comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est fides mintellectum. iusticia uidelicet quȩ ex fide ẽ. in uidin
plenȩ cognitionis. ⁊ itẽ desid̾ium ꝑ egrinationis. in plenitudin
ducit ad plenam cognitionẽ. sic desidium ad ꝑfectam dilection
Et sicut d̾r nisi credid̾itis ñ intelligetis: sic dici ȩque ñ ab suri
tu. Interĩ iustus desid̾at ad dm̃ sicut ceruus ad fontes aquan
nam beatus haurit iam ingaudio de fontib saluatoris. hocs
lectatur inplenitudine caritatis. His gͥ fortassis quasi dui
aĩe brachiis in tellectu uidelicr ⁊ amore.i. cognitione ⁊ dilec

Expanded text:
ectum, justitia videlicet quae ex fide est, in judicium plenae cognitionis, et item desiderium peregrinationis in plenitudinem ducit ad plenam cognitionem, sic desiderium ad perfectam dilectionem. Et sicut dicitur: Nisi credideritis, non intelligetis : sic dici aeque non absurde tellectu. Interim justus desiderat ad Deum sicut cervus ad fontes aquarum: nam beatus haurit jam in gaudio de fontibus Salvatoris, hoc est, delectatur in plenitudine charitatis. 3. His igitur fortassis quasi duobus animae brachiis, intellectu videlicet et amore, id est cognitione et dilec
Abbreviated transcription (Latin):
dedero uob̃. parum ẽ ut digne michi uidear. recõpensasse uł
dimillium beniuolentie quã erga urãm humilitatẽ hab̃e uos aumt.
Gaudeo quidem de grãm: s tẽꝑat fateor pro tanto fauore lȩtitiam.
quod eundem mͥ fauorem ñ opꝰ s opinio ad quisierit. Pudet nimirũ
gñdit᷑ ex usltare : cum sentio in ine uenerari uł diligi.ñ quidem quod
sum s quod putor. Neq enĩ ego tunc diligor qñ sic dsligor: s nescio
quid inme ꝓ me quod ñ sũ ego. Immo ut uerus loquar ñ nescio: nã
certissime scio quod nicħ. Nichil enĩ ꝓouldubio ẽ: quicquid putat᷑
ñ ẽ. Porro cum amatur quod ñ ẽ s ẽẽ putatur. ñ amor uł amans nicħ
ẽ. s qod amatur. Mirandum s magis dolendũ quam mirandum.
quod id quod nichili ẽ. amari pot̃. Hinc plane sentimꝰ. uñ quo ueni¬
mus. quid ꝑdidimus. quid in uenimꝰ. Ad herendo ei qui semꝑ ⁊be
ate ẽ. semꝑ ⁊ nos tẽ ⁊ ẽe beate poteramꝰ. Adherendo aut̃ dixerim.

Expanded text:
igne mihi videar recompensasse vel dimidium benevolentiae, quam erga nostram humilitatem habere vos aiunt. Gaudeo quidem de gratia: sed temperat, fateor, pro tanto favore laetitiam, quod eumdem mihi favorem non opus, sed opinio acquisierit. Pudet nimirum granditer exsultare, cum sentio in me 36 venerari vel diligi, non quidem quod sum, sed quod putor. Neque enim ego tunc diligor, quando sic diligor: sed nescio quid in me pro me, quod non sum ego. Imo ut verius loquar, non nescio: nam certissime scio quod nihil. Nihil enim procul dubio est, quidquid putatur et non est. Porro cum amatur quod non est sed esse putatur, non amor vel amans nihil est, sed quod amatur. Mirandum, sed magis dolendum quam mirandum, quod id quod nihil est, amari potest. Hinc plane sentimus unde, quo venimus; quid perdidimus, quid invenimus. Adhaerendo ei qui semper et beate est, semper et nos esse, et beate esse poteramus. Adhaerendo autem dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
optime nostis. sepe insua solet utͦbiq falli sententia.⁊ de laude indelicet
quoq conferat ⁊ oneris. Est certe quod magis quantulus cũq sum. facit
ca sunt.⁊ nichil ẽ in eis omino quod ur̃o studio dignum putẽ. Tam̃ qr
apud uos potius imꝑitiam quam obedientiã: quȩ hoꝵ ⁊ quo uob placet
ut mittã scͥpto nob̃ ꝑp̾sentem ñtium significate. ut qr mͦ penes me ñ
sunt. abhis qui habent ea requiram ⁊ dirigã quocũq mandau̾tis. Et
ut sciatis quid petatis. scio me scͥpsisse libellum qui inscͥbitur de hu¬
militate: ℥.iiͦii. omeliaꝰ in laudib uirginis matris. nam hõ hc̃ titulũ.
suꝑ illum udelicet locum euangelii apud lucamudr a
me coram audiere loquentẽ. suo stilo exceperunt. ⁊ penes se ten
Utinam quod minime sꝑo nr̃a uob̃ in aliquo possit eẽ oficiu
rusticitas. ¶ ad eũdẽ.

Expanded text:
optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude videlicet, optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude videlicet, quoque conferat et oneris. Est certe quod me magis, quantuluscumque sum, facit ca sunt, et nihil est in eis omnino quod vestro studio dignum putem. Tamen quapud vos potius imperitiam, quam obedientiam: quae horum, et quo vobis placet ut mittam, scripto nobis per praesentem nuntium significate; ut quae modo penes me non sunt, ab his qui habent ea requiram, et dirigam quocunque mandaveritis. Et ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libellum, qui inscribitur, De humilitate; et quatuor homilias in Laudibus Virginis Matris nam hunc habet titulum, super illum videlicet locum Evangelii apud Lucam, ubi qui me coram audiere loquentem, suo stilo exceperunt, et penes se retinent. Utinam, quod minime spero, nostra vobis in aliquo possit esse officiosa rusticitas. 38
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ dei uirtus. ⁊ dei sapientia.S qñ hec erunt: Qñ uidebimus eũ
sicuti ẽ: Quando amabimus eum ꝓut ẽ : ⁊am expectatio creaturȩ.
reuelationem filioꝵ dei expectat. Uanitati enim creatura suibiecta ẽ
ñ uolens. Dequa uniu̾sali uanitate in est ⁊ nob ⁊uelle laudari cum
simꝰ uituꝑabiles. ⁊nolle laudare quos scimus ẽẽ laudabiles. S ⁊ hoc ua¬
num ẽ. quod nr̃a plerũꝙ ignorantia. ⁊ tacet᷑ quod ẽ. ⁊p̾dicat᷑ quod ñ
ẽ. Quid ad ista dicemus. niui quia uani filii hominũ. m̃daces filii homi¬
num instateris. ut decipiant ipsi deuanitate in idipsum: Laudamur
laudant. Alii adulant᷑ ⁊ ficti sunt. alii laudant quod putant ⁊ fal¬
si sunt. alii utroꝵq p̾coniis głant᷑. Iuani sunt. Solus sapiens qui
cum apło dicit. parco aũ ne quis meexistimet supͣ id quod uid in me
aut audit aliquid ex me. Hec in terim uob̃ nimis festine. ⁊ obħ minꝰ
festiue exariui potuis quam dictaui. ac fortassis loquacius quã de-

Expanded text:
Est et Dei virtus, et Dei sapientia . Sed quando haec erunt? quando videbimus eum sicuti est? Quando amabimus eum prout est? Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subjecta est non volens . De qua universali vanitate inest nobis et velle laudari, cum simus vituperabiles; et nolle laudare quos scimus esse laudabiles. Sed et hoc vanum est, quod nostra plerumque ignorantia et tacetur quod est, et praedicatur quod non est. Quid ad ista dicemus, nisi quia vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum? Laudamus laudant. Alii adulantur, et ficti sunt; alii laudant quod putant, et falsi sunt; alii utrorumque praeconiis gloriantur, et vani sunt. Solus sapiens qui cum Apostolo dicit: Parco autem ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . 4. Haec interim vobis nimis festine, et ob hoc minus festive exaravi potius quam dictavi, ac fortassis loquacius quam debu
Abbreviated transcription (Latin):
do alum. obsequendo illi ñne utiliꝰ uxta p̾missã u̾tatis sententiam.
molami ꝗsineriã collo eꝰ suspend̾es. ⁊ sic eum demigeres in ꝓfundum
ita beandũ putasti obsequio. ut morte illi grauiorẽ exhibueris obȩdis¬
am. Reuera nõ exꝑior quã uera sit illa sententia. Iniici hominis ad

Expanded text:
do illum, obsequendo illi. Nonne utilius, juxta praemissam Veritatis sententiam, do illum, obsequendo illi. Nonne utilius, juxta praemissam Veritatis sententiam, molam asinariam colle ejus suspenderes, et sic eum demergeres in profundum ita beandum putasti obsequio, ut morte illi graviorem exhibueris obedientiam? Revera nunc experior, quam vera sit illa sententia: Inimici hominis, d
Abbreviated transcription (Latin):
nil iuberi dep̃hendit᷑ diuinis contͣriũ institutis: s necessariam assero
⁊ prudentiã qua adu̾tat᷑ si quid adu̾sat᷑. ⁊ lib̾tatẽ qua ⁊ ingenuȩ contẽp¬
natii S ettm iste nichil inquit habeo int̾rogare. iuterit ile quid iusserit.
Dic queso sidlato in manus gladio. suũ te armari uississet iningislum
a caieiusse Aut sise tuo uoluisset impulsu in ignẽ uł in aquam p̾cipi¬
te dar i obtemꝑasses : Nonne ⁊̃ ab his ñ ꝓhib̾e cum possis. incͥmen tͥ re¬
putatur homicidũ. Age gͦ uide ne forte sub p̃textu obȩdientiȩ. in quippi¬
ant el guaiiꝰ in seruieris. Non ignoras certe qui dixerit. Nam mͥ hinc
fortasse ñ crederes. ex pedire scandala facientib demergi poti in ꝓfimidi
mruris. Eur hoc dñ. nisi quia significare uoluit. tam graina illos in pos¬
teruim marĩe torm̾ta ut eis comparata mors temꝑat. ne pęnat eẽ iude

Expanded text:
nil juberi deprehenditur divinis contrarium institutis: sed necessariam assero nil juberi deprehenditur divinis contrarium institutis: sed necessariam assero et prudentiam, qua advertatur si quid adversatur; et libertatem, qua et ingenue contemnatur. Caeterum iste, Nihil, inquit, habeo interrogare: viderit ille quid jusserit. Dic, quaeso, si dato in manus gladio, suum te armari jussisset in jugulum, acquievisses? aut si se tuo voluisset impulsu in ignem vel in aquam praecipitem dari, obtemperasses? Nonne etiam ab his non prohibere cum possis, in crimen tibi reputatur homicidii? Age ergo, vide ne forte sub praetextu obedientiae in quidpiam ei gravius inservieris. Non ignoras certe quis dixerit nam mihi hinc fortasse non crederes expedire scandala facientibus demergi potius in profundum maris . Cur hoc dixit, nisi quia significare voluit tam gravia illos in posterum manere tormenta, ut eis comparata mors temporalis, nec poenalis es
Abbreviated transcription (Latin):
os disꝑsores. quasi tuba exaltat uocẽ fuam. Minat᷑ aut̃ se disꝑsores disꝑ¬
gere.qui ꝓdisꝑsis colligendis effusꝰ ẽ. Et si eiꝰ uocẽ tu ñ audis. audit eam
de cinꝰ latere manauit. Quomodo namq ꝓprium ñ audit. qui abel san¬
guinem audiebat: S quid ad me inquis: Ille uiderit. cui mͥ contͣdic̾e fas
rebam. Sequi debui ñ p̾ire : p̾ceptorem auditor. O istoꝵ tempoꝵ paisse
simplex. si tam̃ ⁊ ille alt̾m se tͥ exhibuisset antonium. ut quicqͥd ut ie¬
uit̾ de labiis eius ꝓcedet. necesse ñ haberes discut̾e. s sine cunctatiõe
ad omnia nicħ hesitans obȩdires. Omonachũ obȩdientissimum. cui
ex quibꝰ lib senioꝵ u̾buł. ne imũ quidẽ iota p̾teruolet. Non attendit
quod bonim ẽ tenete. Si ita oportet. deleamꝰ iam delibro euangłii. esto¬
te prudentes sicut ferpentes. sufficiente quippe quod sequitur. ⁊ simpli¬
cos sic̃ colimibȩ. Nec dico a subditis mandata p̃positoꝵ eẽ duuidicanda isti

Expanded text:
os dispersores quasi tuba exaltat vocem suam. Minatur autem se dispersores dispergere, qui pro dispersis colligendis effusus est. Et si ejus vocem tu non audis, audit eam de cujus latere manavit. Quomodo namque proprium non audit, qui Abel sanguinem audiebat? . 12. Sed quid ad me, inquis? Ille viderit cui mihi contradicere fas rebam. Sequi debui, non praeire praeceptorem auditor. O istorum temporum Paule simplex, si tamen et ille alterum se tibi exhibuisset Antonium, ut quidquid vel leviter de labiis ejus procederet, necesse non haberes discutere, sed sine cunctatione ad omnia nihil haesitans obedires? O monachum obedientissimum, cui ex quibuslibet seniorum verbulis ne unum quidem iota praetervolet! Non attendit quod bonum est tenete . Si ita oportet, deleamus jam de libro Evangelii, Estote prudentes sicut serpentes, sufficiente quippe quod sequitur, et simplices sicut columbae . Nec dico a subditis mandata praepositorum esse dijudicanda, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uehemens. qui corpora de sepuacͥs. animas ab inferis e¬
tauit. Terram celosꝙ tuba illa conuocauit in unũ. quip
quȩ int̾ra ⁊ quȩ incelis sunt pacificans. In omnẽ t̾ram exuis
uox illa in magnificentia. Et quid elamat: Exurgat ds ⁊ dissipent᷑ in

Expanded text:
et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis eet vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et quae in coelis sunt, pacificans. In omnem terram exivit vox illa in magnif
Abbreviated transcription (Latin):
habiisse imꝑium. cui obsequi gͣuabaris. Ubi uͦ suspitio. ibi discussion¬
cessaria. uerum tu ut tuȩ patientis dares uł caꝑes exꝑim̃tũ. nichil
cutiens trahi te passus es. ñ solum p̃t̾ uoluntatẽ tuam. s ⁊ cont᷑ cons¬
entiam. Opatientia. oitu digna ĩpatientia. N possum fateor ũn
huic contentiosissimȩ patientiȩ. Uidebas dispergentẽ ⁊ sequebariss Su¬
dala a iõtantẽ audiebas. ⁊ obsequebaris: Uera patientia ẽ pati ila
contͣ quod libent. s non p̃t̃ quod liceat. Mirum uͦ quod hominẽ audi
furtiue susurrantẽ. am̃ ñ audiebas aꝑte reolamantẽ. tali quasi gs
emisso tonitrut. Ue illi ꝑ quẽ scandalum uenit. Ntantum aute
dñs. s ⁊ sangris ipsins. clamore nichilominꝰ uehem̃ti surdis lic
dei. ut eos congregaret inunum: iuste fremebat in disꝑsors
nimirum disꝑsores: qui ñ noit nͥ collig̾e̾. Magñ eiꝰ olamo

Expanded text:
habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio nhabuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Verum tu ut tuae patientiae dares vel caperes experimentum; nihil discutiens, trahi te passus es, non solum praeter voluntatem tuam, sed et contra conscientiam. O patientia omni digna impatientia! Non possum, fateor, non irasci huic contentiosissimae patientiae. Videbas dispergentem, et sequebaris: scandala dictantem audiebas, et obsequebaris. Vera patientia est, pati vel agere contra quod libeat: sed non praeter quod liceat. 22 Mirum vero quod hominem audiebas furtive susurrantem, Deum non audiebas aperte reclamantem, tali quasi coelitus emisso tonitru: Vae illi per quem scandalum venit! Non tantum autem Dominus, sed et sanguis ipsius clamore nihilominus, vehementi, surdis licet, Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus clamor,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ modestiȩ. mansuettidinis nominib uelas ⁊ uelatis sordib sacͣ ala uocl
maculas: Hanc ego nũ quam emuler obȩdientiã. Talem mͥ nuĩquam
libeat modestiam uł potiꝰ molestiam imitari. Huiꝰcemodi mansuetu
semꝑ longe fiat ame. Tał si quidẽ obȩdientia. omni ẽ contemptu des¬
or. Cat quoq modestia ultͣ omnẽ modum extendit᷑. Ultͣ aicã anca
S uerius forsitan ⁊utroq cõpeteantiꝰ: Aixerim extra. Qualis demq ali
mansuettido: quȩ ipso ⁊̃ auditu omniũ aures exasꝑat : Uolo tam̃ eam ipliua
ñ contendas: liceat ⁊me obsecro paulo nc̃ confidentiꝰ agere tecum. Alioqun
male multũ merin dete. si quod memini soles. soli mͥ indignandũ putae
Gitur tuam conuenio conscientiam. Uolens an in uitus ꝓfectꝰ es: ad ei¬
S si ex uoluntate: iam ñ ex obedientia. Si aut̃ uruitꝰ. suspectum iuderi.

Expanded text:
entiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula entiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula maculas. Hanc ego nunquam aemuler obedientiam: talem mihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitari: hujuscemodi mansuetudo semper longe fiat a me. Talis siquidem obedientia omni est contemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur. Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut ertrahi non contendas; liceat et me, obsecro, paulo nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles soli mihi indignandum putaveris. 11. Igitur tuam convenio conscientiam. Volens, an invitus profectus es? Sed si ex voluntate, jam non ex obedientia. Si autem invitus, suspectum videris
Abbreviated transcription (Latin):
mum fecisse pontificẽ nequaquã crediderim. nͥ aut circũ¬
uentum mendatio. aut importunitate uictum. Quan¬
uo ⁊ enĩ Alit̾ huiꝰcemodi uob̃ licentiã indulgeret. seminã-¬
di iudelicet seandali. scismata suscitandi. amicos contͥstandi.
frm̃ cond̾bandi pacem. ⁊ confundendi unanimitatẽ: ꝓpͥũꝙ
insuꝑ contempnendi ep̃m: Et hȩc qua necessitate necesse
ñ habeo dicere: oum rei exitus satis indicet. Profectos nem¬
pe planigimus: ꝓfectum ñ cernimꝰ. His igit᷑ talib ⁊ tam
grauib dare malis assensum. exhibe obsequiũ ãpendere adiutorum
tu mͥ obȩdientiã nominas modestiam nuncupas: appellas mansuetudineꝰ
Tu in quam conaris pessima uidicia. uirtutũ palliare nominibꝰ: An tepi¬
tas hoc sine iniuria fac̾e̾ dm̃i uirtutũ. qͦd uirtutib facis in uiriã:Uans¬
simam p̃sumptionẽ. tͣpissimã leuitatẽ. crudelissimã dissensionẽ. obȩdi¬

Expanded text:
mum fecisse Pontificem nequaquam crediderim, nisi aut circummum fecisse Pontificem nequaquam crediderim, nisi aut circumventum mendacio, aut importunitate victum. Quando etenim aliter hujuscemodi vobis licentiam indulgeret, seminandi videlicet scandala, schismata suscitandi, amicos contristandi, fratrum conturbandi pacem, et confundendi unitatem, propriumque insuper contemnendi episcopum? Et haec qua necessitate, necesse non habeo dicere, cum rei exitus satis indicet. Profectos nempe plangimus, profectum non cernimus. 10. His ergo talibus et tam gravibus malis dare assensum, exhibere obsequium, impendere adjutorium, tu mihi obedientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? An te putas hoc sine injuria facere Domini virtutum, quod virtutibus facis injuriam? Vanissimam p
Abbreviated transcription (Latin):
id iam suꝑius inuincibili exclusum ẽ ratione. Neo enĩ d̾s ubi ait nolite
contẽpnere unum ex his pusilł qui in me credunt. ad didit ⁊̃ nͥ cũ licentia
aut dicens. Qui scandalixauerit unũ de pusillis meis ⁊ cęt̾a. det̾mina-¬
causa non ẽ. nec licite scandalum quodlibet a quolibet posse cõ¬
mitti. nec uiste p̾cipi. nec in noxie consentiri. Hixiꝰ tamen patran¬
di mali quęrendam putatis ẽẽ licentiã. U ad quid: An ut qnͣto licentiꝰ
tanto secursꝰ.⁊ quo seouruis eo ⁊ ꝑiculosius peccatis: Mira cautela.
⁊ stupenda ꝓuidentia. Malum quod iam corde conceꝑant. oꝑe tam̃
cauti fuerunt ñ implere nͥcum licentia. Conceꝑunt dolorẽ s ñ
peꝑerunt inquitatẽ : donedimquo papa conceptui p̾buisset as¬
sensum. Quo lucro: Quoue salt̾e cõpendio mali᷑. Numquid ideo
aut malum eẽ desiit. aut ut minoratũ ẽ quia papa concessit:
Quis uͦ malum ẽe neget assensum p̃bere malo: Quod tam̃ sũ¬

Expanded text:
idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis pusillis qui in me credunt; addidit etiam, Nisi cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis meis , et caetera, determinacausa non est, nec licite scandalum quodlibet posse a quolibet committi nec juste praecipi, nec innoxie consentiri. Hujus tamen patrandi mali quaerendam putastis esse licentiam. Sed ad quid? An ut quanto licentius, tanto securius; et quo securius, eo et periculosius peccaretis? Mira cautela, et stupenda providentia! Malum quod jam corde conceperant, opere tamen cauti fuerunt non implere nisi cum licentia. Conceperunt dolorem, sed non pepererunt iniquitatem, donec iniquo Papa conceptui praebuisset assensum. Quo lucro? quove saltem compendio mali? Nunquid ideo aut malum esse desiit, aut vel minoratum est, quia Papa concessit? Quis vero malum esse neget, assensum praebere malo? Quod tamen sum
Abbreviated transcription (Latin):
tio det᷑ pigram potius elegerim in obȩdientiam cum ipsius ꝯscientia. quã
hoꝵ studiosã obedientiam cum scandalo. Estimo enĩ quia meluis agit iste
sic inolediens abbi. s ñ caritati. seruando unitatẽ in uinoło pacis: qͣuam

Expanded text:
tio detur, pigram potius elegerim inobedientiam eum ipsius conscientia, quam tio detur, pigram potius elegerim inobedientiam eum ipsius conscientia, quam horum studiosam obedientiam cum scandalo. Aestimo enim, quia melius agit iste sic inobediens abbati, sed non charitati, servando unitatem in vinculo pacis; quam
Abbreviated transcription (Latin):
tagione pecc̃i se senserat in quinari posse cũ dic̾et. cũ hominib oꝑa¬
iniquitatẽ. ⁊ ñ cõmunicabocũ electis eoꝵ: Deniq ⁊ orat dicens. Ab ou
noluit participare malũ: studuit de clinare osortiũ. Ait ⁊ enĩ.N
sedi cũ concilio uanitatis: ⁊ cum iniqua gerentib ñ in tͦibo. Huic u̾si
ñ sedebo. Audi deniq ⁊sapientis consiliũ. filimi ait. si te lactau̾int
catores. ne acquiescas eis. Tu gͦ adu̾sꝰ hȩc atq alia in ħe modũ in¬
mera in̾tatis testimonia putasti cuiꝑiã obȩdiendũ: Oodiosa ꝑu̾sit
Obȩdientiȩ uirtꝰ q̃ semꝑ militat u̾tati. ad u̾sꝰ u̾itatã accingitur.
cem ego dixerim fr̃is henrici in obȩdientiã. cui cito resipieenti abs
re ⁊ reu̾tenti ex itinere talem ꝯtigit ñ exꝑiri obedientiã. Quã pe¬
tientib ipse int̾ fr̾s in ꝓposito ⁊ ordine suo sine querela ꝯu̾set᷑. Cuiꝰ ego si op¬

Expanded text:
contagione peccati se senserat inquinari posse, cum diceret, Cum hominibus ocontagione peccati se senserat inquinari posse, cum diceret, Cum hominibus oiniquitatem, et non communicabo cum electis eorum? denique et orat dicens, Ab occtiam malorum, quorum noluit participare malum, studuit declinare consortium. Ait etenim: Non sedi cum concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Huic versiculo m impiis non sedebo . Audi denique et Sapientis consilium: Fili, mi, ait, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . 14. Tu ebediendum? O odiosa perversitas! Obedientiae virtus quae semper militat veritati, adversus veritatem accingitur. Felicem ego dixerim fratris Henrici inobedientiam, cui cito resipiscenti ab errore, et revertenti ex itinere, talem contigit non experiri obedientiam. Quam ptientibus, ipse inter fratres in proposito et Ordine suo sine querela conversetur? Cujus ego, si op
Abbreviated transcription (Latin):
Si hȩc ñ ignoras. quomͦ ñ trepidas: Ꝙ si trepidas. qͣm ñ em̃dare festinas
oqͥn qualẽ hinc ad ald̾ tͥbun al t̾rificũ oscientiã portas. uͥ uidex teste.
diget. uͥ ueritas discutit in tentiones. ubi inquisitio culpaꝵ. ꝑ tingn
abctita cordis. uͥ deniq secretissimos recessus m̃tium diuinꝰ ille in uest
in tuitꝰ. ⁊ ad subitũ illum soł iusticie fulgorẽ animaꝵ expansi sinꝰ. ciui
siue bona siue mala euomunt q̃ celabant: Ibi fr̾ adam facientes ⁊ consen¬
tes pari pęna punient᷑. Ibi fures ⁊ socii furum. similẽ st̃ excepturi sent¬
Abs conde ignẽ insimu tuo. ⁊ te iactato ñ aduri. Pone deniq portionẽi
cum adult̾is. nichilq tua int̾ẽe putato. Non ita ysaias. Redarguit en
ipsum. ñ solum quia ipse immundꝰ. s ⁊ qd̾ sociꝰ sit immundoꝵ: qr inqa
bito. Redarguit aut̃ seclixeru. ñ qr cum mał habataret: s quia mali
quod se in aliis ñ redarguisse redarguit. Ꝙd enĩ ⁊̃ dauid ñne alient

Expanded text:
festinas? Alioquin qualem hinc ad illud tribunal terrificum conscientiam portas, ubi judex teste non indiget, ubi veritas discutit intentiones, ubi inquisitio culparum pertingit ad abdita cordis, ubi denique secretissimos recessus mentium divinus ille investigat intuitus, et ad subitum illum Solis justitiae fulgorem, animarum expansi sinus, cuncta sive bona, sive mala evomunt quae celabant? Ibi, frater Adam, facientes et consentientes pari poena punientur. Ibi fures et socii furum similem sunt excepturi sentenAbsconde ignem in sinu tuo, et te jactato non aduri. Pone denique portionem tuam cum adulteris, nihilque tua interesse putato. Non ita Isaias: redarguit enim se ipsum, non solum quia ipse immundus, sed et quod socius sit immundorum: Quia, habito. Redarguit autem se dixerim, non quia cum malis habitaret, sed quia mala non acere acquiesceret, quod se in aliis non redarguisse redarguit? Quid enim etiam David? nonne alieni
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ petro abbati cluniacensi. B. humile dilectionis obsequiũ.
didimus ampliora libenter donaturi. cum ea uob̃ onerosa ñ fori
q nouerimus. Alioquin qñ hoc ipsum auderet nr̃a pussillitas.
ret ad dignitatẽ accessum uestrȩ dignationis humilitas: Adi
bĩto quod suggerendum uidet᷑. De monast̾io scĩ bertini uellĩ
Nunc uͦ cum nec absq magno labore uendicare uob̃ p̾fatũ n¬
sterium. nec in pace ut auint queatis possid̾e. honesta uobi
michi uidetur p̾betur quiescendi occasio: timor in quietand¬
Ad anm papam In nocennis

Expanded text:
no PETRO abbati Cluniacensi, BERNARDUS, humile dilectionis obsequium. reddidimus, ampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin quando hoc ipsum auderet nostra pusillitas, nisi daret ad dignitatem accessum vestrae dignationis humilitas? EPIdubito, quod suggerendum videtur. De monasterio Sancti-Bertini vellem vos Nunc vero cum nec absque magno labore vindicare vobis, praefatum monasterium, nec in pace, ut aiunt, queatis possidere: honesta vobis, ut mihi videtur, praebetur quiescendi occasio, timor inquietandDOMINUM PAPAM INNOCENTI
Abbreviated transcription (Latin):
qr tum̃dior sũ fateor. quã ꝓmisi. S tutiꝰ ad duco magistrũ qͥñ u̾e¬
tur. ep̃c ep̃o nudã dicere u̾itatẽ. Hoc ip̃m inquit delictum ẽ in
sob: quodenisas habetis int̾uos. Quare ñ magis fraudẽ patimi¬
n᷑ opposuit speculũ. refulsit uisticie sol. emicuit ueritas. uenus
ppariut. Quanti ẽ gͥ nescio. quȩ ala possessiuncula maledicta.
it ult̾ius iam possit aut obũbrare tam manifestã u̾i̾tatem.
uit impedire tam optatam correptionẽ : In spiret uob̃ ds acgui¬
sceri consilio ut ñ dicam nr̃o. s om̃iũ qui emulantur uos dei
emulatione reuerende ⁊ omni gła ꝓsequende pat̃.¬

Expanded text:
quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non verequia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pat
Abbreviated transcription (Latin):
duid : mͥ ꝓminimo ñ ẽ. S neq eccłȩ dĩ quȩ ubiꝙ tam celebri gaudio
nhoc meridiano lumine exultare solebat.Uerum uos qnͣtum
audo ⁊ constantiã. qua nec sĩis potestatib ceditis de uire ur̃o quod pu¬
pim: s si ñ ꝑtinatus quam constantius id agi a uob uideret᷑. Quam gło-¬
ñm eẽ in tuto confiditis. sub hoc scandalo. Nec enim excusat uos etiam¬
sinquẽpiam altm̃ iure culpam refunditis. Esto quod alius mouerit
sundalum: ꝓ fecto compesce uos potestis. Molle cõpescere sine culpa erit:
it uͦ compesc̾e sine gła erit: Malum si compͥmas tuum reputabitur tͥ
diusticiam. si alienum ad głam. Quicumq auctor sit scandali: a uob̃¬
smmnimodis exigitur tolli.⁊ in eo loco excusatum dicimus. si ñ potestis.
tientiam. ⁊ legem requirunt de ore eius. angłs enĩ dnĩ ẽ. Si gͦ ħ scanda¬
um cũ possitĩs ñ tollitis: plane ñ impletis ministerium uestrum.
nod quidẽ annulla sit culpa. uos indicabitis. Ego uͦ ne hoc suf

Expanded text:
i pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quaLaudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam glorvestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis.scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
litteras libet. S quoniam ad neutrum in ops ẽ caritat¬
multis meisimilib: qui scandalizant᷑. Dicitis forsitan scandas
tantum uos ñ eẽtis in causa. Nam in culpa dicere ñ audeo. Nonq̃
meum discutere hoc. est qui quexat ⁊ iudicet. Ue homuim
illi ꝑ quẽ scandalum uenit. Iudiciũ ꝓfecto portabit: quisqu
c̃ ile̾ uł illa. Cȩterum aduos mͥ nc̃ sermo. Sustinete modicums
insipientiȩ meȩ. Quia semel cępi: loquar ad dñm meũ. faciam
satis uł exparte zelo ⁊ affectui qui loquit᷑. Non uerebor ȩta
dignitate ñ t̾rebor. non cunctabor ad nom̃ grande magistn
ulgerii. Nam quo grandiꝰ nom̃: eo grandius scandalũ. ꝓpta
me ipsum tnsgrecdiar. ⁊ ero insipiens. Seniorẽ in crepabo.
ep̃m arguam. Magistrum conabor docere. consiliũ dare sa¬
enti. Nullum p̾sũptionis genus p̾t̾eat caritas. ⁊ emuli¬

Expanded text:
litteras dare libet. Sed quoniam ad neutrum inops est charitas, etmultis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalutantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemula
Abbreviated transcription (Latin):
p̃secum sũmo honore seruabant. ⁊seruant. tum ꝓseruitio un¬
toris. ꝓ quo ⁊ ip̃i tc̃ temꝑis exulabant. factumẽ aut̃ ꝑcontrariũ.
pgra̾mꝰ qui offenderunt: ⁊ qui seriuerunt iram mererentur.S uos
atasis ad huc ista nesciebatis. Oportet gͦ nunc qñ res ẽ nota uobiꝰ.
immo ⁊ decet ⁊ expedit inutare uos ⁊ u̾bum ⁊ animũ. ut uiri regiꝰ
gis fauorib ⁊ muerib honorandi. a ur̃a parte decȩt̾o audiant
cipiant ꝓ ut meriti sunt. O quantum meruere pisani. qnͣtun

Expanded text:
apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imapud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
rror cuiꝰ instinctu ut consilio uigilantiȩ ur̃ȩ surripi potuerit.
ut homines aigni certe auplici honore ⁊ gr̃ã contraria auob
arent. Pisanos dico. qui pͥmi ⁊ soli interim ad huc erexere uexi
pugnare tyrannum. uloisei in uriam dñi sui. ⁊ imꝑialem aefensa
oronam. Ut eñ congruentissime assignẽ huic genti quod olim
scõdanid dicebat᷑. quenam queso in ominib oiuitatib sicuit ꝑisa
lis egrediens ⁊ regrediens. ⁊ ꝑ gens ad imperium regis: N onnie
sunt qui nuꝑ regni illum unicũ ac potentissimũ hostẽ ab obsidi¬
e ne apolis fugauert̃: Nonne hii st̃ qui ⁊̃ qđ pene incredibile dictu
qui ante hac temptauert̃. usq ad ħ tẽpꝰ ut auint in expugnabilos:
in dignũ. qmͣ equũ. quã plenum ratione ⁊ usticia fuerat. ut fide¬
um t̾ra interim saltim dum hec actitarẽ. ab om̃i hoste secura con¬
teret. tum ꝓ p̾sentia sũmi pontificis. quẽ iã audũ exulem pisam

Expanded text:
ror cujus instinctu vel consilio vigilantiae vestrae subripi potuerit, ut homines, digni certe duplici honore et gratia, contraria a vobis audirent. Pisanos dico, qui primi et soli interim adhuc erexere vexiloppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fidelium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani
Abbreviated transcription (Latin):
Ocempꝰ ꝓpositi tui tͥq consentientiũ rigorẽ sic tẽꝑes: ut infirmoꝵ
bitem ñ negligas. Incitandi quippe sunt ad artiorẽ uitam ñ cogen¬
⁊ quib utiq semel in ordine illo cluniacensi p̾ẽẽ consensisti. It
ũ qui altiꝰ iuere desid̾ant. aut condescendere imbecisliorib ex cari¬
tite qnto sine pecẽo possunt. suadendum ẽ: aut ibidẽ tenere quod
ipunt ꝑmittendũ. si absꝙ utraꝵꝙ partium scandalo fieri pot̾.
it certe de congregatione liberos dmmitti. fr̾ib ꝙ aliis scd̃m eoꝵ ꝓ

Expanded text:
propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque aliis secundum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
passione cognoscentes. licet xp̃i consolatio de ꝓmissione regn
sufficiat. tam̃ nos quod nrm ẽ. ⁊ consolationẽ quam possumus. ⁊ cons
quod in telligimus sanum fioelit̾ exibemus. Quis enim sine anxui
uideat petrum demediis fluctib brachia tendentẽ. sine dolore
mas ipsius xͥ. de limo ꝓfundi ⁊̃ nunc leuantis oculos suos in mort
unde ueniat auxiliũ sibi respiciat : Ueruntam̃ nos ad quos
ꝓhumiltate tua respice̾ te dicis montes ñ sumꝰ. s ⁊ ipsi de omi¬
le lacͥmaꝵ laboriosis conatib enitentes ad u̾sus renuttentis
mici in sidias. ac mundialis malitię molentiam tecum olam
Auxilium nr̃m a dño qui fecit cęlum ⁊ t̾ram. Om̃s quippe qui

Expanded text:
missione regni tibi sufficiat; tamen nos quod nostrum est, et consolationem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore crymas ipsius Christi, de limo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram . 2. Omnes quippe, qui
Abbreviated transcription (Latin):
desit pie uelle. ñ semꝑ tam̃ ad sit ⁊ ꝑficẽ. ꝓbona uoluntate. Si
enĩ impioꝵ ẽ piis bonorum ꝓpositis assĩdue reluctari sic cort
antis popłi contra uoluntatem suam clamorib cessit. sic samill
eidem popło in ordinate regem petenti in uitus saulem in¬
xit. sic dauid oum uellet construere templum. ꝓpt̾ infestit¬
um tam̃ bella inunicoꝵ. quia uir bellicosus erat. ꝓhibiti

Expanded text:
ivere, non semper tamen adsit et perficere pro bona voluntate. Sicut enim impiorum est piis bonorum propositis assidue reluctari, sic contra tuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
lorum supplicatio. iterum p̃ces. ⁊ decies repetitȩ ñ desinent. Nonde¬
istimus. quia ñ cͥiffidimus. Bonam causam habemꝰ. ⁊ ȩquũ uidicem
qui ñ cunctabit᷑ euacuare qd̃ subreptum ẽ oũ apparebit quod u̾m est.
nas pot̾it inde ridere qui uoluit irridere. s ut scͥptum ẽ mentita
ẽ iniquitas s. Hoc solet hr̃e p̃cipuũ apłica sedes. ut ñ pigeat re¬
uocare quod a se forte dep̾hend̾it fraude elicitũ. non uiritate
pmeritum. Res plena ęquitate ⁊ laude digna. ut dem̃datio ne¬
mo lucretur p̃sertim apud scãm ⁊ sũmam sedem. Hȩc sciens puer
Ego qiupe ego hominis illiꝰ noui merita: causã. intentionẽ. Im
nor eum uolunt monachi lapidare: Quia male meruit: S n¬
astitit.⁊ multũ seruiuit. Obcausȩ in iusticiã: S in iustũ neni
ep̃ali monast̾iũ tanquã olauam de manu herculis extorqui
in manu fortiori. Ob puitatẽ intentionis. S piũ ẽ religions

Expanded text:
rum supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere: sed, ut scriptum est, mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer n incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod horum eum volunt monachi lapidare? Quia male meruit? sstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? sed pium est reformare
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ tuȩ circũmunitꝰ : deintꝰ responde ⁊ dic. Si consistant ad u̾sum me
cast᷑. ñ tunebit cor meum. Si exurgat adu̾sum me p̃lium: in hoc ego sꝑabo
Non enim confunderis. cum sic loqueris inimicis tuis inporta. Confido
aũt indño. quod si ad pͥmos fortit̃ ictus steteris. In ec minis eoꝵ cesseris
neo blancdim̃tis: cito conteres sathanam sub pedib tuuis. ⁊ tunc inde¬
bunt recti ⁊lȩtabunt᷑: ⁊ omnis iniquitas oppilabit ossuũ.

Expanded text:
scientiae tuae circummunitus, de intus responde, et dic: Si consistant adversum me scientiae tuae circummunitus, de intus responde, et dic: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum; si exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo . Non enim confunderis cum sic loqueris inimicis tuis in porta. Confido autem in Domino, quod si ad primos ictus fortiter steteris, et nec minis eorum cesseris nec blandimentis, cito conteres Satanam sub pedibus tuis: et tunc videbunt recti et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum.
Abbreviated transcription (Latin):
onem. S ecce km̃e is cuiꝰ inuidia mors intrauit in orbem t̾raꝵ. arcum suũ
tetendit ⁊ parauit illum. ⁊ quia pulsus decorde tuo intꝰ potestatẽ ami¬
sit.foris seuiet quantum poti̾t. Et ut aꝑtius loquar. nescis quia phari¬
sei scandalizati sunt in hoc u̾bo quod fecisti : S mem̃to ñ omniũ scanda¬
lum magnoꝑe curandum. iuxta responsionẽ dm̃ dicentis. Sinite illos
ceti sunt duces cecoꝵ. Melius ẽ enim ut scandalum oriat᷑: quam u̾itas
relinquat᷑. Mem̃to qui natꝰ fu̾it inruinã ⁊ resurrectionẽ multoꝵ.
⁊ ñ mireris si tu quoq aliis quidem sis odor iitȩ inuitam. aliis odor mor¬
tis in mortẽ. Si maledictiones intentauerut. si anathematũ intor serĩt
spioula: audi ysaac ꝓte respondentẽ. Qui maledixerit tͥ sit ille maledic¬
tus: ⁊ qui bñdxerit tͥ bñdictionib repleat᷑. S ⁊tu muro in exprignabili con-¬

Expanded text:
 charissime, is cujus invidia mors intravit in orbem terrarum, arcum suum  charissime, is cujus invidia mors intravit in orbem terrarum, arcum suum tetendit, et paravit illum: et quia pulsus de corde tuo intus potestatem amisit, foris saeviet quantum poterit. Et, ut apertius loquar, nescis quia Pharisaei scandalizati sunt in hoc verbo quod fecisti? Sed memento non omnium scandalum magnopere esse curandum, juxta responsionem Domini dicentis: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Melius est enim ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur . Memento, qui natus fuerit in ruinam et resurrectionem multorum ; et non mireris, si tu quoque aliis quidem sis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Si maledictiones intentaverint, si anathematum intorserint spicula, audi Isaac pro te respondentem: 48 Qui maledixerit tibi, sit ille maledictus; et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur . Sed et tu muro inexpugnabili con
Abbreviated transcription (Latin):
uam non unmerito tui iam dudum ñ mediocri fueran
fectus amore: nc̃ appare dilectissime d rogo. Et ante qui
totum pulchrum: totum erat am abile qd̾ cernebatis. s egoi
quid aliud de te supra id quod uidebam aut audiebam ex te era¬
tiori dignũ ueneratione p̃senseram. Nũquid forte cȩlestis spon
cuiꝰ nunc artius castis te amplexib imp̃sisti. iam tc̃ uocẽ ancͥl
dicentis ad pudicissimã turturẽ suam animã tuam. tota pulch
es amica mea tota pulcͣ absq eo qd̾ intͥnsecus latet: Qͥd fecistil
hoc crecdet: Scm te ac religiosissimũ tota ciitas ꝑsonabat.
ut nichil tibi adcli posse crederet᷑ ex omnib honis. et ut uel
qua clicitur. Cum cõsumatꝰ fui̾t homo: tc̃ incipit. Iudicius
tue cõsumationis est. quod nc̃ cepisti. ce inquo arbitrabaris ĩ
non cõp̃ hendisse. iam cõp̾henderas. Nemo quippe ꝑfectus.: q̃ ꝑfec¬
tior eẽ ñ appetit. ⁊ in eo qͥsꝙ ꝑfectiorẽ se ꝓbat: quo ad maiorẽ tendit ꝑfecti¬

Expanded text:
uam non immerito tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut qua dicitur: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Indicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non comprehendisse, jam comprehenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse non appetit; et in eo quisque perfectiorem se probat, quo  al. quod
Abbreviated transcription (Latin):
opponet se quo ad potit murũ ꝓdomo dei. Nam ⁊ uos ipsi si pa-¬
um desid̾atis eccłȩ sic̃ oportet filios pacis. quomͦ ñ dicam tractatis
as uł int̾estis ꝯsiliis tã malignis: Quicqͥd enĩ mali fecerit. merito
sregi iuueni. s consiliariis senib imputat᷑.¬

Expanded text:
opponet se, quoad poterit, murum pro domo Dei. Nam et vos ipsi, si pacopponet se, quoad poterit, murum pro domo Dei. Nam et vos ipsi, si pacem desideratis Ecclesiae, sicut oportet filios pacis, quomodo non dicam tractatis ea, sed vel interestis consiliis tam malignis? Quidquid enim mali fecerit, merito non Regi juveni, sed consiliariis senibus imputat
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se pepigerunt. ut si qua deconuentionib illis controu̾sia au
aissensio nasceret᷑. nichil mali sibi inuicẽ fac̾ent. aut quęrerent: Ai¬
nec coram nob̃ tͥb parit̾ ⁊ dño autisio dorensi uentilata res ẽ
atq discissa. qui ⁊ tc̃ mediatores fuimꝰ. ⁊ siquid em̾geret contiris¬
aebiumꝰ ẽẽ reconciliatores. At id mͦ om̃ĩ mocdis comes flagitat: s rex
omint. Demꝙ esto quod omĩno male meruit comes. s ȩcła dei qͥd
meruit: Qͥd in quã meruit. ñ iam sola bituricensis ȩccła. s ⁊ ca
motionẽ ꝓhibeat. aliis uͦ quod hactenꝰ in aulitum ẽ ailationem
lictiõis in dicat. donec uniu̾sa ꝯsũpserit: donec diripuerit pauꝑm
fucultates. donec penitꝰ desolet᷑ t̾ra: Anuos ei consulitis talia:
deo resistere. eccłam ancillare. ⁊ nouẽi inseruitutẽ eccłasticam
esigere lib̃tatẽ. Si qͥs dei fidelis. si quis eccl̃ȩ filiꝰ ẽ. ꝓfecto stabit

Expanded text:
inter se pepigerunt ut, si qua de conventionibus illis controversia aut inter se pepigerunt ut, si qua de conventionibus illis controversia aut dissensio nasceretur, nihil mali sibi invicem facerent aut quaererent, donec coram nobis tribus pariter, et domino Autissiodorensi, ventilata res esset atque discussa, qui et tunc mediatores fuimus: et si quid emergeret contrebuimus esse reconciliatores. At id modo omnimodis Comes flagitat: sed Rex abnuit. 5. Denique esto quod omnino male meruit Comes: sed Ecclesia Dei quid meruit? Quid, inquam, meruit, non jam sola Bituricensis Ecclesia, sed etpromotionem prohibeat, aliis vero, quod hactenus inauditum est, dilationem electionis indicat, donec universa consumpserit, donec diripuerit pauperum facultates, donec penitus desoletur terra? An vos ei consulitis talia? Deo resistere, Ecclesiam ancillare, et novam in servitutem ecclesiasticam redigere libertatem. Si quis Dei fidelis, si quis Ecclesiae filius est, profecto stabit et
Abbreviated transcription (Latin):
inde d̾s ⁊ udicet. quod nc̃ de suspicione comes theobaldꝰ arguit᷑ abu
qui manifeste cont᷑ pactiones suas ipsum sibi attͣxit comitẽ Ra¬
dulfum contͣ di p̃cepta. ꝯtͣ sententi ã sũmi pontificis. ad ulto is
cõmunicato cõmunicans. Ait quoꝙ rex. Pene habuimꝰ duos gm¬
uissimos oppugnatores: ⁊ ꝓpħa subsannans respondr. Ibi trepidau¬
runt timore. ubi ñ erat timor. Ecce inquit oppugnamͣ. qui ñ ꝙ¬
pugnaumꝰ. ꝑ secutionẽ patim᷑. qui ñ ꝑ secuti fuimus. Qͥs oppug¬
nat obsecͦ. qͥs oppugnat. qͥs ue ꝑseqͥt᷑ : Nonne comes obsecrat. ⁊ hun¬
liat᷑. honorare paratꝰ ut regem. seruire ⁊ obsequi tanquã dño suo
obnuxe ꝓ pace supplicans. ⁊ bonam regis qd̾ in se ẽ sibi conoiliare sata
uoluntatẽ: Esto. qd̾ ñsit ita. s magis comes regi mala onũa molian
nonne adid quod statutũ fuisse scitis fuerat recurrendũ: Sio enĩ

Expanded text:
proinde Deus et judicet, quod nunc de suspicione comes Theobaldus arguitur ab eo proinde Deus et judicet, quod nunc de suspicione comes Theobaldus arguitur ab eo qui manifeste contra pactiones suas ipsum sibi attraxit comitem Radulfum, contra Dei praecepta, contra sententiam summi Pontificis adultero et excommunicato communicans. 4. Ait quoque Rex: « Pene habuimus duos gravissimos oppugnatores. » Et propheta subsannans respondet: Ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor . « Ecce, » inquit, « oppugnamur, qui non oppugnavimus: persecutionem patimur, qui non persecuti fuimus. » Quis oppugnat, obsecro? quis oppugnat, quisve persequitur? Nonne comes obsecrat et humiliatur, honorare paratus ut regem, servire et obsequi tanquam domino suo, obnixe pro pace supplicans, et bonam Regis quod in se est sibi conciliare satagens voluntatem? Esto quod non sit ita, sed magis Comes Regi mala omnia moliatur: nonne ad id quod statutum fuisse scitis, fuerat recurrendum? Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsanguineus regis ⁊ sic̃ ipse fatetur baculus regni comes fli¬
drensis ẽ: Qa gͦ contͣ regis fidelitatẽ facit eiꝰ homo ⁊ fidelis i
sialiis eiꝰ amicis suoꝵ matrimoniis copulatur: Nonne siquis sin¬
plici oculo rem ut ẽ consid̾aret. potiꝰ magna pax regni magnsi
robur.⁊ magna posset putari securitãs: Illud aũ miror. quomꝰ
rex dicẽ ñ timuerit cognoscere se quia nouerĩ ego comitẽ theobas¬
dum in partẽ suam contͣ regẽ. comitẽ Radulfum trahere attẽptassi
Nam ⁊ uiua uoce nuntio ur̃o plus dixit. qmͣ scͥpserit. quȩ mandaueñ
sepius dicto Radulfo.maximã partẽ peccatoꝵ eus me susciꝑe. sues¬
ueniat ⁊ arguat me palam. si scͥpsi luteras ꝓferant᷑ in mediũ. Uii
ipse oui credidit. certꝰ ego sum qr nũquã nouerim qd̾ imponit. Ida
arbityor ⁊ de comite theobaldo. qr ⁊ ip̃e om̃imodis diffitet᷑ Uideat

Expanded text:
consanguineus Regis, et, sicut fatetur, baculus regni comes Flaconsanguineus Regis, et, sicut fatetur, baculus regni comes Flandrensis est? Quid ergo contra Regis fidelitatem facit ejus homo, et fidelis ipsius, si aliis ejus amicis, suorum matrimoniis copulatur? Nonne si quis simplici oculo rem, ut est, consideraret, magna potius pax regni, magnumque robur, et magna posset putari securitas? 3. Illud autem miror, quomodo Rex dicere non timuerit, cognoscere se quia noverim ego, comitem Theobaldum in partem suam, contra Regem, comitem Radulfum trahere attentasse. Nam et viva voce nuntio nostro plus dixit quam scripserit, quod mandaverim saepius dicto Radulfo maximam partem peccatorum ejus me suscipere, si velveniat et arguat me palam: si scripsi litteras, proferantur in medium. Viderit ipse cui crediderit: certus ego sum quia nunquam noverim quod imponit. Idem arbitror et de comite Theobaldo, quia et ipse omnimodis diffitetur. Videat