comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pora pone̾ntur. Cũ gͦ fideł mr̃ fideł filii de¬
functi corpus desid̾auit ĩ basilica martiris
pomi. si quid̃ credidit eius aĩm m̾itis mar¬
tiris adiuari. hoc qd̃ ita credidit supplicani¬
o q̃dã fuit. et ħ ꝑfuit. si quid ꝑfuit. Et qd̃
ad id sepulcrũ recuint aĩo. et filiũ p̃cib¬
spm̃. non mortui corporis locus. sed ex loci
memoria uiuus irĩs affectus. Simul .n.
et quis et cui ꝯm̃datus sit. nõ utiq infrn¬
ctuose religiosam mentem p̾cantis atnĩ¬
gio. Nam et orantes de menbris sin cor¬
poris faciunt qd̃ supplicantib congruit
cum genua figunt cũ extondũt manis.
uł eciam ꝑst̾nĩtur solo. et si quid aliud
facũit uisibiliter. quãis innisibił uolũ¬
tas et cordis intentio d̾o nota sit. uec ille
indigeat hiis uidiciis ut ammꝰ ei panda¬
tur humauꝰ. S hinc mag̾ se ipm̃ exeitat
homo ad orandũ gem̾d̾q humiliꝰ atq fer¬

Expanded text:
pora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii depora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrit animo et filium precibuspiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et orantes de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam prosternuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque fer
Abbreviated transcription (Latin):
sit carissun corpꝰ. et occurat locus nomine
martyris uenerabił: eid̾ marimi amimam
dilectam ꝯm̃dat recordantis et p̃dicantis
affectus. Quicũ defunctis a fidelib kuũs
exhibetur eum ꝓdẽe nõ dubiũ est hiis que
cum corꝑe uiuerent. talia sͥ post hano uttã
ꝓdesse merueriu. U̾m et si aliqua necessi¬
tas uł humari corpora. uł in talib locis hu¬
mari uulla dama facultate ꝑuititao: ũ suur
p̃t̾mttende supplicatones ꝓ spir̃itib mor¬
tuoꝵ. quas faciendas ꝑ omib ĩ xpĩana eo
catholica societate de fiuictis eciam racrais
nõib eoꝵ sb̾ gu̾ali ꝯmemoratione susde¬
pit ecc̃a. Ut quib ad ista desimit ꝑentes au̾
filii aut quicũq cognati uł amici: ab una
eis exhibeantur pia mr̃e ꝯmiini. Si autẽ
deessent iste supplicationes q̃ fũt recta fi¬
de ac pietate ꝓ mortuis: puto qd̾ noħ ꝑdẽẽt
spiritib eoꝵ qͦuãlibet ĩ locit sc̃is ex amina cor¬

Expanded text:
sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus carissimis exhibetur, eum prodesse non dubium est his, qui cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum et si aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciiam tacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima cor
Abbreviated transcription (Latin):
atcenditur. S cũ talia iniuoꝵ solatia requi¬
rũtur. quib eoꝵ puis ĩ suosammꝰ apparcat:
ñ iuideo q̃ sint adium̃ta mortuoꝵ. nͥ ad hoo u
dam recolunt ubi sint por̃ta eoꝵ quos dilig̃t
corpora. eisd̾ scĩs illos tanꝙͣ patronis suscep¬
tos apud dũ adiuuando et orando cõmẽ¬
dent. Quod quid̾ facere possenti eciã si tali¬
b locis eos humare nõ possent. S uõ ob an
guite fuint sepulchra mortuoꝵ nisi qr eos iri
uentiũ oculis morte sb̾tracti st̃. ne obliuio¬
ne ⁊̃ cordib sb̃trahantur ĩ memoriã reuo¬
cant. et admonendo faciumt cogitani. Nam
et memorie nomen id aꝑtissime ostendit.
Et monumentũ. eo qd̾ moueat mentem
id est ad moneat. nũcupatur. Ropt̃ qd̾ et
greci. Mii Emioti. uocant qd̾ nos memori¬
am sell nonumentũ appellamꝰ. qñ lingua
eoꝵ memoria ip̃a qua meminimꝰ. mii fmt
dicitur. sũ itaq recolit ammiꝰ ubi sepultũ

Expanded text:
attenditur. Sed cum talia vivorum solatia requiattenditur. Sed cum talia vivorum solatia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus appareat, non video quae sint adjumenta mortuorum, nisi ad hoc ut dum recolunt ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tanquam patronis susceptos apud Dominum adjuvandos orando commendent. Quod quidam facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. » Et mox: gnite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncupatur. propter quod et Graeci μvημεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum
Abbreviated transcription (Latin):
hic locus est ut ea pertractemꝰ. cũ sufficiãt
ista q̃ diximus. Sed si ea q̃ sustentandis ui¬
uentib st̃ netessaria. sicut uictus et amnic¬
tus. qũauis cũ graui afflictione desinit.
non frangunt uibonis ꝑte̾ndi tolerãdi¬
q inrtutem. ne eradicant ex anĩmo pie¬
tatem s ex̾citateam faciũt feꝯdiorem:
qnͣto inagis cum desunt ea. q̃ curandis fu¬
m̾b ꝯdendisq corporib defimẽtoꝵ adhi¬
beri solent. nõ efficunt misgros ĩ occul¬
tis pioꝵ sedib iam quietos: Ac per hoc
potuerunt ista p̃bere. nec pena mortu¬
oꝵ. qui non potuerunt ista sentire. Hec
tnͣstuli: qi facilus hoc a me recẽsen potuit. qsi
id ipm̃ alio mõ eloqñdũ fuit Quod siu̾m est.
ꝓfecto eciã ꝓuisus sepeliendis corporib apud
memoriã sc̃oꝵ locus. bone affc̃onis humane
ẽ erga fun̾a suoꝵ. Qm̃ si ñ nulla religio ẽ ut
sepeliantur: ñ põt nulla ẽẽ. qñ uͥ sepeliãtur

Expanded text:
hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc,potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire\\ haec transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum fuit. Quod si uerum est, profecto etiam prouisus sepeliendis corporibus apud memorias sanctorum locus bonae affectionis humanae est erga funera suorum, sepeliantur, non potest nulla esse quando ubi sepeliantur
Abbreviated transcription (Latin):
pietate curata sunt. et exequie celebrate. et
sepriltura ꝓuiia. ip̃i qd̾ cũ uiue̾nt de sepelien¬
dis ułꝰ etiam tnffe̾ndis sins corporib filiis mã¬
dauerunt. Et tobis sepeliendo mortuos dm̃i
ris bonum opus p̾dicat. p̾dicandũq ꝯm̃dat.
t̾ atq honorifice tegendũ sepeliend̾q curãt
u̾m iste auc̃toritates ũ hoc admonent quod
insit illius cadau̾ib seusus. s ad d̾i puiden¬
cram cui placent eciã talia pietans officia.i
corpora quoq mortnoꝵ ꝑtinere significãt
pp̃ fidem resurtectois astruendã  et illud
salubrit̾ discitur. qnͣta possit eẽ remun̾aio
ꝓ elemosinis quas niuentib et sencienti¬
b exibemꝰ. si neq hoc ap̃ dm̃ perit qd̾ exani¬
mis hom̃i m̃bris. offici diligencieq ꝑsolui¬
tur. Sunt quid̃ et alia q̃ sc̃i pr̃ĩarche᷑ de cor¬
porib suis uł condendis uł tnͣfr̾e̾ndis ꝑphe¬
tico spũ dc̃a intelligi uoluerũt. Non aũ¬

Expanded text:
pietate curata sunt et exequiae celebratae et pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis seris bonum opus predicat predicandumque commendat, ter adque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad Dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis adstrossit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc aput Deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. Sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico sp
Abbreviated transcription (Latin):
U̾nitũ il sepulture curã eciã coꝵ philosofi
ꝯtẽpserũt. et sepe utuu̾si ex̾cttus dũ ꝑ terre.
ua prĩa morerentur. uͥ pꝰtea iac̾ent. uł quibꝰ
bestiis esca fierent ñ curar̃. licuitq de hac re
poetis plauabilit̾ dic̾e. celo tegitur quiũo
hõ uruam. qnͣto muiꝰ debent de corporib
in sepultis uisuitare xpĩanis. quib et ip̃ms
dilapsa cadau̾a recesserũt ĩ tpr̃s puncto red¬
denda et reinte granda ꝯmittttur. ¶es iõ
tũ ũ ꝯtẽpuenda et abicienda st̃ corpora do¬
functoꝵ mnaxime ꝙ iunstoꝵ atq fideliũ qui¬
b tanqũã organis et nasit ad onĩa bona oꝑa
scũs usus est sp̃c. Si .ii. pat̾na uestis et auulꝰ
ac si quid hiꝰ. tanto caruis est post̾is. quanto
erga parentes. maior affectus: nullo m̃õ ipsa
sꝑna sunt corpora. q̃ utiq multo familiarus
.n. ñ ad ornam̃tũ uł aduitoriũ. qd̾ ad hibetur
extͥusecus. sed ad ipãm ism homĩs pertinent.
Unde et autiquoꝵ iustoꝵ fumera officio sa

Expanded text:
n sepulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: Caelo tegitur, qui non habet urnam. Quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnisanctus usus est Spiritus. Si enim paterna vestis et annulus, ac si quid hujusmodi, tanto charius est posteris quanto erga parentes major affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa
Abbreviated transcription (Latin):
curauit. ita sꝑans parti quoq posse ossib suis.
ptilib constituta fu̾aut funestauit. Peper¬
cit quippe illi monum̃to uͥ iacebat ꝓpħa. qͥ
aute annos ampluis ꝙͣ crecencos uta p̃di¬
x̾at. Et pp̃ ipm̃. uec illiꝰ qui eũ sedux̾at te¬
pultura uolata ẽ. Affectu namq ilło quo
nemo nũꝙͣ carnem suam odio ht̃: puid̾at
cadaui suo. qui occid̾at m̃datio anmã suam
Et hoc gͥ qd̃ carnem suam quisq nͣłr diligit
et illi pena fuit addisc̾e ñ eũ futurũ ĩ sepul¬
chro prm̃ suoꝵ. et hunc cuta ꝓspicere ut ꝑc̾et᷑
ossib slus si iuxta eũ iac̾et cuiꝰ sepulchrũ ne¬
io iuolaret. Hunc affectũ martyres xͥ certã¬
tues eis quos uiuẽtes senciebant cruciati¬
b milici ¶ot̾at utiq d̾s qui leonẽ ꝓpħe cor
pꝰ qd̾ ip̃e occid̾at ult̾ius ñ ꝑmisit arting̾e.
et fecit de pemptore custodem. pot̾at ĩ qũa

Expanded text:
curavit: ita sperans parci posse ossibus suis curavit: ita sperans parci posse ossibus suis ptibilibus constituta fuerant, funestavit: pepercit quippe illi monumento, ubi jacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos ipsa praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum seduxerat, sepultura uiolata est. affectu namque illo, quo nemo umquam carnem suam odio habet, prouiderat cadaueri suo. qui occiderat mendacio animam suam. ex hoc igitur, quod carnem suam quisque naturaliter diligit, et illi poena fuit addiscere non eum futurum in sepulcro patrum suorum et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum martyres Christi certantuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruciatibus uinci. poterat utique deus. qui leonem prd ipse occiderat, ulterius non permisit adtingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
occisum nicħ meniend̾ ẽe didicimꝰ. ne mẽ¬
bra examinia paciantur: nec pena dñda ẽ.
Si aũ hũanũ erga suam carnem consid̾e¬
mꝰ affectum potuit iñ t̾reri uł contͥstari in¬
ua qd̃ dolebat aĩmꝰ id de suo corpore futu¬
rũ quãuis ñ fieret dolerer. Hactenꝰ .n. uolu¬
it dñs seruũ suũ plectere. qͥ ñ sua contu¬
matia spernerat p̃ceptũ eiꝰ ĩ plere. s aliena
decipiente fallacia obedire se credidit qũ ñ
obediuit. Neq .n. pritand̾ est ita fuisse int̾ẽ¬
ptum morsu bestie. ut ad suppliciũ tartareũ
id̾ leo qui oceiderat custodut iuũto etiam
quo uehebatur illeso. es slmnul cũ illa ĩmani
fera ĩ trepida p̾sencia ad sui dnĩ funꝰ astante
Quo iurrabili signo apparet. hoĩem d̾i coerei¬
tum pociꝰ tp̃ałr usq ad morteni. qũã punit̃
ẽẽ pꝰt mortẽ. Q qua re apłs cũ ꝓ quibdam¬
offensis ꝯmemorasset infirmitates mort̾e¬
honorifice sepeliuit. seq sepeliend̾ uixta eiꝰ ossa

Expanded text:
occisum, nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanimata patiantur, nec poena dicenda est. Si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri vel contristari viuoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamvis cum fieret non doleret; hactenus enim voluit Dominus servum suum plectere, qui non sua contumacia spreverat praeceptum ejus implere, sed aliena decipiente fallacia obedire se credidit, quando non obedivit. Neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum idem leo qui occiderat custodivit, jumento etiam quo vehebatur illaeso, et simul cum illa immani fera intrepida praesentia ad sui domini funus astante. Quo mirabili signo apparet hominem Dei coercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse post mortem. De qua re Aposoffensas commemorasset infirmitates quoquehonorifice sepelivit, seque sepeliendum juxta ejus ossa
Abbreviated transcription (Latin):
utitur. et ince conatur netus testamentum
oppugnare. unde ꝓsternitur: Cum eninquis¬
piam catholichus xp̃ianus utriusqs scripte̾
uenerator et intellector ei respondent hec non
eẽ contrana quod illa de quorumdam carnib
animalium quib non ẽe uescendum populo
adhuc caruali preceptum est. ad significarõ¬
nem poĩta sint hrimanoꝵ moꝵ quos eccłia q̃
corpus est om̃ in sue unitatis uiculũ stabile

Expanded text:
utitur et inde conatur uetus testamentum utitur et inde conatur uetus testamentum obpugnare. unde ipse prosternitur? cum enim quispiam catholicus christianus utriusque scripturae uenerator et intellector ei responderit haec non esse contraria. quod illa de quorundam carnibus animalium, quibus non esse uescendum populo adhuc carnali praeceptum est, ad significationem posita sint humanorum morum. quos ecclesia, quae corpus est domini. in suae unitatis uinculum stab
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo nunc placet ei sententia diũq
dicit nichil ẽẽ ingrediens in hominem quod co¬
inquinet eum. sed ea coinquinare. que de hoĩ¬
ne proceduut: Ubi se iste abscondet ab hac sẽ¬
tentia: Quo fugiet: Dicat mͥ quando immũ¬
ditiam carnum fugiendam et a cibis scõrt̃
separandam. peruersa et suꝑsticiosa iiagi¬
natione contiuentie precipit. Certe enĩ si ne¬
rũ est non coinquinare illa q̃ ingrediuntur
in hominem cum magnoerrore ĩmundas
ẽe dicunt estas inanichei. cum homines car¬
ne uescuntur. Si autem immũde sunt tales
esce quid de isto testimomio facient. et diuina
auctoritate prolatum est ubi dñs dicit. non
comquinati hominem hiis que ingrediunt᷑ ĩ
cum. sed hiis que procedunt de illo. An forte
dictuti sunt sicut solent dicere cum scriptu¬
raꝵ cos uiget auctoritas hoc capitulum a
corruptiombus scirpturarum insertum eẽ euũ¬
gelio. Cur ergo adimantus hoc capitulo teste

Expanded text:
quomodo ergo nunc placet ei sententia domini. qua quomodo ergo nunc placet ei sententia domini. qua dicit nihil esse ingrediens in hominem. quod coinquinet eum, sed ea coinquinare, quae de homine procedunt? ubi se iste abscondet ab hac sententia? quo fugiet. dicat mihi, quando inmunditiam carnium fugiendam et a cibis sanctorum separandam peruersa et superstitiosa imaginatione continentiae praecipit? certe enim si uerum est non coinquinare illa, quae ingrediuntur in hominem, cum magno errore inmundas esse dicunt escas Manichaei. cum homines carne uescuntur. si autem inmundae sunt tales escae, quid de isto testimonio facient. quod euangelica et diuina auctoritate prolatum est, ubi dominus dicit non C'oinquinari hominem iis, quae ingrediuntur in eum. sed iis, quae procedunt de illo ? an forte dicturi sunt. sicut solent dicere. cum scripturarum eos urget auctoritas. hoc capitulum a corruptoribus scripturarum insertum esse euangelio? cur ergo Adimantus hoc capitulo teste
Abbreviated transcription (Latin):
Separate a mundo inmiãdtm. et nemo
manducet carnem cameli. asim. et lem¬
tis. et porci. et aquile. et milni. et corm. et nu¬
turis et reliquoꝵ. Nusquam manifestius pie¬
nissima dolis et fraudib animahiuꝰ homaus de¬
p̾hendi potest. qui tanqtian sͥ adu̾sa atq con¬
traria de utroq testamento capitula obiecit.
qiam in lcco hec ubi conmemorauit in leuiti¬
coscriptum ẽẽ ut a non nullis anmaliũ car¬
nib temperetur. Namq huic sententie illno
ex euuangelio credidit opponendum: uͥ dñs
dicit. Nich̾ est ingredi est in bominem coinqui¬
nans eum: sed ea que procedunt de eo comqui¬
nant. Hoc si imprudens fecit nicħ cecius. si aũt
sciens nich scełatius. Nonne ipã patilo ante
iofuerat apłi testimonium dicentis. bonũ est
fratres non manducare carnem neq bibere
uinum. dum cupit de nouo testimonio uet̾i
adu̾sari tbi dictum est secundum desidetitm
amine tue occite et manduca omnẽ carnẽ:

Expanded text:
riptum est: Separate a mundo immundum, et nemo riptum est: Separate a mundo immundum, et nemo manducet carnem cameli, asini, et leporis, et porci, et aquilae, et milvi, et corvi, et vulturis, et reliquorum . Nusquam manifestius plenissima dolis et fraudibus anima hujus hominis deprehendi potest, qui tanquam sibi adversa atque contraria de utroque Testamento capitula objecit, quam in hoc loco ubi commemoravit in Levitico scriptum esse, ut a nonnullis animalium carnibus temperetur. Namque huic sententiae illud ex Evangelio credidit opponendum, ubi Dominus dicit: nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum. sed ea, quae procedunt de eo, coinquinant. hoc si inprudens fecit, nihil caecius; si autem sciens, nihil sceleratius. nonne ipse paulo ante posuerat apostoli testimonium dicentis: bonum est. fratres, non manducare carnem neque bibere uinum, drim cupit de nouo testamento ueteri aduersari. ubi dictum est: secundum desiderium animae tuae occide et manduca omnem carnem?
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemior pro quo ego grãs ago: Quie igit᷑
manducatis siue bibitis. sine quodcumq
facitis. omnia in gloriam dei facite. Hec attẽ¬
dant manichei. et uideant quomodo dcm̃ sit
ĩ teutronomio secundum desiderium anime
tue occide et manduca omnem carnem. iixͣ
uoluptatem quam dominus dedit tibi. Qd̾
enim de quibdam carnib non manducãdis
iuders p̃ceptum est. et ĩmunde sunt dicte: ad
significationem ualet hominum ĩmundorũ
qui per figuras in neteribus scripturis sũc
designati. Sicuti enim bos ille cui trituranti
uetat os alligan. enuãgelistam sig̃cat. sicut
apłs apertissime exponit: sic et illa que pro¬
hibita sunt quasdam hominũ ĩmundicias
significant. que in societatem corporis xp̃i id
est in eccłiam stabilem et sempiternam nõ
pecipiũt. Nam quod ad cybos attinet oñno ħͥ¬
imintinditmẽe sed malum õẽ homini quapetͥ
ꝯffensionem manducat. manifeste apparet.u

Expanded text:
blasphemor. pro quo ego gratias ago? siue igitur blasphemor. pro quo ego gratias ago? siue igitur manducatis siue bibitis siue quodcumque facitis, omnia in gloriam dei facite. haec adtendant Manichaei et uideant, quomodo dictum sit in deuteronomio: secundum desiderium animae tuae occide et manduca omnevoluptatem quam Dominus dedit tibi. Quod enim de quibusdam carnibus non manducandis Judaeis praeceptum est, et immundae sunt dictae, ad significationem valet hominum immundorum, qui per figuras in veteribus Scripturis sunt designati. Sicuti enim bos ille, cui trituranti vetat os alligari, evangelistam significat, sicut Apostolus apertissime exponit ; sic et illa quae prohibita sunt, quasdam hominum immunditias significant, quae in societatem corporis Christi, id est, in Ecclesiam stabilem et sempiternam non recipiuntur. Nam quod ad cibos attinet, omnino nihil immundum esse, sed malum esse homini qui per offensionem manducat, manifestissime appar
Abbreviated transcription (Latin):
morauerunt locũm. ubi apłs ait. Que ĩmo¬
lant gentes demoniis ĩ molant et non deo. cũ
apłs apertissime de iuctimis loqueretur. q̃
ĩ templo offeruntur demonibus. non de his
escis quias sibi homines p̃parant. Sic enim di¬
cit. Quid ergo dico quia ydolis ĩmolatumẽ
aliquid: Aut ydolum est aliquid: Sod quia
q̃ immolant demoniis et non deo ĩmolant.
Nolo uos socios demoniortm fieri. Nõ pote¬
stis calicem dni participare et mense temo¬
tiores illo sunius: Omĩa licita sunt: s non
om̃ia expediunt Omnia licita sunt: sod nõ
omnia edificant. Nemo quod suum ẽ q̃rat.
sed id quod alterius. Omne quod in macello
uenit manducate. nicħ int̾rogantes pp̃ consci¬
entiam. Dommni est enim terra et plenitudo
eius. Si quis nos nocauenit ex infidelibus q
uolueritis ire. omĩa que apponuntur nob̾¬
Quare enim libertas mea iudicetur ab alia
conscĩa : Siego cum gr̃a participo. ut quid

Expanded text:
morauerunt locum, ubi apostolus ait: quae immomorauerunt locum, ubi apostolus ait: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, cum apostolus apertissime de uictimis loqueretur, quae in templo offeruntur daemonibus, non de his escis, quas sibi homines praeparant. sic enim dicit: quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid, aut idolum est aliquid? sed quia quae immolant, daemoniis et non deo immolant. nolo uos socios daemoniorum fieri. non potestis calicem domini bibere et calicem daemotiores illo sumus? omnia licita sunt, sed non omnia expediunt; omnia licita sunt, sed non omnia aedificant. nemo quod suum est quaerat, sed id quod alterius. omne quod in macello uenit, manducate nihil interrogantes propter conscientiam. domini est enim terra et plenitudo eius. si quis uos uocauerit ex infidelibus et uolueritis ire, omnia. quae adponuntur uobquare enim libertas mea iudicatur ab aliena conscientia? ego cum gratia participo, utquid
Abbreviated transcription (Latin):
ant infitmati alterius parcant. Sed quia ip¬
sas catnes ĩnumdas pritant et caxcieatorẽ
deum eẽ negant. Nos autem teneamꝰ apłicam
disciplinam dicentem quod omĩa munda sint
mindis. seruata moteratione euuangelica ut
non gratientur corda nr̃a cruditate et molẽ¬
tia et cis secalanb. Nam idem illio qd̾ apħ
ait. non potestis mense dñi cõmuicare et
mense temoniorum non uit̾o cur oponendũ
huic loco legis. et quasi contrarium manichei
c̃ẽ crediderint. Non enim de inmolationib
lex lequitur. cum in deutronomio dicitur se¬
ciudum desiderium anime tue eccide et nrã¬
duca omnen carnem iuita uoluptatem ꝙͦͣ
dedit tibi dominus: sed de cybis qui pertinẽt
ad hominis alimentum. Sod qm̃ manichei a¬
lientum etiam cum ad hominis cenam q̃
animalia ĩparantur ĩmolationem ẽẽ dicũt
secundum suum intellectum ista contrau¬
a eẽ putauerunt. Propterea et illum ꝯme¬

Expanded text:
aut infirmitati alterius parcant, sed quia ipaut infirmitati alterius parcant, sed quia ipsas carnes inmundas putant et earum creatorem deum esse negant. nos autem teneamus apostolicam disciplinam dicentem, quod omnia munda sint mundis seruata moderatione euangelica, ut non grauentur corda nostra cruditate et uinolentia et curis saecularibus.. Nam iait: non potestis mensae domini communicare et mensae daemoniorum, non uideo, cur obponendum huic loco legis et quasi contrarium Manichaei esse crediderint. non enim de immolationibus lex loquitur, cum in deuteronomio dicitur: secundum desiderium animae tuae occide et manduca omnem carnem iuxta uoluptatem, quam dedit tibi dominus, sed de cibis, qui pertinent ad hominis alimentum. sed quoniam Manichaei etiam cum ad hominis cenam quaeque animalia praeparantur, immolationem esse dicunt, secundum suum intellectum ista contraria esse putauerunt. propterea et illum comme
Abbreviated transcription (Latin):
ntrcet quanta isti malicia de scripturis cei¬
p̃iabetut pote cum aliquis infirmus putat
por ab omib tarnib temperandrm ne in¬
sisnt ncarnem ioiaticiam et udoes er̃
qda mandutat post arbitrari in honorem ydo¬
cnimu facere et ex eo granuter offendi. cr
uri muolaticia cato si ex fide a nesciente acci¬
matur seminem maculat. Unde alio leco id
ouls nitertagam metat cum quid de macello
amlt ur ues ab aliquo mficeli qrasquam no¬
it mnuadas arbitrantur non ꝑp̃ ñnolatõnẽ
seo qura catues sunt. cum apłs clamet onnra
seuienda cẽ et oumem creaturam tei bonam ẽẽ.
or ondia scificamꝑ nerbum et orationem et ra¬
etentensefand am ab eis si qͥmio forte infirm᷑
oscenditrer. et quodam lcco apertissime istos
sis enficaitt cumdicit in nonissinuis tempo¬
fibus futiros quosdam ꝓhilentes milere
altieutes a cpbis quos teus cirauit. Hos em̃
pstra scefignat᷑. qui non ppca temperant a cibrs
tib est aut concupiscentiam suam tefrenẽt.

Expanded text:
t et quanta isti malitia de scripturis cerpiuntur, id est, cum aliquis infirmus putat sibi ab omnibus carnibus temperandum, ne incidat in carnem immolatitiam; et ideo eum qui manducat, potest arbitrari in honorem idolorum id facere, et ex eo graviter offendi: cum ipsa immolatitia caro, si ex fide a nesciente accipiatur, neminem maculet. Unde alio loco idem apostolus interrogari vetat, cum quid de macello emitur, vel ab aliquo infideli quisquam voisti immundas arbitrantur, non propter immolationem, sed quia carnes sunt, cum Apostolus clamet omnia munda esse, et omnem creaturam Dei bonam esse, et omnia sanctificari per verbum et orationem: et tamen temperandum ab eis, si quis forte infirmus offenditur. Et quodam loco apertissime istos significavit, cum dicit, in novissimis temporibus futuros quosdam prohibentes nubere, abstinentes a cibis, quos deus creauit. hos enim proprie designat, qui non propterea temperant a cibis talibus, ut aut concupiscentiam suam refrenent
Abbreviated transcription (Latin):
id accum est ut ostent̾etur ĩ ipĩs umbris nõ
ẽẽ spem ponendam. sed in ip̃is reb quas ille ñ¬
bre significabant cẽ uenturs idest xpm et
eccłiam. Et ppẽa iam omĩa mania erant nec tũ
Ut si quis iuders xp̃o credidiss: pp̃ offensio¬
nem suoꝵ non prohiberetur remanere. nec¬

Expanded text:
id actum est. ut ostenderetur in ipsis umbris non id actum est. ut ostenderetur in ipsis umbris non esse spem ponendam, sed in ipsis rebus, quas illae umbrae significabant esse uenturas. id est Christum et ecclesiam. et propterea illa iamut si quis Judaeus Christo credidisset, propter offensionem suorum non prohiberetur in
Abbreviated transcription (Latin):
peru̾sitatibus sius faciebant. ut cum aliquis
gentilis ad legem eorum transissec ⁊dẽ factus
cẽt proselitus. hr̃et mores corum et fieret filiꝰ
gehenne multo plus quam ipĩ eeñt. Dabant
enim magnam operam ut uideus fieret aliqͥs
de gentibus et uiderm scm̃ cogebant suos mo¬
res pessimos imitari. Neq illud quod de apło
tanquam contrarium ꝯmemorat potuit adu̾¬
tere adimantus maniche᷑ omino non ẽẽ ꝯͣnũ:
quia totus eius ocultis non ad inquisitionem
sed ad tep̃hensionem scripture intentus erat.
Commnemorat enim dicentẽ apłm. Entũcisus
quis uocatus est. non adducat p̃putiũ. In p̃pn¬
tio quis uocatus ẽ noncircuncidatur: quia
p̃puitium mlest: et circrincisio nicħ est: sed obs¬
natio p̃ceptorum dei. Quid enim manifestius
quam hec apłm p̃cipere ut imusquisq sicut
ticcatus erat sic maneret. Aduenientib enim
rebus quarum erant mubre ille obẜtiatões

Expanded text:
peruersitatibus suis faciebant, ut cum aliquis peruersitatibus suis faciebant, ut cum aliquis gentilis ad legem eorum transisset. id est factus esset proselytus, haberet mores eorum et fieret filius gehennae multo plus quam ipsi essent. dabant enim magnam operam, ut Iudaeus fieret aliquis ex gentibus et Iudaeum factum cogebant suos mores pessimos imitari. Neque illud. quod de apostolo tamquam contrarium commemorat, potuit animaduertere Adimantus omnino non esse contrarium, quia totus eius oculus non ad inquisitionem, sed ad reprehensionem scripturae intentus erat. commemorat enim dicentem apostolum: circumcisus quis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, quia praeputium nihil est et circumcisio nihil est, sed obseruatio praeceptorum dei. quid enim manifestius quam hoc apostolum praecipere, ut unusquisque, sicut uocatus erat, sic maneret? aduenientibus enim rebus, quarum erant umbrae illae obseruationes,
Abbreviated transcription (Latin):
risei ypocrite qui circuitis mare et terram. ut fa¬
ciatis uium ꝓselitum. et cum feceritis erit filiꝰ
gehene mu̾lto plus quam estis nos. Quasi u̾
cuit contra legeni. Quod alio lcco de hiis aper¬
tissime dicit uͥ ait. qd̃ reiciunt mandatum dei
ut suam constitutionẽ ꝯfirment. Qr uia cũlex
p̃cepit honorari patrem et matrem. instituert̃
ep̃i quomodo exhonorentur parentes. Et item
cum eis dicit. Ue uob̾ scrile et pharisei qui h̾etis
clauem regni celorum: nec ip̃i intratis nec ali¬
os permititis intrare. Uel cum alio loco p̃ce p̃
audientib. ut dictis phariseoꝵ et scribarum
optenperarent: facta uero cortum non imita¬
rentur. Ait enim. Super cathedram moysi sedẽt
que dicunt facite: sed que faciint fac̾e noli¬
te. Sicunt enim et non faciunt. Quo loco et
auctoritatem legis que ꝑ moy sen data ẽ con¬
firmat dñs: et tamen cauendos et frigitos eẽ
mores corum qr ti legi quam acceperant non
obtemperabant aꝑtissime ostendit. Istis autem

Expanded text:
risaei hypocritae, qui circumitis mare et terram. ut faciatis unum proselytum; et cum feceritis, erit filius gehennae multo plus quam estis uos. quasi uerciunt contra legem. quod alio loco de his apertissime dicit. ubi ait, quod reiciunt mandatum dei, ut suam constitutionem confirment. quia, cum lex praeceperit honorari patrem et matrem, instituerunt ipsi, quomodo exhonorentur parentes. et item cum eis dicit: uae uobis, scribae et pharisaei, qui habetis claues regni caelorum nec ipsi intratis nec alios permittitis intrare. uel cum alio loco praecepit audientibus, ut dictis scribarum et pharisaeorum obtemperarent, facta uero eorum non imitarentur. ait enim: super cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt. quo loco et auctoritatem legis. quae per Moysen data est, confirmat dominus et tamen cauendos et fugiendos esse mores eorum, qui legi, quam acceperant, non obtemperabant, apertissime ostendit. istis autem
Abbreviated transcription (Latin):
conmioti discipuli. et non cretentes ꝓprre sed
patnis sigirate dominimi lccutimm ẽẽ cem
diteret non comquinat hominẽ que pere
cios ingrediuntut i eum quoniam uider
tant etiam ipĩ discipuli qui fugiendos qua¬
ermidam carnum cybos a prientia istiti¬
tum acceperant. accetentes ad eum dirert ei
Scio quia phatisei audito uierbo scandala¬
⁊ sunt: At ille respondens ait. Omĩs plã

Expanded text:
commoti discipuli, et non credentes proprie, sed commoti discipuli, et non credentes proprie, sed potius figurate Dominum locutum fuisse, cum diceret non coinquinari hominem iis quae per cibos ingrediuntur in eum, quoniam Judaei erant etiam ipsi discipuli, qui fugiendos quarumdam carnium cibos a pueritia institutum acceperant, accedentes ad eum dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalizati sunt? At ille respondens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad turbam dñs Audite et intelligite. Nli¬
ch̾ est ingrediens in hominem coinqumans
cum et cetera. Quod ergo cõmemorauit do¬
mium hec ad turbam dixisse. nicħ aliud ostẽ¬
dit. iusi non se ignorantia sed malicia fecisse
quod fecit: ut postea diceret auditorib suis
ad turbam dñ istalccutus eẽ. non ad panicoᷤᷤ
sanctos. quales se ipĩ iuderi uolunt. ut qm̃s
suos auditores tanquam adhuc imnundos
ꝑmittunt carnibus uesci. sibi autem quasi
ĩam muntoͥs crmsceleratum atq nefarium
cẽ arbitantut. hec etiam dmñi sensisse uideat᷑.
quos non pancos scõs. sed turbas ista docuerit
Ohominẽ pessimũ securum de negligentia
generis humani: ad occultandas deceptiones
suas. Non enim credebat aliqriem existere qͥ
artiperet. euuangelitmm et conscĩa legeret. et
inueniret hominem in ip̃is pratis quib gre¬
goꝰ suos dñs pascit laqucos incaritis et minꝰ¬
proridis ab scontentem. Nam de hiis uerb

Expanded text:
dicit ad turbam dominus: audite et intellegite, nidicit ad turbam dominus: audite et intellegite, nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum et cetera. quod ergo commemorauit dominum hoc ad turbam dixisse. nihil aliud ostendit. nisi non se ignorantia. sed malitia fecisse quod fecit, ut postad turbam Dominum ista locutum esse, non ad paucos sanctos, quales se ipsi videri volunt; ut quoniam suos Auditores tanquam adhuc immundos permittunt carnibus vesci, sibi autem quasi jam mundis cum sceleratum atque nefarium esse arbitrantur, hoc etiam Dominum sensisse videatur, quod non paucos sanctos, sed turbas ista docuerit. O hominem pessimum, securum de negligentia generis humani ad occultandas deceptiones suas! Non enim credebat aliquem existere, qui arriperet Evangelium, et cum scientia legeret, et inveniret hominem in ipsis pratis, quibus greges suos Dominus pascit, laqueos incautis et minprovidis abscondentem. Nam de his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
cortms ouenis. Siergo in figuram continge¬
berasir ⁊aciebantur infigurama ccppiebãt
atio monebantur. Cum eigo ista respondeoaste
pxo modononeẽ contraria duo nla capitulade
Sengudis testamentio collata monstranero. q̃
sr factatus eit contra quem dicio grauisarñ
test imonirmtestis. quem contra adu̾sariũ
gelio cestimomium dño dicente noncomgru¬
nari hominem hiiꝰ escis que ingreduntar
mariuprtipe a carnib abstmendum tanꝙ
ĩimdis escis monere ec tocere non cessãt
Etamen sensit quantam plagams inflig̾et.
et quanto ietu ceꝑtussus se ipse sanciaret Ne
eus emm dum interrogaret et dicerer. quo¬
moto ergo prohibetis catiuubus si tominuo
dicit sicrt tunẽ comnemoras nicħ est ingre¬
dient hominem comquinans ettm. sed ea que
procedunt de oo com̃quinant. uoluit quasi
adhibere medicinam sine causa in mortife¬
ro uulnere. Sic enim posuit ipm̃ enuange¬
litum testimontum. In euuangelio inquit

Expanded text:
lorum obvenit . Si ergo in figuram contingebant quae patiebantur, in figuram accipiebant quae monebantur. 2. Cum ergo ista respondero, et hoc modo non esse contraria duo ista capitula de singulis Testamentis collata monstravero, quid iste facturus est, contra quem dicit gravissimum testimonium testis quem contra adversarium gelio testimonium, Domino dicente non coinquinari hominem iis escis quae ingrediuntur in eum: et ipse a carnibus abstinendum tanquam ab immundis escis monere et docere non cessat. Et tamen sensit quantam plagam sibi infligeret, et quanto ictu repercussus se ipse sauciaret. Ne quis enim eum interrogaret et diceret, Quomodo ergo prohibetis carnibus vesci, si Dominus dicit, sicut tu ipse commemoras, Nihil est ingrediens in hominem coinquinans eum, sed ea, quae procedunt de eo. coinquinant? uoluit quasi adhibere medicinam sine causa in mortifero uul-, nere. sic enim posuit ipsum euangelicum testimonium. in euangelio. inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
duces cecorum. Cecus antem si ceto duca¬
tum prestet: ambo in foueam cadunt. Eũ
crgo infitelitatem indeorum plantationẽ
appellaret qriam non plantatnt pẽ celestis
tamen ad huc pritans eẽ illam parabolam
et ppẽa rephensos iudeos et cetos distos qde
am intelligere non potuerint: respondens
oixit ei. sdissere nob̾ parabolam istam. Et̃
ule manifestissime ostendens non eẽ para¬
bolam sed ꝓpriam lccutionẽ: dixit ad eos
ado hec et uos sine intelłcu estis: Non ĩtel¬
ligitis qrua omne quod in os intrat ĩ uen¬
trem uadit et in sccessum emittitur. Q aũ

Expanded text:
ces caecorum. Caecus autem si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt. Cum ergo infidelitatem Judaeorum plantationem appellaret quam non plantavit Pater coelestis, tamen adhuc Petrus putans esse illam parabolam, et propterea reprehensos Judaeos et caecos dictos, quod eam intelligere non potuerint, respondens dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. Et ille manifestissime ostendens non esse parabolam, sed propriam locutionem, dixit ad eos: Adhuc et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit
Abbreviated transcription (Latin):
uen tentro nomio scd̾m tesiter iũ aĩe tus
ocute et mauduca ominem carnẽ unta
noluptatum quam deoit tibi dñs. Catieaũ
ne sanguinem mandrices sed effunde tamꝙͣ
aqliam supertram. Hqͣs uerbiegis adiman¬
aiu contrartũ eẽ arbitratur qnod in euu̾lo
dosnentisait. Non grauentur corda uestra cri¬
detator et tuoientia. t curis secularib. et quo

Expanded text:
erium animae tuae occide, et manduca omnem carnem, juxta voluptatem quam dedit tibi Dominus. Cave autem ne sanguinem manduces; sed effunde tanquam aquam super terram . His verbis Legis Adimantus contrarium esse arbitratur quod in Evangelio Dominus ait, Ne graventur corda vestra cruditate,
Abbreviated transcription (Latin):
tas atehuonieaspitium oiuadeias sit oprnione
no de difmione Angeu antem qui saretiores
nonumbsunt qruua plus auiqrad de deo senrint
nonest dupium archangeli uero eo rp̃o ampliũ
comphendunt penitus quid deus sit quia ne¬
mo nouit patrem nisi filius. Nec filium quis
ns pat̾rem. sͣ est oeus sicut bom̃ib uidetur. Sp̃e
tus. perfectus nulluis egens et̾mis ĩmortał om̃
modo aquo omĩa micium consecuta sunt. Ucne¬
mno in quosunt omĩa q̃cũq sunt sutsum deor¬

Expanded text:
s sit opinione, non definitione; angeli autem qui superiores hominibus sunt, quia plus aliquid de deo sentiunt, non est dubium; archangeli uero eo ipso amplius;conprehendunt penitus quid deus sit, quia nemo nouit patrem nisi filius, nec filium quis nisi pater. Igitur est deus, sicut hominibus uidetur, spiritus tus, perfectus, nullius egens, aeternus, inmortalis omni modo, a quo omnia initium consecuta sunt; uenemo in quo sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
gi. Sed materiam significauit .i. omĩa infer¬
na que in mundi oẽm spem ꝓfecerunt. Celũ
autem non hoc illud carnale. Sed illud supet¬
num quod spiritale est in pͥncipio fcm̃ dem̃¬
lum dicit pͥmum fcm̃ deinde terrã. In celum
enĩ nature summa et yma comp̾hendit ut
quicquid medium ẽ ꝑculd ubio fcm̃ credat᷑.
luminaria uero que ad gub̾nand̾ mnundũ
instituit quarta die ad serit facta. Sed fortitu

Expanded text:
gi, sed materiam significauit, id est omnia infergi, sed materiam significauit, id est omnia inferna, quae in mundi omnem speciem profecerunt. caelum autem non hoc carnale, sed illud supernum, quod spiritale est, in principio falum dicit primum factum, deinde terram, in caelo enim naturae summa et ima conprehendit, ut quicquid medium est procul dubio factum credatur. luminaria uero, quae ad gubernandum mundum instituit, quarta die adserit facta, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
deret ei cuius tanta signam reb gestis existẽt.
Oemq huic est. Unde qui contra disciplinam
hanc sentrunt errare noscuntur quia midis u̾¬
b adsertiones sue allegarentur. Itaq ut nichil
do coet̾nam doceret ordinem ipm̃ creataꝵ resꝵ
exponit ut dum minora prius fc̃a meõrat. pꝰea
autem maiora: nicħ horum infectum habeat᷑
quia que tempore minora sunt. uirtute maio¬
rasunt. Ut illa ꝑs scribe se detempore putent
ip̃a infurmtate quua postenorsl sbicta sint
remncantur. aut li hec de uirtute psumen¬
do pͥmatus sͥ uendicent posteritate ipsa hĩiẽ¬
tur ut nicħ horum non mitio sb̾iectum uidea¬
tur ante quidem celum fcm̃ est et terra deinde
lux que in officio dies est. post fmat᷑um. quod
appellatum est celum et congͤgationes aqua¬
rum quas appellauit maria ut apparent. terra
in qua possit ħitare. t̾rã autem quam post ce¬
lum fc̃am dicit non terram solam uult intell¬

Expanded text:
deret ei, cuius tanta signa in rebus gestis existerent? deret ei, cuius tanta signa in rebus gestis existerent? denique hinc est unde qui contra disciplinam hanc sentiunt errare noscuntur, quia nudis uerbis adsertiones suas allegare nituntur. Itaque ut nihil deo coaeternum doceret, ordinem ipsum creatarum rerum exponit, ut dum minora prius facta memorat, postea autem maiora, nihil horum infectum habeatur, quia quae. tempore minora sunt uirtute maiora sunt, ut si illa praescribere de tempore se putent, ipsa infirmitate qua poste rioribus subiecta sunt ncantur, aut si haec de uirtute praesumendo primatus sibi uindicent, posteritate ipsa humilentur, ut nihil horum non initio subiectum uideatur. ante quidem caelum factum et terra; deinde lux, quae in officio dies est; post firmamentum, quod appellatum est caelum, et congregationes aquarum quas appellauit maria, ut appareret terra in qua posset habitari. terram autem quam post caelum factam dicit, non terram solam uult intelle
Abbreviated transcription (Latin):
sus accidit nature. Quod opus erat per mo¬
ex hac causa erroris dinem creatu¬
eipus non erat in hominib. at re expon̾e¬
nͥã creuit error gener bumano ita ut ocoooo¬
etiam filii isrł contra hauc expositionem ooo¬
in egypto tradi audirent a philophofif sophiᷤ
egyptiorũ a quibeetiam moyses fuerat insiru¬
dam mund̾ istum ad serit per malos angelos
Nam et manichei ab eod̾ sathan hominẽ di¬
cunt fcm̃ non mundum istum stultiores ce¬
t̾is. Cum constet mund̾ homĩs causa fab̾catũ.
illi a d̾o dicunt mundum. fcm̃. licet de alieno.
hominẽ u̾o. ab adu̾sario creatum ut in domo
alt̾ius alter posi̾t dum̃. Oportuit ergo moy¬
sen ut errorem istum ꝑderet et auferret m anife¬
stare mundi et hominis fabricati dm̃ ẽẽ aucto¬
rem. Accepta n. auctoritate per signa et ꝑ di¬
gia que fecit docuit sine dubio id uerum ẽẽ
quod testib signis tradebat. Quis .n. nõ cre¬

Expanded text:
sus accidit naturae. III. QVID OPUS ERAT PER MOsus accidit naturae. III. QVID OPUS ERAT PER MOex hac causa error tantus non erat in hominibus. adubi autem creuit error generi humano, ita ut etiam filii Israhel contra hanc expositionem in Aegypto tradi audirent a philosophis Aegyptiorum, a quibus etiam Moyses fuerat instruendam mundum istum adserit per malos angelos nam et Manichei ab eodem Sacla hominem dicunt factum, non mundum istum, stultiores ceteris; cum enim constet mundum hominis causa fabricatum, illi a deo dicunt mundum factum, licet de alieno, hominem uero ab aduersario creatum, ut in domo alterius alter posuerit dominum —, oportuit ergo Moysen, ut errorem istum proderet et auferret, manifestare mundi et hominis fabricati deum esse auctorem. accepta enim auctoritate per signa et prodigia, quae fecit, docuit sine dubio id uerum esse, quod testibus signis tradebat. quis enim non cre
Abbreviated transcription (Latin):
tate hoc facit: sed mpulsu nature. Nam ali¬
quos scimus subito dementos fc̃os ferto
fuste. lapidib morsib. multos notuisse qͦs¬
dam et occidise. captos aũt industtia et
inditis oblatoł mĩme reos fcoł eo quod non
uoluntate. Sed impellente ui nescio qua ħ ges¬
serint nescientes. Quomodo .n. reus constituitur:
qui nescit quid fec̾it. Ita et dẏabolus. si honum¬
nescit quare dampnandꝰ censetur qui facit
ꝙ nescit ĩmno si posset fi̾: laudandꝰ erat quia fa¬
cit ꝙ non nouit. Nos autem rei uire constitui¬
m᷑ quia aliud facimꝰ qũa scimus debere nos
facere. Sed quia ꝑ omnẽ scripturam reum dy¬
abolum constitiu uidemus et ppea gehenniam
illi paratam legimus. legib illum dampnã¬
dũ scimus quia cum sciret et posset facere bo¬
num fecit malum. Nec .n. deus qui iustus ẽ
dampnaret eum quia bonum non faceret. qd̾
nataram debere dicimalum quia omne ma¬
lum sicut claruit ex uoluntate fit que ꝑ sen¬

Expanded text:
tate haec facit, sed impulsu naturae. Nam alitate haec facit, sed impulsu naturae. Nam aliquos scimus subito dementes factos, fuste, ferro, lapidibus, morsibus, multis nocuisse, quosdam etiam occidisse; captos autem industria et judicibus oblatos, minime reos factos, eo quod non voluntate, sed impellente vi nescio qua haec gesserint nescientes. Quomodo enim reus constituitur, qui nescit quid fecerit? Ita et diabolus si nescit, quare damnandus censetur, qui non facit quod nescit? immo, si posset fieri, laudandus erat, quia facit quod nouit. Nos autem iure rei constituimur, quia aliud facimus quam scimus debere nos facere. sed quia per omnem scripturam reum diabolum constitui uidemus et propterea gehennam illi paratam legimus, legibus illum damnandum scimus, quia cum sciret et posset facere bonum, fecit malum. nec enim deus qui iustus est damnaret eum, quia bonum non fecerat, quodnaturam debere dici malum, quia omne malum, sicut claruit, ex uoluntate fit, quae per sen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc agt̃. nam uoluntatem suam facientibus
ꝑcit aquib dam neotericis dissimulat ad do¬
mini auxilium confugere uolentib offendi¬
cula et impodim̃ta opponit. Seriiis dei insidi¬
as tendit et ꝑupxt̾orib cirra ciꝰ obsequia. ma¬
g infestus ẽ unde manifestum ex uolinitate
ciuis ipm̃ cẽ ĩ crimine. Qũa obrẽ pettus apꝰ ait
Sobrii estore et uigilate quia ad u̾sarius uest̾
dyabolus tanquam leo rugiens querens qũe
deuoret. Gentiles non querit indeos: ñ que¬
micos quia factum et p̾siptionem eius
contempnant. Demq lege data plus exar¬
sit inuidia adu̾sus cos qui sblege erant sci¬
ẽs leg̃ documenta nnum deum tradere et bo
putatur facere reus constitui non potest qr
hoc facit quod nature sue est. et potest et nõ
facit ꝙ non potest quia nature sue non est.
Itaq neq laudandꝰ neq contempnandus
est laudandus non ẽ: quia obsunt q̃ agit. Cõ¬
dempnandꝰ autem non est quia nõ uolun¬

Expanded text:
hoc agit; nam uoluntatem suam facientibus hoc agit; nam uoluntatem suam facientibus parcit, a quibusdam neutericis dissimulat, ad dei auxilium confugere uolentibus offendicula et inpedimenta opponit, seruis dei insidias tendit et promptioribus circa eius obsequia magis infestus est. unde manifestum est uoluntatem eius esse in crimine. quam ob rem Petrus apostolus ait: sobrii estote et uigilate, quia aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens quem deuoret. gentiles non quaerit, Iudaeos non quaemicos; quia factum ejus et praesumptionem ejus condemnant. Denique Lege data, plus exarsit invidia adversus eos qui sub Lege erant, sciens Legis documenta unum Deum tradere, et boputatur facere, reus constitui non potest: quia hoc facit quod naturae suae est, et potest; et non facit quod non potest, quia naturae suae non est. Itaque neque laudandus, neque condemnandus est. Laudandus non est, quia obsunt quae agit; condemnandus autem non est, quia non volun