comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ñ possit : Qiuis qui s ergo difficultatetus ionis huiꝰoffendit᷑ : stidiũ atq
opusinsumat̃ : ñat calũ natũ eat sed ut purgariualeat. Nec tam̃ ego m&
itasũ oblitus mei ũt non langoris quã sanitatis amplius in eẽ mͥsentiam
Verũ ttam̃ hanc meopinionẽ quacor pcredit᷑anima cũ puerilib: annis
euasisseddectat . Quia tunccũ o pinabari ũtiq: nesciebã : Opinariaut̃
ignorantis ẽ ignorantia uero contiaria scientiao: Nescitergo quis quis
opinat᷑: F lincequuidẽ factũ ẽ tisuentiã p̃opinione condipiscerẽ sciens esoi¬
reme quo adusq opinibur : Tuaut̃ diciscũ d eanimae s ubstantia quaera mꝰ
qđ lipra nosẽ pobuiderim̃ posse cũ supra nosi psesi ps ñ simꝰ : Et itẽqđag
nosci posse negas quã si cognitũ iudica sanimã quae corporiscorpꝰcẽ com¬
firmas : Qđ si sciensdicis quiastilsa scirenequeunt uerũ dicis . Et si hoo¬

Expanded text:
uidere non possit. quisquis ergo difficultate nisi.. onis huius offenditur, studium atque uidere non possit. quisquis ergo difficultate nisi.. onis huius offenditur, studium atque opus insumat, non ut me calumniatum eat, sed ut purgari ualeat. Nec tamen egomet ita sum oblitus mei, ut non languoris quam sanitatis amplius inesse mihi sentiam. uerum tamen hanc me opinionem qua corpus creditur anima cum puerilibus annis euasisse delectat, quia tunc, cum opinabar, utique nesciebam. opinari autem ignorantis est, ignorantia uero contraria scientiae: nescit ergo quisquis opinatur. hinc equidem factum est, ut scientiam prae opinione concupiscerem sciens nescire me, quoad usque opinabar. tu autem dicis, cum de animae substantia quaeramus, quod supra nos est nobis uideri non posse, cum supra nos ipsos ipsi non simus, et item quod agnosci posse negas quasi cognitum iudicas animamque corporis corpus esse confirmas. q
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ mundi parte mreplet: maiore maiorem : sedtoti simparte totus
into to ẽ Ita & haec ñ p parte siuẽ in parte corporis: fecalia parsanimae
sentificat oculũ &̃ alia uiui ficat digitũ. Sed sicut inoculo tota uiuit & ꝑ
oculũ tortiuid& Ita& indigito totauiuit & ꝑdigitũ totosentit : Aut
si fortuassis scaoitun digio sentit ut tortiñ sit indigito: Sentitergo toca
ubitotañ ẽ & ẽ ubinonẽ : Autigit᷑ totaerit anima in corporispartem ini¬
macũ nihi lominꝰ in toco fittota: Autcũ ott sentiat ubi tota ñ ẽ. Estergo
tota ubiñẽ tota. Sedde hoc & in primolibro quã plura disserui & in secun¬
di principio ñpaucã praemis: : In quae si quispiã sollerter intenderit:
sensuũ t̃ ttipeccato oculũ inbicllȩ mentis obnubit utcũ seuł dm̃ contẽ plari
uol& imaginũ corporearũ Velam̃ qđ sibi p̃texit᷑ solũiudeat cũt ransillud

Expanded text:
minorem mundi partem replet, maiore maiorem, sed totus in parte, totus in toto est, ita et haec non pro parte sui est in parte corporis. nec alia pars animae sentificat oculum et alia uiuificat digitum, sed sicut in oculo tota uiuit et per oculum tota uidet, ita et in digito tota uiuit et per digitum tota sentit. aut si fortassis sic tota in digito sentit, ut tota non sit in digito, sentit ergo tota, ubi tota non est, et est, ubi non est. aut igitur tota erit anima in corporis parte minima, cum nihilominus in toto sit tota, aut cum tota sentiat, ubi tota non est, est ergo tota, ubi non est tota. sed de hoc et in primo libro quam plura disserui et in secundi principio non pauca praemisi, in quae si quispiam sollerter intenderit, sensuum ita peccato oculum inbecillae mentis obnubit, ut, cum se uel deum contemplari uult, imaginum corporearum uelamen quod sibi praetexitur solum uideat, cum trans illud
Abbreviated transcription (Latin):
ohoris &i musicisintũ allis cherẽringunt: Sant ne hacc omã gentimor¬
ttliũ uł coniuentia usui ud iocunda expectaimini: Acꝑ hoc itaterꝰ
corporeũ caelũ qui a uidelic& hominib: datũ ẽterradicit᷑ sicuta qua¬
rũ &aeris corpora : nonutiq eiusdẽ corpulentiae ciuus ẽ terra : Tam̃
qm̃ filus homipũ dattos terradicunt᷑ Adiectoeo qđ ominiũ sensualit̃
uiuentiũ principalit̃ ttictus exterraẽ : Porro aut̃ sicut sin eigni uide¬
rinihib sic ttingi absq terra nihil potest Quia & ignis tactiu subia c&
& eherignisẽ ñ abhorr& aliquid illic eẽ terrenũ. Qua ꝓpt̃ quõ
omne corporeũ terrae nom̃ indudit Ratoq: iudicio incorporeis
sompositu terradicit᷑omne corporeũ quia hic sensibilis mundus cũ
ui sibilicaelo terraẽ quae filiis hominũ dataẽ : Quid de illo caelodi¬
cimꝰ qđ d nõdatũ e non filiis hominũ Ergoidentidẽ ad edoquiadiui¬

Expanded text:
choris et musicis interuallis aetherem pingunt? suntne haec omnia genti morchoris et musicis interuallis aetherem pingunt? suntne haec omnia genti mortalium uel coniuentia usui uel iucunda spectamini? ac per hoc ita tenus corporeum caelum, quia uidelicet hominibus datum est, terra dicitur, sicut aquarum et aeris corpora non utique eiusdem corpulentiae, cuius est terra, tamen quia filiis hominum data sunt, terra dicuntur adiecto eo, quod omnium sensualiter uiuentium principaliter tactus ex terra est. porro autem sicut sine igni uideri nihil, sic tangi absque terra nihil potest: quia et ignis tactui subiacet et aether ignis est, non abhorret aliquid illic esse terrenum. quapropter quoniam omne corporeum terrae nomen includit ratoque iudicio in corporeis conpositum, terra dicitur omne corporeum, quia hic sensibilis mundus cum uisibili caelo terra est, quae filiis hominum data est. Quid de illo caelo dicemus, quod domino datum est, non filiis hominum? ergo identidem ad eloquia diui
Abbreviated transcription (Latin):
quã spatio nullũdis serendinunc tempusẽ : Illud intellege qđ ꝓphett int̃
caelũ & caelũ caelitamtĩ differentiã fecit. Quanta ferme ẽ int̃ hoccaelũ
porro sit terra : Vnde coniciendũ ẽmundi corpuniuersũ diunitus terrã
sic loquit᷑. Caelũ caelid nõ terrã aut̃ dedit filiis hominũ: Quidergo dicimꝰ
Nũ quid hoc caelũ uisibile non hominib: datũẽ aut solaris fulgor & calor
uellunaris globiꝑincrem̃te acde trim̃ tauariatio Velastrorũ uagus
ratusq: circuitus Vel ꝑ magno sorbes congressussiderũ & statuit ꝓgres¬
sio siuecumdierũ noctiũq uicesuariant: Siue quia caloris acfrigoris
alterpio furu mundũ temperant Seu qđ dimenss limitib articuostem¬
portan sgnont : Podemq nterm inoline arũ tramte in dipic sine fine
redeuentia Pereudem circuorũuas reuehunt ut qđ distinctispunenis

Expanded text:
quam spatio nullum disserendi nunc tempus est, illud intellege, quod propheta inter quam spatio nullum disserendi nunc tempus est, illud intellege, quod propheta inter caelum et caelum caeli tantam differentiam fecit, quanta ferme est inter hoc caelum porro sit terra. unde coniciendum est mundi corpus uniuersum diuinitus terram sic loquitur: caelum caeli domino, ter-. cum autem dedit filiis hominum. Quid ergo dicemus? numquid hoc caelum uisibile non hominibus datum est aut solaris fulgor et calor uel lunaris globi per incrementa ac detrimenta uariatio uel astrorum uagus ratusque circuitus uel per magnos orbes congressus siderum et statuta progressio, siue cum dierum noctiumque uices uariant, siue quia caloris ac frigoris alterno fotu mundum temperant, seu quod dimensis limitibus articulos temporum signant eodemque intermino linearum tramite in id ipsum sine fine redeuntia per easdem circulorum uias reuehunt, uel quod distinctis numerose
Abbreviated transcription (Latin):
& raptũ fiuis se paulũ usq int tiũ caelũ uerũ ẽ. Etrur sumtres cẽ caelos
corporeos uerũ nonẽ. Igit᷑ aut incorporeũ quid oreatũ confitebere :¬
reos uł indiscus sibiles auctorita sdo c& uł ratiomani festa conuincit :
Subuniusopeueritatis sicutistillentia discus simꝰ sic uera quaeramꝰ: Legimꝰ
in ꝓpheta quifecit caclũ &terrã . Caclũ caelid nõ terrã aut̃ dedit filiis
hominũ : Istic anim aduertendũẽ aliud eẽ cuelum : A liud caelũcaeli Quip¬
petumcuadũ cuelidicit᷑ Taleẽ ac sicaelũ acterradicat᷑. Imũnempesi deregeli
baccterraẽ Sedcũ cum anteomẽ tem poraeũ ereauit dit uelũ de terrã: Secumn¬
doqidie hoc uisibile caelum fecerit : Estergo cadũ ae uoterie posterius cũ
tanto sit qualitate praestantius : Sed qm̃uices & spatia tempoꝵ & morasdierũ
Mom̃taria mundicreatio non admittat. Quia des ex dierũ fiumero magis

Expanded text:
et raptum fuisse Paulum usque in tertium caelum uerum est et rursum tres esse caelos et raptum fuisse Paulum usque in tertium caelum uerum est et rursum tres esse caelos corporeos uerum non est. igitur aut incorporeum quid creatum confitebere mnes corporeos uel indiscussibilis auctoritas docet uel ratio manifesta conuincit, sub unius ope ueritatis sicut fallentia discussimus, sic uera quaeramus. Legimus in propheta: qui fecit caelum et terram. caelum caeli domino, terram autem dedit filiis hominum. istic animaduertendum est aliud esse caelum et aliud caelum caeli, quippe cum caelum caeli dicitur, tale est ac si caelum ac terra dicatur. imum nempe siderei caeli haec terra est, sed cum ante omne temporaneum creauerit deus caelum et terram secundoque die hoc uisibile caelum fecerit, est ergo caelum aeuo terrae posterius, cum tanto sit qualitate praestantius. sed quoniam uices et spatia temporum et moras dierum momentaria mundi creatio non admittit, quia de sex dierum numero magis
Abbreviated transcription (Latin):
dã terrenis potior uiuentiũ multitudo substtntia erunt suꝑ caclestis
Ista subcaelo ẽ hauriens uidelic& a suꝑ nosui iuibrantioꝵ siderũ flãmas &
liquidiores aurasaeris: Cuiꝰ edem̃tũ repl& int̾cadestis uacui concauum
Qđ scilic&s acaelo tertio aliiuiuentiũ populi atq alia int̃siti aeris ꝓfunda
discriminant : Nuncigit᷑ si ꝑ haec raptatus apłs usq int̃tiũ caelũ uenit
quid istinc potissimũ repperit: Qđ silo calit̃ quaerendũ fuit. &inprimo caelo
inuenire ñ potiuit : Atcũ nonde caelo corporeo sed decaelidnõ sisbeatus
Et totus ubiq: sit dñscaeli quinec localit̃ quaerit᷑. nec localit̃ inuenit᷑
Haec uera ꝓfecto ascensi onistuae causadabit᷑. Si ab inferioris substan¬
tiae potioris ascendis : Quia quȩrentib: dm̃ a corporeis ad corporea
pullus ascensusẽ quauersũ nunc corporalitas indus adiffugi& . Icce

Expanded text:
dam terrenis potior uiuentium multitudo, substantia ergo supercaelestis dam terrenis potior uiuentium multitudo, substantia ergo supercaelestis ista sub caelo est hauriens uidelicet a superno sui uibrantiorum siderum flammas et liquidiores auras aeris, cuius elementum replet intercaelestis uacui concauum, quod scilicet a caelo tertio alii uiuentium populi atque alia intersiti aeris profunda discriminant. Nunc igitur si per haec raptatus apostolus usque in tertium caelum uenit, quid istic potissimum repperit, quod si localiter quaerendum fuit et in primo caelo inueniri non potuit? sed et totus ubique sit dominus caeli, qui nec localiter quaeritur nec localiter inuenitur, haec uera tiae potioris ascendis. Quia quaerentibus Deum a corporeis ad corporea nullus ascensus est, qua uersum nunc corporalitas inclusa diffugiet? ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ent Aut siunꝰ mundus pluresporroñ hc̃caelos. Aliquostibicum e picurõ
mundos at homoꝵ minutti parturiant. Vt tertiũ caedũ paulus inueniat
Sed qđ adb eatitudinẽ expectat ut deuno corporeo ad aliud : aut ab hoc
ad tertiũ aeque corporeũ quis quis ascendat Cũ p̃ id sit̃ merito beatius
beatũ faciat Nec tresitidẽ caelos anima corporalis inueniat. Vt tandẽ
defecta corporib: in corporei scedat Iuxtt p̃libatã tacitt discussione
rationẽ ternariũ caeloꝵ numerũ differentiãq: uideam : Quia cum
differentia dignitatũ sit disttintiae locoꝵ sidistant magis quã differanꝰ
Interprimũ scđmq: caelũ quaero quid reisit: Aut sub stantia uidelic& illio
aut nihilẽ : Sinihil pulla creaticaelicausa suberit: Cũ nec insimis terrae
quippiã nisi p̃cedentib: porro apud ȩuũ causis extiterit : Sinaut̃ ẽ illicquȩ¬

Expanded text:
ent. Aut si unus mundus plures porro non habet coelos, aliquos tibi cum Epicuro ent. Aut si unus mundus plures porro non habet coelos, aliquos tibi cum Epicuro mundos atomorum minuta parturiant, ut tertium coelum Paulus inveniat. Sed quid ad beatitudinem spectat, ut de uno corporeo ad aliud, aut ab hoc ad tertium aeque corporeum qbeatum faciat, nec tres identidem caelos anima corporalis inueniat, ut tandem defecta corporibus incorporeis cedat, iuxta praelibatam tacita discussione rationem ternarium caelorum numerum differentiamque uideamus, quia cum differentia dignitatum sit distantia locorum, si distant magis quam differant inter primum secundumque caelum, quaero quid rei sit? aut substantia uidelicet illic aut nihil est: si nihil, nulla creati caeli causis suberit, cum nec in infimis terrae quippiam nisi praecedentibus porro apud aeuum causis exstiterit. sin autem est illic quae
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptura geneseos caelidr̃ firmam̃tũ : Quippeubilum pariũ creatio¬
nẽ recexit Fecit inquit ds̃ duomagnaluminaria: Et posuitea in firma¬
m̃ tocaeli qua uidelic& auctoritate uerũ illudunũ ante tẽpora neum
caelũ credere simul. Quanquã istud de quo agimꝰ firmam̃tũ caelũ dicere
simmur : Quanquã ifstud de quo agimꝰ firmumtũ aclũ dicere p̃ in hibeam᷑ Eo
uideli c& quiad s firmam̃tũ uoca ueritaaelũ Sed mouet iterũ qđ cael i iauten¬
ticis uoluminib: nondualitantũ . sed plurali pumero sepeuocitant᷑ : Vero
aut̃ subicit qđ terrae Corpꝰunũ meripturis dicit᷑ orbis cẽterrarũ: Itaugt᷑
qđimnasit: Ad quodergotertiũ caclũ raptus ẽpaulus : łleunumc sode s egre¬
dere &elem̃ toꝵ molib: excussis trutinaeq: idicii corpoꝵ ponderib:
in positis ad pende mundũ : Quippiã fortasse Cad i uob unde unde ꝓsili¬

Expanded text:
in scriptura geneseos caeli dicitur firmamentum, quippe ubi luminarium creatioin scriptura geneseos caeli dicitur firmamentum, quippe ubi luminarium creationem retexit: fecit, inquit, deus duo luminaria magna et posuit ea in firmamento caeli. qua uidelicet auctoritate uerum illud unum ante temporaneum caelum credere sinimur, quamquam istud quo de agimus firmamentum caelum dicereeo videlicet, quia Deus firmamentum vocaverit coelum. III. Sed movet iterum, quod coeli in authenticis voluminibus non duali tantum, sed plurali numero saepe vocitantur. Vero autem subjicitur, quod terrae corpus unum in Scripturis dicitur orbis esse terrarum. Ita igitur  haud dubium quod una sit. Ad quod ergo tertium coelum raptus est Paulus? Eia nunc sedes egredere, et elementorum molibus excussis, trutinaque judicii corporum ponderibus impositis, appende mundum: quippiam fortasse coeli nobis unde unde prosili
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate corpoꝵ: Quaerem̃ caelũ transom ne mundaniũ : sed in hoc opac
rerũ caligantiũ nubilo Exaditis suꝑcaelestiũ doc trinarũ consultare¬
Sio pinionib: missisuerifidẽ quae rimꝰ. Ecce tibiereaturarũ testẽ ipsũ cre¬
ationis auctorẽ . Quicũ ante omine tẽpus creauit cuelũ & terrã postq die
uno fecerit lucẽ & firmam̃tũ secundo itidem diec̃ diderit idq aaelum
ab usiuo nomine uocitauerit. Euiratis interualloꝵ limitib: loco uł modo
uariantium porrosiderũ ornam̃tt subtexuit : Anĩ aduerti proptũ ẽ. hoc
iuisibile firmam̃tũ tanto int̃uallo substantiae . caelo in uisibili cedere
Quanto itidẽ terraeimis locoꝵ int̃ capidine p̃minere : Quocirca alie no actrans¬
laticio nomine firmam̃tũ istud calũ dici potest : Cũ uere eẽ caelũ illicre¬
ata ante tẽpora caelosit ꝓpriũ : Enĩ uero istud stelligerũ qđ caelũ dicimus

Expanded text:
uersitate corporum quaeremus caelum trans omne mundanum? sed in hoc opaco uersitate corporum quaeremus caelum trans omne mundanum? sed in hoc opaco rerum caligantium nubilo ex adytis supercaelestium doctrinarum consulta resi opinionibus missis ueri fidem quaerimus, ecce tibi creaturarum testem ipsum creationis auctorem, qui cum ante omne tempus creauerit caelum et terram postque die uno fecerit lucem et firmamentum secundo itidem die condiderit idque caelum abusiuo nomine uocitauerit, cui ratis interuallorum limitibus loco uel modo uariantium porro siderum ornamenta subtexuit, animaduerti promptum est hoc uisibile firmamentum tanto interuallo substantiae caelo inuisibili cedere, quanto itidem terrae imis locorum intercapedine praeeminere. quocirca alieno ac translaticio nomine firmamentum istud caelum dici potest, cum uere esse caelum illi creato ante tempora caelo sit proprium. enimuero istud stelligerum quod caelum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
a postolica sententia sit : Nã cũ dicat apłs raptũ sese usq: ad tertiũ caelũ Pri¬
mumquaerolo calit̃ in localit̃ nesit raptus. Et quit resisticaelisint anneplures
horũ a noms corporei anneincor poreiquippia Vt quõnos adidusq: loci
disputationisordodeuexit: Quid istine sequendũ sit nobis consulta ueritate
uideamꝰ: Ac primũ nonusq: facilẽ decaeloꝵ numero quaestionẽ paulo scru¬
pulo si usuentilẽ: Nempelegimꝰ. Laudated mĩ caelicaeloꝵ Sedistuc & de
multis & debinis. lic intelligi: Vt & plures caeli pluriũ caeloꝵ & duocaeli
duoꝵ caeloꝵ tacito numeri articulo accipipos se uideant᷑. Eccea t̃rae conti¬
guis aer eatenꝰ a quarũ elem̃tumẽ . Eximꝓfundũ aeris usq ad lunaris
si derescatimũ lum̃ Abhincigniũ etherioꝵ spatia usquinextima trans¬
mundana qua spero idis globomundus indudit : Vbin ã punc exacte uni¬

Expanded text:
apostolica sententia sit. nam cam se dicat apostolus raptum esse usque ad tertium caelum, priapostolica sententia sit. nam cam se dicat apostolus raptum esse usque ad tertium caelum, primum quaero localiter inlocaliterne sit raptus, et qui tres isti caeli sint, anne plures horum, anmones corporei, anne incorporei quipiam, ut quoniam nos ad id usque loci disputationis ordo deuexit, quid istinc sequendum sit nobis consulta ueritate uideamus. Ac primum non usque facilem de caelorum numero quaestionem paulo scrupulosius uentilemus. nempe legimus: laudate dominum, caeli caelorum, sed istuc et de multis et de binis licet intellegi, ut et plures caeli plurium caelorum et duo caeli duorum caelorum tacito numeri articulo accipi posse uideantur. ecce a terrae contiguis aere tenus aquarum elementum est, exin profundum aeris usque ad lunaris sideris citimum lumen, abhinc ignium aetheriorum spatia usque in extima transmundana, qua sphaeroidis globo mundus includitur. ubinam nunc exacta uni
Abbreviated transcription (Latin):
autnullosui autiꝑ in corporeũ presensẽ in cor poreusergo ẽ sp̃s humanꝰ per
quẽ paulus a płs abisens toto corporeosii corinthispotuit p̃sentari: Hlaet o
alia exominiferie autenticoꝵ uoluminũ corpore in numera ꝓferreposim
mediis ad sũma conscendit᷑ : Vtraptoiudicio corpore ã creaturã in corporali
creaturae subdens : Et sũmein corporeo creatori hanceandẽ cusuuin feriori su¬
biciens int̃tiũ caelũ pauli pedis sequos rapiat. qui solidũ sensibilis mundipene¬
trabili mte transiniserint : Intentũ q: aciem eximo calit̃go sistentos s edin¬
tegratis uirib: omne in corporeũ creatũ potiore . pisaꝓ substantiae excel¬
lentioris dignitate tranauerint : Atq hiredactis paulalũ respiraculo
pauseirib: insuprema in corporea creatoris agnitione constiterint
Quicirca fiunclocoꝵ ꝑcont ari sedulo corporalesistosuelim Quaefere illis suꝑ hac

Expanded text:
aut nullo sui aut per incorporeum praesens est? incorpaut nullo sui aut per incorporeum praesens est? incorpquem Paulus apostolus absens toto corporeo sui Corinthiis potuit praesentari. Haec et alia ex omni ferme authenticorum voluminum corpore innumera proferre possmediis ad summa conscenditur, ut rato judicio corpoream creaturam incorporali creaturae subdens, et summo incorporeo creatori hanc eamdem cum sui inferiori subjiciens in tertium coelum Pauli pedissequos rapiat, qui solidum sensibilis mundi penetrabili mente transmiserint; intentamque aciem ex imo coeli tergo sistentes, redintegratis viribus omne incorporeum creatum potiore nisu pro substantiae excellentioris dignitate tranaverint, atque hinc redactis paululum respiraculo pausae viribus, in suprema incorporea creatoris agnitione constiterint. Quocirca nunc locorum percunctari sedulo corpor
Abbreviated transcription (Latin):
porea ẽ ergo anima ut sit aliquid inquo extracorpꝰpossit eẽ peccatũ : Itẽq: ad
chorinthiosin eũ qui s celere pollutus incesti : no uercalẽ thoꝵ penematris
stuprator illuserat : sententiã ꝓmulgaturus sicait : Et si absens corpore p̃¬
sensautẽ spũ eũ qui ho co pꝰfecit iã iudicaui: Quid istud a postole paulequid
ex duob: conpacte corporib: uno absentẽ alio p̃sentẽ eẽdicis : At si unũ corpus
estortus cur nom parte corporis ab eẽte & parte corporis ad eẽ ꝓfers Vt enĩ
corpore corinthiistedica s absentẽ : Eouidelic& ferripotes quia totus in uni¬
uersotuo corporeuses : Verũ qđ corporeustotus. Et ꝑ hoc quia ab senscorpore
absenstotus. Nescio quotui quoñ es ad ec̃ tedicis : Aut m̃datiite argues aut
corporale sistos deanima incorporalitate conuincis: Est pealiquid isti cor¬
poreũ aut fortassi sobscurũ quiinquantũ corporeus ẽ ab senscor in thius c̃

Expanded text:
porea ergo est anima, ut sit aliquid in quo extra. corpus possit esse peccatum. itemque ad Corinthios in eum, qui scelere pollutus incesti nouercalem torum pene matris stuprator inluserat, sententiam premulgaturus sic ait: etsi absens corpore, praesens autem spiritu eum qui hoc opus fecit iam iudicaui. quid istud, apostole Paule, quid ex duobus conpacte corporibus uno absentem alio praesentem te esse dicis, aut si unum corpus es totus, cur non parte corporis abesse te et parte corporis adesse te profers? ut enim corpore Corinthiis te dicas absentem, eo uidelicet ferri potes, quia totus in uniuerso tuo corporeus es, uerum quod corporeus totus et-per hoc quia absens corpore absens totus, nescio quo tui, quo non es, adesse te dicis: aut mendacii te arguis aut corporales istos de animae incorporalitate conuincis. estne aliquid istic creperum aut fortassis obscurum, qui in quantum corporeus est absens Corinthiis est
Abbreviated transcription (Latin):
loquio docebere : Nempedixisti siex hoc concreto aerediaboluscorpꝰ
traxit : Ergo alienũ corpꝰad torm̃ta portabit tã quã ego metistucum¬
quã uspiã ued ixerim : Sed noninficias eo debitũ qđ hoc argum̃tam
uictoriã nob̵ ñ sponte tribuisti : Nempecũ dicis qđ diabolus f̃alienũ
corpꝰ ad tormeniti poritibit fateris scilicet qđ portabit suũ : Mea uero
non refert suũ necalienũ necorpͥhabeat sed habeat: necorpꝰ id refert
mea : Tuuerodiaboliũ p̃ttintũ habere corpꝰ. sed ꝓpriũ habere nefate¬
ris solũ sed &iã argum̃ttris : Haec quippe sententiatua ẽ : Si ex hoc
concreto aere diabolus corpustraxit. ergo alienũ corpꝰ ad torm̃ti poriti¬
bit Certe qui portat ẽ aliquid & qđ portatus ẽ aliquid : Etcũ dicit᷑¬

Expanded text:
loquio docebere. nempe dixisti: si ex hoc concreto aere diabolus corpus loquio docebere. nempe dixisti: si ex hoc concreto aere diabolus corpus traxit, ergo alienum corpus I ad tormenta. portabit, tamquam egomet istud umquam uspiamue dixerim. sed non infitias eo debitum, quod hoc argumento uictoriam nobis non sponte tribuisti. nempe cum dicis, quod diabolus non alienum corpus ad tormenta portabit, fateris scilicet, quod portabit suum. mea uero non refert, suumne alienumne corpus habeat, sed habeatne corpus, id refert mea. tu uero diabolum non tantum habere corpus, sed proprium habere nec fateris solum, sed etiam argumentaris. haec quippe sententia tua est: si ex hoc concreto aere diabolus corpus traxit, ergo alienum corpus ad tormenta portabit. certe qui portat est aliquid et quod portatur est aliquid. et cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
angelos utriusq: substantiae : &in corporeos eẽ in eaparte sub quaipsis ui
cũ itt sint negure nequit diabolũ quoq: exin corporeo corporeoq stictum
Vt potescĩs angelis concreatũ duplicis eẽ substantiae qui postquã s drope
suꝑbiaetimuit &inuidiae febrettibuit sponte in localit̃ suĩ tatȩ ꝓlapsus
Eaquȩlo cali t̃caelo nonsponte deiectus cũ ñ angelus. sedbonꝰ eẽ cessa uerit
in nocentiã ꝑdidit ñ paturã : Pro inde sicut angeloꝵmultatudo quae ꝑsti¬
tit in utroq siubeati ficat᷑ : Itt quae destitt in siuiutroq puniet̃ : Igt̃aut¬
quã recteduas indiabolo substantia sin fitihabero. Quia &iã memet spreto
necossariũ ꝓfectoerit . Vt tutecedas tibi et ꝑsecutionũ tuarũ parte sũpplodas
stilsũq uero diruas H abetergodiabolus ipsetam̃ in corporeuscorpꝰsuũ
Quia & sentire sine corpore a corporea torm̃ tañ poterit : Et itẽ quisentit

Expanded text:
angelos utriusque substantiae et incorporeos esse in ea parte sub angelos utriusque substantiae et incorporeos esse in ea parte sub cum ita sint,. negari nequit diabolum quoque ex incorporeo corporeoque fa-. ctum, utpote sanctis angelis concreatum, duplicis esse substantiae. qui postquam hydrope superbiae tumuit et inuidiae febre tabuit, sponte inlocaliter sanctitate prolapsus eaque localiter caelo non sponte deiectus, cum non angelus, sed bonus esse cessauerit, innocentiam perdidit, non naturam.. proinde sicut angelorum multitudo quae perstitit in utroque sui beatificatur, ita quae destitit in sui utroque punietur. igitur haudquaquam recte duas in diabolo substantias infitiabere, quia etiam memet spreto necessarium profecto erit, ut tute cedas tibi et partem prosecutionum tuarum parte subplodas falsumque uero diruas. habet ergo diabolus, ipse tamen incorporeus, corpus suum, quia et sentire sine corpore corporea tormenta non poterit. et item qui sentit
Abbreviated transcription (Latin):
iascilicet ut anima quae in seuiuaẽ cor̃ poriuntisit̃ ut si corp̃ sincipseñuuat
Sicut ipsi sinedõ Intllegenunc angelisscĩ corpora tribuere iuitã nogare:
A cꝑ hoc cumqđ libet animatũ duplicis constat eẽ subsitintiae & solũ eẽcorp̃ꝰ
angelossentias Meliorergo uermiculus angelo : Quia &sihab& angelus
corporis sformã: Nhabet uelsicutiũ ermiculus uitã Nullui porro corpus
ipsum sibiuita ẽ : Aliud nuã q ẽcorpꝰ. Aliudunti corporis. Autigit̃in angelo ẽ
uiuificansps̃. Aut angelusomini ẽ uiuenti deterior. Atcũom niercato
uiuente sit potior : Nonquȩ cũ q: uita sed beatissima illiuita ẽ : Estigit᷑ inga¬
brihelo &incorporeũ quo in cõ muttibilit̃ dm̃ uideat : Et corpꝰ quo uł maria uide¬
rit ul ꝑqđ maria uideret̃ : Qđq subditũ spũ localitergereret᷑ qđ gerendũ
in ipsa ueritate in localiter spscogno uiss& : Satis ut arbitror patet beatos

Expanded text:
est uita, ita scilicet ut anima quae in se uiua est corpori uita sit, ut sic corpus sine ipsa non uiuat, sicuti ipsa sine deo. intellege nunc angelis sanctis corpora tribuere <esse} uitam negare. ac per hoc cum quodlibet animatum duplicis constet esse substantiae et solum esse corpus angelos sentias, melior ergo uermiculus angelo, quia etsi habet angelus corporis formam, non habet uel sicut uermiculus uitam. nullum porro corpus ipsum sibi uita est, aliud namque est corpus, aliud uita corporis. ant igitur in angelo est uiuificans spiritus, aut angelus omni est uiuente deterior, aut cum omni creato uiuente sit potior, non quaecumque uita, sed beatissima illi uita est. VIII. briele et incorporeum quo incommutabiliter Deum videat, et corpus quod vel Maria viderit, vel per quod Maria videretur, quodque subditum spiritui localiter gereret, quod gerundum in ipsa veritate illocaliter spiritus cognovisset. Satis, ut arbitror, patet beatos
Abbreviated transcription (Latin):
ditis mastructionẽ ueri & merico parit̃ & numero satis ut arbitror
idon eis uadib: restait ruoio utq: exo pusculo huiꝰ patronicorporis
suꝑs indiscus sauid eamꝰ : Quicũ temeraria ꝑsuassione decernat animã
dicens Corpꝰlataricũ fuit mortuũ fuis sesi neuita idemq rediuiuũ fu¬
is secũ uta it ꝑ hocanima localis eẽ credat᷑ Quaeretesserit corpori rur
sũq: ad corpaccesserit atq:uniuerso animarũ generi in commune prae¬
scribat Ipsã nrĩ redemptori sanimã localẽ eẽ ꝓruantiat : formidabili
scilic& atq ut autum at in solubilis illogismoũtanima ubiẽ sit &ñ set

Expanded text:
ditis in adstructionem ueri et merito pariter et numero satis ut arbitror idoneis uadibus restat nunc ut quae ex opusculo huius patroni corporis supersunt indiscussa uideamus, qui cum temeraria persuasione decernat animam dicens corpus Lazari cum fuit mortuum fuisse sine uita idemque rediuiuum fuisse cum uita, susque ad corpus accesserit. Atqscribat, ipsam nostri redemptoris animam localem esse pronuntiat formidabili scilicet atque ut autumat insolubili syllogismo: ut anima, ubi est, sit et n
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit imnago diuina : Est nealiquid quo ab hinclocoꝵ uspiã ꝓgrediaris
tuo m&i udicio ꝓditus ueritatisiurib captus ꝓphetȩ testificatiorie
conuictus seduiderẽ quisq quid sentiat pat mea tam̃ opiniofert: Flic sal¬
tim ꝓbũ qđ eatenꝰ diseruiuimꝰ aduersũ corporalis ꝓspĩtalib: satfora
nipar eẽducerem postolica quoq: ad &iã euangelica in rẽ contro¬
łlarũpiã scripturarũ testimoniis usussim : Pasitim̃ ẽ multi modo ueri¬
tatisgladio stilsi lo quiceruiculã salubri concisio ne cmopilari¬
Daulus doctorgentiũ uaselectũ Omne percatũ inquit extracor pꝰẽ omne

Expanded text:
ut sit imago diuina. estne aliquid, quo abhinc locorum uspiam progrediaris ut sit imago diuina. estne aliquid, quo abhinc locorum uspiam progrediaris tuomet indicio proditus, ueritatis uiribus captus, prophetae testificatione conuictus? sed uiderit quisque quid sentiat: prout mea tamen opinio fert, hoc saltim probum quod eatenus dissertauimus aduersum corporales pro spiritalibus sat foret, ni par esse ducerem apostolica quoque aut etiam euangelica in rem controharumpiam scripturarum testimoniis usus sim, fas tamen est multimodo ueritatis gladio falsiloqui ceruiculam salubri concisione concipilariPaulus doctor gentium, uas electum: omne peccatum, inquit, extra corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
Duoq ista itatenꝰ uniant᷑ utisint & nȩgotio &sensu suerbo indiscrimi¬
si eandẽ defensitandã credis impiorũ quoq: sententia laud abilissit:
aut quia plectibilis illa ẽ tuaquoq sit ꝓeuissurilitate dã nabilis: Sed
quodiutius uł argum̃ tantes hnclucinam Cũ suꝑho e ꝓphecacensuerit doxer̃
tentiã quoq intersita disputatione subiungit. Haetinquit cogitauer̃
deriauer excieca uitenũ illos malitia eoꝵ: Ettũquã diceres quit in his
culps uertt̃ quiderroris : ille respondit Hominẽ animã corporeũ
cogutiuer derrauer̃: Ac uelu trogar& geminanti & quid in hocueritas
daudat it animã corpꝰeẽ quissentiat : iterat ꝓpheca responsũerrauer:
didelic&derrauer quiad ĩt̃reauit hominẽ in exterminabilẽ &adimagi¬
pẽsuae similitudinis fecitillũ Idem dicere ad eotenꝰ nonẽ corpanima

Expanded text:
duoque ista itatenus uniantur, uti sint et negotio et sensu et uerbo indiscrimiduoque ista itatenus uniantur, uti sint et negotio et sensu et uerbo indiscrimisi eandem defensitandam credis, inpiorum quoque sententia laudabilis sit aut, quia plectibilis illa>est, tua quoque sit pro eius parilitate damnabilis? Sed quo diutius uel argumentantes halucinamur, cum super hoc propheta censuerit: dixerunt, tentiam quoque intersita disputatione subiungit: haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt, excaecauit enim illos malitia eorum. et tamquam diceres: quid in his culpae uertitur, quid erroris, ille respondet: hominem animam corpoream cogitauerunt et errauerunt, ac uelut rogaret geminanti et quid in hoc ueritas claudat, ut animam corpus esse quis sentiat, iterat propheta responsum: errauerunt, uidelicet errauerunt, quia deus creauit hominem inexterminabilem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum, id est dicere: adeo tenus non est corpus anima,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uł mihi secus inter p̃itindi uł tibi forsan inficiandilocus in p̃sentiarũ
inquis spĩtales paturae. Vt angeliarchangeliceteraep uirtates Ipsa quo qa
nima prã uelcerte aeriste subti listam̃ in corporeae Nullatenꝰ aestimon¬
dae Intende quae soanimũ ꝓquisq inri arbit̃ferquiudiciũ sitne aliquid ꝓ¬
locutionũ harionce discrim̃ : Impiidehuma nospũ de animauidelic& humana
dixer: qđ diffundat᷑ sps̃tã quã mollisaer : Necessarius hic m̃ tadiungit qđ
animahumanco &aer istes ubtilis aequespĩitilia sinT : Sed ꝑinde incorporea
non sint Verba nuex eadẽ & sensus expende Nõ qđ illiẽ spĩ dicit᷑ humanus
hicanima Ittiꝓ fecto concordat atq: siut̃q animã aut spm̃ ut̃q dexissa
Quiscilic& itullic inmollẽ fundi aerẽdicit᷑ sicut iidẽ subtiliistic aericom¬

Expanded text:
tamen vel mihi secus interpretandi, vel tibi forsan inficiandi locus, impraesentiarum tamen vel mihi secus interpretandi, vel tibi forsan inficiandi locus, impraesentiarum itales esse naturas, ut sunt angeli, archangeli ceteraeque uirtutes, ipsa quoque anima nostra uel certe aer iste subtilis, tamen incorporeae nullatenus aestimdae. intende, quaeso, animum, pro quisque nostri arbiter, ferque iudicium, sitne aliquod prolocutionum harumce discrimen: inpii de humano spiritu, de anima uidelicet humana dixerunt, quod diffundatur spiritus tamquam mollis aer. necessarius hic noster adiungit, quod anima humana et aer iste subtilis aeque spiritalia sint, sed perinde incorporea non sint. uerba nunc eadem et sensus expende, nam quod illic spiritus dicitur humanus, hic anima, ita profecto concordat, atque si uterque animam aut spiritum uterque dixisset, qui scilicet ita illic in mollem fundi aerem dicitur, sicut itidem subtili istic aeri con
Abbreviated transcription (Latin):
doxer̃suꝑquis paule posteadẽ scriptura si clo quit᷑ Exceca uit en ̃illos malitia
illorũ : Quod s̃creauit hominẽ in extermminabilẽ & ad imaginẽ suae similitu¬
dinisfectillũ : Isticegotem& indefensi o nẽtui acriusꝑ mouendũ credo ꝓq cau¬
sae merito inmediã istius modiferme uerba facturũ quidtu. Vnde contractis
testificationib: uteris haud quaquã & nonuerita te pulsantib: conscientiae
praẽ sincerum: Quid aut̃ mea refert quidporro actin& impios subdetractã
diuinae i maginis dignitatẽ diuinitus plecticũ me m& impietatatis huiꝰce
laqueis nouerim nonteneri. Pro indemoneo nonfaces sas peo sententiae
talis insamiã mi hi m̃ dacit̃inuras: Nunc ego nisi rennuis intuaterũr edeo:
Exquis arbi trabere utrũ nãistuc in impios ꝓphłticae sermonis oraculũte
stimã deditussententiae : Econ trasententi ã sollicitus stimaes eademq:
istic uelut alien a rennuis illicitidem ueluti ꝓpri& defendis: Nequid sit

Expanded text:
ia eorum, quoniam deus creauit hominem inexterminabilem et ad imaginem suae similitudinis fecit illum. istic ego temet in defensionem tui acrius permouendum credo proque causae merito in me etiam istius modi ferme uerba facturum: quid tu undeunde contractis testificationibus uteris haudquaquam tamen ueritate pulsantibus conscientiae nostrae \\ sincerum? quid autem mea refert, quid porro adtinet inpios ob detractam diuinae imagini dignitatem diuinitus plecti, cum memet inpietatis huiusce laqueis nouerim non teneri ? proinde moneo facessas nec sententiae talis infamiam mihi mendaciter inuras. nunc ego nisi renex queis arbitrabere, utrumnam istud in impios prophetici sermonis oraculum, afamam deditus sententiae, et contra sententiam sollicitus famae, eadem quae istic velut aliena renuis, et illic itidem veluti propria defendis. II. Ne quis sit
Abbreviated transcription (Latin):
dilocusẽ moreo preq: depiuntio : Quiq: isti quiq s̃ alii: Quiuel in mag¬
nosuiro sobloquia uł dereb: sũmis dileram̃ tti quaedã cũ computorib: musi¬
tant aut palcdoquant᷑ aut taceant : Em̃ uero eruent᷑ mihi at q extrahentur
&iã niuncupatĩ ex abditis tenebellarũ quihactenꝰ delituorȩ. Praenosciue¬
rolic& tacere neabeoꝵ stctis quoꝵ nomipa nomiti cebo : Fexint tam̃isti
qđ for& libitũ salubresq monitus spernant . haud in punescilic& : Ego
uero ꝑlegerĩ abistis cũ eucherio reici quã cũistis aueritatedã prari
Sedisticuinclocus &tem pꝰẽ ut sicut philo soplis ad tractoressica tractorib
aut autenticos gradũ comsequa ratione faciã : suadente modo scilic& plurisq

Expanded text:
di locus est, moneo praeque denuntio: quique isti quique sunt alii, qui uel in magdi locus est, moneo praeque denuntio: quique isti quique sunt alii, qui uel in magnos uiros obloquia uel de rebus summis deliramenta quaedam cum conpotatoribus mussitant, aut palam loquantur aut taceant. enimuero eruentur mihi atque extrahentur etiam nuncupatim ex abditis tenebellarum qui hactenus delituere. praenosci uero licet, tacere ne habeam facta quorum nomina non tacebo. faxint tamen isti quod foret libitum salubresque monitus spernant, haud inpune scilicet, ego uero praeelegerim ab istis cum Eucherio reici, quam cum istis a ueritate damnari.. sed istic nunc locus et tempus est, ut sicut a philosophis ad tractatores, sic a tractatoribus ad authenticos gradum consequa ratione faciamus suadente modo scilicet plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ p̃sentiũ quoꝵ piã stibularũ longemaximidamnant᷑ auctores¬
Iscille laudatus peinfra laudantũ uidea tͥsta reiudiciũ Panniculos quo sdã
exdiuersorũ uaria lectione concerpit : Cosdemq ulib suis ueluti quib: dã
stupeis adiuit : Laceroq uestit᷑ piornudis absq furaci meditatio nemitus
eloquentiae palleatus incedit : Cernas hincaliũ situ fecidinarũ tarpiũ exo¬
lenti cetis actenebris doacã uentri s c&̃oris inhalare sentinã : Interq ruc¬
tcndũ quasdã sugillaciunculasi fringultientẽ ab alio quistipemsuã uarus
coniucernatiomib: dilapid auit para siti comore laudari. Int̃has hiuꝰdemq:
modiquis quilias. aliquidtusobriũ tutodixerisne : Porro magnũ aliquo¬
de socordi turba periculũ pericdittibere : Quidũ imperito quippenihil
quicquã in iustius hos actales. tam̃e gom& ñpauesco : Acsiquis fiunc monen¬

Expanded text:
laudem praesentum quorumpiam rabularum longe maximi damnantur auctoreslaudem praesentum quorumpiam rabularum longe maximi damnantur auctoresistic ille laudatus ne infra laudantum uideatur stare iudicium, panniculos quosdam ex diuersorum uaria lectione concerpit eosdemque uilibus suis ueluti quibusdam stuppeis adsuit laceroque uestitu turpior nudis absque furaci meditatione mutus eloquentiae palliatus incedit. cernas hic alium situ fetidinarum turpium ex olenticetis suis ac tenebris cloacam uentris et oris inhalare sentinam interque ructandum quasdam suggillatiunculas fringultientem ab alio, qui stipem suam uariis conlurcinationibus dilapidauit, parasitico more laudari. inter has huiusdemque modi quisquilias aliquid tu sobrium tuto dixerisne? porro magnum aliquod e socordi turba periculum periclitabere: quidum? inperito quippe nihil quidquam iniustius. hos ac tales tamen egomet non pauesco ac, si qui nunc monen
Abbreviated transcription (Latin):
possiñ Eiusreiquae sit semꝑ quomodo societ᷑ ani macorpori ut fiathomo
Ergo quomodo corporea res in corporeaq: coniungit᷑ : Et corpori anima mis¬
erd x ps̃ duo illa in corporta idest anima & ds̃. Facilius conuingi ꝑmisce¬
riq potuerint. Quã miscet᷑ una in corporea aliaq: corporea idestani¬
ma & corpꝰ: Vt ꝑ sona hominis existait. Ced omihi nuncillos quia equetalib:
inftituti ab hisce doctrinis degenerauer̃ pessũ stcientes salubria sua & a¬
lienis sem& noxiis obnoxiantes iniusto amantiũ siuodio eo usq ꝓplapsi
ut extraneosmallent cũ falsitate ꝑlegore & eucheriũ cũ ueritate
damnare : Vide as hic alios quiddã socorditrutina reiuditio alio sidipsũ
aut uescios stulto laudare p̃conio: aut sciolos subdolo. ridere consensu :¬
Hosim̃ placere sibullũ quem nemonisi aut ignarus laudauit aut callidus

Expanded text:
possint eius rei, quae fit semper, quo modo societur anima corpori, ut fiat homo. possint eius rei, quae fit semper, quo modo societur anima corpori, ut fiat homo. ergo quo modo corporea res incorporeaque coniungitur et corpori anima mistamen ut fieret Christus, duo illa incorporea, id est anima et deus facilius coniungi permiscerique potuerint, quam miscetur una incorporea aliaque corporea, id est anima et corpus, ut persona hominis exsistat. cedo mihi nunc illos, qui aeque talibus instituti ab hisce doctrinis degenerauerunt pessum facientes salubria sua et alienis semet noxiis obnoxiantes iniusto amantium sui odio eo usque prolapsi, ut extraneos mallent cum falsitate praeeligere et Eucherium cum ueritate damnare. Videas hic alios quiddam socordi trutinare iudicio, alios id ipsum aut nescios stulto laudare praeconio aut sciolos subdolo ridere consensu hos inter placere sibi illum, quem nemo nisi aut ignarus laudauit aut callidus.
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ de trim̃ tameritoꝵ. Qua ꝓpt̃ eatenꝰ diuinarũ tracͣtorib: scripturarũ
fidem adhiberipar.ẽ. Quo adusq eidẽtenore ueritatis ad stipulant᷑. Sed
quanquã p̃pullis dissertatorib p̃serendis mecessariosu ꝑsederĩ : Dũ adora¬
cula diuina exquis eorundẽ penda auctoratis. Iurefestirio, Haud qua quã
tñeucheriũ p̃terieri mnhim& iuiuente doctrina : ł cp̃senti neiscorã duspu¬
tationib: cognitũ nomporronuntus audetione cõpertũ Quiscilica
uiridis ȩiumaturus a nimi terraedis puens caeliappetens. humilis spũ
arduus merito Ac ꝑ inde ingenii s ubtilissimꝰ scenti ae plenꝰ E loqui ꝓfluus
magnoꝵ sđi supontificũ longem &ximꝰ Editis inrẽfideimulti iugis uariorũ
operũ uoluminib: ad populũ quoq: his su ꝑstaitu ammae concionatus ẽ: Quae¬
rereinquit quidã solent : Quomodo inx põmisceripotuerit homo& ds̃ quȩ
r̃ratio nẽ hui misterii qđ semel sactũ ẽ cũipsi reddererationẽ nequaquã

Expanded text:
patitur detrimenta meritorum. quapropter eatenus diuinarum tracta-, toribus scripturarum fidem adhiberi par est, quoad usque eidem tenore ueritatis adstipulautur. sed quamquam nonnullis dissertatoribus proferendis necessario supersederim, dum ad oracula diuina, ex quis eorundem pendet auctoritas, iure festino, haudquaquam tamen Eucherium praeterierim mihimet uiuente. doctrina et praesentaneis coram disputationibus cognitum, non porro nuntiis aut lectione conpertum, qui scilicet uiridis aeui, maturus animi, terrae dispuens, caeli adpetens, humilis spiritu, arduus merito ac perinde ingenii subtilissimus, scientiae plenus, eloquii profluus, magnorum saeculi sui pontificum longe maximus editis in rem fidei multiiugis uariorum operum uoluminibus ad populum quoque his super statu animae contionatus est: quaerere, inquit, quidam solent, quo modo in Christo misceri potuerit homo et deus. quaerunt rationem huius mysterii, quod semel factum est, cum ipsi reddere rationem nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
cu emporalis tentũ non subiaceat &ialo cali: Quidsit ritbilis motus qͥuidue
quã non eẽ . Et deomnib: his rationis abditũ quȩ rito quib:q substantia¬
omĩs indudit᷑: Aliquid delege qđ angelostẽ decernas nihilũ certeñ s̃
Quia non nilnilẽ q̃uic quid est aliquid. Inforinis materia p̃sunt Quia
int̃aliquid & nihilẽ in formis materia : Ecceanibilo ue duces simꝰ:
lamq de inanimo formato undetibiangelus placet eẽ tractem: Anim¬
aduerte nunc qđ sicut in formis materia quia formabilisẽ praes¬
tatnihilo : lit qđ iã formatũ ẽ meliusillo ẽ. Qđ &si formari potest
formatũ non ẽ : Itemq sicuti id qđ formatũ ẽ ante id illud qđ formna¬
tũnonẽ : litunammũ qđ umq: formatũ cedit illi qđ & formatũ ẽ
parit̃ & amimatũ Quia sicuti formatũ ꝓximat formae : si c animatũ
ꝓximatuitae : Ac sicuttrias in formisinateria formatũ ex ani¬

Expanded text:
cum temporalis tantum non subiaceat etiam locali, quid sit stabilis motus quidue cum temporalis tantum non subiaceat etiam locali, quid sit stabilis motus quidue quam non esse: et deomnis includitur. Aliquid delige quid angelos esse decernas. Nihilum certe non sunt, quia non nihil est quidquid est aliquid. Informis materia non sunt, quia inter aliquid et nihil est informis materia. ecce a nihilo uix discessimus. Iamque de inanimo formato unde tibi angelos placet esse tractemus. animaduerte nunc quod sicut informis materia, quae formabilis est, praestat nihilo, ita quod iam formatum est melius illo est, quod etsi formari potest, formatum non est. itemque sicuti id quod formatum est anteit illud quod formatum non est, ita inanimum quodcumque formatum cedit illi quod et formatum est pariter et animatum, quia sicuti formatum proximat formae, sic animatum proximat uitae. ae sicut tria sunt, informis materia formatum exani
Abbreviated transcription (Latin):
uidit dm̃ uideredestitit : Nergo sem ꝑ angeli dm̃ uident Igit᷑ aut¬
quando gabrahel mariã uidit : dm̃ uide redestitit᷑ autuerũ nonerit
qđ ueritis dixit. Quu ꝓpt̃indis solubili. ut patetratione comcluditur
Qđ qui a lo cali ĩusueodemq in mariae contẽplatione defexo. Angelus
dͥm̃ iuidereñ potuit : Et tam̃tunc quoq gabrihelo dm̃ uisũ uegare
ñlic& Neuexitidiabolica sũ inmisterias : Lic&um quã non uiden
did̃ In mutabilis iambeatitudinis angolinatura deciderit. sit
in eocrporea incorporeaq substantia unaqua uel uideat᷑ corpori
uel corporali t̃uideat : Alteraquae in corporalit̃ in corporeũ sinefine
quae notitia indagt distingiae ꝓnuntia quo differtmateria inforimis
anihila quid sit in animũ idestq sormatũ : Quidas formatũ pariter dam¬
matiũ. Quid sedocus &tẽp̃ qualit̃ localis motus subdatior &iã tẽporali

Expanded text:
uidit deum uidere destitit, non ergo semper angeli deum uident. igituidit deum uidere destitit, non ergo semper angeli deum uident. igitquando Gabriel Mariam vidit, Deum videre destitit; aut verum non erit quod Veritas dixit. Quapropter indissolubili, ut patet, ratione concluditur. Quod quia locali visu eodemque in Mariae contemplationem defixo, angelus Deum videre non potuit, et tamen tunc quoque Gabrieli Deum visum negare non licet, ne iuxta. diaboli casum in miseria scilicet umquam non uidendi deum inmutabilis iam beatitudinis angeli natura deciderit, sit in eo corporea incorporeaque substantia: una qua uel uideatur corpori uel corporaliter uideat, altera qua incorporaliter incorporeum sine fine que notitia indaga distingue pronuntia, quo differat materia informis a nihilo, quid sit inanimum idemque formatum, quid et formatum pariter et animatum, quid sit locus et tempus, qualiter localis motus subdatur etiam temporali,
Abbreviated transcription (Latin):
pes. nec totus ẽ os nec totus oculus. Quocir caquando mariaeuisus ẽ
Nec pedelocutus necore uidit nec oculostecit sed parsuna quaeq: mẽ¬
brorũ qualitatis sũ aetonuenienigensitofficiũ : Ergo sicdocalit̃ stecit ẽt
localit onuit : ltã nlocalit̃ uide F licpiun ꝓfinequae stioni s inquiro utrũ¬
pã gabribelan gelus ũt autumas solũ corpꝰ in contemplatiome mariae cospo¬
ralit̃ occupatus ũno eodemq: uisu uno atq eodẽ tempore in localem dm̃
in localit̃ uiderit qđ localẽ mariã localit̃ uidit : Qđ quia fieri ꝓcorporei
atqrncorporei diuer sitatẽ nonsinit᷑ s estut ut aut mariã gabrihel
nũ quã uiderit autdm̃ uiderecessa uerit: Sedhuicstil sosententia ueri¬
tatis obsistit quiadictũ ẽ q̃uia angelieoꝵ semꝑuident stciẽ patris mei
Sisemꝑ uident ̃ũ quã non uident : Sintautẽ quandoga brihel mariam

Expanded text:
pes, nec totus est os, nec totus est. oculus. quocirca quando Mariae uisus est, pes, nec totus est os, nec totus est. oculus. quocirca quando Mariae uisus est, nec pede locutus nec ore uidit nec oculo stetit, sed pars unaquaeque membrorum qualitati suae conueniens gessit officium. ergo sicut localiter stetit et localiter sonuit, ita et localiter uidit. Hic nunc pro fine quaestionis inquiro, utrumnam Gabriel angelus, ut tu autumas, solum corpus in contemplatione Mariae corporaliter occupatus uno eodemque uisu, uno atque eodem tempore inlocalem deum inlocaliter uiderit, quo localem Mariam localiter uidit. quod quia fieri pro corporei atque incorporei diuersitate non sinitur, restat ut aut Mariam Gabriel numquam uiderit aut deum uidere cessauerit. sed huic falso sententia ueritatis obsistit, qua dictum est: quia angeli eorum semper uident faciem patris mei si semper uident, numquam non uident. sin autem quando Gabriel Mariam