comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urmurant homines plerumꝙ qui ꝓp¬
terea dm uolunt colere. ut hic illis
bene sit: quando uiderint eos qui dm̃
ñ colunt. pollere atq florere felicitate tir¬
rena: se autẽ đm colentes laborare in an¬
gustiis in erumpnis: ceterisq difficulta¬
tib mortalitatis humanȩ. Contͣ hunc mor¬
psalmus dauid. ꝑ salmus iste conuenit da-¬
uid ꝓphete qui hic loquitur: ꝓpositus filiis
int ꝓlogum: ad cõmendationẽ rei quam
dicturus est. In scd̾a parte ponit xpm re¬
stoꝵ: & in eadem parte reprehendens stul¬
ticiam eoꝵ notat uanitates quib amato¬
res istius scł̃i sunt intenti. In tercia par¬
te ammonet iustos pauꝑes ne curent istos
mo om̃s in fide existentes. tam ex uideis.
qͣm ex gentib: tam liberos qͣm seruos. cu¬
iuscumq conditionis sint. dehortari ab ap¬
petitu terrenoꝵ ad amorẽ celestium: & sic
non eis erit in die iudicii timenđu. In
pͥmis autẽ multis faciunt eos attentos:
tum quia prudenter idẽ moralit̾ eis lo¬

Expanded text:
ustino homines plerumque, qui propterea volunt Deum colere, ut hic illis bene sit, quando viderint eos, qui Deum non colunt, pollere atque florere foelicitate terrena: se autem Deum colentes laborare in angustiis, jejuniis, caeterisque difficultatibus mortalitatis humanae. Contra hunc morpsalmus David. Psalmus iste convenit David prophetae qui hic loquitur, propositus filirologum, ad commendationem rei quam dicturus est. In secundo ponit Christum Restorum, et in eadem parte reprehendens stultitiam eorum, notat vanitates, quibus amatores istius saeculi sunt intenti. In tertia parte admonet justos pauperes, ne curent istos  hoc psalmo, omnes in fide existentes, tam ex Judaeis quam ex Gentibus, tam liberos quam servos cujuscumque conditionis sint, dehortari ab appetitu terrenorum ad amorem coelestium. Et sic non erit in die judicii timendum. In primis autem multis faciunt eos attientos, tum quia prudenter, id est moraliter eis lo
Abbreviated transcription (Latin):
suam. mittendo filiũ suũ: ut omĩs qui cre¬
dit in ipso ñ ꝑeat. s habeat uitã eternã.
Et ipse saluator factus est miscdia nr̃a:
de quo eidem dño ad laudem ipsus eccłia
dicit. Suscepimus d̾s miscdiam tuã÷ in
medio templitui. Bene miscđia di dicit᷑
filuis: quia per eũ misertus est nobis d̾s.
De quo etiam dicitur in alio psalmo. Ds̃
m̃s m̃s miscłia mea. Si tantũ peccata
dimitteret: misericors xp̃c dici potuiss.
S quia & culpas dimisit. & in suꝑ ȩternã
inmedio dicit᷑ positus: quiꝰ ad om̃s ȩqua¬
liter se habet. tam ad nobiles qͣm ad ig¬
nobiles: tam ad idiotas qͣm ad sapientes.
sicut scriptũ est. Quicũq inuocau̾it nom̃
dn: salius erit. Et it̾um. Quotqͦt autẽ

Expanded text:
ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et ipse Salvator factus est misericordia nostra. De quo eidem Domino ad laudem ipsius Ecclesia dicit: 10. Suscepimus Deus misericordiam tuam in medio templi tui. Bene misericordia Dei dicitur Filius, quia per eum misertus est nobis Deus. De quo etiam dicitur in alio psalmo: Deus meus misericordia mea . Si tantum peccata dimitteret, misericors Christus dici potuisset. Sed quia et culpas dimisit, et insuper aeternam in medio dicitur positus, quia ad omnes aequaliter se habet, tam ad nobiles, quam ad ignobiles: tam ad idiotas, quam ad sapientes: sicut scriptum est, Quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et iterum: Quotquot a
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Bene autẽ subiunctũ est. Scđm no¬
men tuũ ds sic & laus tua in fines terrȩ.
Quomͦ nom̃ tuũ ds ubiq terraꝵ diffusũ
in qua xpĩ nomen ñ sit auditũ. Et ue¬
re multi erunt iusti qui te laudabunt
quia iusticia plena ẽ dextera tua: quia
ꝑ omĩpotentiã tuã multos uistos iam cõ¬
uertisti. Multi sunt illiqui stabunt ad dex¬
terã tuã. Non solum multi erunt qͥ sta¬
bunt ad sinistram tuã: s ibi erit pleni¬
tudo massȩ ad dexterã constitutȩ. Et id̾o
letet᷑ mons syon. & exultent filiȩ uidȩ. ĩd
ter iudicia tua d̾ne. Tu enim iudicaturꝰ es¬
& uiuos & mortuos: & separaturꝰ paleas
a granis. Et si modo elecłi tui paguntur
multas molestias. adhuc int̾ malos positi
quia ñ discernunt᷑ adhuc tua iudicia. tc̃
ꝓfecto erit plenũ gaudiũ & ꝑfecta exulta¬
tio: qñ post iudicia data audituri st̃. Ueni¬
te benedicti patͥs mer. ꝑcipite regnũ quod
uob̾ paratum ẽ ab origine mundi. ꝑ syon

Expanded text:
nomen tuum Deus, sic et laus tua in fines terrae. Quomodo nomen tuum Deus ubique terrarum diffusum in qua Christi nomen non sit auditum. Et vere multi erunt justi, qui te laudabunt; quia justitia plena est dextera tua. Quia per omnipotentiam tuam multos justos jam convertisti. Multi sunt illi, qui stabunt ad dexteram tuam . Non solum multi erunt qui stabunt ad sinistram: sed ibi erit plenitudo massae ad dexteram constitutae: Et ideo 12. Laetetur mons Sion, et exultent filiae Judae. Id ter judicia tua, Domine. Tu enim judicaturus es vivos et mortuos, et separaturus paleas a granis : et si modo electi tui patiuntur multas molestias, adhuc inter malos positi, quia non discernuntur adhuc judicia tua: tunc profecto erit plenum gaudium, et perfecta exultatio, quando post judicia data audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Per Sion
Abbreviated transcription (Latin):
de in eius bonitate confidatis. si mala fe¬
aritis: quia ipse est terribilis: futurus
idex puniet impios: & rex quia suos
lsus: & qui erat tantũ in regno uideoꝵ.
m regnat suꝑ omnẽ terrã. Non illi suf
cit unam gentẽ habere sub se: ideo tan¬
m preciũ ex latere dedit. ut emeret orbẽ¬

Expanded text:
ne in ejus bonitate confidatis si mala fene in ejus bonitate confidatis si mala feceritis, quia ipse est terribilis futurus judex: puniet impios, et rex quia suos celsus: et qui erat tantum in regno Judaeorum, jam regnat super omnem terram. Non illi sufcit unam gentem habere sub se: ideo tantum pretium ex latere dedit, ut emeret orbe
Abbreviated transcription (Latin):
cecitas ex parte misrł facta est. ut pueri in¬
sensati clamarent calue calue: atq ita do¬
minus crucifigeret᷑ in caluariȩ loco: & san¬
quine suo fuso redimeret: & impleret᷑ qͦd
plenitudo gentiũ. intraret. In fultent gͦ
uani & hebetes & insensati: & dicant cal¬
ue callie. Uos autem sanguine illo redep̃¬
ti qui fusus est incaluarie loco. om̃s gentes
plaudite manib: ꝑ uenisse ad uos gr̃am.
Quid ẽ plaudite ͦ Gaudete. S quare ma¬
nib: Quia bonis oꝑib. Si tantũ uoce. ñ
bene: quia pigrȩ sunt manus. Si tantũ
manib nͥ hoc bene: quia muta ẽ lingͦ.
oncordent manꝰ & lingua: illa confiteati.¬
ur. illȩ oꝑentur. Iubilate deo. id ẽ tant̾a
audem dei m̃te cõncipite. que non
possit exprimmi uoce. & ita quod iubila
no sit illa inuoce exultationis: id est ñ solũ¬
dm̃ laudate corde: s etiam exultanti uoce
ilũ aliis annuntiate. Et subiung̃ cau¬
sam quare laudandus sit: dicens. Qm̃
qua potens & efficax suȩ uoluntatis. Et

Expanded text:
ecitas ex parte in Israel facta est, ut pueri insensati clamarent, Calve, Calve : atque ita Dominus crucifigeretur in Calvariae loco, et sanguine suo fuso redimeret, et impleretur quod plenitudo gentium intraret : insultent ergo vani, et hebetes, et insensati: et dicant, Calve, Calve. Vos autem sanguine illo redempti , qui fusus est in Calvariae loco; Omnes gentes plaudite manibus, pervenisse ad vos gratiam. Quid est Plaudite? Gaudete. Sed quare manibus? Quia bonis operibus. Si tantum voce, non bene: quia pigrae sunt manus. Si tantum manibus, nec hoc bene, quia muta est lingua. Concordent manus et lingua. Illa confiteatur, illae operentur. Jubilate Deo, id est, tantam laudem Dei mente possit exprimi voce, et ita quod jubilus ille sit « in voce exsultationis, » id est, non soluDeum laudate corde, sed etiam exultanti voce. Illum aliis annuntiate. Et subjungit caussam quare laudandus sit, dicens: 3. Qquia potens et efficax suae voluntatis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
attestationẽ facta est. Talia facere machinant᷑
peccatores. Iustus autẽ quid fecit: Id est dñs
qui utrãq partem iuste agit. nichil mali dunit¬
tendo impunitũ: nichil boni irremuneratũ.
qͥd fecit: Et hȩc int̾rogatio ñ fit ex ignorantia:
s ut doceat᷑ infirmoꝵ imꝑitia. Dñs fecit qd̾ suũ
erat. Unde facta int̾rogatione respondet᷑. Dñs in
temploscõ suo: dñs incelo sedes eiꝰ. Ipsi sunt tem¬
plum dĩ: in quib habitat dñs ꝑfidem. Unde
lum templũ sunt. s etiã celum: quos ãesignat
apłs cum dicit. Nostra autẽ conuersatio: in ce¬
us est. In illis residet dñs: tanqͣm incȩlo. Ex quib
uerbis ostendit᷑. qd̃ nec maiores ꝓ minorib deserit
dñs: nec ꝓ maiorib minores contẽpnit. Unde be¬
ne subdit᷑. Oculi eiꝰ in pauꝑem respiciunt: id est
respectus miseodie sciȩ ñ auertit᷑ ab homine
inhabitat. & sapientes qͥ eiꝰ fidẽ annunciant inha¬

Expanded text:
attestationem facta est. Talia facere machinantur attestationem facta est. Talia facere machinantur peccatores, Justus autem quid fecit? Id est, Dominus, qui utranque partem juste agit, nihil mali dimittendo impunitum, nihil boni inremuneratum, quid fecit? Et haec interrogatio non fit ex ignorantia, sed ut doceatur infirmorum imperitia. Dominus fecit, quod suum erat: unde facta interrogatione respondetur, 4. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Ipsi sunt templum Dei, in quibus habitat Dominus per fidem. Unde lum templum sunt, sed etiam caelum. Quos designat Apostolus, cum dicit, Nostra autem conversatio in caelis est . In illis residet Dominus tanquam in caelo. Ex quibus verbis ostenditur, quod nec majores pro minoribus deserit Dominus, nec pro majoribus minores contemnit. 5. Unde bene subditur, Oculi ejus in pauperem respiciunt. Id est, respectus misericordiae suae non avertitur ab homine inhabitat, et sapientes, qui ejus fidem annunciant, inha
Abbreviated transcription (Latin):
tiens. Parauerunt sagitas suas in pharetra. id est
aptauerunt sententias suas uenenatas in ipsa
sc̃a scriptura: que ita in se continet sententias.
quomͦ pharetra sagittas. Ad hoc scilicet paraue¬
runt. ut sagittent in obscuro rectos corde: so est
ut rectos fide ꝑcutiant. in obscuris sententiis: uł
in obscuro. so est in hoc qd̾ sacre script᷑e minus
capaces sunt. & qd̃ in fide minꝰ fundati. Obscu¬
ritas enĩ cordis: est ignorantia. Et qͥa ab istis tale
periculũ ĩminet: dicendũ est in dño confido.
Et ideo necessariũ est o dñe ut in te confidat᷑:
tamen de diuersis habet᷑. ut de humanitate ce¬
de diuinitate. & de p̃teritis & de p̾sentib ce de fu¬
turis. & ideo pluraliter enuntiat᷑: quia de plu¬
rib constat. Quam fidẽ perfecisti. id est ꝑfectam
&e integrã cordib fidelium gr̃a tua inspirasti.
&e doctrina intonasti: destruxerunt qͣntum in
ipsis fuit: &e denegauer̃t. Hec conuersio ꝓpter

Expanded text:
tiens. Paraverunt sagittas suas in pharetra. Id est, tiens. Paraverunt sagittas suas in pharetra. Id est, aptaverunt sententias suas venenatas in ipsa sancta Scriptura, quae ita in se continet sententias, quomodo pharetra sagittas: ad hoc scilicet paraverunt, Ut sagittent in obscuro rectos corde. Id est, ut rectos fide percutiant in obscuris sententiis. Vel in obscuro, id est, in hoc quod sacrae Scripturae minus capaces sunt, et quod in fide minus fundati. Obscuritas enim cordis est ignorantia. Et quia ab istis tale periculum eminet, dicendum est, In Domino confido. Et ideo necessarium est, o Domine, ut in te confidatur, tamen de diversis habetur: ut de humanitate, et divinitate, et de praeteritis, et praesentibus, et futuris: et ideo pluraliter enunciatur, quia de pluribus constat. Quam fidem perfecisti, id est, perfectam et integram cordibus fidelium gratia tua inspirasti, et doctrina intonasti: destruxerunt, quantum in ipsis fuit, et denegaverunt. Haec conversio propter
Abbreviated transcription (Latin):
alium montẽ transeat sicut passer. id est tanꝗͣ
iauta ee astuta: Unum montẽ teneo in quo
confido: quomͦ dicitis ut ad uos transeã tan¬
quam multi sint xp̃i : Aut si uultis montes ẽẽ¬
per suꝑbiã: opoitet quidem ẽt passerem pen¬
natũ uirtutib ce p̃ceptis dei s ea ipsa ꝑhibẽt¬
tur uolare in istos montes: ae in suꝑbis hominib
spem collocare. habeodomũ ubi requiescã: qr
in dño confido. Nam ce passer inuenit sibi do¬
mũ. Et factus ẽ. dñs refugium pauꝑi. Dicamꝰ
gͦ tota fidutia: ne cum xp̃m querimus. apud
hereticos amittamꝰ. In dño confido. Docemur gͦ
hiis uerbis: uersutas hereticorũ uitare senten¬
tias. Unde &e subdit᷑. Qm̃ ecce peccatores inten¬
derunt arcũ: id est scãm scripturã suis errorib
&e suis sensib applicauerunt. Quȩ scriptura recte
arcus dicit᷑: quia sicut ex arcu exit sagitta fe¬
riens: ita de script̾a ꝓcedit sententia cor ꝑcu¬

Expanded text:
alium montem transeat sicut passer , id est, tanquam alium montem transeat sicut passer , id est, tanquam cauta et astuta? Unum montem teneo, in quo confido. Quomodo dicitis, ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes eper superbiam, oportet quidem esse passerem pennarum virtutibus et praeceptis Dei. Sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido. Nam et passer invenit sibi domum : et factus est Dominus refugium pauperi . Dicamus ergo tota fiducia, ne cum Christum quaerimus apud haereticos, amittamus: In Domino confido. Docemur ergo his verbis versutas haereticorum cavere sententias. 2. Unde et subditur: Quoniam ecce peccatores derunt arcum. Id est, sanctam Scripturam suis erroribus et suis sensibus applicaverunt. Quae Scriptura recte arcus dicitur: quia sicut ex arcu exit sagitta feriens, ita de Scriptura procedit sententia cor percu
Abbreviated transcription (Latin):
beriticos. Est autẽ intentio illorũ. inuitare alios.
ut totam fidutiã suam defendendi se contra here¬
ticor.ponant in deo qui uerus est finis. Textum gͦ
psalmi uideamꝰ aduersus hereticos canendũ: qui
cõmemorando ae exaggerando uitã muttorũ in
ucła pecc̃oꝵ qͣsi soli apud ipsos iusti sint. ab unius
eccłȩ in atris utero & uberib nos auertere atꝙ
abripere moliunt᷑: affirmantes qd apud ipsos
sit xp̃e. & qͣsi pie studiose ꝙ monentes: ut ad
eos transeundo transmigremꝰ ad xp̃m: quẽ
sobabere mentiunt᷑. Notum est autẽ xp̃m
in ꝓphetia cũ multis nominib insinuaret᷑.
allegorice etiam montẽ appellatũ. Responden¬
dum ẽ. itaꝙ istis: ae dicendũ.¬
n dño confido: quomͦ dicitis anime meȩ trans¬
migra in montẽ sicut passer:: Acsi diceret. Cũ
tantũ montem habeat anima mea: in qͦ fidutiã
suã ponat. ut est xp̃c: qua ratione dicitis ut ad

Expanded text:
haereticos. Est autem intentio illorum invitare alios, haereticos. Est autem intentio illorum invitare alios, ut totam fiduciam suam defendendi se contra haereticos ponant in Deo, qui verus est finis. Textum ergo psalmi videamus. Adversus haereticos cavendum, qui commemorando et exaggerando vitam multorum in a peccatorum, quasi apud ipsos justi sint, ab unius Ecclesiae matris utero et uberibus nos avertere atque abrumpere moliuntur: affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque monentes, ut ad eos transeundo, transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. Notum est autem Christum in prophetia, cum nominibus insinuaretur, allegorice etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et dicenduno confido: quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montem sicut passer? Ac si diceret: Cum tantum montem habeat anima mea, in quo fiduciam suam ponat, ut est Christus: qua ratione dicitis, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
cinerem ẽẽ cognoscit: Aliud est autem iuidica¬
et pupillũ: aliud iudicare pupillo. Iudicat pupil¬
lum: etiam qͥ condẽpnat. Iudicat autẽ pupillo: qͥ
ꝓillo ꝓfert sententiã. Est gͦ desideriũ pauperũ
ueniat finis scłi. & fiat iudiciũ dei: ut separa¬
dis iustis ab impiis. iam ñ ultra p̃ualeant mali
nocere bonis. Et hoc est qd̃ sequit᷑ ut ñ apponat
ultra magnificare se homo super tetrã Explicit¬
itulus psalii sequentis ẽ: de psalmo nono.¬
in finem psalmus dauid. Incipit de decimo.
Etsens ꝑsuasio est dauid. id est illorũ qui in fide
ꝑsecte fundati sunt: qͥ ꝓpter scientiã scripturarũ.
quia uiriliter resistunt. contra hereticos. merito
duendi sunt dauid: dauio dico dirigentis minus
tundatos in fide: minus ꝙ eruditos in scripturis:
infinẽ. id est ad hoc ut instituta & p̃cepta xp̃i sut
as sinis. & sufficientia ad edificandã fidem contͣ

Expanded text:
esse ac cinerem agnoscit. Aliud est autem judicaesse ac cinerem agnoscit. Aliud est autem judicare pupillum, aliud judicare pupillo. Judicat pupillum, etiam qui condemnat: judicat autem pupillo, qui pro illo profert sententiam. Est ergo desiderium pauperum, ut veniat finis seculi, et fiat judicium Dei: ut separatis justis ab impiis, jam non ultra praevaleant mali nocere bonis. Et hoc est, quod sequitur: Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. TITULUS PSALMI In finem psalmus David. Praesens persuasio est David, id est, illorum qui in fide perfecte fundati sunt, qui propter scientiam Scripturarum, et quia viriliter resistunt contra haereticos, merito dicendi sunt David. David dico dirigentis minus fundatos in fide, minusque eruditos in Scripturis, In finem, id est, ad hoc ut instituta et praecepta Christi sint eis finis et sufficientia ad defendendam fidem contra
Abbreviated transcription (Latin):
dus habebunt: ad illam beatã stabilitatẽ ꝑuenire
ñ poterunt. Unde scriptũ est. Tollat᷑ impius: ne
uideat głam dei. Et tunc implebit᷑: qd̾ subinfert̃.
Desideriũ pauperum exaudiuit dñs. illud sciheet
desideriũ quo estuabant: cũ in angustiis e tri
bulationib huiꝰ scłi dñi diem concupiscerent. Et
hoc desideriũ: preparatio cordis eorũ erat. Unde
secutus adiungit. Preparationẽ cordis eorũ audi¬
uit auris tua. hȩc est cordis preparatio: de qua
inalio psalmo canit᷑. Paratũ cor meum ds̃. De qͣ
dicit apłs. Si autem qd̾ non uidemꝰ speramus: ꝑ
patientiã ex pectemus. Aurem autẽ d̃ei ñ membri
corporeũ: s misisodiam eiꝰ qua nos exaudit debe¬
mus aecipere. Et qd̾ est illud desideriũ ꝑauperũ
Serauditur᷑ ẽ dñs: nisi ut ueniat iudicare pu¬
illo & humili. id est ñ ei qui conformat᷑ huic scło:
qui omnia contẽpnit ꝓpter dm̃. & se puluerẽ

Expanded text:
dus habebunt, ad illam beatam stabilitatem pervenire dus habebunt, ad illam beatam stabilitatem pervenire non poterunt, unde scriptum est, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 33. Et tunc implebitur, quod subinfertur: Desiderium desiderium, quo aestuabant, cum in angustiis et tribulationibus hujus seculi, Domini diem concupiscerent. Et hoc desiderium praeparatio cordis eorum erat. Unde secutus adjungit: Praeparationem cordis eorum audivit auris tua. Haec est cordis praeparatio, de qua in alio psalmo canitur: Paratum cor meum Deus . De quo dicit Apostolus, Si autem, quod non videmus speramus, per patientiam expectamus . 54 Aurem autem Domini, non membrum corporeum, sed misericordiam ejus, quae nos exaudit, debemus accipere. 34. Et quod est illud desiderium pauperum, quod exauditurus est Dominus? nisi ut veniat Judicare pupillo et humili. Id est Ex Augustino, non ei qui conformatur huic seculo, sed qui omnia contemnit propter Deum, et se pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
illius: a&e non inueniet᷑. Iudicabit᷑ peccato suo: ce pe¬
ribit ipse ꝓpter peccatũ suum. Timeant gͦ pecca¬
tores ce maligni. qͥa conteret eos deus: ae maligni¬
tatem eorũ ad nicbilũ rediget. Consolent᷑ pauꝑes
laboiẽ ad eternam quietẽ ꝑducet. Dñs regnabit
in ȩternũ & in secłm scłi: ꝑibitis gentes de t̾ra
illiꝰ. Non regnabit dñs t̾reno imperio: s cȩlesti
Nam terrenũ regnum: transitoriũ est &e cadueũ
Transibit hoc regnũ tͣnsibit hoc secłm: succedet
aliud regnum ce aliud secłm: in quo dñs regnet
in ȩternũ. Quȩ est autẽ terra illius: nisi sc̃a ȩccłaᷤ
Tunc uere firma ce stabilita. q̃n mortale hoc indu¬
erit immortalitatẽ: &e corruptibile hoc induerie in¬
corruptionẽ. De qua t̾ra peribunt gentes. id est.¬
Non sic impii ñsie: s tanquã puluis quẽ ꝓieit
uentus a faciȩ t̾re. Quia enĩ nullum uirtutis pon¬

Expanded text:
illius, et non invenietur. Judicabitur ipse peccato suo, et peillius, et non invenietur. Judicabitur ipse peccato suo, et peribit ipse propter peccatum suum. Timeant ergo peccatores et maligni, quia conteret eos Deus, et malignitatem eorum ad nihilum rediget. Consolentur pauperlaborem ad aeternam quietem perducet. Dominus regnabit in aeternum et in seculum seculi: peribitis gentes de terra illius. Non regnabit Dominus terreno imperio, sed caelesti . Nam terrenum regnum transitorium est et caducum. Transibit hoc regnum: transibit hoc seculum. Succedet aliud regnum, et aliud seculum, in quo Dominus regnet in aeternum . Quae est autem terra illius, nisi sancta Ecclesia? Tunc vera, firma, et stabilita, quando mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem . De qua terNon sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Quia enim nullum virtutis pon
Abbreviated transcription (Latin):
sicut impii putant qͥ dicunt oblitus est d̾s: a u̾tit
faciẽ suam ne uideat in finẽ. La borans gͦ eccła illis
tẽporib tanqͣm nauis in magnis fluctib &e ꝓcellis:
tanqͣm dormientẽ excitat dnm: ut imꝑet uentis
&e tranquillitas redeat. Iamꝙ manifesto iudicio:
Sintelligentes & exuitantes dicunt. Propter qͥd irri
facere: Dixit enĩ in corde suo ñ requiret. S ñ est
ita: ut ipse cogitauit. Nam ludes qm̃ tu laborẽ
&e dolorẽ consideras iustorũ: ut tradas eos hoc
est impios in manus tuas: d est in potestatem
iudicii. Non te latet eorũ malicia: nec manꝰ tua
cessabit a uindicta. Tibi derelictus est pauper.
sit. ut tu sis tantũ spes eius. Iste pauꝑ illis ad
tempus est concessus ad puniendũ: tibi in fine
derelictus ad głificandum. Orfano tu eris adiutor.
cui impius fuit ꝑsecutor. Contere brachiũ id est¬
potentiã pecc̃ous &e maligni. Queret᷑ peccatum

Expanded text:
Sicut impii putant, qui dicunt, Oblitus est Deus, avertit Sicut impii putant, qui dicunt, Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat in finem. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, tanquam dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat . 30. Jamque manifestato judicio intelligentes et exultantes dicunt: Propter quid irrifacere? Dixit enim in corde suo, Non requiret. Sed non est, ita ut ipse cogitavit. Nam, Vides quoniam tu laborem et dolorem consideras: justorum. Ut tradas eos hoc est impios in manus tuas. Id est, in potestatem judicii tui. Non te latet illorum malitia, nec manus tua cessabit a vindicta. 31. Tibi derelictus est pauper. sit, ut tu sis tantum spes ejus. Iste pauper illis ad tempus est concessus ad puniendum: tibi in fine derelictus ad glorificandum. Orphano tu eris adjutor: cum impius fuit persecutor. 32. Contere brachium petentiam et maligni: quaeretur peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
resistent. mirificis factis suꝑare uidebit᷑. S ineli¬
nabit se & cadet. cum dñatus fuerit pauperũ ÷ id
est cũ quelibet supplicia irrogabit. resistentib
sibi serius di. Unde autẽ inclinabit se ce cadet.
Dixit enĩ incorde suo oblitus est ds: auertit. facit̃
miserrimus: dũ animus humanus in suis iniqͥta
seruat᷑ ad ultimã opportunã ꝙ uindictam: de qua
loquit᷑ cum subiungit. Exurge dñe deus exaltet᷑
potentia tua. Suꝑius enĩ dixerat. Exurge dñe non
confortit᷑ homo iudicent᷑ gentes in conspectu tuo:
id est in occulto ubi solus ds̃ uidet. Hoc factũ est
cũ impii ad magnã quȩ uidet᷑ hominib felicitatẽ
ꝑueniunt: suꝑ quos constituit᷑ legislator qualẽ
habere meruerunt. Nunc autẽ post illã occultã
penam atq uindictã: dicit᷑. Exurge dñe deus m̃s
a&e exaltet᷑ manus tua: ñ utiq in occulto s iam in
manifestissima gła. Ne obliiuscaris pauperum.

Expanded text:
resistent, mirificis factis superare videbitur. Sed Incliresistent, mirificis factis superare videbitur. Sed Inclinabit se, et cadet, cum dominatus fuerit pauperum. Id est, cum quaelibet supplicia irrogaverit, resistentibus sibi servis Dei. 29. Unde autem, Inclinabit se, et cadet? Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem miserrimus, dum animus humanus in suis iniquitaservatur ad ultimam opportunamque vindictam: de qua loquitur, cum subjungit: Exsurge, Domine Deus, et exaltetur potentia tua. Superius enim dixerat, Exsurge, Domine, 53 non confortetur homo, judicentur gentes in conspectu tuo. Id est, in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam, quae videtur hominibus, foelicitatem perveniunt: super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt. Nunc autem post illam occultam poenam, atque vindictam dicitur, Exsurge Domine Deus, et exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum.
Abbreviated transcription (Latin):
tio eccłe uiolenta fuit: cum ꝓscriptionib torm̃¬
tis ce cedib xp̃iani ad sacrificandũ cogerent᷑. Al¬
tera ꝑsecut io fraudulenta: quȩ ꝑ hereticos e fal¬
sos fr̃s acta est. Tercia suꝑest ꝑ antixp̃m uen¬
tura: qua nichil est ꝑiculosius: qm̃ ce uolenta
erit & fraudulentã. Uim habebit in imꝑio:
dolũ in miraculis. Ad uim relatũ est qd̾ dicit᷑
leo: ad dolum. cũ dicit᷑ in abscondito. Et rursũ
ipsa repetita sunt. eodẽ ordine. Insidiat᷑ inqͥt
ut rapiat pauperẽ. Hoc ad crudelitatẽ per¬
tinet. Quod autem sequit᷑ rapere pauperẽ dum
attrahit eũ: dolositati deputat᷑. Rapiet seuiendo:
Laqueus significat insidias. Et bene ait. in laqueo
suo humiliabit eũ. Cum e nĩ signa illa facere cepe¬
rit. qͣnto mirabiliora uidebunt᷑ hominib ⁊ tanto
illi sc̃i quitunc erunt contẽpnent᷑ &e qͣsi ꝓ nichilo
habebunt᷑: quos ille qͥ ꝑ iusticiã e innocentiam

Expanded text:
tio Ecclesiae violenta, cum proscriptionibus, et tormetio Ecclesiae violenta, cum proscriptionibus, et tormentis Christiani ad sacrificandum cogerentur. Altera persecutio fraudulenta, quae per haereticos et falsos fratres acta est. Tertia superest per Antichristum ventura, qua nihil est periculosius: quia et violenta erit, et fraudulenta. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis. Ad vim relatum est, cum dicitur, leo: ad dolum, cum dicitur, in abscondito. E rursum ipsa repetita sunt eodem ordine. Insidiatur inquit ut rapiat pauperem. Hoc ad crudelitatem pertinet. Quod autem sequitur: Rapere pauperem dum attrahit eum: dolositat deputatur. Rapiet ficat insidias: et bene ait, In laqueo suo humiliabit eum: cum enim signa illa facere ceperit, quanto mirabiliora videbuntur hominibus, tanto illi sancti, qui tunc erunt, contemnentur, et quasi pro nihilo habebuntur. Quo ille, cui per justitiam et innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur dolor: quia ñ solum sine fructu. s etiã ad ꝑni¬
ciem laborat᷑. Qui labor &e dolor ad illud refertur
qd̃ dixit in corde suo: ñ mouebor a generatione in
generationẽ sine malo. Et ꝓpterea sublingua eiꝰ.
& ñ in lingua dicit᷑: qm̃ ista tacite cogitaturus ẽ.
hominib autẽ alia locuturus: ut bonus e iustꝰ.
cumulabit: Et ideo in insidiis cũ hiis sedere
dictus est: qm̃ falsam felicitatẽ ipsoꝵ ad decipi¬
endos homines ostentabit. qui praua uolunta¬
te dũ tales ẽe cupiunt. & bona et̾̃na ñ querunt:
in illiꝰ laqueos incidunt. Et ideo sequit᷑. In oe¬
cultis: ut int̾ficiat in nocentẽ. In occultis dictũ
est: ubi ñ facile intelligit᷑ quid appetendũ quid¬
ue fugiendũ sit. Innocentẽ autem int̾ficere est:
ex innocente nocentẽ facere. Ocłi eiꝰ in pauperẽ
in spelunca sua. Leonẽ in abscondico dicit eũ:
in quo &e uis &e dolus oꝑabit᷑. Prima enĩ ꝑsecu¬

Expanded text:
tur dolor, quia non solum sine fructu, sed etiam ad pernitur dolor, quia non solum sine fructu, sed etiam ad perniciem laboratur. Qui labor et dolor ad illud refertur, quod dixit in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, sine malo. Et propterea, sub lingua ejus, et non, in lingua dicitur: quoniam tacite ista cogitaturus est, hominibus autem alia locuturus, ut bonus, et justucumulabit? Et ideo in insidiis, cum his sedere dictus est: quoniam falsam foelicitatem ipsorum ad decipiendos homines ostentabit, qui prava voluntate dum tales esse cupiunt, et bona aeterna non quaerunt, in illius laqueos incidunt. Et ideo sequitur: In occultis, ut interficiat innocentem. In occultis, dictum est, ubi non facile intelligitur, quid appetendum, quidve fugiendum sit. Innocentem autem interficere est, ex innocente nocentem facere. 27. Oculi ejus in pauperem ondito, quasi leo in spelunca sua. Leonem in abscondito dicit eum, in quo et vis et dolus operabitur. Prima enim persecu
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ latissime ꝑuaget᷑. Quod hic arbitror dictũ
c̃t non mouebor a generatione in generationem
sine malo. Quid gͦ mirum si etiã homo ille pec¬
eati. qui totã nequitiam &e impiedatt̃ quam om̃s
pitudo ꝓphe inchoauerunt impleturus ẽ. & tanta
signa facturus ut decipiat si fieri potest etiam
clectos: dicturus ẽ in coide suo ñ moueboi a gen̾a¬
hone in gen̾ationẽ sine malo:. siuiꝰ maledictiõe os ple¬
num est. & amaritudine e dolo: sub lingua tiꝰ labor
&e dolor. Per maledictionẽ aꝑta conuitia: ꝑ amaritu¬
dinẽ mine ae t̃rores: ꝑ dolum blanda ce seductoria
ũba posst̃ accipi: qͥb infinitã in suã partẽ conuer¬
surus ẽ. multitudinẽ. Bene autẽ sub lingua eiꝰ labor
& dolor c̃ẽ describit᷑: quia interiora eiꝰ ira e odio
ce om̃i mala uoluntate replebunt᷑. Nichil est la
boriosius iniqͥtate &e impietate. Quem laborẽ sequi¬

Expanded text:
eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse, Non movebor a generatione in generationem, sine malo. Quid ergo mirum, si etiam homo ille peccati qui totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa facturus, ut decipiat si fieri potest, etiam electos dicturus est in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, sine malo? 25. Cujus maledictione os plenum est, et amaritudine, et dolo: sub lingua ejus labor, et dolor. Per maledictionem aperta convicia, per amaritudinem minae et terrores, per dolum blanda, et seductoria verba possunt accipi: quibus in suam partem conversurus est multitudinem. Bene autem sub lingua ejus labor et dolor esse describitur: 52 quia interiora ejus ira, et odio, et omni mala voluntate replebuntur. Nihil est Ex Augustino laboriosius iniquitate et impietate. Quem laborem sequi
Abbreviated transcription (Latin):
inmnicorũ suoꝵ dñabit᷑. Ita enim tradit᷑ quia om¬
nes reges suꝑaturus sit &e solus regnũ obtentu
intemplo dĩ sedebit: extollens se super om̃e
eupiscentĩã cordis sui ae damꝑnationi ultimȩ desti¬
natm: ꝑ nefarias artes ad illud uanũ &e in ane cul¬
men dñationem ꝙi uenturus est: ꝓpterea sequit᷑.
Dixi enĩ in corde suo: ñ mouebor a generatione
ingenerationẽ sine malo. Id est fama mea ce nom̃
meũ de hac generatione in generationẽ posteroꝵ
ñ transiet: nͥ artib malis adipiscar tam excelsũ
principatũ. de quo posteri tacere ñ possint. Animꝰ
enĩ hominũ ꝑditus. & bonarũ artium expers. atq
a iusticie lumine alienus: malis artib sibi aditũ
molit᷑ aꝑire ad famã tam diuturnã: ut apud poste¬
tes etiam celebret᷑. Et qui ñ possunt bene innotesc̾e.¬
unt uel male de se homines loqui. dum mͦ nom̃

Expanded text:
inimicorum suorum dominabitur. Ita enim traditur, quia ominimicorum suorum dominabitur. Ita enim traditur, quia omnes reges superaturus sit, et solus regnum obtenturIn templo Dei sedebit, extollens se super omne,cupiscentiam cordis sui, et damnationi ultimae destinatus, per nefarias artes ad illud vanum, et inane culmen damnationemque venturus est: propterea sequitur, Dixit enim in corde suo, Non movebor a generatione in generationem sine malo. Id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet: nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus, et bonarum artium expers, atque a justitiae lumine alienus malis artibus sibi aditum molitur aperire ad famam, tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescunt, vel male de se homines loqui: dummodo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
gitant. Nemo gratulet᷑ homini qͥ ꝓsperat᷑ in uia
sua: cuiꝰ peccatis deest ultor. &e ad est adulator.
Maior hec. ira dñi est. Irritauit dñm peccator. ut
ista patiat᷑: &e ut correptionis flagella ñ inferant᷑
Scđ̾m multitudinẽ irȩ suȩ ñ queret. Multũ
irascit᷑ dumt ñ exquirit. dum quasi obliuiscit᷑
&e peccata ñ attendit: & ꝑ fraudes &e scelera ad
diuitias honores ꝙ ꝑuenit᷑. Quod maxime in il¬
lo antixͦ euenturũ est qͥ usq ad eo beatus uidi¬
bit᷑ hominib ut etiã deus putet᷑. S quanta
Sa ita sit dĩ: docent sequentia. Non est deus
magnũ malum homines putent ocłorum corpora¬
uum cecitatẽ. quia lux ista retrahit᷑. Quantã gͦ
Dest cogitationes &e consilia eiꝰ immunda sint : Au¬
unt᷑ iudicia tua a faciȩ eiꝰ. Animus enĩ male si¬
Biconscius dũ sibi uidet᷑ nuliam penã pati: credit
quad non uduet ds̃ &e sic auferunt᷑ iudicia dĩ
ficie eiꝰ: cum hec ipsa magna dãpnatio. Omniũ

Expanded text:
tor. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. Irritavit enim Dominum peccator, ut ista patiatur, id est, ut corrSecundum multitudinem irae suae non quaeret. Multum irascitur dum non exquirit, dum quasi obliviscitur, et peccata non attendit, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pervenitur. Quod maxime in illo Antichristo eventurum est, qui usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. Sed quanta ista sit ira Dei, docent sequentia. 23. Non est Dmagnum malum homines putent oculorum corporalium caecitatem quia lux ista retrahitur: quantam erid est cogitationes et consilia ejus immunda sint? Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit, quod non judicet Deus: et sic auferuntur judicia Dei a facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Omnium
Abbreviated transcription (Latin):
pes ae pauꝑes idest inopia a pauꝑtate bonorũ
spũalium egentes: filiũ suum dignatus est
mittere. Inde autẽ incipit sermo eiꝰ apud mathe¬
um in monte: cũ dicit. Beati pauꝑes sp̃u: q̃m ip
sorũ est regnum cȩloiũ. Unde secutꝰ adiũxit. Ponã
insalutari: fiducialiter agã in eo. Non dixit
qͥd poneret: s qͥa in salutari dixit id est in xp̃o:¬
intelligit᷑ in illo posuisse: qd̾ ad miseriã inopum
Erat enĩ docens eos tanqͣm potestatẽ habens: ñ
tanqͣm seribe eoꝵ. De cuiꝰ potestate: daniel su lo¬
cutus est. Uidebã inquit in uisu noctis: &e ecce
in nubib cel ueniebat filiꝰ hominis: & ipsi datꝰ¬

Expanded text:
pes et pauperes, id est, inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere. Inde autem incipit sermo ejus apud Matthaeum in monte, cum dicit, Beati pauperes sp. Unde secutus adjunxit, Ponam in salutari, fiducialiter agam in eo. Non dicit quid poneret. Sed quia in salutari dixit, id est, in Chriintelligitur in eo posuisse, quod ad miseriam inopum Erat enim docens eos tanquam potestatem habens , non sicut scribae eorum . De cujus potestate Daniel sic locutus est, Videbam inquit in visu noctis, et ecce in nubibus caeli filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
diis suis: ñ est qͥ faciat bonum. ñ est usq ad unũ.
Corrupti sunt in uiciis &e peccatis: &e abomina¬
biles facti sunt mutando naturalẽ usum. in eũ
nsum qͥ est contra naturã. Et bñ uitia eoꝵ &e pec¬
cata uocat studia: quia ñ ex ignorantia aut
ex infirmitate tm̃: s qd̾ grauius ẽ. ex studio.
re ex uoluntate ea ꝑpertrabant. Ex hiis ñ est
unus qͥ fac iat bonum: qͥ nolunt credere in unũ
facere. Quia priꝰ peccauert̃ in corde: ideo post¬
morlũ peccauerunt in oꝑe: ce ex merito erroris.
puniti sunt pena corruptionis. Seruanda ͤ itaq
om̃i custodia mens nr̃a ne a quolibet uitio cor¬
rumpat᷑: qm̃ ante dei ocłos nequaqͣm uacue
transuolant cogitationes nr̃e. Intus uidet: qd̾
foris punit. Occultã uidelicet culpã sequit᷑ aꝑ¬
ta ꝑcussio: ut malis exteriorib int̾na puniatt᷑:
ae cor publice corłiat qd la tenter peccabat.
Ad iudeos autẽ uident᷑ ꝑtinere uerba: que seet¬

Expanded text:
est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Corrupti sunt in vitiis et peccatis, et abominabiles facti sunt, mutando naturalem usum in eum usum qui est contra naturam . Et bene vitia eorum et peccata vocat studia, quia non ex ignorantia, aut ex infirmitate tantum, sed quod gravius est ex studio et ex voluntate ea perpetrabant. Ex his non est unus qui faciat bonum, qui nolunt credere in unum facere . Quia prius peccaverunt in corde, ideo postmodum peccaverunt in opere, et ex merito erroris puniti sunt poena corruptionis. Servanda est itaque omni custodia mens nostra, ne a quolibet vitio corrumpatur: quoniam ante Dei oculos nequaquam vacuae transvolant cogitationes nostrae. Intus videt quod foris punit: occultam videlicet culpam sequitur aperta percussio, ut malis exterioribus interna puniantur, et cor publice corruat, quod latenter peccabat. 3. Ad Judaeos autem videntur pertinere, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio in corpore & in anima. hiis qͥ fuerint
sp̃ualiter iacob id est qͥ uitia supplantauerint:
isrł: id est qͥ in amore ce contẽplatione diuini
tatis exarserint. Ibi finiet᷑ iustox labor: ꝑficiet᷑
amor. Ibi actiua e contẽplatiua uita gaudio
et̾nitatis remunerabit᷑: ibi ꝓficientiũ ce per¬
fectoy merees sempit̾na recõpensabit᷑. Explieit
uartus decimꝰ psalmus. p̃scribit᷑:
psalmꝰ dauid. Dauid autẽ noster
xp̃c est: ut sepe diximꝰ. Deinde le¬
gimus in exodo qͥa quarta decima diȩ agnus im¬
molat᷑ quando luna est plena: qñ ei nichil deest
de lumine. Quandam gͦ lucis plenitudinem:
quandã beatã sacietatẽ nobis significat iste
psalmꝰ. Cuiꝰ intentio est nobis ostendere regiã
triam. Agit autẽ de ꝑfectis mandatis iusticie
quib nos docet ad cȩlestia posse introire: quib
ẽ minora adiungit: ut in eis se infirmitas in¬
choantiũ exercere. atq ad altiora tendere pos

Expanded text:
corpore et in animo, his qui fuerint spiritualiter Jacob, id est, qui vitia supplantaverint. ter Israel, qui in amore et contemplatione divinitatis exarserint. Ibi finietur justorum labor, perficietur amor. Ibi activa et contemplativa vita gaudio aeternitatis remunerabitur. Ibi proficientium et perfectorum merces semQuartus decimus Psalmus praescribitur, Psalmus David. David autem noster Christus est, ut saepe diximus. Deinde legimus in Exodo, quia quartadecima die agnus immolatur, quando luna plena est , quando ei nihil deest de lumine. Quandam ergo lucis plenitudinem, quandam beatam satietatem nobis significat iste psalmus, cujus 64 intentio est nobis ostendere regiam triam. Ait autem de perfectis mandatis justitiae, quibus nos docet ad coelestia posse introire : quibus etiam minora adjungit ut in eis se infirmitas inchoantum exercere atque ad altiora tendere pos
Abbreviated transcription (Latin):
negauerũt :. & ideo ipsi ꝑ errorẽ & moiũ prauitatẽ
corrupti &e inutiles facti: alios quoq corrũpere atq
a dño reꝓbatis. in generatione iusta habitare se
ꝑhibet:: atq de syon mittere salutare suũ: ut ple¬
bem suã conuertat a captiuitate. ut in eo exultet
iacob & letet᷑ isrł. Et hec ideo nobis scripta sunt. ut
errantiũ attendentes dãpnationẽ & fideliũ salu¬
tem: illos cauentes ae istos imitantes ꝑmaneamꝰ
in fide dñi iħu qui est finis ae merces nr̃a: ad qͣm
cũ uenerimꝰ. sp̃italiter facti iacob atq isrł in eo
ꝑfecte gaudebimꝰ. Hec est psalmi huiꝰ intentio:
atꝙ utilitas. Materia: ipse est insipiens

Expanded text:
negaverunt : et ideo ipsi per errorem et morum pravitatem corrupti, et inutiles facti, alios quoque secum 61 corruma Domino reprobatis, in generatione just a habitare se perhibet, atque de Sion mittere Salutare suum, ut plebem suam convertat a captivitate; ut in eo exultet Jacob et laetetur Israel. Et haec ideo nobis scripta sunt, ut eorum attendentes damnationem, et fidelium salutem: illos caventes, et istos imitantes, permaneamus in fide Domini Jesu, qui est finis et merces nostra: ad quem cum venerimus, spiritualiter facti Jacob atque Israel, in eo perfecte gaudebimus. Haec est psalmi hujus intentio, atque utilitas. Materia est ipse insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
tã dñs spes eiꝰ est. Dixistis enĩ. Confidit in
Uio liberet eũ si uult. Contẽpsistis humilẽ
aduentũ filii di: quia in eo ñ uidistis pompã
siti. Quia sꝑauit in d̾o despectue est a uobis:
qnib t̾rena magis placent qͣm celestia. Quis
aabit ex syon sauttart iftł subaudit nisi ipse
cuiꝰ humilitatẽ contẽpastis : Iple enĩ inclaritate

Expanded text:
quoniam Dominus spes ejus est. Dixistis enim, Confidit in quoniam Dominus spes ejus est. Dixistis enim, Confidit in Deo, liberet nunc eum si vult. Contemsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam seculi. Quia speravit in Deo, despectus est a vobis, quibus terrena magis placent, quam caelestia. 8. Quis dabit ex Sion Salutare Israel? Subauditur, nisi ille, cujus humilitatem contemsistis? I
Abbreviated transcription (Latin):
iunt qͥd faciunt. S cognoscent in iudicioꝰ
udebunt in quẽ pupugert̃: qñ conspicien
tires suos: qͦs occiderunt. Quos tanqͣm cibũ
s deuorare describunt᷑: ut illox affectus
enotet᷑. Quomodo enĩ dulcis est panis ad co¬
poc designet᷑ eoiũ non solũ uoluntas. s¬
at a¶ditas. Dñm ñ inuocauer̃t: illic trepida¬
uero timore ubi ñ erat timor. Quid mirũ su lli
trepidauer̃t: qui dñm ñ inuocauerunt: Quis se¬
us sine dño: Dixerunt enĩ. Si dimitimꝰ eum
Dom̃s credent in eũ: e uenient romani &e tolleit
anuttere. ubi ñ erat timor: & a misert̃ regnum
celoꝵ qd timere debuerant. Et hoc de om̃ib tem¬
poralib cõmodis intelligendũ est: quoiũ amis¬
sionẽ dum timent homines. ad eterna ñ ꝑueni¬
unt. Hoc &̃ non cognoscent om̃s qui oꝑant᷑ ini¬
quitatẽ: qd sequit᷑. Qm̃ dñs in generatione
iusta est: ñ utiq in praua. Quare ñ in illis dñs s
Subiungit causã. Consilũ inopis confudistẽ:

Expanded text:
iunt . Sed cognoscent in judicio, quando videbunt in quem pupugerunt . Quando conspicient martyres sanctos, quos occiderunt , quos tanquam cibum panis devorare describuntur, ut illorum affectus denotetur. Quomodo enim dulcis est panis ad coin hoc designetur eorum non solum voluntas, sam aviditas. 6. Dominum non invocaverunt, illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quid mirum si 63 illi trepidaverunt, qui Dominum non invocaverunt ? Quis securus sine Domino? Dixerunt enim, Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent amittere, ubi non erat timor: et amiserunt regnum caelorum, quod timere debuerant. Et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem dum timent homines, ad aeterna non perveniunt. Hoc etiam non cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, quod sequitur. 7. in prava. Quare non in illis Dominus? subjungit causam: Consilium inopis confudistis:
Abbreviated transcription (Latin):
ita ipsi obturabant aures suas ad uocẽ predi¬
cationis. Quoꝵ ds maledictione &e a maritudi¬
ne plenũ est: ueloces pedes eoꝵ ad effundendũ
sanguinẽ. Maledictione os eox plenũ fuit. qñ
dixert̃ nonne benedicimꝰ quia samaricanꝰ es ce
demoniũ habes: Amaritudine quoq repleti
fuerunt. cũ dixerunt ad pilatũ. erucifige eũ
reus est. mortis. Ueloces fuert pedes eoy ad effi¬
dendum sanguinẽ: qñ eum extra ciuitatem
durerunt & oceioer̃t. Unde contͥti sunt ab ins

Expanded text:
, ita ipsi obturabant aures suas ad vocem praedi, ita ipsi obturabant aures suas ad vocem praedicationis . Quorum os maledictione et amaritudine plenum est: veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Maledictione os eorum plenum fuit, quando dixerunt, Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et Daemonium habes ? Amaritudine quoque repleti fuerunt, cum dixerunt ad Pilatum, Crucifige eum, Reus est mortis . Veloces fuerunt pedes eorum ad effundendum sanguinem, quando eum extra civitatem duxerunt et occiderunt. Unde contriti su
Abbreviated transcription (Latin):
patens ẽ. gutur eorũ: lingius suis dolose agebar
uenenũ aspidum sub labus eoꝵ. Bene patenti se¬
pulchro cõparant᷑ : quia sicut sepulchrũ patec
ut mortua cadauera recipiat: ita illi in hiabas
ut sĩplices animas sibi attraherent. atq ꝑ erroi
excinctas sibi incorporarent. Bene autẽ postqͣn
dixit linguis addidit suis: ut significaret malis
Mali enĩ: malas habent unguas. Tunc iudei
lingius dolose egert̃: quando dñm interrogaue¬
runt. utrũ liceret censũ dari cesari annon.
Dolum qͥdem habebant in oie. s malicie uene¬
num occultabant in corde: ut si diceret. licet:
statim eũ redarguerent de lege. in qua p̾cipͥtur
ut soli dño seruiat᷑. Rursũ si diceret ñ licet.s
addurerant herodianos qui eũ statim app̾hen¬
derent: &e regale tributũ ꝓhibentẽ condẽꝑna¬
rent. Recte autẽ aspidi cõparant᷑: quia sicut
aspis obturat aurem suã ad uocẽ in cantantis

Expanded text:
patens est guttur eorum: linguis suis dolose agebant, patens est guttur eorum: linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Bene patenti sepulcro comparantur: quia sicut sepulcrum patet, ut mortua cadavera recipiat: ita illi inhiabant, ut simplices animas sibi attraherent, atque per errorem extinctas sibi incorporarent. Bene autem postquam dixit, linguis, addidit, suis: ut significaret malis. Mali enim malas linguas habent. Tunc Judaei linguis suis dolose egerunt, quando Dominum interrogaverunt, utrum liceret censum dari Caesari, an non . Dolum quidem habebant in ore, sed malitiae venenum occultabant in corde: ut si diceret, Licet: statim eum redarguerent de lege, in qua praecipitur, ut soli Domino serviatur . Rursum si diceret, Non licet: adduxerant Herodianos, qui eum statim apprehenderent, et regale tributum prohibentem condemnarent . Recte autem aspidi comparantur, quia sicut aspis obturat aurem suam ad vocem incantantis
Abbreviated transcription (Latin):
rens dm̃. Suꝑ iudeos potest intelligi: ut hono
ad differentiã gentiliũ i qͥ propt̾ cultum lapi¬
dum corrupti ae abominabiles facti sunt. Pro¬
spicit gͦ dñs suꝑ filios hominũ ꝑ animas sc̃as
suas: qd̾ significat hoc qd̾ ait de celo: ut uideat
id est uideri faciat. si est aliqͥs dm̃ intelligens
econtrario imitatores di. filii di nuncupant᷑.
Per iustos enĩ homines ꝓspicit ds̃ peccatores:
simul inutiles facti sunt: ñ est qui faciat bonũ
ñ est usq ad unũ. Non est intelligendũ ita om̃s
declinasse. ut in humano genere ñ esset uel unꝰ
qͥ bonũ ageret: cũ paulopost dicat. dñs in gene¬
ratione iusta ẽ. s ex hiis udelicet qͥ sunt imita¬
tores carnaliũ quoꝵ corrupta ẽ. uita ce continen¬
tia: ñ est aliqͥs qui faciat bonũ. Quamdiu enĩ
homo malus est: bonũ facere ñ potest. Quantũ
autẽ a uia ueritatis declinauerint: uerba que
sequunt᷑ ostendunt. Dicit᷑ enim. Sepulchrũ.

Expanded text:
eos Ex Augustino potest intelligi, ut honorad differentiam gentilium, qui propter cultum lapidum, corrupti et abominabiles facti sunt. Prospicit ergo Dominus super filios hominum per animas sanctas suas, quod significat hoc, quod ait, de coelo, ut videat, idest, videri faciat, si est aliquis Deum intelligens ut econtrario imitatores Dei filii Dei nuncupantur. Per justos enim homines prospicit Deus peccatores, inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non est intelligendum, ita omnes declinasse, ut in humano genere non esset vel unus qui bonum ageret: cum paulo post dicat, Dominus in generatione justa est. Sed eorum videlicet, qui sunt imitatores carnalium, quorum corrupta est vita et continentia, non est aliquis qui faciat bonum. Quandiu enim homo malus est, bonum facere non potest. Quantum autem a via veritatis declinaverint, verba quae sequuntur, ostendunt. Dicitur enim: Sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
deo tituli libris p̃ponunt᷑: ut ꝑ eos auctor scͥp¬
xp̃c: ad iusticiã om̃i credenti. Ad ipsum tendi¬
mus: uitͣ ipsũ uichil est. quotendere debeamus.
Ipse ẽ enĩ sũmũ bonũ.sũma beatido. uera ȩt̾ni¬
tas. In istũ finẽ mittit nos psalmꝰ iste: quẽ scͥpsit

Expanded text:
deo tituli libris praeponuntur, ut per eos auctor scripdeo tituli libris praeponuntur, ut per eos auctor scripChristus ad justitiam omni credenti. Ad ipsum tendimus: ultra ipsum nihil est, quo tendere debeamus. Ipse est enim summum bonum, summa beatitudo, vera aeternitas. In justum finem mittit n