comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unere ĩ eo. cum nemo sinc pecc̃o sit det̾minat a
cupiscentiis qi ⁊cludat illd̾ ꝙ supra querebatur¬
uiris per gr̃am.corpore dico nũc mortali ꝑ pec¬
catum. s fiet ĩmortale in firturo. si non regnet
modo peccatũ. ut̃ ñ regnet peccatũ in corpore nr̃o¬
in membris eoꝵ qui ex aqua. ⁊ sp̃n sũt renati
tanquam ñ sit eius fc̃a remissio. nisi oĩo plena¬
sto remissio pecc̃oꝵ. interfectis omnib quib se

Expanded text:
ivere in eo, cum nemo sine peccato sit, determinat a cupiscentiis, quasi concludat illud quod supra quaerebaturjuris per gratiam. Corpore dico nunc mortali per peccatum; sed fiet immortale in futuro, si non regnet modo peccatum. Vel non regnet peccatum in corpore in membris eorum qui ex aqua et spiritu renati sunt, tanquam non sit eis facta remissio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
gligentes circa curam
sc̃õꝵ. ut dicatur bene
p̾dicat. s ñ ẽ memor
scõꝵ. sicut alii apłi.
⁊ sicirt ibi p̾ceptum ẽ
uituꝑaretur ergo a
hoo p̾monet. ut solli¬
citudo eius.⁊ ꝓuiden¬
tia appairat. q̾ue ple¬
tudo largitionis. uł doctri¬
ne ministratur a nobis .i.¬

Expanded text:
gligentes circa curam sanctorum; ut dicatur: Bene praedicat, sed non est memor sanctorum sicut alii apostoli, et sicut sibi praeceptum est. Vituperaretur ergo Aphoc praemonet ut sollicitudo ejus et providentia appareat. Quae plenitudo largitionis vel doctrinae ministratur a nobis, i
Abbreviated transcription (Latin):
sint. ñ solum coram d̾o. sed ut do placeant. s
⁊ coram hominib. ut ⁊̃ hõib bona uideantur
coram d̾o p̾ͥuidet apłs bona dum facit cirra i¬
ministeriũ sc̃oꝵ qd̾ d̾s iubet. coram homĩb
ꝓuidet bona. dum bono miitit ad hoc opus
exhortand̾. qui ꝓbitate sua eo ꝓuocent ad dã¬
dum ñ scandalum. faciant ne bona doctrina a-¬
postoli: ꝑ imꝑuidos ministro ĩ urtuꝑationẽ

Expanded text:
sint, non solum coram Deo, scilicet ut Deo placeant, sed et coram hominibus, ut etiam hominibus bona videantur. Coram Deo providet Apostolus bona, dum facit circa ministerium sanctorum quod Deus jubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad dandum, non scandalum faciant, ne bona doctrina Apostoli per improvidos ministros in vituperationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad uoluntatẽ nr̃a
qua uolumus. ut bñ
detis complendã uo¬
lintatẽ dico destina¬
tam .i. q̃ destinata ẽ
⁊ pordinata a dono¬
bis adeo est nec̃tria.ł
ita ordinatus est.co.¬

Expanded text:
 ad voluntatem nostram, quam volumus ut bene detis, complendam. Voluntatem dico destinatam, quae destinata est et praeordinata a Deo nobis; adeo est necessaria. Vel ita, ordinatus est co
Abbreviated transcription (Latin):
bis est ut predictum
est predestinando nõ
cooperantur ĩ bonũ
possunt enĩ mali ut¬
plus perimere corpus¬
aĩam ĩuictam educit

Expanded text:
bis est, ut praedictum est praedestinando non cooperantur in bonum. Possunt enim mali utplus perimere corpusnimam invictam educit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cui ande repugna¬
uerant humiliter o¬
quominus audeamꝰ
ultisci omnẽ ĩobediẽ.¬
qd̾ faciemus. cum ĩ¬
dientia .i. postquam
obed̾iam: cum illam
ꝯdempnat ꝑ obed̾iam¬

Expanded text:
Christi, cui ante repugnaverant, humiliter ouo minus audeamus, ulcisci omnem inobedientod faciemus, cum imtia, id est postquam entiam, cum illam condemnat per obedi
Abbreviated transcription (Latin):
uł ab aliis uidicer. Sed neq ego qui melius
menoui qͣm uo iudico meĩpm. ⁊ ita ꝑicłm
ẽuobis de ignotis cordis mei uel alioꝵ uidi¬
care. Tantã enĩ ꝓfunditas credenda est ẽẽ in¬
hoĩe que lateat. ⁊ ip̃m hoĩem ĩ quo est.ut ĩ pe¬
tro ꝓfunditas infumitatis latebat. cum se cũ¬
domino moriturũ temere ꝓmittebat. Cum
ergo quisq dese aut ñ oĩo. aut iuux possit ue-¬
ram ferre sñiam. qũo pot̾ de alio iudicare: cũ
nemo sciat quid agatur ĩ hoĩe nisi sp̃c hoĩs:¬

Expanded text:
 ab aliis judicer. Sed neque ego, qui melius me novi quam vos, judico meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim homine quae lateat etiam ipsum hominem in quo est, ut in Petro profunditas infirmitatis latebat, cum se Domino commoriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se aut non omnino aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare, cum nemo sciat quid agatur in homine, nisi spi
Abbreviated transcription (Latin):
cetero. pͦt specialia p̃¬
cẽpta quib admon
domini.⁊ ĩ potentia
uirtitis eius. qr ip̃e
dat potentẽ uirtutẽ
pugnare uolentib
⁊ utiq tta debetis cõ
re firmi adu̾sus ĩsi¬
dias diaboli. que excc¬
culto molitur mala
est nobis collustatio

Expanded text:
etero. Post specialia praecepta quibus admonuDomini, et in potentia virtutis ejus, quia ipse dat potentem virtutem pugnare volentibus: et utique ita debetis confre firmi adversus insidias diaboli, quia ex occulto molitur mala.est nobis colluctatio
Abbreviated transcription (Latin):
celi. aduersus tales nobis ẽ lucta qui sunt re¬
ctores tenebraꝵ. quia quoquomodo eos qui lux
adomne malũ diabolus p̾cipitat. ⁊ instigat. s
ergo no hortatur apłs ut non etra hoĩem ma¬
lum ĩmo ꝓillo. s ꝯtra diabolum qui cum illo
⁊ hoĩes liberentur. Ip̃i enĩ demones q̃i equites
⁊ equos possideamus. ergo bellum gerimus ad¬
u̾sus rectores tenebraꝵ .i. ĩ fideliũ. hoc unũ prełi¬

Expanded text:
eli. Adversus tales nobis est lucta qui sunt rectores, quia quomodo eos qui suntad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, imo pro illo, sed contra diabolum qui cum illo et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites et equos possideamus. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum, id est infidelium, hoc unum praeli
Abbreviated transcription (Latin):
demones qui pͥncipã¬
tur aliis. ⁊ potestatel.
.i. ꝯtra eos qui ⁊̃ super
hos possunt qui aliis
presunt. Certum est
enim qr exicia famu¬
lis dei auctore diabo¬
lo irrogantur.siue ꝑ
se. siue ꝑ ministros¬
suos cuius altitudo
grandis est. dico qd̾
colluctatio est nobis¬
adu̾sus demones. qui
utiq timendi sunt q
mundano regũt. uñ¬
exponendo qd̃ dixerat

Expanded text:
emones, qui principantur aliis, et potestates, id est contra eos, qui etiam super hos possunt, qui aliis praesunt. Certum est enim quia exitia famulis Dei a diabolo irrogantur, sive per se sive per ministros, cujus altitudo grandis est. Dico quod colluctatio est vobiversus daemones, qui ue timendi sunt, quia mundanos regunt. Unexponendo quod dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
eius quo rectores mũ
di dicit. quia ip̃i regũt
dilectores mundi. Non
eum ñ cognouit. Ta lem mundũ illi regunt. qͣ¬
timur hoĩes importimo. illi faciunt. ĩ stigant
enĩ ⁊ inflãmant eos ⁊ danqͣm uasa sua mouẽt
⁊ uelut organa tangunt. ꝯtra eo habemꝰ occul¬
tam luctam ad qͣm nos armat apłs.⁊ ne puta¬
subdit. Quid mnundi noĩe intellexit. s. tẽnebͣꝵ¬

Expanded text:
emus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non eum non cognovit : talem mundum illi regunt, qtur homines importunos, illi faciunt; instigant enim et inflammant homines, et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt, contra eos habemus occultam luctam, ad quam nos armat Apostolus. Et ne putasubdit, quid mundi nomine intellexit, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ neqͣm hostes. qr timendi suit hostes ꝯtra qͦs
bellum hm̃s. quia sp̃uales. ⁊ ĩuisibiles sunt. ⁊¬
quia neqͣm ⁊ ñ ꝑ parua repugnant nobiscũ.
tollenda. Uel celestia dicit mr̃tutes ĩ quib pu¬
gnam patimurꝰ demonũ. ⁊c̃. lucta est nobis

Expanded text:
ndi sunt hostes, contra quos bellum habemus, quia spirituales et invisibiles; et quia nequam, et non pro parva re pugnant nobiscum, tollenda. Vel coelestia dicit virtutes in quibus pugnam patimur daemonum. Et est: Lucta est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cat apłs illd̾ pͥmũ tab̾nacłm. In pͥmo aũt tab̾¬
nacło erat candelabrũ aureum. S apłs dic̃ can¬
delabra płr. quia licet unũ ẽet .uii. habebat bra¬
chia. Erat enĩ in medio hastile hñs ꝑ .iiii. loca cy¬
pho. speras ⁊ lilia a quo ꝓcedebant brachia tria
a dextra parte. ⁊ tria a sinstra habentia ꝑ tria
drata ut altare. ⁊ hebat quatuor pedes ⁊ erat pͣt
ĩtroitum tab̾nacłi que erat de lignis sechim.
⁊ ĩaurata auyo purissimo que habebat labium
aureum ꝑ circuitũ ac desuꝑ coronã aureã int̾¬
rasilem altam digitis .iiͦii. ⁊ suꝑ illam alt̾am
circumdati. ⁊ suꝑ mensam erant .xii. panes deo
ꝓpositi qui erant᷑ de simila. ⁊ singulis sabbatis
om̃s nurtabantur. Si sio ante sabbatũ aliquis
eẽt nect̃rius ñ poterat sumi. nisi alius statim
loco euis substitueretur. ⁊ suꝑ panes erat pate
batur incensum suꝑ cineres calentes qui illui
deferebantur ab abtari sacrificioꝵ qd̾ erat extra

Expanded text:
dum tabernaculum. In primo autem tabernaculo erat candelabrum aureum, sed Apostolus dicit candelabra pluraliter, quia licet unum esset, septem habebat brachia. Erat enim in medio hastile per quatuor loca, scyphos, sphaeras, et lilia. A quo procedebant brachia, tria a dextera parte, et tria a sinistra habentia per tridrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post introitum tabernaculi quae erat de lignis Setim et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem altam digitis quatuor, et super illam alteram circumdati, et super mensam erant duodecim panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis erat necessarius, non poterat sumi, nisi alius statim loco ejus substitueretur. Et super panes erat patenbatur incensum super cineres calentes, qui illuc deferebantur ab altari sacrificiorum, quod erat extra
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ que in xp̃o plenissime manseriit. ⁊ fi¬
delib scd̃m uoluntatẽ eius distributa sunt.⁊
mensa ad hostium diuina scriptura ẽ. q̃ ꝑma
quoꝵ siquis moritur statim loco eiꝰ substitu¬
endus ẽ. S in .uii. etate om̃s auferentur.
Scd̾m post uelum est eccłia celestis que uelat᷑
tatis plenus int̾pellans semꝑ ꝑ nobis. Ar
cha xp̃o in quo om̃s thesauri sapĩe ⁊ scĩe. Ex oĩ¬

Expanded text:
Spiritus quae in Christo plenissime manserunt, et fidelibus secundum voluntatem ejus distributa sunt. Mensa ad hostium divina Scriptura est, quaquorum si quis moritur, statim loco ejus alius substituendus est, sed in septima aetate omnes auferentur. Secundum post velum est Ecclesia coelestis quae velatur tatis plenus, interpellans semper pro nobis; arca Christus, in quo omnes thesauri sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fimend̃. uñ subd̃
Qd̾ aũt antiquatur
ut est in aĩatis ⁊ senes¬
cit qd̾ fit in ĩaĩatis. ꝓ̃¬
pe interctum ẽ. ant̾i¬
quatio enĩ ⁊ senectus
sunt p̾nuntii morti

Expanded text:
ergo finiendum. Unde subdit: Quod autem antiquatur, ut est in inanimatis, et senescit, quod fit in animatis, prope interitum est, antiquatio enim et senectus sunt praenuntii mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
lucent. aurum enĩ sapĩa sigc̃at. Ip̃e xp̃c est sti¬
gr̃e sunt dextri sunt .i. digniores. Qui u̾o ante
grãm q̃i sinistri fuerunt. hii tres ordines fide¬
lium sig̃c̃ati sunt ĩ trib uiris quo ezechiel sal¬

Expanded text:
lucent. Aurum enim sapientiam significat. Ipse Christus stilucent. Aurum enim sapientiam significat. Ipse Christus stigratiae sunt, dextri sunt, id est digniores, qui vero ante gratiam quasi sinistri fuerunt, hi tres ordines fidelium significati sunt in tribus viris quos Ezechiel sal
Abbreviated transcription (Latin):
que dicebatur ꝓpiciatorm̃. siue oracłm. qr ibi
angelus dei moysi apparebat loq̃ns qñꝓpiciatu
cherubin. siue seraphin .i. ymagines głiosissime
decorata ac sese ꝯtuentia diu̾sis uultib ĩ ꝓpici¬
atorium. Archa aũt erat de lignis sethim ha-¬
duq a dextris ⁊ duos a sinistris a quib assidu¬
e crantꝰ ad portand̾ uectes delignis sethim au-¬
ro purissimo deaurati. ꝓpiciatoriũ uero erat
tabula suꝑ archam eiusd̃ longitudinis. ⁊ lati¬
tudinis. suꝑ qͣm stabant cherubin in qͣm sẽꝑ¬
licebat intrare nisi cum sanguine semel in ã¬
no. ⁊ si forte aliq̃n exigebat necc̃rias ꝓpeccato
sacerdotis uł unuise sẏnagoge. In pͣriori aũt
tab̾nacło cotidie ĩtrabant sacerdotes ictum sa¬
crificioꝵ explentes. hoc aũt totũ ꝑabola est. ⁊
umbra celestium. pͥmũ enĩ tab̾nacłm p̾sens
militatur d̾o anteqͣm ueniatur ad celum. Ta
sapĩa in medio fideliũ. qui ⁊ ip̃i candelabra au¬

Expanded text:
quae dicebatur propitiatorium sive oraculum; quia ibi angelus Dei Moysi apparebat loquens, qucherubim, sive seraphim, id est imagines gloriosissime decorata, ac sese contuentia versis vultibus in propitiatorium. Arca autem erat de lignis Setim haduos a dextris, et duos a sinistris, in quibus assidue erant ad portandum vectes de lignis setim, auro putabula super arcam ejusdem longitudinis et latitudinis, super quam stabant cherubim, in quem selicebat intrare cum sanguine semel in anno. Et si forte aliquando exigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes ritum sacrificiorum explentes. Hoc autem totum parabola est et umbra coelestium. Primum enim tabernaculum praesens militatur Deo, antequam veniatur ad coelum. Tabtute et sapientia in medio fidelium, quia et ipsi candelabra au
Abbreviated transcription (Latin):
una assumetur. ⁊ altera relinq̃tur. ꝑ illos qui
sunt ĩ agro: sig̃cantur rectores Sicut ⁊ ꝑ noe. ꝑ
prima pars hastilium erat q̃i calami aurei. pꝰ
erant cyphi. inde sperule aurre. tand̾ lilia. cala¬
dũ liquorẽ gr̃e aliis. Ip̃i. ⁊̃ sunt ꝙyphi dũ aliis

Expanded text:
unus assumetur, et alter relinquetur. Per illos qui sunt in agro, significantur rectores, sicut et per Noe; per Prima pars hastilium erat quasi calami aurei, post erant scyphi, inde sphaerulae aureae, tandem lilia. Caladum liquorem gratiae aliis. Ipsi etiam sunt scyphi dum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
culi: surt tanqͣm nõ
gaudentes. ut intus
timeant: sp̃ualiter
corrumpi. Et qui e¬
munt ut faciunt cõ
apponant corꝑituris¬
reb. sed sic habeant:
ut amore illis nõ ha¬
Si ex bomis eius faci¬
ant bona: non mali¬
fiant. que bona ne pu¬
sint: sunt estimanda. quia figura .i. pulchri
talib mirabili mutatõe ⁊ueniant. ⁊ id̾o ñ dix̃

Expanded text:
culi, sint tanquam non gaudentes, ut intus timeant spiritualiter corrumpi; et qui emunt, ut faciunt conjapponant cor perirebus; sed sic habeant, ut amore illis non het ex bonis ejus faciant bona, non malfiant: quae bona ne pusint sunt aestimanda, quia figura, id est pulctalibus mirabili mutatione conveniant. Et ideo non dixit
Abbreviated transcription (Latin):
peccant si nuibunt. ł
ducunt. tamen leuiꝰ
ꝯcedo. sed in his ego par¬
co uobis. dumi ⁊ sulo
lationes carms ⁊ sol¬
licitudines memora¬
tas hñt uł dum con

Expanded text:
peccant si nubunt vel ducunt, tamen levius tamen concedo. Sed in his ego parco vobis, dum consulo lationes carnis et sollicitudines memoratas habent, vel dum con
Abbreviated transcription (Latin):
colligendus. ⁊ quia tempus brene est. eli¬
quum est .i. hoc solum restat agend̃. ut qui
hñt urores sinit tanqͣm ñ hñtes. studendo d̾i
seruitio. non oꝑi carnis qd̾ utiq facit qui ha¬
bens uxorẽ: reddit. ñ exigit debitum. ⁊ qui pp̃

Expanded text:
colligendus. Et quia tempus breve reliquum est, id est hoc solum restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam non habentes, studendo Dei servitio, non operi carnis: Quod utique facit, qui habet uxorem; reddit, non exigit debitum. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet ẽe cure si quis uocatus ẽ seriuis: quiaut¬
eque dominus suns seruus xp̃i est. qd̾ ita ait
Qui enĩ existens serius uocatus ẽ in domino .i.
tione despiciatur. nec liber elatus seruo se p̃ponat.
Precio empti

Expanded text:
non debet esse curae, si quis vocatus est servus, quia aeque ut dominus suus servus est Christi. Quod ita ait: Qui enim existens servus vocatus est in Domino, id tione despiciatur, nec liber elatus servo se praeponat. Pretio, et
Abbreviated transcription (Latin):
morib. Sicut enima¬
uinx: sic ⁊ latro ad xp̃i
fidem uocatur̾. S ille
est ut latrones desinãt
ẽẽ latrones. Seruus
tionis dicitur officio ..

Expanded text:
oribus. Sicut conjux, sic et latro ad Christi fidem vocatur; sed ille est ut latrones desinant esse latrones. Servus, tionis officio.
Abbreviated transcription (Latin):
tes liber fieri:
magis utere.
Qui enim in
domino uoca¬
tus ẽ seruus:
libertus ẽ do¬
mini. Siłiter
qui liberuoca¬
tus ẽ:seruus

Expanded text:
tes liber fieri, magis utere. qui enim in domino uocatus est seruus, libertus est domini: similiter qui liber uocatus est, seruus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ h̃t uitam. s ira dei manet suꝑ eum. nõ ait
uenit. sed manet. cũ hac quiꝑpe ira: om̃is homo¬
nascitur. Ip̃a est illa ira. cum qua om̃s nati su¬
mus. cui nascendo hesimus ira de ꝓpagine ini¬
quitatis. de massa peccati. Et notã qd̾ ip̃a uere
ac ꝓpͥ̾e natura hominis d̾r. qualis sine uicio pͥ¬
ut naturã. dicamus ⁊̃ qualis nascitur homo
scd̃m qͣm locutionẽ d̾r hic. eramus. na. fi. ire
sicut. ⁊ cereri. ac si dicat. tum hec p̾dicta fu̾int
in nobis sicut ingeritib. ne desperet gentilis
quin parudeis fiat. quia ⁊ no sicut illi eram
fllii ire. In hac ira cum ẽent homines ꝑorigi
to maiora. uł plura insuꝑ addiderant. necefsa¬
riꝰ erat mediator .i. reꝯciliator qui hant iran
singularis sacrificii oblatõe placaret. Uñ sub

Expanded text:
non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula peccati. Et nota quod ipsa vere ac proprie natura hominis dicitur, qualis sine vitio put naturam dicamus etiam quali nascitur homo; secundum quam locutionem dicitur hic: eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Ac si dicat: Cum haec praedicta fuerint in nobis sicut in gentibus, non desperet gentilis quin par Judaeis fiat, quia nos sicut illi eramus filii irae. In hac ira cum essent homines per origito majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
um .i. ea in quib ca¬
ro ñ delectatur. s aĩa¬
cogitat. ut sunt here
les filii ire .i. debitoriᷤ
et̾ne pene. ⁊ hoc natu
ctum. Cccitas enĩ in pͥmo hoĩe ꝑ peccatũ ꝯtig¬
it. de quo om̃s originẽ duximus. ñ solũ mor¬
tis sed ⁊̃ iniquitatis. id̾o apłs art. erannus na¬
tura filii ut .i. fili uindite. titi pene. fili ge

Expanded text:
id est ea in quibus caro non delectatur, secogitat, ut sunt haereles, filii irae, id est debitores aeternae poenae, et hoc natura, ctum. Caecitas enim in primo homine per peccatum contigit, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo Apostolus ait: Eramus natura filii
Abbreviated transcription (Latin):
caput. ⁊ pͥncipium .i.
rector ⁊ fundator. qr
ip̃e est pͥmogenitus ex¬
mortuis .i. primus
sic it̃m de uirgine na¬
tus hõ pͥmo pesurrexit

Expanded text:
principium, id rector et fundator, quia ipse est primogenitus exmortuis, primus sic iterum de virgine ntus homo primus resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
capiti cuncta subiesta sunt ad oꝑand̃. Illudã
supra locatũ est ad ꝯsulend̃. qr ip̃us aĩe que
ꝯsulit corpori quodãmodo ꝑsonam gerit caput
xp̃o. quos om̃s ab abel usq ad ultimũ iustum sa¬
xp̃o. qui ip̃ius sapĩe dei ꝑ qm fiunt sapientes
quicũq hoĩes ñ solum bñficium ħt̃. sed etiam
ꝑsonam gerit uirtute ip̃ius. ⁊ gr̃a plemus. ⁊
id arto õim qui de plenitudie cius accipuint
caput est. ex quo apparet qd̾ sapĩa dei .i. uibñ¬
sicut eam insibilit̾ decebat ostendi. de ceteris eĩ
sapientib rete uiti pot̾ qd hartant i se ibum

Expanded text:
 ideoque capiti cuncta subjecta sunt ad operandum; illud autem supra locatum est ad consulendum, quia ipsius animae quae consulit corpori, quodammodo personam gerit caput.Christus, quos omnes ab Abel usque ad ultimum justum SChristus, qui ipsius Sapientiae per quam fiunt sapientes quicunque homines, non solum beneficium habet, sed etiam personam gerit, veritate ipsius et gratia plenus: et ideo omnium qui de plenitudine ejus accipiunt, caput est. Ex quo apparet quod Sapientia Dei, isicut eam visibiliter decebat ostendi. De caeteris enim sapientibus recte dici, quod habeant in se Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ego aũt.a. ille portabit iudicium qui ꝗ¬
turbat uo. ego aũt ñ ⁊ turbo uo o fr̃es p̾dican¬
qd imponebatur ei a ꝓseudo istam seruitutem
galathis ꝑsuadere uolentib qd̾ alibi circumcisi¬
onẽ predicaret. s ñ eis facile aꝑire sententiam
suam uellet. si inguam hoc ago quid adhuc ꝑ
crucis. Non irascuntur iuder de cruce. sed assero
cuticisionẽ iustificare. Scandalum erat iude¬
is p̃dicatio crucis. qr s abbatũ ⁊ cirtũcisionẽ eua

Expanded text:
asi dicat: Ille portabit judicium qui conturbat vos. Ego autem non conturbo vos, o fratres, praedicanndum est enim quod imponebatur ei a pseudo istam servitutem Galatis persuadere volentibus, quod alibi circumcisionem praedicaret, sed non eis facile aperire sententiam suam vellet. Si, inquam, hoc ago, quid autem pcrucis, non irascuntur Judaei de cruce, si assero circumcisionem justificare. Scandalum erat Judaeis praedicatio crucis, quia Sabbatum et circumcisionem eva
Abbreviated transcription (Latin):
uoliu nenire ad uos
nec tam̃ ueni. Cummgͦ
ti. nunquid usus sũ
facienda. uł dimittẽ¬
da: scd̾m carnẽ cogito

Expanded text:
ui venire ad vos, non tamen veni. Cum i, nunquid usus sum facienda vel dimittenda, secundum carnem cogito
Abbreviated transcription (Latin):
dilectiõẽ dei ⁊ ꝓximi. ĩ quib duob tota lex pendet
sic .i. adeo ut cum ceperitis instrui sp̃u sc̃õ .i. cũ
estis ꝯsũmamini .i. querctis ⁊sũmari carne .i. ꝑ¬
a carnalib ad sp̃ualia surgere. ñ a spãialib ad
carnalia cadere. sicut uobis accidit. qd̾ qr bonũ
ñ est: non est eungelium cũ hoc ãnunciatur: tã¬
uantiis. S ñ ꝯsũmamini. ĩmo habita ꝑditis. ⁊¬
in ip̃is passionib caritate timorẽ uicerant. Sñ
tã ergo tanta passi erant: qui a caritate que in
rint. hoc dicit ne desperent. Coi ergo tribuit.⁊ĩ.
Redit adillam qͣm ceperat demonstratõem oste¬
dens qd̾ sicut illi ꝑ oꝑa
legis que nunqͣm ha¬
buerunt ñ acceperũt

Expanded text:
dilectione Dei et proximi. In quibus duobus tota lex pendetdilectione Dei et proximi. In quibus duobus tota lex pendetid est adeo, ut cum coeperitis instrui Spiritu sancto, id estis consummamini, id est quaeritis consummari carne, id a carnalibus ad spiritualia surgere, non a spiritualibus ad carnalia cadere, sicut vobis accidit, quia quod bonum non est, non est Evangelium cum hoc annuntiatur. Tanvantiis, sed non consummamini, imo habita perditis. in ipsis passionibus charitate timorem vicerant, sine causa ergo tanta passi erant, qui a charitate quae in rint. Hoc dicit ne desperent. Qui ergo tribuit, etc. Redit ad illam quam coeperat demonstrationem, ostendens quod sicut illi per opera legis quae nunquam habuerunt, non acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Ex fide utiq nõ ex
operib legis. ab apło eĩ¬
predicata est eis fides in qua
sc̃ sp̃c apparebat. sicut ĩ actib apłoꝵ legitur. hoc
aũt ft̃m erat apud galathas. antequam isti ade
legis haberetis. Et sciend̾ qd̾ nũc de oꝑib maxĩe
tractat que sinit ĩ sacram̃tis: que ñ sunt necc̾ria¬
untur. ad sacram̃ta ꝑrinent. cirrucisio. sabba
ĩ. qualis erat in ppło iudeoꝵ ⁊ est usq adhuc. Si ã¬
obsunt. sed. ⁊̃ ꝓsunt si tempori ⁊gruant. Sicut a
moyse. ⁊ ꝓphetis obseruata sunt. ⁊ congruentia
om̃i ppło. cui ad huc talis seruitus utilis erat. ut
sub timore custediretur. Nicħ enĩ tam pie terret
aĩam: qͣm sacram̃tũ non ĩ tellectum. Intellectũ
u̾o piũ gaudium parit. ⁊ celebratur libere si opꝰ¬
ĩtelligitur. uł ad ⁊tẽplatõem u̾itatis. uł ad bono
mores refertur. Contẽplatio uerrtatis: ⁊̃ solius di
dilectione. ⁊ cognitõe fundata ẽ. Bom mores: in

Expanded text:
nus Ex fide utique, non ex operibus legis. Ab apopraedicata est eis fides, in quas apparebat sicut in Actibus apostolorum legitur. Hoc autem factum erat apud Galatas, antequam isti ad eos legis haberetis. Et sciendum quod nunc de operibus maxime tractat quae sunt in sacramentis, quae non sunt necessauntur. Ad sacramenta pertinent circumcisio, Sabbatest, qualis erat in populo Judaeorum, et est usque adhuc. Si aosunt aliquid, si tempori congruant; sicut ab ipso Moyse Prophetisque observata sunt, congruentibus illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam, quam sacramentum non intellectum: intellectum autem, gaudium pium parit, et celebratur libere, si opintelligitur, vel ad contemplationem veritatis, vel ad bonos mores refertur. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione et cognitione fundata est. Boni mores in
Abbreviated transcription (Latin):
fcMł. adium̃tũ. qd̾ inde patet. qr nos
estis agricultura dei. dũ extir¬
pantur uicia. ⁊ estis dei edificatio. imposrtõe
d ẽ agricola. no aũt dei agricultura sumiis
quia colitno ad fructum ⁊ dei edificium. Qa
qui colit no ħrtat in nobis. ⁊ ita idem ẽ ager
⁊ edificium qd̾ ñ est ĩ reb iusibilib. apostoli ⁊̃
possunt dici agricole. agricola enĩ est qui plã¬
ctat. ⁊ qui rigat.⁊ qm̃ nec hoc de suo hñt. sed sic̃¬
postoli uo oꝑarii illius agricole. ⁊ hoc ip̃m ab
ip̃o imꝑtitis uirib ⁊ donata gr̃a. homo enĩ
agricola uincam colit. ⁊ cetera ad hibet que ꝑ
pot̃. d̾s aũt qui oĩa pot̾ ꝓpͥe agritola est. Nota qd̾
no colunus deũ. ⁊ q̃s colit no. S ñ sit colunuᷤ
deum ut inde melior fiat. Colimus enĩ adoran¬
do eum nornando. Ille aũt sic colie noz quod
meliores no reddit scdm gr̃am. qi dei agͥcul¬
non aliam. s que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. posui

Expanded text:
 adjumentum. Quod inde patet, quod vos estis Dei agricultura, dum exstirpantur vitia. Et estis Dei aedificatio, impositione est agricola, nos autem Dei agricultura sumus, quia colit nos ad fructum, et Dei aedificium, quia qui colit nos, habitat in nobis; et ita idem est ager, et aedificium, quod non est in rebus visibilibus. Apostoli etiam possunt dici agricolae; agricola enim est qui plantat et qui rigat; sed quoniam nec hoc de suo habent, sed sicius agricolae: et hoc ipsum ab ipso impertitis viribus, et donata gratia. Homo enim agricola vineam colit, et caetera adhibet quae pepotest. Deus autem qui omnia potest, proprie agricola est. Nota quod nos colimus Deum, et Deus colit nos; sed non sic colimus Deum ut inde melior fiat. Colimus enim adorando eum, non orando; ille autem sic colit nos, quod meliores nos reddit, secundum gratiam. Quasi dicnon aliam, sed quae per dilectionem operatur. Posui,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ablictionib ⁊ in
aliis iusticiis carius
dico: impositis. q̃i in¬
onuis ad refrenandas
transgressiones usq
corrigendi erant qui
aũt. de sufficientia
umꝰ ueri sacrificii
mo.t. plene hic trac¬

Expanded text:
est ablutionibus, et in aliis justitiis carnis, dico, impositis, qonus ad refrenandas transgressiones usque corrigendi erant, quiautem. De sufficientia unius et veri sacrificii menti plene hic trac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe mnarabia: non in t̾ra ꝓmissionis. ubi iidei qͣi
.ĩ. qui terrena diligit. ⁊ ꝓtemporalib seruit. uel
serut sub pect̃o. cum faiis suis. hec est synagoga
que sub pect̃o generat filio. totus quid ppłs ma¬
ter est. Singuli aũt sunt filii. uel filii sunt prose
tebat:ita ille ppls timore pene ⁊ amore tempora
ñ ẽ tenenda. sed noua que sursum ẽ. que lib̾a est.
.i. ad suꝑiora nos mritit. ⁊ liberos facit. que data ẽ
eccłie. que sursum ẽ ⁊ libera. unde subdit. Illa

Expanded text:
esse in Arabia, non in terra promissionis, ubi Judaei quasi id est qui terrena diligit, et pro temporalibus servit. Vel, servit, sub peccato cum filiis suis. Haec est synagoga quae sub peccato generat filios, totus quidem populus mater est, singuli autem sunt filii vel filii sunt proseltebat: ita ille populus timore poenae, et amore temporan est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia quae sursum est, et libera. Unde subdit, Illa
Abbreviated transcription (Latin):
tet laborantẽ agrico¬
agricolamo
uel ita ꝯtinua. dico la¬
bora.⁊ quãuis ita mo¬
tuo quia infirmus es
⁊ minus sufficiens ũ¬
bo dei. quia oportet la

Expanded text:
tet laborantem agricolam. Vel ita continua: dico, labora, et quamvis ita motuo, quia infirmus es, et minus sufficiens bo Dei, quia oportet la
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ista negaturo. in
quo euangelio predi¬
cando laboro usq ad iũ¬
cula. sic ⁊ tufacias ego
dico hĩtus quasi ma¬
le operans. hic contu
bum dei ñ est alligatũ
cet ego sim alligatus

Expanded text:
 ista negaturos, in quo Evangelio praedicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facias: ego dico habitus, quasi male operans. Hic contumrbum Dei non est alligatum cet ego sim alligatus
Abbreviated transcription (Latin):
fructib .i. neccria ab auditorib quia dignus
est oꝑarius mercede sua. ut agricola. uł uuntor
pͥmos fructus laboris sui degustat. tra apłs pri
tatẽ implere ex hiĩs que acceꝑit. ⁊ post aliis de
hiis que suꝑsunt ministrare. Castum itaq e¬
uangelistam ñ ad hoc esigelizantẽ ut tuan¬
geliu uendat: secmrũ facit. ⁊ uult ut ĩtelli¬
gat qd̾ neccͣria sibi sumere ab eis ĩ quib deo

Expanded text:
us. Id est necessaria ab auditoribus, quia dignus est operarius mercede sua; ut agricola vel vinitor primos fructus laboris sui degustat, ita Apostolustatem his quae supersunt ministrare. Haimo Castum itaque evangelistam non ad hoc evangelizantem, ut Evangelium vendat, securum facit; et vult ut intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
tellige. qͣi dico ut acci¬
pias neccria a subditis
facio dr̃e. intellige q̃
dico .i. discerne quid
quare d̾r. Id̾o enĩ dico
ut accipias: quia tu
infirmus es. ideo ego
est. Intellige dico: qd̾
potes. dabit emĩ tͥ dñs.
mine dauid .i. de pro

Expanded text:
tellige. Quasi dicat: Dico ut accipias necessaria a subditis.facio, dicere, intellige quae dico, id est discerne quid quare dicitur. Ideo enim dico, ut accipias, quia tu infirmus es. Ideo ego est. Intellige dico quod potes. Dabit enim tibi Deusmine David, id est de pro
Abbreviated transcription (Latin):
non tam unanmnẽ
.i. qui ira ꝯcordet mee
uoluntati meo nego¬
tio qui ita sincera af
li nisi tymotheus.⁊ u̾e
om̃s enim alii q̃runt
in uobis que sua sũt

Expanded text:
nc tam unanimem, id est qui ita concordet meae voluntati in hoc negotio, qui, ita sincera affli, nisi Timotheus. Et vere. Omnes enim quaerunt in vobis quae sua sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ido enim talia fecit ut errorẽ auferret. ⁊ se õi¬
potentẽ deũ õĩum demonstraret. aliqui enĩi
fuit ꝓmissus. hoc enĩ fuit insignum dei filiũ:
turum. filiosq hominũ ꝑ sp̃m regeneratõis
expectatorib filio dei. ex mortalib ĩ mortaleᷤ
generando.⁊ ñ solum ĩ ꝓmissione ñ hesita-¬
uit abraham. sed est. In repmissione dei .i.

Expanded text:
Ideo enim talia fecit ut errorem auferret, et se omnipotentem Deum omnium monstraret. Aliqui enim ifuit promissus. Hoc enim fuit in signum, Dei Filium turum, filiosque hominum per spiritum regenerationis ex peccatoribus filios Dei, ex mortalibus immortales generandos. Et non solum in promissione non haesitavit Abraham, sed etiam in repromission
Abbreviated transcription (French):
ne etiam dei:
ñ hesitauit
diffidentias:
ꝯfortatus est
fide. dans glo¬
riam do. ple¬
nissime sciẽs
quia quecũq
ꝓmisit deus
potens est et

Expanded text:
ne etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo: plenissime sciens, quia quaecunque promisit Deus, potens est et
Abbreviated transcription (Latin):
qualis fũtura est. Non enim creatura reuelatio¬
nẽ expectat alterius nature. sed ip̃a qualis nõ
est expectat qnsit. qualis futura est. ut si dice̾¬
tur oꝑante pictore subiectis sibi colorib.⁊ adopꝰ
etus paratis. expectatio coloꝵ manifestationem
ymaginis expectat. ñ quia tũc alii eruirt. aut
ñ colores erunt. sed quia alia dignitatẽ hebũt
Uel simplicit̾ creatura dituntur boni. eoquod

Expanded text:
im creatura revelationem naturae alterius exspectat, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est, ut si diceretur, operante pictore subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, nunc quia tunc alii erunt, aut non colores erunt. Sed quia aliam dignitatem habebunt. Vel simpliciter creatura dicuntur boni, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
iũ. Nam expectatio crea¬
ture.⁊c̃. usq ibi. Sꝑe enim salui. hoc capłm
obscurum ẽ quia non satis hic apparet quid
nũc uocet creaturam. dicitur aũt scd̾m catho¬
licam disciplinam. creatura quid nũc fecit
⁊ condidit: d pat̾ ꝑ filium qui ñ pot̾ appella

Expanded text:
ium. Nam exspectatio creaturae, etc., usque ibi, spe enim salvi. Hoc capitulum obscurum est, quia non satis hic apparet, quid nunc vocet creaturam. Dicitur autem secundam catholicam disciplinam creatura quidquid fecit et condidit Deus Pater per Filium, qui non potest appella
Abbreviated transcription (Latin):
mus uo aliuid omnis creatura. Sciend̾ ergo
qd̾ no ip̃i dicimur ⁊ creatura ⁊ filii. sed quod
sumus creatura: apparet qd̾ aũt filii. nondũ
apparet sicut iohes ait. karissimi filii del sumꝰ
sed ñdum apparuit quid erimus. Cum aũt ap
ante głiam illam qua apparebit qd sumus uo¬
camur creatura. scd̃m qd modo corpore ⁊ aĩa do¬
lemus dum fcã carnis ꝑ abstinentiã mortiti¬
camus. dũ adu̾soꝵ aculeq ꝑ pacĩam sustine-¬
mur scd̾m adoptõem.⁊ scd̃m qd̾ futuri simmiᷤ
q̃n apparebit quid erimus qd̾ nĩc adoptionẽ
meremur. Ita non nature alteriꝰ. sed alterius
qualitatis diusitate a creatura filio qͣi distin¬
guens ait. expestatio creature .i. expectans trea¬
tura expestat quasi assidue inactu expectandi¬

Expanded text:
mus nos, aliud omnis creatura. Sciendum ergo quod nosipsi dicimur creatura et filii, sed quod sumus creatura, apparet; quod autem filii Dei, nondum apparet, sicut Joannes ait: Charissimi, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus; cum autem apante gloriam illam qua apparebit quod sumus. Vocamur creatura secundum quod modo anima et corpore dolemus, dum facta carnis per abstinentiam mortificamus, dum adversorum aculeos per patientiam sustinemur secundum adoptionem, et secundum quod futuri sumus, quando apparebit quid erimus, quod nunc adoptione meremur. Itaque non naturae alterius, sed alterius qualitatis diversitate a creatura filios, quasi distinguens ait: Exspectatio creaturae, id est exspectans creatura, exspectat. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
ficientes .s. districte a¬
geretur nob̾cum ad
ꝓmerendam futurã
głiam. Tribulationã
q est cum fine. mer
quam hic labor.Que
gloria: ⁊ si nuric os¬

Expanded text:
ficientes, si districte ageretur nobiscum, merendam futuram gloriam. Tribulatio  est cum fine, mercquam hic labor. gloria etsi nunc o
Abbreviated transcription (Latin):
beatrtudie. coheredes aũt xp̃i. in quo ⁊ cũ quo
beati erimus. Unde d̾r. ꝙ similes ei erimus. No¬
ta qd̾ cum heres dicatur: cũ iam heditas morte
decelloris fuma teneatur: net alio modo possitĩ¬
telligiheres. sed qd̾ dicitur humanis legib. nos
tñ heredes dei dicimur ⁊ si ñ decedat. qr heredita¬
tem et̾nam no fuii sponsi ⁊ sponse sꝑannus ꝙͣ¬
ñ pot̾. qui est hereditas nĩa. Uł pot̾ dici qd̾ dece¬
det scd̃m mod̾ cognitionis quo nũc cognoscitur
a nobis. Nũc enim ex parte cognoscimus. ⁊ per
speculum iudemus. decet ergo ut tunc nõ i¬
deatur ꝑ speculum ĩ eingmate sicut nũc. s fa¬
nem patimur. ꝙ ꝑtinet ad illud qd̾ supͣ dix̾at
Si fc̃a carnis mortificau̾itis. Mortificare aũt
fc̃a carius nemo pot̾. unde erit uita sine mole¬

Expanded text:
beatitudine, cohaeredes autem Christi, in quo et cum quo beati erimus. Unde dicitur, quia similes ei erimus. Nota quod cum haeres dicatur, cum jam haereditas morte decessoris firma teneatur, nec alio modo possit intelligi, haeres secundum quod dicitur humanis legibus, nos tamen haeredes Dei dicimur, et si non decedat, quia haereditatem aeternam nos filii sponsi, et sponsae speramus n potest, qui est haereditas nostra. Vel potest dici, quod decedet secundum modum cognitionis, quo nunc cognoscitur a nobis. Nunc enim ex parte cognoscimus, et per speculum videmus. Decedet ergo ut tunc non videatur per speculum in aenigmate sicut nunc, sed fanem patimur, quod pertinet ad illud, quod supradixerat, si facta carnis mortificaveritis. Mortificare autem facta carnis, nemo potest, unde erit vita sine mol
Abbreviated transcription (Latin):
cit m̃bra. nec uua facit. iisi que in corpore ꝙ
uegetat ĩuenerit. Sicut sp̃c hominis non iu¬
uificat m̃brum qd seꝑatum ĩuenerit a corꝑe
hec dicinitur ut amemus unitatẽ.⁊ timeamꝰ
seꝑatõem. Nichil enĩ sic debet formidare xp̃ianꝰ
qui omĩb linguis locuti sunt. qr ꝑ linguas

Expanded text:
cit membra: nec viva facit, nisi quae in corpore quod vegetat invenerit, sicut spiritus hominis non vivificat membrum, quod separatum invenerit a corpore. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus,  omnibus linguis locuti sunt, quia per linguas
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ sacerdos legis pre¬
sto est. ut spontanent
ꝯscia. Niota qd̾ mĩstrare
unam hostiam q̃ sal¬
uare pot᷑. ꝑacta obediẽ¬

Expanded text:
quidem sacerdos legis, praesto est, ut spontaneus,ia. Nota quod ministrare unam hostiam, quae salvare potest peracta obedi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate .i. in sin
oblatione scd̃m uo¬
luitatẽ dei fc̃a. scĩfica¬
ti sumus .i. facta pec¬
conciliati deo. s. ꝑ ob
hoc statutur. pͥmũ
cadit quia hoc non po
semel in anno oblatꝰ
minus ꝓfuisse ⁊ sacri¬
ficia cotidie fc̃a ꝑsacer¬

Expanded text:
in sui oblatione secundum voluntatem Dei facta, sanctificati sumus, id est pecreconciliati Deo, scilicethoc statuto primum cadit, quia hoc non potsemel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quotidie facta per
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ait. Non enm dedit nobis tibi ut michi¬
sp̃m timioris. quo turbatus petrus negauit
xp̃m. hunc enim pociꝰ auferri uolurt a nob̾ cũ
dixit. Nolite timere eo qui occidunt corpus. hꝰ
dero ĩgehennam. Sp̃c enĩ sc̃s dat timorẽ. ñ mun¬
di sed det qui pot̾ ꝑdere ĩgehennam. ñ dedit in qͣ
sp̃m timoris : sed uirtutis .i. fortitudis ⁊tra ad¬
uersa que tuorem pellat. que uenit ex dilecti¬
one dei ⁊ ꝓximi. de qua addit. ⁊ dilectionis. qͣm
sobrietas precedit. de qua subdit. ⁊ sobrietatis.
i. discretionis. Ecce a sũmo dono .i. a dilectionẽ
ad imũ tendit descendit .i. ad sohrietatẽ. Holi
quia dedit sp̃m dilec¬
tionis ⁊ discretionis
Noli itaq. erubes. tes

Expanded text:
d ait, non enim dedit nobis, tibi ut mihitum timoris, quo turbatus Petrus negavit Christum. Hunc enim potius auferri voluit a nobis, cum dixit: Nolite timere eos qui occidunt corpus . Huerdere in gehennam . Spiritus enim sanctus dat timorem, non mundi, sed Dei qui potest perdere in gehennam. Non dedit, inquam, spiritum timoris, sed virtutis, id est fortitudinis contra adversa, quae timorem pellat, quae venit ex dilectione Dei et proximi, de qua addit, et dilectionis, quam sobrietas praecedit, de qua subdit, et sobrietatis, id est discretionis. Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. Noli Quia dedit spiritutionis et discretionis, noli itaque erubescere
Abbreviated transcription (Latin):
.i. gaudebo de te ĩ regno
dei. Si enim feceris qd̾
rogo. Quid est illud:
ei dicens. Ego. Con
cat eum sic blandien¬
do ut amplius faciat
qͣm postulatur ab eo.
Solet enim fieri ut qͥ
eum faciat.⁊ ad obedi¬
end̾ ꝓmptiorẽ: uẽtu
subdens. Simul au
para. Nam spero per
absentes contempni.
S alutat te epaphraᷤ
ꝯcaptiuus meus ĩ xp̃o¬

Expanded text:
 gaudebo de te in regno Dei, si feceris quod rogo. Quid est illud? ei, dicens: Ego conficat eum sic blandiendo, ut amplius faciat quam postulatur ab eo. Solet enim fieri ut quieum faciat, et ad obediendum promptiorem, ventusubdens: Simul autpara, nam spero per absentes contemni. Salutat te Epaphras et captivus meus in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
domino ꝯfugitad apo¬
stolum. ad hoo ut oblitteratis pecc̃s utilis reuer¬
teretur in tm̃ ut ñ solum dño suo equalis fieret
dominus erat ꝯtra seruum ĩflaretur hũiliat eñ
carne ꝑ aditõem prime natiuitatis ⁊ in domino
ꝑ fidem que omnẽ suꝑbiam ampirtat. ⁊ quia
Si enim ñ suscipis nõ
scrip. ma. mea. egore¬
ddam tibi uł hic uł ĩ
futuro. reddam tͥ dico:
ut ñ dicam tibi qd̾ ñ
modo tua. s ⁊̃ te ip̃m
dum qi minus exigo
a te qͣm debes. deinde
supponitur adiuratõ
cum ait. Ita ofrater
ego fuiar te in dilo.¬

Expanded text:
domino confugit ad Apostolum, ad hoc ut oblitteratis peccatis utilis reverteretur, in tantum ut non domino suo aequalis fieret dominus erat, contra servum suum inflaretur, humiliat eum, carne, per conditionem primae nativitatis, et in Domino per fidem quae omnem superbiam amputat. Et quia si enim non suscipis, nonscripsi manu mea, ego reddam tibi, vel hic vel in futuro. Reddam tibi, dico: Ut non dicam tibi quod, non modo tua, sed etiamdicat: Minus exigo a te quam debes. Deinde supponitur adjuratio, cum ait: Ita, o frater, ego fruar te in Do
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ip̃i perituri
sint igne. q̃stio est ⁊¬
disceptatio scrupulo¬
sior inter doctos. ⁊ erit
caminus regis trib pueris. hoc e¬
rit ardens muidus iustis in trinitate signatis
hoc dicit ut sicut etermis ẽẽ ostenditur qui est̾
ante omĩa sic ostendatur eternus. qr ꝑmanet
pora longeuitate ueterascent. Corpus enĩ hũa¬
num q̃i uestim̃tum aĩe est. Ueterascere autẽ
d̾r illud qd̾ more uestis paulatim ꝯsimirtur
Sicut caro hũana que tam̃ in melius ĩmuta¬
bitiu. Sit celi meliorẽ formã recipient. ⁊ mu
nouũ ⁊ t̾ram nouã. ⁊ recte celos amicti cõparat
quia t̾ram cingunt. Tam facile enĩ mutat d̾s
mutabuntur .i. miitata sic manebũt. qr fc̃a
dei iam sub eternitate stabunt. nec ad corrup¬
.i. ĩmirtabilis es ꝯtra hoc qd̃ supͣdixit ueterasce̾t
⁊ ãni tui ñ deficient .i. eterntas tua non defi
soli patri assignasti ut filius in sua suba cred̾e¬
tur ẽẽ mutabilis. tanqm ita susceꝑit hoĩem:

Expanded text:
utrum et ipsi perituri sint igne, quaestio est esceptatio scrupulosior inter doctos, et eritcaminus ignis tribus pueris, hoc erit ardens mundus justis Trinitate signatis.hoc dicit: ut sicut aeternus esse ostenditur quia est ante omnia, sic ostendatur quia permanet pora longaevitate veterascunt. Corpus enim humanum quasi vestimentum animae est. Veterascere autem dicitur illud quod more vestis paulatim consumitur, sicut caro humana quae tamen in melius immutabitur, sic coeli meliorem formam recipient. Et novam terram . Et recte coelos amictui comparat, quia terram cingunt. Tam facile enim mutat Deusmutabuntur, id est mutata sic permanebunt, quia facta Dei jam sub aeternitate stabunt, nec ad corrupest immutabilis es, contra hoc quod supra dixit veterascunt. Et anni tui non deficient, id est aeternitas tua non deficsoli Patri assignasti ut Filius in substantia tua crederetur esse mutabilis, tanquam ita susceperit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dit eos hr̃e ꝓpͥe uolun¬
tatis arbitrium. sed
ne illud sufficere pu
lio sensum mentis
poris geaua flesto ad

Expanded text:
dit eos habere propriae voluntatis arbitrium, sed ne illud sufficere putlio sensum mentis poris genua flecto, ad
Abbreviated transcription (Latin):
non est in dolo p̾dica¬
tio nr̃a. quia neq in
occõne auaritie. non
dico ĩ auaritia. s nec
ñ ita patet. ñ auariti

Expanded text:
non est in dolo praedicatio nostra, quia neque in occasione avaritiae, non dico in avaritia, sed nec n ita patet. Avariti
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ab̾rahe filiis solis
concessa est. an ⁊̃ his qͥ
ex gentib sunt: Deinde huiꝰ rõnis q̃stionema¬
quia dicimus ex sensu legis loq̃ntes quia fides
reputata est abrahe ad iusticiam. Non cirtũ¬
cisio .i. nobis legem intelligentib constat de
abraham quia iustus ẽ ꝑ fidem. ⁊ cum hoc cõ¬
stet: ¶Uomodo ergo reputata ẽ .i. ĩ quo sta¬
tu cum esset ĩ citum

Expanded text:
tudo. Abrahae filiis solis concessa est, an etiam his qui ex gentibus sunt? Deinde hujus quaestionis rationem aquia dicimus ex sensu legis loquentes, Quia fides reputata est Abrahae ad justitiam non circumcisio; id est vobis legem intelligentibus constat de Abraham quod justus est per fidem. Et cum hoc constet, quomodo ergo reputata est, id est in quo statu, cum esset, in circum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uales .i. plenitudo gr̃aꝵ. de qua accip̃ uir
iste ꝓ hoc aũt est uir caput mulieris .i. rectoꝵ
aĩalitatis que regitur a sp̃u tanꝙ̃ mulier̃
a iiro. Caput uo xp̃i est d̾e pat̾. quia filius a
pr̃e est. ⁊ de patre. non pater a faio. uł de filio
ille huiꝰ pͥncipium. Unde ⁊ capurt eius dicitur
go nulla ex parte dissimilis. ⁊ oĩo equalis filiꝰ
Uel dei noĩe hic ĩtelligitur trinitas. S si deus
omĩa summul tria hic intelligitur qũo caput
cum filio ⁊ enĩ. ⁊ sp̃u scõ pater d̾ est. filius ã
solus homofactus ẽ. scõm qͣm hũilitatẽ eus
⁊̃ maior eo est pater. ⁊ scd̃m hoc uere dicitur. qr
qd̾ illi cum patre ⁊ sp̃u sc̃o imũ est: caput sit
hominis mediatoris. qd̾ ip̃e solus est. Si enĩ
mentẽ recte dicimus p̾ncipale hominis .i. qͣi ta
cur ñ muldo ⁊gruentins ubum cum patre si¬
nisi cum u̾bo qd̾ caro fc̃m est: ⁊̃ telligi ñ possit:
caput est creature assumpte. hac urtͥptatiõe nõ

Expanded text:
plenitudo gratiarum, de qua accipit vir iste. Per hoc autem est vir caput mulieris, id est rector animalitatis quae regitur a spiritu, tanquam mulier a viro. Caput vero Christi est Deus Pater, quia Filius a Patre est, et de Patre, non Pater a Filio vel de Filio. Ille hujus principium, unde et caput ejus dicitur,go nulla ex parte dissimilis, et omnino aequalis Filius el Dei nomine hic intelligitur Trinitas. Sed si Deus omnia simul tria hic intelligitur, quomodo caCum Filio enim et Spiritu sancto Pater Deus est, Filius autem solus homo factus est, secundum quam humilitatem ejus, etiam eo major est Pater; et secundum hoc vere dicitur, quia quod illi cum Patre et Spiritu sancto unum est, caput sit hominis mediatoris quod ipse solus est. Si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est quacur non multo congruentius Verbum cum Patre sinisi cum Verbo quod caro factum est intelligi non possit. caput est creaturae assumptae. Hac interpretatione non
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta mea. uolo aũtuo scire o fr̃es quiddam
utile ad seq̃ntia qd̾ uos non attenditis. s. qd̾ xp̃e
mata ẽ.⁊ id̾o debet subict uiro de quo ꝑ xp̃m fa¬
cta est. Caput u̾o xp̃i est d̾ pater. quia ab ip̃o
genitus est. Siginm ergo est ut filii caput pa¬
ter dicatur. qi genitor eus. una ergo dictio di¬
u̾sam h̃t intelligertiam. alit̾ enm dicitur

Expanded text:
praecepta mea. Volo autem vos scire, o fratres, quiddam utile ad sequentia, quod vos non attenditis, scilicet quomata est: et ideo debet subjici viro, de quo per Christum facta est. Caput vero Christi est Deus Pater, quia ab ipso genitus est. Dignum ergo est ut Filii caput Pater dicatur quasi genitor ejus. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam. Aliter enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tionib que dicutur
uestigia quia ꝑ eas ap¬
paret uoluntas an bo¬
na sit an mala. unde
a fructib eoꝵ cognos¬
tionis qͣi reus dicam
qd ñ grauauiuo. Sed
loquimur coram deo
xp̃o amplificando in

Expanded text:
tionibus quae dicuntur vestigia, quia per eas apparet voluntas, an bona sit, an mala: Unde: A fructibus eorum cognostionis quasi reus dicam, quod non gravavi vos. Sed loquimur hoc coram Deo, Christo amplificando in
Abbreviated transcription (Latin):
Uñdictionis ꝑ penrtẽ¬
tiam. non quia ñ pe
niteret. s qr ñ penitu¬
uenit dico: quamq̃m¬
inquisiss cam. bñdi¬
stionẽ cum lacrimis. ñĩ¬

Expanded text:
nedictionis per poenitentiam, non quod non niteret, sed quia non poenituenit, dico, quainquisisset eam benedictionem cum lacrymis, n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicta intelligemus : hocutiq qd gentes q̃
ꝑ oꝑa legis non sectabantur uisticiam .i. non
non ex se ip̃is p̾sumendo iusticiam app̾hender̃t
israel uero sectando legem. ⁊ hoc rtem ex ꝓpħia y¬
saie. qͣi gerites ꝯsecute sunt iusticiam. ifrł uero¬

Expanded text:
e dicta intelligemus? hoc utique quod gentes quae per opera legis non sectabantur justitiam, id est non non ex seipsis praesumendo, justitiam apprehenderunt. Israel vero sectando, et hoc item ex prophetia Isaiae. Q
Abbreviated transcription (Latin):
eẽmus sicut sodoma
que int̾p̾tatur mirta
tendum ⁊ fuissemus
siiles sicut gomor
ut ꝑ alterum notet
sumilitudinẽ culpe no

Expanded text:
emus sicut Sodoma, quae interpretatur muta, tendum. Et fuissemus similes sicut Gomorrut per alterum notet similitudinem culpae no