comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do scripsi librum. ubi de spiritali corore
qͦd erit in resurrectione scorum inquisitionẽ diligen¬
tiorem distuli utrum uł quomͦ d̾s qui sp̃s ẽ. etiã per
corpus tale uideat᷑. S eã postea questionem sane dif¬
ficillimã in nouissimo. id ẽ in uicesimo & scđo librode
ciuitate di. satis quantũ arbitror explicaui. Inueni
etiam in quodam nr̃o codice: in quo et iste liber est
qͦddam commonitoriũ a me factum de hac re ad
ep̃m siccensem fortunatianum: quod in opusculoꝵ
meoꝵ indiculo. nec int̾ libros nec int̾ epłas ẽ: nota¬
tũ. hic lib̾ sic incipit. Memor debiti qͦd ex tua peticio¬

Expanded text:
o scripsi librum, ubi de spirituali corpore quod erit in resurrectione sanctorum, inquisitionem diligentiorem distuli, utrum vel quomodo Deus qui spiritus est, etiam per corpus tale videatur: sed eam postea quaestionem sane difficillimam in novissimo, id est in vicesimo et secundo libro de Civitate Dei, satis quantum arbitror explicavi. Inveni etiam in quodam nostro codice, in quo et iste liber est, quoddam Commonitorium a me factum de hac re ad episcopum Siccensem Fortunatianum, quod in opusculorum meorum indiculo, nec inter libros, nec inter epistolas est notatum. Hic liber sic incipit: « Memor debiti. » Illud aut
Abbreviated transcription (Latin):
a segntiaq dormiamꝰ. aliis aculeis p̃ceptorũ que ad
seueritat̾e cohercitionis ꝑtinent excitandi sumus. ut
gressus nr̃os in uia dni ex utsq testimonus illo duce
atq tutore dirigentes. nec pacientie nomine torpesca¬
mus. nͦ obtentu diligentie seuiamꝰ. Hac gͦ scđm sanã
doctrinam moderatione seruata uideamꝰ unde agi¬
tur. idest utrum ad ꝑcipiendũ baptismũ sic admit᷑¬
tendi sunt homines. ut nulla ibi uigilet diligentia
ne sc̃m canibus detur. usq adeo. ut nec aꝑtissimi ad¬
ulterii ꝑpetratores. et eius ꝑseuerantie ꝓfessores a sac¬
iento tante sanctitatis uideantur arcendi. qͦ sine
dubio ñ admiterent᷑. si ꝑ ipsos dies quib eandem
grãm ꝑcepturi suis nominib datis. abstinentia. ie¬
uimis. exorcismisq purgantur. cũ suis legittimis &
uerisq uxorib se concubituros ꝓfiterentur. atq hu¬
iusrei quauis alio tempore licite paucis ipsis sollep¬
nibus die

Expanded text:
a segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum, quae ad a segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum, quae ad seueritatem cohercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in uia domini ex utrisque testimoniis illo duce atque tutore dirigentes nec patientiae nomine torpescamus nec obtentu diligentiae saeuiamus. Hac ergo secundum sanam doctrinam moderatione seruata uideamus, unde agitur, id est, utrum ad percipiendum baptismum sic admittendi sunt homines, ut nulla ibi uigilet diligentia, ne sanctum canibus detur, usque adeo ut nec apertissimi adulterii perpetratores et eius perseuerantiae professores a sacramento tantae sanctitatis uideantur arcendi: quo sine dubio non admitterentur, si per ipsos dies, quibus eandem gratiam percepturi suis nominibus datis abstinentia, ieiuniis exorcismisque purgantur, cum suis legitimis et ueris uxoribus se concubituros profiterentur atque huius rei, quamuis alio tempore licitae, paucis ipsis sollemnibus die
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑ occultas correptiones inuenimꝰ in ecclia malos.
quos eccłiastica disciplina corrigere aut cohercere ñ
possumꝰ. t̃c ne ascendat in cor nr̃in impia et ꝑniciosa
p̃sumptio. qua existimemꝰ nos abhis eẽ separandos. ut
peccatis eorũ ñ inquinem. atq ita post nos trahere co¬
nem. ueluti mundos scõsq discipulos ab unitatis
cõpage. quasi a maloꝵ consortio segregatos: ueniant
in mtẽ ille de scͥpturis similitudines. & diuina ora¬
cula. uł certissima exempla quib demonstratũ & p̃¬
nunciatum ẽ: malos in eccłia ꝑmixtos bonis usq in
finẽ scłi tempꝰq uidici futuros. & nichil bonis in uni¬
tate ac participatione sacramentorũ. qͥ eoꝵ factis non
consenserint obfuturos. Cũ uͦ eis ꝑ quos eccłia regitur.
ad est salua ꝑace eccłie potestas discipline adu̾sus un¬
ꝓbos. aut nefarios exercende: tunc rursus ne socordi¬

Expanded text:
siue per occultas obreptiones inuenimus in ecclesia malos, siue per occultas obreptiones inuenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut cohercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum inpia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur atque ita post nos trahere conemur ueluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis conpage quasi a malorum consortio segregatos, ueniant in mentem illae. de scripturis similitudines et diuina oracula uel certissima exempla, quibus demonstratum et praenuntiatum est malos in ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque iudicii futuros et nihil bonis in unitate ac participatione sacramentorum qui eorum factis non consenserint obfuturos. cum uero eis, per quos ecclesia regitur, adest salua pace ecclesiae potestas disciplinae aduersus inprobos aut nefarios exercendae, tunc rursus, ne socordi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. in eccłia ꝑmanere debuistis. Quidã uͦ econtrario ꝑi¬
clitantes. cũ bonoꝵ maloꝵq cõmixtionẽ in eccłia de¬
monstratã uł p̃dicatam ẽẽ ꝑspexerint. et pacientie p̃¬
cepta didicerint. que nos firmissimos reddunt. ut
etiam si uidentur ẽẽ in ȩccłia zirania. ñ tam̃ impedia¬
cernimus. ipsi de eccłia recedainꝰ destituendam putãt
eccłiȩ disciplinam. quandã ꝑuersissimã securitatem p̃¬
positis tribuentes. ut ad eos ñ ꝑtineat. nisi dicere qͥd
cauendum. qͥd ue faciendum sit. qͦdlibet aut̃e qͥsq faci¬
at ñ curare: Nos uͦ ad sanã doctrinam ꝑtinere arbitra¬
mur. ex utͥsq: testimoniis sententiam moderari. ut &¬
canes in eccłia ꝓpt̃ pacem eccłie toleremus. & canibus
scm̃ ubi ẽ pax eccłie tuta ñ demꝰ. Cũ gͦ siue ꝑ negligen¬
tiã p̃positoꝵ. siue ꝑ aliquam excusabilẽ necessitatem.

Expanded text:
tis, in ecclesia permanere debuistis. quidam uero e contrario peritis, in ecclesia permanere debuistis. quidam uero e contrario periclitantes cum bonorum malorumque commixtionem in ecclesia demonstratam uel praedictam esse perspexerint et patientiae praecepta didicerint — quae ita nos firmissimos reddunt, ut, etiamsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediacernimus, ipsi de ecclesia recedamus — destituendam putant ecclesiae disciplinam, quandam peruersissimam securitatem praepositis tribuentes, ut ad eos non pertineat nisi dicere, quid cauendum quidue faciendum sit, quodlibet autem quisque faciat non curare. Nos uero ad sanam doctrinam pertinere arbitramur ex utrisque testimoniis uitam sententiamque moderari, ut et canes in ecclesia propter pacem ecclesiae toleremus et canibus sanctum, ubi est pax ecclesiae tuta, non demus. cum ergo siue per neglegentiam praepositorum siue per aliquam excusabilem necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum. qͦd cum gr̃arum actione ꝑcipitur. in uora¬
citatem uinolentiamq collapsi sũt. ñ sibi ualentes
auferre uicia. nisi eis econtrario uł tanta. uł maio¬
ra succederent. Sic etiam in hac causa que habetur
in manib. quidã intuentes p̃cepta seueritatis quibus
admonem᷑ corriꝑe inquietos. ñdare sc̃m canib. ut
ethnicũ habere eccłiȩ contemptore. a compage corporiᷤᷤ¬
qͦd scandalirat auellere. ita conturbant eccłiȩ pacem.
ut conent᷑ ante tempꝰ separare nrania. atq hoc errore
cecati. ipsi potius a xpi unitate seꝑent᷑ qualis nob causa
est aduersus scisma donati. Et hoc ñ cum illis qui
nouerunt cecilianum. ñ ueris. s. calumniosis crimi¬
nibus appetitũ. et ꝑniciosã sententiã suam mortife¬
ro pudore ñ deserunt. s: cum illis quib dicimꝰ etiã¬
si mali fuissent: ꝓpt̾ qͦs in eccłia ñ estis. uos tam̃ eos fe¬
rendo quos emendare aut segregare minime potera¬

Expanded text:
ciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, in uoraciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, in uoracitatem uinolentiamque conlapsi sunt, non sibi ualentes auferre uitia, nisi eis e contrario uel tanta uel maiora succederent. Sic etiam in hac causa, quae habetur in manibus, quidam intuentes praecepta seueritatis, quibus admonemur corripere inquietos, non dare sanctum canibus, ut ethnicum habere ecclesiae contemptorem, a conpage corporid scandalizat, auellere, ita conturbant ecclesiae pacem, ut conentur ante tempus separare zizania atque hoc errore caecati ipsi potius a Christi unitate separentur. qualis nobis causa est aduersus schisma Donati, et hoc non cum illis, qui nouerunt Caecilianum non ueris, sed calumniosis criminibus adpetitum, et perniciosam sententiam suam mortifero pudore non deserunt, sed cumillis, quibus dicimus: etiamsi mali fuissent, propter quos in ecclesia non estis, uos tamen eos ferendo, quos emendare aut segregare minime potera
Abbreviated transcription (Latin):
que ex utrisq temperata ẽ. ueritate ac moderatione
consistere. nec in hac re tantum de qua ñc questio est.
s etiã in alus multis. Nam quidã intuentes diuinaꝵ
testimonia litterarũ quib unꝰ d̾s colendus insinuat᷑
sus ueluti morbo contrario laborantes.cum attende¬
rent ea quib trinitas declaratur. nec ualerent intelli¬
gere quomͦ sit unꝰ ds̃. cum et ꝑat̃ ñ sit filiꝰ. nec filiꝰ sit
pat̾. nec sp̃s sc̃s. aut filiꝰ aut ꝑat̾. diu̾sitates etiã substã¬
tiarum asserendas putauerũt. Qdã intuentes in scͥp¬
turis sc̃e uirginitatis laudẽ: conubia damnauerunt.
Odã ea rursus testimonia consectantes. quib casta con¬
iugia p̃dicantur: uirginitate nuptus equauerunt.
neq bibere uinum. et ñ nulla similia: creaturam di
et quas uoluerunt escas iminundas ẽẽ senserunt. Q¬
dam uͦ legentes om̃is creatura di bona ẽ. et nichil abi¬

Expanded text:
quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione consistere, nec in hac re tantum, de qua nunc quaestio est, sed etiam in aliis multis. nam quidam intuentes diuinarum testimonia litterarum, quibus unus deus colendus insinuatursus ueluti morbo contrario laborantes, cum adtenderent ea, quibus trinitas declaratur, nec ualerent intellegere, quomodo sit unus deus, cum et pater non sit filius nec filius sit pater nec spiritus sanctus aut filius aut pater, diuersitates etiam substantiarum asserendas putauerunt. quidam intuentes in scripturis sanctae uirginitatis laudem conubia damnauerunt; quidam rursus ea testimonia consectantes, quibus casta coniugia praedicantur, uirginitatem nuptiis aequauerunt. ucare carnem neque bibere uinum et nonnulla similia, creaturam dei et quas uoluerunt escas inmundas esse senserunt; quidam uero legentes: omnis creatura dei bona est et nihil abi
Abbreviated transcription (Latin):
triũ stet om̃e u̾bũ. Qd̃ si ñ audierit eos: dic eccłiȩ. Si aut̃
nec eccłiam audierit: sit tibi tanquã ethnicus et publi¬
canꝰ. Deinde ipsiꝰ seueritatis trorem grauissimũ adiecit:
etiã eo loco dicens. Que solueritis in t̾ra: soluta erunt et
d̃no apłs quia dicit. peccantes cor̃a om̃ibus argue: ut
cȩteri timorem habeant. cũ ille dicat corripe eum inter
te et ipsum solũ. Utrunq eñĩ faciendũ ẽ. sic̃ infirmita¬
tis diu̾sitas admonet. eoꝵ qͦs utiq ñ ꝑdendos s corrigen¬
dos curandosq suscepimus: et aliuꝰ sic. aliꝰ aut̃ sic sanan¬
dus ẽ. Ita etiam ẽ: ratio dissimulandi et tolerandi malos
in eccłia. Et ẽ. rursus ratio castigandi. corripiendi. ñ ad¬
mitendi. uł a cõmunione remouendi. Errant aut̃ ho¬
mines ñ seruantes modũ. et cũ in unã partẽ ꝓcliuiter
ire ceꝑint. ñ respiciũt diuine auctoritatis alia testimo¬
nia quibus possint ab illa intentione reuocari. et in ea

Expanded text:
trium stet omne uerbum. quodsi non audierit eos, dic ecclesiae. si autem nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. deinde ipsius seueritatis terrorem grauissimum adiecit etiam eo loco dicens: quae solueritis in terra, soluta erunt et  apostolus domino, quia dicit: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant, cum ille dicat: corripe eum inter te et ipsum. utrumque enim faciendum est, sicut infirmitatis diuersitas admonet eorum, quos utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia; et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea,
Abbreviated transcription (Latin):
pigricia .s: quorunda potius contumacia. qui pe¬
cuniam dĩncam recusant acciꝑe. et adulterinã suã
cogunt seruos dominicos erogare:dum nolunt
saltun tales mali ẽẽ: quales sc̃s cyprianus comme¬
morat. scło u̾bis solis & ñ factis renunciantes. qͣn¬
do nec uerbis renunciare diaboli oꝑibus uolunt.
cũ se in adulterio ꝑmansuros uoce aꝑtissima ꝑfi¬
tentur. Si quid ab eis dici solet qͦd forte disputando
ñ attigi tale arbitratus sum. cui mea responsio ne¬
cessaria ñ fuisset. siue qͦd ad rem de qua agitur ñ ꝑ¬
tineret. siue qͦd tam leue eẽt. ut a quolibet facillime

Expanded text:
pigritia, sed quorundam potius contumacia, qui pepigritia, sed quorundam potius contumacia, qui pecuniam dominicam recusant accipere et adulterinam suam cogunt seruos dominicos erogare, dum nolunt saltem tales mali esse, quales sanctus Cyprianus commemorat, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, quando nec uerbis renuntiare diaboli operibus uolunt, cum se in adulterio permansuros uoce apertissima profitentur. si quid ab eis dici solet, quod forte disputando non adtigi, tale arbitratus sum, cui mea responsio necessaria non fuisset, siue quod ad rem, de qua agitur. non pertineret, siue quod tam leue esset, ut a quolibet facillime
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ credant in xp̃m. eiusq sacramenta ꝑcipiant. eos
ad salutem uitamq et̃nam ẽẽ uenturos contra d̾m
respondit. Siuis uenire ad uitam serua mandata
& cõmemorauit quȩ mandata. ubi scilicet ea pecca¬
ta uitant᷑. quib nescio quomͦ salus et̃na ꝓmittitur.
ꝓpt̃ fidem sine oꝑibus mortuã. De his trib questio¬
nibus. satis quantum existimo disputaui. demon¬
strauiq sic tolerandos in ȩccłia malos. ut ñ negli¬
gatur eccłiastica disciplina. sic catheciz andos eos qͥ
baptismum petunt. ut ñ solum audiant atq susci¬
piant quid credere: uerum etiã qualit̾ uiuere de¬
beant. Sic ꝑmitti fidelib uitam et̃nam. ut ñ etiam
ꝑfidem mortuam que sine oꝑib saluare ñ potest
ad eam se quisq ꝑuenire posse arbitretur. s ꝑ illã
fidem gr̃e que ꝑ dilectionem oꝑatur. Non itaq cul¬
pentur dispensatores fideles. ñ sua negligentia uł

Expanded text:
modo credant in Christum eiusque sacramenta percipiant, eos modo credant in Christum eiusque sacramenta percipiant, eos ad salutem uitamque aeternam esse uenturos contra aperrespondit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit quae mandata\', ubi ea scilicet peccata uitantur quibus nescio quomodo salus aeterna promittitur propter fidem sine operibus mortuam. de his tribus quaestionibus satis, quantum existimo, disputaui demonstrauique sic tolerandos in ecclesia malos, ut non neglegatur ecclesiastica disciplina; sic catechizandos eos, qui baptismum petunt, ut non solum audiant atque suscipiant, quid credere, uerum etiam qualiter uiuere debeant; sic promitti fidelibus uitam aeternam, ut non etiam per fidem mortuam, quae sine operibus saluare non potest, ad eam se quisque peruenire posse arbitretur, sed per illam fidem gratiae, quaeperdilectionem operatur. non itaque culpentur dispensatores fideles, non sua neglegentia uel
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. ñ ꝓpt̾ doctrinȩ corruptionẽ uł disciplinȩ
dissolutionem. Non enim quacũq libuit immun
ta. s:. ea integra ꝑunum atq idem ostium quod ar¬
tifex fecerat. Altera questio est in qua uisum est e¬
is fidem solam baptirandis ẽẽ tradendam. postea uͦ
iam baptizatos docendos ẽẽ de morib. S satis de¬
monstratũ est. nisi fallor. tunc magis ꝑtinere ad cu¬
ram speculatoris. cum om̃s qui fidelium competũt
sacramentũ om̃ia quȩ dicuntur intentius et solli¬
citius audiunt. ñ tacere de pena quam male uiuen¬
tibus dñs cõminatur. ne in ipso baptismo rei sint
grauissimoꝵ criminũ. quo ueniunt ut remittant᷑
reatus om̃ium peccatoꝵ. Tertia questio ẽ ꝑiculosissi¬
ma. qua parum considerata. et ñ scđdm diuinũ elo¬
quium ꝑtractata. tota illa opinio michi uidetur ex¬
orta. in qua ꝓmittitur scelestissime turpissimeq ui¬
uentib etiam si eo modo uiuere ꝑseuerent. et tantũ¬

Expanded text:
tionem, non propter doctrinae con-uptionem uel disciplinae dissolutionem. non enim quacumque libuit intrata, sed ea integra per unum atque idem ostium, quod artifex fecerat. altera quaestio est, in qua eis uisum est fidem solam baptizandis esse tradendam, postea uero iam baptizatos docendos esse de moribus. sed satis demonstratum est, nisi fallor, tunc magis pertinere ad curam speculatoris, cum omnes, qui fidelium conpetunt sacramentum, omnia quae dicuntur intentius et sollicitius audiunt, non tacere de poena, quam male uiuentibus dominus comminatur, ne in ipso baptismo rei sint grauissimorum criminum, quo ueniunt, ut remittatur reatus omnium peccatorum. tertia quaestio est periculosissima, qua parum considerata et non secundum diuinum eloquium pertractata tota illa opinio mihi uidetur exorta, in qua promittitur scelestissime turpissimeque uiuentibus, etiamsi eo modo uiuere perseuerent et - tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. qͦd emendare ñ ualent. Nec quia scriptum est
introisse ad noe in archam etiam immunda anima¬
lia. ideo p̃positi uetare ñ debent. si qui immundis¬
sum adbaptismũ uelint intrare saltantes. quodẽ
certe mitius.s ꝑhanc figuram rei geste pͥnunciatũ
est immi¬

Expanded text:
tatis quod emendare non ualeant. nec quia scriptum est tatis quod emendare non ualeant. nec quia scriptum est introisse ad Noe in arcam etiam immunda animalia, ideo praepositi uetare non debent, si qui immundissimi ad baptismum uelint intrare saltantes, quod est certe mitius; sed per hanc figuram rei gestae praenuntiatum est imm
Abbreviated transcription (Latin):
eratus es fr̃em tuum. Postremo nisi quedã eẽnt sine
quib hec uita ñ agitur. ñ cotidianam medelam po¬
neret in oratione quam docuit. ut dicamus: dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut et nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. Iamsatis quantũ arbitror de illa tota opimo¬
ne.qͥd m uideret᷑ exposui. ubi tres questiones moue
teinus ẽe ꝓpositas istas similitudines. uł hanc. uł de
immundis in archa animalib. uł quecunq alia idẽ
significant. ut dormiat ȩccłiȩ disciplina. de qua in
figura illius mulieris dictũ est. seuerȩ sunt conu̾sa¬
tiones domus eius.s: ut ñ eo usq ꝓgrediatur dementis
potius temeritas qũa scueritas diligentie ut quasi bo¬
nos a malis ꝑnefaria scismata seꝑarare p̃sumat. Neq
enim ꝑ has similitudines et p̾nunciationes consiliũ
desidie bonis datum ẽ. qua negligant quod ꝓhibere
debent. s pacientiȩ qua ꝑferant salua doctrina ueri¬

Expanded text:
cratus es fratrem tuum. postremo nisi essent quaedam, sine cratus es fratrem tuum. postremo nisi essent quaedam, sine quibus haec uita non agitur, non cotidianam medellam poneret in oratione, quam docuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Iam satis, quantum arbitror, de illa tota opinione quid mihi uideretur exposui, ubi tres quaestiones mouertemus esse propositas istas similitudines, uel hanc uel de inmundis in arca animalibus uel quaecumque alia idem significant, ut dormiat ecclesiae disciplina, de qua in figura illius mulieris dictum est: seuerae sunt conuersationes domus eius, sed ut non eo usque progrediatur dementiae potius temeritas quam seueritas diligentiae, ut quasi bonos a malis per nefaria schismata separare praesumat. neque enim per has similitudines et praenuntiationes consiliudesidiae bonis datum est, quo neglegant quod prohibere debent, sed patientiae, qua perferant salua doctrina ueri
Abbreviated transcription (Latin):
be et pharisei cathedram moysi sedent. Que dicunt
facite:quȩ autem faciunt facere nolite.Dicunt enim
et ñ faciunt. Ergo iusticia eorum. est dicere et ñ facere.
Ac ꝑhoc nr̃am ẽẽ uoluit abundantem suꝑ illoꝵ dicere
et facere. que siñ fuerit. ñ intrabit᷑ in regnũ celoꝵ. ñ
qͥa qͥsqu̾ã ita debet extolli. ut ñ dicam apud alios iac¬
tare: s apud se ipsum putare audeat se in hac uita
ẽẽ sine peccato. S: nisi quedã eẽnt ita grauia. ut etiã
excõmunicatione plectenda sint. ñ diceret apłs. Con¬
gregatis uobis et meo sp̃u. tradere huiusmodi satha¬
ne in interitum carnis: ut sp̃s saluus sit in die dni
ih̃u. Unde etiam dicit. Ne lugeam multos qͥ ante
peccauer̃t. et ñ egerunt penitentiam suꝑ immun¬
dicia & fornicatione quam gesserunt. Item nisi ẽẽnt
quedam ñ ea humilitate penitentiȩ sananda. qͣlis
quibusdam correptionum medicam̃tis. ñ diceret ip¬
se dñs. corripe eum int̾ te et ipsum. si te audierit lu¬

Expanded text:
pharisaei cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite; • dicunt enim et non faciunt. ergo iustitia eorum est \'dicere et non facere. ac per hoc nostram esse uoluit abundantem super illorum dicere et facere\'; quae si non fuerit, non intrabitur in regnum caelorum. non quia quisquam ita debet extolli, ut, non dicam apud alios iactare, sed apud se ipsum putare audeat se in hac uita esse sine peccato, sed nisi essent quaedam ita grauia, ut etiam excommunicatione plectenda sint, non diceret apostolus: congregatis uobis et meo spiritu tradere huius modi satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. unde etiam dicit: ne lugeam multos, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditiam et fornicationem quam gesserunt. item nisi essent quaedam non ea humilitate paenitentiae sananda, qualis  sed quibusdam correptionum medicamentis, non diceret ipse dominus: corripe eum inter te et ipsum; si te audierit, lu
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta ñ ꝑmittunt᷑ accedere. Qui utiq scđm istoꝵ
sententiã om̃s admiterent᷑. nisi antiquum robu¬
stũ morem sca eccłia retineret. ex illa scilicet liquidis¬
sima ueritate uenientem qua certũ habet. qm̃ qui
talia agunt regnum di ñ possidebunt. et nisi ege¬
ad baptismum ñ sinuntur. Si autem surrepserins
nisi uł postea mutati egerint. salui ñ possunt esse.¬

Expanded text:
cramenta non permittuntur accedere, qui utique secundum istorum cramenta non permittuntur accedere, qui utique secundum istorum sententiam omnes admitterentur, nisi antiquum et robustum morem sancta ecclesia retineret, ex illa scilicet liquidissima ueritate uenientem, qua certum habet, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, et nisi egead baptismum non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati egerint, salui esse non possunt. se
Abbreviated transcription (Latin):
oris ordinis eccłiarum p̃positi in telligendi sunt qͥ
dictum ẽ uenite et faciam uos piscatores hominũ.
Retib enim bonis. capi possunt pisces mali et boni.
Retib autem malis capi ñ possunt pisces boni. qͣm
in bona doctrina. et bonus potest ẽẽ qui audit & fa¬
cit. & malus qͥ audit & ñ facit. In doctrina uͦ mala.
et qui eam ueram putat. quamuis ei ñ obtemperet
malus est: et qui obtemperat peior ẽ. Illud sane mira¬
bile est. qͦd fr̃s qui alit̃ sapiunt. cũ debeant ab ista ul
noua uł ueteri ꝑniciosa tam̃ opinione discedere. ap¬
si insuꝑ dicunt. nouam ẽẽ doctrinam qua nequissi¬
mi homines in suis flagicus se ꝑseueraturos in ꝓpa¬
tulo ꝓfitentes ñ admittunt᷑ ad baptismum. quasi nes¬
cio ubi ꝑegrinent᷑. quando meretrices et instriones
& quilibet alii publice turpitudinis ꝓfessores. nisi
solutis aut diruptis talib uinculis. ad xp̃iana sa¬

Expanded text:
oris ordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia oris ordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia dictum est: uenit, et faciam uos piscatores hominum. retibus enim bonis capi possunt pisces et mali et boni; retibus autem malis capi non possunt pisces boni, quoniam in bona doctrina et bonus potest esse, qui audit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet, malus est et qui obtemperat, peior est. Illud sane mirabile est, quod fratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se perseueraturos in propatulo profitentes non admittuntur ad baptismum: quasi nescio ubi peregrinentur, quando meretrices et histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores nisi solutis aut disruptis talibus uinculis ad christiana sa
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe: s suam potius adulterinam uult thesauris
dominicis importare. Si aut̃ se facturum ꝓfiteretur
nec postea quolibet modo corrigi posset. inueniretur
quid de illo fieret. ne alus inutilis eẽt. si sibi utilis ẽẽ
ñ posset. ut si intra retia dñi bona malus piscis eẽt.
non tam̃ pisces dm̃ suis malis retibus irretiret. Hoc ẽ
ut si haberet in eccłia uitam malã: ñ tamen illie in¬
stitueret doctrinam malam. Cũ eñĩ tales facta sua
talia defendunt. uł in eis se ꝑseueraturos aꝑtissime
ꝓfitentes admittunt᷑ ad baptismũ. nichil uidetur
aliud p̃dicari nisi fornicatores et adulteros etiã usꝙ
in uite huiꝰ finem in ea nequicia ꝑmanentes. regnũ
di possessuros. et merito fidei que sine oꝑib mortua
ẽ. ad uitã et̾̃nam salutemq uenturos. Hec sunt ma¬
la retia que cauere debent p̃cipue piscatores. si tam̃
illa euangłica similitudine piscatores ep̃i uł inferi¬

Expanded text:
accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur. quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse non posset, ut, si intra retia domini bona malus piscis esset, non tamen pisces domini sui malis retibus inretiret, hoc est, ut, si haberet in ecclesia uitam malam, non tamen illic institueret doctrinam malam. cum enim tales facta sua talia defendunt uel in eis se perseueraturos apertissime profitentes admittuntur ad baptismum, nihil uidetur aliud praedicari, nisi fornicatores et adulteros etiam usque in uitae huius finem in ea nequitia permanentes regnum dei possessuros et merito fidei, quae sine operibus mortua est, ad uitam aeternam salutemque uenturos. haec sunt mala retia, quae cauere debent praecipue piscatores: si tamen illa euangelica similitudine piscatores episcopi uel inferi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ñ recusant. Si autẽ recusant. ñ intrare cu¬
pientes repelluntur. s: ab introitu ipsi aꝑta contra¬
dictione discedunt. Erit gͦ & seruus ille securus. nec
int̃ pigros damnabit᷑. qd añicũ talentum noluit¬
erogare. quandoquidem illi noluerunt qͦd erogabat
acciꝑe: Ppt̃ illos enim hec similitudo ꝓposita ẽ. qui
nolunt susciꝑe in eccłia dispensatoris officiũ. desidi¬
osam p̃tendentes excusationem. nolle se rationem
recidere de peccatis alienis quȩ audiunt & ñ faciũt
ia est accipiunt et ñ reddunt. Cũ uͦ dispensator fidel
et diligens in erogando paratissimꝰ. et luchroꝵ do.¬
iminicoꝵ auidissimus dicit adultero. noli ẽẽ adulter
si uis baptirari crede. xp̃o. qui hoc qͦd facis dicit ẽẽ ad¬
ulterium. Si uis baptuari. noli ẽẽ membrũ meretri¬
cis. siuis fieri membrũ xp̃i. Ille autem respondet. ñ
obedio. ñ facio. Ipse ñ uult ueram pecuniam adñic̃a

Expanded text:
tentiam non recusant. si autem recusant, non intrare cutentiam non recusant. si autem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab introitu ipsi aperta contradictione discedunt. Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur, quod dominicum talentum noluerogare, quandoquidem illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia dispensatoris officium, desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt 1 et non faciunt, id est accipiunt et non reddunt. cum uero dispensator fidelis et diligens in erogando paratissimus et lucrorum dominicorum auidissimus dicit adultero: \'noli esse adulter, si uis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis dicit esse adulterium, si uis baptizari; noli esse membrum meretricis, si uis fieri membrum Christi\', ille autem respondet: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram pecuniam dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
oqum ipsi serui patrisfamilias zirania seminauert.
faisumq erit illud. inimicus autem qui ea semina
uit diabolus ẽ.S: quia hoc falsum ẽẽ ñ potest. ad¬
duxerunt serui bonos et malos. siue qui laterent. si¬
ue qui iam adaucti et intromissi apparerent. siue
bonos et malos dictum ẽ: scđm quandã humanam
conu̾sationẽ. in qua etiam hi qui nondum credider̃t.
uł laudari. uł uituꝑari solent. Unde ẽ etiam et illua
qͦa añs monet discipulos qͦs ad euangłium p̃dicandũ
pͥmitus mittit. ut in quancunq uenerint ciuitatem
querant quis illic dignus sit. ut apud eum habitent
donec inde ꝓficiscantur. ꝓfecto ille dignus quiserit.
nisi qui existimatione ciuiũ suoꝵ bonꝰ habebitur: Et
qͥs indignꝰ. nisi qui eis malus innotueritꝰ Ex hoc utro¬
q genere ueniunt ad xp̃i fidem. et sic adducuntur
boni et mali. quia et illi mali a mortuis oꝑib pene¬

Expanded text:
oquin ipsi servi patris familias zizania seminaverunt, oquin ipsi servi patris familias zizania seminaverunt, falsumque erit illud. Inimicus uit, diabolus est. sed quia hoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent; siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt, uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, nisi qui existimatione ciuium suorum bonus habebitur? et quis indignus, nisi qui eis malus innotuerit? ex hoc utroque genere ueniunt ad Christi fidem et sic adducuntur boni et mali, quia et illi mali a mortuis operibus paeni
Abbreviated transcription (Latin):
credere.s. demonstramꝰ eos xp̃o nolle credere: qͥ uł adul¬
teriũ dicunt ñ eẽ qd ille adulteriũ dicit ẽẽ. uł credũt
adulteros eiꝰ membra posse ẽẽ. qͦs ꝑ apłin dicit regnũ di¬
ñ possidere. et sane doctrine ñ aduersari. quȩ ẽ scdm
euangłiũ głe at beati dĩ. Unde ñ sunt istiint̃ eos depu¬
tandi. qui ad conuiuiũ nuptiarũ uenerunt. sedint̃
eos qui uenire noluerunt. Cũ enĩ ipsi doctrine xp̃i au¬
dent aꝑtissime contradicere: et scõ adu̾sara euanglio
ñ uenientes repellunt᷑. s uenire contemnunt. Qui aũ
scło saltim uerbis etiã si ñ factis renunciant. ueniunt
quidẽ et int̃ triticum seminant᷑. et in areã congerun¬
tur. et guib aggregant᷑. & retia subeunt. et conuiuã¬
tib admiscentur. S intus siue lateant. siue pareãt.
tuneerit ratio tolerandi. si potestas nulla corrigendi.
nec debet ẽẽ p̃sumptio separandi. Absit autem ut sic
se credant᷑. qui se malos ꝑseueraturos ꝓfessi sunt. Ali¬

Expanded text:
credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere, qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit esse, uel credunt adulteros einum Dei non possidere, et sanae doctrinae adversari, quae est secundum Evangelium gloriae beati Dei. Unde non sunt isti inter eos deputandi, qui ad convivium nuptiarum venerunt; sed inter eos qui venire noluerunt. Cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime contradicere, et sancto adversari Evangelio, non venientes repelluntur, sed venire contemnunt. Qui autem saeculo saltem verbis, etiamsi non factis, renuntiant, veniunt quidem, et inter triticum seminantur, et in aream congeruntur, et ovibus aggregantur, et retia subeunt, et convivantibus admiscentur; sed intus sive lateant, sive pareant, tunc erit ratio tolerandi si potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio separandi. Absit autem ut sic se credantur, qui se malos perseveraturos professi sunt. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
neret ornari. ñ quȩ a foris inquit ornatur capillorum
in crispationib. aut auro. et margaritis. uł ueste p̃cio¬
sa. s ille absconditus cordis homo. quiẽ ante d̾m diues.
Inqua enim facie uelamen habent iudei ñ transeun
tur uelamen.ea nos facie reuelata. in eandem imagi¬
nem transformam᷑. Aꝑtissime autẽ dicit: uelam̃ suꝑ
corda eorum positum est. Ibi est gͥfacies. qua reuelata
nunc in fide: quamuis ꝑ speculum et in enigmate
contuem᷑: tunc autẽ facie ad faciem. Quȩ si apꝓbas.
tene mecũ scĩ uiri ambrosii sententiam: iam ñ eius
auctoritate. s ipsa ueritate firmatam. Neq enim et
michi ꝓpterea placet. quia ꝑ illius os potissimum me
dns ab errore liberauit. et ꝑ illius ministerium grãm
michi baptismi salutaris indulsit. ne tanquam plan¬
tatori et rigatori meo nimiũ faueam. s: quia de hac re
et ipse hoc dixit. quod pie cogitanti et recte intelligen¬

Expanded text:
neret ornari: Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum neret ornari: Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrispationibus aut auro et margaritis uel ueste{ pretiosa, sed ille absconditus cordis homo, qui est ante deum diues. in qua enim facie uelamen habent Iudaei non transeutur uelamen, ea nos facie reuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem. Quae si adprobus, tene mecum sancti uiri Ambrosii sententiam iam non eius auctoritate sed ipsa ueritate firmatam.. neque enim et mihi propterea placet, quia per illius os potissimum me dominus ab errore liberauit et per illius ministerium gratiam mihi baptismi salutaris indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faueam, sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
Ner hoc mundo istam concupiscentiam oculoꝵ tnͣs¬
ferre conemur s. mundandis cordib pio studeamꝰ
affectii. nec corporalem faciem cogitemꝰ. cum dic̃ apl̃s
uidemꝰ nunc ꝑspeculum in enigmate. tunc aut̃e fa¬
cie ad faciem: p̃sertim qͥa apłs expressius dixit. Nunc
scio ex parte: tunc autem cognoscam sicut et cognitus
sum. Sigͦ tunc corporali dm facie cognoscemꝰ: corpora¬
li nunc eius facie cogniti sumꝰ. Tunc enim cognoscam
inquit: sicut et cognitus sum. Unde quis eum ñ intel¬
ligat. eo loco etiam nr̃am faciem illam significare uo¬
luisse. de qua dicit alio loco. nos autem reuelata facie
głam dni speculantes. in eandem imaginem transfor¬
mamur de gła ingłam tanquam a d̾ni sp̃u. de gła sci¬
licet fidei in głam contemplationis et̾̃nȩ: Hoc quip¬
pe agit hȩc tranformatio qua interior homo renoua¬
tur de die indiem. de quo et apłs petrus. cum eũ mo¬

Expanded text:
non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transnon ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu; nec corporalem faciem cogitemus, cum dicit Apostolus Videmus nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem, praesertim quia apostolus expressius dixit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo tunc corporali deum facie cognoscemus, corporali nunc eius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus sum. unde quia eum non intellegat eo loco etiam nostram faciem illam significare uoluisse, de qua dicit alio loco: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur de gloria in gloriam tamquam a domini spiritu, de gloria scilicet fidei in gloriam contemplationis aeternae? hoc quippe agit haec transformatio, qua interior homo renouatur de die in diem, de quo et apostolus Petrus, cum eum mo
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ. uerũ etiam hoc ipsum qͦd corpus ẽ ꝑ głam
resurrectionis amittere et sp̃m fieri. Eomͦ quippe aut
conduplicabitur substantia sp̃c si et corpꝰ sp̃c erit. aut
siunꝰ erit sp̃c hominis. ita ut cominutato et conu̾so
in spm corpore. neq: geminatione.neq incremento
conduplicetur. nec omnino ullius accessu quantitatis
augeatur. metuendũ ẽ: ne nichil aliud dici uideatur
quam corpora ñ illa mutatione immortalia mansu¬
ta .ẜ. nulla potius futura. et omnino ꝑitura. Quapp¬
t̃ donec diligenti inquisitione si dns adiuuerit reꝑi¬
atur. quid scđm scripturas de spiritali corpore quod
in resurrectione ꝓmittitur ꝓbabilius sentiendũ sit.
interim nobis sufficiat. quod unigenitus filius ide
q mediator d̃i et hominum homo xp̃c iħc ita uidet
patrem. sicut uidetur a patre. Nos autem ad illam
uisionem di quȩ nobis in resurrectione ꝓmittitur

Expanded text:
bilitatem uerum etiam hoc ipsum, quod corpus est, per gloriam bilitatem uerum etiam hoc ipsum, quod corpus est, per gloriam resurrectionis amittere et spiritum fieri. eo modo quippe aut conduplicabitur substantia spiritus, si et corpus spiritus erit, aut, si unus erit spiritus hominis, ita ut commutato et conuerso in spiritum corpore neque geminatione neque incremento conduplicetur nec omnino ullius accessu quantitatis augeatur, metuendum est, ne nihil aliud dici uideatur quam corpora non illa mutatione inmortalia mansura, sed nulla potius futura et omnino peritura. quapropter donec diligenti inquisitione, si dominus adiuuerit, reperiatur, quid secundum scripturas de spiritali corpore, quod in resurrectione promittitur, probabilius sentiendum sit, interim nobis suffmque mediator Dei et hominum homo Christus Jesus ita videt Patrem sicut videtur a Patre. Nos autem ad illam visionem Dei, quae nobis in resurrectione promittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
indutus est. Si ñ nisi ad corpꝰ ꝑtinet uisus. qͥd est qͦd
in ipso mundi exordio antequã a filio ẽẽt ulla forma
serui suscepta. uidit d̾s lucem quia bona ẽ. & firma¬
mentum. et mare: & aridam et om̃e fenum. atq
om̃e lignum. solem. lunam.stellas.reptilia anima¬
rum uiuarum. uolatilia cęli. animam uiua : Pos¬
tremo uidit łs om̃ia que fecit: et ecce bona ualde.
Quod cum ꝑ quasq creaturas tociens scriptura repe¬
tisset. miror unde nata fuerit illa opinio. qua puta¬
tum est tantum ad corpora ꝑtinere uisionem. Quȩ
opinio de quocunq loquendi more orta sit. scriptu¬
re tamen sc̃e ñ sic loqui solent. que nisi ñ tantum
corpori. uerum etiam sp̃ui. magisq spũi quam cor¬
pellauissent: qui ñ corpore s: sp̃u etiam futura uide¬
runt. S: cogitandum est ne quid insolent̃ audeamꝰ
si dixerimus corpus ñ solũ mortalitatem et corrupti¬

Expanded text:
indutus est, si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, quod indutus est, si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, quod in ipso mundi exordio, antequam a filio esset ulla forma serui suscepta, uidit deus lucem, quia bona est, et firmamentum et mare et aridam et omne faenum atque omne lignum, solem, lunam, stellas, reptilia animarum uiuarum, uolatilia caeli, animam uiuam? postremo uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde. quod cum per quasque creaturas totiens scriptura repetisset, miror, unde nata fuerit illa opinio, qua putatum est tantum ad corpora pertinere uisionem. quae opinio de quocumque loquendi more orta sit, scripturae tamen sanctae non sic loqui solent, quae nisi non tantum corpori uerum etiam spiritui magisque spiritui quam corntes appellauissent, qui non corpore sed spiritu etiam futura uiderunt. Sed cogitandum est, ne quid insolenter audeamus. si dixerimus corpus non solum mortalitatem et corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
tremo quia
id quod ego in illa epła mea dixi de istis nr̃ȩ carnis
ocłis: quia neq nunc possunt neq tunc poterunt
uidere dm. etiam sic uerum est. Non enim dictũ ẽ.
nisi de oculis corporalib. quod tunc ñ erunt si corpꝰ
ipsum sp̃s erit. Ac ꝑ hoc corporei oculi. nunqu̾a d̾m
uidebunt: quia cum uidebitur. sp̃s eum ñ corpꝰ ui¬
debit. Tota igitur questio iam remansit de corpore
spiritali quatenus induat incorruptionem et im¬
mortalitatem hoc corruptibile atq mortale: et qua¬
tenus ex animali in spiritale mutetur. que diligen¬
tius sollicitiꝰq tractanda ẽ. maxime ꝓpt̃ corpus ipsiꝰ
d̾ni. qui transfigurat corpus humilitatis nr̃e confor¬
me corpori głe suȩ: ut possit sibi subicere ommia. Cũ
enim et ds pat̾ uideat filium et filius patrem. pro¬
culdubio ñ sunt audiendi qui uisionem nolunt
tribuere nisi corporib. Neq enim dici fas est. quod
filium pat̾ñ uideat: aut et ut ipse uideat corpore

Expanded text:
tremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc corporei oculi numquam deum uidebunt, quia, cum uidebitur, spiritus eum, non corpus uidebit. Tota igitur quaestio iam remansit de corpore spiritali, quatenus induat incorruptionem et inmortalitatem hoc corruptibile atque mortale et quatenus ex animali in spiritale mutetur. quae diligentius sollicitiusque tractanda est maxime propter corpus ipsius domini, qui transfigurat corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae, ut possit sibi subicere omnia. cum enim et deus pater uideat filium et filius patrem, procul dubio non sunt audiendi, qui uisionem nolunt tribuere nisi corporibus. neque enim dici fas est, quod filium . pater non uideat, aut, et ipse ut uideat, corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in homine qͥ ñ diligit ꝓximum. nec dilectio ꝑximi
qui ñ diligit dm̃. Et ideo aliquando alterum sine al¬
tero. siue illud ꝓ plena doctrina inuenitur scͥptura
cõmemorare. ut etiam hoc modo intelligat᷑ alterũ siue
altero ẽẽ ñ posse: quia et qui credit dõ. debet facere qͥd
p̃cepit ds. et qui ꝓpterea facit quia p̃cipit d̾s: necelle
est ut credat do. Qũã obrem iam illud uideamꝰ qͦd ex¬
cutiendum est a cordib religiosis. ne mala securita¬
te salutẽ suã ꝑdant. si ad eam obtinendam suffice¬
re fidem putauerint. bene autem uiuere. et bonis

Expanded text:
esse in homine, qui non diligit proximum, nec dilectio proximi, esse in homine, qui non diligit proximum, nec dilectio proximi, qui non diligit deum. et ideo aliquando alterum sine altero, siue illud siue illud, pro plena doctrina inuenitur scriptura commemorare, ut etiam hoc modo intellegatur alterum sine altero esse non posse: quia et qui credit deo, debet facere quod praecipit deus, et qui propterea facit, quia praecepit deus, necesse est, ut credat deo. Quamobrem iam illud uideamus, quod excutiendum est a cordibus religiosis, ne mala securitate salutem suam perdant, si ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint, bene autem uiuere et bonis
Abbreviated transcription (Latin):
consequeretur: recolant quid responderit. Si uis ue¬
nire inqͥt ad uitam: scrua mandata. Ait ille: Que
Tunc dñs cõmemorauit p̾cepta legis: ñ occides. ñ me¬
chab̾is: & cet̾a. Nbi cũ ille respondisset. hec se fecisse
auiuentute sua. addidit etiam ꝑfectionis p̃ceptum.
ut uenditis suis om̃ib. et in pauꝑũ elemosinas cro¬
gatis. haberet thesaurũ in celo. et eundem dñm se¬
queret᷑. Uideant gͥ ñ ei dictũ ẽẽ. ut crederet et baptira¬
retur. qͦ solo adiutorio putant isti uenire hominẽ ad
uitã.s morũ p̃cepta homini data. que utiq sine fide
custodiri obseruariq ñ possunt. Nec tamen quia hic
de insinuanda fide dñs uidetur tacuisse. p̃scribimꝰ
nos atq contendimꝰ. moꝵ tantũmͦ p̃cepta dicenda eẽ ho¬
minib ad uitam ꝑuenire cupientib. Utraq eñi mu¬
tuo conexa sunt sicͥ ante dixi. quia neq dilectio di poĩ

Expanded text:
consequeretur, recolant quid responderit. si uis ueconsequeretur, recolant quid responderit. si uis uenire, inquit, ad uitam, serua mandata. ait ille: quae? tunc dominus commemorauit praecepta legis: non occides, non moechaberis et cetera. ubi cum ille respondisset haec se fecisse a iuuentute sua, addidit etiam perfectionis praeceptum, ut uenditis suis omnibus et in pauperum elemosynas erogatis haberet thesaurum in caelo et eundem dominum sequeretur. uideant igitur non ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur — quo solo adiutorio putant isti uenire hominem ad uitam — sed morum praecepta homini data, quae utique sine fide custodiri obseruarique non possunt. nec tamen quia hic de insinuanda fide dominus uidetur tacuisse, praescribimus nos atque contendimus morum tantummodo praecepta dicenda esse hominibus ad uitam peruenire cupientibus. utraque enim mutuo conexa sunt, sicut ante dixi, quia neque dilectio dei potest
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̃cursor mundaret uiã: neminẽ concusseritis.
nulli calumniã feceritis. Sufficiat uob stipendium
ur̃m Similit̾ publicanis querentib qͥd facere deb̾ent.
nichil ampliꝰ inqͥt exigatis p̃ter qua constitutũ ẽ uob.
His breuit cõmemoratis euangłista. ñ enĩ totos cathecis¬
mos memorare: debuit: satis significauit ꝑtinere ade¬
um a qͦ baptirandus catheciratur. docere et monere de
morib. Od si respondissent iołn. ꝓrsus ñ faciemꝰ fruct᷑
dignos penitentie: calumniaturi sumꝰ. concussuri su¬
mꝰ ea q̃ nob̃ ñ debent᷑ exacturi sumꝰ. & nichilominꝰ eos
post hanc ꝑfessionem baptiraret. nͨ sic tam̃ dici pos¬
sec unde modo questio ẽ: ñ ẽe temporis cũ quisq bap¬
tirandꝰ ẽ: ut pͥus illi sermo fiat. quẽ ad modũ uitã bonã
agere debeat. Quid ipse dñs: Ut alia omittam. cũ ab
illo diues ipse quereret qͥd boni faceret ut uit᷑a et̾nam

Expanded text:
quam praecursor mundaret uiam: neminem concusseritis, quam praecursor mundaret uiam: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. similiter publicanis quaerentibus, quid facere deberent, nihil amplius, inquit, exigatis praeter quam constitutum est uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non enim totos catechismos inserere debuit — satis significauit pertinere ad eum, a quo baptizandus catechizatur, docere et monere de moribus. quodsi respondissent Iohanni: prorsus non faciemus fructus dignos paenitentiae, calumniaturi sumus, concussuri sumus, ea quae nobis non debentur exacturi sumus, et nihilominus eos post hanc professionem baptizaret, nec sic tamen dici posset, unde modo quaestio est, non esse temporis, cum quisque baptizandus est, ut prius illi sermo fiat, quemadmodum uitam bonam agere debeat. Quid ipse dominus, ut alia omittam, cum ab eo diues ille quaereret, quid boni faceret, ut uitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
et hec quidem fuistis. s. abluti estis: S eo mouent᷑
isti. qͥa putant in tuto ẽẽ salutẽ eorum. quãuis ꝑ ig¬
nẽ qui in xp̃m crediderint. sacram̃tũq eiꝰ acceꝑint
id est si baptirati fuerint. etiam si morũ corrigendo¬
rũ ita negligentes sint. ut nequit̃ uiuant. Unde
mor uidebo si ds iuuerit. qͥd scđin scͥpturas sentien¬
dũ sit. Nunc in hac questione adhuc uersor inqua eis
tib instruendos: baptirandis aut̃ solã insinuandã
fidem. Ed siita ẽ: & p̃ter t̃a multa que diximꝰ. ñ ioħs
baptista uenientib ad baptisiũ suũ diceret. Gen̾atio
uiꝑarum qͥs ostendit uobis fugere: ab ira uentura:
facite gͦ fructũ dignũ penitentię. et cȩtera que utiq
ñ de fide: s de bonis oꝑibus admonet. Unde et mili¬
tib dicentib qͥd faciemꝰ. ñ dix̃ interĩ credite et bapti¬
ramini. post audietis quid facere debeatis .s. ante
dixit ante p̃monuit. ut uenturo dño in cor eoꝵ. tan¬

Expanded text:
et haec quidam fuistis, sed abluti estis? sed eo mouentur isti, quia putant in tuto esse salutem eorum, quamuis per ignem qui in Christum crediderint sacramentumque eius acceperint, id est baptizati fuerint, etiamsi morum corrigendorum ita neglegentes sint, ut nequiter uiuant. unde mox uidebo, si deus iuuerit, quid secundum scripturas sentiendum sit. Nunc in hac quaestione adhuc uersor, in qua eis s, baptizandis autem solam insinuandam fidem. quod si ita esset, praeter tam multa, quae diximus, non Iohannes Baptista uenientibus ad baptismum suum diceret: generatio uiperarum, quis ostendit uobis fugere ab ira uentura? facite ergo fructum dignum paenitentiae et cetera, quae utique non de fide, sed de bonis operibus admonet. unde et militibus dicentibus: quid faciemus? non dixit: interim credite et baptizamini, post audietis quid facere debeatis, sed ante dixit, ante praemonuit, ut uenturo domino in cor eorum tam