comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione. Ip̃m in cruce experti estis cõ¬
patientes. xp̃m in maiestate experti eftis
consurgentes: uos enĩ estis sponsa illa ⁊ di¬
lecta illa que dilectum nouerat. ⁊ exꝑta
dicebat. fasciculus mirre dilectus meus mͥ¬
fasciculus mirre xp̃c in passione. lotrus ci¬
pri xp̃c in resurrectione. fascicłs mirre  ã¬
maritudo passionis botrus cipi dulcedo rẽ¬
surrectionis fascias mirre multitudo pas¬
sionũ. botrus cipͥ abundancia gaudiorum.
illic amaricans. illic in hebrians. Lam̃ uos
fasciołm mirre incerubera posuistis. quia
passionem xp̃i cum gaudio ⁊ dilectõe sus¬
cepistis. Uos xp̃m pationtem non solum
in corpore. s etiam in corde portatis: quia

Expanded text:
surrectione. Christum in cruce experti estis compatientes. Christum in majestate experti eritis consurgentes. Vos enim estis sponsa illa et dilecta illa quae dilectum noverat, et experta dicebat: Fasciculus myrrhae dilectus meus mFasciculus myrrhae Christus in passione. Botrus cyperi Christus in resurrectione Fasciculus myrrhae amaritudo passionis. Botrus cyperi dulcedo resurrectionis. Fasciculus myrrhae multitudo passionum. Botrus cyperi abundantia gaudiorum. Illic amaricans, hic inebrians. Tamen vos fasciculum myrrhae inter ubera posuistis, quia passionem Christi cum gaudio et dilectione suscepistis. Vos Christum patientem non solum in corpore, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
talem producit spẽm. postremo suꝑ om̃e pul¬
crũ uiride quõ animos intuentiũ rapit quãdo
uere nouo noua qͣdam uita germina prodeũt
&erecta sursum in spicuł suis qi deorsum mor¬
te calcata ad ẏmaginem fucure resurrectõnis
in lucem ꝑiter erumpũt o quid de oꝑib dei
loquim᷑. cum ⁊̃ hũane industrie fucos ãdulee¬
riua quadam spẽ fallentes ocłos cancoꝑe admi¬

Expanded text:
talem producit speciem. Postremo super omne pultalem producit speciem. Postremo super omne pulchrum viride, quomodo animos intuentium rapit; quando vere novo, nova quadam vita germina prodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus Dei loquimur? cum etiam humanae industriae fucos adulterina quadam sapientia fallentes oculos tantopere mi
Abbreviated transcription (Latin):
rerum młtũ disserere opus nõ ÷. cum ipse
uisus probet quantũ nature decorit addit᷑. a
cam uariis distincta colorib adornat᷑. Qid
luce pulchrius. que cum colorem in se nonha¬
lrat. omĩũ cũ colores rerũ ip̃a quodã modo u¬
luminando colorat: Quid iocundus aduidẽ¬
dum celo cũ serenũ ÷ qd̾ resplendet qͣi saphiris
⁊ gratissimo quodam sue daritatis cemperaͣ¬
mento. uisũ excipit ⁊ demulcet aspectũ Sol
sicut aurũ rucilat. Luna pallet qͣi electĩ. Sca¬
larum q̃dam flãmeo aspectu radiant. q̃dam
luce rosea micant. quedam uo alt̾natim. nũc
roseũ. nũc uiridem. nũc caudidũ fulgorem de¬
monstrant. Gand de gẽmis ⁊ laꝑidib p̾ciosis
narrem quorũ non solũ efficacia ucił s aspet¬
cus quo mirabił ÷: site cellus redimita Rlo¬
zib qm iocundumꝰ spectacłm p̃let. quõ uisum
delectas. quõ affectum prouocat uidemus ri¬
bentes rosas candida lilia purpureas uiolas.in

Expanded text:
rerum multum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius, quae cum colorem in se non habeat, omnium tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet quasi sapphirus; et gratissimo quodam suae claritatis temperamento visum excipit et demulcet aspectum? Sol sicut aurum rutilat, luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam luce rosea micant, quaedam vero alternatim nunc roseum, nunc viridem, nunc candidum fulgorem demonstrant. Quid de gemmis et lapidibus pretiosis narrem? quorum non solum efficacia utilis, sed aspectus quoque mirabilis est. Ecce tellus redimita floribus, quam jucundum spectaculum praebet, quomodo visum delectat, quomodo affectum provocat? Videmus rubentes rosas, candida lilia, purpureas violas, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃c aut̃ carnem cũ mortalitate assumpsit a¬
minam sine iniquitate. Uetustatem autem
carnis sue per crucem hoc ordine deposuit pri¬
mũ ligatus÷. postea crucifreus. Sic ⁊ nos ue¬
tustatem interioris hoĩs. ħ̃ iniqͥtatẽ ħ ordĩe
destruere debemus. primũ eam foris ꝑ discipli¬
nam ligando ut oꝑari non possit. deinde int

Expanded text:
 autem carnem cum mortalitate assumpsit, animam sine iniquitate. Vetustatem autem carnis suae per crucem hoc ordine disposuit; primum ligatus est, postea crucifixus. Sic et nos vetustatem interioris hominis hoc est iniquitatem hoc ordine destruere debemus: primum eam foris per disciplinam ligando, ut operari non possit; deinde int
Abbreviated transcription (Latin):
am illam cribue̾t. Ut g deus ab homĩe
placari poss. dedit deus gratis honũ qd̾
homo ex debico deo redceret. Dedit hoĩ
hoĩem quem homo pro homine redcet.
qui ut digna recompensatio fier. pͥori
non solum equal̾ s ⁊ maior ess. Ut ergo
pro homine redderetur hono maior ho¬
mine. factus ÷ deus homo prohonũe. et
dedit se homo homini ut se acciꝑet ab ho¬
mine. Incarnatus ÷ deus dei filius. ⁊ dacu᷑
est hominib deus homo xp̃c. Sic̃ xasaiaꝰ
dicit. Puer natus ÷ nobis. ⁊ filius datus
est nobis ⁊ uocabitur nomen eius ad¬
mirabilis. deus fortis ⁊c̃ Qd̾ ergo homĩ

Expanded text:
am illam tribueret. Ut ergo Deus ab homine am illam tribueret. Ut ergo Deus ab homine placari posset, Deus dedit gratis homini quod homo ex debito Deo redderet. Dedit homini hominem, quem homo pro homine redderet; qui ut digna recompensatio fieret, priori non solum aequalis, sed et major esset. Ut ergo pro homine redderetur, homo major homine factus est Deus homo pro homine; et dedit se homo homini, ut se acciperet ab homine. Incarnatus est Deus Dei Filius, et datus est hominibus Deus homo Christus, sicut Isaias dicit: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis. Et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Deus fortis, etc. Quod erg
Abbreviated transcription (Latin):
homo deum placar. ⁊ sic deinde fiduciali
deo patrocinante cum diastolo causam
iniret. S deum rõnabilicer placare nõ
poterat nͥ ⁊̃ dampnũ quod intulerat
restitueret. ⁊ de contempcu saciffacet Hõ
uo nich̾ habuit qd̾ digne deo pro illato
dampno recompensaret. qr si quid de ir¬
rõnali creatura redd̾et pro rõnali sb̾laci
minus ess. S nec hominem ꝑto hoĩe
redde̾ potuit. qr iustum ⁊ ĩnocentem ab¬
stulerat. ⁊ ueminem nͥ pecratorem inue¬
nit. Nich̾ ergo homo inuenit unde deũ gͥ
placare poss. qr siue sua siue se ip̃m da¬
ret. digna recompensacio non ess. WUidẽs
ergo deus hoĩem sua uirtute iugũ damp¬
dedit. Neq .n. ereptio homĩs ꝑfecte rõna¬
bilis ess. nisi ee utraq ꝑte iusta fier. Hs̃
Sicut deus iusticiam habuit homiriem
reguirendrica ⁊ homo iusticiam hrẽt.
euadendi. S hanc iusticiam homo nũ¬
qm habere potuiss. nͥ deus ei ꝑ mĩam su

Expanded text:
homo Deum placaret, et sic deinde fiducialiter homo Deum placaret, et sic deinde fiducialiter Deo patrocinante cum diabolo litem iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod intulerat restitueret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro illato damno recompensaret, quia si quid de irrationabili creatura redderet, pro rationali sublata minus esset. Sed nec hominem pro homine reddere potuit; quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit unde Deum sibi placare posset; quia sive sua sive seipsum daret, digna recompensatio non esset. Videns ergo Deus hominem sua virtute jugum damdedit. Neque enim ereptio hominis perfecte rationabilis esset, nisi ex utraque parte justa fieret, hoc est, sicut Deus justitiam habuit hominem requirendi, ita et homo justitiam haberet evadendi. Sed homo hanc justitiam nunquam habere potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
qr illum ⁊ pͥus bona promittendo decep̃
⁊ post mala inf̾endo nocuit. Iniuste ergo
diabolus tenet hoĩem. s homo iuste tene¬
tur. qr diabolus nũqmͣ meruit ut hoĩem
subiectum premet. s homo meruit per
culpam suam ut ab eo premi permicceret᷑.
Licet .ii. ignoraret falsum ẽẽ qd diabolus
ꝓmisit non tñ ignorauit quod illud eciã
si uerũ ess concĩa creatoris uoluntatem cõ
cupisc̾e non debuit. Iuste ergo subiectus
ẽ homo diabolo quantũ ꝑtinet ad cłpam
suam. ⁊̃ iuste autem quantũ ꝑtin addia¬
boli fraudulenciam. Sig hõ talem pacro¬
num haberet. cuius potencia diabolus ĩ cau¬
sam compelli possit iuste dño eius homo
contradicer. qr ulsam diabolus iustam
sam habuit quare sibi sus in homieuen¬
dicare debuiss. Patronus autem talis
nullus ĩueniti pocerat. ñdeus. S deus
cam hoĩs susciꝑe noluit. qr hõi ad huc ꝑ
cłpasua iatus suit. Oportuit ergo ũ pͦri

Expanded text:
quia illum et prius bona promittendo decepit, quia illum et prius bona promittendo decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus nunquam meruit ut hominem sibi subjectum premeret; sed homo meruit per culpam suam ut ab eo premi permitteretur. Licet enim ignoraret falsum esse quod diabolus promisit, non tamen ignoravit quod illud etiam si verum esset contra Creatoris voluntatcupiscere, non debuit. Juste ergo subjectus est homo diabolo, quantum pertinet ad culpam ejus; injuste autem, quantum pertinet ad diaboli fraudulentiam. Si igitur homo talem patronum habet, cujus potentia diabolus in causam compelli posset, juste dominio ejus homo contradiceret, quia nullam diabolus justam causam habuit, quare sibi jus in homine vindicare debuisset. Patronus autem talis nullus inveniri poterat nisi Deus. Sed Deus causam hominis suscipere noluit, quia homini adhuc pro culpa sua iratus fuit. Oportuit ergo ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
dixit filius meus es tu ego hodie genui
te. In u̾bo dixit ingeniut filius meus es cu-
& qͦr non transit genitura hodie. Pertes¬
peccando a deo recedit. So qñ deus cium.
iudicando hominem abicit. Scdm mul
iniquitatem suam abscondit .e.e..u¬
qũ autem conficetur iniquitaten suam
foras uenit. Nunc ergo uocat deus lazarũ.
⁊ precipit ut foras ueniat. qr monet pet¬
satorem ut pectatũ suũ reuelare nõ erubes¬
cat s quisquis in hac uita sponce exire
noluerit. ĩ futuro expelletur inuitus. qͥa
qui hic peccatũ sinim reuelare neglexe¬
rit ad salutem. eius pecratum ibi uelit no¬
lit reuelabitur ad confusionem. Sicut dr̃
ĩalio psalmo. arguam te ⁊ statuam ꝯtra
faciem tuam. Qm̃ fecisti iudiciũ meũ¬
Res in causam ueniũt. et causamn
Diabolus deo ĩuriam fecissẽ conuincit᷑.
quia suũ eius ħ ÷ hoĩem ⁊ fraudulenter
abdixit. ⁊uiolen ter tenuit. Homo ĩiu
nens sue seruitucis dampnũ ali inculit᷑.
Item diabolus hõi iniuriam fecisse ꝯuĩcit᷑.

Expanded text:
dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te. In verbo dixit quia genuit, Filius meus es tu, et quia non transit genitura, hodie. peccando a Deo recedit; secundo, quando Deus judicando hominem abjicit. CAP. iniquitatem suam abscondit, quando autem confitetur iniquitatem suam, foras venit. Nunc ergo vocat Deus Lazarum, et praecipit ut foras veniat, quia monet peccatorem, ut peccatum suum revelare non erubescat. Sed quisquis in hac vita sponte exire noluerit, in futuro expelletur invitus, quia qui hic peccatum suum revelare neglexerit ad salutem, ejus peccatum ibi, velit nolit, revelabitur ad confusionem, sicut dicitur in alio psalmo: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Cres in causam veniunt, homo, Deus, et Diabolus Deo injuriam fecisse convincitur; quia servum ejus, id est hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo injurnens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ concupĩam. nec egrediaris ꝑ inꝑacĩam. Sta
in bostio spelunce tue. ⁊ ecce pertransibit do᷑
Quõ homo per concupĩam carminherens
deum uidere poterit. cum ille ⁊̃ qui toto desi¬
derio ad exitum carnis inhiat in hac corrup¬
tione adhuc positus non nisi tñseuntem uidẽ
queat: In hac gͥ mortalitatis caligine ad¬
uentus dei ad animam in transitu fit. q qd
hic de ip̃ius dulcedine mutabiliter iuen¬
tib ostendit᷑. ab ipõ animo qm̃uis illiũato
ad sue corrupcionis tenebras rursum rela¬
bente nequaqmͣ diu recinetur. Ecce ꝑtransi¬
bit dominus. Sp̃c grandis ⁊ fortis subu̾tens
montes. ⁊ conterens pecras. non in spũ dñs¬
Per sp̃m cõmotio. non in cõmotione dñs.
post ꝯmotionem ignis. Non in igne dominus
post ignem: sibilus aute lenis. Ecce p̃ ambu

Expanded text:
per concupiscentiam, nec egrediaris per impatientiam. Sta per concupiscentiam, nec egrediaris per impatientiam. Sta in ostio speluncae tuae, et ecce pertransibit Dominus. Quomodo homo per concupiscentiam carni inhaerens Deum videre poterit, cum ille etiam qui toto desiderio ad exitum carnis inhiat, in hac corruptione adhuc positus non nisi transeuntem videre queat? In hac ergo mortalitatis caligine adventus Dei ad animam in transitu fit, quia quod hic de ipsius dulcedine mutabiliter viventibus ostenditur, ab ipso animo, quamvis illuminato, ad suae corruptionis tenebras rursum relabente nequaquam diu retinetur. Ecce pertransibit Dominus. Spiritus grandis et fortis subvertens montes et conterens petras; non in sppiritum commotio: non in commotione Dominus, et post commotionem ignis: non in igne Dominus, et post ignem sibilus aurae tenuis. Quod cum au
Abbreviated transcription (Latin):
qr non nũqm animus qui pro uitanda c̃¬
carnis turpitudie declinat nondum tñ ad desen¬
dam eiusdem carnis mansionem animatu:.
Iezabel quippe qd̾ incerp̾tatur sterquilinum
seruus dei fugiens in spelunca latitat q licet
ad calcandam spurciciam animatus sit. nõd̾
tam̃ ad tołanciam passionũ roboratur. Unde
⁊ illi diuina uoce per increpationem dicitur.
Quid hic facis belias: Non .ii. ad hoc factus
es ut sub latebra carnis moram cibi facias ex¬
eundi ad contemplandam faciem creatoris.
Surge gͦ ⁊ sta in hostio speluncetus Surge
ad suꝑiora erig̾e. Surge netotus terre inhẽ¬
reas. Surge ad siꝑꝑiora appetens que sursũ se̾
Ota in hostio spelunce tue. Sta ꝑseuerancia.
sta pacia. Perseu̾anca: ut nõ aboas retrorsũ
Pacĩa: ut ante tempus ad exitum nõ festines.
Sta expecta donec uoceris. Sca paratus ꝑ desi¬
derium exeundi. Sta fpeus ꝑ obedĩam sustinen¬
di. Sta in bostio spelunce ut nec ingrediaris

Expanded text:
, quia nonnunquam animus pro vitanda , quia nonnunquam animus pro vitanda carnis turpitudine declinat; nondum tamen ad deserendam ejusdem carnis mansionem animatur. Jesabel quippe quod interpretatur sterquiliniumus persecutionem servus Dei fugiens, in spelunca latitat, quia licet ad calcandam spurcitiam animatus sit, nondum tamen ad tolerantiam passionum roboratus. Unde et illi divina voce per increpationem dicitur: Quid hic facis, Elia? Non enim ad hoc factus es, ut sub latebra carnis moram tibi facias exeundi ad contemplandam faciem Creatoris. Surge ergo et sta in ostio speluncae tuae . Surge, ad superiora erigere. Surge, ne totus terrae inhaereas. Surge, appetens quae sursum sunt. Sta in ostio speluncae tuae, sta perseverantia, sta patientia. Perseverantia, ut non abeas retrorsum. Patientia ut ante tempus ad exitum non festines. Sta, exspecta donec voceris. Sta paratus per desiderium exeundi. Sta fixus per obedientiam sustinendi. Sta in ostio speluncae, ut nec ingrediaris
Abbreviated transcription (Latin):
Tauros suos ⁊ altilia sua occidit. ut ad actionẽ
⁊ contemplationem pascamini per eos quorũ
in terra caro iugum portauit in labore boni o¬
peris. ⁊ ad celum mens mens sũbleuata fuerat
peruolacum concemplationis. Has carnes in
mensa dei edens. ut per carnalia rofecti ad spĩa¬
lia proficiatis: Uerũptam̃ scire debetis qd̾ elps¬
as carnes. id ÷ aqua coctas mensa deinon rec¬
pit. Audistis .n. qualiter agnus paschalis
manducatur. Aqua .n. carnes in secoctasemol¬
lit. ꝙ idõ forte qr deus molles carnes non amat
⁊ dissolutas. assata ꝯm̃datur Mollis enĩ caro
est que dic̃. ferre non possum. tolerare ñ ualeo
dissoluor. deficio. Hanc carnẽ uon amat deus.
s igne passionis torudam. ⁊ t̾bulationis tołan¬
cia solidatam. Si gͦ carne reficiamĩ: reficite in
carns si festa nobis deus facit faciteuos et ilłi
festa.Si uosille gaudere dese ⁊ desius cribuit
elias iezabel fugiens in spelunca abscõdit᷑

Expanded text:
Tauros suos et altilia sua occidit, ut ad actionem Tauros suos et altilia sua occidit, ut ad actionem et contemplationem pascamini per eos quorum in terra caro jugum portavit in labore boni operis; et ad coelum mens sublevata fuerat per volatum contemplationis. Has carnes in mensa Dei editis, ut per carnalia refecti ad spiritualia proficiatis. Verumtamen scire debetis quod elixas carnes, id est aqua coctas mensa Dei non recipit. Audistis enim qualiter agnus paschalis um favo mellis manducatur . Aqua enim carnes in se coactas emollit, et ideo forte quia Deus molles carnes non amat et dissolutas, assata commendatur. Mollis enim caro est quae dicit, ferre non possum, tolerare non valeo, dissolvor, deficio. Hanc carnem non amat Deus, sed igne passionis torridam et tribulalationis tolerantia solidatam. Si ergo carne reficimini, reficite in carne. Si festa vobis Deus facit, facite vos et illi festa. Si vos ille gaudere de se et de suis tribuit, iam Jezabel fugiens in spelunca absconditur
Abbreviated transcription (Latin):
cata dimissa apostatare ipẽ dominꝰ ꝑrohibet
dicens. Uade ⁊ amplius noli peccare. ꝙ ꝓpħa.
obseruato me ab iniquitate mea. Igitur hõ
accedens ad seruitutem deistet in loco suo per
pacĩam ut non cedat nec recedat. Operet᷑ boñ
ꝓ adimplendo pͥmo debito patiaturmaliun
pro expiando primo delicto. Nam ut faciat
bonũ factus ÷ homo ut patiatur malũ fecit
homo. Pro eo igitur quod factus ⁊ fac̃ bonũ
proeo quod fecit patitur malũ. Primus enĩ
⁊ ĩnocenciam dese̾ns defic̾e cep̃. ⁊ ire de malo
iniquitatis ꝑ malũ mortalitatis ad malum
dampnationis. Uenit aut̃ saluator ⁊ monspͣ¬
uit aliam uiam qua ad patriam reu̾tatur
homo a bono iustĩe ꝑ malũ pene ad bonum
glorie.
d mensam magnam sedistis. considerate
que uob̾ apponuntur. ⁊ scitote qr oportet
uos similia preparare. Etce dominus prandrũ
paret in gaudio sanctorũ sacians uos ꝑ p̃miũ

Expanded text:
cata dimissa apostatare ipse Dominus prohibet, cata dimissa apostatare ipse Dominus prohibet, dicens: Vade et amplius noli peccare . Et propheta: Observabo me ab iniquitate mea . Igitur homo accedens ad servitutem Dei stet in loco suo per patientiam, ut non cedat nec recedat. Operetur bonum pro adimplendo primo debito, patiatur malum pro expiando primo delicto. Nam ut faciat bonum factus est homo, ut patiatur malum, fecit homo. Pro eo igitur quod factus est facit bonum, pro eo quod fecit patitur malum. Primus enim et innocentiam deserens, deficere coepit, et ire de malo iniquitatis per malum mortalitatis ad malum damnationis. Venit autem Salvator, et monstravit aliam viam, qua ad patriam revertatur homo, per bonum justitiae et malum poenae, ad bonum gloriae.Ad mensam magnam sedistis. Considerate quae vobis apponuntur, et scitote quia oportet vos similia praeparare . Ecce Dominus prandium paret in gaudio sanctorum, satians vos per praemium.
Abbreviated transcription (Latin):
uł in abrenuntiatione possessionis ꝓprie cũ
tertena sub̾a que foris possidebatur deseritur.
uł in abrenunciatione delectationis mũdane.
cum carnalium sensuũ lascia mortificatur
In om̃ib hiis laborest nec siue dolore quicꝙͣ
horũ fĩ potest. Hec igitur est pacĩascõꝵ. ¶oi
sustinenciam deserunt apostatant. post ultimã
abrenũtiatõm. primo ꝑ uanitatem. qr mun¬
danam iocunditatem ad uoluptatem repetũt
post scb̃am. Scdo ꝑ cupiditatem. qr post poĩtas
diuicias m̃diad suꝑfluitatem ambiũt. post
pͥmam. tercio ꝑ iniquitatem qua anteacta
per cupiditatem in uia peccatorum. nec seddat
ꝑ iniquitatem in cathedra pestilencie. Iob ad
mũdi iocunditatem minime respexerat qui
dicebat. Si uidi solem cũ fulgetet. ⁊ lunam ĩ¬
cedentem ordine suo. Post diuicias mundia¬
postatare dauid nos prohibet dicens. Noli emu¬
lari in eo qui prosperatur in masua. Post pet¬

Expanded text:
vel in abrenuntiatione possessionis propriae, cum vel in abrenuntiatione possessionis propriae, cum terrena substantia quae foris possidebatur, deseritur, vel in abrenuntatione delectationis mundanae cum carnalium sensuum lascivia mortificatur. In omnibus his labor est, nec sine dolore quidquam horum fieri potest. Haec igitur est patientia sanctorum. Qui sustinentiam deserunt, apostatant. Post ultimam abrenuntiationem, primo per vanitatem, quia mundanam jucunditatem ad voluptatem repetunt. Post secundam, secundo per cupiditatem, quia postpositas divitias mundi ad superfluitatem ambiunt. Post primam, tertio per iniquitatem, qua anteacta per cupiditatem in via peccatorum, nec sedeat per iniquitatem in cathedra pestilentiae. Job ad mundi jucunditatem minime respexerat qui dicebat: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare ordine suo . Post divitias mundi apostatare David nos prohibet dicens: Noli aemulari in eo qui prosperatur in via sua . Post pec
Abbreviated transcription (Latin):
num̾arefolia s fructũ. noli pensare paleam.
s grana. Opus sine contentioneflos ⁊ sine fruc¬
tũ. Concricio sine oꝑe. fructus sine m̾aturitate
Nduob seruitur deo. in faciendo bonum
⁊ patiendo malũ. In confessorib remunera¬
turbona actõ. in martirib passio. Ad agen
paciencia: ne malum paciens malus fiat. Qui
enĩ bonũ fac̃: in bona materia oꝑatur. Sed si
bonũ bene non facit: ꝑ malam formam bona
materia deformatur. bona ⁊ forma ubi nec
plus uec minus iusto:. Siplus iustofit: pecta¬
tum .℥. siminus ĩusto fit: delictum. Igitur qui
bonim bene facit: qͣ bone materie bonã forlũ
impͥmit. Ad toleranciam aut̃ mali patiencia
no recedit. Sic̃ enĩ malum qd ÷ cłpa fatiend̃
nõ ÷: sic malũ qd̾ ÷ pena patiendum÷. Pena
autem dolor est Doloru̾o aliud non ⁊ nisi cũ
amitcitur qd̃ amatur. uel in abrenuntiatõe
culpe cum pcc̃m qd̾ prius delectabat relinqͥt᷑

Expanded text:
numerare folia, sed fructum. Noli pensare paleam, numerare folia, sed fructum. Noli pensare paleam, sed grana. Opus sine contritione flos est sine fructu. Contritio sine opere, fructus est sine maturitateduobus servitur Deo, faciendo bonum et patiendo malum. In confessoribus remuneratur bona actio, in martyribus passio. Ad agendpatientia, ne malum patiens malus fiat. Qui enim bonum facit in bona materia operatur, sed si bonum bene non facit, per malam formam bona materia deformatur. Bona est forma, ubi nec plus nec minus justo est. Si plus justo sit, peccatum est; si minus justo sit, delictum. Igitur qui bonum bene facit, quasi bonae materiae bonam formam imprimit. Ad tolerantiam autem mali patientia no recedit. Sicut enim malum quod est culpa faciendum non est, sic malum quod est poena patiendum est. Poena autem dolor est, dolor vero aliud non est nisi cum amittitur quod amatur; vel in abrenuntiatione culpae, cum peccatum quod prius delectabat relinquitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dolor cłꝑam placat satiffactõ uiciũ sanat.
Custodia sanitatem seruat. In hiis custodia fu¬
turiprimũlocum tenet. dolõr pret̾iti scd̃m. no¬
uissimũ satisfactõ delicti que tantũ proficit
qntũ cec̾a eff̃icit. Ideo saluator solam hanc .i.
custodiam futi quasi p̃cipuam ⁊ in quaomĩs
pnĩe fructus constat suis confessorib ĩiunxit.
uade ⁊ amplius noli peccare ⁊ uadem pace
Sitm. uide ne quid tͥ deterius contingat᷑. Hec
tria sic pensanda sunt ut sit dolor plenuscus¬
in futuro dampnetur fac̃ custodia futuri.se
puniatur: facit saciffactio delicti. Si ergo se¬
curus uis ẽẽ: cauefutura. corrige preterita.
acramentũ pnĩe est ext̾ior exhibitõ opiꝰ
res sacramenti: uera contritio cordis. Si
sacramentũ suscipis. oꝑa pm̃e facias haberẽ
sacͣmenti in uera contritione neftustra spł̃m
sine ueritate ostendas. Tanta  ꝑñatua quã
ꝓ malo quod feristi deuocõ. ꝓ bono recuꝑãdo

Expanded text:
Dolor culpam placat, satisfactio vitium Dolor culpam placat, satisfactio vitium custodia sanitatem servat. In his custodia futuri primum locum tenet, dolor praeteriti secundum, novissimum satisfactio delicti. Quae prima tantum proficit quantum caetera duo efficiunt. Ideo Salvator solam hanc, id est custodiam futuri, quasi praecipuam et in qua omnis poenitentiae fructus consistat sibi confitentibus injunxit: Vade et amplius nolrum: Vide ne quid tibi deterius contingat . Haec tria sic pensanda sunt, ut sit dolor plenus, cusin futuro damnetur, facit custodia futuri. Ne puniatur, facit satisfactio delicti. Si ergo securus vis esse, cave futura, corrige praeterita.acramentum poenitentiae est exterior exhibitio operis, res sacramenti, vera contritio cordis. Si sacramentum suscipis, opera poenitentiae facias, haberem sacramenti in vera contritione, ne frustra speciem sine veritate ostendas. Tanta est poenitentiapro malo quod fecisti; devotio, pro bono recuperando
Abbreviated transcription (Latin):
subleuatis ꝑ desidersum. Congregatis ꝑ dilec¬
tionem ꝓpenmi. subleuatis ꝑ dilectionem dei
ẜ nos ergo si talia dona perciꝑe uolumus:
is scire homo quanta ÷ uirtus penitẽcie:
Attende. Dicam qd possum. Totũ auft
quod minatur dampnatõ. totũ confert qd
ꝓmitrit salus. Quancũ putas ẽ hoc: Bene
considera. mala eterna aufert. bona eterna
fructum confert pnĩa. Si fructum fet̾is sn
ea fructum caplesex ea fructum quẽ facͦ
in ca mericumest fructũ quem capies ce ea
premiũ. Si facis in ea fructus dignos ĩme¬
rito: capies ex ea fructus ecernos in premĩo.
Qͥd  penitencia: tolor p̃t̾iti. Quid ⁊ dignoᷤ
fructus penitencie: Satisfactio dełicti Agi
pña. fructum. dignũ. Si deerrato doles ħ ⁊
uoluntatem: ꝑsequere iniquitatem. Post
pnĩam dolorem cordis fructus sequatur ma¬
ceratio carnis. In penitencia triasunt ⁊dolor¬
preteriti. Custodia fucuri. Satiffactõ delicti.

Expanded text:
sublevatis per desiderium. Congregatis per dilecsublevatis per desiderium. Congregatis per dilectionem proximi sublevatis per dilectionem Dei. Et nos ergo, si talia dona percipere volumus, is scire, homo, quanta est virtus poenitentiae. Attende, dicam quod possum. Totum aufert quod minatur damnatio; totum confert quod promit it salus. Quantum putas est hoc? Bene considera. Mala aeterna aufert, bona aeterna fructum confert poenitentia: Si fructum feceris in ea fructum capies ex ea. Fructus, quem facis in ea, meritum est. Fructus quem capies ex ea, praemium est. Si facis in ea fructus dignos in merito, capies ex ea fructus aeternos in praemio. Quid est poenitentia? Dolor peccati. Quid est dignus fructus poenitentiae? Satisfactio delicti. Agitpoenitentiam, fructum, dignum. Si de errato doles, hocvoluntatem persequere iniquitatem. Post poenitentiam dolorem cordis, fructus sequatur maceratio carnis. TIT. CVI. praeteriti, custodia futuri, satisfactio delicti.
Abbreviated transcription (Latin):
amor mundi inficit hic amor pcũ polluit. et
ip̃e in eternũ manet. Quienĩ instabilis est
ꝑ gaudium iniquitatis. uel qui instabili ad¬
heret ꝑ gaudium uanitatis: hic nõ potest
manere in eternũ. nec gaudium uetum hr̃e
qd̃ falsum ÷ ꝑ iniquitatem. ⁊ tnͣsitorium ꝑ¬
uanitatem. Qi autem spm̃ dei manentem
manentem diligit. ⁊ stabili adheret. ⁊ possi¬
det consũmatũ donũ. hoc enĩ totum bonũ÷
hoĩs cognosc̾e ⁊ amare creatorem suũ. Prop
sit cognitio ueritatis. in igne amor urtutis
In lingua . n. uerbũ ÷. in igne flãma. ꝙuer¬
bum quidem ad cognitionem ꝑtinz. ignis
uo̾ ad dilectionem. ꝙ ideo u̾bũ cũ igne ueĩt
sapĩa cum dilectione. ut alt̾m illuĩar. alt̾m̾
inflãmar. alt̾m̃ contra ignoranciam. altm̃
contra concupĩam. Hec uero dona nõ nisi ĩn
unũ congregatis. ⁊ ad suꝑiora subleuatisue¬
nire potuerunt. Congregatis per consensum.

Expanded text:
amor mundi inficit; hic amor peccati polluit. Et amor mundi inficit; hic amor peccati polluit. Et ipse in aeternum manet. Qui enim instabilis est per gaudium iniquitatis, vel qui instabili adhaeret per gaudium vanitatis, hic non potest manere in aeternum, nec gaudium verum habere quod falsum est per iniquitatem, et transitorium anitatem. Qui autem spiritum Dei manentem permanens diligit, et stabili adhaeret, et possidet consummatum bonum. Hoc enim totum bonum est hominis cognoscere et amare Creatorem suum. Proptsit cognitio veritatis, in igne amor virtutis. In lingua enim verbum est, in igne flamma. Et verbum quidem ad cognitionem pertinet, ignis vero ad dilectionem. Et ideo verbum cum igne venit, sapientia cum dilectione, ut alterum illuminaret, alterum inflammaret: alterum contra ignorantiam, alterum contra concupiscentiam. Haec vero dona non nisi in unum congregatis, et ad superiora sublevatis venire potuerunt. Congregatis per consensum,
Abbreviated transcription (Latin):
malum ⁊ amor malus siłr. Est en ĩ amordĩ
⁊ est amor mundi. ⁊ amor pcã. Quidam enĩ
solũ deũ amant. quidam aliud preter deum
q̃dam amant. ⁊ hii deum non amant. ¶ui
solũ deum amant edificant suꝑ fundamẽtũ
aurũ argentũ ⁊ lapides preciosos. In auro
ĩcellectum. inargento esoquiũ. in lapidib
p̾ciosis opꝰ incorruptum. Qui precer deum
aliud amant ⁊ tamen deum plusamant᷑.
edificant supͣ fundam̃tũ ligna fem̃scipu¬
lam. In lignis affectũ cognationis. in feno
affectum possessionis. in stipula affectũ fa
aliquid amant. hii supͣ fundamentũ non
edificant. o destruũt fundamentũ. quia
amor dei incorde eẽ non potest uͥ nõ ÷uł solu̾
sicut in hiis qui solum deum amant. uł sũmꝰ
sicut in hiis qui cum deo aliud amant nͥ tam̃¬
ꝯͣ d̾m. In eo amore quo cum deo aliudamat᷑
gaudium est uanitatis In eo amore quo ꝯtͣ
deum aliquid amatur guidiũ iniquitatis. Illic

Expanded text:
malum et amor malus similiter. Est enim amor Dei, malum et amor malus similiter. Est enim amor Dei, et est amor mundi, et amor peccati. Quidam enim solum Deum amant Quidam aliud praeter Deum quaedam amant, et hi Deum non amant. Qui solum Deum amant, aedificant super fundamentum aurum, argentum et lapides pretiosos . In auro intellectum, in argento eloquium, in lapidibus pretiosis opus incorruptum. Qui praeter Deum aliud amant, et tamen Deum plus amant, aedificant super fundamentum lignum, fenum, stipulam . In lignis affectum cognationis, in feno affectum possessionis, in stipula affectum famaliquid amant, ii super fundamentum non aedificant, sed destruunt fundamentum, quia amor Dei in corde esse non potest ubi non est vel solus, sicut in iis qui solum Deum amant, vel summus, sicut in iis qui cum Deo aliud amant, nec tamIn eo autem amore quo cum Deo aliud amatur, gaudium est vanitatis. In eo amore quo contra Deum aliquid amatur, gaudium iniquitatis. Illic
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli neq sicuc sp̃c m̃di: S gaudiũ bonum
⁊ amorem bonũ. Primũ gaũdium u̾itatis
in quo iusticia diligitur. postea gaudium
felicitatis in quo de premio iusticie ꝑcepti
exultatur. Gaudium u̾tatis contra gaudi¬
um iniquitatis. gaudiũ felicitatis contra
gaudiũ uanitatis. ⁊ expellũt bona gaudia
gaudia mala. ⁊ cum ip̃a cor implere ceꝑint
tũc pͥm̃ agnoscit homo qm̃ pͥma gaudia
uera noñ fuerunt. qm̃ nec plena ẽẽ potue¬
runt in gaudio iniquitatis. nec ꝑmanen¬
tia in gaudio uanitatis. Nunc autẽuera
gaudia aduenerunt plena Reterna sicut
saluator promisit ũgaudiũ ur̃m sit pleñ
⁊ gandium nr̃m nemo tollat a uob̃. Ip̃m gͦ
gaudiũ qñ possidemꝰ. Tamen ip̃m desid̾ium
sine gaudio ẽẽ non pot̃. nec ip̃a ad eptõ sue
amore. Itaq gaudium ip̃mamor .÷. ⁊ ipse
amor gaudium ℥̃. qm̃ ĩn eo qd̾ amanius d¬
gaudemus. ⁊ id de quo gaudemus diligim.
Sẽ gaudium bonũ ⁊ amor bonus ⁊gaudiũ

Expanded text:
li, neque sicut spiritus mundi, sed gaudium bonum et amorem bonum. Primum gaudium veritatis, in quo justitia diligitur, postea gaudium felicitatis in quo de praemio justitiae percepto exsultatur; gaudium veritatis contra gaudium iniquitatis; gaudium felicitatis contra gaudium vanitatis. Et expellunt bona gaudia gaudia mala. Et cum ipsa cor implere coeperint, tunc primum agnoscit homo quod prima vera non fuerunt, quoniam nec plena esse potuerunt in gaudio iniquitatis, nec permanentia in gaudio vanitatis. Nunc autem vera gaudia advenerunt plena et aeterna, sicut Salvator promisit, ut gaudium vestrum sit plenum, et gaudium vestrum nemo tollat a vobis . Ipsum gaudium quando possidemus. Tamen ipsum desiderium sine gaudio esse non potest; nec ipsa adeptio sine amore. Itaque gaudium ipsum amor est, et ipse amor gaudium est, quoniam in eo quod amemus gaudemus, et id de quo gaudemus diligimus, et est gaudium bonum et amor bonus et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o agitur de rei dũectissime destructione.s
ideo nũto dolor d̾r adeẽ magnus. Ab hoĩe
usq ad animantia. Maximã ostendit irã
dei transituram a maximo ad minimũ. et
ĩde ab imo ad sũmũ. Hee sunt generatõnes
noe .s. filii de quib ⁊̃ predixit. ⁊ itẽ repecit
ut addat. Corrupta ÷ terra coram deo ⁊c̃. To¬
tũ hoc repecit ⁊ ĩculcat ad augmentũ scełis
ostendendũ. ⁊ iustam iram uindicis. Qd̾ dic̃
coram deo: notat ꝑsonam iudicis sał deum
scire. qui nescire dicitur rem nisi cũ probata
coram eo fu̾it. ⁊ si enĩ per se sciat nescit tamen
ad uindictam. Hoc autem facinus ita erat
manifestũ quod nulla egebat probatione.
Uel coram deo qui pecratum eorũ atcendebat
Ip̃i .n. ita negligenter peccabant: qd̃ nec eciã
pectatũ reputabant. finis uniũse ⁊c̃. Scom¬

Expanded text:
vero agitur de rei dilectae destructione, et vero agitur de rei dilectae destructione, et ideo merito dolor dicitur adesse magnus. Ab homine usque ad animantia. Maximam ostendit iram Dei, transituram a maximo ad minimum, et inde ab imo ad summum. Hae sunt generationes Noe, scilicet filii de quibus et jam praedixit, et item repetit, ut addat: Corrupta est terra coram Domino, etc. Totum hoc repetit et inculcat, ad augmentum sceleris ostendendum, et justam iram vindicis. Quod dicit, coram Domino, nota personam judicis; scilicet cem, qui nescire dicitur rem, nisi cum probata coram eo fuerit; etsi enim per se sciat, nescit tamen ad vindictam. Hoc autem facinus ita erat manifestum, quod nulla egebat probatione, vel coram Domino, qui peccatum eorum attendebat. Ipsi enim ita negligenter peccabant, quod nec etiam peccatum esse reputabant. Finis universae c
Abbreviated transcription (Latin):
minem ⁊ redigit sp̃m in animalitatem. qui poᷤ
debuerat extolłe carnem ad spũalitatem. Cen
dem minat᷑ ⁊ qr penicet differt mortẽ. ita istis
ad penitend̾ centum .xx. ãnoꝵ spacium conces¬
serat. ꝙ qr fiũt deteriores pacĩa: spaciũ indłtũ
minat᷑. s ut benignus ĩ parte punit. Gigãtes
potentes a principio scłi non sunt uisi. Widẽs
autẽ deus qđ multa ess malicia ⁊c̃. Totiens
u̾sionem gen̾is hũani absq iustissima cã.
tiplicamini ⁊ replete terram. Pretauens in
futurũ. ũ qd̾ per imprudenciam modo ad hoc
uen̾it qđ non putauerat quẽ nichil latz. S
tam p̃cauet qui prohibet ne fiat. quam cui
prohibetur ⁊ sollicite id uitat. Tactus colore
cordis. Nota. non ÷ dolor nisi de amore amisso.
uñ cũ amittimus rem de qua non curamus:
dicimus nõ attingit nr̃m cor. ¶uanto g pro¬
fũdior erat amor: tãto altiꝰ cang̃ dolor. Hic

Expanded text:
minem, et redigit spiritum in animalitatem, qui potius minem, et redigit spiritum in animalitatem, qui potius debuerat extollere carnem ad spiritualitatem. Centtem minatur, et quia poenitet differt mortem, ita istis ad poenitendum centum viginti annorum spatium concesserat; et quia fiunt deteriores patientia, spminatur, sed ut benignus in parte punit. Gigantes ribus, vel quantum potentes a principio saeculi non sunt visi. Videns autem Deus quod multa esset malitia, etc. Toties ersionem generis humani absque justissima causa. tiplicamini, et replete terram. Praecavens in futurum. Non quod per imprudentiam modo ad hoc venerit, quod non putaverat, quem nihil latet; sed tam praecavet qui prohibet ne fiat, quam cui prohibetur et sollicite id vitat. Tactus dolore cordis. Nota: non est dolor nisi de amore amato amisso. Unde cum amittimus rem de qua non curamus, dicimus: Non attingit nostrum cor. Quanto igitur profundior erat amor, tanto altius tangit dolor. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
quo sic debeam tractari: Certe septuplum
ultio sumetur de cam .i. de interfectore cam
magna pena accipietur. s młto maior pena
ĩ uos prome irrogabitur. Iste cepit ĩuosare
dũm. Nouũ cultum uł nouas orõnes ĩue¬
niens ad ĩuocandũ deum sp̃ałr. uł ymagĩes
ꝓgeniecain. ostendatur per sechfc̃a ꝓpaga¬
tio hũani gñis. Et uocauit nom̃ eoꝵ adam
prius fuit eis ꝯmuie nomen adam. postea
solus uir optinuit ip̃m ꝓpͥũ. Genuit ad p̃¬
maginem. Mortał mort᷑alem. uel corpus
per labores penam pectati Sigͣt. Uel consolab̾
genus. per istũ salcem restaurabitur. qd̾ diluui ũ
gabitur. Cui maledixit dñs. Loquens ad adã.
Maledicta terra ĩ oꝑe tuo. Noe cũ ess qͥngen¬
torum annoꝵ genuit .i. cẽpit gignere. nou
rum sũi apostatarũ qui a quib dam putãt᷑
concubuisse cũ mulierib. ⁊ genuisse fortissi
qr caro est. totus homo scil depͥmit totum ho¬

Expanded text:
quo sic debeam tractari? Certe septuplum quo sic debeam tractari? Certe septuplum ultio sumetur de Cain, id est, de interfectore Cain magna poena accipietur, sed multo major poena in vos pro me irrogabitur. Iste coepit invocare. Novum cultum vel novas orationes inveniens ad invocandum Deum specialiter, vel imagines progenie Cain, ostendatur per Seth facta propagatio humani generis. Et vocavit nomen eorum Adam. Prius fuit eis commune nomen Adam. Postea solus vir obtinuit ipsum proprium. Genuit ad imaginem, mortalis mortalem; vel corpus per labores poenam peccati significat. Vel consolabitumanum genus, per istum saltem restaurabitur, quod diluvium gabitur. In terra cui maledixit Dominus, loquens ad Adam: Maledicta terra in opere tuo. Noe cum esset quingentorum annorum, genuit, id est coepit gignere, non rum sive apostatarum, qui a quibusdam putantur concubuisse cum mulieribus, et genuisse fortissimQuia caro est: totus homo scilicet deprimit totum ho
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃cũq aĩal tangit recendit arcũ ⁊ uulne¬
ratur. Si queratur ad quid ueneret uenaret᷑
cũ non licer carne uesci ante diliniũ. dicim
pp̃ pelles aĩaliũ quib faciebat calciamenca
⁊ pellicias. Eom igit quodam tempore lamech
⁊ puer qui eum ducebat uacarent uenacõni
⁊ cam sicuti furibundus curr̾et per illũ locum
directione sui ductoris lamech eum ĩterfecit
Unde illeiratus puerum suũ qui eũ ducebat
occidit ⁊ ideo de utriusq ĩ terfectione cõquerit᷑
cũ uxorib suis ħ modo. occidi uirũ ⁊c̃. sep¬
tuplũ ultio ⁊c̃. ¶uasidicat młtũ punitꝰ.
cain. s młto amplius punietur lamech.
Est ⁊̃ alia opĩo de conquestione lamech ꝗi¬
cunt .n. quidam qd̃ iste due uxores lamech
male tractabant eum assidue. ⁊ ħ sine causa
Unde ip̃e natus aliqñ ꝯuenit eas. ⁊ allocutus
est hiis uerbis. Audite uyxores lamech ⁊c̃.
Occidi uirũ: aut feci aliqd̾ aliud scelus pro

Expanded text:
quodcunque animal tangit tetendit arcum et vulnequodcunque animal tangit tetendit arcum et vulneratur. Si quaeratur ad quid venaretur cum non liceret carne vesci ante diluvium, dicimus propter pelles animalium, quibus faciebant calceamenta et pelliceas. Cum igitur quodam tempore Lamech et puer qui eum ducebat vacarent venationi, et Cain sicuti furibundus curreret per illum locum, cum directione sui ductoris Lamech eum interfecit. Unde ille iratus puerum suum qui eum ducebat, occidit; ideo de utriusque interfectione conqueritur cum uxoribus suis hoc modo: Occidi virum, etc. Septuplum ultio, etc. Quasi dicat: multum punitus est Cain, sed multo amplius punietur Lamech. Est etiam alia opinio de conquestione Lamech . Dicunt enim quidam quod istae duae uxores Lamech male tractabant eum assidue, et hoc sine causa. Unde ipse iratus aliquando convenit eas et allocutus est his verbis: Audite, uxores Lamech, etc. Occidi virum; aut feci aliquod aliud scelus pro
Abbreviated transcription (Latin):
Maior ÷ iniqͥtas. Ecre semꝑ augnentat᷑ pec¬
catum. Prim̃ fecit fratricidiũ. deinde mẽdacio
uolens latere fc̃m negauit. modo conuictus de
crimine desperat. Afacie cerre ⁊a facie tua.
Om̃em hũanani consolationem putat sibi
auferti. scil societatem hoĩm. ⁊ diuinam col¬
locutionem. Qui interfec̃it cain malo suo.
quuolo ut septuplũ puniatur .i. temꝑali t̃
dete punitõ fiat. uł interscor cam mulcpłs
cussus erat ira dei ⁊ exꝯmunicatus. Cognouit
cain ueorem suam que concepit ⁊ peperit p᷑¬
pc̃mn dñr uiri cognosce uxores. ⁊ uxedies con¬
ciꝑx ⁊ pare̾. per qd̾ notatur qi ⁊ filii nascalũt᷑
pectatores. ⁊ om̃s isti de genere cam ꝑ oꝑa
ꝓpͥa notantur pecratores fuisse. Occidiuirũ
in uulnus meum. Opinio antiqua hebreoꝵ¬
tradit lamech fuisse cecum. ⁊ tñuacasse ue¬
nationi per quoddam instrumentum idest
arcum qui non fallit cuius cordam excensã

Expanded text:
Major est iniquitas. Ecce semper augmentatur pecMajor est iniquitas. Ecce semper augmentatur peccatum: primum fecit fratricidium, deinde mendacio volens latere factum, negavit; modo convictus de crimine, desperat. A facie terrae et a facie tua. Omnem humanam consolationem putat sibi auferri: scilicet bonitatem hominum et divinam collocutionem. Qui interfecerit Cain. Malo suo, quia volo ut septuplum puniatur, id est temporaliter de te punitio fiat, vel interfector Cain multipliciter  quia percussus erat ira Dei, et excommunicatus. Cognovit Cain uxorem suam, quae concepit et peperit. Pcognoscere uxores, et uxores concipere et parere; per quod notatur quod et filii nascebantur peccatores, et omnes isti de genere Cain per opera propria notantur peccatores fuisse. Occidi virum in vulnus meum. Opinio antiqua tradit Hebraeorum, Lamech fuisse caecum, et tamen vacasse venationi per quoddam instrumentum, id est arcum qui non fallit; cujus chordam extensam
Abbreviated transcription (Latin):
aderit. Quab de causis d̾r aliquid inforibus
adesse. uel ut intret uelut exeat. similit̾ ⁊ hic
de pectato pot̃ intelligi. Perratũ in forib ẽ ut
ĩtret post malam cogitationem occõ parata
peccandi. quam merito male uoluntatis hõ
neretur. ⁊deus iusto iudicio ei obicit hom̃is ã
bene auc male ag̾e ideo bonũ uelle aut malum
uocat qr uolũtas hoĩs lib̾a ÷. ⁊ ad hoc ⁊ ad ills̾
absq exteriori adminicło. Pecratũ quidem qd̃¬
est in forib ut exeat praua uolũtas÷. queñ¬
pot̃ celari qualiqũ exeat ⁊appareat aliq signo
dub te erit appetitus eiꝰ. hoc÷. in tua potestate
erit cauere cibi uel ab interiori praua uolũ¬
tate. uel extenori occõne peccandi. Ub̃i ⁊ abel
frater tuuis. Confessionem requirit dñs ubiq
ne possit uoluntas excusari. Uox sanguinis
⁊t̃. qr indiget uindicta. ideo clamat᷑ uagus.
mutatione scil mansionũ. profugus timore

Expanded text:
aderit. Duabus de causis dicitur aliquid in foribus aderit. Duabus de causis dicitur aliquid in foribus adesse, vel ut intret vel ut exeat. Similiter et hic de peccato potest intelligi. Peccatum in foribus est, ut intret post malam cogitationem occasio parata peccandi, quam merito malae voluntatis homo meretur, et Deus justo judicio ei objicit. Hominis autem bene aut male agere, ideo bonum velle aut malum vocat, quia voluntas hominis libera est et ad hoc et ad illud, absque exteriori adminiculo. Peccatum quidem quod in foribus ut exeat, prava voluntas epotest celari, quin aliquando exeat et appareat aliquo signo. Sub te erit appetitus ejus. Hoc est in tua potestate erit cavere tibi, vel ab interiori prava voluntate, vel ab exteriori occasione peccandi. Ubi est Abel frater tuus? Confessionem requirit Dominus ubique, ne possit voluntas excusari. Vox sanguinis, etc. Quia indiget vindicta, ideo clamat. Vagus, mutatione scilicet mansionum; profugus, timore.
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquis manũ adhibuerit. ardorẽ quidem
seutit. s nlam patitur adustionem. est
ignis ille tał nature qui comburit sp̃m. nec
eset materia quam consumat. sicut nec ilłe
quiz in spera soł. Iste autem nr̃ ignis ⁊ eget
materia ⁊ solum corpus urit. fuit abe pastor
⁊ c̃ Breuiter tͣnscurrit ea que non est opus
narrare. Cam de fructib terre. Credimus des
docusse adam cultum diuinũ quo recupar
eiꝰ beniuolenciam quam amiserat ꝑ pc̃ãnt
transgressionis. ⁊ ip̃e docuit filios suos id est¬
dare scił decimas ⁊ primicias. Respexit dñs
ad abel zc̃. Hanc consuetudĩem creditur d̾s
hũisse erga illos primitiuos patres sacrifican¬
tes quod mittebat ignem de celo ad comburẽ¬
da sacrificia eoꝵ que ei placebant. Qd̾ auten
muuera non ex se s ex merito offerentis ei pla¬
cebant per ħ ĩnuitur. qri ad abel offerentẽ prui
qͣm ad nunus dr̃ respexisse. Peccatum in forib

Expanded text:
ut si quis manum adhibuerit, ardorem quidem ut si quis manum adhibuerit, ardorem quidem sentit, sed nullam patitur adustionem, et est ignis ille talis naturae quod comburit spiritum, nec eget materia quam consumat, sicut nec ille qui est in sphaera solis. Iste autem noster ignis et eget materia, et solum corpus urit. Fuit Abel pastor, etc.. Breviter transcurrit ea quae non est opus narrare. Cain de fructibus terrae. Credimus Deum docuisse Adam cultum divinum, quo recuperaret ejus benevolentiam, quam amiserat per peccatum transgressionis; et ipse docuit filios suos, dare scilicet decimas et primitias. Respexit Dominus ad Abel, etc., hanc consuetudinem creditur Deus habuisse erga illos primitivos patres sacrificantes, quod mittebat ignem de coelo ad comburenda sacrificia eorum qui ei placebant. Quod autem munera non ex se, sed ex merito offerentis ei placebant, per hoc innuitur quod ad Abel offerentem, prius quam ad munus dicitur respexisse. Peccatum in foribus
Abbreviated transcription (Latin):
eua non adam hoc crederet: tam̃ illi quasi
prelato ⁊ doctori imputatur. Talis autem
irtisio aliqñ fit m̃to patientis. ⁊iuste ut
hic. alũ nequicia ĩsultantis. ⁊ ẽ sarrasmoᷤ
figura. Nũc ergo ne forte mitcat manũ
⁊ t̃ hic ĩnuitur qd̃ ⁊̃ post pc̃cm si comed̾et
homo deligno uite fierz ĩmorcat. ⁊ ẽ oro
defectiua. ¶roid autem deficiat sb̃iũgens
aꝑerit historiographus ibi. Emisit eũ ⁊c̃.
in quo ĩnuitur supͣ defecisse. emittamus
eum excra paradisum. ⁊ sic sb̾uingeretur.
Emisit eũ ⁊c Cherubin ⁊ flãmeũ gladium
atos .ii. ¶uuia ⁊ hõ ⁊ diabolus ut̾q ĩ ꝑadiso
pecrauerant. uterq eĩectus ÷. Et ne alicui il¬
lorũ iterũ licer ĩtrare: contra utrũq poĩta
est custodia. ⁊ offendicłm. Cherubi ut re¬
pellant diabolũ. ignis hoĩem. Et notandũ
deũ spẽm ignis face aut fecissent in uica
sc̃i nicholai legitur. cuiꝰ natura dicitur eẽ

Expanded text:
Eva, non Adam, hoc crederet, tamen illi quasi Eva, non Adam, hoc crederet, tamen illi quasi praelato et doctori imputatur. Talis autem irrisio aliquando fit merito patientis et juste, ut hic; aliquando nequitia insultantis, et est sarcasmos figura. Nunc ergo ne forte mittat manum, etc. Hic innuitur quod etiam post peccatum si comederet homo de ligno vitae fieret immortalis, et est oratio defectiva. Quid autem deficiat, subjungens aperit historiographus ibi, Emisit eum, etc. In quo innuitur supra defecisse. Emittamus eum extra paradisum, et sic subjungeretur. Emisit etc. Cherubim et flammeum gladiumatilem. Quia et homo et diabolus uterque in paradiso peccaverant, uterque ejectus est. Et ne alterutri illorum iterum liceret intrare, contra utrumque posita est custodia et offendiculum. Cherubim ut repellat diabolum, ignis ut hominem. Et notandum, Deum speciem ignis facere aut fecisse, ut in vita sancti Nicolai legitur, cujus natura dicitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
uel qr non om̃s p̃destinandi erant ad e¬
ternam uitam. sicut futurũ ess si nõ pec¬
cass. In dolore paries. Iste dolor superat
om̃s dolores. Et sub iiri potestate eris. nõ
sub regimine tm̃ ut prius. s sub molẽta
dominatione ut te mulnerib affligat. ⁊¬
Maledicta erit terra ⁊c̃. non feret per se
sponte fructum ut uiuas. uł nõ respõdebu
tibi aliqũ sm̃ opus cuũ. Comedes herbas
terre. Suꝑius dixerat. ecce dedi uob̾ onmnẽ
herbam uirentem. ⁊ om̃e lignũ pomifer̃
in escam. S ibi dedit eis herbam ad opus
animaliũ sibi ipĩs uero lignũ pomiferũ
in escamr hic uero maledicendo dat hõib
pelliceas. uł de elementis m̾isterio angłoꝵ
uel docuit eos fac̾e de trahendo pelles ab aĩa¬
lib. Ecce adamfactus ÷ qͣiͣunus ex nobis.
Irrisio est que respicit ad stultam creduli¬
tatem eue. de uerbis serpencis. Eritis sicut
dii scientes bonũ ⁊ malum. ꝙ qmuis sola

Expanded text:
vel quia non omnes praedestinandi erant ad aevel quia non omnes praedestinandi erant ad aeternam vitam, sicut futurum fuit si non peccasset. In dolore paries, etc. Iste dolor superat omnes dolores. Et sub viri potestate eris. Non sub regimine tantum, ut prius, sed sub violenta dominatione, ut te vulneribus affligat. Maledicta erit terra, etc. Non feret per se sponte fructum ut vivas, vel non respondebit tibi aliquando secundum opus tuum. Comedes herbas terrae. Superius dixerat: Ecce dedi vobis omnem herbam virentem et omne lignum pomiferum in escam. Sed ibi dedit eis herbam ad opus animalium, eis ipsis vero lignum pomiferum in escam; hic vero maledicendo dat hominibus pelliceas vel de elementis ministerio angelorum, vel docuit eos facere detrahendo pelles ab animalibus. Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis. Irrisio est, quae respicit ad stultam credulitatem ejus de verbis serpentis. Eritis sicut dii scientes bonum et malum; et quamvis sola