comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ues hominum nec agricolas creatores
frugum. quamius eorum exccinse¬
cus adibitis motibus. ista creanda dei
uirtus interius operetur. itanonso¬
lum malos. sed necbonos angelos fas
est putare creatores. si pro subtilitate
suisensus et corporis. semina ierum ista¬
rum nobis occultrora nouerunt. et ea
percongruas temperatõnes elementoꝵ
latenter spargunt. atq ita et gignen¬
darum ierum et accelerandorum incoe¬
mentoꝵ prebentoccasiones. Sed nec bo¬
ni hec nisi quantum deus iubet. neoma¬
li hec iniuste faciunt. isi quantum ui¬
sce ip̃e permittit. Nam iniqui malicia no¬
luntatem suam habent iniustam. pote¬
statem autem non insuiuste accrpiunt
siue ad suampenam. siue ad aliorum.
uel penam malorum uel laudem bonoꝵ
Itaq apłc paulus discemend interius
doum creantem atq formantem. ab ope¬
ribus creature que admouentur ex¬
tͥnsecus. et de agricultura smmilitudi¬
nem assumens ait. Ego plãtaui apollo

Expanded text:
res hominum nec agricolas creatores res hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
autem surculi sub tilius semen aliqd̃
eisdemgeneris granum est. ce hucus¬
q nobis iusibile. Iam uero huius eci¬
am gram semen quamus ocilis iude¬
renequeamnus. ratione tamen conice¬
re possumus. quia nisi talis aliqua
ius eẽt in istis elementis. non plerimi¬
q nascerentur ex t̾ra que sibi semm¬
ata non ẽent necaminalia tam mul¬
ta. nulla marium feminarumq c̃o¬
myctione precedente. siue int̾ra siueĩ
aqua. que tamen crescunt. ce coeundo
alia parumt. cum illa nullis coeunti¬
bus parentibus orta sint. Et certe a¬
pes semimna filiorum non coeundo con¬
cipiunt. sed tamquam sparsa pert̾cas
ore colligunt. Inuisibiliummenm se¬
minum creator. ip̃e creator est. ommum
rerum. qͣm quecumq nascendo ad ocu¬
los nr̃os eceunt. ex ocultis semmnib
accipiunt ꝓgrediendi primordia. et
incrementa debite magnitudiis di¬
stintionesq formarum ab origiali¬
bus tamquam regulis simunt. Si¬
cut ergo neo parentes dicimud treato¬

Expanded text:
autem surculi subtilius semen, aliquod autem surculi subtilius semen, aliquod ejusdem generis granum est, et hoc hujusque nobis visibile. Jam vero hujus etiam grani semen, quamvis oculis videre nequeamus, ratione tamen conjicere possumus; quia nisi talis vis esset aliqua in istis elementis, non plerumque nascerentur ex terra, quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commistione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt, et coeundo alia parbus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator ipse creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creato
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾ra. ut faciant inde quod uolunt. s
quantum sinitur. ⁊ ec sane creatores illi
mali angeli dicendi sunt. quia ꝑ illos
magi resistentes famulo dei. ranad et
serpentes fecerunt. Non enim eas ip̃i cre¬
auerunt. Omnium quippe rerum que
corporaliter. iusibiliterq nascuntur.
ocustta quedam semina in itis corporeis
mundi huius elemertis latent. Ilia
sunt enim hec iam conspioua oculis
nostris. ex fructibus et ammantibuꝰ.
Alia uero illa occulta istorum seminũ
semina unde ibente creatore procluxit
aqua prima natatilia. & uolatilia. ⁊¬
ra autem sui geneneris prima germina.
ce prima siui generis ammalia. Neq e¬
mintunc in huiuscemodi foetus ita ꝓ¬
clucta sunt ut in eis que producta st̃
uis illa consumpta sit. sed plerumq de¬
sunt congrue temporamentorum occa¬
siones quibus erumpant ce species suã
peragant. Ecce enim breuissimus sur¬
culus semen est. Nam conuenienter
mandatus terre. arborem facit. Huius

Expanded text:
et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conumandatus terrae, arborem facit. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
et echeree puritatis habitatione detru¬
sas. perquas magice artes possunt qͥc¬
quid possunt. ualerealiquid. nisi data.
desuper potestate. Satur autem uel ad
fallendos fallaces. sicut in egyptios et
in ip̃os eciam magos data estiut in corũ
spũum seductione inderentur admirã¬
di. a quibus fiebant a deiueritate damp¬
nandi. uel admonendos fideles. ne talea
liquid facere pro magno desiderent. Pp̃
quod eciam nobis scripture auctorita¬
te sunt prodita. uel ad ecercendam ꝓ¬
bandam manifestandamq iustorum
pacientiam. Neq enim parua iusibili¬
um miraculoꝵ potentia. iob cuncta. q̃
habebat amisit. ce filios ce ip̃am corpo¬
ris sanitatem. Netideo putandum
est. istis trans gressoribus angelis
adnutum seruire hanc usibilium
rerum materiam. sed deo pocius a quo
heo potestas datur: quantum insub¬
limi et spiritali sede incommutabiliᷤᷤ
iudicat. Nam et dampnatis iniquis
eciam in metallo. seruit. aqua. ignis.

Expanded text:
aethereae puritatis habitatione detruaethereae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, valere aliquid, nisi data desuper potestate. Datur autem vel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione viderentur admiradi, a quibus fiebant Dei veritate damnandi; vel ad admonendos fideles, ne tale quid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis Scripturae auctoritate sunt prodita; vel ad edocendam, probandam, manifestandamque justorum patientiam. Neque enim, parva visibilium miraculorum potentia, Job cuncta quae habebat amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putanduest istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis
Abbreviated transcription (Latin):
cum resurgerent mortuicitur inut̾is
nisi qui amat carnes in uteris matrũ¬
matrum. ut oriantur morituri: Augu¬
Sed cum fumt illa continuato stim¬
quasi quodam fluiuo. labentium ep̃i¬
manantiumq rerum. et exocoulto in
promptum. et exprompto in occultum.
usccato itinere transeuntium: natura¬
lia dicuntur. Cum uero admonendis ho¬
minibus inusitata mutabilitate inge¬
runtur magnalia nominantur. Capi.
rere. cur scilicet ista unt. au¬
miratula etiam magicis artib relii.
fiant. Nam et magi pharaonis simliter
secpentes fecerunt. or alia similia. Sed il¬
lud amplius est. admirandum. quo¬
modomagorum illa potentia que serpẽti
facere potuit. ubi ad muscas minutissi¬
mas uentum est. omuino defecit. Sy¬
nipbes enim muscule sunt breuissime.
qua tercia plaga superbus egyptiorũ
magi dixerunt. digitus dei est hoc. Uñ
intelligi datur: nec ip̃os quidem tran¬
gressores angelos et aerias potestatẽ
inimam istam caliginem. tamquam
sin generis carcerem ab illius sublimiꝰ

Expanded text:
cum resurgerent mortui , nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? Sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluvio labentium manantiumque rerum, et ex occulto, in promtum, atque ex prompto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia dicuntur: cum vero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magnalia nominantur. CAPUT ccurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia. Sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas ventum est, omnino defecit. Scyniphes enim musculae sunt brevissimae, qua tertia plaga superbus populus Aegmagi dixerunt: Digitus Dei est hoc . Unde intelligi datur, ne ipsos quidem transgressores angelos et aereas potestates, in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
dibus consideratõnis per ternorum.¬
incipit occurrere quod non sit tione de¬
nobiscum commune cum besti ficiat.¬
is: in de incipit ratio ubi: iam homo coc¬
interior possit agnosci. Qui eciam ip̃e
si ꝑ illam rationem cui temporalium
rerum administratio delegata est mi¬
moderatio progressunimis in exteriora
prolabitur. consentite sibi capite suo. id
est non eam cohibente. Atq refrenteante.
illa que inspecula consilii presidet qua¬
si turili portione inueteratur inter minui¬
cos suos uirtutis iniidos demones
cum suo principe diabolo eternorum¬
q illa uisio ab ip̃o eciam capite cum cõ¬
uinge uetitum manducante subtrahi¬
tui: ut lumen oculorum eius non sit

Expanded text:
dibus considerationis per animiquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit
Abbreviated transcription (Latin):
tia uel si melius augustim
ab eo quod est. sapere dicta est sapientia.
et ab eo quod est. scire scientia: ita ab eo
magis est. quam ille qui cdicit famu¬
lo suo. ego sum qui sum. et cdices filiis
isrł. qui est. misit me ad uos: Sed alie
que dicuntur ẽentie siue substantie.
capiunt accidentia. quibus ineis fiat
uel magna uel quantacumq muta¬
tio. Seo autem aliquid eiusmodi acci¬
dere non potest. Et ideo sola est in com¬
mutabilis substantia uel ẽẽntia que
deus est. cui ꝓfecto ip̃m ẽẽ unde eẽntia
nominata est. maxime ac uerissime
competit. Quod enim mutatur non
seruat ip̃m ẽẽ. et quod mutari potest
etiam si non mutetur. potest quod fue¬
rat non ẽẽ. Ac ꝑ hoc illud solum quod
non tantum non mutatur uerum eci¬
am mutari omnino non potest. sine o¬
scrupulo occurrit quod uerissime di

Expanded text:
tia, vel si melius dicatur, icut enim ab eo, quod est sapere, dicta est sapientia, et ab eo quod est scire scientia, ita ab eo, magis est, quam ille, qui dixit Moysi famulo suo: Ego sum, qui sum? Et iterum: Israel: Qui est, misit me ad vos ? Sed aliae quae dicuntur essentiae sive substantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime di
Abbreviated transcription (Latin):
Lam quomodo amat quod nescir Aue
ciquis quam dicit exnotitia generali
nel speciali mentem credere se ẽẽ talem
quales alias experta est. et ideo amare s¬
metipam in sipientissime ioquitur un¬
d enim mens aliquam mentem nouit.
si se non nouit. Neq enim ut oculus
corporis. iudet alios oculos et se nonui¬
deti ita mens nouit alias mentes et ig¬
norat semetip̃am. Ser ocuios enim cor¬
poris corporea uidemus. quia radios d
ẜeos emicant et quicquid oecnunt. tã¬
gunt. restingere ac tetorquete in ipͥosã
possumus nisi cum in speculo intuemur
quod subtilissime obscurissimeq dissere¬
tui: donecapertissime de monstretur uel
ita serem habere. uel non ita. Sed quome
do se habeat ius qua ꝑ oculos ceruimus
ip̃am cecte ium. siue sint radii. siue aliuia
Aliquid oculis cernere non ualemus. sed
mente querimus. et si fieri potest eciam
hoc mente comprehendimus. MSens erge
ip̃a sicut corporearum retum noticias per

Expanded text:
am quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam certe vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per
Abbreviated transcription (Latin):
cum datus fuerit homini accendit eum
in ddilectionem dei et ꝓroximi et ip̃e dilectõ
est. Non eminhabet homo. unde deum cli¬
ligat nisi ex deo. Propt̾ quod paulo post di¬
cit. Nos diligamus. quia ip̃e prior dilexit
nos. Apło quoq paulus cilectio inquit dei

Expanded text:
cum datus fuercum datus fuerin dilectionem Dei et proximi, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde Deum diligat, nisi ex Deo. Propter quod paulo post dicit: Nos diligamus eum, quia ipse prior dilexit nos . Apostolus quoque Paulus: Dilectio, inquit, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tib cum dei dilectõnem̃ cominemorasset.
non qua nos eum sed qua ip̃e dilexit nõ.
et misit filium suumlitatorem ꝓ peccatis
nostris et hinc exhortatus esset it et nos
inuicem diligamus. atq ita ita in nob¬
deus maneat. quia irtiq deum dilectõ
nem dixerat. statim uolens de haore aꝑ¬
tius aliquid eloqui. in hoc inquit cognos¬
cimus quia in ip̃o maneamus. et ip̃o in
nobis. qr de spũ suo dedit nobis. Sanctꝰ
itaq sp̃c de quo dedit nobis: facit nos
indeo manere: et ip̃m in nobis. Hoc au̾t
facit dilectio. Ip̃e est igitur deus dilecti¬
O.emiq paulo post cum hoc ip̃m repetis¬
set. atq dixisset deus dilectio est conti¬
nuo subiecit. et qui manet indilectõne.
in deo manet et deus in eo manet. Uñ
supradixerat. in hoc cognoscimus qr
in ip̃o manemus et ip̃e in nobis: quia
de spũ sco dedit nobis. Ip̃e ergo signi¬
ficatur ubi legitur: deus dilectõ ẽ. S̾s
igitur fp̃ sanctus qui procedit exdo.

Expanded text:
tibus cum Dei dilectionem commemorasset, tibus cum Dei dilectionem commemorasset, non qua nos eum, sed qua Ipse dilexit nos, et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo deditaque Spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset, Deus dilectio est, continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo manet. Unde supra dixerat: In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Ipse ergo significatur, ubi legitur: Deus dilectio est. Deus igitur Spiritus sanctus qui procedit ex Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝓpt̾ea nos inconuenienter existi
et deus pater. et deus filius potest
karitas numcupari. Sicut ergo usu¬
cum dei uerbum ꝓprie uocamus noĩe
sapiertie cum sit unuersaliter et sp̃c
Cc̃s et pater. ip̃e sapientia: ita sp̃c ꝓprie¬
nuncupatur uocabulo Raritauis. cũ
sit et p̾r et filius uniu̾saliter caritas:
Sed dei ubumi .i. unigenitus cdłi filuᷤ
mus. si diligent̾ iohannnis apłi sctutem᷑
eloquium. qui cum dixisset dilectissimi
diligamus inuicem quia dilectio ex deo ẽ
secutus adiungit. et omnis qui diligit ex
deo natus. qui non diligit non cognouit
deum. quia deus cdilectio est. Hic manife¬
stauit eam se dixisse dilectionem deum:
quam dixit ex deo. Deus gͦ ex deo ẽ dilectõ.
hic debeamus accipere dictum ẽẽ dilec¬
fonem deum. merito queritur. Sater enĩ
solus itad̾s ẽ: ut non sit ex deo. Ac ꝑ hoc
dilectio que ita deus est ut ex deo sit aũ
filius est. aut sp̃c sc̃s. S ed inconsequen¬

Expanded text:
quam propterea nos inconvenienter existimquam propterea nos inconvenienter existimtum, quia et Deus Pater, et Deus Filius potest charitas nuncupari. Sicut ergo unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit universaliter et Spiritus sanctus, et Pater ipse Sapientia: ita Spirinuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, mus, si diligenter Joannis apostoli scrutemur eloquium, qui cum didiligamus invicem, quia dilectio ex Deo est, secutus adjunxit: Et omnis qui diligit, ex Deo natus est; qui non diligit, non cognovit Deum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam dixit ex Deo: Deus ergo ex Deo est dilectio. hic debeamus accipere dictum esse dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, 36 ut non sit ex Deo, ac per hoc dilectio, quFilius est, aut Spiritus sanctus. Sed in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
et maliis labiis loquar ppł̃o huic: p̾mi¬
sit tamen. in lege scriptum est. Et ip̃e do¬
minus. in lege inquit eorum scͥptum ẽ.
qr oderunt me gratis: cum hoc legatur
in psalmo. Lliquando autem ꝓprie uo¬
catur lex que data est ꝑ moy sen. sccł̃m
qđ lictum ẽ L exet ꝓphete: usq ad iohã¬
nem. Et inhis duob preceptis: totalex
penden et ꝓphete. Hicutiq ꝓprie lex app¬
ellata est. de monte syna. sph̃arum au¬
tem nomine. eciam psalmi significati
sunt. Et tamen alio loco ip̃e saluator
oportebat inquit impleti omma que scͥs¬
ta sunt in lege et in ꝓpħis et in psalnus
deme. Hic rursus ꝓpͥharum nomen ex¬
ceptis psalmis inlege intelligiuoluit. i¬
psalmis. dicuntur et ꝓprie precer psal¬
mos. Et multis alus exemplis doceri
potest multa rerum uocabula et uni¬
uersaliter poni et ꝓprie quibdam reb
adhiberi. nisi in re aperta urtanda sit lõ¬
gitudo sermonis. Hoc sdeo ilixcine quis¬

Expanded text:
et in aliis labiis loquar popolo huic: praemiet in aliis labiis loquar popolo huic: praemisit tamen: In lege scriptum est. Et ipse Dominus, In lege, inquit, eorum scriptum est: Quia oderunt me gratis: cum hoc legatur in Psalmo. Aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen: secundum quod dictum est: Lex et Prophetae usque ad Joannem: et in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. Hic utique proprie Lex appellata est de monte Sina. Prophetarum autem nomine etiam Psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse Salvator: Oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in Lege et Prophetis et Psalmis de me. Hic rursus Prophetarum nomen, exceptis Psalmis, intelligi voluit: diPsalmis, dicuntur et proprie praeter Psalmos. Et multis aliis exemplis doceri potest, multa rerum vocabula, et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta vitanda sit longitudo sermonis. Hoc ideo dixi, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
frustra in hac trinitate. ñ dicitur u̾bum
deinisi filius. neo donum dei nisi sp̃c sc̃s.
nec de quo genitum est uerbum. et de quo
ꝓcedit principaliter sp̃c sc̃s. nisi deus pater.¬
deo autem acllidi principaliter. quia et de
q illi pater᷑ dedit nion iam existenti et nõ¬
dum habenti. sed quicquid unigenito
uetbo delit. gignendo dedit. Sic ergo eum
genuit ut etiam de illo donum commune
da diligerter inseparabilis trinitatis
ista distinctõ. Hint enim factum est. ut
ꝓprie dei uerbum. eciam dei sapientia dice¬
retur. cum sit sapientia et p̾r ⁊ sp̃t. Si gͦ
cupanda est. quid aptius quamut hoc
sit sp̃c sc̃s. ut scilicet in illa simplici sũ¬
maq natura non sit aliud sb̃stantia. a
siue in spu sc̃. et tamen ꝓprie sp̃e sõs
aliq̃nsimul omnia ueteris instrumenti
sanstarum scripturarum significantur
eloquia. Nam ex ꝓpħa ysaia cestimoniũ
ponens apłc ubl ait. maluis lingius

Expanded text:
frustra in hac Trinitate non dicitur Verbum frustra in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei nisi Filius, nec donum Dei nisi Spiritus sanctus, nec de quo genitum est Verbum, et de quo procedit principaliter Spideo autem addidi "principaliter", quia et de que illi pater dedit non iam exsistenti et nondum habenti, sed quidquid unigenito uerbo dedit, gignendo dedit. sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune ter intuenda inseparabilis trinitatis ista distinctio. hinc enim factum est, ut proprie dei uerbum etiam dei sapientia diceretur, cum sit sapientia et pater et spiritus cupanda est, quid aptius, quam ut hoc sit spiritus sanctus? ut in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et siue in spiritu sancto; et tamen proprie spiritus aliquando simul omnia Veteris instrumenti sanctarum Scripturarum significantur eloquia. Nam ex propheta Isaia testimonium ponens Apostolus ubi ait: In aliis linguis
Abbreviated transcription (Latin):
ligat. et sp̃c sc̃s ei diligat ip̃e autem et¬
sibi et silis cantum meminerit. ed filius
nec meminerit. neo diligat sibi. sed me¬
nunerit ei pater:. et diligat ei sp̃c sc̃s. ip̃e
autem et sibi et illis tantummodo intel¬
ligat ei filius. ip̃e autem et sibi et illis
nmsi diligat. sed sic potius ut omnia
itia. et omnes et singuli. habeant in sua qͥsq
ꝑsona. nec disterit meis ista. sicut in nobis
aliud est memoria aluid intelligentia. alid̾
dilectõ siue karitas. sed unumaliquid sit
quod omnia ualeat. sicut ip̃a sapientia
sic habetur in unius cuiusq natura ut
qui habet hoc sit quod babet. sicut immu¬
tabilis simplexq sub̃a. Si ergo hec intel¬
lecta sunt. et quantum nobis in reb tantis
uidereł comectare concessum est. uera ẽẽ
claruetunt. nescio cur non sicut sapienti¬
ommes ñ tres. sed una sapientia: ita et hari¬
tas et pat̾dicatur et filius et sp̃c sanctus.¬
mul omnes unus deus. et tamen non

Expanded text:
ligat, et Spiritus sanctus ei diligat, ipse autem ligat, et Spiritus sanctus ei diligat, ipse autem sibi et illis tantum meminerit; et Filius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei Pater, et diligat ei Spiritus sanctus, ipse autem et sibi et illis tantummodo intelligat ei Filius, ipse autem et sibi et illis non nisi diligat: sed sic potius, ut omnia tria et omnes et singuli habeant in sua quisque natura. Nec distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliququod omnia ualeat, sicut ipsa sapientia, et sic habetur in uniuscuiusque natura, ut qui habet hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapienti simul omnes non tres, sed una sapientia, ita et caritas et patmul omnes unus Deus. Et tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
qm tu es pacientia mea. Nonutiq ꝓpt̾ea
dictum est. qr dei sub̾a est. nr̃a pacientia
sed quod ab ipo nobis ẽ sicut alibi legit᷑
qm ab ip̃o : patientia mea. Hunc quippe
sensum facile refellit scͥpturaꝵ ip̃alocut̾o
Tale est. enm tues pacientia mea. quale
mea et multa similia. Non ẽ autem dc̃m
cłs Raritas ẽ. sicut dictum. d̾s ẽ. cd̾s sp̃c ẽ.
Hoc qui ñ disoeriut intellectum querat¬
a domino. ñ expositõem a nobis. None¬
nim apertius quicquam possumus di¬
cere B̾s gͦ karitas ẽ. utrum autem an¬
p̃r anfilius an sp̃c sc̃s an ip̃a crinitas eꝑ
et ip̃a nontres cdii. sed d̾s est. unus. hoc
queritur. S ed iam in hoc libro superuiᷤ
disputaui non sic accipiendam ẽẽ trin-¬
tatem que ds est ex illis tribus que i
tͥnitate nr̃e mentis ostendimus. ut tari¬
qͣm memoria sit ornnium trium pat̾
intelligentia omnium tͥum filius: ⁊ka¬
telligat sibi nec cdiligat. s ei filius intel¬

Expanded text:
Quoniam tu es patientia mea: non utique propterea Quoniam tu es patientia mea: non utique propterea dictum est quia Dei substantia est nostra patientia, sed quod ab ipso nobis est, sicut alibi legitur: Quoniam ab ipso patientia mea. Hunc quippe sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim: Tu es patientia; mea quale mea; et multa similia. Non est autem dictum: Deus charitas est: sicut dictum est, Deus Spiritus est. hoc qui non discernit intellectum a domino, non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quicquam possumus dicere. Deus ergo caritas est. utrum autem pater an filius an spiritus sanctus an ipsa trinitas, quia et ipsa non tres di, sed deus est unus, hoc quaeritur. sed iam in hoc libro superius disputaui non sic accipiendam esse trinitatem, quae deus est, ex illis tribus, quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tamquam memoria sit omnintelligentia omnium trium Filius, et cha Pater nec intelligat sibi nec diligat, sed ei Filius intel
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝓculdubio que nunc est. dissimilitu¬
dinem attencdit. nec tunt natura illi eri¬
mus equales. Semper enim natura mi¬
nor est facierte facta esti Et tunc quidẽ
u̾bum nt̃m non etit falsum. quia neq
mentiemur neq fallemur. Fortassis eti
ab aliis in alia euntes atq redeuntes. sed
omnem scientiam nr̃am uno simul con¬
spectu udebrmus. Tamencum et hoc fu¬
erit si et hoc fuerit. formata erat creatura
que formabilis fuit. ut nichiam desit
eius forme ad quam ꝑuenire deberet. Ss
tamen coequanda non erit illi simplici¬
tati ubinon formabile aliquid formetũ
uel reformatum est sed formaneq infor¬
nus neq formata. ip̃a sibi et̾nia est. ĩmu¬
tabilisq substantia. Capitulum deci
libet in trinitate persona sit karitas.
ip̃a tͥnitas. Neq enium dicturi sumus. non
ꝓpt̾ea deum dc̃am ẽẽ karitatem. qd ip̃a ha¬
ntas situlla sub̾a que dłi cligna sit noĩe.
s qd̃ donum sit dei. sicut dictum est deo

Expanded text:
hanc procul dubio quae nunc est dissimilituhanc procul dubio quae nunc est dissimilitudinem attendit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem verbum nostrum non erit falsum, quia neque mentiemur, neque fallemur: fortassis etias ab aliis in alia euntes atque redeuntes, sed omnem scientiam nostram uno simul conspectu videbimus: tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma; neque informis, neque formata, ipsa ibi aeterna est immutabilisque substantia. CAPUT XVIlibet in Trinitate persona sit charitaipsa Trinitas. Neque enim dicturi sumus, non propterea Deum dictum esse charitatem, quod ipsa chare potuimus, locuti sumus. Nunc sed quod donum sit Dei, sicut dictum est Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dei cogitat᷑o ñ dicatur. stini¬
ne aliquod ẽẽ qͣluolubile credatur. in deo ꝙ
nunc accipiat nunc recipiat formam ut u̾¬
bum sit eamq possit amcitere. atq infor¬
miter quodammodo uoluntari. Sñ quip¬
pe nouetat uetba et ium cogitatõnis inspex¬
erat. locutor egregius qui dixit in carmi¬
ne. Secumq uolutat euentus belliua¬
rios: id est oogitat. Non ergo ille dei fili¬
us cogitatõ dei. sod uerbum dei dicitur.
Cogitatõ quippe nr̃a ꝑueluens ad id qd̃
scimus atq inde formata. uerbum nr̃m ueꝵ
est. et ideo uerbum dei sine cogitatõne d̃i
debet intelligi. ut forma ip̃a simplex intel
locitõnis modo. quo ibi et obluuo dei
dicitur: que utiq ad ꝓprietatem in deo nł¬
la est. Quamobrem cum tanta fit nunc
in hoc enigmiate dissimilitudo et uerbi
dei inqua tamen non nulla similitudo
compeita est: illud quoq fatendum ẽ.
quod eciam cum similes ei erimus qͣn¬
udebimus eum sicitti est. qđ utiq qͥ dixit

Expanded text:
ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quippe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli varios: id est, cogitat. Non ergo ille Dei Filius cogitatio Dei, sed Verbum Dei dicitur. Cogitatio quippe nostra perveniens ad id quod scimus, atque inde formata, verbum nostrum verum est. Et ideo Verbum Dei sine cogitatione Dei debet intelligi, ut forma ipsa simplex intelllocutionis modo, quo ibi et oblivio Dei dicitur, quae utique ad proprietatem in Deo nulla est. 26. Quamobrem cum tanta sit nunc in isto aenigmate dissimilitudo Dei et Verbi Dei, in qua tamen nonnulla similitudo comperta est; illud quoque fatendum est, quod etiam cum similes ei erimus, quidebimus eum sicuti est quod utique qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit quod alia nouerit. se autem non
nouerit. Hinc etenm nouit et quid sit
nosse. Quo pacto se igitur aliquid scien¬
tem scit. que se ip̃ami nescit: Neq enm
alteram mentem scientem seite sed se pp¬
sam. Scit igitur seip̃am. Seinde cum
se querit ut nouerit. querentem se iam
nouit. iam se ergo nouit. Qua ꝓpter non
potest ommmino nescur se: que dum se
nescientem scit se utiq scit. Si autem
se nescientem nesciat. non se queruit
sciat. Quapp̃ eo ip̃o quo se querit ma¬
gis ẽẽ sibi nota quam ignota eẽ cõum¬
citur. Nouit enim se querentem. atq nes¬
uit. ex ꝑtenon notut. Sed absurdum
est dicere non eam totam scire quodscit.
non dico totum scit. sed quod scit: tota
scit. Cum itaq aliquid de se scit. quod nͥ
tota non potest: totam se scit. Sat autẽ
se aliquid scientem. nec potest quicquam
sçre nisi tota scit se igitur tota. Capitu

Expanded text:
novit quod alia noverit, se autem non novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi notam quam ignotam esse convincitur. Novit enim se quaerentem atque nesvit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
q inse fieri. quia quamuis sibi nota non sit
notum ei tamen est. quam bonum sit ut sibi
nota sit. et hoc quidem per mirabile est non¬
dum se nosse. et quam sit pulchrum se nos¬
se iam nosse. an aliquem finem optimũ
id est securitatem et beatitudinem suam
uidet per quandam ocultam memoriam
que in longiriquum eam ꝓgressamnon
deseruit. et credit ad eundem finem nisi se
ip̃am cognouerit se ꝑuenire non posse.
Ita clum illud amat hoc querit. et notũ
amat illud p̃p quod quert ignotumS
curmemoria beatiiudius sue potuit. et
memoria sui ꝑclurare cum ea non potuit.
ut tam se nosset que uult peruenire. ꝙͣ
nouit illud quo uult peruenire: Ancũ
se nosse amat nonse quam non dumno¬
uit sed per ip̃m nosse amat acerbrusq
tolerat se ip̃am deẽẽ scientie sue. qua
uult cuncta comprehendere. Nouit au¬
tem quid sit nosse. et dum hoc amat quod
nouit eciam se cupit nosse. dbi ergo no¬
sse suum nouit. si se non nouit. Nam

Expanded text:
que in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, que in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
denter se ip̃a cum se querit¬
cognita sibi est. Ecce enimmens oot oo.¬
dio. Amatigitur. Sed quid amate Si¬
se ip̃am. quomodo cum se non clumnoue¬
rit. nec quisquam possit amare quod nes¬
cit: An ei fama predicauit speciem suam.
sicut de absentibus solemus audire. For¬
te ergo non se amat. sed quod de se fungit
hoc amat: Longe fortasse aliua quam
ip̃a est. Aut si se mens sui similem fing̃.
et ideo cum hoc figmentum amat se a¬
matantequam nouerit. quia iel quod
sui simile est intuetur. Nonttergo ali¬
as mentes exquibus se fingat et gene¬
re ip̃o sibi nota est. Curergo cum alias
nouit. Cum se ip̃a nichil sibi possit ẽẽ
presentius: Quod si ut oculis corporis
magis alii oculi noti sunt quam ip̃i si¬
tula nec ullo modo putandum est eciam
rebus in corporeis contemplanclis tale a¬
liquicl ad hiberi: utmens tamquam in
speculo se nouerit. In inratione ueritatis
eterne uidet quan speciosum sit nosse se¬
niet ip̃am. et bocamat quod uidet sudet¬

Expanded text:
denter se ipsam quaericognita sibi est? Ecce enim mens dio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sicula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studet
Abbreviated transcription (Latin):
bonum non longe positum est ab uno quo¬
q nostrum. in illo enimuiuimus. et mo¬
uemur et sumus. Capitulum qͣrtum.

Expanded text:
bonum non longe positum est ab unoquoque nostrum: in illo enim vivimus, et movemur, et sumus . CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
tant ad contemplan pollicet᷑¬
lum deum et in herendum deo iurtute
ppria posse purgari. quos ip̃a superbia
maxime maculat. Nullum enim inciũ
est cui magis diuina lege resistatur
et in quo magis accipiat dominandi
iuis ille suꝑbissimus sp̃o aclima me¬
cdiator. ad sumia int̾clusor nisi occulte
insiclians alia ua deuitetur aut per po¬
pulum deficientem quod inter pretatur
amalech aperte seuuens. et ad cerram re¬
promissionis repugnando transitum ne¬
gans per crucem dommni que moysi mani¬
bus exxtensis est. prefigurata superetur.
Ninc enm sibi purgationem isti uirtute
ꝓpria pollicentur: quia non nulli eorum
potuerunt aciem mentis ultra omnem
creaturam transmittere. et lucem incom¬
mutabilis ueritatis quantulacumq
ex parte contingere. quod xp̃ianos mul¬
tos ex fide interim sola uiuentes non¬
dum potuisse derident. Sed quid pro¬
dest superbienti. et ob hoc erubescenti
lignum conscendere. de longinquo ꝓ¬
spicere patriam transmarinam: Lut

Expanded text:
tant ad contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam ? aut
Abbreviated transcription (Latin):
re. &̃ eos rectus intellectus non sequitur..
pertiubantur. Quod ne accidat tenenda
est. ce hec regula. quanonminus filius
sed quod de patre sit intimatur quib
uerbis non in equalitas. sed natiuitas
his scͥpture locis de quibus dubiumest
an pp̃ assumptam creaturam minorem
patre inlicent filium. An uero hoc can¬
tum. quod licet equalem pat̾ tñ qr de

Expanded text:
re, et eos rectus intellectus non sequitur, re, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed nativitas his scripturae locis, de quibus dubium est an propter assumtam creaturam minorem patre indicant filium, an uero hoc tantum, quod licet aequalem patri, tame
Abbreviated transcription (Latin):
li est. ẽẽ de patre. il est nasci di patre. qͣm
uidere patrem. aut aliud iuidere operan¬
tem: quam pariter operari. Et ideo non
tre est. N eoy alia similiter enim sicut
pic̾tor tabulas alias pingit. quemadmod̾
alias ab alio pictas uidet. nec eadem dis¬
similiter. sicut corpus easdem litteras ex¬
prunit. quas animus cogitauit. sed que¬
cumq inquit pater facit. hec eadem ed fi¬
lius facit similiter. Et hec eadem dixite ce
similiter. Ac per hoc in separabilis ce par
operatio esti patri et filio. Sed quia a pa¬
tre est. filius. ideo non potest filius a se fa¬
cere quicquam. nisi quod uiderit patrem
facientem. Ex hac ergo regula qua ita
loquuntur scripture. ut non alium a¬
lio minorem. sed tantum uelint osten¬
dere quis de quo sit: non nulli eum sẽ¬
sum conceperunt. tamquam minor filuiᷤᷤ
diceretur. Quidam autem nũi indoctõ¬
res ce in his munuime eruditi. dum hec se¬
cundum formam serui conantur accipe¬

Expanded text:
li est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam li est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre operantem, quam pariter operari: sed ideo non tre est. Neque enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus cogitavit: sed quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et facit Filius similiter . Et, haec eadem dixit; et, similiter: ac per hoc inseparabilis et par est operatio Patri et Filio, sed a Patre est Filio. Ideo non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita loquuntur Scripturae, ut non alium alio minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipe
Abbreviated transcription (Latin):
ut est. sllud. Sicut habet pater uitam
in semetip̃o: sic dedit filio habere uitam
insemetip̃o. Et illud. Neq enim potest¬
facere filius a se quicquam: nisi quodui¬
derit patrem facientem. Quod si ꝓpterea
dictum acceperimus quia in forma accep¬
ta ce creatura minor est filius. consequens
erit ut prior pater super a quas ambulau̾¬
it. aut alicuius alterius ceci nati despitto
Aluto oculos aperu̾it. or cetera que fili¬
us in carne apparens inter homines fecit.
ut posset ea facere. quia dixit. non posse
filium a se quicquam facers nisi quod
uiderit patrem facientem. Quis autem
arel delyrus ita sentiate Lestat ergo
ut hec ideo dicta sint. quia in commuta¬
bilis est uita filii sicut patris. et tamẽ
de patre est. ce inseperabilis est. operatio pa¬
tris et filii. sed tamen ita operari filio de
illo est: de quo ip̃e est. id est de patre. ce
ita uidet filius patrem. ut quo eum in¬
det. hoc ip̃o sit filius. Non emimi aliud il¬

Expanded text:
ut est illud, Sicut habet Pater vitam ut est illud, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso; et illud, Neque enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere qui dixit non posse Filium a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quis autem vel delirus ita sentiat? Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud il
Abbreviated transcription (Latin):
trem autem deum tantum. non de deo. uñ
manifestum est. quod filius habeat aliũ
de quo sit et cui filius sit pater autem
non filium de quo sit habeat sed tantũ
cui sit pater: Omins enim filius de patre
est quod estr et patri filius est. Nullus
autem pater de filio est. quod este sed filio
pater esti Quedam autem ita ponunt᷑
inscͥpturis de patce et filio ut indicent
imitatem. equalitatemq substantie. si¬
cuti est ego et pater inum sirmus. de
cum informa dei eẽt. non capmam arbittatꝰ
est. ẽẽ equalis deo. et quetumq talia. sunt.
quedam uero itaut minorem ostendant fi¬
lium p̃p̃ formam serui. id est ꝓpter assump¬
tam creaturam mutabilis humaneq sub̾e
paternon iudicat quemquam. sed omne
iudicium dedit filio nam paulo post conse¬
quenterait. ce potestatem dedit ei iudiciũ
facere. qm̃ filius hominis est. quedam porro
ita. ut neo minor nec equalis tunc ostenda¬
tur. sed tantum quod de patre sitintimet᷑

Expanded text:
trem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde trem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde manifestum est quod Filius habeat alium de quo sit, et cui Filius sit; Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Omnis enim filius de patre est quod est, et patri filius est: nullus autem pater de filio est quod est, sed filio pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur in Scripturis de Patre et Filio, ut indicent unitatem aequalitatemque substantiae, sicuti est, Ego et Pater unum sumus ; et, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo ; et quaecumque talia sunt. Quaedam vero ita, ut minorem ostendant Filium propter formam servi, id est, propter assumptam creaturam mutabilis humanaeque subsPater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur,
Abbreviated transcription (Latin):
missime teneamus de
domino nostro ihu xͦ.
ce per scͥpturas clissemi¬
natam. ce a doctis cat¬
holicis earumdem scͥp¬
turarum tractatorib
demonstraram tam¬
quam canonichai
regillam: quomodo intelligatur dei filuiᷤ.
et equalis patri secundum dei formam
in qua est. ce minor patre secundum for¬
mam serui quam accepit in qua forma
nonsolum patre. sed eciam sp̃i sancto. ne¬
q hoctantum sed eciam se ip̃o minor in¬
cientus est. non se ip̃o qui fuit. sed se ip̃o qͥ
est. quia forma serui accepta. formam dei
non amisit. sicut scripturarum que in
superiore libro commemorauimus testi¬
monia docuerunt. Sunt tamen que¬
dam ut doxi induimis eloquiis ita posi¬
ta. ut ambiguum sit ad quam pocius
regulam referantur: utrum ad eam qua
intelligimus minorem filium in assummp¬
ta creatura. an ad eam qua intelligimus
non minorem quidem ẽẽ filium. sed equa¬
lem patri. Tamen ab illo hunc ẽẽ deum de
deo. lumen de lumine: filium quippe di¬

Expanded text:
missime teneamus de Domino nostro Jesu Christo, et per Scripturas disseminatam, et a doctis catholicis earumdem Scripturarum tractatoribus demonstratam tanquam canonicam regulam, quomodo intelligatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum servi formam quam accepit ; in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguum sit ad quam potius regulam referantur; utrum ad eam qua intelligimus minorem Filium in assumpta creatura, an ad eam qua intelligimus, non quidem minorem esse Filium, sed aequalem Patri, tamen ab illo hunc esse Deum de Deo, lumen de lumine. Filium quippe di
Abbreviated transcription (Latin):
que utraq nobis ad hoc ꝓporitur intuenda.
ut ip̃e queratur ip̃e diligatur. qui et illam
inspirauit. et istam creauit. Nec trepidus
ero ad proferendam sententiam meam. in
qua magis amabo inspici a rectis quam
timebo morderi aꝑuersis. Gratanter enim
suscipit osculum columbinum. pulche¬
rima et modestissima karitas. Sentem
autem caninum uel euctat cautissima
hunulitas. uel retundit soliclissima ue¬
ritas. ¶agisq optabo aquolibet repre¬
hencli. quam siue ab errante. siue adulan¬
te laudari. Nullus emmreprehensor for¬
midanclus est: amatori ueritatis. Et e¬
nim aut mumicus reprehensurus est
aut inimicus. Si ergo mimicus insultat.
fererenclus est. Amicus autem si erral
docendus est. si doceat aucliendus. Lau¬
dator uero et errans confumat errorem
et acdulans illicit in errorem. Em en dabit
ergo me iustus in misericordia et arguet
me: oleum autem peccatoris non inꝑin¬

Expanded text:
Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, ut ipse quaeratur, ipse diligatur, qui et illam inspiravit, et istam creavit. Nec trepidus ero ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo inspici a rectis, quam timebo morderi a perversis. Gratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Emendabit ergo me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impin