comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luerit causam excitar ut udices dentur secondũ
consuetudienem synodorum et sicut antetes¬
sores nr̃i fecerunt. quidebent hȩc quȩ ab una¬
quaque parte mouentur disceptant. Eo quod
non est possibile eosdem & contra dicere & ui
Cum autem ad nullam ꝓpositionẽ
urluis& conuenire manda uimus ti quod &
urãm siutatem & alios pata archas ineru¬
tis de hor interrogauimus ut tam quam impia
ista capitula ab omnibus condem neni tur
Uel siquis putauerit rectara esse euidentes
suam uoluntatem manifest& a Alienum
onĩ xp̃i anis. ẽ cum recta fide impietati tem
suscipere & non dis cernerrecta a malis
quatuor conciliis nitheno constantino polita no
donensi deuna eadem que fide exposita &defi¬
nata sunt & deet clesiasti co statu regula riter
disposita seruamus & defendimus. & ea sequimur.
& omnia quȩ consonant istis sus cipimus & am¬
plectimur Quisquid autem non consonant istis.

Expanded text:
luerit causam exercitari, ut judices dentur secundum luerit causam exercitari, ut judices dentur secundum consuetudinem synodorum, et sicut antecessores nostri fecerunt; qui debent haec quae ab unaquaque parte moventur disceptare, eo quod non est possibile eosdem et contradicere et judicare. Cum autem ad nullam propositionem voluisset convenire, mandavimus ei quod et vestram sanctitatem et alios patriarchas in scriptis de hoc interrogavimus; ut tanquam impia ista capitula ab omnibus condemnentur; vel si quis putaverit recta ea esse, evidenter suam voluntatem manifestet. Alienum enim Christianis est, cum recta fide impietatem suscipere, et non discernere recta a malis. quatuor conciliis, Nicaeno, Constantinopolitano, donensi de una eademque fide exposita et definita sunt, et de ecclesiastico statu regulariter disposita, servabimus et defendimus, et ea sequimur, et omnia quae consonant istis, suscipimus et amplectimur. Quidquid autem non consonat istis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicatum . & conpendiose dicere semper in eadẽ
uoluntate perseuerauit Echȩc omnia uissim
uobis insinu an: Qm̃uero tum postea uenistis
ad regiam ciuitatem. scripta facta suns inter uram
scĩtatem & iugilium religiosissimum papã. seni¬
onis romȩ. Et uos om̃s uniti conueniatis. Et ꝓpt̃
eos quiuel exignorantia uelstientia impietatẽ
capitulorum uinditant Conuenientem his
quȩ ascis quatuor concilus defide definita suns
sententiam dare. Ꝙnuncidem religiosis m
uigilius contrariȩ factus est suȩuoluntis. Nolens
unacum omnibus secundum quod placuit conue¬
nit Sed solos tres patri archas Et alium unũ
ab occidente cumipsosunt Nos hoc audientes
sy̧pius mandauimus ei & pernr̃os iudites & per
aliquantos ex uobis ut comomnibus conuenir&:¬
capitulis & sententia deturrectȩ fidei conueniens
Uelunus quisque patri archa una cum quinq:
Adtribus ep̃is com uenirent cumipso & cp̃i eius
aut si hoc non elegert sed per contra dictionemuo¬

Expanded text:
 semper in eadem voluntate perseveravit. Et haec omnia jussimus vobis insinuari. Quoniam vero cum postea venistis ad regiam civitatem, scripta facta sunt inter vestram sanctitatem et Vigilium religiosissimum papam senioris Romae, ut vos omnes conveniatis: et propter eos qui vel ex ignorantia vel scientia imlorum vindicant, convenientem his quae a sanctis quatuor conciliis definita sunt sententiam dare. Et nunc idem religiosissimus Vigilius contrarie factus est suae voluntatis, nolens una cum omnibus secundum quod placuit convenire: sed solos tres patriarchas et alium unum ab Occidente cum ipso sint. Nos hoc audientes, saepius mandavimus ei, et per nostros judices, et per aliquantos ex vobis, ut cum omnibus convenirt sententia detur rectae fidei conveniens, vel unusquisque patriarcha una cum quinque aut tribus episcopis convenirent cum ipso et episcopis ejus; aut si hoc non elegerit, sed per contradictionem vo
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTISI MO FATRI EUTYCO
& ep̃is subte constituͥs uigilius
Repletum est gaudiu̾m osnr̃m & lin¬
gua nr̃a exultatione Quod discordiȩ
confusione submota. patem ds̃ suȩ refor¬
mauit etđȩsiȩ ut impleretur quod scriptũ
estEccequam bonum & quamiocundũ
habitare fratres in unum Ual de enim
Val deenim
nos in dño exultare conuenit quod ran¬
tatis ur̃ȩ scripto nobis est oblata pro¬
fessio cuius tenor istase hab&
Etientes: quantorum bonorum causat̃ paxdi¬
S custodiens corda & sensus

Expanded text:
ilectissimo fratri Eutychio et episcopis sub te constitutis Vigilius. Repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione , quod discordiae confusione submota, pacem Deus suae reformavit Ecclesiae, ut impleretur quod dictum est: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . Valde enim nos in Domino exsultare convenit, quod charitatis vestrae scripto nobis est oblata professio, cujus tenor ita sese habet: Scientes quantorum bonorum causa est pax Dei, custodiens corda et sen
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ faciens in hisquȩ recta sunt concordantib:
Ideofestinantis unitatem conseruare ad a postilitã
fidem ur̃ȩ beatitudins. manifestum facimus
quod nos semper conseruauimus & conseruamus
fidem abinitio traditam amagnodo & salua¬

Expanded text:
unt, concordantibus: ideo festinantes unitatem conseruare ad apostolicam sedem uestrae beatitudinis manifestum facimus, quod nos semper conseruauimus et conseruamus fidem ab initio traditam a magno deo et salua
Abbreviated transcription (Latin):
qui eam uindicant uel recta esseditun anathe¬
matizamus & scripta teodoreti quȩ contra
rectam fidem & duodetim capitula stĩ cyril¬
li scripta sun Ethȩc quidem in ea quȩ dicitur¬
iuditatum inserta sun Putamus autem
quod nec author uram latuit religiositatt̃
quod rusticum & sebastianum suos diaconos
& alios dencos qui primo quidem sus teperuꝰ
quod fecit uidicatum in quo sicut dictũ ẽ
anathe mati ⁊auit eadem impia capitula
Postta uero uindicarunt & defenderurs
cadem impia capitula. deposuit. E t ponsolira hor

Expanded text:
rectam esse dicunt. Anathematizamus et scripta Theodoreti, quae contra rectam fidem et duodecim capitula sancti Cyrilli scripta sunt. Et haec quidem in ea quae dicituJudicatum inserta sunt. Putamus autem quod nec hoc vestram latuit religiositatem, quod Rusticum et Sebastianum suos diaconos, et alios clericos, qui primo quidem susceperunt quod fecit Judicatum; in quo, sicut dictum est, anathematizavit eadem impia capitula; postea vero vindicarunt et defenderunt eadem impia
Abbreviated transcription (Latin):
sis stephanum reuerentissimum epm̃ ra fiȩ
dixerunt. Theodorus uirmagnificus exeat.
quicum satis fecit pussimi impr̃is iussioni
Et cum exis& uir spectabilis silentiarius
Sc̃as y nodus dixit. Certis constitutis quȩ lecta¬
imperiali forma continetur Qm̃inter nos
& iugilium sc̃issimum antiquioris romȩ papam
lectione manifestari Et cum suscepiss& stephan
notarius & instrumentarius recitauit

Expanded text:
sis, Stephanum religiosissimum episcopum Raphiae, sis, Stephanum religiosissimum episcopum Raphiae, dixerunt: Theodorus vir magnificus exeat, cum satisfecerit piissimi imperatoris jussioni. Et cum exisset vir spectabilis silentiarius, sancta synodus dixit: Certis constitutis, quae lectaimperiali forma continentur, quoniam inter nos et Vigilium sanctissimum antiquioris Romae papam lectione manifestari. Et cum suscepisset Stephanus notarius et instrumentarius, recitavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui contrana rectesi dei tradurs Prolata est
manifeste dicentem: quod lic& nos uel angelus
decelo euangelizauerit nobis prȩterquam
quod euangeli zaue rimus uobis anathe ma sit
Situt prȩdeximus & modo iterum dico Siquis
uobis suangelizauent prȩter quam accepistis
anathe masit
Scientes autem & peti apłi
prȩceptum dicentis parati es tote sempo
ad satis factionem omnipetenti uos ratior f
despt que inuobisest cȩlenter dehis qug an¬
terrogauimus uram manifestt uolunta tẽ
Cumenim quiderteta fide interro gatur
diu ꝓ trait: Nihil aliudest nisi ab negatio
necto confessionisIninterroga tiom̃bus
enim & responsis quȩ defide sunt
non est primus uel secundus. sed qui inrecta confes¬
sione paratior inuenitur. acceptabilis apud dm̃
Diuinitas nos seru& permultos annos
sc̃i acreligiosissimi patres
sis simi ep̃iuicem agentis eustIcu scis simi p̾a¬
tri archȩ iero solimita ni. perunum exip¬

Expanded text:
qui contraria rectae fidei tradunt, prolata est, qui contraria rectae fidei tradunt, prolata est, manifeste dicentem: Quod licet nos vel angelus de coelo evangelizaverit vobis, praeter quam quod evangelizavimus vobis, anathema sit. Sicut praediximus, et modo iterum dico: si quis vobis evangelizaverit praeter quam accepistis, anathema sit . Scientes autem et Petri apostoli praeceptum dicentis: Parati semper estote ad satisfactionem omni petenti vos rationem de spe quae in vobis est ; celeriter de his quae interrogavimus, vestram manifestate voluntatem. Cum enim qui de recta fide interrogatur, diu protrahit; nihil aliud est nisi abnegatio rectae confessionis. In interrogationibus enim et responsis quae de fide sunt, non est primus vel secundus, sed qui in recta confessione paratior invenitur, acceptabilis apud Deum est. Divinitas vos servet per multos annos, ncti ac religiosissimi patres.sissimi episcopi, vicem agentes Eustochii sanctissimi patriarchae Hierosolymitani, per unum ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
digeneoricem eẽ. Condemnat autem tandem
impia epła. Et ephesenam primam scam
synodum tam quam sine iuiditio & questiont.
nestorio condemnato & scȩ̃ quidem memoriȩ
cyrillum ecđȩ doctorẽ hęreticum uotat. & impia
dicit duo decieius capitula Theodorum autem
& nestonum & eorum impietatem defendit & laudat:
Et qm̃ sicut dictum est pręsumunt quideͣm dicere
& epłam quȩ prȩdictam̃ impietatẽ taotin&¬
& susceptamit. a scõ ralcedonense conxylio
Hortamur uos conferre ea quȩdicta sur̃ ab eodẽ
sc̃o concylio indefintione ꝓfide exposita cũ his
que impiȩ epłȩ continentur ut undique recta
quidem confirmentur Impia aut̃ condem¬
nentur Omnia igitur prędicta cum omni
sultilitate disceptantes sicut sacerdotes det&
inmente habentes ditimorem & futurum iuditiũ
& nihil pietati & recte fidei. & ueritatq & digłap
& honori prȩponentes In mente autem habentes
& apostolitam pronuntiationem quȩ contra cos

Expanded text:
Dei Genitricem esse. Condemnat autem eadem impia epistola et Ephesinam primam sanctam synodum, tanquam sine judicio et quaestione Nestorio condemnato; et sanctae quidem memoriae Cyrillum Ecclesiae doctorem, haereticum vocat, et impia dicit duodecim ejus capitula; Theodorum autem et Nestorium et eorum impietatem defendit et laudat. Et quoniam, sicut dictum est, praesumunt quidam dicere, et epistolam quae praedictam impietatem continet susceptam esse a Chalcedonensi sancto concilio, hortamur vos conferre ea quae dicta sunt ab eodem sancto concilio in definitione pro fide exposita, cum his quae in impia epistola continentur, ut undique recta quidem confirmentur, impia autem condemnentur. Omnia igitur praedicta cum omni subtilitate disceptantes, sicut sacerdotes decet, in mente habentes Dei timorem et futurum judicium, et nihil pietati et rectae fidei et veritati et Dei gloriae et honori praeponentes, in mente autem habentes et apostolicam pronuntiationem, quae contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
& in his nobis ipsis inuitem consentimus. neces¬
sarium est conferridetribus capitulis: Vndi
quibus dam quȩstio nataẽ  & ideo petimus prȩ¬
si dentenobis urabeatitudine sub tranquilita¬
te & sacerdotali mansuetudine ꝓpositis scis
euangeliis communitractatu eadem capitula
inmedio proponenda quȩri & confiteri. & fi¬
nem questioni imponidõ platitam & conue¬
nientem hisquȩ ascis quatuor concylus
definita sunt qm̃ ad augmentum patis &
concordiam ec clȩsiarum pertin& ut omni
demedio dissensione sublata. quȩ a prȩdic¬
tis quatuor stis contilus definita sunT in¬
concussa seruentur stãrum synodorum
reuerentia in omnibus custodita His aut̃

Expanded text:
et in isdem nobis ipsis inuicem consentimus, neceset in isdem nobis ipsis inuicem consentimus, necessarium est conferri de tribus capitulis, unde quibusdam quaestio nata est, et ideo petimus praesidente nobis uestra beatitudine sub tranquillitate et sacerdotali mansuetudine sanctis propositis euangeliis communi tractatu eadem capitula in medio proponenda quaeri et conferri et finem quaestioni imponi deo placitum et conuenientem his, quae a sanctis quattuor conciliis definita sunt, quoniam ad augmentum pacis et concordiam ecclesiarum pertinet, ut omni de medio dissensione sublata, quae a praedictis quattuor sanctis conciliis definita sunt, inconcussa seruentur, sanctarum synodorum reuerentia in omnibus custodita. his autem
Abbreviated transcription (Latin):
tribus synodis & secuti sunt prȩdictum sym¬
bolum siuemathema a trecentis decem & octo
sc̃is patribus expositum. & atentum quinqua¬
ginta sc̃is patribus explanatum. anathe¬
matizauerunt eos quialiud preter prȩdictum
symbolum prȩsumunt docere aut exponere
aut tradere scĩs dĩ ec clesiis Condemnauer̃
autem & anathe matiza uerunt & ruthicem
& nestorium & impia eorũ dogmata. & eos quisi
milia eissapuerun uel sapiunt
habentibus certum facimus quod omnia quȩ
a prȩdictis sc̃is quatuor synodis iudicata & de¬
finita sunt & seruauimus & seruamus
Quia & siperdiuersa tempora prȩdicgȩ
scȩ quatuor sy nodi factsur Tamen unam
cãdem que confessionem fidei serua uerur
& prȩditauerunt Suscipimus aut̃
& amplectimar & epłas prȩsulum romanȩ sedis.¬
& apostolicȩ tamaliorum quam leonis sc̃ȩ
memoriȩ derecta fide scriptas & descis quar
prȩdicta omnia & seruauimus & seruã mus

Expanded text:
tribus synodis et secuti sunt praedictum symtribus synodis et secuti sunt praedictum symbolum siue mathema a trecentis decem et octo sanctis patribus expositum et a centum quinquaginta sanctis patribus explanatum et anathematizauerunt eos, qui aliud praeter praedictum symbolum praesumunt docere aut exponere aut tradere sanctis dei ecclesiis, condemnauerunt autem et anathematizauerunt et Eutychen et Nestorium et impia eorum dogmata et eos, qui milia eis sapuerunt uel sapiunt. his ita se habentibus certum facimus, quod omnia, quae a praedictis sanctis quattuor synodis iudicata et definita sunt, et seruauimus et seruamus, quia etsi per diuersa tempora praedictae sanctae quattuor synodi factae sunt, tamen unam eandemque confessionem fidei seruauerunt et praedicauerunt. suscipimus autem et amplectimur et epistolas praesulum Romanae sedis apostolicae tam aliorum quam Leonis sanctae memoriae de recta fide scriptas et de quattuorpraedicta omnia et seruauimus et seruamus
Abbreviated transcription (Latin):
quatiuor synodis congregatisuns quos
peromnia & in omnibus amplectimur
& suscipimus Idest tretentos decem & ot to
scõs patres quinite ȩcongregatisun & scm̃
symbolum siue mathema fidei exposuerun
& arrianam impietatem anathe mati ⁊ auerua¬
& eos quisi milia eis sapuerun uel sapiuNT
Suscipimus autem & centũ quinqua ginta
scõs patres constantinopolĩ congregatos quidẽ
sc̃m mathema explanauerunt & deditate
sc̃i sp̃s delucida uerurs. & heresem macȩdonia¬
nam st̃m̃ sp̃m inpugnantem. &impium a pol¬
lonarium candem naueruN cum his qui si¬
milia illis sapuerun uel sapiurs Suscipimus
autem & scõs ducento spune phesenam primam
sy nodum congregatos. quiper omnia secuti sun¬
eundem idem scm̃s ymbolum siuemathe ma
Et condem nauerunt nestorium impium
& impia eius dogmata. Et eos quisimilia ei
aliquando sapuerun uel sapunT Ad hȩc
autem suscipimus & sexcentos inginta scõs
patres calcedone congregatos Quietiam
ipsi peromnia conseruauerunt prȩdictisscis

Expanded text:
gati sunt: quos per omnia et in omnibus sequimur t suscipimus, id est trecentos decem et octo sanctos patres, qui Nicaeae congregati sunt et sanctum symbolum siue mathema fidei exposuerunt et Arrianam impietatem anathematizauerunt ei eos, qui eam sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem et centum quinquaginta sanctos patres Constantinopoli congregatos, qui idem sanctum mathema explanauerunt et de deitate sancti spiritus dilucidauerunt et haeresem Macedonianam spiritum sanctum impugnantem et impium Apollinarium condemnauerunt cum his, qui eadem illis sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem et sanctos ducentos patres in Ephesena prima synodo collectos, qui per omnia secuti sunt idem sanctum symbolum siue mathema et condemnauerunt Nestorium impium et scelerata eius dogmata et eos, qui similia ei aliquando sapuerunt uel sapiunt; ad haec autem suscipimus et sexcentos triginta sanctos patres Calchedone congregatos, qui etiam ipsi per omnia consenserunt praedictis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiscens similitudini. & passibilẽ pontificem
faciens¬
nde fr̃s sc̃ĩ uocationis caelestis participes
considerate a postolũ & pontificẽ confessionis
nrãe ihm qui fidelis e ei qui fecit illũ. Et post

Expanded text:
commiscens, passibilem pontificem facisUnde, fratres, sanctae vocationis coelestis participes, considerate apostolum et pontificem confessionis nostrae Jesum fidelem ei qui fecit ipsum . Et post
Abbreviated transcription (Latin):
ministrat ex sese. Ceterum si ut di¬
xi id quod ex se cribuit. aliud erit
quam ipsa quȩ tribuit. cunc alte¬
rius substantiȩ dici poterit. quod
omĩno naturarum omĩum quali¬
tas. uł ordo. uł ratio. non admittit.
Age nunc: iam si uidetur a terrenis
ac uisibilib insuꝑiora mentis ocu¬
lum erigamꝰ. & ex his quȩ facta sũt
infecte uirtutis substantiam cognos¬
camꝰ apłice auctoritatis edocti ma-¬
gisterio: quo ait inuisibilem diui¬
nitatis uirtutem : ꝑea quȩ factasũt
debere intelligi. Dixit ergo arrius
filium expatre natum ẽę̧: &e ds dm
genuisse. lux lucem. Inqua profes¬
sione : unum erit ȩduob proculdu¬
bio retinendum. Aut enim ex se ip¬
so generans id quod ipse est genuit :¬
& obhoc filius cum patre unius sub-¬
stantiȩ erit. aut si alterius a se gene¬
ris dm̃ genuit. uera natiuitas dici
non poterit : quȩ propriȩtatem sub¬
stantie generantis seruare non po¬
tuit: &e eo disputationis ratio dedu¬

Expanded text:
ministret ex sese. Caeterum si, ut diministret ex sese. Caeterum si, ut dixi, id quod ex sese tribuit aliud erit quam ipsum quod tribuit, tunc alterius substantiae dici poterit, quod omnino naturarum omnium qualitas, vel ordo, vel ratio non admittit. Age nunc jam, si videtur, a terrenis ac visibilibus in superiora mentis oculum erigamus, et ex his quae facta sunt infectae virtutis substantiam cognoscamus; apostolicae auctoritatis edocti magisterio, quo ait, invisibilem divinitatis virtutem ex his quae facta sunt debere intelligi . Dixit ergo Arius Filium ex Patre natum esse, et Deum Deum genuisse, lucem lucem. In qua professione unum erit e duobus proculdubio retinendum. Aut enim ex seipso generans id quod ipse est genuit, et ob hoc Filius unius cum Patre substantiae erit: aut si alterius a se generis Deum genuit, vera nativitas dici non poterit, quae proprietatem substantiae generantis servare non potuit. Et eo disputationis ratio dedu
Abbreviated transcription (Latin):
substantiarum diuersitatem non re¬
cipit. Diuersitas autem substantię
est. ut exempli gr̃a dixerim. si ho¬
mo pecudem gignat. uł si cuiꝰliba
generis alterius ase generis pecudẽ
generet. id est si bos gignat asinũ
uł si ouis generet capram. Quȩ qͣm
indiuersitatem generis ꝑgit: mon¬
struosa generatio erit. suę naturȩ
proprietatem minime seruans.
Rursus in elementorum qualitatib.
quȩ sit substantiarum diuersitas
uł proprietas operep̾tium est adũ¬
tere. Uerbi gr̾a unius cuiꝰq ignis uł
luminis natura. id ex sȩ quod ipsa eͣ.
ministrare uidetur: ut lux fulgore.
ut ignis incendium. Et in hoc offi¬
tii sui generȩ subsistens. substantię
suȩ intemeratam uidetur seruare
naturam. S in uero lux ex sȩse tene¬
bras gignat. mutationi obnoxia
erit: alterius a se generis materiem
tribuens. quia in hoc immutabili¬
tatis suȩ illibatam poterit serua¬
re substantiam: si hoc quod ipsa ẽ:

Expanded text:
substantiarum diversitatem non resubstantiarum diversitatem non recipit. Diversitas autem substantiae est, ut exempli gratia dixerim, si homo pecudem gignat, vel si cujuslibet generis pecus alterius generis pecudem generet, id est si: bos gignat asinum, vel si ovis generet capram; quae quoniam in diversitatem generis pergit, monstruosa 104 generatio erit, suae naturae proprietatem minime servans. Rursum in elementorum qualitatibus, quae sit substantiarum diversitas vel proprietas operae pretium est advertere. Verbi gratia: uniuscujusque ignis vel luminis natura id ex se quod ipsa est ministrare videtur; ut lux fulgorem, ut ignis incendium: et in hoc officii sui genere subsistens, substantiae suae intemeratam videtur servare naturam. Si vero lux ex se tenebras gignat, mutationi obnoxia erit, alterius a se generis materiam tribuens; quia in hoc immutabilitatis suae illibatam poterit servare substantiam, si hoc quod ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantia quidem : duob
appellationum generibus di¬
stinguitur. Et est quidem unuis ge¬
neris qualitas: et que existentis natu¬
rȩ essentiam in dicet. Aliud uero sub¬
stantie est genus. quod ille qui ha¬
bet abhis quȩ habet dirimatur. Iđ
ut planius fiat quoddico: manife¬
stiore utor expositione. Uerbi grͣa.
Homo generis sui ac nature substan¬
tia est. Rursus siquid illud est qđ
extrinsecus id est. in materia auri
uł argenti. aliarumq specierum
possidet. substantia eius dicitur.
Et cum eiusdem uocabuli una ui¬
deatur appellatio: duas tamen res
significare uidetur. Sed nos de
illo substantie genere disputamꝰ:
quo una queq natura ab id quod
est. uł subsistit : substantia num cu¬
patur. & quic quid ex sese id est de
se ipsa genuerit: non aliud ẽę potest
quam id quod ipsa est. Deniq homo
pater generans filium sui generis.
id est suȩ substantie hominem gene¬
nem. Et recte unius substantiȩ esse
dicuntur : quia ueritas natiuitatis.

Expanded text:
ubstantia quidem duobus appellationum generibus distinguitur: et est quidem unius generis qualitas, haec quae exi tentis naturae essentiam indicet. Aliud vero est substantiae genus, quo ille qui 147 habet ab his quae habet dirimatur. Et ut planius fiat quod dico manifestiori utor expositione. Verbi gratia: Homo generis sui ac naturae substantia est. Rursus si quid illud est quod extrinsecus, id est, in materia auri vel argenti aliarumque specierum possidet, substantia ejus dicitur. Et cum ejusdem vocabuli una videatur appellatio, duas tamen res significare videtur. Sed nos de illo substantiquo unaquaeque natura, ob id quod est vel subsistit, substantia nuncupatur. Et quidquid ex se, id est de seipsa genuerit, non aliud esse potest quam id quod ipsa est. Denique homo pater generans filium, sui generis, id est suae substantiae, hominem generat. Et recte unius substantiae esse dicuntur, quia veritas nativitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
est resonantis : sed fac tus nullus. Sane
dehoc uerbo dñi nrͣi patris qui est salus
nra. sicut ubiq diuine scripture testã¬
tur: quia filiꝰ dei ds̃ est substantiuus :
ꝑquem omĩa facta sunt. Ergo quia
dixit uerbo dñi celi firmati sũt : &
sp̃u oris eiꝰ omĩs uirtus eorum: cognos¬
ce hoc uerbum substantiuum. non
aliunde quam de patre ꝓprie natu
fuisse. Sed & sp̃u oris eius. eum sp̃m di¬
xit. qui de ipsa unita substantia ꝓcessit.
sicut cautum inuenimꝰ. non ex alia na¬
tura quam deipsa. Ac ꝑhoc unita est
patris. & filii. et sci sp̃s substantia: quã
greci dicunt usiam. & unita est eiꝰdẽ
trinitatis oꝑatio infactura. Explicit

Expanded text:
est resonantis, sed factus nullus. Sane est resonantis, sed factus nullus. Sane de hoc verbo Domini nostri Patris, qui est salus nostra, sicut ubique divinae Scripturae testantur, quia Filius Dei Deus est substantivus, per quem omnia facta sunt. Ergo quia dixit: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum , cognosce hoc Verbum substantivum non aliunde quam de Patre proprie natum fuisse: sed et Spiritum oris ejus, eum Spiritum dixit, qui de se ipsa unita substantia processit, sicut cautum invenimus, non ex alia natura quam de ipsa: ac per hoc unita est Patris, Filii, et Spiritus sancti substantia, quam Graeci dicunt usiam. Sed et unita est ejusdem Trinitatis operatio in factura. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
ter sic se ferunt: hec dicta de auctori¬
tate ut adhuc iure confirmes. postulo.
demultis ꝑtinens exemplum.
Uemento post tantam satis factionem
huc usq erit finis sermo dicentis. si
tamen adhuc nichil te commouet.
dehis que superius scđ̾m scripture
rectissimam lineam ad ordinem tibi
diligenter exposui optime o theophi¬
le. ut cognoscas horum uerborum
de quib iam suꝑiꝰ eruditus es uerita¬
tem. Ait psalmographus. immo seͬs¬
p̾sagus sp̃s ꝑ psalmographum dicens.
Uerbo dñi celi firmati sunt: & sp̃u oris
bum: filium declarauit. Dñm autẽ:
patrem eiꝰ indicauit. Et sp̃u oris eius:
spm̃ principalem eẽ demonstrauit. Wi¬
des. quam breuit᷑ ꝑsingłas significatio¬
in his ẽẽ ostendit. Nam si te adhuc in aliqͦ
abiguitas tenet : idem ipsa repeto ubi
ait uerbo dñi. non sonum uocis in con¬
substãtiuũ accipias. quem si ualidus
quiᷤ emiserit demontib solet resonare
echo. cuiꝰ cautum inphantasia. audit̾

Expanded text:
ter sic hi fecerunt, haec dicta de auctoriter sic hi fecerunt, haec dicta de auctoritate ut adhuc jure confirmes postulo. Rmultis pertinens exemplum. Memento post hanc tantam satisfactionem, hucusque erit finis sermo dicentis. Si tamen adhuc nihil te commovet de his quae superius secundum Scripturae rectissimam lineam ad ordinem tibi diligenter exposui, optime Theophile, ut cognoscas verborum, de quibus jam superius eruditus es, veritatem: Ait psalmographus, imo praesagus Spiritus per psalmographum: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris eclaravit: Dominum autem Patrem ejus indicavit, et Spiritum oris ejus, Spiritum principalem esse demonstravit. Vides quam breviter per singulas significatioin his esse ostendit? Nam si te adhuc in aliquo ambiguitas tenet, eadem ipsa repeto. Ubi 266 ait, Verbo Domini, non sonum vocis inconsubstantivum esse accipias, quem si validus quis emiserit de montibus, solet reso are echo: cujus tantum in phantasia auditus
Abbreviated transcription (Latin):
minib mentitus sed deo. si uos eum
non erat ut dicitis. hic paraclitus sp̃s.
cur sibi tantam auctoritatem presu¬
mat ad discipłos dicens. segregate mͥ
paulum &e barnaban quos elegi in
opus ministerii in quo assumpsi eos:
Nides quia ds est qui segregauit. et qͥ
elegit in opus ministerii. in quo et as
nit̾udo diuine trinitatis auobis diui¬
ditur: cum unus in uno. aut certe unꝰ
in utrisq consistere interse declarent᷑ :
Sogo ubi una fides ẽẽ ostenditur sem¬
piterne trinitatis. si apud uos uniter
ẽẽ non accipitur: Cur legitis. ex ipso.
et ꝑ ipsum. & in ipso. si unitatis nomen
indeitate trinitatis diuiditis. & unitã
oꝑationem in factura ẽẽ negatis : Cur
legitis uas electionis dixisse ex dõ corã
tis hẏstorio graphum moisen indicas¬
se. & dixit deus. et fecit ds̃. & bndixit
ds. si hoc unitum nomen diuinitatis
unit̾ oꝑatum fuisse non accipitis:
multipharie unitum nomen crinita¬
tis michi palam fecisti: si gͦ & omĩa uni¬

Expanded text:
minibus, sed Deo, si vos eum non erat, ut dicitis, hic paraclitus Spiritus, cur sibi tantam auctoritatem praesumebat ad discipulos, dicens: Segregate mihi Paulum, et Barnabam, quos elegi in opus ministerii in quo assumpsi eos ? Vides quia Deus est qui segregavit, et qui elegit in opus ministerii, in quo et assnitudo divinae Trinitatis a vobis dividitur, cum unus in uno, aut certe unus in utrisque consistere inter se declarentur? Rogo, ubi una fides esse ostenditur, si sempiterna Trinitas apud eos uniter esse non accipitur? Cur legitis, Ex ipso, et per ipsum, et in ipso si unitatis nomen in deitate Trinitatis dividitis, et unitam operationem eorum in factura esse negatis? Rogo, non legistis Apostolum dixisse, Ex Deo, coram tis historiographum Moysem indicasse, Et dixit Deus, et fecit Deus, et benedixit Deus , si hoc unito nomine divinitatis uniter operatum fuisse non accipitis?  multifarie unitum nomen Trinitatis mihi palam fecisti: si ergo et omnia uni
Abbreviated transcription (Latin):
quod absit : Unum & uerum nom
deitatis ubi nominant : ad unam
cantũmodo ꝑsonam patris hec dicen¬
do asscribunt. ut ueram unitatem
diuinitatis diuidant. Qui ubi nomi¬
na tantum in ꝑsonis deberent discer¬
nere. ibi simul cum ipsis nominibus.
et naturas diuersas distingunt. Quod
absit a nobis: ne ipsam blasphemiam
admittamꝰ. cum unum nomen dei¬
tatis in crinitatem unit᷑ dictũ accipi¬
amus. ꝑ quod & remissa peccatoꝵ
babtismo oꝑante suscepimus. nom in a
uero cantumodo singła in ꝑsonis ꝑ¬
fecte distingamus. Nogo ubi
unculum fidei inuenitur apud eos.
si substantie unitatis nomen intrini¬
tate non tenetur : Rogo quomͦ
tres unum sunt. si diuersa in utrisq ẽ
natura diuinitatis: Nogo quẽad¬
modum septiformem hunc unitum
sapientie &e intellectus. sp̃m consilii.
et uirtutis. sp̃m scientiȩ & pietatis.
sp̃m timoris dñi. in manu impositio¬
nis crhisme consequi merentur. que
de unita plenitudine diuinitatis con¬

Expanded text:
quod absit. Nam verum nomen quod absit. Nam verum nomen deitatis ubi nominant, ad unam tantummodo personam Patris haec dicendo ascribunt, ut veram unitatem divinitatis dividant. Qui ubi nomina tantum in personis deberent discernere, ibi simul cum ipsis nominibus et tres naturas distinguunt; quod absit a nobis ne istam blasphemiam admittamus: cum unum nomen deitatis in Trinitate uniter dictum accipiamus, per quod et remissa peccatorum baptismo operante suscipimus, nomina vero tantummodo singula in personis perfecte distinguamus. Rogo, ubi vinculum fidei invenitur apud eos, si substantiae unitatis nomen in Trinitate non tenetur? Rogo, quomodo tres unum sunt, si diversa in utrisque est natura divinitatis? Rogo, quemadmodum septiformem hunc spiritum sapientiae, et intellectus, Spiritum consilii, et virtutis, Spiritum scientiae, et pietatis, Spiritum timoris Domini in manu impositionis chrismae consequi merentur, quem de unita plenitudine divinitatis con
Abbreviated transcription (Latin):
ratur pater. ipsa oꝑa uniter demon-¬
strentur. & filii. & sciͣ sp̃s. Ita filius
quomodo oꝑatur: hec ipsa oꝑa unit᷑
ra deitatis:
Interrogatio.
ogo ut hec dicta de auctoritate
adhuc scripturarum michi edisseras.
indicatum est ite babtizate om̃s
gentes in nomine patris &e filii. & sp̃s sc̃i.
deitatis sublato patris. & filii. & sci sp̃s.
babtizas dicendo. babtizõte in patre &
filio et spu scoͣ. & non in uno nomine. ut
hoc modo artificiose possis unitum nomͣ
tacite indeitate non nominare uł abne¬
gare. sed &e nomina inꝑsonis tantum᷑
uelis ad signare : Qui si sic erat celebrã¬
dum babtisma. obtinuerat arrianoꝵ
assertio qui sic senciunt: ut ubi nomi¬
na in ꝑsonis indicant. ibi simul cum ip¬
sis nominibus & singłas uł diuersas
substantias ẽe̾ pronuntient ut unita¬
tem inconcordiam tantum karitatis
ee̾ assignent: & non pocus in unita
plenitudine diumnitatis. & quid am¬
eẽ ex nichilo. aut ex altero. uł temꝑe

Expanded text:
ratur Pater, ipsa opera uniter demonratur Pater, ipsa opera uniter demonstrentur esse et Filii, et sancti Spiritusquomodo operatur, haec ipsa opera uniter ra deitatis? Interrogatio. Rogo ut haec dicta de auctoritate adhuc Scripturarum mihi edisseras. bi indicatum est: Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et sancti deitatis sublato Patris et Filii et Spiritus sancti, baptizas dicendo: Baptizo te in Patre et Filio et Spiritu sancto, et non in uno nomine, ut hoc modo artificiose possis unitum nomen tacite 496 in deitate non nominare vel abnegare, sed et nomina in personis tantum modo velis assignare? Quia si sic erat celebrandum baptisma, obtinuerat Arianorum assertio, qui sic sentiunt, ut ubi nomina in personis indicant, ibi simul in ipsis nominibus et singulas vel diversas substantias esse pronuntient: ut unitatem in concordia tantum charitatis esse assignent, et non potius in unita plenitudine divinitatis. Et quid amesse ex nihilo, aut ex altero vel tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ sp̃ũ ẽẽ prescribitis: Cur scđ̾m tra¬
ditionem babtismum celebratis. &
inconfessionem unitum sempiternũ
nomen trinitatis blasphematis :
Hypocrite. quomodo accipitis qui nas¬
citur ex sp̃u. sp̃s est : & sic ds̃ sp̃s para¬
clitus. ẽẽ negatur : Hipocrite quead¬
modum suscipitis. hec omĩa oꝑatur¬
unus atq idem sp̃s. diuidens unicuiq
sicut uult. si eum de unita deitatis
oꝑatione secernitis : Hipocrite. quo¬
modo accipitis dictum fuisse. idẽ sp̃s
idem &e dñs. idem & ds. si eum uos
uerum dm̃ deuera natura in omĩb
mirabilia oꝑantem non suscipitis:
Hi pocrite. ꝑ quem subministratur ser¬
mo sapientie. siue uerbum scientie.
siue fides. siue gr̃a sanitatis. siue oꝑa¬
tio uirtutum. siue prophetia. seu sepa-¬
ratio spirituum. nisi qmͣ de unita ple¬
nitudine est : Hipocrite. discite u¬
nam ẽẽ oꝑationem in natura patris
& filii et sci sp̃s: dum opera que ope¬

Expanded text:
sancto Spiritu esse praescribitis? cur secundum trasancto Spiritu esse praescribitis? cur secundum traditionem baptismum celebratis et in confessione unitum sempiternum nomen Trinitatis blasphematis? Hypocritae, quomodo accipitis, Qui nascitur ex Spiritu, Spiritus est , si et Spiritus paraclitus Deus esse negatur? hypocritae, qumodum suscipitis: Haec omnia operatur atque idem Spiritus, dividens unicuique sicut vult , si eum de unita deitatis atione secernitis? hypocritae, quomodo accipitis dictum fuisse, Idem Spiritus, idem Dominus, idem et Deus , si cum vos verum Deum de vera unita natura in omnibus mirabilia operantem non suscipitis? hypocritae, per quem subministratur sermo sapientiae, sive verbum scientiae, sive fides, sive gratia sanitatum, seu operatio virtutum, seu prophetia, seu separatio spirituum, nisi quoniam de unita plenitudine est? hypocritae, discite unam esse operationem in natura Patris, et Filii, et sancti Spiritus, dum opera quae ope
Abbreviated transcription (Latin):
patrem blasphematis. cum filium
eiꝰ uerum creature sue comparatis :
Cur ipse clamat. ego in patre &e pater
in me. si diuersa uł excisa in his natu¬
ra est : Cur qui me uidet uidet &
patrem meum indicat. si non est in
his una inuisibilis imago naturȩ ue¬
ritatis: Cur legitis seruare unitatẽ
sp̃s inuinculo pacis. si eum de ipsa
unita deitate patris & filii ẽę non
accipitis : Cur legitis uas electionis
dixisse. om̃s unum sp̃m potauimus:
si eum uos de unita uera natura dis¬
cernitis : Cur hic aduocatus sp̃s ue
ritatis adeo patre ꝓcedit & uenit.
si uos eum in alia substantia ee̾ asse¬
ritis : Cur hoc unitum nomen diuni¬
tatis celebrari. & honorificari inue¬
nitur in gentibus. si in ipso nomine
crinitatis babtismum uniter non ce¬
lebratur diuinitatis: Cur tres unũ
si diuersas naturas in ꝑsonis ẽe. acci¬
pitis : Cur unum donum baptismi
scđm stilum scripture ẽę dicitis. sidis¬
crepantes naturas in patre & filio. &

Expanded text:
Patrem blasphematis, cum Filium Patrem blasphematis, cum Filium ejus verum creaturae suae comparatis? cur ipse clamat: Ego in Patre, et Pater in me si diversa vel excisa in his natura est? cur qui me videt, videt et Patrem meum indicat, si non est in his una invisibilis imago naturae veritatis? cur legitis: Servare unitatem Spiritus in vinculo pacis , si eum de ipsa unita deitate Patris, et Filii esse non accipitis? cur legitis Vas electionis dixisse: Omnes unum Spiritum potavimus , si eum vos de unita natura discernitis? cur hic advocatus Spiritus veritatis a Deo Patre procedit et venit, si vos eum in alia substantia 263 esse asseritis? cur hoc unitum nomen divinitatis celebrari, et honorificari invenitur in gentibus, si in ipso nomine Trinitatis baptismus uniter non celebratur divinitatis? cur Tres unum si diversas naturas in personis esse accipitis? cur unum donum baptismi secundum stylum Scripturae esse dicitis, si discrepantes naturas in Patre, et Filio, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut de regła scripturarum mͥ de¬
clares. impensissime obsecro. Resposio
cito prius in hac scripture senten¬
tia argumentum fidei. ẽẽ. expo¬
situm : cum increpatione nocturni
suꝑ seminantis ⁊izaniam. O plena
p̾stigiis obsessa mens hereticorum a
diabolo. Cur in nomine patris &e filii.¬
diuinitatem blasphemas : Cur no¬
nomina tantum id ÷ patris & filii.
et sp̃s scĩ confiteris. & unitum nomͣ
diuinitatis ab negas : Cur indicatur
unitas. si in patre & filio et sco sp̃u
non est una atq idem ipsa equalis
plenitudo diuinitatis : Cur nrm
intellectum pater significauit de
unigenito filio suo ex utero ante lu¬
ciferum genui te. si uos diuinitatem
filii dei creatam uł conditam aut
fundatam ẽẽ testamini : Cur unus
in uno est. si diuisa natura est: Cur
ego & pater unum sumus. si non eͣ.
in his una uirtus sapientie & diuini¬
tatis : Cur omĩa mea tua sunt. &e tua
mea sunt. si non est inhis una deitas
siue una oꝑatio facture : Cur uerũ

Expanded text:
ut de regula Scripturarum mihi declares, impensissime obsecro. Responsio. Scito prius in hac Scripturae sententia argumentum fidei esse expositum, cum increpatione nocturni superseminantis zizaniam. O plena praestigiis obsessa mens haereticorum a diabolo! Cur in nomine Patris, et Filii,am deitatem blasphemas? cur nomina tantum Patris, et Filii, et sancti Spiritus confiteris, et unitum nomen divinitatis abnegas? cur indicatur unitas, si in Patre, et Filio, et sancto Spiritu non est una atque eadem ipsa aequalis plenitudo divinitatis? cur ad nostrum intellectum Pater significat de unigenito Filio suo: Ex utero ante luciferum genui te , si vos divinitatem Filii Dei creatam, vel conditam, aut fundatam esse testamini? cur unus in uno est, si divisa natura est? cur ego et Pater unum sumus , si non est in his una virtus sapientiae et divinitatis? cur omnia mea tua sunt, et tua mea sunt , si non est in his una deitas, sive una operatio facturae? cur verum
Abbreviated transcription (Latin):
sito. relinquentes noxia humana
cõmenta erroris. quibus uerbum
repperisse se fallebantur. & quibus
sub pretextu xp̃iani nominis axpͣi
confessione ꝓcul extorres. habebant᷑.
totis uiribus. totisq fidei nisibus ue
rum &e rectum opus apłicȩ fidei tra¬
mitem. cuius athanasius idoneus
et fidelis assertor extitit. retinen¬
dum otius festinare contendant:
ut uerȩ in tegreq confessionis pre¬
mium indubitata sorte capessent.

Expanded text:
sito, relinquentes noxia humani sito, relinquentes noxia humani commenta erroris, quibus verum reperisse se fallebantur, et quibus sub praetextu Christiani nominis a Christi confessione procul extorres habebantur, totis viribus, totisque fidei nisibus, ad verum et rectum apostolicae fidei tramitem, cujus Athanasius idoneus et fidelis assertor exstitit, retinendum ocius festinare contendant, ut verae integraeque confessionis praemium indubitata sorte capessant.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc commenta fuer̾it uanissime
suꝑsticionis : aꝑtissima athanasius
ueritate ꝑdocuit. ostendens patrẽ
uerȩ genuisse. & filium ipsa pater¬
ni nominis ueritate uere genitu
ẽȩ. Cessit igitur mendatium ueri¬
tati : & omis fucus adulterini dog¬
matis integritate fidei manifestata.
tandem aliquando euanuit: atq
tota nebulose assertionis caligo.
que crasso ꝑfidie uelamine huma¬
nas obduxerat mentes. ita nitore̾
fulgentis fidei ad purum usq dis¬
cussa est: ut ne uestigium quidem
sui potuerit erroris relinquere. Un¬
de hortor. & simul in commune
suadeo. cunctos qui se nouerunt
sabellii arrii & fotini uł cuiuslib&e
alterius ficti dogmatis erroribus
implicatos: si ꝓprie saluti consu¬
lunt. si lumini cecitatem non pre¬
ferunt. si sibi obẽę nolunt. quod
tam diu aueritatis lumine per
palpabiles in anium opinionum
tenebras errauerunt. si sibi ꝓdẽe
cupiunt quod xpͣiani dicuntur.
omni uerecundię pudore post po¬

Expanded text:
haec commenta fuerint vanissimae haec commenta fuerint vanissimae superstitionis, apertissima Athanasius veritate perdocuit, ostendens Patrem vere genuisse, et Filium ipsa paterni nominis veritate vere genitum esse. XII. Cessit igitur mendacium veritati, et omnis fucus adulterini dogmatis, integritate fidei manifestata, tandem aliquando evanuit: atque tota nebulosae assertionis caligo, quae crasso perfidiae velamine humanas obduxerat mentes, ita nitore fulgentis fidei usque ad purum discussa est, ut ne vestigium quidem sui potuerit erroris relinquere. Unde hortor et simul in commune suadeo, cunctos qui se noverunt Sabellii, Arii et Photini, vel cujuslibet alterius ficti dogmatis erroribus implicatos, si propriae saluti consulunt, si lumini caecitatem non praeferunt, si sibi obesse nolunt quod tam diu a veritatis lumine per palpabiles inanium opinionum tenebras erraverunt, si sibi prodesse cupiunt quod Christiani dicuntur, 198 omni verecundiae pudore postpo
Abbreviated transcription (Latin):
unionem unꝰ sit ds̃. Illa quoq anilium fabula¬
rum figmenta quib arrius & fotinꝰ parit᷑q
sabellius dubia uocabulorum no¬
mina patri & filio tribuebant: dũ
unus eum ipsum sibi filium effec¬
tum. alii eum non tam genuisse
quam creasse in anissime iactita¬
bant : ueritatis assertione destruc¬
ta. cesserunt. Nam licet ꝑuarios
errorum incesserint calles: ad unu
tamen compitum ꝑuenerunt. Toti
enim: patrem non genuisse dixerũt.
Si quidem sabellius & fotinus. aꝑta
hoc impietate astruere nisi sunt.
Arrius uero in prima quidem dispu¬
tationis fronte. subtilius eludendũ
putauit: sed ꝓcessu certaminis. Hoc
ipsum ꝑtinaci inpudentia defen¬
sauit: asserens patrem non exse ip¬
so genuisse. sed extrinsecus filium
creasse. Ac ꝑhoc scđm istorum ne¬
fandos errores. frustra dicitur patͣ.
si non genuit. In cassum appellatur
filius : quem genitum non ẽȩ here¬
tica impietas definiuit. Sed quod

Expanded text:
unionem unus sit Deus. Illa quoque anilium fabulaunionem unus sit Deus. Illa quoque anilium fabularum figmenta, quibus Arius et Photinus, pariterque Sabellius, dubia vocabulorum nomina Patri et Filio tribuebant, dum unus ipsum sibi Filium effectum, alii eum non tam genuisse quam creasse inanissime jactitabant, veritatis assertione destructa cesserunt. Nam licet per varios eorum incesserint calles, ad unum tamen compitum pervenerunt. Toti enim Patrem non genuisse dixerunt. Siquidem Sabellius et Photinus aperta hoc impietate astruere nisi sunt. Arius vero in prima quidem disputationis fronte subtilius eludendum putavit, sed processu certaminis hoc ipsum pertinaci impudentia defensavit, asserens Patrem non ex seipso genuisse, sed extrinsecus Filium creavisse. Ac per hoc secundum istorum nefandos errores frustra dicitur Pater, si non genuit; incassum appellatur Filius, quem genitum non esse haeretica impietas definivit. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
die uinculo tenetur adstrictus: dũ
et ipse pari sententia filium dei
creaturam ausus est definire. aut
quamquam in eo sint dissimi les. qͣ
arrius celestem creaturam & meli¬
orem ceteris filium dei opinatus
sit. Fotinus uero terrestrem. uterq
tamen eorum creature nomine co¬
pulatur: dum sue celestem siue
terrenam dixerint. minime tamen
a creature confessione discedunt.
A dimentes utriq filio id quod de
patre natus est : & hoc solum ipso
assertionis genere. idonei utriq sũt
athanasio testes. Sed & dum xp̃m
creaturam fatentur : errore consimi¬
li repperiuntur ęquales. Probabi¬
lis igitur & omni ueritatis asser-¬
tione subnixa: ut pote apłicis tra¬
ditionibus communita. ex eorum
ueniens regłis: athanasii fides ap¬
paruit. Euidentius namq nobis
głarem. non confusum. non diuisũ.
non exdiuersitate compositum. no
quadam compositione unitum. sed
ut tamen scđm cõmunis nature

Expanded text:
diae vinculo tenetur astrictus, dum diae vinculo tenetur astrictus, dum et ipse pari sententia Filium Dei creaturam ausus est definire. At quanquam in eo sint dissimiles, quod Arius coelestem creaturam, et meliorem caeteris Filium Dei opinatus sit, Photinus vero terrestrem, uterque tamen eorum creaturae nomine copulatur, dum sive coelestem, sive terrenam dixerint, minime tamen a creaturae confessione discedunt, adimentes utrique Filio id quod de Patre natus est; et hoc solum ipso assertionis genere idonei utrique sunt Athanasio testes. Sed et dum Christum creaturam fatentur, errore consimili reperiuntur aequales. XI. Probabilis igitur, et omni veritatis assertione subnixa, utpote apostolicis traditionibus communita, ex eorum veniens regulis, Athanasii fides apparuit. Evidentius namque nobisgularem, non confusum, non divisum, non ex diversitate compositum, non quadam compositione unitum: sed ut tamen secundum communis naturae
Abbreviated transcription (Latin):
confirmationem sententie sue. qua
putat xp̃m purum hominem ẽe
illa replicat cestimonia. quȩ idem
xp̃s humane conscius nature: aut
locutus est aut ꝑegit: id est dum
patrem sibi maiorem. & non suam
sed eius dicit se facere uoluntadem.
et cetera his similia quȩ disputatio¬
nis corpore plenius habentur expͣs¬
sa: eui dentissime athanasii comꝓ¬
bat fidem: qua xpͣm asseruit hec
omnia non scđm deitatis. sed scđm
humanitatis quam idem gestabat
naturam fuisse loquutum. Sed &
cum arrius ex infirmitate dic toꝵ
uł gestorum eius. creaturam eum
uult intelligi: indignum uidelicet
iudicans naturam in eo dei omni¬
potentis accipere. quem conspicit
tantis necessitatum conditionibus
subiacuisse: non solum ꝑhȩc atha¬
nasii sententiam robustius firmat.
quȩ in xp̃o scđm dispensationem.
carnis accipienda ẽe definiuit : queq
uiriliter aut locutus est aut ꝑegit.
uerum ȩtiam simili cum fotino ꝑfi¬

Expanded text:
confirmationem sententiae suae, qua confirmationem sententiae suae, qua putat Christum purum hominem esse, illa replicat testimonia quae idem Christus humanae conscius naturae aut locutus est, aut peregit; id est, dum Patrem sibi majorem, et non suam, sed ejus dicit se facere voluntatem, et caetera his similia, quae disputationis corpore plenius habentur expressa, evidentissime Athanasii comprobat fidem, qua Christum asseruit haec omnia non secundum deitatis, sed secundum humanitatis, quam idem gestabat, naturam fuisse locutum. Sed et eum Arius, ex infirmitate dictorum vel gestorum ejus, creaturam cum vult intelligi indignum videlicet judicans na uram in eo Dei omnipotentis accipere, quem conspicit tantis necessitatum conditionibus subjacuisse, non solum per haec Athanasii sententiam robustius firmat, qua in Christo secundum dispensationem carnis accipienda esse definivit quaeque viriliter aut locutus est, aut peregit; verum etiam simili cum Photino perfi
Abbreviated transcription (Latin):
sii sensum: uerius adhuc &e pleni
potest quisq disserere. Cuiꝰ fidei as¬
sertio tanta ueritatis auctoritate.
tantaq probabilium rerum adsti¬
pulatione fulcitur. ut nouo atq in¬
usitato actionis generȩ suorum ma¬
gis aduersariorum testimonio com¬
ꝓbetur. & ipsis aliis rationibus con¬
stet atq subsistat : quibus destrui
posse putatur. Dixit enim idem
athanasius tres ẽẽ ꝑsonas : & unã
eorum eẽ naturam. Quȩ sententia.
sabellii quoq & arrii testimonio
com probatur. Nam usq ad eo
pater. & filius. et sp̃s sc̃s. unus sunt
potestatis uniusq nature: ut sabelliꝰ
tantam ium conspiciens unitatis. u¬
nam & singłarem ẽę ꝑsonam puta¬
uerit. Sed intantum non est una
ꝑsona. sed tres distincte : ut arrius
eos in equales. & natura dicat ẽẽ di¬
uersos. Ergo in equalitas arrii distin¬
ctionem indicat ꝑsonarum. Confu¬
sio sabellii: naturȩ aꝑcius unionem
ostendit. Rursus dum fotinus ad

Expanded text:
sii sensum verius adhuc et plenius sii sensum verius adhuc et plenius potest quisque disserere; cujus fidei assertio tanta veritatis auctoritate tantaque probabilium rerum astipulatione fulcitur, ut, novo atque inusitato actionis genere, suorum magis adversariorum testimonio comprobetur, et ipsis aliis rationibus constet atque subsistat quibus destrui posse putatur. X. Dixit enim idem Athanasius tres esse personas et unam eorum esse naturam. Quae sententia, Sabellii quoque et Arii testimonio comprobatur. Nam usque adeo Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, unius sunt potestatis, uniusque naturae, ut Sabellius tantam vim conspiciens veritatis, unam et singularem 196 esse personam putaverit. Sed in tantum non est una persona, sed tres distinctae, ut Arius eos inaequales, et natura dicat esse diversos. Ergo inaequalitas Arii distinctionem indicat personarum. Confusio Sabellii naturae apertius unionem ostendit. Rursus dum Photinus ad