comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re cetera cruciantur: Omnia laborant
ne solus ip̃e laboret qui potius solus.
laborare debuit. qr solus ip̃e peccauit. Si
non pot̾ creator scd̃m placitum benepla¬
citum omnipotentis uoluntatis sue ser¬
uicio creature sue uti. etiam cum labo¬
re et pena illius ad implendam dispen¬
sationem suam. die quomodo iniustũ
ñ est ut ista puniat que ñ pectauer̃t̃:
S debet creatori suo factura laborem
suum etiam sine culpa si illi placuerit
cum ratio expostulat. adimplendam
dispensationẽ ipsius. Nec iniustum ẽ
cum illi placet. cui nicħ iniustũ pla¬
cet. Sicut enim totum illi debet quod
est. Sic etiam totum illi debet quod pͥ.
ut qͣntum ipse uult ex eo illi seruiat.
et quomͦ uult. Scd̾m hoc quoq iusti¬
cie moderam̃ utitur deus labore creatẽ
sue ad seruitium hominis ut ex eo ip¬
so intelligat homo qͣntum sibi collat̃
est. et quantum ip̃e deo debeat ꝓ quo
laborant omnia ne solus ip̃e laboret.

Expanded text:
re caetera cruciantur? Omnia laborant re caetera cruciantur? Omnia laborant ne solus ipse laboret qui potius solus laborare debuit, quia solus ipse peccavit. Si non potest Creator, secundum beneplacitum omnipotentis voluntatis suae servitio creaturae suae uti, etiam cum labore et poena illius ad implendam dispensationem suam, dic quomodo injustum non est ut ista puniat quae non peccaverunt. Sed debet Creatori suo factura laborem suum etiam sine culpa, si illi placuerit, cum ratio expostulet ad implendam dispensationem ipsius. Nec injustum est, cum illi placet cui nihil injustum placet. Sicut enim totum illi debet quod est, sic etiam totum illi debet quod potest, ut, quantum ipse vult, ex eo illi serviat, et quomodo vult. Secundum hoc quoque justitiae moderamen, utitur Deus labore creaturae suae ad servitium hominis, ut ex eo ipse intelligat homo quantum sibi collatum sit, et quantum ipse Deo debeat pro quo laborant omnia, ne solus ipse laboret.
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet. qui culpam ñ ꝑpetrauit: Quis
ille: Puer ais qui recens natus morit᷑.
et ideo dampnari dr᷑. qui renasci ñ potu¬
it. Iste inquis culpam non fecit. et susti¬
net penam. Non ergo potusti dicere cul¬
pam non ht̃. habet enim culpam quã
faciendo ñ ꝑpetrauit. Itaq ꝓ culpa pu
et aliena ẽ qr aliunde ht̃. Tamen om¬
nino ꝓ cuꝑa sua punitur qͣm nasci cõ¬
tulit. renasci non abstulit. S anima
inquis ip̃a que nec ꝑ conditionẽ qr¬
nec munda creata est. nec ꝑ natiui¬
tatem qr extra duce non est nec ꝑ oꝑa¬
tionem. qr nec dum bonum aut ma¬
lum facere potens est culpam h̃t̃ quare
rea iuidicatur: et ꝓ reatu condempnat᷑.
Sic gͥ instas ut probes penam ẽẽ sine
culpa. ac ꝑ hoc ip̃am penam iustam ñ
ẽẽ que sine culpa infertur. hoc ergo di¬
cis quasi nulla pena iusta ẽẽ possit. nͥ
ꝓ culpa illata fuerit. Dic ergo. Bruta
animalia quare puniunt᷑ que non pec¬
caueĩt: cum solus homo peccau̾it. qua¬

Expanded text:
sustinet qui culpam non perpetravit. Quis ille? Puer, ais, qui recens natus moritur, et ideo damnari dicitur, quia renasci non potuit. Iste, inquis, culpam non fecit, et sustinet poenam. Non ergo potuisti dicere: Culpam non habet. Habet enim culpam, quamfaciendo non perpetravit. Itaque pro culpa punet aliena est, quia aliunde habet. Tamen omnino pro culpa sua punitur quam nasci contulit, renasci non abstulit. Sed anima, inquis, ipsa, quae nec per conditionem, quia munda creata est, nec per nativitatem, quia ex traduce non est, nec per operationem, quia necdum bonum aut malum facere potens est, culpam habet, quare rea judicatur, et pro reatu condemnatur? Sic igitur instas ut probes poenam esse sine culpa, ac per hoc ipsam poenam justam non esse quae sine culpa infertur. Hoc ergo dicis, quasi nulla poena justa esse possit, nisi pro culpa illata fuerit. Dic ergo: Bruta animalia quare puniuntur quae non peccaverunt? Cum solus homo peccaverit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ispositio diuin
in om̃ib oꝑationis sue uirtutem
ostendit. In bonis quidem dupliciter¬
in quib utrumq facit. et ut sint ⁊ ut
ordinata sint. in malis aut̃ simplicit̾
in quib non facit quidem ut sint. s
tantũ ut ordinata sint.

Expanded text:
ispositio divina in omnibus operationis suae virtutem ostendit. In bonis quidem dupliciterin quibus utrumque facit, et ut sint et ut ordinata sint. In malis autem simpliciter in quibus non facit quidem ut sint, sed tantum ut ordinata sint.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Duplici hoc sensu beata ani¬
ma deo fruitur. scił cognitione et di¬
lectatione. qr cognoscendo uiuit et di¬
ligendo. In cognitione aliquid laboris
ẽẽ iudetur. in qua quasi cibus nisi pͥus
masticatus non sumitur. Sic enĩ scru¬
tationis labore ꝑuenitur ad gustum
cognitionis. Dilectionis potus difficul¬
tatem non ht̃. et facilius intrat in ani¬
mam boni dilectio qͣm occulti cognitio.

Expanded text:
tionem. Duplici hoc sensu beata anima Deo fruitur, scilicet cognitione et dilectione, quia cognoscendo vivit et diligendo. In cognitione aliquid laboris esse videtur, in qua quasi cibus, nisi prius mansus, non sumitur. Sic enim scrutationis labore pervenitur ad gustum cognitionis. Dilectionis potus difficultatem non habet, et facilius intrat in animam boni dilectio, quam occulti cognitio.
Abbreviated transcription (Latin):
tie uicium tiͣmens. totum ꝙ contra uo¬
luntatẽ suam agitur ad inuiriam suam
fieri atbitratur. Et qr eos non ratione. s
odio pocius aut inuidia ad contemptũ
suũ excitatos credit. iam omĩno. ut poce
a maliuolis suũ colloquium subtrahe¬
re disponit. Cumq se immoderate lin¬
gua a locutione stringit. a caritate ani¬
mus refrigescit. oportet ergo ut dũ nos
uł loquentes uł consulentes minus au¬
diri. ⁊ ex iñ cor nr̃m aliquo fortassic.
subito dolore tangi senserimus impetũ
animi nr̃i refrenemus. ⁊ hunc dolorem
qͣi inimicum a latere de insidiis ꝓsilien¬
tem instant̾ ꝑsequamur: ⁊ latebram eiꝰ
occultam de qua prodiit .i. suꝑbiam et
excursum eiꝰ ad quem tendit .i. odiũ fra¬
ternum ꝑ scrutantes dum laqueos cons¬
picunus. ꝑiculum caueamus. Comp̾hen¬
sus ẽ inimicus. qr eum finem praui de¬
siderii prouidemus animum a consen¬
su retrahimus. Sicut enĩ uitia inues¬

Expanded text:
tiae vitium tumeus, totum, quod contra votiae vitium tumeus, totum, quod contra voluntatem suam agitur, ad injuriam suam fieri arbitratur. Et quia eos non ratione, sed odio potius aut invidia ad contemptum sui excitatos credit, jam omnino utpote a malevolis suum colloquium subtrahere disponit. Cumque se immoderate lingua a locutione stringit, a charitate animus refrigescit. Oportet ergo ut, dum nos vel loquentes, vel consulentes minus audiri, et exinde cor nostrum aliquo fortassis subito dolore tangi senserimus, impetum animi nostri refrenemus, et hunc dolorem quasi inimicum a latere de insidiis prosilientem instanter persequamur, et latebram ejus occultam, de qua prodiit, id est superbiam, et occursum ejus ad quem tendit, id est odium fraternum, perscrutantes, dum laqueos conspicimus, periculum caveamus. Comprehensus est inimicus, quia cum finem pravi desiderii providemus, animum a consensu retrahimus. Sicut enim vitia inves
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ insidiantur: qui qͣntomagis occul¬
ti sunt. tanto amplius nocere possũt.
Hii sunt motus carnales qui in cor¬
de nr̃o oriuntur. et qr delatentibus
desideriis ꝓdeunt. incautos sepe sub
specie uirtutum fallunt. Quos tunc nimi¬
rum ꝑsequimur qñ ipsam originis eoꝵ
radicem subtilit̾ inuestigamus. qͣtinus
dum nos illicito motu oriente pulsani o¬
senserimus. statim de qua affectione natꝰ
sit. et ad quem finem eius appetitus ten¬
dat ꝑspicere studeamus. Hoc fortassis qͣ¬
liter fieri possit citiuis agnoscitur. Si eiꝰ
aliquod exemplum in medium ꝓponat᷑.
u̾bi gr̃a. Est aliquis qui de semetip̃o plus¬
qͣm oportet sentiens occulta suꝑbia labo¬
rat. Hic ergo si forte int̾ ceteros uł ad col¬
loq̃ndum siue ad consolendũ consederit.
qr se singłariter sapientem existunat. se¬
se singulariter debere audiri putat. Si
uͦ alios ad u̾bum suum minus fortassis
attentos uiderit. suũq consilium repudi¬
ari aliqͣndo ꝑspexerit. statim ꝑ impaciẽ¬

Expanded text:
nobis insidiantur, qui quanto magis occulti sunt, tanto amplius nocere possunt. Hi sunt motus carnales, qui in corde nostro oriuntur, et quia de latentibus desideriis prodeunt, incautos saepe sub specie virtututum fallunt. Quos tunc nimirum persequimur, quando ipsam originis eorum radicem subtiliter investigamus, quatenus, dum illos illicito motu oriente pulsare senserimus: statim de qua affectione ille natus sit, et ad quem finem ejus appetitus tendat, perspicere studeamus. Hoc fortassis qualiter fieri possit citius agnoscetur, si ejus aliquod exemplum in medium proponatur. Verbi gratia: Est aliquis, qui, de seipso plusquam oportet sentiens, occulta superbia laborat. Hic ergo si forte inter caeteros, vel ad colloquendum, sive ad consulendum consederit, quia se singulariter sapientem existimat, singulariter se audiri debere putat. Si vero alios ad verbum suum minus attentos fortassis viderit, suumque consilium repudiari aliquando perspexerit, statim per impatien
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmͣ in teb istis uisibilib cernimꝰ.
Alia est uanitas qͣm in nobis inuisibi¬
liter sentimus. Ista ext̾iora uana sunt.
qr cum in corruptionem labuntur spe¬
ciem suam ꝑdunt. Anima aut̃ que ꝑ
iniquitatẽ defluit. magis miserabili ua¬
nitate iusticie decorem amittit. uniu̾sa
ergo uanitas omĩs homo uiuens. qr ⁊
foris ꝑ mortalitatem p̾terit. ⁊ intus per
iniquitatẽ. qui si saltem in altero ꝑsis¬
teret. uniu̾sa uanitas ñ fuisset. Multa

Expanded text:
m in rebus istis visibilibus cernimus; alia est vanitas quam in nobis invisibiliter sentimus. Ista exteriora vana sunt, quia cum in corruptionem labuntur, speciem suam perdunt. Anima autem quae per iniquitatem defluit, magis miserabili vanitate justitiae decorem amittit. Universa ergo vanitas omnis homo vivens, quia et foris per mortalitatem praeterit, et intus per iniquitatem; qui si saltem in altero persisteret, universa vanitas non fuisset. CA
Abbreviated transcription (Latin):
illa specialiter deus fecisse dr̃. ꝑ que homo
ad dm̃ reuocatur. Illa ergo mirabilia
deus qͣi non sua fecit. quoꝵ ad miratio
hũanam mentem ab amore ipsius auer¬
tit. Illa aut̃ mirabilia que hominem
ad amorẽ dei reuocant. qi nos suos faci¬
unt. quodam singulari pͥuilegio sua
dici possunt. Qͥa igitur suꝑius psalmi¬
sta beatum dixerat qui ad huiꝰ mundi
uanitatem ñ respicit. ubi fructuosa ẽẽ
possit admiratio. conseqñter adiungit.
tidium metuas multa sunt numero.
et ne facilitatem contempnas ꝓfunda ĩ
rietate delectationem afferat. ⁊ ꝓfun¬
ditas exercitationem. Et si ingͥdiebat¬

Expanded text:
illa specialiter Deus fecisse dicitur per quae homo ad Deum revocatur. Illa ergo mirabilia Deus quasi non sua fecit, quorum admiratio humanam mentem ab amore ipsius avertit. Illa autem mirabilia quae hominem ad amorem Dei revocant, quia nos illius faciunt, quodam singulari privilegio ejus dici possunt. Quia igitur superius Psalmista beatum dixerat qui ad hujus mundi vanitatem non respicit, ubi fructuosa esse possit admiratio, consequenter adjungit: tidium metuas, multa sunt numero; et ne facilitatem contemnas, profunda in rietate delectationem afferat, et profunditas exercitationem. CAP. L. De
Abbreviated transcription (Latin):
num est in homine cui soli iu¬
dicium ẽ. cum deo. hoc aut̃ est consen¬
sus rõnis. ⁊ hoc uere ip̃e est homo. cet̾a
hominis et in homine. Hoc solum si
bonum ẽ. non est ad malum quicquid
in homine est. siue sit bonum siue sit
malum. et hoc solum si malum ẽ. non
est ad bonum quiqͥd in homine est.
siue sit malum siue sit bonum. Scien¬
dum etiam qd̃ sicut in bonis post ꝓpo¬
situm bonum q̃dam affectiones maloꝵ
sunt ñ ad culpam. ⁊ tamen aliquando
occasio culpe. sic et in malis cum ꝓposi¬
to malo sunt affectiones quedam bono¬
rum non ad meritum. que tam̃ sepe
fiunt occasio penitentie.

Expanded text:
num est in homine cui soli judicium est cum Deo. Hoc autem est consensus rationis; et hoc vere ipse est homo, caetera hominis et in homine. Hoc solum si bonum est, non est ad malum quidquid in homine est, sive sit bonum sive sit malum: et hoc solum, si malum est, non est ad bonum quidquid in homine est, sive sit malum, sive sit bonum. Sciendum etiam quod sicut in bonis post propositum bonum quaedam affectiones malorum sunt non ad culpam, et tamen aliquando occasio culpae, sic et in malis cum proposito malo sunt affectiones quaedam bonorum non ad meritum, quae tamen saepe fiunt occasio poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. sp̃c diaboli. Sp̃c dei et
sp̃c diaboli immobiles sunt. alter in
bono alter in malo. Sp̃c hominis nc̃
huc. nunc illuc flectitur. et cui se sociat
aliquando ẽ seruus. aliqͣndo socius. Scͥp¬
tum ẽ enim. Non enim uos estis qui lo¬
quimini. s sp̃c patris ur̃i qui loquit᷑
in uob̃. et de altero. Scitis qr cum gen¬
tes eẽtis ad simulacra imuta ꝓut duce¬
bamini euntes. Si sp̃c hominis aliq̃n
dicitur. aliquando trahitur. ubi erat
unpetus sp̃c illuc gradiebamur.
carnis ⁊ dilector carnis. Xp̃c dilctus aĩe
est. et dilector. Mundus dilectus carnis
ẽ et dilector. dilector qui diligit. dilector
qui diligitur. In hoc ꝓbatur qr xp̃c di
lector anime ẽ. quia ĩ oculis eius nichil
inter ẽ qualis sit sp̃es carnis. ubi ani¬
ma pulcra est. Dilectus aut̃ anime ideo
ip̃e est qr in ꝑfruendo ip̃o anima dele¬
ctatur. Tale et enim bonum ẽ sapien¬
tia quo ꝑfrui nisi rõnalis natura non
potest. Sicut caro mundo ꝑfruit᷑. ⁊ de

Expanded text:
hominis, spiritus diaboli. Spiritus Dei et spiritus diaboli immobiles sunt, alter in bono, alter in malo. Spiritus hominis nunc huc, nunc illuc flectitur; et cui se sociat aliquando est servus, aliquando socius. Scriptum est enim: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Et de altero: Scitis quia cum gentes essetis ad simulacra muta prout ducebamini euntes . Si spiritus hominis aliquando ducitur, aliquando trahitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur . carnis et dilector carnis. Christus dilectus animae est et dilector. Mundus dilectus carnis est et dilector. Dilector qui diligit; dilectus qui diligitur. In hoc probatur quod Christus dilector animae est, quia in oculis ejus nihil interest qualis species carnis, ubi anima pulchra est. Dilectus autem animae ideo ipse est, quia in perfruendo ipso anima delectatur. Tale etenim bonum est sapientia, quo perfrui nisi rationalis natura non potest. Sicut caro mundo perfruitur et
Abbreviated transcription (Latin):
iniunctũ fuerit. non ꝙ ip̃e elegerit oꝑe.
qͣntum scientie et uirium suaꝵ possibi¬
litas suppetit. se se debet exercere. Quantũ
enim decoris addit dieb festis qui es ua¬
cationis: tĩ ornamenti. confeit ceteris
dieb studium boni oꝑis. ita ut in illis
quisqͥs noluerit eẽ quietus udex sit ua¬
nitatis sue. ⁊ in istis qui ñ fueritt studio¬
sus testis pigritie. Carnales si quidẽ men¬
tes ne uel in illis dieb quiescant. uani¬
tas exagitat. uel ne in istis in bono oꝑe
se exerceant. pigritia ligat. Qua ꝓpter:
ñ negligenter quidẽ habenda est in bo¬
no oꝑe discretio tempoꝵ: q sicut malũ
opus nullo temꝑe laudabile ẽ: ita bonũ
opus quodam modo rep̾hensione dignũ
uidicat᷑. si temꝑe oꝑtuno fc̃m non est.

Expanded text:
injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert diebus caeteris labor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tempore opportuno factum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
ro qͣndo calor incentiui eiꝰ ꝑ cibum am¬
plius excitatus ẽ. Sic et festi dies aliud
studium et alium conu̾sationis moduo
exigunt: atq alium hi in quib oꝑari
licet exposcunt. In illis nos oportet ad
eccłiam studiosius et alactius conueni¬
re et ad celebranda diuina misteria deuo¬
tius intendere. atq in oratione diutuis ꝑ¬
seuerare. habitu. uncessu. ⁊ actu maiorem
deuotionem erga cultum diuinum demõ¬
strare. nich non sc̃m. nicħ non diuinum.
nichil ñ ord̾natum agere. linguam a ua¬
ni loquio cohibere. pedes ab excursu ⁊ dis¬
cursu stringere. ocłos comprimere. uultũ
inclinare. mentẽ erigere. omnem deniq
actum et omnẽ motum cordis parit̾ et
corporis ministerio diuino mancipare at¬
q ut ita dicam qͣdam conu̾sationis noui¬
tate. festos dies honorare. In ceteris uero
dieb quib oꝑari licet nullus om̃ino oci¬
osus appatere. s unusquisq in eo quod sͥ

Expanded text:
ro, quando calor incentivi ejus per cibum amro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi
Abbreviated transcription (Latin):
imiliter quoq et temꝑa agendi
discernenda sunt. Alius est modꝰ
uiuendi in nocte. alius in die. Nox ẽ tem¬
pus silentii et quietis. Dies tempꝰ labo¬
ris et motionis et oꝑis. In nocte secum
debent ẽẽ homines et aut fessa membͣ
somno reficete aut orationib uel medi¬
tationib sanctis insilentio animũ exer¬
cerẽ. In die uͦ de secreto suo in unum co¬
se ⁊ imitandos ostendunt. Tunc exem¬
pla bonoꝵ oꝑum. tunc exhortationes
impudens uire dr: tunc qui alienos
actus ferutat᷑ quantũ expedit imitari
tlissimulat. torpens et in utilis merito
nominat᷑. S nec eadem ẽẽ debet facies
nr̃a postquam refecti sumus. que fuit
priusqͣm cibum sumpsimꝰ. Ante sũp¬
tum cibum magis hylares nos eẽ con¬
uenit. ne ipsa nr̃a abstinentia grauis
et molesta uideat᷑. post uero magis mo¬
destos et tacitos ne ꝑ gule uicium cra¬
pula nos inflammasse putet. Ante sũp¬
animus dum adhuc ad studium spi¬
ritale leuis est. et tunc reprimenda ẽ ca¬

Expanded text:
imiliter quoque et tempora agendi discernenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum cose et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum operum, tunc exhortationes impudens jure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumpanimus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est ca
Abbreviated transcription (Latin):
miraculum nec futuri partus impedim̃¬
tum si uirum adhuc ñ cognouerat ⁊
uirum ut ñ cognosceret deinceps non
co et dicor filium paritura. Quomodo
ergo fiet istud ut filium pariam et ui¬
rum ñ cognoscam: Quia uirum ñ
cognosco. Quid est uirum non cognos¬
co: Positum habeo uirum ñ cognosce¬
re ꝓpositum habeo uirginitatis decꝰ usq
in finem inuiolatum conseruare. Quo¬
mͦ si dixerit quis uinũ non bibo non
possum hunc calicem gustare. hoc est
tare calicem istum. Et sicut dictum est
nazarei comam ñ incidunt. hoc est uõt

Expanded text:
miraculum, nec futuri partus impedimemiraculum, nec futuri partus impedimentum, si virum adhuc non cognoverit, et virum ut non cognosceret deinceps non co, et dicor filium paritura; quomodo ergo fiet istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non possum hunc calicem gustare; hoc est tare calicem istum. Et sicut dictum est: Nazaraei comam non incidunt , hoc est, votum
Abbreviated transcription (Latin):
angłs gabriel a deo in ciuitatẽ nara¬
reth ad uirginem desponsatam uiro
cui nomen erat ioseph et nomen uir
ginis maria. Ergo desponsata iam
erat maria qñ ad illam missus ẽ ange¬
lus gabriel a deo. uideamus ꝙ sequit᷑
Et ingressus angłs ad eam ait. Aue gr̃a
plena dñs tecum benedicta tu int̾ mu
lieres. Que cum audiss turbata ẽ in
sermone euis: et cogitabat qualis esset
ista salutatio. Et ait angłs ad eam. Ne
Et ait maria. quomͦ fiet istud q̃m uirũ
ñ cognosco: Hoc est quod querebanuis
u̾bum uirginis in quo ip̃a confutaret
emulos sue uirginitatis. Sumamꝰ igit᷑
de ip̃a testimoniũ ꝓ ipsa. Quomodo gͥ
fiet istud: hoc est ut filium pariam
quom fiet. fiet qr uirum ñ cognosco:
Non ait uirum ñ cognoui. Hoc enim
nicħ impediret uirginem desponsatã
et uirum cognituram filiumq paritu¬
ram. s uirginem ñ ꝑmansuram. Non
ergo ait hoc uirgo uirũ non cognoui
qr hoc nec p̾cerite fuiss uirginitatie

Expanded text:
angelus Gabriel a Deo in civitatem Nazaangelus Gabriel a Deo in civitatem Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph ginis Maria . Ergo desponsata jam erat Maria, quando ad illam missus est angelus Gabriel a Deo. Videamus quod sequitur: Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tes. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus; et cogitabat, qualis esset ista salutatio. Et ait angelus ad eam: Ne Et ait Maria: Quomodo fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc est quod quaerebamus verbum virginis, in quo ipsa confutaret aemulos suae virginitatis. Sumamus igitur de ipsa testimonium per ipsam. Quomodo igitur fiet istud? Hoc est, ut filium pariam, quomodo fiet, quia virum non cognosco? Non ait, virum non cognovi. Hoc enim nihil impediret virginem desponsatam, et virum cognituram filiumque parituram, sed virginem non permansuram. Non ergo ait haec, virum non cognovi; quia hoc nec praeteritae fuisset virginitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rituali potius generatione młtiplicã¬
dus ẽ ad cõmendandam singularis
sac̃ienti unitatem ꝙ est in sp̃u. non
nͥ una uni in carne una federat᷑. Tũc
ꝓpter necessitatẽ licentia carni foris
in opere. laxabatur. ⁊ tam̃ sanctitas
intus in uirtute sacram̃ti integra ser¬
uabatur: nunc ꝓp̃ ꝑfectionem etiam ope¬
ra carnis foris ad unitatem stringitur.
et in eo tam̃ unitas singłaris sacramen¬
t non efficitur s cõmendatur. Hec di¬
cta sint ꝓ eo quod ꝓpositum erat demõ¬
strare. qr sine consensu carnał commer¬
cii coniugium scm̃ et ueꝵ esse possit:
nap in assensu coitus carnis sanctitas
sacram̃ti coniugalis consistat. Post
hec nunc suꝑ est ut de matre uirgine
sermonẽ in medium ꝓponamus ⁊ inqͥra¬
mus qua rõne uel auctoritate ꝓbari pos¬
sit ip̃am et ueram fuisse coniugem. ⁊
in assensu tam̃ coniugali uirginita¬
tis ꝓpositum non mutasse. Missus est

Expanded text:
rituali potius generatione multiplicanrituali potius generatione multiplicandus est ad commendandam singularis sacramenti unitatem, quod est in spiritu, non nisi una uni in carne una foederatur. Tunc propter necessitatem licentia carnis foris in opere laxabatur; et tamen sanctitas intus in virtute sacramenti integra servabatur; nunc propter perfectionem etiam opera carnis foris ad unitatem stringitur; et in eo tamen unitas singularis sacramenti non efficitur, sed commendatur. Haec dicta sunt pro eo quod propositum erat demonstrare, quod sine consensu carnalis commercii conjugium sanctum et verum esse possit; neque in assensu coitus carnis, sanctitas sacramenti conjugalis consistat. Post haec nunc superest, ut de matre virgine sermonem in medium proponamus et inquiramus qua ratione vel auctoritate probari possit, ipsam et veram fuisse conjugem, et in assensu tamen conjugalis virginitatis propositum non mutasse: Missus est
Abbreviated transcription (Latin):
stretun. Hoc est enim cum oclio habue¬
ris eam dimitte ñ imꝑantis discidiũ. s
docentis ꝙ sine dilectionis federe cassa
sit et uircute carens etiam si ꝑmaneat
societas carnis Non ergo uirtus sacͣmenti
coniugalis in carne ẽ s in mentemͦ ille
consensus ad sanctitatem ꝑficiendam re¬
quiritur. qui ⁊ ante pect̃m coningatis
indicebat᷑ ad officium. post pect̾m uero
eo usq descendit. ut iam nunc conceda¬
tur ad remedium. Nequaqͣm ergo ex eo
pensandũ est coniugii sacramentum
in quo tc̃ non sanctificaret᷑ s exercetet᷑
coniugalis castitas. et nunc ñ sanctifica¬
tur coniugium. s excipit᷑ coniugatoꝵ
infirmitas. Propt̾ea olim qͣndo fides
erat in ppło uno et tempꝰ ad multiplicã¬
dum numex fidelium oꝑa officii con¬
uigalis indiguit. carnale cõmercium
ab uno in plib execcẽbatur: ⁊ tamen
unici amoris singulare sacramentũ ñ
ledebatur: Nunc uͦ quando ppłs dei spi¬

Expanded text:
stretur. Hoc est enim. Cum odio habuestretur. Hoc est enim. Cum odio habueris eam, dimitte; non imperantis dissidium, sed docentis, quod sine dilectionis foedere cassa sit, et virtute carens, etiamsi permaneat societas carnis. Non ergo virtus sacramenti conjugalis in carne est, sed in mente, nec ille consensus ad sanctitatem perficiendam requiritur, qui et ante peccatum conjugatis indicebatur ad officium. Post peccatum vero eo usque descendit, ut jam nunc concedatur ad remedium. Nequaquam ergo ex eo pensandum est conjugii sacramentum, in quo tunc sanctificaretur, sed exerceretur conjugalis castitas; et nunc sanctificaretur conjugium, sed excipitur conjugatorum infirmitas. Propterea olim, quando fides erat in populo uno, et tempus ad multiplicandum numerum fidelium opera officii conjugalis indiguit, carnale commercium ab uno in pluribus exercebatur, et in unici amoris singulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero quando populus Dei spi
Abbreviated transcription (Latin):
ti.: et hec particeps tua et uxor fedis tui.
Non ne unus fecit et residuum sp̃s eius
est: et quid unus querit nisi semen dei:
Custodite ergo sp̃m ur̃m et uxorem ado
lescentie tue noli despicere. Cum odio ha¬
bueris eam. dimitte dicit dñs deus isrł.
Illic ergo dictum est. hoc nunc os ex os¬
sib meis et caro de carne mea. hic dictũ
est hec particeps tua et uxor fed̾is tui ñ¬
ne unus fecit ⁊ residuum sp̃s eius est:
Ibi pars carnis dr hic portio sp̃s nomina¬
cur. Ibi dictum est crescite et multiplica¬
mini et replete t̾ram. Hic dictum est. et
quid unus querit nisi semen dei: Ille
gͥ hic semen dei in sp̃u requirit: qui ibi
semen carnis in carne multiplicandum
imꝑauit. Ibi dictum est erunt duo in
carne una. Hic dictum ẽ cum odio ba¬
bueris dimite eam: ut eadem carnis com¬
mixtio que ibi int̾ uirum et mulierẽ
futura p̾dicitur. hic sine federe dilecti¬
onis que est in sp̃u nicb̃ ꝓdesse demõ¬

Expanded text:
ti: et haec particeps tua, et uxor foederis tui. ti: et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Et quid unus quaerit, nisi semen Dei? Custlescentiae tuae noli despicere. Cum odio habueris eam; dimitte, dicit Dominus Deus Israel . Illic ergo dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; hic dictum est: Haec particeps tua et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Ibi pars carnis dicitur, hic portio spiritus nominatur; ibi dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Hic dictum est: Et quid unus quaerit nisi semen Dei? Ille igitur hic semen Dei in spiritu requirit, qui ibi semen carnis in carne multiplicandum imperavit. Ibi dictum est: Erunt duo in carne una. Hic dictum: Cum odio habueris eam, dimitte, ut eadem carnis commistio, quae ibi inter virum et mulierem futura praedicitur, hic foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse demon
Abbreviated transcription (Latin):
que in carne facta est inter xp̃m ⁊ ec¬
clesiam. Magnum gͥ sacramentum er̃t
duo in carne una. in xp̃o et ecclia. s ma¬
ius sacramentũ erunt duo in corde uno
in dilectione una in deo et anima. Non
satis fortassis tͥ factum ẽ. ut ostendere¬
cur ꝙ coniugium ñ sacrat unio car¬
nis. s cordis. ne excellere putes ministe¬
rium officii suꝑ sanctitatem sacͣmen¬
tĩ Instaᷤ ut consensus carnis sanc¬
titas sit coniugalis: nec preter pactum
coitus uinculum matͥmonii ratum eẽ
concedis. Quia manifeste dixit erunt
duo in carne una:⁊ non manifeste di¬
xit erunt duo in sp̃u uno. Quid si tibi¬
manifeste dictum in carne una. postea
manifeste dictum in sp̃u uno:qr quod
carnale est pͥus est. de inde ꝙ spirituale
est. ꝑpatrem carnalem prius dictum ĩ
carne una. ꝑ doctorem spũalem postea
de manu ur̃a ⁊ dixistis. Quam obcau
sam: Quia dñs cestificatus est int̾ te
et uxorem pub̾tatis tue qͣm tu despexis¬

Expanded text:
quae in carne facta est inter Christum et Ecquae in carne facta est inter Christum et Ecclesiam. Magnum igitur sacramentum, Erunt duo in carne una, in Christo et Ecclesia; sed majus sacramentum, Erunt duo in corde uno, in dilectione una, in Deo et anima. Non satis fortassis ibi factum est ut ostenderetur quod conjugium non fuerat unio carnis, sed cordis, ne excellere putes ministerium officii super sanctitatem sacramenti. Instas ut consensus carnis sanctitas sit conjugalis, nec praeter pactum coitus, vinculum matrimonii ratum esse concedis, quia manifeste dixit: Erunt duo in carne una; et non manifeste dixit: Erunt duo in spiritu uno. Prius ifeste dictum, in carne una, postea manifeste dictum, in spiritu uno, quia: Quod carnale est, prius est, deinde quod spirituale est . Per patrem carnalem prius dictum in carne una; per doctorem spiritualem postea de manu vestra. Et dixistis: Quam osam? quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexis
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc discat anima rõnalis sui finis
consortium sine fine eligere ⁊ indiui¬
duo illi amoris nexi ⁊ singłaris dilconis
parilitate ad herere. ħ fuit pͥncipał cã coniugii.¬
ꝓp̃ꝙͣ ds instituit ut hõ relicto pr̃e suo ⁊ matre
sua elig̾et uxori sue unice ⁊ singularit̾
indiuidua semꝑ dilectione sociari. hu¬
ic aut̃ societati ad cõmodum futuri ge¬
neris multiplicandi certi ⁊ rõnabilis sa¬
cramenti causa officium postea gen̾an¬
di inuinxit. ñ quidem ut in eo cõui¬
gium consisteret. s ut ex eo conuigiũ
et ꝑ obedientiam mninist̾ii in merito
cresceret:⁊ ꝑ fecunditatem ꝓlis fructuo¬
sius appareret. Recte ergo dicitur relin¬
here. uxo .s. et erunt duo in carne una:
ut in eo ꝙ adheret uxori sue sacͣmen¬
tum sit inuisibilis societatis que in
sp̃u facienda est inter deum ⁊ aĩam: ĩ¬
in eo aut̃ quod duo sunt in carne una
sacͣmentum sit uisibilis participatõis

Expanded text:
in hoc discat anima rationalis sui finis in hoc discat anima rationalis sui finis consortium sine fine eligere, et individuo illo amoris nexu et singularis dilectionis parilitate adhaerere. Haec fuit principalis causa conjugiis instituit, ut relicto patre suo et matre sua, eligeret uxori suae unice et singulariter individua semper dilectione sociari. Huic autem societati ad commodum futuri generis multiplicandi, certi et rationabilis sacramenti causa officium postea generandi injunxit; non quidem ut in eo conjugium consisteret, sed ut ex eo conjugium et per obedientiam ministerii in merito cresceret, et per fecunditatem prolis fructuosius appareret. Recte ergo dicitur: Relinhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut in eo quod adhaeret uxori suae sacramentum sit invisibilis societatis, quae in spiritu facienda est inter Deum et animam; in eo autem quod duo sunt in carne una, sacramentum sit invisibilis participationis
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo eẽ. Multum aut̃ amplius est
⁊ amplius diligendum ẽ in illo bea¬
tum eẽ. utrumq tam̃ magnum ⁊ di¬
lectione dignũ est. et ab illo ẽẽ et in il¬
lo beatum ẽẽ Aliter ergo deus est illoꝵ
qui ab eo solummͦ ut ẽẽnt acceꝑunt. ali¬
ter uͦ illoꝵ qui ut non solum ab eo ẽẽnt.
s ut in eo beati ẽẽnt eum in p̾mium ac¬
ceꝑunt. Illi ꝙ ipsi sũit ab eo acceꝑunt.
isti ut beate sint quod ip̃i sunt ꝙ ip̃e
est ab eo accipiunt. minus ergo diligen¬
dum ẽ quod sumus ⁊ ampliꝰ ꝙ beati
sumus: qr in illo tantum ẽ hoc quod
nos sumus. in isto uero cum eo quod
nos sumus id etiam ꝙ ip̃e est a quo ac¬
cepimus ꝙ sumus. Relinquet gͦ homo
patrem suum et matrem suam ⁊ adhe¬
rebit uxori sue: ut uetera nouis suꝑue¬
nientib postponens a pͥncipio ꝑ dilec¬
tionem ueniat et in fine ꝑ dilectionẽ
requiescat. uides nunc quale et qͣntum
sacͣmentum p̾feit amor conuigalis ut

Expanded text:
ab illo esse. Multo autem amplius est, ab illo esse. Multo autem amplius est, et amplius diligendum est in illo beatum esse; utrumque tamen magnum et dilectione dignum est, et ab illo esse, et in illo beatum esse. Aliter ergo Deus est illorum, qui ab eo solummodo ut essent acceperunt; aliter vero illorum qui ut non solum ab eo essent, sed ut in eo beati essent eum in praemium acceperunt. Illi quod ipsi sunt ab eo acceperunt; isti ut beate sint quod ipsi sunt, quod ipse est, ab eo accipiunt. Minus ergo diligendum est quod sumus et amplius quod beati sumus, quia in illo tantum est hoc quod nos sumus; in isto vero cum eo quod nos sumus id etiam quod ipse est a quo accepimus quod sumus. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, ut vetera novis supervenientibus postponens, a principio per dilectionem veniat, et in fine per dilectionem requiescat. Vides nunc quale et quantum sacramentum praefert amor conjugalis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cium. erunt duo in carne una. Quare
ergo relinquet homo patrem suum
⁊ matrẽ suam et adherebit uxori sue:
Magna res. Prefert pͥncipio finem.
Pat̾ et mater principium ẽ unde ue¬
nit. uxor finis estubi dilectio requiesc̃.
Ibi dilectionẽ oꝑata est sola conclitio. ħ
electionem sine conditione fecit sola cdi¬
lectio. Diligit itaq homo patrẽ suum
⁊ matrẽ suam qr de ipsis semel uitam
accepit. s plus uxorem suam diligit
qr cum ip̃a semꝑ uiuere elegit. diui¬
num prorsus sacͣmentum et ꝓfundũ
mist̾ium pulchrumq ⁊ admirandũ
humane conditõis exemplum. Habemꝰ
pͥncipium nr̃m unde accepimus ut si¬
mus. habemus et finem nr̃m sine quo
beati eẽ non possumus. Ab illo ꝑ condi¬
tionem nature ad ẽẽ uenimus. in illo
ꝑ electionem gr̃e beatum ẽẽ accipimꝰ.
ab illo ẽẽ habent omnia que sunt. s
in illo non om̃s beatum eẽ accipiunt.
minus gͥ est et minus diligendũ est

Expanded text:
cium, erunt duo in carne una. Quare cium, erunt duo in carne una. Quare ergo relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae? Magna res. Praefert principio finem. Pater et mater principium est, unde venit; uxor finis est, ubi dilectio requiescit. Ibi dilectionem operata est sola conditio; hic electionem sine conditione facit sola dilectio. Diligit itaque homo patrem suum et matrem suam, et de ipsis semel vitam accepit; sed plus uxorem suam diligit; quia cum ipsa semper vivere elegit divinum prorsus sacramentum et profundum mysterium, pulchrumque et admirandum humanae conditionis exemplum. Habemus principium nostrum unde accepimus ut simus; habemus et finem nostrum sine quo beati esse non possumus. Ab illo per conditionem naturae ad esse venimus; in illo per electionem gratiae beatum esse accipimus. Ab illo esse habent omnia quae sunt; sed in illo non omnes beatum esse accipiunt. Minus igitur est, et minus diligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
mul et uxorem diligere. Ergo nec scd̾m
cohabitationem noc scd̃m dilectionẽ relin¬
quet homo pr̃em suum et matrẽ suam
et adherebit uxori sue. qͣntomagis que
ergo relinquet homo patrẽ suum ⁊ m
rem societatem in qua semetip̃m de¬
bet alti. in qua homo affectum patris
et matͥs non quid̃ deponit ut affectũ
uxoris solum eligat. s post ponit af¬
fectum pr̃is et matris ut affectum uxo¬
ris illi pͥferat: ut eum ñ solum s sin¬
gularem hãt. Non igitur de cõmixtio¬
ne carnis s de affectu cordis et uinculo
socialis dilectionis dictum ẽ adhecebit
uxori sue. ut ꝑ id quod dr̃᷑ adherebit uxo¬
ri sue. sacram̃tum coniugii ꝙ in sp̃u est
intelligas. ꝑ id uero ꝙ subdit᷑ et erunt a¬
duo in carne una officium conuigii ꝙ
in carne est non pactum fed̾is conuiga¬
lis agnoscas. Relinquet gͦ homo patrẽ
ne una. Eoce hic ẽ coniugium adhe¬
rebit uxori sue. et hic est coniugii offi¬

Expanded text:
mul et uxorem diligere, ergo nec secundum mul et uxorem diligere, ergo nec secundum cohabitationem, nec secundum dilectionem relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebitergo relinquet homo patrem suum et mrem societatem in qua semetipsum debet alteri? in qua homo affectum patris et matris non quidem deponit, ut affectum uxoris solum eligat; sed postponit affectum patris et matris, ut affectum uxoris illi praeferat; ut eum non solum sed singularem haberet? Non igitur de commistione carnis, sed de affectu cordis et vinculo socialis dilectionis dictum est: adhaerebit uxori suae. Ut per hoc quod dicitur: adhaerebit uxori suae, sacramentum conjugii quod in spiritu est intelligas. Per id vero quod subditur: et erunt duo in carne una, officium conjugii quod in carne est non pactum foederis conjugalis agnoscas. Relinquet ergo homo patrem ne una. Ecce hic est conjugium, adhaerebit uxori suae; et hic est conjugii offi
Abbreviated transcription (Latin):
cutiamus si hoc stare possit relinquet
ait homo prẽm suum et matrẽ suam ⁊
adherebit uxori sue. Illos relinquet ⁊ hu¬
it adherebit. Igitur ab illis discedit. ad
istam accedit. Quod illis subtrahit huic
patrẽ et matrẽ relinquit. ut uxori adhe¬
reat. in quo uxori adherere non pͭ Si pa¬
trem ⁊ matrẽ non relinquat. Reliquet
Non quid relinquet in choabitatione an
in dilectione et si sic oportet dici nunqͥd
relinquet in cõmixtione: Si relinquet
homo in cohabitatione patrẽ ⁊ matrẽ
⁊ adherebit uxori suec Nunquid gͥ in
domo patris sui uxorem hr̃e non pot̃.
aut nunquid uxorem diligere non pͭ
nisi patrem et matrẽ odio habuerit:
Nam illud t̾cium ꝙ positum est nec
oportet repeti nec deret nominari. Ta¬
men his modis adherebit homo uxori
sue. hoc est scd̾m cõhabitatõem. scd̾m di¬
lectionem. scd̃m carnalem cõmixtionem.
S po ⁊ homo pr̃i et matri simul ⁊ uxo¬
ri cohabitare. pot̃ patrem ⁊ matrem si¬

Expanded text:
cutiamus si hoc stare possit. Relinquet, cutiamus si hoc stare possit. Relinquet, ait, homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae. Illos relinquet et huic adhaerebit. Igitur ab illis discedit, ad istam accedit. Quod illis subtrahit, huic patrem et matrem relinquit, ut uxori adhaereat; in quo uxori adhaerere non potest, si patrem et matrem non relinquat. RelinquetNunquid relinquet in cohabitatione an in dilectione? et si sic oportet dici, nunquid relinquet in commistione? si relinquet homo in cohabitatione patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; nunquid igitur in domo patris sui uxorem habere non potest? Aut nunquid uxorem diligere non potest, nisi patrem et matrem odio habuerit? Nam illud tertium quod propositum est nec oportet repeti, nec decet nominari. Tamen his modis adhaerebit homo uxori suae; hoc est secundum cohabitationem, secundum dilectionem, secundum carnalem commistionem. Sed potest homo patri et matri simul et uxori cohabitare; potest patrem et matrem si
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suum et matrẽ suam. ꝓpt̾ hoc
adherẽbit uxori sue. ꝓpter hoc erunt duo
in carne una. ꝓp̃ hoc. Propter quid ꝓpt̾
hoc qr hoc nunc os ex ossib meis et caro
de carne mea. Ergo ꝓpter hoc in carne a¬
una qr de carne una: non pp̃ hoc de carne
una q in carne una. Popt̾ hoc erunt o¬
duo in carne una hoc nunc os ex ossibus
meis et caro de carne mea: pp̃ hoc relin
quet homo patrẽ suum et matrẽ suam
et adherebit uxori sue ⁊ erunt duo ĩ car¬
ne una. Consideremus singła que dicta st̃.
ne forte contͣ te dixeris quod ꝓ te dicen¬
dum putasti. Relinquet homo patrẽ
suum ⁊ matrẽ suam et ad herebit uxori
sue et erunt duo in carne una. fortassis
idem dicere noluit adherebit uxori sue et
erunt duo in carne una: ut hoc ip̃m sit
uxori adherere. ꝙ duos ẽẽ in carne una:
tanqͣm si hoc solum dictum sit. relinq̃t
homo patrẽ suum et matrẽ suam ⁊ ad¬
herebit uxori sue et ip̃a adhesio non ali¬
ud qͣm cõmixtio carnał intelligat᷑. Dis¬

Expanded text:
em suum et matrem suam; propter hoc adhaerebit uxori suae; propter hoc erunt duo in carne una. Propter hoc: propter quid? Propter hoc quia hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Ergo propter hoc in carne una, quia de carne una; non propter hoc de carne una, quia in carne una. Propter hoc erunt duo in carne una. Hoc nunc os ex ossibus mquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Consideremus singula quae dicta sunt ne forte contra te dixeris quod pro te dicendum putasti. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Fortassis idem dicere voluit adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut hoc ipsum sit uxori adhaerere, quod duos esse in carne una; tanquam si hoc solum dictum sit, relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et ipsa adhaesio non aliud quam commistio carnalis intelligatur. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem in uirgine oꝑata ẽ. que nec
de carne uiri semen accepit. nec de sua
carne ꝑ amorẽ uiri concepit s ꝑ amorẽ
et oꝑationem sp̃c sancti. Nec ip̃e spiritus
sanctus iccirco pater xͥ dicendus est qr
eus amor conceptionem uirginis oꝑatꝰ
est. qz ñ de sua essentia uirgini semen
partus tribuit. s ip̃i de carne ꝓpria uir¬
gini ꝑ amorem suum atq uirtutem
sub̾am ministrauit. Xp̃c ergo et de uir¬
gine natus ẽ. qr de carne uirginis car¬
nis sub̾am accepit ⁊ de sp̃u sancto con¬
ceptꝰ est. qr ipsa eum uirgo ex sola car¬
ne sua sine admixtione uirilis semĩs¬

Expanded text:
ceptionem in virgine operata est, quae nec ceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse Spiritus sanctus idcirco pater Christi dicendus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit; sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem, substantiam ministravit. Christus ergo et de virgine natus est, quia de carne virginis carnis substantiam accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa eum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis semi
Abbreviated transcription (Latin):
in altero aut̃ ꝑ amorem uiri ministra¬
tur. Non itaq hoc solum de uiro con¬
cipit quod de uiro concipit accipit. s ħ
etiam de uiro concipit. ꝙ ex se de amore
uiri accipit. Hoc p̾mittere uoluimus
ꝓpter quod dictum est mariam de sp̃u
sancto concepisse. Concepit ergo maria
de sp̃u sancto. non quod de substantia
sp̃s sancti semen parcus acceꝑit. s qr ꝑ
amorem et oꝑationem sp̃s sancti ex car¬
ne uirginis diuino parcui natura sũb¬
stantiam ministrauit. Nam qr in cor¬
de eius amor sp̃e sancti singłariter ar¬
debat:. ideo in carne eius uirtus spiritꝰ
sancti mirabilia faciebat. Cuius dilec¬
tio in corde illius non suscepit socium:
eus oꝑatio in carne illiuis non habe¬
bat exemplum. Hoc gͥ solum uugo
concepit . ꝙ de sua carne ꝑ amorẽ ⁊ ope¬
rationem sp̃c sancti accepit. de quo etiã
solo sine uirilis seminis admixtione fi¬
lium genuit. Non gͦ libido carnis con¬

Expanded text:
in altero autem per amorem viri monstrain altero autem per amorem viri monstratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit, quod ex se de amore viri accipit. Hoc praemittere voluimus propter id quod dictum est, Mariam de Spiritu sancto concepisse. Concepit ergo Maria de Spiritu sancto, non quod de substantia Spiritus sancti semen partus acceperit, sed quia per amorem et operationem Spiritus sancti ex carne virginis divino partui natura substantiam ministravit. Nam quia in corde, quo amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concepit, quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit, de quo etiam solo, sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis con
Abbreviated transcription (Latin):
ter atꝙ gratant̾ occurrit. Sane quicqͥd
uiolenter nolenti abripitur: ad eiusmo¬
di cause effectum incongruum prorsꝰ
atq iuefficar demonstrat᷑. Sola ergo di¬
lectio ẽ que naturam ꝑsuadere ⁊ uo¬
lentem quodammͦ cogere potest ad se¬
minandũ partum. Et quidꝰ in mulie¬
re amor uiri in uiro aut̃ amor mulie¬
ris id agere solet. ut qr in altero solum
natura sibi sufficiens ñ est alterutrũ
sͥ ꝑ dilectionem subueniat: ut quod
in neutra ꝑ se potuit. in utraq ꝑ se
cum altera possit. Igitur semen hũa¬
ni partus a sola muliere formandum
concipitur. ꝙ simul a uiro et muliere se¬
minatur. Quod quidem sicut iam dic¬
tum ẽ in muliere ꝑ amorẽ uiri: et in
uiro ꝑ amorẽ mulieris natura oꝑatur.
Propt̾ quod etiam mulier ñ nisi a ui¬
ro concipere dicit᷑: licet tam de se quam
de uiro accipiat unde fecundat᷑. Et recte
de solo uiro concipit. qr id quod concip̃
in altero quidem de carne uiri sumit᷑.

Expanded text:
ter atque graviter occurrit. Sane quidquid ter atque graviter occurrit. Sane quidquid violenter volenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Equidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quae in altero solum sibi natura sufficiens non est, alterutrum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit in utraque per se cum altera possit. Igitur semen humani partus a sola muliere concipitur, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur. Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiat unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quia id quod concipitur, in altero quidem de carne viri sumitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ter intelligi ualeat consideremus. Et pri¬
mum quidẽ in ea que scd̾m solitam ac
usitatam nature oꝑationem ꝑagitun
conceptione eiusdem nature. oꝑationem¬
ꝑagitur opus quomͦ compleatur intue¬
amur. In ꝑentib carnalit̾ generantib
et ꝑ carnis coitum nascituram carnem
ex carne fabricantib utrobiq natura su¬
bstantiam ministrat partui creando. ut
ex utͥusq carne ꝓcedat que solum in uniꝰ
carne formanda est caro. Tamen hoc
uectigal. quod natura qͣi debitum qd̃¬
dam ex instituto creatoris ad fabricam
humani corꝑis absoluendam impendit
ita prorsus sine ulla necessitate aut coac¬
tione ab ea tequiritur: ut nisi sola dilec¬
tione et ut sic dixerim spontanea cari¬
tate aitribuendum id ñ inclinetur. Nt¬
chil enim p̾ter solam dilectionem quod
hoc debitum a natura excorquere possit:
s cum spontanea fu̾it caritate ꝑsuasa.
tunc nimirum sibi adinuicem ad opus
consummandum ex utraq paite libẽ¬

Expanded text:
ter intelligi valeat consideremus. Et priter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea qua secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione, ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus, et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus, utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat et quod solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis exsolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et ut sic dixerim spontanea voluntate ad tribuendum id non inclinetur. Nihil enim est praeter solam voluntatem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea voluntate fuit persuasa, tunc nimirum sibi ad invicem ad opus consummandum ex utraque parte liben