comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte u̾ba duuna uł nomina. uł etiam lit¬
tere quib illa scribunt᷑ continerent᷑ in illo.
uanto aut̃ putas erga pauperes hoĩes
compassionis ardore feruebatz qͥ tan
¶ta ad̃ animalia bruta. ueꝵ etiam ad insensi¬
biles ⁊ infimas affluebat pietatis dulcedinc
creaturas: Nam hic uere pauperx patarcha.
omnium pauperrimꝰ ẽẽ desiderans. ⁊ si supͣ ui¬
lem tunicam nicħ possessionis apeteret nolu¬
it tamen in hac unica necessitate parcere gͥ ip̃iz
quin ⁊ illam pluries indigenti cuiqͣm ꝓmp¬
tissime cuperet imꝑtiri. uestes quoq diuersas
a diuitib in hieme postulabat: quas ilł liben¬
tissime dantib ita ut nec ad restitutionem te¬
neretur accipiens: eas eog egenis quos pꝰ hr̃e
conting̾et obuios: in frigore portigebat. Grauis¬
simum erat illi: si alicui paupere u̾bo uel facto
ꝑciperet quicqͣm molestie ficti. Audiens enim
tempore quodam unum e fratrib pauꝑi cuidã
huiusmodi u̾bum inuectionis inferre. uide

Expanded text:
forte verba divina vel nomina, vel etiam litterae quibus illa scribuntur, continerentur in illo. 45 Quanto autem, putas, erga pauperes homines compassionis ardore fervebat, qui tanta non solum ad animalia bruta, verum etiam ad insensibiles et infimas affluebat pietatis dulcedine creaturas? Nam hic vere pauperum patriarcha omnium pauperrimus esse desiderans, etsi supra vilem tunicam nihil possessionis appeteret, noluit tamen in hac unica necessitate parcere sibi ipsi, quin et illam pluries indigenti cuiquam promptissime cuperet impertiri.Vestes quoque diversas a divitibus in hieme postulabat, quas, illis libentissime dantibus, ita ut nec ad restitutionem teneretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alicui pauperum verbo vel facto perciperet quidquam molestiae fieri. Audiens enim tempore quodam unum e fratribus pauperi cuidam huiusmodi verbum invectionis inferre: "Vide
Abbreviated transcription (Latin):
cultorib. Mesius enĩ est ei exalare sp̃m. quã
dei filuim denegare: & ineo confidentes impedi:
ut ceperimus. Uale uir dei & memento mei.
Cum hanc epistolam legiss grisogonus. orati¬
one facta. cũ multis confessoribus. ita rescrip.¬
cata: & alleo solo quere solatium. cuiꝰ iussa c̃-¬
seruas. Cito enim. adte placitũ tempus. con¬
uertetui ut quasi post noctis tenebras. fioridũ
diei lumen accipias: atq post glatiale frigus
hẏemis transeuntis. aureatibi tẽpora &sere
fliguntur. prebeas teporalẽ leticiam: ꝑquẽ
sine dubio consequaris eternam: uale indño:

Expanded text:
cultoribus. Melius est enim ei exhalare spiritum quam cultoribus. Melius est enim ei exhalare spiritum quam Dei Filium denegare et eum confitentes imut coeperam. Vale, vir Dei, et memento mei. » Cum hanc epistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita rescripcata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempus convertetur, et quasi post noctis tenebras floridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serenfliguntur, praebeas temporalem laetitiam, per quam sine dubio consequeris aeternam. Vale in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i grisogono anastasia. Licet pater michi cul¬
tor fuerit idoloꝵ mater tamen fasta. tp̃ianissi:¬
ma semꝑ uitisse ꝓbatur. & casta. Hec me inter
ipsa cunabula fecit fieri xp̃ianã: post cuius
eccessũ. sacrilegi iugũ mariti suscepi. Cuius deo
miserante. łͥorũ mentita infirmitate declinans.
cum iste patrimoniũ meũ exquo nͣłustrat᷑. cum
indignis acturpib ĩdolatruĩs exhaurlatme qͦ
uelut magam atq sacrilegã. custodie tam
grauissime mancipauit. ut uitã me corporalẽ
amittere suspicer: Nichil enĩ suꝑest nisi amis¬
so sp̃u morti subcũbam. Inqua morte licet glo-¬
eo mea mens ualde conteritur.: qr opes meȩ qͣs
ego omnes deo iioueram. alienis adeo ce turpibꝰ
inserui. Et id cuco deprecor te homo aei. ut in¬
stanter dñm depreceris. ut aut ad fidem suam
uenturum si preuidet publiũ sinat uiuere:
aut si preuidet. eũ inhac incredulitatis ꝑuersi¬
tate mansurum. iubeat eum dare locũ suis

Expanded text:
Christi Chrysogono, Anastasia. Licet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate declinans, Cum iste patrimonium meum, ex quo illustratur, cum indignis et turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest, nisi ut, emisso spiritu, succumbam; in qua morte licet gloeo mens mea valde conteritur, quod opes meae, quas ego ex asse Deo voveram, alienis a Deo et turpibus inserviunt. Et idcirco deprecor te, homo Dei, ut instanter Dominum depreceris, ut aut, ad fidem suam venturum si praevidet Publium, sinat vivere; aut, si praevidet eum in hac incredulitatis perversitate mansurum, jubeat eum dare locum suis
Abbreviated transcription (Latin):
unus et uerus est ego omni cdie sacͥfico. Non
turis fumum. nec tauroꝵ mugientiũ carnes.
nec hyrcoꝵ sanguinẽ: sed inmaculatum
agnum cotidie in altari crucis sacrifico euiꝰ
carnes postea quã omnis populus credenti¬
um manducauerit: & eius sanguinẽ biberit.
agnus qui sacrificatus est. integer ꝑseuerat &
uiuus & cum uere sacrificatus sit. & uere car.
nes manducate sint apopulo. & uere sangus
eius sit bibitus. tamen ut dixi integer ꝑmanet &

Expanded text:
unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a populo, et vere sanguis ejus sit bibitus, tamen, ut dixi, integer permanet, et
Abbreviated transcription (Latin):
se in ipsa tribulatione deficere. scripsit ad¬
confessori xp̃i grisogono. anastasia. Finis ue¬
nit corꝑũ. memento mei: ut egredientẽ ani¬
mam meã. ipse suscipiai. ꝓcuius amore ista
sustineo. que exore huiꝰ uetule recognoueris.
Ad hȩc sc̃s grisogonus. talia remisit scrip̃ta
xp̃i inreprehensibilis
famula. crucis xp̃i ciophẽum cota mente
constringez &ete ipsam adopiis cti ptepata:
inquo cius desideriis dum paruerittummat¬
cyrii palma ad xp̃m adtinges

Expanded text:
se in ipsa tribulatione deficere, scripsit confessori Christi Chrysogono, Anastasia. Finis venit corporis; memento mei, ut egredientem animam meam ipse suscipiat pro cujus amore ista sustineo, quae ex ore hujus vetulae recognoveris. » Ad haec sanctus Chrysogonus talia remisit scriptai irreprehensibilis famula, crucis Christi tropaei in tota mente consurge, et teipsam ad opus Dei praepara. In quo ejus desideriis dum parueris, cum martyrii palma ad Christum pertinges
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit quoꝙ ut infirmitatis necessitate.
de pullo qͣdam uice maniicans. uirib
postmodum uttumq resumptiscuidam fratrũ
districte p̾ciperet ut collo ip̃ius fune ligato. eum
tamqͣm latronem ꝑ medium ciuitatis assisii
ducetz et preconia nichilominus uoce clama.¬
ret. Eire uidere glutonem. qui se gallinax carni¬
bus impinguauit quas secreto uob̾ ignorantibꝰ
manducauit. Fcm̃q est: ut multi ad tam mi¬
randum puncti spectacłm. lacrimabili nimi¬
rum uote lug̾ent se seꝙ miserrimos ueluti co¬
tidianis uoluptatib declitos ꝓclamarent. Mul¬
ta quoꝙ in hunc modum sepius faciebat ut
et semetip̃m perscẽ contempn̾et: et ad sui contẽp

Expanded text:
ccidit quoque ut, infirmitatis necessitate de pullo quadam vice manducans, viribus postmodum utcumque resumptis, cuidam fratrum districte praeciperet ut, collo ipsius fune ligato, eum tamquam latronem per medium civitatis Assisii duceret et praeconia nihilominus voce clamaret: "Ecce, videte glutonem, qui se gallinarum carnibus impinguavit, quas secreto vobis ignorantibus manducavit". Factumque est ut multi, ad tam mirandum compuncti spectaculum lacrimabili nimirum voce lugerent, seseque miserrimos, veluti quotidianis voluptatibus deditos, proclamarent. 33 Multa quoque in hunc modum saepius faciebat, ut et semetipsum perfecte contemneret, et ad sui contemp
Abbreviated transcription (Latin):
cuntto oꝑe monast̾ii ꝑastu. atꝙ ommnib eili¬
ficiis ancillaꝵ dei expletis. ꝓ quib int̾rcedẽ
laboris ad aptus est.⁊ edificauit postitmo ba¬
silicam an honore sc̃ apli phul: ad ancilla¬
tum dei corpora sepelienda. Ena in basilica.¬
bantus quoꝙ qͥntilianus iacet albas huma¬
tus Edificauit etiam. immoq tenouauit ba.¬
silicam. in honore sancti maitialis lemoiscẽn
põtificis et confessoriss

Expanded text:
cuncto opere monasterii peracto atque omnia cuncto opere monasterii peracto atque omnia ficiis ancillarum Dei expletis, pro quibus mercedem laboris adeptus est, aedificavit postremo basilicam in honore sancti Pauli apostoli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cujus tecbeatus quoque Quintilianus iacet abba humatus. Aedificavit etiam immoque renovavit basilicam in honore sancti Marcialis Lemoveceni pontificis et confessoris
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit ampliꝰ quasi pedem in t̾re amplitudi¬
nem qͣm ipse nunciauerat irgi. Ex quo t̾stis
effectus. quippe qui nulli uolens mentiri. rogi es¬
set mentitus Relicto ꝓtinus oꝑe ad aulam repe¬
dabat mestus. Et mox principem aclit. solo ilico
corruitz mendacium indicauit aut ueniam
aut mortem poposcit. S cum iex tam paruis-¬
simne rei cãm agnouisset magis in strporem
u̾sus eius iniurie condoluit. Iloxꝙ ad clitõ¬
stancium conu̾sus multitudinem: insit Ecte
qͣm p̾clara ⁊ qͣm uenerabił xp̃i ficda. Dẽtes
quidem passus ẽ nobis celate sx humo. dic gͦ
dementer eligio consolatot chapplicauit donp̃
quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo ftõ
iliquido paret. qͣntum uir sc̃s. mendacii cũl¬
pam̃ ꝑtimuit qui tam uilissime rei ꝯscium
s̾ piaculum minime reseruauit. Calis eum
fides ad celum euexit. Heo illum fidelitas.
⁊ deo carum.: ⁊ bominib fẽc̃ prcclarum. Igit᷑

Expanded text:
invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudiinvenit amplius quasi pedem in terrae amplitudine, quam ipse nuntiaverat regi. Ex quo tristis effectus, quippe qui nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relictum protinus opus, ad aulam repedabat mestus, et mox ut principem adiit, solo ilico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam pocissimae regi causam agnovisset, magis in stuporem versus, eius iniuriae condoluit, moxque ad circumstantium conversus multitudinem, infit: 'Ecce qquidem passus est nobis celare de humo'. Sic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium sibi piaculum minime reservavit. Talis eum fides ad caelum evexit, haec illum fidelitas et Deo carum et hominibus fecit praeclarum. 18. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
osos delegauit. atꝙ ex integro. omne sim illit
studium conu̾tit. Uideres ⁊ ibi trahere undiꝙ
ueluti utilissimam apem cuncta monasterio
necessaria. uasa simul ⁊ uestimenta. nec non
et sacͣ uolumina aliacy qͣm płima ornamẽ¬
ta. Ians quicqͥd huic sexui congtue necessa¬
ria forent ut piissimus pater: satis sollerci in
om̃ib diligentia. ac sollicita cura ꝓuidit. Cũ¬
ꝙ om̃is opere cunteq domus uecessarie in p̾¬
fato loco expletȩ cẽt attp ꝑfecle. unum ad huc
restabat uile quidem. s necessatium edifican.¬
dum domicilium. Et cum non hr̃et terre co¬
piam. omnia etiãm domib octupata. ad iace¬
but ei ad opꝰ netessarium area quedam fiscał
exigua. Prccepit gͦ metui tͥram. ut sciret qͣn¬
tum eẽt⁊ ⁊ confestim ad pͥncipem ꝑrexit. dug¬
gessit aream: ⁊ sinc niora obtinuit quod pitie¬
pocierat. Cumq reu̾sus locum adisset. aclinea
iactata amplitudinem habitacłi consideratet.

Expanded text:
osos delegavit atque ex integro omne suum illic osos delegavit atque ex integro omne suum illic studium convertit. Videres et ibi trahere undique veluti utilissimam apem cuncta monasterio necessaria, vasa simul et vestimenta necnon et sacra volumina aliaque quam plurima ornamenta. Nam quicquid huic sexui congruae necessaria forent, ut piissimus pater satis sollerti in omnibus diligentia ac sollicita cura providit. Cumque omnis opera cunctaque domus necessaria in praefato loco expleta essent atque perfecta, unum adhuc restabat, vile quidem, sed necessarium aedificandum domicilium; et cum non haberet terrae copiam, omnia iam domibus occupata, adiacebat ei ad opus necessarium area quaedam fiscalis exigua. Praecepit ergo metire terram, ut sciret, quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream et sine mora obtinuit, quod petierat. Cumque reversus locum adisset hac, linea iactata, amplitudinem habitaculi consideraret,
Abbreviated transcription (Latin):
dem lat̾e munit᷑ optimo fluminez suꝑ
quod mons excelsus silua oꝑtus. ac pre¬
rupta ualde enunet rupes. Om̃e autẽ
spacium monastͥii. arbusta diu̾si gen̾is
ponitã scupant. Sicꝙy illi seguis ani¬
mus rarntur ac si partem amenitatis ꝑach̾ si
bilito. cogitabat pacisius in ur̃be fabricare xeno¬
dochium. S excellentiore consilio. deo insprrã¬
ce concepto. cepit in domum suam qͣm in eadẽ
urbe ex munere regis ꝑceperat uirginum xp̃i
cdificate aomitilium.: In quo oꝑe dui multũ ꝙ.
instantissime desudans. dignum tandem scãx
uirglusim consteuxit archistetium. Ubi clistai¬
ctam iꝑgło constituens disciplinam. usꝙ ad tor¬
centuꝵ numex pͥuellaꝵ ex diu̾sis gentib tam
ex ancillis suis qͣm ex nobilib francie matronis
congregauit. Quib ⁊ abb̾issam dignam deo
puellam. nomine auream. filiam sciliet mali.¬
rim ⁊ quirie constituit. Cerre etiam tĩtꝰ copi¬

Expanded text:
dem latere munitur optimo flumine, super dem latere munitur optimo flumine, super quem mons excelsus silva opertus ac praerupta valde eminit rupes; omne autem spatium monasterii arbusta diversi generis pomifera occupant. Sicque illic segnis animus recreatur, acsi partem amoenitatis paradisi bilitum, cogitabat Parisius in urbe fabricare exinodochium; sed, excellentiore consilio, Deo inspirante, concepto, coepit in domum suam, quam in eadem urbe ex munere regis perceperat, virginum Christi aedificare domicilium. In quo opere diu multumque instantissime desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archeterium, ubi districtam regulae constituens disciplinam, usque ad trecentarum numero puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex nobilibus Franciae matronis congregavit. Quibus et abbatissam dignam Deo puellam nomine Aureane, filiam scilicet Maurini et Quiriae, constituit; terrae etiam reditus copi
Abbreviated transcription (Latin):
ornata. Halentur ibi ⁊ artifices płimidi¬
uersis artib ꝑiti: qui xp̃i timore ꝑfesti.
semꝑ ad obedientiam sunt parati. N llꝰ
ibi qusqͣm ꝓprium uendicat s ut in ac¬
tib legitur apłoꝵ. sunt omnino omĩa
omnib communia. Qͥlotus tam fectił.
tamqꝵ iocundus existit. ut cum quis ĩbi¬
dem diu̾terit init̾ pomoꝵ nemora: ⁊ horto.¬
tum amenitate uirentia. in hac ei librat
ꝓtinus ꝓrumpere u̾ba. Quam bone domꝰ
tue iacob:i qͣm pulchra tabernacula tua
iscł. Camqͣm nemora obumbrantia. et
tamqͣm cedri iuxta aquas ⁊ qͣi paraclysꝰ
suꝑ flumen. De talib nempe ꝑ salomo¬
nem dicit᷑. Habitacula iustoꝵ benedicẽ¬
tur. Est aut̃ idem cenobium haut ꝓcul
alemouica urbe situm: sex cutit̾ milib
ad plagam distat᷑ m̾idianam. Ambit᷑
uero inspetio muro. non quidem lapidco:
s fossatum sepe munitum. decem fere sta.¬
dioꝵ hñs spacium in circuitu. Ex uno qui¬

Expanded text:
ornata; habentur ibi et artifices plurimi diornata; habentur ibi et artifices plurimi diversis artibus periti, qui Christi timore perfecti semper ad oboedientiam sunt parati. Nullus ibi quicquam proprium vindicat, sed, ut in actibus legitur apostolorum, sunt omnino omnia omnibus communia. Qui locus tam fertilis tamque iocundus existit, ut cum quis ibidem diverterit, inter pomorum nemora et hortorum amoenitate virentia in hac ei libeat protinus prorumpere verba: Quam bonae domus tuae, Iacob, et quam pulchra tabernacula tua, Israel! Tamquam nemora obumbrantia et tamquam caedri iuxta aquas et quasi paradisus super flumen. De talibus nempe per Salomonem dicitur: Habitacula iustorum benedicentur. Est autem idem coenobium haut procul a Lemovecas urbe situm, sex circiter milibus ad plagam distans meridianam; ambitur vero in spheria muro, non quidem lapideo, sed fossatum sepe munitum, decem fere stadiorum habens spatio in circuito. Ex uno qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit. spe uero tanta se deuotõne tantoq o
amore eõdem loco diffudit: ut quicquid
hr̃e potusset. quiqquid regi auferre. qͥqͥd
digne aliquid comparare. quicqͥd etiam
gratuit ei apotentib largitum eẽt. cunc¬
ta p̾dicto loco destinaret. Uideres plaustra
uehere onera copiosaz uascula utiq usib
necessaria. erea simul ⁊ lignea. uestimen¬
ta etiam ⁊ latualia. ac linteamina. mẽ¬
salia. nee nonr⁊ nolumina saccatum scͥp¬
turaꝵ quam pluruna s et omnia que
erant monast̾ii usib necessaria: in tantũ
ut praui quiꝙ. ingenti ex hoc succend̾ent᷑
inuidia. Eogitabat enim ⁊ ip̃e demũ eo¬
dem se mancipare monast̾io. nisi eum
alio in loco dei obligasset cdispensatio. Qo
in loco ip̃e quoꝙ accessi: ⁊ tantam sacre
regule obseruantiam uidi. ut pene singy.¬
laris sit uita eisdem monachis preceteris
gallie monast̾iis. Est autem cong̾gatio
etiam nunc magna. diu̾sis gr̃ax floribꝰ

Expanded text:
vit. Ipse vero tanta se devotione tantoque vit. Ipse vero tanta se devotione tantoque amore eodem loco diffudit, ut quicquid habere potuisset, quicquid regi auferre, quicquid digne aliquid conparare, quicquid etiam gratuitu ei a potentibus largitum esset, cuncta praedicto loco distinaret. Videres plaustra vehere onera copiosa, vascula utique usibus necessaria, aerea simul et lignea, vestimenta etiam et lectuaria ac linteamina mensalia necnon et volumina sacrarum scripturarum quam plurima, sed et omnia quae erant monasterii usibus necessaria, in tantum ut pravi quique ingenti ex hoc succenderentur invidia. Cogitabat enim et ipse demum eodem se mancipare monasterio, nisi eum Dei alio obligasset dispensatio. 16. Quo in loco ipse quoque accessi et tantam sacrae regulae observantiam vidi, ut paene singularis sit vita eisdem monachis prae ceteris Galliae monasteriis. Est autem congregatio etiam nunc magna diversis gratiarum floribus
Abbreviated transcription (Latin):
in unum collectus regi pararet᷑ ferendus.
ac uellet domesticꝰ simul ⁊ monetatiꝰ ad hoc
aurum ip̃m fornacis coctione purgare. ut
iuxta ritum purissimum ac rutilum au¬
le regis p̾sentaretur metallum. nesciebãt
enim p̾dium ẽẽ eligio concessum. toto ni¬
qͣttiduum labori insistentes. nulla pote¬
rant deo p̾pediente aite ꝓficere. usꝙ quo ãb
ligio p̾ueniens nuncius. opꝰ ceptum int̾¬
cipet. idꝙ euis dñio reuocaret. Ilox erggo
ut hoc nunciatum ẽ cunctis loci illius acto¬
lis exultantib.⁊ opꝰ ꝑfectum est et eius di¬
cioni cõmissum. Quo in loco. primum ac
potissimum uiroꝵ sei const̾ruxit monaste¬
rium: ubi etiam abbate constituta multos
ex suis uͥnaculis mancipauit. Plurẽs quo¬
ꝙ ex diu̾sis ꝓuinciis usq ad centenariũ
quem qͥnquagenarussa suꝑg̾ditur nume¬
rus monachos congregauit reditus etiam
t̾re. qui asfluent sufficere possent delega¬

Expanded text:
in unum collectus regi pararetur ferendus, in unum collectus regi pararetur ferendus, ac vellet domesticus simul et monetarius adhuc aurum ipsum fornacis coctione purgare, ut juxta ritum, purissimum ac rutilum aulae regis praesentaretur metallum nesciebant enim praedium esse Eligio concessum toto niriduum labori insistentes, nulla poterant, Deo id praepediente, arte proficere, usquequo ab Eligio praeveniens nuntius, opus coeptum interciperet, idque ejus dominio revocaret. Mox ergo ut hoc nuntiatum est, cunctis loci illius accolis exsultantibus, et opus perfectum est, ejusque ditioni commissum. Quo in loco primum ac potissimum virorum Dei construxit monasterium; ubi etiam abbate constituto multos ex suis vernaculis mancipavit, plures quoque ex diversis provinciis usque ad centenarium, quem quinquagenarius supergreditur numerus, monachos congregavit, reditus etiam terrae, qui affluenter sufficere possint, delega
Abbreviated transcription (Latin):
Sorro rex dagobertꝰ torrens pulch̃ et in¬
ditus. ita ut nullus ei simił fuit. in
cunctis retro francoꝵ rogibxin tantum dilige¬
bat eum. ut frequenter cat̾uas principum.
hens. eligii sarreta peteret consiliabula. Nã
quicquid cistm eligiis postulasset. absꝙ di
latõne impetrabat. Quicquid u̾o adipisci
potiss. in elemosinis egentium. inp̾cia cap¬
tiuoꝵ in remedia debilium expendebat. Unde
⁊ ip̃e princeps libentissime p̾stabat. qd̾ sciebat
non uni s płib ꝓdesse. Deniq int̾cetera ͬe¬
tiuit ab co. uillãm qͣndam in rure lemoiicino.
nõie sollempniaco. dicens. Hanc mͥ dñe
ini rex serenitas tua concedat. quo possim
ibi ⁊ mͥ ⁊ tibi scalam construere: ꝑ qͣm mere¬
amur ad celestia uogna ut̾q conscendere. Q
euis peticionem li benter rex sicut solebat
annuit: ⁊ quod poposcerat. sine mora dato
p̾cepto concessit. Erat enim tempꝰ quo censꝰ
publicus ex codem pago. regis thesauro exi¬
gebatur inferendus. S cum om̃is census

Expanded text:
orro rex Dagobertus torrens, pulcher et inclitus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervas principum, hens, Eligii secreta peteret consilia. Nam quicquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione inpetrabat; quicquid vero adipisci potuisset, in elemosinis egentium, in praetia captivorum, in remedia debilium expendebat, unde et ipse princeps libentissime praestabat, quod sciebat non uni, sed pluribus prodesse. 15. Denique inter cetera expetiit ei villam quandam in rure Lemoveceno cognominante Solemniaco, dicens: 'Hanc mihi, domine mi rex, serenitas tua concedat, quo possim ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad caelestia regna uterque conscendere'. Quam eius petitionem libenter rex, sicut solebat, annuit et quod popraecepto concessit. Erat enim tempus quo census publicus ex eodem pago regis thesauro exigebatur inferendus, sed cum omnis census
Abbreviated transcription (Latin):
eligium aggrederent uł iuuamen alimo¬
nie ab eo poscentes. uł certe consilium salubͤ
querentes. Confluebantq ad eum uncdiq iii¬
ri religiosi: Aduent quoq ⁊ monachi Et quic¬
quid militare pot̾at. aut eis in elemosinam da¬
bat aut certe captiuoꝵ in p̾cia distrahebat. Ha¬
bebat enim maximum in hiꝰ opere stulium.
Sanc ubicumq uenundandum intellexiss
mancipium: magna cum miscłia ⁊ festinatõ¬
ne. octurrens. mox dato precio liberabat capti¬
uum. Int̾dum etiam usꝙ ad uigim ⁊ tri¬
ginta. seu ⁊ qͥnquaginta numero. simul a
captiuitate redimebat. Non nunqͣm u̾o agniẽn
integrum: iusq ad centum animas cũ na¬
ui egrederent᷑ utriusq sȩxus. ex diu̾sis genti

Expanded text:
Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoEligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consilium salubre quaerentes. Confluebantque ad eum undique viri religiosi, advenae quoque et monachi, et quicquid militare poterat, aut eis in elemosinam dabat aut certe captivorum in praetia distrahebat; habebat enim maximum in huiusmodi opere studium. Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna cum misericordia et festinatione occurrens, mox dato praetio liberabat captivum; interdum etiam usque ad viginti et triginta seu et quinquaginta numero simul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, e
Abbreviated transcription (Latin):
et integrum ⁊ scm̃ ꝓpositum setuans
in nullo ceptam regulam commuta¬
uit. Sub habitu eium alt̾ius semꝑ alt̾i mili¬
tauit i quicquid hr̃e potuit in mundo. xp̃o tra¬
didit ex toto. Pollebat itaꝙ magis ac magis
in nigiliis. in iciuniis atꝙ in catitate. fabri.¬
cabat in usum regis utensilia qͣm płima ex
auro et geminis. Sedebat fabricans indefos¬
sum: i contͣ eum thille uernaculus eiꝰ ex ge¬
nere saxonico. Qui magt̃i uestigia scquens.
i ip̃e postmodum uenerabilem uitam dix̾.
Sedens ergo cligiis ad opꝰ predictum. coclicẽ
sibimet peeoculis p̾parabat aꝑtum ut quoqͦ
gene laborans. diuinum ꝑciperet mandat̃.
Sic gͥ dupplum gerens officium. manꝰ usib
hominum. mentem usui mancipabat iliui¬
no. fenglabat eins ubiq fama in tantum
ut si qui ex romana uł italica aut gothica. uł
qualicumq ꝓuincia. legationis federe aut alia
qͣcumq ex causa palacium regis francoꝵ adi¬
re pararent non priꝰ rrgi occurrecent quam

Expanded text:
ed integrum et sanctum propositum servans, in nullo coeptam regulam commutavit. Sub habitu enim alterius semper alteri militavit, et quidquid habere potuit in mundo, Christo tradidit ex toto. Pollebat magis ac magis in vigiliis, in ieiuniis atque in caritate. Fabricabat in usu regis utensilia quam plurima ex auro et gemmis; sedebat fabricans in defossum et contra eum Thille vernaculus eius ex genere Saxonico, qui magistri vestigia sequens, et ipse postmodum venerabilem vitam duxit. Sedens ergo Eligius ad opus praedictum, codicem sibimet prae oculis praeparabat apertum, ut quoquo genere laborans divinum perciperet mandatum. Sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Flagrabat eius ubique fama in tantum, ut si qui ex Romana vel Italica aut Gothica vel qualecumque provintia legationis foedere aut alia quacumque ex causa palatium regis Francorum adire pararent, non prius regi occurrerent quam
Abbreviated transcription (Latin):
ti. que ab eligio gerebant. Eratq cis fa¬
miliaritate consortium ⁊ cor uaum in
clño att anima una. ¶Nuenit ergo
eligius gr̃am coram dco. ⁊ coram regĩb
francoꝵ ⁊ fecebatur ci a omnib testi¬
monium: in tantum. ut copiosam molem ar¬
genti ⁊ auri uł gemmaꝵ. absꝙ ulla pensa a
rege accipecet. Cirscebatq ei honor cum mag¬
no fauore de die in diciꝰ ⁊ omni ex parce pro¬
batus uernabat in aula deuotus. Mlortuo in¬
tecea lochario rege francoꝵ dagob̾tus filius
eius mouarchiam regni solus obtinuit. A qͦ
eligius tanta familiaritate habitꝰ est. ut płi¬
moꝵ eius felicitas ingenss in gigneret odiũ.
Siquidem odant eum praui quiq q̃m ma.¬
gnopere oderat ip̃e suꝑbiam: diligebat u̾ita¬
tem. Et cum cẽt sttenus iugis ei erat contͣ
coꝵ uesaniam pugna ꝑpetuumq cectamẽ.
S plane illum boni om̃s ad mirabantur
⁊ diligebantz qi nõuerant catholicam ho¬

Expanded text:
re, quae ab Eligio gerebantur; eratque eis fare, quae ab Eligio gerebantur; eratque eis familiare consortium et cor unum in Domino atque anima una. 9. Invenit ergo Eligius gratiam coram Domino et coram regibus Francorum , et ferebatur eius ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemmarum absque ulla pensa a rege acciperet; crescebatque ei honor cum magno favore de die in diem, et omni ex parte probatus, vernabat in aula devotus. Mortuo interea Chlothario rege Francorum, Dagobertus filius eius monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum eius felicitas ingentem gigneret odium.Siquidem oderant eum pravi quique, quoniam magnopere oderat ipse superbiam, diligebat veritatem, et cum esset strenuus, jugis ei erat contra eorum vesaniam pugna, perpetuumque certamen; sed plane illum boni omnes admirabantur et diligebant, quia noverant catholicam ho
Abbreviated transcription (Latin):
uerat cubiculum: ut etiam ip̃e uix ibi sub¬
sistere quiuisset. Cunc memor sue peticio.¬
nis nimiumq larggitatem bonitatis sei
miratus altius ingemistens. fidelem retͥ¬
butorem ex intimo corde benedicebat xͫ
qui numqͣm serelinquit sꝑantes in se Hoc
ergo fuit initium uirtutum eiꝰ immo oĩ¬
potentis dei. ꝑ quem om̃s omnia possũt.
Quod cum uir sc̃o sodali suo auideno no¬
mine. cognomento dadone. quem sit̃ ani¬
mam suam diligebat. secretius enarrass.
uicissim ab eo exegit. ne uscyquo ip̃e in cor¬
pore maneret. eadem cuiqͣm indicaret.
At ille hoc audiens. cepit cntinuo ani¬
mo compiings cepity secteta atthanoꝵ eꝰ.
uis quedam int̾ni amoris accendere. Iam¬
bat ex studio eligium emulati ad bonũ.
Accigito etiam g̾mꝯno suo a dono. incon¬
silio communi: erant enim uiti incditi õb¬
tunates aule. filii .s. autharii. Hii ergo
communi habito consilio ceꝑunt imita.¬

Expanded text:
verat cubiculum, ut etiam ipse vix ibi subverat cubiculum, ut etiam ipse vix ibi subsistere quivisset. Tunc memor suae petitionis, nimiumque largitatem bonitatis Dei miratus, altius ingemescens, fidelem retributorem ex intimo corde benedicebat Christum, qui numquam derelinquit sperantes in se. Hoc ergo fuit initium virtutum eius, immo omnipotentis Dei, per quem omnes omnia possunt. Quod cum vir sanctus sodali suo Audoino nomine, cognomento Dadone, quem sicut animam suam diligebat, secretius enarrasset, vicissim ab eo exegit, ne, usquequo ipse in corpore maneret, eadem cuiquam indicaret. At ille haec audiens coepit continuo animo conpungi coepitque secreta archanorum eius vis quaedam interni amoris accendere; iambat ex studio Eligium aemulari ad bonum; accito etiam germano suo Adone in consilio communi; erant enim viri inclyti optimates aulae, filii scilicet Autcharii , – hii ergo, commune habito consilio, coeperunt imita
Abbreviated transcription (Latin):
pleno pectore fide exigebat. ut si es¬
set accepta deo eins penitentia: quoquo ci
modo dignaretur dare noticiam. Habe¬
bat itaꝙ in cubiculo nͥ assidue cubitare
solitus erat. multoꝵ pignora scõꝵ. in sup¬
p̾mis dependentia sub quoꝵ sacro uela¬
mine. redinato incilicio capite orare con¬
sueuerat nocte. Quo nimirum in loco
cum ex more qͣdam nocte in or̃one pro¬
stratus suꝑ cilicium incumbet. somp¬
no ingruente oppͥsus: ueluti tͣnseundo
in momento obdormiit. Uisumq est
ei astiaisse repente quendam: aty chyti¬
se Ccr eligi exaudite sunt preces tuez in¬
diciaq olim quesita nunc tͥ concessa. Nox
ille excitatus. odorem hausit gratissimũ.
Sensit etiam exgerulo reliquiaꝵ. guttas
suauissimas suꝑ suum leuissime deftue¬
re caput. Ex quo nimis attonitus surrexit
uelociter: ⁊ sollicite conspiciens. uidit qͣi
balsamum distillare de crismario et pal¬
lio quo erat oꝑtus. Canta quippe fraglan.¬
tia odoris suauissimi. totum illud reple¬

Expanded text:
pleno pectore fide exigebat, ut si esset accepta eius penitentia Deo, quoquo ei modo dignaretur dare notitiam. Habebat itaque in cubiculo, ubi assiduae cubitare solitus erat, multorum pignora sanctorum in suppremis dependentia, sub quorum sacro velamine reclinato in cilicio capite orare consueverat nocte. Quo nimirum in loco, cum ex more quadam nocte in oratione prostratus super cilicium incumberet, somno ingruente obpressus, veluti transeundo in momento obdormivit, visumque est ei adstetisse repente quendam atque dixisse: 'Ecce, Eligi, exauditae sunt praeces tuae indiciaque olim quaesita nunc tibi concessa!' Mox ille excitatus odorem hausit gratissimum, sensit etiam ex gerulo reliquiarum guttas suavissimas supra suum lenissimae defluere caput. Ex quo nimis attonitus surrexit velociter, et sollicite conspiciens, vidit quasi balsamum distillare de crismario et pallio quo erat opertus. Tanta quippe flagrantia odoris suavissimi totum illud reple
Abbreviated transcription (Latin):
prius sccutau̾at sportellam: ⁊ ũbi ante nĩ¬
chil reppeterat mox ut eam aꝑuit. metal¬
lum auri intditum repperit. atꝙ pauꝑĩb
ilico tͥbuit. Sicꝙ demum prioris fc̃i iam¬
mirando recordans. nom̃ largithus xp̃icũ
ingenti exultatione glorificauit:

Expanded text:
prius scrutatus erat sportellam, et ubi ante niprius scrutatus erat sportellam, et ubi ante nihil repererat, mox ut etiam aperuit, metallum auri inditum reperit, atque pauperibus illico tribuit: sicque demum prioris facti admirando recordans, nomen largitoris Christi cum ingenti exsultatione glorificavit
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Dedit gͦ ei elemosinam uir beatus et dimi¬
sit cum in pace. Et ille aibrans ⁊ glorificans
d̃m reu̾sus est in locum suum. Tunc ẽliguis
cepit t̾tibiliter coniurare pueros ⁊ cunctos comi¬
tes suos ne quousq ip̃e in corpore maneret. rẽ
gestam cuilibet homini indicarent magno¬
pere metuens ne in uirtute facli mens eiꝰ hũa¬
nis laudib grauaret᷑.¬
uadam u̾o diecum cnpiosa pauꝑum
multitudo ad eum confluxiss. totum
frens quiguisd in auo hr̃e porent cisaemgy¬
gauit. Cumq his discrdentib alii acuen¬
tassent loculo auro. sollicite ꝑstrutato at
excusso. nicħ penitus repperit qd̾ eisdem
tribuere deberet. Deinde ab uno ex suis fa¬
miliarib auri qͣntitatem susceptam par¬
ꝑib dedit. Quib discedentib. post aliqͦt
horaꝵ spacia. erre suꝑneniunt et alii. Ec̃
eligius ant̾ioris hore minime ircordans
alia forte mente intentus. ꝓtulit quam

Expanded text:
tio. Dedit ergo ei elemosinam vir beatus et dimitio. Dedit ergo ei elemosinam vir beatus et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum. Tunc Eligius coepit terribiliter coniurare pueros et cunctos comites suos, ne, quousque ipse in corpore maneret, rem gestam cuilibet homini indicarent, magnopere metuens, ne in virtute facti mens eius humanis laudibus gravaretQuadam vero die cum copiosa pauperem multitudo ad eum confluxisset, totum pene quidquid in auro habere poterat eisdem erogavit. Cumque his discedentibus alii adventassent, loculo auri sollicite perscrutato atque excusso, nihil penitus reperit quod eisdem tribuere deberet; deinde ab uno ex suis familiaribus auri quantitatem susceptam pauperibus dedit; quibus discedentibus, post aliquot horarum spatia ecce superveniunt et alii. Tunc Eligius anterioris horae minime recordans, alias forte mente intentus, protulit quam
Abbreviated transcription (Latin):
introducens eum in eccł̃iam: precepit enixe or¬
ationi insistere. Ip̃e uero ꝓst̾nens se in t̾ram. din¬
tissime ora uit. Deinde paululum se engens
cum ad huc uideret claudum iacere rursum
or̃oni incubuit. Et laccimabilit̾ precem fun.¬
dens. tam ꝓ lixe orauit tantasq lacͥnas effu¬
dit ut pauimentum parit̾ ub̾tas lacrim aꝵ
bumetaret: ac ueluti riuulum de corrente int̾¬
ram efficeret. Landem roboratus fide erexit se. et
cum magna fiducia ad egrtun accessit ac ma
secuta ẽ salus u̾bum hominis der ⁊ inualuit eg
⁊ surrexit. Nam om̃s qui aderant audiebant
cum magno stupore iuncturas et netuos atꝙ oĩa
ossa claudi illuis cruscire ac solidars Samis rrgo
fastus est ex illa hora ⁊i ambłabat exiliens et
benedicens d̃m cum om̃i alaccitate fuerat enĩ
ex multis iam annoꝵ spaciis uincł̃is artium
astritus att ex hoc magis cunctos occupabat
admiratio quod celer t̾am fi eus potuiss cura.¬

Expanded text:
introducens eum in ecclesiam, praecepit innixe orintroducens eum in ecclesiam, praecepit innixe orationi insistere. Ipse vero prosternens se in terram, diutissime oravit; deinde paulolum se erigens, cum adhuc videret claudum iacere, rursum orationi incubuit, et lacrimabiliter praecem fundens, tam prolixe oravit tantasque lacrimas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrimarum umectaret ac veluti rivolum decurrentem in terra efficeret. Tandem roboratus fide erexit se et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac marosecuta est salus verbum hominis Dei, et invaluit aeger et surrexit; nam omnes qui aderant audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni alacritate. Fuerat enim ex multis iam annorum spatiis vinculis artuum adstrictus, atque ex hoc magis cunctos occupabat admiratio, quod tam celeris fieri eius potuisset cura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixe orauit. Ilonuittꝙ clauilum itreuoca¬
biliter in fide ꝑsistere. usꝙ quo eum cl̃ns sa¬
uari iuberet. Nec mora post hec cepit clauluᷤ
uoliserare cotoꝙ corpore contremisc̾e. Cumꝙ
om̃s procul astantes. ad spectałm concurre¬
rent. confestim claudus resolutis nuoꝵ uincu¬
lis. lib̾ a pauimento sirrexit ⁊ ita incolumis
ab accl̃ia ꝓcessit. Euerat enim anuis .ix. clau¬
dicatõnis impedimento astcitus. Tunc eligiꝰ
ex intimo coide xp̃o gr̃as referensater ceptum le¬
tusiam ꝑegit.
lio quoꝙ cempore sublaicali adbuc ha¬
habitu. carpebat iter tum pueris suis.
de uilla regali que uocatur streplniacus. Eñꝙ
ꝑuenisset gamappio uico. ingrediens ilico
baslicam inuenit quendam panpem dau¬
dum ꝓ forib iacentem̃. Qui iuso eligio cepit
clamare alimoniam ab eo uł aliqͣm postulãs
consolatõnem. Cunc eligius stiens forte donũ
sĩ sancti accessit ad eum dicens. Rogemus
d̃m parit̾ si forte te incolumen irodat. Et mox

Expanded text:
lixe oravit, monuitque claudum irrevocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contremiscere; cumque omnes procul astantes ad spectaculum concurrerent, confestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudicationis impedimento astrictus. Tunc Eligius ex intimo corde Christo gratias referens, iter coeptum laetus jam peregit.lio quoque tempore sub laicali adhuc habitu carpebat iter cum pueris suis de villa regali, quae vocatur Sterpiniacus. Cumque pervenisset Gamappio vico, ingrediens ilico basilicam, invenit quendam pauperem claudum pro foribus iacentem, qui viso Eligio coepit clamare, alimoniam ab eo vel aliquam postulans consolationem. Tunc Eligius sentiens forte donum Spiritus sancti, accessit ad eum, dicens: 'Rogemus Dominum pariter, si forte te incolomem reddat'; et mox
Abbreviated transcription (Latin):
misertus ei uellet manus imponere. humili¬
tatis pristine recordatus. ꝓtinus se ab eo subtͣ¬
xit aln̾i potius qͣm sibi fauoris głam uolens
tͥbuere. Prccepit cam̃ ministris. ut aufẽctes
egrum a catruca in eccl̃iam eun deportarent
ac uixta cancellos p̾fati sancti ꝓuerent. Qd̃¬

Expanded text:
misertus ei vellet manus imponere, humilimisertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a carruca in ecclesiam deportarent, ac juxta cancellos praefati sancti Germani
Abbreviated transcription (Latin):
tis laborem temꝑare itin̾is. Cepit ergro
querere: ministtis quis hr̃et potum sũb
paruum cum uino uascłm se hr̃e ꝓfite¬
tur. Quo ꝓtinus allato. uir sanctus bene
quid erat tam exigua mensura. idest qͣi
tͥa cotila in tantip᷑m pauꝑum turba. sõ
ergo puicerna paxillum mitteret in cip¬
hum. ut pote cum nec mediis poss suffi¬
cere mecum. mox inccepatꝰ ab eligio.
uasculum miscere iussus est plenum. Cui
cum puer exignitatem flasconis obrenderet.
statumn ille signum crucis opponens eia inqͥt
eia misce cqauiram plenai. q̃m larga et
magna dñi est clementia. Sic ergo fcm̃ est.
ut ex eadem qͣntitate et uniu̾si largissimos
hauserint merose i exiguitas non descͥcc̾ta po¬
tuitͥta uͭ in illouase ꝙ uir sc̃ signau̾at liqͦr
uini ñ qͥ dem aug̾et᷑ s pociꝰ nasci crederetur.
lio cursus tempore. cum ꝑisius loca or̃o¬
num Iercuiret uearens ante basili
bus inclamare. Ad quem accedens. cum ualde

Expanded text:
tis laborem temperare itineris. Coepit ergo tis laborem temperare itineris. Coepit ergo quaerere in ministris quis haberet potum sub parvum cum vino vasculum se habere profitetur; quod protinus allatum vir sanctus benedperavit: sed quid erat tam exigua mensura, id est, quasi tria cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxillum mitteret in scyphum, ut pote cum nec mediis posset sufficere merum, mox increpatus ab Eligio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: Eia, inquit, eia, misce crateram plenam: quoniam larga et magna Domini est clementia. Sic ergo factum est, ut ex eadem quantitate et universi largissimum hauserint merum, et exiguitas non defecerit potus, ita ut in illo vase quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem alio rursus in tempore cum Parisiis loca orationum circuiret, veniens ante basilicinclamare: ad quem accedens cum valde
Abbreviated transcription (Latin):
pati. nullum alud sanitatis u̾bum
reunte eligio. copiosa pauꝑum
turba emiinus consederet accedens ille ad
cõs. singłisꝙ ꝓpinqͣns ut solebat. sanctis
digitis elemosinam singłis incdusebat
impugnis. Cumq ad unum uentum es¬
set qui contractam aridamq habebat ma¬
num: ipãm non ualens extend̾e̾ alt̾am tẽ¬
debat ad munera. Hon hanc inquid eligiꝰ
s alt̾am ptebe qͣm citius. Qmͣ cum arefa.¬
a cũbito. ꝓtinus ut manum excͣcit. ilico ñ¬
uis remissis digitos curuos dicexit. dicꝙ
oleo allato ꝑuncta: confestim solida sana¬
ꝙ est facta sicut erat ⁊ alt̾a. S cum hoc
uidentes. eligii ascribent fauori. ille gr̃a
humilitatis contentus. caute satis temp¬
tat eadem occultare dicens. Ego putaui
ilro illum fing̾e ut a me facilius elemosi
cum iter quoddam in ꝓxuno catperet. ha¬
buit obuiam pauꝑum turbam. sua iam
opinione collectam. Quib elemosina si-¬
cut solebat data. uoluit insuꝑ siti fatiga.¬

Expanded text:
pati, nullum aliud sanitatis verbum pati, nullum aliud sanitatis verbum reunte Eligio copiosa pauperum turba eminus consideret, accedens ille ad eos, singulisque propinquans ut solebat, sanctis digitis eleemosynam singulis includebat in pugnis; cumque ad unum ventum esset qui contractam aridamque habebat manum, ipsam non valens extendere, alteram tendebat ad munera: Non hanc, inquit Eligius, sed alteram praebe quantocius: quam cum arefaa cubito, protinus ut manum extraxit illico nervis remissis digitos curvos direxit; sicque oleo allato peruncta, confestim solida sanaque est facta sicut erat et altera; sed cum haec videntes Eligii ascriberent favori, ille gratia humilitatis contentus, caute satis tentat eadem occulere dicens: Ego putavi ideo illum fingere, ut a me facilius eleemosycum iter quoddam in proximo carperet, habuit obviam pauperum turbam sua jam opinione collectam, quibus eleemosyna sicut solebat data, voluit insuper siti fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝓsequeret᷑. dixit itex eligius. Si ergo
hec sicut pollicetis credis. ꝓmite modo deo
te seinceps seruiturum: ⁊ uide ne trepiaet¬
tur fides tua: i absꝙ mora sanabit᷑ clñs¬
ĩt iste. Illo autem in om̃ib fidem dante.
uit. Deinde ocłos pariter et palmas ad celũ
tendens cłnm ih̾m fide plenus ꝓmissiõĩs
sue fideliter ammonuit que dicit. Quic¬
quid credentes pecieritis fiet uob̃. Et si hãbr¬
erins fidem maiora horum facietis. Cumꝙ
hec pleno patore fide ac deuotõne deposce¬
ret. conu̾sus ad egtum app̾hensaꝙ dex¬
tera eus ait. Si indũbitant̾ credis sic̃
ꝓmittis. in nomine ihu xp̃i surgez et
sta supra pedes tuos. Hec dicens attraxit
eum ad se fortit̾ ⁊ illico nexib aituum
resolutis. eleuatus eger stent Et mox con.¬
solidati sunt pedes eiꝰ: ⁊ membra: ⁊ sanatꝰ
ẽ ex ip̃a hora. Cui cõminans ⁊ contestãs
p̾cepit eliguis. ut si nollet rursus talia

Expanded text:
dem prosequeretur, dixit iterum Eligius: Si ergo dem prosequeretur, dixit iterum Eligius: Si ergo haec sicut polliceris, credis, promitte modo Deo te deinceps serviturum, et vide ne trepidet fides tua, et absque mora sanabit te domnus iste. Illo autem in omnibus fidem dante, xe oravit, deinde oculos pariter et palmas ad coelum tendens, Dominum Jesum fide plenus promissionis suae fideliter admonuit, qua dicit: Quidquid credentes petieritis, fiet vobis , et: Si habueritis fidem, majora horum facietis . Cumque haec pleno pectore, fide ac devotione deposceret, conversus ad aegrum, apprehensaque dextera ejus, ait: Si indubitanter credis sicut promittis, in nomine Jesu Christi surge, et sta super pedes tuos. Haec dicens attraxit eum ad se fortiresolutis elevatus aeger stetit, et mox consolidati sunt pedes ejus et membra, et sanatus est ex ipsa hora; cui comminans et contestans praecepit Eligius, ut si nollet rursus talia
Abbreviated transcription (Latin):
eniq quodam tp̃r cum anniu̾sa¬
tia parisius sancti clyonisii marty¬
ris celebraretur passio: dum uigilia a clero
caueret᷑ in choro: egressus eligius templo. de¬
ambłabat in atrium. Uiditꝙ eminus uirũ
cunctis membris contractum. contͣsancti se¬
pulchrum iacere in pauimento. a deo forte
inspiratus. egri mox attigit latus blandeq
eum compellans cepit ab eo inquitere ⁊ tẽ¬
pora claudicationis. ⁊ causam sue ogritudinĩ:
sciscitans an hr̃et spem in xp̃o. si ss crederet
qͣnioꝙ sanandum An enam crederet se pꝰ
mortem resurrecturumoi p̾mia uł penas
ob m̾itoꝵ qualitarem receptaram. Cumꝙ
ille euis secutus uͥba. cuncta se hec credete
fateret᷑ rursus elignus infit. Si gͦ hec astu̾is
credis. cur hic inaniter iaces: Noga ma¬
gis hunc sc̃m. ut int̾cedens apud du̾m.
reddat ce ꝓtinus sanum. Et cumille ob
id se illic extubate di̾es intuens eum eli¬
guis ait. Et credis quod possit hec sanctꝰ
iste apud d̃m obtinere: At ille cum ea¬

Expanded text:
enique quodam tempore cum anniversaria Parisiis sancti Dionysii martyris celebraretur passio, dum vigilia a clero caneretur in choro, egressus Eligius templo deambulabat in atrio, viditque eminus virum cunctis membris contractum contra sancti sepulcrum jacere in pavimento. A Deo forte inspiratus, aegri mox astitit lateri, blandeque eum compellans coepit ab eo inquirere et tempora claudicationis, et causam suae aegritudinis; sciscitans an haberet spem in Christo, si se crederet quandoque sanandum, an etiam crederet se post mortem resurrecturum, et praemia vel poenas ob meritorum qualitatem recepturum: cumque ille ejus secutus verba cuncta haec se credere fateretur, rursus Eligius infit: Si ergo haec, ut astruis, credis, cur hic inaniter jaces? roga magis hunc sanctum, ut intercedens apud Dominum reddat te protinus sanum. Et cum ille ob id se illic excubare diceret, intuens eum Eligius ait: Et credis quod possit haec sanctus iste apud Dominum obtinere? At ille cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
ta contingere cupiebant. nunmmnm¬
onfugrebant quoꝙ sepuis ad beatum
cranciscum bestie siluestres. ueluti ad
portum tutissimum ac si ratione ducte ip̃iꝰ
crga se cognoscerent pietatis affectum. Nam
cum moram faceret apud castellum nomine gͤ¬
tium: quendam lepusculum laqueo captum ui¬
uum a quodam fr̃e uidit adductum. Ad quem
pietate magna ꝑmotꝰ. sic ait uir ille mittissimꝰ.
fratͥ lepuscule: ueni ad me. Quare sic decepi ꝑ¬
misisti: Qui dimissus a fr̃e statim ueluti se-¬
curus ad uirum dei cucurritz ⁊ in sinu eiꝰ domi¬
ti animalis more quieuit. Quotiens aut̃ a bea¬
to uiro suꝑ t̾ram depositus ẽ ut abiret: tociens ad
illum ñ aliam libertatem querendo retucur-¬
rit. donet tandem ad uicinum nemus ipsum a
fratrib asportari precepit. De cuniculo quoq
ꝙ anunal ualde in domabile ẽ huic simile qͥd¬
dam fecitz qͣndo in insula laci perusini temꝑe

Expanded text:
nta contingere cupiebant. 39 Cnta contingere cupiebant. 39 Confugiebant quoque saepius ad beatum Franciscum bestiae silvestres, veluti ad portum tutissimum, ac si ratione ductae ipsius erga se cognoscerent pietatis affectum. - Nam cum moram faceret apud castellum nomine Graecium, quemdam lepusculum laqueo captum vivum a quodam fratre vidit adductum; ad quem pietate magna permotus, sic ait vir ille mitissimus: "Frater lepuscule, veni ad me! Quare sic te decipi permisisti?. Qui dimissus a fratre, statim veluti securus ad virum Dei cucurrit et in sinu eius, domiti animalis more, quievit. Quoties autem a beato viro super terram depositus est ut abiret, toties ad illum, non aliam libertatem quaerendo, recurrit, donec tandem ad vicinum nemus ipsum a fratribus asportari praecepit. De cuniculo quoque, quod animal valde indomabile est, huic simile quiddam fecit, quando in insula laci Perusini tem