comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apud gentiles apłi p̃dicationis utant᷑
exordio. in cornelii centurionis histo¬
ria. ⁊ insermone apłi pauli achenis
habito. doceberis. rouidebam dñm
coram me semꝑ: qm̃ a dextris ẽ mͥ ne
cõmouear. ⁊cet̾a. Ueniens inquit in
ea que tͣnseunt. ñ abstuli ocłm ab eo
qͥ semꝑ manet: hoc ꝓuidens ut eopost
temꝑalia ꝑacta recurrerem. qm̃ fauer
mͥ ut stabiliter in eo ꝑmaneam. Et ħ
qd̾ peccatum ñ feci. nec inuentus est
dolus in ore meo: ñ humanitati set
diuinitati asscribam. Propt̃ hoc et
in cogitationib meis iocunditas. ⁊ u
uerbis exultatio. ꝓpter resurrectionem
scilicet: qr ꝑ eam liberatus ẽ mundus.
Insuꝑ ⁊ caromea ñ desiciet in interitũ.
s in spe resurrectionis obdormiet. Qm̃
neq animam meã in inferis possiden¬
dam dabis. neq scĩficatum corpus ꝑ qd̾
yalii scĩficandi sunt. corrumpi patieris.
cendenti in celis dabis delectationes in

Expanded text:
apud gentiles apostoli praedicationis utantur apud gentiles apostoli praedicationis utantur exordio, in Cornelii centurionis historia, et in sermone apostoli Pauli Athenis habito doceberis. Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Veniens, inquit, in ea quae transeat, non abstuli oculum ab eo qui semper manet, hoc providens, ut in eum post temporalia peracta recurrerem, quoniam favet mihi, ut stabiliter in eo permaneam, et hoc quod peccatum non feci, nec inventus est dolus in ore meo , non humanitati, sed divinitati asin cogitationibus meis jucunditas, et in verbis exsultatio, propter resurrectionem scilicet quia per eam liberatus est mundus, insuper et caro mea non deficiet in interitum, sed in spe resurrectionis obdormiet, quoniam neque animam meam inferis possidendam dabis, neque sanctificatum corpus per quod et alii sanctificandi sunt corrumpi patieris; cendenti in coelis dabis delectationes in
Abbreviated transcription (Latin):
eum ⁊ oꝑatus est iusticiã acceptus est
illi. ħ̾m natarenum uirũ approbatũ
a deo. ⁊ cetera usq affligentes int̾emis¬
tis. Quasi doctus magister pͥris incre¬
bulos cõmiseratus aminonet. ut iusto
timore cõpunctis. consiliũ salutis post¬
modũ oportunius impendat. Et qͥa
scientib legem loquitur. ipsum xp̃m
tamen hunc pͥus auctorirate sua dei
filrum nominat. s uirum ꝓbatũ. uirũ
iustũ. uirũ a mortius suscitatũ. ñ usita¬
ta cum ceteris. atq cõmuni resurrectio¬
ne. idẽ in finẽ scłi dilata. s tercia die ce¬
lebrata. ut singłaris ⁊ głose resurresti¬
onis assertio testimoniũ eterne diuini¬
tatis acquireret. Cũ enĩ ceteroꝵ corꝑa
corruptionem ꝓbaret subisse post mor¬
tem. hunc utiq de quo dr̃. nec dabis
scm̃ tuũ uidere corruptionẽ: compro¬
bat humane fragilitatis expertem.
Probat etiam humane condicionis me¬
rita suꝑgressum: ⁊ ideo magis deo qm
hominib conferendum. Quali uero

Expanded text:
 justitiam, acceptus est illi . esum Nazarenum virum approbatum a Deo, et caetera usque Affligentes interemistis. Quasi doctus magister prius incredulos, quos miseratur admonet, ut justo timore compunctis consilium salutis postmodum opportunius impendant. Et quia legem scientibus loquitur, ipsum Christamen hunc prius auctoritate sua Dei filium nominat, sed virum probatum, virum justum, virum a mortuis suscitatum, non usitata cum caeteris atque communi resurrectione, id est, in finem saeculi dilata, sed tertia die celebrata, ut singularis gloriosae resurrectionis assertio testimonium aeternae divinitatis acquireret. Cum enim caeterorum corpora corruptionem probaret subisse post mortem, hunc utique de quo dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem , comprobat humanae fragilitatis expertem, probat etiam humanae conditionis merita supergressum, et ideo magis Deo quam hominibus conferendum. Quali vero
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem cum discipłis conu̾sat᷑
ẽ. conresurgentẽ xp̃o ꝑegrinationis
huiꝰ designant eccłiam: ita dies quin
temꝑalis denario remunerabit᷑ et̃no.
congruent expͥmit. Nam ⁊ ipse nu¬
merus quadragenariꝰ equalib suis
partib computatus. addit amplius
ipsum denarium. ⁊ facit qͥnquagin¬
ta. Quadragenar ii quiipe numeri
dimidiũ est uiginti: quarta pars de¬
cem. qͥnta: octo. octaua: quinq deci¬
ma quattuor.ui. gesima: duo. qͣdra¬
gesima: unum. Uiginti au ⁊ decem io
ginta faciunt. Cuiꝰ compoti facillime
patet figura. quo p̾sens conflictus gau-¬
dium nob̃ iubelei quasi latent̃ generat
sempiternũ: apło dicente. Qd̃ enĩ in p̃¬
senti mom̃taneum ẽ ⁊ leue tͥbuilatio¬
nis nr̃e supra modũ in sullimitate e

Expanded text:
resurrectionem cum discipulis conversatus resurrectionem cum discipulis conversatus est, conresurgentem Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinqtemporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, et facit quinquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, quadragesima unum. Viginti autem, et decem, et aginta faciunt. Cujus computi facillime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum in
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ querendũ fuisse sacerdotem.
donec ueniret cui repositũ erat. qui
ñ in bostiarũ cruore. s ꝑ ꝓprtũ san¬
guinem introiuit semel in scã: et̾na
redemptione inuenta. Curiꝰ hostia tẽ¬
pore pasche immolata. s die penteco¬
stes sp̃u sc̃o in igne apparente. uere
cõsummata ẽ. Ueteris enĩ erat consy¬
etudinis acceptas dõ uictimas celesti igne
consummari. Donec gͦ ueritas compleret᷑
figuram licuit exerceri. Unde est qd̾ ma¬
thias qui ante pence costen ordinat᷑. sorte
querit᷑. septem uͦ diaconi qui post ea ne¬
necessitate aliqua comptilsi dm̃ putent
sortib exemplo apłoꝵ ẽẽ consulendum.
uideant hoc ipsos apłos ñ nͥ collecto fra¬
trum ceru. ⁊ ꝑrecib ad dm̃ fusis egisse
culo. quod suꝑius ascendisse narrant᷑.
Quicũq enĩ spũ scõ adimpleri deside¬
rant. carnis domiciliũ necesse ẽ men-¬
tis contemplatione tnscendant. Sicut
aũ quadraginta dies quib dñs post

Expanded text:
semper quaerendum fuisse sacerdotem, semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non in hostiarum cruore, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nenecessitate aliqua compulsi Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hoc ipsos apostolos non nisi collecto fratrum coetu et precibus ad Deum fusis egisseculo quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est, mentis contemplatione transcendant. Sicut autem quadraginta dies, quibus Dominus post
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ in eodem centesimo octauo ꝑso. ex¬
ceptis his u̾sicuł triginta sint male¬
dictiones in iudam scariothen illate.
iuxta numerũ argenteoꝵ quib dnm
uendere ñ timuit. Quarũ pͥma hec ẽ.
Constitue siꝑ eũ peccatorem. Extrema
uͦ hec. Et oꝑiant᷑ sicut diploide confusio¬
ne sua. Ioseph qui uocabat᷑ barsabas qͥ
cognominatꝰ est uistus: ⁊ mathiam. Bar¬
salba filiꝰ quietis: mathias dĩ paruis in¬
terprecat᷑. De quo arator. Oquantũ in
quit distant humana suꝑnis iudicus.
parui merito tnͣscendit᷑ ille. qui laude
hominũ iustus erat. Et deder unt sor¬
tes eis. ⁊ cet̾a. Non hoc exemplo. uł qd̾
ionas ꝓpħa sorte dep̃hensus sit indiffe-¬
bi gentiles uiri temptati. coacti aucto¬
rem ꝑiculi sorte querebant: ⁊ hic mathi¬
as sorte legte᷑. ne apłi electio mandato di¬
screpare ueteris legis iuderet᷑ ubi sũ¬
mus sacerdos sorte queri iubebat᷑. sic̃
batur. ut in typo figuraret᷑. uerum

Expanded text:
quod in eodem centesimo octavo psalmo, exquod in eodem centesimo octavo psalmo, exceptis his versiculis, triginta sint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quibus Dominum vendere non timuit. Quarum prima haec est: Constitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confusione sua. Joseph qui vocatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam. Barsabas filius quietis, Matthias Dei parvus interpretatur. De quo Arator: . . . . . . O quantum distant humana supernis Judiciis? Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indiffeet gentiles viri, tempestate coacti, auctorem periculi sorte quaerebant, et hic Matthias sorte eligitur, ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut batur, ut typo figuraretur, verum
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ enĩ uellet beatus petrꝰ ⁊ ude ab¬
iectionẽ ⁊ electionem matbie testimo¬
nus astruere ꝓpħicis: iunxit testimo¬
nium qd̃ de xp̃atu mathie spetialiter
⁊ illud qd̾ de iudeoꝵ in quoꝵ numero
etiam uidas erat abiectione. generalit᷑
positum erat. qd̾ a nescio quo pͥmum
imꝑito emendatore centesimo octauo
ps̃o additum ẽ. Qui cũ uideret hos
uersus par icer a beato petro positos.
suũ psalteriũ parit ñ habuisse. puca¬
re cepit falsatum se habere codicem:
⁊ qd̾ ñ habuerat suꝑadicere p̃sumpsit.
Codemmͦ t̾cio decimo ps̃o de epła pap¬
li ad romanos octo u̾sus. qd̃ ipse de diu̾¬
sis ꝑsalmis. ⁊ ysaia ꝓph̃a contexerat:
adiecti sunt. Quoꝵ pͥmus ẽ sepul¬
chrum patens ẽ guttur eoꝵ: ultimꝰ
ñ est timor di ante ocłos eoꝵ. ħ enĩ
que dixi. ñ solum hebraica ueritas:
emendatior septuaginta interp̃tum
editio. uerũ aꝑta qͦq ratio comꝓbat.

Expanded text:
Dum enim vellet beatus Petrus et Judae abDum enim vellet beatus Petrus et Judae abjectionem et electionem Matthiae testimoniis astruere propheticis, junxit testimonium quod episcopatu Matthiae specialiter, et illud quod de Judaeorum, in quorum numero etiam Judas erat, abjectione generaliter positum erat. Quod nescio a quo primum imperito emendatore centesimo octavo psalmo additum est. Qui cum videret hos versiculos pariter a beato Petro positos, suum Psalterium pariter non habuisse, putare coepit falsatum se habere Codicem, et quod non habuerat, superadjicere praesumpsit. Eodem modo tertio decimo psalmo de Epistola Pauli ad Romanos, octo versus quos ipse de universis psalmis et Isaia propheta contexerat adjecti sunt. Quorum primus est: Sepulcrum patens est guttur eorum. Ultimus: Non est timor Dei ante oculos eorum. Haec enim quae dixi, non solum Hebraica veritas, et emendatior septuaginta Interpretum Editio, verum aperta quoque ratio comprobat,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ille humanitatẽ xp̃i. iste diuinitatẽ
extinguere moliebatur: ambo sic̃ sensy
inanes uixerant. sic qͦq uentre uacui
ꝑirent. Eiat habitatio eiꝰ deserca.⁊
non sie qui habitet in ea: ⁊ episcopatũ
eiꝰ accipiat alter. Plani quidem sunt isti
u̾siculi. ⁊ palam beato petro interpre¬
tante expositi. Quia ⁊ iudas meritam
p̾uaricationis sue penam excepit: abi¬
ensq in locũ suũ: gehennam uidelicet
infernalem. cõmunẽ humane conũ¬
sationis habitationẽ. immatura et
impia morte deseruit. Et nichi lo¬
minꝰ accipiente sco mathia locũ mini¬
ster ii illiꝰ ⁊ apostolatus. sacratissima
ꝑfectionis apłice summa restaurata ẽ. S
notandum qd̃ nequaqͣ iuxta uulgatã
editionem de uno centesimo octauo pso
totũ testimoniũ est sumptũ: uerum
gesimo octauo. in quo dictum ẽ de iy¬
beis. fiat habitatio eoꝵ deserta: ⁊ in
t abernaculis eoꝵ ñ sic qui in habitet.

Expanded text:
quia ille humanitatem Christi, iste divinitatem quia ille humanitatem Christi, iste divinitatem exstinguere moliebatur, ambo sicut sensu inanes vixerant, sic quoque ventre vacui perirent. Fiat habitatio ejus deserta, et non sit qui inhabitet in ea, et episcopatum ejus accipiat alter. Plani quidem sunt isti versiculi, et palam beato Petro interpretante expositi, quia et Judas meritam praevaricationis suae poenam excepit, abiensque in locum suum, gehennam videlicet infernalem, communem humanae conversationis habitationem immatura et impia morte deseruit, et nihilominus, accipiente sancto Matthia locum ministerii illius et apostolatus, sacratissima perfectionis apostolicae summa restaurata est. Sed notandum quod nequaquam juxta Vulgatam Editionem de uno centesimo octavo psalmo totum testimonium est sumptum, verum gesimo octavo, in quo dictum est de Judaeis: Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio sanguinis agrũ figuli posside
potuit: qui relatis triginca argente¬
is. traditionis crimen. cͥminosiori
in se ꝓtinus morte multaum. Set
more sacri eloquii possedit dictum
ẽ possidere fecit: sic̃ beatus iob ait.
Et abhominabunt᷑ me uestim̃ra mea
id ẽ abhominabilem me menbra corru¬
ptibilia reddent. Et suspensus cre¬
puit medius. Dignam sͥ penam tͣditor
amens inuenit. ut uidelicet guttur qͦ
uox ꝓdicionis exierat. laquei nodus ne¬
carec. Digitũ etiam locũ inceritus qͣsi¬
uit: ut qui hominũ angłoꝵq dñm
morti tradiderat. celo t̾req ꝑosus. qͣsi
aereis tantũm spiritib sociandus. iu¬
xta exemplum achitophel ⁊ absalon
qui regem dauid ꝑsequti sunt: aeris
medio ꝑiret. Cui utiq satis digno exi¬
tu mors ipsa successit: ut uiscera que do¬
lum ꝓdicionis conceꝑant. rupta cade¬
rent. ⁊ uaeuas euoluerent in auras.
Cuiꝰ similluna pene mors arrium he¬
resiarcham dampnasse refertur. Ut

Expanded text:
pretio sanguinis agrum figuli possidere pretio sanguinis agrum figuli possidere meruit, qui, relatis triginta argenteis, traditionis crimen criminosiore in se protinus morte mulctavit. Sed, more sacri eloquii, possedit dictum est possidere fecit. Sicut beatus Job ait: Et abominabuntur me vestimenta mea, id est, abominabilem me membra corruptibilia reddent. Et suspensus crepuit medius. Dignam sibi poenam traditor amens invenit, ut videlicet guttur quo vox proditionis exierat laquei nodus necaret. Dignum etiam locum interitus quaesivit, ut qui hominum angelorumque Dominum morti tradiderat coelo terraeque perosus, quasi aeris tantummodo spiritibus sociandus, juxta exemplum Achitophel et Absalon qui regem David persecuti sunt, aeris medio periret. Cui utique satis digno exitu mors ipsa successit, ut viscera quae dolum proditionis conceperant rupta caderent, et vacuas evolverentur in auras. Cujus simillima poenae mors Arium haeresiarcham damnasse refertur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nere apłos metuit. Om̃e enĩ peccatũ
undenarium ẽ: qr dum ꝑuersa agit.
p̃ceptum decalogi tnͣsit. Unde qr nul¬
la nr̃a iusticia ꝑ se innocens ẽ. taberna¬
culum qd̃ archam dñi concinet. intus
undecim uelis cilicinis desuꝑ obuelat᷑.
numerũq apłoꝵ duodenarioꝵ red¬
integrat. ut ꝑduas septenar ii partes.
ter enĩ qͣterni decus dispondius gr̃ã
qm u̾bo p̃dicabant. ⁊ numero seruarẽt.
Et qui mundo quadriformi fidem sc̃e
fir marent. Iuxta altiorem aũ incel¬
lectum dampnũ eccłie qd̃ in falsis fr̃i¬
b patit᷑. actenꝰ ex parte maxima ꝑdu¬
rat incorrectũ. At cũ in fine mundi
ciliandus ecclie creditur. uel ut qͥnqͣ¬
gesimo die ꝓpinquante apłoꝵ sũma¬
ẽ restaurata. Et hic qͥdem possedit
agrum: de mercede iniquicatis. Q:
dnm̃ uice uendidit. t̃ra uiuentium
amissa. agrum sanguinis ⁊ mortisȩ¬
t̾ne: sceleris ⁊ nominis sui memoria
possidet. Alioqͥn ñ ipse iudas emptũ

Expanded text:
tolus remanere metuit. Omne enim peccatum tolus remanere metuit. Omne enim peccatum undenarium est, quia dum perverse agit, praecepta Decalogi transit. Unde quia nulla nostra justitia per se innocens est, tabernaculum quod Arcam Domini continebat intus undecim velis cilicinis desuper obvelabatur. Numerumque apostolorum duodenarium redintegrat, ut per duas septenarii partes ter enim quaterni decus dipondium gratiam quam verbo praedicabant, et cum numero servarent, et qui mundo quadriformi fidem sanctfirmarent. Juxta altiorem autem intellectum, damnum Ecclesiae quod in falsis fratribus patitur, hactenus ex parte maxima perdurat incorrectum. At cum in fine mundi ciliandus Ecclesiae creditur, velut quinquagesimo die propinquante, apos restituta. Et hic quidem possedit agrum de mercede iniquitatis. Qui Dominum vitae vendidit, terra viventium amissa, agrum sanguinis et mortis aeternae, sceleris et nominis sui memoriam possidet. Alioquin non ipse Judas emptum
Abbreviated transcription (Latin):
sub traia no erucem ascendit. Si monis¬
consobrinꝰ scđm carnẽ saluatoris fuis¬
se dicebat᷑: qr patrem ipsius cleopham
fr̃em fuisse ioseph egesippus contestat᷑
ẽ. Iudas uͦ iacobi. idẽ fr̃ iacobi. idem ẽ
qui in euangłio uocat᷑ thadeus. missus¬
q ẽ ad edessam ad aggarum regem os¬
roene. ut eccłia tradit historia. H iiõs
Sp̃c enĩ sc̃s discipline effugiet fictũ
Et ideo quicũq eiꝰ ꝓmissa cupierit ac¬
cipere dona: ꝑseueranter debet insta¬
re precib. fraterna caritate condĩtis.
gentes: qͥntũ decimũ graduum nu¬
merum efficiunt: qui ꝓpter utͥusq
legis ꝑfectionẽ. in psalter io mistice
continet᷑. Et in quouas electionis apd̃
petrum iherusolimis cõmoratur
Oportebat enĩ ut sacramentũ qd̾ le¬
gis lator in annis exhibuit. hoc noue
gr̃e p̾dicatores suo numero designa¬
rent. Uiri fr̃s oportet impleri scrip¬
turam. qmͣ predixit sp̃c sc̃s. Et cet̾a.
In undenario numero petrus rema¬

Expanded text:
sub Trajano crucem ascendit. Consobrinus is secundum carnem Salvatoris fuisse declaratur, quia patrem ipsius Cleopham, fratrem fuisse Joseph, Hegesippus contestatus est. Judas vero Jacobi, id est, frater Jacobi, idem est qui in Evangeliis vocatur Thaddaeus, missusque est Edessam ad Abagarum regem Osroenae, ut ecclesiastica tradit historia. Sequitur: Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum . Et ideo quicunque ejus promissa cupierit accipere dona, perseveranter debet instare precibus fraterna charitate conditis. Egentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui propter utriusque legis perfectionem in Psalterio mystice continetur, et in quo Vas electionis apud Petrum Jerosolymis commoratur. Oportebat enim ut sacramentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatores suo numero designarent. Viri fratres, oportet impleri Scripturam quam praedixit Spiritus sanctus, etc. In undenario numero Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
re corruptionẽ. Et ut ita dicamꝰ ip¬
se filiꝰ suscitauit semetipsũ. ꝑ po¬
tentiam uerbi. Nam sicut trinitas
creauit illũ hominẽ inutero uir¬
ginali: ita tota trinitas eduxit il
si. suas oues ꝑducit. Ipse ẽ pastor:
qui dicit in ȩuangłio Ego sũ pastor
bonꝰ. Oues eius sunt glecti: de quibꝰ
ipse dicit. Oues meȩ uocẽ meam
audiunt re secunt᷑ me: & ego ui-¬
ta eternam do eis. Aptet uos ds
idẽ p̃paret uos. ꝑfectosq reddat
in omni bono. ut faciatis uoluntatẽ
eiꝰ. faciens inuobis. qđ placeat co¬
omni bono. hoc ẽ faciat uos aptos
in fide recta. in doctrina. in oꝑati-¬
one ꝑfecta. ut possitis eiꝰ uoluntatẽ
ꝑficere. faciens ipse in uobis qđ pla¬
ceat sibi: uos enĩ nichil boni habere
potestis. nisi illo p̃ueniente. & sub¬
sequente: iuxta qđ psalmista exorat
dicens. Misccłia eius p̃ueniet me: oe
miscđia eiꝰ subsequetur me. Apłs qͦq

Expanded text:
re corruptionem. Et ut ita dicamus, ipre corruptionem. Et ut ita dicamus, ipse Filius suscitavit semetipsum per potentiam creavit illum hominem in utero virginali, ita tota Trinitas eduxit illsi suas oves perducit. Ipse est pastor qui dicit in Evangelio: Ego sum pastor bonus . Oves ejus sunt electi, de quibus ipse dicit: Oves meae vocem meam audiunt et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . Aptet vos, id est praeparet vos, perfectosque reddat, in omni bono, ut faciatis voluntatem ejus, faciens in vobis quod placeat coomni bono, hoc est faciat vos aptos in fide recta, in doctrina, in operatione perfecta, ut possitis ejus voluntatem perficere, faciens ipse in vobis quod placeat illi. A vobis enim nihil boni habere potestis, nisi illo praeveniente et subsequente: juxta quod Psalmista exorat dicens: Misericordia ejus praeveniet me, et misericordia ejus subsequetur me. Apostolus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
one partim factum. partĩ ante diem do¬
mini magnũ idẽ iudicii futurũ credi¬
t᷑. Tunc enĩ sol obtenebratus ẽ s luna
in sangͥnem u̾sa palam hominib appa¬
re ñ poturc: que tunc utpote in pas¬
cha quinta decima existens. inter diu
fuerat mortalium usib obiectu telluriᷤ
occulta. t erit om̃is quicũq in uo¬
cauerit nomen dñi saluus erit. hoc

Expanded text:
one partim factum, partim ante dieone partim factum, partim ante diem magnum, id est, judicii futurum creditur. Tunc enim sol obtenebratus est, sed luna in sanguinem versa palam hominibus apparere non potuit, quae tunc ut pote in pascha quinta decima existens, interdiu fuerat mortalium visibus objectu telluris occulta. Et erit: Omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uonanda. Que sit eñi om̃is caro. ꝓpħa ꝙi¬
sequent᷑ exposuit. Et ꝓpħabunt inquiens
digia in celo sursum: ⁊ signa in t̾ra de¬
orsum. Prodigia in celo. cũ dño nascen¬
te nouum sidus apparuit: illo crucem
ascendente sol obscuratus ẽ. ⁊ ipsum ce¬
lum ẽ tenebris obductum. Signa in t̾¬
ra: que dño sp̃m emictente contremy¬
it. Monumenta aꝑuit. saxa findit. ⁊
multa q̃ dormierunt scõꝵ corꝑa redi¬
uiua ꝓtulit. Sanguinẽ ⁊ ignem:
nuaporem fumi. Sanguinem dñici
lateris. ignem scĩ sp̃c: uaporem com¬
punctionis ⁊ fletuũ. qͥ sic̃ ab igne fu¬
uaci riuulo ꝓfluere qr contͣ naturam
nr̃oꝵ ẽ corꝑum signi loco factum cred̾e
restat. cuiu̾s uidelicet nͥ nr̃e salutis ac
uitȩ: que de illiꝰ utiq morte ꝓnascitur.
Potest etiã in igne. fidelium illuminati¬
o. in uapore uͦ fumi. iudeoꝵ qͥ ñ credid̾e
cecitas incelligi. Unde ⁊ legem daturus

Expanded text:
condonanda, quae sit enim omnis caro Propheta cocondonanda, quae sit enim omnis caro Propheta consequenter exponit: Et prophetabunt, inquiens,digia in coelo sursum et signa in terra deorsum: prodigia in coelo cum Domino nascente novum sidus apparuit? Illo crucem ascendente, sol obscuratus et ipsum coelum est tenebris obductum. Signa in terra, quia Domino spiritum emittente contremuit, monumenta aperuit, saxa fissit, et multa quae dormierant sanctorum corpora rediviva protulit. Sanguinem et ignem et vaporem fumi. Sanguinem dominici lateris, ignem Spiritus sancti, vaporem compunctionis et fletum. Quia sicut ab igne fuvaci rivo profluere, quod contra naturam nostrorum est corporum, signi loco factum credere restat. Cui, videlicet, nisi nostrae saluti ac vitae, quae de illius utique morte pronascitur? Potest etiam in igne fidelium illuminatio, in vapore fumi Judaeorum qui non credidere caecitas intelligi. Unde et legem daturus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gr̃e spiritalis impleci. Iam enĩ
uinũ nouũ in utres nouos uenerat:
enĩ sicut uos estimatis hii ebrii sunt:
cum sit hora diei t̾cia. Sp̃c sc̃s gła indi¬
uidue tͥnitatis mundo p̃dicaturus.
t̾cia conuenient̃ hora descendit. Et qr
supra dr̃. erant in oratione ꝑseuerai¬
tes. recte spm̃ scm̃ orationis hora ꝑcipuĩt.
cile ꝑcipit᷑. nͥ mens a carnalib suꝑnoꝵ
intentione leuet᷑. Tria enĩ temꝑa. qͥb
danihel in die flectere genua sua. ⁊ ad¬
orare legit᷑ tercia. sexta ⁊ nona hora ab
eccłia incelligitur. Quia ⁊ dñs tercia
hora spm̃ scm̃ mittens. sexta ipse cru¬
cem ascendens. nona aĩam ponens: eas
bem nob̾ horas ceteris excellentiꝰ ẽ inti¬
mare ⁊ sc̃ificare dignatus. Effundã
de spũ meo suꝑ omĩem carnẽ. uerbũ
effusionis: ostendit muneris largitatem
Qura ñ ut olim ꝓpħis i iͥ tutem ⁊ sacerdo¬
tib tm̃: s om̃ib passim. In utroq sex u

Expanded text:
sunt gratiae spiritalis impleti. Jam enim sunt gratiae spiritalis impleti. Jam enim vinum novum in utres novos venerat, enim, sicut vos aestimatis, hi ebrii sunt, cum sit hora diei tertia. Spiritus sanviduae Trinitatis mundo praedicaturus, tertia convenienter hora descendit, et quia supra dicitur. Erant in oratione perseverantes, recte spiritum sanctum orationis hora percipiunt, cile percipitur, nisi mens a carnalibus supernorum intentione elevetur. Tria enim tempora quibus Daniel in die flectere genua sua, et adorare legitur, tertia, sexta, et nona hora, ab Ecclesia intelligitur. Quia et Dominus tertia hora Spiritum sanctum mittens, sexta ipse crucem ascdem nobis horas caeteris excellentius est intimare et sanctificare dignatus. Effundam de spiritu meo super omnem carnem, verbum effusionis ostendit muneris largitatem, quia non ut olim prophetis et sacerdotibus tantum, sed omnibus passim in utroque sexu
Abbreviated transcription (Latin):
Iudeam hoc loco ñ totam geritẽ. s partem
illius. hoc ẽ tribum uida ⁊ beniamin si¬
gnificat: ad distinctionem uidelicet sa¬
marie galilee. decapoleos. ⁊ aliarum ui
eadem ꝓuntia regionũ. Que licet om̃s
una lingua loquerent᷑ hebrea: dome¬
sticam tñ singule dicendi speciem ha
buere distinctam. Unde ⁊ pec& in do¬
mini passione qd̾ galileus sit loquela
sua ꝓdit᷑. Iudei qͦq ⁊ ꝓseliti. Proselitos
idẽ aduenas noncuꝑabant eos qui de gẽ¬
tib originẽ ducentes. circoncisionẽ ⁊ iu¬
daismũ eligere malebant: sicͦ achior in
libro iudich fecisse narrat᷑. Non solũ gͦ
inquiunt qui nat᷑a sunt iudei ex diu̾so
orbe conuienerant: uerũ ⁊ hii qui de
p̃putio nati eoꝵ adhesere ritui. Alii
aũ irridentes dicebant: qr musto re¬
pleti suie isti. Irridentes licet. mistice
tamen uera attestant᷑. qr ñ uino ueteri
qd̃ in nuptus eccłie defecit: s musto

Expanded text:
Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulbuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione, quod Galilsua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhaesere ritui. Alii autem irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti. Irridentes licet, mystice tamen vera testantur. Qui non vino veteri, quod in nuptiis Ecclesiae defecit, sed musto
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes. Querit᷑ in hoc loco qͦm unꝰ¬
qͥsq audiebat linguis suis loquentes eos
magnalia dĩ. Utrum hii qui loquebant᷑
diu̾sis sermonib uniꝰ cuiꝰq lingue hoc
qd̾ dicebat᷑ ꝓferebant: idẽ ut unꝰ quisq
eoꝵ nunc hac nunc alia lingua loquers.
sic ꝑonĩs curreret. an in eo potiꝰ erat mi¬
rabile. qd̾ sermio coꝵ qui loquebant̃ qua¬
ut u̾bi gr̃a. uno quocũq apło in eccłia
docente: necesse enĩ erat tacentib reli¬
qͥs unum loqui. ⁊ sermonem unũ ad
auditũ om̃ium ꝑuenire. ipse sermo
hanc in se uim haberet. ut cũ diũsarũ
gentium auditores eẽnt: unꝰ qͥsq sed̾m
linguã suã. illiꝰ ipsiꝰ uniꝰ sermonis qui
ab apło fuerat ꝓnontiatus susciperet
auditũ. ⁊ caꝑetꝰ in tellectũ. nͥ forte scd̃m
hoc magis uidebatur audiendum miracłm¬
ẽẽ quam loquendũ Et qui habitabant
mesopochamiam: ⁊ iudeam ⁊ capadociã.

Expanded text:
loquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unuloquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur quaut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium. Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia babilonis disꝑserat: hri mrili¬
tas eccłie recolligit. Spiritalit̾ aũ
uarietas linguarũ: dona uaria rũ
significat gr̃arum. Uerũ ñ incos¬
grue sp̃c sc̃s intelligit᷑ ideo pͥmu m
linguarũ donum dedisse hominib
quib humana sapientia forinsetus
ꝯdiscit᷑ ⁊ docet᷑: ut ostenderet quam
facile posset sapientes facere ꝑ sapientiã
bĩ que int̾na est Erant aũ in iherłm ha¬
bitantes uidei uiri religiosi: ex om̃i nati¬
one que sub celo est. Conueniens puto
ꝑquirere quinam isti sunt: ⁊ ex qua cap¬
tiuitate iudei. Qm̃ quidẽ illa que in
egipto fuerat. uł in babilonia. absoluta
iam fuerat. Romanis aũ nondũ uene¬
rant in captiuitatẽ. licet iam ⁊ ipsa im¬
mineret ultrix commissi de saluatore
piaculi. Suꝑest gͦ ut illa intelligat᷑ cap¬
tiuitas que sub anthioco facta ẽ: que
utiq ñ multis ante temꝑib acciderat.
Qm̃ audiebat unꝰ qͥsq lingua sua illos

Expanded text:
superbia Babylonis disperserat, humilisuperbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos
Abbreviated transcription (Latin):
uehementis. ⁊ cet̾a. Per ignem quidem
bñs ut beatus paꝑa gregorius exponit
apparuit. s ꝑ semet ipsum loqutionem
interrus fecit: ⁊ neq ignis ds̃. neq ille
sonitꝰ fuit: s ꝑ hoc qd̾̃ exteriꝰ exhibuit.
expressit hoc qd̃ interius gessit. Quia e¬
num discipłos ⁊ ⁊elo succensos ⁊ u̾bo ery¬
uitos inrcus reddidit: foris linguas igneas
ostendit. In significatione gͥ admota fũt
elementa: ut ignẽ ⁊ sonicun sentirent
corꝑa. igne uͦ inuisibili ⁊ uoce sine som¬
tu docerent᷑ corda Et apparuerunt illis
inquit disꝑtite lingue tanqͣm ignis. Sp̃e
enĩ sc̃s in igne ⁊ linguis apparuit quia
de se̾. Simul ⁊ indicans qr scã eccłia peꝵ
nundi t̾minos dilatata: om̃ium gen¬
tium erat uoce loqutura. S edreq su¬
pra singłos eoꝵ. Qd̾ sedisse dr̃: regie est
potestatis indicium. Uł certe qr reqͥes
eiꝰ indicat᷑ in scĩs Et ceꝑunt lo qui
uariis linguis. Unitatẽ lingͣixquã

Expanded text:
vehementis, etc. Per ignem quidem vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, ut beatus papa Gregorius exponit, apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illis dispertitae linguae tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in igne et linguis apparuit, quiade se. Simul et indicans, quia sancta Ecclesia per mundi terminos dilatata, omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et̾na beatitudo corꝑis ⁊ anime nos
immortalitate głantes. summe ⁊ bea¬
te tͥnitatis eterna uisione satiari. Nã
corꝑis quattuor notissimis qͣlitatib
consistimꝰ. In interiore aũ homine ex
toto corde. tota anima. tota mente dm̃
diligere iubenurr. Et hoc ẽ ꝑfectum
sione letari. Uerũ notandũ iuxta hy¬
storiam qd̃ apud antiqͦs dies pentecosten
id ẽ qͥnqͣgesima quo lex data erat ab
occisione agni computabat᷑. Hic au̾t
ñ a dñi passione. s sic̃ beatus augusti¬
nus exponit ab eiꝰ resurrectione. di
estcomputat᷑. Qui redeunte sig¬
ni ueteris exemplo. ipse sͥ manife-¬
stis sime diem dñĩcum suoconsecra¬
uitꝰ aduentu. Quo etiam temꝑis ar¬
ticulo uerum pascha die dñico moi¬
st rauit ẽẽ celebrandũ. Nam sicut
hic sic ⁊ illic in ignis uisione ds̃ ap¬
paruit: dicente exodo. Totus aũ mons
synay fumabat: co qd̃ descendisset
bñs suꝑ eum in igne. Ee factus ẽ repen¬
re de celo sonus: tanqu̾a aduenientis sp̃c

Expanded text:
tra beatitudo, et corporis et animae nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus, in interiore autem homine ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur, et hoc est perfectae sione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, sed, sicut beatus Augustinus exponit, ab ejus resurrectione diesest, computatur, qui, redeunte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s accensi. consumunt inse. qͥcqͥd
fluidũ atq libidinosũ inuenitur:
ardenti pariter amore dilectionis
di &e apximi. Dupliciter enĩ consumun-¬
tur extra castra. siue dũ mortificant
m̃bra sua conuitiis. & concupiscenti¬
is ut diximꝰ. siue ad exemplũ dñicȩ
passionis martyrii palmã subeunt:
iuxta qđ beatiis petrus hortatur di¬
cens. Xp̃c passus ẽ. ꝓnobis. uobis relin-¬
quens exemplum: ut sequamini uesti-¬
gia eiꝰ. In fertur sanguis illoꝵ intra

Expanded text:
Spiritus accensi consumunt in se quidquid fluidum atque libidinosum invenitur, ardentque pariter amore dilectionis Dei et proximi Dupliciter enim consumuntur extra castra, sive dum mortificant membra sua cum vitiis et concupiscentiis, ut diximus, sive dum ad exemplum Dominicae passionis martyrii palmam subeunt, juxta quod beatus Petrus hortatur dicens: Christus passus est pro nobis, relinquens vobis exemplum, ut sequimini vestigia ejus . Infe
Abbreviated transcription (Latin):
quietis temꝑe. de finib beate ierłm
excludet᷑. Illud euͣngłicum contemp¬
nens: orate ne fiat fuga ur̃a hieme
uł sabb̾o. Et cũ introissent in cena¬
culum: ascenderunt ubi manebat᷑.
Locũ in suꝑiori designat. qr iam a t̃¬
rena conuersatione sullati: ad suꝑi¬
ora scientie uirtutisq conscendert̃.
acobus alphei. ⁊simon zelotes. ⁊ iu¬
das iacobi. Purant quidam duos fuis.¬
se apłos. iacobi uocabuilo noncupatos.
iacobum iudelicet zebedei. ⁊ lacobum
alpher: tercium uͦ iacobum frẽm dñi.¬
Qd̃ nequaqm uerum ẽ. s iuxta eunͣ¬
głioꝵ fidem. eundẽ iacobum filium
rit marie matertere dñi filiꝰ: cuius
ioħ̾es eunͣgłista meminit. Stabant
aũ inquiens iuxta crucem iħu: mat̾
eiꝰ. ⁊ soror matͥs eius maria clcophe.
Mariam hanc elcophe. a patre siue
familia cognominans. Quomͦ enim

Expanded text:
quietis tempore, de finibus beatae Jerusalem quietis tempore, de finibus beatae Jerusalem excludetur, illud Evangelium contemnens: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Et cum introissent in coenaculum, ascenderunt ubi manebant. Locum in superiori designat, quia jam a terrena conversatione Sabbati, ad superiora scientiae virtutisque conscenderant. acobus Alphaei, et Simon Zelotes, et Judas Jacobi. Putant quidam duos fuisse apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum videlicet Zebedaei, et Jacobum Alphaei, tertium vero Jacobum fratrem DomiQuod nequaquam verum est, sed, juxta Evangeliorum fidem, eumdem Jacobum filium rit Mariae materterae Domini filius, cujus Joannes evangelista meminit. Stabant autem inquiens juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam hanc Cleophae a patre sive a familia cognominans. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
roiudicio ab om̃ib scĩs uidebitur. qñ
tollecur impiris ne uideat głam dei.
Tunc reu̾si sunt ierłm: amoute qui
uocatur oliueti. Dñs ⁊ saluator nr̃
pͥncipe tenebrarũ deuicto. in locum
pacis ⁊ luminis fideles educit. Merito¬
q montem crismatis ascendit. sc̃m ꝓ¬
missurus sp̃m: euiꝰ nos unctio docet
de om̃ib Qui ẽ iuxra ierłm: sabbati
habens iter. Iuxta historiã indicat
montẽ oliuarum. spacio miliarii ab
urbe ierłm eẽ discretũ. Sabb̃o enim
iuxta legem plusqͣm mlle passus in¬
cedere ñ licebat. Iurra allegoriam uͦ
qui głam dñi ad patrem ascendentis.
sione ditari. hic sabbi itinere urbem
ꝑpetue pacis ingredit᷑: eritq ei iuxra
ysaiam sabb̃m ex sabbato. Quia qui
hic ces sauit a ꝑuerso oꝑe: illic quies¬
cet in celesti retͥbutione. At contraqͥ
in hoc scło quasi ꝑtempus sex dier ũ
salutem oꝑari neglexerit. illo ꝑpetue

Expanded text:
to judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando to judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando tolletur impius ne videat gloriam Dei. Tunc reversi sunt Jerusalem a monte qui vocatur Oliveti. Dominus et Salvator noster, principe tenebrarum devicto, in locum pacis et luminis fideles educit. Meritoque montem charismatis ascendit, sanctum promissurus Spiritum, cujus nos unctio docet de omnibus. Qui est juxta Jerusalem, Sabbati habens iter. Juxta historiam indicat montem Olivarum spatio milliarii ab urbe Jerusalem esse discretum. Sabbato enim juxta legem plus quam mille passus incedere non licebat. Juxta allegoriam vero, qui gloriam Domini ad Patrem ascendentis i promissione ditari, hic Sabbati itinere urbem perpetuae pacis ingreditur. Eritque ei, juxta Isaiam, Sabbatum ex Sabbato, quia qui hic cessavit a perverso opere, illic quiescet in coelesti retributione. At contra qui in hoc saeculo quasi per tempus sex dierum, salutem operari neglexerit, illo perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
illis: inuestib albis. Albe uestes ex-¬
altationi magis congruunt. qmͣ hu¬
miliationi. Et ideo dũo ascendente
in albis uestib angłi apparent: qui
nato dño in albis uestib apparere ñ
dicunt᷑. Quia qͥ in natiuitate sua
apparuit ds̃ humilis: in ascensione
ostensus ẽ homo sublimis. Nam ⁊
locus congruit. dũ is qui in humili
ciuitatula natus ẽ homo: de monte
sublimi regressus ẽ ad celos. Hic iħc
qui assumptus ẽ a uobis incelum.
Ob duas illis causas angłi uidentur.
ut uidelicet assumptionis tͥsticiam.
regressionis cõmemoratione conso¬
monstrarent. ⁊ ñ quasi in celum sic̃
helyam. Sic ueniet quẽ ad modum
uidistis eum euntẽ in celum. Id est
in eadem forma carnis atq suib̃a ue
niet iudicaturus. in qua uenerat
iudicandus. Cui ꝓfecto immortali¬
tatem dedit: naturam ñ ab stulit.
Cuius etiam gła diuina. que qͦncdam ĩ
monte trib diseipulis apparuit. ꝑ ac¬

Expanded text:
illis in vestibus albis. Albae vestes exillis in vestibus albis. Albae vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. Et ideo, Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent, qui nato Domino in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum his qui in humili civitatula natus est homo, de monte sublimi regressus est ad coelum. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illi causas angeli videntur, ut videlicet ascensionis tristitiam regressionis commemoratione consomonstrarent, et non quasi in coelum, sicut Eliam. Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus, cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit, Cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, perac
Abbreviated transcription (Latin):
in uos sp̃c sc̃s nequaqm regnũ isrł. si¬
ue regnum dĩ in ifrł ue putatis affẽ¬
ret: s uob̃ uircutem de me testifican.¬
di prebebit. Tantum que regni illiꝰ
temꝑa longe sunt. ut prius ñ solum
hanc iherusolimoꝵ urbem. uerum
om̃s iudee fines. dehinc aũ ⁊ ꝑxime
gentes samarie. ⁊ ad extremũ nouis¬
simos quosq ꝑ circuitũ mundi ter¬
minos euuangłii famaꝑcurrat Et
cum hec dixisset: uidentib illis ele¬
uatus ẽ. Marcus quidem aliam dñi
loqutionẽ cõmemorans ait. Et dñs
quidẽ iħc postqm loquutris ẽ eis. as¬
sumptus ẽ in celum. S qͥa lucas
significantius adiecit. cum hec dixis.¬
set eleuatus ẽ: ostendit ꝓfecto. illis qͦs
cõmemorauerat sermonib expletis.
dñs ascendisse ad celos. Et nubes
suscepit eũ ab ocłis eoꝵ. Ubiq crea¬
tura suo creacori prestat obsequiũ.
Astra indicant nascentẽ. patientem
obnubunt: recipiunt nubes ascendẽ¬
tem. redeuntem ad iudicium comi-¬
tabunt᷑. Ecce duo uiri astiterunt

Expanded text:
itus sanctus: nequaquam regnum Israel, sive regnum Dei in Israel, ut putatis, afferet, sed vobis virtutem de me testificandi praebebit. Tantumque regni illius tempora longe sunt, ut prius non solum hanc Hierosolymorum urbem, verum omnes Judaeae fines, dehinc autem et proximae gentes Samariae, et ad extremum novissimos quoque per circuitum mundi terminos Evangelii fama percurrat. Et cum haec dixisset, videntibus illis elevatus est. Marcus quidem aliam Domini locutionem commemorans ait: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum. Sed quia Lucas significantius adjecit: Cum haec dixisset, elevatus est, ostendit profecto illis quos commemoraverat sermonibus expletis Dominum ascendisse ad coelos. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubi creatura suo creatori praestat obsequium, Astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Ecce duo viri astiterunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta accipitur: quia uita hommis in
sanguine ẽ. Siue sanguis illoꝵ in¬
fertur inscã: dũ illoꝵ anime cũ tri-¬
umpho passionis ad celestia deferunt᷑.
Bene quoq in altari consumuntur:
quia omnes sc̃i martyres infide ad¬
implent qua se credunt ado remune-¬
rari. De his quȩ in hoc altari consecran-¬
tur ñ habent potestatẽ edere qui tab̾¬
nacło deseruiunt: qm̃ ad ea quȩ scĩ¬
martyres infide ꝑ fecta sustinendo
adimplent: non audent accedere hi
qui carnaliter uiuunt & morte huiꝰ
scłi tenentur astricti. Propter qđ
sub̾ mysterium ad inplendũ. & iħc
ut scĩficaret ꝑsanguinẽ suũ ppłm
inse credentem: extra portã passus ẽ:
Sicut liber euangłioꝵ testatur. dñs
extra portã iherłm passus ẽ in loco de¬
collatoꝵ: qui uocabatur caluarius.
Ut gͦ dñs umbrã & figurã inuerita-¬
tẽ conuerteret. qui dese suisq m̃bris

Expanded text:
ccipitur: quia vita hominis in sanguine est. Sive sanguis illorum infertur in Sancta, dum illorum animae cum triumpho passionis ad coelestia deferuntur. Bene quoque in altari consumuntur, quia omnia ista sancti martyres in fide adimplent, qua se credunt a Deo remunerari. De his quae in hoc altari consecrantur, non habent potestatem edere, qui tabernaculo deserviunt: quoniam ad ea quae samartyres in fide adimplent, non audent accedere hi qui carnaliter vivunt, et amore hujus saeculi tenentur astricti. Propter quod, subaudis mysterium adimplendum, et Jesus, ut sanctificaret per sanguinem suum populum in se credentem, extra portam passus est. Sicut liber Evangeliorum testatur, dicens: Extra portam Hierusalem passus est in loco decollatorum, qui vocabatur Calvarius . Ut ergo Dominus umbram et figuram in veritatem converteret, quae de se suisq
Abbreviated transcription (Latin):
iambaptizatos fuisse. siue baptismo
ioh̾is ut ñ nulli arbitrant᷑: seu quod
magis credibile ẽ baptismo xp̃i. Neq
enĩ ministerium baptizandi defu¬
geret. ut haberet baptiz atos seruos
ꝑ quos ceteros bapcizaret. qui ñ de¬
fugit illud memorabilis illius hu¬
militatis ministeriũ. qñ eis lauit
pedes. Cumgͦ diceret dũs.qr iob̾es

Expanded text:
baptizatos, sive baptismo baptizatos, sive baptismo Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi fuerat ut haberet baptizatos servos per quos caeteros baptizaret, quia non defuit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes. Cum ergo diceret Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
diit. Perdies quadraginta apparens
eis. ⁊ loquens de regno dĩ: ⁊ conuescẽs.
Ad instruendam dñs fidem sue resur
rectionis. sepius apłis post passionem
suam unius apparet. cibos sumit. eã¬
demq qm a mortiris suscitauerat pal¬
pandam carnem exhibet. S altiori
misterio post hanc quadraginta die¬
rum cum discipulis conu̾sationem.
significat se occulca presentia qd̾ pro¬
miserat impletur ũ: ecce ego uobiscũ
sum om̃ib dieb usq ad consũmatio¬
nem scli. Iste enĩ numerus. hanc tem¬
ꝑalem terrenamq uitam. uł ꝓpter qͣ¬
tuor anni temꝑa: uł ꝓpter qͣtuor uens¬
tos celi designat. Nam pꝰqm consepulti
tem. qͣsi rubri maris calle tnͣsito. neces¬
sariũ in hac solitudine dñi habe mꝰ
ducatũ. qui nos ad celestia regna¬
ꝑducat. Simaginis sue denario re
trzabimini sp̃u sc̃o ñ post multos hos
dies. Nondũ fuerant apłi baptixati
ñ tam̃ aqua s spu sc̃o: qͦs intelligimꝰ

Expanded text:
diit. Per dies quadraginta apparens diit. Per dies quadraginta apparens eis, et loquens de regno Dei, et convescens, etc. Ad instruendam Dominus fidem suae resurrectionis saepius apostolis post passionem suam vivus apparet, cibos sumit, eamdemque quam a mortuis suscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed altiori mysterio, per hanc quadraginta dierum cum discipulis conversationem, significat se occulta praesentia, quae promiserat impleturum. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Iste enim numerus hanc temporalem terrenamque vitam vel propter quatuor anni tempora, vel propter quatuor ventos coeli designat. Nam postquam consepulti in mortem, quasi Rubri maris calle transito, necessarium in hac solitudine Domini habemus ducatum, qui nos ad coelestia perducat, et imaginis suae dtizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies: nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto, quos intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłio scripsisse. ñ qd̾ omĩa comp̃¬
hendere potuerit. ne sit contrarius io¬
hanni. qui ait. multa qͥdem ⁊alia sig¬
na fecit iħc in conspectu discipulorũ
suoꝵ que ñ sunt scͥpta in libro hoc:s
qd̃ de om̃ib elegerit unde faceret ser¬
monem: que iudicauit apta ⁊ congru¬
a sufficere officio dispensationis sue
Theophilus inter pretat᷑ dĩ amator: uel
a dõ amatus. Quicũq gͦ dĩ amator est:
ad se scripeum credat. sueq hic anime
qr lucas medicus scͥpsit inueniat salo¬
tem. Et notandum qd̾ aic que cepit
ihe facere. ⁊ docere Primo facere: pꝰt¬
ca docere. Quia ihc bonum doctorem
instituens. nulla nͥ que fecie docnit.
assumptus ẽ. p̃cipiens ante assumptio¬
nem. io ẽ p̃cepta dans apłis. que uł hͥ
uebin eungłuis legantur. Est gͦ sensꝰ.
Scripsi de iħu a temꝑe quo cepit sig¬
na facere ⁊ docere:usq in diem qua
eisdem consũmatis. unde uenerat re¬

Expanded text:
Evangelio scripsisse, non quod omnia comprEvangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniat salutem. Et notandum quod ait: Quae coepit Jesus facere et docere. Primo facere, postea docere. Quia Jesus bonum doctorem instituens, nulla nisi quae fecit docuit. assumptus est, praecipiens ante assumptionem, id est, praecepta dans apostolis, quae vel hic vel in Evangeliis leguntur. Est ergo sensus: Scripsi de Jesu a tempore quo coepit signa facere et docere usque in diem qua, eisdem consummatis, unde venerat re