comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ edisc̾e̾ ui̾tatẽ. filiꝰ aut̃ dyabłi hic ẽ quinatꝰ malis
reb imbuit᷑ ut hus studeat que umic̃a st̃ creatori
młtos asserens deos ⁊ hiis ĩmolandũ qͣͣ m̃di rectorib.
hic si resipiscat ⁊ iuxta naͣm suã sentiãt ad creatorẽ
se ꝯfe̾ns filiꝰ exit dĩ. ac ꝑ hoc n filii dĩ st̃ qͥ nascũt᷑¬
n filii dyabłi. Quid eĩ dicit saluator iudeis: uos

Expanded text:
 ediscere ueritatem. filius autem diaboli hic est, qui natus malis rebus imbuitur, ut his studeat, quae inimica sunt creatori, multos adserens deos et his immolandum quasi mundi rectoribus. hic si resipiscat et iuxta naturam suam sentiat ad creatorem se conferens, filius erit dei.. Ac per hoc neque filii dei sunt qui nascuntur neque diaboli. quid enim dic
Abbreviated transcription (Latin):
beatio ĩ uirginẽ ħ ẽ. Ut de ĩm̃sitate diuinitatis
aliqͥd eẽt ĩ uto̾ urgi̾s qͣntũ posset caꝑe natura
humana. qd̾ qiͣ ex splendore obumbratio diceret᷑
deo ẽ qd̾ ñ dicat᷑ d̾s. Nam hoc corꝑeũ ẽ ut sit in
carne aliqͥd ⁊ caro dici nõ possit utpili ⁊ossa ⁊c.¬

Expanded text:
est, ut de inmensitate diuinitatis aliquid esset in utero uirginis, quantum posset capere natura humana, quod quasi ex splendore obumbratio diceretur deo est, quod non dicatur deus. nam hoc corporeum est, ut sit in carne aliquid et caro dici non possit, ut pili et ossa
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd gͦ nascim᷑ requirendũ ẽ. Dñs cum
silii isrł sepe delinq̃rent educti de egypto iratꝰ stũam
dedit dicens. nullũ illoꝵ intratuxũ in t̾eã ꝓmissiõis.
excepto caleph. ⁊ iosue filio naue. qui pꝰ auses dicebat᷑.
eos aut̃ qui nati fua̾nt in deserto ip̃os dixit intͣturos
eo ꝙ nescirent bonũ aut malũ. Nescire aut̃ bonum
aut malũ simplicitas q̃dam ẽ naturał q̃ n ad bomun¬

Expanded text:
QVID ERGO NASCIMUR REQVIRENDUM EST. Dominus, cum filii Israhel saepe delinquerent educti de Aegypto, iratus sententiam dedit dicens nullum illorum intraturum in terram promissionis excepto Caleb et Iesu filio Naue, qui prius Auses dicebatur. eos autem qui nati fuerant in deserto, ipsos dixit intraturos, eo quod nescirent bonum aut malum. nescire autem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae nequ
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓ se ⁊ petro dari iubet ꝓ oĩbꝰ esoluisse uidecur.
qr si cut ĩ saluatore erant ões cause magist̾u. Ita et
post saluatorẽ in petro omẽs ꝯtinent᷑. Ip̃m enĩ
ꝯstituit ẽẽ caput eoꝵ ut pastor eẽt gregis dnici.
Nã int̾ cetã dicit discipłis. uigilate ⁊ orate ne intͤtiᷤ
in tẽptatõnẽ. ⁊ petro dicit. ecce sathanas expostula¬
uit ut uos uentilet uelut tͥticũ. ego aut̃ rogaui ꝓ
te ne deficiat fides nia. ⁊ tu tandẽ ꝯu̾sus ꝯfirma fr̃es
ruos. Quid ambigit᷑ ꝓ petro rogabat ꝓ iacobo ⁊ ioh̾e
nõ rogabat: Ut ceti̾s tacoim maĩfestũ ẽ in petro õs¬

Expanded text:
cum pro se et Petro dari iubet, pro omnibus soluisse uidetur, cum pro se et Petro dari iubet, pro omnibus soluisse uidetur, quia, sicut in saluatore erant omnes causa magisterii, ita et post saluatorem in Petro omnes continentur. ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esset gregis dominici. nam inter cetera dicit discipulis: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et Petro dicit: ecce satanas expostulauit, ut uos uentilet uelut triticum; ego autem rogaui pro te, ne deficiat fides tua, et tu tandem conuersus confirma fratres tuos. quid ambigitur? pro Petro rogabat, et pro Iacobo et Iohanne non rogabat, ut de ceteris taceam? manifestum est in Petro o
Abbreviated transcription (Latin):
uator aut̃ qui nitħ̾ hoꝵ curabat n discipłi eiꝰ exi¬
gendꝰ utiq ñ erat. S qr inimitꝰ dyabłs sꝑ ĩ insidiis
erat occõnẽ q̃rens si poss inclinare saluatorẽ exacto
didragine aĩos occupauit ut eiꝰ face̾nt uolũtatem.¬
debe̾ ab eoꝵ magr̃o dice̾nt didragma qui ab hiis
onerib libĩ erant. Nich̾ eĩ agebant ĩ m̃do qd̾ esset
mũdi. ut qr ñ erat unde solue̾t aut hũs scandalo eẽt
aut c̾te humilitate suffragii quere̾t a quo solueret᷑
Tunt dñs ut ĩꝓuidũ dyabłm ⁊ adu̾sus sem ip̃m semꝑ¬
⁊ capti piscis os apperiet illic in uentre modũ exactõe
debitũ. quo soluto ñ solũ scandalũ ñ eẽt exactorib
n indinaret᷑ requisito auxilio ad soluend̾. um̃ etiã
signũ uirtutis maxĩe demõstraret.ꝑ qd̾ captꝰ a dyabło
ad se trah̾e̾t ut argum̃to ⁊ astucia sua dyabłs torque¬
ꝓ om̃ib discipulis solue̾t ꝯuenerũt. Saluator aut̃

Expanded text:
 autem, qui nihil horum curabat, neque discipuli eius, exigendus utique non erat. sed quia inimicus diabolus semper in insidiis erat occasionem quaerens, si posset inclinare saluatorem, exactorum didragmae animos occupauit, ut eius facerent uoluntatemdebere ab eorum magistro dicerent didragmam, qui ab his oneribus liberi erant — nihil enim agebant in mundo quod esset mundi —, ut, quia non erat unde solueret, aut his scandalo esset aut certe humilitate suffragii quaereret a quo solueretur. tunc dominus, ut inprouidum diabolum et aduersus semet ipsum sem capti piscis os aperire et illic inuenire modum exactioni debitum, quo soluto non solum scandalo non esset exactoribus neque inclinaretur requisito auxilio ad soluendum. uerum etiam signum uirtutis maximae demonstraret, per quod captos a diabolo ad se traheret, ut argumento et astutia sua diabolus torquepro omnibus discipulis solueret, conuenerunt. Saluator autem
Abbreviated transcription (Latin):
ssione pr̃m. Illis aut̃ qui nulliꝰ ꝓpe dignitatis eem̃
digni deo fie̾nt qui pͥus indigni ⁊ inutiles erant. ⁊
qui ñ uident uideant. ⁊ qui uident ceci fiant. Deniq
ñ legis doctores ⁊ pharisei nõ scͥbe secuti st̃ xp̃m.
s piscatores hoĩes imꝑiti ⁊ rusticani. hĩc unde dicit
dñs. Pat̾ gr̃as ago tibi ꝙ abscondisti ħ a sapientib
⁊ prudentib ⁊ reuelasti ea ꝑuulis. Qd̾ aut̃ adiecit¬

Expanded text:
ssione patrum, illis autem qui nullius prope dignitatis essent digni deo fierent qui prius indigni et inutiles erant, etqui non uident uideant et qui uident caeci fiant. denique non legis doctores. non Farisei, non scribae secuti sunt Christum, sed piscatores, homines inperiti et rusticani. hinc est unde dicit dominus: pater, gratias ago tibi, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qiͣ ad diem festũ. s qiͣ ad litem. Ili eĩ om̃s lecicia
ascenderũt qł ad ꝑfruendas delictas diei festi. Certũ
ẽ gͦ qr ñ ascendit ad diẽ festũ saluator. hiis autem
ille fuit dies Restus quo passione sua redemit m̃dũ.
Deniq dicit. Nũt clarificatꝰ ẽ filiꝰ hoĩs ⁊ d̾s clarisi¬
us ẽ ĩ eo. hic dieᷤ festꝰ eiꝰ quo uicit mortem.¬
t consenciens hiis
arbitͥum liberũ ẽ. qñ alt̾i̾us mitu aut ad bonũ
ducit᷑ aut ad malũ: a lit̾ causa se ht̃ ꝙͣ ꝓposita ẽ. No

Expanded text:
non quasi ad diem festum, sed quasi ad litem? illi enim omnes laeti ascenderunt, quasi ad perfruendas delicias diei festi. certum est ergo, quia non ascendit ad diem festum. saluatoris autem ille fuit dies festus, quo passione sua redemit mundum. denique dicit: nunc clarificatus est filius hominis et deus clarificatus est in eo. hic dies festus eiT CONSENTIENS HIS ARBITRIUM LIBERUM EST, QVANDO ALTERIUS NUTU AUT AD BONUM DUCITUR AUT AD MALUM? Aliter causa se habet quam proposita est; no
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs hoꝵ remane̾t in nũo regũ. Nam ioram malig¬
ne agens iosaphat remissus ĩ nũo ẽ. ⁊ ozias merito
ioathã reseruatꝰ ẽ ĩ nu̾o ẽ. illoꝵ aut̃ tͥum ꝯtinuata
malignitas in dnĩ ÷. Salomon quoq mi̾to pr̃is remi¬
ssus in regno ẽ. Et roboam filius sałonis maligne
agens mĩto assare lectus ẽ in nuõ reg̃. Illi aut̃ tre̾
ĩ medio maloꝵ eclusi st̾ maligne agentes. Iõ erasi st̃.
peuis eĩ a ꝑditõne genis ẽ exemplũ. qñ se iugiter
malignitas pandit. ⁊ ut ꝓpͥe dicã pp̃ qd̾ extͣduce eoꝵ
eunͣgłista. ex quibꝰ originẽ trahit ioseph. cui desponsa¬
ta maria genui xp̃m.¬

Expanded text:
aliquis horum remaneret in numero regum. nam Ioram maligaliquis horum remaneret in numero regum. nam Ioram maligne agens merito Iosafat remissus in numero est et Ozias merito Ioatham reseruatus in numero est; illorum autem trium continuata malignitas in deum est. Solomon quoque merito patris remissus in regno est et Roboam filius Solomonis maligne agens merito Asaf relictus est in numero regum. illi autem tres in medio malorum conclusi sunt maligne agentes; ideo erasi sunt. peius enim ad perditionem generis exemplum est, quando se iugiter malignitas pandit. et ut proprie dicam: propter quod ex traduce eorum euangelista, ex quibus originem trahit Iosef, cui desponsata Maria genui
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥnoctiũ hñt romani sicuti ⁊ nos. ea ip̃a obseruatio
ab hiis custodit᷑. Ita ut ⁊ ꝑ sangͥnẽ dicant expiatõnẽ
fi̾ sic̃ ⁊ nos ꝑ crucẽ. hac u̾sucia paganos deciet iñ
errore. ut pucent ultatẽ nr̃am imitatõnẽ potiꝰ uideri
Nec eĩ uerũ pͭ inq̾unt estimari qd̾ p̾ea ẽ inuẽtũ. Sed
gioꝵ signa ꝑhibent testimoniũ. Ut teste uirtute dya¬
błi ĩ ꝓbitas innotescat. qm̃ eĩ sola ẽ q̃ facile suadeat. ħ
reuelet. Nemo .n. ⁊̃ inimicoꝵ negare audoit illic eẽ
ui̾tatem uͥ ui̾tas apparet.
Ret̾misso ochozia qͥ post
ioram ẽ filiũ iosaphat ⁊ ioras
filio ochoziẽ. ⁊ amasa filio ioa. nichil
eułigłistam ꝙͣ sensũ legis secutũ credibłe
debet uideri. Idcͥcoq ñ ĩmĩ̾to hu ab eunͣgłista
sublati st de nu̾o ceto̾ꝵ. Sic eĩ eoꝵ ꝯtinuauit ĩpi¬
etas ut malignũ illoꝵ ulłm int̾uallũ hr̃et. a ioram

Expanded text:
aequinoctium habent Romani, sicuti et nos, ea ipsa obseruatio aequinoctium habent Romani, sicuti et nos, ea ipsa obseruatio ab his custoditur, ita ut et per sanguinem dicant expiationem fieri, sicut et nos per crucem. hac uersutia paganos detinet in errore, ut putent ueritatem nostram imitationem potius uideri  sed giorum signa perhibent testimonium, ut teste uirtute diaboli inprobitas innotescat. quoniam enim sola est, quae facile suadeat haecreuelet. nemo enim etiam inimicorum negare audeat illic esse ueritatem, ubi uirtus apparet.RMISSO OCHODIA, QVI POST IORAM EST FILIUM IOSAFAT, ET IOAS FILIO OCHODIAE ET AMESSIA FILIO IOAS? Nihil euangelistam quam sensum legis secutum credibile debet uideri, ideoque non inmerito hi ab euangelista sublati sunt de numero ceterorum. sic enim horum continuauit impietas, ut malignum illorum nullum interuallum haberet. a Ioram
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta ꝯposuit. Sex eĩ diebꝰ mũdũ aptauit et
septĩma cessauit qͣm sabƀm appłłauit hiis enĩ
uii. dieb totiꝰ md̃i ratio ⁊ numerꝰ ꝯtinet᷑. Semꝑ
eĩ in se redeuntes młtiplicãt numerũ temporum.
Post sabbm eĩ a pͥmo die repetit sẽꝑ usq in diem
fc̃a discat qui dies dnĩtus d̾r. Ip̃m eĩ fecit dñs unũ
qui uesꝑe in septenariũ numerũ euolutꝰ incipit
itm̾. ut sit pꝰ ebdomadã pͥmꝰ. qd̾ ita decretũ abũcio
ẽ pp̃ sacram̃tũ incarnatõis dñi. ⁊ passionis. ⁊ erͦnis.¬
sachanas ut fallacie sue auctoritatẽ aliqͣm possit
adhibe̾. ⁊ mẽdacia sua ꝯm̃ticia ui̾tate colorare pͥmo
mse quo sacͣmẽta dñca sĩt celebranda qr ñ mediocͥ
potentie ẽ puganis q̃ obseruarẽt instituit iꝑstĩa. u
aĩas eoꝵ dual ex causis in errorẽ detine̾t. ut qr pre¬
uenit uĩtatẽ fallacia ui̾tas fallacia uide̾tur. qiͣ anti¬
quitate p̃iudicans ui̾tati. Et qr in pͥmo m̃se iñ quo

Expanded text:
ornamenta conposuit. sex enim diebus mundum aptauit et septima cessauit, quam sabbatum appellauit. his enim septem diebus totius mundi ratio et numerus continetur. semper enim in se redeuntes multiplicant numerum temporum. post sabbatum enim a primo die repetit semper usque in diem facta discatur, qui dies dominicus dicitur. ipsum enim fecit dominus unum, qui uespere in septenarium numerum euolutus incipit iterum, ut sit post ebdomadam primus. quod ita decretum ab initio est propter sacramentum incarnationis domini et passionis et ressatanas, ut fallaciae suae auctoritatem aliquam possit adhibere, et mendacia sua commentitia veritate colorare, primo mense quo sacramenta dominica scit celebranda, quia non mediocris potentiae est, paganis quae obseruarent instituit mysteria, ut animas eorum duabus ex causis in errore detineret: ut, quia praeuenit ueritatem fallacia, ueritas fallacia uideretur, quasi antiquitate praeiudicans ueritati; et quia in primo mense, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sñiam. ħ eĩ ꝯtͣ maliuolos iudeos ꝓlata st̃. Cũ eĩ dono
simulatõis orte ex inuidia ioseph pr̃em ꝓpͥũ ⁊ filios
eĩ fr̃es assere̾nt saluatoris ne dĩ eẽ siliꝰ credẽt ẽunc
saluatoe ait. Nemo uenit ad me nͥ patꝰ qui misit me
attraxi̾t eũ. Quõ aut̃ patꝰ attrahebat ad filiũ nisi ꝑ¬
oꝑa q̃ faciebat ꝑ illũ. Sic eĩ dixit. Pat̾ manẽs in me
ip̃e oꝑat᷑ ut oꝑer. hec aitrabent ad fidem xp̃i. uirtutes
eĩ qͣs faciebat saluator. ip̃e suadebant dnĩ ẽẽ pr̃em xp̃i.
ut qui aliũ pr̃em hr̃e illũ dice̾t᷑: ñ attrahe̾t᷑ a deo ad xͥ.¬
quibꝰ dicebat se filiũ dĩ. ħ ẽ attractio ñ uiolenta. s
testimoniũ dĩ in xp̃o. cui qui credidit attractꝰ dr̃ ab
eo ad xp̃m. Nemo eĩ saluattei credit nͥ qui pr̃em illiꝰ

Expanded text:
entiam. haec enim contra maliuolos Iudaeos prolata sunt. cum enim dolo simulationis ortae ex inuidia Iosef patrem proprium et filios eius fratres adsererent saluatoris, ne dei esse filius crederetur, tunc saluator ait: nemo uenit ad me, nisi pater qui misit me adtraxerit eum. quoic enim dixit: pater manens in me ipse operatur. ut opera haec adtraherent ad fidem Christi. uirtutes enim, quas faciebat saluator, ipsae suadebant deum esse patrem Christi, ut qui alium patrem habere illum diceret, non adtraheretur a deo ad quibus dicebat se Filium Dei. Haec est attractio, non violentiae, sed testimonium Dei in Christo, cui qui credidit, attractus dicitur ab eo ad Christum. Nemo enim Salvatori credit, nisi qui Patrem illius
Abbreviated transcription (Latin):
illuminet. Quõ gͦ quib̾dã uidet᷑ de spũ scõ ralna¬
torẽ dixisse. Sp̃c ubi uult spirat ⁊ uotẽ eiꝰ audis
s nescis unde ueniat uł quo eat. Cũ ꝯstet exẽpli
causa locutũ ħ saluatorẽ. Deniq sb̾iecit. Sic
significatũ qr aut̃ uͥ uult spĩrat. qiͣ nõ omĩs c̾atura
aut possibłe putat᷑. Et nͨ stultũ uidet᷑ ut effcm̃
uolens sci sp̃c insinuare illũ ip̃m daret exẽplũ.
Igit᷑ omĩ gcene̾ qõnem solutam arbitror.¬
culm̃ meliorati tẽꝑis nõ intellig̾ent ad
lucrũ salutis sue fcm̃. Inclĩnaret se ui̾tas ad accu¬
rare. sicut p̃dcm̃ erat ab ie̾mia ꝓpħa. ait eĩ int̾ ceta̾.
et dabo ilł testam̃tũ nouũ nõ quale dedi pr̃ibꝰ eoꝵ.
Tũc saluator ne inimitꝰ sic̃ putabant appar̾et noua
p̃dicans eũ qui m̃datꝰ fu̾at a lepra ad sac̾dotes mi¬
sit offerre munã ꝓ emũdatõne sua sicut p̃ceꝑat
moyses. Et ut ad accusatõnẽ eoꝵ hoc p̃sice̾ testa¬

Expanded text:
inluminet. Quo modo ergo quibusdam uidetur de spiritu sancto saluatorem dixisse: spiritus ubi uult spirat et uocem eius audis, sed nescis, unde ueniat uel quo eat. cum constet exempli causa locutum haec saluatorem? denique subiecit: sic significatum quia ait, Ubi vult spirat: quasi non omnis creatura, Aut possibile putatur, et nec stultum videtur ut effectum volens sancti Spiritus insinuare, illum ipsum daret exemplum. Igitur omni genere quaestionem solutam arbitror.culmen meliorati temporis non intelligerent ad lucrum salutis suae factum, inclinaret se veritas ad accurare, sicut praedictum erat ab Jeremia propheta: ait enim inter caetera, et dabo illistestamentum nouum, non quale dedi patribus eorum-, tunc saluator, ne inimicus, sicut putabant, appareret noua praedicans, eum, qui mundatus fuerat a lepra, ad sacerdotes misit offerre munera pro emundatione sua, sicut praeceperat Moyses. et ut ad accusationem eorum hoc proficere testa
Abbreviated transcription (Latin):
oc inconstantis eẽ uidetur
semꝑ breuiata ꝓpõĩtõne sensũ
srĩb suis adhuc ñ credentib sibi ꝯpellebat᷑ ascendeꝰ
in iudeã. qui futurus erat dies festus iudeoꝵ ut sediti¬
onẽ pate̾tur. Ip̃e aut̃ respondit eis dicẽs. uos ascendi¬
te ad diẽ festũ qr m̃dꝰ uos ñ odit. me aut̃ odit qm̃

Expanded text:
OC INCONSTANTIS ESSE UIDETUR. Semper breuiata propositione sensum aeorum a fratribus suis adhuc non credentibus sibi conpellebatur ascendere in Iudaeam, quia futurus erat dies festus Iudaeorum, ut seditionem pateretur. ipse autem respondit eis dicens: uos ascendite ad diem fest
Abbreviated transcription (Latin):
Ntrans inqͥt ĩ domũ
uoluit neminẽ scire ⁊ ñ potuit
lateᷤ.Si gͦ uoluit ⁊ ñ potuit infirmata
uolũtas eiꝰ uidet᷑. ĩpossi ᷝ ͤ ꝓrsus ẽ ut saluatoris uolũ¬
tas ñ ĩpleat᷑. ñ pͭ uelle qd scit si̾ nõ deb̾e. Idcto qd̾¬

Expanded text:
NTRANS\', INQVIT, \'IN DOMUM UOLUIT NEMINEM SCIRE ET NON POTUIT LATERE\'? SI ERGO UOLUIT ET NON POTUIT, INFIRMATA UOLUNTAS EIUS UIDETUR. Inpossibile prorsus est ut saluatoris uoluntas non impleatur, nec potest uelle quod scit fi
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ ẽ s ñ plemĩ. Si uo̾ dissimulet ab imuria
plena ustĩa ẽ ⁊ habundãs. Retribue̾ eĩ gaudere
ad tempꝰ ẽ. Remite̾ aut̃ in futurũ p̃stat leticiã.
Sic .n. adĩpleuit legẽ saluator. dũ quos illã iusti¬
ciã docuit ħ iustiores effecit. qd̾ illa ñ potuit.
cuiss. Porro aut̃ suspendit snĩam. Ut hic qͥ male
facit hẽat spaciũ penitendi. si quo minꝰ redit ĩ
illũ. snĩa cumulata qr ñ cognouit ad hoc sibi¬
nͥ dyabolus. Nulli dubiũ
ẽ dyabłm ẽẽ hoĩs inimicũ inaxim
fidelis. uehem̃tiora eĩ tela sua ꝯtͣ dei
nõ adu̾set᷑. Dñs gͦ pccõrẽ alloquit᷑ ut ꝯsenciat
mãdatis q̃ illũ inobedientẽ ꝯdẽpnãt. ut subiciat
Iõq hortat᷑ dñs pccõrẽ ut bñ agendo recõciliet
sͥ legẽ ne in die iudicii accuset eũ apd̾ iudicẽ.
⁊ ꝯdẽpnatꝰ penas det sprete legis. omĩ ⁊ eĩ qui

Expanded text:
iustum est, sed non plenum; si uero dissimulet ab iniuria, iustum est, sed non plenum; si uero dissimulet ab iniuria, plena iustitia est et abundans. retribuere enim gaudere ad tempus est; remittere autem in futurum praestat laetitiam. Sic ergo adimpleuit legem saluator, dum, quos illa iustitiam docuit, hic iustiores effecit, quod illa non potuit cuisset. porro autem suspendit sententiam, ut hic qui male facit habeat spatium paenitendi; si quo minus, redit in illum sententia cumulata, quia non cognouit ad hoc sI DIABOLUS? Nulli dubium est diabolum esse hominis inimicum, maxime fidelis; uehementiora enim tela sua contra dei non aduersetur? dominus ergo peccatorem adloquitur, ut consentiat mandatis, quae illum inoboedientem condemnant, ut subiciat ideoque hortatur dominus peccatorem, ut bene agendo reconciliet sibi legem, ne in die iudicii accuset eum apud iudicem et condemnatus poenas det spretae legis. omni etenim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
n furtũ facies. Nõ dices falsũ testimoniũ. neq
ꝯcupistes qͥcqͣm ꝓximi tui. Nũqͥd ħ cessasse dicẽda
st̃. absit. Sñ huis eĩ qͥs poti̾t uł in hac uita pdone̾
uidicari. ac ꝑ ħ ceta cessauerũt que sup dixii
Neumenie. sabb̾a. lex escaꝵ. sacͥficia circũtisio ⁊tꝰ.
hinc ⁊ unde dicit apłs intꝰ alia. pͥncipes nõ sunt
timori oꝑi bono. s malo. uis aut̃ ñ tim̃eꝰ pͭatem
bonũ fac. nõ hẽbis laudẽ ex illa. ħ suata bonos
tor nõ soluit utiq legẽ s adimpleuit. Sensus .n.
legis ad salutẽ hoĩs ꝑtinet. utputa oculũ ꝓ ocło.
dentẽ ꝓ dente. ut timẽs ne pat̾e̾t᷑ qd̾ alii facere
ꝓhibitus cohibe̾t se a nequicia. Saluator autẽ
suꝑiorẽ in hũc sensũ addens usstĩam. Ego autẽ
inqͥt dico uob̾ ñ resist̾e̾ malo. S si quis te ꝑcussit
in dexta̾m maxillã tuã. p̃be illi ⁊ sinistrã. ut dũ
uicẽ nõ reddit malo ꝑfcũs sit. Redde̾ .n. uicem

Expanded text:
neque furtum facies, non dices falsum testimonium, neque concupisces quicquam proximi tui. numquid haec cessasse dicenda sunt? absit. sine his enim quis poterit uel in hac uita idoneus iudicari? ac per hoc cetera cessauerunt quae supra diximus, neumeniae, sabbata, lex escarum, sacrificia, circumcisio et cetera. hinc est unde dicit apostolus inter alia: principes non sunt timori operi bono, sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. haec seruata bonos tor non soluit utique legem, sed adimpleuit. sensus enim legis ad salutem hominis pertinet, ut puta: oculum pro oculo, dentem pro dente, I ut timens, ne pateretur quod alii facere prohibitus est, cohiberet se a nequitia. saluator autem superiorem in hunc sensum addens iustitiam: ego autem, inquit, dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit index tram maxillam tuam, praebe illi et sinistram, ut, dum uicem non reddit malo, perfectus sit. reddere enim uicem
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tempꝰ p̃dicandi ñ erat. Deniq mit̾tẽł discipłos
suos p̃cepit dicẽs. In uiam gentiũ ne abieritis. s ite po¬
Qͣmuis eĩ temp̃ ñ eẽt p̃dicandi gentilibꝰ. ultͦ tñ ueni¬
entes ad fidem: ñ susciꝑe inuidie erat. Sic fcm̃ ẽ ut
saluator dũ a discipłis ꝓdicus ñ eẽt. ab aliis̃ tñ qui
eum ingredientẽ domũ uid̾ant ꝓditꝰ ẽ. ⁊ cepit sciri
ad illũ qui uellẽt ꝯseqͥ bñficia. a suis gͦ noluit p̃di
Non eĩ latuit ab aliis demõstratꝰ ꝙ eẽt in domo.
Deniq mulier chananea audiẽs de illo intͣuit ad eũ
dep̃cans bt expelle̾t demoniũ a silia eiꝰ. q̃ nͥ pͥꝰ sb̾ieciss¬

Expanded text:
adhuc tempus praedicandi non erat. denique mittens discipulos suos praecepit dicens: in uiam gentium ne abieritis et ia muis enim tempus non esset praedicandi gentilibus, ultro tamen uenientes ad fidem non suscipere inuidiae erat. sic factum est, ut saluator, dum a discipulis proditus non esset, ab aliis tamen, qui eum ingredientem domum uiderant, proditus est, et coepit sciri ad illum qui uellent consequi beneficia. a suis ergo noluit se non enim latuit ab aliis demonstratus quod esset in domo. denique mulier Chananaea audiens de illo intrauit ad eum deprecans, ut expelleret daemonium a filia eius,
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝙͣ pͥus. unde ⁊ siañ ueni¬
sset młto płes saluati fuissẽt. Si gͦ
enti calũpniam si̾ oꝑt̾e. In potestate eĩ dantis
est qñ uł qͣntũ uelit mise̾r̾i. Exhortandũ ẽ .n. hiꝰ¬
redde̾tur. Aliquis medicũ arguat qͥ medicam̃ta
sua ⁊ officiũ gratis ĩpendet. aut accusabit᷑ tarditaᷤᷤ
eiꝰ ab eis a quib ñ ẽ requisitꝰ. ħ quidẽ diximus
scd̾m xõnẽ. S saluatoris bonitas ista nõ curat

Expanded text:
MAGIS QVAM PRIUS. UNDE, SI ANTE UENISSET, MULTO PLURES SALUATI FUISSENT. SI ERGenti calumniam fieri oportet. in potestate enim dantis est, quando uel quantum uelit misereri. exhortandus est eniredderetur. aliquis medicum arguat, qui medicamenta sua et officium gratis inpendet, aut accusabitur tarditas eius ab eis, a quibus non est requisitus? Haec quidem diximus secundum rationem, sed saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. Sentẽtiã gͦ ñ dedit pylatꝰ s iudei. Deniq p̃¬
moniti sẜ inqͥt a pͥncipib sac̾dotũ ut dic̾e̾nt crucisi¬
gatꝰ. hanc sentẽtiam t̾tia hora datã uult inclłigi
in qua assiduis uocibꝰ ꝑdurantes int̾uallo tñ hora
fe̾ triũ quib ĩtĩm itum ⁊ reditũ ab herode crucifi¬
xexũt saluatorẽ. Oĩs eĩ qui addicit᷑ ex eo iã mortuꝰ
cõputat᷑ quo sentenciã excepit maĩfestã. Igit᷑ mar¬
cus qr nõ in iudicis sententia crucifixus saluator ẽ
difficile est eĩ ĩnocentẽ ꝓbare eũ qui sentẽcia iudioͤ
punit᷑. Discordare gͦ se passus in u̾bo ẽ. ut doceret
tertia hora ceptũ eẽ qd̾ sexta hora s̃plecũ ẽ. ñ legib
s ꝑsistente maliuolenͣ iudeoꝵ.

Expanded text:
Iudaei. Denique praemoniti sunt, inquit, a principibus sacerdotum, ut dicerent: cruci figatur. hanc sententiam tertia hora datam uult intellegi, in qua assiduis uocibus perdurantes, interuallo tamen horarum fere trium, quibus itum et reditum est ab Herode, cruci fixerunt saluatorem. omnis enim qui addicitur, ex eo iam mortuus conputatur, quo sententiam excipit. manifestauit igitur Marcus, quia non iudicis sententia cruci fixus saluator est. difficile est enim innocentem probare eum, qui sententia iudicis punitur. discordare ergo se passus in uerbo est, ut doceret tertia hora coeptum esse, quod sexta hora impletum est, non legibus, sed persistente maliuolentia Iudaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
in remissionẽ ꝑcc̃oꝵ. cessauit snĩa legis q̃ reos
tenebat pccõres. Cessauerũt ⁊̃ onera legis que
ad duriciã cordis iudaici sua̾nt data. Nescis
consecuto. hiis aut̃ qui redeũt ad hoĩem uete̾m
refricat᷑ legis auctoritas qr ĩmemores bñsiciorũ
redeunt sub sm̃am legis. Circũcisio uo̾ ⁊ sabb̾m¬
mandatũ. Sic .n. data st ut adueniente lege si¬
dei cessarẽt. Unde dicit apłus. sinis legis xp̃c.
tali eĩ adueniente lege nocẽ erat cessare car¬
nalia. tũc .n. ex ꝑte corꝑis s̾iuẽbat᷑ deo. Nunc

Expanded text:
in remissionem peccatorum cessauit sententia legis, quae reos tenebat peccatores, cessa. uerunt etiam onera legis, quae ad duritiam cordis Iudaici fuerant data in escis, consecuto. his autem qui redeunt ad hominem ueterem refricatur legis auctoritas, quia inmemores beneficiorum redeunt sub sententiam legis.- Circumcisio uero et sabbmandatum. Sic enim data sunt, ut adveniente lege fidei cessarent. Unde dicit Apostolus, Finis Legis Christus . tale enim adueniente lege necesse erat cessare carnalia. tunc enim ei parte corporis seruiebatur deo, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ eĩ uelut in ymagine. ueluti nos cũ ĩꝑatores
nesciamꝰ uidemꝰ eos in figura ñ in ui̾tate. Ita ⁊ deus
explicare nitam᷑. Ioħes eĩ occultũ aliqͥd ꝓde̾ uoluit
qd̾ sciuit ad salutarẽ doct̾nã ꝑtine̾. Idcto dm̃ ĩqͥt
neõ iudit unꝙͣ nͥ unigenitꝰ filiꝰ qui ẽ ĩ sinu pr̃ĩs.
ip̃e enarrauit aĩadu̾tens sensũ euͣngłiste. ut .n. u̾m
eẽ qr neõ uidit dm̃ unꝙͣ ostende̾t filiũ hoc enarra¬
Sinus aut̃ pr̃is qͥd ẽ nͥ affectus ĩ caritate ueri pr̃is
ꝑ nature unitatẽ ĩ filiũ. Qͣm obrem nẽo uidit dm̃
nisi unitꝰ filius. hoc ioħes apłus filiũ dĩ audiuit
dicentẽ int̾ alia. ñ qr pr̃em uidit qͥsꝙͣ nͥ qui ẽ a
d̾o hͥ uidit pr̃em. Ut gͦ ad ꝯdẽpnatõnẽ ꝓficeret
crede̾ ostendit eumͣgłista hũt eẽ xp̃m qͥ prĩbus

Expanded text:
uisus est enim uelut in imagine. ueluti nos, cum imperatores nesciamus, uidemus eos in figura, non in ueritate, ita et deus explicare nitamur. Iohannes enim occultum aliquid prodere uoluit, quod sciuit ad salutarem doctrinam pertinere. idcirco: deum, inquit, nemo uidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris. ipse enarrauit. Animaduertamus sensum euangelistae. ut enim uerum esse, quia nemo uidit deum umquam, ostenderet, filium hoc enarrasinus autem patris quid est, nisi adfectus in caritate ueri patris per naturae unitatem in filium? quam ob rem nemo uidit deum, nisi unicus filius. hoc Iohannes apostolus filium dei audiuit dicentem inter alia: non quia patrem uidit quisquam, nisi qui est a deo, hic uidit patrem. ut ergo ad condemnationem proficeret credere, ostendit euangelista hunc esse Chris
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑtransut qiͣ ꝑ umbͣm ꝯtingit corda discipulorũ.
Denĩq cleophas ⁊̃ emaus euntes in uia tͥstes dicũt
int̾ cetã. ip̃i dno nescientes qr dñs ẽ. Nos putabamꝰ
qr ip̃e erat qui incipiebat lib̾are isrł. Dubitauerũt.
s statĩ agnito dño transiuit dubitatõ. Siłit̾ dcm̃÷¬
⁊ de ioseph. qr fr̾ũ ꝑtͣnsiuit aĩam eiꝰ. hoc ẽ mortem
euade̾ qr dubitare de deo uł de xp̃o mors ẽ. ac ꝑ hoc
qui desinit dubitare euadit mortẽ.

Expanded text:
 quasi per umbram contingens corda discipulorum. denique Cleopas et Amaus euntes in uir tristes dicunt inter cetera ipsi domino nescientes quia domi nus est: nos putabamus, quia ipse erat qui incipiebat liberare Israhel. dubitauerunt, sed statim agnito domino transiit dubitatio. sim de Iosef, quia ferrum pertransiuit animam eius. hoc est mortem euadere, quia dubitare de deo uel Christo mors est ac per hoc qui desinit dubitare, euadit mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ dnm̃ maiestatis crucifixissent. Si demonsa sci¬
ebant quõ p̾ͥncipes ignorabant: Quib̾dã uideturr
ciam gessistis hoc malũ sic̃ ⁊ p̾ͥncipes ur̃i. gͦ iude¬
gẽ se hr̃e cesarẽ sb̾ cuiꝰ suant redacti potestate.
Sũt aut̃ isti hii pͥncipes qͦs alio loco sigͥficauit
apłs dicens. Non ẽ nob̾ colluctatio adu̾sus carnẽ
braꝵ haꝵ rectores. Recte gͦ q̃rit᷑. Si eĩ isti ñ cogno¬
uerũt ism. quõ potãt fł̾ ut demoĩa agnosce̾nt eũ.
S aliud ẽ qd̾ cognouisse in xp̃o demones dicit et

Expanded text:
nunquam Dominum majestatis crucifixissent . Si daemonia sciebant, quomodo principes ignorabant? Quibusdam videtur er ignorantiam gessistis hoc malum, sicut et principes uestri. ergo Iudaegem se habere Caesarem, sub cuius fuerant redacti potestatem. sunt autem isti hi principes, quos alio loco significauit apostolus dicens: non est nobis conluctatio aduersus carnem cognouerunt Iesum, quo modo poterat fieri ut daemonia agnoscerent eum? Sed aliud est quod cognouisse in Christo daemones dicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempꝰ. qͣtinꝰ ⁊ p̃ti̾tos ⁊ pꝰ futuros a morte libãret.
Nam nõ eẽt mors penitus uacuata nͨ umꝙͣͣ tenebͣꝵ
caligo discussa si dmñ nõ uidiss subintrantẽ. et enĩ
tanta luce secretũ mortis in quo dñabat᷑ euanuit
ita ut amit̾cet potestatẽ. ⁊ ut iudei ñ credentes in
ꝓpetua nocte remane̾nt. Nec auctor dies tanti scele¬
xissimo sacͥlegii. s nox fi̾et p̃cedenti nocti ꝯͣ rerũ
seriem subdit᷑ dies. Sic̃ d̾s ⁊ dñs oĩũ reꝵ p̾ncipi ne¬
pharie mortis ut õs a mortis laq̃is explicaret. Qd̾
incipiat illud duxius estimare. ꝙ d̾s se ꝑsona ĩduẽs
s̾ui ñ dicã hõis morti dederit. Quid gͦ hic ordinẽ
q̃ris u̾bi ot̃a uideas eẽ ꝯtͣria: T̃ est eĩ lux que fuit
in tenebris ⁊ tenebre eam nõ ꝯp̃henderũt. Qͣ ꝯp̃hẽsꝰ

Expanded text:
atenus et praeteritos et post futuros a morte liberaret. nam non esset mors penitus uacuata nec umquam tenebrarum caligo discussa, si dominum non uidisset. subintrante etenim tanta luce secretum mortis, in quo dominabatur, euanuit, ita ut amitteret potestatem: et ut Judaei non credentes in perpetua nocte remanerent, nec auctor dies tanti sceleris, imo sacrilegii, sed nox fieret, praecedenti nocti contra rerum seriem subditur dies, sicut Deus et Dominus omnium rerum principi nefariae mortis, ut omnes a mortis laqueis explicaret. Quod vertat ne incipiat illud durius aestimare, quod Deus se personam induens servi, non dicam hominis, morti dederit. Quid ergo hic et ordinem quaeris, ubi omnia videas esse contraria? Quae est enim lux quae fuit in tenebris, et tenebrae eam non conprehenderunt, qua conprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
s de p̃tito. Unde sabb̾m uindicand̾ magis puta¬
bãt calũpniosos illos ostendit ⁊ ñ solũ ĩ sabb̾i cã
ẜ ⁊ ĩ sac̾dotali pane ꝯfusi st̾ sic̃ sup᷑ ostensũ ẽ.¬

Expanded text:
sed de praeterito, unde sabbatum uindicandum magis putased de praeterito, unde sabbatum uindicandum magis putabant, calumniosos illos ostendit, et non solum in sabbati causa, sed et in sacerdotali pane confusi sunt, sicut supra ostensum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis oꝑib .s. sodomitax ⁊ stupro qd̾ ̃ ꝯcibinã uiri leuite
gesserant a reliqͥs tribubꝰ extincti ⁊ erasi sũt. Qmob
rem ⁊ ꝯsolatõnẽ retiꝑe uelle negatꝰ. Sciens nusiã spem
eoꝵ aui ꝑisse nostunt᷑. filii aut̃ łye ĩ pͥmeuis annis ĩ
siluatoris cã occisi st̃. Unde eoꝵ cause planctũ ñ uult
ascͥbi qr ⁊ ĩnocentes occisi st̃ ⁊ pp̃ dm̃ a quo sñ du¬
rachel filiis cõpet̾e qui ⁊ in p̃senti ⁊ in futuro e¬
rasi sĩt. Illi aut̃ carnalitꝰ planctiꝰ sp̃italit᷑ ꝯsola¬
ni sũt filiĩ aut̃ rachel carnalitꝰ ꝯu̾satĩ flãmit spi¬
ritalib ꝯsumẽt᷑. Idc̾to aut̃ hye filiis occisis adĩ¬
et̾ne uite hẽdes existe̾nt. Cũ .n. aliqͥd adu̾sũ ad¬
uenit ex felicitate altu̾is infausta sua miserisis

Expanded text:
scilicet Sodomitarum, et stupro, quod in concubinam uiri Leuitae gesserant, a reliquis tribubus extincti et erasi sunt. quam ob rem consolationem recipere uelle negatur sciens nullam spem eorum qui perisse noscuntur. filii autem Liae in primaeuis annis in saluatoris causa occisi sunt, unde horum causae planctum non uult adscribi, quia et innocentes occisi sunt chel filiis conpetere, qui et in praesenti et in futuro erasi sunt, illi autem carnaliter plancti spiritaliter consolati sunt; filii autem Rachel carnaliter conuersati flammis spiritalibus consumentur. idcirco autem Liae filiis occisis adimaeternae uitae heredes exsisterent. cui enim aliquid aduersum euenit ex felicitate alterius, infausta sua miserius
Abbreviated transcription (Latin):
maledicendũ ppłm dĩ diuino nutu bũdicere
cepit. Ex hiꝰ gͦ relatõne cõꝑtum hẽbant fructũ dei.
ꝓuidencia ex iacob qui regnaret. hic eĩ qd̾ ñ ẽ occu
ligionis ẽ. Inde eĩ testimoniũ accepit. unde solet uñ¬
probari. astrologi eni inimici sunt ueritatiꝰs

Expanded text:
maledicendum populum dei, diuino nutu benedicere coepit. ex huius ergo relatione conpertum habebant futurum dei prouidentia ex Iacob qui regnaret. hic enim, quod non est ligionis est. inde enim testimonium accepit unde solet inprobari; astrologi enim inimici sunt ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tientis q̃n uindicari se audit a potente. pre se em̃
fert si morrẽ suã audiat. iudici displic̾e. rũc enĩ
ꝓ certo ht̃ innocentẽ se eẽ ⁊ d̾s quidẽ misi̾cors ⁊
patiens ẽ. s moda̾te. expͣtat .n. ut impii credant

Expanded text:
tientis, quando uindicari se audit a potente. prae se enim tientis, quando uindicari se audit a potente. prae se enim fert, si mortem suam audiat iudici displicere; tunc enim pro certo habet innocentem se esse. et deus quidem misericors et patiens est, sed moderate. expecta
Abbreviated transcription (Latin):
on omĩs ignorans
ĩmunis a pena ẽ. Iue
eĩ ignorans pͭ excusari a pena qͥ
a quo disce̾t nõ inuenit. Istis aut̃ hoc
ignosci p̾oscit quia hñtes a quo disce̾nt
operam nõ dedexũt. hiꝰ nõ licet ignorare. acci¬
piant gͦ ueniam si conu̾tant᷑.¬
ic anime occisoꝵ
clamãt uindicari se
postulantes sit̃ sanguis abel cla¬
mauit de t̾ra. cause gͦ st̃ q̃ clamare diꝯͣ
cũ loqͥ nõ possint. Sangͥs eĩ effusus qͥd aliud ꝙͣ
uindicari se postulat. clamãs ñ uoce s rõne. Nam
oblectat. Non eĩ tam ĩpatientes st̃ scĩ ut urgeant
fi̾ qd̾ sciũt tẽꝑe p̃łinito sutum qd̾ nͨ anticipari pͭ
nͨ diffe̾i.S hoc dcõ ostendẽ uoluit uindicaturũ
dm̃ sanguinẽ scõꝵ suoꝵ. Ne qr tam patiens nũc
uidet᷑ inultũ putaret᷑ impiũ bellũ qd̾ ꝯtͣ sanctos
geritur. ut ⁊ terrorẽ incutiat ꝑ seq̃ntib dĩ s̾uos.
⁊ exhortaret᷑ ꝓ se panentes. Beleuat᷑ .n. aĩa pa¬

Expanded text:
on omnis ignorans inmunis a poena est. ille enim ignorans potest excusari a poena, qui a quo disceret non inuenit; istis autem hoc ignosci petit, quia habentes a quo discerent operam non dederunt. huius modi non licet ignorare: accipient ergo ueniam si conuertantic animae occisorum clamant uindicari se postulantes, sicut sanguis Abel clamauit de terra. causae ergo sunt quae clamare dicuntur, cum loqui non possint. sanguis enim effusus quid aliud quam uindicari se postulat, clamans non uoce, sed ratione? nam  uidentem se oblectat. non enim tam inpatientes sunt sancti, ut urgeant fieri quod sciunt tempore praefinito futurum, quod nec anticipari potest nec differri. sed hoc dicto ostendere uoluit uindicaturum deum sanguinem sanctorum suorum, ne, quia tam patiens nunc uidetur, inultum putaretur impium bellum, quod contra sanctos geritur, ut et terrorem incutiat persequentibus dei seruos et exhortaretur pro se patientes. releuatur enim anima pa
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ auditur. nõ tñ ratio fcĩ reddat᷑. Cũ aut̃ nͦ ꝑ
exemplũ nichodemꝰ duce̾tur ad fidẽ. tũc audiuit
a saluatore. Si t̾restria inqͥt dixi uob̾ tñ cre¬
ditis. quõ si dixõ uob̾ celestia credetis: Ista uerba
rẽ celestia exempla q̃ utiq nescitis crede̾tis potꝰ
eĩ hõi suaderi qd̾ nescit ꝑ id qd̾ scit. utputa. d̾s

Expanded text:
r, non tamen ratio facti reddatur. Cum autem nec per exemplum Nicodemus duceretur ad fidem, tunc audit a saluatore: si terrestria, inquit, dixi uobis. et non creditis, quo modo, si dixero caelestia, credetis? ista uerba rem coelestia exempla, quae utique nescitis, crederetis? Potest enim homini suaderi quod nescit, per id quod scit; ut puta Deus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r offerre cuĩ obłones st̃ qͣs suꝑ altare ĩponũt
obtulit. ⁊ ceniꝰ similit̾ obtulerũt. Nũqͥd õs uicem
sacerdotis egerũt: ꝙͣuis eĩ ꝓpͥo sacdos fungatur
officio. Ille tñ offr̾e d̾r cuiꝰ noĩe agit sac̾dos. Ip̃e
eĩ ĩputat᷑ cꝰ muna̾ offerũt᷑. Et qui ñ fuit sat̾dos¬

Expanded text:
r offerre, cuius oblationes sunt, quas super altare inponit obtulit et ceteri similiter obtulerunt. numquid omnes uicem sacerdotis egerunt? quamuis enim proprio sacerdos fungatur officio. ille tamen offerre dicitur, cuius nomine agit sacerdos; ipsi enim inputatur. cuius munera offeruntur. et qui non fuit sa
Abbreviated transcription (Latin):
on p latere
marcũ qͥd scͥb̾et
nͨ eĩ exꝑs erat lectõis qui
ab infancia diuinis lictis im¬
butus ex̾citatꝰ erat in lege maxĩe
cũ apłos sit secutꝰ. Sciens aut̃ oĩa ad
auctorẽ refẽnda dca ħ ad ysaiã reuocauit
qui sensũ istũ pͥor intimaua̾t dicẽs. uox cla¬
mãtis in deserto ꝑate uiã dño rectas facite se¬
mitas dei nr̃i. Deniq post u̾ba malachie statim
sb̾iecit eungłi sta dicens. Uox clamãtis ĩ deserto
ut iũge̾t u̾ba ut̾usq ꝓpħe ad unũ sensum ꝑ¬
tinẽtia sub prioris ꝓpħ¬

Expanded text:
otuit latere Marcum, quid scriberet; nec enim expers erat lectionis, qui ab infantia diuinis litteris imbutus exercitatus erat in lege, maxime cum apostolos sit secutus. sciens autem omnia ad auctorem referenda dicta, haec ad Eseiam reuocauit, qui sensum istum prior intimauerat dicens: uox clamantis in deserto: parate uiam domino, rectas facite semitas dei nostri. denique post uerba Malachiae statim subiecit euangelista dicens: uox clamantis in deserto, ut iungeret uerba utriusque profetae ad unum sensum pertinentia sub prioris p
Abbreviated transcription (Latin):
rant ioseph ⁊ hely .i. salomonis. ⁊ nathã filioꝵ
dauid. ut ꝑ dauid ascendẽs ad abrahã ⁊ noe ⁊
seth. ⁊ ad ip̃m adam. ⁊ suꝑ adam doceat eẽ xp̃m
filiũ dei. Cum .n. dicit . qui fuit fils sech qui
eũ. fili qͥd fecisti nobis sic: Et eĩ ego ⁊ pat̾ tuuͤ
mesti ⁊ t̾stes ambulantes q̃ rebamꝰ te. Suꝑ adam
aut̃ iunxit xp̃m pr̃i deo ut qui horum .i. ab adã
usq ad ioseph ⁊ hely siliꝰ dicebat᷑ añ istos oẽs
dei uerꝰ filiꝰ intlłig̾e̾t᷑ ad ꝯfusionẽ fotim qui¬

Expanded text:
lomonis et Nathan filiorum Dauid, ut per Dauid ascendens ad Abraham et Noe et Seth et ad ipsum Adam et super Adam doceat esse Christum filium dei. cum enim dicit: qui fuit filius Seth. q.ni eum, Fili, quid fecisti nobis sic? Etenim ego et pater tuus moesti et tristes quaerebamus te . Super Adam autem junxit Christum Patri Deo, ut qui horum, id est ab Adam usque ad Joseph et Heli filius dicebatur, ante istos omnes Dei verus Filius intelligeretur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tunc reformauit qͣndo et fecerat. Nec en ĩ
reprehendi poterit rei lapse mĩcium creati¬
onis cũ ad id redeat instauratõ. Eadẽ .n. die uo¬
lunt eẽ renocatõis gaudiũ qͦ fuãt ⁊ dedicatõis.
on ẽ ambiguũ
pr̃em ioseph iacob
iusse. Ordo uõ a dauid ꝑ salo¬
monẽ tramitẽ suũ tenẽs recto cursu
ꝑueĩt ad iacob cuiꝰ filiꝰ ẽ ioseph. hely autẽ
filiꝰ machie qui a dauid ꝑ mathan filiũ eiꝰdẽ dauid
ordinẽ tenet. qm̃ ad tempꝰ quo saluator aduenit.
Unde singuli eunͣgłiste a dauid siñguloꝵ fratrũ
gna̾tõnũ ordines ꝓsecuti qiͣ furtĩ fecerũt. ut ma¬
theus a dauid ꝑ salomonẽ ut descendeᷤ̾t ad ioseph.¬
lucas uõ ab hely. qͥ tẽꝑe suit saluatoris ascendit ꝑ
heh sonat ioseph ñ discrepare eos in gorãtõne. s

Expanded text:
tunc reformauit, quando et fecerat. nec enim tunc reformauit, quando et fecerat. nec enim reprehendi poterit rei lapsae initium creationis, cum ad id redeat instauratio. eadem enim die uoluit esse renouationis gaudium, quo fuerat et dedicationis.mbiguum patrem Iosef Iacob fuisse. ordo enim a Dauid per Solomonem tramitem suum tenens recto cursu peruenit ad Iacob. cuius filius est Iosef: Heli autem filius Matthiae, qui a Dauid per Nathan. filium eiusdem Dauid, ordinem tenet usque ad tempus, quo saluator aduenit. unde singuli euangelistae a Dauid singulorum fratrum generationum ordines prosecuti quasi furcam fecerunt. ut Matheus a Dauid per Solomonem descenderet ad Lucas vero ab Heli, qui tempore fuit Salvatoris, ascendit per Heli sociat Joseph, non diserepare eos in generatione, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tõne ñ iñ sacͣm̃to qd̾ nc̃ oꝑatꝰ. ut accepta remis¬
sion e pccõꝵ suꝑuẽĩente scõ sp̃u dicant᷑ filii dĩ
Saluator gͦ et natus ẽ scd̾m carnẽ filiũs dei.
et post in mist̾i̾o firmatus. Nec eĩ pota̾t qd̾
de scõ scm̃ natus ẽ: nõ deo nasci. s ut ꝓpositũ
mysti̾i impleret᷑ suꝑueniente spũ nõ dimiñu¬
tum ẽ sed auctum.
ꝑib gessit saluator. ut enĩ
omĩa se nutu prĩs recte condidisse doce̾t. tũt
uoluit passione sua mundum redime̾ ⁊ resor¬
mare. qñ eum ⁊ treauerat.i. in equinoctio unde
mundus inicium cepit. ⁊ dies suꝑ noctem in¬
cresc̾e̾.In regno itaq agens romano. ñ uisi .uiii.
kł. aprilis. pati debuit qͣndo equinoctium hñt
romani. Tunc en ĩ utiq primum hec pars m̃di
illuminata ẽ ⁊ ex eo dies cepit crementũ accꝑe.
Id̾oq ⁊ passione saluatoris tũta tenebris ad
lucem ꝑducta. Nulla unq uituꝑatio aucto¬
ris poterit uideri qͣndo lapsam creaturam

Expanded text:
remissione peccatorum superveniente sancto Spiritu, dicantur filii Dei. Salvator ergo et natus est secundum carnem Filius Dei, et post in mysterio firmatus. Nec enim poterat quod de sancto Spiritu natum est, non de Deo nasci; sed ut propositum mysterii impleretur, superveniente Spiritu non diminutum est, sed auctum.poribus gessit saluator. ut enim omnia se nutu patris recte condidisse doceret, tunc uoluit passione sua mundum redimere et reformare, quando eum et creauerat, id est in aequinoctio, unde mundus initium cepit et dies super noctem increscere. in regno itaque agens Romano non nisi octauo Kl Apriles pati debuit, quando aequinoctium habent Romani. tunc enim utique primum haec pars mundi inluminata est et ex eo dies coepit crementum accipere ideoque et passione saluatoris tunc a tenebris ad lucem perducta. nulla itaque uituperatio auctoris poterit uideri, quando lapsam creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
numeꝵ nõ impleuit. S qr ubi dies ẽ ꝯputat᷑ ⁊ nox
⁊ ubi nox ẽ ꝯͣputat᷑ ⁊ dies. ut aꝑte ad totũ .xl dieᷤ
et.xl. noctes dicunt᷑. Ita ẽ ⁊ qd̾ dixit saluator. Et
qr tres noctes st̃. tres accipiantꝰ ⁊ dies. est eĩ nox
ne nouũ aut ꝯͣ rõnẽ forte uideat᷑ ut cũ nox ex
die pendeat. slã añ lucẽ ftãm ex qͣ appłłatus est
dies qͣm uesꝑm quẽ seqͥt᷑ nox. institutũ minime
dubitat᷑ qd̾ passio dñica a nocte suineꝰ asseuerat᷑
iniciũ ñ absurdũ. siã sic̃ lux .i. dies ymago uite
ẽ ita nox siłitudo mortis ẽ .i. tenebre. sit̃ ĩ scͥptis
euident̾ ostendit᷑ .i. silis lucis. et eꝯͣ tenebraꝵ. Nec
mirũ si cũ ubiq dies nocti ⁊ lum̃ tenebris ħ solũ
q̃ st̃ sequentia ant̾iorib sponant᷑. uł qd̾ ĩ talicã
rex ordo confundet᷑ ⁊ mutat᷑ ut añ signa. Nam
mortis nox magis ꝙͣ dies eẽ uideat᷑. iõ ⁊ eĩ a nodto

Expanded text:
 impleuit, sed quia, ubi dies est, conputatur et nox et, ubi nox est, conputatur et dies, ut a parte ad totum XL dies et XL noctes dicuntur. ita est et quod dixit saluator, ut, quia tres noctes sunt, tres accipiantur et dies. est enim nox, ne nouum aut contra rationem forte uideatur, ut cum nox ex die pendeat. nam ante lucem factam, ex qua appellatus est dies, quam uesperum, quem sequitur nox, institutum minime dubitatur. Quod passio dominica a nocte sumere adseueratur initium, non absurdum est; nam sicut lux, id est dies, imago uitae est, ita nox similitudo mortis filii lucis et e contra: tenebrarum. nec mirum si, cum ubique dies nocti et lumen tenebris, hic solum quae sunt sequentia anterioribus praeponantur, uel quod in tali causa rerum ordo confunditur et mutatur, ut antesignana mortis nox magis quam dies esse uideatur — ideo etenim a nocte
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ se ĩuocari p̃cant᷑. S ⁊ suꝑne sp̃itales ĩ celestib
degentes. Qmꝙͣ eĩ spĩtales słnt ⁊ celestes potentie
obꝓbrio tñ sb̾iacẽt. si a creatore suo fu̾nt aliene.
Et nͨ m̃bra erũt corꝑis que caput suũ ñ cognoscẽte̾
oberrant. Et qr aliud nõ ẽ ꝙͣ explanauimꝰ ĩ sb̾iectiᷤᷤ
ꝓpħa testat᷑ dicẽs . In illa aut̃ die illũiabit d̾s in con¬
silio suꝑ t̾rã. Et adiecit. qm̃ abluet dñs iñqͥt sordes
filioꝵ ⁊ filiaꝵ ⁊ sangͥnẽ purgabit de medio eoꝵ. Qd
tam euidens: Q in illo die .i. quo ꝓmissũ dei ĩple¬
tũ ẽ ⁊ fidei sacͣm̃tũ declaratũ ẽ hoĩb illũiati sunt
ut ꝑ treatoris cognitõnẽ purisicati qui rei fu̾ant
Pccõres pp̃ delicta ꝓpͥa ut de faucibꝰ mortis eriꝑet᷑.
Iusti uo̾ pat̾no absoluti pccõ deleta sñia data ĩ
adam ꝑ qͣm cũcti tenebant᷑ a morte lib̾tate accer
ta dĩ regnũ intrarent fcĩ ñ s̾ui. sed filii dei

Expanded text:
super se inuocari precantur, sed et supernae spiritales in caelestibus degentes. quamquam enim spiritales sint et caelestes potentiae, obprobrio tamen subiacent, si a creatore suo fuerint alienae, et nec membra erunt corporis, quae caput suum non cognoscentes oberrant. Et quia aliud non est quam explanauimus, in subiectis profeta testatur dicens: in illa autem die inluminabit deus in consilio super terram et adiecit: quoniam abluet dominus, inquit, sordes filiorum et filiarum et sanguinem purgabit de medio eorum. quid tam euidens, quia in illo die, id est quo promissum dei impletum est et fidei sacramentum declaratum est hominibus, inluminati sunt, ut per creatoris cognitionem purificati, qui rei fuerant peccatores propter delicta propria, ut de faucibus mortis eriperentur, iusti uero paterno absoluti peccato deleta sententia data in Adam, per quam cuncti tenebantur a morte, libertate accepta in dei regnum intrare
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt minimo oĩũ scõꝵ data ẽ hec gr̃a int̾ gentes
uniu̾sa creauit. ⁊ innotesc̾e pͥncipib ⁊ potestatib
in celrotib ꝓ ecc̃am młtiformis gr̃a sapĩa dei. per
hãt gtͦ eccãm suꝑni docent᷑. Qr uidas ait de terra
orta ẽ. Ut eĩ mentio suꝑioꝵ fiat. hic septẽ eccłie
nũdupant᷑ iñ una plebe. qͣs septẽ ecc̃as supplices
ꝓpħa inducit saluatori fc̃õ hoĩ. Intellexu̾nt enĩ
ad hoc natũ eẽ xp̃m ut app aufr̾et ohpbrium.
pͥmũ quidẽ sb̾ lege sua agentiũ. deinde ceto̾ꝵ.

Expanded text:
inquit, minimo omnium sanctorum data est haec gratia inter gentes uniuersa creauit, et innotescere principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis saphanc ergo Ecclesiam superni docentur, quia Veritas, ait, de terra orta est. ut enim mentio superiorum fiat, hic septem ecclesiae nuncupantur in una plebe, quas septem ecclesias supplices profeta inducit saluatori facto homini. intellexerunt enim ad hoc natum esse Christum, ut auferret obprobrium, primum quidem sub l
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is oꝑiem᷑. um̾ptñ ĩuocet᷑ nom̃ tuũ suꝑ nos.
aufer obꝓbriũ nr̃m. Qͥd ẽ hoc qd̾ p̃cant᷑. Si enĩ
pane ꝓpͥo utunt᷑ ⁊ uestim̃tis suis induũt᷑.i. ⁊ ui
xp̃m induistis. Et itmꝰ. Si expoliati inqͥt ñ nudi
Inueniam᷑. Qd ẽ qd̾ poscũt: Ut aufa̾t᷑ ab eis ob¬
s̾ lege agens xp̃m expͨtabat ꝓmissũ ad abolenda
pccã. Ideo dicũt. Panẽ nrm̃ manducabimꝰ. hoc
u̾bis legis q̃ unũ tradũt dm̃ pastemͣ᷑. qr ñ ĩ pane
tm̃ uiuit hõ. s in oĩ u̾bo dei. Et uestim̃tis nr̃is

Expanded text:
nomen tuum super nos, aufer obprobrium nostrum. quid est hoc quod precautur si enim pane proprio utuntur et uestimentis suis induuntur, id estChristum induistis et iterum: si expoliati, inquit, non nudi inueniamur —, quid est quod poscunt ut auferatur ab eis ob lege agens Christum expectabat promissum ad abolenda peccata? ideo dicunt: panem nostrum manducabimus — hoc est, uerbis legis, quae unum tradunt deum, pascemur, quia non in pane tantum uiuit homo sed in omni uerbo dei — et uestimentis nos
Abbreviated transcription (Latin):
hiis respondemꝰ qͥ ignorantes qr samuel ñ ẽ de filiiᷤ
a aron sac̾dotis estrmãt illũ sacdotẽ fuisse. Nec
eĩ fas erat ut de origine aaron descẽdens sacerdos
ñ eẽt auos pͥmũ uolo cognoste qr si sacerdos erat sa¬
nuel. sñ dubio ⁊ helcana pat̾ eiꝰ sac̾dos fuit. Con¬
gruũ quoq fu̾at ⁊ filios eiꝰ sat̾dotes fuisse. Quos qr
sac̾dores ñ erant iudices illos ꝯstituit filiis isrł.
sicuti ⁊ idem ip̃e euit samuel. Sic .n. legimꝰ qr iudi
qd̾ sacdos nõ erat. ascendebat inqͥt ex dieb ĩ dies
de ciuitate sua armathen adorare ⁊ sacͥficare d̾o oĩ¬
potentĩ sabaoth. Et ibi erat heho ⁊ duo filii eiꝰ ophni
⁊ finees sac̾dotes dñi. Qͥd tam aꝑtũ qr ueniebat
helcana offr̾e muna sua añ dnm̃ ꝑ sac̾dotes temꝑe
ꝯpetentĩ. scd̾m qd̾ statuerat moyses ut tribꝰ tẽꝑib
anni offrẽt muna ⁊ decimas suas ubi fuiss archa dñi
⁊ sac̾dotes. Qppe cũ ⁊ duas uxores hũit tẽꝑe uno qd̾¬

Expanded text:
 qui ignorantes quia Samuhel non est de filiis Aaron sacerdotis, aestimant illum sacerdotem fuisse; nec enim fas erat, ut de origine Aaron descendens sacerdos non esset. quos primum uolo cognoscere quia, si sacerdos erat Samuhel, sine dubio et Helcana pater eius sacerdos fuit. congruum quoque fuerat et filios eius sacerdotes fuisse, quos, quia sacerdotes non erant, iudices illos constituit filiis Israhel, sicuti et idem ipse erat Samuhel. sic enim legimus: quiod sacerdos non erat: ascendebat, inquit, ex diebus in dies de ciuitate sua Armathen adorare et sacrificare deo omnipotenti sabaoth. et ibi erat Heli et duo filii eius, tfni et Finees sacerdotes domini. Quid tam apertum, quia ueniebat Helcana offerre munera sua ante dominum per sacerdotes tempore conpetenti, secundum quod statuerat Moyses, ut tribus temporibus anni offerrent munera et decimas suas, ubi fuisset arca domini et sacerdotes, quippe cum et duas uxores habuerit tempore uno, q