comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qui ñ ht tempus o¬
ei. Non enĩ ꝯtinuo qui credit ei ĩ enm cred̾it.
aliud enĩ est cred̾e in eum: aliud credere ei. a¬
luid credere illum. Nam ⁊ demones credebant
ei s ñ credebant in eum. ⁊ nos credimꝰ pait
Crede illi est credere eẽ uera ea que loquitur.
est fides quam a nob̾ exigit d̾ ⁊ ñ ĩuenit qͥd
exigat nisi donaint qd ĩueniat. ꝑ hanc fidẽ
iustificatur impiꝰ.i. fit de impio pius. ut dem̃
ip̃a fides incipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari. Ea quippe
inde ista ñabistis illa incipiat. quia nullus
oꝑatur bene iisi pus credat in deũ. Non ergodi¬
cit apłs mercedem reddi scd̾m meritum oꝑis tã¬
quam oꝑa que d remunerat ex nobsint. im¬
mo ex gr̃a dei sunt. Nam d̾ ꝑ gr̃ãm dedit pet
dem isteumeremt .i. benc oparentur. Quod
ergo bene oꝑannir iam accepta grã. ñ nobis
s illi tribuend̾ est. qui ꝑ gr̃am iustificanit¬
nos. siam si debitam ante gr̃am mercedẽ uel¬

Expanded text:
 qui non habet tempus oei. Non enim continuo qui credit ei credit in eum. Aliud enim est credere in eum, aliud credere ei, aliud credere illum. Nam et daemones credebant ei, sed non credebant in eum. Et nos credimus Paulo, credest fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides incipiatinde ista non ab istis alia incipiat, quia 19 nullus operatur bene, nisi prius credat in Deum. Non ergo dicit Apostolus mercedem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per grad est bene operarentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vel
Abbreviated transcription (Latin):
ita ab illo loco. Ei autem. ⁊ agit ꝯtͣra eo qui
mercto p̾cedentium oꝑm legis. ut quoꝵ libet
dicebant sibi datam ẽẽ fidei gr̃am. qd si merce ᷤᷤ¬
si est iam ñ est grã. Si enĩ gr̃a est gratis datur
Quid est gratis datur: nichil boni fecisti. ⁊
datur tͥ remissio peccõꝵ. attenduntur opera
tua ⁊ ĩueniuntur oĩa mala. Malis oꝑib quid
debetur : nisi dampnatio: bonis quid debet᷑
debito meriti sui. Ei uero qui ñ oꝑatur creden
a legis oꝑa sed tm̃ credit in xp̃m ut geritilis
sufficit ad iusticiam. ⁊ ita attribuit aliis qd̾
apud deumi. ⁊ id̾o ex fide ustus ẽ. dico qd ex fi
de iusticia est. ⁊ hoc est scdm ꝓpositum gr̃e dei.
S it enĩ decreuit d̾ ut cessante honerelegis: fĩ¬
des iustificet. d̾s hoe aũt ĩnuit exemplo ꝓphete

Expanded text:
ita ab illo loco: Ei autem, et agit contra illos qui merito praecedentium operum legis vel quorumlibet dicebant sibi datam esse fidei gratiam. ta est, jam non est gratia. Si enim gratia est, gratis datur. Quid est gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? bonis quid debeturdebito meriti sui. Ei vero qui non operatur, crea legis opera, sed tantum credit in Christum, ut gentilis sufficit ad justitiam, et ita attribuit aliis quod co quod ex fide est justitia, et hoc est secundum propositum gratiae Dei; sic enim decrevit Deus, ut, cessante onere legis, fides justificet. Hoc autem innuit exemplo prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ legitur. Nota quibꝰdam addi uelut. u
quasi. uel sicut. uł tanqͣm. quia hec sicut in
sompniis transeurit. s ꝯtraria ponuntur sũ
res est. tristicia u̾o: sicut ĩ sompniis transiit.
uit non ĩuenĩt. Os nr̃m. De sui misterii di¬
gnitate. ⁊ eungelii ueritate. ⁊ ꝑsone sue com

Expanded text:
 legitur . Nota quibusdam addi vel ut, vel quasi, vel sicut, vel tanquam, quia haec sicut in somniis transeunt, sed contraria ponuntur sine res est: Tristitia vero sicut in somniis transit. Svit non invenit. Os nostrum, de sui ministerii dignitate, et Evangelii veritate, et personae s
Abbreviated transcription (Latin):
tem pacientes in t̾renis. eramus aũt locupletã¬
tes multo sp̃ualib diuitiis.⁊ ita sumus hti
ãpud alio. Item hiti sumus ñ solum egentes
sed ⁊̃ tanqͣm nichil penitus boni sp̃nalis. uel
t̾reni hñtes. quia sibi ĩ sufficientes putabant¬

Expanded text:
tem patientes in terrenis. Eramus autem locupletantes 127 multos spiritualibus divitiis, et ita sumus habiti apud alios. Item, habiti sumus non solum egentes, sed etiam tanquam nihil penitus boni spiritualis vel terreni habentes, quia sibi insufficientes putabantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ⁊ fessione. ñ ꝑmanet. uł de morte corꝑali
pot̾ irtelligi. fc̃i sumus ut castigati p̃ssuris
quia ꝑmisit eo d̾ p̾ssuris exerceri ut merito
crescerenit. ⁊ ñ mortificati fumus. qr qd̾ non ꝑ¬
miitebat d̾ corporalit occidi. Et si enim multi
martyres occiduirtur. ñ tam̃ moritur ecc̃a. sed
qr ñ uere tristes. Semꝑ aũt eramus uere gau.¬
dentes. quia hec tristicia gaudiũ oꝑatur. ⁊ tales
habiti sumis apud alio. Itẽ habtti sumꝰ sici

Expanded text:
fidei confessione non permanet. Vel de morte corporali potest intelligi, facti sumus ut castigati pressuris, quia permisit eos Deus pressuris exerceri, ut merito crescerent. Et non mortificati sumus, quia non permittebat Deus corporaliter occidi. Etsi enim multi martyres occiduntur, non tamen moritur Ecclesia, squia non vere tristes. Semper autem vere gaudentes eramus, quia haec tristitia gaudium operatur. Et tales habiti sumus apud al
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dictum ẽ. Inicium om̃is peccĩ suꝑbia est.
Suꝑbierunt aũt dicẽtes se ẽe sapientes. nõ debe¬
bant sͥ arrogare qd̾ d̾ donau̾at. nec se iactare ex
eo qd̾ utiq non a se ip̃is s ab illo hebant qd̾ utiq
illis credend̾ fuit. ut ad hoc tenend̾ qd uidere pote¬
rant ab illo sanarentur qui dederat ut uiderent
Si enĩ hoc facent: hũilitatẽ sernarent. ⁊ possent
Quia u̾o suꝑbia erat ĩ eis: obumbrauit eos ceci¬
tas. qd̾ enĩ cirriositate ĩuenerint: ꝑ suꝑbiam ꝑ¬
diderunt. Qd enĩ d̾s dederat gratis: tulit ingra¬
tis. ⁊ ꝯu̾si sunt a uitate ad ydola. ⁊ symulachra
dd culturas demonioꝵ adorau̾nt creaturam
ꝯtempto creatore. Uñ¬

Expanded text:
est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possentQuia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam perdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾m usum sensuũ corporis. ħ ablatus est eii
omnis sensus hoĩs. quia necc̃ẽ est abstrahi ab
nerent ĩ istam excellentiam reuelatõis fuisse ⁊¬
cessam. Cur ergo ñ credamus qd̾ tanto apło do
uisionẽ uoluit d̾ demonstrare uitam: ĩ qua pt

Expanded text:
dum usum sensuum corporis, sed ablatus est ei omnis sensus hominis. Quia necesse est abstrahi ab nerent etiam istam excellentiam revelationis fuisse concessam. Cur ergo uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am ĩquisitõem qua requirebatur quid illd̾
quid illo signo portend̾ctur aperuit. meliꝰ dicen¬
qͣm ille qui ⁊ signũ factũ corporalit uiderat᷑. et
transacti eius ymagiẽ in sp̃u cogitando cerne¬
bat. Scd̾in iusionẽ scdam uidit petrus ĩextasi
discũ plenũ uariis aĩalib. ⁊ audiuit uocẽ. macta

Expanded text:
ipsam inquisitionem qua requirebatur quod illud ipsam inquisitionem qua requirebatur quod illud quid illo signo portenderetur aperuit. Melius dicenquam ille qui et signum factum corporaliter viderat, et transacti ejus imaginem in spiritu cogitando cernebat. Secundum visionem secundam vidit Petrus in exstasi discum plenum variis animalibus, et audivit vocem: Macta
Abbreviated transcription (Latin):
lectio ĩtellecta ꝯspicitur. In his trib generib il¬
lud pͥmũ manifestũ est omĩb quo uidetur celũ
⁊ t̾ra. ⁊ oĩa ocłis ꝯspicua. Nec illud ałterum quo
absentia corporalia cogitantur ĩsinuare diffici¬
le est. Celum enĩ ⁊ t̾ra ⁊ que ĩ eis uid̾e possumuᷤ
⁊̃ in eis ꝯstitui cogitamus. ⁊ aliq̃n nicħ uiden¬
gines ĩruemur. uel ueras sicut ip̃a corpora uide¬
mus ⁊ memoria retinemus. uł fictas sicut co¬
gitatio formare potuerit. aliter enĩ cogitamus
xtinet.que ñ hñtymagines sui similes que
alio magis. ab alio minus ip̃a cerurtur. homo
nũ. pͥmũ appellatur corporale. qr corporis sen¬
sib exhibetur. scdm sp̃uale quia quicquid cor
sigillatim ꝯsid̾anda funt. scdm pͥmam usio¬
nem uidit balthasar manũ ꝯtinuoq ꝑ corpo¬
ris sensum ymago rei corporalit̾ fc̃e sp̃m eius
tatione ꝑmansit uidebatur illud in sp̃u. ⁊ ñ
ĩtelligebatur. nec tũt ĩtellectũ erat. cũ corpora¬

Expanded text:
r. In his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus quo videtur coelum et terra, et omnia oculis conspicua. Nec illud alterum, quo absentia corporalia cogitantur insinuare difficile. Coelum enim et terram et quae in eis videre possumus, etiam in eis constituti cogitamus. Et aliquangines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus continet, quae non habent imagines sui similes, qualio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si aunum: Primum appellatur corporale, quia corporeis sensibus exhibetur; secundum spirituale, quia quidquid corpsingillatim considerata sunt. Secundum primam visionem vidit Balthasar manum, continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritutatione permansit. Videbatur illud in spiritu et non intelligebatur; nec tunc intellectum erat, cum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
deret raꝑtum huiꝰmodi usq ad terciũ celum. ħ
decim enĩ anni iam erant transacti a tp̃re quo
uidit uisionẽ usq ad illud quo narrauit. Stodo
igitur ꝓ meritis maior erat. ⁊ ex eo qd̾ tamdut¬
Scio inqͣm hi hoĩem raꝑtu. sed nestio qualit᷑
sit raptus .s. siue amma remanente in corpore
siue extra corpus eadem assumpta: scd d scit.
qui hoc facere potuit. hooignorauit apłs utrum¬
⁊ mortuus oĩo reuiuisceret. ⁊ qr ip̃a a corport a¬
lienatio utrum oĩo mortuũ corpus reliquerit
an scd̃m mod̾ quẽdam iuuentis corporis ubi a
certum erat. id̾o forsitan dixit. siue incorpore
siue extra corpus. nes. d̾ scit. hoc nescio. S cer̃¬
tissime scio hiꝰ hoĩem raptum .i. ꝯtranaturã
lore. Intelligitur ergo ultra oĩa sydera mũdi
fiusse raptus.⁊ id̾o magnificũ ⁊ mirabile ẽ ꝙ
narrat. primũ celum aereum ẽ uñ dicuirtur
aues celi. Scd̾m firmam̃tũ. unde ⁊̃ genesi. fiat

Expanded text:
deret, Raptum hujusmodi usque ad tertium coelum. Hoc decim enim anni jam erant transacti a tempore quo vidit visionem usque ad illud quo narravit. Modo ergo pro meritis major erat, et ex eo quod tandsmodi hominem raptum, sed nescio qualiter sit raptus, scilicet sive anima remanente in corpore, sive extra corpus, eadem assumpta; sed Deus scit, qui hoc facere potuit. Hoc ignoravit Apostolu mortuus omnino revivisceret. Et, quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit, an secundum modum quemdam viventis corporis ubi anincertum erat. Et ideo forsitan dixit, sive in corpore sive extra nescio, Deus scit. Hoc nescio, sed certissime scio hujusmodi hominem raptum, id est contra lore. Intelligitur vero ultra omnia sidera mundi fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod narrat. Primum coelum aereum est, unde dicuntur aves coeli. Secundum firmamentum, unde in Genesi: Fiat
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacras nob̾ litteras
ministrau̾nt. ut qñ¬
ab aliquo eoꝵ narra¬
batur hystoria cũ ad
ueniret tanquã de alio loq̃re¬
tur. hoc enĩ matħs fecit. ⁊ ioħes. ⁊
moyses. Ita eni de se ip̃is locrti sunt tancm de
aliis. Inufitatiꝰ aũt hoo fecit apłs. non ĩ hysto¬
na ubi rerum gestaꝵ fuscipitur explicanda nar¬
ratio. sed in epła sic inferens se ordini narintio¬
nis suc tanqm reix gestaꝵx scriptor. nontanꝙͣ
sui ip̃ius p̾dicator nichil enĩ deperit sutati. qñ
⁊ res ip̃a dicitur: ⁊ dicendi iactantia quodãmodo

Expanded text:
qui sacras litteras nobis ministrarunt, ut qab aliquo eorum narrabatur historia, cum ad seipsum veniret tanquam de illo loqueretur. Hoc enim Matthaeus fecit, et Joannes, et Moyses: ita enim de seipsis locuti sunt tanquam de aliis. Inusitatius autem hoc fecit Apostolus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epistola sic inserens se ordini narrationis suae tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nihil enim deperit veritati quando et res ipsa dicitur, et dicendi jactantia qu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitando cernebat. Que oĩa ñ corꝑalia. S corꝑa¬
lium ymagines erant. siue cũ pͥmũ in extasi ui¬
se sunit. siue cũ pꝰtea cogitate. Cum u̾o discepta¬
batur.⁊ requirebatur quid illa sig̃tarent men¬
tis erat astio conantis. s deerat effectus donedi
mens diuinitꝰ ad uita ĩtellexit quid illud sig
oĩs aĩe affectio quo enĩ alio modo ip̃e ĩdellectus
nisi ĩtelligendo ꝯspicitur: nullo. Ita caritas. gai
ds ex quo oĩa. ꝑ quẽ oĩa. in quo oĩa. ⁊ hñt hectres
qͣm pͥma ⁊ tercia: quam scd̾a. hac eñ mens sb̾ue¬
cta rapitur in illam qͣt regionẽ ĩtelligibilium
ubi sine oĩ ymagine corporis uidet̃ ꝑspicuã iu¬
datẽ nullis opimionẽ falsaꝵ nebulis fuscatã ibi
uirtutes aĩe ñ ĩunt operose. ac laboriose. Non eĩ
oꝑe temꝑantie libido refrenatur. nec oꝑe fortitu¬
dinuis adusa tolerantur. Non oꝑe insticie iniq̃
pumũtur. nec oꝑe prudentie mala uitantur

Expanded text:
cogitando cernebat: quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, sive cum primum in exstasi visae sunt, sive cum postea cogitatae. Cum vero disceptabatur et requirebatur quid illa significarent, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus donec mens divinitus adjuta intellexit quid illud signomnis animae affectio bona. Quo enim alio modo ipse intellectus nisi intelligendo conspicitur? Nullo. Ita et charitas, Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Et habent hae tresm prima, et tertia quam secunda. Hac enim mens subvecta rapitur in illam quasi regionem intelligibilium, ubi sine omni imagine corporis videt perspicuam veritatem, nullis opinionum falsarum nebulis fucatam. Ibi virtutes animae non sunt operosae ac laboriosae. Non enim opere temperantiae libido frenatur, nec opere fortitudinis adversa tolerantur, nec opere justitiae iniqua puniuntur, nec opere prudentiae mala vitantur.
Abbreviated transcription (Latin):
diçi pot̾ paradisoꝵ. Nam ⁊ p̾sens eccłia: ꝑadisꝰ
clicitur. ⁊ ꝑadisus dictus ẽ ille ĩ quo adan cor¬
poralit̾ iuxit. ad illud tertiũ celum raptum se
dicit apłs. sed an ĩcorpore an in aĩa separata se
nescire dicit.a. diceret. Non humano sensu

Expanded text:
dici potest, paradisorum. Nam et praesens Ecclesia paradisus dicitur, et paradisus dictus est ille in quo Adam corporaliter vixit. Ad illud tertium coelum raptum se dicit Paulus, sed an in corpore an anima separata, se nescire dicit. Quasi dicat: Non humano sensu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ĩ extasi. uł in sompno uidet ñ corpora
s ymagines rerũ dei rouelatõ ut petrus indit
discum. Tertiũ celũ est ĩtellestualis usio: qrñdo
nec corpora. nec ymagines eoꝵ udentur. sed ĩ cor¬
poreis substantiis t̃turtus mentis mira dei poten

Expanded text:
aliquis in exstasi vel in somno videt non corpora, sed imagines rerum Dei revelatione, ut Petrus vidit discum. Tertium coelum est intellectualis visio, quando nec corpora nec imagines eorum videntur, sed incorporeis substantiis intuitus mentis mira Dei poten
Abbreviated transcription (Latin):
nores ĩuidebant. ⁊ desꝑabant. q̃i ñ qm hĩturi.
de quib ⁊̃ indiscrete sentiebant. qr maioribus
minora p̾ponebant ut linguas. aliqui. ⁊̃ sp̃ui-
sc̃oñ attribuebant dona que h̾e̾bant: s hõib.¬
qͣi de illis post disponam .s. cum ue

Expanded text:
 desperabant, quasi nunquam habituri, etiam indistincte sentiebant, quia majoribus minora praeponebant, ut linguas. Aliqui etiam Spiritui sancto non attribuebant dona quae habebant, sed homiat: De illis post disponam, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
Scrais. anteꝙͣ dona
spc sci distinguat. de
fonte singulari õium
Scitis ut experti qm̃
cum eẽtis gentes .i.
gentiliter iuentes
in a maligno sp̃n. Nota qd sp̃italia illis tra
la carismata hom̃ib
strari. In oĩb ostend̾
laudem dei ẽẽ ⁊ grãm¬
ut sicut cum ymago

Expanded text:
Scitis, antequam dona sancti distinguat, de fonte singulari omnium ns, scitis, ut experti, cum essetis gentes, id est gentiliter viventes, i, a maligno spiritu. Nota quod spiritualia illis tradla charismata hominibus strari; in omnibus ostendit laudem Dei esse et graut sicut tunc imago
Abbreviated transcription (Latin):
re. ĩ quo ⁊̃ affectum suum circa illos ostendit. ut
suadeat illis caritatẽ. ad hoc aũt deum. testẽ dat
cui seruit dicens. Testis est michi d̾. ut melius
sibi credatur qd̾ dicturus ẽ. p̾missa est hic aucdo¬
ritas .i. iuramentũ qd̾ fit fides dicendis. nisi for¬
te quis dicat qd ñ iurau̾it qr ñ dixit ꝑ deum.
iuras: Quid enĩ est ꝑ deum nisi testis ẽ d̾s aut
quid est testis d̾ insi ꝑ deum: Ecce dico caritati
urẽ. ⁊ qui ꝑ lapidem uirat falsum. ꝑuirus est. qr
creatorem deum adhibet testem. nec facit apłs
qui hic̃ alibi sepe irauit etra dm̃i mandatum
Qui nolens tticiam nr̃am hũndare plusqͣ scri
qd̃ amplius ẽ a malo est. Ibi enĩ ꝓhibuit dñs ꝙ¬
sine nect̃tate iurare. Suasit uerum loqui. In¬
dulsit iuram̃tum qd̃ est neccͣrium. cum art. Qd̾
amplius ẽ. Iuram̃tum enĩ faciend̾ est ĩ necͣtͣriis

Expanded text:
re, in quo etiam affectum suum circa illos ostendit, ut suadeat illis charitatem. Ad hoc autem Deum testem dat cui servit, dicens: Testis est enim Deus ut melius sibi credatur quod dicturus est. Praemissa est igitur auctoritas, id est juramentum quo sit fides dicendis: Nisi forte quis dicat quod non juraverit, quia non dixit per Deum, juras? Quid enim est per Deum, nisi testis est Deus? aut quid est testis, est Deus, nisi per Deum? Ecce dico charitati vestrae, et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia creatorem Deum adhibet testem. Nec facit Apostolus qui hic et alibi saepe juravit, contra Domini mandatum, qui volens justitiam nostram abundare plus quam ScrQuod amplius est, a malo est . Ibi enim prohibuit Dominusine necessitate jurare, suasit verum loqui: indulsit juramentum, quod est necessarium, cum ait, quod amplius est. Juramentum enim facie
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quib aliquid d̾r. Si enĩ uirare coegeris: sc̃i¬
as de necc̃itate uenire ĩfirmitatis eoꝵ. quib a¬
liquid suades. que ĩfirmitas utiq malum est.
Unde nos cotidie libari dep̾camur dicentes. lib̾a
no a malo. id̾o ñ dixit dominꝰ. Qd ampliꝰ est:
malum ẽ. Cum enĩ ñ facis malũ qui bnuteris

Expanded text:
rum quibus aliquid dicitur. Si enim jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid persuades, quae infirmitas utique malum est unde nos quotidie liberari precamur, dicentes: Libera nos a malo . Ideoque non dixit Dominus quod amplius est, malum est: tu enim non facis malum qui bene uteris
Abbreviated transcription (Latin):
cida ẽ. Iurauit ergo sine pecc̃o apłs cũ ait. T̃estis
ꝓ me ⁊ aliis fuint semper habitis in horis cõsti¬
tutis ad orand̃ facio memoriam .i. deũ memorẽ
Memor dicitur d ẽẽ cum dat. oblitus cũ celsat.
illoꝵ inor̃onib ut seminet in illis caritatẽm .i.
ut eum ament. ⁊ sic desid̾ent audire. Quis enim
ñ amet eũ quẽ audit memorẽ sui ẽe : qd aũt ita
sp̃c est. aĩo illi debet seruiri. uł seruio ñ incarne
i. incarnalib obseruantiis. S spũ meo .i. in sp̃i
talib .s. in fide. spe.⁊ caritate. In quo seruio. In
euuangelio p̾dicando ñ in lege. ñ incirtumcisiõ¬
ne. non in eo qd̾ moyses seruus tradidit. s in eo
a domino: tm̃ distat eungeliũ alege. Euͣngłio di
sed mentib inspirando. Sequitur. Obsecrans si

Expanded text:
cida est. Jurat ergo sine peccato Apostolus, cum ait: Testis eet pro aliis fiunt, semper habitis in horis constitutis ad orandum. Facio memoriam, id est Deum memorem. Memor dicitur Deus esse cum dat, oblitus cum cessat. illorum in orationibus, ut seminet in illis charitatem, id est ut eum ament, et sic desiderent eum audire. Quis enim non amet eum quem audit memorem sui esse! Quod autem ita spiritus est, animo illi debet serviri. Vel servio, non in carne, id est in carnalibus observantiis, sed in spilicet in fide, spe et charitate: In quo servio? In Evangelio, praedicando, non in lege, non in circumcisione, non in eo quod Moyses servus tradidit, sed in eoa domino, tantum distat Evangelium a lege. Evangelio dicsed mentibus inspirando. Obsecrans, si
Abbreviated transcription (Latin):
.s. uobis. ⁊ aliis. ⁊ c̃. ꝓaliis. primũ quid̃ .i. preci¬
pue ꝑ uobis. de quib magna utilitas uenit.
Sicut ante dictum est. Cui ago grãs: d̾o meo ꝙ̃
hoc ociose accipiend̾ qd̾ ait d̾o meo. Non em̃ uox
abraham ysaat.⁊ iacob. Cum ergo õium unus
fit d ꝑ naturam eo qd̃ sit creator õium. illis
tam̃ ꝓprie ꝑ gr̃am d̾ dicitur ẽẽ. qui merito fi¬
dei ⁊ iusticie eius cultores ẽẽ ꝓbantur. ꝑ quida¬

Expanded text:
 vobis et aliis; et cum pro aliis, primum quidem, id est praecipue pro vobis de quibus magna utilitas venit, sicut ante dictum est, cui ago gratias. Deo meo,  otiose accipiendum, quod ait, Deo meo, non enim voxaac, et Deus Jacob. Cum ergo omnium unus sit Deus per naturam, eo quod sit Creator omnium, illis tamen proprie per gratiam Deus dicitur esse, qui merito fidei et justitiae, ejus cultores esse probantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Deinde q̃ritur ꝓ nob̃ p̾cipue. uł ante omĩa
multa sint talia ĩ uobis ꝓ quib gr̃as agere
debeo. Erant enĩ disciplina mirabiles.⁊ boni o¬
peris cupidi. studiosi.q magis agendi bene: ꝙͣ
loq̃ndi. In hoc tñ p̾cipue gr̃as ago qr fides ur̃a
⁊ si non ꝑfecta ãnunciatur ĩ uniu̾so mundo

Expanded text:
Dei. Deinde quare pro eis praecipue vel ante omnia asi dicat: Cum multa sint talia in vobis, pro quibus gratias agere debeo erant enim disciplina mirabiles, et boni operis cupidi, studiosique magis agendi bene quam loquendi in hoc tamen praecipue gratias ago, quia fides vestra, etsi non perfecta, annuntiatur in universo mun
Abbreviated transcription (Latin):
tione: pͥus lenit eo quib scribit post grauiter
eostem increpaturus. Congaudet enĩ hit de bo-¬
no incepto eoꝵ.⁊ p̾cipue in hoc gaudere se dicit
torib traditam u̾rtatis. tam̃ quia qd̃ de uno
d̾o audierant. int̾polito noĩe xp̃i ceperant uene¬
rari. Gratulatur apłs sciens illo posse ꝓficere
tur ad ꝓfectum ita dicens. pͥmũ quid̃. q d. qd̾¬

Expanded text:
tione, prius lenit eos quibus scribit, post graviter eosdem increpaturus. Congaudet enim hic de bono incoepto eorum, et praecipue in hoc gaudere se dicit, tore traditae veritatis, tamen quia quod ab uno Deo erat, interposito nomine Christi, coeperant venerari, gratulatur, tur ad profectum, ita dicens: Primum quidem, q
Abbreviated transcription (Latin):
serunt.⁊ego negle¬
xi eoz. ⁊ ne indigne¬
mini si dico uoz ne¬
glectos quia dominꝰ¬
dicit. in me paterter
uicio eoꝵ deputat.
qd̃ ñ ꝑmanserunt
ĩ testam̃to dei. ne lex
qͣm tũc acceperunt
culpanda uideatir
sp̃c. sine quo littera

Expanded text:
serunt. Et ego neglexi eos. Et ne indignemini, si dico vos neglectos, quia Domidicit, in me. Patenter vitio eorum deputat n permanserunt in testamento Dei, ne lex m tunc acceperunt, culpanda uideatur.spiritus, sine quo littera
Abbreviated transcription (Latin):
or homo .s. fomes peccati reuixit .i. cepit appa¬
rere ⁊ rebellare. Ego aũt interior homo mortu
cupiscie ⁊ de aliis que ꝑ legem nõta fuerunt. ⁊
parebat oĩo tanquam sepultũ ignorabatur
non terrebat morte ex pecc̃o. quia ñ appareb¬
at .q. d. nesciebam ẽẽ peccatum. ⁊ id̾o secure
uiuebam qi d̃ ñ eẽt udicaturus actus hũa
cũ hoĩes nati pectores sine mandato iuu̾ent
tanꝙͣ mortuum latebat. sequebaturq con¬
cupiscentias carnis sine cognitõe. qr sine co¬
hibitioe s data lege peccatũ ĩ noticiam nati
hominis reuixit ꝙ ĩ noticiam pͥmi fc̃i hõĩs
aliq̃n iam uixerat. Ego aũt. mor. sũ .i. noui¬
tus pector. s modo factus ẽ manifestus sibi
dienti ⁊ obseruanti. Uł erat ad uitam. intẽ¬
tione dantis quia bomim erat hoc idem nõ
aluid ẽẽ ad mortẽ. et̾nam michi non obseruã¬
ti ⁊ poccanti ad mortõ aũt est ñ ex siui iticio¬

Expanded text:
o, scilicet fomes peccati, revixit, id est coepit apparere et rebellare. Ego autem interior homo mortuucupiscentiae, et de aliis quae per legem nota fuerunt, et parebat, omnino tanquam sepultum ignorabaturpeccato, quia non apparebat. Quasi dicat: Nesciebam esse peccatum, et ideo secure vivebam, quasi Deus non esset judicaturus actus humancum homines nati peccatores sine mandato viverent, tanquam mortuum latebat, sequebaturque concupiscentias carnis sine cognitione, quia sine cohibitione; sed, data lege, peccatum in notitiam nati hominis revixit quod in notitiam primam facti hominis, aliquando jam vixerat. Ego autem mortuus sutus peccator, sed modo factus manifestus sibi dienti vel observanti, vel erat ad vitam intentione dantis, quia bonum erat, hoc idem non aliud esse, ad mortem aeternam, mihi non observanti, et peccanti. Ad mortem autem non est ex sui vitio
Abbreviated transcription (Latin):
ret illis ita ergo ⁊ nõ
cito quid rogãm: ut
remaneres ephesi ad
ordinandam ecc̃am.
gam te ibi remanere¬
ut demnciares quibꝰ¬
dam discretis a catho¬
lica fide tam doctor ibꝰ
minorib ne doctores

Expanded text:
ret. Ita ergo et non cito. Quid rogavi? ut remaneres Ephesi, ad ordinandam Ecclesiagavi te ibi remanerut denuntiares quibusdam discretis a Catholica fide, tam doctoribus quam minoribus ne doctores
Abbreviated transcription (Latin):
digniorem reddidisse rõnem uirguirtatis
mimus amplius cõmendando. Suꝑgredit᷑
enĩ uirgiitas ꝯditionẽ hũane nature ꝑ ꝙͣ
hoĩes angelis assimilantur. Maior tñ inctori¬
a uirginũ est qͣm angeloꝵ. angeli enĩ sme
carnẽ uiuunt. Uigies so in carne trium
telligitur celibum uita. ħt enĩ iacinctus spe¬
ciem similẽ throno. ita qui ĩ carne uirgineã
puritatẽ seruant: suꝑ celestib similantur:
hii sunt qui cũ mulierib ñ sunt coĩquinati
⁊ secuntur agnũ quocũq ierit. Om̃⁊ t̃.a.

Expanded text:
digniorem reddidisse rationem virginitatis munus amplius commendando. Supergreditur enim virginitas conditionem humanae naturae, per quam homines angelis assimilantur. Major tamen victoria virginum quam angelorum. Angeli enim sine carne vivunt, virgines vero in carne triumpintelligitur caelibum vita. Habet enim hyacinthus speciem similem throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, supercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, et sequuntur Agnum quocunque ierit .
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientia nr̃a ex deõ
est. Attendant hic ⁊ u̾l¬
bã ista ꝓpendant qui pu¬
tant ex nobis ẽẽ fidei ceptum. ⁊ ex d̾o ẽẽ fidei sup¬
plem̃tum. Cõmendans emĩ istam grãm que
non datur scõm aliqua merita. s efficit omĩa
quid nisi pͥus eggitauerit ẽẽ credendũ quamꝙ̃
⁊ ip̃m cred̾e. nich est aliud quam cũ assensione
cogitare. Si ergo cogitare bonum ñ ẽ ex nobis
nec credere. sed sufficientia nr̃a qua credere inci

Expanded text:
sufficientia nostra ex Deo est. Attendant hoc, et verba ista perpendant qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia quid nisi prius cogitaverit esse credendum, quanquam et ipsum credere nihil est aliud quam cum assensione cogitare. Si ergo cogitare bonum non est ex nobis, nec credere, sed sufficientia, qua credere incip
Abbreviated transcription (Latin):
tite michi. ⁊c. uel alit̾ pot̾ legi hec littera eõd¬
manente sensu. fili
nctis ꝓbatur lex esse¬
sublege dimittenda.s ⁊̃ auo¬
toritas ip̃ius legis ostẽ¬

Expanded text:
cite mihi, etc. Vel aliter potest legi haec littera, eodmanente sensu. Filioadictis probatur lex esse dimittenda, sed etiam auctoritas ipsius legis
Abbreviated transcription (Latin):
donet formetur xp̃e ĩ uobis. Concipientes enim
fidem ⁊ sensuni fidei ñ ad uertentes formatum
xp̃m ĩ animis suis negantur hr̃e. formatur
eiũ xp̃c in corde credentum. cũ illis sacramenta
gr̃e panduntur. ⁊ ea que obscura indebantur
ꝑspicua fiunt ⁊uel ita. donec formetur xp̃c in
in xp̃o. quia nescio quo pacto terribiliꝰ t̃soriat
modo u̾bis usus sum dicens fr̃es ⁊ filio. sed
ꝯfundentur. ⁊ de errore suo.⁊ de rubore apłi.
nolo scribere ne ꝑmaneant apud uo. id̾o uellẽ
mutare qm̃ ꝯ fundor ĩ uobis .i. apud alio eru¬
besco ꝓ uobis. Sciens apłs maiorem uim hr̃e¬
s młto plus ꝓdest si de litteris mirtatur in
tione ꝓfertur. ⁊ distinguitur qua inͣ homĩs
de ore meo ꝓferre. ut uos solito seuerior ip̃e
corripem. quia epła non pot̾ uocẽ obuirgãtis
⁊ dolorẽ pectoris apicib explicare. Non habeo
quippe fructus quo solent de discipulis hr̃e
furt michi quisqͣm. ut aũt ñ paciar uo pe

Expanded text:
eformetur. Concipientes enim fidem et sensum fidei non advertentes, formatum Christum in animis suis nugantur habere. Formatur enim Christus in corde credentium, cum illis sacramenta graece panduntur, et ea quae obscura videbantur perspicua fiunt. Vel ita, donec formetur Christusin Christo, quia nescio quo pacto terribilius insonat modo verbis usus sum, dicens fratres et filios, sedfunderentur, et de errore suo et de rubore Apostonolo scribere, ne permaneant apud vos. Ideo vellem mutare, cum confundor in vobis, id est apud alios erubesco pro vobis. Sciens Apostolus majorem vim habesed multo plus prodest si de litteris mutatur in vtione profertur et distinguitur, qua in hominisde meo ore proferre, ut vos solito severior ipse corriperem, quia Epistola non potest vocem o dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis haberrofuit mihi quisquam . Ut autem non patiar vos pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣi quis q̃reret. anu¬
ñ sunt: Rndet uti¬
q. quia unquit liber
naturam. qr ĩ natura unũ sunt: ur ⁊ muliet
manifestũ est enĩ irt quia mulier de iuro est:

Expanded text:
quis quaereret an unum sunt, respondet: Utique. Quia, inquit, liber naturam, quia in natura sunt unum vir et mulier. Manifestum est e
Abbreviated transcription (Latin):
uicio iuste cormpta
⁊ lutosa est. sd̾oq si m̃
nas fit in honorem
miscd̾ia est. Si in cõ¬
ctumeliam iustum ẽ¬

Expanded text:
is juste corrupta, et lutosa est: si inde vas in honorem, misericordia est; si in contumeliam, justum e
Abbreviated transcription (Latin):
stum est aliqua uasa
fieri ad honorem que
ad usus honestos sunt
peccores. alii miseret̃t
alterum despicit ñ sñ
norem s in ꝯtumeli¬
am si uile est ex se lu¬
to h̾t non ex figulo. sic

Expanded text:
stum est aliqua vasa fieri ad honorem, quae ad usus honestos sunt res, alii miseretur, et alterum despicit, non sine norem, sed in contumeliam, si vile est, ex luto habet, non ex figulo; sic
Abbreviated transcription (Latin):
ysaie. ⁊ fignienti similitudine qd̾ adusus figu¬
lum non ħt uocem ⁊ querendi dicens. Numquid
figmentum dicit ei quise finxit .i. ei a quofã¬
ctum est. ⁊ qui nichil ei debet. hoc .s. quid me fe
um causari. qͣrẽ fecit te sic: uł non sic. Si enmm
pecus loqui posset ⁊ diceret d̾o qͣre me pecudem fe¬
cisti fic cum istum feceris hoĩem. nonne ite succẽ¬
feres ⁊ diceres o petus: tuquis es qui pendeas d̾o: qr¬

Expanded text:
, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens: Nunquid figmentum dicit ei qui se finxit, id est ei a quo factum est, et qui nil ei debet, hoc scilicet: Quid um causari quare fecit te sic, vel non sic. Si enim pecus loqui posset et diceret Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? q
Abbreviated transcription (Latin):
An non h̃t. qͣi uere non pot̾ dicere opus fcõri. qͣ¬
re me fecisti sic: quia
figulus luti .i. qui de
luto oꝑatur. an nohĩ
uistam potestatem fã¬

Expanded text:
 dicat: Vere non potest dicere opus factori, quare me fecisti sic, quia figulus luti, id est qui de luto operatur. An non habet justam potestatem fa
Abbreviated transcription (Latin):
mus s uiuimꝰ in eo
nisi irt gr̃e simus in¬
grati : neq enĩ qui
laudat bñficum me¬
dicine ꝑdẽe morbor di¬
a quib liberat que ita laudatur. sic laus gr̃s
mortui pecto. qd̾ fit in bap̃mo nõ debemus ei
tartũ iniuere. ut it̾m mori sit ei necc̃e. quĩa cũ¬
ait. an ignoratis. ⁊ c̃. ⁊ q̃i quis diceret. an mor
ut in oꝑatõe ip̃ms qui baptizat uere baptiza¬
ti sumue ĩ morte ip̃ius .i. in similitũdine i

Expanded text:
mus, si uiuemus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati?\' neque enim qui laudat beneficium medicinae prodesse morbos dia quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et prmortui peccato quod fit in baptismo, non debemus ei iterum vivere, ut iterum mori sit ei necesse, quia cuait, an ignoratis, etc.; et quasi quis diceret: An mortvel in operatione ipsius, qui baptizat vere. Baptizati sumus in morte ipsius, id est in simi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde estat no non ex industria. s ex ignoran¬
tia deliquisse. Si enĩ ꝓph̾as aut apłos ante ha¬
buissemus ydola ñ coluissemus. Qd̾ aũt de gẽ¬
neris nobilitate uo iactatis. si qua taliũ głia
ẽ. tñc hẏsmael. ⁊ esau possunt partt̃ głiari. cũ
de eisdem parentib sint nati. his altercantib
ce sonora illos alloqus ad unam om̃s ꝯcordiã
adduxit. ostenders nullo illoꝵ sus merctis
eẽ saluato. quia om̃s ⁊ uidei. ⁊ gentiles sub pe¬
cato tenebantur. s ꝑ glãm dẽĩ libati sunt¬
modo gentiles. modo uideos. docens eos hũiliari.
ut oĩa attribuant gr̃e dei. ⁊ ostendens om̃ib gra¬
tis uenisse grãm fidei ⁊ eungelii xp̃i. qͣm pp̃ca
⁊ grãm uocari ostendit. qr non qi debitũ iꝰ ticie
reodita est s gratiuto data. Quid enĩ est gr̃a:
donata. Merito ira hec epła pͥma ponitur. quia
õium maloꝵ ut p̾dictum ẽ radicem perimit. As¬
signatis rõnib oꝑis. numeri ⁊ ordinis epłaꝵ

Expanded text:
Unde constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebantur, sed per gratiam Dei. Pro modo gentiles, et docens eos humiliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidei Evangelii Christi: qua gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratiadonata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis Epistolarum,
Abbreviated transcription (Latin):
oins non est aripta. Epłam em̃ que ad corithio
scribrtir ante istam scripsisse uidetur. qr hanc
de coxithio scripsisse euident̾ monstratur. ex eo
dicttur locus chorintho intuuis. ĩmo portus ip̃i
coruthi. Ex hoc ergo apparet de corntho scripta
⁊ ex eo qd dicit. Salutat uo gaius hospes meꝰ
de quo scribens corurthiis cõmemorat dicens.
Gr̃as ago do meo qd̾ neminẽ ur̃m baptizaui:
nisi crispum ⁊ gayum. hec ergo epła ad ĩtelligẽ¬
dum ceteris difficilior ĩ qua ⁊ apłs uidetur ẽẽ

Expanded text:
omnes scripta. Epistolam enim quae ad Corinthios scribitur, ante istam scripsisse videtur, quia hanc de Corintho scripsisse evidenter monstratur ex eo qdicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Caium . Haec ergo Epistola ad intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Epłaꝵ siquid̾ doctrina legis ⁊ ꝓpħie at¬
q eĩngelii esonis testimoniis uelut triplici fu¬
ne circum ligata de lacu ignorantie ⁊ intidelita¬
tis pecc̃or ad lucem gr̃e ⁊ ueritatis educitur. Int̾
lumpna. In gr̃e cõmendatõe. seu spei subleuati-¬
one quia ⁊tra suꝑbos ⁊ arrogantes. ⁊ de suis oꝑi-¬

Expanded text:
ti sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et prophetiae atque Evangelii consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis educitur. Interlumna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis o
Abbreviated transcription (Latin):
bentiũ epłas saludationẽ p̾mittit. ĩ qua tria fa¬
cit. Cõmendat enĩ ꝑsonam suam. ⁊ negotium. ⁊
auctorem negotii in quib congrue captat be
rali rõne ⁊ udeos a lege exorbrtasse. deinde płib
ditur instructio. atq ĩactione graꝵ finẽ tenet epła¬

Expanded text:
bentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benrali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribditur instructio, atque in actione gratiarum finem tenet Ep
Abbreviated transcription (Latin):
inflati gentib se p̃ferebant didentes. No de
genere ab ahx sumus ci pͥmũ fcã fuit ꝓmis¬
lio. siq ppłs peculiaris dei sumus. Nq de egyp¬
to forti manu. ⁊ mirabilib signis d̾ adduxit.
Nos sicco uestigio mare rubrum transire fecit.
In deserto mania pauit. aquam de petra pro
tem cognostere. Ad nos quo spͤtialiter dei fi¬
lius uenit ut ip̃e in enͣngelio art. Non sũ mis¬
sus nisi ad ones que ꝑierunt domus isrł. Gẽ¬
tiles aũt ecc dicebant. quanto plura bñficia uo

Expanded text:
ntibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra prodtem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Filius venit, ut ipse in Evangelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentile
Abbreviated transcription (Latin):
re transistis ante ydola pͦtea saltastis que ⁊
ꝓpͥis manib fecistis. ⁊ illo ore quo paulo aute
de submersione phaonis ⁊ egyptioꝵ laudes
d̾o ꝑsolueratis: ydola adorastis. Preterea man¬
na celitus datu. ĩ deserto fastidistis cupiẽtes
redire in egypt̃ ad ollas carniũ. Seꝑe ⁊̃ deumiĩ

Expanded text:
re transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in
Abbreviated transcription (Latin):
pauli ñ ẽẽ putanda est quia diligentiꝰ est scrip¬
ta. tũ naturale sit inucnq plus ualere in sua
lingua: quam ĩ ꝑegrina. Illam enĩ hebraice. ce¬
teras u̾o grece scripsit. Nomen u̾o suum id̾o pre¬
mritere noluit quia hebreis odiosus erat cum
legis destructorem arbitrantib. Quo circa dele¬
gis atq cerimomiaꝵ abolitõe tractarus recte no¬
men suñ subtieuit. ne p̾scripti nõis ĩuidia uti¬
litatẽ seq̃ntis exclud̾et lectionis. Est rtaz ⁊ illa e

Expanded text:
Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripPauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteras vero Graece scripsit. Nomen vero suum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa E
Abbreviated transcription (Latin):
ducto decem mandatoꝵ doctrinam tradidit. ita
serurtute redemptas .x. epłaꝵ doctrina ĩforma
mentoꝵ ꝯcordiam. atq ꝯuenientiam signaret
quã moyses ĩ duab tabulis lapideis simul iun-¬
ctis quib legis decalogus inscriptus erat ostẽ
pulis pascha celebrans figurauit. Ibi ⁊ enim
lapis repbus quẽ gessit angulus mira p̾stans
uum. ꝑ agnũ ⁊ enĩ qui in ueteri lege sollemp
ius hostia erat.⁊ panem qui noue legis sacra¬
menti forma est. duo testam̃ta figurauit. at¬
q illa duo eningens p̾dictoꝵ testam̃toꝵ con¬
sonantiam. declarauit. Est enim rota ĩ me-¬
tet misterii eindentissima rõ qua epłas .xiiii.
scripsit. ⁊ distincte.x. ad eccłias .iiii. ad ꝑsonas
pauli. sed barnabe. uł clementis. ut tertuliam
⁊ longe facundiore. ⁊ splendidiore stilo ꝙͣ cetere
edita quib sufficiert rendetur hoc modo. qr si
id̾o non est dicenda pauli. qd̾ nom̃ eius ĩ tytulo
nulliꝰ eoꝵ noĩe p̾tytulata sit. nec obid quoq

Expanded text:
ducto X mandatorum doctrinam tradidit, ita servitute redemptas, X epistolarum doctrina informam concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostenpulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestansvum. Per agnum etenim qui in veteri lege solemnis erat hostia, et panem qui novae legis sacramenti forma est, duo Testamenta figuravit, atque illa duo conjungens, praedictorum Testamentorum consonantiam declaravit. Est enim rota in metet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulonullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ñ qd̾ minus accepissent a petro: sed ut
duob apłis attestantib atq doctorib eoꝵ cor¬
pͥniũ p̾dicasse roranis qͣntum ad alios apłos
u̾o ꝑfecisse. atq inde romanis eam destinassẽ. uł
poctus ado pͥnia ponitur qr pͥmũ gradum er̃
cem sicut scriptum est. Inicium om̃is pectati
supbia est que natione celestis sublimium
mentes ĩhabitat sub cinere ⁊ cilicio latitans
que romano a d̾o occupau̾at ut int̾ se alter¬
cantes. ⁊ se sibi ĩuicem preferertes dissensiõ
⁊ scismata facererct. Erarit enĩ romani deui¬
deis ⁊ gentib ad xp̃m ꝯu̾si. Indei au̾t p̃p sc̃oꝵ

Expanded text:
dicit, non quominus accepissent a Petro, sed ut dicit, non quominus accepissent a Petro, sed ut duobus apostolis attestantibus atque doctoribus, eorum corprimum praedicasse Romanis, quantum ad alios apostovero perfecisse, atque inde eam Romanis destinasse. Vel potius igitur prima ponitur, quia primum gradum errocem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Intptantur romam sublimes. siue to¬
nantes. quia illo tp̃re quo apłs hanc epłam ad
eo misit cunctis gentib dominabantur. Id̾oq
sublimiores erant omnib ppłis ⁊ ĩtonabant
precepta publica ⁊ pͥuata eoꝵq fama oĩum
hõium resonabant in ore. Aimo aũt ab athenis
thxnis cuutate grecoꝵ scripsit apłs romanis
hanc epłam. quo ñ ip̃e. ñ petrus. uł aliquis
xii. apłoꝵ discipuloꝵ pͥmũ instruxit. s quidã
cui erant ip̃tsubiecti que apud ierosolimam di¬
dicerant romanis eingelizau̾nt. Attende dili¬
genter qd̃ anno dicit apłm ab athenis scripsis¬
se. Origenes u̾o de corintho. Item inspice qd̾ id
aimo ait. petrum romanis pͥmũ ñ predicasse
porib clem̃tia duuine ꝓuidentie petrum ad ur̃¬
bem romanam deduxit. Iste adueniens pͥmus
ĩ urbe roma eũngełii sui clauib iamam reg¬
uobis. gͣ. sp̃ualis. ait sic. Romano petri predi¬
datione fidem tenentes ꝯfirmare se uelle. paulꝰ

Expanded text:
antur autem Romani sublimes sive tonantes, quia illo tempore, quo Apostolus hanc Epistolam eis misit, cunctis gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Atheniscivitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Petrus, non aliquis XII apostolorum primum instruxit, sed quidam cui erant ipsi subjecti, quae apud Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasseporibus, clementia diuinae prouidentiae Petrum ad urbem Romam deducit. Iste adueniens primus in urbe Roma euangelii sui clauibus ianuam reguobis gratiae spiritalis" ait sic: Romanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se uelle Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ demũ faciliꝰ pote¬
rit cause ratio declarari si
eius origo discatur. Si gͦ
epłaꝵ scripture post eiiͣngelium edite modũ
⁊ rõnem ostenderimnus pot̾it uideri uerum ꝙ
dicumus. Sciend̾ igitur qd sicut ĩ uet̾i .t. post le¬
data ꝯtinebantur ꝓpħica doctrina fuit necc̃ria
que rediuiua ppłi pecc̃a supplicioꝵ demiintiati¬

Expanded text:
Tunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae post Evangelium editae modum et rationem ostenderimus, poterit videri verum quod dicimus. Sciendum igitur quod sicut in Veteri Tdata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiati
Abbreviated transcription (Latin):
ram ex qua dicunt młtos
filio ẽẽ nato qd̾ nusqͣm sa¬
cra pagina narrat. uł fabulas hic dicit doctri¬
na illoꝵ qui legem cum gr̃a p̾dicant ẽẽ neces¬
sariam. Qd̾ enim dicunt de lege fabula ẽ: ñ
tradiderat. nec subdito intendere fabuł eoꝵ
⁊ genealogiis quib narrant se ẽẽ de generẽ¬
xp̃m ñ ẽẽ de dauid genealogiis dico int̾imna¬
tis .i. que sine termino suñt. uł pħibitis ado¬

Expanded text:
ram ex qua dicunt multos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necessariam. Quod enim dicunt de lege fabula est, notradiderat: nec subditos, intendere fabulis eorum et genealogiis, quibus narrant se esse de generem non esse de David. Genealogiis dico, interminatis, id est quae sine termino sunt, vel prohibitis a
Abbreviated transcription (Latin):
deuterosin uocant. ubi dicunt ⁊ credunt du¬
as uxores deum pͥmo hõi creasse. ex quib texũt¬
genealogias infinitas. parientes infructuosi¬
ssimas questiones. Illas aũt dicit fabulas .i.
finctiones ⁊ excogitatões ad quas ⁊̃ ꝑtinebant
deo qd̾ de pareritib ñ honorandis impietatẽ
docerent filio suos. Moyses enim dicit. honora
patrẽ tirũ ⁊ matrẽtuam. Uo aũt dicttis. Si
dixerit homo patri. uł matri corban qd̾ est do¬
mittetis eũ quicqͣm facere patri uł matri rescĩ¬
dentes uerbum dei ꝑtraditõem ur̃am. ⁊ huiꝰ¬
modi multa facitis ubi eindenter xp̃c ostend̾
⁊ illam dei ẽẽ legem quam ꝓphaniis iste blas-
apłm fabulas ꝓphanas ⁊ genealogias ĩterini¬
natas. ñ hereticus sed catholicus lector ĩtellig¬
it. que fabule magis p̃stant q̃stiones .i. liteł̃
qͣm edificatõem iusticie dei .i. non edificarit¬

Expanded text:
deuterosin vocant: ubi dicunt, et credunt duas uxores Deum primo genealogias infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Haimo Illas autem dicit fabulas, id est fictiones et excogitationes, ad quas etiam pertinebantdaeos quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos. Moses autem dicit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri vel matri corban, quod est dottitis eum quidquam facere patri suo vel matri, rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, et hujusmodi multa facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse legem quam profanus iste blasphApostolum fabulas profanas et genealogias interminatas non haereticus, sed Catholicus lector intelligit. Quae fabulae, magis parant quaestiones, id est lites, quam aedificationem justitiae Dei, id e
Abbreviated transcription (Latin):
timat apłm hooloco diuina eloquia fabulaᷤ
appellasse. Sicut ⁊ alibi. cum ait ꝓphanas. ⁊
aniles fabulas deuita. Quis ita nisi heticus
młtũ cecus erraret. Cur ergo ip̃e idem fecit si
het ẽẽ amles fabulas iudicauit: Cur dicit a¬
braham duo filio hũit ⁊ hĩ alia: s meluis

Expanded text:
timat Apostolum hoc loco divina eloquia fabulas appellasse, sicut et alibi cum ait: Profanas et aniles fabulas devita . Quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur ergo ipse idem fecit, si haec esse aniles fabulas indicavit? Cur dicit: Abraham duos filios habuit , et alia hujus