comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leiugildo fr̃ẽ regnũ assu¬
munt. Mortuo leuua.
leuigildꝰ integrũ hispa¬
me regnũ tenuit. habẽs
gadsimtam matrem
brunichildis uxorẽ. apd̃
longobaldos albomus de
quo p̾misimꝰ uegnabat
Qui maxĩa exꝑte italie
urbib potitꝰ suos meis
statuit romanos. quos
uł maxĩe adr̾isarios paci¬
ebat᷑ expulit. hic ciuita¬
tem uiticinũ nom̃ est.
que alio uocabulo papia
dr᷑ ꝑtres annos obsidens
tandẽ cepit. Cuiꝰ cũ ĩcolas
re destinainss. equs eius
in medio porte corruit.
Qui calcarib impulsus
sustib cesus nullo modo
adigi pot̾at ad surgend̾.
Tandẽ sugg̾entib suis
in religionẽ rex ꝯu̾sus
nupta clot sinda. clotha¬
rii francoꝵ regis filia.
Qua defuncta rosemũdã
chunimũdi gepidoꝵ re¬
gis natã accepit ꝯugẽ.
cuiꝰ ip̃e dudũ int̾fec̾at
patrẽ. a qua cũ trib ⁊ eo
ampliꝰ ãnis in italia suꝑ
longobardos regnass. in
uindcãm pat̾ne necis. de¬
decorissima int̾emptꝰ est
morte. Et iuir bellicosissi¬

Expanded text:
Levigildo fratre regnum assmunt. Mortuo Leuva, Levigildus integrum Hispaniae regnum tenuit, habens Gadsuindam matrem Brunichildis uxorem. Apud Longobardos Alboin, de quo praemisimus, regnabat. Qui maxima ex parte Italiae urbibus potitus, suos in eis statuit; Romanos, quos vel maxime adversarios patiebatur, expulit. Hic civitatem, cui Ticinum nomen est, quae alio vocabulo Papia dicitur, per tres annos obsidens, tandem cepit. Cujus cum incolas,re destinavisset, equus ejus in medio portae corruit. Qui calcaribus impulsus, fustibus caesus, nullo modo adigi poterat ad surgendum. Tandem suggerentibus suis in religionem rex conversus,nupta Clodsinda Clotarii Francorum regis filia. Qua defuncta, Rosemundam Chunimundi Gepidorum regis natam accepit conjugem; cujus ipse dudum interfecerat patrem. A qua, cum tribus et eo amplius annis in Italia super Longobardos regnasset, in vindictam paternae necis dedecorosissima interemptus est morte. Et vir bellicosissi
Abbreviated transcription (Latin):
scło intimnans uxorem
suã nenthildẽ ac filiũ
clodoneũ eiꝰ tuitõi cõ¬
misit. ⁊ ut scd̾m pru¬
dentiã sͥ a deo ꝯcessam
filiũ enutͥret. pieq reg¬
num dispon̾et ãmor¬
it. Cet̾is ⁊ optimatibꝰ¬
seu pontificib neustͥe
ac burgũdie accersitis
filio eos eisq filiũ cõ¬
diem clausit extremũ
Cuiꝰ corpus conditum
aromatib. sepultũ est
in ecc̃a sci dyonisii in

Expanded text:
uxorem suam Nantildem ac filium Clodoveum ejus tuitioni commisit, et ut secundum prudentiam sibi a Deo concessam filium enutriret, pieque regnum disponeret, admonuit. Caeteris etiam optimatibus ac pontificibus Neustriae ac Burgundiae accersitis, filio eos eisque filium comdiem clausit extremum. Cujus corpus conditum aromatibus, sepultum est in ecclesia sancti Dionysii, in
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ die obtulit beato
petro pauliũ auro tex¬
tum. In crastinũ uero
⁊ ꝑ .xii. continuos dies
quib ibi resedit. omnia
que fu̾ant antiquitus
in ornam̃tũ cuutatis
ex ere instituta deponi
uissit. in tantũ ut etiã
basilicã be marie pan¬
theon antiquitꝰ uocatã
discoopiret. tegulasq
ex ere fr̃as exinde auf̾¬
ret. easq cum aliis or¬
nam̃tis cõstantinopolĩ
tͣnsmtt̾et. Qui tñ ubi
siciliam attingit me¬
ritum tantaꝵ iniqͥta¬
tum p̾ciũ luit. Nameiꝰ¬
dem insule incolas cala
attriuit ut uxores a
maritis. ⁊ filii a paren¬
tib separati durã coge¬
rent᷑ ꝑpeti ẜuitutem.
Itaq imꝑator suis ꝙͣ
hostib infestior a iili¬
tib eiꝰ seuitiam execrã¬
tib in balneo int̾ficit᷑.
Post ꝙͣ mezentius insi¬
n tenuit gũb̾nacula
imꝑii. Sane patͥs eius
tp̃rib iutaliamis papa
theodoꝵ archiepm. et
adrianũ albem in brit¬
tamnua direxit. ad corro¬
angloꝵ gente gregorius:¬

Expanded text:
quidem die obtulit beato Petro pallium auro textum, in crastinum vero, et per XII continuos dies quibus ibi resedit, omnia quae fuerant antiquitus in ornamentum civitatis ex aere instituta, deponi jussit. In tantum ut etiam basilicam Beatae Mariae  Pantheon antiquitus vocatam discooperiret, tegulasque ex aere factas exinde auferret, easque cum aliis ornamentis Constantinopolim transmitteret. Qui tamen, ubi Siciliam attigit, meritum tantarum iniquitatum praemium luit. Nam ejusdem insulae incolas, Calaattrivit ut uxores a maritis et filii a parentibus separati duram cogerentur perpeti servitutem. Itaque imperator, suis quam hostibus infestior, a militibus ejus saevitiam exsecrantibus in balneo interficitur. Post quem Mezentius in Sini tenuit gubernacula imperii. Sane patris ejus temporibus, Vitalianus papa Theodorum archiepiscopum et Adrianum abbatem in Britanniam direxit, ad corroam beatus Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
o in tp̃r romano ĩꝑio
a ferrea fͣmitate inte¬
staceam decidẽte fragili¬
tatẽ. burgũdiones lugdu
suberat dicioni. ꝙͣ rheni
fluenta ac ãnis ligeris
det̾minãt. Rex ã clodio
angustos regni fines di¬
latare cupiens explorato¬
res a disbargo tnsremĩ
dirigit. ⁊ ip̃e cũ ex̾citu
subsecutꝰ cam̾aracũ ciui¬

Expanded text:
o in tempore, Romano imperio a ferrea firmitate in testaceam decidente fragilitatem, Burgundiones Lugdunsuberat ditioni, quam Rheni fluenta ac amnis Ligeris determinant. Rex autem Clodio angustos regni fines dilatare cupiens, exploratores a Disbargo trans Rhenum dirigit, et ipse cum exercitu subsecutus Cameracum u
Abbreviated transcription (Latin):
lium dalmatis ferend̃
aduẽtaret. regia classis
ad ꝓpͥa regredit᷑. hrodi¬
trud filia imꝑatoris q̃
natu maior erat. Uiii.
Idꝰ. uiĩ. diem obiit. Im¬
agens. ⁊ ccͣ godefridũ
regẽ expeditõem medi¬
tans nunciũ accepit.
classem ducentaꝵ na¬
uiũ de nordinãmã fri¬
siam. appulisse. totasq
frisiaco littori adiacen¬
tes insulas ẽẽ uastatas.
Iamq excitũ illũ incõ¬
tinenti eẽ. t̾naq p̾lia
cũ frisonib ꝯmisisse. da¬
nosq uictores tributũ
uictis ĩposuisse. ⁊ uecti¬
galis noĩe centũ libͣs
argenti a frisonib iã

Expanded text:
lium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Hruodtrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VII. Idus Iun. diem obiit. Imagens et contra Godofridum regem expeditionem meditans nuntium accepit, classem ducentarum navium de Nordmannia Frisiam appulisse totasque Frisiaco litori adiacentes insulas esse vastatas iamque exercitum illum in continenti esse ternaque proelia cum Frisonibus commisisse Danosque victores tributum victis inposuisse et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisonibus ia
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ neq chr̃anꝰ pecuma ꝯ¬
ductos. deffice̾ a fide uidit
britanos. neq clothariꝰ
filiũ erga se suscepta
tos certamina armis de¬
ceruend̾ estimau̾nt. ẽũc
clothariꝰ in ĩcerto belli po¬
situs lacͥmis suffusus ora.
xp̃m exorat in hec u̾ba

Expanded text:
ubi neque Chrannus pecunia cubi neque Chrannus pecunia conductos desciscere a fide vidit Britannos, neque Clotarius filium erga se suscepta tos certamina, armis decernendum aestimaverunt. Tunc Clotarius in incerto belli positus, lacrymis suffusus ora, Christum exorat in haec verba
Abbreviated transcription (Latin):
estitutũ se chramnus
tanto parricidalis fla¬
gicii ꝯsorte aĩadũtens
ad conabus brictonũ pͥn¬
cipẽ ꝯfugit. recidiuaq re¬
parare bella tẽptabat. Eui
nobilitas ꝯuigis odiorũ
suppeditabat mat̾iam
qd̃ p̾mineret ꝓsapie cla¬
ritudine: Ei uom̃ calte.
uulleqͣrio genita aqui¬
tame duce. Qui uidelicz
uiullecariꝰ minis clotha¬
rii t̾r̾itus quib thramnꝰ
fuisse arguebat᷑. tutelã
basilice sc̃i martinĩ expe¬
tlit. ꝙͣ pridẽ ⁊ austͣ pius¬
alt̾ dux expetierat. Pse¬
cutorib q̃rentib eũ ex¬
inde auellere nec ualẽtib
amotis ignib parit̾ cũ
ip̃a or̃onis domo flãmis
est crematꝰ. Quã clotha¬
rius solerci industͬa ue¬
nustiori donauit gr̃a. stag¬
noq eiꝰ operuit tecta.
Non dissimulãdas autẽ
tuit suoꝵ manu britan¬
niam est ingressus. Occͣ¬
rit ã ei chr̃anus cũ co¬
naber britonũ rege. bar¬
baroꝵ agmen ductante.
ubi ad certam̃ uentũ est.
tẽptato utrimq agmine

Expanded text:
estitutum se Chrannus tanto parricidalis flagitii consorte animadvertens, ad Conabum Brittonum principem confugit, recidivaque reparare bella tentabat. Cui nobilitas conjugis odiorum suppeditabat materiam quod praeemineret prosapiae claritudine. Ei nomen Calte, Willecario genita, Aquitaniae duce. Qui, videlicet Willecarius, minis Clotarii territus, quibus Chranno favisse arguebatur, tutelam basilicae sancti Martini expetiit; quam pridem et Austrabiusalter dux, expetierat. Persecutoribus quaerentibus eum exinde avallere nec valentibus, admotis ignibus pariter cum ipsa orationis domo flammis est crematus. Quam Clotarius solerti industria venustiori donavit gratia stannoque ejus operuit tecta. Non dissimulandas autem tuit suorum manu Britanniam est ingressus. Occurrit ei Chrannus cum Conabo Brittonum rege, barbarorum agmen ductante. Ubi ad certamen ventum, tentato utrinque agmine,
Abbreviated transcription (Latin):
oppetiiss. Compoĩto nãq
cũ childeb̾to fed̾e aqͥtaniã
it̾m repetit oĩa ꝑ que pri¬
mũ ierat. subacturꝰ. post
ꝙͣͣ pat̾ saxonica occupatꝰ
expeditõe ire ñ ualẽs cha¬
ribertũ ac guntrannum
filios cũ ex̾citu dirigit.
Quẽ illi ꝑ aruernicũ secu¬
ti t̾ritoriũ in lemouico iã
eo assecuto castra suꝑ mõ¬
tem igrũ ꝯstituer̃. mise¬
runt q ad eũ. ut que ꝑua¬
serat redderet. qd̾ dũ ille
se fac̾e̾ spond̾et. nec tñ fa¬
ceret ip̃i ccͣ eũ pugnaturi
atiem direx̾unt. Quibus
cũ ille haud segnius obui¬
am iret. orta tẽpestate
ab hoc sunt rep̾ssi facmo¬
re.Post hec chramnꝰ per
sub introductas ꝑsonas fra¬
trib insinuari facit patrẽ
bello oppetusse saxonico.
illi ꝓu̾o dictũ arbitrati.
burgundiã citato reppe¬
tunt calle. His abeũtib
chramnꝰ post eos iter di¬
rigens. capta cabilonẽsi
ubi quidã cłicoꝵ curiosi
quid chramino accideret.

Expanded text:
oppetiisset. Composito namque oppetiisset. Composito namque cum Childeberto foedere, Aquitaniam iterum repetit, omnia per quae primum ierat subacturus. Post quem pater. Saxonica occupatus expeditione, ire non valens, Charibertum ac Guntrannum filios cum exercitu eo dirigit. Quem illi, per Arvernicum secuti territorium, in Lemovico jam eo assecuto castra super montem Nigrum constituerunt miseruntque ad eum ut quae pervaserat redderet. Quod dum ille se facere sponderet nec tamen faceret, ipsi contra eum pugnaturi aciem direxerunt. Quibus cum ille haud segnius obviam iret, orta tempestate ab hoc sunt repressi facinore. Post haec Chrannus per subintroductas personas fratribus insinuari facit patrem bello oppetiisse Saxonico. Illi, pro vero dictum arbitrati, Burgundiam citato repetunt calle. His abeuntibus, Chrannus post eos iter dirigens, capta Cabilonensi ubi quidam clericorum, curiosi quid Chranno accideret,
Abbreviated transcription (Latin):
leius. dolis nulli u̾sutoꝵ
scd̃s. huic animꝰ ĩquietꝰ
ꝓmpta audatia ciui pat̾
uices suas ꝑ aquitamam
ꝯmiserat. ast illiꝰ effera uis
animi eũ ut regẽ agere
ñ sinebat. Tirãnica deui¬
q adactus crudelitate res
alioꝵ rapinis diripiebat.
Quaꝓpt̾ pat̾ eũ legatõne
directa ad se euocare cu¬
rauit. ut insolentiã qua
tumebat modesta ĩcrepa¬
tione redargũet. Ille mã¬
datis patͥs post habitis. pa¬
risius ad childeb̾tum sũ¬
mo studio ꝯtendit. Ea ꝓpo¬
siti intentione ut ad ge¬
nitorẽ nũꝙͣ rediret. ab¬
duce u̾o amicos regios pa¬
rentesq festinabat ⁊ p̾ci¬
pue childeb̾tum patris
g̾manũ. quẽ ⁊̃ intantũ.
ab eo alienũ effec̾at. ut
fr̃is uitã appet̾et. chrãno
tactis scõꝵ pignorib sp̃õ¬
te ꝓmutente qd̾ patris
ꝓpetuus exist̾et hostis.
ꝓpetratũq foret facimus
magnũ ac memorabile
frẽ in mortẽ fr̃ĩs ꝯspirãte
Si deus ñ ĩpediss. ⁊ childe¬
b̾tus matura morte non

Expanded text:
is, dolis nulli versutorum secundus. Huic animus inquietus, prompta audacia, cui pater vices suas per Aquitaniam commiserat. Ast illius effera vis animi eum ut regem agere non sinebat. Tyrannica denique adactus crudelitate res aliorum rapinis diripiebat. Quapropter pater eum, legatione directa, ad se evocare curavit ut insolentiam qua tumebat modesta increpatione redargueret. Ille mandatis patris posthabitis, Parisius ad Childebertum summo studio contendit, ea propositi intentione ut ad genitorem nunquam rediret. Abducere vero amicos regios parentesque festinabat et praecipue Childebertum patris germanum. Quem etiam in tantum ab eo alienum effecerat ut fratris vitam appeteret; Chranno tactis sanctorum pignoribus sponte promittente quod patris perpetuus existeret hostis. Perpetratumque foret facinus magnum ac memorabile, fratre in mortem fratris conspirante, si Deus non impedisset et Childebertus matura morte non
Abbreviated transcription (Latin):
ne gͦ ad dñm fc̃a aperto
ꝓph̾aꝵ libro hũc pͥmum
reꝑere u̾siculũ. Auferam
maceriã eiꝰ ⁊ erit indeso¬
latõem ꝓ eo qd debuit fa¬
c̾e uuam. fecit u̾o labru¬
scam. Reserato ⁊̾ apłi
codice hoc ĩuenierũt. Cũ
dix̾int pax ⁊ securitas
tũc repentinꝰ eis ueniet
ait. Qui ñ audit u̾ba mea
assimulabit᷑ iuro stulto
qui edificauit domũ suã
de chrãno ostensa sunt.
C
hildeb̾tus u̾oestimãs
frẽm a saxonib int̾¬
fectũ remis accedẽs cũcta
incendiis ac rapiis ua¬
stauit. Tũc due locustax
acies ꝑ aruernũ ac lemo¬
uicũ in cãpum tnͣsire
romanicũ. Ubi ꝯmisso
int̾ se p̾lio magnũ reli¬
quere aceruũ locustarũ
int̾ fectarũ. Cepta chrã¬
in celeri destituunt᷑ obi¬
tu childeb̾ti. Nam id̾ rex
pꝰ diui̾nã regm fũctionẽ
febre uexatus moritur.
ac parisiꝰ in ecc̃a scĩ uin¬
centii ꝙͣ ip̃e fabricau̾at

Expanded text:
ergo ad Dominum facta, aperto Prophetarum libro hunc primum reperere versiculum: Auferam maceriam ejus, et erit in desolationem pro eo quod debuit facere uvam, fecit vero labruscas . Reserato etiam Apostoli codice hoc invenerunt: Cum dixerint: Pax et securitas, tunc repentinus eis veniet ait: Qui non audit verba mea assimilabitur viro stulto qui aedificavit domum suam de Chranno ostensa sunt. Childebertus vero aestimans fratrem a Saxonibus interfectum, Remis accedens cuncta incendiis ac rapinis vastavit. Tunc duae locustarum acies per Arvernum ac Lemovicinum in campum transiere Romaniacum: ubi, commisso inter se praelio, magnum reliquere acervum locustarum infectarum. Coepta Chranni celeri destituuntur obitu Childeberti. Nam idem rex post diutinam regni functionem febre vexatus moritur, ac Parisius in ecclesia sancti Vincentii, quam ipse fabricarat
Abbreviated transcription (Latin):
lancoꝵ rector p̾clarꝰ
in agmie ductor.
¶uius ⁊ allobroges me¬
tuebãt soluere leges.
gothus. hiberus
ic situs est dcũs rex chil¬
deuertus honestus.
Condidit hanc aulã uin¬
centi nõie claram.
Uir pietate cluens ꝓbi¬
Templa dei ditans gau¬
debat dona repensans.
¶Ilia mendicis solidoꝵ
dans ⁊ egenis.
Gazarũ cumulos sata¬
gebat ꝯdere celo.

Expanded text:
ancorum rector praeclarus in agmine ductor, Cujus et Allobroges metuebant solvere leges, Gothus, Iberus, Hic situs est dictus rex CHILDEBERTUS honestus. Condidit hanc aulam Vincenti nomine claram, Vir pietate cluens, probiTempla Dei ditans, gaudebat dona repensans, Millia mendicis solidorum dat et egenis, Gazarum cumulos satagebat condere coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis. Et enĩ qd̃ nulli
iusto maxĩe tͥ oĩm cog¬
nitori reꝵ uenialis
chrãni neqͥtia possit
ud̃i. Satis certus sum.
occulte neqͥuit efficere
id nc̃ palã illato bello cõ¬
tendit exp̃lere. dũq uniꝰ
decrẽpiti senis accelera¬
re q̃rit exitium ñ dubi¬
tauit morti expon̾e tan¬
tarũ ĩnumositatẽ gẽ¬
tium. Et certe regnãdi
spem dederam. cũ uiuẽs
tuende ei aqͥtane sollici¬
tudinẽ mandau̾am. S
morantẽ non passus est.
nec expectauit regnũ nͥ
parricidio adipisceret᷑. Res¬
pice gͦ dñe de celo ⁊ iudica
iuste. illudq iudiciũ exe¬
re qd̾ cc̃ absalon patrẽ da¬
iud qͦndã infestissimum

Expanded text:
udicis. Etenim quod nulli justo, maxime tibi omnium Cognitori rerum, veniabilis Chranni nequitia possit videri satis certus sum, occulte nequivit efficere, id nunc palam illato bello contendit explere. Dumque unius decrepiti senis accelerare quaerit exitium, non dubitavit morti exponere tantarum innumerositatem gentium. Et certe regnandi spem dederam, cum vivens tuendae ei Aquitaniae sollicitudinem mandaveram. Sed morantem non passus est, nec exspectavit regnum, nisi parricidio adipisceretur. Respice ergo, Domine, de coelo, et judica juste, illudque judicium exerce quod contra Absalon, patri David quondam infestissimum
Abbreviated transcription (Latin):
gatos apłici. Ioħem. itẽq
aliis missis suis ad frẽm
suũ ludouic̃. ⁊ filios eius
ac ep̃os atq pͥmores reg¬
ni sui. Quib missis ĩuia¬
⁊ imꝑatori carisiaco ñ¬
tiatũ ẽ p̾fatũ ludouicũ
regẽ in franconofurch
palatio .U. kl̃. septb̾r. obi¬
in monastio scĩ nazarii
sepultũ fuisse. ĩꝑator a
directis missis suis ad pri¬
mores regni qͦndã fr̃is sui
a carisiaco mouit. ⁊ ad
sathanacũ ullã ꝑuenit.
dispositũ hñs mettensẽ
cuutatẽ adire. ⁊ ep̃os ac
pͥmores regni qͦndã frĩs
sui ad se uenientes reci¬
ꝑe. ⁊ repente mutato cõ¬
silio ꝑrexit aqͥs. indeq co¬

Expanded text:
gatos apostolici Iohannem itemque aliis missis suis ad fratrem suum Hludowicum et filios eius ac episcopos atque primores regni sui. Quibus missis in via, imperatori in Carisiaco nunciatum est, praefatum Hludowicum regem in Franconofurth palatio 5. Kalendas Septembris obin monasterio Sancti Nazarii sepultum fuisse. Imperator vero, directis missis suis ad primores regni quondam fratris sui, a Carisiaco movit atque. ad Satanacum villam venit, dispositum habens Mettensem civitatem adire et episcopos ac primores regni quondam fratris sui ad se venientes recipere. Sed repente mutato consilio, perrexit Aquis, indeque Co
Abbreviated transcription (Latin):
ita tempꝰ porro qͣdra¬
gesimale cũ imꝑator loca
mari chiacentia ꝑagraret
factionis uique pͥncipes
ultͣ ferre nõ ualentes occul¬
tatũ diu uulnꝰ detegunt
Nam pͥmũ int̾ se pͥmores
quodã federe ꝯiurãt. deinde
minores sͥ aggregãt. Quoꝵ
pars mutatõis sꝑ cupida
more canũ. auiũq rapa¬
tiũ. alienũ detͥmentum.
suũ quer̃ fieri suppletio¬
nis augmentũ. freti gͦ
multitudine ⁊ assensu
plurimoꝵ filiũ ĩꝑatoris
pippinũ adeunt. p̾tendẽ¬
tes abiectõem sui. berhar¬
di insolentiã. hoꝵ despecti¬
onem. ⁊ tet̾oꝵ. asserentes

Expanded text:
a tempus porro quadragesimale, cum imperator loca mari circumiacentia peragraret, factionis iniquae principes ultra ferre non valentes, occultatum diu vulnus detegunt. Nam primum inter se primores quodam federe coniurant, deinde minores sibi adgregant, quorum pars mutationis semper cupida, more canum aviumque rapatium, alienum detrimentum suum quaerunt fieri suppletionis augmentum. Freti ergo multitudine et assensu plurimorum, filium imperatoris Pippinum adeunt, praetendentes abiectionem sui, Berhardi insolentiam morum, despectionem ceterorum, asserentes
Abbreviated transcription (Latin):
teraꝵ frãci eligentes
liũ marchomiri solio sb̾¬
limãt regio. Cui filiꝰ succes¬
sit clodio cruntꝰ Illo ĩ tp̃r
francoꝵ reges criniti ha¬
bebant᷑ finitimos itaq
bello lacessendo toringoꝵ
qͥ g̾manie ĩcolũt fines.
depopulãtes castellũ qd̾dã
clis bargũ noĩe occupant
ĩ quo rex clodio sedẽ sui
ꝯstituit regni.

Expanded text:
ranci sibi eligentes m, Marchomiri filium, solio sublimant regio. Cui filius successit Clodio Crinitus. Illo in tempore, Francorum reges criniti habebantur. Finitimos itaque bello lacessendo, Thoringorum, qui Germaniam incolunt, fines depopulantes, castellum quoddam Disbargum nomine occupant, in quo rex Clodio sedem sui constituit regni
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑseq̃ndũ gũdoaldũ
ꝓmoti fu̾ant usq ad dor¬
doniãm ꝓgressi flumẽ
p̾stolabant᷑. si quos eiꝰ
fama ferente ꝑsentisce¬
rent motus sociau̾at
se ei uualdo cubiculariꝰ
Rigundis. uir haud sper¬
nende potencie. reliquis
puelle ministͥs fuga di¬
lapsis. S ⁊ desid̾ius cũ
mũmolo ac bladaste.
nec ñ sagritario. qui spõ¬
sionẽ de p̾sulatu tolosa¬
no iam elicuerat ab eo
intumi erãt in ꝯsilio. ꝑ¬
q eos res agebat᷑. huis
dieb ad amicos in supe¬
riori francia degentes
misit epłas. duob eas
tradens ferendas cłicis
quoꝵ unꝰ caturcine ur¬
bis incola ligneam ꝙͣ
ferebat cauans tabulã
ĩmissis litt̾is cerã suꝑin¬
duxit. Nil tñ illũ ħ fraus

Expanded text:
ad persequendum Gundoaldum ad persequendum Gundoaldum permoti fuerant, usque ad Dordoniam progressi flumen, praestolabantur si quos ejus, fama ferente, persentiscerent motus. Sociaverat se ei Waldo cubicularius Rigundis, vir haud spernendae potentiae, reliquis puellae ministris fuga dilapsis. Sed et Desiderius cum Mummolo ac Bladaste, necnon sagittario qui sponsionem de praesulatu Tolosano jam elicuerat ab eo intimi erant in consilio, perque eos res agebatur. His diebus ad amicos in superiori Francia degentes misit epistolas, duobus eas tradens ferendas clericis; quorum unus Caturcinae urbis incola, ligneam quam ferebat cavans tabulam, immissis litteris ceram superinduxit. Nil tamen illum haec fraus
Abbreviated transcription (Latin):
dux urbis memorati ex¬
qͦndam simile molitus
fu̾at. Et hec quid̃ ppłm
ad rebellandũ excitaue¬
rũt. S robur aduentan¬
tis ex̾citus. portas aperiri
suasit. Receptũ gͥ gundo¬
aldum urbe. ac secũ prã¬
dantẽ. huis ep̃c affatur
u̾bis. licet te filiũ clota¬
rii. regnũq tͥ deb̾i astru
posse ꝑficere. Respondit
ad ista Gundoaldꝰ. Ego in¬
quit ⁊ clotario me geni¬
tum fateor. ⁊ debitam
regni portionẽ inp̾senti¬
arum adeptꝰ urbe capta
parisioꝵ ibi ꝓpͥam statu¬
am sedẽ. Nunꝙͣ ait pon¬
tifex tu ista ĩpediente
piam regii suꝑfuit ger¬
minis. Tu mũmolus
a lapa dñi sacerdotẽ per¬
cussit dicens. Non pudet
ineptissime. tam nuga¬
ꝯfutare u̾bis. Delideriꝰ
qͦ agnitis hiis que contͣ
salutẽ suã ppło suaserat
pugnis eũ fustibq cũ
reliquis cicidit. ac post
fune reuinctũ pedes di¬
rexit in exiliũ. raptis tam
ip̃ius ꝙͣ ecc̃e facultatib
franci itaq qui undiq

Expanded text:
dux urbis, memorati exdux urbis, memorati exquid simile molitus fuerit. Et haec quidem populum ad rebellandum excitaverunt. Sed robur adventantis exercitus portas aperiri suasit. Receptum igitur Gundoaldum urbe ac secum prandentem, his episcopus affatur verbis: « Licet te filium Clotarii regnumque tibi deberi astruaposse perficere. » Respondit ad ista Gundoaldus: « Ego inquit, et Clotario me genitum fateor, et debitam regni portionem in praesentiarum adeptus, urbe capta Parisiorum, ibi propriam statuam sedem.--Nunquam, ait pontifex, tu ista, impediente piam regii superfuerit germinis. » Tum Mummolus alapa Domini sacerdotem percussit, dicens: « Non pudet, ineptissime, tam nugaconfutare verbis? » Desiderius quoque, agnitis his quae contra salutem suam populo suaserat, pugnis eum fustibusque cum reliquis cecidit, ac post, fune revinctum pedes, direxit in exsilium, raptis tam ipsius quam Ecclesiae facultatibus. Franci itaque, qui undique
Abbreviated transcription (Latin):
aũt .xxiiiiͦ. idẽ pͥnceps
adu̾sus Gundoaldũ ex̾ci¬
tum ex unu̾sis urbibꝰ
sͥ subiectis ꝯmouit. E
quib aurelianenses cũ
bituricensib pictauũ
agressi ciuitatẽ. ciues qͥ
iam a fide desciuant ad
pͥstinã ui reuocantes
societatẽ. ep̃m ĩiuriis
affic̾e moliebant᷑. It
ille ꝯmomito uno ec̃ca¬
stici minist̾ii aureo cali¬
ce se quid̃ ab exilio ppłm
aũt a captiuitate rede¬
mit
audita expeditione ad
engolismã deflexit ubi
ab antistite ⁊ ꝓterib gra¬
tant̾̃ exceptꝰ. eoꝵ remune¬
rata sedulitate petrago¬
ricas tendit. Cuiꝰ p̾sulẽ
male multatũ reliquit
eo qd̃ se cũ fauore ñ ex¬
cepiss. Indeq tolosã pe¬
tens p̾missis militib
magnulfo pontifici sͥ
occursum iri mandat. Qͣ¬
ꝓpt̾ magnulfus ꝯuoca¬
tam plebem hortat᷑ mo¬
net q ut uirilit̾ repug¬
nant. ne forte calamita¬
te ꝙͣ qͦndam sub sigul¬
fo exꝑti sunt it̾ato sb̃¬
dentur. memiuerũtq
quatinꝰ desid̾ius ip̃ius

Expanded text:
IV, idem princeps adversum Gundoaldum exercitum ex universis urbibus sibi subjectis commovit. E quibus Aurelianenses cum Bituricensibus, Pictaviensem aggressi civitatem, cives, qui jam a fide desciverant, ad pristinam vi revocantes societatem, episcopum injuriis afficere moliebantur. At ille, comminuto uno ecclesiastici monasterii aureo calice, se quidem ab exsilio, populum autem a captivitate redemit. audita expeditione, ad Engolismam deflexit. Ubi ab antistite et proceribus gratanter exceptus, eorum remunerata sedulitate, Petrogoricas tendit. Cujus praesulem male mulctatum reliquit, eo quod se cum favore non excepisset. Indeque Tolosam petens, praemissis militibus, Magnulfo pontifici sibi occursum iri mandat. Quapropter Magnulfus convocatam plebem hortatur monetque ut viriliter repugnent, ne forte calamitati quam quondam sub Sigulpho experti sunt, iterato subdantur; meminerintque quatenus Desiderius, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tus est domnulus in sac̃¬
dotali officio. Eo anno
eclipsis solis fc̃a est.
imio .ixͦ. memorati re¬
gis iterato ei filiꝰ nas¬
citur nõie corbus. comes
palatii ip̃ius pͥncipis. Tũc
tp̃ris bertoaldꝰ erat uir
sapiens ⁊ cautꝰ morib re¬
gis ꝯgruus. in p̾lio fortis
ac in ꝯmisso fidelis. Pro¬
tradius u̾o quidã erat
gen̾e romanꝰ brunichil¬
di causa stupri familiaris¬
simꝰ. ⁊ ob id in pago ultͣ

Expanded text:
tus est Dommilus in sacetus est Dommilus in sacerdotali officio. Eo anno eclipsis solis facta est.o IX memorati regis, iterato ei filius nascitur, nomine Corbus. Comes palatii ipsius principis tunc temporis Bertoaldus erat vir sapiens et cautus, moribus regis congruus, in praelio fortis, ac in commisso fidelis. Protadius vero quidam erat, genere Romanus, Brunechildi causa stupri familiarissimus, et ob id in pago Ult
Abbreviated transcription (Latin):
b triduano ꝑacto ieiu¬
nio. nocte seq̃nti eo loci
quo głosi martiris qui¬
escebãt m̃bra. lux cele¬
stis apparuit. Tunc hii
tres dñi sac̾dotes eleua¬
to quo tegebat᷑ lapide
ĩuenerũt sc̃m in archa
argentea iacentẽ. E uiꝰ
facies septẽplicit̾ quẽ
cuiꝰ libet uiuẽtis hõĩs
diuino irradiata resplẽ¬
debat fulgore. huic tã
mirande egregii mar¬
tiris ĩuentõi int̾ fuit
theod̾icus pͥnceps. quilo. a¬
co illi maximã portionẽ
facultatis uuarnicarii
cõtulit. quã ille ut p̾fa¬
ti sumꝰ helemosinis de¬
legau̾at erogandã. ad
dit. signa. Eo ãno etheriꝰ
lingonensis archiep̃s obi¬
it. ordinatꝰ q est secũdi¬
nus loco ip̃ius.
odeb̾ti ex ꝯcubina na¬
scit᷑ ei alt̾ filiꝰ auũ chil¬
deb̾tum nõie referens
Synodꝰ ⁊̃ cabellone colle¬
cta desideriũ uiennensẽ
ep̃m deiecit eoq factio¬
ne brunichildis. ⁊ aridii
lugdunensis põtificis
qui secũdino successerat
in exilium acto. subroga¬

Expanded text:
 triduano peracto jejunio, nocte sequenti, eo loci, quo gloriosi martyris quiescebant membra, lux coelestis apparuit. Tunc hi tres Domini sacerdotes, elevato quo tegebatur lapide, invenerunt sanctum in arca argentea jacentem. Cujus facies, septempliciter quam cujuslibet viventis hominis, divino irradiata resplendebat fulgore. Huic tam mirandae egregii martyris inventioni interfuit Theodoricus princeps, qui loco illi maximam portionem facultatis Warnecharii contulit; quam ille, ut praefati sumus, eleemosynis delegaverat erogandam. Ad dit signa. Eo anno, Etherius Lugdunensis archiepiscopus obiit, ordinatusque est Secundinus loco ipsius. odeberti, ex concubina nascitur ei alter filius, avum Childebertum nomine refercollecta Desiderium Viennensem episcopum dejecit, eoque factione Brunechildis et Aridii Lugdunensis pontificis, qui Secundino successerat, in exsilium acto, subroga
Abbreviated transcription (Latin):
a septẽtrione lugdunẽsẽ.
ab aquilone belłicã galli¬
am. A meridie mare gal¬
licũ. qd ẽ int̾ sardiniam
⁊ insulas beleares. habẽs
in fronte qua rhodanꝰ flu¬
uius in mare exit. insu¬
las sticadas.

Expanded text:
a septentrione, Lugdunensem; ab aquilone, Belgicam Galliam; a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares; habens in fronte, qua Rhodanus fluvius in mare exit, insulas Stoechadas.
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc rei u̾itatẽ ĩuesti¬
garẽ. ⁊ cognitã in crasti¬
nũ nũtiarẽ. imꝑator ratꝰ
qd̃ erat uerũ tempꝰ me
redim̾e uelle. ne cogerer
tͥste aliꝙͥ respond̾e. perge
inquit in menia huic
domui cõtigua. ⁊ nobis
que ꝓspexis nũtia. Noui
enĩ a me hanc stellã ne¬
uisã. uł a te mõstratam
s scio hoc signũ cometa¬
rũ ẽẽ. de quo iã p̾teritis
locuti sumꝰ dieb. Quid
edicito. Cũq aliqͣ dic̾em
⁊ tacuissẽ. Unũ ẽ inquid
qd̃ adhuc silentio p̾mis.
chutatõem enĩ regni. mor¬
temq pͥncipis hoc mõstͣ¬
ri portento dicit. Cũq ego
testimoniũ ꝓpħe ĩ mediũ
ꝓtulissẽ quo dr᷑. a signis
celi ne timuerifis q̃ pa¬
uent gentes. ille sola u¬
sus magnanimitate ⁊
prudẽtia ñ aliũ inquit
tim̾e debemꝰ p̾ter illũ qͥ
nr̃i ⁊ huiꝰ creator ẽ sid̾is

Expanded text:
em investigarem et cognitam in crastinum nuntiarem, imperator ratus – quod erat verum – tempus me redimere velle, ne cogerer triste aliquid respondere, „Perge", inquit , „in meniana huic domui contigua et nobis que perspexeris nuntia! Novi enim a me hanc stellam nevisam vel a te monstratam, sed scio hoc signum cometarum esse, de quo iam praeteritis locuti sumus diebus. Quid edicito!" Cumque aliqua dicerem et tacuissem, „Unum est, inquit, „quod adhuc silentio premis: mutationem enim regni mortemque principis hoc monstrari portento dicitur. Cumque ego testimonium prophetę in medium protulissem, quo dicitur: A signis caeli ne timueritis, que pavent gentes, ille sola usus magnanimitate et prudentia: „Non alium", inquit, „timere debemus praeter illum, qui nostri et huius creator est syderis
Abbreviated transcription (Latin):
illi placuer ꝓspero euen¬
tu cucurrer̃. Preterea
ĩsistente augusta ⁊ mi¬
nistris palatinis qͣndam
lectissimo karolo aqͥs
tradidit. S qr in officiosa
remãsit a nob̾ qͦ silen¬
tio pͥmit᷑. Quã rẽ audi¬
tam cũ frẽs eiꝰ egre tu¬
lisent mutuũ miere
colloquiũ. S nil se cͣcͣire
posse uidẽtes. ⁊ ceptũ dissi¬
mulantes: motũ patris
qui ex hoc accidisse lude¬
bat᷑ facillime cõposuere.
In his imꝑator tota esta¬
te consistens indixit ge¬
neralẽ cõuentũ autimni
tẽporis. id septẽbrio me¬
diante incarisiaco. In quo
loco ⁊ tp̃r filiꝰ eiꝰ pippinꝰ
ab aqͥtania ad eũ uenit.
⁊ ip̃i ꝯuẽtui int̾ fuit. Uͥ
dominꝰ imꝑator filiũ suũ
karolũ armis inrilibus
id ense cinxit corona re¬
gali capd̃ insigniuit. ꝑtẽ¬
q regni ꝙͣ omonimꝰ eiꝰ
karolus hũit. id neustͥ¬
am ei altribuit. Itaq
dominꝰ imꝑator int̾ filios
qͣntũ sͥ posse fuit coagu¬

Expanded text:
illi placuere, prospero evenilli placuere, prospero eventu cucurrerunt. Praeterea, insistente Augusta et ministris palatinis, quamdalectissimo Carolo Aquisgrani tradidit, sed quia inofficiosa remansit, a nobis quoque silentio premitur. Quam rem auditam cum fratres ejus aegre tulissent, mutuum iniere colloquium. Sed nil se contraire posse intuentes, et coeptum dissimulantes, motus patris, qui ex hoc accidisse videbantur, facillime composuere. In his imperator tota aestate consistens, indixit generalem conventum, autumni tempore, id est Septembri mediante, in Carisiaco. In quo loco et tempore filius ejus Pippinus ab Aquitania ad eum venit et ipsi conventui interfuit. Ubi domnus imperator filium suum Karolum armis virilibus, id est ense, cinxit, corona regali caput insignivit, partemque regni, quam homonimus eius Karolus habuit, id est Neustriam, attribuit. Itaque domnus imperator, inter filios quantum sibi posse fuit coagu
Abbreviated transcription (Latin):
mirari ⁊ laudare possumꝰ.
qui nr̃am inertiã cum
simꝰ pcc̃ores ⁊ ĩpenitẽtes
inditiis. Quia gͦ ⁊ me
⁊ õs cõmunit̾ hoc tãgit
ostentũ. õs posse ⁊ sape
ad meliora festinemꝰ ne
forte miscd̃iam illo p̾ro¬
gante. ⁊ nr̃a ĩpenitudĩe
ĩpediente nos illa ĩuenia¬
mur digni. His dictis et
ip̃e paulisper mero ĩdul¬
sit. ⁊ oĩb id fac̾e uissit
⁊ unũquẽq ad sua se col¬
lig̾e iussit. noctẽq illã
ut relatũ nob̾ ẽ pene ꝑ¬
iugilẽ. ac dei laudib q
obsecratõib oneratam
luci suꝑuenienti p̾sen¬
taint. In cuiꝰ crepusculo
muustͦs aulicos uocauit
⁊ elemosinas ꝙͣ largissiẽ
monachis ꝙͣq canõicis
porrigi uissit. missaꝵq
sollẽpnia ꝑ quoscũq po¬
tuit celebri fecit. ñ tm̃
sͥ metuẽs qͣntũ ecc̃e sibi
credite ꝓspiciẽs. Quibus
rite dispositis uti ordina¬
u̾at uenatũ in ardannã
ꝑrexit. Qd̃ ut dicebant
ultͣ solitũ ei ꝓsꝑrime
cessit. oĩaq que illo tp̃r

Expanded text:
rari et laudare possumus, qui nostram inhertiam, cum simus peccatores et inpenitentes, inditiis. Quia ergo et me et omnes communiter hoc tangit ostentum, omnes pro posse et sapere ad meliora festinemus, ne forte misericordiam illo praerogante et nostra inpenitudine inpediente, nos illa inveniamur indigni". His dictis, et ipse paulisper mero indulsit et omnibus id facere iussit et unumquemque ad sua se colligere iussit, noctemque illam, ut relatum nobis est, pene pervigilem ac Dei laudibus et obsecrationibus honeratam luci supervenienti praesentavit. In cuius crepusculo ministros aulicos vocavit, et elemosinas quam largissimę monachis quam canonicis, porrigi jussit; missarumque solemnia per quoscunque potuit celebrari fecit: non tantum sibi metuens, quantum Ecclesiae sibi creditae prospiciens. Quibus rite dispositis uti ordinaverat, venatum in Arduennam perrexit. Quod ut dicebant, ultra solitum ei prosperrime cessit; omniaque quae illo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi portas aꝑirent.Ite¬
rum dinamiꝰ agnoscens
se captũ teneri. ad pedes
eoꝵ ruit. pollicens se por¬
tas reseraturũ. regiq si¬
mul ⁊ põtifici de reliquo

Expanded text:
ut illi portas aperirent. Interim Dinamius, agnoscens se captum teneri, ad pedes eorum ruit, pollicens se portas reseraturum regique simul et pontifici de reliquo
Abbreviated transcription (Latin):
te temꝑie nouioma¬
gum ꝓfectus ẽ. ⁊ post
celebratã ibidẽ paschał
festi sollẽpnitatẽ ꝓpt̾
fraudulentas saxonũ
ꝓmissiones quib fidẽ
adhibere nõ pot̾at ad lo¬
cum qui padrabumno
uecat᷑ gn̾alem ppłi sui
ꝯuentũ in eo habitur
cum ingenti ex̾citu
in saxoniã ꝓfectꝰ est.
Eo cum ueniss totũ
ꝑfide gentis senatum
ac ppłm ꝙ̃ ad se uenire
uisserat. morigerũ ac
fallacit̾ sͥ deuotũ ĩue¬
nit. nam cũcti ad eum
unũ ex pͥmorib uuest¬
falaoꝵ qui młtoꝵ sͥ fa
ueritꝰ. ad sigefridũ da
rent. ⁊ pat̾a ⁊ lib̾tate pͥ¬
uarent᷑. baptitata ẽ ibid̾¬

Expanded text:
te temperie Noviomagum profectus est et post celebratam ibidem paschalis festi sollemnitatem propter fraudulentas Saxonum promissiones, quibus fidem habere non poterat, ad locum, qui Padrabrunno vocatur, generalem populi sui conventum in eo habiturus cum ingenti exercitu in Saxoniam profectus est. Eo cum venisset, totum perfidae gentis senatum ac populum, quem ad se venire iusserat, morigerum ac fallaciter sibi devotum invenit. Nam cuncti ad eum unum ex primoribus Westfalaorutimuit et ad Sigefridum Danrent, patria et libertate privarentur. Baptizata est aut
Abbreviated transcription (Latin):
uelle fi ꝓmiserat. Uenit
eod̾ in loco ac tp̃r ad reg̃
p̾̃sentiã de hispania. sar¬
racenꝰ quidã nõie ibna¬
larabi cũ aliis sarracenis
sociis sius. dedens se ac
ciuitates quib eũ rex
sarracenoꝵ p̾fec̾at. Iccͥco
rex ꝑacto memoratu cõ¬
uentu in galliã reu̾sus
natalẽ dñi in dutcraco
uilla. pascha u̾o in aqui¬
tania apd̾ cassinoilum

Expanded text:
elle promiserat. Venit in eodem loco ac tempore ad regis praesentiam de Hispania Sarracenus quidam nomine Ibinalarabi cum aliis Sarracenis sociis suis, dedens se ac civitates, quibus eum rex Sarracenorum praefecerat. Idcirco rex, peracto memorato coventu in Galliam reversus natalem Domini in Dutciaco villa, pascha vero in Aquitania apud Cassino ilum
Abbreviated transcription (Latin):
idã u̾o auctores refe¬
rũt qd̃ a frãcione rege
uocati st̃ frãci dicentes ꝙ
digressi a troia regẽ gͥ fri¬
gam nõie ꝯstituerint. sb̾
quo inquiũt eis asiam ꝑua¬
gantib quedã ex ip̃is ꝑs
int̾ macedones sortẽ ha¬
bitatõis accepit. Quorũ
uirib acti macedones qn¬
ta sb̾ philippo ⁊ alexandro

Expanded text:
idam vero auctores referunt quod a Francione rege vocati sunt Franci, dicentes quod digressi a Troja regem sibi, Frigam nomine, constituerint. Sub quo, inquiunt, eis Asiam pervagantibus, quaedam ex ipsis pars inter Macedones sortem habitationis accepit. Quorum viribus aucti Macedones, quanta sub Philippo et Alexandro
Abbreviated transcription (Latin):
lebratas ad occiduas ꝑtes
ꝑficisci. Ip̃e u̾o ꝑacta au¬
tũnali uenatõe tnͣs rhe¬
nũ ad hiemand̾ in loco
qui fnͣconofurd applłat᷑
ꝓfectꝰ ẽ. Ibiq gen̾ali cõ¬
uentu ꝯgregato necessa¬
ria queq ad utilitatẽ ori¬
entaliũ ꝑtiũ regni sui
ꝑtiencia more sollẽpni
cũ optimatib qͦs ad ħ
euocare usserat tracta¬
re curauit. In quo con¬
uentu oium orientali¬
um. sclauoꝵ idest abo
nia residentũ auarum
legatões cũ mun̾ib ad se
directas audiuit. fuerũt
in eod̃ ꝯuentu ⁊ legati

Expanded text:
ad occiduas partes proficisci. Ipse vero, peracta autumnali venatione, trans Rhenum ad hiemandum in loco qui Franconofurd appellatur, profectus est, ibique generali conventu congregato, necessaria quaeque ad utilitatem orientalium partium regni sui pertinentia more solemni cum optimatibus quos ad hoc evocare iusserat, tractare curavit. In quo conventu omnium orientalium Sclavorum, id est Abodnia residentium Avarum legationes cum muneribus ad se directas audivit. Fuerunt in eodem conventu et legati
Abbreviated transcription (Latin):
gressione pulsi aba¬
ioariis. et innume¬
ra eorum multitu
do cesa. multi etiã
ex eis qui ꝑ sugã
euadere conati da¬
nubium tranare
uoluerunt. gurgi¬
tibus absorti sũt.
Interea constanti¬
nus imperator ꝓpt̾
negatam sibi re¬
gis filiam iratus
theodorũ patriciũ

Expanded text:
gressione pulsi a Baioariis, et innumera multitudo eorum caesa, multi etiam ex eis, qui per fugam evadere conati, Danubium tranare voluerunt, gurgitibus fluminis absorbti sunt. Interea Constantinus imperator propter negatam sibi regis filiam iratus, Theodorum patriciu
Abbreviated transcription (Latin):
istas. ut qͥd miseri te uel
le simulas. Qum pocius
pũm a te expelle. aut ꝓ
eo morere. Ueritꝰ childe¬
b̾tus u̾ba fr̃is. nec eiꝰ ua¬
lens. ĩmo nolens ꝯtͣire
uolũtati. pu̾m ase re¬
pulit. Quẽ clothariꝰ eo
Reliquꝰ qui suꝑerat e
fr̃ib uite pociꝰ ac saluti
ꝙͣ regno intentꝰ ꝓmp¬
ta fidissimoꝵ sͥ famuloꝵ
ope usus. fuga se exe¬
mit. ꝑicło. ei nom̃ clo¬
doaldo. Qui pꝰ ea cl̃icus
sortitus nouigẽto uilla

Expanded text:
istis, ut quid misereri velle istis, ut quid misereri velle te simulas? Quin potius puerum a te expelle, aut pro eo morere. » Veritus Childebertus verba fratris, nec ejus valens, imo nolens, contraire voluntati, puerum a se repulit. Quem Clotarius eo Reliquus qui supererat e fratribus, vitae potius ac saluti quam regno intentus, prompta fidissimorum sibi famulorum ope usus, fuga se exemit periculo. Ei nomen Clodoaldo. Qui postea clericus sortitus, Noviento villa
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ quid ait aliud restat
conditio mͥ offert᷑ utrũ
malim eos tond̾i angla¬
dio ꝑcuti. S ut cũq se res
hãt nullatenꝰ cłicos fieri
paciar. heo dixit. putans ꝙ
pietate flexi nat᷑e a tãto
desisterent scełe. Quãius
enĩ nota eieẽt clotariĩ
feritas ñquã tñ cred̾e po¬
tuit qd̃ usq ad parricidi¬
um ꝑseu̾aret. at ille lon¬
ge ab eiꝰ sñia aberrans
arreptũ seniorẽ natu. pu¬
erũ ad t̾ram elisit. cultel¬
loq latus ꝑfodiẽs uita
pͥuauit. Qd̾ cernens iu¬
nior ad childeb̾tũ se cõ¬
tulit. ⁊ suffusus lacͥmis
sp̃e miẜabili patrui ĩhe¬
rens uestigiis orare ueni¬
am. ac ut animũ sͥ regis
clotharii ꝯciliatũ redde¬
ret obsecrare. Motus ille
miseratõe frẽm dep̃caba¬
tur. ut nate ꝯtẽplatõe
molliret irã nepotiq
parc̾et supͣ irã ꝯstituẽs
se ꝓ hiꝰ rei ucissitudĩe be¬
neficiũ qd̃ ip̃e uellet iecõ¬
pensare. Eui frat᷑. Dũ tu
inqͥt huiꝰ fc̃i minist̾ ex¬

Expanded text:
t quid, ait, aliud restat? Conditio mihi effertur utrum malim eos tonderi, an gladio percuti. Sed utcunque se res habeat, nullatenus clericos fieri patiar. » Haec dixit, putans quod pietate flexi naturae a tanto desisterent scelere. Quamvis enim ei nota esset Clotarii feritas, nunquam tamen credere potuit quod usque ad parricidium perseveraret. At ille longe ab ejus sententia aberrans, arreptum seniorem natu puerum ad terram elisit, cultelioque latus perfodiens vita privavit. Quod cernens junior, ad Childebertum se contulit; et suffusus lacrymis specie miserabili, patrui inhaerens vestigiis, orare veniam, ac ut animum sibi regis Clotarii conciliatum redderet obsecrare. Motus ille miseratione fratrem deprecabatur ut naturae contemplatione molliret iram, nepotique parceret, supra iram constituens se pro hujus rei vicissitudine beneficiupensare. Cui frater: « Dum tu, inquit, hujus facti minister ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sũme d̾s ne int̾ greges
noxioꝵ deputes aĩas ĩno¬
centiũ. nec eos seua infer¬
noꝵ cruciẽt supplicia. S
mũdo suꝑnũ iter carpen¬
tib uestigio. tͣnͣsquilla et̾¬
ne uite succẽdãt hĩtacła.
hiis digis ĩdignatõe simł
⁊ ꝯpassione uox ẽ int̾cep

Expanded text:
Summe Deus, ne inter greges noxiorum deputes animas innocentium, nec eas saeva inferorum crucient supplicia; sed mundo supernum iter carpentibus e vestigio tranquilla aeternae vitae succedant habitacula. » His dictis, indignatione simul et compassione vox
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ ĩueniãt nullũ.
Nouũ hoc flagicii genus
ẽ. quo patrui ĩnocẽtium
appetũt uitã nepotũ. Do¬
leo fateor parricidas ge¬
n̾asse me filios qui noti nõ
possẽt part̾e parẽtib.S
de illis taceo. qͦs iusta alle¬
gatõ mat̾ne calamitatis
exosos fec̾at. U̾m in istis
nulle reppiunt᷑ cause of¬
fensionis. nͥ qd̃ in regno
natis regisq filus debita
ĩuident᷑ portio pat̾ne ħe¬
ditatis. Pereũt itaq ad
dolorẽ mͥ. ad fructũ illis.
at q̃rat qͥs ut qͥd eos occi¬
de uelint cognoscat. qr ad
p̾sens ip̃is mors eoꝵ ꝓfici¬
et. Miserã me que ad hos
fructꝰ feꝯditatis sum re¬
ẜuata. ut infelicia eis por¬
rig̾em ub̃a. qui mͥ cara
nepotũ auferrẽt pignora
Ego infantule̾ ur̃e causa
sum ꝑditõis. que ĩꝯsid̾atis
ꝑsuasionib. patiẽ ur̃m ob¬
ieci ꝑiculis mortis. Satis
infelix mat̾ fuerã. auia uo¬
lui eẽ sollicitior uidens mͥ
pꝰ me nepotib. atq utinã

Expanded text:
remedium inveniant nullum. Novum hoc flagitii genus est, quo patrui innocentium appetunt vitam nepotum. Doleo, fateor, parricidas generasse me filios, qui non possent parcere parentibus. Sed de illis taceo quos justa allegatio maternae calamitatis exosos fecerat. Verum in istis nullae reperiuntur causae offensionis, nisi quod in regno natis regisque filiis, debita invidetur portio paternae hereditatis. Pereunt itaque ad dolorem mihi, ad fructum illis. At quaerat quis ut quid eos occidere velint. Cognoscat quia ad praesens ipsis mors eorum proficiet. Miseram me, quae ad hos fructus fecunditatis sum reservata, ut infelicia eis porrigerem ubera qui mihi chara nepotum auferrent pignora! Ego, infantuli, vestrae causa sum perditionis, quae inconsideratis persuasionibus patrem vestrum objeci periculis mortis. Satis infelix mater fueram, avia volui esse sollicitior. Videns mihi post me nepotibus; atqu
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ leo centũcellensis
marinis dñicus abba de
mõte oliueti. legati qͦ
filioꝵ godefridi regis da¬
noꝵ pacis ac fed̾is causa
directi. ⁊ de sclauoꝵ ue¬
gionib quidã abodritoꝵ
pͥmores ceadragũ ducẽ
suũ accusantes. accusa¬
bat᷑ ⁊ tunglo umus de

Expanded text:
bantur Leo Centumcellensis marinis Dominicus abbas de monte Olivi, legati quoque filiorum Godofridi, regis Danorum, pacis ac foederis causa directi, et de Sclavorum regionibus quidam Abodritorum primores Ceadragum ducem suum accusantes. Accusabatur et Tunglo, unus de
Abbreviated transcription (Latin):
dispositũ. pippinꝰ in aqui¬
taniã regressus estatẽ
deputato sͥ loco tͣnͣsegit.
Imꝑator u̾o medio m̃se
maio aqͥs egressus circa
kł. iiiñ. ad ingilenheim
uenit. habitoq ibi cõnẽ¬
tu ñ modico młtas. ⁊ ex
diu̾sis t̾raꝵ ꝑtib missas
legatões audiuit. Lega¬

Expanded text:
 in Aquitaniam regressus aestatem in deputato sibi loco transegit. Imperator vero medio mense Maio Aquis egressus circa Kal. Iun. ad Ingilenheim venit; habitoque ibi conventu non modico multas et ex diversis terrarum partibus missas legationes audivit e
Abbreviated transcription (Latin):
ita correxit. ut õs qui
reꝵ suaꝵ direptõe gͣuit̾
fu̾ant desolati de recep¬
tõe bonoꝵ suoꝵ que per
illiꝰ aduentũ deo donãte
ꝓuen̾at magnifice sũt
ꝯsolati. Hoc anno paucis
ante solsticiũ estiuale
dieb in t̾ritorio augu¬
stidimẽsi aere in tẽpesta¬
tem subita mutatõne
cõuerso ingens fragm̃¬
tum ex glacie simul cũ
grãdine decidisse narra¬
latitudo septẽ. crassitu¬
do duos pedes hũisse dr᷑.

Expanded text:
ita correxit, ut omnes qui rerum suarum direptione graviter fuerant desolati, de receptione bonorum suorum, quae per illius adventum Deo donante provenerat, magnifice sint consolati. Hoc anno, paucis ante solstitium aestivale diebus, in territorio Augustodunense aere in tempestatem subita mutatione converso, ingens fragmentum ex glacie simul cum grandine decidisse narralatitudo septem, crassitudo duos pedes habuisse d
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ aliquẽ fratrũ sͥ ascisce¬
rent. cõiectantesq nullũ
filioꝵ imꝑatoris tam cõ¬
uementẽ huiꝰce rei. sicut
lothariũ hortati sũt ĩpe¬
ratorẽ ut ad eũ missos
pacificos mitt̾et. Quiir
tor unitatis. q̃rebat nõ
mͦ filios. s ⁊ inimicos sͥ
caritate uniri. In cõdicta
porro uilla. ⁊ in tẽpore pͥ¬
finito fuere missi a filio.
quos ip̃e p̾cepit plurimi
int̾ quos ⁊̃ uuala pͥmus
affuit. Causa aũt supdc̃a
uentilata atq ad calcem
ꝑducta. impator cũ ꝯiuige
recõciliari uoluit. pͥmũ

Expanded text:
nisi aliquem fratrum sibi adscissenisi aliquem fratrum sibi adscisserentur, coniectantesque nullum filiorum imperatoris tam convenientem huiusce rei sicut Hlotharium, hortati sunt imperatorem, ut ad eum missos pacificos mitteret et ad tor unitatis, querebat non modo filios, sed et inimicos sibi caritate uniri. LV. LV.In condicta porro villa et tempore praefinito adfuere missi a filio, quos ipse praecepit, plurimi; inter quos etiam Uuala primus adfuit. Causa autem supradicta ventilata atque ad calcem perducta, imperator cum coniuge reconciliari voluit primu
Abbreviated transcription (Latin):
uacare passus ẽ. Uiligen¬
ter nãq ieo exanimare
studuit quiq missoꝵ
in diu̾sas ꝑtes directi
quid egerĩt. Et qr ali¬
qui cõmitũ in rephen¬
sione ⁊ ext̾minatõe la¬
tronũ segnes reꝑti sũt
diu̾sis sñiis eoꝵ segniti¬
em cõdigna ĩuectõne ca¬
stigauit. Filios q oppͥmẽ
tes bonos quosq eqꝵ op¬
p̾ssione releuarẽt. int̾mi¬
natꝰ etiã seu̾iorẽ in eos se
libraturũ siũam. qͥ husc
ãmonitõi nõ eẽnt ob¬
tempatᷤ. Cũq ab ħ pla¬
cito ppłm dimut̾et. et
seq̃ns in theodotionis uil
la post pascha ꝯstitiuss
ad hiemand̾ aquis se cõ¬
tulit. filioq suo lotha¬
rio mãdauit. ut nobiles
quosq suoꝵ ad eundẽ lo¬
cum dirig̾et. qͣt inꝰ recõ¬
ciliatõnis mutue int̾ se
⁊ illũ rõ ĩuestigaret᷑. Au¬
gusta uidith cũ ꝯsiliarũs
ĩpatoris inito ꝯsilio qd
ualentia ut uidebat᷑ ĩpe¬
ratoris corpꝰ destitueret¬
⁊ si mors ingrueret ⁊ cͥ
⁊ harolo ꝑiculũ ĩminet.

Expanded text:
acare passus est: Diligenter namque in eo examinare studuit, quique missorum in diversas partes directi quid egerint. Et quia aliqui comitum in reprehensione et exterminatione latronum segnes reperti sunt, diversis sententiis eorum segnitiem condigna invectione castigavit; filiosque tes bonos quosque eorum oppressione relevarent; interminatus etiam severiorem in eos se libraturum sententiam, qui huic ammonitioni non essent obtemperaturi. Cumque ab hoc placito populum dimitteret et sequens in la post Pascha constituisset, ad hiemandum Aquisgrani se contulit: filioque suo Lothario mandavit ut nobiles quosque suorum ad eumdem locum dirigeret, quatenus reconciliationis mutuae inter se et illum ratio investigaretur. Augusta Iudith cum consiliaribus imperatoris inito consilio, eo quod valentia, ut videbatur, imperatoris corpus destitueret, et si mors ingrueret, et sibi et Karolo periculum immineret,
Abbreviated transcription (Latin):
retͥcule ꝑsuasionib tan¬
tum comibii iuolarit de
magnũ uͥtus diuina
ad cuiꝰ sepulcrũ dignata¬
est ostend̾e miraculum
Nam uitro in quo ante
illud põitũ oleũ accen¬
debat᷑. in t̾ram decidente
duricia aufugit pauim̃¬
ti. ⁊ sic in t̾ram ac si in
modio farine est ĩtegrũ
desixũ. Non tulerũt fr̃s
tanto scelere maculatũ

Expanded text:
retriculae persuasionibus tantum connubii violarit decmagnum virtus divina ad ejus sepulcrum est dignata ostendere miraculum. Nam vitro, in quo ante illud positum oleum accendebatur, in terram decidente, duritia aufugit pavimenti, et sic in terram ac si in modium farinae est integrum defixum. Non tulerunt fratres tanto scelere maculatum