comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sita erant ut eam etiam sine dolore peperis¬
se ulłmq in pariendo uirginitatis decrim̃¬
tum susti. nuisse demonstremꝰ. Audiui
ego aliqũ uirginem concepisse s non pe
tas. qr in conceptu uirginitas polluta est ius¬
tumq erat ut non pareretur sine doloreꝙ
conceptũ non erat sinelibidĩe. Nequaqͣm¬
enĩ partus dolorem afferr si conceptus non
sensiss libidĩem. qr si culpa delectacionis
illicite concipientem non polluer. nũqmͣ
pena doloris parientem cruciaret. Pslima
namq illa nostri gen̾is ⁊ doloris mater post¬
qͣm malam delectationem conceꝑat tunc
demũ qd̃ filios in dolore paritura ess audie¬
bat ut aꝑte demonstraretur qd̾ nõ idcirco
pariat cum dolore qd̃ a uiro concipit. Sed
qd̃ cum libidine. ¶ uis enĩ possit dic̾e Si hõ
non pecrass utrũ partus humanus etiã de
uiro conceptus aut integricatem corrum¬
peret aut castiratem uiolaret: Et quidem

Expanded text:
sita erant, ut eam etiam sine dolore peperissita erant, ut eam etiam sine dolore peperisse, nullumque in pariendo virginitatis detrimentum sustinuisse demonstremus. Audivi ego aliquando virginem concepisse, sed non pepitas, quia in conceptu virginitas polluta est, justumque erat, ut non pareretur sine dolore, quod conceptum non erat sine libidine. Nequaquam partus dolorem afferret, si conceptus non sensisset libidinem. Quia si culpa delectationis illicitae concipientem non pollueret, nunquam poena doloris parientem cruciaret. Prima namque illa nostri generis et doloris mater, postquam malam delectationem conceperat, tunc demum quod filios in dolore paritura esset, audiebat, ut aperte demonstraret, quod non idcirco pariat cum dolore, quod a viro concipit, sed quod cum libidine. Quis enim possit dicere, si homo non peccasset, utrum partus humanus etiam de viro conceptus aut integritatem corrumperet, aut castitatem violaret? Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
s per amorem ⁊ oꝑationem sp̃c scĩ. Nec
ip̃e sp̃c sanctus idcdrro pater xp̃i dicendͦ
est qr eius amor conceptionem uirgiuis
operatus÷. qr non de sua essencia uirgini
semen partus cribuit S ip̃i de carne ꝓpͥa
uirgini ꝑ auiorem suũ atq uirtutem d
est qr te carne uirginis carnis sb̾am accep̃.
⁊ despũ sancto conceptus est: qr ip̃a eis uirgo
ex sola carne sua sine admyxtione uirilis
pit. Hinc ÷ qd̃ eidem uirgini pariture per
angelum dicitur. Sp̃c sanctus suꝑueniet
in ce ⁊ uirtus alcissimi obumbr. Sit tibi
Sp̃c sanctus namq uirgini suꝑuenit.t
retur. ⁊ uirtus altissimi obumbrauitei ne
sub̾am carnis nimistrans carnali concupĩa
ureretur. Et sic quidem nos intelligendum
putamus id qd̾ de spũ sancto uirgo conce¬
pisse dicitur. Sic ⁊̃ posse astrui quod inconc¬
piendo libidinem non sensisse pechibetur. Res¬
tat nũc nouissim̃ hoc ex hiis trib que ꝓpo¬

Expanded text:
sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse Spiritus sanctus idcirco pater Christi dicendus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit; sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem, est quia de carne Virginis carnis substantiam accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa cum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis pit. Hinc est quod eidem Virgini pariturae per angelum dicitur: « Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . » Spiritus sanctus namque Virginiretur. Et virtus Altissimi obumbravit ei, ne substantiam carnis ministrans, carnali concupiscentia ureretur. Et sic quidem nos intelligendum putamus id quod de Spiritu sancto virgo concepisse dicitur. Sic etiam posse astrui, quod in concipiendo libidinem non sensisse perhibetur. tat nunc novissimum hoc ex his tribus quae propo
Abbreviated transcription (Latin):
de solo uiro concipit qr id qd̃ concipit in
altero quidem de carne uiri sumitur. ĩ alco
autem ꝑ amorem uiri iniuistratur. Non
itaq hoc solum de uiro concipit quod de
uiro accipit o hoc ⁊̃ de uiro concipit qd̃
ex se de amoreuir. accipit. Hoc p̾mitt̃e
uoluimus pp̃ qd̾ dictum ÷ mariam de
spũ sancto concepisse. Concepit gͦ mariã
men partus acceꝑit: s qr ꝑ amorem et
oꝑacionem sp̃c̃ sancti ex carne uirgimi
ardebat ideo in carne eius uirtus sp̃c scĩ
nurabilia faciebat. Cuius dilectio in corde
illius non suscepit socium: eiuus operatio
in carne illius non habebat exemplum
Hoc igitur solum uirgo concepit qd̾ de
sua carne per amorem ⁊ oꝑacionem spĩ
scĩaccepit de quo ⁊ solo sine uirilis ser̃s
admixtione filiũ genuit. Non gͦ libido¬
carius conceptionem in uirginẽ oꝑata
est: que nec de carne uiri semen actepit
nec de sua carne ꝑamorem uiri concepit

Expanded text:
de solo viro concipit, quia id quod concipitur, in de solo viro concipit, quia id quod concipitur, in altero quidem de carne viri sumitur, in altero autem per amorem viri monstratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit, quod ex se de amore viri accipit. Hoc praemittere hoc quod dictum est Mariam de Spiritu sancto concepisse . Concepit ergo Maria men partus acceperit, sed quae per amorem et operationem Spiritus sancti, ex carne virginis ardebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Cujus dilectio quia in corde illius non suscepit socium ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum Virgo concepit quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit: de quo etiam solo sine viriliter seminis commistione filium genuit. Hoc carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit,
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sibi ad inuicem ad opus cõsu¬
mandum ex utraq parte ubenter acir
gratanter occurrit Sane quicquiduuolẽt
nolenti arripitur ad eiusmodi cause ef¬
fectum incongruũ prorsus atq inefficax
demonstratur. Sola ergo dilectio est que
naturam ꝑsuadere ⁊ uolentem quodam¬
modo cog̾e potest ad seminandũ partum
S quidem in muliere amor uiri. in uĩro
autem amor mulieris id ag̾e solet ut qrin
altero solum natura sibi sufficiens non
alternttum sibi per dilectionem subueniat.
ut quod in nr̃a neutra per se potuit ĩ utͣq
per se cum altera possit. Igitur sem̃ hũ ani
partus a sola muliere formandũ concipit᷑
qd̾ simul a uiro ⁊ muliere seminatur. Qd̃
quidem sicut iam dictum ÷ in muliere
ꝑamiorem uiri. ⁊ in uiro ꝑ amorem młris
nacura operatur. Propter qd̾ ⁊̃ mulier nõ
nisi a uiro conciꝑe dicitur l tam de se ꝙͣ
de uiro accipiat unde fecundatur. Et recte

Expanded text:
nimirum sibi mutuo ad opus consumnimirum sibi mutuo ad opus consummandum ex utraque parte libenter atque gratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est, quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Et quidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quia in altero solum natura sibi sufficiens non est, uterque alteri per dilectionem subveniat, ut quod neuter per se potuit, uterque per se cum altero possit. Igitur semen humani partus a sola muliere formandum concipitur, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur. Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiat unde fecundatur. Et recte
Abbreviated transcription (Latin):
aut non carnem gign̾e caro: Ista per-¬
plexa inquisitõ siue querendi racõ quem¬
admodum sane ⁊ competent̃ incelligi ua¬
leat consideremus. Y prim̃ quidem in ea
que sm̃ solitam ac usitatam nature oꝑa¬
tionem ꝑagitur conceptione eiusdem n
opus quomodo compleatur incueamur.
In ꝑentib carnałr gen̾antib. ⁊ ꝑ carnis
coitum nascituram carnem ex carne fab̾¬
cantib utrobiq natura sub̃am mĩstrat
partui creando ut ex utriusq carne ꝓ¬
cedat que solũ in unius carne forman¬
da est caro. Cam̃ ħ uectigal qd̃ natura
qͣ debitum quoddam ex insticuto catoris
ad fabricam humani corporis absoluẽ¬
dam smpendit ita prorsus sine ulla neces¬
sitate aut coactione ab ea requirit᷑ ut nisi
sola dilectione ⁊ut sic dixerim spontanea
caritate attribuend̃ id non inclinetur. Nich
enĩ est preter solam dilectionem quod ħ
debitum a natura eetorquere possit. Sed
cũ spontanea fu̾it caritate ꝑsuasa tunc

Expanded text:
aut non carnem gignere caro? Ista peraut non carnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et competenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea quae secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat, quae solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis absolvendam impendit ita prorsus sine ulla necessitate aut coactione ab ea requiritur, ut non nisi sola dilectione, et, ut sic dixerim, spontanea charitate ad id tribuendum inclinetur. Nihil est enim, praeter solam dilectionem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea fuerit charitate persuasa, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
a carne uiri ꝑ coitũ carnis semen suscip̃
ad gen̾andam̃ carnem. Nec aliud suscipit
qm ille est a quo concipit aut ip̃a que con¬
cipit ⁊ quod concipit hoc parit. Quid epge
dicemus: Nũquid sp̃c sanctus de sua sub̾a
semen partus infudit aluo uirginis: Qxõ
ergo semen carius ministrare potuit sub̾a
sp̃i. ritual᷑ An forte sem̃ carnus non fuit qd̾
conceptũ ⁊ ⁊ caro fuit qd̾ natũ est: Quid di¬
cemus: Qũo maria despũ scõ concepit:¬
xp̃i non fuit: Hec omĩa magna considera¬
tione indigent ne forte uire difficili ⁊ ual¬
de obscura sensus humanus aliquid am¬
plius sua possibilitate presumat: nec idõ
de hiis dubitandũ est qr obscura fuit sũt
nec ideo aliquid cemi̾e diffiniend̾ quia cre¬
denda sunt. Queramꝰ ergo quid concepit
maria. aut carnem non concepit ⁊ carnẽ
non genuit. aut si carnem genuit carnem
concep̃. Quod enĩ concepit ħ genuit. Sed
quõ carnem ministrare potĩt non caro

Expanded text:
a carne viri per coitum carnis semen suscipit a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud concipit quam ille est, a quo concipit, aut ipsa quae concipit; et quod concipit, hoc parit. Quid ergo dicemus? Nunquid Spiritus sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est, et caro fuit, quod natum est? Quid dicimus? Quomodo Maria de SChristi non fuit? Haec omnia magna consideratione indigent, ne forte in re difficili et valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid temere definiendum, quia credenda sunt. Quaeramus ergo quid concepit Maria. Aut enim carnem non concepit, et carnem non genuit; aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit? Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro,
Abbreviated transcription (Latin):
coniugali uirginitatis ꝓpositum non mu¬
tauit: nũc ad exposicionem scd̾e partis qͣ
dictum est qd̾ non de uiro s de spũ sancto
sine libidine concep̃ sermo necesse est ordi¬
nem suũ prosequat᷑. Prime siquidem par¬
tissentencia qr magis in questione ũ sabã
prolixiori disputatione indiguit. Hec
autem qm̃ de ca mĩnus dubitatũ ÷ nõ tã
probatõnem qm expõnem requinit. Que¬
rendum itaq in primis est qũo intelligi
oporteat qd̾ dictum est beatam mariani de
spũ sancto concepisse: Ocimus namq et
om̃es iam frequencissimo nature usu di¬
dicimus qd̃ cum mulier a uiro concepisse
dr̃ nõ aliud nͥ sub̾am carnis ad gn̾andã
carnem ꝑ carnis coitum suscepisse niemo.
Et hec quidem carnis suba de carne prri
ꝑ ipsum carnis coitum cranffusa cũ car¬
ne mulieris una caro efficitur ut id quod
nasciturum est ex utriusꝙ sub̾a ueraciter
originem sumens ab illo ꝑ istam ⁊ ab ista
generetur. Ergo mulier ã niro concipit cũ

Expanded text:
positum non mutavit, nunc ad expositionem secundae partis, qua dictum est quod non de viro, sed de Spiritu sancto sine libidine concepit, sermo necesse est ordinem suum prosequatur. Primae quidem partis sententia quia magis in quaestione versabatur prolixiori disputatione indiguit. Haec autem quoniam de ea minus dubitatum est, non tam probationem quam expositionem requirit. Quaerendum itaque in primis est, quomodo in elligi oporteat quod dictum est, beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo naturae usu didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa cum carne mulieris una caro efficitur, ut id quod nasciturum est ex utriusque substantia veraciter originem sumens, ab illo per istam etiam ab ista generetur; ergo mulier a viro concipit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tem eligens: Bñ dictõm acceꝑit angłoꝵ. Inflã¬
matum est inquit p̾salnusta cormeum et¬
renes mei cõmutati sunt. ꝙ ego ad nichilum
redactus sũ ⁊ nesciui. Ut iumentũ factus sum
apud te ⁊ ego semꝑ tecum. Tenuisti manum

Expanded text:
tem eligens, benedictionem acceperit angelorum. Inflamtem eligens, benedictionem acceperit angelorum. Inflammatum est, inquit Psalmistarenes mei commutati sunt et ego ad nihilum redactus sum et nescivi ut iumentum factus sum apud te et ego semper tecum tenuisti manum
Abbreviated transcription (Latin):
est: Primos illos nr̃i gn̾is parentescum bñ¬
dic̾ec deusait. Crescice ⁊ młtiplicanũ ⁊ replete
terram. G benedictionem fecundicatis ded̾
atq iumentis certe ħ dixit crescite ⁊ młtiplica¬
mimi ⁊ replece terram: Peractanamq qͥn¬
ta nascencis scłi die cum produxiss ab aqͥs
deus pisciũ ⁊ uolatiliũ genus sũbiunxit sc̃p¬
cura ⁊ dyeit. Uidens inquit deus quod ess boñ
ait. Crescite ⁊ młtiplicanũ ⁊ .r. aquas maris.
auesq multiplicentur suꝑ terram. Rursum
cum educẽt noe de archa cum omĩb amĩnan¬
tib terre in gn̾e suo in uniu̾sos sue bñdictio¬
Igitur bñdictio fecunditatis non solũ hõĩbus
s ⁊ iumentis data est. Quid gͦ mali fecit ma¬
ria: Maledictõm inquit sterilitatis elegit poᷤ
qm bñdictõm fecundicatis. SerE Incendite
equitatem. Iudexnr̃ uirginem dampnat eo ꝙ
spreuerit benedictionem ium̃torũ ⁊ uirginita¬

Expanded text:
est? Primos illos nostri generis parentes, cum beneest? Primos illos nostri generis parentes, cum benediceret Deus, ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Ergo benedictionem fecunditatis dedit atque jumentis terrae hoc dixit: Crescite et multiplicamini, et replete terram? Peracta namque quinta nascentis saeculi die, cum produxisset ab aquis Deus piscium et volatilium genus, subjunxit Scriptura et dixit: Videns Deus quod esset bonum, ait: Crescite avesque multiplicentur super terram . Rursum cum educeret Noe de arca cum omnibus animantibus terrae in genere suo in universos suae benedictioIgitur benedictio fecunditatis non solum hominibus, sed jumentis data est. Quid ergo mali fecit Maria? Maledictionem, inquit, sterilitatis elegit potius quam benedictionem fecunditatis. Intendite aequitatem. Judex noster virginem damnat, eo quod spreverit benedictionem jumentorum; et virginita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non peribit. Ouis est ergo iste inconti¬
uenciasterilitatem maledicens continẽcie
puritatem non uidens ⁊ fructum non in¬
celligens: At tñ audiamus quid paret..
aasua ait maledictõnem non effugit q̃
ꝑ uirginitatis ꝓpositum sterilitatem incur¬
nt. Amplius autem. Quare nub̾e uoluit
postqͣm continenciam uou̾at: Duo sunt.
Aut ꝓpter maledictionem sterilitatis uir¬
gsuitatem non ꝓpon̾ãt: aut ꝓpter uocum
castitatis uirgo ꝑmansura non nuberet.
sbonc uero si iniquũ iure dicitur maledic¬
tionem potius qm benedictõnem elig̾e qͣle
dicendũ ÷ uotum fecisse integritatis ⁊ nu¬
b̾e: Libenter accipio qd ex tua ꝑucacia
laus uirginis cumulatur. Sic uult maĩfes¬
tari ueritas. sic uult confutari iniquitas.
Uideamus gͦ qualesic in quo notandam pu¬
¶uanta ergo est maledictõ sterilicatis ͤ
Tantauciq quanta ⁊ bñdictio fecundita¬
tis. W ip̃a itaq bñdictio fecunditatis qñta

Expanded text:
quod non peribit . Quis est ergo iste in contiquod non peribit . Quis est ergo iste in continentia sterilitatem maledicens, continentiae puritatem non videns, et fructum non intelligens? At tamen audiamus, quod paret. Maria, ait, maledictionem non effugit, quae per virginitatis propositum sterilitatem incurrit. Amplius autem. Quare nubere voluit, postquam continentiam voverat? Duo sunt. Aut propter maledictionem sterilitatis virginitatem non proponeret; aut propter votum castitatis virgo permansura non nuberet. Nunc vero si iniquum jure dicitur maledictionem potius quam benedictionem eligere: quale dicendum est votum fecisse integritatis et nubere? Libenter accipio, quod ex tua pervicacia laus virginis cumulatur. Sic vult manifestari veritas, sic vult confutari iniquitas. Videamus ergo, quale sit, in quo notandam puncurrit. Quanta ergo est maledictio sterilitatis? Tanta utique, quanta et benedictio fecunditatis. Et ipsa itaque benedictio fecunditatis quanta
Abbreviated transcription (Latin):
tuere nunc ⁊ diligencer considera iirgi¬
nem istam uirguncłam niam singłariẽ
castam. Merellenter speciosam. uuice mũ¬
dem. S ego noui oculum tuũ qr lippus ÷
⁊ qnto diligencius intenditur. tanto inĩ¬
quius contemplatur. Lex inquit dic̃. Ma¬
ledicta sterił que nou parit. ⁊ que non re¬
non fũ. qm̃ semen benedictionis reliquit
in isrł. in quo sm̾ repromissionem omnes
gentes bñdicuntur cum istł omes qui bene¬
dicentur in domino deo isrł. Uerũptam̃ in
sapĩa audiuimus felicem sterilem ⁊ incom¬
quinatam que non nouit chorum ĩ delicto
qm̃ fructum habebit in respectu animarum
merces quanta apud ip̃m reposita sit oñd̃
dicens. Non dicat eunuchus. ecce ego lig
num aridum. Quia hec dicit dñs einucħtͤ
qui custodierint sabbata mea ⁊ eleg̾int q̃
uolui. ⁊ tenuerunt fedus meum dabo eis ĩ
domo mea ⁊in muris meis locum ⁊ nomẽ
meliꝰ a filiis ⁊ a filiab. Nomen sempit̾nũ

Expanded text:
tuere nunc, et diligenter considera virgituere nunc, et diligenter considera virginem istam, virgunculam nostram singulariter castam, excellenter speciosam, unice mundam. Sed ego novi oculum tuum, quia lippus est, et quanto diligentius intenditur, tanto iniquius contemplatur. Lex, inquit, dixit: « Maledicta sit sterilis, quae non parit; et quae non renon fuit, quae semen benedictionis reliquit in Israel, in quo secundum repromissionem omnes gentes benedicuntur cum Israel, omnes qui benedicentur in Domino Deo Israel. Verumtamen in Sapientia audivimus felicem sterilem et incoinquinatam, quae non novit torum in delicto, quoniam fructum habebit in respectu animarum merces, quanta apud ipsum reposita sit, ostendit, dicendum lignum, quia hec dicit Dominus eunuchis qui custodiunt sabbata mea et elegerunt, que uolui et tenuerunt fedus meum: Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
dauid noli cimere acciꝑe mariam ꝯlugem
tuam: Nandum ergo ꝯumx erat qñ ad
eam missus est angelus. S tm̃ desponsaca
huc pro ꝑte tua oppone̾s. S absit a nobi
ut credamus eam postqm se celesti partu
fecundandam audierat ullatenus ad car¬
nale commerciũ assensum p̃buisse que et
priusqͣm diuini archanũ sacramenti qd̾
in secomplendũ erat didicis  uotum uir¬
ginitatis conseruande tam ĩuiolacum
tenuit ut cum se futuram ꝯiugem spõder
illud tam̃ eadem nichilominus qua ceꝑat
deuotione eadem ꝑseuerancia in finem
usq custodiendum ꝓpon̾et Desponsata
ergo erat ⁊ ꝯiunxerat. ⁊ uera uirgo erat.
⁊ uirginicatis propositum non reliq̃rat.
sonfitemur itaq uirginem desponsatã.
confitemur uirginem ꝯiugem factam.
postea matrem ⁊ uirginem semꝑ uirgiꝰ¬
nitatis ꝓpositum imuolatum cenuisse.
⁊ castitatis decus perpetũ regnasse cum
pudicicia ꝯiugis ⁊ honore parentis. In¬

Expanded text:
David, noli timere accipere Mariam conjugem David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam? Nondum ergo conjux erat, quando ad eam missus est angelus, sed tantum desponsata huc pro parte tua oppones. Sed absit a nobis, ut credamus eam, postquam se coelesti partu fecundandam audierat, ullatenus ad carnale commercium assensum praebuisse, quae et priusquam divini arcanum sacramenti quod in se complendum erat didicisset, votum virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut cum se futuram conjugem sponderet, illud tamen eadem nihilo minus qua coeperat, devotione, eadem perseverantia in finem usque custodiendum proponeret. Desponsata ergo erat, et conjux erat, et vera virgo erat, et virginitatis propositum non reliquerat. Confitemur itaque virginem desponsatam; confitemur virginem conjugem factam; postea matrem quoque et virginem semper virginitatis propositum inviolatum tenuisse et castitatis decus perpetuum regnasse cum pudicitia conjugis et honore parentis. In
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃e sanctus suꝑlieniet in te ⁊ uirtus alos¬
simi obumbrabit tibi. Ministrabis sułam
⁊ non senties concupiam. Non suscipies sem̃
ex uiro ⁊ fecunda fructum uentris germs¬
nabis in filio. Noli ergo dicere quo fiet
istud qr uirum non cognosco. qr hoc per
sanctus suꝑueniet in te ⁊ uircus alcissimi
obumbrabit tibi. Ecce iam habemus ma¬
riam desponsatam uirginem ⁊ adhuc tã
in uirginitatis ꝓposito ꝑmanentem: Uera¬
citer desponsatam uirginem nec minus
ueraciter in uirginitatis ꝓposito ꝑmanen¬
tem. Quid amplius queris: An adhuc des¬
ponsationis nomen aliquid tibi ambigni¬
tatis relinquit: Audieras enim ad despon¬
satam uirginem missum fuisse angelum
s ad ꝯiugatam non audieras. forsitan gͥ ͦ
dicas desponsata erat iam cuncmaria ioseph
s adhuc ꝯiꝑx non erat qr necdum eam
in suam acceꝑat. Nam si eam extũc insuã
acceꝑat cur ei postea dictum est. Ioseph fili

Expanded text:
Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus AltisSpiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ministrabis substantiam, et non senties concupiscentiam. Non suscipies semen ex viro, et fecunda fructum ventris germinabis in filio. Noli ergo dicere: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco; quia hoc per sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ecce jam habemus Mariam desponsatam virginem, et adhuc tamen in virginitatis proposito permanentem. Veraciter desponsatam virginem, nec minus veraciter in virginitatis proposito permanentem: quid amplius quaeris? An adhuc desponsationis nomen aliquid tibi ambiguitatis relinquit? Audieras enim ad desponsatam virginem missum fuisse angelum; sed ad conjugatam non audieras. Forsitan ergo dicas, desponsata erat jam tunc Maria Joseph; sed adhuc conjux non erat, quia necdum eam in suam acceperat. Nam si eam extunc in suam acceperat, cur ei postea dictum est: Joseph, fili
Abbreviated transcription (Latin):
raris ne forte uł ꝓmissio cassa sit ꝑmanẽ¬
te ꝓposito uel ꝓpoͣsitum uioletur si imple¬
acur promissio. Non .i. possibilitas nat᷑e
hoc sufficit aut rõ humana comp̃hẽdit
ut pariat uirgo intacta filium gener.
⁊ sine oꝑa carnis caro procedat Ex carne.
Idcirco miraris quõ fiet istud quia uirum
non cognoscis Nam int̾m quantũ in te
est nichil ĩuenire potes cur de cua perse¬
uerancia debeas dubitare. ⁊ ob hoc q̃ris
qũo de mea possis promissione confidere
Qũo fiet istud qr uirũ non cognosco:
Sp̃c sanctus suꝑueniet in te ⁊ uirtusal¬
tissimi obũbrabit cibi Noli propter pit¬
positum de promissione diffid̾e. qr spc̃ scs̃
suꝑueniet in te. Noli pp̃ promissionem
de proposito formidare. qr uirtus altissimi
obumbrabit cibi. Sp̃c sanctus suꝑueniet
in te: ne per coicum corrumpatur in tegri¬
tas tua. Uirtus altissimi obumbrabit t̾ibr
ne ꝑlibidinem polluatur castitas cuas.

Expanded text:
raris, ne forte vel promissio cassa sit permanenraris, ne forte vel promissio cassa sit permanente proposito, vel propositum violetur, si impleatur promissio. Non enim possibilitas naturae hic sufficit, aut ratio humana id comprehendit, ut pariat virgo, intacta filium generet, et sine opera carnis caro procedat ex carne. Idcirco miraris quomodo fiet istud, quia virum non cognoscis. Nam interim, quantum in te est, nihil invenire potes, cur de tua perseverantia debeas dubitare; et ob hoc quaeris, quomodo de mea possis promissione confidere. Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco? Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Noli propter propositum de promissione diffidere, quia Spiritus sanctus superveniet in te. Noli propter promissionem de proposito formidare, quia virtus Altissimi obumbrabit tibi. Spiritus sanctus superveniet in te, ne per coitum corrumpatur integritas. Virtus Altissimi obumbrabit tibi, ne per libidinem polluatur castitas tua.
Abbreviated transcription (Latin):
filium parituritura. Qũo ergofiec istud u̾
filiũ pariam ⁊ uirũ non cognoscam. Qcra
uirum non cognosco. ¶id est uirũ non
cognosco: Propositum habeo uirum non
cognosce. proposicum habeo uirginitatis
decus usq in finem ĩuolatum conseruare
Quõ si dix̃it quis uinũ non bibo non possũ
hunc calicem gustare. hof est qr uotum ha¬
deo uinũ non bib̾o non possum gustare cali¬
cemistum. Et sicut dictum est nazarti co¬
mam non incidunt. hoc est uotũ babent
comam nõ incid̾e. sic dictum ÷ uirũ nõ cog¬
nosco. Quomodo fiet istud qm̃ uirum nõ¬
iet in te ⁊ uirtus altissimi oblimbrabit ⁊
Noliinquit pp̃ propositũ urginitatis de pro¬
missione prolis diffid̾e. Sp̃c sanctus super¬
ueniet in te. Concipies filium non auiro. s
aspũ sancto. Promissio quidem mea imple¬
bitur.s tamen ꝓpositum tuũ uon uiolab̾r
Tu nouisti uirum te nõ cognituram. ⁊ ego
predico filiũ te parituram. ⁊ idcirco mi¬

Expanded text:
o ergo fiet istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non possum hunc calicem gustare; hoc est quia in voto habeo vinum non bibere, non possum gustare calicem istum. Et sicut dictum est: Nazaraei comam non incidunt , hoc est, votum habent comam non incidendi; sic dictum est: Virum non cognosco. Quomodo itaque fiet istud, quoniam niet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Noli, inquit, propter propositum virginitatis de promissione prolis diffidere. Spiritus sanctus superveniet in te. Concipies filium non e viro, sed de Spiritu sancto. Promissio quidem mea implebitur; sed tamen propositum tuum non violabitur. Tu vovistvirum te non cognituram; et ego praedico filium te parituram; et idcirco mi
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitate ꝯiugalis sacrĩ uacuam. quia qͥ
dixit relinquet homo pacrem suũ et ma¬
trem suam ⁊ adherebit uxori sue. ⁊erunt
duo in carne una. hanc societatem incer
matrem ⁊ filium in ordinatam. ꝙ ob hoc
non castam ẽẽ manifeste docuit cũ in con¬
iugio sanctificando non macrem pecendã
s relinquendam ostendit. Hec igitur racõ
cũ sola suffic̾et ad comprobandum qd̃ in
eodem sexu qmͣlib casta ⁊ indissolubili ca¬
ritate astricto ꝯiugii sacramentũ ẽẽ non
loquimur edificationem. Reddenda itaq
rõ quare coniugii sacramentũ qd̾ in diuerso
sexu nich ad sanctificationem suam preter
spontaneam perpetue ac indiuise sociecatis
caritatem exigit ĩ eodem nichoꝰ sexu siłi atq
eadem federacione sanciri non possit. łꝰ facim
ita. In coniugio siquidem duo sunt. sacͣmẽtũ
ꝯiugii ⁊ sacramentũ ꝯiugał officii. hoc est
ꝯugiũ ⁊ ꝯiugii officium utrũq sacramen¬
tum. Coniugium ÷ in fed̾e dilectionis. Cõiu¬

Expanded text:
cua quia qui dixit: Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , hanc societatem inter matrem et filium inordinatam et ob hoc non castam esse manifeste docuit, cum in conjugio sanciendo non matrem petendam, sed relinquendam ostendit. Haec igitur ratio cum sola sufficeret ad comprobandum, quod in eodem sexu quamlibet casta et indissolubili charitate astricto conjugii sacramentum esse non loquimur, aedificationem. Reddenda itaque ratio, quare conjugii sacramentum quod in diverso sexu nihil ad sanctificationem sui praeter spontaneam perpetuae ac indivisae societatis charitatem exigit in eodem nihilominus sexu simili atque eadem foederatione sanciri non possit. Hoc facimus ita. In conjugio siquidem duo sunt: sacramentum conjugii, et sacramentum conjugalis officii. Hoc est conjugium et conjugii officium utrumque sacramentum. Conjugium est in foedere dilectionis. Conju
Abbreviated transcription (Latin):
futura proferatur. idcrto nullatenus uerum
ꝯiugiũ esse possit uͥ quidem consensus carnalis
ꝯmixtionis non fuerit. Sic ergo tibi uidetur.
Primũ itaq nunc conueniat inter nos ut mͥr
respondeas.Si aut pp̃hoc duo in carne una sociã¬
ne una fc̃ sunt quia in carne una sociandi fu¬
erunt. Sic enim dicitur. hoc nũc os ex ossibus
meis ⁊ caro de carne mea propt̾ hoc relinquet
homo patrem suũ ⁊ matrem suam ⁊ adhere¬

Expanded text:
futura prophetatur, idcirco nullatenus verum futura prophetatur, idcirco nullatenus verum conjugium esse possit ubi quidem consensus carnalis commistionis non fuerit. Si quidem tibi videtur. Primum itaque nunc conveniat inter nos ut mihi respondeas an aut propter hoc, duo in carne una sociasunt, quod in carne una sociandi fuerunt. Sic enim dicitur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; propter hoc derelinquet homo patrem suum et matrem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
nonid p̃cipue pp̃ quod eos sociari uoluerat de
reliquo exequendum mandaret. Hinc est ꝙ ipẽ
adam ad quem usum mulier facta fuiss ag¬
noscens. l inquit os ex ossib meis ⁊ caro de car¬
ne mea ẽ. Propt̃ ħ relinq̃t homo patrẽ suũ
⁊matrem suam ⁊ adherebit uxorisue. Ser̃t
duo in carne una. Cc̃ce ꝯmixtio carnis in
mat̾monio pͥmorũ parentũ cam manifeste
⁊ ipĩs exequenda indicitur. ⁊ ab ip̃ĩs futura
pphetatur ut qui sine illa coniugiũ uerũ ẽẽ
dix̾it ⁊ precipienti deo ⁊ homini ꝯsentienci
deo ꝯtrarius esse non dubitetur. & taliter for¬
cassis supradicte assercioni nr̃e cibi opponẽd̃
uideatur. Hoc igitur totum qd̾ ad portas. qr
deus pͥmo homini mulierem in adiucoriũ
fecisse logitur ⁊ qr sociata muliere cum uiro
utrisq ut crelcent ⁊ młtiplicarent̾ terramq
replerent p̾cepisse memoratur: postremo qr a
iuiro inter iurum ⁊ mulierem carnis ꝯmixtio

Expanded text:
non id praecipue propter quod eos sociari voluerat, de non id praecipue propter quod eos sociari voluerat, de reliquo exsequendum mandaret. Hinc est quod ipse Adam ad quem usum mulier facta erat agnoscens: Hoc, inquit, os ex ossibus meis, et caro de carne mea est. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Ecce commistio carnis in matrimonio primorum parentum, tam manifeste et ipsis exsequenda indicitur et ab ipsis futura prophetatur, ut qui sine illa conjugium verum esse dixerit et praecipienti Deo et homini consentienti Deo, contrarius esse non dubitetur. Et taliter fortassis supradictae assertioni nostrae tibi opponendum videbatur. Hoc igitur totum quod apportas quod Deus primo homini mulierem in adjutorium fecisse legitur; et quia sociata muliere cum viro utrisque ut crescerent et multiplicarentur, terramque replerent praecepisse memoratur; postremo quia a viro inter virum et mulierem carnis commistio
Abbreviated transcription (Latin):
seminis conceptrrx. formandi locus ⁊ edendi
genitrx. Nonigitur obaliud mulier uiro ÷
sociata qm ut ꝑeam ⁊ cum ea semen suũ in
posteritacis originem uir ip̃e coitu carnalid
tranffundens sub̾am carnis m̃straret nascicu¬
ris ex carne. Nam id ip̃m ex eo quo compro¬
batur qd̃ deus postqͣm młierem uiro sociaue¬
rat eiusdem societatis cam declarare uolens
utrosq sue benedictionis gr̃a quodam modo
pͥus ip̃e ad gn̾andi potenciam fecundans cresci¬
teaic ⁊ multiplicamini ⁊ replete terram sił
daus ⁊ mandatũ ut scirent propt̃ quid iũcti
fuerant. S gr̃am ut implere id dequo p̃ceptũ
acceꝑant: Ce eo gͥ officio qd̾ ꝯiunctis ⁊ socia¬
tis ambob ex prẽcepto auctoris sui ĩungitur
plane zindubitanter societatis ipĩus causa
demonstratur qr oĩo absurdũ erat ut cũ form
uiuẽti ⁊ nũsteriũ agendi sociatis prescrib̾et.

Expanded text:
seminis conceptrix, formandi locus, et edendi seminis conceptrix, formandi locus, et edendi genitrix. Non igitur ad aliud mulier viro est sociata, quam ut per eam et cum ea semen suum in posteritatis originem vir ipse coitu carnali transfundens, substantiam carnis ministraret nascituris ex carne. Nam id ipsum ex eo quoque comprobatur quod Deus postquam mulierem viro sociaverat, ejusdem societatis causam declarare volens, utrosque suae benedictionis gratia quodammodo prius ipse ad generandi potentiam fecundans, Crescite, ait, et multiplicamini et replete terram ; simul dans et mandatum, ut scirent id propter quod juncti fuerant; et gratiam, ut implerent id de quo praeceptum acceperant. Ex eo igitur officio quod conjunctis et sociatis ambobus ex praecepto auctoris sui injungitur, plane et indubitanter societatis ipsius causa demonstratur; quia omnino absurdum erat, ut cum formam vivendi et ministerium agendi societatis praescriberet,
Abbreviated transcription (Latin):
pace ⁊ ꝯmunicatione quiescentib ut dum
uterq non sibi uiuit s alt̾i felitius acq bea¬
cius uterq uiuat sibi. Hec sunt bona ꝯui¬
gii ⁊ felicicas castam societatem amantiũ
que bona uidere non possunt hu qui in con¬
iugio nil preter male dulcem carius uolupta.¬
cem exqͥrunt. Ecce uides excepto carnis comm̾¬
cio qualia tamen ⁊ quanta bona ꝯiugiore¬
linquantur. ĩmo potius excepto carnis com¬
mercio qualia ⁊ quanta mala. ħ est qualis
seruitus ⁊ quantus dolora comugio excludã¬
tur. S dicis michi iterũ. Primam ac princi¬
palem causam coniugii fuisse ꝓpagationem
filiorũ que quidem sine carnis ꝯmyetione fu¬
cura non erat ex ħ manifeste ostenditur qd̃
in pͥncipio deus cum bominem de luno certe
plasmass post ea ei młierem in adiucorium
fecisse phibetur. Non in aliud ꝑtofecto adiu¬
torium qͣm ĩn p̃a mulier ad future soboł ppa¬
gationem uiro fieret seminandi ccoperatrix

Expanded text:
pace et communicatione quiescentibus, ut dum pace et communicatione quiescentibus, ut dum uterque non sibi vivit sed alteri, felicius atque beatius uterque vivat sibi. Haec sunt bona conjugii et felicitas castam societatem amantium, quae bona videre non possunt ii qui in conjugio nil praeter male dulcem carnis voluptatem exquirunt. Ecce vides excepto carnis commercio qualia tamen et quanta bona conjugio relinquantur; imo potius excepto carnis commercio qualia et quanta mala, hoc est, qualis servitus et quantus dolor a conjugio excludantur. Sed dicis mihi iterum: Primam et principalem causam conjugii fuisse propagationem filiorum, quae quod sine carnis commistione futura non erat, ex hoc manifeste ostenditur, quod in principio Deus cum hominem de limo terrae plasmasset, postea ei mulierem in adjutorium fecisse perhibetur. Non in aliud profecto adjutorium quam ut ipsa mulier ad futurae sobolis propagationem viro fieret seminandi cooperatrix,
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Erunc duo in carne uua sacram̃tũ
boc magnũ est in xp̃o ⁊ eccłia. Erunt duo in
corde uno. sacrauientũ hoc mauis est in deo
⁊ anima. Ecce duo pacto se uoluntariespõ.¬
sionis astringunt ut ab hinc ⁊ deinceps sem¬
per in om̃i sinceritate dilectionis. in omni
cura sollicitudinis. in onũ affectu pietatis
in onũ studio compassionis in omuiuirtute
consolacionis ⁊ fide deuocionis hoc uterq
sit alti qd̾ ip̃e est sibi. Ucquisq alterũ qͣsi
imũ secum factum accendat cam in bonis qrͣ
ĩmalis om̃ib sicut consolacõnis sociũ ac par¬
cicipem ica ⁊ cribulacõnis ⁊ suffencie indi¬
uisum exhibrat. postremo qnͣtũ foris ad no¬
cessicatem corporis attinet qrͣ ꝓpriam carnẽ
fouendũ excipiat. qnͣtum uero spectat ad
amorem cordis incͥusecus qi animũ siũ in
pace ⁊ tnͣquillitate qnͣtũ in se est sine ꝑtur¬
batione custodiat. Sic enĩsit in scẽ societatis

Expanded text:
Absit! Erunt duo in carne una, sacramentum Absit! Erunt duo in carne una, sacramentum hoc magnum est in Christo et Ecclesia . Erunt duo in corde uno: sacramentum hoc majus est in Deo et anima. Ecce quo pacto se voluntariae sponsioni astringunt, ut adhinc et deinceps semper in omni sinceritate dilectionis, in omni cura sollicitudinis, in omni affectu pietatis, in omni studio compassionis, in omni virtute consolationis, et fide devotionis, hoc uterque sit alteri quod ipse sibi, ut quisque alterum quasi unum secum factum attendat, tam in bonis quam in malis omnibus, sicut consolationis socium ac participem, ita et tribulationis et sufferentiae indivisum exhibeat. Postremo quantum foris ad necessitatem corporis attinet, quasi propriam carnem fovendam excipiat, quantum vero spectat ad amorem cordis intrinsecus, quasi animum suum in pace et tranquillitate quantum in se est sine perturbatione custodiat. Sic enim sit in sanctae societatis
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ .℥. ĩmo potius tanto uerius ⁊ sanctius
ꝯiugium ẽẽ quo in solo caritatis uinło ⁊ non
inconcupĩa carius ⁊ libidinis ardore feceratũ ÷
castitas iuide erubescat. s caritas unde glorie.¬
untur: ad quid deinceps se sibi ꝯseruare de¬
bent aut in quo non negare si hec demedio
causa collatur: Nonuidetur hoc excepto qͣr
aut uir mulieri. aut mulier uiro sociar de¬
beat. aũ quare sociaci parit̾ tali ad inuicem
debito quale ꝯiugium habere noscitur di¬
cantur alligari hoc cibi fortasse uidebitur
carui ⁊ carnem solam consideranti Lich̾ gͦ
aliud in ꝯiugio ĩuenire potuisti ut ꝯuigalẽ
societatem ob id solũ modo sanctificatam ⁊
in eo sanctam eẽ confirmes: Nõue milto ma¬
gis est si duo fiant unũ mente qm̃si carne
unũ fierent: Si partificem facit alter alcã
carnis sue. ⁊ scm̃ esse potest. participem faci
alter alcerum anime sue ⁊ sanctum nõ est:

Expanded text:
dendum est, imo potius tanto verius et sanctius dendum est, imo potius tanto verius et sanctius conjugium esse, quod in solo charitatis vinculo, et non in concupiscentia carnis et libidinis ardore foederatum est. castitas unde erubescat, sed charitas unde glorieuntur? Ad quid deinceps se sibi conservare debent; aut in quo non negare, si haec de medio causa tollatur? Non videtur hoc excepto quare aut vir mulieri, aut mulier viro sociari debeat. Aut quare societati pariter tali ad invicem debito quale conjugium habere noscitur, dicantur alligati. Hoc tibi fortasse videbitur carni, et carnem solam consideranti. Nihil ergo aliud in conjugio invenire potuisti ut conjugalem societatem ob id solummodo sancitam et in eo sanctam esse confirmes? Nonne multo magis est si duo fiant unum mente, quam si carne unum fierent? Si participem facit alter alterum carnis suae, et sanctum esse potest; participem facit alter alterum animae suae, et sanctum non est?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugii officiũ ⁊ non uinłm qui ⁊ ip̃e tñ
cũ pari ab utroq uoto suscipit᷑. pari etiam
nedesse est debito teneatur. Quod debicum
in hoc qͦ consensu duplicit᷑ sicut inpriori cõ
ꝯseruet. ⁊ neuter alti se neget. Hoc est ut
sui corporis potestatem ad hoc opus nec alis
prebeat nec illi ꝯtradicat. Deillo debito qͣ
se ⁊ uir mulieri ⁊ mulier uiro deb ꝯseruare
ait apłs. Que sub iuro est mulier uiuente
uiro alligata ÷ legi. Si autem fu̾it mortit᷑
uir eius. lib̾ata ÷ a lege uiri. Igitur iiuẽte
uiro uocabitur adulcera si fuerit cum aho
uiro. De illo autem debito quo se ⁊uir mu¬
lieri ⁊ mulier uiro deb non negare. itẽ dicit
Mulier sui corporis potestatem non ht̃:
s uir. Similic̾ autem uir sui corporis potã¬
dem nonht̃. s młier. S huius debiti neces¬
sitas ilos ꝯiugatos sibi ad ĩuicem ñ subicit
te ueritatem siue urtutem ꝯugii cassari cre¬

Expanded text:
conjugii, officium et non vinculum, qui et ipse tamen conjugii, officium et non vinculum, qui et ipse tamen cum pari ab utroque voto suscipitur, pari etiam necesse est debito teneatur. Quod debitum in hoc quoque consensu dupliciter sicut in priori com se alteri conservet, et neuter alteri se neget. Hoc est ut sui corporis potestatem ad hoc opus nec alii praebeat, nec illi contradicat. De illo debito quo se et vir mulieri et mulier viro debet conservare, ait Apostolus: Quae sub viro est mulier, vivente viro, allivir ejus, liberata est a lege viri . Igitur vivente viro vocabitur adultera, si fuerit cum alio viro. De illo autem debito quo se et vir mulieri, et mulier viro debet non negare, idem dicit: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier . Sed hujus debiti necessitas illos conjugatos sibi ad invicem non subjicite, veritatem sive virtutem conjugii cessare cre
Abbreviated transcription (Latin):
ne depuasti ueritas manifesta ita a ꝑiculo
erroris lib̾et ut tñ te a culpa tem̾itatis non
emundet: Uideamus gͥ nunc utrum mater
manere. Biscutiamus ut postulas quid sit
ꝯuigium ⁊ exeius diffinicione ꝓposita con¬
sideremus si simul ẽẽ potuerunt in uirgine
cietas inter uirũ ⁊ feminam in qua uidelic
societate ex pari consensu uterq semet ipsũ
deb alt̾i: Debitũ autem ħ duob modis consi¬
get Conseruet uidel ne post talem consensũ
ad alienam societatem transeat non neget
ut ab ea que ad inuicem est ꝯmuni societate
se non disiungat. Spontaneus ergo ꝯsensus
incer uiruni ⁊ feminam legittime factus
quo uterq alt̾ debitorem sui sespondet iste
est qui ꝯiugium facit ⁊ ꝯiugiũ est ip̃a socie¬
tas tali consensu fed̾ata que altero uiuente
alterum a debito non absoluit. Est adbͭ aliꝰ
atq reddendi similem inter uirum ⁊ młierẽ
pactionem constituens. comes ⁊ non effector

Expanded text:
ne depravasti veritas manifesta ita a periculo ne depravasti veritas manifesta ita a periculo erroris liberet, ut tamen te a culpa temeritatis non emundes? Videamus igitur nunc utrum mater ermanere. Discutiamus ut postulas quid sit conjugium; et ex ejus diffinitione proposita consideremus si simul esse potuerunt in virgine cietas inter virum et feminam; in qua videlicet societate ex pari consensu uterque semetipsum debet alteri? Debitum autem hoc duobus modis consiget. Conservet videlicet ne post talem consensum ad alienam societatem transeat. Non neget ut ab ea quae ad invicem est communi societate se non disjungat. Spontaneus ergo consensus inter virum ac feminam legitime factus, quod uterque alteri debitorem sui se spondet; iste est qui conjugium facit. Et conjugium est ipsa societas tali consensu foederata quae altero vivente alterum a debito non absolvit. Est adhuc aliuatque reddendi, similem inter virum et mulierem pactionem constituens: comes et non effector
Abbreviated transcription (Latin):
mittebatur contempnendum creder quicqͥd
pro eius defensione durũ inferebatur non ci¬
mendũ iudicaret. Hec uirginitatem tam fa¬
cile despȩxit ut eam ⁊ sine p̾mio promisso de¬
ser̃et ⁊ sine pena illata abdicaret. Quid gͥ
restat nͥ ut dicamus inferiorem habere gra¬
dum ĩmerito ac laude uirginitatis illam q̃
a pposito ꝯseruande uirginitatis sponte ce̾¬
cidit. eciam si carne uirgo ꝑmansit suꝑiorẽ
uero illam que cum carnis integritat᷑e ꝓpo¬
sicum uirginitatis usq in finem ĩuiolatũ
custodiuit: Hoc igitur est qd̃ magna ⁊ la¬
boriosa scrutatione ĩuenisse te gloriaris.
ẜ cum cu mentem simł ⁊ carnem corruptam
habeas mentem ĩtemerate cuius carnem non
potes falso criminari non ꝑcimescis. Satius m¬
to aut pͥmũ dixisses ueritatem si eam non ig¬
norasti. aut si hoc non poteras saltem tacuise
prauitatem qua dicta simplicsumm auditum
uiolasti. S quidages si eos quos falsa opĩo¬

Expanded text:
mittebatur, contemnendum crederet; quidquid mittebatur, contemnendum crederet; quidquid pro ejus defensione durum inferebatur, non timendum judicaret; haec virginitatem tam facile despexit, ut eam et sine praemio promisso desereret, et sine poena illata abdicaret. Quid igitur restat nisi ut dicamus inferiorem habere gradum in merito ac laude virginitatis illam quae a proposito conservandae virginitatis sponte cecidit, etiam si carne virgo permansit; superiorem vero illam quae cum carnis integritate propositum virginitatis usque in finem inviolatum custodivit! Hoc igitur est quod magna et laboriosa scrutatione invenisse te gloriaris; et cum tu mentem simul et carnem corruptam habeas, mentem intemeratae cujus carnem non potes falso criminari non pertimescis. Satius multo aut primum dixisses veritatem si eam non ignorasti, aut si hoc non poteras, saltem tacuisses pravitatem, qua dicta simplicium auditum violasti. Sed quid ages si eos quos falsa opinio
Abbreviated transcription (Latin):
ris integritate. unica castitate excellens dig¬
nitate. Que sunt ista preconia ⁊ assiduẽ
laudationes ĩmo potius que sunc cocidiaue
iste adulatõnes quib singłariter laudabi¬
lem ⁊ excellent̾ suꝑom̃s gloriosam Marrie
uirginitatem p̃dicamus que nõ solũ om̃ib
uirginib prefenda non est. S młtis eciam
postponenda. que ⁊carne uirgines probate
sunt. ⁊ uirginicatis ꝓpositum usq in finem m̃¬
te casta atq deuota inuiolatũ tenuerunt:
Comparetur nunc uirgnitas agnecis ⁊ marie
⁊ que fuerir ĩmerico probata sublimior digne
⁊̃ in laudib excelsior teneatur. Illa se in cus¬
codia uirginitatis tam ĩuictam exhibuit ut
eam a ꝓposito suo nec ip̃a mors illaca deic̾et.
Hec se tam mobilem demonstrauit. ut unius
eam uiri ⁊ pauꝑis affectus ad consensũ sui ĩ¬
clinaret. Illa in cantũ uirginitatem dileeit.
ut quicquid ineius comꝑatione p̃ciosum pro¬

Expanded text:
ris integritate, unica castitate, excellens digris integritate, unica castitate, excellens dignitate? Quae sunt ista praeconia et assiduae laudationes, imo potius quae sunt quotidianae istae adulationes quibus singulariter laudabilem et excellenter super omnes gloriosam Mariae virginitatem praedicamus, quae non solum omnibus virginibus praeferenda non est, sed multis etiam postponenda; quae et carne virgines probatae sunt, et virginitatis propositum usque in finem mente casta atque devota inviolatum tenuerunt? Comparetur nunc virginitas Agnetis et Mariae et quae fuerit in merito probata sublimior, digne etiam in laudibus excelsior teneatur. Illa se in custodia virginitatis tam invictam exhibuit, ut eam a proposito suo nec ipsa mors illata dejiceret. Haec se tam mobilem demonstravit, ut unius eam viri et pauperis affectus ad consensum sui inclinaret. Illa intantum virginitatem dilexit, ut quidquid in ejus comparatione pretiosum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃amiq mariam ueprem sĩ ꝯiugem eiũs¬
dem iosepb indubitant nominasse. Quo cõ¬
cesso qr ⁊ ħ negare absindũ est cum id ⁊ sacre
scripcure manifesta auctoritate probetur.
⁊ catholica ħ̃ religio sua accestatione ꝯfir
uenitur maria ad coitum carnis uiro assen¬
sum p̃buisse. Quod siuerum est. ĩmo quia
siħuerũ uon est. uerũ ꝯiugiũ dici nõ potest.
cur ip̃a maria uera semꝑ uirgo ꝑmansisse
dicitur. que aliqñ uera conuꝑx fuisse non
negatur: Aut .n. non consensit ⁊ uera con¬
iuux non fuit aut consensit. ⁊uera uirgo
non ꝑmansit. In eo ipõ naur ꝓpositum uir¬
ginitatis deseruit quod se ꝑ consensum de¬
bito carnał ꝯmercii inꝯ̃ iugali sacramento
sponte subiecit. Ac ꝑ hoc qr uirginitatis ꝓ¬
posicum in consensu copule carnał deserint
iam m̃ce uirgo ẽẽ desiit ⁊̃ si carne uirgo per¬
mansit. Que ÷ gͥ bec uirgo uirginũ singła¬

Expanded text:
ipsamque Mariam uxorem sive conjugem ejusipsamque Mariam uxorem sive conjugem ejusdem Joseph indubitanter nominasse. Quo concesso, quia et hoc negare absurdum est, cum id et sacrae Scripturae manifesta auctoritate probetur, et catholica hoc religio sua attestatione confivenitur Maria ad coitum carnis viro assensum praebuisse. Quod si verum est, imo quia si hoc verum non est, verum conjugium dici non potest, cur ipsa Maria vera semper virgo permansisse dicitur, quae aliquando vera conjux fuisse non negatur? Aut enim non consensit, et vera conjux non fuit, aut consensit, et vera virgo non permansit. In eo ipso namque propositum virginitatis deseruit, quod se per consensum debito carnalis commercii in conjugali sacramento sponte subjecit. Ac per hoc quod virginitatis propositum in consensu copulae carnalis deseruit, jam mente virgo esse desiit, etiam si carne virgo permansit. Quae est igitur haec Virgo virginum, singula