comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentientibus. hec etiam nr̃a causa ẽ: ut respondeamꝰ
ñ solum contra sentientib. uerum etiã cont̾ria faci¬
entib. Debet enĩ palam redargui. quod in occulto
nocet. quia et palam defenditur cum suadetur. ut
in occulto noceat cum ꝑficitur. Nam quis coram ꝓ¬
fanis quenquã baptirat: Et tam̃ baptuari xp̃ianos
nullus ꝑfanus ignorat. qui audit in publico. qͦd si
credit ꝑcipiat in secreto. Nideamꝰ gͦ de baptismatis
iteratione quid dicant. qui uerexundantur hoc in
aꝑto dicere. quod utiña aꝑte timerent admittere.
Ubi sit inquit uerum baptisma queritur. Deinde
subiungit. Usq adeo meum ẽ ut qͦd a me unicum
datũ ẽ: nec ab ipsis sacrilegis iteretur. Cui responde¬
mꝰ. Sacrilegus ñ ẽ. qui unicum baptismum. ñ quod
tuũ.s. quod.xp̃i est iterare ñ audet. Xp̃i ẽ. enim uni¬
ca hominis in baptismate consecratio. tua ẽ: autem

Expanded text:
sentientibus, haec etiam nostra causa est, ut respondeamus sentientibus, haec etiam nostra causa est, ut respondeamus non solum contra sentientibus, uerum etiam contra facientibus. debet enim palam redargui quod in occulto nocet, quia et palam defenditur cum suadetur, ut in occulto noceat cum perficitur. nam quis coram profanis quemquam baptizat? et tamen baptizari christianos nullus profanus ignorat, qui audit in publico quod, si credit, percipiat in secreto. Uideamus ergo de baptismatis iteratione quid dicant, qui uerecundantur hoc in aperto dicere, quod utinam in aperto timerent admittere: ubi sit, inquit, uerum baptisma quaeritur, deinde subiungit: usque adeo meum est, ut, quod a me unicum datum est, nec ab ipsis saer-ilegis iteretur. cui respondemus: sacrilegus non est qui unicum baptisma, non quod tuum, sed quod Christi est, iterare non audet. Christi est enim unica hominis in baptismate consecratio, tua est autem
Abbreviated transcription (Latin):
espondere diuersa sentientibus. et a
regła ueritatis errantibus. constanti¬
ne fr̃ sepissime cogimur. etiam de his
reb quas aliis atq aliis sermonib fre¬
quentauimus. Quod utilit᷑ existimo
fieri. et ꝓpt̃ eorum ingenia tardiora.
qui putant aliud dici cum ali¬
quid legunt aliter dici: & ꝓpt̾ ipsam disputationũ
copiam. ut ñ solum ad diligentes res rara ꝑueniat.
s quodlibet ex multis in manus etiam negligenti¬
oris incurrat. Pinde sermonẽ de unico baptismo
ab eis compositum.a quib baptismus iteratur. quẽ
mͥ cũ in rure essemus simul a nescio quo donatista¬
rum prb̃ro acceptum dedisti. atq ut ei responderẽ
multum petisti. ñ nisi uerborum strepitu inflatũ.
& calumniosis criminationib asꝑatum. ude ad¬
iuuante dno quanta facilitate confutem. Prima il¬
lis inindia ẽ: quod uentilatur in publico res secreta.
Taceant gͦ qui hoc fieri debere ñ putant. Aut si adlo¬
quendum cogi se dicunt. ut respondeant contra

Expanded text:
espondere diuersa sentientibus et a regula ueritatis errantibus, Constantine frater, saepissime cogimur etiam de his rebus, quas aliis atque aliis sermonibus frequentauimus. quod utiliter existimo fieri et propter eorum ingenia tardiora, qui putant aliud dici, cum aliquid legunt aliter dici, et propter ipsam disputationum copiam, ut non solum ad diligentes res rara perueniat, sed quodlibet ex multis in manus etiam neglegentioris incurrat. proinde sermonem de unico baptismo ab eis conpositum, a quibus baptismus iteratur, quem mihi, cum in rure simul essemus, a nescio quo Donatistarum presbytero acceptum dedisti atque ut ei responderem multum petisti, non nisi uerborum strepitu inflatum et calumniosis criminationibus asperatum uide adiuuante domino quanta facilitate confutem. Prima illic inuidia est, quod uentilatur in publico res secreta. taceant ergo, qui hoc fieri debere non putant, aut si ad loquendum cogi se dicunt, ut respondeant contra
Abbreviated transcription (Latin):
os. ꝑ hominem mors. et ꝑ hominẽ resurrectio mor¬
tuorum. Sicut enim in adam om̃s moriuntur: sic c&e
in xp̃o om̃s uiuificabuntur. Nemo quippe ambigit
hoc ibi de corpore mortis dictum. qm̃ de resurrectio¬
ne corporis magna apłi intentione questio uersaba¬
tur. & ideo indetur ibi de peccato tacuisse. quia ñ
erat questio de iusticia. Hic autem ad romanos utrũ¬
me commendauit. Peccatum in adam. iusticiam in
xp̃o: & mortem in adam. et uitam in xp̃o. Que om̃ia
u̾ba sermonis aplici quantum potui satisq uisum ẽ.
in primo ut iam dixi duoꝵ illoꝵ libro ꝑscrutat᷑ aꝑui.
quanquam etiam ibi ad corithios locũ ipsum de
resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit.
ut nos dubitare ñ smn̾et morte qͦq corporis m̾ito accidisse
peccati. Cũ eñ dixisset. oportet corruptibile ħ ĩduere ĩ corrup¬
tionẽ. & mortale ħ ĩduere ĩmortalitatẽ. cũ aut̃ corruptibile

Expanded text:
hominem resurrectio morhominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumme commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in Christo et mortem in Adam, uitam in Christo; quae omnia uerba sermonis apostolici, quantum potui satisque uisum est, in primo, ut iam dixi, duorum illorum libro perscrutatus aperui. Quamquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. cum autem corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem illud ostendiñ potest: neq hoc posse arbitror
Aut gͦ utrunq occultum feramꝰ. et nos homines ẽe
meminerimus.aut alias aliud de anima opus si
necesse uidebitur cautela sobria disputando mo¬
liamur. Nunc tam̃ illud quod ait apłs ꝑ unũ ho¬
minem peccatum intrauit in mundũ. et ꝑ peccatũ
mors. et ita in om̃s homines ꝑtransuit. in quo om̃s
peccauerunt. sic accipiamus. ne tot tantisq aꝑtissi
mis diuinarum scripturarum testimonus quibus
docemur preter. rp̃i societatem quȩ in illo et cum il¬
lo fit. cum sacramentis eius imbuimur. et eius mem¬
bris incorporamur. uitam salutemq et̃nam adipi¬
sci neminem posse. nimis insipient̃ atq infeliciter
repugnare iudicemur. Neq enim alio sensu dictũ
ẽ ad romanos ꝑunũ hominem peccatum intrauit
inmundũ. & ꝑ peccatum mors & ita inom̃s homi
nes ꝑtransut. quam illo quo dictum ẽ ad corurthi

Expanded text:
si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'. Nunc tamen illud, quod ait apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, sic accipiamus, ne tot tantisque apertissi- Illis diuinarum scripturarum testimoniis, quibus docemur praeter Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum sacramentis eius inbuimur et eius membris incorporamur, uitam salutemque aeternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare iudicemur. neque enim alio sensu dictum est ad Romanos: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors atque ita in omnes homi ne
Abbreviated transcription (Latin):
ma ñ est ex traduce. s: si anima ñ ẽ. ex traduce rectis¬
sime faciens de re tam obscura de qua nulla in scͥp¬
turis scĩs certa et aꝑta testimonia possumꝰ inuenire.
aut difficillime possumus. cunctant̃ loqui potius
quam fident̃. Quappt̃ ego quoq huic ꝓpositioni nõ
p̃cipiti assertione respondeo. Si anima ñ ex traduce.
gͦ quȩ ista iusticia ẽ: ut recens creata. et ab om̃i delicto
prorsus immunis. ab omni contagione peccati peni¬
tus libera. passiones carnis. diuersosq cruciatus. et
quod est horribilius etiam demonum incursus in
paruulis sustinere cogatur: Xeq enim aliquid ho¬
rum caro sic patitur. ut ñ ibi anima potius que ui¬
uit ac sentit penas luat. Hoc enim si iustum osten¬
ditur. sic etiam ostendi potest. qua iusticia in carne
quoq peccati subeat originale peccatum baptisma¬
tis sacramento & gr̃e miseratione mundandum.

Expanded text:
ma non est ex traduce, sed \'si anima uon est ex traduce\', rectisma non est ex traduce, sed \'si anima uon est ex traduce\', rectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimonia possumus inuenire aut difficillime possumus, cunctanter loqui potius quam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum.
Abbreviated transcription (Latin):
scatur. ut etiam ipse mundet᷑. Potuerunt enim pa¬
rentes ad posteros transmittere quod ipsi minime
habuerunt. ñ solum sicut frumenta paleam. et p̃¬
putium circuncisus. s etiam quod et uos dicitis
fideles infidelitatem in posteros traiciunt. quod
ñ est iam illorum ꝑ sp̃m regeneratorum.s. quod in
carne generati sunt mortalis seminis uicium. Nam
utiq quos paruulos ꝑ sacramentũ fidelium fideles
faciendos ẽẽ iudicatis. infideles natos ex parentib
fidelibus ñ negatis. At enim si anma non ẽ. ex tra¬
duce. s: sola caro. ipsa tantum habet traducem pec¬
cati. et ipsa sola pęnam meretur. Hoc enim sentiũt
iniustum ẽe dicentes. ut hodie nata anma ñ ex
massa ade.tam antiquum peccatum portet alie¬
num.Attende obsecro te quemadmodum uir cir¬
cumspectus pelagius. nam ex eius libro hec quȩ mͦ
posin uerba transcripsi. sensit. in quam difficili de
anima questione uersetur.Nonenim ait quia ani¬

Expanded text:
scatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim pascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iam illorum per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — hoc enim sentiunt — iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait, quia ani
Abbreviated transcription (Latin):
quam nasceretur aliquid egisse bom aut mali. aut
de traduce attracta est. & similit̃ ut corpus de xp̃ia¬
nis .xp̃ianum. anima etiam xp̃iana ẽẽ debuit. aut
corpus. xp̃iana debuit seu creari. seu mitti. Neisi for¬
te dicetis.xp̃ianos homines xp̃ianum corpus gigne¬
re potuisse. & ipsum xp̃m animam xp̃ianam non
potuisse ꝓcreare. Cedite itaq ueritati. et uidete sicut
fieri potuit quod et uos fatemini. ut de xp̃ianis ñ
ut occurramus etiam om̃ibus qui licet falso. tamen
quocunq religionis nomine detinentur. de conse¬
cratis ñ consecratuf.ita etiam fieri ut de mundatis
ñ mundatus nascatur. Ed respondebitis quare de
xp̃ianis ñ xp̃ianus nascatur. nisi quia ñ facit gene¬
ratio. s. regeneratio xp̃ianos: Hanc gͥ uobis reddite
rationem. quia similiter a peccatis nemo nascendo. sõs
renascendo mundantur. Ac ꝑhoc de hominib ide¬
o mundatis. q̃m renatis. homo qui nascitur rena¬

Expanded text:
quam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut quam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianis christianum anima etiam christiana esse debuit aut ianum corpus, christiana debuit seu creari seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere potuisse et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non — ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. quid respondebitis, quare de Christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur rena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m. quod obest eius filio generato ꝑcarnem. sit¬
q in isto remissione mundatum. quod sit etiam in
illo simili remissione uelut circuncisione. uelut
trituratione ac uentilatione mundandum. Nunc
gͦ quandoquidem cum eis agimꝰ qui confitent᷑ bap¬
tiratoꝵ filios baptirandos. quanto meliꝰ sic agimꝰ ut
dicamꝰ. uos qui asseritis de hominib a peccati labe
mundatis sine peccato nasci filios debuisse:cur ñ
attenditis eo modo uobis posse dici de xp̃ianis pa-¬
rentib xp̃ianos nasci filios debuisse: Cur gͦ eos xp̃i¬
anos fieri debere censetis: Nunquid in eorum pa¬
rentibus corpus ap̃ianum ñ erat. quib dictum est
nescitis quia corpora ur̃a membra sunt xp̃i: Anfor¬
te corpus quidem xp̃ianum ex xp̃ianis parentibus
natum ẽ. s: ñ et xp̃ianam animam accepit: Hoc uͦ
multo ẽ: mirabilius. Nanq utrumlibet de anima
sentiatis. quia ꝓfecto cum apło ñ eam creditis ante¬

Expanded text:
per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitper spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem christianum de christianis parentibus natum est, sed non christianam animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, ante
Abbreviated transcription (Latin):
obtusos & contenciosos ꝓpter rerum nature obscu¬
ritatem. difficultas refellendi falsa. & ꝑsuadendi ue¬
ra resisteret. ad hec forte que in usu atq in ꝓmptu es¬
sent exempla confugerem. uicissimq interrogarem.
ut quia eos moueret. quomͦ peccatum quod munda¬
tur ꝑbaptismum maneat in eis quos genuerint bap¬
tirati. ipsi explicarent quomͦ p̃putium quod ꝑ circun¬
cisionem aufertur maneat in eis quos genuerint
circuncisi. quomͦ eciam palea que oꝑe humano
tanta diligentia separatur maneat in fructu.qui
de purgato tritico nascitur. hisce talibus forsitan
ut cunq conarer exemplis ꝑsuadere hominib qui
mundationis sacramenta superfluo filiis munda¬
torum crederent adhiberi quam recto consilio bap¬
tiratorum paruuli baptizarentur.quamq fieri pos¬
sit ut homini habenti utrunq semen. et mortis in
carne: & immortalitatis in sp̃u. ñ obsit regenerato

Expanded text:
obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuobtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt ad posteros transmitt̾e: qͦd ipsi minime
habuerunt. Ecce unde plerunq conualescit error.
cum homines idonei sunt his rebus int̾rogandis:
quib intelligendis ñ sunt idonei. Cui enim audito¬
ri uł quibus explicem uerbis. quomͦ mortalia uici¬
osa primordia ñ obsint eis qui alus primordus im¬
mortalibus inchoati sunt. et tam̃ obsint eis quos id̾e
ipsi quibus iam ñ obsunt. ex eisdem uiciosis primor¬
dus generauerunt: Quom id intelligat homo. cuiꝰ
tardiusculam mentem. impedit etiam sue ienten¬
tie p̃iudicium. et ꝑuicatiȩ grauissime uinculum:
Ueruntamen si aduersus eos m eẽt causa ista suscep.¬
ta qui omino paruulos baptirari ꝓhibent. aut su¬
ꝑfluo baptitari contendunt. dicentes eos ex fidelib
natos. parentum meritum necessario consequi. tunc
deberem ad hancopinionem conuincendam labori¬
osius fortassis & oꝑosius excitari. Tunc si michi apud

Expanded text:
potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud
Abbreviated transcription (Latin):
tum mors. et ita iom̃s homines ꝑtransiit: in quo
om̃s peccauerunt. Unde nec illud liquide dici po¬
test. quod peccatum ade etiam ñ peccantib nocuit.
cum scriptura dicat in quo om̃s peccauerunt. Nec sie
dicuntur ista aliena peccata: tanquam omnino ad
paruulos ñ ꝑtineant. Siquidem in adam omnes
tunc peccauerunt. quando in eius natura illa insita
ui qua eos gignere poterat. adhuc om̃s ille unꝰ fuer̃t.
S: dicuntur aliena: quia nondum ipsi agebant ui¬
tas ꝓprias. s: quicquid erat in futura ꝓpagine: uita
unius hominis continebat. Nulla inquiunt ratio¬
ne conceditur. ut ds qui ꝓpria peccata remittit. im¬
putet aliena. Remittit.s. sp̃u regeneratis: ñ carne
generatis. Imputat ũ. ñ iam aliena s ꝓpria. Alena
quippe erant. quando hi qui ea ꝓpagati portarent.
nondum erant. Nunc uͦ carnali generatione iam eo¬
rum sunt: quibus nondum sp̃uali regeneratione
dimissa sunt. S si baptismus inquiunt mundat¬

Expanded text:
tum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo tum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata remittit, inputet aliena. remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis; inputat uero non iam aliena, sed propria. aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant; nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. Sed si baptismus, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
catum ñ fecisset: ꝓ nobis peccatum eum fecit ds̃. Nos
autem iuxta epłam iacobi multa peccamus om̃s. et
nemo mundus a peccatis: nec si unius quidem diei
fuerit uita eius. Quis enim glabitur castum se ha¬
bere cor. aut quis confidet mundum se ẽe a peccatis:
Tenemurq rei in similitudine p̃uaricationis ade.
commemoraui. qͦd disputatorum quoꝵlibet sen¬
tentus tanquam canonica auctoritate nitamur.
si ut appareat abinitio usq ad p̃sens tempus. quo
ista nouitas orta ẽ: hoc de originali peccato apud ec¬
clesie fidem tanta constantia custoditum. ut ab eis
qui dominica tractarent eloquia magis certissimũ
ꝓferretur ad alia falsa refutanda. quam id tanquã
falsum refutari ab aliquo temptaretur. Ceterum in
scĩs canonicis libris uiget huius sententiȩ clarissi¬
ma et plenissima auctoritas. Ciamat apłs. Punum
hominẽ peccatum intrauit in mundum. et ꝑ pecca¬

Expanded text:
catum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus . Nos catum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit Deus . Nos autem, juxta Epistolam Jacobi, « multa peccamus omnes » , et nemo mundus a peccatis, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut quis confidet mundum se esse a peccatis ? Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adam. commemoravi, quod disputatorum quorumlibet sententiis tanquam canonica auctoritate nitamur; sed ut appareat, ab initio usque ad praesens tempus quo ista novitas orta est, hoc de originali peccato apud Ecclesiae fidem tanta conqui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ueret.
multo ꝓcliuius uellent femine nubere: fetus
mundissimos pariturȩ. Huiussane scripta. na
et scribere ausus est.cum fr̃s ad iheronimum re¬
fellenda misissent. ñ solum in eis tale nichil com¬
ꝑit. uerum etiam ad quedam eius uana refutan¬
da hoc tanquam certissimum de hominis origina¬
li peccato unde utiq nec ipsum dubitare credebat.
inter multa sua documenta deꝓmpsit. Ia agentis
hec uerba sunt. Qui dicit se inquit in xp̃o manere:
debet sicut ille ambulauit. et ipse ambulare. Eligat
adu̾sarius eduobus quod uult. Optionem ei damꝰ.
Manet in xp̃o. an ñ manet: Si manet:. ita gͥ ambu¬
let ut.xp̃c. Si autem temerarium ẽ: similitudinẽ
uirtutum dni polliceri. ñ manet in xp̃o:quia non
ingreditur ut xp̃c. Ille peccatum ñ fecit. neq inuen¬
tus ẽ. dolus inore eius. Qui cum malediceretur: non¬
remaledixit. Et tanquam agnus coram tondente
sic ñ aꝑuit os suum. Ad quem uenit princeps
mundi istius: et inuenit in eo nichil. Qui cum pec¬

Expanded text:
ueret. multo procliuius uellcnt feminae nubere fetus mundissimos pariturae. huius sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum refellenda misissent, non solum in eis nihil tale conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an non manet? si manet, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. ille peccatum non fecit neque inuentus est dolus in ore eius; qui cum maledicereturremaledixit, et tanquam agnus coram tondente, sic non aperuit os suum ; ad quem venit princeps mundi istius, et invenit in eo nihil ; qui cum pec
Abbreviated transcription (Latin):
struxit .s. utrunq distinxit. hoc etiam iste contra
quem disserimus uidit. Quod cum sibi uelut ex ad¬
uersarii partib obiecisset. quia hi quos traditores
uocant. baptismo. xp̃i ñ iohannis baptirant & bap¬
tirantur. et ideo post eos baptisinum. nec rescindi
nec iterari oportere. huic questiomi dixit respondis
se. xp̃m cum ait. qui mecum ñ colligit. spargit. qͣsi
dixerit. xp̃c. in eis qui mecum ñ colligunt. etiã qd̃
uerum & quod meum inuentum fuerit. negetur.
exsuffietur. destruatur. Ait etiam quibdam dicen

Expanded text:
struxit, sed utrumque distinxit. hoc etiam iste contra struxit, sed utrumque distinxit. hoc etiam iste contra quem disserimus uidit, quod, cum sibi uelut ex aduersarii partibus obiecisset, quia et hi, quos traditores uocant, baptismo Christi, non Iohannis baptizant et baptizantur et ideo post eos baptismum nec rescindi nec iterari oportere, huic quaestioni dixit respondisse Christum cum ait: qui mecum non colligit spargit, quasi dixerit Christus: \'in eis, qui mecum non colligunt, etiam quod uerum et quod meum inuentum fuerit negetur exsuffletur destruatur\'. ait etiam quibusdam dicen
Abbreviated transcription (Latin):
me oꝑarii iniquitatis. ꝑdidisse igitur falsum opꝰ
ñ dubium ẽ. qui tam et simn nomine iħu xp̃i. sacri¬
legi tam̃ ausi sunt oꝑari. Uelint nolint ꝓinde tradi¬
tores sacrilegis sacramentis xp̃m magis offendunt.
qui si et dicere audeant in nomine tuo ꝓphauimus.
dicet illis ut cęteris. recedite a me oꝑarn iniquitatis.
ñ noui uos. Recte illis hoc dicet. qm̃quidem in in¬
dignis ñ dissimiles cause sunt baptizare: demonia
pellere.ceterasq mirabiles fecisse uirtutes. Uide qͣ
multa dixit. et quod sibi ex aduso ꝓposuit. soluere
omnino ñ potuit. Nec solum ñ soluit .s. etiam nos
ipsos quȩ aduersum eos dicere deberemꝰ admonu¬
it. Neq enim tantum nichil eum adiuuant hec
euangłica testimonia. s: etiam cause nr̃e plurimũ
suffragant᷑. De baptismo iohannis agebatur. a qͦ
baptiratos quosdam si baptirauit apłs.ñutiq
nis baptismum dedit: s xp̃i baptismũ ñ haben¬
tes. baptirari iussit in xp̃o. ac ꝑ hoc neutrum de¬

Expanded text:
idisse igitur falsum opus non dubium est, qui tametsi in nomine Iesu Christi, sacrilegi tamen ausi sunt operari. uelint nolint, proinde traditores sacrilegis sacramentis Christum magis offendunt, qui si et dicere audeant: in nomine tuo prophetauimus, dicet illis ut ceteris: recedite a me, operarii iniquitatis; non noui uos. recte illis hoc dicet, quoniam quidem in indignis non dissimiles causae sunt baptizare, daemonia pellere ceterasque mirabiles fecisse uirtutes. uide quam multa dixit et quod sibi ex aduerso proposuit soluere omnino non potuit; nec solum non soluit, sed etiam nos ipsos quae aduersus eos dicere deberemus ammonuit. neque enim tantum nihil eum adiuuant haec euangelica testimonia, sed etiam causae nostrae plurimum suffragantur. De baptismo Iohannis agebatur, a quo baptizatos quosdam si baptizauit apostolus, nonis baptismum dedit, sed Christi baptismum non habentes baptizari iussit in Christo, ac per hoc neutrum de
Abbreviated transcription (Latin):
nitate areȩ dominice: nec ꝓpt̾ bonos laudandi sũt
mali. nec ꝓpt̾ malos deserendi sunt boni. ut in u¬
no homine: nec ꝓpt̃ illud quod in eo integrum ẽ.
eiꝰ ẽ. accipienda ꝑusitas. nec ꝓpt̃ id quod in eo ꝑuer¬
sum ẽ negari eius debet integritas. Quia & in iu¬
deoꝵ iniquitate detinetur ueritas resurrectionis
mortuoꝵ. & in gentiliũ miquitate detinetur ueri¬
tas unius dĩ. qui condidit mundũ. & in eoꝵ in¬
quitate quicum. xp̃o quia ñ colligunt spargunt.
detinetur ueritas qua in eius nomine pellunt
sp̃m immundũ. et in templorũ sacrilegorum imi¬
quita

Expanded text:
nitate areae dominicae nec propter bonos laudandi sunt nitate areae dominicae nec propter bonos laudandi sunt mali nec propter malos deserendi sunt boni, sicut in uno homine nec propter illud, quod in eo integrum est, eius est accipienda peruersitas nec propter id, quod in eo peruersum est, negari eius debet integritas, quia et in Iudaeorum iniquitate detinetur ueritas resurrectionis mortuorum et in gentilium iniquitate detinetur ueritas unius dei, qui condidit mundum, et in eorum iniquitate, qui cum Christo quia non colligunt spargunt, detinetur ueritas, qua in eius nomine pellunt spiritum inmundum, et in templorum sacrilegorum iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Et sinuntur utraq crescere usq ad messem. ne
cum ante tempuscolliguntur zizania. eradicetur
simul et triticum. Et commixti oꝑtimis pascuis
hedi agniq pascuntur. donec a pastore qui errare
ñ potest segregentur. Et ex om̃i genere piscium re¬
tia complentur unitatis. donec ad iudicium lit¬
toris ꝑducantur. nisi qͦd isti sua ꝑu̾sa falsaq senten¬
tia sibi p̃iudicant. qui ꝓpt̃ aliena peccata iuste se
dicunt ab orbis cominunione: rp̃iam separatos.
ꝑhancenim absurdam insanamq opinionem
ipsi faciunt. ut eis quorũdam suoꝵ peccata om̃ib
imputentur. Quod si iustum arbitrant᷑. rei sunt
om̃s cunstibet apud se in uno homine inuenti
manifestissimi criminis. Si autẽ hoc sicut iniu¬
stum ẽ. iniustum ẽẽ cognoscunt. rei sunt omnes
iniquissime separationis. Iam uͦ q̃m in hoc sermo¬
ne de unico magis baptismo questio ẽ. ut unde
cepta ẽ: nr̃a disputatio concludatur. sic in ipsa u¬

Expanded text:
bit, et sinuntur utraque crescere usque ad messem, ne, bit, et sinuntur utraque crescere usque ad messem, ne, cum ante tempus colliguntur zizania, eradicetur simul et triticum, et commixti optimis pascuis haedi agnique pascuntur, donec a pastore qui errare non potest segregentur, et ex omni genere piscium retia complentur unitatis, donec ad iudicium litoris perducantur, nisi quod isti sua peruersa falsaque sententia sibi praeiudicant, qui propter aliena peccata iuste se dicunt ab orbis christiani communione separatos. per hanc enim absurdam insanamque opinionem ipsi faciunt, ut eis quorundam suorum peccata omnibus inputentur. quod si iustum arbitrantur, rei sunt omnes cuiuslibet apud se in uno homine inuenti manifestissimi criminis. si autem hoc, sicut iniustum est, iniustum esse cognoscunt, rei sunt omnes iniquissimae separationis. Iam uero quoniam in hoc sermone de unico magis baptismo quaestio est, ut unde coepta est nostra disputatio concludatur: sicut in ipsa u
Abbreviated transcription (Latin):
blicis comꝑbamꝰ. scđ̾m tigisitanum cuiꝰ congrega¬
to concilio cecilianũ dicunt ẽẽ damnatũ confessis
traditorib ne scisma fieret. pacem dedisse: cum et
eidem ipsi apurpurio limatensi crimen traditio¬
nis fuisset obiectum. Dicimus uictorem rusiccadi¬
ensem. donatum calamensem. donatum masculi¬
tanũ. marinum ab aquis tibilitanis. siluanum
coriensem fuisse traditores. cosdemq quasi tradi¬
torum seuerissimos damnatores. Hoc ꝓbamꝰ et ec¬
cłiasticis & mumcipalib et iudicialib gestis. Sed
nec ideo traditores sunt om̃s in parte donati. quia
in ea isti fuerunt. nec ideo ẽ. in nocens pars donati.
susti innocentes a traditionis iniquitate mon¬
strentur. Melius enim audimꝰ scãm scripturam.
quam uł cuiꝗͣ calumniamur de peccatis alienis.
uł cuiusquã similem calumniam formidamus.
Amma enĩ que peccat: ipsa moriet᷑. Et unꝰquisq

Expanded text:
blicis comprobamus Secundum Tigisitanum, cuius congregablicis comprobamus Secundum Tigisitanum, cuius congregato concilio Caecilianum dicunt esse damnatum, confessis traditoribus, ne schisma fieret, pacem dedisse, cum et eidem ipsi a Purpurio Liniatensi crimen traditionis fuisset obiectum, dicimus Uictorem Rusiccadiensem, Donatum Calamensem, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Siluanum Cirtensem fuisse traditores eosdemque quasi traditorum seuerissimos damnatores. hoc probamus et ecclesiasticis et municipalibus et iudicialibus gestis. sed nec ideo traditores sunt omnes in parte Donati, quia in ea isti fuerunt, nec ideo est innocens pars Donati, si isti innocentes a traditionis iniquitate monstrentur. melius enim audimus sanctam scripturam, quam uel cuiquam calumniamur de peccatis alienis uel cuiusquam similem calumniam formidamus. anima enim quae peccat ipsa morie tur et unus quis que
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Eius tamen defensio ñ in eoꝵ hominũ defen¬
sione consistit: qͦs isti nominatim falsis criminatio¬
nib appetunt. Orsus qualescunq fuerint. marcel¬
linꝰ. marcellus. sil uest̾. melchiades. mensuriꝰ. cecili¬
anus. atq alii quibus obiciunt. ꝓsua dissensione
qͦd uolunt: nichil p̃iudicat eccłie catholice. toto t̃¬
rarum orbe diffuse. Nullomͦ eorum innocentia
coronamur: nullomꝰ eorum iniquitate damnam.
Si boni fuerunt in aree catholice tritura: tanquã
grana mundati sũt. Si mali fuerunt in aree ca¬
tholice tritura: tanquam stipule comminuti st̃.
Intra istam aream bom et mali ẽe possunt: extra
eam boni ẽẽ ñ possunt. Quisquis ab hac unitate
uento suꝑbiȩ tanquam sola palea separat᷑. areȩ
dominicȩ ꝓpt̃ commnixtam paleam quid calum¬
niatur: Nos quoq dicimꝰ. nec tantum dicimꝰ. ue¬
rum etiã litterarum monimentis eccłiasticis et pu¬

Expanded text:
mur; eius tamen defensio non in eorum hominum defenmur; eius tamen defensio non in eorum hominum defensione consistit, quos isti nominatim falsis criminationibus appetunt. prorsus, qualescumque fuerint Marcellinus Marcellus Siluester Miltiades Mensurius Caecilianus atque alii, quibus obiciunt pro sua dissensione quod uolunt, nihil praeiudicant ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; nullo modo eorum innocentia coronamur, nullo modo eorum iniquitate damnamur. si boni fuerunt, in areae catholicae tritura tamquam grana mundati sunt, si mali fuerunt, in areae catholicae tritura tamquam stipulae comminuti sunt. intra istam aream et boni et mali esse possunt, extra eam boni esse non possunt. quisquis ab hac unitate uento superbiae tamquam sola palea separatur, areae dominicae propter commixtam paleam quid calumniatur? Nos quoque dicimus nec tantum dicimus, uerum etiam litterarum monumentis ecclesiasticis et pu
Abbreviated transcription (Latin):
cisa est. ipseq littere scdi tigisitani quibus rep̃hensus
asseritur eos ad se inuicem pacifice scripsisse confir¬
mant.atq in collegn societate mansisse: Iam uͦ qͦd
etiam de cirtensi eccłia dicere uoluit. et ep̃os ibi ca¬
tholicos maledictis insectatus ẽ. quibus uoluit. qͥd
aliud egit. nisi ut uituꝑando scõs etiam nr̃oꝵ tem¬
porum uiros nobis optime cognitos. satis ostende¬
ret. quid etiam de ignotis quib similit̃ maledicit
sentire debeamus: Sinde si ꝑfuturus ante paucis¬
simos annos defunctus & fortunatus qui in corpo¬
re adhuc ẽ. atq illi successit ep̃o. quomͦ manichei fu¬
erunt. sic fuerunt & illi traditores. quos longe a nr̃is
temporib ignotissimos accusare ñ cessant. etiã illoꝵ
nobis pura ab istoꝵ oꝑꝓbrus uita notissima ẽ. Non
sane parua ẽ. parumq glosa consolatio ciuscũq
nr̃m. si ab inimicis eccłie cum ipsa eccłia crimina¬

Expanded text:
scissa est ipsaeque litterae Secundi Tigisitani, quibus reprehensus scissa est ipsaeque litterae Secundi Tigisitani, quibus reprehensus asseritur, eos ad se inuicem pacifice scripsisse confirmant atque in collegii societate mansisse? iam uero quod etiam de Cirtensi ecclesia dicere uoluit et episcopos ibi catholicos maledictis . insectatus est quibus uoluit, quid aliud egit, nisi ut uituperando sanctos etiam nostrorum temporum uiros nobisque optime cognitos satis ostenderet, quid etiam de ignotis, quibus similiter maledicit, sentire debeamus? proinde si Profuturus ante paucissimos annos defunctus et Fortunatus, qui in corpore adhuc est atque illi successit episcopo, quomodo Manichei fuerunt, sic fuerunt et illi traditores, quos longe a nostris temporibus ignotissimos accusare non cessant et iam illorum nobis pura ab istorum probris uita notissima est. Non sane parua est parumque gloriosa consolatio cuiuscumque nostrum, si ab inimicis ecclesiae cum ipsa ecclesia crimina
Abbreviated transcription (Latin):
eliano. felix quoq innocens declaratus ẽ. Extant
gesta ꝓconsularia. qui uoluerit sumat et legat. Hoc
autem ñ solum ad innocentiȩ ceciliam demonstrã¬
dũ cumulũ ꝑtinet. ipsiꝰq felicis euidentissimam
purgationẽ: atq illorũ calumnias declarandas qͥeũ
fontem om̃iũ malorũ in concilio suo dixerant. ue¬
rum etiam ad cogitandam melchiadis ab eorũ cri¬
minationib purissimã uitam. nisi quisquam tã
sit insipiens ut credat eos cum felici ñ peꝑcerint. a
quo cecilianꝰ fuerat ordinatus melchiadi parcere
potuisse: a quo fuerat absolutus. su illius ep̃i uitam
quãuis nullũ uulnꝰ conscientie ꝑemisset. saltem qͣ¬
liscunq fama culpasset. An uͦ quod in foro aptug¬
nensium factum fuerat ab istis accusaretur. & qͦd in
capitulo romanoꝵ factum fuerat taceretur: De
mensurio autem quid respondeam.cum ab eius
tempore usq ad obitum. plebs unitatis nulla con¬

Expanded text:
Aeliano; Felix quoque innocens declaratus est. extant Aeliano; Felix quoque innocens declaratus est. extant gesta proconsularia; qui uoluerit, sumat et legat. hoc autem non solum ad innocentiae Caeciliani demonstrandae cumulum pertinet ipsiusque Felicis euidentissimam purgationem atque illorum calumnias declarandas, qui eum fontem omnium malorum in concilio suo dixerant, uerum etiam ad cogitandam Miltiadis ab eorum criminationibus purissimam uitam. nisi forte quisquam tam sit insipiens, ut credat eos, cum Felici non pepercerint, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, Miltiadi parcere potuisse, a quo fuerat absolutus, si illius episcopi uitam, quamuis nullum uulnus conscientiae peremisset, saltem qualiscumque fama culpasset. an uero quod de foro Aptucensium fictum fuerat ab istis accusaretur, et quod in Capitolio Romanorum factum fuerat taceretur? De Mensurio autem quid respondeam, cum eius tempore usque ad obitus diem plebs unitatis nulla con
Abbreviated transcription (Latin):
putarint. quid nunc inanes tam sero conectunt
calumnias. quasi et innocentia ceciliam melchia¬
dis iudicis decoloratione fuscetur. et ipsa romana
eccłia ubi nec damnare quenquam suo qualicũq
uidicio potuerunt. nec aliquem suoꝵ uelut in lo¬
cum subrogare damnati: Contra quam paucissi¬
mis afris partis suȩ primo int̃uentores aduentici¬
os furtim longeq mittebant. quos istum nomina¬
tim cominemorare ñ puduit. donec decepte plebi¬
cule quasi ꝓprios ep̃os ordinarent. Aempe ep̃m
aptugnensem felicem post ceciliam purgationem
apud imꝑatorem accusarunt. quod ipse esset ma¬
nifestissimꝰ traditor. et ideo cecilianus ep̃c ẽẽ ñ pos¬
set quod ab illo traditore fuerit ordinatus. Tunc con
stantinus nec hinic eorum accusatiomi negauit lo¬
cum. quamis eos inceciliam fictis criminibus
calummosis fuisset exꝑtꝰ. et ideo p̾cepit ut causa fe¬
licis discuteretur in affrica. Discussa ẽ. a ꝓconsule

Expanded text:
putarint, quid nunc inanes tam sero conectunt putarint, quid nunc inanes tam sero conectunt calumnias, quasi ut innocentiae Caeciliani Miltiadis iudicis decoloraEcclesia, ubi nec damnare quemquam suo qualicumque judicio potuerunt, nec aliquem suorum velut in locum subrogare damnati, contra quam paucissimis Afris partis suae primo interventores adventitios furtim longeque mittebant, quos istum nominatim commemorare non puduit, donec deceptae plebeculae quasi proprios episcopos ordinarent? Nempe episcopum Abtungensem Felicem post Caeciliani purgationem apud Imperatorem accusaverunt, quod ipse esset manifestissimus traditor, et ideo Caecilianus episcopus esse non posset, quod ab illo traditore fuerit ostantinus nec huic eorum accusationi negauit locum, quamuis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus, et ideo praecepit, ut causa Felicis discuteretur. in Africa discussa est a proconsule
Abbreviated transcription (Latin):
potius conuiciator quam ueridicus accusator exti¬
terit. huc accedit quia melchiade tunc ep̃o roma¬
ne ȩccłie p̃sidente ex p̃cepto constantini imꝑato¬
ris adquem totam illam causam accusatores ep̃i
carthaginensis eccłiȩ ceciliani ꝑanolinum ꝓconsu¬
lem detulerunt. idem cecilianꝰ innocens ꝑnunciat᷑
ẽ. De quo iudicio cum maiores istorum importunis¬
sima ꝑuicatia memorato imꝑatori quererent᷑ qd ñ
plene.neq recte fuerit examinatum.atq deꝑmptu.
uichil de melchiadis traditione uł thurificatione
dixerunt. ad cuius audientiam nec uenire utiq
debuerunt. hoc potiꝰ aut suggerentes imꝑatori. aut
ut suggereret᷑ instantes. qͦd apud traditorem codicũ
diuinoꝵ. et ydolorum sacrificuis inquinatum cau¬
sam suam agere ñ deberent.Cum hoc gͦ nec ante
suggesserint. nec postea quam contra eos ꝑ cecili¬
ano iudicatum ẽ. saltem uicti et irati obiciendũ

Expanded text:
potius conuiciator quam ueridicus accusator extipotius conuiciator quam ueridicus accusator extiterit. Huc accedit, quia Miltiade tunc episcopo Romanae ecclesiae praesidente ex praecepto Constantini imperatoris, ad quem totam illam causam accusatores episcopi Carthaginiensis ecclesiae Caeciliani per Anullinum proconsulem detulerunt, idem Caecilianus innocens pronuntiatus est. de quo iudicio cum maiores istorum inportunissima peruicacia memorato imperatori quererentur, quod non plene neque recte fuerit examinatum atque depromptum, nihil de Miltiadis traditione uel turificatione dixerunt, ad cuius audientiam nec uenire utique debuerunt, hoc potius ante suggerentes imperatori aut ut suggereretur instantes, quod apud traditorem codicum diuinorum et idolorum sacrificiis inquinatum causam suam agere non deberent. cum hoc ergo nec ante suggesserint nec, posteaquam contra eos pro Caeciliano iudicatum est, saltem uicti et irati obiciendum
Abbreviated transcription (Latin):
insectatus ẽ: obiecta ab eo crimina diluamꝰ: Mar¬
cellinꝰ & p̃bri eius. melchiades. marcellus. & siluest̾.
traditionis codicum diuinorum et thurificationis
ab eo criminis arguuntur. S: nunquid ideo etiã
conuincunt᷑. aut conuicti aliqua documentorum
firmitate monstrantur: Ipse sceleratos & sacrile¬
gos fuisse dicit: ego innocentes fuisse respondeo.
Quid laborem ꝓbare defensionem meam. cum il¬
le nec tenuit̃ ꝓbare conatus sit accusationẽ suam:
Si ẽ: ulla humanitas in rebus humanis. puto nos
iustiꝰ posse rep̾hendi. si ignotos homines quos cri¬
minant᷑ inimici. nec eorũ crimen ulla testificati¬
one demonstrant. nocentes potiꝰ quam innocentes
crediderimus. quia si forte se alit̃ ueritas habet. ip¬
si certe humanitati debitum redditur. cũ homo
de homine nichil mali temere suspicatur. nec cui¬
quam criminanti facile credit. quando sine teste
ac sine ullo documento crimen obiciens maledicꝰ

Expanded text:
insectatus est, obiecta ab eo crimina diluamus? Marinsectatus est, obiecta ab eo crimina diluamus? Marcellinus et presbyteri eius Miltiades, Marcellus et Siluester traditionis codicum diuinorum et turificationis ab eo crimine arguuntur. sed numquid ideo etiam conuincuntur aut conuicti aliqua documentorum firmitate monstrantur? ipse sceleratos et sacrilegos fuisse dicit, ego innocentes fuisse respondeo. quid laborem probare defensionem meam, cum ille nec tenuiter probare conatus sit accusationem suam? si est ulla humanitas in rebus humanis, puto nos iustius posse reprehendi, si ignotos homines, quos criminantur inimici nec eorum crimen ulla testificatione demonstrant, nocentes potius quam innocentes crediderimus, quia, si forte se aliter ueritas habet, ipsi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur nec cuiquam criminanti facile credit, quando sine teste ac sine ullo documento crimen obiciens maledicus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia peccata quecunq grauia & horrenda com¬
miserant in eis erant. et reos illos sine ulla remis¬
sione retinebant. Tales admittebat stephanus cũ
talib erat in unitate catholica cyprianus. Nec ta¬
men ꝑut. s ꝑseuerauit eccłia. Non gͥ quenquam
in eius unitate maculant aliena peccata. fr̾ustra
filius malus a familia patris exire ꝓperauit. fru¬
stra se iustum dicit. exitum autem suum ñ ablu¬
it. An forte dicturi sunt eos quos stephanꝰ admite¬
bat. ipsius unitatis participatione mundatos
qm caritas cooꝑit multitudinem peccatorum: U¬
cinam dicant. Hoc enim et nos dicimus quando
eos ad unitatẽ us urgemꝰ ut redeant. uł monemꝰ. Hoc
aute pacto iam etiã nulla int̾ nos baptismi questi¬
tur: ꝓfecto sine causa rebaptizantur.Uides itaq
in hoc sermone cui me respondere uoluisti.qu̾a
multa dixerit ille ꝓ nobis. Quid gͦ iam opus ẽ. ut
ep̃oꝵ romanȩ eccłiȩ quos incredibilib calumnus

Expanded text:
omnia peccata, quaecumque grauia et horrenda comomnia peccata, quaecumque grauia et horrenda commiserant, in eis erant et reos illos sine ulla remissione retinebant. tales admittebat Stephanus, cum talibus erat in unitate catholica Cyprianus, nec tamen periit, sed perseuerauit ecclesia. non igitur quemquam in eius unitate maculant aliena peccata; frustra filius malus a familia patris exire properauit, frustra se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. an forte dicturi sunt eos, quos ita Stephanus admittebat, ipsius unitatis participatione mundatos, quoniam caritas cooperit multitudinem peccatorum? utinam dicant! hoc enim et nos dicimus, quando eos ad unitatem uel urgemus ut redeant uel monemus. hoc autem pacto iam etiam nulla inter nos baptismi quaestitur, profecto sine causa rebaptizantur. Uides itaque in hoc sermone, cui me respondere uoluisti, quam multa dixerit ille pro nobis. quid ergo iam opus est ut episcoporum Romanae ecclesiae, quos incredibilibus calumniis
Abbreviated transcription (Latin):
paradysi felicitate decepit.ñ communione sacra¬
mentoꝵ in qua condiscipulos iudas mundos
immundus contaminare ñ potuit. A malis aut̃
cũ quib di sacram̃ta cõmunicant etiã nunc in a¬
rea nondũ in horreo.iam tam̃ bomi discedunt. et
separantur morum dissimilitudine: ñ corpoꝵ se¬
gregatione.alit̾ uiuendo. ñ ad alia conuenticula
ueniendo. Sic nec cum malis unum fiunt. nec ab
eccłie unitate discedunt. Quid gͦ nobis nescio quo¬
rum traditoꝵ crimen exaggerant: quos tam̃ nec
ipsos unquã conuincere potuerunt: S: si eos con¬
tra istorum calumnias defendamꝰ quoꝵdã homi¬
nũ causam udebimur agere ñ eccłie. Prorsus qui¬
cunq et ubicunq traditores fuerunt. & ñ tantũ
traditoꝵ peccatum. s. ipsorum etiam qui tradere
compellebant. & omniũ om̃ino facinorosorum. fla¬
giciosorum. sacrilegorum admittebat stephanus
in eccłiam scđm istos. quia si baptismũ ñ habebãt.

Expanded text:
paradisi felicitate decepit, non communione sacraparadisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum fiunt nec ab ecclesiae unitate discedunt. Quid ergo nobis nescio quorum traditorum crimen exaggerant, quos tamen nec ipsos umquam conuincere potuerunt? sed si eos contra istorum calumnias defendamus, quorundam hominum causam uidebimur agere, non ecclesiae. prorsus quicumque et ubicumque traditores fuerunt et non tantum traditorum peccatum, sed ipsorum etiam qui tradere compellebant et omnium omnino facinerosorum flagitiosorum sacrilegorum admittebat Stephanus in ecclesiam secundum istos, quia, si baptismum non habebant,