comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adilsante pat̾etur: quia m illo non eẽt. sie illo
illo est aut cum uslo puniretur. aut illo ab eis
reatu libato. sic in ctamine adu̾sus spm̃ ꝑseue¬
rat: ut hominem non iam reum ad ulla postn
miortem tormenta tͣnsmutat non alienat a reg¬
no dei nusla dampnatione fatiat detineri. n
ut ea penitus capeanius uelud aliena natura
serangatur a nobis: S quia nr̃e nature langͦr
est sanetur in nobis.
ropter ħ ergo uiciur sicut i eo libro cui
resistis a me positum est humaua natura.
ĩmundus est. ⁊ utiq bonum quod sp̃c : malum
uitio. quorum duorum illud a deo ẽ ħ ab ipõ. Nõ
itaq tenet homines siue maiores suĩ infantilis
etatis ꝓpter qd̾ homines: S ꝓpt̾ quod ĩmũdi
sunt. Siis u̾bis meis ex libro meo abste posi¬
tis ita resistendum putasti: ut dices hanc forͣm
etiam in homine malo debuisse seruari que s̾uat᷑
in dẏabolo. ne quisqmͣ dampnetur nsi ex uiciiõ
ꝓprie uoluntatis atq idõ nullum sit origniale ꝑͤ¬

Expanded text:
adversante pateretur, quia in illo non esset, sine illo illo est, aut cum illo punietur, aut illo ab ejus reatu liberato, sic in certamine adversus spiritum perseverat, ut hominem jam non reum ad nulla post mortem tormenta transmittat, non alienet a regno Dei, nulla damnatione faciat detineri; neque ut ea penitus careamus, velut aliena natura sejungatur a nobis, sed quia nostrae naturae languor est, sanctur in nobis.ropter hoc ergo vitium, sicut in eo libro, cui resistis, a me positum est, « humana natura dimmundus est: et utique bonum quod spiritus, malndus est vitio: quorum duorum illud a Deo est, hoc ab ipso. Non itaque tenet homines sive majoris sive infantilis aetatis, propter quod homines, sed propter quod immundi sunt » . His verbis meis ex libro meo abs te positis, ita resistendum putasti, ut diceres, « hanc formam etiam in homine malo debuisse servari, quae servatur in diabolo; ne quisquam damnetur, nisi ex vitiis propriae voluntatis; atque ideo nullum sit originale pe
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝑtransit in quo om̃s ꝑcc̃auerunt. ⁊ Iempe
manifestum est ut ħ dice̾t qͥd ageat apls̃.
Te ad huc. ⁊ huic reconciliationem que fit ꝑ
ħ fatit imitatio queso te ubi audis. ⁊ Lam iu¬
dicium quidem ex uo icondempnatõemgͤ.¬
cia autem ex multis delictis in iustificafoem
tet muenit: Alioeiti sic eẽt ex multis condemrp¬
natio que hommes unum omittendo ꝯmise¬
rant: situt ex eisdem mustis iustificatio qui¬
bus reuussis in gr̃am respuabant. S qͥa unũ

Expanded text:
transiit, in quo omnes peccaverunt. Nempe manifestum est, ut hoc diceret, quid agebat Apostolus. Ite adhuc, et huic reconciliationi, quae fit per hic facit imitatio, quaeso te, ubi audis, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem ret invenit? Alioquin sic esset ex multis condemnatio, quae homines unum imitando commiserant; sicut ex eisdem multis justificatio, quibus remissis in gratiam respirabant. Sed quia unum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis a nobis dicis opponi. nͨ solum ẽ. quia tari¬
torum nititur auͣcte dectorum ⁊ ustum ẽ: quia
nõ uult ut eu̾tatis s̾ quo notissimam salutẽ
hĩtat in me. hoc est in carne mea bonum
⁊ cet̾a usq ad illud uͥait. Miser ego homo quis
me hihabit de corꝑe mortis huiꝰ. me affm̾as alr̃¬

Expanded text:
vobis a nobis » dicis « opponi, » nec solum est, quia tanvobis a nobis » dicis « opponi, » nec solum est, quia tantorum nititur auctoritate doctorum; et justum est, quia non vult ut evertatis sibi quoque notissimam salutem habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; et caetera usque ad illud, ubi ait, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? « me » a
Abbreviated transcription (Latin):
boli accedente contubitu mortali corꝑali: S spũ¬
ali dei grã recedente.
on igitur tota disputatione tua contͥuisti
sicut te iactas. assertõnem meam dẏabolo
de malo carnalis concupĩe orignialisq pc̃ci ma¬
nente saude nuptaꝵ que bene utunt᷑ malo. nõ
Demonstraui de testimoniis etiam tͣctatorũ. catho¬
licoꝵ sancti basilii cesariensis ⁊ sancti ioh̃is ꝯstan¬
tinopolit̾ani qũorum dixisti sensum nr̃m ꝯue¬
nire sentenciis: in pͥmo huiꝰ mei oꝑis libro tͥ suf¬
ficientissima ⁊ c̾tissima u̾itate Rndi. ostendens¬
quẽad̾in non intelligendo q̃dam u̾ba eoꝵ ad u̾sũ
dogna eoꝵ tid̾ est dognia cathositum mirabili ce¬
citate pugnetis. In scd̾o quo sibro satis egimiꝰ
catholice patrum pius fidelisq consensus. qui
ħetice ur̃e nouitati resistunt ꝓ autiquissima ca¬
tholica u̾itate. Unde etiam ppłi niͣmur. qd̾ solũ

Expanded text:
boli accedente concubitu corporali, sed spirituboli accedente concubitu corporali, sed spirituali Dei gratia recedente. Non igitur « tota disputatione tua contrivisti, » sicut te jactas, « assertionem meam, de malo carnalis concupiscentiae originalisque peccati; » manente laude nuptiarum, quae bene utuntur malo, non demonstravi. De testimoniis etiam tractatorum catholicorum sancti Basilii Caesareensis et sancti Joannis Constantinopolitani, quorum dixisti sensum vestris convenire sententiis, in primo hujus mei operis libro, tibi sufficientissima et certissima quemadmodum non intelligendo quaedam verba eorum, adversus dogma eorum, quod est dogma catholicum, mirabili caecitate pugnetis. In secundo quoque libro satis egimus, catholicae patrum pius fidelisque consensus, qui haereticae vestrae novitati resistunt pro antiquissima catholica veritate. Unde etiam « populi murmur, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
Biduero de asio libro meo quod ad marcellinum
scͥbens dixi. filios mulieris q̃ ẜpentis ciedĩdit ut
libidie corrumꝑetur non lib̾ari uisi ꝑ filũ uuge¬
nis que angło credidit ut sine sibidine fecaretur.
ita posustiatq iuoliusti accepi. tam ꝙͣ dixepimꝰ
qd̾ eue serpens cõmixtus fu̾i̾t ꝯcubitu corꝑali sic̾
manichei pͥncipem tenebraꝵ eiufdem midieris
patrem cum illa contubuisse delirant. Hor ego de
serpente non dixi. S nũquid tu contͣ apłm ne¬
gas mentem musieris a serpente corruptam: Au
non eumaudis ubi dicit. timeo ne sicut serpens
euam fefellit in u̾sutia sua. ita corrumꝑantur m̃e¬
tes ur̃e a simpłicitate ⁊ castitate que ẽ in xp̃o. Ex
ista itaq corruptione serpentis qualis fit etiam
qnͣdo corrumpũt bonos mores colloquia mala pꝰ¬
uenit libido pcc̃andi iniũte mulieris. ut ⁊ uiro
p̃uaricatione corrupto. dem̃ ilła de qͣ erubuerunt¬
⁊ pudenda tex̾unt seqũeretur in carne. non dẏa¬

Expanded text:
ero de alio libro meo, quod ad Marcellinum scribens dixi, « Filios mulieris quae serpenti credidit ut libidine corrumperetur, non liberari nisi per Filium Virginis, quae angelo credidit ut sine libidine fetaretur » : ita posuisti atque ita voluisti accipi, tanquam dixerim, « quod Evae serpens commixtus fuerit concubitu corporali; » sicut Manichaei principem tenebrarum ejusdem mulieris patrem cum illa concubuisse delirant. Hoc ego de serpente non dixi. Sed numquid tu contra Apostolum negas, mentem mulieris a serpente corruptam? An eum non audis, ubi dicit, Timeo ne sicut serpens Evam fefellit in versutia sua, ita corrumpantur mentes vestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo ? Ex ista utique corruptione serpentis, qualis fit etiam quando corrumpunt mores bonos colloquia mala , pervenit libido peccandi in mentem mulieris; ut et viro praevaricatione corrupto, deinde illa, de qua erubuerunt et pudenda texerunt, sequeretur in carne, non dia
Abbreviated transcription (Latin):
itiarum arborum noluit intelligi dicat eẽ subas.
uisi uesciens quid loquatur: Quis u̾o arbores
⁊ earum fructus neget ẽẽ subas si nouit quid
loquitus: ⁊ De hiis ergo reb que sube sunt: ur¬
bona uel masa non bonitas homiis uł malicisi
dn api Somines accipiendi sunt in quibus subi¬
tis eẽ istas intelligimius qualitates. Bonitatem

Expanded text:
illarum arborum voluit intelligi, dicat esse substantias, illarum arborum voluit intelligi, dicat esse substantias, nisi nesciens quid loquatur? Quis vero arbores et earum fructus neget esse substantias, si novit quod loquitur? De his ergo rebus quae substantiae sunt, vibona vel mala, non bonitas hominis vel malitia, sed ipsi homines accipiendi sunt, in quibus subjectis istas esse intelligimus qualitates, bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tineat sanitatem. Hoc qiuippe unde nũc agi¬
mus qd̾ nobis resisfẽ sentimus: in uobis aut alie¬
na est natura sepanda aut nr̃a sananda. Si alie¬
nam dnis seꝑandam: manicheis faueniuis. fatems
ergo nr̃am ẽẽ sanandam. ut manicheos simł pela
a dẏabolo quicquid ꝑ illud nascitur cagit
eẽ sub drabolo. taneũ de suo fc̾ce fructum iu¬
te decrepat. ¶ Rec u̾ba de libro meo refellenda¬
tibi posusti esuibus ita madiaris: tanqrmmͣ hũa¬
ne nature auctorem dixerim dỹabolum ⁊ ipius
qua homo constat sube conditorem quasi uulnꝰ
cem dixi frutex quippe nullo dubitante subã ẽ
eis rebusq sube non sunt adhibendas de subiis
similitudines non existimes: ⁊Iisi forte ⁊ ip̃i
domino dyasetice calumpniaris. qua dixit. arbor
bona fructus honos facit. ⁊ arbor mala fructus¬
malos fatit. Quis enim maliciam siue boruta¬
tem uł oꝑa bona seu mala quos uelud fructus

Expanded text:
tineat sanitatem. Hoc quippe unde nunc agitineat sanitatem. Hoc quippe unde nunc agimus, quod nobis resistere sentimus in nobis, aut aliena est natura separanda, aut nostra sananda. Si alienam dicimus separandam, Manichaeis favemus. Fateamur ergo nostram esse sanandam, ut Manichaeos simul Pelaga diabolo, quidquid per illud nascitur, cogit esse sub diabolo, tanquam de suo frutice fructum jure decerpat » . Haec verba de libro meo tibi refellenda posuisti: quibus ita insidiaris, tanquam « naturae humanae auctorem dixerim diabolum, et ipsius qua homo constat substantiae conditorem; » quasi vulnus cem dixi; frutex quippe nullo dubitante substantieis rebus quae substantiae non sunt, adhibendas de substantiis similitudines non existimes? Nisi forte et ipsi Domino dialectice calumniaberis, quia dixit, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit . Quis enim malitiam sive bonitatem, vel opera bona seu mala, quos velut fructus
Abbreviated transcription (Latin):
rum masorum in nobis ip̃is utiq tumultuanti¬
um uigisant᷑ ex̾tenda ⁊ instant̾ ex̾cenda luctatõ
sꝑꝰ qͣtn dicitur etiam baptiratis. Muortificate
tarnis mortificau̾itis iuetis. Et ex uite uos
ueterem hominem. ⁊ emppe dicuntur hec ni¬
magua consensione u̾itatis. uulla repͥhensione
baptisinatis. Si ergo nolis ẽẽ contenciosus puto
iam qͥd̾ uideas qmͣ recte intelligatur quod alit̾ co¬
naris expon̾e quod ꝓpħa cum dixiss. qui ꝓpitius¬
om̃s sanguores tuos. ea mala uolens intelligr eũ
quibus dones sanentur uł qnͣtum possunt ĩ hac
uita magis magisq minuantur: non quiestũt
intestiua bella sanctorium. ⁊Ieq enim nullus
est sanguor quo caro concupiscit ad u̾sus sp̃m:
etiam manente uirtute castitatis inuicta. Si nt¬
lus Panguor est. Non ergo adu̾sus eum sp̃s
contupiscat. Ad hec enim concupiscit ut si nõ
potest non cͥtandi. sastem non consentiendi ob¬

Expanded text:
rum malorum in nobis ipsis utique tumultuantirum malorum in nobis ipsis utique tumultuantium vigilanter exserenda et instanter exercenda luctatio, propter quam dicitur etiam baptizatis, Mortificate carnis mortificaveritis, vivetis ; et, Exuite vos veterem hominem . Nempe dicuntur haec magna consensione veritatis, nulla reprehensione Baptismatis. 57. Si ergo nolis esse contentiosus, puto quod jam videas quam recte intelligatur, quod aliter conaris exponere, quod pomnes languores tuos : ea mala volens intelligi, cum quibus donec sanentur, vel quantum possunt in hac vita magis magisque minuantur, non quiescunt intestina bella sanctorum. Neque enim nullus est languor, quo caro concupiscit adversus spiritum, etiam manente virtute castitatis invicta. Si nullus languor est, non ergo adversus eum spiritus concupiscat. Ad hoc enim concupiscit, ut si non potest non certandi, saltem non consentiendi ob
Abbreviated transcription (Latin):
uolencieq renũcians ab huiꝰmodi oꝑibus sese
absimet nõne recte audit. ecce sanus factus es
iam noli peccare recte q appellatur castus ⁊ sob̾us:
⁊Bemde si ꝓuestu concupiscentie bone qua cõ¬
cupiscencias malas forntandi potandiq debel¬
lat. talis efficitur qualis recenti conu̾sione non¬
dum fuit ut illorum i eo desid̾ia ꝑtc̃orum minꝰ
miniusq moneant ut adu̾sus ea mala non tan¬
ta qnͣta prius ex̾ceat. S minora c̾tamina nõ uir¬
tutum diminutione. S hostum. nec deficien¬
te pugna S crescente uictoria: Dubitabis eum
pronũciare mełiorem: Unde obsetro nisi quia
bona qruasitas auita ⁊ masa minuta estꝰ Nuc¬
tum est igitur quod bonus eẽ ceꝑit: muuitum
st quod malus fuit. Et hoc egit post baptism̃
non ꝑegit i baptismo. Ita qmͣuis ibi ꝑacta
fu̾t plena pec̃orum remissio: remansit tamen
qua profic̾etur in mełius adu̾sus cat̾uas desid̾ĩo¬

Expanded text:
nolentiaeque renuntians ab hujusmodi operibus sese nolentiaeque renuntians ab hujusmodi operibus sese abstinet; nonne recte audit, Ecce sanus factus es, jam noli peccare ; recteque appellatur castus et sobrius? Deinde, si provectu concupiscentiae bonae, qua concupiscentias malas fornicandi potandique debellat, talis efficitur, qualis recenti conversione nondum fuit, ut illorum in eo desideria peccatorum minus minusque moveantur, ut adversus ea mala non tanta quanta prius exerceat, sed minora certamina, non virtutum diminutione, sed hostium, nec deficiente pugna, sed crescente victoria, dubitabis eum pronuntiare meliorem? Unde, obsecro, nisi quia bona qualitas aucta, et mala minuta est? Auctum est igitur quo bonus esse coepit, minutum est quo malus fuit; et hoc egit post Baptismum, non peregit in Baptismo. Ita, quamvis ibi peracta fuerit plena peccatorum remissio; remansit tamen, qua proficeretur in melius, adversus catervas desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑ concupĩam castitatiꝰ ⁊ contmencie coti¬
die carius concupiscencia magis magisq mi¬
nuitur: Uellem itaq michi dice̾s utrum a mor¬
bo forntationis sanior non fiat quem foruica¬
n minus minus q delectat. qmͣuis opus illud
masum una conu̾sione sibi amputau̾it. neci
umꝙͣ l fec̾it ex quo lauacrum regnͣationis acce¬
pit. Itaq post consuetudinem uinoien taͣm sup¬
tirzatus ⁊ nũqmͣ se deiceps prorsus mebrianᷤ
uellem dic̾es utrum ab ipõ morbo non fiat in
dies sanior quͣ fuerat cum potacionis gurgitẽ
minus minusq desid̾at quam solebat. Sensus
est igitur uon ipã concupĩa ded ille pocius qͦ
nos eam maiorem inmorem ue hr̃e sentimuᷤ
sicut in corꝑis passionib non sensus est dolor
S ille d sensus quo sentitur dolor. nͨ sensus est
morbus. S ille sensus est quo nos morb̾um
hr̃e sentimus. Porro si continuo fit bonus ⁊
utiq̃ bona qͣslitate fit bonus qui fornicatiomi ui¬

Expanded text:
stitatis et continentiae quotidie carnis concupiscentia magis magisque minuitur? Vellem itaque mihi diceres, utrum a morbo fornicationis sanior non fiat, quem fornicari minus minusque delectat; quamvis opus illud malum una conversione sibi amputaverit, nec unquam hoc fecerit ex quo lavacrum regenerationis accepit. Itemque post consuetudinem vinolentiae baptizatus, et nunquam se deinceps prorsus inebrians, vellem diceres, utrum ab isto morbo non fiat in dies sanior quam fuerat, cum potationis gurgitem minus minusque desiderat quam solebat. Sensus est igitur, non ipsa concupiscentia, sed ille potius quo nos eam majorem minoremve habere sentimus: sicut in corporis passionibus non sensus est dolor, sed ille sensus est quo sentitur dolor; nec sensus est morbus, sed ille sensus est quo nos morbum habere sentimus. Porro si continuo fit bonus, et utique bona qualitate fit bonus, qui fornicationi vi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam contra istam genitalium concupĩam q̃
ingenita nobis est ꝑ origmale prcm uehemẽ¬
git. ⁊ tanto ampłius mea suꝑanda.uoluitas
iasorabit: qnͣto maiores ei confuetudo iures
dedit. ex isto ⁊ cum isto hominis malo nasatur
honio. ¶Luod masum ꝑ se ip̃m tam magrumn
est ⁊ ad hominis dampnationem ⁊ a regno dei
seꝑationem tantum habet obligationis: ut ⁊̃¬
si de pentib regen̾atis ma trahatur. non iusi ꝙ̃¬
adniodum in illis sola regñatione soluaturat¬
q isto uno remedio p̾positus mortis a prose pes¬
latur. quo a pentibus pulsus est. ¶Qualitas
autem mali non in sub̃am de sub̃am tanqmͣ de
loco in Pocum migrat ut deserat uͥ erat ⁊ que
fu̾it ibi ipã sit alibi. Sałia eiusdem gerlis qͥdã
oꝑante contagio qd̾ etiam de morbidis ꝑentũ
ris aristesis palestram ut inde ad satras
Actłas reu̾taris: Nis enim seusus est igitur
concupĩa. ⁊ mala qualitas. ⁊ Ion est ergo qnͣdo

Expanded text:
etiam contra istam genitalium concupiscentiam, quae etiam contra istam genitalium concupiscentiam, quae ingenita nobis est per originale peccatum, vehemengit: et tanto amplius in ea superanda voluntas laborabit, quanto majores ei consuetudo vires dedit. Ex isto et cum isto hominis malo nascitur homo: quod malum per se ipsum tam magnum est, et ad hominis damnationem atque a regno Dei separationem tantum habet obligationis, ut etiamsi de parentibus regeneratis trahatur, nonnisi, quemadmodum in illis, sola regeneratione solvatur, atque isto unico remedio praepositus mortis a prole pellatur, quo a parentibus est pulsus. Qualitas autem mali non in substantiam de substantia tanquam de loco in locum migrat, ut deserat ubi erat, et quae fuit ibi, ipsa sit alibi; sed alia ejusdem generis, quodam operante contagio, quod etiam de morbidis parenturis, « Aristotelis palaestram, ut inde ad sacras Litteras revertaris? » Ais enim: « Sensus est igitur concupiscentia, et mala qualitas non est: er
Abbreviated transcription (Latin):
sos mꝑitorum dyaletico tegmine ĩ uoluas. ma¬
ifesta iitate nudaberis: Ego tanqmͣ ralitudi¬
nem malam ex origine uiciata ingenitum esse
utuntur gñ̾anditausa. S isto mali usuz bono
Pandari utentem: non ipm malum. ⁊eq em̾
malum ipm̃ innocens est: S Bomo qui fac̃ ut
masum suum quo bene utitur ei noc̾e non pͣsĩt.
sicut mors tum sit suppłicium ptc̃oris: Bono mall
usu accedente fit m̾itum mityris. Ocipitur aũt
n Raptismate xp̃ĩano ꝑfecta nouitas ⁊ ꝑfecta sam¬
tas ab eis masis m̃is ouib̾us eramus rer: nõ ab
eis cum quibus ad huc confligendum est ne si¬
mus rei cum ⁊ ipã in nob̾is sinti nͨ aliena sed
nr̃a sint. Nam ⁊ uinolentie consuetudini u¬
tuꝵ male qmͣ sibi homines fec̾unt ⁊ non tiaᷤᷤ¬
cendo trax̾unt: resistunt post baptismum ne
eos ad mała sołita ꝑtrahat. ⁊ tam̃ malo resi¬
stitur. d̾ concupiscentie ꝑ continentiam denegͣ¬
tur qued ꝑ consuetudinem concupiscitur. Uͥ

Expanded text:
los imperitorum dialectico tegmine involvas, manifesta veritate nudaberis. Ego tanquam valetudinem malam ex origine vitiata ingenitum esse utuntur generandi causa; sed isto mali usu bono laudari utentem, non ipsum malum. Neque enim malum ipsum est innocens, sed homo, qui facit ut malum suum, quo bene utitur ei nocere non possit. Sicut mors, cum sit supplicium peccatoris, bono mali usu accedente fit meritum martyris. Percipitur autem in Baptismate christiano perfecta novitas, et perfecta sanitas ab eis malis nostris quibus eramus rei; non ab eis cum quibus adhuc confligendum est ne simus rei; cum et ipsa in nobis sint, nec aliena, sed nostra sint. Nam et rinolentiae consuetudini utique malae, quam sibi homines fecerunt, non nascendo traxerunt, resistunt post Baptismum, ne eos ad mala solita pertrahat: et tamen malo resistitur, dum concupiscentiae per continentiam denegatur, quod per consuetudinem concupiscitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
um uł in ualidum uł inuistum sub cuius potesta¬
te ymago eius in ꝑiuilis sie ullo uł aprii uel
originalis pcc̃i n̾to tantis asfagitur malis. õ
enim ꝑ ħ excetur urtus qd̾ rette de bonis homi¬
enb m auioribus dicitur ni quib ratiorĩs est usus.
aut quia deum uł impotentem uł iniquirm dic̾e
non potestis: mnanichei contͣ uos errorem suũ uefa¬
cheorum nulla sicut dicis mũdat h̾ba fullonis qͥ
bus speculantib uͥbis facis sauatro regen̾atiõis
miuriam ed rasinu cafholice mr̃is accepi. S uo¬

Expanded text:
 sub cujus potestate imago ejus in parvulis sine ullo vel proprii vel originalis peccati merito tantis affligitur malis; non enim per haec exercetur virtus, quod recte de bonis hominibus majoribus dicitur, in quibus rationis est usus: aut, quia Deum vel impotentem vel iniquum dicere non potestis, Manichaei contra vos errorem suum nefachaeorum, nulla, » sicut dicis, « mundat herba fullonis. » Quibus petulantibus verbis facis lavacro regenerationis injuriam, quod in sinu Catholicae matris accepi. S
Abbreviated transcription (Latin):
uoduero te łibuit tam multum de qͣsita¬
tum diffeucia disputare quia ego semł
nominaui quasitatem dicens. non subalit̾ ma¬
nere contupĩam sicut corpus aliod aut sp̃m
S eẽ affectionem qnͣdam mase qualitatis Nc̃¬

Expanded text:
uod vero te libuit tam multum de qualitatum differentia disputare, quia ego semel nominavi qualitatem, dicens, « non substantialiter manere concupiscentiam, sicut corpus aliquod aut spiritum; sed esse affectionem quamdam malae qualitat
Abbreviated transcription (Latin):
De hac ira dicit sanctus ioli. Periat dies ille i
quo natus sum. De hac iraitem dicit idem ip̃e.
Homo enum natus de musiere breuis uite ⁊ ple¬
nus iracindie re sicut fłos feni decidit fu̾git ã
uelud umbra ⁊ non stabit. N onne ⁊ huĩmõĩ
curam fecisti intrare in conspectu tuo iuidicũ
Quis enim erit mundus a sordibus Nec ĩ¬
fans quidem etiam si unius diei fu̾it uita eius
suꝑ terram. De hac uit᷑a dicit liber eccasticus.
Omĩs caro sicut uestis ueterascit. T estamen tum
omues. Et alio loco. eccupatio magna treata est
onũ homini ⁊ iugum graue suꝑ filios adam a
Dix exitus deuentre matris eorum usq in diẽ

Expanded text:
De hac ira dicit sanctus Job: Pereat dies ille in De hac ira dicit sanctus Job: Pereat dies ille in quo natus sum . De hac ira item dicit idem ipse: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae, et plenus iracundiae, sicut flos feni decidit, fugit autem sicut umbra et non stabit. Nonne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in judicium? Quis enim erit mundus a sordibus? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram . De hac ira dicit liber Ecclesiasticus: Omnis caro sicut vestis veterascit; testamentum  illam morimur omnes . Et alio loco: Occupatio magna creata est omni homini, et jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre m
Abbreviated transcription (Latin):
Bominis pͥcessit exemplum: ⁊ adderet. meo trã¬
tatione p̾cauerunt. ¶liquo enim duorum
istorum modo loqueretur aplũs bac loco: Si ad
tuum uel ad meum loqueretur arbitͥum. Mͥa
ergo nec illud dixit qd̾ tu. nͨ illud dixit qd̃ ego.
nũquid uis ut credamius in hiis eius u̾bis. nec
origniale scd̃m cathosicos. nec mutatorum
si tibĩ placet fine intentõne quid apłus dixent
intueri: adu̾te ut ħ dic̾et quid agebat. ⁊ inuen¬
es ꝑ unum hominem reconciliationem deo eoꝵ
qui dici ex dampnatione tocus gen̾is libartur
gratis. Iste est pͥmus adam factus ex t̾ra: iste
est scd̃us adam factus ex femina. S ibi ꝑu̾
quo relicto morti fueramus cõmendat meiud¬
ꝑct̃ores eẽmus xp̃e pro nobis mortuus ÷. nusto
magis nunc iustificati in sanguine ipius salui
erimus ab ira ꝑ ipñt. De hac ira dicit. Eramus
⁊ nos natura filii ire sicut ⁊ cet̾i. De hac ira dic̃.
Ieremias ꝓpħa. Maledictus dies in quo natus sũ.

Expanded text:
ssit exemplum: et adderet, In eo trantatione peccaverunt. Aliquo enim duorum istorum modo loqueretur Apostolus hoc loco, si ad tuum vel meum loqueretur arbitrium. Quia ergo nec illud dixit quod tu, nec illud quod ego; numquid vis ut credamus in his ejus verbis, nec originale secundum Catholicos, nec imitatorium si tibi placet sine contentione quid Apostolus dixerit intueri, adverte, ut hoc diceret, quid agebat: et invenies per unum hrum qui ex damnatione totius generis liberantur gratis. Ille est primus Adam factus ex terra, iste est secundus Adam factus ex femina. Sed ibi perquo relicto mortui fueramus. Commendat, inobis mortuus est; multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum 78. De hac ira dicit: Eramus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . De hac ira dicit Jeremias propheta: Maledictus dies in quo natus sum .
Abbreviated transcription (Latin):
mala exorta nifi de malis : quomodo ergo quẽ¬
qmͣ manicheorum nomine tantim eorum ad ilsa¬
rius criminaris cum sic ab eorum ꝑte consistas
ut uimñci om̃ĩuo uon possuit uisi cum illis ⁊ ipẽ
dem sope monstraui. s ne ħ quid̾ est omittend̃.
Enumerant maiichei mala que ĩ ꝑuilis mon¬
sirant. que cico quo cõmemorat in libus dere pue¬
blica. Unde ip̃a euis u̾ba iam transtubisti in quo¬
rim malorum ꝯmemoratigne dicit nonlit a ma¬
tre natura s ut a nou̾ca homiiẽ in has erump¬
nas eẽ ꝓiectum. Huc accedunt et iam illa enie
uou qudem om̃es ꝑunlos. S tam̃ płunos ci¬
mius ppeti multa ⁊ uaria mala usꝙ ad demonumi
icursus ate concludunit dicentes. Enm set uistͦ
⁊ omĩpotens deus Sonde ista mala pantur y̾mage
eiuis in puusis insi quia uera est inquiuit qͥrã nos
asserimnus duarum naturaꝵ boni .ẜ maliꝙ conux¬

Expanded text:
mala exorta nisi de malis. Quomodo ergo quemmala exorta nisi de malis. Quomodo ergo quemquam Manichaeorum nomine, tanquam eorum adversarius criminaris; cum sic ab eorum parte consistas, ut vinci omnino non possint, nisi cum illis et idem saepe monstravi, sed ne hic quidem est omittendum. Enumerant Manichaei mala quae in parvulis monstrant, quae Cicero quoque commemorat in libris de Republica, unde ipsa ejus verba jam transtuli . In quorum malorum commemoratione dicit, « non ut a matre natura, sed ut a noverca hominem in has aerumnas esse projectum. » Huc accedunt etiam illa, quae non quidem omnes parvulos, sed tamen plurimos cernimus perpeti multa et varia mala, usque ad daemonum incursus. Atque concludunt dicentes, Cum sit justus et omnipotens Deus, unde ista mala patitur imago ejus in parvulis, nisi quia vera est, inquiunt, quam nos asserimus duarum naturarum, boni scilic
Abbreviated transcription (Latin):
&r: certans adiuuatur ut suꝑet. postremo uictor
beatificatur ut regnet dicturus in fine. U̾bi est
mors contencio tua. uł sicut dicit apł̃us U̾bi
non nulla ẽẽ ponenda quibus meam sen¬
tenciam ꝯpares. Cum ergo ꝯmixtionem duaꝵ
sa manat insania. non sosum fide u̾b̾oes detest̾ ⁊
dampnem Uerum etiam tibi ip̃i suffragatori
eorum resistendo teq refellendo ꝯuracam. Curi
euim contͣ eos u̾itas clamet. mala nisi de bonis
uta nou esse. nonnie tu pro ipĩs ⁊ cum ip̃is ꝯtͦ
iu̾tatem recsamas ꝑ opus dei oꝑus dr̃aboli tnͣsi¬
le non sinitur. Non potest mast radix de fono dĩ
secari. rerum ratio non sinit ut de Bono malum
de iusto iiquum aliquid ꝓferatur. non nascun¬
tur pcc̃a. de ea re que libera est a pcc̃o. de hoc ope
idͥ non ht̃ culpam nasci cułpa non potest. quib̾
om̃ib uocibus tuis conficitur non ẽẽ mala exor¬
ta de bonis ut restet scd̃m manicheos non esse

Expanded text:
or, certans adjuvatur, ut superet. Postremo victor or, certans adjuvatur, ut superet. Postremo victor beatificatur, ut regnet, dicturus in fine, Ubi est, mors, contentio tua ? Vel, sicut dicit Apostolus, Ubi nonnulla esse ponenda, quibus meam sententiam comparares: cum ego commixtionem duarusa manat insania, non solum fide verboque detester et damnem; verum etiam tibi ipsi suffragatori eorum resistendo teque refellendo convincam. Cum enim contra eos veritas clamet, mala nisi de bonis orta non esse: nonne tu pro ipsis et cum ipsis contra veritatem reclamas, « Per opus Dei opus diaboli transire non sinitur. Non potest mali radix in dono Dei locari. Rerum ratio non sinit, ut de bono malum, et de justo iniquum aliquid proferatur. Non nascuntur peccata de ea re, quae libera est a peccato. De hoc opere quod non habet culpam, nasci culpa non potest » ? Quibus omnibus vocibus tuis conficitur, non esse mala exorta de bonis; ut restet, secundum Manichaeos, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
ta com fandee ssi srilt eie que t̾ ista sugg̾it sa¬
pientiã contͣriam cogitares.
Amporro illa qualis est argumentatõ tua:
Sires inquis que decent̾ ordnata est ad d̾m
ꝑtmet. ⁊ res que ad deum ꝑtinet bona est bo¬
deo resistere agricolas eiusq ordinem ꝑturbu¬
te purgando agros a spinis ⁊ tribulis que ille
pecoribus nasci iussit in penam. Quid quod il¬
ẽ in gehenna qm̃ institutus a d̾o ꝑ hoc ordo s̾ua¬
tur: Quod u̾o tu addis. sequiturq ut masum
sit rebeslare dẏaboso. qm̃ ꝑ resustationem insti¬
tutus a deo ordo turbatur. Curħ dicis: Ccͥs enĩ
rebellat dẏabolo nisi ab eius potestate ꝑ media¬
toris sanguinem lib̃atus: Melius ergo fu̾at
hostem non ħrẽ qmͣ unic̾e. S quia pcti mn̾ito
humana natura subdita est hosti pͥus homo
ut adu̾sus eum pugnare possit ab eius erut᷑
potestate. Ueinde si uita est in hac carne ꝓliet¬

Expanded text:
ta non funderes, si stultitiae quae tibi ista suggerit, sata non funderes, si stultitiae quae tibi ista suggerit, sapientiam contrariam cogitares. 65. Jam porro illa qualis est argumentatio tua? « Si res, » inquis, « quae decenter ordinata est, ad Deum pertinet, et res quae ad Deum pertinet, bona est; boDeo resistere agricolas, ejusque ordinem perturbare, purgando agros a spinis et tribulis, quae ille peccatoribus nasci jussit in poenam . Quid, quod isesse in gehenna, quoniam institutus a Deo per hoc ordo servatur? Quod vero tu addis, « Sequiturque ut malum sit rebellare diabolo, quoniam per resultationem institutus a Deo ordo turbatur; » cur hoc dicis? Quis enim rebellat diabolo, nisi ab ejus potestate per Mediatoris sanguinem liberatus? Melius ergo fuerat hostem non habere, quam vincere. Sed quia peccati merito humana natura subdita est hosti; prius homo, ut adversus eum pugnare possit, ab ejus eruitur potestate. Deinde si vita est in hac carne prolixi
Abbreviated transcription (Latin):
ħt. quod ei tum sub̃e est diffinitione cõmune.
bonum uero ⁊ malum contraria surit. Hoc
ꝓ fecto nũqmͣ dic̾es: si lestores ut̃ auditores li¬
brorum tuorum putares inteslecturos ẽẽ qd̵̾ dicis.
Ita ne uero id̾o ĩmundus homo t̃mũdo Angl̃o sub¬
dendus non fuit. qm̃ qnͣtitas qua homine maio
rem anglłs non solum contrariorum capax ñ est.
erum etiam nͨ contͣruim ħ̃t qͣi tiuit dẏabolo fu¬
isset homo subdendus si ei reꝑiretur ẽẽ contͣrius.
⁊ mala subdenda non sint malis. quia bona ma¬
lis non mala malis uidentur eẽ contͣua: ERo
uanius cagitari. quid meptius dici pot̾: Nõne
domino subditur s̾uus ⁊ bomis bono ⁊ malus
malo. ⁊ masus bono ⁊ bomus malo: ⁊ Sonue
uxor subditar uiro. ⁊ bono bona malo mala ⁊ lo¬
no mala ⁊ malo bona: Quid igit᷑ ꝑtinet ad
uĩ siue rationem qua quidq tuiq subdendũ ÷
utrum ħ̾ res aut illa possit uł non possit capere
uł hiẽ contͣnum: Um tu plane ĩ confidateis¬

Expanded text:
finitione commune: bonum vero et malum contraria sunt. » Haec profecto nunquam diceres, si lectores vel auditores librorum tuorum putares intellecturos esse quod dicis. Itane vero ideo immundus homo immundo angelo subdendus non fuit, quoniam quantitas qua homine major est angelus, non solum contrariorum capax non est, verum etiam nec contrarium habet: quasi tunc diabolo fuisset homo subdendus, si ei reperiretur esse contrarius; et mala subdenda non sint malis, quia bona malis, non mala malis videntur esse contraria? Quid vanius cogitari, quid ineptius dici potest? Nonne domino subditur servus, et bonus bono, et malus malo, et malus bono, et bonus malo? Nonne uxor subditur viro, et bono bona, et malo mala, et bono mala, et malo bona? Quid igitur pertinet ad vim sive rationem, qua quidque cuique subdendum est, utrum haec res aut illa possit vel non possit capere vel habere contrarium? Verum tu plane inconsiderate is
Abbreviated transcription (Latin):
ret non hoc eum prohibuisse ut recte faciat ixco
dicit. Si adhuc hominib placerem seruus xp̃i
Quod qui non intelligunt contͣrium putant c̃
ad caiꝰ amorem corda homnum uolebat cõũtere.¬
et eo ipso quo placebat hominib. Itaq ⁊ non
se placere hominibus recte idicebat. quia in eoip¬
so ut deo placeret intuebatur. ⁊ placendum essẽ
ces recte fcõrum. S quia deo platere non potest
qui non se hiis quos saluos fieri uelit prebu̾it
miitandum. Imitari aũt illum qui sibi non
placu̾it nullo pasto quisqmͣ potest. Sicut ergo
non absurde loqueretur qui diceret in hac opera
nient᷑ dicere potiit. In hac oꝑa qua hominibus
plateo non homiib sed deo plaçeo. quia non
hoc appeto. sed ad id refero ut me muitentur quos
saluos fieri uolo sicut dicit de oblatione que fit
ꝓpter gaudium de muuerib sed aꝑter cõmuni¬
onem caritatis ah eis querebatur. Quod cum ad¬

Expanded text:
ret, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat coram hret, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat coram hdicit, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus quod qui non intellegunt, contrarium putant, cum ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertee eo ipso, quod placebat hominibus. itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse orces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, nienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab eis quaerebatur. .
Abbreviated transcription (Latin):
nititur qui conscientie solus inspector ẽ. De cuiꝰ
conscientie puritate quicquid ꝓcedit tanto ÷ lau¬
dabilius qnͣto humanas laudes ũ desiderat.
auete ergo inquit ne iusticiam ut̃am faci¬
atis coram hominib ut uideamim ab eis
id ⁊ cauete hoc animo iuste uiuere. ⁊ ibi constitue¬
re bonum ur̃mut uos uideant homines. Alio¬
qum m̾cedem non habebitis aput patrem nr̃m
qui in celis ẽ. Non si ab hominib uideamini s
si ꝓpt̾ea iuste uinatis ut ab hominib udeamini.
Nam ubi erit qd̾ in principio sermonis huiꝰ deĩt
na facta ur̃a. sed non ibi finem constituit. Addi¬
dit enĩ ut głificent patrem urm̃ qui in celis est.
Hic aũt qui hoc rep̾hendit si ibi finis sit recte
fcõrum id⁊ si ꝓpt̾ea recte faciamus ut tantum
uideamur ab hominib post ea qmͣ dixit caue¬
te facere iusticiam ur̃am coram hominib ut
uideamini ab eis. nichil addidit. In quo appa

Expanded text:
cere nititur, qui conscientiae solus inspector est. De cujus cere nititur, qui conscientiae solus inspector est. De cujus conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. 2. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi constituere bonum vestrum, ut vos videant homines. Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab hominibus videamini; sed si propterea juste vivatis, ut ab hominibus videamini. Nam ubi erit, quod in principio sermonis hujus dictum na facta uestra? sed non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo a
Abbreviated transcription (Latin):
riores qnͣto minus placet recta uita hominũ.
Si ergo int̾ quos niuis te recte uiuentẽ non
laudauerint illi merrore sũt. Si aũt lauda¬
uerint tu in ꝑiculo es. nisi tam simplex cor ha¬
buerit. ⁊ mundum ut ea que recte facis nou
apter laudes hominũ facias magisq illis ret¬
te laudantib gratislaueris. quib id qd̾ bonũ
est placet ꝙ tib nisi quia recte uius etiam sine¬
simũ templum est quisquis bene uiuit ut illud
impleatur quod dicit danid. In dnõ laudabitur
anima mea. audient mansueti ⁊ iocundent urr.
Ptinet ergo ad crulum mundum non ituer
in recte faciendo laudes hominum ⁊ ad eas refr̾e
quod recte facis. id ꝓpt̾ea recte facere aliquid ut
placeas hominib. Si enim etiam simułare bo¬
si non attendatur nisi ut homo saudetur qui qm̃
uideri cur non potest. potest etiam falso laudari.
plici corde sunt. Non ergo habet simph̾e cor idest
mindum cor insi qui tͣnscendit humanas laudes

Expanded text:
riores, quanto minus placeret recta uita hominum? riores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis rete laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nesimum templum est quisquis uiuit bene, ut illud impleatur quod ait Dauid: in domino laudabitur anima mea; audiant mansuetPertinet ergo ad oculum mundum non intueri in recte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id est, propterea recte facere aliquid, ut hominibus placeas. Sic enim etiam simulare bosi non attenditur nisi ut homo laudet; qui quoniam videre cor non potest, potest etiam falsa laudare. plici corde sunt. Non ergo habet simplex, id est, mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequmit᷑ Quis ergo hec facit nisi plene
ꝑfecteq misericors: Quo umo confilio mise¬
ria deuitatur opitulante illo qui dixit. mise
iam cõmode fieri puto ut hic lector tam longo
uolumine fatigatus respiret aliqnͣtulum ⁊ ad
cet̾a se reficiat in alio libro etiã consid̾anda.
ad cuius tractio¬
nem liber pͥmus
t̾minum accepit. sequitur cordis mũdi¬
tia. unde iste sumpsit exordium. Cordis aũt
mũdicia est tanmͣ oculus quo uidetur deus.
cuiꝰ simplicitatem habendi tantam curam eẽ
oꝑtet qnͣtum eiꝰ rei dignitas flagitat que ta¬
li oculo conspici potest. Huic autem magna
ex ꝑte iiuidato. difficile est non subriꝑe sordes
aliquas de hiis reb que ip̃as bonas nr̃as actiões
comitari solent. ueluti ÷ laus humana. Siqͥ¬
dem non recte iuiuere ꝑnitiosum ẽ. recte antẽ
uinere ⁊ nolle laudari quid est aluid qmͣ inimi¬
cum ẽẽ reb humanis. que utiq tanto st̃ mise¬

Expanded text:
persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait, Misericjam commode fieri puto, ut hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda.ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficaliquas de his rebus, quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, ueluti est laus humana, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt mise
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣtum enim huic uite solatium affert lux
ista uisibilis ⁊ pluuia corꝑalis tam quis ingra¬
tul  ut uon sentiat q̃ folatiũ uidemꝰ ⁊ iuist̾
ni hac uita ⁊ peccatorib cõmunit̾ exhiberi
Nons aut aut qui facit solem oriri suꝑ bonoᷤ
⁊ malos sed addidit suum id quem ipe fec̃
atq constituit ⁊ a nullo aliqͥd sumpsit ut
facet. sicut in genesi de omib luminarib
scbitur qui ꝓprie potest dicere sua ẽẽ om̃ia
que de nichilo creauit. ut huit ad mone amur
qnͣta lib̾alitate mimicis nr̃is ex precepto euis
prestare debeamus. que nos non creauumꝰ sed
eoꝵ saluti prodest ⁊ malle ampluis iniquita¬
tus aliene uim ꝑpeti qͥd id qd̃ ꝑpessus ÷ redd̾e oĩ
petenti a se aliquod uł id quod petit si habet᷑¬
⁊ si recte dari potest uł consilium bonum uł
bemuolum animũ dare. nec se auertere ab
eo qui mutuari cupit dilig̾e inimicos bñ fa¬
cere hiis qui se oderunt orare ꝓ hiis qͥ nos

Expanded text:
Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus quae nos non creavimus, seeorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel benevolum dare animum, nec se avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se
Abbreviated transcription (Latin):
ait facite ista. quia estis filii. sed facte ista ut si¬
tis fulii. Cum aũt ad hoc nos uocat ꝑ ipm uinge¬
nitum ad similitudinem suam nos uocat. ¶le
onim sicut conseqñt̃ dicit solem suum oriri fac̃:
suꝑ bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ ustos ⁊ iustõ.
Siue solem suum non istum carneis oculis usi¬
bilem accipias s illam sapientiam de qua dici¬
tur candor est enim lucis eterue. de qua st̾m dicit᷑.
⁊ małis apparuit ⁊ ẜonis n ⁊ malĩ enuͣslgatus
est xpc̃. siue istum solem is atcipe non folum
homnium sed etiam pecorum corporeis oculis
ꝓbatum. ⁊ istam pluiuam qua fructul signit
qui ad re fectionem corꝑis dati sunt qd̾ ꝓbabiliꝰ¬
intelligi existimo ut ille sol spũalis nisi lbnis ⁊
guint miqui millo hbro qui sapientra salomo¬
nis mlt̃bitur. ⁊ sol non ortus ⁊ nobis ⁊ ala plu¬
uia spũalis non irrigat nisi bonos quia maloᷤᷤ
bis mitanda precipitur. si filii dei esse uolumꝰ.

Expanded text:
ait, Facite ista, quia estis filii; sed, Facite ista, ut siait, Facite ista, quia estis filii; sed, Facite ista, ut sitis filii. 79. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive solem suum non istum carneis oculis visibilem accipias, sed illam sapientiam, de qua dicitur, Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur, et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere, non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur qui ad refectionem corintelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatugunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos bis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi in quo tanta exitia ꝑtuserunt. ad luã
uindictam libent̾ potuerunt optare.: Qd̃ qui
esse uoluerunt quia d̾s quoz puniendo illos
non est maliuolus tortor sed iustissimus ordi¬
nator. Sme ulla ergo dubitat one diligamul
mimicos nr̃os ⁊ benefaciamus hiis qui oderũt
noĩ ⁊ oremus ꝓ hiis qui nos ꝑseguuitut.
tis filii patris ur̃i qui in celis est. ex illa
naturaliter filius est. qui nescit omĩno pccare.
nos autem potestate accepta efficimur filii n
qñtum ea que ab ip̃o precipumtur mmplemut᷑
Inde ⁊ apłica disciplma adoptionem appellat.
quan emam heditatem ueramur ut coherẽdes.
xpi esse possimus. filii ergo efficiniur. regñatio¬
ne spũali ⁊ adoptamur. mregnum d̾i non tan¬
qm̃ alieni. S tanqmͣ ab eo facti ⁊ creati hoc est
conditi ut unũ sit bñficium qd̾ non feat esse
N omĩpotentiam suam cumi ante nichil esseuiꝰ.
alt̾m qd̾ adoptauit ut cum eo tanqmͣ filii uita

Expanded text:
hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint licenter optare? Quod qui esse voluerunt: quia Deus quoque puniendo illos non est malevolus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatione diligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oderunt nos, et oremus pro eis qui nos persequuntur. tis filii Patris vestri qui in coelis est, ex illa naturaliter Filius est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . Filii ergo efficimur regeneratione spirituali, et adoptamur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et cnum sit beneficium, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita
Abbreviated transcription (Latin):
mosinam faciunt. mli ut głificentur ab homi¬
enim humana non appetit tecta facientem s se¬
qui debet recta facientem. ut illi ꝓficiant qui ⁊
imitari possunt. quod laudent non ut putet ali¬
quid eos sibi ꝓdesse quem laudant.

Expanded text:
mosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab homimosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab homienim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte facientem: ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant; non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse, quem laudant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis est non alud demonstrat. nisi id nos
cauere oportere. ne humanam laudem pro nr̃oꝵ
oꝑum m̃cede queramus id÷ ea nos beatos effici
nifestum est enim ypocritas non quos cculis pre¬
tendunt hominum id etiam corde stare. Sunt enĩ
ẏpocrite simulatores tanqmͣ ꝓmĩtiatores alienaꝵ
ꝑsonarum sicut in theatricis fabulis. Non enĩ
qui agit ꝑtes agamennonis intͣ gedia. u̾bi grã
siue alicuuis alt̾uis ad hystoriam uł fabulam
que agitur ꝑtinentis uere ipẽ est sed smiulat eũ
⁊ ypocrita dicitur sic in eccłiis uł i omĩ uita hua¬
na. quisquis se uult uideri qd̾ non est ypocrita ẽ.
Sinulat enini iustum nec exhibet quia totum
fractum in laude hominũ ponit. Quod possũt
etiam assimulantes ꝑcꝑe. dum fallunt eos quibꝰ
uidentur. boni. ab eisq laudantur. S tales ab m¬
spectore cordis deo m̾cedem non accipient nisi fal
Recedite a me oꝑarii dolosi. Nomen enĩ mess ha¬
binstis. S oꝑa mea non fecistis. Illi ergo ꝓcepe¬

Expanded text:
qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum operum mercede quaeramus, id est, ea nos beatos effici nifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallRecedite a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo percepe
Abbreviated transcription (Latin):
non dicit: Oiuident sibi uestrmenta mea et
hop uestem mneam mitent sortem. Slec tam̃
de huis uerbs quisquam calumpuatur nsi
qui non sentit uanietatem istam figuraeue
m squendo nichil ueritat rerum minuere uł
quod dicit apłus ioħes. Si quis sat pes¬
care fcẽm suum peccare non ad mortem. postala¬
bit ⁊ dabit illi domuis ilu dom uitam ꝙmiorte¬
uat non ad mortem. Pecatinnaũt est ad mnortẽ
non ꝙ illo dicd ut reget quis. Aꝑte enim osten¬
nos fateamur esse aliqua pectata in fratrib q
mimitorum ꝑsecntione grauiora sint fr̃s Aũt

Expanded text:
non dixit, Divident sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum mittent sortem. Nec tamen de his verbis quisquam calumniatur, nisi qui non sentit varietatem istam figurarum in loquendo nihil veritati rerum minuere, quod dicit apostolus Joannes, Si quis scit peccare fratrem suum peccatum non ad mortem, postulabit, et dabit illi Dominus vitam qui peccat non ad mortem: est autem peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget . Aperte enim ostenolvi potest, nisi fateamur esse aliqua peccata in fratribus, quae inimicorum persecutione graviora sint. Frat