comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic disposuit. ut uirtus illius sit
ip̃e. Et in eo qd̾ infirmiorẽ eũ fet̾
omnib in ip̃o: fortiorẽ eum uo¬
N luit eẽ in se. Nam sciens d̃s̃ qͥa¬
⁊ cognoscere et colere deũ uita
eterna est.ignorare aut̃ et con¬
tempnere ꝑditio sempit̾na: nec
ita infirmum eum creauit ut
omnino nichil boni facere pos¬
omnia fecerat. omnib inueni
eum creauit. ut etiã sine auxilio d̾i.¬
ex se ip̃o facere possit qd̾ uult: ut in¬
firmitatis sue necessitate coactus.
semꝑ necessarium habeat suum
dñm. Et uere iustissima res est:
ut necessarium habeat suũ facto
rem. Si enim omnis uirtus hoĩs
in d̾o est. et tam̃ contempnit om¬
nium bonoꝵ auctorẽ:quãtoma¬
gis neglig̾et dm̃. si potentia eius

Expanded text:
sic deposuit deus, ut virtus illius sit ipse, et in eo, quod infirmiorem eum fecit omnibus, in ipso forciorem eum voluit esse in se. Nam sciens deus, quia cognoscere et colere deum vita eterna est, ignorare autem et contempnere perdicio sempiterna, nec ita infirmum eum creavit, ut omnino nichil boni facere posomnia fecerat, omnibus videreeum creavit, ut et sine dei auxilio ex seipso facere possit, quod vult, ut infirmitatis sue neccessitate coactus semper neccessarium babeat dominum suum. Et vere iustissima res est, ut neccessarium habeat factorem suum. Si enim omnis virtus hominis in deo est et tamen contempnit omnium bonorum auctorem, quanto magis negligeret deum, si potencia eius
Abbreviated transcription (Latin):
res sic ext̾minat bonũ: quẽad¬
modum simulatũ bonũ. Nã
manifestũ malum quasi malũ
fugit᷑ et cauetur: malũ aut̃ sub
spetie boni celatũ. dum ñ cognos¬
citur nec cauetur: et sic qͣsi bonũ
suscipitur: et ñ coniunctum cũ¬
bono. ext̾minat bonum. Sic ser¬

Expanded text:
res sic exterminat bonum quemadmodum simulatum bonum. Nam manifestum malum quasi omnes fugiunt et cavent; malum autem sub specie boni celatum, dum non cognoscitur, nec cavetur et sic quasi bonum suscipitur, et ideo coniunctum bono exterminat bonum. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt qui passi sũt ⁊ ñ fuerũt
sunt. Dicunt ei. Possumus. Nõ
tantũ confidentia cordis sui qͣn¬
tũ ignorantia temptatiõis hec¬
Rdert̃. Nescientib enĩ desiderabi¬
le est bellũ. Sic in exꝑtis leuis ui¬
det᷑ ẽẽ temptatio passionis ⁊ mor¬
si fieri potest tͣnseat a me calix iste
qͣnto magis ñ fuerãt dicturi qui¬
a possuus. si scissent qualis ẽ tẽp¬
tatio mortis: Magnũ quidẽ dolorẽ
ht̃ passio: tamen mors maiorem
ht̃ timorẽ. Et dicit eis. Calicem
quidem meũ bibetis. ⁊ baptismo¬

Expanded text:
fuerunt qui passi sunt, et non sunt tus. Dicunt ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse tentatio passionis et morsi fieri potest, transeat a me calix iste , quanto magis non fuerint dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet timorem. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et
Abbreviated transcription (Latin):
primatu honoris nescio si aliquã
mercedẽ iusticie adipisci meremur
Nam desid̾ium primat᷑ ex iactantiã
nascit᷑ cordis. Qui aũt humilis ẽ
⁊ indigniorẽ se aliis arbitͣtur secũ¬
dũ apłicũ p̃ceptũ illud qd̾ ait alt̃
alterũ ex istimãs suꝑiorẽ. numꝙͣ

Expanded text:
primatu honoris, nescio, si aliquam mercedem homo adipisci mereatur. Nam desiderium primatus ex jactantia nascitur cordis. Qui autem humilis corde est, indigniorem se aliis arbitratur secundum apostolicum praeceptum illud, quo ait: Alter alterum existimans superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod querit᷑ ad salutẽ. totũ iã adĩ¬
pletũ est inscͥpturis. Qui ignoraus
ẽ inuenit ibi qd̃ discat: qui ꝯtumax
ẽ ⁊ peccator inuenit ibi futi iudicii
flagella que timeat. qͥ laborat inue¬
nit ibi glorias ꝓmissiones uite ꝑpe

Expanded text:
quid quaeritur ad salutem, totum iam impletum est in Scripturis. Qui ignarus est, inveniet ibi quod discat: qui contumax est, et peccator, inveniet futuri iudicii flagella, quae timeat. Qui laborat, inveniet ibi glorias, et promissiones vitae pe
Abbreviated transcription (Latin):
stus quos capiebat ex lege remã¬
de adolescentulo isto. sic sũt acci¬
pienda q̃i de ppło uidaico dicta.
Iudaicus gͦ ppłs erat ad olescens ñ
etate s leuitate. morib ĩmaturus

Expanded text:
stus quos capiebant ex legede adolescentulo illo, sic sunt accipienda, quasi de populo Judaico dicta. Judaicus ergo populus erat adolescens non aetate, sed levitate: moribus immaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut abscondite facile deciꝑent eum.
aut dep̾hensi minus erubescerẽt ap̃
eũ.Nam consilio malo dẽp̃henso. tan¬
tominus nascit᷑ confusio. qͣnto fu̾it
um statura breuiores sũt: ueneno
aũt equales. Et catuli lupoꝵ ad huc
posst̾.iã tam̃ in sanguine gaudent¬

Expanded text:
ut abscondite facileque deciperent eum, vel ut deprehensi minus erubescerent apud eum. Nam consilio malo deprehenso, tanto minus nascitur confusio, quanto fuerit um statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc possunt, gaudent tamen in sanguine et
Abbreviated transcription (Latin):
gulos annos post messem trituratoriam
ascendebant in montem aliquem positũ
ibi: qui uocabat᷑ lingua eoꝵ mons uictoria¬
lis: habens in se qͣndam speluncam in sa¬
xo: fontib et electis arborib amenissimuᷤ.
in quem ascendentes et lauantes se ora¬
bant et laudabant in silentio d̃m trĩbus
diẽb. Et sic faciẽbant ꝑ singłas genera¬
tiones: expectantes semꝑ ne forte in sua
generatõne stella illa beatitudinis oriret᷑.
donec apparuit eis. descendens suꝑ montem
illum uictorialem: hñs in se quasi formã
pueri pariuili. et suꝑ se similitũdinem
crucis: et locuta est eis. et docuit eos: et p¬
cepit ut ꝓficiscerẽt᷑ in iudeam. Proficiscẽ¬
tĩb autem eis ꝑ biennium p̾cedebat stella:
et neq esca neq potus defecit in peris eoꝵ. Ce¬
tera aut̃ que gesta ẽẽ referuntur ab eis:
u exͣngelio compendiose posita sunt. Tam̃
cum reu̾si fuissent: manser̃t cĩ entes et glo¬

Expanded text:
gulos annos post messem trituratoriam gulos annos post messem trituratoriam ascendebant in montem aliquem positum ibi, qui uocabatur lingua eorum "Mons Victorialis", habens in se quamdam speluncam in saxo, fontibus et electis arboribus amoenissimus, in quem ascendentes et lauantes se orabant et laudabant Deum in silentio tribus diebus, et sic faciebant per singulas generationes expectantes semper ne forte in sua generatione stella illa beatitudinis oriretur, donec apparuit eis descendens super Montem illum Victorialem, hpueri parvi, et super se similitudinem crucis; et locuta est eis, et docuit eos, et praecepit ut proficiscerentur in Judaeam. Proficiscentibus autem eis, per biennium praecedebat stella, et neque esca neque potus defecit in peris eorum. Caetera autem, quae gesta esse referuntur ab eis, in Evangelio compendiose posita sunt. Tandem cum reversi fuissent. manserunt colentes et glo
Abbreviated transcription (Latin):
gi apud aliquem. magos istos ex libris ba¬
laam diuinatoris. appariture huius stelle
scientiam accepisse: cuius diuinatio posi¬
ta est et inueteri testamento. Omet᷑ stẽl¬
ñ certa. tamen non destruente fidem. s po¬
cius delectante: q̃m erat quedam gens. si¬
ta in ip̃o principio orientis iuxta oceanũ:
apud quos ferẽbatur quedam scriptura in¬
scripta nomine sech. de apparitura hac stẽl¬
la. et munerĩb ei is hui mõdi offerendis:
que ꝑ generatõnes studiosoꝵ hominum.
patrib referentĩb filiis suis habẽbat᷑ dedu¬
cta. Itaq elegerunt seip̃os auodecim qui¬
dam ex ipsis studiosiores. et amatores mỹ¬
sterioꝵ celestium: et posuerunt seip̃os ad̃
expectationẽ stelle illius. Et siquis morie¬
batur ex eis: filius eius. aut aliquis ꝓpm¬
quoꝵ qui eiusdem uoluntatis inueniebat᷑.
in loco constituẽbat᷑ defuncti. Dicebãtur ã
magusei liungua eoꝵ: qr insilentio et uoce
tacita dm glorificabant. Hii ergo ꝑ sin¬

Expanded text:
gi apud aliquem magos istos, ex libris Balaam diuinatoris appar iturae illius stellae scientiam accepisse, cuius diuinatio posita est et in Veteri Testamento: "Orietur stelnon tamen destruente fidem, sed potius delectante: quondam erat quaedam gens sita in ipso principio Orientis iuxta Oceanum, apud quos ferebatur quaedam scriptura inscripta nomine "seth", de apparitura hac stella, et muneribus eiusmodi offerendis, quae per generationes studiosorum hominum patribus referentibus filiis suis habebatur deducta. Itaque eleger unt inter seipsos duodecim quosdam ex ipsis studiosiores, et amatores mysteriorum caelestium, et posuerunt seipsos ad expectationem stellae illius: et si quis moriebatur ex eis, filius eius, aut aliquis propinquorum, qui eiusdem uoluntatis inueniebatur, in loco constituebatur defuncti. Dicebantur autem magici lingua eorum, quia in silentio et uoce tacita Deum glorificabant. Hi ergo per sin
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ qͥ uult m̃s ẽẽ discipłs. ab neget se¬
met ip̃m. sielinqͥt ergo cognationẽ
suã ñ qui contẽpnit eam. s qͥam
plius diligit deũ qͣm parentes. Rie¬
linquit t̾ram suã. qui carnis sue ñri¬
quã sequit᷑ uoluptates. Qui aũt

Expanded text:
i vult meus esse discipulus, abneget semetipsum . » Relinquit ergo cognationem suam, qui non contemnit eam, sed qui plus diligit Deum quam parentes; relinquit terram suam, qui carnis suae non sequitur voluptatem. Ex t
Abbreviated transcription (Latin):
o ex bono ⁊ malo crratus ẽ. ut contẽp
secutꝰ fuĩt malũ. suscipiet eũ et̾nꝰ
int̾itus. Si aũt dimisso malo setu¬
tꝰ fuit bonũ. in morte nat᷑a carnis eiꝰ
soluet᷑ ab om̃i malo ⁊ cũ resurrectio

Expanded text:
o ex bono et malo creatus est, ut contemptsecutus fuerit malum, suscipiet eum eternus interitus. Si autem dimisso malo secutus fuerit bonum, in morte natura carnis eius solvitur ab omni malo. Et cum resurreccio
Abbreviated transcription (Latin):
Esse tam̃ ꝑd̾e potest. s ñ ip̃m malũ ꝑ
dit. s de re ip̃a inqͣ est malũ subt᷑¬
hit se bonũ. ꝓpt̾ inhabitãs malũ
inea. ⁊ sic bõno recedente res ua¬
dit ad nichilũ. Ergo res in qͣ solũ
bonũ est uiuax ẽ ⁊ ĩmortał. Inqͣã¬

Expanded text:
n ipsum malum, sed de re ipsa, in qua est malum, subtrahit se bonum propter inhabitans malum in ea, et sic bono recedente res vadit ad nichilum. Ergo res, in qua solum bonum est, vivax est et immortalis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ ꝓducit. Nũquid ꝓpt̃ t̾rã uilẽ.
p̃ciosum aurũ contẽpnitur: S sicut
aurũ eligit᷑ ⁊ t̾ra relinquit᷑. sic ⁊ ues¬
doctrinã accipite ⁊ mores relinqͥte.¬
relinquũt. sic ⁊ uos flores doctrine col¬
ligite ⁊ conu̾sationẽ relinqͥte. ut qua¬

Expanded text:
ne propter malos etiam bonos contemnatis. Melius est enim malis injusta praestare, quam bonis justa subtrahere. Frequenter de homine malo bona doctrina prorelinquunt. Sic et uos, flores doctrine colligite et conuersationem relinquite’.
Abbreviated transcription (Latin):
diligere deũ: ut nicħ sit in mundo
qd̃ amplius amet qͣm eũ ꝓ qͣnta
aũt ꝑte plus aliquid amauerit.
ꝓtanta. plate minus amat deum.
Amortordis quodã modo carnalis
ẽ. ut etiã carnalit̾ deũ amemus: qͦ¬

Expanded text:
diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnaliter Deum amemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dotes ⁊ pauci sacerdotes. Multi in no
scĩficat hominẽ: s ho locũ. Nõ om̃is
sacerdos sc̃s est. s omĩs sc̃s sacerdos.
Qui bene secd̃it suꝑcathedrã. honorẽ
accipiet abilla: qui male sederit. in¬
iuriam faciet cathedre. Ideoq malꝰ
sacerdos de sacerdotio suo cͥmen acqui¬
rit: ñ dignitatẽ. In iudicio enĩ sedẽs
si quidẽ bene uixeris ⁊ bene docũis

Expanded text:
dotes, et pauci sacerdotes; multi nomsanctificat hominem, sed homo locum; non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Qui bene sederit super cathedram, honorem accipit ab illa; qni male sederit, injuriam facit cathedrae; ideoque malus sacerdos de sacerdotio suo crimen acquirit, non dignitatem. In judicio enim sedens, si quidem bene vixeris et bene docueris
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ confundit᷑. ut alt̃ ñ erudiat᷑. Nã
⁊ d̾s ñ p̃p̃ malos castigationẽ suꝑt̾rã
tͣnsmittit s p̃p bonos. Scit enĩ q ma¬
los flagella ñ corrigunt.s malos cas¬
tigat. ut corrigat bonos. qr bonus nisi
ammonif fu̾it ꝑ negligentiã euanes¬
cit. Sic ⁊ xp̃c numquid ñ potuit eorũ
iñtrogationes contempnere:S uo¬
luit indignos digne decere. ut dignos

Expanded text:
 confunditur, ut alter non erudiatur. Nam et Deus non propter malos castigationem super terram transmittit, sed propter bonos: scit enim quia malos flagella non corrigunt. Sed malos castigat, ut corrigat bonos, quia bonus nisi admonitus fuerit, per negligentiam evanescit. Sic et Christus nunquid non potuit eorum interrogationes contemnere? Sed voluit indignos indigne docere, ut dignos
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ iusticiã ppłomandant ⁊ ip̃i nͦ
modicam seruant: uidelicet ñ ut fa¬
cientes sint iusti. s ut dicentes appa¬
reant iusti. Tales st̃ ⁊ qui gue pondus
uenientib ad penĩam ponũt qr dicũt
⁊ ñ faciũt. ⁊ siodũ pena penĩe p̃sentis
fugit᷑. ꝯtempnit᷑ pena peccati futuri.
Si erĩ fascem suꝑ humeros adolescen¬
tis quã ñ potest baiuilare posu̾is. necẽe
ht̃ut aut fascẽ reiciat: aut sub pond̾e
confringat᷑. Sic ⁊ homini cui graue
pond penĩe ponis. necẽe ẽ ut aut pe¬
nitentiã reiciat: aut suscipiẽs dũ suf¬
ferre ñ potest scandalizatꝰ etiã peccet:
Deinde ⁊ si erramus modicã peniten¬
tiam imponentes. ñ ne melius ẽ ꝓpt̾
tẽ: ubi paterfimilias largus ẽ dispẽ¬
satoi ñ debet ẽẽ tenax. Si deus benig¬
nus. ut quid sacerdos eius austerus:
uis apparere sc̃s: Circa tuã uitã esto
austerus:circa alioꝵ aũt benignus.¬

Expanded text:
omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicum servant, videlicet non ut facientes sint justi, sed ut dicentes appareant justi. Tales sunt et qui grave pondus venientibus ad poenitentiam ponunt: Quia dicunt, et non faciunt. Et sic dum poena poenitentiae praesentis fugitur, contemnitur poena peccati futuri. Si enim fascem super humeros adolescentis, quem non potest bajulare posueris necesse habet, ut aut fascem rejiciat, aut sub pondere confringatur: sic et homini cui grave pondus poenitentiae ponis, necesse est ut aut poenitentiam rejiciat, aut suscipiens dum ferre non potest, scandalizatus amplius peccet. Deinde et si erramus modicam poenitentiam imponentes, nonne melius est proptem? Ubi enim paterfamilias largus est, dispensator non debet esse tenax. Si Deus benignus est, ut quid sacerdos ejus austerus? Vis apparere sanctus? circa vitam tuam esto austerus, circa alienam benignus
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes eũ dei filiũ ẽe occiderunt
s hab̃e eũ talem ñ sustinentes: sic̃
ꝓphetat de illis Salomõ. uenite cir¬
cũueniamꝰ iustũ. quia inutił est¬
nob̃ ⁊ imꝓperat nobis pecc̃a legis.

Expanded text:
nescientes eum Dei Filium occiderunt, sed habere eum talem non sustinentes, sicut prophetat de illis Salomon : Venite, circumveniamus justum, quia inutilis est, et improperat nobis peccata legis.
Abbreviated transcription (Latin):
trũ ⁊ philippũ apłos exponit in¬
telligi oportere. qm̃ hii primũ tns¬
greclientes iudaicos fines: gentes
adluxert̃ ad xp̃m. philippꝰ quidẽ
Samariã quã ip̃am samariã asi¬
nã ẽẽ int̾pr̃at᷑. petrus autẽ gentes

Expanded text:
trum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petru
Abbreviated transcription (Latin):
det q̃i testis uocis illoꝵ. Sanauit
tio corporał fieret illis sp̃uał luc̃¬
na cordis. curauit ⁊claudos ut cla¬
dicantes infide currerẽt ad xp̃m.
ut meliores pedes illi accipiant ui
dentes qͣm isti accipientes. uiden¬
tes aut̃ pͥncipes sac̾dotũ ⁊ scribe
mirabilia que fecit ⁊ pueros cla¬
Imantes intemplo ⁊ dicentes osã

Expanded text:
testis vocis illorum. Sanavit tio corporalis fieret illis spiritalis lucerna cordis. Curavit claudos, ut claudicantes in fide currerent ad Christum, ut meliores pedes acciperent illi videntes quam isti accipientes. Videntes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia quae fecit, et pueros clamantes in temp
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Adhuc dic̃ aliqͥs. Qui agrũ
locat ut agrariam accipiat aut do¬
nũ ut pensiones accipiat. nũ ẽ si¬
milis ei qui pecuniã dat ad usurã:
Absit. primũ quidẽ qm pecunia
ñ ad aliquẽ usũ disposita ẽ s ad pre¬
sionis capit ex ea. Ideo qͥ locat agñ

Expanded text:
§ 4. Adhuc dicit aliquis: Qui agrum locat, ut agrariam recipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. Primum quidem, quoniam pecunia non ad aliquem usum disposita est, nissionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e quẽadmodũ cũ uideris arborẽ
pallentib foliis marcidã intelli¬
gis quia aliquã culpã ht̃ circa ra¬
dicẽ. itacũ uidis ppłm indiscipli¬
natũ ⁊ irreligiosum. sine dubio co¬
gnosce. qi sacerdotiũ ñ est sanũ.
anus debet ẽe mercator aut si uolu¬
erit ẽẽ ꝓiciat᷑ de eccłia licente ꝓ¬

Expanded text:
 quemadmodum videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum videris indisciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. hristianus debet esse mercator, aut, si voluerit esse, projiciatur de ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
introibo in potentias dñi. Quẽ ad¬
modũ enĩ qui ambulat int duos ĩ¬
imicos uolens ambob plac̾e.⁊ uo¬
lẽs se ꝯm̃dare sine maliloquio ñ po
test ẽẽ. necesse ẽ enĩ ut ⁊ isti malelo¬
quat᷑ de illo ⁊ isti maleleqͣtur de isto.
sicqui emit ⁊uendit sine ꝑiurio

Expanded text:
entias Domini. Quemadmodum enim qui ambulat inter duos inimicos, ambobus placere volens et se commendare, sine maliloquio esse non potest necesse est enim, ut isti male loquatur de illo, et illi male de isto, sic qui emit et vendit sine mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo creatura seruiat suo factori.
Gentes.N. d̃s ĩpotestate diaboli
ꝓtempore reliquit ut temptet. ñ
in et̾nũ contẽpsit ut ꝑdat. Neces¬
se ẽ aut̃ ut fiat qd̃ scͥptũ est. Hoĩes
⁊ iumenta saluab̃ dñe. Confestĩ

Expanded text:
quando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnẽ t̾ram. subiecit ppłos
nobis: ⁊ gentes sub pedib nr̃is.
elegit nob̃ hereditatẽ suã. spe¬
ciem iacob quẽ dilexit. Si aũt
ñ intellex̾is. ueniet ut ꝑdatte:
⁊ de templo scitatis expellar. ⁊ ali¬
am sponsam de gentib castiorẽ
inducat incubiculũ sc̃itatis. ut¬

Expanded text:
subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris; elegit nos haereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat, et aliam sponsam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanctitatis sua
Abbreviated transcription (Latin):
de regno pelłẽ iã nõ est in potesta¬
ħo priusqͣm peccet liberũ ht̃ ar¬
bitrium utrũ uelit subregno eẽ
dyaboli. Cũ aut̃ se peccando tͣdi
de potestate eius exire. ⁊ sic pri¬
ma uoluntas eius in necessita

Expanded text:
non est in potestao, priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se tradidde potestate eius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessita
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uenientis: Consid̾a speciẽ
aduentꝰ eius. Non sedet in curru
aureo preciosa pͣpura fulgens:
nec ascendit suꝑ feruidũ equũ.
discordie amatorẽ ⁊ litis: qui glorie
iactantia pectus ht̃ repletũ qͥ de lõ¬
ge odorãt bellũ ⁊ gaudet ad uocẽ

Expanded text:
dinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem
Abbreviated transcription (Latin):
constituã principes tuos sic̃ ante¬
a. et consiliarios tuos sicut ab iu¬
icio. Et tũc uocabis ciutas ius¬
fidelis syon. ꝓpter qͣsdam dales
similitudines animalib hiisas¬
similati sũt homines deum uel d̾i
filiũ ñ cegnoscentes. Est enĩ aĩal
hoc ĩmundũ. ⁊ p̃ cetis pene iumẽ¬
tis magis irrationabłe ⁊ stultũ a
infirmũ ⁊ ignoblẽ ⁊ oneriferũ ma¬
gis. Sic fuerunt ⁊hões ante xp̃i¬
aduentũ ydolatre. passionib di¬
ũsis ĩmũd. ⁊ irrationabiles uer¬
bi ratione carentes qͣntũ ad de¬

Expanded text:
constituam principes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas jusigi. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad De
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne homicidium fiat. Nunquid in
luntate: Et coram homitub quidem in
facto fit homicidium: coram deo aut̃ in
uoluntate. Sicut eñĩ qui urascit᷑ fratiu
luo limne causa. et si non potuerit occide
eum. occidit eum in corde suo. et sicut qui

Expanded text:
 Homicidium numquit in luntate? Et coram hominibus quidem in facto fit homicidium, coram deo autem in voluntate. Sicut qui irascitur fratri suo sine causa, etsi non potuerit occidere eum in facto, occidit eum in corde suo, sic et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tem gr̃e. Pro se orare. necessitas rei
cogit: ꝑ altero aut̃. caritas frat̾utatis
hortatur. Dulcior aut̃ est ante dĩnor̃o.
nou qͣm uecessitas rei tͣnsmittit: s qͣm
caritas fratuitatis cõmendat. Qui es

Expanded text:
tem gratie’. Pro se orare necessitas rei cogit, pro alio autem caritas fraternitatis hortatur. Dulcior autem est ante deum oratio, non quam rei necessitas transmittit, sed quam caritas fraternitatis hortatu
Abbreviated transcription (Latin):
Scit enĩ uanitatib ẽe subditam car¬
nis naturam: qr om̃is homo qͣntum
ad carnem delectat᷑ hominib apparere.
Nec enum potest fieri. ut caro na¬
ta de uanitate. non sit uanitatis a¬
matrix: nec dñs ammoneret nos.
ut ne coram hominib faciamꝰ. nisi
sciret omnes homines uelle coram¬

Expanded text:
inus vanitatibus esse subditam carnis naturam, quia omnis homo – quantum ad carnem – delectatur hominibus apparere. Nec enim potest fieri, ut caro nata de vanitate non sit vanitatis amatrix. Nec dominus ammoneret nos, ut ne coram hominibus faciamus, nisi sciret omnes homines etc
Abbreviated transcription (Latin):
Triticum est enĩ uoluntas bona qͣm semi¬
nauit deus in homine: ⁊uanium est aut̃¬
cogitacio mala. qͣm diabolus seminauit
ꝑ carnem. Cum gͦ cum omĩ uoluntati
bone adhereat et desiderium malum: si uo¬
lueris malam cogitatõnem tuam ad plenũ
collere. sumul tollis et opus bonum. Nam
et ip̃e diabolus eo consilio seminauit ri¬
zanium suum in tritico dei. ut aut certe
dicet et triticum dei. Nunqͥd et continẽs
Si aut̃ ex necessitate carnis concupiuit:⁊
contͣlixit concupiscentie sue ñ peccauit.
ñ fuiss pulsatus. Quid gͦ dicit script᷑a:
Sine ut maturescant utraq. idẽ. ad im¬
ple opus tuum et duc ad ꝑfectum: et sic ĩl
ꝑit: bonum aut̃ opus. qͣsi triticum ma¬

Expanded text:
Triticum est voluntas bona, quam seminavit deus in homine, zizania est cogitacio mala, quam dyabolus superseminavit per carnem. Cum ergo omni voluntati bone adhereat et desiderium malum, si volueris malam cogitacionem ad plenum tollere, simul et tollis opus bonum. Nam et ipse dyabolus eo consilio seminavit zizanium suum in tritico dei, ut aut certe dicet Si autem ex neccessitate carnis concupivit et contradixit concupiscencie sue, non peccavit, t, quia vicit. Quid ergo dicit scriptura? Sine, ut maturescant utraque, id est, adimple opus tuum bonum et duc ad perfectum! Et sic illa et perit, bonum autem opus quasi triticum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum aut̃ est ut ñ solum fugiat
malum. s faciat bonum. Ideo dic̃
ꝑfecti estote. ut et amicos diligatis
ducit in głam. Nec enĩ est ꝑfecta
dei ymago: qui non ꝑ om̃ia similat

Expanded text:
rfectum autem est, ut non solum fugiat malum, sed ut et faciat bonum. Ideo dicit: Perfecti estote, ut amicos diligatis ducit ad gloriam. Nec enim perfecta dei ymago, que non per omnia simulat
Abbreviated transcription (Latin):
ut iusti contͣ meritum suum a bo¬
nis eius fraudentur: Similiter et¬
qͣndo deus a pecc̃orib irritatur. cas¬
tigationem suam ñ ꝓpter omnes ho¬
mines mittit. s ꝓpter solos pecc̃ores:
tamen equaliter et iustos tangit.
quemadmodũ et pec̃cores. Nam quẽ¬
ad modũ ini bonis non sepat peccatores
a iustis: sic nec in malis separat iu¬
stos a pecc̃orib. In bonis pecc̃ores a iu¬
stis non separat.ne separati coguos¬
cant se abrectos ẽẽ et desperent. in ma¬
lis uistos a pecc̃orib non seꝑat ne se¬
parati coguoscant se electos. et glori¬
entur: maxime cum nec mali bonis
ad p̃iudiciũ suũ ꝑcipiũt ⁊ bõi dum

Expanded text:
tores contra meritum suum bonis eius fruantur. Similiter quando deus a peccatoribus irritatur, castigacionem suam non propter omnes homines mittit, sed propter solos peccatores; tamen equaliter et iustos tangit quemadmodum et peccatores. Nam quemadmodum in bonis non separat peccatores a iustis, sic nec in malis separat iustos a peccatoribus. In bonis peccatores non separat, ne separati cognoscant se abiectos esse et desperent. In malis iustos a peccatoribus non separat, ne separati congnoscant se electos et glorientur, eciam maxime cum nec bona malis ad preiudicium percipiunt. Et boni dum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itus tollit. Aut enĩ a semetip̃is uete¬
rascunt et tineant. sicut uestimenta: aut
ip̃is dñis luxuriose uiuentib comedun¬
tur. sicut cetere facultates. aut ab extra¬
neis. uł dolo. uł ui. uł calumpniis. uel
quolibet alio iniquo mͦ diripiunt᷑: qui
om̃s furos dicuntur. qr ꝑ miquitatem

Expanded text:
interitus tollit: aut enim a semetipsis veterascunt et tyneant sicut vestimenta; aut ab ipsis dominis luxuriose viventibus commeduntur sicut cetere facultates; aut ab extraneis – dolo, vi, fraude, calumpniis vel quolibet aliomodo iniquo – diripiuntur, qui omnes fures dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
s ne faciatis ut uideamini ab eis. Qui
gͦ non ideo facit. ut ab hominib uideat᷑:
elemosinam ñ est possibile. ut nullus
uideat aut sentiat: tam̃ eo ꝓposito face¬
cere ut ñ ab hominib uideamur. possi¬
bile est. Dicit enĩ dñs. Sic luceat lumen¬

Expanded text:
 addidit: Ut videamini ab eis. Qui ergo non ideo facit, ut ab hominibus videaturelemosinam non est possibile, ut nullus videat aut senciat, tamen eo proposito facere, ut non ab hominibus videatur, possibile est. Dicit igitur dominus: Sic luceat lu
Abbreviated transcription (Latin):
Et post modicũ. Transiuimus ꝑ ignem
et aquam: et intluxisti nos in refrigeriũ.
Sic̃ .N. aur̃ uł argentũ ꝯbustis inforna¬
Et quomͦ turbor. usq dum ꝑficiatur: Qeͦ¬
qui intelligit ꝓ quãli peccato introdusta
est mors. Nam si ꝓpter pecc̃m moritur
homo: sine dũbio soluitur ꝓpt̾ quod mo¬

Expanded text:
Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium. Sicut enim aurum et argentum combustum in fornaet quomodo turbor, usque dum perficiatur! Quoqui intelligit, pro quali peccato introducta est mors. Nam si propter peccatum moritur homo, sine dubio solvitur, propter quod mo
Abbreviated transcription (Latin):
esse quinq baptismata. Unum in uerbo:
sicut et xp̃c dicit. Et uos mnundi estis: p̃p̃
u̾bum quod locutꝰ sum uob̃. Scłm in aqͣ:
sicut cunctis est manifestum. Tercium ã¬
Et auferam inquit sordes filioꝵ isrł de me¬
dio eoꝵ: et sanguinem eoꝵ mundãbo inspi¬

Expanded text:
rbo, sicut Cristus dixit: Et vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vobis. 2 in aqua, sicut in cunctis est manifestum. 3 in spEt aufferam, inquit, sordes filiorum Israel de medio eorum, sanguinem eorum mundabo in spi
Abbreviated transcription (Latin):
alios baptirare ñ poterat. Quomͦ autem no¬
dus uestiat nudum. aut quomodo mendi¬
cus alterum faciat diuitem: Sic et qui ip̃e
dare : Sccł̃m hoc et de hereticis dicimus: qr
tismum: ibi xp̃ianus. ubi aut̃ fides non est:
nec eccłia est. Ubi eccłia non est: nec sardos
est. ubi sacerios ñ est: nec baptismum est.

Expanded text:
alios baptizare non poterat. Quomodo autem nudus vestiat nudum, aut quomodo mendicus alterum faciet divitem? Sic et ipse, quidare potest? Secundum hoc et de hereticis dicimus, quitismus, ibi Cristianus. Ubi autem fides non est, nec ibi ecclesia est; ubi ecclesia non est, ibi nec sacerdos est; ubi sacerdos non est, ibi baptizatus non est;
Abbreviated transcription (Latin):
tor. seruus est. legis: quia neq
supra legem addere potest aliqͥd
de suo sensu: neq subtrahere aliqͥd
scd̾m ꝓpͥum intellectũ: s hoc tan¬
tũmͦ predicat. qd̾ habetur in lege.
Nec enim podest mens humana
durectiare: qd̾ sapĩa diuina dictar.¬
Sic enĩ art lalomon. Ne addas ad
uerba dei: neq detrahas in de. Qͥ aũt

Expanded text:
tor est servus legis, quia neque supra legem addere potest aliquid de suo sensu, neque subtrahere aliquid secundum proprium intellectum: sed hoc tantummodo praedicat, quod habetur in lege. Neque enim potest mens humana detrectare, quod sapientia divina dictatSic enim ait Salomon: Ne addas ad verba Dei, neque detrahas inde. T
Abbreviated transcription (Latin):
o filius dicit sp̃m sc̃o. Et si uolũis
concedo tͥ ut p̃r filio dicat. Nõ q̃ro
utiꝵ filius sit pr̃is ꝓcurator aut
sp̃c sc̃s filii. Sed hoc dico quia pro¬
curator domus ⁊ p̃r familias nec
familias. quomodo locũ hat tri¬

Expanded text:
o Filius dicit Spiritui sancto, et, si volueris, concedo tibi, ut Pater Filio dicat. Non quaero utrum Filius sit Patris procurator, aut Spiritus sanctus Filii; sed hoc dico quia procurator domus et paterfamilias nec familias, quomodo locum habeat tri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ eo fũnt. Nã ad istos posuit testa¬
m̃ta. Hora .xiͦ. g̾s intellige. quia
nouissima mundi margine nog̾¬
stamꝰ ⁊sic̃ ⁊ioħes in epła sua tes¬
tat dicẽs. filioli iam nouissima
hora est. Apłc aũt dic̃. iam aliquã

Expanded text:
 cum eo erant. Nam ad ista posuit testamenta. Hora XI gentes intellige, quia novissima mundi margine stamus, sicut Ioh. in epistola sua testatur: Filioli, iam novissima hora est. Apostolus autem dicit iam aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Sine dubio modicũ restat. In
.xiĩ hora sumꝰ. unde putas qr candor
iusticie iam recessit de mundo ⁊ sol
radios gr̃ãꝵ suaꝵ in se colligens
reuocauit ⁊totã fram nigredo ini¬
qͥtatũ uel mendatioꝵ q̃i nox fus¬
finiat᷑: Ubiq tenebras uides ⁊ dubi¬
tas diẽ tͣnsisse: Prius enĩ inualli¬
b fit obscuritas die declinante ad
occasũ. Qͣndo ergo ualles uidis ob¬
scurari:quis dubitat qi iã nox ẽ:
Sic primũ in scłarib ⁊ laicis xp̃i¬
anis. incepit preuałe obscuritas p᷑¬
catoꝵ. Nũc autẽ q̃n iã uides quod
sacerdotes positos in sũmo uertice
sp̃ualiũ dignitatũ qͥ montes ⁊ col¬
les dicuntur. ip̃os ap̃phendit iniqͥ¬
tas tenebrosa quomodo dubitetur
quia finis est mundi. Itẽ exiit cir¬

Expanded text:
ra, sine dubio modicum restat; in XII hora sumus. Unde probas, quia candor iusticie iam recessit de mundo, et sol radios graciarum suarum in se colligens revocavit, et totam terram nigredo iniquitatum et mendaciorum quasi nox fusfiniatur? Ubique tenebras vides – et dubitas diem transisse? Prius enim in vallibus fit obscuritas die declinante ad occasum; quando vero montes vides obscurari: quis dubitat, quin iam nox est? Et sicut primum in secularibus et laycis cristianis incepit prevalere obscuritas peccatorum, nunc autem, quando iam vides, quod sacerdotes positos in summo vertice spiritualium dignitatum, qui montes et colles dicuntur, apprehendit iniquitas tenebrosa, quomodo dubitetur, quia finis est mundi? Hec i
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła iuibet ministros suos idẽ
aliquos sp̃t seductionũ. Nam ma¬
la ꝑmalos sp̃o reddet. Quał fuit
sp̃s erroris quẽ misit deus ut se¬
ꝑatio erroris. qͣm dabit d̾s eis qͥca¬

Expanded text:
era, iubet ministros suos, id est malos spiritus seductionum, nam mala per malos spiritus reddit, qualis fuit spiritus erroris, quem misit Deus, ut set operatio erroris, quem dabit eis Deus qui ca
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quidẽ desidiũ. ẜ in consid̾ata pe¬
ticio. Ideo ⁊ si impetrare ñ debebat sĩ¬
plicitas peticionis eoꝵ. tam̃ confũ¬
di ñ merebãt᷑ quia de amore dñi
nascebat᷑. ꝓpt̃ea ñ uoluntatẽ nec
ꝓpositũ eoꝵ culpauit. s solam ig¬
norantiam reprehendit dicẽs. Nes¬
citis quid petatis. Quis aut̃ ath¬

Expanded text:
 fuisse desiderium, sed inconsideratam petitionem. Ideo etsi impetrare non debebant, simplicitas petitionis eorum non tamen confundi merebatur, quia de amore Domini nascebatur. Propterea non voluntatem neque propositum eorum culpabat, sed solam ignorantiam eorum reprehendit dicens: Nescitis quid petatis. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt qui passi sũt ⁊ ñ fuerũt
sunt. Dicunt ei. Possumus. Nõ
tantũ confidentia cordis sui qͣn
si fieri potest tͣnseat a me calix iste
qͣnto magis ñ fuerãt dicturi qui¬
a possuus. si scissent qualis ẽ tẽp¬
tatio mortis: Magnũ quidẽ dolorẽ
ht̃ passio: tamen mors maiorem
ht̃ timorẽ. Et dicit eis. Calicem
quidem meũ bibetis. ⁊ baptismo¬

Expanded text:
fuerunt qui passi sunt, et non sunt sponderunt « possumus » non tantum ex confidentia cordis et fiducsi fieri potest, transeat a me calix iste , quanto magis non fuerint dicturi, quia possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet timorem. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ icłosissimo uuumus q̃i in pela¬
go ubi nũquã ẽ minꝰ tempestas. ⁊
si tempestas int̾dũ ñ fiũt tam̃ sẽꝑ
timor est tempestatis. sic in hoc
mundo uiuentib nũquã minus¬
ẽ tẽptatio ⁊ si temptatio interdũ

Expanded text:
periculosissimo vivimus quasi in pelago, ubi nunquam est minus tempestas; et si tempestas interdum non fuerit, tamen semper timor tempestatis; sic et in hoc mundo viventibus nunquam est minus tentati
Abbreviated transcription (Latin):
lectaturꝰ. Qui enum głam concupiscit in celo
obprobria ñ timet in t̾ris: nec cogitat quid lo¬
quant᷑ homines ꝓpter ipsum: s quid uidi
cet deus de illo. Qui enĩ letatur de lande ho¬
mirum: ille et de uituꝑatione hominũ contri¬
statur qͣntum letatur. Qui aut̃ de laude homi¬
num non excollitur: nec de uituꝑatione hu̾i¬
liatur. Unusquisq ũbi głam querit: ibi ti¬
met confusionem. Qui gł̾am querit in terri.
confusionem timet in t̾ris. Qui aut̃ glam
ꝑiculum belli sustinet. dum sperat in corpore
presam. qͣntomagis uos obprobria mundi ũ
debetis timere. qui regni celestis p̾mium expe¬

Expanded text:
le. Qui enim gloriam concupiscit in celo, opprobria non timet supra terram nec cogitat, quid loquantur homines propter illum, sed quid deus iudicet de illo. Qui enim letatur de laude hominum, ille et de vituperacione contristatur, quantum letatur. Qui autem de laude hominum non extollitur, non de vituperacione humiliatur. Unusquisque ubi gloriam querit, ibi timet confusionem; qui gloriam querit in terris, confusionem timet in terris. Qui autem gloriam miles periculum belli sustinet, dum sperat habere predam, quanto magis vos opprobria mundi non debetis timere, qui regni celestis premium expe
Abbreviated transcription (Latin):
pħatꝰ sit beatꝰ. duo ꝯuenire debẽt. ut ⁊
phemet᷑. Alioqͥn siunꝰ defuerit. iam
ñ est beatitudinis merces: ut putasiqͥs
dixerit de te quod est turpe mendaciter.
s non ꝓpter causam dei s ꝓpteraliquã
priuatam. inimicicias dolens. ille qͥdem
peccauit. tu aut̃ mercedem iusticie non
habes: nisi forte cum possis reblasphem¬
are. non reblasphemasti ꝓpter iusticiam
dei. aut cum possis te reuindicare non re¬
uindicasti: et iunc beatus es. et causa pri¬

Expanded text:
 sit beatus, duo bec convenire debent, ut et deum. Alioquin, et si unum defuerit, iam non est beatitudo merces, ut puta si quis dixerit de te, quod est turpiter vel turpe mendaciter, sed non propter causam dei, sed propter aliquam privatam inimiciciam dolens, ille quidem peccavit, tu autem mercedem iusticie non habes, nisi forte, cum posses reblasphemare, non fecisti propter iusticiam dei aut, cum posses te revindicare, et non revindicasti, tunc beatus es, et causa pri
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ueꝵ ẽ. iterũ ñ es beatꝰ quia uerũ ẽ¬
dictum de te et illa blasphemia ꝑtinet
tĩbi non ad mercedem iusticie: s ad iun¬
dictam pect̃i. Ideo utrumq posuit. et mẽ¬
cientes. et ꝓpter me. Gaudete. Quare: Ca

Expanded text:
um est, iterum non es beatus, quia verum dictum est de te, et illa blasphemia pertinet tibi non ad mercedem iusticie, sed ad vindictam peccati. Ideo utrumque posuit: et mencientes et propter me. Hec ille. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
boni initium. humilitas est: et tocius ma¬
li suꝑbia. Deniq et ꝑditõnis inicium. a
suꝑbia cepit ꝑ diabolum: et initium sa¬
lutis ab humilitate ꝑ xp̃m. Propterea: cõ¬
uenienter et om̃ium humilitatem beati¬
tudinem fecit initium. Et quare ñ ma¬
nifeste dixit. beati humiles sp̃us Ergo hc̃
indigentes humiles: qui sic sunt humiles.
ut semꝑ adiutorium dei sint mendicantes.
unde ingreco ñ dicit. beati pauꝑes: s beati
m̃dici. uł egeni. Nam pauꝑ est qui anguᷤ¬
tiam quidem habet: non aut̃ tantam ut et
mendicare cogatur. Scd̾m quam differen¬
tiam: et ꝓpħa dicit. Beatus qui intelligit
suꝑ mendicum. Ergo ideo dicit. beati m̃dici
spũ: ut multum humiles ostendat. Si er¬
go dixisset. beati humiles sp̃u: nicħ amp¬
lius significasset qͣm humiles. Nunc aut̃
et humiles. et sccl̃m fidem humiles: et in¬
telligentes. unde sit adiutorium hominis.
Sunt enĩ multi naturaliter humiles sp̃u:
et non ex fide. Hii tales: non pulsant adiu¬

Expanded text:
boni humilitas inicium est et tocius mali superbia. Denique et perdicionis inicium a superbia / ceperit per dyabolum et inicium salutis ab humilitate per Cristum; propterea convenienter et omnem humilitatem beatitudinum fecit inicium. Et quare non manifeste dixit: Beati humiles spiritu? Ergo hunc indigentes humiles, qui sic sunt humiles, ut semper adiutorium dei sunt mendicantes. Unde in Greco non dicit: Beati pauperes, sed: Beati mendici et egeni. Nam pauper est, qui angustiam quidem habet, non autem tantam, ut mendicare cogatur. Secundum quam differenciam et propheta: Beatus, qui intelligit super mendicum et egenum. Ideo dicit: Beati mendici spiritu, ut multum humiles ostendat. Si ergo dixisset: Beati humiles spiritu, nichil amplius significasset quam humiles; nunc autem et humiles, secundum fidem humiles et intelligentes, unde si adiutorium hominis. Sunt enim naturaliter humiles multi spiritu et non ex fide; hii tales non pulsant adiu
Abbreviated transcription (Latin):
docet et facit. uere ille docet. qui autẽ ñ fa¬
cit ꝙ docet: ñ aliũ docet. sec seip̃m ꝯdẽpnat.
Et melius est facere et non docere. quã
docere et ñ facere. qm̃ qui facit. et si ta¬
cuerit. aliquos corrigit suo exemplo: qͥ
aut̃ docet et ñ facit. non solum nemmẽ
corrigit: s adhuc multos scandalirat.
Quis enim ñ moueatur ad peccandum.
cum uideat ip̃os doctores pietatis pecran¬
tes: Ergo ꝑ illos quidem doctores qui do¬
cent et faciunt. magnificat᷑ deus. ꝑ eos
aut̃ qui docent et non faciunt blasphe¬

Expanded text:
docet et facit, vere ille docet; qui autem non facit, quod / docet, non alium docet, sed seipsum condempnat. Et melius est facere et non docere quam docere et non facere, quoniam, qui facit, etsi tacuerit, aliquos corrigit suo exemplo; qui autem docet et non facit, non solum neminem corrigit, sed ad hoc multos scandalisat. Quis enim non moveatur ad peccatum, cum videat ipsos doctores pietatis peccantes? Ergo per illos quidem doctores, qui docent et faciunt, magnificatur deus, per eos autem, qui docent et non faciunt, blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ut quale quibq medicamentũ necessariũ
fuerit. subministret: cui consolationẽ cui
infirmus irascitur adu̾sus medicum. si po¬
suerit et aliqͣm medicinam mordentẽ Non
enĩ considerat asꝑitatẽ medicine et irastit᷑.¬
s considerat beniuolentiam medici et sus¬
tinet: qr prodesse illi desiderat. non nocere.

Expanded text:
t, ut, quale quibusque medicamentum neccessarium fuerit, subministret: cui consolacionem, cui infirmus irascitur adversus medicum, si posuerit aliquam medicinam mordentem. Non enim considerat asperitatem medicine, sed considerat benevolenciam medici et sustinet, quia prodesse illi desiderat, non nocere.
Abbreviated transcription (Latin):
inumica ineffugabił pena ⁊ necessa¬
riũ malũ naturalis tẽptatio: deside¬
rabilis calamitas. domesticũ ꝑicu¬
lũ. delectabile detͥmentũ: mali na¬
tura.boni colore depicta: Ergo si di¬
mitt̾e illã peccatũ ẽ: tenere autẽ

Expanded text:
inimica, ineffugabilis pena, necessarium malum, naturalis temptatio, desiderabilis calamitas, domesticum periculum, delectabile detrimentum, mali natura boni coloris depicta? Ergo dimittere illam peccatum est, tenere autem
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Sicut enĩ peccatũ opꝰ sine
uoluntate ñ facit. ita ⁊ iusticia ex
oꝑe ñ consummat᷑. nͥ ⁊ uoluntas af¬
fueritz Multi enĩ corpore quidẽ cas¬
titati student: adult̾ium aũt uo¬
luntate ꝯmittunt. Nisi aut etiam
uolutate sola fornicatio consum¬
uidit mulierẽ ad concupiscendũ

Expanded text:
19. Sicut enim peccatum sine voluntate opus non facit, ita et justitia ex opere non consummatur, nisi et voluntas affuerit. Multi enim corpore quidem castitati student, adulterium autem voluntate committunt. Nisi enim ex voluntate sola fornicatio consumviderit mulierem ad con
Abbreviated transcription (Latin):
annos iħc uenit ad baptisma:
scilicet post baptisma istud. lege
erat ueterẽ soluturus. Propt̾ea n
in hanc ȩtatem que omĩa potist a
peccata in legis obseruatione ꝑms¬
sit. ne qͥs diceret ideo eum solus
legẽ. qr eam ñ ualuissce impler.
q eñ omĩs prorsus ȩtas cunctis n¬
is oportuna ẽ. Nam pͥmos adhu
annos imprudentia. & imbecillite
animi simul obsident. Ad olescent
uͦ tempus. feruentior impugnarl¬
bido. Reliquã uͦ ȩtatẽ. habendi
iaxime cupido sollicitat. Propt̃i

Expanded text:
anno Jesus venit in baptisma: quia scilicet post baptisma istud legem erat veterem soluturus. Propterea usque ad hanc aetatem, quae omnia potest capere peccata, in legis observatione permansit: ne quis diceret ideo eum solvisse legem, quia eam non valeret implere. Neque enim omnis prorsus aetas cunctis vitiis opportuna est. Nam primos adhuc annos imprudentia et imbecillitas animi simul obsident: adolescentiae vero tempus ferventior impugnat libido: reliquam vero aetatem habendi maxime cupido sollicitat. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
potestas quasi exsuccessione defeit᷑
illũ uocabulo tantũ signabant
entem: et ad eũ migrat qui illius
uid thimotheo noc uisse creditur.
fut patre gentili: Quid aut̃ ediu̾so¬

Expanded text:
stas quasi ex successione defertur, qui illum vocabulo tantum signabant parentem, et ad eum migravit qui illius quid Timotheo nocuisse creditur quod fuerit patre gentili? Siquidem et s
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt oportebat pͥmũ annuntiat
u̾bum d̾i. s qm̃ indignos uos ui¬
castis: conu̾timus nos ad gt̃s. Ots
gͥ antea in credibiles ꝑmanebant
tam̃ postquã id ipsum a magis aud¬
erunt. confestim ad xp̃m debueran
aduolare. s utiq noluerunt: & ꝓst̾¬
ea istis dormientibꝰ illi p̃ueniunt.

Expanded text:
inquit, oportebat primum annuntiari verbum Dei, sed quoniam indignos vos judicastis, convertimus nos ad gentes . Et si igitur antea incredibiles permanebant, tamen postquam et ipsum a Magis audierunt, confestim ad Christum debuerunt advolare. Sed utique noluerunt, et propterea istis dormientibus illi proveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ris curiosus. Multa enim ex ꝓpheti-¬
cis ꝑiere monim̃tis. qđ de historia pa-¬
ralipomenon ꝓbare possibile ẽ. De.¬
sides enim cum ẽetͥ iudei. nec desides
m sed & impii. alia qͥdẽ ꝑdider̃ ne-¬
gligent̃. alia uͦ tum incender̃. tum
conciderunt ꝓphanȩ: & de ꝓphanita.¬
te qͥdẽ tali ieremias refert. De negli¬
gentia uͦ in .iiii. regũ libro legimus.
qm̃ post multũ temporis uix deutero¬
nomii sit uolum̃ reꝑtũ defossũ quodã
in loco. ac pene deletum. Si aũ absq qui¬

Expanded text:
icens: Multa enim ex propheticis periere monumentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Judaei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt negligenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Jeremias refert . De negligentia vero in quarto Regum libro legimus , quomodo post multum temporis vix Deuteronomii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
rama ꝑtinet ad rachel: Rachel ma¬
t̃ fuit beniamin. Quã defunctã sepeli¬
erunt in yppodromo. qui est ux
bethleem. Quia gͥ & sepulcbrũ i
erat. et campus ipse in beniamins¬
te contigerat. rama quoq ad cant
ab ipso int̾fectionis loco consequs
eos qui occisi sunt filios eius uoci¬

Expanded text:
Rama pertinet ad Rachel? Rachel mater fuit Benjamin, quam defunctam sepeliere in hippodromo, qui est juxta Bethel. Quia igitur et sepulcrum vicinum erat, et campus ipsi Benjamin sorte contingerat, Rama quoque ad eamdem ab ipso interfectionis loco, consequenter eos, qui occisi sunt, filios ejus voc
Abbreviated transcription (Latin):
certe nostis quã grandi hoc tempus
medio diuidat᷑. cũ de urb̃ subu̾sione
dixisset. sermonẽ q de his disputans
terminasset. iamq ad dicendũ de
mundi fine transiret: t̃c̃ inqͥt hȩc ł
illa erunt. Dicendo aũ tẽ: non utiq
tempora que plurimũ a se erant discre¬
ta coniunxit. s. illud tantummͦ
hȩc euentura erant tempꝰ notauitꝰ
hȩc secutura monstraret id posuir .
in ilł inquit diebꝰ in quib certe is
contingerent. ad que narranda

Expanded text:
certe nostis, quam grandi hoc tempus medio dividatur, cum de urbis subversione dixisset, sermonemque de his disputans terminasset, iamque ad dicendum de mundi fine transiret: Tunc, inquit, haec vel illa erunt. Dicendo autem Tunc, non utique tempora quae plurima erant a se discreta, coniunxit: sed illud tantummodo quo eventura erant, tempus notavit, continuo haec secutura monstraret, His posuit: sed Illis, inquit, diebus, in quibus certe ista contingerent. Vide regula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊icerte quam ñ suffecerit ad suf¬
turȩ. & peccantẽ non modo de no¬
itate patris. uerũ de ipsa etiam
tate pepulerunt. Esau quoq ñne
ssaac erat filius. magno etiam pa-
fauore munitus. qui scilicet stu.¬
iedictionẽ donare. ꝓpt̾ qđ etiã¬

Expanded text:
certe quam non sufficiat ad sufegia, et peccantem non modo de nobilitate patris, verum de ipsa etiam libertate pepulerunt. Esau quoque nonne sancti Isaac erat filius, magno etiam patris favore munitus? Qui licet studbenedictionem donare, propter quod etia
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad scientiã eruditiꝰ. uł ad exortatio.¬
nẽ ignitiꝰ. uł ad dognia purgatiꝰ nr̃oꝵ
auribꝰ offerat᷑. quã preclara hec tam
insignis animi ingeniiq moni menta:
Et hoc maxime tẽpore. quo latiꝰ xp̃i ec¬
in aliis oꝑibꝰ tum in hoc qͦq tantꝰ fere
Quid enĩ ille magis hominibꝰ inculcat
quã naturȩ suȩ nobilitatẽ. que aduer¬
sus manichei rabiẽ omĩum recta sapi-¬
entiũ consensu concentuq laudatur:
Laudatur autẽ uel in admirabilis głam
conditoris. uł ob concitanda studia uirtu.¬
tis: uł ad castiganda sticia uoluptatis.
Quid inquã pressius ille cõmendat. quã
ingenitȩ nob̾ adõ lib̾tatis decus: Cuius
confessio p̃cipuũ int̾̃ nos manicheosq dis

Expanded text:
eruditius, vel ad exercitationem ignitius, vel ad dogma purgatius nostrorum auribus offeratur, quam praeclara haec tam insignis animi ingeniique monumenta? Et hoc maxime tempore, quo per ocin aliis operibus, tum in hoc quoque tantus fere r. Quid enim ille magis hominibus inculcat, quam naturae suae nobilitatem, quae adversus Manichaei rabiem omnium recta sapientium consensu concentuque laudatur? Laudatur autem vel in admirabilis gloriam Conditoris, vel ob concitanda studia virtutis, vel ad castiganda vitia voluptatis. Quid, inquam, pressius ille commendat, quam ingenitae nobis a Deo libertatis decus; cujus confessio praecipuum i
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ tam infelicit̾ peccandi putant neces¬
sitate deuictũ. ut in his etiã pecudibus
inuidere cogat᷑. Quid ille aduersus eosdẽ
magistros potiꝰ insinuat. quã dĩ ẽẽ possi¬
bilia mandata. & hominẽ totiꝰ que ut

Expanded text:
ia et peccandi putant necessitate devinctum, ut is etiam pecoribus invidere cogatur? Quid ille adversus eosdem magistros potius insinuat, quam Dei esse possibilia mandata, et hominem totius,