comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen est cȩleriter ꝓpe¬
rauit: ut duodecim mili ũ
spatio aboctodoro separa¬
ta necessitatem cõmit¬
tendi sacrilegii prȩ¬
teriret: Agaunũ. ac¬
colȩ interpretatione
gallici sermonis saxũ
dicunt. Quo in loco
ita uastis rupib roda.¬
ni fluminis eursus ar¬
facultate subtracta
constratis pontibus
uiam fieri itineris
necessitas imperaret.
Undiq tamen im¬
minentib saxis par¬
uus quidem s ed amenꝰ
irrigius fontib campꝰ
includitur. Ubi fessi
milites legionis the¬
beȩ. post laborem
tanti itineris rese¬
aximianꝰ cȩsar
dũ adsacram̃¬
ta suꝑiꝰ memo¬
ratã cunctos in exer¬
citu suo cogeret.
agnouit pr̃ȩtergressã
ut diximꝰ legionem.
Subito iracundiȩ fu¬
roͥ completꝰ satelliteᷤᷤ
mitcit : ud legionẽ
ad sacramentorũ suoꝵ
sacrilegia reup caren.
Erat inẽadẽ legione
primiceriꝰ mauriciꝰ
& signifer exuꝑiꝰ.
& candidꝰ senador:
qui ita cõmilitonib
suis prȩerant. ut a-¬
more potiꝰ ȩqualita¬

Expanded text:
nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. Acaunum accolae| interpraetacione gallice sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| arfacultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres reseximianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalita
Abbreviated transcription (Latin):
les tuus. sed armatum
fide catholica pectꝰ in¬
ueniet. Occide. ꝓsterne.¬
secandas gladiis ꝑ cusso¬
rib ceriũces prȩbemꝰ
intrepidi. Hȩc nob̾ io¬
cundiora st̃: dũ modo
quod de cũ sacrilegiis
tuis contẽpnimꝰ. ad reg¬
na iã ne cȩlestia ꝓpe¬
rantes: Flagrabat enĩ
lam tunc in beatissimis
uiris. martyrii głosus
ardor. Hȩc mandata
legionis. remeans adma¬
ximianũ cȩ̨sarem satel¬
les nuntiatꝰ: At ille qua¬
si nichil iterato fuisset
scelere ꝑpetratum. ire
ꝓpere exercitũ iubet.
& circũ fundi imꝑat
legionem: nullumq
carnificum. Omĩs ȩtas
sine discretione ꝑuit᷑.
lananturq: beãta cor¬
pora. & deuotas deo
animas fideli mortis
ꝓfessione cõmendant.

Expanded text:
lis tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tia properant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. hlegionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumquecarnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ de im¬
perator armauit
ipsa quȩ fortissima est
inꝑiculis desperatio.
optamꝰ. Sed siquid in
nos ultra statueris. ignẽ.

Expanded text:
aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. optamus. si quid in nos ultra statueris, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
UART US AB
chlodorieo
francorum
ad cultũ dĩ docen¬
te beato remigio remensi
riꝰ filiꝰ chilprici regnũ
sortitꝰ z. Qui e laborata
a maiorib dignitate
potitꝰ: cũ & alia stre¬
nue gressit. tũ p̾cipue
illud memorabile suȩ
potentiȩ posteris reliqͥt
indicium. qđ rebellan¬
tib adu̾sũ se saxonib
ita eos armis ꝑ domuit.
ut omnes uirilis sexus
eiꝰdem t̾re indigenas. qͥ
gladii quem tũ forte ge¬
rebat longitudinẽ excessis¬
sent ꝑemerit. qͥppe ut iu¬
niorib tumoris ausũ. recor¬
datio illius uitalis seu mor¬
tiferi gladii amputaret.
lanta tũ francoꝵ poten¬
tia. tanta regũ animositas
nomine dagob̾tus.
ut genti francoꝵ moris ẽ.
uenationibꝰ exerceret. age¬
re ceruum qͣdã die institu¬
it. Qͥ facile reꝑtꝰ. oblatran¬
tib atq certati inseqͣntibꝰ
canũ agminibꝰ. ea ꝑncita¬
te qͣ illud amial fertur.
siluas montesq ⁊ si qͣ oc¬
currere flumina tͣnsmitten:¬
ne qͥ quã canũ industriã

Expanded text:
uartus ab Chlodoveo, Francorum ad cultum Dei, docente beato Remigio Remensi rius, filius Chilperici, regnum sortitus est. Qui elaborata a maioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tum forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta tum Francorum potentia, tanta regum animositas nomine Dagobertus,ut genti Francorum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur silvas montesque et, si qua occurrere, flumina transcurrens, canum industriam
Abbreviated transcription (Latin):
crederet. Sed qͥa hunc
uera sua iustitia non
replebat : de alieno uul¬
nere ȩgrotabat. Unde
mꝰ. qͥa fortasse insimi¬
lib aut lapsi sumꝰ aut
labi possumꝰ si lapsi ñ
sumꝰ. Et si censura magi¬
sterii debet semꝑ uirtũte
disciplinȩ uitia ꝑsequi:
opordet tamen ut sol¬
licite discernamꝰ qͥa di¬
strictionẽ debemꝰ uitiis:
conpassionẽ naturȩ.
Si enĩ feriendꝰ .ẽ. pecca¬
qͥa cũ dĩ se iustitia contͣ
se dirigit. & hoc inse pu¬
nit quod iustitia diuina
ed iam iste suꝑb &
arrogans qͥ senten
tia coniuncat᷑: au¬
tuamꝰ. De duob qͥppe ei
debitorib paradignia op¬
ponit᷑ quoꝵ unꝰ minꝰ aliꝰ
ampliꝰ debet. utr iusq de¬
bito dimisso qͥs ampliꝰ lar-¬
xitorẽ debiti diligat int̾¬
rogat᷑. Quib uerbis ꝓtinꝰ
ille respondit. Ille plus
diligit. cui plꝰ dimitcit᷑.
Qua inrẽ notandũ :: qͥa
dum sua sententia phari-¬
sȩus coniuncit᷑. quasi fre¬
neticꝰ funẽ portat exqͦ

Expanded text:
crederet. Sed quia hunc crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde us, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccaquia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia divina ed jam iste superbus et arrogans qua stia convincatur, audiamus. De duobus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: « Ille plus diligit, cui plus dimittitur. » Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
iustł. ȩgram reprehendit
de egritudine. medicũ
de subuentione: qui ip¬
se quoq de elationis
uulnere ȩgrotabat. &
ignorabat. Int̾ duos
aut̃ egros medicꝰ ad
alter uͦ infebre carnis
& sensũ ꝑdiderat men¬
tis. Illa qͥppe flebat qͦd
fecerat. phariseus aut̃
falsa iustitia ȩlatꝰ uim
sue inualitudini ĩ ex¬
aggerabat. Inegritu¬
dine gͦ & sensũ ꝑdide¬
rat. qͥ hoc ipsũ quoq
qͦd a salute longe. ẽẽt.
ignorabat.
ed int̾ hȩc nosge¬
mitꝰ cogit qͦsdã
nr̃i ordinis uiroᷤ
intueri. qͥ sacerdotali
officio prȩditi siqͥd for¬
tasse iuste exteriꝰ uł
tenuiter egerint ꝓtinꝰ
subiectos despiciunt.
& peccatores qͦsq in
plebe positos dedignant᷑:
eisgus compati cũlpã
suã confitentib noluis.
ac uelut pharisȩi mo¬
re a peccatrice. tan¬
gi despiciunt: Quȩ
ꝓfecto mulier si ad
pharisei pedes uenisset :
nimirũ calcib repul-¬
sa discederet. Inqͥnari
enĩ se alieno peccato

Expanded text:
justus, aegram reprehendit justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus adealter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato
Abbreviated transcription (Latin):
& osculabatur pẽdes
eiꝰ. & unguento ungie¬
iquet fr̃es: qͦd il¬
licitis actib priꝰ
mulier intenta unguen¬
tũ sibi podore suȩ car¬
nis admbuit. Quod
ergo sibi turpiter ex¬
hibuerat: hoc iã deo
laudabiliter offerebat.
Ocłis terrena concupi¬
erat. sed hos iã ꝑpęni¬
tentiã conterens fle¬
hot. Capillos ad com¬
positionẽ uultꝰ exhi¬
huerat. sed iã capillis
lacrimas tergebat.
Ore suꝑbadixerat. sed
pedes dñi osculans.
hoc in redẽptoris sui
uestigia figebat. Qt
erigo inse habuit ob¬
lectamenta : tot de se in¬
uenit holocausta. Con¬
uertit adirtutũ nume¬
ut totũ seruiret dõ inpȩ¬
nitentia quicqͥd ex se dm̃
contẽpserat inculpa. Sed
hoc phariseus intuens
despicit. & ñ solũ ueni¬
entẽ peccatricẽ mulie¬
rẽ. sed etiã suscipientẽ
dnm. rep̾hendit : diceis
intrase. Hic si. ẽẽt. ꝓ¬
pheta: sciret utiq quȩ
quȩ tangit eũ. qͥa pec¬
catrix ÷. PU
cce phariseus ue¬
raciter apud se su¬
ꝑb & fallaciter

Expanded text:
 osculabatur pedes ejus, et unguento ungeiquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numeut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter
Abbreviated transcription (Latin):
inter cȩtera faci¬
carcerali in edia mace¬
ratũ necauit. duosq se¬
natorii ordinis uiros &
ex consules. simmacũ ui¬
delicet atq: boetiũ in car¬
cere gladio transuerbera¬

Expanded text:
inter caetera facicorporali inedia maceratum necauit, duosque senatorii ordinis uiros et ex-consules, Symmachum uidelicet atgue Boethium, in carcere gladio transuerbera
Abbreviated transcription (Latin):
Eceseptenario numero
uiniuutã fiaratur.
Septẽ ergo demonia ma¬
ria habuit. quȩ uniuer¬
sis uitus plena fuit.
Sed ecce quia turpi¬
tudinis suȩ maculas
aspex lauanda ad
fontẽ miscđiȩ cucur¬
rit. conuiuantes non
erubuit. Nam qͥa se¬
metipsã grauiter eru¬
bescebat int. nichil
.ẽẽ. Credidit qͦd uere¬
cundaret᷑ foris. L¬

Expanded text:
septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit quae viliis universis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavando ad fontem misericordiae cucurrit, convivantes non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris.
Abbreviated transcription (Latin):
mici hominis domestici
eiꝰ. Qui ergo ꝓpt̾ fidẽ
xp̃i & prȩdicationem
ȩuangłii om̃s affectꝰ
contempserint atq di¬
uitias & scłi uolupta¬
tes. isti centuplũ reci¬
pient: & uitam ȩt̾nã
possidebunt. R Magnꝰ¬

Expanded text:
mici hominis domestici ejus . Qui ergo propter fidem Christi et praedicationem evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occa
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt &
egent̾ gła dei iustifi¬
cãti gr̃atis ꝑ grãm
ipsiꝰ Qui & iterum
inestimabilem eiꝰ dẽ
gr̃e magnitudinem
cominendans ait.
Ubi aut̃ abundauit
peccatum suꝑ abun-¬
dauit gr̃a. quia ni¬
mirũ quanto grauio¬
rem dñs in elecͣtis suis

Expanded text:
peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis sui
Abbreviated transcription (Latin):
uti usu quidẽ
militie bellis
aptꝰ sed idolorũ spe-¬
cialis cultor. ferus
uitiis obsessus furebat:
extinguendũ xpĩa¬
nitatis nomen armaue¬
tunc dei ueri cultum
ꝓfiteri auderent. spar-¬
sis usqueqͦq militum
turmis uel ad suppli¬
mouerat. Igit᷑ ingalliã
ꝓperans. ad alpiũ pin-¬
narũ aditũ uenit. Trans¬
meantib iter alpium.
post arduã & horren¬
dam uiã. subitaͦ ȩqualiᷤ
& grata planities. Quo
inloco oppidũ factũ ÷
quod octodorus nomen
accepit. Circa quod aut
irrigua fluminib pra¬
t̾a. aut agroꝵ fertilis
cultura porrigitur.
deinoe rodani fluminis¬
ualidꝰ cursus offertur.
qui mole sua leniter
fluens regionis ipsiꝰ
grãm ppria amoenita¬
ranscensis igitur
alpib maximianꝰ
cesar octodorum
uenit. ibiq sacrificaturꝰ
idolis suis conuenire exer¬
citum iussit: atroci pro¬
posita iussione. ut ꝑ ara ᷤ
demonib consecratas
iurarent coequalibus
sibi animis contra ba¬
gaudarũ turbas. ẽẽ. pug¬

Expanded text:
. usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus uitiis obsessus furebat, extinguendum Christianitatis nomen armauetunc Dei veri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis, vel ad supplilluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur praecipue deinde|  rodani flumines cursus offertur . qui mole sua lini| ter fluens . regionis ipsius graciam propriam amoe| nitaranscensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pug
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui credituri st̃ illi
inuitam ȩxernã. Uidit
ergo publicanũ. & quia
miserendo atq eligen¬
do uidit: ait illi. Seque¬
re me Sequere autem
dum . quã exequutione.
morũ: Qui enĩ dicit se
inxpo manere: debet
sic̃ ille ambulauit & ip¬
iocletian
quondã
romane
rei pub¬
ad imꝑiũ dotiꝰ orbis fuis
turbari quorundã nrę¬
sũptione ꝑspiceret ad cͥon.¬
sortium imꝑii uł laboris.
olim sibi cõmilitonem
herculiũ maxin: anim
cȩsarem fecit: eũq con¬
tra amandũ & elianũ
Fresũptione seruili ar¬
ina cõmouerant ad gal¬
lias destinauit: Cui ad
supplementũ exercitꝰ.
legionẽ theheoꝵ exori¬
entalih militib dedit.
Que legio. sex milia sex¬
centos ac sexaginta sex
uiros. ualidos animisce
instructos armis anti¬
quoꝵ romanoꝵ habe¬
bat exemplo.
i igit᷑ milites.
nis ritũ orientali
traditione susceperant
tem arnus om̃ib pre¬
ponebanit. Urbeni qͥp¬

Expanded text:
 qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Vidit ergo Jesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipioclicianos quondam roman e rei pubad imperium totius orbis fuis| turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . . igitur milites onis ritum orientali tradicione susciperant et armis omnibus praeponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt: tãcito le¬
ui uocabulo. matheũ
illum aꝑte nuncupa¬
orro ipse matheus
iuxta hoc quod scrip¬
tum est iustꝰ prior
accusator est sui. uenit
amicꝰ eiꝰ & inuestigauit
tum uulgato se nomi
licanum cognomina¬
uit .Thomas inquit
& matheus publicanꝰ
quatinꝰ maiorem ꝑhoc
publicanis & peccato¬
rib adipiscende salu¬
tis confidentiã prȩheat
Quã docendi formulã
paulꝰ quoq secutꝰ : ait.

Expanded text:
ervenerunt, tacito Leervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaPorro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nominlicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
aspexit. dicens ad
moysen:Uidens uidi
afflictionẽ popłi mei
qui est inegipto. &
gemitũ eorũ audiui:
& descendi liberare
idit ergo homi¬
nem. miseratꝰ
est eũ qui hu¬
manis tantum studiis
deditꝰ nec dũq ange¬
lico nomine dignus
extiterat. Uidit se¬
dentẽ intheloneo:
ꝑtinaci uidelicet a¬
numo demporalibus
lucris in hiantem.
Matheum inquit no¬
mine. Matheus he¬
braice : latine dicit᷑
donatꝰ. Quod ꝓfecto
nomen illi apte con
qui tantũ gr̃e suꝑnȩ
tereundũ: qͦd ideͫ mat¬
heus erat dy nomius
Quod etiã nomen: eidẽ
stimoniũ phibet. Inter¬
pretat᷑ enim additꝰ si¬
ui assũptꝰ ĩgnificans
quia assũptꝰ est ꝑ ele¬
ad numerĩ gradꝰ apo¬
stolici Hoc aut̃ illum
nomine. marcꝰ & lucaᷤ
in hac lectione magis
appellare uoluerunt.
ne consortẽ oꝑis euan¬
gelici deprisca con¬
uersadione palã no¬
tabilem redderent.
At uͦ ubi ad describen¬
dũ duodecim aposto¬
lorum catalogum ꝑ¬

Expanded text:
aspexit, dicens ad aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare idit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae tereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, am nomen eidem testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per elead numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum p
Abbreviated transcription (Latin):
& depublicano iustũ:
detheloneario discipłm
fecit. Quẽ etiam ꝓfici¬
entib eiusdem grę cre-¬
mentis. decõmuni dis¬
cipłoꝵ numero ad apo¬
stolatus gradum pro¬
mouit. nec solũ predi¬
candi uerum etiam scri-¬
bendi euang liũ illi mi¬
nisteriũ cõmisit. ut¬
cȩlestiũ. eẽ. talentorũ
dispensator inciperet.
uod obid
utiq ꝓuidentia
suꝑna fieri dispo¬
suit. ut nullũ enormi
rositas scelerũ asperanda
uenia reuocaret. cum
hunc tantis mundi ne¬
xib absolutũ tã cęle¬
stem factum conspice¬
ret: ut cõmunicato cũ
angelicis spiritib uo¬
cabulo: euangelista
nominaret᷑ & ẽet Uidit
inquit u̾ic hominẽ seden¬
tem intheloneo mat¬
heũ nomine. & ait illi
Sequere me. Uidit aut̃
non tam corporeo intu¬
itu quã internȩ mise¬
rationis aspectib: quib
& petrũ negantẽ ut
reatum suũ cognosce¬
re ac deflere p̾osset.
respicere dignatꝰ ÷:¬
& quib popłm suum
egiptia seruitute de¬
pressum ut eriꝑet

Expanded text:
t de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisitcoelestium talentorum dispensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormitrositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs petrꝰ relinqͤns
nob remplũ. ut sequa-¬
mur iestigia eiꝰ. Ecce
quod dictum ÷. ĩiquis
michi ministrat me
sequat᷑ quo fructu.
qua mercede. quo prȩ¬
mio: E t ubi sum in¬
quit ego. illic & mini¬

Expanded text:
tolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et mini
Abbreviated transcription (Latin):
& posuit nos ut fructũ af¬
feramꝰ. hoc est iniic̾e diliga¬
mus. Quẽ fructũ sine illo
afferre ñpossumꝰ. sic̾ pal¬
mites facere sine uite ni¬
ARITAST
ergo est fructꝰ nr̃. quã
definiuit apłs de corde pu¬
ro & conscientia bona: & fi¬
de ñficta. H ac diligimus
inincẽ: hac diligimꝰ dm̃.
Neq enĩ uera dilectione
diligeremꝰ inuncẽ: nͥ dili-¬
gentes dĩn. Diligit enim¬

Expanded text:
os ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite niitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes D
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ insacro eloqͥo uen¬
turũ regnũ dicitur. sed
nonnunquã prȩsens aec¬
cła uocatur. Unde scrip¬
tũ est. Mittet filiꝰ hominiᷤᷤ
angłos suos. & colligent
de regno eiꝰ omĩa scanda¬
la. In illo qͥppe regno scan¬
dala ñ erunt: ubi ꝓfecto
rȩꝓbi ñ admittuntur. Quo
uidelicet exemplo colligit᷑.
quod hoc loco regnũ dei
prȩsens ȩccła uocat᷑. Et
quia ñnulli ex discipłis
usq adeo incorpore ui¬
cturi erant. ut eccłam
dĩ constructã conspice¬
rent . & contra mundi
huiꝰ głiam erectã: conso¬
latoria ꝓmissione nunc
dicit᷑. St̾ qͥdã de hic stan¬
tib qͥ ñ gustabunt mor

Expanded text:
semper in sacro eloquio venturum regnum dicitur, sed nonnunquam praesens Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ire adsatisfaciendũ prior
exubescit. Pensemꝰ facta
ueritatis. ut uideamꝰ qͦ
iaceant nrȩ prauitatis a¬
ctiones. Si enĩ mẽbra sũ¬
mi capitis sumꝰ. imitari
eum cii conectimur de¬
erudicionis exem¬
plũ paulꝰ ȩgregiꝰ p̃dicator

Expanded text:
ire ad satisfaciendum prior ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur deruditionis exemplum Paulus egreg
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾ uoce ꝓfitem᷑. Quib
ego respondeo quod in
hac plebe xp̾iana sunt
nonnulli: qͥ xp̃m ideo con¬
fitent᷑. qͥa cunctos xp̃ia¬
nos. eẽ. aspiciunt. Nam
si nomen xp̃i intanta
ad ꝓbatione̾ fidĩ uox
sufficit ꝓfessionis. quã
defendit auerecundia
ꝓfessio generalitatis.
Est tamen ubi se qͥsq:
int̾roget. ut inconfessi¬
one xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet.
si ñ ia̾ nom̃ eiꝰ erubes¬
cit. si plene uirtute
mentis humanũ pudõ¬
rẽ subdidit. R¬
erteꝰ enĩ ꝑsecutionis
dẽpore erubescere
poterant fideles sub¬
stantiis nudari. de dig¬
nitatib deici. uerberib
affligi. pacis autẽ tẽpore
qͥa hȩc anr̃is ꝑsecutionib
desunt. Est aliud ubi
ostendam᷑ nob̾. Ueremur
sepe apximis despici. De¬
dignam᷑ in iurias uerbi
tolerare: si contingat uir¬
giũ fortasse cũ ꝓximo.
erubescimꝰ priores satis¬
facere: Cor qͥppe carnale
rit humilitatem respuit.
& plerunq: ipse homo qͥ
irascitur discordanti sibi
reconciliari appetit. sed

Expanded text:
eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. erte enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale rit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxp̃o reconciliamini deo.
Ecce int̾ nos & dm̃ discor¬
diã peccando fecimꝰ. & ta¬
men ad nos dñs suos le¬
gatos prior misit. ut nos
ipsi qui peccauimꝰ ad pa¬
cem dei rogati ueniamꝰ.
Erubescat ergo humana
suꝑbia. confundat᷑ qͥsq
si non satisfaciat prior
ꝓximo. qͣndo post culpã
nram ut ei reconciliari
debeamꝰ. & ipse qͥ offensus
est. legatis int̾uenientib

Expanded text:
 reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram, ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est legatis intervenientibus
Abbreviated transcription (Latin):
huc obstat qđ uias rectitu¬
dinis minori tenemꝰ custo¬
dia ꝑfectionis. Nam sepe
labentia cuncta despicimꝰ:
seci tamen adhuc humanȩ
uerecundiȩ usu prȩpedim᷑.
ut rectitudinẽ quã seruamꝰ
inmente non dũ expͥmere
ualeamꝰ inuoce. Et tanto
cũ faciem adiustitiȩ defen-¬
s̃ionẽ neglegimꝰ. qͣnto hu¬
manas facies contra iusti¬¬
tiam ue remur. Sed huic
qͦq uulneri congruũ sub¬¬
ungit᷑ medicouitũ: cum
erit & meos sermanes: hunc¬

Expanded text:
huc obstat quod vias rectituhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum erit et meos sermones,
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ sc̃a aeccła aliud
tempꝰ habet ꝑsecu¬
tionis atq aliud pacis: re.¬
oẽptor
nr̃ ipsa eiꝰ tẽpora distinguit
inprȩceptis. Nam ꝑsecutioniᷤᷤ
tempore ponenda ÷ anima:
pacis autẽ tempore ea quȩ
ampliꝰ dñari posft̃ frangenda
sunt desideria terrena. Unde
& nunc dicit᷑. Quid en̾ĩ pro¬
ficit homi si lucretur totu̾
mundũ. se aut̃ ꝑdat: & de¬
trimentũ sui faciat. Cũ per-¬
secutio abadu̾sarus deest:
ual de iugilantiꝰ cor custo¬
diendũ est. Nam pacis tem¬
pore quia licet uiuere: libet
auaritia bene cõpes-¬
citur : si ipse statꝰ ambien-¬
tis sollicite consideretur.
Nam cur instet ad colligen¬
dum. quando stare ñ potest
ipse qui colligit. Cursũ gͦ
suuꝰ quisq consideret : &
cognoscit sibi posse suffice¬
re parua quȩ habet. Sed
fortasse metuit. ne in huiꝰ
uitȩ itinere suptꝰ desit. Lon¬
gua nr̃a desideria: increpat
uia breuis. Incassũ multa
portant᷑ : cũ uxta est quo¬
ritiam uincimꝰ. sed ad¬

Expanded text:
uia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore, ponenda est anima. Pacis autem tempore, ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quoritiam vincimus, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
potest : si aut his qͥ bona
agit. ad huc luxuriȩ in¬
qͥnam̃ta ñ deserit. aut hiᷤ
qui castitate p̃minet. nec¬
dũ se ꝑbona oꝑa exercet.
Nec castitas gͦ magna est¬
e sine bono oꝑe: nec opus
bonũ ÷ aliquid sine ca¬
stitate

Expanded text:
ona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dat animoꝵ. magis
quã indigentia sfacultatũ.
ubitari P I.¬
aut̃ ñpotest. qͦd
humilitatiᷤᷤ istiꝰ bonum
faciliꝰ pauꝑes quã diui¬
des asseqͣnt᷑. dũ & illiᷤ
intenuitate amica est
mansuetudo: & istis in
diuituᷤ familiaris ela-¬
tio. Uerũtamen & in
plerisq diuitib inue¬
nit᷑ hic animꝰ : qͥ ab un¬
dantia sua ñ ad tumo¬
rẽ suꝑbiȩ sed ad oꝑa
benignitatis ut atur.
idq ꝓlucris maximi ᷤ
numeret. qͦd ad rele-¬
uandã miseriã alieni
laboris impenderit.
Om̃i generi atq ordi¬
ni hominũ datur in
hac uirtute consortiũ.
quia posst̃. ẽẽ. ꝓposito
pares. & impares cen¬
su. Nec inter ÷ qͣntũ
sint interrena facultate
bonis inueniunt equales.
eata igit᷑

Expanded text:
dat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate bonis inveniuntur aequales. Beata igit
Abbreviated transcription (Latin):
extoto corde tota aniͨ¬
ina tota uirtute: ꝓ¬
aimũ aut̃ tanquam
nosipsos diligere rube¬
mur. Et neutra harũ
lilectio sine altera ua
so teste diligeret. ad iun¬
gebat ꝑsingła. ita con¬
cludens. Pasce oues meaᷤ.
siue pasce agnos meos.
Ac si aꝑte diceret. Hȩx
ꝓbatio
integri in dm̃ amoris:
si erga frẽs studueris
curam sollic Aexerce¬
pietatis quod ualet
impendere ulgit.

Expanded text:
ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec obatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercepietatis quod valet impender
Abbreviated transcription (Latin):
consortia declinans ab
inter peccatores conuer¬
satꝰ peccati omnis im¬
munis ꝑmansit.Hic
adhuc ex utero matris
sp̃u sc̃o repletꝰ ÷: in illo
habitat om̃is plenitu¬
do diuinitatis corpora¬
dem sibi uteri uirgina¬
lis in quo carnẽ susciꝑet
ipse consecrauit. Iste
multos filioꝵ. israel ad
dñm suo tẽpore p̾dican¬
do conuertit. ille multoᷤᷤ
cotidie deuniuersis ꝑor
bem nationib. ad suam
fidẽ & caritatẽ interiꝰ il¬
lustrando conuertere ñ
desiftit. Hic in sp̃u & uir.¬
tute heliȩ prȩcessit ante
illũ. ut plebẽ eiꝰ aqͦ bap¬
tzans adsuscipiendum
eũ ubi appareret doceret
esse ꝑfectam. huic succes¬
sit ille insp̃u & uirtute
dei patris. ut plebẽ suã
spũ sco & igne baptizans
ad uidendam faciem pa¬
tris sui donaret. ẽẽ. ꝑ¬
fectam: Iohe nato con¬
gratulabant᷑ uicini
& cognati genitrici illiꝰ
quia magnificau t dñs

Expanded text:
consortia declinans, abinter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporadem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
enturꝰ in carne
dñs & redẽptor
multos dispensationis
suȩ testes prȩmisit & nun¬
tios. qͥ diuersis tẽporib
diuersis israheliticȩ ple-¬
bis tribub orti ñ diu̾¬
sa fide sed uno eodẽq
ꝑ omĩa sensu. eiusdẽ in¬
carnationis eiꝰ mysteriũ
ꝓpħando prȩcinerent.
Horũ ultimꝰ. & quasi
limes qͥdã legis & ęuan¬
głii figurȩ & ueritatis
iohes apparuit. dño at¬
testante qͥ ait. Lex &¬

Expanded text:
Venturus in carne Dominus et Redemptor multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex
Abbreviated transcription (Latin):
quã & ipsa expectat.
qui & ymnũ głȩ deo
canendo qͥd illa ꝑ orbẽ
esset actura priores ip¬
si decȩlis ammonebant.

Expanded text:
Al., ipsi exspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant.
Abbreviated transcription (Latin):
zacharias deuice abia.
& uxor illi defiliabus
aaron : & nomen eius
elisabeth. Erant autẽ
iusti ambo ande dm̃.
Iustis qͥppe parentib ÷
genitus. ut eo confiden¬
tiꝰ iustitiȩ p̾cepta popłis
daret: quo hȩc ipse non
quasi nouitia didicisset.
sed uelut hereditario

Expanded text:
a, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario
Abbreviated transcription (Latin):
astra por isset: etce subi¬
maxentiꝰ agitur inoccursũ.
Et ꝓruens urbis romȩ postis.¬
sequi se reliquu exercitum
iubet. prior ipse obuiꝰ prȩcur¬

Expanded text:
castra posuisset, subiMaxentius agitur in occursum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse praecur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdis: si seminas renoudis.
Quis enĩ nesciat. qđ frum̾̃tũ
Scũ in semine matit᷑ perit
abocłis: Int̾ra deficit. sed
unde putrescit inpuluere.
inde uiridescit in renouati

Expanded text:
 si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovati
Abbreviated transcription (Latin):
tiuͦ nocte: dupplicauit
ultor ꝑniciẽ. sex ium̃ta
interemit: nec sic qͦq pȩ¬
na suffecit. Tertia idem
nocte nouẽ uehicula
psternit. triplicato ca¬
dauere sic labor cresce¬
bat incladem. Dehine
ad beatũ uirũ tardius
dirigit puerũ: agrum
reformat inuasũ: cala-¬
mitas cõpescitur. Id
actũ ÷ : ut bestia casti¬
gante homo sensũ ac¬
ciperet : & daret non
lintelligenti błlua ra¬
tionem.

Expanded text:
vero nocte duplicavit vero nocte duplicavit ultor perniciem. Sex jumenta interemit, nec sic quoque poena suffecit. Tertia idem nocte novem vehicula prosternit, triplicato cadavere: sic labor crescebat in cladem. Dehinc ad beatum virum tardius dirigit puerum, agrum reformat invasum, calamitas compescitur. Id actum est ut, bestia castigante, homo sensum acciperet, et daret non intelligenti bellua rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
celeber intentꝰ officiis: ñ
desiit prȩdicandis manife¬
stari miraculis.
Gitur quadã uicrdũ cibũ
fessus acciperet: ingredi-¬
ente amando monacho
infenile cũ lumine. carbo¬
ne decidente flãma fenu̾
corripuit: & arida nutri¬
menta uorax ignis ad lam¬
bit. Concurrentib reliquis
nec tamen succurrentib.
tardiꝰ ipse ꝓsiliens. rapta
defoco cuclima. ascendens
supra fabricã. concinens
alleluia. fundens paululũ
aquȩ incrucis imaginem:
resti nxit incendia:Ac de
manu sci imbre sedata :
ignis unda. quã uis restin¬
guerent flumina.Quod
tamen postero die cuius
insi.lus actũ ÷: hostis ip¬
se confessus est.
hariulphus quidã
francꝰ partim uillȩ
hasilicȩ res ob̾tinatꝰ inua¬
serat. Quẽ cũ uir di rel.¬
dencũ aliquatłnꝰ cõmone¬
ret nec tamr ꝑficeret:
ad orationẽ  mertit.
nec fides rn & uistu¬
lit. Statime iucnio ferus
ursus exiliuit. tres illitis
equos interfecit: nec sic
a duricia resipiscit. Seqͣn

Expanded text:
celeber intentus officiis, non celeber intentus officiis, non desiit praedicantis manifestari miraculis. 4. Igitur quadam vice dum cibum fessus acciperet, ingrediente Amando monacho in fenile cum lumine, carbone decidente, flamma fenum corripuit, et arida nutrimenta vorax ignis allambit. Concurrentibus reliquis, nec tamen succurrentibus, tardius ipse prosiliens, rapta de foco cucuma, ascendens supra fabricam, concinens Alleluia, fundens paululum aquae in crucis imaginem, restinxit incendia, ac de manu sancti imbre sedata est ignis unda, quam vix exstinguerent flumina. Quod tamen postero die, cujus insidiis actum est, hostis ipse confessus est. Chariulfus quidam Francus partim villae basilicae res obstinatus invaserat. Quem cum vir Dei ad reddendum aliquatenus commoneret, nec tamen proficeret, ad orationem se convertit, nec fides vindictam distulit. Statim ex vicino ferus ursus exsiliens tres illius equos interfecit, nec sic a duritia resipiscit. Sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
parentẽ suu̾ scm̃ scopi¬
lionẽ lausia se conferens:
morib honestis alitꝰ & in¬
stitutꝰ est. Qui cũ fere mil¬
le passus longe auico con¬
sisterent iugit᷑ ad matuti¬
nos currebant: ducti fid̾i
calore: ꝑ temp statẽ. ꝑ hie¬
mẽ. Qui intra terni lustri
spatiũ: a beato agripino
diaconꝰ instituit᷑. & seqͣnte
triennio presbit̾ ordinat᷑.
De hinc apontifice nectario.
abbas ad scm̃ simphorianũ
merito dignꝰ adsciscitur.
Quanta uͦ inibi abstinentia
uixerit: qͣntis qͦq uigiliis
continuando durauerit.
quib elemosinis ꝓfusus
extiterit: illa res una te¬
stis est.
Uiã reb reliquis pau¬
perib erogatis. nec
panis ipse reside. et quatinꝰ
dens se incellula: amare fle¬
uit & doluit. Int̾ hȩc ipso
orante: quȩdã anna matro¬
na duoꝵ saumariorũ cum
pane dirigit onera. Seqͦnti
etiã die. cum annona desti¬
nauit plena carpenti uehi¬
cula. ita ut exinde mona¬
chi cũ saturarent᷑ cibo. ter¬
rerent᷑ miraculo. His itaq

Expanded text:
parentem suum sanctum Scopilionem Lausia se conferens, moribus honestis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consisterent, jugiter ad matutinos currebant, ducti fidei calore, per tempestatem, per hiemem. Qui intra terni lustri spatium a beato Agrippino diaconus instituitur, et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehinc a pontifice Nectario abba ad sanctum Symphorianum merito dignus asciscitur. Quanta vero inibi abstinentia vixerit, quantis quoque vigiliis continuando duraverit, quibus eleemosynis profusus exstiterit, illa res una testis est: cum jam rebus reliquis pauperibus erogatis nec panis ipse resideret quatenus dens se in cellula, amare flevit et doluit. Inter haec, ipso orante, quaedam Anna matrona duorum saumariorum cum pane dirigit onera. Sequenti etiam die cum annona destinavit plena carpenti vehicula, ita ut exinde monachi cum saturarentur cibo, terrerentur miraculo. His itaque
Abbreviated transcription (Latin):
xpc̃ qͦd ait pater maior
me ÷ : scdm id aut̃ qͦd
ait. ego & pater unũ
sumꝰ & ipse agricola
est. Il ec talis̃ quales st̃
qui extrinsecꝰ oꝑando ex¬
hbent ministerisi: sed
talis ut det etiã intrin¬
secus incrementũ. Nam
neq qui plantat. ẽ. ali¬
quid neq qui rigat: sed
qui increm̃tũ dat ds. Et¬
erat uerbũ. unde &io¬
se & pat̾ unũ s̃unt.
Et si uerhũ caro s t
est qͦd ñ erat: manet
quod erat.¬
eniq cũ de patre.
tanquã de agricola
dixisset quod infructu¬
osos palmites tollat.
fructuosos aut̃ purget
ut plus afferant fructũ :
continuo etiã seipsum
mundatorẽ palmitũ
mundi estis. ꝓpt̾ sermo
quẽ locutꝰ sũ uobis.
Ecce & ipse mundator
est palmitũ. qͦd. ẽ. agri-¬
colȩ ñ uitis officiũ. Qui
etiam palmites oꝑarios
suos facit. Nlam & si ñ
dant increm̾tũ: impen¬
dunt tamen aliqͦd ad¬
iumentii Sed ñ de suo:
quia sine me inqͥt ni¬
chil potestis facere.¬

Expanded text:
major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementuerat Verbum: unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod erat.enique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
suã. in omnẽ ciuitatẽ & lo¬
cũ qͥ erat ipse uenturꝰ. Prȩ¬
dicatores enĩ suos dñs se-¬
& tunc admentis nr̃ȩ ha¬
do uerba exhortationis
prȩcurrunt: atq ꝑhȩc ue-
ritas inmente suscipit᷑. Huic¬
nanq eiꝰdẽ predicatorib
esaias dicit. Parade uiã
dñi. rectas facite semitas
inc illis psalmista ait.
Iter facite ei. qͥ ascen¬
dit suꝑ occasũ. Suꝑ oc casũ
nanq: dñs ascendit: quia
unde inpassione occubuit:
inde maiorẽ suã głiã re¬
surgendo manifestauit.
Suꝑ occasũ uidelicet ascen¬
dit: qͥ mortẽ quã ꝑtu

Expanded text:
itatem et locum, quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus se tunc ad mentis nostrae ha; verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitunamque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui bene intellexit
mortuum posse ho¬
minem resuscitari ad
uitam. bene deresur¬
rectionis gła sensit.E
qui iustos post resur
turos. ẽẽ. ꝓspexit
Sed misere desipuit .
qui quod de homi¬
ne puro sponte cre¬
dere potuit : hoc de
deo homine credere
tot miraculis atte¬
stantib. tantis prȩ¬
dicatorũ prȩconiis
consonantib nulla
ratione consensit.
nisi ut nos aperte in¬
telligamꝰ ñ incredibi¬
le resurrectionis mi¬
racłm : sed prauorũ
animos a credendi gr̃ã
peccatis obstantibus
esse prȩpeditos. ma-¬
ioresq illi grãs refe¬
ramꝰ : qui nostris cor¬
dibus ablato erroris
uelamine lucẽ ueri¬
tatis aperire dignatꝰ
est.
erodes enim te¬
nuit iohannẽ.
& alligauit eũ.
& posuit in carcerem

Expanded text:
Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrturos esse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione consensit. nisi ut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. erodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in
Abbreviated transcription (Latin):
ret: sic̃ ęuanglica te¬
statur historio arche¬
in regnũ. Quo cũ urx
decem annis potiretur:
accusantib insolentiã
eius uidȩis pulsus est
regno ab augusto. ac
perpetuo damnatꝰ exi¬
lio. Deinde augustus
ut regni iudaici mi¬
nueret potentiam :
diuisa inquattuor par¬
des ꝓuincia qu icuor
fr̃s  archelai eidem re¬
gendȩ prefecit. qui
singuli a pͥncipatu
quartȩ partis greco
sermone sunt tẽtrar¬
che uocati. Squib
philippus herodiadem
filiam arethȩ regis arabũ
accepit uxorem. quam
idem aretha post modũ
ablatam abeo dedit hero¬
di: eo quod ipse maioris¬
esset potestatis et fame.
ẜactumq est adulteriũ
publicum sicut ꝑfidis cau
sa pereundi: ita ⁊ fidelis¬
simo prȩconi nostre redẽp¬
tionis materia triumphã¬
di. qui prohibendo regis
in iusti scelera morte qui¬
dem iniusta meruit plec¬
ti. sed post mortis gustũ
a rege iustitiȩ cui testimo¬
nium perhibebat iustam
uitȩ perhennis coronam

Expanded text:
ret, sicut evangelica teret, sicut evangelica testatur historia, Archein regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a principatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus Philippus Herodiadem, filiam Arethae regis Arabum, accepit uxorem, quam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam vitae perennis coronam