comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ ꝓmissione illiꝰ uocari leo potesb. fie¬
ri aũ leo nͣ potest. Und necesse ÷ ut õs cul¬
pas ac negligentias meas. ñ mͥs suȩ pieta¬
ti de putet. qui uirtutis ministeriũ infirmo
ep̃o. Respondere epistoł ur̃is tota intentiõe
uoluissẽ. nͥ pastoralis curȩ ita me labor atte¬
reret. ut mͥ magis flere libeat. ꝙͣ aliqͥd di¬
cere. Qd ur̃a qͦq reuereittia in ipso litt̃arũ
mearũ texte. uigilantꝰ in telligit. qndo ei
negligent loquor. quẽ uehement diligo.
Tantis qͥppe in lioc loco huiꝰ mundi fluctib
qͥtior. ut uetustã ac putrescentẽ naiũ qͣm
regendã occulta di dispensatione suscepi.
adportũ dirigere nullatenꝰ possim. Nc̃ ex
adu̾so fluctus irruunt. nc̃ ex latere cumuli
spumosi maris intumesciuit. Ne at̾go tem¬
pestas insequit᷑. intens hȩc omĩa turbatꝰ. o¬
clinare. Ingemisco qͥa sentio qd̾ negligente
me crescit sentina uttioꝵ. & tẽpestate for¬

Expanded text:
quidem pro jussione illius vocari leo potest, fiequidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati deputet, qui virtutis ministerium infirmorvus. Respondere epistolis vestris tota intentione voluissem, nisi pastoralis curae ita me labor attereret ut mihi magis flere libeat, quam aliquid dicere. Quod vestra quoque reverentia in ipso litterarum mearum textu vigilanter intelliget, quando ei negligenter loquor, quem vehementer diligo. Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac putrescentem navem, quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum dirigere nullatenus possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt, nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt, nunc a tergo tempestas insequitur. Interque haec omnia turbatus coobliquo declinare. Ingemisco, quia sentio quod negligente me crescit sentina vitiorum, et tempestate for
Abbreviated transcription (Latin):
ex posteriori parte attollit᷑. in interiori¬
b cadit. Posteriora autẽ nob̾ fõ bona p̃¬
sentis mundi qͦ relinqͥmꝰ. Anteriora uͦ fuñi
et̾na & ꝑmanentia ad quȩ uocam᷑. Paulo
atcestante qͥ ait: quę retro oblitus. in ea qͤ
st̃ pͥora extendens me. Peccator gͦ cũ inp̃¬
sentruita ꝓfecerit: ut rota ponitur. qͥa in
interioribꝰ corruens. ex posterioribꝰ eleuatur.
Nlã cũ in hac uita głam ꝑcipit ꝗͣ. relinquit.
abilla cadit qͦ pͦ hanc uenit. Et qͥdẽ multi
st̃ qͥsic exteriores ꝓfectꝰ regere sciunt. ut
ꝑeos neqͣꝗͣ interiꝰ corruant. Inde scͥptũ. ẽ.
Ds̃ potentes ñ abicit cũ & ipse sit potens.
Et ꝑ salomonẽ dicit᷑. Et intelligens gub̾na¬
cula possidebit. S mͥ hȩc difficilia st̃ qͥa de
ualde onerosa. Et qd̾ mens uoliutarie ñ
recipit: c̃grue ñ disponit. Ecce serenissimꝰ
dõnꝰ imꝑator fieri simiã leonẽ iussit. &

Expanded text:
ex posteriori parte attollitur, et in anterioriex posteriori parte attollitur, et in anterioribus cadit. Posteriora autem nobis sunt bona praesentis mundi quae relinquimus; anteriora vero sunt aeterna et permanentia, ad quae vocamur, Paulo attestante, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me . Peccator ergo cum in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sunt qui sic exteriores provectus regere sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Et per Salomonem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit. Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recepit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipe. Et ecce cũ marcha compellor inexte¬
riorib ministrare. atq erga multa satage¬
re. Ex pulsa ame ut cͦdidi legione demoiti
ualui obliuisci qͦs noui. & ad saluatoris pe¬
des quiescere. & ecce mͥ nolenti atq cõpulso
cile sit saltẽ recolere. Pressũ nãq in hoc
honore tumultu scłariũ negotioꝵ ex eis
me. eẽ. iudeo. de qͥb scͥptũ esb: deiecisti
eos dũ alleuarent᷑. Qͥa pͣui qͥq dũ scłari
honore suffulti. foras uident᷑ surgere.
intꝰ cadunt. Alleuatio gͦ ipsa ruina esb.
&a dũ gła falsa subnixi sõ: auera gła
uacuant᷑. Hinc iterũ dicit. deficientes ut
fumꝰ deficient. Fumꝰ qͥppe ascendendo
deficit. & se dilatando euanescit. Sic ui¬
delicet fit. çũ peccatoris uitũ p̃sens feli¬
citas comitat᷑. qͥa inde extendit᷑ ut altio
sio: inde agit᷑ ut ñ sit. Hic rursꝰ scͥptũ
est: As m̃spone illos ut rotã. Rota qͥppe

Expanded text:
s ejus percipere; et ecce cum Martha compellor in extes ejus percipere; et ecce cum Martha compellor in exterioribus ministrare, atqre. Expulsa a me, ut credidi, legione daemonum, volui oblivisci quos novi, et ad Salvatoris pedes quiescere; et ecce mihi nolenti atque compulso cile sit saltem recolere? Pressum namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibus scriptum est: Dejecisti eos dum allevarentur. honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa ruina est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deficit, et sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationis huiꝰ tͣbine impulsus. ad ti¬
mores pauoresq corrui. Qͥa & simͥ nil ti¬
ieo. eis tam̃ qͥ mͥ cõmissi fõ multũ for¬
mido. Indiq causarũ fluctib qͣtior. ac
tẽpestatib de pͥmor. ita ut recte dicã. He¬
ni in alcitudinẽ maris. & tempestas de¬
mersit me. Re dire pͦ causas adcor deside¬
ro. s uanis ab eo cogitationũ tumultibꝰ ex¬
clusus redire ñ possũ. Et hoc gͦ mͥ longe
factũ est qd̾ intra me est: ita ut obędire
ne queã ꝓpheticȩ uoci qͣ dicit᷑. Redite p̾¬
uaricatores ad cor. S stultis p̾ssus cogi¬
tationibꝰ solũ modo ex clamare cõpellor.
& cor ineũ dereliqͥt me. Contẽplatiue ui¬
tę pulchritudinẽ uelut rachelẽ dilexiste¬
rilẽ. s uidentẽ ac pulchrã. Quȩ & si ꝑ qͥetẽ
suã munꝰ generat. lucẽ tam̃ subtiliꝰ uideo.
Sed qͦ iudicio nescio. lia mͥ innocte c̃iuncta
est. Actiua uidelicet uita fecunda s bippa.
minꝰ uidens qͣm uis ampliꝰ pariens. Sedẽ

Expanded text:
tentationis hujus turbine impulsus, ad timores pavoresque corrui, quia et si mihi nihil timeo, eis tamen qui mihi commissi sunt multum formido. Undique causarum fluctibus quatior, ac tempestatibus deprimor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me. Redire post causas ad cor desidero, sed, vanis ab eo cogitationum tumultibus exclusus, redire non possum. Ex hoc ergo mihi longe factum est quod intra me est, ita ut obedire nequeam propheticae voci, qua dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor. Sed stultis pressus cogitationibus, solu: Cor meum dereliquit me . Contemplativae vitae pulchritudidinem velut Rachelem dilexi sterilem, sed videntem ac pulchram; quae etsi per quietem suam minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed quo judicio, nescio, Lia mihi in nocte conjuncta est, activa videlicet vita fecunda, sed lippa, minus videns, quamvis amplius pariens. Sedere
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͥ una sit fides. cur suꝑ missarũ cele¬
bratione gallicanȩ eccłe a romana discor¬
dent. augustino quȩrenti beatus gregorꝰ¬
uetudinẽ. in qua se meminit enutritã.
Sedm placet ut siue in romana. siue in
qͣlibet ȩccła aliqͥd in uenisti. qd̾ plꝰ omipo¬
tenti do possit placere. sollicite eligas. &
in ȩccła anglorũ quȩ ad huc noua est ad
fidẽ. institutione p̃cipua quę de multis
ȩccłiis colligere potiusti in fundas. Non
enĩ ꝓlocis res: s ꝓ bonis rebꝰ loca aman¬
da st̃. Ex singłis gͦ quibꝰq ȩccłiis. quȩ pia.
quę religiosa. quȩ recta sunt eligas: & hȩc
qͣsi in uasculo collecta. apd angloꝵ m̃sã
ti bregorii miraculis penes easdẽ angloꝵ
studiosi lectoris animꝰ aut defrudasse ꝑ¬
uicacitꝰ. aut negligent᷑ p̃terisse me cognt¬
tione congrua suspicetꝰ᷑. Matrona quȩdã
beato ẜregorio ꝑstationes publicas inissa¬
rũ solennia cȩlebͣnt. solitas oblationes

Expanded text:
cum una sit fides, cur super missarum celebratione, Galliarum Ecclesiae a Romana discordent Augustino requirenti, Gregorius responsuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipote quae adhuc nova est ad fidem, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, eligas, et haec quasi in vasculo collecta, apud Anglorum mensam  Gregorii miraculis penes easdem Anglorustudiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia
Abbreviated transcription (Latin):
rat lucentes repꝑro. Qͣ negligent̃ ex tuixise
cduidit. Atq eas iã sollicitꝰ extiuixit. Qexient
sccłam clausit. s pͦ horarũ triũ spaciũ reqs¬
sus. lucentes lampades qͣs ex tuixerat inuenit:
ut uidelicet ex ip̃so lumine aꝑte claresceret.
qa ꝑ beatũ Gregoriũ looꝰ ille de tenebs aq
lucẽ uenisset. Sed cũ sc̃s pat̾ Gregoriꝰ ꝑ con¬
ũtendis auglis saxonibꝰ. quẽ ad modũ i⁊
monadiatu suo ꝓposuerte. assiduis cogi¬
tationũ fluctib urgere tur : mox ubi
eccłe statu composito qrtũ sui pontificatꝰ
annũ intͣuit. augꝰtinũ cũ aliis domꝰ suȩ
monasterii mouachis in brittannas ȩuu

Expanded text:
rat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse rat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tenebris ad lucem venisset. 33. Sed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Brita
Abbreviated transcription (Latin):
ñtis fuiss eu̾sat Et ꝓtinꝰ recessit. ac milla
illic ul teriꝰ in qͥetudo antiqͥ hostis apparuit.
S ꝑt̾rores & sonitũ quẽ fecto: inuotint a
loco quẽ di tenuerat. qd ꝑ inuocationẽ bea¬
⁊ bregorii coactus exibat. Post plrucos uͦ
dies in magua serenitate aeris suꝑ altare eiꝰ¬
de eccłs nubes cȩlitꝰ descendit. suoq illuq̃
uel amiie oꝑuio: omnẽq ȩccłã tanto tro¬
ne ae suauitate odoris impleuit. ut ꝑateu¬
tib ianuis nullꝰ illic pꝰsumereo iutͣre.
sacerdos atq custodes uł nĩ qͥ adcȩlebranda
missarũ solennia uenerant. rẽ uidebaut.
ingͥdi minime poterant & suauitatẽ nin¬
fiei odoris thebant. Die uͦ alia in ealãpadẽ
sine liuminȩ. st̾ accense. Post paucos iteru
dies cũ expletis missurũ soleninis. excinch
lampadib custos ex eadẽ ȩccła egͦssꝰ fuiss:
pꝰ paululũ intͣuit. & lampades qͣs ex turxe¬

Expanded text:
mentis fuisset eversa; et protinus recessit, et nulla mentis fuisset eversa; et protinus recessit, et nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quod per invocationem Gregorii coactus exibat. Post paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebralemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxe
Abbreviated transcription (Latin):
goriꝰ laudes caneudo ꝑuenieus : basilicã p̃¬
fatã iugͦssus est. Cũq uenerabilis pontifexiã
missarũ solenua cęlebraret. ac ꝓpt̾ eiꝰdẽ lo¬
ci angustias popłi se turba compmeret: qͥdã
exiis qͥ extͣ sacͣriũ stabant. porcũ subito it̃
suos pedes lruc illucq discurrere senserunt.
Quẽ dũ unꝰqͥsq sentiret & iuxta se stantibꝰ in¬
dicaret : isdem porcus ȩccłȩ portas petũt. &
om̃s ꝑ qͦs tͣnsut in adnurationẽ conũtto: sed
iuderi nil potuio. qͣniius sentiri potiuss. Qd̾
iccirco diuna pietas ostendit: ut cunctis pa¬
tesceret. qͥa ueniente cũ reliquiis scõꝵ gͦgorio.
de loco eodẽ iminundꝰ habitator exiret. P
recessit. S ad huc nocte eadẽ magnꝰ in eiꝰ¬
dẽ eccł̃ę tectis strepitꝰ factus est: ac si inea
aliqͥs errando discurreret. Seq̃ñti aũ nocte¬
gͣuior sonitꝰ excreuit. cũ subito tanto tro¬
re insonuto : ac si onñs illa eccła a fuuda¬

Expanded text:
nendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia veniente cum reliquiis sanctorum Gregorio, de loco eodem immundus habitator exiret. 32recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliqgravior sonitus excrevit, cum subito tanto terrore insonuit, ac si omnis illa ecclesia a funda
Abbreviated transcription (Latin):
licet xp̃i contẽptor ꝓ ciriaco qͥ ioħi suace¬
serat suadeo ne ꝓ causa tã friuoli nominꝰ
ggoriꝰ laborareo : ipse tã dui pontificatus
sui auccortatib restitio. qͦusq pestẽ unũ¬
salis nominis ab ipsis etiã fubdolis a liua¬
torũ l abũs penitꝰ abstulissec. Prȩcẽa cup
dusumꝰ ac tenacissimꝰ imꝑator qui conluaꝵ¬
tudinibꝰ antiqͥssimus dationũ. Legionino
qͦq milites freq̃ntissimȩ sicuti romanoum
narrat historia de fraudabat: ceruent bea¬
tũ soregoriũ cont᷑ om̃s minidi strepiꝰ aligu¬
tulibꝰ defensionib qͣrũ suffragio a d arce
pontifie atꝰ hune se ꝓuexisse ⁊actabiat pentꝰ
negere. immo canonicis auetorabatib ui¬

Expanded text:
isti contemptor, pro Cyriaco, qui Joanni successerat, suaderet ne pro causa tam frivoli nominis Gregorius laboraret, ipse tandiu pontificatus sui auctoritatibus restitit, quousque pestem universalis nominis ab ipsis etiam subdolis adulatorum labiis penitus abstulisset. Quapus ac tenacissimus imperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibu
Abbreviated transcription (Latin):
catis aquis resꝑsa: in basilicas dedicareo.
Et qͥa solebant saxones in sacͥficio demo¬
nũ boues multos occide̾: iussit ut die
sibi circa easdẽ ȩccłas quȩ ex fanis com
mututȩ st̃. de ramis arborũ facerent. &
religiosis conuniuis solennitates debitas
celebra rent. Et qͥa suꝑ qͥbꝰ dã capttulis
augustinꝰ eũ int̾rogaus. qͣlit ep̃s cum fuis
conusari deberet clericis requisiuit : do¬
cdor humillimꝰ inter cȩcã sic rescͥpsto. Qa
dua frat̾uttas monasteriĩ regulis erudita
seorsũ uiuere non debet aclericis suis:

Expanded text:
catis aquis respersa in basilicas dedicaret. catis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit sibi circa easdem ecclesias qumutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a clericis suis, in
Abbreviated transcription (Latin):
rũ basdica in regione urbis huuꝰquȩ diibano
d ietꝰ ceusa usq adbeati Gregorii pontificat
tẽpora remansisset: placuit ei ut infide ca¬
tholica intͦductis illic beati Sebastian &
Sc̃ȩ Agathȩ martyrũ reliquũs dedicari de

Expanded text:
rum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari de
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as agens do ꝓ amicitia diaconi eo qd̾ lo¬
cũ deferendi ei honoris ut cupierat repꝑiss:
data p̃ceptione ipsũ ordinari p̾cepit. Inte¬
rĩ dũ ab urbe regia imꝑatoriꝰ p̾stolaret᷑
assensꝰ: & lues ĩpsa populũ uehementtus
deuastaret. uenerabilis leuita gregoriꝰ uibũ
ad plebẽ exorsus est dicens.: Oportet fr̃sai¬

Expanded text:
gratias agens Deo pro amicitia diaconi, eo quod logratias agens Deo pro amicitia diaconi, eo quod locum deferendi ei honoris, ut cupierat, reperisset, data praeceptione ipsum ordinari praecepit. 41. Interim dum ab urbe regia imperatorius praestolaretur assensus, et lues ipsa populum vehementius devastaret, venerabilis levita Gregorius verbum ad plebem exorsus est, dicens: « Oportet, fra
Abbreviated transcription (Latin):
bitatoribꝰ domus in urbe plurimas uacuas
omĩno reliquerit Sed pestilentia supͣmo
dũ seuiente: qͥa ȩccła dĩ sine rectore. eẽ. ñ
poterat : gregoriũ licet totis uiribꝰ reniten¬
tẽ. clerꝰ senatꝰ. popłsq romanꝰ sibi concor¬
dit̾ pontificẽ delegerunt.: Quẽ ille apicem
totis uirib euitare decernens: sese indignũ
tali honore clamitabat.⁊ Ui delicet metu¬
ens ne mundi gła qͣm priꝰ abiecerat: ei sub
eccłastici colore regiminis aliqͦ modo seb̾e surriꝑe
potiusset. At ubi de cretũ generalitatis
euade neqͥuit⁊ consensurũ se tandẽ aliqͣnͣ¬
do simulauit: & imꝑatori mauritio cuiꝰ fi¬
destinauit: ad iurans & multa p̾ce depos¬
cens: ne unqͣm assensũ popłis p̃beret : ut
se huiꝰ honoris gła sublimaret. S p̾fectus
urbis germanꝰ noĩe : eiꝰ nuutiũ anticipauit.
Comp̃hensũq ac diruptis epłis: consensum
quẽ popłs fecerat imꝑatori direxit At ille

Expanded text:
bitatoribus, domos in urbe plurimas vacuas bitatoribus, domos in urbe plurimas vacuas omnino reliquerit. dum saeviente, quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, Gregorium, licet totis viribus renitentem, clerus, senatus populusque Romanus sibi concorditer pontificem delegerunt. Quem ille apicem totis viribus evitare decernens, sese indignum omnino tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere potuisset. 40. At ubi decretum generalitatis evadere nequivit, consensurum se tandem aliquando simulavit, et imeras destinavit, adiurans et multa pręce deposcens ne unquam assensum populis pręberet ut se huius honoris gloria sublimaret. sed pręfeurbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit, comprehensumque ac, diruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
tanta in undatione tyb̃is fluuiꝰ alueũ suĩ
egressꝰ est : tantũq excreuit ut eiꝰ unda
suꝑ muros urbis in fluereo: atq in ea re¬
giones maximas occuparet: antiqͣrũ ȩdi¬
um plurima monum̃ta deiceret ⁊ eccłas¬
ñ uulla modioꝵ tritici milia ꝑiere.Ñ¬
cũ magno dracone inmodũ trabis ua¬
lide ꝑtyberini fluminis alueũ in mare
descendit: s suffocate bestiȩ inter salsos
maris turbidissimi fluctꝰ. sine mora iti
littora decidunt: suaq putͦdine totũ
aerẽ corruꝑunt.: Secuta ÷ euestigio cla¬
des inguinaria.⁊ quȩ romã urbẽ ad eo
uehem̃ti pestilentia laniauit: ut etiã
corporali uisu sagittȩ cęlitꝰ uenire. & sin¬
głos qͦs q ꝑcutere uiderentꝰ::. Quȩ in m̃se
undecimo ueniens : pͥmũ om̃iũ iuxta il¬
lud qd̃ in ezechiele ꝓpłia legit᷑. ascũario
meo incipite: pelagiũ papã ꝑculit: &
sine mora extincxit. Quo defuncto: ita
in reliquũ uulgus de seuiro: ut subtractis ha¬

Expanded text:
fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque in ea regiones maximas occuparet, et antiquarum aedium plurima monimenta dejiceret, ecclesiasnonnulla modiorum tritici millia perierucum magno 5 dracone in modum trabis validae per Tiberini fluminis alveum, in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidissimi fluctus sine mora in littore deciderunt suaque putredine totum aerem corruperunt . 37. Secuta est e vestigio clades inguinaria, quae Romanam urbem adeo vehementi pestilentia laniavit, ut etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque percutere viderentur. Quae in mense undecimo veniens, primum omnium, juxta illud quod in Ezechiele propheta legitur: A sanctuario meo incipite , Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto, ita in reliquum vulgus desaevit, ut, subtractis ha
Abbreviated transcription (Latin):
agggauio. Trib milib ancillis di qͣs gͦci
monastrias uocant. qͥndecĩ libras auriꝓ
lectisterniis dedit. eisq ꝓ cotidianis stipen¬
diis octoginta libras argñti annuialit cor¬
hereinitarũ uir magnę uͥtutis qͥ nichil
inmundo possidebat p̾ter unã catcã. qͣ.
blandiens crebro qͣsi cohabitatͥcẽ in suis gre¬
muis refouebat cognoscens: orasse fertur
ad dñm ut s̃ ostende dignaret᷑. ꝙͣ. fittȩ re¬
illiꝰ amore scłm deserens. mł ex eiꝰ diuitus
possideret. Cũq nocte qͣdã doriiret. co¬
guoscit sibi reuelatũ fuisse: ut cũ ggorior¬
mano pontifice mansionẽ iͥ p̃ꝑandã spare
debiuss. At ille fortitꝰ ingemiscens. Paru
tiddie noetuq suspirando conferret: Ala
nocte qͥescens audit sibi dñm insorns
cliceutẽ. Qnͣdo diuitẽ ñ possessio diuitiar̃
faciat s cupido: cur audes pauptatẽ diã
dgoru diuitiis comparare. qͥ magis illa
cotte & liabes cotidie palpando nulliq

Expanded text:
a. 27. Tribus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter coneremitarum, vir magnae virtutis, qui nihil in mundo possidebat praeter unam gattam, quam, blandiens crebro, quasi cohabitatricem in suis gremiis refovebat, cognoscens, orasse fertur ad Dominum ut sibi ostendere dignaretur quam futurae reillius amore saeculum deserens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, cognoscit sibi revelatum fuisse ut cum Gregorio Romano pontifice mansionem sibi praeparandam sperare debuisset. At ille fortiter ingemiscens parum ti die noctuque suspirando conferret, alia nocte quiescens, audivit sibi Dominum in somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes paupertatem tuam Gregorii divitiis comparare, qui magis illam gattam quam habes, quotidie palpando, nullique
Abbreviated transcription (Latin):
ritꝰ egͦtantes in lectulũ decidert̃.Dũ gͦ
chius cũ morte confligens: pellẽ manꝰ suȩ
tenebat corã omnib dicens ÷ confiteor qͥa
oiñs in hac carne resurgeniꝰ. Poss quam
catholicȩ fidi confessionẽ defunctꝰ esb. Quo
mortuo: qͥa pene nullꝰ erat qͥ eiꝰ dicta se

Expanded text:
riter aegrotantes in lectulum deciderunt. 30. Criter aegrotantes in lectulum deciderunt. 30. Cchius, cum morte confligens, pellem manus suae tenebat coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo, quia pene nullus erat q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ culmo & foliis nascitur: qđ sine eulmo &
folus seminadꝰ: Ille itaq in augmñto. głe resur¬
rectionis. ñ dix̃ grauo seminis de esse qͦd erãs:
sed ad esse qđ ñ erat. Tu autẽ dũuerũ corpꝰ
resurgere denegas : neqͣꝙͣ dicis ad esse qđ̃ nͣ¬
erat: s de esse qd erat. Aunc itaq gͦgoriꝰ
romanꝰ diaconꝰ & Eutychiꝰ constantinõpoli¬
tauꝰ ep̃s: Hac de re in longa contentione per¬
ducti. gͣuissima cȩꝑunt ab inuicẽ simulta¬
tione resilire. Cũ pie memorie tyberiꝰ con¬
stantinꝰ imꝑator secreto utrũq suscipi¬
ens: qđ inter eos discordiȩ malũ uers aret᷑
agnouit.: Et utriꝰq parcis allegationẽ
subtilit pensans ⁊ eundẽ librũ quẽ euty¬
chiꝰ de resurrectione conscripserat: suis
qͦq allegationib destruens. delib̾auit
ut flãmis cre mari debuisset.: Aquo ui-¬
delicet piissimo imꝑatore. ut sunul egͤssi
it ẜ longissime disputationis conflictũ: pa¬

Expanded text:
nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, sed adesse quod non erat. Tu autem dum verum corpus resurgere denegas, nequaquam dicis adesse quod deerat, sed deesse quod erat. » 29. Tunc itaque Gregorius Romanus diaconus et Eutychius Constantinopolitanus episcopus, hac de re in longam contentionem perducti, gravissima coeperunt ab invicem simultatione resilire. Tum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator, secreto utrumque suscipiens, quid inter eos discordiae versaretur agnovit, et utriusque partis allegationem subtiliter pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo videlicet piissimo imperatore ut simul egressi sunt, post longissimae disputationis conflictum pa
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ sũ. Tẽ sc̃s bregoriꝰ qͥa ñ dũ manifeste
uiderat angłm ꝓrsus expauit. sibiq hunc
talit dicentẽ audiuit. Ne timeas neq for¬
mides. Ecce eiuĩ remisit me dñs. uti sun tͥ
custos qͣm diu fueris in isto mortali scło. qͣti¬
nꝰ qͣncũq rẽ petieris. ꝑ me apd̃ eũ fiducia¬
lit̾ ualeas impet᷑re. Ilico bregoriꝰ in faciẽ
suã corruit dicens. Si ꝓpt̾ pusillũ mee̾ parui¬
tatis munusculũ tantamͥ retͥbuit oĩpotentis¬
simꝰ dñs ut pontificẽ me sc̃ę eccłȩ faceret¬
& cꝰtodẽ mͥ suũ angłm deputaret: qͣnta pu¬
tẽ mͥ restitueo si inp̾ceptis eiꝰ totis uiribꝰ ꝑma¬
nens. plura stu duero de pluribꝰ erogare:
Igitꝰ incipiens tantũ largior esse de collato
tẽporali cõmodo. qͣntũ certior drecipiendo
p̃mio sempit̾uo: cunctoꝵ patͥmonioꝵ p̃di¬
orũq redditꝰ ex gelasiano poliptico. ciuiꝰ

Expanded text:
c Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Etodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque redit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑. Ceterũ prudentissimꝰ rector Gregorꝰ
remotis a suo cubicło scłaribꝰ: clericoꝵ sibi
prudentissimos consiliarios familiaresq de¬
nasticȩ in palatio. nichil pontificał institu¬
tionis in ȩccła de reliquit. Hidebant᷑ passim
cũ eruditissimis clericis adherere pontifici
religiosissimi monachi. & in diu̾sis ꝓfessiõibꝰ
habebat᷑ uita cõmunis: ita ut talis ess tẽ
sub gͦgorio penes urbẽ romanã ȩccła. qͣlẽ
hane fuisse sub apłis lucas. & sub marco
eungłista penes alexandriã . philo cõmeniorat.
eccłasticũ patͥmoniũ ꝓcurabat. s oĩa eccłasti¬
ciuiris mrunia. eccłastici nichilominꝰ uirisu¬
bibant. Nimirũ laicis ad armoꝵ solã mili¬
tiã uł agroꝵ curã continuã de putatis: ob
hoc se ñ nulli ꝓcerũ sub obtentu religionis
pͦmo tonsorare cȩꝑunt. Quoꝵ t̾grusationi
Mauriciꝰ imꝑator prudent̾ occurrens: data
lege p̃cepit. ut qͥsqͥs publicis fuiss admini¬

Expanded text:
. Caeterum prudentissimus rector Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque denis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco vangelista penes Alexandriam Philo commemorat.ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici iuris munia ecclesiastici nichilominus viri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens data ecepit, ut, quisquis publicis fuisset admini
Abbreviated transcription (Latin):
letri celauli misarũ solennia tolebr deer¬
xca ecellim eomodũ spare ꝓhibuuit . Serte
ex defensorlꝰ honore regionario decorandõ
indrita alła ext pente costen temporania
&edemsias fecit. Subdiaconos expoliatoai
cede statuit. Ryrieleison cantari ꝓcepse.
ce orationẽ dñicã mox pͦ cauonẽ sup hoslia

Expanded text:
lorum missarum solemnia celebrari decrxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
modulationis pͥstine reuocauit. ꝑ qͣm illã to¬
dã galliã suã correxit.S cũ multa pͦ tẽpora
defunctis us qͥ romę fuerant educati cantũ
gallicanarũ ȩccłarũ ametensi discͦpare pri¬
dentissimꝰ regũ uidiss : Ac iinũ quẽq aba¬
terut᷑ uitiatũ cantũ i actant̾ adũteret. tte¬
rũ inqͥt redeamꝰ ad fontẽ. Tc̃ regis p̃cibꝰ sic̃
hodie qͥdã ueridice astipulantꝰ. a drianꝰpa¬
ꝑa ꝑ motꝰ. duos in galliã cantores emisit.
Quoꝵ iudicio rex om̃s qͥdẽ corrupisse dulce¬
dinẽ romani cantꝰ leuitate qͣdã cognouit.
metenses uͦ sola naturali feritate paululũ qͥd
dissonare p̃uidit. Deniq usq hodie qͣntũ
romano cantui metensis cedit: tantũ me¬

Expanded text:
tinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani cantus levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metensis cedit, tantum Me
Abbreviated transcription (Latin):
i generali sinõdo hanc fubanersi¬
mate damnandã penitꝰ impetͣret. Nec ante
Si agrio ep̃o augustudunensi. regina otregibꝰ
dis heresib moniti fuerant adimplerent.
S astuta turpissimę cupiditatis inquitas ũ
sufferens tantis se cõmodis licet turpissimis
immo ꝑiculosissimis angustari: cõmentũ
satis artificiosũ repꝑit. qͦ scilicet illos sac̾do¬
tio sullimaret. qͥ sibi pͦ consectionẽ tanto
subiectiores. eẽ. debuissent : qnͣto ñ diuo¬
qͥnpotiꝰ humano iudicio se fuisse ꝓ motos
ipsi ꝓculdubio reputarent. Q ꝓpt̾ omĩpo¬
tentis di p̃co Gregoriꝰ in eungłiorũ tracta¬
tibꝰ ut scilicet freqͤntiꝰ legi uł audiri potuiss.

Expanded text:
 generali synodo, hanc sub anathemate damnandam penitus impetraret. Nec ante, Syagrio episcopo Augustodunensi, regina et regibudis haeresibus moniti fuerant adimplerent. astuta turpissimae cupiditatis iniquitas non sufferens tantis se commodis, licet turpissimis, imo periculosissimis angustari, commentum satis artificiosum reperit: quo scilicet illos sacerdotio sublimaret, qui sibi post consecrationem tanto subjectiores esse debuissent, quanto non diquin potius humano judicio se fuisse promotos, ipsi procul dubio reputarent. Quapropter omnipotentis Dei praeco Gregorius in Evangeliorum tractatibus , ut scilicet frequentius legi vel audiri potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ consulente sortitꝰ est : suꝑstitiosũ uni¬
ũsalis uocabulũ. qd̾ ioħs constantinopoli¬
tanꝰ ep̃s insolent᷑ sibi tẽ tẽporis usurpabat
more ante cessoꝵ suoꝵ pontificũ. sub dis¬
trictissume inrt̾minationis sententia refutu¬
uit. Et pͥmꝰ om̃iũ se iunpͥncipio suarũ ep̃a.¬
rũ.seruũ seruoꝵ di scribi satis lnumilit̾
diffimuit. Cunctisq suis successoribꝰ docu¬
mͣtũ sue humilitatis tã in hoc qͣm iume¬
diocribꝰ pontificalib in duiu̾tis qd̾ iudeli
hereditarium de reliquit. Deuiq iN
specło sc̃ẽ untu̾salis ȩccłȩ uir totiꝰ humili¬
tatis. auctoritatis ac orthodoxȩ uud iude¬
ri & audiri clariꝰ eungłicꝰ p̾co ualeret con¬
sistens oris sui. diuinissimo gladio. & re¬
ctã fidẽ muniĩt. & ciunctas hereses uno
symbolo dissipauit. Qd uidelicet sacrȩ
c̃fessionis sẏmbolũ ita se habet. Credo
in unũ dm omĩpotentẽ. patrẽ & filiũ &¬

Expanded text:
est, superstitiosum Universalis vocabulum, quod Joannes Constantinopolitanus episcopus insolenter sibi tunc temporis usurpabat, more antecessorum suorum pontificum, sub districtissimae interminationis sententia refutavit, et primus omnium se in principio epistolarum suarum servum servorum Dei scribi satis humiliter definivit, cunctisque suis successoribus documentum suae humilitatis tam in hoc quam in medihaereditarium reliquit. 2. Denique in specula sanctae universalis Ecclesiae, vir totius humilitatis, auctoritatis, ac orthodoxiae, unde videri et audiri clarius evangelicus praeco valeret, consistens, oris sui divinissimo gladio et rectam fidem munivit et cunctas haereses uno symbolo dissipavit. Quod videlicet sacrae confessionis symbolum ita se habet: Credo in unum Deum omnipotentem, Patrem, et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Nolo mortẽ peccatoris : s ut couutatur
& iiuat. Nullꝰ aũ de iniqͥtatũ suarũ inmaui¬
tate despet. Ne t̾nosas nãq numiutarũ culpas:
tͥduana penitentia abst̾sit. Et conu̾susl atro
uitȩ p̃inia etiã in ipsa sententia suę mortis
meruit. Mutemꝰ gͥ corda: & p̾suiamꝰ nosiã
ꝑcepisse qd̾ petimꝰ. Citiꝰ adp̾cẽ uidex flectit᷑: si
a pͣuitate sua petitor corrigat᷑. Immmnente
gͦ tante anĩadusionis gładio: nos iu portuns
p̃cibꝰ insistamꝰ. Ea nãq qͦ ingͣta. eẽ. liominibꝰ

Expanded text:
mat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur mat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperettriduana poenitentia aspersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda, et praesumamus nos jam percepisse quod petimus. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque quae ing
Abbreviated transcription (Latin):
nritiã i psa qͣm patim᷑ pena cdissoluat. t
lisq: ad animã. Ecce & enĩ cuncta plebs ee¬
lestis ire inucrone ꝑcuttoꝰ: & repentinasil¬
głi cede uastant᷑. Ilec languor mortẽ pͥue¬
ut: s: lauguoris moras ut cernitis. moꝵe¬
ipsa p̾cucurrit. ꝑcuitꝰ qͥsq aute rapitꝰ. quã
adlam̃ta penitentiȩ conũtatꝰ: Pensate gͣ
qͣlis ante conspectũ districti iudicis pue¬
nit : cui ñ licet flere qd̾ fecit. Et habitato¬
res qͥdẽ ñ exparte subtͣhunt᷑ : s parit̾ cor¬
ruunt Domꝰ uacuȩ relinquuntꝰ : filioꝵ
funera parentes aspiciunt: & sui eos ad in¬
teritũ heredes p̃cedunt. Inꝰ qͥsq gͦ nr̃m ad
penitentię lam̃ta confugiat : dũ flere ante
ꝑcussionẽ uacat. Reuocemꝰ ante ocłos mentd.
qͥe qͥd errando cõmisimꝰ : & qđ nequit̃ egimꝰ.¬
nr̃a cũ manibꝰ ad dñm. Ad đm qͥppe corda
cũ manibꝰ leuare esb: orationis nr̃e studiũ
cũ merito bone oꝑationis erigere. at

Expanded text:
atimur, poena dissolvat. Ut usque ad animam. Ecce etenim cuncta plebs coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur, nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, moipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo qualis ante conspectum districti Judicis pervenit, cui non licet flere quod fecit. Et habitatores quidem non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt. Domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimnostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe corda cum manibus levare est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis eregere. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
de que aeditoris mei facie longe expuluĩt
deploro. Conabar nãq cotidie extramiui¬
dũ &rex t̾ caruẽ fieri. Cuncta fantasmata
conporis ab ocłis m̃tis abicere.  suꝑila qa lu¬
dia incorporalit̾ iudẽ. Et ñ solis uocibꝰ. seq
medullis cordis ad di speciẽ anhelans dice¬
bã. ibi dix̃ cormeũ. qͦsiui uultũ tuũ. uius¬
tũ tuũ dñe reqͥrã. Ilil aũ inliac nnuido
appetens. nil ꝑtimescens. indebar mnͥ in qͦdã
rerũ u̾tice stare. Ita ut in me pene impletii¬

Expanded text:
de me a conditoris mei facie longe expulsum de me a conditoris mei facie longe expulsum deploro. Conabar namque quotidie extra mundum, extra carnem fieri, cuncta phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre; et non solum vocibus, sed medullis cordis ad Dei faciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum; Vultum tuum, Domine, requiram. Nil autem in hoc mundo appetens, nil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum vertice stare, ita ut in me pene cre
Abbreviated transcription (Latin):
manere ñ suspicor. Et cũ ipse qͦq tuo honore
religatꝰ romã retiueri cȩꝑis. qͥd meroris.
q amaritudius. ego patiar agnosces.
Hemiente aũ iuro magnifico dõno Mauren¬
tio chartulario. ei qͦso in romanȩ urb ne¬
cesitate concurrite. qͥd hostilib gladiis
foris sine cessatione c̃fodim᷑ . s seditioue
ubeerassi sorori imꝑatoris. mens mea ur̃x
ueuerationi. qͣnta deuotiõe substint᷑ ex ples¬
re uibit nequeo. Nec tam̃ me ꝓdere laboro.
dd od me tacente ur̃o corde legitis qͥd de niea
deuotõe sentiatis. Miror aũ qđ uiine col¬
latas dudũ c̾tinentias ur̃as ex hac moder
na pastoralis officii continentia distraxisti.
inꝗͣ sub colore ep̃atus ad scłm sũ reductus.
inqͣ tautis t̾re curis in seruio. qnͣtis me il
uita laica neqͣꝗͣ deseriusse reniniscor.
Alta enĩ qͥetis meȩ gauidia ꝑdidi. & intu¬
des. sorruens asceudisse exteriꝰ iudeor. Ia¬

Expanded text:
manere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore manere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore religatus, Romae retineri coeperis, quid moeroris, quid amaritudinis ego patiar agnosces. Veniente autem viro magnifico domno Maurentio chartulario, ei, quaeso, in Romanae urbis necessitate concurrite, quia hostilibus gladiis foris sine cessatione confodimur. Sed seditione e sorori imperatoris. Mens mea vestrae venerationi quanta devotione substernitur, explere verbis nequeo, nec tamen me prodere laboro, quia et me tacente in vestro corde legitis quid de mea devotione sentiatis. Miror autem quod in me collatas dudum continentias vestras ex hac moderna 491 pastoralis officii continentia distraxistis, in qua, sub colore episcopatus, ad saeculum sum reductus; in qua tantis terrae curis inservio, quantis me in vita laica nequaquam deservisse reminiscor. Alta enim quietis meae gaudia perdidi, et intus corruens, ascendisse exterius videor. Un
Abbreviated transcription (Latin):
gisse: Oꝑe p̾tiũ reor pauca de multis in sere¬
re qͥb eũ intantũ qͣntũ sine ꝑtinaciȩ ui¬
tio potuit noluisse pontificiũ ÷ immo qͣsi
pondꝰ importabile pęnitꝰ cauere uoluisse
luce clariꝰ manifestẽ. Att enĩ pene iu ipso
consecͤtionis sue pͥncipio: in epła paulo
scolastico. Qc qͥd mͥ exhonore sac̾dotalis
officũ extͣnei arrident: ñ ualde penso.⁊
De uob̃ aũ mͥ hac exre arridentib ñ mi¬
nime doleo: qͥ desidiũ meũ plenissime sei¬
tis. & tanĩ ꝓ fecisse me eͤditis. Sũmꝰ enĩ in
ꝓfectꝰ fuerat si potiussẽ implere qd̾ uolui:
si uoluntatẽ meã ꝙͣ dudũ cognitã habe¬
tis ꝑficere optate qͥetis ꝑceptiõe ualussẽ.
At nc̃ qͥa honoris huiꝰ uinculis in ciuitate te¬
neor romana religatꝰ: habeo aliqͥd qd̾ etiã¬
ur̃e głe exultẽ: qͥa uiro eminentissimo dõp¬
no leo ex consule ueniente. uos insicilia re¬

Expanded text:
gisse, operae pretium reor pauca de multis inseregisse, operae pretium reor pauca de multis inserere, quibus eum, in quantum sine pertinaciae vitio potuit, noluisse pontificium, imo quasi pondus importabile penitus cavere voluisse, luce clarius manifestem. Ait enim pene in ipso consecrationis suae principio, in epistola Paulo scholastico: « Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii extranei arrident, non valde penso: de vobis autem mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui desiderium meum plenissime scitis, et tamen profecisse me creditis. Summus enim mihi profectus fuerat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem meam, quam dudum cognitam habetis, perficere optatae quietis perceptione valuissem. At quia honoris nunc hujus vinculis in civitate teneor Romana religatus, habeo aliquid quod etia 489 Et quia viro eminentissimo domno Leone exconsule veniente, vos in Sicilia re
Abbreviated transcription (Latin):
set: intantũ lues ipsa iudicio diuino dese¬
uit. ut intͣ uniꝰ ore spaciũ. dũ uoces plebs
ad dñm supplicationis emitteret: octogn¬
ta hoĩes ad t̾rã corruentes sp̃m ex al arent.
S neqͣꝗͣ destitit facundissimꝰ rector popło
p̾dicarene ab oratione cessarent: donec
miseratione diuina pestis ipsa qͥ esceret.
Et enĩ cũ ad huc futurꝰ antistes putareo
se pͥncipẽ a consensu consecͤtionis sue penitꝰ
Autisse : cognouit talidẽ suas litteras a
germano p̾fecto urb̃ int̾ceptas fuisse.
Cuiꝰ rei gr̃a imꝑiale responsũ qd uidelicet
uoluntati sue cont̾riũ rebat᷑ p̃ueniens:
qͥa palã egͦdi portas ciuitatis ñ poterat.⁊
a ne gotiatorib exponendũ se dissimula¬
to ut fertur habitu callidꝰ impetrauto.
Siluarũ saltꝰ expetit: caunarũ latibula
reqͥsiuto. Inqͥb dũ ab om̃ibꝰ sũma sollicitu¬
dine qͣreretꝰ: indicio colũnȩ fulgidȩ suꝑse
pecisse magis pontificiũ autumant ꝙͣ fu¬

Expanded text:
set, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed nequaquam destitit facundissimus rhetor populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 44. Enimvero, cum adhuc futurus antistes putaret se principem a consensu consecrationis suae penitus avertisse, cognovit tandem suas litteras a Germano praefecto urbis interceptas fuisse. Cujus rei gratia imperiale responsum, quod videlicet voluntati suae contrarium rebatur, praeveniens, quia palam egredi portas civitatis non poterat, a negotiatoribus exponendum se, dissimulato, ut fertur, habitu, callidus impetravit, silvarum saltus expetiit, cavernarum latibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudine quaereretur, indicio columnae fulgidae, super se petisse magis pontificium autument quam fu
Abbreviated transcription (Latin):
uellet: conu̾sus urceũ accepit. s repente eũ
in cuiꝰ manibꝰ aquã fund̾e uoluerat. ñ inue¬
nit. Cũq hoc factũ secũ ipse miraretꝰ ÷ eadẽ
nocte dñs ei ꝑuisionẽ dix̃. Cȩtĩs dieb me
in menibͥs meis: hestn̾o autẽ die me in me¬

Expanded text:
 accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in me
Abbreviated transcription (Latin):
habet. qd̾ corpꝰ nr̃m in illa in mortalitatis
gł̃a sublimatũ ÷ sub tile qͥdẽ sit ꝑ effectũ sp̃a¬
lis potentiȩ: s palpabile ꝑueritatẽ naturę
iuxta exemplũ dnĩci corporis: de qͦ amortuis
resuscitato dicit ipse discipłis. palpate & ui
iccirco hoc dñs fecit: ut dubitationẽ resur¬
rectionis suȩ de discipłoꝵ cordibꝰ amouereo:
trius ut indo nob̃ dubietas surgad : unde
discipłoꝵ eorda fuerunt adubietate sanata.
Qchenĩ deteriꝰ dici potest: ꝙͣ ut hoc nob de
enꝰ uera carne dubiũ fiat⁊̃ ꝑ qđ discipłi eiꝰ ad
fidẽ. ab onũi st̃ dubietate reparatis Si enĩ
fides discipłoꝵ eiꝰ confirmata est: inde nr̃a
buit qd̾ ostendit: s pͦ confirmata corda
palpantiũ om̃e illud in dño. qđ palpari
potuit: in suptilitatẽ est aliꝙͣ redactum.

Expanded text:
is gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et circo hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. truis, ut inde nobis dubietas surgat, unde discipulorum corda a dubietate sanata sunt. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni sunt dubietate reparati? al., sefides discipulis ejus confirmata est, inde nostrbuit, quod ostendit: sed post confirmata corda palpantium, omne illud in Domino quod palpari potuit in subtilitatem est aliquam redactum.
Abbreviated transcription (Latin):
leꝰ Uerũtam̃ scito memoria recognoscens.
qͥa ego sũ naufragꝰ ille qͥ quondã ueni ad
te qndo scbebas in cella monasteriĩ tui ad
eliuũ scauri. cui dedist duodecĩ nũmis ma¬
ta & argenteã scutellã. ꝙͣ tͥ miserat cũ in¬
Fusis legumiuib beata Siliua mater tua.
Et hoc tͥ ꝓcerto sit cognitũ. qͥa ab illo die qͣ
i hec hilari animo tͥbuisti: destinauit te
riũ apłoꝵ pͥncipis Petri. cuiꝰ & uͥtutẽ imitat᷑
es cũ substantias offerentiũ diuide̾o ꝓ ut uni
cuiq opꝰ erab. Hȩc audiens Gregoriꝰ dix̃. Ex

Expanded text:
le? Verumtamen scito, memoria recognoscens, le? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinavit te rium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius dixit: «
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑgens iussa cõpleuit.¬
eosq ad m̃sã parit̾ ordinauit. Dũ autẽ
simul discumberent: intuens papa tͤdecĩ
numerauit. Et accersito sacellario: cur
cont᷑ uissionẽ suã t̾ciũ decinũ inuitare
p̾sũpserit in qͥsiuto. Ille obstupefactꝰ con¬
uruantes ꝑegrinos curiosiꝰ numerauit. &
duodecĩ solos in ueniens ueluti securꝰ res¬
pondit. Crede mͥ honorabił pat̾. noust̃
nͥ duodecĩ sic̃ ipse iussisti. Ergo dũ comucꝰ
sepiꝰ duodecĩ identidẽ numeraret. Ac t̾euĩ
decimũ quẽ solꝰ papa uidere poterat ñ uide¬
piꝰ discumbentẽ uultꝰ crebro conũtere. &si
adolescentẽ. nc̃ uͦ sibi uetulũ ueneranda u¬
dã canicie simulare. Finito coniuiuo duo¬
decĩ qͥdẽ abire ꝑmisit. t̾eiũ decimũ uͦ ma¬
nu suscipiens. incubicłm suũ induxit. uehe¬
mentꝰ ad iurans. ut ei se nom̃q suuĩ simpli¬
citꝰ ꝓdere dignaret᷑. Qui respondens dixit.
Et cur int̾rogas de noĩe meo qd̾. ẽ. mirabi¬

Expanded text:
Qui pergens jussa complevit,eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videpius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabi