comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco dñs monce. uult enĩ ut sĩplici
corde ⁊ in unũ dm̃ in tento faciamꝰ
quȩcũq facimꝰ. ⁊ multa incertũ ẽ
quo corde fiant. de qͥb iudicare
temerariũ ẽ: Maxime aut̃ hii te-¬
mere iudicant de incertis ⁊ facile
rep̾hendunt. qͥ magis amant uitu¬
perare ⁊ dãpnare. quã em̃dare atq
corrigere. qđ uitiũ uł suꝑbiȩ est:
uł inuidentiȩ. consequent subiecit
dicens. Quid aut̃ uides festucã in ocło
frĩs tui. trabẽ aut̃ in ocło tuo non
uides: Ut si forte uerbi grã ira ille
peccauit: tu odio rep̃hendas. qͣntũ
aut̃ int̾ festucã ⁊ trabẽ: qͣsi tantũ
int̃ irã distat atq odiũ. Odiũ ẽ enĩ
ira inueterata. qͣsi quȩ uetustate
ipsa tantũ robur acceꝑit : ut merito
appellet᷑ trabes. Fieri autẽ potest
ut si irascaris homini : uelis eũ cor¬
rigi. Si aut̃ oderis hominẽ: ñ potes
eum uelle corrigere. Quomͦ enim
dicis fr̃ĩ tuo. sine eiciã festucã de

Expanded text:
loco Dominus monet: vult enim ut simplici loco Dominus monet: vult enim ut simplici corde et in unum Deum intento faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus juditemerarium est. maxime autem hi temere iudicant de incertis et facile reprehendunt, qui magis amant uituperare et damnare quam emendare atque corrigere: quod uitium uel superbiae est uel inuidentiae — consequenter subicit et dicit: quid autem uides festucam.in oculo fratris tui, trabem autem in tuo oculo non uides? ut si feruenti uerbi gratia ira ille peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum uelle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: sine eiciam festucam de
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq nicħ nocet ei de qͦ temere
iudicat᷑. ei aut̃ qui temere iudicat.
ipsa temeritas necesse. ẽ. ut noceat.
Ista regula: etiã illud dictũ arbi¬
tror. Omis qui ꝑcusserit gladio.
gladio moriet᷑. Quã multi enim
gladio ꝑcutiunt. nec tam̃ gladio
moriunt᷑ sicut nec ipse petrus.
S ne istũ uenia peccatoꝵ talem
pęnam euasisse quis putte. quãqͣ
nichil absurdius. quã ut maiorẽ
putae gladii pęnã eẽ potuisse quȩ
petro ñ accidit. quã crucis quȩ
accidit. quid tamen de latronib
dicturus ẽ. qui cũ dño crucifixi
sunt: Quia ⁊ ille qui meruit ue¬
niam postea quã crucifixus est
meruit. ⁊ alt̾ omĩno ñ meruit. AN
forte om̃s qͦs occid̾ant. crucifixerant.
⁊ ꝓpt̃ ea hoc etiã ipsi pati meruert̃ :
Ridiculũ. ẽ. hoc putare. qͥd gͦ aliud
dictũ ẽ. omĩs enĩ qͥ gladio ꝑcusserit
gladio moriet᷑. nͥ qr ipso peccato ani.
de temerario ⁊ iniqͦ uidicio nos hoc

Expanded text:
plerumque nihil nocet ei de quo temere plerumque nihil nocet ei de quo temere iudicatur, ei autem qui temere iudicat ipsa temeritas necesse est ut noceat. ista regula etiam illud dictum arbitror: omnis, qui percusserit gladio, gladio morietur. quam multi enim gladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? sed ne istum uenia peccatorum talem poenam euasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum domino crucifixi sunt, quia et ille qui meruit ueniam, posteaquam crucimeruit , et alter omnino non meruit? An forte omnes quos occiderant, crucifixerant; et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? Ridiculum est hoc putare. Quid ergo aliud dictum est, Omnis enim qui gladio percusserit, gladio morietur, nisi quia ipso peccato animade temerario et iniquo judicio nos hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit᷑ de uob̃. ⁊ in qua mensura
mensi fueritis: in ea remetiet᷑ uob̃.
Nũquid enĩ si nos in uidicio teme¬
rario iudicauerimꝰ. temere de
nobis etiã ds̃ iudicabit: Aut
nũquid si mensura iniqua mensi
fuerimꝰ. ⁊ apd dm̃ iniqua m̃sura ẽ
unde nob̾ remetiet᷑: Nã & m̃sure
nomine: ipsũ uidiciũ significatũ
arbitror. Nullomͦ ds̃ uł temere
iudicat. uł iniqua m̃sura cuiquã
rependit. s hoc dictũ ẽ qm̃ teme¬
ritas qua punis aliũ: eadẽ ipsa
te puniat necesse ẽ. Nisi forte
arbitrandũ ẽ. qđ inquitas ei no¬
ceat aliquid. in quẽ ꝓcedit. ei aut̃¬
nichil a quo ꝓcedit. Immo uͦ sepe
nichil nocetꝰ ei qui patit᷑ iniuriã:
ei aut̃ qͥ facit necesse ẽ ut noceat.
Quid enĩ nocuit martirib iniqͥtas
ꝑsequentiũ : Ipsis aut̃ ꝑsecuto¬
rib. plurimũ. Quia &e si aliqͥ eoꝵ
correcti sunt: eo tam̃ tẽpore quo
ꝑsequebant᷑. excecabat illos mali.¬
tia illoꝵ. Sic & temerariũ uidiciũ

Expanded text:
dicabitur de vobis, et in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis. Nunquid enim si nos judicio temerario judicaverimus, temere etiam de nobis Deus judicabit? aut nunquid si in mensura iniqua mensi fuerimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa est ei qua te puniat necesse est; nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem nihil a quo procedit. immo uero saepe nihil nocet ei qui patitur iniuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. quid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis persecutoribus plurimum, quia, etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore, l quo persequebantur, excaecabat illos malitia illorum. sic et temerarium iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Itẽ si manifestã edacitatẽ ebri¬
ositatẽq cognoueris. & ita repre.¬
henderis qͣsi nũꝗͣ ille possit corrigi
atq mutari : nichilominꝰ temerẽ
iudicabis. Non gͦ rep̃hendamus
ea quȩ nescimꝰ quo animo fiant.
neq ita rep̃hendamꝰ quȩ manifes¬
ta sunt ut desperemꝰ sanitatẽ.: &
uitabimꝰ uidiciũ de quo nc̃ dicit᷑.
Nolite udicare: ne uidicet᷑ de

Expanded text:
bis. Item si manifestam edacitatem ebribis. Item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoveris, et ita reprehenderis quasi nunquam ille possit corrigi atque mutari, nihilominus temere judicabis. Non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem; et vitabimus judicium de quo nunc dicitur, Nolite judicare, ne judicetur de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentia ad iudiciũ. quȩdã aut̃
⁊ subsequunt᷑. Manifesta sunt ea¬
quȩ dicit : de quib clarũẽ quo
animo fiant. Hec p̃cedunt ad ui¬
diciũ. id. ẽ. quia si fuerit ista
subsecutũ iudiciũ: ñ ẽ temerariũ.
Gubsequunt᷑ aut̃ illa quȩ occulta
sunt: quia nec ipsa latebunt tem.¬
pore suo. Sic & de bonis factis in.¬
telligendũ ẽ. Nam ita subiungit.
Similit ⁊ facta bona manifesta st̃.
ni possunt. De manifestis gͦ iudicemꝰ:
de occultis uͦ dõ iudiciũ relinquamꝰ.
quia & ipsa abscondi ñ possunt. suie
mala siue bona: cũ tempꝰ aduene.¬
rit quo manifestent᷑. Duo sunt aut̃
in quib temerariũ iudiciũ cauere
debemus. cũ incertũ ẽ quo animo
quidq factũ sit: uł cũ incertũ ẽ qua¬
lis futurꝰ sit qui nc̃ uł bonꝰ uł malꝰ¬
appar&e. Si ergo qͥspiã uerbi gr̃a
conquestus de stomacho ieiunare
noluit. ⁊ tuid non credens edacita.¬
tis iudicio tribueris: demere iudica¬

Expanded text:
ntia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, non possunt. de manifestis ergo iudicemus, de occultis uero deo iudicium relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt siue mala siue bona, cum tempus aduenerit, quo manifestentur. Duo sunt autem, in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malapparet. Si ergo quispiam, verbi gratia, conquestus de stomacho jejunare noluit, et tu id non credens edacitatis id vitio tribueris, temere judica
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu agi cepit. ⁊ aduentꝰ regni
esꝰ. quo inclaritate uenturꝰ ẽ: non
ĩ finito scło. s infine scłi manifes¬
tibit᷑. Et ꝑfectio uoluntatis eius:
Sic̃ incęlo ⁊ int̾ra : siue iustos ⁊ pec¬

Expanded text:
adventu agi coepit; et adventus regni adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo futurũ sꝑandũ ẽ. Et hec est
spes quȩ ñ uidet᷑. De quacũ loque¬
retur apłs. ait. Spes aut̃ quȩ ui¬
detur: non ẽ spes. S tam̃ sapientio
quȩ in hac quoq uita concessa ẽ.
fidelib seruis dĩ. ñ ẽ desperanda.
Ea ẽ. aut̃ ut id qđ dño reuelante
fugiendũ eẽ intellexerimꝰ. cautissima
uigilantia fugiamꝰ: ⁊ id qđ dño
reuelante appetendũ ẽẽ intellexe¬
runus. flagrantissima caritate
appetamus. Ita enĩ relicto mor¬
talitatis huiꝰ onere. ipsa morte
deposita ex om̃i hominis parte opor.¬
tiuns tepore ꝑficiet᷑ beatitudo: quȩ
inha ista inchoata ẽ. ⁊ cui capessen¬
aiatq obtimendȩ aliqͥndo nc̃ om̃is
ciomu: considanda ⁊ cõmendanda
distuitio .e. Nã cũ ita nr̃a tẽpora¬
lit nẽ agat᷑ atq speret᷑ ȩtna. & cum
etna pͥora sint dignitate. quãuis te.¬
poralib: prius actis ad illa transeat᷑:
minis dei. ab ipso humilitatis dñi

Expanded text:
uando futurum sperandum est, et haec est uando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . Sed tamen sapientia, quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis  commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur;minis Dei ab ipso humilitatis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tẽptatione etia exitũ ut possitis
tolerare. In qua sententia satis ostãda
ñ id nob̃ orandũ ẽẽ. ut ñ tẽptemur.
s ne in tẽptationẽ inducam᷑. Inducin
enĩ: si tales acciđint. quas ferre non
possumꝰ. S cũ tẽptationes periculos
in quas inferri atq induci ꝑniciosĩ
ẽ. aut ꝓsꝑis reb tẽporalib. aut ad.¬
uersisꝰ oriantur : nemo frangitur
aduersarũ molestia. qͥ prosperan
delectatione ñ capit᷑. Ultima a
septima petitio. ẽ: s lib̾a nos a mal
Orandũ enĩ ẽ ut ñ solũ ñ inducam᷑
in malũ quo caremꝰ. qđ sexto loco
petit᷑. s ab illo etiã lib̾entur. quo
inductisumꝰ. Qđcũ factũ fuerit.
nichil remanebit formidolosum.
nec omino metuenda erit ulla tẽp.¬
tatio. Qđ tam̃ in hac uita. quãdu
istã mortalitatẽ circũferimꝰ. in qu
serpentina ꝑsuasione inducti sumꝰ.
ñ spaudũ ẽ posse fieri. S tam̃ ali.¬

Expanded text:
cum temtatione etiam exitum, ut possicum temtatione etiam exitum, ut possitis ostendit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Sed libera nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliq
Abbreviated transcription (Latin):
simul illud qđ ame quert̃ expo¬
nunt sibi. Si uͦ ñ ualuerint hoc
exponere: ñ audeant id qđ it
euangłio sine offensione ñ urtel¬
ligunt. in aliquo libro cũ temeri¬
tate culpare. E iunt gͥ tẽptatio.
nes ꝑsatanan: ñ potestate eiꝰ sed
ꝑmissu dĩ ad homines. aut ꝓsuis
peccatis puniendos: aut pto dei
miscđia ꝓbandos. ⁊ exercendos.
Et int̾est plurimũ. in qualem
quisq tẽptationẽ in cidat. Non
enĩ in dalẽ incidit iudas qͥ uendi¬
dit dñm: in qualẽ incidit petrꝰ
cũ t̾ritꝰ diim negauit. Sunt etiã
humane tẽptationes. Credo cũ
bono qͥsq animo scdđm humanã
tam fragilitatẽ: in aliquo consilio
labit᷑ aut irritat᷑ in frẽm. studio
corrigendi. Paulo tam̃ amplius
quã xp̃iana tranqͥllitas postulat.
de quib apłs dicit. Tẽptatio uos
ñ app̃hendat: nͥ humana. Cum
idem dicat. Fidelis ds qͥ ñ uos ꝑmite
tẽptari supͣ quã potestis ferre. s facr

Expanded text:
simul illud quod a me . quaerunt exposimul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis puniendos aut pro dei misericordia probandos et exercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas postulat. de quibus apostolus dicit: temtatio uos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: fidelis deus, qui non uos sinat temtari super quam potestis ferre, sed faciet
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑ aliquã certe creaturã tali opi
accõmodatã. ds̃ locutꝰ cũ diabolo
dicitur : Nec dignitatis eẽ arbitrent᷑
⁊ qͣsi iustitię meritũ: qđ cũ illo ds̃
locutꝰ ẽ. qm̃ locutꝰ ẽ cũ anima angłica.
quãquã stulta ⁊ cupida. tamꝗͣ si
loqueret᷑ cũ anima humana stulta
& cupida. Aut ipsi dicant. quomodo
locutus ẽ. cũ illo diuite. cuiꝰ cupidi¬
tatẽ stulassimã arguere uoluit
dicens. Stulte hac nocte anima
tua expostulat᷑ ate. Hȩc quȩ p̃pa¬
rasti cuiꝰ erunt: Certe hoc ipse
dñs meuangłio dicit. C ui hereti¬
ci isti uelint uolint: colla submit¬
tunt. Si aut̃ in hoc mouent᷑ quod
tẽpcandũ iustũ satanas petit a deo.¬
ñ ego expono quare sit factũ. sed
ipsos cogo exponere: quare sit dic̃.¬
tũ in euangłio ab ipso dño discipłis.
Ecce satanas petiit uexare uos
quomͦ triticũ. Ꝙ petro ait. Ego
aut̃ postulaui ne deficiat fides
tua. Cũ aut̃ hoc exponunt mͥ.

Expanded text:
tione, per aliquam certe creaturam tali operi tione, per aliquam certe creaturam tali operi accommodatam Deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur et quasi justitiae meritum quod cum illo Deus locutus est, quoniam locutus est cum anima angelica, quamquam stulta et cupida, tamquam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se iniuicẽ cogitationũ accusantiũ
aut etiã excusantiũ in die qua iudica.¬
bit d̾s occulta hominũ. Quaꝓpt̃ si
om̃is anima rationalis etiã cupiditate
cȩcata. tam̃ cũ cogitat ⁊ raciocinat᷑.
quicqͥd in ea ratiocinatione uerum ẽ.
non ei tribuendũ ẽ: s ipsi lumini ueri¬
tatis. a quo uł tenuit̃ ꝓsui capacitate
illustratur: ut uerũ aliqͥd in ratioci.
nando sentiat. Quid mirũ si diaboli
anima praua cupiditate ꝑuersa. qͥcqͥd
tam̃ uerũ de iusto uiro cogitauit. cũ eũ
tẽptare uell&e: ipsius di uoce. id÷ ipsius
ueritatis uoce audisse ꝑhibet᷑: Quicqͥd
aut̃ falsũ. illi cupiditati tribuit᷑. qua
diaboli nom̃ accepit. Quã quã etiã ꝑ
creaturã corporalẽ atq usibilẽ ds
plerũq locutus. ẽ: seu bonis seu malis.
meritis ordinator. Sicut ꝑ angłos qui
hominũ quoq aspectib apparuert̃:¬
⁊ ꝑ ꝓpħas dicentes hȩc dicit dñs. Quid
ergo mitũ si quãꝗͣ non in ipsa cogita.¬

Expanded text:
antium, aut etiam excusantium, in die qua judicabit Dominus occulta hominum . Quapropter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione verum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini veritatis, a quo vel tenuiter pro sui capacitate illunando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uautem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit. Quanquam etiam per creaturam corporalem atque visibilem Deus plerumque locutus est seu bonis seu malis, meritis ordinator: sicut per Angelos, qui hominum quoque aspectibus apparueras dicentes, Haec dicit Dominus. Quid ergo mirum si quanquam non in ipsa cogita
Abbreviated transcription (Latin):
int̃posito uelamine ꝓpt̃ infirmi
Lauamini inqͥt. mundi estote.
auferte nequitias ab animis
ur̃ĩs. atq a conspectu ocłorum
meoꝵ. Abhis gͥ sordib facies nr̃a
lauanda.ẽ. quib dĩ aspectꝰ offen.¬
dit᷑. Nos enĩ reuelata facie głam
dñi speculantes. in eandẽ imagi¬
nẽ trans formabim᷑. Sepe etiam
cogitatio necessariarũ rerũ ad
istam uitã ꝑtinentiũ. sautiat o
sordidat int̾iorem ocłm nr̃m.
⁊ plerũq conduplicat. ut ea quȩ
uidemur cũ hominib recte face¬
re: ñ eo corde faciamꝰ quo dñs
p̃cipit. id est quia eos diligimus:
s quia cõmodũ ab eis aliqđ ꝓpt̃
necessitatẽ p̃sentis uitȩ ad ipisci
uolumꝰ. Debemꝰ aut̃ benef acere

Expanded text:
interposito uelamine propter infirinterposito uelamine propter infirlauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte facere non eo corde faciamus, quo dominus praecipit, id est quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere
Abbreviated transcription (Latin):
unctis etiã capitib cũ ieuinamꝰ nos
ẽẽ debere. Qđ si turpissimũ om̃s
fatent᷑: intelligendũ ẽ. hoc p̃ceptũ
ungendi caput ⁊ faciem lauandi:
ad int̾iorẽ hominẽ ꝑtinere. Ungere
gͦ caput. ad lȩtitiã ꝑtin&. lauare
aut̃ faciem: ad munditiã. Et ideo
caput ungit: qͥ lȩtat᷑ interiꝰ m̃te
atq ratione. Hoc enĩ recte accipimꝰ
caput qđ in anima p̾mince: &
quo cet̾a hominis regi ⁊ gub̃nari
manifestũ ẽ. Et hoc facit᷑ꝰ qui non
foris querit lȩtitiã : ut de laudib
hominũ carnalit̾ gaudeat. Caro
enĩ quȩ subiecta ẽt̃ debet: nullo
modo.ẽ. totius naturȩ humane
diligendã uxorẽ p̃cipit. S caput
mulieris uir: cui uiro caput est
xp̃s. Interiꝰ gͦ gaudeat in ieiunio
suo: eo ipso quosic se ieuinando
auertit a uoluntate scłi. ut sit
caput unctũ hab̾e desidat. Ita
enĩ ⁊ faciem lauabit .id.ẽ.cor
mundabit quo iusutꝰ ẽ dm̃. Non

Expanded text:
unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae cit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib pot̾ conici. utrũ hoc contẽptu
suꝑfluicultꝰ. an ambitione aliqua
faciat. Quia ⁊ sub ouina pelle: ca¬
uendos lupos dñs p̃cepit. S ex fruc.¬
tib inqͥt eoꝵ cognoscetis eos. Cũ enĩ
ceꝑint aliquib tẽptationib ea ipsa
illis subtrahi uł negari. quȩ isto ue.¬
lamine uł consecuti st̃ uł consequi
cupiunt. tunc necesse ẽ appareat
utrũ lupꝰ in oiuna pelle sit: an oiuis
insua. Non enĩ ꝓptea ornatu super-¬
fluo debet aspectus hominũ mul¬
cere xp̃ianꝰ: quia illũ parcũ habitũ
ac necessariũ. etiã simulatores sȩpiꝰ
usurpant: ut incautos decipiant.
quia ⁊ illȩ oues ñ debent deponere
pelles suas: si aliqͣndo eis lupi se
contegunt. Querigͦ sol&: qͥd sit
qd̾ ait. Uos aut̃ ieiunantes: ungite
capita urã ⁊ facies uras lauate. ñe
uideamini hominib ieiunandes.
Non enĩ qͥspiã recte p̃ceꝑit quãuis
faciẽ cotidiana consuetudine lauemꝰ

Expanded text:
operibus potest conici, utrum hoc contemtu operibus potest conici, utrum hoc contemtu perflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet, quid sit quod ait: uos autem ieiunantes unguite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes. non enim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus,
Abbreviated transcription (Latin):
et iut ur qui uid&e in abscondito.
readet uob. Oanifestũ ẽ. his p̃ceptis
oninẽ nr̃am intentionẽ in int̾iora
gaudia dirigi. ne foris querentes
mercedẽ. huic scło conformem᷑. &
amittamꝰ ꝓmissionẽ tanto solidioris
atq firmioris. qͣnto int̾ioris beatitu.¬
dinis: qua nos elegit ds̃ conformes
fieri imagini filii eiꝰ. In hoc autem
capitulo: maxime animaduerten¬
dũ ẽ. ñ solo rerũ corporearũ nitore
atq pompa. s etiã in ipsis sordib
luctuosis ẽẽ posse iactantiã. ⁊ eo
periculosiorẽ: quo sub nomine ser¬
uitutis dĩ decipit. Qui gͦ ĩ mod̾ato
cultu corporis atq uestitꝰ. uł cȩce¬
rarũ rerũ nitore p̃fulg&.: facile
conuncit᷑ reb ipsis pomparũ scłi
eẽ sectator. Nec quẽqua fallit: do¬
losa imagine sc̃itatis. Qui autẽ in
ꝓfessionẽ xp̃ianitatis. inusitatosqua¬
lore ac sordib intentos inse homi¬
nũ ocłos facit. cũ iduoluntate fa-¬
ciat. ñ necessitate patiat᷑. cet̾is eius

Expanded text:
 qui est in abscondito, reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ioris ocłi: cũ excludunt᷑ ea
quȩ tẽporalit̾ cupiebant᷑. ut acies
simplicis cordis ferre possit sim¬
plicẽ lucẽ diumitꝰ sine ullo occa.¬
su aut imniutatione fulgentẽ.
Nec solũ ferre: s etiã manere in
illa. Non tantũ sine molestia:
setiã cũ ineffabili gaudio. quo
nos orare ille p̃ceꝑit. ⁊ ꝑ quẽ dis¬
cimus qͥd oremꝰ. ⁊ consequimur
qd̾ oramꝰ. Sic itaq uos orate inqͥt.¬
lentia concilianda sit ei quẽ dep̃
illius ad quẽ oratio dirigit᷑. Soloe
beniuolentia conciliari. ⁊ hoc in
orationis pͥncipio poni sol&. in
quo dñs nr̃ nichil aliud nos iussit¬
OOulta enĩ dicta sc̃ in laudẽ dei
quȩ ꝑ om̃s scãs scripturas uarie
lateq diffusa poterit quis q¬
se
consid̾are cũ legit. nusquã tam̃
inuenit᷑ p̃ceptũ popło ifrł. ut
dicer&e. pat̃nr̃ aut ut orar&e pa¬
trẽ dm̃. S dñs eis insinuatus ẽ
ad huc uiuentib. Hoc aut̃ dico.

Expanded text:
interioris oculi, cum excluduntur ea interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies simplicis cordis ferre possit simplicem lucem diuinitus sine ullo occasu aut immunec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quo nos orare ille praeceperit, per quem et discimus quid oremus, et consequimur quod oramus. Sic itaque orate vlentia concilianda sit ejus quem depillius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet: in quo Dominus noster nihil aliud nos Multa enim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, adhuc viventibus. Hoc autem dico,
Abbreviated transcription (Latin):
pondet᷑ ñ uerbis nos agere debe
apd dm̃. ut impetremꝰ qđ uolumꝰ.
s reb quas animo gerimꝰ. ⁊ inteng¬
tione cogitationis cũ dilectione
pura ⁊ supplici affectu. S res
ipsas uerbis nos docuisse dñm
nr̃m  quib memoriȩ mandatis
eas ad tempus orandi recordem᷑.
S rursus queri pot̃. siue rebus
siue uerbis orandũ sit. qͥd opꝰsit
ipsa oratione. si ds̃ iã nouit qͥd
nob sit necessariũ. nisi qͥa ipsa
orationis intentio cor nr̃m sere¬
nat. & purgat. capatiusq effi¬
cit ad excipienda diuina munera¬
quȩ spiritalit̃ nob̃ infunduntur.
N enĩ ambitione p̃cũ nos exaudit
ds. qui sẽꝑ paratꝰ dare suã est lu¬
cẽ nob̾. ñ usibilẽ s intelligibilẽ
⁊ spiritalẽ : s nos ñsemꝑ parati
sumꝰ acciꝑe. cũ inclinamur in
alia: ⁊ rerũ temporaliũ cupidi¬
tate tenebram᷑. Fit gͦ in oratione
conu̾sio cordis ad eũ qui sẽꝑ dare
paratꝰ ẽ. si nos capiamꝰ qđ dederit.
Et in ipsa conu̾sione. purgatio

Expanded text:
on verbis nos agere debere apud Deum ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et supplici affectu; sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis, eas ad tempus orandi recordaremur. Sed rursum quaeri potest sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit? nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, et purgat capaciusque efficit ad excipienda divina muneraquae spiritaliter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis non uisibilem, sed intellegibilem et spiritalem, sed nos non semper parati sumus accipere, cum inclinamur in inania et rerum temporalium cupiditate tenebramur. fit ergo in oratione conuersio cordis ad eum qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit, et in ipsa conuersione purgatio
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilego irridere uoluerint: illud
p̃cetis uentilant. qđ satanas petiue.¬
rit eũ tẽptandũ. Querunt enĩ ab
imꝑtas hominib talia intelligere
nequaꝗͣualentib: quomͦ satanas
cũ dõ loqui potuerit. ñ intuentes.

Expanded text:
sacrilego irridere noluerint, illud sacrilego irridere noluerint, illud prae ceteris uentilant, quod satanas petiuerit eum temtandum. quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intellegere nequaquam ualentibus, quomodo satanas c
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ ur̃. quasi in euangłio de
dño scriptũ ñ sit. Hoc aut̃ dicebat
tẽptans eũ. Nã ipse sciebat quid
eẽt facturꝰ. Si enĩ nouerat cor es
quẽ tẽptabat. quid.ẽ. qđ uoliut
uidere tẽptando: S ꝓfecto illud
factũ ẽ: ut ipse sibi notꝰ fierce qui
tẽptabatur. suãq desꝑationẽ con¬
dempnar&e. saturatis turbis de
pane dñi qͥ eas ñ hab̃e qđ ederent
existimauerat. Nergo hic oratur
ut ñ tẽptemur: s ut ñ inferam᷑
intẽptationẽ. Tã ꝗͣ si quispiã cui
necesse ẽ igne examinari ñ oret
ut igne non contingat᷑. s ut
nexurat᷑. Uasa enĩ figuli ꝓbat fornax.
⁊homines iustos tẽptatio tribulatiõis.
Ioseph gͦ tẽptatꝰ ẽ illecebra stupri.
s. ñ ẽ illatus intẽptationẽ. Susanna
tẽptata ẽ: nec ipsa inducta ł illata
in tẽptationẽ. Multiq aliĩ utriusq
secus. Iob maxime. cuiꝰ admirabilẽ
stabilitatẽ in dõ dño suo. cum illi
heretici hostes uet̾is testam̃ti ore

Expanded text:
dominus deus uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas non habere quod ederent existimauerat. Non ergo hic oratur, ut non temtetur, sed ut non inferamur in temtationem, tamquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non oret, ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. uasa enim figuli probat fornax, homines uero iustos temtatio tribulationis. Ioseph uero temtatus est inlecebra stupri, sed non est inductus in temtationem. Susanna temtata est, nec ipsa inducta uel inlata in temtationem, multique utriusque sexus. sed Iob maxime, cuius admirabilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris testamenti ore
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃ qͥ datꝰ ẽ nob̾. In cõmemora¬
tione aut̃ tribulationũ ac laborũ
suoꝵ: idem apłs ñ tantũ in carce¬
rib ⁊ naufragiis atq huiꝰ modi
multis molestiis: s etiã in fame
ac siti. infrigore ⁊ nuditate se labo¬
rasse cõmemorat. Qđ cũ legimus:
ñ estimemꝰ dñi ꝓmissa titubasse.
ut famẽ acsitim ⁊ nuditatẽ pateres
sicut adiutoria nouit ille medicꝰ.
cui semel nos totos cõmisimꝰ. ⁊ aquo
habemꝰ ꝓmissionẽ uitȩ p̃sentis &
futurȩ. qͣndo apponat. qͣndo detra.¬
hat sic̃ nob̾ iudicat expedire. quos
⁊ consolandos ⁊ exercendos in hac
uita ⁊ pꝰ hanc uitã in ꝑpetua reqͥe
stabiliendos atq firmandos: gu¬
bernat & dirigit. Non enĩ & homo
cũ plerũq ium̃to suo cibaria de¬
trahit. deserit illud cura sua ac
ñ potius curando hȩc facit. Et qm̃
uł si causa non ẽ quare illa ĩpen¬
das reseruant᷑: incertũ ẽ qͦ animo
fiat. cũ possit simplici corde fieri

Expanded text:
 . In commemoratione autem tribulationum ac laborum suorum idem apostolus non tantum in carceribus et naufragiis, atque hujusmodi multis molestiis, sed etiam in fame et siti, in frigore et nuditate se laborasse commemorat . Quod cum legimus, non aestimemus Domini promissa titubasse, ut famem ac sitim et nuditatem pateretur sicut adjutoria novit ille medicus, cui semel nos totos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentis et futurae, quando apponat, quando detrahat, sicut nobis judicat expedire; quos et consolandos et exercendos in hac vita, et post hanc vitam in perpetua requie stabiliendos atque firmandos gubernat, ac dirigit. Non enim et homo, cum plerumque jumento suo cibaria detrahit, deserit illud cura sua, ac non potius curando haec facit. CAPUT Xvel si causa non est quare illa impendas, reservantur, incertum est quo animo fiat, cum possit simplici corde fieri, possit
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ peccatoꝵ. quanos miscdes eẽ
uoluit. Qđ unũ ẽ consiliũ. miserus
euadendi. Nulla enĩ alia sententia
sic oramꝰ : ut quasi paciscam᷑ cũ di
Dicimꝰ enĩ. Dimitte nob̾ sicut ⁊ ni
dimittimꝰ. In qua petitione si men¬
timur : totius orationis nullus ẽ
fructꝰ. Sic enĩ dic̃. Si enĩ dimiseri.¬
tis hominib delicta eoꝵ: dimittã¬

Expanded text:
 in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ad uenero: quoscũq ꝓbaueri
aut̃ aduos: cũ in macedomã tran.¬
fiero. Macedoniã eni ꝑ transeo.
apud uos forsitan remanebo. uel
etia hiemabo. ut uos me deducatis
quoeuq iero. Nolo eĩ uos nunc in
tusitu lidere. Sꝑo enĩ me aliqͥd tem¬

Expanded text:
autem advenero, quoscumque probaveriautem advenero, quoscumque probaveriautem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliq
Abbreviated transcription (Latin):
dã milites dõ. Hoc aut̃ loco uehem̃t
cauendũ ẽ: ne forte cũ uiderimꝰ aliqũ
seruũ dĩ ꝓuidere ne ista necessaria
desint. uel sibi uel eis quoꝵ sibi cua
cõmissa ẽ: iudicemꝰ eũ contͣ p̃cepti
dñi facere. ⁊ de crastino ẽẽ sollicita
Nã & ipse dñs cui ministrabant anqͥi
tam̃ ꝓpt̃ exemplũ nequis pꝰea scan.¬
dalũ pateret᷑: cũ aliquẽ seruoꝵ ens
ammaduertiss&e ista necessaria ꝓcu.¬
rare. loculos hab̾e dignatꝰ.ẽ. quib
pecunia unde usib necessariis qͥcq
opꝰfuiss&e p̃beret᷑. Quoꝵ loculorũ
custos ⁊ fur. sic̃ scriptũ ẽ iudas fuit.
qͥ eũ tͣdidit: sicut ⁊ apłs paulus
pot̃ uideri de crastino cogitasse:
cũ dixit. De collectis aut̃ in scõs
sic̃ ordinaui eccłiis galatiȩ: ita⁊
uos facite. scđm unã sabbati. Unus¬
quisq urm apud se ponat thesauri¬
zans qđ sibi placuerit. ut non cum
uenero. tunc collecte fiant. Cum

Expanded text:
ndam milites deo. Hoc autem loco uehementer ndam milites deo. Hoc autem loco uehementer cauendum est, ne forte, cum uiderimus aliquem seruum dei prouidere, ne ista necessaria desint uel sibi uel eis quorum sibi cura commissa est, iudicemus eum contra praeceptum domini facere et de crastino esse sollicitum. nam  exemplum, ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur: quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas fuit, qui eum tradidit . Sicut et apostolus Paulus potest videri de crastino cogitasse, cum dixit: « De collectis autem in sanctos, sicut ordinavi Ecclesiis Galatiae, ita et vos facite: secundum unam sabbati unusquisque vestrum apud se ponat thesaurizans, quod ei placuerit, ut non cum venero, tunc collectae fiant. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ oparibonũ ad onĩs. ñ aut̃ in hac
oꝑatione uł solã uł cũ regno dĩ mer-¬
cedẽ tẽporaliũ cogitare. Quorum
omĩũ. tẽporaliũ nomine crastinũ
posuit dicens. Nolite solliciti ẽẽ de
crastino. Non enĩ dr̃ crastinꝰ dies:
nisi in tẽpore. ubi p̃t̃ito succedit
futurũ. Ergo cũ aliqͥd boni oꝑam᷑
ñ tẽporalia sed ȩt̃na cogitemꝰ. Tunc
erit illud bonũ ⁊ ꝑfectũ opus. Cras.¬
tinus enĩ dies inquit: sollicitꝰ erit
sibi ipsi. idẽ ut cũ oportuerit su.¬
mas cibũ. uł potũ uł indum̃tũ:
cũ ipsa scilic& necessitas urgere
cȩꝑit. Aderunt enĩ hȩc : qͥa nouit
Sufficit. qđ ista sumere urgebit ipsa¬
necessitas. Quã ꝓpt̾ea malitiã nominad̃
arbitror: quia penalis. ẽ. nobis. ꝑtinae
enĩ ad hanc fragilitatẽ ⁊ mortalitate.
quã peccando merumꝰ. Huic gͦ pene
tẽporalis necessitatis: noli addere aliqͥ
grauius. ut ñ solũ patiaris harũ reti
indigentiã: s etiam ꝓpt̃ hanc exple¬

Expanded text:
emus operari bonum ad omnes; non autem in hac operatione, vel solam, vel cum regno Dei mercedem, temporalium cogitare: quorum omnium temporalium nomine crastinum posuit, dicens, Nolite cogitare de crastino. Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore, ubi praeterito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus: tunc erit illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia novit Sufficitnecessitas. Quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis: pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem, quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam propter hanc exple
Abbreviated transcription (Latin):
ut scire uos faciat. Sicut diem le
dicimꝰ: qđ letos faciat. frigꝰ pigi
qđ pigros facit. Et innumerabilia
huiꝰmodi. Quȩ sine in consuetudin
loquendi. siue in sermone doctoꝵ
siue inscripturis scĩs reperiuntur
Qđ non intelligentes heretici. qu
uet̾i testam̃to aduersant᷑. uelut¬

Expanded text:
ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersant
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis nequa ẽ : totũ corpꝰ tuũ tene¬
brosũ erit. Si gͦ lum̃ qđ inte est
tenebre sunt tenebrȩ quantȩ : qui
locus sic intelligendꝰ ẽ ut nouerimꝰ
omĩia oꝑa nr̃a tunc ẽẽ munda. ⁊ pla¬
cere in conspectu dĩ: si fiant simplici
corde idest intentione suꝑna. fine
illo caritatis. quia ⁊ plenitudo legis¬
ẽ caritas. Ocłm gͦ hic acciꝑe debemꝰ
ipsã utentionẽ qua facimus quicqͥd
facimꝰ. Quȩ si munda fuerit ⁊ recta.
ullud aspiciens qđ aspiciendũ est.

Expanded text:
us nequam est, totum corpus tuum teneus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspiciendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quisq oꝑet᷑ aliqͥd. ut t̾renũ cõmodĩ
adipiscat᷑. quomͦ erit mundũ qđ
in t̾ra uolutat᷑ : Si aut̃ in cęlo: mun¬
dũ erit quia munda sunt quȩcũꝙ
cȩlestia. Sordescit enĩ aliqͥd: cum
inferiori miscetur naturȩ. quãuis
in suo genere ñ sordidȩ. Quia etĩ
de puro argento. sordidat᷑ aurũ
si misdeat᷑. Ita ⁊ animꝰ nr̃ t̾renoꝵ
cupiditate sordescit. quãus ipsa
t̃ra in suo genere atq ordine mun¬
dasit. Cȩlum aut̃ hoc loco ñ corpo¬
reum acceꝑim: quia om̃e corpus
ꝓ t̾ra habendũ ẽ. Totũ enĩ mundũ
debo contẽpnere: qui sibi thes¬
aurizat in cȩlo. Bi illo gͦ celo de
quo dictũ ẽ. celũ celi dño. id est
infirmanto spiritali. noneni in eo qđ
misier constituere & collocare debemꝰ
femhe manifestat de mundando cor¬
qt se cuncta ista p̃ciꝑe: cumdicit.
Lucerna corꝑis tui.ẽ ocłs tuus. Si
gͣ ocłs tus simplex fuerit: totum
corpͥ tuũ lucidũ erit. Si autẽ oculus

Expanded text:
ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum est. Totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in coelo. In illo ergo coelo de quo dictum est, Coelum coeli Domino , id est in firmamento spirituali, non enim in eo quod transiet, constituere et collocare debemus hic manifestat de mundando corde se cuncta ista praecipere, cum dicit: « Lucerna corporis tui oculus tuus est. Si ergo oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a natura. S id oꝑandũ ẽ : ut sicut
in celo ita ⁊ int̾ra fiat uoluntas dei.
id ẽ. ut quẽ admodũ corde delectamͣ
legiscđm int̾iorẽ hominẽ. ita etiã cor¬
poris ĩmutatione facta huic nr̃ȩ de¬
lectationi nulla pars nr̃a t̾renis dolo.¬
rib seu uoluptatib aduerset᷑. Nec
illud a ueritate ab horr&. ut accipi¬
amꝰ fiat uoluntas tua sic̃ incęlo ⁊ in
ȩccła. tãꝗͣ in uiro qͥ patris uoluntatẽ
impleuit: ita infemina quȩ illi
desponsata ẽ. Cȩlũ enĩ ⁊ t̾ra conue¬
ment̃ intelligitur. qͣsi uir & femina:
qͣm t̾ra cȩlo fecundante fructifera ẽ.¬
necessitatẽ sustentant. de quo cũ
p̃ciper& ait. nolite cogitare de cras-¬
idẽ dñs dic̃. Oꝑamini escã: quȩ non
corrũpit᷑. Et illud. Egosũ panis
uitȩ : qͥ de cęlo descendi. S horũ
triũ quid sit ꝓbabiliꝰ: considari pot̃.
Nã forte qͥspiã moueat᷑. cur oremꝰ ꝓ

Expanded text:
nostra natura: sed id orandum est, ut sicut nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum legi secundum interiorem hominem, ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae deectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in Ecclesia: tanquam in viro qui Patris voluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera estnecessitatem sustentant, de quo cum praecipit, ait: Nolite cogitare de crasidem Dominus dicit: Operamini escam quae non corrumpitur. Et illud: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probatissimum considerari potest. Nam fort
Abbreviated transcription (Latin):
mente seruio legi dĩ. carne autem
legi peccati. uidemꝰ factã uoluntatẽ
dei in m̃te: id .ẽ. inspũ. Cũ autem
absorta fuerit in uictoria:⁊ morta¬
lehoc induerit ĩmortalitatẽ. qđ
fiet carnis resurrectione atq illa
ĩmutatione quȩ ꝓmittit᷑ iustis scd̃m
eiꝰdem apłi p̾dicationẽ. fiet uoluntã
dei & in t̾ra sic̃ in cęlo. id.ẽ. ut quẽ¬
ad modũ sp̃s ñ resistit dõ. sequens
i faciens uoluntatẽ eiꝰ: ita ⁊ corpꝰ
ñ resistat sp̃ui. uel anima quȩ
nc corpis infirmitate uexatur.
& in carnalẽ consuetudinẽ prona ẽ.
qđ erit summa pacis in uita ęt̾̃na. ut
ñ solũ uelle adiaceat nob̾ s etiã ꝑficere
bonũ. Nunc enĩ uelle inquit ad iacet
mͥ ꝑficere aut̃ bonũ non: quia nondũ
in t̾ra sicut incȩlo. id ẽ. nondũ in carne
sicut inspũ facta ẽ uoluntas di. Nam
& in miseria nr̃a fit uoluntas di. cũ ea
patim᷑ ꝑ carnẽ : quȩ nob̾ mortalitatis
iure debent᷑. quã peccando meruit

Expanded text:
ervio legi Dei, carne autem legi peccati ; videmus factam voluntatem Dei in mente, id est, in spiritu: cum autem absorpta fuerit mors in victoriam, et mortale hoc induerit immortalitatem, quod fiet carnis resurrectione, atque illa immutatione quae promittitur justis, secundum ejusdem apostoli praedicationem : fiat voluntas Dei et in terra, sicut in coelo: id est, ut quemadmodum spiritus non resistit Deo, sequens et faciens voluntatem ejus; ita et corpus non resistat spiritui vel animae, quae nunc corporis infirmitate vexatur, et in carnalem consuetudinem prona est: quod erit summae pacis in vita aeterna, ut non solum velle adjaceat nobis, sed etiam perficere bonum. Nunc enim velle, inquit, adjacet mihi; perficere autem bonum non: quia nondum in terra sicut in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatꝰ qualia scit: siue aliis sicut
apłs dicit. Et cẽptationẽ uram in
care mea ñ spreuistis. Hincenĩ eos
firmos ipse cognouit: qđ ꝓ tribula
donoti sumꝰ ⁊ ante oñs tẽptationes.
qui scit omia antequã fiant. Qua
itaq scriptũ ẽ. tẽptat uos dñs d¬

Expanded text:
tentatus, qualia scit ? sive alii, sicut tentatus, qualia scit ? sive alii, sicut Apostolus ait, Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis : hinc enim eos firmos ipse cognovit, quod eis tribDeo noti sumus et ante omnes tentationes, qui scit omnia antequam fiant. 31. Quod itaque scriptum est, Tentat vos Dominus D
Abbreviated transcription (Latin):
t̃i ꝓhis iubemur qui ueniã petunt.
Nullo mͦ aut̃ quisquã uere dixerit
orare se ꝓeo: cũ ñ ignouerit. Qua.¬
ꝓpt̾ fatendũ ẽ oĩa peccata dimit.¬
tenda ẽẽ. quȩ in nos admictunt᷑.
si uolumꝰ nob apatre dimitti. quȩ
admittimus. Nã de uindicta su¬
perius ut arbitror satis disputatũ ẽ.
Sexta petitio. ẽ. Et ne nos inferas
intẽptationẽ. N onnulli codices ha¬
bent inducas. qđ tantundẽ ualere
arbitror. Nã ex uno greco quod
dicunt. Ne nos patiaris induci in
tẽptationẽ: exponentes scilicet qͦmͦ
dictũ sit inducas. Non enĩ ꝑse ipsũ
inducit ds̃: s induci patit᷑ eũ quẽ
suo auxilio deseruerit ordine oc¬
cultissimo: ac meritis. Causis etiã
sȩpe manifestis : dignũ iudicat ille
quẽ deserat. ⁊ in temptationem in¬
ducisinat. Aliud ÷ aut̃ induci
intẽptationẽ : aliud tẽptari. Nã
sine tẽptatione ꝓbatꝰ ẽẽ nullꝰ pot̃:
siue sibi ipsi. sic̃ scriptũ ẽ. qui ñ es

Expanded text:
 his jubemur qui veniam petunt. Nullo modo autem quisquam vere dixerit orare se pro eo cui non ignoverit. Quapropter fatendum est omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimitti quae admittimus. Nam de vindicta superius, ut arbitror, satis disputatum est Sexta petitio est: et ne nos inferas in temtationem. nonnulli codices habent inducas, quod tantundem ualere arbitror. nam ex uno graeco, quoddicunt: "ne nos patiaris induci in temtationem", exponentes uidelicet, quomodo dictum sit inducas. non enim per se ipsum inducit deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit ordine occultissimo ac meritis. causis etiam saepe manifestis dignum iudicat ille quem deserat et in temtationem induci sinat. aliud est autem induci in temtationem, aliud temtari. nam sine temtatione probatus esse nullus potest, siue s
Abbreviated transcription (Latin):
affectib qͣsi dispendiũ ab intentio.¬
ne dei patit᷑: p̃ceptoꝵ cibo refici¬
atur. Danob hodie aut̃ dictũ ẽ
quãdui dr̃ hodie.id. ẽ. in hac tẽ¬
porali uita. Sic enĩ cibo spiritali
pꝰ hanc uitã saturabim᷑ in ȩt̾̃nũ.
ut ñ tunc dicat᷑ cotidianꝰ panis. qͥa
ibi tẽporis uolubilitas. quȩ dieb dies
succedere facit. unde appellat᷑ cotidie.
nulla erit. Ut aut̃ dictũ ẽ hodie si
uocẽ eiꝰ audieritis. qđ int̃pretatur

Expanded text:
affectibus quasi dispendium ab intentioaffectibus quasi dispendium ab intentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da nobis hodie autem dictum est, quamdiu dicitur hodie, id est, in hac temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem ejus audieritis ; quod interpretatur