comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queri utrum deus hominẽ repẽ as¬
te in uirilietate fecerit. an ꝑficiendo
⁊ etates augendo. sicut nũc format
in mrĩs utero. Augustiaus suꝑ ge¬
aG tiam dĩ. qͥuam nature generib nõ alli¬
gauit. qualiter ⁊ uirga moysi conu̾sa
est in draconem. nec talia contͣ nat᷑am
tõne sic hominẽ posse fieri s nõ ibre¬
rat necẽs ut sic fieret. hoc eium ñ erat
in conditõne creature. s in bñplacito
creatoris. cuiꝰ uoluntas necessitas ẽ
hoc enĩ necessario futur̃ est qd̾̃ ułt. et
p̃scit. Multa uero ẜ inferiores causas
futura sunt. s in p̃sciã dĩ futura ñ st̃.
Si aũ ibi aliter futura sunt. potiꝰ fut᷑a
sunt sicut ibi st̃. uͥ p̃scit ille qui nõ pͥ
falli Sicgͦ fc̃s est adam nõ ẜ inferioreᷤ
causas. quia nõ erat in rerum cãis se¬
minalib ut ita fieret. s sccł̾m suꝑioreᷤᷤ
nõ contͣ naturam operantes. quia in
paradyso sit positus ⁊ quare ita fac

Expanded text:
quaeri utrum Deus hominem repente in virili aetate fecerit, an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format in matris utero. August., super Gentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam atarum conditione sic hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in paradiso sit positus; et quare ita fac
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dc̃a in quiri debet utr̃ de natura
diuĩa concedend̾ sit. ꝙ de uͥgĩe sit na¬
ta sicut d̾r in uirgĩe incarnata & iudruti¬
qͦ nõ debere d̾ nata de uͥgĩe. cum sit nata
de pr̃e. Que enĩ res nõ est de pr̃e genita: ñ
uidet᷑ de mr̃e nata. ne res aliqͣ filia tõnis
nomẽ hãt in humanitate. que illud nõ
teneat in diunitate. Uid̃r tñ posse ꝓba¬

Expanded text:
ost praedicta inquiri debet utrum de natura divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse
Abbreviated transcription (Latin):
quedam sic ẽẽ pcc̃a ut sint cẽ pene
cecidit ignis. ⁊ nõ uid̾ũt solem. ait. Ignis ag̃¬
suꝑbie ⁊ cõcupiscentis ⁊ ire intelligitur.
Istas penas pauciuident. idõ eas maxiẽ
cõmemorat apłs in epła ad romanos ⁊¬
numerat. multa que pcc̃a sunt ⁊ pene
pcc̃i. Item int̾ primũ enĩ pc̃c apostasie ⁊ as̃
ultimam penam ignis eterni media q̃s̃
penitere ponit deus offendicłm. ubi .s. gͣ
pcc̃m ⁊ pena pcc̃i aut pc̃c simul ⁊ causa ⁊
pena pcc̃i. Unde moyses. nõdum st̃ cõple¬

Expanded text:
cata, ut sint etiam poenae cecidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo eas maxime commemorat Apostolus in Epistola  multa quae peccata sunt, et poena peccati. Inter primum enim peccatum apostasiae et ultimam poenam ignis aeterni, media quaepoenitere ponit Deus offendiculum, ut scilicpeccatum et poena peccati, aut peccatum simul et causa et poena peccati. Unde Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
lestib. quia demones qui sunt spũa¬
les ⁊ neꝗͣ in hoc turbulento aere nobis
ꝓpinquo ꝗ celum appellatur habitãt
onde ⁊ diabolus princeps aeris dicit᷑.

Expanded text:
lestibus ; quia daemones qui sunt spirituales et nequam, in hoc turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
t tante suꝑbie merito. de celo .i. de
empyreo. in quo cum aliis fue¬
ras deiectus est in istum caliginosũ
aerẽ. cum oĩb sue pͣuitatis consortibꝰ
Nam ut iohes ait in apocalipsi draco¬
de celo cadens. secum traxit terriã ꝑtẽ
stellar̃. quia lucifer ille aliis maior
nõ solus cecid̾. s cum eo alii multi. qͥ
ei in malicia consenserunt. eos q cadẽ¬
tes huiꝰ caliginosi aeris habitacłm re

Expanded text:
t tantae superbiae merito de coelo, id est, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalde coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum , quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi, qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum e
Abbreviated transcription (Latin):
des aĩe amor est: qui si pͣuꝰ ẽ: d̾r cupidi¬
tõnẽ bonam ł malam. quo se ꝑuenisse ꝑa
uolumꝰ. ⁊ intentõ. i illud respicit pp̃ ꝙ uo
lumus. ⁊ uoluntas ad illud ꝙ uolumus.
ut u̾bi gr̃a. Si uelim esurientẽ reficere ut
hẽam uitam et̾nam. uolũtas est qua uo¬
lo reficere esurientẽ. cuiꝰ finis est refectõ e¬

Expanded text:
es animae amor est. Qui si pravus est, dicitur cupiditionem bonam vel malam, quo se pervenisse per volumus; et intentio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio e
Abbreviated transcription (Latin):
queri quid distet int̾ uolũtatẽ
tintetõnem. ac finem ad ꝙ d̾ potest int̃
uoluntatẽ i⁊ finẽ certo atq euidenti mͦ distĩ¬
gui. quia uoluntas est qͣuolumꝰ aliquid.
finis no̾ uolũtatis est. ł illud ꝙ uolumꝰ per
ꝙ impletur ip̃a uoluntas. ł potiꝰ aliud pp̃
ꝙ illud uolumus. Intentõ uero intctũ pro
uolũtate. int̾lum ꝓ fine uolũtatis accipr᷑.
que diligens ac pius lestor inscriptura uͥh
occurrerint disternere studeat. fims aũ uo¬
lũcatis est delectatõ bona ł mala. ad qͣm ni¬
titur quisz ꝑuenire. unde as. suꝑ illũ loc̃¬
as̃ psalmi. scrutans corda ⁊ renes. ait sie. Ss
cure ⁊ delectatõis est delectatõ. ad qͣm cura
⁊ cogitatõe nititur quisq ꝑuenire. ⁊ pau¬
lo post. opera nr̃a q̃ sunt in dcĩs ⁊ factis po¬
ssunt homines uide̾. s quo aĩo fiant. et
quo uenire cupiant solus deus uidet. qͥ
cum uidet corẽẽ in celo. ⁊ nõ delestari nor
in carne s in domino .i. cum bone sũt co

Expanded text:
quaeri quid distet inter voluntatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas est qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est, vel illud quod volumus, per quod impletur ipsa voluntas; vel potius aliud propter quod illud volumus. Intentio vero interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur quisque pervenire. Et paulo post: Opera nostra quae sunt in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne, sed in Domino, id est, cum bonae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simłitudo in hoc loco. ł increata intł¬
telligitur .i. trinitatis essentia ad ꝗͣ
fiz̃ est homo. ł creata in qͣ sc̃ est homo¬
⁊ ipsa homini concreata. Increatam enim¬
ymaginem que deus. intellexisse uidet᷑
luid d̾r cuiꝰ simli̾tudinẽ gerit.⁊ ad qd̃
rep̃sentand̃ frã est. Sicut ymago cesa¬
ris que ip̃iꝰ simsitudinẽ p̃ferebat. ip̃m¬
q quodam mͦ rep̃sentabat. Imppͥe autẽ
ymago d̾r id ad qd̾ aliud fit. sicut exẽplũ
ꝓprie d̾r qd̃ sumit᷑ ex aliqͦ. ⁊ exemplar
accipitur ymago essentia trinitatis.
Si tñ ea noĩe trinitatis in hoc loco intł¬
ligitur

Expanded text:
 similitudo in hoc loco vel increata intelligitur Trinitatis essentia, ad quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homot ipsa homini concreata. Unde maginem quae Deus est, intellexisse videtur liud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur id ad quod aliud fit, sicut exemplum proprie dicitur quod sumitur ex aliquo, et exemplar accipitur imago essentia Trinitatis, si tamen ea nomine imaginis in hoc loco intellig
Abbreviated transcription (Latin):
est amor ꝓprie exellentie. cuiꝰ. iiii. sunt spẽs ut
Quarta: cum ceteris despestis singłariter uł̃t
ud̃i. Merito gͦ radix omĩs mali dr suꝑbia.
tͣꝙ radix dicatur oĩũ malorũ .s. suꝑbia ⁊

Expanded text:
est amor propriae excellentiae. Cujus quatuor sunt species, ut Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali dicitur superbia. trumque radix dicatur omnium malorum, sci
Abbreviated transcription (Latin):
est salomonem ħ p̃ceptũ transisse. Sau a
aũ plures hũit. nec p̃ceptũ p̃teriit Per¬
que alliciant aĩam multiplicare. Cum
aũ additur ut nõ eleuet᷑ cor eiꝰ alienigeãs
phibitũ ẽẽ nid̃r. Teruntũ multiplicatõ
uyorum generaliter ꝓhibita est. ꝑmissũ

Expanded text:
est Salomonem hoc praeceptum transisse. David autem plures habuit, nec praeceptum praeteriit. Perquae alliciant animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigenas prohibitum esse videtur. Verumtamen multiplicatio uxorum generaliter prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ubiq est dilatata. reducta est lex
nuptiarũ ad priorem. honestiorẽ q in¬
stitutõm ut unul uni in figura xp̃i et
ecclie uingatur. nec qr᷑ electõ muneris ĩ
luccessione gn̾is. szin ꝑfectõe uite ⁊ ĩ sin¬
ceritate scientie. ⁊ uͥginitas fecunditati p̃¬
fertur. ⁊ sacerdotib continentia indicit᷑.
De uirginitare mentis ⁊ caynis.

Expanded text:
a ubique est dilatata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutionem, ut unus uni in figura Christi et Ecclesiae conjungatur. Nec quaeritur electio muneris in successione generis, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitur. 5. De virginitate mentis et carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
lii aũ dñt angłos in confirma¬
tione tantadeitatis dilectõe
atq noticia fuisse p̃ditos ut in hiiᷤᷤ
uterius nõ profecerint nes pfectur
sint ꝓfecerunt tamẽ in scientia rerum
exteriorũ. sicut in cognitõe sacram̃ti inca¬
rnatõnis ⁊ hꝰmodi s nõ in contemplatõe
dĩtatis. quia trinitatẽ in unitate atq
unitatem in trinitate. nõ pleniꝰ intlłigt̃
siue intellecturi sunt. ꝗͣ ab ipsa cõfirma¬
tione ꝑceperint. Ita etiam dñt eos in ca¬
ritate nõ profecisse. post confirmatõm
quia eorum caritas postea nõ est austa
⁊ sic dñt eos nõ ꝓfecisse in meritis. s ħ
qͣntum ad ium merendi. s nõ ꝗͣtum ad
nũm meritoꝵ. plura enĩ bona fecerũt
postea que tunc nõ fecerant. s eoꝵ cari¬
tas ex qua illa processerunt nõ est au¬
cta ex qua tm̃ meruerunt ante ꝗͣ ista
⁊ in aliis ꝓficiant
Quedã austoritates
uident᷑ obiuare ꝓbabiliori sentencie.

Expanded text:
lii autem dicunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi runt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnationis et hujusmodi, sed non in contemplatione deitatis, quia Trinitatem in unitate, atque unitatem in Trinitate non plenius intelligunt sive intellecturi sunt quam ab ipsa confirmatione perceperunt. Ita etiam dicunt eos in charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista  et aliis proficiant. 8. Quaedam auctoritates videntur obviare probabiliori sententiae.
Abbreviated transcription (Latin):
hit. Itẽ ambꝵ. ficta cartas est que in adu̾¬
sitate desent. ħ ĩnuere uident᷑ ꝙ cantas se¬
mel habita ñ amitat᷑. Ideo quidam ĩ pre¬
taxatam ꝓsiliũt audaciam. dñtes caritatẽ a
dãpnandis nõ hã nec a quoꝙͣ hĩtam posse
amuti. quos rõ iũcit ⁊ austoritas Quidam
dixit. Ecte nomĩa ur̃a scripta sunt in celis
⁊ post abierunt retro. s ħ dixit propter in¬
sticiam cui deseruiebant qr boni erant. fre¬
quent̾ .n. ante sũt mali qui futiꝰ sunt boni
⁊ aliquociens pͥus sunt bomi. qui futi st̾ ⁊
uite ⁊ deleri
Det̾minatõ auchoritat̃ p̃dẽaꝵ

Expanded text:
 Ficta charitas est, quae in adversitate deserit. Haec innuere videntur quod charitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam  Ecce nomina vestra scripta sunt in coelis; et post abierunt retro. Sed hoc dixit propter justitiam cui deserviebant, quia boni erant. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et vitae et deleri. 2. Determinatio auctoritatum pra
Abbreviated transcription (Latin):
as̃ epłam ioħ̾is. Uncio inuisibił caritas est
que in quocõs fuĩt: radix illient que ar¬
dente sole arescere nõ potest. nutrit᷑ calore¬
signũ fui̾t ꝙ super eum descenderit ⁊ mã¬
Beda sit sp̃c. Qiuo magni est filio d̾i. ꝙ in ip̃o
manere sp̃t s astiuat᷑. Notand̾ ꝙ qd sẽꝑ

Expanded text:
act. 1, in fine: Unctio invisibilis charitas est, quae in quocumque fuerit, radix illi erit; quae ardente sole arescere non potest; nutritur calorsignum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus. Quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandum quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
unc de oĩpotnĩa dĩ agend̾ ẽ.
ubi pͥma consideratio occur¬
rit. qũo uere d̾s dicatur oĩpotẽs
an quia oĩa possit:an tm̃ qr ea pos¬
sit que ułt. ꝗ enĩ deus oĩa possit:
plurib auctoritatib ꝓbat᷑. ait
legis. Omĩa quidẽ potest deus.
s nõ facit nͥ qd̃ conuenit u̾tati eiꝰ
⁊ iusticis. Idem in eodem. potuit
tem applłauit. quia dĩ uoluntas rona¬
bilis est ⁊ equissima. fatend̾ est gͦ dm̃
oĩa posse
. Qũo deus dicat᷑ ommia pos¬
so. cũ nos multa possimꝰ q̃ xp̃e ñ potest

Expanded text:
unc de omnipotentia Dei agendum est, ubi prima consideratio occurrit, quomodo vere Deus dicatur omnipotens; an quia omnia possit, an tantum quia ea possit quae vult. Quod enim Deus omnia possit, pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait legis: Omnia quidem potest Deus, sed non facit nisi quod convenit veritati ejus et justitiae. Idem in eodem: Potuit Dei appellavit, quia Dei voluntas rationabilis est et aequissima. Fatendum est ergo Deum omnia posse. 2. Quomodo dicatur Deus omnia posse, cum nos multa possimus quae ipse non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uidł pater ita est ut ab alio nõ sit. et
quia filiũ genuit unũ secum d̾m. et
a quosit. nõ enĩ ab alio est. nec ab eo
aliquid ł aliquis est ab eterno: ꝗ unũ
cum eo nõ sit. filius enĩ ⁊ sp̃s s. unũ s̃¬

Expanded text:
 Pater ita est, ut ab alio non sit, et quia Filium genuit unum secum Deum, eta quo sit. Non enim ab alio est, nec ab eo aliquis vel aliquid est ab aeterno, quod unum cum eo non sit: Filius enim et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
co iste quẽ formasti ad illudentꝰ ei. tanꝙͣ
primo factus sit malus. in uidꝰ ⁊ diabolꝰ.
nõ uoluntate depͣuatus. hiis aliis ꝙ
testimoniis utunt᷑ qui dñt angłos qͥ
ceciderunt creatos fuisse malos ⁊ sine
mora corruisse. eos u̾o qui ꝑstiterunt
ꝑftõs. ⁊ beatos fore creatos. astruũt auͣc.¬

Expanded text:
co iste quem formasti ad illudendum ei. Tanquam primo factus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ an aliqua mora fuit inter creatõnẽ
⁊ lapsum. ł sine mora in ip̃o creatõnis
exordio ceciderunt. Opinio quorũdã
dicentium angłos in malicia creatos ⁊
sine om̃i mora ruisse. Putau̾unt enĩ
quidam angłos qui cetiderunt creatos
esse malos. ⁊ nõ libero arbitrio in mali¬
ciam declinasse. s in malicia a dõ frõs ẽẽ.
nec aliꝗͣ fuisse moram int̾ creatõnẽ ⁊ lap¬
sum s ab inicio apostatasse. alios uero
creatos fuisse plene beatos. qui opinio
potest ab inicio temporis diabolũ ceci¬
disse nec cum scĩs angłis pacatum ali¬
qñ uixisse ⁊ beatum. s mox apostatas
qui staret si stare uoluiss. Idem ĩ eod̾
inicio tp̃ris ł conditõnis sue diabolũ ce¬
cidisse. ⁊ nũꝗͣ in u̾tate stetisse. Uñ qͥdã
in hans maliciam libero arbitrio nõ
esse flexum s in has qͣnus a dõ putant ẽẽ
creatum sccłm illud bĩ iob. hoc est inqͥt¬
micium figm̃ti dĩ. qd̾ fecit deus ut illu¬

Expanded text:
 an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam dicentium angelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse. Putaverunt enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionputari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatassqui staret si stare voluisset. Item in eodeinitio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati Job, 40: Hoc est initium figmenti Dei q
Abbreviated transcription (Latin):
uel diuina uel dm̃ uel eciam se ip̃am. suasq consi¬
derare uirtutes: abstrahis se ab omnib corporeis
sensib quib non adiuuatur nisi ad corporeas for¬
mar coloresq senciendos ⁊ sp̃u atq rõne se ꝯspict.
meditatione atq contemplatione ad dm̃ ascen¬
dit: deus u̾o reuelatione ad diuina inspiratõe
ad cam descendit. Meditatio si ciuidem est occulte
u̾itatis studiosa inuestigatio. Contemplatio est¬
ꝓspicuc u̾itatis iocunda admiratio. Illam it aq

Expanded text:
uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque consiuel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare usensibus, quibus non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; et spiritu ac ratione se conspicit, meditatione atque contemplatione ad Deum ascendit. Deus vero revelatione atque divina inspiratione ad eam descendit. Meditatio siquidem est occultae veritatis studiosa investigatio. Contemplatio perspicuae veritatis jucunda admiratio. Illam namque
Abbreviated transcription (Latin):
tionum deformatir eisdẽq alte impressis eciamꝰ
soluta a corpore non eruitur: Si em̃ a corruptõne
in huc uita se ab huius mundi feculentia mũdare.¬
qmͣiuis cum ẽxient hinc nichũ corporeum secum tͣ¬
hati ⁊ a corporali passione ĩmimis existat. s. ixxiii¬
iuificatione ⁊ sensificatione descendit amina
ad corpus. Presentia namq sua illud inuifi¬
cat colligit inunum atq in imo tenet difflũe atq
contabescere ñ sinit. congruentiam eius modumq
conseruat᷑ non tantum in pulcritudine. s ecam
increscendo. atq gignendo. Intendit se eciam aĩa ĩ
tando. olfaciendo. audiendo. indendoq diuidicat
atꝙ in his omnib ea que secundum naturam sui
corporis sunt appetit. fugitt contrana. Remonet
se ab his sensib certo int̾uallo tempoꝵ ⁊ eouim
motus qiͣ per quasdam fenas reparans ymagi
nes rerum quas per eos hausit secum captiuatĩ

Expanded text:
inum deformatur, eisdemque alte impressis etiam inum deformatur, eisdemque alte impressis etiam soluta a corpore non exuitur. Si enim a corporaliumin hac vita se mundare ab hujusmodi faeculentia, quatenus cum hinc exierit, nihil corporeum secum trahat, et a corporali passione immunis existat. Vivificatione et sensificatione descendit anima ad corpus. Praesentia namque sua illud vivificat, colligit in unum, atque in uno tenet; defluere atque contabescere non sinit, congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Intendit se etiam anima intando, olfaciendo, audiendo, videndoque dijudicat; atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt appetit, fugitque contraria. Removet se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, rerum imagines quas per eos hausit, secum catervatim
Abbreviated transcription (Latin):
totas presto est. Nichil enim sibi se ip̃a p̾sentiꝰ
ẽẽ potest. Qd̾ autem de se quent quidantea fu̾it
uel quid futura sit: uel qualis modo sit. id est qmͣͣ
deuota quam puna ⁊ qmͣ santta. S quia in istis
est corporalib que cum amore cogitat. ⁊ cum
amioris coheserunt ei ħ que forus sunt corporalia
ut eccam cum ad sunt istu presto sint ymagines
eoꝵ cogitanti. Qua propter st cernere eas a se nõ
potest ut se solam inspiceat ⁊ uideat. Redeat ergo
ad se ⁊̃ stet in se. nec sicut ab sentem se querat:
s uelud presentem securet cernere ⁊ discemere
⁊ iutentionem uoliuitatis qua per alia uagaba¬
tur statuat in se ip̃a. ut se cogitet in semet ip¬
sam cognosoat ⁊ diligat. Ita uidebit quod nũqͣmͣ
se non amarierit nũquam nescierit. s alia secũ
amando aun eis se confuditrita ut sine magno la¬
bore ab eis separari non possit. quib cum amore
iuhxesit. Propte̾a fantasiis corporalium ymagina¬

Expanded text:
tota sibi praesto est. Nihil enim sibi se ipsa praesentius tota sibi praesto est. Nihil enim sibi se ipsa praesentius esse potest. Quod autem de se quaerit; quid antea fuerit, vel quid futura sit, vel qualis modo sit quaerit, id edevota, quam pura, quam sancta. Sed quia in istis est corporalibus, quae cum amore cogitat, et cum amoris ei cohaeserunt haec quae foris sunt corporalia, ut etiam cum absint ista, praesto sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicut absentem se quaerat, sed velut praesentem se curet cernere et discernere, et intentionem voluntatis, qua per alia vagabatur, statuat in se ipsa, et se cogitet, ut se ipsam cognoscat et diligat. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed alia secum amando cum eis se confudit; ita ut sine magno labore ab eis separari non possit, quibus cum amore inhaesit. Propterea phantasiis corporalium imag
Abbreviated transcription (Latin):
tam nouit mens qmͣ id qd̾ sibi presto est. Nec m̃ti
magis quicquam. presto este quam ip̃a sibi. Nam
cognosat uuere se meminisse se intelligere se uel¬
le. cogitare. scire iudicare. ħ omnia nouit in se. nec
ymaginatur. qͣ extra se. illa aliquo sensu corporis
tetigit: sicut corporalia queq tanguntur. Ex quoꝵ
cogitationib si nichũ sibi affingat ut tale aliquid
ẽs̃ se putetr quicquid ei de se remanet. ħ solum ip̃a
est. Nichil enim tam in mente: quam mens est.
Neo quicquam sio mentem cognosat: ꝙ̃admod̾
mens. Cum enim q̃nt mens quid sit mens ꝓfesto
nouit qd̃ se ip̃am querat ⁊ nouit qd̾ ip̃a sit mens
que se ip̃am querit. Neq enim aliunde se q̃rit:
quan se ip̃am. Cum ergo querentem se nouit se
utiq nouite ⁊ omne quod nouit tota nouit atq
ita totam se nouit. Et si parce inuenta non se
totam querit q̃ut. tamen quia tota sequente

Expanded text:
tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti quidquam magis praesto est, quam ipsa sibi. Nam cognoscit se vivere, se meminisse, se intelligere, se velle, cogitare, scire, judicare. Haec omnia novit in se, nec imaginatur, quasi extra se illa aliquo sensu corporis tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid se esse putet; quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est. Nihil enim tam in mente est, quam ipsa mens; nec quidquam sic mentem cognoscit, quemadmodum mens. Cum enim quaerit mens quid sit mens, profecto novit quod se ipsam quaerat; et quod ipsa sit mens, quae se ipsam quaerit. Neque enim aliunde se quaerit quam se ipsa. Cum ergo quaerentem se novit, se utique novit. Et omne quod novit, tota novit; atque ita totam se novit. Et si parte inventa non se totam quaerat, tamen quia se tota quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uisleat: ⁊ crcatorem suum quem sola ⁊ simplex sũ
istis acculis intueri debet. Anma namq racionalis¬
int̾ eas res que sunt a deo condite. omnia superat:
⁊ ideo proxiia est qũ est pura. eiq in quãtum
cantate coheserit. in tanto ab es lumine illo intelli¬
gibili perfusa quodammodo ⁊ illustrata. non. per
corporeos occulos. s per ip̃ins sui pͥncipsle id est per
intelligentiam dm̃i certit. in quo perfettusima est¬
pulchritudo ⁊ leatissima uisio. qua uisio ne fit bã.
Remoneat ergo a consideratione sua om̃s noticias:
que per corporis sensus ext̾nsecus capiuntur. Que¬
q namq corporalia eoꝵq similitudines. sensus quoq
⁊ ymaginationes in memoria in fixs cum recordando
reuisuntur ad ext̾iorem hominem. pertinent. ꝙͣqmͣ
istis qiͣ nuncĩs anima ext̾iora percipiat. Meus gͦ cui
se ip̃a nichil p̃sentius est. quadam int̾iori nõ simu¬
lata. s uera presencia ideat se in se. Nichil enim

Expanded text:
valeat et Creatorem suum, quem sola et simplex sine valeat et Creatorem suum, quem sola et simplex sine istis oculis intueri debet. CAPUT XXXIIinter eas res quae sunt a Deo conditae, superat omnia; et Deo proxima est, quando est pura, eique in quantum charitate cohaeserit, in tantum ab eo lumine illo intelligibili perfusa quodam modo et illustrata, non per corporeos oculos, sed per sui ipsius principale, id est, per intelligentiam Deum cernit, in quo est perfectissima pulchritudo et beatissima visio, qua visione fit beata. Removeat ergo a consideratione sua omnes notitias quae per corporis sensus extrinsecus capiuntur. Quaeque namque corporalia, eorumque similitudines, sensus quoque et imaginationes in memoria infixae, cum recordando reminiscuntur, ad exteriorem hominem pertinent, quanquam istis quasi nuntiis anima exteriora percipiat. Mens ergo cui nihil se ipsa praesentius est, quadam interiori, non simulata, sed vera praesentia, videt se in se. Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
mors ubiq nos expectat. Iccuto semper debenus
ẽẽ parati ut cum corpus reu̾tetur ad t̾ram. de qua
sumptum estr spõ redeat ad dm̃i qui dedit illum. Il¬
lud siquidem nos maxime mouere debet: qd̾ a uete¬
rib sapientib ip̃e homo ita diffiuitus est. homoẽ.
animal rõirale mortale. hic gen̾e posito ꝙ animal
admonendus erat homo ⁊ quo sibi eẽt redeundũ
⁊ unde fugiendum. Sicut enim progressus anime
usq ad mortalia lapsus est: si regressus eius esse
tat᷑ sub illo uidelicet a quo regi debet ⁊ supra ea q̃
reg̾ẽ debet. Uno u̾bo quod rõnale dicitur sepilratur
a bestiis alio qd̾ mortale a diuinis. Illud nͥ tenu̾it:
bestia erit. hinc nͥ se au̾terit: ad diuina non perueniti
Icarro ut hõmo sͥ incognitus se cognoscat: magna o¬
pus ht consuetudine recedendi. a sensib ut animũ¬
suum ad se colligat.⁊ in se ip̃o retincat. his si qͥdem
sensib impeditur anima ne cern̾e semet ipsam

Expanded text:
mors ubique nos exspectat. Idcirco semper debemus mors ubique nos exspectat. Idcirco semper debemus esse parati, ut cum corpus revertetur ad terram de qua sumptum est, spiritus redeat ad eum qui dedit illum. Illud siquidem nos maxime movere debet, quod a veteribus sapientibus ita definitus est: homo est animal rationale mortale. hic genere posito, quod animal admonendus erat homo, et quo sibi redeundum esset et unde fugiendum. nam ut progressus animae usque ad mortalia lapsus est, ita regressus esse tat sub illo a quo regi debet, et supra ea quae regere debet. Uno verbo, quod rationale dicitur, separatur a bestiis; alio, quod mortale, a divinis. Illud nisi retinuerit, bestia erit; hinc nisi se averterit, ad divina non perveniet. Idcirco ut homo sibi incognitus cognoscat se, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus, ut animum ad se colligat, et in se ipso retineat. His siquidem sensibus impeditur anima, ne cernere semetipsam
Abbreviated transcription (Latin):
que in corporib uiuentes per dilectionem reꝵ uisibi¬
lium corporalib ỹmaginib afficiuntur: a corporibus
exeuntes. in eisdem ỹmaginib tormenta paciuntur.
Propt̾ea enim corporalib passionib ibi teni posst̃
quia a corruptione corporalium. affectionin hio m̃¬
date si fuerunt Quam corpulentiam de carnis de¬
lectatione traxerunt. Quedam autem anime in
eisdem locis in quib culpami commniserunt: puni¬
uiitur. Quedam u̾o abditis receptatulis uiq ad
ultimam resurrectionem continentur: sicut inia¬
q̃z digna estrrequie uel misi̾a.C xiii.
uel qñ de corpore egredictur. Qd̾ pͥmum posur
postea dicam: qd̾ ultimum. dicere ũ possum᷑ qm̃ nes¬
cio finem meum. ħ plane sco: qd̾ mortales sumus᷑¬
⁊̃ qd̾ uelimus nolimus omnes moriemur. Nil enĩ
morte cercuis. ⁊ nil hora mortis incercius. Nã nes¬
cimus qñ aut quomodo. aut ubi moriemur: qnͣdo

Expanded text:
quae in corporibus viventes per dilectionem rerum visibiquae in corporibus viventes per dilectionem rerum visibilium corporalibus imaginibus afficiuntur, a corporibus exeuntes in eisdem imaginibus tormenta patiuntur. Propterea enim corporalibus passionibus ibi teneri possunt, quia a corruptione corporalium affectionum hic mundatae non fuerunt, quam per corpulentiam de corporis delectatione traxerunt. Quaedam autem animae in eisdem locis, in quibus culpam commiserunt, puniuntur: quaedam vero abditis receptaculis usque ad ultimam resurrectionem continentur, sicut unaquaeque digna est requie vel miseria. vel quando de corpore egredietur. Quod primum posui, postea dicam; quod ultimum, dicere non possum; quoniam nescio finem meum. Hoc plane scio, quod mortales sumus; et velimus nolimus, omnes moriemur. Nihil enim morte certius, et nihil hora mortis incertius. Nam nescimus quando, aut quomodo, aut ubi moriemur; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
onines sensus atq ingnia uiuaciter tenet. ut po¬
te pura. subtilis scita ⁊ perpetua. Et sicut deus nͥ¬
q est in semet ipso: sio anima ubicumq est qͥ¬
dammodo in semet ip̃a. Ao per ħ ibi est anima
post corpus uibi erat agens in corpore. Ibi d̾sẽ
modo ubi fuit pͥusquam mũdus fieret. ubi eciam
fieret si mundus ẽẽ desm̾et. Sicut seps dictum est
incorporea est anima. Potest tamen hr̃e similitudinẽ
ccorporis. ñ corporalem s corpori similem ⁊ corporaliũ
omnino membroꝵ. cum de corpore egreditur. Sic enĩ
aut ad spĩtalia pro m̾itis fertur: aut ad loca pena¬
lia. similia corporib qualia sepe demonsirata sunt
his qui rapti sint a corporis sensib ⁊ mortuis simi¬
les iacuerunt: cum ⁊ ip̃i in se ip̃is gererent quam¬
dam similitudinem. corporis sui per quam possent
ad illa fr̃i. ⁊ talia similib sensib exꝑiri. Anime si qͥd̾

Expanded text:
omnes sensus atque ingenia vivaciter tenet, utpoomnes sensus atque ingenia vivaciter tenet, utpote pura, subtilis, cita, et perpetua. Et sicut Deus ubique in semetipso est, sic anima ubique quodam modo in semetipsa est: ac per hoc ibi est anima post corpus, ubi erat agens in corpore. Ibi Deus est modo, ubi erat priusquam mundus fieret, ubi etiam foret si mundus desineret esse. Sicut saepe dictum est, incorporea est anima: potest tamen habere similitudinem corporis, non corporalem, sed corpori similem, et corporalium omnino membrorum, cum de corpore egreditur. Sic enim aut ad spiritualia pro meritis fertur, aut ad loca poenalia similia corporibus: qualia saepe demonstrata sunt iis qui rapti sunt a corporis sensibus, et mortuis similes jacuerunt; cum et ipsi in se ipsis gererent quamdam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri, et talia similibus sensibus experiri. Animae siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
moriendo ad cos ꝑgunte ñ quidem omnia s quã¬
tum sĩnuntur eis indicare ⁊ eos oportet audire
Stire eciam possunt ab angelis qui hio nob̾ p̾sto
sunt: ⁊ animas nr̃as ad illos deferiutt Spũ ociã
dei reuelante cognosdere possunt que hic agũtr᷑
que necessarium est eos nosdere. Quidam eciam
ex mortuis ad uiuos rapi possunti ñ per ꝓpͥam
naturam s per diuiuam potencians utrumtã
ista fiant per eorum p̾senciam an per angelos
suscipientes eoꝵ ꝑsoniam affirmare non audeo.
Deus enim ommpotens qui est ubiq p̾sens per
angłioa ininist̾ca usq̃ quaq diffusa potest ho¬
miseria iudicat ẽẽ prebenda. ¶nri
otencie anime atq uirtutes longa exerci¬
tatione atq successu temporum crescunt.
Ip̃a uero non cresat nͨ de cresatr s aut imparilita¬
t ͤ membroꝵ aut humoꝵ crassitudins et eoꝵ
corruptione p̾pedita uires suas exercere ñ potest.
Anima corpore eruta est uiuit uideti audit. et

Expanded text:
moriendo ad eos pergunt: non quidem omnino, sed quanmoriendo ad eos pergunt: non quidem omnino, sed quantum sinitur eis indicare et eos oportet audire. Scire etiam possunt ab Angelis qui hic nobis praesto sunt, et animas nostras ad illos deferunt. Spiritu etiam Dei revelante cognoscere possunt quae hic aguntur, et quae necessarium est eos noscere. Quidam etiam ex mortuis ad vivos rapi possunt; non per propriam naturam, sed per divinam potentiam. Utrum tamen ista fiant per eorum praesentiam, aut per angelos suscipientes eorum personam, affirmare non audeo. Deus enim omnipotens, qui est ubique praesens, per angelica ministeria usquequaque diffusa potest prmiseotentiae animae atque virtutes longa exercitatione et successu temporum crescunt. Ipsa vero anima nec crescit nec decrescit, sed aut imparilitate membrorum, aut humorum crassitudine et eorum corruptione praepedita, vires suas exercere non potest. Anima carne exuta vivit, videt, audit, et
Abbreviated transcription (Latin):
modo cognitas modo incognitas ꝑsonas ostendens.
Iccuro nimis stultus ⁊ hebes est. qui ħ omnia que in
spu fuunnt. eciam incorpore accidere arbitrant᷑. cum
orechiel ⁊ alii ꝓphete. ioh̃s eciam euͣngelista et
mientib uel iugilantib apparent ñ in ip̃ie
reb ut sunt uidentur. s in quibdam similitudĩ¬
bus rerum. Istud autem angelicis operationib
fieri credimus per dispensationem pronidentiẽ dĩ.
bene utentis bonis uel tualis. scdm̃ inscrutabilem
altitudinem iuditioꝵ suoꝵ. siue huic instruantur
mentes mortalium siue fallantur siue ꝯsolentur:
siue t̾reantur situt uicq uel prebenda est mĩa
sp̃o de funttoꝵ. ubi ñ uident neq audiunt que
aguntur aut eueniunt in istam uitam hõĩb.
omnino nesciant: quemadmodum nob̃ cura
est de mortius qmͣuis quid agant utiq nesciamꝰ
Nesciunt quidem mortui quid ħ agatur. s dñ
hic agitur postea audire possunt ab eis. qui hino

Expanded text:
modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, pinatur; idcirco nimis stultus et hebes est, qui haec omnia quae in spiritu fiunt, etiam in corpore accidere arbitratur: cum Ezechiel et alii Prophetae, Joannes etiam evangelista et mientibus vel vigilantibus apparent, non in ipsis rebus ut sunt videntur, sed in quibusdam similitudinibus rerum. Istum autem angelicis operationibus fieri credimus, per dispensationem providentiae Dei, bene utentis bonis vel malis secundum inscrutabilem altitudinem judiciorum suorum: sive hinc instruantur mentes mortalium, sive fallantur; sive consolentur, sive terreantur; sicut unicuique vel praebenda est miserspiritus defunctorum, ubi non vident, neque audiunt quae aguntur, aut eveniunt in ista vita hominibus. omnino nesciant; quemadmodum cura est nobis de mortuis, quamvis quid agant utique nesciamus. Nesciunt quidem mortui quid hic agatur; sed dum hic agitur. Postea audire possunt ab eis qui hinc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incontiua uitioꝵ quib ip̃e plenus est ut pote
sallax nequam ⁊ fraudulentus deceptor anima
aut eius habitator efficitur s fi audulentiam de¬
septionem. atq maliciam in eo hĩtare dicitur ꝙ̃
implet. Solius enim tͥnitata est intrare. ⁊ im¬
plere naturam siue substanciam ꝙͣ creauit. pax¬
emones ⁊ acrimonia sensus ⁊ celeritate mot̾
rantur: pro tardicate sensus t̾renicorporis. Accessit
autem demonib per tam lougum tempus quo
eoꝵ uita protenditur rerum longe maior exꝑi¬
encia quam hominib potest euenire pp̃ breui¬
mulierum multitudine equitare: earxq iuissib
obtemperare. Ipẽ namq sathanas qui transsigu¬
rat se mangłm̃ lucis cum mentem auusaunq
mulierrule ceꝑiti ⁊ haric sibi per infidelitatem
subinngriu̾t i lico informat se in du̾sarum ꝑsona¬
rum. spẽs ac similitudines ⁊ mentem qmͣ captiuam
tenet in sompnis deludens modo leta mad cristia

Expanded text:
et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est, utpote et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est, utpote fallax, nequam et fraudulentus deceptor animaraut ejus habitator efficitur; sed per fraudulentiam, deceptionem atque malitiam, in eo habitare dicitur quem implet. Solius enim Trinitatis est intrare et implere naturam sive substantiam quam creavit. CAemones et acrimonia sensus, et celeritate motus rantur propter tarditatem terreni corporis. Accessit autem daemonibus per tam longum tempus, quo eorum vita protenditur, rerum longe major experientia, quam hominibus potest evenire propter brevimulierum multitudine equitare, earumque jussionibus obtemperare. Ipse namque satanas, qui transfigurat se in angelum lucis , cum mentem cujusque mulierculae coeperit, et hanc sibi per infidelitatem jugaverit, illico transformat se in diversarum personarum species ac similitudines: et mentem quam captivam tenet in somnis deludens, modo laeta modo tristia,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius animalis ymagine alienis setiab appareat
talis quod sibi homo uideatim qualis sͥ uid̾i posset
in sompuis ⁊ portare ouera. que on̾a si u̾a sunt
torpora portantur a demonib ut illudatur ho¬
minib: partim uera onerum. corpora. partim
falsa. iumentoꝵ cernentib. ¶ tx uiii.
ynianum sp̃m aliquando bonus aliquando
malus assinuit sp̃o. Neo facile discerni po¬
desti A quo spñ assumatur: nisi qrua bonuis ĩstruit¬
⁊ malus fallit. fallit autem sepe in manifestis
bonis: ut cum in eis creditum ei fu̾it ad sua se¬
ducat. Sio plerumq humanum sp̃m rapit ut
temus. Animam tamen hominis uel mentem
uulla creatura uixta substantiam implere pͣ:
nisi sola tͥuitas. Implere autem diatur sathanas
mentem alicuius ⁊ pͥncipale cordis ñ ingrediens
quidem in eum ⁊ in sensum eius s fraude iniqͥ¬
tate atq omini malicia illum alliciens atq sedu¬
cens: affectu malicie traicitur per cogitationes

Expanded text:
cujus animalis imaginem, alienis sensibus appareat, cujus animalis imaginem, alienis sensibus appareat, talisque homo sibi videatur, qualis sibi videri posset in somnis, et portare onera. Quae onera si vera sunt corpora, portantur a daemonibus, ut illudatur hominibus, partim vera hominum corpora, partim falsa jumentorum cernentibus. CAPUT XXVII.anum spiritum aliquando bonus aliquando malus assumit spiritus; nec facile discerni potest a quo spiritu assumatur, nisi quia bonus instruit, et malus fallit. Fallit autem saepe in manifestis bonis, ut cum sibi in eis creditum fuerit, ad sua seducat. Sic plerumque humanum spiritum rapit, ut demus. Animam tamen hominis, id est mentem, nulla creatura juxta substantiam implere potest, nisi sola Trinitas. Implere autem dicitur satanas mentem alicujus et principale cordis, non ingrediens quidem in eum et in sensum ejus; sed fraude et iniquitate, atque omni malitia illum alliciens, atque seducens affectu malitiae, trahit per cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ti poisint in lupos ⁊ iumenta ⁊ queq tiecessaria por¬
tare. postꝙ peratta opera iterum ad se redire nͨ fieri
in eis m̃tem bestialem. sed rõnalem humanamq ser¬
uari. ħ sic intelligendum est qm̃ demones naturas
non arant. s aliquid tale facere possunt. ut inde¬
antur esse qd non sunt. Nulla enim arte uel po¬
testate animus. s neo corpus quidem aliqua rõne
in membra ⁊ liniamenta bestialia u̾aciter conuerti
potest: s fantasticum hominis qd̃ eciam cogitando
siue sompniando ꝑ rerum intuimabilium gen̾a
uariatur cum corpus ã sit corpoꝵ similes formas mi¬
ra celeritato capiti sopitis aut oppressis corporeu ho¬
minis sensib ad alioꝵ sensum figura corporea per¬
duci potesti ita tamen quod corpora ip̃s hominũ
alicubi iaceant iuuentia quidem s multo granius
atq expressius quam sompno sius sensib obsecͣtis.
Fantasticum autem illud ueluti corporatum ĩ ali¬

Expanded text:
verti possint in lupos et jumenta, et quaeque necessaria porverti possint in lupos et jumenta, et quaeque necessaria portare, et post peracta opera iterum ad se redire, nec fieri in eis mentem bestialem, sed rationalem humanamque servari. Hoc sic intelligendum est, quoniam daemones naturas non creant, sed aliquid tale facere possunt, ut videantur esse quod non sunt. Nulla enim arte vel potestate animus, sed nec corpus quidem aliqua ratione in membra et lineamenta bestialia veraciter converti potest. Sed phantasticum hominis quod etiam cogitando sive somniando per rerum innumerabilium genera variatur, et cum corpus non sit, corporum similes formas mira celeritate capit, sopitis aut oppressis corporeis hominis sensibus, ad aliorum sensuum figuras corporeas perduci potest: ita tamen quod corpora ipsa hominum alicubi jaceant, viventia quidem, sed multo gravius atque oppressius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud veluti formatum in ali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine int̾pretatione intelligi ñ potest. In sompniũ
enti. sicut est cibi cura. uel potus. uel aliqua studia
uel artes uel infirmitates. Secundum. namq stu¬
dia que quisq exertuit sompniat: ⁊ solitarum
artum simulachra in presencia mentis im p̾ssa. ap¬
parent in sompnis. Iuxta eciam infirmitatum
colici alia flegmatio. Illi uident rubra ⁊ uana: isti
nigra ⁊ alla. Phantasma est quando qui dormite iux¬
cepit ⁊ ad huc iugilare se estimat aspicere uidetur
irruentes in se. uel passim uagantes formas. disce¬
pantes ⁊ uarias. letas uel turbulentas. In ħ genere
est ephialtes: quem publica persuasio quiescentes
opinatur inuad̾e̾: ⁊ pondere suo pressos ac senciẽtes
grauare. Qd̃ non est alud nisi q̃dam firmositas as¬
tomato uel acorde ad cerebrum ascendens. ⁊ ibi uim aĩ¬
malem comprimens. C xxuii.
mulierum ⁊ potestare demonum homines ꝯu̾¬

Expanded text:
et sine interpretatione intelligi non potest. Insomnium eset sine interpretatione intelligi non potest. Insomnium esenti; sicut est cibi cura vel potus, vel aliqua studia, vel artes, vel infirmitates. Secundum namque studia quae quisque exercuit, somniat; et solitarum artium simulacra in praesentia mentis impressa apparent in somnis. Juxta etiam infirmitatum cholici. Illi vident rubea et varia; isti, nigra et alba. Phantasma est, quando qui vix dormire coepit, et adhuc se vigilare aestimat, aspicere videtur irruentes in se, vel passim vagantes formas discrepantes et varias, laetas vel turbulentas. In hoc genere est ephialtes, quem publica persuasio quiescentes opinatur invadere, et pondere suo pressos ac sentientes gravare. Quod non est aliud nisi quaedam fumositas a stomacho vel a corde ad cerebrum ascendens, et ibi vim animalem comprimens. CAPUT XXVmulierum et potestate daemonum homines con
Abbreviated transcription (Latin):
duat ideoq ip̃a intencio in alind au̾sa. ceriit uisa. sõp̃¬
nioꝵ tanqmͣ species corporales assinti ut sibi dormieus
uigilare uideatur ⁊ ñ similia corporib s ip̃a corpora
intueri se putet. Ego autem mis. to amplius ad mi¬
ror ⁊ uehementius stupeo. quanta celeritate ao facilita¬
te use anima fabricetur ỹmagines corpoꝵ que per
antium uel eciam mextasi uisiones quecumq tñ
illa natura uisoꝵ est proculdubio non est. Non enĩ
corpora uisa illas ymagines in spũ faciunt. nͦ eani
nim hñt ut aliquid sp̃ale forment. s ip̃e sp̃s in se
ip̃o celeritate mirabili ut pote spĩtalis. intellectu¬
sunt gña uidelicet oraculum usia. sompniũ
in sõnium. phantasma. Oraculum est cum ĩ sõp¬
nis parens uel aliqua saucta grauisq persona. seu
sacerdos. uel ecam deus euenturum quid aꝑte uł
ñ euenturum faciendum. uel deuitandum denũ¬
tiat. Uisio est cum id quid̃ uidet. qd̾ eodem mado quo
apparuerat eueniet. Sompnium figuris est tectum

Expanded text:
ducit, ideoque ipsa intentio in aliud auersa cernit uisa somniorum, tamquam species corporales adsint, ut sibi dormiens uigilare uideatur et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putet: cum autem uigilaror multoque maxime stupeo, quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricetur imagines corporum, quae per antium uel etiam in extasi uisiones. quaecumque tamen illa natura uisorum est, procorpora visa illas imagines in spiritu faciunt, nec eam vim habent ut aliquid spirituale forment, sed ipse spiritus in se ipso celeritate mirabili, utpote spiritus intellectusunt genera; videlicet, oraculum, visio, somnium, insomnium, et phantasma. Oraculum est, cum in somnis parens vel aliqua sancta gravisque persona, seu sacerdos, vel etiam Deus eventurum aliquid aperte vel non eventurum, faciendum vel devitandum denuntiat. Visio est, cum id quis videt quod eodem modo quo apparuerat eveniet. Somnium est figuris tectum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. alia infi̾or per animam designatur. In hac itaq
diuisione anima ⁊ quod animale est i uno rema
ab infus diuidit᷑ utad simima sublimetui ab a¬
nima sanditur ut domino uniatur. Qm̃ qui ad¬
heret domino: unus sp̃o est felix diusio ⁊ nurabil
separatio: ubi qd̃ corpulentum ⁊ seculentum est de¬
orsum remanet: quod spãle ⁊ subtile est usq ad spe¬
culationem diuine glĩe sublimatur. ⁊ in eãdẽ yma¬
ginem tnͣsformatur. Pars infi̾or componitur ad sũ¬
mam pacan ⁊ tranquillitatem: Pars autem suꝑi
na nõ sit eius nature cuius est deus: ymago tam̃
illius nature qua natura melior nulla est ibi q̃ ren¬
da ⁊ inuenienda est in nob̾. quo eciam natura nr̃a
nichil ht̃ melius. S pͥus mens ip̃a consid̾anda est

Expanded text:
spiritum, alia inferior per animam designatur. In hac utique spiritum, alia inferior per animam designatur. In hac utique divisione anima et quod animale est, in imo remanAb infimis dividitur, ut ad summa sublimetur; ab anima scinditur, ut Domino uniatur: Quoniam qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Felix divisio et mirabilis separatio, ubi quod corpulentum et faeculentum est, deorsum remanet; quod spirituale et subtile est, usque ad speculationem divinae gloriae sublimatur, et in eamdem imaginem transformatur. Pars inferior componitur ad summam pacem et tranquillitatem: pars autem superna non sit ejus naturae cujus est Deus: imago tamen naturae ejus qua natura melior nulla est, ibi quaerenda et invenienda est in nobis, quo etiam natura nostra nihil habet melius. Sed prius mens in se ipsa consideranda est
Abbreviated transcription (Latin):
tatem totus colligitur. Intromictitur in qm̃dam affec¬
tum multum musitatum introrsus ad nescio quam
dulcedinem: qui sio semper sic sentiretur profecto
magna. felicitas esset. Nichil sensualitas nich agit
officio. Purior autem anme pars in illud ultime qͥe¬
tis secretum. ⁊ summe tranquillitatis archanun fe¬
lia iocunditate introductur. uiius quidem simo est
der ⁊ efficar ⁊ penetrabilior omne gladio ancipiti et
pertingens usq ad diuisionem anime ⁊ spõ. Et ideo
nicħ̃ in creat uis hac dimsione mirabilius cernitur:
ubi id quod eẽncialiter unum est atq indundium.
in se ip̃m scinditur ⁊ qd̃ simplex in se ⁊ sine partib
constat qͣiͣ quadam partitione duuiditur Neq enim
in hominc uno alia eẽncia est eius sp̃c. atq alia est
substantia. Non enim in hoo gemino uocabulo ge¬
mina substantia intelligitur. s cum ad distinttionẽ
ponitur gemina uis eusdem eẽncie. una suꝑior per

Expanded text:
tatem totus colligitur, et intromittitur in quemdam affectatem totus colligitur, et intromittitur in quemdam affectum multum inusitatum introrsus ac nescio quam dulcedinem, quae si semper sic sentiretur, profecto magna felicitas esset. Nihil sensualitas, nihil aginterim viduatur officio. Purior autem animae pars in illud intimae quietis secretum, et summae tranquillitatis arcanum felici jucunditate intro ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus . Et ideo nihil in creaturis hac divisione mirabilius cernitur, ubi id quod essentialiter unum est atque individuum, in se ipsum scinditur; et quod simplex in se et sine partibus constat, quasi quadam partitione dividitur. Neque enim in homine uno alia essentia est ejus spiritus, atque alia est is substantia. Non enim in hoc gemino vocabulo gemina substantia intelligitur: sed cum ad distinctionem ponitur gemina vis ejusdem essentiae, una superior per