comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cundum reuocatur homo. Igitur lignum uite nõ
est nisi in paradiso. extra inueruri non potestr ibi
est locus eius. ibi fugit radices. ibi ramos expandit¬
⁊ profert fruttum in tempoie suo. Et credo propter
decursus aquarur: uiuentium. quia plantatum
est piopter fontem qui oritur in medio paradisi ⁊
irrigat uniuersam parasdisum. ⁊ ideo nec siccaui
radix eius. neo rami arescere. nec folia defluere pos¬
siunt. sed permanet uirens in perpetuum. Habes
igitur tres libros. tria uerba. ⁊ tria ligna que si in
singulis sibi muicem comparare uolueris uidebis
quam fit nichil unum comparatum cum medio.
nec tamen id esse. potest medium comparatum
Isies ibi libros prescripsimus. Primum. qui est
opus hominis. Secundum: qui est opus dei. Ter¬
duum qui est non opus dei sed sapientia dei ꝰ per ꝙͣ
fecit omnia opera sua deus. Dic ergo opus hoĩs opũs
dei sapientia dei. Inter hec qualio sit comparatõ iu¬

Expanded text:
cundum revocatur homo. Igitur lignum vitae non cundum revocatur homo. Igitur lignum vitae non est nisi in paradiso, extra inveniri non potest, ibi est locus ejus, ibi figit radices, ibi ramos expandit, et profert fructum in tempore suo. Et credo, propter decursus aquarum viventium, quia plantatum est propter fontem, qui oritur in medio paradisi, et irrigat universum paradisum, et ideo nec siccari radix ejus, nec rami arescere, nec folia defluere possunt, sed permanet virens in perpetuum. Habes igitur tres libros, tria verba, et tria ligna, quae si in singulis sibi invicem comparare volueris, videbis quam sit nihil imum comparatum cum medio, nec tamen id esse potest medium comparatum,gratia, tres tibi libros praescripsimus; primum qui est opus hominis; secundum qui est opus Dei, tertium qui est non opus Dei, sed sapientia Dei; per quam facit omnia opera sua Deus. Dic ergo opus hominis, opus Dei, et sapientia Dei. Inter haec qualis sit comparatio vi
Abbreviated transcription (Latin):
aboletur ⁊ omines qui meruerint peruenite us
bum hominio quod prolatum desinit. Sod̾m est
u̾bum dei id est opus dei. quod creatum non in¬
uariabiliter subsistit. nec tamen aliqñ desuniti
Tercium est uerbum dei quod genitum non cce¬
atum fĩnem uł prncipium nescit ueq ullã mu
est arbor illa materialis quam produxit dñc dõ
de humo in principio cum plantaret paradisum
in medio eius. Cuius fruttum ne post pecatum
tangeret homo eiectus est a paradiso. Secundum ẽ.
dominus ihesus xpistuo. qui secundum formam as¬
sumpte humanitatis in medio ecclĩe sue qͣiͣ lignum
uite in medio paradisi plantatus est. de cuiꝰ fructu
quisquis digne manducare meruerit uiuet in eter¬
num. Tercium est lignum uite quod plantatum ẽ
in illo inuisibili paradiso. id est sapientia dei cuius
fructus cibus est beatorum angelorum. Secund̃
⁊ tercium unum est lignum uite. S ad tercium
aratus fuit homo. a primo eiectus est homo. per se¬

Expanded text:
abolebitur, et omnes, qui meruerint pervenire usquabolebitur, et omnes, qui meruerint pervenire usquum hominis, quod prolatum desinit; secundum est verbum Dei, id est opus Dei, quod creatum non invariabiliter subsistit, nec tamen aliquando desinit; tertium est verbum Dei, quod genitum non creatum, finem et principium nescit, neque ullam mest arbor illa materialis, quam produxit Dominus Deus de humo in principio, cum plantaret paradisum in medio ejus. Cujus fructum ne post peccatum tangeret homo, ejectus est a paradiso. Secundum est Dominus Jesus Christus, qui secundum formam assumptae humanitatis in medio Ecclesiae suae, quasi lignum vitae in medio paradisi plantatus est, de cujus fructu quisquis digne manducare meruerit, vivet in aeternum. Tertium est lignum vitae, quod plantatum est in illo invisibili paradiso, id est sapientia Dei, cujus fructus cibus est beatorum angelorum. Secundum et tertium unum est lignum vitae. Sed ad tertium creatus fuit homo, a primo ejectus est homo, per se
Abbreviated transcription (Latin):
na cuius incorruptibilis eẽntia cuius cognitio sit uita
cuus scciptura in delebiłis caius inspectus desid̾abił.
cuius doctrina facilis. cuius scientia dulcis. cuius pro¬
funditas imperscrutabilis. cuius uetba simumꝰ abã
⁊ unum tamen uerbum omnia. hic est liber uite hox
res sunt libri. Primus esti quẽ facit ¶ .xu.¬
homo. de aliquo. Secundus est: quem creauit
deus de nichilo. Tertius: quem deus genuit deum
de se deo. Primus: opus hominis est corruptibile. Se¬
cundus: est opus dei quod numquam desut esse.
in quo opere iusibili. inusibilis sapientia creatoris
uisibiliter scripta est. Tercius est. non opus dei sed ca¬
pientia. per quam fecit omnia opera sua deus quam
genuit non fecit. in qua ab eterno cuncta q̃ fcũtus
erat secundum seucentiam prouidentie ⁊ predesti¬
nationis prescripta habuit. ⁊ hic est liber uite ĩ
quo quicquid semel scciptum fuerit numquam

Expanded text:
rna, cujus incorruptibilis essentia, cujus cognitio sit vita, rna, cujus incorruptibilis essentia, cujus cognitio sit vita, cujus scriptura indelebilis, cujus inspectus desiderabilis, cujus doctrina facilis, cujus scientia dulcis, cujus profunditas imperscrutabilis, cujus verba innumerabilia, et unum tamen verbum omnia, hic sit liber vitae. Hobus libris. Tres sunt libri. Primus est quem facit homo de aliquo; secundus, quem creavit Deus de nihilo; tertius quem Deus genuit Deum de se Deo. Primus est opus hominis corruptibile; secundus est opus Dei, quod nunquam desinit esse, in quo opere visibili invisibilis sapientia Creatoris visibiliter scripta est; tertius est non opus Dei, sed sapientia, per quam fecit omnia opera sua Deus, quam genuit non fecit, in qua ab aeterno cuncta, quae facturus erat secundum sententiam providentiae et praedestinationis praescripta habuit. Et hic est liber vitae, in quo quidquid semel scriptum fuerit, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
sequamurr non sit onerosum. Uolunuis enim nõ
more exponentis planis ⁊ paucis uerbis sensum
aperire nunc moie meditantis. nuno quaa du¬
bitantes. nunc quasi inuenientes huc illucq a¬
cie mentis discurcere. De trib libris. C.xiiii.¬
minib Libri quos sccibunt homines ex pellib
indituoꝵ animalium. siue ex alia qualicumꝙ corrup¬
tibili materia fiunt. et pusillum durau̾int: ipsi qͦꝙ
ueterescunt. ⁊̃ quadam sua morte resoluiitur in ni¬
chilum. nullum de se den̾̃ceps relinquentes uestigium.
Et istos libros omnes qui legunt moriuntur aliqũ
⁊ nemo semper uiuens inuenitur. Hiĩ ergo quia ⁊ mor¬
tius a mortalib morituri fu̾int: ⁊ cuis lectorib suis
amatorib uitam semper periuanentem dare ñ posst̃.
nequaquam libri uite. sed moitis potr d uel moituo¬
rum. uel morientium. appellari digni sunt. Eludd
siego talem librum inuenire possim. cuins origo et̾¬

Expanded text:
sequamur non sit onerosum. Volumus enim nunc sequamur non sit onerosum. Volumus enim nunc more exponentis planis, et paucis verbis sensum aperire, nunc meditantis, nunc quasi dubitationes, nunc quasi invenientes huc illucque acie mentis discurrere. CAP. XI. De diversis librisminibus. Libri, quos scribunt homines, ex pellibus mortuorum animalium, sive ex alia qualicunque corruptibili materia fiunt, et cum pusillum duraverint, ipsi quoque veterascunt, et quadam sua more resolvuntur in nihilum, nullum de se deinceps relinquentes vestigium. Et istos libros omnes qui legunt, moriuntur aliquando, et nemo semper vivens invenitur. Ii ergo, quia ex mortuis a mortalibus morituti fiunt, et suis lectoribus, suis amatoribus vitam semper permanentem dare non possunt, nequaquam libri vitae, sed mortis potius, vel mortuorum, vel morientium appellari digni sunt. Quod si ego talem librum invenire possim, cujus origo aete
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut diximus omnis diuina ĩ criptura unus
ille liber est. qui liber uite est. Et sciendun quod
quod xp̃o cum ingemina natura una et̾na ꝯstet
persona secundum utramq naturam ⁊ liberuite
nobis secundum formam humanitatis assumpte.
liber uite factus est. quia in homine prẽbuit exẽ¬
plum. Sicundum formam diuinitatis lignum
uite factus est. quia ex uirtute diuinitatis p̾stat
ignum in se duo habet fruttum et folia
fructu pascit foliĩs obumbrat. Sio uirtus
diuinitatis illuminatarum mentium refectio ẽ ⁊
infirmantium obumbratio. liber uite ad aquilo¬
nem respicit. quia per humanitatem saluatorts
exhorcum est lumen habitantib in regione ũbre
mortis. Et lignum uite ad austrum uertitr. ut
robustos gustu sue dulcedinis pascat ⁊ prouehat
⁊ infirmos ad huc ne deficiant in estu temptatio¬
num. sub alis protectionis sue. quasi in umbracło
meridiami abscondat. Heo ipsa si paulubam pro¬

Expanded text:
quia sicut diximus, omnis divina Scriptura unus quia sicut diximus, omnis divina Scriptura unus ille liber est, qui liber vitae est. Et sciendum quod Christus cum in gemina natura una aeterna constet persona, secundum utramque naturam et liber vitae, nobis secundum formam humanitatis assumptae liber vitae factus est, quia in homine praebuit exemplum. Secundum formam divinitatis lignum vitae factus est, quia ex virtute diviLignum in se duo habet, fructum et folia, fructu pascit et foliis obumbrat. Sic virtus divinitatis illuminatarum mentium refectio est, et infirmantium obumbratio. Liber vitae ad aquilonem respicit, quia per humanitatem Salvatoris exortum est lumen habitantibus in regione umbrae mortis. Et lignum vitae ad austrum vertitur, ut robustos gustu suae dulcedinis pascat et provehat, et infirmos adhuc, ne deficiant in aestu tentationum, sub alis protectionis suae quasi in umbraculo meridiano abscondat. Haec ipsa si paululum pro
Abbreviated transcription (Latin):
uinam scripturam significari diximus. ⁊ post ea per
columpnam triginta cubitos hũcem in altitudine.
xp̃m figurari asseruimus. contrarium non est: qr
omnis scriptura diuina unus libet est. ⁊ ille unus
liber xpõ est. quia omnis scriptura diuina de xp̃o lo¬
quitur. ⁊ omnis scriptura diuina in xp̃o impletur.
et legendo sccipturam hoo querimus. ut eius fcac ⁊
dicta atq precepta agtioscentes quod uissit facere. ⁊
quod promisit percipere mereamur Sioq ⁊ cognitõe
ueritatis. et metito uirtutis crescentes usq ad eius
conformitatem ⁊ mensuam etatis pleuitudinis ip¬
dicimus ip̃am supradittam columpnam in medio
arche depunimus: eidemq in latere australi lignum
uite. in latere uero acuulonari liber uite nomen
asccipsimus. Unde ⁊ in eodem latere triginta uolu¬
mina diuine pagine secundum ordinem ab uno sut¬
sum. hoc est in singulis mansionib .x. disposuimus

Expanded text:
vinam Scripturam significari diximus, et postea per vinam Scripturam significari diximus, et postea per columnam triginta cubitos habentem in altitudine Christum figurari asseruimus, contrarium non est, quia omnis Scriptura divina unus liber est, et ille unus liber Christus est, quia omnis Scriptura divina de Christo loquitur, et omnis Scriptura divina in Christo impletuipturam hoc quaerimus, ut ejus facta, et dicta, atque praecepta agnoscentes, quod jussit facere, et quod promisit percipere mereamur. Sicque et cognitione veritatis, et merito virtutis crescentes, usque ad ejus conformitatem et mensuram aetatis plenitudinis ipximus, ipsam supradictam columnam in medio arcae depinximus, eidemque in latere australi lignum vitae, in latere vero aquilonari liber vitae nomen ascripsimus. Unde et in eodem latere triginta volumina divinae paginae secundum ordinem ab uno sursum, hoc est in singulis mansionibus decem disposuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
callcare. ut non ambulemus secundum desideria nr̃a
et mortificare membra nr̃a que sunc super terram.
ut non seruiamus ultra peccato. Tercius ascensus ẽ
de frigore occidentis: quia cum iam perfecte affectus
caruales. per abstinentiam et exertitium discipline
in nobis. extinxerimus tunc libere medicationi ⁊
doctrine diuinarum scripturarum uacare pot̾imus
⁊ per studium lectiotis ⁊ meditationis rursus illumi¬
netur oculus mentis sicut dicit ꝑsalmista. Declinate
de calore orientis ub de bono proficimus in meluis.
quia nequaquam ad perfectionem uenite posimus.
nisi eciam in bonis que agimus sine intermissione cre¬
scere studeamus. Euod autem columpnam tͥgitita
cubitoꝵ altitudinem hũtem in medio arche ereximus
siue ita ad litt̾am factum credamus siue non nichil
iuterest si tamen spatium eiusdem diensionis et
quantitatis ab ino sursum patuisse intelligamus.
Rursum quod per triginta cubitoꝵ altitudinem di¬

Expanded text:
calcare, ut non ambulemus secundum desideria nostra, calcare, ut non ambulemus secundum desideria nostra, et mortificare membra nostra, quae sunt super terram, ut non serviamus ultra peccato . Tertius ascensus est de frigore occidentis, quia cum jam perfecte affectus carnales per abstinentiam, et exercitium disciplinae in nobis exstinxerimus, tunc libere meditationi, et doctrinae divinarum Scripturarum vacare poterimus, ut per studium lectionis et meditationem rursus illuminetur oculus mentis, sicut dicit Psalmista: Declinate de calore orientis, ubi de bono proficimus in melius, quia nequaquam ad perfectionem venire possumus, nisi etiam in bonis, quae agimus, sine intermissione crescere studeamus. Quod autem columnam triginta cubitorum altitudinem habentem in medio arcae ereximus, sive ita ad litteram factum esse credamus, sive non, nihil interest, si tamen spatium ejusdem dimensionis, et quantitatis ab uno sursum patuisse intelligamus. Rursum quod per triginta cubitorum altitudinem di
Abbreviated transcription (Latin):
tu candido nitentes.Alios in uiola sandicina p̾lu¬
centes. omnis ornatus ad sollempnitatem. Gran¬
dis et innumerabilis populus: qui preparatus est
ad diem domini. Ipse rex sursum estr et imutat
nos. Deorsum est ⁊ adiuuat nos. Exxitantur pigͥ
Confortantur tunidi. Roborantur infirmi. ⁊ ammo¬
siores redduntur strenui. Onmis etas omnis sexus.
omnis condicio concurrunt. ex omnib mundi par¬
tib et ascendunt certatim cum alacritate et le¬
titia iudere regem in decore suo. Cupiunt omnes cu¬
piunt siguli in die tante sollempnitatis apparere
festiu. Loquamur ergo nunc de his gradib ascensi
onis. Sunt quidem ibi purpurer ascensus quia
cum labore ascenditur sed substernitur caritas qua
labor ip̃e alleuictur Primus itaq ascensus est de
frigore orientis hoo est de tumore superbie: qr oꝑtet
lapsum incurrant culpe. Decundus asceusus est. de
calore occidentis. quia necesse est deinde uitia carnis

Expanded text:
tu candido nitentes, alios in viola sandicina praelutu candido nitentes, alios in viola sandicina praelucentes omnis ornatus ad solemnitatem. Grandis et innumerabilis populus qui praeparatus est ad diem Domini. Ipse rex sursum est, et invitat nos. Deorsum est, et adjuvat nos. Excitantur pigri, confortantur timidi, roborantur infirmi, et animosiores red duntur strenui. Omnis aetas, utriusque sexus, omnis conditio concurrunt ex omnibus mundi partibus, et ascendunt certatim cum alacritate et laetitia videre regem in decore suo. Cupiunt omnes, cupiunt singuli in die tantae solemnitatis apparere festivi Loquamur ergo nunc de his gradibus ascensionis. Sunt quidem ibi purpurei ascensus, quia cum labore ascenditur, sed substernitur charitas, qua labor ipse allevetur. Primus itaque ascensus est de frigore orientis, hoc est de tumore superbiae quia oportet lapsum incurrerat culpae. Secundus ascensus est de calore occidentis quia necesse est deinde vitia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
minat cecos. esurientes cibat. estuantes obumbrat.
audiant elati increpationem et humilientur audiãt
cea animo doctrinam ⁊ illuminentur. Qluos exurit
estus uitioꝵ unibram petant ut refrigerentur. Elui
esuriunt ⁊ siciunt insticiam. huc properent. ut satu¬
rentur. Nemo se extuset. omnis homo congruumꝰ
suo morbo remedium inuenit ubi ⁊ malis locus da¬
tur. ut se corrigant. et bonis ut meliores fiant. Ascen¬
damus ergo otrni ocdasione post posita. Ascendamus
alacres. ascendamus letantes. quia in domuni do
pureas semitas stratas in laterib montium et̾noꝵ
⁊ calles superne directos usꝙ ad portas ierusalem.
Ibi uexillum crncs in sublimitate rosea nuoans ho¬
stes terret. ⁊ amicos confortat. Porte ciuitatis aꝑte
sunt ⁊̃ in plateis eius uoces canentium alleluya. Ui¬
debis illuo ascendentes populos multos accinctos in
psalmis oanentes ex omnib gentib et nationib
⁊ linguis alios in uestitu roseo fulgentes. alios amit¬

Expanded text:
minat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam, et illuminentur. Quos exurit aestus vitiorum, umbram petant ut refrigerentur. Qui esuriunt et sitiunt justitiam, huc properent ut saturentur. Nemo se excuset, omnis homo congruum suo morbo remedium invenit, ubi et malis locus datur, ut se corrigant, et bonis ut meliores fiant. Ascendamus ergo omni occasione postposita. Ascendamus alacres, ascendamus laetantes, quia in domum Domipureas semitas stratas in lateribus montium aeternorum, et calles supernae directos usque ad portas Hierusalem. Ibi vexillum crucis in sublimi luce, luce rosea micans, hostes terret et amicos confortat. Portae civitatis apertae sunt, et in plateis ejus voces canentium Alleluia. Videbis illuc ascendentes populos multos, accinctos in psalmis canentes ex omnibus gentibus et nationibus et linguis, alios in vestitu roseo fulgentes, alios amic
Abbreviated transcription (Latin):
¶Deude pͥmus ordo angłoꝵ diaden hinc uide
bonos. ¶Mods ordo hinc inde t̾nos. ¶Tertiꝰ ordo
huic inde qͣt̾nos. ¶Quartus ordo hinc inde qui¬
nos. ¶Quintꝰ ordo hinc iide senos. ¶Sextꝰ ordo
hinc inde seꝑtenos. ¶Sepcimꝰ ordo huio iide
octonos. ¶Octauus ordo hinc iñ nouenos.
¶Nonꝰ ordo huic iñ decenos. ¶Ut il prima
initate. sit origo omnium. ¶ Et secunda uni¬
tate consiumetur creatio angeloꝵ qui simł
labentib remanẽt ñ agruta nouẽ. quib hõ

Expanded text:
Deinde primus ordo angelorum diademate hinc inde Deinde primus ordo angelorum diademate hinc inde binos; secundus ordo hinc inde ternos; tertius ordo hinc inde quaternos; quartus ordo hinc inde quinos; quintus ordo hinc inde senos; sextus ordo hinc inde septenos; septimus ordo hinc inde octonos; octavus ordo hinc inde novenos; nonus ordo hinc inde denos, ut a prima unitate sit origo omnium. Et in secunda unitate consummetur creatio angelorum, qui simul labentibus remanent nonaginta novem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Quarta: quando sol ⁊ luna. et stelle fatte
sunt. Quinta quando pisces in aqua. et a¬
ues maere collocate sunt. Sexta: quando be¬
stie facte sunt in terra et homo. ut uerbũ
ab ore maiestatis exeat. ⁊ omnis ordo creatura¬
rum subsequatur. et ipsius arche protensio
pertingat a principio tuundi usq ad finem
seculr per medium terre huic uide Hñs local.
montes. flumiuna. castella. ⁊ oppida ꝯstituta.
ad austrum egỹꝑtum. ⁊ ad aquilonem baby¬
loniam. ¶Post ħ cura chronum ex utraq ꝑte
contra medium duo seraphu pinguntur. qui
extensis alis sursum ⁊ deorsum nelant capd̃
maiestatis. ⁊ pedes. Facie tamen in tecta ma¬
nente. ¶Sub alis auten seraphui. desuper
iu eo spacio qd̃ est inter soapulas maiestatis.
⁊ alas ex utraq parte ordines angeloꝵ consti¬
tuuntur nouem. ad contemplandam faciem
maiestatis conu̾si. Ipsu namq summa ⁊ i̾ra
unitas. medium. ⁊ suppremum. locum obtinz.

Expanded text:
ta. Quarta, quando sol, et luna, et stellae factae ta. Quarta, quando sol, et luna, et stellae factae sunt. Quinta, quando pisces in aqua, et aves in aere collocati sunt. Sexta, quando bestiae factae sunt in terra et homo. Ut verbum ab ore majestatis exeat, et omnis ordo creaturarum subsequatur, et ipsius arcae protensio pertingat a principio mundi usque ad finem saeculi, per medium terrae hinc inde habens loca, montes, flumina, castella et oppida constituta, ad austrum Aegyptum, et ad aquilonem Babyloniam. Post haec circa thronum ex utraque parte, circa medium duo seraphim pinguntur, qui extensis alis sursum et deorsum velant caput majestatis et pedes, facie tamen intecta manente. Sub alis autem seraphim desuper in eo spatio, quod est inter scapulas majestatis et alas ex utraque parte ordines angelorum constituuntur novem, ad contemplandam faciem majestatis conversi. Ipsa namque summa et vera unitas medium et supremum locum obtinet.
Abbreviated transcription (Latin):
reflexis. celos concludit. ¶In dextera quid̃
sua denet chomum qui obłique deorsum de¬
pendet per aeris spacium usq supra eum lo¬
cum ubi in cono inferiori sicut superius dix¬
mus ad dextram partem electi resurgunt.
quos et angeli ibidem preparati incelum
quod dirigitur deorsum usq ad eum locum. uͥ
malos ad sinstram resurgentes. demones ob¬
uiĩ rapiunt. et ideo in ipso sceptro scriptum ẽ.
Ite maledicti in ignem eteruum. qui paratus
est diabolo. et angelis euis. ¶Deinde linea ge¬
nerationis. ab adam sursum extra archam
tule arrinantur. Ita ut nouissima ip̃ius arche
introitum complecti uideatur. Iste autem sex
rotule exprimunt opera .ui. dierum. Prima
namq que et supprenua. daliter figurari d.
qualis fuit mundus prima die. quando lux
creata est. Secunda quando firmamentum ĩt̾
aquas ⁊ aquas positum est. Trecia qũ aque
in unum collecte sunt et t̾ra germinib uesti¬

Expanded text:
reflexis coelos concludit. Et in dextera quidem reflexis coelos concludit. Et in dextera quidem sua tenet thronum, qui oblique deorsum dependet per aeris spatium, usque supra eum locum ubi in cono inferiori, sicut diximus, ad dextram partem electi resurgunt, quos et angeli ibidem praeparati in coeluquod dirigitur deorsum usque ad eum locum, ubi malos ad sinistram resurgentes daemones obvii rapiunt, et ideo in ipso sceptro scriptum est: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus . Deinde linea generationis ad Adam sursum extra arcam ptulae circinantur, ita ut novissima ipsius arcae introitum complecti videatur. Istae autem sex rotulae exprimunt opera sex dierum. Prima namque quae et suprema taliter figurari debet, qualis fuit mundus prima die quando lux creata est. Secunda, quando firmamentum inter aquas et aquas positum est. Tertia, quando aquae in unum collectae sunt, et terra germinibus vesti
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In quo spatio .xii. menses disponunitur.
Seciundum ordinem temporum. et mensib
sigmi. ¶Pħ signa singula desuper.xͥxx. gͣdib
distingunti. uuitio desuper sumpto a primo
gradu arietis. ¶ Et sic contra mundum in ar¬
cuitu ordinatis omnib signis supinatis quid̃
ad ipsum firmamentum mensib autem ab ĩ¬
feriori sursum erectis. ita ut signa quidem sur
in ethere stantes appareant. ¶Sicq in suppre¬
mo signa. sub signis menses. sub m̃sib uenti.
sub uentis tempora demonarantur. In qua
distributione magna nature ratio effectusq
signatiur totusq celi ambitus sic perficitur.¬
¶ Hoc modo construrta machina. uniu̾sita¬
tis. in parte eius superiori. maiestas a soa¬
pulis sursum. pedibq deorsum eminens ⁊
quasi in solio sedens formatur. Ita ut expã¬
sis hinc inde brachiis omnia continere ui¬
deatur crib q digitis per medium extensis
usq ad orbem terre. et ceteris in planum

Expanded text:
tur. In quo spatio duodecim menses disponuntur tur. In quo spatio duodecim menses disponuntur secundum ordinem temporum, et mensibus signi. Et haec signa singula desuper triginta gradibus distinguuntur, initio desuper sumpto a primo gradu arietis. Et sic contra mundum in circuitu ordinatis omnibus signis supinatis quidem ad ipsum firmamentum, mensibus autem ab inferiori sursum erectis, ita ut signa quidem sursin aethere stantes appareant, sicque in supremo signa, sub signis menses, sub mensibus venti, sub ventis tempora demonstrantur. In qua distributione magna naturae ratio, effectusque signatur, totusque coeli ambitus sic perficitur. Hoc modo constructa machina universitatis in parte ejus superiori majestas a scapulis sursum, pedibusque deorsum eminens, et quasi in solio sedens formatur. Ita ut expansis hinc inde brachiis omnia continere videatur. Tribusque digitis per medium extensis usque ad orbem terrae, et caeteris in palmum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑsedebitur. ¶In hir eod̾ sꝑatio .xii. uenti disponũ¬
tur sitigłis temꝑib t̾ni attͬbuti. sub etħea plaga.
&e deorsũ p̾cipites. ⁊ a scapulis ꝓminentes alatu
sub singulis m̃sb singłi ordinati De his .iiiiͦ. st̃
cardmnales. qui singuli. duos hino inde habent
suffraganos. a medio orientis flat sub solanꝰ
duos huio inde habens sibi conspirantes. a dex¬
tris iuslturnum. a sinistris eurum. Amu̾die
flat auster. siue nochus. habens a dextris eu¬
ro nothum. qui ⁊ euro auster. ¶ Asinistris libo¬
nothum. qui ⁊ austro affricus. ¶Amedio occi¬
dentis flat zephyrus. qui ⁊ fauonius. hũs a
dextris affricum qui et libis. a snustris choꝵ
qui et argestes. ¶Amedio septenitrionis slat
qui et aquilo. Et principales quidem singłi
genimis spirant cornib suffraganei sin¬
guli singuus. ¶ Post hec alius ad hec arculus
predictis duob exterus aramiducitur et spa-¬
cium quod includit pro etherea plaga. accipi¬

Expanded text:
i disponuntur, singulis temporibus terni attributi sub aetherea plaga, quasi deorsum praecipites, et a scapulis prominentes alati sub singulis mensibus singuli ordinati. De his quatuor sunt cardinales, qui singuli duos hinc inde habent suffraganeos. A medio orientis flat subsolanus duos hinc inde habens sibi conspirantes, a dextris vulturnum, a sinistris eurum. A meridie flat auster sive notus, habens a dextris euronotum, qui et euroauster, a sinistris libonotum, qui et austro africus. A medio occidentis flat zephyrus, qui et favonius habens a dextris africum qui et libs, a sinistris corum, qui et argestes. A medio septentrionis flat qui et aquilo. Et principales quidem singuli geminis spirant cordibus, suffraganei singuli singulis. Post haec alius adhuc circulus praedictis duobus exterius circumducitur, et spatium quod includit pro aetherea plaga accipi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ne pacis componitur. et ut capax esse possit celestis
sapientie. ex ipsa sua tranquillitate preparatur. Sapi¬
entia enim habitare nescit nisi in corde pacifico. et ideo
illi in quib ad huc t̾rena desideria petstrepunt. que
st sapientia non nouetunt. Nam sicut beatus iobte¬
stutur. mare loquitur secum non esse capientiam.
quia mentes quas cure carnales exagitant non
comprehendunt eam. sed qui minoratur actu ip̃e
isnienit eam: quia dum animus ab ext̾i̾orib abstoͣ¬
tus ad se ipsum colligitur robustior ad contemplã¬
da eterna subleuatur. Sic ergo timor domini facit
pauperem spũ. paupertas spiritus tranquillat cor

Expanded text:
internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testatur - Mare loquitur secum non esse sapientiam , quia mentes, quas curae carnales exagitant, non comprehendunt eam, sed qui minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus abstractus ad seipsum colligitur, robustior ad contemplanda aeterna sublevatur. Sic ergo timor Domini facit pauperem spiritu paupertas spiritus tranquillat cor
Abbreviated transcription (Latin):
more quidem caritas nascitur. sed per caritatem ti¬
mor consurutur. Piecerea timor domini post qmͣ
uenit ad cor facit pauperem spiritu. Paupertas
autem sp̃o duplex est. ⁊Iam sunt ⁊ corporales diui-¬
tie in affluentia retum temporalium. ⁊ sunt spiri¬
tales diuitie i possessione urtutum. uterq ergo
apud deum diues esse comuncitur. Uterq a regno
celoꝵ prohibetur. et ille uidelicet qui temporalib
his et ꝑituris bonis superfluo hibundare concu¬
piscit. ⁊ ille qui quasi magnum aliquid de se estimãs
sua se uirtute glouatur stare. Sed timor domini
ad mentem ueniens dum pondus futuri examinis
⁊ quam districtus uenturus sit uidex nobis in co¬
gitatione anteponit ommnẽ mox terrene concupiscẽ¬
tie delectationem extinguit ⁊ nr̃am infirmicatẽ
utiliter ad memoriam renocaus quam humilia
de nobis sentire debeanus ostendit. Epito deinde t̾¬
renoꝵ desideriorum strepitu. continuo mens ad quietẽ

Expanded text:
more charitatis quidem nascitur, sed per charitatem timore charitatis quidem nascitur, sed per charitatem timor consumitur. Praeterea timor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est. Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et sunt spiritales divitiae in possessione virtutum. Uterque ergo apud Deum dives esse convincitur. Uterque a regno coelorum prohibetur, et ille videlicet, qui temporalibus his, et perituris bonis superfluo abundare concupiscit, et ille qui quasi magnum aliquid de se aestimans sua se virtute gloriatur stare. Sed timor Domini ad mentem veniens, dum pondus futuri examinis, et quam districtus venturus sit judex nobis in cogitatione anteponit, omnem mox terrenae concupiscentiae delectationem exstinguit, et nostram infirmitatem utiliter ad memoriam revocans, quam humilia bis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem
Abbreviated transcription (Latin):
N fine precedentis libri per silitudinem
cuiusdam arboris demonstraumus qualiter
sapientia oriatur ut crescat in nobis. Hic iꝑ¬
sius incrementi gradus quos ibi breuiter ⁊
sũ matum perstriuximus latins per singula
est quod per tuorem seminatur ⁊ qui¬
dem pulcre. Per timorem seminatur sapientia:
quia canor domini principium est sapientie. Et sic̾
de seminib orilintur germina. ita de tũmore domini
nascitur sapientia. Caritas enim ip̃a est sapientia.
quia pet caritatem deum gustamus. gustando aũ
cognoscimus sicut dicit psalmista. Gustate ⁊ uidete
quoniam suauis est dominus. Timor autem domini
ipse ad nos caritatem adduat: quia dum docet time¬
re periculura. facit amare presidium. Consid̾atus enĩ
penis infermi ⁊ tormentis que dampnatos exp̾tant
subito anunus terrore concutitur ac deinde ad se re¬
uersus ad uiam euadendi querens. statim illum ex
affectu dilectionis amplectitur tunc ille horror pri¬
mum intolerabilis ex amore mitigatur. ⁊ sic de ti¬

Expanded text:
n fine praecedentis libri per similitudinem cujusdam arboris demonstravimus qualiter sapientia oriatur, et crescat in nobis. Hic ipsius incrementi gradus, quos ibi breviter et summatim perstrinximus, latius per singula est, quod per timorem seminatur. Et quidem pulchre per timorem seminatur sapientia, quia timor Domini principium est sapientiae . Et sicut de seminibus oriuntur germina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem cognoscimus sicut dicit Psalmista: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amore mitigatur, et sic de ti
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ. ¶ Estas ocłoꝵ autũpnꝰ olfaciẽ¬
di. Hyemps g̾tandi. qr ob lectam̃tum pu̾icie
ĩ auditu doctrine. Oblectam̃tũ uiuẽtutis ĩ exẽ¬
plo oꝑis. Oblectam̃tũ iuris etatis ĩ appetitu ꝓ
bitatis. Oblectam̃tũ senectutis ĩ exꝑientia ur̃¬
tutis. ¶Tenent ⁊̃ singłi singłos anui qͣdran¬
tes. Estas ten sr̃iorem. Hyemps inf̾iorẽ. uer¬
dextrum. Intũpnꝰ simstrũ. Et ĩ singłis qua¬
drãtib extense st̃ qiͣ due corde pp̃ geminam
singłoꝵ ꝓpͥetatẽ quib ad ĩuicem collatis
msicũ octocordũ ex pͥmit. de qͦ armonia ⁊¬
cordie innnu̾suł temꝑatur. ¶ Uer ẽ humidũ
⁊̃ calid̾. Estas calida ⁊ sicca. Autumpnꝰ sicoꝰ et

Expanded text:
aurium, aestas oculorum, autumnus olfaciendi, hiems gustandi; quia oblectamentum pueritiae in auditu doctrinae, oblectamentum juventutis in exemplo operis, oblectamentum virilis aetatis in appetitu est probitatis, oblectamentum senectutis in experientia virtutis. Tenent et singuli singulos anni quadrantes. Aestas tendextrum, autumnus sinistrum. Et in singulis quadrantibus extensae sunt quasi duae chordae propter geminam singulorum proprietatem, quibus ad invicem collatis, musicum octochordium exprimitur, de quo harmonia concordiae universalis temperatur. Ver est humidum et calidum.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut u̾sit ad orientẽ. Ad au̾strũ estas. Ad
octidentẽ autumpnꝰ. Ad aquilonẽ hyemps.
¶Uer pingit᷑ alumbis sursũ puer fistulã
manu tenens ⁊ cantat. Estas inuenis flo¬
res aspicit. ¶ Autumpnꝰ ĩ uirsli etate. exp̾ss̾
fructus narib admouet ⁊ olfacit. ¶ Hy emps
form̃ seis. gestans fructꝰ comedit. ⁊ õs a lum¬
bis supsũ pigunt singłi in p̾napiis suis

Expanded text:
ientem, ad austrum aestas, ad occidentem autumnus, ad aquilonem hiems. Ver pingitur a lumbis sursum puer fistulam manu tenens et cantans. Aestas juvenis flores aspicit. Autumnus in virili aetate expressus fructus naribus admovet et olfacit. Hiems formam senis gestans fructus comedit. Et omnes a lumbis sursum pinguntur singuli in principiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ locoꝵ cũ ordine tempoꝵ. ⁊ idem sit fins mũ¬
di qͥ ẽ finus sołi. Conus ã ille cͥculi. qͥ in capite
archo ꝓminet Ad orientẽ ꝑadysus ẽ qiͣ simis a¬
brahe. ut pꝰ appareb̾ maiestate depicta. Conus
nis iuditiũ ĩ dextͣ electos ĩ sinstͣ reꝑbos. ĩ cuiꝰ¬

Expanded text:
situs locorum cum ordine temporum, et idem sit finis munsitus locorum cum ordine temporum, et idem sit finis mundi, qui est finis saeculi. Conus autem ille circuli, qui in capite arcae prominet ad orientem, Paradisus est, quasi sinus Abrahae, ut postea apparebit majestate depicta. Conus nis judicium in dextra electos, in sinistra reprobos. I
Abbreviated transcription (Latin):
Selmon. deblathaum. et quia ura de sex mã¬
sumtaslis supet ripam iordanis in latere prime
mansionis ex hac parte sita est: Propterea
cum in . xͣi. mansione ad enm uentũ suerte:
due seqñtes desr̃ sebintur. in sedã mansione us
st̾io istarum mansionum. in alio fortassis oꝑe.
qd̾ do hac ead̾ archa face̾ cogitamꝰ latiꝰ. q̃ dicen¬
dast̃ exeq̃mur ⁊ qͣre naturał lex egypto. scͥpda
de illa ꝑ hñc ad istam transitꝰ habcat᷑. ¶ Hor ad
ꝯstruttõem arche. his qͥ plura face̾. añ ñ ualent.
aũ nolunt suffic̾e̾ possut adiecimꝰ tñ q̃ dam
q̃ breuit̾ cõmemorabimꝰ. ¶Hoc mͥ archa per¬
fecta. ccumduat᷑ ei cͥoulus oblongꝰ. qͥ ad sin¬
gula cornira eã ꝯcingat. ⁊ spatium ꝙ cͥcum¬
fo̾ntra eiꝰ includit ẽ orbis terre. In hoo spatio
mappa muidi depingit᷑. ita ut caput arche
ad orientẽ ꝯu̾tatur. ⁊ finus eiꝰ occidentẽ ꝯtingat
ut mirabili dispõne ab eod̾ p̾ncipe decurrat

Expanded text:
Solmon deblathain. Et quia una de sex mansiunculis super ripam Jordanis in latere primae mansionis ex hac parte sita est, propterea cum in quadragesima mansione ad eam ventum fuerit, duae sequentes desuper scribuntur in secunda mansione usqusterio istarum mansionum in alio fortassis opere, quod de hac eadem arca facere cogitamus, latius quae dicenda sunt exsequemur; et quare naturalis lex Aegypto, scripta de illa per hanc ad istam transitus habeatur. Haec ad constructionem arcae, his qui plura facere aut non valent, aut nolunt sufficere possunt. Adjecimus tamen quaedam, quae breviter commemorabimus. Hoc modo arca perfecta, circumducitur et circulus oblongus, qui ad singula cornua eam contingat, et spatium quod circumferentia ejus includit, est orbis terrae. In hoc spatio mappa mundi depingitur ita ut caput arcae ad orientem convertatur, et finis ejus occidentem contingat, ut mirabili dispositione ab eodem principe decurrat
Abbreviated transcription (Latin):
spiritualia. confessionem. orationem. carius
afflittionem. Confessio inmolat. oratio mũ¬
dat. caruis afflictio mactat. ¶ Post hec inter
legem naturalem et scriptam in utroq la¬
tere porta aperitur. et per illam que est ad
aquilonem. popislus oaꝑtiuus ab ierusalem
ductur in babylonem. ¶ Per illam que e̾ ad
austrum: popislus de egypto libetatus intrat
ad terram pionussionis tendens. Quod quam¬
ad modum. eciam secindum sitũ locoꝵ ꝯpetat
ĩ descͥptione nrappe mindi p̾ea clarebit. quia
babylon a ierlm ẽ. ad aqͥlonem egyptꝰ. ad au¬
strum. Et ideo ab hao porta qua popisꝰ ingredit᷑.
deorsum ĩ latere arche int̾nsecus. in ordine scri
per quas ppłs dei spĩtalit̾ ab egẏpto. naturał
legis per desid̾ium scripte legis tendit ad t̾ram

Expanded text:
spiritualia, confessionem, orationem, carnis spiritualia, confessionem, orationem, carnis afflictionem. Confessio immolat, oratio mundat, carnis afflictio mactat. Post haec inter legem naturalem et scriptam et utroque latere aperitur, et per illam, quae est ad Aquilonem, populus captivus ab Hierusalem ducitur in Babylonem. Per illam, quae est ad austrum, populus de Aegypto liberatus intrat ad terram promissionis tendens. Quod quemadmodum etiam secundum situm locorum competat, in descriptione mappae mundi postea clarebit, quia Babylon ab Hierusalem est ad aquilonem. Aegyptus ad austrum. Et ideo ab hac porta, qua populus ingreditur deorsum in latere arcae intrinsecus in ordine scribper quas populus Dei spiritaliter ab Aegypto naturalis legis per desertum scriptae legis tendit ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
sita ẽ desuper in fronte arche .i ininito mi¬
turalis legis. Scd̾a ⁊ t̾cia in lege scripta
id est super ripam iordanis huic inde Quarta.
⁊ ciuinta ⁊ sexta. in tempore gr̃e. due sub apłis
contra duas superiores. hinc uide. una in fine
arrhe deorsum. contra primam. Et ita lex uatu¬
ualis habet unam. lex scriꝑta habet duas. gr̃a
tres. ¶QLuarum misterium hoc est. archa sig¬
nificat ecołram. diluuium concupiscentiam m̃¬
di huius. animalia illa que frequenter de ar¬
cha ad aquam ⁊ iterum de archa ad aquran re¬
deunt. infirmos quosq et oarnales in ecclesia
constitutos. qui peccando sepe ad conappisceu¬
tiam huiusmundi labentur. ¶ Quib tamen
remedia penitentie quasi quedam mansiuncłe
in archa spixitali. id est in sancta eccłia prepa¬
rata sunt. ¶ De quib mansumculis .7. uiam
lex naturalis habuit .i. sacrificium. Legi scripte
duc addite sunt. id est oblatio. et purificatio.¬
¶ Guicia autem contra tria carnalia. trta ht̃

Expanded text:
sita est desuper in fronte arcae, id est in initio naturalis legis. Secunda et tertia in lege scripta, id est super ripam Jordanis hinc inde. Quarta et quinta, et sexta in tempore gratiae. Duae sub apostolis contra duas superiores hinc inde, una in fine arcae deorsum contra primam. Et ita lex naturalis habet unam, lex scripta habet duas, gratia tres. Quarum mysterium hoc est. Arca significat Ecclesiam, diluvium concupiscentiam mundi hujus. Animalia illa, quae frequenter de arca ad aquam, et iterum de aqua ad arcam redeunt, infirmos quosque, et carnales in Ecclesia constitutos, qui peccando, saepe ad concupiescentiam hujus mundi labuntur, quibus tamen remedia poenitentiae quasi quaedam mansiunculae in arca spirituali, id est in sancta Ecclesia praeparata sunt. De quibus mansiunculis quasi unam lex naturalis habuit, id est sacrificium. Legi scriptae duae addictae sunt, id est oblatio et purificatio. Gratia autem contra tria carnalia, tria habet
Abbreviated transcription (Latin):
arida redeunt ad aꝙͣ. Quib qr totiens archa
aꝑiri ñ potuit. dina ꝓuidentia attum ẽ. ut
ne uł ista qͥdem ꝑirent. foris eis ad parietẽ ar¬
che receptacła fierent qͦꝵ aditꝰ semꝑ aꝑtus
eẽt ext̾ius. pariete arche ĩtegͦ intͥnsecus ꝑma¬
nẽte. Que talit̾ disposita credunt᷑ ut dũ ar¬
cha aqͥs sr̃fe̾tur. foris ꝑ aꝙͣ ascendentib. ad itꝰ

Expanded text:
deunt ad aquam. Quibus quia toties arca aperiri non potuit, divina providentia actum est, ut ne vel ipsa quidem perirent, foris eis ad parietem arcae receptacula fierint, quorum aditus semper apertus esset exterius, pariete arcae integro intrinsecus permanente. Quae taliter disposita creduntur, ut dum arca aquis superferretur, fori
Abbreviated transcription (Latin):
lus homo. ¶Propter utilitatem Proximi
exeuntra de ꝑinximus in mundum animal
asinum ⁊ nuidum auimab bouembonũ
hominem noe. ⁊ malum honuinem chamEo¬
no homini deus hostium aꝑit. malus homo
mobedient̾ exiens ex altera parte iulluas fran
mliter per cogitationem quatuor mo¬
dis eximus. Primus modus est. quando
considerauius omnem creaturam quid sit ex
se. Secundus modus quando ꝯsid̾amus omnẽ
creaturam. quid sit ex beneficio creatoris. Taus
modus ẽ qñ consid̾amus qũo ut atur deus ĩ¬
nist̾io creaturaꝵ.ad implenda iudicia. Qrͣt̾
modits est qñ consid̾amus quõ utatur hõ be¬
neficio creaturaiꝵ ad implenda desidi̾a sira.

Expanded text:
lus homo. Propter utilitatem proximi, lus homo. Propter utilitatem proximi, exeuntia depinximus, immundum animal asinum, et mundum animal bovem. Bonum hominem Noe, et malum hominem Cham. Bono homini Deus ostium aperit, malus homo inobedienter exiens ex altera parte valvas frangidi quatuor. Similiter per cogitationem quatuor modis eximus. Primus modus est, quando consideramus omnem creaturam quid sit ex se. Secundus modus, quando consideramus omnem creaturam quid sit ex beneficio Creatoris. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua. Quartus modus est, quando consideramus quomodo utatur homo ben
Abbreviated transcription (Latin):
fit per humilitatem xpisti per quam reuo¬
cati sumus. ⁊ hoo hostium olausum ẽẽ debet.
ut amplius ad antiquos errores non reu̾¬
tamuui. ¶ Ostium quod est ad austrum
per lignu ute significat transitum ab
hao uita ad futuram gloriam .i. ad fruo¬
tum lignum uite. Et hoc os tiimi aꝑtum
est quia illuc semper oculos mentis dirgere
miseria exeamus. ¶ Aliuid eciam quiddam
per hostium significamus. Qum enĩ osti¬
um deorsum est. ⁊ fenestra sursum quam
possumus sup̃ compunttionem. cumextẽ¬
ta manu ⁊ colimiba. ideo hostium congrue
designare potest exitum per operationem
⁊ fenestra exitum pet cogitationem. Qua¬
tuor autem modis exiiis per operationẽ
Omnis namq attio uel terrena est uel
sp̃illis. ¶ Proptet cupiditatem t̾renis
rcib inseriure unus modus est. Q immũ¬
dum animal. ¶ Propter necessitatem eas
disponere alius modus est. Q mundũ ani¬
mal.¶Propter cupiditatem spũales acti

Expanded text:
fit per humilitatem Christi, per quam revofit per humilitatem Christi, per quam revocati sumus, et hoc ostium clausum esse debet, ut amplius ad antiquos errores non revertamur. Ostium, quod est ad austrum, per lignum vitae significat transitum ab hac vita ad futuram gloriam, id est ad fructum ligni vitae. Et hoc ostium apertum est, quia illuc semper oculos mentis dirigere miseria exeamus. Aliud etiam quiddam per ostium figuramus. Quia enim ostium deorsum est, et fenestra sursum quam posuimus supra compunctionem cum extenta manu et columba, ideo ostium congrue designare potest exitum per operationem, et fenestra exitum per cogitationem. Quatuor autem modis eximus per operationem. Omnis namque actio vel terrena est vel spiritualis. Propter cupiditatem terrenis actibus inservire unus modus est, quasi immundum animal. Propter necessitatem eas disponere alius modus est, quasi mundum animal. Propte cupiditatem spirituales acti
Abbreviated transcription (Latin):
lore orientis. ascendentib non de iicio. sed per
uirtutem proficientib. Prima saala est tempe¬
rantia secunda prudentia. tercia᷑ fortitudo. ⁊ ibi
consummatio uite perfecte est. ¶ Primus gͦ as¬
census qui est. s. a frigore orientis est in affecti¬
b. Secundus qui est a calore occidentis. est i a¬
perib. Tercius: qui est a frigore ocadentis. estin
cogitationib. Quartus: qui est a calore orientis
sent. de his que necc̃io nos in hoc loco preterire
oportet. De hostio arche.
ostium autem arche talit̾ disponimꝰ.¬
Quia enim columpna xp̃m significat
qui dicit. Ego sum hostium: columpna autẽ
columpne .i. in libro uite ad aquilonem. ⁊ lig¬
no uite ad austrum deorsum hostium pingi¬
mus. ⁊ tamen sicut unam columpnam ntͦ¬
ie si q latere. ita unum hostium utroq hostio¬
tia significamus.. ¶Ostium quod est ad aquilo¬
cr Nem. per librum uite significat fidem. per ꝙͣ
ab infidelitate ingredimur in eccłiam. quod

Expanded text:
ed per virtutem proficientibus, prima scala est temperantia, secunda prudentia, tertia fortitudo, et ibi consummatio vitae perfectae est. Primus ascensus, qui est scilicet a frigore orientis, est in affectibus. Secundus, qui est a calore occidentis, est ex operibus. Tertius, qui est a frigore occidentis, est in cogitationibus. Quartus, qui est a calore orientis,sent de his, quae necessario nos in hoc loco praeterire oportet. CAP. XI. De ostio arcae. Ostium autem arcae taliter disponimusQuia enim columna Christum significat, qui dicit: Ego sum ostium , columna autem columnae, id est in libro vitae ad aquilonem et ligno vitae ad austrum deorsum ostium pingimus, et tamen sicut unam columnam utroque latere, ita unum ostium utroque ostio figuramus. Ostium, quod est ad aquilonem, per librum vitae significat fidem, per quam ab infidelitate ingredimur in Ecclesiam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dens exprimitur. ⁊ colligens fragnienta ua¬
sis fratti ¶In tercia scala ꝯtemplatio foris¬
matiu ad similitudĩem fabri. conflans ead̾̃
fragmenta. ita ut liquefattio ꝑdicctũ. colo¬
ris. quem sr̃ius uixta u̾sum huiꝰ scale. sur sũ
porreximus. quali ꝑ fistislam ĩ mediũ cũbitũ.
Q inmonetam airrẽ iudeat᷑. ¶ Proptet hoc
mist̾ium qr integͥtatem aĩe. ꝙͣ ignorantia
frangit. coguitio inuenit. meditatõ colligit.
ꝯtempło ꝑ ignem dĩni amoris liquefaciendo
in monecam diune similitudinis reforman¬
dam fudit.
gitiui temꝑantia ad similitudinẽ prĩs¬
ẜamilias sedentis ad m̃sam comedentis. ⁊ ele¬
mosinã distbuentis. qiͣ qui licite mũdo utat᷑.¬
¶ In scda soala pingitur prudentia ĩ simili¬
tudinẽ ꝑegͥm ambulãtis. Q. qͥ mũdum fu¬
giat. ¶In t̾cia scala pingitur fortitudo deor¬
sum nube amitta. ꝙͣr que mundum caloau̾it

Expanded text:
dens exprimitur, et colligens fragmenta vadens exprimitur, et colligens fragmenta vasis fracti. In tertia scala contemplatio formatur ad similitudinem fabri, conflans eadem fragmenta, ita ut liquefactio per ductum coloris quem superius juxta versum hujus scalae sursum porreximus quasi per fistulam in medium cubitum, quasi in monetam currere videatur. Propter hoc mysterium, quia integritatem animae, quam ignorantia frangit, cognitio invenit, meditatio colligit, contemplatio per ignem divini amoris liquefaciendo in monetam divinae similitudinis reformandam fundit. gitur temperantia ad similitudinem patrisfamilias sedentis ad mensam, comedentis et eleemosynam distribuentis, quasi qui licite mundo utatur. In secunda scala pingitur prudentia, in similitudinem peregrini ambulantis quasi qui mundum fugiat. In tertia scala pingitur fortitudo deorsum nube amicta, quasi quae mundum calcaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
mendam concupiscentiam. ¶Daulo altius in
ead̾ sorsla. nudus quidam uirgis ceditur. ad
ex primendam pacĩam. ¶In secunda scala qui¬
dam elemosinam largitu ad sigtuficandam
miscd̾ĩam ¶In tercia soala quidam in simi¬
litudine orantis. pectus tundens descoibitur:
ad compunttionem denotandam. Õs autem
u̾tutes sursum respicere debent. ut ꝓ hũana
laude nichũ fiat. ¶ Afrigore occidentis. iuxtape¬
dem pͥme scale. quadam de cau̾na obuolut
facie ꝓdiens corruit. ⁊ in lapidem offendens
uas quod portat. confringit ad expͥmendam
ignorantiam que per uarios errores anime
integritatem dissipat. ¶ Post ħ in ead̾ scala.
cognitio erecta pingitur. contr̃a uolumen. ꝙ
deorsum extenta manu porrigitur.⁊ iuxta
cam fragmenta uasis. In hoc uolumine si¬
cut diximus scoiptum est. In pͥncipio fecit d̾s
celum ⁊ terram. quia prima cognitio der
in creaturis ẽ. ¶In sod̾a soala meditatio se¬

Expanded text:
mendam concupiscentiam. Paulo altius in mendam concupiscentiam. Paulo altius in eadem scala nudus quidam virgis caeditur, ad exprimendam patientiam. In secunda scala quidam eleemosynam largitur, ad significandam misericordiam. In tertia scala quidam in similitudine orantis pectus tundens describitur, ad compunctionem denotandum. Omnes autem virtutes sursum respicere debent, ut pro humana laude nihil fiat. A frigore occidentis juxta pedem primae scalae quidam de caverna obvoluta facie prodiens corruit, et in lapidem offendens, vas quod portat confringit, ad exprimendam ignorantiam, quae per varios errores animae integritatem dissipat. Post haec in eadem scala cognitio erecta pingitur contra volumen, quod deorsum extenta manu porrigitur, et juxta eam fragmenta vasis. In hoc volumine, sicut diximus, scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram , quia primo cognitio Dei in creaturis est. In secunda scala meditatio se