comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aorids a plenat. S enusdem ꝑfectio qͣ ꝑ karitatẽ adheret ei qui sumeẽ.
penisanar & agna sane laus e conditoris qui ereat᷑am intellesfua¬
beam berora condicitt eur. lib̾am arbitrii fatultate p̾slitit. q̃ ad ip̃mi
qui sunrieie podut eseuari ⁊ eꝰ faritate beata ꝑtrii. Dagrũ u dedes
crca tire tari ee tellentis qd eum quicam tam bonã tam ꝑfeten tam
oresr ar contidit amare noluit. Dniu̾sale si quid̾ bonũ plenĩ e
ytorams Snaglar en summit ds̃ ẽ. Huic uniũsali uesana cupiditas
puauiraliqo auteponitridium ad indebitum capessenaũ se erigio.
qs suum ẽ minime custocit. s lescit enĩ habita eustodire. q̃ solum
inconensa nonitaribire : Suorũ oblunscit᷑ dum semꝑ aliena seqt̃.
edcm enu eisabtur q̃ tenebat dum intemꝑans alia mpt festiniat.
Hec aluce karitatis refuga. semꝑ in tenebris sectat᷑ deuia ⁊ senꝑ ħt ca
dẽ. que semꝑ currens nescit alicubi pedem figere. Quaꝑꝑ ab eatitudi¬

Expanded text:
ipsa plena est; sed ejusdem perfectio, qua per charitatem adhaeret ei qui summe est, plenissima est. Magna sane laus est Conditoris, qui creaturam intellectualem tam decoram condidit, cui et liberam arbitrii facultatem praestitit, qua ad ipsum qui summe est potuit elevari, et ejus charitate beata perfrui. Magnum vero dedecus creaturae tam excellentis, quod eum qui eam tam bonam, tam perfectam, tam decoram condidit, amare noluit. Universale siquidem bonum plenum et perfectum, singulare et summum, Deus est. Huic universali vesana cupiditas privatum aliquod anteponit, dum ad indebitum capessendum se erigit, quod suum est minime custodit. Nescit enim habita custodire quae solum inconcessa novit ambire. Suorum obliviscitur, dum semper aliena sequitur. De manu labitur quod tenebat, dum intemperans alia rapere festinat. Haec a luce charitatis refuga semper in tenebris sectatur devia, et semper habet cadere, quae semper currens nescit alicubi pedem figere. Quapropter a beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ ẽ qd̾ licet nat᷑a sit mutabilis mutabilitatis tam elogium ñ incur¬
rit: dum sine int̾uallo temporis ꝙ̃ cito facta ẽ. tam cito factorẽ inde¬
fessa karuate dilex. Que cũ sit alius. ñ aliud p̃t̾ dm̃ diligio uitoe
nes ad se declinat ẜ. qd sumimũ ẽ dlectionis stabiltet phenuiter
amat. In ẽqd̾ abinitio eam culpa ñtetigit nec ulla tͣnsgressionus macła
finauat que catientiumitencprais nesciens slĩs larttatis incessia cuncta

Expanded text:
inde est quod licet natura sit mutabilis, mutabilitatis tamen elogium non incurinde est quod licet natura sit mutabilis, mutabilitatis tamen elogium non incurrit, dum sine intervallo temporis quam cito facta est, tam cito factorem indefessa charitate dilexit, quae cum sit aliud, non aliud praeter Deum diligit, unde nec ad se declinat, sed quod summum est dilectionis stabilitate perenniter amat. Inde est quod ab initio culpa non tetigit, nec ulla transgressionis macula fuscavit; quae ad cadendum tenebras nesciens, sed libero charitatis incessu cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
celestis głe. ut ad eam electus ꝑueniat ita ẽ ab omĩpotente disposita. uit
quisq ꝑ udulto sͥ tempore ꝑuiã iusticie ad eam tͣnseat. qͣtinus isacra¬
p̃udit añ scła. cuiꝰ uoluntas rerũ ẽ necessitas. Non eñpotest ñ ẽẽ. quicͥho
ds̃ uult eẽ. Sua nanq simplici cognitione sic uidet omuia. ait singłã¬
rum recum notitia uidifferent̃ apudipsum presens ⁊ ĩmutabilis ma¬
neat. Nlongͥ p̃uidet qͣsi futura. qui absq uicissitudine simulomĩa audet
p̾sentia. Quaꝑꝑt̾ eiꝰ illa ꝙͣ dereb ht̃ scientia magis dicend a ẽ ꝓuidentia
ꝙͣ p̃uidentia qͣ inconfuse ꝓspectat apud se quid̃ p̃sentia ⁊ stabilia. ad
conditionẽ uͦ temporis futura ⁊ mobilia. Widet quid̾ omĩa contuitu
suꝑ excelso. ñ uisu temporaneo. s suo singła cernens ȩt̾no. Hanc ĩmu¬
tabilem scientiam creatoris. beatorũ societas angłoꝵ uidendã p̃ elegit.

Expanded text:
coelestis gloriae, ut ad eam electus perveniat, ita est ab Omnipotente disposita, ut coelestis gloriae, ut ad eam electus perveniat, ita est ab Omnipotente disposita, ut quisquis pro indulto sibi tempore per viam justitiae ad eam transeat, quatenus et sacrapraevidit ante saecula: cujus voluntas rerum est necessitas. Non enim potest non esse quidquid Deus vult esse. Sua namque simplice cognitione sic videt omnia, ut singularum rerum notitia indifferenter apud ipsum praesens et immobilis maneat. Non igitur praevidet quasi futura, qui absque vicissitudine simul omnia videt praesentia. Quapropter ejus illa, quam de rebus habet, scientia magis dicenda est providentia quam praevidentia, qua inconfuse prospectat apud se quidem praesentia et stabilia, ad conditionem vero temporis futura et mobilia. Videt quidem omnia contuitu superexcelso, non visu temporaneo, sed suo singula cernens aeterno. Hanc immutabilem scientiam Creatoris beatorum societas angelorum videndam praeelegit;
Abbreviated transcription (Latin):
uñ eũ qui karitatis ẽ ordiẽ neqͣqͣm attigit. Quappt̾ quẽ õs p̃scunt. ñ natura
s negligentia ꝓpͥa peccatorẽ futtirũ. iuste p̃destinauit ad suppliciũ. quẽ in¬
iuste puniret. si ad peccanddum p̃destinass Ds̃ sane sic̃ nẽ auctor maloꝵ
sic nemiinẽ destinat ad peccandum. Quoꝵ enĩ ẽauctor. eoꝵ tantũ ẽ ⁊ p̃desti¬
nator. S nec di p̃scientia peccati ẽ causa: imino peccantis concupiscentia.
Licet gͦ piudeat peccaturũ: tñ ñ p̃destinat ad peccandum. Dm̃ nãq
res suas p̃destinare id̾ ẽ qd̾ p̃̾parare. qui sic̃ p̃destinat pectantes ad penam
ñ ẽ putantꝰ p̃destinare ad culpam. Si enĩ ẽt auctor culpe ñ eẽt nistus irro¬
gatorpene. S iuste p̃destinat ad penam: quos p̃uidet fut os iuistos
ꝑculpam. Predestinat ⁊̃ suos ad głam. sic̃ paestinat ad iusticiam. Inistĩ
Dona sua głificat: in illis mala ipsoꝵ condempnat. Predistinatio quippe

Expanded text:
non natura, sed negligentia propria peccatorem futurum, juste praedestinavit ad supplicium, quem injuste puniret, si ad peccandum praedestinasset. Deus sane sicut nec est auctor malorum, sic neminem praedestinat ad peccandum. Quorum enim est auctor, eorum tantum est praedestinator; sed nec Dei praescientia peccati est causa, imo peccantis concupiscentia. Licet ergo praevideat peccaturum, tamen non praedestinat ad peccandum. Deum namque res suas praedestinare idem est quod praeparare: qui sicut praedestinat peccantes ad poenam, non est putandus praedestinare ad culpam. Si enim esset auctor culpae, nec esset justus irrogator poenae: sed juste praedestinat ad poenam quos praevidet futuros injustos per culpam. Praedestinat etiam suos ad gloriam, sicut praedestinat ad justitiam. In istis dona sua glorificat, in illis mala ipsorum condemnat. Praedestinatio quippe
Abbreviated transcription (Latin):
si milla amina ͥefterit sapia. cũ cam insipientẽ dicis ũꝑ inisipie ntiã
in ea aliquid ꝑonis. s ꝑ insipientiã ꝓmnuncias in ea sapientiã ñ haberi.
Introgo ¶ Aud dicis: Plunquid insipientia siue silentiũ. seu
malũ ⁊ huimi uoces. incassum ꝓferunt᷑. cũ eas aliqͥs loquit᷑. Quare
sonant. si nicħ significant. Resp Scire debesqͣsdam uoces signi¬
ficare nominando uł indicando rem̃ aliqͣm. quastã uͭ significare. ñ ꝑo¬
nendo s potiꝰ remouendo rem aliꝙͣ. Nam ũbi grã. bonitas uoxista rẽ
suam nominando seu indicando significat. At uͦ malicia ut ꝑp̾e loquar
bonitatem abeẽ designat. Malum sane siue malicia diu̾sa suscipit uo¬
cabula. ut mñdacium. fornicatio. adult̾ium. ⁊ qͣmmulta huimi. Ca qͥd̾
que his uocib designant᷑ sic dicunt᷑ ñ ꝙr sunt. s qr bonañ sunt. Sic̃ ma

Expanded text:
it sapientia, cum eam insipientem dicis, non per insipientiam in ea aliquid ponis, sed per insipientiam pronuntias in ea sapientiam non haberi. XI. INTERR. Quid dicis? Nunquid insipientia, sive silentium, seu malum, et hujusmodi voces incassum proferuntur, cum eas aliquis loquitur? Quare sonant si nihil significant? RESP. Scire debes quasdam voces significare nominando vel indicando rem aliquam; quasdam vero significare non ponendo, sed potius removendo rem aliquam. Nam, verbi gratia, bonitas, vox ista rem suam nominando seu indicando significat. At vero malitia, ut proprie loquar, bonitatem abesse designat. Malum sane sive malitia diversa suscipit vocabula, ut mendacium, fornicatio, adulterium, et quam multa hujusmodi. Ea quidem quae his vocibus designantur, sic dicuntur, non quia sunt, sed quia bona n
Abbreviated transcription (Latin):
itaꝙ adõ posse bonum ñ debuit appon̾e uelle malũ qd̾ quia tͣnsgressor aꝑ¬
posuit. uisto d̃i udicio miser acepit ut ꝑ uelle malũ. amitt̾et posse bonũ.
factusq sub uelle malo captiuus. se ñ posse qd̵ uelit dolet. qͥ si obediens man¬
sis: sub dõ utiq poss omne qs uellet. Quuia gͦ contempsit dñm: iure ꝑdi
casurũ necessitate. s ꝓpͥa uoluntate p̃uidit. Minume gͦ d̃i ꝓuidentia
ca̾e eum fas. que ꝓpo casurum uitio p̃uidit. Preuidit qͥd̃ peccat᷑os

Expanded text:
itaque a Deo posse bonum, non debuit apponere velle malum: quod quia transgressor apitaque a Deo posse bonum, non debuit apponere velle malum: quod quia transgressor apposuit, justo Dei judicio miser accepit ut per velle malum amitteret bonum posse. Factus itaque sub velle malo captivus, se non posse quod velit dolet: qui si obediens mansisset sub Deo, posset omne quod vellet. Qui ergo contempsit Dominum, jure perdidcasurum necessitate, sed propria voluntate praevidit. Minime ergo Dei providentia cadere eum facit, quem proprio casurum vit
Abbreviated transcription (Latin):
tiam q̃i respicio contͣ hȩc que dixistisentire ⁊ ne sentio. Quid eni: Honne pui¬
dentia d̃i q̃ nunꝙ̃ fallit᷑ omĩa antecedit: Conne sic p̃uidit. sic singła facit:
Angłm quid ⁊ hominẽ fec̃ nec alit̾ qm̃ p̃uidit. Cecidit aũ uixta ꝓuidentie
ueritatẽ. q̃ puidit casurũ angłtar ⁊ hominẽ. P uidentia qiuipe di uera ñ
constat fore ꝓuisum. Hec sententia abomĩb inconcussa suscipit᷑. quia d̃i ꝓui¬
dentia in nullo fallit᷑. Quare gͦ quicẽdit. inculpa tenetur: Respois¬
era ẽ ut ipse asseris. uera ẽ diuina ꝓuidentia: uere scđ̃m eã fiunt sin¬
gła. Uere gͣ uxta d̃i ꝓuidentiã facta ẽ angłi⁊ hominis rõnał uat̾a.
n utq data lib̾i arbitri facultas. Quare sic̃ d̾s p̃iudit utrumq pditũ arbi¬
trii lib̾tate condidit. qͣ lib̾tate angło ⁊ hõ bñ uti debuit ⁊ potuit. Qd̃ sitanto
abusus muñe neglexit iureculpandꝰ ẽ. qui bñ potuit si male noluit. Hñs

Expanded text:
tiam Dei respicio, contra haec quae dixisti sentire me sentio. Quid enim? Nonne providentia Dei, quae nunquam fallitur, omnia antecedit? Nonne sicut praevidit, sic singula facit? Angelum quidem et hominem fecit, nec aliter quam praevidit. Cecidit autem juxta providentiae veritatem, quae providit casurum angelum et hominem. Providentia quippe Dei vera non esse potuit quam constat fore provisum. Haec sententia ab omnibus inconcussa suscipitur, quia Dei providentia in nullo fallitur. Quare ergo qui cecidit, in culpa tenetur? RESP. Vera est, ut ipse asseris, vera est divina providentia; vere secundum eam fiunt singula. Vere ergo juxidit, utrumque praeditum arbitrii libertate condidit, qua libertate angelus et homo bene uti debuit et potuit. Quod si tanto abusus munere neglexit, jure culpandus est qui bene potuit, sed male voluit. Habens
Abbreviated transcription (Latin):
needin ee beatoru sỹuunm sapientiam atigit. quẽ elata eupianas ob cera¬
uit. Hinc enĩcontinuo impius consequent̃ nnte ecus dum Ratm
cecidit. nae sui casus p̾scientiã hrẽ potuit. nec abea ꝙͣ habuit beatini¬
dine coriit. s ꝙ̃ hr̃e potuit. si amore debito elegiss. año subia. Eiua
quos noluit: dampnari meruit. S omnipotentis potenti d̃ sub ꝙͣ

Expanded text:
nec Dei nec beatorum spirituum sapientiam attigit, quem elata cupiditas obcaecavit. Hinc enim continuo impius, consequenter et mente caecus dum statim cecidit, nec sui casus praescientiam habere potuit, nec ab ea quam habuit beatitudine corruit; sed quam habere potuit, si amore debito elegisset Domino subjici, quia quod noluit damnari meruit. Sed Omnipotentis potentiam sub qua
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus enĩ peccatũ fec̃ uñ dr quia m̃dax ẽ ⁊ pat̾ esꝰ. Eius: ħ ẽ maendacii
m̃daciũ enĩ cũ ñ eẽt inuenit. Ne estimes gͦ istum abono conditore
malum conditũ. quẽ ꝓpͥa iniquitate nouimꝰ abono plapsum. Alioquin
falso dr cecidisse. si malus ẽ aconditione. Ds̃ quippe naturam ñ dãpnat
ꝙͣ condidit. s condite dampnat maliciam ꝙͣ ñ fec̃ Summe quidem
ũitati iusticiȩ contͣriũ eẽt. si qd̾ ipsa condidit. hoc dampnaret. Euͣn¬
glica aũ auctoritate monstratur quia diabolus cũ suis omnibus
condeimnat. u aptissime legtur. Iit iignemȩtnũ a parat᷑ ẽ auabolo ae
anglis es. c̃onstat itas iuste dampnatũ quiẽ ꝓ̃a uquantae nout altaete

Expanded text:
r quia mendax est et pater ejus; ejus, hoc est mendacii: mendacium enim cum non esset invenit. Ne aestimes ergo istum a bono conditore malum conditum, quem propria iniquitate novimus a bono prolapsum. Alioquin falso dicitur cecidisse, si malus est a conditione. Deus quippe naturam non damnat quam condidit, sed conditae damnat malitiam quam non fecit. Summae quidem veritati contrarium esset, si quod ipsa condidit hoc damnaret. Evangelica autem auctoritate monstratur quia diabolus cum suis omnibus condemnatur, ubi apertissime legitur: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angeli
Abbreviated transcription (Latin):
Urebro dm̃s quia summe bon᷑ ⁊ bñ omĩa condidit. ⁊ condita bñ dispo¬
nit. Uñ quicquid ẽ idõ bonũ ẽ. quia ab ipso ẽ. Omis gͦ actio ꝙ bene dispo¬
sita ẽ ab auctore summo: bona quid̾ dr. Quia uͦ agentis intentio hominuis. c̃i¬
co uł angli discord at a d̃o: ꝓ agente malo mala dr᷑ actio. q̃ tam̃ bona ẽ ꝓ opi¬
fice summo qui ait. Sine me nicħ potestis fac̾e. Ipse quid̃ ꝑ malos qͦs bñ dispo¬
nit bonũ assidue oꝑat᷑ illisq ꝓ mala uoluntate bonũ miuste agentib bonꝰ

Expanded text:
mus quia summe bonus et bene omnia condidit, et condita bene disponit. Unde quidquid est, ideo bonum est quia ab ipso est. Omnis ergo actio, quia bene disposita est ab auctore summo, bona quidem dicitur. Quia vero agentis intentio, hominis dico vel angeli, discordat a Deo, pro agente malo mala dicitur actio; quae tamen bona est pro opifice summo, qui ait: Sine me nihil potestis facere . Ipse quidem per malos, quos bene disponit, bonum assidue operatur, illisque pro mala voluntate bona injuste agentibus bonus
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc erigit xͦ mediator bonus. qui reddit iusticiã. ⁊ ducit ad iitã. Pariqͥp¬
pe mͦ angłs incelo. ꝓthoplastus in paradiso. suadm̃ suꝑbia contempser̃t.
uñ ille celum. iste paradisum merito ꝑdid̾unt. S grauissime cecidit.
qͥ ñ solum se acelo deiecit. s ⁊ hominẽ seducendo p̾t se ãparadiso detͣxit.
Ille nanq peccatũ inuenit. iste ab inuentore suscepit. Uñ suminus
arbit̾ p̃datorẽ illũ ꝑpetuo condempnauit. p̃datũ uͦ miscd̾it̾ modo qͦ¬

Expanded text:
hanc erigit Christus mediator bonus qui reddit justitiam et ducit ad vitam. Pari quiphanc erigit Christus mediator bonus qui reddit justitiam et ducit ad vitam. Pari quippe modo angelus in coelo, protoplastus in paradiso sua Deum superbia contempserunt: unde ille coelum, iste paradisum merito perdiderunt. Sed gravissime cecidit qui non solum se a coelo dejecit, sed et hominem seducendo post se a paradiso detraxit. Ille namque peccatum invenit, iste ab inventore suscepit: unde summus arbiter praedatorem illum perpetuo condemnavit; praedatum vero miserico
Abbreviated transcription (Latin):
pit. quo cixatoricreatꝰ seruire debuit. ut obedienoo ten̾et uisticiã. iusticiã
uiuens tͣnsiret ad głam. S dum p̃proꝑo cursu q̃suit głam: obedientie
fregit iusticiã. ꝓlapsus inculpã. aculpa in mortis miseriã. Scd̾s hõ quẽ
genuit uirgo mundireꝑator. descendens a suꝑiori. ut nos erigeret. ĩuen¬
tus ẽ in inferiori. Hinc apłs ait. sum informa dieẽt. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ.
ẽc̃ se equalem dõ. s semetipsũ exinaniuit formã serui accipiens. in simili¬
tudine hominũ factus. ⁊ habitu inuentus ut hõ. Quẽ dum mortis au¬
ctor inq̾ebite rapuit. ꝑ mortẽ eiꝰ indebitã. debite uictus fuit. Teneri nãq
in morte ñ potuit: quẽ culpa ñ tenuit. Mors qͥd̾ nr̃a qͥ peccauimꝰ. pena ẽ
ꝑ peccato: mors redemptoris indebita. hostia ẽ ꝓ peccato. quia qͦs soluit acri

Expanded text:
pit, quo Creatori creatus servire debuit, ut obediendo teneret justitiam, justitia pit, quo Creatori creatus servire debuit, ut obediendo teneret justitiam, justitia vivens transiret ad gloriam, sed dum praepropero cursu quaesivit gloriam, obedientiae fregit justitiam, prolapsus in culpam, a culpa in mortis miseriam. Secundus homo quem genuit Virgo, mundi reparator, descendens a superiori, ut nos erigeret inventus est in inferiori. Hinc Apostolus ait: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . Quem dum mortis auctor indebite rapuit, per mortem ejus indebitam debite victus fuit. Teneri namque in morte non potuit, quem culpa non tenuit. Mors quidem nostra qui peccavimus poena est pro peccato, mors Redemptoris indebita hostia est pro peccato, qua quos solvit a cri
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ p̃sum̃et. eiusq sp̃m inse auplicari deposc̾e̾t: potius repelli deb̾et.S dũ
humilit̾ helye haritatẽ hr̃e uoluit. merito piepetitionis qd̾ q̃suut obtinu¬
it. scd si helyseus duplicari in se gr̃am helyȩ deuotus uoluit. deuotione
plicẽ infundit uñ t̾ anti dator mun̾is. qd̾ ⁊ te płimũ fateri ꝯuenit. re¬
sc̃i integͥtas fecundauit Uñ bñ ip̃a pͥmo hc̃ duplicẽ sp̃m angł̃o salutan
gine nat᷑ lapisẽ abscisus de monte sñ manib. quẽ ñ carnał amplexus.
s karitatis genuit affectus Iñ ẽ qd̾ uͥgo concepit. uͥgo in parti ⁊ post
partũ integͣ ꝑmansit. Eua mat̾ corrupta genuit: mortis filium
pepit. Mariamat᷑ integͣgenuit ⁊i uite fructũ edidit. Ila ꝑduit.
hec saluauit. Illa duiabolo ꝯsensit ⁊ cecidit ħ sp̃mscm̃ accepit ⁊ surre
głam. Suum dedit. inr̃maccepit. Erimus hõ in paradiso mandatũ acce¬

Expanded text:
esse praesumeret, ejusque spiritum in se duplicari deposceret, potius repelli deberet. Sed dum esse praesumeret, ejusque spiritum in se duplicari deposceret, potius repelli deberet. Sed dum humiliter Eliae charitatem habere voluit, merito piae petitionis quod quaesivit obtinuit. Quod si Eliseus duplicari in se gratiam Eliae devotus voluit, devotione plicem infundit: unde tanti dator muneris, quod et plurimum te fateri convenit, resancti integritas fecundavit. Unde bene ipsa primo hunc duplicem Spiritum, angelo salutantgine natus lapis est abscissus de monte sine manibus, quem non carnalis amplexus, sed charitatis genuit affectus. Inde est quod virgo concepit, virgo in partu et post partum integra permansit. Eva mater corrupta genuit, et mortis filium peperit: Maria mater integra genuit, et vitae fructum edidit. Illa perdidit, haec salvavit. Illa diabolo consensit gloriam. Suum dedit, et nostrum accepit. Primus homo in paradiso mandatum acce
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m inuidia ꝑdidit: s ꝑditi karitas ꝑditores suos pꝰt modũ saluauit.
Pͥ hinces feruore karitatis fornicarios obtruncauit.: irã dñi iratus
plarauit. Karitas ħ sibĩ consides. currus igneus ẽ qͦ hebas ad celũ raptusẽ.
Hec aũ karitas ẽ ille sp̃c. quẽ duplicẽ ab helya petiit helyseus. Introgatie
elyseus quit̾ nec tantus fuit nec tanta fec̃. ut par helye. nedum maior
debeat estimari. Dicitaq si nosti. qualit̾ sp̃c hỹsie inheliseo duplex fũit.
Recte gͥ duplicẽ hc̃ sp̃m a magistro discipłs pet̾e debuit. quẽ ꝑseuerantia
ꝓpbatꝰ accepĩt: Sic enĩ eihelyas respondit: Si udis inquit qñtollarate. erit
qd̾ petisti. At ille nec laboriosa ꝓsecutione ab eo destitit. ꝑseuerauit. uidit.
accepit. ñ dm̃s duplo ꝙͣ helyas.s q̃lem hũit helyas. Deħ dixerunt filii
accepit. Duplicẽ dñis qͥ dm̃ ⁊ pximũ amamꝰ. Si enĩ helyseus helya maior

Expanded text:
m invidia perdidit, sed perditi charitas perditores suos postmodum salvavit. Phinees fervore charitatis fornicarios obtruncavit, et iram Domini iratus placavit. Charitas haec, si bene consideres, currus igneus est, quo Elias ad coelum raptus est. Haec autem charitas est ille spiritus, quem duplicem ab Elia petiit Eliseus. XV. INTERR. Eliseus quidem nec tantus fuit, nec tanta fecit, ut par Eliae nedum major debeat aestimari. Dic itaque, si nosti, qualiter spiritus Eliae in Eliseo duplex fuerit. quem perseverantia probatus accepit. Sic enim ei Elias respondit: Si videris, inquit, quando tollar a te, erit quod petisti . At ille nec laboriosa prosecutione ab eo destitit. Perseveravit, vidit, accepit, non dicimus duplo quam Elias, sed qualem habuit Elias. De his dixerunt filii Duplicem dicimus quo Deum et proximum amamus. Si enim Eliseus Elia major
Abbreviated transcription (Latin):
quia ho uel angłs qͥbona uoluntate bonum agit ñ necesario siuolũ¬
tarie agit : Et si ioluntarie agit non necessitate: poss ñ ag̾e. Pocire Eͦ¬

Expanded text:
quia homo vel angelus qui bona voluntate bonum agit, non necessario, sed volunquia homo vel angelus qui bona voluntate bonum agit, non necessario, sed voluntarie agit? Quod si voluntarie agit, non necessitate, posset non agere. Potuit e
Abbreviated transcription (Latin):
aitionis. Qõ enĩ tecertumẽ scire. ñ pot̾ alit̾ ẽẽ ⁊ te tuncalit̾ scire. Legentẽ quupe
uoluintarie: nulla necessitas fac̃ legẽ. quiẽ tam̃ dum scio leg̃ẽ ꝓ lege conditioĩs.
leg̾e ẽ necẽe.: Sie ⁊ diuna piudentia dum p̾sens aliquid considerat. Alud̾
ita tinc ẽ necessario constat: t anrisimre uisa nulla nature sit necessitaͦ.
Rõnalis sane ereatura ꝓ suelib̾tatis nat᷑a constat absoluta. ꝙͣn si ad diui¬
nim conͣtuitiuã referas. fit necessaria ꝓcertissima diuine notionis constas¬
tia Resequid̾ licet ut ꝓuuse sunt existendo fiant: legem ꝓuidentie nulla¬
tenus aeclinare ualeant. tam̃ sue ꝓpͥetatẽ ab solutionis seruiant. q̃ pͥusꝙͣ
eueniant: aut ñ euenire. aut alit̾ fieri poterant. Inte Ouid
airesti Rotest ne aliquid alit̾ ficri qm̃ sic dͥs puidit: ResꝑNescisꝙꝵ

Expanded text:
ditionis. Quod enim te certum est scire, non potest aliter esse, et te tunc aliter scire. Legentem quippe ditionis. Quod enim te certum est scire, non potest aliter esse, et te tunc aliter scire. Legentem quippe voluntarie nulla necessitas facit legere; quem tamen dum scio legere, pro lege conditionis necesse est legere. Sic et divina providentia, dum praesens aliquid considerat, illud ita tunc esse necessario constat, tametsi in re visa nulla naturae sit necessitas. Rationalis sane creatura pro suae libertatis natura constat absoluta: quam si ad divinum contuitum referas, fit necessaria pro certissima divinae visionis constantia. Res equidem, licet ut provisae sunt existendo fiant, et legem Providentiae nullatenus declinare valeant, tamen suae proprietatem absolutionis servant; quae priusquam eveniant, aut non evenire, aut aliter fieri poterant. XII. INTERR. Quid dixisti? Potestne aliquid aliter fieri quam sicut Deus praevidit? RESP. Nescis
Abbreviated transcription (Latin):
homo qͣ angłs ꝓ facultate lib̾iarbiteis adõ sibi dati int̾ omĩa que facta st̃
currit ab solutus qmdu ipsa sui lib̾tate arbitrii bñ sub dõ uaf. S er uata
g ista s ab eo pͥstita lib̾tate. ñ cogit᷑ neessitate. qui si negdigends declinat a bono.
eulpa sua exuit᷑ lib̾tate:i seruus remanet sub uncło culpe. Aincei uogaltis¬
uoni dicis angłur⁊ hominẽ ꝑlib̾tate arbitrii absꝙ nece sitate euprente
eum secͥ̃m immutabilitatẽ duune ꝓuidentie simul omĩa sẽ bͣecessita¬
tẽ. Nłoꝵ pot᷑ enĩ alit fieri. qm qd̾ diuina ꝓuidentia in concusse deceruit.
Resp̃ Quobꝰ mis solet necessitas assignari. Dr̃ enĩ simplex una.
conditionał uͥ altera. Simplex ut omne corpus ẽ palpabile. hoc eni simplicit
ẽnecẽt: sñ omuĩ conditione absq ulla det̾minatione. Conditionał aũ ut dum
aliquẽ scio leg̾e. eum leg̾e necee ẽ. Plecẽ dico ñ ꝑ nat᷑a legentis s ꝓadiectione con¬

Expanded text:
homo quam angelus pro facultate liberi arbitrii inter omnia quae facta sunt currit absolutus quandiu facultate liberi arbitrii bene sub Deo utitur. Servata igitur ista sibi ab eo praestita libertate, non cogitur necessitate: qui si negligendo declinat a bono, culpa sua exuitur libertate, et servus remanet sub vinculo culpae. XI. INTERR. Quomodo dicis angelum et hominem pro libertate tatem divinae providentiae simul omnia sunt sub necessitate? Non enim potest aliter fieri quam quod divina providentia inconcusse decernit. RESP. Duobus modis solet necessitas assignari. Dicitur enim simplex una, conditionalis vero altera. Simplex, ut omne corpus est palpabile. Hoc enim simpliciter est necesse, sine omni conditione, absque ulla determinatione. Conditionalis autem, ut, dum aliquem scio legere, eum legere est necesse. Necesse dico, non pro natura legentis, sed pro adjectione con
Abbreviated transcription (Latin):
Sic attende. quia om̃s quos uult saluos fieri.saluos fac̃. At uͦ siad karitatẽ
riferimꝰ qs dictũ ẽ. uult om̃s homines saluos fieri: pot̾it ħ subtilꝰ indaga¬
ri. Legimꝰ dõ mandante p̃ceptũ: ut tanꝙ̃ seipsum hõ diligat ꝓximum.
Oportet itaꝙ ut pͥmo diligat scipsum. Qeni semetipsũ ñ diligit: nec ꝓel¬
mum tanꝙ̃ seipsum diligit. Diligit aũ seipsũ si diligit dĩi. adõ enĩ est
⁊ creatori suo debet idipsum qd̾ ẽ. Si gͦ amat id qd̾ ipse ẽ: amat eũ neccẽ
ẽ sñ qͦ ñ potest ẽẽ qd ẽ ⁊ qͦͣ dilecto bolũ ẽ qd ipse ẽ: ⁊ qͦ ñ dilecto. neobonũ ẽ¬

Expanded text:
facit, at vero si ad charitatem referimus quod dictum est, vult omnes homines salvos fieri, poterit hoc subtilius indagari. Legimus Deo mandante praeceptum, ut tanquam seipsum homo diligat proximum. Oportet itaque in primo diligat seipsum: qui enim semetipsum non diligit, nec proximum tanquam seipsum diligit. Diligit autem seipsum si diligit Deum. A Deo enim est et Creatori suo debet idipsum quod est. Si ergo amat id quod ipse est, amat eum, necesse est, sine quo non potest esse quod est, et quo dilecto, bo
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ assignat. Hinc paulus clamat. Grã d̃i sũ id qo̾ sum.
temsunt ñ nulli. qͥsua dõ ñ sͣ honareferunt. s suisea m̾itis dm̃ debuisse
ꝓcacit̾ asserunt. Contͣ huiꝰmi humilitas ꝓfitet᷑. quia omĩa de plenitudiẽ
di om̃s accepimꝰ grãm ꝑ gra. Et si imnt̾ accepta bona habeamus aliqͣ i̾̃ita:
⁊ ip̃a iure dicunt᷑ gr̃a .i. gͣtis adõ nob̃ data. qui sua qͦq in scĩs donagͣtis
remunerat. Hinc apłs ait. Quis pͥor dedit illi:⁊ retͥbuet᷑ ei : Qm̃ exipso.⁊¬
ꝑip̃m. imipso sunt om̃ia. ipsi gła.tem sunt ñ nulli. qͥ bona
sua ⁊ siqͣ hñt bonorum merita. eque oĩa dõ attͣbunt. ⁊ gr̃as agunt. S
stant aut cadunt p̃sumptione relabunt᷑ suꝑbie. suaq nudant᷑ ueste
uistierie. Hic ẽ quart᷑ suꝑbie lapsus q̃ ecidit᷑ sle phariseus Bona quid

Expanded text:
militer assignat. Hinc Paulus clamat: Gratia Dei sum id quod sum . militer assignat. Hinc Paulus clamat: Gratia Dei sum id quod sum . Item sunt nonnulli qui sua Deo non sibi bona referunt, sed suis ea meritis Deum debuisse procaciter asserunt. Contra hujusmodi humilitas profitetur quia omnia de pleiam pro gratia. Etsi enim inter accepta bona habeamus aliqua merita, et ipsa jure dicuntur gratia, idem gratis a Deo nobis data, qui sua quoque in sanctis dona gratis renumerat. Hinc Apostolus ait: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? Quoniam ex ipso et per ipsum sunt omnia. Ipsi gloria. Item sunt nonnulli qui bona sua etsi qua habent bonorum merita aeque omnia Deo attribuunt et gratias agunt; sed stant aut cadunt ; praesumptione relabuntur superbiae, suaque nudantur veste justitiae. Hic est quartus superbiae lapsus, quo cecidit ille Pharisaeus. Bona
Abbreviated transcription (Latin):
h gͣue tumoris p̃cipitium. occurrit pͥmum ⁊ optimũ humilitatis remediũ.
cũ aliqͥs uͥtutes ipsasqͣs ũe possidet minime attendit. sua sͥ infirma p̃ten¬
dit. corã domino se nicħ nͥ peccatorẽ recognoscit. De hac humilitatis ualle
publicanꝰ ille surrex̃. qͥ ⁊̃ occłos ad celũ leuare timuit sola inse tm̃ peccata
cognouit. ⁊ penitentoo dix̃. Ds̃ ꝓpitiꝰesto mͥ peccatori.
tem sunt ñ nulli. qͥ a summo largitore aliqͣu̾tutũ insignia ꝑceꝑunt. s tu¬
more suꝑbie ad tantam insipientiam deuenerunt. ut de acceptis tanꝗͣ
apłs. qͥa cum cognouissent dm̃. ñ sic̃ dñm głificauerunt aut gr̃ãs eger̃t.
s euanuerunt incogitationib sius. Dicentes enĩ se eẽ sapientes. stulti faet
sunt. Quos expellit humilitas. que cum bona habeat: nicħ sue induste
uł nat᷑e de acceptis referendum iudicat. s largitori honoꝵ omĩũ ea dõ hu¬

Expanded text:
hoc grave tumoris praecipitium occurrit primum et optimum humilitatis remedium, hoc grave tumoris praecipitium occurrit primum et optimum humilitatis remedium, cum aliquis virtutes ipsas quas vere possidet minime attendit, sua sibi infirma praetendit, coram Domino se nihil nisi peccatorem recognoscit. De hac humilitatis valle Publicanus ille surrexit, qui et oculos ad coelum levare timuit. Sola in se tantum peccata cognovit, et poenitendo dixit: Deus, propitius esto mihi peccatori . Item sunt nonnulli qui a summo largitore aliqua virtutum insignia percipiunt, sed tumore superbiae ad tantam insipientiam devenerunt, ut de acceptis tanquam aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quos expellit humilitas, quae cum bona habeat, nihil suae industriae vel naturae de acceptis referendum judicat, sed largitori bonorum omnium ea Deo hu
Abbreviated transcription (Latin):
dnin s n arit qͥp stut pillo: ⁊ sese despieiat. suꝑborũũ cupiditas tasese ini¬
fanda nobs karitas humilium. H eaũ cadamiꝰ a dño. omĩno euitanda ẽ
ambitio siuꝑborum. Teste siqudꝰ enangł̃io publicanus ille intemplo lia¬
Nonne sesatus e quia peceatori dissimilis fuit: Quio eidefuit aui c¬
sumpsit seq ali quẽ quis eet ñ nouerat suꝑbiendo p̃tialit. Sae norat¬
mis llie siui seriuũ i udicabat ⁊ quẽ dñs humiliatum uisteficauerside
eatꝰ alctanꝗ reucondenipnabat. Qsligoo ꝑspities. sistiudrose considẽs
inis humilitatis g̃dustet̾it publicanus iqͥ suꝑbienda gñe elatus corru
cognoiui qͥbꝰ mne msẽrumsfator sepisime eccidi. : S uit nanq
qͣsi nucħ sint oĩno contẽpnant. ⁊ se solosuałe mñdacit᷑ ostentant. ħ ẽ uisana
suꝑbia: q̃ nec cãm ht̃ uñ se efferat. Hic ẽ pͥmꝰ suꝑbie casus omĩno detestan¬
ous. Hc̃ sathanas pͥmuminuenit. uͥm̃dacit̾ ait. Erosimił altissimo. Contͣ

Expanded text:
erit, ut pro illo etiam sese despiciat, superborum vero cupiditas ita sese singtanda nobis est charitas humilium; ne autem cadamus a Domino, omnino evitanda est ambitio superborum. Teste siquidem Evangelio, Publicanus ille in templo hunonne laetatus est quia peccatoribus dissimilis fuit? Quid eisumpsit, seque illi quem quis esset non noverat superbiendo praetulit. Superbia tumidus alienum servum judicabat, et quequido perspicies, si studiose consideres in quo humilitatis gradu steterit Publicanus, et quo superbiendi genere elatus corruecognovi, quibus me miserum, fateor, saepissime cecidi. Sunt namque quasi nihil sint omnino contemnant, et se solos valere mendaciter ostentant. Haec est insana superbia, quae nec causam habet unde se efferat. Hic est primus superbiae casus omnino detestandus; hunc Satanas primum invenit, ubi mendaciter ait: Ero similis Altissimo . Contra
Abbreviated transcription (Latin):
modis ipsa sint subdita. At uͦ ea ppͥe mala dm̃s. que censura iusticie dã¬
ꝓnabilia iudicamꝰ. Que aũ ꝓ lege iusticie sunt dampnabilia: ea utiq uo¬
rõnali uoluntate ea eẽ dep̃hendimus. Inter& De hismał age suppli¬
eo qͥnã mͦ in uoluntate rõnali tm̃ sint: ate audire desido. Responsi
t̾na ⁊ summa ẽẽntia que ds̃ ẽ. in seipsa uiua ꝑhernis ⁊ beata. ꝓsue beni¬
uolentia karitatis condidit angłm uuentẽ. ⁊ ȩt̾nũ. s nͥ in herendo
creatori minime beatũ. fȩc̃ ⁊ hominẽ utiq uiuentẽ s nͥ beneficio creatoris
et̾nitate ⁊ beatirudine carentẽ. Qꝓpt̾ ipse qui eẽntialit̾ uita ⁊ et̾nitas: ⁊bea¬

Expanded text:
ea proprie mala dicimus quae censura justitiae damnabilia judicamus. Quae autem pro lege justitiae sunt damnabilia, ea utique vorationali voluntate ea esse deprehendimus. III. INTERR. De his malis age, supplico. Quonam modo in voluntate rationali sint, tantum audireterna et summa essentia, quae Deus est, in se ipsa viva, perennis et beata, pro suae benevolentia charitatis condidit angelum viventem et aeternum; sed nisi inhaerendo Creatori minime beatum. Fecit et hominem utique viventem, sed nisi beneficio Creatoris aeternitate et beatitudine carentem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ diligit. uerũ ẽ qr uult om̃s homines saluos fieri. Et ħ uelle deũ
rectissime dic̃. cui ds̃ id uelle p̃cipit. Nec enĩ d̃s id p̃ciꝑet: si minime uelloe.
sonstat ⁊̃ id uelle dm̃. qui aspirando fac̃ suos uolentes idipsũ. Hinc paulus
aum offerre p̃sumpsit thayn: repbare meruit. Hanc qͦ ⁊ ille ñ hũit.
qͥ patͥs nuditatẽ ñ erubuit s irrisit uñ merito cũ suis post̾i̾s addictus ẽ

Expanded text:
mines salvos fieri. Et hoc velle Deum rectissime dicit, cui Deus id velle praecepit. Nec enim Deus id praeciperet, si minime vellet. Constat etiam id velle Deum, quia spirando facit suos volentes idipsum. Hinc Paulus dum offerre praesumpsit Cain, reprobari meruit. Hanc quoque et ille non habuit qui patris nuditatem non erubuit, sed irrisit: unde merito cum suis posteris addictu
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ corã año ptendit lu qͥ his admonitꝰ ad dͥñm recurre deuotꝰ ut a suꝑbie
casib ꝑ ip̃m redeas. i humilntatis gͣdib ad ipsũ ꝑuenias. a qͦ semꝑ suꝑbia re¬
sugit ad quẽ humilitas semꝑ accedit. Hanc saluator ecelo donat ut ascen¬
damus. illam ꝑditor ab inferis eleuat: ut decidamus. InterR
ue sunt ista: Quid q̃so ẽ suꝑbia ꝙͣ uituꝑas: Quid humilitas ꝙͣ lau¬
u as: Quio ꝙͣ commerto asti karitas : Quid ꝙͣ detestaris cupid̃itas:
aritas est ꝓfectus animi qui dm̃⁊ indo omĩa diligit. Econt᷑ cupidi¬
tas ẽ defectus haritatis. qui nec dm̃ necindõ aliqͣ diligit. Karitas gͦ
pͥmaẽ uͥtutum om̃iũ cupiditas ũ pͥma uitiorum. Raritatẽ. humilitas

Expanded text:
e casibus per ipsum redeas, et humilitatis gradibus ad ipsum pervenias, a quo semper superbia refugit, ad quem humilitas semper accedit. Hanc Salvator e coelo donat, ut ascendamus; illam perditor ab inferis elevat, ut decidamus. IV. INTERR. Quae sunt ista? Quid, quaeso, est superbia quam vituperas? Quid humilitas quam laudas? Quid, quam commendasti, charitas? Quid, quam detestaris, cupiditas? RESP. Charitas est profectus animi qui Deum et in Deo omnia diligit. Econtra cupiditas est defectus charitatis, qui nec Deum nec in Deo aliqua diligit. Charitas ergo prima est virtutum omnium, cupiditas vero prima vitiorum. Charitate
Abbreviated transcription (Latin):
qacłimn similituamnis aiesfestium Constat gͦ tante ang̃in excellentie ut
sadiua uisse: ut mes tanꝙ̃ in signacło poss h̃o ꝑspice qͣntum suo debeat
uceator quiseum dignat ẽ creare similem :̃: cuĩ similitudinis nimiã digni¬
etea qr otenetin angloiangło contemplari. Hoc signacłm in angio dan.¬
te no bpmanet integrum sd̃ inisto qui eecidit c̃uimꝰ obscuratũ quiꝑcon

Expanded text:
gnaculum similitudinis Dei effectum. Constat ergo tantae angelum excellentiae in gnaculum similitudinis Dei effectum. Constat ergo tantae angelum excellentiae in natura fuisse, ut in eo tanquam in signaculo posset homo prospicere quantum suo debeat Creatori, qui eum dignatus est creare similem sibi, cujus similitudinis nimiam dignitatem poterat in angelo contemplari. Hoc signaculum in angelo stante nobis permanet integrum, quod in isto qui cecidit cernimus obscuratum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Pot̃ ⁊̃ dici initiũ factus ad illudendum. quia totiꝰ malitie ẽ initiũ. qd̾
recte dr qr mali homines eũ tanꝗͣ mala m̃bra seqͣnt᷑. Cosnanq p̃cedit
⁊ temporis uetustate. ⁊ pͥncipatu malicie. Hiĩ etenĩ parit̾ ad illuden¬
dum sunt cogniti. bñ do ꝑuidente scõꝵ utilitati. quib noc̾e uolentib
ex eoꝵ infestatione sc̃ĩs cautela p̃stat᷑. quos qͣnto istoꝵ p̃mit impietas.
tanto eos sub dõ ꝑia leuect humilitas. Quidum uenena uomunt
loꝵ pia exercitatio: ⁊ ꝑdilectione inimicoꝵ sc̃a ꝓbatio. Quos itaq ma¬
los fut᷑os p̃udit. bñ ds̃ ompc̃ condidit. de qͦrũ malicia bñ uti nouit
⁊ potuit. Quos ita iustieie legib ordinauit. ut seriuire faciat sc̃is
ce y maliuolentie merito penis exhibeat sempt̾nis.
¶  pomiliẽ legmius ad similitudinẽ di factũ. angłm uͦ si¬

Expanded text:
Potest etiam dici initium factus ad illudendum, quia totius malitiae est initium: quod Potest etiam dici initium factus ad illudendum, quia totius malitiae est initium: quod recte dicitur, quia mali homines eum tanquam mala membra sequantur. Eos namque praecedit et temporis vetustate et principatu malitiae. Hi pariter ad illudendum sunt conditi, bene Deo providente sanctorum utilitati, quibus nocere volentibus ex eorum infestatione sanctis cautela praestatur: quos quanto istorum premitur impietas, tanto eos sub Deo pia levat humilitas. Qui dum venena vomunt lorum pia exercitatio, et pro discretione inimicorum sancta probatio. Quos itaque malos futuros praevidit, bene Deus omnipotens condidit: de quorum malitia bene uti novit et potuit: quos ita justitiae legibus ordinavit ut servire faciat sanctis, et pro malevolentiae merito poenis exhibeat sempiternisRESP. Hominem legimus ad similitudinem Dei factum, angelum vero si
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eũ futurũ sc̃ĩs utilem. qͣmus maliuolũ. q̃mius nolentẽ Hinc psalmista
testat᷑. Draco iste quẽ formasti ad illudendũ ei. Hoc ẽ qͦd dr. Ut ei illudatur
ab angłis eiꝰ. Bonis nanq angłis. malus ille adõ subicit᷑. ut ab eis eiꝰ imiꝑ¬
bitas illudat᷑. dũ ñ pot̃ qͣntũ nitit᷑. s qͣntũ ꝑmittitur. Hc̃ quid̃ om̃ĩpoten¬
tia summa a dõ compͥmit. ut nicħ omnino faciat. nͥ qd̾ sũma equitaᷤ eũ
ag̾e ꝑmittit. Seruit itaq uo s inuitꝰ. bonis qͦ famulat᷑ angłis. s coactꝰ
Uiris ⁊̃ scĩs p̃bet obsequium: s infestus. Mirandũ siquid̾ de eo constat
mirałm. iocundũq bonis spectacłm. Dum enĩ scĩsmolit᷑ obeẽ: cogit᷑
temptando ꝑdẽe. Malus tm̃ sͥ bonus ẽ aliis. dum nicħ nͥ bonũ agit.
⁊ nicħ nͥ male fac̃. Bñ gͥ initiũ factus ad illudendũ dr̃. qui ita adõ for¬
mat᷑. ħ ẽ disponit᷑. ut eiꝰ malicie illudat᷑. qui ꝓpt̾ seuitiã draco nominat᷑.

Expanded text:
lum, quamvis nolentem. Hinc Psalmista testatur: Draco iste quem formasti ad illudendum ei . Hoc est quod dicitur, ut ei illudatur ab angelis ejus. Bonis namque angelis malus ille a Deo subjicitur, ut ab eis ejus improbitas illudatur, dum non potest quantum nititur, sed quantum permittitur. Hunc quidem omnipotentia summa a Deo comprimit, ut nihil omnino faciat, nisi quod summa aequitas eum agere permittit. Servit itaque Deo, sed invitus, bonisque famulatur angelis, sed coiam sanctis praebet obsequium, sed infestus. Mirandum siquidem de eo constat miraculum jucundumque bonis spectaculum. Dum enim sanctis nititur obesse, cogitur tentando prodesse. Malus tamen sibi, bonus est aliis, dum nihil nisi bonum agit, et nihil nisi male facit. Bene igitur initium factus ad illudendum dicitur, qui ita a Deo formatur, hoc est disponitur, ut ejus malitiae illudatur, qui propter saevitiam draco nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ani isterił fecunoat᷑ hinc ⁊ asina loquit᷑. Seruat nãꝙ s̾ipse inreb qe ꝯdidit
ut istarihis similia ex eis face possit sic̃ipse nouit. Hec enĩ exeis talia facet q ñ
posso exeisita fieri ip̃e pfixiss. ht̃ gͦ omp̃s ap̃ se lib̾as suoꝵ opũ efficatias. quui

Expanded text:
Hinc anus et sterilis fecundatur, hinc et asina loquitur. Servat namque sibi ipse in rebus quas condidit, Hinc anus et sterilis fecundatur, hinc et asina loquitur. Servat namque sibi ipse in rebus quas condidit, ut ista et his similia ex his facere possit, sicut ipse novit. Nec enim ex his talia faceret si non posse ex his ita fi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝯtͣrie cause quas ap̃se semꝑ habutt. his qͣs inreb sua uoluntate composut¬
U oluntas nanq diuuna immutabilis ⁊ sempit̾na ñ pot̃ s ẽẽ contͣria. q̃sic cau¬
sas mundo indidit ut ex eisilud cuiꝰ cause sunt ẽẽ possit. ẜ ñ necẽe sit. sic̃ ex fbre
qͥs causalit̃ fructus sequit᷑ s ñ necẽt ẽ ut seqͣt. C ausasaũ qͣs ap̃ se semꝑ habuit
ex quib inferiores fãt sic immobiles sunt. ut exillis suꝑiorib hoc eẽ neces Eit
qꝰ existis inferiorib fec̃ ut eẽ aliquio posit. Itaꝙ supͣ nat᷑alem rerũ cursum
cursis seuconseueta rõcreatẽ. Nectam̃ dereb fat ad̃ de eis fieri posse ñ posuit.
Hinc ẽ adͥ deu̾ga moysi subito serpens fieri ⁊ de serpente liga potiut. Hincẽ qd
u̾ga a aron sñ gͥmine sñ t̾ra sñ humore subito potuit florere fruetũꝙ face

Expanded text:
esse contrariae causae, quas apud se semper habuit, his quas in rebus sua voluntate composuitesse contrariae causae, quas apud se semper habuit, his quas in rebus sua voluntate composuit. Voluntas namque divina immutabilis et sempiterna non potest sibi esse contraria; quae sic causas mundo indidit, ut ex eis illud cujus causae sunt esse possit, sed non necesse sit; sicut ex flore quidam causaliter fructus sequitur, sed non necesse est ut sequatur. Causae autem quas apud se semper habuit, ex quibus inferiores facit, sic immobiles sunt, ut ex illis superioribus hoc esse necesse sit quod ex istis inferioribus fecit, ut esse aliquid possit. Itaque supra naturalem rerum cursum cursus seu consueta ratio creaturae. Nec tamen de rebus facit quod de eis fieri posse non possit. Hinc est quod de virga Moysi subito serpens fieri et de serpente virga potuit. Hinc est quod virga Aaron sine germine, sine terra, sine humore, subito potuit florere fructumque facere.
Abbreviated transcription (Latin):
eroico uoluntarie i necesitate. R otest g alit̃ fieri. qͣ cn ãs ds p̃uidit  aitam̃
alitꝰ ñfit. Quaꝑ nemo semale exeuset dicens ꝓuidentiam q̃ sequor.
nemo m̃ imputet si peces qͦs q̃s p̃uidit necessario oporter fiera. Siue
g tue ab solutionẽ nate ex puidentia ãi pendẽ nec dicas eã pcertutiulun alid¬
uine puidntie omimno neressitati obnoriam ꝙ̃ scimꝰ exdiuina ꝓuderta faetã
Insuo gue libͥani. uõ gͥ pegcas: de pͣuitate uoluntatiscue ꝓcedit ñ piudendia com¬
fanes mindo conclusit quib ñ suã potentiã subaidit. s eas sub̃ potentia sua pe¬
listuit losti quipe hominẽ apuericia ad iuuentartẽ. auuendete asi
na uoluntate. Causeuꝰqͣs ds in sua uoluntate ap̃se teniut. ñ pendent exciu¬
sis qͣs mundo indidit. Eius naniq consilium manens immobile. mutat
aliq̃ consuete cursum. inferioris nat̾e. ħ sane mutatio. ẽ illa penitentia in

Expanded text:
o voluntarie, non necessitate. Potest igitur aliter fieri quam quod Deus praevidit, et tamen aliter non fit. Quapropter nemo se male excuset dicens: Providentiam Dei sequar. Nemo mihi imputet si pecco. Quod Deus praevidit, necessario oportet fieri. Sed srgo tuae absolutionem naturae ex providentia Dei pendere; nec dicas eam pro certitudine divinae providentiae omnino necessitati obnoxiam, quam scimus ex divina providentia factam in suo genere liberam. Quod igitur peccas, de pravitate voluntatis tuae procedit, non Providentia corationes mundo conclusit; quibus non suam potentiam subdidit, sed eas sua sub potentia religavit. Nosti quippe hominem a pueritia ad erna voluntate. Causae vero quas Deus in sua voluntate apud se tenuit, non pendent ex causis quas mundo indidit. Ejus namque consilium manens immobile mutat aliquando consuetae cursum inferioris naturae. Haec sane mutatio est illa poenitentia in
Abbreviated transcription (Latin):
nominat. pͥncipalit̾ ñ eis inẽe bonitatẽ rep̃sentat. qm̃ malicia ñ nomi¬
nanoo stemouenos designat. Est eni cum dico malicia. ac si dicẽma nl

Expanded text:
nominat, principaliter in eis non esse bonitatem repraesentat, quam malitia non nominominat, principaliter in eis non esse bonitatem repraesentat, quam malitia non nominando
Abbreviated transcription (Latin):
iumus. Ut cecitas nuditas egestas. taceo nolo. desipio. nescio : huiꝰmodi.
Quare cauendum tͥ sũmoꝑe ẽ utcũ aliquis tecum ꝓiquirenda ue¬
ꝑmittas. Si enĩ ꝑmiseris: cito te adinconueniens traħe pot̾tt. Int̾rog
oc si placet uł aliquo demonstres exemplo. R Proponat
aliqũ aliquis ⁊ dicat. Quicquid ẽ ds̃ fec̃. Assumat aũ. S malũ ẽ.
Concludat uͦ. Ds̃ gͦ illud fȩc̃. Inferat qͦq qr si ds̃ malum fec̃. ñ gͥ bona
sunt omĩa q̃ fec̃. Uł sibonũ ẽ qd̾cũq fec̃. cum malũ existat. ñ omĩa fec̃.
Ex his paucis debesconic̾e. quia si malicia uox ista ⁊ huiꝰni uocalia te ꝯ¬
⁊ nicħ nominant. ut malicia cecitas. nuditas. ⁊ his similia. si qͣndo
sumpta facimꝰ ut malus. cecus. nudꝰ. ista quid̃ res aliqͣs nominant.
s pͥncipalit̾ eis que nominant. ñ ea inẽẽ rep̃sentant. q̃ sua pͥmitiua
remouendo designant. Ut malus cum angłm uł hominem

Expanded text:
itas, surditas, nuditas, egestas, taceo, nolo, desipio, nescio, et hujusmodi. Quare cavendum tibi summopere est ut, cum aliquis tecum pro inquirenda vequid permittas. Si enim permiseris, cito te ad inconveniens trahere poterit. XII. INTERR. Hoc, si placet, vel aliquo demonstres exemplo. RESP. Proponat aliquis aliquando et dicat. Quidquid est, Deus fecit. Assumat autem, sed malum est. Concludat vero, Deus ergo illud fecsunt omnia quae fecit, vel si bonum quodcunque fecit cum malum existat, non omnia fecit. Ex his paucis debes conjicere quia si malitia vox ista et hujusmodi vocalia, te cficant et nihil nominant, ut malitia, caecitas, nuditas, et his similia, si quando sumpta facimus, ut malus, caecus, nudus, ista quidem res aliquas nominant, sed principaliter eis quae nominant, non ea inesse repraesentant, quae sua primitiva removendo designant; ut malus, cum angelum vel hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ũi filiꝰ accepit:⁊ ꝓnob̃ p̃dafieri. p̃dantẽ p̃daturꝰ elegit. Hunc itaq dũ p̃dator
antiquus in uisterapuit. iuste p̃dari meruit. quẽ p̃dator fortissimꝰ tenu¬
it ⁊ allisit: ⁊ captuutatẽ nr̃am de manu impia lib̾am edux̃. Eiꝰ enĩ passiõe
redimim᷑. resurrectione leuam᷑. ascensione glificam᷑. Hoc sane mist̾iũ
abȩt̾no aispositũ angłis craditũ diabolo celatum redditũ ẽ in maria. Pro¬
admiranda duime maestatis immensitas ad cuiꝰ altitudmẽ
infinitam dumi nulla ꝑtingit elata sullumitas sola semꝑ
id eam usq conscendit humilitas. Miro si qͥd̾ mͦ eũ cũ ubiꝙ
sit ñ pot᷑ in uenire suꝑbia: eumꝙ litet infiite sullimẽ cõp¬
hendit humilitas.Iñ ẽ qo̾ eiꝰ humilẽ incarne aduentum
humiles solisuscipuurt. suꝑbinesciunt. Suꝑbia qͥpꝑe ⁊ humilitas abinitio
semꝑ ecosit sentuint ⁊abiuute sese effugiunt. H ẽirreuocabiles ila cdisen¬

Expanded text:
 et pro nobis praedam fieri praedantem praedaturus elegit. Huic itaque, dum praedator antiquus injuste rapuit, juste praedari meruit, quem praedator fortissimus tenuit, et allisit, et captivitatem nostram de manu impia liberam eduxit. Ejus enim passione redimimur, resurrectione levamur, ascensione glorificamur. Hoc sane mysterium ab aeterno dispositum, angelis creditum, diabolo celatum, prophetis revelatum, radmiranda divinae majestatis immensitas, ad cujus altitudinem infinitam dum nulla pertingit elata sublimitas, sola semper ad eam usque conscendit humilitas! Miro siquidem modo eum cum ubique sit non potest invenire superbia, cumque licet infinite sublimem comprehendit humilitas. Inde est quod ejus humilem in carne adventum humiles soli suscipiunt, superbi nesciunt. Superbia quippe et humilitas ab initio semper contra sentiunt, ab invicem sese effugiunt. Haec est irrevocabilis illa dissen
Abbreviated transcription (Latin):
conitiunt. Unũ suꝑcelestiũ tĩ nullus ceciadit. alterũ mundanor  as
suꝑ celestib ad q̃dã mystia subiectoꝵ. de quib mundannsut aiunio dr̃¬
un curiuniti : ̃ duo gũa mula nõo sẽpture saerte dc̃ auitoritas. diuma
quid̃ testant᷑ eloquia. quia angl̃s ille apostata dictus ẽ mitiũ figm̃ti dñ. ñ
quia ip̃m ds añ omĩa condidit. Legimus enĩ. Qui uiuit abeterno. creauit
tio fec̃. Uł ita. Hoc initiũ .i. ħ inceptũ. ñ enĩ ẽ et̾nũ. qͦd ht̃ initiũ. ẽ figm̃ti

Expanded text:
conjiciunt: unum supercoelestium unde nullus cecidit; alterum mundanorum, illis supercoelestibus ad quaedam mysteria subjectorum, de quibus mundanis, ut aiunt, ncurrunt. Sed haec duo genera nulla nobis Scripturae sacrae dicit auctoritas. Divina quidem testantur eloquia quia angelus ille apostata dictus est initium figmenti Domini, non quia ipsum Deus ante omnia condidit. Legimus enim: Qui vivit ab aeterno creavittio fecit; vel ita: hoc initium, id est hoc incoeptum, non enim est aeternum quod habet initium, est figmenti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ solũm᷑ iudicat dumocculta cordiũ ignorat. S summꝰ abbit̾ longe
dit̾ uidicat. qui magis corda pensat qͣm oꝑa. qui nullumopꝰ approbat qd̾ kari¬
das ñ commendat. Mandata quid̃ i ꝓuaris temporib ⁊ ꝓrerũ necessitudinib
sepissime uariant᷑ s una momĩb adño karitas querit᷑. qua quicquid agit᷑. gra

Expanded text:
enim solummodo judicat, dum occulta cordium ignorat. Sed summus arbiter longe enim solummodo judicat, dum occulta cordium ignorat. Sed summus arbiter longe aliter judicat, qui magis corda pensat quam opera, qui nullum opus approbat quod charitas non commendat. Mandata quidem et pro variis temporibus et pro eorum necessitatibus saepissime variantur. Sed una in omni