comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me studiose q p̾cati su̾t ut quedã que
illis de meditanda d̾initatis eẽncia ⁊ qͥbusdam
aliis h̾moĩ meditacõi coħentibꝰ usitato sermone
colloqñdo ꝓtaleram  sb̃ quadam eis meditacõns
exemplo descͥb̾em. Cuiꝰ scilic scͥbende medicacois
magis scdm̃ suã uolũtatẽ ꝙͣ scam̃ rei facilitatẽ
aut meam possibłitatẽ hanc mͥ formã p̾stiterũt
qͣtinꝰ auctͣite scͥpture penitꝰ nͥ ĩ ea ꝑsuaderet᷑.

Expanded text:
me studioseque precati sunt ut quaedam quae illis de meditanda Divinitatis essentia, et quibusdam aliis huie meditationi cohaerentibus, usitato sermone colloquendo protuleram, sub quodam eis meditationis exemplo describerem. Cujus scilicet scribendae meditationis magis secundum suam voluntatem, quam secundum rei facilitatem aut meam possibilitatem, hanc mihi formam praestituerunt: quatenus auctoritate Scripturae penitus nihil in ea persuaderetur;
Abbreviated transcription (Latin):
filiis młta ⁊ bona magna bñficia corꝑis ⁊ aiẽ
ĩpenidi. ⁊ ꝓpt̃ pecc̃a ꝑentũ filios ⁊ nepotes usq
tͥbulacõibus in hac uita flagellari. et ed ꝑdere
bona eciam ⁊̃ dĩa que fbesitdu ꝑ illos ꝯseqͣtentar
inserere. sed dico peccm̃ origiale ĩ oĩb if̃¬
eqͣlit̃. Si autẽ pecc̃a ꝑentũ aliqũ nocent uͥ¬
bus filioꝵ hoc mͦ pocius fieri existimo nõ ꝯt q
illis dens ĩputet aut ꝯd eos in aliqua deliccape
ꝑentes ĩducat. Sed qm̃ sicut sepe tu̾itis penĩ
filios instoꝵ a pectatis eruit ita filios ĩultu
eoꝵ m̾itis in suis aligũ d̾elĩquit. qm̃ enĩ temo
lib Ea pecc̃õ nͥ deo lib̾ante cã nõ lib̾at diccr

Expanded text:
filiis multa et magna beneficia corporis et animae impendi, et propter peccata parentum filios et nepotes usque tribulationibus in hac vita flagellari, et ea perdere bona etiam in anima, quae forsitan per illos consequerentur, inserere. Sed dico peccatum originale in omnibus infa. Si autem peccata parentum aliquando nocent animabus filiorum, hoc modo potius fieri existimo, non quod ea illis Deus imputet, aut quod eos in aliqua delicta propter parentes inducat, sed quoniam sicut saepe meritis parentum, filios justorum a peccatis eruit, ita filios justorum eorum meritis, in suis aliquando derelinquit. Quoniam enim nemo liber est a peccato, nisi Deo liberante, cum non liberat, dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nemo dubitet qr par pena nõ seqͣtar ĩparia pecta¬
nacõ. q nlłus adm̃tit᷑ ad regaũ dei ad ꝗdc fcũs ẽ ho
aͥ ꝑ morcẽ up̃i sine qna nõ reddit᷑ ꝗt ꝓ ade petato
debetꝰ. ꝙ̃us nõ om̃es ꝑit̾ in inf̾no torqueri me̾at᷑ͦ
Nam post diem uidicui nlłus erit angelus uł homo
nͥ ant in regno dei aut in infno. Ita gͥ ⁊ peccatũ¬

Expanded text:
cum nemo dubitet quia par poena non sequatur imparia peccanatio, quia nullus admittitur ad regnum Dei, ad quod factus est ho mortem Christi, sine qua non redditur quod pro Adae peccato debetur, quamvis non omnes pariter in inferno torqueri mereantur. Nam post diem judicii nullus erit angelus aut homo, nisi aut in regno Dei, aut in inferno. Ita igitur et peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩxcusat qr remanet sine oĩ culpa. unde fit s̃
instiꝰ que ante baptisiã debebat᷑ ab int antibꝰ¬
absq oĩ excusacõne post baptisiñ ab illis non
exigat᷑ qiͣ ex debico. Qͣmdiu gͦ sola origiali
ĩpotẽcia nõ hñt insticiam nõ fat̃ ĩtusti quĩ nõ¬

Expanded text:
excusat, quia remanet sine omni culpa. Unde fit ut justitia quae ante baptismum debebatur ab infantibus sine omni excusatione post baptismum ab illis non exigatur, quasi ex debito. Quandiu ergo sola originali impotentia non habent justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
eeigebat᷑ esset notũ. et paulo past eisd̾ id ps
ut uilem rem fastidientib ꝯtẽptu esset obru¬
endũ. scio enĩ me ĩ eo nõ tam p̾cantibꝰ satisfagͥ¬
potuisse qͣm p̃cibus me ꝓseqñtibꝰ fuiẽ potusse.
Nescio tam̃ quo pacto sic p̾t̾ spem euenit ut nĩ
solũ p̾dacti fracͤs sed ⁊ plures alii scͥpturam p̃o
tans nͭ potui ĩueiuire me ĩ ea dixisse qd nõ ch¬
licoꝵ patͧm ⁊ maxĩe bi augustini scͥptis cohet
Quappt̃ sicui uidebit᷑ qd̃ ĩ eod̾ opusculo ad ꝓte¬
rogo ne statim me auc p̾sup̃torẽ nouicatũ
falsitatis assertorem exclamet. sed pͥus libͦs pͥfa
doctoris augt̾ii de tͥnitate diligñt̾ ꝑspiaat
deinde scdm̃ eos opuscłm meũ diuidicet. qdd̃
daxi su̾mã tͥitatem passe dia tͤs sb̾as ĩuua
ead̾ fide qua nos tͤs ꝑsonas ĩ una sb̾a. Nat hoe
tantis ⁊ ĩ uestigancis ea que pͥus nõ aĩaditis

Expanded text:
exigebatur, esset notum, et paulo post idipsum ut vilem rem fastidientibus, contemptu esset obruendum: scio enim me in eo non tam precantibus satisfapotuisse, quam precibus me prosequentibus finem posuisse. Nescio tamen quo pacto sic praeter spem evenit, ut non solum praedicti fratres, sed et plures alii Scripturam ipsactans nihil potui invenire me in ea dixisse, quod non catholicorum Patrum, et maxime beati Augustini, scriptis cohaereat. Quapropter, si cui videbitur quod in eodrogo ne statim me aut praesumptorem novitatum, aut falsitatis assertorem exclamet; sed prius libros praefati doctoris Augustini de Trinitate diligenter perspiciat , deinde secundum eos opusculum meum dijudicet. Quod enim dixi summam Triniteadem fide, qua nos tres personas in una substantia. Nam hoc tantis et investigantis ea, quae prius non animadvertis
Abbreviated transcription (Latin):
sit aliqua iusticia ut ĩ rebꝰ aliqͥbus rectam ferua¬
ret uolũtatem sic tam̃ pͥcata ẽ illo dotio quo
sibi iusticiã custodite poceuat ĩ posteros. ut
i nlło eori ip̃a cũ aliqua insticia se ꝓpagare queat
plus utiq ĩ infantibꝰ auferre sibi nõ ualuit quã
oeñi insticiam ⁊ b̾icadinẽ que ulłi dat᷑ aliqͣ carẽ
possit hanc augere iusticie nuditatem qr nõ ual
ĩ infantes ab ade peccato maior descend̾e nõ inde᷑

Expanded text:
sit aliqua justitia, ut in rebus aliquibus rectam servaret voluntatem: sic tamen privata est illo dono quo sibi justitiam custodire poterat in posteros; ut in nullo eorum ipsa cum aliqua justitia se propagare queat. Plus itaque in infantibus auferre sibi non valuit, quam omnem justitiam et beatitudinem, quae nulli datur apossit hanc augere justitiae nuditatem, qua non valet in infantes ab Adae peccator major descendere, non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
sed egestas nalis quã ip̃a nacͣa accepit ab adam. in
adam nãq extͣ quẽ de illa nͥ erat ẽ tindata iustĩ
quã habebat. et ea semꝑ nͥ adinta caret. hac rõne
qm̃ nat᷑a sb̾sistit in ꝑsonis ⁊ ꝑsone nõ sãt sine nara
Facit na ꝑsonas infancũ pecacͥces. Sic srobiañ pͥ
nat᷑am bono iustiͤ ĩ adam. et uaͣ egens facta om̃er
ꝑsonas quas p̃a de se ꝓcͤat ead̾ egestate pecrarͥces et

Expanded text:
t in Adam; sed egestas naturalis, quam ipsa natura accepit ab Adam. In Adam namque, extra quem de illa nihil erat, est nudata justitia quam habebat: et ea semper nisi adjuta caret hac ratione, quia natura subsistit in personis et personae non sunt sine natura, facit natura personas infantium peccatrices. Sic spoliavit persona naturam bono justitiae in Adam: et natura egens facta omnes personas, quas ipsa de se procreat, eadem egestate peccatrices et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam hoc mͦ. qd adam comedebat hoc nat᷑a exige¬
bat qr ita hoc ut exig̾e̾t creata erat. qd̾ u de ligno
ꝑsona enĩ erat qd̃ dicebat᷑ adam nat᷑a qd̵ homo.
fecit gͥ ꝑsona peccatͥcem nat᷑am qr cũ adam pecaũ
homo peccauit. Si qͥd̾ nõ qr ħo erat ut ueticũ p̾su

Expanded text:
personam hoc modo. Quod Adam comedebat, hoc natura exigebat; quia ut hoc ex geret, sic creata erat. Quod vero de ligno Persona enim erat, quod dicebatur Adam; natura, quod homo: fecit igitur persona peccatricem naturam, quia cum Adam peccavit, homo peccavit. Siquidem non quia homo erat, ut vetitum
Abbreviated transcription (Latin):
edificare. scb̾e. loqͥ ⁊ simłia : que nõ nͥ uolũtas fa¬
cit. Cũ gͥ oĩa que fuĩt si diligent̾ ꝯsid̾et᷑ fiant
aut sola uolũtate dei aut na᷑ scdm̃ uim illi a deo
inditam. ant uolũtate cͤature. et ea que nͨ na¬
tura nec nolũtas cͤature sed solus deus facit semꝑ¬
miranda sint apparet qr tͤs sunt cursus rerñ .s.
nõ ẽ nͣalis aut uolũtaria sed mirabłis sicut illa
que młierem ꝓtulit de solo niro et sicut cͤacio ui¬
ri de limo palam ẽ qr neqͣqͣm sb̾iacet legibus ⁊
discͤte oꝑant᷑. aliud enĩ ibi facit uolũtas alind

Expanded text:
aedificare, scribere, loqui, et similia quae non nisi voluntas facit. Cum igitur omnia quae fiunt, si diligenter considerentur, fiant aut sola voluntate Dei, aut natura secundum vim a Deo illi inditam, aut voluntate creaturae: et ea quae nec natura miranda sint; apparet quia tres sunt cursus rerum, scinon est naturalis, aut voluntaria; sed mirabilis, sicut illa quae mulierem protulit de solo viro, et sicut creatio viri de limo; palam est quia nequaquam subjacet legibus et discrete, operantur; aliud enim ibi facit volu
Abbreviated transcription (Latin):
de pecc̃õ originali Id̾ ficut ꝓposui sufficient᷑ ostea¬
sum ẽ qͦmͦ ad hoĩem de uirgine conceptũ nlła
rõne descend̾e a parencibus potuit. s pociꝰ istꝰ
hũanã nat᷑am iustus ab ip̃a origine ut ita dcm̃
sit natꝰ ẽ nõ mꝯgrue ꝓ origiali ĩcusticia quã
om̃es alii filii ade hñt a sua orignie iusticiam
aĩa unꝙͣ aggͣuata ꝯtͣ uolũtatẽ ant ullo mͦ ĩpe¬
dita est corꝑe corrnptiblĩ. Que aĩa qm̃ ip̃a ĩ mo
semꝑ a se ip̃o ille scdm̃ ꝑsonã sicat d̾s habuit. lic
ĩ nat᷑is hũana a d̾ma qd habuit acceꝑit. alcorẽ
autẽ aliã rõnem qͦmꝰ dens assãpsit hoiẽm de mas¬
sa peccatͥte sine peccõ uelut azimũ de f̾mento

Expanded text:
dem originali, sicut proposui, sufficienter ostensum est quomodo ad hominem de Virgine conceptum nulla ratione descendere a parentibus potuit; sed potius justus, humanam naturam, justus ab ipsa origine, ut ita dictum sit, natus est; non incongrue pro originali injustitia, quam omnes alii filii Adae habent, a sua origine justitiam anima unquam aggravata contra voluntatem, aut ullo modo impedita est corpore corruptibili. Quae anima, quoniam ipsa, imo semper a seipso ille secundum personam, sicut Deus, habuit; licet in naturis humana a divina, quod habuit; acceperit: altiorem autem aliam rationem, quomodo Deus assumpsit hominem de massa peccatrice sine peccato, velut
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ ait. eciã in eos qͥ nõ peccanerũt ĩ sił̾itu¬
dinẽ p̾uaricacõnis ade pͭ sic intelligi ac si dicat
etiam ĩ eos qui nõ tm̃ peccauerũt qͫͥ adam petta¬
uit p̾naricãdo. Et cũ ait. lex autẽ sb̾itͣmt
ut hũudaret delictũ aut intlłigemꝰ peccm̃ añ
legem ĩ illis qͥ nõ peccduerñt ĩ siłitudinẽ pͥua

Expanded text:
Nam cum ait, etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae: potest sic intelligi, ac si dicat, et iam in eos, qui non tantum peccaverunt, quantum Adam peccavit praevaricando. Et cum ait: lex autem subintravit, ut abundaret delictum , aut intelligimus peccatum ante legem in illis, qui non peccaverunt in s
Abbreviated transcription (Latin):
sed qr decebat ut illius hoĩs conceptõ de matre
pissĩma fieret. siẽpe decens erat ut ea pitate
qua mdior sb̾ deo nequit intestigi uirgo illa ni¬
teret cui d̾s pat̾ unicũ filiũ quẽ de corde fuo
eqͣlem sibi genitũ tanꝙͣ se ip̃m diligebat ita
dare disponebat ut nałr esset unꝰ idem q coĩs
d̾i pacͥs ⁊ ilginis filius. et quã ip̃e filiuis sb̃alit̾
fac̾e̾ sibi matͤm eligebat et de qua spũs soĩs
nolebat ⁊ oꝑaturꝰ erat ut ꝯciꝑet᷑ ⁊ nasc̾e̾tur
ille de quo ip̃e ꝓcedebat. Qualit̃ autẽ uͥgo eadem
ꝑ fidem aũ ipãm ꝯcepcõnẽ nĩdata sit dixi. ubi
aliã rõnẽ de hoc ip̃o unde hic agit᷑ͦ reddidi.

Expanded text:
sed quia decebat ut illius hominis conceptio de matre purissima fieret. Nempe decens erat, ut ea puritate, qua major sub Deo nequit intelligi, Virgo illa niteret, cui Deus Pater unicum Filium suum, quem de corde suo aequalem sibi genitum, tanquam seipsum diligebat, ita dare disponebat, ut naturaliter esset unus idemque communis Dei Patris et Virginis Filius: et quam ipse Filius substantialiter facere sibi matrem eligebat; et de qua Spiritus sanctus volebat, et operaturus erat, ut conciperetur et nasceretur ille de quo ipse procedebat. Qualiter autem Virgo eadem per fidem ante ipsam conceptionem mundata sit, dixi ; ubi aliam rationem de hoc ipso, unde agitur hic, reddidi.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpcare recusani. atq inecũ re ip̃a cõparans ps¬
tis me racõnibꝰ excusare tẽptaui. Qnͣto eñ pͥ
qd petebant usu sibi optabant facilius taio
illud mͥ actu ĩiũgebant difficiliꝰ. Tandem eñ
uictus cũ p̾cũ medeita ĩportunitate tũ studũ
eoꝵ nõ ꝯcẽpnenda houestate ĩuicꝰ qͥd̾ ꝓpt̾ rn¬

Expanded text:
are recusavi, atque mecum reipsa comparans, multis me rationibus excusare tentavi: quanto enim id quod petebant usu sibi optabant facilius, tanto mihi illud actu injungebant difficilius. Tandem tamen victus, tum precum modesta importunitate, tum studii eorum non contemnenda honestate; i
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ẽ infeta. Et qr tota hũana uat᷑a ĩ ilł erat
⁊ extͣ᷑ ipõs de illa nͥ erat tota infirmata et
corrupta ẽ. Remãsit gͥ in ea debitũ iusticie
integre sine oĩ ĩsticia quã accepit ⁊ debirũ
sac̾faciendi qr gam deserunt cũ ip̃a cornpcõne

Expanded text:
tibus infecta est; et quia tota natura humana in illis erat, et extra illos de illa nihil erat, tota infirmata et corrupta est. Remansit igitur in ea debitum justitiae integrae sine omni injustitia, quam accepit; et debitum satisfaciendi, quia eam deseruit; cum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnari. Otoi ĩpotenciam habendi isticam
nõ excusare ĩpotenciã infantũ. queret g aliꝗͥr
forsican dicens. Si infante peccm̃ id ẽ ĩusticia ẽ
ante baptism̃ nͨ excusat ᷑ ĩpotencia habendi iastĩ¬
ciam sicut dicis. et in baptismo nõ reuĩtit᷑ peccũ

Expanded text:
. Dixi impotentiam habendi justitiam non excusare injustitiam infantium. Quaeret ergo aliquis forsitan dicens: si in infante peccatum, id est injustitia, est ante baptismum; nec excusatur impotentia habendi justitiam, sicut dicis, et in baptismo non remittitur peccat
Abbreviated transcription (Latin):
meo si qd̾ inde mͥ uide᷑ dilectõni tue abscondo. Dicam
Qͥ sic bremt̾ de hoc qd̾ sencio ut nlłiꝰ de ead re fi¬
delem ̃ꝑbem sentñciam. nͨ meam si uitati r epug
talĩ eiuisd̾ rei racõnẽ quã in eõd̾ opusculo posui oĩo
ratam ⁊ sufficientem si bñ ꝯsid̾et᷑ existinio. stichĩ
enĩ ꝓhibet ȩmsd̾ rei rõnes plures esse quarũ madͣ
gñis hũani massa peccatͥte sine peccõ pͥm̃ de origina¬
li pecc̃o nect̃e est ĩuestigare. ꝙr de hoc solo nasat᷑ hec

Expanded text:
meo; si quid inde mihi videtur, dilectioni tuae abscondo. Dicam igitur sic breviter de hoc quod sentio, ut nullius de eadem re fidelem improbem sententiam: nec meam si veritati rtamen ejusdem rei rationem, quam in eodem opusculo posui, omnino ratam et sufficientem si bene consideretur existimo: nihil enim prohibet ejusdem rei rationes plures egeneris humani massa peccatrice sine peccato, primum de originali peccato necesse est investigare, quia de hoc solo nascitur haec
Abbreviated transcription (Latin):
õ difficłtate posset semꝑ sertiare sibi nõ serua¬
nit ea sibi ip̃e abstalit ⁊ hoꝵ se ꝯtͣriis sb̾recit.
factꝰ ẽ itaq sermus pecã sine ĩmsticie ⁊ debrci
ferre sibi bona que ħebat ac attͣhere mala que
nõ h̾ebat ꝙͣ nõ feruando sibi bona cũ potuit
ita nlli alũ ualuit ead̃ bona aufre. atq mala
inferre nͥ nõ ꝯseruãdo bona cui seruare
qͥuit. Seruare dutẽ nlłi potuit ea bona nsi

Expanded text:
 difficultate posset semper servare sibi, non servavit; ea sibi ipse abstulit, et horum se contrariis subjecit. Factus est itaque servus peccati, sive injustitiae, et debiti, auferre bona quae habebat, et attrahere mala quae non habebat, quam non servando sibi bona, cum potuit: ita nulli alii valuit eadem bona auferre, atque mala inferre, nisi non servando bona cui servare quivit. Servare autem nulli potuit ea bona, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ esset peccando sine oĩ necaĩtate dm̃ exhonorauͭ
uude ꝑ se sat̾face̾ nõ potuit grãm quã acceptam
ꝓpagandis de se potuit semꝑ sernare ꝑdidit.⁊ pec¬
catũ secũ comitante pena pect̃ĩ ꝓcãq ꝑ datam
ꝯsid̾and̾ ẽ ut ͫ hec qiͣ ħ̾editas peccati ⁊ pena pecã
ad hoĩem ꝑ nͥginem de adam ꝓpagatũ iuste tͣn
Sicut nãq limꝰ t̾re nõ accepat nat᷑am aut uolun¬
tatem qua oꝑante uir pͥmꝰ de illo fieret ꝙͣuis eẽt
de quo a deo fieri posset sic uõ ẽ facta mlier de
costa uiri aut uir de sola mb̾ere oꝑante naͣ ant
nolũtate hoĩs. sel deus ꝓpͥa pͣtate ⁊ uolũtate fecit¬

Expanded text:
illum esset, peccando sine omni necessitate, Deum exhonoravit, illum esset, peccando sine omni necessitate, Deum exhonoravit, unde per se satisfacere non potuit; gratiam, quam acceptam propagandis de se semper potuit servare, perdidit: et peccatum, secum comitante poena peccati, quantumconsiderandum est utrum haec quasi haereditas peccati, et poenae peccati ad hominem per virginem de Adam propagatum juste pertransSicut namque limus terrae non acceperat naturam aut voluntatem, qua operante vir primus de illo fieret; quamvis esset de quo a Deo fieri posset: sic non est facta mulier de costa viri, aut vir de sola muliere, operante natura aut voluntate hominis. Sed Deus propria voluntate e
Abbreviated transcription (Latin):
nlła ꝓpaecaudi oꝑante nat᷑a aut uolũtate dͤature
simił fecit eñ ⁊ rõnabłem ⁊ iustũ ita simł cũ racio¬
nalem hab̾ent aiãm iusti essent quos gn̾aret ope¬
rance nat᷑a ⁊ uolũtate si nõ petcaret. Ead̾ qͥipe
rõne qua monstͣtur rõnalem nat᷑am instam eẽ
cͤatam qd in p̾fato feci opuscalo ꝓbat᷑ eciã qd̾ qͥ
ex hũana nͦa ꝓpagarent᷑ nõ p̾cedñte peccato ex ne¬
cessitate iusticiã ꝑit̾ hab̾ent cã racõnalicare. Si qͥd̾
qui cͤauit pͥm̃ hoĩem sine ꝑentũ gñacõne creat eciã
eos qui ꝑ cͤatam ab illo fũt ꝓpagandi nat᷑am. oĩs
dei uolũtati ip̃a na᷑ ꝓpagandi ꝙͣtus remaue̾t nõ
fuit sb̾dita eius uolũtati sicut esset si nõ petasset
et grãm quã de se ꝓpagandis seruare pot̾at ꝑdidit
dtq onĩes qui oꝑante nat᷑a quã acceꝑat ꝓpagant᷑
eius astͥcti debito nascũt᷑. Qmͣobrem qm̃ hũana
nat᷑a que sic erat in adam tota ut nͥ de illa extͣ᷑

Expanded text:
oluntate creaturae, simul fecit eum et rationalem et justum: ita simul cum rationalem haberent animam, justi essent, quos generaret operante natura et voluntate, si non peccaret. Eadem quippe ratione, qua monstratur rationalem naturam justam esse creatam, quod in saepe fato fecit opusculo , probatur etiam quod qui ex humana nent cum rationalitate. Siquidem qui creavit primum hominem sine parentum generatione, creat etiam eos qui per creatam ab illo fiunt propagandi naturam. Omnis Dei voluntati; ipsa natura propagandi quamvis remaneret, non fuit subdita ejus voluntati, sicut esset, si non peccasset: et gratiam, quam de se propagandis servare poterat, perdidit: atque omnes, qui operante natura quam acceperat, propagantur, ejus astricti debito nascuntur. Quamobrem quoniam humana natura quae sic erat in Adam tota, ut nihil de illa extra
Abbreviated transcription (Latin):
peccõ lib̾a fuit. origiuale qͥd̾ ab origine denoĩari
dubiũ nõ ẽ. Si gͦ arigiale peccm̃ nõ ẽ nͥ ĩ hoĩe
uidet᷑ dici aut ab origine hũane nat᷑e qd̾ ẽ ab eiꝰ
micio eriginali eo qd̵ ab ip̃a hũane nat᷑e origue
nat᷑e descendat nõ uidet᷑. qm̃ origo illius iusta fuit
qñ pͥmi ꝑentes uisti facti sũt sine oĩ peccõ. uidet᷑
itaq dici origmale ab ip̃a origine unicq ꝑsone
eo qd ab illis descendat in singulos a qͥbus habet ori¬
ginẽ nat᷑e. nõ ꝯcͣdicam si tam̃ nõ neget᷑ pectm̃

Expanded text:
palam erit. Originale quidem ab origine denominari dubium non est. Si ergo originale peccatum non est nisi in homine, videtur dici aut ab originale humanae naturae, quod est ab ejus initio originale, eo quod ab ipsa humanae naturae origine naturae descendat, non videtur; quoniam origo illius justa fuit, quando primi parentes justi facti sunt sine omni peccato. Videtur itaque dici originale ab ipsa origine uniuscujusqueeo quod ab illis descendat in singulos, a quibus habent originem naturae, non contradicam: si tamen non negetur
Abbreviated transcription (Latin):
ra est esset. Sed nec in aliqͦ eoꝵ ĩ qͥbus fuit ab adã
isq ad mariam erat ut esset. funit tam̃ ĩ illis qr
erat in eis unde ip̃e asfum̃dus erat. ꝙ̃adm̃ erat
ilmo ũde pͥmꝰ hõ fc̃ns ẽ. et in eo ũde eua facta ẽ
nõ uolũ cate cͤature aut p̾cate s sola d̾ma u̾tute
Sed iste tanto muirabilius ⁊ maiori gr̃a qnͣto illi
puri hoĩes hic homo deus fcu̾s est. eͥtͥ ĩ eo unde eua

Expanded text:
ta est, esset. Sed nec in aliquo eorum, in quibus fuit ab Adam usque ad Mariam, erat, ut esset; fuit tamen in illis, quia erat in eis, unde ipse assumendus erat; quemadmodum erat in limo, unde primus homo factus est, et in eo unde Eva facta est, non voluntate creaturae aut potestate, sed sola divina virtute: sed iste tanto mirabilius et majori gratia; quanto illi puri homines, hic homo Deus factus est. Valde itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ab adam usq ad moysem eciã m eos qͥ nõ pccauerũt
ĩ sił̾itudiẽm p̾naricacõnis ade. multa qͦ aba legũt᷑
que magis adam ꝙͣ enam cͥminari uident᷑. Ed
ido fieri existimo qr illa duoꝵ copula tota ĩclłig᷑
ĩ nõie pͥncipalis ꝑtis. sicat sepe solet ꝑ ꝑtem totũ
mascłm ⁊ feminã fecit eos ⁊ bũdixit illis ⁊ uocad¬
init nomẽ eoꝵ adam ĩ die quo cͤati sut aut idcͥ¬
co qr si nõ adam sed sola eua peccasset nõ necrẽ
erat totũ genꝰ hñanũ ꝑire sed solam euam. po¬
terat nãq deus de adam ĩ quo semẽ õiũ hoĩnĩ cͤa¬
nerat aliã fac̾e̾ młierem ꝑ quã de adam ꝓpoĩtũ
dei ꝑfic̾et᷑. Eisdem rõiubꝰ sigͥficabo eos ambos ꝑ

Expanded text:
ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae . Multa quoque alia leguntur, quae magis Adam quam Evam criminari videntur. Quod ideo fieri existimo quia illa duorum copula tota intelligitur in nomine principalis partis; sicut saepe per partem totum solet Masculum et feminam fecit eos, et benedixit eis . Et vocavit nomen eorum Adam in die quo creati sunt: aut idcirco, quia si non Adam, sed sola Eva peccasset; non necesse erat totum humanum genus perire, sed solam Evam. Poterat namque Deus de Adam, in quo semen omnium hominum creaverat, aliam facere mulierem, per quam de Adam propositum Dei perficeretur. Ei
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã hab̾e quã deseruit. ⁊ aĩa que aggͣutͥ
corꝑe qdͥ corrũpit᷑ nequit eam saltem intłigi
ab his necãtatib semẽ assuptã de uͥgine lili
ostũdi pot̾it palam erit qr nlłam pectĩ neãte
traxit. Qd̃ illa qͥd̾ necãtas qua hũana naͦ so
ꝑ se insticiã remꝑare nequit et illa qua as¬
corpus qd corrũpit᷑ aggͣuat diãm. ut eandꝰ
iusticiam nec acceptam ĩ etate ꝑfecta snꝰ ayo
gr̃e seruare nͨ ĩ infantibꝰ saltem intllige os
ab illo seĩe sũt aliene facile mõstri nalet p¬

Expanded text:
justitiam habere quam deseruit; et anima, quae aggravatur corpore quod corrumpitur, nequit eam saltem intelligsi ab his necessitatibus semen assumptum de Virgine liberum ostendi poterit, palam erit quia nullam peccati necessitatem traxit. Quod illa quidem necessitas, qua humana natura sola per se justitiam recuperare nequit, et illa qua corpus quod corrumpitur aggravat animam, ut eamdem justitiam nec acceptam in aetate perfecta sine auxilio gratiae servare, nec in infantibus saltem intelligere queat, ab illo semine sint alien
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ eẽmꝰ pectaremꝰ qm̃ ꝑ uniꝰ in obedĩam petd¬
tores constituti sũt młti. Simłi mͦ de ĩrãdo semie
ĩ iniqͥtatibꝰ ⁊ ĩ pectatis concipi pͭ homo incellq ñ
qd̃ in seie sit ĩm̃dicia peccati aut peccm̃ siue inꝯ¬
tas sed qr ab ip̃o seĩe ⁊ ip̃a cõcepcõne ex qua ulapt
hõ esse acapit necãtatem ut cũ habebit dĩam rdõ

Expanded text:
 inobedientiam peccatores constituti sunt multi . Simili modo de immundo semine in iniquitatibus et in peccatis concipi potest homo intelligi; non quod in semine sit immunditia peccati, aut peccatum sive iniquitas; sed quia ab ipso semine et ipsa conceptione, ex qua incipit homo esse, accipit necessitatem ut
Abbreviated transcription (Latin):
lũtas cm st̾diti sñt om̃es nolũtarii moras tociꝰ hoĩs
absente insticia diu̾sis apetitibꝰ ĩpalla se ⁊ oĩa fib̃i
subdita ĩ młtimoda mala lenis ⁊ esfrenata ⁊ sĩne
rectore p̾cipitat qd̾ totũ insticia si adesset ꝑhib̾et
ne fieret. ex his gͦ facłe cogͦscit ᷑ qr ĩinsticia nlłam
habet eenciam ꝙͣnus ĩuiste uolãtatis affectus ⁊
hac ip̃a racõne intlligimꝰ malũ n esse. Sicat
enĩ ĩinsticia nõ ẽ alind ꝙͣ absencia debite inst ͤ
itad malũ nõ ẽ alud ꝙͣ absencia debiti boni. mlł
autẽ eẽncia ꝙͣnns mala dicat᷑ ẽ nͫ. nec malata
esse ẽ illi esse aliqͥd. stalli eñ eẽncie ẽ alud
malam eise ꝙͣ deesse illi bonñ qd̾ debet hab̾e.
deesse uͦ banũ qd debet adesse nõ ẽ aͥd eisse. qt̃
malã ẽẽ nõ ẽ ulli essencie ad esse. hoc buiter

Expanded text:
diti sunt omnes voluntarii motus totius hominis absente justitia diversis appetitibus impulsa, se et omnia sibi subdita in multimoda mala levis et effrenata et sine rectore praecipitat: quod totum justitia, si adesset, prohibet ne fieret. Ex his ergo facile cognoscitur quia injustitia nullam habet essentiam; quamvis injustae voluntatis affectus et esse. Sicut enim injustitia non est aliud quam absentia debitae justitiae, ita malum non est aliud quam absentia debiti boni. Nulla autem essentia quamvis mala dicatur est nihil, nec malam esse, est ulli esse aliquid. Nulli enim essentiae est aliud malam esse, quam deesse illi bonum quod debet habere, deesse vero bonum quod debet adesse, non est aliquid esse. Quare malam esse, non est ulli essentiae aliquid esse. Haec breviter
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ade de ligno uetito dicit. ĩ quaꝯq die come¬
deris ex eo morte morieris. nõ qd̃ ea die mortuꝰ¬
sic corꝑe sed qm̃ die illa nect̃itatẽ accepit aliq̃ no¬
riendi. Et paulus silr ob necc̃itatẽ moriendi al¬
qñ ait. Si autẽ xp̃us in nob̃ est corpus qͥd̾ mortuu

Expanded text:
Deus Adae de ligno vetito dicit: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris ; non quod ea die mortucorpore, sed quoniam die illa necessitatem accepit aliquando moriendi. Et Paulus similiter ob necessitatem moriendi aliquando, ait: Si autem Christus in vobis est, corpus quidem mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ aͥd. qr ut ĩ p̾fato libͦ dixi ⁊ debitũ sibi hono¬
rem quẽ sponte redd̾e noluerũt ab ĩuitis exi¬
git. ⁊ neqͥd ĩordinatũ sit in regno eius eos seꝑa¬
tim a iustis ordine ꝯpetenti disponit. Creaturas
autẽ ĩ qͥbus iusticia nõ debet esse nõ piunt pro
absencia iusticiẽ hoc ẽ ꝓ iłlo. qr nõ ẽ ad qd ab ilł¬

Expanded text:
a ut in praefato libro dixi et debitum sibi honorem, quem sponte reddere noluerunt, ab invitis exigit; et ne quid inordinatum sit in regno ejus, eos separatim a justis ordine competenti disponit. Creaturas autem in quibus justitia non debet esse, non punit pro absentia justitiae hoc est pro nihilo: quia non est aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ritas nlłus intellectꝰ ꝑmͣtit ad hoiẽm ex sola un¬
gine ꝯceptũ de petc̃o masse peitattis ꝙͣus de
illa sit assũptus aliqͥd potnisse aut debuisse ace¬
⁊ qͣ ꝑ simłem racõnẽ putãt᷑ debnisse nasa sine
pecc̃o ⁊ pena peccĩ qr ꝑ miracłm concepti sunt
ualde utiq intelligñda ẽ ab istis aliena racio
illa que uͥguialem cotcepcõnẽ lib̾am ab oĩ pec¬
cati monstoat necc̃itare. aliud enĩ ẽ ad ĩauditũ
⁊ ĩ opmabłe aiq nature ĩcoguitũ fac̾e̾.⁊ aliud
naturam ant etate ant aliqͦ uicio deblĩtatã
sanare ⁊ ad suũ opus reuocare. Nam si adam
nõ peccasset sicut ip̃e nlla senͤctute ulła cansa
ĩtu maret᷑ sic nac᷑a᷑ ꝓpagandi dͤata ĩ illo ⁊ ad uteu¬
dũ ut iam dcm̃ ẽ ecus pͣtati fubdica nlło casu

Expanded text:
ritas, nullus intellectus permittit ad hominem ex sola Virgine conceptum de peccato massae peccatricis, quamvis de illa sit assumptus, aliquid potuisse aut debuisse acceantur debuisse nasci sine peccato et poena peccati, quia per miraculum concepti sunt; valde utique intelligenda est ab istis aliena, ratio illa quae virginalem conceptionem liberam ab omni peccati monstrat necessitate. Aliud est enim aliquid inauditum et inopinabile atque naturae incognitum facere: et aliud naturam aut aetate aut aliquo vitio debilitatam sanare, et ad suum opus revocare. Nam si Adam non peccasset, sicut ipse nulla senectute, nulla causa infirmaretur: sic natura propagandi creata in illo et ad utendum, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ semi̾e iusticiã nͨ esse posset pͥusꝙͣ formaret᷑
ĩ uiuentem hoĩem. Si gͦ semẽ hoĩs nõ ẽ suscep¬
tibłe iusticie pͥusꝙͣͣ fiat homo nõ pͣ sascipere
origĩale peccm̃ añꝙͣ hõ sit. Nempe origĩale
peccm̃ esse ĩusticiã dubitari nõ debet. Nam
si õẽ peccm̃ ẽ ĩmsticia ⁊ origĩale pecañ ẽ pec¬
catũ utiq ẽ ⁊ ĩinsticia. Sed si dicit aͥs. non
ẽ om̃e peccm̃ ũusticia dicat posse simł ĩ aliqͦ
⁊ esse aliꝗd̾ pectm̃ ⁊ nlłam esse ĩ usticiam ꝯt
nide᷑ in cͣͤdibłe. Si uͦ dic᷑ origmale pecim̃a nõ ̃

Expanded text:
posset priusquam formarentur in viventem hominem. Si ergo semen hominis non est susceptibile justitiae, priusquam fiat homo, non potest suscipere originale peccatum antequam homo sit. Nempe originale peccatum esse injustitiam dubitari non debet. Nam si omne peccatum est injustitia, et originale peccatum est peccatum; utique est et injustitia. Sed si dicit aliquis: Non est omne peccatum injustitia, dicat posse simul in aliquo et esse aliquod peccatum, et nullam esse injustitiam: quod videtur incredibile. Si vero dicitur originale
Abbreviated transcription (Latin):
terũ a necãtatibꝰ p̾dictis ĩ quibꝰ omẽs alios hoĩes
concipi pasueram posset incelligi. Et de illa qͥd
neãtate qua recuꝑare iusticiã quã deferuit
bũana nata ꝑ se oequit ⁊ de ilia qna carꝰ ad

Expanded text:
berum a necessitatibus praedictis, in quibus omnes alios homines berum a necessitatibus praedictis, in quibus omnes alios homines concipi posueram, posset intelligi: et de illa quidem necessitate, qua recuperare justitiam, quam deseruit humana natura, per se nequit; et de illa, qua corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
ram ade sũt añati neqͣꝙͣ passãt ant debent
ei de quo agimꝰ in ꝯcepcõnis assimłari miracło
ut ab originalis pecc̃ĩ nincalo abisoluti possint
nõ esset potait fieri de adam sine oĩ petati con¬
ragione sicut dicis cur nett̃e fuit dm̃ in carna¬
ri cũ aut ꝑ unũ talem qui eẽt siue oĩ peccõ p̾is
pectõres deus redim̾e. ant tot quot neccessaru
oranc ad ꝑfiçiendã suꝑnã ciuitatẽ haĩes simłi
mracło face̾. ad qd breuit᷑ respondeo. ideo
dsfcus ẽ homo qr nõ suffic̾e̾t ad redimẽdos
aios sicat in sepe faco opusculo mõstͣtũ est
bemo nõ deus. Idc̾to eciã nõ fecit tot hoĩes ta¬
les qnot neccessar u erant ne si nallus de ꝓpaga¬
cõne nali saluaret᷑ frustͣ natam illam ĩ adam
ꝯdidisse ⁊ qiͣ qd̃ nõ bñ fecisset correxise ind̾et᷑
id sũme sapĩe nõ ꝯuenit de aliq̃ nat᷑a facere
de uirgine ĩ quo mõstͣcũ erat nsłm eẽ peccm̃ li¬

Expanded text:
tam Adae sunt generati, nequaquam possunt aut debent ei de quo agimus, in conceptionis assimilari miraculo, ut ab originalis vinculo peccati absoluti possint non esset, potuit fieri de Adam sine omni peccati contagione, sicut dicis, cur necesse fuit Deum incarnari; cum aut per unum talem, qui esset sine omni peccato, posset peccatores Deus redimere: aut tot, quot necessarii erant ad perficiendam supernam civitatem, homines simili miraculo facere? Ad quod breviter respondeo. Ideo Deus factus est homo, quia non sufficeret ad redimendos alios, sicut in saepefato opusculo monstratum est, homo non Deus. Idcirco etiam non fecit tot homines tales, quot necessarii erant: ne si nullus de propagatione naturali salvaretur, frustra naturam illam in Adam condidisse, et quasi non fecisset, correxisse videretur: quod summae sapientiae non convenit de aliqua natura facere. gine, in quo monstratum erat nullum esse peccatum, li
Abbreviated transcription (Latin):
nifancia ⁊ ĩ utero matͥs ut nec intlłige̾ iusti¬
ciãm possit uide᷑ eẽ nect̾e eam infantibꝰ nasci
cũ debito sat̾faciendi ꝓ pͥmo peccato qd̾ semꝑ
can̾e̾ potuit. et cũ debito hñdi originalẽ iusti¬
ciam quã semꝑ seruare ualuit. Nec ĩpotencia
excusat eam ĩ ip̃is infantibꝰ. qr ĩ illis nõ soluit

Expanded text:
t nec intelligere justitiam possit: videtur esse necesse eam in infantibus nasci cum debito satisfaciendi pro primo peccato, quod semper cavere potuit, et cum debito habendi originalem justitiam, quam semper servare valuit. Nec impotentia excusat eam in ipsis infantibus, quia in illis non solvit
Abbreviated transcription (Latin):
cur .s. uiiꝰ qsq pecclto uł debito ade gtat ᷑ idcto qr
de illo ꝓpagat᷑ cũ eiusd̾ pecã conscius nõ fuerit.
cũ d̾s fecit adam fecit in eo nat᷑am ꝓpagandi
quã sb̾ietit eius ualũtati potestati ut ea ut̾et
ꝓ sua uolũcate ꝙͣ di ip̃e uellet sabdicꝰ eẽ deo.
sam nõ illa ut̾ et ᷑ bestiali ⁊ irrõnabł uolupta¬

Expanded text:
o vel debito Adae gravetur, idcirco quia de illo propagatur; cum ejusdem peccati conscius non fuerit. Cum fecit Deus Adam fecit in eo naturam propagandi: quam subjecit ejus potestati, ut ea uteretur pro sua voluntate, quandiu ipse vellet subditus esse Deo: nam non illa uteretur bestiali et irra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ih̾ns de sola młiere ⁊ ena de solo nro sicͤ ẽ ue¬
rus homo qͥlib uir ant mulier de uiro ⁊ de mli¬
ere. oĩs autẽ ħo ant adam ẽ aut de adam. sed
ena de solo adam ⁊ omẽs alii de adam ⁊ ena. Qm̃
nãqz maria de qua sola est iħns de adam ẽ ⁊ ena
nõ pͭ ip̃e de eisd̾ nõ eẽ. Sic nãq expediebat ut
qui redẽpturꝰ erat genꝰ hũanũ eẽt ⁊ nasc̾e̾t᷑ de

Expanded text:
solo viro; sicut est verus homo, quilibet vir aut mulier de viro et muliere. Omnis autem homo aut Adam est, aut de Adam: sed Eva de solo Adam est, et omnes alii de Adam et Eva. Quoniam namque Maria, de qua sola est Jesu, de Adam et Eva est; non potest ipse de eisdem non esse. Sic namque expediebat ut qui redempturus erat genus humanum, esset et nasceretur de
Abbreviated transcription (Latin):
da hõmũ ea que nͨ ꝑ se nͨ ꝑ aliam cͤaturã sciunt
docent᷑ͦ. cũ nouie uolũtatis a suo ĩpetu sola gr̃a
regente ad hoc qd̃ ꝓdest ꝯn̾tũt᷑. cũ alia mlta
fiũt que nec cͤatura nͨ eiꝰ nolũtas ꝑ nsitatũ cur¬
sum suũ oꝑaret᷑. Nat᷑a leuia sursũ gͣma deorsũ¬

Expanded text:
da hominum ea quae nec per se, nec per aliam creaturam sciunt, docentur; cum noxiae voluntates a suo impetu, sola gratia regente, ad hoc quod prodest convertuntur; cum alia multa fiunt, quae nec creatura, nec ejus voluntas per usitatum cursum suum o
Abbreviated transcription (Latin):
sũ in oĩbus religiose tue nolũtati
ce excitari intelligo. Certus autem sũ cũ t̃ libro
cur d̾s ħo quẽ ut ederem tu maxĩe int̾ alios me
ĩpulisti. ĩ quo te metũ disputantem assupsi legis
abam p̾t̾ illam quã ibi posui posse indi̾ rõnẽ qͦm¬

Expanded text:
um in omnibus religiosae tuae voluntati  eam a me in te excitari intelligo. Certus autem sum cum in libro: Cur Deus Homo quem ut ederem tu maxime inter alios me impulisti, in quo te mecum disputantem assumpsi legis aliam prae illam quam ibi posui, posse videri
Abbreviated transcription (Latin):
canerũt cũ origĩalit̾ fortes ⁊ incorrupci hab̾ent
p̃catem semꝑ sernãdi sine difficultate insticiam
totũ qd̾ erant infur matũ ⁊ corruptũ est. Corpus
qͥdꝰ qr tale post peccm̃ fuit iłia sũt brutoꝵ aliũ
corrupcõmi ⁊ carnalib appetitibꝰ sbiacencia. Aĩa

Expanded text:
caverunt, cum originaliter fortes et incorrupti haberent potestatem semper servandi sine difficultate justitiam; totum, quod erant, infirmatum et corruptum est. Corpus quidem, quia tale post peccatum 98 fuit, qualia sunt brutorum animalium corruptioni et carnalibus appetitibus subjacentia: anima
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑͣ ꝑ ind̾idnitatẽ qua disc̾mt᷑ ab alus. Nõ enĩ
ħt eẽ hoĩem ab adam s ꝑ adam . Nam ficut adã
nõ se fecit hoĩem ita nõ fecit in se nat᷑am ꝓpa¬
gandi. sed deus qui eũ cͤauit hoĩem fecit ĩ eo hãs
nat᷑am ut de illo ꝓpagareut᷑᷑ hoĩes. Dubtũ dutẽ
nõ ẽ unde unꝰqsq alliget᷑ debito de quo agit ͦ

Expanded text:
 ab aliis. Non enim habet esse homo ab Adam, sed per Adam. Nam sicut Adam non se fecit hominem; ita non fecit in se naturam propagandi: sed Deus qui eum creavit hominem, fecit in eo hanc naturam; ut de illo propagarentur homines. Dubium autem non est, unde unusquisque alligetur debito, de quo agitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Ep rꝑtctas. uide t̾ã ħ in scͥpt᷑a d̾i simłia. dixit
sc̃ptura. carnẽ cĩ sangͥne nõ comedetis. hoc est
elemĩt̃: s̾ m̃xit post ea nõ ocaides. hoc ẽ exordũi.
postea ꝙ̃plenit eciam iram ꝓhibens hoc ẽ sermo
st᷑ dixit ałrn ẽ porcinã nõ edendã ⁊ ĩ hoc fant ełm¬
⁊ ddidit post ħ nõ mechab̾is m hoc fuit exordiũ¬

Expanded text:
perfectus. Vide tria haec in Scriptura Dei similia. Dixit Scriptura: Carnem cum sanguine non comedetis ; hoc est elementum. Subjunxit postea: Non occides , hoc est exordium. Postea complevit etiam iram prohibens, hoc est sermo . Item dixit carnem porcinam non edendam , in hoc fuit elementum. Addidit post hoc: Non moechaberis ,
Abbreviated transcription (Latin):
biles menrent ᷑ qui ĩ ꝑabolis ⁊ hyronis młta locuti
sũt. ed ⁊ ip̃e xp̃us m ꝑ abolis loq̃bat᷑ ad turbas.
quas atiq ĩ sermone suo nõ assãpsisset si cillũ in
eis mẽdaciũ constaret. hoc solũ it̾ est qd̾ iocosa
mẽdacia ⁊ si in falsitatis reatũ nõ incidũt lemta¬
tis tam̃ calpam nõ enadũt. Est adhuc aliud xenꝰ
mendaĩ cã aliqͥs qͣ hm̃litatis cã mentiri inde᷑ ut¬

Expanded text:
biles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa locuti sunt. Sed ipse Christus in parabolis loquebatur ad ipsas turbas, quas utique in sermone suo non assumpsisset, si ullum in eis mendacium constaret. Hoc tantum interest quod jocosa mendacia et si falsitatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis q
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpt᷑a ũde ip̃a eccłia scã niuẽdi formã sumt ĩ fuo
suone pulcͣ uarietate ꝯtexit᷑. in qua cam̃ narie¬
tas ip̃a apta est ut scisma nõ guẽt ⁊ diu̾sitas
concors nt adu̾sit atẽ nõ ꝑiat. seq euĩ ĩ ea m
magna modica despiciũt. neq rursũ modica
magnis associari indigna sũt. sed ornant se ĩui
Nemo gͥ miret᷑ si post magna ⁊ int̾ magna fid̾i sa¬
cm̃ta eoꝵ que in suo ordine infiora uident᷑ mẽcio
Nlam ip̃e dets hm̃hari dignatꝰ est ad hũana descen¬
Dens ut hoiẽm post mod̾ ad d̾ma selenaret.

Expanded text:
ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicNemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina sublevaret.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ dap̃nabilem esse ostñdit in desid̾io nolñtatis Uiu.c
ceptũ. In adoracõne agnosce fidem. in sernitnte in¬
tellige bonam oꝑacõnem. post hec scdm̃ p̾ceptũ seqͥt ᷑¬
ore tno sit ꝓpt̃ m̃tatem ut post fidem cordis seqnatur
ꝯfessio oris. pͥm̃ denocõ ad bonã conscĩam postea exẽpł
oꝑis ad bonam famam. nouissime ub̃ p̾dicacõnis ad
doctͥnam. Demde seqͣ t̾tiũ p̾ceptũ ⁊ dicit᷑ tͥ ut sabb̃m
obsernes. hoc ẽ mentis qͥetem custodias ut nõ ꝑtꝰberis¬
ex adn̾sis foris occͦrentibꝰ ꝓ m̾tate sed discas eẽ pacifi¬
cas etiam int̃ illos qm pacem oderũt. p̾dices ui̾tatẽ
⁊ nõ omͣtas karitatem. hec sũt tͥa p̾cepta p̾me ta¬
bule de hiis qne ꝑtraet ad dm̃. post quã seqͣ scd̾a¬

Expanded text:
quoque damnabilem esse ostendit in desiderio voluntatis. CAP. aeceptum. In adoratione agnosce fidem, in servitute intellige bonam operationem. Post hoc sequitur seropter veritatem, ut post fidem cordis, sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam; postea exemplum operis, ad bonam famam. Novissime verbum praedicationis ad doctrinam. Deinde sequitur tertium praeceptum et dicitur tibi, ut Sabbatum observes; hoc est, mentis qex adversis foris occurrentibus pro veritate. Sed discas esse pacificus etiam inter illos qui pacem oderunt, praedices veritatem, et non omittas charitatem. Haec sunt tria praecepta primae tabulae, de iis quae
Abbreviated transcription (Latin):
one sine ꝓ p̾cedñtis noti adĩplecõne sine ꝓ noli¬
taria ⁊ spõtanea deuocõne. holocatistũ aliqñdo
fiebat de armentis aliqñ de pecoribꝰ. aliqñ dei
iatulibꝰ. oblacõ aliqñ de simila fiebat q̃ dicebat
sadͥficiñ cradũ. aliqñ de clibano. aliqñ de sarci

Expanded text:
one, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sar
Abbreviated transcription (Latin):
pisces uxorem ꝓꝓximi tm nͨ ⁊capisces rem ꝓxmmi tui.
ut nõ mecheris: nõ ꝯcapiscas axorẽ ꝓximi tmi. uc
sartũ nõ facias nõ ꝯcupiscas rema ꝓximtm. hec
sũt detem p̾cepta que pͥme ꝑfeccõnis mãm ⁊ se¬
mitam pandũt directõnis. pͥma emĩ ꝑfectõ ꝑ bonã
apa cõnem hoiẽm im semet tp̃o dirigit. scda ꝑ fari¬
tarem ꝓximii in lacã expandit. t̾cia ꝑ karitatem
d̾i in altũ extollit. qr denarnas pͥme ꝑfeccõnis le¬
am porrigit. centenarins scd̾e se ex pandit latitu¬
dine. millenaruis in altũ sũmã tollit ꝑfectõnẽ. ħ
antẽ ĩ p̾senti de expõne decem p̾ceptoꝵ legos dicta
sufficiant ix .c. de moblibus paditis pcero¬

Expanded text:
cupisces rem proximi tui . Ut non moecheris, non concupiscas uxorem proximi tui; ut furtum non facias, non concupiscas rem proximi tui. Haec sunt decem praecepta, quae primae perfectionis viam et semitam pandunt directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in semetipso dirigit. Secunda per charitateDei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositione decem praeceptorum legis dicta sufficiant. CAP. IX. De mobilibus et super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysera lex scͥpta data sit ante
moysẽ tam̃ obsernãcia legalis ĩ
faerant. ut gtͦ ad int̾iorẽ untatẽ ꝯm̃dãdã ext̾ior
cond̾et᷑ et esset ĩ maĩfesto forma fid̾i̾ ad quã ex
disꝑsione sua qui nocandi fuerant ĩuitarent᷑ ꝓppõi¬
tus ẽ unꝰ ad quẽ ĩ io ꝑficiendo qͥ assum̃di pꝰea
fu̾ant om̃es collige̾nt᷑. Uocatas ẽ habħam itaus

Expanded text:
 Moysen lex scripta data sit; ante Moysen tamen observantia legalis in fuerant. Ut ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto forma fidei; ad quam ex dispersione sua qui vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuerant, omnes colligerentur. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nͣlibꝰ mãdatis scdm̃ dispensacõnem ad tẽpꝰ
suꝑ ãddita sũt sine ꝓ ex̾citacõne sine ꝓ sigͥficadcõue
qne spñałr agenda uł credenda erant demõstͥrͣẽt᷑
hec antẽ oĩa de mediis sup̃ta sũt. hoc ẽ de huis qͣ in
sna nat᷑a nec ita bona erant ut ĩentabłr debisset᷑
fi̾ nͨ ita mala ut oĩo debuissent ex necãtate inta
sine calpa possent fieri ⁊ rursũ sine crapa int̾m̾ti
accedñs ancẽ mãdatũ hec que ꝑ se media ⁊ ad u¬

Expanded text:
onem ad tempus superaddita sunt, sive pro exercitatione, sive significatione. er agenda vel credenda erant demonstrarentur. Haec autem omnia de mediis sumpta sunt; haec est de iis quae in sua natura, nec ita bona erant ut inevitabiliter debuissent fieri; nec ita mala ut omnino debuissent ex necessitate vitsine culpa possent fieri, et rursum sine culpa intermitti. Accedens autem mandatum hoc, quae per se media era
Abbreviated transcription (Latin):
Renotus existas: deus imꝰ ẽ nt m̾tatẽ agnoscas. do¬
Demode seqꝰ p̾ceptũ ip̃m adorabis hoc ꝑtinet ad fi¬
dem. et ei soli sermes hoc ꝑtinet ad oꝑacõnẽ fi¬
des enĩ opans go dileccõne ꝑfectã fact. qr nͨ opus
saie fide net fides cui tempꝰ sb̾petit accepta ẽ sñ
sppe. ꝓpt ea adora recte credendo. serm bñ eꝑando
Qs peri antẽ p̃ si id qd̾ dixit ei soli ad ncͥq refe̾nd̾
situr dicat᷑ ipm̃ solũ adorabis et ei sob serues. s
hoc qmꝰ nare pot̾i̾t qr sepe in uet̾i testam̃to nõ solñ¬
les ad ser mens suꝑioribus ⁊ p̾latis sũmoꝑe exortat᷑
sciend̾  eit qd̃ alio mͦ hoĩes alio mͦ deus a dorari p̾c¬
ri dicebant᷑ qñ eis sine incͤacõne genuũ sine ca¬
pitis inclnacõne ab hũs rene̾ncia exibebat᷑. Deñ
antẽ Nor are .t. ei totam mentẽ ꝑ hm̃litatẽ ac deus¬
sime soli des sermre dicit᷑ qmi ⁊ sam̃ dcã hoĩ suꝑio

Expanded text:
devotus existas, Deus unus est, ut veritatem agnoscas. Deinde sequitur praeceptum: Ipsum adorabis, hoc pertinet ad fidem. Et ei soli servies, hoc pertinet ad operationem. Fides enim operans ex dilectione perfectum facit, quia nec opus sine fide, nec fides cui tempus suppetit accepta est sine opere. Propterea adora recte credendo, servi bene operando. Quaeri autem potest an id quod dixit; ei soli ad utrumque referendum sit, ut dicatur: Ipsum solum adorabis, et ei soli servies. Sed hoc quomodo stare poterit, quia saepe in Veteri Testamento, sles ad serviendum superioribus et praelatis summopere exhortatur. Sciendum ergo est quod alio modo homines, alio modo Deus adorari praecri dicebantur, quando eis sive incurvatione genuum, sive capitis inclinatione ab his reverentia exhibebatur. Deum autem adorare, est ei totam mentem per humilitatem ac devosime soli Deo servire dicitur, qui et secundum Deum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ante qd dd tuend am fl̃icatem testiõtm̃ u̾icatis
irrenent̾ nsurpat᷑. qͥ und̾it aliũ fłm uirare uola¬
tem ꝑticeps peccati effiat᷑ si consentit. et si nõ qͣnti
obsistit. hic antẽ ꝯsid̾and̾ est qd̾ pectm̃ fratͥs cñ ꝓbi¬
re nõ possimꝰ publicare nõ debemꝰ ne force indeamͦ¬
amonicio pectantibus adhibenda est ubi negancibꝰ tesi¬
caria sponsio aũ. qͥsqͥs deo notũ nonet redd̾e debet qd̾
nonet ixta illud ꝓpħe uonete ⁊ reddite dño. dicͤ aut̃¬

Expanded text:
ad tuendam falsitatem testimonium veritatis irreverenter usurpatur. Qui viderit alium falsum jurare volentem, particeps peccati efficitur si consentit: et si non quantuobsistit. Hic autem considerandum est quod peccatum fratris cum probare non possumus, publicare non debemus, ne forte videamadmonitio peccantibus adhibenda est ubi negantibus testintaria sponsio animi. Quisquis Deo votum vovet, reddere debet quod vovet, juxta illud Prophetae: Vovete et reddite Domino . Dicit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ timore hoĩs contͣ dm̃ qͥd faciat uł t̾rene retͥ¬
ded ĩ gͥco maifestior sencñcia exp̾ssa est. greca nãq
loencio d̾inã serrtutẽ ab hũana ꝓpͥo nocabulo dis¬
tragnit qd̾ latinitas nõ hab. ibi em̃ dei seritas
latͥa ⁊ hñania dulya nocat᷑. et ob hoc ydolat᷑ appel¬
lati sint qmi eam seruitutẽ quã deo debuerũt ydo

Expanded text:
ontra Deum quid faciat, vel terrenae retrSed in Graeco manifestior sententia expressa est. Graeca namque locutio divinam servitutem ab humana proprio vocabulo distinguit, quod latinitas non habet. Ibi enim Dei servitus latria, et humana dulia vocatur. Et ob hoc idololatrae vocati sunt, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ ocnd̾unt dñ ut ocad̾et ᷑ indici suggesserũt. con¬
sensa simłr duobꝰ modis fit hõicidiñ. nł dã mortem
possumꝰ uitam eins negb gmiꝰ .i. Aditorm̃ nõ ĩpenditꝰ¬
Ter cm̃ p̾ceptĩ sede tabule ẽ nõ mechab̾is .i. nõ
formcab̾is. formcacõ ẽ om̃is illicitꝰ ꝯcabitꝰ. et. est
p̃ceptũ ⁊ q̃dam alia sb uet̾i lege tm̃ nichoata sut᷑.
.i. nõ plene sed ex ꝑte data ꝓpt̃ intmitatẽ anditoꝵ¬

Expanded text:
m occiderunt, dum ut occideretur, judici suggesserunt. Consensu similiter duobus modis fit homicidium, vel dum mortem possumus, vitam eceptum secundae tabulae est: Non moechaberis , id est non fornicaberis. Fornicatio est omnis illicitus concubitus; et est praeceptum et quaedam alia, sub veteri lege tantum inchoata sunt, id est non plene, sed ex parte data, propter infirmitatem audito
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ppłas dei ab infidelibꝰ disc̾net᷑ qͦnsq ille ueni¬
ret qni nõ solũ de filiis hab̾he sed de muin̾sis gen¬
cõni nõ fuerũt. neq cͥꝯcisionis que soli semim habs
idicca fu̾at sascipiende debito tenebantͦ sed fid
salnabant᷑. modus antẽ cͥcisionis talis erat. p̾ts
fuit ut puer masculis eccano die a nat̾itate sul
cũad̾et᷑ in carne pͥpͥucii sui. Et sũt qui addendã pe¬
tant cultello de petͣ facto. qd̃ tam̃ ulła abia dacro

Expanded text:
ab infidelibus discerneretur, quousque ille viveret qui non solum de filiis Abrahae, sed de universis etiam gennon fuerunt. Neque circumcisionis quae soli semini Abrahae indicta fuerat suscipiendae debito tenebantur, sed fisalvabantur. Modus autem circumcisionis talis erat. Praeceptum fuit, ut puer masculus octavo die a nativitate sua circumcideretur in carne praeputii sui . Et sunt qui addendum putant cultello de petra facto, quod tamen nulla alia aucto