comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bido uoluptas q pcc̃i duxit. sit̃ modo adiuste
uidetur ñ dũ est ꝑfecta. s quodã mͦ ad ulta
bete nũc uos iustitte. qr plus ⁊̃ deb̾et amari ius
tolłet hõ dolores ⁊ ꝯtempnat om̃ia ⁊̃ mortẽ.
suauior ẽ enĩ ⁊lucidior ẽ iustitia. qͣm ĩiquitas.
et iõ magis amanda. Appende enĩiusticiã ⁊ũ
illa᷑ ab situt sic ⁊ utinã uł sic amet᷑. sigo plus
amanda. plus oĩo ĩmiquitate secutus ẽ uolup.¬

Expanded text:
bido uoluptasque peccati, sic ad iuste uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta bete vos nunc justitiae, quia plus etiam debet amari just homo dolores, et contemnat omnia, etiam mortem. Suavior est enim justitia et lucidior quam iniquitas, et ideo magis amanda. Appende enim justitiam et illa? absit ut sic, et utinam vel sic ametur! Ergo plus amanda, plus omnino. In iniquitate consecutus es volup
Abbreviated transcription (Latin):
turã ñ ꝑ legẽ ex uolum¬
tate ñ extimore. obedis¬
tis fidei. de loo aũ ago
ut seriuat᷑ iusticie. de
qͦ nullꝰ ẽ qui possit se ex

Expanded text:
turam non per legem, ex voluntate non ex timore obedistis fidei. De hoc autem, aut serviatur justitiae, de quo nullus est qui possit se ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽ. nec ungebant᷑ alibi reges ⁊ sacerdotes nͥ
ĩ sslo regno iudeoꝵ. E hoc gͦ qd̾ dicit eũ ẽẽ unctũ te¬
gem ⁊ saterdotẽ sig̃cat. Unctus ẽ gͦ d̾s a deo ⁊ ip̃e d̾s
leticie ł exultatõis. qr ĩnumis fuitapẽco. Uñ ⁊ con¬
scĩa hylaris fuit ei. Unxit gͦ eũ d̾s pat̾ ñ iusibili
et corꝑali oleo. s sp̃u scõ. quẽ scͥpt᷑a nõie olei exulta¬
tronis sigurata ut solet locutõe sig̃cat. Hac unctiõe

Expanded text:
es et sacerdotes, nisi in illo regno Judaeorum. Per hoc ergo quod dicit eum esse unctum regem, et sacerdotem significat. Unctus ergo est Deus a Deo, et ipse Deus laetitiae, vel exsultationis, quia immunis fuit a peccato. Unde et conscientia hilaris fuit ei. Unxit ergo eum Deus Pater, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis figurata, ut solet, locutione significat. Hac unctione
Abbreviated transcription (Latin):
bñficia largit̾ tribuit. uł de manib intrice ex
tensis pot̃ hec accipi ut positũ sit totũ ꝓ parte.
ẽota gͦ die.⁊ diei parte tociꝰ expandi ĩcrucema .in.¬
tõt auctoritatib ⁊furmauit uideos. ⁊̃ sultare pos¬
sent gentiles dñtes eos extoto repulsos eẽ contͣ
quos incipit sic. Dico gͦ ⁊c̃. Quia enĩ ppłm istł ĩ cre¬
dielũ ostendit ne oem isrł diffidentẽ dixisse ꝓuta¬
ret᷑ ostendit d̾m ñ repulisse hereditatẽ suã .q. qr¬

Expanded text:
neficia largiter tribuit. Vel de manibus extensis in cruce potest accipi, ut positum sit totum pro parte. Tota ergo die, id est diei parte totius. Expandi in cruce mantot auctoritatibus confutavit Judaeos, insultare possent gentiles, dicentes eos exquos incipit sic: Dico ergo, etc. Quia enim populum Israel incredulum ostendit, ne omnem Israel diffidentem dixisse putaretur, ostendit Deum non repulisse haereditatem suam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
erat añ uid̾e. Si gͦnolu
it cũ uolu̾it ñ fuit ocio¬
sũ. Intelligi enĩ uolẽbat
mͦ sepurgent. ñ enĩ eiꝰ culpa ẽ s
rũ ⁊ nõ uen̾at. mendax ⁊ leiuis uidebat᷑ ꝙ mͦ extu¬

Expanded text:
erat ante videre: si ergo non ivit, cum voluerit, non fuit otiosum. Intelligi enim volebat amodo se purgent. Non enim culpa ejus rum, et non venerat, mendax et levis videbatur, quod modo excu
Abbreviated transcription (Latin):
filĩ i ⁊ qd̾ douatõis illi nulla contingat amissio.
dem humilitatis demonstrauit ĩdictũ. deinde
ad suꝑiorẽ gradũ altiorem ꝙ tnͣscendit subdens
ꝑ quẽ. ut ꝑ uerbũ patri coet̾ium fecit ñ solũ et̾na
duas rectas uias ingredit᷑ una qͥdem reuocãs no
a nefando errore sabellii. alia u̾o ab arrianite ⁊¬

Expanded text:
Filius, et quod donationis illi nulla contingat amissio. dem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendit, subdens: Per quem, ut per Verbum Patri coaeternum, fecit, non solum aeterna, duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae
Abbreviated transcription (Latin):
is. ⁊ tꝑs eis q̃ ꝓmisit ĩplendis ꝓmusionũ tpra
hũerunt ꝓpħas afflatos ⁊ ĩpletos ũbo d̾i usꝙ
ad hoĩes. assũpturꝰ hoĩem. ⁊ ꝑ id futits homo
moriturus. resurrecturꝰ. ascensurꝰ. sessurꝰ ad
dext̾am ꝓrĩs. impleturꝰ ingentib ꝓmissa. ħ¬

Expanded text:
is, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et impletos Verbo Dei usque ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impleturus in gentibus promissa.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ clarificauit ꝑsuas uͥ¬
ut pontifex fiẽt. sic̃ ip̃e
ait. Ego ñ clarificome¬
ip̃m. s ille clanficauit
eũ ĩ bap̃mo ⁊ pontificẽ¬

Expanded text:
n clarificavit per suas virut pontifex fieret, sicut ipse ait: Ego non glorifico meipsum , sed ille clarificavit eum in baptismo et pontifice
Abbreviated transcription (Latin):
timus pãnos miqͥtatis. irrinditerem᷑ stala ĩmorta¬
litatis. Om̃s gͦ diuites fcĩ sũt in pauꝑem xp̃m cre¬
dentes. Nemo gͥ se contẽpnat pauꝑ incella. diues
ĩ canscia. Securior dormit int̾ra. qͣm auro diues ĩ
purpura. ñ gͦ expauescas cũ tua mendititate ad

Expanded text:
s pannos iniquitatis, ut induamur stola immortalitatis. Omnes ergo divites facti sunt, in pauperem Christum credentes. Nemo ergo se contemnat pauper in cella, dives in conscientia. Securior dormit in terra, quam auro dives in purpura. Non ergo expavescas cum-tua mendicitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
g᷑ d̾s est qui naturałr ds ẽ. Ueri gͦ dii ẽẽ ñ pot̾ant.
quib ħ naturałr miniue suppetebat. Igit᷑ salua
titi. nõ natura ẽe dm̃ filiũ. s creatũ. Quib respõ¬
dendũ ẽ. qr si natura d̾s nõ ẽ filiꝰ. s creat᷑a nͨ colẽ
dits ẽ oĩo. necutd̾s adorandus. dicente apło. Colu

Expanded text:
go Deus est qui naturaliter Deus est. Veri ergo dii esse non poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebat. Igitur Salvatici non natura esse ipsum Filium, sed creatum. Quibus respondendum, quia si naturadus est omnino nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo: C
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sc̃i. Qd̃ qr inepłã ad romanos ꝑtractatũ ẽ iuxͣ
hũane capatitatis ualitudinẽ hic ꝑ stringimꝰ ad
alta festinantes. Si tñ sobrie de dei fllio q̃ digna st̃
opinem̃. iõ missũ intellig̾e debemus. qr ex illo ⁊̃ cã¬
phensibili in enarrabili q secreto maiestatis ꝓfũ¬
de. declit se cõp̃hendũ mentib nr̃is dei ĩbũ. ñ solũ
cũ se exinaniret. s ⁊̃ cũ hĩtaret in nobis sit̃ fcͥptũ ẽ

Expanded text:
Epistola ad Romanos pertractatum est juxta humanae capacitatis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantes. Si tamen sobrie de Dei Filio quae digna sunt opinemur, ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae, dedit se comprehendendum mentibus nostris Dei Verbum; non solum cum se
Abbreviated transcription (Latin):
ticipes eẽmus diuine głte. sic̃ ñ participatura
natura. ita adsitã indendam nos adoptat. hinc
ñ dediguatus ẽ ꝑticipatõem nature nr̃e. fcus ex
aũ dicit. ut distincte intelligamꝰ unitũ dĩ fili¬
ũ. ntos enĩ bñfitio ⁊ dignatõe filii dei sumꝰ. ille
natura ẽ filiꝰ qui hecẽ qd̃ pat̾. Unicũ enĩ filiũ

Expanded text:
ticipes essemus divinae gloriae. Sicut enim participat nostra natura, ita ad suam videndam nos adoptat. Augunon dedignatus est participationem naturae nostrae factus ex autem dicit, ut distincte intelligamus unicum Dei Filium, nos enim beneficio et dignatione filii Dei sumus; ille natura est filius qui
Abbreviated transcription (Latin):
aũ missus ẽ quo ueniti⁊ st in h̾c minid̾ missus ẽ. qr exi¬
uit apatre ⁊ uenit in lx̃ minidũ. ⁊ in hoc mundo erat
Illuc gͦ missus ẽ ubi erat. Unde ⁊ illud in ꝓpħa dicit.
Celũ ⁊ t̾ram ego impleo. Qd̾ si de patre dc̃m actipiat᷑
ubi potinit eẽ sñ utbo suo. sñ sap̃ia sua q̃ ꝑtendit¬

Expanded text:
ssus est quo venit, et si in hunc mundum missus est, quia exivit a Patre, et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est ubi erat. Unde et illud in propheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ tircũcisio ẽ ⁊ hostia legalis.
ꝑ illo oblata ẽ. nec mirũ si ⁊ illa oꝑa legis sus¬
tinuit ex quib liberaret eos qui eis setuait
tenebantur. qui ⁊̃ mortẽ sustinuit. ut exilla a¬
lios liberaret. fc̃s ẽ gͦ sublege .i. sub one legis

Expanded text:
quia et circumcisus est, et hostia legalis pro illo oblata. Nec mirum si et illa legis opera sustinuit ex quibus liberaret eos qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex illa alios liberaret. Factus est ergo sub lege, id est sub onere legis,
Abbreviated transcription (Latin):
itob̾ uilior eẽm. n respiustis. añ conu̾sionẽ ut ob
hoc conu̾ti ab horreretis. s accepistis me sic̃ ange. d̾i.
.⁊. ac si angłs dei uenisset᷑. Uł me angłm dĩ ẽẽ credi
eoꝵ sp̃uale cõmendat ut.¬
hoc uituentes ĩ timorem
carnalẽ nõ detidant.⁊ qr¬

Expanded text:
inde vilior essem; neque respuistis, ante conversionem, ut ob hoc converti abhorreretis. Sed excepistis sicut angelum Dei, id est ac si angelus Dei venisset, vel me angelum Dei esse credidspirituale commendat uthoc intuentes in timorem carnalem non decidant:
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ oportelatin ꝑman̾e mortalẽ. mortasis qͥ ppe
fc̃s ẽ. no nfirmata ubi diuinitate. ħ cacłis amep¬
ta ĩ firmitate. boni aũ angłi int̾ miseros moitales
et beatũ ĩ mortalẽ medii ẽe ñ possũt. qr ita sũt ip̃i
beati ⁊ ĩ mortales cũ d̾õ ut ñ sint mortales uł mi
medii. qr ad hoc se int̾ponit medius malus angłs
ĩ mortalis ⁊ miser.ut ad beatã ĩ mortalitatẽ transi
ad tꝑs eẽ uoluit. ⁊ beatus ĩ et̾nitate ꝑsistẽ potuit. qui
nõ se int̃posuit. ut ad beatã ĩ mortalitatẽ. ñ sin̾et.s¬

Expanded text:
anere mortalem. Mortalis quippe factus est non infirmata Verbi divinitate, sed carnis suscepta infirmitate. Boni autem angeli inter miseros mortales et beatum immortalem medii esse non possunt, quia ita sunt ipsi beati et immortales cum Deo, ut non sint mortales vel mimedii, quia ad hoc se interponit malus angelus medius immortalis et miser, ut ad beatam immortalitatem transirad tempus esse voluit, et beatus in aeternitate persistere potuit, qui non se interposuit ut ad beatam immortalitatem trans
Abbreviated transcription (Latin):
edificant lignũ. fe.sti. in qͦ manifeste ostendit᷑
eẽ q̃dam pcca ialema ut stipule cõꝑent᷑ feno ⁊ lig¬
nis. Sctend̾ qutoq ed̾ sic̃ fundam̃tũ corporalis
fabrite ẽ mimo. i ta fundam̃tũ sp̃italis fabrice
ẽ in sũmo. Ioq sic̃ parsetũ pondus tendit ad ima
uͥ ẽ suũ fundam̃tũ. ita sp̃ualis edificatio tendit
pis suꝑ aqͣmpositus ⁊ aqua suꝑ oleñ. Alia u̾o sũ¬
ma petũt ut ignis ⁊ oleũ. semꝑ enĩ ignis suꝑto¬

Expanded text:
ditur esse quaedam peccata ita levia, ut stipulae comparentur, feno et lignis. Sciendum quoque quod sicut fundamentum corporalis fabricae est imo, ita fundamentum spiritualis fabricae est in summo: ideoque sicut parietum pondus tendit ad ima, ubi est suum fundamentum, ita spiritualis aedificatio tendit pis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ignis et oleum. Semper enim su
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ mortuũ. s ait¬
mortalia. quale fuit
tũc enĩ mortale erat
mori si peccaret homo
tale. Bene gͦ aĩt mortalia.⁊ ñ ait mortua. qr ĩ
resurrõne cũ mortale ħ induet ĩ mortalitatẽ
ñ solũ necc̃itas moriendi q̃m mͦ hti s nͨ ⁊̃ mor¬

Expanded text:
corpus mortuum; sed aitmortalia, quale fuit Tunc enim mortale erat, mori si peccaret homo,tale. Bene ergo ait, mortalia, et non ait mortua, quia in resurrectione, cum mortale hoc induet immortalitatem, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
tam clara aꝑtaq sñia. ut ñ expositore. s lectore
indigeat. ⁊ notat᷑ hic qͣrtus actus hõis. Inhac
namq apłiserie qͣtuor hõis actiones designãt᷑
prima fuit añ legẽ. Sc̃da sublege. t̾cia subgr̃a.
Suarta ĩ uita et̾na. In pͥma actione añ legem
sub lege pugnamĩ. s unicim̃. Inqͣrta pugnamꝰ t̾na
et uintimꝰ. In qͣrta necẽ pugna s quies. ⁊ pax

Expanded text:
ta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat. Et notatur hic quartus actus hominis. In hac namque Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem,sub lege, pugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in quarta, non est pugna sed quies, et pax
Abbreviated transcription (Latin):
mag. eu. qui auxit nũm
plebis sue gentib adiectis.
Et rursũ ysa. ait. qͥddã ad
idem ꝑtines ait. Iesse qui
fuit pat̾ dauid qͥ ⁊ ysai dit¬
ria genuit xp̃m. dico qr
iesse erit radix ex hacra¬
dice erit ille qͥ exirget a
Deus aũspei rep

Expanded text:
ate eum, qui auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai diria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa p̃stita ẽ. qr nulla ꝓmissio fcã erat. Impleta
ẽ ũtas dei in istłitis qͥ crediderũt. ueint uñ paries
excirrũtisicẽ applicans se ad lapidẽ angularẽ. s il¬
le lapis angłm nõ face̾t. nͥ inse parietẽ aliũ susci¬
peret. Ille itaꝙ partes tanꝙͣ ꝓp̾e ꝑtinet adu̾itatẽ

Expanded text:
ita est, quibus nulla promissio facta erat. Impleta ergo est veritas Dei in Israelitis qui crediderunt. Venit unus paries ex circumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium susciperet. Ille itaque paries, tanquam pertinet ad veritatem;
Abbreviated transcription (Latin):
lores ꝙ hõim. qmqm̃ de pcc̃oꝵ ⁊ maxĩe de originalis
pcc̃i m̾tis ueniant quo fc̃a ẽ ⁊ ip̃a uita uinculo
mortis obstricta. tñ ⁊̃ remissis pcc̃is remane de¬
buerũt. ut hr̃et hõ cũ quib ꝓu̾itate certaret. ⁊ uñ
exercet᷑ uirtus fideliũ. ut noiuis homio int̾ħ mala¬

Expanded text:
loresque hominum quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati meritis veniant, quo facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen etiam remissis peccatis remanere debuerunt, ut haberet homo cum quibus pro veritate certaret, et unde exerce
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ĩ bonũ. Tales enĩ d̾s consolat᷑ ꝓsꝑis ⁊ exercetad¬
u̾sis. nã ꝓpͥa ip̃õꝵ infirmitate exerret humilitas.
et usq adco talib d̾s oĩa cooꝑat᷑ in bonũ. ut si qui
in bonũ. qr hũiliores redeunt atq doctiores. discũt
qm de sua nirtute fiduciã ꝑmanendi. Uñ senite

Expanded text:
antur in bonum. Tales enim Deus consolatur prosperis, et exercet adversis. Nam propria ipsorum infirmitate exercetur humilitas, Et usque adeo talibus Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores: discunt quam de sua virtute fiduciam permanendi. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
quid diiudicemus.
Doc orat apłs ut his bñ agentib ĩ eis corri¬
ptenda ñ uriteniãt. ⁊ sit reꝑbi appareant ꝓbati
enĩ uident᷑dũ iuditant pcc̃ores. si gͦ nõ sũt qͦs
tudicent. cessante auctoritate qs repbi uident᷑

Expanded text:
quid vindicemus. Hoc orat Apostolus, ut his bene agentibus, in eis corripienda non inveniat, et sic reprobi appareant: probati enim videntur, dum judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lcõne qd̾ sciũt. Hanc qͥppe inspiratãm honte uo¬
luntatis ⁊ oꝑis poscebat apłs corrinchits
cũ dicebat oramus ne qͥd mali faciatis ⁊ ẽ. Qs
ħ aucdiat ⁊ ñ fatcat᷑ a dño deo nob̾ ẽẽ. ut decli¬
nemꝰ a malo ⁊ fatiamꝰ bonsi. Nõ enĩ ait apłs

Expanded text:
one quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corinthiis, cum dicebat: Oramus ne quid mali faciatis, etc. Quis hoc audiat et non fateatur a Domino Deo nobis esse ut declinemus a malo, et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. de alia tͥbu ẽ. ñ de tͥbu le¬
ui. de qua alia ulłs p̃sto
fuit altano .i. accessit admi
ad tribũ tͣnslata ẽ sac̃̾dotiũ
de sacerdotali ad regalẽ. ut
eadẽ sit sacerdotalis ⁊ regalis
ut fuit melchisedechrex⁊ sa

Expanded text:
c. De alia tribu est, non de tribu Levi. De qua alia nullus praesto fuit altario, id est accessit ad ad tribum. Translatum est sacerdotium de sacerdotali ad regalem, ut eadem sit sacerdotalis et regalis, ut fuit Melchisedech rex et
Abbreviated transcription (Latin):
sic uires sue nature cognosc̾et. ubi cũ defic̾e̾t iridens
sibi liberũ arbitͥum nõ suffice̾ adiusticiã. nec sic se
humiliauit ad poscendam gr̃am. s suꝑbe legẽ scrip¬
tã legi nat᷑e adiunttã. sibi sufficẽ putans clama¬
bati nõ deest qui impleat. s deest qui iubeat. Ut gͥ ⁊ de
o. ⁊ diaboli instantia ut ita cognita utͥusq legis ĩ¬
sufficientia ⁊ sua infirmitate clamaret. ad medicũ¬

Expanded text:
sic vires naturae suae cognosceret, ubi cum deficeret videns sibi liberum arbitrium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Ut igitur et de o et diaboli instantia, ut ita cognita utriusque legis insufficientia et sua infirmitate clamaret ad medicu
Abbreviated transcription (Latin):
c ipdata sit explanat dicens. Lex posita ẽ ĩ medio
deiut dignus fieret accuꝑe ꝓmissionẽ q̃ exxux¬
accipet pcẽpta in quib deffciens ⁊ fc̃s p̃uaricator
liberatorẽ saluatorẽꝙ requireret. data eꝰ gͥ sexut
ut̾ medicus oꝑtaret᷑ qui sibi tm̃ tribuelantro
lintati sue t̾m arrozabant ut liberũ arbitums
putarent suffitẽ ad iusticiã dñtes. nõ deest ⁊ ĩpleit¬
gelliũ. datãe ĩ msignũ fuitoꝵ ut fufa stgis attestanes̃.
Eccehes qͣtuor date leģis cauias breuit᷑ distinctas q̃ ieplã
ad romanos plenĩ explicant᷑. Uͥ dr̃. lex subint᷑uit ⁊ c̃. posita

Expanded text:
cur data sit explanat, dicens: Lex posita est in medioDei, ut dignus fieret excipere promissionem quaeacciperet praecepta, in quibus deficiens et factus praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret. Data ergo est lexut medicus optaretur, qui sibi tantum tribuebant, et voluntati suae tantum arrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justitiam, dicentes; Nec deest qui impleatt futura figuris attestaretur. Ecce habes quatuor datae legis causas breviter distinctas, quae in Epistola ad Romanos plenius explicantur, ubi dicitur; Lex subintravit, etc. Posita
Abbreviated transcription (Latin):
us indutus ĩmundũ uenit. samaritanꝰ ad iul¬
neratũ appiauit. angłs magni consilii ĩ pisci¬
nã descendit. Helyseus ad suscitandũ mortuũ
accefsitii. sũmi regis filius de consensu pr̃is ad
tolierandam mortẽ passionis deequalitate ma¬
gestatis. ad patibulũ cricis. de sede regali ad offici¬
nam pc̃ci. de lumine celi ad tenebras mundid
ĩferni ueniti ⁊ ueniens locutus ẽ pacẽ. dedit gr̃am.¬
nis clamorib flagitare remedĩ ⁊ acceserare ad
medicũ. ꝑ quẽ uuln̾a sanarent᷑. morb curaret᷑¬
tis felicitate. nicħ ultra restabit petendũ. ⁊ tũc
erit t̾ciũ beatũ silentiũ. ordinabilit᷑ gͥ ⁊ sapĩeti
esslio lexdata ẽ ꝑangłos. in quib d̾s loq̃batur.
lex dico posita ĩ manu mediatoris .i. ĩ potestate xͥ
mediat. dum eos qͥ a deo recesserant ꝑ se recon¬
ciliat Medius aũ nõ ẽ isi int̾ duos. recessera¬
mꝰ a magestate dei. ⁊ ꝑcc̃o nr̃o offend̾amꝰ eum.¬

Expanded text:
mundum venit. Samaritanus ad vulneratum appropiavit, Angelus magni consilii in piscinam descendit, Eliseus ad suscitandum mortuum accessit, id est summi regis Filius, de concessu Patris ad tolerandam mortem passionis, de aequalitate majestatis ad patibulum crucis, de sede regali ad officinam peccati, de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni venit. Et veniens locutus est pacem, dedit granis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur, morbus curarettis felicitate, nihil ultra restabit petendum: et tunc erit tertium beatum silentium. Ordinabiliter igitur et sapienti consilio lex data est per angelos, in quibus Deus loquebatur. Lex dico, posita in manu Mediatoris, id est potestate Christi, mediat, dum eos qui a Deo recesserant per se reconciliat. Medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde aug̃. Predestinata ẽ ista nature hũane
tanta ⁊ tam excelsa. ⁊ sũma subuectio. ut qͦ
attolleret᷑ altĩ ñ hr̃et. sit̃ ꝓ nob̾ ip̃a diuinitas
quo usq se deponeret humiliꝰ ñ hũit qͣm sus¬
cepta nãtura hõis cũ infrmitate cruis. usꝙ

Expanded text:
urae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur, altius non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas, quousque se deponeret, humilius non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque
Abbreviated transcription (Latin):
detinet debitorẽ. Redlit᷑. n
cũ impendit᷑. debet᷑ aut̃¬
etiã si reddita fu̾it. qr nul¬
sit. nẽc cũ reddit᷑ a mutit᷑
s potius reddendo multi¬
plicat᷑. hñdo enĩ recłlit᷑
nõ carendo. ut pecunia q̃

Expanded text:
detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nulsit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecunia qua
Abbreviated transcription (Latin):
ĩre. nisi se emĩdau̾int.
Hoc gͦ rogatut tales
illos ĩueniat ne co¬
re in eos. s p̃ssa seue¬
ritate letetur cũ eis
qͣsdam dico qͥ arbitnt᷑
nos qͣi ẜcar .i. more¬

Expanded text:
re, nisi se emendaverint. Hoc ergo rogat ut tales illos inveniat, ne core in eos, sed praemissa severitate laetetur cum eis. Quosdam dico, qui arbitrantur nos
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ hoc ip̃m seruitis d̾o
qiͣ illis t̾ributa datis.
niftri enĩ d̾i sũt. Ad hoc
ẽnĩ instituti sunt ut
boni laudent᷑mali uͦ¬

Expanded text:
 hoc ipsum servitis Deo, quod illis tributa datis. nistri enim Dei sunt. Ad hoc enim instituti sunt, ut boni laudentur, mali
Abbreviated transcription (Latin):
uiliendo. Quis enĩ
audet aꝑtissime loq̃¬
do contoicẽ u̾itati
nõ contͣclicũt multi
lingua. s uita. quos
redargũe bonũ opꝰ ẽ.
grandis sarciia. cli¬
uus arduus. Sũt .a.

Expanded text:
ivendo. Quis enim audet apertissime loquendo contradicere veritati. Non contradicunt multi lingua, sed vita: quos redarguere bonum opus est, grandis sarcina, clivus arduus. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias mundi. multo magis bonũ eoꝵ .s. cũ in
fine mundi plenitudo eoꝵ ꝯũsa ditabit gentes
doctrina ⁊ exemplo. in quo ostendit nͨ inutilem
nͨ irrecuꝑabilẽ casũ iudeoꝵ ⁊ qĩ aliqͥs ñ q̃reret
obis enĩdico gẽ

Expanded text:
divitias mundi, multo magis bonum eorum, scilicet cum in fine mundi plenitudo eorum conversa ditabit gentes doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem nec irrecuperabilem casum Judaeorum, et quasi aliquis quaereret Vobis enim dico, ge
Abbreviated transcription (Latin):
ut dolorem crucis sustinens sic hr̃et menbͣ
distenta ĩcruce ⁊ fixa ne ad pͥores actus mo¬
uerent᷑. a quib ⁊̃ sepultus quieuit hũanis
subtractus aspectib. ꝑ ħ exigens a nobis ut
nt̃am uetustatẽ pcc̾oꝵ cũ gemitu ⁊ dolore pe¬
nitentie deponamus ⁊ mbra nr̃a cõtinẽtie
atq iustitie clauis ⁊fixa hẽamus. ne ad pͥora
niala redeamus. a quib ⁊̃ ita ꝑfecte qͥescam
ut nec eoꝵ uisio. nͨ menioria hẽatur. ⁊ sic ad
bona resurgentes ĩ nouitate uite ambulemꝰ.
de uirtute ĩ uirtutẽ ascindentes. qͦuscꝑ ĩ dext̾a

Expanded text:
ut dolorem crucis sustinens sic haberet membra distenta in cruce et fixa, ne ad priores actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, humanis subtractus aspectibus, per haec exigens a nobis, ut nostram vetustatem peccatorum cum gemitu et dolore poenitentiae deponamus, et membra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur; et sic ad bona resurgentes in novitate vitae ambulemus, de virtute in virtutem ascendentes, quousque in dextera
Abbreviated transcription (Latin):
nałr punient᷑ reꝓbi qͥ seq̃tur iuuidiciũ. alt̾m qͥ
p̃cedet quo exuretur faties ħ mundi. Qui enĩ¬
dabit eos qui suꝑedificauerũt lia. fe. sti. Q aũ¬
ri sũt. ñ solũ deillo et̾no. qui et̾nũ crutiat᷑us
ẽ imptos. s ⁊̃ deillo emundatorio qͦ purgabũ¬
tur qͥdam saluandi. Ignis enĩ extremi iudicii
tam diu durabit. quousꝙ purgati st̃ qͥ saluã¬

Expanded text:
r punientur reprobi, qui sequetur judicium. Alterum qui praecedet, quo exuretur facies mundi hujus, qui emendabit eos qui superaedificaverunt lignum, fenu de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui salvan
Abbreviated transcription (Latin):
ant ignẽ tñsitorie tribłonis. uenialia ⁊ tremantẽ
qͥtqͥd pot̾ homo pati in hc̃ uita. Uł ita pot̾ dici
dies dñi. ut de die p̃senti ⁊ igne p̾senti accipiat᷑
Naihic ⁊̃ dies dñi est dũ iudictũ incipitado¬
mo dei .i. a saluandis incipit. pena aũ ⁊sũmabrͣ
ĩ reꝓbis. Id̾o enĩ hic pumimit᷑ electi utibi ñ ꝓu¬
ntant᷑. in qͦ die ẽ ⁊̃ ignis tribłonis qͦ urit᷑ a

Expanded text:
ant ignem transitoriae tribulationis venialia concremantem, quid potest homo pati in hac vita. Vel ita potest dici dies Domini, ut de die praesenti, et igne praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur a
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentiũ d̾m ⁊ ñ qͦꝵdã cognoscentiũ d̾m.
Illi enĩ ad tẽplũ dei ñ ꝑtinent qͥ cognoscen tes d̾m
ñ sic̃ dm̃ głificant. ad tẽplũ aũ d̾i ꝑtinẽt ꝑuu¬
dũ possũt cognosc̾e̾ d̾m .G̃. ꝙ ñ potuer̃t illi noc¬
se ri hr̃e.: illi potuerũt hr̃e añ qͣm nosse. Beatissimi

Expanded text:
dam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvudum possunt cognoscere Deum. Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
dicer s neq ego qͥ meliꝰ me noui qm uos iudico.
me ip̃m ⁊ ita ꝑccislũ ẽ uobis deignotis cordis mes
uł alioꝵ iudicare. ẽanta enĩ ꝓfunditas credenda
riturũ tem̾e ꝓmutebat. Cũ qͥsꝙ de se aut ñ oĩo
aut uix possit u̾am ferre sñtam qͦmͦ pot̾ de alio¬

Expanded text:
dicer. Sed neque ego, qui melius me novi quam vos, judico meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda riturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram ferre s
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi it̃e debet dilig̾e̾ uxorẽ
suã itiu qr carosua est
rat carnẽsuã. ñ eã oditi
mauult eẽ sñ corꝑe. nõ
corpꝰ. s corruptões eiꝰ ⁊

Expanded text:
 Vere debet diligere uxorem suam quia caro sua est.rat carnem non eam odit, mavult esse sine corpore, non corpus, sed corruptiones e
Abbreviated transcription (Latin):
eius ẽ. ⁊ huiꝰ corpis simiꝰ m̃bra. om̃s fideles ⁊
alii detarne eiꝰ sut̃ .i. infirmi qͥ indigent sustẽ¬
cari fortib. ut caro sustentat᷑ ossib. ⁊ alii. de
qui erat forma futĩ cũ decosta sua fcãm mnulie¬
rem uidiss ingenesi dicit. hoc os de ossib meis
alii sumꝰ ut assa .s. robusti alii ut caro .s. ĩ firim

Expanded text:
ejus est, et hujus corporis sumus membra omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro sustentatur ossibus, et alii: de qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meisalii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii ut caro, scilicet infirmi.
Abbreviated transcription (Latin):
nͭ digni sũt. quib ñ imꝑtitur. nec digni st̃ nec
aduitus ẽ seadiutũ gratis agnoscat. Miseret᷑ g
magna bonitate. ⁊ obourat nulla iniquitate.
ut net lib̾atus desius m̃itis głiet᷑. nͨ dãpnatus
sũ qͥppe genꝰ hũanũ. tam iustod̾i iudicõ ĩ aposta¬
ticaradice dãpnatũ ẽ. ut etiã si nullꝰ inde lib̾are¬
tur. nemo recte poss d̾i uituꝑare iusticiã. Illis¬

Expanded text:
 quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus rsum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiam si nullus inde liberaretur, nemo recte Dei posset vituperare justitiam;
Abbreviated transcription (Latin):
oportet eũ seꝑe se offerre. oportebat eũ freq̃nt pati ĩ tĩ¬
piendo. ab origine mundi. qd̃ utiq ñ fuit opꝰ. quia
sufferit ina eiꝰ obło. Si enĩ semel oblatus ñ suffic̾et
oĩum ĩ se credentiũ pcc̃a exhaurire oportuisset eum
pati sepiꝰ ab origine muudi. Qd̾ ne fieret semel pas¬

Expanded text:
oporteret eum saepe se offerre, oportebat eum frequenter pati incipiendo, ab origine mundi, quod utique non fuit opus, quia uin, etc. Si semel oblatus non sufficeret omnium in se credentium peccata exhaurire, oportuisset eum pati saepius ab origine mundi; quod, ne fieret, semel pas
Abbreviated transcription (Latin):
ditu ẽ audire. exp̃dicatõe p̃dicare exmissiõe d̾i.
ut ita totũ descendat exfonte gr̃e. p̃dicatio ã
u̾e ẽ exmissione. qr ⁊̃ ꝑseudo bñ nuntiantes
misit qͥ in bono malis nouit uti. aliqñ ⁊̃ et
malos mał ad coꝵdẽ penã. ut uicissim ꝑ seꝑeãt.
sit᷑ iustũ ẽ m̾itis coꝵ erigentib. lop̃. sic̃ scͥ. ẽ.¬

Expanded text:
ditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in bono malis novit uti. Aliquando etiam et malos malis ad eorumdem poenam, ut vicissim per se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus. Sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
eis sũt. qr oĩs creatura ẽ ł corporalis ł aĩalis uł
sp̃ualis. corporalis ꝑ loca tenditur. aĩalis uiui¬
ficat corporalẽ. sp̃ualis regit aĩalem. ⁊ tũt bñ
regit cũ ip̃a se regendã deo subitit. hec aũ oĩs
creatura i hõie ẽ. qr hõ intelligit spũ utangłi

Expanded text:
eis sunt, sed quia omnis creatura est, vel corporalis, vel animalis, vel spiritualis. Corporalis per loca tenditur, animalis vivificat corporalem, spiritualis regit animalem. Et tunc bene regit, cum seipsam Deo regendam subjicit. Haec autem omnis creatura in homine est, quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
qui sublege ẽ. ñ dispensa¬
tiue. s ũe. ut tu intelligis¬
se p̃sumunt. Sublege ẽ
alienus auoluntate pͦcan¬

Expanded text:
qui sub lege est non dispensative, sed vere, ut tu intelligisse praesumunt. Sub lege est alienus a uoluntate peccan
Abbreviated transcription (Latin):
arrogare qd̃ d̾s donauerat. nec se iactare exeo
qd̃ nõ a se ip̃is s ab sllo hebant qd̾ icciq illis
credend̾ fuit. ut ad hoc tenend̾ qd̾ uid̾e pot̾ant
ab ip̃o sanarentitr. qui ded̾at ut uid̾e̾nt. si .N.¬
ri. atꝙ illi beatissime contẽpłoni adherere. Sͥa
u̾o suꝑbia erat in eis. obumbrauit eos cecitas.
ed̾ enĩ d̾s dederat gratis: tulit ingratis. ⁊ cõ¬
itersi sũt a u̾itate ad ydola. ⁊ simulachͣ. ⁊ ad cul¬
turas demonioꝵ ⁊ adorauert̃ creat᷑am ⁊tẽpto

Expanded text:
arrogare quod ille donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod illi utique reddendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enri, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas.rdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto
Abbreviated transcription (Latin):
gatus ñ ait. młr seduxit me. s dedit mͥ ⁊ cõedi.
Mułr u̾o ait. serpens seduxit me. Hauc aũ seduc
tur cũ falsũ eȩ̃t uerũ putatum ẽ .s. qd d̾s ligñ¬
gissent sic̃ deos futos tanqm eis diuinitatẽ¬
uͥq orandũ sit. Nũc
ditit qd̾ docendi offrñ
solis uiris adueniat.
et quales ad illd̾ debe

Expanded text:
gatus non ait: Mulier seduxit me; sed: Dedit mihi, et comedi. Mulier vero dixit: Serpens seduxit me. Hanc autem sedutur, cum falsum esset, verum putatum est, scigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitateue orandum sit. Nunc dicit, quod docendi officium solis viris conveniat, et quales ad illud debe
Abbreviated transcription (Latin):
fiuid̾ent. ⁊ imitatẽ seind̾ent. Scientes enĩ oĩa
ẽẽ extreatõe munda ĩ molata ydolis corã ĩ firmiꝰ
ĩ ydolio manducabant qd̾ infrrmi uidentes pu¬
tabant eos ed̾e subueneratõe ydoli. ⁊ exemplo
eoꝵ subuen̾atõe ydoli edebant. Illos gͥicrepat
aliis ñ fuit opus q̃rere. qr de istis scitis ut ego

Expanded text:
 unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur incaliis non fuit opus quaerere, quia de istis scitis ut ego.
Abbreviated transcription (Latin):
sonaꝵ ꝑs nõ pot̃ eẽ d̾s: qͣnto magis ꝑs trinitatis
tercia ꝑs ẽ imꝰ. nec maiꝰ aliqd om̃s qͣm singuli.
Tu nempe dixisti unũ d̾m expartib nõ eẽ ꝯpõitũ
et ħ depatre uis ĩtelligi. Ille inqͥs uirtus ẽ ĩgenita
simplex. ħ aũ uirtutis qͣm simplitẽ dixisti eẽ.
numqͥd partes sũt bonitas. sap̃ia clem̃tia ⁊ potẽtia

Expanded text:
ona pars non potest esse Deus, quanto magis pars Trinitatis tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonit
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃cat᷑ ⁊ũsa ẽ ingłiam qm ⁊bustionis flãma sig̃cat.
In mediũ ⁊bustionis mittit sacerdos ligñ cedriũ
ẏsopũ ⁊ coccinũ lignũ cedrinũ ẽ sꝑes q̃ insuꝑnis
b heret ĩ petra. coccinũ caritas. qr seruorẽ sp̃c igneo
colore testat᷑. Hec tͥa debent miiti ĩ mediũ ꝯbustionis.

Expanded text:
sa est in gloriam, quam combustionis flamma significat. In medium combustionis mittit sacerdos lignum cedrinum, hyssopum, et coccinum. Lignum cedrinum est spes quae in supernis bus haeret in petra. Coccinum charitas, quod fervorem spiritus igneo colore testatur. Haec tria debemus mittere in resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Conseq̃nt᷑ miãm dñ. ⁊ qͥ scient̾ peccant ut dd̾
et qut ignorant᷑ qd̾ faciliꝰ ignoscit᷑. ego dico
degens ĩ ĩ crecdulitate. dũ sub lege eram. Sub
lege enĩ ignorantia erati ⁊ iõ incredulitas.
ñ ex leuitate dimisit pͥora. Puꝑlñda

Expanded text:
sericordiam Dei et qui scienter peccant ut David, et qui ignoranter quod facilius ignoscitur. Ego dico degens, in incredulitate, dum sub lege eram. Sub lege enim ignorantia erat, et ideo incredulitas, non ex levitate dimisit priora. Supera
Abbreviated transcription (Latin):
niũ hũit placu¬
isse deo. Sine fide
aũ inpossibileẽ
placere deo. Cre¬
dere enĩ oportet
accedentẽ ad cl̾m
quia ẽ ⁊ inqͥren¬
tibz se remune¬
ratorsit. fide noe
responso accep¬
ñ uidebant᷑ me¬
tuens aptauit
archã insalutẽ
mors extraxit famã fidei tanca fuit fides eiꝰ qd mors¬
cam nõ extinxit ex fide ⁊ patra p̃cedentiũ pr̃m cõso¬
laturistos. Io dicit qd̾ abil adhuc loquiti qr cos sito
exemplo admonet utiusti sint. intemit cũ quidẽ
mors. s nõ cũ eo int̾emit głiam eiꝰ ⁊ memoriã. fide.

Expanded text:
nium habuit placuisse Deo. Sine fide autem impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et inquirentibus se remunerator sit. Fide Noe, responso accepnon videbantur, metuens aptavit arcam in salutem mors exstinxit famam fidei; tanta fuit fides quod eam mors non exstinxit. Ex fide et patientia praecedentium patrum consolatur istas. Ideo dicit quod Abel adhuc loquitur, quia alios suo exemplo admonet ut justi sint. Interemit eum quidem mors, sed non cum eo interemit ejus gloriam et memoriam. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
enserit. ĩ prudente aũ ministro utet᷑. Utamur¬
cam doctrinã adu̾sus eoꝵ insidias asserentes ui¬
et aꝑiendũ catholicos excitando. Id̾oq diuina ꝓ¬
uidentia heticos multos eẽ ꝑniiitit. ut cũ ĩsul¬
tant nobis ⁊ int̾rogant nos que nestumꝰ. ł sic ex

Expanded text:
ens erit, inprudente autem ministro utetur. Mucam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, viet aperiendum Catholicos excitando. Ideoque divina providencia hereticos multos esse permittit, ut, cum insultant nobis, interrogant nos, que nescimus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem ostentare
sollicitudinẽ
ad expletõem spei
usꝙ ĩ finẽ ut ñ
segnes efficiami¬
ni uerũ mitta¬
tores eoꝵ qͥ fide
et patientia he¬

Expanded text:
dem ostendere sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem, ut non segnes efficiamini, uerum imitatores eorum qui fide et patientia he
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. ut ꝑsistatis in
bono. oĩonib dico hĩ¬
tis sũ int̾missiõe c̾taꝵ
horax. Uñ aũ gr̃as a¬
gat ostendit subdens
nos dico meniores a¬

Expanded text:
ris, ut perstetis in bono. Orationibus, dico, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores
Abbreviated transcription (Latin):
tanto muidꝰ ĩmaiꝰ incẽ¬
diũ liuoris ignib ĩar.¬
descit. Hinc maltꝰ minax
toruis aspectus pallor
infatie. inlabits tremor

Expanded text:
tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor,
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ fecetitis n patiatur se argui. s defend̾e̾ se in¬
cipiat. ne tupts̃ uideatur Ĩo lentt̃ instruite. qr¬
ut his intellectis intelligas fr̃ p̃cccupeto ĩ delic¬
to fore indulgendũ. Delictũ gͥ fortasse ẽ declinarẽ
a bono pec̃m est facẽmalũ. ut sit̃ inlaudabili
uita. aliid ẽ declinare amalo. aliud fat̾e bonũ
qd̾ admonem᷑ dicente script᷑a. dedina amalo
et fac bonũ. ita indampnabili aliud sit declina¬
ni. qd̾ ⁊ ip̃m nom̃ ostendit. Quid enĩ aliud so

Expanded text:
aliter feceritis, non patiatur se argui, sed defendere se incipiat, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, qut his intellectis intelligas fratri praeoccupato in delicto fore indulgendum. Delictum igitur fortasse 160 est declinare a bono. Peccatum est facere malum, vel sicut in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur, dicente Scriptura: Declina a malo et fac bonum ; ita in damnabili aliud sit declinani, quod et ipsum nomen ostendit. Quid enim aliud so
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatus ẽ eos. De ct¬
tero ccͣ pseudo apłos
monet ne legalia ab
eis retipiãt. s fidẽ xp̃i
solã sufficẽ credant.
Et incrpit ħ age de si¬
ceritate fidei. qĩ de tol¬
lerantia. ⁊ quibdã a¬
luis huc us monuie¬
De cet̃o .i. deincepso fr̃s
obferuantiis ⁊ħ qͥdẽ
p̃sens dixi uob̾. s ea

Expanded text:
exhortatus est eos, de caetero contra pseudoapostolos monet ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic agere de siceritate fidei quasi de tolerantia et quibusdam aliis. Hucusque monuid est deinceps, o fratres observantiis. Hoc quidem praesens dixi vobis, sed ead
Abbreviated transcription (Latin):
qui sñ om̃i pcc̃o. Si gͦ exceptus ẽ apassione fla¬
gelloꝵ exceptus ẽ a niũõ filioꝵ unicus ille de
patͥs sub̾a natus equalis patͥ. informa d̾i u̾bũ.
quo fcã sũt om̃ia. nõ hebat ubi flagellaretur
Adħ aũ carne indictus ẽ ut sũ flagello ñ eẽt qͥ¬
gͦ flagellabat unitũ sñ peto: reluiq̃t ad optatũ¬
cũ pcto. Unicus sñ poc̃o. ñ tñ sñ flagello exẽplũ
nob̾ ꝓposuit ĩ passionib sius. Nõ gͦ ⁊turbari
debem̃ cũ aliqͥs sc̃s grauia ⁊ indigna ppetit᷑. si

Expanded text:
qui fuit sine peccato. Si ergo exceptus es a passione flagellorum, exceptus es a numero filiorum. Unicus ille de substantia natus aequalis Patri in forma Dei, Verbum quo facta sunt omnia, non habebat ubi flagellaretur. Ad hoc autem carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui flagellat unicum sine peccato, relicum peccato? Unicus sine peccato, non tamen sine flagello, exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Non ergo turbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
cando dirimendis. ł int̾uemendo p̃cidendis. dico
constituite ⁊tẽptibiles. ħ aũ ad reu̾entiã u̾rã dico.
ut in delicer hii t̾renas cãs examinẽt qͥ ext̾ioꝵ rerũ
sap̃iam ꝑceperũt. Qui aũ spũialib donis ditati sũt
t̾renis nõ debent negotiis implicari. ut dũ ñ cogũ¬
tur inferiora bona dispon̾e: ualeant bonis suꝑto
mantiũ negotia funditus deserant᷑. S ħ alits qͥ¬
b dignũ ẽ tractanda ꝯmutant. uł ꝑ segerãt. Sic¬

Expanded text:
cando dirimendis, vel interveniendo praecidendis. Dico constituite contemptibiles. Hoc autem ad reverentiam vestram dico, ut videlicet ii terrenas causas examinent, sapientiam perceperunt. Qui autem spiritualibus donis dotati sunt, terrenis non debent negotiis implicari; ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superimantium negotia funditus deserant, sed vel aliis quibus dignum est tractanda committant, vel per se gerant.
Abbreviated transcription (Latin):
rib uitam ⁊ indulgennã ĩplorat dño dicẽte.
pat̾ ignosce illis qr nesctũt quid facumt. Et
nota qd̃ abel qui primꝰ fuit ĩuiste occisus posuit
ꝓ om̃ib aliis quoꝵ sangius nullã remissionẽ
face̾ potuit. Tunc multo nimꝰ sanguis aĩalium.
lius dei aquo redempti sumꝰ. qͣm sangitis abel
qui facit nos loqui. Abel fuisse uirũ iustũ ⁊ ĩfigã

Expanded text:
orat, Domino dicente: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nota quod Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animalium, lius Dei, a quo redempti sumus; quam sanguis Abel, qui facit nos loqui Abel fuisse virum justum in figura
Abbreviated transcription (Latin):
muñe sc̃i sũt. ⁊ unũ qd̾ inseqñti oftendit᷑ uͥait
multi iniũ corp̃ sumus ĩ xp̃o. qd nõ pot̾ fieri
n sapiant ad sobrietatẽ. qd̾ hic p̃cipit. sequit᷑.
Et umnicuiq sic̃ monuit ne de pͥori statu suꝑ¬
biant. ita nͨ de donis

Expanded text:
i sunt et unum, quod in sequenti ostenditur, ubi ait: Multi unum corpus sumus in Christo . Quod non potest fieri, nisi sapiant ad sobrietatem quod hic praecipit. Et unicuique. Sicut monuit ne de priori statu superbiant, ita ne de donis
Abbreviated transcription (Latin):
sius alitur infans: trescit ut plus capiat. si aut̃
uires sue capatitatis excedit. deficit añqͣm crescat¬
icut enĩ ĩ uno

Expanded text:
is alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescaicut enim in uno
Abbreviated transcription (Latin):
rantẽ nõ ꝑunit. s diligit. si u̾o malus ẽ ñ no¬
cet bono. s purgat eũ. malus uͦ debet tim̃i. qr ĩ¬
stituti sũt principes ut mala puniãt. pͥncipes
ditit illos qui p̃p corrigendã uitã ⁊ ꝓhibendo
adu̾sa creant᷑ dei hñtes ymagnẽ. ut sis

Expanded text:
rantem non punit, sed diligit. Si vero malus est non nocet bono, sed purgat eum. Malus vero debet timere, qui instituti sunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo adversa creantur, Dei habentes imaginem, u
Abbreviated transcription (Latin):
mo. fer .i. ħ cͥcũtisio ⁊ pauta legis corrũpit totã massa
.i. congregationẽ fideliũ ł uirtitũ. Sensus na iste
ẽ ne putetis paucoꝵ hõim insiclias cõtẽpnendas. ut
enĩ scintilla res parua ẽ.⁊ pene dũ cernit᷑. ñ uidet᷑̃
s si fomitẽ ꝯp̃hend̾it. ⁊ nut̾menta sui ĩuen̾it. me¬
et sit̾ ferm̃tũ res modica uidet᷑. ⁊ nichili s cũ famna
consꝑsum totam massã suo uigore corrũꝑit ĩais
uim transit om̃e qd̾ mixtũ ẽ. Ita ⁊ doctrina ꝑu̾sa ab
imo intipiẽs uix ditos aut tres pͥmũ in exordio
reppit auditores. s paulatim ut carcer serpit in
corͣpore ⁊ uxta uulgare ꝓu̾biũ. unĩ petudis scabi

Expanded text:
ec circumcisio, et pauca legis corrumpit totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non videtur, sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui invenerit, merata est , res modica videtur et nihili; sed cum farinae conspersum, totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabi
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̃re licite potest. tõ ħ dñs nõ ꝓhibet. qd̾ enĩ
dñs ꝓhibet fieri oĩo nõ licet. ħ aut̃ fiers licet.
Nam si forncatio carnis detestanda ẽ ĩ ꝯuige
qnͣto magis fornicatiom̃tis .i. ĩ fidelitas. S qr
lib nec ubent᷑ a dño. nͭ ꝓhibent᷑ fideles reced̾e.
istłitis uxores dimute alienigenias ꝑ q̃s sbant ad¬
ad deos alienos. ñ ille ꝑmaristos acqͥrebant᷑ deo.
Recte itaq hoc p̃cepit. qr ñ dũ tanta gr̃a saluaro¬
ris illurat. ⁊ ꝑ moysen dñs uisserat ne quis uxo¬
rem alienigenã duce̾t m̾ito gͦ quas dixxant dño

Expanded text:
relinquere licite potest, ideo Dominus non prohibet. Quod enim Dominus prohibet, fieri omnino non licet: hoc autem fieri licet. Nam si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infidelitas. Sed quia libus nec jubentur a Domino, nec prohibentur fideles recedere.Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos ; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Moysen Dominus jusserat, ne quis uxorem alienigenam duceret . Merito ergo quas duxerant Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uir dimitt̾e uxorẽ suã qr facẽt eam mechari. Qd̾ si
illa ẽ adult̾a: ip̃e nõ facit. s adulterã dimittit. sup
ne ducat aliã. uł recõciliet᷑ uxori. Similis enĩ for¬
ma seruat᷑ iniuiro. ⁊ imułiere. Ambrosĩ tñ dic̃. Id̾o
nõ subdit ħ de uiro. sic̃ de młiere. q licet iuro aliã

Expanded text:
r dimittere uxorem, quia faceret eam moechari. Quod si illa est adultera, ipse non facit, sed adulteram dimittit. Suppne ducat aliam, vel reconcilietur uxori. Similis enim forma servatur in viro, et in muliere. Ambrosius tamen dicit: Ideo non subdit hoc de viro sicut de mulie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ineis. hxc inqͣm coxitate. que omia didicistis me uos
docente. ⁊ acrepistis ut digna teneri. Iteni ħ ideo cogitan¬
da sũtiqr ⁊ audistis ab aliis ⁊ uidistis ꝑ uos eẽ. ĩ me . ħ.¬
gͥ om̃ia agite. ñ solũ cogitate. s actuimpletẽ ⁊ds da¬
tor ꝑatis ent uobiscũ .i. adiuuans uoa hoc face. Ca

Expanded text:
 in eis: hoc, inquam, cogitate quae omnia didicistis, me vos docente, et accepistis, ut digna teneri. Item haec ideo cogitanda sunt, quia et audistis, ab aliis, 187 et audistis per vos esse in me. Hoc igitur agite, non solum cogitate, sed actu implete. Deus dator pacis erit vobiscum, id est adjuvans vos haec facere. Ga
Abbreviated transcription (Latin):
sebi placuit .i. ñ qd̾ plat̾et carm fecit. sic̃ ip̃e dic
in euñgłio. Nõ ueni fac̾e uõluntatẽ meã. s ito¬
luntatẽ eius qͥ misit me. ñ sibi placuitdico. s
deo patͥ sic̃ scͥptum ẽ in psõ. Imꝑperia psalmi gͣph
ex ꝑsona saluatoris u̾ba facit dco patri dicens.
ꝓperia ł detractiones uideoꝵ impperantiũ tͥ ĩ me

Expanded text:
 ipse dicit in Evangelio: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me . Non sibi placuit dico, sed Deo Patri, sicut scriptum est in Psalmis: Improperia, Psalmographus ex persona Salvatoris verba facit Deo Patri dicens, improperia, vel detractiones Judaeorum improperantium tibi in me
Abbreviated transcription (Latin):
ducandũ carnes sacrifici¬
oꝵ sic̃ ydolothita. Uidẽs
enĩ qͥs firmũ frẽm ꝑitũ
mydolio sacrificata edere.
incipiet ip̃e edere. ñ illa
ꝯscĩa qua isle ꝑatie causa
sciens nntħ ẽẽ ydolũ. sed

Expanded text:
ducandum carnes sacrificiorum sicut idolothyta? Videns enim quis fratrem peritum in idolio sacrificata edere incipit et ipse edere, non illa conscientia qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ycoli qͣi ydolo¬
thitum man¬
ip̃oꝵ cũ sit in¬
firma polluit᷑.
sca aut̃ nos
nõ cõmendat
deo. neq enĩ si
nõ mancluca¬
uerimꝰ deficie¬
mus. neq si m̃a¬
ducauerimus
hñdabimus.
Lidete aũ ne
forte ħ licentia
diculũ ĩ firmiᷤ¬

Expanded text:
idoli, quasi idolothytum manipsorum cum sit infirma, polluitur. Esca autem nos non commendat Deo. Neque enim si non manducaverimus, deficiemus: neque si manducaverimus, abundabimus. Videte autem ne forte haec licentia diculum fiat infirmi