comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annis sex. herodes rex ⁊ agripa qui cesa¬
rie ꝑiit. aunis septẽ. Agripa filiꝰ eiꝰ. sub
quo paulus romã missus ẽ. annis qͥnde¬
cim: cuius restant usq ad subũsionem
ierusolimoꝵ. anni duodecim. Hec dis¬
tinctius executus sum. ut cũ eiꝰdem li¬
belli reuoluas historiã. qͥd sub quo tem¬
ꝑe gestum sit. euident̃ agnoscere pos¬
sis. Misi aũ ⁊ explanaciunculam epłe
beatissimi eungłiste iołis: cuiꝰ maxi¬
mam partẽ. ex omelus scĩ augustini
latissima suauitate diffusis. compẽ¬
diosus breuiator excerpsi: non nulla
uͦ in calce. etiam ꝓprio sudore subtexiii.
In quo utroq ope si quid utilitatis in¬
ueneris. dĩ donis asscribe: si qͥo super¬
flui. mee fragilitati compatere. Inter¬
cedentem ꝓ nob̃ beaticudinẽ uram̃¬
Rimum
quidem sermonem feci de
om̃ib o teophile. que cepit
ihc facere ⁊ docere. De om̃ibꝰ
se dicit xp̃i factis ⁊ dictis in

Expanded text:
annis sex; Herodes rex qui et Agrippa qui Caesaannis sex; Herodes rex qui et Agrippa qui Caesaraeae periit, annos septem; Agrippa filius ejus, sub quo Paulus Romam missus est, annos quindecim. Cujus restant usque ad subversionem Jerosolymorum anni duodecim. Haec distinctius exsecutus sum, ut cum ejusdem libelli revolvas historiam, quid sub quo tempore gestum sit evidenter agnoscere possis. Misi autem et explanatiunculam epistolae beatissimi evangelistae Joannis, cujus maximam partem ex homiliis sancti Augustini latissima suavitate diffusis compendiosus breviator excerpsi. Nonnulla vero in calce etiam proprio sudore subtexui. In quo utroque opere si quid utilitatis inveneris, Dei donis ascribe. Si quid superflui, meae fragilitati compatere. Intercedentem pro nobis beatitudinemPrimum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiã ab ipsis adhuc in carne ma¬
nentib apłis ꝓbari potuerunt. Nã
oni nutugerebat᷑. ut ñ solum apłi qͥ
uiderant. s ⁊ discipuli qui auditu
didicerant: facta xp̃i dictaq conscribe¬
rent. Quatinꝰ sequentib eccłie docto¬
rib ea q̃ non uiderant. p̃dicandi scri
pauli. cuiꝰ indiuiduus in ꝑegͥnando
comes exticit beatus lucas. sic̃ uid̾at
ipse composuit. Quoꝵ om̃is textus. quan¬
tum ex alioꝵ historus animaduertere
potiumꝰ concinet annos uiginti octo. id
ẽ tiberii cesaris annos sex. gaii: annos qͦ¬
tuor. claudii annos qͣtuordecim. Cuius
pͥncipris pecrus apłs romam uenit. et
quarto anno fames facta: octauo sunt
iudei roma expulsi. Item neronis annos
qͣtuor: quoꝵ duos excremos beatus pau¬
lus rome. in libera mansit custodia.
Er quo intelligimꝰ in cadem urbe libꝵ
reges eadem temꝑa discernan. herodes.
philippus ⁊ lysanias tetrarche p̾fuerũt

Expanded text:
verum etiam ab ipsis adhuc in carne maverum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. Nam Domini nutu gerebatur ut non solum apostoli qui viderant, sed et discipuli qui auditu didicerant, facta Christi dictaque conscriberent, quatenus sequentibus Ecclesiae doctoribus ea quae non viderant praedicandi scribPauli, cujus individuus in peregrinando comes exstitit beatus Lucas, sicut videbat ipse, composuit. Quorum contextus omnis, quantum ex aliorum historiis animadvertere potuimus, continet annos viginti octo, id est, Tiberii Caesaris annos sex, Caii annos quatuor, Claudii annos quatuordecim. Cujus principis Petrus apostolus Romam venit, et in quarto anno fame facta, octavo anno sunt Judaei Roma expulsi. Item Neronis quatuor annos, quorum duos extremos beatus Paulus Romae in libera mansit custodia. Ex quo intelligimus in eadem urbe libruorum quoque reges eadem tempora discernam, Herodes, Philippus, et Lysanias Tetrarchae praefuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Unde cim generationes iuxta lxxͨ. inter¬
pretes adiecto cainan. in euungłio po¬
nere maluerit. Ideo aũ in euungłii
ꝓemio dicit sͥ uisum eẽ ex ordine di¬
ligenter seribere. qm̃ multi conati
sunt. s eos debemꝰ acciꝑe: quoꝵ in ec¬
cłia. nulla extat auctoritas. qr id qd̃
conati sunt implere minime potue¬
runt. Iste aũ ñ solum usq ad resur¬
rectionem. assumptionẽq dni ꝑdux̃
narrationẽ suam: ut in quatuor au¬
ctorib exingłice scͥpture dignum suo
labore haberet locum. Uerum etiam
deinceps que ꝑ apłos gesta sũt. que suf¬
ficere credidit ad edificandam sidẽ
legentium uł audientiũ ita scripsit.¬
ut solus eiꝰ liber fide dignus haberet᷑
in eccłia. de apłoꝵ actib narrantis.
reꝓbatis om̃ib qui ñ fide qua oportu¬
it. facta dictaq apłoꝵ scribere ausist᷑.
Eoquippe temꝑe scͥpserunt marcus
nlucas. quo ñ solum ab eccłia xp̃i. ue

Expanded text:
undecim generationes, juxta septuaginta Interundecim generationes, juxta septuaginta Interpretes, adjecto Cainam, in Evangelio ponere maluerit. Ideo autem in Evangelii em dicit sibi uisum esse ex ordine diligenter scribere, quoniam multi conati sunt; sed eos debemus accipere, quorum in ecclesia nulla extat auctoritas, quia id quod conati sunt implere minime potuerunt iste autem non solum usque ad resurrectionem adsumtionemque domini perduxit narrationem suam, ut in quattuor auctoribus euangelicae scripturae dignum suo labore haberet locum, uerum etiam deinceps quae per apostolos gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientiuut solus ejus liber fide dignus haberetur in Ecclesia de apostolorum Actibus narrantis, reprobatis omnibus qui non ea fide qua oportuit facta dictaque apostolorum scribere ausi sunt. Eo quippe tempore scripserunt Marcus et Lucas, quo non solum ab Ecclesia Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
dam qͥdem sonare uident᷑ historiam.
⁊nascentis eccłiȩ infantiam texere.
S si nouerimꝰ scͥptorem eoꝵ lucam ẽẽ
medicum. cuiꝰ laus ẽ in euringelio a¬
nimaduertimꝰ parit̾ om̃ia illius ani¬
me languentis ẽẽ medicinam. E quibꝰ
nos aliqua iuxca modulũ nr̃e par ui¬
tatis exposituri. pͥmo ammonere cu¬
rauimꝰ. ipsum euuͣngłistam lucam ut
uictum ẽ iuxca traditionẽ ueterum
eccłie tractatoꝵ medicine arcis fuisse
ꝑitissimũ: ⁊ magis grecas litteras scisse
quã hebreas. Unde sermo eiꝰ tamin
euuangłio qͣm in actib apłoꝵ comptior
ẽ: ⁊ scłarem redolet eloquentiam. ma¬
gisq testimoniis grecis utit᷑ qmͣ hebre¬
is. Ex quo accidit qd̃ maxime miror.
i ꝓpter ingenii tarditatẽ uehemen¬
tissimo stupore ꝑculsus. nescio ꝑscru¬
tari. qua rarione cũ in hebraica ue¬
ritate a di luuio usq ad abrah am
decẽ generationes inueniant᷑. ipse
lucas qui spũ sc̃o calamũ regente.
nullatenus falsum seribe pocuit.

Expanded text:
dam quidem sonare uidentur historiatn et nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in eunimadvertimus pariter omnia verba illius animae languentis esse medicinam. E quibus nos aliqua juxta modulum nostrae parvitatis exposituri, primo admonere curabimus ipsum evangelistam Lucam, ut dictum est, juxta traditionem veterum Ecclesiae tractatorum, medicinae artis fuisse peritissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde sermo ejus, tam in Evangelio quam in Actibus apostolorum, comptior est, et saecularium redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Ex quo accidit quod maxime miror, et, propter ingenii tarditatem, vehementissimo stupore perculsus, nescio perscrutari, qua ratione cum in Hebraica veritate a diluvio usque ad Abraham decem generationes inveniantur, ipse Lucas, qui, Spiritu sancto calamum regente, nullatenus falsum scribere potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut patͥs cantũ mͦ scientie pateat. Et
qñ dicit ñ ẽ ur̃m scire. ostendit qd̃
ipse sciat. cuius sunt omia que pat̾s
sunt. S ñ expediat nosse mortalibus:
ut semꝑ incerti de aduentu iudicis.
sic cotidie uiuant. qͥsi die alia iudicã¬
di sint. Sec accipietis uͥtutẽ suꝑue

Expanded text:
ut Patris tantummodo scientiae pateat, et ut Patris tantummodo scientiae pateat, et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt, quae Patris sunt, sed non expediat nosse mortalibus, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Sed accipietis virtutem supe
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ñ post mulros dies ꝓmisit aduentũ.
corsequent eum de eodem regno ꝑ¬
cun ctant᷑. utrũ udelicet mox adue¬
nieure spu scõ in presenti restituend̾.
an in futo scĩs reseruandũ credere de¬
beant. Carnales adhuc discipuli re¬
surrectione xp̃i completa continuo
regnũ isrł credebant eẽ uenturum.
iuxta qd̾ cleophas ait. Nos aũ sꝑabamꝰ¬
qr ipse eẽt redempturus isrł. Et eu¬
mam uenturo. existimarent qd̾ con¬
festim regnũ dĩ manifestaret᷑. S o¬
portebat impleri ꝓpħiam que patri
canens ait. Tu uͦ rẽppulisti ⁊ spreiri¬
sti: ⁊ distulisti xp̃m tuum. Reppu¬
lit enĩ ⁊ spreuit filiũ pat̃. qñ eum in
passione deseruit loquentẽ. Us nĩs.
deus m̃s. quare me dereliquisti: Distulit
aũ ut quẽ scĩ illo temꝑe regnaturum
putabant. expectent in die iudicii in
sua maiestate uenturum. Unde iꝑse
Honẽ ur̃m nosse temꝑa uł momenta:
que pater posuit in sua potestate. Illiꝰ
in quiens regni tam secretũ tempus ẽ.

Expanded text:
i non post multos dies promisit adventum; consequenter eum de eodem regno percunctantur, utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto, in praesenti restituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum, juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabam ipse esset redempturus Israel, et emam venturo existimarent, quod confestim regnum Dei manifestaretur. Sed oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens ait: Tu vero repulisti et sprevisti et distulisti Christum tuum . Repulit enim, et sprevit filium pater, quando eum in passione deseruit loquentem: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Distulit autem, ut quem sancti illo tempore regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipNon est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. Illius, inquiens, regni tam secretum tempus est,
Abbreviated transcription (Latin):
contrarii extiterint: ñ solũ uitandi
sunt: s etiam fugiendi. At si bene
docuerint. discrepauerint autẽ mo
cathedrã moysi sederunt scribe &
pharisei. Om̃ia gͦ quecũq dixeruit
uobis. seruate oe facite. Sccdm uͦ oꝑa

Expanded text:
contrarii exstiterint, non solum vitandi contrarii exstiterint, non solum vitandi sunt, sed etiam fugiendi. At si bene docuerint, discrepaverint autem morcathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: omnia ergo quaecunque dixerint vobis s
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as rapuerunt substantias: tam̃
ex eis quȩ habetis elemosinas dare
nolite obliuisci sicut .ppħa dicit. Bea¬
tus qui intelligit suꝑ egenũ or pau¬
perem. Salibꝰ enĩ hostiis. & muneri¬
bꝰ elemosinaꝵ: ꝓmeret᷑ d̾s adipisci.
Unde dicit ꝑ.ꝓpħam. Miscdiam uolo.
or ñ sacrificiũ. Non ẽ considerandus
pauꝑ qui uidet᷑ accipere: s pociꝰ qui
iussit dare. Elemosina enĩ quȩ paupe¬
ri tribuit᷑ interra: acło recipit᷑ ince-¬
lo. Et noli adtendere qđ hoc tibi sit
redditurus qđ accepit. Tu enĩ ter¬
rã dedisti. ille cęlũ reddet. Tempora¬
lia dedisti: ȩterna mercaberis. xxxuii.¬
Obedite s̃positis ur̃is: & subiace¬
te xis. Obediendũ ẽ om̃imͦ p̃latis
& p̃catoribꝰ in qͣntũ doctrina & mores
illoꝵ sc̃ẽ & pie existunt. Si autẽ a
uia rectitudinis deui auerint. sic̃
scribe & pharisei. ñ faciamꝰ qͣlia agũt.
s qͣlia dicunt: nisi forte infide con¬
traru extiterint. Nam si infide

Expanded text:
vestras rapuere substantias, tamen ex eis quae habetis, eleemosynas dare nolite oblivisci, sicut propheta dicit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem. Talibus enim hostiis et muneribus eleemoUnde dicit propheta: Misericordiam volo et non sacrificium . Non est considerandus pauper qui videtur accipere, sed potius qui jussit dare. Eleemosyna enim quae pauperi largitur in terra, a Deo recipitur in coelo. Et noli attendere quod hoc tibi sit redditurus quod accepite tu enim terram dedisti, ille coelum reddet, temporalia dedisti, aeterna mercaberis. Obedite praepositis vestris et subjacete eis. Obediendum est omnibus praelatis et praedicatoribus, inquantum doctrina et mores illorum sancte et pie existunt. Si autem a via rectitudinis deviaverint, sicut Scribae et Pharisaei, non faciamus qualia agunt, sed qualia dicunt, nisi forte in fide contrarii exstiterint. Nam si in fide
Abbreviated transcription (Latin):
to in scã ꝑ pontificem. hoꝵ corpora cre-¬
mantur extra castra. Hȩc qͦmͦ ad dñm
ꝑtineant: satis ut reor dictũ habetur.
S quia ipse capud ẽ om̃ium electoꝵ. ꝑ
carnes illoꝵ animaliũ possunt intel¬
ligi omnes electi. qui extra castra hoc
ẽ conuersationẽ scłariũ carnaliũq ho-¬
minũ mortificando menbra sua conui-¬
tiis &e concupiscentiis: siue martyri

Expanded text:
to in Sancta per pontificem, horum corpora creto in Sancta per pontificem, horum corpora cremantur extra castra. Haec quomodo ad Dominum pertineant, satis, ut reor, dicta sunt. Sed quia ipse caput est omnium electorum, per carnes illorum animalium possunt intelligi omnes electi, qui extra castra, hoc est, extra conversationem saecularium, carnaliumque hominum mortificant membra sua cum vitiis et concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
quasi intra castra immolatus ẽ. uoci¬
bus &e iuditio filioꝵ isrł: s carnes il¬
liꝰ extra iħrrłm incruce conbustȩ sunt.
igne passionis.Quando enĩ adiudica-¬
tus ͤ morti. clamantibꝰ iudeis reus ẽ
mortis. crucifige crucifige eum: qͦ¬
dãmͦ quantũ ad illos ꝑtinet. immolatꝰ
ẽ. Qđ marcus ȩuangłista uolens nob̾
ostendere ita esse dicit: Hora aut̃e erat
tercia. &e crucifixerunt eum. linguis
indelicet suis. Nam hora sexta in cru-¬
ce eleuatus ẽ extra iherłm: ibiq corpꝰ
eiꝰ conbustũ ẽ igne passionis. Altare
autẽ illud iudeoꝵ qd fiebat extra
castra ubi consumebãtur carnes. al
ubi consecratur corpꝰ dñicum: dequo
ñ habent potestatẽ edere qui taber¬
naculo sui corporis deseruiunt. for¬
nicatores uidelicet. adulteri. ebriosi.
discordias. omnesq qui uoluptatibꝰ
& desideriis carnis suȩ deseruiunt.
Qui enĩ manducat &e bibit indigne:
iuditium sibi manducat & bibit. Quoꝵ
anunaliũ infertur sanguis ꝓpecca-¬

Expanded text:
quasi intra castra immolatus est, vocibus et judicio filiorum Israel, sed carnes illorum extra Hierusalem, in cruce combustae sunt igne passionis, quando enim adjudicatus est morti, clamantibus Judaeis: Reus est mortis, crucifige, crucifige eum, quodammodo, quantum ad illos pertinet, immolatus est, quod Marcus Evangelista volens nobis ostendere ita esse dicit: Erat hora tertia quando crucifixerunt eum, linguis videlicet suis. Nam hora sexta in cruce levatus est extra Hierusalem, ibique corpus ejus combustum est igne passionis. Altare autem illud Judaeorum, quod fiebat extra castra, ubi consumebantur carnes, altubi consecratur corpus dominicum, de quo non habent potestatem edere qui tabernaculo corporis sui deserviunt, fornicatores videlicet, adulteri, ebriosi, fratres discordias, omnesque qui voluptatibus et desideriis carnis suae deserviunt. Qui enim manducat et bibit indigne, judiciur sanguis pro pecca
Abbreviated transcription (Latin):
appellet dicens. Erant aũ ⁊ mulieres
delonge aspicientes. int̾ quas erat ma¬
ria magilalene. ⁊ maria iacobi minoriͤ.
⁊ ioseph mater. ⁊ salome. Cum enĩ ma¬
ior ⁊ nrinor. ñ inter tres s inter duos so¬
leant prebere distantiã. minor iacob
alphei appellat᷑ ad distinctionem maio¬
ris qui erat filius rebedei. Lege librũ
beati iħonimi: aduersus heluidium.
Symon aũ zelotis ipse ẽ qui in euun¬
gelus scribit᷑ cananeus. Cana quippe

Expanded text:
es de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome . Cum enim major et minor non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam, minor Jacobus Alphaei appellatur, ad distinctionem majoris qui erat filius Zebedaei. Lege librum beati Hieronymi adversus Helvidium. Simon autem Zelotes, ipse est qui in Evangeliis scribitur Cananaeu
Abbreviated transcription (Latin):
unxit uos añ baptrzabitis s uos autẽ
baptizabimini spĩi scõ. Quia neq apłi ne¬
q sequaces eoꝵ. qui usq hodie baptizant
in eecłia. aliter qmͣ ioħes. idẽ in aqua ba¬
ptizare p̃ualent: s tamen inuocato xp̃i
nomine ad est interior uͥtus sp̃c scĩ. que
homine aquam tͥbuente. baptizatorũ
animas simul ⁊ corꝑa purificet: qd̾ ĩ
iohis baptismo ñ fiebat. Non enĩ erat
:tus. Igit᷑ qui conuenerant int̾roga¬
bant eum dicentes. Dñe: si in tempore
hoc resticues regnum isrł: Qñ appa¬

Expanded text:
tizabitis, sed, Vos autem baptizabimini Spiritu sancto. Quia neque apostoli neque sequaces eorum, qui usque hodie baptizant in Ecclesia, aliter quam Joannes, id est, in aqua baptizare praevalent, sed tantum invocato Christi nomine, adest interior virtus spiritus sancti, quae, homine aquam tribuente, baptizatorum animas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo non fiebat; non enim erat tus . Igitur qui convenerant interrogabant eum dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum extra castra: improperium
eiꝰ portantes. Quia gͦ dñs .ꝓnobis pas¬
sus ẽ: hortatur apłs ut immitemur
illũ dicens. Igitur quia ipse extra castͣ
passus ẽ ut nos sc̃ificaret. egrediam᷑
ad eum extra conuersationẽ carnali-¬
um hominũ: mortificantes m̃bra nr̃a
cũ uitiis & concupiscentiis. Immite
sustinendo. Hoc ẽ enĩ im ꝓperium illiꝰ
portare: eadem quȩ ille sustinuit pati.
Crux enĩ illiꝰ. im ꝓperum uidetur
esse paganis: nobis autẽ ẽ sc̃ĩficatio
& redemptio. Exeamꝰ gͥ ad eum ex¬
tra castra. despitientes p̃sentia. aman-¬
tes futura. contempnentes uisibilia:
desiderantes & amantes ȩterna Se¬
quit᷑. Non enĩ habemꝰ hic manentẽ
ciuitatẽ: s futurã inquirimꝰ. Certũ
est qr in hoc mundo ñ possumꝰ habere
habitacłm eternũ. neq ciuitatẽ. semꝑ
manentẽ: qm̃ mundus transibit oe
concupiscentia eiꝰ. Qua. ꝓpt̃ debemꝰ
tendere sũmis nisibꝰ ad ciuitatẽ cȩ¬

Expanded text:
ad eum extra castra, improperium ejus portantes. Quia ergo Dominus pro nobis passus est, hortatur Apostolus ut imitemur illum, dicens: Igitur quia ipse extra castra passus est, ut nos sanctificaret, egrediamur ad eum extra conversationem carnalium hominum, mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis. Imitemu sustinendo. Hoc est enim improperium illius portare, eadem quae ille sustCrux enim illius improperium ejus videtur esse paganis, nobis autem est sanctificatio et redemptio. Exeamus igitur ad eum extra castra, despicientes praesentia, amantes futura, contemnentes visibilia, desiderantes et amantes aeterna. Sequitur: Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus. Certum est quia in hoc mundo non possumus habere habitaculum aeternum, neque civitatem semper manentem, quoniam mundus transibit et concupiscentia ejus. Quapropter debemus tendere summis nisibus ad civitatem coe
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ pro animabus ur̃is reddi¬
turi. ut cũ gaudio hoc faciant: &e
ñ gem̃tes. Om̃ibꝰ qͥdem p̃latis & p̃po¬
sitis obediendũ ẽ. nisi forte auerita¬
te fidei aberrauerint. p̃cipue tam̃
illis qui ꝑuigilant. hoc ẽ sine inter-¬
missione uigilant inp̃dicatione:
in bono exem̃plo & cura exterioꝵ:
solliciti existentes. qualit̃. ꝓeis ra-¬
Itionem
reddant. Ido subditi debemꝰ esse p̃¬
lati̾ nr̃is qui solliciti sunt de nobis.
ut pote ꝓnobis rationẽ reddituri.
ut cũ gaudio hoc faciant & ñ gem̃tes:
id ẽ ut cũ leticia & hylari mente

Expanded text:
 pro animabus vestris reddituri, ut cum gaudio hoc faciant et non gementes. Omnibus quidem praelatis et praepositis obediendum est, nisi forte a veritate fidei aberraverint: praecipue tamen illis qui pervigilant, hoc est si sine intermissione vigilant in praedicatione, in bono exemplo, et cura exteriorum solliciti existentes, qualiter pro eis rationem reddant. Ideo subditi debemus esse praelatis nostris, qui solliciti sunt de nobis, utpote pro nobis rationem reddituri, ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes, id est, ut cum laetitia et hil
Abbreviated transcription (Latin):
p̃latos. s etiam omnes subiectos. Quos
scõs uocat: qr scĩ fuerunt inbaptisma¬
te. Simulq blandit᷑ eis. dũ honorabi¬
liter eos salutat: quatinꝰ auinaduer¬
terent se diligi abillo: ñ ad ocłm. sed
extoto affectu mentis.Salutant uos
bis innuit. qđ rome hanc ȩpłam scͥp¬
serit: quȩ in regione italica sita est.
Et sicut doctoribꝰ uidet᷑: in carcere
erat tunc tẽporis. Gr̃a cũ om̃ibꝰ uob̃
am̃. Gratia đr gratis data. Gratiȩ aũt
nomine debemus hic accipere fidem
ꝑfectam. cũ exsecutione bonoꝵ oꝑum.
remissionẽ quoq peccatoꝵ quã per¬
cipiunt tempore baptismatis. donũ
etiam sp̃s scĩ qđ datur tã in baptisma¬
te. quam ꝑ impositionẽ manꝰ episcopoꝵ
quȩ om̃ia gratis ado dantur. Orat
gͦ apłs. ut ista omnia illi quibꝰ ista scri-¬
bebat possiderent. Oremus ce nos
dñm pia supplicatione. quatinꝰ ꝑ suf¬
fragia. egregii sui apłi. hoꝵ nu¬

Expanded text:
praelatos, sed etiam omnes subjectos, quos praelatos, sed etiam omnes subjectos, quos sanctos vocat, qui sancti fuerant in baptismate, simulque blanditur eis, dum honorabiliter eos jam salutat, quatenus animadverterent se diligi ab illo non ad oculum, sed ex toto affectu mentis. Salutant vosbis innuit, quod Romae hanc epistolam scripserit, quae in regione Italiae sita est, et, sicut doctoribus videtur, in carcere erat tunc temporis. Gratia cum omnibus vobis. Amen. Gratia dicitur gratis data; gratiae autem nomine debemus hic accipere fidem perfectam, cum exsecutione bonorum operum, remissionem quoque peccatorum, quam percipiunt fideles tempore baptismattus sancti, quod datur tam in baptismate quam per impositionem manus episcoporum, quae omnia gratis a Deo dantur. Orat ergo Apostolus ut ista omnia illi quibus scribebat possiderent. Oremus et nos Dominum pia supplicatione, quatenus per suffragium egregii sui Apostoli horum nu
Abbreviated transcription (Latin):
ogo autẽ uos fratres. ut sufferatis
uerbũ solatii: & enĩ ꝑ paucis scͥp.¬
si uobis. Nota qđ totã totã epłam unũ
uerbũ appellauit. Nec dixit rogo uos
ut sufferatis patienter uerbũ admo¬
nitionis. quia pusillammes erant:
s uerbum solatii. hoc ẽ uerbũ conso¬
lationis. uerbũ ad hortationis. Non
enĩ scripsi uobis multa sed pauca ad
conparationẽ illoꝵ quȩ uob̾ dicerẽ
si p̃sens essem: timens uobis onerie̾e:
Cognoscite frẽm nr̃m timotheum
dimissum: Timotheus coep̃e erat be¬
ati pauli & adutor in p̃dicatione
quẽ dicit dimissũ ase: & ad p̃dicatio.¬
nem directũ. siue ab athenis. ubi il¬
lũ dimiserat fortassis apłs. Cũ quo.
idẽ cũ timotheo. si celerius ueneri
aduos: uidebo uos. Man suetiores
eos uult esse: dicens se paratũ adeos
uenire. Salute omnes p̃positos ur̃os.
& om̃es scõs. Sicut generalit᷑ om̃ibꝰ
hebreis hanc ȩpłam scripserat: itage¬
neraliter
om̃es salute uigere optabat. ñ solũ

Expanded text:
atis verbum solatii. Etenim per paucis scripsi vobis. Nota quod totam Epistolam unum verbum appellavit nec dixit: Rogo vos ut sufferatis patienter verbum admonitionis, quia pusillanimes erant; sed verbum solatii, hoc est verbum consolationis, verbumque adhortationis. Non enim scripsi vobis multa, sed pauca, ad comparationem illorum quae vobis dicerem, si praesens essem, timens vobis oneri esse. Cognoscite fratrem nostrum Timotheum dimissum. Timotheus coepiscopus erat beati Apostoli, et adjutor in praedicatione, quem dicit dimissum a se, et ad praedicationem directum, sive ab Athenis, ubi illum dimiserat fortassis Apostolus.id est cum Timotheo, si celerius venerit ad vos, videbo vos. Mansuetiores eos vult reddere, dicens se paratum ad eos venire. Salutate omnes praepositos vestros et omnes sanctos. Sicut generaliter omnibus Hebraeis hanc epistolam scripserat, ita generaliter omnes salute vigere optabat, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
confessio fit ad salutẽ. Illi uͦ pecudes
offerebant. nos autẽ nichil hoꝵ offe-¬
rimꝰ: s solũ gratiarũ actionẽ do offer¬
re debemꝰ: De hoc sacrificio dicit psal¬
mista. Immola do sacrificium laudis.
Benificientiȩ autẽ &e cõmunionis.
Inolite obliuisci: talibꝰ enĩ hostiis. ꝓme¬
retur d̾s. Heneficus dr homo largus:

Expanded text:
confessio ad salutem . Illi ergo pecudes offerebant, nos autem nihil horum offerimus, sed solam gratiarum actionem Deo offerre debemus. De hoc sacrificio dicit Psalmista: Immola Deo sacrificium laudis . Beneficentiae autem et communionis nolite oblivisci. Talibus enim hostiis promeretur Deus. Beneficu
Abbreviated transcription (Latin):
suam sicut gentiles. lłoq blande ac
dep̃catoriȩ alloquit᷑ illos: ostendens
se bonã uoluntatẽ. habere in om̃ibꝰ¬
hoc ẽ ce iniudeis &e ingentibꝰ Confi¬
dimꝰ inquid ego oe socii mei bonam
uoluntatẽ nos habere in om̃ibꝰ homi-¬
nibꝰ bene uolentes conuersari: tam
iudeos quam gentiles. Nolite alias
nat: qđ bonã uoluntatẽ ñ habeamꝰ
erga uos. Amplius aut̃e dep̃coruos
hoc facere: quo celerius restituar

Expanded text:
suam, sicut gentiles, ideoque blande ac suam, sicut gentiles, ideoque blande ac deprecatorie alloquitur illos, ostendens se bonam voluntatem habere in omnibhoc est, et in Judaeis et in gentilibus. Confidimus, inquit, ego ac socii mei, bonam voluntatem nos habere in omnibus hominibus, bene volentes conversari tam Judaeos quam gentiles. Nolite aliquanat quod bonam voluntatem non habeamus erga vos. Amplius autem deprecor vos hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
ne & ꝑturbatione animi fiat. Qm̃
plerumq mala conuersatio. ot in¬
obedientia subiectoꝵ. ad amaritu-¬
dinẽ ꝓuocant animos p̃latoꝵ: adeo
ut segniores. atq tristiores circa
oꝓfectum illoꝵ existant. Suie obe-¬
dire debemꝰ illis. ut indie iuditii
cũ gaudio. ꝓnobis rationẽ redelãt.
securi dep̃mio: & ñ gementes anxii
de nr̃a dãpnatione. Hoc enĩ ñ expe¬
dit uobis. sub audis ut illi gem̃do
curã ur̃i agant: uel ꝓnob̾ rationẽ
cũ tristicia reddant. Orate ꝓnobis
Hic suꝑbiã elationẽq m̃tis quoꝵda
pontificũ destruit. qui typo suꝑbiȩ
inflati dedignant᷑ dep̃cari suos sub¬
iectos: quatinꝰ. ꝓeis orationes fundant.
um fieret. non ẽ dedignatꝰ petere. qͣ¬
erat orarent: qͣntomagis indigent
pleni in uidia. rapina. aliisq uitiis.
resꝑsi. orationibus subiectoꝵ subue-¬
niri : Sequit᷑. Confidimꝰ enĩ qr con-
scientiã bonã habemꝰ: in om̃ibꝰ bene
uolentes conuersari. Culpabatur

Expanded text:
rbatione animi, quoniam plerumque mala conversatio et inobedientia subjectorum ad amaritudinem provocant animos praelatorum, adeo ut segniores atque tristiores circa profectum illorum existant: sive obedire debemus illis, ut in die judicii cum gaudio pro nobis rationem reddant securi de praemio, et non gementes anxii de nostra damnatione. Hoc enim non expedit vobis, subaudis ut illi gemendo curam vestri agant, vel pro vobis rationem cum tristitia reddant. Orate pro nobis. Hic superbiam elationemque mentis quorumdam pontificum destruit, qui typo superbiae inflati dedignantur deprecari suos subjectos, quatenus pro eis orationes fundant. um fieret, non est dedignatus petere, querat orarent, quanto magis indigent pleni invidia, rapina, aliisque vitiis respersi, orationibus subjectorum subveniri? Sequitur: Confidimus enim quia bonam conscientiam habemus, in omnibus bene volentes conversari. Culpabatur
Abbreviated transcription (Latin):
pastores quoq &e doctores: sunt &
mͦ in ȩccłia. Quicũq bona ad nun-¬
tiat: euangelista ẽ. Qui cũq gaudia
electoꝵ penasq reproboꝵ suis au-¬
ditoribꝰ p̃nuntiat: ꝓpheta ẽ. De no-¬
mine uͦ pastoꝵ &r doctoꝵ in terro
gatus augustinꝰ apaulino. respon-¬
dit unum esse pastorẽ & doctorẽ.
Pastor autẽ non potest esse: nisi ha¬
beat doctrinã qua pascat gregẽ
sibi cõmissum. Qd̾ si caruerit do¬
ctrina. licet nom̃ habeat pastoris:
caret tam̃ offitio. Pastores autẽ
or doctores ȩccłie qd unũ ẽ. sunt
ep̃i. presbiteri. aliiq rectores ce

Expanded text:
pastores quoque et doctores: sunt et pastores quoque et doctores: sunt et modo in Ecclesia. Quicunque bona annuntiat, evangelista est; quicunque gaudia electorum, poenasque reproborum suis auditoribus annuntiat, propheta est. De nomine vero pastorum et doctorum interrogatus beatus Augustinus a Paulino, respondit unum esse pastorem et doctorem. Pastor enim non potest esse, nisi habeat doctrinam qua pascat gregem sibi commissum. Quia si caruerit doctrina, licet nomen habeat pastoris, caret tamen officio. Pastores autem et doctores Ecclesiae, quod unum est, sunt episcopi, presbyteri, aliique rectores
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ aduentũ quasi uacua erant
ad comparationẽ illam qͣm pꝰmo-¬
dũ de eiꝰ diuinitate cognouerunt.
Cȩlestia impleta sunt: quia erant
quȩda angłice potestates. quȩ my¬
steria natiuitatis xp̃i. passionis.
&e resurrectionis. ascensionisq ad
cȩlos adliquidũ non cognouerunt:
quousq impleta sunt. Unde ad-¬
I mirando
łr inpsalmo. Quis ẽ iste rex głe  Ter-¬
restria quoq impleuit: quia homi-¬
nibꝰ qui dm̃ ignorabant. suam cogni-¬
tionẽ dedit. suaq gr̃a illos impleuit.
Et ipse dedit qͦsdam qͥde apłos. ut
ꝓpħas. ut agabꝰ. &e alui antiocheni.
&e quatuor filiȩ philippi. Alios uͦ
iohannes quoq &e matheus: quice
apłi fuerunt. Alios autẽ pastores
or doctores. ad cõsuminationẽ. idẽ
ad ꝑfectionẽ scõꝵ. ut illi qͥ p̃destina¬
ti sunt adgłam eternã: illoꝵ p̃dica
tione & exemplis ꝑficerent᷑. fuert̃
in pͥmordio fidei euangelistẽ. ꝓpħȩ.

Expanded text:
illius adventum quasi vacua erant illius adventum quasi vacua erant ad comparationem illam, quam postmodum de ejus divinitate cognoverunt. Coelestia impleta sunt, quia erant quaedam angelicae potestates, quae mysteria nativitatis Christi, passionis et resurrectionis, ascensionisque ad coelos, ad liquidum non cognoverunt, quousque impleta sunt. Unde admirando dicitur in psalmo: Quis est iste rex gloriae? Terrestria quoque implevit, quia in hominibus qui Deum ignorabant, suam cognitionem dedit, suaque gratia illos implevit. Et ipse dedit quosdam quidem apostprophetas, ut Agabus et alii Antiocheni, et quatuor filiae Philippi, alios vero Joannes quoque et Matthaeus, qui et apostoli fuerunt, alios autem pastores et doctores ad consummationem, id est ad perfectionem sanctorum, ut illi, qui praedestinati tione et exemplis perficerentur. Fuerunt in primordio fidei, evangelistae, prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ in inferiores partes terre :
In t̃rogabat apłs semetipsũ. & di¬
cit. Quid ẽ qd̃ ascendit: Quomͦ porest
d̾s ascendere qui ubiq est : Certe
nichil ẽ aliud. nisi qr &r descendit.
Et primum descendit in inferiores
partes terrȩ ad infernum: ac dein
dit ipse neq descendit: s scđ̾m hu-¬
manitatẽ. In anima quide sola des-¬
cendit ad infernũ: or cũ corpore
ox anima ascendit suꝑ om̃es cęlos.
Notandũ quia ꝑ hoc qd̃ dicit des¬
cendit iinferiores partes terrȩ:
ostendit infernũ infra terrã esse:
Unde dr infernꝰ: qd̾ sit inferior t̃ra.
uel infra terrã. Qui descendit sub¬
audis ad inferiores partes terrȩ.
ipse ẽ. & qui ascendit suꝑ omnes
cȩlos. id est xp̃c ut impleret om̃ia.
sub audis oracula legis &e ꝓpħarũ:
quȩ dese erant scripta. uel om̃ĩa.
ipse solus cũ illo sciebat. Uel etiã
impleret om̃ia cęlestia. &e terrestria
de sua cognitione. &e reuelatione
diuinitatis sue. quȩ om̃ia ante

Expanded text:
s partes terrae? Interrogabat Apostolus semetipsum, et dixit: Quid est quod dixi, ascendit? Quomodo potest Deus ascendere, qui ubique est? Certe nihil est aliud nisi quia et descendit. Et primum descendit in inferiores partes terrae ad infernum, ac deinddit ipse neque descendit: sed secundum humanitatem. In anima quidem sola descendit ad infernum, et iterum in corpore et anima ascendit super omnes coelos. Notandum quia per hoc quod dicit: Descendit ad inferiores partes terrae, ostendit infernum infra terram esse: unde dicitur infernus, quod sit inferior terra, vel infra terram. Qui descendit, subaudis ad inferiores partes terrae, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, id est Christus, ut adimpleret omnia, id est oracula legis et prophetarum quae de se erant scripta; vel omnia, iipse solus cum illo sciebat. Vel etiam ut impleret omnia coelestia et terrestria de sua cognitione et revelatione divinitatis suae, quae omnia ante
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es inunitatẽ fidei. & agnitionẽ.
filii di. Ido constituti sunt pastoreᷤᷤ
& doctores. ut corpꝰ xp̃i ȩdificent
qd̃ ẽ eccłia. quȩ cotidie edificatur
ex numero credentium uenientiũ
ad fide: ut habeamꝰ unã fidem pꝰ resur¬
rectionẽ. ce om̃es qui ȩqualit᷑ dm̃
cognoscimꝰ. In p̃senti siquide scło.
sicut ẽ diu̾sitas scientiȩ. ita ẽ diu̾¬
& fidem. Post resurrectionẽ autẽ
iam ñ erit diu̾sitas fidei. quia sic̃
om̃es equalit̾ dm̃ uidebunt: ita
ȩqualem fide habebunt. Erit enĩ¬

Expanded text:
et in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei. Ideo constituti sunt pastores et doctores ut corpus Christi aedificent, quod est Ecclesia, quae quotidie aedificatur ex numero credentium venientium ad fidem, ut habeamus vitam post resurrectionem, et omnes aequaliter Deum csicut est diversitas scientiae, ita et diver fidem. Post resurrectionem autem jam non erit diversitas fidei, quia, sicut omnes aequaliter Dominum videbunt, ita aequaliter fidem habebunt. Boethi
Abbreviated transcription (Latin):
bituri sunt scĩ pꝰ resurrectionẽ. par¬
doctrinȩ appellat dialeticã ce sapi-¬
entiã mundanã quȩ nulliꝰ utilitatis
ẽ: aqua circũ ferimur oe pulsamur.
qr plerũq seducim᷑ ꝑ illã putantes
ea esse uera quȩ sunt falsa. Et isti
ephesii dialetici erant. ꝑ qũa sedu¬
cebant simplices: facientes ea putare
uera quȩ erant falsa. suis finctionibꝰ
or astutus. Unde sequitur. In nequi-¬
tia. idẽ inmalitia hominũ. & astu-¬
cia illoꝵ circũferimur ad circũuen¬
tionẽ erroris. Dicit beatus iheroni-¬
mꝰ. Quid ꝓdest iugiter dialectice
arti insistere. o&r sillabas labioꝵ cõ-¬
ponere. idẽ diuersa carmina. ubi
nulla ueritas ẽ s seductio &e error
hominũ : In p̃senti quide scło potest
illud esse. s pꝰ resurrectionẽ cessabit

Expanded text:
bituri sunt sancti post resurrectionem, pardoctrinae appellat dialecticam et sapientiam mundanam, quae nullius utilitatis est, a qua circumferimur et pulsamur, quia plerumque seducimur per illam, putantes ea esse vera quae sunt falsa. Et isti Ephesii dialectici erant, per quam seducebant simplices, facientes ea putare vera quae erant falsa suis fictionibus et astutiis. Unde et sequitur: In nequitia, id est in malitia, hominum et astutia illorum circumvenimur ad circumventionem erroris. Dicit beatus Hieronymus: Quid prodest jugiter dialecticae arti insistere, et syllabas iamborum componere in diversa carmina, ubi nulla veritas est, sed seductio et error hominum? In praesenti quidem saeculo potest illud esse, sed post resurrectionem cessabit
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ ẽ ut alit intelligat᷑. Uirũ ꝑfectũ
appellat xp̃m. cũ om̃i corpore suo:
qd ñ erit ꝑfectũ. quousq om̃es ele-¬
cti cõpleantur. Completo aut̃e nu¬
mero
ȩlectoꝵ. occurremꝰ om̃es in uirũ
ꝑfectum. id ẽ om̃es ȩlecti occur¬
rent capiti suo xp̃o. ut ĩapꝰmodũ¬

Expanded text:
aliter intelligamus. Virum perfectum appellat Christum cum omni corpore suo, quod non erit perfectum quousque omnes electi compleantur. Completo autem numero electorum, occurremus omnes in virum perfectum, id est omnes electi occurrent capiti suo Christo, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
olestia reuocando: ac pꝰmodũ deci¬
mo die ascensionis suȩ dedit dona
sp̃s sc̃i apłis. Queri aut potest cũ su¬
perius dixerit singulari numero
data ẽ gr̃a secm m̃surã donationis.
li numero dedit dona hominibꝰ. Ad
qd̃ dicendũ. qr licet sp̃s sc̃s singu¬
larinumero donũ uel donatio ap-¬
pellat᷑: tam̃ scđm qualitatẽ meritoꝵ
tribuuntur dona eiꝰdem sp̃c sc̃i Un¬

Expanded text:
coelestia revocando, ac postmodum decicoelestia revocando, ac postmodum decimo ds discipulis. Quaeri autem potest cum superius dixerit singulari numero, Data est gratia secundum mensuram donationis li numero: Dedit dona hominibus? Ad quod dicendum, quia licet Spiritus sanctus singulari numero donum vel donatio appelletur, tamen secundum qualitatem meritorum tribuuntur dona ejusdem Spiritus sancti; un
Abbreviated transcription (Latin):
quã scđ̾m m̃ sur̃ã uasculoꝵ suoꝵ
unꝰquisq deportat. aliꝰ plus alius
minus. & mare tam̃ inm̃surabile
manet: ita oe nos sccłm m̃surã nr̃e
capacitatis ex donis sp̃c sc̃i accipimꝰ:
& ipse in sua natura inm̃surabilis
scd̃m m̃suram donationis xp̃i: alii¬
in altũ: captiuã dixit captiuitatẽ
derdit dona hominibꝰ. Quid̾a doctor
hoc mͦ hunc uersiculũ explanat qd̾
aueritate non discrepat: &e appellat
diabolũ captiuitatẽ. qui genꝰ huma¬
nũ de paradiso captiuauit. Ascen
illum: auferendo ab illo potestatẽ
quã tenebat in hoc mundo. iuxta
illud. Nunc pͥnceps mundi huiꝰ:
eicietur foras. S qͥd fecit pꝰmodũ:
Tercia die resurgens dedit dona
cens. Accipite spm scm. Aliter.
Ascendens xp̃c in altũ. id ẽ ince¬
lum quadragesimo die resurrecti-¬
onis suȩ. captiuã duxit captiuitatẽ:
qͣndo naturã humanã quȩ depara¬
diso fuerat adiabolo captiuata.
ipse iterũ captiuauit depotestate
diaboli illam abstrahendo. &e ad

Expanded text:
quam secundum mensuram vasculorum suorum unusquisque deportat, alius plus, alius minus, et tamen mare immensurabile manet, ita et nos secundum mensuram nostrae capacitatis ex donis Spiritus sancti accipimus, et ipse in sua natura immensurabilis secundum mensuram donationis in altum, captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus. Quidam doctor hoc modo hunc versiculum explanat, quod a veritate non discrepat, et appellat diabolum captivitatem: quia genus humanum de paradiso captivavit. Ascendillum auferendo ab illo potestatem quam tenebat in hoc mundo, juxta illud: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Sed quid fecit postmodum? Tertia die resurgens, dona cens: Accipite Spiritum sanctum . Aliter: Ascendens Christus in altum, id est in coelum quadragesimo die resurrectionis suae, captivam duxit captivitatem, quando naturam humanam quae de paradiso fuerat a diabolo captivata, ipse iterum captivavit de potestate diaboli abstrahendo illam, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ illiꝰ: donec occurramus om̃es
pꝰ resurrectionẽ generalem inui-¬
rum ꝑfectum. Quida hot mͦ istud
in telligunt qd̃ ingenerali resurre¬
ctione omnes in eacłe etate resur¬
gent in qua xp̃c resurrexit: inqͣ¬
nomine uiroꝵ comp̃hendunt᷑ ce
mulieres. Qđ dicit in uirũ ꝑfectũ.

Expanded text:
ec occurramus omnes post resurrectionem generalem in virum perfectum. Quidam hoc modo illud intelligunt, quod in generali resurrectione omnes in eadem aetate resurgent, in qua Christus resurrexit, cujunomine virorum comprehenduntur et mulieres. Q
Abbreviated transcription (Latin):
đr: gratis data. Et hec om̃ia gratui¬
to munere om̃ipis di largita sunt
nob̃: scdm m̃surã donationis xp̃i.
Donationẽ uel donũ patris ce filii
debemꝰ in telligere in hoc loco sp̃m̃

Expanded text:
r gratis data. Et haec omnia gratuito munere omnipotentis Dei largita sunt nobis secundum mensuram donationis Christi: donationem vel donum Patris et Filii debemus intelligere in hoc loco Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
culis constitutus tocies replicat: ut
philemonẽ prudent᷑ & dispensatoriȩ.
tantũ in p̃facione laudatus. ñ aude
ret negare. ne sius laudibꝰ uideret᷑
culis posito ministrare. Sine consilio
autẽ tuo nichil uolui facere. hoc ẽ. no¬
lui eum sine tuo consensu retinere :
utine uelut exnecessitate bonũ tuũ
luntarium: ostenderet᷑ ñ esse extoto
bonũ. Nichil qͥppe ꝑfectũ bonũ ẽ: nisi
qd̃ ultroneum est. Ex quo apłi conside¬
randa prudentia qđ id circo fugiti¬
uum seruũ remittit ad dñm. ut possit
dño suo ꝓdesse dũ abeo fuerit remis¬
sus: qui ꝓdesse ñ poterat si teneret᷑
dño ignorante neq uolente. Quo lo¬
co queruntĩmulli quare om̃ips cłs
ñ creauerat ada ita ut ñposset pecca¬
re: quibꝰ respondendũ ẽ. qr si talem
fecisset eum ut ñposset peccare bonũ
illiꝰ ñ esset ꝑfectũ qđ p̃mium mer̾etur.
s necessarium: neq etiam liberũ ar¬

Expanded text:
culis constituti, inculcat, ac replicat, ut culis constituti, inculcat, ac replicat, ut Philemon ille prudenter et dispensatorie tantum in praefationret negare, ne suis laudibus videretuculis posito ministrare. Sine consilio autem tuo nihil volui facere, hoc est, nolui eum sine tuo consensu retinere, uti ne velut ex necessitate bonum tuum luntarium: ostenderetur non esse ex toto bonum. Nihil quippe perfectum bonum est nisi quod ultroneum est. Ex quo Apostoli consideranda est prudentia, qui idcirco fugitivum servum remittit ad dominum, ut posset domino suo prodesse, dum ab eo fuerit remissus: qui prodesse non poterat si teneretur, domino ignorante neque volente. Quo loco quaerunt nonnulli, quare omnipotens Deus non creaverit Adam ita ut non posset peccare. Quibus respondendum est, quia si talem fecisset eum, ut non posset peccare, bonum illius non esset perfectum, quod praemium mereretur, sed necessarium, neque etiam liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
iutilis ñ ceteris. Nunc econtrario
utilitatis cõpensatione qua &r ipsi
dño &e paulo utilis ẽ. ceterisq ꝑ pau¬
lum plus caritatis meret᷑. qͣm odii
ante meruerat: Iño suo in hoc erat
p̃sens esset. Apło in hoc erat utilis.
qr illo incarcere uinculisq detento
ministrabat ei ꝓut poterat intẽpo¬
ralibꝰ: &e insuꝑ inspiritualibꝰ. deferens
litteras apłi huc illucq. Tu autẽ
illũ: ut mea uiscera suscipe. Uiscera
sic̃ iam diximꝰ significant in ternũ
cordis affectũ. & plenã ex animo uo¬
luntatẽ: cũ totũ quicquid in nobis
ẽ suscipit᷑ arogante. Aliqͣndo tam̃
intelligunt᷑ & filii. Suscipe in quid
illũ ut mea uiscera: hoc ẽ ut filium
meum karissimũ: uel millo suscipe
internũ affectũ dilectionis meȩ Qũe
egouolueram mecũ retinere ut pte mͥ
ministraret inuinculis ȩuangelu:
Idcirco filiũ meũ. & filiũ uinculoꝵ¬
meoꝵ. & ministrũ euangelii in uin¬

Expanded text:
inutilis, non caeteris, nunc econtrario inutilis, non caeteris, nunc econtrario utilitatis compensatione qua et ipsi domino et Paulo utilis est caeterisque, per Paulum plus charitatis meretur quam odii ante meruerat. Domino suo in hoc erat praesens esset. Apostolo in hoc erat inutilis, quia illo in carcere posito, vinculisque detento, ministrabat ei, prout in temporalibus, et insuper in spiritalibus, deferens litteras Apostoli huc illucque. Tu autem illum ut viscera mea suscipe. Viscera, sicut jam diximus, significant internum cordis affectum, et plenam ex animo voluntatem: cum totum quidquid in nobis est suscipitur a rogante: aliquando tamen intelliguntur et filii. Suscipe, inquit, illum ut mea viscera, hoc est ut filium meum charissimum, vel in illo suscipe internum affectum dilectionis meae. Quem ego volueram mecum retinere, ut pro te mihi ministraret in vinculis EvanIdcirco filium suum, et filium vinculorum, et ministrum Evangelii in vin
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ impe rare sic̃ ipse manifestat.
ut pote apłs subiecto. p̃sertim cuiꝰ stu¬
dio adf dem uenerat. s qr maxi¬
mam caritatẽ habebat erga om¬
nes scõs: maluit obsecrare qͣm impe¬
rare. Nec enĩ erat necesse. ut ex aucto¬
ritate apłica ei imperaret. In hoc aũt
qd̾ dicit cũ sis talis ut paulus senex:
genui in uinculis omesimo. Uolens
impetrare qđ postulabat. iam ñ. ꝓ.
ri. magis diligat illum ut fratr̃e.
qͣm torm̃tis afficiat. ꝓfuga. & fur¬
to. ut seruũ. Genuerat autẽ illum
inuinculis positus. ñ carne s p̃dica¬
tione: sic̃ oe corinthios quibꝰ dice¬
bat. ꝑ euangłium ego uos genui. In
uincłis eñi tenebatur qͣndo ad illũ
uenit onesimꝰ. Qui tibi aliqͣndo in¬
Sutilis fuit: nunc aũt & michi & tibi
utilis. In utilis extitit onesimꝰ dño
suo philemoni. quando ñ solũ de ser¬
uitio illiꝰ se fuga subtraxit: s in suꝑ¬
bona illiꝰ furatus ẽ. Tibi in quid soli

Expanded text:
autem illi imperare sicut ipse manifestat, autem illi imperare sicut ipse manifestat, ut pote Apostolus subjecto, praesertim cujus studio ad fidem venerat: sed quia maximam charitatem habebat erga omnes sanctos, maluit obsecrare quam imperare. Nec enim erat necesse ut ex auctoritate apostolica ei imperaret. In hoc autem quod dicit, cum sis talis, ut Paulus senex, genui in vinculis, Onesimo. Volens impetrare quod postulabat, jam non pro ri, magis diligat illum ut fratrem, quam tormentis afficiat pro fuga et furto ut servum. Genuerat autem illum in vinculis positus non carne, sed praedicatione, sicut et Corinthios, quibus dicebat: Per Evangelium ego vos genui . In vinculis enim tenebatur, quando ad illum venit Onesimus, qui tibi aliquando inutilis fuit, nunc autem et mihi et tibi utilis: inutilis autem exstitit Onesimus domino suo Philemoni, quando non solum de servitio illius fuga se subtraxit, sed insuper illius bona furatus est. Tibi, inquit, soli
Abbreviated transcription (Latin):
terno ce inmenso dilectionis affectu.
Hic autẽ. ꝓ utroq accipi possunt. Uis-
state positi refrigerium acceperunt
in consolatione tua & insubministra¬
tione qua eis ministrasti. Siue i¬
recessus & magni affectus scõꝵ. requi¬
euer̃t ꝑte. Magnũ &e enĩ refrigeriũ
habent in tribulatione & egestate
positi: dũ aliquẽ repperiunt conso¬
lantẽ qd̃ aꝑte innuit᷑ implesse phi-¬
quia interni affectus requieuert ꝑte.
multam fidutiã habens in xp̃o iħu. in¬
perandi tibi qđ ad rem ꝑtinet: hoc ẽ
adutilitatẽ tuam. Aꝓpter caritatem
magis obsecro cũ sis talis ut paulus
senex: nunc autẽ oe uinctꝰ iħu xp̃i.
Idcirco totiens repetit se uinctũ xp̃i
iħu esse. ut illũ infide ꝑfectissimũ red¬
deret. nec desperaret. si ei aliqua con¬
trarietas. prũperet: siue etiam ut qr
illi alit̃ subuenire ñ poterat posito
in tribulatione: saltem qđ obsecrabat
ꝓ seruo facilius impetraret. Poterat

Expanded text:
rno et immenso dilectionis affectu, rno et immenso dilectionis affectu, hic autem pro utroque accipi possunt. Viscetribulatione et egestate positi, refrigerium acceperunt in consolatione tua, et in subministratione, qua eis ministrasti, sive isensus et magni affectus sanctorum requieverunt per te. Magnum etenim refrigerium habent in tribulatione et egestate positi, dum aliquem repererint consolantem, quod aperte invenitur implesse iquia interni affectus requieverunt per te, multam fiduciam habens in Christo Jesu imperandi tibi quod ad rem pertinet, hoc est, ad utilitatem tuam. Propter charitatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, nunc autem vinctus Jesu Christi. Idcirco toties se repetit vinctum Christi Jesu esse, ut illum in fide perfectissimum redderet, nec desperaret si in eum aliqua contrarietas prorumperet, sive etiam quia illi aliter subvenire non poterat positis in tribulatione, saltem quod obsecrabat pro servo facilius impetraret. Poterat
Abbreviated transcription (Latin):
tuam &x fidem quam habes in dño ihu
&e in omnes scõs. semꝑq memoriam
tiu facio in orationib meis: ut parti¬
cipatio fidei tuȩ qua par ticipas fi¬
dei apłicȩ. euidens seu manifesta fiat
omne bonũ inse habere. Cõmunica¬
tio siquidem hic ꝓparticipatione
fidei apłicȩ accipitur: cui ille par¬
ticipabat qͣmqͣm &e ad cõmunicatio¬
nẽ possit referri qua participabat fi¬
delib de facultatibꝰ sius. Gaudium
enĩ magnũ habui ce consolationẽ
Nin caritate tua: quia uiscera scõꝵ re
N quieuerunt ꝑ te frater. In carcere
erat beatꝰ apłs. ibiq famã philemo¬
nis audiebat: qđ maximũ refrige¬
rium p̃staret sẽis in tribulatione
positis. Unde oe pleniꝰ inculcat qͣre
dixerit. gras ago do meo memoriã
tui faciens inorationibꝰ meis. Dignũ
tate illiꝰ: qui in ternũ cor dis affe¬
ctum. & ꝓfundos ani mi scõꝵ
recessus. suscipiendo refrigeraue
rat. Uiscera si quide aliquando ꝓ

Expanded text:
tuam et fidem quam habes in Domino Jesu tuam et fidem quam habes in Domino Jesu et in omnes sanctos, semperque memoriam tui facio in orationibus meis, ut participatio fidei qua participas fidei apostolicae, evidens seu manifesta fiat omne bonum in se habere. Communicatio siquidem hic pro participatione fidei apostolicae accipitur, cui ille participabat: quanquam et ad communionem possit referri, qua participabat fidelibus de facultatibus suis. Gaudium enim magnum habui et consolationem in charitate tua, quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. In carcere erat beatus Apostolus, ibique famam Philemonis audiebat, quia maximum refrigerium praestabat sanctis in tribulatione positis. Unde et plenius inculcat quare dixerit, Gratias ago Deo meo, memoriam tui faciens in orationibus meis. Dignum tate Philemonis, qui internum cordis affectum, et profundos animi sanctorum recessus suscrat. Viscera siquidem aliquando po