comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deducta iuirisꝑ or̃a rectissimꝰ exetutor: sub ho¬
nestate uestium. xͥ militem ne merita ua¬
na gła minueret. studiosius occultabat ut
iuxta sapientis edictum. frons eius conueni¬
ret ppło. cum intus eẽnt fere omnia clissimi¬
lia. Nec in palacium ad mensalia ingre¬
diebatur. nisi pauꝑib preinductis: et ad hoc
ditius et refectius nobilitari mensam uolu¬
it. ut ex reliquiis plenius et gratius consolare¬
tur egenos. Ostiatim mendicantium nullꝰ
ab eius ianuis uacuns rediitz lares egrorum
et dẽbilium. ꝑ suos diligentius sccutabatur.
et beneficiis uisitabat. qͣm plurimos eoꝵ coti¬
diano uictu uestituq sustentãs. Cum enĩ
pie memorie theobaldus descessor ip̃ius. sta¬
tutas decessoꝵ suoꝵ elemosinas dupplicare
consueu̾it. hic religiosa emulatione. etiam
dupplum eiꝰ censuit duplicandum. Ad hu-¬
ius pii oꝑis obseruantiam. omĩum que ex
quocũq titulo ꝑciprebat decimas consecrauit.

Expanded text:
deducta, juris per omnia rectissimus exsecutor. Sub hodeducta, juris per omnia rectissimus exsecutor. Sub honestate vestium Christi militem, ne merita vana gloria minueret, studiosius occultabat, ut juxta sapientis edictum frons ejus conveniret populo: cum intus essent fere omnia dissimilia. Nec in palatium ad mensam ingrediebatur, nisi pauperibus praeinductis, et ad hoc ditius et refertius nobilitari mensam voluit, ut ex reliquiis plenius et gratius consolaretur egenos. Ostiatim mendicantium nullus ab ejus januis vacuus rediit. Lares aegrorum et debilium per suos diligentius scrutabatur, et beneficiis visitabat, quamplurimos eorum quotidiano victu vestituque sustentans. Cum enim piae memoriae Theobaldus praedecessor ipsius statutas praedecessorum suorum eleemosynas duplicare consueverit, hic religiosa aemulatione etiam duplum ejus censuit duplicandum. Ad cujus pii operis observantiam, omnium quae ex quocunque titulo percipiebat, decimas consecravit.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis consilium. impedire conati sunt.
unanimiter ab omnib electus ẽ. Consecra¬
tus autem. statim uet̾em exuit hominem:
uiciis et concupiscentiis suis. Recolens etiã.
q̃m susceꝑat dostoris et pastoris officium.
pͥdicationis munus implebat: quicquid tẽ¬
poris subtrahere pot̾at urgentiorib nego¬
ciis. or̃oni et lectioni fere semꝑ impendans.
Solitarius agens usq in mitaculum la¬
crimis suffundebatuiz et sic in altaris uersa¬
batur officio. ac si p̾sencialiter in carne geri
cerneret d̃ ñicam passionem. Reuerentissiẽ
diuina sacͣnenta tractabat ut intueutium
fidem et mores ip̃a contrectacio informaret.
Manus suas excuciebat ab om̃i munerez et
a domo sua sordes auaricie ꝓrsus eliminabat.
Erat quoꝙ ꝓuidus in consiliis. et in uenti¬
latione causaꝵ diligens. et modestus audli¬
tor. in int̾rogationib subtił in respõsionibꝰ ꝓ¬
mptꝰ iustusĩ iudicis et ꝑsonax ꝓrsus acceptõne.

Expanded text:
tionis consilium, impedire conati sint, tionis consilium, impedire conati sint, unanimiter ab omnibus electus est. Consecratus autem statim veterem exuit hominem, vitiis et concupiscentiis suis. » Recolens etiam quam susceperat doctoris et pastoris officium; praedicationis munus implebat; quidquid temporis subtrahere poterat urgentioribus negotiis, orationi et lectioni fere semper impendens. Solitarius agens usque in miraculum lacrymis suffundebatur, et sic in altaris versabatur officio, ac si praesentialiter in carne geri cerneret Dominicam passionem. Reverentissime divina sacramenta tractabat, ut intuentium fidem et mores ipsa contrectatio informaret. Manus suas excutiebat ab omni munere, et a domo sua sordes avaritiae prorsus eliminabat. Erat quoque providus in consiliis, et in ventilatione causarum diligens et modestus auditor, in interrogationibus subtilis: in responsionibus promptus, justus in judiciis, et personarum prorsus acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at. regiis motib obsequens: aut regem ñ
habere inimicum. ei scõꝵ preferens leges.
Itaꝙ aliqͣndiu rogi et aliis eum ꝓmou̾eri
uolentib. relustatus ẽ. S electio diuina
tm̃ preualuit. ut suadente et inducente. ⁊
instant̾ urgente uener abili uiro henrico
gato. desidecio regis acquiesc̾e̾t: et consiliis
amicoꝵ. Maluit enim ꝑiditari apũd re¬
gem. qͣm desolationem eccł̃ie. que multis
subiacebat ꝑiculis. ult̾uis ꝓ rogari. firmit̾
in animo suo statuens. aut eam de tante s
seruitutis miseria liberare: aut adimitatio¬
nem xp̃i. animam ponere ꝓ ouib suis. Po¬
testas enim publica. eccl̃ie priuilegium au¬
ferens causas indifferent̾ sicut mnundanas
sic eccl̃iasticas. ad suum reuocabat examen.
et conculcabat᷑ ut ppłs sic sacerdos. Crgo quẽ
ds sibi prcelegerat antistitem futurum:⁊
martyrem. Licet quidam emuloꝵ. in pri¬
mis ꝓmotionem eius. contͣ diuine disposi¬

Expanded text:
poterat regiis moribus obsequens, aut regem non poterat regiis moribus obsequens, aut regem non habere inimicum, ei sanctorum praeferens leges. Itaque aliquandiu regi et aliis eum promovere volentibus reluctatus est, sed electio divina tantum praevaluit, ut suadente et inducente et instanter urgente venerabili viro Henrico gato, desiderio regis acquiesceret et consiliis amicorum. Maluit enim periclitari apud regem quam desolationem Ecclesiae, quae multis subjacebat periculis, ulterius prorogari: firmiter in animo suo statuens, aut eam de tantae servitutis miseria liberare, aut ad imitationem Christi animam ponere pro ovibus suis. Potestas enim publica, Ecclesiae privilegium auferens, causas indifferenter ecclesiasticas, sicut mundanas, ad suum revocabat examen: et conculcabatur ut populus, sic et sacerdos. Ergo quem Deus sibi praeelegerat antistitem futurum et martyrem, licet quidam aemulorum in primis promotionem ejus, contra divinae disposi
Abbreviated transcription (Latin):
britanniaꝵ sedi p̃fici procuraret: quo
totam facilius eccłian regeret anglict¬
nam. In młtis enim exꝑtus magnani¬
mitatem ip̃ius et fidem. tanto quidem
fastigio bene sufficientem credidit. et acl
suas utilitates facile inclinandum:⁊ a̾
nutum ip̃ius in nogociis eccłiasticis et se¬
cularib uniusa gesturum. Siuo dies
dies suos mors inmatura p̾cideret. here¬
dib suis tutorem fidelissimum ꝓuidelit.
Uir autem exꝑientissimus. et bene solitus.
plusqͣm facile dici posset futura metiri.
tante cure ꝑiculum. satis acute pondera¬
uit ut pote qui longo nsu didicerat.
quid sesbs illa habrat onines quid hono¬
nis. Nouerat etiam mores regis. et offi¬
cialium eius imꝓbitatem et ꝑtinaciam. et
in curia illa. qͣm efficax eẽt. malicia de lato¬
rum. Ex quib ueratissime colligẽbat. qd
si oblatum subiret offm. dei gr̃am amissu¬
rus erat. aut regis. Non enum deo ad herere

Expanded text:
Britanniarum sedi praefici procuraret, quo Britanniarum sedi praefici procuraret, quo totam facilius Ecclesiam regeret Anglicanam. In multis enim expertus magnanimitatem ipsius et fidem, tanto quoque fastigio bene sufficientem credidit, et ad suas utilitates facile inclinandum, et ad nutum ipsius in negotiis ecclesiasticis et saecularibus universa gesturum; si vero dies suos mors immatura praecideret, haeredibus suis tutorem fidelissimum providebat. Vir enim experientissimus, et bene solitus plus quam facile dici posset futura metiri, tantae curae periculum satis acute ponderavit, utpote qui longo usu didicorat, quid sedes illa haberet oneris, quid honoris. Noverat etiam moros regis et officialium ejus improbitatem et pertinaciam, et in curia illa quam efficax esset delatorum malitia. Ex quibus veracissime colligebat quod, si oblatum subiret officium, Dei gratiam amissurus esset aut regis. Non enim Deo adhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
arthiep̃o et amicis sub laccunaꝵ testimonio.
referre solitus erat. sepe in dies singłoe
famie. poss acurie nexib explicari. Li¬
cet enim ei mundus in omnib lenocini¬
is suis adulari. et applaudere uideret.
nec conditionis sue. nec oncris sui ĩume¬
mor erat qui cotdie hinc ꝓ salute diũ
sui regis et honore inde ꝓ necessitate et¬
desie et ꝓuincialium. tam contͣ rogẽ
ip̃m quam contͣ inimicos eius. conten¬
dere cogebatur: et uariis artib. uarios
eluiere dolos. s hoc pͥcipue ꝑ urgebat. ꝙ
indesinenter opportebat eum pugnare
ad bestias curie et uelut cum ꝑtheo. ut
dĩci solet. negocium gerere: et qi in pa¬
lestra exercitari. Nam fere ad omnem
auram. nisi eum gr̃a et inlustria con¬
seruarent ruina et p̾cipicium immine¬
bant. fũ gens aut̃ cancellarii officio in
palatio regis. tantam in ocłis ipsius
inuenit gr̃ãm. ut eum post decessum
p̾fati cantuatiensis archiep̃i. prime

Expanded text:
archiepiscopo suo et amicis sub lacrymarum testimonio archiepiscopo suo et amicis sub lacrymarum testimonio referre solitus erat, saepe in dies singulosfamiae posset a curiae nexibus explicari. Licet enim ei mundus in omnibus lenociniis suis adulari et applaudere videretur, nec conditionis nec oneris sui immemor erat, qui quotidie hinc pro domini sui regis salute et honore, inde pro necessitate Ecclesiae et provincialium tam contra regem ipsum quam contra inimicos ejus contendere cogebatur et variis artibus varios eludere dolos. Sed hoc praecipue perurgebat quod indesinenter oportebat eum pugnare ad bestias curiae et velut cum Proteo, ut dici solet, negotium gerere, et quasi in palaestra exercitari. Nam fere ad omnem auram, nisi eum gratia et industria conservarent, ruina et praecipitium imminebant. Fungens autem cancellarii officio in palatio regis, tantam in oculis ipsius invenit gratiam, ut eum post decessum praefati Cantuariensis archiepiscopi primae
Abbreviated transcription (Latin):
ut archidiaconus suus regni cancellarius
efficeretur. Crat enim ei suspesta adolescen¬
tia regis et iuuenum. et prauoꝵ hominum.
quoꝵ consiliis agi̾uidebat. insipientiam et
maliciam formidabat et ne in stinctu eoꝵ
in solentius ageret ĩure uictoris qui sibi ui¬
debatur et si aliter eẽt ppłm subegisse can¬
cellarium ꝓcurabat in curia ordinarituiꝰ
ope et oꝑa. noui regis nt se ui̾ret in ecclesi¬
am inpetum cohiberet. et consiliz sui tem¬
peraret maliciam. et reprimeret audaciã
officialium. qui sub obrentu publice potes:¬
tatis et p̾textu iuris. tam eccłie qͣm ꝓuin¬
cialium facultates diripere conspirauerã.
In primis aut̃ cancellarie sue auspiciis tot
et tantas uariaꝵ necessitatum difficulta¬
tes sustinuit. tot laborib attritus est. tot
afflictionib fere opp̾ssus. tot insidiis appe¬
titus. tot laqueis in aula expositus. Ima¬
licia in habitancium in ea ut eum sicut

Expanded text:
ut archidiaconus suus regni cancellarius ut archidiaconus suus regni cancellarius efficeretur. Erat enim ei suspecta adolescentia regis, et juvenum et pravorum hominum, quorum consiliis agi videbatur, insipientiam et malitiam formidabat; et ne instinctu eorum insolentius ageret jure victoris, qui sibi videbatur, etsi aliter esset, populum subegisse, cancellarium procurabat in curia ordinari, cujus ope et opera novi regis, ne saeviret in Ecclesiam, impetum cohiberet, et consilii sui temperaret malitiam, et reprimeret audaciam officialium, qui sub obtentu publicae potestatis et praetextu juris, tam Ecclesiae quam provincialium facultates diripere conspiraverant. In primis autem cancellariae suae auspiciis tot et tantas variarum necessitatum difficultates sustinuit, tot laboribus attritus est et tot afflictionibus fuit oppressus, tot insidiis appetitus, tot laqueis in aula expositus a malitia inhabitantium in ea, ut eum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ctum eoꝵ. ꝓposito cui acflictus erat. ꝑniciosius
adu̾sari. instinctu potius gr̃e et ducum. qͣm
consilio amicoꝵ aut int̾uentu. se ad patrem
pie recordationis theobaldum cantuariensẽ
archlep̃m contulit et ꝓmerente industria. ĩ
breui iuuentus est dignus. ut familiarissimꝰ
eius int̾ paucissimos asscriberetur. Quot au
ta fuerant expedietit. neqͣquam dic̾tu facile ẽ:
p̾sertĩm compendͤario ñ singula exprimenti.
s colligenti summam retum et causam &¬
martyrii eius exponere gestienti. Ut uero in
dedit. et quo ꝑ exꝑientiam reꝵ facilius dispeu¬
sationis eccłi astice usum consequeret᷑ ⁊ pͥfato
arthiep̃o sancte cantuarensis eccł̃ie. a cuius
ubetib coaluerat. archidiaconus institutus
dux uormannie et aquitanie henricꝰ gausti¬
di comitis andegauensis. et mastildis imꝑat¬
cis filius. irgi stephano in rrognum anglie suc¬
cessisset. claloratum est ab antedicto archiep̃o.

Expanded text:
ctum eorum proposito, cui addictus erat, perniciosius ctum eorum proposito, cui addictus erat, perniciosius adversari, instinctu potius gratiae et ducatu quam consilio amicorum aut interventu, se ad patrem piae recordationis Theobaldum Cantuariensem archiepiscopum contulit, et promerente industria in brevi inventus est dignus ut familiarissimus ejus inter paucissimos ascriberetur. Quot autta fuerant, expedierit, nequaquam dictu facile est, praesertim compendiario non singula exprimenti, sed colligenti summam rerum et causam martyrii ejus exponere gestienti. Ut vero in dedit, et quo per experientiam rerum facilius dispensationis ecclesiasticae usum consequeretur, a praefato archiepiscopo sanctae Cantuariensis Ecclesiae, a cujus uberibus coaluerat, archidiaconus institutus dux Normanniae et Aquitaniae Henricus Gaufridi comitis Andegavensis et Mathildis imperatricis filius, regi Stephano in regnum Angliae successisset, elaboratum est ab antedicto archiepiscopo,
Abbreviated transcription (Latin):
paciebatur affectu. et subueniebat effecto
ut cum beato iob dicere posset. Ab inicio mͥ¬
coaluit miseratio et pietas de utero matris
egressa est mecum. siberalium u̾o discipli¬
naꝵ scolas egrediens. a ci curiar̃ se transtu¬
lit occupationes: et iuseriiseaꝵ et nugis ꝑ¬
ut ferebat sp̃. cito preualuit. et sic commili¬
tones et coetaneos suos facile antecessitz Licet
autem studiis prout etatis urgebant stimu¬
li ĩuuenilib ageretur: uigebant tam̃ in eo
fidei z elusci magnificentia animi. Erat tam̃
supra modum captator aure popularis: et
quod de beato bricio turonensi legit᷑. de ipso ñ
dubitauerim affirmanclam: qr et si suꝑb
eẽt et uanus. ⁊ int̾dum fatiem pretenderet in¬
sipienter amantium. et u̾ba proferret. admi¬
randus tamen et imitandus erat in corpis
castitate. Cum u̾o ĩn curiis ꝓcerum. płima con¬
tra honestatem cleri.geri conspiceret. et conuĩ¬

Expanded text:
patiebatur affectu et subveniebat effectu, patiebatur affectu et subveniebat effectu, ut cum beato Job dicere posset: « Ab initio coaluit mihi miseratio, et pietas de utero matris meae egressa est mecum. » Liberalium, vero disciplinarum scholas egrediens ad curarum se transtulit occupationes, et in seriis earum et nugis, prout ferebat spiritus, cito praevaluit: et sic commilitones et coaetaneos suos facile antecessit. Licet autem studiis, prout aetatis urgebant stimuli, juvenilibus ageretur, vigebant tamen in eo fidei zelus et magnificentia animi. Erat tamen supra modum captator aurae popularis et quod de beato Britio Turonensi legitur, de ipso non dubitaverim affirmandum, quod, etsi superbus esset et vanus et interdum faciem praetenderet insipienter amantium et verba proferret, admirandus tamen et imitandus erat in corporis castitate. Cum vero in curiis procerum plurima contra honestatem cleri geri conspiceret, et convi
Abbreviated transcription (Latin):
que tam p̾sentes qͣm posteros. si diligent̾
inspitiartur. ad uirtutem poterunt ani
londoniensis urbis indigena. pa¬
pentum medioccum ꝓles illustris. a pͥmis
adolestentie annisgr̃a multipliciditatus
est. Erat enim statura ꝓcerus. decorus for¬
ma. ingenio ꝑspicax dulcis et iocundus
eloquio. ⁊ uenustate moꝵ ꝓ etate amabi¬
lis: tantoꝙ rationis uigebat acumine:
ut prudenter in auditas et difficiles sol¬
ueret questiones: a deoꝙ felici gaudebat
memoria. ut qd̾ semel in sentenciis aut
uerb̃ didicerat. fere quociens uolebat.
posset sine difficultate ꝓferre. Qd̃ mul¬
ti litteratiores assequi non ualentes. tan¬
tam mentis a laccitatem p̾sertim in ho¬
mine uariis occupationib dedito. mira¬
culis ascribebant. Sic enim nutrix gr̃a
futurum ꝓsequebatur antistitem. ut ei
in collationib aut cursu sermonis. ut dici
solet ad manum necessaria ministraret.
care: et iu illam post xp̃m. totam iactare
fiduciam. Publice mendicantib pleno cõ¬

Expanded text:
quae tam praesentes quam posteros, si diligenter inspiciantur, ad virtutem poterunt animLondoniensis urbis indigena, parentum mediocrium proles illustris, a primis adolescentiae annis gratia multiplici ditatus est. Erat enim statura procerus, decorus forma, ingenio perspicax, dulcis et jucundus eloquio, et venustate morum pro aetate amabilis, tantoque rationis vigebat acumine ut prudenter inauditas et difficiles solveret quaestiones, adeoque felici gaudebat memoria ut quae semel in sententiis aut verbis didicerat, fere quoties volebat, posset sine difficultate proferre. Quod multi litteratiores assequi non valentes, tantam mentis alacritatem, praesertim in homine variis occupationibus dedito, miraculis ascribebant. Sic enim nutrix gratia futurum prosequebatur antistitem, ut ei in collationibus aut cursu sermonis, ut dici solet, ad manum necessaria ministraret. care, et in illam post Christum totam jactare fiduciam. Publice mendicantibus pleno com
Abbreviated transcription (Latin):
leretur. In hiis om̃ib ꝑsecutoꝵ ñ quieuit
furor. dicentium corp̃ ꝓditoris iuter scõs
pontifices non ẽẽ humanandum: s ꝓiciẽ¬
cdum eẽ in paludem uiliorem: uł suspẽdendũ¬
esse patibulo. Uñ sancti uiri qui aderant.
uim sͥ timentes ĩnferti: eum in cripta ante¬
qͣm satellites sathane qui ad sacrilegia ꝑ¬
pet̾nda conuocati fuant conueuirent ante
altare sc̃i ioħis baptiste et scĩ augͦtini an¬
gloꝵ apłi in sarrophago marmoreo sepeli¬
erunt. ubi ad głam om̃ipotentis cłi ꝑ eum
multa et magna fiunt miracła. caterua¬
tim cum fluentib ppłis. ut uideant ĩ ali¬
is. et sentiant in se potenciam. et clementi.¬
am eiꝰ qui semꝑ in scĩs suis mirabił et gło¬
sus ẽ. Nam et in loco passionis eiꝰ. et uͥ ante
maius altare ꝑnoctauit hum anduset in
qͦ tandem sepultꝰ est. paralitici curantur:
ceciuident. surdi audiunt. locunt᷑ muti.
a repti a demonio liberant᷑. et auariis mor¬
bis sanant᷑ egroti. b̃lasphemi a demonio

Expanded text:
ere. In his omnibus persecutorum non quievit furor dicentium corpus proditoris inter sanctos pontifices non esse humandum, sed projiciendum esse in paludem viliorem vel suspendendum patibulo. Unde sancti viri qui aderant vim sibi timentes inferri eum in crypta, antequam satellites Satanae, qui ad sacrilegia perpetranda convocati fuerant, convenirent, ante altare sancti Joannis Baptistae et sancti Augustini Anglorum apostoli in sarcophago marmoreo sepelierunt. Ubi ad gloriam omnipotentis Dei per eum multa et magna fiunt miracula catervatim confluentibus populis, ut videant in aliis et sentiant in se potentiam et clementiam ejus, qui semper in sanctis suis mirabilis et gloriosus est. Nam et in loco passionis ejus, et ubi ante maius altare pernoctavit humandus, et ubi tandem sepultus est, paralytici curantur, caeci vident, surdi audiunt, loquuntur muti, arrepticii a daemonio liberantur, et a variis morbis sanantur aegroti, blasphemi a daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ad yͦ gandum ꝑ illaz que se crebͣ
ip̃ius demonia ce grauatam conquerebat᷑
insania. Quam ut au diuit beatus fran¬
ciscus clamantem ꝑ forib et furentẽ: scire
uolens an eẽt uere demonum: emisit ad
illam pͥmitus quendam frẽm. Quem il¬
la uidens nouit non c̃e bratum stanciscũ¬
nequiter subridens quasi ꝓ modico duxit il¬
lum. Int̾im autem uir dei in or̃one ꝓstratus: ea

Expanded text:
civitatis ad rogandum pro illa, quae se crebra ipsius daemoniacae gravatam conquerebatur insania. Quam ut audivit beatus Franciscus clamantem pro foribus et furentem, scire volens an esset vere daemonium, emisit ad illam primitus quemdam fratrem. 1o Quem illa videns, novit non esse beatum Franciscunequiter subridens quasi pro modico duxit illum. Interim autem vir Dei in oratione prostratus, ea
Abbreviated transcription (Latin):
anes ⁊̃ ad benedicenclum beato francis¬
to sepus offerebant: de quib ogͥ gustã¬
ces. a diu̾so languoris in commoib resurge¬
bant. Erebro quoꝙ pius pat̾ quasi semiundꝰ
a ppło decelitus ẽ eo ꝙ tunicam illius ꝑ par¬
ticulas cum cultellis inciderent casq deuote

Expanded text:
Panes etiam ad benedicendum beato FrancisPanes etiam ad benedicendum beato Francisco saepius offerebant, de quibus aegri gustantes a diverso languoris incommodo resurgebant. Crebro quoque pius pater quasi seminudus a populo derelictus est, eo quod tunicam illius per particulas cum cultellis inciderent, easque devote
Abbreviated transcription (Latin):
huc penitus desperantes. ceperunt rem aliqͣm
a scĩ uiri manib attrectatam diligent̾ iuqui¬
rere. Inuenientes autem freni habenas quas
manu uir dei tenuerat: ip̃m frenum ab eqͥ
ore uelociter extrahebant: ponentes id suꝑ mu¬
lierem qͣm periclitari uidebant Factumꝙ est.
ut statim illa cum gaudio pareret: ⁊ ultͣ peri¬
culum penitus ñ sentiret.
in quidam religiosus gaufrelutius
nomine castrum plebis inhabitans.
quendam penes se funiculum deuote conser¬
uabat: quo se beatus franciscus qͣndoꝙ pre¬
ciuxerat. Accidit aut̃ in codem castello plu¬
rimos utriusq sȩxus grauĩter infirmari. cum
iam dictus uir ggiotantium loca ciruiens ip̃iꝰ
funiculi partem in aqua tinxit. uel edem aque¬
de illo minimum quid immiscuit ⁊ sit in egͥ¬
tudinis lecto decubantib potum dedit. Sicy
mirabiliter stm̃ est. ut si qui languentium ex
huiusmodi potione gustarent optatam cont¬
nuo sanitatem reciperent.¬

Expanded text:
huc penitus desperantes, coeperunt rem aliquam huc penitus desperantes, coeperunt rem aliquam a sancti viri manibus attrectatam diligenter inquirere. Invenientes autem freni habenas, quas manu vir Dei tenuerat, ipsum frenum ab equi ore velociter extrahebant, ponentes id super mulierem quam periclitari videbant; factumque est ut statim illa cum gaudio pareret et ultra periculum penitus non sentiret. 52 Vir quidam religiosus Gaufreducius nomine, Castrum Plebis inhabitans, quemdam penes se devote funiculum conservabat, quo se beatus Franciscus quandoque praecinxerat. Accidit autem in eodem castello plurimos utriusque sexus graviter infirmari, cum iam dictus vir aegrotantium loca circuiens ipsius funiculi partem in aqua tinxit vel eidem aquae minimum quid de illo immiscuit, et sic in aegritudinis lecto decubantibus potum dedit. Sicque mirabiliter factum est ut, si qui languentium ex huiusmodi potione gustarent, optatam continuo sanitatem reciperent.
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam: uolutabat᷑ coram illo cum fremito
suꝑ t̾ram. Ip̃e uero ꝑ obedientiam imꝑauit
exire spũi: qui egrediens nec ad momentũ
resistere ualuit imꝑanti.
ec et hiis similia plura ꝑ beati franciᷤᷤ¬
ci ñ solum corporalem pͥsentiam gesta sunt.
uex etiam si qua fortasse uł manu contin¬
geret: erant in eius absentia contͣ duiersas
clades salubre remedium. Nam in finib ciui¬
tatis aretii supͣ modum quedam mulier gͣ¬
uida torquebatur: eo ꝙ uirtutem pariendi
parturiens non hr̃et ita ut omnino spes de
ip̃uis salute non eẽt. Acculit au t̃ tunc tpr̃is
beatum franciscum pp̃ infirmitatem corporis
et debilitatrm. ad heremum qͣndam in equo
fuisse deductum: ⁊ eundem equum reduci a
quodam fr̃ẽ ꝑ illum locum. uidentes aut̃ hoiẽs
loci frẽm. ipsum et̃ beatum franciscum spera¬
bant: quem qui iam alunde transierat. illac
transiturum audierant. Cumq ñ sine gͣui
dolore comperissz ip̃m non esse: non tamen ad¬

Expanded text:
sentiam, volutabatur coram illo cum fremitu super terram. Ipse vero per obedientiam imperavit exire spiritui; qui egrediens nec ad momentum resistere valuit imperanti. 51 Haec et his similia plura per beati Francisci non solum corporalem praesentiam gesta sunt, verum etiam, si qua fortasse vel manu contingeret, erant in eius absentia contra diversas clades salubre remedium. Nam in finibus civitatis Aretii supra modum quaedam mulier gravida torquebatur, eo quod virtutem pariendi parturiens non haberet, ita ut omnino spes de ipsius salute non esset. Accidit autem tunc temporis beatum Franciscum propter infirmitatem corporis et debilitatem ad eremum quamdam in equo fuisse deductum, et eumdem equum reduci a quodam fratre per illum locum. Videntes autem homines loci fratrem, ipsum esse beatum Franciscum sperabant, quem qui iam aliunde transierat, illac transiturum audierant. Cumque non sine gravi dolore comperissent ipsum non esse, non tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ fortem cognosco. ut pene mͥ uideat᷑
mi torrens illud eloqͥum recusau̾it ad tẽp¬
tare. qui huius materiei se in partẽ eate¬
nus indicauit ut taceret. Ego uͦ cui nłłs
scientie irrigua fluenta sic currunt. quẽ
uix stillicidii pauperis attenuata gut¬
ta ꝑfundit. nich de ꝓprio fonte respirãs.
qͣ temeritate int̾ ingentia flumina. eu¬
fratem beati hylarii ⁊ nilum iheroni¬
mi siccos uelir cursus excrdere. cum de illo
etiam doctissimi uiri quicquid dr̃e potuert̃.
minus ẽ qͣm meretur: Et cum uirum stĩs¬
simum consulciꝰ mͥ sit mirari quam loqui.
⁊ equabilius fu̾at beato ambrosio ħ de fr̃e
scribenda mandare. cuiꝰ uerba iurtutib con¬
iuncta florebant. tamen ⁊ si cum mea uere¬
cũdia uob̃ quidem obedientiam: ⁊ illi ĩpen¬
do de quo ñ digne loquor fortasse iniuri
am. S concedi ꝑueniam credimꝰ: quod
deuotione pectar᷑: Et ne ꝓstracta pagina fa¬

Expanded text:
nsitatem fortem cognosco, ut pene mihi videatur nsitatem fortem cognosco, ut pene mihi videatur audio, Hieronymi torrens illud eloquium recusaverit attentare, qui huic materiae se imparem eatenus judicaverit, ut taceret. Ego vero, cui nullius scientiae irrigua fluenta succurrunt, quem vix stillicidii pauperis attenuata gutta perfundit, nihil proprio de fonte respirans, qua temeritate inter ingentia flumina, Euphratem beati Hilarii, et Nilum Hieron siccos velim cursus extendere, cum de illo etiam doctissimi viri quidquid dicere potuerunt, minus est quam meretur? Et cum virum sanctissimum consultius mibi sit mirari, quam loqui; aequabilius fuerat haec beato Ambrosio de fratre scribenda mandare, cui verba virtutibus conjuncta florebant. Tamen etsi cum mea verecundia vobis quidem obedientiam, et illi impendo, de quam; sed concedi per veniam credimus, quod devotione peccatur. Et ne protracta pagina fa
Abbreviated transcription (Latin):
si pectoris studio sollici¬
tante cõmonitus opa¬
pa beatissime: diuinis in actib cum sacri
conu̾satione ꝓpositi iugit᷑ exerritaris inten¬
tus ⁊ intendis exercitandis. ut facile sit ꝑ¬
spituum adculturam ecclesiastice distipli¬
ne. ⁊ fuisse te genitum ⁊ cẽ ꝓfectum cum
in refragabilit̾ ueteris ddispositõnis catholi¬
ci doginatis fundamenta custos obseruas.
⁊ adedificationem plebis amantissime
ueluti bonus instructor adiciendo aliquid
culmen fabrice continuare festinans nõ
sine timore diuino. siuiꝰ oꝑis amore p̾uẽtꝰ me
dignatus es ꝑ urgere. quo de actib sacra¬
tissimi uiri hylarii confessoris. qui te ab
ip̃is cunabuł ante sua uestigia qͣi specu¬
liarem uernulam familiarit̾ enutriuit.
ut in p̾sentis muneris uł uerba rependeres.
nus dum gregis aurib uox quodam mͦ
⁊ uita pastoris antiqͥssimi resonaret. ⁊ il¬
le ad ꝓbaret muustium.:⁊ ip̃e tuum non
uitatem mensuro a deo beati hylarii imm̃¬

Expanded text:
si pectoris, studio sollicitante commonitus, Papa beatissime, divinis in actibus cum sacri conversatione propositi jugiter exercitaris intentus, et intendis exercitandus: ut facile sit perspicuum, ad culturam ecclesiasticae disciplinae et fuisse te genitum, et esse provectum; cum irrefragabiliter veteris dispositionis catholici dogmatis fundamenta custos observas, et ad aedificationem plebis amantissimae, veluti bonus instructor, adjiciendo aliquid, culmen fabricae continuare festinas, non sine timore divino. Cujus operis amore praeventus, me dignatus es perurgere quo de actibus sacratissimi viri Hilarii confessoris, qui te ab ipsis cunabulis ante sua vestigia, quasi peculiarem vernulam, familiariter enutrivit, ut impensi muneris vel verba rependerem, nus dum gregis auribus vox quodam modo et vita Pastoris antiquissimi resonaret, et ille probaret ministerium et ipse tuum non vitatem mensuro, adeo beati Hilarii imme
Abbreviated transcription (Latin):
martirium si non defuiss ꝑcussor. Et tamen
animus sumpsit gł̾am: et si tempꝰ non in¬
tulit penam. S hunc ip̃m diuino nutu ser¬
uatum testificor. ꝓ correctione cunctoꝵ. Nam
pene totum mundum graui etrore confusũ.
factis synodis in gallia sepius. ꝑ hylarium fo¬
isse ad uiam u̾itatis adductum confiret᷑ lingͣ
xisse ne ꝑirent reliqui: Igit᷑ sanctissimam
animam ⁊ si gladius ꝑsecutoris ñ abstulit.
palmam tam̃ ip̃e mattirii ñ amisit. Itaq

Expanded text:
martyrium, si non defuisset percussor: et tamen martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetur linguxisse, ne reliqui perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tamen martyris non amisit. 33 Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatem falsitas obumbraret. ne equitati
iniquitas p̾ualeret. ne imꝑator deo resisteret
ne fidci ꝑ fidia rebellaret. Unde ualens et ursa¬
cius conscientie reatu ꝑterriti q̃m̃ si daret᷑ facl̾¬
tas certandi mox mox se recognoscebant hy¬
larii contentione ꝓsterni. sollicitant imꝑato.¬
ris animum. tam maligna parte captiuum.
ut ip̃m beatissimum redire ad gallias ꝑ urgẽ¬
ret dicentes. illo p̾sente heretica non posse ma¬
chinamenta ꝓfitere. Quo obtentu. ad galli¬
as compulsus reuertitiuz putans amplius
se pati exilium: ꝙ illic ꝑturbationẽ eccłie re¬
linquebat. t̾mino discepratõnis obsecutõ. O
beatissimum pontifiaẽ: qui in summo discri¬
mine. inimico ⁊̃ sibi iudice: adit iribunal
imperii sinc tuore tormenti. Uere totis uis¬
cerib diligebat xp̃i regnum: qui ñ formida¬
bat in principatu constancium. Nam quod
se ꝓ dño sic ingerebat aꝑto ꝑitulo. obtabat

Expanded text:
veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni: sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei virum ad Gallias redire perurgeret, dicentes, illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui in summo discrimine, inimico etiam sibi judice, adiit tribunal Imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in prinse pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat
Abbreviated transcription (Latin):
no fauore a culictis exceptus ẽ: eo qd̃ diui¬
na nisccłia talem uirum prudentissimũ
⁊ singłari cruditione comꝑtum. inspecta¬
culum mundi ꝓduxerat. uͥ erat de fide cẽ¬
sendum. Hic post examinationem agni¬
tis hostib ⁊ opp̾ssis. decretis in scripto
ꝑatorem logatio. Cum qua ꝑrexit sanctus
hylarius qͣmius ei non fuiss iniunctũ: me¬
tuens ne ad huc contͣreligionis dogmata res¬
piraret dampnata ꝑfidia. Si disserere lon.¬
gum ẽ qualiteu in ariminensi synodo. cõ¬
posita mentione aliud ex alio referens frau̾
heretica. serpentino lapsu subrepserit: et qͦ¬
modo posta ligati seleuatnsib. ꝑ umpatr̾
iniquitatem ip̃a est illata calumpiia. Qd̃
tamen athleta xp̃i beat᷑ hylarius agno sẽs.
grauiter dolet apud arimnam diaboli p̾ua¬
luisse mendatium: in tantum ut orientales
ꝑtes similit̾ composito pͣuitatis fuco inficeret.
in conspectu eiꝰ collectis adu̾sarii sͥ cet ei contͣ
hereticos disceptandi de religione licentia. ne

Expanded text:
exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum, et singulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto irigitur legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito pravilatis fuco inficeret. in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
terea cum toto orbe. arriane heresis
ꝑuersitas pullularet. dato gen̾aliter impe¬
ratoris edicto: uissum ẽ. ut omnes orienta¬
los ep̃i. apud seuleuciam isaurie oppidum
conuenirent. disceptaturi quid sentirent
de fidei u̾itate. Cunc int̾ reliquos quarto iã
exilii anno. de frigia sc̃s hylarius in p̾dit¬
tum locum. data sͥ ꝑgendi euectione: ad
synodum uenire compellit᷑. Qui quoddã
castellum dum adiss. die dñico ingressꝰ
ẽ templum. Maxq florentia puella geu¬
tilis inrumpens multitudinem ppłi. uoce
magna seruum dei illuc aduenisse cesta¬
ta ẽ ol ad pedes eius accurrens: non cessauit
petͥe. nisi signum crucis ab ip̃o sibi fieri fide¬
liter impetrass. Quam florentius pat̾ sequ¬
tus et cuncta familia. iñ nomine dñi me¬
ruerunt parit̾ baptirari. Que florentia re¬
lictis parentib uestigiis eius in herens. usq
pictauim ꝑducta ẽ. Patrem u̾o se habere ñ
a quo generata est: s ꝑ quem regenerata

Expanded text:
Interea cum toto orbe Arianae haeresis Interea cum toto orbe Arianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes Orientales episcopi apud Seleuciam, Isauriae oppidum, convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto loco, data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum; moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo generata est, sed per quem regenerata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria subscriptam filie direxit epłam suf¬
ficienti sale conditam: ⁊ uelut aromaticis un¬
guentis infusam. q̃ tenetur pictauis ꝓ mu¬
nere consetuata indicans ei ꝙ talem spon¬
sum anxius pat isli ꝓuidiss. cuius nobili¬
tas celos exceseret pulchritudo. rosax et lilia
illuminarent uestis. Aorem nuuis obpͥme¬
retz ornamenta in estimabili fulgore uetna¬
rent diuitie uit se regna concluderent eiꝰꝙ
sap̃ia incomp̾hensibilis emanaret dulcedo.
faui mella post ponerept pulicitia incon¬
taminata ꝑ sisteret odor s auitate flagͣret.
thesauri sine defectione constarẽt patee fibt
Additgͦ monita ut filia nulli se prius a
matre diuisa coniung̾et quam ut expsta
ret patrem sͥ pollicitum ⁊ sponsum pariter
cum ꝓmissione uenturum. Quod abia dul¬
citer excipiens. ⁊ qͣsi sponsum futurum in o¬
sequuta est: nulli in coniugium se resoluẽs.
M qͣliter ad illum sponsum ꝑuen̾it. locus
inconsequenti seruatur.

Expanded text:
propria subscriptam filiae direxit epistolam sufpropria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii na luminarent . uestes candorem niuis op| premerit . ornamenta inerent, divitiae intra se regna concluderent, ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut patris exspectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in esecuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
coram tuis conspectib excusabo: Nec enĩ po¬
tero abscondi ante te qui secreta consideras.
Ue mͥ peccatori qui scõ altari tuo indignus
qui creasti cuncta exnichilo. qui me quoq
inmeritũ formasti ⁊ statiusti cligne tibi ser¬
uire : ne me repellas a celesti tuo sacͤrio. ne¬
illa se proterrenis ⁊ caducis summo studio
decorauit: Ego uero tibi immortali dño pla¬
cere ꝓmisi: ⁊ per meã negligenciã non im¬

Expanded text:
coram tuis conspectibus excusabo, nec enim potero abscondi ante te, qui secreta cordis consideras. Vae mihi peccatori, qui sancto altari tuo indignus qui creasti cuncta ex nihilo, qui me quoque immeritum formasti. et statuisti digne tibi servire, non me repellas a coelesti tuo sacrario, neIlla pro terrenis et caducis summo se studio decorauit; ego tibi immortali domino placere proposui et per meam negligentiam non im
Abbreviated transcription (Latin):
pene senatoꝵ fauore usus: prostrauit se co¬
ram imꝑatore dicens: Subuenite romanis
ur̃is sacratissimi principes: & deos nouos
uestrarũ sacrosanctas cerimonias. & omĩpo¬
tentes deos nostros sic̃ uana simulac᷑ despi¬
ciunt. uira qͦ ipsiꝰ nature peruertunt. Seꝑant
inquũ eẽ si sponsus sponsã accipiat. Quid
facimꝰ piissimi imꝑatores: Inuentisũt diĩ
qui homines nasci prohibeant. & quib
ista uidebunt si nati non fuerint. quibus
ualeant imꝑare: Ubi reꝑacio romanarum
uiriy ubi erũt romani exercitꝰ rediiua
certamina: & proquib uictrices dextre ur̃ȩ
hostiũ ceruices inclinat᷑. si iam uxores habẽdȩ
non erunt. Si sponsas amittimꝰ ꝙ tacemꝰ: hȩc
flebili querela deponeret. decreuit galienꝰ aug̾tꝰ.
ut aut sponsũ suũ basilla reciperet: aut gla¬
sacrificaret diuinis numinib. aut crudelit̃
interiret. E dedit licenciam. ut quic̃q ap̃ia
num penes se absconderet puniret᷑. Conuenit᷑

Expanded text:
pene senatorum favore usus, prostravit se coram Imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris sacratissimi principes, et deos novos nostrarum sacrosancta caeremonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi imperatores? Inventi 348 sunt dii qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi Romani exercitus rediviva certamina? Pro quibus victrices dextrae vestrae hostium cervices inclinabunt, si jam uxores habendae non erunt, si sponsas amittimus, et tacemus? Cflebili querela depromeret, decrevit Gallienus Augustus, ut aut sponsum suum Basilla acciperet, aut glasacrificare diis, aut crudeliter interire; et dedit licentiamnum| paenis se absconderet . poneretur Conuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
agnas deo gracias referre debemus:
qui non uult peccatores perire in moe¬
tem: s om̃s ad penitenciã cõuerti
est in dieb nostris. Uisũ est michi peccatori
auxiliũ acquiratis. Misericors enĩ ds̃ qui nul¬
in hoc scło ut persatis factionem delicta do-¬
nentur. quia in futuro iustũ uidicium erit.
quo recipat unꝰquisq secundum opera sua:
Nunc gͦ silentiũ mͥ prebete: ⁊ mn tuemini cũ
omni diligencia cordis. quia relacio ista. coti¬
pungtione saluberrima plena est. Uenera

Expanded text:
o gratias referre debemus, qui non vult perire peccatores in mortem, sed omnes per poenitentiam converti est in diebus nostris. Visum est mihi peccatori auxilium acquiratis. Misericors enim Deus, qui nulin hoc saeculo ut per satisfactionem delicta donentur, quia in futuro justum judicium erit, in quo recipiet unusquisque secundum opera sua. Nunc ergo silentium mihi praebete, et intuemini mecum omni diligentia cordis, quia relatio nostra compunctione satis uberrima plena est. VITA
Abbreviated transcription (Latin):
nos iuriliter ceitando peruenire ad portum
salutis. & porcionem hab̾e secũ: & cũ sanctis
suis E iussit ut congregarent᷑ om̃s fratres
ut cum honore debito scm̃ corpꝰ illiꝰ sepultu.¬
re traderetur: Qm aũ congregati ẽẽnt. & ui¬
dissent tam stupendũ miraculũ. glorificabat̃
dm̃ qui etiã in feminino sexu & fragili
tanta miracula operaret᷑. Quiã aũ frãt unũ
mis. statimq ut eam tecig̃. oculus eius resti-¬
tutus est. E uidentes om̃s fratres qui ad¬
erant quod factũ ẽ: benedixerut̃ dm̃ grãs
agentes ei. cuiꝰ sũt omnia quę bona sunt
Multumq confortati & edificati: sepelierunt
habuit: in eccła & in xenodochiis & monaste¬
riis offerens. conuersus est in eodem monas¬
terio: E plurimã partẽ substanciȩ suȩ offe¬
posito annos decem. & migrauit ad dnm̃¬
& iuxta filiam suam sepultus est glorifican
te dm̃ abbate cum omĩ congregacione. Dies
aũ migracionis eor ad dñm celebrat᷑ in eodem

Expanded text:
os viriliter certando pervenire ad portum salutis, et portionem habere secum et cum sanctis suis. Et jussit ut congregarentur omnes fratres, ut cum honore debito sanctum corpus illius sepulturae traderetur. Dum autem congregati adessent, et vidissent tam stupendum miraculum glorificabant Deum, qui etiam in femineo sexu fragili tanta miracula operatur. Quidam autem frater unum mis, statimque ut eam tetigit, oculus ei restitutus est. Et videntes omnes fratres qui aderant hoc quod factum est, benedixerunt Deum, gratias agentes ei cujus sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt quae habuit, in ecclesia et xenodochio et monasterio offerens, conversus est in eodem monasterio, et plurimam partem substantiae suae ibidem offeposito annos decem, et emigravit ad Dominum: juxta filiam suam sepelierunt eum glorificans Deum abbas cum omni 368 congregatione. Dies autem migrationis eorum ad Dominum celebratur in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Conuoca: om̃s quos habes deorum
tuorum ⁊ dearũ probatissimos sacerdotes.
super oculum auulsũ: ut restituant cultori
suo uisum Cum aut̃ non potuerint ego
lum oculũ euulsũ s ⁊ oculos cordis illumi¬
nabo. Tunc marcianꝰ uera racione confusus

Expanded text:
it, «omnes quos habes deorum et dearum tuarum probatissimos sacerdotes super oculum euulsum ut restituant cultori suo uisum. Et si hoc non potuerint, ego lum oculum euulsum, sed et oculos cordis eius illuminabo». Tunc preses hac ratione confusus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uiuentem: in secula scłoꝵ. Custodi me
a laqueo quem statuerũt michi. & ab scandalis
operantiũ in iqui tatẽ. Doce animã meã dñe
iustificaciones mandatoꝵ tuoꝵ: & miserere
mei scd̃m magnã misericordiam tuam Et
introuut in carcerem. glorificans dm̃ & erat
cum sanctis triunphans & gaudens atq
festa agens per totã noctem qui eam salua

Expanded text:
n secula custodi me a laqueo, quem statuerunt mihi et ab scandalis operantium iniquitatem. Doce animam meam ponere in iustificationes mandatorum tuorum, et miserere mei secun- dum magnam misericordiam tuam». Et introiuit in carce- rem glorificans Deum; et erat cum angelis triumphans et gau- dens atque festa agens pet totam noctem. Factum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid habes dñe mi paphnuciꝰ dit aũ paph¬
miciꝰ: Dimitte me ut hic moriar: uidi enĩ
mirabilia hodie Surgens aũ irruit in fa¬
ciem eiꝰ & multitudinem lacrimarũ in sun¬
dens clamabat dicens Hen me filia dulcis¬
sima. quare antea non manifestasti michi.
ut ego quoq morarer tecũ spontanea uolũ¬
tate: Ue michi: quomͦ latuisti: Quomodo
pertransisti insicdias aduersariorum tuorũ.¬
& nequicias spiales tenebrarũ uitȩ huiꝰ. &
pefactus est: & currens nnciauit omĩa abba¬
ti ueniens aũ abas cecidit suꝑ eam: & eiulãs
dicebat: Eufrosina sponsa xp̃i. & filia sanctoꝵ

Expanded text:
Quid habes, domine mi Paphnuti? Ait autem Paphnutius: Dimitte me ut hic moriar, vidi enim mirabilia hodie. Surgens autem irruit in faciem ejus, multitudinem lacrymarum infundens, clamabat dicens: Heu me! filia mea dulcissima, quare ante non manifestasti mihi ut ego quoque tecum morerer spontanea voluntate? Vae mihi! quomodo latuisti? quomodo pertransisti insidias adversariorum, et nequitias spirituales tenebrarum vitae hujus, et pefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas cecidit super eam, et ejulans dicebat: Euphrosyna spensa Christi, et filia sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
discessi per tres continuos dies. Cognoscens
miseriam. & adimpleuit desideriũ meum:
atq ad finẽ usq uirilit̾ certando perduxit.
non mea uirtute s eius ad iuitorio. qui me cus¬
todiuit ab in sidiis in imici: peracto cursu re¬
posita est michi corona iusticiȩ Nolo gͦ te iam
eẽ sollicitum pro filia tua eufrosina Ego sum
enim illa misera. & tues pater meus paphnu¬
tibi S nemo hoc sciat. & non permittas ab
hoc facias: Et quia promisi abbati habere
me posses siones multas: & si potuissem susti¬
nere & perdurare in loco isto adducerem hũc
eas Imple quod promisi: quia uene rabił ẽ
locus iste. & ora pro mẽ Hȩc dicens tradidit
uidiss& quia obdormiuit. commota sunt¬
omnia uiscera eiꝰ: ceciditq in terrã. & factus
est uelut mortuus: Accurrens aut̃ agapitꝰ.¬

Expanded text:
icubi per tres continuos dies. CAP. XIV.--miseriam, et adimplevit desiderium meum, quod ad finem usque viriliter certando perduxi, non mea virtute, sed ejus adjutorio, qui me custodivit ab insidiis inimici: peracto cursu superest mihi corona justitiae. Nolo autem te jam esse sollicitum pro filia tua Euphrosyna, ego enim sum illa misera, et tu es pater meustibi, sed nemo hoc sciat, et non permittas ab etipso hoc facias. Et quia promisi abbati nabere multas possessiones, et si potuissem sustinere et perdurare in loco isto, adducerem eas hic. imple ergo quod promisi, quia venerabilis est locus iste, et ora pro me. Haec dicens tradidit vidisset quia obdormivit, commota sunt viscera ejus, ceciditque in terram, et factus est velut mortuus. Accurrens autem Agapit
Abbreviated transcription (Latin):
michi de ea reuelatum ẽ. qui die noccuq ora¬
bam ꝑ ea nec similẽ eiꝰ inueni. Bennet me
inconparabił dolor Quid sperem amodo:
Ubi consolacionem inueniam: Iam descendã
in infernũ lugens: Uidens autem eum smarag.¬
dus uehement̾ plorantẽ. &r nullã consolationẽ reci:¬
pientem: ait ad eum. Quid turbaris. & temet ipsum
interficis: Numquid inualida est manus dñi: aut
deo est quicquam difficile: Iam pone finem tͥs¬

Expanded text:
hi de ea revelatum est, quod die nocteque orabam, nec similem illius inveni, detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et nullam consolationem accipientem, ait ad eum: Quid turbaris et temetipsum interficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam est Deo difficile? Jam pone finem tris
Abbreviated transcription (Latin):
quinari in eo s timeo eẽ in obediens patͥ meo.
& quid faciam nescio Totam enĩ noctem ab̾̃q
somno pertransiui: postulans dm̃ ut ostñde¬
ret animȩ meę misericordiam suam Et
manefacto: placuit mͥ mitte̾ in eccłam. &
adduce̾ unũ fratrem. ut ab ipso audirem u̾bũ
salutis. & quid face̾ debeam Postulo aũ te
pat̾ pro mercede animȩ tuȩ: scio quia ã dõ
missus es. doce me quȩ dei sunt: Dicit ei ille¬
senior Dñs dicit si quis non abrenũ ciauerit

Expanded text:
quinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, quinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, et quid faciam nescio. Totam enim noctem absque somno transivi, postulans Deum ut ostenderet animae meae misericordiam suam; et mane facto, placuit mihi mittere in ecclesiam, et adducere unum fratrem, ut audirem ab ipso verbum salutis, et quid facere debeam. Postulo autem te, Pater, pro mercede animae tuae, scio quia a Deo missus es, doce me quae Dei sunt. Dicit ei senior: Dominus dicit: Si quis non abrenuntiaverit