comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cisuinũ salomonẽ constantiȩ ciuitatis ep̃m. ꝓ hoc ips ad sedẽ
qr ipse ꝑse ñ poterat filiũ suũ frẽm nr̃m nordfridũ
misit p̾sbiterũ. Qui officiosissime a scĩssimo suscepti papa
nicholar. legationis sue mandatũ ei plane ⁊ dilucide
retulert̃. Qui prudent̾ & sollicite ea que abipsis diceban¬
tur m̾te ꝑtractans.&. do inspirante ꝓ lucrandis aminab
gentiliũ hanc constitutiont̃ iustã eẽ decernens. uoliuitatẽ

Expanded text:
tissimum Salomonen! Constantitissimum Salomonen! Constantiquia ipse per se non poterat, filium suum fratrem nostrum Nordfridum misit presbiterum. Qui officiosissime a sanctissimo suscepti papa Nicolao, legationis suae mandatum ei plane et dilucide retulerunt. Qui prudenter et sollicite ea quae ab ipsis dicebantur mente pertractans et Deo inspirante pro lucrandis animabus gentilium hanc constitutionem iustam esse d
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq regni frequentia. p̾sente uenerabili patre nr̃o. hoc
cadem res exposita ẽ. Q uod c̃ ab omnib bene ita ordinatum
ꝓbaret᷑. ut p̃dictꝰ qͦ pontifex Gunthariꝰ hoc ipsũ sua aucto¬
ritate firmaret. cuncti rogauerunt. Qui pͥmo qͥdẽ forticer
his reniti cępit. uistũ ñ eẽ. multiplicit̾ asserens ut sedes suf¬
fraganea. in archiepiscopalẽ uerteret᷑. nec se debere honorẽ sedis
sui inaliquo m̃nuere. Postremo tam̃ & ipsis regib ⁊ cunctiᷤᷤ
simul cp̃is ibi aggregatis ꝓhoc ipso cũ rogantib & omnino
causa necessitatis idlicitũ fore dicentib. respondit. si aplica
auccorita te firmaret᷑. ex se qͦ ratũ eẽ. Quo responso accepto.
cũ etiã om̃s suffraganei eiꝰ nec eadẽ consensissent. piissimus
rex ũ dictꝰ hludouic. cupiens ⁊ patris sui elemosinã moĩb
augm̃tare. & qđ ipse disposuerat ꝑ om̃a ratũ fieri reueren¬

Expanded text:
oporum utriusque regni frequentia, praesente venerabili patre nostro, haec oporum utriusque regni frequentia, praesente venerabili patre nostro, haec eadem res exposita est. Quod cum ab omnibus bene ita ordinatum probaretur, ut praedictus pontifex Guntharius hoc ipsum sua auctoritate firmaret, cuncti rogaverunt. Qui primo quidem fortiter his reniti coepit, iustum non esse multipliciter asserens, ut sedes suffraganea in archiepiscopalem verteretur, nec se debere honorem sedis sui in aliquo minuere; postremo tamen, et ipsis regibus et cunctis simul episcopis ibi aggregatis pro hoc ipso eum rogantibus et omnino causa necessitatis id licitum fore dicentibus, respondit, si apostolica auctoritate firmaretur, ex se quoque ratum esse. Quo responso accepto, cum etiam omnes suffraganei eius haec eadem consensissent, piissimus rex iam dictus Hludowicus, cupiens et patris sui elemosinam in omnibus augmentare et quod ipse disposuerat per omnia ratum fieri, reveren
Abbreviated transcription (Latin):
ibi contituti censuert̃: ut sedẽ ad quã consecratꝰ fuerat
pat᷑ nr̃ anscharius reciꝑit. & siqͥd ultra albiã ex ferden¬
si ipse retineret diocesi. ex brem̃sis ȩccłiȩ parrochia illiꝰ secuis
resticueret ep̃o. Qiuod ita &e regio iussu. ⁊ synodali ep̃orũ
accrito. ipsiꝰ qͦ. ualtgarii memorati ferdensis ep̃i. noluntate
& assensu ꝑftctũ est.
orro cũ hec agerent᷑ colonia ciuitas ad quã brem̃sis par¬
rocchia suffraganea erat. co tempore abiq benedictione
cp̃opali degebat. Quod quia duiturĩ eeritit. istud etiam
sine illiꝰ loci pontificis p̾sentia necessario decernendũ fuit.
fostea tam̃ consecrato ad rundem locũ uenerabili p̾sule guntha¬
rio. noc ipsũ dñs ⁊ pater nr̃ ei suggerere studuit. ut s̃ua qͦ
auc̃toritate firmaret᷑. cui tam̃ rei ipse ad modũ contrarius
excit. Qua de causa postinodũ in uurmatia ciuitate positiᷤᷤ

Expanded text:
ibi constituti censuerunt, ut sedem, ad quam consecratus fuerat, ibi constituti censuerunt, ut sedem, ad quam consecratus fuerat, pater noster Anskarius reciperet, et si quid ultra Albiam ex Ferdensi ipse retineret dioecesi, ex Bremensis ecclesiae parroechia illius sedis restitueret episcopo. Quod ita et regio iussu et synodali episcoporum decreto, ipsius quoque Waldgarii memorati Ferdensis episcopi voluntate et assensu perfectum est. 23. Porro, cum haec agerentur, Colonia civitas, ad quam Bremensis parroechia suffraganea erat, eo tempore absque benedictione episcopali degebat. Quod quia diuturnum extitit, istud etiam sine illius loci pontificis praesentia necessario decernendum fuit. Postea tamen, consecrato ad eundem locum venerabili praesule Gunthario, hoc ipsum, dominus et pater noster ei suggerere studuit, ut sua quoque auctoritate firmaretur. Cui tamen rei ipse admodum contrarius extitit. Qua de causa postmodum, in Vurmacia civitate positis
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃opatus ipse & brem̃sis scilicet ⁊ ferdensis restituerentur.
& ipse teneret brem̃sem. Ex qua maior pars diocesis suȩ¬
sũpta fuerat. quȩ ctiã tẽ pastoris erat p̾sentia desolata. Q ͦ
decreto ita ad epĩs constituto. ipse iubente rege bremensem
suscepit diocesim gubernandã. porro partẽ parroechiã q̃
ultra albiam adse ꝑtinere debebat. Walgarius recepit tẽ
ferdensis ep̃c. Quo c̃ ita aliquãdui eẽt. iterũ diligentus ip¬
sa re in alio concilio ep̃oꝵ uentilata. uisũ ÷ eis ñ bonũ eẽ.
ut sedes ad quã ille ordinatꝰ fuerat. ab alio ep̃o teneretur.
Nam hamaburg. tẽ in partẽ cesserat waltgarii. Potestatẽ
quidẽ regis ec̃ dicentes it diocesim paruã & ad modũ cap¬
tiuatã augeret. locũ tam̃ archiepiscopalẽ dignitatẽ aucto¬
ritate apłica firmatũ. nullatenꝰ ĩmutandũ. Unanimo gͦ
consensu c̃ uoluntate p̾dicti regis piissimi hludouici. ep̃i

Expanded text:
episcopatus ipse et Bremensis et Ferdensis restituerentur, episcopatus ipse et Bremensis et Ferdensis restituerentur, et ipse teneret Bremsumpta fuerat, quae etiam tunc pastoris erat praesentia desolata. Quo decreto ita ab episcopis constituto, ipse iubente rege Bremensem suscepit diocesim gubernandam; porro partem parroechiae, quae ultra Albiam ad se pertinere debebat, Waldgarius recepit tunc Ferdensis episcopus. Quod cum ita aliquandiu esset, iterum diligentius ipsa re in alio concilio episcoporum ventilata, visum est eis, non bonum esse, ut sedes, ad quam ille ordinatus fuerat, ab alio episcopo teneretur – nam Hammaburg tunc in partem cesserat Waldgarii –, potestatem quidem regis esse dicentes, ut dioecesim parvam et admodum captivatam augeret, locum tamen ad archiepiscopalem dignitatem auctoritate apostolica firmatum nullatenus immutandum. Unanimo ergo consensu cum voluntate praedicti regis piissimi Hludowici episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ibi uirta episcopatꝰ birm̾sis ecclic tc̃ desolatꝰ pasto¬
re. illũ ei dare disposuit. Unde in publico conuentu
hoc ei facere canonica a uctoritate liceret. Dñs enĩ ce
pastor nr̃ hoc sibi ꝑiculosũ ẽẽ. aliqͦ mͦ formulatis .re. ue
aquib libet neuo cupiditatis rep̾henderet᷑ caute p̾uidens.
ñ facile huic dispositioni assenciebat. Iubente itaq rege.
hec eadẽ res inconcilio ep̃oꝵ uentilata ẽ. Qui multis p̃ce¬
dencib exemplis ꝓbauert̃ bene posse fieri atqr diocesis
illa ad quã ipse ordinatꝰ fuerat. ad modũ parua erat.
nã ñ nͥ quatuor baptimales iubebat eccłias. & nec ipsa util¬
toticiis. iã barbarorũ incursionib deuastata. ista ei cau¬
sa solatii ad iungeret᷑. Uerũ ne in aliquo scrupulũ ferden
sũptã. ipse c̃ brem̾si tota simul parrocchiã recineret. statu¬
ert̃ ut sic̃ tempore dõni. Hludouici ĩꝑatoris pͥmo fucrant.

Expanded text:
autem ibi iuxta episcopatus Bremensis ecclesiae tunc desolatus pastoautem ibi iuxta episcopatus Bremensis ecclesiae tunc desolatus pastore, illum ei dare disposuit. Unde in publico conventu oepit, utrum hoc ei facere canonica auctoritate liceret. Dominus enim et pastor noster hoc sibi periculosum esse aliquo modo formidans et, ne a quibuslibet nevo cupiditatis reprehenderetur, caute praevidens, non facile huic dispositioni assentiebat. Iubente itaque rege haec eadem res in concilio episcoporum ventilata est. Qui multis praecedentibus exemplis probaverilla, ad quam ipse ordinatus fuerat, admodum parva erat nam nonnisi quatuor baptismales habebat ecclesias, et haec ipsa multoties jam barbarorum incursibus devastata, ista ei causa solatsumptam ipse cum Bremensi tota simul parroechia reerunt ut, sicut tempore domini Ludovici primo fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
reginario. Pro qua re c̃ ⁊ afrĩb suis głosissimis reͦb. ⁊ aunil¬
tis qͦ aliis sepius fuisset admonitꝰ. ipse corũ peticioni uulli¬
pit uecessitatib & uidigentiis. Unde contigit ut ⁊ frẽs ut̃i
qͥ inc tẽ c̃ co aderant adurãm societatẽ redicrint. o multi
cͦ alii causa pauꝑtatis eũ dereliquerint. Ipse tañi c̃ paucis
qui ẽ eo subsisterant ꝓ ut poterat se agebat. & licet in piu¬
ꝑtate degens. in iunctũ sibi officiũ nequaquã deserere uoluit¬
ñs qͦ humilitatẽ eiꝰ. & patientie forcitudiẽ t
conspiciens. quia cor regis in manu dñi c̃ clem̃tassum
regni gubnacula suscepit. ad hoc animũ incitauit ut que¬
rere inciperot unde ei solaciũ subsistendi facere posset.
quo legationis sus mancdatũ ꝑficoret. Et quia in hac ꝓuin¬
tia cellam nullam huio legationi nabebat congriũ. erat

Expanded text:
Reginario. Pro qua re cum a fratribus suis gloriosissimis regibus, et a mulReginario. Pro qua re cum a fratribus suis gloriosissimis regibus, et a multis quoque aliis saepius fuisset admonitus, et ipse eorum petitioni nullai necessitatibus et indigentiis. Unde cqui hic tunc cum eo aderant, ad vestram societatem redierint, et multi quoque alii causa paupertatis eum dereliquerint. Ipse tamen cum paucis, qui cum eo substiterant, prout potuerat se agebat, et, licet in paupertate degens, iniunctum sibi officium nequaquam deserere voluitque humilitatem eius et patientiae fortitudinem conspiciens, quia cor regis in manu Domini est, clementiregni gubernacula suscepit, ad hoc animum incitavit, ut quaerere inciperet, unde ei solacium subsistendi facere posset, quo legationis suae mandatum perficeret. Et quia in hac provintia cellam nullam huic legationi habebat congruam, erat
Abbreviated transcription (Latin):
q denuo xp̃iani ibi positi sac̃dotalist᷑ p̾sentia aesticuti. Qͥ¬
de re manifesto patuit iudicio. qđ ad corroborandã fidẽ
p̾fati uiri herigarii. nec ñ supra dicte mnatrone parit̾q ut
exitũ eorũ diuinȩ cõm̃daret clem̃tię. & qd fidelit̾ deudera
uerant. misteriũ iudelicet sacre cõmumonis ꝓ ulcimo uiati¬
co ꝑciperent. iã dictꝰ auachoreta ardgariꝰ ad illas parteᷤᷤ
destinatꝰ fucrit
erũ int̾ hec suꝑiꝰ cõp̃hensa: contigit bon̾e memoris
Hludouicũ screnissimũ imꝑatorẽ diumo ordinante u¬
dicio inta p̾senti decessisse. Post cuiꝰ obitũ. c̃ de regni dinisi¬
one magna fieret ꝑturbatio. pastoris qͦ ur̃i aiqͦni labe fac¬
cari cȩpit legatio. Nam ẽ cella supra dicta turholt in par¬
tẽ concessisset uenandi regis haroli. ipse eã aseruitio qđ put̃
sums disposuerat amonuit. & nobis denc ooginco aedit

Expanded text:
que denuo Christiani inibi positi sacerdotali sunt praesentia destituti. Qque denuo Christiani inibi positi sacerdotali sunt praesentia destituti. Quare manifesto patuit indicio, quod ad corroborandum fidem praefati viri Herigarii, necnon supradictae matronae, pariterque ut exitum eorum divinae commendaret clementiae, et quod fideliter desideverant, mysterium videlicet sacrae communionis, pro ultimo viatico perciperent, iam dictus anachoreta Ardgarius ad illas partes destinatus fuerit. 21. Verum inter haec superius comprehensa contigit, bonae memoriae Hludowicum serenissimum imperatorem, divino ordinante iudicio, vitae praesenti decessisse. Post cuius obitum cum de regni divisione magna fieret abefactari coepit legatio. Nam cum cella supradicta Turbolt in partem cessisset venerandi regis Caroli, ipse eam a servitio quod suus disposuerat, amovit; et vobis bene cognito dedit
Abbreviated transcription (Latin):
plesti: dñs omniũ bonorũ retributoi ꝓ mercedis retͥbutione
fuerint: iu celesti regno recõpeusabit iQiuod ita eẽ. ne aliqͦ
modo dubitares. & ue te censsus clati distributio peuiceret.
hoc te diis miracło certificare dignatuis ẽ. Hoc iã signo qd
mat᷑ tua ẽ dño saluasit firiit̾ crede: hoc inirablo ad monita
tuqͦ cua ꝓ xp̃o aarc ne timucris. acrta qͦd tibi adño recõpen¬
sabunt᷑ ieęlis. Ista gͦ tͥ adnõ donata. tua sunt.⁊ tuo arbi¬
trio. qͦmͦ c̃qi uolucris ea aispensabis: Num ea que unusus tu¬
oĩ acceperas ipse tͥ roddere uoluit. qr ca tantũ sua beingra¬
tate retͥbuit. quȩ ꝓ eiꝰ amore in pauꝑes illiꝰ distributa fuert:
git᷑ post excessũ p̾dicti uiri hdrigarii xliii¬
ũ memoratꝰ sacerdos di ardgariꝰ amore solitarie quã aũ¬
duxerat uite ab illis partib egressꝰ. locir suũ repetiit. Sic¬

Expanded text:
plesti, Dominus omnium bonorum retributor pro mercedis retributione plesti, Dominus omnium bonorum retributor pro mercedis retributione fuerint, in caelesti regno recompensabit. Quod ita esse, ne aliquo modo dubitares, et ne te census dati distributio peniteret, hoc te Dominus miraculo certificare dignatus est. Hoc etiam signo, quod mater tua cum Domino salva sit, firmiter crede; tua pro Christo dare ne timueris, certa, quod tibi a Domino recompensabuntur in caelis. Ista ergo tibi a Deo donata tua sunt, et tuo arbitrio, quomodocumque volueris, ea dispensabis. Nam ea quae in usus tuos acceperas ipse tibi reddere noluit, quia ea tantum sua benignitate retribuit. quae pro eius amore in pauperes illius distributa fuerint'. Igitur post excessum praedicti viri Herigarii iam memoratus sacerdos duxerat vitae ab illis partibus egressus, locum suum repetiit; sic
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uii. ͣ uirib resũptis. qđ cepere ꝑ eger̃t̃. Quib cõpletis.
ipsa ad hospiciũ suũ rediens. saccũ inquo argencũ fuerat in
quodã loco uacuũ posuit s iargiente suꝑno munere denuo
ipsũ iocũ adiens. sicuti antea fuerat plenũ inuenit. Qi uę
tanto obstupefacta miraculo: ascitis ad se quȩ c̃ ea priꝰ ierant
religiosis feminis. qͥd sibi contig̾it ostendit. sorã quib quid
ibi eẽt cõputans. tantũdem p̾cii eẽ. inuenit qͣntũ illo aducxetat.
exceptis .uii. denariis. sonsilio itaq ab e icepto. iuit ad
sacerdotes qͥ ibi ꝓbabilioies uidebant᷑. ⁊ts psũ eis innotuit.
Qui grã di ꝓ tanta eiꝰ bonitate laudantes. qđ eiꝰ labori ac bone
intentioni dñs ea retribuerit intimabant. Quia c̃ inquiunt
matri tue obediens fusti. &. fidẽ tuã circa eã illibatã seruas¬
ti. & tanti itineris labore suscepto. elemosinã illiꝰ strenue im¬

Expanded text:
 et viribus resumptis, quod coepere peregerunt. Quibus completis,  et viribus resumptis, quod coepere peregerunt. Quibus completis, ipsa ad hospitium suum rediens, saccum, in quo argentum fuerat, in quodam loco vacuum posuit, sed, largiente superno munere, denuo ipsum locum adiens, sicuti antea fuerat plenum invenit. Quae tanto obstupefacta miraculo, ascitis ad se, quae cum ea prius ierant, religiosis feminis, quid sibi contigerit, ostendit. Coram quibus quid i denariis. Consilio itaque ab eis accepto, ivit ad sacerdotes, qui ibi probabiliores videbantur, et id ipsum eis innotuit. Qui gratiam Dei pro tanta eius bonitate laudantes, quod eius labori ac bonae intentioni Dominus retribuerit, intimabant. 'Quia', inquiunt, 'matri tuae oboediens fuisti et fidem tuam circa eam illibatam servasti et, tanti itineris labore suscepto, elemosinam illius strenue im
Abbreviated transcription (Latin):
cita de obitu suo memoratũ adse accersiri fecit p̾sbiterũ.
&e accepto de manu eiꝰ optato uiatico. feliciter migrauit
ex hac luce dissũ cuncta que illiꝰ erant in pauperes dispensar&e
Et qr nicminꝰ pauperes inueniunt᷑. pꝰ obitũ inqͥt meũ c̃ tͥ pͥmo
oportunitas euenerit. uenditis omnib quȩ hic dispensata ñ
fueruit. sume tec̃ argentũ ⁊ uade ad dorstadũ. Ibi sunt ęccłię
płimȩ. ⁊ sacerdotes. ac derici. ibi indigengũ mulcitudo. Illo
adueniens. quere qͥ te doceant fideles. qͦmͦ ea dispenses. & ꝓ
Arreptoq itinere ꝑuemens ad dor stadũ religiosas ibi exqͥ¬
siuit femminas. quę c̃ ea loca scã cirẽirent. & qͥd cuq dispensiri
aeberet tam instruerent. Cẽ gͦ quadã die causa dispendi loca
scã ꝑ agrarent. & medictas iã distributa cẽt. ipsa sociis suis
unde refociliari possimꝰ. ⁊ sic demũ cepta ꝑ agamꝰ. Datis gͥ ad¬

Expanded text:
cita de obitu suo, memoratum ad se accersiri fecit presbiterum, cita de obitu suo, memoratum ad se accersiri fecit presbiterum, et accepto de manu eius optato viatico, feliciter migravit ex hac luce discessum cuncta quae illius erant in pauperes dispensaret. 'Et quia hic minus pauperes inveniuntur, post obitum', inquit, 'meum, cum tibi primo oportunitas evenerit, venditis omnibus quae hic dispensata non fuerint, sume tecum argentum et vade ad Dorstadum. Ibi sunt ecclesiae plurimae et sacerdotes ac clerici, ibi indigentium multitudo. IIIó adveniens, quaere, qui rite doceant, fideles, quomodo ea dispenses, et Arreptoque itinere perveniens ad Dorstadum, religiosas ibi exquisivit feminas, quae cum ea loca sancta circuirent et, quid cuique dispensari deberet, eam instruerent. Cum ergo quadam die causa dispensandi loca sancta peragrarent, et medietas iam distributa esset, ipsa sociis suis  ematur, unde refocilari possimus, et sic demum coepta peragamus'. Datis
Abbreviated transcription (Latin):
i euis fidem ꝑseuero: & sanitatẽ & omnia qͥb indigucro
bona scđm uoliuitatẽ suã prestare poterit Predita itaq reli¬
giosa fenina nomine frideburg inbamate uitę ⁊ fidi con¬
stantia laudabilis dies uitę suş usq adcempꝰ ꝑdiixit senectu¬
tis .C. ũq ĩ adꝓpniquare dicin sue crederet mortis e pꝰ disces¬
sum domni gautb̾ti nullꝰ ibi tẽ adeẽt sacerdos. ipsa amore sa
religiose demandans. ut si qñ ei tempꝰ ultimũ instaret. de
ipso uino qi sacrificiũ ñ habebat ei mos distillaret. ut uel
sic dni gr̃ȩ exitũ suũ cõm̃daret. Illud itaq uinũ cͥb fere
annis apud eã conseruatũ ẽ. sic q contigit illud p̾dictũ
aduentasse sacerdotẽ ardgariũ. Quo ibi posito ipsa quã diu
uires habuit religionis sus deuotionẽ exercuit. missarũ sol¬
iempmia ⁊ salutaria inointa sedule ab eo ex qͥrens. Ucrum
inter hec languore se p̾ocupante cepit infirmari. Et solli¬

Expanded text:
omnia quibus indiguero bona secundum voluntatem suam praestare poterit'. Praedicta itaque religiosa femina nomine Frideburg, in bonitate vitae et fidei constantia laudabilis, dies vitae suae usque ad tempus perduxit senectutis. Cumque iam appropinquare dies suae crederet mortis, et post discessum domni Gauzberti nullus ibi tunc adesset sacerdos, ipsa amore offreligiosae demandans, ut, si quando ei tempus ultimum instaret, de ipso vino, quia sacrificium non habebat, ei in ós distillaret, ut vel sic Domini gratiae exitum suum commendaret. Illud itaque vinum tribus fere annis apud eam conservatum est, sicque contigit, illuc praedictum adventasse sacerdotem Ardgarium. Quo ibi posito, ipsa quamdiu vires habuit religionis suae devotionem exercuit, missarum sollemnia et salutaria monita sedule ab eo exquirens. Verum inter haec languore se praeoccupante, coepit infirmari. Et ita solli
Abbreviated transcription (Latin):
lenaret sepem: denuntians. ait quiq uellet eũ inde sune¬
ret: &e ꝓreatu cõmissi dño ihũ xp̃o uoluntariã satis facio¬
nẽ nͥouit. Qiuẽ librũ qui dã xp̃ianorũ ex inde sublatũ in
sua aduexit: ex citiꝰ ore etiã ista cognouimꝰ. qui post ea. mag¬
ne fidei & deuocionis extitit. ita ut psalmos quoq apud nos
post ea memorit̾ sine litteris didicerit. Talit̾ gͦ ⁊ceteris sine
morte. siue peste & dãpno rerũ suarũ punitis: liquido om¬
nib patuit. qđ quia scm̃ di pontificem e suos in honeste
tractare. & dispoliare p̾sumpserint. grauisimã dñ nr̃i iħu¬

Expanded text:
ligavit sepem, denuntians, ut quique vellet eum inde sumeligavit sepem, denuntians, ut quique vellet eum inde sumeret, et pro reatu commissi domino Iesu Christo voluntariam satisfactionem vovit. Quem librum quidam christianorum exinde sublatum in sua advexit. Ex cuius ore etiam ista cognovimus. Qui postea magnae fidei et devotionis extitit, ita ut psalmos quoque apud nos postea memoriter sino litteris didicerit. Taliter ergo et ceteri sive morte sive peste et damno rerum suarum puniti sunt. Et liquido omnibus patuit, quod, quia sanctum Dei pontificem et suos inhoneste tractare et spoliare praesumpserant, gravissimam domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicũ. Et quia qđ ubet illorũ qđ illi consccratũ fuerat in
domo tua manet recondicũ inuenert̃ te oĩa mala hec que
ꝑ peffus es̃uec poteris abins liberari. donec illud indomo
tua manseri. Hoc ille audito. mente ꝑtractans sollicita
quid illud eẽ posset. de filio suo ircordatus ẽ: qd eipoliis
supra dictis quendã librũ indomũ suã aduererit. Quia
de re horrore ninuo ae t̾rore ꝑcussus. & quia sacerdotis
tẽ ibi deerat p̾sentia. quid de eode libro faceret omnimo¬
dis nescius secũ qͦ illũ longuis retinere nulla tenꝰ ausus.
tandẽ uix reꝑto consilio. inconspectui eũ ppłi qui in eadem
uilla manebat aitulit. & que passus sit retulit. sũq se
omnes ignaros consilii suꝑ hac redicerent. ⁊e. talt aliquid
indomo sua reciꝑe uel habere ꝑtimescerent. ipse eũ diutuis
apud se retinere obstupescens. honeste cõpositũ ad quandã

Expanded text:
perditum. Et quia quodlibet illorum quod illi consecratum fuerat in perditum. Et quia quodlibet illorum quod illi consecratum fuerat in domo tua manet reconditum, invenerunt te omnia mala haec quae perpessus es, nec poteris ab his liberari, donec illud in domo tua manserit'. Hoc ille audito mente pertractans sollicita, quid illud esse posset, de filio suo recordatus est, quod ex spoliis supra dictis quendam librum in domum suam advexerit. Qua de re horrore nimio et terrore perculsus, et quia sacerdotis tunc ibi deerat praesentia, quid de eodem libro faceret omnimodis nescius, secum quoque illum longius retinere nullatenus ausus, tandem vix reperto consilio, in conspectu eum populi, qui in eadem villa manebat, attulit et quae passus sit retulit. Cumque se omnes ignaros consilii super hac re dicerent et tale aliquid in domo sua recipere vel habere pertimescerent, ipse eum diutius apud se retinere obstupescens, honeste compositum ad quandam
Abbreviated transcription (Latin):
curauimꝰ. ut qua pena ceteri qͦ eundicati fuerit ex
huiꝰ ꝑdicione patefiat. Quidã nãq int̾ra illa potenis
excitit. cuꝰ filiꝰ in eadẽ conspiratione c̃ aliis fuerat. &
que sibi de spolus ibi ceptis ꝓuenerant in domũ pa¬
tris sui contulit. Post qđ factũ. cȩpit illiꝰ substantia
minui. & pecora queq ac familia deperire. Ip̃se qͦ filiꝰ
diuina ultione ꝑcussus interiit. S & uxor eiꝰ c̃ fisio ac
filia. ñ multo int̾ iacente spatio obiit. Cũ itaq se excep¬
to uno filio paruulo omnib bonis suis defraudatum
uideret. cepit miser dorũ irat ex pauescert. & qđ hec oĩa
alicuiꝰ dii offensione pateret᷑. m̃te tractart. Qua de re
sic̃ ibi moris ẽ quendã adiit ditinũ. rogaus ut cuius dĩ
offensai haberet. & qualit̾ eũ platare deberet. ipsi indi¬
caret. Agens itaq ille quȩ circa cultũ huiꝰ modi obseruare

Expanded text:
curavimus, ut, qua poena ceteri quoque evindicati fuerint, ex curavimus, ut, qua poena ceteri quoque evindicati fuerint, ex huius perditione patefiat. Quidam namque in terra illa potens extitit, cuius filius in eadem conspiratione cum aliis fuerat, et quae sibi de spoliis inibi captis provenerant in domum patris sui contulit. Post quod factum coepit illius substantia minui, et pecora quaeque ac familia deperire. Ipse quoque filius divina ultione percussus interiit. Sed et uxor eius cum filio ac filia non multo interiacente spatio obiit. Cum itaque se, excepto uno filio parvulo, omnibus bonis suis defraudatum videret, coepit miser deorum iras expavescere et, quod haec omnia alicuius dei offensione pateretur, mente tractare. Qua de re, sierquireret et, qualiter eum placare deberet, ipsi indicaret. Agens itaque ille quae circa cultum huiusmodi observare
Abbreviated transcription (Latin):
cireueundo huc illucq uagarent᷑. & nusquã sederent qͥeti.
preualescente iniqui machinatione. contigit etiã di ab olicõ
initictu ut ppłs sueonũ feruore reli accensus. pͥfatũ gaur¬
bertũ ep̃m insidiose ꝑsequi ceperit. factũq c̃ ut ad domũ
inqua ianebat. unanina conuentione pars quedã ppłi
causa direptionis irruerit. & nepotẽ quidem ipsii s
Nichardũ nomine gladio ꝑcinerit. & odio xp̃iani nonu¬
nis ꝑcussum. di ut credimꝰ martirẽ fecerit. Ipsũ uo̾ ẽ
ceteris sociis qui simul aderant ligauerunt. & diripi¬
entes oĩa quę apud cos inuenre potuer̃t. contumelia
& ob ꝓbriis affectos. afuib suis expuler̃t̃. Qd̾ tam̃
ñ regio uissu factũ. s populari tantã conspiratione ẽ.
clem̃tia hoc neqͥquã ui ultũ ẽ passa ab ire. s om̃s
pene qui affuere. quãlibet diuerso mͦ. in paruo tẽpore
puniti funt. De quib multadici poterant. s ne fas¬
tidiũ legentib inferamꝰ. umus tantũ mentionẽ factre

Expanded text:
circumeundo huc illucque vagarentur, et nusquam sederent quieti; praevalescente iniqui machinatione contigit etiam diabolico inctu, ut populus Sueonum, fervore zeli accensus, praefatum Gauzbertum episcopum insidiose persequi coeperit: factumque est, ut ad domum, in qua manebat, unanima conventione pars quaedam populi, causa direptionis, irruerit, et nepotem quidem ipsius, Nithardum nomine, gladio peremerit, et odio Christiani nominis percussum Dei ut credimus martyrem fecerit. Ipsum vero cum caeteris sociis, qui simul aderant, ligaverunt, et diripientes omnia quae apud eos invenire potuerunt, contumelia et opprobriis affectos a finibus suis expulerunt; quod tamen non regio jussu factum, sed populari tantum conspiratione est clementia hoc nequaquam inultum abire passa est, sed omnes pene qui affuere, quamlibet diverso modo, in parvo tempore puniti sunt. De quibus multa dici poterant; sed, ne fastidium legentibus inferamus, unius tantum mentionem facere
Abbreviated transcription (Latin):
psati ħ erigarii. regis qui et̃ erat uasu licentia publice epie
a el ebrare misteria . Q. ii uiaclicet fidelissimꝰ inn nccigiri.¬
stimꝑe qͥ lattrotalis ibideerat p̾senti. multa abiufi d elib
sustiunt oł probria :s. iargiente diuina gr̃a ignis el estibi
eiꝰ peticione uerc fidi declarata ft̃ p̃conia. Ex quib uti ꝓiii
uadã namq nice ipse inqͥdã sedebat placito. aixexuoniii¬
sena incapo adcosloguiũ parata. Ubic̃ intꝰ alia colloca¬
cionũ uerba illidos suos iaudassent. quorũ fauore ꝓsꝑa sibi
multa ꝓuenirent. ⁊ ei qđ solus a consortio omniũ inam fide
aberraret u̾rbis mulciplicib ĩꝓperarent. ipse ut erat fer uens
spu. respondisse illis fertar. Si tanta ẽ de diuina marestate

Expanded text:
ati Herigarii, regis qui tunc erat iussu et licentia, publice coepit Dei celebrare mysteria. Qui videlicet fidelissimus vir Herigarius tempore, quo sacerdotalis ibi deerat praesentia, multa ab infidelibus sustinuit obprobria, sed largiente divina gratia signis caelestibus eius peQuadam namque vice ipse in quodam sedebat placito, scena in campo ad colloquium parata. Ubi cum inter alia collocutionum verba illi deos suos laudassent, quorum favore prospera sibi multa provenirent, et illi, quod solus a consortio omnium inani fide aberraret, verbis multiplicibus improperarent, ipse, ut erat fervens spiritu, respondisse illis fertur: Si tanta est de divina maiestate
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ uenerabili pͥsule ebone cellam quã ipse in loco memo¬
rato uuelanao comstrurerat. quasi locũ refrigerii taadidit. ut
scilicit ad ipsuis ministeriũ officii ꝑpetua stabilitate descrin¬
ret. Predictus itaq saurbertus. quẽ ipsi consecrantes hono¬
re aplici nominis simonẽ uocauert̃. ad partes ueniens sueonũ.
honorifice &e arege &e appło susceptꝰ ẽ: cepitq c̃beniuolentia
& imanmitate omniũ eccłiam inibi fabricare. & publicȩ eu¬
uangłm fidei predicare. fiebatq gaudiũ salutis xpĩams ibi
de gentib. & dedic indiem mimerus credentiũ atgebat᷑.¬
Ncerim qͦ dñs ⁊ pastor nr̃ indiocesi sibi cõmissa & in partibus¬
danorũ strenue suũ ipendebat officiũ. & etemplo bone con¬
ucrsationis multos ad fidei grãm ꝓuocabat. sepit quoq ex
genct danorũ atq sclauorũ. ñ nullos tinere pucros aliquos
ccũ excaptiuitate redimere quos ad serintiũ di erlucaret.

Expanded text:
eodem venerabili praesule Ebone, cellam quam ipse in loco memoeodem venerabili praesule Ebone, cellam quam ipse in loco memorato Welanao construxerat, quasi locum refrigerii tradidit, ut scilicet ad ipsius ministerium officii perpetua stabilitate deserviret. Praedictus itaque Gauzbertus, quem ipsi consecrantes honore apostolici nominis Simonem vocaverunt, ad partes veniens Sueonum, honorifice et a rege††† et a populo susceptus est, coepitque cum benivolentia et unanimitate omnium ecclesiam inibi fabricare et publice euangelium fidei praedicare. Fiebatque gaudium salutis christianis ibi degentibus, et de die in diem numerus credentium augebatInterim quoque domnus et pastor noster in dioecesi sibi commissa et in partibusDanorum strenue suum implebat officium, et exemplo bonae conversationis multos ad fidei gratiam provocabat. Coepit quoque ex gente Danorum atque Slavorum nonnullos emere pueros, aliquos etiam ex captivitate redimere, quos ad servitium Dei educaret.
Abbreviated transcription (Latin):
una c̃ plurimis aliis inconucntu. imꝑii p̃sulib congrega¬
cas. assistentib quoq & consentrentib ac pariter consecranti¬
b helingaudo. & uulgerico. ep̃is a quib iam dictas par¬
ro chie illiꝰ partes cõmendatas ceꝑat. Et quia dic̾esis illa
inꝑiculosis fuerat locis constituta. ne ꝓpter barbarorui
imminentẽ seuitiã aliqͦ modo de periret. & quia om̃imodis
parua erat. quandã cellã ingallia turholt uocatã. ad
eandẽ sedẽ ꝑpetuo scruiturã eiꝰ legationi tradidit.
ł ut hoc omĩa ꝑpetuũ sue stabilitatis retinerent ui¬
gorem̃. eũ honorabiliter ad sedem direxit apłicam. &.
ꝑmissos suos uenerabiles bernoldũ. & ratoldũ epos¬
ac geroldũ illustrissimũ comicem omnẽ nanc rationein
scũssuno papx Gregorio intimari fecit confirinatidã. Qđ

Expanded text:
una cum pluribus aliis, in conventu imperii, praesulibus congregauna cum pluribus aliis, in conventu imperii, praesulibus congregatis; assistentibus quoque, et consentientibus ac pariter consecrantibus Helingaudo et Willerico episcopis: a quibus jam dictas parochiae illius partes commendatas coeperat. Et quia dioecesis illa in periculosis fuerat locis constituta, ne propter barbarorum imminentem saevitiam aliquo modo deperiret, et quia omnimodis parva erat, quandam cellam in Gallia Turholt vocatam ad eandem sedem perpetuo servituram eius legationi tradidit. 13. Et ut haec omnia perpetuum suae stabilitatis retinerent vigorem, eum honorabiliter ad sedem direxit apostolicam et per missos suos venerabiles Bernoldum et Ratoldum episac Geroldum illustrissimum comitem omnem hanc rationem sanctissimo papae Grego
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendauit. Non enĩ satis attendit patris sui suꝑ hoc con¬
sticucionẽ aut certe omiumodis ignorauit. Ista uero
facca occasione que ianifides xp̃i iupartib danorũ atq suco
iuim ꝑ grãm di fructificare cepcrat. cognito patris sui uoto
nequid eius studii inꝑfeccũ remancret. una c̃ couscusu cpis¬
coporũ ac plurimo synocdi conuentu in p̃fata ultuna sꝗxonic
religione trans albiam inciuitate hanima urg sodem consti¬
cuit episcopaleni. cur subi aceret uuuersa nordalbingorũ
xełia . & ad quã ꝑtinet omniũ religionũ aquilonaliũ po¬
ttstas ad constituendos ep̃os siue presbittros in illis parces.
pro xp̃i nomine destinandos.
d hunc gͦ scdem dum & patren nr̃m scĩssimũi Anscha¬
niuin predictꝰ imꝑator sollempnit̾ consecrari fecit an
palatine dignitatis tẽ atrhicapellani. astautib archiep̃is
hebone Remensi. hecti treuerensi. & ocgario. magontiactisi:

Expanded text:
commendavit. Non enim satis attendit patris sui super hoc concommendavit. Non enim satis attendit patris sui super hoc constitutionem, aut certe omnimodis ignoravit. Ista vero facta occasione, qua inum per gratiam Dei fructificare coeperat, cognito patris sui voto, ne quid ejus studii imperfectum remaneret, una cum consensu episcoporum ac plurimo synodi conventu, in praefata ultima Saxoniae regione trans Albiam, in civitate Hammaburg sedem constituit archiepiscopalem, cui subjaceret universa Nordalbingorum Ecclesia, et ad quam pertineret omnium regionum aquilonalium potestas, ad constituendos episcopos sive presbyteros in illas partes pro Christi nomine destinandos. Ad hanc ergo sedem domnum et Patrem nostrum Anscharium praedictus imperator solemniter consecrari fecit arcpalatinae dignitatis tunc archicapellani, astantibus archiepiscopis, Ebone Rhemensi, Hetti Treverensi, et Otgario Magontiacensi,
Abbreviated transcription (Latin):
ultra albiam nemini ep̃orũ tuendam cõmisit. s ad hoc reser¬
uare derreuit. ut ibi archi cpiscopalem consticueret sedem.
ex qua dm̃ grã tribuente etiam successio fidei xp̃iane inex¬
tͥras ꝓficeret nationes. Qiua de re pͥmitiuã etiam ibi eccłiã
ꝑ quendã ep̃m galliȩ amalhariũ nomine. consecrari fecit.
Postea qͦ ipsam parrochiam cuidã p̾sbitero heridach noĩe
specialit̾ gubernandã cominisit. nec omnino uoluit. ut
uicim ep̃i. aliquid potestatis suꝑ eũ locũ haberent. Quem
etiam prespiterũ. consecrari disposuerat episcopui. s ue¬
lotior eiꝰ de hac luce transitꝰ hoc nefieret ĩpediuit
ost obitũ itaq tantę meniorię augusti filio eiꝰ supra¬
dicto uidelicet imꝑatore hludouico in sede regni eiꝰ.
collocato suggerentib quibdam partẽ illã ꝓuintiȩ quȩ ul¬
tra albiam erat in duo diuisit. & duob uicinis ep̃is interĩ

Expanded text:
ultra Albiam, nemini episcoporum tuendam commisit, sed ad hoc reserultra Albiam, nemini episcoporum tuendam commisit, sed ad hoc reservare decrevit, ut ibi archiepiscopalem constitueret sedem, ex qua Domini gratia tribuente etiam successio fidei christianae in exteras proficeret nationes. Qua de re primitivam etiam ibi ecclesiam per quendam episcopum Galliae Amalharium nomine consecrari fecit. Postea quoque ipsam parroechiam cuidam presbitero Heridac nomine specialiter gubernandam commisit, nec omnino voluit, ut- vicini episcopi aliquid potestatis super eum locum haberent. Quem etiam presbiterum consecrari disposuerat episcopum, sed velocior eius de hac luce transitus hoc ne fieret impedivit. Post obitum itaque tantae memoriae augusti filio eius supradicto, videlicet imperatore Hludowico, in sede regni eius collocato, suggerentibus quibusdam, partem illam provinciae, quae ultra Albiam erat, in duo divisit et duobus vicinis episcopis interim
Abbreviated transcription (Latin):
patefactũ fuerit. Hoc itaq deuotissimꝰ audiens imperator im¬
menso letificabat᷑ gaudio. pariterq regolens quȩ iam olim
apud danos circa cłi cultũ concepta fuerant. & lauaes ac gras
omni potenti dõ referens ardore fidei succenssus: querere
cepit quomꝰ in partib aquilonis in fine uidelicet imꝑiisui
sidom consticacre posset episcopalcuruude iongruũ eẽt ep̃aati
consissenti causa p̃dicationis illas frequentius aduit partes.
t unde cciã omnes ille barbare nationes. ficilius ubertuis¬
ꝙ captre nalerent dnini mistera sacram̃ta. xxuIi.¬
Num itaq ꝓ huiꝰ modi sollierndint tata uigilanti insta¬
rit. quibdam fidelib fiuis restrentib ci innotuit. qđ
qn głose memoriȩ patir suuis karolus. angustus omnt̃ syco
mam ferro ꝑdomitã & iugo xp̃i subditam ꝑ cpiscoputus.
diuisit. ultimã pareem ipsuis ꝓuintiş quę erat in aquilone

Expanded text:
patefactum fuerit. Hoc itaque devotissimus audiens imperator, impatefactum fuerit. Hoc itaque devotissimus audiens imperator, immenso laetificabatur gaudio: pariterque recolens, quae jam olim apud Danos circa Dei cultum concepta fuerant, et laudes et gratias omnipotenti Domino referens, ardore fidei succensus quaerere coepit, quomodo in partibus Aquilonis, in fine videlicet imperii sui, sedem constituere posset episcopalem: unde congruum esset episcopo ibi consistenti causa praedicationis illas frequentius adire partes, et unde etiam omnes illae barbarae nationes facilius uberiusque capere valerent divini mysterii sacramenta. Cum itaque pro hujusmodi sollicitudine cura vigilanti instaret, quibusdam fidelibus suis referentibus ei innotuit quod cum gloriosae memoriae pater suus Carolus Augniam ferro perdomitam et iugo Christi subditam per episcopatus divisit, ultimam partem ipsius provintiae, quae erat in aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ¶nlti etiã apua eos eiptuti i. abebuant᷑ eꝑiani. qui
gandebant im tandem se mislteis diumis posse participari.
Probatũq est ita ouinia ueracit coustare. sicuti missi ipsorũ
serenissimo cesari in notuerunt. d laptismi grãm non nlli
dcuote eepebunt. Inter quos ctiã pirfectus uicĩ ipsius e con¬
filiarius rogis ad moctũ illi amabilis Herigarrus nomine. sa¬
cri baptismatis donũ fuscepit. atq infide catholica firmissimiᷤᷤ
ercitit. Ipse namq in hereditate sua ñ multo post eccłiam
fabricauit.& indei scruitio semet ipsũ religiosissime
erereuit. Huiꝰ uiri diuersa extant proclara psignia. & euis
anno. prefati seruidi c̃ carto sue l tͥgationis exꝑun̾to. ce
cum litteris regia manu in ore ipsorũ deformatis. ad serenissi¬
mũ reuersi sunt augustũ. Cui honorifice & c̃ maxima pieta¬
tis beniuolentia ab eo suscepti narraueruit quanta dñs secũ¬
egerit. & quod ostiũ fidei in illis partib aduocationẽ gentiũ

Expanded text:
bant. Multi etiam apud eos captivi habebantur Christiani, qui gaudebant jam tandem se mysteriis posse participari: probatumque est omnia ita veraciter constare, sicuti missi ipsorum serenissimo Caesari innotuerunt, et baptismi gratiam nonnulli devote expetebant. Inter quos praefectus vici ipsius et consiliarius regis, admodum illi amabilis, Herigarius nomine, sacri baptiextitit. Ipse namque in hereditate sua non multo post ecclesiam fabricavit et in Dei servitio semet ipsum religiosissime exercuit. Cuius viri diversa extant praeclara insignia, et eius anno, praefati servi Dei cum certo suae legationis experimento et cum litteris regia manu more ipsorum deformatis ad serenissimum reversi sunt augustum. Qui honorifice et cum maxima pietatis beniegerit, et quod ostium fidei in illis partibus ad vocationem gentium
Abbreviated transcription (Latin):
sa aduenerint. Cognita itaq legatione corũ. & c̃ suis de
huiꝰ modi negotio ꝑtractans fidelib oiiiuẽ pari uoto atq
coniensu. dedit cis licentiam ibi mauendi & cuangłium
tp̃i p̃dicandi concessa libertate. ut quic̃q uellent coruni
doctrinã erpeterent. Itaq alacri corde seruidi uidentes
ꝓsꝑ ere sibi ca quȩ optiuctant successisse. ppłis ibi consticitis
uerbum salutis adntintiare cepcrunt. Plires quoq crant

Expanded text:
sa advenerint. Cognita itaque legatione eorum, et cum suis de huiusmodi negotio pertractans fidelibus, omnium pari voto atque consensu dedit eis licentiam ibi manendi et euangelium Christi praedicandi, concessa libertate, ut quicumque vellent eorum doctrinam expeterent. Itaque alacri corde servi Dei, videntes ospere sibi ea quae optaverant successisse, populis ibi constitutis verbum salu
Abbreviated transcription (Latin):
ciosam querere. & nini sacrificio idola uobis placare. Uerũ
am̃ qui omniũ que nicelis ⁊ inte̾̃ris sunt dñat᷑ colite. ⁊ ipsi
ꝑdurit uitę. Consũmatoq boni oꝑis cursu. languore ingra¬
uescente astante iã dicto ardgario sacerdote diuinę cõmendatꝰ
dem̃tis̨. cõmunione sacra ꝑcepta felicit᷑ in xp̃o obit. De
cuiꝰ fidii constantia multa adhuc dici poterant. s qͥa breui¬
giosa: quã nulla uinquã imꝓborũ ꝑuersitas a fidei sue
potuit rectitudine euertere. Cui frequent̾ in qͥc̃q necessitatt
positȩ. ut more corũ idolis sacrificaret suggestũ est. s illa
ĩmobilis fidei sue munia ñ reliquit. uanũ eẽ. dicens asumi¬
lcris mutis u surdis auxiliũ querere. & abhoninabile sibi¬
uideri. ut his qͥb inbaptisino renuntiauerat denuo incen¬
deret. & sponsionẽ quã xp̃o ꝓmiserat falleret. Si enĩ malũ¬

Expanded text:
tiosam quaerere et inani sacrificio idola vobis placare. Verum tiosam quaerere et inani sacrificio idola vobis placare. Verum Deum, qui omnium quae in caelis et in terris sunt dominatur, colite et ipsi perduxit vitae. Consummatoque boni operis cursu, languore ingravescente, astante iam dicto Ardgario sacerdote, divinae commendatus clementiae, communione sacra percepta, feliciter in Christo obiit. De cuius fidei constantia multa adhuc dici poterant, sed, quia brevigiosa. quam nulla umquam improborum perversitas a fidei suae potuit rectitudine evertere. Cui frequenter in quacumque necessitate positae, ut more eorum idolis sacrificaret, suggestum est; sed illa immobilis fidei suae munia non reliquit; vanum esse dicens, a simulacris mutis et surdis auxilium quaerere, et abovideri, ut his quibus in baptismo renuntiaverat, denuo intenderet; et sponsionem quam Christo promiserat, falleret. Si enim, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
nere ꝓperart̃. Irruentes qt suꝑ quietos & secure habi¬
tantes. in ꝓuise cuntatẽ illã arinis cepert̃. & captis inea
spoliis ac thesauris multis. ad sua reuersi sunt: Rex uͦ ille
qui ad cos depredandos uenerat. pace ẽ eis federata. argen¬
tũ qđ ab eis nuꝑ acceꝑat reddidit. & apud eos aliquandis
resedit uolens gentis sue reconciliari. Sicq dñ gñã ꝓpt̾
fidem serui sui herigarii. ppłm illiꝰ ioci ab hosttũ incursu
liberaus bonis suis restituit. Quo facto ipse in conuentu
popłi publieo eandõ rẽ ꝓposuit. &ut qͥs ds eẽt. intentiꝰ
ꝓuiderent moniit. Heu miseri dicens uel iam nẽ intelligi¬
te qđ uanũ sit ademonib auxiliũ pecere:qui ñ possunt
tribulantib subuenirs. Suscipite fidẽ dñi mei iħu xp̃i.
quẽ ꝓbastis dm̃ uerũ eẽ. qui uobis nullũ nabentibꝰ resugiũ.
sue mmscrationis tribuit solatiũ. Nolite ultra cultum̃ suꝑsti¬

Expanded text:
nere properarunt. Irruentesque super quietos et secure habinere properarunt. Irruentesque super quietos et secure habitantes improvise, civitatem illam armis coeperunt, et captis in ea spoliis ac thesauris multis, ad sua reversi sunt. Rex vero ille, qui ad eos depraedandos venerat, pace cum eis foederata, argentum, quod ab eis nuper acceperat, reddidit et apud eos aliquandiu resedit, volens genti suae reconciliari. Sicque Domini gratia propter fidem servi sui Herigarii populum illius loci ab hostium incursu liberans, bonis suis restituit. Quo facto, ipse in conventu populi publico eandem rem proposuit et, ut, quis deus esset, intentius perviderent, monuit: 'Heu, miseri', dicens, 'vel iam nunc intellegite, quod vanum sit a daemonibus auxilium petere, qui non possunt tribulantibus subvenire. Suscipite fidem domini mei Iesu Christi, quem probastis Deum verum esse, qui vobis nullum habentibus refugium suae miserationis tribuit solatium. Nolite ultra culturam supersti
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ magni. ibi etiã ȩccłia olim constructa ẽ. ⁊ cultura xp̃i
amultis ibi xp̃ianis excoltur. qui fortasimꝰ ẽ dorũ ⁊ pot̃
sꝑantib inse quomͦ nult auxiliari. Neccssario gͦ quertu¬
dũ ẽ utrũdiuina ad hoc uolũtate ineitemim .Q. nod illi
quia sic apud cos moris erat. noqnaquã abnuere potuer̃t.
Q uesitũ c̃ gͥ sortib & uiuentũ. qđ c̃ sua hoc ꝓsꝑitate nulla¬
temis ꝑficere possent. ucq locũ ipsũ corũ dep̾ditione ado
contessũ. Iterũ quesitũ c̃ in quã partẽ ituri eẽnt. nbi sibi
pecumã adquirerent. ne forte un̾a spe frustrati. ad sua
nacui remcarent. Ceciditq sors qđ ad urbem quandam
longnis inde positã infinib selauorũ ire deberent. Hoc
gͦ illi uidelicet dam quasi diuinatꝰ sibi imꝑatũ credenteᷤᷤ
a loco memorato recesserunt. & ad urbẽ ipsam directo sti¬

Expanded text:
tes et magni, ibi etiam ecclesia olim constructa est, et cultura Christi tes et magni, ibi etiam ecclesia olim constructa est, et cultura Christi a multis ibi christianis excolitur, qui fortissimus est deorum et potest sperantibus in se quoquo modo vult auxiliari. Necessario ergo quaerendum est, utrum divina ad hoc voluntate incitemini'. Quod illi, quia sic apud eos moris erat, nequaquam abnuere potuerunt. Quaesitum est igitur sortibus et inventum, quod cum sua hoc prosperitate nullatenus perficere possent, neque locum ipsum eorum depraedationi a Deo concessum. Iterum quaesitum est, in quam partem ituri essent, ubi sibi pecuniam adquirerent, ne forte vana spe frustrati ad sua vacui remearent. Ceciditque sors, quod ad urbem quandam longius inde positam in finibus Slavorum ire deberent. Hoc ergo illi, videlicet Dani, quasi divinitus sibi imperatum credentes, a loco memorato recesserunt et ad urbem ipsam directo iti
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. Quid gͦ ꝓsunt uobis simulichra ur̃a : Ad quã uocẽ
illi omnes ꝑ territi. & quid agerent nescii imanunit̃ respon¬
derunt. Sillus nõte consiliũ intua sit deliberatione. et
quicqͥd nob suggesseris. sinc dudio faciemꝰ. Quib ille. Si
inquit uota spondere uultis. uouete & reddite dño deo¬
omnpotenti qͥ regnat incelis. & cui ego inconscientia pura
& fide recta deseruio. Ipse omniũ dñs ẽ. & inuluntate eiꝰ¬
ominia sunt posita. nec ẽ qui eiꝰ ditioni possit resistere. Si
itaq eiꝰ auxilm̃ toto corde petieritis. ommpotentiã ipsius
nobis ñ defuturã sentictis. Accepto itaq ab eo consilio. ernc¬
ti unanmes &e uoluntarii exeuntes sic̃ sibi consuetudinis erit
in campũ ꝓ liberatione sibi itiumũ & eleinosinas dño xp̃o
Lagere cepit ut sorte ꝑquiͣrent. utrũ i iluntate deoiũ locus
ipse ab eis deuastandus eẽt. Multi inquit ibi sunt dii poten¬

Expanded text:
bitis. Quid ergo vobis prosunt simulacra vestra? Ad quam vocem bitis. Quid ergo vobis prosunt simulacra vestra? Ad quam vocem illic omnes perterriti, et quid agerent nescii, unanimiter responderunt: Salus nostra et consilium sit in tua deliberatione, et quidquid nobis suggesseris, sine dubio faciemus. Quibus ille: Si, inquit, vota spondere vultis, vovete et reddite omnipotenti Deo qui regnat in coelis, et cui ego in conscientia pura et fide recta deseromnia sunt posita, nec est qui eius dicioni possit resistere. Si itaque eius auxilium toto corde petieritis, omnipotentiam ipsius vobis non defuturam sentietis'. Accepto itaque ab eo consilio, cuncti unanimes et voluntarii exeuntes, sicut sibi consuetudinis erat, in campum, pro liberatione sui ieiunium et elemosinas domino agere coepit, ut sorte perquirerent, utrum voluntate deorum locus ipse ab eis devastandus esset. 'Multi', inquit, 'ibi sunt dii poten
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ libet negotiatorẽ plus ibi habere quã sibi oblatũ fuissa.
& nullo mͦ se tantã calũpniã suffirre posse. Cũ hec gͦ in¬
ter se agerent. & addiripiendã urbẽ inquã confugerant
se p̾pararent. hoc qͦ illis innotuit. Unde rursus pariter
congregati c̃ nullo mͦ uires haberent resistendi. nullaq eis
spes cẽt refrigerii: aduota &e sacrificia maiora dus fuis
offerenda. se inuicem cohorcabant᷑. Contra quos iratus fi¬
delis dm̃ herigarius. maledicta sint inquit ad nõ uota e¬
e sacrificia ur̃a ẽ idolis ur̃is. Quamdiu uultis demonib
seruire. & uos ipsos ad ꝑomẽ ur̃i uotis manib in pauꝑitate
redigere : Exce mislta obtulistis. & ampliora uouistis. in¬
suꝑ a .c. libras argenti dedistis. Quid ꝓfuit uobis. Ecceoĩã
que habetis ueniunt diripere. Uxores ur̃as. & filios ducent
captiuos. cuitatẽ & uicũ igni sut cendent. & uos gladio ꝑi¬

Expanded text:
quemlibet negotiatorem plus ibi habere, quam sibi oblatum fuisset; quemlibet negotiatorem plus ibi habere, quam sibi oblatum fuisset; et nullo modo se tantam calumniam sufferre posse. Cum haec ergo inter se agerent, et ad diripiendam urbem, in quam confugerant, se praepararent, hoc quoque illis innotuit. Unde rursus pariter congregati, cum nullo modo vires haberent resistendi, nullaque eis spes esset refugii, ad vota et sacrificia majora diis suis offerenda se invicem cohortabantur. Contra quos iratus fidelis Domini Herigarius: Maledicta sint, inquit, a Deo nostro vota et sacrificia vestra cum idolis vestris. Quandiu vultis daemonibus servire, et vos ipredigere? Ecce multa obtulistis, et ampliora vovistis, insuper et centum libras argenti dedistis, quid profuit vobis? Ecce omnia quae habetis, veniunt diripere, uxores vestras et filios vestros ducent captivos, civitatem et vicum igni succendent, et vos gladio peri