comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripsissed aduersus marq̾res xp̃i. & ait ł egĩ¬
te celerius relationem. quam transmisit dilec¬
tissimus nr̃ adrlantis. Exceptores uͦ responde¬
runt regi dicentes. He existimes orex qđ ille
qui condempnaci suno seriberemus. Audiens
seduci. Qui cum uenissec: qixit adeum rex. Insa¬
nis adriane unquid uere & tu tuis uitam tuam
mutta insama: adsanammentem conitor. Aex di¬
xit. Quid multum loqueris: Pete tibi inulgentiã
ame: & dic inconspectu om̃ium qm̃ subreptumẽ

Expanded text:
scripsisset aduersus marthyres christi . et| ait legite celerius relacionem quam transmi| sit dilectissimus noster hadrianus. Excepto| res uero respondentes dixerunt . ne aestimet| rex quod ille qui damnati sunt scriberemus. Audiens perduci. Qui cum| uenisset dixit ad eum rex Insanis adriani num| quid et tu uis uitam tuam multa insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me et dic| in conspectu omnium quoniam subreptum
Abbreviated transcription (Latin):
uł commorata fuerat cũ eo. Beatissimus aũt
adrianus. cum audisset eam tribillari ualde
& om̃ino affliccam. dixit adeam. Aꝑĩmichi do¬
mina mea nathalia. Non enimsicut tu existi¬
homo: nam me ipsam int̾ficio ut tusatieris. Et
lugebis. quod non uĩderis me ante excessum me-¬

Expanded text:
eatis| simus autem adrianus dum uidisset eam con| tristatam ualde . et omnino adflictam dixit| ad eam. Aperi mihi domina mea natalia. non| enim ut tu existi. nam memetipsam| interficiam . ut satieris. et lugebis . ex quod non uide| ris me ante excessum me
Abbreviated transcription (Latin):
magno furore replecus ait. Ad notate unius'
cuiꝰq responsionem: & constrictos eos ferro
ꝑom̃s artus. ꝓducite incustodiam uincula¬
torum: &e ꝑom̃ia torm̃ta afflgite eosditt sicut
enim solum modo gladii pena digni sunt isti.
Necesse ẽ enim ut horum exemplo om̃is patria
corrigatur. Adrianus tͦ nomine qui fuit pͥor
officii iuidens eorum constantiam. e magnani¬
mibadem aduersus torm̃ta: dixto ad marcyres
dicite michi inueritate quȩ ẽ remuneratio ur̃a.
quam expectatis ꝓhis tormentis. Uidentur enĩ
michi magna de mirifica eẽ quȩ expectatis.

Expanded text:
. furore repletus . ait. Adnotate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincolatorum et per om| nia adfligite eos . ut sicut enim solius gladii poena digni sunt| Necesse est enim ut horum exemplum . omnes patria| corrigatur. Hadrianus uero nomine qui erat prior| officii . uidens eorum constanciam et magnanimi| tatem aduersus tanta tormenta. Dixit ad mar| tires dicite mihi in veritate, quae est remuneratio vestra, quam exspectatis pro his tormentis? videtur enim mihi magna et mirifica esse. Cui viginti tres
Abbreviated transcription (Latin):
erant adinquirendos occultos nuntiauer̾t
pͥncipi miliciȩ dicentes. Ecce sunt quidam
qui erant pͥmi in palatio ad sumentes secũ
multitudinem militum. & uenientes adlo.¬
gi dicentes. E cce rex circum euntes nos omnẽ
ciuitatem uł regionem. inuenimus cunctos
adorantes a colentes deos magnos: eobedien
nentes precepta tua:. & iniuriantes deos tuos.
dem inhac patria: secũdum fidem uͦ galilei su¬
dicere nr̃am iussionem: Edeos magnostor¬
mentis amarissimis consumam corꝑa ur̃a. Et
dixit ad principes. Extendantur eced antur
lignis fortissimis: & uideamiis siueniat ds̃ eoꝵ¬

Expanded text:
positi fue| rant ad inquirendos occultos . nunciauerunt prinipi mili| ium dicentis. Ecce sunt quidam qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum . et uenientes ad logi dicentes. Ecce rex . circumentes omnem| ciuitatem uel regionem . inuenimus omnes adorantes| et colentes deos magnos . uel etianentes pre| cepta tua . uel etiam inridentes deos tuos. unt. Nati quidem in hac| patria . secundum fidem uero galileae sudicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissimiis consumam corpora| uestra. Et dixit ad principes . extendantur .| et caedantur lignis et uideamus si ueniat deo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quietudimi spc̃ obseruande. Iam głosus
pat̾ in tantaꝵ non mediocriter uirtutum
gr̃a consummatꝰ transegisse se ddies uacuos
reputauit: ⁊ qͣmuis cẽt ad ext̾iora corporis ex¬
citia ꝓrsus inutilis: semetip̃m tamen ad hoc
ad tumphos noui certaminis incitauit. Di¬
cebat eium. Incipiamus fr̃s deo seruirez inci¬
tatis redire. primordia: uolebat leꝑsis contẽ¬
pribilit̾ de nouo s̾u̾ire: et ab hominũ conu̾¬
satione ad loca remotissima se tͣnsferre. Ab
om̃i quoq se cura regiminis cupiebat exime¬
re. eo ꝙ multis decausis ꝑitulosum assere¬
iret maxime in hoc tempre peclationis lociar
tenere. eẽ uero plurimis utile magis regi qͣm

Expanded text:
etiam quietudini spiritus observandae. 67 Iam gloriosus etiam quietudini spiritus observandae. 67 Iam gloriosus pater, in tantarum non mediocriter virtutum gratia consummatus, transegisse se dies vacuos reputavit; et quamvis esset ad exteriora corporis exercitia prorsus inutilis, semetipsum tamen adhuc ad triumphos novi certaminis incitavit. Dicebat enim: "Incipiamus, fratres, Deo servire. Incitatis redire primordia; volebat leprosis contemptibiliter de novo servire, et ab hominum conversatione ad loca remotissima se transferre. Ab omni quoque se cura regiminis cupiebat eximere, eo quod multis de causis periculosum assereret, maxime in hoc tempore, praelationis locum tenere; esse vero plurimis utile magis regi q
Abbreviated transcription (Latin):
in tanta ꝑ turbatione fuisse. quin omne mẽ¬
tis nubilum in solo uiri dri intuitu uł affa¬
tu discederet subitaq serenitatis suauitas. et
iocunditatis dulcedo rediret. uñ ⁊ quotiens
exhibebat. Hic itaq beatum sranciscum ut
curam sui gereret instanter ammonuit. cui
⁊ ip̃e sc̃s̃ in hochumilit̾ sicut un aliis om̃ib
obediuit. Fadis gͥ cocturis in capite. uenis in¬
cisis. colliriis i emplastris adhibitis. uicħ̃
penitus ad sanitatem ꝓfecitz quin potuis
ip̃m malum medicaminib multiplicatis
accreuit. Ip̃e uero tot in cõmoda corporis in oĩ
pacientia ⁊ gr̃ax actione sustinuit: despectis¬
ꝙ corporalium m̃broꝵ molestiis. totam acd
dm intencionem sp̃u confortato direxit. Et
ut int̾ne consolationi liberiꝰ posset intende:
qͣtuor fr̃m uiroꝵ urtutis deputabat᷑ custodie
qui ⁊ omi sollicitudine insistebant ipsius
ñ solum necessitudini corporis ꝓcurande. uex

Expanded text:
in tanta perturbatione fuisse, quin omne menin tanta perturbatione fuisse, quin omne mentis nubilum in solo viri Dei intuitu vel affatu discederet, subitaque serenitatis suavitas et iucunditatis dulcedo rediret. Unde et quotiesreverentiam exhibebat. Hic itaque beatum Franciscum, ut curam sui gereret, instanter admonuit; cui et ipse sanctus in hoc humiliter, sicut et in aliis omnibus, obedivit. Factis igitur cocturis in capite, venis incisis, collyriis et emplastris adhibitis, nihil penitus ad sanitatem profecit; quin potius ipsum malum medicaminibus multiplicatis accrevit. Ipse vero tot incommoda corporis in omni patientia et gratiarum actione sustinuit; despectisque corporalium membrorum molestiis, totam ad Deum intentionem, spiritu confortato, direxit. Et ut internae consolationi liberius posset intendere, quatuor fratrum, virorum virtutis, deputabatur custodiae, qui et omni sollicitudine insistebant ipsius non solum necessitudini corporis procurandae, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ex tunc ocłis medicamina paciebat᷑ apponi ꝙͣ¬
uis ingrauescente malo nullius essent reme
andem reatam curande iam g dii.¬
dicte infirmitatis occasione ꝑductꝰ est.
ubi ⁊ dño honorio ppͣ tetrio moram it̃ tempo¬
ris faciente. honorifice a curia romana deuo¬
teq susceptus ẽ familiariꝰ tamen ei p̾cetenis
dñs hugo tunc hostiensis ep̃c affuit quẽ uir
sõs eodem dño annuente honorio in patrem
ac dñm precunctis elegerat. cuius se cum uni¬
uerso ordine suo tutule cõmiseratz necnon et
obedientie mandato subiererat. S et eundẽ
ꝓph̾ito sp̃u ductus apostolito honori ꝓuisum
ĩore ñ solum u̾bis pͥdixerat. s et fiũs multi¬
mode pͥsignarat. Hie gͥ enga uitum scm̃
mirando dilechionis affestu flagrabat hic par¬
perculo ih̃u xp̃i tanqͣm famulus dño ministͣ¬
bat. Contestabatur idem ip̃e postinodum ad̾
ad apłicam dignitatẽ ꝓuertus. se numqͣm

Expanded text:
ex tunc oculis medicamina patiebatur apponi, qex tunc oculis medicamina patiebatur apponi, quamvis ingravescente malo, nullius essent remedii. Tandem Reatam curandae iam dictae infirmitatis occasione perductus est, ubi, et domino Honorio papa tertio moram tunc temporis faciente, honorifice a curia Romana devoteque susceptus est. Familiarius tamen ei prae caeteris dominus Hugo, tunc Ostiensis episcopus, affuit, quem vir sanctus eodem domino annuente Honorio, in patrem ac dominum prae cunctis elegerat, cuius se cum universo Ordine suo tutelae commiserat, necnon et obedientiae mandato subiecerat, sed et eumdem, prophetico spiritu ductus, apostolico honori provisum fore non solum verbis praedixerat, sed et factis multimode praesignarat. 65 Hic igitur erga virum sanctum mirando dilectionis affectu flagrabat; hic pauperculo Iesu Christi, tamquam famulus domino, ministrabat. Contestabatur idem ipse postmodum ad apostolicam dignitatem provectus, se numquam
Abbreviated transcription (Latin):
tella circumuehi. Suadebant aut̃ frc̃s. eiꝙ cũ
omĩ precum instantia supplicabant: ut infir¬
mitatib sius medicoꝵ auxilio subueniri per¬
mitt̾et uidentes utq ꝙ de die indiem magis
magisq deficeret. Ip̃e uero consentire in hoc
fratrib penitꝰ recusabat ueluti qui hactenus
carnis curam ñ egerat. iamq dissolui ⁊ c̃ẽ cũ
xp̃o multo melius anhelabat. uerx qͣmuis stĩ¬
giata dñi iħ̾u in corpore suo portaret qr tam̃
in ip̃o oportuit ea q̃ passionum xͥ deerant ad¬
huc ampluis adimpleci. cepit et aliis lango.¬
rib infirmitas oculoꝵ gͣuissima supetadidi.
Tunc supͣ ditus fr̃ helyas quem ueluti loco ma¬
tris elegerat. ⁊ adhuc uiuens grogi suo pastorẽ
p̾fecerat: compulit eũ. ⁊ rationib introduxit
ut sͥ mederi ꝑmitteret timens ne forte ꝑ incuri¬
am penitus ocłoꝵ lumen amitt̾et. Cui uir scs̃
humiliter obtemꝑans tamqͣm pr̃r plura suis

Expanded text:
tella circumvehi. 65 Suadebant autem fratres eique cum tella circumvehi. 65 Suadebant autem fratres eique cum omni precum instantia supplicabant, ut infirmitatibus suis medicorum auxilio subveniri permitteret: videntes utique quod de die in diem magis magisque deficeret. Ipse vero consentire in hoc fratribus penitus recusabat, veluti qui hactenus carnis curam non egerat, iamque dissolvi et esse cum Christo multo melius anhelabat. Verum quamvis stigmata Domini Iesu in corpore suo portaret quia tamen in ipso oportuit ea quae passionum Christi deerant adhuc amplius adimpleri, coepit et aliis languoribus infirmitas oculorum gravissima superaddi. Tunc supradictus frater Helias, quem veluti loco matris elegerat et adhuc vivens gregi suo pastorem praefecerat, compulit eum et rationibus induxit, ut sibi mederi permitteret, timens ne forte per incuriam penitus oculorum lumen amitteret. Cui vir sanctus humiliter obtemperans tamquam patri, plura suis
Abbreviated transcription (Latin):
quiem dederatz s ꝑ diu̾sas mundi parces
p̃dicando laloriose cirruiens: inusitatis eã
et noui gen̾is disciplinis affligere ñ cessa¬
rat. Et qͣmius ei in multis langorib efflu:¬
xissent dies pͥteriti: duob tamen anuis
qui adhuc uite eiꝰ erant residui. grauiorib
cepit et mage continuũ infirmitatib per¬
rurgeri. Sed et licet caro naturali corrup¬
tule necessarioꝙ se p̾sentiret ꝓpinquare de¬
festui: ñ tamen adhuc dissen sit qͣntum po¬
terat sub assueti rigoris lege teneri. In tm̃
enim uir reuerendusse sͥ subiecerat: tanta¬
ꝙ corpꝰ armonia spũi concordaratz ut etiã
carnis repugnantiam uix sentiret in oĩb¬
in omnib que spc̃ agenda dictabat Iͥgitur uir
sc̃s sp̃u ad omne bonum ꝓmptissimus. qͥ tanto
hastenus animaꝵ zelo fu̾ebat. adhuc in p̾dica¬
tione ñ desistens intendere ꝓximox saluti. cor¬
pus emortuum fecit in asino ꝑ ciuitates ⁊ cas¬

Expanded text:
quiem dederat, sed per diversas mundi partes quiem dederat, sed per diversas mundi partes praedicando laboriose circuiens, inusitatis eam et novi generis disciplinis affligere non cessarat; et quamvis ei in multis languoribus effluxissent dies praeteriti, duobus tamen annis, qui adhuc vitae eius erant residui, gravioribus coepit et magis continuis infirmitatibus perurgeri.Sed et licet caro naturali corruptelae necessarioque se praesentiret propinquare defectui, non tamen adhuc dissensit, quantum poterat, sub assueti rigoris lege teneri. In tantum enim vir reverendus se sibi subiecerat, tantaque corpus harmonia spiritui concordarat, ut etiam carnis repugnantiam vix sentiret in omnibus quae spiritus agenda dictabat. Igitur vir sanctus spiritu ad omne bonum promptissimus, qui tanto hactenus animarum zelo fervebat, adhuc in praedicatione non desistens intendere proximorum saluti, corpus emortuum fecit in asino per civitates et cas
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rm apparere in oculis hominum. s ⁊i pro
magno ñ reputans. occulta quoꝵ libet ⁊ bo¬
na non eẽ maiora hiis que ꝓferunt᷑ in pu¬
blicum. ruminabat multociens illud in ore
ꝓpħicum. In corde mco abscondi eloqͥa tua.
ut ñ pactem tͥ fr̃atrib quoꝙ cirra ip̃m conu̾¬
santib dederat tale signum. ut si qñ eum cũ
extͣneis occupatum. p̾dictum u̾siculum reci¬
tare ꝑciperent. illum ne forsitan in u̾ba sͥ
nocua difflueret curialit̾ ab eoꝵdem colloqͥ¬
is expedirent. Itaq uulnus lat̾is. quo ad usꝙy
iuxit in corpore diligent᷑ uiro dei celante. solꝰ
hoc fuat̾ helyas. casu utrumꝙ ꝑspic̾e me¬
ruit frater u̾o rufinus ad eum scalpendũ
admissus. manu illud sensibiliter s fortu¬
ito contrestauit. Ad cuius tactum uir sis̃
remurmurans grauissime doluit: ⁊ iam
dictum frẽm inculpans. ut hoc sͥ dñs indul¬
⁊ octo ꝑ actis. nullam uł modicam carnire¬

Expanded text:
tum apparere in oculis hominum, sed et pro tum apparere in oculis hominum, sed et pro magno non reputans occulta quorumlibet bona non esse maiora iis quae proferuntur in publicum, ruminabat multoties illud in ore propheticum: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi. Fratribus quoque circa ipsum conversantibus dederat tale signum, ut si quando eum cum extraneis occupatum praedictum versiculum recitare perciperent, illum, ne forsitan in verba sibi nociva difflueret, curialiter ab eorumdem colloquiis expedirent.Itaque vulnus lateris, quoadusque vixit in corpore, diligenter viro Dei celante, solus hoc frater Helias casu utcumque prospicere meruit. Frater vero Rufinus, ad eum scalpendum admissus, manu illud sensibiliter, sed fortuito, contrectavit; Sad cuius contactum vir sanctus remurmurans gravissime doluit, et iam dictum fratrem inculpans, ut hoc sibi Dominus indulocto peractis, nullam vel modicam carni re
Abbreviated transcription (Latin):
rior suꝑ eminentia quodam ex ip̃a carne ue¬
lun clauoꝵ capita porotendebat. manus ar¬
tem ext̾ius. et pedes inferuis. quedam oblon.¬
ga gerebant ueluti retorta clauoꝵ acumi¬
na: que et ip̃a carnem similit̾ reliqͣm exte¬
debant. In late uero dextro. cicatrice obductõ
uulnus apparuit quod ⁊ sacrum sangui¬
nem sepuis euapoians cunitam ip̃uis necnõ
⁊ aliquotiens femoralia tinxit. Talib gͥ uir
de in se resultantib margaritis. stucluit sũ¬
mopere p̾ciosissimũ illum thesaurum qͣsi
speciali eum dñs pͥrogatiua ditauerat. ab
omnium om̃ino uiuentium oculis ⁊ conser¬
uare reconditum: ne ꝙ uel minimr  cõ¬
scii cuiusqͣm familiaritatis octasione fortas¬
sis incurreret detͥmentum. unde et qr ratissi¬
me ꝑ paucis p̾cipua consueuerat reuelare
mist̾ia. ea quoꝙ que tam glose parebant in
ip̃o. maxime s̃ familiarib diu etant in cog¬
nita. Peritulosum enim existimans indi¬

Expanded text:
rior supereminentia quaedam ex ipsa carne verior supereminentia quaedam ex ipsa carne veluti clavorum capita protendebat; manus autem exterius et pedes inferius signa quaedam oblonga gerebant, veluti retorta clavorum acumina, quae et ipsa carnem similiter reliquam excedebant. In latere vero dextro cicatrice obductum vulnus apparuit, quod et sacrum sanguinem saepius evaporans tunicam ipsius necnon et aliquoties femoralia tinxit. Talibus igitur vir Dei in se resultantibus margaritis, studuit summopere pretiosissimum illum thesaurum, quo speciali eum Dominus praerogativa ditaverat, ab omnium omnino viventium oculis conservare reconditum, ne quod vel minimum conscii cuiusquam familiaritatis occasione fortassis incurreret detrimentum. Unde et quia rarissime perpaucis praecipua consueverat revelare mysteria, ea quoque, quae tam gloriose parebant in ipso, maxime sibi familiaribus diu erant incognita. 63 Periculosum enim existimans incli
Abbreviated transcription (Latin):
uidit in uisione. qͣ scraphinunũ in aere sex
alas halentem: enuici manib extensis pedi¬
busq coniunctis affixum. Alarum uero dy¬
as suꝑ caput erectas.: ⁊ cduas ad uoland̾ exr̃ẽ sa̾
habebat: porro duab totum corpꝰ tegebat.
Obstupiit uehementer uir sanctus aduisĩ.
et alt̾nabant᷑ in ip̃o timor ⁊ gaudium. De.¬
lostabat eum speciei illus mirabilis pulchei¬
tudo det̾rebat plurimum horrende crucisꝰ
afsixio: s et hoc letisitabat qd̾ gratiose seres¬
pici uidebat ab illo. Cumꝙ diuitius anxio.
sp̃u cogitaret. quid huiusmoddi uisionis no.¬
uitas importaret. nicħ de illa liquido intelli¬
gere pot̾at: donec in se ip̃o tandem uidit gło¬
aissimum illud miraculum: miraculum in¬
qͣm omnib ut arbitror retroactis setulis ĩ¬
auditum. Apparebant namq in manibꝰ
eius et pedib qͣi sixure clauoꝵ: latusꝙ ip¬
suis dextrum ueluti lancea ꝑtoratum. Ila¬
nuum uidelicet int̾ior. ⁊ pars pedum supe¬

Expanded text:
vidit in visione quasi Seraph unum in aëre sex alas habentem, cruci manibus extensis pedibusque coniunctis affixum. Alarum vero duas super caput erectas et duas ad volandum extensas habebat; porro duabus totum corpus tegebat. 0bstupuit vehementer vir sanctus ad visum, et alternabantur in ipso timor et gaudium. Delectabat eum speciei illius mirabilis pulchritudo; deterrebat plurimum horrenda crucis affixio; sed et hoc laetificabat, quod gratiose se respici videbat ab illo. Cumque diutius anxio spiritu cogitaret quid huiusmodi visionis novitas importaret, nihil de illa liquido intelligere poterat, donec in se ipso tandem vidit gloriosissimum illud miraculum: miraculum, inquam, omnibus, ut arbitror, retroactis saeculis inauditum. 62 Apparebant namque in manibus eius et pedibus quasi fixurae clavorum, latusque ipsius dextrum veluti lancea perforatum. Manuum videlicet interior et pars pedum supe
Abbreviated transcription (Latin):
cunctasq mentis pati angustias quõ per¬
fectius compleret᷑ in ip̃o beneplaciti dñi uolun¬
tas. Cumꝙ huic desidetio qͣnto diutius tanto
feruentius anhelaret: die qͣdam in heremito¬
rio quo manebat acl altare deuotus acessit.
suꝑ quod erongelioꝵ librum tum reuerentia
et timore deposuit. Post ħ humiliter se corã
altari in oratione ꝓsternens qͣnta poterat de¬
uotione clamauit ad cdñm: ut in pruma lib̾
aꝑtione sui de pp̃o beneplaciti dare dignaret᷑
indicium. Candem corde contrito ab oratio¬
ne consurgens. se crucis signo muniuit:
librumq de altari reuerenter acceptum ape¬
octurreret: suspicatꝰ est ne casu hoc forfitan
accidiss. Unde ⁊ rursus librum claudens tur¬
sus aperuit. pluresꝙ hoc ip̃m reiterans. idẽ
quod pͥus uł simile prorsus inuenit. Ad hoc
xͥ miles intrepidus ñ expauit. ⁊ qui iam clo¬
dum martyr desiderio fuit: etiam tune se ad

Expanded text:
cunctasque mentis pati angustias, quo percunctasque mentis pati angustias, quo perfectius compleretur in ipso beneplaciti divini voluntas. 60 Cumque huic desiderio quanto diutius tanto ferventius anhelaret die quadam in eremitorio quo manebat ad altare devotus accessit; super quod Evangeliorum librum cum reverentia et timore deposuit. Post haec humiliter se coram altari in oratione prosternens, quanta poterat devotione clamavit ad Dominum, ut in prima libri apertione sui de ipso beneplaciti dare dignaretur indicium. Tandem corde contrito ab oratione consurgens se crucis simo munivit, librumque de altari reverenter acceptum apeo primum occurreret, suspicatus est ne casu hoc forsitan accidisset. Unde et rursus librum claudens, rursus aperuit, pluriesque hoc ipsum reiterans, idem quod prius vel simile prorsus invenit. Ad hoc Christi miles intrepidus non expavit; et qui iam dudum martyr desiderio fuit, etiam tunc se ad
Abbreviated transcription (Latin):
gats constantissime p̾dicauit. non utiꝙ: tam
u̾boꝵ simplicitare mouens ad risum: qͣm mĩ¬
rando sp̃t scruore compunctionis extorquens
qͣui sͥ ⁊ ꝓximis utilicet diiidere tempora nouit
qͣdam uice relictis ex mort secularium turbis
locum solituclinis petiitz paucosq qui suam
ob omni intursantium tumultu quietẽ deftu¬
derent sccum duxit. Cupielat enim ad temp̃
soli deo uacare: ⁊ si quid pulueris ex homiñ
conu̾satione srsitan contratiss eatergere.
Cumꝙ mentis aliquantulum continua¬
ta quiete contemplationis fruitum sapicliꝰ
degustassi: totis pͥcordiis desiderabat agnos¬
cerez quid agendo sacrificium de se chio ma¬
gis gratum possi offerre: Iam uir mirande
uirtutis consum maueratz cum se adhuc
uix incepisse credebat. Summum eiꝰ studi¬
um fuerat ad anteriora se semꝑ extend̾e et
retroacta qͣi in nichilum computare. Cupie¬
batgͥ adhuc de nouo om̃s corporis passiones.

Expanded text:
gatis constantissime praedicavit, non utique tam gatis constantissime praedicavit, non utique tam verborum simplicitate movens ad risum, quam mirando spiritus fervore compunctionis extorquens sibi et proximis utiliter dividere tempora novit, quadam vice relictis ex more saecularium turbis, locum solitudinis petiit, paucosque, qui suam ab omni incursantium tumultu quietem defenderent, secum duxit. Cupiebat enim ad tempus soli Deo vacare, et si quid pulveris ex hominum conversatione forsitan contraxisset, extergere. Cumque, mentis aliquantulum continuata quiete, contemplationis fructum sapidius degustasset, totis praecordiis desiderabat agnoscere, quid agendo sacrificium de se Domino magis gratum posset offerre. Iam vir mirandae virtutis consummaverat, cum se adhuc vix incepisse credebat. Summum eius studium fuerat ad anteriora se semper extendere, et retroacta quasi in nihilum computare. Cupiebat igitur adhuc de novo omnes corporis passiones
Abbreviated transcription (Latin):
alios socuit. Bidicit aut̃ non ut curiose que
loqueret᷑ uerba confing̾et s sic supͣ modulũ
cruditionis humane ex affluentia doctrine ce¬
lestis uberrime bibens: ut ñ tam u̾bis quam
uͥtute spc̃ ad erustandum ꝓxunis oportũno
tp̃r plenus eẽt. Namr ⁊ si qͣndo hec uel illa. cdi¬
cere cogitass: actidit ut ad p̾dicandum ue¬
niens omnium illoꝵ que p̾cogitarat oblitꝰ.
omnino quid dr̃et non hr̃et. S nit tunc qͥ¬
dem defestum suum confiteri coram cunctis
crubuitz et sic subito mira u̾boꝵ eloquentia
affluere cepit. Sic spe tota iugit᷑ in soluis dñ
ꝓuida. largitate suspeasus. de ꝓpria penitꝰ diffi¬
debat in tlusiriaz eademq ments constantia
mentis loquebat᷑ ut paucis: cadem dilogentia
ũni soli p̾dicauit ut multis. Nullius quoq ucee¬
batur ꝑsonam: quin cqͣnimiter sapientib et.
indoctis: magnisq loqueret᷑ ⁊ paruis. Nam et
cardinalib coram dño papa honoris congre¬

Expanded text:
alios docuit. Didicit autem non ut curiose quae alios docuit. Didicit autem non ut curiose quae loqueretur verba confingeret, sed sic supra modulum eruditionis humanae ex affluentia doctrinae caelestis uberrime bibens, ut non tam verbis quam virtute Spiritus ad eructandum proximis opportuno tempore plenus esset. 58 Nam, etsi quando haec vel illa dicere cogitasset, accidit ut ad praedicandum veniens omnium illorum quae praecogitarat oblitus, omnino quid diceret non haberet; sed nec tunc quidem defectum suum confiteri coram cunctis erubuit, et sic subito mira verborum eloquentia affluere coepit. Sic spe tota iugiter in solius Domini provida largitate suspensus, de propria penitus diffidebat industria, eademque mentis constantia multis loquebatur ut paucis, eadem diligentia uni soli praedicavit ut multis. Nullius quoque verebatur personam, quin aequanimiter sapientibus et indoctis, magnisque loqueretur et parvis. Nam et cardinalibus coram domino papa Honorio congre
Abbreviated transcription (Latin):
tatem subticere cogamur: Paucissimas
enim arbitror eẽ uirtutes. in quaꝵ exertiti¬
is uir iste beatus notabilia multa ñ gesse¬
rit q̃ ad narrandum forent utiꝙ potiora mi
idiabolo. de constantia p̾dication is. de apertio¬
ne libri ⁊ uisione scraph crucifixi. ⁊ de appa
resugium oratio crebra fuit. Nam et¬
Asi ardentissimo relo ꝓximoꝵ lucris ince¬
beret studuit tamen sum mopere. ne sui ip¬
sius curam in om̃i ꝑfectionis experimento
neglig̾et. Ad hoc solitaria loca quesiuitz ad
hocin heremi uastitate rescdlit. s et inter
homines babitans ad ecclias domos sue desct¬
tassolus nocte ꝑrexit. O qͣntos in hiꝰ locis ter¬
tores. qͣntaq diaboli machinamenta deuicitz
cui ñ solum uitꝰ malignus ille pestifera sepe
seggessit syun aliquã horrenda effigiẽ ma¬
nu ad manum cum illo conflixit. Lalia in¬
qͣm loca intrepidus ut in or̃one sibimnet inui¬
gilaret elegitz ibi prius didicit. que postmnod̾

Expanded text:
tatem subticere cogamur? Paucissimas tatem subticere cogamur? Paucissimas enim arbitror esse virtutes, in quarum exercitiis vir iste beatus notabilia multa non gesserit, quae ad narrandum forent utique potiora mirdiabolo; de constantia praedicationis; de apertione libri et visione Seraph crucifixi, et de apparefugium oratio crebra fuit. Nam etsi ardentissimo zelo proximorum lucris intenderet, studuit tamen summopere, ne sui ipsius curam in omni perfectionis experimento negligeret. Ad hoc solitaria loca quaesivit, ad hoc in eremi vastitate resedit; sed et inter homines habitans, ad ecclesias domosve desertas solus nocte perrexit. O quantos in huiusmodi locis terrores, quantaque diaboli machinamenta devicit! Cui non solum intus malignus ille pestifera saepe suggessit, sed et in aliqua horrenda effigie manu ad manum cum illo conflixit.Talia, inquam, loca intrepidus, ut in oratione sibimet invigilaret, elegit; ibi prius didicit, quae postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ro locus p̾sepii templum dño consecratur:
⁊ altare suꝑ ip̃m presepe constructum ad
scĩ patris honorem ⁊ ftĩ nemoriam dedica
ot et tantis refulsit baatꝰ ¶ tuii.
francistus cum adhuc uiuens in
carne cum post excessum uite miracuł. qđ
ea plenius explicare multo prolixioris ẽ ope¬
ris. Nam p̾ter alia quasi innumera que ĩ
diu̾sis egͥtudinum. necessitatum. seu peri¬
culoꝵ gen̾ib gessit. multos etiam mirifi¬
ce mortuos suscitauit. Quoꝵ ⁊ si de płibus
ñ sumus incerti: numex tamen ad pͥsens
cercum ñ ponimus nisi ꝙ undecim eẽ a ui¬
ris fide dignis accepimus. Hec gͥ de mira¬
culis eiꝰ in pͥsentiax utrumꝙ tetigisse suf¬
ficiatz ne cursum uite eius breuit̾ audire uo¬
lentes tedio miraculoꝵ narratꝰ afficiat. Qͥd
enim miracłis que sancłitatem magis ostẽ¬
tant qͣm faciunt inuncremui cum etia
miraculose conu̾sationis euis insignia. quo¬
rum pauca ꝑstringimus. płima pp̃ breui¬

Expanded text:
ro locus praesaepii templum Domino consecratur, ro locus praesaepii templum Domino consecratur, et altare super ipsum praesaepe constructum ad sancti patris honorem et facti memoriam dedicatur. Tot et tantis refulsit beatus Franciscus, tum adhuc vivens in carne, tum post excessum vitae, miraculis, quod ea plenius explicare multo prolixioris est operis. Nam praeter alia quasi innumera, quae in diversis aegritudinum, necessitatum seu periculorum generibus gessit, multos etiam mirifice mortuos suscitavit; quorum, etsi de pluribus non sumus incerti, numerum tamen ad praesens certum non ponimus, nisi quod undecim esse a viris fide dignis accepimus.Haec igitur de miraculis eius in praesentiarum utcumque tetigisse sufficiat, ne cursum vitae eius breviter audire volentes taedio miraculorum narratus afficiat. Quid enim miraculis, quae sanctitatem magis ostentant quam faciunt, immoremur, cum etiam miraculosae conversationis eius insignia, quorum pauca perstringimus, plurima propter brevi
Abbreviated transcription (Latin):
ut si qͣndo ih̾m xp̃m nominare deberet. ip̃m
ueluti balbuciens puex de bethleem p̾nimia
amoris teneritudine nuncuparet. Sy ⁊ ne
frã putentur hec omĩa sine nutu diuino:
miranda talis ibidem cuidam uiro iurtutis
ostensa ẽ uisio. uidit namq ad sepedictũ
p̾sepe bratum frantiscum accedere: quendã
qui in illo iacere uidebatur exanimis uelut
a sompni sopore puerulum excitare. Credit᷑
recolenti in huiusmodi formula non ab¬
surde monstratꝰ quupe qui in multoꝵ corłib
ꝑ obliiuonem qͣi sopitꝰ et mortiuis uelun ꝑ
beati francisci doctrinam et exemplum eur¬
gilans. ad memoriam ẽ reductꝰ finitis gͥ
tantis cum exultatione sollempnus. unus¬
quisq letus ad ꝓpria remeauit. At uero de
feno p̾sepii conseruato. plura diuersimode
postmodum ab utͥusꝙ sexus hominib sũt
remota periculaz netnon et brutis animali¬
bus morbidis sanitatis collata remedia. Por¬

Expanded text:
ut, si quando Iesum Christum nominare deberet, ipsum ut, si quando Iesum Christum nominare deberet, ipsum veluti balbutiens "puerum de Bethlehem" prae nimia amoris teneritudine nuncuparet. 55 Sed et ne facta putentur haec omnia sine nutu divino, miranda talis ibidem cuidam viro virtutis ostensa est visio. Vidit namque ad saepedictum praesaepe beatum Franciscum accedere et quemdam, qui in illo iacere videbatur exanimis, velut a somni sopore puerulum excitare. Crediturrecolenti in huiusmodi formula non absurde monstratus; quippe qui in multorum cordibus per oblivionem quasi sopitus et mortuus, veluti per beati Francisci doctrinam et exemplum evigilans ad memoriam est reductus. Finitis igitur tantis cum exsultatione solemniis, unusquisque laetus ad propria remeavit. At vero de foeno praesaepii conservato plura diversimode postmodum ab utriusque sexus hominibus sunt remota pericula, necnon et brutis animalibus morbidis sanitatis collata remedia.Por
Abbreviated transcription (Latin):
ilic secum fratrib adunatis. Preparato itaꝙ
p̾sepio fenum imponit᷑ aodusti tos ⁊ asmus
ad prescepium collocant᷑: ⁊ sic cum gaudio ui¬
gilie celebres inchoantur. Confluente igit᷑
ediuisis locis multitudine ppłi. facta ẽ nox
illa iocunditatis insolite plena: fã est cere¬
is ⁊ fncib luminosa: nouoꝙ ritu celebrant᷑
bechlcem noue sollempnia. fratres ꝙ lar.
des dño debitas exsoluebant: s et cuncti qui
aderant nouis leticie cantias applaudebant.
Stabat aut̃ coram presepio bratus franciscꝰ
stabat in qͣm suspiriis pregaudio plenus:
stabat indicibili suauitate ꝑfusus. Tandẽ
suꝑ ip̃m presepe sacra missaꝵ aguntur
sollempnia cum ⁊ ip̃e sanctꝰ dei leuita sol¬
lempnib omamentis indutus. eibͣngeliũ
uoce sonora ꝓnunciat. ac de inde ppło de na¬
to in bethlecm rege paupere melliflua pͥdi¬
dinꝙ citra iam dicti regis afficiebat᷑ infantiã

Expanded text:
illic secum fratribus adunatis. Praeparato itaque illic secum fratribus adunatis. Praeparato itaque praesaepio foenum imponitur, adducti bos et asinus ad praesaepium collocantur, et sic cum gaudio vigiliae celebres inchoantur. Confluente igitur e diversis locis multitudine populi, facta est nox illa iucunditatis insolitae plena, facta est cereis et facibus luminosa, novoque ritu celebrantur Bethlehem novae solemnia. Fratres quoque laudes Domino debitas exsolvebant; sed et cuncti qui aderant novis laetitiae canticis applaudebant. Stabat autem coram praesaepio beatus Franciscus; stabat, inquam, suspiriis prae gaudio plenus; stabat indicibili suavitate perfusus. Tandem super ipsum praesaepe sacra missarum aguntur solemnia, cum et ipse sanctus Dei levita, solemnibus ornamentis indutus, Evangelium voce sonora pronuntiat, ac deinde populo de nato in Bethlehem Rege paupere melliflua praedidine circa iam dicti Regis afficiebatur infantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mirabił. anno ante felicem beati frã¬
tisci transitum tertio qͣm multis aliis pͥter¬
missis digne recolendam existimo. Ipse nãꝙ
uir sanctus ea p̾cipue que cura xp̃m gesta ft̃
assidua meditatione reuoluens. noluit coꝵ
que sacius euoͣngelii uoluminib enarrant᷑
ꝓ sua possibilitatt uel unicicum iota uł apictm
transgredi: quin in om̃ib que de xp̃o sccipta ꝑ¬
pendit suꝑ omĩa que in huins uite uolubilita.¬
te gerunt᷑ ugum ip̃ius dñi suauissimum
onusq leuissimum cuperet experiri. Igitur sol¬
lempnitate qͣdam dñice natiuitaus instante.
humilem nascentis in bechleem saluatoris in¬
fantie pauꝑtatem similitudine qͣ poterat uir
dei tep̾sentare desiderans: ad castellum de gre¬
cio quendam uirum religiosum ⁊ nobilem
nomine ioh̾em p̾misitz qui ad hoc bouem sͥ
⁊ asinum cum p̾sepio. contͣ uenture festiuita¬
tis gaudia p̾parauit. Aduenit deniꝙ nox sol¬
lempnis aderatq beatus franciscus. płibus

Expanded text:
mirabilis anno ante felicem beati Francisci transitum tertio, quam, multis aliis praetermissis, digne recolendam existimo. Ipse namque vir sanctus ea praecipue quae circa Christum gesta sunt assidua meditatione revolvens,noluit eorum quae sacris Evangelii voluminibus enarrantur pro sua possibilitate vel unicum iota vel apicem transgredi; quin in omnibus, quae de Christo scripta perpendit, super omnia quae in huius vitae volubilitate geruntur, iugum ipsius Domini suavissimum onusque levissimumt cuperet experiri. Igitur solemnitate quadam dominicae nativitatis instante, humilem nascentis in Bethlehem Salvatoris infantiae paupertatem, similitudine qua poterat, vir Dei repraesentare desiderans, ad castellum de Graecio quemdam virum religiosum et nobilem nomine Iohannem praemisit; qui ad hoc bovem sibi et asinum cum praesaepio contra venturae festivitatis gaudia praeparavit. 54 Advenit denique nox solemnis, aderatque beatus Franciscus, pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cessionis sue beneficio reciꝑe noluit. Seã qm̃
i dem eulognis uerecundiȩ confusione addictus.
quia contra natales suos uita donari ꝑ alt̾ius
indulgentiam meruit: inseculari habitu stare
non uoluit. sc̃s remigius ei ãixit. ut si ꝑfectus eẽ.
uellet. uenderet om̃ia sua & daret pauꝑib. &e.
sequeretur xp̃m. Et sic de chesauro eccłiastico
taxatum p̾cium. quinq scilicet milia libras
argenti eulogio dedit: & tandem uillam in pos¬
sessionem ȩccłiȩ comꝑauit:. Bontim exemplum
om̃ib ep̃is tam suo temꝑe in carne uiuentib.
quam pꝰ eum in ordine succedentib derelinqueis:
ut pauꝑib aut uidius uel pitpillis uel ꝓhis
riam patiuntur. aut qui peccantes exilio uel
in insulis dampnantur: aut certe quãcũq sen¬
tentiam suscipiunt iuxta sacros canones sub¬
uenientes. uel quȩcũq agentes bona ꝓtemꝑa¬
li retribitione non faciant. sed uxta uocem dñi

Expanded text:
intercessioniintercessioniidem Eulogius verecundiae confessione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius indulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperibus aut viduis vel pupillis vel pro his riam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; sed iuxta vocem dominic
Abbreviated transcription (Latin):
gente int̾ea rege a somno meridiano: reuersus¬
ẽ ad eum sec̃ remigius: & om̃ia quȩ ambitus cir¬
cuitionis illius continuit. ei rex p̃cepto suȩ au¬
ccoritatis donauit: quȩ usq hodie remensis
codiciacus. iure quieto possidet. Legimꝰ insacra
tes gelboe: ut nec ros nec pluuta ueniret suꝑ
eos. neq eẽnt agripͥmiciartim habem scm̃ remi¬
gium ore ꝓpħico maledixisse insensibilib crea¬
turis: ut possessores earũ sterilitatis damno mn
uindicta retributionis ferirentur.
Ulosius quidam uir p̃potens: conuictus
apud regem clodoueum de crimine regiȩ
inaiestatis: cum se purgare ñ posset. adȩccłiam
sc̃ẽ maris & adint̃cessionem beati remigni con¬
fugium fecit. Cui scs̃ remigius: & uitã & rerũ
suarum possessionem apud regem obtinuit.
Idem aittẽ recompensationis grã. scõ remigio
sparnacũ uillã suã inꝓpͥetatẽ dare uoluit.
Sc̃s autem remignis: retribitionẽ temꝑalẽ pro

Expanded text:
gente intgente intest ad eum sanctus Remigius, et omnia quae ambitus circumitionis illius continuit, ei praecepto suae auctoritatis rex donavit: quae usque hodie Rhemensis Codiciacus, – iure quieto possidet. Legimus in sacra e maledixisse, ut nec ros nec pluvia veniret super eos, neque essent agri primiciarum. Habemus sanctum Remigium ore prophetico maledixisse insensibilibus creaturis, ut possessores earum sterilitatis dampno in vindicta retributionis ferirentur. Eulogius quidam vir prepotens convictus apud regem Hludowicum de crimine regiae maiestatis, cnm se purgare non posset, ad aecclesiam sanctae Mariae et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui sanctus Remigius et vitam et rerum suarum possessionem apud regem obtinuit. Isdem autem recompensationis gratia sancto Remigio Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro
Abbreviated transcription (Latin):
Cui sc̃s remigius dixit. Nec michi nec tibisit
Et sic talis fossa in eode loco deuenit. ut ex
tunc & nunc & usq inꝑpecitum molendinꝰ
ibi eẽ non posset. Et quia repulsus ẽ aquibꝰ¬
dam hominib ne silutilam quandam intra
t̃minos fuos concluderet: dixit ut nec folia
unquã de ipsa . ntra t̾minos suos cum eẽt
contigua euolarent: nec fustis inde uersus
illos t̾minos caderet. Quod & obseruatũ ẽ
quamdiu mansit silua illa. Abinde quoq
ꝓcedens. uenit adullam nomine cauini acũ.
Quã concludere intra illos fines uolens. abho¬
minib eiusdẽ uillȩ reiectus fuit. Tunc ille uul¬
tu hilari modo reiectus. modo reꝓpinquans.
signa ꝑ suum tcer misto: sic̃ loca demonstrant.
ꝑquȩ reiectus. & ꝓquȩ reapppinquans ꝑrexit.
Candem gͦ repulsus dixit eis. Semꝑ laborate.
& egestatem sustinete: sicut hodieq manentis.
sententiȩ uerborum illus uirtus ostendit. Sur¬

Expanded text:
cui sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. cui sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sic talis fossa in eodem loco devenit, ut ex tunc et nunc et usque in perpetuum molendinus ibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines volens, ab hominibus eiusdem villae reiectus fuit. Tunc ille vultu hilari, modo reiectus, modo repropinquans, signa per suum iter misit, sicut loca demonstrant, per que reiectus et per quae reappropinquans perrexit. Tandem repulsus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Sur
Abbreviated transcription (Latin):
nense dederunt. ut supradicttm ẽ. episcopio
laudunensi & aliis casis di donauerat non
habebat inuicinitate ipsius ciuitatis suesfio¬
nis. nisi unam iullulam quȩ sc̃o nicasio data
fuerat. Unde suadente religiosissima regina:
& petentib locorum incolis qui multiplicibꝰ
exeniis erant grauati: ut quod regi debebant.
aeccłiȩ remensi ꝑsoluerent Euo rex sc̃o remi¬
cirxiuret dum ipse meridie quiesceret. totum
illi donares. Sc̃s autem remigius ꝑfines
qui manifestissime parent ꝑgens: signa sui
itineris misit. Inquos fines quidã homoha¬
bens molendinum. reppulit sem̃ remigium.
ne intra illos fines ipfum molendinum con¬
cluideret. Quem beatiis remigius blande
alloquens dixit. amice non sit tibicturũ: ut
simul habeamꝰ hunc molendinũ. lue autẽ
reiecit eum. Et statim rota molentini uerci
in inuersum cȩpit. Idem aũt homo. clama¬
uic post beatum remigium dicens. Serue
dĩ ueni. & habeamus simul molendinum.

Expanded text:
nense dederunt, ut supra dictum est, episcopio nense dederunt, ut supra dictum est, episcopio Laudunensi et aliis casis Dei donaverat, non habebat in vicinitate ipsius civitatis Suessorum nisi unam villulam, quae sancto Nicasio data fuerat. Unde, suadente religiosissima regina et petentibus locorum incolis, qui multiplicibus exeniis erant gravati, ut quod regi debebant aecclesiae Remensi persolverent, rex sancto Remicircuiret, dum ipse meridie quiesceret, totum illi donaret. Sanctus autem Remigius per fines, quae manifestissime parent, pergens, signa sui itineris misit. In quo fine quidam homo habens molendinum reppulit sanctum Remigium, ne intra illos fines ipsum molendinum concluderet. Quem beatus Remigius blande alloquens, dixit: 'Amice, non sit tibi durum, ut simul habeamus hunc molendinum'. Ille autem reiecit eum, et statim rota molendini verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et habeamus insimul hunc molendinum';
Abbreviated transcription (Latin):
peccati uincłis alligatum & decreto beati remi¬
gu ꝓpͥo iudicio ne iudicaretur adño custodiȩ
mancipatum: ubi qm̃ ei penicentia fuit digna.
extitit &iam fructuosa. Habeamus ergo fr̃s
misccłia conditoris nr̃i: cogitemus quȩ facimꝰ.
recogitemus quȩ fecimus. Largitatem siuꝑ¬
nȩ pietatis aspiciamus: & ad misericordem iu¬
dicẽ dum adhuc expectat cum lacrimis uem¬
amus. Consid̾antes nãq quod iustus sit: pec¬
cata nr̃a ñ negligamus. Consid̾antes uͦ quod
piussit: non desperemus. Iustus es: iram ꝑti¬
ut surgas. Qui nos rectos condidit. adhuc ex¬
pectat & ꝓuocat ut surgamus. Sinum
fue pietatis aꝑit: nosq ase recipi ꝑpeniten¬
tiam quȩrit.
NLOpOUEUS rex sedemsuam insuessionis
ciuitate. unde siagrium expulerat cons¬
tituens. delectabatur p̃sentia & colloquio be¬
ati remigii. Sed quia uillas quas sibi rex &
franci inpago suessionico uidelicet aclaudu¬

Expanded text:
peccati vinculis alligatum et ob id decreto beati Remipeccati vinculis alligatum et ob id decreto beati Remigii proprio iuditio, ne iudicaretur a Domino, custodiae mancipatum; ubi quoniam ei penitentia fuit digna, extitit etiam fructuosa. misericordia Conditoris nostri; cogitemus quae facimus, recogitemus quae fecimus; largitatem supernae pietatis aspiciamus, et ad misericordem Judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis veniamus. Considerantes namque quod justus sit, peccata nostra non negligamus; considerantes vero quod pius sit, non desperemus. Praebetcemus: sed qui nos rectos condidit, adhuc exspectat et provocat ut surgamus, sinum suae pietatis aperit, nosque a se recipi per poenitentiam quaerit.owicus rex sedem suam in Suessionis civitate, unde Siagrium expulerat, constituens, delectabatur presentia et colloquio beati Remigii. Sed quia villas, quas sibi rex et Franci in pagis Suessonico videlicet ac Laudu
Abbreviated transcription (Latin):
num pecut: & in limine ostii saluo sigillo & sera
reserati genebaldum iacentem repꝑit. Quem ten¬
sis brachus cum gaudio & lacrimis laudans do¬
mini miscdiam eleuauit: eumq sedi & officio
episcopali. ueluti angłs domini p̃ceperat resti¬
tuere maturauit: & remis cum gaudio repeda¬
uit. Genebaldus itaq inscĩtate & iusticia. pꝰea
om̃s dies uitȩ suȩ gr̃a di ꝑegit: p̃dicans cunccis¬
quanta illi fecerit dominus: Quatinꝰ nemo desua
iusticia confideret. nemo de miscdia dĩ diffide¬
ret: quȩ tunc euidentius p̃minet. quando pec¬
cator scĩficatur: & abiectus erigitur. Legimus¬
in historia sacra. beatum pecrum apłm cuidi
incarcere. ꝓ quo sine int̾missione ab eccłia ad
dm̃ fiebat oratio: quiq ab eisdem uinculis ẽ
absolutus ꝑangłm. Habemus Genebaudum
ep̃m cui fuerat ligandi & soluendi incęlo & in
t᷑ra collata potestas: abherodis capite diabolo

Expanded text:
num petiit, et in limine ostii, salvo sigillo et sera num petiit, et in limine ostii, salvo sigillo et sera reserati, Genebaldum jacentem reperit: quem extensis brachiis cum gaudio et lacrymis laudans Domini misericordiam elevavit, eumque sedi et officio episcopali, veluti angelus Domini praeceperat, restituere maturavit, et Rhemos cum gaudio repedavit. Genebaldus itaque in sanctitate et justitia postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, praedicans cuncquanta illi fecerit Dominus. Quapropter nemo de sua iustitia confideret, nemo de misericordia Dei diffideret, quae tunc evidentius preminet, quando peccator sanctificatur, et abiectus erigitur. in historia sacra, beatum Petrum apostolum, in carcere; pro quo sine intermissione ab aecclesia ad Deum fiebat oratio, quique ab eisdem vinculis est absolutus per angelum. Habemus Genebaudum episcopum, cui fuerat ligandi et solvendi in caelo et in terra collata potestas, ab Herodis capite diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
hinc egredi. quia dominus & pat m̃s remigius. la¬
uem huiꝰ ostii secum habet: quod & sigillo suo sig¬
nauit. Et angłs adeum. Ut non dubites inquit
me a dño missum: sicut patet tibi cȩlum. sic ce osti
um tibi istud patebit. Et statim saluo sigillo ac
sera: ostium illud aꝑtum ẽ. Tunc Genebaldus
inmodum crucis se iactans inlimine. dixit. Etiã
rem uenire. hinc non egredrar: nisi ille uenerit
qui me in eius nomine inista reclusione consti¬
tuit. Eostatim angłs dñi discessit abeo.
eatus quoq remigius inseri pta sedemerat¬
ȩccłiȩ sc̃e Maris remis ꝑnoctabat mnoratione.
& quasi dormiens in excessu ẽ raptus & uidit an¬
gelum assistentem sibrqui hȩc om̃ia sicut dicca
& gesta fuerant narrauit: & iussit ut quantotiꝰ
laudunum peteret: & Genebaldum in episco¬
pali sede restitueret: & coram se ministeritm
episeopale agere ꝑsuaderet. Nox sc̃s remigius
nichil dubitans. cum sum ma celeritate laudu

Expanded text:
hinc egredi, quia dominus et pater meus Remigius clahinc egredi, quia dominus et pater meus Remigius clavem hujus ostii secum habet, quod et sigillo suo signavit. Et angelus ad eum: Ut non dubites, inquit, me a Domino missum, sum istud patebit'. Et statim, salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in modum crucis se iactans in limine, dixit: 'Etiamrem venire, hinc non egrediar, nisi ille venerit, qui me in eius nomine in ista reclusione constituit'. Et statim angelus Domini discessit ab eo. Beatus quoque Remigius in criptaecclesiae sanctae Mariae Rhemis, pernoctabat in oratione, et quasi dormiens, in excessum est raptus. Et vidit angelum assistentem sibi, qui ei omnia sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet. Mox sanctus Remigius nichil dubitans cum summa ce
Abbreviated transcription (Latin):
remis: alterã apud laudunum celebrabat. In qͣ
reclusione penitentiȩ. quantȩ contritionis ac con-¬
tinentiȩ idem genebaldus fuerit: dituna mise¬
ricordia demonstrauit. Septimo siquidẽ anno
inuiglia cȩnȩ domini. ĩdem genebaldus inoratione
ꝑnoctaret. & setꝑsum defleret: qm̃ is qui ad hoc ordi¬
natus fuerat. ut in illa die penitentes dominore¬
conciliaret. ipse suis criminib exigentib nec int̃
penitentes inȩccłia merebatur consistere: cira me¬
ad eum in oratorium. ubi ꝓnus iacebat. & atc ad
eum. Genebalde. exauditȩ sunt ꝓte oratines patriᷤˢ
tui remigĩ. Suscepit quoq dñs penitentiã tuã:
& dimissum ẽ. peccatum titum. Surge & hinc egre¬
dere. facq ministerii episcopalis officium: aereconci-¬
lia tlomino penitentes de criminib suis. Genebal¬
dus autem nimio t̾rore ꝑculsus. respondẽre nl
merẽt hortatus ẽ: sed gauderet in miscłia dñi sibi
collata. Qui ammatus. dixit᷑ angłm. Non possum

Expanded text:
emis, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione poenitentiae, quantae contritionis, et continentiae idem Genebaldus fuerit, divina misericordia demonstravit. XLIV. Septimo siquidem anno in vigilia coenae Domini, cum idem Genebaldus in oratione pernoctaret, et seipsum defleret, quoniam is, qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die poenitentes Deo reconciliaret, ipse suis criminibus exigentibus, nec inter poenitentes in ecclesia merebatur consistere: circa mead eum, in oratorium ubi pronus jacebat, et ait ad eum: Genebalde, exauditae sunt pro te orationes patris tui Remigii: suscepit quoque Dominus poenitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge, et hinc egredere, facque ministerii episcopalis officium, et reconcilia Domino poenitentes de criminibus suis. Genebaldus autem nimio terrore perculsus, respondere nil meret hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: Non possum