comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sarus machinas eiꝰ igne cõ¬
sumpsit. ⁊ inde eũ exturba¬
tũ usq ad araminũ effuga¬
uit. Et ñ multis dieb inter¬
rectis : apud rauennã ĩ clu¬
sum indeditionẽ suscepit.
eũq cũ uxore sua et opib
palatii constantinop olun
ueportauit. Sicq iustina¬
nꝰ orthodoxꝰ augustꝰ breui
temꝑis in t̾liallo de duab
ualidis gentib ꝑ manũ be¬
lisaru ducis incliti nobilit̾
triumphauit. Porro post
belisarii discessum gothi
qͥ trans padũ et in liguria
consistebant. contͣ romanoᷤᷤ
sepe dunicans eoꝵ uires
multis uicib fregit. ac su¬

Expanded text:
 igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac su
Abbreviated transcription (Latin):
honorifice sepelit᷑. Demũ quoq
tis supͣ noĩati fr̃s burgundiã
repetentes gothinarũ sigis¬
mundi germanũ iterũ ado¬
uiunt᷑. S nulla expeditione
clodomirꝰ interficit᷑. reliqui¬

Expanded text:
honorifice sepelitur. Demum quoque tis supra nominati fratres Burgundiam repetentes Gotmarum Sigismundi fratrem iterum adoriuntur. Sed in illa expeditione Clodomirus interficitur. Su
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ int̾fecit. S et boetiũ con¬
sular ẽ iurũ summe pruden¬
tie qui dialeticam arichine¬
ticam atq musicam suo ser¬
mone nobilitauerat et alios
libellos elegantissime compo¬
suerat idem tirannus exilii
pena dampnauit ⁊ in t̾ritorio
mediolanensi iugulari fecit.
Hac tam̃ in mane seueritatis
impunitate theodericꝰ neqͣ¬
qͣm ẽ gauisus. Nam ñ mul¬
to post horribili ⁊ inopina¬
ta morte. pollutã peccatis
aĩam exalauit. Quã ⁊̃ qͥdã
solitariꝰ apd̾ liꝑam manens
insulam. corporeis oculis ui¬
dit in ollam uulcani demer¬
gi ubi mare sicito cacab fer¬
uescit ab igne. Theoderico uͦ
regi athalaricꝰ nepos eiꝰ suc¬
cessit. et athalarico theobal¬
udelicet childebertus atq
clotarius sibi inuicẽ federa
ti regni sui fines dilatari
cupientes burgundie reg¬
num ingrediunt᷑. Et sigis¬
mundũ frẽmq eiꝰ gothina¬
rũ p̃lio adgressi sunt. Sta¬
timq in ipso pͥmo belli impe¬
tu sigismundꝰ aclodomiro

Expanded text:
ium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui dialecticam arithmeticam, atque musicam suo sermone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoalus, Childebertus atque Clotarius, sibi invicem foederati, et regni sui fines dilatare cupientes, Burgundiae regnum ingrediuntur, et Sigismundum fratremque ejus Gotmarum praelio aggressi sunt. Statimque in ipso primo belli impetu Sigismundus a Clodomiro
Abbreviated transcription (Latin):
di honorifice ab imꝑatore
⁊ ab om̃i fere popło eiusdẽ
urbis susceptus fuisset mox
in eorũ conspectu ad portam
quȩ aurea uocitat᷑. roganti
ceco lum̃ indulsit. Demũ uͦ
impetͣtis ꝓ quib ierat rauẽ¬
nc̃ remeauit ubi sepe noĩatꝰ
tẏrannus theodericus ⁊ elo
et inuidia qua audierat eũ
ab augͦta honorice suscep¬
tũ atq tͣctatũ cũ comitib eiꝰ

Expanded text:
Dei honorifice ab imperatore, et ab omni fere ejusdem urbis populo susceptus fuisset, mox in eorum conspectu ad portam, quae Aurea vocitatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum vero impetratis pro quibus ierat, Ravennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus e
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit.Cepit nempe ĩmen¬
bra pontificis mulierẽ ferre
neqͥret. Qd̃ uir eiꝰ prudenter
intuitꝰ. hunc ad eundem ue¬
nerabilem uirũ retͣnmisit¬

Expanded text:
avit. Coepit namque immen post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus r
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad se uenire fecit. eiq cu¬
ram palacii sui delegauio.
Et ñ pꝰ multos dies patricratꝰ
honore iterũ eũ insignitũ
ad partes italie destinauit.
Quo dñ ꝑueniss odo acrẽ he¬
ruloꝵ regem uariis succes¬
sib debellauit. ⁊ regno tan
as uicinis regib copulauit.
alarico ⁊ alt̾am regi burgũ¬
dionũ sigismũdo. Neptẽ uͦ
regi thoringoꝵ herm̃frido.¬

Expanded text:
m ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandas vicinis regibus copulavit, Alarico, alteram regi Burgundorum Sigismundo, neptem vero regi Thuringorum Hermenfrido,
Abbreviated transcription (Latin):
uastantem nepos cesar ab
audiens nepos presidio mi¬
ddus dalmatias fugit.uͥ ⁊ pri¬
uatꝰ defecit. Augustulo uͦ
in rauenna degente. odo¬
acer toti lingoꝵ rex habenꝰ
secũ herulos diuersarũq¬
gentiũ auxiliarios italiã
occupauit. Qui ⁊ orestem
int̾fecit ⁊ filiũ eiꝰ cesarẽ au¬
gustulũ de regno pulsum
in lucullano campanie cas¬
augꝰtoꝵ octauianꝰ augustꝰ¬
obtimut ĩ hoc augꝰtulo dig¬
nitatis sue pͥuilegiũ ꝑ didit.
⁊ inmanib regã ext̾rarũ
gentiũ tandẽ conlapsum

Expanded text:
uem Nepos Caesar ab audiens Nepos, praesidio nudus ad Dalmatas fugit, ubi et privatus defecit. Augustulo vero in Ravenna degente, Odoacer Totilingorum rex, habens secum Herulos diversarumque auxiliarios gentium, Italiam occupavit. Qui et Orestem interfecit, et filium ejus Augustulum de regno pulsum in Lucullano Campaniae casAugustorum Octauianus Augustobtinuit, in hoc Augustulo dignitatis suae privilegium perdidit, et in manus regum exterarum gentium tandem collapsum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in italiã destinauit. Qͣ uͥ
romã actigit recuerẽ ge¬
nerũ suũ contͣ alanos direx̃.
⁊ꝑ eũ multitudinẽ alanorũ
fugauit & regem eoꝵ beorgi¬
cũ pͥmo certaminis impetu su¬
ꝑatũ int̾emit. S ñ multo pꝰ idẽ
artemiꝰ ipsius recimeri genĩ¬
sui fraude int̾emptꝰ. regnũ re

Expanded text:
 in Italiam destinavit. Qui ubi Romam attigit, Ricemerem generum suum contra Alanos direxit, et per eum multitudinem Alanorum fugavit, et regem eorum Beorgicum primo certaminis impetu superatum interemit. Sed non multo post idem Arthemius, ipsius Ricemeris fraude interemptus, regnu
Abbreviated transcription (Latin):
dalis romanũ infestantibus
regnũ pacẽ institurt. Horum
ualentiniani tẽporib cȩlebͣ¬
ta. ẽ. calcedone qͣrta scã sy¬
nodꝰ uniu̾sał sexcentoꝵ.xxx.¬

Expanded text:
dalis Romanum infestantibus regnum, pacem constituit. Horum Valentiniani, temporibus celebrata est Chalcedoniae quarta sancta synodus universalis sexcento
Abbreviated transcription (Latin):
uno. Int̾im uͦ cepit regnũ di¬
latari francoꝵ. et p̾fatꝰ rex
clodorieus childerici filiꝰ abe¬
ato remigio rhemoꝵ archi¬
ep̃o tali occasione uoluit bap¬
tizari. Dũ quadã die contͣ
alamãnos confligeret. ⁊ eiꝰ
gͣuit̃ cederet᷑ exercitꝰ. eleua¬
tis ocłis in celũ dix̃. O dũe ie¬
uxor colit.⁊ adorat. tuã opẽ
deuotꝰ efflagito. Et si mͥ uic¬
spondeo tͥ quia deinceps cre
gio ep̃o qd̃ d̾o uouerat. fidelit̾
adimpleuit ⁊ baptizatꝰ ÷ cũ
gente sua regni sui anno

Expanded text:
. Interim vero coepit regnum dilatari Francorum, et praefatus rex Clodoveus Childerici filius a beato Remigio Remorum archiepiscopo tali occasione voluit baptizari. Dum quadam die contra Alemannos confligeret, et ejus graviter caederetur exercitus, clevatis oculis in coelum dixit: O Domine Jemea colit et adorat, tuam opem devotus efflagito, et si mihi vicspondeo tibi, quod deinceps credgio episcopo, quae Deo voverat fideliter adimplevit, et baptizatus est cum gente sua, regni sui anno
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qd̃ rex alaricus obtinebat.
Et cũ tͣnsiss ligeris alueũ tu¬
ronis ad scĩ martini basilicã
diu̾tit. Qmͣ cũ intͣret inso¬
nuit inchoro uox psallenti¬
um dicens. Precinxisti me do¬

Expanded text:
num, quod rex Alaricus obtinebat. Et cum transisset Ligeris alveum, Turonos ad Sancti Martini basilicam divertit. Quam cum intraret, insonuit in choro vox psallentium dicens: Praecinxisti me, Do
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator auicꝰ intra galliaᷤ ab
exercitu suo spretꝰ ⁊ derelictꝰ
ad italiã remeauit. Et pꝰ pau¬
cos dies honore dignitatis de¬
posito placentinoꝵ ordinat᷑
romanis militib apd̾ rauẽ¬
nam cesar italie ẽ ordinatꝰ.¬

Expanded text:
imperator Avitus, intra Gallias ab exercitu suo spretus et derelictus, ad Italiam remeavit, et post paucos dies, honore dignitatis deposito, Placentinorum ordinatur Romanis militibus apud Ravennam Caesar Italiae est ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
ris noĩe ⁊ officio sacerdotis lemo¬
uiscine ciuitatis corrupto noĩe
sic̃ opinor noĩat᷑ alticiꝰ ⁊hic illũ
eredit᷑ abaptismaas lauacro
suscepisse. Cuiꝰ p̃ciosissimi ꝯfes¬
soris uite seriem partĩ inculto
sermone cõpositã. partĩ uͦ scͥp¬
toꝵ uitio depͣuatã ꝯspiciens
nuꝑ corrigere statui. ⁊ tempꝰ qͦ

Expanded text:
Lemovicinae civitatis, corrupto nomine sicut opinor nominatur Altitius, et hic illum creditur a baptismatis lavacro suscepisse. Cujus pretiosissimi confessoris Vitae seriem, partim in occulto sermone compositam, partim vero scriptorum indicio depravatam conspiciens; nuper corrigere statui,
Abbreviated transcription (Latin):
tã insulã illã ab orientali pl¬
ga usq ad occidentalẽ occu¬
pauit. Tunc oẽ qm̃ ꝑ el agiaua
heresis angloꝵ maculauerat
fidẽ. gallicani ep̃i. germanũ
autisiodorensiũ &e lupũ tre¬
casmnorũ insignes ep̃os ad eos

Expanded text:
 insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecassionorum insignes episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
sulari trabea insignitꝰ ab illa
die consul simul et augustus
meruit appellari. Et in de pa¬
risuis reuersus ꝓtantis hono¬
rib ⁊ beneficiis adeo sibi col¬
latis regalem ibi eccłiam edi¬
ficauit. qͣm scĩs apłis ꝑetro ⁊
paulo consecrari p̃cepit. Pea
uero industria filii sui theo¬
derici lemouicenses. retenos.
cadiuros. aruernos. nec non
et reliqͣs aquitanie gentes
seu ꝓuincias a rhodanis flu¬
uio usq ad ligeris alueũ ⁊ itẽ
apireneis moritib usq ad oc¬
ceanũ totũ uidelicet alarici
regnũ suo copulauit regno.
Amalaricꝰ quoq alarici filiꝰ
ei cessit inuitꝰ. ⁊ ab aqͥtania
in hispaniã migͣuit. Igit᷑ go¬
this arrianis ab aqͥtania pul¬
sis franci catholici ipsam
meliori regula religionis
⁊ fidei continuo repleuer̃t.
his rex clodoneus deo fauente
patratis et longe lateq fran¬
corum regno dilatato obut
anno regni sui tricesimo eta¬
tis uͦ sue qua dragesimo.U.
relinquens qͣtuor filios reg

Expanded text:
sulari trabea indutus, ab illa sulari trabea indutus, ab illa die consul simul et Augustus meruit appellari. Et inde Parisios revertens, pro tantis honoribus et beneficiis a Deo sibi collatis regalem ibidem ecclesiam aedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo consecrari praecepit. Postea vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dilatato, obiit anno regni sui tricesimo, aetatis vero suae quadragesimo quinto, relinquens quatuor filios regni
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑ didisti. Qua uoce audita
letior effectꝰ ⁊ d̾o gr̃as agens
inceptũ tenuit iter. Et cum
fluuiũ cui uingenna nom̃ ẽ.
transire uellet et uadũ non
inueniret eo qd actus plu¬
uiis exundauiss cerua subi
uadum ei ostendit. Dein de
alarico occurrit decimo mi¬
liario ab urbe pictauensi.
Ubi ambo congressi muicẽ
pugnauer̃t. S tandẽ ibidẽ
alaricus confossus occidit᷑
⁊ eiꝰ exercitꝰ huc illuoq disꝑ¬
gitur. Qua patrata uictoria
m illo anno clodoneus burde¬
galis hiemauit. S recedente
hiemali rigore ⁊ succedente
uernali temꝑie tholosam
caprid regni gothorum expe
cut et inde thesauros alari¬
ci aufer ens ad engolismam
ꝓperauit. In cuiꝰ aduentu mu¬
rus urb̾ diuino nutu spon¬
te corruit ⁊ aduenienti re¬
ronicã usq ꝑuenit ad urbẽ.
Ubi dũ fessũ recrearet ex¬
ercitũ suscepit litteras aua¬
stasii imꝑatoris quib illũ
designabat romane reipy¬
blice consulem ⁊ augꝰtũ. Qd̃
gratant̾ suscipiens. statim cõ¬

Expanded text:
, etc. Qua voce audita laetior effectus, et Deo gratias agens inceptum tenuit iter. Et cum fluvium, cui Vigenna nomen est, transire vellet, et vadum non inveniret, eo quod auctus fluvius exunadum ei ostendit. Deinde Alarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi invicem pugnaverunt. Sed tandem Alaricus ibidem confossus occiditur, et ejus exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in illo anno Clodoveus Burdegalis hiemavit, sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali tempore Tolosam caput regni Gothorum petiit, et expugnavit; et inde thesauros Alarici auferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti reronicam pervenit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit litteras Anastasii imperatoris, quibus illum designabat Romanae reipublicae consulem, et Augustum. Quod gratanter suscipiens, statim con
Abbreviated transcription (Latin):
naui. Et de ipsiꝰ scĩ qͥdẽ uirtutib
in ead̾ serie aꝑtissimo sermone
tio illud plane diffinire nolui.
qͦd enidenti testimomo ꝓ ba¬
re ñ possũ. moliꝰ ẽẽ credens¬
illd̃ qd̃ me latet. seu de quib
ambigo d̾o totũ relinquere
quã dubia ꝓ certis ꝓt̾ue de¬
fend̾e. Hoc tam̃ antiqꝰ ille li¬
ber qͥ prefati ꝯfessoris actus
continet. mͥ uidet᷑ in nuere.
Qd̃ circa hoc tẽpꝰ de qͦ nc̃ loqͥm᷑.

Expanded text:
navi. Et de ipsius quidem Sancti virtutibus in eadem serie apertissimo sermone tio illud plane diffiniri nolui, quod evidenti testimonio probare non possum, melius esse credens, quod me latet, seu de quibus ambigo, Deo totum relinquere, quam dubia pro certis proterve defendere. Hoc tamen antiquus ille liber, qui praefati confessoris actus continet, mihi videtur innuere, quod circa hoc tempus, de quo nunc loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
uit annis .xx. trib. Ad hũc
misit hormis. ila uenera¬
bilis papa in urbe regia
chorum dracones nec non
⁊ petrũ notariũ suũ ut ep̃oᷤᷤ
quos anastasius ꝓ catholica
exiliauerat fide ad pprias re¬
uocaret eccłas. Quos om̃s
cũ grandi leticia suscepit
clem̃tissimꝰ imꝑator et re¬
misit honorabilit̃. Post hor¬
misdam aũ ioħs cathedrã
meruit apłicam. Qui ⁊ ip̃e
Et cũ in corinti partib iam ue¬
niss necesse ei fuit ut in iti¬
nere ad sedendũ equus ei re¬
quiri debuisset. Quod illic
qͥdam uir nobilis audiens e¬
quum suꝑ quẽ ꝓ magna mã¬
suetudine eiꝰ conunx seder e
onsueuerat ita ei concessit
ut eo adloca alia ꝑueniente

Expanded text:
vit annis viginti tribus. Ad hunc misit Hormisda venerabilis papa ab urbe regia corum diaconos, necnon et Petrum notarium suum, ut episcopos, quos Anastasius pro catholica exsulare fecerat fide, ad proprias revocaret Ecclesias. Quos omnes cum grandi laetitia suscepit clementissimus imperator, et remisit honorabiliter. Post Hormisdam autem Joannes cathedram ascendit apostolicam. Qui et ipse et, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad lo
Abbreviated transcription (Latin):
gericus in regno successit.
Qͥ pacẽ optimã cũ honorio
ĩꝑatore constituit. & placi¬
diã eiꝰ sororẽ secũ honeste ha¬
bitã ei restituit. honorius
tino comiti desponsauit. &e

Expanded text:
ricus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius tino comiti desponsavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tris auctoritate cõp̾ssus est.
Cõtẽplabat᷑ enĩ de eo qͣntam
uĩ in ulciscendã fidẽ fi delis¬
imꝑator posset exercẽ. qͥ tan¬
tã constantiã ꝓ retinenda qͦn¬
dã miles habuisset. Porro ua

Expanded text:
is auctoritate compressus est. Contemplabatur enim de eo, quantam vim in ulciscenda fide imperator posset exercere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum a
Abbreviated transcription (Latin):
ex cerebrari iussit nullis cͥmi¬
nũ existentib culpis. Cũ gͥ apd̃
londomã sub huiꝰ decreti die
hec congenes ꝑenitorũ licto¬
rũ seuitia innmens ił crmula¬
retur: quidam iuuenes agili¬
tate ꝑnces ad quandã nauiꝰ
alueu̾ celeri remigio pecierut¬
maris sinũ. ꝑmensoq ꝓliri põ
gi sueno cruenta gentis sue
mio dolore᷑ tactus intͥnsecꝰ: asci¬
tis totiꝰ regni sui principib. eun¬
tam reiseriem illis deporat. qͥdq
agendũ consulent diligent᷑ inqͥ

Expanded text:
excerebrari jussit, nullis crimiexcerebrari jussit, nullis criminum existentibus culpis. Dum igitur apud Lundoniam sub hujus decreti die haec congeries peremptorum lictorum saevitia in immensum cumularetur, quidam juvenes agilitate pernices ad quamdam navim alveum celeri remigio maris s Sueno cruenta gentis suae mio dolore tactus intrinsecus, totius regni sui ascitis principibus, cunctam ei seriem illis deponit, quidque agendum cons
Abbreviated transcription (Latin):
ti oux gratanti animo fauẽs
assentientib normãnorũ p̾n¬
cipibus petitam a p̃ano more
tradidit᷑. Celebratisq c̃ mesti¬
mabili honore nuptũs nõ
multo post c̃ iumensis miñib
eos ouantes abire ꝑmisit. Ex¬
duos filios genuit. alannũ u¬
delicet ⁊ eudonẽ qui post eius
etecessũ normanncã patͥam
robustissimo uigore diutius
um in statu suprauttellec
mannie feliertas polleret rex
anglorũ edeluredus regnũ qd
sud magna potentissimora re¬
gũ gła diu floruerat: tanto
nepharie ꝑditionis scelere sui¬
regiminis tempore polluit. ut¬
⁊ pagani tam execrabile nefas
horrendũ iudicarent. ħam da¬
nos ꝑ ome regnũ unanimi eõ¬
tes mortis ꝑiculũ minime sue¬
picantes. subito furore sub u
no ꝑimi. mulieres quop alno
temis terre eẽ defossas. ⁊ fero¬
cissmis cambus concitatis ma¬
millas ab earũ pectorib crude¬
lit̾ extorqueri. Lactantes uero
pueros ad domorũ postes allisos

Expanded text:
ti dux gratanti animo favens, ti dux gratanti animo favens, assentientibus Northmannorum principibus, petitam Christiano more tradidit. Celebratis vero cum inaestimabili honore nuptiis, non multo post eum immensis muneribus eos ovantes abire permisit. Gduos filios genuit, Alannum videlicet et Eudonem, qui post ejus excessum Britannicam patriam robustissimo vigore diutius um in statu supra intellecthmanniae felicitas polleret, Eldredus Anglorum rex regnum quod sub magna potentissimorum regum gloria diu floruerat, tanto nefariae proditionis scelere regiminis sui tempore polluit, ut et pagani tam exsecrabile nefas horrendum judicarent. Nam Danos per omne regnum unanimi contes, mortis periculum minime suspicantes, subito furore sub una die perimi, mulieres quoque alvo tenus terrae esse defossas, et ferocissimis canibus concitatis mamillas ab earum pectoribus crudeliter extorqueri, lactentes vero pueros ad domorum postes allisos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uiri fortissimi bellatores
sed ⁊ femine pugnatͥces robustis¬
simos quosq hostiũ uectib hy¬
driarũ suarũ excelebrantes. a
om̃s. Quib rex auditis suã in¬
sipientiã agnoscens: tristis eru¬
buit. capitulum..
q ⁊ diuiciis cotidie ampliari. ar¬
bitͣtus est sua tutius uallari se¬
q ampliꝰ roborari: sieiꝰ frueretꝰ
amicicia. ⁊ auxllio. Quamobrẽ
consultu suorũ fultus: britan¬
nicos limites penetrans c̃ max¬
ima militũ ambitione illiꝰ appe¬
tiit curiam.Q. ue᷑ dux ut tan¬
tũ decebat uirũ honorifiee ex¬
cipiens: aliquantisꝑ eũ copio¬
so affluentiũ opũ apparatu eũ
dus se aduce tam excellenter
tcͣtari. intra se deliberare ce¬
pit qisi oiꝰ iuingeret᷑ connubio
sororis noiẽ haduis. fortior nec¬
teret᷑ inter eos nodus amoris.
Erat enĩ ħ puella corpore ual¬
de decora moru̾ honestata
gratissima. Unde post pactas
amicicias: eam sibi dari toto
annis u poposcit. Cuiꝰ uolunta¬

Expanded text:
sunt viri fortissimi bellatores, sunt viri fortissimi bellatores, sed et feminae pugnatrices, robustissimos quosque hostium vectibus hydriarum suarum excerebrantes; a milites. » Quibus rex auditis insipientiam suam agnoscens, tristis erubuit. CAPUT V. s et divitiis quotidie ampliari, arbitratus est sua tutius vallari, seque amplius roborari, si ejus frueretur amicitia et auxilio. Quamobrem consultu suorum fultus, Britannicos limites penetrans, cum maxima militum ambitione illius expetiit curiam. Quem dux, ut tantum decebat virum, honorifice suscipiens, aliquantisper cum copioso affluentium opum apparatu eum ut se a duce tam excellenter tractari vidit, intra se deliberare coepit, quia si ejus jungeretur connubio sororis nomine Haduis, fortior inter eos necteretur nodus amoris. Erat enim haec puella corpore valde decora, morum honestate gratissima. Unde post pactos amicitias eam sibi dari toto annisu poposcit. Cujus volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ductis nauib in altũ ueliuolo sul¬
cantes eqͦra uẽto ad litora sare de¬
uoluunt᷑ ꝑmenso maris limbo.
hinc ꝓrumpentes e nauib con¬
tinuo maritima confimia ex¬
iciali uulcano tͣonnt. Qd̃ ut m¬
tu suꝑ eos irruit. tantaq illos
stgͣe deleuit. ut nullus penitus
remaneret. Qui facta post̾is nũ¬
tiaret. Ham umꝰ illoru̾ eursu ninno
fatigatꝰ a longe reseoerat. qͥ indẽs
sociorũ infortunia timore ter¬
ritus corporisq imbecillitatẽ
oblitus ad naues cucurrit qũa¬
tocius. ceterorũ exicia nuntiãs
custodib Qui parit̾ ex om̃ib
ad tres tuciores se conferenteᷤ
intra sinũ maris remigio se
contulerunt. de uita diffiden¬
tes. pansi q uelis in sublimec᷑¬
su citissimo regem suũ expetie¬
runt. uento ad uotũ spirante.
Quos ut uidit ꝓtinꝰ ducẽ ab eiꝰ
exigere cepit. Cui illi. Nos aiut̃¬
serenisseme rex ducẽ minime
uidimꝰ. sed cũ nuiꝰ comitatus
gente ferocissima nr̃o cũ inte¬
ritu dimicauimꝰ. Ubi nõ modo

Expanded text:
ductis in altum navibus, velivolo sulcantes aequora vento, ad littora Sarae devolvuntur permenso maris limbo. Hinc prorumpentes e navibus continuo maritima confinia exitiali Vulcano tradunt. Quod ut Nr eos irruit, tantaque illos strage delevit, ut nullus penitus remaneret, qui facta posteris nuntiaret. Nam unus illorum cursu nimio fatigatus a longe resederat, qui videns sociorum infortunia, timore territus, corporisque imbecillitatem oblitus, ad naves cucurrit quantocius, caeterorum exitia nuntians custodibus. Qui pariter ex omnibus ad res tutiores se conferentes, intra sinum maris remigio se contulerunt, de vita diffidentes. Pansisque velis in sublime, cursu citissimo regem suum expetierunt, vento ad votum spirante. Quos ut vidit, protinus ducem ab eis exigere coepit. At illi resserenissime dux, ducem minime vidimus, sed cum unius comitatus gente ferocissima nostro cum interitu dimicavimus. Ubi non modo
Abbreviated transcription (Latin):
munimen iudelicet normã¬
mei limitis ⁊ domandã tu¬
midi arrogantiã p̃sũptoriᷤ
indeq britanniã ĩ uadens
luculent̾ ꝑactis: cũ p̃da in¬
genti normanmã repetiit.

Expanded text:
munimen videlicet Northmannici limitis, ac domandum tumidi arrogantiam praesumptoris. Inde Britanniam invasit, luculenter peractis, cum praeda ingenti Northmanniam repetiit.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quot ꝑ octonos dies lacͥ¬
marũ riuulis illud eluerit:
uł quot auri muerib acen¬
pius ⁊ d̾o aniabilis adorato
xp̃o cũ int̾noꝵ singultuũ
suspiriis ⁊ ꝑagratis scõꝵ lo¬
cis. felicissimũ conu̾tens iter.
ad nicenã regressus est urbẽ.
In qua correptus ẽ egͥmonia
si generis humani gauden¬
tib angelis diuine uocatio¬
nis iussu in fine occubuit. Ñ¬
enĩ indignũ estimo credere
⁊ penne officio signare. qd
eterno celestis hierusalẽ mo¬
deratori cuiꝰ ⁊ sepulture locũ
interrena ueneratꝰ ẽ. In hꝰ
iue medio labore ad ꝑhenns
cuerit: he beata anima plu¬
rimo iã optimoꝵ oꝑũ splendo¬
re candidata post mũdanis
actib implicata maculas col¬
ligeret: Sepultus est eniã in
bãsilica scẽ marie a suis intͥ
menia ipsiꝰ ciuitatis. regnãte

Expanded text:
 quot per octonos dies lacrymarum rivulis illud eluerit, vel quot auri muneribus accupius et Deo amabilis, adorato Christo cum internorum singultuum suspiriis, et peragratis Sanctorum locis, felicissimum convertens iter, ad Nicaenam regressus est urbem. In qua correptus aegrimonia rsi generis humani, gaudentibus angelis, divinae vocationis jussu in fine occubuit enim indignum aestimo credere et pennae officio signare, quod aeterno coelestis Hierusalem Moderatori, cujus et sepulturae locum in terra veneratus est, in hujus vitae medio labore ad perennicuerit; ne beata anima plurimo jam optimorum operum splendore candidata, post mundanis actibus implicata maculas colligeret. Sepultus est etiam in basilica sanctae Mariae a suis, intra moenia Nicaenae civitatis; regnante
Abbreviated transcription (Latin):
timã etatem subegit. et
dispositis competent̾ reb
ad patrie moderamina con¬
gruentib piũ ualedicens
omĩb cũ suo nobilissimo co¬
mitatu illam scĩssimã ꝑegͥ¬
nationẽ ẽ aggressus. Que uͤ
lingua ut sermo explicabit
elemosinarũ exhibitiones
egenis ab eo cotidie distͥbu

Expanded text:
timam aetatem subegit, et dispositis competenter rebus ad patriae moderamina congruentibus, pium vale dicens omnibus, cum suo nobilissimo comitatu illam sanctissimam peregrinationem est aggressus. Quae vero lingua vel sermo explicabit eleemosynarum exhibitiones egenis ab eo quotidie distribut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ficerent ab eis attentissime
rima detineret᷑ etate puerili
tam̃ de eiꝰ consolatione õs
oppido exhilarati iuxta de¬
cretũ ducis ꝓtinꝰ eũ ꝓmta
unanimitate suũ collauda¬
uere pͥncipem ac dominũ
pangentes illi fidelitatẽ ñ
uiolandis sacͣmentis. Qͥb¬

Expanded text:
erat, ab eis attentissime rima detineretur aetate puerili, tamen de ejus consolatione omnes oppido exhilarati, juxta decretum ducis protinus eum prompta vivacitate suum collaudavere principem ac dominum, pangentes illi fidelitatem non violandis sacramentis.
Abbreviated transcription (Latin):
burcardo rebdidit. ⁊ ꝑditorẽ cũ uxore ꝓpͥa
patibulo uissit suspendi. debitã
tis: cũ benedictione regali ad
hostes fugare normanni terga
uertere nulli Capitulũ xiii.
sis henricus burgundionũ
duxmoritur absꝙ liberis. reb¬
tũ francorũ regem suiducatꝰ
relinquens heredom. Quẽ susci¬
ꝑe burgundionis fastu sipeli¬

Expanded text:
Burchardo, et proditorem cum uxore propria patibulo jussit suspendi, debitam tis, cum benedictione regali ad runt hostes fugare Northmanni, sed terga vertere nulli. CAPUT XV. sis, Henricus Burgundionum dux moritur absque liberis, Robertum Francorum regem sui ducatus relinquens haeredem. Burgundiones eum fastu supe
Abbreviated transcription (Latin):
tumidos p̃suptiue temeritatis
Rex rostus accersito duce r¬
cardo eũ excitu normannorũ
copioso. autisio doruꝰ tamdio ob¬
sedit. donec landricũ cum urbe
obsidib sũptis. suo subiugaret.
dominatui. Inde uero ꝓfectus.
apd̃ aualonũ castrũ ad obsidionẽ
est caft᷑a metatus. Qd̵ eñ tͥbus mẽ¬
sib expugnaret. robore uehem̃ti.
tande᷑ burgundia uastata oppi¬
dani coacti penuria stipendiorũ
consilio ⁊ aurllio ducis illud red¬
rite ꝑactis: rex ꝑ cunta oastella
custodib deputatis. rob̃tũ filiũ

Expanded text:
tumidos praesumptivae temeritatis festinans, accersito duce Richardo cum exercitu Northmannorum copioso, Autisiodorum tandiu obsedit, donec Landricum cum urbe, obsidibus sumptis, suo subjugaret dominatui. Inde vero profectus apud Avalonum castrum ad obsidionem, est castra metatus. Quod cum tribus mensibus expugnaret robore vehementi, tandem Burgundia vastata oppidani coacti penuria stipendiorum, consilio et auxilio ducis illud redrite peractis, rex per cuncta castella custodes deputavit et Robertum fil
Abbreviated transcription (Latin):
composuit. ut omũi dissensio¬
nũ motu sedato. serena eos
seruicio ducis pacta fidelita¬
te supplicẽ omĩno complicansᷤ.
nautas abritannica uexatio¬
ne recedere iussit. Crpit̾ .x.i.
uibus ad liquidũ sopitis
nuto rege duci directi: nũciã¬
tes illũ medietatẽ anglici re¬
gni uelle redde̾ filiis edeluredi
regis. pace rata mansura
indieb suis: eoqd̾ ualida
grauaret᷑ in comoditate
corporali. Idcirco dux ĩter¬
missa nauali expeditõne
distulit inceptũ. pͥus cupi¬
ens ab hierosolimis redire.
ꝙ diu optauerat deuotis¬
simo animo. Nã ꝑpendens
hanc uitam ꝓdigã fore ⁊
labilẽ u̾baq dominica pio
atq felici uolutans corde
diuitib loquentia. ue uob̾
fieri quã gehennalib ignib
matib sui ducatus. uelle se

Expanded text:
composuit, ut omni dissensionum motu sedato, serena concordia eos servitio ducis pacta fidelitate supplicem omnino complicaret. et nautas a Britannica vexatione recedere jussit. CAPUT XII. uibus ad liquidum sopitis,nuto rege directi, nuntiantes illum medietatem Anglici regni velle reddere filiis Edelredi regis, pace rata in diebus suis, eo quod valida gravaretur incommoditate corporali. Idcirco dux, intermissa navali expeditione, distulit incoeptum, prius cupiens ab Hierosolymis redire, quod diu optaverat devotissimo animo. Nam perpendens hanc vitam prodigam fore et labilem, verbaque Dominica pio atque felici corde volutans, divitibus loquentia: Vae vobis, fieri quam gehennalibus ignibus mat
Abbreviated transcription (Latin):
reduuardũ atq aluredum ñ
longo post patriam repetes
ricardo eoꝵ auuncło nittͥen¬
dos reliquit. Illi enĩ iutra
normãnoꝵ ducũ aulã educa¬
ti: tanto honore sũt habiti
ut sũmi nexii amoris tanꝙͣ
fr̃s sibi eos adoptaret. Quoꝵ
duiturno compassus exulatui
missis legatis rogi chunuto
eoꝵ ext̾minio illis parceret
⁊ sua eis uł sero ꝓ sui obtentu¬

Expanded text:
Edwardum et Aluredum, non longe post patriam repetens, Richardo eorum avunculo nutriendos reliquit. Ili enim intra Northmannorum ducum aulam educati, tanto honore a duce sunt habiti, ut summi nexus amoris tanquam fratres eos adoptaret sibi. Quorum diuturno compassus exsulatui, missis legatis, mandavit Chunuto eorum exterminio illis parceret, et sua eis vel sero
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio ac peticioni uir sũ¬
me beniuolentie cõgratullãti
pacis osculo inpͥstinã concordiã
continuo redire ꝑsuasit. Sie lia¬
bis comp̾ssis. ulteriꝰ in pace ⁊
amore osuo decunt ꝑfiiterũt Ip̃e
uͦ dux demositis rebelliũ rebus
cũ incolumi exercitu ĩ normã¬
niã regredit᷑. Qua tempestate.
ex et enĩ hemricus patre
rob̾to uiuente francoꝵ re¬
gno potitꝰ. tanto postmodũ a
matre constantia nou̾eali hodi
o affectus. ut conspirantib
adu̾sus eũ comitib a regali fa

Expanded text:
Desiderio ejus ac petitioni vir summae benevolentiae congratulanti pacis osculo in pristinam concordiam continuo redire persuasit. Sic litibus compressis, ulterius in pace et amore quo decuit perstiterunt. Ipse vero dux, demolitis rebellium rebus, cum incolumi exercitu in Northmanniam regreditur. Qua tempestate ex enim Henricus patre Roberto vivente Francorum regno potitus, tanto postmodum a matre Constantia novercali odio est affectus, ut, conspirantibus adversus eum comitibus, a regali fas
Abbreviated transcription (Latin):
uersutia doli ibroicũ castrũ
clam armis alimoniisq suffi¬
eient̾ muniuit. Et custodibus
poi̾tis franciam ecus adiit.
ut inde milites conduceret.
eipare. contctis normannoꝵ
copiis idem castellũ p̾occupauit
obsidione clausa egrediendi¬
ab eo siue ingrediendi omnib facultatt
a cuuiꝰ ingressu cũ se hugo u¬
deret obfcrusũ sollicitꝰ de suis
intra ilb̾conelis libertatẽ
abeundi ꝑ legatos a duce peci¬
it. neos in de ꝓtinꝰ abegit᷑
Ipse quoq cũ eis quos expe¬
tierat. dutuls extorris ꝑ mã¬
dibus amotis idẽ in deditio du¬
nitũ suscepit: Cap̃

Expanded text:
 Ibrilicum castrum clam armis et alimoniis sufficienter munivit. Deinde custodes posuit, et Franciam ocius adiit, ut inde milites conduceret qcipare, contractis Northmannorum copiis idem castellum praeoccupavit obsidione, clausa egrediendab eo sive ingrediendi omnibus facultate. A cujus ingressu cum se Hugo videret extrusum, sollicitus de suis intra illud conclusis, libertatem abeundi per legatos a duce petiit et eos inde protinus abegit. Ipse quoque cum suis, quos expetierat, diutius extorris permancastello amotis, idem in deditione munit
Abbreviated transcription (Latin):
pia regasi robertũ francoꝵ¬
nobilis puelle amplexib cepit
frui. affractate fretus regali.
patrẽ a ꝓpͥo solo pepulit. Elã¬
drensib ab eiꝰ fidelitate auul¬
sis. Qui in decenter a siis
destitutꝰ normannoꝵ ducẽ fe¬
stinant̾ agredit᷑ suffragiũ
adu̾sus fiũ postulaturus.
Cuiꝰ calamitatẽ dux miseratꝰ
contractis militũ uirib uelut
flandoniã ẽ adorsus illam ex¬
t̾minãs. flãmis exiciabilibus
ꝑgrediensq ad castrũ qd̾cioca
uõcabatur. confestĩ illud sub¬
consistentibrs. uidentes autẽ
reliquu ꝓceres ⁊ ⁊ simila patifor¬
midant᷑es relicto filio ad patrẽ

Expanded text:
a regali, Robertum regem Franconobilis puellae amplexibus coepit frui, affinitate fretus regali, patrem a proprio solo pepulit, Flandrensibus ab ejus fidelitate avulsis. Qui indecenter a suis destitutus, Northmannorum ducem festinanter aggreditur, suffragium adversus filium postulaturus.i calamitatem miseratus, contractis militum viribus velut Flandoniam est aggressus, illam exterminans flammis exitialibus. Progrediens itaque ad castrum quod Cioca vocabatur, confestim illud subconsistebant combussit. Videntes autem reliqui proceres, et similia pati formidantes, relicto filio ad patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dux. licet ficte satis¬
facienti non modo etnta
indulsit. uerũ etiã reodi¬
to ei oppido festinus a loco
secessit. Wilłmꝰ enĩ dirũ
angusto sub pectore uirꝰ
efflans: paulisꝑ a mantfe¬
sto ꝑfidie motu se suspẽ¬
dit. sed nõ multo post ite¬
ad tantã controuersiã.
ĩcanduit. ut intrepida c̃
audatia filios suos fuleonẽ
dirigeret: qui direptionibus
normanuã isexarent. Quib

Expanded text:
i, licet ficte, satisfacienti non modo cuncta indulsit, verum etiam reddito ei oppido festinus a loco secessit. Willelmus enim dirum angusto sub pectore virus efflans, paulisper a manifesto perfidiae motu se suspendit; sed non multo post ad tantam controversiam incanduit, ut intrepida cum audacia filios suos Fulconem dirigeret, qui direptionibus Northmanniam vexarent. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
liminatis deniq a se tociꝰ
litis incentorib ⁊ subactis
pauei aniiis liberalib sapientũ
cepit tͣctatib uti ⁊ sollerti indu¬
stria ad sũmi honoris increm̃ta
pollentissime ꝓuehi. Iam eiꝰ ꝓbos
mores ⁊ pacificos actus laudũ
fauoribus bonorũ plurimi ce¬
perunt efferre. imꝑborũ ei
castro alentio qd̾ beneficii
tenebat iure. a seruiminis
iugo ꝑtinate̾ ceruicẽ te¬
mere supta rebellione nisꝰ
est extorquere. ad cuiꝰ atro¬
cem insolentiã ꝓꝑe conte¬
rendam adueniens dux c̃
militarib turmis tamdiu
eũ intra nuitionẽ tante
p̃sup̃tionis adiutricẽ cõclu¬
tit. donec eiꝰ elementiã ex¬

Expanded text:
liminatis denique a se totius litis incentoribus et subactis paci animis liberalibus, sapientum coepit tractatibus uti et solerti industria ad summi honoris incrementa pollentissime provehi. Jam probos ejus mores et pacificos actus laudum favoribus bonorum plurimi coeperunt efferre, improborum vcastro Alentio, quod beneficii tenebat jure, a serviminis jugo pertinacem cervicem temere sumpta rebellione nisus est extorquere. Ad cujus atrocem insolentiam propere conterendam adveniens dux cum militaribus turmis, tandiu eum intra munitionem tantae praesumptionis adjutricem conclusit, donec e
Abbreviated transcription (Latin):
Actenus clarissimis p̃ce¬
dentiũ normannorũ ducũ
gestis iuelimato stili nitore in
ꝓpatulũ exp̃ssis: consequens
nasii opportimũ optineat loc̃
statõnu. Quorũ actus partiꝰ
ꝓut tenuitas dictaminis sub¬
peditanerit. ꝓpagare decreui¬
mus. Igit᷑ ricardus iuuenis in
ducatu suꝑstes genitoris licet
panlisꝑ suꝑuixerit. sicut inuo¬
armis bellicis ualde idoneus
totus tñ fuit fide catholicus
⁊ cirea d̾i cultores benignꝰ. ac
mansuetꝰ. equo libramine mi¬
litares t᷑mas moderans pace gau¬
deus fru continua. Capit̃ ds¬
pacis ꝑfidꝰ hostis nõ duutiꝰ
passus ẽ illũ letari quorũdã
u̾sutia maliuolorũ frrm suũ
robtũ adu̾sus eũ cõcitans ad re¬
bellandũ. Is enĩ post bieniũ
ꝯtempto eiꝰ dominio. intͣ fali¬
se castrũ c̃ suis satellitib se
rentis frĩs temerarlos conatꝰ
festine dux cupiens refrenare
⁊ ad obremꝑandũ debite sub¬
iectioni reuocare: cũ hostiũ mł¬
titudine infra castri ambitũ¬

Expanded text:
actenus clarissimis praecedentium Northmannorum ducum gestis inelimato styli nitore in propatulum expressis, consequens io gymnasii opportunum obtineant locum stationis. Quorum actus partim titiae, prout tenuitas dictaminis suppeditaverit, propalare decrevimus. Igitur Richardus juvenis in ducatu superstes genitoris, licet paulisper supervixerit, sicut in voarmis bellicis valde idoneus, totus tamen fide fuit catholicus et circa Dei cultores benignus ac mansuetus, aequo libramine militares turmas moderans, pace gaudens frui continua. CAPUT perfidus hostis non diutius passus est illum laetari, quorumdam versutia malevolorum fratrem suum Robertum adversus eum concitans ad rebellandum. Is enim post biennium, contempto ejus dominio, intra Falesiae castrum cum suis satellitibus se rentis fratris temerarios conatus festine cupiens refrenare, ac ad obtemperandum debitae subjectioni revocare, cum hostium multitudine infra castri ambit
Abbreviated transcription (Latin):
ui pͥncipatus culmrne ⁊ reg
comitatus ab omib subrogatꝰ.
Qui quaniuis cuca rebelles
feroeior fuerit morib beniuo¬
lis tũ extitit lenis ⁊ benignꝰ
ergaq dei cultũ pius ac deuo¬
tus. Quãobrem dutine pacis
oblectamento semꝑ meruit frui
p̾ter id qd̾ pͣuorũ consultu spõte
sibi delegit. Unde inprimor¬
dũs suorũ actuũ suspectũ ha¬
bens rob̃tũ archip̾sulẽ hosti¬
li obsidione ebroicam girauit
ea secedendi robertũ franco
astutia ⁊ ꝑpendens se inconsul

Expanded text:
ni principatus culmine, et rearchiae comitatus ab omnibus subrogatur. Qui quamvis circa rebelles fuerit ferocior moribus, benevolis tamen exstitit lenis et benignus, et erga Dei cultum pius ac devotus. Quamobrem diutinae pacis oblectamento semper meruit frui, praeter id quod pravorum consultu sponte sibi delegit. Unde in primordiis suorum actuum suspectum habens Robertum archipraesulem, hostili obsidione Ebroicam gyravituea secedendi, Robertum regem astuti
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ fit om̃ib intolerabilis luc¬
tus. lugubre quipe lamenta¬
bant᷑ monachi. atoꝵ elerici. ꝓ
lugebant qͦq cat̾ue egenoru̾
ꝑ cõpeta oppidi ꝓ destitutione
sui consolatoris atoꝵ patromi
houissime autẽ ascitũ ricardũ
suũ filiũ consultu sapientũ
lesimo uicesimo sextoꝰ abmcar¬
natõne dnĩ hominẽ exiuit.
uiã ingrediens imiu̾se carnis
regnante eodem ihũ xp̃o in
deitate pat̾ne maiestatis .⁊ in
imitate sp̃us scĩ ꝑ omĩa seła se

Expanded text:
domus fit omnibus intolerabilis luctus. Lugubre quippe lamentabantur monachi et clerici, pro Lugebant quoque catervae egenorum per compita oppidi, pro destitutione sui consolatoris et patroni. Novissime autem ascitum Richardum filium suum consultu sapientum lesimo vicesimo sexto anno ab incarnatione Domini hominem exivit, viam ingrediens universae carnis, regnante eodem Jesu Christo in Deitate paternae Majestatis et in unitate Spiritus sancti, per omnia sae
Abbreviated transcription (Latin):
regis francorũ roberti curiã
moraret᷑: qͥdam eiꝰ miles noĩe
uualt᷑ius muni̾b ceeatus illłd
ei dolo supripuit. odoniq comiti
festinato mandauit. quatmꝰ
eastrũ desereret sponte ꝙ si¬
biusurparat iniuste. Sed ille
loci fisus munimine. ob decur¬
rentis in giro alueu̾ seqͣne re¬
ferentib legatis regi respõdit.
illud urta comite se nulli u̾ꝗͣ
redd̾e. hiis rex eppido exacer¬
batus u̾bis ricardũ normãnoꝵ
dueẽ ad colloquiũ accersinit.
eiq sui ruboras dedecꝰ deposu¬
it. orans gratissimã eiꝰ fidelita¬
gato mire multitudiuis ex̾citu
quãtociꝰ milidiurũ uenit illud¬
q ex una fluminis ꝑte obse¬
dit. ⁊ rex ex altera cũ suis. ab
lidunenses tantam uĩ hostiũ
se non posse tolerare. disftͣcto du¬
ci tumido rebellatore portas re¬
pente aꝑuft. euͦq cũ suis intro¬
ducunt. Quoruͦ dux parcens mul¬
titudini tͣoitorẽ ꝓtims regide¬
stinauit. mandans ut milites
dirigeret. qui castrũ in sua fi

Expanded text:
 curiam moraretur, quidam ejus miles nomine Walterius muneribus caecatus, illud ei dolo subripuit et Odoni comiti festinato mandavit quatenus castrum desereret sponte, quod sibi usurparet injuste. Sed ille loci fisus munimine, ob decurrentis in gyro alveum Sequanae, referentibus legatis regi respondit, illud vita comite se nulli unquam reddere. His rex oppido exacerbatus verbis, Richardum Nortmannorum ducem ad colloquium accersivit, eique ruboris sui dedecus deposuit, orans gratissimam ejus fidelitagato mirae multitudinis exercitu, quantocius Milidunum venit, et illud ex una fluminis parte obsedit, lidunenses tantam vim hostium se non posse tolerare, distracto duci tumido rebellatore portas repente aperiunt, eumque cum suis introducunt. Dux vero parcens multitudini, traditorem protinus regi destinavit, mandans ut milites dirigeret; qui castrum reddi
Abbreviated transcription (Latin):
Dita indulta remaldnꝰ reddidit.
⁊ obsidib datis apd̃ rotogũ ex
hoc se fore satiffacturũ iure¬
iurando duci ricardo spopõdit
Quib ad uotũ ꝑactis: ricardꝰ
suis Capitulum xd¬

Expanded text:
a indulta Rainaldum reddidit, et, obsidionibus datis, apud Rothomagum ex hoc se fore satisfacturum jurejurando duci Richardo spopondit. Quibus ad votum peractis, Richardus suis. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
ognita quoq mirandoꝵ oꝑũ
ducis opinione ramaldus tns
caone flniuuͦ burgundionũ eo¬
mes missis legatis fiiam noĩe
adelit sibim coniugiũ expetut.
Qam impetͣtam a pat̾na domo
auferens: inbrrgindiã cũ mag¬
no honore indrxxit. sncos thoro
apͦiana lege sociauit. Qͥ longo pͦ
obortis liciũ fomentis a quodã
cabilonensi comite nomine hu¬
gone dolo captꝰ sub dire custo¬
die ergastulo de truditur. cõpe¬
dib ꝙ grauissimis artat᷑. Cuiꝰ in¬
cõpetentẽ anxietatẽ dux ut ag¬
nouit: ilico hugoni expedite ie¬
gatos direrit: mandans quals¬
nus absq difficultate dilatõmus
generuꝰ suũ ꝓ amore suo sine¬
ret liberũ abire. Qua legatẽ¬

Expanded text:
ognita quoque mirandorum operum ducis opinione, Rainaldus trans Saonae fluvium Burgundionum comes, missis legatis, filiam ejus nomine Adheliz in conjugium sibi expetivit. Quam impetratam a paterna domo auferens, in Burgundiam cum magno honore induxit, suoque toro christiana lege sociavit. Sed longe post obortis litium fomentis, ipse a quodam Cabilonensi comite nomine Hugone dolo capitur et sub dirae custodiae ergastulo detruditur, compedibusque gravissimis artatur. Cujus incompetentem anxietatem dux ut agnovit, illico Hugoni expedite legatos direxit, mandans ut absque difficultate dilationis generum suum pro amore suo sineret liberum abire. Legatio
Abbreviated transcription (Latin):
gatos infectis rebus nichil
letũ portantes remisit. łuẽ
dux uehementissimi rubore
ris in anchoris armis homini¬
bus hominibq robustissimis
diligent̾ instructam. stare apd̾
fiscannũ inlitore ponti fecit.
Inde quoq signo dato uelisq
in sublime dãtis. nimia tempe¬
state acti ad insulã que uocat᷑
Gersui cũ magno ꝑicilo pelagi
demũ sut̃ deuoluti. Quod puto
ita factũ ee̾ dõ anctore ꝓ eduu¬
ardo rege quẽ disponebat in
futuro regnare sine sangui¬
nis effusione. ubi dũ longo de¬
tinerent᷑ tempore uento adu̾¬
so diutits flante dux efferatis
animis incrudeli cruciabatur
merore. ħ oiuissime uidens se
nullo modo posse tranfretare.
giratis nauiũ ꝓris apd̾ scĩ mi¬
chaelis montẽ remeato limbo
maris quantotiꝰ fũt appiasi:
XIꝰ
incendiis ⁊ p̾dis britanniã di¬
rexit. Ipse uero contracto ex̾¬
citu equestri: parabat ab alt̾a
parte eam aggredi. Consid̾anꝰ
utͥusq auunculũ normãnoꝵ
uidelicet archip̾sulẽ ad se mã¬

Expanded text:
gatos, infectis rebus, nihil laetum portantes remisit. Tunc dux vehementissimi furoris rubore tium in anchoris, armis hominibusque robustissimis diligenter instructam, stare apud Fiscanum in littore ponti fecit. Inde quoque signo dato, et velis in sublime pansis, nimia tempestate acti ad insulam quae Gersus vocatur, cum magno periculo pelagi domum sunt devoluti. Quod puto ita factum esse, Deo auctore, pro Edwardo rege, quem disponebat in futuro regnare sine sanguinis effusione. Ubi dum longo detinerentur tempore, vento adverso diutius flante, dux efferatis animis incredibili cruciabatur moerore. Novissime autem videns se nullo modo posse transfretare, gyratis navium proris, apud Sancti Michaelis montem remeato limbo maris quantocius sunt appulsi. XI. incendiis et praediis Britanniam direxit. Ipse vero, contracto exercitu equestri, parabat ex altera parte eam aggredi. Alannus itautriusque avunculum, Northmannorum videlicet archipraesulem, ad se man
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ armis patruo suo malgeno
comaiti corbuliensi destina¬
uit. mandans ut siuis inpti¬
bus om̃s incendiis ac tormẽ¬
tis affligeret. quos ab erus
fidelitate desiꝑe uideret. Ip̃e
uͦ ꝑcinta sue ditõnis castella
frantiae cont̾mina ualidissimã
tib crebris tandiu rebelles
uolent̾ oppugnaut. dopes
ceruicibus plexis ⁊ sus oiĩt¬
bus consũptis coacti recõtili¬

Expanded text:
m, patruo suo Malgerio comiti Corbuliensi destinavit, mandans ut suis in partibus omnes incendiis ac tormentis affligeret, quos ab ejus fidelitate deficere videret. Ipse vero per cuncta suae ditionis castella Franciae contermina militum validissimum tibus crebris tandiu rebelles violenter oppugnavit, donec cervicibus plexis et suis omnibus consumptis, coacti
Abbreviated transcription (Latin):
orro dux de suecessione
plic sollicitꝰ. goisfredũ bͥ¬
tamnoꝵ comitẽ quandã habe¬
re sororem nomine iudith
andiens: corpore admodũ
elegantẽ om̃io morũ hone¬
state pollentem. hac ꝑ lega
omͦib q̃ ad tantũ negotiũ
erant congrua p̾paratis: cã
illi dedut̃ us q ad limina arcã¬
geli michaelis. Ubi dux illam
lios genuit. ricardũ siquidẽ
fiscannũ monachia uellere in
adlescentia functũ. Totidẽos
filias quarũ una noĩe adelir rai¬
naldo brirgundionũ comtti nup¬
ꝓcreauit. Altera baldruno flan¬
drensi. Tereia iam ad ulta obiit
uirgo. porro goisfridus eo¬
mes longo post orationis ꝑ ob¬
tentu romã ꝓficiscens: to̾tã
britanmã cu duobus filiis alan¬
no uidelicet atos eudone. reli¬
quit sub ducis aduocatu. Qui
ꝑagratis scõrũ locis in repatan¬
dͥo p̃uentus morte diẽ obut¬

Expanded text:
rdus de successione prolis sollicitus, Goiffredum Britannorum comitem quamdam habere sororem nomine Judith audiens, corpore admodum elegantem, omnique morum honestate pollentem, hanc per leomnibus quae ad tantum negotium erant congrua praeparatis, eam illi deduxit usque ad limina archangeli Michaelis. Ibi dux illam lios genuit, Richardum siquidem, Fiscannum monachili vellere in adolescentia functum: Totidemque filias, quarum una nomine Adeliz Rainaldo Burgundionum comiti nupprocreavit; altera Balduino Flandrensi; tertia jam adulta obiit virgo. Porro Goiffredus comes longo post orationis pro obtentu Romam proficiscens, totam Britanniam cum duobus filiis, Alanno videlicet ac Eudone, reliquit sub ducis advocatu. Qui peragratis sanctorum locis, in repatriando praeventus morte diem ob
Abbreviated transcription (Latin):
relatũ duci fuisset: ꝓtmꝰ ricar¬
dofilio suo imꝑauit᷑: ut coacto
inimũ normannor exercitu
burgimdiã adiret. suãq muni¬
riã de fimesto totis insibus iuũ¬
dicaret. Que uissa adolescens li¬

Expanded text:
relatum duci fuisset, protinus Richardo filio suo imperavit ut, coacto in unum Northmannorum exercitu, Burgundiam adiret, suamque injuriam de funesto totis nisibus vindicaret. Adolescens