comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moueat ista ꝑfunditas: mortuis dicit euan¬
głizatum. Iuos ꝓfecto si incellexerimus qui
de corpore exierunt: illi opinor erunt de qͥ¬
bus supra dixit qui increduli fuerunt in di¬
eb noe : aut certe om̃s quos apud inferos xp̃c
inuenit. Qͥd sibi gͦ uult ut iudicentur quidem
scm homines in carne: uiuant aut̃ scđm de¬
um sp̃u: quomodo iudicantur in carne quam
non habent si apud inferos sunt. uel quam ñ¬
dum receꝑunt. si ȩtiam adolorib inferni solu¬
ti sunt: Neq erum si ut querendo dicis exina¬
niti sunt inferi. omnes ȩtiam qui tunc ibi fue¬
runt in carne resurrexisse credendi sunt. aut
qui resurgentes apparuerunt cum domino ad
hoc carnem receꝑunt ut in ea iudicarencur
scdm hominem: ꝗd nec de illis uideo quomͦ ac¬
cipi possit qui increduli fuerunt in dieb noe.
Non enim eos in carne uixisse scriptũ ẽ. aut
credi pocest ideo solucos inferni dolores: ut qͥ
inde liberarentur. carnem ad luendam penã

Expanded text:
moueat ista profunditas? mortuis dicit euangelizatum. quos profecto si intellexerimus, qui de corpore exierunt, illi opinor erunt, de quibus supra dixit: Qui increduli fuerunt in diebus Noe, aut certe omnes, quos apud inferos Christus inuenit. quid sibi ergo uult \'ut iudicentur quidem secundum homines in carne, uiuant autem secundum deum spiritu\'? quo modo iudicantur in carne, quam non habent, si apud inferos sunt, uel quam nondum receperunt, si etiam a doloribus inferni soluti sunt? neque enim, si, ut quaerendo dicis, exinaniti sunt inferi, omnes etiam, qui tunc ibi fuerunt, in carne resurrexisse credendi sunt aut, qui resurgentes apparuerunt cum domino, ad hoc carnem receperunt, ut in ea iudicarentur secundum hominem, quod nec de illis uideo quo modo accipi possit, qui increduli fuerunt in diebus Noe, non enim eos in carne uixisse scriptum est aut credi potest ideo solutos inferni dolores, ut, qui inde liberarentur, carnem ad luendam poenam
Abbreviated transcription (Latin):
curarũ diuinarum scãrumq sermoni. can¬
quam lucerne in obscuro loco posite. fidei
ocłm intendere: donec dies lucescat. & lucifer
oriatur in cordib nrĩs. Huiꝰ enim lucernȩ qui¬
dam fons ineffabilis lumen illud ẽ: qd sic lu¬
cet in tenebris ut ñ comprehendatur acene¬
bris: cũi uidendo: fide corda mundanda st̃:
B eati enim mundi cordes quia ipsi deũ uide¬
bunt: et scimus quia cum apparuerit simi¬
les ei erimus. qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ.
Tunc erit uera uita post mortẽ: uerũq so¬
lacium post desolationem. Illa uita eximet
animã tirãm de morte: & illud solatium ocu¬
los nrõs a lacrimis. Et qm̃ ibi iam ñ erit ul¬
la tẽp̃tatio: ideo sequitur in eodem psalmo. pe¬
des meos alapsu. Porro si nulla temptatio: iã
nulla oratio. Non enim adhuc ꝓmissi boni
expectatio: s redditi condẽplatio. Unde placebo
inquit dño in regione uiuor ubi tunc erimꝰ:

Expanded text:
turarum diuinarum sanctarumquesermoni tamturarum diuinarum sanctarumquesermoni tamquam lucernae in obscuro loco positaefidei oculum intendere, donec dies lucescat et lucifer oriatur in cordibus nostris. huius enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui uidendo fide corda mun. danda sunt. beati enim mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. tunc erit uera uita post mortem uerumque solacium post desolationem. illa uita eximet animam nostram de morte et illud solacium oculos nostros a lacrimis et, quoniam ibi iam non erit ulla temptatio, ideo sequitur in eodem psalmo: Pedes meos a lapsu. porro si nulla temptatio, iam nulla oratio; non enim adhuc promissi boni expectatio sed redditi contemplatio. unde: Placebo, inquit, domino in regione uiuorum, ubi tunc erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uł dulce ẽ in eis: ita in quib libet reb huma¬
nis nichil ẽ homini amicum: sine homini a¬
mico. Sed quousq cał inuenitur de cuius a¬
nimo et morib sic in hac uica certa securitas:
Nam sicut sibi quisq nemo alter alteri notꝰ ẽ.
et tamen nec sibi quisq ita notus ẽ: ut sit de
sua crastina conu̾satione securꝰ. Proinde quã¬
uis ex fructib suis muldi cognoscantur. & alii
quidem ꝑrimos bene uiuendo letificent. alii
male uiuendo contristent. tamen ꝓpter huma¬
noꝵ animor ignota & incerta. rectissime apłs
admonet ut non ante tempus quicquã iudi¬
cemus. donec ueniat dñs. et illuminet abs¬
condita tenebrarũ. & manifestet cogitatio¬
nes cordis: et tunc laus erit unicuiq a
deo In his gͥ uidȩ huius tenebris in quib
ꝑegrinamur a dño quandiu ꝑ fidẽ ambula¬
mus non ꝑ spetiem. desolatam se debet aĩa
xpĩana deputare. ne desistat orare: & scrip-¬

Expanded text:
uel dulce est in eis? ita in quibuslibet rebus humauel dulce est in eis? ita in quibuslibet rebus humanis nihil est homini amicum sine homine amico. sed quousque talis inuenitur, de cuius animo et moribus sit in hac uita certa securitas? nam sicut sibi quisque nemo alter alteri notus est et tamen nec sibi quisque ita notus est, ut sit de sua crastina conuersatione securus. proinde quamuis ex fructibus suis multi cognoscantur et alii quidem proximos bene uiuendo laetificent alii male uiuendo contristent, tamen propter humanorum animorum ignota et incerta rectissime apostolus admonet, ut non ante tempus quicquam iudicemus, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis et tunclaus erit unicuique a deo. In his igitur uitae huius tenebris, m quibus peregrinamur a domino, quam diu per fidem ambulamus non per speciem, desolatam se debet anima Christiana deputare, ne desistat orare et scrip
Abbreviated transcription (Latin):
s ibi potius ubi uera uita.Nam inde necesse
ẽ fiat homo beatus: unde fit bonus. Homines
autem boni ȩtiam in hac uita uident᷑ prestare¬
non parua solatia. Nam si pauꝑtas angit. si luc¬
tus mestificat. si dolor corporis inquietat. si con¬
tristat exilium. si ulla alia calamitas uexat. as¬
sint boni homines qui ñ solum gaudẽ cũ gau¬
dencib. uerum etiam flere cum flentib nort̃.
et salubriter alloqui & colloqui sciunt: & plu¬
rimum illa asꝑa leniuntur. releuantur grauia.
suꝑantur adu̾sa. Sed ille hoc in eis & ꝑ eos agit:
qui sp̃u suo bonos fecit. E contra si diuicie cir¬
cumfluant. nulla orbitas accidat. assit sanitas
carnis. incolumi habitetur in patria. & coha¬
bitent mali homines in quib nemo sit cui fides
habeatur. a quo ñ dolus. fraus. ire. discordie.
insidie sustineantur. atq cimeantur. nonne il¬
la omĩa fiunt amara & dura: nec aliquid letũ

Expanded text:
d ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse d ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde fit bonus. Homines autem boni etiam in hac uita uidentur praestarenon parua solacia. nam si paupertas angit, si luctus maestificat: si dolor corporis inquietat, si contristat exilium, si ulla alia calamitas uexat, adsint boni homines, qui non solum gaudere cum gaudentibus uerum etiam flere cum flentibus norunt et salubriter adloqui et conloqui sciunt; plurimum illa aspera leniuntur, releuantur grauia, superantur aduersa. sed ille hoc in eis et per eos agit, qui spiritu suo bonos facit. contra si diuitiae circumfluant, nulla orbitas accidat, adsit sanitas carnis, incolumi habitetur in patria et cohabitent mali homines, in quibus nemo sit, cui fides habeatur, a quo non dolus, fraus, irae, discordiae, insidiae sustineantur atque timeantur, nonne illa omnia fiunt amara et dura nec aliquid laetum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib bonis. facile tribuant cõmunicent. thes¬
aurizent sibi fundamentum bonum in fucu¬
rum: ut apprehendant ueram uitam: debes
itaq pre amore huius uerȩ uitȩ ȩciam deso¬
latã te reputare in hoc scło: in qualibet eiꝰ
felicitate uerseris. Nam sicut ẽ illa uera uita
in cuius cõꝑatione utiq ista quȩ multũ ama¬
tur. quamlibet iocunda atq ꝑducta sit. Nec
ũ uerum. pacem suꝑ pacem: sine quo solatio
ꝯuecũq sunt terrena solatia. magis in eis de¬
sc tio quam consolatio reꝑitur. Diuitie qͥppe
ato fastigia dignitatum. ceteraq huius mo¬
di quib se felices putant eẽ mortales. uere il¬
lus felicitatis exꝑtes quid afferãt consola¬
tionis. cum sit eis non indigere quam emi¬
nere prestantius: quȩ plus excruciant ad¬
epta timore amissionis: quam comcupita
ad eptionis ardore. Talib bonis ñ fuĩt hoĩes
boni: s aliunde bonifacti bene ucendo funt
ut ista sint bona. Non sunt gͦ in his solacia uera:¬

Expanded text:
 facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec um uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam consolatio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo faciunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his uera solacia se
Abbreviated transcription (Latin):
sceleratissimi qui ĩmiserunt. s ed de immissiõe
suspicionem putemus eẽ non ueritatẽ: nec ea
discuciamus quȩ nisi tormentis eorꝵ ꝑ quos
inquiruntur. inueniri omino non posst̃. Demͦ
etiam ueniam timori eor. qui potius dm̃ pro
ep̃o & seruis eiꝰ deprecandum. quam potentes
inimicos ȩccłiȩ offendendos ẽẽ putauerũt. Aiud:
censes disciplina cohercendos. et ꝓponendum
estimaᷤ impunitum tam immani furoris exem¬
plums non preterita uindicando. pascere iran
nrãm studemus: sed miscditer in futurum cõ¬
sulendo satagimus. Habent homines mali ubi

Expanded text:
sceleratissimi, qui inmiserunt. sed de inmissione sceleratissimi, qui inmiserunt. sed de inmissione suspicionem putemus esse, non ueritatem nec ea discutiamus, quae nisi tormentis eorum, per quos inquiruntur, inueniri omnino non possunt. demus etiam ueniam timori eorum, qui potius deum pro episcopo et semis eius deprecandum quam potentes inimicos ecclesiae offendendos esse putauerunt. quid censes disciplina cohercendos et proponendum aestimas inpunitum tam immanis furoris exemplum? non praeterita uindicando pascere iram nostram studemus, sed misericorditer in futurum consulendo satagimus. habent homines m
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ab hora ferme decima: usq ad noctis par¬
tem non minimam. Nemo compescere. nemo
subuenire tẽptauit. illoꝵ quoꝵ ẽẽ grauisˢ pos¬
set auctoritas. preter unum ꝑegrinum. pͥer
quem et plurimi serui dei de manib inter¬
ficere conantium liberati sunt. & multa ex¬
torta predantib. ꝑ quem clarum factum ẽ
quam facile illa uel omnino non fierent. uł
cepta desisterent: si ciues maximeq prima¬
tes. ea fieri ꝑficiq uetuissent. Proinde in uiu¬
uersa illa ciuitate non innocentes a nocen¬
tib. s minus nocentes a nocentiorib pote¬
ris fortasse discernere: Nam in paruo pecca¬
to illi sunt qui metu deterriti. maxuneq ne
offenderent eos quos illo opido plurimũ pos¬
se. et inimicos eccłiȩ nouerant opem ferre ñ
ausi sunt: scęlerati autem omnes quib & si nõ
facientib neq unitentib. tamen uolentibꝰ ista
commissa sunt. sceleratiores qui cõmiserun.

Expanded text:
haec ab hora ferme decima usque ad noctis parhaec ab hora ferme decima usque ad noctis partem non minimam. nemo compescere, nemo subuenire temptauit illorum, quorum esse grauis posset auctoritas, praeter unum peregrinum, per quem et plurimi serui dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus. per quem clarum factum est, quam facile illa uel omnino non fierent uel coepta desisterent, si ciues maximeque primates ea fieri perficique uetuissent. Proinde in uniuersa illa ciuitate non innocentes a nocentibus sed minus nocentes a nocentioribus poteris fortasse discernere. nam in paruo peccato illi sunt, qui metu deterriti maximeque, ne offenderent eos, quos in illo oppido plurimum posse et inimicos ecclesiae nouerant, opem ferre non ausi sunt; scelerati autem omnes, quibus etsi non facientibus neque inmittentibus tamen uolentibus ista commissa sunt; sceleratiores, qui commiserunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Quam rem illicitissimam atq indignissimã
clericis ꝓhibere tẽptantibꝰ: eccłia lapidata est.
Deinde post dies ferme octo.cum leges noc¬
tissimas ep̃c ordine replicasset. & dum ea quȩ
iussa sunt uelut implere disponunt: iterum
eccłia lapidata ẽ. P ost dridie nrĩs ad imponen¬
dum ꝑditis metum. quod uidebatur apud
acta dicere uolentib: publica iura regata
sunt. E odemq ipso die ne uł diuinitus ter¬
rerentur.: grando lapidationib reddita est.
Qua transacta: continuo terciam lapidationẽ
& postremo ignes eccłiasticis cectis atq hõini¬
bus intulerunt: unum seruoꝵ dei qui ober¬
rans occurrere potuit occiderunt. ceteris
partim ubi potuerant lantitãtibꝰ. parc̃ĩ qua
potuerant fugientib: cum interea contru¬
sus atq coartatus. quodam locose oculta¬
reͭ ep̃c. ubi se ad mortem querentium uoces
audiebat: sibiq increpantium quod eo nõ
inuento tantum ꝑpetrassent scelus. Gesta st̃

Expanded text:
quam rem inlicitissimam atque indignissimam quam rem inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus ecclesia lapidata est. deinde post dies ferme octo, cum leges notissimas episcopus ordini replicasset et dum ea, quae iussa sunt, uelut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. postridie nostris ad inponendum perditis metum, quod uidebatur, apud acta dicere uolentibus publica iura negata sunt eodemque ipso die, ne uel diuinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est, qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo ignes ecclesiasticis tectis atque hominibus intulerunt, unum seruorum dei, qui oberrans occurrere potuit, occiderunt ceteris partim, ubi potuerant, latitantibus partim, qua potuerant, fugientibus, cum interea contrusus atque coartatus quodam loco se occultaret episcopus, ubi se ad mortem quaerentium uoces audiebat sibique increpantium, quod eo non inuento gratis tantum perpetrassent scelus. gesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ors mereri delictis. Hoc omnino seruare cona¬
inur. ut seueriore censura nemo plectatur. ne¬
q: a nobis neq ab alio ullo intercedentibus
nobis. et saludem hominib cupimus eupit¬
imꝑtire. quȩ posita est in recte uiuendi felici¬
tate: non in male faciendi securitate. Ueniam
quoq non tantum nrĩs. uerum et aliors ins¬
camus delictis mereri: quod impetrare nisi
ꝓ correctis omnino non possumus: adiungis
ȩtiam & dicis. quanta possum suplicatione de¬
posco. ut si defendenda res ẽ. innoxius defen¬
datur: ab innocentib molestia separetur. ac¬
cipe breuiter quȩ cõmissa sunt: & noxios ab
innocentibus ipse discerne. Contra recentissi¬
mas leges halendas iuiis festa paganoꝵ. sa¬
crilega sollempnitas agitata ẽ. nemine ꝓhiben¬
te tam insolenti ausu: ut qd nec iuliani tẽpo¬
ribus factum ẽ. petulantissuna curba saltan¬
cium: in eodem ꝓrsꝰ uico fores transiret eccłiȩ.

Expanded text:
orum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conaorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, non in male faciendi securitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. adiungis etiam et dicis: Quanta possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus uico ante fores transiret ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
de nascimur. ubi omnes sancti et fideles dĩ
plabores uelut hiemales uitȩ huius. inter¬
nuna ȩternitate florebunt. Nobis itaq cor
ꝑniciosum cȩteris immitationis exem¬
um m illa ciuitate relinquere. quomodo
Dagamus aderit deus: sieis non ita grauit
ndignetur. Alioquin & mansuetudo quã ser¬
li secupimus. & disciplina qua uti moctãte
nicimur. impediri potest. si deo aliud in occul¬
to placet. siue iudicando hoc tantum malũ
flagello acriore plectendum. siue ȩtiam ue¬
hementius irascenti. si non correctis nec ad
se conuersis: ad tempus ẽẽ uoluerit impuni¬
cum. Prescribit nob̃ quodamm prudentia tua
de ꝑsona ep̃ali. & dicis patriam tuam non leue
popłi sui errato ꝓlapsã. quod quidem si iuris
publici rigore meciamur. debet plecti seuerio¬
re censura: sed ep̃m inquis fas non ẽ nisi salu¬
tem hominib imꝑcire. & ꝓstatu meliore causis
adeẽ: et apud omnipotentem deum ueniam ali¬

Expanded text:
de nascimur, ubi omnes sancti et fideles Dei de nascimur, ubi omnes sancti et fideles Dei post labores velut hiemales vitae hujus, intermina aeternitate florebunt. Nobis itaque corperniciosum caeteris imitationis exemplum in illa civitate relinquere. Quomodo id agamus, aderit Deus, si eis non ita graviter indignetur. Alioquin et mansuetudo quam servare cupimus, et disciplina qua uti moderate nitimur, impediri potest, si Deo aliud in occulto placet, sive judicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum, sive etiam vehementius irascenti, si non correctis nec ad se conversis, ad tempus esse voluerit impunitum. 7. Praescribit nobis quodammodo prudentia tua de persona episcopali, et dicis patriam tuam non levi populi sui errato prolapsam: quod quidem si juris publici rigore metiamur, debet plecti severiore censura; Sed episcopum, inquis, fas non est nisi salutem hominibus impertire et pro statu meliore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam ali
Abbreviated transcription (Latin):
rphibente in pͣpłis ferueant. adorentur in
templis. rideandur in cheatris. cum his uic¬
imas immolant. uastetur pecus ȩtiã paupe¬
um. cum hȩc hystriones agunt. & saltant.
fundantur patrimonia diuitum: ciuitates
fiorere dicuntur. Hors plane flors non terra
fertilis. non aliqua opulens uirtus: sed illa
dea floramater inuenta est. Cuius ludi scenici
am effusiore. & licentiore durpitudine cȩle-¬
brantur. ut quisuis intelligat quale demo¬
nium sit quod placari aliter non potest. nͥ
llic non aues non ꝯuadrupedes. ñ deni¬
urhumanus. tanquam immolatus intere
chec dixi ꝓpter quod scripsisti. quantum
ctas fini pxima ẽ. cuꝑe te ut patriam tu
cncolumem ac florentem relinquas. Tol¬
indur illa omnia uana & insana. conu̾tan¬
die homines ad uerum dei cultum. moresq
ustos et pios: tuc̃ patͥam tuã florentem uide¬
bs non opinatione stultoꝵ sed ueritate sa¬
pientium. cum hȩc patria carnalis generati

Expanded text:
prohibente in populis ferueant, adorentur in prohibente in populis ferueant, adorentur in templis, rideantur in theatris, cum his uictimas immolant, uastetur pecus etiam pauperum, cum haec histriones agunt et saltant, effundantur patrimonia diuitum, ciuitates florere dicuntur? horum plane florum non terra fertilis, non aliqua opulens uirtus sed illa dea Flora digna mater inuenta est, cuius ludi scenici tam effusiore et licentiore turpidine celebrantur, ut quiuis intellegat, quale daemonium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non aues, non quadrupedes, non denidor humanus tanquam immolatus intereat. 6. Haec dixi propter quod scripsisti, quantum tibi aetas fini proxima est, cupere te ut patriam tuam incolumem ac florentem relinquas. Tollantur illa omnia vana et insana, convertantur homines ad verum Dei cultum moresque castos et pios, tunc patriam tuam florentem videbis, non opinione stultorum, sed veritate sapientium; cum haec patria carnalis generatio
Abbreviated transcription (Latin):
quam prudenter disseratur uullomͦ poculs
scriptiones & actiones recipi comediarum.
nisi mores recipientium consonarent. Ica
el arissimors uiroꝵ in re publica excellendu
& de re publica dispucantium auctorital
firmatur. nequissimos homines fieri deois
unitatione peiores: non sane ueror. s falli
acq fictoꝵ. ac eium illa omnia quȩ auuiq sib¬
s deors moribq conscripta sunt: lõ
ucer sunt intelligenda. atq interp̃can
upientibꝰ. Ita uero in cemplis popłis con¬
ssatis. recitare huiusmodi salubres inter¬
faciones heri & nudius tertius auduui¬
nus. Queso te siccine cetum est humanũ
gnnus adu̾sus uericatem: ut tam aꝑta et
manifesta non sentiat: tot locis pingitur.
sinditur. tunditur. sculpitur. scribit᷑. legi¬
nus. agitur. cantatur. saltatur iupit̃ adulce
ria comitens: tanta quantum erat ut ĩ suo
ultem capitolio ista ꝓhibens legetur. Hȩc ma-
udedecoris impietatisq plenissima. si nemi

Expanded text:
quam prudenter disseratur nullo modo potuisse quam prudenter disseratur nullo modo potuisse scriptiones et actiones recipi comoediarum, nisi mores recipientium consonarent. ita clarissimorum uirorum in re publica excellentium et de re publica disputantium auctoritate firmatur nequissimos homines fieri deorum imitatione peiores non sane uerorum sed falsorum atque fictorum. At enim illa omnia, quae antiqui deorum moribusque conscripta sunt, longe aliter sunt intellegenda atque interpretanda sapientibus. ita uero in templis populis congregatis recitari huiusce modi salubres interpretationes heri et nudiustertius audiuimus. quaeso te, sicine caecum est humanum genus aduersus ueritatem, ut tam aperta et manifesta non sentiat? tot locis pingitur, funditur, tunditur, sculpitur, scribitur, legitur, agitur, cantatur, saltatur Iuppiter adulteria tanta committens; quantum erat, ut in suo saltem Capitolio ista prohibens legeretur? haec mala dedecoris impietatisque plenissima si nemine
Abbreviated transcription (Latin):
eors. Deniq illi dilectissimi uiri qui rem pu¬
blicam. ciuitatemq cerrenam. quał eis esse
debere uidebatur. magis domesticis dispu¬
cacionib inquirebant uel etiam describeba
quam publicis actionib instituebant.
formabant: egregios atq: laudabiles qu
putabant homines potius quam deos sus
imitandos ꝓponebant erudiende indoliu¬
uentutis. & reuera terentianus ille adoles¬
cens. qui expectans cabulam pictam in pari¬
ete ubi pictura erat de adulterio regis dis.
libidinem qua rapiebatur. stimulis ȩciam
tante auetoritatis accendit. nullomͦ mnil¬
lud flagitium uel concupiscendo laberetur.
uł ꝑpetrando inmergeretur: si catonẽ ma
luisset imitari quam iouem. Sed quo pacto
id faceret: cum in templis adorare cogeret
iouem. potius quam catonemꝰ. Uerũ exhec
ex comecdia quib impiors luxus. & sacrilegi
suꝑsticio conuinceretur: ꝓferre forsican
debemus. Lege uel recole in eisdem librs

Expanded text:
eorum. Denique illi doctissimi uiri, qui rem pueorum. Denique illi doctissimi uiri, qui rem publicam ciuitatemque terrenam, qualis eis esse debere uidebatur, magis domesticis disputationibus requirebant uel etiam describebant, quam publicis actionibus instituebant atque formabant, egregios atque laudabiles, quos putabant, homines potius quam deos suos imitandos proponebant erudiendae indoli iuuentutis. et re uera Terentianus ille adulescens, qui spectans tabulam pictam in pariete, ubi pictura inerat de adulterio regis deorum, libidinem, qua rapiebatur, stimulis etiam tantae auctoritatis accendit, nullo modo in illud flagitium uel concupiscendo laberetur uel perpetrando inmeluisset imitari quam Jovem: sed quo pacto id faceret, cum in templis adorare cogeretur Jovem potius quam Catonem? Verum haec ex comoedia, quibus impiorum luxus et sacrilega superstitio convinceretur, proferre forsitadebemus. lege uel recole, in eisdem libris
Abbreviated transcription (Latin):
re nos uincas. utrum eam magis ueriq cu¬
pias florere quam nos. Incuere paululũ ip¬
sos de re publica uiros. uide illum affectum
amantissimi cciuis ebibisti. quod nullus sic
pacriȩ consulendi modus aut boniͤ fuuis. In¬
cuere obsecro ce & cerne quantis ibi laudib:
frugalitas & continentia predicetur. et egi
coniugale uincłm fides. certiq honesti ac pbi
mores: quib cum prepollet ciuitas. uere fla¬
rere dicenda ẽ. hi autem mores in eccłus d
orbe crescentib. tanquam in sanctis auadito-¬
riis popłor docentur aco discuntur. & ma¬
xime pietas qua uerus & uerax colacur deus
societate ad inhabitandam ȩternam cȩlestẽ
ciuitatem instruitur & aptatur. non solũ u¬
bet agredienda: uerum ȩtiam donat impla¬
da. Inde ÷ quod deors muldors falsorq: sim¬
lacra et predixit eu̾sum iri: & precepit eu̾ti
Nichil enim homines cam insociabiles reddit
les describuntur. & commendantur literis

Expanded text:
re nos uincas, utrum eam magis ueriusque cure nos uincas, utrum eam magis ueriusque cupias florere quam nos. Intuere paululum ipsos de re publica libros, unde illum affectum amantissimi ciuis ebibisti, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis. intuere, obsecro te, et cerne, quantis ibi laudibus frugalitas et continentia praedicetur et erga coniugale uinculum fides castique honesti ac probi mores, quibus cum praepollet ciuitas, uere florere dicenda est. hi autem mores in ecclesiis toto orbe crescentibus tamquam in sanctis auditoriis populorum docentur atque discuntur et maxime pietas, qua uerus et uerax colatur deus, societati ad inhabitandam aeternam caelestemque ciuitatem instruitur et aptatur, non solum iubet adgredienda, uerum etiam donat implenda. inde est, quod deorum multorum falsorumque simulacra et praedixit euersum iri et praecepit euerti. nihil enim homines tam insociabiles reddit ales describuntur et commendantur litteris
Abbreviated transcription (Latin):
fiat da nobis ueniam si ꝓpter patriam nrãm
quam cupimus nunquam relinquere. con¬
tristamus pacriam tuam quam cupis florẽ¬
tem relinquere. De quibus quidem floribus
si cum cua prudentia disputemus. non ẽ ue¬
rendum. ne cibi difficile ꝑsuadeatur: aut
uero ȩtiam non facile occurrat quemadmo¬
dum florere ciuitas debeat. Commemorauit
poeta illȩ ur̃arum clarissimus litterarũ quos¬
dam flores italiȩ. S ed nos in ura patria non
tam exꝑti sumus. quib floruit cerra illa uiriꝰ.
quam quib arserit armis: immo uero non
arinis s flammis: nec arserit sed incenderit.
Qđ tantum scelus si fuerit ĩpunitum. nulla
digna correctione prauor: florentem ce pa¬
triam putas relicturum. O flores. non plane
fructuum. sed spinarum. Comꝑa nunc utrũ
malis florere patriam tuam pietate. an ĩpu¬
nitate: correctis moribus. an securis auribi
Comꝑa ista. & uide utrum in pacriȩ cuȩ amo¬

Expanded text:
fiat, da nobis ueniam, si propter patriam nostram, fiat, da nobis ueniam, si propter patriam nostram, quam cupimus numquam relinquere, contristamus patriam tuam, quam cupis florentem relinquere. de cuius quidem floribus si cum tua prudentia disputemus, non est uerendum, ne tibi difficile persuadeatur aut uero etiam non facile occurrat, quem ad modum florere ciuitas debeat. commemorauit poeta ille uestrarum clarissimus litterarum quosdam flores Italiae; sed nos in uestra patria non tam experti sumus, quibus floruit terra illa uiris, quam \'quibus arserit armis>, immo uero non armis sed flammis nec arserit, sed incenderit. quod tantum scelus si fuerit inpunitum nulla digna correctione prauorum, florentem te patriam putas relicturum? o flores non plane fructuum sed spinarum! compara nunc, utrum malis florere patriam tuam pietate an impunitate, correctis moribus an securis ausibus; compara ista et uide, utrum in patriae tuae amo
Abbreviated transcription (Latin):
nio frigescentibus membris.
feruere animum tuum patͥa¬
le aricate nec miror: & laudo. teq non tan¬
tum non tenere memoriter: uerumȩtiam
uita ac morib demontrare. Quod nullus
sit patriȩ consulendi modus. aut funus boniꝰ:
non inuitus immo ȩtiam libens accipio. Un¬
de suꝑne cuiusdam patriȩ. in cuius sancto
amore ꝓ nr̃o modulo inter eos quib ad illã
capessendam consulimus: ꝑielicamus. atq la¬
boramus. Talem ȩtiam te ipsum ciuem hab̾e
uellemus: ut eius porcuncle in hac terra
pegrinanti. nullum consulendi modũ finẽq
censeres. tanco effectus melior. quanto meli¬
ori ciuitati officia debita prerogares: in eius
ȩterna pace nullum gaudendi finem inuen¬
turus: cuius ad tempus laboribus nullũ tibi
finem statueris consulendi. Uerum hoc donec
fiat: neq enum desꝑandum ÷ illam te patriã
posse adquirere. uel iam adquirendam pru¬
dentissume cogitare. ad quam te pater ȩciã
qui in ista genuit antecessit: hoc ergo donec

Expanded text:
nio frigescentibus membris feruere animum tuum patriae caritate nec miror et laudo teque non tatum tenere memoriter uerum etiam uita ac moribus demonstrare, quod nullus sit patriae consulendi modus aut finis bonis, non inuitus, immo etiam libens accipio. unde supernae cuiusdam patriae, in cuius sancto amore pro nostro modulo inter eos, quibus ad illam capessendam consulimus, periclitamur atque laboramus, talem etiam te ipsum ciuem habere uellemus, ut eius portiunculae in hac terra peregrinanti nullum consulendi modum finemque censeres tanto effectus melior, quanto meliori ciuitati officia debita praerogares in eius aeterna pace nullum gaudendi finem inuenturus, cuius ad tempus laboribus nullum tibi finem statueris consulendi. Verum hoc donec fiat — neque enim desperandum est illam te patriam posse adquirere uel iam adquirendam pl\'Udentissime cogitare, ad quam te pater etiam, qui in ista genuit, antecessit — hoc ergo donec
Abbreviated transcription (Latin):
sus sum: si eas exponendas ꝑsequerer. Nã de
ceteris possem etiam decenter interrogari: si
michi quisquam res ipsas non de libris cice¬
ronis s ꝑ se ipsas tractandas dissoluendasq
ꝓferret. In illis res ipse nunc nr̃ȩ ꝓfessioi mi¬
nus congruunt. hȩx autem omĩa non facerẽ.
nisi me post egritudinem in qua eram cum
homo tuus uenisset aliquantũ ab yppone re¬
mouerem: quib item dieb ꝑturbatiõe ua¬
litudinis febribq repetitꝰ sũ. Inde factũ ẽ: ut
cardiꝰ quã possẽt tͥ hec miterent᷑. Quȩ quomͦ ac¬
ceꝑis. rescͥpto flagito. Explic̃ epła s̃ auo᷑. ad dioscoꝵ

Expanded text:
sus sum, si eas exponendas persequerer. nam de sus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professionus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset, aliquantum ab Hippone remouerem. quibus item diebus perturbatione ualitudinis febribusque repetitus sum. inde factum est, ut tardius, quam possent, tibi haec mitterentur. quae quo modo acceperis, res
Abbreviated transcription (Latin):
gere. cognoscentes gestare ꝑsonam: in eiꝰ mi-¬
liciam transierunt. Icaq totum culm̃ aucto¬
ritatis. lumenq rationis. in illo uno salutari
nomine. atq in una eius eccłia recreando &
reformando humano generi constidutum ẽ.
hȩc me duitissume in hac epła loquutum. et¬
si alia forte tu malles: omnino non penitet.ꝓ
hab enim hȩc magis: quandomagis in ueritate
ꝓficies. Et tunc ꝓbab consiliũ meum quod
nunc utilitati studioꝵ tuoꝵ minus obsecu¬
tum putas: quamquam ȩtiam illis ipsis ques¬
tionib tuis non solum quibꝰdam in hac epła. s
etiam ceteris pene omnib in ipsis membranis
in quib eas misisti. ut potui breuiter ad notã¬
do responđim. In quib me si parum aut aliud
quã uolebas egisse arbitraris: non recte cogi¬
das mi dioscore. a quo nunc ista quesieris. Ora¬
toris aut̃ sentẽtias. libroꝑ᷑ de oratore om̃s pret̃¬
misi. Nescio quis enim nugator michi esse ui¬

Expanded text:
gere, cognoscentes gestare personam in eius migere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum culmen auctoritatis lumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una eius ecclesia recreando et reformando humano generi constitutum est. Haec me tibi diutissime in hac epistula locutum, etsi alia forte tu malles, omnino non paenitet. probabis enim haec magis, quanto magis in ueritate proficies; et tunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. quamquam etiam illis ipsis quaestionibus tuis non solum quibusdam in hac epistula sed etiam ceteris paene omnibus in ipsis membranis, in quibus eas misisti, ut potui, breuiter adnotando responderim. in quibus me si parum egisse aut aliud, quam uolebas, egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista quaesieris. Oratoris autem librorumque de Oratore omnes praetermisi. nescio quis enim nugator mihi esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
berrimos popłor atq gentium. sedesq ipsas
apłoꝵ apłoꝵ. arce auctoritatis muniuit ec¬
cłiam. & ꝑ pauciores pie doctos. et uere sp̃ita¬
les uiros. copiosissimis aꝑatib etiam inuitissime
rationis armauit. Uerum illa rectissima disci-¬
plina est in arcem fidei. quaminaxune recipi
infirmos: ut ꝓ eis iam tutissime positis. fortis¬
sima ratione pͥugnetur ꝓ latonici uero qui fal¬
soꝵ philosophors errorib illo tempore circũ¬
latrantib. non habentes diuinam ꝑsonã qua
imꝑarent fidem. sententiã suam tegere que¬
rendam. quam polluendã ꝓferre maluer̃t.
cum iam xp̃i nomen terrenis regnis admi¬
rantib ꝑturbatisq crebrescerent: emergere
ceꝑant. ad ꝓferendam atq aꝑiendum quid
plato sensisset. Tunc platonis scola rome flo¬
ruit. habuitq condiscipłos multos accutissi¬
mos & sollertissumos uiros. s aliqui eors ma¬
gicarum arcium curiositate deprauati sunt.

Expanded text:
berrimos populorum atque gentium, sedesque ipsas berrimos populorum atque gentium, sedesque ipsas Apostolorum arce auctoritatis munivit Ecclesiam, et per pauciores pie doctos et vere spirituales viros, copiosissimis apparatibus etiam invictissimae rationis armavit. Verum illa rectissima disciplina est, in arcem fidei quam maxime recipi infirmos, ut pro eis jam tutissime positis, fortissima ratione pugnetur. 33. Platonici vero, qui fal philosophorum erroribus illo tempore circumlatrantibus non habentes diuinam personam, qua imperarent fidem, sententiam suam tegere quaerendam quam polluendam proferre maluerunt, cum iam Christi nomen terrenis regnis admirantibus perturbatisque crebresceret, emergere coeperant ad proferendum atque aperiendum, quid Plato sensisset. tunc Plotini schola Romae floruit habuitque condiscipulos multos acutissimos et sollertissimos uiros. sed aliqui eorum magicarum artium curiositate deprauati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
trisime ueritatis. Cuiꝰ auctoritati tanto
deuocius obtemꝑari oporcet. quanto uidemꝰ¬
iam nullum errorem se audẽ excollere ad con-¬
gregandas sibi turbas imꝑitor: qui ñ xp̃ia¬
ni nominis uelamenta conquirant. E os autẽ
solos ex ueterib preter. xpĩanum nomen in
conuenticulis suis aliquanto frequentiꝰ cu¬
rare qui scripturas eas tenent. ꝑ quas adnun
tate inunitate atq cõmunione catholica nõ¬
sint. xp̃iano tamen nomine głiantur. cogun¬
tur aduersari credentib. & audent imꝑitos
quasi ratione traducere. quando maxime cũ
ista medicina dñs uenerit ut fidem popłis in¬
peraret: s hoc facere conguntur ut dixi. qͥa
iacere se ut dixi abiectissime senciunt. si eors
auctoritas auctoritate catholica conferatur.
Conantur gͦ auctoritatem stabilissimã funda¬
tissime eccłiȩ quasi rationis nomine & polli¬
citacione suꝑare. Omnium enim hereticoꝵ.
quasi regłaris ẽ ista temeritas. Sed illȩ fidei

Expanded text:
cerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto cerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere ad congregandas sibi 25 turbas inperitorum, qui non Christiani nominis uelamenta conquirat, eos autem solos ex ueteribus praeter Christianum nomen in conuenticulis suis aliquanto frequentius perdurare. qui scripturas eas tenent, per quas adnutate sint, christiano tamen nomine gloriantur, coguntur adversari credentibus, et audent imperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina Dominus venerit, ut fidem populis imperaret. Sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia jacere se abjectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. Conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae Ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. Omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. Sed ille fidei i
Abbreviated transcription (Latin):
de norunt athomos quos nec cogitare potue¬
iunt: Sͥed iam pudet me ista refellere: cum eos
un puduerit ista sentire. Cum uero ausi sunt
tam defendere. ñ iam eoꝵ s ipsius generis
umani me pudet: cuius aures hȩc ferre po¬
irunt. Cum gͥ tanta sit cecitas mentis. ꝑ in¬
uem peccatoꝵ amoremq carnis. ut etiam
hsententiarum portenta otia doctor conte¬
iquendam ueritatem meliꝰ consuli potuisseͬ ge¬
neri humano. quam ut homo ab ipsa uericate
lisceptus ineffabiliter ato mirabilit̃. et ipsius
inderris ꝑsonam gerens. recta precipiendo et
diuna faciendo. salubriter credi ꝑsuaderet: qd
nondum prudenter posit indelligi. huius nos
gle seruimus. huic te ĩmobiliter atq cons¬
anter credere hortamur: ꝑ quem factum ẽ
it non pauci. sed popłi ȩtiam qui non possunt
i duudicare racione fidei irrideant. donec
lutarib preceptis adminicłati euadant ab
ns ꝑplexitatib in auras purissime ato sin¬

Expanded text:
de norunt atomos, quas nec cogitare potuede norunt atomos, quas nec cogitare potuerunt? sed iam pudet me ista refellere, cum eos non puduerit ista sentire; cum uero ausi sunt etiam defendere, non iam eorum sed ipsius generis humani me pudet, cuius aures haec ferre potuerunt. Cum igitur tanta sit caecitas mentium per ingluuiem peccatorum amoremque carnis, ut etiam ista sententiarum portenta otia doctorum contesequendam ueritatem melius consuli potuisse generi humano, quam ut homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabiliter atque mirabiliter et ipsius in terris personam gerens recta praecipiendo et diuina faciendo salubriter credi persuaderet, quod nondum prudenter posset intellegi? huius nos gloriae seruimus, huic te inmobiliter atque constanter credere hortamur, per quem factum est, ut non pauci sed populi etiam, qui non possunt ista diiudicare ratione, fide inrideant, donec salutaribus praeceptis adminiculati euadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sin
Abbreviated transcription (Latin):
am nec ipsas athomos eẽ ullomͦ conce¬
sadum ẽ. qd omissa subtilitate quȩ duusi¬
se corpors a doctis traditur. ⁊ uide quam
acile scđm ipsors opinionem possit osten¬
discrte enim ipsi dicunt omnia quȩ sint
nature nichil eẽ aliud quam corpora. et in¬
ie queq his accidant: qd credo motum et
ulsum dicere. et consequentes formas. di¬
ant gͦ in quo genere ponunt imagines.
ius de corporib solidiorib affluere putãt.
sss minime solidas. ita ut tactu nisi ut ocłoꝵ
sum uidemus. et anima cum cogitamus senti
nnon possint: si et ipsa corpora sunt. Nã ita¬
acensent ut exirea corpore & uenire ad ocłos
alad animũ possint: quem nichilominꝰ dicũt
ĩ corporeum. Quero utrum ȩtiam ab ipsis acho¬
nis affluant imagines. Si affluunt quomͦ iam
sunt athomi: a quib aliqua corpora seꝑantur.
siñ affluunt: aut potest aliquid sine imagini¬
b cogitari. quod uehementer nolũt: aut un¬

Expanded text:
nam nec ipsas atomos esse ullo modo concenam nec ipsas atomos esse ullo modo concedendum est, quod omissa subtilitate, quae de diuisione corporum a doctis traditur, uide quam facile secundum ipsorum opinionem possit ostendi. certe enim ipsi dicunt omnia, quae sint naturae. nihil esse aliud quam corpora et inane quaeque his accidant, quod credo motum et pulsum dicere et consequentes formas. dicant ergo, in quo genere ponant imagines, quas de corporibus solidioribus adfluere putant ipsas minime solidas, ita ut tactu nisi oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. sentiri non possint, si et ipsa corpora sunt. nam ita censent. ut exire a corpore et uenire ad oculos uel ad animum possint, quem nihilo minus dicunt esse corporeum. quaero, utrum etiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adfluunt, quo modo iam sunt atomi, a quibus aliqua corpora separantur? si non adfluunt, aut potest aliquid sine imaginibus cogitari, quod uehementer nolunt, aut un
Abbreviated transcription (Latin):
cib athomis feriatur: & agitari quod penetit̃
Deinde cum ex ipso imagines de quib iã sa¬
tis dictum ẽ. semꝑ affluant: quomͦ potest de
inmortalite confidere: in quib omĩb delira¬
mentis hȩc opinantium. illud precipue dola¬
dum ẽ. quod non sufficit ea narrari. ut nulli
cuiꝰ quam disputatione ad u̾sante respuant᷑
s accutissimoꝵ hominũ ingenia id etiãli¬
gotium susceꝑunt. ut copiose ista refelleñ
quȩ statim dicta ȩtiam a tardissimis deriden.
abiciq debuerunt. Si enĩ concesseris ẽẽ atho¬
mis. si concesseris ȩtiam concur su fortuito p
sas repellere & agitare: nũ et illud eis fas ẽ con¬
cedere ut inter se athomi fortuito concurren¬
tes rem aliquam ita conficiant. ut eam forma
modificent sigura determinerit. equalitat p
ulore illustrent. anima uegecẽt: que
suidet. quisquis magis mente quam ocłis
ic uidere: idq ab eo expetit a quo factꝰ

Expanded text:
tibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. tibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. deinde cum ex ipso imagines\', de quibus iam satis dictum est, \'semper adfluant\', quo modo potest de inmortalitate confidere? In quibus omnibus deliramentis haec opinantium illud praecipue dolendum est, quod non sufficit enan-ari, ut nulla cuiusquam disputatione aduersante respuantur, sed acutissimorum hominum ingenia id etiam negotium susceperunt, ut copiose ista refellerent, quae statim dicta etiam a tardissimis derideri abicique debuerunt. si enim concesseris esse atomis, si concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellere et agitare, num et illud eis fas est concedere, ut inter se atomi fortuito concurrentes rem aliquam ita conficiant, ut eam forma modificent, figura determinent, aequalitate poliant, colore inlustrent, anima uegetent? quaefieri uidet, quisquis magis mente quam oculis amat uidere idque ab eo expetit, a quo factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in brues ocłos tam grandia imag¬
num corpora tota attingere nullomͦ pe¬
sunt. Cum autem queritur ab eis quas
una unago uideatur corporis alicuiꝰ. aqu
innumerabiliter imagines fluunt. respon¬
dent eo ipso quo frequenter fluunt & tiu¬
seunt imagines quasi quadam eariun consi¬
patione et densitate fierrut ex multis una
uideatur. Quam uanitatem cicero ita refelte
ut eo ipso neget ȩternũ dm̃ eoꝵ posse cog¬
tari: quo innumerabiliter fluentib &. lalc
sempiternas: cum ita discedant quedã cor¬
puscła de diuino corpore ut alia succedar
& dissolui illam naturam eadem successi
non sinant. Oinĩa inquit eterna eẽnt: qu
nulli deest ista innumerabilitas a thomoꝵ.
quȩ ꝑpetuas ruinas sibi inde suppleat. Dem¬
de quomodo non uereatur iste deos. ne inter¬
at cum sine ulla intermissione pulsetur. agide¬
teturq achomors incursione sempiterna:
Pulsari enim dicit illud corpus quod irruen¬

Expanded text:
tam enim breues oculos tam grandia imagtam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem quaeritur ab eis, quare una imago uideatur corporis alicuius, a quo innumerabiliter imagines fluunt, respondent eo ipso, quo frequenter fluunt et transeunt imagines, quasi quadam earum constipatione et densitate fieri, ut ex multis una uideatur. quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labesempiternas, cum ita discedunt quaedam corpuscula de diuino corpore, ut alia succedant et dissolui illam naturam eadem successione non sinant, omnia ergo, inquit, aeterna essent, quia nulli deest ista innumerabilitas atomorum, quae perpetuas ruinas subinde suppleat. deinde \'quo modo non uereatur iste deus, ne intereat, cum sine ulla intermissione pulsetur agiteturque atomorum incursione sempiterna?\' pulsari enim dicit illud corpus, quod inruen
Abbreviated transcription (Latin):
nes que ad ocłos ueniant. Nam & uidendi car¬
extrinsecus. Intelligis enim iam ut arbitror:
quas isti opinentur unagines. Miror ñ ad mo¬
nuisse democritum uel hoc ipsoͥ falso esse quȩ
dicit. quia uenientes tam magne unagines
in tam breuem animum nr̃m. si corporeas ut
illi uolunt cam paruo corpore includitur.
cote illum cangere non possunt. A magno
enim corpore cum paruum corpus attingi-¬
tur: a toto simul attingi nullo pacto potest.
tingunt:i quȩ nec tote intrare possunt per
tam paruum corpus. nec tote tam paruum
animum attingere: memendo me scđm illos
hȩc dicere. Noñ ggo talem animum sencio.
aut si incorporeum democritus animum
ex istimat: epicurus quidem solus. ista rat¬
one urgeri pocest. Sed etiam ille quare non
uidit non opus eẽ nec fieri posse. ut ĩcor¬
poreus animus aduentu atq contractu
corporearum imaginum cogitet: de uii
certe ocłors ambo parit̾ redarguuntur:

Expanded text:
nes, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi caunes, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi cauextrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbitror, quas isti opinentur imagines. Miror non admonuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam magnae imagines in tam breuem animum nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. tingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? adtingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si incorporeum Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
sentit inẽẽ concursioni atõmoꝵ. uim quan¬
dam animalem. et spĩtalem. uel spirabilem. qua
ui eum credo et imagines ipsas p̃ditas diuinitate
dicere. non om̃s omnium rerum s deor et prin¬
cipia mentis ẽẽ. in uniuerso quib diuinitatẽ
cribuit. & animantes imagines. quȩ ꝑdesse no¬
bis soleant uel nocere. Epicurꝰ uero ñeq aliqͥd
in principiis rerum ponit preter achomos.id:
corpuscła quȩdam tam minuta ut iam diui¬
dinequeant: neq sentiri. aut uisu aut actu pos¬
sunt. Quors corpuscłors concur su fortuito. &
mundos innumerabiles. & animantia. & ani
ipsas animas fieri dicit: & deos quos humana
forma non in aliquo mundo.s extra mũdos
atq inter mundos constituit: & ñ uult oĩno
aliqͥd preter corpora cogitare. Quȩ tam̃ ut co¬
gitet unagines dicit ab ipsis reb quas ab atho¬
mis formari putat defluere. atq in animum
introire: subtiliores quam sunt ille imagi¬

Expanded text:
sentit inesse concursioni atomorum uim quansentit inesse concursioni atomorum uim quandam animalem et spirabilem, qua ui eum credo et imagines ipsas diuinitate praeditas dicere, non omnes omnium rerum sed deorum, et \'principia mentis\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'. Epicurus uero neque aliquid in principiis rerum ponit praeter atomos, id est corpuscula quaedam tam minuta, ut iam diuidi nequeant neque sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas fieri dicit et deos, quos humana forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque inter mundos constituit; et non uult omnino aliquid praeter corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus, quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagi