comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inom̃ib legi dĩ contraria. e̾: neq inomib con¬
sonat: Multi enĩ phylosophorũ. unũ. c̾e̾. dm̃
qui euncta ereauerit scribunt In hoc consenti¬
unt legi dei Aliquati etiã hoc addider̃. qđ as
cunc ta ꝑ uerbũ suũ. & fecerit & regat. & uͥ bũ
dĩ sit quo cuncta moderent᷑ In hoc ñ solũ legi
sed& euangelus consona seribunt Moralis uͦ
cuiur: mortalia. sed ꝓuiclentiã euis suꝑlunaris globi
spatia cohiberi: Dissiclent a nob̾: cũuitas nascentium.
stellarũ cursib panclunit: Dissident: cũ ꝑpetuũ di¬
cunt hunc munclũ. & nullosine claudendũ Sed & alia
plurima s̃: inquib nob̾cũ uł dissident. uł concor¬
quanclo in pace. e̾ẽ. cũ isaac: aliquallo dissidere de¬

Expanded text:
ia est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vercurare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concorquando in pace esse cum Isaac, aliquando dissidere de
Abbreviated transcription (Latin):
duas nob̃ figuras exposuit apłs paulus Unam
quadix̃ qd is rabel quidẽ filius agar populi sed̃m̃
caruẽ:⁊ isciac uero populi quiex fide. e̾. formam
teneret: aliã quaait:⁊ nondix̃ & seminib tanꝙ
uimultis. sedsemini tuo tanꝗ. inuno qui . ẽ. xp̃s.
Uenet gͦ isaac. & popłi figuram: & xp̃i. A pni
aut̃ tanꝗ u̾bũ dĩ. nonsolũ inouangeliis loqui.
tenet Ascendit igit᷑ isaac adputrũ uiram̃ti:
& apparuit illi dñs Ascensionẽ legis & ance¬
ibi diuma gerebant᷑ obsequia potest & aug¬
mentũ ꝓpharũ. legis ascensio nominari: &
ꝓpterea forte adputeũ uiram̃ti ascendis se¬
dr̃. & ibi apparuis se ei dñs. ꝑ propħas enĩ uira¬
uit dñs & non pęnice bit: quod ipsit sacerdos
inaet̃ aũ scł̃m ordinẽ melchi sedech Adputeũ
gͦ uiram̃ti uisus . ẽ ds̃: futura ineũ ꝓmissa
confirmans Et ȩdificauit ibi altars isaac:

Expanded text:
duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi in multis, sed, Semini tuo, tamquam in uno, qui est Christus. Tenet ergo Isaac et populi figuram et Chriuam verbum Dei, non solum in Evangeliis loqui, tenet. Ascendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis dibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apparuisse ei Dominum; per prophetas enim juravit Dominus, et non poenitebit, quod ipse sit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
clicã te Ouis uł agnus qui immolat᷑ inpascha:
ipse dr̃. & ouiũ pastor. ipse signat᷑ & pontifex:
qui offert sacrificiũ Nihilhc minus ipse de¬
seribit᷑ sponsus. tanquã uerbũ cdei: ipse appel¬
lat᷑ & tanqũa sapientia. ipse rursũ sponsa no
sponso posuit mͥ mitrã. & tanqũa spon samꝰ

Expanded text:
it: «Ovis vel agnus qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa noms: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam
Abbreviated transcription (Latin):
tenere magorũ: quiexori entis partib ueniunt
eruditi pat̾nis libris. & institutione maiorũ: & di¬
est huuseemodi eruclitionib institutus. uidens qr
ds erat in ipso mundũ reconcilians sibi. & admiratꝰ¬
opum eiꝰ maiestatẽ: cleat Uidentes uidimus
Aecedens enĩ adlegẽ dei: necessario dic̃ Iuraui &
statui: ut custodiã mandata tua Sedquid petunt:

Expanded text:
tenere magorum, qui ex Orientis partibus veniunt eruditi paternis libris et institutione majorum, et diest hujuscemodi eruditionibus institutus, videns quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, et atdentes vidimus accedens enim ad legem Dei, necessario dicit, Juravi, et statui custodire mandata tua . Sed quid petunt?
Abbreviated transcription (Latin):
anus ⁊ nos ad locũ istũ. id ad expletionẽ man¬
datorũ dĩ. etia si cũ om̃i exercitu ueniat adĩsũ
nos seon iste elatꝰ ⁊ suꝑb diabolꝰ ⁊ confligat adu̾sũ
nos. si om̃s suos cont̾ nos demones concitet. su¬
peramꝰ eũ si dĩ mindata caͣplemꝰ. Complere eni
minclata ÷. hac÷ diabolũ ⁊ om̃em exercitũ enis
suꝑ serpentef ⁊ scorpiones.⁊ suꝑ omẽm uirtu¬
tem inimier.⁊ nichil nob nacebit. Nlichil eni¬

Expanded text:
s et nos ad locum istum, id est, ad expletionem mandatorum, etiam si cum omni exercitu venerit adversum nos Seon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contra nos daemones concitet, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnem ejus exercitum ssuper serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vob
Abbreviated transcription (Latin):
cũ isrł. ⁊ ꝑcussit eu̾ isrł nece gladii. ⁊ dñatꝰ ÷ t̾re eiꝰ.
duplicẽ ht̃ int̃p̃tationẽ sine arbor infructuosa.
snc clatus. Mittit gͥ isrł legatos ad seon. mittit
ad arbaoẽ infructuosã. mittit ad elatu ⁊ suꝑbũ¬
I ic ant̃ qͥd seon rex: amorreorũ. qui ⁊ ipsi int̾pre

Expanded text:
. duplicem habet interpretationem, sive arbor infructuosa, sive elatus. Mittit igitur Israel legatos ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi interpre
Abbreviated transcription (Latin):
aut nnulli etĩa philosophorũ qͥ mania lo
in sermone ÷ s in uirtute. Uolumis gͦ nos pa¬
çifice tͣnsire ꝑ mundũ. s. hac ipsũ migis incitat
pͥncipẽ muncdi qđ dicimus nos nolle ꝑmanere
cũ ipso: nec morari. nec aliqͥd eiꝰ uelle contingẽ
Inde magis exacerbat᷑. inde extollit᷑. ⁊ irascitur:
Cõmoriet nob ꝑsecutiones: ꝑicula suscitat. crucutꝰ
intentat: ⁊ ido dicit Congregauit inqͥt seon

Expanded text:
ut nonnulli etiam philosoput nonnulli etiam philosopin sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: Congregavit iniquus Seon
Abbreviated transcription (Latin):
ñ magire. ñ ullrus om̃mo doctrinȩ quę cont᷑ dei
metatẽ aliqͥd doceat: popłs sumit fidelis Habet em̃¬
suos fontes. ⁊ bibit de fantib isrł. Bibit de fontibiis
salutarib. ñ babit a quã de lacu seon. nec relinquers
fante aquę uiuȩ congregat sibi lacus confiactos.
s uia regali incessurii se ꝓfitet᷑: que ÷ ina regalis
Illa sine cdubio quȩ dicit. Ego sũ uia⁊ ueritaᷤ. ⁊ uita.
& merito regalis. Ipse ÷ enĩ de quo ꝓpła ait Ds indicnũ¬
eiꝰ neq ad oꝑa. neq ad sensus diabolicos declinare
ultͣ mens fideliũ debet. quamꝰ uolumꝰ gͦ fines
amorreorũ cũ pace transire : a morrer infideliũ
qͥ st̃ in hoc mundo parsaccipi potest. S. isti inter¬
dm̃ in fideles ⁊ increduli: expositione ñ indiget:
Q đ aut᷑ ait loquentes. ad illã part̾e tram potest.
qr infideles quiq ⁊ sub pͥncipe diabolo agentes.
loqͥ norunt tantũ modo .s. loquinitur mania:
U erbi causa. aut poete emñ. aut astrilogi.

Expanded text:
non magiae, non ullius omnino doctrinae quae contra Dei pietatem aliquid doceat, populum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Et merito regalis; ipse enim est de quo Propheta ait: « Deuad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo, pars accipi potest. Sed isti interum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quique et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi,
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt de illo puteo a quã biłie quẽ pͥncipes fode¬
runt ⁊ reges .s. ex istis qͥ in iulle peccati st̃n ignis
natias alunt. dr̃. Incedite in lumme ignis at̃ni:
⁊ fiãmȩ quaĩ uos accendistis. Qd gͦ camit᷑ apud hunc
puteũ: Inicute inqͥt ei prteũ. foder illũ pͥcipeᷤ
deri. Si uͦ distingin necesse ẽ. pͥcipes ⁊ ꝓpħad intel¬
demersã m ꝓfundũ litterȩ collotarut. Et ideo

Expanded text:
nolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodnolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodiunt et reges, sed ex istis, qui in valle peccati sunt, et ignis materias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendistis . Quid ergo canitur apud hunc puteum? Initiate ei, inquit, puteum. Foderunt illum principes, deri. Si vero distingui necesse est, principes prophetas inteldemersam, in profundo litterae collocarunt. Isto
Abbreviated transcription (Latin):
nec receper̃ legẽ ⁊ ꝓpħa ᷤ. ñ posst laudare
huiꝰmodi st̃ ad puteũ quẽ foder̃ pͥcipes. et
excluser̃ reges S. uultis ostendã uob de scri¬
pturis ad qͦs isti puteos uenrunte Est uallis qͣdã
salsa: in qua ualle st̃ putei bitummis. Om̃is tͦ
heresis ⁊ ome peccatũ in ualle ẽ. ⁊ in ille salsa
Peccatũ enĩ ⁊ iniqͥtates ñ ascendunt furfũ. ẜ. semꝑ
ad inia ⁊ inferna descendunt᷑. Ergo ⁊ in ualle
positꝰ ⁊ salsus atq amarus om̃is hȩreticus sensus. &
om̃ĩs actus peccati. Qd enĩ dulce qͥd suaue potest
hab̾e peccatũes. ⁊ ampliꝰ abiqͥd ht̃. si enĩ uene¬
risad hȩreticã sententã. si uenerisad amaritidinẽ
peccati: uenisti ad puteos bitiminis Pitumen¬
osca ⁊ mtrim̃tũ ÷ ignis. Sic gͦ ⁊ tu si gustaueris
aquã de istis puteis si fup̃seris hȩreticũ sensũ. pec¬
cati sia miritudinẽ ceperis. famta in te ignis et
gehennȩ intendu p̃parabns. Et ꝓpt̾ea ad eos qui

Expanded text:
n possunt laudare hujusmodi sunt, ad puteum quem foderunt principes et excuderunt reges. Sed vultis ostendam vobis de Scripturis ad quos isti putei veniunt? Est ergo vallis quaedam falsa, in qua valle sunt putei bituminis. Omnes ergo haereses et omne peccatum in valle est, et in valle falsa. Peccatum enim et iniquitas non ascendit sursum, sed semper ad ima et inferna descendit. Est ergo in valle posd suave potest habere peccatum. Sed amplius aliquid habet. Si enim veneris ad haereticam sententiam, si veneris ad amaritudinem peccati, venisti ad puteos bituminis. Bitumensca et nutrimentum ignis. Si ergo et tum gustaveris aquam de istis puteis, si sumpseris haereticum sensum, si peccati amaritudinem coeperis, fomenta in te ignis et gehennae incendia praeparabit. Et propterea ad eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm ⁊ affectũ obtulerimꝰ ei: tunc ⁊ ipse largietur
nob din̾sa dona sp̃s sc̃i. de qͥbi dicit apłs. Om̃a autẽ
ex dõ st. Et a nahalihel uenimꝰ in bamoth: qđ ñtpt̃at᷑
aduentꝰ mortis: Cuiꝰ mortis hic intelligiinꝰ. ñ ilħꝰ qui
enĩ illi fumꝰ ꝑ baptisimĩ in mortẽ Si qͥs gͦͣ sibataris

Expanded text:
lerimus ei, tunc et ipse largitur nobis diversa dona Spiritus sancti de quibus dicit Apostolus: Omnia autem ex Deo sunt . Et a Nahaliel venimus in Bamoth, quod interpretatur adventus mortis. Cujus mortis hic intelligimus adventum, nisenim illi per baptismum i
Abbreviated transcription (Latin):
dnamni paradisi nennis. ⁊ amȩnas delitud habitationiᷤ
antiquȩ ł certe ad uerticẽ ꝑfectionis ⁊ beatitudinis
sĩmitatẽ. ita ut possis etĩ ipse dicere. qr resuscitauit
nos cnͣ ipso. ⁊ sedere fect in celestib cũ xp̃o. Uides
quousq ꝑuenit᷑a puteo: uides qͥb minsionibnis.
mimo quib ꝓfectib iter ammȩ parat᷑ ad calume
Qua si diligenter inspicus ipse apud temet ipsũ catidi¬
anos ꝓfectus tuos discutiens. qͥb in locis suis. ⁊ quã
ꝓximus a regno calorũ hub earis aduerta. sic̃ ⁊ ille

Expanded text:
amoenas delicias habitationis antiquorum, vel certe ad verticem perfectionis et beatitudinis summitatem, ita ut possis etiam ipse dicere, quia resuscitavit nos cum ipso, et sedere fecit in coelestibus in Christo. Vides quousque pervenitur a puteo. Vides quibus mansionibus, imo quibus profectibus iter animae paratur ad coelum. Quae si diligenter inspicias, ipse apud temetipsum quotidianos profectus tuos discutiens, quibus in locis et quam proximus a regno coelorum habeatis, advertes, ut ille,
Abbreviated transcription (Latin):
Q ꝓptẽa dicit apłs de quodã: ne forte elatꝰ incidat
in rudiciuͣ chabalĩ astendens ꝑ hoc qr om̃is elatus
simili ut diabol nidicia comdennabit᷑. Nos ergo
sumꝰ qͥ transire uolumꝰ ꝑ hunc mundũ. ut ꝑueni¬
re possimꝰ ad tram scam que reꝑmissa ÷ scĩs : et
mittimꝰ uerbis pacificisad seon: ꝓmittentes non
nos habitaturos in t̾ra eiꝰ. nec moraturos eũ eor s
transituros tantũ modo ⁊ incessuras ina regali.
nec declinaturos usquã. neq in agra. neq in in¬
uenit ad aqͥs baptismĩ. cũ signacula fidei pͥma susce¬
pit. ⁊ ad fante̾ lauacri salutaris accessit: qͥb. ibi tunc
usus sit u̾bis. ⁊ qͥd demmerruerit chabola. ñ se ufurũ

Expanded text:
opterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo sumus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vivenit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis et quid denuntiaverit diabolo: non se usurum
Abbreviated transcription (Latin):
mentis cesi qͥ respcit ad faciẽ deserti. N omina
hȩc quȩ uidentur lacorũ eẽ. uocabula. et
significantiis suis quaᷤ in lingui ꝓpͥa designans
rerũ migis mysticarũ consequentã quĩ pora¬
buli earũ appellationẽ indent᷑ ostende ł fecti
enĩ inqͥt a puteo: comienrunt in maduanam.
Int̃p̃tat᷑ aut̃ nadunaim. munera ipsorũ. Uides
gͦ qs si che puteo hoc biberint quem foder unt
reges ⁊ pͥncipes. statim ꝓficit ad hoc ut ha¬
beat munera quȩ offerat dõ. qͥd aut̃ ÷ qđ
hamio offerat dõ. Hoc ipsũ qđ in lege seri¬
tũ ÷ mriinera mea. hoc ÷ data mea. Ex hns g᷑
quȩ ds̃ dedit: offer̾ ichilomimuis homines
de̾. Quid dedit ds̃ hominie agnitionem sur
Quid homo offert dõe fidem siã ⁊ affectũ siriĩ:

Expanded text:
montis caesi, qui respicit ad faciem deserti. Nomina haec quae videntur locorum esse vocabula, et significantias suas in lingua propria designant, rerum magis mysticarum consequentiam quam vocabulorum appellationem videntur ostendere. Profecti enim, inquit, a puteo, veniunt in Mathana. Interpretatur autem Mathana munera ipsorum. Vides ergo, quia si quis de puteo hoc biberit quem foderunt reges et principes, statim proficit ad hoc, ut habeat munera quae offerat Deo. Quid autem est, quod homo offerat Deo? Hoc ipsum quod in lege scriptum est: Munera mea data mea. Et his ergo quae dedit Deus, offerunt nihilominus homines Deo. Quid dedit Deus homini? Agnitionem sui. Quid homo offert Deo? Fidem suam et effectum,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps nr ap̃st si reb ⁊ oꝑib. arguam᷑. qr diabolꝰ
pͥncipatũ tenet in nob̾e aut ñ pllã ÷ sub qͦ pͥncipe
agat imptdicus. mcestus. iniustus: Nnqͥd pocest
ago: atiã si sub xp̃i nomine censeri indeatur.
iñ quo x̃p̃s pͥncipatũ gerit. nulla ibi immundi¬
ta. malla iniqͥta ad mittit᷑: neq: hałie aliqurẽ lo¬
cum potest inusta cupiditas. Scđ̾m hunc itaq
modũ recte ⁊ ap̃s urtutu pͥnceps. ⁊ dabalꝰ małi¬
tiȩ ac totꝰ inqͥtatis dr̃ Mittit gͥ legatos ns ł ad¬

Expanded text:
s est, si rebus et operibus arguamur quia diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo principe agat impudicus, injustus? Nunquid non potest ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nulla ibi immunditia, nulla iniquitas admittitur. Nec habere aliquem locum potest injusta cupiditas. Secundum hunc itaque modum recte et Christus virtutum princeps, et diabolus malitiae, et totius iniquitatis d
Abbreviated transcription (Latin):
alta dĩ. ⁊ alta ac ꝓfirnda pitei penitre mỹstera:
iccirco reges ẽe. dicunt᷑ qui pateñ ipsũ etiam in
petra excider̃: ac dura ⁊ difficiba scientiȩ secreta
pemtrauer̃. Qđ aut̾ reges dici possint etiam
u̾bũ ipsorũ credider̾. quanto magis ipsi regel

Expanded text:
alta Dei, et alta ac profunda putei penetrare mysteria, idcirco reges esse dicuntur, qui puteum istum etiam in petra exciderunt, ac dura et difficilia scientiae secreta penetraverunt. Quod autem reges dici possint etiam verbum ipsorum crediderunt, quanto magis ipsi reges
Abbreviated transcription (Latin):
isaae. apud pruteas inueint rebeccã quȩ int̃ptat᷑
pacientia. Hec efficit᷑ uxor isaac. ñ alibi nͥ apud
Priteos Si milit̃ ⁊ iacab cũ mesopotanniã uenit
habens p̃ceptuĩ patris ne aliem gen̾is ł extranei
ipse inuenit rachel. Et moyes sefforã apud puteos¬

Expanded text:
brahae ad puteos invenit Rebeccam, quae interpretatur Patientia: haec efficitur uxor Isaac, sed apud puteos ; similiter Jacob cum ad Mesopotamiam venit habens praeceptum patris, ne alienigenam duceret s invenit Rachel; et Moyses Sephoram . S
Abbreviated transcription (Latin):
de pritei tin fonte.s. de puteorũ tuoꝵ fante.
abrabã. habit ⁊ ssaac. fnto aute habuise eos
iacob: ⁊ab istis puteis sup̃to imcio. Percurre
omem scriptam puteos req̾rens. ⁊ pirem usq
ad euangłia: ⁊ ibi inuenies puteũ sup quem
saluator nr̃ sedebat reqͥescens post itineris
laborẽ: tẽ cñ uemiente muliere samaritana. et
uolente haurire aquã de puteo᷑. quȩ eet i
scrpt᷑is putei ł puteorũ irtꝰ exponit᷑ ⁊ cõparitio
fit aguarur. nbi ⁊ diuim mysterii pandunt᷑ arc̾mna.
Dicit᷑ enĩ qr si qͥs bibat ex his aqͥs quad̾ continebat
puteus ille t̃renꝰ. sitiat rursus: qͥ autẽ ex illis
biberit quaᷤ dat iłs. fiat in eo fansaque siben¬

Expanded text:
e Abraham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, et perveni usque ad Evangelium, et invenies ibi puteum supra quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit, quas dat Jesus, fiet in eo fons aquae salien
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ moỹsi popłm congregare ut det eis aquã
bibiendi gr̃a conueniret ad puteũ : qid tͣ
congreget popłm ad hauriendã pitei aquã:
Unde uibitas litterȩ ad p̃ciositatẽ nos spĩtalis
remittit intelligentiȩ & i dõ comieniens puto
etũ de aliis scripta locis puteorũ congrega¬
re misteria.: ut ex cõparatione plurmorum
si qͥd psens sermo obsuritatis cantinet lucestat

Expanded text:
Deus Moysi populum congregare, ut det eis aquam bibendi gratia conveniret ad puteum. Quid ergcongreget populum ad hauriendam putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obscuritatis continet eluceat.
Abbreviated transcription (Latin):
melio mari Sifueris in medio nationis prauȩ & ꝑuersȩ
sic̃ lum̃ solis uerbũ uite continens adgłam potest sieri
ut ini medio peccatorũ incedentẽ te nonin fundat humor¬
te peccati ꝑotest fieri ut transeuntẽ ꝑhunc muncdũ: nul¬
la libiclinis res ꝑͥgat. nulłus cupicditatis estus uerberet.
Iui aegyptius est & sequit᷑ pharaonẽ: ille uitiorũ fluctib.

Expanded text:
medio mari. Si fueris in medio nationis pravae et perversae; medio mari. Si fueris in medio nationis pravae et perversae; sicut lumen solis verbum vitae continens ad gloriam, potest fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat humor peccati. Potest fieri ut transeuntem te per hunc mundum, nulla libidinis unda respergat; nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens in scłm dicit᷑: longitudo quidẽ tẽporis. sed
ẽẽ. finis aliquis inclicat᷑. Et si in aliud scłm dicatur.
aliquis sine lubio longior quidẽ. tamon ponit᷑ finis.
Et quotiens scła sełorũ nominant᷑. fortasse licet ignotꝰ
nobis. ⁊ tam̃ aclõ statutꝰ aliquis t̃ minus indicat᷑. qđ uero
addidit in hoc loco & adhue: nullũ sensũ t̃mini alieuiũ
aut finis reliquit: Quod cũq enĩ illud cogitaueris in ꝙͦ
finẽ putes posse consistere: Sẽꝑ tibi dic̃ sermo ꝓpħicꝰ.
& ad huc Uelut silo qͣt᷑ adte & dicat Putas inscłm scłi
adhuc: Qđ cũq illi cdixeris deregni euis spatuis semꝑ
tibi dic̃ ꝓph̃a & acdhue Qm̃ intra uit equitatus pharao
cũ quadrigis & ascensorib inmare & indux̃ suꝑ eos dñs
aquas maris Filii aut̃ isrł ambulauer̃ ꝑsiccũ in meclio
mari Et tu sifilius isrł. es: potes ambulare ꝑsiceũ in

Expanded text:
Quoties in saeculum dicitur, longitudo quidem temporis, sed Quoties in saeculum dicitur, longitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum adhuc: Et quodcunque illud dixeris de regni ejus spatiis, semper tibi dicit Propheta, et adhuc. Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensoribus in mare: et induxit super eos Dominus aquas maris. Filii autem Israel ambulaverunt per siccum in medio mari. Et tu si filius Israel es, potes ambulare per siccum in
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ dñe ꝗł p̃parauer̃ manus tuȩ. Scĩmoniũ elr
tab̾naculũ cdĩ. ueltẽplũ s abead qł sc̃ificat acce dentes
oc nondicit manu hominis factũ: seclmani dĩ que
ergo : ꝓpt̃ te ds̃ & plantat. & ȩdificat.  agricola ef.¬
ficit᷑: structor efficit᷑. netibi aliquid desit. Ducdi
& paulũ dicere: Dei agri cultura. dĩ edisicatio es¬
tis Qd gͦ istucl. ẽ. scĩmoniũ qdđ non manu hominis
factũ. ẽ: seclmanib dĩ panitũ s Aucdi sapientiã cdi¬
centẽ. qua ģelifsicant sibi donũ. Ego aut̃ hoc de
in carnatione dĩi rectius intelligendũ puto Non enim
manu hominũ faccũ. ẽ. id ẽ non opere humano tẽplũ car¬
nis ae clificat᷑ in uirgine: sedsic̃ p̃dixerat cdaniel. lapis si.¬
ne manib excisus. ereuit. & factꝰ. ẽ. mons magnus: lstud
est scĩmoniũ carnis assumptȩ: & sine manib. icd. ẽ. absq
oꝑe hominũ : demonte humanȩ naturȩ & substantiȩ car.

Expanded text:
paraverunt manus tuae. Sanctimonium Domini tabernaculum Dei, velut templum quod ab eo sanctificantur accedentes. Hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Quid ergo? propter te Deus et plantat et aedificat: agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi aliquid desit. Audi et Paulum dicentem: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Quid ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum? Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit et factus est mons magnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substantia carni
Abbreviated transcription (Latin):
nonsint tanquã lapicdes In quo mͥ uidet᷑ ꝓpheciȩ aliqͥd
latere Uideo enĩ quia prior popłs qui fuit ante nos: fac¬
tus. ẽ. tan quã lapis cdurus. & incredulus: Uerũ non edteis
ut in lapidis natura ꝑmaneat: Seddonec transeat popłs hic.
popłs quẽ adquisisti Cȩcitaᷤ enĩ exparte contigit inisrł¬
illo scdłm carnẽ. donec plenitudo gentiũ subintraret:

Expanded text:
int tanquam lapides; in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, done
Abbreviated transcription (Latin):
ledeirco igit᷑. quis aluus sit. ꝑiguẽ saluus fit: ut siqͥd.
forte despecie plũbi habuerit admixtũ id ignis dẽ¬
quoquat & ixsoluat. ut efñciant᷑ om̃s aurũ bonum:
Q ua aurũ t̾rȩ illius bonũ ẽc̃. dr̃: quã habituri sunt
scĩ Et sic̃ fornax ꝓbat aurũ : ita honiines iustos
temptatio: Ueniendũ. c̃. ꝙͦ om̃ib adignẽ: ueniendũ
gat filios uicda sed il luc cũ uenit᷑: siqui mnulta oꝑa
bona. & parũ aliquid iniquitatis acltulerit: illud pa¬
rũ tanquã plũbũ igni resoluit̾ acpurgat᷑. i & totũ
remanet aurũ purũ Et siquiꝰplus illuc plubi detu¬
lerit: plus exurit᷑ & ãplius dequoquit᷑: Ut & siparũ
aliquid auri: purgati tam̃ resideat Qđ si aliquies
illuc totũs plũ beus uenerit: fi& de illo hoc qđ scrip.
tũ.c̃. Dimergit᷑ in ꝓfundũ: tanquã plũbũ inaqua

Expanded text:
Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum bonum: quia aurum terrae illius bonum esse dicitur quam habitaturi sunt sancti; et sicut fornax probat aurum, ita homines justos tentatio. Veniendum est ergo omnibus ad ignem, veniendum gat filios Juda. Sed illuc cum venitur, si qui multa opera bona, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum tanquam plumbum igne resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum, et si qui plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri purgati tamen resideat; quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: « Demergitur in profundo tanquam plumbum in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
comquã lapis Quare deceder̃ in ꝓfundũ tãquã lapise
quia nonerant tales lapides: dequib suscitari pos¬
sint filii abra ham. Sed tales quianiarent ꝓfundũ
&. liquidũ diligerent elementũ: Id ẽ. quiamarã &
fluxã p̃sentiũ rerũ caperent uoluntatẽ Un de deip.¬
sima Peccatores graues sunt: Deniq & iniquitas
supͣ calentũ plumbi: sedere monstrat᷑: sic̃ ⁊ acharias
ꝓpħa dicit Uidi inquit mulier ĩ sedentẽ: suꝑ ta.¬
lemtũ plumbi Et dixi Que. ẽ. hȩcs & respondit:
Iniquitas ludẽ dimergunt᷑. sed ambulant supͣ aquasx
quia leues s̃: & peccati pondere non grauantur:
Demq lñs & saluator suꝑ aquas ambulauit: Ipse
enĩ.ẽ. qui uere peccatũ nescit Ambulauit & disci¬
pulus enis pecrus: licet paululũ trepiclouerit: Non
enĩ tantꝰ erat ꝓ ͤ talis: quinihil omnino cdespecie plũ¬
bi use haberet acdmixtũ: habuit: licet parũ: propt̃
qcͣdicit adeũ dñs Modicȩ fidei quare dubitasti :

Expanded text:
quasi lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. Dextesimam. Peccatores graves sunt. Denique et iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit. Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi, et dixi: Quae est haec? Et respondit, Iniquitas . Inde equia leves sunt, et peccati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dominus: « Modicae fidei, quare dubitasti? »
Abbreviated transcription (Latin):
clicit᷑. Uincã exegypto transtulisti. expulists gei.¬
tos & plantasti eã ꝑuiũ it̃ fecisti ante eã. plantasti
radises eius & reuit ternã Operuit montes umbra
eius & arbusta eius cedros dĩ Aduertis iã quomoclo¬
plantat cls̃. & ubi plantat.: non plantat inuallibus
seclinmontib inexcelsis & sublimib locis Quos enĩ
educit exogypto: quos descło aclducit acłfidem.
ñ uult eos iterũ inhumilib collo care. sed eonilsati¬
onẽ eorũ uult. c̾e̾. sublimen Wlt nos inmontib
habitare: sedinipsis nhil ominus montibus: nonuult
nos ꝑt̃rã rapereri nec ultra uult uineã suã humi.
digestos habere fruetꝰ Sed uult palmitos euis
sursũ cluci. & in alto collocari : traduces sieri. & tra¬
duces: non inquib cũq humilib arboribus: secd in
& apłos puto: Quib nos siad uingam: intis quͣa cle
egypto transtulit ds̃. & ꝑ ramos corũ nr̃i palmites
diffundant᷑ atq: ipsis innisi. tracluces quȩdã effici¬

Expanded text:
dicit: Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes et plantasti eam. Pervium iter fecisti, ante eam plantasti radices ejus, et replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Adplantat Deus, et ubi plantat: non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quos de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere, nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus; sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in tolos puto: quibus nos adjungamur vitis, quam de Aegypto transtulit Deus; et per ramos eorum nostri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi, traduces quidem effici
Abbreviated transcription (Latin):
tan quã sȩiũi. qdͣ homines u̾tat in lapides: hi ergo prius qũ
blasphement: considerent sũ malibratione que scriptas
Nonenĩ drẽ fiant tanqũo lapi set̃ tacuit: sed tẽ pus sta¬
tuit & mensurã dlamnationis decernit: Ait enĩ: Donec
transeat popłs tuis Qͣuo scilicet post transitũ popłi:
nonsint tanquã lapides: In quo mͥ uidet᷑ ꝓphetiȩ aliqͥt
latere: Uideo enĩ quia prior popłs quifuit ante nos. fae¬
tus ẽ. tanquã lapis darus. & incredulus: Uerũ ĩ oesteils

Expanded text:
priusquam blasphement, considerent summa libratione, quae scripta sunt. Non enim dixit, fiant tanquam lapis, et tacuit, sed tempus statuit et mensuram condemnationis decernit: ait enim, « donec transeat populus tuus. » Quo scilicet post transitum populi non sint tanquam lapides, in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ principes cursitant & pauent constricti dolorib
cũ uident regna sua quȩ in inferno s̃ penetrata abeo:
qͥ descendit inmferiora t̾rȩ. ut eriperet eos qͥposside¬
bant᷑ amorte: hinic eos cõp̃ hencdit timor & tremor
quia senser̃ magnituclinẽ brachii eius hinc etiã tabu¬
er̃ om̃s habitantes chanaan. qͥ multabiles int̃ p̃tantur¬

Expanded text:
stricti doloribus, cum videntur regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo, qui descendit in inferiora terrae, ut eriperet eos qui possidebantur a morte, hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magnitudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interp
Abbreviated transcription (Latin):
sa: quantũ ad grãm ꝑtinet. uisus similis dr̃. quantũ
acssubstantiã. Ponge dissimilis llla eñ: species car¬
nis. ẽ. & decor corporis uiui: Ista: colorũ fucus. est.
& cęna tabulis sensu carontib suꝑ posita Nullus
ergo indus similis cdño Nullus enĩ inuisibilis nul¬
lus incorporeus. nullus immutabilis. nullus sine
uucio & sinefine: nullus creator om̃iũ nisipat᷑ cũ

Expanded text:
a, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicitur; quantum ad substantiam, longe dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus Unusquisq uero peccatis suis uenundat᷑. & ꝓini¬
quitatib suis aꝓprio creatore discedic: dĩ igit᷑ sumus
sid̃m qdđ abeo ereoti sumus: E ffecti uero sunꝰ sorui
cliaboli: secdm qͥcd̃ peccatis nr̃is uenuicdati sumus Ue¬
niens aut̃. xp̃s: redemit nos cũ seruiremꝰ illi dño. eui
nomet ipsos peccando uendidinꝰ: Etita uidet᷑ canꝙ
suos quidẽ recepisse quos ereanerat: tanquã alienos

Expanded text:
suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepiss
Abbreviated transcription (Latin):
uet qđ ait Eaxtenclisti cdexterã tuã: & deuorauit eos
t̃ra. quasi ut deuoraront᷑ at̾ra: hȩc causa fugrit.
qđd extenderit dñs dexterã suã Si consideres quo¬
modo dñs exaltatꝰ in crucȩ. totacłie extendit manus
suas adpopł̃m nonerecdlentẽ. & contraclicentt̃ ⁊ et qua¬
lit insidelẽ popła quidamaut crucisige crucsigo
eũ÷⁊ mors acdmis si sccleris oppressit: euident̃ inuenies

Expanded text:
eos terra, quasi ut devorarentur a terra, haec causa fuerit quod extendit Dominus dexteram suam. Si consideres quomodo Dominus, exaltatus in cruce, tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, Crucifige, crucifige eu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: quip̃tiũ nr̃i sanguiẽ suũ dedit quicdtale aut̃
ut nos mercaret᷑ & iã diabolus dedit s Ergo suncde tͥ
auscultet homicidiũ: ꝑecunia diaboli. e̾ Ile enim
ab initio homicida. e̾ Fecisti homicidiũ: diaboli pe¬
cumã sus ecpisti Adulteriũ: diaboli pecunia. est:
Diaboli enĩ meo imago. ẽ: & suꝑscriptio: Commisisti
adulteriũ: accepisti adiabolo nomisma Furtũ.
falsũ testimoniũ. rapacitas. uiolentia: hȩc omĩa
cdiaboli census.ẽ. & cdiaboli thesaurus Talis enĩ
petunia: deeuis moneta ꝓcedit: hac igit᷑ pecuma
emit ille: quos emit Etefficit sibi seruos: om̃s qui
de huuiscemodi censu quantulũ eũq susceperint:¬

Expanded text:
s, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uidebunt᷑ trͥemore det̾ritȩ uł festinasse utdicit.
uł iratȩ. ẽc̃. filistim & moabitȩ. & edom. & reliquȩ quas
enumerat nationess Sedsi redeamus ad intelligentiã
spiritalẽ: inuenies quia filistini idest cadentes poculo.
& edom qui int̃ p̃tatur t̃renus. trepidant: & horum
om̃iũ principes cursitant & pauent constricti dolorib
cũ uident regna sua quȩ in inferno s̃ penetrata abeo:

Expanded text:
festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent constricti doloribus cum
Abbreviated transcription (Latin):
uinis horũ tam̃ onĩiũ : pͥmũ istudert
canticũ qđ egsptus a pharaone submier¬
soes popt d̃ post uiedoriã cecinit Moris quip pe
scõrũ ẽ : ubi adu̾sariuis uincit᷑. tanqua quisoiant
nonsua uirtuto. secidĩ grã uictoriã factã hõm¬
nũ dõ gratulationis offerre Accipiunt tam̃ hom¬
nũ canentes. etiã tymphana inmanib suis. slent
elemaria sorore moysi & aaron refertur:. Et tu gͦ
simare rubrũ transieris : sicegẏptios sub mergi
uideris. & extingui pharaonẽ atq inabyssi ꝓfinclũ
pcipitari: potes hymnũ cantare dõ ei potes uocẽ gra¬
tulationis emittere & dicere: Cantemus dhño głor.
aut̃ & cdiguiũ hȩc dicis. si habueris tymphanũ in mani
tua id ẽ. sicarnẽ tuã erucisixeris cũ uitiis. & coneũ¬
piscentus. & si mortisicaueri s menbra tua quȩ sunt¬
Et tam̃ uideanus quid dicit: Cantenis dno gioriose
enĩ glorificatꝰ. ẽ. quasi nonsufecerit glorificatus e e

Expanded text:
 tamen omnium primum istud est canticum quod, Aegyptiis et Pharaone submerso, populus Dei post victoriam cecinit. Moris quippe sanctorum est, ubi adversarius vincitur, tanquam qui sciant non sua virtute, sed Dei gratia victoriam paratam, hymnum Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus suis, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur. Et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi videris, et exstingui Pharaonem, atque in abyssi profundum praecipitari, potes hymnum cantare Deo, potes vocem gratulationis emittere et dicere: Cantemus Domino, glorautem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, et si mortificaet tamen videamus quid dicit: « Cantemus Domino: gloriose enim honorificatus est, » quasi non sufficeret glorificatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
̃ii. Dequib dr̃ Etequitatus tuuis salus ⁊ untant emiẽr
quiascensores habent ⁊ abulũ . & angłos euis Lucas equis
ert.el donec ascensorẽ habuit dhũms. Se eglait etu
salutis fuit: Cũ cet̾is & enĩ apłis mussus oegroetes calutẽ.
ot sanitat̃ languentib p̃ficit: Sedubi se. tabulo substra¬
uit: post bucellã enĩ introuit ineũ satanas : & illius

Expanded text:
 dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt autem equi qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. Judas equus erat; sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus, aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit. Sed ubi se diabolo substravit post buccellam enim introivit in eum Satanas, as
Abbreviated transcription (Latin):
Et ius uidere quonodo saluabit᷑ : potens. e̾. inquit ds̃ dela¬
piclib istis suscitare filios abrahȩ Mlanent gͦ lapides nunc:
clonec transeat popłs tuus dñe. popłstuus hic quẽ acl qͥsisti:
Sedsi ipse dñs creator. ẽ. om̃iũ. uidendũ. ẽ. quomodo hic
aclquisisse dicat᷑ quȩ sua. ẽe̾. ñ dubiũ. ẽ: Dicit᷑ & in alio can¬
tico deuthero nomii Nonne hc ipse ds̃ tuus quifecit tẽ.
& creauit tẽ. & aclquisiut te: Uidetͣ michi unus quisq
illud aclquirere: qđ non fuit suũ: Incde deniq & heretici
dicunt desaluatore: quia nonerant sui quos adquisiuit.
Dato & enĩ p̃tio: mercatus. ẽ. homines quos ereator fecerat.
Et certũ.ẽ aiuint. unũ quẽq illud emere: qđ suũ non. ẽ.
Apłs enĩ ait p̃tio empti estis Seclauli quid dic̃ ꝓpħa
peccatis ur̃is uenundati estis: & ꝓiniquitatib ur̃is di

Expanded text:
quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acqdicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venunda
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc & iam qui sint ternistratores uideamꝰ: Michi
uidentur ternistratores ꝓeo dici: qđ triplex. ẽ. hominib
peccancli uia Aut enĩ infacto. aut indicco. aut in cogi¬
tatione peccat᷑ Et ideo ternistratores ꝑsingulos quosq
dicunt᷑: qui tres istas in nobis peccandi obsideant uias.
& speculent᷑ sẽꝑ atq in in sidiis agant .i aut ille ex mi¬
sero homine sermonẽ malũ eliciat᷑: aut ille iniquũ opꝰ
extorqueant: aut ille cogitationẽ pessimã rapiat:
Deniq & sem̃ u̾bi dĩ. ubi cadit & deperit: triplex descri¬
bit᷑ locus: Unus secꝰ uiã refert᷑: quiᷤconculcat᷑ ab hominib
alius infpinis. alius inpetrosis Et econtrario t̃ra bona
afferre dr̃ triplicẽ fructũ. uł cente simũ. ułsexagesimũ.

Expanded text:
nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex est hominibus peccandi via. Aut enim in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et ideo terni statores per singulos quosque dicuntur qui tres istas in nobis peccandi obsideant vias; et speculentur semper atque insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus: unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus, alius in spinis, alius in petrosis, et e contrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum, vel centesimum, vel sexagesimum,
Abbreviated transcription (Latin):
& factus ẽ nichi insalutẽ. Niecis ins & honoriicato
bella. dñs nom̃. ẽ. illi Nolo putes quia tantũ uisi.¬
biles pugnas conterit dñs: sed & illas conterit: quę¬
aru rũ. Dñs enĩ nom̃. ẽ. illi: & non. ẽ. ulla ereatura: cuius
dñs non sit Quadrigas pharaonis & exercitũ eiꝰ ꝓie¬
cit inmare : electos ascensores. ternoͥstratores demersit
inrubrũ mare Phardo uelut potentior uimalitia.
& regnũ nequitiȩ tenens. quadrigas agit Honilli satis
ẽ. uni equo ascendere. sed plures simul agitat: plures
simul plagis torti u̾beris: cogit Quoscũq uideris in.
luxuria turpiores: incrudelitate sȩuioresa inauaria
tetriores: in impietade flagitiosiores: scito hos dequa¬
drigis. ẽc̃. pharaonis Ipsis sed&. ipsos currui suo subum.¬
git r in ipsis fert᷑. & uolicat: & ꝑ aꝑtos scclerũ cãpos effus-¬
sis eos agit᷑ habenis Sunt alii electi ascensores: E lecti:
sine dubio admilitiã sediã deascensorib supͣ diximus

Expanded text:
o bella, Dominus nomen est illi. Nolo putes quia tantum visibiles pugnas conterit Dominus, sed et illas conterit quaarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
dimisi hiereditatẽ meã: dedi hilectã aniniã ineã: in
manib muicorũ eiꝰ. Uide m eũ qͥ in fora di consis¬
tebat in celis inde doniũ eiꝰ tranos ⁊ excelsas quasq
untutes. Si aut̃ ins aliqͥd sublimꝰ inceligere ꝓpter
hoc qđ aut ego in patre ⁊ pat̾ in me ẽ: uide damũ

Expanded text:
ereditatem meam . Dedi dilectam animam meam, in manus inimicorum ejus . Vide mihi eum qui in forma Dei consistebat in coelis. Vide domum ejus, Thronos, et excelsas quasque Virtutes. Si autem vis aliquid sublimius intelligere propter hoc quod ait: Ego in Patre, et Pater in me: vide
Abbreviated transcription (Latin):
rabidȩ ⁊ feraci. mortuoruĩ cadau̾ib unientis: quȩ seꝑ̃ sepul¬
chris ⁊ ossib incubat. Nqͥd spelunca hienȩ hereditas mea mͥe
Aut spelunca in circuiti eiꝰ: qm̃ tales st̃. imꝑo uob̾ angłi ut
eatis ⁊ congregetis bestiad. ⁊ tradatis eos ad cdilacerandũ. Ite
congreigate om̃s bestias agri ueniant ⁊ manducent eã:
U ener̃ bestiȩ agri. deuorant popłm iudeorũ: Uide eresa
conda om̃ui: a fortitudrnb contͥris. Si illis ds̃ n poꝑcit.
s ait. ite congregate bestias. qͣntoinagis nob̾ n pai cet
si ñ fecerimꝰ legẽ eiꝰ. si sermonẽ euangłn neglexerimꝰ
Rursũ dicit. Ite c̃gregate bestiad. ⁊ tradite eã: s̃. nos confi¬

Expanded text:
adaveribus viventis, quae semper sepulcris et ossibus incubat. Numquid spelunca hyaenae haereditas mea mihi, aut spelunca in circuitu ejus? Quoniam tales sunt, impero vobis, angeli, ut eatis, et congregetis bestias, et tradatis eos ad dilacerandum. Ite, congregate omnes bestias agri, veniant, et manducent eos. Venerunt bestiae agri, corda omnium a fortitudinibus contrariis. Si illis Deus non pepercit, sed ait: « Ite et congregate bestias, » quanto magis nobis non parcet? Si non fecerimus legem ejus, si sermonem Evangelii neglexerimus, rursum dicet
Abbreviated transcription (Latin):
ego uͦ adimrabile qͥdã inferã. lignũ imssũ in panẽ
eiꝰ. panẽ fecit meliorẽ. Exeplũ accipe de lege mõ.¬
ỹsi. Sicut bgnĩ qđ missũ ÷ in amarã aqua fecit̾ dul¬
cem. sic lignũ passionis iħu xp̃i missũ i doctrinã
eiꝰ fecit panẽ illiꝰ dulciorẽ. Ante enĩ quã m̃ut teret᷑
lignũ in pans̃ eiꝰ. qͣndo tantũmͦ paniis erat. ⁊ ñ erat
lignũ : in uniu̾sã trã ñ exierat sonꝰ eiꝰ. Postea uͦ quam
assup̾sit fortitudinẽ ꝑ lignũ: tc̃ in uiu̾sũ orbẽ pas¬
sionis eiꝰ disseminatꝰ ẽ. sermo. in cuiꝰ fig᷑a ⁊ aqua ni
ueteri testam̃to ad tactũ ligni dulcis effecta ẽ. E go
qͥppe aio legẽ ñ intellecta amarã aquã ex̾. Cũ autei
dent in eã. tc̃ dulcat᷑ ⁊ fit suauissim saporis intellec̾ta
parit̾ ⁊ lecta lex icysi. dicens. Igit᷑ uenite m̃ntta¬
mus lignũ in panẽ eiꝰ. Etiã hoc addunt. ⁊ conteramꝰ

Expanded text:
Ego vero admirabile quiddam inferam. Lignum missum in pane ejus panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum quod missum est in amaram aquam, fecit illam dulcem: sic lignum passionis Jesu Christi missum in doctrinam ejus, fecit panem illius dulciorem, ante enim quam immitteretur lignum in panem ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus, postea vero quam assumpsit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura et aqua in Veteteri Testamento ad tactum ligni dulcis effecta est. Ego quippe aio legem non intellectam amaram aquam esse, cum autem derit in eam, tunc dulcoratur et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur, « Venite, mittamus lignum in panem ejus, » etiam hoc addunt: « et