comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictionem illius a sacerdote minime respuen¬
dam: que esset multis sacerdotib preferenda.
Audiant queso urgines istud exemplum: ut
fores suas si eas mali obsidere uoluerint: etiam
bonis claudant. Et ne ad se improbis sit liber
accessus: non uereantur excludere etiam sacer¬
dotes Totus hoc mundus audiat: iuderi se
a martino uirgo non passa est. Non utiq illa
quenicumq a se reppulit sacerdotem: sed in eiꝰ
iuri conspectu puella non uenit: quem iudere
salus udentium fuit. Quis autem hoc alius
preter mrartinum sacerdos: non ad suam iniu¬
riam retulisset. Quos aduersum scãm uigi¬
nem motus: quantasq iras mente concepisset.
hereticam uidicasset: &e anathematizandam
esse decteuisset. Quam uero illi beate anime
illas uirgines pretulisset: que crebris occursio¬
nib ubiq se prebent obiuas sacerdoti: que
conuiuia sumptuosa disponunt: que una pa¬
riter accumbunt: Sed quo me ducit oratio.

Expanded text:
dictionem illius a sacerdote minime respuendictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. Audiant, quaeso, virgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere volunt, etiam bonis claudant; et, ne ad se improbis sit liber accessus, non vereantur excludere etiam sacerdotes. Totus hoc mundus audiat: videri se a Martino virgo non passa est. Non utique illa quemcumque a se repulit sacerdotem; sed in ejus viri conspectum puella non venit, quem videre salus videntium fuit. Quis autem hoc alius praeter Martinum sacerdos non ad suam injuriam retulisset? quos adversum sanctam virginem motus quantasque iras mente concepisset! haereticam judicasset, et anathematizandam esse decrevisset. Quam vero illi beatae animae illas virgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio?
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem putabamus. Siquidem hoc in testi¬
monium uirtutis sue esse habituram: ad quã
tanti nominis sacerdos deposito ꝓpositi rigore
uenisset. Uerum illa fortissimi uincla ꝓpositi
nec mrartim quidem contemplatione laxauit.
Ita uir beatus accepta ꝑ aliam feminam excusa¬
tione laudabili: ab illius forib que uidencdam¬
se salutandamq non dederat: letus abscessit.
Ouirginem gloriosam: que nec a martino qui¬
dem passa est se uideri. Obeatum martinum
qui illam repulsam non ad contumeliam suam
Durit: sed magnificans illuis cumexultatione
uirtutem: musitatum in his dumtaxat regio¬
nib gaudebat exemplum. Ergo cum haucd
longe ab illa uillula nos manere nox immineis
coegisset. erenium beato uiro cadem illa uurgo
transmisit. Necitq mrartinus quod antea non
fecerat. Nullus enim ille umqm exenium.
nullius munus accepit: nichil ex his que uir¬
go uenerabilis miserat refutauit: dicens bene¬

Expanded text:
uirginem putabamus, siquidem hoc in testiuirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinuqui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit; sed magnificans illius cum exsultatione virtutem, inusitato in his dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! Ergo cum haud longe ab illa villula nos manere nox imminens coegisset, xenium beato viro eadem illa virgo transmisit: fecitque Martinus quod antea non fecerat nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit; nihil ex his quae virgo venerabilis miserat, refutavit, dicens bene
Abbreviated transcription (Latin):
nos. sicut eum frequens fr̃m turba uallauerat
mulier inquit uirorum castra non adeat: acies
militum separata consistat: ꝓcul temina insuo
degens tabernaculo sit remota. C ontemptibilẽ
enim reddit exercitum: si uirorum cohortib tur¬
ba feminea misceatur. Miles inacie: miles pug¬
net in campo. Mulier: se intra murorum mum¬
menta contineat. Habet & illa glam suam: si
pudicitiam uiro absente seruauerit:¬
seruauerit:
cuius hec prima urtus & consummata uictorie
meminisse te credo: quo affectu nobis. cum & tu
coram adesses illam uirginem predicaret. que ita
se penitus ab omnium urorum oculis remouis¬
set: ut ne ipsum quidem ad se martinum cum
eam ille officii causa uisitare uellet admiserit.
Iamcum ꝑpter agellum illius preteriret: in quo
se iamante complures annos pudica cohibebat
audita fide illius atq uirtute. durertit: ut cã
illustris meriti puellam religioso officio ep̃c ho¬
noraret. Nos consequentes: gauisuram illam

Expanded text:
nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam
Abbreviated transcription (Latin):
sito esse nociturum: se solo coniugis uti uelle so¬
latio: poro ne rursus se insuareuoluerent non
esse metuendum: se esse militem xp̃i: illam q̃q¬
i eadem eiusdem militiae sacramenta urasse:
pateretur ep̃c sc̃s. & sexum suum fidei merto
nescientes. parit̾ militare: tum martinus: u̾ba
uobis ipsa dicturus sum. Dic michi inquit s
umqm̃ ibello fiuisti: si in acie constitisti. At ile
respondens: frequenter inquit macie stedr: &
bello frequenter interfui. Ad hec martinus
Dic michi ergo. Numquid inilla acie que ar¬
mata in prelio parabatur. aut iam aduersus
hostilem exercitum collocato cominus pede. dis¬
lticbo ense pugnabas: ullam feminam ftare aut
pugnare uidisti  Tum demum miles confusus
erubuit:grãs agens errori suo se non fuisse per¬
missum: nec asꝑa increpatione uerborum: sed
uera &e rationabili scđm ꝑsonam miłitis compara¬
tione corredtum. Martinus autem conuersus ad̃

Expanded text:
sito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle sosito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus autem conuersus ad
Abbreviated transcription (Latin):
enim uirginitati est comparandum. Ita illi qͥ
coniugia fornicationi comparant. uehementer
errant: & illi qui conigia uirginitati equanda¬
estimant. miseri penitus & stulti sunt. Uerum
hec a sapientib tenenda distinctio est: ut con¬
iugium ꝑtineat ad ueniam: uirginitas spectet
adglam: forncatio depiteetur ad penam: insi
satisfactione purgetur. xii¬
les quidam cingulum in eccłia monachũ
professus abiecerat: cellulam sibi eminus
in remoto quasi heremita uicturus erexerat. Inte¬
rea astutus inimicus uariis cogitationib brutũ
pectus agitabat: ut conugem suam quam mar¬
tinus in monasterio puellarum esse preceꝑat. uo¬
luntate mutata secum potuis uellet habitare.
Adut ergo martinum fortis heremita: quid ha¬
beret animi confitetur. Ille uero uehementer
abnuere: feminam u ro rursus iam monacho
non marito incongrua ratione misceri. Postre¬
mo cum miles instaret. affirmans nichil hoc ꝓpo¬

Expanded text:
enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur. Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc propo
Abbreviated transcription (Latin):
compleuit. Duas habuit tunicas: unam earũ
largira est non habenti. Ita ergo ce uos facere
debetis. Item cum subulcum algentem ac pe¬
ne nudum in pellitia ueste uidisset: en inquie
adam eiectus de paradyso: in ueste pellitia
sues pascit. Sed nos illo uetere deposito qui
ahuc misto manet: nouum potius mdua¬
mui. Boues es parte prata depauerant: porci
ttam nonnulla suffoderant: pars cetera que
manebat illesa. diuersis florib quasi picta
uernabat. Speciem inquit gerit parsula con¬
ingli: que pecore depasta. & si non penitus grãm
annisu herbarum: nullam tamen florum rec¬
net dignitatem. Illa uero quam porci pecora
immunda foderunt: fornicationis imaginẽ
fed am pretendit. Ceterum illa portio que
nillam sensit miuriam: głãm ungitatis
ostendit. Herbis fecunda luxxuriat: fen Ettu
ctis eruberat: & ultra omnem speciem diftinc¬
ta. florib quasi geminis micantib ornata
radia E Beata species: & deo digna. Nicbil

Expanded text:
conpleuit: duas habuit tunicas, unam earum conpleuit: duas habuit tunicas, unam earum largita est non habenti: ita ergo et uos facere debetis. item cum subulcum algentem ac paene nudum in pellicia ueste uidisset, en, inquit, Adam eiectus de paradiso in ueste pellicea sues pascit: sed nos illo uetere deposito, qui adhuc in isto manet, nouum Adam potius induamus. boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
modo ep̃m fecit. exposuit: quam tu postumiane
ut credo legisti: aut si incognita tibi est. cum libu¬
erit in promptu ex illo armario habes: nos ab¬
uodam autem illo omissa referemus.
tempore dum dioceses circuiret. uenantiũ¬
sagm̃in incurrimus. Qanes leporem sequeban¬
tur. Iamq multo spacio uicta bestiola: cum
undiq campis late patentib nullum esset
effugium: morte imminente iamiamq capien¬
da: crebris flexionib differebatur. Quius ꝑicu¬
lum uir beatus pia mente miseratus: imꝑat
canib ut desisterent sequi: & sinerent abire
fugientem. Qui continuo ad primum sermonis
imꝑium. constiterunt. Crederes uinctos imimo
potius affixos insuis herere uestigiis. Ita lepus¬
culus ꝑsecutorib alligatis: incolumis euasit.
Operepretium est autem etiam familiaria illuis
uerba spiritali sale condita memorare.
uem recens tonsam forte conspexerat.¬
Quungłicum inquit mandatum ista

Expanded text:
terum, modo episcopum, fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, terum, modo episcopum, fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut, credo, legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus. Quodam autem tempore, dum dioeceses circuiret, venantiuagmen incurrimus. Canes leporem sequebantur: jamque multo spatio victa bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexeratEvangelicum, inquit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Q ue pelido grege suo in homines ferebatur:
ce iam muttos norie petusã confoderat. T erũ
ubi nobis cepit esse contigua: hiqui eam eminus
sequebantur predicere magna uoce ceꝑunt. ut
caueremus. Sed postqm ad nos toruis furibun¬
da suminib ꝓpius accessit: martinus eleuata ob¬
uiam manu: petudem stare iubet. Que mor ad
uerbum illius stare cepit immobilis: cum intera
uulet martinus dorso illius demonem suꝑseden¬
tem. Quem increpans. discede inquit de pecude
funeste: & innoxium animalagitare desiste.
na bucula: quin se intelligeret liberatam. A nte
pedes sc̃i recepta quiete prosternitur: dem uben¬
te mautino gregem suum petiit: seq agmini ce¬
ferarum oue placidior immiscuit. Hoc illud
fuit tempus quo inter medias flammas posi¬
tus non sensit incendium: quod michi non ar¬
bitror esse referendum: quia hoc plenius iste
dulpitius licet in libro suo preceritum: uncpl̃a
tamen postea quam ad eusebium tum prb̃rm

Expanded text:
bat: quae relicto grege suo in homines ferebatur bat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis furibunda luminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbSulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistola tamen postea, quam ad Eusebium tunc presby
Abbreviated transcription (Latin):
erit. S ed quia uoluntati ur̃e non obsecundare
michi non licet: quantum adhuc dies suꝑ est lo¬
quar. Nam certe dum stramen illud quod in
lectos nr̃os paratur aspicio: subuenit in memo¬
riam etiam de stramine in quo martinus iacu¬
erat factam esse iuirtutem. Res ita gesta est.
laudiomacus uicus est inconfimo uin
bituricum atq turonorum: eccłia ibi est
celebris religione scorum: nec minus gloriosa sa¬
trarum uirginum multitudo. Preteriens ergo
martinus: in secretario eccł̃ie habuit mansionẽ.
Post discessum illius. cuncte in secretarium illud
urgines irruunt: allãbunt singula loca ubi
aut sederat aut steterat uir beatus: stramentũ¬
post dies paucos partem straminis quam sibi
ꝓ benedictione collegerat. energumino quem
sp̃s erroris agitabat: de ceruice suspendis. Nec
mora dicto citius. eiedo demone ꝑsona purgata est.
er idem fere tempus orartino a treueris re¬
uertenti. fit obiuam uacca: quam demon agita¬

Expanded text:
erit: sed quia voluntati vestrae non obsecundare erit: sed quia voluntati vestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest, loquar: nam certe dum stramen illud quod in lectos nostros paratur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir bepost dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata est. Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agita
Abbreviated transcription (Latin):
q m uel martimi exemplo uel tius disputationi¬
bus corrigendos fatemur. Uerumptamen hec
nobis iam dudum agentib: quõd tutam obsi¬
nate sulpici taces. Ego inquam non solummꝰ
taceo. sets olim de istis tacere disposui. Nam quia
quandam iuduam uagam. nitidulam. sumptuo¬
tuosam obiurgauerim lascuius uictitantem:
itidemq uirginem adolescenti cuidam michi
caro indecentius adherentem. cum quidem ip¬
sam frequenter audissem alios etiam qui talia
agtrent increpantem: tanta michi omnium
teminarum cunctorumq monachorum oclia
concitaui: ut aduersum me utreq legiones ni¬
rata bella susceꝑint. Unde queso taceatis: ne
etiam hoc quod uos loquimini ad meam refe¬
ratur inuidiam. T ota uobis istorum mentio
relinquatur: ad martinum potius reuertam̃.
Tuoaue ut aggressus es: ceptum opus explica.
Tum ille Iam quidem uobis inquit tanta nar¬
raui: ut satisfacere studiis ur̃is meus sermo debu¬

Expanded text:
quam vel Martini exemplo vel tuis disputationiquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Ego, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui: nam quia quamdam viduam vagam, nitidulam, sumptuosam objurgaverim, lascivius victitantem; itidemque virginem adolescenti cuidam mihi charo indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem, alios etiam qui talia agerent, increpantem; tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia concitavi, ut adversum me utraeque legiones jurata bella susceperint. Unde quaeso taceatis, ne etiam hoc quod vos loquimini, ad meam referatur invidiam. Tota vobis istorum mentio relinquatur: ad Martinum potius revertamur. Tu, Galle, ut aggressus es, coeptum opus explica. Tum ille: Jam quidem vobis, inquit, tanta narravi, ut satisfacere studiis vestris meus sermo debu
Abbreviated transcription (Latin):
epulante discubuit: nec ausa est participare
conuiuium: sed deferebat obsequium. Disce
igitur disciplinam. Seruiat tibi matrona: ñ
miperet.Et seruiat non recumbat: sicut mar¬
tha illa ministrauit dño:. Nec tamen est asscita
conuiuio: immo prelata est ministranti: que
uerbum potius audiuit. Sed in martino. ista
regina utrumq compleuit. Et ministrauit
ut martha: & audiuit ut oraria. Quod siquis
hoc uti uoluerit exemplo: ꝑ omna teneat exem¬
plum. Talis causa sit. talisq ꝑsona: tale obse¬
quium: tale conuiuium: & monini uita semel
tantum. Preclare inquit postumianus nros
istos ut martiniꝰ egrediantur exemplum tua con¬
stringit oratio. Sed profiteor tibi: quia hec sur¬
dis aurib audientur. Mam si martini seque¬
remur uias. numqmͣ causas de osculo diceremus:
e umiuersis seue opimonis opprobriis carere¬
mus. ⁊ lerum sicut di soles dicere cum edlacitate
argutris galli sumus: ita nos inhac parte num¬

Expanded text:
epulante discubuit : nec ausa participare epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona, non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audiebat. sed in Martino ista regina utrumque compleuit: et ministrauit ut Martha, et audiuit ut Maria. quodshoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte num
Abbreviated transcription (Latin):
tisse martino Ecce ista regina non solum astiat:
sed etiam ministrauit. Et uereor ne isto aliquan¬
tulum setueantur exemplo: qui libenter temi¬
nis inseruntur. Tum Gallus. Quid.d dumquit
non uides quod solent docere grammatici locũ :
tempus: ꝑsonam.s Propone enim tibi ante
oculos captum in palatio: imꝑatoris precibus
ambiri: regine fide cogi: temporis necessitate
constringi: ut clausos carcere liberaret: exiluis
datos restitueret. Hec quanti putas constare
ep̃o debuisse: ut ꝓhis omnib non aliquantu¬
lum de rigore ꝓpositi relaxaret. Uerumpta¬
men quia occasione huius exempli male
usuros esse aliquos arbitraris: illi uero feli¬
ceserunt: sia disciplina istius uiri non re¬
cedant. Uideant enim quia martmno semel
tantum in uita iam septuagenario. non
iudua libera: non uirgo lasciuiens. sed sub uiro
uiuens: ipso uiro pariter supplicante. regina
seruiiit & ministrauit. Hec edenti non cum

Expanded text:
tisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, tisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam ministravit: et vereor, ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, Quid tu, inquit, non vides quod solent docere grammatici, locum, tempus, personam? Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exsiliis datos restitueret, bona adempta redhiberet: haec quanti putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? Verumtamen quia occasiusuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum
Abbreviated transcription (Latin):
mensam admouit: aquam manib submini¬
strat: cibum quem ipsa coxerat apponit. Ipsa
illo sedente. emmus scd̃m famulantium disci¬
plinam solo fixa consistit immobilis: ꝑ omnia
ministrantis modestiam. & humilitatem ex hi¬
bens seruientis. Miscuit ipsa bibituro: & ip¬
sa porrexit. Finita cenula. fragmenta panis
assumpti micas collegit: satis fideliter illas re¬
liquias imꝑialib epulis anteponens. Beata
mulier: tante pietatis affectu: Merito illi com¬
paranda: que uenit afinib terre audire sa
lomonem: siquidem simplicem sequamur.
hystoriam. Sed fides reginarum est conferen¬
da: quod michi liceat separata mysterii ma¬
iestate dixisse. Illa expetnit audire sapientẽ:
ista non tantum audisse contenta: sed ce meru¬
t seruire sapienti. Ad hec postumianus. Iam¬
ddudum inquit salle audiens te loquentem:
uehementer᷑ regine fidem. Sed illud ubi est.
quod nulla uiqm̃ femina ferebatur ꝓpuis asti¬

Expanded text:
mensam admouet, aquam manibus subminimensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus, jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius asti
Abbreviated transcription (Latin):
rempublicam gubernabat: uir omniui¬
te merito predicandus: si ei uel diadema non
legitime tumultuante milite impositum repu¬
mare. uel armis ciuilib abstinere licuisset gei
magnum impium nec sine ꝑiculo renui: nec
sine armis tenẽri. Hic martinum sepius tuo¬
catum. receptumq intra palatium uenerabi¬
liter honorabat: totus illicum eo sermo:de
presentib: de preteritis: de fidelium gła: de
sternitate sc̃orum: cum interim dieb ac noctib
de ore martini reginapendebat: euũnglico illo
non inferior exemplo: pedes sci fletu rigabat:
srme tergebat. Martinus quem nuuia umqm̃
femina contigisset: istius assiduitatem immo
potius seruitutem: non poterat euadere: Non
illa opes regni: non imperu dignitatem: non
a uiro suo poposcit: dem martinum uterq com¬
pellant ut ei remotis omnib ministris prebe¬
ret sola conuiuium. Nec potuit ur beatus
obstinatius reluctare. Componitur castus regi¬
ne manib apparatus: sellulam ipsa consternit:

Expanded text:
rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse renonatum. Qui puerulus a iustino comi¬
te redemptus. ingenuus dimissus est: et postea
baptisma consecutus. usq hodie subpatrocino
sande eccł̃ie ꝑsistit incolumis. Quis unqͣm ista
sic ex ordine inquurere aut referre potertt: ut
ex equo laudare sufficiat. Tamen nos quantũ
inuestigare potimus scribere fideliter studui¬
mus: hanc sperantes mercedis recributionem
acciꝑe: ut dum hec leguntur in laude sanctis¬
simi sacerdotis: nobis fortassis tribuatur refri¬
Incip libelł cuiꝰdã ep̃i t̃iectensis

Expanded text:
fuisse renatum. Qui puerulus a Justino comifuisse renatum. Qui puerulus a Justino comite redemptus, et ingenuus dimissus est: et postea baptismum consecutus, usque hodie sub patrocinio sanctae ecclesiae persistit incolumis. Quis unquam ista sic ex ordine inquirere, aut referre poterit, ut ex aequo laudare sufinvestigare potuimus, scribere fideliter studuimus, hanc sperantes mercedis retributionem accipere, ut, dum haec leguntur in laude sanctissimi sacerdotis, nobis fortassis tribuatur refriICIT LI
Abbreviated transcription (Latin):
occultum multorum conscientia: quod fudelit
poscendo clam quesita sanitas est adepta. Qd
si hec ut diximus cuncta publicarentur: non
solum libros: sed nec ipsum mundum ut ait
euiͣmgłista de dño arbitror potuisse recipere.
t qm̃ sermo clausulam petit: unum xlun¬
uobis adhuc predarum miraculum
priusqm tinem accipiat enarrabo. Adolesceis
quidam nomine securus. ex utero matris
egrediens manum aridam pedemq proculerat:
et ita omnium mẽbrorum siccata compage
diriguerat ut monstrum aliquod simularet.
Erat autem et iugo seruitutis inecus. Quem
cum iuderent domini sui iam ꝑ septem annos
suerunt eum ante beatum sepulchrum: ut
uel a pretcereuntib pasceretur: qui labore ꝓpͥo
ali non poterat. Iacente autem eo in loco illo
ꝑ multos dies. directus est pes eius qui fuerat
debilis: manusq sicca infectis sangume uenis
sanata est: et ita omni corꝑe accepta beati con¬
fessoris ope firmatus est: ut putares eum denuo

Expanded text:
occultum multorum conscientia, quod fideliter occultum multorum conscientia, quod fideliter poscendo clam quaesita sanitas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum libros, sed nec ipsum mundum, ut ait euangelista de Domino, arbitror potuisse recipere. 40. Et quoniam sermo clausulam petit, unum vobis adhuc praeclarum miraculum, priusquam liber finem accipiat, enarrabo. Adolescens quidam nomine Securus ex utero matris egrediens manum aridam pedemque protulerat et ita omnium membrorum siccata conpage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet; erat autem et iugo servitutis innexus. Quem cum viderent domini sui iam per septem annis suerunt eum ante beatum sepulchrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio aleri non poterat. Iacente autem eo in loco illo per multos dies, directus est pes eius qui fuerat debilis, manusque eius sicca, infectis sanguine venis, sanata est, et ita omni corpore, accepta beati confessoris ope, formatus est, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
referamas Quib siuere fuerint parci¬
tas fidesq comunde: mox amminiculante¬
multi ex frigoreticis dum ui febris pessime
quatiuntur: tota die interaltare sanctum &¬
tumulum discubantes. ad uespum hasto ex
beati sepulchri puluere. continuo ꝓmerentur
guminus. qui legionem dicebatur habere.¬
insistente munico machinam que sancte ca¬
mere erat ꝓpinqua conscendens dixisse fertur.
Pereat uasculum: quod exustus ihabito.
Et precipitans se deorsum: ita beati untute
leuiter in paiumentum depositus est: ut nul¬
iam mẽbrorum corpusculi dãpnati collideres
Ceomeri quedam ceca atq contracta xlni
longo tempore male uiuens. dum iter ulud
ꝑ manus aliorum crebris occursionib utit᷑
quo ad beati basilicam itur: tandem ab eius
pietate respecta: iacens ad sc̃m ostrum lumen
pariter gressumq recepit. O si totum prode¬
retur in publico quod singuliquiq dumfi¬
deliter poscunt latenter accipiunt. et retinet

Expanded text:
referam, quibus si vere fuerint parcireferam, quibus si vere fuerint parcitas et fides conjunctae, mox adminiculantemulti ex frigoriticis, dum vi febris pessime quatiuntur, tota die inter altarium et sanctum tumulum decubantes Al. debacchabeati sepulcri pulvere, continuo promerentur gumenus, qui legionem dainsistente inimico, machinam, quae sanctae camerae erat propinqua, conscendens, dixisse fertur: 'Vasculum quod exustus inhabito'. Et praecipitans se deorsum, ita beati virtute leviter in pavimentum depositus est, ut nallum membrorum corpusculi damnati conlideret. 39. Leomeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. O si totum proderetur in publico, quod singuli quique, dum fideliter poscunt, latenter accipiunt, et retenit
Abbreviated transcription (Latin):
cissimo fugere. Sed ego non immemor apłi.
potum eis offerre precipio. Qui nequaqmͣ
expectantes: quantum poterant fugiebant.
Qrederes eos fustib agi: aut miͣmicos contra
possibilitatem caballorum suorum currere:
cogi: et fic tribuente dño uuante patrono.
ubi dirigebamus aduemimus. De quantis
me tribulationib et erũpnis eripuit: in qñ¬
tis mͥ necessitatib sua pietas astitit: uel qñ¬
tas in me amaritudines sua uirtute cõpescu¬
it non dicam ad scribendum: sed etiam ad
referendum ꝑlongum est. xliiii.
uid de dissentericis dicam: ubi tam ue¬
locitẽr inu̾ęntur medela. qmͣ fideliter fuerit
ut cum necessitas commoneret inter manus
ad loca necessaria deferretur. Que simul et
confortationem cibi et untutem corpusculi
suꝑflue digerendo ꝑdiderat. Me indice: noui
hanc ad basilicam iuigilasse. Reddito autem post
nocturnas tenebras die: abraso beati tumuli
puluere et remedium hausisse simul et poculũ.

Expanded text:
cissimo fugere. Sed ego non immemor Apostocissimo fugere. Sed ego non immemor Apostopotum eis offerri praecipio. Qui nequaquam exspectantes, quantum poterant, fugiebant. Crederes eos fustibus agi, aut invitos contra possibilitatem caballorum suorum currere cogi; et sic, tribuente Domino, et juvante patrono, quo dirigebamus advenimus. De quantis me tribulationibus et aerumnis eripuit, in quantis mihi necessitatibus sua pietas astitit, vel quantas in me amaritudines sua virtute compescuit, non dicam ad scribendum, sed etiam ad referendum perlongum est. CAPUT XXXVII. Quid de disintericis dicam, ubi tam velociter invenitur medella, quam fideliter fuerit ut, cum necead loca necessaria transferretur, quae simul et confortationem cibi, et virtutem corpusculi superflue digerendo perdiderat; me indice novi hanc ad basilicam vigilasse. Reddito autem post nocturnas tenebras die, abraso beati tumuli pulvere, et remedium hausisse simul et poculum;
Abbreviated transcription (Latin):
ribilem dicendem sibi. Cur sic tecum agctur s
Qui ait. Ignoro prorsus unde hoc euenerit. Dicit
ei ꝑsona. Lignum quod de lectulo beati mar¬
tini tulisti. negligenter tecum huc retines: et¬
ideo hec incurristi: sed uade nunc defer eum
diacono sregorio. et ipse eum secum retineat.
At ille nichil moratus michi exhibuit: qd̃ ego
cum summa ueneratione collectum loco digno
reposui: et itaomnis familia indomo eius sana¬
ta est: ut nemo ibidem deinceps aliqͥd mali ꝑ
rabilem matrem meam in burgundia ambu¬
larem. Cum autem siluas illas que trans
berberim site sunt preterirem: latrones incur¬
rimus. Qui circumdantes nos: uolebant
spoliare et interficere: Tunc ego ad consue¬
ta auxilia confugiens: sc̃i martim presidiũ
flagitabant. Quod michi protinus dignant̃
assistens ita eos conterruit: ut nichil contra
nos agere possent: sed uersa uice qui uenerais
ut timerentur. timere ceꝑunt: &e cursu uelo¬

Expanded text:
ribilem, dicentem sibi: 'Cur sic tecum agitur?' ribilem, dicentem sibi: 'Cur sic tecum agitur?' Qui ait: 'Ignoro prorsus, unde hoc evenerit'. Dicit ei persona: 'Lignum, quod de lectulo domni Martini tulisti, neglegenter tecum hoc retenis, ideo haec incurristi. Sed vade nunc, defer eum Gregorio diacono, et ipse eum secum reteneat'. At ille nihil moratus mihi exhibuit. Quod ego cum summa veneratione collectum loco digno reposui. Et sic omnis familia in domo eius sanata est, ita ut nemo ibidem deinceps aliquid mali po ad venerabilem matrem meam in Burgundia ambularem. Cum autem silvas illas quae trans Berberem fluvium sitae sunt praeterirem, latrones incurrimus. Qui cirspoliare et interficere. Tunc ego ad auxilia consueta confugiens, sancti Martini praesidium flagitabam. Quod mihi protinus dignanter assistens, ita eos conterruit, ut nihil contra nos agere possent. Sed versa vice qui venerant ut timerentur, timere coeperunt, et cursu velo
Abbreviated transcription (Latin):
commodo usq tunc exosum habuerim. xli
os uero reuerteutes. tres cereolos probe¬
nedictione beati sepulchri portauimus.
De qua cera qm̃multe uirtutes facte sunt su¬
ꝑ frigoreticis et aliis infirmis longum est enar¬
rare: sed unum e multis ꝓferam. Agrum
quendam possessionis nr̃e grando annis sin¬
gulis uastare consueuerat. et tam grauiter
seiuebat. ut nicbil ibi cum uenisset relinque¬
ret: Tunc ego inuineis illis arborem unam que
erat excessior ceteris eligens: de sanctacera super
eam posui. Post illam autem drem usq inpre¬
sens tempus. numqm ibidem tempestas decidit:
cancello lectuli quod est ad monasterium sc̃i
martim me nesciente deculerat: quod in hos¬
pitiolo suo pro saluatione retinebat: sed cre¬
do non sic honorabatur aut diligebatur. ut
egrotare: et cum penitus nesciretur quid hoc
esset nec emendaretur aliquid. sed cotidie age¬
retur deterius. uidit in iisu noctis ꝑsonam ter¬

Expanded text:
commodo, usque tunc exosum habuerim. 34. commodo, usque tunc exosum habuerim. 34. os vero revertentes tres cereolos pro benedictione beati sepulchri portavimus. De qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quendam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior ceteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus numquam ibidem tempestae caecidit,cancello lectuli, quod est ad monasterium sancti domni, me nesciente, detulerat, quod in hospitiolo suo pro salvatione retenebat. Sed – credo, non sic honorabatur aut diligebatur, ut graviter aegrotare. Et cum penitus nesciretur, quid hoc esset, nec emendaretur aliquid, sed cotidie ageretur deterius, vidit in visu noctis personam ter
Abbreviated transcription (Latin):
secundam dormiuimus. Exꝑgefactus ego.
amota omni languoris ce cordis amaritudine.
sentio me pristinam recepisse sanitatem: et
gaudens puerum familiarem qui michi ser¬
uiret euoco. Exurgens autem armentarins
uelociter: stecit coram me et ait. Domine:
ego parabo quo uisseris. At ego estimans
eum adhuc esse exsensim. aio. Sipotes: uoca
puerum. Et ait. Ego quecumq preceperis
adimplebo. Obstupefactus: iuterrogo quid
hoc esset. Quiait. Intelligo me ualde sanum:
sed unus error est animi: quod nescio unde huc
aduenerim. Et incipiens ita michi impendit
seruitium: sicut erat solitus ante tedium. Tunc
ego exultans et flens pre gaudio: gr̃as omnipo¬
tentideo tam pro me qm proipso refero: quod
intercedente patrono incolumem me corꝑe
illum autem mente redliderit: et unus occur¬
sus ex fide etiam alti ñti qui nec petere salu¬
tem nouerat prestitisset. Sed nec hoc preteri
delectatus sum bibere:: cum illud faciente in¬

Expanded text:
secundam dormivimus. Expergefactus ego, secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse salutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis adimplebo'. Obstupefactus interrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intellego me valde sanum; sed unus error est animi, quod nescio, de qua hic parte advenerim'. Et incipiens, ita mihi inpendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me quam pro ipso refero, quod, intercedente patrono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui nec petere noverat, praestetisset. Sed nec hoc praeteridelectatus sum bibere, cum illud, faciente in
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Adiuro uos ꝑomnipotentem deum. &
reis omnib metuendum iudici diem: ut ea
que rogo consentiatis: de cepto cepto itinere
non desistatis. Et si mereor sc̃i martim uide¬
re bafilicam gr̃as agodõ meo: sinaliud: uel
exanime corpus deferentes ibidem sepelite:
quia deliberatio mea est. non reuerti domum:
si non eius sepulchro meruero presentari. Tunc
una pariter flentes: iter quod ceꝑamus aggre¬
dimur. Precedente uero prefitio gloriosi
tarius nomine bene eruditus in spi¬
ritalib scripturis. cui tam facile erat sono¬
rum modulationes apprehendere: ut puta
res eum non meditarihoc: sed scribere:. In ser¬
itio ualde strenuus: in commisso fidelis:
omnem ꝑdiderat: et ita redactus fuerat. ut
nichil penitus aut intelligere posset atte facẽ.
Tercia uero nocte postqmͣ ꝑuenimus ad scãm
basilicam. uigilare disposunus: quod etmm̃¬
pleuimus. Mane autem facto. signo matuti¬
nis horis commoto: reuersi sumus ad metatũ.

Expanded text:
cens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et cens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et reis omnibus metuendum iudicii diem, ut ad ea quae rogo consentiatis. De coepto itinere non desistite; et si mereor sancti Martini videre basilicam, gratias ago Deo meo; sin aliud, vel exanimum corpus deferentquia deliberatio mea est, non reverti domum, si non ejus sepulcro meruero praesentari. Tunc una pariter flentes, iter quod coeperamus aggredimur. Praecedente ergo praesidio gloriosi tarius nomine, bene eruditus 1030 in spiritualibus Scripturis, cui tam facile erat sonorum modulationes apprehendere, ut eum non putares hoc meditari, sed scribere, in servitio valde strenuus, et in commisso fidelis. sensum perdiderat, et ita redactus fuerat, ut nihil penitus aut intelligere posset, aut agere. Tertia autem nocte postquam advenimus ad sanctam basilicam, vigilare disposuimus, quod et implevimus. Mane autem facto, signo ad matutinas commoto, reversi sumus ad metatum
Abbreviated transcription (Latin):
de corpore: Tunc iam ualde exammis.⁊nuio¬
cato nomine beati martim antistitis: parũꝑ
conualui: et lento adhuc conamine. iter in¬
cipio preparare. Infederat enimanimo: ut
locum uenerabilis sepulchri usitare deberẽ.
Unde tanto desiderio affectus sum: ut nec
iuuere me optarem. si tardius distulissem.
Et qui uix euaseram ardorem incommodi:
cepi iterum desiderii febre succendi. Nec mo¬
ra adhuc parum fortis: iter cum meis arripio.
Actisq duab uel trib mansionib: ingressus
siluas corrui in febre rursum: et tam graui¬
ter agere cepi: ut omnes me autumarent
uitam amittere. Tunc accedentes amici:
uidentes me ualde lassum: dicebant. Reuerta¬
inur ad ꝓpria: et si te deus uocare uoluerit. in
domo tua morere: si autem euaseris: uotinũ
iter facilius explicabis. Natius est enim reuer¬
tiaddomum: qmͣ mori in heremo. Ego uero
hec audiens: uehementer lacrimans et plan¬
gens infelicitatem meam: locutus sum eis di¬

Expanded text:
de corpore. Tunc jam valde exanimis, invode corpore. Tunc jam valde exanimis, invocato nomine beati Martini antistitis, parumper convalui, et lento adhuc conamine iter incipio praeparare; insederat enim animis ut locum venerabilis sepulcri visitare deberem. Unde tanto desiderio affectus sum, ut nec vivere me optarem, si tardius direxissem. Et qui vix evaseram ex ardore incommodi, coepi iterum desiderii febre succendi. Nec mora, adhuc parum fortis iter cum meis arripio, actisque vel duabus vel tribus mansionibus ingressus silvas, corrui rursus in febrem, et tam graviter agere coepi, ut omnes me autumarent vitam amittere. Tunc accedentes amici, et videntes me valde lassum, dicebant: Revertamur ad propria; et si te Deus vocare voluerit, in domo tua morere; si autem evaseris, votivum iter facilius explicabis. Satius est enim reverti ad domum qhaec audiens, vehementer lacrimans et plangens infelicitatem meam, locutus sum eis, di
Abbreviated transcription (Latin):
illum quem pauperes requirebant ꝑuiraui:
et ideo me presens iundicta flagellat. Sed rogo
ut eum accipientes: reddatis matricule. Quo
reddito: stati amisit sp̃m. Oifelix: quisic
ab iniqua cupiditate preuentus perut: ut et
lucrum uite ꝑderet: nec dampͥa abdite pecu¬
nie possideret. Sed quid non mortalia pecto
tem ad ima precipitas. Et que iudam appen¬
disti laqueo in magistri pretio: hunc ꝑ par¬
uum nummisma demergis intartarum.
Satis ergo hec ad comprimandam malorum
temeri tatem dicta sufficiant a.xix
aggrediar que circa me indignum untꝰ
presentis oꝑata est patroni. Anno centesimo¬
.lxiii. post assumptionem sc̃i ac predicabilis
sigeberti gloriosissimi regis. irrui in inualitudi¬
nem. cum pustulis malis ⁊ febre. Hegatoq
usu potus atq cibi. ita angebar: ut amissa om̃i
spe uite presentis: de solis sepulture necessariis
cogitarem. Obsidebat enim mẽbra febris assi¬
dua cum ardore: animam cupiens expugnare

Expanded text:
illum quem pauperes requirebant periuravi, illum quem pauperes requirebant periuravi, et ideo mo praesens vindicta flagellat; sed rogo, ut eum accipientes reddatis matricolae'. Quo reddito, statim amisit spiritum. O infelix, qui sic ab iniqua cupiditate praeventus periit, ut et lucrum vitae perderet nec damna aptae pecuniae possederet! Sed Quid non mortalia pectortem ad ima praecipitas. Et quae Judam appendisti laqueo in Magistri pretio, hunc per parvum numisma demergis in tartara. Satis ergo haec ad comprimendam malorum temeritatem dicta sufficiant. CAPUTaggrediar quae circa me indignum virtus praesentis est operata patroni. Anno 163 post assumptionem sancti ac praedicabilis Sigiberti gloriosissimi regis, irrui in valetudinem cum pustulis 1029 malis et febre, negatoque usu potus atque cibi, ita angebar, ut amissa omni spe vitae praesentis, de solis sepulturae necessariis cogitarem. Obsidebat enim membra febris assidua cum ardore, animam cupiens expugnare
Abbreviated transcription (Latin):
illam quam sandus suo beneficio de deuotoꝵ
alimoniis pascit cotidie a fidelibus necessaria
tribuantur: consuetudinem benedicti paupe¬
res habent: ut cum multi ex his ꝑloca discesse¬
rint. custodem inibi derelinquunt: qui quod
fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo deuo¬
tus unum triantem mercedis intuitudedit:
quod custos loci illius collectum. fr̃ib occulta¬
ie non metuit. Conuenientes autem pauꝑes
ad sextam: sciscitati sunt antedictum custodẽ
quid sibi beatus pastor solita pietate respici¬
ens transmisisset. Audierant enim ibidem
aliquid largitum fuisse. Quiait cum sacra¬
mento. Per hunc locum sc̃m et uirtutes
domni oyartini quia hic amplius non ue¬
nit: qmͣ unus argenteus Necdum enim
uerba comꝑleuerat: sed adhuc sermo more
pendebat: statim tremens corruit interrã.
suoq lectulo aliorum manib redditus: cep̃
grautter singultari. Interrogatus a circum¬
stantib quid sibi esset: respondit. Triantem

Expanded text:
illam, quam sanctus suo beneficio de devotorum illam, quam sanctus suo beneficio de devotorum elymosinis pascit, cotidie a fidelibus necessaria tribuantur, consuetudinem benedicti pauperes habent, ut, cum multi ex his per loca discesserint, custodem inibi derelinquant, qui quod fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo devotus unum triantem mercedis intuitu detulit; quod custus loci collectum fratribus occultare non metuit. Convenientes autem pauperes ad sextam, sciscitati sunt antedictum custodem, quid sibi beatus pastor solita pietate respiciens transmisisset. Audierant enim, ibidem aliquid fuisse largitum. Qui ait cum sacramento: 'Per hunc locum sanctum et virtutes domni Martini, quia hic amplius non venit quam unus argenteus'. Necdum enim verba conpleverat, sed adhuc sermo in ore pendebat, statim tremens corruit in terram, suoque lectulo aliorum manibus redditus, coepit graviter singultare. Interrogatus autem a circumstantibus, quid sibi esset, respondit: 'Triantem
Abbreviated transcription (Latin):
ideo monemus: ut qui hec de potestatib le¬
gerit non irascatur. Hansi irascitur: de se¬
consitebitur dictum. x .x.x uii
sibi iniuste ablatis apparuit. Eustachiꝰ
quidam cum plerumq contra iusticiam sc̃m
Eufronium ep̃m de hereditate baudulfi cog¬
nati sui pulsaret. qui heredem sancti martim
basilicam instituerat: commnotus ab eo ꝑ assidu¬
as inuirias beatus pontisex aliquid de reb
illis reddidit. Portante autem illo hoc ad
domum suam: ꝓtinus filius eius unicus infe¬
brem corruit: unaq nocte & die grauiter exes¬
luans: expirauit. Qui tam presens fuit moi¬
tis occursus qm uelociter pater eius de reb
sibi non debitis effectus est dominus. Qui
in exemplum siezi possedit aurum et argen¬
tum: sed quod illi erat pretiosus: acquisita
anime lepra amisit et filium: nec umqͣm
meruit deinceps adipisci alusta. x.x.xuiii¬
uirauerit: ad comprimendam perfidorum
audatiam non silebo. Cum ad matriculam

Expanded text:
ideo monemus ut qui de Potestatibus haec leideo monemus ut qui de Potestatibus haec legerit, non irascatur. Nam si irascitur, de seconfitebitur dictum. CAPUT XXX. sibi injuste ablatis apparuit. Eustochius quidam cum plerumque contra injustitiam sanctum Eufronium episcopum de haereditate Baudulfi cognati sui pulsaret, qui haeredem basilicam sancti Martini instituerat, commotus ab eo per assiduas injurias beatus pontifex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius ejus unicus in febrem corruit, unaque die et nocte graviter exaestuans, exspiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater ejus de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum, et argentum, sed, quod illi erat pretiosius, acquisita animae lepra, amisit et filium: nec unquam meruit deinceps alium adipisci. CAPUT XXXIuraverat, ad comprimendam perfidorum audaciam non silebo. Cum ad matraculam