comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illius aduentũ auidissime p̃stolari. credebant aũ
etiam rob̾tum conutem lorotelli regine uolis¬
tatem ⁊ imꝑiũ cuiꝰ oꝑa nuꝑ ab exilio reuocat᷑
fũat: ꝓtuldubio secuturũ. Dum igit᷑ adu̾sus ea
q̃ accid̾e pot̾ant multis se consiliis ⁊ artib p̃mu¬
nirent: repente de morte cantellarii c̾cissimus
ad curiam rumor ꝑlatus ⁊ regnie ꝓrsus aĩmũ
deiecit: ⁊ ꝑtem contͣriam in id roboris ac securita¬
tis euexit᷑. ut nicħ sibi deinceps estimarent diffi¬
cultatis aut ꝑ icłi formidand̾. Itaq sũma regni
potestas ⁊ negocioꝵ cognicio penes gualt̾ium
archiepñ panornitanuĩ erat. qui sibi regeni eate¬
nus suspecta satis familiaritate deuiuxerat: ut
ũ tam curiam ꝙͣ regem ip̃m reg̾e̾ uid̾e̾t᷑.¬

Expanded text:
illius adventum avidissime prestolari. Credebant autem illius adventum avidissime prestolari. Credebant autem etiam Robertum comitem Lorotelli regine voluntatem et imperium, cuius opera nuper ab exilio revocatus fuerat, proculdubio secuturum. Dum igitur adversus ea que accidere poterant multis se consiliis et artibus premunirent, repente de morte cancellarii certissimus ad curiam rumor perlatus, et regine prorsus animum deiecit, et partem contrariam in id roboris ac securitatis evexit ut nichil sibi deinceps estimarent difficultatis ac periculi formidandum. Itaque summa regni potestas et negotiorum cognitio penes Gualterium archiepiscopum Panormitanum erat, qui sibi regem eatenus suspecta satis familiaritate devinxerat ut non tam curiam quam regem ipsum regere vide
Abbreviated transcription (Latin):
multa maris admixtione contraxit. Tauis
fons qͥdam aliquis ub̾rimꝰ qui de pede montis
iixͣ caisale sarracenoꝵ egͥditur: qͣsi duaꝵ ho¬
raꝵ spacio manens obstrusus aquas ꝯtinuit
magnoq de hiic erimipens impetu: sangͥner
coloris latices ꝑ uinꝰ spacium hore miranciũ
oculis indigenaꝵ exhibuit. Messanc u̾o. mare
cũ tnͣquillissimũ eẽt in se ip̃m pͥmo se ꝯtrahens
paulisꝑ ceisit alittore. de inde pedetemptim redi¬
eus p̃fixas licoris metas tͣnͣsilit ⁊ nurosq ciuita¬
tis abbuens: ipĩs etiam se portis infudit ¶ huis ali¬
isq prodiguis curie familiares eoꝵq fautores p̾t̾i¬
ti: s arbittabantur uouitatem hanc reꝵ mag¬
nam siculis calamitatẽ portend̾e̾. Timebant ergo
ne cancellarius ope ⁊ consilio constantinopolita¬
ni imꝑatoris qui legatos eius ut ferebat᷑ beĩgne
susceꝑat: regnũ sicilie collectis uirib occuparet
Nec em̃ dubiũ erat plerosq regnicomites ac ꝑte̾s

Expanded text:
multa maris admixtione contraxit. Taius multa maris admixtione contraxit. Taius fons quidem aquis uberrimus, qui de Pedemontis iuxta Casale Sarracenorum egreditur, quasi duarum horarum spatio manens obstrusus, aquas continuit, magnoque dehinc erumpens impetu, sanguinei coloris latices per unius spatium hore mirantium oculis indigenarum exhibuit. Messane vero mare, cum tranquillissimum esset, in seipsum primo se contrahens, paulisper cessit a littore, deinde pedetemptim rediens, prefixas littoris metas transiliit, murosque civitatis alluens, ipsis etiam se portis infudit. Hiis aliisque prodigiis curie familiares eorumque fautores perterriti, arbitrabantur novitatem hanc rerum magnam Siculis calamitatem portendere. Timebant ergo ne cancellarius, ope et consilio Constantinopolitani imperatoris, qui legatos eius, ut ferebatur, benigne susceperat, regnum Sicilie, collectis viribus, occuparet. Nec enim dubium erat plerosque regni comites ac proceres
Abbreviated transcription (Latin):
cussit iuolentia ut in caabria quo qiraregiũ
oppidaq ꝓxima seutiret᷑. Cachañsiũ opiuen¬
tissima ciuitas us adeo subũsa est: ut ne iu¬
una quid̃ domus in urbe suꝑstes remansit.
uiri ac mulieres circit̾ .xu. milia cũ epõ eud̃
ciuitatis maximaq ꝑte monachoꝵ sb̾ ruina
sunt edificioꝵ opp̃ssi. leꝯuciũ nobule siracusa¬
noꝵ oppidũ cadem t̾re ꝯcussione subu̾sum:
oppidanoꝵ plerosq ruenciũ edificioꝵ mole cõ¬
sumpsit. Multa p̾t̾ea in sinib catham̃siũ ac
siracusanoꝵ castella diruta sunt: uiultis in
lotis t̾ra dehiscens ⁊ nouosꝓtulit fontes et
uet̾um nõ nullos obstruxit᷑ eaq pars ethuei
cacuiis q̃ tauromimũ respicit iusa est ali¬
qnͣtulũ subsedisse. Siracusis: a recusa fons no¬
mĩatissimꝰ quem ab elide gͥcie ciuitate fama
C̃ in siciliam occultis meatib deriuari. de liu¬
pido turbulentus effectus. saporem salsum

Expanded text:
cussit uiolentia, ut in Calabria quoque circa Regium cussit uiolentia, ut in Calabria quoque circa Regium oppidaque proxima sentiretur. 58.2 Cathaniensium opulentissima ciuitas usque adeo subuersa est, ut ne una quidem domus in urbe superstes remanserit. 58.3 Viri ac mulieres circiter quindecim milia cum episcopo eiusdem ciuitatis maximaque parte monachorum sub ruina sunt edificiorum oppressi. 58.4 Leontium, nobile Siracusanorum oppidum, eadem terrae concussione subuersum oppidanorum plerosque ruentium edificiorum mole consumpsit. 58.5 Multa preterea in finibus Cathaniensium ac Siracusanorum castella diruta sunt; multis in locis terra dehiscens et nouos protulit fontes, et ueterum nonnullos obstruxit, eaque pars Ethnei cacuminis, quae Taurominium respicit, uisa est aliquantulum subsedisse. 58.6 Siracusis Areminatissimus, quem ab Elide Grecie civitate fama est in Siciliam occultis meatibus derivari, de limpido turbulentus effectus, saporem salsum
Abbreviated transcription (Latin):
tim nõ hr̃e p̃torem eiꝰmodi u̾o metũ int̾tessisse qͥ
inꝯstantissimũ uirũ cade̾ posset: ulłi dubiũ erat
neq tam manifesta res ullic testib indigebat.
hus accedebat ꝙ petrus caietanꝰ romane curie sb¬
diaconꝰ c̃tissime ꝓmiserat electõnẽ hanc nich ro¬
boris hĩturam. septigentas ꝙ auti inicias oꝑa stu¬
dioq regine acceꝑat romano pontifiai deferendas.
ci ronianã cẽ curiam ut uolũtati ꝓceꝵ sicine ũ
audeat obuiare ne censeat ĩmẽsã peciũam ob
confirmãdam electõem sͥ oblatã ĩ eꝯ uct̾itatis
articło ꝯtẽpnandã. ¶Hoc itaq negõ paucis diẽb
ꝓtracto neuid̾e̾tur p̃cipitati sm̃a. demũ tomanꝰ
pontisex electõem tatã hũit. ip̃mq iussit electũ
a suffraganeis ep̃is cõsetrari. Qui tante dignita¬
tis culim̃e sublatꝰ repẽte statũ ĩnuitauit curie.
sũmãꝙ sͥ potestatẽ retiuens: mathm notarium
eiꝰde diei nchxinens t re motus tauta si ciliani cõ¬

Expanded text:
eiusmodi vero metum intercessisse, qui et in constantissimum virum cadere posset, nulli dubium erat, neque tam manifesta res ullis testibus indigebat. His accedebat quod Petrus Caietanus Romane curie subdiaconus certissime promiserat electionem hanc nichil roboris habituram, septingentasque auri uncias opera studioque regine acceperat Romano pontifici deferendas. tu Romanam esse curiam, ut uoluntati procerum Siciliae non audeat obuiare, neque censeat immensam pecuniam ob confirmandam electionem sibi oblatam in eo necessitatis articulo contempnendam. 57.15 Hoc itaque negotio paucis diebus protracto, ne uideretur precipitari sententia, demum Romanus pontifex electionem ratam habuit, ipsumque iussit electum a suffraganeis episcotis culmine sublimatus, repente statum immutavit curie, summamque sibi potestatem retinens, Matheum notarium eiusdem diei, uehemens terrae motus tanta Siciliam con
Abbreviated transcription (Latin):
thesauas sius eopacto ded̾e. ut lic̾et ei cũ uxore ac
lib̾is in ꝑtes sỹrie tnͣsmeare. eo sic expulso: cogi¬
tabat ⁊̃ curie magnates hugonẽ comitẽ catacẽ¬
sem qr cãceslarii ꝯsangumeꝰ erat expelłe. S qr ÷
nulliꝰ consilii audacie hõ erat. ut uħ occłte ꝑatui
isidias uł exp̃cipiti maguũ ausurꝰ aliquidti¬
met᷑ maluerũt ei ꝑcere sꝑantes eo ip̃o posse re¬
gine ĩdignacõnẽ aliqͣtenꝰ mitigar. post pari¬
cos dies gualt᷑ius cecanꝰ agͥgentmꝰ ꝯducta pleb
młtitudine metuq ꝯpulsis cauonias ꝯsenciẽte
curia nõtam electus qm uiolent̾ intrusus.
panormitane regimẽ suscepit ecc̃e. Cares his qͥ
cancellario fauerant ipĩq regine płimũ spei sb¬
traxit. spabant tũ romanũ pontisicem id ad̾

Expanded text:
thesauris suis eo pacto dedere ut liceret ei cum uxore ac thesauris suis eo pacto dedere ut liceret ei cum uxore ac liberis in partes Syrie transmeare. Eo sic expulso, cogitabant etiam curie magnates Hugonem comitem Catacensem, quia cancellarii consanguineus erat, expellere. Sed quia nullius consilii audacie homo erat ut vel occulte paraturus insidias, vel ex precipiti magnum ausurus aliquid timeretur, maluerunt ei parcere, sperantes eo ipso posse regine indignationem aliquatenus mitigari. Post paucos dies, Gualterius decanus Agrigentinus conducta plebis multitudine, metuque compulsis canonicis, consentiente curia, non tam electus quam violenter intrusus Panormitane regimen suscepit ecclesie. Ea res his qui cancellario foverant ipsique regine plurimum spei subtra
Abbreviated transcription (Latin):
heuricũ mõtis cauoosi comitẽ. mathm uotarium
ũaẏcũ ricardũ. Galt̾iũ decanũ agͥgẽtinũ regis pre¬
ceptorem. In eo statu curia ꝯstituta. dec̾nit᷑ in pͥ¬
mis uti gilleb̾tus comes gͣuinensis cũ filiosto ber-¬
crãno comite peslatur e regnosanus tũ ⁊ ĩcolu¬
mis siqͥd̾ hiis curie mãdatis ultro parere uolu̾it.
Qd̾ s uirib uti ⁊ militib adunatis reniti p̃sump¬
serint: cũ eo deniceps hostilit̾ agi ⁊ tanꝙͣ ꝓditorẽ
totis regni uirib oppugnari. hoc aũ negociũ ro¬
g̾io comiti albensi ricartoq de sagio fundano co¬
miti delegat᷑. Qui de tocius apule ciuitatib mmi¬
mẽsum cõg̾gantes ex̾titũ gilleb̾tũ comitem in
cascello qͦdam quo secũ uxore receꝑat obsed̾unt
Nam audito curie mãdato innũsi imilites ab eo
discesserant ¶At iule mł̾tam in se ꝓcerũ attẽdeus
ĩuidiã. ciuitatũ atrox odiũ. nich̾q spei sͥ relictum
ĩtesligens: elegit se ricardo comiti fundano cum

Expanded text:
 Montis Caveosi comitem, Matheum notarium, gaytum Richardum, Gualterium decanum Agrigentinum regis preceptorem. In eo statu curia constituta, decernitur in primis uti Gillebertus comes Gravinensis cum filio suo Bertranno comite pellatur e regno, salvus tamen et incolumis, si quidem hiis curie mandatis ultro parere voluerit. Quod si viribus uti et militibus adunatis reniti presumpsisset, cum eo deinceps hostiliter agi, et tanquam proditorem totis regni viribus oppugnari. Hoc autem negotium Rogerio comiti Albensi Richardoque de Sagio Fundano comiti delegatur. Qui de totius Apulie civitatibus immensum congregantes exercitum, Gillebertum comitem in castello quodam, quo se cum uxore receperat, obsederunt. Nam, audito curie mandato, universi milites ab eo discesserant. At ille multam in se procerum attendens invidiam, civitatum atrox odium nichilque spei sibi relictum intelligens, elegit se Richardo comiti Fundano cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũpanariũ: q̃ ꝑseũante diucius igne facile dissol¬
uant᷑. alii machinas ocius infe̾ndas. alii cratib
ĩuectis suffodiend̾ abimo cãpanariũ det̾nebant.
Int̾ea cũ rex ad mr̃is peticioneme palacio uellet
exire ut ab obsidione ppłm amou̾et: maths uo¬
tarius cet̾iq ꝯspiratores qui aderant ꝓhibuerũt
ing̾di. dicentes ñ eẽ tutũ illuc acced̾e̾. nã sagntaꝵ
ac lapidũ circũqͣ turbinẽ agitari. Cũq uide̾nt
ulłatenꝰ ea die posse cãpanariũ expugnari timu¬
uł pn̾ia ducti desist̾ent ab ĩcepto cũ id regidisplicẽ
cognoscẽnt. Scatuerũt gͦ cũ cancellario pastisti.
ut adiurato regno sicilie: lice̾t eimꝙͣ elige̾t t̾rã
lib̾e tlisineare. missis itaq nũciis. qui hanc ei cõ¬
dicõnem ꝓpoũent:. ita demũ iut̾ eos tnͣsactũ est.
ut ariuata galea cãcellariis cũ paucis quosen¬
q frͣcis ad tnsfcetand̾ naigia parent᷑. ⁊ obłes¬

Expanded text:
campanarium, que perseverante diutius igne facile dissolcampanarium, que perseverante diutius igne facile dissolvantur; alii machinas ocius inferendas; alii cratibus invectis suffodiendum ab imo campanarium decernebant. Interea cum rex ad matris petitionem e palatio vellet exire ut ab obsidione populum amoveret, Matheus notarius ceterique conspiratores qui aderant prohibuerunt egredi, dicentes non esse tutum illuc accedere, nam sagittarum ac lapidum circumquaque turbinem agitari. Cumque viderent nullatenus ea die posse campanarium expugnari, timut animi, vel penitentia ducti desisterent ab incepto, cum id regi displicere cognoscerent. Statuerunt ergo cum cancellario pacisci, ut, abiurato regno Sicilie, liceret ei in quam eligeret terram libere transmeare. Missis itaque nunciis qui hanc ei conditionem proponerent, ita demum inter eos transactum est, ut armata galea cancellarius cum paucis quos elque Francis ad transfretandum navigia pararentur. Nob
Abbreviated transcription (Latin):
in carbones forib lib̾ patuiss ĩtroitꝰ płiq milites
cancellarii qͥb uniũsa uͥtus ꝑich̃ mnetũ sustulerat:
opposucrũt seconatib ĩtͦirẽ. Ibidiu młtũq sũma
uiitute pugnatũ ẽ. hiis qͥdẽ urgentissia ncc̃ĩtate
simi uiri tante młtitudĩs ĩpetũ sustiũent. Preua¬
lente uix tand̾ młtitudĩe: fatigati se milites in
cãpanariũ ꝯtulerũt. at illi ꝑ ecc̃am ĩ domũ can¬
cenarii lib̾e tnͣseũtes: milites peditesq qͥ muris
defendendis oꝑani dabãt: repente captos uĩctosq
castesians palatii tnͣsmiserũt. Quos aũ reperetãt
de locis adhuc muinciorib resistentes: ut se dede¬
rent bonis ꝯditõib effet̾unt. Inde ad expugnã¬
dũ cãpanariũ redeuutes. cũ iam młtis eoꝵ uulũa¬
tis actius iustando nicħ ag̾ent: uaris huc illuc cõ
ignẽ censebant. Nam ex eiꝰmoi saxis ꝯstructũ eẽ

Expanded text:
in carbones foribus liber patuisset introitus, plerique milites in carbones foribus liber patuisset introitus, plerique milites cancellarii, quibus universa virtus periculi metum sustulerat, opposuerunt se conantibus introire. Ibi diu multumque summa virtute pugnatum est, hiis quidem urgentissima necessitate simi uiri tantae multitudinis impetum sustinerent. 55.26 Preualente uix tandem multitudine, fatigati se milites in campanarium contulerunt. 55.27 At illi per ecclesiam in domum cancellarii libere transeuntes, milites pedidefendendis operam dabant repente captos vinctosque castellanis palacii transmiserunt. Quos autem reppererant de locis adhuc munitioribus resistentes, ut se dederent bonis conditionibus effecerunt. Inde ad expugnandum campanarium redeuntes, cum iam multis eorum vulneratis acrius instando nichil agerent, variis huc illuc consignem censebant; nam ex eiusmodi saxis constructum esse
Abbreviated transcription (Latin):
titudo ppłiꝯfluẽtis ĩ ĩmẽsũ excreuit. iesũptis aĩs
ĩ eũ ꝑit̾ irtuẽtes: tam ip̃m ꝙͣ eiꝰ milites fug̾e ꝯpule¬
runt. domũq cancellarii q̃ młto distendebat᷑ am¬
bitu ceꝑunt ex oĩꝑte totis uirib oppugnare. Qbes¬
Obseiti u̾o ñ solũ de locis sͥ deputatis nicħo segniꝰ
ĩstantib resistebant. uer̃ ⁊̃ aꝑtis aliqͦciens forib
erũpentes: totã młtitudĩem audatusime repelle¬
⁊ gaitꝰ nicardꝰ de locis inquib clausi fũant exeũtes
pͥstine sedignitati nenñc ꝓhibente reddiderãt. Qui
seruis buctinariis accersitis: p̃ceꝑunt eis ut añ do¬
mũ cantellarii tubisac tẏmpanis ꝑsouarẽt. ẽ unc
q cũ ingenti clamore ac strepitu ꝯcurrẽtes ceꝑũt
ĩstare uchem̃tius.uidentesq sediuciꝰ ĩsistando nich
ꝓfic̾e̾ tandẽ ad portam ecc̃e magna lignoꝵ strue
ꝯpoĩta decreu̾ũt ignẽ suppon̾e. Cũq iam redactis

Expanded text:
titudo populi confluentis in immensum excrevit, resumptis animis in eum pariter irruentes, tam ipsum quam eius milites fugere compulerunt, domumque cancellarii, que multo distendebatur ambitu, ceperunt ex omni parte totis viribus oppugnare. Obsessi vero non solum de locis sibi deputatis nichilo segnius instantibus resistebant, verum etiam apertis aliquotiens foribus erumpentes, totam multitudinem audacissime repelleet gaytus Richardus de locis in quibus clausi fuerant exeuntes, pristine se dignitati, nemine prohibente, reddiderant. Qui servis buccinariis accersitis, preceperunt eis ut ante domum cancellarii tubis ac tympanis personarent. Tunc que cum ingenti clamore ac strepitu concurrentes, ceperunt instare vehementius, videntesque se diutius insistendo nichil proficere, tandem ad portam ecclesie magna lignorum strue composita, decreverunt ignem supponere. Cumque iam redactis
Abbreviated transcription (Latin):
odonem płimũ diligeus consiliũ illius ultra ꝙ̃
expediret ei in maximis quo uegociis admit¬
tebat. Quem eum neq litt̾arũ exornaret scĩa
neq prudencie secłaris utilitas ꝯm̃daret: tan¬
te uicħomimiꝰ cupiditatis erat ut uec in extor¬
qũda pecuna modum attende̾t: ⁊ in concilian¬
dis auncicus uirtutis fideiq tõne post hĩta solam
aregesii oudinm ad tempus sontessai sde quod

Expanded text:
Odonem plurimum diligens consilium illius, ultra quam Odonem plurimum diligens consilium illius, ultra quam expediret ei, in maximis quoque negotiis admittebat. 37.4 Quem cum neque litterarum exornaret scientia, neque prudentiae secularis utilitas commendaret, tantae nichilominus cupiditatis erat, ut nec in extorquenda pecunia modum attenderet, et in conciliandis amicitiis, uirtutis fideique ratione posthabita, solam a rege sibi dudum ad tempus concessa, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ditis lib̾am eis concedẽ potestam. ut ecc̃e sue pas¬
torem eligẽnt. ⁊ ad palaciũ uenientes quem sͥ
putarent ydoneũ uixta consuetudinem ĩ cͦia
noĩarent. At illi uulla suꝑ hoc int̾ eos qd̾ raro
contingit orbata controu̾sia concordes atq una¬
niies cantellarii elegerunt gaudente pplõ ⁊
qd̃ actum fuerat approbante willio papiensi ro¬
mane ecc̃e cardiuali qui panoriũ nuꝑ uen̾at in
gullias tͣnͣsiturus ¶Itaq duas regni maximas
dignitates adeptus totius curie post regnam
honus ⁊ honorem suscepit. Donnu u̾o sue p̾fecit
odonem quartellum carnotensemcanonicũ qui
remanendi consilium ei ded̾at ⁊⁊ cũ eo duob an¬
uis se spopond̾at remansurum. donet aucos
in sicilia ꝓbate fidei repperisset. aut aliquos de ꝓpin¬
quis ⁊ amicis sins quib eque consilia sua crede̾t.
ad eum de francia uenire conting̾et. Nam eũdẽ

Expanded text:
ditis, liberam eis concedere potestatem, ut Ecclesiae suae pasditis, liberam eis concedere potestatem, ut Ecclesiae suae pastorem eligerent, et ad palatium uenientes, quem sibi putarent ydoneum, iuxta consuetudinem in curia nominarent. 36.22 At illi, nulla super hoc inter eos, quod raro contingit, oborta controuersia, concordes atque unanimes cancellarium elegerunt, gaudente populo, et quod actum fuerat approbante Willelmo Papiensi, Romanae Ecclesiae cardinali, qui Panormum nuper uenerat in Gallias transiturus. 37.1 Itaque duas regni maximas dignitates adeptus, totius curiae post reginam onus et honorem suscepit. 37.2 Domui uero suae prefecit Odonem Quarrellum, Carnotensem canonicum, qui remanendi consilium ei dederat, et cum eo duobus annis se spoponderat remansurum, donec amicos in Sicilia probatae fidei repperisset, aut aliquos de propinquis et amicis suis, quibus eque consilia sua crederet, ad eum de Francia uenire contingeret. 37.3 Nam eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
quib illius aduentꝰ maxime displicet. Int̾ea regi
uolle diucius in sicilia cõmorari: sũna ope inti ce¬
pit ut hoc enis ꝓpoitum ĩuuitaret. ⁊ głiam ei di¬
uitiasq quas hĩturus crat si remanet ostentãs
simulq tnͣsmontanoꝵ iuopiami ei freq̃nt̃ obicies.
socios quo ip̃ius ꝓpositi iugentib p̾mis hortabat᷑
ut cũ eo se ꝓmittͬent remansuros. intelligens ũ
posse mẽtem illius aliter ad id quod postulabat
q ꝓmissionib uix tandem optinuit: constituto
diẽ cunctis qui cũc aderant ep̃is ꝓterib q cõuo¬
catis ad curiam cancellariũ eum instituit. ĩsitq
ut umũsa curie uegocia deinceps ad eini pͥnci¬
palit̾ referrentur. nec młto post tũ eum archie¬
piscopus salerntanꝰ subdiaconũ ordiuasset. missi
siuit qui canouicis panormitanis dic̾ent. regẽ
ac regniam p̃cib eoꝵ quas sepe porrex̾ant exau¬

Expanded text:
quibus illius aduentus maxime displiceret. 36.19 Interea reginquibus illius aduentus maxime displiceret. 36.19 Interea reginnolle diutius in Sicilia commorari, summa ope niti cepit, ut hoc eius propositum immutaret et gloriam ei diuitiasque, quas habiturus erat, si remaneret, ostentans; simulque Transmontanorum inopiam ei frequenter obiciens, socios quoque ipsius, propositis ingentibus premiis, hortabatur, ut cum eo se promitterent remansuros, intelligens non posse mentem illius aliter ad id, quod postulabat,que promissionibus uix tandem optinuit, constituto die cunctis, qui tucatis ad curiam, cancellarium eum instituit, iussitque ut universa curie negotia deinceps ad eum principaliter referrentur. Nec multo post cum eum archiepiscopus Salernitanus subdiaconum ordinasset, missi sunt qui canonicis Panormitanis dicerent regem ac reginam precibus eorum quas sepe porrex
Abbreviated transcription (Latin):
ret ob intemꝑiem aeris in apulia diutius deci¬
ne. simulq sciens reginam illius aduentũ sũmo
sisset: cime familiates. ep̃iq ac milites cũ comes¬
tabuł illi obuiam exeuntes ad palaciũ eum ut
honore suscepit ⁊ astantib cunctis. ecde inquit cõ¬
pletum uideo ꝙ plenis semꝑ uocis expetii. Nec eñi
alit̾ qmi frẽs ꝓprios dilig̾e quidem ⁊ honorare debeo
silios comitis ꝑticensis: ꝑ quem ut uerũ fatear
pat̾ nĩs regnũ optinuit. Nam idem comes fratri
mes tr̃am amplissiuam cum nepte sua matre
mea dotem dedit. qm in hyspania młtũ ꝑicłis
ac diuturius laborib xxpugnatam sarracems
mee consobrinũ loco mͥ frĩs hñdum censeam.
dilige̾ se fatent᷑. ꝓpeusius diligant ⁊ houorent.
ut eoꝵ gr̃ã erga nos ex hoc ip̃o fidei dilectõnisq
qnͣtitatem emetiar. eũc om̃s id se libent̾ facturos
ꝓmptissime respond̾unt licet int̾ eos eẽnt ñ ułłi

Expanded text:
ret, ob intemret, ob intemnere, simulque sciens reginam illius aduentum summo sisset, curiae familiares episcopique ac milites cum comestabulis illi obuiam exeuntes, ad palatium eum, ut honore suscepit, et astantibus cunctis: «Ecce», inquid, «completum uideo, quod plenis semper uotis expetii. 36.15 Nec enim aliter quam fratres proprios diligere quidem et honorare debeo filios comitis Perticensis per quem, ut uerum fatear, pater meus regnum optinuit. 36.16 Nam idem comes patri meo terram amplissimam cum nepte sua, matre mea, dotem dedit, quam in Hyspania multis periculis ac diuturnis laboribus expugnatam, Saracenismeae consobrinum, loco michi fratris habendum censeam, diligere se fatentur, propensius diligant et honorent, ut eorum gratia erga nos ex hoc ipso fidei dilectionisque quantitatem emetiar». 36.18 Tunc omnes id se libenter facturos promptissime responderunt, licet inter eos essent nonnulli,
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Porro mach̃s notarius cum sciret admi¬
ratum se nõ posse fieri ob iłtam eius uouũs
inuidiani.cancellanatum totis uisib appetebat
Electus aũt in ꝓximo se confidebat ecc̃ĩe pauor¬
untane teginẽ adepturũ. s regina longe
diu̾sum fouebat ꝓpoĩtum ⁊ eandem dignitatẽ
alii reseruabat.scripserat enĩ auũculo suo ro¬
thomagensi archiepõ ut aliquem de ꝯsangͥ¬
ueis sius uł rob̾tum de. nouo burgosifieri
posset uł stephanũ comitis ꝑticensis filium s̾
gentini epĩ sꝑem ⁊ desidi̾um eludebat. Aec eã
diu sua fefellit opinio. Paucis enĩ int̾iectis die¬
b fama p̃currente comꝑtum est stephanum¬
comitis ꝑticensis filiumi in siciliam uenientẽ
ad comitem grauinensemfrĩs sui filiũ diũtissẽ.
Quem ip̃e comes młtis honoratũ muñib q⁊ de sta
turie diligent̾ instructum. ad salub̾rima sicilie
lota tnͣsmisit. timens eũ cum iam estas ingrue¬

Expanded text:
bant. 36.8 Porro Matheus notarius, cum sciret admibant. 36.8 Porro Matheus notarius, cum sciret admiratum se non posse fieri ob multam eius nominis inuidiam, cancellariatum totis nisibus appetebat; electus autem in proximo se confidebat Ecclesiae Panormitanae regimen adepturum. 36.9 Sed regina longe diuersum fouebat propositum et eamdem dignitatem alii reseruabat: scripserat enim auunculo suo, Rothomagensi archiepiscopo, ut aliquem de consanguineis suis, uel Robertum de Nouo Burgo, si fieri posset, uel Stephanum, comitis Perticensis filium, sigentini episcopi spem et desiderium eludebat; nec eam diu sua fefellit opinio. 36.11 Paucis enim interiectis diebus, fama precurrente, comcomitis Perticensis filium in Siciliam venientem ad comitem Gravinensem fratris sui filium divertisse. Quem ipse comes multis honoratum muneribus et de statu curie diligenter instructum, ad saluberrima Sicilie loca transmisit, timens eum, cum iam estas ingrue
Abbreviated transcription (Latin):
uiris donaca p̾cer eam: octo comites codẽ anno
creaucrat.fichardũ mandrensem. b̾tͣm co¬
uitis gͣunensis filum. richardũ de sagio. ro¬
gerium richardi filiũ. iocelinũ. Symonem sa¬
grensem . Wͫ ͥ siluestri comitis filiũ. hugo¬
nem derupe forti consanguineũ suĩ hoiẽm
omĩs uirtutis exꝑtem. qui de francia nuꝑ ad¬
uen̾at. rog̾ium quo comitem accerranũ. et
rog̾ium auellim comitem abexilio reuoca¬
tos pͥstine restituerat dignitati. husgͦ młtis
cabant ab innata rebellandi consuctudine
hicerat. Richardus molisii comes cet̾is Ra¬
nuliarib potestatis emmentia p̃latus. ap̃
regniam postulata faciliꝰ impetrabat. Eicc¬
tus u̾o siratusanꝰ ⁊ matħs uotarius cancena¬
rii gerebant officiũ. Gaptus quo richardus
magut̾ camerariꝰ palatũ ⁊ gaytus marcinꝰ
quĩduane p̾erat: consiliis uichominꝰ nit̾erant
⁊ cũ p̾dictis familiarib negocia regni tracta¬

Expanded text:
viris donata preteream, octo comites eodem anno viris donata preteream, octo comites eodem anno creaverat: Richardum Mandrensem, Bertrannum comitis Gravinensis filium, Richardum de Sagio, Rogerium Richardi filium, Iocelinum, Symonem Sangrensem, Willelmum Silvestri comitis filium, Hugonem de Rupeforti consanguineum suum, hominem omnis virtutis expertem, qui de Francia nuper advenerat; Rogerium quoque comitem Acerranum et Rogerium Avellini comitem, ab exilio revocatos, pristine restituerat dignitati. Hiis ergo mu experti, temptabant ab innata rebellandi consuetudine hic erat: Richardus Molisii comes, ceteris familiaribus potestatis eminentia prelatus, apud reginam postulata facilius impetrabat; electus vero Siracusanus et Matheus notarius cancellarii gerebant officium; gaytus quoque Richardus magister camerarius palatii et gaytus Martinus, qui duanae preerat, consiliis nichilominus intererant et cum predictis familiaribus negotia regni tracta
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ ciuitas ex cõuenis piratis. p̃donib aduua¬
ta. om̃e feregenus hominũ intͣ menia sua
conclusit. ulł̾ius exꝑs sceleris. nlłm abhores
flagicium. nicħ eoꝵ que possit putans illici¬
tum. Itaq latrones. piratescurre. asseutatores
cet̾isq flagiciis irretiti confluebant ad eum.
⁊ diem ꝯmiuis extrahentes: totis uoctib thes¬
sarar̃ iactib insistebant. Quod il regie cost¬
nitũ est: durius eius tem̾tatem redargiiens
scripsitut far̃ siuc dilacõne tnͣsiret. Qui suadũ¬
tib sociisuix inde tandem auulsus in apuliam
iter instituit.
mensoitaq post mortem regis annuo
fere spacio cum paulatim decideus pro¬
cella cune recedisset: proc̾es regni młtis euit¬
ti regine bũficiis ut̾m quiescebant. ut enĩ
nicarc̾atoꝵ młtitudine lib̾atam. serues lib̾¬
tate donatos ciuib ĩmunitates concessas.
consuetudines que ꝑniciose uidebantur
explosas ut uiua sopidaq inltic nobilib¬

Expanded text:
enim civitas ex convenis, piratis, predonibus adunaenim civitas ex convenis, piratis, predonibus adunata, omne fere genus hominum intra menia sua conclusit, nullius expers sceleris, nullum abhorrens flagitium, nichil eorum que possit putans illicitum. Itaque latrones, pirate, scurre, assentatores ceterisque flagitiis irretiti confluebant ad eum, et diem conviviis extrahentes, totis noctibus tessararum iactibus insistebant. Quod ubi regine cognitum est, durius eius temeritatem redarguens, scripsit ut Farum sine dilatione transiret. Qui, suadentibus sociis, vix inde tandem avulsus in Apuliam iter instituit. Emenso itaque post mortem regis annuo fere spatio, cum paulatim decidens procella curie recedisset, proceres regni multis e victi regine beneficiis interim quiescebant. Ut enim incarceratorum multitudinem liberatam, servos libertate donatos, civibus immunitates concessas, consuetudines que perniciose videbantur explosas, ut villas oppidaque multis nobilibu
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uł eẽ credidit uł diciuoluit. indignũ exis¬
tinians eum ꝙ̃ mat̾ młtoꝵ patens libidini
uulgo concepisset regis filiũ appellari. hũc gͥ
regina cum an̾a rodĩtus dice̾tur. idq sicun
nomen abhorrentes uelut ignotum ⁊ bar¬
bariun uriderent. henricum appellari p̃cepit
⁊ ei mõtis caueosi comitatũ integre dedit.
oppidaq sicilie que cũ eodem comitatu. Gau¬
stidus comes olim tenuerat. Idem aũt heni¬
cus statura paruus. barbam hũs rarusimã
sub pallida ingredine cutẽ fedatus. iudisc̾tus
elinguis. p̃ter aleaꝵ ac cessare ludum ulłius
sibi rei ꝑiciam uindicabat. uich̃ q aliud affec¬
tabat nis ut hr̃et qui secum lude̾t ⁊ petumã
qm ꝓdigus indiscrete ac temĩe posset effundere.
d̾atis sumptib immẽsam pecuiam a regina
sͥ traditam facue consũpsisset: in apuliam.
traustre disposuit. uemiensq messanam. muł¬
tos ibi uiros quales affectabat inuenit. hec

Expanded text:
suum vel esse credidit vel dici voluit, indignum exissuum vel esse credidit vel dici voluit, indignum existimans eum quem mater multorum patens libidini vulgo concepisset, regis filium appellari. Hunc ergo regina, cum antea Rodericus diceretur, idque Siculi nomen abhorrentes velut ignotum et barbarum irriderent, Henricum appellari precepit, et ei Montis Caveosi comitatum integre dedit oppidaque Sicilie que cum eodem comitatu Gaufridus comes olim tenuerat. Idem autem Henricus statura parvus, barbam habens rarissimam, sub pallida nigredine cutem fedatus, indiscretus, elinguis, preter alearum ac tessare ludum nullius sibi rei peritiam vindicabat nichilque aliud affectabat nisi ut haberet qui secum luderet et pecuniam, quam prodigus indiscrete ac temere posset effundere. deratis sumptibus immensam pecuniam a regina sibi traditam facile consumpsisset, in Apuliam transire disposuit, veniensque Messanam, multos ibi viros quales affectabat invenit. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
dictos testes iurare p̃cepit. Iñ sonito mat̾mo¬
mo ⁊ ab utraq ꝑte de nõ coeundo deinceps p̃sti¬
to sacram̃to: nitardo potestatem dedit ad scd̃as
nupcias licite tnͣseundi. Illam autem iussit
ci uiri qui aderant richardi de sagio ⁊ amicorũ
eius grãm sequtum fuisse nõ ambig̾ent. uld̃
tam̃ ꝓpensius mirabant᷑ qd̾ uiro qui delinq̃rat
ab soluto: mulieri que nich̾ admiserat ꝑpetuam
cõtinenciam indixisset. Cumq latent̃ eius impu¬
denciam arguentes temptandi gr̃a quererent
ab eodem utrũ in causis parib idem ius con¬
seqnt̾ admtc̾et. respondit sibi licẽ quod eis
nõ liceret. neq nũc id se fecisse ut ad conseq̃u
quidam regine frat̾ qui morte regis audita
iꝑ insiciliam ex hispania tnͣsfretarat. mul¬
tosq milites hispanos spe lucri secum addu¬
xerat. Quem ut eoꝵ pleriq qui cũ ip̃o uene¬
rant asserebant: rex nauarroꝵ nũqmͣ filiũ

Expanded text:
dictos testes iurare precepit. Inde, soluto matrimodictos testes iurare precepit. Inde, soluto matrimonio, et ab utraque parte de non coeundo deinceps prestito sacramento, Richardo potestatem dedit ad secundas nuptias licite transeundi, illam autem iussit ci viri qui aderant Richardi de Sagio et amicorum eius gratiam sequutum fuisse non ambigerent, illud tamen propensius mirabantur quod, viro qui deliquerat absoluto, mulieri que nihil admiserat perpetuam continentiam indixisset. Cumque latenter eius impudentiam arguentes, temptandi gratia quererent ab eodem, utrum in causis paribus idem ius consequenter admicterent, respondit: sibi licere quod eis non liceret, neque nunc id se fecisse ut ad consequenquidam regine frater, qui morte regis audita, nuper in Siciliam ex Hispania transfretarat, multosque milites hispanos spe lucri secum adduxerat. Quem, ut eorum plerique qui cum ipso venerant asserebant, rex Navarrorum nunquam filium
Abbreviated transcription (Latin):
nosc̾et. Iohs ergo neapolitanꝰ eoꝵ facile peticõ¬
ni consensit. Ep̃c aũt hostiensis uir honestatis
nõ dubie. cum socium suũ indisset inm̃ib
⁊ gra p̃corruptum. eoq ipõ recte iudicandi li¬
bertatem sublatam: uullis p̃cib adduci potu¬
it ut eoꝵ uellet indiciis int̾esse. Causa uero
pp̃ qmͣ p̾dictus richardus putabat oport̾e dis¬
solui coniugium. hec erat qd̾ se dudum ante
contͣctum mat̾moniũ cum qͣdam uxoris sue
consobrina rem habuisse dicebat. cuius rei
testes ꝓcesserant duo milites hoc seuidisse cer¬
tissime ꝓtestantes. Quod cũ ad u̾sa pars de¬
negaret eentq qui falsinu cos ꝑhibere tes¬
timonũ se ꝓbaturos asser̾e̾nt. nõ qr causam
huiꝰmodi cred̾ent ⁊ si constaret ad soluendũ
mat̾moniũ posse suffice̾. s ut obiecti consan¬
guinee sue criimnis iniuriam ꝓpulsarent.
cardinał rem brenit̾ satagens defiuire pre¬

Expanded text:
nosceret. Iohannes ergo Neapolitanus eorum facile petitionosceret. Iohannes ergo Neapolitanus eorum facile petitioni consensit. Episcopus autem Hostiensis, vir honestatis non dubie, cum socium suum vidisset muneribus et gratia precorruptum, eoque ipso recte iudicandi libertatem sublatam, nullis precibus adduci potuit ut eorum vellet iudiciis interesse. Causa vero propter quam predictus Richardus putabat oportere dissolvi coniugium hec erat: quod se, dudum ante contractum matrimonium, cum quadam uxoris sue consobrina rem habuisse dicebat; cuius rei testes processerant .II. milites hoc se vidisse certissime protestantes. Quod cum adversa pars denegaret, essentque qui falsum eos perhibere testimonium se probaturos assererent, non quia causam huiusmodi crederent, etsi constaret, ad solvendum matrimonium posse sufficere, sed ut obiecti consanguinee sue criminis iniuriam propulsarent; cardinal rem breviter satagens definire, pre
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus nichardus de sagioi¬
panormũ uemens uxorem suamuxo
sororem bartholomei ꝑissin secum adduxerat
tit ea diinissa neptem archiepĩ capuani nobi¬
lisimam m̾etricem cinus amoredudũ captꝰ
fũat matrimonio sͥ cõiug̾et. hic cũ apulie
du capitaneus ⁊ magr̃ comestabulus extitis¬
set: tociens aliis rebesiautib fidem inconcussã
retines nĩqmͣ ab rege defecit. Quem regina
bengne suscipiens: dedit ei comitatũ ritardi
de aqͥla fundani comitis qui sine spe reditus in
romanoꝵ finib exulabat. De soluendo quoq
mat̾monio p̃cepit curie familiarib ut cõuo¬
catis epĩs aliisq ꝑsonis eccͣsticis ⁊ auditis utͥ¬
usq ꝑtis allegacõnib: quod nĩ dictaret equi¬
tas expedirent. At illi rogau̾nt cardinales ut
eiusdem int̾cẽnt exammacõm negotii eo qd̃
ip̃i ꝓmptõrem haꝵ reꝵ hrent noticiam cum
rom ana curia freqnt̾ sub huiꝰmodi causis cog¬

Expanded text:
Per idem tempus Richardus de SagioPer idem tempus Richardus de SagioPanormum veniens, uxorem suam, sororem Bartholomei Parisini, secum adduxerat, ut ea dimissa, neptem archiepiscopi Capuani, nobilissimam meretricem cuius amore dudum captus fuerat, matrimonio sibi coniungeret. Hic cum Apulie diu capitaneus et magister comestabulus extitisset, totiens aliis rebellantibus, fidem inconcussam retinens, nunquam ab rege defecit. Quem regina benigne suscipiens, dedit ei comitatum Richardi de Aquila Fundani comitis, qui sine spe reditus, in Romanorum finibus exulabat. De solvendo quoque matrimonio precepit curie familiaribus, ut convocatis episcopis aliisque personis ecclesiasticis, et auditis utriusque partis allegationibus, quod inde dictaret equitas expedirent. At illi rogaverunt cardinales ut eiusdem interessent examinationi negotii, eo quod ipsi promptiorem harum rerum haberent notitiam, cum Romana curia frequenter super huiusmodi causis cog
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad id se facturũ negaret. respond̾unt eiꝰ
oportẽ fieri uoluntatem. nec electũ deb̾e uł
posse romanecurie iussionib obiuare. Tũc
ricardus comes ex abrupto ut erat impetuosꝰ.
in u̾ba ꝓrumpens. Miror inquit uos utilitate
regni post hĩta in eofixos consilio. ut electum
sirat̾ uirum prudentem ⁊ cune necessarium
uelitis expellere cui rex ⁊ dum uiu̾et p̾cet̾is
familarib honorem exhibuit: ⁊ in extremis
agens filios suos spãlic̾ ⁊ accentissime cõmẽ¬
dauit. Ego cerce neq consiliũ istud approbo
neq salua fidelitate regis id fieri posseꝑspicio
tatentib cũ euni cardinał post consec̾tõnem
suam statim dic̾et reu̾surum. regina emteoo
confilio respondit electi psencian cinie necera¬
riamcẽ nec euniad p̃sens posse quopiam pro¬
fitisci alias miserum cimi temꝑis oportinntas
redactis innichilũ. electus in curie familianta¬
te ꝑmonsit.

Expanded text:
cum id se facturum negaret, responderunt: eius cum id se facturum negaret, responderunt: eius oportere fieri uoluntatem, nec electum debere uel posse Romanae curiae iussionibus obuiare. 34.14 Tunc Ricardus comes ex abrupto, ut erat impetuosus, in uerba prorumpens: «Miror», inquid, «uos, utilitate regni posthabita, in eo fixos consilio, ut electum Siracusanum, uirum prudentem et curiae necessarium, uelitis expellere; cui rex, et dum uiueret, prae ceteris familiaribus honorem exhibuit, et in extremis agens, filios suos specialiter et attentissime commendauit. 34.15 Ego certe neque consilium istud approbo neque, salua fidelitate regis, id fieri posse perspicio; tacentibus, cum eum cardinal post consecrationem suam statim diceret reuersurum, regina, mutato consilio, respondit: electi presentiam curiae necessariam esse, nec eum ad presens posse quopiam proficisci; alias iturum, cum temporis oportunitas redactis in nichilum, electus in curie familiaritate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc illius dc̃m cum astantib placusset. sbiro¬
disꝑsum in ppło mułtam adu̾sus cardialem
pie̾bis inuidiam excitauit. u̾sumq estiupũ
usq panorm̃ .xx. milia computare. Ille tam̃
uicħ̾lo segniꝰ electum siracusanĩ contẽptus
arguens: ꝓpinquũ ei consecratõnis t̾minũ
assignabat ut mat᷑ius it̾ arriꝑe cog̾et᷑. Electꝰ¬
aũt iudeus illum in ꝓpoito ꝑtinacem. tiñsq
uesi cta cardinalem adu̾sante regina q̃ iura
regnitueri debuerat. aꝑte libereq uelit contẽ¬
dere. romani pontifitis offensam incurrat ad
aliud se tnͣsfert consiliũ ⁊ nicardi comitis qui
płimũ apud reginã pot̾at młt̾a ꝑsuasionum
instancia largisq nun̾ib grãm sibi ꝯciliꝗt¬
⁊ cum eo firmat amiciciam. cec̾oꝵ deinceps o¬
dia parupendens. ¶Cum gͦ rursus om̃s ad curiã
cõuenissent: ceꝑunt fictis rogare p̾cib cardi¬
nalem ut uiaiores electo daret inducias. Qui

Expanded text:
Hoc illius dHoc illius ddispersum in populo, multam aduersus cardinalem plebis inuidiam excitauit, uersumque est in usque Panormum uiginti miliaria computare”. 34.10 Ille tamen, nichilo segnius electum Siracusanum contemptus arguens, propinquum ei consecrationis terminum assignabat, ut maturius iter arripere cogeretuidens illum in proposito pertinacem, timensque ne, si contra cardinalem, aduersante regina, quae iura regni tueri debuerat, aperte libereque uelit contendere, Romani pontificis offensam incurrat, ad aliud se transfert consilium, et Ricardi comitis, qui plurimum apud reginam poterat, multa persuasionum instantia largisque muneribus gratiam sibi conciliat, et cum eo firmat amicitiam, ceterorum deinceps odia paruipendens. 34.12 Cum ergo rursus omnes ad curiam conuenissent, ceperunt fictis rogare precibus cardinalem, ut maiores electo daret indutias. 34.13 Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eos note loqͣcitatis ⁊ urbane quidam insa¬
niẽ qui ob stulticiam suam hibe qidem et ni¬
mis qñ mordacit᷑ in ipõs ⁊̃ familiares ĩuchi
consueu̾at. ⁊ assidue curiam sequebat᷑. hic cũ
innũsos solitis ũboꝵ ꝯtumetiis afficiens ad ri¬
sum singłos ꝓmouisset: tandem omissis cet̾is
iohem ueapolitanũ intuitꝰ. quot inquito car¬
dinał indr̾ tibiiuiliaruis panoriuũ ab urbe ro¬
mana distare. Cumq responsum eẽt .xu. dieꝵ
itiñe. At egoniquit te uidens tociens tamq
secure tanti duficultatem itiuis qiͣ negligẽdo
discurt̾e: nõ ampliorispacio nos ab romanis¬
abeẽ qmͣ.xxi. miliariis arbitrabat. Nũc auteꝰ
intelligoq spelucri ducdnsꝑicula tanta con¬
tempnis: senciens in uianus stuttoꝵ thesau
ueret neq romam redires ira suffarrinatꝰ
auro sicilie: neq totiens panormũ recurte̾s
ut contencõnes ⁊ rixas in curia suscitares.

Expanded text:
eos note loquacitatis et urbane quidam insaeos note loquacitatis et urbane quidam insanie, qui ob stultitiam suam libere quidem et nimis quandoque mordaciter in ipsos etiam familiares invehi consueverat, et assidue curiam sequebatur. Hic, cum universos solitis verborum contumeliis afficiens, ad risum singulos permovisset, tandem, omissis ceteris, Iohannem Neapolitanum intuitus: "quot", inquit, "o cardinal, videtur tibi miliariis Panormum ab urbe Romana distare ?" Cumque responsum esset .XV. dierum itinere: "At ego", inquit, "te videns totiens tamque secure tanti difficultatem itineris quasi negligendo discurrere, non ampliori spaabesse quam uiginti miliariis arbitrabar. 34.7 Nunc autem intelligo, qua spe lucri ductus pericula tanta contempnis, sentiens in manus stultorum thesaurueret, neque Roauro Sicilie, neque totiens Panormum recurreres ut contentiones et rixas in curia suscitares".
Abbreviated transcription (Latin):
respondit ꝑatum se mandatum pape libenter
qm pͥmũ pͥotu̾it adimplere. s ueq t̾minũ quẽ
cardinał ipẽ p̾fu̾it recepturũ: nec om̃io si quid
pc̃ litt̾aꝵ tenorem suꝑ adde̾ uelit: facturũ. hus
deut̾ ad singula respondendo speni cardinalis
aliquatenꝰ elusisset magna diei ꝑte consũpta
tiranũ od̾ant płini iuortuũ defleuere. uiden¬
tes pͥuatis inmiciciis regni post haberi uego
cia. thesauros multis artib inaniri ⁊ cta dig¬
uitatem curie regniq piulegia płima ꝑpetra¬
ri. Electus quo cũ aliqnͣdo młtis p̾sentib uel¬
let eiusdem regis mortem dãpnosam ĩnuere.
catonis dcã p̾senti temꝑi coaptabat qui pon¬
peu morte cognita: ciuis obit inquit młtum
maiorib impar uosse modum iuris. s in hoc
tñ utilis euo.¶ Nec illud reticend̾ arbitror ꝙ
tum ad cardiualem magnates curie die qͣdã
tet̾iq ꝓceres ⁊ epĩ couenissent: aderat inter

Expanded text:
respondit: paratum se mandatum pape libenter, respondit: paratum se mandatum pape libenter, quam primum potuerit, adimplere, sed neque terminum quem cardinal ipse prefixerit, recepturum, nec omnino, si quid preter litterarum tenorem superaddere uelit, facturum. 33.3denter ad singula respondendo spem cardinalis aliquatenus elusisset, magna diei parte consumpta, tirannum oderant, plurimi mortuum defleuere, uidentes priuatis inimictia, thesauros multis artibus inaniri, et contra dignitatem curie regnique privilegia plurima perpetrari. Electus quoque, cum aliquando, multis presentibus, vellet eiusdem regis mortem dampnosam innuere, Catonis dicta presenti tempori coaptabat, qui Pompei morte cognita, Civis obit, inquit, multum maioribus impar Nosse modum iuris, sed in hoc tamen utilis evo. Nec illud reticendum arbitror, quod cum ad cardinalem magnates curie die quadam ceterique proceres et episcopi convenissent, aderat inter
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it p̾stet illi fiduciam. Qd̾ si solum ipã consen¬
serit. facile sefacturos ut litt̾is pontificis romam
sitatum oꝑteat eum romani ꝓficisciaie in eam sr̃
hoc possit culpe quidpiam tetorq̃ri. cũ uet eius i¬
factum uideatur consilio. post consetͣcõuem u̾o
suam uelut iam curic familiatitate pͥuatũ: ad
epãtum suũ recto tͣmite reu̾surum assenciẽte
resina idq sibi gratum fore modis ouũb atces¬
tante. dic constituto iohẽs neapolitauꝰ hqrum
machinacõnũ p̾nceps uocatur ad curiam. pau¬
cisq de negociis eccĩe romane ꝓ quib uen̾at uer¬
bi p̾habitis: pape littãs deiũ oñdit p̾cipiẽtis
ut om̃s electi sicilie quoꝵ ad romanũ poutificẽ
spect abat consccracio. romã ꝑget consecrandi.
papam p̾cepisse ut quodutt̾is deerat ip̃e supple¬
ret. ⁊ p̾factiselectis ex ꝑte sua certum quo cõ¬
secran deb̾e̾nt t̾minũ p̃siuiret. Adhec electus

Expanded text:
fuerit prestet illi fiduciam. Quod, si solum ipsa consenfuerit prestet illi fiduciam. Quod, si solum ipsa consenserit, facile se facturos ut licteris pontificis Romani citatum, oporteat eum Romam proficisci, nec in eam super hoc possit culpe quidpiam retorqueri, cum nec eius factum videatur consilio. Post consecrationem vero suam, velud iam curie familiaritate privatum, ad episcopatum suum recto tramite reversurum. Assentiente regina idque sibi gratum fore modis omnibus attestante, die constituto, Iohannes Neapolitanus, harum machinationum princeps, vocatur ad curiam, paucisque de negotiis Ecclesie Romane pro quibus venerat verbis prehabitis, pape licteras demum ostendit precipientis ut omnes electi Sicilie, quorum ad Romanum pontificem spectabat consecratio, Romam pergerent consecrandi. papam precepisse ut quod licteris deerat ipse suppleret, et prefatis electis ex parte sua certum quo consecrari deberent terminum prefiniret. Ad hec electus
Abbreviated transcription (Latin):
amdrie conutatus datus fu̾at farum tnͣsiit. q
in apuliam reu̾sus est. Euis aut̃ loco regina.
richardum mandrensẽ molisii countem eo qd̃
gaytum petrum fidelissime dilexisset curie fa¬
miliatem constituit ⁊ maiorem ei qmͣ ceteris
familiarib contulit potestatem. euicum ob
familiaritatẽ curie tñ ob p̃cipitem eiꝰ audaciam.
tũ ⁊̃ qr militib aduc uelud comestabulus p̃erat
ab onũb maxime tinuebat᷑ ¶ Int̾ea litem adũ¬
sus etectum siracisanũ que timore comitis an¬
qnͣto demꝑe sopita fu̾at epĩ rursus instaurant᷑.
regine sugg̾entes illiꝰ oꝑa fadum ut gaytus petiꝰ
aufuge̾t nom gilleb̾tum countem eiusdem lr̃is
ad cutiam euocatum. ⁊ in ma clandestinis nuĩ¬
ciis quid ag̾et deb̾et edoctum. Satis eũ impime
reginã totamq curiam offendisse. ꝑturbasseni
nagnisq obiectasse ꝑicunis. neq mirũ cũ ipã
facinoꝵ ipunitas audendi quicquio libitum

Expanded text:
Andrie comitatus datus fuerat, Farum transiit et Andrie comitatus datus fuerat, Farum transiit et in Apuliam reversus est. Eius autem loco regina Richardum Mandrensem Molisii comitem, eo quod gaytum Petrum fidelissime dilexisset, curie familiarem constituit et maiorem ei quam ceteris familiaribus contulit potestatem. Qui, cum ob familiaritatem curie, tum ob precipitem eius audaciam, tum etiam quia militibus adhuc velud comestabulus preerat, ab omnibus maxime timebatur. Interea litem adversus electum Siracusanum que timore comitis aliquanto tempore sopita fuerat episcopi rursus instaurant, regine suggerentes illius opera factum ut gaytus Petrus aufugeret; nam Gillebertum comitem, eiusdem licteris ad curiam evocatum et in via clandestinis nunciis quid agere deberet edoctum, satis eum impune reginam totamque curiam offendisse, perturbasse magnisque obiectasse periculis; neque mirum, cum ipsa facinorum impunitas audendi quicquid libitum
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ certissiie continentes. easq uelud a
remotis regni ꝑtib regitnͣsmissas corã om̃ib
euoluit ac retitat. hoc enĩ ad eius officiu ꝑ¬
tinebat. hunc oportune regine q̃sitam octasio¬
uemi eliciens: comiti gͣuiuensi p̃cipit. młtũ¬
q blandiens exhortat᷑ ut qr nõ negligenda
netessitatis ingruat difficultas ciu pocissimũ
ip̃e uideat᷑ suftic̾e: maturet in apuliam ꝓficisci
adũsus imꝑatorem extitum pp̃araret. quitates
ne duibia fide uacinent admoneat castellaq fa
nicis fontib emanasse. uidens tñ se cta regnie
uoluntatem uich̾ incuria ꝑfecturũ oꝑe p̾ciũ
ratus est eoꝵ nõ adũsariiconsiliis ne si quod oc
culte se facturos sꝑau̾ant. uide̾nt secus accid̾e:
pust hĩtis simulandi fauendiq consilus aꝑte iã
eum licet reluctantem ut pote fortiores eipel¬
lerent. gͥ apulie t̾req laboris capitaneus con¬
stitutus: cunifilio suob̾tͣnoie b̾tranno cui nuꝑ

Expanded text:
aduentum certissime continentes, easque, uelud a aduentum certissime continentes, easque, uelud a remotis regni partibus regi transmissas, coram omnibus euoluit ac recitat: hoc enim ad eius officium pertinebat. 33.21 Hinc oportune regina quesitam occasionem eliciens, comiti Grauinensi precipit multumque blandiens exhortatur, ut, quia non negligenda necessitatis ingruat difficultas, cui potissimum ipse uideatur sufficere, maturet in Apuliam proficisci; aduersus imperatorem exercitum preparet; ciuitates, ne dubia fide uacillent, admoneat castellaque fanicis fontibus emanasse, uidens tamen se contra reginae uoluntatem nichil in curia profecturum, operae pretium ratus est eorum non aduersari coculte se facturos speraverant, viderent secus accidere, posthabitis simulandi fallendique consiliis, aperte iam eum, licet reluctantem, utpote fortiores, expellerent. Igitur Apulie Terreque Laboris capitaneus constitutus cum filio suo Bertranno, cui nuper