comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum p̾dicate euuangelium oĩ crea¬
ture. Qui credid̾it ⁊ baptizatus fu̾it
saluus erit. Qui no ñ credid̾it con¬
dempnabitur. Quis autem nesciat
credere eẽ infantib baptizari non
credere ã ñ baptizari. Ex ioħis autẽ
euuangelio quamuis iam ñ nulla
posuerimus atrende ⁊̃ ista. Ioħes bap¬
tista de illo. Ecce agmiis dei ecte qui
tollit peccata mundi. Et ip̃e deseip̃o
Qui de ouib meis sunt uocem mea̾
audiunt ⁊ ego nomillas ⁊ sequunt᷑
me. Et ego uitam et̾nam do iłł. ⁊ nõ
ꝑibunt inet̾num. Quia ergo deoui¬
b eiuis ñ ẽe incipuit ꝑuuli nͥ ꝑ bap¬
tismum ꝑfecto si hoc non accipuun
ꝑibunt. uitam enim eternam qͣ
sius dabit ouib ñ habebunt. Item
alio loco. Ego sum ua u̾itas ⁊ uita.
Nemo uenit ad pr̃em nisi ꝑ me. hãc
dectrinam suscipientes apłi uide ꝙͣ¬
ta contestanone dedarent. Petrus
inprima epła. Benedictus inquit
titudinem misccłie sue qui rege¬
nerauit nos inspem uite et̃ne perre¬

Expanded text:
angelium omni creaturae. qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit; qui uero non crediderit, condemnabitur. quis autem nesciat credere esse infantibus baptizari, non credere autem non baptizari? ex Iohannis autem euangelio quamuis iam nonnulla posuerimus adtende etiam ista. Iohannes Baptista de illo: cccc agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi; et ipse de se ipso: qui de ouibus meis sunt uocem meam audiunt, et ego noni illas et secuntur me; et ego uitam aeternam do illis et non peribunt in aeternum. quia ergo de ouibus eius non esse incipiunt paruuli nisi per baptismum, profecto, si hoc non accipiunt. peribunt; uitam enim aeternam, quam suis dabit ouibus, non habebunt. item alio loco: ego sum uia, ueritas et uita; nemo uenit ad patrem nisi per me. Hanc doctrinam suscipientes apostoli uide quanta contestatione declarent. Petrus in prima epistola: benedictus est. inquit, titudinem misericordiae suae qui regenerauit nos in spem uitac aeternae per re
Abbreviated transcription (Latin):
is. qui traditus est pp̃ delicta nr̃a.
⁊ resurrexit pp̃ iustificationem nos
cum infirmi eẽmus ad huc uixͣ
tp̃c ꝓ impiis mortuis est. Et alibi
.scimus inquit qr lex sp̃ualis ẽ.
ego autem carnalis sum. uenun¬
datus sub pec̃co. Qd̃ .N. oꝑ or ig¬
noro. Non .ii. qid̃ uolo hec ago sed
qid̃ odi illud facio. Si autem qd̃
nolo hoc facio. consentio legi tͦ¬
niam bona. Nunc autem iam ñ
ego oꝑor illud s id qd̃ inme ha¬
bitat pecc̃m. scio .i. qr non habi¬
tat in me hoc est: incarne mea bo¬
num. uelle enim adiacet michi per¬
ficere autem bonum non inuenio:
Non enum qd̃ uolo facio bonumi
oꝑor illud s qd̃ habitat in me pec¬
cãtum. Inuenio igitur legem m̃
uolenti facere bonum: qm̃ michi ma¬
lum adiacet. Condelector .i. legi dei:
scd̾m int̾iorem hoĩem. uideo aitem a¬
liam legem inmembris meis repug¬
nantem legi mentis mee ⁊ captiuan

Expanded text:
is, qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustifieationem nostquit, cum infirmi essemus adhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est. et alibi: scimus, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona. nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. non enim quod uolo facio bonum, operor illud, sed quod habitat in me peccatuolenti mihi facere bonum, quia mihi malum adiacet. condelector enim legi dei secundum interiorem hominem. uideo autem aliam legem in membris meis repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
turarum auctoritatib colla subdẽ¬
da sunt ut ad intellectum ꝑfidem
quisq ꝑueniat. Neq .it. frustra di¬
ctum est. Iudicia tua sicut multa
abyssus Cuius abyssi altitudinem
ueluti expauescens exclamat apls
Oaltitudo diuiciaꝵ sapĩe ⁊ scĩe dei.
funditatis dicens. Conclusit .ni. d̾s
omnes in incredulitate ut omnib
misereatur. Cuius ꝓfunditatis
ueluti horrore ꝑcussus. Oaltitudo¬

Expanded text:
turarum auctoritatibus colla subdenturarum auctoritatibus colla subdenda sunt, ut ad intellectum per fidem quisque perueniat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauescens exclamat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et rofunditatis, dicens: Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. Cujus profunditatis veluti horrore percussus: O altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ait aliquis qr cum adhuc credere ñ
possunt. nec increduli putandi st̃.
Non hoc indicat ecc̃astica regula.
que baptiratos infantes fidelium.
nuo adiungit. Porro si isti qui
baptirantur pp̃ uirtutem celebrati¬
onemq tanti sacramenti quam¬
uis suo corde atq ore ñ agant qd̃
ad credendum confitendumq per¬
tineat tñ in nu̾o credencium com¬
putantur. ꝓfecto illi quib sacra¬
mentum defu̾it in eis hñdum sũt
qui ñ credunt filio. Atq ideo si huiꝰ
manes gr̃e de corpore exierint se¬
quetur eos qd̃ dcm est. Non ħebt̃
uitam: s ira dei manet sr̃ eos uñ¬
hec qũ eos cdarum est pecc̃a ꝓpria
ñ hr̃e s nec originali pecc̃o tenent᷑
obnoxii. Bñ autem ñ ait ira dei
ueniet suꝑ eum. s manet sr̃ eum ⁊ u
hac quippeira qua omnes sub pecc̃o
lum ueniat. adillum non ueniat.
occulta esse causa potest inuista ñ
pot̃. Nunquid .N. iniquitas apud
deum: Absit. S prius sc̃arum scrip¬

Expanded text:
ait aliquis, \'quia cum adhuc credere non ait aliquis, \'quia cum adhuc credere non possunt, nec increduli deputandi sunt\'. non hoc indicat ecclesiastica regula, quae baptizatos infantes fidelium numero adiungit. porro si isti, qui baptizantur, propter uirtutem celebrationemque tanti sacramenti, quamuis suo corde atque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertineat, tamen in numero credentium conputantur, profecto illi, quibus sacramentum defuerit, in eis habendi sunt qui non credunt filio; atque ideo si huius inanes gratiae corpore exierint, sequetur eos quod dictum est: non uidebunt uitam, sed ira dei manet super eos.ctundehocquandoeos clarum est peccata propria non habere, si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene autem non ait: ira dei \'ueniet super eum\'. sed manet super eum. ab hac quippe ira, qua omnes sub peccato lum ueniat, ad illum non ueniat, occulta esse causa potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. sed prius sanctarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uoluntatem s u̾ba loquentis at¬
tendaf eis solis iuderi dictum quib
tunc dñs lo quelatur qr ñ ait qͥ
non manducau̾it s si ñ manduca¬
ueritis. Et ubi est ꝙ eodem loco de
hac ip̃a reait. Panis quem ego dede
tum intelligimus qui tunc nondũ
fuimus qñ ista dicebat qui ñ pos¬
sumus dr̃e ad scłm nos ñ ꝑtinere
Quis ã ambigat. scłi noĩe hoĩes sig¬
nificatos ẽẽ qui nascendo inhoc se¬
culum ireniunt. Nam sicut alibi a¬
it filii scli huius generant ⁊ gene
ro data est que data est ꝓ scłi uita
Et si non manducau̾int carnem
filii hoĩs nec ip̃i habebunt uitam.
hinc est ⁊̃ illud. pater diligit filiũ
⁊ oĩa dedit in manu euis. Qui cred̾
infilium ħ̃t uitam et̾nam. Qui ã
incredulus est filio: ñ habebit uitã
s ira dei manet sr̃ eum. Inquo igi¬
tur hoꝵ gn̾e ponemus infantes:
Incoꝵ qui credunt infiliũ an in
eoꝵ qui st̃ increduli filio. Inneutͦ

Expanded text:
non voluntatem, sed verba loquentis atnon voluntatem, sed verba loquentis attendas, eis solis videri dictum, quibus tunc Dominus loquebatur: quia non ait, non manducaverit; sed, Si non manducaveritis. Et ubi est quod eodem loco de hac ipsa re ait, Panis quem ego dedertum intelligimus, qui tunc nondum fuimus quando ista dicebat; quia non possumus dicere ad saeculum nos non pertinere, quis autem ambigat saeculi nomine homines significasse, qui nascendo in hoc saeculum ueniunt? na\'ll, sicut alibi ait. filii saeculi huius generant et generro data est, quae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carnem filii hominis, nec ipsi habebunt uitam. Hinc est etiam illud: pater diligit filium et omnia dedit in manu eius. qui credit in filium, habet uitam aeternam; qui autem incredulus est filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. in quo igitur horum genere ponemus infantes? in eorum qui credunt in filium, an in eorum qui sunt ineredulifilio?\'inneutro\',
Abbreviated transcription (Latin):
bit in regnum dei. Nam si illud di¬
xisset in illa hunc dubitatio pos¬
set. oboriri. Auferatur ergo dubita¬
tio. Iam dñm audiamus ñ suspiti¬
ones conecturasq mortaluim. Do¬
minum audiamus inꝙͣ non qui
accedit. Nisi manducau̾itis carnẽ
meam ⁊ bib̾itis sanguinem meũ
ñ hẽbitis uitam in uobis. Quid ul¬
tra querimus: Quid adixc renderi
pot̾ nisi ꝑtinacia pugnaces ner¬
uos ad u̾sus constantiam ꝑ spicu
eu̾itatis intendat. Anu̾o quisqͣm
⁊ hoc dr̃e audebit qd̃ ad ꝑ uulos ħ¬
snũa ñ ꝑtineat possintq sine ꝑti¬
cipatione corporis hꝰ ⁊ sangninis
inse hr̃e uitam qr ñ ait. Qui non
manducau̾it sicut de bap̃o qui ñ
renatus fu̾it s ait si ñ manduca¬
u̾itis uelud eos alloquens qui au¬
dire ⁊ intelligere poterant qd̾ ut
q ñ ualent ꝑ uuli s qui hoc dicit
ñ accendit qr nͥ om̃s ista snĩa tene¬
at ut sine corpore ⁊sangume filii
hoĩs uitam hr̃e ñ possunt frustra

Expanded text:
bit in regnum dei. nam si illud dibit in regnum dei. nam si illud dixisset, nulla hinc dubitatio posset oboriri. auferatur ergo iam dubitatio, dominum audiamus, non suspiciones coniecturasque mortalium, dominum audiamusinquam, non quidaccedit: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos n pertineat possitque sine participatione corporis hujus et sanguinis in se habere vitam, quia non ait, qui non manducaverit, sicut de baptismo, qui non renatus fuerit, sed ait, si non manducaveritis, velut eos alloquens, qui audire et intelligerique non valent parvuli? Sed qui hoc dicit, non attendit quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine Filii hominis vitam habere non possint, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ꝑuulus si ad rõnales annos
uemiens non crediderit ñ se ab illici¬
tis concupiscenciis abstinuerit.
nͥl ei ꝓderit qd̃ ꝑius accepit uerñ
ptñ si ꝑcepto uap̃mate de hac ui¬
ta emigrau̾it soluto reatu em o¬
riginałr erat obnoxius ꝑ ficietur
in illo lumine u̾itatis q̃ d̃ incom¬
mutabiłr manens ineternum.
iustificatos p̾sencia creatoris. il¬
luminat. P ecc̃a .ni. sola separãt
mur cum iustificat impium. Ter
regnum dei. Qd̃ tum exponeretait.
Nisi quis renatus fuit exaqua ⁊ sp̃u
non intrabit in regnum celoꝵ Qd̃i
pp̃ea conantur ꝑ uulis ñ baptiratis
innocencie nũto salutem ac uitam
et̃nam tribuere s qr baptizati ñ st̃
eos aregno celoꝵ facere alienos no
p̾ter xp̃i ħeditatem p̾ter regnum ce¬
lorum. hñt .i. uidelicet quo confu¬
giant atq ubi delirescant qr ñ ait
dñs. si quis ñ renatus fu̾it ex aqͣ¬
⁊ sp̃u ñ hẽbit uitam s ait ñ intra¬

Expanded text:
zatus paruulus, si ad rationales annos zatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant mur, cum iustificat impium. Terrregnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tribuere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum facere alienos noupraeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim uidelicet quo confugiant atque ubi delitiscant, quia non ait dominus: si quis non renatus fuerit ex aq \'non habebit uitam\', sed ait: non intra
Abbreviated transcription (Latin):
re uenisti: continuo subiunxit.
S pec̃cores in pnĩam. Ac ꝑ hec qũo
si iusti st̃ ita ⁊̃ si pecc̃ores ñ st̃ ñ eo¬
uenit uocare qui dixit. ñ ueni uo¬
care iustos s pecc̃ores ⁊ iõ bap̃o eius
sit ut senciamus. uocat eos igitur
medicus qui nõi opus est sanis s e¬
grotantib nec uenit uocare iustos
ob noxii originalis eis egritudo sa¬
natur in eius gr̃a qui saluos facit
ꝑ lauacrum regenerationis. Dicet
aliquis. Qũo ergo ⁊ ip̃i uocantur ĩ
pñam. Nunquid tantillus potest
aliqui ꝑtinere. Huic rendetur si
pp̃ea penitentes dicendi ñ st̃ qr sẽ¬
sum penitendi ñ hñt nec fideles di¬
cendi sunt qr siłr sensum credendi
uocantur qm̃ fidem ꝑ uba gestan¬
tium quodam mͦ ꝓfitentur cur
ũ prius ⁊̃ penitentes habentur cũ ꝑ
eorumdem u̾ba gestanciũ diabolo
⁊ huic scł̃o renunciare monstran¬
tur. Totum hoc inspefit sacramẽ¬
ti ⁊ diuine gr̃e quam dñs donauit
ecc̃e. Cet̾m. quid ignorat qd̃ bapti¬

Expanded text:
unxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores non sunt, nouenit uocare qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, sit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?\' huic respondetur: \'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum credendi uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium diabolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum hoc in spe fit ui sacramenti et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat quod bapti
Abbreviated transcription (Latin):
nem ł documentis opus est. quibzĩ¬
nocencia ꝓbetur infantum quantũ
ad eoꝵ ꝑtinet uitam quam recenti or¬
tu in se ip̃is agunt si eam ñ agnosc̃
sensus humanus ullis adminitulis
cuiusqͣm dispitationis adiutus.
s illi mouent ⁊ aliquid consid̾a¬
tione ac distussione dignum uidet᷑
afferre qui dicunt ꝑuilos retenti.
uita editos iuscersb matrum ñ pp̃i¬
pett̃m remittendum pecẽm ꝑciꝑere

Expanded text:
ne uel documentis opus est, quibus inne uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere
Abbreviated transcription (Latin):
primum hoĩem ꝑtinet. Qm sicut
nouimus młr ex iuro est ⁊ utrius¬
q una caro est. uñ ⁊ illud ꝙ script̃
est ⁊ erunt duo incarneuna igit᷑
iam ñ duo inquit dñs s una caro
Qua pp̃ qui dñt ꝑuulos ideo bapti¬
⁊ ari ut hec eis remiitatur. qd̾ in hac
utta ꝓprium contraxerunt ñ qd̃ ex
adam traduxerunt ñ magnomo¬
limine refellendi ft̃. Qñ .N secum
ip̃i paululum. sine certandi stu¬
dio cogitau̾nt quam sit ab surdũ
nec dignum disputatione qd̃ di¬
cunt ⁊ continuo suĩam ꝯmutabt̃.
Qd̾̃ si noluerint ñusq adeo de hu¬
manis sensib desꝑandum est ut
metuamus ne hec quippiam ꝑ su¬
tizato pecc̃a nec̃tio faterentur. nec fa¬
teri ueslent exadam ductũ eẽ peccatũ
qd̃ remitti fatebantur infantib ip̃am
infanciam coacti sunt accusare .q. ac¬
cusator infantie hoc seturior fieret quo
accusanus ei Rndere ñ posset. S istos
ut dixi o mittamus. Neq .N. sermo¬

Expanded text:
primum hominem pertinet, quoniam, sicut primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persutizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, ipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accusator infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, omittamus; neque enim sermo
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitate etatis amissa ꝑ muta¬
tes bilitates etatum irent inmortem.
Quamius ergo annos multos postea
mortis legem qua inseniũ ueteras
terent acceꝑunt. Non .N. stat ł tp̃ris
puncto s sine intermissione lab̾r
quicquid continua mutatione sen¬
sum currit infinem non perficientẽ
s consummantem. sic itaq impletũ
est qd̃ dixerat deus. qua die ederitis mor¬
te morte moriemini. Ex hac igitur in¬
obedientia carnis ex hac lege peccani
⁊ mortis quisquis carnałr generat᷑.
regenerari sp̃ualiter opus ht̃ ut nõ
solum ad regnum dei ꝑ ducatur u̾m¬
⁊̃ apect̃i dampnatione lib̾ati liberet᷑
simul itaq pecc̃o ⁊ morte primi ho¬
minis obnoxii nascuntur incarne
⁊ simul uisticie uiteq et̃ne scd̃i ho¬
minis sociati renascuntur in bap̃o.
sic ⁊ inec̃castico scriptum est. Amu¬
liere inicium fc̃m est pecc̃i ⁊ ꝑ illam¬
omnes morimur. suie ã amuliere
siue abadam dicatur utrumq ad

Expanded text:
stabilitate aetatis amissa per mutastabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. quamuis ergo annos multos postea mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis puncto. sed sine intermissione labitur quicquid continua mutatione sensim currit in finem non perficientem, sed consumentem. sic itaque impletum est quod dixerat deus: qua die ederitis, morte moriemini. ex hac igitur inoboedientia carnis, ex hac lege peccati et mortis quisquis carnaliter generatur resolum ad regnum Dei perducatur, ver peccati damnatione liberetur. simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad
Abbreviated transcription (Latin):
lege habundauit. Et ħ utiq non e̾
originis s iam ꝓprie uoluntatis. Cũ
autem dixisset sic gr̃a regnet ꝑ iꝰ¬
nerante carne illud tm̃ mͦ trahit᷑
qid̃ est. originale pecc̃m. regeneran¬
te autem sp̃u ñ solum originalis s
⁊̃ uoluntarioꝵ fit remissio pecc̃oꝵ
põt ꝓ inde recte dici ꝑuulos sñ bap¬
tismo de corpore exenntes indamp¬
nationem oĩm mitissimam fut᷑os
multum ã fallit ⁊ fallitur qui eos
indampnationem p̾dicat ñ futu¬
rosdicenteapło. Iudicium exuno de¬
licto incondempnationẽ. Et paulo
pꝰ ꝑ unius delictum mom̃s hoĩes
ad condempnationem. Qñ ergo pec¬
cauit adam ñ obediens deo tc̃ eius
corpus quamius eẽt aĩale aci morta¬
le gr̃am ꝑdidit qua eius aĩe oĩ ex
ꝑte obediebat. Tunc ille extint bes¬
tiaus motus pudendus hõib que̾
insua erubuit muiditate. Tunc eciã
morbo quodam exrepentina ⁊ pes¬
tifera corruptione concepto fc̃m
in illis est. ut illa inqua creati sũt.

Expanded text:
non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iunerante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non solum originalis, sed etiam uoluntariorum fit remissio peccatorum. Potest proinde recte dici paruulos sine baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima futuros. multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente apostolo: iudicium ex uno delicto in condemnatione met paulo post: per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. quando ergo pcccauit Adam non oboediens deo, tunc eius corpus, quamuis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, quaeius animae omni ex parte oboediebat; tunc ille extitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate; tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hac manifestatione liquidius. Iusi
forte audiendum est qid̃ huic ꝑ spiu¬
itati contradicitur ut mornum cor¬
pus scd̃m illum modum hic utes¬
ligamus quo dc̃m est. Mortificate
membra nr̃a que sunt suꝑ terram.
S hoc mͦ corpus pp̃ iustitiam morti¬
ficatur ñ pp̃ pec̃cm. ut .ni. oꝑemur¬
iusticiam mortificamus membra
nr̃a que st̃ sc̃ terram. Aut si putant
ideo additum pp̃ pecc̃m ut non intel¬
ligamus qr pec̃cm fc̃m est. s ut pecca¬
tum non fiat tanquam dr̃et corpꝰ
quidem mortuum est. pp̃ non faciẽ¬
dum pecc̃m. quid sibi ergo uult ꝙ
pp̃ ñ faciendum pecc̃m ut sic utrũq
pp̃ unam rem intelligeremus ⁊ mor¬

Expanded text:
hac manifestatione liquidius. nisi hac manifestatione liquidius. nisi forte audiendum est, quod huic perspicuitati contradicitur, ut mortuum corpus secundum illum modum hic intellegamus, quo dictum est: mortificate membra uestra quae sunt super terram. sed hoc modo corpus propter iustitiam mortificatur, non propter peccjustitiam, mortificamus membra nostra quae sunt super terram. Aut si putant ideo additum, propter peccatum, ut non intelligamus quia peccatum factum est, sed ut peccatum non fiat; tanquam diceret, Corpus quidem mortuum est, propter non faciendum peccatum: quid sibi ergo vult, qPropter non faciendum peccatum: ut sic utrumque propter unam rem intelligeremus et mor
Abbreviated transcription (Latin):
mortale s mortuum. Namq ante¬
quam ĩmutaretur inillam incor¬
ruptionem que inscõꝵ resurrectio¬
ne ꝓmutitur pot̾at eẽ mortale ꝙͣ¬
uis non moriturum sicut hoc nos
trum p ut ita dicam ẽẽ egrotabile
quamuis ñ egrotaturũ. Cuius .n.
aliquo casu priusquam egrotet.
occumbat: sic ⁊ illud corpus iam
erat mortale. Quam mortalitate
fu̾at ab sumptura mutatio ineter¬
nam incorruptionem si in hpĩe iꝰ¬
ticia. idẽ obedĩa ꝑ maneret. S ip̃m
mortaie non est fc̃m mortuum nͥ
futura mutatio ñ solum nullã mor¬
tem que fc̃a est pp̃ pecc̃m s nec morta¬
litatem hĩtura est qͣ corpus aĩalei
hũit ante pecc̃m ñ ait qui suscitanit
xp̃m iħ m amortuis uiuificabit ⁊
mortua corpora ur̃a. cum supradixis¬
set corpus mortuum s uuuficabit
nec mortalia cum nec aĩale resurget
insp̃uale ⁊ mortale ħoc induet ĩmor¬
talitatem ⁊ absorbebitur mortale a
uita. Mirum si aliquid queritur

Expanded text:
\'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque ante\'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque antequam inmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamuis non motrum potest, ut ita dicam, esse aegrotabile, quamvis non aegrotaturum. Cujus enimiquo casu, priusquam aegrotet, occumbat? Sic et illud corpus jam erat mortale: quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem si in homine justitia, id est obedientia permaneret. Sed ipsum mortale non est factum mortuum, nisi ortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit ante peccatum, non ait \'qui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortua corpora uestra\', cum supra dixisset \'corpus mortuum\', sed: uiuificabit,nec mortalia, cum animale resurget in spiritale et mortale hoc induet inmortalitatem et absorbebitur mortale a uita. Mirum si aliquid quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
concessam. Neq .i. enoch ⁊ helyas
ꝑtam longam etatem senectute
marcuerunt. siec tñ tredo eos iam ĩ
illam sp̃ualem caritatẽ corporis
qui sui consumpnone reficiunt.
s ex quo translati st̃ inquo uiuũt.¬
ita ut similem habeant sacietatem
aque ⁊ excollirida panis sine cibo uix̃
Aut si ⁊ his sustentaculis opus estĩ
inꝑadiso fortasse pascuntur. situt
adam priusqͣm pp̃ pecc̃m exinde exire
meruisset. habebat .N. quantum ex¬
istimo ⁊ delignoꝵ fructib refectio¬
nem contra defectionem ⁊de ligno
uite stabilitatem contra uetustatẽ
Pͥ reter ħ autem qd̃ puniens d̾s dixit
t̾ra es ⁊ int̾ramibis qd̃ nͥ demorte cor¬
poris qũo intelligi possit ignoro.
mortem pp̃ pec̃cmi genus meruissei
humanum. Ad romanos apł̃s dicit.
est pp̃ iusticiam. Si ergo sp̃c eius qui
suscitauit iħ in xp̃ma mortius uiui¬
ficabit ⁊ mortalia corpora ur̃a ꝑ in¬
hĩtantem sp̃m eius inuobis p̾uto

Expanded text:
concessam. neque enim Enoc et Helias concessam. neque enim Enoc et Helias per tam longam aetatem senectute marcuerunt, nec tamen eos credo iam in illam spiritalem qualitatem corporis qui sui consumptione reficiunt, sed ex quo translati sunt itnt, ut similem habeant satietatem aquae et collyride panis sine cibo uixit; aut, si et his sustentaculis opus est, ita in paradiso fortasse pascuntur sicut Adam, priusquam propter peccatum inde exire meruisset. habebat enim, quantum existimo, et de lignorum fructibus refectionem contra defectionem et de ligno uitae stabilitatem contra uetustatem. Praeter hoc autem quod puniens deus dixit: terra es et in terram ibis, quod niside morte corporis quomodo intellegi possit ignoro, mortem propter peccatum meruisse genus humanum. ad Romanos apostolus dicit: est psuscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto
Abbreviated transcription (Latin):
genuscimis granati inquo nolumꝰ
expoliari s sr̃ uestiri ut ab sorbeatur.
mortaleauita. ꝓinde si ñ peccasset a¬
dam ñ erat expoliandus corpore s sr̃¬
uestiendus immortalitate ⁊ incorrup¬
tione ut absorberetur mortale auita
.i. abaĩali insp̃uale transiret. Neq .n.
metuendum fuit ne forte si diutiꝰ
hic uiueret incorpore aĩali senectute
grauaretur ⁊paulatim ueterascendo.
ueniret admortem. Si .n. d̃s iscłitarũ
nestunemris ⁊ calciamentis p̾stitit cid̃ ꝑ
tot annos ñ st̃ o btrita quid mirum
si obedienti hoĩ euisdẽ potencia p̾sta
quo sine defectu ẽẽt annosum tp̃re
quo d̃s uellet a mortalitateadĩmor
caro quam nunc hm̃is. ñ ideo nõ est
uulnerabilis qr non est necc̃e ut nul¬
neretur: sic illa non ideo ñ fuit mor¬
talis qr ñ erat nec̃ce ut moreretur. Ta¬
lem puto hĩtudinem adhuc incor¬
pore aĩali atq immortali ⁊̃ ilł qui
sine morte hinc translati st̃ fuisse

Expanded text:
ngemescimus grauati, in quo nolumus ngemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. proinde si non peccasset Adam, non erat expoliandus corpore, sed superuestiendus inmortalitate et incorruptione, ut absorberetur mortale a uita, id est ab animali in spiritale transiret. Neque enim metuendum fuit, ne forte, si diutius hic uiueret in corpore animali, senectute grauaretur et paulatim ueterescendo perueniret ad mortem. si enim deus Israhelitarum uestimentis et calciamentis praestitit, quod per tot annos non sunt obtrita, quid mirum si oboedienti homini eiusdem potentia praestarquo sine defectu esset annosus, tempore quo deus uellet a mortalitate ad inmocaro quam nunc habemus non ideo non est uulnerabilis, quia non est necesse ut uulneretur, sic illa non ideo non fuit mortalis, quia non erat necesse ut moreretur. talem puto habitudinem adhuc in corpore animali atque mortali etiam illis, qui sine morte hinc translati sunt, fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
inpecc̃o fit referre conantur. Quo
morte mortuos sig̃cauit dñs infi¬
deles dequibz ait sine mortuos sepe¬
lire mortuos suos. Quid ergo rende¬
bunt cum legitur ħ dm̃ primo hoĩ
⁊̃post pecc̃m increpando ⁊clamando
dixisse terra es ⁊ int̾ram ibis. Neq
.N. scd̃̾m aĩam sed qd̾ manifestum
est scd̃m corpus terra erat ⁊ morte
eiusdem corꝑis erat iturus ĩterrã.
Quamuis . N. scd̃m corpus terra eẽt
⁊ corpus in quo creatus est aĩale ge¬
staret tñ si ñ peccasset incorpus fu¬
erat sp̃uale mutandus ⁊ inillam.
incorruptionem que fidelib ⁊ sc̃ĩs ꝓ¬
mutitur. sine mortis ꝑiculo transitu¬
rus. Cuuis rei desidĩum nos hr̃e non
solum ipsi sentimus in nob̾ u̾m ⁊̃ ad
monente apło agnoscimus ubi ait. Et¬
.N. inlxc ingemiscimus hĩtaculum
nr̃m qd̾ decelo est sr̃ indui cupientes
si tñ induti ñ indui. inueniamur
Et .Ni. qui sumus in hac hĩtationet̃¬

Expanded text:
in peccato fit, referre conantur. qua in peccato fit, referre conantur. qua morte mortuos significauit dominus infideles, de quibus ait: sine mortuos sepelire mortuos suos. quid ergo respondebunt, cum legitur hoc deum primo homini etiam post peccatum increpando et damnando dixisse: terra es et in terram ibis? neque enim secundum animam, sed, quod manifestum est, secundum corpus terra erat et morte eiusdem corporis erat iturus in terram. quamuis enim secundum corpus terra esset et corpus in quo creatus est animale gestaret, tamen, si non peccasset, in corpus fuerat spiritale mutandus et in illam incorruptionem, quae fidelibus et sanctis promittitur, sine mortis? supplicio transiturus. cuius rei desiderium nos habere non solum ipsi sentimus in nobis, uerum etiam monente apostolo agnoscimus, ubi ait: etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum, quod de caelo est, superindui cupientes si tamen et induti non nudi inueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione i
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis inmediis ⁊
magnis curarum es¬
tib atqi tediorum q̃
nos detinent a pecc̃o¬
rib derelinquentib
studio tñ tuo marcelline carissime
quo nob̾ es gracior atq iocundior di¬
utius ẽẽ debitor nolui atq ut uerum
dicam non potui. sic .i. me compulit
ł ipsa caritas qua inuno incominu¬
tabili unum sumus ĩmelius cõmu¬
tandi ł timor ne inte offenderem deũ
qui tibi desiderium tale donauit cui
seruendo illi seruiam qui donauit.
sic inquam me compulit sicduxit¬
⁊ traxit ad dissoluendas ꝓtantillis
iurib questiones quas mͥ scribendo
indixisti utea causa manimo meo
paulisper uinceret alias donec aliqͥd
efficerem quo me bone tue uolunta¬
tñ obedient̾ deseruisse curstaret.
ui dicunt adam sic creatum ut
⁊̃ siue pecãi merito morerctur
non pena culpe s nec̃c̃itate nature
ꝓ fecto illud qd̾ inlege dc̃m est qua
die ederitis morte moriemini ñ admor¬
tem corporis s admortem aĩe que

Expanded text:
uamvis in mediis et magnis curarum aestibus atque taediorum, quae nos detinent a peccatoribus derelinquentibus studio tamen tuo, Marcelline charissime, quo nobis es gratior atque jucundior, diutius esse debitor nolui, atque, ut verum dicam, non potui. Sic enim me compulit, vel ipsa charitas qua in uno incommutabili unum sumus in melius commutandi, vel timor ne in te offenderem Deum, qui tibi desiderium tale donavit, cui serviendo illi serviam qui donavit: sic, inquam, me compulit, sic duxit et traxit ad dissolvendas pro tantillis viribus quaestiones quas mihi scribendo indixisti, ut ea causa in animo meo paulisper vinceret alias, donec aliquid efficerem, quo me bonae tuae voluntatamen oboedienter seruisse constaret. Qui dicunt \'Adam sic creatum, ut etiam sine peccati merito moreretur non poena culpae, sed necessitate naturae\'. profecto illud, quod in lege dictum est: qua die ederitis, morte moriemini, non ad mortem corporis, sed ad mortem animae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
los uenire ad me. talium .i. regnũ
celoꝵ. si .7. hoc ñ pp̃ humilitatis
siłitudinem ꝙ humilitas ꝑuulos fa¬
ciat s pp̃ pueroꝵ uitam laudabi¬
lem d tm̃ est ꝓfecco ⁊ iusti st̃. Non
.N. recte aliter dici potuit talium ẽ
regnum celoꝵ cum ẽẽ ñ possit ni¬
si ustoꝵ. s forte hoc quidem ñ con
uerit dñs dicens. talium est .il. reg¬
num celoꝵ tum uerax ille sif intel¬
lectus ꝙ humilitatis siłitudinẽ
inꝑua etate posuerit u̾mptũ for¬
sitan tenendum est hec qd̾ dicit.
pp̃ea ꝑuulos baptitari debere qr sic̃
pecc̃ores ñ sunt nec iusti st̃. s cum¬

Expanded text:
los uenire ad me; talium est enim regnum los uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non conuerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum est, quod dixi, propterea paruulos baptizari debere, quia, sicut peccatores n
Abbreviated transcription (Latin):
que uidetur ñ est spes. Qd̾ .n. indet qͥs
quid sperat. Si ã qd̃ ñ uidemus spe¬
ramus ꝑ pacĩam expectamus. Sine
ista ergo regeneratione saluos ine¬
ternum poũe ꝑ uulos fĩ quis audeat
insua ꝓpria uita impie cõmiserũt.
si nec originałi nullo unpietatis.
uinculo detinentur qũo ꝓeis mor¬
tuus est qui ꝓ impiis mortuus est.
Si nulla originalis pec̃ci egritudine
sauciati sunt. quõ ad medicum xp̃m
hec est ad ꝑcipiendum sacramentũ
saluns eterne suoꝵ currentium pio
auferte hinc innocentes istos non ẽ
opus sanis medicus s male hñtib
ñ uenit xp̃c saluare uocare iustos s
pec̃cores: Nunquam dc̃m est. nunqͣ
dicatur nunquam oĩo dicatur in
ecc̃a xp̃i tale cõmentum. ac nequis
existimet ideo ꝑuulos ad bap̃m af¬
ferri oportere q sicut peccõres nõ st̃
ita nec iusti st̃ quõ ergo quidam
miitum hꝰ etatis a dño laudatum
ẽe cõmemorant. q̃ñ ait. sinite ꝑuu¬

Expanded text:
quae videtur non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Sine ista ergo regeneratione salvos in aeternum posse parvulos fieri, quis audeat in sua propria vita impie commiserunt, si nec originaliter ullo impietatis vinculo detinentur, quomodo pro eis mortuus est qui pro impiis mortuus est? Si nulla originalis sunt peccati aegritudine sauciati, quomodo ad medicum Christum, hoc est, ad percipiendum Sacramentum salutis aeternae, suorum currentium pio Auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non venit Christus vocare justos, sed peccatores? Nunquam dictum est, nunquam dicitur, nunquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius aetatis a domino laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruu
Abbreviated transcription (Latin):
dum interim ꝑiturus erat ꝑuulus nͨ
habniurus uitam eternam. si ꝑsacra¬
mentum bapm̃i non crederet uni¬
genitum filium dei dum interim
sic uenit ut non iudicet mundum
s ut saluctur mundus ꝑ ip̃m pre¬
sertim qr seq̃r ⁊ dicit. Qui credit in
cum non uidicat᷑. Qui autem non
credit non iudicatus est qr ñ credit
in nomine unigeniti filii dei. ubigͦ
ꝑ uulos ponimus baptitatos nisi ĩ¬
ter fideles sicut uniuerse ubiq ec̃ce
clamat auctoritas. Ergo int eos qͥ
crediderunt. hoc enim eis ad quiri¬
tur ꝑuirtutem satramenti ⁊ offe¬
rencium rensionem. Ac ꝑ hec qͥ bap
tizati non sunt inter eos qui uon
crediderunt. Porro si illi ñ baptira¬
ti sunt qui uidicantur: isti qr ca¬
rent bap̃mo iudicantur. Qd̃ uero
suo dicit aduentu. Sine cuius ad¬
uentus sacramento qũo ẽẽ ꝑuuli
dicuntur in luce. Aut qũo non ⁊ ħ
induectione tenebrarum hñt qͥ
quemad modum ip̃i non credunt
sic nec baptizãptos suos ꝑuilos ar¬
bitrantos quando eis mortem cor¬

Expanded text:
aruulus nec habiturus uitam aeternam, si per sacramentum baptismi non crederet in unigenitum dei filium, dum interim sic uenit, ut non iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, praesertim quia sequitur et dicit: qui credit in cum, non iudicatur; qui autem non credit, iam iudicatus est, quia non credit in nomine unigeniti filii dei. ubi ergo paruulos ponimus baptizatos nisi inter fideles, sicut uniuersae ubique ecclesiae clamat auctoritas? ergo inter eos qui crediderunt — hoc enim cis adquiritur per uirtutem sacramenti et offerentiutizati non sunt, inter eos qui non crediderunt. porro si illi, qui baptizati sunt, non iudicantur.isti, quia carent baptismo, iudicantur. quod uero suo dicit adventu, sine cujus adventus sacramento quomodo parvuli esse dicuntur in luce? Aut quomodo non et hoc in dilectione tenebrarum habent, qui quemadmodum ipsi non credunt, sic nec baptizandos suos parvulos arbitrantur, quando eis mortem cor
Abbreviated transcription (Latin):
.N. explanat cum adiungit. Gr̃a ã
ex multis delictis inuistificationẽ
Cur ergo iudicium eximo delicto i
condempnationem. gracia autem
ex multis delictis iniustificationẽ
nonne si nullum est orignale delic¬
tum. non solum adiustificationẽ
ta delicta donat. ⁊ ñ ⁊̃ iudicium mi¬
ta delicta condempnat. Aut si pp̃ea
ex uno delicto ad condempnatio¬
nem ducuntur qr omnia delicta
q̃ condempnantur exunius illius
imutatione cõmissa sunt eadem
causa est tur eximo delicto ⁊̃ adius¬
tificationem duci intelligantur
qr omina delicta que iustificatis re

Expanded text:
enim explanat, cum adiungit: gratia autem enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem ta delicta donat et non etiam iudicium multa delicta condemnat. RUţ si propterea ex uno delicto in condemnationem ducuntur, quia omnia delicta, quae condemnantur, ex unius illius imitatione commissa sunt, eadem causa est, cur ex uno delicto etiam ad iustificationem duci intellegantur, quia omnia delicta, quae iustif
Abbreviated transcription (Latin):
natio. Si .n. obunius delictum mł¬
ti mortii st̃: multo magis gr̃a dei.
⁊ indonum in gr̃a unius hoĩs iħu
xp̃i in nusltos hũndauit. Non ma¬
gis multos. idẽ multo płes hõĩes
neq .u. płes iustificantur quam
condempnantur s młto magis
habundauit. Adam quippe exino
suo delicto reos genuit xp̃c a ⁊ q̃
originale inquonati st̃ ad dider̃t
gr̃a sua soluit atq donauit. Qd̾ e¬
iudenciuis inconsequentib dicit.
uerum illud diligenciuis intuere
qd̃ ait obunius delictum miltos
mortuos. Cur .N. obillius unius
⁊ ñ pocius ob delicta sua. ꝓpria si
hoc loco intelligenda est. imittatõ
ñ ꝓpagatio. s attende qd̃ sequit᷑
Et non sic ut ꝑ unuim pecc̃orem ĩ
⁊donum. Nam iudicium quide̾
ex uno incondempnationẽ gr̃a
autem ex multis delictis iniusti¬
ficationem. Nunc dicant ubi lo¬
tum habeat inhis u̾bis illa imit¬
tatio. Ex uno inquit incondempna¬
tionem. Quo uno nisi delicto. hoc

Expanded text:
natio; si enim ob unius delictum munatio; si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abundauit: non \'magis multos\', id est multo plurcs homines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus auoriginale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donauit, quod euidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere, quod ait ob unius delictum multos mortuos. cur enim ob unius illius et non potius ob delicta sua propria, si hoc loco intellegenda est imitatio, non propagatio? sed adtende quod sequitur: et non sicut per unum peccantem ita est et donum; nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem. nunc dicant, ubi locum habeat in his uerbis illa imitatio. ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis destrueretur. Cciam ineis qui ñ
peccaunt insiłitudinẽ p̾uaricatio¬
nis ade .i. qui ñdum sua ⁊ ꝓpria uo¬
luntate sicut ille peccau̾nt s auillo
pecc̃m originale traxerunt. Qui ẽ
forma futuri qr in illo constituta ẽ
forma condempnationis fun᷑s poste¬
ris qui eiuis ꝓpagine crearentur ut
ex uno omnes incondempnatione
nascerentur exqua ñ ub̾at nisi gr̃a
saluatoris. scio quidem plerosq la¬
tinos codices sic hr̃e. Regnauit motꝰ
abadam usq ad moysen ineos qui
peccau̾nt in siłitudinem p̾uarica¬
tionis ade. Qd̃ ⁊̃ ip̃m qui ita legũt.
ad eundem referunt intellectum ut
insiłitudinem preuaritationis ade
peccasse: accipiant qui uullo pecca¬
uerunt: ut ei similes crearentur.
sicut ex hoĩe hoĩes ita expecc̃ore pecc̃o¬
res ex morituro morituri dampna¬
to q dampnati. Greci ã codices uñ
inlatinam linguam interp̾tatio
fc̃a est. Aut omnes aut pene om̃c
id qd̃ ameprimo positum est. hñt.
S ñ inquit sicut delictum ita ⁊ do¬

Expanded text:
in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuarieationis Adae, id est qui nondum sua et propria uoluntate sicut ille peccauerunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluatoris. scio quidem plerosque latinos codices sic habere: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui pecc.auerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, quod etiam ipsum qui ita legunt ad eundem referunt intellectum, ut in similitudinem praeuaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccauerunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri damnatoque damnati. graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positum est habent. Sed non, inquit, sicut delictum ita et do
Abbreviated transcription (Latin):
le hoĩes addiderunt iam ꝓpria uolun¬
tate ñ ꝑadam. S ħ quo solurtur sa
s sua uoluntate ad diderunt sic ⁊gͣ¬
cia regnet ꝑiusticiam inuitam et̃¬
nam. Non tñ aliqua insticia preter
xp̃m sicut aliqua pecc̃a p̾ter adam. zõ
tum dixisset quemad modum reg¬
nauit pec̃cm inmortem ħ ñ addidit

Expanded text:
le homines addiderunt iam propria uolunle homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed hoc quoque soluitur sansed sua uoluntate addiderunt, sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauit peccatum in mortem, hic non addidit
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m. in quo om̃s imittatione peccaue¬
rint qr primus hoĩm ip̃e peccauit. Acꝑ
hoc abel dici debuit in quo uno siłrõc
quendam articulum tp̃ris ad noui
sitris pp̃ imittationem caput uisto¬
rum uidas eius traditor capud po¬
ni debuit pecc̃oꝵ. Porro si pp̃ea xp̃c¬
unus est in quo omnes peccau̾nt
qr ñ sola eus mutatio pecc̃ores fa¬
cit s ꝑ carnem generans pena. Ob
nalis gn̾atio nisi ꝑ adam sic sp̃u¬
alis nullius nisi ꝑ xp̃m. Nam si a¬
liqui possent carne generare ñ ꝑ
non liquide om̃s siue hic sie wi
dicerentur. Cosdem autem om̃s
postea multos dicit. P ossunt qͥppe
in aliqua re om̃s eẽ qui puici sũt
s multos ht̃ generatio carnalis
multos ⁊ sp̃ualis quamius nõ ta
multos ħ sp̃ualis qm illa carnał
uerumptñ quanad modum illa
om̃s ht̃ hoĩes sic ista om̃s iustos
hoĩcł. Quia sicut nemo preter ista̾¬
tituentur multi. lexã subintrauit ut
habundaret delictum. hocad origina¬

Expanded text:
dictum, in quo omnes imitatione peccauedictum, in quo omnes imitatione peccauerunt, quia primus hominum ipse peccauit. ac per hoc Abel dici debuit, in quo uno similitequendam articulum temporis ad noui situs propter imitationem caput iustorum, ludas eius traditor caput poni debuit peccatorum. porro si propterea Cunus est in quo omnes peccauerunt, quia non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. obnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent carne generari non pnon liquide \'omnes\' siue hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illatituentur multi. Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad origina
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Itaq sicut ꝑ unins delictum inõs
hoĩes ad condempnationem ita ꝑ u
nus iustificationem mom̃s h oĩes
inom̃s hoĩes inuistificationem uite.
hoc unins delictum si imittatione.
attendamus ñ erit nisi diaboli. s qr
manifestum est deadam ñ dediabo¬
lo dici restat intelligenda ñ imitta¬
tio s ꝓpagatio pec̃ci. Nam ⁊ qd̾ ait de¬
imittandam ꝓposuit. s solus hec pot̃.
siam potuitapis recte dr̃e. Imittatores
mei estote sicut ⁊ egoxͥ. Numquã
mines ⁊ imritandi. Iustus autẽ ⁊
denti in eum qui uistificat impiũ
deputatur fides eius ad iusticiã. Qͥs¬
quis ergo ausus fͤu̾it dr̃e. iustifi co
deputetur fides adiusticiam creden¬
ti in eum. Nam si sola imittatio fa¬
cit peccores ꝑ adam cur ñ ⁊̃ per xp̃m
condempnationẽ sic ꝑ unius iustifica¬
tionem inom̃s hoĩes adiustificationẽ
Qm̃ cum multi nos inhꝰ uite tp̃re pec¬
cau̾nt Ideotñ uolunt isti ñ nisi adam

Expanded text:
bibinationem itaet per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non imitatio, sed propagatio peccati. Namctquodaitdeimitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam mines et imitandi, iustus autem et denti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. quisquis ergo ausus fuerit dicere: \'iustifico deputetur fides ad iustitiam. Nam si sola imitatio facit peccatores per Adam, cur non etiam condemnationem sic et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem quoniam cum multi nos in huius uitae tecauerunt, ideo tamen uolunt isti non nisi Adam
Abbreviated transcription (Latin):
serat ut ei delictum ⁊̃ ip̃e suaderet. A¬
dam u̾o nichil suasit imittatorib
suis ⁊ multi qui eius imittatores di¬
cuntur eum fuisse ⁊ tale aliquid tõ¬
misisse ł ñ audierunt ł oĩo ñ cred̃t.
Quanto ergo rectius sicut iam dixi
diabolum principem constituisset
apł̃s aquo untio pecc̃m ⁊ mortem ꝑ
dm̃s transisse dr̃et si hoc loco ñ ꝓpa¬
gationem s imittationem duc̾e
uolusset. multo .ii. rationabiliꝰ
adam dr᷑ imittator diaboli quemi
suasorem pecci hũit si pot̾ quisq i¬
mittari ⁊̃ illum qui uͥl tale suasit.
ł oĩo quem nescit. Quid est autem
ta iusticia datur᷑ ut cumadam consen¬
serit ad peccm suadenti ñ cedãt ⁊̃ isti co¬
genti. Et quid est multomagis ĩnita
regnabunt cum quo mortis regnũ
multo płes inet̾nam penam trãbat.
susi intelligamus eos ip̃os inutroq
na sine fine regnabunt cum quo mor¬
meis mors tp̃raliter ⁊ cum fine regna¬

Expanded text:
serat, ut ei delictum etiam ipse suaderet. Aserat, ut ei delictum etiam ipse suaderet. Adam uero nihil suasit imitatoribus suis et multi, qui eius imitatores dicuntur, cum fuisse et tale aliquid commisisse uel non audierunt uel omnino non credunt. quanto ergo rectius, sicut iam dixi, diabolum principem constituisset apostolus, a quo uno peccatum et mortem per omnes transisse diceret, si hoc loco non propagationem, sed imitationem docere uoluisset 1 multo enim rationabilius Adam dicitur imitator diaboli, quem suasorem peccati habuit, si potest quisque imitari etiam illum, qui nihil ei tale suasit uel omnino quem nescit. quid est autem:ta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? eregnabunt; cum mortis regnum multo plures in aeternam poenam trahat? Nisi intelligamus eos in ipsis al., na sine fine regnabunt, mamors temporaliter et cum fine regna