comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala cuioquo modo ne bo¬
na pro temporali retributi¬
tributionis sue tempore in
publico ostendat. Sicut
carm ur̃e ne deficiat cibũ
cotidie prebetis. sic menti
ur̃e cotidiana alimenta
bona sint opera. Cibo corpꝰ
pascitur. pio opere spiritus
nutriatur. Qd̾ moriture car¬
nis tributis uicture imper¬
petuum amme non negetis.
Siquando enim repentimis
ignis habitatulum assu.
quisquis eiz possessor extiterit.
rapit ꝙ maluerit ⁊ fugit.
lucrum deputat. si quod sẽt̃
ex ignibus tollat. Fccͣ tribu¬
lationum flamima mundũ
concremat et cuncta que in
eo speciosa idebantur. finis
iam proximus uelut ignis
deuastat. Lucrum ergo fra¬
tres karissum maximum
credite. si uobis cum aliquid
de illo rapitis. si quid fugien¬
do tollitis. si ħ quod repperi¬
re remanendo poterat ad re¬
tributionem uobis perpetu¬
am largiendo seruatis. Ter¬
rena quippe omnia seruan¬
do aniritius s bene largi¬
endo seruamus. Cumi ueloci¬
tate tempora fugiunt. ad

Expanded text:
mala quoque modo, nec bomala quoque modo, nec bona pro temporali retributitributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pascitur, pio opere 1450 spiritus nutriatur. Quod moriturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergo, fratres charissimi, maximum credite 1451 si vobiscum aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne non accipiunt. et tamẽ
satros ordines pro huma¬
na gratia largunitur. atq
de largitate eadem laudis
solummodo retributionem
querunt. Hi minirum ꝙ
gratis acceptum est. gra¬
tis non tribuunt quia de mi¬
penso offitio sanctitatis nũ¬
bene cum iustum iurum
destriberet propheta ait. Qͥ
amimere. s adimixit ab
omni. Quia aliuid est mu¬
nus ab obsequio aliud mu¬
nus amanu. aliud munꝰ
alingua. Munus quippe
abobsequio est. subiectio in¬
dehite impensa. Munus a
manu peccuma. Munus a
lingua fauor. Qui ergo sa¬
tros ordines tribuit. tunc
ab omni munere manus
extutit. qñ in diuinis reb
non solum nullam pectu¬
mam sed etiam humanã
gratiam non requirit. S
uos frẽs karissimi. quos
secularis habitus tenet.
dum que sint nr̃a cognosci¬
tis mentis cculos adñra
reuocate. Cuncta ergo nos
gratis agite. nolite operis
ur̃i in hoc mundo retribu¬
tionem querere que cran
tanta iam cernitis ueloci¬
tate defecisse. Cauete ne¬

Expanded text:
ne non accipiunt , et tamen ne non accipiunt , et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de impenso officio sanctitatis numbene cum justum virum describeret propheta, ait: Qua munere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. 5. Sed vos, fratres charissimi, quos saecularis habitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vosgratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod exterius potestas
ostenderet. hunc aduitam
interins uirtus ammaret.
Egrotanti autem fideli so¬
cio exibenda foris signa nõ
fuerant. qui salubriter intꝰ
uiuebat. S concessa potesta¬
te predicationis. concessis
uirtutum miracuł quidre¬
demptor noster subungat
audiamus. Gratis accepi¬
stis et gratis date. prescie¬
bat namq non nullos. hoc
ipsum donum accepti spiri¬
tus in usum negotiatio¬
nis inflectere et miraculo¬
rum signa ad auaritie ob¬
sequium declinare. Hinc ÷
tionem manus edita mira¬
tula cuicupiscens. percipe¬
re donumi spiritus petuma
uoluit. scilicet ut deterius
uenderet. ꝙ male comparas¬
set. Huic detemplo redemp¬
tor noster flagello de resticu¬
lis facto turbas eiecit. cathe¬
dras uendentum columbas
euertit. Columbas quippe
uendere est impositionem ma¬
nus qua spiritus sanctus
accipit̃. non ad iute meritũ.
sed ad premium dare. Sed
sunt non nulli ꝗ quid̃ num¬
morum prenna ex ordĩatio¬

Expanded text:
hoc quod exterior potestas hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc esper impositionem manus edita miracula conspiciens, percipere donum Spiritus sancti pecunia voluit , scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli qui quidem nummorum praemia ex ordinatio
Abbreviated transcription (Latin):
audiret. Ad hoc quippe insi¬
bilia miracula choruscãt.
ut corda audientium ad fi¬
dem iuisibilium pertͣhãt
Ut per hec mirum foris a¬
gitur. hoc qd̃ intus est longe
mirabilius esse sentiatur.
Unde nuine quoq cum fideli¬
um nuimerositas extreuit
intra sanctam ecclesiam
multi sunt qui uitam uir¬
tutum tenent. et signa uir¬
tutum non habent. quia
frustra miraculum foras
ostenditur. si est qd̾ intus
operetur. Nam iixͣ magi¬
stri gentuii uccem. lingͤ
in signo sunt sunt. non fide¬
libus sed infidelibus. Unde
et idem predicator egregiꝰ
infidelibus insulam sciens
patrem publii disiteria fe¬
theum exinfirmitate sto¬
machi lacessentem. non u̾¬
lo curat s medicinali dicto
reparat dicens. Modico ui¬
nꝰ utere ꝓpter stomachum:
et frequentes tuas infirmi¬
tates. Qui ergo infirmum
in fidelem una prece saluat.
cur egrotum qͦq socium pre¬
ce non roborat. Quia nini¬
rum illeforis per miratu¬
lum sanandus erat qui ui¬

Expanded text:
audiret? Ad hoc quippe visiaudiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde et idem praedicator egregius infidelibus insulam sciens, patrem Publii dystheum, ex infirmitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
mor ligat. Facile ergo est
nunc iam cum destructa
omma cernimus anmuũ
nostrum abeis dilectione
disuingere. S ħ̾ illo intẽ¬
pore difficillimum fuit. qͦ
tunc predicare regnum
celorum inuisibile mitte¬
bantur. cum longe lateq
omnes cernerent aorere
regna terrarum. Unde ⁊
adiuncta sunt predicato¬
ribus sanctis miracła ut
fidem uerbis daret uirtꝰ
ostensa et noua facerẽt
qui noua predicarent.
S icut in hac eadem lecti¬
one subiungitur. Infirmoꝰ
curate mortuos suscitate.
leprosos mundate demoneꝰ
eitite. florente mundo creᷤ¬
cente humano genere diu
in hac uita suhsistente car¬
ne. exuberante rerum opu¬
lentia . quiscum audiret in¬
tam esse aliam crederet. qe
inuisibilia insibilibus pre¬
ferret. Sed ad salutem rede¬
untibus infirims aduitam
surgentibus mortuis cãms
munditiam recipientibus
leprosis. ereptis auire im¬
mundorum spirituum de¬
moniacis. tot usibilibus
miratulis exactis. quis ño
crederet quod de muisibilib

Expanded text:
mor ligat. Facile est ergo mor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alius misericoiditer uo¬
catur. alius imustitia exi¬
gente repellitur et quia
alia parcendo alia dominꝰ
irascendo disponit expauit.
quod penetrare non potuit.
Et quem non solum mue¬
stigabilem s etiam infle¬
xibilem uidit terribilem
inconsiliis esse memora¬
cate dicentes. quia aꝓpm¬
quauit regnum celorum.
Hoc iam fratres dilectissi¬
ini etiam si eunangelium
taceat. mundus clamat.
Riine namq illius uoces
eius sunt. Qui enim tot
attritus pertussionbus a
gloria sua cetidit. quasi iã
nob̾ in prorimo regnum a¬
liuo quod sequitur ostendit
Ipsi iam et aquibus ama¬
tur amarus est. ipse eĩs ru¬
ine predicant ꝙ amand̾
non est. Si enim riuna
sue domus quassata mina¬
retur. quisquis inilla hĩ¬
taret fugeret. ⁊ q stantẽ
dilexerat recedere qͣnͣtocius
acadente festinaret. Sigͥ
mundus cadit. et nos eum
amando amplectimur. op¬
primi uolumus potius ꝙͣ
habitare quia milla nos
ratio aruma illius separat
quos eius passionibus a¬

Expanded text:
quod alius misericorditer voquod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur: et quia alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, expavit, quod penetrare non potuit: et quem non solum investigabilem, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoracate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres charissimi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus a
Abbreviated transcription (Latin):
care apłi gentibus i asia
uoluissent. per spũm pro¬
hibiti esse memorantur ⁊
tamen ipse spiritus qui priꝰ
predicationem prohibuit.
hanc asianorum cordibus
post modum infudit. Nã
diu est quod asia cuncta
iam credidit. Id circo ergo
prius prohibuit qd̃ postmo¬
dum fecit. quia tunc in il¬
la erant quod saluandi
non erant tunc in illa er̃t
qui nec ad uitam repara¬
ri merebantur. nec tamen
grauius de contempta pre¬
dicatione iudicari: Subti¬
li ergo occultoq iuditio a
quorumdam cordibus pre¬
dicatio sancta subtrahitur
quia suscitari per gratiã
non merentur. Unde nec¬
cesse est fratres karisfimi
ut inomme quod agumis
onmpotentis super nos do¬
consilia occulta timeamus
ne dum mens nr̃a exteriꝰ
fusa a sua se uoluptate ñ
reuocat. intus ccͣ eam iudex
terribiliter aduersa dispo¬
nat. ord̾ bene psalimsta
intuens ait. Uenite et in¬
dete opera domini. qm terri
bilis inconsilis super filios
hominium. Uidit namq

Expanded text:
care apostoli gentibus in Asia care apostoli gentibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut 1448 in omne quod agimus omnipotentis Dei super nos consilia occulta timeamus, ne dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis suis super filios hominum. Vidit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
um constet omnibus
fratres kaussimi . qr
redemptor noster ininim¬
dum proredemptione gẽ¬
tium uenit. cum samari¬
tanos cotidie ad fidem uo¬
cari conspicimus quid est
inpredicatione discipulos
nuitens dicit inuiam gẽ¬
tim ne abieritis. ⁊ in tĩ¬
uitat̾ samaritanorum ne
intraueritis s ite potius
adoues que perierunt do¬
mus isrł. nisi hoc qd̾ ex fac¬
ti fine colligimus. qr prius
soli uidete uoluit et postmo¬
dum cunctis gentibus pre¬
dicari. ut dum illa conuer¬
ti uocata reniueret.predi¬
catores sancti ad uocationẽ
gentum per ordinem ue¬
nirent . quatenus redemp¬
toris nr̃i predicatio apropͥ¬
is repulsa gentiles populos
quasi extraneos quereret
et quod iudee fiebat intesti¬
monium hoc gentibus gr̃e
esset incrementum. Erãt
etiam tunc ꝙ de iudea uocan¬
di essent. et degentibus uo¬
candi non essent. Nam ⁊
in apostolorum actibus
predicante petro legimus
et prius hebreoru tria
milia et postea quinq m¬
la credidisse. Et cum predi¬

Expanded text:
um constet omnibus, fratres charissimi, quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedi
Abbreviated transcription (Latin):
S tẽpestates in signũ sunt.
que ipsa quoq temporum sta¬
tuta ꝯ fũdunt. Ꝙ nos qͦ mi
per experti sumꝰ qui estiuũ tp̃o
ouine ꝯu̾sum ĩpluuiis hiema¬
lib iu̾dimus. Quia aũt cũ¬
cta hec non dei iusticia feri

Expanded text:
sed tempestates in signum sunt, sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injust
Abbreviated transcription (Latin):
q que ad usum uite accepi¬
mus adusum uertimus
culpe. S cuncta que ad
usumi prauitatis inflexi¬
mus adusum nob̾ uertun¬
tur ultionis. Tranquillita¬
tem quippe humane patis
adusum uertimus uane se¬
curitatis. Peregrinationẽ
terre prohabitatione di¬
lexiius patrie. Salutẽ
corporum redigimꝰ inusum uiti¬
orum. Ub̾tatis hñdantiã. non
aducͣcͣitatem carnis: s adperũ¬
sitatẽ introrsimꝰ uoluptatis. Ip¬
sa serena blandim̃ta aeris ad
amorẽ nob̾ seriure cogimꝰ terre¬
ne delectationis. Iure igitur re¬
stat ut simul nos omĩa feri¬
ant que simul omina intus
nris male sb̾acta seriebãt uͭ
quot pꝰ iniu̾do incolumes ha¬
buimus gaudia tot de ipso pꝰ¬
modiun cegaunr sentire tor¬
menta. Notandum uͦ ꝙ dr̃:
ħ loco tempestates uenire ĩperdi¬
tiomis signo predicũtur nͥ quod
eas tempestates uẽire denũ¬
tiat que neqͣqm ordinem tẽ¬
porum seruant: Que enm
ordinate uẽiunt. sign̾ ñ sunt

Expanded text:
que quae ad usum vitae accepique quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod  hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
magna erunt. Ułtuma tri¬
bulatio multis tribulatio¬
nibus prepeditur ut per cro¬
bra mala aue preueniũt
uidicentur mala perpetua
que sub sequentur. Et ideo
post beua et seditiones quod¬
at quia multa debent mala
precurcere ut malum uale¬
ant sine fine nuntiare. S
cum tot signa perturbati¬
onis dicta sint oportet ut
eorum consideratione breuit᷑
per singula perstringamus
Quia neccesse est ut alia
ecelo. alia eterra alia ab ele¬
mentis. alia ab homimib
patiamur. Ait enim. Sur¬
get gens contra gentem
ecce perturbatio hominum.
Erunt terre motus magni
per loca ecce respectus ire de¬
super. Erunt pestilentie.
ecce in equalitates corporum.
Erit fames. ecce sterilitas
terçe. Terrores q decelo et
tempestates. ecce inequali¬
tas aeris. Quia ergo om¬
nia consumanda sunt. añ
consummationem omma
perturbantur. Et quia m
tanctis deliquimus. incũ¬
ctis ferimuir. Ut impleat᷑
quod dicitur. Pugnauit
proeo orbis terrarum cõ¬
tra insensatos. Ommna nã¬

Expanded text:
unt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia nam
Abbreviated transcription (Latin):
persequẽtur. Et tͣdent uos
insmagogis. ducẽtes adregeꝰ
et p̾sides ꝓpt̃ nomen meum.
Ac si aperte dicat. prius cor¬
da hominũ ⁊ post elem̃ta t᷑¬
bãtur ut cum rerũ ordo ꝯ fũ¬
ditur exqͣiam retrbutione
dine pendeat peruersiores tñ
quosq imuẽiens qr digne
rinins illius opprimantur
ignotescit. cum sb̾ditur.
ducentes adreges ꝓpt̾ nomen¬
meũ. Continget ħ uob̾ intesti¬
monum. Intestimoniũ iuideli¬
cet quorum nͥ eoꝵ qui aut per¬
sequẽdo mortes inferunt aut
uidẽdo non mmuittant᷑. Mors
quippe iustorũ bonis in adutori¬
um est. mał intestimonium:
ut inde peruersi sine extusatio¬
ne pereant unde electi exemplũ
capiunt ut uiuant. S audi¬
tis tot terroribus turbari pote¬
rant infarmorum corda. Atq
ideo cõsolatio adiũgit᷑. cũ proti¬
nus sb̃ infertur. Ponite ergo
enim dabo uob̾ os et sapienti¬
am cui non poterunt resist̾e
et ꝯtͣdicere omnes adu̾sarii
uri. Ac si aperte demembris
suis infirmãtib dicat. No¬

Expanded text:
persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione dine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et prae. Continget autem vobis in testimonium. Testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed, auditis tot terroribus, turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Ponite ergo enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: No
Abbreviated transcription (Latin):
uia longuis aburbe dis¬
gressi sinnus ne ad reu̾¬
tendum nos tardior hora
prepediat. necresse est ut ex¬
positionem scĩ euͣgłii breui¬
qr sermo transcurrint. Doꝰ
ac redemptorñr perituri m̃¬
di precurrentia mala denũ¬
tiat ut eo minus perturbẽ¬
tur mala uenientia quo
fuerint prescita. Nnnis eĩ
iacula feruit que preuidẽ¬
tur.⁊ nostolerabilius mñdi
mala suscipimus sicontra
ħ perpresentie clipeum mu¬
nimur. Ecce ⁊ enim dicit.
Cum audieritis prelia ⁊ sedi¬
tiones nolite terreri. oportet
primum hec fieri s nundũ
statim fris. Pensanda st̃
uerba redemptoris nr̃i per
que nos aluid interius. ali¬
ud exterius passuros demm
tiat. Bella quippe ad hostes
pertinent. seditiones ad ciueꝰ
ut ergo nos iudicet int̾uis
exteriusq turbari a luid nos
fatetur ab hostibus. aliud
afratrib perpeti. S his ma¬
lis preuenientib qua uon
statim funs seciuatur ad¬
uingit. Surget gens ꝯͣ
gentem ⁊ regnum aduer¬
sus regnum : terre motꝰ

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus reg
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. cur timetis ne pereat.
ꝙ incisum dolet: qnͣdo ⁊ illd̾
inuobis perire ñ potest qd̃
incisum non dolet: Sequit᷑.
in patientia ur̃a possidebitis
anmas ur̃as. Idcirco posses¬
siꝯ amme ĩuirtute patien¬
tie ponit᷑: qr radix oĩm cus¬
tos q uirtutum patientia
minari dicimꝰ ħ ipsłi incipimꝰ
possidere quod sumꝰ. Pattentia
uͦ est aliena mala eqͣmim¬
ter perpeti: contͣ eum qui ma¬
la irrogat n illo dolore mor
deri. Namꝰsic proximi mala¬
portat ut tamen tatitus do¬
est ut aliena mala toleret
portat amet. Hinc namq ꝑ
semet ipsam ueritas dicit.
diligite inimicos ur̃os. bñfa¬
tite his qui uos oderunt. O¬
rate propersequẽtibus et calũp¬
mantibus uobis. Uirtus ita¬
q est coram hominib aduer¬
sarios tolerare. s uirtꝰ corã¬

Expanded text:
dicens: Cur timetis ne pereat dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia minari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore deri. Nam qui sic mala proximi portat, ut tamen tacitus doest, ut aliena mala toleret, portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui vos oderunt: orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. Tu uͦ unaminis dux
meꝰ ⁊ notꝰ m̃s̃. Qui simul me¬
cum dulces capiebas cibos in
domo dei ambłauimus cũ cõ¬
sensu. E̾t rursum. Homo pacis¬
pacis mee inquo sperabã. ⁊ qͥ ede¬
bat panes meos ampliauit ad¬
uersimi me supplantationem
Ac si de tͣditore suo apertis uccib
dicat. Tñsgressionem eiꝰ tamn¬
to gͣuius pertuli: qnͣto hnͣe
ab eo qui meus esse indebati
sensi. Om̃s ergo electi qr sũmi
capitis m̾bra sunt caput ꝙͦ
suũ inpassionib sequuntur:
ut ipsos aduersarios in sua
morte sentiant dequoꝵ uita
presumebãt. Et tanto eis creꝰ¬
cat merces operis: quãto eis
uirtutis lucrum ꝓfitit. exali¬
ene dampno caritatis. S qr
dura sunt que predicuntur
de afflictione mortis: ꝓtinus
consolatio subditur de gaudio
resurrectionis cũ dr̃. Capillus
decapite uͦ non peribit. Scimꝰ
frẽs qr caro incisa dolet: capil¬
lus intisus dolet. Ait ergo mrͣi¬
bus sius. capillus decapite ur̃o
non peribit. uidelic aperte

Expanded text:
unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte
Abbreviated transcription (Latin):
te quos toleratis. Eterna
premia prodampnis tempo¬
ualib querite. Nec quisqͣm
uestrum suis se uirib hanc
implere posse confidate sed
obtinete precib ut ipse hnͣc
qui imperat prestet. Et sci¬
mus quia petentes libenter
exaudiet: quando ħ petitur
largiri quod iubet. Cum
continue pulsatur inprece
concite opitulatur interpre¬
tatione. Per ih̃m xpistum
dominũ nr̃m qui cum uiuit.¬

Expanded text:
te quos toleratis. Aeterna te quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione, per Jesum Christum Dominum nostrum, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
odio et inter flagella dei cõ¬
pescitur amurmuratione.
Nec hec agentes retribui
nobis presentia bona requi¬
ramus. Nam pro labore pa¬
tientie bona speranda sunt
sequentis uite: ut tunc pre¬
miũ nr̃i laboris incipiat.
qñ omĩs iam labor funditꝰ
cessat. Unde ⁊ per ꝑsalmistã
dicitur. Non infinem obli¬
uio erit pauperis patientia
pauperum non peribit in
finem. Quasi enim perisse
patientia pauperum term¬
tur: cum nichil pro illa in
hac uita humilib recompẽ¬
osa t̾minantur. Seruate
gꝰ fratres inmente patien¬
tiam : eam que cum res exi¬
git exercete inoperatione.
Nullum ur̃m ad odium ꝓ¬
ximi contirmeliosa u̾ba ꝯ¬
moueant. nulla periturarũ.
rerum dampna perturbẽt.
Sienim fixa mente mensura
dampna pertimescitis: dãp¬
na rerum transeuntium gͣ¬
uia non putatis. Sieterne
retributionis głam conspici¬
tis: de tẽporali iniuuria non do¬
letis. Tolerate ergo aduersa¬
rios urõs. s ut fratres diligi¬

Expanded text:
odio, et inter flagella Dei comodio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompenosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligi
Abbreviated transcription (Latin):
scciatum: quem attestanti¬
bus corporeis quoq cculis a
beatis spiritibus constat eẽ
susceptum: Nullo iste gladio
percussus eccubuit: et tamen
coronã patientie qmͣ inmen¬
te tenuit megressione perce¬
pit. ꝓbamus cotidie uerum
esse. inpace lilia. in bello ro¬
sas. Sciendum preterea est:
quod tribus modis uirtus pa¬
tientie exerceri solet. Alia nã¬
q sunt que adeo alia que ab
antiquo aduersario. alia q̃
aprorimo sustinemus. Apro¬
xinio namq persecutiones
dampna ⁊ contumelias.
ab antiquo uero adu̾sario:
temptamenta. adeo autem
flagella toleramus. S in
ominib tribus his modis
uigilanti otulo semet ipãm
debet mens cirtuinspicere:ne
contra mala ꝓximi pertrahã
ad retributionem mali ne ꝯͣ
temptamenta adu̾sarii se¬
ducatur ad delectationem ł
consensum delicti ne ꝙͣ fla¬
gella opificis ad excessum ꝓ¬
ruat murmurationis. Per¬
fecte emi aduersarius uĩci¬
tur: quando mens nostra ⁊
lias proximi custoditur ab

Expanded text:
tyribus sociatum, quem, attestantityribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse sas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti, ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra etlias proximi custoditur ab
Abbreviated transcription (Latin):
q tirca lectum illius hui qui
cumuenerant om̃s assiste¬
rent : alii corporeis oculis in¬
gredientes angelos uider̃t
s dicere aliquid nullo modo
potuerunt. alii om̃ino nich
uiderunt. S om̃s qui ade¬
rant ita uehementissimus
timor pertulit: ut nullus eg̾¬
diente illa sancta anima
illic stare potusset. Et hii gͦ
qui uiderant. ⁊ hii qui om̃o
nichil uiderant omnes uno
timore percussi et territi fuge¬
runt: nullus q illie assistere
illo ass moriente potuit. Pẽ
liter terreat. quando districtꝰ
uidex uenturꝰ est. si sic assistẽ¬
tes terruit quando gratus
remun̾ans uenit aut quali¬
ter tumeri potest tum iideri
potuerit. si sic mentes presẽ¬
tium strauit. et qñ uideri
non potuit. Ecce frẽs karissi¬
mi et seruata illa mneccłasti¬
ca pace patientia ad qnͣtum
hunc retributionis culmen
euexit. Quid huic suus con¬
ditor intus dedit: de quo nob̾
tantam głam indie eus exi¬
tus et foris innotuit: Quib

Expanded text:
que circa lectum illius hi qui que circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensus qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratres charissimi, servata illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non absre arbitror fres ka¬
rissimii: si unũ uobis exem¬
plum seruande patientie ad
edificationem loquar.
¶ fuit quidam diebus nris
patientie iurtute singula¬
uis. et super sunt multi qͥ
illum nouerunt eiusq uitã
uł obitum narrant. Erat
autem huius lingua rusti¬
ca: s docta uita. Hic pro amo¬
re celestis patrie cuncta despe¬
xerat: possidere aliquid in hoc
mundo fugiebat. Tumultus
deuitabat hominũ. trebris
ac prolixiorib orationibus
intentus erat. Uirtus tam̃
patientie ineo uehementer
ex̾cuerat ita ut eum sibi a¬
inicum crederet qui sibi mo¬
lestie aliquid irogasset. Red¬
debat contumelus gratias.
Si quod in ipsa sua inopia¬
ei dampnũ fuisset illatum:
ħ maximum lucrum puta¬
bat. Ommes suos aduersa¬
rios: nil aliud quam adiuito¬
res estimabat. Hunc cum di¬
es mortis eius egredi de cor¬
pore urgeret cõuenerunt mł¬
ti. ut tam sc̃e anime qm scẽ
de hoc mundo reçedenti su as
ammas commẽdarent. Cũ¬

Expanded text:
Non abs re arbitror, fratres chaNon abs re arbitror, fratres charissimi, si unum vobis exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidpatientiae singularis. Et supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
re extraneos debemꝰ. Si enim
adiuuãte nos domino uirtu¬
tem patientie seruare contẽ¬
et tam̃ mrͣii palmã tenemꝰ.
Duo quippe sunt mrͣii gen̾a.
Unũ inmente: aliud in mẽ
pe apersequẽte: mirͣium in¬
aperto opere est ferre uͦ con¬
tumelias odientẽ diligere:
martyrium ÷ ĩoaculta cogi¬
tatione. Nam qr duo sunt
mͣrii genera unum ĩ occulto
genere aliud in publico: te¬
statur ueritas. que zebedei
filios requirit dicens. Pote¬
stis bibere calicem quẽ ego
bibiturꝰ sum : Cui cum ꝓtinꝰ
responderent possumus: ili¬
co dommus respondit dicens.
Calicem quidẽ meum bibetis.
Quid enim per calicem nsi
iacobus ⁊ iohannes non ut̾¬
q per mrͣium ocrubuit: ⁊ tñ
quod utͥq calicẽ biberet au¬
duit. Iohannes nainq ne¬
quaquam permrͣium urtã
finiuit. S tamen mͣr ex¬
titit: qr passionem qm non
suscepit in corpore seruauit
inmente. Et nos ergo hoc
eremplo sine ferro esse mrͣeᷤ
titer in animo custodiamꝰ.

Expanded text:
re extraneos debemus. Si enim, re extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contenet tamen martyrii palmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mentpe a persequente maperto opere est: ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meQuid enim per calicem, nisJacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit; et tamen quod uterque calicem biberet, audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumeraciter in animo custodimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquirit. Et qͥ publitũ bellũ
perdidit ad exhibendas oc¬
culte isidias exardescit.
Quietis naniq tempore
aduictoris animũ redit:
uel dampna terum uł in¬
niriarum iacula ad memo¬
rlam reducit. Cunctaq q̃
sibi illata sunt uehem̃ter
exaggerans fuisse intole¬
rabilia ostendit. Et quies¬
censtis animũ tanto furo¬
re conturbat: ut plerũq uͥ
patiens. illaq eqͣminiter to¬
lerasse etiã post ictoriam
captuius erubescat. Seq ñ
reddidisse contumelias dole¬
at ⁊ deteriora rependere si oo
irruens grauis langor auita
non sb̃trahit. s leniter ueni¬
ens reduiuia febris cocidit:
Ille ergo ueratiter patientiã
seruat: qui et adtempus a¬
liena mala sine dolore tole¬
ret. ⁊ hec eadem retractans ꝑ
tulisse se talia exultat: ne bo¬
num patientie quietis tem¬
pore pereat quod inperturba¬
tionibus custoditur. S qr
natalem mrͣis hodierna die
colimus frẽs m̃i neqͣqͣm nos
auirtute esꝰ patientie estima¬

Expanded text:
inquirit, et qui publico bello inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteirruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, ertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existima
Abbreviated transcription (Latin):
tumelias audiunt. nullo do¬
lore pulsentur et sic patien¬
tiam exhibeant. ut custodi¬
re etiam cordis ĩucrẽtiam tu¬
rent. S cum post panlum
hec ipsa que pertulerunt ad
menoriam reuocant igne
uehementissimi doloris in¬
stingantur argum̃ta ulti¬
oms inquirũt. et mansue¬
tudinem quã tolerantes
habuerunt in tetractatione
sua semetipsos duudican¬
tes perdunt. Callidus nãq
adu̾sariꝰ bellum ꝯͣ duos mꝯ¬
uet. Unũ uidelicet inflãniaᷤ
ut cõtumelias prior inferat:
alterum uͦ prouocans ut ꝯ¬
tumelias lesus reddat. S
qr eius iam uictor extitit. ꝙ̃
ad ꝓferendas ꝯtumelias ꝯ¬
mouit: ꝯͣ illum acrius dolet
quẽ ad reddendas iniurias
ꝯmouere ñ potuit. Unde si
ut tota seuirtute ꝯͣ eum eri¬
gat:qmͣ ꝯtumelias forti¬
ter pertulisse ꝯ siderat. Ꝙ̃
qr ꝯmouere in ipsa inuiri¬
arum iaculatione non po¬
tuit ab aperto certamine
interim recedens insecreta
cegitatione deceptionis tp̃c

Expanded text:
tumelias audiunt nullo dotumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
la ñ possumus. S qui id cir¬
co malum nͥ retribuit qr ne¬
quaqͣm ualet proculdubio
ut prediximꝰ patiens non est
quia patientia non mosten¬
sione inquiritur s incorde.
ꝑ impatientie aũt uitium:
ipsa uirtutum nutrix doaͥ¬
na dissipã. Scriptũ namq
est. Doctrina uiri : per pati¬
entiam noscitur: Tanto gͦ
quisq minꝰ ostendit᷑ doctus:
tiens. Neq enĩ potest uera
citer bona docendo impẽdere:
si uiuendo nesciat nesciat¬
eqͣminiter aliena mala to¬
lerare. Quanto enim culimi¬
ne uirtus sapientie polleat:
rursus salomon indicat di¬
cens. Melior est patiens ui¬
nimo suo expugnatore ur
ria urbes expugnare: quia
extra sunt que uintuntur.
Maiuis autem est ꝙ per pati¬
entiam uincitur: quia ĩpe
ase aniiꝰ seꝑã. Et semet ip¬
sum sibimetipsi subitit: qͣn
eũ patientia in humilitate to¬
lerantie steruit. Sciendum uͦ
est quod plerumq euenire pa¬
tientib solet: ut eo quidẽ tẽ¬
pore qͦ adu̾sa patiu̾tur uł cõ¬

Expanded text:
la non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiaquisque minus ostenditur doctus, tiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens vinimo suo expugnatore urbria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel con
Abbreviated transcription (Latin):
tias ingreditur. ⁊ cordis nr̃i
habitum contemplatur:
atq ei quẽ caritate uesti¬
tum non inuenit ꝓtinus
iratus dicit. Arice quomꝰ
huc intrasti non hñs uestẽ
nptialem: Miranlum
bat. Ac si ei apertiꝰ dicat.
amice non amice. Amice
per fidem: s non amice per
operationem. At ille ob
mutuit. qr qd̃ dici sine ge¬
mitu non potest: nulla di¬
strictione ultime increpati¬
onis. om̃e argumentum
cessat excusãtionis. Quip¬
pe quia ille increpat cuu
testis conscientie uitus am¬
mum accusat. S inter ħ
stiendum est qr quisquis
hanc uestem uirtutis ht̃
s tamen ad huc perfecte ñ
ht̃ ad pii regis ingressum¬
se desperare de uenia non di
qr ipse ciucq sꝑem nobis ꝑ
psalimstam tribuens dicit.
imperfectum meũ uiderunt
ccułi tui et inlibro tuo om̃s

Expanded text:
tias ingreditur, et cordis nostri tias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus iratus dicit: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Mirandum bat, ac si ei apertius dicat, Amice, et non amice; amice per fidem, sed non amice per operamutuit. Quia quod dici sine gemitu non potest in illa districtione ultimae increpationis, omne argumentum cessat excusationis. Quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae justus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare de venia non debet. Quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam tribuens dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iimicos ur̃os. bñfacite his
qui uos oderunt. Ille ergo se¬
curus amat: qui ꝓpter dm̃¬
et illum amat aquo se nõ¬
intelligit amari. Magna
tis adexhibendum difficilia:
s tamen ista est uestis np¬
tialis. Quisquis hanc re¬
cumbens in imptiis nonht̃
iam sollicitus metuat. ne¬
ingrediente rege qñq mit¬
tatur foras. Ecce enim dr̃.
Intrauit rex adnptias ut
uideret discumbentes: et
iudit ibi hominem nonue¬
stitum ueste iiptiali: Nos
sumus fiatres karissimi qͥ
nmiptus uerbi discũbiui.
qui iam fidem ineccłia heꝰ.
qui scripture sacre epulis pas¬
cimur qui comunatam deo
ecclesiam esse gaudenus.
Considerate rogo sicum nup¬
tiali ueste ad has nptias
uenistis. Cogitationes ur̃aᷤ
sollicita inquifitione discu¬
tite de rebus singuł corda ue¬
stra trutinate: siiam con¬
tra nulliu odium habetis.
si contra. felicita tem alienã
ce succenditis. si per occultã
maliciam neminem ncc̃̾e
festinatis. Ecce rex ad tup¬

Expanded text:
inimicos vestros, benefacite his inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Ille ergo securus amat, qui propter Deum illum amat a quo se intelligit non amari. Magna tis ad exhibendum difficilia, sed tamen ista est vestis nuptialis. Quisquis autem hanc recumbens in nuptiis non habet, jam sollicitus metuat, ingrediente rege, quando mittatur foras. Ecce enim dicitur: Intravit rex ad nuptias ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Nos sumus, fratres charissimi, qui in nuptiis Verbi discumbimus, qui jam fidem in Ecclesia habemus, qui Scripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Considerate, rogo, si cum nuptiali veste ad has nuptias venistis, 1641 cogitationes vestras sollicita inquisitione discutite. De rebus singulis corda vestra trutinate, si jam contra nullum odium habetis, si contra felicitatem alienam ce succenditis, si per occultam malitiam nemini nocere festinatis. 12. Ecce rex ad nup
Abbreviated transcription (Latin):
quoq est qd̾ ipsa dilectio ꝓ¬
xum in duobus preceptis
sb̾di diudetur. cum quidam
sapiens dicit. Omme qd̾ tibi
odis fieri: uide ne ipse alteri
facias. Et persemet ipsam
ueritas predicat dicens.
Que uultis ut faciant uob̾
homines et uos eadem fa¬
cite illis. Si enim et qd̾ im¬
pendi nobis recte uolumus
aliis imꝑtimus: et qd̾ nob̾
fieri uoluinus. ħ aliis face̾
ipsi deuitamus caritatis iu¬
ra illesa seruanus. S ne¬
mo cum quempiam diligit
hr̃e se protinus caritatem
putet insi prius ipsam ũ
sue dilectiotuis examinet.
Nam si quis quem libet a¬
mat. s propter dm̃ non a¬
mat: caritatem non habet.
sẽhr̃e se putat. Caritas &
uera est: cum ⁊ indeo dili¬
tur amitus. et ꝓpter deum
diligitur iiutus. Ille em̃
propter deum diligit eos qͦs
diligit. qui iam et eos dili¬
gere aquibus non diligitur
scit. ꝓbari enim caritas:
ꝑ solam odii aduerfitatẽ
solet. unde ⁊ persemet ip̃m
dominus dicit. Diligite

Expanded text:
quoque est quod ipsa dilectio pquoque est quod ipsa dilectio proximi in duobus praeceptis subdividitur, cum qui dam sapiens dicat: Omne quod tibi odis fieri, vide ne ipse alteri facias . Et per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Si enim et quod impendi nobis recte volumus, hoc aliis impartimur, et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis facere ipsi devitamus, charitatis jura illaesa servamus. Sed nemo, cum quempiam diligit, habere se protinus charitatem putet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. Probari enim charitas per solam odii adversitatem solet. Unde et per semetipsum Dominus dicit: Diligite