comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam ueniamus. adperfectum. & exter¬
minandum anobis dicitur chananeus.
et morti tracdendus. Quomodo autem hoc
innr̃a carne completur. audi apłm paulũ
dicentem. Mortificate ergo menbra ur̃a
quȩ sunt super terram. fornicationem. im¬
munditiam. et cetera quȩ secuntur. Et
iterum dicit. Qui autem sunt xp̃i carnẽ
suam crucifixerunt cum uitiis et concu¬
piscentiis. Sic ergo tertio. hoc est cum
adperfectionem uenimus. & menbra ne¬
stra mortificamus. ac mortem xp̃i in
corpore nr̃o circumferius. extermina¬
ri anobis dicitur chananeus. Sed et illud
non otiose pretereundum est. quod dici¬
tur farao uenisse et accepisse gazer ciuita¬
tem. inqua chananeus habitabat cum effrẽ.
et dedisse eam indotem filiȩ suȩ. Garer au¬
tem interpretatur constrictio. Si ergo cor¬
pus et anuna mnuna atq eadem constric¬
tione habitent. idest conuinctȩ sibi inui¬
cem & sotiȩ. ita ut et anuma carnaliter
uiuat. & non festinet anima uelotius si¬

Expanded text:
jam veniamus ad perfectum, etiam exterjam veniamus ad perfectum, etiam exterminandus a nobis dicitur Chananaeus, et morti tradendus. Quomodo autem in nostra carne completur, audi Apostolum dicentem: « Mortificate autem membra vestra quae sunt super terram, fornicationem et immunditiam , » et caetera quae sequuntur. Et iterum dicit: « Qui autem Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis suis . » Sic ergo tertio, hoc est, cum ad perfectionem venimus, et membra nostra mortificamus ac mortem Christi in corpore nostro circumferimus, exterminamus a nobis Chananaeos. Sed et illud non otiose praetereundum est quod dicitur Pharao misisse et accepisse Gazer civitatem, in qua Chananaeus habitat cum Ephraim, et dedisse eam in dotem filiae suae. Gazer autem interpretatur constructio. Si ergo corpus et anima una atque eadem constructione habitent, id est, conjunctae sibi invicem et sociae, ita ut et anima carnaliter vivat, et non festinet anima velocius si
Abbreviated transcription (Latin):
accipere hereditatis sortem. & iubentur
ascendere insaltum. & sibi ipsis ampliorẽ
locum facere. Et ut possent latiora spatia
occupare. iubentur exterminare chanane¬
um. Uideamus ergo nunc. quid sibi ui¬
detur hȩc dechananeis tripertita narratio.
Primo chananeus nobiscum quidem est. &
sub tributo est. non est tamen obediens nobis.
neq seruus. secundo etiam seruus efficitur
& obediens. Chananeum hic carnem nrãm
accipiamus. uel ea quȩ carnis sunt. Hec¬
primo nobiscum est. hoc est animȩ uinc¬
ta est. sed non ẽ obediens. nisi tantum
quod tributa dependit. idest ministeri¬
um quidem agendi aliquid exhibet uel
mouendi. Concupiscit tamen aduersus
spiritum. & non est obediens animȩ.
sed suis desideriis cedit. Siuero iam ali¬
quantum ꝓfecerimus. efficitur nobis ca¬
ro seruus et obediens. ac parens animȩ uo¬
carnem & obedire fecerit. et seruine. Ter¬
tium uero est. quod perfectum est. Si enĩ

Expanded text:
accipere sortem: et jubentur accipere sortem: et jubentur ascendere in saltum, et sibi ipsis ampliorem locum facere. Ut possint latiora spatia occupare, jubentur exterminare Chananaeum. Videamus ergo quid sibi videatur de Chananaeis tripartita narratio. Primo Chananaeus nobiscum quidem est, et sub tributo est; non est tamen obediens nobis, neque servus. Secundo etiam servus efficitur, et obediens. Chananaeum hic carnem nostram accipiamus, vel ea quae carnis sunt: haecprimo nobiscum est, hoc est animae, adjuncta, sed non est ei obediens, nisi tantum quod tributa dispendit; et ministerium quidem exhibet agendi aliquid vel movendi; concupiscit tamen adversus spiritum, et non est obediens animae. sed suis desideriis cedit. Si vero jam aliquantum profecerimus, efficitur nobis caro servus, et obediens ac parens animcarnem et obedire et servire fecerit. Tertius vero est quod perfectum est; si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tius. Si enim diligentius obseruenus. quo¬
modo tertio dicantur ẽẽ chananei cum filiis
effrem. & dño prestante poterimus inuesti¬
gare ordinem dictionum. quid exhoc in
primo. quid insecundo. quid intertio factũ
refertur. puto quod non erimus increduli.
quia uere hȩc non ut sola nobis rerum gesta¬
rum narratio traderetur scripta sunt. sed sa¬
cramentis diuinis deoq dignis repleta. Pri¬
mo ergo dictum est. quia non perdidit ef¬
frem chananeum. qui habitabat ingareR.
sed habitabat chananeus ineffrem. usq in
hodiernum diem. & factus est subtributo
seruus. ex quo ascendit pharao exegẏpto.
& accepit ciuitatem. et incendit eam igni.
et chananeos et ferereos qui habitabant in
girer trucidauit. & dedit eam pharao indo¬
qm inualuerunt filũ isrł. ⁊. fecerunt cha¬
naneos subiectos. ex terminatione autem.
non exterminauerunt eos. Tertio. quan¬
do contradixerunt uiri detribu effrem.
iħu. uolentes secundum numerositatem
suam quia plures erant et ualidi. maiorẽ

Expanded text:
aim. Si enim diligentius observemus quomodo tertio dicantur esse Chananaei cum filiis Ephraim, et Domino praestante poterimus investigare ordinem dictionum quid ex hoc in primo, quid in secundo, quid in tertio factum refertur. Puto quod non erimus increduli, quia vere haec, non ut sola nobis rerum gestarum narratio traderetur, scripta sunt, sed sacramentis divinis Deoque dignis repleta. Primo ergo dictum est quia non perdidit Ephraim Chananaeum qui habitabat in Gazer, sed habitabat Chananaeus in Ephraim usque in hodiernum diem, et factus erat sub tributo stum, donec ascendit Pharao rex Aegypti et cepit ciuitatem et incendit eam in igni et Chananaeos et Pherezaeos et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit eam Pharao in doquoniam invaluerunt filii Israel, et fecerunt Chananaeos subjectos, exterminatione autem non exterminaverunt eos. Tertio, quando contradixerunt viri de tribu Ephraim Jesu, volentes secundum numerositatem suam, quia plures erant, et validiorem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
auerat carnis illecebra. cui dicitur appha
danihel. Semen chanaan et non uda.
speties seduxit te. Non ergo eueniat nobis
audire semen chanaan. quia maledictꝰ
chanaan puer. seruus est fratrib sius. No¬

Expanded text:
eraverat carnis illecebra, cui dicitur a propheta eraverat carnis illecebra, cui dicitur a propheta Daniel: « Semen Chanaan et non Juda, species seduxit te . » Non ergo eveniat nobis audire, « semen Chanaan, » quia maledictus Chanaan puer servus est fratribus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus. tertio uero inmenbrorum ñteũ
mortificationem &iam exterminari dicitur.
Quȩ si recte intelleximus. et donauit nobis
dñs per grãm suam. hȩc ita intelligere. sit
aliquid opere pretii hȩc desecretis & abscon¬
ditis inpublicum ꝓduxisse. & uenisse ad ag¬
nitionem nrãm. quȩ seruabantut obtecta.
et conemur secundum hȩc quȩ diximus
chananeum. qui nobiscum est citius subi¬
cere nobis. et obedientem facere. post hec¬
eum et negligimus. ueniet farao exegyp¬
to. et incipiet locum nr̃m. indotem dare¬
filiȩ suȩ. et captiuos nos tradere legi peccati.
Sed absit hoc abifrahelitica nobilitate. ut
seruiat filiȩ faraonis ifrahelita. Quem iam
ds eduxit deterra egẏpti. tterum seruiat
illi qui inmare. rubro summersus est. phara¬
oni. Obseruenius ergo sicut et hic dicit iłis.
ut preualeamus nos contra chananeos. ne
erint nos. deifraheliticis chananeos nos¬
fatiãt. sicut et ille effectus est. quem suꝑ¬

Expanded text:
subjectus, tertio vero in membrorum nostrorum subjectus, tertio vero in membrorum nostrorum mortificatione etiam exterminari dicitur. Quae si recte intelligimus, et donaverit nobis Dominus per gratiam suam haec ita intelligere, sit aliquid operae pretii haec de secretis et absconditis in publicum produxisse, et venisse ad agnitionem nostram quae servabatur obtecta, et conemur, secundum haec quae diximus, Chananaeum qui nobiscum est, citius subjicere nobis et obedientem faceum et negligimus, veniet Pharao rex Aegypti, et incipiet locum nostrum in dotem filiae suae dare, et captivos nos tradere legi peccati. Sed absit hoc ab Israelitica nobilitate, ut serviat filiae Pharaonis Israelita; quem jam Deus eduxit de terra Aegypti, iterum serviat illi, qui in mari Rubro submersus est, Pharaoni. Observemus ergo, sicut et hic dicit Jesus, ut praevaleamus nos contra Chananaeos; neerint nos, de Israelitis Chananaeos faciant nos, sicut et ille effectus est quem sup
Abbreviated transcription (Latin):
chananeus. Sedquid respondit illis iħs:
si populus multus es. et uirtutem habes. nõ
erit tibi sors una. quia saltus est tibi. et
mundabis eum. Uides quid adnos ꝑspi¬
ritualem intelligentiam dicitur. ut erũ¬
demus siluam quȩ in nobis est. et exci¬
dentes inutiles atq infructuosas exnobis¬
met ipsis arbores. fatiamus ibi noualia quȩ
semper innouemus. et eaxquib fructum
capiamus. tricesimum. et sexagesimum. &
centesimum: aut non eadem nobis. et eu¬
angelii sermo denuntiat dicens. ecce iam¬
securis apposita est adradices arborum: Oni¬
nis ergo arbor quȩ non facit fructum bonũ.
excidetur et inigne mittetur. hȩc prioribus
nr̃is naue filius precepit iħs deinfructuosis
arborib excidendis. hȩc nobis dñs iħs ineuã¬
geliis mandata describit. Et quomodo non
bi cum exterminaueris chananeum: Di¬
ximus iam superius. quomodo nobiscum po¬
situs chananeus. primo tantun tributa de¬
pendit. secundo iam obediens efficitur. ac

Expanded text:
Chananaeum. Sed quid respondit illi Jesus? Si populus multus es, et virtutem habes, non erit tibi sors una, quia saltus est tibi, et mundabis eum. Vides quia ad nostram spiritalem intelligentiam dicitur, ut et mundemus silvam quae inutilis est, et excidentes inutiles atque infructuosas ex nobis arbores, faciamus ibi novalia, quae semper innovemus, et ex quibus fructum capiamus tricesimum, et sexagesimum et centesimum. An non eadem nobis et Evangelii sermo denuntiat dicens: « Ecce securis ad radices arborum nis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur? » Haec prioribus nostris Nave filius praecepit Jesus de infructuosis arboribus excidendis; haec nobis Dominus Jesus in Evangeliis mandata describit. Et quomodo non bi cum exterminaveris Chananaeos. » Diximus jam superius quomodo nobiscum positus Chananaeus primo tributa dependit, secundo obediens efficitur ac
Abbreviated transcription (Latin):
super eos. Amorreus interpretatur ama¬
rus. uel amaritudo. habitantes ergo
cifici. permanent et habitant amari¬
tudines marietantib et inpacificis.
Arietantes sunt ii qui magonib posi¬
ti. expugnare diabolicas ecles. structu¬
rasq conantur. Pacifici uero. qui car¬
nalib concupiscentiis superatis. pacem
animȩ gerunt. Inutrisq tamen perse¬
uerat. et contendit contraria uirtus.
amaritudo per sistere. In quo tale ali¬
quid intelligere possumus. quia dix̃.
Permansit habitare amorreus in ipsis.
Uerbi gr̃a. si inimica uirtus demonis
examaritudinis turma ueniens. obsi¬
deat alicuius corpus. perturbet. acso¬
piat mentem. adhibeantur autem
multe orationes. multa ieunia. mul¬
te inuocationes. et adhȩc omnia sur

Expanded text:
eret. Amorrhaeus interpretatur amarus vel amaritudo. Habitantes ergo cifici permanent, et habitant amaritudines in arietantibus et pacificis. Arietantes sunt hi qui, in agone positi, expugnare diabolicas aedes et destruere conantur; pacifici vero, qui in carnalibus concupiscentiis superati pacem animae egerint: in utrisque tamen perseverare contendit contraria virtus amaritudinis et persistere; in quo tale aliquo intelligere possimus, quia dicit, permansit Amorrhaeus in ipsis. Verbi gratia, si inimica virtutis daemonis ex amaritudine turma veniens obsideat alicujus corpus, perturbat et hebetat ruentes, adhibeantur autem multae orationes aut multa jejunia, multae
Abbreviated transcription (Latin):
li ergo dies breuiari dicuntur. longeui au¬
tem sunt et multi demporis. et grandis
quodam modo spatii dies boni. inquibus
dño seriuimus. Uide tamen quia et hoc de¬
signauit. ineuangelio. quod ꝓpter electos
abbreuiabiuitur dies illi. Electis ergo breui¬
abuntur dies mali. dies iniquitatis et sc.an¬

Expanded text:
li ergo dies breviari dicuntur; longaevi auli ergo dies breviari dicuntur; longaevi autem sunt et multi temporis, et grandis quodammodo spatii dies boni, in quibus Domino servimus. Vide tamen quia et hoc designavit in Evangelio, quod propter electos breviabuntur dies illi . Electis ergo breviantur dies mali, dies iniquitatis et scan
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. sine dubio perprecepta et man¬
cdata sua illuminant nobis dies. in quib
dño seruiamus. Quid autem dixit om¬
nib dieb seniorum. qui longiorum digũ
fuerunt post iħm: Nec hoc michi otiose
dictum uidetur. quod longeui uel longio¬
rum dierum dicuntur esse seruores. qui
post iħm fuerunt. Et quidem dĩ est solus
nosse. post iħ̃m qui fuerit inter seniores.
qui longiorem diem. fecerit. idest qui ma-¬
iorem ex se emiserit lucem. Utrum pau¬
lus an petrus. bartholo Ameus an iohan¬
nes. Uerumtamen longiorum dierum di¬
cuntur sancti. E contrario uero tunc qͦn¬
do scandalis mundus replebitur. quando
increscente iniquitate refrigescet caritas
multorum. et quando ueniens filius ho¬
minis difficile fidem inueniet suꝑ terrã.
tunc non dicuntur futuri longi dies.
sed magis abbreuiari dicuntur. sicut di¬
xit dñs. Quia nisi abbreuiati fuissent
dies illi. non fieret salua ulla caro. Ma¬

Expanded text:
mundi, sine dubio per praecepta et manmundi, sine dubio per praecepta et mandata sua illuminant nobis dies, in quibus Domino serviamus. Quod autem dixit: Omnibus diebus seniorum qui longorum dierum fuerunt post Jesum, nec hoc mihi otiose dictum videtur, quod longaevi vel longorum dierum dicuntur esse seniores, qui post Jesum fuerunt, et quidem Dei est solius nosse post Jesum, qui fuerit inter seniores, qui longiorem diem fecerit, id est, qui majorem ex se miserit lucem: utrum Paulus, an Petrus, Bartholomaeus, an Joannes. Verumtamen longorum dierum dicuntur sancti. E contrario vero, quando scandalis mundus replebitur, quando increscente iniquitate refrigescet charitas multorum , et quando veniens Filius hominis difficile fidem inveniet super terram , tunc non dicuntur futuri longi dies, sed magis abbreviari dicuntur, sicut dixit Dominus: Quia nisi abbreviati fuissent dies illi, non fieret salva ulla caro . Ma
Abbreviated transcription (Latin):
seculum efficitur. Seruiuit ergo populus
dño. omnib dieb iħi. et omnib dieb
seniorum. qui fuerunt post iħm. Peatus
est qui indieb iħii seruit dño. qui uerbo
et sapientiȩ eius illuminatur. qui precep¬
tis eius illustratur. qui et doctrina eius
accipit lumen scientiȩ. Secundo tamen
loco et ille post hunc est beatus. qui indi
et ipsi scriptis et preceptis suis illuminãt
corda nr̃a. et fatiunt & iam ipsi dies quos¬
dam innobis exilla luce. quam ipsi exue¬
ra luce participati sunt uenientes : Qui
ergo illuminatur et instruitur exaposto¬
lorum preceptis. et adseruitium dñi ex
apostolicis regulis instruitur. iste est qui
seruire dicitur dño. indieb seniorum.
qui fuerunt post iħm. Uis autem iudi¬
re. quia sicut saluator erat lux uera.
quȩ illuminat omnem hominem ueni¬
entem inhunc mundum. tta et aposto¬
li lux erant mundi. Ineuangelio scrip¬
tum est. dicente dño adeos. Uos estis lus
mundi. Quod si xiam apostoli sunt lux

Expanded text:
rvivit ergo populus Domino omnibus diebus Jesu, et omnibus diebus seniorum qui fuerant post Jesum. Beatus est qui in diebus Jesu servit Domino, qui verbo et sapientia ejus illuminatur, qui praeceptis ejus illustratur, qui ex doctrina ejus accipit lumen scientiae. Secundo tamen loco et ille post hunc est beatus, qui in diet ipsi scriptis et praeceptis suis illuminant corda nostra, et faciunt etiam ipsi dies quosdam in nobis ex illa luce, quam ipsi ex vera luce participati sunt venientes. Qui ergo illuminatur et instruitur ex apostolorum praeceptis, et ad servitium Domini apostolicis regulis instruitur vel instituitur, iste est qui servire dicitur Domino in diebus seniorum qui fuerunt post Jesum. Vis autem videre, quia sicut Salvator erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , ita et apostoli lux erant mundi. In Evangelio scriptum est, dicente Domino ad eos: Vos estis lux mundi . Quod si etiam apostoli sunt lux
Abbreviated transcription (Latin):
recte quidem dicit᷑ redemisse nos xp̃s:
qui p̃cium nr̃i sanguinẽ suũ dedit Qͥ a
tale aut̃. ut nos mercaretur ętiam dia¬
bolus egit : Si uidetur ausculta homicr¬
dium: pęccunia diaboli ẽ Ille enĩ abintio
homicida ẽ Fecisti homicidiũ: diaboli
pecuniam suscepisti: Ad ulterium. diaboli
pecunia ẽ. Diaboli enĩ in eo imago ẽ. &
suꝑscriptio Conmisisti adulterium.
accepisti adiabolo nũmisma Furtum.
falsum testimoniũ. rapacitas. uiolentia.
hȩc omĩa diaboli census ÷: & diaboli
thesaurus: Tał enĩ peccuma de eius mo-¬
neta procedit Hac igit᷑ pecunia emut
ille quos emit. &e efficit sibi seruos om̃s qͥ
qui de huiꝰcemodi censu eiꝰ quantulum cũq

Expanded text:
recte quidem dicitur redemisse nos Christus, recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
rere : quod non fuit suum: Inde deniq
& heretici dicunt de saluatore: quia ñ
erant sui quos ad quisiuit: Dato & enĩ
prȩcio mercatus ẽ homines: quos creator
fecerat Et certum ÷ aunt unum quemq
illud emere: quod suũ non est apostolꝰ
enĩ ait Precio empti estis Sed audi qͥd
dicit propħa Peccatis ur̃is uenundati
estis. & pro iniquitatib ur̃is dimisi ma¬
trem urãm Uides ergo quia dĩ quidem
creatura om̃s sumus Unus quisq uero
peccatis suis uenundatur: & proiniqui¬
tatib suis aproprio creatore discedit
dĩ igitur sumus scđm qđ ab eo creati sumꝰ.
lffecti uero sumus serui diaboli: scdm̃
quod peccatis nr̃is uenundati sumus
Ueniens autem xp̃s redenut nos: cumur¬
ueremus illi dño cui nos met ipsos peccan¬
do uendidimus Et ita uidetur tanꝗͣ
suos quidem recepisse quos creauerat. tanꝗͣ
alienos aut̃ ad quisisse. qui alienum sibi
dnm peccando quesiuerant Sed fortassis

Expanded text:
rere quod non fuit suum. Inde denique rere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides ergo quia Dei quidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia prior populus qui fuit ante nos.
factus ẽ. tanquã lapis durus & incredulꝰ
Uerum non ea tenus ut inlapidẽs natura
ꝑ maneat: sed donec tiranseat populus
hic populus quẽ adquisisti: Cecitas enĩ
ex parte contigit mnisrł illo scđm carnẽ:
donec plenitudo gentium sub intrar&e:
Cum enĩ plenitudo gentiũ sub introierit.
tunc ętiam om̃is isrł qui ꝑ merudelita.¬
tis duriciam factus fuerat sicut lapis:
saluabit᷑. Et ius. udere quomodo salua¬
bit᷑. : Potens ẽ. inquit ds̃ de lapidib sus¬
citare filios abrahȩ: Manent ergo lapidis
nunc: donec transeat populus tius dñe
populus tuus hic quem ad quisisti Sed
si ipse dñs creator ẽ. omĩum: uidendum
ẽ. quomodo hic ad quisisse dicatur quę
sua eẽ non dubium ẽ Dicit᷑ & inalio cm¬
tico de utero nomu: Nonne hic ipse ds̃
tuus. qui fecit te & creauit te. & adqui¬
siuit te : Uidetur enĩ unus quisq ad qui¬

Expanded text:
enim quia prior populus, qui fuit ante nos, enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis, durus et incredulus. Verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisivit. Caecitas enim ex parte contingit in Israel illo secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acqui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos. nisi uideant inte crucem xp̃i.
nisi & tu poteris dicere Michi auc̃ ab¬
sit głari. nisi incruce dñi nr̃i iħu xp̃i
ꝑ quẽ mͥ mundus crucisirus ÷: & ego
tirnse. at populus tuus dñe. donee tran¬
seat populus tuus. hic quẽ ad quisisti.
Fieri tanquã lapidẽ: non ÷ natura esse
lapidem: Non enĩ fieret: nisi quod ñ
erat: hoc propt̃ illos dicimꝰ qui male
nature pharionem uel egyptios dicũt
fiusse. & non exarbitrii libertate in
hȩc eẽ. deductos: sed & propt̃ eos qui cira¬
torem dm̃ accusant tamquã sȩuum. qđ
homines uertat in lapides hi ergo priusq
blasphement. considerent summa libra¬
tione quę scripta sunt: Non enĩ dixit
fiant tanquã lapis & tacuit. sed tempꝰ
statuit. & mensuram condempnationis
decernit Ait enĩ: Donec transeat populꝰ
tuus Quo scilicet post transitum popłi
non sint tanquam lapides: In quo michi
uidetur prophetie aliquid sittere: Uideo

Expanded text:
super eos, nisi videant in te crucem Christi, super eos, nisi videant in te crucem Christi, nisi et tu poteris dicere: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini mei quem mihi mundus crucifixus est, et ego transeat populus tuus, Domine, donec pertranseat populus tuus iste, quem possedisti. » Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem; non enim fieret, nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus, qui malae naturae Pharaonem, vel Aegyptios dicunt fuisse, et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos; sed et propter eos qui creatorem Deum accusant, tanquam saevum, quod homines vertat in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa libratione, quae scripta sunt. Non enim dixit, fiant tanquam lapis, et tacuit, sed tempus statuit et mensuram condemnationis decernit: ait enim, « donec transeat populus tuus. » Quo scilicet post transitum populi non sint tanquam lapides, in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video
Abbreviated transcription (Latin):
cursitant. & pauent constricti dolo¬
rib. cũ uident regna sua quȩ in in fer¬
no ft̃ penetrata abeo qui descendit
in inferiora t̾re: ut criperet eos qui
possidebant᷑ amorte: Hinc eos conp̃¬
hendit timor & tremor. qui a senser̃
magnitudinẽ brachii eius. hinc etiã
tabuerunt om̃s habitantes chanaan.
qui mutabiles int̾pretant᷑ & mobiles:
cũ uiderent morͣi regna sua. alligari
fortem. & uasa eius diripi: Ueniat
ergo suꝑ eos tunor & tremor magar¬
tudinis brachu tui Quid timent
demones: Quid tremunt : Sine dubio
crucem xp̃i in qua triumphati sunt.
inqua exuti sunt principatꝰ eorum &
potestates Timor ergo & tremor cadet
suꝑ eos. cum signum in nob̃ uiderint
crucis fidelit̃ fixum. & magnitudinẽ
brachii illius quod dñs expandit in
cruce sicut dicit: Tota die expandi
manꝰ meas ad populum non credentẽ.
& contradicentẽ mͥ Non te ergo alit̃
timebunt nec alit̃ tremor tuus ueni&

Expanded text:
cursitant et pavent constricti dolocursitant et pavent constricti doloribus cum vident regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magni tudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem, et vasa ejus diripi. Veniat ergo super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui. Quid timent daemones, quid tremunt? Sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo et tremor cadet super eos, cum signum in nobis crucis viderint fideliter fixum, et magnitudinem brachii illius quod Dominus expandit in cruce, sicut dicit: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem mihi . Non te ergo aliter timebunt, nec aliter tremor tuus veniet
Abbreviated transcription (Latin):
misti consolatus es inuirtute tua. &
inrequiescãi tua Dñs populum suũ
quẽ liberauit ꝑ lauacrum regenerati¬
onis deducit iniusticia. consolatur
ȩtiam cum ꝑconsolationem sp̃s scĩ in
uirtute sua: & inrequie sua futuroꝵ
namq spes laborantib requiem parit:
sicut &e inagone positis dolorem uul¬
nerum mittigat spes corone: Audiert̃
gentes & iratę sunt: dolores compre-¬
henderunt habitantes philistum Iunc
festinauerunt duces edom: & princi¬
pes moabitarum: app̃hendit illostremor
tabuerunt om̃s habitantes chanaan:
Quantũ adhẏstoriam ꝑtinet. nullam
ex his gentib int̃ fuisse murabilib quȩ
facta sunt constat. Quomodo ergo
uidebunt᷑ tremore de territate uel
festinasse ut dicit. uel iratȩ ce̾. philis¬
tini & moabitȩ. & edom. & relique quas
enumerat nationes: Sed si redeamꝰ
adintelligentiam spũalẽ. inuenies
quod philistiui. id ÷ cadentes poculo.
& edoni qui int̃p̃tatur t̾renus. tre¬
pidant & horum omiũ principes

Expanded text:
latus es virtute tua, et in requie sancta tua. Dominus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in justitia: consolatur etiam eum per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum namque spes laborantibus requiem parit, sicut et in agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et princpes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ ei murus fuint. dertra leuaq
Ipse aut̃ media uia incedit ꝑsiccũ. non
declinat addeatrã neq ad sinistram
usq quo exeat adlibertatẽ: &. hymnũ
uictoriȩ dũo concumat dicens Canta¬
bo dño glõse enĩ glorificatꝰ ẽ. ꝑ iħm¬

Expanded text:
ei murus fiunt dextra laevaque. Ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Domino, gloriose enim honorificatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ubi se zabulo substrauit post bucellã¬
& enĩ introut ineum satanas. ascensor
ipsius effectus ẽ. satanas: & illius habe¬
nis ductus aduersum dnm & saluatorem
nr̃m cepit equitare: Om̃s ergo qui ꝑ se¬
cuntur scõs equi sunt umentes. sed ha¬
bent ascensores quib agunt᷑ angelos
malos. & idõ feroces sunt. Si ergo iude
ris aliquando ꝑsecutorem tuũ nimiũ
seuientẽ: icito quia ab ascensore suo¬
censorẽ proiecit unnare. & factus est
michi insalutem Hic ds̃ m̃s &e honori¬
ficabo eum. ds̃ patris mei & exaltabo
Pater nr̃ qui nos fecit & genuit. xp̃s ẽ.
Siergo agnoscam quod ds̃ m̃s sit ds̃:
glorificabo eum Si uero ȩtiam istud
agnoscam quomodo patris mei xp̃i sit

Expanded text:
Sed ubi se diabolo substravit post buccellaSed ubi se diabolo substravit post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas; et illius habenis ductus, adversum Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes enim qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes; sed habent ascensores, quibus aguntur, angelos malos, et idris persecutorem tuum nimis saevientem, scito quia ab ascensore pucensorem projecit in mare, et factus est mihi in salutem. Hic Deus meus et honorificabo eum: Deus Patris mei, et exaltabo Pater noster qui nos fecit et genuit, Christus Si ergo agnoscam quod Deus meus sit, glorificabo eum. Si vero etiam istud agnoscam quomodo Patris mei Christus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dicam: hunulit̾ non gloriose.
glorificatus est. Uerum quia hȩc opor-¬
tebat pati xp̃m. & sic introire ingła
dicare terram. quando & uerũ pharao.¬
nem. id ÷ zabulum interficiet sp̃ũ oris
sui. cum ergo refulgebit in maiestate
patris sui. & post aduentum humili¬
tatis. scłm nob̾ ingloria ostendet aduen¬
tum: tunc non solum glorificat᷑ dñs sed
gloriose glorificat᷑. Cum om̃s ita hono¬
rificant filium: sicut honorificant pa
trem Equum & ascensorem proiecit in
insalutem: Homines qui nos insequunt᷑
equi sunt: Et ut itti dicam. om̃s qui
in carne nati sunt figuralit̃ equi sunt
sed hi habent ascensores slos Sunt ȩqͥ
quos dñs ascendit & circum euit omnẽ
terram. de quib dicit᷑ Et equitatus tuus
salus Sunt aut̃ equi qui ascensores habent
equus erat. sed donec ascensorem habuit
dm̃u de equitatu salutis fuit Cum
cȩteris ⁊ enĩ apostolis missus: egrotis
salutem & sanitatem languentib p̃stitit.

Expanded text:
ut ita dicam, humiliter, non gloriose glorificatus est. Verum quia « haec oportebat pati Christum et sic introire in gloriam tate sua judicare terram, quando et verum Pharaonem, id est, diabolum, interficiet spiritu oris sui. Cum ergo refulgebit in majestate Patris sui, et post adventum humilitatis, secundum in nobis gloriae ostendit adventum, tunc non solum glorificatur Dominus, sed gloriose glorificatur, cum omnes ita glorificant Filium sicut honorificant Patrem. Equum et ascensorem projecit in actus est mihi in salutem. Homines qui nos insequuntur equi sunt: et, ut ita dicam, omnes qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt, sed hi habent ascensores suos. Sunt equi quos Dominus ascendit, et circumeunt omnem terram. De quibus dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt autem equi qui ascensores habent equus erat; sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus, aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen dicendum ẽ. quod scriptum
docemus. quia hic arguit nos. quod non
omnes qui audiuimus legem ȩccła sumus
filiorum ifrł. Sed non omnis continuo si
est aliqua differentia. inter auditores le¬
gis & eccłam filiorum isrł. auditor excludi¬
tur a salute. Ad tendite ergo diligentius uer-¬
bis scripture dicentis. Non erat illud uerbũ
eromnib quȩ mandauit moyses. quod nõ
legerit iħs mnaurib totius eccłȩ filiorum isrł.
s addidit & iam mulierib et infantib &.
ꝓselitis. Nouit dñs iħs eẽ alias aures preter
istas carnales. quas ad audientiam legis
requirit. Unde et in euangelio posteaquã
desingulis quȩ oportebat edocuit. addit
et dicit. Quihahet aures audiendi audi
Ał. Quod utiq side aurib dixisset carna¬
lib. superfluum uideietur. Nemo enim
non habens aures. aduerba eius audien¬
da conuenerat. Sedqm̃ sciebat inaurib
imerioris hominis. idest in intellectu cor.¬
dis recipi debere quȩ dicta sunt. quia nicħ̾

Expanded text:
Sed tamen dicendum est, quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non erat ullum verbum ex omnibus quae mandavit Moyses quod non legerit Jesus in auribus totius Ecclesiae filiorum Israel; » et intendite mulieribus et infantibus et proselytis. Novit Dominus Jesus esse alias aures praeter istas carnales quas ad audientiam legis requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tilia. dicimus uiris quidem fortib fortẽ
triditum cybum. illis uidelicet dequib
apostolus dicit. Perfectorum autem est
cẏbus solidus. ex quib ipse sibi preparit
eccłam. non habentem maculam aut
rugam. aut aliquid horum. Cos uero
quos inmulierum. uel infantum. uel
ꝓselitorum. appellatione se cernit. in
gent. aut &. iam uelut infirmi. ut sunt
mulieres. olerib uescuntur. Si uero simi¬
lis omnis accipiatur ȩccła uiris. quid in¬
diaboli. Mulieres uero illi. qui nondum
exsemet ipsis quȩ utilia sunt gerunt. sed
imitando meliores. et eorum exempla
sectandõ. exquib &. capud habere dicun¬
tur. Infantes uero erunt. qui nuper fide
suscepta. lacte euangelii nutriuntur.
Proseliti autem catecumini uidebuntur.
ũ qui iam sotiari fidelib student. Dequi¬
bus sigulis similia & iam iohannes senti¬
ens mepystola sua scribit. & singulis qui¬
busq etatib ꝓpria queq gesta decernit.
uerum tamen iħu uobis recitante legem.
ni dutius maneatis. sed festinate adꝑ

Expanded text:
t. Dicimus quidem viris fortibus fortem tradere cibum, illis videlicet de quibus Apostolus dicit: « Perfectorum autem est cibus solidus, ex quibus ipse sibi praeparat Ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid horum . » Eos vero quos in mulierum, vel infantium, vel proselytorum appellatione secernit, intgent, aut etiam velut infirmi, ut sunt mulieres, oleribus vescuntur. Si vero simul omnis accipiatur Ecclesia, viri quiddiaboli; mulieres vero illi qui nondum ex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et caput habere dicuntur. Infantes vero erunt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsit , et singulis quibusque aetatibus propria quaeque gesta discernit. Verumtamen Jesum vobis recitantem legem,ni, diutius maneatis; sed festinate ad
Abbreviated transcription (Latin):
latum est opꝓbrium egypti. tunc dicitur.¬
Et fecerunt filii isrł pascha. quarta decina
die mensis. Non enim ante circumcisionem¬
cuncisionem carnes agni commedere. ante
sunt. dicitur quia fecerunt pascha filii isrł.
quarta decima die mensis. Uides ergo quia
nemo immundus. facit pascha. nemo incir¬
cuncisus: sed quicumq mundus fuerit.
y circuncisus. sicut et apłs interpretatur
mento ueteri. neq infermento malitie. &
nequitiȩ. sed inaximis sinceritatis et uerita¬

Expanded text:
latum est opprobrium Aegypti, fecerunt filii Israel pascha quarta decima die mensis. Nec enim ante circumcisionemcumcisionem carnes agni comedere debent,sunt, dicitur quia fecerunt pascha filii Israel decima quarta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur mento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et verita
Abbreviated transcription (Latin):
ideo uidens iħs angustum eorum exigu
erga eos iustissimam seruat. ut salutem
mererentur qui parum licet fidei detule¬
rant. nec tamen summam regni uel liber¬
tatis acciperent. ꝓeo quod fides eorum
nullo operum nobilitaretur. accessu: qm̃
fidem sine operib mortuam haberi pro¬
nuntiat apłs iacob. Ueruntamen sei¬
endum est. quantum ex huiuscemodi
figurarum adumbrationib edocemui:
quod siqui talessunt innobis quorum
fides hoc tantummodo habet. ut ad ex¬
clesiam ueniant. & inclinent caput¬
uos dĩ honorent. adornatum quoq alta¬
ris uel ȩccłȩ aliquid conferant. non tamen
adhibent studium. ut &iam mores suos
excolant. actus einendent. uitia deponant.
castitatem colant. iracundiam mitigent.
auaritiam reprimant. rapacitatem re¬
frenent. maliloquia et stultiloquia ũd
scurrilitates & obtrectationum uenena
exore suo non adiminit. sciant sibi qui
tales sunt. qui emendare se nolunt. sod

Expanded text:
ideo videns angustum eorum exiguuideo videns angustum eorum exiguuerga eos justissimam servat, ut salutem mererentur, qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nullo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem sine operibus mortuam haberi pronuntiat Jacobus . Verumtamen sciendum est quantum figurarum ex hujusmodi adumbrationibus edocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniat, seque inclinentvos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ita ut refugiat catholicam fidem.
Non enim intelliguntur eorum subuer¬
siones. Iħs enim secundum mensuram
fidei ipsorum. competens ergi eos iudi¬
tium tenuit. Porro. iutem riab mere¬
trir quȩ fide integra credidit. cum omni
domo sua. et exploratores israbelicos
plenissima deuotione suscepit. &. ex inte¬
gro inconsortium populi sotietatemq
fuscepta ẽ: & scriptum est deea. quia
apposita est adfilios isrł. usq in hodier¬
num diem. Isti uero qui non tam isra¬
heliticȩ gentis consortia dilexerunt.
quam sue ꝑcditionis metu ꝑterreti cũ
calliditate et fraude accessetunt ad.
iħm. quomodo poterant libertatem
uitȩ. & regni consortium idolis serui¬
lib ꝓmereri : deniq uis nosse. quam
dñs uobis ꝑmare rubrum et indeserto.
Et cum hec dicerent. & uidisse et scire se
dediuinis mirabilib faterentur. nichil
tamen fide dignum. nichil tantarum
uirtutum admiratione gesserunt. Et

Expanded text:
potest, ut refugiat catholicam fidem. potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse quam dDominus vobis per mare Rubrum, et in deserto. » Et cum dicerent, et scire et audisse se divinis mirabilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum admiratione gesserunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur et utilis. ex hoc ipso quod fruc¬
tuosȩ deseruiat uiti. Tale aliquid in
tellige & iam ingabaonitis. qui non.
deposuerunt quidem ueterem homi¬
nem cum actib suis ministrant ta¬
men sanctis & seruiunt. & aliquid uri¬
litatis impendunt. &. tali quodã ordine
abiħu salutem cum uiramenti interpo¬
fitione suscipiunt. E go nollem ingabrao¬
nitarum ordine silutem consequi. nec
in ligni cesorib uel aquȩ gestatorib nu¬
merari: sed inter isrłitas cuperem heredi¬
tatem terrȩ repmissionis accipere. Obser¬
uandum sane ẽ. quod solent heretici le¬
gentes hunc locum. calumpiuam face¬
re. ĩ qui testimentum uetus non reci¬
piunt &. dicunt. Uide quomodo nichil
humanitatis habuit iħs filius nauȩ: ut
hominib qui adse supplices uenerant
salutem concedens. notam eis infanuȩ
& uigum seruitutis infligeret. Hȩc siau¬
diat anima minus instructa inscripturis
diuinis. infirmari continuo et ꝑiclitari

Expanded text:
videtur et utilis ex hoc ipso quod frucvidetur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari
Abbreviated transcription (Latin):
quidem & habentes fidem indm̃. & ad¬
quiescentes omnib diuinis preceptis: quiq
xiam erga seruosdĩ religiosi sunt. & serui¬
re cis cupiunt: sed et adornatum ȩccłe
obsceni satis et uitiis inuoluti. nec om¬
nino deponentes ueterem hominem cũ
actib suis sicut et isti pannis et calcia¬
mentis ueterib obtecti. preter hoc quod
Indm̃ credunt. & ergi seruos dĩ uel
ȩccłȩ cultum uidentur eẽ deuoti: mebil
adhibentes emendationis. uel innoua¬
tionis inmorib. Istis ergo iħs dñs nr̃
modo salus ipsa eorum non euadit
infamiam. Similis quoq &iam in
libello qui appellatur pastoris. dehis
figura describitur. ait enĩ. quia est
arbor quedam. quȩ ulmus appellatur.
quȩ fructum non affert. portat tim̃
uitem quȩ affert plurimum fructum.
excoquod adminiculo ẽ uiti quȩ eiuis
uirib nitens uel afferre uel seruare¬
potest plurimum fructum. &iam
ulmus que infructuosa ẽ. necessaria

Expanded text:
quidem et habentes fidem in Deum, et acquidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae obsceni satis et intus involuti, nec omnino deponentes veterem hominem cum actibus suis: et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum videntur esse devoti, nihil adhibentes emendationis vel innovationis in moribus. Istis ergo Jesus Dominus modo salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
crum. alia peccorum. alia ueropisciũ.
& corpora cȩlestia. & corpora terrestria.
Secd & alia quidem cęlestium gła. alia¬
uero terrestrium. alia gloria solis. alia
gła lunȩ. aliagloria stellarum. Stella
enim abstella differt ingloria ita & re¬
surrectio mortuorum. Multȩ ergo eoꝵ¬
qui ad salutem ueniunt. differentie desi¬
gnantur. Unde & nunc gabaonitas hos
quorum bystoria recitata est. arbitror
portiunculam quandam ẽẽ eorum qui
saluancdi sunt: ita tamen ut non absq
alicuius notȩ exustione saluentur. Uides
namq quomodo ligni cesores. uel aquȩ
gestatores fieri condempnantur: ad obse¬
quium populi. & altaris dĩ ministerium
qmquidem cum dolo et calliditate acces¬
serunt ad filios isrł. pannis calciamentisq
ueterib induti. & cybum uetusti panis
ferentes. Isti ergo ueniunt adib̃m cum
omnib uetustatib suis &. orint abeo
hoc tantum. ut saluentur. In quorum
figura. tale michi uidetur aliquid osten¬
di. Sunt quidam & inȩccła credentes

Expanded text:
cium. Et corpora coelestia, et corpora terrestria: sed alia est coelestium gloria, alia terrestrium; alia gloria solis, alia gloria lunae, et alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Seminatur qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt uiuere. in xp̃o. ꝑsecutionem pa¬
nuntur. Sed et salomon similia dicit.
Fili inquit accedens adseruitutem dĩ.
prepara animam tuam ad temptationẽ.
Oppugnantur & iam ergo nunc gabaoni¬
te cuiuscumq modi sunt. propter ami¬
citias iħu. Et licet sint ligni cesores et
a quȩ gestatores. id est licet ultimi meri¬
tis inȩccła. tamen hoc ipso quia adiħu
ꝑtines. impugnaberis aquinq regib.¬

Expanded text:
volunt vivere in Christo, persecutionem pavolunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur . » Sed et Salomon similia dicit: « Fili, inquit, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . » Oppugnantur ergo etiam nunc Gabaonitae cujuscunque modi sunt, propter amicitias Jesu; et licet sint ligni caesores, et aquae gestatores, id est, licet sint ultimi meriti in Ecclesia, tamen in hoc ipso quia ad Jesum pertinent, impugnari a quinque regib
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo: & non est ꝓgressus adoccasum.
infine unius dici. Non fuit cdies talis
ante hunc. nec ita exaudiuit ds̃ ho¬
minem. quia d̃s̃ pugnauit ꝓisrahel.
Et fugerunt illi quinq reges. et ab¬
sconderunt se inspelunca. In mage¬
da. Hec secundum hystoriam quidẽ
gesta. miracula diuinȩ uirtutis uni¬
uersis seculis predicant. nec inter¬
pretationem extrinsecus indigent.
in quib gestorum lumen corruscat.
Quied tamen inhis spiritualis intellec¬
tus contineat requiramus. Gum se
mima humana uerbo dĩ sotiauerit.
cos habituram & eos quos ante ha¬
buerat amicos. in aduersarios esse
uertendos: idq non solum pati ab
hominib speret. uerum & iam de con¬
trariis nequitiis uirtutib & spiritualib
nequitũs. id sibi imminere ꝓcerto sci¬
at. Et itafit. ut qui amicitias expetit iħu
multorum sibi sciat inimicitias toleran¬
das. audi apłm paulum. hȩc eadem con¬
firmantem cum dicit. Omnes qui pie

Expanded text:
et non est progressus ad occasum et non est progressus ad occasum in fine unius dici. Non fuit dies talis ante hoc, nec ita exaudivit Deus hominem, quia Dominus pugnavit pro Israel. Et fugerunt illi quinque reges, absconderuntque se in spelunca Mageddam. Haec secundum historiam quidem gesta, miracula divinae virtutis universis saeculis praedicant, nec interpretatione extrinsecus indigent, in quibus gestorum lumen coruscat. Quid tamen in his spiritalis intellectus contineatur requiramus. Cum se anima humana Verbo Dei sociaverit, cos habituram, et eos quos ante habuerat amicos in adversarios esse vertendos: idque non solum pati se ab hominibus speret, verum etiam de contrariis virtutibus et spiritalibus nequitiis id sibi imminere pro certo sciat. Et ita fit ut qui amicitias expetit Jesu, multorum sibi sciat inimicitias tolerandas. Audiat apostolum Paulum haec eadem confirmantem, cum dicit: « Omnes qui pie