comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec euasisse se credat si eum interim pęna distulerit. cum timere plus
debeat. quem sibi. di iudicis censura seruauit: ne sibi quo minꝰ agant
penitentiam blandiant᷑. qui et si nefandis sacrificiis manꝰ non conta¬
minauerunt libellis conscientiam polluerunt. Et illa ꝓfessio est dene¬
gantis: contestatio ÷ xp̃iani qͦd fuerat abmientis: fecisse se dixit. q̃c¬
quid aliꝰ faciendo commisit. Cumq scriptum sit non potestis. duob
dnĩs seriure: seruiuit scłari dnõ. obtemꝑauit eiꝰ edicto. Magis obau¬
diuit humano imꝑio: quam d̾o. Uiderit an minore uel dedecore uel
erimine apud homines publicauerit: qͦd admisit. Dm̃ tam̃ uidicem¬
subter fugere et uitare non poterit: cum dicat sp̃c sc̃s in psalmisll
tur. Et tterũ. Homo uidet in facie: d̾s in corde. Ipse quoq dñs pre¬
moneat et prestruat dicens. Et scient om̃s ȩccłie: quia ego sum

Expanded text:
nec euasisse se credat, si eum interim poena distulerit, cum timere plus nec euasisse se credat, si eum interim poena distulerit, cum timere plus debeat quem sibi Dei iudicis ira seruauit. Nec sibi quo minus agant paenitentiam blandiantur qui etsi nefandis sacrificiis manus non contaminauerunt, libellis tamen conscientiam miscuerunt. et illa professio est denegantis, contestatio est christiani quod fuerat abnuentis. fecisse se dixit quidquid alius faciendo commisit, cumque scriptum sit:nonpotestis duobus dominis seruire, seruiuit saeculari domino, obtemperauit eius edicto, magis obaudiuit humano inperio quam Deo. uiderit an minore uel dedecore uel crimine aput homines publicauerit quod admisit: Deum tamen iudicem fugere et uitare non poterit, cum dicat Spiritus sanctus in psatur, et iterum: homo uidet in faciem, Deus in cor, ipse quoque Dominus praemoneat et praestruat dicens: et scient omnes ecclesiae quia ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
nem: d̾m sensit ultorem. Et cũ quedam archam suam in qua dni
sc̾m fuit manib indignis temptasset aꝑire : igne inde surgen¬
te deterrita ÷ ne auderet attingere. Et quis aliꝰ et ipse maculatꝰ
sacrificio a sacerdote cȩlebrato partem cũ cȩteris ausus est latent̾
acciꝑe. Scm̃ dei edere et contrectare non potuit: cinerem ferre
se aꝑtis manib inuenit. Documento uniꝰ ostensum ÷ dñm rece¬
dere cũ negatur:: nec unmerentib ad salutem ꝓ desse qͦd sumitur.
quando gr̃a salutaris in cinerem scĩtate fugiente mutetur. Quam
multi cotidie immundis spiritib adimplentur: qmͣ multi usq ad
insaniam mentis excordes dementiȩ furore quatiunt᷑. Nec ne cesse
ẽ ire ꝑ exitus singulorũ: cum ꝑ orbis multiformes riuinas tam
delictorum peua sit uaria. quã delinquentium multitudo numerosa dunꝰ¬
quisq consideret non quid aliꝰ passus sit: sed quid pati et ipse mereat᷑

Expanded text:
nem Deum sensit ultorem. et cum quaedam arcam suam in quo Domini nem Deum sensit ultorem. et cum quaedam arcam suam in quo Domini sanctum fuit manibus inmundis temptasset aperire, igne inde surgente deterrita est ne auderet adtingere. et alius qui et ipse maculatus sacrificio a sacerdote celebrato partem cum ceteris ausus est latenter accipere, sanctum Domini edere et contrectare non potuit, cinerem ferre se apertis manibus inuenit. documento unius ostensum est Dominum recedere cum negatur nec inmerenti ad salutem prodesse quod sumitur, quando gratia salutaris in cinerem sancto fugiente mutetur. quam multi cottidie inmundis spiritibus adinplentur, quam multi usque ad insaniam mentis excordes dementiae furore quatiuntur! nec necesse est ire per exitus singulorum, cum per orbis multiformes ruinas tam delictorum poena sit uaria quam delinquentium multitudo numerosa. unusquisque consideret non quid alius passus sit sed quid pati et ipse mereatur,
Abbreviated transcription (Latin):
et reluctanti licet de sacramento calicis infudit. Tunc sequitur sin¬
gultus et uomitus. In corpore atq ore uiolato: eucharistia ꝑmanere
non potuit. Scĩficatus in dñi sanguine potus: de pollutis uisceribus
erupit. Tanta est potestas dñi: tanta maiestas. Secreta tenebrarũ
sub eiꝰ luce detecta sunt : sacerdotem dei nec occulta crimina fefelle¬
runt. Hoc circa infantem: quȩ ad loquendum alienũ circa se crim̃
nec dum habuit ȩtatem. Nt uͦ ea quȩ ȩtate ꝓuecta et in annis adul¬
tiorib constituta: sacrificantib latenter obrepsit. non cibum sed
gladium sibi sumens: et uelut quedam uenena lȩtalia intra fau¬
ces et pectus admittens. angi et anima exestuante concludi post¬
modum cȩpit: et pressuram non iam ꝑsecutionis sed delicti sui
passa. palpitans et tremens concidit. Impunitũ diu non fuit nec
occultum: dissimulate conscientiȩ crimen. Quȩ fefellerat homi¬

Expanded text:
et reluctanti licet de sacramento calicis infudit. tunc sequitur sinet reluctanti licet de sacramento calicis infudit. tunc sequitur singultus et uomitus. in corpore adque ore uiolato eucharistia permanere non potuit, sanctificatus in Domini sanguine potus de pollutis uisceribus erupit. tanta est potestas Domini, tanta maiestas: secreta tenebrarum sub eius luce detecta sunt, sacerdotem Dei nec occulta crimina fefellerunt. Hoc circa infantem quae ad loquendum alienum circa se crimen necdum habuit aetatem. at uero ea quae aetate prouecta et in annis adultioribus constituta sacrificantibus latenter obrepsit non cibum sed gladium sibi sumens et uelut quaedam uenena letalia intra fauces et pectus admittens angi et anima exaestuante concludi postmodum coepit et pressuram non iam persecutionis sed delicti sui passa palpitans et tremens concidit. inpunitum diu non fuit nec occultum dissimulatae conscientiae crimen. quae fefellerat homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ȩtatem : panem mero mixtum qͦd tamen et ipsum de immolatione ꝑe¬
untium suꝑerat tradiderunt. R ecepit filiam postmodum mater. Sed
facinꝰ puella commissum tam loqui et indicare non potuit : quã nec
intelligere pͥus potuit nec arcere. Ignoratione igitur obreptum. ẽ:
ut sacrificantib nobis eam secum mater inferret. Sed enim puella
mixta cum scĩs. precis nostrȩ et orationis insꝑiciens: nunc plora¬
tu concuti. nunc mentis ȩstu fluctuabunda iactari : uelut tortore co¬
gente. quibus poterat indiciis conscientiam facti in simplicib adhu
annis rudis anima fatebatur. Ubi uͦ sollempnib ad impletis calicem
diaconꝰ offerre presentib cȩꝑit. et accipientib cȩteris locus eius ad¬
uenit: faciem suam pariuila instinctu diuine maiestatis auertere : os
labus obdurantib premere. calicem recusare. Perstitit tamen diaconus:

Expanded text:
per aetatem, panem mero mixtum, quod tamen et ipsum de immolatione peper aetatem, panem mero mixtum, quod tamen et ipsum de immolatione pereuntium supererat, tradiderunt. recepit filiam postmodum mater. sed facinus puella commissum tam loqui et indicare non potuit quam nec intellegere prius potuit nec arcere. ignoratione igitur obreptum est, ut sacrificantibus nobis eam secum mater inferret. sed enim puella mixta cum sanctis precis nostrae et orationis inpatiens nunc ploratu concuti, nunc mentis aestu fluctuabunda iactari, uelut tortore cogente quibus poterat indiciis conscientiam facti in simplicibus adhuc annis rudis anima fatebatur. ubi uero sollemnibus adinpletis calicem diaconus offerre praesentibus coepit et accipientibus ceteris locus eius aduenit, faciem suam paruula instinctu diuinae maiestatis auertere, os labiis obdurantibus premere, calicem recusare. perstitit tamen diaconus
Abbreviated transcription (Latin):
capttolium negaturꝰ ascendit: postquam xp̃m negauit obmutuit. Pȩ¬
na inde cepit unde cepit et crimen: itt nec rogare iam posset. qui
uerba ad precum miscd̾iam non haberet.Alia in balneis constitu¬
ta hoc enim crimini eiꝰ et malis deerat ut ad balueas statim ꝑgeret.
que lauaeri uitalis grãm ꝑdidisset: illic ad immundo sp̃u immun¬
da correpta. laniauit dentib linguam qua fuerat uel pasta impie uel
locuta. Postquam sceleratus cibus sumꝑtus. ẽ: in ꝑniciem suam rabi¬
osoris armata est. Ipsa sui carnifex extitit: nec diu suꝑ eẽ postmo¬
dum potuit. dolorib uentris et uiscerum cruciata defecit. Presen¬
duas teste me ipso: accipite quid euenerit. Parentes forte fugiente
dum trepidi minus consulunt: sub nutricis alimento paruulam
silium reliquerunt. relictam nittrix detulit ad magistratus. Illi¬
ei apud idolum quo ppłs confluebat qͦd carnem necdum posset ed̾e

Expanded text:
Capitolium negaturus ascendit postquam Christum negauit obmutuit. poeCapitolium negaturus ascendit postquam Christum negauit obmutuit. poena inde coepit unde coepit et crimen, ut nec rogare iam posset qui uerba ad precum misericordiam non haberet. alia in balneis constituta – hoc enim crimini eius et malis deerat, ut et ad balneas statim pergeret quae lauacri uitalis gratiam perdidisset – sed illic ab inmundo spiritu inmunda correpta laniauit dentibus linguam quae fuerat uel pasta inpie uel locuta. postquam sceleratus cibus sumptus est, in perniciem suam rabies oris armata est. ipsa sui carnifex extitit nec diu superesse postmodum potuit, dolore uentris et uiscerum cruciata defecit. Praesente ac teste me ipso accipite quid euenerit. parentes forte fugientes dum trepidi minus consulunt, sub nutricis alimento paruulam filiam reliquerunt. relictam nutrix detulit ad magistratus. illiei aput idolum quo populus confluebat, quod carnem necdum posset edere
Abbreviated transcription (Latin):
te dĩi miscd̾iam deprecatur: qui uulnꝰ tuum sentit qͦs ipse non sen¬
is: qui ꝓ te lacrimas fundit. quas ipse forsitan non fundis. Oneras
adhuc erimen: et cumulas. Et cum sis ipse implacabilis ad antis
tites dei. putas circa de dñm posse placari: Accipe potius et ad¬
mitte quȩ loquimur. Quid surde aures salutaria p̾cepta non au¬
diunt que monemꝰ: Quid cȩci oculi pęnitentiȩ iter non uident
qͦd ostendimus: Quid ꝑculsa et alienata mens remedia uitalia non
ꝑcipit. quȩ de scripturis cȩlestib et discimus et docemꝰ: Nut si in¬
credulis quibusdam minor fides ẽ futurorum : uel p̾sentib terreant᷑.
cce eoꝵ qui negauerunt quȩ supplitia conspicimꝰ: quos eorũ tristes
exitus flemus. Nec hic esse sine pęna possunt: quamuis necdum pę¬
ne dies uenerit. Nlectuntur interim quidam: quo cȩteri dirigantur.
xempla sunt omĩum: tormenta paucorum. Unus ex his qui sponte

Expanded text:
te Domini misericordiam deprecatur, qui uulnus tuum sentit quod ipse non sente Domini misericordiam deprecatur, qui uulnus tuum sentit quod ipse non sentis, qui pro te lacrimas fundit quas ipse forsitan non fundis. oneras adhuc crimen et cumulas et cum ipse sis inplacabilis ad antistites et sacerdotes Dei, putas circa te Dominum posse placari? ,. Accipe potius et admitte quae loquimur. quid surdae aures salutaria praecepta non audiunt quae monemus? quid caeci oculi paenitentiae iter non uident quod obtendimus? quid praeclusa et alienata mens remedia uitalia non conspicit quae de scripturis caelestibus et discimus et docemus ? aut si incredulis quibusdam minor fides est futurorum, uel praesentibus terreantur. ecce eorum qui negauerunt quae supplicia conspicimus, quos eorum tristes exitus flemus! nec hic esse sine poena possunt, quamuis necdum poenae dies uenerit. plectuntur interim quidam, quo ceteri dirigantur. exempla sunt omnium tormenta paucorum. Vnus ex his qui sponte
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. aut grauauit aurem ut non exaudiat: Sed peccata ur̃a
inter uos et d̃m separant: et ꝓpter delicta uestra auertit facie
a uobis ne misereatur. Delicta potius nr̃a reputemꝰ: actus nostri
et animi secreta uoluentes conscientiȩ merita ponderemꝰ. Redeat
in cor nr̃m non ambulasse nos in uiis dni: et abiecisse legem dei.
p̃cepta eiꝰ et monita salut aria nunqm seruare uoluisse. Quid de eo
boni sentias. quem timorem fuisse apud eum quam fidem credaᷤ.
quem corrigere nec metus potuit. quem ꝑsecutio ipsa non refor¬
mauit. Alta et erecta ceruix : nec qͥa cecidit inflexa ẽ. Tumens
animꝰ et suꝑbus: nec qͥa uictus est fractus est. Iacens stantib. et ĩ¬
tegris uulneratus minatur: et quod non statim dñi corpus inqͥna¬
tis manib accipiat. aut orȩ polluto dñi sanguinem bibat: sacer¬
dotib sacrilegus irascitur. Atq o tuam nimiam furiose dementiã.
rasceris ei qui abste auertere iram di uititur: ei minaris qui pro

Expanded text:
at? sed peccata uestra inter uos et Deum separant et propter peccata uestra auertit faciem a uobis ne misereatur. delicta nostra reputemus, actus nostri et animi secreta uoluentes conscientiae merita ponderemus. redeat in cor nostrum non ambulasse nos in uiis Domini, abiecisse legem Dei, praecepta eius et monita salutaria numquam seruare uoluisse. Quid de eo boni sentias, quem timorem fuisse aput eum, quam fidem credas, quem corrigere nec metus potuit, quem persecutio ipsa non reformauit? alta et recta ceruix nec quia cecidit inflexa est: tumens animus et superbus nec quia uictus est fractus est. iacens stantibus et integris uulneratus minatur et quod non statim Domini corpus inquinatis manibus accipiat aut ore polluto Domini sanguinem bibat, sacerdotibus sacrilegus irascitur. adque — o tuam nimiam, furiose, dementiam! — irasceris ei qui abs te iram Dei auertere nititur, ei minaris qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
les et penitentiam uere agentes in bonis opinionib ꝑseuerauerint.
quo minꝰ illis quoq diuino remedio consulat᷑. Audientib etiam si
qui fuerint ꝑiculo p̾uenti et in exitu constituti uigilantia nr̃a
non desit: implorantib diuinam grãm miscdłia dñi non deneget᷑.

Expanded text:
les et poenitentiam vere agentes in bonis operibus perseveraverint, les et poenitentiam vere agentes in bonis operibus perseveraverint, quominus illis quoque divino remedio consulatur. Audientibus etiam, si qui fuerint periculo praeventi et in exitu constituti, vigilantia vestra non desit, implorantibus divinam gratiam misericordia Domini non denegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i ad multas epłas meas quas uobis frequenter misi ni¬
chil rescripsisse: cum fraternitatis nr̃ȩ uel utilitas uel
necessitas sic utiq gubernetur. si a uobis instructi reru̾
gerendarũ consilium limare possimꝰ. Qm̃ tamen uideo facultatem
ueniendi ad uos nondũ esse: et iam ȩstatem cȩpisse qͦd tempus infir¬
mitatib assidius et grauib infestat. occurrendum puto fratrib nos¬
firmitatis ꝑiculo occupati fuerut: non expectent p̾sentiam nr̃am.
apud prb̃m quencumq p̾sentem uel si presbiter reꝑtus ñ fuerit
et urgere exitus ceperit: apud diaconum quoq exhomologesin
facerẽ delicti sui possint. ut manu eis in pęnitentiam imposita ue
niant ad dñm cum pace quam dari martyres litteris ad nos factis
desiderauerunt. Cȩteram quoq partem leuis quȩ lapsa ÷ p̾sentia
nr̃i fouete: et ut afide et miscdia dñi non deficiant ur̃o solatio fa¬
cilate. Neq enim deserentur ab ope et auxilio dñi: qͥ mites et humi¬

Expanded text:
res carissimi, ad multas epistulas meas quas ad uos frequenter misi nihil rescripsisse, cum fraternitatis nostrae uel utilitas uel necessitas sic utique gubernetur, si a uobis instructi rerum gerendarum consilium limare possimus. quoniam tamen uideo facultatem ueniendi ad uos nondum esse et iam aestatem coepisse, quod tempus infirmitatibus adsiduis et grauibus infestat, occurrendum puto fratribus nosfirmitatis periculo occupati fuerint, non expectata praesentia nostra apud presbyterum quemcumque praesentem, uel si presbyter repertus non fuerit et urgere exitus coeperit, apud diaconum quoque exomologesin facere deniant ad Dominum cum pace quam dari martyres litteris ad nos factis desideraverunt. II. Caeteram quoque partem plebis quae lapsa est praesentia vestra fovete, et, ut a fide et misericordia Domini non deficiant vestro solatio focillate. Neque enim deserentur ab ope et auxilio Domini hi qui mites et humi
Abbreviated transcription (Latin):
non reuo castis. et qͦs periit non in quisistis. et disꝑsȩ sunt oues ing
eo qͦd non sint pastores. et factȩ sunt in comesturam om̃ib bestiis agri.
et non fuit qui inquireret neq qui reuocaret. ꝓpterea hȩc dicit dñs
ecce ego suꝑ pastores et inquiram oues meas de manib eorum. et

Expanded text:
non revocastis, et quod periit non inquisistis: et dispersae sunt oves meae, non revocastis, et quod periit non inquisistis: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sint pastores; et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri et non fuit qui inquireret, neque qui revocaret. Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram o
Abbreviated transcription (Latin):
stabu᷑ lum aliqͦd obsideri et teneri alatronib ceꝑit. ut quis quis
ingressus insidiantium illic infestatione capiatur. nonne cõme
antes hac opinione comꝑta stabula alia in itinere appetunt tuti¬
ora ubi sunt fida hospitia. et receptacula cõmeantib tuta: Quod
tian scopulis petunt eccłiȩ portus salutares. suscipiamꝰ ad nos ꝓmp¬
ta et benigna humanitate: et stabulum commeantib prebeamus
tale. quale ẽ in ȩuangłio: quo alatronib sauciati et uulnerati
suscipi et foueri et tutari ab stabulario possint. Quȩ est enĩ maior
aut melior cura p̃positorum quã diligenti sollicitudine et mede¬
la salubri fouendis et conseruandis ouib ꝓuidere. cum dñs loquat᷑
et dicat qͦd infirmatum est non confortastis. et qͦd male habuit non
corroborastis. et qͦd contribulatũ est non consolidastis. qͦd errauit

Expanded text:
stabulum aliquod obsideri et teneri a latronibus coeperit, ut quisquis stabulum aliquod obsideri et teneri a latronibus coeperit, ut quisquis ingressus fuerit insidiantium illic infestatiantes, hac opinione comperta, stabula alia in itinere appetunt tutiora, ubi sint fida hospitia et receptacula commeantibus tuta? Quod vitatis Marciani scopulis petunt Ecclesiae portus salutares, suspiciamus ad nos prompta et benigna humanitate, et stabulum commeantibus praebeamus tale quale est in Evangelio, quo a latronibus sauciati et vulnerati suscipi et foveri et tutari ab stabulario possint Lucae X. IV. Quae est enim major aut melior cura praepositorum , quam diligenti sollicitudine et medela salubri fovendis et conservandis ovibus providere? cum Dominus loquatur et dicat: Quod infirmatum est non confortastis, et quod male habuit non corroborastis, et quod contribulatum est non consolidastis, et quod erravit
Abbreviated transcription (Latin):
substituatur. et grex xp̃i qui in hodiernum ab illo dissipatus et
uulneratus contempnit᷑ colligatur. Sufficiat multos illic ex fr̃ib
nr̃is annis istis suꝑiorib excessisse sine pace : uel cȩteris subueni¬
atur qui suꝑ sunt et dieb ac noctib ingemiscunt. et diuinam ac
paternam miscdiam dep̾cantes: solatium nr̃ȩ opitulationis expos¬
cunt. Iccirco enim frͣ km̾e copiosum corpus ÷ sacerdotum concor¬
diȩ mutue glitine atq unitatis uinculo copulatũ: ut siquis ex col¬
legio nostro heresum facere et gregem xp̾i lacerare et uastare temp¬
tauerit. subueniant cȩteri pastores utiles et misericordes. qui oues
dñicas in gregem colligant. Quid enim si in mari portus aliquis
munitionib suis ruptis infestus et ꝑiculosus ẽẽ nauib cȩꝑit. non¬
ne nauigantes ad alios proximos portus naues suas dirigunt.
ubi sit tutus et salutaris iutroitus. et statio secura: Aut si in uia

Expanded text:
substituatur et grex Christi qui in hodiernum ab illo dissipatus et substituatur et grex Christi qui in hodiernum ab illo dissipatus et uulneratus contemnitur colligatur. sufficiat multos illic ex fratribus nostris annis istis superioribus excessisse sine pace. uel ceteris subueniatur qui supersunt et diebus ac noctibus ingemescunt et diuinam ac paternam misericordiam deprecantes solacium nostrae opitulationis exposcunt. idcirco enim, frater carissime, copiosum corpus est sacerdotum concordiae mutuae glutino atque unitatis uinculo copulatum, ut si quis ex collegio nostro haeresim facere et gregem Christi lacerare et uastare temptauerit, subneniant ceteri, qua pastores utiles et misericordes oues dominicas in gregem colligant quid enim si in mari portus aliquis munitionibus suis ruptis infestus et periculosus esse nauibus coeperit, nonne nauigantes ad alios proximos portus naues suas dirigunt, ubi sit tutus accessus et salutaris introitus et statio secura? ant si in uia
Abbreviated transcription (Latin):
onem nr̃am admitti. hinc a concilio plurimorũ sacerdotum qͥ pre¬
sentes eramiꝰ sententiam retulerit se foris esse cepisse nec posse a qͦꝗͣ¬
nostri sibi cõmunicari. qui ep̃o cornelio in catholica ȩccłia de dei udi¬
tio et cleri ac plebis suffragio ordinato ꝓfanum altare erigere et ad¬
ulteram cathedram collocare: et sacrilega contra uerum sacerdotem
sacrificia offerre temptauerit. ꝓ inde si resipiscere et ad sane mentis
consilium redire uellet ageret pęnitentiam: et ad eccłiam supplex
rediret. Quam. uanũ est frader km̃e ut nouatiano nuꝑ retuso et
refutato et ꝑ totum orbem a sacerdotib dei abstento: nunc adulato¬
res adhuc nobis patiamur illudere. et de maiestate ac dignitate
eccłiȩ uidicare. Dirigantur in ꝓuinciam et ad plebem arelate con¬
sistentem a te litterȩ: quib abstento martiano alius in locum eiꝰ

Expanded text:
onem nostram admitti, hinc a concilio plurimorum sacerdotum qui praeonem nostram admitti, hinc a concilio plurimorum sacerdotum qui praesentes eramus sententiam retulerit se foris esse coepisse nec posse a quonostri sibi communicari qui episcopo Cornelio in catholica ecclesia de Dei iudicio et cleri ac plebis suffragio ordinato profanum altare erigere et adulteram cathedram conlocare et sacrilega contra uerum sacerdotem sacrificia offerre temptauerit, proinde si resipiscere et ad sanae mentis consilium redire uellet, ageret paenitentiam et ad ecclesiam supplex rediret. quam uanum est, frater carissime, ut Nouatiano nuper retuso et refutato et per totum orbem a sacerdotibus Dei abstento nunc adulatores adhuc nobis patiamur inludere et de maiestate ac dignitate ecclesiae iudicare. Dirigantur in prouinciam et ad plebem Arelate consistentem a te litterae quibus abstento Marciano alius in loco eius
Abbreviated transcription (Latin):
dam diaboli ꝓiciantur. Cui rei nr̃m ẽ. consulere et subuen ^ire fa̾
a ine qui diuinam clementiam cogitantes et gubernandam ȩccłiȩ
ubram tenentes. sic censuram uigoris peccatorib exhibemꝰ: ut tamen
lapsis erigendis et curandis uulneratis. bonitatis et miscłiȩ diui¬
ne medicinam ñ deuegemus. Qua ꝓpter facere oportet plenissimaᷤ
litteras ad coepos nr̃os in galliis constitutos: ne ultra marcianum
ꝑuicacem et suꝑbum et diuinȩ pietatis ac fraternȩ salutis inimicũ
collegio nr̃o insultare patiantur. qͦd necdum anobis uidetur absten¬
tus: qͥ iam pͥdem iactat et p̾dicat qͦd nouatiano studens et eiꝰ ꝑui¬
catiam sequens a cõmunicatione se nr̃a segregauerit. cũ nouatia¬
nus ipse quem sequit᷑ olim abstentus et hostis ȩccłiȩ uidicatus sit
et cũ ad nos in affricam legatos misisset optans ad communicati¬

Expanded text:
aedam diaboli proiciantur. cui rei nostrum est consulere et subuenire, frateaedam diaboli proiciantur. cui rei nostrum est consulere et subuenire, frater carissime, qui diuinam clementiam cogitantes et gubernandae ecclesiae libram tenentes sic censuram uigoris peccatoribus exhibemus, ut tamen lapsis erigendis et curandis uulneratis bonitatis et misericordiae diuinae medicinam non denegemus. Quapropter facere te oportet plenissimas litteras ad coepiscopos nostros in Gallia constitutos, ne ultra Marcianum peruicacem et superbum et diuinae pietatis ac fraternae salutis inimicum collegio nostro insultare patiantur, quod necdum a nobis uideatur abstentus, qui iam pridem iactat et praedicat quod Nouatiano studens et eius peruicaciam sequens a communicatione se nostra segregauerit, cum Nouatianus ipse quem sequitur olim abstentus et hostis ecclesiae iudicatus sit et cum ad nos in Africam legatos misisset optans ad communicati
Abbreviated transcription (Latin):
non modica abstulisse: euaristum uͦ auctorem scismatis fuisse. et
successorem plebi cui antea p̾fuerat in locum eiꝰ ep̃m ẽẽ constitutũ.
te sua: quam quȩ illic apud suos semꝑ exercuit. ut scias quales du¬
ces et ꝓtectores scismaticus et hereticus lateri suo semꝑ iunctos ha¬
yprianus s tephano fr̃i salutem. Faustinꝰ collega nr
lugduno consistens fũ Rm̃e semel semel atq iterum
mͥ scripsit: significans ea quȩ ȩtiam uobis scio utiq nuĩ¬
sticutis: quod martianꝰ arelate consistens nouatiano se conuixe¬
rit. et a catholice ȩccliȩ ueritate atq a corporis nr̃i et sacerdotũ
consensione tenens hereticȩ p̾sumptionis durissimam prauitatem
lore pulsantib diuinȩ pietatis et lenitatis paternȩ solatia et subsi¬
dia claudant᷑. nec ad fouenda uulnera admittantur uulnerati: sed
sine spe pacis et communicationis relicti. ad luporũ rapinam et p̾¬

Expanded text:
non modica abstulisse, Euaristum uero cum auctore schismatis fuisse et non modica abstulisse, Euaristum uero cum auctore schismatis fuisse et sucte sua, quam quae illic apud suos semper exercuit, ut scias quales duces et protectores iste schismaticus et haereticus lateri suo semper junctos haYPRIANUS STEPHANO FRATRI SALUTEM. I. Faustinus collega noster, Lugduni consistens, frater charissime, semel atque iterum mihi scripsit, significans ea, quae etiam vobis scio utique nunrovincia constitutis, quod Marcianus Arelate consistens Novatiano se conjunxerit, et a catholicae Ecclesiae unitate atque a corporis nostri et sacerdotum cesserit, tenens haereticae praesumptionis durissimam prauitatem,lore pulsantibus diuinae pietatis et lenitatis paternae solacia et subsidia cludantur nec ad fouenda uulnera admittantur uulnerati, sed sine spe pacis et communicationis relicti ad luporum rapinam et pr
Abbreviated transcription (Latin):
constituti. in eccłiam breui reuersuros: cum auctores suos uidris
nobiscum agere. Has litteras puto de debere fr̃ et ad ceteras ecelus
mittere: ut om̃s sciant scismatici huiꝰ et heretici dolum et preu¬
ricationem de die in diem euacuar. Incipit ad eunderen:¬
yprianus cornelio fr̾i salutem. Ne quid minꝰ ad pęna
futuram huiꝰ scelerati hominis de esset ꝓstratus uittu¬
tib dei: cum maximꝰ et longinꝰ et macheus inde fu¬
iss ent expulsi. denuo resurrexit: et sicut priorib
lutteris tibi quas ꝑ augen dum confessorem misi signifi cauer̃
nicostratum et nouatum et euaristum et primũ et dyonisium
illo iam ꝑuenisse. Inuigiletur gͦ ut omnib coep̃is nr̃is et fr̃ibus
innotescat nicostratum multorũ criminũ reum: et non solũ pa¬
tronȩ suȩ carnali cuiꝰ rationes gessit fraudes et rapinas fecisse. ue¬
rum ȩtiam qͦd est illi ad ꝑpetuam pȩuam reseruatum eccłiȩ deposita

Expanded text:
constituti, in Ecclesiam brevi reversuros, cum auctores suos viderint constituti, in Ecclesiam brevi reversuros, cum auctores suos viderint nobiscum agere. Has litteras puto te debere, frater, et ad caeteras ecclesias mittere: ut omnes sciant schismatici hujus et haeretici dolum et praevaricationem de die in diem evacuari. BeneYPRIANO FRATRI SALUTEM. Ne quid minus ad poenam futuram hujus scelerati hominis deesset; prostratus virtutibus Dei, cum Maximus et Longinus et Machaeus inde fuissent expulsi, denuo resurrexit; et silitteris tibi quas per Augendum confessorem misi significaui, putem Nicostratum et Nouatum et Euaristum et Primum et Dionysium illo iam peruenisse. inuigiletur ergo ut omnibus coepiscopis nostris et fratribus innotescat: Nicostratum multorum criminum reum et non solum patronae suae carnali cuius rationes gessit fraudes et rapinas fecisse, uerum etiam, quod est illi ad perpetuam poenam reseruatum, ecclesiae deposita
Abbreviated transcription (Latin):
sana ameutes uidebant᷑ quasi quandam cõmunicationem cum
fuit: nec ignoramus unum d̾m esse. et unũ xpͣm ẽẽ dñm quem cõ¬
fessi sumꝰ: unum sp̃m sc̃m. unũ ep̾m in catholica eccłia ẽẽ debere. Is¬
ta eorũ ꝓfessione non moueremur. ut qͦd apud potestatem scłi erant
confessi. in eccłia constituti comꝓbarent: Qua ꝓꝑter maximum
prbm locum suum agnoscere uissimꝰ: cȩteros cũ ingenti ppłi suf¬
fragio recepimꝰ. Omĩa autem remisimꝰ deo om̃ipotenti: in cuiꝰ po
testate sunt omĩa reseruata. Hȩc igit᷑ fr̾ eadem hora eodem mom̾̃to
ad te ꝑscripta transmisimꝰ : et niceforum acolitũ descendere ad na
one habita. uelut presens in isto clero et in isto ppłi cȩtii: d̾o omni
potenti et xp̃o dño nr̃o grãs ageres. Credimꝰ autem fore quin in¬
mo iam ꝓ certo confidimus ceteros quoq qui in hoc errore sunt

Expanded text:
sa. nam tametsi uidebamur quasi quandam communicationem cum sa. nam tametsi uidebamur quasi quandam communicationem cum fuit. nec enim ignoramus unum Deum esse et unum Christum esse Dosanctum, unum episcopum in catholica Ecclesia esse debere. » Ista eorum professione non moveremur ; ut quod apud potestatem saeculi erant confessi, in Ecclesia constituti comprobarent? Quapropter Maximum presbyterum locum suum agnoscere jussimus: caeteros cum ingenti populi suffragio recepimus. Omnia autem remisimus Deo omnipotenti, in cujus potestate sunt omnia reservata. III. Haec igitur, frater, eadem hora eodem momento, ad te, scripta transmisimus, et Nicephorum acolytum descendere ad navone habita, velut praesens in isto clero et in isto populi coetu, Deo omnipotenti et Christo Domino nostro gratias ageres. Credimus autem fore, quin immo jam pro certo confidimus, caeteros quoque, qui in hoc errore sunt
Abbreviated transcription (Latin):
i noticias ur̃as ꝑferri. quas et subiectas leges. His ita gestis: in
p̾sbiterium uenerunt maximꝰ. urbauꝰ et sydoniꝰ. et pleriq fa̾s¬
qui eis se adiunxerunt: summis precib desiderantes ut ea quȩ
ante fuerant gesta in oblionem cederent. nullaq eoꝵ mentio
haberetur: ꝓinde atq si nichil ẽẽt uel commissum uel dictum in¬
uicem omnib remissis. cor mundũ et purum sequentes ȩuangłicã
sequens omnis hic actus popło fuerat insinuandus: ut et ipsos uide¬
rent in eccłia constitutos. quos errantes et palabundos iam uide¬
rant et dolebant. Quorũ uoluntate cognita: magnꝰ fraternitatis
concursus factus. ẽ. Una uox erat om̃ium gr̃as deo agentiũ: gau¬
dium pectoris lacrimis expͥmentes. complectentes eos quasi ho
die pęna carceris fuissent liberati. Et ut ipsorũ ꝓpria uerba de¬
signem: nos inquiunt cornelium ep̃m sc̃ĩssimȩ catholicȩ eccłiȩ

Expanded text:
in noti. tiam nestram perferri, quas et subiectas leges. his ita gestis in in noti. tiam nestram perferri, quas et subiectas leges. his ita gestis in presbyterium uenerunt Maximus, Vrbanus, Sidonius et plerique frqui eis se adiunxerant, summis precibus desiderantes ut ea quae ante fuerant gesta in obliuionem cederent nullaque eorum mentio haberetur, proinde atque si nihil esset uel commissum uel dictum, inuicem omnibus remissis, cor mundum et purum iam Deo exhiberent, sequentes euangelicam sequens, omnis hic actus populo fuerat insinuandus, ut et ipsos uiderent in ecclesia constitutos quos errantes et palabundos tam diu uiderant et dolebant. quorum uoluntate cognita magnus fraternitatis concursus factus. una uox erat omnium gratias Deo agentium gaudium pectoris lacrimis exprimentes, conplectentes eos quasi hoc die poena carceris fuissent liberati. et ut ipsorum propria uerba designem, \'nos\', inquiunt \'Cornelium episcopum sanctissimae catholicae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uisti: non temere eis fides haberetur. ex ipsorum ore et confessi¬
one ista quȩ ꝑlegationem mandauerant placuit audiri. Qui
ũ uenissent et aprb̃is quȩ gesserant exigerent᷑: nouissime qͦd
ꝑ om̃s eccłias litterȩ calumpniis et maledictis plene eorum no¬
mine frequenter misse fuissent. et pȩne om̃s eccłias ꝑturbassent:
circumuentos se eẽ affirmauerunt. neq in istis litteris quid iness
resis auctores fuisse. ut paterent᷑ et manꝰ quasi ep̃atum imponi:
qui cũ et ceteris fuissent exprobrarent᷑ aut abolerentur et de me¬
moria tollerent᷑ dep̾cati sunt. Om̃i actu ad me ꝑlato: placuit con¬
trahi presbiterium. Affuerunt ȩtiam episcopi. Uͣ. qui et hodie p̾¬
sentes fuerunt: ut firmato consilio quid circa ꝑsonam eorum ob¬
seruari deberet consensu om̃ium statueret᷑. Et ut motum om̃um
et consilium singulorũ dinosceres: etiam sentencias urãs placuit

Expanded text:
uisti, ut non temere eis fides haberetur, ex ipsorum ore et confessiuisti, ut non temere eis fides haberetur, ex ipsorum ore et confessione ista quae per legationem mandauerant placuit audiri. qui cum uenissent et a presbyteris quae gesserant exigerentur, nouissime quod per omnes ecclesias litterae calumniis et maledictis plenae eorum nomine frequentes missae fuissent et paene omnes ecclesias perturbassent, circumuentos se esse adfirmarunt neque quae in istis litteris inessent resis auctores fuisse ut paterentur ci manum quasi in episcopatum inponi qui cum haec et cetera eis fuissent exprobrata, ut abolerentur et de memoria tollerentur deprecati sunt. Omni acta ad me perlato placuit contrahi presbyterium. adfnerant etiam episcopi quinque, qui et eo die praesentes fuerunt, ut firmato consilio quid circa personam eorum obseruari deberet consensu omnium statueretur. et ut motum omnium et consilium singulorum dinosceres, etiam sententias nostras placuit
Abbreviated transcription (Latin):
xietatem sustinuimꝰ de his confessorib qui dolo et
malitia hominis callidi et ueteratoris fuerant circũ¬
uenti et pene decepti et ab ȩccłia alienati: tantam lȩticiam ad¬
epti sumꝰ. et d̾o omĩpotenti et xp̃o dño nostro gras agimꝰ: cũ eos¬
cognito suo errore intelligamꝰ hominis maligni uelut serpentĩ
astutia uenenata derelicta ad ȩccłiam unde exierant sicut ipsi
ex suo corde ꝓfitent᷑. simplici uoluntate uenisse. Et pͥmo qui
tumorem illorũ. horum molliciem nunciabant. Fides tam̃ non
idonea: ut facile nobis credere daretur illos pęnitus ẽẽ mutatos.
ostea uͦ quam urbanꝰ et sydonius confessores ad prb̃os nr̃os uene¬
runt: affirmantes maxiniu̾ confessorem et prb̃m secũ pariter
cuꝑe in ȩccłiam redire. sed qm̃ multa precesserant ab eis desig¬
uata quȩ tu quoq coepiscoporũ nr̃orum et meis litteris cogno¬

Expanded text:
xietatem sustinuimus de his confessoribus qui dolo et xietatem sustinuimus de his confessoribus qui dolo et malitia hominis callidi et ueteratoris fuerant circumuenti et paene decepti et ab ecclesia alienati, tanta laetitia adfecti sumus et Deo omnipotenti et Christo Domino nostro gratias agimus, cum cognito suo errore et intellecta hominis maligni. uelut serpentis astutia uenenata ad ecclesiam unde exierant, sicuti ipsi ex suo corde profitentur, simplici uoluntate uenerunt. et primo quidtumorem illorum horum mollitiam nuntiabant, fides tamen non idonea, ut facile nobis credere daretur illos repente esse mutatos. postea uero Vrbanus et Sidonius confessores ad compresbyteros nostros uenerunt adfirmantes Maximum confessorem et presbyterum  secum pariter cupere in ecclesiam redire. sed quoniam multa praecesserant ab eis designata, quae tu quoque a coepiscopis nostris et ex litteris meis cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ri exhortatione componere mentes eorũ ad seruandam głam
suam possim. Doleo enim: quando audio quosdam imꝓbe et in¬
solenter discurrere ad ineptias. uel ad discordias uacare: xp̃i
menbra ȩtiam xp̃m confessa ꝑ concubitus illicitos in quina¬
ri. nec a diaconis aut prb̃is regi posse: sed id agere ut ꝑ pau¬
corum prauos et malos mores. multorũ et bonorũ confesson
gła honesta maculetur. Quos uereri debent: ne ipsorũ testi¬
monio et uidicio condempnati ab eorũ societate priuent
s enim demum confessor illustris et uerus ẽ : de quo postmodi
potui: quando a pͥmordio ep̾atus mei statuerim nichil sine cõ¬
silio uestro et sine consensu plebis mea pͥuatim sententia gerere.
ed cum ad uos ꝑ dei gr̾am uenero: tunc de his quȩ gͣesta sunt uel
gerenda. sicut honor mutuus poscit: in commune tractabumis.
cornelio fãi salutem. Quantam sollicitudinem ⁊ an¬

Expanded text:
ri exhortatione conponere mentes eorum ad seruandam gloriam ri exhortatione conponere mentes eorum ad seruandam gloriam suam possim. doleo enim quando audio quosdam improbe et insolenter discurrere, ad ineptias uel ad discordias uacare, Christi membra et iam Christum confessa per concubitus inlicitos inquinare, nec a diaconis aut presbyteris regi posse, sed id agere ut per paucorum prauos et malos mores multorum et bonorum confessorum gloria honesta maculetur: quos uereri debent, ne ipsorum testimonio et iudicio condemnati ab eorum societate priuentur. is enim demum confessor inlustris et\'uerus est de quo postmodumpotui, quando a primordio episcopatus mei statuerim nihil sine consilio uestro et sine consensu plebis mea priuatim sententia gerere. sed cum ad uos per Dei gratiam uenero, tunc de his quae uel gesta sunt uel gerenda, sicut honor mutuus poscit, in commune tractabimus.CYPRIANO FRATBI S. Quantam sollicitudinem et an
Abbreviated transcription (Latin):
discipulorũ suorũ: pedes lauit dicens. Si ego laui pedes ur̃os mi¬
gister et dñs : et uos debetis aliorum pedes lauare. Ex emplum
enim dedi uobis: ut sicut ego feci. et uos aliis faciatis. Item pan¬
li apłi documenta testantur: qͥ post carcerem sepe repetitum.
post flagella. post bestias. circa omnia mitis et humilis ꝑseuera
uit: nec post tercium cęlum et paradisum quicquã sibi insolen¬
ter assumpsit dicens. Neq enim gratis panem manducauimꝰ ab
aliquo: sea in labore et fatigatione nocte et die operantes ut
ne quem ur̃m grauaremꝰ. Hȩc singula oro uos insinuate fr̾ib
nr̃is. Et qͥa is exaltabit᷑ qui se humiliauerit: nunc ÷ ut magis in¬
sidiantem aduersariũ metuant. qui fortiorem quemq magis ag¬
greditur: et acrior factus hoc ipso quia uictus ÷ suꝑantem suꝑ¬
re conatur. Dñs faciat ut et ego iterum illos uidere: et saluta¬

Expanded text:
discipulorum suorum pedes lauit dicens: si ego laui pedes uestros madiscipulorum suorum pedes lauit dicens: si ego laui pedes uestros magister et dominus, et uos debetis aliorum pedes lauare. exemplum enim dedi uobis ut sicut ego feci et uos aliis faciatis. item Pauli apostoli documenta sectentur, qui post carcerem saepe repetitum, post flavit, nec post tertium coelum et paradisum quicquam sibi insolenter assumpsit dicens: Neque gratis panem manducavimus ab aliquo, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus. Haec singula, oro uos, insinuate fratribus nostris. et quia exaltabitur qui se humiliauerit, nunc est ut magis insidiantem aduersarium metuant, qui fortiorem quemque magis aggreditur et acrior factus hoc ipso quo uictus est superantem superare conatur. dominus faciet ut et ego illos uidere et saluta
Abbreviated transcription (Latin):
indigeant. sicut ȩtiam pͥdem uobis scripseram cũ adhuc ee̾nt in car¬
cere constituti: subministrent᷑ eis quȩcumq necessaria sunt. Modi¬
cum ut sciant ex nobis et instruant᷑ et discant qͥd scdm scriptura¬
rum magisteriũ eccłiastica disciplina deposcat. humiles et modestoᷤ
et quietos ẽẽ debere. ut honorem sui nominis seruent. ut qͥ gloriosi
uoce fuerunt: sint et morib gloriosi. Faciant se dignos: ut in om̃i¬
b dñm ꝓmerentes. ad cęlestem coronam laudis suę consummatio¬
ne ꝑueniant. Plus enim suꝑ est quam qͦd transactum uidet᷑: cũ scͥp¬
tum sit ante mortem ne laudes hominem quemquã. et iterum
esto fidelis usq ad mortem et dabo tͥ coronam uite. et dñs quoq di¬
cat qͥ tolerauerit usq ad finem hic saluabit᷑. Inutent᷑ dnm : qui sub
ipso tempore passionis non suꝑbior sed humilior fuit. Tunc enim

Expanded text:
indigeant, sicut etiam pridem vobis scripseram cum adhuc essent in carindigeant, sicut etiam pridem vobis scripseram cum adhuc essent in carcere constituti, subministrentur eis quaecumque sunt necessaria, modo ut sciant ex vobis et instruantur et discant quid, secundum Scripturarum magisterium, ecclesiastica disciplina deposcat, humiles et modestos et quietos esse debere, ut honorem sui nominis seruent, ut qui gloriosi uoce fuerint sint et moribus gloriosi, faciant se dignos. ut in omnibus Dominum promerentes ad caelestem coronam laudis suae consummatione perueniant. plus enim superest quam quod transactum uidetur, cum scriptum sit: ante mortem ne laudes hominem quemquam, et iterum: esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam uitae, et Dominus quoque dicat: qui tolerauerit usque ad finem hic saluabitur. imitentur Dominum qui sub ipso tempore passionis non superbior sed humilior fuit. tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
cura quam impense diuinis oꝑib imꝑtit. etiam huius consilii aucꝰ¬
tor fuit ut cautus et moderatus existerem: nec eis locis in quib to
tus gͦ dilectione et religione ur̃a quã satis noui: his litteris et hor¬
tor et mando ut uos quorum minime inuidiosa et non adeo ꝑicu¬
losa p̾sentia. ẽ. uice mea fungamini circa gerenda. ea quȩ administra¬
tio religiosa deposcit. Habeatur interim quantũ ꝑ otest pauperũ
cura : sed qui tamen inconcussa fide stantes gregem xp̃i non reliq̃¬
runt. ut his ad tolerandam pęnuriam sumptus ꝑ uestram diligen¬
tiam suggeratur : ne qͦd circa fidentes tempestas non fecit. cir ca
laborantes necessitas faciat: Confessorib ȩtiam gloriosis imꝑti¬
atur cura ꝓpensior. Et quamquã sciam plurimos ex his fr̾m uoto
et dilectione susceptos: tamen si qui sunt qͥ uel uestitu uel sumptu

Expanded text:
cura quam impense divinis operibus impertit, etiam hujus consilii auccura quam impense divinis operibus impertit, etiam hujus consilii auctor fuit ut cautus et moderatus existerem, nec me in conspectum publitus ergo et dilectione et religione vestra, quam satis novi, his litteris et hortor et mando ut vos, quorum minime illic invidiosa et non adeo periculosa praesentia est, vice mea fungamini circa gerenda ea quae administratio religiosa deposcit. Habeatur interim quantum potest et quomodo potest et pauperum cura, sed qui tamen inconcussa fide stantes gregem Christi non reliquerunt, ut his ad tolerandam penuriam sumptus per vestram diligentiam suggeratur, ne quod circa fidentes tempestas non fecit, circa laborantes necessitas faciat. Confessoribus etiam gloriosis imperatur cura propensior. Et quamquam sciam plurimos ex his fratrum voto et dilectione susceptos, tamen si qui sunt qui vel vestitu vel sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus prb̃is et diaconib fr̃ib salutem. Optauerã
quidem fratres Rm̃i : ut uniuersum clerum nr̃m in¬
tegrum et incolumem meis litteris salutarem. S qm
infesta tempestas quȩ plebem nr̃am ex maxima parte
ꝓstrauit: hinc quoq ad didit nostris dolorib cumulum. ut ȩtiam¬
cleri portionem sua strage ꝑstringeret: oramꝰ dñm ut uos quos in
ꝑ diuinam miscdiam salutemꝰ. Et quã quam causa compelleret ut
ipse ad uos. ꝓperare et uenire deberem: pͥm ⁊ cupiditate et deside¬
rio ur̃i. quȩ res in uotis meis summa ẽ: tunc deinde ut ea quȩ circa
eccłiȩ gubernaculum utilitas communis exposcit.tractare simmul et
plurimorũ consilio examinata delimare possimus: tamen potius u¬
sum ÷ adhuc interim latebram et quietem tenere. respectu utilitatũ
aliarũ quȩ ad pacem om̃ium nr̃orum ꝑtinent et salutem: quaru̾
uobis a tertullo fr̾e nr̃o karissimo ratio readetur. qͥ pro cetera sua

Expanded text:
PRIANVS PESBVTERIS ET DIACONIS FRATRIBVS S. Optaueram quidem, fratres carissimi, ut uniuersum clerum nostrum integrum et incolumem meis litteris salutarem. sed quoniam infesta tempestas quae plebem nostram ex maxima parte prostrauit hinc quoque addidit nostris doloribcleri portionem sua strage perstringeret, oramus Dominum ut vos saltper divinam misericordiam salutemus. Et quamquam causa compelleret ut ipse ad vos properare et venire deberem, primo cupiditate et desiderio vestri, quae res in votis meis summa est, tum deinde ut ea quae circa ecclesiae gubernacula utilitas communis exposcit tractare simul et plurimorum 10 consilio examinata delimare possemus, tamen potius visum est adhuc interim latebram et quietem tenere respectu utilitatum aliarum quae ad pacem omnium nostrum pertinent et salutem, quarum vobis a Tertullo fratre nostro carissimo ratio reddetur: qui pro caetera sua
Abbreviated transcription (Latin):
gra nemo prohibet᷑. quantomagis ꝓhiberi non debet infans qͥ recens
natus nicbil peccauit: nisi quod scd̾m adam carnaliter natus. conta¬
gium mortis antiquȩ pͥma natiuitate contraxit. Qui ad remissam
peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit: quod illi remittũ¬
nr̃a sententia: abaptismo atq a gr̃a dei qui omnib misericors et be¬
nignus et pius ÷ neminem ꝑ nos deberi ꝓhiberi. Quod cum circa
uniuersos obseruandum sit atq retinendum: tum magis circa in¬
fantes ipsos et recens natos obseruandũ putamꝰ. qui hoc ipso de o¬
pe nr̃a ac de diuina miscd̃ia plus merentur: quod in pͥmo statimm na¬
tiuitatis suȩ ortu plorantes ac flentes nichil aliud faciunt quam

Expanded text:
gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans qui recens gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam. carnaliter natus contagipeccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit quod illi remittunnostra sententia, a Baptismo atque a gratia Dei, qui omnibus misericors et benignus et pius est, neminem per nos debere prohiberi. Quod cum circa universos observandum sit atque retinendum, tum magis circa infantes ipsos et recens natos observandum putamus, qui hoc ipso de ope nostra ac de divina misericordia plus merentur quod in primo statim nativitatis suae ortu plorantes ac flentes nihil aliud faciunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quia octauus dies id÷ post sabbatum primꝰ dies futurus erat quo
dũs resurgeret et nos uiuificaret: et circũcisionem nobs sp̃italem
daret. hic dies octauus idest post sabbatũ primꝰ et dũicus precessit
et data nobis spiritali circuncisione. Propter qͦd: neminem putamꝰ
a gr̃a consequenda impediendum esse ea lege quȩ iam statuta. ẽ: ne
sp̃italem circuncisionem impediri carnali circuncisione debere.s om¬
nem om̾ino hominem admittendũ ẽẽ ad gr̃am xp̃i: quando ⁊ petrꝰ
in actib apłorum loquatur et dicat. Dñs michi dixit: neminem ho¬
minũ communem dicendũ et immundũ. Cȩterum si homines imp¬
daire aliquid ad consecutionem gre̾ posset : magis adultos et ꝓus¬
tos et maiores natu possent impedire peccata grauiora. Porro aul
si etiam grauissimis delictorib et in d̾m multum ante peccantibus
cum postea crediderint remissa peccatorũ datur: et abaptismo atq

Expanded text:
nam quia octauus dies id est post sabbatum prima dies futurus erat quo nam quia octauus dies id est post sabbatum prima dies futurus erat quo Dominus resurgeret et DOS uiuificaret et circumcisionem nobis spiritalem daret, hic dies octauus id est post sabbatum primus et dominicus praecessit et data nobis spiritali circumcisione. Propter quod neminem putamus a gratia consequenda inpedieadum esse ea lege quae iam statuta est, nec spiritalem circumcisionem inpediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi, quando et Petrus in actis apostolorum loquatur et dicat: Dominus mihi dixit neminem hominum communem dicendum et inmundum. ceterum si homines inpedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in Deum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur et a baptismo adque
Abbreviated transcription (Latin):
tigium infantis in pͥmis partꝰ sui dieb constituti mundum non ẽẽ
dixisti: qͦd unꝰ quisq nr̃m adhuc horreat ex osculari. nec hoc putan
ad cel estem głam dandam impedimento ẽẽ oportere. Scriptum est
enim. Omnia sunt munda mundis. Hec aliquis nr̃m id debet horrere
quod d̾s dignatus ÷ facere. Nami et si adhuc infans a partu nouus est:
non ita est tamen ut quisquam illum in gr̃a danda atq in pace faci¬
enda horrere debeat osculari. quando in osculo infantis unus quisq uos¬
trum ꝓ sua religione ipsas adhuc recentes dei manꝰ debeat cogitare:
quas in homine mͦ formato et recens nato quodam mͦ ex osculamur
quando id qͦd d̾s fecit amplectimur. Nam qͦd in iudaica circuncisi¬
one carnali octauus dies obseruabatur: sacramentũ ÷ in umbra at¬
ꝙ unagine aute p̾missum. sed ueniente xp̃o in ueritate completum.

Expanded text:
tigium infantis in primis partus sui diebus constituti mundum non esse tigium infantis in primis partus sui diebus constituti mundum non esse dixisti, quod unusquisque nostrum adhuc horreat exosculari, nec hoc putamus ad caelestem gratiam dandam inpedimento esse oportere. scriptum est enim: omnia munda sunt mundis. nec aliquis nostrum id debet horrere quod Deus dignatus est facere. nam etsi adhuc infans a partu nonus est, non ita est tamen ut quisquam illum in gratia danda adque in pace facienda horrere debeat osculari, quando in osculo infantis unusquisque nostrum pro sua religione ipsas adhuc recentes Dei manus debeat cogitare, quas in homine modo formato et recens nato quodam modo exosculamur, quando id quod Deus fecit amplectimur. nam quod in Iudaica circumcisione carnali octauus dies obseruabatur, sacramentum est in umbra adque imagine ante praemissum. sed ueniente Christo ueritate conpletum