comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuminis. et ẽ in uidea int̾ iericho
et roram. longitudoei. uiq ad rdaroᷤ
arabie dirigit stadiis septing̃ntis
octingenta. latitudo stadiis centũ
qͥnquaginta tisq ad uicin̾a sodomoꝵ la.¬
cus tiberiadis ab oppido tib̾iade uocatꝰ.:
qͤm qͦndã herodes in honore tiberii ce¬
saris condidit. Est autẽ inindea omĩb
lacis salubrior et ad sanitatẽ corpoꝵ
qͦdãmͦ efficacior cͥcuit stadia. Genesar
lacꝰ amplissimꝰ in uidea. longitudie.
centũ quadraginta extenditur stadiiꝰ.
latitudine qͣdraginta diffundit᷑. cris¬
pantib aqͥs auram ñ uentia s de ĩpo
Sͥ execians. unde et genesar q̃r greco
uocabulo. qͣi generãs sͥ aurã. deniq
ꝑ diffusiora spacia lacus freq̃ntib au¬
ris spirantib agitat᷑. Unde ⁊ purior
haustus ẽ. & ad potand̾ dulcis. ⁊ habi¬
lis. Uͦenacꝰ lacus initalia. et inuene:¬
tia. de quo flumꝰ nascit᷑ mmimitiꝰ. qͥ
lac magnitudine sui temyestates

Expanded text:
tuminis; et est in Iudaea inter Iericho tuminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates
Abbreviated transcription (Latin):
unt autẽ et q̃dam maria q̃ non
miscent᷑ occeam fluctib aut
mari magno. et dñr lacus. ⁊ stagna.
lacus ẽ receptacłm in quo aqua reti.¬
net᷑. nec miscet᷑ fluctib ut lacus af¬
fontes labunt᷑ in fluuiis. flumina
infreta discurit. lacus stat in loco.
nec ꝓfluit. et dictꝰ lacus. qͣi aq̃ locꝰ.
lacus affalti. idem et mare mortuũ.
pit ex genere uiuentiũ. Nã neq piͦ¬
ces ht̃. neq ad suetas aquis. et letaᷤ
mgendi usu patit᷑ aues. s et q̃ẽq
iuuentia mergnda temptaũis qua¬
cumq dem̃sa statĩ resiliũt. ⁊ qͣrus
uehement inlisa confestĩ excucun¬
t᷑. sed neq uentis mouet᷑ resistente
turbinib bitumine. quo aqͣ oĩs stag¬
nat᷑. neq nauigat᷑õnis impaciẽs ẽ
qr omĩa uita carentia in ꝓfundũ
mergunt᷑. nec materiã ullã sustinet.
nisi que bitumine illustrat᷑. lucernã
accensã ferunt suꝑnatare. extincto
dem̃gi lumine. hoc et mare salina¬
riũ dicit᷑. siue lacus affalti. ⁊dẽ bi¬

Expanded text:
unt et quaedam maria, quae non miscentur Oceani fluctibus, aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. 2. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur, nec miscetur fluctibus, ut lacus Asfontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vpit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bi
Abbreviated transcription (Latin):
tim uocant. porrostadialis habet paᷤ¬
sus .exxu. idem pedes. dexx. ucuiꝰ mẽ¬
sura occies computata miliarisi fac̃.
qui constat .u. milia pedib. Centuri¬
a autẽ ager e ducentoꝵ iugerũ. qͥ
apud antiqͥs a centũ ingero uocaba¬
t᷑. set postea dupplicata nom̃ pͥstinũ

Expanded text:
tum vocant. Porro stadialis ager habet pastum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabar, sed postea duplicata
Abbreviated transcription (Latin):
tib deinde climata: in actus. ꝑticas.
passus gratꝰ. cubitos. pedes. palmos.
uncias. & digitos dinisert̃. Tanta enĩ
fuit eoꝵ sollertia. digitꝰ ẽ pars mini¬
ma agrestiũ m̃suraꝵ. inde uncia ha¬
bens digitos tres. palmꝰ autẽ qͣtuor digi¬
qͥnq pertica passus duos idẽ pedes
.x. pertica autẽ a portando dicta qͣi por¬
tica. omẽs enĩ p̃cedentes mensure in
corpore st̃. ut palmꝰ. pes. ꝓassus. ⁊ re¬
liqua sola ꝑtica portat᷑. ẽ enĩ decẽ pe¬
dum ad instar calami in etechieletẽ¬
plũ mensurãtis. Actus minimꝰ ẽ. lati¬
tudine pedũ.iui. Longitud̃ie centũ. xl.¬
cit ab eo qd̾ ẽ iunctũ iugeri nom̃ ac¬
cepit. iugerũ constat longitudine¬
cerustici a grum uocãt. por¬
tam idẽ betici .xxx. pedum latitudine.
ran do extat. qd̃ defors ũ est
lira gallidecũ appellant candetum.¬
lxxx. in areis urbanis spaciũ centũ
pedum qͣsi centatecũ in agrestib aũ

Expanded text:
tibus, deinde climata in actus, perticas, tibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digiquinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quattuor, longitudine centum vicit; ab eo quod est iunctum iugeri nomcepit. Iugerum ce rustici agrum vocant; porcam idem Betici XXX pedum latitudine rando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
gebant᷑ obliqua purpura. Termini
dicti qd̃ t̾re mensuras distingc̃. atq
declarant. his enĩ testimonia finiũ &
do et decumanꝰ. Cardo qr sepͣtrione di¬
rectꝰ ã cardine celi ẽ. nã sine dubio cȩ¬
lũ uertit᷑ in septentͥonali orbe. Decu¬
manꝰ. qui ab oriente. in occidentẽ ꝑ
transũsũ dirigit᷑ qui ꝓ eo qd̾ formã
gri custodit eos ad ire ꝓhibet. Trifi.¬
niũ dcm eo qd triũ poss essionũ finẽ
adstringit. hinc et quadrifinũ qd̃ qͣ¬
tuor reliqui limites angͦtiores. & int
sedistant inparib. int̾uallis ⁊ nõib
designatoͥs. De mensuris agrorum.
ensura ẽ qͥcqͥd pond̃e capacitate lõ¬
gitudine. altitudine. latitud̾ie a¬
nimoq finit᷑. Maiores itaq orbẽ ĩ par
tib partes. in ꝓuintiis ꝓuintias ĩ re¬
gionib. Regiones in locis. Loca int̾n
toriis. territoria. in agros incenturuꝰ.
centurias: in iugerib. uigera ĩ dima.¬

Expanded text:
gebantur obliqua purpura. Termini gebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium indo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam gri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finittibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in toriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in clima
Abbreviated transcription (Latin):
qs inꝑtica diuisos recusant. qisteriles
uł palustres. Item subsicua q̃ in di¬
uisura agri ñ efficiũt᷑. Centuriã: id
ẽ iugera ducenta. Area dr tabulaꝵ eqͣti¬
tas dicta autẽ area ãplanicie atq eqͣ¬
litate. Unde ceara alii aream uocatã di¬
cunt qd̃ ꝓtriturandis frugib eradat᷑.
ñ qd̾ ñ triturent᷑ in ea nisi arida. Pratõ
ẽ cuiꝰ feni copia armenta tuentur. cui
ueteres romani nom indideit᷑ abeo
qd̾ ꝓtinus sit paratꝰ. nec magnũ laborẽ
culture desideret. Prata autẽ que seca¬
ri poest̃. Paludes dicte: a pale pastora¬
li dea. qd̃ paleam idẽ pabula nutriãt
iumentoꝵ. De fimbus agrorum.
mes dicti eo qd̾ agri fumculiꝰstẽ
diuis. mensurarũ lineȩ in t̾ra¬
rũ particione tendunt᷑ ut dim̃sioniᷤᷤ
eqͥtas teneat᷑. limites appellati an¬
tiquo ũbo transũs nã trãsũsa ora¬
antiqͥ dicebat a qͦ et limina ostioꝵ ꝑ
accepit. Cingłm quo serm publici eĩ¬

Expanded text:
quos in pertica divisos recusant quasi steriles quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum . Fines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa olima dicebant; a quo et limina ostiorum,accepit, cingulum quo servi publici cin
Abbreviated transcription (Latin):
ges ager ẽ. in quo serit᷑. unde. oe uir¬
gilius. illa seges demũ uotis respõdit
auari agricole. Conpascins agerdic¬
tus. qr dunsorib agroꝵ relictꝰ ẽ ad
pascendũ cõmuniter uicinis. Altuuiꝰ
ager ẽ qͣm panlatĩ flumꝰ ⁊̃ agrũs¬
dit. Artifimus ager dictꝰ ẽ. qr certiꝰ line¬
arũ mensuris ñ continet᷑. s arcent᷑ fines
eiꝰ. obiectu fluminũ. montiũ arboꝵ Uñ
et inhis agris nicħ subsiciuors̃ inter¬
uenit. Noualis ager ẽ. primũ ꝓscissoᷤ
siue qui atfnis annis uacat nouãdais
s uiriũ cansa. noualia enĩ semel cũ fruc¬
tu eit. et semel uacua. Squalidꝰ. qͣsi exco¬
lidus qd̃ iam excuttura exierit. sict̃ ex.¬
consul qd̃ a consulatu discesserit. Uligi¬
aliqͥn siccat᷑. uligo enĩ humor t̾re ẽ na¬
turalis. ab ea numꝗͣ recedẽs. Subsiccuia
gt: ꝓprie que sator de mat̾ia p̃cidẽs. ꝙͣi
suꝑuacua abicit. inde. et subsicinia agͥ

Expanded text:
ges ager est in quo seritur, unde et Virges ager est in quo seritur, unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. 9. Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. 10. Alluvius ager est, quem paulatim fludit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uligialiquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri
Abbreviated transcription (Latin):
gras dr̃. uilla a uallo idẽ agere t̾rȩ
nũcupata. qd̾ ꝓlimite constitui solet.
poss eosiones gt̾ agri late patenteᷤ po¬
plici pͥuatiq quos initio ñ mancipato.¬
ne. sed quisq ut potuit occupauit atq
poss edit. unde et nũcupatͥe. ftindꝰ dictꝰ
qd̾ eofundat᷑ uł stabiliat᷑ patri mo¬
moniuim: fundꝰ aute ⁊ urbanũ edifi¬
tiũ. & rusticanũ intelligend̾ ẽ. p̃diũ¬
qd̾ ex om̃ib patrifamilias maxie p̃ui¬
agros quos bello ceperãt ut p̃de nõie
haberet. Omĩs autẽ ager ut uarrodo¬
cet quadrifariꝰ diuidit᷑. aut enĩ aruuᷤ
ẽ ager. id ẽ ͨ onalis. aut consitꝰ. ⁊d ẽ ap¬
t̾ arborib aut pascuus. qͣ herbis tm &
ammalib uacat aut floreus: quoꝰ st̃
ueteres incultos agros icebat. idẽ
siluas et pascua. agrũ ũo qui colebat.
Nam rusẽ quo mel qͦ lac. qͦ pecus. ha¬
beri potest. Unde ce rusticꝰ noĩat᷑. Hec
agrestiũ pͥma et ociosa felicitas. Se¬

Expanded text:
gros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, gros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Pd ex omnibus patrifamilias maxime praeviagros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. 6. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifariam dividitur. Aut enim arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt . 7. Rura veteres incultos agros dicebant, id est, sylvas et pascua, agrum vero qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. 8. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nã umibraꝵ egresse nullã hr̃e umbeã
dñr. Tali autẽ edifficio surgunt ut
a lato inciprant et inangusto finiã
tus habet. apud maiores enĩ potũteᷤ.
aut sub montib aut in montib se¬
peliebant᷑ inde tractũ ẽ ut suꝑ cada¬
uera. aut piramides fierẽt. aut ĩgẽ
atq uirgultiꝰ. harũdinib qꝯ tex¬
tũ qͥb possit hoĩes tueriaui frigoriꝰ.
qͣm faciũt sͥ custodes uineaꝵ ad te¬
gim̃ sui qͣsi teguriũ. siue ꝓpt̾ ardorẽ
solis. et radios declinãdos. siue ut iñ
uł hoĩes uel bestiolas qͣ infidiari so¬
lent. natis frugib abigant. bac ru¬
quidã loca p̃rupta et aspera. Maga.¬
lia edificia numidarũ agrestia oblõ.¬
ga incurus laterib tecta qͣsi nauui¬
um carine g̾t. siue rotunda ĩ modõ
furnoꝵ. et magalia dicta. qͣsi maga¬
tur aliqͥd. alii agrũ ex greco nõĩarima.¬
nifestiꝰ credt̃. Unde ⁊ iuilla grece cora¬

Expanded text:
am umbrarum egressae nullam habere umbram am umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finianttus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentatque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc ruquidam loca praerupta et aspera. 4. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †cora
Abbreviated transcription (Latin):
epulcrũ a sepulto dcm̃. priꝰ autẽ qͥsq
indomo sua sepeliebat᷑ p̾ea uetitõ
ẽ legib ne fetore ipo corpora uiuentiũ
cont᷑ecta inficerent᷑. Monum̃tũ so nũ¬
cupat᷑ eo qd̾ mentẽ moneat ad defuẽ¬
timemoriã. cũ enĩ s̃ uideris monum̃¬
tuus a corde. Cum autẽ uideris mo¬
net intẽ et ad memoriã reducit. ut
mortusi recorderis. monumta itaq
et memorie ꝓm̃tis admonitiõe die¬
te. Tumulꝰ dictus qͣsi tumẽs tellꝰ Sar¬
cofagũ g̾cum ẽ nom̃ eo qd̃ corpora ibi
absumant᷑. sarcia enĩ grece: caro. fu¬
gus comede d̃r Mauseola st sepul¬
cra. seu monum̃ta regũ. a mausoleo
rege egiptioꝵ dicta. Nam eo defũcto
uxor eiꝰ mire magnitudis et pulcͥtu¬
dinis extruxit sepulcrũ. intantũ ut
usq hodie omĩa munum̃ta p̃cios a
ex noĩe eiꝰ mausolea nũcupent᷑. Pira¬
mides ẽ genus sepulcroꝵ qͣdratũ. ⁊ fã¬
tigiatũ. uitra omnẽ excelsitatẽ que
fierimanu possit. Unde et m̃surã u¬

Expanded text:
epulcrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur: postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumetuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. Sarcophagus graecum absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensur
Abbreviated transcription (Latin):
osa. q̃ se ad cognitionẽ siderũ conungt̃.
idẽ ad noticiã fatorũ. que fidei nr̃e sine do¬
bitatõne contraria ꝯt̃. Sic ignorari debẽt
nulli siderũ pulcritudine et claritate ꝑ¬
lecti in lapsus stellaꝵ cecatis mentibꝰ cor¬
ruert̃. ita ut ꝑ supputatõnes noxias que
mathesis d̾r. euentꝰ rerũ p̃scire pos se co¬
nent᷑. Quos ñ solum xp̃iane religionis doc¬
tores. s etiã gentiliũ. plato. aristotilesq
atq alii terum uariͤtate cõmoti. concordi
si genus humanũ ad uarios actus nascẽdi
mali legum ꝑcipiant ultionẽ: Et qͣmuiꝰ¬
ipsiñ fuerint celesti sapĩe dediti uerita.¬
tis tñ testimonio errores eoꝵ merito ꝑtu¬
ler̃t. Ondo autẽ iste septẽ scłarium disci¬
plinarũ. ideo aphilosopbis usq ad astra
ꝑductꝰ ẽ. scilicet ut animoꝰ seculari sapi¬
entia implicatos a terrenis reb abduce¬
ret̃: et in suꝑna contempłone cosloearet.

Expanded text:
itionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent nulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles,  ipsarum ueritate commoti, concordi nam si genus humanum ad uarios actus nascendi mali legum ipsi non fuerint coelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio, errores eorum merito pertulerunt. 41. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a philosophis usque ad astra perductus est, scilicet, ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abduceret, et in superna contemplatione collocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
exusta sotis arore nicħ pariat. Est enĩ
hoc tempꝰ caniculariũ dierũ. librã aũ
uocauert᷑. ab equalitate mensis ipsius
qd̃ octauo kł octobris sol ꝑ illud sig¬
num currẽs edͥnoctiũ facit. unde. ⁊ lu¬
canꝰ. ad uiste pondera libre. Scorpiũ qͦs
et sagittariũ. ꝓpt̾ fusgura ipsius insiᷤ
appellauert̃. Sagittarius uir equinis
crurib deformat᷑ cui sagitta ⁊ arcum
adiung̃t. ut ex eo ipsius mensis fulim¬
na demonstrent᷑. Unde: et sagitariꝰ est
uocatꝰ. Capricorni figurã. ideo int̾̃ sid̾a
finxer̃t. ꝓpter capreã iouis nutricẽ. Cuiꝰ
posteriorẽ partẽ corporis in effigiẽ ꝑis¬
cis. sõ formaueit᷑. ut pluiuias eiꝰdem tẽpiꝰ
designarẽt. qͣs solet isdem m̃sis pleuĩq¬

Expanded text:
exusta solis ardore nihil pariat. Est enim exusta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kal. Octobres sol per illud signum currens aequinoctium facit. Unde et Lucanus4, 58: Ad iustae pondera librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
cormia fingt̃. Qdꝰ signũ gentiles iõ inter
signa pͥmũ constitueit̃. quia in marciom̃¬
se. qui ẽ annipͥncipiũ solem ineo cursũ sig¬
no agere añt. Sed et taurũ inter sidera col¬
locant. et ip̃m in honore iouis eo qd̾ ĩbo¬
uem sit fabulose conuersꝰ qͣndo europã
transuexit. Castorem qͦq et pollucẽ post
mortẽ in nouissima sidera constituert.
qd signũ gemini dñt. Cancrũ quoq inde
dixeit᷑. eo qd̾ ad eũ signũ mense iumo sol¬
dum uenerit retrogadit᷑ in modũ cãcri.
bremoresq dies facit. hoc enĩ animal
incertã habet pͥmã partẽ. Deniq ad u¬
tramq partẽ gressum dirigit ita. ut pͥ¬
or pars sit posterior. et posterior prior.
leonem ingrecia ingentẽ hercules occi¬
dit. et ꝓpter uurtutẽ suã. hc̃ int̾.xii. sig¬
na constituit. hoc signũ sol cum attige¬
rit. miniũ calorẽ mundo reddit. et ann¬
dieb in quib ꝑeum sol decurrit. terra

Expanded text:
cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et anndiebus, in quibus per eum sol decurrit, terra
Abbreviated transcription (Latin):
radii eiꝰ extendant᷑. hesperꝰ stella occi¬
dentalis quã cognomimãtã ꝑhibẽt ab
hespere hispanie rege. est autẽ & ipsa
occidens uesꝑm facit. De qua staciꝰ. Et al¬
terno dependit᷑ unus in ortu. planete Et
ferunt᷑. Dicte autẽ planete a potes planẽ
idẽ ab errore. Nam interdũ in austrum
int̃lum in septentrionẽ. płmq contͣ
mundũ ñ numqͣ cũ mundo ferunt᷑.
Quaꝵ nor̃a g̾ca st̃. pheton. phenonta.
phiriona. hesperus. stelbon. has roma
mercurii. & concepta ẽ opinio uam¬
tatis. hanc opinionẽ etroris. diabolꝰ
ut areton aries. taurus libra. ⁊ alia hꝰ
modi. hii qui sidera ꝑuidert̃ in numeroᷤ
stellaꝵ speciẽ corporis suꝑsticiosa uam¬
tate ꝑmoti finxeit̃ ex causis qͥbusdam
deoꝵ suoꝵ et imagines et noĩa cõfir¬
mantes. Nam arietẽ primũ signum
cui ut m̃ediã libre lmeam mundi tra¬
dt᷑ ꝓpt̾ ã monẽ iouem ideo uocauerũt
In cuiꝰ capite qͥsimulacrũ faciunt. aerietis

Expanded text:
radii ipsorum extendantur. Vesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa occidens vesperum facit. De qua StatiusTheb. 6, 241: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stferuntur. Dictae autem planetae ἀπὸ τῆς πλάνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has RomanMercurii, et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus ut Arctos, Aries, Taurus, Libra, et hujusmodi alia, ii qui sidera praeviderunt in numerum stellarum, speciem corporis superstitiosa vanitate permoti, finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. 23. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi m ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis
Abbreviated transcription (Latin):
hieme qͣndo inhis sol uertit᷑ maiores
pluie ꝓfundunt᷑. Et miranda genti¬
cos et arietes et tauros. ursas. et canes¬
& cantros ⁊ scorpiones in celũ trastu¬
lert̃. Nam et aquilã et cignũ ꝓpt̃ iouiꝰ
fabulas inter cȩli astra eiꝰ memoriȩ
eoꝵ stellas designarent. eoꝵq appellare
nominib ñ erubescerẽt. Aurigã oẽ eric¬
tomũ inceli astra collocauert̃. ꝓpt̃ qd̃
uidissent eũ pͥmũ quadrigã unxisse
Miratist̃ enĩ ingeniũ. ad solis imitatio¬
nem accessisse. oe ꝓpter hoc nom̃ eiꝰ post
mortẽ inter sidera posuert̃. Sic calisto
licaonis regis filia. dum a ioue comp̃hẽ¬
si. et fabulose a uinone inurse speciẽ fo¬
ctionem ipsius nom̃ eiꝰ iouis c̃ filio ĩ stel¬
lis septemtrionalib transtulit eãq arr¬
tũ. filiũ autẽ eiꝰ arctofilax appellauit. Sic
lyra ꝓmercurio in celo locata. Sic centa¬
urus chiron ꝓpt̾ qs nutrierit scolapium
et achillem intra astra dinumerat᷑ ẽ. S

Expanded text:
his signis sol vertitur, majores pluviae profunduntur. Et miranda genti arietes, et hircos, et tauros, ursas, et canes, cancros, et scorpiones in coelum transtulerunt; nam et aquilam et cygnum propter Jovis fabulas inter coeli astra ejus memoriae eorum stellis designarent, eorumque appelnominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fctionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
diũsitatẽ elementoꝵ. et pułcͥtudinẽ
siderũ. Appellat᷑ enĩ apd̾ eos cosmoᷤᷤ
qd̾ sig̾cat ornamentũ. nicħ enĩ mũ¬
do pulcriꝰ oculis carnis aspicimꝰ. Qua
gas. orientẽ. occidentẽ. septenitͥonẽ
et merioiẽ. Oriens ab exortu solis
ẽ nũcupatꝰ. Occidens qd̃ diem facitit
occidere atq interire. Abscondit enĩ
lum mundo et tenebras suꝑinducit.
Septento autẽ. a septẽ stellis axis uo¬
catur. que in ipso reuolute rotant᷑. hic
et ꝓprie uertex d̾r eo qd ⁊ sitit sict poe.¬
ta ait. uertit᷑ interea celũ. Meridies ur

Expanded text:
diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos κόσμος, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. 107gas: orientem et occidentem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ai
Abbreviated transcription (Latin):
queadmodũ sint in suis sĩgc̃oib
sonũ ht̃ imꝑantisut lege. Optatiuuᷤ.
qr ꝑ ipsũ optamꝰ aliqͥd agere: ut uti¬
nã legirẽ. Comuncts dr. qr ei coniũgit᷑
aliqd: ut locutio plenasit. Nam qndo
dicis cũ clamẽ. pendet sensꝰ. Qd̾ si dicã.
cũ claniẽ. qͣre reputas qd̾ taceã : plenꝰ
ꝑsonã uĩbi ñ definit. ut clamare clamaᷤse
su si aduĩgaᷤ ꝑsonã clamare debeo de¬
bes. debet: fit qͣsi finitũ. Imꝑsonał drqr¬

Expanded text:
quemadmodum sint in suis significatisonum habet imperantis, ut lege. Optativus, quia per ipsum optamus aliquid agere, ut utinam legerem! Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut locutio plena sit: nam quando dicis cum clamem, pendet sensus; quod si dicam cum clamem, quare putas quod taceam? Plenus personam verbi non definit, ut clamare, clamasse. Cui si adjungas personam: clamare debeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersona
Abbreviated transcription (Latin):
ti conflant᷑ et in plũbũ albũ resolu¬
unt᷑. Inde et eadem grauitas plũbi q̃
auri ẽ nigrũ plumbũ cͥca cantabriã
habundat. Cunꝰ origo dupplex ẽ. aut
enĩ solũ ex sua uena ꝓcedit: aut ẽ ar¬
gento nascit᷑. mixtisq uenis ꝯflatur:
huiꝰ primꝰ in fornacib liquor stagnũ
dia neq es neq plumbũ ht̃. gẽmis tã¬
tũ et margaritis hec ꝑmutat nigro
fistulas laminasq utimur. laboriosiꝰ
in hispama et gallid eruit᷑ plumbũ.
nã inbritanma summo terre corio
nens. mixta enĩ et adutterata int̾ sẽ
metalla dissociat. & ab auro ⁊ argen¬
to es plumbũq secernit. alia qͦq me¬
talla ab igne defendit. ⁊ c̃ sit natura
eris ferriq duriesima si absq stagno
fuerit. uritur et cremat᷑. stagnũ in¬
linitũ ereis uasis saporẽ retddit gra¬
tiorẽ &e conpescit uirus erugimᷤ. spe¬
cula cẽ ex eo temꝑant᷑ cerussa qͦq ex

Expanded text:
ti conflantur et in plumbum album resolvti conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum dia neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corionens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
erugo uitiũ ẽ ferri ab erodendo dicta
ñ aberrainto. Scoria u̾o purgamta
et sordes gt̃ que igne excoquũt᷑. ⁊ dic¬
tascoria q de ferro excutit᷑. Rubigie
autẽ caret ferrũ. si cerussa et gipsoce
liquida pice ꝑungit᷑. Itẽ rubigo fer¬
ram̃ta si uitiat. si eadẽ medulia cerin¬
na uel cerussa in yxta rosacio ungic̃o
Deplumbo
.L
lumbũ dc̃m qd̃ ex eo pͥmũ pilis
factis maris altitudo tẽptata ẽ. h
duo gña st̃ nigrũ et candidũ. s meliꝰ
candidũ qd̃ priꝰ in insulis athlantici
maris inuentũ ẽ. si qͥdem et in lusita¬
na et ingallicia gignit᷑ summa t̾ra
harenos a oe coloris nigri. et pondere
grauis. int̾uenũt et minuti calculi
maxĩe &e torentib siccatis lauanteas
harenas et qd̃ subͣdit coquũt in forna¬
cib inueniunt᷑ et in aurariis metal¬
lis aqua missa calculiꝰ a graues. ⁊ dõ
aurũ colligit᷑ cũ eo remanẽt. pꝰea sepa¬

Expanded text:
aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. Et dicta scoria, quia de ferro excutitur. 7. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perungitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo . Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separa
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. et licentiã poetaꝵ cuiꝰ sp̃es iste gt̃.
no ꝓ contẽpno. Sincope: abscisio deme¬
Dio ut. forsan: ꝓforsitan. Apocope: absci¬
sio infine. ut sat. ꝓsatis Ectasis. ꝓductio contͣ¬
italiã correpte dici debeat. Sistole. correp¬
tio cd̾ nat᷑am ut. a quosus orion. cũ orion
ꝓducte dicidebeat. Dieresis: discissio silłe
in duas. ut. albar longai. ꝓ albi. longi Tpi¬
sinaliphe: conglutinatõ duarũ in unã. ut:
phecon: ꝓphoeton. neri. ꝓ noeri. eripede:
de parte gerunt᷑. Eclipsis. collisio consonã

Expanded text:
tatem et licentiam poetarum; cuius species istae sunt. no pro contemno. Syncope, abscissio de medio, ut forsan sio de fine, ut 'sat' pro 'satis'. Ectasis, Italiam correpte dici debeat. Systole, correptio contra naturam, aquosus Orion, cum Orion producte dici debeat. Diaeresis, discissio unius syllabae in duas, ut, albai, longai, pro albae, longae. 5. Episynaloephe, conglutinatio duarum in unam, ut Phaeton, pro Phaeton, Nerei, pro Nerei, aeripedem, parte geruntur. Ecthlipsis conlisio consonant
Abbreviated transcription (Latin):
timber. Int̾ barbarismũ et figura. hoc ẽ
latinã et ꝑfectãdocõnem: methaplamũ
dñt eẽ. qui muno sermone fit rõne uic¬
osus. Itẽ int̾ soloecismũ et scema: idẽ ꝓͥ¬
fectam sermonũ conexionẽ. figura ẽ. q̃ fit¬
in contextu ũboꝵ. rõne iuiciosa. Ergo me¬
thaplasmm scemata ĩ mediast̃. & discer¬
nunt᷑. ꝑicia ce imꝑicia. fuĩt autẽ ador

Expanded text:
er'. Inter barbarismum et figuras, hoc est Latinam et perfectam elocutionem, metaplasmum esse, qui in uno sermone fit oratione vitiosus. Item inter soloecismum et schema, id est perfectam sermonum conexionem, figura est, quae fit contextu sermonum oratione vitiosa. Ergo metaplasmi et schemata media sunt et discernuntur peritia et inperitia. Fiunt autem ad or
Abbreviated transcription (Latin):
ex hirundinũ colore nocata.⁊ duoꝵẽ
et alia purpurta. nigris int̾uemetibꝰ¬
guttis uł macuł. Cinta scitiȩ gẽma:
ceruleo coruscãs nitore pura interdũ.
et punctulis intiicantib auratiꝰ pul¬
uisculis uarians. Rotidis rosea ẽ ex eo

Expanded text:
ex hirundinum colore vocata; et duoruex hirundinum colore vocata; et duoruet alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; e
Abbreviated transcription (Latin):
nit fundẽs. alterũ eiꝰ genꝰ descendit ad
ĩ purpura illiꝰ ñ extoto igneum. s unico¬
lorem sundẽs. est autẽ scułpturis facili.
ra. hñs pulueres aureos spars  a pd̾ me¬
dos nusqͣm tñ ꝑlucidꝰ. lacinet᷑ ex noĩs sin
fulgor e uocatꝰ nc in ethiopia inuenit᷑.
cerileũ colorẽ hñs. optimꝰ. qui nec rarꝰ
ẽ. nec densitate obtunsꝰ s ex utͦq teꝑ¬
amento lucet purpuraq resulgẽs. hic
autẽ ñ rutilat equalit̾. Sereno enĩ ꝑ¬
spicuus atq gratꝰ ẽ. nubilo corã ocłis
euanescit. atq marcescit. In os miesꝰ
frigidꝰ ẽ in sculpturis durissimꝰ nͨ tñ
inuictꝰ. nã ad amante. scͥbitur et signa¬
t᷑. Lacinctitonta indicꝰ ẽ iacinctũ ꝓpe
referẽs. Quidã autẽ ilioꝵ cristalli fi.¬
miles. capillam̃tis int̾currentibꝰ ob¬
scurant᷑. ex quo iuuitio illoꝵ nom ẽ. A¬
mistitontas appellatꝰ. qrͣ extremꝰ igni¬
tulꝰ. in amecisti uiolã exit. Celedonia:

Expanded text:
as fundens. Alterum eius genus descendit ad in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: ra, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia
Abbreviated transcription (Latin):
minis ignis ictu int̾emptosorores eiꝰ lu¬
ctu mutatas in arbores ꝑopłos. lacͥmis
electiũ om̃ib annis funde uixta erida¬
stat autẽ eum ñ eẽ sucs̃ popłi. s ꝑmee
arboris. Nlamaccensꝰ tede: nidore flagrat.
Nascit᷑ autẽ in insulis occeani septẽtri¬
onalis. sict gĩnmi. densat᷑q ut cristallõ
rigore uł tẽpore. ex ea fuint decoris gr̃a
a grestiũ feminaꝵ monilia. uocari ã
a qb̾dam arpago eo qd̃ attritu digitoꝵ
accepta caloris anima. folia paleasq
et uestium fimbrias rapiat. sict̃ magneᷤ¬

Expanded text:
minis ictu interempto, sorores ejus luminis ictu interempto, sorores ejus luctu mutatas in arbores populos, lacrymis electrum omnibus annis fundere juxta Eridaonstat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et
Abbreviated transcription (Latin):
marmorib p̾stans s int̾ gẽmas uilis¬
simaᷤ. Gña eiꝰ qͥnq. Onix appellata: qd̃
hat in se ꝑmixtũ candorẽ in similitu¬
dinẽ unguis humane. Greci enĩ ungoẽ
onicẽ dñt. hanc india uelarabia gig¬
nit. Distat autẽ inuicẽ. Nã indica ignicłoᷤ
ingra ẽ cũ candidis tonis. Gña eiꝰ qͥnq.
hardonix exduoꝵ nõium societate. ẽ
autẽ. exomicis candore. ⁊ sardo. Cõstat
antẽ trib colorib. subteri nigro. me¬
dio candido. suꝑius mineo. Hec sola ⁊̃
signãdo nich cẽre euellit. Repperifã
apd̃ indos et arabes detecta torrentib.
ꝑ o̾sangunis ẽ. Gignit᷑ in ethiopia qdẽ. s
pͥncipalis in arabia et in affrica ĩ uienr.
De qua ꝓmittũt magiqͥddã ad coarcuẽ¬
das barbaroꝵ insidias. Succinꝰ qͣm ap.¬
peslant greci electron fului certiq colo¬
ris. fert᷑ arboris succꝰ eẽ. & obid succinũ
appellari. Electrũ autẽ uocari fabulosa
argum̃tat̃o dedit. Namq phetonte ful¬

Expanded text:
emmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus.ppe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principaliDe qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. 6. Succinus, quem appellant Graeci electrum, fulvi cereique coloris, fertur arboris succus esse, et ob id succinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaetonte ful
Abbreviated transcription (Latin):
orallus gignit᷑ in mari formaramo
ꝯfestim durant᷑. et rubesct̃. tactuq ꝓti¬
nꝰ lapideset. Itaq occupari euelliq reti.¬
b solet aut acri ferram̃to p̃cidi. qͣ de c̃ã
corallus uocitat᷑. qͣntũ autẽ apd̃ nos mar¬
garitũ indicũ p̃ciosum ẽ. tm̃ apd̾̃ indoꝰ
coralliũ. hc̃ magi fulminib resistere
affirmãt sicredit᷑. Sardꝰ dicta eo qd̾ reꝑta¬

Expanded text:
orallium gignitur in mari, forma ramoconfestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dicta, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nhoc uero libello qͣsi inquatã breui
tabella. qͣsdam celi causas situsq t̾raꝵ
et maris spacia ad notauimꝰ ut ĩmo

Expanded text:
hoc vero libello quasi in quadam brevi tabella quasdam caeli causas situsque terrarum et maris spatia adnotavimus, ut in mo
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ populꝰ cesus ẽ. Oestrũ ammalar
cat᷑. Sibiones st̃ qui in uino nascunt᷑
qͦs uulgo mustiones amusto appellat̃.
bulare incepit. exore in oculis tius bi¬
biones inuolant. Gurgulio dr. qr pene

Expanded text:
tiorum populus caesus est. Oestrus animal artiorum populus caesus est. Oestrus animal arcatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. bulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur, quia pene
Abbreviated transcription (Latin):
pat. Cicendala scarabeoꝵ genꝰ ẽ eo qd̾
gradiens uł uolans lucet. Blare a colo¬
re uocate. siqͥdem et cõprehense manũ
tingt̃. Unde et blacteñ colorẽ dicũt. ħ
autẽ animal lucẽ uide ñ patit᷑ cͣciuq
musce. Nã musca lucipeta. ⁊ blata lo¬
cifuga ẽ. ꝑ noctẽ enĩ tantũ ambulat.
stercore suo faciunt nasci. Locusta qd̃¬
sit pedib longis uelt̃ basta. Unde. ⁊ eã
greci tã maritimã qͣm terestrẽ astago
appeliant. Cicades ex cuculoꝵ nascũt᷑
sputo hec in italia apud regmos multe
St̃. nec usqͣm alibi. Musca ex grecoue¬
nit sict̃ et mus. hec sict ce apes necate
in aqͣm aliquotiẽs pꝰ uniꝰ hore spaciũ
reuinisc̃t. Cinomia gce uocat᷑. id ẽ mͦca
lex ab aculeo dictꝰ. qd̃ sanguinẽ suggat.
ht̃ in ore fistulã in modũ stimuli qua
carnẽ terebrat ut sanguinẽ bibat. Sci¬
nifes musce minutissne st̃ aculeiꝰ
ꝑmolestȩ. qua t̾cia plaga suꝑb egip¬

Expanded text:
pat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod pat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens re nuncupatae, siquidem et comprehensae manum tingunt, unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat.  stercore suo faciunt nasci. Locusta, qsit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium revivislex ab aculeo dictus, quo sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. Scinifes muscae minutissimae sunt aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sine pedib nascunt᷑. Nam postea et tib̃¬
pedes et pennas accipiũt. heȩ sollerr et
in generandis mellis officio assignatĩ
incolunt sedes. domicilia in enarrabili
arte cõpont̃ ex uariis florib fauũ code
texisq ceris innumera ꝓle castra replẽt.
excercitũ et reges hñt. p̃lia mouẽt fu¬
mũ fugiunt: tumultu exasꝑant᷑. has
carnes ũberant᷑ ut putrefacto corpore
nis. Costros greci appellant. qui inextre¬
mis fauoꝵ partib maiores creant᷑ qͦs
aliqͥreges putant dicti qd̃ castra petãt.
fucus ẽ maior apes. scarabone minor
dictꝰ autẽ fucus. qd̃ alienos labores e¬
dat quasi fõcus. depascit᷑ enĩ qd̾ ñ labo¬
sepe nascunt scarabei. Unde et cogno¬
minati sũt. Tauri scaraber terestres¬
uocant᷑ fuscinis similes. Bubestris a¬
minal ẽ paruũ in italia simillimũ sca¬
rabeo longipedũ fallit intir herbas bo¬
uem maxime. unde et nom̃ bt̃.deuora¬
tumq tacto felle ita inflamat ut rũ¬

Expanded text:
uod sine pedibus nascantur. Nam postea, et pedes, et pennas accipiunt. Hae sotertes in generandi mellis officio, assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum, et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. 2carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore nis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non labosaepe nascuntur scarabei, unde et cognoi vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis animal est parvum in Italia simillimum scarabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rum
Abbreviated transcription (Latin):
nes. q̃stiones ꝯt̃ hñtes aliqͥd qd̾ dispu¬
tatõne soluend̾ ẽ. Questio autẽ ẽ c̃ qͣrit᷑.
ansit aut qͥd sit. aut qualesit. Argnm.¬
tũ uo dictum qi argutũ. uł qd̾ sit ar¬
gute inuentũ ad comꝓbandas res e¬
latine miesa. St̾ila enĩ sine stili mĩsa
in dolatis ex ligno codicestis epłaꝵ elo.

Expanded text:
stiones sunt, habentes aliquid, quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est, cum quaeritur, an quid sit, aut quale sit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. ELatine, missa. Styla enim seu styli, missa in dedolatis ex ligno codicellis aut in cort
Abbreviated transcription (Latin):
esd̃ tantos libros ediderit. qͣntos quisq noͦ¬
turaꝵ labore tamg̃cos ꝙͣ latinos oꝑm
suoꝵ numero suꝑarit Deniq ieronimꝰ
sex mibia libroꝵ eiꝰ egrꝵe faitͤ. hoꝵ tam̃
sua uicit. Nam tanta scͥpsit. ut dieb ac
noctib ñ solũ scribere libros eiꝰ qͥspiã
exce̾pta st. q̃ grece scolia nũcupãt᷑.
in quib ea que uident᷑ obscura uł dif¬
ficitia sũmatim at breuit diftingunt᷑.
Scđm genꝰ omelie sc̃ qͣs latini u̾bũ ap¬
peliant. que ꝓferunt᷑ in populis. ⁊ er¬
cũi thomi. quos nos libros uł uolum.¬
na appellamꝰ. Omelie autẽ ad uulgus
Loquunt᷑. thomi ũo. idẽ sibri maioris

Expanded text:
quod tantos libros ediderit quantos quisque nosturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia sSecundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina vocamus. Homelie autem ad vulgus loquuntur. Tomi vero, id est, libri, maioris
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quos greci dialogos uocãt. nos ser¬
monẽ uocamꝰ. Sermo autẽ dictꝰ qi int̾
utrĩq seritur. Unde ineuungłio młta
inter se serebant. Tractatꝰ ẽ immiꝰ rei mł¬
tiplex expositio. eo qd̾ trahat sensũ in
multa senciendi contrectando secũ.
Diffeit autẽ sermo. tractat᷑ꝰ et ũbum:
Sermo enĩ altera indiget ꝑsona. Trac¬
tatꝰ autẽ sp̃aliter ad se ip̃m ẽ. u̾bũ aũ
ad omnes. unde. et dicit᷑. u̾bum fecit ad
popłm. Cõmentaria autẽ dicta. qͣi cũ¬
mente. St enĩ interp̃tat̾ones. ut cõmta
iiris cõmenta enungelii. Apologeticũ¬
ẽ excusato in quosolent qͥdam accantib
respond̾e. Indefensione enĩ aut nega¬
tione sola positũ ẽ & ẽ nom̃ grecũ. pa¬
nagericũ ẽ licentiosũ. et lascimosũ genꝰ
dicendi in laudib regũ. in cuiꝰ cõpõne
hoĩes multis m̃datiis aduant᷑. Qd̾ ma¬
lũ agrecis exoetum ẽ qͦꝵ leuitas ĩstrac¬

Expanded text:
ogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgilio: Multa inter se serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod tractat sensum in multa sentiendi contrectando secum. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona. Tractatus specialiter ad seipsum est. Verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit ad populum. Commentaria dicta quasi commenta. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta eest excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
narrationẽ ad instruendũ audientiũ
aures coaptant᷑. Cuiꝰ pleriq nom̃ lati.¬
nitatis ꝑiti sine transsone posueit. ħ
autẽ uocabłm apud nos interp̃r p̃facios¬
qͣsi p̃locutio. p̃cepta sc̃. que ant qͥd fa¬
ciend̾. aut qͥd ñ faciendũ sit docent Qd
docent faciendũ. ut diligas dnm ãm
tuũ. et honora patrẽ tuũ. et matrẽtuã.
Q ñ faciendũ. ut ñ mechaberis. Non
furtũ facies. Similit̾ et gentiliũ p̃cep
ta iubent. uel uetant. lubent faciend̃.
ut nidꝰ ara sere nudꝰ. uetant. ut neue
int̾ uites corilũ sere. neue flagella sũ.

Expanded text:
narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretasi praelocutio. Praecepta sunt, quae, aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent: quid faciendum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et gentilium praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa