comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S id̾o drir᷑ dimissa redire. ⁊ ĩputari. qr pp̃
ingͣtitudinẽ. ita reꝰ ⁊ pcc̃or constituitur ut
añ fu̾at. Sic .n. qid̾ dimillĩ fu̾at. dr᷑ exigi
fua̾t. Utͥq ꝑti qõnis ꝓbati fauent doctores
Id̾oq a licui ꝑti si p̃iudicans studroso lectori
Iudiciũ relinquo addens mͥ tutũ fore ac sa¬
uiti ꝓpinquum sub m̃sa dñoꝵ micas ed̾e

Expanded text:
sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, arti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas ede
Abbreviated transcription (Latin):
eis cocessum: habitare icelo. quia
clarꝰ locꝰ est. et amenꝰ. nec intra
nobiscum. ne homines nimiũ in¬
festarent S iuxͣ appłi petri docłͥ¬
nam in epła canonica Edidistis in¬
aere isto caligmoso qui eis oꝑater usq ad
cempris uidicu deputatus estr tunc tñ
detrudentur in baratr̃ inf̾n̾i scd̃ illud.¬

Expanded text:
eis concessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, inaere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in baratrum inferni secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽ. ind̾o ẽ. d̾s. ẜo alii dũt. hanc potesta¬
tẽ nõ potuisse dare alicui su̾oꝵ. qr nulli
potuit dare. ud eẽt. qd̾ ip̃e ẽ. ł ut ħeret
eeñtiam ꝙͣ ip̃e habet. cui ħ ẽ eẽ. qd̾ posse
Dicunt ⁊̃ si hãc potestatẽ alicui dare po¬
tuite potũ ei dare c̃are c̾aturas. qr iõ.¬

Expanded text:
 est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc est esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas cr
Abbreviated transcription (Latin):
di pcca. nõ iꝑam eamdẽ. qͣ ip̃e potes ẽ:
s. potenciã c̾atũ qͣ su̾us possec dimitt̾e
pccã. nõ. tñ. ut auctor remissi onis sed
at munster. ne cũ sũ d̾o auctore. ut
sic̃ in minist̾io ħt ext̾ius scificare. ita
in ministi̾o ħeret. intꝰ mundare. ⁊ sic̃

Expanded text:
amen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi: prini ꝑentes si ñ peccassẽt filioᷤᷤ
ꝓcreassent. et qualec ip̃i filii nascerẽtur
Quidam putant ad gignendos filios pͥmos
homines inꝑadiso ꝯmisceri nõ potuisse nͥ
pꝰ peccm̃ dicentes ꝯcũbitũ sñ corruptõne uł
macła nõ posse fĩ. S añ pecem̃. nͦ corruptio nͦ
ta sunt. ad quod dicend̾ ÷ quod si nõ pec¬
cassent pͥmi homĩes sñ om̃i pecc̃o ⁊ macła ĩ
illicitũ sentirenti ⁊ sit̃ alia m̃bra corꝑis aluᷤ
admouemꝰ. ut manũ ori sũ ardore libidnus
inhesit. Genuissent itaq filios. ĩ padiso per
coytum inmacłatũ et sñ corruptõne. Cur ñ¬

Expanded text:
 primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macta sunt. Ad quod dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis;inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; un
Abbreviated transcription (Latin):
tens est ꝓfunditas iniqͥtatis. in qͦ istͥ cecide¬
ris non claudet suꝑ de os suũ. si tu nõ claudiͦ
os tuum. Confit̾e̾ gͦ. ⁊ dic de ꝓfundis ⁊ c̾ ⁊¬
euades. El audit suꝑ illũ loc̃. qui in ꝓfundo
conitẽpnit. a qͦ mortuo ueld̾ qui nõ sit pe¬
tit confessio. Itẽ. Nullus debite gͣuioris pene
accipit ueniam: uisi qͦlemoes. ⁊ si longe mi¬
norem qͣm debeat solu̾it penã. Ita .n. imꝑ¬
ut p̃t̾itas delicias ꝑ quas dm̃ osfend̾at uite
absticate conpenset. hiis aliis q auctoritati¬
b nntunt᷑ asserere sñ cõfessione uocis ⁊ aliqͣ

Expanded text:
teus est profunditas iniquitatis, in quam si cecideris, non claudet super te os suum, si tu non claudis os tuum; confitere ergo et dic: De profundis cevades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim imput praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adrabolo. sic̃ mala uolũtas ñ ad̾o nob̾
est. s a nob̾ et adiabło. bona aũi ado tñi
nobis esti Done namq uoluntatis et cogita¬
tionis. mmeunn: non homũ ex se ip̃o nasdi s
diuinitꝰ parari et tribui. in eo d̾s eudẽt̾
ostendit. qr ueo diabolus nec aliquis ange¬
loꝵ eiꝰ. ex quo in hane caligmẽ sunt detru¬
si. bonã potuit uł pot̾it resum̾e uolũtatẽ
Q si possibile foret ut humana nat᷑a pꝰqͣni
a d̾o au̾sa bonitatẽ ꝑdidit uoluntatis: ex se¬
ipã rursus eam ħere potuisset multo possi¬
biliꝰ hoc nat᷑a heret angelica. q̃ qͣnto munꝰ
gͣuat t̾reni corꝑis pond̾e: tanto magis hac
eẽt p̃dita facultate. Non gͥ hõ uł angelus
uoluntatẽ bonã ħere pot̃: s malã. Siłi et
de potencia inqͥunt ꝑ siłitudinẽ uolũta¬
tis de potencia boui. ⁊ mali disserẽtes qd̾

Expanded text:
ala voluntas non a Deo nobis est, sed a nobis et a diabolo, bona autem a Deo tantum nobis est. Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
lib ꝯcilis. q̃ ap̃ illos celebrata suntiita
simbola eoꝵ subiũctis anathematib sanci¬
ta sunt: ut nulli de tͥnitatis fide. aliud
eum ꝓced̾e. addunt: anathema incurrunt:¬
Uñ ⁊ nos arguunti anathenatis reos. add̾t᷑
⁊̃ ad assertionẽ sue opimiõis ⁊ intestimoniũ
nre dãpnatoĩs de simbolo fidei. qd̾ ẜ tͣdrctõ¬

Expanded text:
libus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita Symbola eorum, subjunctis anathematibus, sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud eum procedunde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium nostrae damnationis, de Symbolo fidei, quod, sec
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ pecca om̃ium sciat: ñ quid in¬
telligend̾ .÷. ea meludi in illa gn̾ali
sunt nͥ bona. Ita gͦ nec in ip̃o sunt: nͥ bo¬
na. non gͦ mala ind̾o sunt qr lic ea nos¬
cat qr nõ tñ oĩa ita oĩd noscit ut bona¬
ta inqͥt. peccã sunt: q̃ a limĩe tueu̾i¬
tatis abscõdumt᷑. S qͦm peccã. Alimĩe
Si .n. nõ seuret: quomͦ de ilł uidicaret.
E ꝓ illis malos dãpnaret: ⁊ alibi ꝓpħ̾a di¬
cit. qr neq aboriente neq ab occidente
deẽ. qd̾ exponens oassiodorꝰ inqͥt neq a
bonis neq amalis deẽ d̾s. s ab om̃ib p̃¬
sens ⁊ cognitor ẽ. Cognoscit qr d̾s ⁊ bo

Expanded text:
Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generalgo nec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit ut bonta, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi Propheta dicit: Quia nec ab oriente, nec ab occidente deest . Quod exponens Cassiodorus, ait: Neque a bonis neque a malis Deus deest, sed omnibus praesens et cognitor
Abbreviated transcription (Latin):
ai. d̾s ⁊ sciuit. semꝑ omiã tam bona
et̾no ea fut᷑a. Ioq c̃ oĩa bona dix̾i¬
d̾ rõne uidetur. dicend̾ omiã mala ẽẽ
in deo: cum ea semꝑ nouit. ⁊ ꝑ cogni¬
tionẽ ei p̾sentia fi̾nt: p̃cognouit

Expanded text:
Deus et scivit semper omnia tam bona aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona dixidem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit
Abbreviated transcription (Latin):
su aubꝰ. dic̃ ea abscodita a limime d̾i. Qui
⁊ inli. ad helindiũ insinuat cogitonem
d̾i uariis mͦis acciprenda ĩqͥẽt Si ad sci¬
entiam refãs: nõ ignorat d̾s aliqͦs. ł ali¬
qͣ. Qui tñ iuidicio quib dam dicet. Nõ
nuata ÷. Eoce nõ coͣgnosc̾e dr᷑. d̾s: que
nõ appbat. que ei nõ placent. apparet

Expanded text:
su Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non nuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet
Abbreviated transcription (Latin):
apocał. Dracho de celo cadens: secũ
traxit t̾ciam ꝑtem stellarũ. qr lu¬
cifer iste aliis maior non solus ceci¬
dit. s cum eo alii multi qui ei ma
licia cõsenserunt. eos q oldentes ħꝰ
caligniosi aeris habitacłm excepit
⁊ ħ ad nrãm ꝓbationẽ fcm̃ ẽ. ut sit
nob̾ ex̾citatõnis cã. Uñ apłs. Collu

Expanded text:
 draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis causa, unde Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
s ad id̾ ad qd̾ gn̾alia. ut ex plurib ⁊ ex diu̾sis
plura subsidia ꝯtulisse diuiti. cełiorẽ abso¬
Qͥb susfragus uiuabũt᷑ medioe̾t᷑

Expanded text:
 ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et diversis plura subsidia contulisse diviti celeriorem absoQuibus suffragiis juvabuntur medio
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex intimo ⁊ sũmo causar̃ ordine ꝯdere
ac ministrare c̃aturam quod facit solus c̾a¬
tor deus. aliud autem ꝓ distributis ab illo
uirib ⁊ facultatib aliqͣm oꝑatõnẽ formse¬
ous admouere. ut tc̃. ł tũc. sic. uł sic exe¬
at qd̾ c̾atur. Ista quippe originałr ac pͥ¬
mordiałr in quadã textura elem̃toꝵ cũcta
iam causata sitiit. s acceptis oportunita¬
tib ꝓdeunt¬

Expanded text:
enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt
Abbreviated transcription (Latin):
na uł mala cuncta ĩ memoriã redu¬
centur. ⁊ m̃tis intuitui mira celerita¬
te c̾nant᷑. ut accuset uł excuset homi¬
De memoria electoꝵ sitẽ

Expanded text:
na vel mala cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; vel accuset vel excuset homiDe memoria electo
Abbreviated transcription (Latin):
tes obedientes eẽnt: nec ceͤ p̃ceptũ pͤcassẽt
nou id̾o tamen minꝰ dic̾etur. lignũ sciẽ bo¬
ni et mali q ħ eius ex tactu accid̾et si¬
usurparetur. a ligno gͥ homo ꝓhibitꝰ est
qr malum erat. et ip̃ã p̃cepti confirma¬
tio bonum illi ẽẽt tͣnsg̃illo malum nec
meliꝰ cosid̾atur qͣntũ malũ sit mobedĩa ꝙͦ¬
ħ mͦ. c̃.s. ideo reꝰ factꝰ. ÷ hoͤmo intlłigitur
q ꝓhibitꝰ rem tetigit. qͣm si non ꝓhibituc
tetigisset. ñ peccasset. nec penam sensisset.
Si .n. uenenosam ħ ban ꝓhibitꝰ tetig̾is: pe¬
na sequetur. et si nemo ꝓhibuisset : simiłr
ꝓsequeretur. Si ⁊̃ ꝓhibetur res tangi. que
non tangenti tm̃ s ꝓ hibenti ob. sic̃ aliena
ob si nõ ꝓhibetur: nec cuilib si tangat᷑
are bona ꝓhibitꝰ penam incurrit. ut nõ ex
re mala. s ex inobediã pena ẽẽ monstrare¬
tur. sic̃ ex obediã palma

Expanded text:
nt, nec contra praeceptum peccassent, nt, nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus tactu acciusurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inobedicet ideo reus factus esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non re mala, sed ex inobedientia pena esset monstraretur, sic ex obedientia palma
Abbreviated transcription (Latin):
cum ÷ iignum uite. Alt̾m uͦ lignũ
sciẽ boni et mali. Lignũ uite dem̃ est¬
sicut docet beda et trabꝰ. quia diuinitꝰ
accepit hanc uim. ut qui ex eiꝰ fructu
cillitate uidet̾ius uł in ocoasum laberetur
lignum audem scĩe boni et mals: nõ a
nat᷑a nom̃ accepit. s ab occasione rei in¬
postea secnte. Arbor enĩ uia: non erat ma¬
la. s sciẽ boni et mali. id̾o dc̃a est qr pꝰ ꝓ
hibitõnem erat. milla tͣnsg̃isio fut᷑a qͦ homo
exꝑrendo disc̾e̾t. quid ẽẽt int̾ obediencie bo¬
num. et mobedĩe malum. Non gͦ de fructu
qui nasc̾e̾tur in de poĩtum est. illud nomen.
s de re tͣnogͤslonẽ saquta. C ognouit enĩ ho¬
mo pͥuuꝙͣ tang̾et hoc lignum. boriũ et ma¬
lum. s boriũ ꝑ prudenciã. et exꝑienciam
malum uͦ ꝑ prudentiã tm̃. Quod ecĩa ꝑ¬
expienciã nouit usurpato ligno uecito. qr
ꝑ exꝑientiã mali didicit. quid ste int̾ boñ
obediẽ et malum mobed̾ie. Si uͦ pͥmi ꝑen¬

Expanded text:
tum est lignum vitae; alterum vero lignum scientiae boni et mali. Lignum autem sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructucillitate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali, non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid emalum inobedientiae. Non ergo de fructu qui nosceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit autem homo, priusquam tangeret hoc lignum, bonum et malum; sed bonum per prudentiam et experientiam, malum vero per prudentiam tantum. Quod experientiam novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
cardꝰ aut nullus asfectꝰ. Scmiꝰ bonũ nec
delectat ag̾e̾. et cupimꝰ ut delectet. Sic
ute olim desid̾are ꝯcupiscebat. que bona
ẽẽ cernebat. cupiens eoꝵ here delecta¬
qͣm suit utiles.⁊ honeste. dem̃ ut eaꝵ
desid̾ium ꝯcupiscatur. postremo .ii. ut¬
ꝓficiente grã delectet earũ oꝑatio. qͦꝵ
sola non delestabat. Attende huno or¬
dinẽ grãrũ. q̃m ħ distincte assignat

Expanded text:
ardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectaquam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit᷑ ea. hac uoluntate ꝯcupiscit᷑ illa
bona uoluntas. que est magnũ bonũ
Ista uͦt nõ. alia est gͦ illa uoluntas. si¬
ue cogitõ: alia ista. et sic̃ illa istã p̃ce¬
dit: ita eam p̃uenit intlłs. Uñ augꝰ.
ista distinguens suꝑ illũ locũ psalmi
enĩ rõne ñ nũꝙͣ ꝙͣ utiles sunt iustifi

Expanded text:
iscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: e
Abbreviated transcription (Latin):
x hiis aꝑte intellexisti.
in noĩe xͥ. u̾um baptisma tͤdi. Uñ
nomunꝰ insinuari uide᷑: u̾m baptisma t̃ di
le qui baptizat. fidẽ tͥnitatis teneat q̃
tͥnitas inqͦlib hoꝵ noĩum intelligit᷑. Si
antẽ aliqͥs ꝑu̾se credens. ⁊ errorẽ indu
nõ implet᷑ nustiũ
tis tͥb uacuũ ẽẽ mist̾ium. si bapei¬
hoꝵ nõ credens unã potencrã tͥum. in¬
telligend̾ ẽ. ħ suꝑ eũ qͥ nõ ẽ intendit
ñ ͤcͨdit baptizare qui nõ tm̃ caret
fide. s ⁊ intentõnẽ bapixandi nõ ħt.
Qui gͦ baptizat in noĩe xͥ. baptizat ĩ

Expanded text:
x his aperte intellexisti in nomine Christi verum Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari le qui baptizat fidem Trinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, non complet mysterium. tis tribus vacuum esse mysterium, si baptihorum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Qui ergo baptizat in nomine Christi, baptizat in
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ inuinor riob̾ iniusibiles potestates
ut nitũt᷑ inuisibiles cupiditates. fuso.
ai. sanguine sũ culpa: om̃iũ culparũ
cyrogͣta: deleta sunt. qͥb debranes qui
meuni c̃dert̃: a diabolo añ tenebantur
Uñ qui ꝑmultis esfundetur. ꝑ illũ gͦ re

Expanded text:
cuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur. Per illum er
Abbreviated transcription (Latin):
apcc̃is. ⁊ itta adiabolo lib̾am᷑. ut nͨ pꝰ hãc
uitã in nob̾ enueniati qd̾ puniat. Mor¬
te qͥppe sua uno uissimo sacficio. qͥcqd cł¬
par̃ erat. Uñ diabolus nos ad luenda
suplicia decine̾at: xͦ extixit ⁊ in ħ uita

Expanded text:
atis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat
Abbreviated transcription (Latin):
Non est lib̾a uoluntas: uͥ eam lib̾et gr̃a
ꝑ legem fidei .i. non est lib̾a sñ fide o¬
ꝑande: ꝑ dilectionẽ ⁊ illa sufficienter
here bona est. Non est enĩ fructꝰ bonus:
qui de carrtate radicis non surgit si
uͦ adsit fides oꝑans ꝑ dilectionẽ: sͭ de¬
lectatiõ boni

Expanded text:
Non est libera voluntas, nisi eam liberet gratia per legem fidei, id est, non est libera, sine fide operante per dilectionem; et illa sufficienter et vere bona est. Non est enim fructus bonus, qui de charitatis radice non surgit. Si vero adsit fides operans per dilectionem, fit delectatio boni.
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ .s. qd̾ ille ess maior ⁊ illi minores. s ma¬
xͨ pp̃ auctoritatem pͥncipii ꝯmendandã ⁊ qr
mnuisibłi cͤatura. non sic̃ illi apꝑuit. Eoce
ostensũ est. que sit missio filii: ⁊ quib mod̾
miitatur:¬

Expanded text:
m, quod ille esset major, et illi minores; sed maxime propter auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit. Ecce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittatur
Abbreviated transcription (Latin):
n tamen dicitur. non pͭ facere nisi
quod rõ est. eum facere intelligas
eum nõ posse facere. nisi ea q̃ rõna¬
hilia sunt. ⁊ ea que si fierẽt rõna¬
bilia essent: uetꝰ ẽ sensus. Si enim
intelligas eum non posse fac̾e alia
rõnabilia ⁊ bona: non que uult et
facit. falsus est intellestus. Item a¬
liud miungunt: dicentes. Si pot̾
d̾s aliud facere quam facit. pogest
facere que non p̃sciuit. pot̾ sñ pͥsci¬

Expanded text:
enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest facere quod non praesci
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ usus. ełꝰ iam iurtꝰ esti que ĩ magnis
reꝑitur donis. Quib male uti nemꝰ pot̃
et quia bona et magna. ⁊ media et mini¬
ma ex d̾o sunt: sequitur ut ex dõ sit etiã
bonus usus. lib̾e uoluntatis. qui uirtus ẽ
⁊ in magnis num̾atur bonis. attende diui¬
genter que dc̃a sunt. et ꝯfer in unũ. Siẽ
etum aꝑietur. qd̾ supͦ querebatur. dixite¬
qͥd̾ opꝰ uirtutis ẽẽ bonũ usũ. illoꝵ bonoꝵ:

Expanded text:
autem usus ejus, jam virtus est, quae in magnis eperitur bonis, quibus male uti nullus potest. Et quia bona, et magna, et media, et minima, ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ille pm. It̃ d̾s em̃ uerbũ: nõ accep̃
pͣm hominis s nat᷑a᷑m. It̃ d̾i fiuiꝰ uni¬
genitꝰ. ut carnẽ hoĩs aiãm q mundaret sus¬
ceptione carnis. aĩẽq rõnalis incarnatꝰ ẽ
hiis aluisq płib auctoritatib eidenter

Expanded text:
s Verbum non accepit personam hominis, sed naturam. Item: Dei Filius unigenitus, ut carnem hominis animamque mundaret, susceptione carnis animaeque rationalis incarnatus est. His aliisque pluribus auctoritatibus evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
rta fieri neccẽ forete non uireb cõditũ
s indo̾ absconditũ erat. Om̃is nat᷑e cur¬
sus ht̃ nat᷑aies leges. suꝑ hune nat᷑alem
cursum c̾ator ħt ap̃ se posse de omib fa
asina loqͣtur ⁊ hmͦi. dedit autẽ nat᷑is ut
ex hus etiam ħ fi̾ possent nõ ut i nat᷑a¬

Expanded text:
non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus fasina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in natura
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ frẽs ⁊ filios spũales. gͣtuita ⁊ sancta
ꝯmunio ẽ q̃ dicenda nõ ẽ ꝯsangĩtas. s
hñda spũalis ꝓximitas. unde ĩt̾ eos arbi¬
tror ñ posse fieri legale cõiugiũ. qr nͦ
int̃ eos qui nat᷑a. ⁊ eos qui adoptione
alii sunt uen̾ande leges. mr̃imonia cc̃¬
mt̃imoniũ d̾ ad optõ iungit. cͣpito poctꝰ

Expanded text:
et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt venerandae leges matrimonia conmatrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃i sunt intellectu ꝯspicientes tͥnitatẽ
intelligans. huiꝰ enĩ t̾nitatis uestigium.
in creaturis apparet. ħ enĩ que ante diuina feã
sunt: ⁊ unitatẽ qͣmdam in se ostendunt et
spẽm ⁊ ordinem. Nam qͥcqͥd hoꝵ creatoꝵ ⁊ usĩ
aliquid est. sicut sunt nat᷑e᷑ corpoꝵ ⁊ animaꝵ
et aliqͣ sp̃e formãtur. sic̃ sunt sig᷑e uł qͣlitates
corꝑum ac doct᷑ne. uel artes animaꝵ. ⁊ ordi¬
nem aliquem petit. aut tenet. sicut sunt
go est om̃nim rerũ ⁊ ꝑfectissima pulcͥtudo. et
beatissima delectatio. Sũma autẽ origo ut
augꝰ. ostendit ĩ li. de u̾a religione intelligrt᷑
d̾s pr̃ a quo sunt omĩa. a quo filius ⁊ sp̃e sõs
ꝑfectissima pulcͥtudo intelligitur. filius .s.¬
ui̾tas pr̾s. nulla ex ꝑte ei dissimilis. ꝙͣ cũ ip̃õ
et inipõ pr̃e uenamur. que forma est oĩum
que ab uno facta sunt et ad unũ referũt᷑.
que tñ omĩa nec fierent aprẽ ꝑ filium. ne¬

Expanded text:
facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus enim Trinitatis vein creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et et ordinem. Nam quidquid horum creatorum, et unum aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum: et ordinem aliquem petit, aut tenet, sicut sunt go est omnium rerum et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Augustinus ostendit in libro De vera religione, intelligitur Deus Pater a quo sunt omnia, a quo Filius et Spiritusfectissima pulchritudo intelligitur Filius, scveritas Patris, nulla ex parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. s. pͥncipiũ ad quod recurrimꝰ. ⁊ formã
quo auctore ꝯditi sumꝰ. ⁊ siłitudinẽ eiꝰ. per
ꝙͣ ad unitatẽ reformam᷑. ⁊ pacem qͣ unita¬
ti adħemꝰ. s. dm̃i qui dixͣ. fiat uerbum ꝑ
est: ⁊ donum benignitatis eius. que pla¬
cuit. qd̾ ab eo ꝑuerbum factum est. ⁊ re¬
cõciliatum est auctori  nͦt nõ int̾iret. Ee¬
ce ostensum est qͣlit̾ incͤaturis aliqͣtenus
ymago tͥnitatis indicat᷑. Non enĩ ꝑ cͤat᷑a¬
rum ꝯtẽplationẽ susficiens noticia tͥni¬
tatis pot̾ hab̾i uł pot̾it sine doct᷑ne uł
int̾ioris insprintõnis reuelatione. Unde¬
ut magi phamonis int̾cio signo. aduiuam᷑ tñ¬

Expanded text:
 principium, ad quod recurrimus, et formam quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quem ad unitatem reformamur; et pacem, qua unitati est, et donum benignitatis ejus; qua placuit quod ab eo per Verbum factum est, et reconciliatum est auctori ut non interiret. Ecce ostensum est qualiter in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Undut magi Pharaonis in tertio signo. Exod.
Abbreviated transcription (Latin):
talis elatio ⁊ amor ꝓpͥe potestatis in uiro fuerit
sic̃ in muliere. ad quod dicimꝰ qr adã non
fuit seductus eo nicdo. quo mulier. Non enĩ
putauit ẽẽ uerũ quod dialolus suggebat. In eo
ie putau̾it ꝑ pẽptoriũ erat. S nec pͥor seductꝰ

Expanded text:
talis elatio amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere? Ad quod dicendum, quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum, quod diabolus suggerebat. In eo le putavit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seduct
Abbreviated transcription (Latin):
ei ex ligno posse nõ mori.Si uͦ ñ p̾ss
semꝑ uiu̾er id erad ei ex illo ligno¬
aliqͥ dũt. quod si ñ fuisset eis p̃ceptũ uesoi¬
de illo ligno.⁊ aliis. et ñ illo uesceret᷑: u¬
u̾et semꝑ. Sic detininantes illud. qd̃ supͣ

Expanded text:
ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo lignoAliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uir appetit mulier nõ seqͥtur. aut qͣm
uxor appetit uir recusat. cõiugiũ diuidi
ñ pot̃. Quia scͥptũ ẽ. mulier potestatẽ sui
ꝑientie tue p̃cipimꝰ. ut diligenti inqͥsicõ¬
ne discutias ne forte eiꝰ uolũtate ꝯu̾sus sit
uł ip̃a mutare se ꝓmisi̾t. ⁊ si h reppit es

Expanded text:
 vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non potest, quia scriptum est: Mulier potestatem sui perientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutias, ne forte ejus voluntate conversus sit, vel ipsa mutare se promiserit. Et si hoc repereris, et
Abbreviated transcription (Latin):
alieno dnĩo mancipauit. de hoĩs ⁊̃ inuiria
ꝯ uinc̾etur diabolus. qr illũ ⁊ pͥus fallaci ꝓ¬
missione decepit. ⁊ pus mala inferendo lesit
deus qui utriq p̃erat potencia hoiẽm libe¬
rare uellet. sola ussionis iurtute hommẽ
pot̾at rectissime lib̾are. s ob ħ cam̃ p̃missã¬

Expanded text:
alieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare
Abbreviated transcription (Latin):
in libro. de grã ⁊ lib̾o arbitͥo. Semꝑ in nob̾
uoluntas lib̾a est. s nõ semꝑ bona esti autin.
lib̾a est. iusticie qñ seruit pecc̃o. ⁊ tunc est
mala. aut a peccõ lib̾a est qñ su̾it iusticie ⁊
tẽ est bona
De libertate amiseria.

Expanded text:
in nobis voluntas libera est, sed non semper bona est. Aut enim libera est justitiae, quando servit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est quando servit justitiae, et tunc est bona. 14. De libertate a miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
est ad malũ et illa qͣ quis liber est ad bo¬
nũ faciend̾. Ex cãis enĩ uariis sortit ᷑ du̾sa
uocabula. Dieitur enĩ lib̾tas ad malũ faci¬
erit reꝑata: dicitur lib̾tas ad bonũ faci¬
end̾. qr añ grañ lib̾a est. uoluntas adma¬
lũ. ꝑ grãm uero lib̾a sit ad bonũ. Senꝑ
gͥ uoluntas homiius aliqͦ mͦ lib̾a esti s nõ
semꝑ bona ẽ. Non enĩ ẽ bona. nͥ apeccõ li

Expanded text:
est ad malum, et alia qua quis liber est ad bonum faciendum. Ex causis enim variis sortitur diversa vocabula. Dicitur enim libertas ad malum facierit reparata, dicitur libertas ad bonum faciendum, quia ante gratiam libera est voluntas ad malum, per gratiam vero libera fit ad bonum. Semper ergo voluntas hominis aliquo modo libera est, sed non semper bona
Abbreviated transcription (Latin):
maneret. Que autẽ cũ d̾o illa deserẽte
ꝑstit̾at. de sua c̾cissime cognita sẽꝑ feli¬
citate gauderet. At uͦ c̃atura rõnalis¬
que in hominib ert qm̃ pecc̃is atq suppliciis
ti suppleretur quod ruma illa minu̾at ħ ⁊̃ ꝓmi

Expanded text:
maneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalisquae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis ti suppleretur quod ruina illa minuerat; hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
uñsit omib reb ⁊ corꝑaliũ sordium
lum est: ut ner responsione sit dig
possit. Sol quoq radros. sñ sui pollu¬
tione esfũdit suꝑ loca ⁊ corꝑa. non
Solũ mũda: s ⁊̃ inmũda. ac sordib
fetencia. quoꝵ ꝯtactu: hoĩes ac q̃dã
alie res inficumt᷑. Solis uͦ radii ĩ¬
polluti: ⁊ inꝯtaminati en ꝯtingẽtes
existunt. Non ÷ gͥ mirand̾ si eẽntiã
diuina om̃mo simplex ⁊ inꝯmutabilis:
oniã replet loca. ⁊ oñub cͤaturs eẽntiałr
dit non tñ inqͥnant eum: qui peccãt

Expanded text:
nsit omnibus rebus, et corporalium sordium lum est, ut nec responsione sit dignpossit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontamiexistunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter dit, nec tamen inquinant eum, qui peccant:
Abbreviated transcription (Latin):
di nuptias qͣhebant. ñ uicti libid̾ie s ducti
pietate. qͥ multo faciliꝰ ꝯtin̾e possent. ⁊
uellent utebant᷑ tñ cõiugib. ⁊ plures
uni uiro ħere licebat. qͣs castiꝰ habebat ꝙͦ
nũc unã qͥlib iustoꝵ ĩ qͥb uidemꝰ qd̾ scd

Expanded text:
di nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plures uni viro habere licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in q
Abbreviated transcription (Latin):
tate uiuendi. s osfõ ꝯsulendi. ut maneat qd̾
neccessariũ ẽ p̃p̃ alios sic misceri fenimis
iure nuptiar̃ osfõsũ fuit scĩs uiris ñ libi¬
diuosũ. Qd̾.n ÷ cib ad salutẽ hominis:
h ÷ concubitꝰ ad salutẽ gñis. ⁊ utr̃q ñ ẽ sñ

Expanded text:
tate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
gnitud̾ie magnus est: q̃ ip̃e est. Io q non
tres magnitudĩes din̾s: s unã magnitudi¬
nem. nõ tres magnos: s unũ magnum qr
non ꝑticipatione magnitud̾is d̾s magnꝰ÷
s seip̃o magno magnus est: qr ip̃e ÷ sua
magriitudo. Ita ⁊ de borutate ⁊ et̾nitate et
Si tam̃ de illo ꝓpͥe aliqͥd ore honinis dici pot̃
Ecce ꝗꝑte decuit. qd̾ noia unitatẽ diunie
maiestatis significantia et ase duoͦ ded̾o ad

Expanded text:
gnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudines dicimus, sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse est sua magnitudo. Ita et de bonitate, et aeternitate, et si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, et ad se d
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑. aut resurrectã negabũtur au
ita resurrecta᷑ credenda sunt. s pociꝰ corre¬
cta em̃data q nat᷑a. absit .n. ut illum
bim̃brem ꝙ̃ nuꝑ natũ in oriente fr̃s fi¬
delissimi. qui eũ uidert̃ reculert̃ Cesq̃s

Expanded text:
rrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, quem nuper natum in Oriente fratres fidelissimi qui eum viderunt retulerunt, et s
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ inuestigari oꝑtet. si abortiui fecꝰ
possint renasci. Si .n. resurrestos eos dix̾i¬
mꝰ de hũs qui iã formati sunt pͭ tolerari
arbitret᷑ sic̃ semĩa q̃ ꝯcepta ñ fu̾i̾nt. Scru¬
pulose qͥdem int̾ doctores queri ac dispu¬
an sit q̃dã uita occulta q̃ nõd̾ motib ui¬
uentis aꝑꝑeat. Negari enĩ uixisse puer

Expanded text:
llud etiam investigari oportet si abortivi foetus n ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerariarbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac dispuan sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appa
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝯcedend̾ sit: qd̾ de uͥgĩẽ sit
nata. sic̃ dr ᷑ in uͥgine incarnata. ⁊ ude¬
tur utiq non debe dici nata de urgi¬
nẽ. ẽ nõ sit nata de prẽ. que. enĩ res nõ
⁊ de prẽ genita. nõ uide᷑ de matre geni¬
ta. nec res aliqͣ filiatõnis nom̃ ħat in
humanitate. Que illud non teneat indi¬
uinitate. Uidetur tũ posse ꝓbari. quod
sic nata de uirgine. qr si hoc ẽ. dm̃ nas

Expanded text:
divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod sit nata de Virgine, quia si hoc est nasci
Abbreviated transcription (Latin):
diuine uoluntatis ꝙͣadmod̾ et signa ire
dnr᷑. ira et dilectõnis signa diletio app
aliqͣ s signa tm̃. que foris cantum. sũt
quib iratꝰ d̾s ostenditur: ira ip̃iꝰ noĩã¬
tur. ⁊ est fig᷑a dicendiẜ. qͣm: ñ ÷ falsũ¬
lo obumbratur. ⁊ scd̾ hos tͦpos diu̾se uo¬
luntates dei dut᷑. qr diu̾sa sunt illa. qͥ
ꝑ tropum uoluntas dei dicuntur¬
ybi uolũtas d̾i pro

Expanded text:
divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appaliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum qulo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicunturUbi voluntas Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ patrũ qͥ uerba dei atq
tradiderunt omĩa simul in mat̾ia ⁊
forma fuisse data: qd̃ auoꝰ sensisse uide¬
tur. Alii uͦ ħ mag̾ ꝓbauert̃ atq asse¬
ruerunt: ut pͥmũ mat̾ca rudiᷤᷤ atq

Expanded text:
 Patrum qui verba Dei atquetradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis tẽꝑib utͣq fecisse. Nisi. enĩ bonꝰ foret
bona. destructis gͦ malis pꝰ bona oꝑa ꝯ¬
de ilł malis habita uuuficãtar ⁊ remu¬
prũe ab oꝑib mortus oꝑa mortua no¬
minãs. pͥora bona sigc̃at. que ꝑ seq̃ns pe¬
ccm̃i erant mortua. Quia hii peccando
pͥora bona iorita fecer̃t. ħ sĩc petcando
sunt irrita: ita ꝑ penttẽciã reiuiuiseñt
⁊ ad m̾itũ et̾nitatis ꝓdẽe incipiunt. Si¬
titit. q talis homĩs opꝰ nõ diligit ds
ad remim̾atõnẽ. ꝑ otest ⁊̃ accipi de oꝑib

Expanded text:
diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret bona. Destructis ergo malis post opera bona cde illis malis habita vivificantur et remue ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Sititit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝙͣ sit ꝑticeps der. euis ymago reꝑitur Et¬
si enim amissa dei ꝑticipatõne defornus sit:
ymago tñ d̾i ꝑmanet. Eo enĩ ip̃o ymago dei ẽ
mens que capax eius est. eiusq esse ꝑticeps
potest. Iam gͦ mea tͥnitatẽ que d̾s ÷ inqͥramꝰ¬

Expanded text:
antequam sit princeps Dei, ejus imago reperitur; etsi enim amissa Dei participatione deformis sit, imago Dei tamen permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capax ejus est, ejusque particeps esse potest. Jam ergo in ea Trinitatem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tͣctemꝰ. memoriã. intelligñtiã. uolũtatẽ¬
uite: s una uita. nec tres m̃tes: s una mẽs
una essentia. memoria uͦ dicit᷑ ad aliquid ⁊
intelligentia ⁊ uoluntas siue dilectio simiłr ad
aliquid: dicitur. uita uͦ dr ᷑ ad se ipãm ⁊ mẽs

Expanded text:
riam, intelligentiam, voluntatemvitae, sed una vita, nec tres mentes, sed una mens, una essentia. Memoria vero dicitur ad aliquid; et intelligentia, et voluntas, sive dilectio, similiter ad aliquid dicitur; vita vero ad se ipsam, et mens
Abbreviated transcription (Latin):
ficis mcꝰ dispõne ÷ qͣus fut᷑a sit archa.
Ita et ind̾o uniꝰ cuiꝰq rei fute᷑ cã p̃ce¬
sstt. Inc̾aturis uͦ quarũdã rerum s
nõ omiũ cãe sunt. Ut ait augͦ qr
inseruit d̾s semĩales rõnes reb. scdm̃
qͣs. alia ex aliis ꝓueniũt. ut de hoc
semiẽ dale gnum. de hac arbore cał¬

Expanded text:
rca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore tal
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia infoema ꝯfusionis añ formã dispo¬
sitionis. In foema cõfustonis priꝰ omiã corꝑalia
mat̾iałr simł et semel sunt c̾a̾ta. pꝰ mod̾
in forma dispositionis sex dieb sunt orde¬
nata. Scce absolutũ estr qd̾ pͥmo in disca¬

Expanded text:
in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discu
Abbreviated transcription (Latin):
lã pumend̾ ẽẽ credend̾ ẽ. nec eiꝰ na¬
icium figmendi dei ⁊ cecł. s cor¬
pꝰ aeriũ ꝙ tali uoluntati aptauit
d̾s: uł ipam ordinatõnẽ dei. in qua
eũ ⁊̃ muitũ fecit utilem bonis ł
ip̃iꝰ angłi facturã. quia et si p̃sciret
cłs uoluntate malum futur. fec̃ tñ
eum. ꝓuidens qͣnta de illo sua boni¬
tate esset facturꝰ. figm̃tũ gͦ dei dr ͦ
quia cũ sciret ds eũ uolũtate ma¬
lũ futur̃ ut bonis noceret. Creaũ
tam̃ ulũ: ut de illo bonis ꝓdesset ħ
aũ fecit: ut illudat᷑ ei. Illudit᷑ i. ers
cũ sanctis ꝓficit tẽptatio eiꝰ. sic̃ et
mali homines qͥs d̾s malos fut᷑os
illudunt᷑. Cũ p̃stat᷑ sanctis eoꝵ sẽi¬
dit antiqͥtate ⁊ pͥncipatu malicie
ħ aũ illusio fit: angłis malis et
los. ut nõ qͣntum nitunt᷑᷑ s qͣncũ si¬

Expanded text:
c ejus naitium figmenti Dei, etc. Sed corpus aereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros illuduntur cum praestatur sanctis eorum tendit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, etlos, ut non quantum nituntur, sed quantum si
Abbreviated transcription (Latin):
llud qͦ notand̾ ẽ quod nõ soli uiro p̃ceptũ
uidetur ẽẽ datum ẽ ip̃a mulier testetur sibi ⁊̃
eẽ mandatum dicens Precepit nobis d̾s ⁊c̃.
Supͣ tñ legr᷑ añ fcam̃ mulierẽ dm̃ dixisse uiro
de ligno scĩe boni et mali ne cometas. nõ dix
no comedatis. forte quia facturꝰ erat mulierem

Expanded text:
llud etiam notandum est, quod non soli viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
lentullima nͨ. loq̃ns explicare qui pot̃᷑
edat: qd̾ naser᷑ sicut nõ om̃e qd̾ bipͥes
est hõ est: ꝙͣ uis bipes sit: omĩs qͥ homo
est ħ scio. distinguere ã int̾ illã gn̾atio¬
nem. ⁊ hane ꝓcessionẽ nescio. ñ naleo. ñ¬
non susficio. ac ꝑ ħ qr ⁊ iula z ista ẽ mesfabił
sic̃ ꝓpħa de filio loq̃ns ait. sn̾atonẽ eiꝰ qͥs ena¬
qr non est a se ip̃o filiͦ. s ab uio de quo na¬
tus est. nõ est a serp̃õ sp̃c.s. s ab illo de qͦ ꝓce¬
dit. ⁊ qr de utͦq ꝓcedit. sic̃ iam ostñdimꝰ
¶De spũ scõ. quom᷑ ip̃e de d̾o sit: nec tñ ip̃e filiꝰ
sit̃. qm̃ ꝑcedendo nõ nascendo legt᷑ esse de d̾o.
Iam suꝑsꝰ qͣntum uisum est disputa uimꝰ¬

Expanded text:
explicare quis potest? cedat quod nascitur: sicut non omne quod bipes est, homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio, distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per a de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enaquia non est a se ipso Filius, sed ab illo de quo natus est: non est a se ipso Ssicut jam ostendimus. De Spiritu sancto quomodo ipse de Deo sit, nec tamen ipse Filius sit, quoniam procedendo non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum visum est, disputavim
Abbreviated transcription (Latin):
nesis madã misso sopore atq una de costis
eiꝰ sũpta ⁊ ex inde munere formata uer̃
in spũ intelugentẽ ad q̃m usũ mulier
fcã esset. post extasim ꝓphecie dixisse. hoc
nũc os ex ossib meis ⁊ caro de carne mea
propt̾ ħ relinq̃t homo. patrẽ.⁊.ini. ⁊ ad.¬

Expanded text:
na de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uolens a nolente disen̾etur. et sic ad illos
non coegit. Lam qui nesciens peccauit:
non mnꝯgruent̾ nolens p̾ccasse dici pꝰ. qͣm
iuix et ip̃e quod nesciens fecit: uolens tñ
fecit. Ita nec tale pcem̃. sũ uolinitate ẽẽ
potuit. s uoluntas fc̃i ibi fuit. nõ uolũ¬

Expanded text:
uolens a nolente discerneretur et sic ad illos non coegit. nam et qui nesciens peccauit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamuis et ipse, quod nesciens fecit, uolens tfecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi fuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
se non possint. U̾m illd̾ ⁊̃ mltũ mu¬
rabiliꝰ. qd̃ cum d̾s uͥq sit totꝰ. non
tñ in om̃ib habitat. Quis porro
audeat opinari nͥ inseꝑabilitatẽ
tͥnitatis penitꝰ ignoret. ꝙ in aliqͦ pꝰsit

Expanded text:
se non possint. Verum illud est multo mirabilius, quod cum Deus ubique sit totus, non tamen in omnibus haaudeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit
Abbreviated transcription (Latin):
gat. uł fundat uolendo suã ꝓlẽ pͥus int̾ire
nasci. prorsus si ambo tales fuerunt. ñ sibi¬
ꝑ ꝯnubium s ꝑ stupr̃ pociꝰ ꝯuenerunt. Si uͦ¬
ambo ñ sunt tales audeo dr̃e aut illa qͦdã¬
mnͦ ẽ mariti meretrix uł ille ad ult̃ uxoris.

Expanded text:
guat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire nasci. prorsus si ambo tales sunt, coninnubium, sed per stuprum convenerunt. Si autem non ambo sunt tales, audeo dicere aut illa est quodammodo mariti meretrix, aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
qr nat᷑alem ħt potenciam eam dem
ꝙͣ ⁊ pater quia potens est ⁊ oꝑatur
S qr illam ħt aprẽ. non ase id̾o aprẽ
non ase dr᷑ posse: eciam agere homo
autem uł angelus: gͣcuitam hab
potenciam. qr potens est. Id̾o gͥ ue¬
omẽ quod uult fieri. uult se posse

Expanded text:
quia naturalem habet potentiam eamdem quam et Pater, qua potens est et operatur; sed quia illam habet a Patre non a se, ideo a Patre, non a se dicitur posse et agere. homo autem vel angelus gratuitam habet potentiam, qua potens est. Ideo ergo veomne quod vu
Abbreviated transcription (Latin):
E
ẽẽ tm̃. in d̾o non mala ⁊ illa ꝓpe. ħ ⁊
longe. qr licet in deo aliꝗͣ dicant᷑ eẽ pp̃
cognitõns p̾sentiam. ⁊ d̾s bona ⁊ ma¬
la cognoscat. mala tñł cognoscit: nisi
ꝑ noticiam. Bona uͦ ñ solũ ꝑ sciãmr s¬

Expanded text:
e esse in Deo, non mala, et illa prope, haec longe; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cognoscit nisi per notitiam, bona vero non solum per s
Abbreviated transcription (Latin):
uii. licet nõ fuĩt. nouũ genꝰ rer̃ insti¬
tutũ fuit tam̃: in eo qͣi qͥdam nouus
statꝰ scifi cadõns operũ et reqͥetionis opi¬
ficis. Potest etiã sic exponi illud. Cõple-¬
uit de̾us die septimo opꝰ suũ .i. cõple¬
tum et cõsumatũ uidit:¬

Expanded text:
it novum genus rerum institutum, fuit tamen in eo quasi quidam novus status sanctificationis operum et requietionis opificis. Potest etiam sic exponi illud: Complevit Deus die septimo opus suum, id est, completum et consummatum vidit
Abbreviated transcription (Latin):
peccm̃ originale dr᷑ dimitti in baptõ reatꝰ.
qr ꝑ grãm baptĩ. uiciũ ꝯcupiscentie de¬
bilitatur atq extenuatur ita ut iã
non regnet. nisi ꝯsensu reddant᷑u ei
uid̾es et qr reatus ip̃iꝰ. soluit᷑. Uñ augꝰ

Expanded text:
peccatum originale dicitur dimitti in baptismo, quia per gratiam baptismi vitium concupiscentiae debilitatur atque extenuatur; ita ut jam non regnet, nisi consensu reddantur ei vires; quia et reatus ipsius solvitur. Unde Aug.,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ qua pugnat. C amq aduiuante d̾o. su¬
non inuacuũ gram̃ eiꝰ suscepit. Non itaꝙ
p̃statur in baptõ uisi forte miracło inessi¬
bilis ẽatoris. ut lex pecq̃ que est in m̃bris
prosus ei excingatur. et nõ fit s ut ꝙͥ ꝙ¬

Expanded text:
gnet, eamque adjuvante Deo suin vacuum gratiam ejus suscepit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati quae est in membris prorsus extinguatur et non sit, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
cant rem aliqͣm. siue ⁊ rer̾ uniu̾si¬
tadem in qͦ maior ꝯsũmatõ. exp̃ssa ẽ
non posse meliorem ẽẽ qͣm est siue id̾ꝰ
qr sũme bona est. ita ut nulla õmo
boni ꝑfectio ei desit. siue id̾o. qr maiꝰ
bonum qd̾ ei deest: capere nõ ualet.
s si ita sũme bona dr᷑. ut nulla ei
coequatur. Si uͦ id̾o nõ podest me¬
lor ẽẽ: qr bonum ampliꝰ qd̾ ei deẽ
caꝑe ipã non ualet. iam hoc ipm̃
non posse defectõnis nõ ꝯsũmatõis
⁊ pot̾ ẽẽ melior. si fiat capax me¬
lioris boni. Qd̾ ip̃e potest qui eam
re posset nec uellet. Et si dalem fecisset:
quis dubitat eum meliorẽ. Ex p̃dictis
facit.

Expanded text:
erum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam re posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? f