comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuenalitas lepraq gieri ⁊ simo¬
nia simonis adeo turꝑis ⁊ dãp
nabilis in appñdiciis sacͣm̃toꝵ ut
supͣ innotuit. qͣnto mag̃ ⁊ i ip̃is
substãcũs sacram̃toꝵ p̃cipue ĩ eucha¬
ristia ubi tot᷑ xͦ sumit᷑ fons ⁊ origo

Expanded text:
enalitas, lepraque Giezi et simonia Simonis adeo turpis est et damnabilis in appendiciis sacramentorum, ut supra innotuit, quanto magis et in ipsis substantiis sacramentorum, praecipue in eucharistia? T
Abbreviated transcription (Latin):
ħ accipis ĩmo rapis cũ ñ ãnũcies:
Item officiales p̾latoꝵ nõ solũ sũt
sangͥsuge illoꝵ qui ĩtumescũt ut
detumescãt. s ⁊ colatoria illis lac
rapine colantes. sibiq sordes pcc̃i
aliꝰ p̃lati qui oꝑa om̃iũ submministͦ¬
rũ suoꝵ confessus ẽ. singłis .n. sĩglas
calũpnias. rapinas. ⁊ alia pcc̃a cõ¬
fitentibꝰ inqͥd. omĩũ istoꝵ reus sum.
gͦ tales longa ⁊ młta manu peccãt.
an nescis longas regibꝰ eẽ man᷑e Regẽ¬

Expanded text:
 accipis, imo rapis, cum non annunties? Item: Officiales praelatorum non solum sunt sanguisugae illorum, qui intumescunt ut detumescant, sed et colatoria illis lac rapinae colantes, sibique sordes peccati praelati, qui per ora omnium subministrorum suorum confessus est. Singulis enim singulas calumnias, rapinas, et alia peccata confitentibus, inquit: Omnium istorum reus sum. Ergo tales longa et multa manu peccant. An nescis longas regibus esse manus? Rege
Abbreviated transcription (Latin):
hodie ⁊ aminoribꝰ sac̃dotibꝰ uĩat᷑
prelato. qd̾ om̃s cãs ex quibꝰ pͣex
torq̃ri pecunia referẽt ad ip̃m ⁊
qd̾ nlłam subticebũt ⁊̃ cũ possint
ꝑse pacem de facili int̃ ꝑtes cõpo¬
nere. sͦq citati aliqͥ si suꝑsedint
citatõni ut cõtumaces excoĩcãtur.
Si affuerĩt se pͣgati ĩturrũt ꝑuirũ.
¶Set ẽ netale iuram̃tũ sacerdot̃
licitũ ⁊ discretũe urͣ cũ ħ eccłia pio

Expanded text:
hodie etiam a minoribus sacerdotibus juratur praelato, quod omnes causas, ex quibus potest extorqueri pecunia, referent ad ipsum, et quod nullam subticebunt, etiam cum possent per se pacem de facili inter partes componere. Sicque citati aliqui , si supersederint citationi, ut contumaces excommunicantur, si adfuerint se purgaturi, incurrunt perjurium. Sed estne tale juramentum sacerdotum licitum et dis
Abbreviated transcription (Latin):
definita reũ punit. Questor uͦ ĩc̾t̾a
⁊ uolũtaria ꝓ modica culpa maxi¬
mã penã infligñs cuiꝰ iudiciũ et
laq̃i solo auditu tim̃tur. quippe
in misicors apparet ĩ om̃ibꝰ uiis

Expanded text:
definita reum punit: quaestor vero, incerta et voluntaria, pro modica culpa maximam poenam infligens. Cujus judicium et laquei solo auditu timentur: quippe immisericors apparet in omnibus viis
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ negõcioꝵ ne p̾gueris potis¬
simũ. Si tales eleg̾is iudices ꝓuide¬
timeant᷑. qui si humiles fu̾it ĩ h oc
tes ⁊ timentes dm̃i. in quibꝰ sit u̾itas.
⁊ qui odĩt auariciã. ⁊ cõstitue ex eis
tribunos. centuriones ⁊ dec̾anos. qui

Expanded text:
ltitudinem negotiorum, ne praegraveris. Potissimum est, si tales elegeris judices,timeantur. Qui si humiles fuerint, in hotes et timentes Deum in quibus sit veritas, et qui oderint avaritiam. Constitue ex eis tribunos, ce
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ. deciuo tr̾ene ueniũt ad pͤto¬
racure. consimili i accat᷑ humo. qͦ
sistat aͦuare mẽs tua disce loco. qd̃
tu custodis hanelus. qd̾ statõne p̾miᷤᷤ
qd̾ c̾nere sepiꝰ aites : eiꝰ ĩ amplexꝰ per
sop̃nia cuncta recurris: horrescunt
tractare pii.nec tũc qͦ gestãt cũ bo¬
na fc̃a parãt qͣntũ specłant᷑ ĩ illo
stare nephas ⁊ dona gerñs cõtẽpni
t: cõmunes uult ẽẽ notas. ⁊ uẽdit᷑
ipẽ uend̾e cuncta cupit. cũ tm̃ sepe
duoꝵ diu̾sũ suspñdit onꝰ. cũ põde
uidex uergit ⁊ ĩ genunas nutat pro¬

Expanded text:
aurum, De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili jactatur humo, quo sistat, avare, 61 Mens tua, disce loco quod tu custodis anhelus, Quod statione premis, quod cernere saepius ardes, Ejus in amplexus per somnia cuncta recurris, Horrescunt tractare pii, nec tunc quoque gestant Cum bona facta parant, quantum speculantur in illo Stare nefas, et dona gerens contemnti Communes vult esse notas et venditus ipse Vendere cuncta cupit. Certantum saepe duorum Diversum suspendit onus; cum pondere iudex Vergit, et in geminas nutat pro
Abbreviated transcription (Latin):
uidiciũ iudicare debetis: necesse ẽ
uos ab amore pͥuato. odicitimore.
⁊ cupiditate. ut grã singłari eẽ
de officiis. Manẽ ꝑturbant᷑ offi¬
cia ĩ amicicũs quibꝰ ⁊ñ tͥbuere qd̾
recte possis ⁊ tribuere qd̾ ñ sit eqͣm
.s. que sint tͥbuenda b̾ue ⁊ nõ diffi¬
cile p̃ceptũ ẽ. q̃ ii. uidñt᷑ utilia. ho¬
nores. diuicie. uoluptates ⁊ huiꝰmo¬
sũt at neq contra rẽ publicam.
amici cã uirbonꝰ aliqͥd faciet nͦ
si uidex quid̃ erit de ip̃o amico.
deponit n. ꝑͣm amicu cũ ꝑsonam
induit iudicis. tm̃ dabit amicicie
ut uerã amici cãm ẽẽ malit ut
exgrande litis quoad tempꝰ ꝑ leg̃e
licet accomodet. nicħ ꝙ ꝓrsus ei¬

Expanded text:
judicium judicare debetis, necesse est vos ab amore privato, vel odio, timore, vel cupiditate, vel gratia singulari esse De Officiis : Maxime perturbantur officia in amicitiis, quibus et non tribuere quod recte possit, et tribuere quod non sit aequum, scilicet quae sunt tribuenda breve et non difficile praeceptum est. Quae enim videntur utilia, honores, divitiae, voluptates, et hujusmosunt. At neque contra rempublicam, amici causa, vir bonus aliquid faciet, nec si judex quidem erit de ipso amico. Deponit enim personam amici cum personam induit judicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, et ut exorandae litis tempus, quoad per legem liceat, accommodet, ni
Abbreviated transcription (Latin):
nem᷑ exp̃cepto diuĩ dicẽtis. Dimiti¬
bile exemplũ de huiꝰmoĩ hostiol
ponam᷑ quidã ꝓ cã petuniaria su¬
bire debuit uidiciũ aque aqͣ bñdie¬
ta. eoq exspoliato. ligato ⁊ sedñte
suꝑ tabulã cuppe ut dunitc̃etur
in aꝙͣ. cũ remitr̃et ei adu̾sariꝰ om¬
nẽ inuiriã ⁊ querelã: affuit questor

Expanded text:
Dimitabile exemplum de hujusmodi ostiolis ponamus. Quidam pro causa pecuniaria subire debuit judicium aquae. Aqua benedicta, eoque spoliato, ligato et sedente super tabulam cuppae, ut demitteretur in aquam, cum remitteret ei adversarius omnem injuriam et q
Abbreviated transcription (Latin):
tõ. in quo pater qͣntũ dilex̾it pe¬
mittit ad officii sui executõnẽ sñ
magni fidelitatis eiꝰ examinatõe
fidelitate ei su̾anda ĩ regimĩe aiãm
int̃poit̃o. Scdm̃ aũ ⁊ t̾ciũ: discutit
usq ad unguẽ si bñ nou̾ĩt bursas
pauꝑũ emũg̾e. ⁊ cũ asportato lucro
ad dnos suos redire quibꝰ tutelam
pecune sue ͤ iuram̃to ĩt̃poĩto ñ cõ¬
mittit. ut discãt ei eẽ fideles: in

Expanded text:
tio. In quo patet quantum dilexerit pemittit ad officii sui exsecutionem, sine magna fidelitatis ejus examinatione fidelitate ei servanda in regimine animarum interposito. Secundum autem et tertium discutit usque ad unguem: si bene noverint bursas pauperum emungere, et cum asportato lucro ad dominos suos redire, quibus tutelam pecuniae sine juramento interposito non committit, ut discant ei esse fideles in
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie. dicentes fuscinulis exĩani¬
te ex ĩanite. usq ad fundam̃tũ locu¬
sũt gn̾a. Confessor cui ep̃c uices
suas ĩ spũalibꝰ. ĩ audiendis cõfessio¬
nibꝰ ⁊ curandis aĩabꝰ cõmittit. ques¬
tor palacĩ sui. decanꝰ. archipbr et
huiꝰ mõu qui ĩcrem̃tis ⁊ ꝓfcibꝰ cãꝵ

Expanded text:
ulis: « Exinanite, exinanite usque ad fundamentum locusunt genera. Confessor, cui episcopus vices suas in spiritualibus, 66 in audiendis confessionibus et curandis animabus committit. Quaestor palatii sui, decanus, archipresbyter, et hujusmodi, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
uł cõmrĩs. nec ꝓhibeo nͦ cõcedo.
It̃ ħ hostiola sut mi̾guli qͦs bãtꝰ
martuiꝰ cͥca finẽ uite sue uidens
in flumĩe assiduis capturis pisciũ
intendñtes. ⁊ inhiantes ait. forma
inqͥd ħ demonũ ẽ quibꝰ p̃cepit ut
auolarẽt aflumĩe. Itẽ hii sũt mus¬
⁊ allecti cadau̾ibꝰ nõ redeũt ad archã.
It̃ hii sũt accipitres ⁊ q̃cq aues ra¬
paces. quaꝵ omĩũ caro ꝓhibet᷑ in
lege: accipit̃ .N. drͣ ab accipiẽdo .i.
siqͥs accipit .i. rapit. tẽ adeo uiri
eccͣstici hodie studñt auaricie qd̾ ñ
funibꝰ pcc̃oꝵ qui peiores sũt furibꝰ.

Expanded text:
suae, nec prohibeo, nec concedo. Item: Haec ostiola sunt merguli, quos beatus Martinus circa finem vitae suae videns in flumine assiduis capturis piscium 69 intendentes, et inhiantes ait: Forma, inquit, haec daemonum est. Quibus praecepit, ut avolarent a flumine. Item: Hi sunt « muset allecti cadaveribus non redeunt ad arcam . Item: Hi sunt accipitres et quaecunque aves rapaces, quarum omnium caro prohibetur in lege . Accipiter enim dicitur ab accipiendo, id si quis accipit , » id est rapit. Item: Adeo viri ecclesiastici hodie student avaritiae, quod non funibus peccatorum; qui pejores sunt furibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ sequam᷑ p̃latoꝵ fuscinulas. hostia
nmille alia fraudis cõm̃ta. quibꝰ
locłos pauꝑũ exhauriũt. fcĩ pisca¬
tores pecuniaꝵ ñ animaꝵ. De fusci¬
.ui. de filiis hely qui fuscinulas et
undos mittebãt in lebeten. ⁊ calda.
⁊ cacabũ. ⁊ omẽ qd leuabat fascinu¬
la tollebat sacdos s. cuiꝰ puer dice¬

Expanded text:
sequamur praelatorum fuscinulas, ostia, et mille alia fraudis commenta; quibus loculos pauperum exhauriunt, facti piscatores pecuniarum, non animarum. De fusciII, de filiis Heli qui fuscinulas et uncinos mittebant in lebetes, caldaria, et cacabum; et omne quod levabat fuscinula, tollebat sacerdos si
Abbreviated transcription (Latin):
ruminanti in area eccl̃ie seꝑatõne
paleaꝵ a gͣnis triturãti qͣi tali de¬
betur pabłm. S ut̃ aliqͥs ĩfrenaret
ora p̃dicatoꝵ mod̾noꝵ. ñ dico ut ñ
rent. ¶ Itẽ p̃dicatumo eimgłiũ
cũ supponit᷑ eungłio puluiar

Expanded text:
inanti, in arca 70 Ecclesiae, separatione palearum a granis, trituranti; quia tali debetur pabulum. Sed utinam Deus infrenaret ora praedicatorum modernorum, non dico ut non rent. Item praedicaturo Evangelium, cum supponitur Evangelio pulvinar
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ cõcussitis. crimẽ cõcussõĩs
ẽ cũ ꝑ metũ uł iuiolñciã ab offici¬
alibꝰ exigitur ⁊ extorq̃tͣ petunia ã
subditis. huiꝰ cͥminis pena scdm̃
uis statuta ẽ inqua druplũ q̃ ut̃
hodie in duplũ statueretur ¶tẽ¬

Expanded text:
ustinus : Crimen concussionis est, cum per metum aut violentiam ab officialibus exigitur et extorquetur pecunia a subditis. Hujus criminis poena, secundum jus statuta est in quadruplum, quae utinam hodie in duplum statueretur. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.q.d. nõ tot facinorosa aput
ydolatras uidebitis qͦt ap uos. in¬
gredientes põpatice domos isrł.
uerbũ t̾ribile qui separati estis
indiẽ malũ. qui appropĩqͣtis so¬
lio ĩiquitatis. qui dormitis ĩlecti
eburneis. ⁊ lasciuitis ĩstratis ur̃is

Expanded text:
et: Non tot facinorosa apud idololatras videbitis, quot apud vos « ingredientes pompatice domum Israel. » Verbum terribile. « Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, et las
Abbreviated transcription (Latin):
sub testimonio om̃iũ eiꝰ doctͥnã dõ¬
firmante ⁊ approbãte dicẽs. Si
dm̃ supͣ oem̃ p̾catorẽ uolu̾is offẽ¬
de fias officia ⁊ questor palacũ
epĩ. ¶Itẽ minist ⁊ officiales p̾la¬
toꝵ ħ ostiola sũt abscondita sub
m̃sa belis subt̾ranea ꝑ que furtĩ
ing̾diebant᷑ sacerdotes eiꝰ ut aspor¬
tarẽt ⁊ deuorarẽt poĩta a rege fr̃¬
fraudẽ comꝑiens. tradiditq bel.
ĩpͣatẽ daneli. qui statĩ subu̾tit
eũ et templũ eiꝰ. ista hostiola abscõ¬
dita iam u̾sa sũt ĩ ianuas ⁊ fores
patentes. cũ enĩ tũc bona pauꝑũ
⁊ diuitũ clancdo subriꝑent᷑: nũc
publice ⁊ coram om̃ibꝰ rapiũtur
ꝑ cõm̃ta infinita. fraudes ⁊ noui¬
tates extorqñdi petuuiã ĩuentas

Expanded text:
nio omnium ejus doctrinam confirmante et approbante, dicens: Si Deum super omnem peccatorem volueris offendere, fias officialis, vel quaestor palatii episcopi. Item: Ministri et officiales praelatorum ostiola sunt abscondita, sub mensa Belis, subterranea per quae furtim ingrediebantur sacerdotes ejus, ut asportarent et devorarent posita a rege fraudem comperiens, tradiditque Bel in potestatem Danielis, qui statim subvertit eum, et templum ejus . » Ista ostiola abscondita, jam versa sunt in januas et fores patentes. Cum enim tunc bona pauperum et divitum clanculo subriperentur, nunc publice, et coram omnibus rapiuntur per commenta infinita, fraudes et novitates eorum extorquendi pecuniam inventas,
Abbreviated transcription (Latin):
gñcia a ꝑte adu̾sa cõcessa aput fo¬
rensẽ uidicẽ ⁊ litem sopiãt ci omnẽ¬
penã pecuniariã tollãt. qͦmͦ ĩmiciᷤ
a grͣ aput eccłiasticũ e set ⁊ solus met᷑
archidiacont hodie exsufflat ab ecͣ.¬

Expanded text:
gentia a parte adversa concessa, apud forensem judicem, et litem sopiant, et omnem pecuniam tollant; quomodo immitius agitur apud ecclesiasticum; sed et solus metus archidiaconi hodie exsufflat ab Ec
Abbreviated transcription (Latin):
mutãtq dextͣm ĩ sinistrã. entes ñ am¬
nec regẽ eglon pinguissimũ cõfod̾e
possũt ¶Itẽ tales ħ mãdatũ p̃aua¬
ricia neq̃ũt ad implere. Nesciat siniftͣ
quid faciat dext᷑. cũ ea q̃ sũt dext̃e ꝓ

Expanded text:
mutantque dexteram in sinistram, existentes non amnec regem Eglon pinguissimum confodere possunt . Item tales, hoc mandatum prae avaritia nequeunt implere: « Nesciat sinistra quid faciat dextra , » cum ea, quae sunt dexterae, pro
Abbreviated transcription (Latin):
sleqͣ gͥ oblectam̃ta fructũ religioĩs
extorq̃ant tẽꝑancie fines tũ ĩ ilecebs
tũin ꝓspitate puta fama. facundia
bonis oꝑibꝰ excede formida. Tẽꝑãcia
ut decidũt asũmo uł ad sũmũ ñ
ascendũt s sepe sũt ĩuitõ sñ hac .ii.
usus cuiꝰlibet uͥtutis inpetꝰ ẽ nõ rõ.

Expanded text:
tur oblectamenta fructum tibi religionis extorqueant, temperantiae fines, tum in illecebris, tum in prosperitate puta fama, facundia bonis operibus excedere formida. Temperantia vel decidunt a summo, vel ad summum non ascendunt, sed saepe sunt in vitio. Sine hac enim usu
Abbreviated transcription (Latin):
castigõis ħ ẽ ni. freñ ⁊ fascia matro¬
nalis qua cõst̾ngunt᷑ ⁊ repͥmũtur
ub̾a lacte nimis habũdãcia. ħ in
occursura uoluptat̃. hac tͥ paulatĩ
succidñda ẽ deliciaꝵ cõsuetudo reici¬
enda obsequioꝵ sedulitas festiui
male plac̾ent integͥtatẽ uuln̾a¬
bãt aiõꝵ. usus egre dediscit᷑ ab eo
aũ p̃cipue difficilluñ ẽ reuelli
qui młto nos tenuit młta pla
hostis nos expͤtat hostẽ applło fre¬
qñtatas acunis delicias grãm m.¬
riti sobolis obseqͥoꝵ diligñciã et
castigant᷑ ⁊ coħcentur c̃ incip̃ hõ

Expanded text:
Haec est enim frenum et fascia matronalis, qua constringuntur et reprimuntur ubera lacte nimis abundantia. Haec in occursura voluptatum. Hac tibi paulatim succidenda est deliciarum consuetudo, rejicienda obsequiorum sedulitas festivi male placerent, integritatem vulnerat animorum. Usus aegre dediscitur, ab eo autem praecipue difficillimum est revelli, qui multo nos tenuit tempore, hostis nos exspectat. Hostem appello, frequentatas a cunis delicias, gratiam mariti, sobolis, obsequiorum diligentiam, et castigantur et coercentur, cum incipit
Abbreviated transcription (Latin):
hĩc t̾rã. alia hamis. alia laq̃is alia
retiũ uariis gnibꝰ. c̃ magno labore
ꝑrosequit̾ nllis ał̃ibꝰ nͥ ex fastidio¬
par ẽ. qͣntulũ ẽ qd̃ existis epulisq̃
ꝑ tot comꝑata manꝰ fesso uolupta¬
tibꝰ ore lib̾atis. qͣntulũ ex ista fera pe¬
ricłose capta dñs crudꝰ nauseans
gustat. qͣntulũ extot cõcbiliis tam
longe aduertis ꝑ istũ stomac̃ in eiple¬
bilẽ labr᷑. Infelices quid ĩ telligitis
maiorẽ uos famẽ hre ꝙͣ uentrẽ. It̃¬

Expanded text:
hinc terras, alia hamis, alia laqueis, alia retium variis generibus cum magno labore persequitur; nullis animalibus nisi ex fastidipax est. Quantulum ex istis epulis, quae per tot comparatis manus, fesso voluptatibus ore libatis ? Quantulum ex ista fera periculose capta dominus crudus ac nauseans gustat ? Quantulum ex tot conchyliis tam longe advectis per istum stomachum inexplebilem labitur? Infelices, ecquid intellegitis maiorem vos famem habere quam ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
ingn̾atõnibꝰ suis eb̾ etas nudauit
femora. ht̃ aũ gula ui. satellites.
qͥd. qͣntũ. qͣle. qñ. Quid cõsistit et
attũdit᷑ ingn̾e edulii. qͣnt̃. ĩ qͣntita¬
te. quale ĩcõdim̃to cibi uł salsam̃

Expanded text:
ationibus suis, ebrietas nudavit femora . Habet autem gula quatuor satellites: Quid, quantum, quale, quando. Quid consistit et attenditur in genere edulii; quantum, in quantitate; quale, in condimento cibi, vel salsamenti
Abbreviated transcription (Latin):
minã creauit admłtiplicãdoᷤ hoĩes
homicide aũ ⁊ sodomite hos destru
multiplicarent᷑. nos uͦ oꝑã dabumꝰ¬
cũ dñs penã ꝓ aliis pcc̃is infuigñdam
s̃ ĩnatã urͣ exuisse. ñ expͤtans sodomi¬
tas ad pen̾am. s eos magis puniẽs
siłi ꝑałr igne celitus misso. cõsũma¬
quis eos fore androgeos. p̃occupãs
formatõnẽ mulieris. ait mas d̃m
dũ. instrum̃to quo mag̃ calescit q̃u
mag̃ ẽ ĩfirmꝰ ꝑmitut᷑ uti. Si magis
calescit ut uir ĩ ꝑmictũt eũ duc̾e.
siuͦ mag̃ mollescat ut mulier. ꝑmit¬
tũt ei nuƀe si aũ ĩ illo ĩstrum̃to de¬
feci̾t nũꝙͣ consedet᷑ et usus reliqui.
t̾nitatis uicii sodomitici qd̾ adeo de¬

Expanded text:
minam creavit ad multiplicandos homines ; » homicidae autem et sodomitae hos destruumultiplicarentur, nos vero dabimcum Dominus poenam pro aliis peccatis infligendam sibi innatam videtur exuisse, non exspectans sodomitas ad poenitentiam, sed eos magis puniens temporaliter igne coelitus misso , consummaquis eos fore androgynos praeoccupans formationem mulieris, ait: « Mascudum, instrumento, quo magis calescit, quove magis est infirmus, permittit uti. Si magis calescit, ut vir, permittunt eum ducere; si vero magis mollescat, et mulier permittunt ei nubere. Si autem in illo instrumento defecerit, nunquam concederetur ei usus reliqui iternitatis vitii sodomitici, quod a Deo de
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatur. nam pꝰꝙͣ fidelis aĩa de abis¬
so uitõꝵ enĩgñs salutare uͥtutũ cul¬
m̃ ascendit uelud exĩsidiis ꝓfilit¬
⁊ occursat elatõ totũ domꝰ dnĩ edifi¬
ciũ cõcussura ad rumã qd̾ surrer̾at
ad cõsũmatõem. Quid .n. ꝑ itõsiꝰ
iusto quã qd̃ iustꝰ uidi desid̾at qd̾
ad salutõnes in foro hilarescit et
exultat qd̃ adulatorio fauore de¬
mulcet᷑ qd̾ pene hoiẽm diffitñs eqͣ¬
lẽ se suꝑis metit᷑ ⁊ m̃tit᷑ quid ma¬
le głatur ⁊ p̃sumit qd̾ ñ ẽ ĩcõfusio¬

Expanded text:
 fidelis anima de abysso vitiorum emergens, salutare virtutum culmen ascendit, velut ex insidiis prosilit et occursat elatio, totum domus Domini aedificium concussura ad ruinam, quod surrexerat ad consummationem. Quid enim perniciosius justo, quam quod justus videri desiderat? quod ad salutationes in foro hilarescit et exsultat? quod adulatorio favore demulcetur? quod pene hominem diffitens, aequalem se superis metitur et mentitur? Qui dum male gloriatur et p
Abbreviated transcription (Latin):
ce. hac pbinees ꝑcussit coeũtes ⁊ cesa
sitimet actũ ẽ de eo. hãc exc̃cicium
labor ⁊ ppessio adu̾sitatũ iuuãt. fo¬
uent ⁊ roborant. ħ .i. ĩgenuos aĩos
⁊ magnos faciũt. ociũ ⁊ quies: pusil¬
los ⁊ remissos. ocł .n. degñs sub ũ¬
bra cito caligat subsole uñ diont¬
siꝰ nõ ẽ u̾itus expet̾e sitatẽ ĩ credule
p̃ceptis salutaribꝰ ⁊ dura uĩcẽtibꝰ
satis adu̾sus fortuã placebas tibi

Expanded text:
cae. Hac Phinees percussit coeuntes « et cesi timet, actum est de eo. Hanc exercitium, labor et perpessio adversitatum juvant, confovent, roborant. Haec enim ingenuos animos et magnos faciunt otium et quies, pusillos et remissos. Oculus enim degens sub umbra, cito caligat sub sole. Unde Dionysius non est veritus expetere feritatem incredulae praeceptis salutaribus et dura vincentibus, satis adversus fortunam placebas tibi
Abbreviated transcription (Latin):
pli. pͣue delec. si ħͣ gͥ om̃is simpsex
omiũ u̾tutũ pollet oꝑibꝰ qr prudẽs
⁊ discret᷑ ĩ omĩbꝰ agñdis ⁊ omit tẽdis¬
⁊ qͣnto simplicior tanto discretior eqͣ
tõne remocior ⁊ fatuitati uicinior.
Uñ patet ꝙͣ magne simplicitatis

Expanded text:
ex omnium virtutum pollet operibus, quia prudens, et discretus in omnibus agendis et omittendis, quanto simplicior, tanto discretior. Ecotione remotior et fatuitati vicinior. Unde patet quam magnae simplicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
eũ reuocantibꝰ. pp̃ quã semꝑ hĩtã
añ ocłos płima bona int̃̾misit oĩ¬
bus p̃ferñs bonũ obediẽ Itid̾ fecit
i monocłs ille abbas clareuallen.
hiis qui uicinabant᷑ pccõ. ꝑ nitõ¬
sa cõsistit in maĩtẽ malis ⁊ obiuã¬

Expanded text:
eum revocantibus. Propter quam semper habitam ante oculos, plurima bona intermisit, omnibus praeferens bonum obedientiae. Idem fecit et monoculus ille abbas Clarevallensihis quae vicinabantur peccato. Perniciosa consistit, et in manifeste malis, et obvian
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipi satage ⁊ elabora lib̾ari. ab ob¬
norietate p̃cepti in plñdi. ne scru¬
pulus tͥ gn̾etur ⁊ ĩcõscĩa. habũdãs
ẽ cũ obedimꝰ inhiis q̃ ñtenet᷑ ma¬
ior p̃ciꝑe. Raro aũ ãd p̃ciꝑe debemꝰ¬

Expanded text:
cipi, satage, et elabora liberari ab obnoxietate praecepti implendi, ne scrupulus tibi generetur in conscientia. Abundans est, cum obedimus in his quae non tenetur major praecipere. Raro autem
Abbreviated transcription (Latin):
iesx. Malo inqͥd uñ psm̃ cũ hilari¬
tate m̃tis decãtare quã totũ psal¬
t̃iũ cũ torpore fastidio. ⁊ accidia. be¬
nedict᷑ ⁊̃ uidñs ꝙ̃ dã monachũ suũ
ab assiduitate orandi defic̾e orauit
ut cã pp̃ quã mpediebat᷑ ei mõstra¬

Expanded text:
s : Malo, inquit, unum psalmum cum hilaritate mentis decantare, quam totum Psalterium cum torpore, fastidio et accidia. Benedictus autem videns quemdam monachum suum ab assiduitate orandi deficere, oravit ut causa propter quam impediebatur, ei monstra
Abbreviated transcription (Latin):
lus pͥmꝰ ħemita semꝑ ieuinauit qͦusq
de celis s panis mitt̃et᷑. qͥ duplicat᷑ ẽ c̃
ad eũ ueniret. Antoniꝰ cͥille. eia fr̃ co¬
medamꝰ. duplicata .ii. nob̃ ẽ ãnona.
tũc senex ⁊ in becillis frusto panis orde¬
contñtus fuit uili oluscło pane cri¬

Expanded text:
lus primus eremita semper jejunavit, quousque de coelis sibi panis mitteretur. Qui duplicatus est, cum ad eum veniret Antonius. Cui ille: Eia, frater, comedamus, duplicata est nobis annona. tunc senex et imbecillis frusto panis hordecontentus fuit vili olusculo, pane cri
Abbreviated transcription (Latin):
ut totus ab sorbeatur tr̾aq efficiat᷑
suũ pectat. appetitꝰ formcõnis anxi¬
etas ẽ. sacietas pña. Uñ qui abscidit
sibi linguã ne formcaret᷑ ait. ab¬
sit ut tanti emã unde peniteã. hãc

Expanded text:
ut totus absorbeatur, terraque efficiatur suum peccat . » Appetitus fornicationis anxietas est, satietas poenitentia. Unde qui abscidit sibi linguam ne fornicaretur, ait. Absit ut tanti emam, unde poeniteam. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ĩferuore iuuẽtutis poit̃a da¬
pibꝰ ⁊ uino plena de castitate eris
setura. Qd̾ si ueseni̾us ardñs. Si olĩpꝰ
igniuomꝰ. si ethna uaporibꝰ plena
caloribꝰ ardet qͣnto mag̃ uiueniles

Expanded text:
adhuc in fervore juventutis posita, dapibus et vino plena, de castitate eris secura? Quod si Vesuvius ardens, si Olympus ignivomus, si Aethna vaporibus plena caloribus ardet; quanto magis juveniles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ pompa ad tunalũ deducta.
honorifice sepulta upõdie a sp̾ñte
abstulit ĩcubuit ⁊ corrosit. sicq ei
diabolus abstulit sepulcr̃. ⁊ huãn¬
tatis obsequiũ. indigne ferẽs qd̾ cor¬
pꝰ eiꝰ int̾ra quiesce̾t ȩo qd uas uiri
qd s̃ ĩ scĩficatõnẽ obsu̾asse debuit¬

Expanded text:
et cum pompa ad tumulum deducta, honorifice sepulta, et ipso die a serpente abstulit, incubuit et corrosit; sicque ei diabolus abstulit sepulcrum et humanitatis obsequium, indigne ferens quod corpus ejus in terra quiesceret, eo quod vas viri, quod si
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃tũ ꝓbatoriũ ñ pͥath leta
magnos sp̃s ad c̾tam̃ affre qui
nũꝙͣ suggillat᷑ ẽ. ille qui sãg̾nẽ
suũ iudit.. cꝰ dñtes crepuere sub
pugno ille qui supplãtat᷑ ad u̾sa¬
riũ toto tulit corpore nͨ ꝓiecit
anim̃ ꝓiectꝰ. qui qñs cecidit cõtu¬
miacior surrent. Cũ magnaspe
descũdit ad pugnã. młtũ .n. adic̃
s uirtus ꝓbata duraq exꝑta ⁊ in¬
uiriss lacessita.
de orõ

Expanded text:
strumentum probatorium. Non potest athleta magnos spiritus ad certamen afferre, qui nunquam sugillatus est. Ille qui sanguinem suum vidit, cujus dentes crepuerunt sub pugno; ille qui supplantatus adversarium toto tulit corpore, nec projecit animum projectus; qui quoties cecidit, contumacior resurrexit, cum magna spe descendit ad pugnam. Multum enim adjicit sibi virtus probata, duraque experta et injuriis lacessita. De
Abbreviated transcription (Latin):
pamnosus eiꝰ galileꝰ. an .s. dormiret
Efteret uigilaret uł comedet respõdit
loculũ ꝑat foueãq fodit tuo aposta¬
te uiliano inqua sepeliat᷑ ininfu̾o
hac nicholaus tres pu̾os morti ad¬
dictos eripuit. eoꝵ ꝙ ĩnocẽtiã pro¬
bauit hac ambrosuis tbeodosiũ ab

Expanded text:
pannosus ejus Galilaeus, an scilicet dormiret, sterteret, vigilaret, vel comederet, respondit: Loculum parat, foveamque fodit tuo apostatae Juliano, in qua sepeliatur in inferno. Hac Nicolaus tres pueros morti addictos eripuit eorumque innocentiam probavit. Hac Ambrosius Theodosium ab
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ ħ attestante ieronimo pe¬
ꝑit rosas martir̃ ⁊ uictoriosas coro¬
nas. cõfessoꝵ. hac scĩ resistñtes here¬
ticis ꝯͣdĩũt tiramis. hac athanasiꝰ
hac ħemita egrediẽs acellula acha¬
nasiũ scm̃ ĩ nocẽtẽ ⁊ uistũ publice

Expanded text:
irtutum. Haec, attestante B. Hieronymo , peperit rosas martyrum, et victoriosas coronas confessorum. Hac sancti resistere haereticis, contradixere tyrannis. Hac Athanasius Hac eremita egrediens e cellula Athanasium sanctum, innocent
Abbreviated transcription (Latin):
młti dõ placuert̃. ⁊ pocoꝰ nosiiua¬
mꝰ sepeliendo mortuos ꝙͣ ip̃os. ut
ñ sit sũptuosa sepult᷑a. Can. ut
testant᷑ sc̃i pociꝰ ẽ ad aggͣuãda poc̃a
defũcti ꝙͣ ĩ remedia. meliꝰ hiꝰ uendã

Expanded text:
ti Deo placuerunt. Et potius nos juvamus sepeliendo mortuos, quam ipsos, ut non sit sumptuosa sepultura. Ea enim, ut testantur sancti potius est ad aggravanda peccata defuncti, quam in remedia. Melius enim est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊exetrabili ab aliis distingnr᷑. dĩcꝰ ⁊̃ lu
eã raꝑet uideus abstinuit auiram̃to
dicens ei abstinendo auiram̃to.q. coactꝰ
maiores blasfemias locutꝰ fũ de dõ
incorde quã ore si iurare me ꝑmi¬
sisses. a quo uids tamꝙͣ ab lasphe¬

Expanded text:
exsecrabili ab aliis distinguuntur. Clericus eam raperet Judaeus, abstinuit a juramento; dicens ei: Abstinendo a juramento, quasi coactus, majores blasphemias locutus sum de Deo in corde quam in ore, si jurare me permisisses. A quo Judaeus, tanquam a blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ne contũdit ab omĩbꝰ se abstinet.
infuto aũ exsiccatiᷤ nre mortalitatiᷤᷤ
illecebͥs totus hõ erect᷑ diuino amo¬
ri incũbłt ⁊ adherebit. s nullus nͥ
qui ħ pͥus daudicau̾it bona cdau¬
ditõe ibi sic enget᷑. pp̃ hi dau. ui
tandã ait apłs. Erigite genua
dissoluta ⁊ manꝰ ur̃as remissas ad
dm̃. necͥs claudicãs eiret magis

Expanded text:
ne contendit, ab omnibus se abstinet . » In futuro autem exsiccatis nostrae mortalitatis illecebris, totus homo erectus, divino amori incumbet et adhaerebit, sed nullus, nisi qui prius hic claudicaverit bona claudicatione, ibi sic erigetur. Est autandam, ait Apostolus: « Erigite genua dissoluta et manus vestras remissas » ad Deum, « ne quis claudicans erret, magis
Abbreviated transcription (Latin):
tate ⁊ freqñcia orandihñs genua
callosa ꝯͣnt meis duriciã cameloꝵ
bartholomeꝰ censies indie ⁊ cencies
ĩ nocte flexit genua addm̃. Omẽ gnꝰ
c̾tũ nu̾m genuflexionũ c̃ letania tͥ
cõstitue. ⁊ euades oem̃ tep̃tatõem. It̾ no¬
tand̾ qd̾ sepe id qd̾ petit᷑ qr ñ ẽ ad salutẽ

Expanded text:
entia orandi, habuit genua callosa, contraxit in eis duritiam camelorum. Bartholomaeus centies in die et centies in nocte flexit genua ad Deum. « Omne certum numerum genuflexionum cum litania tibi constitue, et evades omnem tentationem. Item, notandum quod saepe id quod petitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nos demulcet mͦ adu̾sis ⁊ rugitu
⁊ tonitͥo cõminatõnũ iehñne noᷤ
det̾ret ⁊ excitat atorpore cꝰ sin
gła u̾ba sm. st̃ to. It̃ ysa .xxuiii.
Quia omĩs molũta p̃datõ ⁊ õ

Expanded text:
nos demulcet, modo adversis, et rugitu, et tonitruo comminationum gehennae nos deterret, et excitat a torpore, cujus snos demulcet, modo adversis, et rugitu, et tonitruo comminationum gehennae nos deterret, et excitat a torpore, cujus sin
Abbreviated transcription (Latin):
orabat qr sigñ orantis ore ⁊ manibꝰ
ad celũ erectis huĩt cũ ĩueniretur
scm̃ cadau̾ eiꝰ appodiatũ ⁊ ĩnixũ ar¬
bori a scõ antonio de quo ait pa¬
tet ꝙͣ assidue qͣntũq oraret uiꝰ
dmm̃. qui eũ nõ desut orare mor
sola orõne nob̃ maĩfestãt᷑ ⁊ aꝑiũt᷑¬

Expanded text:
 manibus ad coelum erectis habuit, cum inveniretur sanctum cadaver ejus appodiatum, et innixum arbori a sancto Antonio, de quo ait: Patet quam assidue, quantumque oraret Deum vivus, qui eum non desinit orare mortsola oratione nobis manifestantur et aperiunt
Abbreviated transcription (Latin):
armatꝰ quis potñs ẽ resist̾e̾ omi
tẽptatõi ⁊ adu̾sitati. hat armat᷑
martinꝰ ot̃m pestẽ omẽ nociuũ
fugabat ad hãc ut ad solita ar
cũ nouissime cũ nõ pat̾et ei exitus
ad trã genibꝰ ꝓuolut᷑ ignẽ extinx̃.
hͥ ĩ orõnis oꝑe adõ se totũ exibuit
qd̃ ocłis ac manibꝰ semꝑ ĩ celũ in

Expanded text:
 quis, potens est resistere omni tentationi et adversitati. Hac armatus Martinus omnem pestem et omne nocivum fugabat. Ad hanc ut ad solita armQua novissime, cum non pateret ei exitus, ad terram genibus provolutus ignem exstinxit. Hic in orationis opere, adeo se totum exhibuit, quod oculis ac manibus sem
Abbreviated transcription (Latin):
petũte inportune ab eo iudicari de
adu̾s ario suo ꝙͣ ⁊ exaudiuit. Uñ dñs
subiũgit. audite qͥcqͥd uidex ũqͥtatiᷤᷤ
dic̃ ⁊ faciti d̃s aũ nõ faciet uĩdictã
electoꝵ suoꝵ clamãciũ ad se die ac

Expanded text:
vel importune ab eo vindicari de adversario suo, quam et exaudivit. Unde Dominus subjungit: « Audite quid judex iniquitatis dicit » et facit: « Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se d
Abbreviated transcription (Latin):
recognas cataplasmate subsederĩ
Suꝑbia totũ u̾tutis corpꝰ inficitui
uitale coulm̃ emarcessit formosa
q̃q deformant᷑ suꝑbia natõne ce¬
lestis sublimes appetit m̃tes et
uelut ad ꝓpͥos ortꝰ reuolãs ĩgłam

Expanded text:
s cataplasmate subsederunt. Superbia totum virtutis corpus inficitur, vitale columen emarcescit, formosa quaeque deformantur. Superbia natione coelestis, sublimes appetit mentes, et velut ad proprios ortus revolans, in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo ĩresistñdo ⁊ agñdo cõtͣ
mala hac u̾tute dd̃ ĩ adu̾sis ĩno¬
cenciã su̾auit ead̾ ꝑ seqñti se sauli
adu̾sis i. usq ad uictoriã difficile
resistit᷑ nͥ pͣdñcie fortitudo copłet᷑
hãc dñs cõm̃dãs ait. Estote fortes in

Expanded text:
fortitudo in resistendo et agendo contra mala. Hac virtute David in adversis innocentiam servavit, eadem persequenti se Sauli Adversis enim usque ad victoriam difficile resistitur, nisi prudentiae fortitudo copuletur. Hanc Deus commendans, ait: « Estote fortes in
Abbreviated transcription (Latin):
nuncit᷑ angłs qñ ĩtellectu ĩtimo
app̃hñdit᷑. ds luctat᷑ ⁊ succũbit uł
głs tangit ⁊ arescit qr dũ mẽs in
cõtẽpłone diuinas app̃hñdit deli¬
cias ex eaꝵ desid̾o carnis affectus
qr mortificata in nob carnis cõcupiᷤᷤ¬
cencia cõualescit pes. quo ad dm̃
d̾igim᷑ infirmat᷑ sini. quo a dõde¬
dinamꝰ inqͦ ⁊̃ notand̾ puto qd̾ per¬
cussus infemore i acob sano pedi fir¬

Expanded text:
 intellectu intimo apprehenditur Deus; luctatur et succumbit, gelus tangit, et arescit , quia dum mens in contemplatione divinas apprehendit delicias, ex earum desiderio carnis aquia mortificata in nobis carnis concupiscentia, convalescit pes, quo ad Deum dirigimur, infirmatur 72 ille, quo a Deo declinamus. In quo etiam notandum puto quod percussus in femore Jacob sano pedi fir
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ pͥdñcie fortitudo ut ad tenend̾
qd p̾dñt eligimꝰ insurgñtibꝰ molesti¬
is fortissime reluctem. hacu̾tute
paulus stimło carnis ⁊ angło sa¬
thane resistebat hac ĩ carc̾ibꝰ hac

Expanded text:
 prudentiae fortitudo, ut ad tenendum quod prudenter eligimus, insurgentibus molestiis fortissime reluctemur. Hac virtute Paulus stimulo carnis et angelo Satanae resistebat . Hac in carceribus, hac
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ĩuenies nͥ ad nutũ cũcta sup¬
quos dũ pauꝑtas ur̃ dũ cõtep̃tus
excruciat dũ sublimes ⁊ splẽdi dos
aspiciũt quos aut eleccõne fec̃ũt
hereoes aut lege. ad fastiditas re¬
uolant diuicias. ad ep̃tã s głiam
suscepte religionis ẽ dispñdiũ dũ

Expanded text:
scriptum invenies, nisi ad nutum cuncta supQuos dum paupertas urit, dum contemptus excruciat, dum sublimes et splendidos aspiciunt, quos, aut electione fecerunt haeredes, aut lege, ad fastiditas revolant divitias, ademptam sibi gloriam susceptae religionis e
Abbreviated transcription (Latin):
uis ĩicẽ cõiũctis temꝑãcia
necessario supponit᷑ uͥtutẽ su̾a¬
tura inꝓsꝑis. que ex fortitudiẽ ser
ig̾ssus pacificꝰ expͤtat᷑ sic płmq
bonũ corruit ꝓpoitũ cũ mẽs minꝰ
illecebras adu̾sat᷑ ⁊ refug̃ c̃ ꝓsꝑitate

Expanded text:
His invicem conjunctis temperantia necessario supponitur, virtutem servatura in prosperis, quae ex fortitudine servingressus pacificus exspectatur. Sic plerumque bonum corruit propositum, cum mens minus illecebris adversatur, et refugit,
Abbreviated transcription (Latin):
massaicias niltas ñ obstante cĩ qd̾
tre fartislissime dñabut᷑ uͥ uictuali¬
a modaci p̃cii existebant nichotũ
alim̃ta pecuia emit mag̃ uiuit
ut aducna qmͣ ut ciuis. qͣre decet
reges ⁊ pͥncipes hr̃e hoĩes in du¬
stres tã fr̃ cult᷑a agroꝵ ⁊ uincaꝵo

Expanded text:
massaritias multas, non obstante enim quod terrae fertilissimae dominabatur, ubi victualia modici precii existebant; nihilomialimenta pecunia emit, magis vivit ut advena, quam ut civis. Quare decet reges, et principes habere homines indust
Abbreviated transcription (Latin):
uenarii resolũut᷑ in massam. Acr̃c
g ͦ forte extotid̾ denariis nũo ꝯfi¬
gͥ ͤ ista obo lostatica si pond̾is ꝯd¬
suia cx excessu pond̾is qͥ inũcin
in denariis origmẽ sũꝑsit Qͥi

Expanded text:
enarii resolvuntur in massam. Accidit ergo forte ex totidem denariis nuergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit ori
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝙ ñ cẽnt ꝓpͥa regioni illi. Illis g
casu cũtib ad regiones illas qͥb iĩ¬
la mĩmismata erant ꝓpͥa.⁊ portã¬
 or ħ caũ ars sũꝑsit originem
ut p᷑tea hõies aroficiałr ꝯfidera¬
rent q̃ nĩmismata in qͥb ꝑtib
expendũt᷑. ut pͦtca cãpsoria arcifi¬
niam. Henĩ petuniatiua nͣ sis dͥ¬

Expanded text:
on esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portanSed ex hoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata in quibus partibus expenduntur, ut postea campsoria artifiniam. H
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ t̾ram deft̃ nĩcatõnes aliqͣs. uel
ꝑtes in nauclariam q̃ sic ꝑ mare
⁊ pondis portatĩam q̃ fic ꝑ t̃ra¬
⁊ ꝑ assiscͥcem Tercia uia acqͥreu¬
di pecũiami d̾r cẽ m̃cẽuaria uł con¬

Expanded text:
per terram defert mercationes aliquas, vel partes, in nauclariam quae sit per mare: et ponderis portativam quae sit per terram: et assistricem. Tertia via acquirendi pecuniam, d
Abbreviated transcription (Latin):
duri erapt mn auuo fut᷑o. mutna
ta gͦ pecunia ⁊ dato arabone ꝓ
fat᷑o oleo. tũ qr nlłs pot̾at uen de
Scd̾m ꝑticłare gestũ ꝙ recitat
id̾ pħs ẽ de qͦdam situle qͥ erat emit
totũ crat ferrũ nũdinaꝵ. ⁊ qr ip̃t
solus fer̾rũ uende̾bat lucrabatur
pocuniam ut uolebat. Int̾ cet̾a
ditõm uiuiꝰ. Nam qñ unꝰ solus
uendat tarat p̃oũ ꝓ sue nolun¬
tatis arbitͥo. uolentẽ gͦ pociñam
sint licita pecm̃am lucraret᷑ Qͥu
lacͣtur Nam lic finis artis nu¬
litaris sit uictoria ⁊ medicin ał
sit sanitas: singłe tñ artes ad pe
cuniam ordinaut᷑. dũ ex epere
xx arce frõ pecuniã in tendunł¬

Expanded text:
a ergo pecunia, et data arra bona pro futuro oleo: tum quia nullus poterat vendere citat idem Phil. est de quodam Siculo, qui emit totum ferrum nundinarum: et quia ipse solus vendebat, lucrabatur pecuniam ut volebat. Inter caetera ditionem unius. nam quia unus solus vendit, taxat precium pro suae voluntatis arbitrio. volentesint licita, pecuniam lucraretur. lucratur. nam licet finis artis militaris sit victoria, medicinalis sit sanitas: singulae tamen artes quasi ad pecuniam ordinantur, cum ex opere vel ex arte facto pecuniam intendu
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ ad indigentiam uite ñ sa¬
lum qͣdrupediũ. s uolu crũ. sicut
alitubi ꝯfuetudo ẽ hr̃e mstitu di¬
est ccͣ apũ cult᷑am si ꝑtes ille ap¬
te ceñt ad talem culcũ. Ex apib¬

Expanded text:
entium ad indigentiam vitae, non solum quadrupedium sed etiam volucrum: sicut alicubi consuetudo est habere multitudiest circa apum culturam, si partes illae aprae essent: ad talem cultum: ex apib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵmpidus cuiꝰ actõnes adenariis
m̃ fit de campsoria ⁊ obolo statica
standa. ut in seq̃nti capło appareb ͭ.
Ufuras cĩ neminẽ ex̃cere dec. Cãp¬
soria ã ⁊ obolostatica. ⁊ si ñcatori

Expanded text:
pidus, cuius actiones a denariis icquid tamen sit de campsoria, et obolostatica:standa, ut in sequenti capitulo apparebit. Usuras enim nemo exercere debet: campsoria autem, et obolostatica et si mercato
Abbreviated transcription (Latin):
ne sfe. s de nsu non ꝓpͥo p̃t. ut si
qͥs uell mũmismata ñ ad expen¬
dod̃. s ãd appannd̾. qr forte mul¬
tociens m̃cacores facunt qui ut
appareant diuites. ⁊ nt alii citiꝰ
apd̾̃ cos deponant pecĩam. hũt¬

Expanded text:
t. ut si quis vellet numismata non ad expendendum, sed ad apparendum: quod forte multotiens mercatores faciunt, qui ut appareant divites, et ut alii citius apud eos deponant pecuniam, h
Abbreviated transcription (Latin):
decet reges ⁊ pͥncipes qͦꝵ int̾est sol¬
licitari ctͣ honũ cõe ut cc regimẽ
regni ⁊ ciuitatis cura ꝑ ingili in¬
sudare qͣs leges ⁊ q̃ statuta impa¬
os ꝯsiliarios discutiant q̃ bõa st̃
precipaenda ⁊ p̃mianda ⁊q̃ mala

Expanded text:
t reges et principis, quorum interest solicitari circa bonum commune: circa regimen regni, et civitatis cura pervigili insudare quas leges, et quae instituta impoos consiliarios discutiant quae bona sunt praecipenda et praemianda, et quae mala
Abbreviated transcription (Latin):
stimõiũ si plene manifestart nlt
festum. Int̾nseca n aĩfũt nob̾ nota
cumꝰ q quis in corde cogitat. s q̃ extiꝰ
rep̃sentat. Reu̾tntiagͦ q̃ est honor
si d manifestare cꝰ uirtuct̃ eiꝰ cur¬

Expanded text:
testimonium, si plene manifestare vultfestum: intrinseca autem non sunt nobis nota, cimus quae quis in corde cogitat, sed quae exterius repraesentat. Reverentia ergo, quae est honor, si debet manifestare virtutem eius cu
Abbreviated transcription (Latin):
est ni honoranct ꝙͣ i honorato. S
est pouenda felicitas. Indeccns ẽ gͦ
cuil hõi poñe suam felicitacem in
honorib ut cretat se et̃ felicem si
ab honorib honorat᷑. silaxime ã

Expanded text:
est in honorante, quam in honorato. Sed est ponenda felicitas. Indecens est ergo cuilibet homini ponere suam felicitatem in honoribus, ut credat se esse felicem, si ab hominibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
policica credunt felicita t̃ suã felicita
ut płimũ ciues max ͤ honorari desidohon¬
rant. Sunt ãi honorib mͥ attenden¬
da ꝑ q̃ triplici nia uenari possimꝰ
felicitaten uieis ñ cẽponendũ. p erũ¬

Expanded text:
politica credunt felicitatem ut plurimum Cives maxime honorari desidrant. Sunt autem in honoribus tria attendenper quae triplici via venari possumus, felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt ĩ t̾ra ad ꝙͣ. ibis. s paulatĩ.
⁊ ꝑ partes. quia non potes delere eoᷤ
simub ne forte multiplicẽt᷑ ec te
bestie t̾re. uide ne de bestiis oriãt᷑
ursi ⁊ leones. et deuorent te. Sũt.N.
quedam uicia nob̃ tributaria quibꝰ
maiora cauent᷑. de quibꝰ dici p᷑. aliqͥs

Expanded text:
qui sunt in terra ad quam ibis, sed « paulatim et per partes, quia non poteris eos delere simul, ne forte multiplicentur contra te bestiae terrae. Vide ne de bestiis oriantur ursi et leones, et devorent te. Sunt enim vitia quaedam nobis tributaria, quibus majora caventur; de quibus dici potes
Abbreviated transcription (Latin):
gg̃. Sicut h̾iũilitas omĩa uicia en̾uat
om̃s q uͥtutes colligit ⁊ roborat. sic et
suꝑbia om̃s uͥtutes destruit ⁊ dissipat.
omĩaq uicia coac̾uat et consolidat.
t̃ inporta religionis xͥane sub atesta¬
bit diabolo et om̃ibꝰ oꝑibꝰ eius. ⁊ p̾cipue¬
pompis eius. que difficiliꝰ cauent᷑ et
nõ nͥ cũ mana cautela. Opera n. eiꝰ
que consistũt in illicitis manifestu.
uent᷑. pompe uͦ ĩlicitis ⁊ usu licitoꝵ
que accednte suꝑbia fiũt illicita. ut
insuꝑlluitate ⁊ apparatu uestiũ p̃¬
cioso. in sellis deauratis. ⁊ calcaribꝰ
et frenis. ubi mag̃ lucet ⁊ niter au¬
rũ ꝙͣ ĩ altaribꝰ. S nonne musa tem¬
poraliũ distincta ẽ meta. certusq mo¬
dus. quo ⁊ limites nõ licet exced̾e sñ

Expanded text:
 Sicut humilitas omnia vitia enervat, omnes quoque virtutes colligit et roborat, sic et superbia omnes virtutes destruit et dissipat, omniaque vitia coacervat et consolidat. Item: In porta religionis Christianae sub attestat diabolopompis ejus, quae difficilius caventur, et nonnisi cum maxima cautela. Opera enim ejus, quae consistunt in illicitis, manifestius ventur. Pompae vero in licitis, et in usu licitorum, quae accedente superbia fiunt illicita; ut in superfluitate et apparatu vestium pretioso, in sellis deauratis, et in calcaribus, et frenis, ubi magis relucet et nitet aurum, quam in altaribus. Sed nonne in usu temporalium distincta est meta, certusque modus et limites, quos non licet excedere sine
Abbreviated transcription (Latin):
quadã bona siłitudine ⁊ cõtẽptu cura
ciue. qui opuscła sua uendebat. ut
domũ intraret filioq egrotãti manꝰ
mmpon̾et. Quicũ acced̾et ad cuntatem
indñs ciues ⁊ pompã uenire s obuios
horripłones ⁊ quedã p̃ambła ⁊ p̃ludia

Expanded text:
quadam bona simulatione et contemptu curatcive, cui opuscula sua vendebat, ut domum ejus intraret filioque ejus aegrotanti manus imponeret. Qui cum accederet ad civitatem, videns cives et pompam venire sibi obvios; horrip
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ corporis. ⁊ oꝑis. Suꝑbia s omĩa
m̃bra corporis uendicat. sq suire
coegit. Et tũc pͥmo sibi ip̃i cõsonat
et cõcordat. De superbia cordis que in¬
toxicat ⁊ pullulare facit ut radit

Expanded text:
is. Superbia sibi omnia membra corporis vindicat, sibique servire cogit, et tunc primo sibi ipsi consonat et concordat. De superbia cordis quae intoxicat et pullulare facit, ut radi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ consuetudo: Nlũqͥd nõ pot̾it usq
ad suꝑfluitatẽ porrigi᷑ s quis sciolꝰ
ẽ cõsuetudinis illiꝰ honeste. licite. et
limitate. dequa ⁊ cuiꝰmoĩ ĩtelligñda
ẽ auctoritas. cũ singłis diebꝰ cõsuetu¬
dmibꝰ pͥstinis aliqͥd adhiciat᷑ tum .ẜ
consuetudini uestiendi se tũ aliis.
tem ꝙͣtũ sit monstr̃ suꝑbie ostñdit
Iortus eius. oritur .ił. qñ a dono for¬

Expanded text:
 consuetudo? Nunquid non poterit usque ad superfluitatem porrigi? Sed quis sciolus est consuetudinis illius honestae licitae, et limitatae, de qua dicitur et intelligenda est auctoritas, cum singulis diebus consuetudinibus pristinis aliquid adjiciatur, tum scilicet consuetudini vestiendi se, tum aliis? Item: Quantum sit monstruni superbiae ostendit ortus ejus. Oritur enim quandoque a dono for
Abbreviated transcription (Latin):
nec lancea nec claui ⁊ hmoi prosunt
cum humilitati obiuaint unmo
destruere nitant᷑. uelintq eã nõ
tem qr abonis et donis fortune ut
a diuicũs oritur suꝑbia. p̃cipit apłs

Expanded text:
nec lancea, nec clavi, nec hujusmodi prosunt, cum humilitati obvient, imo destruere nitantur, velintque eam non Item: Quia a bonis et donis fortunae, ut a divitiis, oritur superbia, praecipit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝓturet cõt bonũ. Tercio ut castigot
ditõnes ⁊ tͣbantes ppłmi cuͣ cxpẽdit
regem hr̃e p̃dcõs tres ercessus. ⁊Iam
si hũndet in bñficiis t̾ buendis dili¬
get᷑ appło. Si eccellat in actõnĩb
uͥtuosis ꝓcurabit cõe bonũ qr si iur¬
tutis est tendc̃in bonũ eiꝰ erit mag̾

Expanded text:
li procuret commune bonum. Tertio, ut castiget ditiones et turbantes populum. Quare expedit regem habere praedictos tres excessus. Nam si abundet in beneficiis tribuendis, diligetur a populo. Si excellat in actionibus virtuosis, procurabit commune bonum: quia si virtutis est, tendere in bonum, eius erit magis
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ cũ calcfit ⁊ uirescit o rarita¬
igneiam gn̾ato ⁊ in cẽ ꝯsticuto. qr
si excessus bũficii actõnis uirtucise
constituat᷑ in regem: decens est ta¬
les excessus in ip̃a monarchia per¬
fectius reꝑiri. Decet cũ p̃m regem
uolentẽ recte reg̃e qͣntum ad pre¬
sens spestat ad tͥa sollicitari pͥmo

Expanded text:
nitur cum calefit et rarefit, oportet raritaigne iam generato et in esse constituto. quare si excessus beneficii actionis virtuosae constituatur in regem, decens est tales excessus in ipsa monarchia perfectius reperiri. Decet enim ipsum regem volentem recte regere quantum ad praesens spectat ad tria solic
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾s in ai. poł. nariat tͥa mn qͥb rex
alios d excedẽ. Dicit ciũ ꝙ antiqͥ¬
tuo reges a criplici etessu ꝯstituebat᷑
pͦ ab excessu beneficii. Nam qr ppłs
uet᷑ in coꝵ amortin ⁊ optat cos

Expanded text:
t tria, in quibus rex alios debet excedere. Dicit enim, quod antiquitus reges a triplici excessu constituebantur. Primo ab excessu beneficii. nam quia popnetur in eorum amorem, et optat eos
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ab incentõne cõis loni sic
forte fac̾et iusꝰ solus Idoo si fiat
monarchia. ⁊ dñet᷑ unꝰ pͥnceps uł
unꝰ rex in toto pͥncipatu uł in toto
entes. ut h̾cat mlłtos ocłos ⁊ mul¬
tos bonos ⁊u̾cuoses. ⁊ at ħ cat mul¬
tos pedes ⁊ młtas manꝰsic fict itꝰ¬
mł̃toꝵ pedũ. Non gͦ dici pot̾it ta¬
lcmimũ mon archiam ñ cognosc̾e
młta Qͥa qͣnͣtũ spectat ad regimt̾
regni qͥcꝙͥ om̃s illi sapicutes cog¬
noscũt: tacũ p̃e rex cognosce̾ d̾r¬
totũ consiliũ ⁊ om̃s sapientes ⁊ bo¬
nos qͦs sibi associauit ꝯting̾et cẽ
ꝑu̾sos. talis enĩ maxime incendit
si spreto confilio ⁊ dimissa societa¬
te sapientũ ⁊ bonoꝵ uell scqͥ caput
ꝓpmi ⁊appetitũ pͥuatũ iam ñ esset

Expanded text:
ossunt ab intentione communis boni, sicut forte faceret unus solus: ideo si fiat monarchia et dominetur unus princeps vel unus rex in toto principatu vel in toto entes, ut habeat multos oculos et multos bonos, et virtuosos, ut habeat multos pedes et multas manus: et multorum pedum. Non ergo dici poterit talem unum monarchiam non cognoscere multa; quia quantum spectat ad regimen regni, quicquid omnes illi sapientes cognoscunt, totum ipse rex cognoscertotum consilium et omnes sapientes, et bonos quos sibi associavit, contingeret esse perversos: talis enim maxime intendit si spreto consilio, et dimissa societate sapientum et bonorum, vellet sequi caput proprium, et appetitum privatum, iam non esset
Abbreviated transcription (Latin):
pax regni. Tyrãnidem cõllit quia
diligunt bonũ regni. sic̃ ħedit ari
num ñ intende bonũ regni tales
facilius tyrãnirant. facit ⁊̃ ħ dm̃iũ
at iussionib tał regis. Ex ħ ã pat̃e

Expanded text:
pax regni. Tyrannidem tollit, quia diligunt bonum regni sicut haereditarie num, non intendere bonum regni, tales facilius tyrannizant. Facit etiam hoc doat iussionibus talis regis. Ex hoc aute
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ire ꝑ hereditatẽ regiam est
ex ponẽ sc fortitudine eo ꝙ igno¬
retur regis ħlis regius filius sit
fut᷑us dici d ꝙ uix sũt aliqͣ gesta
hũa q̃ ex aliqͣ ꝑte ñ exponant᷑ peri¬

Expanded text:
ditatem, dignitatem regiam, est exponere fortunae, eo quod ignoretur qualis regius filius sit futurus. Dici debet quod vix sunt aliqua gesta humana, quae ex aliqua parte non exponantur peri
Abbreviated transcription (Latin):
ut mag̾ sit cure regi de beno ress¬
ui cepedit statũt regnũ succeᷤ¬
dere peimogenito. ut pr̃ am¬
pliori sollicitudine curet de lo¬
no regni sciens ip̃m ꝑuenire ad¬
regnũ ad filium plus dult̃mn. ut si

Expanded text:
ut magis sit curae regi de bono regni, expedit statuere regnum succedere primogenito: ut pater ampliori solicitudine curet de bono regni, sciens ipsum pervenire ad filium plus dilectum. Et si