comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ausł. Cum putarenite cohedem
meũ ẽẽ idq uerũ nõ eẽt egitetũ familie
herciscũde iudicio ⁊ a iudice inuicem
ad iudicationes ⁊ condẽpnatdes frẽft̃
quero rei u̾itate cognita utrũ ꝯdictio
inuitẽ ꝯpetat aut uendicatio ⁊ an ali¬

Expanded text:
um.Cum putarem te coheredem meum esse idque uerum non esset, egi tecum familiae erciscundae iudicio et a iudice inuicem adiudicationes et condemnationes factae sunt: quaero, rei ueritate cognita utrum condictio inuicem competat an uindicatio? et an ali
Abbreviated transcription (Latin):
tm sussicit ad impediendãrepetitoemn
ꝙ cnuis se putat condempnatũ Q
si neut̾ eoꝵ heres fuit sz qͣiͣ ħedes cent
acceperint familie ħciscũde iuditiũ
serepetitione id in utrisq dd̾ est qd̃di

Expanded text:
 sufficit ad impediendam repetitionem, quod quis se putat condemnatum. quod si neuter eorum heres fuit, sed quasi heredes essent acceperint familiae erciscundae iudicium, de repetitione idem in utrisque di
Abbreviated transcription (Latin):
legando diuisionis arbitrio fungi
uoluit non alit̾ partẽ suã coheres p̾¬
stare cogetur qmͣ si uice mutua partẽ
animo preciis ad ccͥptos uid̾i placuit
qr̃ suspensa ꝯdictione mortuos tamhe¬
di qmͣ fidei cõmissario deperisse.
pͥdia filie quã habebat inpot̾ate tradi¬
dit ⁊ reddituseoꝵ gen̾o solui manda¬
uit anea p̾cipua filia retin̾e possit cũ
om̃s filios ħedes instituiss q̃rebatur¬
Rndi iustam cãm retuiende possessi¬
onis hr̃e filiã qm̃ pr̃ p̾dia de cnub q̃

Expanded text:
legando diuisionis arbitrio fungi uoluit, non aliter partem suam coheres praestare cogetur, quam si uice mutua partem animo pretiis adscriptos uideri placuit: quare suspensa condicione mortuos tam heredi quam fideicommissario deperisse. praedia filiae quam habebat in potestate tradidit et reditus eorum genero solui mandauit: an ea praecipua filia retinere possit, cum omn‹e›s filios heredes instituisset, quaerebatur. iustam causam retinendae possessionis habe
Abbreviated transcription (Latin):
doti tibi erit int̾ẽc puto. utrũ filii obli¬
gatio am pr̃is persequutio ⁊ in rem
ũsũ ꝓmissa causa contineat᷑. Namsi
id qd̾ filiũ dare o significatũ est tota
peccũam quem filius obligat᷑ estꝓ
missioni dotis continebit᷑. ¶ Sin aut̃
id ꝙ pr̃em de pecculio uł in remu̾sop̾¬
stare oportebit estimare debebit qnͣtũ
ma dotis ẽẽ uideatur qua pr̃em eo tp̃r
filii nomine condempnari opor¬
tebit ꝙ si non euident̾ apparu̾it de cuiꝰ
młr obligatione sensit p̾sũptõem ad
filii debitũ spectare inde siłe est nͥ ciuidẽ¬
tissime xontͣriũ approbetur

Expanded text:
doti tibi erit', interesse puto, utrum filii ob ligatio an patris persecutio et in rem uersum promissioni contineatur. nam si id quod filium dare oportet significatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus est, promissioni dotis continebitur: sin autem id, quod patrem de peculio uel in rem uerso praestare oportebit, aestimare debebitma dotis esse uideatur, qua patrem eo tempore filii nomine condemnari oportebit. quod si non euidenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare uerisimile est, nisi euidentissime contrarium adprobetur
Abbreviated transcription (Latin):
mino nuptura ĩ dotẽ eũ de d̾it ꝯmittistipłoẽ
dupplam stiplatus sis manumisis mcd̃
ex stipłodupple consequi possis qiañ
euincit᷑ quoniinꝰ hr̃e tͥ liceat ciuẽ ip̃e
autem uoluntate tua perdid̃is.
hx̃at ex uendito actõem ht̃ si scierit uendi¬
tor alienũ se uend̾e s ⁊ siex cã fidei dmis¬
si emptor coactus fuit eũ manumitt̾e
ex empto actõem habebit.
ex pͣ emptoris obiecte si obstant uendi¬
toriei ñ teneatur siu̾o ad ꝑͣm uendito¬
ris respicient ccͣ cte nec ex emptonec
exstipłone dulpe nec simple actio cõpe
tit si exceptio exit ex fc̃õ ipiꝰ oppoĩta ob

Expanded text:
mino nuptura in dotem eum dederit, committi stipuduplam stipulatus sis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non evincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante voluntate tua perdideris. habeat, ex vendito actionem habet, si scierit venditor alienum se vendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit. ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita ob
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli quam emit litis estimatõem
tutor ñ ex pectuĩa pupillis ex suo pre¬
stit̾it stipło de euictione pupillo adũ¬
sus uenditorem ꝯmutit᷑. Si ꝓ euictione
fundi quem emnt młr satisactepiss
⁊ eundẽ fundu in dotẽ dediss demde ali¬
quis cum a marito per iuditiũ abstu¬
liss pot̾ młr statĩ ag̾e adu̾sus fideius¬
sores emptõnis noĩe qĩ mimorẽ dotẽ

Expanded text:
pupilli quam emit litis aestimationem tutor non ex pecunia pupilli, sed ex suo praestiterit, stipulatio de euictione pupillo aduersus uenditorem committitur.Si pro euictione fundi quem emit mulier satis accepisset et eundem fundum in dotem dedisset, deinde aliquis eum a marito per iudicium abstulisset, potest mulier statim agere adversus fideiussores emptionis nomine, quasi minorem dotem
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝓbe enĩ remase distractã euĩceco¬
ex empto potest conuenire.
Ipr S̾ed ⁊ si stipło nila fuiss int̾¬
poĩta de exempto actone idem dicemꝰ
S homo liber qui bona fide seruier̾t.

Expanded text:
be enim rem a se distractam evincere coex empto potest conveniri. Sed et si stipulatio nulla fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus. Si homo liber qui bona fide serviebat
Abbreviated transcription (Latin):
nec mandati actõe procurator hic idẽq
uenditor ht ut ab emptore litis estima
nia emptori absit ñ o cõmitti stiptoem
qmͣuis su p̃e iuditio accepto uictus ẽẽt
ss ab adu̾sario auferet᷑. ꝓpe eum hũc ex
hr̃e lic non ex pͥstina. ¶ Idem iuł cod̾
libroscribit si lite contestata fug̾it hõ
culpa possoris dampnandꝰ quidẽ erit
possor s ñstatĩ eũ aduenditorẽ regres¬
surũ ⁊ ex st dupple stipłone acturũ qr¬

Expanded text:
nec mandati actionem procurator hic idemque uenditor habet, ut ab emptore litis aestimania emptori absit, non oportet committi stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset sset, ab aduersario aufer‹r›etur: prope enim hunc ex re licet, non ex pristina. Idem Iulianus eodem libro scribit, si lite contestata fugerit homo culpa possessoris, damnatus quidem erit possessor, sed non statim eum ad venditorem regressurum et ex duplae stip
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse quere siue partus aneille siue
h̾editas quam seruus iussu emptoris
adierit eiusta fu̾it agi ex empto pot̾¬
⁊ sicut obligatus est uenditor ut p̾¬
stet licere hse hoĩem quem uendid¬
dit ita ca quoz que ꝑ eũ adquiri po¬
tuerũt pr̃are d emptori ut hẽat.
auir. Siuendid̾is seruũmͥ ticii
demde ticius h̾edem me delinqrit
ano ꝯmunẽ hr̃et qiͣ̃ solus dñs eius
ẽet ius eundi agendi ue mͥ uendidit¬
⁊ cesserit tenebit᷑ mͥ ciuctionis no¬
mine ceteris non cedentib
transrerũ emit ⁊ partẽ p̾cii intulit
cũ residuam qnͣtitatẽ heres empt̃ois
cõueniretur qõem retulit dicens has
possessiones excepto principali statĩ
partim distractas partĩ uet̾anis in
prima assignatas quero an huitei
ꝑicłm ad uenditorẽ ꝑtin̾e possit Pa¬

Expanded text:
re siue partus ancillae siue hereditas, quam seruus iussu emptoris adierit, euicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est uenditor, ut praestet licere habere hominem quem uendidit, ita ea quoque quae per eum adquiri potuerunt praestare debet emptori, ut habeat.um Si vendideris servum mihi Titii, deinde Titius heredem me reliquerit, alio communem haberet, quasi solus dominus eius esset, ius eundi agendi mihi vendiderit et cesserit, tenebitur mihi evictionis nomine ceteris non cedentibustrans renum emit et partem pretii intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conveniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim veteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad venditorem pertinere possit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ceuoit. Quidam ex parte dimidia
heres institutꝰ uniu̾sa predia uendidit
⁊ coħedes p̾cium acceperunt eiuctis
ud̾i unũquemq partẽ suam uendi¬
disse. Baisł¬

Expanded text:
ex parte dimidia heres institutus universa praedia vendidit et coheredes pretium acceperunt: evictis videri unumquemque partem suam vendidisse. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
a tenis cupito qui osfilium sequ¬
utus est anstitius labeo quiom̃s
audiuit institutus est autem a
trebatio ¶Ex hiis atteius cons¬
sul fuit labeo uoluit eumosfe¬
retur ei ab augusto consulatus
quo susfectus fieret et honorem¬
susciperet s płimum studiis ope¬
ram dedit et totum annũ itadi¬
uiserat ut rome sex mensib se

Expanded text:
Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, institutus est autem a Trebatio. ex his Ateius consul fuit: Labeo noluit, cum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo sususciperet, sed plurimum studiis operam dedit et totum annum ita diviserat ut Rome sex mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
amualet qd agatur ut possõem
enat quamforte uenditor habuit ⁊
in iudicio possonis potior essent.
Alia caz degustandi alia metiẽ¬
di gustus eĩ ad ħ ꝓ ficit ut imꝓbareli¬
ceat mensura ñ ĩ eo ꝓficit itaut plus
uł nunꝰ ueneat s ut appareat qnͣtũ
ematur. ¶ Si emptio fr̃a ita fu̾it esto
mͥ emptus stichꝰ aut pamphylꝰ in po¬
testate enĩ uenditoris quãuelim da¬
re sic̃ instipłonib s uno mortuo qui
superest dandꝰ est. ¶ Et iõ prioris ꝑicu¬
lũ ad uenditorẽ postioris ad empto¬
rem respicit s ⁊ si parit̾ decessit p̾ci

Expanded text:
d agatur, ut possessionem emat, quam forte venditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura vero non eo proficit, ut aut plus aut minus veneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ita facta fuerit: "est mihi emptus Stichus aut Pamphilus", in potestate est venditoris, quem velit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est: et ideo prioris periculum ad venditorem, posterioris ad emptorem respicit. sed et si pariter deces
Abbreviated transcription (Latin):
s ut euidentiꝰ ꝓbari possit cõuenisse
de p̾cio. ¶ Illud constat inper tectũ
cẽ negõm esi em̃e uolenti sic uenditre
dicit qñti uel quanti equũ putan̾is.

Expanded text:
 ut euidentius probari possit conueniss‹e› de pretio. Illud constat imperfectum esse negotium, cum emere uolenti sic uenditor dicit: 'quanti uelis, quanti aequum putaueris
Abbreviated transcription (Latin):
scientes en̾ie ñ possinsi s nec tał ẽptio
aut stipło admittenda. cũ seruus erit
qm̃ius dix̾im̃ fut᷑as res emiposse nec
ciũ fas lest hu̾odi casus expestare.
¶Tem siuł emptor ⁊ uenoitio fit furti¬
cont̾hitur si emptor solus sit ñ obli¬
gabit᷑ uenditor nec tm̃ ex uenditõne
prestet ꝙ siuenditor sit emptor igndra

Expanded text:
scientes emere non possumus. sed nec talis emptio a‹ut› stipulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi casus exspectare. Item si et emptor et uenditor scit furticontgabitur venditor nec tamen ex vendito praestet: quod si venditor scit, emptor ignora
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dubitat s quid in ea cã sit uidẽd̾
⁊ labeo ait hĩtare es̃ in fundo posse dñm
q ꝓhibiturũ illo uenire s colonum
nonphibiturum nec famiiliã. scilicet
eaqz agricolendi causasilic sit cet̾m
si uirbanamfamuiliam illomittat qͣ

Expanded text:
nemo dubitat. sed quid in ea causa sit, uidendum. et Labeo ait habitare eum in fundo posse dominumque prohibiturum illo uenire: sed colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
narum alia diuisio sequi¬
tur qd quedam persone sui iuris
sunt quedã alieno iuri subiecte
sunt uideam̾itaq de hiis q̃ alieno
uirisubiecte sunt. Nam si cogno¬
uerimus q̃ iste perione sint simł
intelligemꝰ q̃ sui uiris sunt. Dispi¬
ciamꝰ itaq de hus que in aliena po¬
testate sũt. Igitur in potate sñt
serui dñoꝵ que quidẽ potas iur̃
gentiũ est. Nam ap̃om̃s gnĩs per¬

Expanded text:
narum alia diuisio sequitur, quod quaedam personae sui iuris sunt, quaedam alieno iuri subiectae sunt. uideamus itaque de his, quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognouerimus quae istae personae sunt, simul intellegemus quae sui iuris sunt. dispiciamus itaque de his, quae in aliena potestate sunt.Igitur in potestate sunt serui dominorum quae quidem potestas iuris gentium est: nam apud omnes per
Abbreviated transcription (Latin):
liret mortuũ ⁊ qiͣct̾na sede dare destina¬
ip̃is dĩiis q̃mlibet recte ibi sepeliri cõstat
⁊̃ sine cet̾oꝵ consensu maxime cũ alias
non sit locus in quo sepeliret᷑ monuiũt
cã imposterũ ꝓdita in qua si corp᷑ uł reli¬
que inferantur fiet sepulcrũ Si u̾oni¬
chil eoꝵ inferatur erit monum̃tũ me¬
morie causa fc̃m ꝙ gr̃a
sone qͣcnmͣ religiosũ locũ fac̾e ñ possit ĩ¬
terdicto tm̃ de mortuo inferendo utilit̾
cĩ fructus aliemis est mortuũ inferat
aut inferreuelit. ¶ Namsi intułit
nõ facit iustũ sepulcrũ s si ꝓhibeatur
utilit̾ int̾dicto que de iure dñii q̃rit᷑
aget eademꝙ sunt isono qd̾ in fund̾¬
ꝯmunẽ inito socio mortuũ inferre uult.
am pp̃publicam utilitatẽ insepultaca¬
dau̾a iacerunt strictarõne insuper ha¬
bem̃ qiue ñ nũqmͣ ĩ ambignis religio¬
nũ questionib omittisolet. Namsum
est ut̾q quidem locu religiosu nĩ sit qr¬

Expanded text:
liret mortuum et quasi aeterna sede dare destinaipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri constat etiam sine ceterorum consensu, maxime cum alius non sit locus in quo sepeliretur. Florentcausa in posterum prodita: in qua si corpus vel reliquiae inferantur, fiet sepulchrum, si vero nihil eorum inferatur, erit monumentum memoriae causa faquamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utilitercuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre velit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, agetcommunem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera iacerent, strictam rationem insuper habemus, quae nonnumquam in ambiguis religionum quaestionibus omitti solet: nam sumest, uterque quidem locus religiosus non fit, q
Abbreviated transcription (Latin):
auis .ł. H ec autem iura similiter
ut rusticoꝵ quo predioꝵ certo tẽꝑe
non utendo pereunt nisi qͥms hadi
ssimilitudo est quidẽ non oĩno pe¬
reunt Nonsit itaut uicinus simł¬
ne lumnib mearũ ediũ osficiat᷑
lego pr̃aturu tempus fenestras me-¬
as perfixas hũcro uł obstruxo Ita de¬
im̃ius meũ amittosi tuper hoctẽpꝰ
edes meaͣs altius sublatas hũeras ali¬
oquĩsincħ noui fecis retineo se ser¬

Expanded text:
ale Haec autem iura similiter ut rusticorum quoque praediorum certo tempore non utendo pereunt: nisi quod haec dissimilitudo est, quod non omnimodo pereunt non utne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habuero uel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tu per hoc tempus aedes tuas altius sublatas habueris: alioquin si nihil noui feceris, retineo ser
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cui face si alias eclitũ nbt Siper
eundem locũ manebit debeat᷑ ⁊ ĩcũ
locũ a nobis impensa fc̃a sit durius

Expanded text:
pretium facere, si alias aditum non habeat. Si per eundem locum uia nobis debeatur et in eam impensa facta sit, durius
Abbreviated transcription (Latin):
exeg̾it ꝓcurator ⁊̃ in usus suos ꝯu̾t̾it
usuras es̃p̾stare deb̾e. ¶Sĩ qus titio
mandau̾it ut ab actorib suis mutu

Expanded text:
exegerit procurator et in usus suos conuertit, usuras eum praestare debere. Si quis Titio mandauerit, ut ab actoribus suis mutu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stare o ciupcurat S ⁊ si de sanitate
serui ułꝓcuratori cautũ est aut cãmpt̃
aut de cet̾is itiis idem erit dd̾ aũ sicl¬
pa cãm nõ creau̾it ꝯ dẽpnabit᷑ ¶ Siex
fundo q̃m mͥ enut ꝓcurator fructus cõ¬
secruntus estohos quo offitio iudicis

Expanded text:
procurat. Sed et si de sanitate serui procuratori cautum est aut caueri potest aut de ceteris uitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caueri non curauerit, condemnabitur. Si ex fundo quem mihi emit procurator fructus consec
Abbreviated transcription (Latin):
norau̾unt excusata ignorantia siscie¬
riit imininebat eis nectĩtas ꝓuocãdi
Cet̾m dolo u̾sati sunt si nõ ꝓuocau̾int
cuud tñ si pauꝑtas eis non ꝑmisit ex¬
puto excusatd̃emeis constare. ¶ Dolo .ii.
emisti tenebis mͥ ut restituas s ⁊ si dolo
ein̾e neglexisti forte pectiũa accepta a¬
lii cessisti ut em̾et aut suata culpafor¬
te sigr̃a ductus aliũ passus esem̾e tene¬
ueris ¶ S ⁊ siseruus quem emisti fug̾¬
⁊ si quidem dolo tuo teneb̾is si dolus nõ
int̾uenit nec culpa ñ teneb̾is nͥ adħ ut
caueas si inpot̾atem tuã int̾uen̾it tere¬

Expanded text:
norauerunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati sunt, si non prouocauerunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? exputo rationem eis constare. Dolo autem emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emere, teneberis. sed et si servus quem emisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non intervenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caveas, si in potestatem tuam pervener
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtilationẽ int̾poĩtam ñ sequũtis imp¬
tiis nlłam esse atq iõ suo loco man̾e
obligationẽ que siña uera est. ¶Qiͦ¬
tiens autẽ extraneus accepto ferunt
debitori dotis constituende cã nuptie
uelit młri ĩ totum ⁊ donatũ. Tunc
cnĩcredend̃ est breui manii acceptum
lib̾am pͣm condicio ad ciuiri ñ potea
plane sequutis nuptiis mir soluto
mimo dotisexactionem habebit nisi
forte sicaccepto tulit extraneus ut qͦ¬

Expanded text:
eptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quae sententia uera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, velit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est brevi manu acceptum liberam personam condictio adquiri non potest. Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
maritus pet̾e poss debitor soluendo esse
desicrunt magis periłm ad młrem ꝑ¬
tin̾e placet nec enĩ uidi maritũ nomen
consequutũ eo temꝑe quo exig̾e ñ potu¬
crit ꝙ si iam tunc debitor cũ sub cõditio¬
ne ꝓmute̾t soluendo ñ fu̾it ꝑiculũ ui¬
ri est qr sciens tale nom̃ consequutus
uidetur quale in obligõne fa̾nit ¶Si
debitor młris dotem ꝓmiserit ⁊ młrem
h̾edem relin querit iabeo perinde hñd̾¬

Expanded text:
maritus petere posset, debitor soluendo esse desierit, magis periculum ad mulierem pertinere placet: nec enim uideri maritum nomen secutum eo tempore, quo exigere non poterit. quod si iam tunc debitor, cum sub condicione promitteret, soluendo non fuerit, periculum uiri esse, quod sciens tale nomen secutus uideretur, quale initio obligationis fuerit. Si debitor mulieris dotem promiserit et mulierem heredem reliquerit, Labeo perinde h
Abbreviated transcription (Latin):
ditio obligata est ⁊ qd̃ dicit᷑ rem mu¬
lieri periisse consequens est. Nam si ce¬
perit cũ debitore uelle ag̾e. Ip̃asecũ debe¬
bit compensare ius suum.
diñum constante ꝯiunctione amboad
lib̾tatem peruen̾int pecculio eis nos
adempto ⁊ in eadem ꝯiũctione ꝑman¬
serint itares mod̾et᷑ ut si quid ex reb cor¬
ꝑalib uel dũ in dotem seruitutis tẽꝑe¬
datisertit̾int uideantur eatacite ĩ dotẽ
ouersa ut eaꝵ estimatio młri debeatur
i spadoni młr nupserit distinguend̾
cripserunt pontio lutiano in hec u̾ba
non dubitabatis apd̃ quem res aget᷑
scd̃m uoluntatẽ młris que utiq non
obligantur cuiꝰcimq sexus. ditionis¬
q sint s si nuptie sequute nonfu̾int
exstipłatu agi non potest. magisenim
res qmͣ u̾ba intuenda sunt. ¶ accep¬
tilatione quo dos constituitur cum
debitori ⁊ marito accepto feratur dotiꝰ¬

Expanded text:
rem mulieri perire, consequens est: nam si coeperit uelle de dote agere, ipsa secum debebit compensare iussum suudeinde constante coniunctione ad libertatem ambo peruenerint peculio eis non adempto et in eadem coniunctione permanserint, ita res mode‹re›tur, ut, si quae ex rebus corporalibus uelut in dotem tempore seruitutis datis exstiterint, uideantur ea tacite in dotem conuersa, ut earum aestimatio mulieri debeatur. Si spadoni mulier nubserit, distinguendum cripsit Pontio Lucriano in haec uerba: non dubitabit is, apud quem res agetur, secundum uoluntatem mulieris, quae utique non obligantur, cuiuscumque sexus condicionisque sint. Sed si nuptiae secutae non fuerint, ex stipulatu agi non potest: magis enim res quam uerba intuenda sunt. Accepti quoque latione dos constituitur, cum debitori marito acceptum feratur doti
Abbreviated transcription (Latin):
scõm que constituta dote per accepti¬
lationẽ ⁊ seqiutis nuptiis is effectus
erit dotis exastiomi ut si quid putasit o¬
bligatio que accepto lata est ĩ ip̃a
iam restituenda sit. S soluenda dos

Expanded text:
secundum quae constituta dote per acceptilationem et secutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto lata est, non ipsa iam restituenda sit, sed soluenda dos s
Abbreviated transcription (Latin):
heres añt additam heditatem occidit
quam priusqmͣ factus sit legatarii
infemptus sit cessat logis aquilie̾
actio de dolo aut actõ quoq temꝑe
eum occid̾it cessat qi ex testam̃to ac¬
tio competit. Siquadrupes tuado¬
lo alt̾ius nich̾ dampnum intiait
querinir an de dolo habeam adu̾sus
eum actõem ⁊ placuit mͥ qd̾ labeoscͥ¬
bit. si dñs qiadrupedis ñ sit soluedo
dari deb̾e de dolo q m̃uis noxe deditio
sit seciita non puto dandamnocͥid
qd̃ excedit. ¶ dem labeo querit. Si
ꝯpeditum seruu meum ut fuget sos¬
uis an dedolo aco danda ẽ ⁊ ait quit¬
nutus apud eum notans si ñ mĩa¬

Expanded text:
ante aditam hereditatem occiderit, quoniam priusquam factus sit legatarii, interemptus est, cessat legis Aquiliae actio: de dolo autem actio, quocumque tempore eum occiderit, cessat, quia ex testamento actio competit. Si quadrupes tua dolo alterius damnum mihi dederit, quaeritur, an de dolo habeam adversus eum actionem. et placuit mihi, quod Labeo scribit, si dominus quadrupedis non sit solvendo, dari debere de dolo, quamvis, si noxae deditio sit secuta, non puto dandam nec in id quod excedit. Idem Labeo quaerit, si compeditum servum meum ut fugeret solveris, an de dolo actio danda sit? et ait Quintus apud eum notans: si non mi
Abbreviated transcription (Latin):
nisꝑ libtate reum dño dedit ea codicdi¬
one ut post lib̾tatem tnͣsferat᷑ ineũ
obligato manumissus nonpatitur
inseobligationem tranfferri popõ
scribit locum habe de dolo acrdems
siper pronum stabit quominus obli¬
alia actõ nisi forte qius dicat ita¬
qmexceptõe pr̃onuᷤ submou̾ipotest.
siagat cumreo deb̾e dici q̃isit mlla
aato que exteptõe repeuui de dolote.¬
detendum at quin patron̾ submo
uetur tunc si nolit ex ꝓmissione ip̃m
manumissum accipere ex ꝓmissori
plane aduersus manumissũ aari
debebit de dolo actõ aut si n sit solue¬
do ex ꝓmissori dno dabitur. Si dolo
malo ꝓeurator passus sit uincẽ ad¬
uersariũ meũ ut absolueretur an

Expanded text:
nis pro libertate reum domino dedit ea condicione, ut post libertatem transferatur in eum obligatio: manumissus non patitur in se obligationem transferri. Pomponius scribit locum habere de dolo actionem. sed si per patronum stabit, quo minus oblialia actio? nisi forte quis dicat, quoniam exceptione patronus summoueri potest, si agat cum reo, debere dici, quasi nulla actio sit quae exceptione repellitur, de dolo decernendam: atquin patronus tunc summouetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane aduersus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit uincere aduersarium meum, ut absolueretur, an
Abbreviated transcription (Latin):
Homp̃r. Ded siuit lana sua uestim̃tũ
fu̾it ⁊ uxoris cura tñ uiri ẽe n impedi¬
req ĩ ea ue. uxor tanqm̃ lamp̃dia
lana sua operis ancillaꝵ uiri uestimẽta
suo noĩe cũ fecit muliebria ⁊ uestim̃ta
młris eẽ ⁊ pro operis ancillaꝵ inropr̃ari
nichil deb̾e s uiri noĩe uestimenta ꝯue¬
cta uirilia uiri ẽet ut is lane uxori pr̃et p̾¬
cium s si ñ urilia uestunta suo noĩe młr
cum fec̾it s ea uiro donauit ñ uale donati¬
tõcm cum illa ualeat que uiri noĩe con¬
fitiatur nec uinqmͣ oꝑas uiro ancillax
estimari ꝯuenit. Siur uxori aream do¬
nau̾it ⁊ uxor in ea insulã edificauit caĩ¬
sula sñ dubio mariti est. S ⁊ eã impẽsã
nssrem t̾uaturã plac Nam si marit᷑ uen¬
dicet insulã retentõem impense młrem
fcũram. ¶Si duo mancipia fu̾int
singła quis digna ⁊ utrumq iuiris qͥs
donationis ca a uiro młri uł ccͣuemẽt᷑¬

Expanded text:
m. Sed si uir lana sua uestimentumfuerit et uxoris cura, tamen uiri esse neque impedire, quod in ea re uxor tamquam lanipendia lana sua, operis ancillarum uiri, uestimenta sui nomine confecit muliebria, et uestimenta mulieris esse et pro operis ancillarum uiro praestare nihil debere: sed uiri nomine uestimenta confecta uirilia uiri esse, ut is lanae uxori praestet pretium: sed si non uirilia uestim‹ent›a suo nomine mulier confecit, sed ea uiro donauit, non ualere donationem, cum illa ualeat, cum uiri nomine confecit: nec umquam operas uiri ancillarum aestimari conuenit. Si uir uxori aream donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam. Si duo mancipia fuerint singula quinis digna, sed utrumque unis quinque donationis causa a uiro mulieri ue
Abbreviated transcription (Latin):
damee. ¶ Io ꝯstat si añqmͣ a uĩro
aniniũ acciꝑet młr iꝑa de suo nau
tem mutuata impend̾it uid̾i tm̃ iã ex
aĩo i sũptũ Ind recte dc̃m celsus ait Sido¬
tis usuras amiuas uxor stipłata sit lz
ti qd̃ de dotis iuditio possũt cõpẽsari aut
possunt idẽ gͦ dicemꝰ in qiualibet pactõe
emptũ seruũ uendidiss aliũ emiss po¬
stĩorem ꝑicło młris ẽẽ fulcimus scrip¬
sit. qd̾ nõ est u̾m. licz non ex re mariti
cmptꝰ sit si uxoriuir lanã donauit ⁊ ex
ea lana uestimenta cõfecit uxoris nesti
menta esse labeo ait.¬

Expanded text:
d constat, si, antequam a uiro annuum acciperet, mulier ipsa de suo aut etiam mutuata impenderit, uideri tantum iam ex annuo consumptum. Illud recte dictum Celsus ait: si dotis usuras annuas uxor stipulata sit, licet ti quidem dotis iudicio non possunt, compensari autem possunt: idem ergo dicemus in qualibet pactioneemptum seruum uendidisset et alium emisset, posteriorem periculo mulieris esse Fulcinius scripsit: quod non est uerum, licet non ex re mariti emptus sit. Si uir uxori lanam donauit et ex ea lana uestimenta sibi confecit, uxoris esse uestimenta Labeo ait
Abbreviated transcription (Latin):
disputationem fori ẽe hec disputa¬
tio et hoc ius qd̃ sine scripto uenit
compositum aprudentib propria
parte aliqua non appłlatur ut ce¬
tere partes iuris sius noĩb designã¬
tur datisppriis nõib ceteris partib¬
s et coĩ noĩe applłatur uis cuule.

Expanded text:
disputatione fori. haec disputatio et hoc ius, quod sine scripto uenit compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, datis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile.
Abbreviated transcription (Latin):
tũe deb̾e. B one fidei possõr si uẽ¬
did̾it res heditarias sũ exegit p̾ciũ
re s ubi ht̃ acrõem sufficiet euactõ¬
nem prare. S si uendidit ⁊ euicta
re rectituit ꝙ accepit ñ uidebitur
ad eum ꝑuenisse qmqmͣ poss dici
nec ab initio p̾ciuĩ uenire qr si fuit re̾
heditaria que distracta est. Sz ⁊ si
senatus rerum ex heditate distracta

Expanded text:
tuere debere.' bonae fidei possessor si uendiderit res hereditarias, siue exegit pretium re: sed ubi habet actionem, sufficiet eum actiones praestare.Sed si uendidit et euicta re restituit quod accepit, non uidebitur ad eum peruenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi senatus rerum ex hereditate distracta
Abbreviated transcription (Latin):
d. scribit ꝙ indebitũ exegit restitu̾e¬
iuictori eũ ñ deb̾e nec imputaturũ
ꝙ tñdebitũ soluit s ⁊ si res sit redi¬
bita hec utiq ⁊ heditaria est ⁊ p̾ciũ
ñueniet ꝙ refusũ est. S ed ⁊ si ob
uenditõem obstructus sit emptori
possõr heditatis dicend̃ erit ꝓspici

Expanded text:
 scribit quod indebitum exegit restituere eum non debere nec imputaturum quod non debitum soluit.Sed si res sit redhibita, hic utique et hereditaria est et pretium non ueniet quod refusum est.Sed et si ob uenditionem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ quippe ꝯde peccłio dũ taxat teneat᷑
cuiꝰ peccłii existim atio deducto ꝙ dũo
debetur sit tñ sisciente serus̃ inpeccłia¬
ri m̾ce negociari uelud extͣneus creditor
ex hoc edc̃o ĩ tributũ uocat᷑. I icz m̾cis
applło angustior sit ut n ad scruos fullo¬
nes uel sartinatores ut uenalicioauos
uet textiarios pertineat tñ peduis .ł .u.
eclictũ Peccł̾iarẽ autẽ m̾cẽ ñ sicuti pe¬
ccłium̃ accipimꝰ quippe peccłiũ deducto
qd̃ dño debetur accipitur inerx peccłi
obligat ita dem̃ sisciente eo negocia¬
bitur Scĩam hic eam accipimus qͥ
ht uoluntatem s ut ego puto tĩuolũ¬
tatems s pacientiamñ .n. uelled doꝰ
dicit tenebit᷑ actõne tributoria Po¬
testatis u̾bum ad om̃em sexum It̃
ad hos qui sunt alieno uiri subiecti

Expanded text:
t quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur.Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen Pedius libro edictum.Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaobligat, ita demum si sciente eo negotiabitur.Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatdicit, tenebitur actione tributoria.Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti
Abbreviated transcription (Latin):
aliipmisit a dño recte petet᷑ ciu peccuĩe
credite contͣ cũ qui delegauit actõq̃siti¬
cenolal. Iutiꝰ titiꝰ mense nũmularie
qmͣ excebat hũit lib̾tũ p̃poĩtũ is Gaiose¬
io cauit in hec u̾ba Ego octauenꝰ termi¬
nalis rem agens occean felitis felitio
dũo salutẽ habes penes mensã pr̃oni
debeo pridie kł̃. maii. Quesitũ est lutio
titio defuncto sũ hed̾e bonis eius uenditis
an ex hac epła iuire ꝯueĩri t̾iar possit. R.¬

Expanded text:
alii promisit, a domino recte petetur, cui pecuniae creditae contra eum qui delegauit actio quaesicius Titius mensae nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patronidebebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis eius uenditis an ex epistula iure conueniri Terminalis possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
te exca legati deb̾e pacisci debitoritu¬
oextimas pactus sis ne ab eo peteres
n iure ip̃o lit̾abit᷑ debitor n te petẽ¬
tem submouebit exceptõe cõuentõis
iussistisoluere titio cui legatũ falco
exitimas deb̾o ⁊ debitor pactus sit cũ¬

Expanded text:
te ex causa legati debere pacisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conuentionis,iussisti soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cu
Abbreviated transcription (Latin):
ridabitur ñ uitra tempꝰ statutũ in in¬
tegrũ restitutõ s si forte hic minore¬
tem dñm posse hr̃e ñ solũ etatis bñ¬
ficio u̾m ⁊̃ sietas ñ patrocinet᷑ quia
ñ adispicende h̾editatis gr̃a legũ bñ¬
ficio usisunt s uindcone gr̃a.¬

Expanded text:
dabitur non ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor etem dominum posse habere non solum aetatis benm et si aetas non patrocinetur: quia non apiscendae hereditatis gratia legum bficio usi sunt, sed vindictae gra
Abbreviated transcription (Latin):
su̾int item eoꝵ quup̃i potu̾int in inte
grum restitui possunt et ita sepissu¬
me est constitutũ. suiegͥ heres ait sũ
is ciu heditas restitutasit sine faii fam̃¬
srmilitis successor inintegrũ restitiu
pot̾it. ꝓude et si minor lib̾ inseruitu¬
tem redigatur urancilla fiat successo

Expanded text:
tum, ne propter satis minimam rem uel summam, t ita saepissime est constitutum. sive igitur heres sit sive is cui hereditas restituta est sive filii familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in servitutem redigatur vel ancilla fiat, dominis
Abbreviated transcription (Latin):
demł̃ Fundũ mͥ cum fyuendes de¬
ducto usu fructu dixisti eũ uss̃ fruct
ticii ee cum is apud te remansurͤ
eẽt siceperis eũ usũ fructũ uendicere
reñti adu̾sus te n poto donec titꝰ uiat
nec in ea ca eẽ ceꝑit ut ⁊̃ si eiꝰ usus fructꝰ

Expanded text:
m. Fundum mihi cum uenderes deducto usu fructu, dixisti eum usum fructum Titii esse, cum is apud te remansurus esset. si coeperis eum usum fructum uindicare, reuerti aduersus te non potero, donec Titius uiuat nec in ea ca
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eiꝰdẽ ꝑͣ cõcurrentes ꝓpͥam ⁊ h̾editariã
⁊ oeb̾e hedem ĩstitutũ siuelit seꝑatim
duaꝵ ac ⁊ionũ cuͭ mͦ uti ante aditã
h̾editat̃ ꝓpriũ uenditorẽ ꝯuenire dein¬
de adita  heditate h̾editariũ ꝙ siprĩ ad¬
ieritħq ditatẽ unam quidẽ actõem mo¬

Expanded text:
concurrentes, propriam et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit hereditatem, unam quidem actionem mo
Abbreviated transcription (Latin):
integrũ pr̃et dolũ malũ dũtaxat pr̃are
te i deb̾e laboo cͣcͣ putat ⁊ illd̾ solũ ob¬
seruand̾ ut nͥ in cͣtriũ id actũ sit omi¬
⁊ in locatis doleis p̾stand̾ sabinum
respondisse mucius refert. ¶Si
t iter uendid̾o ita dem̃ auctorem me
laudar̃e pot̾is situus fu̾it fundus cui
acquirere seruitutẽ uoli̾s iniquũ
est enĩ tem̾ eume si ꝓpt̾ hoc acquirere
seruitutẽ non potũas qr dñs uicini fũ¬
di ñ fu̾is. s si fundũ t̾ uendido̾ ⁊ ei fũdo
iter accessurũ dix̾o omĩ tͦntenebor itine¬
neris nose quia utriusq rei qiͣ unꝰ uen¬
ditor obligat᷑ sũ. ¶ Sifiliꝰfamilias
rem uendid̾it mͥ ⁊ tradid̾it sicut pat̾
fanulias tenebit᷑. ¶Si dolo malo aliqͥd

Expanded text:
taxat praestare te debere. Labeo contra putat et illud solum obseruandum, ut, nisi in contrarium id actum sit, omnierum. quod et in locatis doliis praestandum Sabinum respondisse Minicius refert. Si tibi iter uendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere seruitutem uolueris: iniquum est enim me teneri, si propter hoc adquirere seruitutem non potueris, quia dominus uicini fundi non fueris. Sed si fundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur. Si dolo ma
Abbreviated transcription (Latin):
abeẽt. ¶Si modus agri minor in¬
ueniat᷑ ꝓ num̾o iugerũ actor obliga¬
tur non pot̾ estimari bonitas loci ciui
non extat s non solũ si modꝰ agri to¬
ciꝰ minorest agi cũ uenditore pot̾ sed
⁊̃ de partib cĩ ut puta siditumest
uince iugera tot õe uł oliueti ⁊ minuᷤ
mueniatur iõq hiis casib ꝓ bonitate
ni natus sit ⁊ uendid̾it de reliquisq
per consequentiã ẽptõnis ꝓpͥa sunt ł
ex empto ułex testam̃to agi cũ eo po

Expanded text:
abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatur, non potest aestimari bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his casibus pro bonitate mnatus sit et uendiderit, de reliquis, quae per consequentias emptionis propria sunt, uel ex empto ue
Abbreviated transcription (Latin):
li obẽe deb̾e quia u̾m est eã in adultio
dep̾heusam quia fc̃m lex ñ stũa notaue¬
rat. Non adicitur hic uti in lege uilia
de adult̾iis a quo uł ubi dep̾hensa sit
pronide siue maritus sii quis aliꝰ de p̾hẽ¬
disse eam ꝓponat᷑ uidetur notata s ⁊ si
ue in domo mariti uł pr̃ĩs sin dep̾hensa

Expanded text:
li obesse debere, quia uerum est eam in adulterio deprehensam, quia factum lex, non sententiam notauerit. Non adicitur hic ut in lege Iulia de adulteriis a quo uel ubi deprehensam: proinde siue maritus siue quis alius deprehendisse proponatur, uidetur notata: sed et si non in domo mariti uel patris sui deprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ob lib̾tinã aut ea que ip̃a cuiꝰ ue pr̃
mat̾ne artem ludicram facit fecerit
ñc senatoris filia uepos ueex filioꝵ
neptis ueex nepote filio nato nata lib
dolo malo neuequis eoꝵ dolo malosci¬
ens sponsam uxorẽ ue eam habeto.¬
¶ Doccapite prohibetur senator lib̾tinã
ducẽeam ue cuiꝰ pater mat̾ne artem
luditram fecerit. Item lib̾ tuius senato

Expanded text:
eam, quae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libedolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'. Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram fecerit: item libertinus senato
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio quo iuditio cuilib ex ppło exꝑ¬
ti licet insisi cui alia accusandi publico
iuditio il est potectas Si qua calũpniẽ
in uditio dãpnata sit ex cã publici in¬
ditii ⁊ que p̾uaricatõnis eã dampnata¬
sit. est. publico iuditio dampnati ce nõ
udetur c̃ ianiadultio dep̾hensa est pro
in de si adultii condempnatio cẽ pponat᷑
nõ tm̃ qr dephensaest erit notata s qr
in publico uditio dampnataest. s sini¬

Expanded text:
iudicio, quo iudicio cuilibet ex populo experiri licet, nisi si cui lege aliqua accusandi publico iudicio non est potestas. Si qua calumniae iudicio damnata sit ex causa publici iudicii et quae praeuaricationis damnata est, publico iudicio damnata esse non uidetur. Quae in adulterio deprehensinde si adulterii condemnata esse proponatur, non tantum quia deprehensa est, erit notata, sed quia et publico judicio damnata. Generali
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis d dari. ne singłis uiditus ue¬
xaretur. uenditorem enĩ cen̾icertũ
S finge non extare uenditore uł mo¬
dico uendidisse ⁊ bone fidei possorẽ
fuisse an porrigi manus ad empto¬
rem debeatur ⁊ putat gaius cassius
dandam actõem utilem. ¶deui er
dicendum ⁊ si paruuo precio uissus
uend̾e heres ticio heditatem uendidit
nam putat dicend̾ papiniañ adu̾sꝰ
si dei ꝯmissariũ dari acłoem ab ħode .n.
peti non expedit ꝑ exigium p̾cium
hñte. Sz⁊ siretenta certa qnͣtitate re¬
stitu̾e rogatus sit idem erit᷑ dĩcendũ.
lane si accepta ce̾rta qntitate restitt̾ie
rogatus est non putat papiniañ ab
libo contra ⁊ id uerius est quia pec¬
cunia est beditaria. Idem ⁊ in eo
qui solos fructus exhereditate retinz
dñdum erit. tenetur .n. ⁊ is heditatis
siũam non puto ueram. nemo .ni. p̾¬
do cst quip̾ciũ num̾auit s ut emp¬
toruniu̾sitatis utili tenetur. Item
si quis a fisto h̾editatem qͣ uacantẽ

Expanded text:
ditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit perexiguum pretium habente. Sed et si retenta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab libero contra: et id uerius est, quia pecunia hereditaria est. Idem et in eo qui solos fructus ex hereditate retinet, dicendum erit: tetiam non puto ueram: nemo enim praedo est qui pretium numerauit: sed ut emptor uniuersitatis utili tenetur. Item si quis a fisco hereditatem quasi uacantem
Abbreviated transcription (Latin):
capitĩ diminutõ eum demũ usũfructũ
perimit qui iam ꝯstitutꝰ est ut si in singłsy
annosuł mensesur dies legatus sit is
ita dem̃ amittit᷑ qui iamꝑcessit ⁊ si forte
in annos singłos legatus÷ ilłi oũ taxat᷑
anni ususfructus amittet᷑ ⁊ si in men¬
ses eius mensis ⁊ si in diem eiꝰ dici.
annis ususfructus reliuqͣt᷑ ꝯtinius an¬
nisꝓprietas nuda cum silegatarium
unum substituas cui alt̾nis ãnis sit¬
legatus ususfructꝰ pleuasit ap̃hedẽ
ꝓprietas eo temꝑe quo ius fruendi le-
dat per uices temꝑũ plena ꝓprietas er̾¬

Expanded text:
itis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei.annis usus fructus relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legadat, per uices temporum plena proprietas er
Abbreviated transcription (Latin):
usum fructum amitti capitis diminus.¬
tioneꝯ stat s ⁊ actõem de usufructut:
paruin refert utrũ iure ait ꝯstitut᷑ usus
fructus an uero tuitõne p̾toris proinde
triditus quo usuffructus Item in fundo
uectigali uł sr̃ficiario iure ꝯstitutꝰ capi¬
tis diminutõe amitrit᷑ s ita dem̃ amitti¬
tur capitis diminutõe usuffructꝰ si iã
ꝯstitutus: Cet̾isi añ aditam heoitatẽ
aut añ diem cedentẽ quis capite dimi
nutus constat non amitti. S itͥ tudꝰ
ex die legatus sit÷ ⁊ usumfructũ mͥ ro¬
gatus es restitu̾e uidendum÷ si capite es¬
inmutus fu̾o intͣ diem legato tuo inser¬
tumi ne ni forte saluus sit mͥ usuffructꝰ¬

Expanded text:
apitis minutione constat, sed et actionem de usu fructu. et parui refert, utrum iure sit constitutus usus fructus an uero tuitione praetoris: proinde traditus quoque usus fructus, item in fundo uectigali uel superficie non iure constitutus capitis minutione amittitur. Sed ita demum amittitur capitis deminutione usus fructus, si iam constitutus est: ceterum si ante aditam hereditatem aut ante diem cedentem quinutus est, constat non amitti. Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, videndum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte salvus sit mihi usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illiꝰ anni tm̃ si mͦ ius fruendi huit¬
usuffructus amissu̾s erit ꝙ ⁊̃ in uno le¬
gatario qui fructus in singłos ãnos ac¬
cepit defendend̾ est ut cõmemoratõtẽ

Expanded text:
sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio te
Abbreviated transcription (Latin):
mã eẽ heditatem ⁊ cam ita ab hede
emit non est de dolo actõ cumex uen¬
dito. sufficiat. sinautem michi per¬
suaserit ut repudiem heditatem
dedolodandam si calli¬
de hoc fec̾it. ¶tem si tabule testam̃¬
ti ne de mosfitioso dic̾etur dui sup¬
presse sunt mox mortuo fino ꝓlate
hedes filii adusus eos ciui suppiserĩt¬

Expanded text:
eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex vendito sufficiat. Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatede dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii ad
Abbreviated transcription (Latin):
existimo areo aũitẽ ñ aliũ triticũ repe¬
t̾e pot̾it ꝙͣ quo pessĩo tritico lib̾are se
ascipłone licuit itaq si ꝑatꝰ fu̾it reus¬
.s. triticũ ꝙ dando ip̃io creditori lib̾ari
potuit fideuissori dare ⁊ fideiussor id qd̃
dedit .i. melius triticũ ꝯdicet ⁊ exceptõe

Expanded text:
existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
potuit enĩ ea nota hr̃e uenditor nze
eum int̾est emptoris cur fallat᷑ ig¬
norantia uenditoris an calliditate.¬
Itlud sciendũ est edictũ ħ ñ pertin̾e ad
uenditiones fiscales. Si tm̃ res .p. ali¬
quam faciat uenditõem edictũ ħ lo¬
cum habebit. pͥupilłarib quo uen¬
ditonibxrit edictolocꝰ si intelligat᷑
uitiũ morb ue mancipiiut płmq
signis quibdã solent manifestari

Expanded text:
potuit enim ea nota habere uenditor: neque potuit enim ea nota habere uenditor: neque enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate.Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales.Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit.In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus.Si intellegatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare
Abbreviated transcription (Latin):
um redhibeat᷑. Si cund autẽ post uen¬
ditõem traditionẽq det̾ius empto¬
ris oꝑa familie ꝓ curatoris ne eiꝰ
st̾m erit siue quid ex eopot uendi¬
tionem natũ ad quisitũ fu̾it ⁊ siqͥd
aliuid in uenditione ei accesserint si¬
ue ciid ex ea re fructus peruen̾it
ad emptorẽ ut ea omĩa restituat siqͣs
accessiones ip̃e p̾stitit ut recipiat᷑ ũ
ꝙ mancipiũ capitalem fraudẽ admi¬
serit mortis conciscende sibi cã qͥd
fec̾it niueare arenã depugnandi
cam cũ bestus intromissus fu̾it ea
oĩa in uenditione ꝓ nũcient ex huᷤ
enĩ caĩs uiditiũ dabimꝰ ħ ampliꝰ si
quis adu̾sus ea sciens dolo malouẽ¬
didisse dicetur uditiũ dabimus.¬
Cã huĩ edictiꝓponenda est ut decrat᷑
fallaciis uendentiũ ⁊ emptorib suc¬
turrat᷑ quincũq decepti a uenditi¬
onib fu̾int dũ mͦ sciam̃ uenditorẽ
⁊̃ sugnorauit eaq ediles pr̃ari iu¬
bent tm̃ ten̾i deb̾e nec cũ hoc iniquũ

Expanded text:
um redhibeatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, siue quid ex ea re fructus peruenerit ad emptorem, ut ea omnia restituat. item si quas accessiones ip mancipium capitalem fraudem admiserit, mortis consciscendae sibi causa quid fecerit, inve harenam depugnandi causa ad bestias intromissus fuerit, ea omnia in venditione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis addidisse dicetur, iudicium dabimus'.Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis uendentium et emptoribus succurratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec est hoc iniquum:
Abbreviated transcription (Latin):
auisł. S̾i młr post diuorciũ alii
nupta decessit non putat fulcini¬
us apͥore maritolicz lucri dotemfa¬
ciat fun̾is impensam pr̃ariis̃ Qd̃
dote pr̃em obligatũ ħt. utiq autẽ
Si cum marito actũ fu̾it is eo numꝰ
pr̃i młris restituturam est.
filie impendit aut aloagente secũ
fun̾aria prestitit ip̃eactõne de dote
a marito recipit. s si emancipa
strense peccłiũ ꝓuto successores eiꝰ au¬
tẽ tem̃ sic deinde ad pr̃em uenire.
¶Q seruũ alienũ uł anclłlam sepe¬
liuit ht adu̾sus dñm fur̾iariama¬
ctõem ¶Hecactõ ñ est anuas ꝑ¬

Expanded text:
ale Si mulier post divortium alii nupta decesserit, non putat Fulcinius priorem maritum, licet lucri dotem faciat, funeris impensam praestare. Is dote patrem obligatum habet. utique autem, si cum marito actum fuerit, is eo minus patri mulieris restituturus est. filiae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit. Sed si emancipata strense peculium, puto successores eius ante teneri, sic deinde ad patrem uenire. Qui seruum alienum uel ancillam sepeliuit, habet aduersus dominum funerariam actionem. Haec actio non est annua,