comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium ⁊ corporalium: ⁊ iam cepit
locus esse ⁊ tempus: qm̃ scdm
suum modum omnia conscͥptio¬
na obnoxia sunt. preter illam
solam naturam que precedit ⁊ ex¬
cedit omnia. ⁊ intra se uniuersa cõ¬
cludit. Circa illam in effabilem ⁊
immensurabilẽ magnitudinem
uane cogitat homo locauł tempo¬
ra: ommnino minor ẽ auctore uni¬
uersitas: ⁊ quicquid temporale
est. adinstar puncti intrase con¬
cludit et̾nitas. Complectitur oĩa.
intra solidans. extra ꝓtegens. su¬
pra fouens. infra sustinens. ante
inuestigabilit̾ ligans. diuersa
tempora mirabilit astringens.
in pacem ⁊ inunum iungens con¬
traria: p̾̃mens leuia ne esfluant.
sustinens ponderosa ne corruant:
in eodem corpore ignem ⁊ aquam
uideas conuenire. terre aerem
circunfusum. illamq molem
immobilem firmis radicib leui
⁊ subtili fundamento inniti: a¬
quas labiles ⁊ supͣferri ⁊ ardo¬
rib non consumi: ut in hoc sa¬
pientia ⁊ omnipotentia. artificiᷤᷤ

Expanded text:
lium et corporalium, et jam coepit lium et corporalium, et jam coepit locus esse et tempus, quoniam secundum suum modum omnia circumscriptioni obnoxia sunt, praeter illam solam naturam, quae praecedit et excedit omnia, et intra se universa concludit. Circa illam ineffabilem et immensurabilem magnitudinem vane cogitat homo loca vel tempora, omnino minor est auctore universitas, et quidquid temporale est, ad instar puncti, intra se concludit aeternitas. Complectitur omnia, intra solidans, extra protegens, supra fovens, infra sustinens, arte investigabili ligans diversa, temperatura mirabili astringens in pacem et in unum jungens contraria, premens levia, ne effluant, sustinens ponderosa ne ruant. In eodem corpore ignem et aquam videas convenire, terrae aerem circumfusum, illamque molem immobilem firmis radicibus levi et subtili fundamento inniti, aquas labiles et supra ferri, et ardoribus non consumi, ut in hoc sapientia et omnipotentia artificis
Abbreviated transcription (Latin):
num quidem de terra magnifico
oꝑe insapientia eius fuit consili¬
um. s inicium temporale nequa¬
quam confusione illa que chaos
dicitur latuit inuolutum : nec¬
decuit ommipotentiã uł sapien¬
tiam uł benignitatem conditoris
tante excellentie fundamenta:
cum dilatio oꝑis inchoati nichil
sibi. nichil creature conferret: qͥa
de impositione oꝑis sui nulla ẽẽt
omnino gła conditori : neq ipsa
creatura insensibilis ⁊ manima¬
ta. uł defectum uł in hoc ꝓfectũ
haberet: cui sine aliquo sui dã¬
no illa informitas uł inutilitas
esset. Unde constat aptata rerum
pͥmordia uerbo dei sicut ait a¬
postolus. ut inuisibilib uisibi¬
lia fierent: ⁊ pateret sub distin¬
ctionib ⁊ formis umuersitatis
complexio. indissolubili connex¬
ione in illa mente diina ab ẽtno
astricta. Aꝑta ẽ iamia. ⁊ egressa
est de illa antiqua archa testam̃¬
ti. multitudo innumerabilis iu¬
sibilium ⁊ inuisibilium. sp̃ua¬

Expanded text:
ernum quidem de tam magnifico ernum quidem de tam magnifico opere in sapientia ejus fuit consilium, sed initium temporale nequaquam confusione illa quae chaos dicitur latuit involutum, nec omnipotentiam vel sapientiam, vel benignitatem Conditoris tantae excellentiae fundamenta, cum dilatio corporis inchoati nihil sibi, nihil creaturae conferret, quia in imperfectione operis sui nulla esset gloria Conditori; neque ipsa creatura insensibilis et inanimata vel defectum in hoc vel profectum haberet, cui sine aliquo sui damno illa informitas vel inutilitas esset: unde constat aptata rerum primordia, verbo Dei, sicut ait Apostolus, ut de invisibilibus visibilia fierent , et placeret sub distinctionibus et formis universitatis implexio indissolubili connexione in illa mente divina, ab aeterno astricta. Aperta est janua, et egressa est de illa antiqua arca testamenti multitudo innumerabilis visibilium et invisibilium, spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
lidum. ñ diuiditur unum : nicħ
deest ad ꝑfectum: non crescit to¬
tum. non minuitur uniuersum.
Sicut erat ⁊ erit ita est: licet erat¬
⁊ erit in eo dicantur imꝓprie: qͥa
solum ei p̃sens est: cui nichil uł
accedit uł precerit. Omium gͥ
que sunt. sola causa est bonitas.
non necessitas: ⁊ participatio głe
rationali creature ita collata est.
ut licet de plenitudine illa hau¬
riat. non tamen sit eius pars cui
conformata scđm aliquem modũ
patrissans participat. Inconuemi¬
ens omnino ⁊ minis absurdum
est credere globum mundi infor¬
mem. ⁊ artificem simul ab eter¬
no fuisse. & massam illam seor¬
sum positam nullis usib deser¬
uisse : quasi eam ds uł non po¬
tuerit uł non uoluerit distin¬
guere ⁊ formare: cum omnino
in deo sit idem. ⁊ uelle. ⁊ posse.
⁊ facere. Sane uoluntas ⁊ po¬
tentia. ⁊ effectus. in illa rerum
constructione sese indiuisidilit̃
comitata sunt: qm̃ dixx ⁊ facta
sunt. mandauit ⁊ creata sunt. Et¬

Expanded text:
lidum, non dividitur unum, nihil deest ad perfectum, non crescit totum, non minuitur universum. Sicut erat et erit, ita est, licet erat et erit in eo dicantur improprie, quoniam solum ei praesens est, cui nihil vel accedit, vel praeterit. Omnium igitur quae sunt sola causa est bonitas, non necessitas; et participatio gloriae rationali creaturae ita collata est, ut, licet de plenitudine illa hauriat, non tamen sit ejus pars, cui conformata, secundum aliquem modum, patrissans participat. Inconveniens omnino et nimis absurdum est credere globum mundi informem et artificem simul ab aeterno fuisse, et massam illam seorsum positam nullis usibus deservisse, quasi eam Deus vel non potuerit vel non voluerit distinguere et formare, cum omnino in Deo idem est et velle, et posse et facere. Sane voluntas et potentia, et effectus in illa rerum constructione sese indivisibiliter comitata sunt, quoniam dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt . Aet
Abbreviated transcription (Latin):
doctoreᷤᷤ ⁊ in seueritate districtionis
qua peccantes uidicant. ⁊ in man¬
suetudine lenitatis qͣ penitentib
remittunt. uidiqũ sui timent
auctoris: ne forte inuiste ligando
ipsi ab eo cuiꝰ uidiciũ errare neqͥt¬

Expanded text:
doctores et in severitate districtionis doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando, ipsi ab eo cujus judicium errare neq
Abbreviated transcription (Latin):
oraret ac diceret. Dñe ne statuas ilł
ieq amorẽ ꝓximoꝵ interris. neq
lruorẽ zeh mordentis. neq lenita¬
tẽmodestie cõpatientis absq scãx
scientia scͥpt᷑aꝵx. hr̃e possumꝰ: apte
pꝰcoronas ⁊ plectas. pꝰ leones ⁊ bo¬
Cherubiin namq constat scͥpte sa¬
are tẏpum tenere. siue qr duo che¬
ubm in ꝓpiciatorio arc̾e in figã
diũ testam̃toꝵ. concordit̾ de xp̃o
canentiũ fabricati sunt: seu quia
ipsum nom̃ scientie multituduiẽ
sonat. Quanto aut̾ qͥsq studio¬
sius legendis diuinoꝵ eloqͥorũ
paginis institerit. tanto necesse
ẽ in omnib que agit aut uidicat
interui testis aut iudicis examen
ꝑtimescat: ne aut plus iusto in
peccantes uindicans aut rursum
absꝙ moderamine iuste discretio¬
nis iguoscens. iram uisti uidicis in¬
currat Qui enim addit scientiã:
addit laborem. Unde ꝓpt̾ sculptu
Et suꝑ leones ⁊ boues: qͣii lora ex
ere pendentia. Suꝑ leones quippe
⁊ boues lora dependent. qnͣdo scĩ

Expanded text:
as illis neque amorem proximorum in terris, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis absque sanctarum scientia Scripturarum habere possumus, apte inter coronas et plectas, leones et boCherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere, sive quia duo cherubin in propitiatorio arcae, in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium sunt, seu quia ipsum nomen scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse est amplius in omnibus quae agit aut judicat interni testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi Judicis incurrat. Qui enim addit scientiam, addit et laborem . Unde hic quoquEt super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. Super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti
Abbreviated transcription (Latin):
figuris: qr scõꝵ mentes unmoun¬
u̾sa eorũ conu̾satio. uirtutũ inõib
ra inanis ⁊ uacua p̃terit: in qua
piis uacare oꝑib uł sermonib.
uł certe cogitationib desistant.
Coronulas quippe in se sculptaᷤᷤ
hñt: cum ad ingressum uite ꝑben¬
nis infatigabili desicħo anhelant.
Plectas hñt: cum int̾ desidia uite
celestis que sursum ẽ. numꝙͣ fĩ¬
ne societatis que uixta ẽ iuncła
dissoluit. habent inter coro¬
nulas ⁊ plectas leones. cum ita
ut &̾ in peccantes qͦsq qui sͥ cõmissi
sunt feruorẽ asꝑe inuectionis exeroe¬
⁊e ñ tardent. Habent cũ leonib bo¬
ues. quando ipsam inuectionẽ cor¬
ꝯpiendi cũ spũ mansuetudinis exhi¬
bent: qnͣdo in feruore arguencd nũ¬
quã fissam hab̾e uugulam discrete
actionis ac loq̃le. nũꝙͣ u̾ba diuine
lectionis uelut ruminandi more

Expanded text:
figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in omnibus ra inanis et vacua praeteriit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, nume societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita atant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore
Abbreviated transcription (Latin):
tores suos ꝑfecte purificat. ex¬
altat. illuminat. Purificat fi¬
de diuinoꝵ mist̾iorum: exal¬
tat spe celestium p̾miorum:
illuminat claritate suꝑne cõ¬
ni amoris. Saporem qͦ suum

Expanded text:
tes ea Sapientia purificat, exaltat, illuminat. Purificat fide divinorum mysteriorum, exaltat spe coelestium praemiorum; illuminat charitate conni amoris. De sapore scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sione. dr ꝑ ioħem. Uidete qualẽ
caritatẽ dedit nob̃ pat: ut filii
di nominem᷑ ⁊ simꝰ. Rursũ de ꝑ¬
fecta eadem caritate.⁊ qͣ maior
ẽẽ nulla pot̾. neq ipsa unꝗͣ minui
potest: dicit ipse dñs. Qͥ autẽ di¬
ligit me. diliget᷑ apatre meo: ⁊
sentis temporis diceret. qͥ aũ di
se diligendũ sui gr̃a sp̃c accen¬
dit: qͥd ẽ qͦd futuri temꝑis u̾bo
mox subdidit. diliget᷑ a patre
a do diligetur ut eũ amplius
uidendo diligat. ⁊ manifesta¬
ta ipsius facie tanto uerius
eum tota uͥtute diligat. qͣnto nil
ab inferiorib quo ab hac dile¬
ctione p̃pebiat᷑ tolerat: Ordinat
gͦ dñs in eccłia caritatẽ: qñ eã
uł ipse diligit uł ad suum amo¬
rem ac ꝓximi rite tenendum

Expanded text:
sione, dicit Joannes, Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur, et simus . Rursum de perfecta eadem charitate, et qua major esse nulla potest, neque ipsa unquam minui potest, dicit ipse Dominus: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et aesentis temporis diceret, Qui autem se diligendum sui gratia Spiritus accendit, quid est, quod futuri temporis verbo mox subdidit: Diligetur a Patrea Deo diligetur, ut eum videndo amplius diligat, et manifestata ipsius facie, tanto verius eum tota virtute diligat, quanto nil ab inferioribus, quo ab hac dilectione praepediatur, tolerat. Ordinat ergo Dominus in Ecclesia charitatem, qua eam vel ipse diligit, vel ad suum amorem, ac proximi rite tenendum,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam : deiecta ꝑ mutilem
iͥsticiam: dissoluta ꝑ in eptam
leticiam: contracta ꝑ manem
timorem: scissa ꝑ iracundiam:
acca ꝑ auaritiã: catenata ꝑ inglu¬
uiem : polluta ꝑ libidinem: ua¬
na ꝑ curiositatem. Uis tumorẽ
uidere suꝑbie: Eoce dñs transit.
subuertens montes. ⁊ conterẽs

Expanded text:
invidiam, dejecta per inutilem tristitiam, dissoluta per ineptam laetitiam, contracta per inanem tumorem, scissa per iracundiam, caeca per avaritiam, catenata per ingluviem, polluta per libidinem, vana per curiositatem. Audi tumorem superbiae: « Ecce Dominus transit subvertens montes et conterens
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am simus innocentia pulcͥ
obedientia odoriferi: contẽpla¬
tione saporosi. Nec pretereun¬
dum. quia maloꝵ flores aliift
albi alĩ purpurei: alii rosei.
hascendo: purpureũ col orem ꝑ¬
sucrectionis credentib manife

Expanded text:
 simus innocentia pulchri, obedientia odoriferi, contemplatione saporosi. Item maloru. Item malorum flores, alii sunt albi, alii purpurei, alii rosei. ascendo; purpureus per surrecti
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ notitie mee toti mundo ĩno¬
tescere cupio: qͦd ñ potest fieri nͥ¬
tu int̾missa quiete qua delectaris.
ad officiũ p̾dicationis accingaris. Et¬
sũ liliũ ꝯualliũ magis ꝗͣ montium:
qr claritatẽ mee humanitatis cũ splẽ
Uore mee ditatis magis reuelo humi
humilit̾ inmundo apparui: humi¬
lit̾ humilib me socium exĩbui: hu¬
milit̾ usq ad mortẽ ueni: ideo secu¬

Expanded text:
dorem meum toti mundo innotescere cupio, quod non potest impleri, nisi intermissa quiete, qua delectaris, ad officium praedicationis accingaris. Et lilium convallium magis quam montium, quia claritatem meae humanita vel Deitatis magis revelo humilhumiliter in mundo apparui, hominibus me socium esse exhibui, humiliter usque ad mortem veni. Ideo de
Abbreviated transcription (Latin):
flos campi: ⁊ liliũ conualliũ. Tan
ꝗͣ sidicat. Ego sum qͥ caritate dila¬
tatos glorifico: ego qͥ humilitate¬
fundatos exalto. Ego credentes
illumino : sꝑantes ꝯfirmo: amã¬

Expanded text:
flos campi et lilium convallium, ac si diceret: Ego sum qui charitate dilatatos glorifico, qui humiles exalto, qui credentes illumino, sperantes confirmo, aman
Abbreviated transcription (Latin):
eius dulcis gutturi meo. No
tandũ uͦ ẽ qͦd supͣ tigna domoꝵ
suaꝵ cedrina. ⁊ laquearia cyp̃s¬
sina. p̾dicabat. nec tam̃ horum
pulcͥtudine illoꝵ contentã esse
memorabat: s solã uite arborem
incuiꝰ umbra qͥesceret. cuiꝰ fructu
reficeret᷑. sedula querebat. Qa i si
sci qͥq sublimia nob̾ uͥtutũ suaꝵ
exẽpla ꝓpoñe possunt: siuite oe¬
lestis iter p̾dicando demonstra¬
re : si intcessionis sue apud d̃m suf¬
fragia ferre ualent: nemini tam̃
eoꝵ. s soli dilecto saluatori nr̃o
dicere habemꝰ. filii aũ hominum
in ebriabunt᷑ ab ub̾tate domus
tue. Unde merito dictum ẽ. sicut
malꝰ int̾ ligna siluaꝵ: sic dilectꝰ
m̃s int̾ filios. Iure enim omnib¬
di filiis. filius p̾fert᷑ unicꝰ: qͥ
nos sic̃ arbor umbrosa ab estu
mundi ꝑsequentis ꝓtegit: ⁊¬
sic̃ malum inmarcescibile cele¬
sti suauitate reficit. Seqͥt᷑. Intro¬

Expanded text:
s dulcis gutturi meo. Et notandum quod supra tigna domorum suarum cedrina et laquearia esse cypressina praedicabat, nec tamen horumpulchritudine contentam esse memorabat; sed solam vitae arborem, in cujus umbra quiesceret, cujus fructu, quod reficeretur, sedula quaerebat; quia etsi sancti quique sublimia nobis virtutum suarum exempla proponere possunt, si vitae coelestis iter praedicando demonstrare, si intercessionis suae apud Dominum suffragia ferre, nemini tamen eorum, sed soli dilecto Salvatori nostro dicere debemus, Filii autem hominum tate domus tuae . Unde merito dictum est quia sicut malum inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Jure enim omnibus filiis Dei Filius praefertur unicus, qui nos sicut arbor umbrosa ab aestu mundi persequentis protegit, sicut malum immarcescibile coelesti suavitate reficit. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
quando desidium suum ad in¬
teriora dirigit: caritas appella¬
t᷑. Gͣ duo sunt riui qͥ de fonte
dilectionis emanant. idẽ cupi¬
ditas ⁊ caritas. Et omniũ ma¬
loꝵ radix ẽ cupiditas: ⁊ om¬
niũ bonoꝵ radix est caritas.

Expanded text:
cum vero desiderium suum ad interiora dirigit, charitas nominatur. Ergo duo sunt rivi qui de fonte dilectionis emanant, cupiditas et charitas. Et omnium malorum radix cupiditas, et omnium bonor
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis intꝰ saliens: duos ri¬
uulos effundit. Aliꝰ ẽ amor mũ¬
di cupiditas: alius ẽ amor di
caritas. Medium aũ ẽ cor hoĩs:
unde fons amoris erumpit. Et

Expanded text:
dilectionis intus saliens duos rivos infundit. Alter est amor mundi, cupiditas; alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis, unde fons amoris erumpit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tres nͥ naues poma portantes ex¬
titerunt : qͥ uiuine incarnatio¬
nis mistium ꝓpħantes. ipsi quidẽ
spei obore potiti st̃. s nob̃ fructũ
de eiusdẽ spei ꝑfectione detule¬

Expanded text:
tres nisi naves poma portantes exstiterunt? Qui divinae incarnationis mysterium prophetantes, ipsi quidem spei odore potiti sunt, sed nobis fructum de ejusdem spei perfectione detule
Abbreviated transcription (Latin):
pro cantu gemitum ꝓfert. Sodã:
quod felle caret. Tercia quod os¬
culis instat. Quarta quod gre¬
gatim uolat. Quinta: qd ex rap¬
to ñ uiuit. Sexta: quod grana
meliora colligit Septima: quod
ñ uescitur cadauerib. Octaua:
quod nidificat in petre foramini¬
quod geminos nutrit pullos. Co¬
lumba ꝓ cantu. utitur gemitu:
quia quod libens fecit: plan¬
gendo gemit. Caret felle: id est
irascibilitatis amaritudine. In¬
stat osculis: quia delectatur in
multitudine pacis. Gregatim uo¬
lat: quia conuentꝰ amat. Nonui¬
uit ex rapto: quia ñ detrahit ꝓxi¬
mo. Colligit grana meliora: idẽ
moralia uicta. Non uescitur ca¬
dauerib: idẽ desideriis carna¬
lib. slidificat in foraminib petre:
det. ut suꝑuenientis diaboli
fraudem ueclinet. G eminos
nutrit pullos: idẽ amorem di ⁊
amorem proximi. Qui has gͥ na
turas habet : assumat sibi contẽ¬
plationis alas quib ad celum uo

Expanded text:
pro cantu gemitum profert; secunda, pro cantu gemitum profert; secunda, quod felle caret; tertia, quod osculis instat; quarta, quod gregatim volat; quinta, quod ex raptu non vivit; sexta, quod grana meliora colligit; septima, quod non vescitur cadavere; octava, quod nidificat in petrae foraminiquod geminos nutrit pullos. Columba pro cantu utitur gemitu, quia quod libens fecit, plangendo gemit. Caret felle, id est irascibilitatis amaritudine. Instat osculis, quia delectatur in multitudine pacis. Gregatim volat, quia conventus amat. Non vivit ex raptu, quia non detrahit proximo. Colligit grana meliora, id est meliora dicta. Non vescitur cadaveribus, id est desideriis carnalibus. Nidificat in foraminibus petraedet ut supervenientis diaboli fraudem declinet. Geminos nutrit pullos, id est amorem Dei et amorem proximi. Qui igitur has naturas habet, assumat sibi contemplationis alas, quibus ad coelum vo
Abbreviated transcription (Latin):
coco spiritales oculos adornat.
t enim crocus. colorem maturi
ructus. Croceus gͥ ocłs: ẽ matu¬
tatur colorem turbati ma¬
ns. Mare motu fluctuum seuieis
cbullit: caro motu sensuum e¬
puilliens seint. Mare ꝑturbatio¬
nib suis arenas mouet ⁊ suble¬
uait: caro delectationib suis. a¬
nmi leuitatem pulsat. Mare
tmmnos suos egrediens. aquis dul¬
cib occurrit: caro lasciuiens. lacͥ¬
marum dulces riuulos obtundit.
mare diuersis ꝓcellarum turbini¬
h nauigantium cursus impe-¬
ut: caro ꝓcellosa recte iuuentiũ
taes inꝑfundũ m̃git. Dũ tantis ma
nt̃pestatib agitat᷑. undarũ collisio
an̾a fluctib ĩmiscet᷑: ⁊ sic ex collisio¬
n maris ⁊ t̾re. colorẽ mixtũ recipit ma¬
redmilĩt dum caro suggerit ⁊ ani¬
nus ñ consentit. quasi ex nigro
miueo quidam in corpore color
ficitur: qui ex diu̾sis factus. co¬
i medius appellatur. Marinus
oꝑi. tibi frater annotare curaui.
Prima natura columbe ẽ. quod

Expanded text:
croceo spirituales oculos adornat. croceo spirituales oculos adornat. Habet enim crocus colorem maturi fructus. Croceus igitur oculus est matutatur colorem turbati maris. Mare motu fluctuum saeviens ebullit. Caro motu sensuum ebulliens saevit. Mare perturbationibus suis arenas movet et sublevat. Caro delectationibus suis animi levitatem pulsat. Mare terminos suos egrediens aquis dulcibus occurrit. Caro lasciviens lacrymarum dulces rivulos obtundit. Mare diversis procellarum turbinibus navigantium cursus impedit. Caro procellosa recte viventium mores in profundum mergit. Dum tantis mare tempestatibus agitatur, undarum collisione terra fluctibus immiscetur, et sic ex collisione maris et terrae, colorem mistum recipit mare. Similiter dum caro suggerit et animus non consentit, quasi ex nigro et niveo quidam in corpore color efficitur, qui ex diversis factus color medius appellatur. Marinus operi, tibi, frater, annotare curavi. Prima vero columbae
Abbreviated transcription (Latin):
bet bomine moraliter demonsig
In auro puritatem mentis: in pa¬
lore uͦ auri. designat mortificato¬
nem carnis. Est enim pallor aniti
patientis ⁊ mortificate carnis m¬
natus color. Posteriora gͥ colum¬
be deargentate in pallore aunie¬
runt: dum puritas mentis ⁊ mo¬
tificatio carnis. finem cuiuslili
morientis obtinebunt. S ⁊ da
color aureus in posteriorib dor-¬
si columbe colori saphirino in¬
gitur: quia contemplantis an-¬
mum future beatitudinis gla
subsequetur. Color gͥ aureus
inposteriorib: designat ẽme
retributionis munus. Deoclis
rum. Columba suꝑ aquas
derit umbram suꝑuenientis.
cipitris. fugiens declinet. Errbl
uͦ scͥpturis se munit: ut insibianti
diaboli fraudes euitare possit. hec
gͥ columba croceos ocłos hĩ.
quia eccł̃ia matura considera¬
tione futuros casus attendit
⁊ ꝓuidet. Color itaq croceus il
ocłis: discretionem designas
mnature considerationis. Dum
qum aliquis quidagat ut qͥd
cogitet mature considerat: quasi

Expanded text:
bet homine moraliter demonstrat. In auro puritatem mentis, in pallore vero auri designat mortificationem carnis. Est enim pallor animi patientis, et mortificatae carnis innatus color. Posteriora igitur columbae deargentatae in pallore auri erunt, dum puritas mentis et mortificatio carnis finem cujuslibet morientis obtinebunt. Sed et ideo color aureus in posterioribus dorsi columbae colori sapphirino jungitur, quia contemplantis animum futurae beatitudinis gloria subsequetur. Color igitur aureus in posterioribus designat aeternae retributionis munus. CAP. rum . Columba super aquas viderit umbram supervenientis accipitris fugiens declinet. Ecclesia vero scripturis se munit, ut insidiantis diaboli fraudes evitare possit. Haec igitur columba croceos oculos habet, quia Ecclesia matura consideratione futuros casus ostendit, et providet. Color itaque croceus in oculis discretionem designat maturae considerationis, dum enim aliquis quid agat, vel quid cogitet mature considerat, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
solet fieri: ut caput in duas par¬
des uideatur scindi. In duas par¬
des caput scinditur: dum ratio
mentis ad diu̾sa partitur. Opor¬
tet autem si hec infirmitas con¬
tingat alicui: ut caput infirmi.
doctrina corrigendo ligat᷑. Hoc
enim medicamine agitur: ut
mentis ratio ad unum colligat᷑.
ta inimicoꝵ: sunt mentes suꝑ¬
borum. Uertex capilli: ẽ u̾sutia
questionum. indisputatione sub-¬
tili. Que ideo uertex capilli esse
ti capilloꝵ moralit̾ comparatur.
Cum autem mens ꝑ diu̾sas questi¬
ones spargitur: lites generant᷑
S ut dicitur: lis ꝑ lidem male
diuidit᷑. Oportet autem ne huic
infirmitati auxilium medicine
desit: qm̃ huiusmodi morbus.
uelut cancer serpit. Unde ꝑ apłm
dicitur ad timotheum. ꝓ fana aũ
⁊ mania deuita: multum enu
ꝓficiunt ad impietatẽ: ⁊ serns
eoꝵ ut cancer serpit. E in eodsi
Stultas autem ⁊ sine disciplim
questiones deuita: sciens quod
generãt lites. Seruum autem
domini ñ oportet litigare: s n¬

Expanded text:
solet fieri, ut caput in duas partes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, ut caput infirmi vdoctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur.ta inimicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. Quae ideo vertex capilli esse ti capillorum moraliter comparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spargitur, lites generantur. Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur. Oportet autem ne huic infirmitati auxilium medicinae desit, quia hujusmodi morbus velut cancer serpit. Unde per Apostolum dicitur ad Timotheum: Profana et vaniloquia devita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit . iplina quaestiones devita, sciens quia generant lites. Servum autem Domini non oportet litigare, sed man
Abbreviated transcription (Latin):
emanationib. inter fructus.
⁊ usu ⁊ esu. delectabiles cõ¬
stituitur: in ipsa sua nuditate
ostendens. quia sicut innocen¬
tiam ⁊ simplicitatẽ nulla in¬
uoluit duplicitas: ita semꝑ fic¬
tum animo confusio oꝑit ⁊ cir¬
cundat malignitas. Nulla añ
tͣns gressionem peccati contume¬
lia quesiuit oꝑcłm. nichil ingel¬
sit caro pudendum: nichil erat
quod esset occultandũ: non eras
in ocłis dñi feda nuditas. nec
aliquid pudendum. ubi nulla
impuritas. Ceteris omnib sibi
expositis. ab una sola arbore c̃¬
tinere p̾cipitur: ⁊ imposita le¬
ge obedientie. ꝓprio relictus a¬
bitrio. maiora statim si staret
mandato ꝑcepturus. ꝓbatui
inminimo. S quia de oꝑib sȩx
derum. nos ea que sentimus
scͥpturos disposuimus. ⁊ hoc
ex aliqua parte deo auctore fa
ctum ẽ : alterius laboris erit sc¬
bere. quid de paradyso. quib de
fonte illo. quid de ligno scientie
boni ⁊ mali. uł de ligno uite.
quid de serpente. quid de trans

Expanded text:
emanationibus, inter fructus et visu et usu delectabiles constituitur, in ipsa sua nuditate ostendens quia sicut innocentiam et simplicitatem nulla involvit duplicitas, ita semper fictum animo confusio operit, et circumdat malignitas. Nulla ante transgressionem peccati contumelia quaesivit operculum, nihil ingessit caro pudendum, nihil erat quod esset occultandum, non erat in oculis Domini foeda nuditas, nec aliquid pudendum ubi nulla impuritas. Caeteris omnibus sibi expositis, ab una arbore continere praecipitur, et imposita lege obedientiae, proprio relictus arbitrio majora statim, si staret in mandato, percepturus, probatur in minimo. Sed quia de operibus sex dierum nos ea quae sentimus scripturos disposuimus, et hoc ex aliqua parte Deo factum est auctore, alterius laboris erit scribere quid de paradiso, quid de fonte illo, quid de ligno scientiae boni et mali vel de ligno vitae, quid de serpente, quid de trans
Abbreviated transcription (Latin):
doctore ᷤᷤ ⁊ in seueritate districtionis
qua peccantes uidicant. ⁊ in man¬
suetudine lenitatis qͣ penitentib
remittunt. uidiqũ sui timent
auctoris: ne forte inuiste ligando
ipsi ab eo cuiꝰ uidiciũ errare neqͥt¬

Expanded text:
doctores et in severitate districtionis doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando, ipsi ab eo cujus judicium errare neq
Abbreviated transcription (Latin):
oraret ac diceret. Dñe ne statuas iłł
n amorẽ ꝓximoꝵ interris. neq
itiorẽ zel mordentis. neq lenita¬
tẽmodestie cõpatientis absq scãix
scientia scͥpt᷑aie. hr̃e possumꝰ: apte
pꝰ coronas ⁊ plectas. pꝰ leones ⁊ bo¬
Cherubin namq constat scͥpte sa¬
ar cypum tenere. suie qr duo che¬
ubin in ꝓpiciatorio arce̾ in figã
dũ testam̃toꝵ. concordit̾ de xp̃o
canentiũ fabricati sunt: seu quia
psum nom̃ scientie multituduiẽ
sonat. Q uanto aut̾ qͥsq studio¬
sus legendis diuinoꝵ eloqͥorũ
paginis institerit. tanto necesse
ẽ in omnib que agit aut udicat
interni testis aut iudicis examen
ꝑtimescat: ne aut plus iusto in
peccantes uindicansi aut rursum
absq moderamine iuste discretio¬
nis ignoscens. iram uisti uidicis in¬
currat Qui enim addit scientiã:
addit laborem. Unde ꝓpt̾ sculptu
Et suꝑ leones ⁊ boues: qͣsi lora ex
ere pendentia. Suꝑ leones quippe
⁊ boues lora dependent. qnͣdo scĩ

Expanded text:
atuas illis neque amorem proximorum in terris, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis absque sanctarum scientia Scripturarum habere possumus, apte inter coronas et plectas, leones et boCherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere, sive quia duo cherubin in propitiatorio arcae, in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium sunt, seu quia ipsum nomen scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse est amplius in omnibus quae agit aut judicat interni testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi Judicis incurrat. Qui enim addit scientiam, addit et laborem . Unde hic quoquEt super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. Super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ra inanis ⁊ uacua p̃terit: in qui
piis uacare oꝑib uł sermonib
uł certe cogitationib desistant.
Coronulas quippe in se sculptaᷤ
hñt: cum ad ingressum uite ꝑbi¬
nis infatigabili desico anhela
Plectas hñt: cum int̾ desidia ud¬
ne societatis que uixta ẽ uincła
dissoliunt. habent inter cro¬
nulas ⁊ plectas leones. cum ita
ut &̾ in peccantes qͦsq qui s̃ cõmish
sunt feruorẽ asꝑe in uectionis exerre
ceñ tardent. Habent cũ leonib bo¬
ues. quando ipsam inuectionẽ cor¬
npiendi cũ spũ mansuetudinis exhi¬
bent: quͣdo in feruore arguencd nũ¬
quã fissam hab̾e iugulam discrete
actionis ac loq̃le. nũꝙͣ u̾ba diuine
lectionis uelut ruminandi more
uoluere cessant. Unde beatꝰ stepħs¬

Expanded text:
ra inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus, vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Et plectas habent, cum inter desideria ve societatis quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi, cum spiritum mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Step
Abbreviated transcription (Latin):
plius nature creatrici participã¬
tia erant: stabilitati sue affixa.
homouͦ ⁊ terrestris ⁊ celestis
⁊ caro ⁊ sp̃c. ⁊ celo terraq cõmix¬
tus. aliquando apud se sobrius
manet non nunquam mende
deo excedit: ⁊ sodm utranq na¬
turam mͦ infra ẽ. modo rapitur
supͣ. ¶ De angłis sane quorum
gradus ⁊ officia ⁊ dignitates in
multis locis patrum distinguit
auctoritas. nichil moyses est lo¬
cutus: s cum alibi in hoc ipso
libro geneseos eorum ꝑsonas ⁊
officia introducat . non ẽ dubi¬
um quin eorum creationem m̃no¬
mine celi intelligat. Ideoq celum
non est dictum in ane ⁊ uacuum.
etiam cum pars reꝓba cecidisset:
quia ñ inquorundam lapsu tota
angelica collectio est infecta. nec
peccatum quorundam nisi in
consentaneos p̾uaricatores re¬
dundat: quia ñ nascitur sp̃c
de sp̃u sicut caro ex carne. nec om¬
nino natura illa descendit ex
traduce: ⁊ licet omnium sit
una natura. nichil tamen habet
alter ex altero: quia unicuiq

Expanded text:
plius naturae creatrici participantia, haerent stabilitati suae affixa. Homo vero et terrestris et coelestis, et caro et spiritus, e coelo terraque commistus aliquando apud se sobrius manet, nonnunquam mente Deo excedit, et secundum utramque naturam modo infra est, modo rapitur supra. De angelis sane quorum gradus et officia et dignitates in multis locis Patrum distinguit auctoritas, nihil Moyses est locutus. Sed cum alibi in hoc ipso libro Geneseos eorum personas et officia introducat, non est dubium quin eorum creationem in nomine coeli intelligat. Ideoque coelum non est dictum inane et vacuum, etiam cum pars reproba cecidisset, quia non in quorumdam lapsu tota angelica collectio est infecta, nec peccatum quorumdam nisi in consentaneos praevaricatores redundat, quia non nascitur spiritus de spiritu, sicut caro de carne, nec omnino illa natura descendit ex traduce; et licet omnium sit una natura, nihil tamen habet alter ex altero, quia unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibiliter dei sapientia pͥma
oꝑa disponebat. diffinire temera¬
rium est: maxime cum canoni¬
ce scͥpture de hoc nichil certe
tradiderinr. De casu diaboli

Expanded text:
invisibiliter Dei sapientia prima opera disponebat diffinire temerarium est, maxime cum canonicae Scripturae de hoc nihil certi tradiderint. Casus tamen diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
lucris. u̾ba loquat᷑ hominis: ut
qui morbinate loqͥ ꝯsueu̾at. ordi¬
nate loqͥ hactenꝰ assuescat. Qnͣdoꝙ
euadit: ⁊ qͥ priꝰgarruł fuerat. post egͦs¬
sionẽ magis clamat. Eodẽ modo gar¬
rulꝰ hõ cũ uitã religiõĩs arripit. uix lin¬
guã suã deserit. s si forte relicto habitu foraᷤ
exieritbonum religionis in malã partẽ
dethendo qͣi garriendo u̾tit. Mo¬
neat gͥ nat᷑a uolucͥs: qͥs recipi debe¬
at ad consortiũ religionis. Discretꝰ
gͥ doctor cũ aliꝗ̃ reciꝑe debet: sal
ci: qd̾ sint quedam diu̾sitates ho-¬
minũ. que uix ordinate ĩ religione
possint detineri. Si aũ queras qͥ siĩ.
ut euitari possint: hii sunt pictores.
medici. ioculatores. ⁊ qͥdã aliĩ: qͥ ꝑ
diu̾sas regiones discurrere st̃ assue¬
ti. huiꝰmi homines: uix possunt eẽ
stabiles. Ars pictoris: ualde ẽ dele¬
ctabił. Cũ enim pictor eccłiã. capi¬
tulũ. refectoriũ. uł aliqͣs officinas

Expanded text:
lucris verba loquatur hominis, ut lucris verba loquatur hominis, ut qui inordinate loqui consueverat, ordinate loqui deinceps assuescat. Quandoque evadat, et qui prius garrulus fuerat, post egressionem magis clamet. Eodem modo garrulus homo cum vitam religionis accipit, vix linguam suam deserit, sed si forte relicto habitu foras exierit, bonum religionis in partem malam detrahendo quasi garriendo vertit. Moneat igitur natura volucris, quis recipi debeat ad consortium religionis. Providus igitur doctor cum aliquem recipere debet, saltci quod sunt quaedam diversitates hominum, quae vix ordinate ia religione possunt detineri. Si autem quaeras qui sint, ut evitari possint, hi sunt pictores, medici, joculatores, et quidam alii, qui per diversas regiones discurrere sunt assueti. Hujusmodi homines vix possunt esse stabiles. Ars pictoris valde est detectabilis. Cum enim pictor Ecclesiam, capitulum, refectorium, vel aliquas officinas
Abbreviated transcription (Latin):
Na garrulitate muncupatus.
ñ ut qͥuidã uolunt. ꝓ eo qͦd grega¬
tim uolent: cum sit manifestũ
ex uoce eos nuncupari. Est enĩ loqͦ¬
cissimũ genꝰ. ⁊ uocib importu¬
nũ: qd̾ ut philosophoꝵ uanã lo¬
quacitatẽ. uł hereticoꝵ u̾bosita¬
tẽ noxiã significare potest. Po¬
test adhuc ⁊ aliud dici. de nat᷑a
graguli. Gragulus enim garru¬
los designat. ⁊ gulosos. Qͥ enĩ
tractioni p̾bent. Gragulus insil¬
uis degit. de una arbore ĩ aliam
garriendo transit: quia garru¬
lus homo dehis cum qͥb habi¬
tat: etiã turpia q̃ dehis nou̾it.
aliis narrare ñ cessat. Gragulꝰ
cum aliquem tͣnsire conspicit.
garrit: ⁊ cum aliqͦs occultos re¬
ꝑit. similit̾ agit: quia garrulus
ħo ñ tm̃ detrahit scłarib: s etiã
eis quos religionis occultat locꝰ
Gragulus captus aliquando repo
sitꝰ clauditur: ut articulata u̾ba
loqui doceat᷑. Similit̾ cum aliqͥs
sclaris ad conu̾sionẽ ueñit u̾ba
religionis adliscit: ut lingua uo¬

Expanded text:
a garrulitate nuncupatus, non ut quidam volunt pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus, et vocibus importunum. Quod vel philosophorum vanam loquacitatem, vel haereticotem noxiam significare potest. » Potest adhuc et aliud dici de natura graculi. Graculus enim garrulos designat, et gulosos. Qui enim tractioni praebent. Graculus in silvis degit, de una arbore in aliam garriendo transvolat, quia homo garrulus de iis cum quibus habitat, etiam turpia quae de eis noverit, aliis narrare non cessat. Graculus cum aliquem transire conspicit, garrit, et cum occultos reperit, similiter agit, quia garrulus homo non tantum detrahit saecularibus, sed etiam eis quos religionis occultat locus. Graculus aliquando captus cavea includitur, ut articulata verba loqui doceatur. Similiter cum aliquis saecularis ad conversionem venerit, verba religionis addiscit ut lingua vo
Abbreviated transcription (Latin):
tant sagittas. cogitationes uide¬
tenderunt arcum: paraueruil
sagittas inpharetra. Sagitas
parant: quia ad hoc student ꝑ¬
uersi ut subũtant. S dñs arcum
cont̾et: ⁊ sagittas confringet.
Est autem iustorum arcus. spiri¬
tał intelligentia: corda doctri¬
na: sagitte u̾ba doctrine: pha¬
retra. memoria. Hunc arcum
tetendit dominus: ⁊ parauit
illum. Arcum dñs parat: cum
explanat. Ex hoc arcu mittunt᷑
sagitte potentis acute: sic enĩ
uulnerant. ut corba transfigant.
Nouit enim dominꝰ. ut ait beatꝰ¬
augustinus: sagittare ad amo¬
rem. Nemo enim pulcͥus sagit¬
tat ad amorẽ: quam qui uerbo
sagitat. Sagitat enm: ut amã¬
tem recdlat. Hac sagitta uulne¬
rat᷑ sponsa: uulnerata inquit
De cõmixtione elementorum
Iouimus quatuor elemento

Expanded text:
tant sagittas, cogitationes videtant sagittas, cogitationes videtenderunt arcum suum, paraverunt sagittas suas in pharetra . Sagittas parant, quia ad hoc student perversi ui subvertant. Sed Dominus arcum conteret, et sagittas confringet . Est autem justorum arcus spiritalis intelligentia, chorda doctrina, sagittae verba doctrinae, pharetra memoria. Hunc arcum tetendit Dominus, et paravit illum. Arcum Dominus parat, cum rae explanat. Ex hoc arcu mittuntur sagittae potentis acutae : sic enim vulnerant ut corda transfigant. « Novit enim Dominus, ut ait Augustinus, sagittare ad amorem. » Nemo pulchrius sagittat ad amorem quam qui verbo sagittat. Sagittat enim ut amantem efficiat. Hac sagitta vulneratur Sponsa. Vulnerata, inquit,De commistione elementorum. Novimus quatuor elemento
Abbreviated transcription (Latin):
saporis. si incellarium summi
regis ꝑuenire desideras. ut di¬
cas cupio dissolui. ⁊ esse cum xͦ.
attende libre signum: attende
solsticium. Libra enim equali
lance ponderat noctes ⁊ dies:
id ẽ bonas. ⁊ malas oꝑationes.
Scorpius uͦ cauda minat᷑: aculeo
pungit. Aculeus siquidem in cau¬
dem signum: intrat sol sagitta¬
rium. Sagittariꝰ ex duab natu¬
ris constat: ferina scilioet ⁊ hu¬
mana. Suꝑior pars homini: in¬
ferior assimilat᷑ animali. Qui
enim rationabilit̾ uiuunt di¬
gni sunt celo: qui autem besti¬
alit̃. digni sunt inferno. Arcũ
tenet: sagittam iacit. Est arcus
domini: ẽ ⁊ arcus diaboli. Illi
innitunt᷑ spiritales: isti anima¬
les.Intenbunt enim arcum su¬
um peccatores: ut sagittent in
religionis locus. ⁊ habitus im¬
maculatos occultat: occultis
insidiis diabolus infestare ñ
cessat. Habent gͥ peccatores ar¬
cum occulte malitie. cordam ne¬
quitie: habent etiam pharetrã.

Expanded text:
saporis, si in cellarium summi saporis, si in cellarium summi regis pervenire desideras, ut dicas: Cupio dissolvi et esse cum Christo , attende Librae signum, attende solstitium. Libra enim aequali lance ponderat noctes et dies, id est bonas et malas operationes. Scorpius vero cauda minatur, aculeo pungit. Aculeus siquidem in cauem signum intrat sol Sagittarium. Sagittarius ex duabus naturis constat, ferina scilicet et humana. Superior pars homini, inferior fero assimilatur animali. Qui enim rationabiliter vivunt, digni sunt coelo; qui autem bestialiter, digni sunt inferno. Arcum tenet, sagittamque jacit. Domini, et est arcus diaboli. Illi innituntur spirituales, isti animales. Intendunt enim arcum suum peccatores, ut sagittent in religionis locus et habitus immaculatos occultat, occultis insidiis diabolus infestare non cessat. Habent etiam peccatores arcum occultae malitiae, et chordam nequitiae. Habent et pharetram,
Abbreviated transcription (Latin):
uere uite nouitatem: in autũ¬
no. maturitatẽ: ut temꝑet᷑ ma¬
turitas uite nouitate. uite noui¬
tas consilii maturitate : ut no¬
uit̾ conu̾sus ꝑuenire desiberet
id maturitatẽ ꝑfectionis: ⁊ se¬
iex recogitet quam feruens fue¬
dit ĩ ñtio conũ̾sionis. Si gͥ sic in
iere. ⁊ autumno etates. ⁊ humo¬
es alt̾nando consideras: incon¬
rariis temporib utͦrumq natu-¬
as incolumes seruas. Oportet
tam inhoc tempore uti cali¬
li ihumidis. Non enim sufficit
ni conseruandam anime sanita¬
tm.siccari ab humore uolup¬
atum. refrigerari ab estu uitio¬
um. nisi etiam infundaris suꝑ¬
e contemplationis rore: ⁊ scĩ
t in autumno sol tria obtine
signa: libram uidelicet in
ncipio: scorpium in medio:sa¬
tarium infine. Nosti carissime:
ad autumnus ad extremum
maturos colligat fructus. Nosti etiã
qͦd in hoc tempore. contingat equi¬
noctium esse. Sigͥ ad maturitatẽ
ꝑuenisti. si sponte ñ renius ut bo¬
trus expͥmi. si uinum es. siboni

Expanded text:
vere vitae novitatem, in autumno maturitatem, ut temperetur maturitas vitae novitate, vitae novitas consilii maturitate. Ut noviter conversus pervenire desideret ad maturitatem perfectionis, et senex recogitet quam fervens fuerit in initio conversionis. Si igitur sic in vere et autumno aetates et humores alternando consideras, in contrariis temporibus utrorumque naturas incolumes servas. Oportet etiam in hoc tempore uti calidis et humidis. Non enim sufficit ad conservandam animae sanitatem siccari ab humore voluptatum, et refrigerari ab aestu vitiorum, nisi etiam infundaris supernae contemplationis rore, et sanct in autumno sol tria obtinere signa, Libram videlicet in principio, Scorpium in medio, Sagittarium in fine. Nosti, charissime, quod autumnus ad extremum maturos colligat fructus. Nosti etiam quod in hoc tempore contingat aequinoctium esse. Si igitur ad maturitatem pervenisti, si sponte non renuis ut botrus exprimi, si vinum es, si boni
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ siccum intelligi potest: q̃¬
do mentis ariditas. rore celest
iracundos: iuxta illud. irasci¬
mini. ⁊ nolite peocare. Timide
quia beatꝰ homo qui sempen
pauidus. Aliquando somnoa¬
tos. aliquando uigilantes:.ni
quandoq grauatos curis al¬
quando uigilant intentos e¬
celestib desideriis. Similis est
autumno. t̾re. ⁊ senectuti: ut
autumno. maturitatẽ. Luia¬
tionẽ babet ꝑ ocłos. Ab his em̃
uiciis. ꝓ quib tristes efficimir.
si ꝑ confessionem eiecta fuerilt.
ꝑ lacͥmas purgamur. Crescit
in autumno: idẽ in sensu ma¬
turo. In quantum enim plus
attendis maturitatẽ sensus ⁊
etatis: intantum magis debet
crescere immensitas doloris de
peccati ꝑpetratione. In hoc tem¬
pore melius sehabent sangui¬
nei. peius melancolici: peius
senes. melius pueri. Habiusti
ꝑ singuinẽ. dulcedinẽ carita¬
is: habes nunc ꝑ coleram ni

Expanded text:
et aliter siccum intelligi potest, quanet aliter siccum intelligi potest, quando mentis ariditas coelesti, id iracundos juxta illud: Irascimini, et nolite peccare . Timidos, quia beatus homo qui semper est pavidus . Aliquando somnolentos, aliquando vigilantes, id est, quandoque gravatos curis, aliquando vigilanter intentos coelestibus desideriis. Similis est autumno, terrae et senectuti, ut autumno frugum maturitatem. Purgationem habet per oculos. Ab his enim vitiis, pro quibus tristes efficimur, si per confessionem ejecta fuerint, per lacrymas purgamur. Crescit in autumno, id est, in sensu maturo. In quantum enim plus attendis maturitatem sensus et aetatis, in tantum magis debet crescere immensitas doloris de peccati perpetratione. In hoc tempore melius se habent sanguinei, pejus melancholici. Pejus senes, melius pueri. Habuisti per sanguinem dulcedinem charitatis. Habes nunc per choleram ni
Abbreviated transcription (Latin):
colo: testant᷑ phisici. insplene
nitate. satis congruum reor ẽẽ.
ut melancolici quandoq ride¬
ant: quandoq fleant. frigida ẽ
⁊ sioca. frigus ⁊ siccitas. aliqͣn¬
do in bona significatione acci¬
piunt᷑: aliquando in mala. In
mala significatione frigus acci¬
pitur cum dicitur. hyemps abi¬
it ⁊ recessit: ut infrigore hye¬
mis. attendat᷑ torpor dempta¬
tionis. In bona significatione
ponit᷑ ubi dicitur. tͣnsiuimus
ꝑ ignem ⁊ aquam ⁊ eduxisti
nos in refrigeriũ: ut post estũ
⁊ dissolutionẽ. tnseamus ad
requiem. Ignis enim urit: aqua
dissoluit. Urit enim tͥbulations
adu̾sitas: dissoluit blandients
mundi ꝓsꝑitas. Uas autem igr
solidatum: aquam ñ timet. Pos
tͣnsitum uͦ temptationis: educe
nos ad refrigerium mentis. s¬
milit̾ ⁊ siccum. duob modis a¬
cipit᷑: unde ⁊ psalmista. ⁊ sicã
formauerunt manꝰ eius. Sicẽ
uocat cordis nr̃i terram: am¬
lis humorib desiocatam. S

Expanded text:
colo, testantur physici in splene colo, testantur physici in splene nitate satis congruum esse reor ut melancholici quandoque rideant, quandoque fleant. Frigida est et sicca, frigus et siccitas aliquando in bona significatione accipiuntur, aliquando in mala. In mala significatione frigus accipitur, cum dicitur: Jam hiems abiit, et recessit . Ut in frigore hiemis attendatur torpor devotionis. In bona significatione ponitur, ubi dicitur: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium . Ut post aestum et dissolutionem transeamus ad requiem. Ignis siquidem urit, aqua dissolvit. Urit enim tribulationis adversitas, dissolvit blandientis mundi prosperitas. Vas autem igne consolidatum aquam non timet. Post transitum vero tentationis ducet nos Dominus ad refrigerium mentis. Similiter et siccum duobus modis accipitur. Unde et Psalmista: Et siccam formaverunt manus ejus . Siccam vocat cordis nostri terram a malis humoribus desiccatam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
estat nunc ut de natura
colere nigre: aliquid dicamus¬
sub breuitate. Ipsa enim dñat᷑
insinistro latere: habet autem
sedem insplene: frigida est ⁊
sioca. facit homines iracundos.
timidos somniculosos. aliquan¬
do uigilantes: purgationem
habet᷑ ꝑ ocłos: crescit in autum¬
no. In boc tempore melius se ha¬
bent sanguinei.peiuis melanco¬
lici: peius senes. melius pueri.
Pessima est infirmitas que nascit᷑
ex melancolia: minus mala que
ex sanguine. In boc etiam tem¬
pore: utendum ẽ calidis ⁊ hu¬
midis. Incolera nigra. sicut ali¬
bi diximus intelligi potest tri¬
sticia: ut ꝓ his que male gessi¬
mus tristes simus. S ⁊ alia spe¬
cies tristicie dicit᷑ esse: dum mẽs
transeundi ad dm desidio cru¬
ciat᷑. Dominat᷑ insinistro late¬
re: quia uiciis ñ subicit᷑. que ft̃
insinistra parte. In splene sedẽ
habet: quia quamius de dila-¬
tione celestis patrie contͥstetur.
tamen insplene. quasi inspe
gaudet᷑. ut enim legisse me re¬

Expanded text:
estat nunc ut de natura cholerae nigrae aliquid sub brevitate dicamus. Ipsa enim dominatur in sinistro latere. Habet autem sedem in splene, frigida est et sicca, facit homines iracundos, timidos, somniculosos, aliquando vigilantes. Purgationem habet per oculos. Crescit in autumno. In hoc tempore melius se habent sanguinei, pejus melancholici; pejus senes, melius pueri. Pessima est infirmitas quae nascitur ex melancholia, minus mala quae est ex sanguine. In hoc etiam tempore utendum est calidis et humidis. In cholera nigra, sicut alibi diximus, intelligi potest tristitia, ut pro his quae male gessimus tristes simus. Sed et alia species tristitiae dicitur esse, dum mens transeundi ad Deum desiderio cruciatur. Dominatur in sinistro latere, quia vitiis subjicitur, quae sunt in sinistra parte. In splene sedem habet, quia quamvis de dilatione coelestis patriae contristetur, tamen in splene quasi in spe gaudet. Ut enim legisse me re