comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiȩ in nomine ipso intelligit᷑. n ec mirũ cũ ꝓpͥa quoq
nõa quãuis ideo ponant᷑ ut unũ quẽq ab aliis om̃ibus
discernant incerta sint tam̃. cũ nõ possint om̃s eius
qualitates quȩ illũ separant ab aliis omĩb ostenđe.
absq de monstrationis auxcilio : q̃ fit ꝑ ꝓnom̃. Quãuis
enĩ sciamꝰ ꝗ poetasit uirgłs & filius maronis cernentes
eũ si posia fier. Nesciebam̃ eiꝰ eẽ. hoc nom̃ nisi si quis
p̃singulas figurationes sepanitꝰ nõminatiuus. exige¬
bat obliquos casus cõgruos ꝓpͥ&atisuae ne fier&¬
incerta significatio tam cõfusa. indeletiã genera ne¬
cessario sub eunt ut cũqualitate figurationis dis¬
cernat eria genus. Inde inuengȩ sunt etiã adiectiuȩ
positiones ut cosequentia nominib cõmunib: uł ꝓ¬
priis cõpleant᷑ ut equo albus uł fortis. platoni uͦ sa¬
piens uł bonꝰ adicit᷑ marti gradiuus. & alia multa
quȩ possunt accidere. Vnde etiã cõpositiones sunt

Expanded text:
quae in nomine ipso intellegitur; nec mirum, cum propria quoque nomina, quamuis ideo ponantur, ut unumquemque ab aliis omnibus discernant, incerta sint tamen, cum non possint omnes eius qualitates, quae illum separant ab aliis omnibus, ostendere absque demonstrationis auxilio, quae fit per pronomen. quamuis enim sciamus, quod poëta sit Vieum, si posset fieri, nesciebamus, eius esse hoc nomen, nisi si qui opter quod per singulas figurationes separatus nominatiuus exigebat obliquos casus congruos proprietatis suae, ne fieret significatio tam confusa. inde etiam genera necessario subeunt, ut cum qualitate figurationis discernant etiam genus. inde inuentae sunt etiam adiectiuae positiones, ut consequentia nominibus communibus uel propriis compleantur, ut equo albus uel fortis, Platoni uero sapiens uel bonus adicitur, Marti Gradiuus et alia multa, quae possunt accidere. unde etiam compositiones sunt
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecꝰ actus in eã aliqͥs fieri significat᷑ ꝓsimplici gc̃o. id est
AΥΤΟΥ ΕΑΥTΟΥ CAΥtoN Accipit᷑. Nec alit̾ tñ hoc fit nisi pͥus
atcia ꝑsona uerbũ aliqd̾ ut diximꝰ ꝓficiscat᷑ ad aliã ex trinsecꝰ
ꝑsonã. & sic ab illa ꝑ retransitionẽ adeã repcet᷑ ad aliud
uerbũ. ut rogat me ille ut ad se ueniã. p&it te ut sibi des.
hortat᷑ milites imꝑator ut se largo potiant᷑. Illa qͦq q̃ t̃ciȩ
onẽ nec retransitionẽ habeant supͣdicti ꝓnõis casib frequent̃
cõstruunt᷑. Ut aug& ille substantiã sui. defendit brutꝰ sibi li¬
bertatẽ. uid& ille simile sui ł sibr hominẽ. ducit secũ aeneas
achaten. Iuãuis siquis haec qͦq altius inspiciat : sui passioͣ¬
nis & possessionis uim Aliquã ostende ea etiꝗ̃ inueni&¬

Expanded text:
trinsecus actus in eum aliquis fieri significatur pro simplici Graeco, id est αὐτοῦ, αὐτῷ, αὐτόν, accipitur. nec aliter tamen hoc fit, nisi prius a tertia persona uerbum aliquod, ut diximus, proficiscatur ad aliam extrinsecus personam et sic ab illa per retransitionem ad eam reciprocetur aliud uerbum, ut rogat me ille, ut ad se ueniam; petit te, ut sibi des; hortatur milites imperator, ut se largo potiantur. illa quoque, quae tonem nec retransitionem habeant, supra dicti pronominis casibus frequenter construuntur, ut auget ille substantiam sui, defendit Brutus sibi libertatem, uidet ille similem sui uel sibi hominem, ducit secum Aeneas Achaten. quamuis, si quis haec quoque altius inspiciat, sui passionis et possessionis uim aliquam ostendere ea etiam inueni
Abbreviated transcription (Latin):
qui dẽ genitiuus ꝑse ꝓfert᷑ nõ egens alt̾ius gñiui. Ut mei
filius ambulat. tui filiũ uideo. mei misereri s. tui mise¬
rent᷑. Nã & ad omẽ numerũ &egenꝰ & casũ bene cõ¬
struit᷑ pͥmitius genitr̾us. Possessiui uͦ gnt̃iuus eg& sẽꝑ
alt̾ius genitiui eiusdẽ numeri & generis. ut mei filii miserere.
tui filii misereor. sui filii miser&ur ille. nisi ꝑeclipsin. quo mͦ
cũ omĩ casu scđae possessionis. idest quȩ possessione possid& ur
ponit᷑. ut si uxor loquens de agro mariti sui ł de alia re
dicat. iste ager mei. ẽ. Gr̃. semine mei p̃gnans sũ ꝓlẽ mei
diligo thalamis mei caste pareo. Nec alit̃ potest duplex pos¬
sessio cõstrui sine genitiuo possessiui. A pd̃ gc̃os tñ etiã ar¬
ticulus huic coiunatus discernit ambiguitatẽ. Gr̃. Iuo defi

Expanded text:
quidem genetiuus per se profertur non egens alterius genetiui, ut mei quidem genetiuus per se profertur non egens alterius genetiui, ut mei filius ambulat, tui filium uideo; mei misereris, tui miseretur; nam et ad omnem numerum et genus et casum bene construitur primitiui genetiuus, possessiui uero genetiuus eget semper alterius genetiui eiusdem numeri et generis, ut mei filii miserere, tui filii misereor, sui filii miseretur ille, nisi per ellipsin, quomodocum omni casu secundae possessionis, id est quae possessione possidetur, ponitur, ut si uxor loquens de agro mariti sui uel de alia re dicat iste ager mei est, τοῦ ἐμοῦ, semine mei praegnans sum, prolem mei diligo, thalamis mei caste pareo. nec aliter potest duplex possessio construi sine genetiuo possessiui. apud Graecos tamen etiam articulus huic coniunctus discernit ambiguitatem: ὁ τοῦ ἐμοῦ ἀγρ
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ : nulla .ẽ. Iuantũ łi ad sensũ : hȩc est differentia. quod
genitiuus pͥmitiui simplicẽ possessionẽ significat. Possessiui
uero : duplicẽ. Si enĩ dicã mei . ẽ seruus ꝓm̃s .ẽ. seruus:
simplicẽ demõstro possessionẽ. Sin autẽ dicã mei . ẽ. filui
seruus : duplex ostendit᷑ possessio. Mea quidẽ infilio : filii
autẽ in seruo. Prequent̃ tñ etiã sine nõe lic& huiꝰcemodi
possessiua ꝓferre. & maxime cũ de dominis ł cõiugib ł
amicis mentio fit. Ut tr̃ in anđr cuius hic puerũ appo¬
suisti : ur̃i. cuius nr̃i: Incelligit᷑ enĩ dñi ł ȩrilis filii. Idẽ
in eadẽ. curmeã tibi : sub audit᷑ cõiugẽ ł sponsã. Idem in
eunucho. Omea tu. subaudiendũ .ẽ. amica ł sõror. Et om̃ĩb
maritis mos .ẽ. de uxorib dicere mea. & inuicẽ uxorib
de suis maritis dicerẽ m̃s : ꝑ defectionẽ nõis  pͥmitiuoꝵ

Expanded text:
uocem nulla, quantum uero ad sensum haec est differentia, quod uocem nulla, quantum uero ad sensum haec est differentia, quod genetiuus primitiui simplicem possessionem significat, possessiui uero duplicem. si enim dicam mei est seruus pro meus est seruus, simplicem demonstro possessionem; sin autem mei est filii seruus, duplex ostenditur possessio, mea quidem in filio, filii autem in seruo frequenter tamen etiam sine nomine licet huiuscemodi possessiua proferre, et maxime cum de dominis uel coniugibus uel amicis mentio fit, ut Terentius in Andria : «cuius hic puerum apposuisti?:: / uestri:: cuius nostri?» intellegitur enim domini uel erilis filii; idem in eadem: «cur meam tibi?» subauditur coniugem uel sponsam; idem in eunucho : «o mea tu», subaudiendum amica uel soror. et omnibus maritis mos est de uxoribus suis dicere mea et inuicem uxoribus de suis maritis dicere meus per defectionem nominis. et primitiuorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾ũ. & cuũ ꝓpͥum. dicit᷑ tam̃ etia suũ ꝓpͥũ illius. ut nõ putet᷑
abundare suũ. sed indubit᷑alẽ discr& ionẽ significar&
llud qͦq notandũ qd̾ t̃ciae ꝑsonae possessiuũ ad innumerabiles
suus istius. ipsius eiꝰ. huiꝰ suus uirgilii uersus. sua dicentis diligen¬
tia. Primȩ autẽ ꝑsonȩ possessiua & scđae nõ egent ꝑse ꝓlata
adiunctione alicuiꝰ gnti. cũ uim gnt̃i finiti inse habeant. quomͦ
nec suus eg& gñtiuo sui pͥmitiui quẽ inse possida& Seð extrin¬
secus altius uocis ꝓpt̃ multitudinẽ t̃ciarũ ꝑsonarũ ad quas
necessario & pͥmitiuũ sui & ipsũ posseniuũ refertur. Utraq
enĩ relatiua st. Nã m̃s & tuus nisi ad suoꝵ pͥmitiuoꝵ quȩ st̃
demõstratiua nõ intelligunt᷑ genitiuos. Itaq extrinsecꝰ gnt̃is
nõ egent.¶Querit᷑ quȩ sit differentia int̃ genituiũ pri¬
mitiui & possessiui. mei.tui. sui. nr̃i. ur̃i : & quantũ quidẽ ad

Expanded text:
um et tuum proprium. dicitur tamen etiam suum proprium illius, ut non putetur abundare suum, sed indubitabilem discretionem significare. illud quoque notandum, quod tertiae personae possessiuum ad innumerabiles,suus istius, ipsius, huius, eius; suus Virgili uersus; sua discentis diligentia, primae autem personae possessiuum et secundae non egent per se prolata adiunctione alicuius genetiui, cum uim genetiui finiti in se habeant, quomodo nec suus eget genetiuo sui primitiui, quem in se possidet, sed extrinsecus alterius uocis propter multitudinem tertiarum personarum, ad quas necessario et primitiuum sui et ipsum possessiuum refertur, utraque enim relatiua sunt. nam meus et tuus, nisi ad suorum primitiuorum, quae sunt demonstratiua, non intelleguntur genetiuos, itaque extrinsecus genetiuis non egent. quaeritur, quae sit differentia inter genetiuum primitiui et possessiui mei, tui, sui, nostri, uestri. et quantum quidem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut diccũ .ẽ. possessionẽ fac̃ aliqͥd quae idioria eti ł an
tatra ni acta uocant. idest sui passa. ł a se pacientia siue
refractitia translatiue a corporib: que inse refringunturis
Simpliciaa allorag n nominant. idest extrinsecꝰ passionẽ
facientia ł pacientia. ut doceote. doceor ate. Nlos aut̃ qͦ mͦ
suꝑius memorauimꝰ simplicib quidẽ ꝓutrisq utim̃ tã in pͥma
quã in scđa ꝑsona. scđm homericã ut supͣdiccũ .ẽ. cõsuetudinẽ¬
ntercia uͦ ꝑsona. idest sui. sibi. se. ase. qd̾ illi seruant in cõpo¬
noatiui. ut sui eg&. sibi noc&e. se incusat. & inhuiꝰce modi qͥdẽ
cõstructione : idest quando ipͣsa pise  ł inpossessionẽ suã agit.

Expanded text:
ut dictum est, possessionem facit aliquid, quae ἰδιοπαθῆ uel ut dictum est, possessionem facit aliquid, quae ἰδιοπαθῆ uel ἀντανάκλαστα uocant, id est sui passa uel a se patientia siue refractiua translatiue a corporibus, quae in se refringuntur; simplicia uero ἀλλοπαθῆ nominant, id est extrinsecus passionem facientia uel patientia, ut doceo te, doceor a te. nos autem, quo modo superius memorauimus, simplicibus quidem pro utrisque utimur tam in prima quain tertia uero persona, id est sui sibi se a se quod illi seruant in componominatiui, ut sui eget, sibi nocet, se incusat. et in huiuscemodi quidem constructione, id est quando ipsa in se uel in possessionem suam agit,
Abbreviated transcription (Latin):
possessiones earũ. Itaq necessario uerbis copulant᷑. in quib
nos in hoc ꝓnõe necesse .ẽ. fieri ut sui miser&ur ł sui filui
miser& ur. aut cu pͥus  a tercia uerbũ ꝓferat᷑ ꝑsona tran¬
dem aliqͥs actus referat᷑. ut supͣ ostendimꝰ. rogat me ille
ut ad se ueniã. p&it te ille ut sui miserearis. rogat turnꝰ
aeneã ut sibi parcat. Nec esse . ẽ. enĩ obliqͦs casus ad nõatiuos
referri. int̃positis uerbis. actũ quidẽ ad nõatiuos. passionẽ
uͦ ad obliquos reddentib. Ut cȩsar uicro pompelu ego te dili¬
go. passio uͦ facta ꝑ obliqͦs acciuo cõiunctos uerbo. transfert
innoatiuũ ꝑtinentẽ ad ipsã q̃ patit᷑ ꝑsonã. pansiuo cõiunctum
uerbo: Predictũ uͦ nõatiuũ qͥ ad agentẽ ꝑtin& transfert in
ablatiuũ. ut cȩsar uicit põpeiũ. uincit᷑ pompeius a cȩsare.
ego te diligo. & tu diligeris ame. & gc̃i quidẽ cõposita inue

Expanded text:
possessiones earum, itaque necessario uerbis copulantur, in quibus possessiones earum, itaque necessario uerbis copulantur, in quibus nos in hoc pronomine necesse est fieri, ut sui miseretur uel sui filii miseretur aut, cum prius a tertia uerbum proferatur persona trandem actus aliquis referatur, ut supra ostendimus: rogat me ille, ut ad se ueniam; petit te ille, ut sui miserearis; rogat Turnus Aeneam, ut sibi parcat; necesse est enim obliquos casus ad nominatiuos referri interpositis uerbis actum quidem ad nominatiuos, passionem uero ad obliquos reddentibus, ut Caesar uicit Pompeium, ego te diligo. passio uero facta per obliquos actiuo coniunctos uerbo transfertur in nominatiuum pertinentem ad ipsam, quae patitur, personam passiuo coniunctum uerbo, praedictum uero nominatiuum, quia ad agentem pertinet, transfert in ablatiuum, ut Caesar uincit Pompeium, uincitur Pompeius a Caesare; ego te diligo, tu diligeris a me. et Graeci quidem composita inuen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib adiungunt᷑ casib:. Sui quando .ẽ. pͥmitiuũ. nomina¬
tiuũ ut diximꝰ nõ hab&. quia necesse. ẽ. ad aliquẽ aliũ nomi¬
natiuũ t̃ciae referri ꝑsonae hoc ꝓnom quia transitiuoꝵ
seruat cõstructionẽ. Nã uł in se reciꝓcat᷑. idest ipse inse
aliquid agere ostendit᷑. aut ipse ase pati. In quo necesse ẽ.
oblicũ aliquẽ poni casũ. ut miser&ur sui. donat sibi. accu¬
sat se. potit᷑ se. Uł ꝑretransitionẽ aliquã ut p̃dictũ ẽ
cõstruitur. idest quando ab ipsa in aliã fit transitio ꝑsonã.
& abilla in eam fit retransitio. quȩ similit oblicũ exigit.
ut rogat me seruus. ut miserear sui p&it ame amicus
ut sibi ꝓsim. cõmou& me inimicꝰ ut se accusem. hortat᷑
uirtus ut se potiar. Et sciendũ q qͦmͦ cõposita ꝓnõa
apd̾ gcõs nominatiuo carentia omĩ modo in actu st̃. & hic
actus uł ad easdẽ ꝓsonas reciꝓcat᷑. id est reflectit᷑. uł ad

Expanded text:
est primitiuum, nominatiuum, ut diximus, non habet, quia necesse est ad aliquem alium nominatiuum tertiae referri personae hoc pronomen et quia transitiuorum seruat constructionem. nam uel in se reciprocatur, id est ipse in se aliquid agere ostenditur aut ipse pati a se, in quo necesse est obliquum aliquem poni casum, ut miseretur sui, dicat sibi, accusat se, potitur se, uel per retransitionem aliquam, ut praedictum est, construitur, id est quando ab ipsa in aliam fit transitio personam et ab illa in eam retransitio, quae similiter obliquum exigit, ut rogat me seruus, ut miserear sui; petit me amicus, ut sibi prosim; commouet me inimicus, ut se accusem; hortatur me uirtus, ut se potiar. et sciendum, quod, quomodo composita pronomina apud Graecos nominatiuo carentia omnimodo in actu sunt et hic actus uel ad easdem personas reciprocatur id est reflectitur uel ad
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃. Sepe tñ explanandi cadsã ad dicit᷑ inuicẽ. Nec solu hoc in
tͣcia. sed etiã in pͥma ut ostendimꝰ fit & scđa ꝑsona plurali.
quippe qͥuae possunt inse diuersas colligere ꝑsonas adimita
cõstructione. ut ego & tu. nosmet ipsos inuicẽ amamus
int̾̃ nos tu & ille inuicẽ a matis int̃uos. Alis autẽ casib
sine int̃ qd̃ Accusatiuũ exigit utimur : addentes inuicẽ
addatur inuicẽ. dubitatio fit utrũ ꝑsui passionẽ singulȩ
inse agant. an alt̾a in alt̾am. Si dicã iste & ille se amant.
Et in pͥma quidẽ ꝑ sona lic& ꝑ cõceptionẽ scđam assumere

Expanded text:
nandi causa adicitur inuicem. nec solum hoc in tertia, sed etiam in prima, ut ostendimus, fit et secunda persona plurali, quippe quae possunt diuersas in se colligere personas. ad imitconstructione, ut ego et tu nosmet ipsos inuicem amamus inter nos, tu et ille inuicem amatis inter uos. aliis autem casibus sine inter, quod accusatiuuaddatur inuicem, dubitatio fit, utrum per sui passionem singulae in se agant, an altera in alteram, si dicam iste et ille se amant; et in prima quidem persona licet per conceptionem secundam
Abbreviated transcription (Latin):
riorib uͦ int̾rogatiuũ. Cicero dep̃cura urbana. quid agere cogi¬
tare cȩpit. si opus pupillo redimeretur. quid ager& dubitanter
transacto tẽpore ꝓmissis uł cogitatis loquunt᷑ ꝓfuturo uł p̃senti
greco. p̃tito in ꝑfecto subiunctiui utunt᷑. qͦmͦ insupͣdictis qͥd ager&.
in prinio aeneidos. Certe hinc romanos olim uoluentib annis¬
hinc fore ductores reuocato a sanguine teucri qui mare qͥ ternis

Expanded text:
rioribus uero interrogatiuum. Cicero de praetura urbana : «quid ageret, cogitare coepit, si opus pupillo redimeretur»; quid ageret dubitanter transacto tempore promissis uel cogitatis loquuntur, pro futuro uel praesenti Graeco praeterito imperfecto subiunctiui utuntur, quomodo in supra dictis: «quid ageret, in hinc fore ductores, revocato a sanguine Teucri, qui mare, qui terras
Abbreviated transcription (Latin):
Virgłs in .uIII. Similis sicura fuissa& tum qͦq fas nob̵ teucros amare
lex. uidelic& te delectabat imitatus esses illũ ipsũ .g̾. uoconium
qui lege sua hereditatẽ ademit Nulli lmitator esses ꝓlinitari po
ꝓferri inuenis. quomͦ etiã greci. Apa coniunctionẽ confirma¬
tiuam siue dubitatiuã ut supͣdictũ ẽ. ponunt. Terentius inphor¬
mione. quid fit deniq quid fiat. Tyapate Moyto u subiunctiio
ẽ. usus ut intelligat᷑ etiã. apa. Idẽ in andria. quintu uno uer¬

Expanded text:
ura fuisset, / tum quoque fas nobis Teucros armare lex uidelicet te delectabat. imitatus esses illum ipsum Gaium Voconium, qui lege sua hereditatem ademit nulli», imitatus esse pro imitari proferri inuenis, quomodo etiam Graeci ἄρα coniunctionem confirmatiuam siue dubitatiuam, ut supra dictum est, ponunt. Terentius in Phormione : «quid fit denique? / quid fiat?»τί ἄρα γένοιτο; subiunctiuo est usus, ut intellegatur etiam ἄρα. idem in Andria : «quin tu uno uer
Abbreviated transcription (Latin):
qd ritribunatu dixissa contui alicui homipis nobilis uolim¬
liela pͥma detio fui udicu transacta sit cũ aps istũ psa tsb
omriluserit. Hic oͦq affirmatiue ponumt̃ subuinstiua
iasitate senatoris popłi romani cũ p̃tor iudicio eiꝰ p̃fuiss&e spolia
domũ suã  eferre. & manubias de trahere conat sit is ullã
calamitate asese poterit depcari. Ecce hic qͦq dere indubita¬
bili posuit subiunctiuũ conatꝰ sit. epyexcipNerlapa. uua¬
n eodẽ. Multos ate uiros pͥmarios audisse cũ diceres ignosci tibi
oportere qd falsũ codicẽ ꝓtuleris. Nã qua inuidia gaius iunius

Expanded text:
od in tribunatu dixisset contra alicuius hominis nobilis uolod in tribunatu dixisset contra alicuius hominis nobilis uoldiebus prima actio sui iudicii transacta sit, cum apud istum ipsum tribus omnia amiserit?». hic quoque affirmatiue ponuntur subiunctiua lamitate senatoris populi Romani, cum praetor iudicio eius praefuisset, spolia domum suam referre et manubias detrahere conatus sit, is ullam calamitatem a sese poterit deprecari?». ecce hic quoque de re indubitabili posuit subiunctiuum conatus sit, ἐπεχείρησεν ἄρα. in eodem: «multos a te uiros primarios audisse, cum diceres, ignosci tibi oportere, quod falsum codicem protuleris; nam qua inuidia Gaius Iunius
Abbreviated transcription (Latin):
tes torũ uetus deitou sit & nouũ inductũ. affirmatiue huc q̃q
usus ẽ. subiunctiuuis qd sitanta peccuma colupnas d i basi
iunctiuo condux̃. Similit in eodẽ. Nemo dubitat quin multo na¬
ra abonius in me causã conferebat qđ eũ codicẽ obsignassen
tuliet lneodẽ. Suid ist in hostiũ p̃da molitꝰ sit qͥ manubias sibi
tancess ex ł. netelli manib fecerit qͥ maiore pecunua quatior
coalapmas de albans quĩ ile opis edificanda locarat. Qice bic
Sie eoia affirmatiue dicunt᷑. I in eode Quis asigno uertũm¬
coeio uer onaximũ uenit. quinisi uno qͦq gradu de a uariciatua
cõmouereeun quã tuuã diensaru atq pompe einodi exegisti
dẽ prsus ĩ audes. In eodẽ. Iuuia aedẽ castors cestẽ furtoro¬
Ũouẽ de te sententias ferrent uiderent. opotetia ꝓpomĩ n¬
Aspicerent: In eo dẽ Iuid adductus ẽ iniudictũ uterbo q
ed̃ esse tribunꝰ nt̃ cessissce cõtra legt̃ cornedia reuetar it¬

Expanded text:
tectorium uetus deiectum sit et nouum inductum affirmatiue hic quoque usus est subiunctiuis quod si tanta pecunia columnas dealbari iunctiuo coniunxit. similiter in eodem: «nemo dubitat, quin multo maret Habonius, in me causam conferebat, quod eum codicem obsignassem»otulit. in eodem: «quid iste in hostium praeda molitus sit, qui manubias sibi tantas ex Lucii Metelli manubiis fecerit, qui maiore pecunia quattuor columnas dealbandas quam ille omnis aedificandas locarit». ecce hic quoque omnia affirmatiue dicuntur. idem in eodem: «quis a signo Vertumni in circum maximum uenit, quin is unoquoque gradu de auaritia tua commoueretur? quam tu uiam thensarum atque pompae eiusmodi exegisti,sus non audes. in eodem: «qui aedem Castoris testem furtortum cum de te sententias ferrent, uiderent», ὁρῷεν dductus est in iudicium uerbo, quod, cum esset tribunus, intercessisset contra legem Corneliam, re uera, qu
Abbreviated transcription (Latin):
que fac̾e̾ debiumꝰ non fecimꝰ dic si dicat. Si solis
contenti estis p̾ceptis et tradicionib imposite legis et
non sponte etiã ꝑfectionis uos consilus et suasronib
mantipatis. liberi quid̃ estis a debito non tñ ꝙ m̾i̾to glo̾ss
Euasistis penã. s non adquisiscis coronã. Quenã utit
necessitas cogit parem uos in fingulis que ĩnũcta fuu̾t
et formidare ułtionẽ de trausgressione et de obẜnatiene
sꝑare renum̾atõem. Cappt̃ in talib gn̾alis hec regla
teneat᷑ ut in difficiliorious quid̃ agendis obeditiõ
g̾tior ꝙͣ gͣmor preuaricatio iudicet᷑um et in faciliorib
minꝰ ꝙ ou̾osis contemptus. dampnabilior ꝙ actus
quatenꝰ etiam tenenda sit ip̃a que in ꝓfessione firmari solet
loei stabilita et quibue si quibus tauen ee audeu

Expanded text:
quae facere debuimus, fecimus. Ac si dicat: Si solis quae facere debuimus, fecimus. Ac si dicat: Si solis contenti estis praeceptis et traditionibus impositae legis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisistis coronam. Quaenam ergo nos necessitas cogit parem in singulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damnabilior, quam actus quatenus etiam tenenda sit ipsa, quae in professione firmari solet, loci stabilitas, et quibus si quibus tamen ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ uidel in quibusq p̾ceptis quãtum obedientia ualet
tantũ granet mobediencia ut uerbigrã uel abraham
de ĩnolando filio uel ille nestio quis de filio itidem
furni incendiis exponẽdo tm̃ duime indignationis
et ultionis m̾i̾to incurrissent. si non obedissent. ꝙͫ
laudis et grẽ receperũt ꝓ eo ꝙ obedierunt. Quõd
uobis quidem et dicunt᷑ uidetur ͤ necesẜium s nõ est
ita Gũnero conserit nõnulla nec fierisme glã et
pesse non fieri sue culꝑa ideoq si frant digna esse
p̃miis non tñ supplicus si non fiant. Nã et non
tange mulierem meriti est non mediocris et nullus
tñ delicti ꝓp̾am amplecti ꝯiugẽ Istuismodi funt
sunt quecunq diuiuitus lege publica imponũt᷑ hoĩbus
sine quib nec saluari quenut. Hinc illud apud gẽtilẽ
Non feci furtu. non pastes in cruce coruos. Et in
enãgelio. Si diligitꝭ eos qui uos diligunt quã mer¬
cedem hebitꝭ. Et si salutauĩtꝭ frẽs urõs tm̃ quid ãpħꝰ¬

Expanded text:
utrum videlicet in quibusque praeceptis quantum obedientia valet, tantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedierunt. Quod vobis quidem et durum videtur, et necessarium: sed non est ita. Enimvero constat nonnulla nec fieri sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi sunt sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem h
Abbreviated transcription (Latin):
Hieu nobis que nã poterit rõ reddi de ocio. Alioquin oclã
non est sinon omño rõe uatnum est. Et tñ quis nestiat
unũ detractionit Gerbum ꝙtum etiã ĩnuiueris talib
iste ociosis p̃ꝑonde̾t ad delictum mu̾tumq dompnatõis.
Quid ita. Uidelicet quia discretio est in mandatas asuo¬
quent et in culpis ut sicut dixeram maioꝵ gramorat¬

Expanded text:
. Heu nobis! quaenam poterit reddi ratio de otio? Alioquin otium . Heu nobis! quaenam poterit reddi ratio de otio? Alioquin otium non est, si non omnino ratione vacuum est. Et tamen quis nesciat unum detractionis verbum, quantum etiam innumeris talibus, id est otiosis, praeponderet ad delictum meritumque damnationis? Quid ita? Videlicet quia discretio est in mandatis, consequenter et in culpis: ut sicut dixeram majorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
quid languor mercie est contemptus uo suꝑbie tumoe
Porio contemptus in om̃i sp̃e mandatoꝵ pari poridere
grauis et ꝯnuuit̾ dampnabilis est neglettus qũt ĩfixis
granior. tolerabilior uneet ĩmobilib mandatꝭ. Siquid adultiti
quocũq modo quod ꝓpetres auimo turpe flagitiũ est. ac c̾mi¬
nale pecatum. cum tñ leue uerbum in temꝑ̃e uel loco silencis
forte ꝑ obliuionem surreptum risus ue ꝑ imꝑetum magis
excussus ꝙͣ p̾sumptus contͣ p̾ceptum quodutiq auimi ne¬
glictenciur aut dissoluti spũs indiciũ est eo facilime ueniã
puiratur quo uix uel pcc̃m repritatur. Quid constient
et ex delibatõe in uerba ociosa silencio licet non indicto
lingna laxat᷑. Nunquid hoc tñ neget quispiã usurpari
contͣ regnlam uitatꝭ. Uñ nimirũ et ratio exigenda est
in futuro indicio iudice ip̃o terrifice ad modum cõminãte
qmia de om̃i uerbo ocioso reddent hoĩes roẽm in die iudicii

Expanded text:
quidam languor inertiae est, contemptus vero superbiae tumor. Porro contemptus in omni specie mandatorum pari pondere gravis, et communiter damnabilis est: neglectus autem in fixis gravior, tolerabilior in mobilibus mandatis. Siquidem adulterium quocunque modo, quocunque perpetres animo, turpe flagitium est ac criminale peccatum: cum tamen leve verbum, in tempore vel loco silentii forte per oblivionem subreptum, risusve per impetum magis excussus, quam praesumptus contra praeceptum quod utique animi negligentis, aut dissoluti spiritus indicium est, eo facillime veniam promereatur, quo vix vel peccatum reputatur. Quid, quod scienter et ex deliberatione in verba otiosa, silentio licet non indicto, lingua laxatur? nunquid hoc tamen neget quispiam usurpari contra regulam Veritatis? unde nimirum et ratio exigenda est in futuro judicio, Judice ipso terrifice admodum comminante, quia de omni verbo otioso reddent homines rationem in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
neo sacꝭtertum tene uos creditꝭ ꝓtum possimin talibule
gidei ꝓuide ure non meo fidens ingenio aa byssim iustre dior
qestionĩ nesciens deus scit qua emersurus. Presto cari¬
tas erit. utmã ita et ueritas. Siquonimꝰ excuset effectũ
defectus potius iugenii uolinitatem certe non culpabitit
Temptabo dum easd si potero quest̾iunculas sub epistolai
ciictas urenitate redigere et si non epła breni. Mirum siqͥd
non est si fuero ego longior in exponendo cum uos tm̃ cas
ponendo duas et ipsas sat longnas eplas texneritis.

Expanded text:
eo satis certum tenere vos creditis, quantum possim in talibus? Fidei proinde vestrae, non meo fidens ingenio, abyssum ingredior quaestionum; nesciens Deus scit qua emersurus. Praesto charitas erit, utinam ita et veritas. Si quominus, excuset effectum defectus potius ingenii: voluntatem certe non culpabitis. Tentabo autem easdem, si potero, quaestiunculas sub epistolari cunctas brevitate redigere, etsi non epistola brevi. Mirum siquidem non est, si fuero ego longior in exponendo: cum vos tantum eas ponendo, duas et ipsas satis longas epistolas texueritis.
Abbreviated transcription (Latin):
ce pi molestias causũ esse ꝑegͥnatõts c orpus quo
quod corrũpit᷑ aggranat aĩam. Nõ corpus simplicit̾
s orpus quod corrumpitur ut corruprio corꝑis omi
sit non natura. Unde et qui int᷑ semecip̃os migemi-¬
scunt ⁊ e demptionẽ expectant corꝑio sui nõ qunsfit¬
one mito puide gͣnati corꝑis necessitate non sacietate

Expanded text:
oris molestias esse causam peregrinationis. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde gravati
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ uidel in quibusq p̾ceptis quãtum obedientia ualet
tantũ granet mobediencia ut uerbigrã uel abraham
de ĩnolando filio uel ille nestio quis de filio itidem
furni incendiis exponẽdo tm̃ duime indignationis
et ultionis m̾i̾to incurrissent. si non obedissent. ꝙͫ
laudis et grẽ receperũt ꝓ eo ꝙ obedierunt. Quõd
uobis quidem et dicunt᷑ uidetur ͤ necesẜium s nõ est
ita Gũnero conserit nõnulla nec fierisme glã et
pesse non fieri sue culꝑa ideoq si frant digna esse
p̃miis non tñ supplicus si non fiant. Nã et non
tange mulierem meriti est non mediocris et nullus
tñ delicti ꝓp̾am amplecti ꝯiugẽ Istuismodi funt
sunt quecunq diuiuitus lege publica imponũt᷑ hoĩbus
sine quib nec saluari quenut. Hinc illud apud gẽtilẽ
Non feci furtu. non pastes in cruce coruos. Et in
enãgelio. Si diligitꝭ eos qui uos diligunt quã mer¬
cedem hebitꝭ. Et si salutauĩtꝭ frẽs urõs tm̃ quid ãpħꝰ

Expanded text:
utrum videlicet in quibusque praeceptis quantum obedientia valet, tantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedierunt. Quod vobis quidem et durum videtur, et necessarium: sed non est ita. Enimvero constat nonnulla nec fieri sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi sunt sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum. Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem hab
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sui quisq loci uonos usus sollicite ẜu̾at haut dubiũ
daut᷑. Quisquit᷑ itaq tenet quod teneri inuemĩt bonũ
ubi ꝓfitetur ꝓsc̃o uiuit sic̃ ꝓmictit quia non aliud ꝓcul
Nũquid uerbi grã aut in maiorimonasti̾o usus climi¬
aceñ aut isti forte illoꝵ ritus aut uero ut̾q cistertiẽriũ
dist̾ctionem licteratoriã ꝓfitent᷑. At tñ om̃es scdm̃ regulam
ꝓficem᷑. una quid oris ubiq ꝓmissio s quia non una est
oibus cordis intentio potest indubitant̾ siue det̾mento
fal̾ititꝰ et sine dampno ꝓfessionis oꝑis quo non una ubiꝙ
obẜnatiõ celebrari. Sicut eñ non om̃ẽs omĩa teuẽt
etiam boni xͥam que in enãgelis sunt om̃es tñ sedm̃
enãgeliũ uniũt nã qui concessis allictari c̃ingus ꝯtẽti
sunt non ides tñ credunt se recessisse ab enãgelio
quia enãgelit fublimitatẽ concilii de celibe ducenda
bita non eleceruut. ita sane si in gradu illo infiori

Expanded text:
tamen sui quisque loci bonos usus sollicite servat, haud dubiudant. Quisquis itaque tenet quod teneri invenerit bonum, ubi profitetur; profecto vivit sicut promittit: quia non aliud procul nunquid verbi gratia, aut in Majori-Monasterio usus Cluniacensium, aut isti forte illorum ritus, aut vero utrique Cisterciensium, districtionem litteratoriam profitentur? Attamen omnes secundum Regulam profitemur. Una quidem oris ubique promissio: sed quia non una est omnibus cordis intentio, potest indubitanter sine detrimento salutis, et sine damno professionis, operis quoque non una ubique observatio celebrari. Sicut enim non omnes omnia tenent, etiam boni Christiani, quae in Evangelio sunt, omnes tamen secundum Evangelium vivunt nam qui concessis alligari conjugiis contenti sunt, non ideo tamen credunt se recessisse ab Evangelio, quia evangelici sublimitatem consilii de caelibe ducenda vita non elegerunt, ita sane si in gradu illo inferiori
Abbreviated transcription (Latin):
posse tener ꝓhibita ue conceditꝭ quasi dõ illa
que ant absq istis integre custodir. E si actẽ dits¬
De male quoq uiuentib platis dei p̾ceptum est. que dicũt
Lacite Igitur qui non facit a ꝑte non in hoĩem tm̃. s et
in denm puaricator ex iscit. Ita ne gͦ nuillus mandata xftẽ
exequitur sui magistri. Cobrem putatꝭ. Quia nolimiꝰ
uuit qͥuia non possumꝰ Ce s uolurꝰ et non possumꝰ securi
sumꝰ i possumꝰ et nolumꝰ suꝑbi sumꝰ. Porro ad tanẽs¬

Expanded text:
posse teneri prohibitave conceditis? quasi vero illa queant absque istis integre custodiri. Sed si attenditde male quoque viventibus praelatis Dei praeceptum est, Quae dicunt facite . Igitur qui non facit, aperte non in hominem tantum, sed et in Deum praevaricator existit. Itane ergo nullus mandata perfecte exsequitur sui magistri? Quamobrem putatis? quia nolumus, aut quia non possumus? Sed si volumus et non possumus, securi sumus. Si possumus et nolum
Abbreviated transcription (Latin):
studebitꝭ ad inquirend regnũ dei et insticiã eiꝰ intrare
potius ad uos ꝙͣ uel extra ire uelastende̾ supͣ. G supra
sane uel extra dixim loci positõe ficꝭ celum a t̾ra lociu
tenet extoriorẽ sol luua et fidera suꝑiorẽ. Nam eadem
ip̃a que int᷑ nos funt subtiliore sue nature inuisibilitate
et iam supra nos sunt subtiliori epcellencie dignitate et
extͣ quoq mimensitate maiestatꝭ. G alcissima sunt hec
egencia utiq et diligentiori disputatõe et doctiori dispu¬
tatore et oꝑo ꝓlixiori. Ego eñ putaneram modum in hn
traceadis eplłãrem ne qͣꝙͣ excessũ iri s ẜmo ut uideo ꝓcessit
in longius ꝙͣ sꝑani. Proinide uoi siplacet librũ. si placet
debui quod et seudui saciffacere uoluitati

Expanded text:
studebitis ad requirendum regnum Dei et justitiam ejus, intrare studebitis ad requirendum regnum Dei et justitiam ejus, intrare potius ad vos, quam vel extra exire, vel ascendere supra. Sed supra sane, vel extra dixerim loci positione, sicut coelum a terra locum tenet exteriorem; sol, luna, et sidera superiorem. Nam eadem ipsa, quae intra nos sunt subtiliori suae naturae invisibilitate, etiam supra nos sunt sublimiori excellentiae dignitate, et extra quoque immensitate majestatis. Sed altissima sunt haec, egentia utique et diligentiori disputatione, et doctiori disputatore, et opere prolixiori. Ego enim putaveram modum in his tractandis epistolarum nequaquam excessum iri: sed sermo, ut video, processit in longius quam speravi. Proinde vos, si placet, Librum: si placet, debui quod et studui satisfacere voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
quid sentiendum arbitrer de eo quod in euãgelio uobis ꝓmittit᷑
Ecce enĩ mces urã multa ẽ in celis. mirantes maxĩe stdm̃
augustinum dixisse suꝑ hoc non celos iscos uisibiles et corpo¬
intelligenda de quibus nescitis ut dicitꝭ quid uel suspicari
debeatꝭ. S si accenditꝭ quod legistis. Regnũ dei intra uos
in regno suo et non sunt ꝯdigne passiones huiꝰ temꝑis
ad fucurã glam que reuelabit᷑ in nobis nõ quid̃ ẽ que
r e uelabit᷑ nobis uelud aliquid ext̾ius s in nobis quasi intꝰ
iã manens s nũdum apparens et itẽ om̃is gła eius filiẽ
regis ab int̾us. et ascendet homo ad cor altium. s et ascẽsioẽs
in corde suo disposuit. rursum q aĩa insti sedes est sapiencie
cuiꝰ sine dubio illa uox est celum michi sedes est. si hec
iuꝙͣ lrũsq similia non panca in sc̾pturis adu̾titꝭ ꝓfco

Expanded text:
e interrogatis, quid sentiendum arbitrer de eo, quod in Evangelio nobis promittitur, e interrogatis, quid sentiendum arbitrer de eo, quod in Evangelio nobis promittitur, Ecce enim merces vestra multa est in coelis: mirantes maxime sanctum Augustinum dixisse super hoc, non coelos istos visibiles et corpomamenta esse intelligenda, de quibus nescitis, ut dicitis, quid vel suspicari debeatis. Sed si attenditis quod legistis, Regnum Dei intra vos in regno suo; et, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis , non quidem quae revelabitur nobis, velut aliquid exterius; sed in nobis, quasi intus jam manens, sed nondum, apparens: et item, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; et, Ascendet homo ad cor altum ; sed et ascensiones in corde suo disposuit ; rursumque, Anima justi sedes est sapientiae , cujus sine dubio illa vox est, Coelum mihi sedes est : si haec, inquam, hisque similia non pauca in Scripturis advertitis, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentior spñs nr̃ est ubi aĩat ꝙͣ ubi amat insi forte
magis esse pute̾t᷑ ubi inuitus et ex necessitate tenet᷑
ꝙͣ qͣuo sponte et alacri fert᷑ uolmntate. Demq ubi est
chesaurus tuus ibi est et cortuũ. Itẽ si deũ amãs aiã¬
ex ip̃o uiuit ut corpus ex ipã quo pacto queso p̾sentior esse con-¬
tenditur ubi dat ꝙ unde accipit uĩtam. Fons siqͥuid̃ uite caritas
est nec uiu̾e aiãm dix̾im que ex illo non hauẜit. haurire porro
quoniͦ potest inẜi fu̾it pñs ip̃i fonti qui caritas est q̃ deut est
Presens g deoest qui deum amat inꝙͣtũ amat. In quo em̃
minꝰ amãt absens ꝓfc̃o est. in eo aut̾minꝰ deũ amare con-¬
nincit᷑ quod carius adhuc necessitatibus occupat᷑. Illa uero
c̾ta corpus ocupatio quid est nisi a deo qued absentatio. et
absentatio quid nisi ꝑeg̾natio. et ꝑeg̾nam᷑ eego a dño et
in corꝑe ꝑegrinamũr. Cmꝰ nr̃a inmirũ et intentio p̃pedit᷑

Expanded text:
sentior spiritus noster est ubi animat, quam ubi amat: nisi forte putetur esse magis ubi invitus et ex necessitate tenetur, quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . Item si Deum amans aex ipso vivit, uti corpus ex ipsa; quo pacto, quaeso, praesentior esse contenditur ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons siquidem vitae charitas est: nec vivere animam dixerim, quae de illo non hauserit. Haurire porro quomodo potest, nisi fuerit praesens ipsi fonti, qui charitas est, quae Deus est? Praesens igitur Deo est qui Deum amat, in quantum amat. In quo enim minus amat, absens profecto est. In eo autem minus Deum amare convincitur, quod carnis adhuc necessitatibus occupatur. Illa vero circa corpus occupatio quid est, nisi a Deo quaedam absentatio? et absentatio quid, nisi peregrinatio? Et peregrinamur ergo a Domino, et in corpore peregrinamur: cujus nostra nimirum et intentio praepeditur
Abbreviated transcription (Latin):
quatenꝰ accipi hoc ip̃m uelitꝭ quod appellat irregulare
aꝑiendo subiũgitꝭ. Prestim si elections irregularitas
adeo inuoluta sit et intorta ut licet de ea corã deo non
dubicet᷑. coram hoĩb tñ aut uix aut nuillatenꝰ ꝯm̃catur.
deuit nũc quoq in mẽtem sapiẽtꝭ eulogiũ. Ocasionẽ ꝙrit
qui uult recedere ab amico. Q nãuͦ ues irregularẽdicit
electõem que cessari regularit̾ nõ ualet aut repbari. Et q̃dem
legit᷑. Quod ꝓbari non potest michi infectum est. S dicitꝭ
Et quis obediat scient̾ iudigno et si non mauifesto. Iẽs
nõne legistis et in urã et in uitatꝭ regula fuꝑ cathedram
moysi sederũt scbe et phrisei que dicunt facite ẜͥ uo̾ oꝑa

Expanded text:
quatenus accipi hoc ipsum velitis quod appellatis irregulare, quatenus accipi hoc ipsum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesertim si electionis irregularitas adeo involuta sit et intorta, ut licet de ea coram Deo non dubitetur, coram hominibus tamen, aut vix, aut nullatenus convincatur. Venit nunc quoque in mentem Sapientis elogium: Occasionem quaerit, qui 522 vult recedere ab amico . Quonam modo vos irregularem dicitis electionem, quae cassari regulariter non valet aut reprobari? Et quidem legitur: Quod probari non potest, mihi infectum est. Sed dicitis: Et quis obediat scienter indigno, etsi non manifesto? Fratres, nonne legistis et in vestra, et in Veritatis regula: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et
Abbreviated transcription (Latin):
amabilem abbatꝭ electiõnem. Subit aĩo nũt illũd de enãgelio qd
de cõiugii lege docenti distipuli dño responderet. Si ĩta est
in quiut noñ expedit nbere. Magne reu̾a augustie. Si tenuĩt
non simili necessitate ꝯst̾ngit᷑ qui nec desere̾ ualet locũ ne
fraugat uõtum nec mane̾ in loco necid rautore uiuat. et uitã
ꝑdat. Quid ꝯsulam huice ut discedat᷑ non licet ꝓpt̃ ꝓfessi¬
ouem. Ut stet ꝙpt̃ r ancorẽ non expedit. Duo eque mithi
monacho tutius sit residere in ꝓp̾o mosterio subirreglarit᷑
electo cranrancore an ad quietuis uiuẽdum alias angre
Quod quid haue secus acciꝑio quãsi requirar quanã morte
pire consulam eum qui seip̃m forte ꝑmie̾ uult incẽdio an
p̃cipitio. Reu̾a nãq et urit᷑ qui in odiũ manet et qui
fraugit ppositum upp̃ceps ruit. S uos me in hac diffi¬
cultate consilii facile expeditꝭ cuin deinde sequimini et

Expanded text:
amabilem abbatis electionem? Subit animo nunc illud de Evangelio, quod amabilem abbatis electionem? Subit animo nunc illud de Evangelio, quod de conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: Si ita est inquiunt, non expedit nubere . Magnae revera angustiae. Si tenuerit non simili necessitate constringitur qui nec deserere valet locum, ne frangat votum; nec manere in loco, ne cum rancore vivat, et vitam perdat? Quid consulam huic? Ut discedat? Non licet propter professionem. Ut stet? Propter rancorem non expedit. Duo mihi aeque monacho tutius sit, residere in proprio monasterio sub irregulariter electo cum rancore, an ad quietius vivendum alio migrare. Quod quidem haud secus accipio, quam si requiratis, quanam morte perire consulam eum qui se ipsum forte perimere vult, incendio, an praecipitio. Revera namque et uritur qui in odio manet; et qui frangit propositum, in praeceps ruit. Sed vos me in hac difficultate consilii facile expeditis, cum deinde sequimini; et
Abbreviated transcription (Latin):
in baptisimo erium᷑ de potestate tenebraro et in regene
tͣnferiu claritatꝭ et̾ue ita et in scĩ huiꝰ scda quad̾ rege¬
neratione ꝓppositi de tenebris eq non uinꝰ originalis
ẜ multoꝵ actualiũ delictoꝵ in linuẽ uirtutum enadimꝰ
reaptantes nobis illud apłi. noꝵ p̾cessit dies autem
abbĩs mutatio most̾iũ suũ mutare uolent̾ib moͣchis in
aliquo patrocinetur hoc est si in morte uel depositõe
plati plus aliquid libertatꝭ subditꝭ relaxet᷑ quo utiq licẽtiꝰ
possint eo articulo tꝑis migrare quo uolu̾t alt̾o uĩdel
ꝓfessionis qñ ex more fit in oratorio de abb̃ĩs uica non
siunt t̾minũ f de p̾sentia test imioniũ. Profitentiitaq
modus sit sua uita non aliena. Actendat᷑ indẽ quid leglator¬
gͥ exceptionibus quas suꝑior disputatio ꝑscugit de cets
nulla licet occasiõe moͣcho locum cui ꝓfessus ẽ cit᷑ mortẽ
ꝑpetro animi ibidem man̾e obiinus uidelicet regularẽ mimsbe

Expanded text:
ate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis aeternae: ita et in sancti hujus secunda quadam regeneratione propositi, de tenebris aeque, non unius originalis, sed multorum actualium delictorum, in lumen virtutum evadimus, reaptantes nobis illud Apostoli: Nox praecessit, dies autem abbatis mutatio monasterium suum mutare volentibus monachis in aliquo patrocinetur; hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necprofessionis quando ex more fit in oratorio, de abbatis vita non sumit terminum, sed de praesentia testimonium. Profitenti itaque modus sit sua vita, non aliena. Attendat deniqueigitur exceptionibus, quas superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat occasione monacho locum, cui professus est, citra suam mortem perpetuo animi, ibidem manere, ob minus videlicet regularem, minusve
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc itaq pessio oculo qui nentrum bonũ habet et itẽ
ex illooptimo qui nent᷑ caret sentiendum est ueritatẽ
disse ruisse aut tenebris obuolin totinn corpus aut luce
ꝑfundi. Nam reliqui duo quoꝵ nent̾ utrũq aut bonũ
habet qut malum et si ex ꝑte possunt non camen toti
sufficiũt uel lucem dare uel tenebras corpi. Si igitur
ut iam ad ꝓpositam que scrũculam ⁊ eu̾tam᷑ is uere oculus
ne ꝙͣ est qui ꝑu̾sus ꝑiter et se cecus bonũ agit et malũ
credit utiq recte oꝑando s opinãdo iniq bonũ sid̃n in

Expanded text:
Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum habet, aut malum; etsi ex parte possunt, non tamen toti sufficiunt vel lucem dare, vel tenebras corpori. 41. Si igitur ut jam ad propositam quaestiunculam revertamur is vere oculus nequam est, qui perversus pariter et caecus bonum agit, et malum credit; utique recte operando, sed opinando inique, bonum sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
quem neꝙͣ esse diffiuinimꝰ. quia sit duplicit᷑ malus
eui quiippe et malicia parit ignoranciã ⁊ ignorãtia
malitiam oꝑit. ita ut sepe nestieus et malum quod
uult non faciat et bonũ quod non uult faciat. Obscu¬
ratum uempe est insipiens cor eoꝵ qui istinsmodi fũt
et quasi iam traditi in reꝓbum seusum bonũ omno nec
diig̾e nec diuosee̾ quennt De calibus sc̾ptum est impiꝰ
cnm ueni̾t in fundum maloꝵ contempuit. Nam qui
huiꝰuiõi est cauere ꝑft̃o malum nrec uult etiã si possit
nec si uelit scit. Quebbrem hunc oculum in suꝑiori diui¬
sione illo altero censui non ĩnu̾to peiorem non quia
malignior sit s quia ꝑiculosior. Ignorãtia quppe
securiorem securitas segniorẽ facit. non nequiorẽ
Est tñ ex hoc ꝓculdupis dec̾ior ꝙ ille solum habet
malum inalam intetionẽ iste et falsam ꝯsida̾tõẽm. Ille
uno caret e duobus boius bono zelo iste et uero indicio

Expanded text:
quem nequam esse definivimus, quia sit dupliciter malus, quem nequam esse definivimus, quia sit dupliciter malus, cui quippe et malitia parit ignorantiam, et ignorantia malitiam operit, ita ut saepe nesciens et malum quod vult non faciat, et bonum faciat quod non vult. Obscuratum nempe est insipiens cor eorum qui istius modi sunt, et quasi jam traditi in reprobum sensum, bonum omnino nec diligere, nec dignoscere queunt. De talibus scriptum est: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnit . Nam qui hujusmodi est, cavere profecto malum nec vult, etiam si possit; nec si velit, scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filios hõmũ õt uĩdecit si est intelligens aut requinãs
deuun Est eꝯͣrio qui bonũ mĩme diligens ex malicia quid
pusus est. s sopiens ut faciat malimi ꝑ ignorãtiã cecus
non est. Quẽ quid ideo nũdum appellanerim nequã p
qui neqͣꝓͣ hoc est in nlło penitus appareat bonus s sit
uiroq bono uatuus tam Gidelicet ueri noticia. ꝙͣ et beniuolẽtia
Aluis est itaq ꝑuis oculus non quidem fallẽ ꝓmptus s
tñ ut dem̃ est falli ꝓuus de quo ꝓpheta effrapm inquit᷑
quasi columuba seducta non habens cor. Alius is quem
dñs simplicem dicit cam nec fallẽ facilis ꝙͣ nec falli
de quo et apłi docent᷑ cum eis dicit᷑. Escote prudentes
sicut ẜpentes et simplices sicus colmube. Et item alius
est oculus simpliciter malus fallens utiq libent̾ s nõ
prudenciores esse filus lucis in gu̾acõe sua. Et alius

Expanded text:
super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . Est e contrario qui bonum minime diligens, ex malitia quidem perversus est: sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo nondum appellaverim nequam, quod qui nequaquam, hoc est, in nullo penitus appareat bonus; sed sit utroque bono vacuus, tam videlicet veri notitia, quam et benevolentia. Alius est itaque pius oculus, non quidem fallere promptus, sed tamen, ut dictum est, falli pronus, de quo propheta: Ephraim, inquit, quasi columba seducta, non habens cor . Alius is quem Dominus simplicem dicit, tam nec fallere facilis, quam nec falli, de quo et Apostoli docentur cum eis dicitur: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. 40. Et item alius est oculus simpliciter malus, fallens utique libenter, sed non prudentiores esse filiis lucis in generatione sua. Et alius