis enim et peccatoribus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos, mortificat autem peccatores: non ergo mala est, sed justa. Quamvis enim malum sit patientibus, quod infertur a lege, sed illa non est mala, quia juste infert iram. Itaque non malaccatoribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet spiritale esse prohibere peccare? Sed quia hoc non potuit, ut salvaret hominem remittendo peccata, lex fidei data est, quae credentes liberaret a dominio Legis; ut possent reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis enim Lex mortis est, quibus iram operatur causa
Abbreviated transcription (Latin):
bamus. hoc est carnalos sequen
tes sensus uitus & peccatis subia¬
cebamus Sensus autem carnis ẽ.
noncredere spiritalia Id est sine
commixtione uirginem pepe¬
ris se & exaqua & sp̃u sco ho¬
minẽ denuo nasci. Et solutã
animam a copula carnis rur¬
sus in carne sur gere: dehis dif¬
fidens. in carne est hinc uitia
ait peccatorum quȩ ꝑlegem
ostenduntur. O perabantur¬
inquit in menbris nostris. ut fruc¬
tificarent morti Manifestũ
ẽ quia qui non credit sub pecca¬
to agit. Et captiuus trahitur
ad uitia ad mittenda. ut fructũ
faciat morti secundȩ: Iucrum
enim tunc facit mors. cũ pecca¬
tur: In menbris tamendicit
uitia operari non in corpore.¬
corpus. Quia in mali lo quio lin¬
gua arguitur. & infurto manus
corripitur. & indissimi lando
aures Increpantur. & d c&e
explentur operibus . Disputatio
haec tangit iudeos. & eos qui xp̃i¬
ani dicuntur & sub lege uolur
uiuere: ut & docentes carnales
tamen peccatorum quȩ domi¬

Expanded text:
bamus, hoc est, carnales sensus bamus, hoc est, carnales sensus sequentes, vitiis et peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, non credere spiritalia, id est, sine commixtione viri virginem peperisse, et ex aqua et Spiritu sancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne resurgere. De his diffidens, in carne est, hinc: Vitia, ait, peccatorum, quae per Legem ostenduntur, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. Manifestum est quia qui non credit sub peccato agit, et captivus trahitur ad vitia admittenda; ut fructum faciat morti secundae: lucrum enim tunc facit mors, cum peccatur. In membris tamen dicit vitia operari, non in corpore,corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissimulante aures increpantur, et ita iexplentur operibus. Disputatio haec tangit Judaeos, et eos qui Christiani dicuntur, et sub Lege volunt vivere; ut discentes carnales tamen peccatorum, quae domi
Abbreviated transcription (Latin):
nauit¬
nauit Et cyro graphum
quod peccato ade decr&um
erat deleuit. quando ab infe¬
ris resurrexit. Data huusmun¬
di forma credentibus sibi ut
amorte secunda teneri non
possent Ac ꝑ hoc mortui sumus
legi ꝑcorpus xp̃i. Qui enim
legi iuorit d mortuus non fue¬
rit reus ÷. Et qui reus est. se.¬
cundam mortem euadere non
potest. Ut sitis alterius qui
ex mortuis resur rexit. ut fruc¬
tificemus dõ: Hoc dicit quia
ideo mortui sumus legi ut de
c&ero . xp̃i sumus serui solius
& hoc ent. fructificare dõ÷
Adquiritur enimdo qui in
gratia eius man& dignus.
resur recuone ꝓmissa Cũ enĩ¬
eẽ incarne. qui aliquid sequitur
quod lege ꝓhib&ur Igitur in
carne ee multifarie intellegitur
Nam omnis incredulus incarneẽ.
id est carnalis. Et xp̃i anus sub
male intelleͥgit xp̃m in carne
est Et siquis xp̃ianus luxuriosa
hab& uitam in car ne est hoc
lo co tamen incarne eẽ sic intel¬
legamus. quia ame fidẽ in carne
eramus Sub peccato enĩ uiue¬

Expanded text:
navitnavit: et chirographum quod peccato Adae decretum erat, delevit ; quando ab inferis resurrexit, data hujusmodi forma credentibus sibi, ut a morte secunda teneri non possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi mortuus non fuerit, reus est: et qui reus est, secundam mortem evadere non potest. Ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Hoc dicit, quia ideo mortui sumus Legi, ut de caetero Christi simus servi solius: et hoc erit fructificare Deo. Acquiritur enim Deo, qui in gratia ejus manet, dignus resurrectione promissa. Cum eniesse in carne, qui aliquid sequitur, quod lege prohibetur. Igitur in carne esse multifarie intelligitur: nam omnis incredulus in carne est, id est, carnalis; et Christianus sub male intelligit Christum, in carne est; et si quis Christianus luxuriosam habet vitam, in carne est. 64 Hoc tamen loco in carne esse sic intelligemus, quia ante fidem in carne eramus; sub peccato enim vive
Abbreviated transcription (Latin):
tam ad euangelium. sei erunt¬
& adulteri qui a niua lege
iunc xerunt se fidei erunt
in utro que adulteri. It aque
ꝑcorpus xp̃i saluos nos dicit
factos Mori enim legi uiue¬
re est dõ. Quia lex domina¬
tur peccatoribus. Cui ergo
dimit tuntur. peccata moritur
legi. Hoc est li berari alege
Itaque ꝑ corpus xp̃i. hoc con¬
sequimur beneficiumi Ira¬
dens enim corpus suũ salua¬
tor mortem uicit & pecca¬
tum dampnauit. In ipso enĩ
peccauit diabolus. cum ipsũ
in nocentem occidit & qui pec¬
catum omnino nescir&. Cum
enim hominem sibi peccati
causa defender& inuentus ẽ
In eo reus in quo accu sabat
hinc factum est. ut omnes
credentes in xp̃mueruantur
alege dãnato peccato. Quia¬
ui: ctum peccãum. quod est dia¬
bolus. ꝑcorpus xp̃i. non hab &
ductoritatem in eos qui ad illũ
ꝑunent aquo uictus est Dũ
enim non peccat & occiditur
qua si reus uicit peccatum de.
peccato. hoc est diabolum ꝓprio
peccato. quod in eo ad misit dãpͥ¬

Expanded text:
tant ad Evangelium, rei erunt ettant ad Evangelium, rei erunt et adulteri; quia viva lege junxerunt se fidei, et erunt in utraque adulteri. Itaque, per corpus Christi salvos nos dicit factos. Mori enim legi Deo vivere est; quia Lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur Legi, hoc est, liberari a Lege. Itaque per corpus Christi hoc consequimur beneficium; tradens enim corpus suum Salvator, mortem vicit, et peccatum damnavit. In ipso enim peccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret; cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, inventus est in eo reus, in quo accusabat. Hinc factum est ut omnes credentes in Christum, eruantur a lege, sublato peccato; quivictum peccatum, quod est diabolus, per corpus Christi, non habet auctoritatem in eos, qui ad illum pertinent, a quo victus est. Dum enim non peccat et occiditur quasi reus; vicit peccatum de peccato, hoc est, diabolum proprio peccato, quod in eo admisit, dam
Abbreviated transcription (Latin):
ee alege factorum. non abom¬
ni lege. Nec ultra iam expedi¬
re tẽ sub lege. ne gratiã dĩ ua¬
ca& reuersus sul lege. Quia
đĩ gratia. liberauit hominem
alẽge. ut spũ id est mente ser¬
uiat dõ Sicut enim mulier
mortuo uiro liberata est alege
uiri. non alege naturȩ. Ita &
higratia dĩ liberati aleges
aqua tenebantur reiꝰ ut mor¬
tua illisit. ex christianis mo
iuncti non sunt adulteri
Si enĩ lex apud illos uiuit ađ¬
ulterisunt. & nihil illis ꝑderit
ultionis Nec enim legis erit
adulter sed euangelii: qui mor¬
tua lege iunctus euan gelio
post redit ad legẽ Mor tua
enim lex dicitur. quando quẽ
tenebat reum ignotũ est ei
aucto ritate legis ces sante
Quod si mortuus fuerit iuir
eius liberataest alege uiri
ut non sit adultera. si iuncta
fuerit alteri uiro: Sublati
alege accepta regussione pec¬
catõrum. &iuncti euangdio
non sunt adulteri legis. qui a mor¬
tua apud illi s. est. Si autom ser¬
uantes legem accedere se pum¬

Expanded text:
esse a lege factorum, non ab omesse a lege factorum, non ab omni lege; nec ultra jam expedire esse sub lege, ne gratiam Dei evacuet reversus sub legem; quia Dei gratia liberavit a lege hominem, ut spiritu, id est mente, serviat Deo. Sicut enim mulier, mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia Dei liberati a lege sunt, a qua tenebantur rei; ut mortua illis sit, ut Christianismo juncti non sint adulteri. Si enim lex apud illos vivit, adulteri sunt, et nihil illis proderit ultioni. Nec enim legis erit adulter, sed Evangelii, qui mortua lege junctus Evangelio, post redit ad legem; mortua enim lex dicitur, quando quem tenebat reum, ignotum est ei, auctoritate legis cessante. Quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri; ut non sit adultera, si juncta fuerit alteri viro. Sublati a Lege, accepta remissione peccatorum, et juncti Evangelio, non sunt adulteri Legis; quia mortua apud illos est. Si autem servantes Legem, accedere se pu
Abbreviated transcription (Latin):
quia non sunt barbari sed cõ¬
pre henderunt naturalẽ iustiuã.
partim ex grecis sicut. & greci
ex ebreis: Qu̾am uis enim ante
mox sen non latuer& lex sed
ordo non erat nequȩ auctonitas
Nam leges roꝰ manis. exathenis
plate sunt Nonigno rantibus
ergo legem dicitꝰ quia lex do¬
minatur homini quanto tem¬
pore uiuit non est occultũ om¬
nem uitã hominis ẽẽ sub lege
nature qued ata est mundo
hȩc lex generalis est Nunt
uero aliam proponit specialẽ.
quã uis & ipsa generalis est.
seddum  ecipitur ab omnibus
fit specialis. ꝑ quam uult pra¬
hare ad sertionem suã Gra¬
datim enim uult tradero ue¬
ritatẽ Dicit ergo Nam quȩ
sub uiro est mulier. uiuente ui¬
ro alligata est lege uiri
Quod si mortuus fuerit uir
eius soluta est abege uiri Igi¬
ri uiro. Haec lex de euangeli¬
o est non ex moyse neque
exiustitia torrena Aliquid
ergo duce natura. aliquid ex
quenti ergo exemplo aꝑtius
suado xp̃i anis mum exutũ

Expanded text:
quia non sunt barbari, sed comquia non sunt barbari, sed comprehenderunt naturalem justitiam, partim ex Graecis, sicut et Graeci ex Hebraeis. Quamvis enim ante Moysen non latuerit lex, sed ordo non erat neque auctoritas. Nam leges Romanis ex Athenis perlatae sunt. Non ignorantibus ergo legem dicit: Quia lex dominatur homini, quanto tempore vivit. Non est occultum omnem vitam hominis esse sub lege naturae, quae data est mundo: haec lex generalis est. Nunc vero aliam proponit specialem quamvis et ipsa generalis est, sed dum non recipitur ab hominibus, fit specialis, per quam vult probare assertionem suam, gradatim enim vult tradere veritatem; dicit ergo: Nam quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi viri; quod si mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri; igigi viri. Haec lex de Evangelio est, non ex Moyse, neque ex justitia terrena. Aliquid ergo, duce natura, aliquid ex quenti ergo exemplo apertius suadet Christianismum exutum
Abbreviated transcription (Latin):
cati mortẽ dicit. qui ałpeccatũ
mors. Ac ꝑ hoc quide c&ero
ab stinent sẽ apeccatis. sti pendi¬
um accipiunt uita a&ernam
Quia qui non peccant alieni sunt
Si cut enim sequentes peccatũ: adi¬
qui runt mortem. Ita & sequen¬
tes gratiam dĩ id est fidem x pił
quȩ donat peccata. habebunt ui¬
tam &ernam ut gaudeant se
ad tempus dis solui scientes banc¬
se uitam consecuturos. quȩ & om¬
ni tedio careat. & suc cessionẽ
non habeat Qur sc̃s symeon
ex optans p&is se hinc dis solui
ut ir& inpace Id est uitã
quȩ nullam patitur in qui &udi
nobis datum. dnm̃ nostrum testa¬
tur. ut dõ patri gratias ꝑ nullũ
legem lo quor ut ani mos
illorum firm& in doctrina
diuina. exem plo humanȩ legis
utitur. ut ꝑter rena sua deat
cȩlestia. Sicut amundi creatu¬
ra ds̃ agnoscitur. Quia enim
unius est totum. lic& diuerse
sint res. exaliqua tamen par¬
te sibi inuicẽ si miles sunt
Sciunt ergo legẽ romani.

Expanded text:
cati mortem dicit, quia per peccatum cati mortem dicit, quia per peccatum mors: ac per hoc qui de caetero abstinent se a peccatis, stipendium accipiunt vitam aeternam; quia qui non peccant, alieni sunt mino nostro. Sicut enim sequentes peccatum, acquirunt mortem; ita et sequentes gratiam Dei, id est, fidem Christi, quae donat peccata, habebunt vitam aeternam; ut gaudeant se ad tempus dissolvi, scientes se hanc vitam consecuturos, quae et omni taedio careat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae nullam patitur inquietudinehristum nobis datum Dominum nostrum testatur; ut Deo Patri gratias per nullum leillorum firmet in doctrina divina, exemplo humanae legis utitur, ut per terrena suadeat coelestia, sicut a mundi creatura Deus agnoscitur, quia enim unius est totum, licet diversae sint res, ex aliqua tamen parte sibi invicem similes sunt. Sciunt enim legem Romani,
Abbreviated transcription (Latin):
Dum peccat enim. recedt ado
& fit sub peccaio. Quales ergos
fructus peccati in quibus adis cen¬
dentes. hoña uitã confundimur.
eo quod dudum turpier uixe¬
rimus Et non solum hoc quia
& senłla paganorum turpis
& feda est. maxime quȩ infrigia
inuenta est. in qua nisi spurcus
est. & tor pescit religio. Ecce
maculis plena libertas & squalo¬
ribus obligata. cuius opus turpis
mercedem hab&. cuuis finis mors ÷
Finem dixit extium uitȩ &ac¬
tuum. cui aut mors aut uita sue¬
cedit: Sed hoc loco mors duplex
Amorte enim. ad mortẽ transit
Nunc uero liberati apeccato.
serui factidõ. hab&is fructũ
urm in scĩ ficationẽ. finẽ uero
uita &ernã Hoc est. si accepta
remissione peccatorũ. bonorum
actuum emuli fuerimus. ad quiri¬
mus scĩtatẽ Tinem uero habe¬
bimus. id est exitum uitã aeter¬
nã. Amorte enim hac quam
finẽ dixit. transibimus ad uitã
quȩ sine fine est Nam merces
peccati mors est Questum pec¬

Expanded text:
dum peccat enim, recedit a Deo, dum peccat enim, recedit a Deo, et fit sub peccato. Quales ergo sunt fructus peccati, in quibus concentes bonam vitam, confundimur, eo quod dudum turpiter vixerimus: et non solum hoc, quia et sententia paganorum turpis et foeda est, maxime quae in Phrygia inventa est, in qua nisi spurcus um mutum est, et torpescit religio! Ecce maculis plena libertas, et squaloribus obligata, cujus opus turpem mercedem habet: Cujus finis mors est: finem dixit exitum vitae et actuum, cui aut mors, aut vita succedit. Sed hoc loco mors duplex, a morte enim ad mortem transitur. Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Hoc est, si accepta remissione peccatorum, bonorum actuum aemuli fuerimus, acquiremus sanctitatem, finem vero habebimus, id est, exitum, vitam perpetuam; a morte enim hac, quam finem dixit, transibimus ad vitam, quae sine fine est. Nam merces peccati mors est. Quaestum pec
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ carnis me¬
morat. minus
se significat exigere ab homine
quam dignum est circa di cultu¬
ram Denique sub infertur Si
÷ad iniquitatem. Ita nunc exib&e
menbra ur̃a ser uire iustitiae¬
I inscĩ ficationem. Ut occasionẽ
nobis auferr& timoris acceden¬
di ad fidem. quia quasi inporta¬
bilis nobis & aspera uider&ur.
ea mensura nos dõ seruire prę¬
cepit quia prius famulabamur
diabolo cum utique ꝓpensius de¬
bere seruire dõ quam diabo lo
Quippe cumhic salus. hic dam¬
natio oper&ur. Medicus tam̃
spiritalis. non plus a nob exigit.
nedum p̃cepta quasi grauia fu¬
gerimus. ꝑ pendentes infirmita¬
tem nram maneremus in mor¬
te Unde dñs. Tollite inquit
iugũ meũ superuos. qui a suaue
est. & onus meũ leue est Cum
enim serui ess&is peccati libe¬
ri eratis iustitiȩ Quẽ enim
fructum habuistis tunc millis:
Iinquibus nunc erubes citis.
Nam finis illorum morsẽ
Manifestũ est. quia qui liber
est adõ. est seruus peccati

Expanded text:
mitatem carnis memitatem carnis memorat, minus se significat exigere ab homine, quam dignum est, circa Dram. Denique subinfertur: ad iniquitatem; ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae, in sanctificationem. Ut occasionem nobis auferret timoris accedendi ad fidem, quia quasi importabilis nobis et aspera videretur, ea mensura nos Deo servire praecepit, qua prius famulabamur diabolo: cum utique propensius deberet serviri Deo quam diabolo, quippe cum hic salus, illic damnatio operetur; medicus tamen spiritalis non plus a nobis exigit, ne dum praecepta quasi gravia fugeremus, perpendentes infirmitatem nostram, maneremus in morte. Unde Dominus: Tollite, inquit, jugum meum super vos . . . . quia suave est, et onus meum leve . Cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis? Nam finis illorum mors est. Manifestum est, quia qui liber est a Deo, est servus peccati;
Abbreviated transcription (Latin):
peccati oboedistis ex
÷corde in eã formã¬
s doctrinȩ inqua
Straditi estis
Credentes autem in x p̃mser ui fac¬
ti sumus iustitiȩ. Eius enim serui
dicimur. cui oboedimus: & quia
iustum est oboedire. xp̃o &ipse
enĩ iustitia est & quae p̃cepit
iustasunt. Idcirco dicit seruos
cio promatur . Pnaturã enim
inducti sumus ad fidẽ. non plegẽ
in qua forma doc trinȩ dĩ impe¬
rio facti sumus. qui finxit naturã
Innatura enim habemus. ut cog¬
nos camus a quo & ꝑquẽ & in
quo sumus creatiꝰ for ma ergo
doctrinȩ est. in quã tradidit uos
creator naturaliter: Hoc est
quod supra dixit. ipsi sibi sunt lex
dum uident naturę suȩ esse qđ
credunt: Vt quođ iudȩis lex & ꝓ¬
hoc gentiles excorde confidan
Hinc gratias refert dño quia cũ
es semus serui peccati. oboediui¬
mus excorde credentes inxp̃m.
lit serui romus dõ ñ ꝑ legẽ
moysi. sed ꝑlegem nature
Humanũ dito propter
infirmitatẽ carnis
uestrȩ dum infir¬

Expanded text:
peccati, obedistis ex peccati, obedistis ex corde in eam formam doctrinae, in qua traCredentes autem in Christum servi facti sumus justitiae, ejus enim servi dicimur cui obedimus, et quia justum est obedire Christo, et ipse enim justitia est, et quae praecepit justa sunt, idccio promatur. Per naturam enim inducti sumus ad fidem, non per legem, in qua forma doctrinae Dei imperio facti sumus, qui finxit naturam. In natura enim habemus, ut cognoscamus a quo, et per quem, et in quo sumus creati. Forma ergo doctrinae est, in quam tradidit nos creator naturaliter, hoc est, quod supra dixit: 62 Ipsi sibi sunt Lex ; dum vident naturae suae esse, quod credunt; ut quod Judaeis lex et phoc gentiles ex corde confidant. Hinc gratias refert Domino, quia cum essemus servi peccati, obedivimus ex corde credentes in Christum; ut serviremus Deo, non per legem Moysi, sed per legem naturae. Humanum dico propter infirmivestrae. Dum infir
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Si ex dõ est inquit lex
cur nondebemus eẽ sub lege m
luntate quilegis auttor est. a xp̃o
nos liberatos de sub lege Quã ius
enim recte datasit lex. dataest
enim ut & rtos ostender& apud
dm̃ quia peccauerunt ante legẽ.
manum apeccatis se inhibere
non potuit. Factũ obnoxium
mortis infernȩ motus ds̃ pi&a¬
te clementiȩ suȩ qua semper
humano generi subuenit. ꝓuidit
peccatorum accepta. eruti alege
erant repugnarent Ideoque
cui exib&is uõs seruos ado boe
diendum. serui estis eius cui obȩ¬
distissiue peccati in mortẽ siue
oboeditionis ad iustitiã. Nunc¬
ne aliud profientes. aliud facia¬
mus. & cum dĩ serui dicimur.
explemus operibus. & non pañi
diabolo famulari. Namhoc
olim ds̃ denotat. & accusat dicens
Plebs haec labus me honorat.
cor autẽ eorum longe est ama
Et dñs ait in euangelio: Nemo
potest duobus dominis seruire
Et in lege dictum est: Ds no
derid& ur. Eratias aitem dõ¬
÷ quod cũ fuis s&is serui

Expanded text:
roposuit: Si ex Deo est Lex, inquit, roposuit: Si ex Deo est Lex, inquit, cur non debemus esse sub Lege. luntate, qui Legis auctor est, a Christo nos liberatos de sub lege, quamvis enim recte data sit Lex data est enim, ut et reos ostenderet apud Deum, qui peccaverunt ante Legem; manum a peccatis se inhibere non potuit, factum obnoxium mortis inferni; motus Deus pietate clementiae suae, qua semper humano generi subvenit, providipeccatorum accepta, eruti a Legeerant, repugnarent; ideoque cui exhibetis vos sdiendum, serui estis eius , cui oboedistis, siue peccati ad mortem, siue oboeditionis, ad iustiam.ne aliud profitentes, aliud faciamus, et cum Dei servi dicimur, explemus operibus; et non parum diabolo famulari: nam hoc olim Deus denotat, et accusat dicens: Plebs haec labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Et Dominus ait in Evangelio: Nemo potest duobus Dominis servire . Et in lege dictum est: Deus non deridetur . Gratias autem Deo, quod cum fuissetis servi
Abbreviated transcription (Latin):
eñi sub lege estis sed sub gratia
Si sogndum prxcepta quę̧ dat
ambulemus. peccatum nob dica
non posse dominari. his enim
dominatur. qui peccant nonem̃
ita ambulantes ut p̃cepit
sub lege sumus Siuero
non peccemus. non sumus sub
lego sed sub gratta. Si autem
peccemus. uertimur sublege.
& incipit nr̃i dominari pecca¬
tũ. Qua qui facit peccatũ seruus
ẽ peccari & neces se est. ut sit
sub lege quam diu remissa non
accipit Peccatum eñi auctorita¬
te legis reum facit peccato rem
Ac ꝑ hoc cui data remissio est. &
custodit se nedec&ero pecc&.
neque peccatum ei dominabitur.
noque sublege est Cessat enim
circa eum auctoritas legis. qui
liberatus estͣ peccato Quos enim
reos ten& lex. traditisunt illi
apeccato qui ergo peccatis exu¬
tus est non potest eẽ sub loge
Quid ergo peccauimus quia non
sumus sub lege sed sub grauia n
ab sit qm̃ lex adõ est ac ꝑ hoc
neforte opponer&tur. ipse sibi ꝓ¬

Expanded text:
enim sub Lege estis, sed sub gratia. enim sub Lege estis, sed sub gratia. Si secundum praecepta quae dat, ambulemus, peccatum nobis dicit non posse dominari; iis enim dominatur, qui peccant. Non enim ita ambulantes, ut praecipit, sub Lege sumus: si vero non peccemus, non sumus sub Lege, sed sub gratia. Si autem peccemus, vertimur sub Lege, et incipiet nostri dominari peccatum; quia qui facit peccatum, servus est peccati : et necesse est ut sit sub Lege, quamdiu remissa non accipit; peccatum enim auctoritate Legis reum facit peccatorem: ac per hoc cui data remissio est, et custodit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dominabitur, neque sub Lege est. Cessat enim circa eum auctoritas Legis, qui liberatus est a peccato; quos enim reos tenet lex, traditi sunt illi a peccato. Qui ergo peccatis exutus est, non potest esse sub Lege. Quid ergo? peccabimus, quia non sumus sub Lege, sed sub gratia? Absit. Quoniam Lex a Deo est, ac per hoc ne forte opponeretur, ipse sibi p
Abbreviated transcription (Latin):
munis est amnibus. sed mortẽ
gehennȩ sicut supra memora¬
ui. Ut cognitio parentis dĩ &
sca conuersatio uitasit. non
haec quȩ occasui sub iac&. sed
illa futuris dĩ quȩ uocatur
ꝗerna. Quam ob rom exibe¬
te uos dõ inquit. quem cognos¬
centes profecistis insalutem ut
in hones ite. tutȩ renuntiantes
es scxis exmortuis uiuentes. Et
menbra ura. arma iustitie do
Tanto nos modesta conuersatio¬
nẽ nram uult gubernare. utac¬
tus nr̃i iustitiȩ dĩ ꝓficientes.
non mundanȩ iustitie quia
iustitia. si ne fideest xp̃i sine
qua non uita sed mors. ẽ Ar¬
ma prebeamus illi addefenden
dos cui cum arma ꝑ opera bona¬
prȩbemus dignes dignos nos fa¬
cimus adiuuari abea quia iusti¬
tia dĩ indignos despicit: Ubi enĩ
iuftitia dĩ fuerit ibi habitat sp̃s
bęmus. cum malae agimus. ita
& iustinȩ cum recte uersa mus
membra custodientes ab omni
stur pitudine. Peccatum autem
ur̃i iam nondo minabitur: NON

Expanded text:
munis est omnibus, sed mortem munis est omnibus, sed mortem gehennae, sicut supra memoravi; ut cognitio parentis Dei, et sancta conversatio vita sit, non haec quae occasui subjacet, sed illa futuri saeculi, quae vocatur aeterna. Quamobrem, exhibete vos Deo, inquit, quem cognoscentes profecistis in salutem; ut inhonestae vitae renuntiantes, essetis ex mortuis viventes. 61 Et membra vestra arma justitiae Deo. Tanta nos modestia conversationem nostram tus nostri justitiae Dei proficientes, non mundanae justitiae quia mundi justitia sine fide est Christi, sine qua non vita, sed mors est, arma praebemus illi ad defendendos nos, cui cum arma per opera bonapraebemus, dignos nos facimus adjuvari ab ea, quia justitia Dei indignos despicit. Ubi enim justitia Dei fuerit, ibi habitat Spiribemus, cum male agimus: ita et justitiae, cum recte versamur, membra nostra custodientes ab omni turpitudine. Peccatum autem vestri jam non dominabitur; non
Abbreviated transcription (Latin):
atis corpora uestra: arma ini¬
quitatis peccato: Ostendit
diabolum nr̃is nos iaculis ex¬
pugnare : Occasio enim datur
illi ꝑ nostra peccata: ut desereb¬
tenos dõ accepta potestate
in ludat & mortific& nos
Ideo menbra nr̃a ab omni ope¬
ro iniquitatis continere dea¬
bemus. ut inimicus noster iner¬
mis inuentus subiciatur Et
non dixit. exib&e corporau
uestra. sed membra uestra. Men¬
bris enimꝰ mimstris cerratur.¬
s non toto corporeSe exhib&e¬
uos dõ tam quam ex mor¬
tuis uiuentes. Aortem ignoran¬
tiam infidelitatẽ. cum mala uita
significat quia uita est. cognos¬
cere dum̃ ꝑ xp̃m Quia enim
nemo sine parente ortum su¬
mit uitȩ. Omnia autẽ adõ
ortasunt aduitam per xp̃m̃.
Idcirco qr non agnoscit paren¬
hoc est sic hab& ac si non sit
Ipse enim sem& ipsum eẽ ne¬
gat. dum sine parente do eẽ
se putat. Itaque ignorantia
& turpis uita mors est amia
enim ista mortẽ adquirunt
Non mortem hanc quȩ cõm¬

Expanded text:
atis membra vestra arma iniatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Ostendit diabolum nostris nos jaculis impugnare; occasio enim datur illi per nostra peccata; ut deserente nos Deo, accepta potestate illudat et mortificet nos. Ideo membra nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus, ut inimicus noster inermis inventus subjiciatur. Et non dixit: Exhibete corpora vestra, sed membra vestra; membris enim ministris erratur, non toto corpore. Sed exhibevos Deo, tamquam ex mortuis viventes. Mortem ignorantiam et infidelitatem cum mala vita significat; quia vita est cognoscere Deum per Christum. Quia enim nemo sine parente ortum sumit vitae, omnia autem a Deo orta sunt ad vitam per Christum; idcirco qui non cognoscit parenhoc est, sic habetur ac si non sit: ipse enim semetipsum esse negat, dum sine parente Deo esse se putat. Itaque ignorantia et turpis vita mors est; vitia eum ista mortem acquirunt, non mortem hanc, quae com
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ihũ dño nr̃o. Sic loquitur
ut doceat non aliter mori pos¬
se peccato & dõ uiuere quam
ut in xp̃o sit omnis spes quẽ
dñm nr̃m apellat ut nihillegis
ad salutẽ ꝑficiat capes sendã
infuturo sȩculo. quando nona
Mortale corpus estꝰ ex cau¬
sa preuaricatianis adȩ exfi¬
de autem xp̃i fore creditur
in mortale : Vt autẽ ad ꝓmis¬
sionem hanc inueniantur
non oboediendo dicit pectato
ne regn& in nostro mortali
non uidebitur cor pas hec est¬
Regnat autem dũ imperat
nitatis est Non propter dis¬
solutionem dixit mortale.
cor pus. sed pp̃t poenam ge¬
hennȩ. ut ille mortalis dicat
qui ingehennã mittendusẽ
Quia quipeccato oboediunt.
mortem inferni non euadunt.
Aqua saluator in se credentes
liberauit Mortale ergo di¬
cens corpus. totum hominem
signi ficauit. Quia qui oboedi¬
unt peccato mortales dicunt᷑
Anima enim inquit quȩ peccat
ipsa mori&ur. id est totus
homo Nemo enim sine corpore
iudicabitur: Sed neque exibe¬

Expanded text:
o nostro. Sic loquitur, ut doceat non aliter mori posse peccato, et Deo vivere, quam ut in Christo sit omnis spes: quem Dominum nostrum appellat, ut nihil Legis ad salutem proficiat capessendam in futuro saeculo, quando non aMortale corpus est ex causa praevaricationis Adae, ex fide autem Christi fore creditur immortale. Ut autem ad promissionem hanc veniatur, non odediendum dicit peccato; ne regnet in nostro mortali non videbitur corpus hoc esregnat autem dum imperat.nitatis est. Non propter dissolutionem dixit mortale corpus, sed propter poenam gehennae; ut ille mortalis dicatur, qui in gehennam mittendus est; quia qui peccato obediunt, mortem secundam inferni non evadunt, a qua Salvator in se credentes liberavit. Mortale ergo dicens corpus, totum hominem significavit; quia qui obediunt peccato, mortales dicuntur: Anima enim, inquit, quae peccat ipsa morietur , id est, totus homo, nemo enim sine corpore judicabitur. Sed neque exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
mori mundo. & cõmori xp̃o
Aeternę quo que uitȩ ac salu¬
tari cõimaginari. ut gloriȩ
xp̃i similes effici mereantur
Caro uero id est corpus. sic cru¬
cifigitur. sidesideria eius calcen¬
tur. Quae manente In ea pec¬
cato creantur ex preuaricatione
primi hominis coepta. In car¬
ne enim diabolus crucifigitur
ipse enim est: qui fallit ꝑcarnẽ
Caro ergo aliquando mundiu
hoc est elementa. aliquando
uero corpus hominis intelligi¬
tur. uel ipsa anima sequens
corpore auitia Scien¬
tes quod xp̃s surgens amortuis.
iam non moritur. mors illi ul¬
tra non dominabitur. Quod aũt
mortuus est peccato mortu¬
tatis in resur rectione saluato¬
ris ostendit. Ala quam uenire
contingit. si melioris uitȩ fue¬
rit aemulatio qui enm bene
agendo uiuit dõ. hic uere uiuit.

Expanded text:
mori mundo, et commori Christo, mori mundo, et commori Christo, aeternae quoque vitae ac salutari coimaginari; ut gloriae Christi similes effici mereantur. Caro vero, id est, corpus sic crucifigitur, si desideria ejus calcentur, quae manente in ea peccato, creantur ex praevaricatione primi hominis coepta: in carne enim diabolus crucifigitur; ipse enim est, qui fallit per carnem. Caro ergo aliquando mundus, id est, elementa, aliquando vero corpus hominis intelligitur, vel ipsa anima sequens corporea vitia. Scientes quod Christus resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabimortuus est peccato mortutatis in resurrectione Salvatoris ostendit: ad quam venire contingit, si melioris vitae fuerit aemulatio. Qui enim bene agendo vivit Deo, hic vere vivit,
Abbreviated transcription (Latin):
distat quȩ ĩa similis erit in cor¬
poris gloria. non in diuinitatis
natura. Scientes hoc quia ue¬
tus homo noster simul crucifi¬
xus est. ut destruatur corpus
peccati ut ultra non ser uiamus
pecoato Multa in nectit & ne¬
rat. ut baptizatos doceat iam non
debere peccare: maximae.
ne adido latria reuertntur
Grauissimum enim crimen
& caput totius erroris esi. ne
ꝑdant gratiã acceptã adõ per
xp̃m hõminem ergo u&erem
actus dicit pr&eritos. Quia si¬
cut nouus homo ꝑfidẽ & purã
uitã dicitur. ita & uotus homo
ꝑdiffidentiam & malos actus.
Hos actus crucifixos dicit. id
est mortuos. ut cor pus destrua¬
tur peccati quodẽ cuncta cri¬
mina Omnia enim peccata
simul corpus appellat. quod
destrui dicit ꝑbona uitã & fi¬
dem catholicam. Si autem mor¬
tui sumus cum xp̃o. credimus etiã
s quod simul &iã uiuemus cuillo
Manifestum est hos quicar¬
nẽ crucifixerunt id est mundã
cumuitiis & concupiscentus

Expanded text:
distet; quia similis erit in cordistet; quia similis erit in corporis gloria, non in divinitatis natura. Scientes hoc quia vetus homo noster simul crucifixus est, ut destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato. Multa innectit et iterat, ut baptizatos doceat jam non debere peccare: maxime ne ad idololatriam revertantur; gravissimum 60 enim crimen, et caput totius erroris est; ne perdant gratiam acceptam a Deo per Christum. Hominem ergo veterem actus praeteritos dicit; quia sicut novus homo per fidem et puram vitam dicitur, ita et vetus homo per diffidentiam et malos actus. Hos actus crucifixos dicit, id est mortuos; ut corpus destruatur peccati, quod est cuncta crimina. Omnia enim peccata simul corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam, et fidem catholicam. Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quod etiam simul vivemus cum illo . Manifestum est hos qui carnem crucifixerunt, id est, mundum cum vitiis et concupiscentiis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
imago. ut iam inprȩceptis xp̃i
manentes. ad prȩterita denuo
non reuoluamur Qui eni mo¬
ritur. iam non pecct mors
enim. finis peccatiest. Nã ideo
ꝑaquam celebratur. ut sicut
aqua sordes corporis abluiti
ita & nos ꝑbaptis mũ ab omni
peccato sp̃iritaliter pur gatos
nos & in nouatos creda mus
Vt quod incor porale est. inuisi¬
biliter ab luatur Sienĩ conplan¬
tati facti sumus similitudini inor¬
tis eius. simul & resur rectionis
erimus Tunc nõs feliciter dicit
posse resurgere. si si militudini
mortis eius fuerimus conplanta¬
ti Id est. simbaptis mo omnia
uitia deponentes. in nouã uitã
trans. lati dec&ero non pecce¬
mus per quod simul & resur¬
rectionis illius similes erimus
Si militudo enim mortis similẽ
prestabit resur rectionem. Quod
in epistola sua iohannes a posto¬
lus memorat dicens Scimusqr
cum apparuerit. si miles ei eri¬
mus hoc est in morialẽ &glo¬
rio sum resur gere. Neqenim
hȩc erit si militudo. ut nihil

Expanded text:
imago; ut jam in praeceptis Christi imago; ut jam in praeceptis Christi manentes, ad praeterita denuo non revolvamur. Qui enim moritur, jam non peccat: mors enim finis peccati est. Nam ideo per aquam celebratur, ut sicut aqua sordes corporis abluit; ita et nos per baptismum ab omni peccato spiritualiter purgatos nos et innovatos credamus; ut quod incorporale est, invisibiliter abluatur. Si enim complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus. Tunc nos feliciter dicit posse resurgere, si similitudini mortis ejus fuerimus complantati, id est, si in baptismo omnia vitia deponentes, in novam vitam translati, de caetero non peccemus: per quod simul et resurrectionis illius similes erimus; similitudo enim mortis similem praestabit resurrectionem. Quod in epistola sua Joannes apostolus memorat dicens: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus , hoc est, immortalem et gloriosum resurgere. Nec enim haec erit similitudo, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo xp̃s mortuus peccato
resurrexit. ita & nos ꝑbabtis¬
mum spem resurrectionis ha¬
beamus: Baptis mum itaque
mors peccati est. ut alia sequat᷑
natiuitas. quȩ cor poris manente
conpagine. hominẽ m̃te in no¬
uat. sepulta omnium malorũ
actuum u&ustate Con seplilti
enim sumus cum illo ꝑbaptis¬
mum in mortẽ. ut quẽ ad modũ
xp̃s resurrexit amortuis per
uirtutẽ patris. ita & nos in no¬
uitate uitę ambulemus. Hȩc
dicens &iam istud significatl
quod primũ est. quia xp̃s
corpus suum amortuis exci¬
tauit. Ipse enim. uirtus est.
dĩ patris. sicut dicit. Soluite
templum hoc. & ego tribus
diebus excitabo illud hoc aut̃
Et quia sur rexit in nouã unã.
quȩ iam mori nesciat. Noua
autem dicitur. quia a xp̃o da¬
taest. quȩ est disciplina xp̃iana
Nos autem baptitati con sepol¬
tisumus xp̃o. ut de c&ero hano
uitã sequamur. in qua xp̃s
resurrexit Baptismũ itaque
resur rectionis pignus est &

Expanded text:
quomodo Christus mortuus peccato quomodo Christus mortuus peccato resurrexit, ita et nos per baptismum spem resurrectionis habeamus. Baptisma itaque mors peccati est, ut alia sequatur nativitas, quae corporis manente compagine, hominem mente innovat, sepulta omnium malorum actuum vetustate. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem; ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per virtutem Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Haec dicens, etiam istud significat, quod primum est; quia Christus corpus suum a mortuis excitavit, ipse enim virtus est Dei Patris, sicut dicit: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc aute; et quia resurrexit in novam vitam, quae jam mori nesciat. Nova autem dicitur; quia a Christo data est, quae est disciplina christiana. Nos autem baptizati consepulti sumus Christo ut de caetero hanc vitam sequamur, in qua Christus resurrexit. Baptisma itaque resurrectionis pignus est, et