comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones pro noĩe xp̃i passus nõ defeceris a fide uł
ia bona deuiaueris maiorem m̾cedem accep¬
furus es. Qui autem in hiis dyabolo cesserit o
iam minorem perdunt. Sed humilis esto deo.
u no te ꝑmittat temptari ultra uires tuas. Hnis¬
Ĩs int̾rogandus. an hec credat aut obseruare
pesid̾at. Quod cum respondetit. sollempnt̾ uti
signandus est. et ecẽe more tractandus. De sa¬
tac̃to sanc qd̾ accipit cum ei bene cõmenda¬
um fu̾it. siguacula quidem rerũ diuinaꝵ esse
nsbilia. Sed res ip̃as inuisibiles meis hono¬
tari. nec ut sic habendam ẽẽ illam spem benedi¬
stione scificatam. qũeadmodũ hẽtur in usu qͦ¬
bet. Dicendũ eciã quid sig̃cet. et sermo ille ꝙ
ludiuit quid in illo condiat. cuiꝰ illa res simili¬
udinem gerit. Deinde mouendus est ex hac oc
asione. ut si quid eciam in scͥpturis audiat qd̃
arnalit̾ sonet eciã si uõ et̾nitatis intelligat.c¬

Expanded text:
tiones pro nomine Christi passus non defeceris a fide, nec tiones pro nomine Christi passus non defeceris a fide, nec a bona via deviaveris, majorem mercedem accepturus es: qui autem in his diabolo cesserint, etiam minorem perdunt. Sed humilis esto Deo, ut non te permittat tentari ultra vires tuas. dictis, interrogandus est an haec credat, atque observare desideret. Quod cum responderit, solemniter utique signandus est: et Ecclesiae more tractandus. De sacramento sane quod accepit, cum ei bene commendatum fuerit, signacula quidem rerum divinarum esse visibilia, sed res ipsas invisibiles in eis honorari: nec sibi habendam esse illa specie benedictionem sanctificatam, quemadmodum habetur in usu quolibet: dicendum etiam quid significet et sermo ille quem audivit, quid in illo condiat, cujus illa res similitudinem gerit. Deinde moneasione, ut si quid etiam in Scripturis audiat, quod carnaliter sonet, etiamsi non intelligat, c
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib ꝑsenerant dampnatio fuis est. Cum
uideris multos ño solum hoc facere. sed ei¬
am defendere atq suadere tenere ad legen
amare tecum regẽ tuum. Multos.i. mil¬
cturus es si et tu talis ẽẽ ceperis. Namlo
spec̃taculis cum illis ẽẽ cupiebas et eis iłd
qui tecum uel aurigam uel uenatorẽ ue d¬
queni hẏstrioneni simul amabant. qnͣto n¬
gis te delectare debet eoꝵ ꝯuinctio quiiͥ
enis. qr non solum ip̃e non potest uinci s ͣ
am dilectores suos reddet inuictos. Noss
mttannitur ad dm̃ spem tuam co liodarte s̃¬
Ance i te ip̾o debeł qntumcu̾e ꝓficetis. s iͦ
uio qui eos et te iustificando tales. Securꝰ eo .m.
ent᷑ securꝰ ẽ. Sed si illos qui nodũ iusti sunt a¬
pare debemius uo sint qsito ardentius qui ĩa
sint amandi sunt. Sed aliud est daigere hõĩ¬
pem. aliud spem ponere in homine. Tantũ op
nter est ut illud deus iubeat. hoc ꝓhibeat. Si
tẽ uł aliquas uel insultationes uł tribula¬

Expanded text:
severant damnatio finis est. Cum ergo videris multos non solum haec facere, sed etiam defendere atque suadere, tene te ad legem amare tecum regem tuum. Multos enim inventurus es: si et tu talis esse coeperis. Nam si in spectaculis cum illis esse cupiebas, et eis inhaerere qui tecum vel aurigam, vel venatorem, vel aliquem histrionem simul amabant: quanto magis te delectejus, quia non solum ipse non potest vinci, sed etiam dilectores suos reddet invictos? Nec tcomitantur ad Deum, spem tuam collocare nec in te ipso debes quantumcumque profeceris, sed in illo qui eos et te justificando tales facit. Securus denter securus est. Sed si illos qui nondum justi sunt, amare debemus ut sint; quanto ardentius qui jam sunt, amandi sunt? Sed aliud est diligere hominem, aliud spem ponere in homine; tantumque interest, ut illud Deus jubeat, hoc prohibeat. Si autem aliquas vel insultationes vel tribula
Abbreviated transcription (Latin):
siue in pompa et typo auaricie atop suꝑbie siue ĩ
anqua uita qsñ lex dampnat et punit non cos
ĩittens. sed pocuis ꝯuingars bonis. quos inuẽ¬
cturus es facile.si et tu talis fuens ut simul colia¬
tis et diligats dĩ gratis. qr totum p̃miũ nt̃m
ip̃e enb. ita ut in illa iita euis bouitate et pul¬
critudino ꝑfruanu. Sod amandus est ũ acut
aliquid quod indetut oculis. sed sicut aiaxi

Expanded text:
siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in aliqua uita, quam lex damnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniungaris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate echritudine perfruamur. Sed amandus est, non sicut aliquid quod videtur oculis, sed sicut amatur
Abbreviated transcription (Latin):
ea ressidecturi sim et ostendet eio teus. q qni
potuit hec corpora facere ante qmͣ eeũt potes
añ sideles regnaturi cum xp̃o ita resurgent in
codem corpore ut eciã ꝯmutati mereantur ad ĩ¬
corruptionem angłicam. ut fiant equales an¬
geł dei. sicut dñs ip̃e ꝓmisit. et laudent eũ sme
aliquo de feũ. et sine ali quo fastidio semꝑuiẽ¬
ctes in illo eo de illo cum tali gaudio et beatitu¬
dine quali nec dici nec cogitar ab homine põt.
Tu itaq credens ista. caue tẽptationes qua
dẏabolus querit qui secum pereant. ut non to¬
lum per eos qui extra ecc̃am sunt. siue paga¬
ni siue uidei. siue heretici nõ te hostis ille sedu.¬
cat. sed eciam quos in ipñ eccã catholica uide¬
tis male uiuentes aut ĩmod̾atis noluptatib
uentris et gutturis. aut impudicos. aut uanis cu¬
riostatib uł illicitis deditos. suic spectaculorum.
Que remedioꝵ. aut diuinationum dỹabolitaꝵ.

Expanded text:
ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui potuit haec corpora facere, antequam essent, potest autem fideles regnaturi cum Christo ita resurgent in eodem corpore, ut etiam mutari mereantur ad incorruptionem angelicam, ut fiant aequales angelis dei, sicut dominus ipse promisit, et laudent eam sine aliquo defectu et sine aliquo fastidio, semper uiuentes in illo et de illo cum tali gaudio et beatitudine, qualis nec dici nec cogitari ab hominibus potest." „Tu itaque credens ista caue temtationes, quia diabolus quaerit qui secum pereant, ut non solum per eos qui extra ecclesiam sunt siue pagani siue Iudaei siue haeretici non te hostis ille seducat, sed etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris male uiuentes aut immoderatis uoluptatibus uentris et gutturis aut impudicos aut uanis curiositatibus uel inlicitis deditos sine spectaculorum sine remediorum aut diuinationum diabolicarum,
Abbreviated transcription (Latin):
matỹtia. passiones e disseminata. et tu̾c pͣdem̾
qñ ad huc nomen euis et latebat gentes. et ubi
notum erat irridebatur et tñ inuirtutib miracu¬
loy eins sine que per se ip̃e. suie q per seruos au¬
os fecit dum aimũciantut hes et creduntur. Iam
uidemns quod p̃dictum est ẽẽ completum regis¬
ꝙ ipõs terre qui antea ꝑtequebantur xp̃ĩanosĩa
xpi nomini ibiugatos. p̃dictum est eciam. quod
stismata et hereses ex cis ecclesia eẽnt exiture.
et u eius nomine per loca ubi possent suam ñ xpi
festum est sicut ista p̾dicta ueneram. sic eciam
rum adhuc restant. et uidicii dies qui separabit
om̃s impios a iustis in resurrectione mortuorũ
et uon solum eos qui sunt extra eccãm. s eciã
ip̃ius eccẽ paleas quas oporter usq ad nouisi¬
inam uentaationem pacientissime sufferat ad
ignem debitum segregabit. Qui autem mi¬
dent euis resurrectionẽ putantes qd̃ caro istã
qua patreseit resurg̾e non potest ad penas in

Expanded text:
martyria passionesque disseminata: et tunc praedictum quando adhuc nomen ejus et latebat gentes, et ubi notum erat irridebatur: et tamen in virtutibus miraculorum ejus, sive per se ipse, sive quae per servos suos fecit, dum annuntiantur haec et creduntur, jam videmus quod praedictum est esse completum, regesque ipsos terrae qui antea persequebantur Christianos jam Christi nomini subjugatos; praedictum est etiam quodschismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, ubi possent, suam, non Cifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam ones adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in
Abbreviated transcription (Latin):
inherere mereamur ut equalitatem prĩs et fi¬
lii et sp̃c scĩ et ip̃ius triuitatis unitatem. quomͦ
sint hec tria unus deus. nõ iam uerb̾ fidei et re¬
petentib sillabis ꝑsonemus. sed ꝯtemplatõe
purissima et ardentissima in illo silentio sor¬
beamus. Hec tene fixa i corde tuo et inuoca
dĩ cui credio ut intueatur te adu̾sus tempta¬
tiones dyaboli et esto calutus. ue tibi aliunte ho¬
stis ille sb̾repat qui ad solatium male uolẽtis¬
simum dampnatiomis sue cum quib damp¬
nemur inqurat. Non .n. per eos solos qui pͥ¬
amum nomen oterunt. et dolent eo nouime
occupatum ẽe orbem terraꝵ. et ad huc sumula¬
cris. et demonioꝵ curiositatib seruire desid̾ãt¬
audet ille temptare xpĩanos. sed eciam per eos
quos paulo ante cõmemorauimꝰ de unitate eccẽ
uelut putata uite p̃cisos. qui heretici uł scismati¬
ci dñtur. conantur eciã id quidem int̾dum. s tñ

Expanded text:
inhaerere mereamur, ut aequalitatem Patris et Fiinhaerere mereamur, ut aequalitatem Patris et Filii, et Spiritus sancti, et ipsius Trinitatis unitatem. Quomodo sint haec tria unus Deus, non jam verbis fidei et strepentibus syllabis personemus: sed contemplatione purissima et ardentissima in illo silentio sorbeamus. Haec tene fixa in corde tuo, et invoca Dominum cui credis, ut tueatur te adversus tentationes diaboli; et esto cautus, ne tibi aliunde nostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. Non enim per eos solos qui christianum nomen oderunt, et dolent eo nomine occupatum esse orbem terrarum, et adhuc simulacris et daemoniorum curiositatibus servire desidaudet ille tentare Christianos; sed etiam per eos quos paulo ante commemoravimus, de unitate Ecclesiae, velut putata vite, praecisos, qui haeretici vel schismatici dicu
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem. in quib ea fecerunt. et in hiis mereant᷑
aut ꝯmutationem celestis incorruptionis pro
im̃tis u̾itatie pietatis. aut corruptibilis corꝑis
bonos. Fuge fr̃ illa tormenta ubi nec tortores de¬
ficiunti nec torti moruntur quib sine fine mor
ẽ. non posse incruciatib mori. en exardesce amo¬
re atq defid̾io sempiterne uite scõꝵ. u̾ nec oꝑo¬
ra erit actio. nec requies desidiosa. laus dei ent
sine fastidio. sine defcũ. nullum in animo tedi¬
um. nullus labor incorpore. nulla indigentia. nͨ
tua cui sb̃̾uemri desideres. uec ꝑxiii cui sb̃ueĩ¬
re festines. Om̃s delicie dñs ert. et sacietas scẽ
sapient̾ beatep uiuentis. Efficiemur .n. sicut ab
illo ꝓmissum speramꝰ et ex spectamus equales
angelis del. et cumeis pariter illa trinitate ꝑ¬
fruemur. iam ꝑ spẽm in qua nimc per fidem ã¬
bulamus. Credimus .n. qd̾ ño uidemus ut
ipĩs uũtis fideieciam uid̾e quod credimus. et

Expanded text:
rationem, in quibus ea fecerunt, et in his mereantur rationem, in quibus ea fecerunt, et in his mereantur aut commutationem coelestis incorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibilem corporibonos, fuge, frater, illa tormenta, ubi nec tortores deficiunt, nec torti moriuntur, quibus sine fine mors est non posse in cruciatibus mori. Et exardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa erit actio, nec requies desidiosa; laus erit Dei sine fastidio, sine defectu, nullum in animo taedium, nullus labor in corpore; nulla indigentia, nec tua cui subvenire desideres, nec proximi cui subvenire festines; omnes deliciae Deus erit: et societas sanctae pienter beateque viventis. Efficiemur enim sicut ab illo promissum speramus et exspectamus, aequales angelis Dei: et cum eis pariter illa Trinitate perfruemur jam per speciem, in qua nunc per fidem ambulamus. Credimus enim quod non videmus, ut ipsis meritis fidei etiam videre quod credimus et
Abbreviated transcription (Latin):
les corporis tui. et ista forma menbroꝵ q cõpa¬
go ante paucos annos prius otmͣ uatus. uel
eciã prius qmͣ in matris utero conceptus oẽs.
ubi erat heo moles et hec statura corporis tui. ñ¬
ne de occuttis huius creature secretis dño deo.
inuisibiliter formante ꝓcessit in lucem. certisq
etatum in crem̃tis in istam magnitudinem for¬
mamq surrexit. Nunquid ergo difficile est d̾o
qui eciam aggeres nubium ex occulto in mom̃¬
to contrahit et contegit celum. in ictu temporiꝰ
reddere istam qnͣtitatem corporis tui sicut e¬
rat qui eam facere potuit si nõ erat. Crede gͦ
fortiter et inconcusse. qr omĩa q̃ intentur qua¬
si pereundo humanis oculis subtrahi salua et
in tegra sunt ommipotentie del. qui ea cum
uoluent sine ulla mora et difficultate reꝑa¬
bit. ea dumntarat qͦuistia eiis reparada ce indicat.
ut in hiis corporib reddant homines fc̃oꝵ suoꝵ

Expanded text:
les corporis tui, et ista forma membrorumque compales corporis tui, et ista forma membrorumque compago ante paucos annos, priusquam natus, vel etiam priusquam in matris utero conceptus esses? Ubi erat haec moles, et haec statura corporis tui? Nonne de occultis hujus creaturae secretis Domino Deo invisibiliter formante processit in lucem, certisque aetatum incrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Nunquid ergo difficile est Deo, qui etiam aggeres nubium ex occulto in momento contrahit, et contegit coelum in ictu temporis, reddere istam quantitatem corporis tui sicut erat, qui eam facere potuit sicut non erat? Crede ergo fortiter et inconcusse quia omnia quae videntur quasi pereundo humanis oculis subtrahit, salva et integra sunt omnipotentiae Dei; qui ea cum voluerit sine ulla mora et difficultate reparabit, ea duntaxat quae justitiae jus reparanda esse judicat, ut in his corporibus reddant homines factorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
pleta sunt sicut sicut in cis librs legis quilõ¬
ge anteqmͣ hec implerentur consqͥpti sunt uͥ fu¬
tura om̃ta dicebantur et p̾sentia iam uidentur
Edificanuir ad fidem ut eciam illa que restant
sustmentes et ꝑseuerantes in dño sine dubita¬
ctione uentura credimus. Si quidem ad huc tͥ¬
bło nos future in eudem scripturis leguntur.
ri. ueniet .n. in claritate potestatis qui prius
in humilitate humiliatus uenire dignatꝰ ẽ.
et om̃s pios ab impiis segregabit. non tm̃ ab
cis qui in eum cred̾e noluerunt. s eciam ab eis
qui frustra et infructuose ĩ cum crediderũt
illis daturꝰ regnum et̾nũ secum. illis autem
penam et̾nam cum dyabolo. S sicut uullum
gaudium terũ tp̃aliũ ex auqua parte sinle
potest inueniri gaudio uite eterne qmͣ sc̃i accep¬
dis adu̾sus linguas eoꝵ qui fidem nr̃am irridẽt
te quib dyabolus seductoria uerba loquitur
añ nõ fu̾is. nunc ẽẽ te uides. uͥ .n. erat ista mo¬

Expanded text:
pleta sunt, sicut ea in Libris legimus, qui lonpleta sunt, sicut ea in Libris legimus, qui longe antequam haec implerentur conscripti sunt, ubi omnia futura dicebantur, et praesentia jam videntur, aedificamur ad fidem, ut etiam illa quae restant, sustinentes et perseverantes in Domino, sine dubitatione ventura credamus. Siquidem adhuc tribulationes futurae in eisdem Scripturis leguntur, ri. Veniet enim in claritate potestatis, qui prius in humilitate humanitatis venire dignatus est; et omnes pios ab impiis segregabit: non tantum eis qui in eum credere omnino noluerunt, sed etiam eis qui frustra et infructuose crediderunt in eum; illis daturus regnum secum aeternum, illis autem poenam aeternam cum diabolo. Sgaudium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitae aeternae quam sancti accepdis, adversus linguas eorum qui fidem nostram irrident, de quibus diabolus seductoria verba loquitur,ante non fueris, nunc esse te vides. Ubi enim erat ista mo
Abbreviated transcription (Latin):
s. Etce ego mitto uos uelut oues in medio
upoꝵ. S illa uitis que ꝑ orbem terraꝵ si cut de
lla ꝓpb̾atum et ab ip̃o dño p̃nunciatũ erat fruc¬
uosos palinites diffundebat tanto pululabat am¬
lius qnͣto uberiore martẏrum sanguine riga¬
atur. Quib ꝑ om̃s tetras innumerabilit̾ ꝓ fid̾i
unate. morientib eciam ip̃a ꝑ seqũtia regna cesse¬
und et ad xpm̃ cognoscedũ atep uenerandũ fãa¬
rasta suꝑbie ceruice ꝯu̾sa sunt. Oꝑtebat autẽ
it eadem uitis sicut a dño idemtidẽ p̃dcm̃ erat pu¬
aretur. et ex ea p̾ cid̾entur infructuosa sarm̃eta
uibz hereses et seismata per loca fc̃a sunt sb̾ no¬
nine xp̃i nõ ipĩus głam. s suam querentiũ per
baretur acq illustraretur doctrina eiuł et pacua.
Omĩa gͦ hec sicut tanto ante p̾dc̃a leginius. sic ⁊
fc̃a cognoscimus. Et ꝙ̃ ad modũ pͥmi xp̃iani qͥa
ñdum ista ꝓuenisse in debantur. iniracuł moue¬
bantur ut cred̾ent. Sio nos qr om̃ĩa ista ita com¬

Expanded text:
« Ecce ego mitto vos velut oves in medio luporum . Sed illa vitis quae per orbem terrarum sicut de illa prophetatum et ab ipso Domino praenuntiatum erat, fructuosos palmites diffundebat, tanto pullulabat amplius, quanto uberiore martyrum sanguine rigabatur. Quibus per omnes terras innumerabiliter pro fidei veritate morientibus etiam ipsa persequentia regna cesserunt, et ad Christum cognoscendum atque venerandum, fracta superbiae cervice, conversa sunt. Oportebat autem ut eadem vitis sicut a Domino identidem praedictum erat putaretur, et ex ea praeciderentur infructuosa sarmenta, quibus haereses et schismata per loca facta sunt, sub Christi nomine non ipsius gloriam, sed suam quaerentium, per baretur atque illustraretur et doctrina ejus et patientia. Omnia ergo haec, sicut tanto ante praedicta legimus, sic et acta cognoscimus: et quemadmodum primi christiani, quia nondum ista provenisse videbant, miraculis movebantur ut crederent; sic nos quia omnia ista ita com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemoraui et aliqnͣto fortasse grauiora fa¬
cere hom̃ĩes nõ ignoras quos nosti appela¬
ri xpĩanos. S si hoc animo neuisti ut q uas
securus talia facias. multum erras. nec oͥ ꝑden
nomen xp̃i cum ceꝑit ille seuerissime uidican
qui prius dignatus est miscd̾issime sb̃̾uenre
predixit .ii. ista ed ait in euuͣgelio. Non onis
qui dicit mͥ dũe dũe intrabit in regnũ celc¬

Expanded text:
commemoravi. Et aliquando fortasse graviora facere homines non ignoras, quos nosti appellari Christianos. Sed si hoc animo venisti ut quasi securus talia facias, multum erras: nec tibi proderit nomen Christi cum coeperit ille severissime judicare qui prius dignatus est misericordissime subvenire. Praedixit enim ista et ait in Evangelio: « Non omnis qui dicit mihi: D
Abbreviated transcription (Latin):
atq prudentam ꝑ illoruꝰ ꝑuͦsitate extendo ͥ¬
mer. et qr de mumero eoꝵ multi proficum es
tos eadem om̃potentio pacia ꝑducit ad salior
lum tolerantia sed eciam m̃ia. Multos erponi¬
surus es ebriosos auaros. fraudatores ales¬
res. Adulteros. formcatores. remedia. sattile¬
ga sͥ alligantes. p̃cantatorib et mathematus
uł quaꝵ libet impiaꝵ artium diuinationsbs
ditos. auimadũ surus eciam quod ille turie
impleant ccc̃as per dies festos xpĩanoꝵ qus
nplent et theatra per dies sollempnos pagi¬
noꝵ. Et hec udendo ad imniitandum temn¬
beris. Et quid dicani. uidebis quid eciã inno¬

Expanded text:
atque prudentiam per illorum perversitatem exercendo confirmet. Et quia de numero eorum multi proficiunt, et multos eadem omnipotentis patientia perducit ad saluberlum tolerantia, sed etiam misericordia. Multos ergo visurus es ebriosos, avaros, fraudatores, aleatores, adulteros, fornicatores, remedia sacrilega sibi alligantes, praecantatoribus et mathematicis vel quarumlibet impiarum artium divinatoribus deditos; animadversurus etiam quod illae turbae impleant ecclesias per dies festos Christianorum, quae implent et theatra per dies solemnes paganorum: et haec videndo ad imitandum tentaberis. Et quid dicam? Videbis quod e
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ nouĩ xp̃i. Eccãs ã constituens ꝑ om̃s gẽ¬
tes qua euͫ seminabat ĩpense p̃cipiebat. ut qm̃
np̃ĩ ex ydoloꝵ cultu uementes ad unũ dm̃ coleꝰ¬
Dum tudes nõ facile poterant reb suis uendi¬
is et distributis seruire deo: obłonos facerent ĩ
pauperes sc̃oꝵ qui erant in ecc̃iis uidee que xp̃o
redid̾ant. Ita illos tanqmͣ milites. illos autẽ
stipendiarios ꝓuinciales apłica doctrina constitu¬
i inserens eis xpm̃ uelut lapidem angularem si
arietes de diu̾so uenientes de uideis udelicet
atq gentib g̾mana caritate copularẽtur. s pͦ¬
a grauiores et crebriores ꝑ secutiones ex ĩcre¬

Expanded text:
n Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes facerent in pauperes sanctorum qui erant in ecclesiis Judae quae Christo crediderant. Ita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit, inserens eis Christum velut lapidem angularem, siparietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque gentibus germana charitate copularentur. Sed postea graviores et crebriores persecutiones ex incre
Abbreviated transcription (Latin):
atep plantamus et hoc fit ꝑ totum orbem t̾rarũ
cum pace regũ xpianoꝵ si cut idem dicit apłs. d̾i
agricuitura dei edificatio estis. Et post annos quidẽ
septuaginta quos mistice ꝓpħauerat ierelmas ut fi¬
nẽ tꝑm p̃figuraret. tñ ut ip̃a figura ĩ tegraretur.
fc̃a est in ierłm restitutio edificationis templi dei.
S qi totũ figurate agebatur. nõ erat firma pax
at libertas reddita uiteis. Itaq postea a romamꝰ
nicti sunt et tributarii fcĩ. Ex illo sane tp̃e ex qͦ
tͥram ꝑmissionis acceperũt et reges hr̃e cepet̃t.
no i aliquo regũ suoꝵ ꝯpletũ ẽe arbitrarẽtur

Expanded text:
atque plantamus: » Et hoc fit per totum orbem terrarum atque plantamus: » Et hoc fit per totum orbem terrarum cum pace regum Christianorum, sicut idem dicit Apostolus: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis . » Et post annos quidem septuaginta, quos mystice prophetaverat Jeremias ut finem temporum praefiguraret, tamen ut ipsa figura integraretur, facta est in Hierusalem restitutio aedificationis templi Dei; sed quia totum figurate agebatur, non erat firma pax ac libertas reddita Judaeis. Itaque a Romanis postea victi sunt et tributarii facti, ex illo sane tempore ex quo terram promissionis acceperunt, et reges habere coeperunt: ne in aliquo regum suorum completum esse arbitrarentur
Abbreviated transcription (Latin):
plum ꝑ capite hom̃is quo erat indutus tributũ sol
ani. et boni ficeles dñis suis temporalib equani¬
mit̾ fidełrq seruare quos iudicaturi st̃. si usq ĩ
finem inquos inuenerint. aut cum quib equał̾r
regnaturi sunt et illi ad u̾m dm̃ ꝯu̾si fu̾int. Om¬
nib tñ p̃cipitur seruare humanis potestatibus
atq terrenis. quo usq post tẽpus p̃finitum. qd̾
sig̾ranit septuaginta anni ab istius sołi ꝯfusiõe
anqimñ de captiuitate babilome. si cut ierłm
liberetur ecca. Exituł cptiuitatis oct̾one ipͦi eciꝰ
rentur ecc̃am. sic .n. dicit. Obsecro itaq pͥmũ ficri
tep̃cationes. adorationes. int̾pellationes. gr̃aꝵ ac¬
st. ut sccuram et tnͣsquillã unam agamꝰ cum õi
pietate et caritate. Itaq per ip̃os data est pax eccẽ
qmͣuis tẽporał transquillitas. tẽporał ad edificã¬
das sputialit̾ domos et plantandos hortos et ui¬
neas. Nam ecce modo ꝑ istã ẜmonem edificamꝰ

Expanded text:
plum, pro capite hominis quo erat indutus, tributum solani et boni fideles dominis suis temporalibus aequanimiter fideliterque servire : quos judicaturi sunt, si usque in finem iniquos invenerint; aut cum quibus aequaliter regnaturi sunt, si et illi ad verum Deum conversi fuerint. Omnibus tamen praecipitur servire humanis potestatibus atque terrenis, quousque post tempus praefinitum, quod significant septuaginta anni, ab istius saeculi confusione tanquam de captivitate Babyloniae, sicut Jerusalem liberetur Ecclesia. Ex cujus captivitatis occasione ipsi etiam erentur Ecclesiam. Sic enim dicit: Obsecro itaque primum fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum acsunt, ut securam et tranquillam vitam agamus cum omni pietate et charitate. » Itaque per ipsos data est pax Ecclesiae, quamvis temporalis tranquillitas temporis ad aedificandas spiritaliter domos, et plantandos hortos et vineas. « Nam et ecce te modo per istum sermonem aedificamus
Abbreviated transcription (Latin):
rentib et ultimo uidicio seꝑandis paulo añ iam
dixinꝰ. Illa gͦ captiuitas ierłm ciuitas. et ille po¬
pulꝰ ĩ babilomã ductꝰ ad ẜuitutẽ ire iubetur a
dñd ꝑ ieremiã illius tp̃is ꝓpħam. Et exstiterunt
reges babilonie sb̃ quib illi ẜuiebant qui ex eoꝵ
occõne ꝯmoti quibdã miracuł cognost̾ent et cole¬
rent. et coli uiberent unũ uerũ dm̃ qui condidit
imiu̾sam creaturã. Iussi sunt aũ et orare ꝓ eis a
quib captiui tenebantur. et in eoꝵ pace pacẽ sꝑa¬
re ad gignendos filios et domos edificaudas et
plantandos ortos et uiueas. Post septuaginta ã
amios ꝓmittitur aũ eis ab illa captiuitate lib̾ati¬

Expanded text:
rentibus et ultimo judicio separandis, paulo ante jam diximus, Illa ergo captivitas Hierusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam: et exstiterunt reges Babyloniae, sub quibus illi serviebant, qui ex eorum occasione commoti quibusdam miraculis cognoscerent, et colerent, et coli juberent unum verum Deum, qui condidit universam creaturam. Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare ad gignendos filios, et domos aedificandas, et plantandos hortos et vineas. Post septuaginta autem annos promittitur eis ab illa captivitate liberati
Abbreviated transcription (Latin):
retrastabo. Et si quid me mouent post recͥ¬
ram unde q̃so explites qualis sit a nina. Angꝰ.
uidetur mͥ eẽ simił deo. de anima .n. msi fallor
equias humana. s. eñ. Id ipm̃ est qd̾ a te expli¬
ari uellem ꝙ̃admodũ st anima d̾o simił cum¬

Expanded text:
retractabo, et si quid me moverit, post requiram. Unde quaeso, explices qualis sit. A. Videtur mihi esse similis Deo. De anima enim, nisi fallor, requiris humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit anima
Abbreviated transcription (Latin):
fusa et cartas incordib eoꝵ. non solum fueu
uere. sed eolam cũ ioꝯditate legem possem ple
que data est uideis in decem p̾ ceptis que apole
decalogum. que cursiis ad duo rediguntiit iole¬
ligaunis diñ ex toto corte. et extora aminuien
ta mente et diligaius ꝓximũ sicut nos uctis
Naminbiis duob p̃ceptis toram legem phas¬
q pendere ip̃e dñs et dixit in ewͦ eo suo maeni¬
pascha in y̾magine celebrarunt. ouem occstetis
et mãducantes et cuiꝰ sanguine postos eoꝵ as
salutis tutelã siguati st̾. Et ip̃o ergo die qͥnc̃se

Expanded text:
fusa charitate in cordibus eorum, non solum sine onere, sed etiam cum jucunditate legem possent implere. Quae data est Judaeis in decem praeceptis, quod appellant decalogum. Quae rursus ad duo rediguntur, ut diligamus Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; et diligamus proximum sicut nos ipsos. Nam in his duobus praeceptis totam Legem Prophetasque pendere, ipse Dpascha in imagine celebrarunt, ovem occidentes et manducantes, cujus sanguine postes eorum ad salutis tutelam jam signati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sonat de ip̃a utilitate secreti. Unde eciã mistla
nocantur. quid ualeant enigniatũ latebread
amorẽ u̾tatis acuendum. decuciendũq fasti¬
dii torporem ip̃a experientia ꝓbandũ ẽ tanb c̃
aliquid eis qd̃ imꝑmptu poĩtũ nõ ita mone¬
bat enodatione allegorie alicinuis eruitur. hi¬
is .ni. maxime utile est nosse ita eẽ ĩponendas
uerb̾ siñas ut p̃ponitur aĩmꝰ copori. Ex qͦ fit
ut ita male tebeant nerores qũa dusentiorẽ
aud ue ẜmoneł si cut male debent pudentis s
formmosiores hẽe aumicos. Nouerint ociamuonẽ
bunt si aliquos antistites et ministros ecsi sdes

Expanded text:
sonent; de qua ipsa utilitate secreti — unde etiam mysteria sonent; de qua ipsa utilitate secreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueritatis acuendum discutiendumque fastidii torporem ipsa experientia probandum est talibus, cum aliquid eis, quod in promtu positum non ita mouebat, enodatione allegoriae alicuius eruitur. his enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas uerbis sententias, ut praeponitur animus corpori. ex quo fit, ut ita malle debeant ueriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formonsiores habere amicos. nouerint etiam non esse bunt, si aliquos antistites et ministros eccles
Abbreviated transcription (Latin):
admittere. Cetera u̾o ẜm regulas doct᷑ne sallura¬
ris. sue de fide q̃cumq narranda uel disseren¬
da sũt. sine de morib. siue de tẽptationib eod̾
modo ꝑcurrẽdo quo dixi. ad illam suꝑenimẽti¬
orem mam omĩa refe̾nda sunt. Sunt itẽ qui
r̃q uenientes quos neq int̾ ydiotas numera¬
Nre audeas. neq int̾ auos doctissimos quorum
mens magnaꝵ rer̃ est ex̾citata q̃onib. his gͦ qͥ
illiteratis ĩꝑtire debemꝰ. qd̾ sedulo monendi
st̃ ut humilitate induti xpĩana discant ño ꝯ¬
tempnere quoꝵ cognou̾int moꝵ uicia. qmͣ uboꝵ
amplius deuitare et cordi casto linguam ex̾cita¬
tam. nec conferre aiedeant qmͣ eaiam p̃ferre cõ¬
sueuerant. Maxime añ isti docendist̾ scͥpturas
au dire diuinas ne sordeat eis solidũ eloquiũ.
qr ñõ est inflatum. neq arbitrentur carnalibꝰ
da ut intelliganturs sit accipienda ut lutere

Expanded text:
admittere. Caetera vero secundum regulas doctrinae salutaadmittere. Caetera vero secundum regulas doctrinae salutaris, sive de fide, quaecumque narranda vel disserenda sunt, sive de moribus, sive de tentationibus, eo modo percurrendo quo dixi, ad illam supereminentiorem viam omnia referenda sunt. CAPUT IX. 13. rumque venientes, quos neque inter idiotas numerare audeas, neque inter illos doctissimos quorum mens magnarum rerum est exercitata quaestionibus. His ergo qui inlitteratis impertire debemus, quod sedulo monendi sunt, ut humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre audeant, quam etiam praeferre consueuerant. maxime autem isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum eloquium, quia non est inflatum, neque arbitrentur carnalibus da, ut intellegantur, sed sic accipienda, ut litterae
Abbreviated transcription (Latin):
na inf̾mitas minus ualentes acie mentis
abditiora penettare et ueri similitudine ab¬
erranteł a ueritate pͥsimptorib er auda cibus
fu̾nt occõni ad aliqmͣ heresim moliendam. atq
gignendam. Qd̾ mirũ nõ est cũ de ipĩs cano¬
mcis litteris uͥ omia samisime dc̃a st̾. Non qui¬
dem ałt acciprendo quedam qmͣ uł scriptor sãp¬
sit. uł se ip̃a ueritas ht. Nam si hoc solum ẽẽt
quis nõ humane infirmitati ad corrigendũ
parate li benter ignosceret. S id qd̾ ꝑu̾se ac pͣ¬
ue opinati sunt aimositãte acerrima. et ꝑ¬
uicaci arrogantia defensitates multi multa ꝑ¬
niciosa doginata concisa ꝯmunionis mutate
pepererunt. H omĩa cum illo qui ad societatẽ
ppłi xpĩani. nõ ydiota ut aium. s doctoꝵ lib̾s
expolitus atq exultus accedit modesta colłone
tractanda sunt. tm̃ assimipta p̃cipiendi austo¬
ritate ut saueat p̃sumptionis errores. qͣntum
eius humilitas que ad illũ adduxit iam sentit᷑

Expanded text:
na infirmitas, minus valentes acie mentis na infirmitas, minus valentes acie mentis abditiora penetrare, et veri similitudine aberrantes a veritate, praesumptoribus et audacibus fuerunt occasioni ad aliquam haeresim moliendam atque gignendam. Quod mirum non est, cum de ipsis canonicis Litteris, ubi omnia sanissime dicta sunt, non quidem aliter accipiendo quaedam, quam vel scriptor sensit, vel se ipsa veritas habet; nam si hoc solum esset, quis non humanae infirmitati ad corrigendum paratae libenter ignosceret? sed id quod perverse ac prave opinati sunt, animositate acerrima et pervicaci arrogantia defensitantes, multi multa perniciosa dogmata, concisa communionis unitate pepererunt. Haec omnia cum illo qui ad societatem populi christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctorum libris expolitus atque excultus accedit, modesta collatione tractanda sunt: tantum assumpta praecipiendi auctoritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ejus humilitas quae illum adduxit, jam sentitur
Abbreviated transcription (Latin):
de alutudinis salub̾rimam ntilitatẽ. ĩ illis
aũ pro sua quiq cuiꝰq facultate aptũ suꝑ¬
biorib et per hoc infmiorib aminis stilũ
sonantioris et quasi tornatioris eloquii.i
Sane ĩ te illo exprimendum est ut indicet
quem maxime legenit et quib libris fami¬
lianus inheresit. Unde illi ꝑsnasum est ut so¬
cian ueller ectẽ. Quod cũ dixent. tñ si nob̾
noti sunt libri. aut eccãstica fama saitem
accepimus a catholico aliquo memorabi¬
li uiro eẽ conscriptos leti approbemꝰ. Si a̾
m ancuiꝰ heretici uolumma incutrit et nes¬
ciens forte quod uera fides improbat tenuit
anmo et catho licum ee arbitratur. fedulo
edocendꝰ ẽ. p̾lata auctoritate umu̾sał ecc̃e
alaꝵ q doctissimaꝵ hominũ et disputatio¬
nib et scuptionib in eius iu̾itate florentiũ.
Qmͣqmͣ et illi qui catholiciex hac inta mi¬
suoꝵ. Uel non intellectu uł sicuti est huma¬

Expanded text:
dae altitudinis saluberrimam humilitatem, in illis dae altitudinis saluberrimam humilitatem, in illis autem pro sua cujusque facultate aptum superbioribus, et per hoc infirmioribus animis, stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. Sane etiam exprimendum de illo est ut indicet quem maxime legerit, et quibus libris familiarius inhaeserit, unde illi persuasum est ut sociari vellet Ecclesiae. Quod cum dixerit, tum si nobis noti sunt illi libri, aut ecclesiastica fama saltem accepimus a catholico aliquo memorabili viro esse conscriptos, laeti approbemus. Si autem in alicujus haeretici volumina incurrit, et nesciens forte quod vera fides improbat, tenuit animo, et catholicum esse arbitratur; sedulo edocendus est, praelata auctoritate universalis Eccle doctissimorum hominum et disputationibus et scriptionibus in ejus veritate florentium. Quanquam et illi qui catholici ex hac vita misuorum, vel non intellecti, vel sicuti est huma
Abbreviated transcription (Latin):
dem hora qua xpĩani fiunt. s añ solent omĩa
diligent̾ inquirere et motus animi sui cum
quib possunt coĩcare atq discutere. Cũ hiis
itaq breniter agendum ẽ. et non odiose ĩcul¬
cando q̃ norunt. s modeste ꝑstringendo. na
ut dicamus nos credere quodĩa nouint illd̾
atq illud. atq hoc modo cursim enumerare
omia q̃ rudib indoctisq inculcanda sunt.
ut et si quid nouit eruditusiste no tanqmͣ
a toctore audiat. Et si quid adhuc ignorat
dumea ꝯmemoramꝰ q̃ illũ nosse iam ccedi¬
nius discat. Nec ip̃e sane inutilit̾ interro¬
gatur quib reb motus sit. ut uelit ẽẽ xpĩa¬
nus. Ut si libris eũ ꝑsuasum uiteris. sine ca¬
nomcis. siue utiliu tractatoꝵ dehiis ali¬
quid in pͥncipio loquans collaudans eos.
pro diu̾sitate mitoꝵ canonice auctoritatis et
exponendo felertusima diligentia maxime¬
q cõmendans in scͥpturis canonicis admirã¬

Expanded text:
dem hora qua christiani fiunt, sed ante solent omnia dem hora qua christiani fiunt, sed ante solent omnia diligenter inquirere, et motus animi sui, cum quibus possunt, communicare atque discutere. Cum his itaque breviter agendum est, et non odiose inculcando quae norunt, sed modeste perstringendo; ita ut dicamus nos credere quod jam noverint illud, atque illud; atque hoc modo cursim enumerare omnia quae rudibus indoctisque inculcanda sunt: ut etsi quid novit eruditus iste, non tanquam a doctore audiat; et si quid adhuc ignorat, dum ea commemoramus quae illum nosse jam credimus, discat. Nec ipse sane inutiliter interrogatur, quibus rebus motus sit ut velit esse christianus: ut si libris ei persuasum esse videris, sive canonicis, sive utilium tractatorum, de his aliquid in principio loquaris, collaudans eos pro diversitate meritorum canonicae auctoritatis et exponentium solertissimae diligentiae; maximeque commendans in Scripturis canonicis admiran
Abbreviated transcription (Latin):
mine iudicar põt quis homo sit iustus. Et si fa
ole posset. nõ iõ nob̾ ꝓponi exempla iustorum
mad eis iustificemur. s ut eos iitantes ab
eoꝵ ustificatore nos quoq iustificari scia mus
Hnic .n. fiet qd̾ maxime ꝯm̃dandum ẽ ut cum
at assignare uec sib i. sed et se ipm̃ et nos et qͦs¬
cumq anos nec eͥ diligit amicos. in illo et pp̃r
illũ diligat. qui eum dilexit inimicũ ut iusti¬
ficans fac̾et amicum. hic iam ñ puto p̾ceptore
dig̾e. ut cũ occupata st̃ tp̃a. uł tua uł eoꝵ qui
te audiũt breuiteragas. cũ aũ iargiora largiꝰ
ut li ad te quił qmͣ crthenzand̾ ueuent. libera¬
lib toctrinis excultatus qui iam decreuerit ẽc̃
xp̃ĩamis. et ideo uenent ut fiat. Difficillimũ oĩ¬
no ess. ut nõ multa nr̃aꝵ sccipturaꝵ litt̾aꝵ q co¬
gnouit. quib iam instructus ad sacram̃torũ ꝑ¬
ticipationem tĩ mõ uenerit. Tales .n. nõ ea¬

Expanded text:
mine judicari potest quis homo sit justus, et si famine judicari potest quis homo sit justus, et si facile posset, non ideo nobis proponi exempla justorum, ut ab eis justificemur, sed ut eos imitantes ab eorum justificatore nos quoque justificari sciamus. Hinc enim fiet, quod maxime commendandum est, ut cum at assignare, nec sibi; sed et se ipsum, et nos, et quoscumque alios diligit amicos, in illo et propter illum diligat, qui eum dilexit inimicum, ut justificans faceret amicum. Hic jam non te puto praeceptore indigere, ut cum occupata sunt tempora, vel tua, vel eorum qui te audiunt, breviter agas; cum autem largiora, argius ut si ad te quisquam catechizandus venerit liberalibus doctrinis excultus, qui jam decreverit esse christianus, et ideo venerit ut fiat, difficillimum omnino est ut non multa nostrarum scripturarum litterarumque cognoverit, quibus jam instructus ad Sacramentorum participationem tantummodo venerit. Tales enim non ea
Abbreviated transcription (Latin):
refellantur. S ꝓ tempore breui demonstran¬
dum est ita ẽẽ p̾dcm̃ ut q̃ sit utilitas tẽptationũ
endiendis fidelib et q̃ medicina ĩ exẽplo pacĩe
tei qui statuit usq in finem ista ꝑmitt̾e. Ctmmuͦ
idu̾isus eos instrutur quoꝵ ꝑu̾se turbe corpora¬
at̾ implent ectãs. simul eciam p̃ cepta breniter
ne ab hebriosis. auaris fraudatorib alleatoribꝰ
adulteris. fornicatorib spectaculoꝵ a matorib.
bemedioꝵ sacrilegioꝵ alligatorib. p̃ cantatori¬
b mathematicis uł quaꝵl arcium uanaꝵ et
seducatim et ĩpunitũ sͥ fore arbitretur q ui
tet multos qui xpĩani appellantur. hec amare
ctag̾e. et defendere et suadere et ꝑsuadere. Qͥs
n finis p̃stitus sit iuitali nita ꝑseuerantib ec
cmͣ sint in ip̃a eccã tołandi ex qua in fine ceꝑan¬
disunt diui noꝵ libroꝵ testimoniis edocendũ ẽ
p̃nũciandũ eciam ĩuenturũ eũ in ecc̃a multos
ponatur sedulos monẽdꝰ ẽ qr neq facile ab ho¬

Expanded text:
refellantur. Sed pro tempore brevi demonstrandum est ita esse praedictum, et quae sit utilitas tentationum erudiendis fidelibus, et quae medicina in exemplo patientiae Dei, qui statuit usque in finem ista permittere. Cum vero adversus eos instruitur, quorum perversae turbae corporaliter implent ecclesias: simul etiam praecepta breviter ne ab ebriosis, avaris, fraudatoribus aleatoribus, adulteris, fornicatoribus, spectaculorum amatoribus, remediorum sacrilegorum alligatoribus, praecantatoribus, mathematicis, vel quarumlibet artium vanarum et  et impunitum sibi fore arbitretur, quia videt multos, qui Christiani appellantur, haec amare et agere, et defendere, et suadere, et persuadere. Quis enim finis praestitus sit in tali vita perseverantibus et quam sint in ipsa Ecclesia tolerandi ex qua in fine sperandi sunt divinorum librorum testimoniis edocendum est, praenuntiandum etiam inventurum eum in Ecclesia multos s in homine ponatur sedulo monendus est, quia neque facile ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
bro tesponsata erat omnẽ typum carnał no¬
bilitatis extixit. Natus eciã in ciuitate beth¬
leemi q̃ iit̾ om̃s iude ciuitates erat exigua. i ta
ut hodieq uulla appelletur. noluit qũeqm̃ de
ciũ qmͣ terrene ciuitatis sb̾limitate głari. Pau
ꝑeciã fcũ eat cuiꝰ sunt om̃ia. et per qũe creata st̃
omĩa. ue quisqmͣ cũ in eũ crederee de t̾renis di¬
uichs auderet extolli. Noliit rex ab hom̃ib fi̾
q humilitatis ostendebat mã. midens quos ab
eo supbia ceparauerat. qmͣuis sempit̾nũ cus reg¬
num̃ uniuersa creatura testetur. Esinuit qͥ om̃s
pascit sitiuit per qũe creatur onsis potus et qͥ spi¬
taliter panis est esurientiũ. fonsq sitientiũ. ab
iinere celesti f atigatus est qui se ipm̃ nob̾uiam
fecit incelum. Uelut obrutui es obsuduit co¬
ram ꝯuitantib per quẽ mutuis locutus est et
surdus audiuit. Unctͥus est qui de inftrmitetũ

Expanded text:
 typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus sunt omnia, et perunt: ne quisquam cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri: quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat, quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit: sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritaliter panis est esurientium fonsque sitientium: ab itinere terrestri fatigatus est, qui seipsum nobis fecit viam in coelum. Velut obmutuit et obsurduit coram conviciantibus, per quem mutus locutus est et surdus audivit. Vinctus est qui de infirmitatum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c seũs appellatus est digitus dei. nõ tũ cũtiar
audimꝰ humani corporis forma cogitanda ẽ ac¬
cepit ergo ille ppłs legem digito tei stͥptamĩ
tabuł sapideis ad significandã duriciã cordiii
loꝵ quodlegemi nõ erant impletur. Corporalia
quppe tona desid̾antes a dño magis caruali tino¬
re. om spiritali caritate tenebantur legemass
ĩplet nisi cautas. Io multis sacram̃tis uisibusb
honorati sunt quon ẜuili ingo p̃merẽtur ĩ obs¬
uat̃õnib ciboꝵ et ĩ sacrificiis animaliũ et alis
et obẜuabantur ad ꝯgruentiã tp̃is. A multitu¬
dine uero carnaliũ tm̃m̃o obẜuabantur nõm
telligebantur. ꝑ multa itaq et uara signa it̃
futuraꝵ quas longum est om̃s ꝯmemorare es es
nunc in ecc̃a iudemus impleri. temporast cars̃
regnũ t̾renum regni spiritał ymaginẽ gess
Ibi ierłm condita ẽ famosissima cinitas teis̾¬
putrei quo regũtur sĩm angeli et u̾bum hoiẽm

Expanded text:
Spiritus sanctus appellatus est digitus Dei; non tamen cum hoc audimus, humani corporis forma cogitanda est. Accepit ergo ille populus legem digito Dei scriptam in tabulis sane lapideis, ad significandam duritiam cordis eorum quod legem non erant impleturi: corporalia quippe dona desiderantes a Domino, magis carnali timore quam spiritali charitate tenebantur, legem autem non implet non charitas. Ideo multis sacramentis visibilibus onerati sunt, quo servili jugo premerentur in observationibus ciborum, et in sacrificiis animalium, et aliis et observabantur ad congruentiam temporis. A multitudine vero carnalium tantummodo observabantur, non intelligebantur. Per multa itaque et varia signa rerum futurarum quas longum est omnes commemorare, et eas nunc in Ecclesia videmus impleri, perductus regnum terrenum regni spiritalis imaginem gessit. Ibi Hierusalem condita est famosissima civitas Dei, seei quo reguntur summi Angeli, et Verbum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ulud miraculũ fieret. Utrũꝙ signum est e
ctisiui per quod fideles in nouam uitam tuͣsen
pct̃a uero eoꝵ tanqmͣ iminici telentur atou
riũtur. aꝑtius autẽ xp̃i passio in illo ipło ar¬
ta est cũ iussi sunt ouem oceitere et manoua¬
re. et de sanginue eius postes aignare siosi eo
hoc celebrare omi anno. et appellare pasthads
Manifestissime quippe ꝓpħ̾ia de dño ihũ pp̃ ds
qr tanqmͣ ouis ad ĩmosandũ ductus est. cuꝰ pi¬
siomis et crucis signo in fronte hodie tancħ ͥ rs
tus est uec sit millo menbra et digiti cogradi

Expanded text:
ut illud miraculum fieret. Utrumque signum sancti ut illud miraculum fieret. Utrumque signum sancti baptismi, per quod fideles in novam vitam transeant: peccata vero eorum tanquam inimici deleantur atque moriantur. Apertius autem Christi passio in illo populo figurata est, cum jussi sunt ovem occidere, et manducare, et de sanguine ejus postes suos signare: et hoc celebrare omni anno et appellare pascha Domini. Manifestissime quippe Propheta de Domino Jes tanquam ovis ad immolandum ductus est . » Cujus passionis et crucis signo in fronte hodie tanquam in itus est, nec sic in illo membra et digiti cogitandi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omĩa. homo pp̃ nos fcũs est ut tociis ecc̃ẽ
ctanqmͣ tocius corporis caput cc̃t. S uelut to¬
ctus homo dum naseitur eciã si malũ inascẽdo
p̃mutat tñ uniu̾sd corpore sb̾ capite ꝯmincta.
atq ꝯpacta est. Qũ eadmodũ eciã ũ nulli ĩ ip̃is
prĩarchis ad huiꝰ ipĩus signũ manu p̃missa nati
so corpori cuiusq ille caput est sb̾ capite cohese¬
runt. Populus ergo ille delatus ĩ egyptũ ser
iuuit regi diisimo et grauissiis laborib
cdem egyptioꝵ. Eduxit inde ppłm del ꝑ mare
ruberum ubi discens aqua manu prebuit
tnͣseuntib. egyptii aũ cũ eos ꝑseq̃rentur re¬
teũtib in se flutib tem̃si extincti sunt. Ita¬
ꝙ̃ ad modum ꝑ diluuiũ aquis terra purgata
est a nequitia pocõꝵ qui tũc ĩ illa mundatõe
deleti sunt. et insit euaserunt ꝑlignũ. Sicex
egypto exiens ppłs dei per aquas iter inuenit
quib ipoꝵ hostes ꝯsũpti sũt. uec ĩbi tefuit li¬
gui sacrametũ. Iam unga ꝑcussio moysle.

Expanded text:
unt omnia, homo propter nos factus est, ut totius Ecclesiae tanquam totius corporis caput esset. Sed velut totus homo dum nascitur, etiamsi manum in nascendo praemittat, tamen universo corpori sub capite conjuncta atque compacta est; quemadmodum etiam nonnulli in ipsis patriarchis ad hujus ipsius rei signum manu praemissa nati ti sint, tamen universo corpori, cujusque ille caput est, sub capite cohaeserunt. Povivit regi durissimo; et gravissimis laboribus tem Aegyptiorum, eduxit inde populum Dei per mare Rubrum; ubi discedens aqua viam praebuit transeuntibus: Aegyptii autem cum eos persequerentur, redeuntibus in se fluctibus demquemadmodum per diluvium aquis terra purgata est a nequitia peccatorum, qui tunc in illa inundatione deleti sunt et justi evaserunt per lignum. Sic ex Aegypto exiens populus Dei per aquas iter invenit, quibus ipsorum hostes consumpti sunt, nec ibi defuit ligni sacramentum. Nam virga percussit Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in ꝯparatione paleaꝵ uarte pauciorẽ b̃t̃ nu¬
merũ. S sicut nouit agricolꝗa quid faciat te ĩ¬
genti a ceruo palee. sic nicħ est deo multitudo por¬
caroꝵ qui nouit quid de illis agat. ut admĩstra¬
tio regni eius ex nlla parte turbetur. atq tur¬
petur. Nec ĩo putandꝰ est incisse dẏabolus. qr se¬
tum plures cum quib a pancis uĩceretur attra¬
ait. Due iaꝙ anitates una miquoꝵ altera sc̃oꝵ
ab initio gñis humani usq in finẽ ccłi perduꝯͣ¬
Iunc ꝑmixte corporib. s uoluptatib separa¬
le m die iudicii eciã uero corpore separande. õs
ni. honñes amantes suꝑbiam et tẽporalẽ dña¬
tionem. cum uano tspo et pompa arrogãcie¬

Expanded text:
e pauciorem habet numerum. Sed sicut agricola novit quid faciat de ingenti acervo paleae, sic nihil est Deo multitudo peccatorum, qui novit quid de illis agat, ut administratio regni ejus ex nulla parte turbetur atque turpetur. Nec ideo putandus est vicisse diabolus, quia secum plures, cum quibus a paucis vinceretur, attraxit. Duae itaque civitates, una iniquorum, altera sanctorum, ab initio generis humani usque in finem saeculi perduunc permixtae corporibus, sed voluntatibus separatae, in die vero judicii etiam corpore separandae. Omnes enim homines amantes superbiam et temporalem dominationem cum vano typho et pompa arroganti
Abbreviated transcription (Latin):
us hoĩem seduxit ad mortem. nec ip̃e homo ĩ ali¬
quo ininuit u̾itatem aut potestatẽ conditoris
ꝑhibuerat ꝓpria uoluntate consensit. Iustissimꝰ
in. legib om̃nes dampnati sunt deo głoce ꝑ equita¬
tem uindc̃e ipĩ ignominiosi ꝑ turpitudinẽ pene uͥ
et homo a suo creatore au̾sus uictus dyabolo sub¬
teretnt. et dyabolus homĩs ad creatorẽ suñ conu̾¬
finem consentirent cũ illo irent in et̾na supplici¬
a. Quicũq aũ humiliarent se deo et ꝑ eius g ͦ¬
ciam dyabolum uincent et̾ u na p̃mia mererẽ¬
torr. Neq hoc nos mouere debet.qr multi dyabo

Expanded text:
vel hominem seduxit ad mortem: nec ipse homo in alivel hominem seduxit ad mortem: nec ipse homo in aliquo minuit veritatem aut potestatem aut beatitaprohibuerat, propria voluntate consensit. Justissimis enim Dei legibus omnes damnati sunt, Deo glorioso per aequitatem vindictae, ipsi ignominiosi per turpitudinem poenae : ut et homo a suo Creatore aversus victus diabolo subderetur, et diabolus homini ad Creatorem suum convefinem consentirent, cum illo irent in aeterna supplicia: quicunque autem humiliarent se Deo et per ejus gratiam diabolum vincerent, aeterna praemia mereremur. Neque enim hoc movere debet, quia multi