comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsꝙ diligit se ip̃m : nͥ qd̾ dili git dm̃. Qͥ .n. alit̾ sedi¬
ligit: potiꝰ se odisse dicendꝰ ẽ. sit qͥpe iniqꝰ. pͥuat᷑¬
q luce iustĩe quo a potiore ac p̃stantĩore bo¬
no au̾sus. atq iñde ⁊ ad se ipm̃ ꝯu̾sus ad infł̾o¬
ra ⁊ egena utiq conu̾tit᷑. fit ꝙ ĩ ip̃o qd̾ ua̾cis¬

Expanded text:
quisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est; fit quippe iniquus priuaturque luce iustitiae, cum a potiore ac praestantiore bono auersus atque inde uel ad se ipsum conuersus ad inferiora et egena conuertitur fitque in ipso, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qr reos lex saciebat q̃ sb̾int᷑uerat ut hũno qr et aeł¬
lichuĩ. Tollens inqͥt illud de medio ⁊ affigẽs qlid
cruci exuens se carne pͥnopatꝰ ⁊ potestates expoli¬
auit fiducaltꝰ tum phans eos ĩ sems ip̃o. Nõ utq
bonos s malos pͥncipatꝰ ⁊ malas potestates axabꝙ
ostendet eruendos carnalibꝰ uicũs . ꝑ q̃ illi eis do¬
minabant᷑. Iam hic diligent᷑ attende ꝙ̃ qd m ĩ fãt¬

Expanded text:
quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abundaret delictum —, tollens, inquit, illud de medio et affigens illud cruci, exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. non utique bonos sed malos principatus et malas potestates diabolostenderet exuendos carnalibus uitiis, per quae illi eis dominabantur. Iam hic diligenter adtende, quem a
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ut leges iustas p̃cipientes. ⁊ ꝯͣria ꝓhibẽtes
ꝯueĩeni uigore sanctiendo. sic̃ susuit ozc̃hias
Nas talia ⁊ ip̃e fatiẽndo. sic̃ s̾uiuit rex nimus¬
taꝵ umi̾sã ciũitatẽ ad placand̾ dnm̃ ꝯ u̾tendo.¬
Sit̃ s̾uiluit dariũs ꝓdolũ frangend̾ ĩ potestatẽ
danieli dando ⁊ inimidos eiꝰ legnis ingerendo
regno suo poĩtos a blasphemãdo do lege teibłi

Expanded text:
seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lsias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dot servivit Darius, idolum frangendum in potestatem Danieli dando, et inimicos ejus Leonibus ingerendo. regno suo positos, a blasphemando Deo, lege terribili
Abbreviated transcription (Latin):
tuendũ ñ ẽ qd̾ ĩ ip̃o foro ubi picã punsunt᷑: decepto
iudice ⁊ tircũuentis legib optinet᷑: Quio dicã de
Usuris qͣs eciã ip̃e leges ⁊ indicesreodi a iubent
cidat pauꝑem fenore : ħ atq hustemodi male uti
possident᷑. ⁊ uellẽ restituerẽt᷑: s ñ ẽ quo iudice r ẽ¬
hominis totꝰ m̃d̾ diuiciaꝵ ẽ: insideł aut̃ ñ obolus.
nesciũt aliena pfideꝰ cõuincms. hoc .n. c̾te alienum
ñ ẽ qd̾ iure possidet᷑ hoc aut̃ iure qd̾ iuste ᷤ ehat
iuste qd̾ bene. Om̃e gͥ qd̾ male possidet : ałienũ ⁊
male aut̃ possidet. qͥ male uot Eernis gͦ ꝙͣ młti¬

Expanded text:
tituendum non est, quod in ipso foro, ubi peccata puniuntur, decepto tituendum non est, quod in ipso foro, ubi peccata puniuntur, decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent?ucidat pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice rehominis totus mundus diuitiarum est, infidenesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
furtis. rapsnis. calĩpniĩs oppllionibꝰ muasionibrae
ab stli̾nt reddenda pots̃ ꝙ danoa censeas ⁊ dcei
pullitani eungłico exemplo. Qui cũ hospioo d¬
miliũ suscepisset ĩ ustã scam repense mutaitus di¬
midiũ ingͥt reꝵ merx do puipib ⁊ si cũ ali quid
cam̃ opp̃sisti. de falsitate uicsti. qd uides młtos ho¬
litanti. ⁊ edie qd̾ accepisti. añ iubente iudice oucũꝙ
cause necesfariũ hoĩem toniusti ne renitet umer¬
sti ne fuge̾t inclissisti. postremo aut ꝑpianente
lite exhibuist aut sinita dimisisti. S illus cͣ aduo¬
cũ tͥ male adessem dedisti. ⁊ redde adu̾sario tuo qd̾
me agente imq abstulisti : Et tñ ꝙ̃ p̾orss ñ recte
uite rectissime penitet. eciã hoc face̾ d̃ebet ut si
ille qui miq̃ litigat ñ uult ãmonitꝰ corrige̾ ĩ iqͥtatẽ.
eiꝰ tñ im̃quitatis nolit iste hr̃e m̾cedẽ nͥ frete resti¬
tuendũ ẽ alienũ qd̾ ꝑfurtũ clanculo auft: ⁊ res¬

Expanded text:
furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, invasionibus abstulerit reddenda potius quam donanda, censemus Zachei publicani ewangelico exemplo, qui cum hospitio Dominum suscepisset in vitam sanctam repente mutatus, 'dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos holitanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et res
Abbreviated transcription (Latin):
erũt rapi ne malicia mutaret intllc̃m illoꝵ si
ad illam p̃destin atõnẽ ⁊ uocatõnẽ q̃ ẜm ꝓpoitũ¬
⁊ sñ pnĩa ẽ. ꝑtine̾nt. ac ne qlqm p̃sũptor ita de
ocuiltis iudicet alienis ut dicat. iõ ñ rapti it̃ de
hac uita añꝙͣ eẽnt fidei desertores. qr ĩ ead̾ inta
ñ fidelitꝰ ambulabant ⁊ hoc ĩ eoꝵ cordibꝰ nouerat

Expanded text:
tuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secust, pertinerent. ac ne quisquam praesumptor ita de occultis iudicet alienis, ut dicat: \'Ideo non rapti sunt ex hac uita, antequam essent fidei desertores, quia in eadem uita non fideliter ambulabant et hoc in eorum cordibus nouerat
Abbreviated transcription (Latin):
rapĩe ⁊ sc̃ie qui st̃ abscõditi ĩ xp̃o. ne ante ꝙͣ sint
ad hec ꝓdoner uerisimili s̾mone capiant᷑ ⁊ auitatis
itin̾eꝰ deusent. Deĩde aꝑtiꝰ qͥd eis timeat ostm̃dens
Unete inqͥt ne qͥs uos decipiat ꝑ phile phiã ⁊ ĩanẽ
seductõnẽ Em t̾ditõnẽ hõĩm ẜm elemta nñdi ⁊ nõ¬

Expanded text:
ae, qui sunt absconditi in Christo. ne ante, quam sint ad haec idonei, uerisimili sermone capiantur et a ueritatis itinere deuient. deinde apertius, quid eis timeat, ostendens: Videte, inquit, ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum traditionem homi
Abbreviated transcription (Latin):
tõne incedentẽ: qł capilli u̾ticẽ ꝑambulãdo calcar
Itẽ ĩ eod̾ psalmo. qd̾ scͥptũ÷. lingna canũ tuoꝵ ex
mimicis ab ip̃o : ñ sꝑ ĩ malo accipiendi sẜ canes.
ualentes latrare ⁊ amantes dormitare. ꝓfecto. ⁊
laudabiles canes eẽnt si ⁊ latrare soxẽt ⁊ngila¬
re amarẽt. Et c̾te illi trecenti numo ꝑ cruas
littam sacratissimo ñ elige̾nt᷑ ad uictoriã faciendã
qui tamꝙͣ cane̾ lambent aqm. nͥ aliqd magnum
signisicarẽt. Uigilant .n. ⁊ latrant boni canes. ⁊ ꝓ¬

Expanded text:
bulando calcaret. Item in eodem psalmo quod scriptum est, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso; non semper in malo accipiendi sunt canes. escientes latrare, et amantes dormitare : profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent, et vigilare amarent. Et certe illi trecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam faciendam, qui tamquam canes lamberent aquam, nisi aliquid magnum significarent. uigilant enim et latrant boni canes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥa de illis penas poscebat ĩsama cũ alii ꝓuocandis ĩ
se gladiis hom̃ qͦs ut ab eis ferirẽt᷑ morte t̾rebãt
alii ꝑ uaria p̃cipicia. alii ꝑ aq̃s.alĩ ꝑ ignes ĩ mor¬
tes uarias usq̃quaꝙ se mittebãt. ⁊ aĩas ferales a se
S illatis supplicũs ꝓiciebãt: horrebãt ista plurim̃
tholias. Si innocentiã ur̃am mala ista ñ polluunt.
quõ dictis orbẽ x̾anũ uł Ralsis uł c̾te ignotis cecili¬
anĩ pccis eẽ pollutũ: Qnõ uos nefario sceleᷤ ab
unitate catholica tãꝙͣ ab area dñica seꝑatis que
usq ad tẽpꝰ uentilatõis ncc̃e ẽ ut ħ̾eat frumẽtũ ĩ
horreo recondedũ ⁊ paleam ignib cõsum̃dã. atq
ira quibdã rõ reddebat᷑ ut aliqui ad unitatẽ catho¬
licã ⁊̃ u̾micicias ꝑditoꝵ ꝑati sustine ciansirent.
S plures ꝓͣnis id uellẽt. eos tñ hoĩes quibꝰ tanta¬

Expanded text:
propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaquesibi illatis suppliciis projiciebant? 16. Horrebant ista plurimi in tholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos t
Abbreviated transcription (Latin):
suũ timere cõpulsus ẽ si ad illoꝵ patͦciniũ ꝯfugiss.
Quis eu̾sori minari saltẽ audebat: Qͥs cõsũptorẽ
⁊ incendioꝵ mortisq p̃sentis pessimoꝵ ẜuoꝵ:
Ut liberi ascẽde̾tt tabule frangebant᷑. extorta
debitorib cyrog̃pha reddebant᷑. Quicũq dura
illoꝵ u̾ba cõtẽpserant durioribꝰ u̾bi̾b q̃d̾ iubebãt
faceꝰ cogebant᷑. In nocentiũ qͥ eos offenda̾nt do¬
mus ad deponebant᷑ ad solũ. aut ignibꝰ creme¬
bantꝰ. Quidã pr̃esfamilias honesto loco nati ⁊
geno̾so cultu educati. uix uiui post eoꝵ cedes abla¬
ti st̃ uł iũcti ad molam.⁊ eã iñ gyrũ duce̾ tãꝙͣ
Ium̃ta ꝯtẽptibilia ubeꝰ adacti st̃. Qd̾ .n. de legib
auxiliũ a ciuilib potestatib adilsus eos aliquid
ualust: Quis ⁊̃ ꝑfentia eoꝵ osfficialis anelaust:
Quis ⁊ d̾ illi noluissẽt exactor exegit: Qs eos qͥ
eoꝵ cedib extiñti st̃ uĩdicare tẽptauit. Iisi qd

Expanded text:
suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
dño salutẽ. Priꝙ ad rẽ uemiã de qua tue
qr scͥpsũ ẽ. uos ĩ lib̾tatẽ uocati estis fr̃es. mi ne lib¬
tatẽ ĩ occasionẽ carnis detis s ꝑ caritatẽ seruite
ĩuitẽ. Eum gͦ uł hoc ip̃o officio litta̾ꝵ ꝑ caritatẽ
qd̾ scͥpsi nouit dñs ꝙ ñ solũ te diligã. s ita diligã
ut me ip̃m. qñ qͥdẽ mꝰ bñ sũ consts bona me tibi

Expanded text:
NO SALUTEM. Priusquam ad rem ueniam, de qua tuae quia scriptum est: Uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per caritatem seruite inuicem. cum ergo uel hoc ipso officio litterarum per caritatem quod scripsi, nouit deus, quod non solum te diligam, sed ita diligam ut me ipsum, quando quidem b
Abbreviated transcription (Latin):
reuocasse. Nam ⁊ illi tres discpłi ante quoꝵ oculos
uenisset. S qr cũ illo erant ip̃m eẽ c̾cisłime retĩ¬
nebant. at .n. corpꝰ ipm̃ erat ĩ quo resurrexit. Qd
hoc ad rem: Nã ill& utiq ip̃m corpꝰ erat ĩ quo
tilũ nouisset. ñ utiq agnostet. An uo̾ ad limamta
aliũd ꝙͣti. Ita .n. sigficare uoluit tactũ spnritatẽ
.i. accessũ sidei se requreꝰ qua credit᷑ eũ excelsũ ẽẽ
cũ pr̃e. Et qd ib illis duob ĩ fractõne ponis ei eoit᷑

Expanded text:
reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum ocuenisset; sed quia cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo tulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fidei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est
Abbreviated transcription (Latin):
Et emis m̃ qͥt ĩ illo repleti qui ẽ caput oĩs pͥnapat̾.
⁊ potestats. ꝑ pͥnopat᷑ .n. ⁊ porestates suꝑsticio gen¬
tiliũ uł philosopbi seducebant. p̃dicantes illa q̃m
uotant theologiã ꝑ elem̃ta huius m̃di. Caput
cũ eos dicit̃ corpꝰ fcõs illꝰ capitis dicendo. Et estis
T̃illo repleti qui ẽ caput oĩs pͥncipatꝰ ⁊ potestati᷑.
hinc iã ne umbris iudaismi seducat᷑ adĩgit. In
quo ⁊̃ cauĩcisi estis ca̾idisione ñ manusca ĩ expohi¬
atõne corꝑis carnis uł sit̃ aliqͥ hñt ĩ expohatõe¬

Expanded text:
i est caput omnis principatus et potestatis. per principatus enim et potestates superstitio gentilium uel philosophi seducebant praedicantes illam, quam uocant, theologiam per elementa huius mundi. caput cum eos ostendit corpus factos illius capitis dicendo: Et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Hinc iam, ne umbris Iudaismi seducantur, adiungit: In quo etiam circumcisi estis circumcisione non manu facta in expoliatione corporis carnis —
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixit sectam᷑ exẽplũ. Sui cũ eẽt utiq sñ pccõ ait
mulieri qͣm ꝑt̾riti illi relq̃rant. Nec ego te ꝯdẽpnabo.
uade iã deĩceps noli pͨcare. Potuit .n. metuere flagici¬
ret qͥ erat sñ pccõ. At ille ñ constĩa pauid̾ s mĩa
ꝑce̾ potuit: qͥd metuis innocẽtiã: Et ne delictoꝵ nõ
donator s aꝓpbator uide̾t᷑: uade inqͥt iã deĩceps noli
Pcare. ut se hõi peꝑcise ñ hõis culpã sͥ placuisse mõ¬
strarz. Iam uides gͥ de roligione descendeꝰᷤ. nͨ nos socie¬
tate cͥminũ obstͥngi qd̾ int̾cedimꝰ plerũq ꝓ scełatis

Expanded text:
hoc dixit. sectaremur exemplum, qui cum esset utique sine peccato, ait mulieri, quam perterriti illi reliquerunt: Nec ego te damnabo; uade, iam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiret. qui erat sine peccato. at ille non conscientia pauidus sed parcere potuit, quid metuis innocentiam? et ne delictorum non donator sed approbator uideretur: Vade, ait, deinceps iam noli peccare, ut se homini pepercisse, non hominis culpam sibi placuisse monstraret. iam uides igitur de religione descendere nec nos societate criminum obstringi, quod intercedimus p
Abbreviated transcription (Latin):
stlo meo multũ ꝓperanti ut iã in nas consrcinto
auxiliũ de tribufatõe. eũ tribulenti ssima ere sosttee
misit ĩ portũ. quo tu pelago t̾nqͥlliore ⁊mest.
ipĩ marie t̾nqllitati minime credẽs. ⁊ qui er iudi¬
m̃tis exopiendis atq nutenois te diat &ci auat

Expanded text:
stilo meo multum festinanti, ut iam in naui constituto auxilium de tribulatione eum turbulentissima tempestate misit in portum, quo tu pelago tranquilliore permeasti ipsi marinae tranquillitati minime credens, et qui eius rudimentis excipiendis atque nutriendis te dedit, grat
Abbreviated transcription (Latin):
Quis aut̃ ẽ iñ hac uita sñ aliqͦ pccõ: S eũ dicimꝰ
bonũ cuiꝰ p̃ualent bona. eũq opiiũ: qͥ pͣcat min¬
mũ. Idcto ip̃e dñs quos dicit bonos pp̃ ꝑticipatõnẽ
gr̃e diuine. eosdẽ etiã malos dicit pp̃ uicia ĩ firmita¬
bonos docebat orare ñ malos. quibꝰ p̃cepit uͭ dice̾nt.¬

Expanded text:
est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitaur. nam utique bonos docebat orare, non malos, quibus praecepit, ut dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ꝓ ĩpũs eciã orandũ ẽ: Ita  plane. Quĩm.
hoc p̃opit d̾s ẽ. Nec tñ hoc pacto societatis nor¬
adiũcot ĩpioꝵ quib ⁊ ip̃e ꝑcendo ⁊ bitã salutẽꝙ
largie̾ndo: ñ utiq sociat᷑. Consiliũ que eiꝰ qͣntũ
hant uolumꝰ adduci ꝓ quibꝰ int̾uenimꝰ. ñ eoꝵ
pccĩs uł ꝑcimꝰ uł fauemꝰ. Nam qͦsdã quoꝵ cri¬
mina mãifesta st a mã seultate libatas. a so¬
cietate tñ remouemꝰ altaris ut penitendo pla¬
ꝯtẽpserant seq ip̃os pimiendo. Nam nicħ aliud
agit quẽ uãcit̾ penitet nͥ ut io qd̾ male feo̾t

Expanded text:
o impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quantum hanc uolumus adduci, pro quibus interuenimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina mcietate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placontempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr concessũ ẽ hoc baptisma accepturis młti cũ
eis lanare uoluerũt. Ieiumũq laxare. hiis uͭ potii
dssputatis monoo ut ea q̃ p̃locutus lũ sernes qͣntum
potes. ut decet ecc̃e prudẽtẽ ⁊ paciaicũ filiũ alia qus ⁊
int̾rogasti si dñs uoluerit alio temꝑe expediam̃¬

Expanded text:
 concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expediam
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ fortasse rõne uã dici pot̃. uł sñ fidei lalie neso¬
xi. Q hint conantꝰ essiceꝰ uñ oĩd aꝑtissimi hetici iu¬
dicant᷑. aĩas ꝑuuloꝵ nicħ mali ex adam trahe qd̾ siti
Iauachro regn̾atõis expiandũ. Nã pelagis de hacre
argum̃tatõ q̃ int̾ alia eiꝰ dãpnabilia ⁊̃ apłice sedis

Expanded text:
rtasse ratione uera dici potest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conantur efficere, unde omnino apertissimi haeretici iudicantur. animas paruulorum nihil mali ex Adam trahere, quod sit lauacro regenerationis expiandum. nam Pelagii de hac re argumentatio. quae inter alia eius damnabilia etiam litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqñ ꝓgredit᷑ ut t̃ post actã pñĩam. post altaris
recõtiliatõnẽ uł similia uł gͣuiora ꝯmittant. et
tͥbuit ꝙͣ añ tͥbuebat largissima muna uite ac sa¬
lutis. Et ꝙͣuis eis in ecca locus ille penitendi ñ
Ex quo numero si qͥs nob̾ dicat. aut date michi
iterũ eidẽ penitendi locũ aut desꝑatũ me ꝑm¬
tite ut faciã qͥcqͥd libuerit qͣntũ meis opibus
adiuior ⁊ hũanis legib ñ. ꝓhibeor. ĩ scortis oĩꝙ
lixia dãpnabłi quid̃ apd̃ dnm̃. s apd̃ hoĩes płe¬
rosq eciam laudabili aut si me ab bat neqͥtia reuoci¬

Expanded text:
as progreditur, ut etiam post actam penitentiam, post altaris reconciliationem vel similia vel graviora committant. Et tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera vitae et salutis. Et quamvis eis in aeclesia locus ille penitentiae non ex quorum numero si quis nobis dicat: \'Aut date mihi eundem iterum paenitendi locum aut desperatum me pronuntiate, ut faciam, quicquid libuerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, aut si me ab hac nequitia reuoca
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliscondito ira d̾i adĩpleci sẜ. ⁊ responde̾t᷑ qd̾ ĩ
ennͣgłio dom̃ ẽ. Ex fructibꝰ eoꝵ cognoscetis eos cõ
parturiuit ĩiũstĩam ⁊ concepit dolorẽ ⁊ peperit
de absconditis iudiciis dĩ int̾nis cogitatõnũ suaꝵ
tãꝙͣ in uentre ad ĩpleti st̾. bona oꝑa: boni filũ st̾.¬

Expanded text:
in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis eos, conparturiuit iniustitiam, concepit dolorem et peperit de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni fil
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ciues slmꝰ. Non .n. aliũde bã ciuirais. aliunde
Itaq si oĩs prudentia tua ꝙͣ consulẽ conaris reb
hũanis. si oĩs forcitudo q̃ mulłẜ iiqͥtato adusite
t̾reris. Si oĩs tẽꝑantia qua iñ tanta labe neqͥtr¬
me consuetudins hõim a corruptõil te ab slines.
si oñs iustĩa qua rͨte Iudicando sua ouꝙ dustͥbus
id laborat. id nitit᷑: ut hnꝰ quib uis bt bñ sit sal
cati. habent flios nc̃ nouellas cõstabilitas fliaᷤ
ornatas sic̃ siłitudĩnẽ tẽpli. cellaria plena erucᷤ¬
tanta ex hoc ĩ hoc: fecundas oues & assos boues.
nͨ macerie ruma deformet p̃diũ. n litigamoueo
clamor ꝑsonet ĩ plateis eoꝵ ita ut ñ erat ue
uirtutes tue sic̃ nͨ istoꝵ bĩtudo. hic .ñ. ad uõ¬

Expanded text:
aliud Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salucati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec isto
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eã ꝑ molestias corꝑales redibere ꝯpellitur:
pcti quo male ablata ẽ penas luit. S ĩ huma
nũ ñ ẽ eciã ꝓ talibꝰ int̾cedeꝰ. tãꝙͣ ꝓ reis cͥminũ
nõ ad hoc ut mime restĩtuant᷑ ablata. s ne fru¬
stra hõ ĩ hoĩem seuiat. Ille p̃sertĩ qui iã remi¬
sit culpã. s ãrit pecuniã. ⁊ frauoari metuit. nõ
expetit uindicari. Demq ĩ talib causis si ꝑsu¬
misicordes ⁊ in ip̃o dubio nolũt hoi ꝓ iñcerta
pecunra c̾ta infre supplicia. Ad hanc mĩam¬
D ꝓ istis magis apd̾ eos qui repetũt ꝙͣ apd̾ eos
qui iudicãt intbedeꝰ cõuenit. ne ip̃e uideat᷑ auf̾¬
re. qui cũ hẽat potestatẽ ñ cogit red de̾ ꝙͣuis ĩ
cogendo nta debeat ad hib̾e integͥtatẽ ut ñ amit¬
tat hũanitatẽ. Ild̾ uo̾ ꝑfidentissime dixim eũ qͥ ꝓ
hoĩe ad hoc int̾uenst ne male ablata restituat. ⁊

Expanded text:
dum eam per molestias corporales reddere compellitur, dum eam per molestias corporales reddere compellitur, peccati quo male ablata est poenas luit. Ergo quiacedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persumisericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misersed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa consulendi caritate. ⁊ nicħ siat ĩmanitꝰ ił
thumanit᷑. Ita formidabit᷑ ultio cognitoris ut
nͦ int̾cessoris religio ꝯtẽpnat᷑. qr ⁊ plectendo
⁊ ignoscẽdo hoc solũ bñ agit ᷑ ut uita hõmm
corsgat᷑. Qd̾ si tanta ẽ ꝑu̾sitas ⁊ impietas ut
ei corrigende nͨ disciplina possit pot ꝓdesse. nͨ ueniã.
a bonis tñ int̾cessione atq cõscĩa qm d̾s cernst.
Qd̾ aut̃ iñ epła tua seqͥ᷑ ubi dicis. Um̾ ñt ut
mores nrĩ st̃ ⁊ scelis penã sͥ cupiũt hot̃es relaxa¬
ri: ⁊ id pp̃ qd̾ scelus admissũ ẽ. possideꝰ pessiium
hõim genꝰ ꝯmemoras. cͥ penitendi medicina oĩo
s ut dixi: cũ restitui pͭ. plerũq .n. qͥ auft̾ admit¬
tt sũ alios patiendo malos. si ip̃e male uiũendo.
nͨ aluid ht̃ ũde restituat. Huic certe ñ possumus
atus dũ existimat᷑ hr̃e qd̾ reddat: nulla ẽ m̃ i qͥtaᷤᷤ
qr ⁊ si ñ ẽ unde reddat ablatã pecuntã. mi̾to tñ

Expanded text:
ia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tantaei corrigendae nec disciplina possit prodesse, nec venia; a bonis tamen intentione atque conscientia quam Deus cernit, d autem in epistola tua sequitur, ubi dicis, Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino sed, ut dixi, cum restitui potest. plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus iatus, dum existimatur habere quod reddat nulla est iniquitas, quia etsi non est unde reddat ablatam pecuniam, merito tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ petentes atq sperantes. dm̃ suꝑbi e sue resi¬
stentẽ. sentire minime ptuerũt. Uͥ ĩ errorẽ ab surais
beatũ eẽ sapientẽ. cogant᷑᷑ fatiᷤ uitã beatã. Aliqñ
eẽ sugiẽntẽ. Exaggeratis .n. malis corꝑis cedũt at
ĩ eoꝵ molestũs gͣusisimis abscedendũ ex hac bita
eẽ decernũt. u nolo dice᷑ qͣntũ sit nesis se ip̃m oc¬
cideꝰ hoĩem insontẽ: cũ oĩo ñ debeat uł nocentem.
Uͥ ĩ pͥmo illo libro tͥũ illoꝵ qͦs benigniñime et
studiosissime ꝑlegisti młta iã diximꝰ. S ct̾e consi¬
de̾tur nͨ suꝑbe s sobrie iudicet ᷑ quõ uita bã sit
qua ñ sapiens retenta fruit᷑ s illatĩs sͥ manib
careꝰ ꝯpllit᷑ Est apd̾ ciceronẽ ĩ extrema ut sis
ꝑte qͥnti tusculanaꝵ libri locus. pp̃ ħ ꝙ dico aĩada̾ᷤ¬

Expanded text:
uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdisbeatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pͭ. łĩa uita ꝑsolust᷑. hic .n. st̃ eedem u̾tutes in
actu. ibi ĩ effcã. hic ĩ oꝑe: iͥ ĩ m̾cede. hic ĩ officio:
iͥ in fine. Itaq õs boni ⁊ sc̃ĩ eciã ĩ torm̃tis ⁊ atro¬
cissimis dolorib sꝑ eent cũ quiblibet uirtutibus
eos eẽ miseros nulla rõ dubitaret. Pietas gͥ .i. uer̾
aut leniat. ⁊ q̃ ad illam uitã salutẽꝙ ꝑdutat ubi nͨ
aliqͥd iã mali patiam᷑. ⁊ bono ss̃mo sẽpit̾noq ꝑfru

Expanded text:
 beata uita persoluitur. hic enim sunt eaedem uirtutes in actu, ibi in effectu, hic in opere, ibi in mercede, hic in officio. ibi in fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis cissimis doloribus semper essent, cum quibuslibet uirtutibus eos esse miseros nulla sana ratio dubitaret. Pietas igitur, id eaut leniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo sempiternoque per
Abbreviated transcription (Latin):
ore hoĩe possit. Int̾ aut̃ ab intĩore ñ possit. Qd̾ si
ab surdissime sentiunt᷑ magis .n. scĩ pleni erũt deo ñ
manes in tͥnsecus ab illo chdabunt᷑ extͥnsecus. nͨ ceci
iᵈ ab sceret. M eliꝰ gͦ id affirmamꝰ uͥ minsme dubi¬
tamꝰ. qd̾ hõ int̾i̾or uidebit dm̃ qui mͦ solus pͭ uide̾ ca¬

Expanded text:
riore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere ca
Abbreviated transcription (Latin):
qua corꝑa recepta uegetant᷑. Talẽ qͥpe actõnem
sig inficat dies octauusqui ⁊ pͥmꝰ. qr ñ auft̾ illam
requiem. s glorisicat. Non .n. redit in corꝑe difficttaᷤᷤ
ex corꝑe. qr nͨ corruptõ. O .n. corruptibile hoc ĩduere
spũ octaui sacram̃tũ neqͣꝙͣ latet quo signisicaretur
resurrectõ. nã ⁊ ꝓ octaua psalmꝰ sc̾bit᷑: ⁊ octaua die
ccũcidebant᷑ infantes. ⁊ ĩ eccaste ad duoꝵ testam̃toꝵ
sigficatãnẽ diat᷑. da illis septẽ. ⁊ illis octo. Reser
nulliꝰ erat. qui resurgens a mortuis nõ morẽt᷑ ⁊ mors
ei ultͣ nõ dñaret᷑. At postqͣm st̃a ẽ talis rrͦ ĩ corꝑe

Expanded text:
qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus, qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex cospiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, resenullius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, postquam facta est talis resurre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eis ꝑmit̾tit᷑ suꝑsticiose atq insidelit̾ sace :
Hii uo̾ qui de pagñus eungłicis sortes legũt¬
⁊ si optandũ ẽ ut ħ pociꝰ faciant ꝙ ad demoniã
ad negota stłaria ⁊ ad uite ħ uanitatẽ pp̃ aliã
uitã loq̃ntia oratula diuina uelle comĩte. ħ¬

Expanded text:
n eis permittitur superstitiose atque infideliter facere. Hi uero, qui de paginis euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc potius faciant, quam ad daemonia cad negotia saecularia et ad uitae huius uanitatem propter aliam uitam loquentia oracula diuina uelle conuerter
Abbreviated transcription (Latin):
ñpsnitas ssitudines dixit᷑ S q̃titũ intit mnt
obẜnatõnes sydeꝵ ad aerias qͣlitates actomodatas sicut
agͥtole uł naute obẜuãt. aut ad notanda ꝑtes mndi
cursũq aliqͦ uł aliunde dĩgendũ qd̾ gub̾natores na¬
usum faciũt ⁊ hii qui solitudĩnes arenosas. in ĩtiora
austri nulla c̾ta semita gͣdiũt᷑ aut aliqͥs ĩ dodrm̃a
utili sigurate sigͥficand̾ sit ñ nulloꝵ sydeꝵ aliqͣ cõme¬
moratõne: qͣntũ gͦ int̾sit int̾ has utilitates ⁊ ua¬
nitates hõim ad hoc obẜuantiũ sydera ut nͨ aeris
qͣlitates nͨ regionũ uias nͨ solos tẽpoꝵ numeros. nec
spiritaliũ siłitudines s qiͣ fatalia rex euẽta ꝑ quirãt.
qͥs ñ m̃clłigat: : S iã deiñceps uideamꝰ cũ ⁊̃ id ob¬
ẜuat ᷑ꝰ cũ pascha celeb̾mꝰ. ut sabbm occrat. Hoc .n.¬

Expanded text:
sticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus, cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat; hoc en
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in ip̃oꝵ auctoꝵ libus grecs tora atq ꝯtexta distes
maliuisti ⁊ indoctũ: qͥ cũ tã młta ĩ tua lingua nescas
eaꝵ rex frustͣ in aliena collge ambisti. an fortei
tũ grece iã q̃reꝰ. Si hoc ñ pudet hoĩem qrect̃ iatĩia
puerũ didicisse. nc̃ uelle diste gͣta barbatũ. pndebit ne
tandẽ in ip̃is latinis ignorare aliqͣ q̃ qͣm młti latini
docti decũ nesciant it hoc ip̃o sentis ꝙ te nobꝰ ma¬
gna ncc̃itate dicis onerosũ ĩ tanta doctoꝵ młtitudie
apd̾ carthaginẽ constitatus: Postremo fac te ae
oĩb q̃ a nob̾ q̃ris int̾rogatũ te esnaꝰ potuisse. Ecc̃e iã
doctissimꝰ ⁊ acutissimꝰ diceris. Ecte iã laudibꝰ ĩ cełũ re¬
greculus flatus artollit. Tu tñ mem̃to gͣuit̾atis tue
⁊ illã mereri laudẽ quo fine uolueris ut .s. eot seiie
ĩ tua ora suspensos gͣuissimũ ad ⁊ salub̾rimũ doceas. Id
ip̃m ꝗcqd ẽ gͣuissimũ ⁊ salub̾rimã ut ͣ teneas ⁊ r̾te

Expanded text:
 in ipsorum auctorum libris Graecis tota atque contexta discere maluisti, et indoctum, qui cum tam multa in tua lingua nescias, earum rerum frusta in aliena colligere ambisti! an forte ictum Graeca iam quaerere? si hoc non pudet, hominem Graecum Latina puerum didicisse, nunc uelle discere Graeca barbatum, pudebitne tandem in ipsis Latinis ignorare aliqua, quae quam multi Latini docti tecum nesciant, uel hoc ipso sentis, quod te nobis magna necessitate dicis onerosum in tanta doctorum multitudine apud Carthaginem constitutus? Postremo fac te de omnibus, quae a nobis quaeris, interrogatum respondere potuisse. ecce iam doctissimus atque acutissimus diceris, ecce iam te laudibus in caelum Graeculus flatus adtollit; tu tantum memento grauitatis tuae et illam mereri laudem quo fine uolueris, ut scilicet eos dissime iam in tua ora suspensos grauissimum aliquid et saluberrimum doceas. id ipsum, quicquid est grauissimum et saluberrimum, utrum teneas et recte
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ ex liñguis hoĩm atq mitantẽ. a tã ĩfelici
retinatulo abrĩꝑem. ⁊ cuidã sedi oĩno iñcõcusse
stabiliq religarẽ. Tu ne o diostore nͦ ꝑssum
tũ respios ĩsultantẽ tͥ cõtorto u̾siculo. S plane
puerile caput si sensꝰ assit ꝓdoneo colapho ꝯtun
sciãt alt̾. Tot ut suꝑt dixi legi dyalogos tot phi¬
los ophoꝵ alt̾tatõib aĩm inseruisti. Dic mͥ qͥs eoꝵ¬

Expanded text:
dentem ex linguis hominum atque nutantem a tam infelici dentem ex linguis hominum atque nutantem a tam infelici retinaculo abrumperem et cuidam sedi. omnino inconcussae stabilique religarem. tune, o Dioscore, nec Persium tuum respicis insultantem tibi contorto uersiculo sed plane puerile caput, si sensus adsit, idoneo colapho contusciat alter? tot, ut superius dixi, legisti dialogos, tot philosophorum altercationibus cor inseruisti! dic mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
stentũ repente qiͣ obsurdescentẽ cohib̾e ab hũs
Qͥd in. aͦ indicat ꝙ cũ dixisses ĩ bac re penstus
p̃itẽ nauigaturo. S qd ẽ q̃so te qd addidii naui¬
dedecoris ñ deb̾em. Nimirũ putas ꝙ aq̃ marma
dedetꝰ abluat᷑ Ꝙ si ita eẽt. meũ c̾te qͥ nauigatũ¬
ñ sũ ĩexpiatũ remanet. Scͥbis t̃ nosse me qm̃ tͥ
molestissimũ sit oneri eẽ cuipiam ⁊ attestaris
solũ dm̃ nosse ꝙ minia ncãcate ꝯpulsus ħ recis.
hic sane cuĩ epim tuã legem sans adisti amimi
cognosc̾e̾ nõtatẽ tuã. cu ecre mꝰ assers Ticis
Mores hõim ñ igno ratis qͥ ꝓdiues sł ad umiꝑand̾¬
⁊ ꝙͣ si int̾rogatꝰ qͥs ñ rinderit. indoctus ⁊ hebes pu¬
tabit᷑. hoc loco ue̾ exarsi ad rescͥbend̾ t᷑. hoc .n.
languore aĩmi tui penet᷑sti m ptus ⁊ irrupisti
ĩ curas meas ⁊ dissimulare ñ possẽ qͣntũ me d̾s
adiuuar mederi tͥ ñ uͭ de tuis qõnibꝰ enodãdis
explicandisq cogitarẽ. s ut felicitatẽ tuã pon¬

Expanded text:
stentum, repente quasi obsurdescentem cohibere se ab haliud indicat, quod, cum dixisses in hac re penitus praestem nauigaturo. sed quid est, quaeso te, quod addidisti \'nauidedecoris non deberem? nimirum putas, quod aqua marina dedecus abluatur. quod si ita esset, meum certe, qui nauigatunon sum, inexpiatum remaneret. 3. Scribis etiam nosse me quam tibi molestissimum sit oneri esse cuipiam, et attestaris solum Deum nosse quod nimia necessitate impulsus hoc feceris. Hic sane cum epistolam tuam legerem, satis adverti animum cognoscere necessitatem tuam, cum ecce mihi affers et dicis: Mores ho si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur. Hoc loco vero exarsi ad rescribendum tibi: hoc enim languore animi tui penetrasti mihi pectus, et irrupisti in curas meas, ut dissimulare non possem, quantum me Deus adjuvaret, mederi tibi; non ut de tuis quaestionibus enodandexplicandisque cogitarem, sed ut felicitatem tuam pen
Abbreviated transcription (Latin):
sñ pocõ: Qd̾ cũ illis dixiss a quibꝰ ei offerebatur
punienda pͨcat̾x. ut qui scĩret se sñ pccõ eẽ. prior
ĩ illã lapidem mitte̾t. cecidit seuitia trem̃te ꝯstĩa.
cui cessit ĩpietas iudeoꝵ. Eedat humilitas obseq̃n¬
tiũ. cui succedit suꝑbia ꝑseãntiũ. Cedat confessio
fidolis cui cessit simulatõ tẽptatoris. Malis parce
uir bone. qͣnto melior: tanto esto mitior. Qħto fis
celsior potestate: tanto huilior fiere potestate. Ergo
quidẽ intuens mores tuos. applłaui te uirũ bonum.

Expanded text:
 quod cum illis dixisset, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente consciestianorum, cui cessit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃as dispossturꝰ eit. S̾uaret hũc locũ. Nam si hac ille
monusiset ut post cibos alios sꝑ acciꝑet᷑ credo qd̾¬
morẽ illũ nemo uariass. Cum uo̾ ait apłł de hoc
ĩuicẽ expͦtate ħ qͥs efurit. domi manducet. ut ñ ad
iuditiũ cõuenitis. statĩ lb̾cexunt. ceta̾ aut̃ cũ uenoͥ
ordinabo. Unde intlłigi dat᷑ qr mbtũ erat ut ĩ epła
totũ illis agendi oedinẽ mslmar. quẽ uniusa per
orbem s̾uat eccͣ ab ip̃o ordinatũ eẽ ꝙ nlła hoꝵ
delectauit ut uno c̾to die ꝑ annũ quo ip̃am cenã
dñs dedit. rãꝙͣ ad insigniorẽ ꝯmemoratõnẽ past abo̾
offr̾i ⁊ accpi placeat corpꝰ ⁊ sangͥnẽ dñi. honestius
Epp̃ neminẽ cogimꝰ añ dñicã ilłã cenã prandeꝰ. ẜ nłł¬

Expanded text:
esias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. cum uero ait apostolus de hoc tate. Si quis esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis, statim subtexuit, caetera autem cum venero ordinabo . Unde intelligi datur quia multum erat ut in Epistola totum illis agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla horum delectauit: uno certo die per annum, quo ipsam cenam dominus dedit, tamquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius quapropter neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere,
Abbreviated transcription (Latin):
cibi. Nam iõ ꝑ uni̾sũ orbem mos iste s̾uat᷑. Neq
ad illud sacͣm̃tũ accipiend̾ conueire debent. Aut sicut
faciebant quos apłs arguit ⁊ em̃dat. mẽsis Nus ita mi¬
ste. Nãd saluator quo uehem̃tiꝰ ꝯm̃dai mistĩs illiꝰ
altitudinẽ. ultimũ hoc uoluit insliiare cordibꝰ ⁊ me

Expanded text:
cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius alti
Abbreviated transcription (Latin):
pctc̃is lib̾ ⁊libator muenst : Si gͦ nos uirtꝰ uera
delcãt: ei dicamꝰ ꝙ ĩ eiꝰ facͥs licti̾s legiinꝰ. Diligam
te dñe uirtus mea. Et si ue̾ bĩ eẽ uolumꝰ qd̾ nolle
ñ possumꝰ. id qd ĩ eid̾ lnti̾s didicimꝰ sido corde tene¬
amꝰ. bs̃ uir cuiꝰ ẽ nom̃ dñi spes eiꝰ. ⁊ ñ respexit m̃
uanitates ⁊ insansas mẽdates. Qͣta ẽ aut̃ uanitas¬

Expanded text:
uenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beati esse uolumus, quod nolle non possumus, id, quod in eisdem litteris didicimus, fido corde teneamus: Beatus uir, cuius est nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias mendaces. quanta e
Abbreviated transcription (Latin):
mala eiꝰ eũc bono consilio ⁊ dĩno mune̾ fortit᷑ re¬
rimꝰ. cũ bonoꝵ et̾noꝵ fideli dĩ ꝓmissione ⁊ fideli
ña exptatõne gaudemꝰ. ad hoc nos exhortans ait
apłs. Spe gaudentes. In tribulatõne patie̾ntes. O
na tolerare. iñ altã qͣla debeamꝰ iperare mõstrauit.
cuiꝰ ⁊ illi grãm merent᷑ nͥ elati inflatiq suꝑbia ĩamt᷑
conarent᷑ istam uitã beatã ip̃i sͥ face̾ qd̾ salus d̾r uã¬
citꝰ cultorib p̾t hãt uitã se largiturũ eẽ ꝓ misit.
Samor qͥue ẽ eidẽ ciceronis illa snr̃a uͥ ait. Nim
hec quid̾ uita mors ẽ : qͣm lam̃tari possẽ si liberet.¬

Expanded text:
ino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostalia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, monstrauit. cuius et illi gratiam mererentur, nisi elati inflatique superbia inaniter conarentur istam uitam beatam sibi ipsi facere, quod solus deus ueraciter cultoribus suis post hanc uitam se largiturum esse promisit. sanior quippe est eiusdem Ciceronis illa sententia, ubi ait: Nam haec quidem uita mors est, quam lamentari possem, si liberet
Abbreviated transcription (Latin):
de mustoꝵ cordil cure maiores gͣuioresq seclude̾nt.
aut si aliã ex illis ĩ animis eoꝵ nimia consuetudi̾e
remane̾nt ñ ⁊̃ ip̃a obliuione sepelire mallẽt recor¬
data ꝙ ineptia uꝑnde̾ q̃sita. cũ ĩ ip̃a ⁊̃ scolari leustate
⁊ rethoricis cathedris ita obmutussse atq obtor¬
puisse iudeant᷑ ut a carthagine ipponem qͦ exponi
possẽt mittenda existimẽt ᷑ ubi tã insolita ac oĩno
peg̾na st̃ ut si uellẽ pendendi cura inspice̾ aliqͥd
res. si huic tuo studio defuerunt ñ mͦ a me ñ rep̃¬
foroꝵ. s grecoꝵ gmnasioꝵ mĩt ista solere eẽ ctamina.
Tu uo cã tĩ aymnasia cogitatõnẽ neosti ⁊ ea quoꝙ
ip̃a mueistĩ talibꝰ reb̾ nuda atq frigida u̾ has curas
i ea nc̃ sedet ep̃c. qͥ aliqñ ista pui̾s uendidit. ꝯ nͨ te
uolo eẽ adhut pnm ⁊ me iã eẽ pueriliũ reꝵ sic̃ nõ
uenditorẽ itil nͨ largitorẽ decet. Qcũ ita sint id est
eum due tante urbes latĩnaꝵ lita̾x artisices roma

Expanded text:
de inuitorum cordibus curae maiores grauioresque secluderent aut, si aliqua ex eis in animis eorum nimia consuetudine remanerent, non etiam ipsa obliuione sepelire mallent recordata quam ineptia respondere quaesita, cum in ipsa etiam scholari leuitate et rhetoricis cathedris ita obmutuisse atque obtorpuisse uideantur, ut a Carthagine Hipponem, quo exponi possint, mittenda existimentur, ubi tam insolita atque omnino peregrina sunt, ut, si uellem respondendi cura inspicere aliquid res si huic tuo studio defuerunt, non modo a me non reprfororum sed Graecorum gymnasiorum ista solere esse certamina.\' tu uero cum et in gymnasia cogitationem iniecisti et ea quoque ipsa inuenisti talibus rebus nuda atque frigida, ubi has curas te uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerilium rerum sicut non uenditorem ita nec largitorem decet. quae cum ita sint, id est cum duae tantae urbes Latinarum litterarum artifices, Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditõnẽ: si ñ eeñt. s ip̃a umusa ex adam massa dãp¬
nata. Qᵈ gͦ Nũt inde nascendo uasa ire ꝑtin ad debi¬
tã penã. Qd̾ aut̃ fiũt renasdẽdo uasa mĩe: ꝑtin ad ĩdebi¬
tã grãm. Ostendit gͦ d̾s iram sam ñ utiq animi ꝑt̾ba¬
hõ natꝰ ex muliere sicut ⁊ libro Iob sc̾ptũ ẽ breuis ẽ

Expanded text:
perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa misericordiaesuam, » non utique animi perturbahomo natus ex muliere, » sicut in libro Job scriptum est, « brevis est
Abbreviated transcription (Latin):
loctis lict̾i̾s tuis ubi me cõmoniissti ut debi¬
tũ redie̾r de residuis enodandis ꝯõnib quas iam
longe ante q̃suieras gͣtissimũ mn atq carissiũ deli¬
di̾ũ tui studũ ãpłiꝰ diffr̾i tolerare ñ potur et ꝙͣuis ĩ
medio acerui ocupatõnũ meag hãc tea p̃cipuad̃ ut ab
ea q̃ int̾rogasti respode̾m tͥ. Diutiꝰ aut̃ detua epła di¬
sputate nolo: ne hoc me ip̃m ĩpediat iã tandẽ reddeᷤꝰ
qd̾ debeo. Queris q̃ causa sit̃ cur ãniu̾sariꝰ dies cele¬
brande dm̃ite passionis ñ ad eund̾ redeat ãni diem.
sic̃ dies qua tradit᷑ natꝰ. Et deinde sb̾iĩgis si hoc sit
ip̃ sabb̾a ⁊ lunã. qͥd s uelit ĩ hac re obẜuatõ sabłn¬

Expanded text:
Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sab
Abbreviated transcription (Latin):
epẜa onerosus sum: tu de hoc ĩpetrasti tͥ qui me
sapientẽ applłasti. hĩc .n. ausus sũ hec ad te loqui
ut tͥ sapĩam ñ qualis inͥ sit ostentarẽ. s qͣlis esse
hic cõstantissima pietas: ibi sempit̾na felicitas.
a quo inthoatũ eẽ hũdit̾ gaudeo. nͨ ĩ eo qd̾ adhuc
ñ donauit incredulus. nͦ ĩ eo ꝙ iã donauit ingratꝰ
Non .n. meo uł ingenio uł mi̾to s eiꝰ dono sũ. si qͥd
laudabilitꝰ sum. Nã q̃dã acutissima ⁊ excellentissima

Expanded text:
a onerosus sum, \'tute hoc intristi tibi\', qui me sapientem appellasti. hinc enim ausus sum haec ad te loqui, ut tibi sapientiam, non qualis mihi sit, ostentarem, sed, qualis esse hic constantissima pietas, ibi sempiterna felicitas. a quo inchoatum esse humiliter gaudeo nec in eo, quod adhuc non donauit, incredulus nec in eo, quod iam donauit, ingratus. non enim meo uel ingenio uel merito sed eius dono sum, si quid laudabiliter sum. nam quaedam acutissima
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥncipia m̃tis eẽ ⁊ uniu̾o s quib̾ diuinitatẽ tͥbuit
⁊ aĩantes ẜͥaĩes q̃ uł ꝓdesse nob̾ soleant uł nocere.
sentiri aut uisu aut tactu pssint. Quoꝵ corpusculoꝵ con¬
cursu fortuito ⁊ mũdos ĩma̾biles ⁊ aĩantia ⁊ ip̃as aĩas
corꝑa cogit̾are. Que tñ ut cogitet ꝓginres dicit ab
ip̃is rebꝰ q̃s athomis formari putat defluere atq ĩ
aĩm introire sb̾tiliores ꝙͣ st̃ ille ꝓͥgines q̃ ad oculos
iẽiunt. nã ⁊ uidendi cam̃ hãc eẽ dicit ingentes qͣldã¬

Expanded text:
is\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus, quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi causam hanc e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩni̾to ad offm̃ suũ ꝑtin̾e arbitͣti st̃ stoicis ⁊ epyei¬
reis maxĩe ⁊ ꝓpe solis oĩno resiste̾. Idem qͥpe acha¬
demici qui platonici qd docet auditoꝵ ip̃a sucessio.
lere statuit q̃re cͥ succasit polemonẽ inueĩes. De
cui polemon: xenocͣtem inueĩes zenocrati ã disopło
achadame iam scolã suã reliqͥt plato. Qͫ ã ꝑtinet¬

Expanded text:
t Stoicis et Epicureis maxime et prope solis omnino resistere. idem quippe Academici qui Platonici, quod docet auditorum ipsa successilere statuit, quaere, cui successerit: Polemonem inuenies; quaere, cui Polemon: Xenocraten; Xenocrati autem discipulo Academiam, scholam suam, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
rona sapiũt deti̾us uide᷑. Uñ illi ĩpii postremo iñ¬
fructnosam agentes pm̃am eciã hoc int̾ młta dic¬
turi st̃. hii sł qͦs aliqñ hũimꝰ in derisũ ⁊ ĩ siłitudinẽ
ĩperii. nos insensati uitã illoꝵ estĩmabamꝰ insamã¬
conuptiliłib ad spiritalia sac̃m̃ta siłitudinẽ ducẽs:
t̃nsitũ illũ de alia uita ĩ aliam uitã qd̾ pascha noĩat᷑
⁊ qͣrta decima lua uoluit obẜuari ut ñ solũ pp̃ tp̃c

Expanded text:
rrena sapiunt deterius videtur. Unde illi impii postremo infructuosam agentes poenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum aesticorporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter