comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ fidei nr̃ȩ ꝓficit. qͦd exorta noua stella ortũ diuini lumi¬
nis in t̾ris apparuisse nunciauit. ne se rationalis creatura posset
abeiᷤꝰ agnitione ex cusare. cui uideret etiã elementa seruire. Qu
in re iudea m inꝰ ex cu sabilis fuit. cũ eũ ñ credens cuiꝰ ortũ ex scrip¬
turis didic̃. magos tanquã pͥmitias gentiũ uidet ꝑp̃sentia signa cõmo¬
tos adorare. & mysticis munerib honorare. Isti & eñi magi non ni¬
eromantici ut quidã putant. s gentiũ erant philosophi. qui usu di¬
dicerant ex signis significata ꝑpendere. & excircunstantũs rerũ:
cognatos euentꝰ agnosc̃e. Unde congrua significatione ꝑaurũ qͦd regi¬
b intributũ dari solet. regiã natiinfantis potentiã. ꝑthus qͥd in dĩ sa¬
muner ib s auro thure & myrra de cordis sui apotheca platis ho¬

Expanded text:
ificationem fidei nostrae proficit, quod exorta nova stella ortum divini lumiificationem fidei nostrae proficit, quod exorta nova stella ortum divini luminis in terris apparuisse nuntiavit, ne se rationalis creatura posset ab ejus agnitione excusare, cui videret etiam elementa servire. Qua in re Judaea minus excusabilis fuit, cum eum non credens, cujus ortum ex Scripturis didicit, magos tanquam primitias gentium videt per praesentia signa commotos adorare, et mysticis muneribus honorare. Isti etenim magi, non negromantici, ut quidam putant, sed gentium erant philosophi, qui usu didicerunt ex signis significata perpendere, et ex circumstantiis rerum, cognatos eventus agnoscere. Unde congrua significatione per aurum, quod regibus in tributum dari solet, regiam nati infantis potentiam; per thus quod in Dei samuneribus, sed auro, thure et myrrha de cordis sui apotheca prolatis ho
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. fidẽ firmã. caritatẽ non fictã. spẽ certã tã dui tenea
mꝰ donec euacuato qͦd ex parte ẽ. ꝑfectionẽ nob̃ ꝓmissã cõphen¬
d̾e meream᷑. his eñ i in concusse manentib dissoluta huiꝰ hab¬
tationis domo. domũ non manu factã ȩt̾nã in cęlis p̾ꝑatã habemꝰ¬
trib de causis sanxert habere solennẽ. Quas causas fidelis
qͥsq cognoscit qͥ euangłicã hystoriã legere uł audir e con¬
sueuir. De quib pauca dicenda sunt. quorͦ & diuino mili¬
ent honor i. & qͥd nr̃ȩ conferant ȩdificationi. Pr ima causa conti¬
git quã hodiernũ declarat euangłiũ. quando noua stella or iente
ortũ ueriluminis. indicante. magi in orientis partib ex citat
ier osolimã uenert̃. & inquisito loco natiuitatis xp̃i p̾fata stella
prȩeunte & suꝑ domũ ubi puer erat stante. puerũ inuenerunt¬
& ei mystica munera obtulert᷑. aurũ. thus. & myrrã. Primo adȩd¬

Expanded text:
u tenea mus, donec, evacuato quod ex parte est, perfectionem nobis promissam comprehendere mereamur. His enim inconcusse manentibus dissoluta hujus habitationis domo, domum non manufactam aeternam in coelo praeparatam habeamtribus de causis sanxerunt haberi solemnem. Quas causas fidelis quisque cognoscit, qui Evangelicam historiam legere vel audire consuevit. De quibus pauca dicenda sunt: quomodo et divino militent honori, et quod nostrae conferant aedificationi. Prima causa contigit, quam hodiernum declarat Evangelium, , quando nova stella oriente, ortum veri luminis indicante, Magi in orientis partibus excitati, Hierosolymam venerunt, et inquisito loco nativitatis Christi, praefata stella praeeunte, et super domum, ubi puer erat, stante, puerum invenerunt, et ei mystica munera obtulerunt, aurum, thus, et myrrham. Primo ad aed
Abbreviated transcription (Latin):
morte sanauit. & ad ĩmortalitatis sue spẽ intẽpore restitutio¬
nis cõplendã reformauit. Ubi diligentiꝰ attendendũ. ẽ. quod
mors quȩ plignũ uenit: ꝑlignũ suꝑata. ẽ. Et ipsa ligni forma
longitudim &e latitudini & altitudini humani corꝑis consi¬
gurata. ẽ: quo sic̃ totũ corpꝰ motũ.ẽ. ut manus aduẽtitũ ex¬
tendet᷑: ita corpꝰ ꝑom̃ ia mẽbra sua in cruce distendere tur
& totũ qd̾ reatu pat̾ni dilecti confractũ fuerat: huiꝰ empla¬
stri malax atione consolidaret᷑. S huic medicamento ꝑsimilla
s polito: ad mixtũ. ẽ. etiã medicamentur uadei&eposittan
mamouaine crucis: ailectio ꝓximi. que moutantũ coso: qda¬
micos si et uaectendenda e. usꝙ acdiligendeos minuirosi lrpel¬

Expanded text:
morte sanavit, et ad immortalitatis suae speciem in tempore restitutiomorte sanavit, et ad immortalitatis suae speciem in tempore restitutionis complendam, reformavit. Ubi diligentius attendendum est quod mors quae per lignum venit, per lignum superata est. Et ipsa ligni forma longitudini, et latitudini, et altitudini humani configurata est: quo sicut totum corpus motum est, ut manus ad vetitum extenderentur; ita corpus per omnia membra sua in cruce distenderetur, et totum quod reatu paterni delicti confractum fuerat, hujus emplastri malaxatione consolidaretur. Sed huic medicamento per similia composito, admixtum est etiam medicamentum factum per oppositum. latitudine crucis dilectio proximi, quae non tantum usque ad amicos
Abbreviated transcription (Latin):
ea bonitate qua condidit nos eadẽ refor mare nos uoluit. &¬
ad hoc medicamen non quã forte potuit: s quã leniꝰ cõplexi¬
oni egrotantis cõpetere ꝑspexit apposuit. Solent qͥppe
medicine ꝑiti egritudinas quas curandas suscipiunt.
aliquando curare ꝑcontraria. aliquando ꝑsimilia.
nos sulleuans. sua infirmitate nos sanans. sua morte uiui¬
ficans. Sic ratione medicinȩ sicca humidis. humida siccis.
calida frigidis opponunt᷑. & minꝰ fortia contraria afortiorib
contrariis ꝓuenientib suꝑant᷑. Simili ratione similia simi¬
lib opponunt᷑. cũ scd̃m quantitatẽ uulnerũ uł tumor uni¬
cũ mensurat᷑ longitudo uł latitudo epytȩmatũ. Sic scor piõs
pentis carne confectũ. morsib serpentinis occurrit. & potiones
ueneno infectas in potu sũptũ expellit. Adhanc similitudinẽ
medicꝰ nr mortẽ nr̃ȩ carnis de serpente uenientẽ: car nis suȩ

Expanded text:
ea bonitate, qua nos condidit, eadem reformare nos voluit, et ea bonitate, qua nos condidit, eadem reformare nos voluit, et ad hoc, medicamen non quam forte potuit, sed quod lenius complexioni aegrotantis competere conspexit, apposuit. Solent quippe medici periti aegritudines, quas curandas suscipiunt, aliquando curare per contraria, aliquando per similia. nos sublevans, sua infirmitate nos sanans, sua morte nos vivificans. Sic ratione medicinae sicca humidis, humida siccis, calida frigidis apponuntur, et minus fortia contraria a fortioribus contrariis supervenientibus superantur. Simili ratione similia similibus apponuntur, cum secundum quantitatem vulnerum vel tumorum, mensurantur longitudo vel latitudo epithematum. Sic scorpionis pentis carne, confectum morsibus serpentis occurrit et potiones veneno infectas, in potu sumptum expellit. Ad hanc similitudinem medicus noster mortem nostrae carni, de serpente venientem, carnis suae
Abbreviated transcription (Latin):
infir mitate sanare decreuit. In hoc apparet quã in cõꝑabili cari¬
tate nos dilexerit. quia in eo qͦd desertores suos quȩsiuit. sem̃
abrahȩ app̃hendit. errantes reduxit. saucios curauit. nichil si¬
bi addidit. non. ẽ. inde factꝰ altior. ñ. ẽ. factꝰ inde beatior. Tota hȩc
dispensatio nr̃ȩ utilitati consuluit. nr̃ȩ saluti militauit: di¬
uinȩ potentiȩ nil contulit. Nã & cũ. eẽmꝰ. uasa contumeliae.
oĩpotentis figuli manũ effugere non potuimꝰ utebat᷑ uasis
ire ꝓut uolebat admanifestationẽ głȩ suȩ. Sic enĩ dictũ est
pharaoni. In hoc ipsũ excitauite ut oftendam inte uirtutẽ
meã: & annunciet᷑ nomen meỹ in uniuersa t̾ra. Nonne &¬
ficabant quando dicebant. qͥd nobis & tͥ iħu fili dĩ uiui quid
uenisti ante tẽpꝰ torquere nos: Constat gͦ ex his & huiꝰ modi
aliis. qͥa diuina uirtꝰ nr̃a reꝑatione non eguit. s tamen

Expanded text:
decrevit infirmitate sanare. In hoc apparet, quam incomparabili charidecrevit infirmitate sanare. In hoc apparet, quam incomparabili charitate nos dilexerit: quia in eo, quod desertores suos quaesivit, semen Abrahae apprehendit, errantes reduxit, saucios curavit, nihil sibi addidit: non est inde factus altior, non est factus inde beatior. Tota haec dispensatio nostrae utilitati consuluit, nostrae saluti militavit, divinae potentiae nil contulit. Nam et cum essemus vasa contumeliae, Omnipotentis figuli manum effugere non potuimus: utebatur vasis irae, prout volebat, ad manifestationem suae gloriae. Sic enim dictum est Pharaoni: « In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra . » Nonne glorificabant, quando dicebant: « Quid nobis et tibi, Jesu fili Dei vivi? quid venisti ante tempus torquere nos? » Constat ergo ex his et hujusmodi aliis, quia divina virtus nostra reparatione non eguit: sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cansa nos specialis. et̃ uidet᷑ cur dei filiꝰ hominẽ in duere uoluit.
e int᷑ homines conuersari: ut mortalitatẽ quiã anobis aceepnta
moriendo suꝑaret & naturã nr̃am supra pͥmȩ originis dignicatẽ
repatta sec ũ ad imor talitatẽ reuocaret: ut eo sequeret᷑ hum ila¬
tei gregis. quo p̃cessit celsitudo pastoris. Sic radrꝰ solis humor ẽ que
ad sẽ trahit ex iccat. ipse tam̃ uirtutẽ sui caloris & splendor us
nec minorat nec ĩ mutat. Sic ignis mater iã qua assumit in fe
conuertit: natura uͥ suã ideo nec mutat nec minuit. Multo forti
ile ignis dequo dicit᷑. ds ñ ignis consumens.ẽ. mortalitatẽ e pas¬
sibilitatẽ nr̃am in se assũpsit & absũpsit. & inde gr̃a sanitatis totũ corpꝰ
resũpsit. Mirabile & incõꝑabile genꝰ medicinȩ ꝓpt̃ quã medicꝰ uo¬
luit egrotare: & egrotos quib salutis temediũ ꝓcurabat. sua¬

Expanded text:
causa nobis specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem induere voluerit, causa nobis specialis esse videtur, cur Dei Filius hominem induere voluerit, et inter homines conversari, ut mortalitatem quam a nobis accepit, moriendo superaret, et naturam nostram supra primae originis dignitatem reparatam secum ad immortalitatem revocaret; ut eo sequeretur humilitas gregis, quo praecessit celsitudo pastoris. Sic radius solis humorem quem ad se trahit exsiccat; ipse tamen virtutem sui caloris et splendoris nec minorat, nec immutat. Sic ignis materiam quam assumit, in se convertit; naturam vero suam ideo nec mutat, nec minuit. Multo fortius ille ignis, de quo dicitur, Deus noster ignis consumens est , mortalitatem et passibilitatem nostram in se assumpsit et absumpsit; et inde gratia sanitatis totum corpus resumpsit. Mirabile et incomparabile genus medicinae, propter quam medicus voluit aegrotare, et aegrotos, quibus salutis remedium
Abbreviated transcription (Latin):
& disponit om̃ia suauiter: possi̾t sua fortitudine aduersus sedia¬
ctore generis humani contendere. & ouȩ ꝑdica ad gregereductã
suo dino resticuere. Sed hoc modo uider et᷑ eminentia tandũ sue
oftendisse uirtutis. ñ medicinalẽ miscđiam impendisseetedepds
nee appareret quanta caritate creator creatura diligebat. Aque
l eiligendũ. ẽẽ. multiplici beneficio ex pe tebatiquadinꝰ presere
ho pceddente gr̃a obtineret etiã meritũ. qͦdei male merito repen¬
debat indebitũ. Quod g dei sapientia potint facere sapenr i ni
fortit uoluit facere suauit. ⁊i mens sibi infir mitate cdr nis nr̃e
qua pmo in se sanaret. & ꝑhanc quasi meidicinale confectionẽ
generi humano sanitate restitueret. ñ qͦd non potueruo alit̃ fierei
quantũ as ꝑitiã & potentiã medici: s qͥa ñ potuit comodi antido
torpusre hominib & qđ stultũ ẽ. dei: saprentuꝰe. hominibu drec

Expanded text:
et disponit omnia suaviter ; potuit sua fortitudine adversus seduet disponit omnia suaviter ; potuit sua fortitudine adversus seductorem generis humani contendere, et ovem perditam ad gregem reductam suo dominio restituere. Sed hoc modo videretur eminentiam tantum suae ostendisse virtutis, non medicinalem misericordiam impendisse redemptis: nec appareret quanta charitate Creator creaturam diligebat, a qua se diligendum esse multiplici beneficio expetebat; quatenus miser homo, praecedente gratia, obtineret etiam per meritum, quod ei male merito rependebatur indebitum. Quod ergo Dei sapientia potuit facere sapienter et fortiter, voluit facere suaviter, uniens sibi infirmitatem carnis nostrae, quam primo in se sanaret; et per hanc quasi medicinalem confectionem generi humano sanitatem restitueret: non quod non potuerit aliter fieri, quantum ad peritiam et potentiam Medici; sed quia non potufortius est hominibus: et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
dicent maiores maiora. & meliores meliora. ẜt siqͥd impoli¬
uenerut: parcent caritati. quȩ forsitan adunguem dicere
mundi conditor secreto & mir abili consilio ꝑmyste¬
tiũ uerbi incarnati eiꝰdẽ mundi lapsũ uoluat rer¬
parare. qͥ eo uerbo qͦd potuit de nichilo euncta creare.
potuit quȩ ꝑdita fuerant refor mare. Iꝓse nanq dyxu o facta
oripse mandauit & creata st̃. hanc eiꝰ potentia ñ crediniᷤ
minoratã. non credimꝰ minutatã. apud quẽ non .ẽ. transim¬
tatio nec uicissitudinis obumbratio. qͦ minꝰeẽt. potens &e sapi¬
ens in refor mando: quã fuerat implasmando. Om̃ipodentis
qͥppe figuli manꝰ cuiꝰ uniuersȩ uiȩ miscđia & ueritas. que
lutũ de t̾ra leuatũ rationalis nat᷑ȩ dignitate sullimaueras. sic
uolult ruina uasis fragilis reformare. ut nec peccatu honnis
simitceret impunitũ quia iustus. ẽ: nec insanabile. dͥa misericors
Et. Si tantũ iustꝰ ec̃tcuiꝰ sapientia attingit usꝙ ad fine forticer.

Expanded text:
mpolivenerint, parcent charitati, quae forsitan ad unguem dicere undo, mundi Conditor secreto et mirabili consilio per mysterium Verbi incarnati ejusdem mundi lapsum voluit reparare: qui eo verbo, quo potuit de nihilo cuncta creare, potuit quae perdita fuerant reformare: « Ipse namque dixit et facta sunt: ipse mandavit et creata sunt . » Hanc ejus potentiam non credimus minoratatatio nec vicissitudinis obumbratio , quo minus esset potens et sapiens in reformando, quam fuerat in plasmando. Omnipotentis quippe figuli manus, cujus universae viae misericordia et veritas , quae lutum de terra levatum rationalis naturae dignitate sublimaverat, sic voluit ruinam vasis fragilis reformare, ut nec peccatum hominis dimitteret impunitum, quia justus est; nec insanabile, quia misericors est. Si tantum justus esset, cujus sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ sacramenta legis ex poneret. qͥs ei auditũ prȩberet: Rectog
rdine magisterii pͥus uoluit auditor legis. eẽ. quã doctor. pͥꝰ eã
ser uare. quã eiꝰ sacram̃ta reserare: ut ꝑuitã & doctrinã suã ipse
cẽ. cognosceret᷑. cui tostimoniũ dabant lex & ꝓpħȩ. Nunc gͥ quia

Expanded text:
legem sacramenta exponeret, quis ei auditum praeberet. Recto igitur legem sacramenta exponeret, quis ei auditum praeberet. Recto igitur ordine magisterii, qui prius voluit auditor esse quam doctor, prius eam servare quam ejus sacramenta reserare, ut per vitam et doctrinam suam ipse esse cognosceretur cui testimonium dabant lex et prophetae. Hunc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ addidit. & ipsas obseruantias car nales usq ad tẽpꝰ correctionis
carnalit̾ obseruauit. Inde.ẽ. qđ puer aparentib octaua die est circun¬
sus. quadragesimo die ab eisdẽ cũ legalib hostiis intẽplo. ẽ. p̃senta¬
tꝰ. Iuuenis etiã addiẽ festũ dedicationis & adcȩt̾os dies festos iero¬
solimis sic̃ in euangłio legimꝰ frequent᷑ occurrit. & in nullo sacram̃ta¬
illa legalla refutauit. donec in scõ die cȩnȩ ĩmolato ueteri pascha
uetꝰ sacerdotiũ innouũ cõmutauit. quando se ipsũ conuiuã & con¬
uiuiũ discipłis exhibuit. Translato gͦ sac̾dotio. sic̃ ait apłs necesse
erat ut fieret etiã legis translatio. Et hoc erat tẽ pꝰ correctionis.qua
remouendȩ erant carnales umbrȩ. subquib natꝰ & usq aduirilem
reis. misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere factũ sublege. ut eos qͥ erani
sublege redimeret. Si eñ i aliquis obseruatione ex traneus scientib

Expanded text:
addidit, et ipsas observantias carnales usque ad tempus correctionis carnaliter observavit. Inde est, quod puer a parentibus octava die circumcisus, quadragesimo die ab eisdem cum legalibus hostiis in templo est praesentatus . Juvenis etiam ad diem dedicationis, et ad caeteros dies festos Hierosolymis, sicut in Evangelio legimus, frequenter occurrit et in nullo sacramenta legalia refutavit, donec in sancto die Coenae immolato, veteri Pascha, vetus sacerdotium innovavit et mutavit, quando seipsam convivam ad convivium discipulis exhibuit. Translato ergo sacerdotio sicut apostolus ait, necesse erat ut fieret et legis translatio, et hoc erat tempus correctionis, quando removendae erant carnales umbrae sub quibus natus, et usque ad puerilem isit Deus Filium suum, natum ex muliere, factum sub lege, etc. . » Si enim a lege alter aliquis observatione extraneus scientibus
Abbreviated transcription (Latin):
erit. hoc consiliũ medicinȩ acceꝑunt multi. contẽpsert̃ multi.
Contẽptorib placuit adhuc magis sibilꝰ serpentis ꝑimentis: quã
ꝑ suasio medici redimentis. Filiꝰ uͦ adoptionis audiuit & abaudi¬
uit uoci promutentis: qͥ in paradyso non obȩdierat p̃ceptomor¬
tẽ cõminantis. Expleta dispensatione doctrinȩ suȩ. & cecitate
in isr ł ex par te ꝑcdurante.tandẽ exhibuit se mediciũ & fecit
de se ipso medicamentũ. exhibuit se sacerdotẽ: & fecit se ipsũ sa¬
crificiũ ut cõpleret ad qͦd uenerat. & ꝓbaret quanta dilectione
Ailexerat eos quib corpꝰ suũ in ara crucis offerebat. Unde &
ineuangłio suo. ante p̾dixerat. Maior ẽ caritatẽ nemo habet:
qua ut animã fuã ponat qͥs ꝓamicis suis. hinc.ẽ. qd & apłs dicit.
ꝯuendat caritatẽ suã ds in nob. guia cũ inimica eossemꝰesecougen¬

Expanded text:
erit . Hoc consilium medicinae acceperunt multi, contempserunt multi; erit . Hoc consilium medicinae acceperunt multi, contempserunt multi; contemptoribus placuit adhuc magis sibilus serpentis perimentis, quam persuasio Medici redimentis: filius vero adoptionis audivit, et obaudivit voci promittentis, qui in paradiso non obedierat praecepto mortem comminantis. Expleta dispensatione doctrinae suae, et caecitate in Israel ex parte perdurante, tandem exhibuit se medicum, et fecit de se ipso medicamentum; exhibuit se sacerdotem, et fecit se ipsum sacrificium: ut compleret ad quod venerat, et probaret quanta dilectione dilexerat eos, pro quibus corpus suum in ara crucis offerebat. Unde et in Evangelio suo ante praedixerat, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Hinc est quod Apostolus dicit, Commendat charitatem suam Deus in nobis; quia cum inimici essemus, reconcil
Abbreviated transcription (Latin):
sine penidentia in statũ suũ redire non poterat. mouendꝰ
admonendꝰerat ad penitentiã. ut reformaret uoluntaria
&& subiecta humilitas: qđ corruperat male erecta in iquitas.
Non eñi conuenienserat ut in uitꝰ traheret᷑ ad penitentiam.
q spontaneus corruerat in penã. ne itidẽ ingratꝰ ex isteret
duriciã tumoris sic emolliret. ut mollefactꝰ sponte morti¬
fer ũ uirss effunderet. dicente psalmista. ẜffundite corã
omĩa immunda. Qđ quãdiu tardauit facere mundꝰ. tam¬
Qui remansir ĩmundꝰ. Ut gͦ hoc fieret. risi medicꝰ nr̃ p̾cones & testes
suos ante se legis latores & ꝓpħas. qui corda auditoꝵ ad penitentiã
prepararent. & ei tẽpore grȩ testimoniũ ꝑhiberent. Uenit ipse
medicꝰ intẽpore plenitudinis. publice p̃dicauit causã aduent᷑ sui.
Eactꝰ ẽ. doctor medicinȩ: dicens. penitentiã agite: appropinquauit
eñi regnũ cȩlors. Et itẽ. Qui crediderit & baptixatꝰ fuerit saliiꝰ

Expanded text:
poterat, movendus et admonendus erat ad poenitentiam; ut reformaret voluntaria et subjecta humilitas, quod corruperat male erecta iniquitas. Non enim conveniens erat ut invitus traheretur ad poenitentiam, qui spontaneus corruerat in poenam; ne itidem ingratus existeret duritiam tumoris sic emolliret, ut mollefactus sponte mortiferum virus effunderet, dicente Psalmista, Effundite coram omnia immunda. Quod quamdiu tardavit facere mundus, tamdiu remansit immundus. Ut ergo hoc fieret, misit Medicus noster praecones et testes suos ante se, legislatores et Prophetas, qui corda auditorum ad poenitentiam praepararent, et ei in tempore gratiae testimonium perhiberent. Venit ipse Medicus in tempore plenitudinis, publice praedicavit causam adventus sui, factus doctor medicinae, dicens, Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum ; et item, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus
Abbreviated transcription (Latin):
dño offerri iubent᷑. Id pͥmũ uitulũ de armentis sine macła.
cđm: agnũ de ouib. Terciũ: turturẽ & colũbã. Quartũ: simila¬
ginẽ consꝑsã.arimã oleo unctã. clibano coctã. Beliquaͭ sacrifi¬
cia: ꝓqualitatib causarũ in ꝑsona dñi offerebant᷑. Primũ itaq sa¬
crificiũ uitulus ex armentis: &p̃m demonstrat ex patriarchar ũ¬

Expanded text:
Domino offerri jubentur, id est, primum vitulus de armentis sine macula; Domino offerri jubentur, id est, primum vitulus de armentis sine macula; secundum agnus de ovibus; tertium turtur et columba; quartum similago conspersa, azyma oleo uncta, clibano cocta. Reliqua autem sacrificia pro qualitatibus causarum in persona populi offerebantur. 2. Primum itaque sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
qr meddiator dei & hominũ induarũ fubstantiarũ coniunctiono
munꝰ dõ uitulũ offerimꝰ. cũ carnis su ꝑbiã uincimꝰ. Agnũ cũ irrationi¬
biles motꝰ & insipientes corrigimꝰ. Hedũ cũ lacuia suꝑamꝰ. Colũbãdũ
simplicitatẽ mentis ostendimꝰ. Turrẽ dũ carnis seruamꝰ castitatẽ
Panes azimos dũ infermento malitiȩ s in aximis sincer itatis & ueri¬
tatis ambulamꝰ. Ignis in sacrificio id significabat. uelut absorbens
gandos fideles inom̃ib gentib & introducendos in regnũ cȩloꝵ. adsa
menta hebrei celebrarent: ita pagani sacrilego imitam̃to. Quȩ immo¬
lant gͣfͣ ut ait apłs: demoniis inolant & non deo. Antiqua enĩ
res. ẽ. & pręnunciatiua ĩmolatio sanguinis: fut᷑am passionẽ medu¬
toris abinitio generis humani testificans. Hanc eñi pͥmꝰ abel ob¬
tulisse: insacris luteris inuenit᷑. In exordio autẽ leuitici: quatuo
genera pͥncipaliũ oblationũ descr ibunt᷑. quȩ in odorẽ suauitatis

Expanded text:
quia Mediator Dei et hominis in duarum substantiarum conjunctione munus Deo vitulum offerimus, cum carnis superbiam vincimus; agnum, cum irrationabiles motcarnis servamus castitatem; panes azymos, dum non in fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis ambulamus . CAPUT III. De igne sacrificii. Ignis in sacrificio id significabat, velut absorbens gandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum, ad amenta Hebraei celebraverunt, ita sacrilega imitamenta paganilant gentes, ait Apostolus, daemoniis immolant, et non Deo . » Antiqua enim res est, et praenuntiativa, immolatio sanguinis, futuram passionem mediatoris ab initio humani generis testificans. Hanc enim primus Abel obtulisse in sacris Litteris invenitur . In exordio autem Levitici, quatuor genera principalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dui Ad hec quid illa ieuitica sacrificia significant. nxp̃m passum
resurgentẽ. cȩlos ascendentẽ. & ꝑasꝑsionẽ sui sanguinis naqua
baptismi popłos noui testamenti sanctificantẽ: Quod ut mani¬
festiꝰ uideatur. nc̃ ipsa pͥnciꝑ alia sacrificia quȩ maltazi excerio¬
ris tabnaculi cremabant᷑ cũ suis expositionib ad meciũ deducan
suo postea loco ea quȩ fiebant in altari tinnamatis quoderet iute
ei abnacło reseruabim qͥasic ꝓposito oꝑi conuenire intellgunꝰ. Ho¬
Harueñi diuersitates: imaginẽ pessionis xp̃i prȩfigur abant. Na
postqua ipse oblat᷑. ẽ: om̃s ille hostiȩ cessauert̃. quȩ intypo uł uaabra
eiꝰdẽ precesserunt: prȩfigurantes illud illud sacrificrũ: qͦdunꝰaus
rus sacer dos obtulit mediator dei & hominũ. Cuiꝰ sacrifici pͥm is¬
carne & sanguine contractoꝵ: quȩ regnũ dei non possidebt̃. Quia eade¬

Expanded text:
 Ad haec, quid illa Levitica sacrificia significant nisi Christum passum, resurgentem, coelos ascendentem, et aspersione sui sanguinis in aqua baptismi populos Novi Testamenti sanctificantem? Quod ut manifestius videatur, nunc ipsa principalia sacrificia, quae in altari exterioris tabernaculi cremabantur, cum suis expositionibus ad medium deducamus: suo postea loco ea, quae fiebant in altarernaculo, reservabimus, quia sic proposito operi convenire intelligimus. Hostiarum enim diversitates imaginem passionis Christi praefigurabant. Nam postquam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserant, figurantes illud sacrificium, quod unus et verus Sacerdos obtulit Mediator Dei et hominum, cui sacrificii promiscarne et sanguine contractorum, quae regnum Dei non possede
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ nob̾ om̃ib tradidit illũ. Et sic̃ isaac ligna sibi por tauit inquib
er̾at imponendus: ita xp̾s portauit lignũ crucis suȩ in humeris. in
quaerat crucifigendꝰ. Asinꝰ autẽ qͥ hȩc portabat: in sensata stultie
tudeoꝵ. quȩ portabat om̃ia nr̃a sacramenta & nesciebat. Sed qͥd signi¬

Expanded text:
sed pro nobis tradidit illum , et sicut Isaac ligna sibi portavit, in quibus sed pro nobis tradidit illum , et sicut Isaac ligna sibi portavit, in quibus erat imponendus, ita Christus portavit lignum crucis suae in humeris, in qua erat crucifigendus . Asinus autem, qui in haec portabat, insensata est stultitia Judaeorum, quae portabat omnia nostra sacramenta, et nesciebat. Sed quid signi
Abbreviated transcription (Latin):
mocente simo nono. Ante luciferũ genui te. Iurauit dñs & non
penitbit eñ tues sacer dos in ȩt̃nũ scđ̾m ordinẽ melchi sedech. Itẽ in
quȩ st̃ incorde meo faciet. & edificabo ei domũ fidelẽ. & transibit in
conspectu xp̃oꝵ meoꝵ om̃ib dieb. Et erit. Qui remanserit in do
mo. ueniet adorare in obolo pecumȩ. & in pane uno. His locutiõib¬
mnutatione prȩmissis addamꝰ aliqua de eisdẽ auctorib plata xp̃i pa¬
sionẽ & resurrectionẽ prȩloquentia. Inseramꝰ etiã pͥncipalia ueterũ
sacrificia. quȩ in exteriori tabnaculo offerebant᷑. in id ipsũ conso¬
nantia. ut de inceps cõmodiꝰ aptare possimus sac̃dotioueteri & euans
xp̃i figurat᷑. quia sic̃ ille afr̃e maiore occidit᷑ in campo: ita xp̃c
caput minoris Hatu. aiudaico popło maiore natu occidit᷑ incalua¬
riȩ loco. Itẽ ingenesi. qͥs ꝑ immolationẽ filii significabat᷑ in abrahã

Expanded text:
te luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Item in quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu christorum meorum omnibus diebus; et erit, qui remanserit in domo tua, veniet adorare in obolo pecuniae et in pane uno . Cmutatione praemissis, addamus aliqua de eisdem auctoribus prolata, Christi passionem et resurrectionem praeloquentia. Inseramus etiam principalia veterum sacrificia, quae in exteriori tabernaculo offerebantur, in idipsum consonantia, ut deinceps commodius aptare possimus sacerdotio veteri et evaChristi figuratur: quia sicut ille a fratre majore occiditur in campo, ita Christus caput minoris populi natu, a Judaico populo majore natu occiditur in Calvariae loco. Item in Genesi, quis per immolationem filii significabatur in Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit sanguis in signo uob̾ suꝑ domos inqͥb ibi eritis. & uidebo san¬
guinẽ & ꝓtegã uos. & nonerit in uob plaga diminutionis: cũ ꝑcu¬
tiã t̾rã egypti. Q uod medio die in passione eiꝰ tenebrȩ futȩ eẽnt.
apud amos. Et erit in illo die dic̃ dñs occidet sol meridie. & obtenebri¬
hit᷑ dies lue is. Et conuertã diesfestos inluctũ. & om̃ia cantica ur̃a in
lam̃tationẽ. Itẽ apud ieremiã. Ext̾rita. ẽ. quȩ parit & teduit aĩa eiꝰ
subiit sol. & cũ adhuc mediꝰ dies eẽt. confusa. ẽ. & maledicta. Reliquos
eoꝵ ingladio dabo: in conspectu inimicoꝵ suoꝵ. Itẽ in euangłio. Asex¬
ta aute hora tenebrȩ factȩ st̃ ꝑ totã t̾rã. usq in horã nonam.
Quod ã morte non uinceretur. nec apud inferos remansurᷤ

Expanded text:
Et erit sanguis in signo uobis super domos, in quibus ibi eritis: et uidebo sanEt erit sanguis in signo uobis super domos, in quibus ibi eritis: et uidebo sanguinem et protegam uos, et non erit in uobtiam terram Aegypti . » Quod medio die in passione ejus tenebrae futurae essent, apud Amos: « Et erit in illa die, dicit Dominus, occidet sol meridie, et obtenebrabitur dies lucis, et convertam dies festos in luctum, et omnia cantica vestra in lamentationem . » Item apud Jeremiam: « Exterrita est quae parit, et taeduit anima ejus: subiit sol, et cum adhuc medius dies esset, confusa est et maledicta. Reliquos eorum in gladio dabo in conspectu inimicorum suorum . » Item in Evangelio: « A sexta autem hora tenebrae factae sunt per totam terram, usque in horam nonam . » Quod a morte non vinceretur, nec apud inferos remansurus
Abbreviated transcription (Latin):
x non credes uitȩ tuȩ. ltẽ in psalmo.xx.i. E ffodert̃ manꝰ meas &
pedes meos. ci numerauert om̃ia ossa mea. Quod in passione eru¬
cis & signo uirtꝰ om̃is fic & potestas: apud abachuĩ. Texit cȩlosuirtꝰ
eiꝰ: & laudis eiꝰ plena. ẽ. t̾ra. & splendor eiꝰ ut lux erit.cor nua in mani¬
b eiꝰert̃. & ilsic constabilita. ẽ. uirtꝰ głe eiꝰ. & constituet dilectionẽ uali¬
dã ante faciẽ suã. ibi uerbũ & prȩcedet incãpos scđm gressus suos. Itẽ
eis & amalech uictꝰ. ẽ. ab iesu ꝑ moysen. Quod in hoc signo crueis
diã ierłm & notabis. Signa tau suꝑ frontes uiroꝵ qͥ ingemunt & me¬
rent ob iniquitates quȩ fiunt in medio ipsoꝵ. Itẽ illic. Uadite & cecita.
& nobte parcere ocłis ur̃is: nolite misereri. Seniores ac̃ iuuenes &
uirgines. & paruulos & mulieres int̾ficite: ut ꝑdant᷑. Omnẽ aute

Expanded text:
et non credes vitae tuae . » Item in psal. XXI: « Effoderunt manus meas, et et non credes vitae tuae . » Item in psal. XXI: « Effoderunt manus meas, et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. » Quod in passione crucis et signo virtus omnis sit et potestas, apud Habacum: « Texit coelos virtus eius, et laudis eius plena est terra: et splendor eius ut lux erit, cornua in manibus eius erunt. et illic constabilita est uirtus gloriae eius, et constituet dilectionem ualidam. ante faciem suam ibit uerbum et praecedet in campum secundum gressus suos. Item cis et Amalech victus est ab Jesu per Moysen . 275 Quod in hoc signo crucis diam Hierusalem, et notabis signo thau super frontes virorum, qui ingemunt et moerent ob iniquitates quae fiunt in medio ipsorum . » Item illic: « Vadite et caedite, et nolite parcere oculis vestris, nolite misereri seniores, ac juvenes, et virgines, et parvulos, et mulieres interficite, ut perdantur. Omnem autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & occident eũ om̃e uulgͦ synagogȩ filior isrł ad uesꝑam. & accipiant
dent carnes ipsa noete assatas igni. & azima cũ pigridiis edent. Non
eaetis de eis crudã. neq coctã inaqua. nͥ assatã igni. Caput cũ pedib & in¬
teraneis. nichil derelinquetis ex his inmane. Et os non confringetis¬
abeo. quȩ autẽ relicta fuerint de eousq in mane: igne crem̃t᷑. Sic
autẽ comedetis eũ. Lũbi ur̃i prȩcincti. calciamentaq ur̃a inpedib
ur̃is. & baculi ur̃i m manib ur̃is & edetiseũ festinant᷑: pascha. ẽ. eñi
dñi. Quod cruci illũ fixuri eent iudei: apud isaia. Ex pandi ma¬
nꝰ meas totadie ad plebẽ contumacẽ & contradicentẽ mͥ. qui ambu¬
lant uias nonbonas: s post peccata suai. Itẽ apud ieremiã. Uenite
mitamꝰ lignũ inpanẽ eiꝰ. & eradamꝰ a t̾ra uitã eiꝰ. Itẽ in de uterono¬
mio. Eterit pendens uita tua ante ocłos tuos. & timebis die & nocte.

Expanded text:
s, et occident illum omne vulgus synagogae filiorum Israel ad vesperam; et accipient s eum edent in ipsis; et edent carnes ipsa nocte assatas igni, et azyma cum picridibus edent. Non edetis de eis crudam, neque coctam in aqua, nisi assatam igni, caput cum pedibus et interaneis; niex eo: quae autem relicta fuerint de eo usque in mane, igne crementur. Sic autem comedetis eum: Lumbi vestri praecincti, calceamentaque vestra in pedibus vestris, et baculi vestri in manibus vestris: et edetis eum festinanter. Pascha enim est Domini . » Quod cruci illum fixuri essent Judaei, apud Isaiam: « Expandi manus meas tota die ad plebem contumacem, et contradicentem mihi, qui ambulant vias non bonas, sed post peccata sua . » Item apud Jeremiam: « Venite, mittamus lignum in panem ejus, et eradamus a terra vitait pendens vita tua ante oculos tuos: et timebis die et nocte,
Abbreviated transcription (Latin):
tagaudeamꝰ horũ recordatione ꝑegrinationas nr̃ȩ labores re. le¬
uemꝰ. quatinꝰ sic longan imiter militemꝰ in uia. ut donatuiũ reci¬
piamus in patria. It̾e eiꝰdẽ Serno in circcisione dñi
Ñici niatalis hodie diẽ celebramꝰ octauũ. in quo puer iħc apa¬
rentib carnis suȩ carnale circuncisionis fuscepit sacram̃tũ.
Non eñi sic̃ ipse ait legẽ uenerat soluere sedͣ implere. Legẽ
quidẽ ad impleuit quia de fece car naliũ obseruationũ sp̃ua¬

Expanded text:
ta gaudeamus. Horum recordatione peregrinationis nostrae labores relevemus, quatenus sic longanimiter militemus in via, ut donarium recipiamus in patria. SERMO IX. De Circumcisione Domini. Dominici Natalis hodie diem celebramus octavum, in quo puer Jesus a parentibus carnis suae carnalis circumcisionis accepit sacramentum . Non enim sicut ipse ait, legem venerat solvere, sed adimplere . Legem quidem implevit, quia de faece carnalium observationum sp
Abbreviated transcription (Latin):
erificiũ adducit᷑. & ab ioħe om̃ib demonstrat᷑. Ecce agnꝰ dĩ. ecce
qͥ tollit peccatũ mundi. Bene gͦ in sacri ficio agnꝰ offerebat᷑. u
innocentiȩ & passionis xp̃i figura de monstraret᷑. Bene & he:¬
dus: qr ꝑ eiꝰ mortẽ actor peccati diabolus agnoscit᷑ iugulat̾
Tet cñ sacrificiũ dicit᷑ turt᷑ & colũba. Turturẽ carnẽ xp̃i¬

Expanded text:
adducitur, et a Joanne omnibus demonstratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Bene ergo in sacrificio agnus offertur, ut innocentiae et passionis Christi figura demonstraretur. Bene et haedus quia per ejus mortem auctor peccati diabolus agnoscitur jugulatus. Tertium sacrificium dicitur turtur et columba; turturem carnem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
loco ac pr quo ab e uocati fuentis. ad ipsum ynaninut᷑ couuenire euixas
atq in his que ad ead negocia dirimenda ne xessaria fuerint: ei uicȩ nr̃a opẽ
ꝯconsilis̃ ꝓreyerentia sedis apłice inpendatis. Iluo eciã Iũmoꝑe cure. uob̃ sit . ut ad
ylͦicendam iniuriao beaco pctͦ ⁊ nob̃ illatao abhis qͥ contẽptis nr̃is iussionib ser¬
uare. datam a nob̃̾ sententiam neglererunt: ꝓro debito firĩ officis oꝑam decis. Ut
autur. Ipsum sanȩ obaniorem ⁊ reuerentian eid̃ apłors pͥncrpis. honelte ac

Expanded text:
loco ac tempore, quo ab eo vocati fueritis, ad ipsum unanimiter convenire curetis, atque in his, quae ad eadem negocia dirimenda necessaria fuerint, ei vice nostra opem et consilium pro reverentia Sedis apostolicae impendatis. Illud etiam summopere curae vobis sit, ut ad ulciscendam iniuriam beato Petro et nobis illatam ab his, qui, contemptis nostris iussionibus, servare datam a nobis sententiam neglexerunt, pro debito vestri officii operam detis, ut antur. Ipsum sane ob amorem et reverentiam eiusdem apostolorum princ
Abbreviated transcription (Latin):
bellico apparatu stipati ad urbẽ ꝓficiserem᷑. nuntios scismatici illiꝰ pet seonis
treqãt᷑ hũimꝰ. Qnimirũ ex parte illiꝰ iusticiã p̃tenaentes. ipsi in iuisire parato
ĩ deb̾e audieatiã deuegari nec hostilib inpugnationib inolestari pubicis clomorib as¬
nuor q unstitutions̃ cccłiastiear̃ non ignar. uniusam di eccłiam iani suꝑ hoc ꝓiuulgas¬
se sencentiae. petruon lconis ae complices suos dãpnasse asserentes quod erat imiũsi¬
nrim pp̃ iutt. ad urbem euo glia duximꝰ. ⁊ laterimensi cathedre iestituimiꝰ. atq ĩmionte

Expanded text:
bellico apparatu stipati ad Urbem proficisceremur, nuncios scismatici illius Petri Leonis frequenter habuimus. Qui nimirum ex parte illius justiciam prætendentes, ipsi in jus ire parato non debere audientiam denegari nec hostilibus impugnationibus molestari, publicis clamoribus asnum et institutionum ecclesiasticarum non ignari, universam Dei eclesiam jam super hoc promulgasse sententiam, Petrum Leonis ac complices suos dampnasse asserentes, quod erat universintium ad Urbem cum gloria duximus et Lateranensi cathedre restituimus atque in monte
Abbreviated transcription (Latin):
epc̃ norm anñ iuia omĩa ep̃alia ⁊ sinodolia reldi. Et de his qͥ treuiã cli
uoluerit. duelluo illud incuria mea erit. ⁊si occisor ille comuctꝰ fuerit. ep̃c
Uicti i̾ticia mea cogente pͥmũ habebit. Siuꝰ res coniuti ñ susfecerint. ad fauen¬
das illas .x. libias. qͥcqͥd ibi nimꝰ fuerit: totũ illus ep̃c habebit. Et de ieb con¬
uicti ncħ ad opꝰ mes accipict᷑. donec pꝰ cotã emendã suã hũit eꝑe. Si uͦ defũ¬
erobie uocatꝰ apta lege indicii. aut aqua ł ignis sese purgabit. ⁊s coniuet
fuerit ibi. S eꝑora eiuenda quod superiꝰ scͥptũ ẽ iꝰticia mea eogente fiat. Si au̾
tolletͣ᷑ ep̃o emenda sua. s reddet eam̃ ep̃o. uł satisfaciet d̾ ea eyor eo. Ego
ĩniq qͥ pͥuiã Eo obedire debeo. om̃s mobedientes cõdẽyno. ⁊ cam rigore gladi

Expanded text:
pis Normannie iura omnia episcopalia et synodalia reddi Et de his qui treuiam Dei  probare uoluerit duellum illud in curia mea erit et si occisor ille conuictus fuerit episuicti iusticia meo cogente primum habebit Si uero res conuicti non suffecerint ad faciendas illas IX libras quicquid ibi minus fuerit totum illud episcopus habebit Et de rebus conuicti nichil ad opus meum accipietur donec prius totam emendam suam habuerit episcopus Si uecclesie uocatus aperta lege iudicii aut aque uel ignis sese purgabit Et si conuictus fuerit ibi de episcoporum emenda quod superius scriptum est iusticia meo cogente fiat Si autemtolletur episcopo emenda sua sed reddet eam episcopo uel satisfaciet de ea cum eo Ego denique qui deo primum obedire debeo omnes inobedientes condempno et tam rigore gladii
Abbreviated transcription (Latin):
monenduor. quatinus ꝑsonam cuam studes pͣparare. Ut cuo nuntisĩ nt᷑m
acceꝑis. bĩ Petra seruitiũ yalcas exercere. Strlam ob inligne di ec̾tionis de
collo nr̃a assumptã. ꝑ dilectos filios nõs. Ro. ⁊ Gyalt̾. Uiros industrios.
tͥq duotos caritati tue tͣnsittunꝰ. Ut uidelict adhonorẽ di. ⁊bi
petͥ reuerentiã nr̃iꝗ memoriã ea assidue ꝑfruaris. Tat. Pisis.x.iii.¬

Expanded text:
monendum, quatenus personam tuam studeas praeparare, ut, cum nuntium nostrum monendum, quatenus personam tuam studeas praeparare, ut, cum nuntium nostrum acceperis, B. Petri servitium valeas exercere. Stolam ob insigne dilectionis de collo nostro assumptam, per dilectos filios nostros, R. et G. viros industrios tibique devotos, charitati tuae transmittimus, ut videlicet ad honorem Dei et B. Petri reverentiam nostrique memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ast chiepo sał. ⁊ apłi cambȩneditioneo feruorem cue dilcctionide conlli¬
tiam fidi que inꝑsona cua hacenꝰ elarucrunt. erigente temporid ne celli¬
tate. cam ap̃ ecrdiastieas quam secolares ꝑsonas ipsis opum fructib dc̃ã di cacłia
cõmillum Giegem more boni pastoris diligent᷑ inuugilas. ⁊ ce seyenuo in cor¬
rigendis uitiis er̾ibendo. ep̃ale officium uerbis ⁊ eremplis ad ipleie contendis.
tate ⁊ uiansuctudiue. ac scora canonũ forma seruata. Nec ullatenꝰ arbitre¬
ris. quod ea que recte ate statuta s̃: mirritũ Suocare. ⁊ que plantaueris dilꝑ¬
dere aut eradicare uelimys. Uuin pociꝰ ea que loundũ dm ⁊iticiam feceriꝰ.
ꝑẜecua firmicate uolumꝰ obseruare. Q. uod si abbas sci Wandregisili us
ad prorimam pentero̾ iten solennitatẽ obedire fr̾nitati tue contẽplerit.
sententiam quam in ipsũ io̾nabilem ꝓmulgabis. apłiea auetoritate ra¬
tam habebimus. Precerea frat̾ dilectissine te pͣsenteͥb lit̾is duxiniꝰ com¬

Expanded text:
icam benedictionem. Fervorem tuae dilectionis ac constantiam fidei, quae in persona tua hactenus claruerunt, exigente temporis necessitate, tam apud ecclesiasticas quam saeculares personas, ipsis operum fructibus sancta Dei Ecclesia tus, super commissum gregem, more boni pastoris, diligenter invigilas, et te severum in corrigendis vitiis exhibendo, episcopale officium verbis et exemplis atate et mansuetudine, ac sanctorum canonum forma servata. Nec ullatenus arbitreris quod ea, quae recte a te statuta sunt, in irritum devocare, et quae plantaveris disperdere aut eradicare velimus, quin potius ea quae secundum Deum et justitiam feceris, perpetua firmitate volumus observari. Quod si abbas S. Wandregisili, usque ad proximam Pentecostes solemnitatem obedire fraternitati tuae contempserit, sententiam, quam in ipsum rationabilem promulgabis, apostolica auctoritate, ratam habebimus. Praeterea, frater dilectissime, te praesentibus litteris duximus com
Abbreviated transcription (Latin):
mandare possymiꝰ ⁊ debemꝰ. Quia d̾s cam honore ꝙͣ probitate ꝑ lorua¬
tuam egregiam ⁊ sublimem constituit. d̾cet omĩmod̃ ut bene placeas ei.
ineꝰ many honor ⁊ probitas tua consistit. Seͥplit namq nob tua libertͣas. qua¬
tinꝰ aut lgduni. aut uienne. Aut ualentie tͥ oceu̾rramꝰ ꝥ pro tua reue¬
rentia magis apd̃ ualentiã tͥ obuiam ueniemꝰ. Nonꝰ maĩi. dño ducente pro
tua pecicionȩ erimꝰ ualentie. Sꝑaniꝰ i te plena fide sic yelle uuseqͥ ⁊ hiẽ
do significasti. festina reconciliari matͥ tye eccłie. ut crescas semꝑ inhouore¬

Expanded text:
mandare possumus et debemus. Quia Deus tam honore quam probitate tuam personam egregiam et sublimem constituit, decet omnimodis ut bene placeas ei, in cujus manu honor et probitas tua consistit. Scripsit namque nobis tua liberalitas, quatenus aut Lugduni, aut Viennae, aut Valentiae tibi occurramus; sed pro tua reverentia magis apud Valentiam tibi obviam veniemus. Nonis Martii, Domino ducente, pro tua petitione erimus Valentiae. Speramus enim te plena fide sic velle prosequi sicutendo significasti. Festina reconciliari matri tuae Ecclesiae, ut crescas semper in honore
Abbreviated transcription (Latin):
misimꝰ. in cuiꝰ ore uerba nr̃a posuimꝰ. quatinꝰ eũ tam ꝓsua quã ꝓnr̃a nece
sitate pat᷑nȩ audiatis. & que corrigenda st̃ corrigatis. & quȩ utilit̾ statu¬
enda sc̃ fir miter statuatis. Quanuis eñi qđ ratio suadet. uł qđ usus appro
quadã luce irradiat᷑. cũ id qđ ꝑhibendũ uł prȩcipiendũ. ẽ. decreto apłicol õbor

Expanded text:
misimus, in cujus ore verba nostra posuimus, quatenus eum tmisimus, in cujus ore verba nostra posuimus, quatenus eum tssitate paterne audiatis, et quae corrigenda sunt corrigatis, et quae utiliter statuenda firmiter statuatis. Quamvis enim quod ratio suadet, vel quod usus approbquadam luce irradiatur, cum id, quod prohibendum vel pr
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uehement dolemꝰ. & cũ inquib dã subditis quȩdã illicita corrigere.
uł cũ quosdã admebiora ꝓmouere studemꝰ. ipsi instercorib suis cõputrescere
cupientes. litteras asede apłica nescio qͥb subreptionib t̃petratas nob̾ defert
ad pastiandã maliciã suã. uł defenendã in obȩdientiã. Unde fit ineccła nera
quorundã ꝑuersitas incorrepta confugiũ. ubi innocentia sola deb̾et hab̾e
prȩsidiũ. Et qđ mirabiliꝰ & miserabiliꝰ.ẽ. isti uitȩ sue curiosi corruptores.
ctu laboris nr̃i pene desꝑare nos cogant: onꝰ qđ pene infructuose porta¬
mꝰ deponere sepe delib̾amꝰ. & pennas colũbe nob̾dari flagitantes auola¬
re amolestus inutilib & insolitudine quiescere prȩoptamꝰ. Hac itaq ne¬
st̃ cũ multis aliis uob̾cũ tractare uolentes: uenimꝰ pene usq ad alpes. IN
quarũ angustiis qͥa insidias nob̃ paratas audieramꝰ. usi magnoꝵ uiroꝵ

Expanded text:
fieri vehementer dolemus. Qui in quibusdam subditis cum quaedam illicita corrigere, vel cum quosdam ad meliora promovere studemus, ipsi in stercoribus suis computrescere cupientes, litteras a sede apostolica, nescio quibus subreptionibus impetratas nobis deferunt ad palliandam malitiam suam, vel defendendam inobedientiam. Unde fit in Ecclesia mquorumdam perversitas incorrepta confugium, ubi innocentia sola deberet habere praesidium. Et quod mirabilius et miserabilius est, isti vitae suae curiosi corruptores ctu laboris nostri pene desperare nos cogant, onus quod pene infructuose portamus, deponere saepe deliberamus, et pennas columbae nobis dari flagitantes , avolare a molestiis inutilibus, , cum multis aliis vobiscum tractare cupientes, venimus pene usque ad Alpes; in quarum angustiis, quia insidias nobis paratas audieramus, usi magnorum vir
Abbreviated transcription (Latin):
euerendȩ angloꝵ reginȩ mothildr: Ixohu milis car notsis ȩclȩ muins¬
infinib t̾rȩ audire sapientiã salomonis. Qm̃ unã te esse de prudentib
mulierib fania diuulgante cognoui mꝰ: corpore longe positã. psentẽ
te nob̾ bonȩ opinionis odor exhibuit. & addiligenlã caritatẽ quam
inte castarũ mentiũ sponsus ordinauit exitauit. Unde atua excelleu¬
tua tẽpora exhibuert̃ regine angłoꝵ. Hec indecens. ẽ. religioni &
fame tuȩ.si quẽ diligere debes comuni sorte ut hominẽ. quodã pri¬
uilegio diligas. ut xp̃i sacerdotẽ & xp̃ianȩ religionis ꝑ suo modulo
dilectorẽ. Hac itaq confidentia tͣnsmisimꝰ tuȩ libalicati duos de cano
di tuo ds̃ immiserit. fic̃ benedictionẽ accipiant. Peto etiã ut ad ĩpmend
artiꝰ menti meꝑ tuȩ excellentie memoriã. poderẽ uł uestẽ sacdotalẽ

Expanded text:
is Carnotensis Ecclesfinibus terrae audire sapientiam Salomonis. Quoniam unam te esse de prudentibus mulieribus fama divulgante cognovimus, corpore longe positam, praesentem te nobis bonae opinionis odor exhibuit, et ad diligendam charitatem, quam in te castarum mentium sponsus ordinavit, excitavit. Unde a tua excellentua tempora exhibuerunt reginae Anglorum. Nec indecens est religioni et famae tuae, si quem diligere debes communi sorte ut hominem, quodam privilegio diligas ut Christi sacerdotem, et Christianae religionis pro suo modulo dilectorem. Hac itaque confidentia transmisimus tuae liberalitati duos de canonm quam cordi tuo Deus immiserit , sicut benedictionem accipiant. Peto etiam ut ad imprimendam arctius menti meae tuae excellentiae memoriam, poderem, vel aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
Res eñi eccłasticȩ sicut testant᷑ etiã scłi leges. qr diuini uiris st̃. in nulle
bonis sc̃. Et idõ ꝓrsus errat. qͥ ꝓsuis occasionib eas aut pͥncipũ iussio¬
nib aquib eas maxime seruari conuenit usur pat. & male tractat.
Unde ait pp symmacꝰ insexta sy nodo. Qui predia eccłȩ petier it uł acceꝑit
uł possedit. uł retinuerit. nͥ se cito correxerit. anarhemare feriatur.
sitq danti & accipienti uł possidenti. anathema. Ista ddicendo pruden¬
tiã ur̃am non docemꝰ. s officii ur̃i sarcinã fortiter portandã cohor¬
tam᷑. quatinꝰ pusillammitatẽ nr̃am consolatio ur̃a confouear. & pa¬
tientiã nr̃am fortitudo ur̃a commmuniat. c xiii.

Expanded text:
enim ecclesiasticae, sicut testantur etiam saeculi leges, quia divini juris sunt, in nullius bonis sunt, et ideo prorsus errat, qui pro suis occasionibus aut principum jussionibus, a quibus eas maxime servari convenit usurpat, et male tractat . Unde ait Papa Symmachus in sexta synodo : « Qui praedia Ecclesiae petierit, vel acceperit, vel possederit, vel retinuerit, nisi se cito correxerit, anathemate feriatur, sitque danti et accipienti, vel possidenti anathema. » Ista dicendo prudentiam vestram non docemus, sed ad officii vestri sarcinam fortiter portandam cohortamur, quatenus pusillanimitatem nostram consolatio vestra confoveat, patientiam nostram fort
Abbreviated transcription (Latin):
dens actu qͦd alibi de se testat᷑. Factꝰ sũ iudeis tanꝗͣ iudeus: ut
iudõs luerifacerẽ. Quod dixisse intelligendꝰ. ẽ non astu menti¬
entis s affectu cõpatientis. cuiq ita cupiens subuenire : quẽ ad¬
modũ sibi subueniri uoluisset. siita affectꝰ esset. Multa qͦq pͥnci¬
pes ȩccłarũ: ꝓtenore canonũ districtiꝰ iudicant. multa ꝓtẽpoꝵ
necessitate tolerant. multa ꝓ ꝑsonar ũ utilitate uł strage popłoꝵ¬
tanda dispesisant. Multa etiã ascĩs patt rontirut aco. scͥod hrtar ũ testi¬
sacer poau  misit ascende: quos paulus publica pdicatione ao todẽ
sastuduit remouere. Sic̃ etiã arrianos postꝗ̃ conuersi fuert le¬
nuii fus officiis fuisse susceptos. Inde etiã pretaxatͦ papa leo: desta

Expanded text:
dens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut dens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem . Quod dixisse intelligendum est, non astu mentientis, sed affectu compatientis: cuique ita cupiens subvenire, quemadmodum sibi subveniri voluisset, si ita affectus esset. Multa quoque principes Ecclesiarum pro tenore canonum districtius judicant, multa pro temporum necessitate tolerant, multa pro personarum utilitate, vel strage poptanda dispensant. Multa etiam a sanctis Patribus imminuta Scripturarum testisacerdotium permisit ascendere, quos Paulus publica praedicatione ab eodem officio studuit removere . Sicut etiam Arianos, postquam conversi fuerunt, legimus in suis officiis fuisse susceptos. Inde etiam praetaxatus papa Leo de sta