comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis hõibus nec pater uester celetis di¬
mutet uobis pectata uestra. Hec uero
diũ sentencia magnam siꝑ nos tasse¬
ricordiam sorat. hui iecte intelligcaꝵ
possunt. Igitur ex nro iudicio udidat
nos deus ⁊ quodã modo in ꝑte nt̃a est.
corditer uidicat deus de nobis pectan¬
blo alus sicut doc tor gentium. apoꝰ
paulus ait. donate uobis met ip̃is. Si
quis ad n̾sus aliqueni ht̃ querelam
situt dñs in xp̃o donauit tobis. ita
et uos facite. Quomido deus nobis ⁊̃
xpõ nobis nostra pectata donauit. sic
et iam nos hũs qui in nos pectant
dimitemus. Item nulli malũ promalo
redentes. In alio loco noli uinci a malo
sed uince inbono malum. sed stiendũ
ẽ certissi mẽ cuod unꝰ quisq talem in¬
dulgentiam accepturus ẽ a d̾o. qͣlem
et ipẽ dederit ꝓximo suo. Illa oratõ
ł ꝑcitatis nr̃is ad autes omĩpotentis
ces in nos ncis auribus aceptabiles
sueriut. qui dement̾ pectantib ignos

Expanded text:
c Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra . Haec quoque vera sententia magnam super nos misericordiam sonat his qui eam recte intelligere possunt. Igitur ex nostro judicio judicat nos Deus: quodammodo in potestate nostra est corditer judicat Deus de nobis in se peccanplum illius, sicut Doctor Gentium nos admonens ait, Donate vobismetipsis si quis adversus aliquem habet querelam: sicut Deus in Christo donavit vobis, ita etsto nobis nostra peccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dimittamus. Item: Nulli malum pro malo reddentes. Et alio loco: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Sciendum est certissime quod unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. Illa oratio pro peccatis nostris ad aures omnipotentis ces in nostris auribus acceptabiles sunt. Qui clementer peccantibus ignos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Ilc̾to himnic peritõi daitur spus sapie / qui amissam captiuo libertatem
rẽstituat ⁊ ingñ Iunque dnatiouis quod suis uñib ille non uãluit
ꝑ gtr̃m adntꝯ euadat. Sap̾ia nãqe a sapore ditr ꝯ mes gustu
ntig dalcedius tacta tocu se ꝑ diniũ into collig̾ nec sons Iam
delecteru / aingiue igr contra extibde delettatdem intibĩ dultedo opponit᷑
contenpnatur tandem q in sometipa mens pacifitata dũ itliol est
qnos fons appetat tota ꝑ amitrem nita requestat. spus qͦ sarto ap̃ia¬

Expanded text:
 petitioni datur Spiritus sapientiae, qui amissam captivo libertatem restituat, et jugum iniquae dominationis quod suis viribus non valuit, per gratiam adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur, cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit, nec foris jam delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, contemnatur: tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nihil est quod foris appetat, tota per amorem intus requiescat. Spiritus ergo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit dilatio. ⁊ restat das dãpnatio
perite non uis. Redi ad d̾m ⁊ uiues.
Noli desꝑare de uenia pec̃coꝵ nec de
longa erit uita mea. dicam si longa
ert bona sit. si brenis ⁊ ip̃a bona sit.¬
Si quis ferat malum longumi pͥndiũ.¬
et uitam longan uis habere malam
uillem emis bonam desidetas. uxorem
liis ducere. bonam queris. filios nasci uir.
bonos optas. ⁊ ut etiam de Rebus uilial¬
mis loquar. Caligas emis ⁊ non uis ma¬
las ⁊ lutam amas malam. quid te
offendit uit a tua quam solam uis ma¬
lan quam int̾ omĩa bona tua. Solus
sis malus. ne tardes omiti ad deuin.
ne differas de die in diem uerba dĩ
sunt hec: non mea. non ame ħ audi¬
stis sed ego tecum audio dñõ forte
⁊espondens. Ccras. scas. ouor cornĩ¬
na. coruus nou redit ad archani.
Columba redit. Si enim tñc uis pe¬
nitenciam agere qñ pecane non po¬
tes. peccata de dimiserunt non tu pͤ¬
cata. Satis alienus afide est qui ad
agendam pen̾iam tempus senectu¬

Expanded text:
damnatio; perire non vis, redi ad Deum et vives; noli desperare de venia peccatorum, nec de Longa erit vita mea. Dicam: si longa erit, bona sit; si brevis, et ipsa bona sit. Quis ferat malum longum? Pret vitam longam vis habere malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem vis ducere: bonam quaeris. Filios tibi nasci vis: bonos optas. Et ut etiam de rebus vilissimis loquar, caligas emis, et non vis malas: et vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Neque tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem . Verba Dei sunt, non mea. Non a me haec audisti, sed ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectu
Abbreviated transcription (Latin):
te. Lanatur itaq ⁊ mundus nõ ÷¬
qui plangit quod gessic nec desit.
et past lacrimas hec que fleuetat
repetit. de hñs qui post latͥmas ad
ad uomitũ snum. fili peccasti dicit᷑
in scͥptura sc̃a. ne adicias it̾m. sed et¬
de pͥstinis dep̃care. ut remutantur tͥ.
peni̾a u̾a nõ ãnoꝵ num̾o ꝯ deretur.
sed amaritudine ansmi. uñ i petrꝰ
Mox a dño indulgenciam meruit
quia amarissime fleuit. est̾ne nega¬
tõnis culpam penĩa quam uissit eequi
temporis. si intuna cordis a maricusie
agitatur non despicitur alind apud¬
iustum iudicera d̾m. qui cordis secie¬
ta confiderat. non .n. longitudiem
tum sindͥtatis penitentis pensat
qui .n. in xp̃m tota mente confidit
et iam si aĩa młtis morat᷑ petcatis
fide sua uinet in et̾num. sicut dñt¬

Expanded text:
t. Lavatur et non est mundus, qui plangit quod gessit, nec deserit: et post lacrymas haec quae fleverat, repetit. De his qui post lacrymas ad ad vomitum suum . Fili, peccasti, dicitur in Scriptura sancta, non adjicias iterum, sed de pristinis deprecare, et remittentur tibi . Poenised amaritudine animi. Unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia quamvis sit exigui temporis, si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud judicem justum Deum, qui cordis secreta considerat. Non enim longitudinem tum sinceritatis poenitentis pensat. Qui enim in Christum tota mente confidit, etiamsi in multis moriatur peccatis, fide sua vivit in aeternum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ inspitatis dictum. fili
conu̾ti ꝑiculum facit aĩe sue q̃ a
mors non tardat. que si tardenten
ꝯuerti inuenerit ad tormentadu¬
sione: et est̾nam negligere: quid
peccator conu̾ti dissimulas ⁊ non metuis
ne tͥ mors repentina subri surripiat
diem ꝯuersionis: nonue hoĩet subro
moriunt᷑. SSi bonũ binimꝰ ẽ pectata
dimitere ⁊ ad d̾m cito conu̾ti cito fias¬

Expanded text:
divinitus inspiratis dictum: Fili,converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat . Quae si tardantem converti inveniet, ad tormenta dedursione, et hodiernam negligere. Quid tu peccator converti dissimulas, 135 et non metuis, ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis? Nonne homines subito moriuntur? Si bonum est peccata dimittere, et ad Deum con
Abbreviated transcription (Latin):
torquert᷑. quomodo medicus potest
ulmis sine: quod egiotus osten¬
essionem desiderat. ut iustam h̾eat᷑
causam ignoscendi. qui pecata sua
occulta  ⁊ erubescit salubtit̾ confre¬
ri.d̾m queri testem ht̃ itum habe¬
bit eum ultorem. optime se iudicat
homo in hac uita. ne iudicetur ado
dampnatõne ꝑetua. dupplicem debec
cator. siue quia per negligenciam
bonum non facit. seu quod malum
per audaciam perpetiauit. quod .ii.
oportuit non gessit. ⁊ quod nõ opor¬
tuit gessit uł egit. Confeslo uisti¬
fitat. Confesfio ueniam peccatis donat.
ouus spes uenie in confessione con¬
sistit. Cõnfessio opus ẽ mĩe. Aalus

Expanded text:
torquentur. Quomodo potest medicus sanare quod aegrotus ostenessionem nostram, ut justam habeat causam ignoscendi. Qui peccata sua occultat et erubescit salubriter confiteri, Deum, quem testem habet, iterum habebit eum ultorem. Optime se judicat homo in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Dupcator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit, non gessit, et quod non oportuit, egit. Confessio justificat, confessio veniam peccatis donat. Omnis spes veniae in confessione consistit. Confessio opus est misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
tonum qualitates quib cogitatio isti
tedio salubri ꝯpungitur. hoc ÷ mema¬
ria p̾titoꝵ facinoꝵ. Recordatio futaꝵ
penarum. Consideratio sue ꝑ egͥnatoĩsi
In huiꝰ uite miseria desiderium fuꝑtie¬

Expanded text:
tionum, quibus cogitatio justi taedio salubri compungitur. Hoc est memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae miseria, desiderium supe
Abbreviated transcription (Latin):
mei. uiuens confiteatur pecrator q̃
fecit. da nõ ÷ fructuosa confessio apd̾
inseros. nec peni̾a ad saluteu ꝓficiẽt.
Fece nunc tompꝰ salutis. Ecce nũc
tempus acceptabile d̾o. terapus ẽ nñc
iemissiduis penitentibus. sed tempꝰ
erit post mortem uindicte negligen¬
tibus confiteri peccata sua. Om̃s .n.
impũ amaram hñt in tormettis

Expanded text:
ae. Vivens confiteatur peccator quae fecit; quia non est fructuosa confessio apud inferos, nec poenitentia ad salutem proficiens. Ecce nunc tempus salutis, ecce nunc tempus acceptabile Deo . Tempus est nunc remissionis poenitentibus; sed tempus erit post mortem vindictae negligentibus confiteri scelera sua. Omnes enim impii amaram habent in t
Abbreviated transcription (Latin):
queniet pẽtoꝵ indulgentia. Compũt¬
to cordis ẽ humilitas mentis cũ latͥmis
et recoidatõne pectatoꝵ ⁊ timore indi¬
cii ex gemino fonte ꝯponct̾onis salẽt
suoꝵ diligentins mała considetat. Ał¬
teta dum desid̾io et̾ne uite sussbirat

Expanded text:
oveniet delictorum indulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis et recordatione peccatorum et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis solent suorum diligentius mala considerat, aut dum desiderio aeternae vitae suspirat.
Abbreviated transcription (Latin):
dubumi est
dubum est. De confessione
onon quod deus indigeat confessione m̃a
cui omĩa p̃st sunt: que caatamꝰ. q̃ loq¬
mur: aut agimus. S nos aliter salui
fieri non possumns. uisi ꝯfiteauir pe¬
nitenes quod iniq gessimus negligen¬
tis. qui st ipm accusat in peccĩs siuis
luit que fecit. nec itum que reno¬

Expanded text:
dubium est. CAPUT XII. De confessione.  non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur, aut agimus; sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes quod inique gessimus negligentes. Qui seipsum accusat in peccatis suis,luit quae fecit, nec iterum reno
Abbreviated transcription (Latin):
cere uł ludicare qͥsliret pauescit. Qu¬
piditate. dum p̃mia munĩs aliciũ
micicie causa noceie alti desiderat
amore. dim amicos uł ꝓpiuquos qͥt
iudiciam defendit pocentior. hus
.iiͦI. modis lepe equitas uidicũ sub¬
t̾itit᷑. ⁊ ignoscentia ledit᷑. magis
dolendi sunt qui oppͥmunit pmpes
quani qui paciunt᷑ in tũriam. Illi
.Ii. qui oppͥmunt᷑ temporalem mise¬
riani cito siniunt. Illi .n. qui oppͥ¬
munt eas ꝑ ĩ iusticiam et̃nis flã¬
mis doputant᷑. hic uͦ sopor a malis
boni indicant᷑. In fucum siqͥdem
uita mali uidicant᷑ a bonis sepe
etiam ⁊ hic boni infelices sũt et
miseri coram hõibus ⁊ mali felices
tendant maxime ne bona ꝑdant
ꝑectua. ⁊ qui molostias pacuuit᷑
fortit̾ eas sufferant ut et̾na bĩtud̾ie¬
digni ĩueniantur de inuidia.

Expanded text:
cere vel judicare quislibet pavescit; cupiditate, dum praemio muneris alicujus inimicitiae causa nocere alteri desiderat; amore, dum amicos vel propinquos contra justitiam defendit potentior. His quatuor modis, saepe aequitas judicii subvertitur, et innocentia laeditur. Magisque dolendi sunt qui opprimunt pauperes, quam qui patiuntur injuriam. Illi enim qui opprimuntur temporalem miseriam cito finiunt, illi vero qui opprimunt eos per justitiam, aeternis flammis deputantur. Hic vero saepe a malis boni judicantur, in futura siquidem vita mali judicantur a bonis. Saepe etiam et hic boni infelices sunt et miseri coram hominibus, et mali felices;aeculo contendant maxime ne bona perdant perpetua, et qui molestias patiuntur, fortiter eas sufferant, ut aeterna beatitudine inveniantur digni.
Abbreviated transcription (Latin):
supͭ . ꝓhidens cohab̾itatõem femĩa rũ
iuuenibus dicens. hunqͥd abscon dere
pot̾ homo ignem in snm suo utues¬
timenta illius non ardeant: aut
ambulare suꝑ prunas ⁊ non ꝯbu¬
tent᷑ plante euis : Sic qui ingredit᷑
ad mulierem ꝓximi sin non erit in

Expanded text:
supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus. Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, n
Abbreviated transcription (Latin):
penĩe sacufatio diuino tm̃ pensat᷑
iudicio ⁊ non humano. ꝓide quia¬
is̃ miseratõ dĩ octulta ẽ. sine int̾¬
penitens hr̾e securitatem de pec̃tis
gentia aũt sepe incautum ad uicia
hec intdente secłtate quel culpa
surrexit ꝯfestim delectatione pͥsti¬
na mentem auidius irrepunt pui¬
santes hõem in consuetis oꝑbus gͣ¬
uius ꝑchtahunt ut sint nouisR̾a¬
Risor ẽ ⁊ non penitens qͥ adhuc
agit quod penitet nec ulicetur.
din poscore subditus sed subsanare

Expanded text:
ntiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine inteentem habere securitatem de peccatis. t, et saepe incautum ad vitia haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consueta opera gravius pertrahunt, ita ut sint novisrisor est enim poenitens qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare
Abbreviated transcription (Latin):
esse incipit ex quo sui accusa
cato non susitahunt. Magna .ii.¬
nosse quod prauus ẽ ut ex eo di¬
usne uͥtutis subdat᷑ humilnis ex
alio suam infirmitatem agnosait.
bene se udicet ustus in hac ui
nitenciami sua pͣua facta ꝯdep̃¬
nat. amaritudo pei̾ie facit a¬
nimũ sua facta subtilius discu¬
tere ⁊ dona dĩ quẽ ꝯtempsit flẽ¬
do ꝯmemorare. nichil aut pelz
quam culpam agnosdere ⁊ non de¬
fleie. Duplicem aebet habere
fletum in penĩa om̃is peceator
siue quia negligencia bonũ nõ
fecit. seu quod malum per au¬

Expanded text:
tus incipit, ex quo sui accusatcato non subtrahunt. Magna nosse, quod parvus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilis ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat nitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus est, quam culpam agnoscere nec deflere. Duplicem debet habere fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per au
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in bapõ filii dĩ scĩfitanur. Ut
stes sumꝰ spu̾alit̾ in caritate ꝑfecta.
non pot̾ intͦut regnum dĩ didat
homo que sint p̃cepta dĩ ⁊ ea custo¬
diat quantũ ualeat ⁊ sic se agnosat
caritatem habere dĩ quoꝵ aliqnãta
tue ostendere dilectusime fili desiotõ

Expanded text:
omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus spiritaliter in charitate perfecta. oire in regnum Dei . Discat homo quae sunt praecepta Dei, et ea custodiat quantum valeat: et sic se cognoscat charitatem Dei habere. Quorum aliqua tuae ostendere, dilectissime fili, devotion
Abbreviated transcription (Latin):
caritas cõtiner pͥncipatum sinedꝰ
postolus testat᷑. qui nt martirpmy
nec scli comtemptum nec ¶iosi̾¬
narum largitionem sine iatis
togatus quod eẽt mandatũ mogxi¬
dñm d̾m tuũ ex toto corde̾ tuo ⁊
ex tota aĩa tua. ⁊ ex tota mente tua¬

Expanded text:
aritas obtinet principatum, sine cpostolus testatur: qui nec martyrium, nec saeculi contemptum nec eleemosynarum largitionem sine charitrrogatus quod esset mandatum maxiinum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota a
Abbreviated transcription (Latin):
fasit et ad tronum altissimũ dĩ per¬
uenit. Tunt enĩ homo spiritans esfi¬
liberius copulatur. si abstinencia
et or̃ones occułta mist̾ioꝵ celestium
ireuelantur diui niꝙ sactam̃ti archana
pandunt᷑. quardiu adam abstinuit
expulsus est. Ieisinia forcia tola sp̃
aduersus testamenta demoniorum

Expanded text:
transit, et ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effeliberius copulatur, si abstinentia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Nicium sapientie timor domini.
magna ẽ cautela peccati di semꝑ
timet diligenter se apeccatis absti¬
cit in conspectu hõis pectan: quãto
magis erubescet in couspectu dĩ ini¬
quitatem agere: qui non solũ oꝑa
sed corda confiderat. qui timore scõ
d̾m metuerit. inquirit que bñpla¬
cita sunt illi. alius est timor filioꝵ
posse. Sicut psalmista ait. quo ibo
a spũ tuo ⁊̃ quo asticie tua fugiam
timet d̾ni accipiat doctͥnam eꝰ. et
qui eiugilauent in mandatis uiaꝰ
ĩueniet bñ dictõem sempit̾uam.

Expanded text:
nitium sapientiae timor Domini . Magna est cautela peccati, Dei sem Deum timet, diligenter se a peccatis custocit in conspectu hominis peccare, quanto magis debet erubescere in conspectu Dei iniquitatem agere, qui non solum opera, sed et corda considerat. Qui timore sancto Deum metuunt, inquirunt quae bona placita sunt illi. Alius est timor filioruposse, sicut Psalmista Deo dicit: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam timet Deum, accipiet doctrinam ejus, et qui vigilaverint in mandatis illius, invenient benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
mundi .n. sp̃c ibi se fidutialius
inmutunt ubi uidebunt stequẽ¬
tes ꝯmessatõnes ⁊ eb̃retates exor¬
ceri. abstinencia corpus macerat
bilicat. sod animam confortat. s
sciend̾ est qued ieiima cũ bonis
oꝑibus d̾o optime sunt accepta¬
bilia . qui .ni. cibis abstinent et
bñ abstinet atibis qui ⁊ malicie
actibus ⁊ a mundi ieuinat am¬
bitionibus. Molius p̃dicatd̃niS
sancte cibi uicturam in pectuo
mentem teficete. quam uentrem

Expanded text:
mundi enim spiritus ibi se fiducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates exerceri. Abstinentia corpus macerat,bilitat, sed animam confortat. Sed sciendum est quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, etbene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. Melius est praedicationisabulo victuram in perpetuo mentem reficere, quam ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
Ruria duriçia q̃ mentem p̃mit.
non Tentit᷑ humilit᷑ mutat᷑ in
moenem ut sentiatur ⁊ intonecta
emendetur: nam cicius iuiana car¬
nis sent iunitur quam anime. Po
ꝑ arnis flagellum erantes cicius
emendant᷑. Est ꝑnitiosa sanitas
nem ⁊ ẽ alubtis ĩfirmitas q̃
ꝑ diuinam corieptõem mentem a
duficia frangit. lingor aĩe per

Expanded text:
6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citiusmentis . 7. Est perniciosa sanitas, Est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia frangit. 8. Languor animae,
Abbreviated transcription (Latin):
magad mo⁊ suꝑ contͥctõne tia in¬
snabilisd̾ ordor dolor tuus. Inde
unusauise se festinet ⁊ timeat ne
simłꝰ ferat᷑ uita. eius inculpa. flage¬
la ntanꝙ tunc delebit cubam cũ nu¬
tauerit uitam. nam cisi mores nõ
mutat. actiones non expiat. diuina
quildam flagella ab hac uita indo¬

Expanded text:
mas ad me super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Unde unusquisque festinet, et timeat ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat, actiones non expiat. 7. Omniquibusdam flagella ab hac vita inch
Abbreviated transcription (Latin):
⁊li epse dabeat uł scłaris digmꝰ¬
tatem honoris. uł spiritans d¬
corem sapĩe. dũ honio nͭ asq dĩ
gr̃a uel adiutorio hr̃e poti̾t boni.
lis sins sine nichił potestis ficere
geriuinare uident᷑ ramusculi. Iñ
de se homo uł laudari quod se ag̾e
nescit. Iumo pene omĩa q̃ facit eo
temꝑe̾ agit ut ab hoibus laudet᷑
de quibus ip̃e dñs ait. amen dico
uobis recoꝑunt merce dem suam
cułi morbi medicĩa est Recordatio
diuine bonitatis ꝑ auã omia bona
uobis collita sunt que hrẽ ludemur

Expanded text:
 se habeat vel saecularis dignitatem honoris, vel spiritualis decorem sapientiae, dum homo nihil absque Dei gratia vel adjutorio habere possit boni, suis ait: Sine me nihil potestis facere germinare videntur ramusculi: indede se homo vult laudari, quod se agere nescit. Imo pene omnia quae facit, eo tenore agit, ut ab hominibus laudetur, de quibus ipse Dominus ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem suamjus morbi medicina est recordatio divinae bonitatis, per quam omnia bona nobis collata sunt, quae habere videmur;
Abbreviated transcription (Latin):
octo totius impietatis duces cũ ex¬
certitibus suis ⁊ fortissimi s huma¬
numm gn̾r diabolice fraudis pessa¬
tores qui do auxiliante facilime
cõuincont᷑ a bellatoribis xp̃i per
ciam. fornicatõ per castitatẽ aua¬
ricia per lorgitatem. Ita per pa¬
cĩam. Accidia per instantiam bo¬
nioꝑis. Eͥsticia mala per leticiam
spiritalem. uana gha per carita¬
on is ductorib quos aposiumꝰ diabo¬
lice impietatis bellatoribis. qͣtuor
sunt duces gloriosissimĩ quoꝵ noĩa
hec sunt. pͣdencia. iusticia. fortitudo

Expanded text:
octo totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum genus diabolicae fraudis bellatores, qui, Deo auxiliante, facillime vincuntur a bellatoribus Christi per tiam; fornicatio per castitatem; avaritia per largitatem; ira per patientiam; acedia per instantiam boni operis; tristitia mala per laetitiam spiritalem; vana gloria per charitaonis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, fortitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ ex ip̃a nasciturꝰ aalicia. rã¬
cor anime̾ pusilla nimitas. amari¬
tudo desꝑatio sepe ⁊ iam ⁊ p̃sen¬
tis uite nulla delectatio que uin¬
cit᷑ leticia spiritali ⁊ spe futoͣrũ¬

Expanded text:
bonorum. Ex ipsa nascitur malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vitae nulla delectatio. Quae vincitur per laetitiam spiritualem, et spem futuror
Abbreviated transcription (Latin):
quedõ fanuilantib instũ noceie ꝓ¬
bat᷑ dummi occiostis corpescit ĩ defideri¬
is carnalibus nec in oꝑe gandet
spiritali nec in salute aĩe sue lecat᷑.
nec in aduitorio frat̾ni laboras hy¬
la rescit. sed tm̃ ꝯcupiscit ⁊ desiant¬
et occosa mens per omĩa discurrit. ħ̃
est que iaxime monachos excutitꝰ
de cella iu secłm ⁊ de tegłari ꝯu̾sa¬
tõne iecit eos in bruta uscioriun
que ꝯmisetabilem obsidet mentem
młtis eam inficit miserũs q̃ msta
docet. de qua nascit᷑. sompnolentia.
pigͥcia. boni oꝑis instabilitas. loci
ꝑuagatio de loco ad locũ. torpiditas
laborandi. tediũ cordis. mͣmuratõ¬

Expanded text:
eo famulantibus multum nocere probatur: dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibus, nec in opere gaudet spirituali nec in salute animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiet otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taedium cordis, murmurat
Abbreviated transcription (Latin):
Ut nũ quã occiosus ĩueniat᷑ seruus
d̾i. difficilus inuenit diabolus temp¬
tandi loꝯ in homine. quã ĩ oꝑe
iuuenit bono quã eũ quã occiosũ
unum salutiserum. alterum
pestiferum. tͥsticia salutaris est
qñ de petc̃is suis animꝰ ꝯtͥsiaturꝰ
peccatoris. ⁊ ita cont̾statur ut ꝯ¬
fessionem ⁊ penĩam agere quetat

Expanded text:
otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius invenit diabolus tentandi locum in homine quem in opere invenit bono, quam in eo quem otiosum unum salutiferum, alterum pestiferum. Tristitia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsonsionem. ꝯsensio actionem. Actõ
ꝯsuetudinem. ꝯfuetudo neccessi¬
tatem. ficq hũs uinculis homo
S inipeteum. ꝯsuetudinem ił pettm¬
di facere os putei ÷ coaugustate.

Expanded text:
nsensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo est in puteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coangustare,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolica seruitute libetati qui
ut. ⁊ quid hac foititudine mesiꝰ
ẽ quã diabolũ uncere. ⁊ om̃s cuis
supperare suggestiones ⁊ omĩa
adt̾isa mũdi pro d̾i noĩe fortiter
tolemte. Nobilis uͥtus ẽ ualde tẽ¬
perantia per quã om̃is honor
in quaq causa hõ tempintͥ cogitet
loquat᷑ ⁊ agat cum consilio salutis sue

Expanded text:
diabolica liberati, qui erdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
sonos suaues. odores flagrantes. tactꝰ
locundos. honores ⁊ fencitates huiꝰi¬
secsi tnͣsitorias que omĩa uelud uo¬
litilis unibta p̃cedunt ⁊ tnͣseunt
et decipuint amantem se ⁊ ĩeter¬
colit ⁊ eiꝰ mandata ꝑseuetant̾ implet.
et et̃nam ꝗt cum anglis dĩ głiam ꝑꝑe¬
tualit̾ possider dignus efficiet᷑. hoc
tͥ dulcissime wido breui sermone si¬
cut petisti dictaui ut habeas en co¬
tidie quasi maunalem in conspectu
tuo libellum inquo possis te ip̃m
considetare quid cauere uł quid
ri. quomodo ad culmen ꝑfectionis
ascendere debeas nec te laicoꝵ ha¬
bitꝰ. uel ꝯn̾satõnis secłaris cerreat
qualitas quasi in eo habitu uide
celestis ianuas intrare non ualcas
igit᷑ sicut om̃ibus equalit̾ regui

Expanded text:
sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt amantem se, et in aetercolit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus effi dulcissime fili Wido, brevi sermone, sicut petisti, dictavi; ut habeas ea quotidie quasi manualem in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid ri, quomodo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecularis terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter regni
Abbreviated transcription (Latin):
uitẽ ne quid nimis homo amet
uł odio habeat. sed om̃s lũte ħꝰ
naritates ꝯsiderata temꝑet dili¬
gencia. hec uͦ infide ⁊ caritate
obseruantibus et̃ ne głie ab ip̃a

Expanded text:
modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Haec vero in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
legere nam cũ oramus ip̃i cũ do loqͥ¬
murꝰ cum uͦ legimꝰ deus nobis cum
log̾tur. geminũ confert dons̃ lectio
uanitatib abstractum hõiẽ ad amo¬
tem dĩ ꝑducit. Labor honestũ ẽ sn
nalibus escis alit ͦ caro. Ita ex diuinis
eloquũs intior homo nuttur ac pas¬
citur sicut psalmusta ait. quam dulcia
uinas scͥpturas legens t̾ba uertit ĩ
scͥpta ẽ salutem. Ut ꝓficiamꝰ ĩ eis
in ueritatis cognitõne: Sepius ce
cus offendit quã indens: sic ⁊ ig¬
norans legen d̃ĩ. sepuis ignorant̃
peccat quam ille qui scit. Sicut
cetus sine ductore: sit homo sine

Expanded text:
legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loqulegere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lenalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia vinas Scripturas legens, verba vertit in scripta est salutem, ut proficiamus in eis in vecus offendit quam videns, sic ignorans legem Dei, saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine
Abbreviated transcription (Latin):
tia quedam a posuit anime
uestre neccĩa egregus gentium
doctor dicens. sꝑes. fides. caritas. t̾a¬
mo gͥ qualus ingenti pectatoꝵ pon¬
dere pͥmaturꝰ de bonitate diuine pieꝰ¬
tatis desput debet. Od spe certa mĩt¬
illius indulgenciam sibi cocidianis
sunt. si ab actione praui oꝑis cessa¬
bunt. idõ nec ꝓp̃ spem uenie ꝑ seue¬
rant̾ peccare dobemus. neq quia deus
iuste pectata pugnit ueniam despe
uictato. ⁊ a malo declinemus. Et de¬
dĩ pietate uensam sꝑemus. Simiłr
et in om̃i tͥbulatõui angustia sꝑe
ad solacium suꝑne pietatis currend̃
est. qͥa in illo solo omĩs spes ⁊ salus
sine dubio consistit. ꝓpħa idõ saluta
scͥpturatum diuine est cognitõ
bĩtudinis. In hiis enm quasi in quo¬
dam speculo homo se ip̃m confiderare
pͭ qualis sit. uel quo fugiat. lectio as¬
sidua purificat hoĩem timorem meatit
gehenne ad gaudia suꝑna cor instig¬
at legentis. Qui uult cum d̾o semper
e̾t. frequent̾ debet orare: siequetuer ⁊

Expanded text:
 quaedam proposuit animae nostrae necessaria egregius gentium doctor, dicens: Spes, fides, charitas, trimo igitur, quamvis ingenti peccatorum pondere prematur, de bonitate divinae pietatis desperare debet; sed spe certae miseillius indulgentiam sibi quotidianisare possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo non propter spem veniae perseveranter peccare debemus; neque quia Deus juste peccata punit, veniam despervitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omnium tribulationum angustia, spe in solatium supernae pietatis currendum est: quia in illo solo omnis spes et salus sine dubio consistit, dicente pturarum divinae est cognitio beatitudinis. In his enim quasi in quodam speculo homo seipsum considerare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare frequenter et
Abbreviated transcription (Latin):
mat głiardũ ẽ si mens trala abo¬
lis intellectum tõnis disceruit
Item nichil iunat quos int̃ bousi
ł malum sensu pruauciori. disdet¬
nimꝰ nisi oꝑe aut mala cognita et¬

Expanded text:
iandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita
Abbreviated transcription (Latin):
tatõibus del inqͥmus si eis uricite
a filiis in ut̃o positis lacenta pe¬
rimit᷑ ita ⁊ nos cogitatões nosire
int̾ius iuꝑeo ueneno ꝯsumunt
aĩamꝙ nr̾am crudeli uulnere pers¬
niunt. non ÷ arbit̾i nostri cogita
quas didicimus nostͥs mentibus op¬
ponunt᷑ ⁊ uoleates eas cogitamut
ing̾n̾t obscenisꝙ in nobis motib
oprepunt. sed hoc ꝓ ꝯditõne mor¬
tali quau meruit ẜ miis homo
ĩ penã sui pet̾ti dũ unꝰqsq diui

Expanded text:
tationibus delinquimus, si eis illicite a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitatquas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus;ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusqu
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum ÷ corporale pectatũ gula.
bid ÷ intempetans sibi cibi uel
totꝰ ueluntas per̾ quam pͥmi parontes
humani gñis paradisi felicitatera
ufte miseriam deiecti sunt ubi oĩs
homo ꝑ peccm̃ nascit᷑ͦ. per laborem
gule ausa anticipare cupit. aut
ex quisit̾ores sibi abos sparare iũibet.
q uã nectĩtus corꝑis uł sue qualitas per¬
sone exigat uł si plus accipiat ĩ edẽ¬
do uł bibendo sp̃ desid̾ium intemꝑon¬
cie sue. quã sue ꝓficiat saluti de qͣ¬
idem gula nascitur in epta letitia.
umi. ĩmñdicia corꝑis. Instabilitas mea¬
tis. ebrietas. libido. qui ex saturitate
ĩmundicia corꝑis que solet fi¬
eri ex incõtinentia libidinis ⁊ mos¬
licie anime. que ꝯsentit sue aarni
peccare. nam aia debet ẽẽ dũa. et
imꝑare carni. ⁊ caro famula ⁊ obe
ĩmundicia ad explonde libidinis ardo
totiꝰ corpis aĩo ĩ moderatꝰ. seu ꝑiculũ
uite lasciuia. loca postulentia. ⁊ oĩs
inꝯtinencia. odiũ mandatoꝵ dĩ. mẽ¬

Expanded text:
rimum est corporale peccatum gula, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, um, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate immunditia, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula, et obimmunditia ad explendum libidinis ardortotius corporis amor immoderatus; saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinen
Abbreviated transcription (Latin):
impoteus sui auimi ent faciens que
non ꝯuenit. hec .n. si corde insedit oẽm
ꝯtemplatõnis ĩnutẽ nec maturratem
consilũ hr̃ẽ poti̾t sed oĩa per p̃cipuciũ
qd̾dam ficere iudet᷑. de qua idem ua pa¬
lulat timor. mentis. rixe. calisp̃me. da
effusio. homicidia. ulcicendi cupiditas.
Iniuriarũ memoria que ificitur
per patiaui ⁊ longanimitatẽ. et ꝑ
tõem intellec tualem quã deus inserit
mentib humanis. ⁊ ꝑ recordatõem
orõnem is duice. ubi d̾o dicitur.
dinutte nobis debita nta .ł. ⁊ d. d.¬

Expanded text:
impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnecontemplationis virtute, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua idem pullulateffusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria: quae vincitur per patientiam et longanimitatem, et per rationem intellectualem, quam Deus inserit mentibus humanis, et per recordationem orationis Dominicae ubi Deo dicitur: « Dimitte nobis debita nostra sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
uaricia ẽ nimia diui ciarã
Ad qui tendi. habendi uel tenendi cupi¬
ditas que pestis uel insatumbilis est
ficut ydropicus. qui quauto plus bibit
tãto plus illi sitis addita aescit. sic a¬

Expanded text:
Avaritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, tanto plus illi sitis accrescit
Abbreviated transcription (Latin):
nalia omĩum uicioꝵ ex quibus ta¬
dicibus omĩs corrupte mentis uł iun¬
casti corꝑis diuersarum uicia pissant
iniquitatum. de quib pauca dicere
tatum duximus. uel ex quibus radicib
qui tami int̾ose germinatõnis crescote
uidoant᷑ ut sciat unusqͥsq tadicibus
extirpatis facilus. ⁊amos succide
ꝑbia de qua dicit᷑. Iniciũ om̃is pectati
ꝑ quam angłi ceciderunt de celo. quȩ
fit ex cõtemptu mãdatoꝵ dã. fit etiã
qũ attollit᷑ mens de bonis oꝑibus fuis
et se meliorem estimat aliis dũ ĩ eo
ipõ peior ÷ aliis. quo se meuorem te¬
putat. Rit ⁊ iam perꝰ contumaciã suꝑ¬
bia qñ despiciunt hõies semorib obe¬

Expanded text:
nalia omnium vitiorum, ex quibus quasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radicibus exstirpatis, facilius ramos praecidere perbia, de qua dicitur: Initium omnis peccati per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obe
Abbreviated transcription (Latin):
lupor more cuncta iapi¬
entes. ⁊ uix pauca pau¬
ꝑabus relinauentes.
Itacondus uidex uidicũ examen ple¬
ne contueri non ualet. qͥa caligĩe
furoris cecatꝰ non uidet claritatẽ
tusticie. non ÷ ꝑsona in udicio
consid̾anda. sed causa. scpͥtũ ẽ .n.
liõ accipies ꝑsonam ĩ uidicio. Ini¬
qui iudices erant ĩueritatis sen¬
tencia dũ intendunt qͣ litate porꝰ¬
Dne ⁊ nocent sepe iustis dũ im

Expanded text:
luporum more cuncta rapientes, et vix pauca pauperibus relinquentes. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipias personam in judicio. Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intendunt qualitatem personae; et nocent saepe justis, dum i
Abbreviated transcription (Latin):
prequa. de fasfis testibus
alsus destis dicit sałon non
erit impugnitꝰ qui falsum
testimoniũ profert cont᷑ ꝓximũ
suum extinguet᷑ luc̃tia es ⁊die
suꝑ se. ꝓuocat qͥa magis time᷑ ho¬
minem quã dm. falsus testis est¬
tͥbus ꝑsonis obnoxius. pͥmĩ deo
cuiꝰ p̃sentiam contẽpnit. deinde
iudici quam mentiendo fauit.
pastremũ in nocenti queni faiso

Expanded text:
. De falsis testibus. Falsus testis, dicit Salomon, non erit impunitus . Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, exstinguetur lucerna ejus in die super se provocat, quia magis timet hominem quam Deum. Falsidicus testis tribus est personis obnoxius: primum Deo, cujus praesentiam contemnit; deinde judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdit iusticie eqͥt atem. dic auare
dic cupide scełace quid acqͥsisti for¬
te dicis auarũ ad quisum ⁊ uerũ
dicis. Ecce autum acquisisti per frau¬
dem. ⁊ fidem ꝑdidisti in iusticiam
si in m̾cato fidem ĩueneris uenalẽ

Expanded text:
 justitiae aequitatem. Dic avare, dic cupide, dic scelerate, quid acquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercato fidem invenires venalem:
Abbreviated transcription (Latin):
hũs om̃ibus metiores duncias ꝑdidisti .i.
fidem ⁊ iusticiam ⁊ dilectõem dĩ ⁊ ꝓximi.
Luicrũ tuũ cogitas. dampnũ tuũ nõ cõ¬
sideras: si hoc luos gaudes. quare illa
ꝑdita non plangis plus ꝑdidilti quam
adquisisti . o. diues tapis porꝰ potentiã¬
tuam quod tͥ placet hĩe ⁊ perdis per
uisticiam qd̃ deus te uult hr̃e .i. b̾ati¬
tud̾em sempit̾uam. si om̃is fur uł rap
ter oculum pordidisset in furto uł ra¬
pina nũqͥd postea furtum fecisset ł
tapinam. ⁊ nescis quod ĩ etmodi pcc̾to
lumen ꝑdit cordis quod molius ẽ om̃i
lumine corporis. magis auare da pauꝑi¬
bus quod habes ut inuen ias incelo
quod dedisti in terta. quid times pecu¬
niam tuam ꝑdere.⁊ non times ut¬
totus poreas per adquisitõem petu¬
me. falsim destimoniũ dicis. menti¬
ris. rapis aueua. iuiras. ꝑiuras. q̃ lex
uetat. hõne cum ħ̃ omĩa facis qͣre
non tues. ut totus ardeas mnot̾nũ.
liberabunt male utentes aẜ eis a

Expanded text:
His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustitiam quod te Deus vult habetudinem sempiternam. Si omnis fur vel raptor lumen oculorum perdidisset in furto vel rapina, nunquid postea furtum fecisset vel rapinam? Et nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes, ut invenias in coelo quod dedisti in terra. Quid times pecuniam tuam perdere, et non times uttotus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena. Juras, perjuras, quae lex vetat. Cum haec omnia facis, quare non times, ne totus ardeas in aeternuliberabunt male utentes  Al., vi
Abbreviated transcription (Latin):
inĩam indulgenda. fine ꝑsonarũ
acceptõne debent ẽẽ iudicia. nichil
.n. iniqͥus ÷ quom mun̾a acciꝑe
quod iudicaueritis iudicabit᷑ de uo¬
bis. quapẽt uidex dm̃ udicem timeat
ne forte d̾o uiditante dãpnetur
qui ignoscentes dap̃nat uł impi¬
ponere debet. nam stultꝰ ꝑ igna¬
uiam ignorat iusticiam. Impro¬
bus aũt ꝑ cupiditatem subũtit
ipam̃ quã dedicit eqͥtatem pene
gͣuius lacãnt᷑ pauꝑes a pͣiuis iu¬
dicibus quam cruentissimis hostibus.
hemo .ii. p̃do tam cupidus in alienis
quã index iniqus in suis. peiores
sunt hostibus iudices iniqui. hos¬
tenciam effagi non possunt. qui
diuicias exciuium oppssione con¬
gregare student. Ali quociens iu¬
ꝓhibñt tapacitatem uloꝵ. hũ ĩ
alienis ꝑ eunt pecc̃is. qͥa nõ solum
ut egͤgiuis doctor ait. qui faciũt
et qui consentiunt: facientib dig¬
ni efficiunt᷑ morte ꝓpetua. sepe iu¬
dices pͣui cupiditatis causa. aut
differunt ant ꝑuertunt uidicia.

Expanded text:
dulgenda. Sine personarum acceptione debent esse judicia: nihil enim iniquius est quam munera accipere nus, judicabitis, judicabitur de vobis. Quapropter judex Deum judicem timeat, ne forte eo judicante ipse damnetur. Qui innocentes damnat vel impiponere debet. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores sunt hostibus judices iniqui. Hostentiam effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties juprohibent rapacitatem illorum. Hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait, qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni efficiuntur morte perpetua . Saepe judices pravi cupiditatis causa aut differunt, aut pervertunt judicia.
Abbreviated transcription (Latin):
uita ilioꝵ debet ẽe erudicio
et assidua salus p̾dicatio tales .n.
ꝯtinencia castitatis resplendent
et totius honestatis fugeant ĩ ppło
bi nos benignos admonet de
hossra sustancia pauꝑibus ⁊ mi¬
seris ẽẽ ꝓhibet nos ab om̃i auaricia
nos diccus. Nolite standem facere ĩ¬

Expanded text:
ita aliorum debet esse eruditio, et assidua salutis praedicatio. Tales enicontinentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in popu Dominus ipse, qui nos benignos admonet de nostra substantia pauperibus et miseris esse, prohibet nos ab omni avaritia nos, dicens: Nolite fraudem facere
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm rediens quasi spetiale
bumis discipulis pacis dedit p̃cepta
dicens. pacem meam do uobis padẽ
relinquo uobis. In pace uos dimi¬
si. In pace uos inueniam. ꝓficiss¬
cens noluit dare que cusidert re¬
diens in om̃ibus ĩuenire cuiꝰ pacis
ornam̃ta mirabilit̾ alio loco osiend̾¬
dicens. bĩ pacifici qm̃ fili dĩ uo¬
tabunturꝰ ecce filius dĩ incipit
uotari qui pacificus iam ẽẽ cepit
nõ uult filus d̾i dici qui pacem
noluerit amplecti. ⁊egat sibi
sit. sed hec pax cum bonis d̾i p̃¬
cepta seruantibus custodienda est:
non cũ iniquis ⁊ celeratis qui pa¬
cem iut̃ so hũt in pectatis suis. pax
et bellum cum uicis semꝑ haben¬
da ẽ. mala siquidem impioꝵ hoiũ
odio habenda sunt nõ hoĩes ip̃i ã¬
uis mali sint qͥa creatum dĩ sũt.

Expanded text:
trem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos dimitto, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare, quae desiderabat rediens in omnibus invenire. Cujus pacis ornamenta mirabilitdicens: « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . » En filius Dei incipit vocari qui pacificus esse jam coepit, non vult filius dici qui pacem noluerit amplecti, negat sibi nit. Sed haec pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in peccatis suis. Pax et bellum cum vitiis, semper habenda est. Mala siquidem hominum impiorum odio habenda sunt, non homines ipsi, quamvis mali sunt, quia creatura Dei sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peccator mia̾m a d̾o sperare. qui mũam
non fatit pectantibus in se. S dimit̾¬
tat homo tp̃ale debitum ut menat
reciecit ecernale bonum. Si animas
negenus. Ut in die retͥbutõnis ad
tat qui crudelis ẽ in seruos suos
Si qͣuis cupiat d̾m mssereri Ita ⁊
mnisereaturꝰ debitorib suis. Cẽrtis
de. Eͦ mnisericordes sicut ⁊ p̃r uostet¬
mistricors ẽ. qui salem suũ oriri
facit suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ pluit su¬
per ustos ⁊ inuistos. om̃is mia faciꝰ
mĩam. sed hanc mĩam a se ipõ debet
homo incipere. Quomͦ in ałio ẽ mi¬
sericors qui crudcłis ẽ in se ip̃o. Cr̃ude¬

Expanded text:
peccator misericordiam a Deo sperare, qui misericordiam non facit peccantibus in se. Ergo dimittat homo temporale debitum, ut mereatur recipere aeternale bonum. Si animas negemus; ut in die retributionis ad tat, qui crudelis est in conservos suos? Si quis cupiat Deum sibi misereri, ita et misereatur debitoribus suis. Certissite misericordes, sicut Pater veste qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Omnis misericordia ericordiam. Sed hanc misericordiam a se ipso debet homo incipere. Quomodo in aliis est misericors, qui in se ipso crude
Abbreviated transcription (Latin):
spiñ dĩ spetialius ꝑromeretur pax
dilectionis mat̾ est. pax uidicium
ẽ sc̃ĩtatis. de qua dñs ꝑ ꝓpħ̾am ait.
pacem ⁊ ueritateri diligire: pax
plebis scitas głia sacerdotis et patͥe leticia
et terra hostium: siie uisibiliũ. sũ
l̃iusibiliũ om̃ibus uiribus pax ẽ cuso¬
dienda. quia semꝑ in deo manet qui
tis est in ꝑate ppłm ãmoneie quidde¬
beat faccre. Ipłi est in humilitate
audire que mouet sacordos. quicas

Expanded text:
 Dei specialiter promeretur. Pax dilectionis mater est. Pax indicium est sanctitatis, de qua Deus per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . Pax plebis est sanitas, gloria sacerdotis, et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium, sive invisibilium. 131 Omnibus viribus pax est custodienda, quia semper in Deo manet. Quitis est in pace populum Dei admonere quid debeat agere: populi est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
suffer  t tẽptationem qm̃ cũ ꝑ¬
batꝰ. fuerit accipiet coronam uite̾
quã reptomisit deus diigentib se:
quetenda ẽ indignoscendi facultas
non uĩdicandi oportumustas. tales st̃
quidam qͥ into̾e inũitiarum pacient̃¬

Expanded text:
uffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui t
Abbreviated transcription (Latin):
pasciunt᷑ id̾o si qͥslibet post bona oꝑa
t̾bulatõnes paciatur non debet incogi¬
tatõne dicere. perdidi oꝑa mea bona
que faciebam. qui eium hoc dixerit
non ẜ amore dĩ sed pro moicede felici¬
tatis huiꝰ uite ant pro laude humatia
opus bomi fecuse caguoscitur. ꝓliabt᷑
enim homo flagellis d̾i quo animos
bene ficiat pro qua fortitudine susfe¬
rat temptatõnes sibi suꝑuenientes.
Temptat enĩ nos deus. dicit apostoꝰ.

Expanded text:
atiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat