comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pec cactũ ẽ: Nec rectestictũ eẽ ullo modo potest quod ñã recteratione ꝓficis¬
cit᷑ prroreciaratioẽ ip suuirtus.: Cui autẽ hominũ uirtus nisi sapier¬
tis animo piesto ẽ Solusigtt sapiens ñ pectat : stultus ergomnis
peccat nisi in issactis in quib: sapienti obtẽ perauerit: Arecii enĩ rationo
tcilia fuciti ꝓficis cũ ł. Necut itidicã dominꝰ suifticti stultus existimandus
ẽ : cu ẽ tũ quã instrum̃tũ ministeriũ q sapientis: Qua resiomnib:. homi¬
nib ñ peccare quã pec care melius ẽ : Melius ꝓfectostultiom̃s uiuerent
si serui possent eẽ scipientiũ ⁊ citq. hoc sih reb: minoribi ut in mercando uł
colendo a gro in uxore ducẽdai insuscipiendis eduandisq: liberis in
ipsa denique refamiliari adminis tranda expedi renemo ãbigit :
multitado magis in religione : Ñ & resbumconȩ promptiores cid dino¬

Expanded text:
est; nec recte factum esse ullo modo potest, quod non a recta ratione proficisest; nec recte factum esse ullo modo potest, quod non a recta ratione proficiscitur. porro recta ratio est ipsa uirtus. cui autem hominum uirtus nisi sapientis animo praesto est? solus igitur sapiens non peccat. stultus ergo omnis peccat. nisi in iis factis, in quibus sapienti obtemperauerit; a recta enim ratione talia facta proficiscuntur nec, ut ita dicam, dominus sui facti stultus existimandus est, cum est tamquam instrumentum ministeriumque sapientis. quare si omnibus hominibus non peccare quam peccare melius est, melius profecto stulti omnes uiuerent, si serui possent esse sapientium. atque hoc si in rebus minoribus, ut in mercando uel colendo agro, in uxore ducenda, in suscipiendis educandisque liberis, in ipsa denique re familiari administranda expedire nemo ambigit, multo magis in religione. nam et res humanae promptiores ad dino
Abbreviated transcription (Latin):
facilius metibi ꝑsua surũ eẽ c̃fido: Cũ dere ligione idẽ cũ de colendo
citq: intellegendo dõ agit᷑ himinꝰ sequẽ dis qui noscre dere uetant
rationẽ promtis si me pollicẽtes . Ncd̃em in idibĩ ẽ omnes. omines.
cuit stultos cuit sapientes es. se. Nunc autẽ sapientes uoco ñ corda¬
tos. & ingenio sos homines. setleos quibus inẽ quantcines se.
homini potest ipsius hominibus dĩque formis sime ꝑcepta cognitio atq
huic cognitioni uitamoresq c̃gruentes : Ceteros cuitẽ cuiusq modiarti¬
bus inertus q affectisint quolib&uictuꝓbandi siuein ꝓbandi stalto¬
rũ innumero depuctiuerim: Quȩ cũ tea sint quis medio criter intellegens
ñ plane ui deries tultis utilius atq salubrius eẽp̃ceptis optẽ perarest¬
pientiũ quã suo iudicio uitt̃ degere:: Nã omne fuctũ sirectascucũ ñ ẽ¬

Expanded text:
facilius me tibi persuasurum esse confido. cum de religione, id est cum de colendo facilius me tibi persuasurum esse confido. cum de religione, id est cum de colendo atque intellegendo deo agitur, ii minus sequendi sunt, qui nos credere uetant, rationem promptissime pollicentes. nam nemini dubium est omnes homines aut stultos aut sapientes esse. nunc autem sapientes uoco non cordatos et ingeniosos homines, sed eos, quibus inest, quanta inesse homini potest, ipsius hominis deique firmissime percepta cognitio atque huic cognitioni uita moresque congruentes: ceteros autem cuiusque modi artibus inertiisque adfecti sunt, quolibet uictu probandi siue inprobandi, stultorum in numero deputauerim. quae cum ita sint. quis mediocriter intellegens non plane uiderit stultis utilius atque salubrius esse praeceptis obtemperare sapientium quam suo iudicio uitam degere? nam omne factum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ullo paccto sciri potest sed inpossimatris cuctoritate depatre credi tur
De ipsa uero matreplerũ quen ecmatri sed ob setricibus nutricibus famulis:
Nã cui furari filius potest aliusque subponi Ñne potest decepte᷑ dicipere
Credim̃tã ñ & si n eul ladubitatione credim̃ quo scire ñ posse c̃fitemur
Quis enĩ ñ uidetit pietatẽ nisiita sit sanctis simũ generis humani uin culũ
suꝑbis simo scelere uiolari : Nt̃ quis ł in sañ eũ culpandũ put& quie is
officia debita impenderit quos parentes eẽ crediderit. Et etiã siñ essent
quis c̃tra ñ ex terminandũ iudicauerit: Quiueros fortas separentes. mi¬
me dilexerit dũne failso diligat metuit. Mulit possunt aferri quibus os¬
tendat᷑ ni hi lomnino humanȩ societatis in colu meremane sinihil cre¬
des tatuerimꝰ qđ ñ possum tenere ꝑceptũ: Sed nunc accipe : quod iã

Expanded text:
ratione ullo pacto sciri potest, sed interposita matris auctoritate de patre creditur; ratione ullo pacto sciri potest, sed interposita matris auctoritate de patre creditur; de ipsa uero matre plerumque nec matri, sed obstetricibus, nutricibus, famulis. nam cui furari filius potest aliusque subponi, nonne potest decepta decipere? credimus tamen et sine ulla dubitatione credimus, quod sciri non posse confitemur. quis enim non uideat pietatem, nisi ita sit, sanctissimum generis humani uinculum. superbissimo scelere uiolari? nam quis uel insanus eum culpandum inputet, qui eis officia debita inpenderit, quos parentes esse crediderit, etiamsi non essent? qui contra non exterminandum iudicauerit, qui ueros fortasse parentes minime dilexerit, dum, ne falsos diligat, metuit? multa possunt adferri, quibus ostendatur nihil omnino humanae societatis incolume remanere, si nihil credere statuerimus, quod non possumus tenere perceptum. Sed nunc accipe, quod iam
Abbreviated transcription (Latin):
dere quã quã in illi setiã qui sein aigendo ꝓba bildia sequi dicunt scire
possunt eõ ciduerscintiũ uertuta: Vnũ eorã quiscientiã tntũ obpugant
n fidẽ cilterũ eorũ quiutrũq c̃ dẽnant. quita m̃utrũ qi in reb hum̃anis
mueripos si rursus ignoro hȩc dititis ut intellege rem nos rettnto fide
illarũ etiã reramquas nondum conprebendimus i temeritte opinan¬
tiũ uindicari: Nac̃ qui di cunt nihil es se credendum nisi quo dstimus
idunum cauien nomen opinationis quod fatendumest turpe ac misor¬
rinum. Sed sidili genter considerent plurimum interse utrum sesci¬
re qui sput& an quod nescirȩ seintel legit credat aliqua cutoritate
commotis : ꝓfeto erroris & inumanitttis catque superbiȩ crimen in¬
uitauit. Quciero enĩ siquis nes cit᷑ credendũ non ẽ quomoseruiã nt parentibus
uberi eos q: mutua pietate diligant quos parentes suos eẽ ñ credunt: Nenĩ

Expanded text:
dere. Quanquam in illis etiam qui se in agendo probabilia sequi dicunt, scire dere. Quanquam in illis etiam qui se in agendo probabilia sequi dicunt, scire possunt esse adversantium veritati: unum eorum qui scientiam tantum oppugnant, non fidem, alterum eorum, qui utrumque condemnant: qui tamen utrum in rebus humanis inueniri possint, rursus ignoro. haec dicta sunt, ut intellegeremus nos retenta fide illarum etiam rerum, quas nondum conprehendimus. a temeritate opinantium uindicari. nam qui dicunt nihil esse credendum nisi quod scimus, hi unum cauent nomen opinationis, quod fatendum est turpe ac miserrimum; sed si diligenter considerent plurimum interesse, utrum se scire quis putet, an quod nescire se intellegit. credat aliqua auctoritate commotus, profecto errores et inhumanitatis atque superbiae crimen euitabunt. Quaero enim, si quod nescitur, credendum non est, quomodo seruiant parentibus liberi eosque mutua pietate diligant, quos parentes suos esse non credant. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ teris credendũ posteris utiliter cõmedetur ꝓfecto errat neq quis¬
quã errortur pitudinecar&, Quod intellegimꝰ igit᷑ debem̾rationi
Quod crechimꝰ auctoriati quod opinamur errori Sed intel legens
omnis etiã credit : Credit omnis & quio pinat᷑: Nomnis quicre dit intel legit᷑.
qua uitiosa : inuenim̃ primũ beatorũ gen̾ipsi ueriata credere Secũdũ autẽ
studiosorũ amatorũq: ueriats auctoritati: in quib duorũ generibꝰ: lauda
bi liter creditur: In primo autẽ uitiosorũ idẽ eorũ quiopimntus. sescire
quodnesciant: Eꝙ fecto uitio sacreduliites: Certeraduo in probã da
penera nihil credunt Etͥ lliqueuerũ qr cũ desperatione inueniendi
& illiquiomino ñq̃ r̃.: Et hocdũ itexat in reb: cidali quã ꝑtinẽtib disci¬
plinã Nã in cilio uittiacutu : prorsus nescio quo pacto possit homonibil cre¬

Expanded text:
litteris credendum posteris utiliter commendetur, profecto errat. neque quislitteris credendum posteris utiliter commendetur, profecto errat. neque quisquam error turpitudine caret. quod intellegimus igitur, debemus rationi, quod credimus, auctoritati, quod opinamur, errori. sed intellegens omnis etiam credit, credit omnis et qui opinatur; non omnis qui credit intellegit; qua uitiosa: inuenimus primum beatorum genus ipsi ueritati credere, secundum autem studiosorum amatorumque ueritatis auctbiliter creditur. In primo autem vitiosorum, id est, eorum qui opinantur se scire quod nesciant, est profecto vitiosa credulitas. Caetera duo improbanda genera nihil credunt, et illi qui verum quaerunt cum desperatione inveniendi, et illi qui omnino non quaerunt. Et hoc duntaxat in rebus ad aliquam pertinentibus disciplinam. Nam in alio vitae actu, prorsus nescio quo pacto possit homo nihil cre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Intelle gereccutẽ suꝑ fluct nih il noc& sed fortas sediscerenocuit cũtẽpus
neces sariorũ. ocuparent: Ipse etiã noxia ñ intellegere sed stcere
cuuit pti: miserunt ẽ. Nerĩ qͣuis intellegat quomodo possit inimicus si ne
suo periculo occidit in uel legentia ipse ciencũ piditate reuse. Quȩ si cibsit qui
intellegat nullacupaẽ. Eredo enĩ sceleratissimos coiundos. uirtute cȩtero¬
nis quondamnter fectos: At que id ñ solu nc sꝗs sed etit̃ nullo pẽc eato mesci¬
re possecertoscio : Opina riciutẽ duos obres t̃pisimũ ẽ : qđ & discere ñ potest
qui sibiã sescire ꝑ fu sit simodo illud discipotest: & ꝑ se ipsecte meritas n be¬
ne ciffecti animi signũ ẽ. Nãett̃ si hoc ipsũ qđ d eceronedix iscire sequis¬
quã arbitritt᷑ quã quã nihil eũ impedicit adiscendo quicres ipsanulla scien¬
tia teneri potest ttm̃ quod ñ intellegit multũ interes se utrũ cili quid
m̃ticerta rationeuidecint᷑. Quod in tellegere dicim cinfemce uel

Expanded text:
 intellegere autem superflua, nihil nocet, sed fortasse discere nocuit, cum tempus necessariorum occuparent. ipsa etiam noxia non intellegere, sed facere aut pati miserum est. non enim si quis intellegat. quomodo possit inimicus sine suo periculo occidi, intellegentia ipsa, a cupiditate reus est; quae si absit, quid intellegat, nulla culpa est. credo enim sceleratissimos coniuratos uirtute Ciceronis quondam interfectos: atqui id non solum nescio, sed etiam nullo pacto me scire posse certo scio. opinari autem duas ob res turpissimum est: quod et discere non potest, qui sibi iam se scire persuasit, si modo illud disci potest,' et per se ipsa temeritas non bene adfecti animi signum est. nam etiamsi hoc ipsum, quod de Cicerone dixi, scire se quisquam arbitratur, quamquam nihil eum inpediat a discendo, quia res ipsa nulla scientia teneri potest, tamen quod non intellegit multum interesse, utrum aliquid mentis certa ratione uideatur, quod intellegere dicimus, an famae uel
Abbreviated transcription (Latin):
Duȩ s̃ enĩ personȩ in religione laudabiles: Vna eorũ quiĩ in uenerunt
quosetiã becitissimos iudicare neces seẽ: Aliceorũ quis tudi osissime etrec¬
tis sime inquiruNT primiergo s̃iã in ipsa posses sione Alteri inuia. qua
tam̃ certissime peruenit᷑, Lrias clia hominũ genera ꝓfecto improbanda
ac detestantus da. Vnũ ẽ opintntiũ : ide eorũ qui sentoũ betraant᷑ scire qđ
nesciunt : alterũ eorũ. qui sentiunt quid ẽ senescire sed ñita quer̃
ut inueru ripos siNt⁊ Tertiũ eorũ quineq sescire ex istimaNt nec q̃¬
rere uoluns. Tria s̃ itẽ uelut finitima sibimec in animis hominũ dis¬
tinctio ned igni sima: hteł legere. credere opinari: q siperse ipsa
c̃ siderẽt̃: primũ seꝑ sin euitio ẽ secũdũ ali quã docũuitio. Tertiũ nũ¬

Expanded text:
duae sunt enim personae in religione laudabiles: una eorum, qui iam inuenerunt, duae sunt enim personae in religione laudabiles: una eorum, qui iam inuenerunt, quos etiam beatissimos iudicare necesse est; alia eorum, qui studiosissime et rectissime inquirunt. primi ergo sunt iam in ipsa possessione, alteri in uia, qua tamen certissime peruenitur. tria sunt alia hominum genera, profecto inprobanda ac detestanda. unum est opinantium, id est eorum, qui se arbitrantur scire quod nesciunt; alterum eorum, qui sentiunt quidem se nescire. sed non ita quaerunt, ut inuenire possint; tertium eorum, qui neque se scire existimant nec quaerere uolunt. tria sunt item uelut finitima sibimet in animis hominum distinctione dignissima: intellegere, credere, opinari. quae si per se ipsa considerentur, primum semper sine uitio est, secundum aliquando cum uitio, tertium num
Abbreviated transcription (Latin):
Et sȩpedis pen satoribus seruis sine ulla culpa dominorũ creda t̃
In religione uero quidinqui is fieri potest. Quã ut dĩ antescites. nobis ñ fic¬
tũ animũ polli centibus credant noseis p̃cipientib: nolimͣ credere . Pos tremo
que potest ȩẽuia sclubrior quã idoneũ primofieri ꝑcipi endae uerittitis. ad¬
hibendo is fidẽ q̃: cid p̃colẽdum &a dp̃ curandũ cainimũ s̃ diuinitus cons¬
tituta : tuit siĩ prorsus idoneussis: Circuire potius ciliquã tũ qua tutis¬
simũ ẽ ingredi quã & tibi eẽ auctorẽ periculi etceteris temeritatis ex plum :
quare ict super ẽ : ut conside remus quo pactoisequendi ñ sint quȩ se polli¬
cent᷑ratione docturo s Nã quomodo sine culpa posimus sequieos qui cre¬
dere iubent : ĩ dictũ ẽ: Ad hos autẽ sponsores rationis. ñ modo sineuitu po¬
ratione sed etiã cũ aliqua laude seuenire ñ nulla putant. Sed ñ ita ẽ

Expanded text:
et saepe dispensatoribus seruis sine ulla culpa dominorum credatur. in religione uero quid iniquius fieri potest, quam ut dei antistites nobis non fictum animum pollicentibus credant, nos eis praecipientibus nolimus credere ? postremo quae potest esse uia salubrior quam idoneum primo fieri percipiendae ueritati, adhibendo iis fidem, quae ad praecolendum et ad praecurandum animum sunt diuinitus constituta? aut si iam prorsus idoneus sis, circuire potius aliquantum qua tutissimum est ingredi, quam et tibi esse auctorem periculi et ceteris temeritatis exemplum. Quare iam superest. ut consideremus, quo pacto hi sequendi non sint, qui se pollicentur ratione ducturos. nam quomodo sine culpa possimus sequi eos, qui credere iubent, iam dictum est; ad hos autem sponsores rationis non modo sine uituperatione. sed etiam cum aliqua laude se uenire nonnulli putant: sed non ita est
Abbreviated transcription (Latin):
one cominemontiuit. ostendens quomado nosds̃ dere linquat : & quoalio modo non rece¬
data nobis ad bona e axet̃na noscolligens Temporalidnobis aliquando utiliter tribuens
& aliquando utiliter subtrahens ut cis nȩre rediscamus Ne contempta luce interior x
quae ad nouam pertin& uitam unde etiam psalmus ipse prosusceptione matutina tamquã
proluce noua nomenaccepit: Ne mexteris tenebris libenter habitemus unde inexteriores mit¬
tuntur quiexistis exteris non seadinteriora conuestunt. nediabolo & eius angelis sociati &xtre¬
madampnatione puniantur. Intellegentes igitur peregrinationem nram in hac uitamun¬
do cricifigamur. Extendentes manus in lacitudine bonorum operum & longtinimitate usq
infinem ꝑseucrantes ctq habentes corsursum ubixp̃s est indextercm dĩ sedens Totumq

Expanded text:
one commemorauit ostendens, quo modo nos deus derelinquat et quo alio modo non receone commemorauit ostendens, quo modo nos deus derelinquat et quo alio modo non recedat a nobis, ad bona aeterna nos colligens temporalia uero aliquando utiliter tribuens et aliquando utiliter subtrahens, ut eis non haerere discamus, ne contempta luce interiore, quae ad nouam pertinet uitam — unde etiam psalmus iste ipse pro susceptione matutina\' tamquam pro luce noua nomen accepit —, ne in exteris tenebris libenter habitemus, unde in exteriores mittuntur, qui ex istis exteris non se ad interiora conuertunt, ne diabolo et eius angelis sociati extrema damnatione puniamur. intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac uita mundo crucifigamur extendentes manus in latitudine bonorum operum et longanimitate usque in finem perseuerantes atque habentes cor sursum, ubi Christus est in dextera dei sedens, totumque
Abbreviated transcription (Latin):
naturam qua homines sumus cuius naturtie idemipse creatorest quicȩli&terrȩ & si¬
derum omniumq animañium sed & illud potius referendumest qđ apostolus ct.
Ipsiusenim sumus figmentum cretiti in xpo ihũ inoperibus bonis. quaep̃ partiuit ds̃ utin il¬
lis ambulemus : Arbitrortibi satis quinquetuas soli̾tas esse quȩstiones dum in istamea
ueluti sexta immorarer quam mihi proposui degratia testamenti noui propterquã
uerbumearo factumest id est qui dĩfilius erathomo factus est: ftstum est naturam susci¬
piendo nrc̃m non ammittendo suam ꝑ quod & nobis recipientibus eum potestas dar&
ut quiertimus homines filudĩ fieremus pasticipatione in commutabilis boni melius com¬
mutati Non ad temporalem felicitatem sed ad uitae xternȩ quae sola beata est ad op¬
tionem: Vndeplacuit &iam ꝓpheticum psalmum ꝑcurrere cuius primũ uersum in passi¬

Expanded text:
naturam qua homines sumus, cujus naturae idem ipse creator est, qui coeli et terrae, sinaturam qua homines sumus, cujus naturae idem ipse creator est, qui coeli et terrae, siderum, omniumque animantium; sed ad illud potius referendum est quod Apostolus ait: Ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Arbitror tibi satis quinque tuas solutas quaestiones, dum in ista mea ueluti sexta inmorarer, quam mihi proposui de gratia testamenti noui, propter quam uerbum caro factum est, id est, qui dei filius erat, homo factus est naturam suscipiendo nostram non amittendo suam, per quod et nobis recipientibus eum potestas daretur, ut, qui eramus homines, filii dei fieremus participatione incommutabilis boni in melius commutati non ad temporalem felicitatem sed ad uitae aeternae, quae sola beata est, adoptionem. unde placuit etiam propheticum psalmum percurrere, cuius primum uersum in passi
Abbreviated transcription (Latin):
Amendi couobis nesciouos. Ille quippe hocdicit quem nonlatet aliquid sed nesciouos
nihil est aliud. quam nescitis me quando deuobis potius eligits confidere quamdeme:
Cum enimdicitur quod noscognoscitds̃ cognitionem sui nobis prestat ut ꝑ hoc intellegamus
ne hocquidem nobis eẽ tribuendum quod nosscimus dm̃ sed eam quoq scientiam illius
miseri cordie tribuamus. Vndecumquodam loco apostolus diceret. nuncautem cog¬
noscentesdm̃ correxit &cut: Immocognotiadõ quid aliud uolens intellegi nisi quod eos
ipse fecerit cognitores suos : Ne mocutem cognoscitdm̃. nisi quuntellegit aliud eẽ summũ
atque in commut cibilebonum cuius pasticipatione fitbonus qđ in huius psalmi conelusione
positum est. Annuntiabunt iustitiameius populo quina scetur quem fecredñs
Indeest &illud quodin alio psalmo. Ipsefecitnos & non ipsinos. Hocenim non adecim

Expanded text:
Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, quem non latet aliquid. sed: Nescio uos Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, quem non latet aliquid. sed: Nescio uos nihil est aliud quam: Nescitis me, quando de uobis potius eligitis confidere quam de me. cum enim dicitur, quod nos cognoscit deus, cognitionem sui nobis praestat, ut per hoc intellegamus ne hoc quidem nobis esse tribuendum, quod nos scimus deum, sed eam quoque scientiam illius misericordiae tribuamus. unde, cum quodam loco apostolus diceret: Nunc autem cognoscentes deum, correxit et ait: Immo cogniti a deo quid aliud uolens intellegi, nisi quod eos ipse fecerit cognitoatque incommutabile bonum, cujus participatione fit bonus: quod in hujus psalmi conclusione positum est, Annuntiabunt justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Inde est et illud quod in alio psalmo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Hoc enim non ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
significatus est in eoquod dictum est dumeunt emere uenitaũt sponsus Etintroier̃ cum
eo adnupticis. quasparttie erant. hocest quodueram fidem ueramq pixtatem cordeges¬
tabant. qua possent contemperari numero societatiq sc̃orum non in seipsis sed indño glo¬
riantium ut intrarent cumeis illud ꝯtiudium de quodicitur in traingaudium dñitui ubi
erit ꝑfesta pasticipatio in commutabilis boni. cuius modo ueluttirra quaedam ꝑfidem
tenetur ut secundum hancgratiam uiuamus in quantumdõ non nobis uiuimus ꝓ inde qđ se¬
quitur Nouissime ueniunt & relique uirgines dicentes: Dñe dñe aperinobis: Non distumest
etis emis seoleum & sicuenisse. Ne queenim iamerat unde sed misericordiam sero quȩ sisse cum
iam tempus iudicandiessent & reprobos areprobis separandi resteautem illis respondec̃

Expanded text:
significatus est in eo, quod dictum est: Dum eunt emere. uenit autem sponsus et introierunt cum significatus est in eo, quod dictum est: Dum eunt emere. uenit autem sponsus et introierunt cum eo ad nuptias, quae praeparatae erant, hoc est quae ueram fidem ueramque pietatem corde gestabant, qua possent contemperari numero societatique sanctorum non in se ipsis sed in domino gloriantium, ut intrarent cum eis illud gaudium, de quo dicitur: Intra in gaudium domini tui, ubi erit perfecta participatio incommutabilis boni, cuius modo uelut arra quaedam per fidem tenetur, ut secundum hanc gratiam uiuamus, in quantum deo non nobis uiuimus. Proinde quod sequitur: Nouissime ueniunt et reliquae uirgines dicentes: Domine, domine, aperi nobis, non dictum est eas emisse oleum et sic uenisse, neque enim iam erat unde, sed misericordiam sero quaesisse, cum iam tempus iudicandi esset et probos a reprobis separandi. recte autem illis respondetur:
Abbreviated transcription (Latin):
altero hocestpostareoleum secum non ȩ aliena laude dependere. sed qua imglanũ¬
sed quamgloriam insehabebit nisi cumcuidicitur gloria mea ex ciltans caputmeum
ut quod sȩpedicendum est quigloriatur indño glorietur: proinde sapientia quȩinsa¬
pientibus uirginibus habitat secundum illud quod ante p̃dixit cumait contemtor
& sanam dostrinam accipere recusantibus &egourẽ ꝑditioni suꝑridebo Dicit uirgini¬
bus stultis. Ite potius tiduendentes &emite uobis : Tamquam diceret ubis quiuos ful¬
lebant mendo sissimis laudibus quando & a uobis fallebamini quic in uobis non indño
gloriabamini : Quod autem dicit &dumeunt emere uenitsponsus & quaeparatae
ertnt in trauerunt cumeo: Hoc mihi uidetur intellegendum quod uitioso cordis affeca
in hicibunt in anigloriae quamuanȩ mentis elatione sestatx sant &ipscappetitus

Expanded text:
altero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam glaltero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam glsed quam gloriam in se habebit nisi eum, cui dicitur: Gloria, mea et exaltans caput meum, ut, quod saepe dicendum est, qui gloriatur, in domino glorietur? Proinde sapientia, quae in sapientibus uirginibus habitat,, secundum illud, quod ante praedixit, cum ait contemptoribus et sanam doctrinam accipere recusantibus: Et ego uestrae perditioni superridebo, dicit uirginibus stultis: Ite potius ad uendentes et emite uobis, tamquam diceret: Ubi sunt, qui uos fallebant mendosissimis laudibus, quando et a uobis fallebamini, quia in uobis non in domino gloriabamini? quod autem dicit: Et dum eunt emere, uenit sponsus et, quae paratae erant, intrauerunt cum eo, hoc mihi uidetur intellegendum, quod uitioso cordis affectu inhiabunt inani gloriae, quam uanae mentis elatione sectatae sunt. et ipse appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
a sapientibus oleum hocest aliquam consolationem nec inueniunt nec accipiunt. Illis
respondentibus senescire utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia qua & pestant midam
subillo iudice quicuminthronosederit quisgloriabitur castumsehabere cor aut
quis gloriabitur mundum seessc̃ peccato nisi suꝑeultet misericordia iudicio. quae
suꝑ eoserit qui misericordide opercuilla intentione fecerunt ut eorum misereretur
a quose sciebant accepisse qđ habebant Necglori abantur quasi non acceperintꝰ
sed ꝑscipsos habuerint quod placerent. sicut stulti qui& sibi placent tomquẽ de
asc sibi pcurtito & abolantibus uelerrantibus italdudantur aasi ipsisint aliquid
quiautem putat se cẽ aliquid cumni hilsit si cut dicit a postolus scipsum seducit
Opuscũt suum probet unusquisq & tuncinseipsotantum gloriam habebit & non in

Expanded text:
a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi superexultet misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in
Abbreviated transcription (Latin):
numentis sunt & procedent: Surguntergo omnes ille uirgines & sapientes & stultae
& aptant lam pades sucis . Id est rationem prȩparaent reddere deo peribus suis
Sed tuncillis clamoris euidentia & resurestione mostuorũ quia nullaerit dubitatio
icminstantis prȩsentisque iudicii subtrahetur omnes olacium laudis humance:
Nequeenim uacabit dealio disceptare ueldealio iudicare aut gratificari atq
suffragari alteri : quando unus quisque proprium onus postabit & desuorum factorum
reddenda ratione cogitabit. ac ꝑ hoc feretur quidem animus uirginum stultarum
consuctudine ꝓpria. sed noninuentis humanis laudibus deficiet. Ne queenim germa¬
nitus dixerunt Apud telaus mea uelindño laudabitur animamea aut indnoglorio¬
tȩ sunt. cumignorantes dĩiustitiam iustitiam suam constituerent. Aꝑ hoc petunt

Expanded text:
numentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae numentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet. neque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino laudabitur anima mea, aut in domino gloriatae sunt, cum ignorantes dei iustitiam iustitiam suam constituerent. ac per hoc petant
Abbreviated transcription (Latin):
caritas refrigescit habundante iniquitate sed ꝑseuerat usqueinfinem: hoc oleũ
stultȩ airgines non habent secum qm̃ sibi tribuendo siquid bonio peris faciunt ne¬
cesscest inflentur suꝑbia et propt̃ hoc uitium siclaude delestentur humana
ut eius ꝓtuidio siquidboniagunt feruere & lucere uidecntur. Tard antetuitem
sponsodormier̃ om̃s : Nonenim tunc ueni& cumsperatur. sed media noste cum
uclde obscurũ id estoccultumerit anueniat: undedicit media nocte elamere¬
cdamorem fastum eccesponsus uenit exite obuicim ei. Nimirum clamoriste ipseẽ
tuba illa quam commemortt apostolus ubidicit. Canitenim tuba & mostui
pesurgunt in corrupti Tubae nomine aliqđ euidentissimum & p̃clarissimum
signum uult intellegi quam uocem archangeli & tubam dĩ alio locodicit:
quae&iam uoxipsius dñi ihuxp̃ĩ in euuan geliodicitur qua maudienthi qui in mo¬

Expanded text:
caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae etiam uox ipsius domini Iesu Christi in euangelio dicitur, quam audient hi, qui in mo
Abbreviated transcription (Latin):
interest: quamentis intentione fiat: Id eodicit alias sapientes alias stultas. sed hine
eas discernit quod stulte non sumserunt olcum secum. sapientes autem acceperunt oleũ
inuasissuis. hoc est incordibussuis: ubifitipsa pasticipatio intimi ac suꝑ niboni:
Vndein psalmo quodam cum dictume&s sacrificate saerificium iustitiae &speraitein dño
multiinquit dicunt qui sostendit nobis bon&. Deindeut manifestaret cuius boni
amore debeamus operari iustitiam. hocestsacrificare sacrificium iustiticie signatũ
est inquit in nobis lumen uultus tuidñe de disti letitiam in cordemeo. Cuius bonialiquan¬
tum pasticipati & plenius ꝑfesti: usque parsticipandi intentione quibeneo peratur &
laudabilit̃ &iam in conspestu hominum conuersatur habet oleum secum quibono
opertieius &iam in conspestu hominum lucentia non extinguantur quia non in eis

Expanded text:
interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem accep eru n t oleum in uasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. unde in psalmo quodam, cum dictum esset: Sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in domino, multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? deinde ut manifestaret, cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, hoc est sacrificare sacrificium iustitiae, signatum est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in conspectu hominum conuersatur, habet oleum secum, quo bona opera eius etiam in conspectu hominum lucentia non extinguantur, quia non in eius corde
Abbreviated transcription (Latin):
ncus loeti sopor: & siciduer sas multa in uenies &icm in sccularibus litteris ubimors
somno comparatur: significciuit ergo dñs futurum fuisse tempus quo int̃ tribulationes
temptationes que huius sđi iamicmq eius ex pestarecur & sperarecur aduentus ttmquã
ꝓpinquus atque inminens ad quem se p̃parent. quiineius ẽẽ familia uidentur. Hoc est
enim qđ adit exisse obuiam sponso & sponsȩ sponso quidem filio dĩ: sponsde autem.
siue quia in eo corporeuenturus est quod sumpsit ecuirgine siue quia ipsa ecclesit tunc
clarior apparebit utaduniuersi corporis congregationem membra concurrant
nuncupauit. Decem uero id est quinque & quinque propternumerum quocensentur
corporissensus in quibus habitat continentia cuma uolup tatib: turpibus & inlicitis
abstinetur. lam pades sicut distumest. bona sunt opera maximeq ad midam ꝑti

Expanded text:
neus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors neus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus tamquam propinquus atque imminens, ad quem se praeparent, qui in eius esse familia uidentur. hoc est enim, quod ait exisse obuiam sponso et sponsae, sponso quidem filio dei, sponsae autem, siue quia in eo corpore uenturus eclarior apparebit, ut ad universi corporis congregationem membra concurrant,nuncupavit. Decem vero, id est quinque et quinque, proptcorporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a uoluptatibus turpibus et inlicitis abstinetur. lampades, sicut dictum est, bona sunt opera maximeque ad misericor
Abbreviated transcription (Latin):
quod uelut tardante iudicio ad quod faciendum uenturus est xp̃s habundante iniquita
ucaritas refrigescit quomodo ibi ponemus uirgines sapientes cum potius in illis sint
dequibus dicitur. quicutem ꝑseuertiuerit usque in finem hic saluus erit: Distum est
ergo. Dormierunt om̃s: quia non tancum stulti qui propt̃ humanã laudem beneo pe¬
rantur coram hominibus. uerum &iam scipientes qui hoc propterea faciunt utlaudet᷑
ds̃ experiuntur istam mostem. exutroqueenim genere moriuntur. Et istamors sȩpe
inscripturis dormientium dicitur. propt̃ futuram resurrestionem uelut euigilatio¬
nem. Hincapłs dicit Dedormientibus autem nolo uos ignortre fr̃s & alio loco ex qui¬
bus multimanent usque adhuc quidtmaũt dormier̃, Et alia innumerabilic in hoc testi¬
monio apte ꝑscripturas utrius que testamenti repperiuntur: Vnde & illetut consangui¬

Expanded text:
quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futuram resurrectionem uelut euigilationem. hinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consangui
Abbreviated transcription (Latin):
clemosina in occulto ut pater quiuidet in cͤlo reddat. Etideo ñedeficiunt lam pades
quicinteriore oleo uegetantur idest intentione bonȩ conscientie quacorum dõ fit in eus
gloriam quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet: Atuero stultarum uirginũ
hocoleum non secum postantium deficiunt lam pades id est non ꝑseuerant̃ bonaopera lucent
cumlaus fuerit humana subtracta propterquam illam faciebant: Hucusq intentio¬
nem sucm ꝑducantes ut uiderentur ab hominib: nonut glorificoretur pat̃ qui incȩlis est
quaeintentio ꝑ hennisestgloriae. quanouit anima dõ sedebere quodiustificata est ad facienda
opertibona. etideo in illo non in selaudari amauit. Vnde alibi homodĩ cantat: Indño
laudabitur animam̃ea ut quigloriatur indño glorietur: sed quid est quod in eadem eugłu
lestione scriptum est omnes sponso tardante dormisse: si somnum istum intellecerimus

Expanded text:
lemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est non perseueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uiderentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima mea, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. Sed quid est, quod in eadem euangelii lectione scriptum est omnes sponso tardante dormisse r si somnum istum intellexerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
semdo ceruos ilidete si quis hab& ꝓlenum scic culũ plenũ hor reum ple¬
si ct̃ aipottit̃. Onnicusta i nocalos transetint in fusum Ui dete quẽ cudno¬
dũ nat iniio uidete quiẽ cidmodoũ neiat dũ omnes instrũ ant᷑ grt̃ matici
ñtimetaint᷑: Manuscui tẽsucis cperuit pauperi: fractũ cuitẽporrexit in o¬
piManus pciuperi⁊ fructũ in opi ẽ quidã paupermanus tuas querit

Expanded text:
docere vos. Videte, si quis habet plenum sacculum, plenum horreum, plenam apothecam: omnia ista in colo sunt, transeant in fusum. Videte quomodo net, imo videte quomodo neiat. Dum omnes instruantur, grammatici non timeantur. Manus autem suas aperuit pauperi, fructum autem porrexit inopi. Manus pauperi, fructum inopi. Est quidam pauper, manus tuas quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
& capiebatur intellegentiapducorum : quosetdem gratia prophetico munere
dignos fecerat : Dispensabant ergo illiscĩ ꝓ congruentia temporis testamentũ
uetus Pestineb antuero ad testamentum nouum : Nam & quando temporalẽ
felicitatem agebant: &t̃nam ueram & p̃ferendam intellegebant : & istam ministra¬
bant inministerio: ut illam consequerentur in praemio: & si quando patiebđtur
aduersa : ad hocpatiebantur. ut euidentissimo. adiutorio liberati glorificarent

Expanded text:
et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. dispensabant ergo illi sancti pro congruentia temporis testamentum uetus, pertinebant uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, aeternam ueram et praeferendam intellegebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent
Abbreviated transcription (Latin):
ordo ineis laudatus honoratur: Peruersitas culpata dampnatur. Necefficit
anima ꝑuerse utenscreaturis: ut ordinationem effugi& crectoris. Qm̃sulla male
uti turbonis: illeb eneutitur &iam malis: acꝑhoo illo ꝑuersae bonis utendo fit
mala illeordinate &iam malis utendo ꝑmanet bonus. Quienim in iuste seordinat
in peccatis iust&eordinatur in poenis. Nolens ituqueds̃ ostendere &iam terrenam
temporalem̃q felicitatem suum donumẽẽ. nec aliunde nisi ab ipso sperari opostẽre:
priorib: sȩculitem poribus dispensandum iudicauit testamentum uetus quod ꝑtinera
ad hominem ueterem: a quo istauita necesse est incipiat : sed illȩ felicitates patrũ.
dĩbeneficio conasscie praecantur : quamuis ad istam uitam transitoriam ꝑtinenes
Illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur & tribuebantur.: in oc¬
culto autem illisomnibus rebus nouumt estamentum figurate p̃nuntiabatur.

Expanded text:
ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felicitatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur
Abbreviated transcription (Latin):
turtm supra setutem sui & corporis crecitorem. Potesligitur anima rationalis &iam
tem portali ecorporali felicitate beneuti: sonon se dederit creaturȩ crecitore neglesto
Sedeam potius felicitatem fecerit seruire creatori qui& ipsum sucebonitatis
habundantissima largitate donauit sicutenim bonas untomnia quae crecuids
ab ipsarationali credturt usque ad infimum corpus: it abeneinhis agit animc
racionalis siordinem seruet: Et distinguendo eligendo. pendendo subdat
minora maioribus: corportilia spiritalibus. inferiora superioribus temporalia
sempiternis. Nesuperiorđ̃ negdestu & appetitu inferiorum qm̃hinefit ipsa de¬
terior & se& corpus suum mittat in peius Sed potius ordinata caritate: se & co
terior: & se& corpussuum mittat in peius
Sed potius ordinata caritate: se & cor¬
pussuum conuestar in melius. Cumenim sint om̃s substantiȩ naturalit̃ bonȩ:

Expanded text:
turam supra se autem sui et corporis creatorem. Potest igitur anima rationalis etiam turam supra se autem sui et corporis creatorem. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et coterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae,
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem fugitans offensionem. uoluptatemq: conseltans. Huius uitaefelicitas.
temporailis est: ab hacuita incipere necessitatis est. In ea ꝑsistere uoluntatis. In hac
quippeȩcutero matris instons funditur. Huius offensiones quantum potest refugit:
huius app&it uoluptates: Nihilam plius ualet sed postea quam uenerit inaecatem
qucuneo rationis usus euigilet. poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram
untim Cuius inm̃tegtudium est cuius intna aque aet̃na felicitas. In est quippe
homini anima rationalis sed int est ciusdem rationis usum quonam potius uoluntate
conuestat. Vtrum adbona exterioris & inferioris. anadbona interioris superioris¬
uenaturtie: id est utrum ut frucitur corpore & tempore. anut fruatur diuinitate atq
a et̾nitate. In quadam qui ppe mediettite posita est in frasehabens corporailem crea¬

Expanded text:
carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas. inest quippe homini anima rationalis, sed interest, eiusdem rationis usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterioris et inferioris an ad bona interioris superiorisque naturae, id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem crea
Abbreviated transcription (Latin):
a periritibi quid sibiuelit uoxilladñi: dsm̃s ds̃m̃s ut quid medereliquisti & quidsit
quodcut apostolus ut incaritate radicti & fundati pracualeatis comp̃hendere cum
omnibus sc̃ĩs quaesit latitudo & longitudo & altitudo & profundum: & quae sint quinq:
uirgines stultde quaeuaes apientes Q quae sint tenebrȩ exteriores. & quomodo intelle¬
gendum sit uerbum caro fastum est. Hae suntergo quinq: tum breuiter a mecõme¬
moratae quam abste ꝓpositae quaestiones. Proinde siplac& addamus & sextam
ł tillud potissimũ requiramus quae sit gratia testamentinoui. Hancillȩ om̃s intue¬
antur & in hanc ut o postunde quaeque potuerit opussuum conferat nobis. Nam eo
scilic& ordine quo eas & tuproposuisti &ego recolui. sed una quleque cum fuerit necesse¬
ria uelutuocata respondetit &officium sui operis impleat. Ergo itanascatur e ordiũ
Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus inplicata qͣtudus carnalibus dedita

Expanded text:
ae sunt: quid sibi uelit uox illa: deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et quid sit, quod ait apostolus: ut in caritate radicati et fundati praeuomnibus sanctis, quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Et quae sint quinque uirgines stultae quaeue sapientes et quae sint tenebrae exteriores et quo modo intellegendum sit: Verbum dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita,
Abbreviated transcription (Latin):
a&ate sicut turbolentis homipũ morib: ia turbidis rerũ tẽpestatib uiue¬
pe & uigere inciper&: quẽ ad modũ t̃re aegrpti &iã nuncnequaquã nubiũ
imbrib fauerit᷑ s ed terȩ ipsius sudore & ceteris commoditate &nili flumipis
ostenditꝰ si aliquẽ locũ uacuũ relinquerant. Cũ terrespatiũ a quedilumii occu¬
pabant & sinullũ ctile spatium habuerat quando reces serant quidimplobat
siopem defirma m̃co factã p̃numtiant in nubes tantũ modo easredire confirmas
at suꝑ fluum illut quod aqua desuꝑ fluens indiluui o p̃puenit &ict̃ nunc ꝑ omnẽ tẽpus

Expanded text:
ate sicut turbulentis motibus, ita turbidis rerum tempestatibus vivere et vigere inciperet. Quemadmodum in terra Aegypti etiam nunc nequaquam nubium imbribus, sed terrae ipsius sudore, et aeris commoditate, et Nili fluminis querant, cum terrae spatium aquae diluvii occupabant; et si nullum spatium tale habuerant, quando recesserant quid implebanuarum diffusionem de firmamento factam pronuntiant, in nubes tamen tantummodo eas redire confirmant; et superfluum illud quod aqua desuper fluens praebuerat, etiam nunc per omne tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ cusco diriuell& anhis alic ubi scopolorũ aliqua refugiesse pocuerant & illo quo modo¬
mentibi xa cubiti s aqua cooptis canȩtiũ in arhȩcsto foris requies his esse aliqua uelebait
quod accctis cubitis longitudinis & .l. laticudinis cubi cosinunũ cubitũ undique¬
contrastũ latũ stabule spatiũ faciebat ut intus manentes si nepericulo conseruet
cõ memoracio sufficer& an&it̃ us quediluuiũ ñ erant donec in illa babund ancis¬
sima aquarũ eruptione uniuersorũ fontiũ ueneubi iã ante non fuer qs̃ sepeetiã¬

Expanded text:
tutem custodire vellet? An his alicubi scopulorum aliqua refugia esse poterant? Sed etiamtior fuit, aqua tegeret ? An etiam in arcae tecto foris requies his esse aliqua valebat, quod a trecentis cubitis longitudinis, et altitudinis triginta, et latitucontractum, latum et stabile spatium faciebat, ut quod intus manentes, sine periculo conservarecommemoratio sufficeret. An etiam ante diluvium non erant, donec illa aquarum abundantissima eruptione universorum fontium venae, ubi vel jam ante non fuerunt, quod etia
Abbreviated transcription (Latin):
recontendat at uero ut nrm sequam ꝓ positũ misto diluui tã magno indĩ
creaturis miraculo nihil contranaturã factum esseostenditur
Qualiter uxor lochucum in salis siacuã uestitur naturahũmap
qui lacrimarũ selsicuo inẽ comꝓbauit quia terbato felle ut medici agunt egrediente
sclis pacurã quã in recondita pature sinu concipiunt deoculis fluentes &iã saporis
spͥuto pestoris sapit᷑ qd̃ salis patura ꝑhuma pũ corpus inserat᷑. Potens ergo
que curuiineret totum corpus inficit

Expanded text:
esciamus. At vero ut nostrum sequamur propositum in isto diluvii tam magno in Dei creaturis miraculo, nihil contra naturam factum esse ostenditurqualiter, uxor Loth cum in salis statuam vertitur, humani qui lacrymarum salsitudinem comprobavit; quae a turbato felle, ut medici dicunt, egredientes, salis naturam, quam in recondito naturae sinu concipiunt, de oculis fluentes, etiam saporis sputo pectoris sapitur, quod salis natura per humanum corpus inseratur. Potens ergo quae carni inerat, totum corpus infecit