comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis p̃tendit: Quid dispar ce¬
teris habitus: Aut tur om̃ino p̃¬
cepta sapiẽtie datis: si nemo ad¬
huc qui sapiat muentus est : Et
quisqͣm nobis ĩuidic̃ facit. quia
philoso phos negamus esse sa-
pientes. cũ ip̃i ne stire se qc qͣm n ͨ
saꝑe fateantur: Aã si qñ ita de¬
fecerint. ut ne affige̾ quidẽ pos¬
sent quicq̃m. qd faciũt in rebus
ceteris: tũ uero admonẽtur ig¬
di exiluĩt et exclamant cecos eẽ
se et extordes. Anapagoras ꝓ¬
nũciat circũ fusa esse teneb̾s omĩa.
Empedocles angustas esse sẽ suũ
semitas queitur. tanqmͣ illi ad co¬
gitandũ reda et quadrigis opus
esset. Democritus qiͣ in puteo
quodã sic alto ut fundus nullus
sit ueritatẽ iacere demersã. i¬
mirũ stulte ut cetera. Non em
tamqͣm in puteo demersa ueitas
est. quo uel destende̾ uel cadere
etiã illicebat: sed tamꝙͣ in sumo
montis excessi uertite uel ꝑo¬
tius n celo qd̾ est uerissimũ.
Quid est emi cur eam potius

Expanded text:
uerbis praetenditur? quid dispar ceuerbis praetenditur? quid dispar ceteris habitus? aut cur omnino praecepta sapientiae datis, si nemo adhuc qui sapiat inuentus est? et quisquam nobis inuidiam facit, quia phipientes? cum ipsi nec scire se quidquam, nec sapere fateantur. Nam si quando ita defecerint, ut ne affingere quidem sint, quod faciunt in rebus ceteris, tura uero admonentur igdi exiliunt et exclamant caecos esse se et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia; Empedocles angustas esse sensuum semitas queritur, tamquam illi ad cogita-ndum reda et quadrigis opus esset; Democritus quasi in puteo quodam sic alto, ut fundus nullus sit, ueritatem iacere demersam: nimirum stulte, ut cetera. non enim tamquam in puteo demersa ueritas est, quo uel descendere uel etiam cadere illi licebat, sed tamquam in summo montis excelsi uertice uel potius in caelo, quod est uerissimum. quid est enim cur eam potius
Abbreviated transcription (Latin):
manas uariis casibus illudẽtẽ.
quia nestiũt unde sibi bona et
mala ueniãt. Cũ se cõpositos
ad preliandũ putant nec ulla
tamen rationẽ reddũt. a quo et
quã ob causã: sed tantũ cũ for¬
tuna se degladiari momẽtis oi
sionẽꝙ carorũ fortune nomẽ
acerrmmus accusatiõibus ꝓstide¬
iũt: nec om̃ino ulla eorũ dispu
tatio de uirtute est in qua nõ for¬
tina uexetur. Martus tullius
in sua cõsolatione pugnasse se
semꝑ cõtra fortimã loq̃tur. eã¬
ꝙ a se esse suꝑatã. cũ fortiter im¬
nicorũ impeditus retudisset. ne
tũ quidẽ ab ea fractũ. cũ domo
pulsus patria caruit: tum autẽ
cũ amiserit carissimã filiã uictũ
se a fortuna turpiter cõficetur.
Cedo inquit et manũ tollo. Quid
hoc homnĩe miserius q̃ sic iaceat
Insipienter inquit. Sed quis se
esse ꝓfitetur sapientẽ: Quid ig̾
sibi uolt assuptio nomĩs. quid cõ¬
cep̃tus ille rerũ. qui magnificis

Expanded text:
manas variis casibus illudentem; manas variis casibus illudentem; quia nesciunt, unde sibi bona, et mala eveniant. Cum hac se compositos ad praeliandum putant; nec ullam tamen rationem reddunt, a quo et quam ob causam: sed tantum cum fortuna se digladiari momentis omnsionemque charorum, fortunae nomen acerrimis accusationibus prosciderunt; nec omnino ulla eorum distatio de uirtute est, in qua non fortuna uexetur. Marcus Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus rettudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruerit: tum autem, cum amiserit carissimam filiam, uictum se a fortuna turpiter confitetur. cedo inquit et manum tollo. quid hoc homine miserius, qui sic iaceat? insipienter inquit, sed qui se profitetur esse sapientem. quid ergo sibi uult adsumptio nominis? quid contemptus ille rerum, qui magnificis
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Non enĩ tantũ religionẽ
assere noluerũt. uerĩ etiã sustu¬
ducti conãtur animos om̃i metu
libeare. Que religionis euersio.
nature nomen ĩuenit. Illi enĩ cũ
ignorarẽt a quo esset mundus
effectus. aut ꝑsuad̾e uellẽt nich¬
il esse diuina mente ꝑfectũ na¬
turã esse dixerũt rerũ om̃iũ¬
esse matrẽ. qiͣ dicent omĩa sua
sponte esse nata. Quo u̾bo plane
iprudentiã suã cõficẽtur. Na¬
tura enĩ remota prudentia et
pocestate diuina ꝓesus nichil
est. Quod si de ũ nacurã uocãt.
que ꝑuersitas est naturã potus
qͣm deũ nomĩare : Si aũt nataͣ
est eatio. aut necessitas aut con¬
dicio nastendi. nõ est ꝑ seipãm
sensibilis: sed necesse est mentẽ
diuinã. q̃ sua ꝓuidentia nasten¬
si natura est celũ acq cerra et
omẽ qd̾ natũ est: nõ est deus na¬
cura. sed dei opus est. Tlon
dissimili errore credũt esse for¬
tunã quasi deã quãdã res hu¬

Expanded text:
rent. Non enim tantum religionem rent. Non enim tantum religionem asserere noluerunt: verum etiam sustuducti, conantur animos omni metu liberare. quae religionis euersio naturae nomen inuenit. illi enim cum aut ignorarent a quo esset mundus effectus aut persuadere uellent nihil esse diuina mente perfectum, naturam esse dixerunt rerum omnium matrem, quasi dicerent omnia sua sponte esse nata: quo uerbo plane inprudentiam suam confitentur. natura enim, remota prouidentia et potestate diuina, prorsus nihil est. quodsi deum naturam uocant, quae peruersitas est naturam potius quam deum nominare? si autem natura est ratio uel necessitas uel condicio nascendi, non est per se ipsa sensibilis, sed necdivinam, quae sua providentia nascensi natura est coelum atque terra, et omne, quod natum est, non est Deus natura, sed Dei opus. Non dissimili errore credunt esse fortunam, quasi deam quamdam res hu
Abbreviated transcription (Latin):
est alia nisi aut religionẽ sustiꝑe
aut animã suã mortałe essẽ
crede̾. Quisqs em̃ aut deũ coledũ
esse intelligit. aut ĩmortalitatis
eius mnͥ celo est. Et licet id nõ
aspiciat oculis: animi tñ lumine
aspicit. Qui aut̃ cͦligionẽ non
suscipiũt terrem sũt. qa religio
de celo est. Et qͥ ammã putant
cũ corꝑe interure eque in terrã
spectãt. qͥa ultra corpus qd̾ est
esse fictũ hoiẽ ut rco corꝑe sp̾ter
in celũ ñ erecta mẽte deũ cernat
et cogitatio eius in spe ꝑꝑetue
uite tota uersetur. Qua ꝓpter
nichil est aluid in uita. quo ratio
quo condicio nostra intatur. insi
dei qui nos genuit agnicio. et re¬
ligiosus ac pius cultus. Uñ qm̃
philoso phi aberrauerũt. sapien¬
ces utiq nõ fuerũt. Quesuerũt
illi quidẽ sapientiã: sed quia nõ
rite querebãt ꝓlapsi sũt lõgus¬
et in altos errores iciderũt: ut
etiã cõmunẽ sapientiã nõ tene¬

Expanded text:
est alia nisi aut religionem suscipere est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut deum colendum esse intelejus in coelo est; et licet id non aspiciat oculis, animae tamen lumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiunt, terreni sunt; qui religio de coelo est, et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus quod est tesse fictum, ut recto corpore spectet in coelum; nisi erecta mente Deum cernat, et cogitatiperpetuae tota uersetur. Quapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus ac pius cultus: unde quoniam philosophi aberrauerunt, sapientes utique non fuerunt. quaesiuerunt illi quidem sapientiam, sed quia non rite quaerebantet in tantos errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tene
Abbreviated transcription (Latin):
in terrã nec uoltus suos ĩ altũ
erigebant: ut eã possent intu¬
eri que sese celi regiombus ostẽ¬
debat. Hec causa est cur p̃ceptis
eorũ nullus obtẽꝑet. qm̃ aut
ad uicia erudũt. si uoluptatẽ de¬
fendũt: aut si uirtutẽ asserũt.
neq peccato penã minãtur insi
solius turpitudinis: neq uirtuti
ullid p̃miũ pollicẽtur insi soli¬
us honestatis et laudis. cũ dicãt
nõ ꝓpter aliud. sed ꝓpter seipãm
expetendã esse uirtutẽ. Beatus
est igit᷑ sapiẽs in cormẽtis ses
cũ torq̃tur ꝓfide ꝓ iusticia. ꝓ deo
illa patiẽtia doloĩs beatissimũ
faciet. Est enĩ deus q̃ solus pt̃
sola est. Quã qͥ nõ appetũt. nec
religionẽ tenẽt. cui eterna sbiacet
uita. ꝓ fecto neq uirtutis uimi stĩ¬
unt. ciuus p̃miũ ignorant. neq
in celu spectãt. qd ip̃i se face̾ pu¬
tant. cũ res ĩuestigabiles querũt.
quia ratio in celũ spectãdi nulła

Expanded text:
in terram nec uultus suos in altum in terram nec uultus suos in altum erigebant, ut eam possent intueri, quae sese a caeli regionibus ostentabat. haec causa est cur praeceptis eorum nullus obtemperet, quoniam aut ad uitia erudiunt, si uoluptatem defendunt, aut si uirtuteneque peccato poenam minantur, nisi solius turpitudinis, neque virtuti ullum praemium pollicentur, nisi solius honenon propter aliut, sed propter se ipsam expetendam esse uirtutem. beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potsola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum spectandi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tis imposuit: Et quidẽ supͣ mo¬
dũ. Non enĩ fieri pocest ut qsꝙͣ
cruciatus corꝑis ꝓ uoluptatibus
ducat. cũ satis sit ad officiũ u̾tu¬
tis implendũ ꝑferre ac sust mere.
Quid dicitis stoiti: Quid tu epicure:¬
Beatus est sapiẽs. etiã cũ torq̃tur.
Si ꝓpter gloriã patientie nõ frue¬
tur. in tormẽtis enĩ fortasse mo¬
rietur. Si ꝓpter memoriã a̾ nõ
sentiat si occidũt anime. aut si
sentiet nchil ex ea conseq̃tur.
eiuis igit᷑ alius in uirtute fruc
fortasse momẽti. ꝓpter qd̾ nõ ex¬
pediat in tota uita miseriis et
laboribus cõfici. Quantũ aut̃
nichil aliud ex uirtute captetur
nisi gloria. Sed hec aut suꝑua¬
cua et breuis est. aut p̃us homi¬
nũ uidiciis nõ seq̃tur. Nullꝰ ig̃
ex uirtute fructus est. ubi uir¬
tus mortalis est et caduca. Itaq
qui hec locuti sũt umbrã quãdã
uirtutis uidebãt: ipam uirtutẽ
nõ uidebãt. Defioi eñ fuerut

Expanded text:
tis imposuit, et quidem supra motis imposuit, et quidem supra modum, non enim fieri potest, ut quisquam cruciatus corporis pro voluptatibus ducat, cum satis sit, ad officium virtutis implendum, perferre ac sustinere. Quid dicitis Stoibeatus est sapiens, etiam cum torquetur. si propter gloriam patientiae, non fruetur: in tormentis enim fortasse morietur; si propter memoriam, aut non sentiet, si occidunt animae, aut si sentiet, nihil ex ea consequetur. quis ergo alius in uirtute fructae aut fortasse momenti, propter quod non expediat in tota uita miseriis et laboribus confici. quantum autemnihil aliut ex uirtute captetur nisi gloria. sed haec aut superuacua et breuis est aut prauis hominum iudiciis non sequetur. nullus igitur ex uirtute fructus est, ubi uirtus mortalis est et caduca. ita qui haec locuti sunt, umbram quandam uirtutis uidebant, ipsam uirtutem non uidebant. defixi enim fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ multa: et ad uerũ freqñt᷑ ac¬
cedũt. S nichil ponderis ha¬
bent illa p̃cepta quia sut̃ hu¬
dit. qua tã se hoĩe putat esse
qui audit. ꝙͣ est ille q̃ p̃cipit.
p̃terea apud eos nichil certi est
nichil qd̾ ad scientiõ ueniat.
Sed cũ omia cõiecturis agũtur
multa etiã et diuersa et uaria
ꝑferãtur. stultissumi est hom̃is
preceptis eorud uelle parere
que utrũ uera fint an fala du¬
bitatur. Et ideo nemo paret. qͥa
nemo uolt ad incertũ labõare. uir¬
tutẽ esse stoiti aiuĩt. q̃ sola effi¬
ciat uitã beatã. Nichil pt̃̾ ue¬
rius dici. Sed quid : Si cruciabi¬
tur. aut dolore afficiet᷑. pot̾it ne
quisqm int̾ carnifices beatus es¬
se: Inmo uero illacus corꝑi do¬
lor materia uirtutis est. Itaq
ne ĩ tormẽtis q̾dẽ miser est. Epi¬
curus mulco fortius. sapiẽs ĩ qt
Suaue est et nchil curo. Q̾s eũ
nõ irrisit: maxime qd̾ homo uo¬
luptarius ꝑ sonã sibi uiri for¬

Expanded text:
permulta, et ad uerum frequenter acpermulta, et ad uerum frequenter accedunt, sed nihil ponderis habent illa pdit; quia tam se hominem putat esse, qui audit, quam est ille, qui praecipit. Praeterea nihil apud eos certi est, nihil quod a scientia veniat. Sed cum omnia conjecturis agantur, multa etiam diversa et varia proferantur, stultissimi est hominis, praeceptis eorum velle parere, quae utrum vera sint, an falsa, dubitatur; et ideo nemo paret, quia nemo vult ad incertum laborare. Virtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat vitam beatam. Nihil potest verius dici. Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam inter carnifices beatus esse? Imo vero illatus corpori dolor materia virtutis est: itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius. Sapiens, inquiSuave est, et nihil curo. » Quis eum non irriserit? Maxime, quod homo voluptarius personam sibi viri for
Abbreviated transcription (Latin):
pectus infusa matrẽ delictorũ
stulticiã uno semel impetu ex¬
pellat. dd qd efficiẽdũ nõ mer¬
cede non lib̾s nõ lutubtõĩbus o¬
pus est. Gratis ista fuĩt facile
ato. pateant modo aures. et
pectus sapiẽtiã ficiat. ⁊ lemo ue¬
reatur: nos aquã nõ uendimus.
net sołe mercede p̃stamus. Dei
fons uberrimus et plenssimus
patet cũctis. et hoc celeste lu¬
men uniuersis oritur. qͥtũq ocu¬
sos habent. Aum quis hec phi¬
losophorũ a uniqͣm p̃stitit: aut
p̃stare si uelit. potest: Q̾ cũ eta¬
tes suas m studio philosophi e
conterãt: neq aliũ quẽ qͣm neq
seip̃os si natua paululũ obsti¬
tit possũt face̾ meliores. It aq
sapiẽtia illorũ ut pluriũ ef¬
ficiat. nõ excidit uicia sed cib¬
stondit. Pauca uẽo dei pcepta
sic totũ ħomie ĩitãt et expo¬
sito uet̾e nouũ reddũt. ut nõn
cognostas eũdẽ esse. Quid igit᷑
nchil ne illi simile p̃cipiũt imo

Expanded text:
pectus infusa matrem delictorum pectus infusa matrem delictorum stultitiam uno semel inpetu expellat: ad quod efficiendum non mercede, non libris, non lucubrationibus opus est. gratis ista fiunt, facile, cito, pateant modo aures et pectus sapientiam sitiat. nemo uereatur: nos aquam non uendimus nec solem mercede praestamus. dei fons uberrimus atque plenissimus patet cunctis et hoc caeleste lumen uniuersis oritur quicumque oculos habent. num quis haec philosophorum aut umquam praestitit aut praestare si uelit potest? qui cum aetates suas in studio philosophiae conterant, neque alium quemquam neque se ipsos, si natura paululum obstitit, possunt facere meliores. itaque sapientia illorum, ut plurimum efficiat, non excindit uitia, sed abscondit. pauca uero dei praecepta sic totum hominem inmutant et exposito uetere nouum reddunt, ut non cognoscas eundem esse. Quid ergo? nihilne illi simile praecipiunt? immo
Abbreviated transcription (Latin):
cupidicates oppiiment. irã tẽꝑa¬
bũt. libidinẽ coher cebũt: cũ ip̃i
et cedãt uiciis. et fateãtur. plus
uale̾ naturã: Dei aut̃ p̃cepta¬
quia et simplicia et uera sut̾. ꝙͣ¬
tũ ualeãt in animis hoi cotidi¬
ana exꝑiiẽta demonstrãt. Da
mͥ uirũ qui sit uricũdus. male̾di¬
cus effrenatus: paucissans dei
uerbis tã placidũ ꝙͣ ouẽ reddã.
Da cupidũ auarũ tenacẽ. iã
tibi eũ liberale dabo. et pecumã
suã ꝓp̾is manibus largiẽtẽ. Ca
tmidũ doloris et mortis: iã cru¬
ces et ignes et ꝑicula et taurũ
contẽnet. Da libidmosũ adul¬
terũ. ganeonẽ: iã sobriũ castũ.
contmentẽ uidebis. Da crude¬
le et sang̾nis appetẽtẽ. iã ĩ uerã
clemẽtiã furor ille mutabitur.
Da ĩuistũ. insipientẽ. peccatorẽ:
cõtinuo et equus. et prudẽs et ĩno¬
cens erit. uno emĩ lauacheo mali¬
cia omĩs abolebit᷑ Tanta diuine
sapiẽtie uis est. ut in hominis

Expanded text:
cupiditates oppriment, iram temperacupiditates oppriment, iram temperabunt, libidinem cohercebunt, cum ipsi et cedant uitiis et fateantur plus ualere naturam? dei autem pquia et simplicia, et vera sunt, quantum valeant in animis hominum, quotidiana experimenta demonstrant. Da mihi virum, qui sit iracundus, maledicus effrenatus, paucissimis dei uerbis tam placidum quam ouem reddam. da cupidum auarum tenacem, iam tibi eum liberalem dabo et pecuniam suam plenis manibus largientem. da timidum doloris ac mortis, iam cruces et ignes et Perilli taurum contemnet. da libidinosum adulterum ganeonem, iam sobrium castum continentem uidebis. da cruaeiem et sanguinis aapetenteIll, lam in meram clementiam furor ille mutabitur. da iniustum insipientem peccatorem, continuo et aequus et prudens et innocens erit: uno enim lauacro malitia omnis abolebitur. tanta diuinae sapientiae uis est, ut in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tonẽ ac dyogenẽ. qui tamẽ seriu¬
nõ fuerũt. sed hiis seruitus eue¬
nerat. sũt em̃ capti. Platonẽ qͥ¬
dẽ redemisse auitis quidẽ tͣditur
sestertiis octo. Itaq insectatus ẽ
cõuiciis hũc ip̃m redẽptorẽ seneca.
qd̾ platonẽ ꝑuo estimaue̾it. su¬
riosus ut michi uidetur qͥ homĩ
suerat iratus qd̾ nõ multã pecu¬
mã ꝑdidit. Scilicet et aurũ appẽ¬
dere debuit tanqͣm ꝓ mortuo hec¬
tore: aut tantũ ingerẽ nũmoꝵ
quãtũ uenditor nõ poposcit. Ex
barbaris uero nullũ p̃ter ana
charsim scitã qui philosophi ã
ne somasset quidẽ insi et linguã
et licteas ante didicisset. Qd̾ igit᷑
illi postente natura faciendũ sen
serũt. sed tamen neꝙ iꝑsi facere
potuerũt. neq a philosophis
fieri posse uiderũt: sola hoc ef¬
ficit doctrina celestis. quia sola
sapiẽtia est. Illi scilicet ꝑsuade̾
cuiqmͣ potuerũt: qui ncħil ꝑ¬
suadent etiã sibi: Aut cuiusqͣmͣ

Expanded text:
tonem ac Diogenem, qui tamen non serutonem ac Diogenem, qui tamen non serui fuerunt, sed his seruitus euenerat: sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis octo. itaque insectatus est conuiciis hunc ipsum redemptorem Seneca, quod Platonem paruo aestimauerit, furiosus, ut mihi uidetur, qui homini fuerit iratus, quod non multam pecuniam perdidit: scilicet aurum appendere debuit tamquam pro mortuo Hectore aut tantum ingerere nummorum, quantum uenditor non poposcit. ex barbaris uero nullum praeter unum Anacharsin Scytham, qui philosophiam ne somniasset quidem, nisi et linguam et litteras ante didicisset. Quod ergo illi poscente natura faciendum esse senserunt, sed tamen neque ipsi facere potuerunt neque a philosophis fieri posse uiderunt, sola haec efficit doctrina caelestis, quia sola sapientia est. illi scilicet persuadere cuiquam potuerunt, qui nihil persuadent etiam sibi, aut cuiusquam
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥd̾ he artes cũ philosophia
habeat aliquã societatẽ. Que
quibus mntra puberes annos of¬
ficia mox usibus domesticis ꝓfu¬
tura discenda sũt: neq serii qͥbꝰ
ꝑ eos anños uel maxie serui ẽ¬
dũ est quibus possũt diste: neq
pauꝑes aut opifices aut rustici
quibus in diem uictus labore q̃
rendus est. Ob eã causã tulluis
ait abhorrere a mltitudine philo¬
sophiã. dit enĩ rudes epiciuus
accipiet. Quomõ igitur illa q̃ de
pñcipus rerũ dicũtur intelligẽt.
q̃ pplexa et ĩuoluta uix etiã
politi homĩes assequũtur.: In re¬
bus igit᷑ obsturitate implicitis et
ingemorũ uarietate cõfusis. et e¬
loquẽtiũ uirorũ exqͥsito ẜmone
fucatis. quis imperito ac rudi
locus est. Nullas unqͣm mulieres
philosophari docuerũt. p̃ter unã
ex omi memoria t̾emisten: neq
seruos p̃ter unũ phitagorã: quẽ
male seruientẽ redemisse ac docuis¬
se tradũtur. Enumerãt etiã pła¬

Expanded text:
est, quod hae artes cum philosophia est, quod hae artes cum philosophia habent aliquam societatem: quae quibus intra puberes annos officia mox usibus domesticis profutura discenda sunt neque servi, quibus per eos annos vel maxime serviendum est, quibus possunt discere; neque pauperes, aut opifices, aut rustici, quibus in diem victus labore est quaerendus. Ob eam causam Tullius ait abhorrere a multitudine philosophiam. At enim rudes Epicurus accipiet. Quomodo ergo illa, quae de principiis rerum dicuntur, intelligunt, quae perplexa et involuta vix etiam politi homines assequuntur? In rebus igitur obscuritate implicitis, et ingeniorum varietate confusis, et eloquentium virorum exquisito sermone fucatis, quis imperito ac rudi que nullas umquam mulieres philosophari docuerunt praeter unam ex omni memoria Themisten neque seruos praeter unum Phaedonem, quem male seruientem redemisse ac docuisse traduntur. enumerant etiam Pla
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapiẽtiã tende̾. neq ipãm ẽẽ
saꝑientiã: qd misteriũ eius barba
solũ celebratur et pallio. Sen¬
serũt hoc adeo stoici. qui et ut¬
serius et mulieribus eẽ philo¬
sophandũ dixerũt. en epicurus
quoq qui rudes omi lictearũ ad
philosophiã ĩuitat. itẽ plato q̃
ciitatẽ de sapiẽtibus uoluit cõ¬
pon̾e. Conati quidẽ sũt illi face̾
qd̃ ueritas exigebat: sed nõ po¬
tuit ultra uerba ꝓcedi. Prmud
quia multis artibus opus est. ut
ad philosophiã possit accedi. dis¬
cende igit᷑ iste cõmunes licte̾ ꝓpt̾
usũ legendi. quia in tanta rerũ
uarietate nec disti audiẽdo possũt.
om̃ia nec memoria contineri. Gra¬
matitis quoq nõ parũ oꝑe dãdũ
est ut rectã loquẽdi rationẽ stias:
id multos annos auferat neces¬
se est. Ne oratoria quidẽ ignorã¬
da est: ut ea q̃ didiceris ꝓferre
atq eloqui possis. Geomet̾a qͦ
ac musica et astrologia necessaĩa

Expanded text:
ad sapientiam tendere neque ipsam esse ad sapientiam tendere neque ipsam esse sapientiam, quod mystantum celebratur et pallio. Senserunt hoc adeo Stoici, qui et servis, et mulieribus philosophandum esse dixerunt; Epicurus quoque, qui rudes omnium litterarum ad philosophiam invitat; item Plato, qui civitatem de sapientibus voluit componere. Conati quidem illi sunt facere, quod veritas exigebat: sed non potuit ultra verba procedi. Primum, quia multis artibus opus est, ut ad philosophiam possit accedi. Discendae istae communes litterae propter usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda est; ut ea, quae didiceris, proferre atque eloqui possis. Geometria quoque, ac musica, et astrologia necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiã nõ esse uolgarẽ
qd̾ eã insi docti honnẽs assequi
possent. Est inquit philosophia
paucis contenta uedicibus ml¬
citudinẽ consulto ipom fugies
Non est igit᷑ sapiẽtia. si ab hõi
cetu abhorret: qm̃ sapiẽtia si
homi data est sine ullo distmĩe
omĩbus data est: ut nemo sit ꝓr¬
sus qui eã caꝑe nõ possit. At illi
uirtutẽ humano gñ datam sic
amplexatur. ut soli oĩm publico
bono frui uelle uideãtur. tã in¬
uidi qͣm si uelint deligare ocłos
aut effode ceteris. ne sołe uideãt
clã quid est aliuid hõibus ne¬
gare sapiẽtiã. ꝙͣ mẽtibus eorũ
uerũ aut diuiũ lumen auferie.
Quod si natura homĩs sapiẽtie
capax est. oportuit et opifices.
et rusticos et mulieres. et omẽs
demq qui humanã formã gerũt.
doceri ut sapiant. populũq ex
om̃i lingua et condicionẽ et sexu
et etate conflari. maximũ itaq
argumẽtũ est. philosophiã neq

Expanded text:
philosophiam non esse uulgarem, philosophiam non esse uulgarem, quod eam non nisi docti homines adsequi possint. est inquit philosophia paucis contenta iudicibus multitudinem consulto ipsa fugiens. non est ergo sapientia, si ab hominum coetu abhorret, quoniam sapientia si homini data est, sine ullo discrimine omnibus data est, ut nemo sit prorsus qui eam capere non possit. at illi uirtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui uelle uideantur, tam inuidi quam si uelint deligare oculos aut effodere ceteris, ne solem uideant. nam quid est aliut hominibus negare sapientiam quam mentibus eorum uerum ac diuinum lumen auferre? quodsi natura hominis sapientiae capax est, oportuit et opifices et rusticos et mulieres et omnes denique qui humanam formam gerunt doceri, ut sapiant, populumque sapientium ex omni lingua et condicione et sexu et aetate conflari. maximum itaque argumentum est philosophiam neque
Abbreviated transcription (Latin):
ferãtur. et ad mediũ cõuexa sut
om̃ia. sicut radios uidemꝰ in rota
que aut̃ leuia fut̃. ut nebula fumo
ignis a medio de ferãtur: ut celu
petant. Quid dicã de hiis nestio.
qui cũ semel aberrauerint. cõstan¬
ter in stulticia ꝑ seuerant. et ua¬
ins uana defendũt: insi qd̾ eos
interdũ puto aut ioci causa phi¬
lo sophari. aut prudẽtes et stios
mendacia defendẽda sustiꝑe. qͣsi
ut ingemia sua in malis rebus
exerceant uel ostendat. At ego
multis argumẽtis ꝓbare possẽ
nullo modo fieri posse ut celũ
terra sit inferius: insi et liber iã
concludendus esset. et adhuc ali¬
qua restarent. q̃ magis sũt pñti
oꝑi necessaria. Et qͦmã singulo¬
rũ errores ꝑcurrẽ nõ est unius
libri opus:. satis sit pauca enu¬
merasse. ex quibus possit qͣlla
sut cetera intelligi. Aũt pauca
nobis de philosophia ĩ cõmune
dicenda fut: ut confirmata cau¬
sa ꝑoremus. Sũmus ille noster
placonis imitaror existimauit

Expanded text:
ferantur et ad medium conexa sint ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de his nescio, qui cum semel aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant et uanis uana defendunt, nisi quod eos interdum puto aut ioci causa philosophari aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant uel ostendant. at ego multis argumentis probare possem nullo modo fieri posse ut caelum terra sit inferius, nisi et liber iam concludendus esset et adhuc aliqua restarent quae magis sint praesenti operi necessaria. et quoniam singulorum errores percurrere non est unius libri opus, satis sit pauca enumerasse, ex quibus possit qualia sint cetera intellegi. Nunc pauca nobis de philosophia in commune dicenda sunt, ut confirmata causa peroremus. summus ille noster Platonis imitator existimauit
Abbreviated transcription (Latin):
derũopmati sut̃ cełu uolui: sic
astra sołeq cũ occiderint uolubi¬
litate p̃a mundi ad ortũ referri.
Itaq ereos orbes fabricati sũt
qͣsi ad figurã mũdi. eosq cela¬
rũt portẽtuosis quibusdã simu¬
lachris que astra esse dicerent.
hant igit᷑ celi rotũditatẽ illus
seq̃batur. ut terra in medio sinu
eus esset inclusa: qd̾ si ita eẽt
etiã ipam terrã globo simiłe.
aeq emĩ fieri posset ut nõ eẽt
rotundũ qd̾ rotũdo cõclusũ te¬
esset.: necesse est ut in omẽs celi
ꝑtes eandẽ faciẽ gerat: id est
montes erigat. campos tendat.
maria cõsternat. Quod si esset
etiã seq̃batur illud extremũ. ut
nulla sit pars terre que nõ ab
homĩbus ceterisꝙ aĩmalibus ĩ¬
olatur. Sic pendulos istos an¬
tipodas celi rotũditas adĩuenit.
auod si queras ab hiis qui hec
portenta defendũt. quomõ ig
ce li partẽ, hanc respondent rerũ
esse natura ut pondera ĩ meduo

Expanded text:
derum opinati sunt coelum volvi, sic derum opinati sunt coelum volvi, sic astra solemque, cum occiderint, volubilitate ipsa mundi ad ortum referri. Itaque et aereos orbes fabricati sunt, quasi ad figuram mundi, eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. Hanc igitur coeli rotunditatem illud sequebatur, ut terra in medio sinu ejus esset inclusa. Quod si ita esset, etiam ipsam terram globo similem; neque enim fieri posset, ut non esset rotundum, quod rotundo conclusum teesset, necesse esse, ut in omnes coeli partes eamdem faciem gerat, id est montes erigat, campos tendat, maria consternat. Quod si esset, etiam sequebatur illud extremum, ut nulla sit pars terrae, quae non ab hominibus caeterisque animalibus incolatur. Sic pendulos istos Antipodas coeli rotunditas adinvenit. Quod si quaeras ab iis, qui haec portenta defendunt, quomodo caeli partem, hanc respondent rerum esse naturam, ut pondera in medium
Abbreviated transcription (Latin):
Nã semꝑ eodẽ modo fallũtur.
Cũ enĩ falsũ quid in principio
sumpsermt: ueri similitudine
inducti. necesse est eos in ea q̃
consequũtur currere. Sic incidt̃
n multa ridicula: quia necesse
est falsa esse que rebus falsis
congruũt. Cũ enĩ p̾mis habue¬
rit fidem. qualia fint ea q̃ sequũ¬
tur nõ circũspiciũt. sed defendũt
om̃imodo. cũ debeant illa p̃ma
utrũ ne uera sint an falsa ex
se quẽtibus iudicare. Que igit᷑
ilłos ad ancipodas ratio ꝑditit:
uidebant siderũ cursus in occa¬
sũ meantiũ: sole atq lunã in
eandẽ ꝑtẽ semꝑ occidẽ atq ori¬
risemꝑ ab eadẽ. Cũ autẽ nõ¬
ꝓspicent q̃ machmatio cursus
eorũ tẽꝑaret. nec quomõ ab os¬
casu ad orientẽ remeant. celũ
aut̾ ipm̃ in omẽs partes puta¬
rent esse deuexũ. qd̾ sic uideri
ꝓpter ĩmensã latitudinẽ nc̃te
est: existimauerũt rotũdũ esse
nũdũ sicut pilã. et ex motu si¬

Expanded text:
nam semper eodem modo falluntur. nam semper eodem modo falluntur. cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri similitudine inducti, necesse est eos in ea quae consecuntur incurrere. sic incidunt in multa ridicula, quia necesse est falsa esse quae rebus falsis congruunt. cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea quae secuntur non circumspiciunt, sed defendunt omni modo, cum debeant prima illa utrumne uera sint an falsa ex consequentibus iudicare. quae igitur illos ad antipodas ratio perduxit? uidebant siderum cursus in occasum meantium, solem atque lunam in eandem partem semper occidere et oriri semper ab eadeperspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum in omnes partes putarent esse devexum, quod sic videri, propter immensam latitudinem necesse est: existimaverunt, rotundum esse mundum sicut pilam, et ex motu si
Abbreviated transcription (Latin):
lunatici homiẽs aliã lunã. que
issis nocturnũ lumẽ exhibeat
sicut hec exhibet nobis. et for¬
casse noster hic orbis alterius
inferioris terre luna sit. fuise
seneca inter stoicos ait. qui deli
beraret. utrũ ne soli suos ppłos
daret mepte sailicet qd dubnta¬
uerit. Quis em̃ ꝑderet si dedis¬
set/ Sed credo. calor det̾rebat
ne tantã multitudinẽ ꝑ iculiõ¬
mutteret: ne si estu nimo peris¬
sent ip̃ius culpa uenisse tanta
calamitas diteretur. Qued issi
qui erre contrarios uestigiis nĩs
antipodas putant Aut ẽ qͥ
honiẽs quorũ uestigia sint su¬
ꝑiora qͣm capita: aut ibi q̃ apd
nos iacent iuersa pendere fru¬
ges et arbores deorsus uersus
trestere. pluuas et mues et
grandinẽ sursũ uersus cade in
terrã: Et miratur aliq̾s ortos
pensiles inter septẽ mira nar¬
rari. cũ philoso phi et agros
et urbes et maria et montes
pensiles faciant. Huiꝯ quag
erroris aꝑienda nobis origo ẽ

Expanded text:
lunatici homines alteram lunam, quae lunatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat, sicut haec exhibet nobis. Et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. Fuisse Seneca inter Stoicos ait, qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nostris antipodas putant num aliquihomines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari, cum philosophi et . agros et urbes et maria et montes pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est.
Abbreviated transcription (Latin):
ad aspectũ alceis homĩs effe̾a¬
retur. qd̾ face uidemꝰ ammãtes
quorũ natura soliuaga est. nłla
erret hom̃i societas. nulła urbiũ
condẽdarũ uel cura uel ratio.
sit ne uita quidẽ satis tuta. cũ
ceteĩs aĩmalibus exposita eẽt
imbecillitas hom. et ip̃i intet
se metipõs beluarũ more seui¬
rent. Nõ minor ĩ aliis demẽtia.
eruis eni dici potest de illo
qui ingrã dixit esse nuem.
Quã cõsequẽs erat ut etiã pi¬
cem albã esse diceret. Hic est
ille q̃ se idcirco natũ ẽẽ dixit.
ut celũ sołeq uideret. qui ĩ ter¬
ra nichil uidebat sole lucente.
De nophanes dicẽtibus mathe¬
maticis orbẽ lune duo de uingĩti
ꝑtibus maiorẽ esse qͣm terrã
scultissime credidit. et qd huic
leuitati fuit cõsentaneũ dixit
intra cõcauũ lune signũ esse alia
terrã: et ibi aliud genꝰ hom̃
sili̾ modo uiuere qͦ nos in terra¬
hac uiuimꝰ. Habet̾ igitur illi

Expanded text:
ad conspectum alterius hominis efferaad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici poqui nigram dixit esse nivem? quam consequens erat, ut etiam picem albam esse diceret! Hic est ille, qui se idcirco natum esse dicebat, ut coelum ac solem videret, qui in terra nihil videbat sole lucente. Xenophanes dicentibus Mathematicis orbem lunae duodeviginti partibus majorem esse, quam terram, stultissime credidit; et quod huic levitati fuit consentaneum, dixit, intra concavum lunae sinum esse aliam terram, et ibi aliud genus hominum simili modo vivere, quo nos in hac terra vivimus. Habent igitur illi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝑdicurus es multis succurre̾:
ne fame. aut siti. aut nuditate
moriãtur. Imictare in samã. sal¬
tẽ furorẽ tuũq cuditam: sperge
ppło diripienda. Potes et petu¬
mã effuge̾. et tamẽ bñ collotare:
quia saluũ est quicq̃d pluribus
ꝓfuit. zenonis autẽ paria pec¬
cata: quis ꝓb̾at: Sed omittamꝰ
id qd est ab om̃ibus sꝑ irrisũ
Illud satis est ad cohercendũ
furiosi homĩs errorẽ. qd̾ inter
uicia et morbos miseicordiã po¬
nit: adunt nobis affectũ quo
ratio humane uite pene omĩs
cõtinetur. Cũ enĩ natura hoĩs
mibecalior sit qͣm cetõrũ aĩaliũ.
que uel ad ꝑferendã uimi tꝑrm
uel ad incursiones a suis corꝑi¬
bus arcendas natualibus mumi¬
mẽtis ꝓuidentia celestis arma¬
uit: hom̃i autẽ quia nichil isto¬
rũ datũ est. accepit ꝓ om̃ibus
istis miseratoĩs affectũ. qͥ pla¬
ne uocatur humanitas qͥ nos¬
met ĩuitẽ tuerem᷑. Nã si homo

Expanded text:
quod perditurus es, multis succurrere, quod perditurus es, multis succurrere, ne fame, aut siti, aut nuditate moriantur. Imitare insaniam saltem furoremque Tuditani; sparge populo diripienda. Potes et pecuniam effugere, et tamen bene collocare; quia salvum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? Sed omittamus id, quod est ab omnibus semper irrisum. Illud satis est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos misericordiam ponit. Adimit nobis affectum, quo ratio humanae vitae pene omnis continetur. Cum enim natura hominis inbecillior sit quam ceterorum animalium, quae uel ad perferendam uim temporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis adfectum qui plane uocatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Tradita sibi a parẽtibus
patrimonia. tanqͣm mału fuguit
ac deserũt: et ne in tẽpestate
naufragiũ faciãt in tranquilla
se ultro p̃cipitãt nõ uirtute ses
ꝑuerso metu fortes. sicut illi q̃
cũ timẽt ne ab hoste iugulẽtur
ip̃i se iugulãt. ut mortẽ morte
deuitent. Sic isti unde possent
gloriã liberalitatis acquire. sñ
honore sie gratia ꝑdũt. Lauda
democritus qᵈ agros sicos reliq̃¬
rit: eosq pastua publica fi eri¬
passus sit. ꝓbarẽ si donasset¬
¶lachil autẽ sapienter fit: quod si
ab omibus fiat. muitile est ac ma¬
lũ. Sed hec negligẽtia collenblis.
Quia ille. qui patrimoniũ in nũ¬
mos redactũ. effudit in mare : E¬
go. dubito: utrũ ne sanus aut de¬
mens fuerit. dibite inquit in ꝙ¬
fuñdũ male cupiditates. ego uos
mergam. ne ipse mergar a uobis.
Si tantus petume cõtemptus ẽ
fac illã beneficiũ. fac hũanitatẽ.
largire pauꝑibus. Potest hoc

Expanded text:
dat. tradita sibi a parentibus dat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliqueritpassus sit. Probarem, si donasset. Nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fiat, inutile est ac malum. Sed haec negligentia tolerabilis. Quid ille, qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? Ego dubito utrumne sanus, an demens fuerit. Abite, inquit, in profundum, malae cupiditates; ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. Si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potest hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
ros concordi mente de fendũtt et
fetus suos quia certi sunt amant
et si alienos adieceris abigunt.
At homo sapiẽs cõtra mores bo¬
iinũ cõtra naturã scultiora sibi
q̃ iuntaret᷑ elegit. Et qm̃ uidebat
in ceteris aimialibus officia mariũ
femĩarũq esse diuisa. existimauit
oportẽ etiã mulieres militare et
cõsiliis publicis interesse. et magis
tratus gere. et imꝑia sustiꝑe. itaq
hiis arma et equos assignauit.
cõseques est ut lanã ti et telam
uiris et infanciũ gestationes: nec
uidit impossibilia esse q̃ diceret
ex eo qd adhuc in orbe terre neq
tam sculta neq tã uana ulla ges
extitit. que hoc modo uiuẽt. eñ
igit᷑ in tãta uanitate ip̃i philoso¬
pħorũ pñcipes dephendãtur qͥs
illos minores putabimꝰ. qͥ nũꝙͣ
sibi tã sapiẽtes uideri sołet. ꝙͣ
cũ pecume cõtẽptu gloriãtur
fortis animus. sed exꝑecto q̃d
faciãt et quo ille cõtẽp̃tus eua¬

Expanded text:
ros concordi mente defendunt; et ros concordi mente defendunt; et foetus suos, quia certi sunt, amant; et si alienos objeceris, abigunt. At homo sapiens contra morem hominum, contraque naturam, stultiora sibi, quae imitaretur, elegit. Et quoniam videbat in caeteris animalibus officia marium foeminarumque non esse divisa, existimavit oportere etiam mulieres militare, et consiliis publitratus gerere et imperia suscipere. itaque his arma et equos adsignauit: consequens est ut lanam et telam uiris et infantium gestationes. nec uidit inpossibilia esse quae diceret et ex eo, quod adhuc in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens extitit, quae hoc modo uiueret. Cum igitur in tanta uanitate ipsi philosophorum principes deprehendantur, quid illos minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus eua
Abbreviated transcription (Latin):
le tollũtur ipã subũtitur. Tulit
autẽ plato ante onniã frugalita¬
tẽ que utiq nulla est ubi ichil
ꝓpri habet᷑. tulit alstmẽtiã siqd
nichil fuerit quo abstineat᷑ alienũ.
tulit tꝑantiã. tulit castitatẽ. que
uirtutes in utroq sexu maxie
sũt tulit uerecũdiã pudorẽ et¬
modestiã. si honesta et legitima
esse incipiũt q̃ solent flagiciosa
et turpia iudicari. Sic uirtutẽ
cũ uolt omibus dare: omĩbus ad¬
ennt. Nã rerũ ꝓprietas et uicio¬
rũ et uirtutũ materiã cõtinet.
cõmuntas aut̃ nichil aliud qmͣ
uicioꝵ sicentiã Nã uiri qui m̃l
tas mulieres habent: nichil aliud
dici possũt ꝙ̃ lixxuriosi ac nepotes.
Ire mulieres q̃ a multis habẽtilu
nõ utiq adultere. q̃a certũ matri¬
moniũ nullũ est. sed ꝓstitute ac
meretrites sint necesse est. Redegit
igit᷑ humanã uitã ad similitudie
nõ dicã mutorũ s petudĩ et
beluarũ. Nã uolucres pene ses

Expanded text:
lae tolluntur, ipsa subuertitur. tulit lae tolluntur, ipsa subuertitur. tulit autem Plato ante omnia frugalitatem, quae utique nulla est ubi proprii nihil habetur, tulit abstinentiam, siquidem nihil fuerit quo abstineatur alienum, tulit temperantiam, tulit castitatem, quae uirtutes in utroque sexu maximae sunt, tulit uerecundiam pudorem modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt quae solent flagitiosa et turpia iudicari. sic uirtutem dum uult omnibus dare, omnibus ademit. nam rerum proprietas et uitiorum et uirtutum materiam continet, communitas autem nihil aliut quam uitiorum licentiam. nam uiri qtas mulieres habent, nihil aliud dici possunt, quam luxuriosi ac nepotes. Item mulieres, quae a multis habentur, non utique adulterae, quia certum matrimonium nullum est, sed prostitutae ac meretrices sint necesse est. Redegit ergo humanam vitam ad similitudinem, non dicam mutorum, sed pecudum ac belluarum. Nam volucres pene omne
Abbreviated transcription (Latin):
grauissima inter se bella gesserũt.
habeat. p̃ter adulteria et libidi¬
nes. ꝓpter quas funditꝰ eruẽdas
uirtus maxime est necessaria.
Ita nõ ĩuenit concordiã ꝙͣ q̃rebat.
quia nõ uidebat unde oriatur.
⁊ã iusticia in extra positis nich¬
il momẽti habet ne in corꝑe q̃d.
sed tota in homĩs mẽte u̾satur
Qui igit᷑ uolt honnẽs adequare.
nõ matrimonia nõ opes subtra¬
here debet. sed arrogantiã. suꝑ¬
biõ. tumorẽ: ut illi potẽtes et¬
elati pares se esse etiã mẽdicii¬
simis stiant. Detracta enĩ diuitibꝰ
insplentia et iiquitate. nichil in¬
tererit utrũ ne aln diuites. aln
pauꝑes sint. cũ amii pares
fuerit. qd effice̾ nulla res alia
p̃ter religionẽ dei potest. Puta¬
uit igit᷑ se ĩuenisse iusticiã. cũ
eam prorsus euerteret: qͥa nõ
rerũ fragiliũ s mentiũ de bet
esse cõmunitas. Nã si iusticia u̾¬
tutũ om̃i mater est: cũ ille singu¬

Expanded text:
gravissima inter se bella gesserunt. gravissima inter se bella gesserunt. habeat, praeter adulteria, et libidines; propter quas funditus eruendas, virtus est vel maxime necessaria. Itaque non invenit concordiam, quam quaerebat; quia non videbat, unde oriatur. Nam justitia in extrapositis nihil momenti habet, ne in corpore quidem: sed tota in hominis mente versatur. Qui ergo vult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet; sed arrogantiam, superbiam, tumorem, ut illi poteelati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam prorsus euerteret, quia non rerum fragilium, sed mentium debet esse communitas. nam si iustitia uirtutum omnium mater est, cum illae singu
Abbreviated transcription (Latin):
ritas poeest: ubi nichil certũ
est quod ametur: Quis aut uir
mullerẽ. aut mulier uirũ diligat
nisi habitauerĩt semꝑ una nsi
deuota mens et seruata ĩuẽ
fides. indiuiduã fecei̾t caritae
Que uirtus in illa ꝓmistua ui¬
luptate locũ nõ habet. It ẽ si
omes omiũ liberi sũt. quis ama¬
re filios tanqͣm suos poterit.
cũ suos esse aut ignoret aut
dubitet: Quis honorẽ tanqmͣ
patri deferat. cũ unde natus
sit nestiat. Ex quo fit ut nõ
pocest esse cõmunis. filuis nõ
potest: quẽ concipi nõ nsi ex
uno necesse est. Perit igitur
illi cõmunitas: ipã reclamãte
natura. Suꝑest ut a tantũmõ
concordie causa uxores uelit
esse cõmunes At nullauehe¬
metior distordiarũ causa est
qͣm umiꝯ femie a multis mari¬
due appetuio. In quo plato
si ratione nõ potuit. exẽplis certe
potuit amoueri. et mutorũ ãĩma¬
liuĩ que ob hoc ide acerrime pug¬
pant: et homi qui sepe ob eã rẽ

Expanded text:
ritas potest, ubi nihil certum ritas potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut uir mulierem aut mulier uirum diliget, nisi habitauerint semper una, nisi deufides individuam fecerit charitatem? quae virtus in illa promiscua voluptate locum non habet. Item si omnes omnium liberi sint, quis amare liberos tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret, aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde natus sit nesciat? Ex quo fit, ut nonpotest esse communis, filius non potest, quem concipi non nisi ex uno necesse est. Perit ergo illi uni communitas, ipsa reclamante natura. Superest, ut tantummodo concordiae causa uxores velit esse communes. At nulla vehementior discordiarum causa est, quam unius foeminae a multis maribus appetitio. In quo Plato, si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri, et mutorum animalium, quae ob hoc vel acerrime pugnant, et hominum, qui semper ob eam rem
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑduxit. Matrimonia ĩquit
cõmuma esse de bebũt. stilicet ut
ad eamdẽ mulierẽ multi uiri
tanq̃m canes confluãt. et is
utiq obtine at qͥ uiribus uiteit.
aut si patiẽtes sũt ut philostphi
expectent. ut uicibus tãqmͣ lu¬
panar habeat. O mirã platonis
equitatẽ. Ubi est igit᷑ uirtꝰ cas¬
citatis: ubi fides cõuigalis: Que
si tollas: omĩs iusticia sublata est
At idẽ dixit. beatas ciuitates
futuras fuisse. si aut philosophi
regnarẽt. aut reges philosopha¬
rẽtur. huic uero tã iusto tã eqͦ
uiro regnũ dares. qͥaliis ab stulis
set sua: aliis cõdonasset aliena.
ꝓstitiusset pudicitiã femĩarũ.
que nullus nõ modo rex. sed ne
tyrãnus quidẽ fecit: Quã tamẽ
intulit rationẽ turpissu huiꝯ
seculi : Sic inquit cuutas cõcors
erit. et amoris p̃cipui cõstricta
unculis: si omẽs omiũ fuerint
et marin et patres et uxores
et liberi. Que ista cõcllsio gm̃s
humam est. Quomõ seruari ca¬

Expanded text:
ista perduxit? Matrimonia quoque inquit, ista perduxit? Matrimonia quoque inquit, communia esse debebunt: scilicet ut ad eamdem mulierem multi viri, tamquam canes confluant; et is utique obtineat, qui viribus vicerit: aut si patientes sunt, ut philosophi, expectent, ut vicibus, tamquam lupanar obeant. O miram Platonis aequitatem! Ubi est igitur virtus castitatis? ubi fides conjugalis? quae si tollas, omnis justitia sublata est. At idem dixit, beatas civitates futuras fuisse, si aut philosophi regnarent, aut reges philosopharentur. Huic vero tam justo, tam aequo viro regnum dares, qui aliis abstset sua, aliis condonasset aliena, prostituisset pudicitiam feminarum, quae nullus umquam non modo rex, sed ne tyrannus quidem fecit? quam tamen intulit rationem turpissimi huius consilii? sic inquit ciuitas concors erit et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista confusio generis humani est? quomodo seruari ca
Abbreviated transcription (Latin):
ti eius reus fieret ab estulapio.¬
Demẽtissimũ hoĩem putarẽ si
morbo affectus perisset. Cũ uõ
sanus het fecerit: est ip̃e msa¬
aus qui eũ putat ẽẽ sapientẽ.
En cuiꝰ tẽ ꝑibus natũ esse se hõ
sapiens gratuletur. uideamꝯ
qui cũ totã phisicũ r̾pudiasset
eo se cõtulit ut de uirtute acq
officio quereret. Itaq nõ dubi¬
to quia auditores suos iusticie
p̃ceptis erudierit. Docẽte igit᷑
socrate nõ fugit platonẽ iusticie
uimi in equitate cõsistere. Si qͤdẽ
omẽs pari conditione nastũtur
Ergo nchil inquit p̾uati ac ꝓp̾i
habeant: sed ut pares esse pos¬
sint qd iusticie ratio desiderat.
omĩa in cõmune possideãt. Ferri
hoc pocest qi diu de pecuma
dici uidetur. qd̾ ip̃m qͣm impossi¬
Bile sit et qͣm ĩuistũ poterã mł¬
tis rebus ostende. Concedamus
tamẽ ut possit fieri. omẽs enĩ
sapiẽtes erut. et pecumã cõtem¬
nent. Quo igit᷑ illũ cõmunitas

Expanded text:
reus uoti fieret ab Asreus uoti fieret ab AsDementissimum hominem putarem, si morbo affectus periisset. Cum vero hoc sanus fecerit, est ipse insanus, qui eum putat fuisse sapientem. En, cujus temporibus natum esse se homo sapiens gratulatur. CAPUT XXqui cum totam Physicam repudiasset, eo se contulit, ut de virtute atque officio quaereret. Itaque non dubito, quin auditores suos justitiae praeceptis erudierit. Docente igitur Socrate, non fugit Platonem, justitiae vim in aequitate consistere; siquidem omnes pari conditione nascuntur. Ergo nihil inquit privati ac proprii habeant: sed ut pares esse possint, quod justitiae ratio desiderat, omnia in commune possideant. Ferri hoc potest, quamdiu de pecunia dici videtur. Quod ipsum quam impossibile sit, et quam injustum, poteram multis rebus ostendere. Concedamus tamen, ut possit fieri. Omnes enim sapientes erunt, et pecuniam contemnent. Quo ergo illum communitas