comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsalem credentium redemptio¬
nem insemine abraham. dequo dĩc
apłs. Abrahe dictȩ sunt promissio¬
nes: & semini enis. Non dicit in semi¬
nib quasi inmultis: sed quasi mnu¬
no & seminituo qui ẽ. xp̃c. Propter
quod matħs ȩuangłista ut promis¬
sionem ad abraham factam ostende¬
ret in xp̃o ẽẽ. completam. generatio¬
num ordinem ꝑcurrit & inqͦom̃ib
gentib disposita fuisse bñdictio de¬
mini ortu seriem generis sursum uer¬
m̃ito doceret fuisse connexa: omuẽq
ab mitio successionum gradus ad
eum in quo uno erat salus om̃ium
tetendisse. Nong dubitandum est:
quia preter xꝑm ñ ẽ. aliud nomen
sub cęlo datum hominib in quo o
porttat nos saluos fieri. qui cum
patre & sp̃u scõ ȩqualis intrinitate
uiuit & regnat inscła scłorum am̃.
intemerata uirginitas hu¬
ani generis edidit saluato¬
itisi. epiphanie nob̾ dilectissimi ue¬
neranda festiuitas dat ꝑseueranti¬
am gaudiorum. ut intercognatarũ

Expanded text:
universalem credentium redemptiouniversalem credentium redemptionem in semine Abrahae, de quo dicit Apostolus: Abrahae dictae sunt repromissiones, et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, Et semini tuo, qui est Christus . Propter quod Matthaeus evangelista, ut promissionem ad Abraham factam ostenderet in Christo esse completam, generationum ordinem percurrit, et in quo omnibus gentibus disposita fuisset benedictio, demini ortu seriem generis sui sursum vermento doceret fuisse connexa, omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo dubitandum est quia praeter Christum non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo nos oporteat salvos fieri ; qui cum Patre et Spiritu sancto aequalis in Trinitate vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen. intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi preidicio uindicabat. Quiag
iustificandis hominib hoc pͥncipali¬
ter optiulatur. quod unigenitus dei
etiam filius hominis ẽc. dignatus ẽ.
ut homousy on patri deus. id ẽ. uniꝰ
substantie idem homo uerus & se¬
cundum carnem matri consubstanti¬
alis existeret: utroq gaudemus. quia
sinisi utroq saluamur:. in nullo diui¬
dentes uisibilem ab inuisibili. corpo¬
rtum ab incorporeo. palpabilem ab
impalpabili formam serui aforma
dei. Quia & si unum manet ab eter¬
nitate. aliud cepit a tempore. Que
tam̃ in unitatem conuenerunt nec
separationem possunt habere nec fi¬
nem: dum exaltans exaltatus. glo¬
rificans & glorificatus ita sibimẽt in
siue incontumelia. nec diuma in
xp̃o careant humanis. nec humana
diumis. Hoc credentes dilectissimi
sortium filiorum dei ueraciter adop¬
tati. Quia & om̃s sc̃i qui saluatoris
nr̃i tempora prȩcesserunt. ꝑhanc fi¬
dem iustificati. & ꝑ hoc sacram̃tum
xꝑi sunt corpus effecti. expectanteᷤᷤ

Expanded text:
sibi praejudicio vindicabat. Quia igitur justificandis hominibus hoc principaliter opitulatur, quod unigenitus Dei etiam hominis filius esse dignatus est, ut ὁμοούσιος Patri Deus, id est, unius substantiae, idem homo verus et secundum carnem matri consubstantialis existeret; utroque gaudemus, quia non nisi 773 utroque salvamur: in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum ab incorporeo, passibilem ab impassibili, formam servi a forma Dei: quia etsi unum manet ab aeternitate, aliud cepit a tempore: quae tamen in unitatem convenerunt, nec separationem possunt habere, nec finem; dum exaltans et exaltatus, glorificans et glorificatus ita sibimet inhasive in contumelia; nec divina in Christo careant humanis, nec humana divinis. Hoc credentes, dilectissimi, sortium filiorum Dei veraciter adoptati: quia et omnes sancti qui Salvatoris nostri tempora praecesserunt, per hanc fidem justificati, et per hoc sacramentum Christi sunt corpus effecti, exspectantes
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ cęlorum altitudines uictor mor¬
tis ascendens. & usq ad consummatio¬
nem scłi umu̾sam eccłam ñ relinq̃ns.
Idem postremo ẽ. qui in eadem qua as¬
cendit carne uenturus. sicut iudiciũ
sustinuit impiorum. ita iidicaturꝰ ẽ.
de om̃ium accione mortalium. Unde
ne plurimis testimoniis immoremur
unum sufficit ex euangłio beati ioħis
adhiberi. quo ipse dñs nr̃ dicit. Amen
am̃ dico uobis quia uenit hora &e nẽ
est. quando mortui audient uoc̃e filii
dei. & qui audierint uiuent. Sicut

Expanded text:
est super coelorum altitudines victor morest super coelorum altitudines victor mortis ascendens, et usque ad consummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est, qui in eadem qua ascendit, carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde ne plurimis testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio sancti Joannis adhiberi, quo ipse Dominus noster dicit: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audieri
Abbreviated transcription (Latin):
conceptu molatura nec partu. Sup¬
ueniente quippe in eam sp̃u sc̃o. Q
altissimi obumbrante uirtute. in¬
commutabile dei uerbum de incon¬
taminato corpore habitum sibi hu¬
mane carnis assumpsit: que & nul¬
lum contagiũ de concupiscentia car¬
nis traheret & nichil eorum quȩ ad
anime corporisq naturam ꝑtinent
ñ haberet. Recedant procuł atq in
tra opinionum & insanarum sacri¬
legia falsitatum. nos exultans in
laudem dei celestium inultitudo.
& instructi ab angłis docuere pasto¬
dei. quȩ nos & innocentie reformat
& uitȩ: necquia in saluatore nr̃o ma¬
nnfesta cognoscimus geminȩ signa
nature. ant in gła dei de ueritate
carnis. aut inhumilitate hominis
de deitatis maiestate dubitemꝰ. Idem
serii. Idem ẽ. incorporeus manens
& corpus assumens. Iaem insua uirtu¬
te iniuolabilis. & in ña infirmitate
passibilis. Idem a pat̾no ñ diuisus thro¬
no. & ab impiis crucifixus in ligno. Idem

Expanded text:
conceptu violatura nec partu. Supconceptu violatura nec partu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet. tra opinionum et insanarum sacrilegia falsitatum: Nos exsultans in laude Dei coelestium multitudo, et instructi ab angelis docuere pastoDei, quae nos et innocentiae reformat et vitae; nec quia in Salvatore nostro manifesta agnoscimus gemina  Leg., geminae signa naturae, aut in gloria Dei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de deitatis majestate dubitemus. Idemservi. Idem est incorporeus manens, et corpus assumens. Idem in sua virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibilis. Idem a paterno indivisus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ham senex diuinȩ promissionis he¬
redem. & transgressa fecunditatis
annos sterilis sara concepit. Iacob
dilectus ẽ. adeo antequam natus.
& p̃uemiente gr̃a uoluntarias acti¬
ones. ab hispida congentti fr̃is as¬
ꝑitate discretus. Ieremiȩ dicitur. Pri¬
usquam te formarem in utero no¬
ui te: & antequã exires de uulua sc̃ĩ¬
ficauite. Anna dii fecunditatis
aliena. samuhelem propħam
quem deo offerret enixa est: ut &¬
partuclara ẽẽt & uoto.⁊ acharias
sacerdos de elisabeth sterili sc̃am
editus puer genitricem dñi signo
clause exultationis ostenderat.
Magna hȩc om̃ia & diumnorũ ope¬
rum sunt plena miraculis. Sedhoc
nem intelligentiam suꝑat: & cun¬
cta exempla transcendit. nec pot̃
ullis ẽẽ comparabilis que ẽ. intra
ni de semine abraham. acde radice
iesse ꝑ propħicas uoces & ꝑmystica
signa promisse. denuntiatur ab ar¬
changelo sine damno pudoris beata
fecunditas. satram uirginita temna

Expanded text:
ham senex divinae promissionis haeham senex divinae promissionis haeredem, et transgressa fecunditatis annos sterilis Sara concepit . Jacob dilectus est a Deo, antequam natus, et praeveniente gratia voluntarias actiones ab hispida congeniti fratris asperitate discretus . Jeremiae dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Anna diu fecunditatis aliena, Samuelem prophetam, quem Deo offerret, enixa est , ut et partu clara esset et voto. Zacharias sacerdos de Elizabeth sterili sanctam editus puer, genitricem Domini signo clausae exsultationis ostendit . Magna haec omnia, et divinorum operum sunt plena miraculis; sed hoc nem intelligentiam superat, et cuncta exempla transcendit; nec potest ulli esse comparabilis, quae est inter ue de semine Abrahae ac de radice Jesse per propheticas voces et per mystica signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram virginitatem nec
Abbreviated transcription (Latin):
beati pauli apłi doctrina concordat
dicentis. Hidete ne quis uos deupiat
ꝑ philosophiam & mnanem fallaciã
scđ̃m traditionem hominũ. sc̃m e
in ipso habitat omnis plenitudo di¬
unitatis corporaliter. & estis replcti
in illo. Totum igitur corpus implet
tota diuinitas. & sicut nichil deest
illius maiestatis cuns habitatione
repletur habitaculum. sic nichil de¬
est corporis. quod ñ suo habitatort
sit plenum. Quod autem dictum ẽ.
& estis repletim illo. nr̃a utiq ẽ sig¬
nificata natura: adquos illa replctio
ñ ꝑtineret. nisi dei uerbum nr̃isibi
generis & animam & corpus unisset
Agnoscendũ sane dilectissimi & to¬
to corde ẽ. confitendum: quod hec
gencratio qua & uerbum & caro. id
est deus & homo. unus deifilius. mꝰ
aut adȩ de limo terrȩ formatio. aut
cuȩ de uiri carne plasmatio aut ce¬
terorum hominũ de utriusq sexus
promixtione conditio. iħuxpipo¬
test ortui comparari. Eenuit abra¬

Expanded text:
beati Pauli apostoli doctrina concordat, beati Pauli apostoli doctrina concordat, dicentis: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, sein ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Totum igitur corpus implet tota divinitas; et sicut nihil deest illius majestatis, cujus habitatione repletur habitaculum, sic nihil deest corporis, quod non suo habitatore sit plenum. Quod autem dictum est, Et estis repleti in illo, nostra utique est significata natura, ad quos illa repletio non pertineret, nisi Dei Verbum nostri sibi generis et animam et corpus unissetAgnoscendum sane, dilectissimi, et toto corde est confitendum, quod haec generatio qua et Verbum et caro, id est Deus et homo, unus Dei Filius unuaut Adae de limo terrae formatio, aut Evae de viri carne plasmatio , aut caeterorum hominum de utriusque sexus permixtione conditio, Jesu Christi potest ortui comparari. Genuit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
pietates diabolica inspiratione con¬
ceptas. & in multorum noxam ꝑua
sa ꝑditionis effusas. olim catholica
fides cui deus & magister ẽ. & auxili¬
ator obtriute: exhortante & instruen
te sp̃u scõ. ꝑ legis testificationem. per
uatiunia propħarum. ꝑ euangeli¬
cam tubam apłicamq doctrinam.
ut constant̃ intelligenterq credamꝰ
quia sicut ait beatus ioħe u̾bum ca¬
ro factum ẽ & habitauit in nob In
nob̾ utiq quos sibi uerbi diuinitas
coaptauit: cuius caro de utero uirgi¬
nis sumpta nos sumus. Que si de nr̃a
idẽ. uere humana ñ ẽet. uerbũ caro
factum ñ habitasset in nobis. In no¬
bis autem habitauit qui naturam
nr̃i corporis suam fecit: edificante
sibi sapientia domum. ñqͣuacũq
materia. sed de substantia proprie
nr̃a. Cinus assumptio ẽ. manifesta¬
ta cum dictum ẽ Uerbum caro fac¬
tum ẽ: & habitauit in nobis. Huic
autẽ sacratissime predicatiomi ctiã

Expanded text:
simi, aliasque impietates diabolica inspiratione consimi, aliasque impietates diabolica inspiratione conceptas, et in multorum noxam per vasa perditionis effusas, olim catholica fides, cujus Deus et magister est et auxiliator, obtrivit, exhortante et instruentu sancto per legis testificationem, per vaticinia prophetarum, et per evangelicam tubam apostolicamque doctrinam, ut constanter intelligenterque credamus quia, sicut ait beatus Joannes, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . In nobis utique, quos sibi Verbi divinitas coaptavit, cujus caro de utero Virginis sumpta nos sumus. Quae si de nostra, id est vere humana, non esset, Verbum caro factum non habitasset in nobis. In nobis autem habitavit, quia naturam nostri corporis suam fecit, aedificante sibi Sapientia domum , non de quacumque materia, sed de substantia proprie 108 nostra, cujus assumptio est manifestata, cum dictum est: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Huic autem sacratissimae praedicationi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficia diuina: & scienter caueantur mũ-
nichil ipsum amplius qͣm hominis
filium crediderunt: ñ putantes illi
ascribendam ẽẽ. dettatem. quem &
pͥmordia infantię. & increm̃ta corpo¬
rea. & passionum usq ad crucem mor¬
temq conditio ñ dissimilem ceteris
mortalib approbassent. Alii uerouir¬
tutum ad miratione ꝑmoti & originiᷤ
nouitatem. & dictorum factorumq
potentiam ad diuinam intelligenteᷤᷤ
ꝑtinere naturam. nichil illi putauert̃
nr̃e ẽẽ. substantiȩ: totumq illud qͦd
corporee fuit actionis & forme. aut
de sublimioris generis prodisse ma¬
teria. aut simulatam carnis speciem
habuisse: ut uidentium & tangen¬
tium sensus ludificatoria iagine
falleretur. fuit autem inquib dam
errantib etiam illa ꝑsuasio qua co¬
narentur asserere ex ipsa uerbisub¬
stantia quiddam in carnem fuisse
conu̾sum. natoq iħu de maria uir¬
gine. nichil mat̾ne fuisse nature: sed
& quod erat deus & quod erat homo

Expanded text:
ficia divina, et scienter caveantur humanficia divina, et scienter caveantur humannihil ipsum amplius quam hominis filium crediderunt, non putantes ipsi ascribendam esse deitatem, quem et primordia infantiae, et incrementa corporea, et passionum usque ad crucem mortemque conditio, non dissimilem caeteris mortalibus approbassent. Alii vero virtutum admiratione permoti, et originis novitatem, et dictorum factorumque potentiam, ad divinam intelligentes pertinere naturam, nihil illi putaverunt nostrae inesse substantiae, totumque illud quod corporeae fuit actionis et formae, aut de sublimioris generis prodiisse materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut videntium et tangentium sensus ludificatoria imagine fallerentur. Fuit autem in quibusdam errantibus etiam illa persuasio, qua conarentur asserere ex ipsa Verbi substantia quiddam in carnem fuisse conversum, natumque Jesum ex Maria Virgine, nihil maternae habuisse naturae; sed et quod erat Deus, et quod erat homo,
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Sed quia dñi saluatorisq nr̃i
natiuitas non solum scđm dertatẽ
de patre. sed etiam scđm carnem de
matre.ita facultatem humani ex¬
cedit eloquii. ut merito ad utrunq
referatur quod dictum ẽ generatio¬
nem eius quis enarrabit. in eo ipso qd̾
ligne ñ potest explicari: semp er
uberat ratio disserendi. Nonquia
liberum sit diũsa sentire. sed quia
dignitati materie. nulla potest lin¬
gua sufficere. Magnitudo igitur
sacram̃ti insalutem humani gene¬
ris ante scła et̾na dispositi. inscłoꝵ
fine reserati integritati sue nec aufer¬
ri aliquid patitur nec augeri: & sic̃
propria ñ amittit.ita aliena ñ reci¬
pit. Scd multi opinionum suarũ
sequates. & quod ñdum intellexerant
paraciores docere q̃m discere: sic̃ ait
apłs tirca fidem naufragauerunt.
Quorum prauas compugnantesq senten¬
tias breui significatione ꝑstringam:
ut errorum tenebris a ueritatis luce
discretis. & religiose honorentur bene¬

Expanded text:
sum. Sed quia Domini Salvatorisque nostri sum. Sed quia Domini Salvatorisque nostri nativitas, non solum secundum deitatem de Patre, sed etiam secundum carnem de matre, ita facultatem humani excedit eloquii, ut merito ad utrumque referatur, quod dictum est: Generationem ejus quis enarrabit ? in eo ipso quod digne non potest explicari, semper exuberat ratio disserendi: non quia liberum sit diversa sentire, sed quia dignitati materiae nulla potest lingua sufficere. Magnitudo igitur sacramenti, in salutem humani generis ante saecula aeterna dispositi, in saeculorum fine reserati, integritati suae nec auferri aliquid patitur, nec inferri; et sicut propria non amittit, ita aliena non recipit. Sed multi opinionum suarum sequaces, et quod nondum intellexerant, paratiores docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose honorentur bene
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accepistis sꝑm seruitutis iterum in
timore. sed accepistis sꝑm adoptiõĩs
filiorum in quoclamamꝰ abba pat̃.
dignum ẽ. enim atq conueniens.
ut testantis patris uoluntas ab adop¬
tiuis filiis umpleatur: & dicente apło.
si compatimur & conglorificabim̃
sint humilitatis xꝑi comparticipeᷤ
qui sunt futuri fucture glȩ cohedes.
honortur in infantia sua dñs. nec ad
deitatis referantur iniuriam exordi¬
a & intrem̃ta corporea. q̃m nature
in cominutabili. nec addit aliquid
natura nr̃a nec minuit. Sed qui in
similitudinẽ carnis peccatidignatꝰ
ẽ. hominib ẽẽ conformis in unitate
deitatis patri ꝑmanet ȩqualis. cum
quo & cum sp̃u sc̃o uiit & regnat in
epe ut nostis ailectissimi de excel¬
Mentia festiuitatis hodierne offi¬
tium uobis sermonis salutaris impen¬
dimus: nec ambigimꝰ ita cordib ur̃is
diuine pietatis resplenduisse untu¬
tem. ut quod uobis fide ẽ. insitum
id sit etiam intelligentia comphen¬

Expanded text:
n timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri permanet aequalis; eum quo et Spiritu sancto vivit et regnat in epe, ut nostis, dilectissimi, de excellentia festivitatis hodiernae officium vobis sermonis salutaris impendimus; nec ambigimus ita cordibus vestris divinae pietatis resplenduisse virtutem, ut quod vobis fide est insitum, id sit etiam intelligentia comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
minem nouimus natum. eundem
scđm quod uerbum caro factum ẽ
dm̃ deo patri credimꝰ coet̾num. uñ
si teneres o isrł tui nominis dignita¬
tem. & ꝓpħicas denuntiationes ñob¬
cecato corde ꝑcurreres. y saias tibi
euangłicam panderet ueritatem.
& ñ surdus audires diuina inspira¬
tione dicentem. Ecce uirgo inutero¬
accipiet & pariet filium. & uocabunt
nom̃ eius emmanuel: quod ẽ. inter¬
pretatum nob̾cum deus. Quem si in
tanta proprietate sacri nominis ñ
uidebas in dauitica saltem uoce di¬
dicisses. ne contra testificationẽ noui
iudeorum synagoga non meruit. di-¬
cente dauid notum fecit dñs sauita¬
re suum. in conspectu gentium re¬
uelauit nisticiam suam. & ysaia si¬
miltt̃ predicante populus qui sede¬
bat intenebris uidit lucem magnã.
qui habitabant in regione umbre
mortis lux orta ẽ. eis. & it̃m gentes
quȩ te ñ nouerunt inuocabunt te
& populi qui te nesciunt ad te con¬
fugient. exultemꝰ in die salitis nr̃e:

Expanded text:
minem novimus natum, eumdem, minem novimus natum, eumdem, secundum quod Verbum caro factum est , Deum Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dicentem: Ecce Virgo , et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi Judaeorum Synagoga non meruit, dicente David: Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam ; et Isaia similiter praedicante: Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam; qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis ; et iterum: Gentes quae te non noverunt invocabunt te, et populi qui te nescierunt ad te confugient : exsultemus in die salutis nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ ideo ñ erat conserta nascenti.
quia humano aspectui ñ patebat.
irt ꝑ ueri hominis inusitata primor¬
dia ille agnoscereturgenitus. qui re
nio sicut euangłium refert confuta¬
ta ẽ. impietas iudeorum. Nam cũ iħ
int̾rogante iudeos cuius filium dice¬
rent xꝑm: respondissent dauid: con¬
festim dñs cecitatem illorum argu¬
ens ait. Quomͦ eigo dauid insꝑũ uo
cat eum dñm dicens. dixit dñs dño
meo sede adextris meis: Int̾clusistis
uobis iudei intelligentie uiam: & dũ
solam naturam carnis aspititis to¬
ta uos ueritatis luce priuastis. Expe¬
bulosa figm̃ta dauid filium de sola
stirpe corporea dum spem ur̃am in
homine constitististantum. dm̃ di
filium reppulistis. ut quod nob confi¬
nem. Et de ipso initio euangłice pre¬
dicationis instruiur: legentes lib
generationis tħuxꝑi filii dauid. Sed
ideo a ur̃a impletate discernimur.
quia quem ex progenie dauid ho¬

Expanded text:
non ideo tamen non erat inserta nascenti, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis inusitata primordia ille agnosceretur genitus, qui regnio, sicut Evangelium refert, confutata est impietas Judaeorum. Nam cum Jesu interrogante Judaeos, cujus filium dicerent Christum? respondissent, David, confestim Dominus caecitatem illorum arguens ait: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ? Interclusistis vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce privastis. Exspebulosa figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: ut quod nobis profinem ; et de ipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generationis Jesu Christi, filii David . Sed ideo a vestra impietate discernimur, quia quem ex progenie David ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c sc̃s suꝑueniet in teͦ. & uirtus al¬
tissimi obumbrabit tibi. Ideoq & qͦd
nascetur ex te sc̃m uocabitur filius d̾i
In t̾ra autem illa pax conditur. que ho¬
mines efficit bonȩ uoluntatis. Quo e
adei uoluntate ñ diuidi: & his soł
que deus diligit delectari. Natalem
igitur dilectissimi diem dni celebras¬
tes qui ex omnib preteritorum tem¬
porũ dieb electus est licet dispensa¬
tio actionum corporalium sicut et̾¬
no consilio fuerat preordinata tran¬
sierit. totaq redemptoris humili¬
tas in głam paterne maiestatis enec-¬
ta sit: ite in nomine iħu om̃e genu
flectatur. celestium. t̾restrium. & in
indesinent̃ tam̃ ipsum partum salu¬
tifere uirginis adoramus: & illam u̾¬
bi & carnis indissolubilem copilã
ñ minus suscipimꝰ in presepi iacentẽ.
qͣm inthro paterne altitudinis con¬
sedentem. Immutabilis enim deitas
quanuis intra semet ipsam & clarita¬
tem suam & potentiam contineret.

Expanded text:
et virtus Alet virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . In terra autem illa pax conceditur, quae homines efficit bonae voluntatis. Quo enim a Dei voluntate non dividi, et in his solis quae Deus diligit delectari. CAP. II. Natalem igitur, dilectissimi, diem Domini celebrantes, qui ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fuerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestriumindesinenter tamen ipsum partum salutiferae Virginis adoramus, et illam Verbi et carnis indissolubilem copulam non minus suspicimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret,
Abbreviated transcription (Latin):
Is. euanglice nos & propħice adu¬
uant uoces. Quib ita accendimur
& docemur ut nobis natiuctatẽ dm̃
qua uerbum caro factum ẽ. ñtam
preteritam recolere. quam presen¬
tem uideamur inspicere. Quod eñĩ
pastorib pro gregum suorũ custodia
minicis ouib prȩsumus. quia ũba
diuinitꝰ edita cordis aure seruam
tanquã & in hodierna festiuitate di¬
gnum quod erit om̃i põpulo. quia na¬
tus ẽ. nobis hodie saluator qui ẽ xp̃c do¬
minus in ciuitate dauid. Cunis predi¬
cationis summitati exultatio innu¬
merabilium iungitur angłorum
ut excellentius fieret testimonium
cuimiliciȩ celestis multitudo conci¬
neret: in honorem dei una bñdistio¬
ne dicentium gła mexcelsis deo & in
terra pax hominib bonȩ uoluntatis
deig gła est: ex matre uirgine xꝑinas¬
centis infantia. Et reparatio huma¬
nigeneris. merito in laudem sui refer¬
tur auctoris: quia & ipse beate marie
missus adeo gabriel angłs dixerat.¬

Expanded text:
is, evangelicae 103 nos et propheticae adjis, evangelicae 103 nos et propheticae adjuvant voces, quibus ita accendimur et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus pro gregum suorum custodia minicis ovibus praesumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festivitate diopulo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
Iecedit quidem dilectissimi mul¬
tumq suꝑeminet humani elo¬
quii facultatem dnum oꝑis magni¬
tudo. Et in de oritur difficultas fan¬
di: unde adest ratio ñ tacendi. Quia
in tħu xp̃o filio dei ñ solum ad dii¬
nam ẽentiam: sed etiam adhuma¬
nam spectat naturam. quod dictũ
est ꝑpropħam. Eenerationem ci
quis enarrabit. Utranq enim sub¬
stantiam in unam ꝑuenisse ꝑsonã
Nisi fides credat sermo ñ explicat Et
ideo nunquam materia deficit laudiᷤ
quia nunquã sufficit copia laudato¬
tis. Eaudeamꝰ gͥͣ. quod ad cloq̃ndum
tantȩ miscđiȩ sacram̃tum impares
sumus. Et cum salutis nr̃e altitdi
nobis bonum ẽẽ. quod uincimur. Ne¬
mo enim ad cognitionem uentatis
magis ꝓpinquat. quam qui intelli¬
git in rebus diuinis etiam si multũ
proficiat. semꝑ sibi suꝑ ẽe. quod que¬
rat. Nam qui se ad id quo tendit pue¬
nisse prȩsumit: ñ quesita repperit.s
in inquisitione defecit. Ne aucẽ in¬
firmitatis nr̃e ꝑturbemur angusti¬

Expanded text:
cedit quidem, dilectissimi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo; et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quia in Christo Jesu Filio Dei non solum ad divinam essentiam, sed etiam ad humanam spectat naturam, quod dictum est per prophetam: Generationem ejus quis enarrabit ? Utramque enim substantiam in unam convenisse personam, nisi fides credat, sermo non explicat; et ideo numquam materia deficit laudis, quia numquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur quod ad eloquendum tantum misericordiae sacramentum impares sumus, et cum salutis nostrae altittiamus nobis bonum esse quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi superesse quod quaerat. Nam qui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angusti
Abbreviated transcription (Latin):
phiam & inanem fallatiam: scđm
traditionẽ hominũ & ñscđm xꝑm.¬
Quia in ipso habitat omĩs plenitu¬
do diuinitatis corporaliter: & estis re¬
pleti in illo. Non dixit sp̃ualiter sed
corporaliter: ut ueram intelligamus
substantiam carnis. ubi ẽ plenitudi¬
nis diumitatis inhabitatio corporał.
Quia utiq etiam tota repletureccła
quȩ inherens capiti corpus ẽ .xpi: or¬

Expanded text:
phiam et inanem fallaciam, secundum phiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominuquia in ipso inhabitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Non dixit 102 spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudinis Divinitatis inhabitatio corporalis ; qua utique tota etiam repletur Ecclesia, quae inhaerens capiti, corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
naturam qua xp̃c ȩqualis ẽ. patriñ¬
quam inferior fuit unigenitꝰ subli¬
mitate genitoris. Nlec temporalis eiꝰ
ẽ. cum patregła. qui ẽ. iysa patrisde¬
xtera. De qua m exodo dicitur. Dex¬
tera tua dñe glorificata ẽ. inuirtu¬
te. Et in ysaia. Dñequis credidit
auditui nr̃o. & brachium dm̃i cui re-¬
uelatum ẽ: Assumptꝰ igitur homo
inftilium dei. sie m untatem psons
xpiabipsis corporalib ẽ. receptus ex¬
ordiis. ut nec sine deitate conceptꝰ sit:
nec sine deitate editus. nec sine deita¬
te nutritus. Idem erat in miraculis.
idem in contumeliis. ꝑhumanam
infirmitatem crucifixus. mortuus
& sepultus: ꝑ dnunam nirtutẽ die
tercia suscitatus ascendit ad cȩlos. se¬
det ad dexteram patris. Et ui natura
hominis accepit apatre. quod in na¬
tura deitatis etiam ipse donauit.
tes. apłici semꝑ memores estote p̃cep¬
ti: qui uniu̾sos ad monet dicens. Ui¬
dete ne quis uos decipiat ꝑ philoso¬

Expanded text:
naturam qua Christus aequalis est Patri, nunaturam qua Christus aequalis est Patri, numquam interior fuit Unigenitus sublimitate Genitoris, nec temporalis est ei cum Patre gloria, qui in ipsa Patris est dextera, de qua in Exodo dicitur: Dextera tua, Domine, glorificata est in virtute ; et in Isaia: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est ? Assumptus igitur homo in Filium Dei, sic in unitatem personae Christi ab ipsis corporalibus est receptus exordiis, ut nec sine Deitate conceptus sit, nec sine Deitate editus, nec sine Deitate nutritus. Idem erat in miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem crucifixus mortuus et sepultus; per divinam virtutem die tertia resuscitatus, ascendit ad coelos, consedit ad dexteram Dei Patris, et in natura hominis accepit a Patre quod in natura Deitatis etiam ipse donavit. tes, apostolici semper memores estote praecepti, qui universos admonet dicens: Videte ne quis vos decipiat per philoso
Abbreviated transcription (Latin):
paratione ñ posset. Hec uero tam inmi¬
ca sunt sane fidci. ut nequeant reci¬
pisine excidio nominis xpiam. Si e¬
nim uerbi incarnatio ñ unitio ẽ. di¬
uine humaneq nature. sed hoc ipso
concursu quod erat geminũ factũ ẽ
singulare. sola diuinitas utero uirgi¬
nis nata ẽ: & ꝑ ludificatonam speci¬
em sola subiit nutrim̃ta. & increm̃¬
ta corporea. Utq om̃s mutabilita¬
tes humane conditionis omittam.
ẽ. sepulta: ut iam scđm talia senti¬
entes sꝑande resurrectionis nulla
sit ratio. nec sit primogenitꝰ ex mor¬
tuis xp̃c. quia non fuit qui deberet
resuscitari. si ñ fuit qui posset occidi.
Absint a cordib ur̃is dilectissimi. di¬
abolicarum inspirationũ uirulen¬
ta m̃datia. Et scientes quod sempit᷑¬
na filii deitas nullo apud patremtre¬
uit augm̃to. prudenter aduertite
quod cuinature in adam dictum est
terra es & int̾ram ibis. eidem in xp̃o
dicitur sede a dextris meis. Scđmullã

Expanded text:
paratione non posset. Haec vero tam inimiparatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatio unitio est divinae humanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilitates humanae conditionis omittam, est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec sit primogenitus ex mortuis Christus : quia non fuit qui deberet resuscitari, si non fuisset qui posset occidi. CAP. VI. Absint a cordibus vestris, dilectissimi, diabolicarum inspirationum virulenta mendacia, et scientes quod sempiterna Filii Deitas nullo apud Patrem crevit augmento, prudenter advertite quod cui naturae in Adam dictum est, Terra es, et in terram ibis , eidem in Christo dicitur, Sede a dextris meis . Secundum illam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis admoneo: quorũ unus dudum
nestorio auctore consurgere ñ impu¬
ne temptauit. alius nuꝑ pari execra¬
tione dampnandus euticho assertore
prorupit. Nam ille beatam mariam
uirginem hominis tantumm ausus
ẽ predicare genitricem: ut inconcep¬
tu eius & partu nulla uerbi & carmĩfacta
unitio crederetur. quia dei filius non
ipse factus ẽ. hominis filus: sed crea¬
to homini sola se dignatione sociauit.
Quod catholice aures nequaquã tole¬
rare potuerunt: que sic euangelio ue¬
ritatis imbute sunt. ut firmissime
nouerint nullam ẽẽ. humanogene¬
ri spem salutis. nisi ipse ẽet filius uir¬
ginis. qui creator ẽ. matris. Hic aut̃e
recentioris sacrilegii prophanus as¬
sertor. unitionem in xp̃o quidem du¬
arum confessus ẽ. naturarum: sed ip¬
sa unitione id dixit effectum ut ex
duab una temaneret.nullatenꝰ alte¬
rius existente substantia: quȩ utiq
finiri insi aut consumptione aut se¬

Expanded text:
tionis admoneo; quorum unus dudum tionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et partu nulla Verbi et carnis facta unitio crederetur: quia Dei Filius non ipse factus sit hominis filius, sed creato homini sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii profanus assertor, unitionem quidem in Christo duarum confessus est naturarum, sed ipsa unitione id dixit effectum, ut ex duabus una remaneret, nullatenus alterius existento substantia, quae utique finiri, nisi aut consumptione, aut se
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii nullam ẽe. distantiam. qr
ñ poterant unitatẽ deicatis intellig̾e
nisi inunitate ꝑsone: cundem assert
esse patrem quem filium at nasci &
nutriri. pati & mori. sepeliri & resurg̾e
ad eundem ꝑtineret: qui ꝑ omĩa & ho¬
rib ac subtiliorib sumptũ. Quidam
autẽ estima uert̃ in carne xꝑihuma¬
nam animã ñ fuisse sed partes ani¬
me ipsam uerbi implesse deitatem
Quorum imprudentia in hoc transiit ut
animam quidem fuisse in dño fat̾ent᷑.
sed eandem dicerent mente caruisse
quia sufficeret homini sua deitas. ad
omĩa rationis officia. Postremoidem
asserere presumpsert̃ partem quandã
uerbi in carne fuisse comĩsam. ut in
tatum: quib enumerandis caritatis
ur̃e ñ ẽ. fatigandus auditus. Sed ꝑ di¬
uersas impietates quȩ sibi inuicem st̾
multiformium blasphemiarũ cogna¬
tione conexe. de his potissimũ errorib
declinandis obseruantiam ur̃e deuo¬

Expanded text:
Patris et Filii nullam esse distantiam, quia Patris et Filii nullam esse distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et horibus ac subtilioribus 100 sumptum. Quidam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Verbi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in tatum, quibus enumerandis charitatis vestrae non est fatigandus auditus. Sed post diversas impietates, quae sibi invicem sunt multiformium blasphemiarum cognatione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devo
Abbreviated transcription (Latin):
& uera humanitas ad tolerantiampas
oblatrantium hereticorum sꝑnat erro¬
res. qui mundane sapientie uanitate
Accepti a ueritatis euangłio recessert̃.
& incarnationẽ uerbi intelligere ñ ua¬
lentes. de causa illuminationis fecer̃t
sibi materiam cecitatis. Nam om̃ium
fere falsa credentium opinionib que
etiam insc̃i sp̃e negationem proruua
retractatis. neminem pene deuiasse co¬
gnoscimꝰ isi qui duarũ in xponatu¬
rarum ueritatem sub unius ꝑsone cor¬
fessione ñ credidit. Alii & enim dño
solam humanitatẽ. aliisolam ascrip¬
sere deitatem Alii ueram quidẽ in ip¬
so diuinitatẽ. sed carnem dixerunt fu¬
isse simulatam. Alii professi sunt ue¬
ram eum suscepisse carnem: sed dei pa¬
tris ñ habuisse naturam. Et dectati eiꝰ
que erant humane substantie depu¬
tantes. maiorem sibi dm̃minoremq
finxcrunt. cum gradus in uera dimi¬
ntate ẽẽ. ñ possint Qm̃ quicquid deo
minus ẽ: deus ñ est. Alii cognoscentes

Expanded text:
et vera humanitas ad tolerantiam paset vera humanitas ad tolerantiam pasoblatrantium haereticorum spernat errores, qui mundanae sapientiae vanitate decepti, a veritatis Evangelio recesserunt, et incarnationem Verbi intelligere non valentes, de causa illuminationis fecerunt sibi materiam caecitatis. Nam omnium fere falsa credentium opinionibus, quae etiam in sancti Spiritus negationem proruunt, retractatis, neminem pene deviasse cognoscimus, nisi qui duarum in Christo naturarum veritatem sub unius personae confessione non credidit. Alii etenim Domino solam humanitatem, alii solam ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Divinitatem, sed carnem dixerunt fuisse simulatam. Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed Dei Patris non habuisse naturam; et Deitati ejus, quae erant humanae substantiae, deputantes, majorem sibi Deum minoremque finxerunt, cum gradus in vera Diivinitate esse non possit: quoniam quidquid Deo minus est, Deus non est. Alii cognoscentes
Abbreviated transcription (Latin):
debat humane sola exequi poterat
untute deitatis: ut creaturam adi¬
maginem dei conditam auigo dire
dominationis erueret. Sed quia ñ ita
in pͥmum hominẽ diabolus uolentꝰ
extiterat. ut eum in partessuas sine
arbitrii consensione trans ferret. sic
destruendum peccatum fuit uolunta¬
tium & hostile consiluum. ut dono gr̃e
ñ obẽet norma iusticie. In totius igitur
humam generis strage commum u
num solum fuit remedium sub diui¬
nȩ rationis occulto quod posset subue¬
nire prostratis: si aliquis filiorũ ad am
originalis preuaricationis alienns at¬
q innocens nascerctur. qui ceteris ex
emplo prodesset & merito. Sedquia
naturalis hoc generatio ñ sinebat nec
test facere mundũ de immundo con¬
ceptum semine ñ ne tu qui solus es. do¬
minus dauid factus ẽ . filius dauid. Et
de promissi generis fructu proles ẽ. orta
sine uicio. inunam ꝑsonam gemmna
conueniente natura: ut eodem concep¬
tu eodemq partugigneretur dñs. ciu

Expanded text:
debat humanae, sola exsequi poterat debat humanae, sola exsequi poterat virtute Deitatis; ut creaturam ad imaginem Dei conditam a jugo diri dominatoris erueret. Sed quia non ita in primum hominem diabolus violentus exstiterat, ut eum in partes suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic destruendum peccatum fuerat voluntarium et hostile consilium, ut dono gratiae non obesset norma justitiae. In totius igitur humani generis strage communi, unum solum erat remedium sub divinae rationis occulto, quod posset subvenire prostratis, si aliquis filiorum Adam originalis praevaricationis alienus atque innocens nasceretur, qui caeteris et exemplo 99 prodesset et merito. Sed quia hoc naturalis generatio non sinebat, nectest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu, qui solus es ? Dominus David factus est filius David, et de promissi germinis fructu proles est orta sine vitio, in unam personam gemina conveniente natura: ut eodem conceptu eodemque partu gigneretur Dominus no
Abbreviated transcription (Latin):
formatum atq animatũ templum
corporis xꝑi. quod sibi suꝑueniens
uindicaret habitator. sed ipsum &
in ipso nouo homini datum ẽe. pͥn¬
cipium: ut in uno dei atq hominis
filio. & sine matre deitas: & sine pa¬
cre ẽet humanitas. Simul en im ꝑ
ruptionis uestigio edidit & suge¬
neris sobolem. & sue strrpis auccorẽ
Unde idem dñs sicut euangłista cõ¬
memorat quesunit aiideis. cuiꝰ fili¬
um xꝑin scripturarũ auctoritate
didicissent: & eis dem respondenti¬
b quod ex dauid uenturus semine
traderetur. quomͦ inquit dñm illũ
suum dauid in sp̃u uocat dicens di¬
xit dñs dño meo sede a dextrismeis.
donec ponam inumcos tuos scabellũ
pedum tuorum: Nec potuert̃ iudei
ꝓpositam soluere questionem. quia
ñ intelligebant iuno xp̃o & proge
filii cqualis patri uestiens se humili¬
tate seruili. nec metuebat minui. ñ
indigebat augeri.Ipsumq effectũmi¬
scdie sue quem restitutiomi impen¬

Expanded text:
formatum atque animatum templum formatum atque animatum templum corporis Christi, quod sibi superveniens vindicaret habitator, sed per ipsum et in ipso, novo homini datum esse principium: ut in uno Dei atque hominis filio, et sine matre Deitas, et sine patre esset humanitas. Simul enim perruptionis vestigio edidit et sui generis sobolem, et suae stirpis auctorem. Unde et idem Dominus, sicut evangelista commemorat, quaesivit a Judaeis cujus filium Christum Scripturarum auctoritate didicissent; et eisdem respondentibus quod ex David venturus semine traderetur: Quomodo, inquit, illum Dominum suum David in spiritu vocat, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Nec potuerunt Judaei propositam solvere quaestionem, quia non intelligebant in uno Christo et progenFilii Dei aequalis Patri, vestiens se humilitate servili, nec metuebat minui, nec indigebat augeri; ipsumque effectum misericordiae suae, quem restitutioni impen
Abbreviated transcription (Latin):
Ui semꝑ nos dilectissimigaude
indño omĩa diuina eloquia co¬
hortentur hodie proculdubio ad sp̃u¬
alem leticiam copiosius inctamur.
natiuitatis nob̾ dũicȩ sacram̃to cla-¬
nus choruscante: ut recurrentes ad
illam diuine miscđie ineffabilem
in melinationem qua creator homui¬
num homo fieri dignatus ẽ. in ipsiꝰ
inuenianur natura quem ad oramꝰ
in nr̃a. Deus enim dei filius. de sem¬
pit̾no & ingenito patre unigenitꝰ.
semptt̃nus manens in forma dei. &¬
incommutabilit atq intemporalit̃
habens ñ aliud ẽẽ. quam pater. formã
serui sine suȩ detrim̃to maiestatis ac¬
cepit: ut in sua nos proueheret non
in nr̃a deficeret. Unde utriq nature
in suis proprietatib ꝑmanenti. tan¬
ta ẽ. unitatis facta cominuno: ut
quicquid ibi ẽ. dei. non sit ab huma¬
nitate disiunctum. quicquid autẽ
añĩ saluatoris partum beate uuginiꝰ
integre cogitemus. ut carm animȩq
conceptȩ. uitutẽ uerbi nullo temꝑis
puncto defuisse credamꝰ: nec prius

Expanded text:
um semper nos, dilectissimi, gaudere in Domino, omnia divina eloquia exhortentur, hodie procul dubio ad spiritalem laetitiam copiosius incitamur, Nativitatis Dominicae sacramento nobis clarius coruscante: ut recurrentes ad illam divinae misericordiae ineffabilem inclinationem, qua Creator hominum homo fieri dignatus est, in ipsius nos inveniamur natura, quem adoramus in nostra. Deus enim Dei Filius, de sempiterno et ingenito Patre unigenitus, sempitincommutabiliter atque intemporaliter habens non aliud esse quam Pater, formam servi sine detrimento suae majestatis accepit: ut in sua nos proveheret, non in nostra deficeret. Unde utrique naturae in suis proprietatibta est unitatis facta communio, ut quidquid ibi est Dei, non sit ab humanitate disjunctum; quidquid autem Domini Salvatoris, partum beatae Virginis integre cogitemus, ut carni animaeque conceptae virtutem Verbi nullo temporis puncto defuisse credamus, nec prius
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ bonus bona condidit estime¬
tis. sed ut om̃i creaturarum specie &
unuiso mundi huius ornatu ratio¬
nabiliter & temꝑanter utamim. Que
futura autẽ renati: ñ temporalib bo¬
nis dediti sed ȩt̾nis simus intenti. Et
ut spem nr̃am possimꝰ propusintue¬
ri. in ipso sacram̃to natalis dm̃i cogite¬
mus quid naturȩ nr̃ȩ grã diuina con¬
tulerit. Audiamꝰ apłm duentem
Mortui enim estis. & uita ur̃a abscon¬
dita ẽ. cum xp̃o in deo. Cum xꝑc ap¬
paruerit uita ur̃a. tunc & uos appa

Expanded text:
his quae Deus bonus bona condidit aestimehis quae Deus bonus bona condidit aestimetis; sed ut omni creaturarum specie et universo mundi hujus ornatu rationabiliter et temperanter utamini. Quafutura autem renati; non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti. Et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina contulerit. Audiamus Apostolum dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuit vita vestra, tunc et vos a
Abbreviated transcription (Latin):
mam̃tto cęli ut luceant suꝑ t̾ram
tum adimaginem dei. quȩ & si
madam corrupta. in xp̃o tam̃ est
reformata. Utere quomͦ utendũ ẽ
insibilib creaturis: sicut uteris t̾ra
mari cęlo. aere.fontib atq flumi¬
nib: & quicquid meis pulchrum
atq mirabile ẽ. refer ad laudem &
głam conditoris. Noli eẽ. deditꝰ illi
luminr: quo uolucres & serpentes.
quo bestie & pecudes. quo musce de¬
lectantur & uermes. Lucem corpo¬
ream sensu tange corꝑeo: & toto m̃¬
tis affectu illud uerum lum̃ ample¬
tere. quod illuminat omne hominẽ
utiuentem in hunc mundũ. & de qͦ
dicit propħa. Accedite ad eum & il¬
luminamini. & uultus ur̃i ñ eru
bescent. Si enim templũ dei sumꝰ
& sp̃c dei habitat in nob̾: plus ẽ. qͦd
fidelis quisq in sua habet anima.
qͣm quod miratur in cęlo. Nonitaq
uob̾ dilectissimi hoc aut indicimus
aut suademus ut despiciatisoꝑad̾i:
aut contrarium aliquid fidei ur̃e in

Expanded text:
mamento coeli, ut luceant super terrmamento coeli, ut luceant super terrtum ad imaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Christo tamen est reformata. Utere quomodo utendum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectere quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et de quo dicit propheta: Accedite ad eum, et illuminamenim templum Dei sumus, et spiritus Dei habitat in nobis; plus est quod fidelis quisque in suo habet animo, quam quod miratur in coelo. Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut suademus, ut despiciatis opera Dei, aut contrarium aliquid fidei vestrae in