comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm illius sumus discipuli qui animas ꝓ fr̃ibꝰ prece-¬
pit ponere. tamen eis pericula et ꝑditiones eoꝵ non
sumus ausi celare. ne ꝓpħica qd̃ absit dãpnem᷑ sentẽ¬
sanguinẽ eius de manu tua requirã. Est etiã et hoc
ad hanc scãm sedẽ ꝑlatũ qd̃ pudet dicere. et non solũ
sacerdotali sed etiã oĩ xp̃iano nomini ẽ inimicũ. id est
qd̃ non nullos ep̃os uel sacerdotes aut metu cõpellunt
aut ui extorquent. aut fraude decipiunt aliquas con¬
fessionis suȩ in alterã partẽ quã debeant. aut ꝓ suaꝵ
non requisitione rerũ. aut qd deterius ẽ alieni erroris
secta scripturas facere. et ꝓpͥis manib roborare. et co¬
rã popłis recitare atq confiteri. Aliquos dicũt carceri¬
bus et ergastulis recludi. ut saltẽ his territi insidiis de¬
uient dñi sacerdotes et suis faueant uoluntatibus.
Relatũ insuꝑ ẽ ad huius sc̃e et apłicȩ sedis apicẽ cui

Expanded text:
quoniam illius sumus discipuli qui animas pro fratribus praecequoniam illius sumus discipuli qui animas pro fratribus praecepit ponere, tamen eis pericula et perditiones eorum non sumus ausi celare, ne prophetica quod absit damnemur sentensanguinem ejus de manu tua requiram. Est etiam et hoc ad hanc sanctam Sedem perlatum quod pudet dicere et non solum sacerdotali, sed etiam omni Christiano nomini est inimicum, id est, quod nonnullos episcopos vel sacerdotes aut metu compellunt, aut vi extorquent, aut fraude decipiunt, aliquas confessionis suae in alteram partem quam debeant, aut pro suarum non requisitione rerum, aut, quod deterius est, pro alieni erroris secta scripturas facere et propriis manibus roborare, et coram populis recitare atque confiteri. Aliquos dicunt carceribus et ergastulis recludi, ut saltem his territi insidiis, devient Domini sacerdotes, et suis faveant voluntatibus. Relatum insuper est ad hujus sanctae et apostolicae sedis apicem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
hanc unũquemq ꝓ ut gesse¬
rit recepturũ quid ueniat ĩ
quereła tacere non licuit. sed¬
nob̃ uob̃ loqui necessitas impe¬
rauit dicente propħa. Exal¬
ta ut tuba uocẽ tuã. Et cui
a: si dissimułe audiã dño di¬
cente. Reiecistis mandatũ dei. ut statuatis traditio¬
nes ur̃as. Quid enĩ aliud ẽ reicere mandatũ dei quã
priuato consilio. iudicio humano nouis rebꝰ constitu¬
endis liberius delectari: Unde et alibi scͥptũ ẽ. Ne tͣns¬
grediaris terminos antiquos quos posuerunt patͤs
tui. Terminos indubitanter tͣnsgredit᷑ qͥ statuta pa-¬
trũ postponit atq confundit. Peruenit nãq ad con¬
scientiã apłicȩ sedis qd̃ non nulli sunt tã stolidi qͥ dñi¬
obseruent. et eos de quib dñs ait. qui uos tangit. tã¬
git pupillam oculi me ñ solũ tangere minime dubitãt
s. etiã ꝑseqͥ non formidant. Et licet nos ꝑsequantur
quia nec nos sine illis nec illos sine nob ꝑsequi poͣssũt

Expanded text:
hanc unumquemque ut gesserit recepturum, quid veniat in querelam tacere non licuit, sed loqui necessitas imperavit, dicente propheta: Exalta ut tuba vocem tuam: et cui a, si dissimulem, audiam, Domino dicente, rejecistis mandatum Dei, ut statuatis traditiones vestras. Quid enim aliud est rejicere mandatum Dei, quam privato consilio, judicio humano novis rebus constituendis liberius delectari? Unde et alibi scriptum est: « Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui . » Terminos indubitanter transgreditur qui statuta patrum postponit atque confundit. Pervenit namque ad conscientiam apostolicae Sedis, quod nonnulli sunt tam stolidi qui Domiobservant, et eos de quibus Dominus ait: « Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei , » non solum tangere minime dubitant, sed etiam persequi non formidant. Et licet nos persequantur, quia nec nos sine illis, nec illos sine nobis persequi possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Uos qͣuantũ amplius tribulamini tantũ pur-¬
gatiores atq beatiores efficiemini. si tam̃ ipsa tribu¬
latio patient̾ fuerit supportata. Unde ipsa ueritas
ꝑ se dicit. B eati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã.
Et alibi. Beati eritis cũ uos oderint homines. et ꝑsecuti
fuerint. et eiecerint nom̃ ur̃m tanquã malũ. Gaude¬
te in illa die et exultate qm̃ merces u̾ra multa ẽ in cȩlo.

Expanded text:
bulamini, tanto purgatiores atque beatiores efficiemini, si tamen ipsa tribulatio patienter fuerit supportata. Unde ipsa Veritas per se dixit: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam , » et alibi: « Beati eritis cum vos oderint homines, et persecuti vos fuerint et ejecerint nomen vestrum tanquam malum. Gaudete i
Abbreviated transcription (Latin):
cidente. neq a solitudine montiũ s dñs uidex hũc
humilialut et hunc exaltabit. quia calix ĩ manu
dñi ͣ uino merato ad plenũ myxtus et ꝓpinabit
ex eo. Ueruntamen feces enis potabunt bibentes
omnes impii terrȩ. Ego autẽ annuntiabo in sem¬
piternum. psallam deo iacob. Et alibi idem ait ꝓ¬
rus et ȩquus. Tu terribilis es et quis stabit aduer¬
sũ te: Ertunc ira tua. De celo autẽ fecisti iudiciũ
terra timens et tacebit. cũ surrexerit ad iudicandũ
deus: ut saluos faceret om̃s mites terrȩ. Et apłs
ait. Michi uindictã ego retͥbuã. Et alibi inquit id̃
apłs. Sufficit unicuiq obuirgatio quȩ fit a płimiꝰ.
ita ut magis donetis et consolemini ne forte habun
dantiori. tͥsticia absorbeatur is qui in angustia ẽ. ꝓpt̾
quod obsecro uos ut confirmetis ĩ illo caritatẽ. Et¬

Expanded text:
cidente, neque a solitudine montium, sed Dominus judex hunc cidente, neque a solitudine montium, sed Dominus judex hunc humiliabit et exaltabit, quia calix in manu Domini ex vino meraco ad plenum mistus, et propinabit ex eo, verumtamen faeces ejus potabunt bibentes omnes impii terrae. Ego autem annuntiabo in sempiternum, psallam Deo Jacob. Et alibi idem ait Prorus et equus. Tu terribilis es, et quis stabit adversum te? Ex tunc ira tua, de coelo autem fecisti judicium, terra timens, et tacebit cum surrexerit, ad judicandum Deus, ut salvos faceret omnes mites terrae. Et Apostolus ait: « Mihi vindictam, ego retribuam . » Et alibi inquit idem apostolus: « Sufficit unicuique objurgatio quae fit a plurimis, ita ut magis maiore tristitia absorbeatur qui eiusmodi est. propter quod obsecro uos, confirmetis in eum caritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dere quã ꝓbare. Cuius exemplo monem᷑ ne ad pro¬
ferendã sententiã unquã precipites simus atit te¬
mere indiligent̾q discussa queq quoqͥmͦ iudicemꝰ:
dicente ueritatis uoce. Nolite iudicare. ut ñ iudi¬
cemini. In quo enĩ iudicio iudicaueritis: iudicabi¬
mini. Et reliqͣ. Nam mala audita nullũ moueant
nec passim dicta absq certa ꝓbatione quisꝙͣ unꝙͣ
credat. Sed ante audita diligenter inquirat ne
precipitando quidd̃a aliquis agat. Si enĩ dñs
om̃iũ sodomoꝵ mala quoꝵ clamor ad çelũ usq
ꝑuenerat omia sciens pͥus credere nec iudicare
uoluit. quã ipse ea cũ fidelib testib diligenter
incognita sunt occulta iudicia di. hȩc p̃cauere. et
pnare debemꝰ manifeste apło dicente paulo qui ait.
Tu qui es qͥ udicas seruũ alienũ. Suo enĩ dño stabit
tes in ceruice uȩteri quia neq ab oriente neq ab oc¬

Expanded text:
dere quam probare. Cujus exemplo monemur, ne ad prodere quam probare. Cujus exemplo monemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites simus, aut temere, indiligenterque indiscussa quaeque quoquomodo judicemus, dicente Veritatis voce: « Nolite judicare ut non judicemini, in quo enim judicio judicaveritis judicabimini , » et reliqua. Nam mala audita nullum moveant, nec passim dicta absque certa probatione quisquam unquam credat; sed ante audita diligenter inquirat, ne praecipitando quidquam aliquis agat. Si enim Dominus omnium, sodomorum mala quorum clamor ad celum usque pervenerat omnia sciens, prius nec credere nec iudicare voluit, quam ipse ea cum fidelibus testibus incognita sunt occulta iudicia dei, hoc precaventes, mnare deTu quis es qui judicas servum alienum? suo enim Domino stabit tes in cervice veteri, quia neque ab oriente, neque oc
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ innocens uexetur aut scandaliretur intendentib
sententiȩ dñi quȩ ait. Siquis scandalizauerit unum
de pusillis istis meliꝰ ẽ illi ut suspendatur mola asi-¬
naria in collo eiꝰ et demergatur in profundũ maris.
Et Rł. Deus om̃ps ut nos ã precipitate sententiȩ pro¬
latione compesceret. cũ om̃ia nuda et aꝑta sint o¬
culis eius mala tam̃ sodomȩ noluit audita iudicare
priusquã manifeste agnosceret quȩ dicebant᷑. Unde
ipse ait. Descendã et uidebo utrũ clamorẽ qui uenit
ad me oꝑe compleuerint an non ẽ ita ut sciã. Deus
om̃ipotens cui nichil absconditũ ẽ s omĩa ei mani¬
festa sunt etiã anteꝗͣ fiant. ñ ob aliud hec et alia
multa quȩ hic ꝓlixitatẽ uitantes ñ inseruimꝰ ꝑ se ĩ
quirere dignatus ẽ. nͥ ut nob̃ exemplũ daret. ne p̃¬
cipites in discutiendis et iudicandis negociis eẽmꝰ.
et ne mala quorda prius quisquã presumat cre¬

Expanded text:
eorum innocens vexetur aut scandalizetur, intendentibus eorum innocens vexetur aut scandalizetur, intendentibus sententiae Domini qua ait: « Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis, melius est illi ut suspendatur mola asinaria collo ejus, et . Deus omnipotens ut nos a praecipitantis sententiae prolatione compesceret, et cum omnia nuda, et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, priusquam manifeste agnosceret quae dicebantur. Unde ipse ait: Descendam et videbo, utrum clamorem qui venit ad me, compleverint, an non est ita, ut sciam. Deus omnipotens cui nihil absconditum est, sed omnia ei manifesta sunt, etiam antequam fiant, non ob aliud haec et alia multa quae hic prolixitatem vitantes non inserquirere dignatus est, nisi ut nobis exemplum daret ne praecipites in discutiendis et judicandis negotiis essemus, et ne mala quorumdam prius quisquam praesumat cre
Abbreviated transcription (Latin):
dotes enĩ exquirere debent peccata populoꝵ. et sagaci¬
sollicitudine unũquẽq probare iuxta testimonium
dñi ad iheremiã dicentis. Probatorẽ inquit dedi te
populo meo robustũ. ut scias et probabis uiã eoꝵ. Ideo¬
ista dico. quia insidiator bona sepissime solet conuer¬
tere in malũ: et ĩ electis ponit macuła. Unde si qui
sunt uituperatores aut accusatores ep̃oꝵ uł reliquoꝵ
eoꝵ discutiatur estimationis suspicio uel opinio. qua
intentione. qua fide. qua ueritate. qͣ uita. qͣ conscien¬
tia. quo ue merito si ꝓ deo aut ꝓ uana gła. aut ini¬
micitia uel odio. aut cupiditate ista sumpserit nec ne.¬
Hec om̃ia fideliter sunt ꝑscrutanda et diligent̾ ꝑtrac-¬
tanda. Nam sunt nonnulli qͥ prepositos suos ꝑuerse re¬
prehendunt. si uel parũ ipsis moiesti extiterint. Id cir¬
co recto oculo pͥmatib eccłaꝵ p̃uidendũ ẽ ne qͥsquã

Expanded text:
dotes enim exquirere debent peccata populodotes enim exquirere debent peccata populosollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eoista dico, quia insidiator bona saepissime solet convertere in malum, et in electis ponit maculam. C. IIsunt vituperatores aut accusatores episcoporum aut aleorum discutiatur existimationis suspicio vel opinio qua intentione, qua fide, qua temeritate, qua vita, qua conscientia quove merito, si pro deo aut pro vana gloria aut pro inimicitia Haec omnia sunt perscrutanda et diligenttanda. Nam sunt nonnulli qui praepositos suos perverse reprehendunt, si vel parum ipsis molesti exstiterint. Idcirco recto oculo primatibus Ecclesiarum providendum est, ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ammoꝵ dissensiones ex quib om̃e opus malũ ꝓcedit.
et benignitatẽ ac simplicitatẽ tota m̃te seruate. Cerũ¬
tam̃ scitote cuncti quod supͣ om̃s uos laboret ep̃c: quia
unusquisq ur̃m suũ ꝓpriũ fert laborẽ. ille uero et¬
suũ et sũt et singuloꝵ. Et ideo sicut ille ꝓ uob̾ oĩb
tũ ut si etiã necesse fuerit animas ur̃as ꝓ eo ponatis¬
et sicut ipse animã suã ꝓ uob̃ si necesse fuerit pon̾e
debet ipso dicente saluatore. Bonꝰ pastor animam
suã dat pro ouib suis. Tos uͦ obedite eis et ugilate
animab ur̃is reddituri ut cũ gaudio hoc faciant
et non gementes. Non ẽ itaq a plebe aut uulgaribus
hominib arguendus uel accusandus ep̃c. licet sit in¬
ordinatus. quia ꝓ meritis subditoꝵ disponit᷑ ã deo ui-¬
ta rectoꝵ exemplo dauid peccantis ad comparationem
pͥncipiũ. qui ex merito plebis preuaricantur. Sacer¬

Expanded text:
animorum dissensiones, ex quibus omne opus malum procedit, animorum dissensiones, ex quibus omne opus malum procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Veruntamen scitote cuncti, quod supra omnes vos laboret episcopus, quia unusquisque vestrum suum proprium fert laborem, ille vero etsuum et singulorum. Et ideo sicut ille pro vobis omntum, ut si etiam necesse fuerit, animas vestras pro eo ponatis; sicut et ipse animam suam pro vobis, si necesse fuerit, ponere debet, ipso dicente Salvatore: Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. Vos vero oboedite eis et vigilate animabus vestris reddituri, ut cum gaudio hoc faciant et non gementes. Non est itaque a plebe aut vulgaribus hominibus arguendus, vel accusandus episcopus, licet sit inordinatus, quia pro meritis subditorum disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum qui ex merito plebis praevaricantur. Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝓpͥis pulsos quia alibi ep̃i constitui non possunt
nisi in ciuitatib non minimis. et alios in eis ipsis uiuẽ¬
tib constitutos. Ideo hȩc uob̃ scribimus ut sciatis hoc fi¬
eri non licere. s ꝓpͥos reuocari et integerrime restitui de¬
bere. Illos uero qui adulterina feditate sponsas suas qͣs
et urores eoꝵ p̃firo tenore ẽẽ intelligimꝰ. tenent. eici et
adulteros atq infames fieri eosq ab ȩccl̃asticis honorib
arceri iubemus. Si autẽ aduersus eos aliquã querelã
habueritis. his ꝑactis inquirendũ erit. et auctoritate hui
sc̃ẽ sedis terminandũ. Et ne omĩa nunc singillatĩ di¬
cã om̃e bonũ si ipsa ꝑ se in uobis fuerit caritas uos do¬
cebit. sicut ẽ contrario eos qui a salute alieni sunt õe
malũ facere odiũ docet. Unde et uos qui ueri dei estis¬
discipuli abicite ã cordib ur̃is ante omia discordias et

Expanded text:
bus propriis pulsos quia alibi episcopi constitui non possunt, bus propriis pulsos quia alibi episcopi constitui non possunt, nisi in civitatibus non minimis, et alios in eis ipsis viventibus constitutos. Ideo haec vobis scribimus, ut sciatis hoc fieri non licere, sed proprios revocari et integerrime restitui debere. Illos vero, qui adulterina foeditate sponsas suas quas et uxores eorum praefixo tenore esse intelligimus tenent, ejici ut adulteros, atque infames fieri, eosque ab ecclesiasticis honoribus arceri jubemus. Si autem adversus eos aliquam querelam habueritis, his peractis inquirendum erit et auctoritate hujus sanctae sedis terminandum. C. V. cam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui discipuli, abicite a cordibus ante omnia discordias et
Abbreviated transcription (Latin):
tus se abstineat. et salutẽ consequi possit ȩternã. et illa
cũ tota reuerentia eiꝰ doctrinã debet susciꝑe. eũq amare
et diligere ut legatũ dei et preconẽ ueritatis. quia testan¬
te ueritate quecũq alligauerit suꝑ terrã erit ligatũ et
in celo. et quecũq soluerit suꝑ terrã eriͣt solutũ et ĩ celo.¬
Nimis timenda ẽ fr̃s hȩc sententia et p̃uidendũ uob̃ ne
offendatis eos qui tantã a dño habent potestatẽ. Et ido
potius obediendi. diligendi. et sũmoꝑe uenerandi. non
detrahendi uel lacerandi. aut eiciendi. sed portandi et
amandi ipso dicente dño. Qui uos audit me audit: et
qui uos sꝑnit me spernit. Ideo hȩc uobis et omnib fide¬
libus scribimꝰ fr̃s ut ab his uos caueatis et posteris ur̃is
non malũ s bonũ exemplũ relinquatis. qm̃ iniuria ep̃o¬
quosda a uob̃ infamatos et dilaceratos ep̃os ac ciuitati¬

Expanded text:
tiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa tiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa cum tanta reverentia eius doctrinam debet suscipere eumque amare et diligere ut legatum Dei et praeconem veritatis; quia, testante Veritate, quaecumque ligaverit super terram, erunt ligata et in coelo, et quaecumque solverit su» Nimis timenda est, fratres, haec sententia, et praevidendum est vobis ne offendatis eos qui tantam a Domino habent potestatem. Et ideo potius obediendi, diligendi, et summopere venerandi sunt, non detrahendi vel lacerandi aut ejiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Domino: « Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit . » Ideo haec vobis et omnibus fidelibus scribimus, fratres, ut ab his vos caveatis, et posteris vestris non malum, sed bonum exemplum relinquatis, quoniquosdam a vobis infamatos et dilaceratos episcopos ac e civitati
Abbreviated transcription (Latin):
regulari mutatione et alteri se ambitꝰ causa comungat.
Et sicut uxori ñ licet dimittere uirũ suũ aut alt̾i se uiuẽ¬
te eo matͥmonio societ. aut eũ adulteret licet forncatus
sit uir eius. s iuxta apłm aut uiro suo reconciliari debet.
aut manere innupta. ita eccłiȩ ñ licet dimittere aut ab
ea segregare ep̃m suũ. ut alterũ uiuente eo accipiat. s
aut ip̃m habeat aut innupta maneat. id ẽ ne adulterũ
ep̃m suo uiuente accipiat. ut fornicationis aut adult̾ii
sui crimen incurrat. Nam si adulterata fuerit. id ẽ si se
alteri ep̃o iunxerit. aut suꝑ se alterũ ep̃m addurerit.
aut ẽẽ fecerit uel desiderauerit ꝑ acereimã penitentiã
aut suo reconcilietur ep̃o aut innupta ꝑmaneat. Unde
uero oportet oportune et importune atq sine int̾missioe
eccłiã suã docere. eãq prudenter regere et amare ut aui¬

Expanded text:
regulari mutatione, et alteri se, ambitus causa, conjungat. regulari mutatione, et alteri se, ambitus causa, conjungat. Et sicut uxori non licet 19 dimittere virum suum, ut alteri se vivente eo matrimonio societ, aut eum adulteret, licet fornicatus sit vir ejus, sed juxta Apostolum, aut viro suo reconciliari debet, aut manere innupta: ita Ecclesiae non licet dimittere aut ab ea segregare episcopum suum, ut alterum vivente eo accipiat, sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id est, ne alterum episcopum, suo vivente, accipiat, ne fornicationis aut adulterii sui crimen incurrat. Nam, si adulterata fuerit, id est, si se alteri episcopo junxerit, aut super se alterum episcopum adduxerit, aut esse fecerit vel desideraverit, per acerrimam poenitentiam, aut suo reconcilietur episcopo, aut innupta permaneat. Unde  . » Episcopum vero oportet opportune atque sine intermissione ecclesiam suam docere eamque prudenter regere et admonere, ut a vi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ xp̃e sit caput &. ꝯponsus eccłie &. qualiter so¬
iuotes suas eccłias & ecciesie cor eos debeant
tis fr̃ib in dño salutẽ. Unum uos
fr̃s sentire oportet et agere. ut si¬
cut legimus in nob̃ unũ cor et u
na anima ẽẽ ꝓbet᷑. Scimus nãq
sicut a patrib accepimus. xp̃m
ẽẽ caput: cuius et menbra sumus. Ipse enĩ ẽ sponsus et
eccła sponsa cuius filii nos sumꝰ. et ideo unũ patrẽ ha¬
bemꝰ in celis dñm. Sacerdotes uͦ uice. xp̃i legatione fun¬
gunt᷑ in eccłia. Et sicut ci sua coniuncta ẽ sponsa. id ẽ¬
eccła: sic ep̃is uingunt᷑ eccłȩ unicuiq ꝓ portione sua.
Et sicut uir ñ habet negligere uxorẽ suã sed diligere et
caste custodire. sic ep̃c et multomagis custodire et ama
naliter. istud sp̃ualit̃. Et sicut uir ñ debet adulterare
uxorẽ suã. ita nec ep̃c eccłiam suam .i. ut illã dimittat ad
quã sacratꝰ ẽ absq ineuitabili necessitate aut apłica uel

Expanded text:
 sit caput et sponsus Ecclesiae, et qualiter sacerdotes suas ecclesias et ecclesiae eorum eos debeant tis fratribus in Domino salutem. Unum nos, s sentire oportet et agere, ut, sicut legimus, in nobis na anima esse probetur. Scimus namque, sicut a Patribus accepimus, Christum esse caput, cujus et membra sumus. Ipse enim est sponsus, et Ecclesia sponsa, cujus filii nos sumus. Et ideo unum Patrem habemus in coelis Dominum. Sacerdotes vero vice Christi legatione funguntur in EccEcclesia, sic episcopis junguntur Ecclesiae unicuique pro portione sua. Et sicut vir non debet negligere uxorem suam, sed diligere et caste custodire, sic episcopus et multo magis custodire, et amarnaliter, istud spiritualiter; et, sicut vir non debet adulterare uxorem suam, ita nec episcopus Ecclesiam suam, id est, ut illam dimittat ad quam sacratus est, absque inevitabili necessitate, aut apostolica, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis conscriptȩ uel roboratȩ fuerint ingenio. ad nullũ
eis p̃iudiciũ aut nocum̃tũ ꝓuenire censemus neq ullã
eis infamiã uel calũpniã. aut ã suis sequestͣcionẽ bonis
unquã auctore dño et sc̃ĩs apłis eoꝵq successorib susti¬
nere ꝑmittimus. Confessio uero in talib ñ cõpulsa s
spontanea fieri debet ipso attestante qui ait. Ex corde
enĩ procedunt homicidia. adulteria. fornicatioẽs. blas¬
phemia. et cęt̾a quȩ st̃ ad hȩc ꝑtinentia. Nec tantũ at¬
tendenda st̃ quȩ fiunt qͣntũ quo animo fiunt. Quoꝵ
exempla si omĩa scribe ceꝑimus. ante dies quã ȩxẽpla
deficient. Unde et illud ẽ quod dñs ad mun̾a abel re¬
sperit. et non ad cain: quia magis intendit ad offeren¬
tis animũ quã ad ea quȩ offerunt᷑. Inde et dñs ꝑ pro¬
phetã inquit. Dñs scit cogitationes hominũ. Et per

Expanded text:
ab eis conscriptae vel roboratae fuerint ingenio, ad nullum eis praejudicium aut nocumentum pervenire censemus, neque ullam ejus infamiam vel calumniam, aut a suis sequestrationem bonis unquam, auctore Domino, et sanctis apostolis eorumque successoribus sustinere permittimus. Confessio vero in talibus non compulsa, sed spontanea fieri debet, ipso attestante, qui ait: « Ex corde enim procedunt homicidia, adulteria, fornicationes, blasphemiae » et caetera quae sunt ad haec pertinentia. Nec tantum attendenda sunt quae fiunt quantum quo animo fiant, quorum exempla, si omnia scribere coeperimus, ante dies quam exempla deficient. Unde et illud est quod Dominus ad munera Abel respexit et non ad Cain, quia magis intendit ad offerentis animum quam ad ea quae offeruntur. Inde et Dominus per Prophetam inquit: « Dominus scit cogitationes hominum
Abbreviated transcription (Latin):
quis amicus fuerit his quib ipse amicus non ẽ. et lo¬
cutus fuerit his quib ipse non loquit᷑. unus ẽ et ipse
ex illis qui exterminare ȩccłam đi uolt̃. et cũ corpe
uob̾cũ ẽẽ uideat᷑. mente et animo contͣ uos ẽ. et est
multo nequior hostis hic quã illi qui foris st̃ et euiden¬
ter inimici sunt. Hic enĩ ꝑ amicitiaꝵ speciẽ q̃ ĩumica
st̃ gerit. et eccłam disꝑgit ac uastat. Similit̾ si huiꝰ¬

Expanded text:
ipse amicus non est, et locutus fuerit his, sic Rom. ed. , unus est et ipse ex illis qui exterminare Ecclesiam Dei volunt. Et, cum corpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est; et est multo nequior hostis hic quam illi qui foris sunt et evidenter inimici sunt. Hic enim, per amicitiarum speciem, quae inimica sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. » Ubi ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
siderantes pietates et pericula uitantes ammarũ. una
cũ om̃ib dm̃i sacerdotib qui nob̾cũ in hanc sacrã con¬
uenerunt urbem. et cũ om̃ibus huius capitis mẽbris
sicut ã beatis apłis et a reliquis scĩs patrib et ã succes¬
sorib eoꝵ accepimus. statuentes decernimus om̃s qui
scõs patres ꝑsecunt᷑. aut amouere uł dilacerare ma¬
nifeste nitunt᷑ infames ẽẽ et alienos a liminib eccłiȩ
usq ad satisfactionẽ fieri quia sic odit deus eos qui ad¬
uersus patres armantur ut patrũ inuasores uel destruc.¬
tores. Qui ideo infames efficiuntur quia patres ꝑsecunt᷑
Qd̾ si nec loqui eis licet quib doctores summi qͦs ep̃os uo¬
camus propter eoꝵ scelera aduersant᷑ quantomagis
eis qui deos infestant nec consentien dũ ẽ nec loquen¬
dũ. ne participes eoꝵ inueniant᷑ sce lerib quia non
solũ qui faciunt s qui consenti unt facientib rei

Expanded text:
siderantes pietates, et pericula vitantes animarum, una siderantes pietates, et pericula vitantes animarum, una cum omnibus Domini sacerdotibus qui nobiscum in hanc sacram convenerunt urbem, et cum omnibus hujus capitis membris, sicut a beatis apostolis, et a reliquis sanctis Patribus, et a successoribus eorum accepimus, statuentes decernimus omnes qui sanctos Patres persequuntur, aut amovere, vel dilacerare manifeste nituntur, infames esse et alienos a liminibus Ecclesiae usque ad satisfactionem fieri, quia sic odit Deus eos qui adversus patres armantur ut patrum invasores vel destructores. Qui ideo infames efficiuntur, quia patres persequuntur. Quod si nec loqui eis licet, quibus doctores summi quos episcopos vocamus propter eorum scelera adversantur, quanto magis eis qui eos infestant, nec consentiendum est, nec loquendum, ne participes eorum inveniantur sceleribus; quia non solum qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus rei
Abbreviated transcription (Latin):
ens et intelliget ista: intelligens et sciet hec: Quia recte
uiȩ dñi et ilisti ambulabunt in eis: preuaricatores uero
corruent in eis. Et ipsa ꝑse ueritas ait. Qui uos audit
me audit. et qui uos spernit me sꝑnit. His et aliis fulti
quã plurimis dñicis p̃ceptis uetantes hominũ ꝑditio¬
it m̃bris. talia fieri prohibemꝰ ne confundat᷑ popłs dñi
in eternũ. Nam et a p̃decessorib nr̃is inhibitũ legimus:
ut nemo contristet doctores neq accusationẽ aduersus
eos suscipiat. Ipse namq apłoꝵ princeps in ordinatiõe
beati clementis popłm instruens ait. Quicũq contͥsta¬
uerit doctorẽ ueritatis peccat in xp̃m: et patrẽ om̃ium
exacerbat deũ. Propter quod uita carebit. Et doctor
gentiũ inquit. Si p̾ocupatus fuerit homo in aliquo
delicto uos qui spͣuales estis sustentate illũ in sp̃u le¬
nitatis. considerans te ipsũ ne et tu tẽpteris. Alter al¬
teriꝰ onera portate et sic adimplebitis legẽ xp̃i. Has con¬

Expanded text:
telligens et sciet ea? Quia rectae viae Domini, et justi ambulabunt in eis , » praevaricatores vero corruent in eis. Et ipsa per se Veritas ait: « Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit . » His et aliis fulti quamplurimis Dominicis praeceptis, vitantes hominum perditioit, membris, talia fieri prohibemus, ne confundatur populus Domini in aeternum. Nam et a praedecessoribus nostris inhibitum legimus, ut nemo contristet doctores, neque accusationem adversus eos suscipiat. Ipse namque apostolorum princeps in ordinatione beati Clementis populum instruens, ait: Quicunque contristaverit doctorem veritatis peccat in Christum, et Patrem omnium exacerbat Deum, propter quod vita carebit; et doctor gentium inquit: « Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, sustentate illum in spiritu lenitatis, considerans teipsum, ne et tu tenteris, alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . » Has con
Abbreviated transcription (Latin):
mini caritatẽ semꝑ: et emulamini meliora et sp̃u¬
alia. et adiuiuate uos inuicẽ ut do semꝑ ĩ om̃ib pla¬
cere ualeatis. Deus autẽ pacis sit cũ om̃ib uob amen.
Data kł nouembris Gallo & bradua c̾icĩ c̾c cons̃s. Inci¬
piunt decreta al exandri p̃p. De sacerdotib non
uerandis nec scͥptis ab eis ꝑ metũ aut aliquã fran¬
dem crigeniis. & de passione dm̃. in consecratiõe
corporis enis miscenda .&. de

Expanded text:
em, et aemulamini meliora et spiritualia, et adjuvate vos invicem, ut Deo semper in omnibus placere valeatis. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. Data Kalend. Novembris, Gallio et Bradua CC. INCIPIUNT DECRETA ALEXANDRI PRIMI PAPAE. De sacerdotibus non vexandis, nec scriptis ab eis per metum aut aliquam fraudem exigendis: et de passione Domini in consecratione corporis
Abbreviated transcription (Latin):
corde paterno consistens lucẽ cũ eodẽ ĩ accessibilem
habitasse credendus ẽ: Nũquid pat̾ absq ulla luce
in filio potuit commanere. aut ĩ tab̃naculo filii sine
eadẽ potuit requiescere cũ idem filius candor sit eter¬
nȩ lucis. et speculũ snͣ macula deitatis. quã salomon
suꝑ salutẽ dilexisse suã se dicit. in cuius speciẽ semꝑ
delectari gestiuit:. Suꝑ salutẽ et speciẽ inquit dilexi
ꝓclamat dicens. Emitte lucẽ tuã et ueritatẽ tuam.
Et it̾m. In lumine tuo uidebimꝰ lum̃. In huiꝰ igit᷑ lumi¬
nis claritate filius se ipsũ in monte tͥb discipulis pre¬
ostendit. qui metu mortis ꝑterriti ꝓstratiꝰ in faciem
sibi uitȩ finẽ adeẽ senserunt. Hanc inquã lucẽ in se fu¬
isse demonstrans filius ꝓclamabat: et ut in eade ĩce¬
derent discipulos p̃monebat. Dũ lucẽ habetis inquit
ambulate in luce. Et it̾m. Ego sũ lux huius mundi

Expanded text:
corde paterno consistens lucem cum eodem inaccessibilem corde paterno consistens lucem cum eodem inaccessibilem habitasse credendus est? Nunquid Pater absque ulla luce in Filio potuit commanere, aut in tabernaculo Filii sine eadem potuit requiescere, cum idem Filius candor sit aeternae lucis, et speculum sine macula deitatis, quam Salomon super salutem suam dilexisse se dicit, in cujus spem semper delectari gestivit: super salutem et spem inquit dilexi proclamat, dicens: « Emitte lucem tuam et veritatem tuam , » et iterum: « In lumine tuo videbimus lumen . » In hujus igitur luminis claritate Filius seipsum in monte tribus discipulis praeostendit, qui metu mortis perterriti, prostratique in faciem, sibi vitae finem adesse senserunt: hanc, inquam, lucem in se fuisse demonstrans Filius proclamabat, et ut in eadem incederent, discipulos praemonebat: « Dum lucem habetis inquit, ambulate in lucem ; » et iterum: « Ego sum lux mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
solꝰ pater sine filio qd̾ dicere nefas ẽ lucẽ habitat ĩacces¬
sibilem: necesse ẽ ut sequestratã pat̾ ã filio habeat mã¬
sionẽ. Quod si ita ẽ: quonamͦ ide filius ad dext̾am pacͥs
astans a beato martyre stepħo dr conspici si pat̾ scđ̃m
eos solus dicit᷑ sedib lucis contineri: Absit hoc asensu
fideliũ: xp̃o in unitate fidei adherentiũ. qm̃ sicͥ non
obest filio. cũ solus dr̃ pater lucem in accessibiłe habita¬
re: ut non obest patri cũ sapientia que ẽ filius dicitur
gyrũ celi sola circuire. Pater itaq cũ sit inuisibilis et
ingenitus in se. in filio uisus apłi testimonio cõꝓbatur
et in filio a se inenarrabilit̾ genito mansisse ac requi¬
euisse monstrat᷑ ipso filio in propħa loquente. Qui
genuit me: requieuit in tabernaculo meo. Et in e¬
sinu patris. Si in sinu patris erat filius ab initio: et
ex corde patris uerbũ bonũ eructuatꝰ ẽ. quomͦ non ex

Expanded text:
solus Pater sine Filio quod dicere nefas est lucem habitat inaccessolus Pater sine Filio quod dicere nefas est lucem habitat inaccessibilem, necesse est ut sequestratam Pater a Filio habeat mansionem; quod si ita est, quonam modo idem Filius ad dexteram Patris astans a beato martyre Stephano dicitur conspici, si Pater secundum eos solus dicitur sedibus lucis contineri. Absit hoc a sensu fidelium Christo in unitate fidei adhaerentium, quoniam sicut non obest Filio cum solus dicitur Pater lucem inaccessibilem habitare, ita non obest Patri cum sapientia, quae est Filius, dicitur gyrum coeli sola circuire; Pater itaque, cum sit invisibilis et ingenitus in se, in Filio visus Apostoli testimonio comprobatur, et in Filio a se inenarrabilitevisse monstraretur, ipso Filio in propheta dicente: Qui genuit me, requievit in tabernaculo meo . Et in Eus qui est in sinu Patris ; » si enim in sinu Patris erat Filius ab initio, et ex corde Patris verbum bonum eructatum est, quomodo non in
Abbreviated transcription (Latin):
diri: Idemq om̃s parit̾ et sentiamꝰ et ꝓnuntiemus.
Si enĩ aliter p̃sumpta fuerint ꝑdunt ꝓfecto ipsi tͣns¬
gressores se ipsos. qui semet ipsos decipiunt. Hȩc cũc
ta recitanda ꝑ om̃s ęccłas affricanas scͥpta dirigite.
et istis conestite quas adiunximus lit̾as prefectoꝵ.
ut de his quȩ inque laudant᷑ siqͥd tale ꝓbari pot̾it
illicita coniugia si doceant᷑ admissa digna seueritate
ne ȩccłȩ sc̃itas ꝑ nr̃am fatigata negligentiã ꝑdat priui¬
legia quȩ ẽ ꝑ uiros uenerabiles consecuta. De his uͦ qͥb
ab insidiatorib fatigamin unde et nos consulere int̾
solo dictũ eẽ. qr ipse solus habet ĩmortalitatẽ. et lucem
habitat in accessibiłe: ita eos apłicis ꝑcutite ferulis. et
diuinis redarguite preceptis. Non enĩ solus pat̾ sine
filio lucẽ maccessibilẽ habitat: quia uͥ pater ẽ ibi etiã
filiũ eẽ indubitabili fide eredendũ credendũ ẽ. Nam si

Expanded text:
diri? Idemque omnes pariter et sentiamus et pronuntiemus. diri? Idemque omnes pariter et sentiamus et pronuntiemus. Si enim aliter praesumpta fuerint, perdunt profecto ipsi transgressores seipsos, qui semta recitanda per omnes Ecclesias Africanas scripta dirigite, et istis connectite, quas adjunximus litteras perfectorum, ut de his quae inique laudantur si quid tale probari poterit la, si doceantur admissa, digna severitate ae sanctitas per nostram fatigata negligentiam perdat privilegia quae est per viros venerabiles coab insidiatoribus fatigamini, unde et nos consulere, et asolo dictum esse, quia ipse solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, ita eos apostolicis percutite ferulis, et divinis redarguite praeceptis: Non enim solus Pater sine Filio lucem inaccessibilem habitat, quia ubi Pater est, ibi etiam Filium esse indubitabili fide credendum est; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
pinquiorib sponset᷑. & legib det᷑ et suo tẽpore sacer¬
dotalit̾ ut mos ẽ cũ precib et oblationib ã sacerdote
benedicatur. et a paranimphis ut consuetudo docet
custodita et sociata ã ꝓximis tẽpore congruo pecita le¬
gib detur et sollempnit accipiat᷑. et biduo uel tͥduo
orationib uacent et castitatẽ custodiant. ut bonȩ so-¬
boles generent᷑. et dũo suis in actib placeant. Taliter
enĩ et dño placebunt. et filios ñ spurios s legitimos
et merito illustres fide catholica suffragante ita ꝑacta
legitima scitote ẽẽ coniugia. Aliter uero p̃sumpta. non
conuigia sed aut adulteria aut contubnia aut stupͣ
uel fornicationes potuis quã legitima coniugia eẽ ñ
dubitate. nͥ uoluntas ꝓpͥa suffragauerit et uota succͣ¬
rerint legitima. Nam fructꝰ diuinꝰ ẽ precepta diui¬
na custodire. Ea quoq deserere p̾sumptionẽ fieri
nulli dubiũ ẽ. Cur gͦ indignũ ẽ unitatẽ eccłȩ custo¬

Expanded text:
legibus dotetur, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo docet, custodita et consociata, a proximis tempore congruo petita, legibus dotetur, et solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant, ut bonae soboles generentur, et Domino in actibus suis placeant. Taliter enim et Domino placebunt, et filios non spurios, 587 sed legitimos et merito illustres, fide catholica suffragante, ita peracta legitima scitote esse conjugia. Aliter vero praesumpta, non conjugia, sed aut adulteria, aut contubernia, aut stupra, vel fornicationes, potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima. Nam fructus divinus est praecepta divina custodire. Ea quoque deserere, praesumptionem fieri nulli dubium est. » Cur ergo indignum est unitatem Ecclesiae custo
Abbreviated transcription (Latin):
cumq aut alios audiat derogantes uel detrahentes.
Custodiatq quisq sermones suos et sciat quia quicũq
de aliis loquitur. sua sententia iudicabitur. Caueat e¬
tiam om̃is fidelis. ne cũ derogando qd̵ in domo cuisqͣm
agitur. alia domꝰ ꝑ eũ cognoscat. s om̃iũ xp̃ianoꝵ domõ
quasi propͥas amet. Nemo enĩ inuito auditori libenter
refert. Sitq uniuscuiusq studiũ ñ solũ oculos castos
seruare s: et linguã. Uos autẽ Rim̃ qui estis sub disci¬
plina dñi constituti sic uos exhibite ut ueri ministri
et dispensatores ministerioꝵ eius ut ñ uituperetur
ministeriũ ur̃m ne fiat in uob̃ sicut scriptũ est. erit
sicut popłs. sic sacerdos. Sic enĩ uos ur̃osq et cunctos
corrigite ut nemini noceatis: quatims et ab hõib
bonã adquiratis famã. et a dõ mercedis premium in
ȩterna beatitudine ꝑciꝑe mereamini. Et siquid ad¬

Expanded text:
cunque, aut alios audiat derogantes vel detrahentes, cunque, aut alios audiat derogantes vel detrahentes, custodiatque quisque sermones suos, et sciat quia quicunque de aliis loquitur, sua sententia judicabitur. Caveat etiam omnis fidelis, ne derogando quod in domo cujusquam agitur, alia domus per eum cognoscat, sed omnium Christianorum domos quasi proprias amet. Nemo enim invito auditori libenter refert, sitque uniuscujusque studium, non solum oculos castos servare, sed et linguam. Vos autem, charissimi, qui estis sub disciplina Domini constituti, sic vos exhibete, ut veri ministri et dispensatores mysteriorum ejus, ut non vituperetur ministerium vestrum, ne fiat in vobis sicut scriptum est: « Ecce sicut populus sic sacerdos . » Sic enim vos vestrosque et cunctos corrigite, ut nemini noceatis, quatenus et ab hominibus bonam acquiratis famam 18 et a Deo mercedis praemium in aeterna beatitudine percipere mereamini. Et si quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
hic in culpa ẽ dũ cupit om̃iũ ur̃m amicitias ferre. fe¬
stinet cituis reconciliari ei qui om̃ib preest et ꝑ hoc re¬
deat ad salutẽ cũ obedire cȩꝑit monitis presidentis. Si
uero quis amicus fuerit his quibꝰ ipse amicus non est.
et locutus fuerit his quibꝰ ipse ñ loquit᷑ unꝰ ẽ et ipse ex
illis qui exterminare dei ȩccłam uolunt. et Rł. His¬
aliisq quã plurimis docum̃tis facile unusquisq ad¬
uertere potest qualit̾ obedire et obtemꝑare debet p̃¬
positis suis. et qualit̾ circa eos agendũ sit quib ipsi
aut amici sunt aut ĩmici. Siquis enĩ hȩc p̃cepta ñ
obseruauerit hostis ẽ animȩ suȩ. et ñ tantũ ĩfamis
s excomunicatus atq alienus ab eccl̃a efficiatur. qͣm
necesse ẽ ea uitia ferro abscidere. que aliis medicaminibꝰ
non sanantur. Parcat unusquisq a laceratione uel de¬
tractione linguȩ suȩ caueatq ne aut linguã aut aures
habeat prurientes.i. ne aut aliis deroget detrahatq qͦs¬

Expanded text:
re, festinet citius reconciliari ei, qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, quum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his, quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his, quibus ipse non loquitur, unus est et ipse ex illis, qui exterminare Dei ecclesiam volunt, et aliisque quamplurimis documentis facile unusquisque advertere potest, qualiter obedire, et obtemperare debet praepositis suis, et qualiter circa eos agendum sit, quibus ipsi aut amici sunt aut inimici. Si quis enim haec praecepta non observaverit, hostis est animae suae, et non tantum infamis, sed et excommunicatus atque alienus ab Ecclesia efficitur, quoniam necesse est ea vitia ferro abscindere quae aliis medicaminibus non sanantur. Parcat unusquisque a laceratione, vel detractione linguae suae, caveatque ne aut linguam, aut aures habeat prurientes, id est, ne aut aliis deroget, detrahatque quos
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ pͥnceps petrus de scõ predecessore nr̃o clemente
plebib predicando quando docebat eas qualit̾ ei obe-¬
dire deberent. eũq obseruare inter cȩt̾a ita. Si ũmicꝰ:
alicui ꝓ actib suis: uos nolite expectare ut ipse uob̃

Expanded text:
apostolorum Petrus de sancto praedecessore nostro Clemente apostolorum Petrus de sancto praedecessore nostro Clemente plebibus praedicando, quando docebat eas qualiter ei obedire deberent, eumque observare inter caetera, ait: Si inimicus est alicui pro actibus suis, vos no
Abbreviated transcription (Latin):
pã produnt. ceu cham qͥ patͥs pudenda ñ oꝑuit sed¬
magis deridenda monstrauit. Doctor autẽ uł pastor
eccłȩ si ã fide exorbitauerit. erit ã fidelib corrigendus
sed ꝓ reprobis morib magis ẽ tolerandꝰ quã distringen
propħa. Deusstetit in sinagoga deoꝵ: in medio autẽ
deos duudicat. Tnde oportet unũquẽq fidelẽ si inde¬
rit aut cognouerit plebes suas apud pastorẽ suũ tu¬
mescere aut clerũ decͣctionib uacare. hoc uitiũ pro
uirib exstirpare prudent̾q corrigere satagat. nec
eis in quib̾cũq negociis misceri si incorrigibiles ap¬
paruerint anteqͣ suo reconcilient᷑ doctori p̃sumant
qm̃ tã sacerdotes quã reliqui fideles om̃s debent sum¬
mã habere curã de his qui ꝑeunt. quatinꝰ eoꝵ redar¬
gutione aut corrigantur a peccatis. aut si ĩcorrigi¬
biles apparuerint ab ȩccł̃a separent᷑. Nit ergo beatꝰ¬

Expanded text:
pam produnt, ceu Cham qui patris pudenda non operuit, sedpam produnt, ceu Cham qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Doctor autem vel pastor Ecclesiae, si a fide exorbitaverit, erit a fidelibus corrigendus; sed t ait Propheta: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit. Unde oportet unumquemque fidelem, si viderit aut cognoverit plebes suas adversus pastorem suum tumescere, aut clerum detractionibus vacare, hoc vitium pro viribus exstirpare, prudenterque corrigere satagat: nec eis in quibuscunque negotiis misceri, si incorrigibiles apparuerint, antequam suo reconcilientur doctori, praesumat: quoniam tam sacerdotes quam reliqui fideles omnes summam debent habere curam de his qui pereunt, quatenus eorum redargutione aut corrigantur a peccatis, aut, si incorrigibiles apparuerint, ab Ecclesia separentur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tractores et moꝵ corruptores nr̃oꝵ siue qui aduersus
nos armant᷑ ꝓpͥe nos ipsos decipiunt. et ideo iuste
infames st̃ et merito ab eccła ęxtorres fiunt. Pro me¬
ritis gͦ plebis sepe pastores depͣuant᷑ ecclȩ ut ꝓcliuius
corruant qui secunt᷑. Qapite uidelicet languescente.
facilius reliqua m̃bra corporis inficiunt᷑ ut scͥptũ est.
Om̃e caput languidũ et omne cor merens: a planta pediˢ
usq ad uerticẽ non ẽ in eo sanitas. Qua ꝓpt̾ manifestũ¬
possit deuorare cordib plebiũ suadere ut doctores atq
pastores suos decͣctionib irrogent uel accusent. ut ple¬
bib languescentib uel mala agentib ñ tenentib pa¬
storib frena eoꝵ lasciuiant atq in ima ruant. Multũ
uero distant damna moꝵ a dãpnis rerũ temꝑalium:
cũ ista extͣ nos sint illa uͦ in nob̃. Sententia quoq chã
filii noe damnant᷑ qui suoꝵ doctoꝵ uel p̃positoꝵ cul¬

Expanded text:
tractores et morum corruptores nostrorum sive qui adversus tractores et morum corruptores nostrorum sive qui adversus nos armantur, proprie nosipsos decipiunt. Et ideo juste infames sunt, et merito ab Ecclesia extorres fiunt. Pro meritis ergo plebis saepe pastores depravantur Ecclesiae, ut proclivius corruant qui sequuntur. Capite videlicet languescente, facilius reliqua membra corporis inficiuntur, ut scriptum est: « omne caput languidum et omne cor merens, a plantet, pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Quibupossit devorare cordibus plebium suadere, ut doctores atque pastores suos detractoribus irrogent vel accusent ut plebibus languescentibus, vel mala agentibus, non tenentibus pastoribus frena eorum lasciviant atque in ima ruant. Multum vero distant damna morum a damnis rerum temporalium, cum ista extra nos sint, illa vero in nobis. Sententia quoque Cham filii Noe damnantur qui suorum doctorum vel praepositorum cul
Abbreviated transcription (Latin):
lis in locis sp̃ualis cura deficit sed se ꝑ om̃ia qͣ nom̃
di predicatur. extendit. Studendũ ẽ om̃ib ne ut ẽ
emulationes malȩ s piȩ sint inter uos dilectiones: qr
in hoc uos om̃s dñi discipulos eẽ ueros nouerint. si di
deus dignatur attrahere. quos erutos de potestate te
nebrarũ transferat in regnũ filii caritatis sue. et de
dũ ẽ. ut cooꝑatores simus gr̃e di quia ad hoc uocati su¬
mus eiusq familiari colloquio sociati. et sacerdotes sa¬
crati ut fructuosos illi manipulos reportemus coope¬
rante gr̃a eiꝰ. Necesse ẽ enĩ ut rectores ã subditis time¬
antur. ab ipsis forrigant᷑. ut humana formidine pec¬
care metuant. qui diuina iudicia ñ formidant. Dete¬
riores quippe sunt qui doctoꝵ uitã moresq corrũpũt.
his qui substantias alioꝵ p̃diaq diripiunt. Ipsi aũ
ea quȩ extͣ nos licet nr̃a sint auferunt: ur̃i quoq de¬

Expanded text:
lis in locis spiritualis cura deficit, sed se per omnia, qua nomen lis in locis spiritualis cura deficit, sed se per omnia, qua nomen Domini praedicatur, extendit. Studendum est omnibus, ne ut sunt aemulationes malae, sed piae sint inter vos dilectiones, quia in hoc vos omnes DomiDeus dignatur attrahere, quos erutos de potestate 276 tenebrarum transferat in regnum Filii charitatis suae , et ex dum est, ut cooperatores simus gratiae Dei, quia ad hoc vocati sumus, ejusque familiari colloquio sociati, et sacerdotes sacrati, ut fructuosos illi manipulos reportemus, cooperante gratia ejus. Necesse est enim ut rectores a subditis timeantur, ab ipsisque corrigantur, ut humana formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant: deteriores quippe sunt qui doctorum vitam, moresque corrumpunt, his qui substantias aliorum, praediaque diripiunt, ipsi autem ea quae extra nos, licet nostra sint, auferunt, nostri quoque de
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo delicto: uos qui spũales estis instruite eum in
sp̃u lenitatis. Siquȩ uͦ aliȩ causȩ difficiliores inter uos
ortȩ fuerint: ad huiꝰ scẽ sedis apicẽ eas quasi ad cap̃
referte ut apłico terminent᷑ udicio. quia sic dñm uel¬
le ab eoq ita constitutũ ẽẽ. ante dictis testimoniis de-¬
claratur. Hȩc uͦ apłica sedes cardo et caput ẽ factũ
a dño et ñ ab alio constituta. Et sicut cardine hosti¬
ũ regitur. sic huiꝰ sc̃e sedis auctoritate om̃s ȩccłȩ dño
disponente regunt᷑. Accusatores autẽ et testes ẽẽ non
possunt. qui ante hesternũ et nudius tercius diem¬
inimici fuerunt ne irati nocere cupiant ne lesi se ul¬
cisci uelint. Inoffensus gͥ accusatoꝵ et testiũ affectus
querendus ẽ et ñ suspectus. Qausã enĩ ur̃am alieno
nolite cõmittere iudicio. Ualde enĩ iniquũ ẽ ut omis¬
sis suis. alii quilibet alioꝵ se causis ĩmisceant. qm̃ nul¬

Expanded text:
aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite eum in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite eum in spiritu lenitatis. Si quae vero aliae causae difficiliores inter vos ortae fuerint, ad hujus sanctae Sedis apicem eas quasi ad caput referte, ut apostolico terminentur judicio, quia sic Dominum velle ab eoque ita constitutum esse antedictis testimoniis declaratur. Haec vero apostolica Sedes cardo et caput factum est a Domino, et non ab alio constituta, et sicut cardine ostium regitur. Sic hujus sanctae Sedis auctoritate omnes Ecclesiae, Domino disponente, reguntur. Accusatores autem et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerint, ne irati nocere cupiant, vel laesi ulcisci velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quaerendus est, et non suspectus. Causam enim vestram alieno nolite committere judicio, valde enim iniquum est ut omissis suis, alii quilibet aliorum se causis immisceant, quoniam nul
Abbreviated transcription (Latin):
neret. Nam et int̾ beatos apłos quȩd̃a fuit discretio.
Et licet om̃s eẽnt apłi: petro tam̃ a dño ẽ concessum.
& ipsi int̾ se id ipsũ uoluerunt ut reliquis om̃ib p̃¬
Qui et eande formã suis successorib et reliquis ep̃is te¬
nendam tradiderunt. Et ñ solũ hoc in nouo testam̃¬
to ẽ constitutũ: sed etiã in uet̾i fuit. Unde scͥptũ ẽ.
rat sed quod alterius. Unde ait beatꝰ apłs paulus.
Unusquisq placeat ꝓximo suo in bonũ ad edificationẽ.
Et sicut ipse saluator suis ait discipulis. Qui maior est
ur̃m erit minister ur̃. et reliq̃. Et licet suꝑ his aliqͣ
dicta sint repetentes tam̃ sepiꝰ admonemus. ut semꝑ
in om̃ib et ab om̃ib uitentur elationes mentis et cor¬
poris. Et quantũ maior unusquisq uidetur ẽẽ. tantũ
sit humilior sicut dñs saluator nr̃ ñ uenit ministrari
sed ministrare. Et si fr̃ aliquis preocupatus fuerit in

Expanded text:
neret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio, neret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio, et licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino est concessum, et ipsi inter se idipsum voluerunt, ut reliquis omnibus prQui et eamdem formam suis successoribus et reliquis episcopis tenendam tradiderunt. Et non solum hoc in Novo Testamento est constitutum, sed etiam in Veteri fuit. Unde scriptum estrat, sed quod alterius. Unde ait beatus apostolus Paulus: Unusquisque placeat proximo suo in bonum ad aedificationem. Et sicut ipse Salvator suis ait discvestrum, erit minister vester , » et reliqua. Et licet super his aliqua dicta fuerint, repetentes tamen saepius, admonemus ut semper in omnibus, et ab omnibus vitentur elationes mentis et corporis. Et quanto major unusquisque videtur esse, tanto sit humilior, sicut Dominus Salvator noster non venit ministrari, sed ministrare. Et, si frater aliquis praeoccupatus fuerit in