comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
militatis pietate cõpulsi abscisum
caput ceruici apponentes: cum uno
paruulo infante qͥ illic extinctꝰ ĩuẽ¬
tus est. iuxta murũ corpꝰ ep̃i sepul¬
ture tradiderũt. Cũq pͦt eandẽ cedẽ
die qͣdragesimo rex totila iussisset
ut ciues urbis illꝰ qui qͦlibet disꝑsi
ẽẽnt. ad eam sine aliqͣ trepidatõne
remearent. Hii qͥ prius fame fuge¬
rant uiuendi licentia accepta reu̾si
sunt: s cuiꝰ uite eoꝵ ep̃c fuerat me
mores ubi sepultũ ẽẽt corpꝰ illiꝰ q̃si¬
u̾nt. ut hoc iuxta honorẽ debitum
in eccl̃ia bĩ petri apłi humarent.
Cũq itũ eẽt ad sepulchrũ. effossa
t̾ra inuenerũt corpꝰ pueri pariter
humati. ut pote iã die qͣdragesimo
tabe corruptũ ⁊ u̾mib plenũ. corpᷤ
uero ep̃i ac si die eodem eẽt sepultũ:
⁊ qd̾ estadhuc magna ãmiratõne
uenerandũ. ita caput eius unitũ
corpori. ac si nequa qͣm fuiss abscisũ.
uidelicet sic ut nilla uestigia sectio¬

Expanded text:
manitatis pietate conpulsi abscisum manitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt. Sed, cuius vitae eorum emores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc juxta honorem debitum in Ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectio
Abbreviated transcription (Latin):
nutritor ms perusine ciuitatis ẽp̃c
fuit: ex cõu̾satõne monast̾ii ad sac̾¬
dotalis ordinis gr̃am deductus. Toti¬
le aũt ꝑfidi regis temꝑib eandem
urbem annis sex em continuis go
thorum excitus obsedit: ex qua multi
ciuium fugerunt: qͥ famis ꝑiculũ
ferre ñ poterant. Anno uͦ sexto nͨ dũ
finito: obsessã urbem gothoꝵ ex̾citus
intrauit. Tunc comes qui eidẽ ex̾citui
p̃erat. ad regem totilã nũcios misit.
exquirẽs quid de ep̃o uł popło fieri in¬
beret. Cui ille p̾cepit dicens. Ep̃o pͥ
us a u̾tice usq ad calcaneũ corrigiã
tolle. ⁊ tunc caput amputa. omnẽ
uͦ ppłm qͥ illic inuentꝰ est: gladio extĩ¬
gue. Tunc idem comes uen̾abilẽ ui¬
rum hertulanũ ep̃m suꝑ urbis mu¬
rũ deductũ capite trũcauit: eiꝰq cu¬
tẽ iam mortui a u̾tice usq ad calca¬
neum incidit. ut ex eiꝰ corpore corri¬
gia sublata uid̾etur: moxq corpꝰ illiꝰ
extra murũ ꝓiecit. Tunc quidã hu¬

Expanded text:
nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam deductus. Totilae autem perfidi regis temporibus, eamdem urbem annis septem thorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput vero populum qui illic inventus est, gladio exstingue. Tunc idem comes venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam hu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓfluenti sanie patebant. s dñ corpꝰ
eius ex more ad lauandum fuiss nu¬
datum. ita manꝰ pedesq eiꝰ sani ĩuẽti
sunt: ac si unqͣm uulneris nichil ha¬
buissent. Ductus ac itaq sepultꝰ est:
eiꝰq coniugi uisum ẽ. ut qͣrto die in
sepulcheo illiꝰmarmor qd̃ suꝑ positũ
fuiss mutari debuiss. Qd̃ uidelic
marmor corpori eius suꝑpositũ dũ fu¬
isset ablatum. tanta ex corpore ip̃ius
fraglantia odoris emanauit. ac siex
putrescenti carne illꝰ ꝓ u̾mib aro¬
mata fbuissent. Qd̃ factum dũ nar¬
rante me in omeliis. infirmis qͥb
dam ueniss indubiũ. die qͦdã sedẽte
me in conuẽtu nobiliũ. ip̃i artifices
qͥ in sepulchro illiꝰ marmor mutaue¬
rant ad fuerũt. aliqͥd me de ꝓpͥa cau¬
sa rogaturi. Qͦs ego de eiꝰdem mira¬
culo coram clero nobili ac plebe re¬
quisiui. qui ⁊ eadem odoris fraglan¬
tia miro mͦ se repletos fuisse testati

Expanded text:
et profluente sanie patebant. Sed dum corpus et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homm venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati
Abbreviated transcription (Latin):
t aũt de egredientib animab que
nulta p̾noscunt. ea q̃ cepimꝰ exe¬
quam᷑. neq hoc silendum ẽ: qd̾ de the¬
ophanio centũ cellensis urbis comite.
in eadem urbe positus multis attestã¬
tib agnoui. Fuit nãq uir miscd̾ie
actib deditus. bonis operib intentus:
hospitalitati p̃cipue studens. ex̾cẽdis
quidem comitatus curis occupatꝰ. age¬
bat t̾rena ⁊ tẽporalia. s ut post ĩ fine
claruit. magis ex debito qͣm ex ĩtẽtõne.
Nam cum ꝓpinqͣnte mortis eiꝰ tẽpore.
grauissima aeris tẽpestas obsisteret.
ne ad sepeliendũ duci potuiss. eumq
uxor sua cum fletu uehementissimo
inquireret dicens. qͥd faciam quomͦ
te ad sepeliendum eicio. q̃ ostium domꝰ
huiꝰ egredi p̃ nimia tẽpestate ñ possũ:
Tunc ille Rndit. Noli mulier flere.
quia mox ut ego defunctus fuero: ae¬
ris serenitas redit. Cui ꝓtinꝰ uocem
manꝰ eius ⁊ pedes podagre humore
tumescentes. u̾si in uuln̾b fuerãt.

Expanded text:
t autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
satisfactum. s hoc ẽ ad huc qd̾ ad in¬
quisitõnẽ animũ pulsat. quia cũ
superiꝰ dictum sit ẽẽ iam scõrũ animaᷤᷤ
in celo. restat ꝓculdubio ut iniqͦꝵ
quoq anime ẽẽ ñ nͥ in inf̾n̾o credãt᷑:
⁊quid de hac re habeat ueritas igno¬
ro. Nam humana estimatõ ñ habet
peccatoꝵ animas ante iudiciũ posse
truciari

Expanded text:
satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat, quia, cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur; et quid de hac re habeat veritas ignoro: nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari
Abbreviated transcription (Latin):
rex ad pͣndiũ discubuit. paulinꝰ ex
suo opere odora queti ⁊uirentia de¬
laturus uenit.Cumq hũc reꝑ su¬
bito conspexiss intremuit.atq a
secretũ qd̃ prius abscond̾at indica¬
uit dicens. Uerũ ẽ qd̾ audisti: nam
liqͣndo acceperam eoꝵ mͥ sudicio tol¬
lebatur. S ꝑcunctare quisnã sit. nã
ego hunc tanti meriti uirũ popula¬
rem ut conspicit᷑ ẽẽ ñ suspicor. Tũc
regis gener secreto paulinũ tulit.
qͥsuã eẽt inqͥsiuit. Cui seruus dñi res¬
pondit. S̾uus tuus sum quẽ ꝓ filio
uidue uicarium suscepisti. Cũq in¬
stant̾ ille inquireret ut ñ qͥd eẽt. sed
qͥd in sua t̾ra fuiss indicaret.atq hoc
ab eo it̾atõne frequenti inqͥsitõnis
exig̾et. uir dei constrictꝰ magnis cõ

Expanded text:
rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus advenit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque,secretum quod prius absconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam liquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, popularem, ut conspicitur, esse non suspicor. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, et quisnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscepisti. Cumque instanter ille requireret ut non quid esset, sed quid in terra sua fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis e
Abbreviated transcription (Latin):
ares deserere.⁊ sepiꝰ cum suo hortu¬
lano colloqui. atq eiꝰ sionib delec¬
tari: cui paulinꝰ cotidie ad mensã
holera uirentesq h̾bas deferre con¬
suen̾at. ⁊ accepto pane ad curã hor¬
ti remeare. Cũq hoc diutius ag̾etur.
quadam die suo dño secũ secretius
loq̃nti ait. Uide quid agas. ⁊ uuan¬
daloꝵ regnũ qualit̾ disponi debeat
ꝓuide. quia rex citius ⁊ sub om̃i est¬
celeritate moriturꝰ. Qd̃ ille audienᷤ.
quia ab eodem rege p̃ cet̾is dilige¬
batur ei minime tacuit. s qͥd asuo
hortulano sapiente scilicet uiro ag¬
nouisset. indicauit. Qd̃ cum rex
audisset. ilico Rndit. Ego uellẽ hc̃
de quo loq̃ris hominẽ uidere. Cui ge¬
ner eiꝰ uen̾abilis paulini tẽporalis
dominꝰ andit dicens. Uirentes her¬
bas mͥ ad prandiũ deferre cõsueuit.
Has itaq huc ad mensam eũ depor¬
tare facio. ut qͥs sit qui mͥ hec est
locutus agnoscas. Factũq ẽ ut cũ

Expanded text:
ares deserere, et saepius cum suo hortuares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus. Quod ille audiens, quia ab eodem rege prae caeteris diligebatur, ei minime tacuit, sed quid a suo hortulano, sapienti scilicet viro, agnovisset indicavit. Quod dum rex audisset, illico respondit: Ego vellem hunc de quo loqueris hominem videre. Cui gener ejus, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit dicens: Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit, has itaque huc ad mensam eum deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutus agnoscas. Factumque est. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m in seruitiũ tradere ñ dubita¬
ret. ꝑrexere gͥ utriq ad affricã.
ꝓcedenti añt autẽ regis genero
qui eius filiũ habebat. iudua ro¬
gatura se obtulit. ac pͥns petiit ut
ei donare debuisset. Qd̾ cum uir bar¬
barus typo suꝑbie turgidus gaudio
tͣnsitorie ꝓsperitatis inflatus. ñ solũ
face. s ⁊̃ audire despice̾t. uidua sub¬
iunxit dicens. ecce hunc hominẽ ꝓ
eo uicariũ p̾beo. ⁊ solũ mͦ pietatem
in me exhibe. mͥq unitũ filiũ meũ
redde. Cumq ille uenusti uultꝰ ho¬
minẽ conspexiss. qͣm artẽ nosset ĩ qͥ¬
siuit. Cui uir dei pauliuꝰ Rindit di¬
cens. Artem quidẽ aliqͣm nescio. s
hortũ bñ excolere scio. Qd̃ uir genti¬
lis ualde libenter accepit. cũ in nutri¬
endis holerib quia peritꝰ ẽẽt audi¬
uit. Suscepit itaq seruũ ⁊ roganti
uidue reddidit filiũ. Quo accepto.
pauliuꝰ uͦ excolendi horti suscepit cu¬
ram. Cumq idem regis gener crebro

Expanded text:
episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro
Abbreviated transcription (Latin):
facta reliq̾̃ram.ita ut
paulini miraculũ nola¬
ne urbis epi qui multos quoꝵ memi¬
ni uirtute ⁊tempore p̃cessit memo¬
rie defuisse uideatur. s ad pͥora nũc
redeo eaq qͣnta ualeo breuitate ꝑ¬
stringam. Sicut enĩ bonoꝵ facta
ĩnotescere citiꝰ similib solent. ita se¬
niorib nr̃is ꝑ iustoꝵ exempla gra¬
dientib p̃dicti uenerabilis uiri ce¬
lebre nomen innotuit. eiꝰq opus
ãmirabile ad eoꝵ se instruenda
studia tetendit. quorũ me necesse fu¬
it grandeuitati tam certo crede̾. ac si
ea que dic̾ent meis oculis uidissem.
Dum seuientiũ uuandaloꝵ tẽpore
fuisset. italia in campanie partib
depopulata. multiq ẽẽnt de hac t̾ra
in affricanã regionẽ transducti.
uir dei paulinꝰ cuncta que ad epis¬
copii usum habere potuit: captiuis
indigentibq largitꝰ est. Cũq iã
nichil om̃imͦ suꝑeẽt qd̃ petentib
dare potuisset. die quadã q̃dã uidu

Expanded text:
orum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africana regione transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare p
Abbreviated transcription (Latin):
genero suũ filiũ in captiuitatẽ
ductum fuisse ꝑhibuit. atq a uiro
dei eiꝰ p̾ciũ postulauit. si forte illiꝰ
dñs hoc dignaretur accipere.⁊ hũc
conced̾et ad ꝓpͥa remeare. S uir
dei magnoꝑe petenti femine qͥd
dare potuisset inquirens: nichil
apud se aliud nisi se inuenit. petẽ¬
tiq femine Rndit dicens. Mulier.
quid possim dare tͥ ñ habeo. s me¬
met ip̃m tolle. me seruũ iuris tui
ẽẽ ꝓfit̾e. atq ut filiũ tuũ recipias.

Expanded text:
ium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
concussit. sicq sc̃a illa anima car¬
ne soluta est. Factũq ẽ ut magnꝰ
pauor inuaderet eos qui paulini
mortẽ uide̾ potuissent. S quia hec
qͣm suꝑiꝰ dixi paulini uirtꝰ uaide
est intima. ñc si placet ad mira¬
cula ext̾iora ueniamꝰ. q̃ ⁊ muttie.
iam nota sunt. ⁊ ego tam religiosoꝵ
uirorũ relatõne didici. ut de hiis om̃i¬
mͦ ambig̾e nõ possim

Expanded text:
concussit; sicque sancta illa anima carconcussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non possim
Abbreviated transcription (Latin):
magno mune reu̾taris. Cui uir dñi
paulinꝰ ait. Unũ est qd̾ mͥ impend̾e
bñficiũ potes. ut om̃s ciuitatis mee
captiuos relaxes. Qui cuncti ꝓtinꝰ
in affricana regione reqͥsiti. cum
onustis frumẽto nauib ꝓ uenerã¬
di uiri paulini satiffactõne in eiꝰ
comitatu laxati sunt. Post ñ mul¬
tos uero dies uuandaloꝵ rex occu¬
buit.⁊ flagellũ qd̃ ad suã ꝑnitiẽ
dispensante dño ꝓ fideliũ discipli¬
na tenuerat amisit. Sicq factũẽ:
ut om̃ipotentis dei famulus pauli
solum tradid̾at. cum multis a s̾ui¬
cio ad lib̾tatẽ rediret. illũ uidelicet
imitatꝰ qui formã serui assũpsit.
ne nos eẽmus su̾i peccati. cuiꝰ uesti
postmodũ liber cum multis. petrus
um me audire contĩgit qd̃ imi-¬
tari ñ ualeo. flere magis libet
tactus. ad extrema ꝑductus ẽ. dũq
eiꝰ om̃is domꝰ in sua soliditate persi¬
steret: cubiculũ in quo iatebat e¬
ger facto t̾remotu contremuit.õs¬
q qui illic aderant nimio t̾rore

Expanded text:
is. Cui vir Domini Paulinus ait: Unum est quod mihi impendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinsolum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequeset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore
Abbreviated transcription (Latin):
Huuiꝰ operis libro iam p̾fatus sum: qd̾
uir uenabilis bñdictus sicut a fidelib
eius discipulis agnoui. longe a capu¬
celum ferri ab angelis aspexit. Qͥ eau¬
dem quoq ascendentẽ animã intuens
m̃tis laxato sinu. qͣsi sub uno solis radio
cunctum in suis oculis mũdũ collectũ
uidit

Expanded text:
hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capucoelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum collectum vidit
Abbreviated transcription (Latin):
urbem sub eadem nocte tͣnsmitteret.
⁊ quid de g̾mano ep̃o age̾tur agnos¬
ceret ⁊ indicaret. Factũq est ut
reu̾entissimũ uirũ g̾manũ ep̃m is
qui missus fuerat iam defunctum
repperit. ⁊ requirens subtilit̾ agno¬
uit eodem momento fuisse illꝰ obitũ
quo uir domini eiꝰ cognouit ascẽsũ
ira res uaide ⁊ uehement̾ stu pet̾s¬
penda. sed hoc qd̾ dictũ ẽ. quia ante
oculos eius quasi sub uno solis radio
collectꝰ om̃is mũdus adductꝰ ẽ: sicut
nũqͣm exꝑtus sum. ita nec conicere
scio. quo namq ordine fieri potest
quia anime uidenti creatorem
angusta est om̃is creatura. qͣmlib
zenĩ parũ de luce creatoris aspex̾it.
breue ei fit om̃e qd̃ creatũ est: qa¬

Expanded text:
urbem sub eadem nocte transmitteret, urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest,quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: q
Abbreviated transcription (Latin):
spiciens: uidit fusam lucẽ desuꝑ. cũc¬
tas noctis tenebeas effugasse: tanto¬
q splendore claresce̾. ut diem uinc̾et
lux illa que int̾ tenebras radiasset.
Mira aũt ualderes in hac speculatõ¬
ne secuta est: quia sicut post ip̃e nar¬
rauit. om̃is ⁊̃ mundꝰ uelut sub uno
solis radio collectus. ante oculos eiꝰ
adductus ẽ. Qui uen̾abilis pat̾ dum
intentã oculoꝵ aciem in hoc splẽdo¬
mani capuani ep̃i animã in spera
ignea ab angelis in celũ ferri. Tunc
tanti sibi testem uolens adhib̾e̾ mi¬
raculi seruandũ dyaconũ iterato
bis terq eius nomine cũ clamoris
magnitudine uocauit. Cumq ille
fuiss insolito tanti uiri clamore tur¬
batus ascendit. respexit. partẽq iã
lucis exiguã uidit. cui tantũ hoc ob¬
stupescenti miraculũ uir dei ꝑ ordi¬
nẽ q̃ fuerant gesta narrauit. statĩ¬
q in cassino castro religioso uiro
theoꝓbo mandauit. ut ad capuanã

Expanded text:
spiciens, vidit fusam lucem desuper cuncspiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendomani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam
Abbreviated transcription (Latin):
dus dẏaconus atꝙ abbas eiꝰ mo¬
nastii. qd̾ in campanie partib a
lib̾io qͦndam patricio fuerat cõstru¬
ctum: ad eum uisitatõnis gr̃a ex
more conuenat. Eius qͥppe mona¬
st̾ium frequentabat: ut quia isdẽ
qͦq uir doctrina gr̃e celestis afflu¬
ebat: dulcia sibi inuicẽ uite u̾ba
tͣnffund̾e̾nt: ut suauẽ cibũ celestil
patrie quem ad huc ꝑfecte gaudẽ¬
do ñ poterant: saltem suspirando
gustarent. Cum hora uͦ iam qͥetis
exigeret. in cuiꝰ turris suꝑioribus
se uen̾abilis bñdictꝰ. in eius quoq
inferiorib se seruandus dyaconus
collocauit: quo uidelicet in loco in¬
feriora a suꝑiorib ꝑuiꝰ cõtinuabat
ascensus. Ante enndem uͦ turrim
largiꝰ erat habitacułũ: in qͦ utͥusq
discipuli quiescebant. Cũꝙ uir do¬
mini bñdictus adhuc quiescentib
fratrib instans uigiliis nocturne o¬
ratõnis tempora p̾uenisset:ad fene¬
stramstans. ⁊ om̃ipotentẽ dñm dep̃¬
cans. subito in tempesta noctis hora cõ¬

Expanded text:
dus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora re
Abbreviated transcription (Latin):
ex re actũ est: ut p̃sentes quotp magnꝰ
timor inuad̾et. cum uir dñi tã scient̾
de absentib iudicaret.petrus.
ultos hoꝵ suspicor martyriũ subi¬
ũ genera. unũ in occulto. alterũ¬
quoq in publico. Nam ⁊ si ꝑsetutio
desit ext̾ius mͣrii meritũ in occũlto
est: cum uirtus ad passionẽ ꝓmpta
flagrat in animo. Quia enim ẽẽ
possit ⁊ sine aꝑta passione mrͣiũ te¬
statur in euͣngłio dñs. qͥ ⁊ebedei fili¬
is adhuc ꝓpt̾ infirmitatẽ m̃tis maio¬
ra sessionis loca q̃rentib dicit. Po¬
testis bib̾e calicẽ quẽ ego bibiturꝰ sũͤ
Cui udelicet cũ respond̾e̾nt possumꝰ.
utrisq ait. Calicẽ quidẽ meũ bibetis:
sed̾e̾ aũt ad dext̾am meã uł ad sini¬
stram ñẽ meũ dare uobis. Q̾d aũt
calicis nom̃ nͥ passionis poculũ sig¬
nat. Et cum nimirũ constet.quia
iacob in passione occubuit.ioh̾es uͦ
ĩ pace eccłie quieuit. incũctant̾ col¬

Expanded text:
ex re actum est ut presentes quoque magnus ex re actum est ut presentes quoque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subienera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia enim esse possit et sine aperta passione martyrium, testatur in Evangelio Dominus, qui Zebedaei filiis adhuc prae infirmitate mentis majora ses ionis loca quaerentibus dicit: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Cui videlicet cum responderent: Possuem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter col
Abbreviated transcription (Latin):
Qͤdam uͦ tẽpore possessor quidã carte¬
riꝰ nomine inmũdo desiderio deuictus.
qͣndam sc̃imonialẽ feminã rapuit. si¬
biq inlicito matͥmonio cõiũxit. Qd̃
mox ut uir dñi cognouit. ei ꝑ qͦs po¬
tuit q̃ fu̾at dignꝰ audire mandauit.
Cũq ille sceleris sui cõsciꝰ tim̾et. atq
ad uirũ dei accede̾ neqͣqͣm p̃sumeret:
ne forte hunc asꝑe ut delinq̃ntes sole¬
bat increparet. fecit oblatõnes suas.
easq int̾ alioꝵ oblatõnes misit. ut etͦ
mun̾a saltem nesciendo susciperet. S
cum coram eo fuissent oblatõnes õiũ
deportate. uir dei tatitꝰ sedit. sĩgillatĩ¬
om̃s cõsid̾are studuit. ⁊ om̃s alias eli¬
gens atq seorsum ponens. oblatõnes
quas idem cateriꝰ tnsmiserat: ꝑ sp̃m
cognouit. spreuit ⁊ abiecit dicens.
Ite ⁊ dicite ei. Oblatõnẽ suamom̃i¬
potenti deo abstulisti. ⁊ mͥ tuas oblatõ
nes tͣnsmittis: Ego tuã oblatõnẽ ñ
accipio. qͥa suam abstulistideo. Qua

Expanded text:
dam tempore, possessor quidam Cartérius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit sibique illicito matrimonio coniunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, per quos potuit que fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille sceleris sui conscius timeret atque ad virum Domini accedere nequaquam presumeret, ne forte hunc aspere, ut delinquentes solebat, increparet, fecit oblationes suas easque inter aliorum oblationes misit, ut eius munera saltem nesciendo susciperet. Sed cum coram eo fuissent oblationes omnium deportate, vir Dei tacitus sedit, singilatim considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, oblationes quas isdem Carterius transmiserat per Spiritum cognovit, sprevit et abiecit dicens: 'Ite et dicite ei: Oblationem suam omnipotenti Domino tulisti, et michi oblationes tuas transmittis? Ego tuam oblationem non accipio, quia suam abstulisti Deo'. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
manu ictus ferule ꝑtimescebãt. Huiꝰ
studium fuit nichil in hoc mũdo habe̾.
nichil q̃rere. om̃s qui ad se caritatis
causa ueniebant: ad et̾ne uite deside¬
ria accend̾e̾. Si qͣndo aũt quoꝵ libet
culpas agnosc̾e̾t. nũqͣm ab increpatõe
ꝑcere. s amoris igne succensus.stude
siti eiꝰdem loci. a cole fecerant.ut ĩdie¬
b singulis ꝑ ebdomadã unꝰqͥsq ei o¬
blatõnes suas tͣnsmitt̾ent. ut ẽẽt qd̾

Expanded text:
manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studesiti ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitt
Abbreviated transcription (Latin):
tuissent. qͥ occulti bostis insidias to¬
lerantes suosq in hoc mũdo adu̾sari¬
os diligentes.tunctis carnalib deside¬
riis resistentes. ꝑ hoc qd̃ se om̃ipotẽti
deo in corde mactau̾nt. ⁊̃ pacis tẽꝑe
mres fuerunt. dũ nr̃is mͦ tẽporib
uiles quoq ⁊ scl̾aris uite ꝑsonae de

Expanded text:
tuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo temporibus viles quoque et saecularis vitae pe
Abbreviated transcription (Latin):
nemo mortalium ferre potuiss. S¬
int̾ hec sciendum ẽ: quia aliqñ ani¬
me meritũ ñ in ip̃o suo egressu ostẽ¬
ditur:. post mortem uͦ c̾tius declarat᷑.
Unde ⁊ scĩ mͣres ab infidelib crude¬
lia multa ꝑpessi sunt: qͥ tñ ut p̃dixi¬
mꝰ ad ossa mortua signis cotidie ⁊ mi

Expanded text:
nemo mortalium ferre potuisset. nemo mortalium ferre potuisset. inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et mi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis eiꝰ ostenditur in quo uirtutis cl̾¬
mine sedebat. qui unũ qd̾ in sũptu m̃¬
di habuerat. tam secura ꝑdebat mẽte.
magisq illi dolebat. qͥ peccatũ cõmi se¬
rat. qͣm sibi qui peccati illiꝰ dampna
tolerabat. Nec pensabat qͥdip̃e ext̾i¬
us. s culpe reus qͣntũ ꝑdebat intus.
Hunc itaq cum dies mortis egredi e
corpore urg̾et. cõuenerunt multi ut
tam sce anime de hoc mũdo recedenti
suas animas cõmendarent. Cumq
lecto illiꝰ hii qui conuen̾ant om̃s as¬
sift̾ent. alii ingredientes angłos ui¬
derunt. s dic̾e̾ aliqͥd nullo mͦ potuer̃t.
alii om̃ino nichil uiderũt. s om̃s qͥ
aderant ita uehementissimꝰ timor ꝑ¬
culit. ut nullus egrediente illa sc̃a
anima illic stare potuiss. Et hiigͤ
qui uiderant. ⁊ hii qui om̃ino nich̾
uiderant. uno om̃s timore ꝑculsi ⁊
t̾riti fugerunt. ut palam daretur
dientem animã susciperet. cuiꝰ eg̾ssũ

Expanded text:
ejus verbis ostenditur in quo virtutis culejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur dientem animam susciperet, cujus egressum
Abbreviated transcription (Latin):
agnoui. ea q̃ indicare audientib
de uen̾abili patre stephano ĩ omeli¬
sicut isdem ꝓb ⁊ multi alii testant᷑
nichil in hoc mundo possidens. nich̾
q̃rens. solam cũ deo paupertatẽ dili¬
gens. int̾ adu̾sa sẽper patientiam
amplectens. conuentus scłariũ fu¬
giens. uacare semper or̃oni cõcupis¬
cens. De quo unũ uͥtutis bonũ refe¬
ro. ut ex hoc uno multa eiꝰ ualeãt
pensari. Isnamq cum quadã die
messem qͣm sua manu seuerat. deci¬
sam ad aream deduxiss. nichilq ali¬
ud cum discipulis suis ad totius ãni
stipendium haberet: quidam ꝑu̾se
uoluntatis uir. antiqui hostis sti¬
mulis instigatꝰ. eandem messẽ igne
supposito ita ut erat in area ĩcendit.
Qd̾̃ factum dum aspic̾et alt̾ eidem
dei famulo cucurrit ⁊ nũtiauit. Qͦs
pꝰtqͣm indicauit adiũxit dicens. ue.
ue. pat̾ stephane qͥdt᷑ contigit. Cui
statim uultu ac mente placida. ille
Rindit. Ue. quid illi contigit qͥ hoc fe¬
cit. Nam mͥ quid contigit. In quib

Expanded text:
agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homilisicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq tempore dũ fere q̃dragĩ¬
ta captiuos alios longobarditenuis¬
sent. more suo ĩmolau̾nt:caput ca¬
pre dyabolo. hoc recurrentes ꝑcͥcuitũ
⁊carmine nefando dedicantes.Cũq
illud ip̃i prius submissis t̾uicib ado¬
rarent. eos quoq qͦs ceperãt hoc adora¬
re parit̾ cõpellebãt. s ex eisdẽ captiuiᷤ
maxima multitudo magis eligẽs mo¬
riendo ad uitã ĩmortalẽ tend̾e. qͣm a¬
dorando uitã mortalẽ ten̾e̾. obtẽꝑare
creatori flex̾at.creature ĩclinare cõ¬
tẽpsit. Unde factũ ẽ ut hostes qui eos
ceperant graui iracũdia accensi cũc¬
tos gladiis int̾fic̾ent. qͦs in errore suo
pente ꝑsecutõnis tẽpe illi mres ẽe
potuissent. quia in ip̃a quoq pace ec¬
cłie semz ip̃os semꝑ affligendo angu¬
stam mͣrii tenuerunt uitã. qñ irru¬
ente ꝑsecutõnis articulo hii ⁊ meru¬
ersit mͣrii palmas accipere. qͥ ĩ pa¬
ce eccłie latas huiꝰ scli uias seqͥ uide¬
bantur. Nectamẽ hoc qd̾ de eisdem

Expanded text:
quoque tempore dum fere quadringentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo inmolaverunt caput caprae diabolo, hoc ei currentes per circuitum et carmine nefando dedicantes. Cumque illud ipsi prius summissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima multitudo magis eligens moriendo ad vitam inmortalem tendere quam adorando vitam mortalem tenere, obtemperare emper Creatori flexerat, creaturae inclinare contempsit. Unde factum est, ut hostes qui eos ceperant gravi iracundia accensi cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo pente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
itaẽ.s suꝑ indignos nos diuine
oꝵ sacerdotes sacrilegos qͥ ẽẽ se fideli¬
um quasi uictores uident. ortodoxo¬
rũ fidem ꝑseqͥ minime ꝑmittat.gg̾.
oc petre fac̾e̾ plerũq conati st̾.
sz eoꝵ seuitie miracula suꝑna
restiterunt. Unde unũ narro qd̾ ꝑ¬
bonifaciũ monast̾ii mei monachũ
qͥ usq ante qͣdrienniũ cũ logobar¬
dis fuit. ad huc ante tͥduũ cognoui.
um ad

Expanded text:
ed super indignos nos divinaeorum sacerdotes sacrilegos, qui esse fidelium quasi victores videntur, orthodoxorum fidem persequi minime permittat. oc, Petre, facere plerumque conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restiterunt. Unde unum miraculum Bonefatium monasterii mei monachum, qui usque ante quadriennium cum Langobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. Cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
hos annos fere q̃ndecĩ sicut hii
testantur qͥ int̾esse potuerunt qͣdra¬
ginta rustici a longobardis capti
carnes ĩmolaticias comed̾e̾ cõpelle¬
bantur. Qͥ cum ualde resift̾e̾nt ⁊ cõ¬
tĩg̾e cibũ sacͥlegum nollent. cepere
longobardi qui eos tenuerant nͥ ĩ¬
molata comed̾ent eis mortẽ minari.
At illi et̾nam pociꝰ qͣm p̃sentẽ uitã
ac tͣnͣsitoriã diligentes. fidelit̾ ꝑsti¬
terunt. atq in sua constantia si mł
om̃s occisi sunt. Quid itaq isti nͥ ue¬
ritatis mͣres fuerũt. qͥ ne uetitũ co¬
medendo cõditorẽ suũ offenderent.

Expanded text:
 annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedendo
Abbreviated transcription (Latin):
randus uir anastasius cuiꝰ suꝑiͦ
qui soli deo uacare desid̾ans. scriniũ
deseruit.monast̾ium elegit:atq¬
in eo loco quẽ p̾fatus sum qͥ subpẽ¬
toma uocatur ꝑ annos multos in
sc̃is actib uitam duxit: eiq mo¬
nast̾io solerti custodia p̃fuit. Quo
uidelicet in loco ingens desuꝑ ru¬
piseminet: ⁊ ꝓfundũ subt̾ p̃cipi¬
labores remun̾are decreuisset: ab
alta rupe uox fc̃a ẽ cĩ ꝓducto sonitu
clamaret dicens: anastasi ueni.
Quo uocato alii quoq septẽ frẽs¬
momento ea q̃ fuerat emissa uox
siluit: ⁊ octauũ fr̃em uocauit. Qͣs
dũ aꝑte uoces congregatõ audisset.
dubium ñ fuit qͥn eorũ qui uocati
fuerant obitus ꝓpinqͣsset. Intͣ pau¬
cos gͥ dies pͥmus uen̾andꝰ uir anasta¬
sius eductus ẽ:cet̾i aũt in eo ordine
ex carne educti sunt:quode rupis
u̾tice fuerant uocati. Frat̾ uͦ ille ad
quẽ uocandũ uox parũ siluit. atq
eum ita nõiauit:morientib aliis
paucis dieb uixit: ⁊ tunc uitã fini

Expanded text:
randus vir Anastasius, cujus superius Qui soli 181 Deo vacare desiderans, scrinium deseruit, monastin eo loco quem praefatus sum, qui Suppentonia vocatur, per annos multos in sanctis actibus vitam duxit, eique monasterio solerti custodia praefuit. Quo videlicet in loco ingens desuper rupes eminet, et profundum subter praecipilabores remunerare decrevisset, ab alta rupe vox facta est, quae producto sonitu clamaret, dicens: Anastasi, veni. Quo vocato alii quoque septem fratrmomento ea quae fuerat emissa vox siluit, et octavum fratrem vocavit. Quas dum aperte voces congregatio audisset, dubium non fuit quin eorum qui vocati fuerant obitus appropinquasset. Intra paucos igitur dies primus venerandus vir Anastasius, caeteri autem in eo ordine ex carne educti sunt, quo de rupis vertice fuerant vocati. Frater vero ille ad quem vocandum vox parum siluit, atque eum ita nominavit, morientibus aliis, p
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ in monast̾io qͥ super eum uiu̾e
nolebat. ꝓuolutus uͦ eiꝰ pedib: cepit¬
dies super te in hoc mũdo faciã. Ante
cuiꝰ septimũ diem. ⁊̃ ip̃e defunctꝰ ẽ.
Qui tam̃ in illa nocte int̾ cetos nõ
fuerat uocatus:ut aꝑte claresceret.
quia eiꝰ obitũ sola uenerabilis anasta¬
sii int̾cessio obtin̾e̾ potuisset. petrus.
um idem frater uocatꝰ int̾ cet̾os
ñ ẽ. ⁊ tamẽ sc̃i uiri int̾cessionib
ex hac luce subtractus e̾. Qͥd aliudda¬
tur intelligi. nisi qd̾ hii qui apud de¬
um magni sunt mi̾ti: obtin̾e auꝙͣ¬
do possunt. ea etiam q̃ ñ sũt p̃destinata:
Gregoriꝰ.

Expanded text:
frater in monasterio qui super cum vivere nolebat: provolutus vero ejus pedibus coepitne septem dies super te in hoc mundo faciam; ante cujus septimum diem etiam ipse defunctus est, qui tamen in illa nocte inter caeteros non fuerat vocatus, ut aperte claresceret, quia ejus obitum sola venerabilis Anastasii intercessio obtinere potuisset. PETR. Cum idem frater et vocatus inter caeteros non est, et tamen sancti viri intercessionibus ex hac luce subtractus est, quid aliud datur intelligi, nisi quod hi qui apud Dominum magni sunt meriti, obtinere aliquando possunt ea etiam quae non sunt praedestinata? GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
multi nũc qui hic de narniẽsi
ciitate adsunt.mͥ sedulo testifi¬
cantur. Codem namq gothoꝵ tẽ¬
pore. cũ p̾fatus rex totila narniis
uenisset.ei uite uen̾abilis cassius
eiꝰ urbis ep̃e occurrit. Cui quia ex
cõsꝑsione sẽꝑ facies rubẽ cõsueu̾at.
hoc rex totila ñ consꝑsionis ẽẽ tre¬
didit: s assidue potatõnis. eumq
om̃i mͦ despexit: s om̃ipotẽs d̾s ut
qͣntus uir eẽt qui despiciebat᷑ osten¬
d̾et. in narniensi campo quo rex
aduen̾at. malignꝰ sp̃c corã om̃i ex̾¬
citu eius spatariũ inuasit. eñq
uexare crudeliter cepit. Qͥ cũ aute
regis oculos ad uen̾andũ uirũ cas¬
siũ fuiss adductus. hunc ab eo uir dñi
or̃one facta per signũ crucis expulit.
qui in eum ingredi ult̾ius ñ p̃sũpsit.
Sicq factũ est ut rex barbarus ser¬
uũ dñi ab illo iam die uen̾aretur ex
corde. quẽ despectum ualde iudicabat
ex facie. Nam quia uirũ tante uir¬
tutis uidit. erga eum illa mens ef¬

Expanded text:
multi nunc qui hic de Narniensi civitate adsunt mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore, cum praefatus rex Tovenisset, ei vir vite venerabilis Cassius, eius urbis episcopus, occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consueverat, hoc rex Tótila non consparsionis esse credidit, sed assidue potationis, eumque omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens ef
Abbreviated transcription (Latin):
lius quoq in marsoꝵ ꝓuincia ui¬
te ualde uen̾abilis dyaconꝰ fuit.
quem inuentũ longobardi tenuerũt.
quorũ unus educto gladio caput eiꝰ
amputauit. S cum corpꝰ eiꝰ in t̾ram
cad̾e̾t. ip̃e qui hũc capite trũcau̾at ĩ¬
mũdo spũ correptꝰ ad pedes eiꝰ corruit.
⁊ qd̃ amicũ dei occiderit inimico tra¬
ditus ostenditur.

Expanded text:
lius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt, quorum unus educto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus, ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iostensione tam adinirabilis
signi cũ fide femine. uirtꝰ cõuenit
utroꝵq. Atq ido̾ lib̾tinũ existimo
ista potuisse:quia plus didicerat de
magistro. qͣm de sua uͥtute confidere.
Cuiꝰ enĩ caliculã in pectore extĩcti
corpꝰculi posuit: eiꝰ nimirũ animã
obtin̾e qd̃ petebat estimauit. Nam
elyseus quoq magistri palliũ fe¬
rens. atci ad iordanẽ ueniens: ꝑcꝰ¬
sit semel.⁊aquas minime diuisit.
pallio. ⁊ iter int̾ aquas fecit. ꝑpen¬
dis petre tͣntũ in exhibendis uirtu¬
tib humilitas ualet: tunc exhib̾e
magistri uͥtutẽ potuit. qñ magist᷑
nomẽ ad memoriã reduxit. Qͥa enĩ
ad humilitatẽ sub magistro rediit:
qd̾̃ magister fec̾at et ip̃e fecit. pet᷑s.
ĩbet quod dicis. Sed queso te
est ne aliquid aliud. qd̾ ad huc

Expanded text:
ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
ta beata ẽe ꝑdidit: ⁊ ẽẽ ñ ꝑdidit. Exqͣ
re semꝑcogitur. ut ⁊ mortẽ sine morte.¬
⁊ defectũ sñ defectu. ⁊ finẽ sũ fine patia¬
tur: qͣtinꝰ ei ⁊ mors ĩmortalis sit. ⁊ defec¬
tus indeficiens. ⁊ finis infinitus. petrus
uis hanc tam inexplicabilẽ dãpna¬
tõnis sententiã. cuiꝰlibet sit operis.
ad exitum ueniens ñ ꝑtimescat: qñ ⁊
si iam nouit qͥd egit. adhuc tñ fr̃a illiꝰ.
qͣm subtilit̾ iudicentur ignorat: gg̾¬

Expanded text:
ta beata esse perdidit, et esse non perdidit. Ex qua re semper cogitur, ut et mortem sine morte, defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indeficiens, Quis hanc tam inexplicabilem damnationis sententiam, cujuslibet sit operis, ad exitum veniens non pertimescat, quando etsi jam novit quod egit, adhuc tamen facta illius quam subtiliter judicentur ignorat?
Abbreviated transcription (Latin):
trucis obposuit: eãq in ip̃o deuexi
montis lat̾e cadentẽ fixit: sicut re¬
ligiosus uir laurentiꝰ ꝑhibet. Et
quia locꝰ ñ fuerat qͦ inherere potu¬
iss. aspicit᷑ ita ut ñc usq montẽ c̾¬
nentib casura pend̾e uideatur.pe
utamꝰ hic tam egͦͤgiꝰ uir trus.
ut post magister discipłorum
fieret: pͥus habuit magistrum:

Expanded text:
crucis opposuit, eamque in ipso devexi crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrucans, extensa mox dextera signum ei
Abbreviated transcription (Latin):
bentiũ. piscẽ cũ aqua fudit: qͥ ad to¬
tius diei uictũ potuiss honorato suf¬
fice̾. Mirati st̾ om̃s: totaq illa pa¬
rentũ irrisio cessauit. Ceper̃t nã¬
q in honorato uen̾ari abstinẽtiã
qͣm ante deridebãt: sicq a dei hõine
irrisionis det̾sit obꝓb̾a piscis de mõ¬
te. Qui cũ magnis uͥtutib cͤsc̾e̾t:
a p̃dc̃o dño suo lib̾tate donatꝰ ẽ: atq
in eo loco qui fundis dr̃. monast̾ĩ
cõstruxit. ĩ qͦ ducẽtoꝵ fere monacho¬
rũ pat̾ extitit: ibiq uita illiꝰ circũ¬
quaq exẽpla eximie cõu̾satõis de¬
dit. Nam qͣdã die ex eo monte qͥ
eiꝰ monast̾io in excelsũ p̃minet:
moles erupta ẽ: q̃ ꝑ deuexũ mõtiᷤᷤ
latus ueniens. totius ruinã celle
om̃iũq fr̃um int̾itũ minabatur.
Quã tũ uenientẽ desr̃ uir sc̃s ui¬
diss: freq̃nti uoce xp̃i nom̃ ĩuo
cans. extensa mox dext̾a signũ ei

Expanded text:
bentium piscem cum aqua fudit, qui ad tobentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voccans, extensa mox dextera signum ei