comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canta multitudine amicoꝵ quib officium negare ñ possi
ñ solum absq scandalo. s etiam absq pec̃co. Et nc̃ ẽ ⁊̃ alia
excusatio ñ minꝰ idonea: quia cura honestissima ẽ. Contͣ᷑
dolum illud eboracense iterato stilus dirigit᷑. ea scilicet
necessitate. ꝙ sepe numero hoc telo impetitũ a nob̃: nec¬
dum confossum ẽ. Cur hoc : Quia nil forte a nob̃ tale di-¬
rectum ẽ. quał fuit gladiꝰ ionathȩ qui nũquã abiit re-¬
trorsũ. Neo sane fint culpa iaculi: s iaculũ dirigentiᷤᷤ.
Patet enĩ quod non in ea qua oportuit fortitudine
missũ ẽ.Nec mirũ. Qͥs eni in manu forti sagittas mitt̾e
pot̃. nisi filiꝰ ex cussoꝵ: Qui bocum petͥ tenet. pot̾̃ uno iotu exa¬
guere ananiã: uno. symonẽ magũ. Et ut plamꝰ qd̾ loquimurfe
ꝑ emptoriã dare sententiã ad aepositionẽ epõꝵ. solius romam
Solus ꝓinde si dicere audeã in culpa ẽ. si culpa ñ ferit᷑ quȩ fas¬

Expanded text:
tanta multitudine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. Et nunc est etiam alia excusatio non minus idonea, quia causa  al. cura honestissima est. Contra idolum illud Eboracense iterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ananiam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiat, peremptoriam dare sententiam ad depositionem episcoporum, solius Romani Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae fer
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe. ñ pigͥtauit diu̾tere ad puerũ ur̃m. ⁊ auxiliũ ab homu¬
cło flagitare ñ despex̃. Quo audito recordatꝰ sũ ꝓpħiȩ dicentis. ai¬
tes ⁊ colles coram deo humiliabunt᷑. ⁊ erunt pͣua in directa. ⁊ asꝑan
uias planas. Sic uos ludere nostis. alta cõpͥmere. sedare tum̃tia in
meis hõ seriatim ex posuiss: laudaui iudicẽ. uidiciũ approbaui. si
co uob cõpassus sum udicato. Sic quippe totam suã lacͥmosã illã ont
c̃clusit. tanquam in calce ipsins dic̾e̾t cum ꝓpħa. Exaltatꝰ aũ hums¬
rarer ⁊ uirilis animi quẽ sciebam oepi tam̃ simui cogitare diuinu
miserationum urt̃ꝵ. quas plurimis exꝑtus sũ ⁊ dixi. Quis scts

Expanded text:
ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, emeis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humitiae vestrae et virilis animi quem sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib ⁊ꝑ omnia instructus ẽ ⁊ emulari. ⁊ ignoscere. ⁊ debele
suꝑbos. ⁊ parcere nichilominꝰ subiectis. nͥ quod magistrũ sequ
⁊ ministrabat mat̾iam spei. p̾ci fiduciã. pietati rationem
qd̾ ad u̾terẽ hominẽ. ñ ut assolet u̾sum in furorẽ cũ indi¬
natione recondere ⁊ repetere natule solum. moliri scan¬
la. tẽptare seditiones. s deit locũ irȩ.⁊ indint se spm̃
mansuetudmis. ⁊ declinauit aduros clumacenses in
clinauit se humiliũ genib. humiliũ p̾cib cõmun¬
uit. armis potentib a deo. His telis statuit ad u̾sur
uos dimicare. ⁊ rigoris murũ oppositum sibi talibus
eoꝵ: ⁊ uncet pietas quẽ tremunt potestates. Ego q
gurus cum talib tendo manꝰ. flecto genua. supplico ꝓsupplici. au¬
it᷑ ꝓnuntians dełie misero suã ꝓdesse humilitatẽ. cui adeo sua in¬
intia nocint. neo decere uͥtutẽ unci auicio in retͥbutione.

Expanded text:
in omnibus et per omnia instructus est et aemulari, et ignoscere, et debellare superbos et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequeis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, eorum; et vincet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem vinci a vitio in retributione.
Abbreviated transcription (Latin):
imeis manib excipiat eum pat̃ miscłiarũ : && d̃s totius con¬
dationis. Nolite gͦ lugere ⁊ nolte flere. quia gaufridꝰ u̾r festi¬
ut adgaudium. ñ ad luctum. Ego ero illi pat̾. ego mat̾. ego frat᷑.
snor. Ego faciam ei praua in directa. & asꝑa in uias planas. Ego
uomnia sic temꝑabo. ⁊ sic dispensabo: ut ⁊ sp̃s ꝓficiat. ⁊ corpꝰ ñ de¬
rut. Deniq seriuiet dño in leticia ⁊ exultatione. ⁊cantabit in uiis

Expanded text:
de meis manibus excipiat eum Pater misericordiarum et Deus totius conde meis manibus excipiat eum Pater misericordiarum et Deus totius consolationis. Nolite ergo lugere, et nolite flere; quia Gaufridus vester festinat ad gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego mater, ego frater et soror. Ego faciam ei prava in directa, et aspera in vias planas: ego ei omnia sic temperabo et sic dispensabo, ut et spiritus proficiat, et corpus non deficiat. Denique serviet Domino in laetitia et exsultatione, et cantabit in vi
Abbreviated transcription (Latin):
aut ipse quid ꝑdit: fit de diuite ditior. de nobili generosior.
arior de illustri. ⁊ quod his omnib mauis ẽ: sc̃s de peccatore. Opor¬
s autem eum p̃parari regno. quod sibi paratum ẽ ab origine mũ
atq huiꝰ rei gr̾a modicum tempus quod uiuere lit̃. manere nob̃cũ.
mec abrasa spuroitia uitȩ scłaris. ac t̾reno det̾so puluere. cȩlesti
unsiom fiat idoneus. Si diligitis eum gaudebitis utiꝙ quia uadit
opatrẽ: ⁊ talem patrem. Ipse quidem uadit adeum: s uos ñ ꝑ ditis
um. quin potius multos ꝑeum acquiritis uob̃ filios. Quot qͦt
imꝰ in olaraualle. uł de clarauałł. ip̃m in frẽm uos in parentes sus¬
pimus. At fortassis metuitis corꝑi eius uite asꝑitatem. quod
uimirum tenerum nostis eẽ ac delicatum. Cȩterum de hꝰmͦi
more dr. Ibi trepidauerunt timore uͥ ñ fuit timor. Confidite
pnsolamini. ego ero illi in patrẽ. & ipse erit mͥ in filium: quousꝙ

Expanded text:
aut ipse quid perdit? Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de illustri; et, quod his omnibus majus est, sanctus de peccatore. Oportet autem eum praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gratia modicum tempus, quod vivere habet, manere nobiscum, donec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
ł quod intolerabilius ẽ. arcẽ quoq apłici oulminis oppugnare.
unant᷑. I uero ridicule. fundata ił ẽ supͣ firmã petram. S qͥd
po: Ex cessi fateor. Non ẽ meum accusare quẽquam aut rep̃hẽ
⁊ ecce tͥbulatio ⁊ ãgustia inuenert̃ me. En lectulo recubantẽ. plusue
ꝗ corꝑis dolor excruciat. Nec enĩ ego deploro tẽporale incõmod̾ ullũ l
mea inmanib meis.salus eiꝰ in causa ẽ. Placet uob̃ ut illi hom
credã animã meã. qui ꝑ didit suã: Scio qr ñ placet. Quã obrem an
animȩ meȩ ex pedire magis in ire fugam quã ⁊ merore consumere n¬
duũ dierum meoꝵ ⁊ nichilominꝰ ꝑiculũ salutis incurrere. At a¬

Expanded text:
telis, quod intolerabilius est, arcem quoque apostolici culminis oppugnare telis, quod intolerabilius est, arcem quoque apostolici culminis oppugnare minantur. Id vero ridicule; fundata est enim supra firmam petram. 2. Sed quid ago? excessi, fateor: non est meum accusare quemquam aut reprehenet ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus in causa est. Placet vobis, ut illi homini credam animam meam qui perdidit suam? Scio quia non placet. Quamobrem dixi animae meae expedire magis inire fugam, quam et moerore consumere residuum dierum meorum, et nihilominus in periculum salutis incidere. At
Abbreviated transcription (Latin):
erata in nos in iuria ꝑ ditoꝵ.⁊ ꝓ longantiũ iniquitatẽ suã. Conforta
st̃ addentes p̾uaricationẽ. Apponunt iniquitatẽ suꝑ iniquitatem.
suꝑbia eoꝵ ascendit semꝑ. In ualuit furor pudor eulanuit ⁊ timor
⁊ pꝰ appellationẽ tui nominis ausi sunt exetrare. ⁊ ħ p̃sũpseruns
liglimnensis. eduensis. matisconensis. amici clumacenses. In fraude
temeritate istoꝵ heu quam ingens multitudo scõꝵ turbabitur
ingariati fuerint tale portare uigum: talit̾q impositũ. ẜ roħ ne¬
is hoc ita accepturi st̃. ac sicogant᷑ genua curnare baal. aut certe
yta ꝓpħam pactum fac̾e cũ morte. ⁊ c̃ inferno fȩdus in ire. Rogo
bi is. ubilex. ubi sacroꝵ auctoritas canonũ. ubi deniq reueren¬
a maiestatis: Illa illa quȩ nulli negatur opp̃sso. soli mͥ ñ ꝓfuit
ppellatio. Ubi nimirum imꝑabat aurum audicabat argentũ.
gescanonesꝙ silebant. locum ratio ⁊ ȩquitas ñ habebat. Cisdem

Expanded text:
ata in nos injuria perditorum, et prolongantium iniquitatem suam. Confortati sunt, addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit semper. Invaluit furor, pudor evanuit, et timor  appellationem tui nominis ausi sunt exsecrare. Et hoc praesumpserunt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et cum inferno foedus inire . Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctoritas canonum ubi denique reverentia majestatis? Illa, illa quae nulli negatur oppresso, soli mihi non profuit appellatio. Ubi nimirum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et aequitas non habebant. Eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
nima mea.⁊ oum iheremia. diem hominis ñ concupiui dñe tuscis
uid enĩ: funes ceciderunt mͥ inp̾claris. oelestisq hereditas p̃cla
aeꝰ michi ⁊ t̾rena ad ulatur ꝓmissio. blanditur consolatio carnis:
ustato sp̃u. necesse ẽ desiꝑe carnem. Affectanti & lestia t̾rena ñ sapi¬
nt. et̾nis in hianti fastidio sunt tnͣsitoria. Desinite gͦ parentes mei.
aSi aut̃ dimittitis: claramuallem in ꝑpetuũ ñ dunittam.
ꝑoreques mea in scłm scłi: hic habitabo qm̃ elegi eam. Ibi pro
neis atq ur̃is peccatis iugit̃ orabo. ibi p̃cib assidins quod ⁊ uos
upitis impetrabo si potero. ut qui eiuus amore hoc modico tempore
binuicem separainur. in alio scło simul felici ⁊ in separabili societa

Expanded text:
ine tu scis? Quid enim? funes ceciderunt mihi in praeclaris, et coelestis haereditas praeclara est mihi ; et terrena adulatur promissio, blanditur consolatio carnis! Gustato spiritu, necesse est desipere carnem; affectanti coelestia, terrena non sapiunt; aeternis inhianti, fastidio sunt transitoria. Desinite igitur, parentes mei, Si autem dimittitis, Claram-Vallem in perpetuum non dimittam. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo, quoniam elegi eam. Ibi pro meis atque vestris peccatis jugiter orabo; ibi precibus assiduis quod et vos cupitis impetrabo, si potero, ut, qui ejus amore hoc modico tempore ab invicem separamur, in alio saeculo simul felici et inseparabili societate,
Abbreviated transcription (Latin):
pnitis mortẽ urãm. cur ⁊̃ appetitis meam: Si in quam negligitis
lutẽ urãm. quid uiuat ⁊̃ ꝑ sequi meã: Quare uos ñ potius seqͥmus
me fugientẽ ut ñ ardeatis: An hoo ẽ ur̃i cruciatus leuamenis
me etiam ꝑimatis.⁊ hoc solum timetis ne soli ꝑ eatis: Ardena
dentib quod solatium pr̃are pot̾it: Quȩ inquam consolatiod¬
natis. socios habere suȩ dampnationis: Quod ue remediũ m¬
entib. alios uidere morientes: Non hoc mͥ ꝑsuadet diues ale
in tormentis desꝑatus de sui liberatione rogabat nuntiari filis
suis. ne & ipsi uenirent in locum eundẽ tormentors. timens ꝓ
dubio ex suoꝵ cruciatu augeri suũ. Quid gͦ: Ibo ⁊ consolabor li¬
gentem matrẽ meã. mei ad tempꝰ uisitatione. ut inet̾nums
geam ⁊ me ⁊ ipsam sine consolatione: Ibo inquam ⁊ satisfas
patͥ meo irascenti ꝓmei adtempꝰ absentia. consolandꝰ ⁊ipse ad tuu

Expanded text:
temnitis mortem vestram, cur etiam appetitis meam? Si, inquam, negligitis temnitis mortem vestram, cur etiam appetitis meam? Si, inquam, negligitis salutem vestram, quid juvat etiam persequi meam? Quare vos non potius sequimini me fugientem, ut non ardeatis? An hoc est vestri cruciatus levamen, si me etiam perimatis: et hoc solum timetis, ne soli pereatis? Ardens ardentibus quod solatium praestare poterit? quae, inquam, consolatio damnatis, socios habere suae damnationis? quodve remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi persuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione, rogabat nuntiari fratribus suis ne et ipsi venirent in locum eumdem tormentorum , timens procul dubio ex suorum cruciatu augeri suum. 3. Quid ergo? ibo et consolabor lugentem matrem meam mei ad tempus visitatione, ut in aeternum lugeam et me et ipsam sine consolatione? Ibo, inquam, et satisfaciam patri meo irascenti pro mei ad tempus absentia, consolandus et ipse ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
crudeles. ⁊ impios. imnno ñ parentes: s ꝑ emptores. quoꝵ dolors
pignoris. quoꝵ consolatio mors filii ẽ. Qui me malunt ꝑire cũ es
quam regnare sine eis. Qui me rursus ad naufragiũ unde tandẽ
nudꝰ euasi. rursus adignem uñ semiustꝰ exiuii. rursus ad latͦne
a quib semiuiius relictus sum. s miserante samaritano iã al¬
tulum conualui reuocare conant᷑. ⁊ militem xp̃i ꝓpe iam raptos
lo triumphantẽ quod ñ in me głor. s in eo qui uicit mundum as
ipso iam in troitu głȩ. tãquã canẽ ad uomitũ. tãquã suem adlutim
ad scłm reducere molunt᷑. Mira abusio. Domꝰ ardet. ignis insta
a t̾go. ⁊ fugienti ꝓhibetur egredi. euadenti suadet᷑ regredi:s
abhis qui incendio positi sunt. ⁊ obstinatissima dementia. ac dem̃ts¬
sima obstinatione fugere ꝑicłm nolunt: Prohfuror. Si uos con¬

Expanded text:
crudeles et impios; imo non parentes, sed peremptores: quorum dolor, salus crudeles et impios; imo non parentes, sed peremptores: quorum dolor, salus pignoris; quorum consolatio, mors filii est!. qui me malunt perire cum eis, quam regnare sine eis! qui me rursus ad naufragium, unde tandem nudus evasi; rursus ad ignem, unde vix semiustus exivi; rursus ad latrones, a quibus semivivus relictus sum, sed miserante Samaritano jam aliquantulum convalui, revocare conantur: et militem Christi prope jam rapto coelo triumphantem quod non in me glorior, sed in eo qui vicit mundum ab ipso jam introitu gloriae, tanquam canem ad vomitum, tanquam suem ad lutum, ad saeculum reducere moliuntur! Mira abusio! domus ardet, ignis instat a tergo, et fugienti prohibetur egredi, evadenti suadetur regredi! et hoc ab his qui in incendio positi sunt, et obstinatissima dementia ac dementissima obstinatione fugere periculum nolunt. Proh furor! si vos con
Abbreviated transcription (Latin):
onĩ dicit. Qui amat patrẽ aut matrẽ plusquã me: ñ÷
ue dignis. Si me uere ut boni ut pii parentes diligitis.si ue¬
tm. si fidelem erga filium pietatẽ habetis. quid me pat̾ oĩũ
lea placere satagentẽ inquietatis. & ab eiuis seruitio oui serui¬
⁊ regnare ẽ. retrahere attemptatis:Uere nõ cognosco. qr
nos ñ agnosco parentes: s hostes.Si diligeretis me gaude retis
unꝙ quia uado admeum.atꝙ ur̃m: immo uniu̾soꝵ patrem.
llaquin quid mͥ ⁊ uob̃: Quid a uob̃ habeo. nisi peccatum ⁊ miseriã:
Hoc solum quod gesto corruptibile corpus. de ur̃o me habere fatiu
⁊ agnosco. d̾ sufficit uob̃ quod me in hanc seculi miseriam. miser n¬
serum in duxistis. quod in pecc̃o ur̃o peccatores peccatorẽ genuiss
quod ⁊ in peccato natum de pecc̃o nutͥstis. nͥ etiam in iidendo miohi n¬
sericordiam quã consecutꝰ sũ ab eo qui ñ uult mortẽ peccatoris. filum
insuꝑ gehennȩ faciatis: Odurũ patrẽ: õseuam matrẽ. õ parent

Expanded text:
nim dicit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Si me vere ut boni, ut pii parentes diligitis; si veram, si fidelem erga filium pietatem habetis: quid me Patri omnium Deo placere satagentem inquietatis, et ab ejus servitio, cui servire regnare est, retrahere attentatis? Vere nunc cognvos non agnosco parentes, sed hostes. Si diligeretis me, gauderetis utique quia vado ad meum atque vestrum, imo universorum Patrem. Alioquin quid mihi et vobis? quid a vobis habeo, nisi peccatum et miseriam? Hoc solum, quod gesto, corruptibile corpus de vestro me habere fateor et agnosco. Non sufficit vobis quod me in hanc saeculi miseriam miseri miserum induxistis; quod in peccato vestro peccatores peccatorem genuistis; quod et in peccato natum, de peccato nutristis: nisi etiam invidendo mihi misericordiam, quam consecutus sum ab eo qui non vult mortem pe faciatis? 2. O durum patrem! o saevam matrem! o parentes
Abbreviated transcription (Latin):
ulare. ⁊ spũalit̾ ominia examinare. Ut u̾bis uos ꝓpħicis
aloquar. consolatio abscondita ẽ in oculis. quia mors di¬
udit int̾ fr̃s. Quidam enĩ uixta ysaiam udentur fed
ꝑcusisse cum morte: ⁊cum. in ferno fecisse ꝑ actum.
Ecce namq xp̃c dñi iste in nocentius positus ẽ in ruinam. ⁊ in resur

Expanded text:
bulare, et spiritualiter omnia examinare. Ut verbis vos propheticis alloquar; consolatio abscondita est ab oculis, quia mors dividit inter fratres . Quidam enim juxta Isaiam videntur foedus pepigisse cum morte, et cum inferno fecisse pactum . Ecce namque Christus Domini iste Innocentius positus est in ruinam et in resur
Abbreviated transcription (Latin):
sancita. ꝑ uos ⁊ conuulsa dicunt᷑. Talib hostiis ñ ꝓmeret᷑ ad̾s. he
necdum au̾tit᷑ furor dñi. sadhuc brachium eius extentũ. ⁊ in¬

Expanded text:
sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ata iudicia contempnunt᷑. ur̃ȩ quoꝙ płimũ derogat᷑ auctorita¬
borant fidelit᷑ quidẽ. s uereor ne in efficacit̾. Quid uob uires
mnuitis. quid robur ur̃m depͥmitis: Quousꝙ recunditis arma
delia militantia uob̃. humiliatis cornua erecta ur̃ȩ uͥtutis ⁊ salu¬
tis: Piorans plorat desolationẽ suã ap̃ tullũ eccła scĩ gengulfi.
ut ẽ qui consolet᷑ eam. Qͥs it se opponat brachio excelso. torrentis
mpetui. sũmȩ arbitͥo potestatis: Candem se sustinere beatꝰ pau¬
us uiolentiã ap̃ undimũ conquerit᷑. archi ep̃o iã ñ ualente eũ
lefendere ab insama monac hoꝵ. quippe apłicis sustentatiõĩb
ampliꝰ confortata. quasi ñ satis ꝑse insanirent. Quid queso nous
tionis tandem in uentum ẽ. ut quod semel bonȩ famȩ ⁊ uitȩ
cdiscussionẽ: Siguidem ⁊ duo illa supͣ memorata ꝑ uos nic hilomin

Expanded text:
recta judicia contemrecta judicia contemlaborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitaein discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ eoꝵqꝙ p̾cipue qui sinceriori affectu uos diligunt.Uox una
mium qui fideli apud uos oura populis p̾sunt. iusticiã in eccł̃ia de¬
rt. annullari eccłẽ claues.episcopalem omĩno uilescere auotoritatẽ.
iuos. curiamq romanã. Recte gesta abipsis ut aiunt destruitis:
adestructa statiustis. Quiq flagitiosi ⁊ contentiosi de popło. siue
edero. aut ⁊̃ exmonast̾iis pulsati currunt ad uos. redeuntes iac¬
ant ⁊ gestuint se optinuisse tutores. quos magis ultores sensisse¬
buerant. Anñ glacdiꝰ phinees ꝓmptissime atꝙ: iustissime eductus fu¬
nt. ad condempnandum in cestuosum concubitũ drogonis ⁊ mił. S
fusus atq retusus alnit retrorsum. scuto nimirũ apłĩcȩ defen¬
ioms opposito. P rohpudor. quos cachinnos resista mouit ⁊ mouet
reto tramite abducti sumꝰ. Amici confundunt᷑. fidelib insul¬
at᷑ ep̃i ubiꝙ in obꝓbrium ueniunt ⁊ contemptũ. quoꝵ dum

Expanded text:
orumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et moverecto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcopi ubique in opprobrium veniunt et contemptum: quorum dum
Abbreviated transcription (Latin):
auam de manu laica liberauit. Numquid ꝓbono reddit᷑ malim:
padiũ ꝓdislectione: Hic queso hic eiugilet oculus pietatis. ⁊ semotis
mislisꝑ o ccupationib. considẽt quantum surreptũ sit ei. ut talł q
lm pudet dicere talem qualem tu ipse nosti. faciat obꝓ brium uicinĩ
siis immicis tius. Pussime pat̾ affectus filialis loquitur. hucusꝙ con¬
aoliumꝰ misero. ⁊ miserabili archiep̃o. Uerum ex hociam si ñ fuerit
mndatum. dolor cordis nr̃i ⁊ compassio exintimis medułł tota tnsibit
adalũ ꝑ quẽ potuit em̃dari. St̃ ⁊aliȩ iesiones p̾fati uiri. quas c̃ei alle

Expanded text:
clesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, clesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesio
Abbreviated transcription (Latin):
dis negociis. quasi suspectum aut minꝰ exꝑtũ. ñ sine in¬
mure multoꝵ dm̃ tim̃tium exclusistis. Creclite fideli
S nouu ingenitã mansuetudinẽ urãm. noui ⁊ me notũ uob. ⁊ affectũ
hiohȩs aucleam apud uos dulcissime. atq amantissime pat̃. Iterum de
huerensi ut sciatis qualit̾ nunciũ eiꝰ suscipi oporteat. ⁊ ũba q̃ portat.
ico uoħ qd̾ magnum locũ tenet in regno sio uob ⁊ eccle di homo fide
istins. ⁊ nullaterꝰ maliuolis ⁊ subu̾sorib assensum p̃bens. a quibus
silisꝰ ei frequens ⁊ satis importuna tẽptatio. nec deerit insultatio. si qͦ
unis a uob̃ eum exaudiri contigerit. Nunciũ infine cõmendare uo
om malitia uincit sapientiã: Nosti pie dñe. nosti treuereu¬
mior confusione isto sequenti. ⁊ tam̃ iste honoratꝰ ẽ. ille obꝓbrio datꝰ.
uid peccauit archiep̃c : Predam ȩccłȩ suȩ recuꝑ auit. captiuam ec¬

Expanded text:
nandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine munandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli vSed novi ingenitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Destans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: o malitia vincit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverenonfusione dignior isto sequenti: et tamen iste honoratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ec
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ bene comꝑtũ ẽ ep̃i ⁊ clericoꝵ contentionẽ ꝑ iclitat᷑. Suꝑ quo qu
decernere uob placuerit uos scitis. s pax nond̾um ẽ. nec ꝓxime fit
alia tullense dico ac iurdunense t̾minanda negotia securis men¬
politano atq conuenientius posse cõmitti putauerim. qui ⁊õs
nouit ⁊ in multis ꝓbatꝰ. eccłe testimonio fideł in uentꝰ ẽ. Aliq
sant᷑. sustentant᷑. honorant᷑. fouent᷑. mmrant᷑ nimirũ ⁊ scandali¬
tur multi. qui illa inmorib ⁊ uita eoꝵ certissime sciunt q
audire. Esto quod nemine accusante ñ possint de poni. numss
tam̃ quos passim accusat fama apłicȩ sedis een̾t spetiali famils¬
cassetur. ⁊ pͥmicerius ad consilium eiꝰ contra illiꝰ eccłȩ pͥuilegui
eligatur: Quam iustius honestiusq si ur̃e p̾lacuiss disc¬
tioni homo maiori dignus honore debito ꝓp̾oꝙ ñ pͥuaras¬
treuerensem dico. quẽ ⁊ abhoc. ⁊ acęt̾is diocesis suȩ t̾mu¬

Expanded text:
 et clericorum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura oc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin ensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim accusat fama, apostolicae Sedis essent familiaritate scassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprTreverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae termi
Abbreviated transcription (Latin):
idu̾sꝰ scientiã dei. Nec infructuose. Alemanniȩ. franciȩ. angliȩ.
sutiȩ. hyspaniarũ. ⁊ sherosolimoꝵ reges cum uiu̾so clero ⁊ po¬
płis: fauent ⁊ adherent dño innocentio tanquã filii patri.
tinquã capiti m̃bra. solliciti seruare unitatẽ sp̃s in uinculo pa¬
ns. Merito aũ illum recipit ȩccła. cuiꝰ ⁊ opinio clarior. ⁊ electio
sanior in uenta ẽ nimirũ eligentiũ. ⁊ num̾o uncens ⁊ m̾ito.
nuslla posse ratione in duci deserere unitatẽ. s ꝓfecto ñ suffic̃.
nͥ ⁊ defensare. atq ipsiꝰ quoꝗ turbatores totis inrib debellare stid¬
ris. Nec quietis timeas detͥmentũ. quod ñ paruo tuȩ głe incren̾ti
recõpensabit᷑. si fera illa uicina uob studio tuo mansuescat uł obimuns¬
cat. ⁊ tantam eccłe p̃dam comitẽ dico pictauensem. in manu tua s
pietas de ore loonis eripiat

Expanded text:
adversus scientiam Dei. Nec infructuose. Alemanniae, Franciae, Angliae, adversus scientiam Dei. Nec infructuose. Alemanniae, Franciae, Angliae, Scotiae, Hispaniarum et Jerosolymorum reges, cum universo clero et populis, favent et adhaerent domino Innocentio, tanquam filii patri, tanquam capiti membra, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Merito autem illum recipit Ecclesia, cujus et opinio clarior, et electio sanior inventa est, nimirum eligentium et numero vincens, et merito. nulla posse ratione induci deserere unitatem: sed profecto non sufficit, nisi et defensare, atque ipsius quoque turbatores totis viribus debellare studueris. Nec quietis timeas detrimentum, quod non parvo tuae gloriae incremento recompensabitur, si fera illa vicina vobis tuo studio mansuescat, vel obmutescat, et tantam Ecclesiae praedam, comitem dico Pictavensem, in manu tua Dei pietas de ore Leonis eripiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Odore ꝓuotati km̃e fr̾ olei effusi nominis tui. cupimus ⁊ ex
iuctu oꝑis cognosc̾e̾ te. Non enim nos tantum . s ipse quoꝙ qui nul¬
uis eget a̾s. opus tñ ht̃ hoc in tempore oꝑe tuo. si ñ dissimulas.
bloriosum tͥ est dei ẽẽ posse coadiutorem.⁊ non eẽ dampnosum. Porro
ut̃ grãm habes ap̃ dm̃ ⁊ homines. habes scientiã. habes spm̃ lib̾tatiᷤ.
ubes u̾bum uiuũ ⁊ efficax.⁊ sale conditũ. nec oportet te ꝓtantis iuri
ponturbatur: Habuit sua tẽpora quies: ⁊ sc̃m ocium hactenꝰ sũa nego.¬
ualicent̾ libent̾ꝙ: sua negocia exercuit. Tempꝰ faciendi nc̃: quia aissi¬
puuert̃ legẽ. Bestia illa de a pocalipsi cui datũ ẽ os loquens blasphemiaᷤ.
bellum gerere cum scĩs. petri cathedram occupat. tanquã leo para¬
tus adp̃dam. Altera quoq bestia uixta uos subsibilat. sic̃ catulus
habitans in abditis. Illa ferocior ista callidior. parit̃ conuenert̃¬
um aliis dei seruis diuino igne accensis deo cooꝑante laboraui.¬

Expanded text:
e frater, olei effusi nominis tui, cupimus et ex fructu operis cognoscere te. Non enim nos tantum, sed ipse quoque qui nullius eget Deus, opus tamen habet hoc in tempore opere tuo, si non dissimulas. Gloriosum tibi est Dei esse posse coadiutorem: posse et non esse. damnosum. Porro autem gratias habes apud Deum et homines, habes scientiam, habes spiritum libertatis, habes verbum vivum et efficax, et sale conditum: nec oportet te pro tantis viclesia graviter conturbatur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habitans in abditis. Illa ferocior, ista callidior, pariter convenercum aliis Dei servis divino igne accensis, Deo cooperante laboravi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius desiderio ⁊ petitiomi usq adhuc satisfacere distulistis. qr
uota impedire debere maiora. nec dm̃ exig̾e quodcũꝙ sibi ꝓmissum
bonum. si ꝓ eo meliꝰ aliquid fuerit ꝑsoliitum. Enĩ uͦ alicui forte debenti
uob̃ duodecim nũmos. nũquid si ꝓeisdie constituto marcam solu̾et
argenti iuste irasceremini: Iamsi ⁊ ab huiꝰ ep̃o aliquid timetis secu¬
rum uos reddo quia ñ solum ei si quod huic auxiliũ impenderitis ñ
displicebit: s ⁊̃ ualde gratum habebit. uat. Ad ẜbalũ catalaunen¬

Expanded text:
ipsius desiderio et petitioni usque adhuc satisfacere distulistis; quia vota impedire debere majora; nec Deum exigere quodcunque sibi promissum bonum, si pro eo melius aliquid fuerit persolutum. Enimvero alicui forte 61 debenti vobis duodecim nummos, nunquid si pro eis die constituto marcam solveret argenti, juste irasceremini? Jam si et ab hujus episcopo aliquid timetis, securum vos reddo, quia non solum ei, si quod huic auxilium impenderitis, non displicebit, sed etiam valde gratum habebit. Valete. EPISTOLA L
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensionis aliqñ uł accusationis t̾iba fecisse. uł in uinxisse. Abse
ħ a nr̃a pusalitate temeritas. ut contͣ ep̃os ⁊ absentes loqui qui
ad nos ñ attinent audeamꝰ. p̃sertim quȩ ñ ꝓbauimꝰ. Deindes
nr̃i noticiam dignant̾ ex petitis gͣcant̾ accipimus. abun dantis
nos ⁊ in notescere uob.⁊ uos nos cere cupientes. Qua iam sans
ostendite. ⁊ quicquid ei feceritis nob̃ factum repitas¬

Expanded text:
reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit haec a nostra pusillitate temeritas, ut contra episcopos, et absentes, loqui quae ad nos non attinent, audeamus, praesertim quae non probavimus! Deinde quod nostri notitiam dignanter expetitis, gratanter accipimus, abundantius nos et innotescere vobis, et vos noscere cupientes. Qua jam sane ostendite; et quidquid ei feceritis, nobis factum reputa
Abbreviated transcription (Latin):
le accepit. ut pꝰmultũ uidelior ac dint᷑nũ erratum. ad ꝓpͥs p astoris
sinũ ꝓfuga ouicula fident̾ recurreret. qui utiq eo citius ac sollicitu
in opi ferret opem. quo se certius scit atq districtius de sibi cõmili
agno qui ꝓ ipsa mortuꝰ ẽ redditurũ rationẽ. Nrm̃ fuit deuianti
corrigere. ur̃m sit peccatͥcem ñ despicere. immo pęnitentẽ susci¬
pere. ⁊si uera ẽ suȩ quam nob̃ exposuit infelicitatis historia. an
uiro suo pͥori si ad huc uiuit reconciliare. aut si ille noluerit si¬
cut hanc innuptã. sic illum cogere absq uxore manere. Uał.¬
uꝑ his quȩ a nob̃ ur̃e excellentiȩ plactut soiscitari. Ad eudi
aut nos fallimͣ. aut ille qͥ en uob retulit fallit. Si quid m̃
fuit suspectã quippe habeo meã qmͣ noui labilẽ memoriã ne tu¬
tam in fr̾e qui ħ loquit᷑ suspicer falsitatẽ. hoome certissime soie
confido. ⁊ uos indubitant̾ credere uolo. nemini me suꝑ noĩe uñ

Expanded text:
le accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore manere. Va his quae a nobis vestrae excellentiae placuit sciscitari, aut nos fallimur, aut ille qui ea vobis retulit, fallit. Si quid tamen fuit suspectam quippe habeo meam, quam novi, labilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec loquitur, suspicer falsitatem: hoc me certissime scire confido, et vos indubitanter credere volo, nemini me super nomine vestro
Abbreviated transcription (Latin):
Rat̃ .B. de claraualle. suo illi: quod suo. Hanc
mͥ tus alutationis
formulam tradidisti:
cyibendo suus
ille quod suus. Aocipe
uod tuũ est.
Iagnosce usurpationẽ
nanimitatis eẽ idicium. ⁊ cumẽ michi cõnime
sbum. aninũ ñ distare. Iam ad tuas litteras breuiter
ꝓtempore respondendum ẽ. Quȩ cũ mͥ in manus uenerunt s¬
talis dñȩ nr̃e dies festus illuxerat: cuiꝰ me totum uire sibi deur

Expanded text:
RDUS de Clara-Valle, suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare. Jam ad tuas litteras breviter pro tempore respondendum est: quae cum mihi in manus venerunt, Natalis Dominae nostrae dies fe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ate eũ fimilit̾ asꝑe in crepari. ⁊ ad humilẽ ꝓuocari satisfactio¬
tius deinde confortari litt̾is ad abbatẽ ꝓ eo directis. De in firma¬
te nr̃a nicħ cercius mͦ sciscitanti tͥ in dicare possum nͥ qͦd infir
lum timuisse. Iam ne quid hoꝵ dequib mandati omĩno p̾ter¬
tam: uenio etiam adte. Uelle te audire scͥpsisti: quid te ego tiuq
qui omnia tua norim. facere uelim. S hoc nisi fallor si mͦ dicera
nec tu posses: nec ego consulerem. Uolo enĩ ⁊ ipse. quod te us
de te. iam olim ñ latet me. Cȩterum mea atq tua eq ut equi¬

Expanded text:
ctionem; deinde tuis confortari litteris, ad abbatem pro eo directis. 2. De infirmitate nostra nihil certius modo sciscitanti tibi indicare possum, nisi quod infirmus us corporis periculum timuisse. Jam ne quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aeque, ut aequ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illa p̃da ꝓ qua maluit mori qu am carere illa. Ego eam sequi dipe¬
sui. ⁊ nuttere de nr̃a militia qui in manu ualida si uob ñ difplicet
reguitant. recuꝑent. reducant. Et nẽ husꝰ rei grã p̾misi hosq
p̃sentes cernitis ex ploratores. qui ẽẽ rei in dagent sagacit. renum¬
entq fidelit̾. Assistite eis tanquam nuntiis añi ur̃i. ⁊ in ipsis feodim
ur̃m deseruite. Ipse uͦ adhonorẽ siũ. ad salutẽ urãm. ad patͥȩ sospo¬
tem ⁊ pacem. letum uos ⁊ inditum ꝑducat in bonum ac placrdum
finem.

Expanded text:
 illa praeda, pro qua maluit mori, quam carere illa. Ego eam sequi disposui, et mittere de nostra militia, qui in manu valida, si vobis non displicet, requirant, recuperent et reducant. Et nunc hujus rei gratia praemisi hos quos praesentes cernitis exploratores, qui esse rei indagent sagaciter, renuntientque fideliter. Assistite eis tanquam nuntiis Domini vestri, et in ipsis feudum vestrum deservite. Ipse vero ad honorem suum, ad salutem vestram, ad patriae sospitatem et pacem, laetum vos et inclytum perducat in bonum ac placidum finem.
Abbreviated transcription (Latin):
idetis certe quantũ
neo crebra impetratio
I p̃ces fimat. ⁊ totiens exaude
tursum acced̾e p̃cator importu¬
nus ñ uerear. Magna
Obsecro gͦ ⁊ ipsas dimitti. confidens me ne hac cuidem r
rum repulsam: ut qui iam de maiorib meri ñ repelli in obn¬
dis minorib non confundar. ał.¬

Expanded text:
idetis certe quantum ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. In me certe feruorẽ nouiciũ ex tinguere uoluit. s d̃o
plurimũ p̾stitit. Destitit in uitꝰ tandẽ senex auunculꝰ. a ꝑsecutiõe. Extitit
inuictus puer nepos. głosior de temptatione. S heu quomͦ te uicit qͥ illũ
uincẽ ñ pot̃: Aut quomͦ qui te uicit ab illo suꝑatꝰ ẽ: Nũquid te fortior
ille: Nunqͥd ue prudentior: Certe qui antea utrs̃q nouerant : Guirrico
fulconẽ p̃ferebant.  t pꝰ quã uentũ ẽ ad bellum exitꝰ indicat hominũ
errasse udicium. Ibi prohpudor turpit̾ fugit qui p̾ferebat᷑ : ubi fortĩ
uicit qui inferi or credebat᷑. S qͥd de auunculi dicam malicia. qͥ a xp̃i mili¬
tia retͣhit nepotes suos. ut secum tͣhat ad inferos: Ita ne sol⁊ beare am¬

Expanded text:
fectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Defectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deplurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare am
Abbreviated transcription (Latin):
do attraxit. ñ uiolent̃ trax̃. Qͥs te cogebat credere blandienti: assentire
attͣhenti: Ille sua nu̾ndũ reliquerat. qͥd mir̃ si te qͥ suus eras reqͥrebat : Si
agnũ de grege. uitulũ de armento oũ ꝑdit requirit ⁊ nemo causat᷑. te
quoꝙ qui multis ouib uł uitulis apud eũ pluris es ad emptũ si reꝑit. qͥs
inde miret᷑: Si quidẽ ñ usurpat illam sibi ꝑfectionẽ: de qua d̾r.Si quis ab¬
stulerit tua ne repetas. Repetebat ergo suũ: qui sua adhuc tenebat. At
tu qui iam scłm spreuerat. sȩcularẽ seqͥ debelus: fugit ouis tremebunda
ueniente lupo: abscondit se colũba tremens accipitre uiso. De cau̾nuila
sua mus esuriens exire ñ audz: ambiente cato. Et tu cũ uidebas furẽ
currebas cũ eo: Nlã qͥd aliud quã furẽ dixerim. qui p̾ciosam xͥ marga
dissimulare: ne odium ⁊ nullũ fructũ osequerer exu̾itate. Sñ potui

Expanded text:
do attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire do attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui,
Abbreviated transcription (Latin):
co q̃ fr̃s allos cũ quibꝰ olim aulces capiebas cibos: habitare fac̃ uniꝰ moris in
domo. Hec tał tamq honorabił mat̃ a te se querit᷑ offensam. expostulat le¬
sã. Lesa tã ñ ꝓuocat s spreta te reuocat. ostñdens tͥ in te. de se ueracit̃ scͥptũ ẽẽ.
Caritas patiens ẽ. benigna ẽ. Lic⁊ lesa lice offensa si ꝯu̾sus fueris ad illã:
obiuabit tͥ quasi mat̾ honorificata. Contemptꝰ oblita sui ruet in amplexũ
nutͥendum mat̾no susceꝑat añ tempꝰ ablactasti. ꝙ exꝑtam lactis dulcedi¬
nẽ in quo posses crescere in salutẽ: tñ leuit̃. tam celerit̾ ex sufflasti:
puer insensate. opuer magis sensu quã ȩtate. quis te fascinauit abñ
excuses. In exculpabił enĩ es. Illi culpa tuam ñ excusat. Qͥdnã ille fecit:
Nũquid te rapint: Nũquid ium intulit: Rogauit: ñ ligauit. Blandien¬

Expanded text:
co, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in co, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandien
Abbreviated transcription (Latin):
in senectute ñ peniteat. Non miror si mireris. s miror si ñ mireh
legis. sapientib ⁊ĩsipientib aebitor sũ. ⁊ illd̾: Caritas ñ querit quȩ sui
st̃: forsitan in telliges qͥcquid illa uisserit ñ ẽẽ p̃sũptũ. Ca¬
qd̾ oũ miser sis. miserabił ñ es. Neo frustra forsitan tͥ ꝯpatit᷑. dũ mͦ patiẽt
tu audias uũ cõpatiat᷑. Uult te tuũ sentire a &orẽ. ut iã ñ habeas uñ dolere:
iult te tuã scire miseriã. ut incipias miser ñ eẽ. O bona mat̾ caritas.
quȩ siue foueat infirmos. siue ex̾ceat ꝓuectos. siue arguat inqͥetos. diu̾liꝰ
aiũsa exhibens. sic̃ filios diligit uniu̾sos. Cũ te arguit mitis ẽ. cũ blandi¬
tur simplex ẽ. Pie solz seuire. sine dolo mulcere. patient̃ nouit irat᷑i. humi¬
lit̃ in dignari. Ipsa ẽ quȩ hominũ mat̾ ⁊ angłoꝵ ñ solũ q̃ int̾ris. s ⁊̃ q̃ incȩlo¬
st̃ pacificauit. Ip̃a ẽ q̃ dm̃ hõi plaoans. hominẽ d̃o reꝯciliauit. Ipsa ẽ mi ful¬

Expanded text:
in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges qquod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed em homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Ful
Abbreviated transcription (Latin):
ilictissimo suo Iuoni scẽ romanȩ eccłȩ dei grã prb̃o car¬
amali .S. clareuałł uocatꝰ abbas diligere iusticiam ⁊ odi
inquitatẽ. Magist̾ pettꝰ ab aelardꝰ sine regula monachus.
⁊ sallicitudine p̃latꝰ. nec ordinẽ tenet. nec tenet᷑ ab ordine. Hõ
uens de monacho pret̾ noñ ⁊ habitum.S quid ad me: Unꝰ¬
sq omis suũ portabit. Aliud ẽ quod dissimulare ñ possũ.
ĩ ꝑtint ad om̃s qui diligunt nom̃xͥ. Iniquitatẽ in excelso lo¬
tur. in tegͥtatẽ fidei. castitatẽ excłȩ corrumpit. tnͣsgredit᷑
mos quos posuert̃ patres nr̃i. de fidede sacram̃tis. de scã
tate disputans. ⁊scͥbens. singula ꝓsua uolutate. mutat
git ⁊ minuit. In libris. ⁊ in oꝑib sius ostñdit se fabricato
im̃dacii ⁊ cultorẽ ꝑu̾soꝵ dgͣmatũ. herecicũ se ꝓbans ñ tã¬

Expanded text:
ARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homoens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso loquitur: integritatem fios quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se fabricatorem mendacii et cultorem perversorum dogmatum; haereticum se probans, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
tis xͥ aucħ scit omniũ quȩ incelo ⁊ q̃ int̾ra sunt p̃t̾ se ip̃m.
mpnatꝰ ẽ suessioni cũ oꝑe suo coram legato romane eccłe.
quasi ñ suffice̾t ei illa dampnatio. iterum facit uñ iterũ
npnetur. ⁊iam nonissimus error ẽ peior pͥore. Securꝰ ẽ tam̃¬
cardinales ⁊ clericos curiȩ discipłos habuisse głat᷑. ⁊ eoe
in defensione p̾t̾iti ⁊ p̃sentis erroris assumit : a quib uida
timere debuit.⁊ aampnari. Si quis spm̃ di ht̃. illiꝰ u̾siculi

Expanded text:
ti. Nihil nescit omnium quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde iterum damnetur: et jam novissimus error pejor est priore. Securus est tamcardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spiritum Dei habet, i