comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naᷤ ĩgeniosa crudelita. Quȩ hȩcẽ insatiabiliꝰ carnisiciꝰᷤ rabie̾:
Quȩ ĩ explebiliᷤ libido seuiciȩ: En potuiꝰ elige tͥ alterũ de duobs
Ap̃ianũ eẽ. aut ẽ crim̃ aut non ẽ. Sicrim̃ ẽ: ꝗd ñ int̾ficiᷤᷤ ẽfitentẽ :
Sicrim̃ non ẽ: ꝗd ꝑsequeriᷤᷤ ĩnocentẽ: Gorqueri enĩ debui
si negarẽ. sipenã tuã metuenꝰ id ꝙ pͥus fuerã. ⁊ ꝙ deo̾ tuoᷤ ñ co¬
luerã m̃dacio fallente celarẽ. tc̃ torqñdꝰ fuiꝰsẽ. tẽ adẽfesi¬
onẽ criminiꝰ dolorib adigendꝰ. sic̃ in questionibs cet̾is torqñt᷑

Expanded text:
nas ingeniosa crudelitas. Quae haec est insatiabilis carnificinae rabies, nas ingeniosa crudelitas. Quae haec est insatiabilis carnificinae rabies, quae inexplebilis libido saeuitiae? quin potius el aut non est; si crimen est, quid non interficis confitentem? si crimen non est, quid persequeris innocentem? Torqueri enim debui, si negarem. Si, poenam tuam metuens, id quod prius fueram et quod deos tuos non colueram, mendacio fallente celarem, tunc torquendus fuissem, tunc ad confessionem criminis vi doloris adigendus; sicut in caeteris quaest
Abbreviated transcription (Latin):
& manuhoĩs facta simulacra. sed & portenta quedã ⁊ monstra
uenerant᷑ tͥ placeant. soluᷤᷤ displicet dĩ cultor. Fumant ubiqs
intẽplis ur̃is hostiaꝵ busta & rogi pecoꝵ. dĩ altaria uel nulla st̃
uł occulta. Corcodrilli &cynocephali. ⁊ lapideᷤ. ⁊serpenteᷤᷤ
colunt᷑. & ds̃ soluᷤᷤ int̾riᷤᷤ aut ñ colit᷑: aut non ẽ inp̃une ꝙ colit᷑.
Innaxio. iusto. dõ caroᷤ domopͥuas. pat̾monio spolia. cateniꝰ p̃mĩ.
carcere ĩcludiꝰ. bestus gladio ignib punĩ. Nec saltĩ c̾tent᷑ es
doloꝵ nr̃oꝵ cõpendio. & siplici acueloci breuitate penadꝵ. ad¬
moueᷤ laniandiᷤᷤ corporib longa torm̃ta. multiplicaᷤᷤ laceran¬
diᷤᷤ uiscerib numerosa suplicia. Nec̃ feritaᷤᷤ atq ĩ humanitas
tua. usitatiᷤ potest c̾tenta potest ẽẽ torm̃tiᷤᷤ. excogitat nouaᷤ pe¬

Expanded text:
et manu hominis facta simulacra sed et portenta quaedam et monstra et manu hominis facta simulacra sed et portenta quaedam et monstra uenerantur tibi placeant, solus displicet Dei cultor. fumant ubique in templis uestris hostiarum busta et rogi pecorum, et Dei altaria uel nulla sunt uel occulta. crocodili et cynocephali et lapides et serpentes coluntur, et Deus solus in terris aut non colitur aut non est inpune quod colitur. innoxios, iustos, Deo caros domo priuas, patrimonio spolias, catenis premis carcere includis, bestiis, gladio, ignibus punis. nec saltim contentus es dolorum nostrorum conpendio et simplici ac ueloci breuitate poenarum: admoues laniandis corporibus longa tormenta, multiplicas lacerandis uisceribus numerosa supplicia, nec feritas adque immanitas tua usitatis potest contenta esse tormentis: excogitat nouas poe
Abbreviated transcription (Latin):
subueniat merita peccantiũ inpedire. Nũ ꝗs ait ñualet manꝰ
dĩ ut saluoꝰ faciat: Aut grauauit aurẽ ut ñ exaudiat: Sed pec¬
cata ur̃a int̾ uos & dm̃ separant.⁊ ppt̃ delic ta ur̃a auertit faciem
auobiꝰ nemisereat᷑. Peccata itaq & delicia repucent᷑. c̃sci¬
entiȩ uulnera cogitent᷑. & desinet unꝰ qsq de deo uł de nobi
conqueri. si qđ patit᷑ ĩtelligat se mereri. Ecce id ipsũ qͣle
ẽ: unde nobiscũ maxime sermo ẽ: ꝙ nos ĩfestatiᷤᷤ ĩnoxios.
qđ inc̃tumeliã dĩ inpugnatiꝰ. atq oppͥmitiᷤᷤ dĩ seruo. Parũ
qđ cruentaꝵ cõpendio rapinaꝵ uita ur̃a maculat᷑ ꝙ suꝑsti-¬
cionibs falsis religio uera subuertit᷑. ꝙ ds̃ omĩno ñ querit᷑ nec
timet᷑. ad huc insuꝑ dĩ seruoᷤ. & maiestati ac nomini eiꝰ dica¬
coliᷤᷤ. nec coli omĩno ꝑmittiᷤ. Etcũ cet̾i qͥ ñtantũ ista ĩepta idola

Expanded text:
subueniat merita peccantium facere. numquid, ait, non ualet manus subueniat merita peccantium facere. numquid, ait, non ualet manus Dei, ut saluos faciat, aut grauabit aurem ut non exaudiat? sed peccata uestra inter uos et Deum separant, et propter delicta uestra auertit faciem a uobis ne misereatur. peccata itaque et delicta reputentur, conscientiae uulnera cogitentur, et desinat unusquisque de Deo uel de nobis conqueri, si quod patitur intellegat se mereri. Et ecce id ipsum quale est unde nobis cum maxime sermo est, quod nos infestatis innoxios, quod in contumeliam Dei inpugnatis adque opprimitis Dei seruos? parum quod cruentarum compendio rapinarum vita vestra maculatur, quod superstitionibus falsis religio vera subvertitur, quod Deus omnino nec quaeritur nec timetur; adhuc insuper Dei servos et majestati ac nomini ejus dicacolis nec coli omnino permittis, et cum ceteri qui non tantum ista inepta idola
Abbreviated transcription (Latin):
assĩ discurrit᷑. rapit᷑. occupat᷑. Predandi disimulationulla.
nulla cunc tatio. Quasi liceat. qͣsi oporteat. qͣsi ille qͥ ñ rapit
dãnũ & dispendiũ ꝓpͥũ sentiat. sic unꝰꝗsqs rapefestinat. Inla¬
tronibs ẽ utcũq aliqͣ scelerũ uerecundia. Auiã fauces
& desertaᷤᷤ solitudineᷤᷤ deligunt. ⁊ sic illic delinꝗt᷑. ut tam̃
deliqñtiũ facinꝰ tenebri& noc te uelet᷑. Auaricia palã seuit
& ipsa audatia sua tuta. ĩfori luce abruptȩ cupiditatiꝰ ar¬
ma ꝓstituit. Inde falsarii. uenefici. inde media ciuitate sica¬
rii. tã ad peccandũ p̃cipite̾ quã inpune peccante. Nocente
crim̃ admittit᷑. nec ĩnocenꝰ qͥ uindicet inuenit᷑. De accusatore.
de uidice. metꝰ nulluᷤ. Inpunitatẽ consecunt᷑ mali dũ mo¬
desti tacent. timent c̃scii. ueniunt iudicaturi. Et idcir¬
nifesta racione monstrat᷑ dm̃ po̾se aduersa ꝓhib̾e. sed ne ille

Expanded text:
passim discurritur, rapitur, occupatur: praedandi dissimulatio nulla, passim discurritur, rapitur, occupatur: praedandi dissimulatio nulla, nulla cunctatio: quasi liceat, quasi oporteat, quasi ille qui non rapit damnum et dispendium proprium sentiat, sic unusquisque rapere festinat. in latronibus est utcumque aliqua scelerum uerecundia, auias fauces et desertas solitudines diligunt, et sic illic delinquitur, ut tamen delinquentium facinus tenebris et nocte ueletur. auaritia palam saeuit et ipsa audacia sua tuta in fori luce abruptae cupiditatis arma prostituit. inde falsarii, uenefici inde, inde in media ciuitate sicarii tam ad peccandum praecipites quam inpune peccantes. a nocente crimen admittitur, nec innocens qui uindicet inuenitur. de accusatore uel iudice metus nullus: inpunitatem consecuntur mali, dum modesti tacent, timent conscii, ueneunt iudicaturi. et idcirnifesta ratio monstratur Dominum posse aduersa prohibere sed ne ille
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mirariꝰ ĩgeneris humani irã dĩ exardescere. cũ crescat cotidie
qđ puniat᷑. Hostẽ quereriꝰᷤ exurgere. qͣsi si ꝯhostiꝰ desit. eẽ par
int̾ ipsas togaᷤ possit. Hostẽ quereriꝰ exurgere. qͣsi ñ  si ex t̃na
de barbariᷤᷤ arma & pericula cõpͥmant᷑. ferocuiᷤ intꝰ ⁊ grauiuᷤᷤ de
calũpniis & ĩ iuriis potentiũ ciuiũ. domesticȩ ĩpugnatiõis tela
cra̾sent᷑. Desterilitate & fame quereriꝰ. qͣsi famẽraiorẽ sicei¬
midi. ad impia lucra temerarii. Fugienteᷤ morientiũ funera.
& appetente ᷤ spolia mortuoꝵ. ut appareat ĩegritudine sua.
miseroᷤᷤ adhoc forsitan & derelictoᷤᷤ eẽ ñ pose. dũ curant᷑ eua¬
dere. Nãperire egrũ uoluit. qͥ censũ pereuntiᷤᷤ ĩuasit. Santꝰ¬
cladiũ t̾ror. dare ñ potest ĩnocentię disciplinã. ⁊ int̾ po¬
płm freqñti strage morientẽ. nemo c̃sid̾at se eẽ mortalẽ.

Expanded text:
et miraris in poenas generis humani iram Dei crescere, cum crescat cottidie et miraris in poenas generis humani iram Dei crescere, cum crescat cottidie quod puniatur? hostem quereris exurgere, quasi etsi hostis desit esse pax inter ipsas togas possit hostem quereris exurgere, quasi non, etsi externa de barbaris arma et pericula conprimantur, ferocius intus et grauius de calumniis et iniuriis potentium ciuium domesticae inpugnationis tela grassentur: de sterilitate ac fame quereris, quasi famem maiorem siccimidi, ad impia lucra temerarii, fugientes morientium funera, et appetentes spolia mortuorum, ut appareat in aegritudine sua miseros ad hoc forsitan derelictos esse, ne possint, dum curantur, evadere: nam perire aegrum voluit qui censum pereuntis invadit. cladium terror dare non potest innocentiae disciplinam et inter populum frequenti strage morientem nemo considerat et se esse mortalem.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. crudelitatiᷤᷤ. impietatiᷤᷤ.furoriᷤᷤ ds̃ ĩcrepat:⁊ ĩcusat. zad in¬
nocentiã nemo c̃uertit᷑. siunt ecce q̃ uerbiᷤᷤ dĩ ante p̾dictast̃.
nec ꝗsquã fide p̃sentiũ ut ĩfuturũ consulat admonet᷑. Int̾ipsa
aduersa ꝗbs uix coartata & c̃clusa anima respirat. uacat ma-¬
loᷤᷤeẽ. & inꝑiculiᷤᷤ tantiᷤᷤ ñ de se. Eꝵ de altõ udicare. Indignami¬
ni ĩdignari dm̃. qͥ aliꝗd boni male uiuendo mereamini. qͦsi
ñ omĩa. ista quȩ accidt̃ minora st̃ ad huc ⁊ leuiora peccatiꝰᷤ
ur̃is. Ealioᷤ iudica̾. aliqnͣdo esto ⁊ tu iudex. Conscientiȩ
tuȩ larebra. it uere. Immo ꝗa nullũ iã delinquendi uel
pudor ẽ: & sic peccat᷑ qͣsi magiᷤ ꝑ ipsa peccata placeat᷑. qͥ ꝑspicuus
& nudꝰ acuncniꝰ uideriᷤ. ⁊ ipse te respice. Aut enĩ suꝑbia ĩflat̾ es:
aut liuore ĩuidu. aut libidine ĩcestuᷤ. aut crudelitate uiolentꝰ.

Expanded text:
um, crudelitatis, impietatis, furoris Deus increpat et incusat, et ad innocentiam nemo conuertitur. fiunt ecce quae uerbis Dei ante praedicta sunt, nec quisquam fide praesentium ut in futurum consulat admonetur. inter ipsa aduersa quibus uix coartata et conclusa anima respirat uacat malos esse et in periculis tantis non de se magis sed de altero iudicare. indignamini indignari Deum, quasi aliquid boni male uiuendo mereamini, quasi non omnia ista quae accidunt minora adhuc sint et leuiora peccatis uestris. Qni alios iudicas aliquando esto et tui iudex, conscientiae tuae latebras intuere, immo, quia nullus iam delinquendi uel pudor est et sic peccatur quasi magis per ipsa peccata placeatur, qui perspicuus et nudus a cunctis uideris et ipse te respice. aut enim superbia inflatus es aut liuore inuidus aut libidine incestus aut crudelitate uiolentus:
Abbreviated transcription (Latin):
gatione nr̃a statĩ ꝓde̾re. & p̾sentib licet uobiᷤ. p̃stigiaᷤ illa̾ ⁊
fallaciaᷤ sua̾ ñ poᷤse celare. Quȩ gͦ m̃tiᷤ ignauia ẽ : immoquȩ
desipientiũ ceca & stulta dem̃tia. ad lucẽ detenebriᷤᷤ ñ ueni¬
re.& mortiᷤ ȩt̃nȩ laqueiᷤ uinc to̾. spẽ nullȩ ĩmortalitatiᷤᷤ ex

Expanded text:
gatione nostra statim prodere et praesentibus licet uobis praestigias illas et gatione nostra statim prodere et praesentibus licet uobis praestigias illas et fallacias suas non posse celare. Quae ergo mentis ignauia est, immo quae desipientium caeca et stulta dementia ad lucem de tenebris non uenire et mortis aeternae laqueis uinctos spem nol
Abbreviated transcription (Latin):
tutela ur̃a custodit. Pudeat te eoscolere. qͦs ipse defendĩ. Pu¬
deat tutelã de eissꝑare. qͦs tu tueriᷤ. Osi audire eos ueli. ⁊ ui¬
torm̃tiꝰ deobsẽsis corporib eiciunt᷑. qndo heuilanteᷤᷤ ⁊ gem̃te
uoce humana. & potestate diuina flagella & uerbera senti¬
enteꝰ. uenturũ iudiciũ confitent᷑. Ueni & cognosce uera eẽ
q̃ dicimꝰ. & ꝗasic deos colere te diciᷤᷤ. uł ipsis qͦs coliᷤᷤ crede.
Aut si uolueriꝰ .&. tͥ credẽ. de te ipso loquet᷑ audiente te : qͥ nc̃ tuũ
pec tuꝰ obsedit. qͥ nc̃ m̃tẽ tuã ignorantiȩ nocte cecaũ. Uide¬
biꝰ nos rogari abeis qͦs curoga. timeri ab eis qͦs tu adoraᷤ.Uide¬
biꝰ sub manu nr̃a stare uincto. & tremere captiuos. qͦs tu su¬
scipiꝰ & uenerariᷤᷤ ut dños. Certe uel sic c̃fundi ũsti erroribs
tius poteriᷤ. qn̾do c̃spexeri & audieriᷤᷤ deo̾ tuoᷤ. ꝗd sint int̾ro¬

Expanded text:
tutela uestra custodit. pudeat te eos colere quos ipse defendis, pututela uestra custodit. pudeat te eos colere quos ipse defendis, pudeat tutelam de iis sperare quos tu tueris. 0 si audire eos uelis et uitormentis de obsessis corporibus eiciuntur, quando eiulantes et gementes uoce humana et potestate diuina flagella et uerbera sentientes uenturum iudicium confitentur. ueni et cognosce uera esse quae dicimus: et quia sic deos colere te dicis, uel ipsis crede quos colis. aut si uolueris et tibi credere, de te ipso loquetur audiente te qui nunc tuum pectus obsedit, qui nunc mentem tuam ignorantiae nocte caecauit. uidebis nos rogari ab eis quos tu rogas, timeri ab eis quos tu adoras: uidebis sub manu nostra stare uinctos et tremere captiuos quos tu suspicis et ueneraris ut dominos. certe uel sic confundi in istis erroribus tuis poteris, quando conspecxeris et audieris deos tuos quid sint interro
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cũ sponte cͣfitear & clamẽ. ⁊ crebriuᷤ acrepetitiᷤᷤidentidẽ
uocibs xp̃lanũ me eẽ c̃cester. ꝗd torm̃ta ad moue̾ ẽfitentiq
deos tuo̾ ñ inabditi & secretiꝰ lociᷤᷤ. s palã. sed publice. sedĩforo
ipso. & magistratibs ꝙ p̃sidibs audientibs destruenti: Et si parũ
fuerat ꝙ ĩme priuꝰ criminabariᷤᷤ. creuerit qđ ⁊ odise ⁊ punire
plus debeã. qđ cũ me xp̃ianũ celebri loco ⁊ ppło circũstante
ꝓnuntio. & uos & dõs uros clara ⁊ publica p̃dicatione ẽ sun
do. Q dte a difirmitatẽ corporiᷤ uertiꝰ  ꝗd cũ t̾reniᷤ. carniꝰ in¬
becillitate ẽtendiꝰ: Qũ animi uigore c̃gredere. uirtutẽ m̃ti̾ in¬
fringe. fidẽ destrue. disceptatione si potes uince racionẽ. Uel
siꝗd diis tuis numiniᷤᷤ & potestatiᷤ ẽ: ipsi ĩultionẽ s surgant. ipsi
se sua maiestate defendant. Aut ꝗd p̾stare colentibs po̾st̃. qͥse
de ñeolentib uindicare ñ po̾st̃: Nã sieo qͥ uindicat᷑ pluriᷤest

Expanded text:
ebris ac repetitis identidem uocibus christianum me esse contester, quid tormenta admoues confitenti et deos tuos non in abditis et secretis locis sed palam, sed publice, sed in foro ipso magistratibus et praesidibus audientibus destruenti? ut et si parum fuerat quod in me prius criminabaris, creuerit quod et odisse et punire plus debeas. quid dum me christianum celebri loco et populo circumstante pronuntio et uos et deos uestros clara et publica do, quid te ad infirmitatem corporis uertis, quid cum terrenae carnis inbecillitate contendis? cum animi uigore congredere, uirtutem mentis infringe, fidem destrue, disceptatione si potes uince, uince ratione. Vel si quid diis tuis numinis et potestatis est, ipsi in ultionem suam surgant, ipsi se sua maiestate defendant. at quid praestare colentibus possunt qui se de non colentibus uindicare non possunt? nam si eo qui uindicatur pluris est
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uniuersa famulant᷑. Ipse deseruo tuo ex igi seruitutẽ.
& hõ boĩem parere ͥ ⁊ obedire cõpelli̾. Etcũ sit uobiꝰ eadẽ sors
nascendi. ẽdicio moriendi. corpoꝵ materia c̃similiꝰ. anima racio
eõmunĩ. eqͣli iure & pari lege uelueniat᷑ inistũ mundũ uł de
mundo postmodũ recedat᷑. tam̃ nisi tͥ ꝓ arbitrio tuo seruiat᷑.
nisi aduoluntatiᷤᷤ obseꝗũ pareat᷑. imꝑiosu̾ : nimiu̾ seruitutiᷤ
ex actor. slagellaᷤᷤ uerb̾as. fame siti nuditate ⁊ ferro freqñ
cea̾ ipse dominatũ : Merito gͦ ĩcursantib plagiꝰ ñ dest̃ dei
fagella nec uerb̾a. quȩ cũ nichil istic ꝓmoueant. nec ad dm̃
singuloᷤ tanto cladũ t̾rore c̃uertant. manet postmodũ carcer
ȩt̃nũ. & iugiꝰ slãma. & pena ꝑpetua. Hec audiet᷑ illic rogan¬
tiũ gemitꝰ. ꝗa nec hic dĩ indignanti t̾ror auditꝰ ẽ: qͥ ꝑꝓpħam¬

Expanded text:
tibi uniuersa famulantur. ipse de seruo tuo exigis seruitutem tibi uniuersa famulantur. ipse de seruo tuo exigis seruitutem et homo hominem parere tibi et oboedire compellis, et cum sit uobis eadem sors nascendi, condicio una moriendi, corporum materia consimilis, animarum ratio communis, aequali iure et pari lege uel ueniatur in istum mundum uel de mundo postmodum recedatur, tamen nisi tibi pro arbitrio tuo seruiatur, nisi ad uoluntatis obsequium pareatur, inperiosus et nimius seruitutis exactor flagellas, uerberas, fame, sitceas ipse dominatum? IX. Merito ergo incursantibus plagis non desunt Dei flagella nec uerbera. quae cum nihil istic promoueant nec ad Deum singulos tanto cladium terrore conuertant, manet postmodum carcer aeternus et iugis flamma et poena perpetua, nec audietur illic rogantium gemitus, quia nec hic Dei indignantis terror auditus est qui p
Abbreviated transcription (Latin):
rat ĩscripturiᷤᷤ scĩs idẽ ds̃ dicenᷤ. Sine causa ꝑcu̾si siliouros.
disciplinã ñ excepert̃. Et ꝓpħa de uotꝰ ac dicat᷑ dõ. ad bȩc
eadẽ respondit & dic̃. Uerberasti eos nec doluert̃. flagel¬
lasti eos nec uoluert̃ acciꝑe disciplinã. Ecce ĩrogant᷑
diuinitꝰ plage. & nulluᷤ dĩ metꝰ ẽ. Eece uerb̾a de suꝑ ⁊ flagel¬
la ñ dest̃. & trepidatio nulla. nulla formido ẽ. Ed si non
int̃cedẽt rebs humaniᷤᷤ uł ista censura: Quanto ad huc ma¬
ior inhoĩbs eẽt audacia. facinoꝵ ĩpunitate secura: Quere¬
riꝰ ꝙ minꝰ nẽ. tibi ubereᷤ fonteᷤᷤ & aure salubre̾. ⁊ freqñs plu¬
uia & fertiliᷤᷤ t̾ra obseꝗũ p̃beant. qđ ñ ita utilit̾atibtus
ꝙ uoluntatibs tuis elem̃ta deseruiant: Tuenĩ dõ seruiᷤᷤ.
ꝑquẽ tibi cuncta deseruiunt. famusari illĩ. cuiꝰ nut

Expanded text:
rat in scripturis sanctis idem Deus dicerat in scripturis sanctis idem Deus dicedisciplinam non exceperunt. et propheta deuotus ac dicatus Deo ad haec eadem respondit et dicit: uerberasti eos nec doluerunt: flagellasti eos nec uoluerunt accipere disciplinam. ecce inrogantur diuinitus plagae et nullus Dei metus est: ecce uerbera desuper et flagella non desunt et trepidatio nulla, nulla formido est. quid si non intercederet rebus humanis uel ista censura ? quanto adhuc maior in hominibus esset audacia facinorum inpunitate secura? Quereris quod minus nunc tibi uberes fontes et aurae salubres et frequens pluuia et fertilis terra obsequium praebeant, quod non ita utilitatibus tuis et uoluptatibus elementa deseruiant. tu enim Deo semis per quem tibi cuncta deseruiunt: famularis illi cuius nutu
Abbreviated transcription (Latin):
repetit & dic̃. Et pluã suꝑ unã ciuitatẽ. ⁊ suꝑ unã ñ pluã. Pars
una cõpluet᷑. & pars una suꝑ quã ñ pluero aresiet. Etẽgre¬
gabunt᷑ duȩ & tres ciuitateᷤᷤ inunã ciuitatẽ. potandi aquȩ cau¬
sanec satiabunt᷑. & ñ conu̾timini ad me dñs. Indignat᷑ ecce dñs
& irascit᷑. ⁊ qđ ad eũ non c̃uertimini cõminat᷑. & tumirariᷤᷤ aut
quereriꝰ ĩ hac obstinatione ⁊ ẽtẽptuuro. si rara desuꝑ pluuia
descendat. si t̾ra situ pulueriᷤᷤ squaleat. siuix ieuinaᷤᷤ ⁊ palli¬
daᷤ herba steriliᷤᷤ gleba ꝓducat. siuineã debilitet grando.
cadenᷤ. sioleã detruneot turbo subuerten̾.si fontẽ siccitaᷤᷤ statu¬
at. aerẽ pestilenꝰ aura corrũpat. hoĩem morbida ualitudo con¬
sumat. Cũ omĩa ista peccati ꝓuocantibe ueniant. & plus
exac̃bet᷑ ds̃. qͣndo nichil talia & tanta ꝓficiunt. Fierienĩ
ista uł addisciplinã contumaciũ uł ad penã maloꝵ. decla¬

Expanded text:
t dicit: Et pluam super unam civitatem, et super aliam non pluam. Pars una compluetur, et pars super quam non pluero arefiet. Et congregabuntur duae et tres civitates in unam civitatem potandae aquae causa, nec satiabuntur; et non convertimini ad me, dicit Dominuset irascitur et quod ad eum non conuertamini comminatur: et tu miraris aut quereris in hac obstinatione et contemptu uestro, si rara desuper pluuia descendat, si terra situ pulueris squaleat, si uix ieiunas et pallidas herbas sterilis gleba producat, si uineam debilitet grando caedens, si oleam detruncet turbo subuertens, si fontem siccitas statuat, aerem pestilens aura corrumpat, hominem morbida ualitudo consumat, cum omnia ista peccatis prouocantibus ueniant et plus exacerbetur Deus quando nihil talia et tanta proficiant. fieri enim ista uel ad disciplinam contumacium uel ad poenam malorum, decla
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͣnta st̃ q̃ istic ꝓ nobiᷤᷤ interĩ fiunt. ĩ exẽplũ aliꝗd dat᷑. utdĩ
uindiciꝰ ira noscat᷑. Ceterũ retro ẽ iudicii dies. quẽ scriptu¬
ra scã denunciat dicen. U̾lulate. ꝓorim̾ ẽ enĩ dies dñi. ⁊ obtritio
adõ aderit. Ecce enĩ dies dnuĩ uenit ĩsanabiliꝰ ĩ dignatioĩs plenꝰ:
ire. ponere orbẽ t̾rȩ desertũ. &peccatore̾ ꝑdere ex eo.iterũ.
Ecce dies dñi uenit ardenꝰ uelut clibanꝰ. ert̃q om̃s alienigene ⁊ iniꝗ¬
ri alienigenã p̃canit dñs. id alienoꝰ adiuino genere⁊ ꝓfano̾. sp̃ã¬
lit̃ ñ renato̾ nec dĩfilioꝰ facto̾. E uadere enĩsoloᷤ pose qͥrenati
mundi & int̾itũ generiᷤ humani anglos suo̾ mittenꝰ. grauiuꝰ ĩulti¬
mo cõminat᷑ diceñ. Uadite & cedite.⁊ nolite parcere oculiꝰ uris.¬

Expanded text:
stic pro nobis interim fiunt. in exemplum aliquid datur, ut Dei uindicis ira noscatur. ceterum retro est iudicii dies quem scriptura sancta denuntiat dicens: ululate. proximus est enim dies Domini, et obtritio s Deo aderit. ecce enim dies Domini uenit insanabilis indignationis et irae ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex eo. et iterum: ecce dies Domini uenit ardens uelut clibanus, eruntque omnes alienigenae ri alienigenas praecanit Dominus id est alienos a diuino genere et profanos, spiritaliter non renatos nec Dei filios factos. euadere enim solos posse qui renati mundi et interitum generis humani angelos suos mittens grauius in ultimo comminatur dicens: uadite
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. neqͣndo audierit irrideat sensatoꝰ sermonẽ tuos. Et it̾um.
Noli responde ĩprudenti adĩprudentiã eiꝰ. nesimiliꝰfiiꝰ ei. Et scm
qͦq iubeam᷑ intra c̃scientiã nr̃am tenere. nec ẽculdũ poreiꝰ⁊ canib
exponere. loqnte chño & dicente. N edederitaiꝰ scm̃ canib neqs
niseriti margaritã uras ante poreo: neĩ culcent eã pedib suis.
Ni cũ adme sepe studio magiꝰ c̃tradic endi quã uoce discendi
uenire᷑. & clamosiꝰ uocib ꝑsonan̾ maleᷤ tua inpudent̃ ingerere
quã nr̃a pacient̃ audire. ĩeptũ uidebat᷑ c̃gredi tecũ. qͣndofa¬
ciliũ eẽt ⁊ leuiũ turbulenti mariꝰ c̃cito flue tũ clamorib retun¬
dere. quã tuã rabiẽ tractatib coercere. Certe: labor irritꝰ
&: nuullũ effectu̾. offerre lum̃ ceco. sermonẽ surdo. sapientiã
bruto. cũ nec sentire brut᷑ po̾sit. nec cecꝰ lum̃ ad mutere. nec

Expanded text:
dicere, ne quando audierit inrideat sensatos sermones tuos, et iterum: dicere, ne quando audierit inrideat sensatos sermones tuos, et iterum: noli respondere inprudenti ad inprudentiam eius ne similis fias illi, et sanctum quoque iubeamur intra conscientiam nostram tenere nec inculcandum porcis et canibus exponere loquente Domino et dicente: ne dederitis sanctum canibus neque miseritis margaritas uestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus suis. nam cum ad me saepe studio magis contradicendi quam uoto discendi uenires et clamosis uocibus personans malles tua inpudenter ingerere quam nostra patienter audire, ineptum uidebatur congredi tecum, quando facilius esset et leuius turbulenti maris concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus coercere. certe et labor inritus et nullus effectus offerre lumen caeco, sermonem surdo, sapientiam bruto, cum nec sentire brutus possit nec caecus lumen admittere nec
Abbreviated transcription (Latin):
inciperent sẽꝑ habitare. Laliꝰ tẽ fuit ĩoꝑatioĩbs cumulũ. qͣliᷤᷤ
ĩdilectione c̃sensu̾. sic̃ legimꝰ ĩ ac tibs apłoꝵ. Turba aut̃ eoꝵ¬

Expanded text:
inciperent semper habitare. talis tunc fuit in operationibus cumulus qualis inciperent semper habitare. talis tunc fuit in operationibus cumulus qualis in dilectione consensus, sicut legimus i
Abbreviated transcription (Latin):
qbs metꝰ indñ ẽ &ospreto calcatoqiã mundo adsupna: duuna anim̃
erectułe: fide plena. m̃te deuoea. oratione ẽtuiua ꝓmerendo dm̃
curi. Hem̃ cibũ co potũ scłarẽ. cũ ab rabã ꝓysaac. ia cob adẽiu¬
uiũ cȩleste uenturi. Pȩ parũ metamꝰ plurimũ seminemͦ. decu.¬
ritati ac saluti ȩt̾nȩ. dũ tẽpu̾ ẽ consulamꝰ. paulo apło ã monente
& dicente. Ergo dũ tẽpuꝰ habemꝰ oꝑem᷑ qđ bonũ ẽ ad om̃sma¬
ime aut̃ ad domesticõ fidĩ. Bonũ aut̃ facientẽ ñ deficiamꝰ.
tp̃re enĩ suo metem̃. Cogitemꝰ sr̃s dilectisimi. ꝗd sub apłis
fecerit credentiũ ppłs. qndo int̃ipsa pͥmordia maiorib uir¬
tutib mens uigebat. qnͣdo credentiũ fide̾ nouo adhuc fidĩ
calore feruebat. Pomicilia tc̃ & p̃dia uenundabant. ⁊ dispen
patͥmonio uendito atq distracto. fundo illuc tranferente̾. ubi
fructũ caperent po̾sessioniᷤᷤ ȩt̃nȩ. Illic. cõparanteᷤᷤ domo. ubi

Expanded text:
s est et spreto calcatoque iam mundo ad superna et diuina animus erectus est, fide plena, mente deuota, operatione continua promerendo Domino turi. demus cibum et potum saecularem cum Abraham et Isaac et Iacob ad conuiuium caeleste uenturi. ne parum metamus plurimum seminemus. securitati ac saluti aeternae dum tempus est consulamus Paulo apostolo admonente et dicente: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metemus. Cogitemus, fratres dilectissimi, quid sub apostolis fecerit credentium populus, quando inter ipsa primordia maioribus uirtutibus mens uigebat, quando credentium fides nouo adhuc fidei calore feruebat. domicilia tunc et praedia uenundabant et dispenspatrimonio uendito adque distracto fundos illuc transferentes ubi fructus caperent possessionis aeternae, illic comparantes domos ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ycepta pignoribs. qualia ille filio dedit. Manda filu serar ꝗđ
ꝙ ille mandaũ dicenꝰ. Et nc̃ filii mando uobiᷤ seruite dõ inueri¬
tate. &facite corã illo ꝙ illi placet. Et uosfiliis ur̃is mandate
ut faciant iusticiã & elemosinaᷤᷤ.: sit memore ᷤᷤ dĩ. & benedicant
nom̃ eiꝰ omĩ tp̃re Et iterũ. Om̃ib diebs uitȩ tuȩ fili dm̃ ĩmen¬
te habe. & noli p̃terire p̃cepta eiꝰ. Iusticiã fac om̃ib diebs uitȩ
respectu̾ oꝑum tuoꝵ. E x substantia tua fac elemosinã. no¬
li auertere faciẽ tuã abullo paupere. Ita fiet. ut nec ate
auertat᷑ facies dĩ. Prout habueriᷤ fili. sic fac. Sitibi fuerit
copiosa substancia. plus ex illa fac elemosinã. Et si exiguũ
habueriᷤᷤ ex hocipso ex iguo cõmunica. Et netimueriᷤ cũ fa¬
ciͦ elemosinã. p̃miũ bonũ reponẽ tibi ĩdie nece̾sitati. ꝗa
elemosina amorte liberat. & ñ patit᷑ ire ĩtenebraᷤᷤ. Munuᷤ¬

Expanded text:
cepta pignoribus qualia ille filio dedit, manda filiis tuis quod et ille mandauit dicens: et nunc, fili, mando uobis, seruite Deo in ueritate et facite coram illo quod illi placet, et filiis uestris mandate ut faciant iustitiam et eleemosynas et sint memores Dei et benedicant nomen eius omni tempore. et iterum: omnibus diebus uitae tuae, fili, Deum in mente habe et noli praeterire praecepta respectus operum tuorum. ex substantia tua fac eleemosynam et noli auertere e faciem tuam ab ullo paupere. ita fiet ut nec a te auertatur facies Dei. prout habueris, fili, sic fac: si tibi fuerit copiosa substantia, plus ex illa fac eleemosynam. si exiguum habueris, ex hoc ipso exiguo communica. et ne timueris, cum facis eleemosynam: praemium bonum reponis tibi in diem necessitatis, quia eleemosyna a morte liberat
Abbreviated transcription (Latin):
paradisũ reduce fac̃. hic ad cȩloꝵ regna ꝑduc̃. ¶ũ ipso sẽꝑ
uiuemꝰ fac ti pipsũ filii dĩ. cũipso sẽꝑ exultabimꝰ. sẽꝑ ipsiũ
depsetua uoluntate letanteᷤᷤ sẽꝑ in c̾spectu dĩ. ⁊agente̾ dõgr̃as
sẽꝑ. Heq enĩ poterit nͥ & letꝰ eẽ sẽper ⁊ gratꝰ. qͥ cũ mortifuiset

Expanded text:
paradisum reduces facit, hic ad caelorum regna perducit. cum ipso semper paradisum reduces facit, hic ad caelorum regna perducit. cum ipso semper uiuemus facti per ipsum filii Dei: cum ipso exultabimus semper ipsius de perpetua uoluptate laetantes semper in conspectu Dei et agentes Deo gratias semper. neque enim poterit nisi e
Abbreviated transcription (Latin):
Nudũ. & ue stiuimꝰ: Quando aũt te uidimꝰ ĩfirmari. ⁊ ĩcarcere.
& uenimꝰ adte: Iunc respondenꝰ rex dicet eis. Am̃ dicouo¬
bu̾. quã cũiu fecistĩ uni hoꝵ ex fr̃ibs meisminimiᷤ. mͥ fecisti. Tunc
dicet illiꝰ qͥ ad sinistrã st̃. Disceilite ame maledieti ĩignẽ et̃¬
nũ. quẽ parũ pat̾ m̃s diabolo & angłis eiꝰ. Esuriui enĩ.⁊non

Expanded text:
nudum et uestiuimus ? quando autem te uidimus infirmari aut in carcere et uenimus ad te? tunc respondens rex dicet eis: amen dico nobis, quamdiu fecistis uni horum ex fratribus meis minimis, mihi fecistis. tunc dicet illis qui a sinistra sunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum quem parauit pater meus diabolo et an
Abbreviated transcription (Latin):
tate depereunt. Iilic ĩpauꝑibs nus tu uestiri : ꝓasceriᷤ. tu
ȩt̃nã uitã oꝑantib polliceriᷤᷤ. & uix tuis meis pereuntibs
adeqͥnt᷑. qͥ ate diuiniꝰ mercedibs. ⁊ p̃miis cȩlestibs honorant᷑.
Qd ad hȩc respondemꝰ fr̃s cari̾simi : Sacrilegasterilitate ⁊
qͣdã tenebraꝵ nocte cooꝑtaᷤᷤ diuitũ m̃teᷤᷤ. quaracione de¬
fendimꝰ. qͣ excusamꝰ :  Putamꝰ ꝗ a diaboliserui minoreᷤ sumꝰ.¬

Expanded text:
tate depereunt. illic in pauperibus tuis tu uestiris et pasceris, tu tate depereunt. illic in pauperibus tuis tu uestiris et pasceris, tu aeternam uitam operantibus polliceris: et uix tui meis perdentibus adaequantur qui a te did ad haec respondemus, fratres charissimi? Sacrilega sterilitate et quadam tenebrarum nocte coopertas divitum mentes qua ratione defendimus, qua excusatione purgamus, qui diaboli servis minores sum
Abbreviated transcription (Latin):
quinẽ fudi. necsamiliã meã p̃ciopa̾sioniᷤ. &e cruorĩ redemi. Sed
nec regnũ ilis s p ᷤmuto. nec ad paradisũ restituta ĩmortalitate
denuoreuoco. & muneramͥ quã p̃ciosa. quã grandia. quã nimio
longo labore quesita. sũptuosissimiᷤ apparatibs ẽparał. Reb
suis uł obligati ĩmuneriᷤ cõparationẽ uł uenditiᷤ. ac nͥ editio
honesta succe̾serit. c̃uiciis ac siuileᷤ eiciunt᷑. ⁊ furore popu¬
lati ñnũquã pene lapidant᷑. Tuos taleᷤ munerarioᷤ. xp̃e de¬
ꝙuel distractiꝰ rebs suis: Immo ad cȩleste thesauroᷤᷤ mutata
ĩmeliuꝰ possesionib translatiᷤᷤ. Inistiᷤ munerib meis cadu¬
ciᷤᷤ atq t̾reniᷤ. nemo pascit᷑. nemo uestit᷑: nemo cibi alicuiꝰ
&potꝰ solacio sustinet᷑. Cunc ta int̾furorẽ medentiᷤ ⁊ spec¬
tantiꝰ errorẽ: ꝓdiga & stulta uoluptatũ frustrantiũ uani¬

Expanded text:
guinem fudi, nec familiam meam pretio passionis et cruoris redemi; sed guinem fudi, nec familiam meam pretio passionis et cruoris redemi; sed nec regnum illis coeleste promitto, nec ad paradisum restituta immortalitate denuo revoco; et munera mihi quam pretiosa, quam grandia, quam nimio et longo labore quaesita, sumptuosissimis apparatibus comparant, rebus suis uel obligatis in muneris comparationem uel uenditis: ac nisi editio honesta successerit, conuiciis ac sibilis eiciuntur et furore populari nonnumquam paene lapidantur. tuos tales munerarios, Christe, deuel distractis rebus suis, immo ad caelestes thesauros mutata in melius possessione translatis. in istis muneribus meis caducis adque terrenis nemo pascitur, nemo uestitur, nemo cibi alicuius aut potus solacio sustinetur. cuncta inter furorem edentis et spectantis errorem prodiga et stulta uoluptatum frustrantium uani
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ ẽ fr̃s diłmi. cuiꝰ editio dõ spec tante celebratur: Si in
gentiliũ munere grande & głosũ uidet᷑ ꝓc̃sule ᷤᷤ uł imꝑatoreᷤᷤ
habere p̃sente. & apparatꝰ ac sũptũ apud munerario maior ẽ.
ut posit placere maioribs. qnto illustrior muneriꝰ : maior
uberior. & sũptꝰ largior exhibendꝰ ẽ: Ubi adspec taculũ con¬
ueniunt cȩloꝵ uirtuteᷤ. c̃ueniunt angłiom̃s. Ubi munerariũ
ñ qͣdriga uelẽsulat᷑ petit᷑. s uita ȩt̾nap̃stat᷑. Nec captat᷑
ĩnis & tẽporariuꝰ fauor uulgi. sedp̃miũ p̃petuũ regni cȩlesti
accipit᷑. Atq ut pigroꝰ & sterileᷤ ⁊ cupiditate nũmaria nichil
circa fructũ saluti oꝑanteꝰ magiꝰ pudeat. ut plus c̃scientiã
sordidã dedecoriꝰᷤ acturpitudini suȩ robur cedat. ponat uuꝰ¬
cõparatioĩs examine ꝓuocare dicentẽ. Ego ꝓ istĩ qͦs mecũ uides
nec alapa̾ accepi. nec slagella susinui. nec crucẽ ꝑtuli. nec san¬

Expanded text:
 charissimi, cujus editio Deo spectante celebratur! Si in gentilium munere grande et gloriosum videtur proconsules vel imperatores habere praesentes, et apparatus ac sumptus apud munerarios major est ut possint placere majoribus, quanto illustrior muneris et majoruberior et sumptus largior exhibendus est ubi ad spectaculum conveniunt coelorum Virtutes, conveniunt Angeli omnes, ubi munerario non quadriga uel consulatus petitur, sed uita aeterna praestatur, nec captatur inanis et temporarius fauor uulgi, sed perpetuum praemium regni caelestis accipitur. Adque ut pigros et steriles et cupiditate nummaria nihil circa fructum salutis operantes magis pudeat, ut plus conscientiam sordidam dedecoris ac turpitudinis suae rubor caedat, ponat unuscomparationis examine provocare dicentem: « Ego pro istis quos mecum vides nec alapas accepi, nec flagella sustinui, nec crucem pertuli, nec san
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quidã appetentes errauert̃ afide. ⁊ inseruert̃ sedolorib multis.
Metius nepatͥmoniũ tuũ forte deficiat. si oꝑari exeo largit̾ cȩꝑis
Quando enĩ factũ ẽ ut iusto possẽt̃ decẽ subcdia cũ scͥpͥtũ sit. Nõoccida
apparatur : et tu metuis: ne oꝑanti ⁊ dñm ꝓmerenti desit alim̃tũ : qñdo
ipse in ȩiuugłio ad exꝓbaitioem eoꝵ quib mens dubia ẽ. & fides parua
contestet᷑ ⁊ dicat. Aspicite uolatilia cęli q̃m ñ seminãt. neq metiut. neq
colligt inhorrea. o pat̃ ur cęlestis alit illa. Nõne pluris estis illis:
uolucres ds̃ pascit. ⁊ passeribus alim̃ta diuturna pr̃antur. ⁊ ꝗb nullus
diuinȩ rei sensus ẽ. eis nec potus. nec cibus deest Tuxͥano. tu dĩseruo
tu oꝑibus bonis dedito. tu dñosuo caro: aliquid existimas defut᷑m:
deer̃t: quib cęlestia & diuina tribuunt᷑. Unde hec incredula co-¬
gitatio : Uñ impia. ⁊ sacͥlega ista meditatio: Quid fac̃ indomo fidi

Expanded text:
multis. Metuis ne patrimonium tuum forte deficiat, si operari ex eo largiter coeperis? quando enim factum est ut iusto possent deesse subsidia ? cum scriptum sit: non occidet apparatur: et tu metuis ne operanti et Dominum promerenti desit alimentum, quando ipse in euangelio ad exprobrationem eorum quibus mens dubia est et fides parua contestetur et dicat: aspicite uolatilia caeli quoniam non seminant neque metunt neque colligunt in horrea, et pater uester caelestis alit illa. nonne uos pluris estis illis. uolucres Deus pascit et passeribus alimenta diurna praestantur et quibus nullus diuinae rei sensus est eis nec potus nec cibus deest: tu christiano, tu Dei seruo, tu operibus bonis dedito, tu domino suo caro aliquid existimas defuturum? deerunt quibus caelestia et diuina tribuuntur. unde haec incredula cogitatio, unde impia et sacrilega ista meditatio? quid facit in domo fid
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tib farriꝰ & olei cõpletast̃. Nec siliis abstulit mat̾ ꝙ heliȩ
dedit. sed magiꝰ c̃tulit filus qđ benigne ⁊ pre fec̃. Et illa ñdũ
xp̃m sciebat. nondũ p̃c epta eiꝰ audierat. Non eruce ⁊ pasione
eiꝰ redẽpta. cibũ & potũ ꝯ sanguinẽ rependebat. ut eor hoc appa¬
reat qͥltũ ineceła peccet. qͥ se &filios suoꝰ anteponens diuitiã sua
seruat. nec patrimoniũ copiosũ cũ indigentiũ pauptate cõmu¬
nicat. Dedenĩ multist̃ ĩ domo liberi & retardat te numerosiã
sibiox. Sminꝰ largiter boniꝰ oꝑib ĩsistã. Atq hoc ipsũ opari ãplus
lebẽ ꝰ mutor pignerũ pat᷑ es. Plure it. ꝓ ꝗbꝯdm̃ deprari debe¬

Expanded text:
mentibus farris et olei uasa conpleta sunt. nec filiis abstulit mater quod Heliae mentibus farris et olei uasa conpleta sunt. nec filiis abstulit mater quod Heliae dedit, sed magis contulit filiis quod benigne et pie fecit. et illa nondum Christum sciebat, nondum praecepta eius audierat, non cruce et passione eius redempta cibum et potum pro sanguine rependebat, ut ex hoc appareat quantum in ecclesia peccet qui se et filios Christo anteponens diuitias suas seruat nec patrimonium copiosum cum indigentium paupertate communicat. Sed enim multi sunt in domo liberi et retardat te numerositas filiorum quominus largiter bonis operibus insistas. adqui hoc ipso operari amplius debes, quo multorum pignorum pater es. plures sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. ñ est ꝙ ꝗs t̾rena cęlestibs p̃ferat. nec diuiniᷤᷤ huma¬
na p̃ponat. Sic uidua illa. int̾cio regnoꝵ libro. cũ insic¬
citate & fame c̃sũptiꝰ omĩbs demodico farrȩ ⁊ oleo quȩ
suꝑfuerant feciset cinericiũ panẽ. qͦ ab sũto moritura cũ libi
eẽt. suꝑuenit helia. & petit sibi pͥus ad edendũ dari. tunc
qđ suꝑfuisset inde illa cũ filiis suis uesci. Nec obtẽꝑare
illa dubitaũ. aut heliȩ filioᷤ mat̾ infame ⁊ egestate p̃po¬
suit. Fit immo inc̃spectu dĩ. qđ dõ placeat. Proꝑe ac
libent̃. ꝙ petebat᷑ offert᷑. Nec de habundantia portio. sy de
tari carnalit̾ uita c̾tẽpnit᷑. sp̃alit̾ anima seruet᷑. Heliaᷤ itaq
respondit & dixit. Hȩc dic̃ dñs. Fidelia farriᷤᷤ ñ deficiet. ⁊ cap¬
saces olei ñ minuet᷑. usq ĩdiem qͦ dabit dñs imbrẽ suꝑ trã. Sedm
diuinȩ pollicitatiõis fidẽ multiplicata st̃ uiduȩ & cumulata

Expanded text:
datur, non est quod quis terrena caelestibus praeferat nec diuinis humana praeponat. Sic uidua illa in tertio Regnorum libro cum in siccitate et fame consumptis omnibus de modico farre et oleo quod superfuerat fecisset cinericium panem quo absumpto moritura cum liberis esset, superuenit Helias et petit sibi prius ad edendum dari, tunc quod superfuisset inde illam cum filiis suis uesci. nec obtemperare illa dubitauit aut Heliae filios mater in fame et egestate praeposuit. fit immo in conspectu Dei quod Deo placeat, prompte ac libenter quod petebatur obfertur nec de abundantia portio sed de tari carnaliter uita contemnitur spiritaliter anima seruetur. Helias itaqurespondit et dixit: haec dicit Dominus: fidelia farris non deficiet et capsaces olei non minuet usque in diem quo dabit Dominus imbrem super terram. secundum diuinae pollicitationis fidem multiplicata sunt uid
Abbreviated transcription (Latin):
one cõm̃des. Nec eũ liberi tuis cogiteᷤ patrẽ qͥ ⁊ tẽporaliᷤ
& ĩfirmꝰ ẽ : sed illũ patrẽ qͥ ȩt̃nus ⁊ firmꝰ filiors spaliũ paterẽ
Illi adsigna facultateᷤ tuaᷤ. quas heredibs seruã. Iue sit lib̾is
tuis tutor. ille curator ille c̃tra om̃s ĩ uiriaᷤᷤ seculare᷑ diui¬
na maiestate ꝓtector. Patrimoniũ dõ creditũ nec respub¬
lica eripit. nec fiscus ĩuadit. nec calũnia aliqua forensĩeuer¬
tit. Intuto hereduaᷤ ponit᷑ ꝙ̃ dõ custode seruat᷑. hocẽ cart
pignoribs ĩposterũ ꝓuidere. hoc ẽ futuriꝰ heredibe parna¬

Expanded text:
 patrem qui et temporarius et infirmus est, sed illum pares qui aeternus et firmus filiorum spiritalium pater est. illi adsigna facultates tuas quas heredibus seruas: ille sit liberis tuis tutor, ille curator, ille contra omnes iniurias saeculares diuina maiestate protector. patrimonium Deo creditum nec respublica eripit nec fiscus inuadit nec calumnia aliqua forensis euertit. in tuto hereditas ponitur quae Deo custode seruatur. hoc est caris pignoribus in posterum prouidere, hoc est futuris heredib
Abbreviated transcription (Latin):
tione uastat᷑. Et̾ hoc sciaᷤᷤ ẽẽ p̃dictũ. innouistmiᷤ tẽporib mui ᷤ¬
ciplicari mala. & aduerss uariars. ⁊tiꝓꝓpinquante iã iudicii
die. magiᷤᷤ ac magiᷤ ĩplagaᷤᷤ geñis humani censtrũ dĩ indignan¬
niᷤᷤ accendi. Non enĩ sic̃ tua falsa quęrimonia ⁊ imꝑitia ue¬
&rector. ⁊ cuncta arbitrio eiꝰ & nutu gerant᷑. nec ꝗequã fi-¬
eri posit nͥ ꝙ aut fecerit aut fieri ipse ꝑmiserit. utiq qnͥ¬
do eafiunt ꝗ̃ irã dĩ indignantiᷤᷤ ostendt̃. non ꝓpt̃ nos fiunt
aꝗbs ds̃ colit᷑. sed delicnꝰ & meritiᷤ ur̃is irrogant᷑. aꝗbs ds̃om̃i
no nec querit᷑ nec timet᷑. nec relictiᷤᷤ uaniᷤᷤ suꝑsticionibs reli¬
gid uera cognoscit᷑. ut qͥ dĩ unꝰ ẽ: ab om̃ibs unꝰ colat᷑. abõmibs

Expanded text:
tione uastatur, et hoc scias esse praedictum in nouissimis temporibus multiplicari mala et aduersa uariari et adpropinquante iam iudicii die magis ac magis in plagas generis humani censuram Dei indignantis accendi. non enim, sicut tua falsa querimonia et inperitia ueet rector et cuncta arbitrio eius et nutu gerantur nec quicquam fieri possit nisi quod aut fecerit aut fieri ipse permiserit, utique quando ea fiunt quae iram Dei indignantis ostendunt non propter nos fiunt a quibus Deus colitur, sed delictis et meritis uno nec quaeritur nec timetur, nec, relictis vanis superstitionibus, religio vera cognoscitur, ut, qui Deus unus est omnibus, unus colatur ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
diligit in ꝗt patrẽ aut matrẽ suꝑ me: ñ est me dignꝰ. Et
qͥ diligit filiũ aut filiã suꝑme : ñ ẽ me dignꝰ. Itẽ in deut̃o¬
nomio ad cõparationẽ fidĩ & dilectionẽ dĩ. paria c̃scrip¬
ta st̃. Ꝙ dict̃ in ꝗt patri aut matri ñ nouite : & filio̾ suoᷤ
ñ agnouert̃. hi custodiert̃ p̃cepta tua. ytestam̃tũ tuũ
custodiert̃. Nã si dm̃ toto corde diligimꝰ. nec parente ᷤᷤ
nec filioᷤ p̃ferre debemꝰ. Qđ & ioħ̾s inepła sua ponit. ca

Expanded text:
atrem super me, non est me dignus; et qui diligit filium aut filiam super me, non est me dignus . Item in Deuteronomio, ad corroborationem fidei et dilectionem Dei, paria conscripta sunt: Qui dicunt, inquit, patri aut matri, Non novi te, et filios suos non agnoverunt, hi custodierunt praecepta tua, et testamentum tuum servaverunt . Nam, si Deum toto corde diligimus, nec parentes n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciente seruo ꝙ p̃cipit᷑. dñs faciet qđ cõminatur: E⁊ dicit.
Cũ uenerit filiũ hoĩs ĩc laritate sua .ꝙ om̃s angłi cũ eo: tc̃ sedebit
ĩt hrono claritatiꝰ suȩ. & colligent᷑ ante eũ om̃s g̃s. Et segregabit
eos abũucẽ quẽ ad modũ pastor segregat oues ab hediꝰ.: statu¬
et oues addexterã suã. hedos aut̃ ad sinistrã. Tunc dicet
rex eis qͥ ad dex terã suã st̃. Uenite benedicti patriꝰᷤ mei.
ꝑcipite regnũ qł uobiꝰ paratũ ẽ ab origine mundi. Esuri

Expanded text:
minatur. qui et dicit: cum uenerit filius hominis in claritate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebit in throno claritatis suae et colligentur ante eum omnes gentes, et segregabit eos ab inuicem quemadmodum pastor segregat oues ab haedis, et statuet oues a dextera sua, haedos autem a sinistra. tunc dicet rex eis qui a dextera sua sunt: uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab orig
Abbreviated transcription (Latin):
animo liberande. Ut ĩhac uita seculari atendi sustinenduq
maior retributio. Dic & iob sacrificia nuime rosa pliberi ofte¬
rebat. qͣntu̾q erat ĩ domo pignerũ numeru̾. tantũ dabat᷑ dõ⁊
numeruꝰ hostiarũ. Et qm cotidie deeẽ ñ potuit ꝗn inc̃spec
tu dĩ offenderent. sacrificia cotidiana ñ deerant ꝗbs possent
peccata t̃gere. Probat scriptura dicen᷑. Iob homo ueruꝰ ⁊ iu¬
stũ. habuit filios septẽ & filiaᷤ tres. zemundabat illos. offe¬
renᷤ ꝓeis hostiaᷤ dõ scđm numerũ illoꝵ. & ꝓpeccatiᷤᷤ eoꝵ uitu¬

Expanded text:
ustinendisqumaior inpensa. sic Iob sacrificia numerosa pro liberis obferebat, quantusque erat in domo pignorum numerus tantus dabatur Deo et numertu Dei, sacrificia quotidiana non deerant, quibus possent peccata tergeri. Probat Scriptura divina dicens: Job homo verus et justus habuit filios septem et filias tres, et emundabat illos offerens pro eis hostias Deo secundum numerum illorum, et pro peccatis eorum vitu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ipsas presura & angusiaꝰ egestatiꝰ oꝑantẽ. ĩga Sophiulaciũ duo
q̃sola sibi fuerant minuta mittentẽ. Quã cũ anĩaduerte¬
ret nliĩs & uideret. nec depatͥmonio sed de animo opũ eiꝰ
examind̾set. c̃sideranꝰ ñ qͣntũ sed exqͥnto dediset respondit
& dix̃. Añ dico uobiꝰ. q̃m uidua ista plus om̃ibe misit idona¬
dĩ. Onẽs enĩ issi de eo qđ habundaũ illiꝰ misert̃ ĩ ddonadi. bec
aut de iopia sua omnẽ quẽ cũꝙ uictũ habuit misit. Multũ
beata mulier & głosa. q̃ etiã ante diem udiciᷤᷤ meruit uoce
sciamꝰ q̃ pena & sterilẽ diuitẽ maneat. qnͣdo hoc docum̃¬
to etiã oꝑari pauꝑes debent. Atq ut ĩtelligamꝰ hanc
dona dĩ appellat. & ĩdona dĩ uiduã duos qͣ drante ᷤ misise

Expanded text:
ter ipsas pressuras et angustias egestatis operantem, in gazophylacium duo ter ipsas pressuras et angustias egestatis operantem, in gazophylacium duo quae sola sibi fuerant minuta mittentem: quam cum animadverteret Dominus et videret, non de patrimonio sed de animo opus ejus examinans, et considerans non quantum sed ex quanto dedisset, respondit et dixit: Amen dico vobis qDei. omnes enim isti ex eo quod abundauit illis miserunt in dona Dei. haec autem de inopia sua omnem quemcumque habuit uictum misit. multum beata mulier et gloriosa quae etiam ante diem iudicii meruit iudicis uoce sciamus quae poena sterilem diuitem maneat, quando hoc documento operari etiam pauperes debeant. adque ut intellegamus haec Dei dona appellat, et in dona Dei viduam duos quadrantes misisse
Abbreviated transcription (Latin):
rio iunge oͣłos tuo̾ ut uidea. Ꝙ gͦ locuplex & diue̾ es:
ene tͥ axp̃o aurũ ignitũ. ut sordib tuis tãquã igne
decoctiꝰ. eẽ aurũ mundũ po̾sis. si elemosiniꝰ ⁊ iusta oꝑa¬
tione purgeri. Eme tͥ albã uestẽ. ut qͥ scđm adã nudꝰ
fuera & horrebaᷤᷤ ante deformiᷤ. indum̃to xͥ candido ue¬
stiariꝰ. Et quȩ matrona ĩ eccła xp̃i locuplex ⁊ diue̾ es:
unge oculo̾ tuo̾ ñ stibio diaboli s collirio xp̃i. ut ꝑueni¬
re aduidendũ dñm po̾sis. dũ dñm & oꝑib boniꝰ ⁊ moribs
ꝓmereriꝰ. Ceterũ ꝗ̃ taliꝰ es nec oꝑari ĩ eccła potes. egen¬
tẽ enĩ & pauꝑem ñ uident oculi suꝑfusi nigroriꝰ tene¬
briᷤᷤ. & noc te c̃tecti. Locuplex & diues dnicũ te cele¬
brare credi. quȩ corban omĩno ñ respiciꝰ : Quȩ ĩ dnĩcũ
sine sacficioueni̾. ꝙ̃ partẽ desacͥficio ꝙ pauꝑ obtulit¬
sum u ĩtuere ĩ eũ głio uiduã p̃ceptoꝵ cȩlestiũ memorẽ. in¬

Expanded text:
os tuos ut uideas. qui ergo locuples et diues es eme tibi a Christo aurum ignitum, ut sordibus tuis tamquam igne decoctis esse aurum mundum possis, si eleemosynis et iusta operatione purgeris. eme tibi albam uestem, ut qui secundum Adam nudus fueras et horrebas ante deformis, indumento Christi candido uestiaris. et quae matrona locuples et diues es ungue oculos tuos non stibio diaboli sed collyrio Christi, ut peruenire ad uidendum Deum possis, dum Deum et moribus et operibus promereris. Ceterum quae talis es nec operari in ecclesia potes: egentem enim et pauperem non uident oculi superfusi nigrore, tenebris et nocte contecti. locuples et diues dominicum celebrare te credis quae corban omnino non respicis, quae in dominicum sine sacriptorum coelestium memorem, in
Abbreviated transcription (Latin):
umctus es. Seruas peccuniã. quȩ te seruata ñseruat. Patrimoniũ
cumulas. quod te pondẽ suo onerat. Nec meministi quid ds̃ respon-¬
deat dium. exub̾ antium fructuum copia stulta exultatione iact uiti.
Stulte inꝗt hac noc te postulat᷑ aĩa tua. Quȩ ergo parasti cuius
ert̃ : Id diuiciis tius solus incubas. Quid inpęnã tuã patͥmonu
tuos partire cũxp̃o. Fac tibi possessionũ trestriũ xp̃m participẽ. ut
et ille te sibi faciat regnoꝵd cȩlestiũ coheredẽ. Firras et falleris. ꝗsꝗs
ce ĩ scło diuitẽ credi. Audi ĩ apocal ipsiꝰ dñi tui uocẽ. eiꝰ¬
modi hoĩem iusti̾ obiurgationibs ĩcrepantẽ. Diciꝰ inꝗt

Expanded text:
uinctus es. seruas pecuniam quae te seruata non seruat, patrimonium uinctus es. seruas pecuniam quae te seruata non seruat, patrimonium cumulas quod te , pondere suo onerat, nec meministi quid Deus responderit diuiti exuberantium fructuum copiam stulta exultatione iactanti stulte, inquit, hac nocte expostulatur anima tua. quae ergo parasti cuius erunt? quid diuitiis tuis solus incubas, quid in poenam tuam patrimonii tuos partire cum Christo, fac tibi possessionum terrestrium Christum participem, ut et ille te sibi faciat regnorum caelestium coheredem. Erras et falleris quisque te in saecnlo diuitem credis. audi in Apocalypsi Domini tui uocem eiusmodi homines iustis obiurg
Abbreviated transcription (Latin):
post haec scͥptura dicens. Audiebat aũt haec omĩa pharisei qui erãt cu¬
pidissimi. ⁊ irridebãt eũ. Quales nc̃ in eccła quosdã uidemꝰ. quoꝵ
preclusȩ aures. & corda cecata. nullũ despãlibus. acsalutarib monitis
lum̃ admittunt. Dequib mirariñ potẽ .: quod ꝯtẽnunt intractatibus
seruum. qñdo ab aliis ipsũ dm̃ uideamus contẽptũ ẽẽ. Quidtibi istis
ineptis. & stultis cogitatiõib plaudis. quasi metu &. sollicitudine. fut᷑oꝵ
ab oꝑibus retarderis: Quid umbras ⁊ p̃stigias quãdã uane exꝓmẽ
obtendis: Confitere immo quȩ uera st̃. Et qr scientes nõ potes fal¬
lere. secreta ⁊ abdita m̃tis. exꝓme. Obsidert̃ animũ tuũ sterelitatis
tenebrȩ. & recedente inde lumine ueritatis. carnale pectꝰ. alta & ꝓ.¬
funda aueritate caligo cecauit. Peccuniȩ tuȩ captiuus. ⁊ seruus es.
Catenis cupiditatis & uinculis alligatꝰ es: & quẽ iã soluerat xp̃s. deuuo

Expanded text:
cupidissimi et inridebant. quales nunc in ecclesia quosdam uidemus quorum praeclusae aures et corda caecata nullum de spiritalibus ac salutaribus monitis lumen admittunt, de quibus mirari non oportet quod contemnant in tractatibus seruum, quando a talibus ipsum Dominum uideamus esse contemptum. Quid tibi cum istis ineptis et stultis cogitationibus plaudis, quasi metu et sollicitudine futurorum ab operibus retarderis? quid umbras et praestigias quasdam uanae excusationis obtendis? confitere immo quae uera sunt et quia scientes non potes fallere, secreta et abdita mentis exprome. obsederunt animum tuum sterilitatis tenebrae et recedente inde lumine ueritatis carnale pectus alta et profunda auaritiae caligo caecauit. pecuniae tuae captiuus et seruus es, catenis cupiditatis et uinculis alligatus es et quem iam soluerat Christus denuo