comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut scriptum est. Elegi abiectus
stabilita hec uideantur. si tamen
suerint subnixa basib. nec etiam de¬
suꝑ cohercenda capidellis. Hinc ẽ qd̾
minime suis contemtus exemplis.
saluator etiam premia repromittit.
ut quem forte non ꝓuocat iuitatio
p̃cedentis. trahat uel desiderium re¬
tabutionis. ⁊ siquidem uoluptuosus
est. illum siciat torrentem uoluptatis.
si nõ glorie cupidus asdiret ad illã
uelsitudinem udiciauie potestatis.:
nr̃a dupplicia possidebitis. ⁊ lecicia sẽ¬
piterna erit uobis. In exilio uob affli¬
ctio dupplex humilitatis utiq ⁊ labori
set consolamini ⁊ nolite deficere. qm¬
nt̾ra nr̃a utiq iuuentium dupplex
uos nichilominus remuneratio ma¬
nec. sublimitatis ⁊ delectationis. In se¬
dib enim quies imꝑtur bata. in iudi¬
cio dignitatis eminentia cõm̃datur.

Expanded text:
sicut scriptum est, Elegi abjectus sicut scriptum est, Elegi abjectus stabilita haec videantur, si tantum fuerint subnixa basibus, non etiam desuper cohaerentia capitellis. Hinc est quod minime suis contentus exemplis Salvator, etiam praemia repromittit, ut quem forte non provocat invitatio praecedentis, trahat vel desiderium retributionis: et, si quidem voluptuosus est, illum sitiat torrentem voluptatis; si vero gloriae cupidus, aspiret ad illam celsitudinem judiciariae potestatis. vestra duplicia possidebitis, et laetitia sempiterna erit vobis . In exsilio vobis afflictio duplex, humilitatis utique et laboris. Sed consolamini, et nolite deficere: qterra utique viventium, duplex vos nihilominus renumeratio manet, sublimitatis et delectationis. In sedibus enim quies imperturbata, in judicio dignitatis eminentia commendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
latera basib quas supposuit artifer
sapientia. duob forsitan lignis cru¬
cis. ubi enim ille multatur morte.
cruce turbatur. quis suoꝵ delicias seu
gloriam sustinere queat. ne dum
audeat querere: flagesiatus xp̃o ⁊
sp̃utis illitus. sibi baiulat crucem
⁊ iudibrio factus irrisoria ueste arũ¬
dmeo sceptro. corona spinea. fodicur
clauis. annumeratur sceleratis. ĩ lig¬
no extenditur. etiam mortuus uul¬
neratur. ⁊ hec intuens qui dicitur
xp̃ianus. ꝓpriis nichilominus uolup¬
tatib indulgere. ⁊ florere uelle mie¬
culo. nullatenus erubescit. Ceterum
si omnis qui se dicit in xp̃o manere.
debet sicut ille ambulauit:⁊ ipse
ambulare: multomagis qui pro eo
manere dicit se. qui pro eolegatiõe
fungitur. qui ei ministrat. si eum
non sequitur. in excusabilis ẽ. Sane
nin ab negauerit semet ipsum ⁊ tu¬
lerit crucem suam sequi eum non po
test. Quid uõ crucem tollere est. n¬
a laborem amplecti. ⁊ humilitatem

Expanded text:
haec latera basibus quas supposuit artifex haec latera basibus quas supposuit artifex Sapientia, duobus forsitan lignis crucis. Ubi enim ille mulctatur morte, cruce turpatur, quis suorum delicias seu gloriam sustinere queat, nedum audeat quaerere? Flagellatus Christus, et sputis illitus, bajulat sibi crucem, et ludibrio factus irrisoria veste, arundineo sceptro, corona spinea, foditur clavis, annumeratur sceleratis, in ligno extenditur, etiam mortuus vulneratur: et haec intuens qui dicitur christianus, propriis nihilominus voluptatibus indulgere, et florere velle in 303 saeculo nullatenus erubescit! Caeterum si omnis qui se dicit in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare ; multo magis qui pro eo manere se dicit, qui pro eo legatione fungitur, qui ei ministrat, si eum non sequitur, inexcusabilis est. Sane nisi abnegaverit semetipsum, et tulerit crucem suam, sequi eum omnino non potest . Quid vero crucem tollere est, nisi laborem amplecti et humilitatem?
Abbreviated transcription (Latin):
Quantos enim uidemus sectatores iua¬
rum que uidentur quidem hominib
hone. s in ꝓfundum inferm descendit
finis earum. Quantos ascensores scale
non cuius suminitas celos tangit. s q̃
illi omnino contraria ẽ. hñs latera co¬
cupiscentiam carnis. ⁊ concurpiscentiã
oculorum. gradus uo suꝑbiam inte
que ex mundosunt non ex patre. at eiꝰ
sane quam uobis commendare uolu¬
mus scale gradus et lat̾a ex patre utiq
sunt non ex mundo. cui nimirum inni
uoluptatem impugnat. iusticia se culi
uanitatem. dum uidelicet cuiq reddẽs
quod siuim est. ⁊ adulantem plorat᷑
⁊ compatitur irascenti. Demq ipse
illum u̾ticem mclinaret. sic̃ in quit de
bis. iusticiã ꝓxmo. pietas dꝯ. pietas em̃
cultuss est dei. Sane ut uoluptas ⁊ ua¬
nitas elationem cordis fouere noscũt᷑
sic sobrieta sei unticia pietatẽ. ut inte
latera. de fide in fidem. spe mediante ꝓfi¬
ciens. supereminentiam aliquando

Expanded text:
Quantos enim videmus sectatores viaQuantos enim videmus sectatores viarum, quae videntur quidem hominibus bonae, sed in profundum inferni descendit finis earum? Quantos ascensores scalae, non cujus summitas coelos tangit, sed quae illi omnino contraria est, habens latera concupiscentiam carnis et concupiscentiam oculorum, gradus vero superbiam vitae: quae ex mundo sunt, non ex Patre? 47. At ejus sane quam vobis commendare volumus scalae gradus et latera, ex Patre utique sunt, non ex mundo, cui nimirum innixvoluptatem carnis impugnat; justitia, saeculi vanitatem; dum videlicet cuique reddens quod suum est, et adulantem deplorat, et compatitur irascenti. Denique et ipse illum verticem inclinaret, Sic, inquit, debis, justitia proximo, pietas Deo. Pietas enim cultus Dei est. Sane ut voluptas et vanitas elationem cordis fovere noscuntur, sic sobrietas et justitia pietatem: ut inter haec latera de fide in fidem spe mediante proficiens, supereminentiam aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo sumpsit exordium: Qua mmit᷑¬
iua domini dilectus ascendit. quia ñ
potuit iur sc̃s aliter decers quam iux̃.
⁊ hec quidem eorum uel maxima fidu¬
ciaẽ. qui ip̃ius ut cumq student mhe¬
rere uestigiis ip̃m p̾ceptorem p̃uium¬
q secuntur. Neq enim uenire aliq̃te¬
nus in dubium potest. quin omnino
facer sit modus conu̾sationis. ⁊ diuina
magis inspiratione. atq consilio. q̃m
humana prudentia. uel admuentie
formatus. quo nimirum tantam ĩ uita
gr̃am sanctitatis. tantam post obitum
gloriam felicitatis. idem uere benedictꝰ
obtinuit. S hec hactenus. ne quis for¬
te quod longe sit semꝑ a cordib nũs. de¬
irgare nos potuis eis qui sibi uarios ꝓ¬
ut cuiq uisum ẽ religiose uiuendi for¬
mauere modos qͣm alios consolari. et
animare uoluisse causetur. Eam tam̃
quam uidemus in eccliis hodie formã
cleri. ne informem dixerim uitam. a
interrogent singuli: nec conscientias

Expanded text:
ab eo sumpsit exordium? Qua nimiab eo sumpsit exordium? Qua nimirum via dilectus Domini ascendit, quia « non potuit vir sanctus aliter docere quam vixit  haec quidem eorum vel maxima fiducia est, qui ipsius utcunque student inhaerere vestigiis, ipsum praeceptorem praeviumque sequuntur. Neque enim venire aliquatenus in dubium potest, quin omnino sacer sit modus conversationis, et divina magis inspiratione atque consilio, quam humana prudentia vel adinventione formatus, quo nimirum tantam in vita gratiam sanctitatis, tantam post obitum gloriam felicitatis idem vere Benedictus obtinuit. 46. Sed haec hactenus: ne quis forte quod longe sit semper a cordibus nostris! derogare nos potius eis qui sibi varios, prout cuique visum est, religiose vivendi formavere modos, quam alios consolari et animare voluisse causetur. Eam tamen, quam videmus in ecclesiis hodie, formam cleri ne informem dixerim vitam, ainterrogent singuli, nec conscientias
Abbreviated transcription (Latin):
quos uĩdeł gradꝰ. ille iustorum omnium
sp̃u plenus in regula sua tradit uere ꝑ
omnia benedictus.¬
lle enim sp̃ualem nob̃ erexit scalam tu¬
uis utiq summatas celos tangit. qd̃ i
euis glorioso transitu eiudenti legimus
miratulo commnendatum. beato pͣp gre¬
gorio sic scuibenie. Int̾ discipuloꝵ manꝰ
in becuna menhra sustentans. erectis
in celum manib stetit. ⁊ ultimũ sp̃m
b fratrib longuis posito alteri in cella
commoranti. reuelatio unius atq i¬
dissimlis ⁊ uisionis apparuit. uicert̃
namq qd̃ strata palliis ⁊ innumeris
chorusca lampadib uia. recto oriẽtis
tramite ab euis cella in celum usq
tendebatur. Cui uenerando habitu
uir desuꝑclarus assistens cuius esset
uia quam cernerent inquisut. Illi uero¬
uia ꝙua dilectus domini celum benedie¬
tus aicendit. Que ẽ enim uia ab eius
cella progrediens. nisi ordo quemidem
uir beatus instituit. ⁊ formauite que

Expanded text:
quos videlicet gradus ille justorum omnium quos videlicet gradus ille justorum omnium spiritu plenus in Regula sua tradidit vere per omnia Benedictuslle enim spiritualem nobis erexit scalam, cujus utique summitas coelos tangit, quod in ejus glorioso transitu evidenti legimus miraculo commendatum, beato papa Gregorio sic scribente: « Inter discipulorum manus imbecilla membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimuni longius posito, alteri autem in cella commoranti, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis et innumeris corusca lampadibutramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernerent, inquisiviest via qua dilectus Domini coelum Benedictus ascendit . » Quae est enim via ab ejus cella progrediens, nisi Ordo quem idem vir beatus instituit, et forma vitae quae
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentie. ⁊ laboris amplecti ⁊ omni
u alitate ⁊ extremitate esse contentus
bona sunt sata securus iam insete grad̃
exerticiispiritalis. ut totum qd̾ carmi
⁊ mundo subtrahis. studio pietatis in¬
pendas. oblitus que retrosunt. ⁊exten¬
tus manteriora. ut ascensionib dispo.¬
sitis. de uirtute ꝓficias in uirtutem. ut
uidere deum deorum in syon merearis:
⁊ primum quidem ꝑ desertum ꝓprii
cordis. ⁊ conuallem plorationis ascen
fluens. innixiis suꝑ cdulestũ dustus de
claritate inclaritatem. tamquam ado¬
mini sp̃u. illo utiq qui scrutatur etiã
alta ori. Nec paucos in hiis gradug in¬
uenies gratie multiformis. uerum
hec spiritalia sunt ⁊ spiritualib utiq cõpa¬
randa. ñc uõ ad miciandos potius sermodi¬
rigitur. cuius tota intentio ẽ reuocare ad
cor p̃uaricatores. Cet̾um hñt ꝓficientes e¬
dicum olim de duodecim gradib humi¬
litatis. ex sermonis occasione. libellum.

Expanded text:
abstinentiae ac laboris amplecti, et omni abstinentiae ac laboris amplecti, et omni vilitate et extremitate esse contentus; bona sunt latera, securus jam insere gradus exercitii spiritualis, ut totum quod mundo et carni subtrahis, studio pietatis impendas: oblitus quae retro sunt, et extentus in anteriora , ut, ascensionibus dispositis, de virtute proficias in virtutem, ut videre Deum deorum in Sion merearis . Et primum quidem per desertum proprii cordis et convallem plorationis ascendfluens, innixus super dilectum , ductus a claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu, illo utique qui scrutatur etiam alta Dei. Nec paucos in his gradus invenies gratiae multiformis. Verum haec spiritualia sunt, spiritualibus utique comparanda. Nunc vero ad initiandos potius sermo dirigitur, cujus tota intentio est revocare ad cor praevaricatores. Caeterum habent proficientes editum olim de duodecim Gradibus Humilitatis ex sermonis occasione libellum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis moueatur. ꝓfectolonge horribi¬
luis ẽ ꝑiculimꝰ ⁊ multomagis ẽxxu¬
cusabile. siquis forte lic castigans
iiriliter corpus suum. ⁊ non parcens eiꝰ
resistens glorie desid̾io. minus patiens
a seculi uanitate. Quid enim ⁊ibi infe¬
lix homo cum hiis nugis ⁊ calamitati¬
bus. cum hec fastu ⁊ uanitate ista que
nec anme nec corpori ꝓdest: Quid irri¬
taris. quid inflaminaris ad u̾borum
flatum. quodnec carnem uulnerat. nec ĩqui¬
nat mentem: Nich̃ sic alienum a natura¬
tua. nil tam contrarium rationi. Neq enĩ
sic dic̾e possum. quid tibi cum cibis ⁊ ue¬
stibzaut frigore. uel esurie quid moue¬
ris: Cum unita ꝑsonaliter anma non
huic mundo. s corpori. longe minus car¬
nem possit odisse quam mundum q̃ppe
que huic multum debeat: illi nil. Quod
quidem dixm. non ut uoluptas ꝑinde
excusetur. S ut uanitas. ⁊ impuritas:
ante omnia fugiatur.
S an corde tuo ⁊ asperitatem corporat̃

Expanded text:
liis moveatur: profecto longe horribiliis moveatur: profecto longe horribilius est periculum, et multo magis inexcusabile, si quis forte, licet castigans viriliter corpus suum, et non parcens ejusresistens gloriae desiderio, minus patiens itate. Quid enim tibi, infelix homo, cum his nugis et calamitatibus, cum hoc fastu et vanitate ista, quae nec animae nec corpori prodest? Quid irritaris, quid inflammaris ad verbi flatum, quod nec carnem vulnerat, nec inquinat mentem? Nihil sic alienum a natura, nil tam contrarium rationi. Neque enim sic dicere possum, Quid tibi cum cibis et vestibus? aut frigore vel esurie quid moveris? cum unita personaliter anima non huic mundo, sed corpori, longe minus carnem possit odisse quam mundum, quippe quae huic multum debeat, illi nihil. Quod quidem dixerim, non ut voluptas perinde excusetur, sed ut vanitas et impuritas ante omnia fugiantur.s in corde tuo, asperitatem corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
portet siquidem nõs domare
carnem: calcare mundu: ut uo¬
luptatem corporis declinantes. caue¬
amus nichilominus seculi uanita¬
tem. hee minirum abhomunationes
egiptiorum quas immolamus dño
deo nr̃o. ⁊ totum quod ã uia uite et
discipline deterret filios huius scl̃i.
totum qd̃ exercet mr̃im seruos dĩ. in
hiis duob ẽ que sub uno u̾su ꝓph̃a
commendat. uide in quiens humili¬
tatem meam ⁊ laborem meum. hec
ergo sunt latera scale. uilitas. ⁊ aspe¬
ritas. quib demceps int̾ne uirtutis
⁊ gr̃e gradus firmiter inserantur. ẽ
enim uidere mundi spernentes głam
fauorem calcantes pplĩ. ñ desiderã¬
tes humanam diem. s ũ adeo fortes
intolerantia molesde corporalis. non
adeo reicientes mollia. non adeo car¬
nis illecebras superantes. Quid dixe¬
rim nisi satus alterum non tenere:
porro uni tantum lateri intentos.
si ꝑielitatur. qui cuca carnem uidet᷑
płusquam oporteat infirmari. licet
mundi respuat gloriam nec cõtume¬

Expanded text:
portet siquidem nos domare carnem, calcare mundum, ut, voluptatem corporis declinantes, caveamus nihilominus saeculi vanitatem. Hae nimirum abominationes Aegyptiorum, quas immolamus Domino Deo nostro . Et totum quod a via vitae et disciplinae deterret filios hujus saeculi, totum quod exercet interim servos Dei, in his duobus est, quae sub uno versu propheta commendat: Vide, inquiens, humilitatem meam, et laborem meum . Haec ergo sint latera scalae, vilitas et asperitas: quibus deinceps internae virtutis et gratiae gradus firmiter inserantur. Est enim videre homines mundi spernentes gloriam, favorem calcantes populi, non desiderantes humanum diem: sed non adeo fortes in tolerantia molestiae corporalis, non adeo rejicientes mollia, non adeo carnis illecebras superantes. Quid istos dixerim, nisi latus alterum non tenere? Porro uni tantum latere innitentis si periclitatur qui circa carnem videtur plus quam oporteat infirmari, licet mundi respuat gloriam, nec contume
Abbreviated transcription (Latin):
tu orationis. ⁊ pascere ad mandatum
xp̃i: ut nemo s hunc sumat honorẽ.
set qui uocatus fuerit a deo tam̃quã
aaron. Reum nempe siquis introierit:
salnabitur. et inuemet pascua. si uero
ascenderit aliunde: fiu est et latro. ati
utinam uel queratur iam inter cispẽ

Expanded text:
tu orationis; et pascere ad mandatum Christi, ut nemo sibi hunc sumat honorem, sed qui vocatus fuerit a Deo tanquam Aaron . Per eum nempe si quis introierit, salvabitur, et inveniet pascua. Si vero ascenderit aliunde, plane fur est et latro . Atque utinam vel quaeratur jam inter dispe
Abbreviated transcription (Latin):
linximosis ⁊̃ ⁊ de facinorosis eadem sencen¬
cia est sicins michi forte non credit erꝑi¬
encie crẽdat uel ꝓpͥe. uel multorum. Quis
innobis est fratres qui saciar eupiac ⁊ de¬
sidnum sammopcet in pleni Incipi at e¬
tarsẽ insticiam⁊ non poterit non sacian.
panes illos desid̾et qni indomo patris habũ¬
danta mueniet se continuo siliciuas taᷤˢ¬
tidire porcorum Gustum iusticie uelexi¬
gunn studeat exꝑrrut reo ip̃o desideret
ampluis ⁊ ampluis mereacur. sicut scrip¬
tum est. Quiedic me ad huc esurieca qͥ
brbit me adhuc siciet. hocenm eognat̾ii
magis sp̃ui ⁊ nacuralius desidmm nehe.
armatum forcior suꝑat. sic clanus el auo
solec extimm di Beati ergo qui esuriunt.¬

Expanded text:
luxuriosis, etiam et de facinorosis eadem sentenluxuriosis, etiam et de facinorosis eadem sententia est. Si quis mihi forte non credit, experientiae credat, vel propriae, vel multorum. 27. Quis in vobis est, fratres, qui satiari cupiat, et desiderium suum optet impleri? Incipiat esurire justitiam, et non poterit non satiari. Panes illos desideret, qui in domo patris abundant; et inveniet sese continuo siliquas fastidire porcorum. Gustum justitiae vel exiguum studeat experiri, ut eo ipso desideret amplius, et amplius mereatur, sicut scriptum est: Qui edit me, adhuc esuriet; qui bibit me, adhuc sitiet . Hoc enim cognatum magis spiritui, et naturalius desiderium veharmatum fortior superat, sic clavus clavo solet extundi. Beati ergo qui esuriunt
Abbreviated transcription (Latin):
auditur & sẽcrecistimum consilium qda.
rscondicum est asapientib ⁊ prudentibie.
ꝓuulis reuelacur. Tuius sane uocisaudi¬
ad extremam deuemmus egestatem de
quas insaciabaitex esurimns Qm potirnl¬
am diligit. nonsaciatur. Uenic qui mñ¬
homines saciatos hocmim do ecadeuis me
mnonam nauseantes. Nom sacracos per¬
cumasaciacos honorib saciacos uolunta¬
tib icuositatib huis mum dinecme.¬
dicenter s usq ad fastidim satiacos et fa
tile est cuiq nr̃m sacietatem hanc perde¬
igr̃a m obtinere. Necxenim pͣit hane cop¬
⁊asec concemptrus. Sic farm finadam:
porcorum noran do siliquas non esanen¬
des ammas. sec esunem ip̃am paseitis amĩ¬
marumsola minirum hoc edulio media
ur̃a ⁊utritur sola tames alitur tibo m natu¬
rali. Et̃dico plenius exempligr̃a. imum su¬
mens emuitis que humana namtas con¬
enpiscit. Non pͥus saciabumtur ⁊ orda rou¬
numauro. quam uenco corpora facientur
Nec indignetur anarus ⁊ de ambitiosis ⁊

Expanded text:
imum secretissimumque consilium, quod absconditum est a sapientibus et prudentibus, parvulis revelatur. Cujus sane vocis audiad extremam devenimus egestatem. Dequas insatiabiliter esurimus. Qui pecuniam diligit, non satiatur; qui luxhomines satiatos hoc mundo et ad ejus omnem memoriam nauseantes. Novi satiatos pecunia et satiatos bonoribus, satiatos voluptatibus et curiositatibus hujus mundi, nec mediocriternc satietatem per Dei gratiam obtinere. Neque enim parit hanc copia, sed contemptus. Sic fatui filii Adam, porcorum vorando siliquas, non esurientes animas, sed esuriem ipsam pascitis animarum. Sola nimirum hoc edulio inedia vestra nutritur, sola fames alitur cibo innaturali. Et dico planius exempli gratia, unum sumens e multis quae humana vanitas concupiscit, non prius satiabuntur corda hominum auro, quam aura corpora satientur. Nec indignetur avarus: et de ambitiosis et
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sapiencia ip̃a qua non saciabi¬
tar homo ⁊ ninet sed ceteusumuersis q̃
prius insaciabilit̃ fuerant concupita nͥ
ex hoctibiuolr tas ad seruei dũ pͥrri¬
b concupiscentus corpus nen dicare de¬
sistens. raniom ꝓrtus exponat  mag̃
antemirrgeat ip̃a sermre insticie insane¬
tificationem non minore delo quam pͥ
exibrnssec seriure miquitati ad iniqui

Expanded text:
idem ipsa, qua non satiabitur homo, et vivet; sed caeteris universis, quae prius insatiabiliter fuerunt concupita: ut ex hoc sibi voluntas ad serviendum prioribus concupiscentiis corpus vindicare desistens, rationi prorsus exponat, magis autem urgeat ipsa servire justitiae in sanctificationem, non minore zelo, quam prius exhibuisset servire
Abbreviated transcription (Latin):
postħ interris isus est. ⁊ cum homini¬
b conuersatus est. huins indulgenti
tuenisset. sic de cecero insit memorie
ut eam nullatenuis decoloret. multoꝵ
enim nunt pc̃coꝵ que uela nobis uł
ab alus conmissa nomimus recorda¬
mur. set ꝓpria quidem inquinant.
altena non nocẽt. Ut quid. insihec ꝙ d̃
in his erubescimus singularicer. hec
nobis singulariter impntan. da ue-¬
remur. Golle dampnationem tolie
tunorem. tolle confusionem. que qͥ¬
dem plane omnia plena remuissio tol¬
lit. ĩam nõinoco non oberunt. sec ⁊cco
ꝑabuntur in bonuimutꝰ denotas ei refe-¬
ramus gr̃as qui remis.t.

Expanded text:
 in terris visus est, et cum hominibus conversatus est. Hujus indulgentiasuevisset, sic de caetero insit memoriae, ut eam nullatenus decoloret. Multorum enim nunc peccatorum, quae vel a nobis, vel ab aliis commissa novimus recordamur: sed propria quidem inquinant, aliena non nocent. Ut quid hoc, nisi quod in his erubescimus singulariter, haec nobis singulariter imputanda veremur? Tolle damnationem, tolle timorem, tolle confusionem; quae quidem omnia plena remissio tollit: et non modo non oberunt, sed etiam cooperabuntur in bonum, ut devotas ei referamus gratias qui remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
eteruniam noli tate mutata.
et inserintutem redacta corꝑe̾ ne¬
lun  ficcato aliqnatemis fontez
opilato foramine tertiumadhiic idcẜ
doemmamemonamea excidet nita
mea. Menbrana tenus ⁊ uił attia¬
oxntum forte ꝓrsus ebibit qua de rnoẜ
arte delebitur. Non emim suꝑficie
frustraconer eradere ante scinditur
Ipãm enim forte memoriam delie
possit obliio ait nidelicet mentecat
eorum non meminerimque conmilr
eẽcerum ut memoria integra manẽ¬
at ce ip̃ĩs macule diluamcur que no

Expanded text:
eterum jam et voluntate mutata, in servitutem redacto corpore, velut siccato jam aliquatenus fonte, et oppilato foramine, tertium adhuc, idque do enim a memoria mea excidet vita mea? Membrana vilis et tenuis atramentum forte prorsus imbibit: qua deinceps arte delebitur? Non enim superficie Frustra conarer eradere: ante scinditur antur. Ipsam enim forte memoriam delere posset oblivio, ut videlicet mente captus eorum non meminerim, quae commisi. Caeterum ut memoria integra maneat, et ipsius maculae deleantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uocati sunt. inoccasionem carns declisse
uidentur abstinentes remecdio nuptiali
⁊mom̃e deinceps flagicium defluentes.

Expanded text:
ocati sunt, in occasionem carnis dedisse videntur, abstinentes remedio nuptiali, et in omne deinceps flagitium effluentes.
Abbreviated transcription (Latin):
rum deiecti sunt. Sunt autẽ terra as¬
pera u inculta: pecfores sero adpeniten¬
tiam uocati. Terra delicata. uiti con¬
templatiui. Tetra mediocͥs: sunt
actiui. Item ordeum. labores accipe
penitentie. ftũtum: Fructus uite cõ¬
templatiue. Semitͥcicum: oꝑa mĩe.¬
Tetia asꝑa fructifieart debet ordeum.
qñi peccatores laborib laborib peniten
tie .i. iigiliis. itiuniis. ⁊ aliis castigati¬
onib. honerandi sunt. Honus enim
⁊ palea asino. uirga ⁊opus seruo de¬
bentur. Terra dͥelicata fructificare de¬
bet frum̃tum. qm̃ uiri ꝯtemplatiui
fructus debent facere uite ꝯtẽplatiue
s. orare. legere. meditari: ihis similia.
erra mediot̾s. ferre debent semitͥticũ.
quia actiui debent facere oꝑa nũe .s.¬

Expanded text:
rum dejecti sunt. Sunt autem terra asrum dejecti sunt. Sunt autem terra aspera et inculta, peccatores sero ad poenitentiam vocati: terra delicata, sunt viri contemplativi: terra mediocris, sunt activi. Item hordeum, labores accipe poenitentiae: frumentum, fructus vitae contemplativae: semitriticum, opera miseergo aspera fructificare debet hordeum, quoniam peccatores laboribus poenitentiae, scilicet vigiliis, jejuniis, et aliis castigationibus onerandi sunt: onus enim et palea asino, virga et opus servo debentur. Terra delicata fructificare debet frumentum, quoniam viri contemplativi fructus debent facere vitae contemplativae, scilicet orare, legere, meditari, et his similia, terra mediocris ferre debet semitriticum, quia activi debent facere ope
Abbreviated transcription (Latin):
absq sui nominis memoriaanꝑfun¬
dum inferni descendunt. Quod si
aliqua illorum suꝑ est memoria:
certe si inbenedictione s ĩmalelicti¬
one remansit. ¶m̃gͦ speciosa istius
mundi adfructum uite ñ ꝓfitiuntex¬
cide illa. ⁊ funditus euelle. ut terra tu¬
a fructum faciat. ut segetes multas
afferat. ⁊uite eluceat fortitudo boui̾
laborantis. quia ut dicit salomon
ubi plurime segetes: ibi manifesta
forcitudo bouis. Uerumptam̃. ⁊ cum in
terra tua fructum uis facere: considera
quem in ta fructum facias. quia si
omnis terra uni ⁊ eidem fructui cõ¬
conuenit. s hec fructum uns̃. ⁊ illa
alium meliꝰ facit. Est enim terra as¬
ꝑa ⁊ inculta ꝯueniens ordeo. quo pa¬
scunt᷑ serui. Est t̾ra delicata ꝯueniẽs
frumento. quo pasciuit᷑ dñi. Est ter¬
ra mediocris ꝯueniens semitͥtica quo
pascunt᷑ illi qui neq ad delicias dñoꝵ
ascenderunt. neq adconditionẽ senuo¬

Expanded text:
absque sui nominis memoria in profunabsque sui nominis memoria in profundum inferni descenderunt. Quod si aliqua illorum superest memoria, certe non in benedictione, sed in maledictione remansit. Quoniam ergo speciosa istius mundi ad fructum vitae non proficiunt, excinde illa et funditus evelle, ut terra tua fructum faciat, ut segetes multas afferat, et in te eluceat fortitudo bovis laborantis, quia, ut dicit Salomon: Ubi plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis . Veruntamen et cum in terra tua fructum vis facere, considera quem in ea fructum facias: quia non omnis terra uni et eidem fructui convenit, sed haec fructum unum, et illa alium melius facit: Est enim terra aspera et inculta, conveniens hordeo quo pascuntur servi: est et terra delicata conveniens frumento quo pascuntur domini: est et terra mediocris, conveniens semitritico, quo pascuntur illi qui neque ad delitias dominorum ascenderunt, neque ad conditionem servo
Abbreviated transcription (Latin):
inext̃miniũ. doceant unqͣm exempla
qm̃ pestilent e flagellato. sapiens corrigi¬
tur. ⁊ uerhera minus sentiunt᷑ indorso
alieno. Credis ne ita et̃ ut dicoͣ: ad huc
nisexemplo doceri. qͣm umbratilis sit fe¬
liettas huius mundi. ⁊ quam miscra¬
blis ꝯss̃matõ illuis. Respitenauem ho¬
nerariam ĩmulta suꝑbia mare transuo¬
lantem. Uides eam mercib ⁊ delicus o¬
pilentam. uelo ⁊ remigiis diligenter
nuitam. nautarum stucdio pradenter
gub̾uatam. net aliquod ꝑiculum me¬
tuentem sibi ĩminere. Et ecce uento uru¬
ente turbatum est mare. ⁊ꝑcelle ĩsur¬
gentes allise sunt naui illi ⁊ abscrbu¬
it illam mare in ꝑfundum. usq adeo
quod nulla nauis illiꝰ inditia suꝑ fa¬
ciem maris inspectantib apparerent.
Nonue recte naui hui uident᷑ ⁊ com¬
parari. qui in uoluptatib huiꝰ uite
estimauerũt. uti delicus. ⁊ frui bonĩ
non recogitantes iudicium mortis.
laduentum głe magni dei. Ideoq

Expanded text:
in exterminium, doceant, inquam exempla, in exterminium, doceant, inquam exempla, quoniam pestilente flagellato semper sapiens corrigitur, et verbera minus sentiuntur in dorso alieno. Credisne ita esse ut dico? an adhuc vis exemplo doceri quam umbratilis sit felicitas hujus mundi, et quam miserabilis consummatio illius? Respice navem onerariam in multa superbia mare transvolantem, vides eam mercibus et deliciis opulentam, velo et remigiis diligenter munitam, nautarum studio prudenter gubernatam, nec aliquod periculum metuentem sibi imminere. Et ecce vento irruente turbatum est mare, et procellae insurgentes allisae sunt navi illi, et absorbuit illam mare in profundum, usque adeo quod nulla navis illius indicia super faciem maris inspectantibus appareret. Nonne recte navi huic videntur tibi comparari, qui in voluptatibus hujus vitae aestimaverunt uti delitiis, et frui bonis, non cogitantes indicium mortis et adventum gloriae magni Dei? Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
apparet: fallax est. fucatus est. arcificial
est ⁊ cito p̃terit. ĩmo ñ prec̾it nisiprius
inmauitate scelerum. ⁊ ueneno morti¬
fero asficiat dilectorem suum. Recogi¬
ta queso ⁊ reduc ad memoriam que tre¬
quenter audisti. ⁊ iudisti. quia loca flo¬
rida ⁊ amena frequent̃ ad fructum mi¬
nus i donea sunt. imo subspẽ florum qñ¬
ꝙ latent scorpiones. lacerte. ⁊serpentes.
idum uolueris carpere floremr calcabis
serpentem. Si gͦ delectat te recreatio flori̾:
terreat suspicio ueneni. quia admodũ
tugienda est delectatio: que ꝑiculo uene¬
ni comparanda est. Quod si subflore isto
uenenum qũq exꝑtus es: caue tͥ ⁊ solli¬
citus este. ne quid det̾ius contingat. quia
⁊ pisciculi curiosiꝰ escas declinant. ĩqui¬
b q̃nq fallacis hami eaut̾uu dep̃hen¬
derunt. Si uero indelicus huius mundi
adhuc innocenter uinis: doceant de ex¬
empla multoꝵ. qui ꝑtalia abierunt

Expanded text:
apparet, fallax est, fucatus est, artificialis apparet, fallax est, fucatus est, artificialis est, et cito praeterit, imo non praeterit, nisi prius immanitate scelerum et veneno mortifero, afficiat dilectorem suum. Recogita, quaeso, et reduc ad memoriam quae frequenter audisti et vidisti, quia loca florida et amoena frequenter ad fructum minus idonea sunt: imo sub specie florum quandoque latent scorpiones, lacertae, et serpentes, et dum volueris capere florem, calcabis serpentem. Si ergo delectat te recreatio floris, terreat suspitio veneni: quia admodum fugienda est delectatio quae periculo veneni comparanda est. Quod si sub flore isto venenum quandoque expertus es, cave tibi, et sollicitus esto ne quid deterius contingat, quia et pisciculi curiosius escas declinant, in quibus quandoque fallacis hami cauterium deprehenderunt. Si vero in delitiis hujus mundi adhuc innocenter vivis, doceant te exempla multorum, qui per talia abierunt
Abbreviated transcription (Latin):
plicii. gehenne inextingiubllis. pig¬
tantes magis laboriosos efficiat. eteł
boues istoi ad aratrum dñi sic copula¬
tos. tram incultam intructuosam for¬
titer excolere. ñ retardat eos aliqua ter¬
u species. non flos. ñ uiriditas. non qu¬
cumq alia amenitas. quin omnia
scindant. onsĩa cũtant. ut fructum
faciant. ĩmo qͣnto ampliꝰ iocunda ap¬
parent. eo ualidius ea extirpare ma¬
chinant᷑. Tu gͦ terra infructuosa iłłi¬
lis. homo inquã peccator. uel sero ad
fructum te prepara. boues istos aran¬
tes libent̾ suscipe. ⁊ audi uocem specu¬
latorum tuorum dicentium t̃. Oñus caro
fenum.⁊ omnis gloria eius canqͣm flos teni.
Non iam delectet te flos frene ꝓsꝑitatis. ñ
uiriditas fallacis iuuentutis. ñ ameni¬
tas ciguitatis huius seculi. que omiia fre¬
quenter accedunt potiꝰ ad cumulum dã¬
dapuationis quam ad fructum salu¬
tis. Siquis enum intalib color felicitatĩ

Expanded text:
plicii, gehennae inextinguibilis, pigplicii, gehennae inextinguibilis, pigritantes magis laboriosos efficiat. Videres boves istos ad aratrum Domini sic copulatos terram incultam, infructuosam fortiter excolere, nec retardat eos aliqua terrae species, non flos, non viriditas, non quaecunque alia amoenitas quin omnia scindant, omnia evertant, ut fructum faciant, imo quanto amplius jocunda apparent eo validius ea extirpare machinantur. Tu ergo terra infructuosa et sterilis, homo, inquam, peccator, vel sero ad fructum te praepara, boves istos arantes libenter suscipere, et audi vocem speculatorum tuorum dicentium tibi: Omnis caro foenum, et omnis gloria ejus tanquam flos foeni . Non jam delectet te flos terrenae prosperitatis, non viriditas fallacis juventutis, non amoenitas dignitatis hujus seculi, quae omnia frequenter accedunt potius ad cumulum damnationis quam ad fructum salutis. Si quis enim in talibus color felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
filii syrach scͥptum est. Fili ince pedes
tuos incompedes dnĩ. ⁊ ñ accidieris
unculis illius. ⁊ postea de uinculis sa¬
pientie subiungit. Decor enmiute in
illa est. ⁊ ĩiunculis illiꝰ alligat᷑a salutĩ.
ꝯͥmum uincłm quod ẽ amor sc̃itatis:
doctores eccłie cum bonis facit paciticos.
⁊ hoc uincłm stringit suauiter. Scłui.
quod est zelus iusticie: cum ꝑuersis fa¬
cit seueros. ⁊ hoc uiuiculum stͥngit for¬
tit̾. Tertium: quod est humilitas in ꝑ¬
sꝑis. intranquillitate facit graciosũ
ihoc uincłm stͥngit dulciter. Quartĩ
quod est constantia  aduersis intem¬
tatione facit pbatum. ⁊hoc uincłm stͥn¬
git firmiter. S ob istis adaratrum dñi
qui regit illos. hñs in ore suo cantũ. cũ
dexta sua tenens aculeum. quatinul
ꝑsuauitatẽ cantus. ꝓmittendo bona
eterna. uitam ĩmort᷑alem. głiam int̃¬
minalem: Laborem illoꝵ minuat. hec
est suauitas illa cantuũ. ⁊ ꝑaculei

Expanded text:
filii Syrach scriptum est: Fili, injice pedes filii Syrach scriptum est: Fili, injice pedes tuos in compedes Domini, et non accidieris vinculis illius, et postea de vinculis sapientiae subjungit: Decor enim vitae in illa est, et in vinculis illius alligatura salutis . Primum vinculum, quod est amor sanctitatis, doctores Ecclesiae cum bonis facit pacificos, et hoc vinculum stringit suaviter. Secundum, quod est zelus justiciae, cum perversis facit severos, et hoc vinculum stringit fortiter. Tertium quod est humilitas in prosperis, in tranquillitate facit gratiosum, et hoc vinculum stringit dulciter. Quartum quod est constantia in adversis, in tentatione facit probatum, et hoc vinculum stringit firmiter. Rebus istis ad aratrum Domini Christus qui regit illos, habens in ore suo cantum, cum dextera sua tenens aculeum, quatenus per suavitatem cantus, promittendo bona aeterna, vitam immortalem, gloriam interminabilem, laborem illorum minuat, haec est suavitas illa cantus. Et per aculei
Abbreviated transcription (Latin):
nect̃ium est. ꝑ quod intia ⁊ excessus in¬
ordinate anibulantiũ corrigant᷑. ut
terra peccatrix necbo increpationis quasi
fimo quodam fcilata: adfaciendam fru.¬
ctum boni oꝑis magis idonea fiat. Deħ
cium scͥptum ẽ. Steccore bouil lapidan¬
aandus est piget. Neq enim aliud ẽ
steccore boum pigrum lapidare. quam
ꝑdoctores eccłe. peccatͥcem aĩam ꝯtume¬
liis afficere. uitia eiuis admemoriam ce¬
uocare. ꝯtraire morib. uitam tedarguere.
ut sic confusione plena: a tali uexatione
accipiat intellectum. ⁊ formam patiter
sc̃e conũsationis. Isti gͦ ad aratrũ doctͥ¬
ne euuangłice uinculis sapientie sũt
ligandi. quib astricti forma gregis sui
effacti. neq ad dexc̃am. neq ad sinistrã
declinare possint. Sunt autem iuui.
uncula sapĩe. quib doctores eccłie de¬
bent ligari. Uidłe amor scĩtatis. Telus
iusticie. humilitas in ꝑsꝑis. ꝯstantia
ĩaduersis. Deistis uinculis inlibro iħu

Expanded text:
necessarium est, per quod vitia et excessus innecessarium est, per quod vitia et excessus inordinate ambulantium corriguntur, ut terra peccatrix verbo increpationis quasi fimo quodam foecundata ad faciendum fructum boni operis magis idonea fiat. De hoc enim scriptum est: Stercore boum lapidandus est piger . Neque enim aliud est stercore boum pigrum lapidare, quam per doctores Ecclesiae peccatricem animam contumeliis afficere, vitia ejus ad memoriam revocare, contraire moribus, vitam redarguere, ut sic confusione plena a tali vexatione accipiat intellectum et formam pariter sanctae conversationis. Isti ergo ad aratrum doctrinae evangelicae vinculis sapientiae sunt ligandi, quibus astricti forma gregis sui effecti, neque ad dextram neque ad sinistram declinare possunt. Sunt autem quatuor vincula sapientiae, quibus doctores Ecclesiae debent ligari, videlicet amor sanctitatis, zelus justiciae, humilitas in prosperis, constantia in adversis. De istis vinculis in libro Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃ĩa sunt. pͥmo ut affectu huma¬
nitatis inferiorib ꝯdesceides. ffudeat
eos pascere. non p̃mere. regere. ñ di
informare possit. ut sit grauitas ĩ uul¬
tu. mecdiocritas inhabitu. maturitas
ĩincessu. ini uerboũitas. inoꝑe utilitas
eluceat. nichilq fiat inomnib que ad
ipi ꝑtinent. quod cuiꝰqͣm offendat aspec¬
tum. s quod ip̃ius deceat scĩtatem
Nam ibeatus . st̃. de ip̃is doctorib dicit.
quia nosse debent ex suscepto officio. non
peccandi licentiam. s bene uiuendi net¬
ũitatem se eẽ assecitos. Sunt autẽ duo
cornua quib doctor eecłie pugnare de¬
bet. Pmum ẽ auctoritas diuine legis.
Sccãm: ausfitas uindicte penalis. Smno
cornu .i. auctoritate diuine legis. ħetici
extra eccłam feriendi sunt qui a nobis
exierunt. s ñ erant denobis. Sccło cor
mi .i. auffitate penali ꝯtumaces ⁊ rebel¬
les qui nobiscum sunt meccła debent
puniri. Tbum ctiam iuste ĩcrepatiõis

Expanded text:
necessaria sunt. Primo ut affectu humanecessaria sunt. Primo ut affectu humanitatis inferioribus condescendens, studeat eos pascere non premere, regere non dirinformare possit: ut sit gravitas in vultu, mediocritas in habitu, maturitas in incessu: in verbo veritas, in opere utilitas eluceat, nihilque fiat in omnibus quae ad ipsum pertinent, quod cujusquam offendat aspectum, sed quod ipsius deceat sanctitatem. Nam et beatus Gregorius de ipsis doctoribus dicit: Quia nosse debent ex suscepto officio, nec peccandi licentiam, sed bene vivendi necessitatem se esse assecutos. Sunt autem duo cornua quibus doctor Ecclesiae pugnare debet. Primum est autoritas divinae legis, secundum austeritas vindictae poenalis. Primo cornu, id est autoritate divinae legis, haeretici extra Ecclesiam feriendi sunt, qui a nobis exierunt, sed non erant de nobis. Secundo cornu, id est austeritate poenali, contumaces et rebelles qui nobiscum sunt, in Ecclesia debent puniri. Verbum etiam justae increpationis
Abbreviated transcription (Latin):
oues arabant ⁊ asie pascebant᷑
uixca illos. Inre familiari ꝓuide
gubernanda. que agricult᷑e necfia st̃.
pater tamilias sollert acquirte. ut gle¬
ba studio ⁊ labore ad fractum excutea:
futuri temꝑis mopiam antiua fer¬
tilitate possit declinare. huic aũt
negotio boues. ⁊aratra precipue nec¬
cĩa sunt. uiquib cum t̾ram opatus
fiũt exeat qui seminat seminare se¬
men suum. ut tempore oportuno:
aliud referat fructum ͥcessimum. abid̃
sexagessimũ. aliud centessimum.
Quod si iuxta u̾itatem enũgłicam.
Semen est ubum dei. sator aũt xp̃e:
non incongrue t̾ram corda hominũ
dispensatores uerbi dei accipiemus.
tuor enim sunt in boue. ꝑque doc¬
tori eccłie tecte compat᷑. Entiubus
enim pascit. pelle nuunt. cornu
pugnat. fimo fram sfilem impin¬
guat. Et est cam exhibit.io debite
humanitatis. Pellis: custodia dis¬
ciplinate ꝯuersationis. Corit tigor
eccłiastice scimaas. fimus ũbum iͦte
increpationis. hec .iiͦiͦi. doctori eccłie

Expanded text:
oves arabant et asinae pascebantur juxta illos . In re familiari provide gubernanda, quae agriculturae necessaria sunt, paterfamilias solerter acquirit, ut gleba studio et labore ad fructum exculta, futuri temporis inopiam annua fertilitate possit declinare. Huic autem negotio boves et aratra praecipue necessaria sunt, in quibus cum terram operatus fuerit exeat qui seminat seminare semen suum, ut tempore opportuno aliud referat fructum tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum . Quod si juxta veritatem evangelicam semen est verbum Dei, sator autem Christus, non incongrue terram corda hominum, dispensatores verbi Dei accipiemus, res. Quatuor enim sunt in bove per quae doctoribus Ecclesiae recte comparatur. Carnibus enim pascit, pelle munit, cornu pugnat, fimo terram sterilem impinguat. Et est caro exhibitio debitae humanitatis, pellis custodia disciplinatae conversationis, cornu rigor ecclesiasticae severitatis, fimus verbum justae increpationis. Haec quatuor doctori Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sum. in hot conemur consũmare. ut
scĩa uitam nr̃am regat. ⁊uita scĩam cu¬
stodiat. ut sic inutroq ꝑficientes recta
uia gradiamur ad illam beatitudinis
głam inqua est plenitudo scientie. ⁊
mestimabił iocunditas uite.qͣm no¬

Expanded text:
sum in hoc conemur consummare, ut sum in hoc conemur consummare, ut scientia vitam nostram regat, et vita scientiam custodiat, ut sic in utroque proficientes recta via gradiamur ad illam beatitudinem aeternam, in qua est plenitudo scientiae et inaestimabilis jocunditas vitae, quam n
Abbreviated transcription (Latin):
animal: plange miseriã tiam. quia
animalis ⁊ peccõres. Cun audis mor¬
tale: formida ignem et̃num. qr ĩbreui
morturus es. sum audis rationale: re¬
cole dignitatem tuam. qi ad imagi¬
nem dei fc̃s es. Audi homo ⁊ intellige.
quod rationał ⁊ mortał appellatis. si¬
quidem rationale ad uitam. mortale
ad mortem. ꝑtuiet. Ergo si tuam ip̃tꝰ
diffinitionẽ intelligis: mors ⁊ uita cͥca
de dimicant. cuius illarum potiꝰ futu¬
pus sis Aune g̾ sapient᷑ philosophare
⁊ cutunspectus esto. ittrum potius eli¬
gas an filius mortis. an filius uite eẽ
⁊ nominari. Quod si magis uitam qͣm
mortem eligis: caite ne male uiuendo
scas. ut etiam bene uiuas. sic ama sapi¬
entiam. ne ꝑdas iusticiam. nam ⁊ si
discere bonum est: s certe bene uiuere
magis nect̃m. Ut gͦ finem loquendi pari¬
ter audiamus: deum timere. ⁊ mancla¬
ta eius obseruare. hoc est omnis hõ.
deoq studĩ nr̃i ppositum ⁊ uite ꝑgres¬

Expanded text:
animal, plange miseriam tuam, quia animal, plange miseriam tuam, quia animal et peccator es. Cum audis mortale, formida ignem aeternum, quia in brevi moriturus es. Cum audis rationale, recole dignitatem tuam, quia ad imaginem Dei factus es. Audi homo et intellige, quod rationalis et mortalis appellaris, siquidem rationale ad vitam, mortale ad mortem pertinet. Ergo si tuam ipsius diffinitionem intelligis, mors et vita circa te dimicant, cujus illarum potius futurus sis. Nunc ergo sapienter philosophare et circunspectus esto, utrum potius eligas, an filius mortis, an filius vitae esse et nominari? Quod si magis vitam quam mortem eligis, cave ne male vivendo scas ut etiam bene vivas, sic ama sapientiam ne perdas justitiam. Nam et si discere bonum est, sed certe bene vivere magis necessarium. Ut ergo finem loquendi pariter audiamus, Deum timere, et mandata ejus observare, hoc est, omnis homo. Ideoque studii nostri propositum et vitae progres
Abbreviated transcription (Latin):
⁊finis oĩum. lippo unmo ceco ocło potius
respiciunt. ut pote quam ñ philosophan¬
do. s bene uiuendo oportet inuestigare. ꝙ
genus studii solis iustis repositum ñdũ
isti app̃henderunt. nisi forte bñ uuiere
dicamus. eo mͦ quo ꝑditi homines dicũt
in scło. q̃m beue uiuit. qui bene se pascit.
uel eo loquendi mͦ. qͦ illi dicunt᷑ hr̃e bonũ
scłur qui de uoluptatib huius inte
inqͣntum ualent nichil omiccunt.
Dutinã tu qui multa discis. qñq ce ip̃m
doceas. nec a sũmo celi. s potius ate ip̃o
philosophari incipias. ut uideas quid el.
quid eẽ debueras. ⁊ quid fut᷑us es. Neq e¬
num modica scĩa est. se ipm̃ cognoscere.
est cognosẽe te ipm̃. forte si queratur a
te quid sis. philosophice respondebis aĩ
mal rationale. quia heruera hominis
diffinitio ẽ. Et ecce animal dat tͥ pecc̃i ue¬
tustatem. mortale: pene necc̃itatem. ra¬
tionale: celestem dignitatẽ. Cũ gͦ aiddĩ

Expanded text:
et finis omnium, lippo, imo caeco oculo potius et finis omnium, lippo, imo caeco oculo potius respiciunt, utpote quam non philosophando, sed bene vivendo oportet investigare: quod genus studii solis justis repositum nondum isti apprehenderunt, nisi forte bene vivere dicamus, eo modo quo perditi homines dicunt in seculo, quoniam bene vivit qui bene se pascit: vel eo loquendi modo, quo illi dicuntur habere bonum saeculum, qui de voluptatibus hujus vitae in quantum valent nihil omittunt. O utinam tu qui multa discis, quandoque te ipsum doceas, nec a summo coeli, sed potius a teipso philosophari incipias, ut videas quid es, quid esse debueras, et quid futurus es. Neque enim modica scientia est seipsum cognoscere, eo est: Cognosce teipsum. Forte si quaeratur a te quid sis, philosophice respondebis animal mortale rationale, quia haec vera hominis diffinitio est. Et ecce animal dat tibi peccati vetustatem, mortale poenae necessitatem, rationale coelestem dignitatem. Cum ergo audis
Abbreviated transcription (Latin):
clasine pascebant᷑ iuxta illos. Asine
siqͥdem sunt tales. quia pͥmo mane in¬
trantes in uiueam domini: portant põ¬
dus diei ⁊ estus sine murmure: ⁊ sumu¬
latione. asine sunt quia pacientes in
inutiis. sustinent omĩa eo ꝓco aui se
ꝓbauerunt. Asine sunt quiã extrema
uilitate conten ti gaudent abittu ã
undomo dei. ĩmo in hoc accipunt n¬
sponsum ꝯscientie. si omnib ĩ tecied
uideantur. Qui uͦ semꝑ scire i nũqͣts
bñ uiuere discunt: surt illi qui tu¬
mentes inani philosophia gauden
ꝓblematum. angulos sillogismors.
dispositione orbis terce. uittutẽ elesi¬
torum. inttium ⁊ ꝯsũmationẽ tan¬
cursus. dispositiones stellatũ. nafͥ
animalium. iras bestiarum. uim uen¬
torum. diffras uirgultoꝵ. uͥtutem radicũ.
cihis similia. finem studiorum suorum
inhoc constituentesut terum causas ꝑspi¬
catim̃tis ocłõ uideantur attigisse. Uerum
causam illam causarũ. que est pͥncipiũ.

Expanded text:
et asinae pascebantur juxta illos. Asinae et asinae pascebantur juxta illos. Asinae siquidem sunt tales, quia primo mane intrantes vineam Domini portant pondus diei et aestus sine murmure et simulatione. Asinae sunt, quia patientes in injuriis sustinent omnia pro eo cui se probaverunt. Asini sunt, quia extrema vilitate contenti gaudent abjecti esse in domo Dei, imo in hoc accipiunt responsum conscientiae, si omnibus inferiores videantur. Qui vero semper scire et bene vivere discunt, sunt illi qui tumentes inani philosophia, gaudent t genera problematum, angulos syllogismorum, dispositionem orbis terrae, verticem elementorum, initium et consummationem temcursus, dispositiones stellarum, naturas animalium, iras bestiarum, vim ventorum, differentias virgultarum, virtutem radicum, et his similia: finem studiorum suorum in hoc constituentes, ut rerum causas perspicaci mentis oculo videantur attigisse. Verum causam illam causarum, quae est principium
Abbreviated transcription (Latin):
ua est. ꝑ quam scolares docui diuine legĩ
sutatem. Disciplinalis ẽ: ꝑqͣm clau¬
strales docuit teligionis uͥtutem. Due
pores̃ siuit ancille. sequentes uͭ duc sunt
romine. eoquod ille doceant hominem
scire. iste uero iuiuere. Exhis autem stu¬
diis tam diũsis. cliũsa imitatorib suis
studia augͣ. reliquit. Sunt enim alũ
qui discunt bene iuiuere. ⁊ ñ scire. alii
semꝑ discunt scire. ⁊ nũqͣm bene uiũe.
Alii ⁊ scire ⁊ uisie discunt. Qui discunt
uiuere. ⁊ ñ sicre. sunt scĩ i simplices uiri.
magis sc̃itatis quam scĩe. cupidi. eo qͦd
in multa scĩa: multa sit indignatio.
ideoq ddiscunt ab alio humilitatem. ab
alio pacĩam. ab alio mansuetudinem.
Ille docet eos silentium. ille gͣuitatem.
alius frequens minist̾ium. sicq ĩscola
ututum exc̃itati: legem disi ĩmacłatam
scribunt incordib suis. Iste ni fallor st̃
asine. de quib dictum est. Soues aralã.

Expanded text:
va est per quam scholares docuit divinae legis va est per quam scholares docuit divinae legis veritatem. Disciplinalis est, per quam claustrales docuit religionis virtutem. Duae priores sunt ancillae, sequentes vero duae sunt dominae, eo quod illae doceant hominem scire, istae vero vivere. Ex his autem studiis tam diversis, diversa imitatoribus suis studia Augustinus reliquit. Sunt enim alii qui discunt bene vivere et non scire, alii semper discunt scire et nunquam bene vivere, alii et scire et vivere discunt. Qui discunt vivere et non scire, sunt sancti et simplices viri, magis sanctitatis quam scientiae cupidi, eo quod in multa scientia multa sit indignatio. Ideoque discunt ab alio humilitatem, ab alio patientiam, ab alio mansuetudinem. Ille docet eos silentium, ille gravitatem, alius frequens ministerium, sicque in schola virtutum exercitati, legem Domini immaculatam scribunt in cordibus suis. Istae ni fallor sunt asinae de quibus dictum est: Boves arabant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ea que de ꝓpͥetate bouis cluxa sunt ue¬
netabili patͥ iugͦtino ꝯueniorit. Est
achus ałiud inbouie. quod eidem aug̃¬
tino spetialits assignari possit. Sos enĩ
escas deuoratas: it̾um inos reuocat. ⁊ tu¬
minando subtiliꝰ eas ꝯminuit. uͭ eas ma¬
gis nutͥciuas efficiat. Hec autem multi¬
plex ruminatior multa ⁊ subtilis est
stͥpt᷑atum disquisitio. inqua augꝰtinꝰ
cer̃is eccłe doctorib p̾minuit. Quadriꝑ¬
cita enĩ scͥpt᷑atũ serie tanquam .iiii. pa¬
radisi fluminib faciem tecce ittigauit.
q̃s nominib uelis distinguere: alia
naturał. alia iuridicialis. alia specula¬
tiua. aia ddisciplinał. potest appellari.
Naturalis ad artes liberales ꝑtinet. que
omues excepta gͣmatica ⁊ rethorica na¬
turales sunt eoquod nat᷑ali quadam
rerum cõnexione sibi cohercant. Iuri¬
dicialis̃ est rechorica. que ad legem fo
ac augͣcino dictum est. quia discipłos
suos sine dolo docebat dolos. Speculati¬

Expanded text:
ea quae de proprietate bovis dicta sunt, venerabili Patri Augustino conveniant. Est adhuc aliud in bove quod eidem Augustino specialius assignari possit. Bos etiam escas devoratas iterum in os revocat, et ruminando subtilius eas comminuit, ut eas magis nutritivas efficiat. Haec autem multiplex ruminatio multa et subtilis est Scripturarum disquisitio. In qua Augustinus caeteris Ecclesiae doctoribus praeeminuit. Quadripartita enim Scripturarum serie tanquam quatuor paradisi fluminibus faciem terrae irrigavit, quas si nominibus velis distinguere, alia naturalis, alia juridicialis, alia speculativa, alia disciplinalis, potest appellari. Naturalis ad artes liberales pertinet, quae omnes excepta grammatica et rhetorica naturales sunt, eo quod naturali quadam rerum connexione sibi cohaereant. Juridicialis est rhetorica, quae ad legem fori, de Augustino dictum est, quia discipulos suos sine dolo docebat dolos. Speculati