comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cie ignis ⁊ iusti exeuntes detenebͥs
⁊ ĩ paradẏsũ recepti epulari ceꝑunt
⁊ exultare in ꝯspectu dĩ latrone suł
epulante. cui dix̾at dñs ĩcruce pendẽs
hodie mecũ eris in paradiso. Totoq
aspiraret. t̾cia dies ⁊inclinarentur
noluit bib̃e. Mortis enĩ acetũ paulu¬
lum gustabat: qm cito .i. t̃cia die re¬
iecturꝰ. nͨ ultͣ habitur̾ erat. Resur¬

Expanded text:
cie ignis , et justi exeuntes de tenebris, cie ignis , et justi exeuntes de tenebris, et in paradisum recepti, eputari coeperunt, et exsultare in conspectu Dei, latrone simul epulante, cui dixerat Dominus in cruce pendens: Hodie mecum eris in paradiso . Totoque aspiraret tertia dies et inclinarentur noluit bibere. Mortis enim acetum paululum gustabat, quam cito, id est tertia die rejecturus, nec ultra bibiturus erat. « Resur
Abbreviated transcription (Latin):
thel.i. uis ẽ apłis ut eoꝵ tͥsticiã cito ĩ
guidiũ ꝯũt̾et. qͥ sunt montes bethel
.i. domꝰ dĩ que ẽ eccła pͥncipes sũmis
uirtutib eminentes. accelerauit ĩ¬
qm inferni spolia detraħe .i. electos
oñs uire uictoris educ̾e. Que N. mo¬
ra fieret ad detrahñd. aut q̃ difficul¬
tas ad discernẽdũ: Sol erat iste. illi
aut̃ qͥ q̃rebant᷑ tãꝙͣ specularia. Illo¬
rum fides speculũ erat reddendo sol
plenduerat hactenꝰ qr sol obiectus
mediꝰ obstabat paries inumniciciarũ
.s. originale pecc̃m. At illũ ĩ carne
sua moriens xp̃c parietẽ soluerat.
ac diruerat qr illa speculania aĩar̃
uenuĩ solẽ expectantiũ. umbra te¬
gebat adu̾sa. Que gͥ mora fieret ut di¬
ruto pariete ⁊ descendente ad inferos
uero sole ñ statim reduc̾ent᷑ illa uas¬
cula lucis exceptoria .i. electoꝵ aĩe:
Statim ut illuc descendit ħͥ sol.i. aiã
duerunt. ⁊ tenebrarũ pͥncipes dissi¬
pati sunt. sic̃ fumꝰ. ⁊sic̃ fluit cera a fa¬

Expanded text:
t visus est apostolis, ut eorum tristitiam cito in gaudium verteret, qui sunt montes Bethel, id est domus Dei, quae est Ecclesia, principes summis virtutibus eminentes. Acceleravit, inquam, inferni spolia detrahere, id est electos omnes jure victoris educere. Quae enim mora fieret ad detrahendum, aut quae difficultas ad discernendum? autem qui quaerebantur, tanquam specularia. Illorum fides speculum erat reddendo soliplenduerat hactenus, quia soli objectus medius obstabat paries inimicitiarum , scilicet originale peccatum. At illum in carne sua moriens Christus parietem solverat ac diruerat, qui illa specularia animarum verum solem exspectantium umbra tenebat adversa. Quae ergo mora fieret, ut, diruto pariete, et descendente ad inferos vero sole, non statim relucerent illa vascula lucis exceptoria, id est electorum animae. Statim ut illuc descendit hic sol, id estduerunt, et tenebrarum principes dissipati sunt sicut fumus, et sicut fluit cera a fa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦmors dñi tͥduana excitit qm scã tͥ
nitas disposuit. qmͣq ad optinẽdã
humano gen̾i ꝓpitiationẽ eird̃ scẽ
tͥnitatis nr̃a inilla nat᷑a sola ꝑtulit.
N solũ aut̃ s ⁊ tota uita eiꝰ annorum
ex hib̾e. ⁊ eiꝰ p̃cepto se obedire ĩnuit.
in singłari limite subsistit. hꝰ ĩ typũ
ẏsaac qͦ ad ĩmolandũ t̃nano dierũ
nũo ductus ẽ. Nam de geraris uͥ tũc
habitabat abrahã usq ad montẽ
moria .i. sedem templi iter dierũ tͥũ
ẽ ut ait ieronimꝰ ⁊ oseq̃nt̃ illuc die t̃¬
cio ꝑuenit sic̃ historia refert ⁊ uenit

Expanded text:
go mors Domini triduana exstitit, quam sancta Trinitas disposuit, quamque ad obtinendam humano generi propitiTrinitatis, nostra in illo natura sola pertulit. Non solum autem, sed et tota vita ejus annorum exhibere, et ejus praecepto se obedire innuit. in singulari limite subsistit. Cujus in typum Isaac quoque ad immolandum ternario dierum numero ductus est . Nam de Geraris, ubi tunc habitabat Abraham, usque ad montem Moria, id est sedem templi, dierum trium est, ut ait Hieronymus, et consequenter illuc die tertio pervenit, sicut historia refert, et veni
Abbreviated transcription (Latin):
.c.in .s.n. Nam impii custodes p̃fulgo¬
re aspectus eiꝰ ext̾riti facti s̃uelt mor¬
tui. mulieres aut̃ q̃ religiose dñm que¬
rebant. niueis eiꝰ uestim̃tis ⁊ dulci al¬
loquio ꝯsolate sũt dicentis. Nolite
tinie uos. ⁊c̃. Hinc ẽ qd̾ hac die canta¬
mus t̾ra tremuit ⁊ qͥeuit. d .x. ĩ i. dẽ.¬

Expanded text:
. » Nam impii custodes prae fulgore aspectus ejus exterriti, facti sunt velut mortui : mulieres autem, quae religiose Dominum quaerebant, niveis ejus vestimentis et dulci alloquio consolatae sunt dicentis: « Nolite timere vos , » etc. Hinc est quod hac die cantamus: Terra tremuit et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mirabili pietatis artificio. uiuꝰ ⁊
incolumis crucifixo ⁊ mortuo atq se¬
dubio calciam̃ta accipit in pedily.
Calciam̃ta nãq de mortius aĩalib
fiunt. Et ħ manifeste duĩce mortis¬
dnĩce mortis insignia s̃: q̃ iõ suscipit.

Expanded text:
 mirabili pietatis officio vivus et incolumis crucifixo et mortuo atque sedubio calceamenta accipit in pedibus. Calceamenta namque de mortuis animalibus fiunt. Et haec manifeste Dominicae mortis insigni
Abbreviated transcription (Latin):
crisma ĩmissũ sit. Nõ enĩ adħ asꝑgi¬
mur ut rebaptizem᷑ s diuini noĩs
gram suꝑ nos cũ h memoriali bap¬
timatis nri freq̃nt̃ inuocare debe¬
mus. ⁊ ic circo sigłis asꝑgim᷑ dnĩcis.

Expanded text:
chrisma immissum sit. Non enim ad hoc aspergimur, ut rebaptizemur, sed divini nominis gratiam super nos, cum hoc memoriali baptismatis nostri, frequenter invocare debemus. Et idcirco singulis aspergimur Dominicis,
Abbreviated transcription (Latin):
sõniant regnante. xp̃o aureã gr̃matã
q ierłm. in t̾ris stratasq auro mũdo
plateas eiꝰ se habituros. Nr̃ sabbatis¬
mus hac die de.uiiͣ. tnͣsfert ĩ octauã.
q̃ ⁊ pͥma ẽ. Nam ead̾ octaua dies ẽ que
pͥma. Iocirco aut̃ iure in octauã tnstor¬
tur. ꝙ de alio oꝑe d̾i quã de creatione
mundi nrm̃ ut dictũ ẽ gaudiũ sumi¬
tur. Dupla nãq: oꝑatio dĩ. pͥma est
creatio mundi. sccła saluatio mundi.
Scd̾m creationẽ nicħ nouũ fit sub so¬

Expanded text:
somniant regnante Christo, auream, gemmatam Hierusalem in terris, stratasque auro mundo plateas ejus se habituros. Noster Sabbatismus hac die de septima transfertur ad octavam, quae et prima est. Nam eadem octava dies, quae et prima. Idcirco autem jure in octavam transfertur, quia de alio opere quam de creatione mundi nostrum, ut dictum est, gaudium sumitur. Dupla namque operatio Dei, prima est creatio mundi, secunda, salvatio mundi. Secundum creationem, « nihil novum fit sub so
Abbreviated transcription (Latin):
⁊felicit̾ ĩmortał. sic̃ angłi dĩ ĩmo supͣ
pͥme originis reꝑat̾ dignitatẽ. eo quod
suã in unitate ꝑsone filii dĩ respiciat
ri ab angłis in eẽntia sum̃e ⁊ ĩduu¬
due tͥnitatis. Iocirco dum scõꝵ nata¬

Expanded text:
sicut angeli Dei imo supra primae originis reparatus dignitatem, eo quod suam in unitate personae Filii Dei, respiciat ri ab angelis in coessentia summae et individuae Trinitatis. Idcirco dum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
uiri scͥpserunt de fide resurrectioĩs.
aliqͥd ꝓpͥi suꝑaddic̾e laboris. faciũt¬
q ħ pene cũctidictis aut fc̃is. pauci
p̃buit. ⁊ ut agnoscet᷑ mariã suo noĩe
uocauit. ꝙ magnũ ẽ inditiũ sue di

Expanded text:
viri scripserunt de fide resurrectionis, aliquid proprii superadjicere laboris, faciuntque hoc pene cuncti dictis aut factis, pauci praebuit et ut agnosceretur, Mariam suo nomine voc
Abbreviated transcription (Latin):
natus qr in ipo habitat plenitudo
duuinitatis corꝑalit̃. S huic ꝯiuiio
chorũ detrahit frĩ suo ĩuidia tortꝰ ⁊
odio. patͥsq clem̃tiã rep̃hũdens. tͥsti¬
cia mauult ⁊ fame ꝯsumi. qm c̃ frẽ
gaud̾e ⁊epulari. Exibit aut̃ pater
qñq ⁊ faciem letã aũso ac tͥsti filio
dignant᷑ ingerens ꝑsuadebit. ⁊ p̾ca¬
bit᷑ ullũ oportumiꝰ int̃ ẽẽ gaudiis ⁊ epu¬
lis tenens manũ eiꝰ. ⁊ blandis osulẽs
sermonibꝰ ⁊ t̾c reliquie isrł salue fuĩt.
Int̾im donec illd̾ fiat. plenũ ⁊ integrũ

Expanded text:
natus, quia in ipso habitabat plenitudo divinitatis corporaliter . Sed huic convivio chorum, detrahit fratri suo, invidia tortus et odio, patrisque clementiam reprehendens, tristitia mavult et fame consumi, quam cum fratre gaudere et epulari. Exibit autem pater quandoque, et faciem laetam averso et tristi filio dignanter ingerens, persuadebit, et precabitur illum opportunis interesse gaudiis et epulis, tenens manum ejus, et blandis consulens sermonibus, et tunc reliquiae Israel salvae fient. Iuterim, donec illud fiat, plenum vel integrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio ĩnoĩe dĩ pat̾. in pͥncipii no¬
mine. filiꝰ intelligendꝰ ẽ. ꝓfecto cum
dixiss in pͥncipio fec̃ ds̃ celũ ⁊ t̾ram:
subsecut᷑ adiunx̃. & sp̃c dĩ ferebatur
suꝑ aquas. qͥ t̾cia ẽ in tͥnitate ꝑsona.
quit dix̃ ds̃ ⁊ facta sũt. Cũ uͦ hominẽ

Expanded text:
cul dubio in Dei nomine Pater, in Principii nomine Filius intelligendus est. Profecto, cum dixisset: In principio fecit Deus coelum et terram , subsecutus adjunxit: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas , qui tertia est in Trinitate persona. quit, dixit Deus et facta sunt. » Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
celis .i. scĩs animab reqͥescit. Nc̃ enĩ
gaudet spons̃ suꝑ sponsã ꝙͣ suo sangͥ¬
cat amicã. ⁊ ĩ futuro torrente uolupta¬
tis sue potabit eam. Nulli itaq dubi¬
umẽ qͥn pͥma sabbi tanto ub̃iꝰ scĩfica¬
ta sit.: qnͣdo ueriꝰ suã in requiẽ q̃ scĩfi¬
cationis causa ẽ. ds̃ ⁊ hõ xͦ resurgens

Expanded text:
est, in sanctis animabus requiescit. Nunc enim gaudet sponsus super sponsam quam suo sanguvocat amicam, et in futuro torrente voluptatis suae potabit eam . Nulli itaque dubium, quin prima Sabbati tanto uberius sanctificata sit, quanto verius suam in requiem, quae sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
lectionibꝰ chorꝰ succinit singła
singłis exultationẽ indicant renatoꝵ:
ꝙ iure exultare debeant. qr subm̃sis
omĩb pecc̃is ipi ꝑ mare bapm̃i tͣnse¬
unt lib̾ati. uerũ ħ exultatio in metu
⁊ tremore deb eẽ. Icũ laboriosa ⁊ ne¬
cessaria carnis mortificatiõe. qͣndu
sumꝰ in corꝑe stantes sic̃ in apocalip¬
si legimꝰ. supͣ mare uitreũ ꝙ graues
⁊ rursũ oneratos pecc̃ĩs sustine ñ pot̾.
Uñ oportet ut abiectis onerib scłi ⁊
⁊ ĩ laude dĩ extenti. canendo trem̃teᷤ.
⁊ trem̃do canentes: uixta illud. Ser¬

Expanded text:
lectionibus chorus succinit, singula singulis exsultationem indicant renatorum, quod jure exsultare debeant, quia submersis omnibus peccatis, ipsi per mare baptismi transeunt liberati. Verum haec exsultatio in metu et tremore debet esse, et cum laboriosa et necessaria carnis mortificatione, quandiu sumus in corpore, stantes, sicut in Apocalypsi legimus, supra mare vitreum, quod graves et rursum oneratos peccatis sustinere non potest. Unde oportet, ut abjectis oneribus saeculi, et et in laude Dei extenti, canendo trementes, et tremendo canentes, juxta illud: « Ser
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ad sepulchrũ tã mane affuissẽt:
ubi grã. Maria magdalene cuiꝰ do¬
diluculo ueniss dũ adhuc tenebre
eẽnt admonum̃tũ: Sepulto qͥppe
dño mulieres q̃ illũ secute fuerant
ierosolimis ñ remanserant. S cũ
aspexissent uͥ pon̾et᷑ reũtentes in¬
quit lucas apportauert̃ aromata.
Qñ aut̃ parauerũt ł emert̃ aromata.
manifestiꝰ marcꝰ indicat. ⁊ cũ tͣnsis

Expanded text:
omodo ad sepulcrum tam mane adfuissent? Verbi gratia: Maria Magdalena, cujus dodiluculo venisset, dum adhuc tenebrae essent ad monumentum? Sepulto quippe Domino mulieres, quae illum secutae fuerant, Hierosolymis non remanserant. Sed, cum aspexissent ubi poneretur, revertentes, inquit Lucas, paraverunt aromata . Quando autem paraverunt vel emerunt, manifestius Marcus indicat. « Et cum trans
Abbreviated transcription (Latin):
hec ⁊respondeant mundane legis eqͥ
censores. ⁊ diuini examinis miqͥ rep̾hñ¬
sores. Sup̾dictꝰ hõ p̾ꝙͣ descendit ĩ iericho:
genuit sic̃ scͥptura refert ad imaginẽ
ssimilit̾. suã filios ⁊ filias. Qd̾ nãq ẽ qd̾
b despoliat᷑ ut supͣdictũ ẽ. genuit
nudos plagat̾ morbidos. semiuuꝰ ni¬
nãq suc̃ radicis. nicħominꝰ uiciose ĩ
fructibꝰ erupit. Et qd̃ ualde dolendũ
ẽ sic spoliatꝰ ⁊ semiuiuꝰ multo plures
generauit ꝙͣ generare debuerat. si
in priori sanitate custos paradisi. fi¬
deł ⁊obediens ꝑmansiss. Tunc enĩ ex
illo soli nascerent᷑ hi qͥ ad uitã p̃ordi¬

Expanded text:
t mundanae legis aequi censores, et divini examinis iniqui reprehensores. Supradictus homo, postquam descendit in Hiericho, genuit, sicut Scriptura refert, ad imaginem et similitudinem suam filios et filias . Quid namque est, quod bus despoliatus ut supra dictum est, genuit nudos, plagatus morbidos, semivinamque succus radicis, nihilominus vitiose in fructibus erupit. Et quod valde dolendum est, sicut spoliatus et semivivus multo plures generavit, quam generare debuerat, si in priori sanitate custos paradisi fidelis et obediens permansisset; Tunc enim ex illo soli nascerentur hi, qui ad vitam praeordi
Abbreviated transcription (Latin):
at: Si enĩ dĩ reqͥes causa scĩficatior̃s
illic ⁊ sc̃ĩficatio copiosior ẽ. Itemq uͥ
maiorẽ in oꝑante laborẽ attendimꝰ:
maiorẽ nicbominꝰ incessante reqͥem
agnoscimꝰ. Constat uͦ q ds̃ dũ c̃d̾et
mundũ fatigatꝰ ñ ẽ: ut pote qͥ oĩa ꝑ

Expanded text:
Si enim Dei requies, causa sanctificationis illic sanctificatio copiosior est. Itemque ubi majorem in operante laborem attendimus, majorem nihilominus in cessante requiem agnoscimus. Constat vero, quia dum conderet mundum fatigatus non est, utpote qui omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
tinet ab aquis humane ł carnalis
prudentie. De qͦ psalmista. Eitendes
inqͥt celũ sic̃ pellẽ qui .t.a .s.e. iꝯgͥga¬
insidiosos errores pon̾e uoluit ĩ scͥp¬
turis. in firmam̃to inqͣm sacre scͥptẽ
posita sunt. sol ⁊ luna ⁊ numerositas
stellaꝵ .i. maiorũ minoꝵq ac medio¬
crũ luminaria doctoꝵ ⁊baptiratorũ.

Expanded text:
continet ab aquis humanae vel carnalis prudentiae. De quo Psalmista: « Extendens, inquit, coelum, sicut pellem, qui tegis iinsidiosiores errores Deus ponere voluit in Scripturis, in firmamento, inquam, sacrae Scripturae, posita sunt sol et luna, et 84 numerositas stellarum, id est majorum minorumque ac mediocrium luminaria doctorum, et baptizatorum
Abbreviated transcription (Latin):
adnos deriuaret᷑ mundau̾it. minꝰ dili¬
gent̾ aĩadũtimꝰ. at ille fons salutariᷤ
uniũ se eccłie. que abinitio ꝑui. mun¬
di etates collecta ꝓpt̾ originale pecca¬
tum ab ingressu paradis arcebatur.
cunctisq qͥ adhuc uuientes iã incor¬
diendo ipm̃q fidelit̾ seq̃ndo. uniũ se
inqͣm eccłie ab adã usq ad latronem
sup̃dictũ: fons ille bapĩni salutaris
inundauit. qua hora patefacto lancea
militis xp̃i latere sanguis ⁊ aqua ꝑ¬
sponsam głosam. ñ hñtẽ maculã
aut rugã. Nam ex quo pͥmi paren¬
tis peccõ maculata. ⁊ ꝓpt̾ h ĩmedio
corruptionũ ueterascens corrugata
ẽ. ł ysaie uerb̃ utar. ex quo bibit de
manu dnĩ calicẽ ire eius. ⁊usq ad fũ¬
dum calicẽ soporis bibit. ⁊potauit

Expanded text:
ad nos derivaretur, inundaverit, minus diligenter animadvertimus. At ille fons salutaris universae Ecclesiae, quae ab initio per sex mundi aetates collecta, propter originale peccatum ab ingressu paradisi arcebatur, cunctisque qui adhuc viventes jam cordiendo ipsumque fideliter sequendo, universae, inquam, Ecclesiae ab Adam usque ad latronem supradictum, fons ille baptismi salutaris 80 mundavit: qua hora patefacto lancea militis Christi latere, sanguis et aqua prosponsam gloriosam, non habentem maculam aut rugam . « Nam ex quo primi parentis peccato maculata, et propter hoc in medio corruptionum veterascens, corrugata est vel, ut Isaiae verbis utar, « ex quo bibit de manu Domini calicem irae ejus, et usque ad fundum calicem soporis bibit, et potavi
Abbreviated transcription (Latin):
pape leonis auctoritas eungłica serie
cõꝓbat: qr baptirandi regula añ pas¬
siõnẽ dnĩ data ñ fu̾at: s pꝰ passionẽ ac
resurrectionẽ eiꝰ ab ip̃o data ẽ: dicente.
Cet̾m de his uid̃it quisq qͥd sentiat.
utrũ eos baptiratos eẽ asserat. de latͦ¬
ne supͣdicto illud nemo ẽ. qui dubitet.
tere renata dĩ efflux̃ flumine bapti¬

Expanded text:
papae Leonis auctoritas ex evangelica serie comprobat, quia baptizandi regula ante passionem Domini data non fuerat, sed post passionem ac resurrectionem ejus ab ipso data est, dicente: erum de his viderit quisque, quid sentiat, utrum eos rebaptizatos esse asserat. De latrone supradicto illud nemo est qui dubitet, tere Domini effluxit, flumine praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
inmundi creatione ut in p̃senti lectio¬
ne scͥptum ẽ. suꝑferebat᷑ aquis in mo¬
dum uolucris ut ait ieronimꝰ. oua
sua calore animantis: ip̃e nc̃ suꝑfer¬
tur aquis bapm̃i. ut ingͥdientes sub
grãm suã ꝯfouens in uerã regenera¬
ret uitã expandens alas suas. ⁊ assu¬
mens eos atq portans in humeris su¬
is. Et si opꝰ ẽ ut amplĩ apppinquet
alicui .i. si aliquis arceat᷑ ab aquis ut
uolens ad illas ꝑuenire ñ possit. sic̃
arcebat᷑ corneliꝰ udeis ꝓhibentib.
aquas ꝑuenire ñ potãnt. artati car¬
cerib. ⁊ uincut p̃pediti. si inqͣm op̃sit
ꝓpt̃ aliqd̃ huiꝰmoĩ. t̾c demũ aduolat
mat̾ grã dĩ. suasq ultͣ nidũ aquaris
alas extendit. sic̃ adhuc loq̃nte petͦ

Expanded text:
ui in mundi creatione, ut in praesenti lectione scriptum est, superferebatur aquis, in modum volucris, ut ait Hieronymus, ova sua calore animantis ipse nunc superfertur aquis baptismi, ut ingredientes sub gratiam suam confovens, in veram regeneraret vitam expandens alas suas, et assumens eos atque portans in humeris suis . Et si opus est ut amplius appropinquet alicui, id est si ab aquis arceatur aliquis, ut volens ad illas pervenire non possit, sicut arcebatur Cornelius , Judaeis prohibentibus aquas pervenire non poterant, aretati carceribus et vinculis praepediti. Si, inquam, opus sit, propter aliquid hujusmodi, tunc demum advolat mater gratiae Dei, suasque ultra nidum aquarum alas e
Abbreviated transcription (Latin):
sere. ⁊ tał creature dñs ẽ noũ adam
custos ⁊ possessor tam t̾ren qm celes¬
tis paradys. quẽ serpens ñ decepit:
quo ñ solũ ĩ exitu isrł de egipto sangͥs
agni restitutio fuit lib̾tatis. s ⁊ tot̾
mundꝰ iuiciũ sue sup̃sit creatioĩs.
Uñ magnꝰ leo dix̃. Nũc ad p̃nuntia¬
tum festis oĩb festũ sacer nouoꝵ men¬
sis enituit. ut in qͦ accepit mundus
exordiũ. in eod̃ hrẽt xpĩana creat᷑a
pͥncipiũ. De qua noua creatura pau¬
lus apłs dix̃. Scimꝰ enĩ qr om̃is c̾atu¬

Expanded text:
sere. Et talis creaturae Dominus est, novus Adam, custos et possessor tam terrae quam coelestis paradisi, quem serpens non decepit, quia non solum in exitu Israel de Aegypto sanguis agni restitutio fuit libertatis, sed et totus mundus initium suae sumpsit creationis. Unde magnus Leo dixit: Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum, sacer novorum mensis enituit, ut, in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. De qua nova creatura Paulus apostolus dixit: « Scimus enim quonia
Abbreviated transcription (Latin):
rebat᷑ suꝑ aquas simulq diuini no¬
culum. ait enĩ ĩpͥncipio creauit d̾s ce¬
lum ⁊ t̾ram. Ꝙ aliud pͥncipiũ intelligẽ¬
dum putabimꝰ nͥ filiũ : Ip̃e enĩ de ip̃o
int̾rogantib iudeis quis eẽt. pͥncipi¬
um ait qui ⁊ loquor uob̃. Ergo pͥnci¬
piũ filius. ꝑ filiũ fecit ds̃ celũ ⁊ t̾ram.
Omĩa ꝑ ip̃m facta sunt sic̃ ioħs eunge

Expanded text:
rebatur super aquas, simulque divini noculum. Ait: « In principio creavit Deus coelum et terram . » Quod aliud principium intelligendum putabimus, nisi filium? Ipse enim de seipso interrogantibus Judaeis quis esset: « Principium, ait, qui et loquor vobis . » Ergo principium Filius. Per Filium fecit Deus coelum et terram. « Omnia per ipsum facta su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquas: ut similitudinẽ dĩ que in
homiẽ ꝑ pecc̃m abolita fu̾at. ꝑ rege¬
nerantẽ hap̾m gr̃am restituat. Q
ut cõmodiꝰ possit fieri dicendũ priꝰ ẽ.
q̃ int̾ imaginẽ similitudinẽq dĩ dis¬

Expanded text:
super aquas, ut similitudinem Dei, quae in homine per peccatum abolita fuerat, per regenerantem baptismi gratiam restituat. Quod ut commodius fieri possit, dicendum prius est quae int
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirũ. Non enĩ ĩofficio p̃senti sic
rũ qͥppe solũ mͦ uox ẽ qui in p̃sentͥ assc̃
baptizandi. adhiic peccĩ originalis
ueneno infecti. ⁊idõ festinant ad bap¬
tismũ. ut uuenescant q̃madmnod̾
te collecta ꝯfirmat᷑. Omp̃s sempit̃ne
ds̃ respice ꝑpiciꝰ ad deuotionẽ ppłi re¬
nascentis. qui sic̃ ceruꝰ aquarũ tuarũ
expetit fontẽ. E contͣ lectio pͥma nul
oꝑibꝰ ñ cantauit dignas hõ ingratꝰ
dõ creatori grãs. s obmutuit a laude
dĩ. ⁊ audito serpente contͣ p̃ceptũ
qd̃ audierat obsurduit. Uñ ⁊bapti¬
rat ⁊ obmutuerat. ut dictũ ẽ in eo
ꝙ̃ sanauit homie surdo ce muto sig
p̃ferunt᷑: quos anudiꝰ t̾cius cũctis
surgendo nob̃ reddat᷑. cuiꝰ resurrec̃¬
tionis similitudo in his qͥ baptizati
de fontib ascendẽ xpm̃ induti ut a¬
płs ait. fidĩ ocłis rep̃sentat᷑. nͨ añ hoc
minis regn̾atio licet totius sit opus

Expanded text:
ic rum quippe solummodo vox est, qui in praesenti adsunt baptizandi, adhuc peccati originalis veneno infecti, et ideo festinant ad baptismum, ut juvenescant, « quemadmodum otens sempiterne Deus, respice propitius ad devotionem populi renascentis, qui, sicut cervus, aquarum tuarum expetit fontem. Econtra lectio prima nulloperibus non cantavit dignas homo ingratus Deo Creatori gratias: sed obmutuit a laude Dei, et, audito serpente, contra praeceptum quod acceperat, obsurduit. Unde et baptirat et obmutuerat, ut dictum est, in eo, quem sanavit, homine surdo et muto signpraeferuntur: quos a nudiustertius cunctis  Christus resurgendo nobis reddatur, cujus resurrectionis similitudo in his, qui baptizati de fontibus ascendunt Christum induti, ut Apostolus ait , fidei oculis repraesentatur: nec ante hoc minis regeneratio, licet totius sit opus
Abbreviated transcription (Latin):
munt. In ea q̃ ẽ scͥpsit moyses canticũ.
ait idem moyses. Noui enĩ qd̾ pꝰ mortẽ
meã iniq̃ agetis ⁊c̃. Mortẽ moysi finẽ
legis accipiunt pene cũcti doctoreᷤ scĩ
admodũ iosue successit moysi qͥ ppłm
dĩ tnͣsiordanẽ eductũ ingentib p̃lus
ĩ t̾ram reꝓmissioĩs dux uictorios intͦ

Expanded text:
munt. In ea, quae est: Scripsit Moses canticum, ait idem Moses: Novi enim quod post mortem meam inique agetis, etc. Mortem Mosi finem legis accipiunt pene cuncti doctores sanctadmodum Josue successit Mosi, qui populum Dei trans Jordanem eductum ingentibus praeliis in terram repromiss
Abbreviated transcription (Latin):
Ghuic regi nrõ clamis coccinca
bñ ꝯgruebat ut ip̃o habitu se illũ ẽ
oft̾nd̾et. qui in lege sig̃cabat᷑ ꝑuitu¬
lam rufam. cuiꝰ corpꝰ ꝓ pecc̃o iubebi¬
tur extra castra cremari. Icinis euis
Cur arundinẽ in manu acceperit.
arundinẽ qͦ siue calamũ ab
illudentib acciꝑe ñ recusaũ
in manu sua. quo ut ait ieronimtꝰ
sacͥlegiũ scͥb̾et uideorũ. siuie ut ue¬
nenata int̾fic̾et animalia. Habe¬
bat nãq in manu fua uirgã .i. suã¬
in pͥa potestate aĩam: ut uolens po¬
n̾ct atq iterum sumĩet eã. Et sicut
moyses coram pharaone suã piecit
uirgã q̃ u̾sa ẽ in colubrũ. deuorauii¬
q ũsas in colubros uirgas magorũ
iterũq rediit in uirgã. sic ip̃e nc̃ sua
quodãm positurꝰ erat aĩam. ut descẽ¬
d̾et ĩ mortẽ que ꝑ colubrũ intrauit¬
er spineã aut̃ coronã illd̾ uil¬
bilit̾ quoq sig̾cat qd̾ de illo ꝓ¬

Expanded text:
huic Regi nostro chlamys coccinea bene congruebat, ut ipso habitu se illum esse ostenderet, qui in lege significabatur per vitulam rufam, cujus corpus pro peccato jubebatur extra castra cremari, et cinis ejus Cur arundinem in manu acceperit. Arundinem quoque sive calamum ab illudentibus accipere non recusavit in manu sua, « quo, ut ait Hieronymus, sacrilegium scriberet Judaeorum, sive venenata interficeret animalia. » Habebat namque in manu sua virgam, ia potestate animam, ut volens poneret atque iterum sumeret eam . Et sicut Moyses coram Pharaone suam projecit virgam, quae versa est in colubrum, devoravitque versas in colubros virgas magorum, iterumque rediit in virgam , sic ipse nunc suam quodammodo positurus erat animam, ut descenderet in mortePer spineam autem coronam illud visibiliter quoque significat, quod de illo
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe missꝰ ut fiuo dñi sui ysaac u
beccã inuenit ad fontẽ aque. ⁊ mau¬
res dedit ad ornandã faciẽ eiꝰ. Iarmil¬
las in manibꝰ eiꝰ. ⁊ ita p̃ornatã addu¬
xit ad ysaac: sic legati dĩ patris .i. sac̃¬
runt. Aduirauit enĩ eos ds̃ pat̾ carita¬
te magna. coet̾̃ni sͥ ũbi incarnationẽ
ex hibens cuiꝰ in typũ ille senex abra¬
hã p̃dictũ seruũ adiurauit suꝑ fem̃
suũ. ⁊ ip̃i qͦ ferunt secũ de om̃ib bonis

Expanded text:
Abrahae missus, ut filio domini sui Isaac xime circa aquas operari, et mysticis Abrahae missus, ut filio domini sui Isaac xime circa aquas operari, et mysticis beccam invenit ad fontem aquae, et inaures dedit ad ornandum faciem ejus, et armillas in manibus et ita praeornatam adduxit ad Isaac : sic legati Dei Patris, id est saceirunt. Adjuravit enim eos Deus Pater charitate magna, coaeterni sibi Verbi incarnationem exhibens, cujus in typum ille senex Abraham praedictum servum adjuravit super femur suum: et ipsi quoque fuerunt secum de omnibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ. De ordine eusdem bap¬
illa ꝓpt̾ que tãqͣm male¬
ficia martyres accusa
fonte renũtiat᷑. in quẽ iudiciales sñe
ꝑferunt᷑. hñs irã magnã seuiebat in
cordibꝰ ĩpioꝵ. ⁊ tuba diuini noĩs offen¬
sus illoꝵ cecitate ⁊insania ꝓsius adũ¬
sus dm̃ armis utebat᷑. Et sic̃ in apo¬
caupsi legit᷑ q canente tuba magnꝰ
mons ardens irac̃dia ꝯfugiebat inꝑ
fundũ cordis impioꝵ. ⁊ diuinis exorcis¬
mis ꝑ qd̃ eiectꝰ fu̾at. maleficii crim̃ ef¬
fingens leges estra dictabat. S uos tes
tem qua diaboł dãpnat᷑ pfodit᷑ admo
ad nouũ ħ sacm̃tũ ꝑtinentes legun¬
tur. ⁊ cantica similit̾ .i. tractatus ad
id̃ respondentes succinunt᷑. Difficile
nanq ẽ enumerare. qrͣa familiare ꝙͣ
maxime circa aquas oꝑari. ⁊ mistic
dictis aut factis grãm p̃signare bap¬
tismatis. Iñ gͦ lectiones sacre bap̃o
gruentes ad instructionẽ baptitan¬
doꝵ sollẽpnit recitant᷑. Et sic̃ seruus

Expanded text:
apilla, propter quae tanquam maleficia martyres accusabfonte renuntiatur, in quem judiciales seferuntur, habens iram magnam. saeviebat in cordibus impiorum, et tuba divini nominis offensus, illorum caecitate et insania pro suis adversus Deum armis utebatur, et sicut in Apocalypsi legitur , qui canente tuba magnus mons ardens iracundia, confugiebat in profundum cordis impiorum, et divinis exorcismis, per quos ejectus fuerat, maleficii crimen effingens, leges econtra dictabat. Sed vos testem qua diabolus damnatur et coad Novum hoc sacramentum pertinentes leguntur et cantica similiter, id est tractus ad idem respondentes, succinuntur. Difficile namque est numerare, quam familiare, quam maxime circa aquas operari, et mysticis dictis aut factis gratiam praesignare baptismatis. Inde ergo lectiones sacrae baptismo congruentes, ad instructionem baptizandorum solemniter recitantur. Et sicut servus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ xp̃c ds̃ carnẽ hñs ex carne adam.
⁊ossa ex ossib ad ãoio nͨ portare debuit.
at illi ꝙͣ longe ab illa parentũ iniqͥta¬
te maltitudinẽ iusticie ꝓfecti sunt.
Unꝰ ex p̃cipius y̾saias dic̃. facti sumꝰ
ut ĩmundiomĩs nos. om̃s iusticie nr̃e
illoꝵ iusticia. qm̃ m̃struata erat celeste
scũariũ introiret donec fons ille domꝰ
tus crucifixi dnĩ. Int̾im ilł amplamer¬
ces ⁊ omẽm illoꝵ iusticiã suꝑgͥdiẽs erat:
ap̃ inferos p̾sens reqͥes. ⁊ future ꝑxpm̃¬

Expanded text:
tus Deus carnem habens ex carne Adam, et ossa ex ossibus Adam, omnino nec portare debuit. At illi quam longe ab illa parentum iniquitate in altitudinem justititae provecti sunt. Unus ex praecipuis Isaias dicit: « Facti sumus ut immuillorum justitia, quoniam menstruata erat, coeleste sanctuarium introiret, donec fons ille domustus Domini crucifixi. Interim illis ampla merces, et omnem illorum justitiam supergrediens erat apud inferos praesens requies, et futurae p
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝙͣ tͥbuloꝵ ⁊spinaꝵ densi tas excre¬
uerunt suꝑ nũm. ⁊ tanti nascunt᷑ re¬
ꝓbi: ut ad cõꝑationẽ illoꝵ pauci sint
elect. Dicant nc̃ homĩs illiꝰ filii. qͥõs
dit. dicant utrũ iure hereditario
ciuuitatẽ eand̃ reposcant. legalit̾ ab
iudicatã patri. Dicant inqm legis ꝑi¬
i inqua & omanoꝵ seu barbarorũ
curia simile qͥd iudicare p̃sumant. S
dic̃ aliqͥs. Dnẽ ipe cuiꝰ in ore lex clem̃tie ẽ:
filiꝰ inqͥt ñ portabit iniqͥt᷑. patͥs. ⁊ pat̃ ñ¬

Expanded text:
um et spinarum densitas, excreverunt super numerum: tanti nascuntur reprobi, ut ad comparationem illorum pauci sint electi . Dicant nunc hominis illius filii, qui omnes dit: dicant, utrum jure haereditario civitatem eamdem reposcant, legaliter patri adjudicatam: Dicant, inquam, legisperiti, in qua Romanorum seu barbarorum curia simile quid judicare praesumant. Sed dicet aliquis: Dominus ipse, cujus in ore lex clementiae est, « Filius, inquit, non portabit iniquitatem patris, et pater n
Abbreviated transcription (Latin):
uidł qr diuine bonitatis imitatio
ꝑ quã dĩ similitudo retinet᷑ creature
qͦ uoluntatẽ exigit. rõnalitas aut̃
q̃ in p̃ssione imagius dĩ humane
cessit. sola creatoris arte ꝓcessit. Igit᷑
ut similitudinẽ dĩ qm nrã uolunta¬
te ꝑdidimꝰ. nrã nichominꝰ uolunta¬
te recuꝑare possimꝰ. bonitas dĩ spc̃
sc̃s illuc usq descendit quo ꝑuenire
nos facile possumꝰ. dũ suꝑfertur aqͥs
q̃ p̾sto sunt. de nr̃o solam uoluntatẽ
postulans. cet̾a gratis omiã ꝓcurãs.
Nam ⁊ aqm illã q̃ de mortuoxp̃i cor

Expanded text:
icet, divinae bonitatis imitatio, per quam Dei similitudo retinetur, creaturae quoque voluntatem exigit; rationalitas autem, quae impressione imaginis Dei humanae sola Creatoris arte processit. Igitur, ut similitudinem Dei, quam nostra voluntate perdidimus, nostra nihilominus voluntate recuperare possimus, bonitas Dei Spiritus sanctus illuc usque descendit, quo pervenire nos facile possumus, dum superfertur aquis, quae praesto sunt, de nostro solam voluntatem postulans, caetera gratis omnia procurans. Nam et aquam illam, quae de mortuo Chr
Abbreviated transcription (Latin):
expectabat legis latorẽ. qͥ ueniens bñ¬
on. Quicqͥd enĩ fideł seruicii dõ qui¬
lib iustꝰ obtulit t̾m erat ad cõꝑatio¬
tus in paradiso suo debũat creatori:
qͣnt̾ si cõpares .o. denarios x milib
redim̾et : ad ħ ⁊̃ accedebat. ꝙ uita
ħ misera. sñ actualib qͦ peccĩs saltĩ

Expanded text:
exspectabat legislatorem, qui veniens beneexspectabat legislatorem, qui veniens bene servitii Deo quilibet justus obtulit, tantum erat ad comparatiotus in paradiso suo debuerat Creatori: quantum ii compares centum denarios decem millibus redimeret? Ad hoc etiam accedebat, quod vita haec misera sine actualibus quoque peccatis saltem
Abbreviated transcription (Latin):
erat. P̾monitꝰ fu̾at ab illo dño suo fi
qͦ ñ diffitult̾ obseruato tuc̃ demũ eme¬
rit᷑ uire altiori dignitatis gradu pro¬
mou̾et᷑. at ille ab anathematirato pͥn¬
cipe iericho dni sui iimico spe reg¬
nandi sollicitatꝰ ut descendẽt Itãꝙͣ
regnare ẏdonẽ seruire tẽpnet. descẽ-¬
dit. secũq omẽ dñi sui debitũ abstu¬
lit. statimq ab illo deceptore spoliatꝰ
⁊ plagis impositis semiuiuꝰ relictus ẽ.
hͥ ꝑditor iacens in iericho. qͥ añꝙͣ tͣns¬
fuget .x. milia talenta debebat. ñqͥd
ꝓ satisfactione .c. offerens denarios. de¬
bitũ om̃e rependit. suis qͦ plagis. ꝓdi
int̾ famosos ꝓceres in illa regali sede¬
at curia : Immo bñ ac miscdit̃ cũ illo
agit᷑. si t̾m in illa ciuitate ł curia ñ re¬
ceptus. ñ ⁊̃ ignil exurat᷑ ł alia pena
sundit᷑ a uita qͣ indignꝰ erat extruda
ciabat᷑ ignib. s in pace collocatꝰ illũ

Expanded text:
erat. Praemonitus fuerat ab illo domino suo, ut erat. Praemonitus fuerat ab illo domino suo, ut quo non difficulter observare, tunc demum emeritus jure altioris dignitatis gradu promoveretur. At ille ab anathematizato principe Hiericho domini sui inimico, spe regnandi sollicitatus ut descenderet, et tanquam regnare idoneus servire comtemneret, descendit, secumque omne domini sui debitum abstulit: statimque ab illo deceptore spoliatus, et plagis impositis, semivivus relictus est. Hic proditor jacens in Hiericho, qui antequam transfugeret decem millia talenta debebat, nunquid pro satisfactione centum offerens denarios, debitum omne rependit, suis quoque medetur inter famosos proceres in illa regali sedet curia? Imo bene ac misericorditer cum illo agitur, si tantum in illa civitate vel curia non receptus, non etiam ignibus exuratur, vel alia poena funditus a vita, qua indignus est, extrudatciabatur ignibus, sed in pace collocatus, illum
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s gͦ oportuit renasci. omnẽ eccłiã
ueterũ parit̾ ac nouoꝵ qr fu̾at in p̃ua¬
ricatione pͥmi ade gen̾ata: oportuit ĩ
iretur aliqͥs cur hactenꝰ nemo
iustoꝵ nemo scõꝵ patͥarcharũ
aut ꝓpħarũ nͨ ipẽ pat̃ abrahã. cuipri¬
mo ꝯtra spẽ in spẽ credenti fides ad us
ticiam reputata ẽ. qͥ ab eiꝰd fidi m̾itũ.
amicꝰ dĩ appellaiꝰ ẽ. ꝑ laudabilẽ iusti¬
ciã saltẽ in seipõ dełe peccm̃ originaleꝰ
ꝯdep̃nati capitis seruꝰ qͦmͦ redimet cap̃
suũ. si nicħ addat ad seruiciũ ł ⁊̃ mi¬
nuat qd̃ debuat añ reatũ: Aliis enĩ ⁊
minorib debitis alia maiora debita
ñ redimunt᷑. U̾bi grã. hõ ille qͥ descen¬
debat ab ierłm in iericho ⁊ ĩcid̾ ĩ latro¬
nes debebat regi suo ierosolimitano .xͣ.
milia talenta. qͥs enĩ estimare possit
qͣnt̃ c̾atura debeat creatori. eratq di
ues ⁊ inclitꝰ in illa ciuitate regia. nec
illi tanti debiti ꝑsoluendi facultas de¬

Expanded text:
 oportuit renasci, omnem Ecclesiam veterum pariter ac novorum, quia fuerat in praevaricatione primi Adae generata, oportuit in Miretur aliquis cur hactenus nemo justorum, nemo sanctorum patriarcharum aut prophetarum, nec ipse pater Abraham, cui primo contra spem in speitum amicus Dei appellatus est , per laudabilem justitiam saltem in seipso, delere peccatum originale, condemnati capitis servus quomodo redimet caput suum, si nihil addat ad servitium, vel etiam minuat, quod debuerat ante reatum. Aliis enim et minoribus debitis alia majora debita non redimuntur. Verbi gratia: Homo ille, qui descendebat ab Hierusalem in Hiericho, et incidit in latrones , debebat regi suo Hierosolymitano decem millia talenta quis enim aestimare possit quantum creatura debeat Creatori? eratque 81 dives et inclytus in illa civitate, nec illi tanti debiti persolvendi facultas de
Abbreviated transcription (Latin):
celestib scĩs scõꝵ aliquid nͥ ĩmacu¬
latũ susciꝑet. ⁊ ĩem̃datã humanã
creat᷑am. angłice dignitati penit̾i
corrupte coeqͣret. fieretq inĩtus. sic̃
⁊ iustus. ⁊ clarissima cel res publica
tali in ordinatiõe ꝯfund̾et᷑. Et ne for¬
te qd̃ absit iudicia dĩ rep̃hñdamꝰ cũ
his qͥ iuxta erechiel int̾ se parabo

Expanded text:
coelestibus sanctis sanctorum aliquid nisi immaculatum susciperet, et inemendatam humanam creaturam angelicae dignitati penitus incorruptae coaequaret: fieretque injustus, sicut et justus, et clarissima coeli respublica tali inordinatione confunderetur. Et ne forte, quod absit! judicia Dei reprehendamus cum his qui juxta Ezechielem intra se
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt asꝑget multas gentes. De qua as
me inqtͥ ysopo ⁊ mund̾̃. lauab̃mt. is.¬
in petrosis locis ⁊ b ibita tumorẽ pul¬
monis deponit. de qua ĩ lege qͦ p̃cep¬
tũ erat. infasciculo ẏsopi intincto sã¬
guine uictime asꝑg̾ent᷑ leꝓsi sic mũ¬

Expanded text:
inquit, asperget multas gentes . » De qua me, inquit, hyssopo et mundabor, lavabisin petrosis locis, et bibita tumorem pulmonis deponit, de qua in lege quoque praeceptum erat, ut fasciculo hyssopi intincto in sanguine victimae aspergerentur leprosi
Abbreviated transcription (Latin):
antũ aut̃ tamq necc̃ium ẽ.¬
ħ bapm̃i sacm̃tũ ut sñ illo uix¬
ta sent̾ntiã dnĩ ñ possit quis uidere
regnũ dĩ. Hic iam de illo latrone q̃ri
pot̃. cui ꝯfitenti ĩ cruce ⁊ dicenti. Mem̃¬
to mei dnẽ dum uen̾is ĩ regnũ tuũ:
am̃ dico tͥ inquit dñs qr hodie mecũ
eris in paradiso. hic enĩ scd̾m regłam
qua singłi haptizamur nos. baptira¬
tus ñẽ. Quomͦ gͦ defendit᷑ illa diũ sen¬
tentia dicentis. nͥ quis renatꝰ fu̾it ex

Expanded text:
ium est baptismi sacramentum, ut sine illo, juxta sententiam Domini, non possit quis videre regnum Dei . Hic jam de illo latrone quaeri potest, cui confitenti in cruce et dicenti: « Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum; Amen dico tibi, inquit Dominus, quia hodie mecum eris in paradiso . » Hic enim secundum regulam, qua singuli baptizamur nos, baptizatus non est. Quomodo ergo defenditur illa Domini sententia, dicentis: « Nisi quis renatus fuerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ : Nũqͥd baptirati sunt: Im¬
mo tanto maiorẽ grãm p̃ilł. qui in
pace eccłe moriunt᷑ assecuti st̃. qͣnto
grauiori dispendio morti⁊ sangui¬
ni xp̃i cõmunicauerunt. Nam in
bapm̃o ꝯmuni tantũ similitudo

Expanded text:
Quid ergo? Nunquid hi baptizati non sunt? Imo tanto majorem gratiam prae illis qui in pace Ecclesiae moriuntur assecuti sunt, quanto graviori dispendio morti et sanguini Christi communicaverunt. Nam in baptismo communis tantum similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Uerũ exceptis his quos eiꝰmodi ar¬
ticulꝰ int̾cipit nulli spc̃ sc̃s extͣ fontes
occurrit totãq remissionẽ peccatoꝵ
int̾ aquas ꝯtinet. nͨ ultra extendit.
ex his maxime locis de quib dictũ ẽ.
memorata lectio bap̃mi sacm̃to con¬
grut. Cet̾m nͥ uitandi subeẽt cã fasti¬
dii. pot̾at exautenticis doctoꝵ tractati¬
b ostendi qd̾ tota series mundane c̾a¬
tionis que in ead̾ lectioẽ digesta ẽ. simi¬

Expanded text:
tur! » Verum exceptis his quos ejusmodi articulus non intercipit, nulli Spiritus sanctus extra fontem occurrit, totamque remissionem peccatorum intra aquas continet, nec ultra extendit. Ex his maxime locis, de quibus dictum est, memorata lectio baptismi Sacramento congruit. Caeterum nisi vitandi subesset causa fastidii, poterat ex authenticis doctorum tractatibus ostendi quod tota series mundanae creationis quae in eadem lectione digesta est, simi
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ ꝙ ẽ eccl̃a. qͣntacũq abinitio mũ¬
d usq in eand̾ horã ꝯreu̾at. semel si¬
mulq baptizata ẽ: ⁊asꝑsa ẏsopo ut
supͣdictũ ẽ. mundata ẽ. ⁊ lota suꝑ ni¬
ium dealbata ẽ. Ept̾ eos aut̃ qͥ foris erãt
nec adhuc eiꝰd̾ eccłe corpor ꝑ fidẽ uni¬
ti fuerant. ⁊ iccirco ñ eos ille fluctus
aitig̾at: nͨ enĩ baptizat᷑ quis. pͥquã
eid̾ bap̾mi fidẽ hãt ꝓpt̃ eos inqm posi¬

Expanded text:
od est Ecclesia, quantacunque ab initio mundi usque in eamdem horam concreverat, semel simulque baptizata est, et aspersa hyssopo, ut supra dictum est, mundata est, et tota super nivem dealbata est. Propter eos autem qui foris erant, nec adhuc ejusdem Ecclesiae corpori per fidem uniti fuerant, idcirco non eos ille fluctus attigerat, nec enim baptizatur quis, priusquam ejusdem baptismi fidem habeat: propter eos, inquam, posi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aut̃ tam rõnabil diuinitatis dispo¬
sitioẽ auctũ ẽ: ut int̾ illa q̃ sig̾catiue
fiunt ĩ eccła memoriale suũ. omĩno
iure hr̃e debeat. Nam qi mulier a
diabolo missa uiro mortẽ obtulit. pul¬
chre sexꝰ id̾ a rediuiuo xp̃o miss uiri¬
li sexui uitam eungłizauit. Recte
itaq grad̃ inferioris minist᷑ tã dulci
tam pulc. tãq melliflua cerei bñdic¬
tionẽ. tante sollennitatis nr̃e gaudi¬
um inchoat. qr ꝑ inferiorẽ sexũ. tã
iocundũ tãq piũ dnĩce resurrectio¬
ius miraculũ uiris ñ quiblib s. ip̃is¬

Expanded text:
autem tam rationabili divinitatis dispositione actum est ut inter illa quae significative fiunt in Ecclesia, memoriale suum omnino jure habere debeat. Nam, quia mulier a diabolo missa viro mortem obtulit, pulchre sexus idem a redivivo Christo missus, virili sexui vitam evangelizavit. Recte itaque gradus inferioris minister, tam dulci, tam pulchra, tamque melliflua cerei benedictione, tantae solemnitatis nostrae gaudium inchoat, quia per inferiorem sexum tam jucundum, tamque pium Dominicae resurrectionis miraculum, viris non quibuslib
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. mͦ tam̃ diũso mors utraq pec¬
canti hoĩ accidit. Nam mortẽ quid̾
aĩe ⁊tumax diuinuatis appetitꝰ in¬
tulit. corꝑi aut̃ mat̾iã semꝑ uiuen¬
di subueniendo potius qͣm ꝑseq̃n¬
do: ds̃ abstulit. ecce inquiens adãqiͣ
unꝰ ex nob̃ factus ẽ sciens bonũ ⁊ ma¬
lũ. nc̃ gͦ uidete ne forte muttat manũ
suũ ⁊ sumat de ligno uite ⁊uiuat ĩe
ĩnum. Uident᷑ ħ irã sonare ł undic̃¬
tam s si recte ꝯsid̾ent᷑. ũba sunt pat̾¬
nͥ et̃na miseria: qd̾ plotinꝰ qͦ gentili¬
um qͥdã philosophoꝵ reste augustino
teste intellexisse laudat᷑. Nam cũ de
humanis aĩs agẽt. pat̾ ingͥt miseri¬
cor mortalia ilł uincula faciebat.
homines corꝑe ad miscd̃iã dĩ patͥs ꝑti¬
nere arbitratus ẽ: ne huiꝰ uite miseria
semꝑ tenerent᷑. Tunc enĩ a demonib

Expanded text:
acceperit, modo tamen diverso mors utraque peccanti homini accidit. Nam mortem quidem animae contumax divinitatis appetitus intulit, corpori autem materiam semper vivendi, subveniendo potius quam persequendo Deus abstulit: « Ecce, inquiens, Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum; nunc ergo videte ne forte mittat manum suam, et sumat num . » Videntur haec iram sonare vel vindictam, sed, si recte considerentur, verba sunt patenisi aeterna miseria? Quod Plotinus quoque gentilium quidam philosophorum recte, Augustino teste, intellexisse laudatur. Nam, cum de humanis animis ageret: « Pater, inquit, misericors mortalia illis vincula faciebat. homines corpore, ad misericordiam Dei Patris pertinere arbitratus est, ne hujus vitae miseria semper tenere
Abbreviated transcription (Latin):
ido resurrectio ꝯsequat᷑. qr baptirat
sumꝰ. alioqͥn qͥcũq ñ baptizant᷑ ñ
resurgent. S qi baptizati sumꝰ pre¬
miũ recipiet fides. ut cum om̃s mor¬
tui resurgant. soli ĩmutent᷑ fideles.
Oñs quidꝰ ingͥt resurgemꝰ. s ñ omnes
ĩmutabim᷑. Canet enĩ tuba ⁊ mortui
resurgent incorrupti .i. ĩmortales ef
fecti. ⁊ nos ĩmutabim᷑ .i. ĩpassibilita¬
tem qͦ obtinebimꝰ q̃ infideliũ ñ erit.
Nam qͥ mala egerunt. ꝓcedent in resur¬
rectionẽ uidicii. Nunc gͦ p̃sentẽ acce¬
pimus in bap̃mo sp̃c iustificationẽ.
fut᷑e uͦ ĩnuitationis spẽ. ⁊ sic̃ p̃cedens
mors aĩe cã extitit corꝑee mortis. õĩũ¬
q: corruptionũ carnis: sic nunc uita
uł iustificatio sp̃c quo ĩ bap̃mo reui¬
iuscimꝰ cã efficiens erit in resurrec¬
tione. ut ĩmutem᷑ .i. ĩpassibiles simꝰ.
Dcmorte uͦ corporis argum̃tandũ ñ ẽ:¬

Expanded text:
equatur quia baptizati sumus, alioqui quicunque non baptizantur, non resurgerent, sed quia baptizati sumus, praemium recipiet fides, ut cum omnes mortui resurgant, soli immutentur fideles. « Omnes quidem, inquit, resurgemus, sed non omnes immutabimur. » Canet enim tuba, et mortui resnos immutabimur , id est impassibilitatem quoque obtinebimus, quae infidelium non erit. Nam « qui mala egerunt, procedent in resurrectionem judicii . » Nunc ergo praesentem accepimus in baptismo spiritus justificationem, futurae vero immutationis spem. Et sicut praecedens mors animae causa exstitit corporeae mortis omniumque corruptionum carnis, sic nunc vita vel justificatio spiritus, quo in baptismo reviviscimus, causa efficiens erit in resurrectione, ut immutemur, id est impassibiles simus. De morte vero corporis argumentandum non e
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nr̃ die ac nocte intuetur. nc̃ celesti¬
b doctͥnis ꝯpluens: ut u̾e colũna nub.
ne igne sui spc accendens ut ue co¬
lũna ignis. lam gͦ u̾e colũne hui miste¬
ria nouimꝰ. Qd̾ aut̃ adicit de natura
ignis dicens. qui licet diuisꝰ in partes
mutuati tam̃ luminis detͥm̃ta ñ no¬
uit. multa nãq luminaria de uno
uidemꝰ accendi. nͨ illud unũ. ꝓpt̾ta
sͥmet lum̃ diminuit. nicħominus
adid̾e argum̃tũ ꝓfic̃. Nũquid enĩ rĩ
talẽ tali in loco p̾sertĩ oĩb notã ñ ꝓp̃
aliud qm̃ ꝓpt̾ semetip̃am doce nos
uoluit: Siqͥd ineptũ fuiss ħ absq
mistĩo tantis in serẽ laudibꝰ. Dum gͦ
colũnã cereã rutilans ignis accendit.
sic de sua nͣlicopia laudat᷑. ꝑ ħ alus

Expanded text:
ster die ac nocte intuetur » nunc coelestibus doctrinis compluens, ut vere columna nubis, nunc igne sui spiritus accendens, ut vere columna ignis. Jam ergo verae columnae hujus mysteria novimus. Quod autem adjicit de natura ignis dicens: Qui licet divisus in partes, mutuati tamen luminis 78 detrimenta non novit: multa namque luminaria de uno videmus accendi, nec illud unum propterea sibimet lumen diminuit, nihilominus ad idem argumentum proficit. Nunquid enim rem talem tali in loco praesertim omnibus notam, non propter aliud, quam propter semetipsam docere nos voluit? Siquidem ineptum fuisse hoc absque mysterio tantis inserere laudibus. Dum ergo columnam ceream rutilans ignis accendit, sic de sua naturali copia laudatus
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus uicti potestatẽ iniꝙͣ eunt.
sacerdotes nr̃i legati utiq uictorio¬
si regis .xͥ. titulosq uictorie ꝓferẽ¬
tes uicti abrenuntiationẽ uictoris¬
q ab hominib exigunt ꝓfessionẽ.
Decuiꝰ magnitudine sacm̃ti aliqua
deb̾e dici tempꝰ Iofficii eiꝰ ordo nũc
exigit. atq in pͥmis dicendũ uidet᷑¬

Expanded text:
adversus victi potestatem iniquam eunt adversus victi potestatem iniquam eunt sacerdotes nostri, legati utique victoriosi regis Christi, titulosque victoriae proferentes, victi abrenuntiationem, victorisque ab hominibus exigunt professionem. De cujus magnitudine sacramenti aliqua debere dici, tempus et officii ejus ordo nunc exigit, atque in primis dicendum videt
Abbreviated transcription (Latin):
sua fecit memorabilẽ. s eius celebri¬
tas dilata ut dictũ ẽ. Iꝯpetent̾ ĩ hãc
ut quic̃q añ bellũ fuerant
uicti. pꝰ bellũ cedant in ius domina¬
tionẽq uictoris muttant᷑ legati in
uniũsam uicti potestatẽ. qui uictũ
eẽ pͥorem tẏrannũ annuntient. ti¬
tulosq uictoris recipiendos ostñdũt.
⁊ eiꝰ uira p̾dicent. Uñ ⁊ ipẽ dñs qui ad
debellandũ humani generis ũmicũ
uenat. dic̃ in eungłio. Cũ fortis ar¬
matũ custodit atͥum suũ in pace sũt
omiã que possidet. Si aut̃ fortior illo
suꝑueniens uicerit eum: uniũsa ar¬
ma eius auferet inquib ꝯfidebat. ⁊
spolia eus distribuet. Hac nocte ad
xillũ atͥo es bellator inferens ip̃m ce¬
pit alligauit. arma eiꝰ abstulit. et
spolia paradyso reddidit. Ille tã for¬
tis qͥ uniũsam t̾ram ꝯculcauit. amo
cricis captꝰ ẽ. qr dũ fragilitatẽ carniᷤᷤ
aculeo tͣnsfix̃ ẽ. Recte gͥ hac ead̾ die
celebrat᷑ bap̃mi sacm̃tũ quo ꝯstant̃

Expanded text:
 fecit memorabilem, sed ejus celebritas dilata, ut dictum est, et competenter in hanc ut quicunque ante bellum fuerant victi, post bellum cedant in jus dominationemque victoris, mittanturque legati in universam victi potestatem, qui victum esse priorem tyrannum annuntient, titulosque victoris recipiendos ostendant, et ejus jura praedicent. Unde et ipse Dominus, qui ad debellandum humani generis inimicum venerat, dicit in Evangelio: « Cum fortis armatus custodit atrium suum, inutem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hac nocte advxillum ejus bellator inferens, ipsum cepit, alligavit, arma ejus abstulit et spolia paradiso reddidit. Ille tam fortis, qui universam terram conculcavit, hamo crucis captus est, quia, dum fragilitatem carnis  est. Recte igitur hac eadem nocte celebratur baptismi sacramentum, quo constanter
Abbreviated transcription (Latin):
patris. ita ⁊ nos innouitate uite am¬
bulemꝰ. Hic patent̾ ostũdit lucrosã
ꝯmutõnẽ factã ẽẽ nr̃e duplicis ac sem¬
pit̾ne mortis. cui iuste fueramꝰ addicti.
dicto morientes ultͣ mori ñ debeamꝰ.
Iecirco nãq mortuus mortis sue flu¬
uium .s. sanguinẽ ⁊ aquã de lat̾e suo
morti sue possem̾ participes fĩ. ⁊ sica
nra lib̾ari. Ualde nãq repugnant
iusticie ⁊ cũ iusto xp̃o mori ⁊cũ pec¬
catore diabolo dãnari. S ñ ead̾ iusti¬
ꝓpt̃ unã xp̃i mortẽ cuiꝰ similitudini
cõplantati facti sumꝰ unã a nob mor¬
temq̃ erat aĩe saluatrix grã depu¬
lit. aliã uͦ q̃ corꝑis ẽ iusticie censu

Expanded text:
Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Hic patenter ostendit lucrosam commutationem factam esse nostrae duplicis ac sempiternae mortis, cui juste fueramus addicti,dicto morientes, mori ultra non debeamus. Idcirco namque mortuus mortis suae fluvium, scilicet sanguinem et aquam de latere suo mortis suae possemus participes fieri, et sic a nostra liberari. Valde namque repugnat justitiae, et cum justo Christo mori et cum peccatore diabolo damnari. Sed non eadem justii mortem, cujus similitudini complantati facti sumus , unam a nobis mortem, quae erat animae salvatrix, gratia depulit, aliam vero quae corporis est, justitiae censur
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃cata ẽ: qt̾ eo tradente spm̃ uelũ
templi scissũ ẽ a sũmo usq deorsũ.
Ex tunc enĩ omĩa legis sacm̃ta pa¬
tuerunt. atq ad gentiliũ fidẽ archa¬
na uideorũ tnsierunt. In eungłio
te magnitudinis inquit ieronimũ
fractum cẽ atq diuisũ legimꝰ. Pret̾ea
iosephus refert. uirtutes angłicas

Expanded text:
 eo tradente spiritum, « velum templi scissum est a summo usque deorsum . » Extunc enim omnia legis sacramenta patuerunt, atque ad gentilium fidem arcana Judaeorum transierunt. In Evangelite magnitudinis, inquit Hieronymus, fractum esse atque divisum legimus. Praeterea Josephus refert virtutes