comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guet fauces eoꝵ quos custodire do¬
mum. seruare gregem. cauere as¬
suescant lupos. Pone nũc ante cõ¬
spectum scłarib arrianos studiis
intentos. qui societatẽ potentie
regał affectant. ut armis milita¬
rib impugnẽt eccłie u̾itatẽ. Nõne
tͥ uidentur inquadam purpura
⁊ bysso ⁊ extructis iacentes thoris.
qui ꝓueris fucata defendãt ditib
abundare sermonib cũ iactãt dñi¬
co tram tremuisse sub corꝑe. celũ
tenebͥs obductum. excita uerbo
maria uł sedata: uerũtam̃ dĩ fili¬
um denegãtes. Constitue ⁊ illum
pauꝑem qui sciẽs ñ in sermone.
s in uirtute regnũdĩ eẽ: paucis
quid senttret exp̾ssit dicens. Tu
es filius dĩ uiui. Nõne ille tibi ui¬
dentur egere diuitie. hec redũdare
pauptas: Diues heresis eugłia mł¬
ta composuit. & pauꝑ fides hoc so¬
lum eugłm tenuit qd̾ accepit. Di¬
ues philosophia płes sibi dõs fec̃.
Pauꝑ eccłia unũ dm̃ nouit. Int̾

Expanded text:
guet fauces eorum, quo custodire doguet fauces eorum, quo custodire domum, seruare gregem, cauere adsuescant lupos. Pone nunc ante conspectum saecularibus Anianos studiis intentos, qui societatem potentiae regalis adfectant, ut armis militaribus inpugnent ecclesiae ueritatem, nonne tibi uidentur in quadam purpura et bysso exstructis iacentes toris, qui pro ueris fucata defendant, ditibus abundare sermonibus, cum iactant dominico terram tremuisse sub corpore, caelum tenebris obductum, excita uerbo maria uel sedata, uerum tamen dei filium denegantes? constitue et illum pauperem, qui sciens non in sermone, sed in uirtute regnum dei esse paucis quid sentiret expressit dicens: tu es filius dei uiui: nonne tibi illae uidentur egere diuitiae, haec redundare paupertas? diues haeresis euangelia multa conposuit, pauper fides hoc solum euangelium tenuit, quod accepit: diues philosophia plures sibi deos fecit, pauper ecclesia unum deum nouit. inter
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq dñe. nam ⁊ catelli edunt
de micis quecadunt de m̃sa dño¬
rum suoꝵ. Aice iste de illo pane
sunt.⁊ qr panis u̾bum ẽ ⁊ fides u̾¬
bi est: mice ułut quedã dogma¬
ta fidei st̃. Unde respondit dñs
ut oftenderet fideliter dictũ. o
mulier magna ẽ fides tua. O fe¬
licia ulcera que ꝑpetuum exclu¬
dunt dolorẽ. O ubes mice q̃ repel¬
litis ieiuniũ sempit̾nũ. que colli¬
gentẽ pauꝑem et̾nis expletis ali¬
m̃tis. abiciebat uos de m̃sa sua
archisynagogus. cũ ꝓpħicarum
scͥpturarũ ⁊ legis int̾na myft̾ia re-¬
futaret. M ice enĩ: myst̾ia sunt scͥp¬
uos scͥba. s paulus diligẽtissime
colligebat: in iniuriis suis legens
plebem. Lambebãt ulcera eius. qͥ
morsu serpẽtis intrepidũ excusso
serpente uider̃ ⁊ credider̃. Lambe¬
bat ille carceris custos. qui uuln̾a
pauli lauit ⁊ credidit. Beati ca¬
nes in quos ulcerũ taliũ distillat
humor ut adimpleat cor⁊ impin¬

Expanded text:
utique, domine; nam et catelli edunt utique, domine; nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. micae istae de illo pane sunt. et quia panis uerbum est et fides uerbi est, micae uelut quaedam dogmata fidei sunt. unde respondit dominus, ut ostenderet fideliter dictum: o mulier, magna est fides tua. o felicia ulcera, quae perpetuum excludunt dolorem. o uberes micae, quae repellitis ieiunium sempiternum, quae colligentem pauperem aeternis expletis alimentis! abiciebat uos de mensa sua archisynagogus, cum propheticarum scripturarum et legis interna mysteria refutaret; micae enim sermones sunt scripuos scriba, sed Paulus diligentissime colligebat in iniuriis suis legens plebem. lambebant ulcera eius qui morsu serpentis intrepidum excusso serpente uiderunt et crediderunt. lambebat ille carceris custos, qui uulnera Pauli lauit et credidit. beati canes, in quos ulcerum talium destillat umor, ut adinpleat cor et inpin
Abbreviated transcription (Latin):
sas epulas unguẽtatosq ꝯuiuas. fe¬
torem ulcerũ lambẽtib canib su¬
stin̾et. cui odor aeris ⁊ ip̃a eẽt nat᷑a
fastidio. Q iqͣm insolentia ⁊ tu¬
mor diuitũ inditiis ꝯpetentibus
expͥmat᷑. qd̾ ita ꝯditionis ĩmemo¬
res humane sint: ut tanꝙͣ supra
naturã siti. de miseriis pauꝑum
incentiua suarũ capiãt uolupta¬
tum. rideant inopem. insultent
egenti.⁊ quoꝵ misereri deceat his
auferat. Utrũ gͦ qui uolet: tanꝙͣ
lazarus colligat. Cui similẽ illũ
puto qui cesus sepius auideis ad¬
patientiã credẽtium ⁊ uocatonẽ
gentiũ ulcera sui corꝑis lambẽda
quibdam ułut canib offerebat.
qr scͥptum ẽ. Conu̾tunt᷑ ad uespe¬
rum.⁊ famẽ patient᷑ ut canes. Qd̾
agnouit cananites illa mysteriũ
cui dr̃. Nemo tollit panẽ filiorũ.
imitit canib. Agnoũ hunc pa¬
nem ñ eẽ qui uidetur. s illum qͥ
intelligitur. W ideo respondit .

Expanded text:
sas epulas unguentatosque conuiuas faesas epulas unguentatosque conuiuas faetorem ulcerum lambentibus canibus sustineret, cui odor aeris et ipsa esset natura fastidio, quamquam insolentia et tumor diuitum indiciis conpetentibus exprimatur, quod ita condicionis inmemores humanae sint, ut tamquam supra naturam siti de miseriis pauperum incentiua suarum capiant uoluptatum, rideant inopem, insultent egenti et quorum misereri deceat his auferant. Utrumque ergo qui uolet tamquam Lazarus colligat. cui similem illum puto, qui caesus saepius a Ipatientiam credentium, et vocationem gentium ulcera sui corporis lambenda quibusdam velut canibus offerebat, quia scriptum est: conuertentur ad uesperum et famem patientur ut canes. quod agnouit Chananitis illa mysterium. cui dicitur: nemo tollit panem filiorum et mittit canibus. agnouit hunc panem non panem esse qui uidetur, sed illum qui intellegitur et ideo respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
nec inlecti p̾sentiũ uoluptate. ma¬
neamꝰ inuitiis. uł tedio uicti laboꝵ
dura fugiamꝰ. Siue itaq lazarus
pauꝑ in scło. s dõ diues. siue apłicꝰ
aliquis pauꝑ in u̾bo. locuples in fide.
fleq enĩ om̃ĩs sc̃a pauꝑtas. aut di¬
uitie cͥminose. S ut luxuria infa¬
mat diuitias. ita pauꝑtatẽ ꝯm̃dat
scĩtas. S iuie gͦ apłicus qui ueram te¬
neat fidem. u̾boꝵ infulas. fucum
argum̃toꝵ. ambitiosa sentẽtiarũ
uelamina ñ reqͥrat. feneratã m̾cedẽ
accipit. impugnãs hereticos. mani
Repͥmens quoq carnis cupiditates.
que illis ut dixiqͥnq sensib uapo¬
rant᷑. F eneratã inqͣm mercedẽ acci¬
pit. cui compensatio exubantiũ co¬
piarũ ⁊ ꝑpetuitatis usura ẽ. Nec
alienũ putamus ut de fide quoq
opinem᷑ hunc eẽ tractatũ.qͣm laga¬
rus abiectam de m̃sa cliuttis collig̃.
cuiꝰ utiq ulcera scd̾m litterã diues
faftidiosus horreret. Nec int̾ p̾cio¬

Expanded text:
ne inlecti praesentium uoluptate mane inlecti praesentium uoluptate maneamus in uitiis uel taedio uicti laborum dura fugiamus. siue itaque Lazarus pauper in saeculo, sed deo diues, siue apostolicus aliqui pauper in uerbo, locuples fide — neque enim omnis sancta paupertas aut diuitiae criminosae, sed ut luxuria infamat diuitias, ita paupertatem conmendat sanctitas — siue ergo apostolicus qui ueram teneat fidem, uerborum infulas, fucum argumentorum, ambitiosa sententiarum uelamina non requirat, faeneratam mercedem accipit inpugnans haereticos, Manicreprimens quoque carnis cupiditates, quae illis, ut dixi, quinque sensibus uaporantur, faeneratam inquam mercedem accipit, cui conpensatio exuberantium copiarum et perpetuitatis usura est. nec alienum putamus, ut de fide quoque opinemur hunc esse tractatum, quam Lazarus abiectam de mensa diuitis colligit, cuius utique ulcera secundum litteram diues fastidiosus horreret nec inter pretio
Abbreviated transcription (Latin):
qñ iur redeat. anxia atq suspirãs
etiã cum uiro suo eẽ desiderans dic̃.
Moras fac̃ uir mẽ uenire. festina
bo ip̃a ad eum. occurro ei facie ad
faciẽ: cũ uenire ceꝑit ingłia sua.
Uem dñe ih̾u ut inuenias sponsã
tuam ñ ꝯtaminatã. ñ adulteratã.
q̃ ñ uiolau̾it domũ tuã. ñ mãdata
neglex̾it. dicat tͥ. Inueni quẽ dile¬
xit anima mã. introducat te ĩ do
rium. loquatur oraculum.
omo aut̃ quidãdiues indue¬
batur purpura. Narrat̾o ma¬
gns qͣm ꝑabola uidetur. qñ etiam
nom̃ expͥmit᷑. Non otiose aut̃ h
diuitẽ dñs ꝑfunctũ delitiis scłari¬
bus inppetue famis apud inferos
constitutũ significat erũpna. Cũ
ñ ĩm̾ito quinq fr̃s id est quinq
sensus corporie. naturali quadam
germanitate uident᷑ fuisse socia¬
ti. qui inmodicis atq ĩnum̾is cu¬
piditarib estuabãt. Lazarũ uero
in abrahe gremioqi in quodam si¬
nuquietis ⁊ sc̃ĩtatis recessu locauit.

Expanded text:
quando uir redeat, anxia atque suspirans quando uir redeat, anxia atque suspirans et iam cum uiro suo esse desiderans, dicens: moras facit uir meus uenire, festi-i nabo ipsa ad eum; occurram ei faciem ad faciem, cum uenire coeperit in gloria sua. ueni, domine Iesu, ut inuenias sponsam tuam, non contaminatam, non adulteratam, quae non uiolauerit domum tuam, non mandata neglexerit. dicat tibi: inueni quem dilexit anima mea, introducat te in domrium, loquatur oraculum. Homo autem quidam diues induebatur purpuram. narratio magis quam parabola uidetur, quando etiam nomen exprimitur. non otiose autem hic diuitem dominus perfunctum deliciis saecularibus in perpetuae famis aput inferos constitutum significant aerumna, cui non inmerito quinque fratres. id est quinque sensus corporis naturali quadam germanitate uidentur fuisse sociati, qui inmodicis atque innumeris cupiditatibus aestuabant, Lazarum uero in Abrahae gremio quasi in quodam sinu quietis et sanctitatis recessu locauit,
Abbreviated transcription (Latin):
so. Enitt̾e ut placeas uiro: mẽs que
credidisti dõ. esto fortis mulier. qͣt
illa uł anima eccłiastica. uł eccłia de
qua dic̃ salomon. Mulierẽ fortem
quis inueniẽt: p̾ciosior aut̃ est lapi¬
dib p̾ciosie. Que tał est: ꝯfidit ĩ ea
uir suus. Uideamꝰ quid hec uiro fa¬
ciẽt suo. qd̾ opus eius. qd̾ sit obseqͥũ.
cur confidat in ea xp̃c. bona uxoꝵ
uirum suũ uestit. Uestiat iħm fides
nr̃a corpore suo. uestiat carnẽ suã¬
eius diuinitatis sue głia. sic̃ ⁊ illa
bina uestim̃ta fec̃ uiro suo. ut ⁊ in
p̾senti ⁊ infuturo scło honorificet
eum. Non mediocͥs hec femuina cuiꝰ
tale textrinũ ẽ. qͣm ñ mollia lane
fila carpentẽ. s preciose uirtutis
pensa tractantẽ: uir eius inueni¬
at que manꝰ extollat in noctibꝰ.
⁊ ad libram dirigat opus. moꝵq
suoꝵ pondus examinet. gestoꝵ qͦ
nouerit seruare m̃suram. głiosi
subtegm̃ laboris intexens. sollicita

Expanded text:
so, enitere ut placeas uiro. mens, quae so, enitere ut placeas uiro. mens, quae credidisti deo, esto fortis mulier, qualis illa uel anima ecclesiastica uel ecclesia, de qua dicit Salomon: mulierem fortem quis inueniet? pretiosior autem est lapidibus pretiosis quae talis est: confidit in ea uir suus. uideamus quid haec uiro faciat suo, quod opus eius, quod sit obsequium, cur confidat in ea Christus. bona uxor uirum suum uestit. uestiat legum fides nostra corpore suo, uestiat carnem eius diuinitatis suae gloria, sicut et illa bina uestimenta fecit uiro suo, ut et in praesenti et in futuro saeculo honorificet eum. non mediocris haec feraina cuius tale textrinum est, quam non mollia lanae fila carpentem, sed pretiosae uirtutis pensa tractantem uir eius inueniat, quae manus extollat in noctibus et ad libram dirigat opus morumque suorum pondus examinet, gestorum quoque nouerit seruare mensuram, gloriosi subtegmen laboris intexens, sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
iec̃. Om̃is qui dimittit uxorẽ suã
⁊duc̃ alterã: mechatur. Recte ad¬
uinctũ: cum ip̃e dicat. Nemo ueñ
adme n pat̾m̃s qui misit me art᷑¬
xerit eum. Ille enĩ solus has nup¬
tias potuit copulare. ⁊ iõ mystice
salomondix̃. a dõ p̾ꝑabit᷑ uiro uxor.
Uir xp̃c. uxor eccłia ẽ. Caritate uxor
integritate uirgo.Ergo quẽ d̃s̃ tra¬
xit ad filiũ: ñ separet ꝑsecutio. nõ
au̾tat luxuria. ñ philosophia dep̃de¬
tur: ñ manicheus ꝯtaminet. ñ ar¬
rianus au̾tat. ñ sabellianꝰ inficiat.
ds̃ iuinx̃. uideus ñ separet. Adult̾i
sũt om̃s qui ad ult̾are cupiũt fidei
⁊ sapiẽtie u̾itatẽ. Quis lib̾ inqͥt iste
est repudii matris ur̃e quo dimisi
eam ÷ audisti repudiũ. crede ꝯiugiũ.
Audisti quid uideoꝵ plebi ip̃e dicat.
Ecce in iniqͥtatib ur̃is uẽditi estis.
⁊ pcc̃is ur̃is dimisi matrẽ ur̃am. dla¬
ne gͦ tu in domo patͥs. mane cũ spõ¬

Expanded text:
iecit: omnis qui dimittit . uxorem suam iecit: omnis qui dimittit . uxorem suam et ducit alteram moechatur. recte amiunctum, cum ipse dicat: nemo uenit ad me nisi pater meus, qui misit me, adtraxerit eum; ille enim solus has nuptias potuit copulare. et ideo mystice Salomon dixit: a deo praeparabitur uiro uxor. uir Christus, uxor ecclesia est, caritate uxor, integritate uirgo. ergo quem deus traxit ad filium non separet persecutio, non auertat luxuria, non philosophia depraedetur, non Manicheus contaminet, non Arrianus auertat, non Sabellianus inficiat. deus iunxit. Iudaeus non separet. adulteri sunt omnes qui adulterare cupiunt fidei et sapientiae ueritatem. Quis liber inquit iste est repudii matris uestrae, quo dimisi eam? audisti repudium, crede coniugium. audisti quid Iudaeorum plebi ipse uir dicat: ecce in iniquitatibus uestris uenditi estis et peccatis uestris dimisi matrem uestram. mane ergo tu in domo patris, mane cum spon
Abbreviated transcription (Latin):
Adduritiã inqͥt cordis ur̃i ꝑmisit
uob̾ moyses dari librum repudii
⁊dimut̾e uxores. Ab initio aut̃ ñ
fuit sic. Moyses ꝑmisit inqͥt. ñ ds
ussit. Ab initio aut̃ dĩ lex ẽ. Q ẽ
lexdĩ : Relinq̃t homo patrẽ ⁊ ma¬
trem.⁊ adherebit uxori sue. ⁊ erũt
ambo incarne una. Ergo qͥ dimit¬
tit uxorẽ carnẽ suã scindit. diui¬
dit corpus. Oftendit aut̃ hic locꝰ
que ꝓpter fragilitatẽ humanam
scripta sunt: ñ a deo scͥpta. Uñ et
apłs. denũtio inquit ñ ego s dñs
uxorem a uiro ñ disced̾e̾. & infra.
set̾is inquit ego dico: ñ dñs. Siqͥs
fr̾ infidelem habet uxorẽ ⁊ relĩqͥt
eam. Itaq ubi est impar diugiũ
delis discedit: discedat. Sił idem
apłs ñ negauit legidiuine ut cõ¬
uigiũ qualec̃q soluatur. nec ipse
p̃cepit. nec dedit deserendi auctori¬
tatem.s culpã abstulit destituto.
ħ moralit̾. Tam̃ qr sup᷑ ꝓposuit
regnũ dĩ eugłizari.⁊ cũ dixisset
de lege unũ apicẽ ñ posse cad̾e: sub¬

Expanded text:
Ad duritiam cordis vestri scripsit hoc Moyses, dari libellum repudiiet dimittere uxores; ab initio autem non fuit sic. Moyses permisit, inquit, non deus iussit; ab initio autem dei lex est. quae est lex dei? relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt ambo in carne una. ergo qui dimittit uxorem carnem suam scindit, diuidit corpus. ostendit autem hic locus quae propter fragilitatem humanam scripta sunt non a deo scripta. unde et apostolus denuntio inquit non ego, sed dominus uxorem a uiro non discedere et infra caeteris inquit ego dico, non dominus: si quis feam . Itaque ubi est impar conjugium, delis discedit, discedat. simul idem apostolus negauit legis esse diuinae, ut coniugium qualecumque soluatur, nec ipse praecepit nec dedit deserenti auctoritatem, sed culpam abstulit destituto. haec moraliter. tamen quia supra proposuit regnum dei euangelizari et cum dixisset de lege unum apicem non posse cadere, sub
Abbreviated transcription (Latin):
uat. W ideo stolas accipuint. ut
corꝑis infirmitatẽ: sapĩe sp̃alis
uͥtute ꝯuestiãt. De sapiẽtia enĩ
dictum ẽ. Lauab̃ in uino stolã
suã. Ergo stola sp̃ale indum̃tũ.⁊
uestim̃tũ est nuptiale. Anulus
quid est aliud nisi sinc̾e fidei sig¬
naculũ. ⁊ exp̾̃ssio u̾itatis: calciam̃¬
tum aut̃: eugłii p̾dicatio est. Et
ideo accepit sapiẽtiã pͥmã. Est N
⁊ alia que myst̾ium nescit. q̃ acce¬
pit dictoꝵ suoꝵ factoꝵq signacu¬
lum.⁊ qd̾dam monim̃tũ bone in¬
tentionis ⁊ cursus. nec ubi offẽdat
ad lapidem pedem suũ.⁊ supplãta¬
tus a chabolo dñice p̾dicationis
offitiũ derelinqͣt. hec est p̾parat̾o
eugłii. ad celestem cursũ dirigẽs
p̃paratos: ut ñ in carne ambulenᷤ
s in sp̃u. Occiditur ⁊ uitulus sagi¬
natus. ut carnẽ dñi sp̃ali opimã
sortio restitutus epuletur. Nemo
enĩ cnisi qui tumu̾it dm̃ qd̾ ẽ iu¬

Expanded text:
uat. et ideo stolam accipiunt, ut uat. et ideo stolam accipiunt, ut corporis infirmitatem sapientiae spiritalis uirtute conuestiant. de sapientia enim dictum est: lauabit in uino stolam ■ suam. ergo stola spiritale indumentum et uestimentum est nuptiale. anulus quid est aliud nisi sincerae fidei signaculum et expressio ueritatis? calciamentum autem euangelii praedicatio est. et ideo accepit sapientiam primam — est enim et alia, quae mysterium nescit — accepit dictorum suorum factorumque signaculum et quoddam munimentum bonae intentionis et cursus, necubi offendat ad lapidem pedem suum et subplantatus a diabolo dominicae praedicationis officium derelinquat. haec est praeparatio euangelii ad caelestium cursum dirigens praeparatos, ut non in carne ambulemus, sed in spiritu. Occiditur et uitulus saginatus, ut carnem domini spiritali opimam sortio restitutus epuletur. nemo enim nisi qui timuerit deum — quod est in
Abbreviated transcription (Latin):
hic est sp̾c sc̃s. occurrit tibi. qi au¬
dit te: intͣ m̃tis secreta tractãtẽ.
Q cum adhuc longe sis: uidet ⁊
ctitur quoq. In occur sup̾sciẽtia
est. in ꝯplexu clem̃tia. & qiͣ qͦdã
patrii amoris affectu supͣ collũ ca¬
dit. ut iacentẽ erigat. ⁊ oneratum
pcc̃is atq in trena deflexũ reflec¬
tat ad celum. in quo suũ querat
auctorẽ. Cadit incollum tuũ xͤ.
ut ceruicẽ uigo exuat seruitu¬
tis. ⁊ collo tuo iugũ suaue suspen¬
dat. Nõne tͥ uidet᷑ cecidisse ĩ col¬
lum ioh̃is. qñ erat ioħs in sinu
iħu ceruice recũbẽs reflexa: ⁊ iõ
ũbum apud dm̃ uidit. qr erectꝰ
est adsuꝑna. Cadit in collũ cũ
dic̃. Uenite ad me os qui labora
tis.⁊ ego uos reficiã. tollite uigũ
meũ suꝑ uos. Cadit gͦ hoc mo¬
do si di̾ctaris. ⁊ iubet ꝓferristolã.
anulũ. calciam̃ta. S tola amictꝰ
est sapra. quo nuda corꝑis apłi
tegunt: eo qd unusquisq ꝯuol¬

Expanded text:
hic est spiritus sanctus. occurrit tibi, qui auhic est spiritus sanctus. occurrit tibi, qui audit te intra mentis secreta tractantem. et cum adhuc longe sis, uidet etctitur quoque. in occurru praescientia est, in conplexu clementia et quasi quidam patrii! amoris adfectus. supra collum cadit, ut iacentem erigat et oneratum peccatis atque in terrena deflexum reflectat ad caelum, in quo suum quaerat auctorem. cadit in collum tuum Christus, ut ceruicem iugo exuat seruitutis et collo tuo iugum suaue suspendat. nonne tibi uidetur cecidisse in collum Iohannis, quando erat Iohannes in sinu Iesu ceruice recumbens reflexa? et ideo uerbum aput deum uidit, quia erectus est ad superna. cadit in collum, cum dicit: uenite tis et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos. cadit ergo hoc modo, si conuertaris. et iubet proferri stolam anulum calciamenta. stola amictus est sapientiae, quo nuda corporis apostoli tegunt, eo quod se unusquisque conuol
Abbreviated transcription (Latin):
spc ĩminuta. uł qr ab ilius grennio
matͥs ierłm que in celo est: ñ opor¬
tuit deuiari. Iam ñsũ dignus uo¬
carifilius tuus. deiectus enĩ se ex¬
altare ñ debet. ⁊ ut m̾ito sue possit
humilitatis attolli: fac me sic̃ unũ
mercẽnarioꝵ tuoꝵ. Nouit eẽ di¬
stantiã int̾ filius. amicos. m̾cẽna¬
narios. seruos.E ilius ꝑ lauacrũ.
amicus ꝑuirtutẽ. mercẽnarius
ꝑ laborem. seruis ꝑ timorẽ.S etrã
ex seruis ⁊ mercenariis fiunt ami¬
ci. Iuxta qd̾ scͥptum est. Uos amici
mĩ estis si fec̾itis que ego p̾cipio ub̃.
Iam ñ dicam uos seruos. hec apd̃
se. s ñ satest dic̾e. nͥ ad patrem ue¬
mias ubi illum requiras: ubi ĩue
dormiebas. & ideo dic̃ apłs. Sur¬
ge qui dormis. ⁊ exurge a mortuis.
Iniquitas in talento plumbeo se¬
det. A oysi aut̃ dr̃ Tu aut̃ hic sta.
S tantes elegit xp̃c. Exurge gͦ. c̾re
ad eccłiam. hic est pat̾. hic est filiꝰ.

Expanded text:
spiritus inminuta uel quia ab illius gremio spiritus inminuta uel quia ab illius gremio matris Hierusalem quae in caelo est non oportuit deuiari. iam non sum dignus uocari filius tuus; deiectus enim se exaltare non debet, ut merito suae possit humilitatis adtolli. fac me sicut unum mercennariorum tuorum. nouit esse distantiam inter filios amicos mercennarios seruos. filius per lauacrum, amicus per uirtutem, mercennarius per laborem, seruus per timorem. sed etiam ex seruis et mercennariis fiunt amici, iuxta quod scriptum est: uos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio uobis; iam non dico uos seruos. Haec aput se, sed non satis est dicere nisi ad patrem uenias. ubi illum requiras, ubi inuendormiebas. et ideo dicit apostolus: surge qui dormis et exsurge a mortuis. iniquitas in talento plumbeo. sed et Moysi dicitur: tu autem hic sta. stantes elegit Christus. exsurge ergo, curre ad ecclesiam; hic est pater, hic est filius,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Pat̾ inquit. Qm misericorͤᷤ
ꝙͣ puis qui nec offensus patriũ de
si ds̃ nouit om̃ia: uocem tam̃ tue
confessionis expectat. Ore enĩ fessio
fit ad salurẽ. qr ableuat pondꝰ er¬
roris: quisquis ip̃e se onerat. ⁊ accu¬
sationis excludit inuidiam. qui ac¬
cusator ẽ ⁊ p̾uenit ꝯfitendo. Iustꝰ
enĩ in pͥmordio sermonis accusa¬
tor est sui. Frustra aut̃ uelis occul¬
tare: quẽ nicħ fallas. ⁊ sine ꝑiculo
ꝓdas: qd̾ scias eẽ iam cognitũ. Con¬
pulus. Ilec uerearis. ne ñ impe¬
tres. Aduocatus spondet ueniã. pa¬
tronus ꝓmutit gr̾am. recõciliatio¬
nem tͥ pat̾ne pietatis pollicet᷑ asser¬
tor. C rede qr u̾itas ẽ. ad quiesce qr
iustus est. habet causam ut ꝓ te
int̾ueniat. ne ꝓ te gratis mortuꝰ
sit. Habet ⁊ causam ignoscendi pa¬
ter: qr qd̃ uult filius uult̾ pater.
ꝰeccaui in celũ ⁊ coram te. NoN
utiq elem̃tum expͥmitur. s pec̃o
anime celestia significãtur dona

Expanded text:
dus. pater inquit. quam misericors, dus. pater inquit. quam misericors, quam pius, qui nec offensus patrium dedtsi deus nouit omnia, uocem tamen tuae confessionis exspectat. ore enim confessio fit ad salutem, quia ableuat pondus erroris quisquis ipse se onerat et accusationis excludit inuidiam qui accusatorem praeuenit confitendo; iustus enim in primordio sermonis accusator est sui. frustra autem uelis occulere quem nihil fallas et sine periculo prodas quod scias esse iam cognitum. conpulus. nec uereare ne non inpetres. aduocatus spondet ueniam, patronus promittit gratiam, reconciliationem tibi paternae pietatis pollicetur adsertor. crede, quia ueritas est, adquiesce, quia uirtus est. habet causam ut pro te interueniat, ne pro te gratis mortuus sit. habet et causam ignoscendi pater, quia quod uult filius uult pater. peccaui in caelum et coram te. non utique elementum exprimitur, sed peccato animae caelestia significantur dona
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum ad uos ante lucẽ. ⁊ misi
cia post diluuiũ incipit a noe.
cet̾eoꝵq tempora comp̾hendens.
quiqiͣ boni oꝑarii in uineã desti¬
nãtur. Ideo qiͣ in prandio in ebri¬
atus est noe. Sextã ⁊ reliquos
abrahe ⁊ ysaac ⁊ iacob patriar¬
charum m̾ita distingunt. Nona
inclinãte iam scło. ⁊ tanqͣm pal¬
lescente luce uirtutis: lex ⁊ ꝓpħe
decoloros mores hominũ notauer̃.
Undecimã ⁊ qd̾ suꝑest diei sacer
ꝓduc̃ aduentus. Unde ⁊ ip̃e ĩ euã¬
głio dic̃. ambulate dumlucẽ ha¬
betis. S iam redeamus ad patrẽ.
licet ñ uerear ne istuis penitẽtiã
gerentis exemplo: dui abfuisse
uideant᷑. Nũqͣm enĩ abfuimꝰ qͥ
u̾sabamur in uinea. In quã si ⁊
iste mansisset: ñ recessisset a pr̾e.
Cauendũ tam̃ est ne nos ei recon¬
ciliationis faciamus. morã: qͣm
ñ fec̃ pat̾. E acile reconciliatur.
qñ impẽse rogat᷑. Et ideo discam
quali pat̾ obsecratione sit ambiẽ¬

Expanded text:
tus sum ad uos ante lucem et misi tus sum ad uos ante lucem et misi ucem. tertia post diluuium incipit Noe ceterorumque tempora conprehendens, qui quasi boni operarii in uineam destinantur. ideo quasi in prandio inebriatus est Noe. sextam et reliquas Abrahae, Isaac et Iacob patriarcharum merita distingunt. nona inclinante iam saeculo et tamquam pallescente luce uirtutis lex et prophetae decoloratos mores hominum notauerunt. undecimam et quod superest diei sacer producit aduentus. unde et ipse in euangelio dicit: ambulate, dum lucem habetis. Sed iam redeamus ad patrem. licet non uerear, ne istius paenitentiam gerentis exemplo diu afuisse uideamur — numquam enim afuimus, qui uersabamur in uinea, in qua si et iste mansisset, non recessisset a patre — cauendum tamen est, ne nos ei reconciliationis faciamus moram, quam non fecit pater. facile reconciliatur, quando inpense rogatur. et ideo discamus quali pater obsecratione sit ambien
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ p̃teriit.⁊ hora in nocte: q̃ est nox
nisi que p̾cessit ut dies appropin¬
quaret: ⁊ bene hora innocte: qr
mille ãni sic̃ dies una. Nouit uĩ
⁊ ille diem eẽ młtiplicẽ qui scͥpsit.
hic dies generat̾onis celi ⁊ tr̾e cũ
facta sunt: qua die fec̃ ds̃ celũ et
tr̾am. ⁊ om̃e uiride agri. Cũ enim
sup᷑ septẽ descͥpsisset dies. postea
ur die om̃ia facta cõplexus est:
mũtli tp̃s ostendẽs in ꝯspec
I dñi tanqͣm diem unũ. eo qd̃
ex incõpositis atq tenebrosie: for¬
ma istius mũdi diuini oꝑis cla¬
ritate ꝓcesserit. Ergo si dies totũ
tẽpus est mũdi: habet utiq etiã
inscłis horas suas. aut ip̃a scła
hore sũt. hore aut̃ diei: duodecĩ s̃.
ctis ui se gr̃e uicib refulser̃. Uenit
gͦ pat̾familias ⁊ pͥma hora ꝯdux̃
oꝑarios. fortassis eos: qui apͥnci¬
pio mundi usq ad diluuiũ iusti
ẽẽ meruer̃. Dequib dic̃. W locu¬

Expanded text:
quae praeteriit et hora in nocte? quae est nox quae praeteriit et hora in nocte? quae est nox nisi quae praecessit, ut dies adpropinquaret? et bene hora in nocte, quia mille anni sicut dies una. nouit uim  ille diem esse multiplicem qui scripsit; hic dies generationis caeli et terrae, cum facta sunt; qua die fecit deus caelum et terram et omne uiride agri. cum enim supra septem descripsisset dies, postea uno die omnia facta conplexus est totum mundi tempus ostendens in conspectu domini tamquam diem unum, eo quod ex inconpositis atque tenebrosis forma istius mundi diuini operis claritate processerit. ergo si dies totum tempus est mundi, habet utique etiam in saeculis horas suas aut ipsa saecula horae sunt. horae autem diei duodecim sunt. ctis in se gratiae uicibus refulserunt. uenit ergo pater familias et prima hora conduxit operarios, fortasse eos qui a principio mundi usque ad diluuium iusti esse meruerunt, de quibus dicit: et locu
Abbreviated transcription (Latin):
ras siliqͣs ⁊ panes tͥbuas: tu enĩ dis¬
pensator in domo es pat̾s. O si nosqͦ
m̾cenarios digneris ꝯduc̾e: licet se¬
ro ueniẽtes. Ilam ⁊ undecima ꝯdu¬
cis hora. ⁊ equalem dignaris m̾ce
scio quosclam dic̾e: qd̾ ad mortẽ
sibi lauacri gr̃am uł penitẽtiã ser¬
uent. Srimũ qui scis. an nocte ꝓ¬
xima tua a te anima reposcatur.
Deinde cur putes ocioso tͥ om̃ia
posse deferri: pone gr̃am unam.
unam ẽẽ m̃cedem. diu̾sũ tam̃bra¬
uiũ uictorie est. ad qd̾ se ñ frustͣ
paulus extendit. qui post m̾cedẽ
gr̾e brauiũ tam̃ ut ꝯp̾henderet
sequebatur. qr sciebat ⁊ si par eẽt
m̃ces gr̾e: palmã tam̃ eẽt paucoꝵ.
Et qm in uneã dñi uenimꝰ: nõ
uacui recedamꝰ. Iuuat enĩ fructꝰ
leg̾e. m̾cẽnarios eius uidere. Qͥ d
enĩ sibi uult qd̾ una die diu̾sis ho¬
ris ꝯducunt᷑ oꝑarii. nisi qr mille
ãni in ocłis dm̃i sic̃ dies hesterna

Expanded text:
ras siliquas et panes tribuas — tu enim disras siliquas et panes tribuas — tu enim dispensator in domo es patris — o si nos quoque mercennarios digneris conducere licet sero uenientes! nam et undecima conducis hora -et aequalem dignaris mercescio quosdam dicere quod ad mortem sibi lauacri gratiam uel paenitentiam seruent. primum qui scis an nocte proxima tua a te anima reposcatur? deinde cur putes otioso tibi omnia posse deferri? pone unam gratiam, unam esse mercedem, diuersum tamen brauium uictoriae est, ad quod se non frustra Paulus extendit, qui post mercedem gratiae brauium tamen ut conprehenderet sequebatur, quia sciebat etsi par esset merces gratiae, palmam tamen esse paucorum. Et quoniam in uineam domini uenimus, non uacui recedamus; iuuat enim fructus legere, mercennarios eius uidere. quid enim sibi uult quod una die diuersis horis conducuntur operarii, nisi quia mille anni in oculis domini sicut dies hesterna
Abbreviated transcription (Latin):
strantes. S hec diut᷑na oblectam̃¬
ta eẽ ñ possũt. & ideo nemo illi
dabat. Erat enĩ in regione illius
qui neminẽ habet: qr eos qͥs̃ ñ
habet. Om̃s quippegentes in ni¬
chilum estimattur. solus autẽ
dẽ qui iuuificat mortuos uocat
q̃ ñ sũt: tãꝙͣ. que sit̃. In se autẽ
reu̾sus dix̃. Qntis panib m̾cẽna
rii patͥs mĩ habundant: bñ in se
reuertit᷑ qui a se recessit. & enim
qui ad dñm regredit᷑: se sibi red¬
dit. & qui recedit a xp̃o: se sibi ab¬
dicat. Alercẽnarii aut̃ qui st̃ nͥ qͥ
ad m̾cedem seruiũt: Q st̃ ex isrł
ñ id qd̾ bonũ ẽ ꝓbitatis studio ꝓse
q̃ntes. nec uirtutis gr̾a s utilitans
ftudio ꝓuocati. Atuero filius qui
habet srĩ sp̾c pignus in corde. scłaris
m̃cedis loͣcella ñquerit qui ius ser¬
uat heredis. Sunt etiã m̃cẽnarii
qui ꝯducũt᷑ ad uineã. Bonꝰ m̾cẽ¬
narus petrꝰ ioħs. iacob. quibus

Expanded text:
strantes sed haec diuturna oblectamestrantes sed haec diuturna oblectamenta esse non possunt et ideo nemo illi dabat; erat enim in regione illius qui neminem habet, quia eos qui sunt non habet. omnes quippe gentes in nihilo aestimantur, solus autem deus qui uiuificat mortuos et uocat quae non sunt tamquam quae sunt. in se autem reuersus dixit: quantis parii patris mei abundant! . 220. Bene in se revertitur, qui a se recessit. Etenim qui ad Dominum regreditur, se sibi reddit: 1464 et qui recedit a Christo, se sibi abdicat. Mercenarii autem qui sunt, nisi qui ad mercedem serviunt, qui sunt ex Israel, non id quod bonum est probitatis studio pequentes, nec uirtutis gratia sed utilitatis studio prouocati? at uero filius, qui habet sancti spiritus pignus in corde, saecularis mercedis lucella non quaerit. qui ius seruat heredis. sunt etiam mercennarii, qui conducuntur ad uineam. bonus mercennarius Petrus Iohannes Iacobus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
abiit itaq ⁊ hesit uni ciuiũ. Qͥ
enĩ heret: in laqueo est. W uide¬
tur ciuis iste pͥnceps ẽẽ istiꝰ mũ¬
di. Deniq ad iullam eis mutit᷑
qͣm emit: qui excusat a regno.
& pasc̃ porcos. illos utiq in qͦs
petit diabolus int̾ire. qͦs p̃cipitat
in mare istius mũdi. in sordibꝰ
ac fetore uiuẽtes. ꝙ cupiebat ĩqͥt
siliqͥs implere uentrẽ suũ. Ileq
enĩ alia cura est luxuriosis nͥ ut
uentrẽ suũ impleãt: quoꝵ ds̃ uẽ
ter est.Qͥ aut̃ aptior huicemodi
hominib cib qͣm is qui siliquemͦ
intꝰ mnanis. foris mollis est: quo
corpus ñ reficit᷑ s implet᷑. ut sit
magis oneri qͣm usui: sũt qͥ por¬
cos accipiãt ꝓ gregib demonũ:
siliqͣs ꝓ exili uirtute inaniũ ho¬
minũ. sermonũq iactãtia. qui
nichil ꝓdeẽ possunt mnani qͣdam
philosophie seductione. ⁊ quodã
sonoro facundie plausu pompã
magis qͣm utilitatẽ aliqͣm demõ¬

Expanded text:
abiit itaque et haesit uni ciuium: qui abiit itaque et haesit uni ciuium: qui enim haeret in laqueo est. et uidetur ciuis iste princeps esse istius mundi. denique ad uillam eius mittitur, quam emit qui excusat a regno; et pascit porcos, illos utique in quos petit diabolus introire, quos praecipitat in mare istius mundi in sordibus ac faetore uiuentes. et cupiebat inquit siliquis inplere uentrem suum. neque enim alia cura est luxuriosis nisi ut uentrem suum inpleant, quorum deus uen ter est. qui autem aptior huiuscemodi hominibus cibus quam is qui siliquae modo intus inanis, foris mollis est, quo corpus non reficitur, sed inpletur, ut sit magis oneri quam usui? sunt qui porcos accipiant pro gregibus daemonum, siliquas pro exili uirtute inanium hominum sermonumque iactantia, qui nihil prodesse possunt, inani quadam philosophiae seductione et quodam sonorum facundiae plausu pompam magis quam utilitatem aliquam demon
Abbreviated transcription (Latin):
cłia. In umbͣ eius ꝯcupiui ⁊ sedi.
Illeg̾ uiuẽdo luxuriose ꝯsũpsit
accepisti ymaginẽ dĩ. qui habes
similitudinẽ eius: noli eam irra¬
tionabili feditate ꝯsum̾e. Opus
cdĩ es noli ligno dic̾e pat̾ m̃s es tu.
nec accipias similitudinẽ ligni.
qr scͥptum ẽ. Similes fiãt his qui
facuit ea. F acta ẽ fames ꝑ regio¬
nem illã. f ames ñ epularũ. s bo¬
noꝵ oꝑum atq uͥtutũ. que mise¬
rabiliora ieiunia: Wenĩ qui rece¬
dit a u̾bodĩ: esurit. qr ñ in solo pa¬
ne uiuit homo. s in om̃i u̾bo dĩ
Q recedit a fõte sitt. Qͥ recedit
a thesauro eget. Qͥ recedit a sapiẽ¬
tia hebetatur: Qͥ recedit a uirtuti
dissoluitur. Merito iste egere ce¬
pit. qui thesauros sapiẽtie ⁊ sciẽ¬
tie dĩ diuitiarũq celestiũ altitu¬
dinẽ dereliquit. Egere gͦ ideo ce¬
pit ⁊ famẽ pati. qr nichil ꝓdige
satis ẽ uolũtati. Sẽꝑ famẽ patit̾
sui. qui alim̃tis ꝑpetuis nesc̃ ĩpleri.

Expanded text:
piui et. sedi. ille igitur uiuendo luxuriose consumsit accepisti imaginem dei, qui habes similitudinem eius noli eam inrationabili foeditate consumere. opus dei es, noli ligno dicere: pater meus es tu, ne accipias similitudinem ligni, quia scriptum est: similes fiant his qui faciunt ea. Facta est fames per regionem illam: fames non epularum, sed bonorum operum atque uirtutum. quae eiunia? etenim qui recedit a uerbo dei, esurit quia non in pane solo uiuit homo. sed in omni uerbo dei. qui recedit a fonte sitit, qui recedit a thesauro eget, qui recedit a sapientia hebetatur, qui recedit a uirtute dissoluitur. merito ergo iste egere coepit, qui thesauros sapientiae et scientiae dei diuitiarumque caelestium altitudinem dereliquit. egere ergo ideo coepit et famem pati, quia nihil prodigae satis est uoluptati. semper famem patitur sui qui alimentis perpetuis nescit inpleri.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ est. ⁊ ꝯuigiũ qd̾ putas adult̾iũ ẽ.
Qͥd enĩ refert utrũ idaꝑta cͥminis
ꝯfessione. an mariti sp̃e adulterã¬
dimittas. nͥ qd̾ grauius est legẽ cri¬
minis fecisse qͣm furtũ: S fortas¬
se dic̃ aliquis. Qͦ modo moyses mã¬
dauitdari librum repudii ⁊ dimit¬
tere uxorẽ: qui hoc dic̃ uideus est.¬

Expanded text:
men est; et conjugium quod putas, adulterium est. men est; et conjugium quod putas, adulterium est. Quid enim refert, utrum id aperta criminis confessione, an mariti specie adulter admittas; nisi quod gravius est legem criminis fecisse, quam furtum?. 7. Sed fortasse dicit aliquis: Quomodo Moyses mandavit dari librum repudii, et dimittere uxorem ? Qui hoc dicit, Judaeus est
Abbreviated transcription (Latin):
gis redim̾e a patre libi debeãt cul¬
pam parẽtis. Qmpiculosũ si fragi¬
lem adolescentule etatẽ errori offe¬
ras. Qͣm impiũ si eius destituae
senectutẽ cuiꝰ deflorau̾is uiuẽtu¬
tem. Ergo inhonoratis stipẽdiis
⁊ ueteranũ imꝑator dimittat in¬
gloriũ. atq imꝑii sui possessione de¬
trudat. ⁊ rusticũ laboris effectũ agro
suo ꝓpulset agricola. Anqd̾ in sub.¬
ditos nefas est incõparem fas est:
Dimintis gͦ uxorẽ qiͣ uire sine cͥmi¬
ne.⁊ putas id tibi lic̾e qr lex huma¬
na ñ ꝓhibet. s diuina ꝓhibet: Qͥ
hominib obseq̃ris: dm̃ uerere. Au¬
dilegẽ dñi cui obsecunt᷑ etiã qui leges
dam etiã opus dĩ soluit᷑. Paterisne
oro libos tuos uiuẽte te eẽ sub uitͥ¬
co: aut incolumi matre deg̾e sub
nou̾ca: pone si repudiata ñ nubat.
W. hec uiuo uiro tibi debuit displi¬
cere: cui adultero fidem seruat. Po¬
ne sinubat. Necessitas illius tuũ cri¬

Expanded text:
gis redimere a patre liberi debeant culgis redimere a patre liberi debeant culpam parentis. Quam periculosum, si fragilem adolescentulae aetatem errori offeras! Quam impium, si ejus destituas senectutem, cujus defloraveris juventutem! Ergo inhonoratis stipendiis et veteranum imperator dimittat inglorium, atque imperii sui possessione detrudat; et rusticum laboris sui effetum agro suo propulset agricola? An quod in subditos nefas est, in comparem fas est ? . 5. Dimittis ergo uxorem quasi jure, sine crimine; et putas id tibi licere, quia lex humana non prohibet; sed divina prohibet. Qui hominibus obsequeris, Deum verere. Audi legem Domini, cui obsequuntur etiam qui leges ddam etiam opus Dei solvitur. Paterisne, oro, liberos tuos, vivente te, esse sub vitrico; aut incolumi matre, degere sub noverca? Pone, si repudiata non nubat. Et haec viro tibi debuit displicere, cui adultero fidem servat? Pone, si nubat. Necessitatis illius tuum cri
Abbreviated transcription (Latin):
te legitime tenẽt gr̾am cãtilene.
cordarũq apud se seruat ordo cõ¬
cordiã. Itaq ñ habent armoniam
suam nuptie. qñ xp̃iano uiro gẽ¬
tił mulier ñ legitime copulatur.
Ergo ubi nuptie armonia. ubi ar¬
monia ds̃ uingit. ubi armonia
ñ ẽ pugna atq dissensio q̃ ñ ẽ adõ.¬
qr ds̃ caritas ẽ. Noligͦ uxorem di¬
mutere. ne dm̃ tue copule diffite¬
aris auctorẽ. W enĩ si alienos. młto
magis uxorios debes tolerare. ⁊em̃¬
dare mores. Audi quid dix̾it dñs.
qui dimittit mulierẽ fac̃ eã me¬
chari. Wenĩ cui ñ licet uiuẽte ui¬
ro mutare ꝯiugiũ. potest obriꝑe
libido peccandi. Itaq qui auctor
erroris etiã reus culpe ẽ. Qͦ cũ par¬
uuł feta dimuit᷑: Qͤ titubãti ue¬
stigio grandeua detrudit᷑ : durũ
si excludas parẽtẽ pignora teneas.
ut ad otumeliã parẽtis addasetiã¬
pietatis iniuriã. Duruis si ꝓpter
matrẽ etiã filios simł pellas. cũ ma¬

Expanded text:
tae legitimae tenent gratiam cantilenae tae legitimae tenent gratiam cantilenae cordarumque aptus seruat ordo concordiam. , itaque non habent armoniam suam nuptiae, quando Christiano uiro gentilis mulier non legitime copulatur. ergo, ubi nuptiae, armonia? ubi armonia, deus iungit, ubi armonia non est, pugna atque dissensio est, quas caritas est. Noli ergo uxorem dimittere, ne deum tuae copulae diffitearis auctorem. etenim si alienos, multo magis uxorios debes tolerare et emendare mores. audi quid dixerit dominus: qui dimittit mulierem facit eam moechari. etenim cui non licet uiuente uiro mutare coniugium potest obrepere libido peccandi. itaque qui auctor erroris etiam reus culpae est, quod cum paruulis feta dimittitur, quod titubanti uestigio grandaeua detruditur. durum, si excludas parentem, pignora teneas, ut ad contumeliam carpietatis injuriam; durus, si propter matrem etiam filios simul pellas; cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
luntates. S iõ uim facimꝰ nature.
ut ñ ad tr̃ena demergat. s ad suꝑna
se surrigat. Om̃is qui dimittit uxo¬
rem suã ⁊ duc̃ alterã mechat᷑. & qui
dimissã a uiro duc̃: mechat᷑. ẜ riꝰ
dicenduĩ arbitror de lege ꝯiugii. ut
postea de ꝓhibẽdo diuortio dispute¬
mus. Quidã enĩ putãt om̃e ꝯiugiũ
a dõ eẽ. maxime qr scͥptum ẽ. Que
ds̃ ꝯuĩxit homo ñseparet. Ergo si
um ñ licet solui. W quomͦ apłs di¬
xit. qd̾ si infideł discedit discedat:
In quo intrabilit̾ ⁊ noluit apud xͥa¬
nos causam resid̾e diuortii.⁊ osten¬
dit ñ a deo om̃e diugiũ. Neq enĩ
xane gentilib dĩ iuditio copulãt᷑
cum lex ꝓhibeat. s occurrit illud
qd ait salomon. domũ ⁊ substãnã
patres partiunt᷑ filiis. a dõ aut̃ p̃¬
ꝑabitur uiro uxor. qd̃ qui ingreco
legit ñ putat eẽ contrariũ. Bene
dr̃ ꝯmissa conexio. Armonia est
cũ fistule orgam ꝑ ordinẽ copula¬

Expanded text:
luptates. et ideo uim faciamus naturae, luptates. et ideo uim faciamus naturae, ut non ad terrena demergat, sed ad superna se subrigat. Omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram moechatur et qui dimissam a uiro ducit moechatur. prius dicendum arbitror de lege coniugii, ut postea de prohibendo diuortio disputemus. quidam enim putant omne coniu gium a deo esse, maxime quia scriptum est: quae deus coniunxit homo non separet. ergo si um non licet solui. et quomodo apostolus dixit: quod si infidelis discedit, discedat? in quo mirabiliter et noluit aput Christianos causam residere diuortii et ostendit non a deo omne coniugium; neque enim Christianae gentilibus dei iudicio copulantur, cum lex prohibeat. sed occurrit illud quod ait Salomon: domum et substantiam patres partiuntur filiis; a deo autem praeparabitur uiro uxor. quod qui in Graeco legit non putat esse contrarium. bene um dicitur conmissa conexio. armonia est, cum fistulae organi per ordinem copula
Abbreviated transcription (Latin):
dñi celi firmati sũt. W filius ds̃
qui ẽ suꝑ om̃ia ds̃ bñdictus in scła.
Quomꝰ gͦ nemo potest duob dñis
tris ⁊ filii ẽẽ dominatũ. Unꝰ aut̃
⁊ si ñ diuidat᷑: s totus in patre.to¬
tus infilio sit. Itaq qr uniꝰ deita¬
tis atq dñatꝰ asserimꝰ tͥnitatem:
unũ dm̃ ⁊ unũ dñm ꝯfitemur.
Qui autẽ aliam patris. aliam
filii. aliam sp̃c memorãt potesta¬
tem: plures deos ⁊ plures dños
in eccłiam gentił uitio erroris
inducunt:¬
sad ioħm. Nonqr lex defec̃: s qr
incipit eugłii p̃dicatio. Uidẽt᷑
enĩminora ꝯpleri: cum potio¬
ra succedũt. & ideo uim facia.¬
mus regno celoꝵ. Om̃is enĩqui
iuim fac̃ uehem̃ti
studio ꝓꝑat. ñ torpẽt
pilescit affectũ. Est gͦ fidei religio¬
sa uiolentia. segnitia cͥminosa. Lex
młta scđm naturã ut naturalib
indulgẽtior desideriis: ad iusticie
studiũ nos uocaret. xͦ naturã inci¬
dit. qr nat᷑ales quoq amputat uo¬

Expanded text:
i firmati sunt, et filius deus, qui est super omnia deus benedictus in saecula. quomodo ergo nemo potest duobus dominis tris et filii esse dominatum. unus autem est, si non diuidatur, sed totus in patre, totus in filio sit. itaque quia unius deitatis atque dominatus adserimus trinitatem, unum deum et unum dominum confitemur. qui autem aliam patris, aliam filii, aliam spiritus memorant potestatem plures deos et plures dominos in ecclesiam gentilis uitio erroris inducuntad Iohannem, non quia lex defecit sed quia incipit euangelii praedicatio; uidentur enim minora conpleri, cum potiora succedunt. et ideo uim faciamus regno caelorum; omnis enim qui uim facit uehementi studio properat, non torpenti lentescit affectu. est ergo fidei religiosa uiolentia, segnitia criminosa. lex multa secundum naturam, ut naturalibus indulgentior desideriis ad iustitiae studium nos uocaret; Christus naturam incidit, quia naturales quoque amputat uo
Abbreviated transcription (Latin):
pliciũ u̾eris. ille osculum defert.
Tu ꝯuitiũ times. a dornat ille ꝯ
tior. Da mͥ portionẽ substãtie. Ui¬
des qd̾ diuinũ patrioniũ petẽ¬
tib datur. Nec putes culpã patͥs
qd̃ adolescentiori dedit. Nłła dei
regno infirma etas: nec fides gra¬
uatur ãns. Ip̃e certe se iudicaũ
ydoneũ qui poposc̃. Atq utmã ñ
recessisset a patre: impedim̃tũ
nescisset etatis. S postquã ꝑegre
ꝓfectus est. Aerito gͦ. ꝓdegit pa¬
trimoniũ qui recessit ab eccłia.
posteaꝙͣ domũ inquit patriã de¬
relinq̃ns ꝑ egre ꝓfectus est in re¬
gionem longinquã. Quid enim
longinqͥus quã a se reced̾e. nec re¬
gionib s morib seꝑari. studiis
discretũ eẽ ñ tr̃is. ⁊ qiͣ int̾fuso lu¬
xurie scłaris estu. diuortia habere
factoꝵ  Etenĩ qui se axp̾o seꝑat:
ꝓpe in sanguine xͥ. Non inuideamꝰ
de longiqua regione remeãtibus.
qr ⁊ nos fuimꝰ in regione longĩqͣ:
sic̃ ysaias docet. Sic enĩ habes.

Expanded text:
cium uereris, ille osculum defert; tu conuicium times, adornat ille cotior: da mihi portionem substantiae. uides quod diuinum patrimonium petentibus datur, nec putes culpam patris quod adulescentiori dedit. nulla dei regno infirma aetas, nec fides grauatur annis. ipse certe se iudicauit idoneum, qui poposcit. atque utinam non recessisset a patre, inpedimentum nescisset aetatis. sed posteaquam peregre profectus est, — merito ergo prodegit patrimonium, qui recessit ab ecclesia — posteaquam domum. inquit. patriam derelinquens peregre profectus est in regionem longinquam. quid enim longinquius quam a se recedere nec regionibus, sed moribus separari, studiis discretum esse non terris et quasi interfuso luxuriae saecularis aestu diuortia habere factorum? etenim qui se a Christo separat prope in sanguine Christi. non inuideamus de longinqua regione remeantibus, quia et nos fuimus in regione longinqua, sicut Esaias docet. sic habes:
Abbreviated transcription (Latin):
gram comparemꝰ. Nec rep̾hendit᷑
uillicꝰ in quo discimꝰ ñ ip̃i eẽ dñi.
s potius alienarũ uillici faculta¬
tum. W ideo licet peccau̾it. tam̃
qr sibi inposterũ ex indulgẽtia dĩ
quest̃ auxilia p̾dicatur. Pulchre
aut̃ iniquũ mãmona dix̃. qr ua¬
riis diuitiarũ illecebͥs nr̃os auari¬
tia tẽptabat affectus: ut uellemꝰ
seruire diuttiis. Unde ait. Si in
alieno fideles ñ fuistis qd̾ ur̃m est
quis dabit uob̃: Aliene nob diui¬
tie st̃. qr p̃ter naturã st̃. neq no¬
Deniq in sua ꝓpͥa uenit: ⁊ siueũ
ñ receꝑunt. Ergo nemo dabit qd̾
⁊ fraudis ⁊ auaritie. W ideo qͥ in
facultatib fideles ñ fuer̃ quascũ
alienas seirẽt. Sinunẽ enĩ ad usũ
fructus tr̾arũ a dño dõ datꝰ est:
om̃ib debuer̃ utiq participare
dimidiã partẽ bonoꝵ suoꝵ obtu¬
lit. Ergo ñ seruiamꝰ alienis. qͥ nul¬
lum dñm debemus scire nͥ xp̃m.

Expanded text:
gratiam conparemus. nec reprehenditur gratiam conparemus. nec reprehenditur uilicus, in quo discimus non ipsi esse domini, sed potius alienarum uilici facultatum. et ideo licet peccauerit, tamen quia sibi in posterum ex indulgentia domini quaesiuit auxilia, praedicatur. pulchre autem iniquum mamona dixit, quia uariis diuitiarum inlecebris nostros auaritia temtabat adfectus, ut uellemus seruire diuitiis. unde ait: si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est quis dabit nobis? alienae nobis diuitiae sunt, quia praeter naturam sunt neque nodenique in sua propria uenit, et sui eum non receperunt. ergo nemo dabit quodet fraudis et auaritiae et ideo qui in facultatibus fideles non fuerunt, quas cum alienas scirent — conmunem enim ad usum fructus terrarum a domino deo datus est omnibus —, debuerunt utique participare dimidiam partem bonorum suorum obtulit. ergo non seruiamus alienis, quia nullum dominum debemus scire nisi Christum;
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Stat aut̃ foris nec excludit᷑. s
ñ ingredit᷑ ignorãs uolũtatẽ dei
de uocatͥonegẽtiũ. seruus iã factꝰ
ex filio. Seruus enĩ nesc̃ quid dñs
agat. Ubi cognouit inuidet ⁊ tor¬
quet᷑ ecclie bonis. ⁊ foris stat. Foris
enĩ isrł audiuit chorũ ⁊ sympho¬
niã ⁊ irascit᷑. qr hic ꝯeinit plebis
bonus pater etiã hunc saluare cu¬
piebat dicens. Tu mecũ semꝑ fui¬
sti. Uł qiͣ uideus in lege. uł ꝯi iust
ĩ ꝯmunione. S ⁊ si desinas inuid̾e.
⁊ om̃ia mã tua st̃ uł uideus sacra¬
m̃ta uet̾is testam̃ti. uł baptizatꝰ
etiã ñ possidens. Nemo seruus po¬
test duob dñis seriure. Nõ qr duo
s unus est dñs. Nam ⁊ si st̃ qui
mãmone seruiãt: tam̃ ñ ille nouit
aliqͣ uira dñatus. s ip̃i sibi iugum
seruitutis imponũt. Neq enĩ u¬
sta porestas. s iniusta ẽ seruitꝰ. Et
ideo ant. Facite uob amicos de mi¬
quo mãmona.ut largiendo pau¬

Expanded text:
lorum, stat autem foris nec excluditur, sed lorum, stat autem foris nec excluditur, sed non ingreditur 9 ignorans uoluntatem dei de uocatione gentium seruus iam factus ex filio; seruus enim nescit quid dominus agat. ubi cognouit, inuidet et torquetur ecclesiae bonis et foris stat. foris enim Israhel audit chorum et symphoniam et irascitur, quia hic concinit plebis bonus pater etiam hunc saluare cupiebat dicens: tu mecum semper fuisti, uel quasi Iudaeus in lege uel quasi iustus in communione; sed et, si desinas inuidere: et omnia mea tua sunt, uel Iudaeus sacramenta ueteris testamenti, uel baptizatus etiam noui possidens. Nemo seruus potest duobus dominis seruire, non quia duo, sed unus est dominus. nam etsi sunt qui mamonae seruiant, tamen non ille nouit aliqua iura dominatus, sed ipsi sibi iugum seruitutis inponunt; neque enim iusta potestas, sed iniusta est seruitus. et ideo ait: facite uobis amicos I de iniquo mamona, ut largiendo pau
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾ istos uelit referre ad ppłos du¬
os. ut sit adolescẽtior ppłs ex gẽtib
tanqͣm isrł cui fr̾ maior bñficium
paĩne bñdictionis inuidit. qd̾ faci
odoris sacrificiũ requisier̃. Iudeꝰ
hedũ requirit. xͥanus agnũ. & iõ
illis barrabas soluit᷑. nob̾ agnus
ĩmolat᷑. Uñ apud illos fetor est cͥ¬
minũ. apud nos remissio pcc̃oꝵ.
dulcis in spe. suauis infructu. Q
etiã in hedo uidet᷑. qr uidei ritũ ue¬
teris sacͥficii ꝑdider̃. uł qr nulliꝰ
sanguis his ꝓfuit sic̃ xp̃i sãguis
eccłie. Non enĩ redim̾e eos sanguiᷤᷤ
potuit ꝓpħarũ. Impudẽs aut̃ ⁊
simił illuis publicami iustificãtis
se arroganti p̾ce qui putabat qd̃
nũqͣm p̃terierit mãdatũ dĩ. legẽ
seruabat in litt̾a. impiꝰ qui accusa¬
bat fr̃em qd̾ cũ m̾etricib painã
substãtiã ꝓdegisset. cũ debu̾it ad¬
u̾tere qr sibi dictũ est. Meretͥces ⁊
publicani p̾cedent uos in regno ce¬

Expanded text:
fratres istos uelit referre ad populos dufratres istos uelit referre ad populos duos, ut sit adulescentior populus ex gentibus tamquam Israhel, cui frater maior beneficium paternae benedictionis inuidit. quod faciodoris sacrificium, requisierunt. Iudaeus haedum requirit, Christianus agnum, et ideo illis Barabbas soluitur, nobis agnus immolatur. unde aput illos faetor est criminum, aput nos remissio peccatorum, dulcis in spe, suauis in fructu. qetiam in haedo uidetur quia Iudaei ritum ueteris sacrificii perdiderunt uel quia nullius sanguis his profuit sicut Christi sanguis ecclesiae; non enim redimere eos sanguis potuit prophetarum. inpudens autem et similis illius Pharisaei iustificantis se arroganti prece, qui putabat quod numquam praeterierit mandatum dei, quia legem seruabat in littera, inpius, qui accusabat fratrem quod cum meretricibus paternam substantiam prodegisset, cum debuerit aduertere quia sibi dictum est: meretrices et publicani praecedunt uos in regnum cae