comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faisaꝵ rerum ẽẽ non posse. In hoc mͥ inquit
ille uisa fuit obicienda prescriptio: ne ĩcon¬
sid̾ata consentione mea facile in pͥncipalis
illius q̃onis campis tua equitate oro. Pͥla¬
ne mͥ inquam. nicħ ubi equitate possem
reliquisti. Nam uisi fallor. quodiam dud̾
mollior: ad ipm̃ finem peruenimus. Si.n.
nt sb̾tiliter uereq dixisti nichil int̾ sapien¬
cie studio fum et sapientem inter est. ntsi
quod iste amat. ille autem h̾t sapiencie
disciplinam. ude etiam nomen ipm. i
h̾itum quendam exprimere nõ cunctat᷑
es. nemo autẽ hr̃e disciplinam potest in
nicħ autem didicit qui nicħ nouit. et nos¬
se fłm nemo potest: nouit igitur sapiens
ueritatem quĩe disciplinam sapiencie hre
i animo .i. ħ̾itum iam ip̃e confessus es. o
Nescio inquit cuius impudencie sim. ahi¬
tum inquisitionis dicunaꝵ humanarũq
rerum ẽẽ in capiente confessum me nega¬

Expanded text:
falsarum rerum esse non posse. — In hoc mihi, inquit falsarum rerum esse non posse. — In hoc mihi, inquit ille, uisa fuit obicienda praescriptio, ne inconsiderata consensione mea facile in principalis illius quaestionis campis tua equitaret oratio. — Plane mihi, inquam, nihil ubi equitare possem reliquisti. nam, nisi fallor, quod iam dudum molior, ad ipsum finem peruenimus. si enim, ut subtiliter uereque dixisti, nihil inter sapientiae studiosum et sapientem interest, nisi quod iste amat, ille autem habet sapientiae disciplinam — unde etiam nomen ipsum, id est habitum quendam exprimere non cunctatus es — nemo autem habere disciplinam potest in nihil autem didicit. qui nihil nouit, et nosse falsum nemo potest, nouit igitur sapiens ueritatem, quem disciplinam sapientiae habere in animo, id est habitum iam ipse confessus es. — Nescio, inquit, cuius impudentiae sim, si habitum inquisitionis diuinarum humanarumque rerum esse in sapiente confessum me nega
Abbreviated transcription (Latin):
pionciam: non quod sapienciam des dero
uolo uctam. Unde fortuna maimichi ab¬
stulert iutam: aufertet eausam queren¬
de sapiencie. Nicħ igitur ħeo cur ut fia
sapiens aut fatiorem optem fortine ats
impedmi euta forudem insi aia fortase
protuleris. Tum ego. Non uisi censes sapi¬
encie studiosum posse a fortuna. ne ad sa¬
pienciam petueniat impediti etiam si eiñ¬
auferat uitam. Non arbitror inquit. uolo
in quam michi paululum aperias: quid ti¬
bi mtͥ sapientem et philosophum distare
uideatur. Sapientem ab studioso ait nul¬
la te differre arbitror: insi quod quaꝵ terũ
i sapiente quidam ħitus in est. eaꝵ est in
studioso stola flagrancia. Que sunt tandẽ
iste res inquam: Nam mͥ nicħ aliud iude¬
tur interẽe: nisi quod alter scit sapienciã
alter scire desiderat. Si scienciam inquiti
modesto fine determinas: ipãm rem pla¬
nits elocutus es. Quo quõ in quam eam
det̾minem: illud om̃ib placuit. scienciam

Expanded text:
pientiam, non quod sapientiam desidero, pientiam, non quod sapientiam desidero, uolo uitam. unde fortuna si mihi abstulerit uitam, auferet causam quaerendae sapientiae. nihil igitur habeo, cur ut fiam sapiens aut fauorem optem fortunae aut impedimenta formidem, nisi alia fortasse protuleris. — Tum ego: Non igitur censes sapientiae studiosum posse fortuna, ne ad sapientiam perueniat, impediauferat uitam ? — Non arbitror, inquit. Uolo, inquam, mihi paululum aperias, quid tibi inter sapientem et philosophum distare uideatur. - Sapientem ab studioso, ait, nulla re differre arbitror, nisi quod quarum rerum in sapiente quidam habitus inest, earum est in studioso sola flagrantia. — Quae sunt tandem istae res? inquam; nam mihi nihil aliud uidetur interesse, nisi quod alter scit sapientiam, alter scire desiderat. — Si scientiam, inquit, modesto fine determinas, ipsam rem planius elocutus es. — Quoquo modo, inquam, eam determinem, illud omnibus placuit scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. et quoniami ut alia omittam si cet
ant surdus fuerit ño potest quod põitũ ẽ
in potestate fortune necessatium uichil
uidetur ad id quod concupiuit hr̃e fortu¬
nam: quod cum optinuerit. qũauis pu¬
terur indigere quibdam reb. ad corporis
ualitudinem pertinentib: illud tamẽ
constat nõn his opus ẽẽ: ut sapiens sit s
ut inter homines uuat. Inmo ait ille:
si cetus aut ficidus sit. et sapientiã adipi¬
cendam. et ipãm uitam pp̃ quam sapien¬
cia queritur: ica sentencia iite contẽp¬
net. Tamen inquam cum ip̃a uita nostra
qua hic muimus sit in potestate fortune nee
nisliuens quisd sapiens fieti possit: none
fatendum est opus ẽẽ eitis fauere: quo ad
sapienciam ꝓuebamur: Sod cum sapĩa
inquit non isi uiuentib necessatia sit. te¬
moraq uita nusla sit indigencia sapien¬
cie ich in ꝓpaganda iita pertimesco for¬
timam. Etemm quia uiuo: pp̃ea uolo sa¬

Expanded text:
luerit — quoniam, ut alia omittam, si caecus luerit — quoniam, ut alia omittam, si caecus ac surdus fuerit, non potest, quod positum est in potestate fortunae — necessariam mihi uidetur ad id quod concupiuit habere fortunam. quod cum obtinuerit, quamuis putetur indigere quibusdam rebus ad corporis ualitudinem pertinentibus, illud tamen constat, non his opus esse, ut sapiens sit, sed ut inter homines uiuat. — Immo, ait ille, si caecus ac surdus sit, et sapientiam adipiscendam et ipsam uitam, propter quam sapientia quaeritur, mea sententia iure contemnet. Tamen, inquam, cum ipsa uita nostra, cum hic uiuimus, sit in potestate fortunae nec nisi uiuens quisque sapiens fieri possit, nonne fatendum est opus esse eius fauore, quo ad sapientiam peruehamur? — Sed cum sapientia, inquit, non nisi uiuentibus necessaria sit remotaque uita nulla sit indigentia sapientiae, nihil in propaganda uita pertimesco fortunam. etenim quia uiuo, propterea uolo sa
Abbreviated transcription (Latin):
magnopere indigere fortuna. Arbitro ingͣ
si quidem per illam erit talis. qualis eampꝰ¬
sit contempnere: nec absiudum est. Nam
sic etiam parus nob ubera necessaria sunt
quib efficitur ut sinc hiis postea uiuere
ac ualere possimus. Sentencias ait nrãs
si amini conceptio non dissonat concor¬
dare michi liquet insi forte discernendũ
cuiquam uidetur: quod fortune uel ube¬
tum. non ipsa ubera sen fortima. sed alia
des quedam uos faciat contemptores. Ni¬
chil magnum est in quam alio simul uti
Namut sine niani uel quolibet uehiculo
aut ommino ne uel ipm̃ dedalum timeã
sine ullis ad hanc rem acconmodatis in¬
strumentis aut aliqua ocultiore potenci¬
a egeum marre nemo transiuit. quãius
nicħ aliud quam peruemre ꝓponat. qd̾
cum ei euenerit. illa omnia quib adue¬
ctus est paratus sit abicere atq contẽp¬
nere: ita quisquis ad sapiencie portum
et quasi firmissimum̃ solum peruenire uo¬

Expanded text:
magnopere indigere fortuna. — Arbitror, inquam, magnopere indigere fortuna. — Arbitror, inquam, si quidem per illam erit talis, qualis eam possit contemnere. nec absurdum est; nam sic etiam paruis nobis ubera necessaria sunt, quibus efficitur, ut sine his postea uiuere ac ualere possimus. — Sententias, ait, nostras, si animi conceptio non dissonat, concordare mihi liquet, nisi forte disserendum cuiquam uidetur, quod fortunae uel uberum non ipsa ubera seu fortuna, sed alia res quaedam nos faciat contemtores. —Nihil magnum est, inquam, alio simili uti. nam ut sine naui uel quolibet uehiculo aut omnino, ne uel ipsum Daedalum timeam, sine ullis ad hanc rem accommodatis instrumentis aut aliqua occultiore potentia Aegeum mare nemo transmittit, quamuis nihil aliud quam peruenire proponat, quod cum ei euenerit, illa omnia, quibus aduectus est, paratus sit abicere atque contemnere, ita quisquis ad sapientiae portum et quasi firmissimum et quietissimum solum peruenire uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut autem sapiens fiat plurunũ necessariã
eẽ fortunam. nisi quid aliud usdetur alypl¬
o. Tum ille quantum uius inquit fortune
tribuas. nondum bene noui. Nam si ad cõ¬
tempnendam fortunam fortuna ip̃a opus
ẽẽ arbitraus: me quoq comitem in hane
sententiam dotibi. Sin fortume nicħ aliud
concedis quam ea que corporis nocessitatiñ
possunt. insi ip̃a uolente suppetere: non ita
sentio. Aut enĩ licet eadem repugnante at¬
q muita nondum sapienti cupido. tanĩe
sapiencie ea sumere que uite necessaua
confitemur: aut concedendũ est eniam in
onini sapientis uita eam dominari. cum
et ip̃e sapiens hiĩsq corpori necessaria sũt
non indigere non possit. Dicis ergo in cpͣ
fortunam esse necessariam studioso sapiẽ¬
cie sapienti uero negas: Non ab re est ea¬
dem repetere inquit. Itaq nunc etiama¬
bste quero. utrum fortunam ad seipsam
contempnendam aliquid adiutare estimes
Quod si arbitrario: dico capiencie cupidum

Expanded text:
ut autem sapiens fiat, plurimum necessariam ut autem sapiens fiat, plurimum necessariam esse fortunam, nisi quid aliud uidetur Alypio. — Tum ille: Quantum iuris, inquit, fortunae tribuas, nondum bene noui. nam si ad contemnendam fortunam fortuna ipsa opus esse arbitraris, me quoque comitem in hanc sententiam do tibi. sin fortunae nihil aliud concedis quam ea, quae corporis necessitati non possunt nisi ipsa uolente suppetere, non ita sentio. aut enim licet eadem repugnante atque inuita nondum sapienti, cupido tamen sapientiae ea sumere, quae uitae necessaria confitemur, aut concedendum etiam in omni sapientis uita eam dominari, cum et ipse sapiens his, quae corpori necessaria sunt, non indigere non possit. Dicis ergo, inquam, fortunam esse necessariam studioso sapientiae, sapienti uero negas. — Non ab re est eadem repetere, inquit. itaque nunc etiam abs te quaero, utrum fortunam ad se ipsam contemnendam aliquid iuuare aestimes. quod si arbitraris, dico sapientiae cupidum
Abbreviated transcription (Latin):
to tm̃ diligenter quesita: nulli nrm̃ duibi¬
um est. ncħ̾ eẽ a nobis hinc negocio p̃ponẽ¬
dum. Quamobrem qualem nobis que so
hesternum diem uidenur duxisse. uobis
quidem in studiis utĩs inuenire licuit. Nã
et tu trygeti uirgilii te carminib oblectati
et licentius fingendis uersib uacauit quo¬
tum amore ita perculsus est. ut pp̃ eum ma¬
xime michi istum sermonem inferendum
putarem quo in eus animo philosophia:
nunc enim tempus est. maiorem partem
non modo qnĩa poetica. sed que uis alia dis¬
ciplina sibi usurpet. ac uendicer. Sed que¬
so uos nonne miserati nos estis cum pridie
ita cubitum issemus ut ad dilatam q̃onem
et prorsus ad nicħ anud suggeretur quod
tantam de re familiari necessario ꝑagẽda
exciterunt. ut hiis penitus occupati uixdu¬
as extremas diei horas in nosmet ip̃os respi¬
rare possemus: Quare semper fuit senten¬
cia mea sapienti. iam homini incħ opus ẽẽ

Expanded text:
tantum diligenter quaesita, nulli nostrum dubitantum diligenter quaesita, nulli nostrum dubium est nihil esse a nobis huic negotio praeponendum. quam ob rem qualem uobis quaeso hesternum diem uidemur duxisse? uobis quidem in studiis uestris uiuere licuit. nam et tu, Trygeti, Uergilii te carminibus oblectasti et Licentius fingendis uersibus uacauit, quorum amore ita perculsus est, ut propter cum maxime mihi istum sermonem inferendum putarem, quo in eius animo philosophia — nunc enim tempus est — maiorem partem non modo quam poetica sed quaeuis alia disciplina sibi usurpet ac uindicet. Sed quaeso uos, nonne miserati nos estis, cum pridie ita cubitum issemus, ut ad dilatam quaestionem et prorsus ad nihil aliud surgeretur, quod tanta de re familiari necessario peragenda extiterunt, ut his penitus occupati uix duas extremas diei horas in nosmet ipsos respirare possemus? quare semper fuit sententia mea sapienti iam homini nihil opus esse;
Abbreviated transcription (Latin):
Tercius.
um post illum sermo
quem secundus liber
continet. alio die con¬
sedissemus in balneis.
nam erat tristior. quãi
ut ad pratum liberet i¬
descendere: sic exorsus
cucienda questio constituta sit. Sed ante¬
quam ad partem ineam ueniãm que ad e¬
am pertinent explicandam. pauca. que so
de spe. de uita. de instituto nostro nõ hab̾e
ab horrentia libenter audiatis. Negocium
nostrum nõ leue aut superfluum. sed neces¬
sarium ac sũmum oẽ arbitror magnoꝑe
quere ueritatem. Hoo inter me ateꝑ aly¬
pium conuenit. Nam et ceteri pbilosophi sa¬
pientem suum eam inuenisse putauerunt:
et achademici sapienti suo conatu inquirẽ¬
dam eẽ professi sunt: id quod illum agere se¬
dulo. sed quoniam uel latere̾ obruta. uel ꝯ¬
fusa non emineret: ad agendam uttam ide¬
um sequi quod probabile ac uerisimile oc¬
cuiret. Id etiam uastia pristina descriptõne
confeatum est. Nam cum alter ea inuenta
beatum fieri asseruent hominẽ. alter ue

Expanded text:
TERTIUS. Cum post illum sermonem, quem secundus liber continet, alio die consedissemus in balneis — nam erat tristior, quam ut ad pratum liberet descendere — sic exorsus cutienda quaestio constituta sit. sed antequam ad partes meas ueniam, quae ad eam pertinent explicandam, pauca quaeso de spe de uita de instituto nostro non ab re abhorrentia libenter audiatis. negotium nostrum non leue aut superfluum, sed necessarium ac summum esse arbitror, magno opere quaerere ueritatem. hoc inter me atque Alypium conuenit. nam et ceteri philosophi sapientem suum eam inuenisse putauerunt et Academici sapienti suo summo conatu inueniendam esse professi sunt idque illum agere §edulo, sed quoniam uel lateret obruta uel confusa non emineret, ad agendam uitam id eum sequi, quod probabile ac ueri simile occurreret. id etiam uestra pristina disceptatione confectum est. nam cum alter inuenta ueritate beatum fieri asseruerit hominem, alter uero
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sati seriuerunt ydous. sicut et prẽs illorum
Iste .n. iimitus dei est. qri honorem nom̃is
cius uendicat creatute. Sicut .n. iustorum
filii et ipĩ iusti nobilitant in se gemis iustici¬
edum et patrum et sua iusticia sb̃limant᷑.
Ita et netuissimorum et ipĩ filii nequissimi
ctem̃tum facunt malicie. Qiia eo maloꝵ¬

Expanded text:
uersati seruiunt idolis, sicut et patres illorum. uersati seruiunt idolis, sicut et patres illorum. iste enim inimicus dei est, qui honorem nominis eius uindicat creaturae. sicut enim iustorum filii et ipsi iusti nobilitant in se genus iustitiae, dum et patrum et sua iustitia sublimantur, ita et nequissimorum et ipsi filii nequissimi crementum faciunt malitiae, quia et malo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾carentur neq sb̾limes hrẽntur qui minime
laborauerant. Confer nnc unius momẽti
cuciatum ad multi temporis penam arbit᷑tis
multos iaborare et quia perseuerare nõ pos¬
sunt nonsolum effectum laboris amitt̾e. S
ci pena młtari adde etiam quia difficile de ma¬
ł nati et int̾ ncquissimos educati uel conu̾¬
sati mentem suam temperant ad disciplinã
dei segũdam. Uideergo si ño magis. bene ac¬
sum est cum faiis ꝑditorum. Quid est ut
dcus qui rastus predicatur peccata patiũ
filiis reddere ꝓmisent in terciam et quat¬
tam progeniem
Ich nuste dm̃ facere aut dicere qui¬
dubitat insanus est. Itaq si uerba
dm̾ non sb̾primantũr. Sed omĩa q̃
ad eandem qõnem pertinent p̃ponantur. lu¬
cebit quod obsturum iudetur. et pium esti¬
mabitur: quod nunime iustum putatur
at quam doctrmne. porro autem reꝓmisit d̾s
quidem reddete peccata patrum fuliis. Sed
qui oderunt eum. hoc est qui in pat̾nis malꝰ

Expanded text:
precarentur, neque sublimes haberentur qui minime precarentur, neque sublimes haberentur qui minime laborauerant? confers nunc unius momenti cruciatum ad multi temporis poenam; arbitrare etiam multos laborare et, quia perseuerare non possunt, non solum effectum laboris amittere, sed et poena multari; adde etiam, quia difficile de malis nati et inter nequissimos educati uel conusati, mentem suam temperant ad disciplinam Dei sequendam. Vide ergo, si non magis bene actum est cum filiis perditorum. XIV. --Quid est ut Deus, qui justus praedicatur, peccata patrum filiis reddere promiserit in tertiam et quartam progeniem ? Nihil injuste Deum facere aut dicere, quidubitat, insanus est. Itaque si verba Domini non supprimantur, sed omnia quae ad eamdem quaestionem pertinent, proponantur; lucebit quod obscurum videtur, et pium aestimabitur quod minime justum putatur.at quam doctrinae. Pquidem deus reddere se peccata patrum filiis, sed qui oderint eum, hoc est qui in paternis malis
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑuisum est ilł ne diuiuentes exempla se¬
qͥrentur pattum. Agehenia .n. liberi sunt ĩ aue¬
ꝑgenies ipõrum erasa est. Nam sicut bonus ꝑen¬
stum leti sunt fali eo quod conmendent us pͥ¬
ani alis cansis deum credere et uenerari qui
amopse erãt nosuerunt hac plaga titi confic̾en
⁊ m sumsatfrone ne grauins hunc iratum se̾¬
tentmẽ eigomors filiorum crunc̃ est patrũ
hos quoq .ni. modo filii debitum spm̃ credide¬
umt futun actusatores ientum. Qua perfi¬
dram fam nec sanguine filiorum iuncere po¬
duerunt. Non ergo in futurum. Sed ad p̾sens
tempus malã ientum filios muenerunt. sce
quaiciuntꝑ beneficium est gloriosum ñ eẽ
nec tam̃ reum. Namsi quidam cum p̾tibus
enituntur m postremis positi ad fidem uerã
accedere ut non coronam uel ueniam m̾eã¬
tur. Quomodo potũnt hinc aliqui queri c̃
qrub ita astum est ut ncq eẽt unde ignoscis

Expanded text:
ne provisum est illis ne diu viventes exempla sene provisum est illis ne diu viventes exempla sequerentur patrum? A gehenna enim liberi sunt, in alieprogenies ipsorum erasa est. Nam sicut de bonis parentum laeti sunt filii, eo quod commendentur pra ex aliis causis Deum credere et venerari, qui in Moyse erat, noluerunt, hac plaga territi confiterentur cum satisfactione, ne gravius hunc reatum sentirent. Haec ergo mors filiorum, crimen est patrum. Quocumque enim modo filii debitum spiritum reddiderunt, futuri accusatores parentum, quia perfidiam suam nec sanguine filiorum uincere potuerunt, non ergo in futurum, sed ad praesens tempus mala parentum filios inuenerunt. nec qualecumque beneficium est gloriosum non esse, nec tamen reum? nam si quidam cum precibus enituntur in postremis positi ad fidem ueri accedere, ut, si non coronam, uel ueniam mereantur, quo modo poterunt hinc aliqui queri, cum quibus ita actum est, ut neque esset unde ignosci sibi
Abbreviated transcription (Latin):
incongruũ uidebis accepit.¬
quod pͥritas diu̾sum esfe a ratione.
Credens .n. filium se hiturum in quo oñis gen¬
tes bñdic̾entur et a quo sc̃imonium oxortand̾
crat. Illa in ꝑte signum accepit. per quã gn̾atio
uisum et filios eius hoc testimonio fuisse glori¬
osos. Nam achior utiq unus ex pͥncipib gen¬
tilium udens tantam uututem ẽẽ in do̾ abra¬
he ut olofliem duc̃e ex̾citus asinorum cuĩ po¬
tenciam tota terra tremebat pprio gladio ma¬
nu femine decollaret. Sponte se cirꝯciditar¬
bitratus ex eo ipo dignitatem sͥ eẽ quesitam
nonne ꝑ̃fert. si quis ꝑ nomine xp̃i oculum añ
aluud menbrum ami̾serit: nonne ꝑtem ipsam
humanis uultib ingerit ut appareat głosus
ꝑfide .n. auquid ad tempus admutete: lucr̃
est facere. Ita et abraham fidei sue signum ac¬
cipiens non deformatus est. S melioratus. ⁊¬
Si iudicium dei iustum est quare infantes¬
Tnimis imi sodomis simul cum pa¬
gie illorum signum aliquod remaneret. Nõ¬

Expanded text:
incongruum uidebis quod putas diuersum esse a ratione. credens enim filium se habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur et a quo sanctimonium exortandum erat, illa in parte signum accepit, per quam generatio uisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem sibi quaesitam. nonne prae se fert, si quis pro nomine Christi oculum aut aliquod membrum amiserit? nonne partem ipsam humanis uultibus ingerit, ut appareat gloriosus? pro fide enim aliquid ad tempus amittere lucrum est facere. Ita et Abraham fidei suae signum accipiens non deformatus est, sed melioratus. SI IUDICIUM DEI IUSTUM EST, QVARE INFANTES IN SODOMIS SIMUL CUM PAgine illorum signum aliquod remaneret. Non
Abbreviated transcription (Latin):
is hreñt pietatem. huic dicitur eis. Non
morietur filius ꝓ pr̃e neq pater ꝓfilio sed aĩa
que peccat ip̃a morietur ut addicẽt ño impu¬
ne sͥ futurum. Sedfic reddidi petcata pr̃m
filhs ut quia impietatem pentum secuti ma¬
laque oblut̾anda erant exemplaun̾t acͥbiͦ
tua densostendit addidit stãtim que bona
diligentes se: sequantur dicens et facieus mi¬
sericordiam ĩ milia milium. Hiis qui dilig̃t
me et custoduut p̾cepta mca ut bonumpa¬
ccris non usq ad pnepotem. Sed use ad mi¬
lia miliũ reddat᷑. ut puta. Si quis ex semine
ciam usq et quartam reddat ꝑgeniem et ñ ĩ
milia miliaũ. ut si in quint̾a pgemem tra¬
atum fuĩt malum inde int̾um cap̃hr̃e ĩcipi¬
at ut ex eo meretur usq ad cerciam et quar¬
tam ꝑganẽ sed dicit quis actori mag̾ ampliꝰ
reddendũ iustum uidetur ꝙ iitatori ĩ auc
ctorem congtia dant uidtam filis aũt ꝙ
pluł dicit. reddi pena est patrum qͣuib dam tũ¬

Expanded text:
is haberent pietatem. Hinc dicitur eis, Non morietur filius pro patre, neque pater pro filio; sed, anima quae peccavit, ipsa morietur . Ut addiscerent non impune sibi futurum, sed sic reddi peccata patrum filiis, ut quia impietatem parentum secuti, mala, quae oblitteranda erant, exemplaverint, acerbius atria, addidit statim quae bona diligentes se sequantur dicens: et faciens misericordiam in milia milium his, qui diligunt me et custodiunt praecepta mea, ut bonum patris non usque ad pronepotem, sed usque in milia milium reddat. ut puta, si quis ex semine e in tertiam et quartam reddat progeniem et non in milia milium, ut si in quintam progeniem tractum fuerit malum, inde iterum caput habere incipiat, ut ex eo numeretur usque ad tertiam et quartam progeniem. Sed dicet quis: \'auctori magis amplius reddendum iustum uidetur, quam imitatoctorem congrue datur vindicta; filiis autem quod plus dicit reddi, poena est patrum. Et si cau
Abbreviated transcription (Latin):
fili sunt et nequitiam illoꝵ exemplaiunt ad
uditionem multorum. Cum cerrore ergo locu¬
xus indetur dens. Redu̾m est et hoc non ht̃ rõ. i
cuus .n. malum et mali hominit filium non
dmpliti genere execretur. Quomodo bonũ
D uonifium duplicimento censu̾s honorã¬
dũs. Idcuto autem in t̾ciam et quartam ꝓge¬
niem reddere se ꝑmisit. ut si post prem̃ ma¬
lum filius non sequatur perfidiam patris.
slepos autem aui mali imitator existens sciat
sono inmuinem fututum a seu̾itate siñe aut
si et nepos forte non aui. Sed pr̃is secutus ue¬
stigia testamentum diligat dei ño ignoret.
onepos ad se usq peruenire siñam: si emulꝰ
sit ꝑ am perfidie hac leg̃ manifestatione
decerreriuoluit deus impios pres ut agnos¬
centes quantum mali peret sectatio ydolatrie:
nel affcũ fliorum reuocarentur ad reuetenti¬
am creatoris aut filii timentes ne incurterẽt
retcata patrum dei legi obtemperarent¶ Illiã
addentes ad nequiciam. aliter hoc int̾ptari ce¬

Expanded text:
filii sunt et nequitiam illorum exemplarunt ad perditionem multorum. Cum terrore ergo locutus uidetur deus, sed uerum est, et hoc habet ratio. quis enim malum et mali hominis filium non duplici genere exsecretur, quo modo bonum et boni filium duplici merito censet honorandum? idcirco autem in tertiam et quartam progeniem reddere se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem aui in malis imitator existens sciat se non inmunem futurum a seueritate sententiae, aut si et nepos forte non aui, sed patris secutus uestigia testamentum diligat dei, non ignoret pronepos ad se usque peruenire sententiam, si aemulus sit proaui perfidiae. Hac legis manifestatione deterreri uoluit deus impios patres, ut agnoscentes quantum mali pareret sectatio idolatriae uel adfectu filiorum reuocarentur ad reuerentiam creatoris, aut filii timentes, ne incurrerent peccata patrum, dei legi obtemperarent. illi autem adtendentes ad nequitiam aliter hoc interpretari coe
Abbreviated transcription (Latin):
et uitum peccatis pressum. cum magna di¬
stancia peccatorum et rustorum sit cum samu¬
ele rustissimo futurum mentitus est uerum
potest ruderi si de samuł nomine taccatur
quia saul cum dẏabolo futurus erat. ad eũ
enm transigrauit quam adorauit. semper
ergo dyabolus sb uelamine latens ꝑdit se: dũ
ea confingit que abhorreant persdns per quas

Expanded text:
et virum peccatis pressum, quum magna diet virum peccatis pressum, quum magna distantia peccatorum et justorum sit, cum Samuele justissimo futurum mentitus est. Verum potest videri, si de Samuelis nomen taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat; ad eum enim transmigravit, quem adoravit. Semper ergo diabolus sub velamine latens prodit se, dum ea confingit, quae horreant personis, per quas
Abbreviated transcription (Latin):
pectati: ad hoc se contulit que dampnau̾at.
Sed si quis pp̃ hystoriam ut e que uerb̾ ex pͥs¬
sa sunt putet nõ p̾fmittenda ne ratio hysto¬
ne manis sit. reste faciet quid. si tñ minimc
istuo ad ueri rapiat rationen. Sed ad iusum
et intelłcm saul. neq .ii. repbet fc̃s. poterat
bonum intelltm hr̃e. hystoriacus .n. mentẽ
sanl et hĩtum samueł oescribit. ea que oc̃a
et iisa sunc exprimens p̃t̾mttens si uera au
faisa sunt. Quid enim ait. Audiens in quo
non bene nitellexit contra sctipturam alienũ
adorauit quam deum et putans samuelem:
adorauit dỹabolum ut fruftum fallacie sue i¬
hrẽt sathanas. Hoc enim intitur ut adoretur
quasi oeus. Si .n. nere samuel illi apparusset
se adoratiquu pdicauat solum deum ẽẽ ado¬
randum et quomo homo dei. quicum abra¬
ham m refrigio erat dicebat ad uirum pesti¬
lentie diguum ardore gehenne tras mecum
ꝑmisit sb̃h̾itu et noiẽ samuelis contra legẽ

Expanded text:
peccati ad haec se contulit quae damnauerat. peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt putet non priae inanis sit recte faciet quidem si tamen minime illud ad veri rapiat rationem, sed ad visum et intellectum Saulis. Neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. Historicus autem mentem Saulis habitum et Samuelis describit ea quae dicta et visa sunt exprimens, praetermittens si vera an falsa sint. Quid, ait, audiens in quo bene non intellexit, contra Scripturam alium adoravit quam Dominum, et putans Samuelem adoravit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet Satanas, hoc enim nititur ut adoretur quasi Deus. Si enim vere Samuel illi apparuse adorari, qui praedicaverat Deum solum esse adorandum. Et quomodo homo Dei, qui cum Abraham in refrigerio erat, dicebat ad virum pestilentiae, dignum ardore gehennae: Cras mecupermisit sub habitu et nomine Samuelis contra legem,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e confingit. Quod aplꝰ int̾ cetera ait. Ipse
sathanas tranffigurauit se in angłmlucis.
ut .n. ertorem faceret: in quo głaretur. Iu ħi¬
tu niri iusti et nomine se sbornauit ut ui¬
tħ ꝓficere siem que p̾dicabatur deicultoribꝰ
mtiretur. Quando hinc exeuutes uistos fin¬
xit in sua ẽẽ potestate. Sed hoc quosdam fal¬
lit quod de morte saul et filii eiꝰ: non sit men¬
ctitus. Quasi magnum sit dyabolo ante diem
occasum corporis p̾idere. cum sigͣ quedam
soieant apparere morituris quippe a quib dei
ptectio amota uidetur quanto magis dyabo¬
lus ꝙ angelita potestate sb̾limem ꝓpħica ora¬
cula fuisse testantur. De cuiꝰ magnitudine a¬
postolus ait. An ignoratis altitudinẽ sacha¬
ne. Quid mirum ergo si inminentẽ ꝓpe mor¬
tem potuit p̃ruoere cum hoc sit unde fallit
et se dei potestate uult adorari. Nam tanta
ebetudine demens effectus est saul: ut ad phy¬
thonissam confugeret. Sepeauatus .n. causa

Expanded text:
habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse habere confingit. quod apostolus inter cetera ait: ipse satanas transfigurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, quod de morte Saul et filii eius non sit mentitus, quasi magnum sit diabolo ante diem occasum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa
Abbreviated transcription (Latin):
elisens maior illo est. cum ioħes quo menio ma¬
ior est pax elye sit. Nam ueuiens ad aquani uł¬
aquaꝵ transitum. per transitum non accepit ho¬
norem ab eisut potuisset transsiret nͥ nomunas¬
set deum eiye ut ꝑ hoe dum perito correpta ui¬
decar. Dum non nisi nomine helye auditus
Et ne id guoo oute petierat accepisse pritaret᷑
quasi non sufficeret pro temporis merito dispẽ¬
atio spt̃ concessa helpe. an phitonissa samu¬
stdignum el excitauerit et ipse ab ea iu¬
gica adtraheretur nir et uatiuitate oooo¬
sanctus et uite oꝑib nistus. aut si ño attrat
ẽ consentit: quod uttumq de uiro usto cre¬
nullum suffragium ht̃ iuisticia. Si uolunta¬
tiris autem. amisit meritum spiritaie. quod
positus in carne quesuiat quod ualoe absurd
est quia hmc qui uistus tecedit: permanet iꝰ¬
tus. Porro autemhoc est p̾stigium sathane qͥ
ut płimos fallat etiam bonos in potestate se

Expanded text:
Heliseus maior illo est, cum Iohannes, quo nemo maHeliseus maior illo est, cum Iohannes, quo nemo maior est, par Heliae sit? nam ueniens ad aquarum transitum non accepit honorem ab eis, ut potuisset transire, nisi nominasset deum Heliae, ut per hoc dura petitio correpta uieretur, dum non nisi nomine Heliae auditus est, ne id quod dure petierat accepisse putaretur, quasi non sufficeret pro temporis merito dispeatio spiritus concessa Heliae. XXVII. AN PITHONISSA SAMUHEL EXCITAUERIT ET IPSE AB EA Ugica adtraheretur uir et natiuitate sanctus et uitae operiest, consensit. Quod utrumque de viro justo crNullum suffragium habet justitia, si aut voluntarius amisit meritum spiritalis, quem positus in carne quaesiverat. Quod valde absurdum est: quia hinc qui justus recedit, permanet tus. porro autem hoc est praestigium satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se
Abbreviated transcription (Latin):
glie hoc postulasse Rndit tamẽ si uid̾it me as¬
sumi absqꝑ te: ent tͥ sͨ. Sensus hic pond̾andus
est sb indignatus autem cum dixisset dure peti¬
negasse illi uisus fu̾at: ostendit sic illi futurũ
sicut dignum erat non sicut ille postulauit.
Muita ñ. s̃itelligi uult scrptura ut collettꝰ
sensus ex uerb̾ ño sit rationi religionis adu̾sus
slam utiq dura petitio etiam metitum debebat
amittere. Sed quia sic cupidus bom postula¬
nii. Deus qui scit quod unicuiq dandum sit.¬
donis priuati illum non passus est mĩtis suis.
Uideamusitaq si elye mentum aduutteret.
ut helysus duplum donum eiꝰ meretur accipe¬
re. Dictum namq est ab spũ sc̾o per zachatiam
cuius meriti futurum erat iohes. ueniet inqͥt
ioh̾e baptista. nõ dixit om̃i maior est. Sed nemo
illo maior est. hoc est equalem ht̃ maiorem nõ
ht. Helias ergo par illi millo utiq minor. Qũo

Expanded text:
gloriae hoc postulasse, respondit: Attamen si videris me asgloriae hoc postulasse, respondit: Attamen si videris me assumi abs te, erit tibi sic. Sensus hic ponderandus est. Subindignatus autem cum dixisset, Dure petinegasse illi visus fuerat. Ostendit sic illi futurum sicut dignum erat, non sicut ipse postulaverat. Multa enim subintelligi vult Scriptura, ut collectus sensus ex verbis, non sit rationi religionis adversus. Nam utique dura petitio, etiam meritum debebat amittere: sed quia cupidus boni sic postulavit, Deus qui scit quid unicuiqdoni, priuari illum non passus est meritis suis. Uideamus itaque si Heliae meritum admitteret, ut Heliseus duplum donum eius mereretur accipere. dictum namque est ab spiritu sancto per Zachariam, cuius meriti futurus esset Iohannes: ueniet, inquilohanne baptista. non dixit \'omnium maior est\', sed nemo illo maior est\', hoc est \'aequalem habet, maiorem non habet\'. Helias ergo par illi. est, nullo utique minor; quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
i ee pmdẽi creatoris oeuotione ꝓpensior sciensa
abegypthis se cansa adnimistrationis qa m
magña egestate egyptum gub̾nauit post exis¬
sua sndi torem petit anferricertus uauitate n¬
si mortiis magis ut deus uen̾an ꝙͣ uinus neci
derretur debitus honor creatoris. Hiis ergo ostẽ¬
dio lib̾m se fuisse a uana suꝑstitione egypt̾oꝵ
Suanoo ne ad dei murnam ꝓficeret cuĩes suoᷤ
tinfferri mandauit. Quod qͦuid̾ et apłos ĩueni¬
ius setutos. paulus enim et barnabas. cũ sacri¬
ficari sͥ uelle iuidissent scientes exosum hoc d̾o
sderunt uestimenta sua dicentes. O iuo faciti.
t nos homines sumus uob̾ similes. et sic compẽ¬
tuerunt turbas. Requirendum de helyseo I¬
eliseus faciendaꝵ tisse ab helya de̾s
exemplo magr̃i Accepta fatultate posdẽ tus sit.¬
di cytq uoluisset auarus ad bonum. duplicit
homo dei elyas: ait Dure petisti. auiditate .n.
ño consid̾anit discipulum non ẽẽ suꝑmagrm̃.
helias tũ sciens illum non ambitione p̾sentis

Expanded text:
in dei creatoris deuotione propensior, sciens autem ab Aegyptiis se coli causa administrationis, qua in magna egestate Aegyptum gubernauit, post exitum suum errorem petit auferri certus uanitatem uulgi mortuos magis ut deos uenerari quam uiuos, ne ei deferretur debitus honor creatori. hic ergo ostendit se liberum fuisse uana superstitione Aegyptiorum, quando, ne ad dei iniuriam proficeret, cineres suos transferri mandauit. quod quidem et apostolos inuenimus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi uelle uidissent, scientes exosum hoc deo sciderunt uestimenta sua dicentes: quid facitis? et nos homines sumus uobis similes, et sic conpescuerunt turbas. XXVI. REQVIRENDUM DE HELISEO ETISexemplo magistri, accepta facultate poscendi quodcumque voluisset, avarus ad bonum, duplicitehomo Dei Elias ait, Dure petiisti. Aviditate enim non consideravit discipulum non esse super magistrum . Elias tamen sciens illum non ambitione praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
posse. Quid est ut cum uir et mulier¬
in carne. Sed gradu maior ẽ uir ooo ooroooroo¬
quia ex eo est femina sicut dicit apłs ooooooo
cap̃mulieris iit. cã .n. maiorẽ facit uirum ooe
nõ sb̾a. Nam et ĩ imo corpore maiora mẽbrast
Con ꝓphiam adiurat filios isrł ut cum
ociose a deo liberarentur cyneres eins

Expanded text:
. QVID EST UT, CUM UIR ET MULIERn carne, sed gradu maior est uir, quia ex eo est femina, sicut dicit apostolus: caput mulieris uir. causa enim maiorem feeit uirum, non substantia. nam et in uno corpore maiora membra sunt PROFETIAM ADIURAT FILIOS ISRAHEL UT, CUM A DEO LIBERARENTUR, CINERES EIUS
Abbreviated transcription (Latin):
phiani iam prorsus ammũ teneo: sed adine
que admittat quero fortimam. Incendi.
autem in hec studia uehementtus potent
cumterpm̃ iam metum sic uuiere non au¬
diendo solum. uerum etiam legendo istai co
gnouerit. Tibi autem si ut sentio a chademi¬
chi placent: iures ad eos defendendos nali¬
diores para. Namillos ego reiscitare decreu
Que cum essent dicta: prandium prãratũ
esse nunciatum est: atq surepmus aoe.¬

Expanded text:
phiam iam prorsus animum teneo. sed adhuc phiam iam prorsus animum teneo. sed adhuc quae admittat quaero fortunam. incendi autem in haec studia uehementius poterit, cum te ipsum iam mecum sic uiuere non audiendo solum uerum gnoverit. Tibi autem si, ut sentio, Academici placent, vires ad eos defendendos validiores para; nam illos ego reos citare decrevi. Quae cum essent dicta, prandium paratum esse annuntiatum est, atque surreximus.
Abbreviated transcription (Latin):
huie iste sentencie non respon debis. presertĩ
si m proroganda die uel parte que restat red¬
di sibi grãm postulabit: Sed ne longũ faci¬
amus: iam si placet sermo iste claudatur:
in quo immoraris superfluum puto. Trac¬
tata et enim res est pro suscepto negocio sat᷑:
que post pauca omĩo posset uerba finiri.
nisi exercere uos uellem neruois urõs et
studia. que michi magna cura ẽ explorare
Namcum institussem uos ad quereudã ueri¬
tatem magnopere hortan: ceperam ex uobis
querere. quantum in ea inom̃ti poneretis oẽs
autem posuisti tm̃: ut plus non desiderẽ. Nã
cum beati ẽẽ cupiamus. siue id fieri non põt
nisi iuenta. suie non nisi diligent̾ quesita¬
ta ueritate: post positis ceteris omĩb rebus.
nobis si beati ẽe uolumus. perquirenda est.
Quamobrem: iam istam ut dixi disputationẽ
terminemus: et relatam in litteras mitte nꝰ
licenti potissimũ pr̃i tuo cuis erga philoso¬

Expanded text:
huic iste sententiae non respondebit, praesertim huic iste sententiae non respondebit, praesertim si in proroganda diei uel parte, quae restat, reddi sibi gratiam postulabit. Sed, ne longum faciamus, iam, si placet, sermo iste claudatur, in quo immorari etiam superfluum puto. tractata enim res est pro suscepto negotio satis; quae post pauca omnino posset uerba finiri. nisi exercere uos uellem neruosque uestros et studia, quae mihi magna cura est, explorare. nam cum instituissem uos ad quaerendam ueritatem magno opere hortari, coeperam ex uobis quaerere, quantum in ea momenti poneretis; omnes autem posuistis tantum, ut plus non desiderem. nam cum beati esse cupiamus, siue id fieri non potest nisi inuenta siue non nisi diligenter quaesita ueritate, postpositis ceteris omnibus rebus nobis, si beati esse uolumus, perquirenda est. quam ob rem iam istam, ut dixi, disputationem terminemus et relatam in litteras mittamus, Licenti, potissimum patri tuo. cuius erga philoso
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ in rõnem ageretur: tu perfidentius aper¬
tiusq pugnasses: ille tibi plane reposuitii
Nam occupauit p̾siduum tuum. ude pu¬
lsus om̃io summã rerum amiseras. msite
inducie reparassent. Ubi .ni. aicem locauer̃
achademichi quorũ tuenis sententiam ni¬
si merroris diffinitione. Que tibi nisi noc¬
tu fortasse per sompnium rediret in mẽtẽ
iam quid responderes non habebas: cum
in exporienda ciceronis sententia. id ip̃m tu ipe
ante comnemoiauĩs. Dein de uentuun estad
diffinitionem sapiencie. Qu̾a cum tanta cal¬
liditate labefactare conareris. ut tua furta
nec ip̃e auxiliator tuus awicerius fortasse cõ¬
prehenderet quanta tibi ingilantia qu̾ãtis
uirb restitit. quam te pene inuoluit. ato de¬
pressio: isite postremo tua diffinitione no¬
ua turarens. diceresq humanam ẽẽ sapĩam
inquisitionem ueritatis ex qua ꝓpter animi
transquillitatem beata uita contingeret.

Expanded text:
ae secundum rationem ageretur, tu praefidentius aperae secundum rationem ageretur, tu praefidentius apertiusque pugnasses, ille tibi plane reposuit; nam occupauit praesidium tuum, unde pulsus omnino summam rerum amiseras, ni te indutiae reparassent. ubi enim arcem locauerunt Academici, quorum tueris sententiam, nisi in erroris definitione? quae tibi nisi noctu fortasse per somnium rediret in mentem, iam quid responderes non habebas, cum in exponenda Ciceronis sententia id ipsum tu ipse ante commemoraueris. deinde uentum est ad definitionem sapientiae, quam cum tanta calliditate labefactare conareris, ut tua furta nec ipse auxiliator tuus Albicerius fortasse comprehenderet, quanta tibi uigilantia, quantis uiribus restitit, quam te paene inuoluit atque depressit, nisi te postremo tua definitione noua tutareris diceresque humanam esse sapientiam inquisitionem ueritatis, ex qua propter animi tranquillitatem beata uita contingeret!
Abbreviated transcription (Latin):
quam de beata uita questio nata est et bea¬
tum solum necesse est õe sapientem. si quidẽ
stulticia etiam stultorum iudicio misera est:
perfectum sapientem cẽ debere. non autem
petfectum ẽẽ qui adhuc uerum quid sit in¬
quirit. Unde ne beatum quidem. Cuiloco to
cum mollem auctoritatis obiceres: moleste
auquanitum ciceronis nomine perturbat᷑
tñ se statim erexit. et generosa quadam cõ¬
tumatia in uerticem libertatis exiliuit tr¬
sumq arripuit quod erat de manib uiolẽ¬
ter excussum. questuit que abste. utrum t̾ͥ
perfectus qui adhuc quereret uderetur:
ut si fatereris non ẽẽ perfectum. ad caput
recurteret. demonstraret qz si posset per
illam diffinitionem perfectum ẽẽ hominẽ
qui secundum legem mentis uitam gub̾¬
naret. ac per hoc beatum uisi perfectum
c̃e non posse. Aquo te laqueo eum cuin expe¬
disses cautius quam putabam. et perfectum
atam uitam illam demun ẽẽ dixeranus q̃

Expanded text:
quoniam de beata uita quaestio nata est et beaquoniam de beata uita quaestio nata est et beatum solum necesse est esse sapientem, si quidem stultitia etiam stultorum iudicio misera est, perfectum sapientem esse debere, non autem perfectum esse qui adhuc uerum quid sit inquirit, unde ne beatum quidem. cui loco tu cum molem auctoritatis obiceres, modeste aliquantum Ciceronis nomine perturbatus tamen se statim erexit et generosa quadam contumacia in uerticem libertatis exsiluit rursumque arripuit quod erat de manibus uiolenter excussum quaesiuitque abs te, utrum tibi perfectus qui adhuc quaereret uideretur, ut, si fatereris non esse perfectum, ad caput recurreret demonstraretque, si posset, per illam definitionem perfectum esse hominem, qui secundum legem mentis uitam gubernaret, ac per hoc beatum nisi perfectum esse non posse. quo te laqueo cum expedisses cautius, quam putabam, et perfectum atam uitam illam demum esse dixeramus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hac autem homo beatus est. Tum ille mirorinquit
sapientem tuum quomodo assens frustra opetã
consumere. Quomodo inquit licentius frustra
cum tanta mercede conquirat: Nam hoc ip̃o qͦ
querit sapiens est. et quo sapiens eobeatus: cum
ab om̃ib inuoluens corporis mentẽ quantum pͭ
euoluit. et seipm̃ in semet ipm̃ colligit. cum se
non permittit cupiditatib laniandum. sed ĩ
se atq in deum semper transquillus intend̾r
ut et hic quod beatum ẽẽ supra int̾ nos cõue¬
nit rõne perfruatur. et extremo die uite ad id
quod concupinit adipiscendum repenaturi
paratus. fruaturq merito diuma beatitud̾ie
qui humana sit ante perfrumis. Tum ego. c̃
trigecius quid sibieẽt respondendũ dui que¬
reret: non puto in quam licentiam. huic arg¬
umenta defutura: si eum ociose q̃rere per¬
mutamus. Quid enim ei quo uis loco defu¬
it ad respondendum: Nam primo ip̃e intulit

Expanded text:
hac autem homo beatus est. — Tum ille: Miror, inquit, hac autem homo beatus est. — Tum ille: Miror, inquit, sapientem tuum quomodo asseris frustra operam consumere. — Quomodo, inquit Licentius, frustra operam consumere, cum tanta mercede conquirat? nam hoc ipso, quo quaerit, sapiens est, et quo sapiens, eo beatus, cum ab omnibus inuolucris corporis mentem quantum potest euoluit et se ipsum in semet ipsum colligit, cum se non permittit cupiditatibus laniandum, sed in se atque in deum semper tranquillus intenditur, ut et hic, quod beatum esse supra inter nos conuenit, ratione perfruatur et extremo die uitae ad id quod concupiuit adipiscendum reperiatur paratus fruaturque merito diuina beatitudine, qui humana sit ante perfruitus. Tum ego, cum Trygetius quid sit respondendum diu quaereret: Non puto, inquam, Licenti, etiam huic argumenta defutura, si eum otiose quaerere permittamus. quid enim ei quouis loco defuit ad respondendum ? nam primo ipse intulit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quod tm̃ est. ut multo sit prestabiliꝰ
hoc semper querere. quan illud aliqñ
imuenire. Necesse est ait trigecius. ut mͥ
mangustiis diffinitio illa subueniat. q̃
si pp̃ea tibi iuiciosa uisa est. quia compleya est e¬
um quem non possimuis uocare sapientẽ:
quero utrum eam proles si sapientiam rerũ
humanatum diuinatum q scienciam dica¬
mus. sed eatum ciue ad beatam uitam perti¬
neant. Est inquit ille. et ista sapientia. sed
non sola. Tnde saperior diffinitio inuasit
alienum: hec autem ꝓprium deseruit. Qua¬
re illa auaricie: ista stulticie coargii potest
Et enim ut iam ip̃e explicem diffinitione
quod sentio: sapientia michi uidetur esse
tineant non scientia solum: sed etiam dili¬
gens inquisitio. Quam descriptionem si
partiri ueł priua pan que scientiam te¬
net dei est. Hec autem que inquisitione
conterita est hominis. Illa igitur deus.

Expanded text:
tur. quod tamen tantum est, ut multo sit praestabilius tur. quod tamen tantum est, ut multo sit praestabilius hoc semper quaerere quam illud aliquando inuenire. — Necesse est, ait Trygetius, ut mihi in angustiis definitio illa subueniat. quae si propterea tibi uitiosa uisa est, quia complexa est eum, quem non possumus uocare sapientem, quaero, utrum eam probes, si sapientiam rerum humanarum diuinarumque scientiam dicamus, sed earum, quae ad beatam uitam pertineant. — Est, inquit ille, et ista sapientia et non sola. unde superior definitio inuasit alienum, haec autem proprium deseruit; quare illa auaritiae, ista stultitiae coargui potest. etenim ut iam ipse explicem definitione quod sentio, sapientia mihi uidetur esse d beatam uitam pertineant, non scientia solum sed etiam diligens inquisitio. quam descriptionem si partiri uelis, prima pars, quae scientiam tenet, dei est, haec autem, quae inquisitione contenta est, hominis. illa igitur deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuuis sapiens ueritatem. In diuims ait ille
Namuirtus etiam in homine sine dubita¬
tione diuina est. Has igitur albicerius iam
sciebat. quas tuus sapiens semper inquirit:
Tum licentius. diuinas ait et ille nouerat:
sed non eas que a sapiente querente sunt
Quis enim non euertat omnem loquendi cõsue¬
tudinem. si cui diumationem concedat. adi¬
mat res diuinas: e quib diuinatio nominata
est: Quarc issa uestra diffinitio insi fallor nes¬
cio quid aliud quod ad sapientiam non per¬
tineret inclusit. Tum trygecius diffinitio¬
nem istam inquit defender srlibebit: ille¬
qui protulit. Nem michi tu nolo respon¬
deas. ut tandem ad id quod agitur uicnia¬
mus. Istic sum inquit ille. Oas ne ait. albi¬
cerium scisse uerum: No inquit. Melior
igitur tuo sapiente. Nullo modo ait ille.
¶am quod genus ueri sapiens requirit: ñ
solum ille delirus hatiolus. sed ne ip̃e qͥdẽ
sapiens dum in hoc corpore uiuit ad secͥi¬

Expanded text:
ille sapiens ueritatem. — In diuinis, ait ille; ille sapiens ueritatem. — In diuinis, ait ille; nam uirtus etiam in homine sine dubitatione diuina est. — Has igitur Albicerius iam sciebat, quas tuus sapiens semper inquiret ? — Tum Licentius: Diuinas, ait, et ille nouerat, sed non eas, quae a sapiente quaerendae sunt. quis enim non euertat omnem loquendi consuetudinem, si ei diuinationem concedat, adimat res diuinas, e quibus diuinatio nominata est? quare illa uestra definitio, nisi fallor, nescio quid aliud, quod ad sapientiam non pertineret, inclusit. Tum Trygetius: Definitionem istam, inquit, defendet, squi protulit. Nunc mihi tu volo respondeas, ut tandem ad id quod agitur, veniamus. Isthic sum, inquit ille: Dasne, ait, Albicerium scisse verum? Do, inquit. Melior igitur tuo sapiente. Nullo modo, ait ille: nam quod genus veri sapiens inquirit, non solum ille delirus hariolus, sed ne ipse quidem sapiens, dum in hoc corpore uiuit, adsequi
Abbreviated transcription (Latin):
transilire. et eam super euolate conting̾et
Iamres duine cum omib concedentibus
meliores angustioresq multo quã hũe
sint: quo pacto eas ille assoqui poterat. qui qͥd
eẽt ip̃e nesciebat: Nisi forte existimas ꝙ dera¬
e cotidie contemplamur. magnum quidã
ein comparatione uerissimi. et secretissimi
uemi raro fortasse intellectus. sensus autẽ
nillus attingit. Hec autem presto funt ociilis
ĩs. Nec ista igitur sunt illadiuina: qualia
se stire sola sapientia profitetur. Cetera autẽ
quib istinestio quid diuinantes uel ad uanã
iactanciam uel ad questum ab utuntur pre
siderib profecto iuliora sunt. Non igitur al¬
bicerius rerum humanaꝵ ac diuinarũ scien¬
cie particeps fuit frustraq abste isto modo
diffinitio nostra temptata est. Postremo cũ
quicquid preter res humanas atꝙ diuinas
est. uilissimum ducere et omĩo comptẽpn̾e
oporteat. quero in quibus reb querat ille

Expanded text:
transilire et eam supereuolare contingeret. transilire et eam supereuolare contingeret. Iam res diuinae cum omnibus concedentibus meliores augustioresque multo quam humanae sint, quo pacto eas ille adsequi poterat, qui quid esset ipse nesciebat, nisi forte existimans sidera, quae cotidie contemplamur, magnum quiddam esse in conparatione uerissimi et secretissimi dei, quem raro fortasse intellectus, sensus autem nullus attingit? haec autem praesto sunt oculis nostris. nec ista igitur sunt illa diuina, qualia se sola scire sapientia profitetur; cetera autem, quibus isti nescio qui diuinantes uel ad uanam iactantiam uel ad quaestum abutuntur, prae sideribus profecto uiliora sunt. non igitur Albicerius rerum humanarum ac diuinarum scientiae particeps fuit frustraque abs te isto modo definitio nostra temptata est. postremo cum quidquid praeter res humanas atque diuinas est, nos uilissimum ducere et omnino contemnere oporteat, quaero, in quibus rebus quaerat tuus