comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis seuiciã gignit. et minia pietas disolitionẽ disciplinȩ partutt.
teli studiũ dũ plus ẽ quã oportet in iracunchiȩ uitiũ transit. et
mmulta mansuetudo torporis segniciẽ gignnt. P rudentis aut̃ uiri
discretio sollert ꝓspicit. ne bonũ intemꝑant̃ agat: & de iurtute in
uitiũ transeat. Itẽ apuo quosdã ex uirtute intiũ gigint᷑: dũ quisq¬
de castitatis & abstinentiȩ meritis głat᷑: Nã & qͥ helemosinã uane
gle causa imꝑtit. ex untute uitiũ facit. S & is qui de sapientia ar¬
ruit insuã laudẽ conuiertit. aut in malos usus assĩmit: ꝓculdubio
urtutẽ in uitiũ transfert. Homines de untutib uitia nutrumt ex
quib ꝑeant. iterũ ds̃ arte potentissima ex nr̃o uitio uirtutes format
Nã uitia que statĩ uirtutũ contraria apparent: cito chũ in palã ue¬
nerint emendant᷑. ꝓpt̾ quod sequaces eorũ de talib criminib eru.¬
bescunt. Carnales aut̃ plerũq ꝑ insensualitatẽ mentis ñ agnoscũt

Expanded text:
s saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignbstinentiae meritis gloriatur. Nam qui eleemosynam vanae gloriae causa tribuit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando utilit̾ peccat᷑ in minimis uitiis. ut maiora ut ilius
caueant᷑: Lege paulũ apłm minora ꝑmittentẽ peccata ne maio.
duntur. Quorundã aut̃ quedã latentia uitia tunc apparent:
quando ab aliis uitiĩs desinunt. De Male usisuirtrribys.
nterdũ & male usȩ uirtutes ex se uitia gignunt. qd̃ fit
ꝑ immoderatũ animi appetitũ: cui ñ sufficit donũ qd̾ meruit.
nisi inde aut laudes. aut luchra: aut dampnũ adqͥsierit. Int̾clũ
uirtutes uitia gignunt. dũ aliquando ꝓtempore oportuno mini.¬
ime relaxant᷑: sicq fit ut que loco congruo uirtutes s̃: incõgruo
uitia deputent᷑: ueluti si ꝓ frĩs aduentu cmonicũ ñ soluat᷑ ienmnũ.

Expanded text:
Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majorn vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, qu1. Interdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum ñ euitant᷑: parua incidat᷑ in maximis: & dũ desẽ¬
duntur admissa nec lam̃tant᷑. ex flagitio adsuꝑbiã itur. Unde
sit ut duplicati sit criminis reus. qͥ &e admittit scelera ꝑ uolũ.¬
tatẽ. & defendit ea ꝑ contumaciȩ tumorẽ. Sic uitiouitium
gignit᷑. sic̃ uirtus uirtute cõcipitur. Ex uitio enĩ gignit᷑ ũttiũ.
sicuti daind qui dũ non euitauit adulteriũ. ꝑpetrauit & homi¬
cidiũ. Item uirtus uirtute concipitur. sic̃ ꝑ uirtutẽ euangelioe
p̃dicationis: uirtutẽ martẏriĩ apłi meruer. In cordib seculant᷑
iuiuentiũ inuicẽ sibi succedunt uitia. ut dũ unũ abierit succe.¬
dat aliud: iuxta iohelis ꝓpħȩ testimoniũ quiait. Residium
erucȩ comedit locusta. & residuum locustȩ comedit brucus.
& residuũ bruci comedit rubigo. Prohoc gͦ ista subuitiorum
allegoria colligunt᷑: quia sequit᷑ exꝑgecimini ebrii ae flete.

Expanded text:
non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defennon evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtuteit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete.
Abbreviated transcription (Latin):
relabi actores. Nã si unũ uitiũ districte uitet᷑. & alia negligant᷑
mnanis labor ẽ. Non enĩ potest in unius obseruatione uirtutis fortit̃
ꝑdurare: cunis alia uitia dñant᷑ in corde. Non nunquã homiu ̃
sua uitia ꝑsequunt᷑: quia nimirũ qͥ prius uolendo ea sibifecit so¬
cia: postea sentit etiã nolens stimulosa. Põnulli antea incerrorẽ
uttiorũ labunt᷑: insi prius interioris rationis ꝑdiderint eciilos:
sieiti sanson ñ antea ab alofilis ad ertoris ligat e machinã.
nisi postquã ei sunt lumina oculorũ extincta. Quidã uegetan¬
te mentis ratione uitiorũ suꝑant᷑ incursu: sicq deinde inten.¬
tionẽ bonorũ oꝑum ꝑdunt sic̃ rex babilonis in oculor sedechiȩ
prius filios suos int̾fecit: & sic postea oculos enis enusit. acꝑ
hoc post multorũ oꝑum consuetudinẽ. & int̾emptionẽ bonor.
ic gignunt᷑ ex peccato pecrata: ori adityr umas res.¬

Expanded text:
relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, ic gignuntur ex peccato peccata, ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
Iurare d̃ ẽ. illa ꝓuidentia. qua statint ñ cõuelli statuta. e¬
intenti autẽ dei. ferũ mutatio ẽ. Nonpentere autẽ statutañ
renocare ut est ilud. Iurauit dñs &x ñ pentebit eum. idest que
iurauit non mutabit. De UITIIS. tr¬
ecedens homo a dõ statim uitiorũ traditur potestati: ut dũ
patit᷑ infesta uitia. s toto ea amore sectant᷑: unde cecidit re.¬
sipiscat. Et si scĩ toto adnisu contendunt suꝑare uitia nec extin
gunt. qͥd agunt hũ qui ñ solũ ñ odiunt uitia. sed totoea amore
sectant᷑: Satis delicate se palpat qui uult sine labore uttia supe¬
rare: dũ peccati legẽ quã sibi deseruiendo uitiis fecit. sine uio¬
lentia dolens resecare ñ possit. P erfecte renuntiat intio. qͥ occasio¬
nẽ euitat in ꝑpetrando peccato. Nã siuelis tantundẽ ñ peccare.
s data occasione peccaneris: tu tibi & reus& uidȩx es. qͥ & cõmissa
dampnas & dampnata cõmitis. Se ant̃ iudice reus ẽ qͥ uitia & acci

Expanded text:
urare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem mutatio est, non poenitere autem statuta non revocare, ut est illud: Juravit Deus et non poenitebit eum , id est quae juravit non mutabit. Resedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satisedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum guunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et a
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ ꝑ y pochrism tenere se simulant: & qui esse ñ possunt
aꝑte mali ꝑ t̾rorẽ ficte boni noscunt᷑. Amatores m̃di pugnant
aliquando ꝓ fide. & aliis quid ẽ ꝑficunt. ipsi uͦ amore t̃reno im¬
plicati celestia ñ requir̃. sed uerbo tantũ fidẽ defendunt. Qui¬
dã ꝓfide etiam hereticos insecunt᷑. sed ꝑ arrogantiã eos qͥ in¬
tra eccłiam sunt contempnunt. Aduersarios quidẽ fidei con-¬
futant ꝓ infidelitate. sed fideles p̃munt fasce suꝑbiȩ. De beari
tam̃ quia pruant᷑ a caritate fr̃nȩ dilectionis: nullũ habã
nichil ee credant᷑. Hullum p̃miũ caritati pensat᷑ Caritas eñ uir.¬

Expanded text:
eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce superbiae. CAPUT In, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullunihil esse credantur. Nullum praemium charitati compensatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quibi scilicet & bene oꝑari posumꝰ & male. Qitisqͥs ex detior
a melior ẽẽ cepit: caueat de acceptis extolli urtutibꝰ. negra¬
irus ꝑ urtctes corruat. quã priꝰ ex lapsu uitiorũ iacebar
Quẽ deus iustificat ne iterũ se de uirtitibus erigat. quedã¬
T ille uirtutũ dona tribuit. quedam retrahit. ut cdũnens de eo
qđ habet erigitur: iterũ de eo qđ nequaquã hab̾e cognoscit᷑ hu¬
milietur. Quis qͥs donocelestis grẽ inspirat᷑ ad uirtutes erigit᷑:
si forte moderantis dĩ marni aliqua aduersitate reprimit᷑. ne de
acceptis uirtutibꝰ attollat᷑. frangi ũ debet. quia & hoc ipsũ qd
plagis humiliatur equanunit̾. ferre. ꝓculclubio uirtutis ẽ mag.¬

Expanded text:
quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est mag
Abbreviated transcription (Latin):
fes ai ioelieis asuescutt. & sic in maximis ꝓriutnt. dic paulatĩ
ihomo amirinis uitiis in maxmis ꝓruit. ata alnodies iaraitis
erao tĩ adea que sunt excelsa contendit: qui aut inoradinateiur¬
tates. cõpreendere untitur. citoꝑiclitatur. hec̃ẽ causa in rerum
uatura ut quicumq uelocit ad ꝓfectũ tencunt: sine dubiocelent
fiuiiant᷑ sic̃ herbȩ quȩ tanto festintꝰ pereunt: quanto celenias
erescuit. At uͦ contra arbores alta radiee fecundatȩ. ides ꝑdis¬
ortendũ bonũ. Noceñ indicat ꝓps̃a qui cłicit. Suiesctteagere
puoense. dstite benefacere. P rius uitia erstir panda s̃ in homine.
deinde inserende urtutes. Nã coherere & coniungi ñ potestile¬
as eũ mñdacio. pudor oũ petulantia. fides cũ ꝑfidia. castitas
bentir. Aliȩ uͦ urtutes mediȩ c̃. quia oe adutilitatẽ a ad ꝑmci¬
cin possunt haberi. side his arrogant᷑ quisq timuent utputa
diostrina. ieiunũ. castitas. scientia seu temporales cdiutis. cde

Expanded text:
sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perd bonum. Hoc enim indicat propheta cum dicit: Quiescite agere perverse, discite benefacere . Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidia, castitas bentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de
Abbreviated transcription (Latin):
subrepserit: confestimerit corrigendũ qd nequit̃ sentit᷑ cõmis¬
sum. Eito enĩ corrigitur culpa que cito cognoscit᷑. tardiꝰ aut̃ sanat᷑
uulnus qd̾ iam putrescentib m̃bris longo post tempore curati.
ueniat. sic̃ si imber suꝑ imbrẽ occurrat. Mora percandi ĩma¬
nitatẽ facit sceleris: unde & ꝓpħa. ue inquit qui trahitis ini

Expanded text:
subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissubrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationveniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immani
Abbreviated transcription (Latin):
lege homo tenetur adstrictus. ut etiã quando ñ uult peccatũ cõ.¬
mittat. Alapsu uͦ cito resurgere: ñ ẽ in ꝓfundũ ire. Apłs legẽ
peccati dicit in m̃bris nr̃is. que lex cõsuetudo ẽ quã peccando cõci¬
cõsuetudine. retinemur. Multũ ueri amor gent in homine. s
resultat caro male cõsuetudinis lege. B ene aut̃ audacit᷑ ꝓbonacõ.¬
scientia exultat. qui ualent̃ inse reprimit. qd̾ insolent᷑ impug.¬
nat. Freq̃nt̃ peccare cauendũ ẽ. Nam hoc ipsũ qd̾ de malo nr̃o
plerũq ds̃ nobis salutẽ operat᷑: quanto mirabile ẽ tanto ꝑrarũ ẽ.
P ropterea metuendũ ẽ confidere ita saluari. ne forte ddĩ exspecta¬
inus aiuitiis sanari: & uitia multiplicemꝰ. & salutẽ ñ adipiscam᷑.
Eigo stideamꝰ aut ñ cadere. aut cito coniersi alapsuresirgere
Oumno peccare cauendũ est. qđ si humana fragilitate peccatĩ

Expanded text:
lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum adlege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam peccando conciconsuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
istimatur. & sine ullo metu cõmittit᷑. Istis pontib quasi quibdã
gradibꝰ coalescit om̃e peccatũ. Cogitatio nãq praua delectati.¬
onẽ parit. delectatio consensionẽ. consensio actio. actio cõsue¬
tudinẽ. consuetudo necessitatẽ: sicq his unculis homo implieatꝰ.
quadã cathena uitiorũ tenet᷑ adstrictus. ita ut ab ea auelli nequa¬
tũ admittere cadere ẽ in puteum. cõsuetudinẽ uͦ peccandi face.¬
re. os puteicoangustare: ne ns qui cecidit ualeat exire. Sed int̾dũ¬
etiã tales ds̃ lib̾at: dum eorũ desꝑationẽ ad conuersionẽ lib̾ta¬
tis comimitat: Ipso enim miserante peccata dimittunt᷑. qͦ ꝓtegen.¬
te sit ne in deterius peccandi eatur. Nequissimũ ẽ peccare. pesꝰ ẽ
peccandi cõsuetudinẽ facere. Ab illo facile. ab hoc cũ labore resur.
nẽ: recessũ esse ꝓpheta asserit in ꝓfundũ: cuiꝰ usuquasi quadam

Expanded text:
istimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam istimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequa 4. Peccatum admittere cadere est in puteum; consuetudinem vero peccandi facere, os putei est angustare, ne is qui cecidit etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurginem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam
Abbreviated transcription (Latin):
lent gessisse malũ. sed etiam de ipso mali oꝑe głantur. sicq ad
comparationẽ mali fit deterius: dum de uitiis głantes extol¬
luntur in penis. De talibus ait salomon. Qui letantur cũ male
Uertenda ẽ aut̃ necessitas mali: uoluntate boni. ꝑleriq ñuo.
luntate s sola necessitate peccant: ꝑtimescentes temporalẽ inopiã.
et dũ p̃sentis scłi necessitatẽ refugiunt: afuturis bonis prutantur.
Itẽ ñ nuill peccatũ uoluntate ñ necessitate cõmittunt. muallaq od¬
acti in opia existunt iniqui. sed tantũ gratis cipiunt esse mali.
Neq enim ipsam rẽ amant quã appetunt. sed ipsa tantũ pecca
elius est peccatum cauere quã em̃dare. F acilius en imre.¬
sistimꝰ hosti a qͦ ñ dũ uicti sumus. quã ei aqͦ iã suꝑatiae de:¬
uicti cognosciur. Omne peccatũ ante quã admittat᷑ amplius
ꝑtimescitur. quãuis aut̃ graue sit: dum inusum uenerit leue ex¬

Expanded text:
lent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad lent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum malVertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccatconsuetudine. 1. Melius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve ex
Abbreviated transcription (Latin):
tat peccatũ etiã sisceleris impunitas ꝓmittatur. Quiuͦ sola pęna
suplicii inse uitia reprimit quãuis ñ expleat opus peccati: uunt
tam̃ in eo uoluntas peccandi. doletq sibi illicitũ qd̾ lex ꝓhibere
dmoscitur. Ille gͦ mercedẽ boni oꝑis ꝑcipit qui amando iusticiã
facit. nonis qui eam solo metu penarũ inuitus custodit. Qͥ dã
&e diligunt peccatũ & facut. quidã diligunt tantũ & ñ faci¬
unt: pleriq uͦ faciunt tantũ & ñ diligunt. ñ nulli peccatũ ñ
faciunt. & tam̃ iusticiã odiunt. Grauius aut̃ peccat qui ñ solum
peccatũ diligit seda& facit. quã qui ñ facit et diligit: gramiꝰq
intercdũ qui cliligit & ñ facit. quam qui facit & odit. Grauissi¬
mũ ẽ ñ solũ facere sed et diligere peccatũ. Nam sunt quidã qͥ
confestim ꝑacto flagitio confundunt᷑. & sunt qui ñ solũ ñ do¬

Expanded text:
tat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola tat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non do
Abbreviated transcription (Latin):
Naioris ẽ culpe manfeste peccare quã occulte. Dupliciter
em̃ reus ẽ qͥ aꝑte delinquit: quia & agit & docet. de talib
esuasatt. Et peccata sua quas so cloma p̃dicauer: nec abscondet᷑.
Multi enim publice delinq̃ntes sine ullo pudore sua flagicia p̃di¬
eant. nec ulla utuntur sceleris uerecundia. Quedã enĩ iã iusti¬
ciȩ portioẽ unquitatẽ suã hominẽ abscondere. & insemetipso de
peccatis ꝓpriis erubescere. ꝑeccatũ ꝑpetrare crimen ẽ: peccatũ
p̃dicare clãmor ẽ. De quo etiam dicit apłs. & claminor auferat᷑
a uobis cũ om̃i malicia: idest cum ipsis peccatis. E&x eo ipso quo
quisq peccatũ qđ agit abscondit. iudicii iã esse indiciũ: quia
ñ erubescitur isi de conscientiȩ reatii. Ergo & hoc ipsũ quod
quisq de facto suo erubescit: ipse sibitam iuidex fit. De pecca
aliud timore suplicii. Quienim amore caritatis dĩ ñ peccat
horrescit om̃e malũ amplectendo iusticiȩ bonũ: nec eũ delec¬

Expanded text:
ajoris est culpae manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit. CAPUT XXIaliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delec
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ admitut peccatũ: quasi si quis lauet laterem crudum.
quẽ quantomagis eluerit: tanto amplius litum facit. Quãius
quisq sit peccator & impus. si ad penitentiam conuertatur:
consequi posse ueniam creditur. Nullus enĩ de bonitate dĩ chu¬
bitat. sed sola accipientium prauitas conferre sibi inchulgentã
abnegat. In hac uita tantunclẽ penitentiȩ patet libertas. post
mortẽ uͦ nullã correctionis esse licentiã: unde & dñs dicit. Ne

Expanded text:
iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis esse licentiam constat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ agnoscit. B ene se uidicat iustꝰ in hac uita. ne uidi¬
cetur adeo dampnatione ꝑpetua: tunc aut̃ iudiciũ de se quias¬
sũmit. quando ꝑ clignã penitentiã fua praua facta condempnit
A maritudo penitentiȩ facit animum & sua facta subtilius
discutere. & dona dei que contempsit flendo cõmemorare. nicħ
aut̃ peuis quam culpã agnoscere nec deflere. Duplicẽ habere
fletum in penitenta debet om̃is peccator: siue quia ꝑ negli¬
gentiã bonũ non fecit. seu quia malũ ꝑ audaciã ꝑpetrauit. qd̾
enim oportuit ñ gessit: & gessit qd̾ agere ñ oportuit. Ille pem¬
tentiã digne agit. qui reatũ suũ satis factione legitima plan.¬
git. condempnando scilicet ac deflendo que gessit. tanto inde¬
plorando ꝓfundnis: quanto exstitit inpeccando ꝓcluius. Ille
penitentiam digne agit: qui sic p̃terita mala deplorat:
ut futura iterũ ñ commitat. Nam qui plangit peccatũ. &

Expanded text:
infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judiinfirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit; et gessit quod agere non oportuit. 6. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando, scilicet, ac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. & contremuit terra. Gressus dei sunt in cor hominis inte¬
rior uis: qua bona desideria surgunt: ut calcentur mala. Qͣn¬
cordi humano p̃sentem: unde se tunc magis homo acuere ad com-¬
mens hominis iusti ex uera compunctione rapiat᷑. & qualit̃ infir¬
mata reuertat᷑ degustatȩ lucis magnitudine. illũ nosse posse qͥ
iam aliquid exinde gustarit. Sunt qui ñ ex uera cordis cõpune¬
ł ione sui accusatores fiunt. sed tantũ ad hoc esse se peccatores ad¬
signant. ut ex ficta humilitate confessionis locũ inueniãt scĩtatis.¬
x eo unusquisq De confessione peccatoꝵ &e peniten
iustus esse incipit. ex quo sui accusator exstiterit. tia¬
Multi aut̃ e contra se peccatores fatent᷑:. & tam̃ semetipsos a peccato¬
ñ subtrahunt. Magna iã iusticie pars ẽ se ipsum nosse homo quod
prauus ẽ. ut ex eo diumȩ uirtuti subclatur humiliꝰ. exqͦ suam

Expanded text:
ta est, et contremuit terra . 6. Gressus Dei sunt in cor hominis inteta est, et contremuit terra . 6. Gressus Dei sunt in cor hominis interior vis, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quancordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad commens hominis justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis. CAPUT XIII. De confessione peccatorum, et poenitenustus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae pars est seipsum nosse hominem, quia parvus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius ex quo suam
Abbreviated transcription (Latin):
cordatione peccati & timore iudicii. Illa ẽ conuersis ꝑfecti¬
or compunctionis affectio. que om̃s ase carnaliũ desideriorum
affectus repellit: & intentionem suam toto m̃tis studio indĩ cõtẽ¬
platione defigit. Geminã esse compunctionẽ. qua ꝓpt̃ dm̃ ani¬
ma cuiꝰq electi afficitur. idest ueldũ oꝑum suoꝵ mala cõsiderat:
uel dũ desiderium ȩternȩ uitȩ suspirat. Quattuor esse qͣlitates
affectionũ. quibꝰ mens iusti tedio salubri cõpungit᷑. hoc ẽ memo¬
ria p̃teritoꝵ facinorũ. recordatio futurarũ penarũ. cõsideratio
peregrinationis suȩ in huius uitȩ longinquitate. desideriũ suꝑnȩ
patriȩ. quatenꝰ ad eam quantorius ualeat ꝑuenire. Quisq peccato¬
quando ex id quod se admisisse recolit interius erubescit. suoq
uiditio penitendo iam punit. Nã tunc petrus fleuit: quando
in eũ xp̃c respexit. Unde &e psalmus. Resperit inquit &e cõmo¬

Expanded text:
cordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfecticordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminam constat esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur, id est, vel dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur: hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae 208 in huius vitae longiquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. 5. Quisque peccatoentia, quando id, quod se admisisse recolit interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde et psalmus: Respexit, inquit, et commo
Abbreviated transcription (Latin):
Perfectorũ ẽ iurorũ ñ quẽ libet sc̃or imitando. sedipsã uerita¬
tem intuendo. acdciuꝰ imagiẽ facti sunt usticiã oꝑari. Hoc
indicat qđ scribitur. faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ x similitudi¬
nẽ nr̃am. quia ipsã intelligendo imitat᷑ diuinitatẽ. ad ciuꝰ fact᷑
ẽ simlitudinẽ. Iste gͦ tantus ẽ ut non egeat hominẽ demostrato.
edificatur homo uarias consectari uirtutes. humilitatis ex ap̃o.
deuocioris ex petro. caritatis ex ioħe. obedientie de abraham patien¬
ne de isaac: tolerantiȩ de iacob. castimoniȩ de ioseph. mansuetu¬
dinis de moyse: constantiȩ de iosue: benignitatis de samuihel.
nis cdiȩ de dauio: abstinentiȩ de danihel: sic & egtã facta prioꝵ.
aus labone. qͦ moderamine. quaue intentione gerantur. uir ses imni¬
Tompũctio cordis ẽ humilitas m̃tis cũ lacrimis exoriens de re-¬

Expanded text:
Perfectorum est jam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritaPerfectorum est jam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratoreias faciunt consectari virtutes: humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctionCompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de re
Abbreviated transcription (Latin):
ta: et si apti furmus umttari iniquos inmalĩ. cur pigrisimus
iitari iustos inbonũ Oranctus ẽ cls̃ ut iurtutes quas sc̃is p̃ra¬
rauit ad coronã. nobis ad ꝓfectũ sint positȩ ñ ad penã. P roficient
aut̃ ad ꝓfectũ nr̃m. si tot exempla uoluerim imitari uirtutum.
Certe si ea potius auersati quã imitat fuerimꝰ ad cdãpnationẽ
nr̃am erunt: quia ea legendo implere negleximus. Multi itã
scoꝵ imitantur. & de moribus alteriꝰ esfigiẽ uirtutũ sumunt: tan¬
quam si iago quelibet intencdat᷑. &e de eiꝰ similitudme speciespie¬
ta formet᷑. sicq fit ad iaginẽ similis ille qui ad similitudinẽ uuit
imaginis. Qui scm̃ uirũ imitatur quasi exemplar aliqł intu¬
etur. seseq imillo quasi inspeculo ꝑspicit. ut adiciat qđ deesse
uirtutis agnoscit. Minus enim se ipsũ homo ex semetipso cõsi.¬
derat. sed dũ alterũ intendit: id qd minꝰ ẽ luminis addieit.

Expanded text:
ta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus ta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis adjicit. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
rumã. Scuant flagicio dediti ad quã utilitatẽ eoꝵ exempla ꝓporãt᷑
scõrũ scilicet. ut aut suit quos imitent᷑ ad reparationẽ: aut certe
ex eorũ cõparatione durnis de mobechentia punant᷑. Propt̾ea uir.¬
tutes scõꝵ ad̾ exemplũ nr̃m ds ꝓposuit: ut quanto de imitatione eb.¬
rum. conferri poisint nobis iusticiȩ p̃mia: tanto deꝑseuero¬
tia mali sint grauiora tormenta. Si enim ad bom incitam̃tũ chun¬
na quibꝰ admonenur p̃cepta deessent. ꝓlege nobis scõꝵ erempla
sufficerent. At contra dum& dĩ nos p̃ceptis suis admoneat. ax
uitȩ scõrum boni oꝑis nobis exempla ꝓponant. nilla ẽ rã de reatu
excusatio. quia & lex dei aures nr̃as cotidie pulsat. ⁊ factoꝵ doci.¬
m̃ta bonorũ cordis nr̃i intima ꝓuocant. Et si prauoꝵ sepe secu¬
ti sumꝰ erempla. cur ñ mtemur scõrũ digna &e dõ placita fac¬

Expanded text:
ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita fac
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi nequaquã debent in curis exteriorib prouehi: nãsi m¬
plicentur confestĩ quasi plantata arbuscula. & necdũ radice p̃fixa.
concuciunt᷑ parit̾ & arescunt. U alet int̾dũ conuersis ꝓ anmi sali.¬
te mutatio loci: plerumq enĩ dũ mutatur locus. mutat᷑ oe m̃tis¬
ad ca affectio. Congruũ ẽ enim inde etiã corporalit̃ auelli:
ubi quisq illecebris deseruiuit. Namlociis ubi prane quisq up̃:
hoc in aspectu m̃tis obponit: qđ semꝑibi uł cogitauit uelgessit.¬
empla mores inchoantiũ ñ queunt ꝓficere ad bene uiuendũ. Re
ꝓponunt sibi exemplamalorum. que ad suoꝵ moꝵ peruersitatem
utant᷑ in penis. Ob hanc utilitatẽ scribuntur scoꝵ riunȩ & reparati.
ones. ut spẽ faciant salutis humane. ne quisquã post lapsũ peniten¬
do desperet ueniam: dum conspicit scõꝵ reparationẽ funse etiã post

Expanded text:
conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si imconversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semenim inchoantium non queunt proficere ad bene vivendum, nisproponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utones, ut spem faciant salutis humanae. Si apti fuimus do desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
operis remunerationẽ. Ars uͦ diuim timoris plerosq habet sec¬
tatores languidos. tepidos. inercia congelatos. Sed hoc ꝓinde qd̾
labor eoꝵ non ꝓ p̃senti sed ꝑ futura remuneratione differtur.
ideoq dñ eoꝵ laborẽ mercedis retributio ñ statim cõsequitur.
spe pene dissoluti languescunt. Unde & magna illoꝵ gła p̃pa¬
ratur. qui bone conuersionis principia augm̃to solidiori cõsum¬
mant. atq eo ad ꝓmerendã retributionẽ clariores p̃parant᷑: quo
firmiꝰ duri itineris labores. & inchoant & consũmant. Quidã pͥmo
conuersionis calore ad uirtutes se se accingunt. accedente uͦ pro¬
gressu dũ immoderate terrenis rebꝰ incumbunt. puluere infimi
appetitus obscurant᷑: Unde & dñs de bonis seminib dicit. Qd̾ aut̃
cecidit in spinis hii sunt qͥ audiunt uerbũ dĩ. & sollicitudine scł̃i
uel fallacia diuiciarũ suffocant uerbũ. & sine fructu efficit᷑. Nuꝑ

Expanded text:
operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper
Abbreviated transcription (Latin):
Cupiditas enĩ ap̃m uendidit. Nam et plerisq tantũ in rebꝰalie¬
nis ẽ desideriũ. ut etiam homicidiũ ꝑpetrare non reuereant᷑.
sic̃ achab qui appetitũ cupiditatis suş sangianis expleuit effu¬
sione. Sepe ingui mala que cõcupiseunt &x asecunt᷑: quaten
de effectu mali desi derii fortiꝰ pumant᷑ E lectos aut᷑ suos at
ñ diatun ire in desideriorũ malorũ ꝑfectionẽ. ed indoloᷤ¬
nt mõe conuertit eorũ. pro eo quod in scło nequit᷑ appetiunst.¬

Expanded text:
Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alieCupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appet
Abbreviated transcription (Latin):
que smundi. & ꝓpt̃ fornicationẽ uniis quisq suã uxore᷑ habe¬
at. Sie oe potestates ꝑ elationẽ. ꝑ oppssionẽ. ꝑ nisticie quoq p̃ua¬
ricationẽ malȩ existint. Nocent enĩ nuptiş. nocent & potes¬
tates. sed ꝑio qd̾ eis iuxta ponit᷑: non ꝑse. cremplo itineris rec.¬
ti ureta quod spͥmȩ nascunt: quş surgentes e latere nocent es
qui tecto itinere gradiuntur. De cupiditate:
eclomuerit cupiditates. Nonpotest ad cõtẽplandũ deũ
mems̃ ee̾ lib̃a. que desideriis huniꝰ mundi & cupiditatibꝰ inhiat
Deq enĩ alta cõspicere poterit ocusꝰ: quẽ puliis claudit. Om̃
peccato peior ẽ auaricia & amor pecuniarũ. unde & ꝑsalom¬
nẽ dicit᷑: Nichil ẽ scelestius quã amare pecuniã. hec enĩ ani¬
lorũ ẽ cupiditas. quã quidã appetentes errauerunt afioe. Sigͥ
succidit᷑ radir criminũ: ñ pululant cetere soboles peccator.
Multi causa cupiditatis terrenȩ cetiã ipsã fidẽ renuntiaueru

Expanded text:
habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. CAPUT XLI. De cedomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim anicupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mala abonis intellectu rationis discernat: Itẽ nil uuat qd̾ int̾ bo.¬
nũ & malũ sensii prudentiori cliscermmꝰ. nisi oꝑe aut mala cogita¬
ta caueamꝰ. aut bona intellecta faciamus. De coriscienria.
etiã ante pęnas gehennȩ ꝑ inconditũ annnȩ appetitũ iã penã
conscientiȩ patit᷑. Om̃a fugere pot̾it homo p̃ter cor siũ. ñ enĩpo.¬
test a se quisq recedere: ubicũq enim abierit. reatꝰ si cõscienta illũ
ñ derelinquit. Q uãuis humana uiclicia subt̾fugiat om̃is qͥ maleag̃.
iudiciũ tam̃ cõscientiȩ suȩ effugere ñ potest. Nã & si aliis celat qd̃
ecit : sibi tam̃ celare ñ potest: qͥ plene nouit malũ esse qd̾ gessit.
Dupsex fit gͥ in eo iudiciũ: quia & hic suȩ conscientiȩ it̾atu punit᷑.
c ilie ꝑpetuali pena dampnat᷑. Hoc eñ signiscat abỹis abyslũ¬

Expanded text:
mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bomala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. CAPUT XXVI. De coetiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena dam
Abbreviated transcription (Latin):
de corporaliũ rerũ species quas cdidicimꝰ nr̃is m̃tib opponantiur
&e nolentes eas cogitemus. quantũq ab eis aciẽ mentis auertere
nitiur. tanto ille se magis animo ingerunt obscenisq unnobis mo.¬
tib obrepiuit. Sed fit hoc ꝓ cõditione mortali: quã merinit primus
bono in penã sui peccati. Dũ unusquisq diuma illuminatione p̃.¬
uenitur. statĩ molestiis tinpiũ cogitationũ pulsat᷑. s clĩ seruꝰ iudicio
timoris dĩ earũ tẽptam̃ta ase reicit. bonisq contra obiectis cogtatio.¬
nibꝰ turpes a se repellit. Multa obseruantia cura cortis ẽ custodiã
adhibenda. quia aut bonȩ aut malȩ rei. ibi consistitorigo. Nã sicut
scriptũ ẽ ex corde ereunt cogitationes malȩ. ideoq si priꝰ priꝰpra.¬
ue cogitationi resistimꝰ: inlapsũ oꝑis ñ incurrimꝰ. Non ẽ tim̃dũ si
bona malaq in cogitationẽ ueniant. s magis głiandũ est simens

Expanded text:
dae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, dae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens
Abbreviated transcription (Latin):
pruis praua oꝑa. postmodũ desideria. Uicissim aut̃ & acogitatione
oꝑa ꝓcedunt. & ab oꝑe cogitatio nascit᷑. Quãuis & si ab oꝑe malo qͥs¬
prauę q uacet ꝓ soluis tam̃ pralte cogitationis malicia ñ erit innocens. Unde
ae dñs ꝑesaiam. Auferte inqͥt malũ cogitationũ ur̃arũ ab ocilis
meis. Non enim solum factis sed & cogitationibꝰ delinquimius.
si eis illicite occurrentibꝰ delectemur.: Sic̃ iupera afiluis mitero
positis lacerata ꝑimitur. ita nos cogitationes nr̃ȩ intra nos emitri¬
te occidunt. & concepte interiꝰ uipeo ueneno cõsumunt. animãq
praue suggestionib p̃uemire: iacere autẽ in animo cogitationẽ.
uĩs attinet uoluntati. Illud gͦ adculpã ñ recdligitur. istudculpe pr.¬
prie imputat᷑. Nã cogitationes illicitas occurrere demonĩ ẽ. cogi¬
tationib oblectari ꝑurrsis: nr̃mẽ. P lerũq fieri solet ut imnum¬

Expanded text:
prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitationeprius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectari perversis, nostrum est. 6. Plerumque fieri solet ut immun
Abbreviated transcription (Latin):
onuĩ ẽ homini semꝑ ante oculos ꝓpria adhib̾e delicta scd̾m
psalim sententiã. &e peccatũ meũ ante me ẽ semꝑ. Sic̃ enĩ
ñ oportet renunisci peccati affectũ. sic semꝑ necesse ẽ unũquẽq̃
suũ in deflendo cõmemorare peccatũ. Apud iustũ recordatio pecca¬
ti facit tediũ ammi: qui aut̃ luxurie et cupiditati subditi sunt:
contumaci suꝑbia etiã de ipso peccati oꝑe głant᷑: Seruo dĩ tanta re¬
condatio debet esse peccati: ut ea que gessit semꝑlacrimans cõfi¬
teat᷑: unde a psalmus dicit. Conuersus sũ in erũna mea dũ cõfringit᷑
spina. ꝑ eccatũ meũ cognitũ feci. redixi: ꝓnuntiabo aduersũ me in¬
se se penitet. nͥ. confessionẽ peccatoꝵ: Quid clãmasse se cdolet. nisi
defensionẽ maloꝵ: Qui gͦ peccatoꝵ suoꝵ defensor exstitit. necesse
quorũ imũ iniquitas clicit᷑ qd̾ oꝑe geritur: aliud imustiera. qd
eogitatione admittit᷑. P rius aut̃ actio resecanda ẽ. postra cogitatio:

Expanded text:
adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me inse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio;