comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ualum adx̃abolo non est creatũ. s inuẽ¬
tum. & ideo nich̾ est malum. qr sine deo f¬
U fcm̃ est nichil. Deus autem malum nou fecit.
Non qr alicubi aut aliqñ erat malum unde fie¬
ret dyabolus malus. s qr uiciũ est dum ess an¬
głi bonus. suꝑbiendo effectus ẽ malus. Et ideor
recte dicitur ab eo ĩuentum malum. Nullam
dendo in bonam naturam effic̃ eam uiciosam.
QUe dum discedit natura manet. ⁊ malum
quod ĩnerat nusqm ẽ. Ex eo qd̾ uicium nocet n¬
nature. agnoscitur uicium natura non eẽ. qͥa
nich quod naturale ⁊ nocet dũ natura bona
dampuatur pp̃ uoluntatem malam. Ip̃a ma¬
la uoluntas testis est nature bone que in tãto
testatur eam ẽẽ bonam. ut illam deus ꝓ malo
non relinquat in ultam. Creditur ab hereticis¬
mentem a deo. uicia adẏabolo fuisse creata.
inde et ab ipĩs. due nature bona et mala pu¬
tantur S uicia natura non sunt: ⁊ dũ uere
adẏabolo ^ non tñ creata sunt Quam ob cãm¬

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nulldendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata, unde et ab his duae naturae, bona et mala, putantur. Sed vitia natura non sunt, et dum vere a diabolo sint, non tamen creata sunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
eterminauit dicens. Triforme est corpus
xp̃i. Pars oblate in calicem missa corpus xp̃i
quod resurrexit monstrat. pars cõmesta am¬
bulans adhuc suꝑ terram. Pars in altari us
explicari. Est .n. corpus xp̃i uniu̾salis eccł̃ia.
.s. caput cum m̃bris. iux̃ quod dicit apłs. unuᷤ
in isto corpore quasi tres ꝑtes ex quib corpͦ
sunt illi corpora quoꝵ requiescunt in cumul
altera. sicut scriptum est. Ubicũq fu̾it corpuͤ.
uantur quasi extra passionem que ꝑ calicẽ
designatur Xp̃c .n. resurgens a mortuis iam
non moritur mors illi ultra nõ dominabit᷑
estus. qm̃ pͥora transierunt. Tercia pars in ca¬
lice ponitur significans eos qui ad buc in pas¬
sione consistinit donec ab bac uita migran¬
tes ad caput suũ transeant ubi nec morian¬
tur amplius. nec ullatenus patiantur..

Expanded text:
eterminat, dicens: « Triforme est corpus Christi. » Pars oblata in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit, monstrat. Pars comesta, ambulans adhuc super terram. Pars in altari usque explanari. Est enim corpus Christi universalis Ecclesia, scilicet caput cum membris, juxta quod dicit Ain isto corpore quasi tres partes, ex quibus totum corpus sunt illi, quorum corpora requiescunt in tumulis, altera, sicut scriptum est: Ubicunque fuerit corpusvantur, quasi extra passionem, quae per calicem designatur. Christus enim resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dooniam haec priora transierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos qui adsione consistunt, donec de hac vita migrantes, ad caput suum transeant, nec moriantur amplius, neque ullatenus patiantur. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
et dolore penitendi mĩa dei dignus fu̾it
non ip̃ius est qui si relinqueretur inc̾ir
si miserentis dei qui eius precib dolorib¬
q subuenit. Parũ zenĩ uelle nnisi deus mi¬
sereatur. s deus non miseretur qui ad pacẽ
uocat nͥ uoluntas precesserit ad pacemb
non p̃pararetur uoluntas a domino. Ad
Hec autem uocatõ que siue in singulis
et cum esses in renib patris cui uidi te. et i¬
cob dilexi esau autem odio habui ⁊ cetã
qͣmuis cestimoniũ illud cũ esses in renibu
patris tui uidi te unde mͥ tam qͣm mͥ scrip

Expanded text:
et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. non praepararetur uoluntas a domino. ad haec autem uocatio, quae siue in singulis et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris t
Abbreviated transcription (Latin):
digne sint passiones huius temporis ad fu¬
curam głam que reuelabitur in nob̾. usq
ad id quod dictum est. spe enim salui facti
sumus. Ubi cum expon̾em quod scriptũ est
ex ip̃a creatura liberabitur a seruitute interi¬
tus. dixi ⁊ ip̃a creatura .i. et ip̃e homo cum
iam signaculo ymaginis p̃p ꝓcc̃m amisso re¬
mansit tñmͦ creatura. Quod non ita est ac¬
cipiendũ quasi totũ amiserit homo qd̾ ha¬
bebat ymaginis dei. Nam si omĩo ñ amusiss
non ess pp̃ quod diceretur reformamini in
nouitate m̃tis ur̃e: ⁊ in eamdem Ymaginẽ
tñsformamur S rursus si totum amisiss¬
ncħ̾ maneret unde diceretur qͣm qͣm
in ymagine perambulet homo tamẽ
uane conturbatur. Item quod dixi spãłr
sũmos angłos uiu̾e. infimos u̾o animałr
audatuis dcm̃ est de infimis qmͣ ut possit
uel scripturis sc̃ĩs uel ip̃is reb ostendi: qr
si leuiorib quisq pc̃cis aut certe qͣmuis
grauiorib et multis tñ magno gemitu

Expanded text:
dignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, usque ad id, quod dictum est: spe enim salui facti sumus. ubi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisissehil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, iamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu,
Abbreviated transcription (Latin):
pes itaq cupidus congregat. Auarus
seruat. uoluptates gulosus degustat.¬
⁊ suꝑbiam luxuriosus exercet. honores am¬
biciosus affertat. ⁊ superbus extollit. Ambi¬
ciosus autem semꝑ est pauidus. semꝑ est at¬
tentus. nec consid̾at quid dicat uel faciat ꝙ
tem mentitur affabilitatem exhibet. benig¬
nitatem ostendit. subsequitur ⁊ obsequitur
cunctos honorat. uniũsis inclinat. freqũtat
curias. uisitat optimates. assurgit ⁊ amplexa¬
tur. applaudit ⁊ adulatur bene nouit illd̾̃ poe¬
ticum. ⁊ si puluis erit nullus: tñ excute nullũ.

Expanded text:
pes utique cupidus congregat, et avarus conservat; voluptates gulosus degustat, et luxuriosus exercet; honores ambitiosus affectat, et superbus extollit. Ambitiosus autem semper est pavidus, semper attentus, ne quid dicat vel faciat quod tem mentitur, affabilitatem exhibet, benignitatem ostendit, subsequitur et obsequitur, cunctos honorat, universis inclinat, frequentat curias, visitat optimates, assurgit et amplexatur, applaudit et adulatur, bene novit illud poeticum: Etsi nullus erit pulvis, tamen excutit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
testatur iniqͣ s alia cum aliis ꝓbat ⁊ impbat.
ut iudicetur ydoneus. ut reputetur acceptꝰ
ut laudetur ab hominib. ut a cunctis appro¬
betur. ⁊ ecce grauem sustinet int̾ sepugnã.
difficilemq conflictum. dum iniquitas pul¬
sat animũ. ⁊ ambitõ continet manũ. ⁊ ꝙ illa
sugg̾it ad faciend̾ hec fieri non ꝑmittit. Collu¬
dunt ad inuicem tñ mater ⁊ filia iniquitas
⁊ ambitõ. nam ĩ aꝑto mater subsistit. et in
occulto filia ñ resistit. Hec ergo uindicat sibi

Expanded text:
statur iniqua, sed alia cum aliis probat et improbat, ut iudicetur ydoneus, ut reputetur acceptus, ut laudetur ab hominibus, ut a singulis approbetur. Et ecce gravem intus se sustinet pugnam, difficilemque conflictum, dum iniquitas pulsat aninum et ambitio continet manum, et quod illa suggerit faciendum, hec fieri non permittit. Colludunt autem ad invicem mater et filia, iniquitas et ambitio: nam mater in aperto subsistit, et in occulto filia non resistit. Hec enim vindicat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnũqͣm hominem sua uicia ꝑsequuntur.
qr nimirum quiprius uolendo ea sibi fecit socia
Postea sentit etiam nolens stimulosa. Nõnlłi
non ante in errorẽ uicioꝵ labunt᷑ nisi prius
interioris rõnis perdid̾intocłos. Sicuti saison
nõ antea abialofilis ad erroris legatus ẽ ma¬
chinam. nisi postqͣm ei sunt lumina ocłorũ
excincta. Quidam uegetãte mentis rõne uicio¬
rũ suꝑantur in cursu. Sicq deinde intentõnein
bonorum oꝑũ perdunt. sicut rex babilonis ĩ ocłis
sedechie. prius filios ipĩus interfecit. ⁊ sic postea
oculos eius enulsit. Ac ꝑ hoc post młtoꝵ oꝑum
consuetudinem. et inter emptionem bonorum.
perit quorũdam ⁊ ratio

Expanded text:
Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio
Abbreviated transcription (Latin):
scedens a deo homo. statim uicioꝵ tradr᷑
potestati. ut dum patitur infesta uicia
reuertendo unde ceridit resipiscat. & si sci toto
nisu contendunt suꝑare uicia nec extingunt
quid agunt. Iniqui non solum non odiunt
uicia. s coto ea amore sectantur. Satis delic a¬
te se palpat qui uult sine labore uicia suꝑire.
dum perrati legem quam sibi deseruiendo uiciis
fecit sine uiolencia doloris resecare nõ possit.
ꝑ fecte renũtiat uicio: qui occasionem euitat
in ꝑpetrando perrato Nam si uelis tantumdem
non pecrare et data occõne pecrau̾is. tutibi
⁊reus ⁊ uidex es. qui ⁊ cõmissa dampnas ⁊dãp¬
nata cõmittis. Se autem iudice reus est: qui
uicia ⁊ acrusat ⁊ perpetrat. Quedam uicia dũ
non ꝑfcẽ uitantur suos in sefaciunt relabin
auctores. Nam si unũ uiciũ districte uitetur ⁊
alia negligantur: inanis labor est. Non enim
potest in uuuꝰ obseruatõne uirtucis fortiter
ꝑdurare. cuius alia uicia dominantur in corde.

Expanded text:
cedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et accusat et perpetrat. 235 5. Quaedam vitia dum non perfecte vitantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
In signũ reu̾encie dẏaconus ⁊ subdiaconus
pedes ⁊ manus sũmi pontificis osculantu ꝵ
iam cũ aqua. calicem cũ uino. ⁊ diaconus
offerens patenam cum hostia. ⁊ turribulũ ẽ
incenso. Uterq uõ de manu pontificis accipi¬
ens eucharistiam. Illud qͦ nacare non cre¬
⁊ ad humerum. ad manus. ⁊ ad brachia. ad
pedes et genua exp̃ssum mist̾ium s alias ex¬
primendum.

Expanded text:
In signum reverentiae diaconus et subdiaconus pedes et manus summi pontificis osculantur, lam cum aqua, calicem cum vino. Et subdiaconus offerens patenam cum hostia, thuribulum cum incenso, uterque vero de manu pontificis accipiens eucharistiam. Illud quoque vacare non cre, ad humerum, ad manus, ad brachia, ad pedes, ad genua, expressum mysterium, sed alias exprimendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tres uniones in xpõ. sacerdos ter oscłat̾
altare. uidel unionera diuinitatis ad aĩam
diuinitatis ad carnem. ⁊ carnis ad animan
Uel unionem qua unita est xp̃õ humana
natura. sc̃a eccłia. et fidelł aniia ad signifi¬
candam triplicem pacem. temporalem ⁊ spi¬
ritualem et eternalem. Ep̃c sollempnit̾ cele¬
brans ter osculatur ministrũ semel. ⁊ scd̾o
duorũ testamentorũ concordiam ep̃c duab
uicib codicem oscłatur qr rota continet᷑ in
medio rote et duo cherubin sese respiciunt

Expanded text:
ter osculatur altare, videlicet unionem divinitatis ad animam. divinitatis ad carnem, et carnis ad animam, vel unionem qua unita est Christo humana natura, sancta Ecclesia, et fidelis anima. Ad significandum triplicem pacem, temporalem, spiritualem et aeternalem, episcopus solemniter celebrans ter osculatur ministrum, vel ministros duorum testamentorum concordiam, episcopus duabus vicibus codicem osculatur, quia rota continetur in medio rotae, et duo cherubim sese respiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sculum in scã scriptura significat u¬
nonem. caritatem. pacem ⁊ reuerẽ¬
ciam. De osculo unionis sponsa dicit ĩ
canticis. O scletur me osculo oris sui. De
oscł̃o caritatis ysaac dicitad filium. Acce¬
de ad me ⁊ da michi osculũ fili mi. De oscło

Expanded text:
sculum in sacra Scriptura significat unionem, charitatem, pacem et reverentiam. De osculo unionis sponsa dicit in Canticis: Osculetur me osculo oris sui Cant. I. De osculo charitatis Isaac inquit ad filium suum: Accede ad me et da mihi oscu
Abbreviated transcription (Latin):
canone nulla fiat commemoratõ confessoꝵ. c̃
inter scõs eoꝵ memoriam magnifice ueneret
eccłia. S ad boc potest ꝓbabilit̾ responderi. qd̃
rantur in canone p̃cessere siluestrũ. pret̾ ioħem
⁊ paulum. marcelliũ ⁊ petrũ. qui proximo suc¬
cesserunt. Eccłia uõ post tempora bĩ siluestri ce¬
pit scõꝵ confessoꝵ memoriam uenerari. Nam ⁊̃
sedes ep̃ales q̃ uxta dispoĩtõnem bĩ petri sunt ĩ
singulis ciuitatib antiquitus constitute. nõ in
memoriam confessoꝵ s ad honorem apłoꝵ ac
martyrum. ⁊ p̃cipue bẽ uirginis marie ueterũ
deuotio dedicauit. Si auteni ⁊ in eccłi asticis reꝑi¬
tur hystoriis qd̾ sanctus bonifacius qui qͣrtus
a bõ gregorio romane urb̃ episcopatũ tenelut.
suis p̃cib a foca cesare impetrans donari eccłie

Expanded text:
canone nulla sit commemoratio confessorum, cum inter sanctos eorum memoriam magnifice veneretur Ecclesia? Sed ad hoc potest probabiliter responderi. Quod rantur in canone, praecesserunt Silvestrum, praeter Joannem et Paulum, Marcellinum et Petrum, qui proximo successerunt. Ecclesia vero post tempus beati Silvestri coepit sanctorum confessorum memoriam venerari. Nam et sedessingulis antiquitus constructae, non in memoria confessorum, sed ad honorem apostolorum et martyrum et praecipue beatae Virginis, veterum devotio dedicavit. Nam et in Ecclesiasticis reperitur historiis, quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetravit donari
Abbreviated transcription (Latin):
te dei libri .xxii. xliiii.Ed horosium pb̾rm
contra priscillanistas. liber unus. xlu.Ad
Ieroninum pb̃rm unus de origine auime. ⁊ aliꝰ
de snĩa iacobi. libri duo. xlui. Ad emericum
ep̃m donatistarum post conlacõnem. liber unꝰ.
xluii. Dẽ gestis pelagii. lib̾ unus. xluiii e cor¬
reptione donatistarum. lib̾ unus .xlix̃. De p̃¬
ginali ad albinum pinianum ⁊ melauiam lib̾¬
duo .l. Gesta cum emerito donatista. liber unꝰ.
.lii. Contra sermonem arriauorum lib̾ nnus.
lui. De nuꝑciis et concupĩa ad ualeriũ. libri¬
Ouestionum libri septem. LndDe. anima ⁊
eius origine libri quatuor. hoiii. Ad pollentiũ
de adulterinis coniugiis. libni duo. Lorii
ontra aduersarium legis et prophetarum.
hei. Contra duas epistolas pelagianorum.
liber unus. heliit. Ecura pro mortuis gerẽ¬
ualentinum et cum illo monachos de gr̃a ⁊
libero arbitrio. liler unus. lxuii. Ad quos¬
supra de correptõne ⁊ gr̃ã. liber uiuis.

Expanded text:
te dei libros XXII, ad Horosium presbyterum contra Priscillianistas librum I, ad Hieronymum presbyterum de origine anime et de sententia Iacobi libros II, ad Emeritum episcopum Donatistarum post collectionem librum I, de gestis Pelagii librum I, de correptione Donatistarum librum I, ginali ad Albinum, Pinianum et Melaniam, libros II, gesta cum Emerito Donatista librum I, contra sermonem Arrianorum librum I, de nuptiis et concupiscentiis ad Valerium librquestionum libros VII, de anima et eius origine libros IV, ad Pullentium de adulterinis coniugiis libros II, contra adversarium legis et prophetarum lI, contra duas epistolas Pelagianorum librum I, de cura pro mortuis gealentinum et cum illo monachos, de gratia et libero arbitrio librum I, ad eosdem de correptione et gratia librum I.
Abbreviated transcription (Latin):
xxii. Dł bono coniugali liber uiuis . xxiii.
ad litteram. libri duodecim .xxu. Contͣ litt̾as
pecriliam. libri tres.xxui. Ad cresconiũ gra¬
estiones expoĩte contra pagauos nu¬
nero sex. lib̾ unus .xxxii. Expõĩtio epistole
De pecratorum m̾itis et remissione. ⁊ de bapt̃o
paruulorum ad marcellinum. libritres .xxxiiii.
Ne unico baptismo ꝯͣ pecilianum ad constãtinũ.
liber uius. xxxu. De maxlanistis ꝯͣ donatis¬
tas. liber unus .xxxui. De gr̃a testĩ noui ad
honoratum. liber unus. xxxuii. Desp̃u ⁊ lit¬
tera ad marcellmum. liber unus. xxxuiii. De¬

Expanded text:
Ibid.---De Bono Conjugali, liber unus. In ad Litteram, libri duodecim. Quaternio unusPetiliane, litteras tuas. Ad Cresconium gramestiones septem exposite contra paganos librum I, expositionis epistole de peccatorum meritis et remissione et de baptismo parvulorum ad Marcellinum libros III, de unico baptismo contra Petilianum ad Constantinum librum I, de Maximianistis contra Donatistas libros II, de gratia novi testamenti ad Honoratum librum I, de spiritu et litera ad Marcellinum librum I, de fi
Abbreviated transcription (Latin):
labim᷑ in perratũ. s cũ aliqua luctatõne corona¬
mur. Si autem rõ ꝯsentiat ⁊ qd̾ libido ꝯmou̾it
faciend̾ esse discernat. ab om̃i beata uita tamꝙͣ
de ꝑadiso expellit᷑ hõ. Iam percatũ imputat᷑ etiã¬
si non subsequatur fcm̃. qr rea tenetur in con¬
sensione conscĩa.¬

Expanded text:
labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronalabimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata tanquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subsequatur factum; quoniam rea tenetur in consensione consci
Abbreviated transcription (Latin):
quod idem dicit apłs. Non enĩ ignoramus astu
ũ dñm trad̾et : Nũquid in locis ꝑ hos oculos ei
retur ⁊ custodiret. ꝙ sic ⁊ eccł̃ia dicit᷑ in cãticiͥs
canticoꝵ. Hortui condusus. fons signatus. Qͤ
utiq ñ admitatur ꝑuersitatis ille ꝑsuasor. s
duci ad consensionem pcc̃i potest. nisi c̃ delecta¬
tio mota fuerit ĩ illa ꝑte animi que debet obtẽ¬
ꝑare rõni. tamqm rec̾tori uiro. Etiam nunc in
uno quoq nr̃m nichil aliud agitur cũ ad pec¬
catũ quisq delabitur. quã tunc actũ est ĩ illis
trib serpente ⁊ muliere. ⁊ uiro. Nam primo fit
suggestio siue ꝑ cogitatõnem siue ꝑ sensus
corꝑis. uł uidendo. uel tangendo. uł audiendo.
suggestio cum fc̃a fuerit si cupiditas nr̃a nõ
mouetur ad pecrand̾. excludetur serpentis astu¬
cia. Si autẽ mota fuerit quasi iam mulieri ꝑ
piditatem refrenat ⁊ compescit. Qd̃ cum fit non

Expanded text:
quod item dicit Apostolus: Non enim ignoraquod item dicit Apostolus: Non enim ignoraDominum traderet? Numquid in locis, aut per hos oculos ei ic de Ecclesia dicitur in Canticis canticorum, Hortus conclusus, fons signatus ; quo utique non admittitur perversitatis ille persuasor. Sed duci ad consensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi tanquam rectori viro. 21. Etiam nunc in unoquoque nostrum nihil aliud agitur, cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam piditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non
Abbreviated transcription (Latin):
dỹabolũ. qui sane ñ erat simplex Qd̃ enĩ dicit᷑
sapientior om̃ib bestiis. figurate insinuat᷑ eius
uersutia. Non autẽ dcm̃ ẽ qd̾ in ꝑadiso erat ser¬
pens. s erat serpens int̾ bestias quas fecit deu.
Paradẏsus namq beatam uitam ut suꝑuis dyxi
Significat. in qua iam non erat serpens. qr iamn
dỹabolus erat. ⁊ de sua bĩtudine cecid̾at. quia in
ueritate ñ stetit. Nec mirand̃ ÷ qũõ loqui młieri
eiuĩ aut illa sm̃ locũ erat in ꝑadiso. s potius scd̾m
bĩtudinis effc̃m. Aut ⁊̃ silocus est talis q̃ padisus
uocetur: in quo corporalit̾ adam ⁊ mulier ha¬
bitabant. etiam diaboli accessũ corporaliter
ĩtellig̾e debennus: Non utiq s spiritalit̾ sicut
apłs dicit. scd̾m pͥncipem potestatis aeris huius.¬
sp̃c qui nũc oꝑatur in filiis diffidencie Nunqͥd
ergo iusibiliter eis apparet. aut quasi corporerͤ
locis accedit ad eos in quib oꝑatur: S miris
Quib suggestionib resistunt. qui uere dñt

Expanded text:
diabolum, qui sane non erat simplex. Quod enim dicitur sapientior omnibus bestiis, figurate insinuatur ejus versutia. Non autem dictum est quod in paradiso erat serpens, sed erat serpens inter bestias quas fecit Deus. Paradisus namque beatam vitam, ut superius dixi, significat , in qua jam non erat serpens, quia jam diabolus erat; et de sua beatitudine ceciderat, quia in veritate non stetit. Nec mirandum est quomodo mulieri enim aut illa secundum locum erat in paradiso, sed potius secundum beatitudinis affectum: aut etiamsi locus est talis qui paradisus ocetur, in quo corporaliter Adam et mulier habitabant, etiam diaboli accessum corporaliter intelligere debemus? Non utique, sed spiritualiter, sicut Apostolus dicit, Secundum principem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos in quibus operatur? Non utQuibus suggestionibus resistunt, qui vere dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tum uisum ẽ disseruimus. ⁊ honorent amplurͦ
sicut rectissime consuerunt in sacris uirginib
melius earum. de quo isto sermone disserimꝰ.
Nam ne illo quidem continentium debentn¬
nũtis sua conferre ꝯiugia. de quo eis uirgi¬
nes procreentur. Hoc .n. nõ ꝯiugii bonum est.
s nature. que sic diuinitus instituta. ut ex
quolib humano utriusq sexus concubitu
siũ ordinato ⁊ honesto. sine turpi ⁊ illicito.ii
nulla femina nͥuirgo nascatur nulla tamen
sacra uirgo nascatur. Ita fit ut uirgo nascat᷑
⁊ de stupro. sacra autem uirgo nec de coniu¬
gio. Nec nos hoc in urginib predicamus qd̾
uirgines sunt. s quod deo dicate pia continẽcia
uͥgines. Nam quod non tem̾e dix̃im. felicior mͥ
uidetur nupta mulier qmͣ uirgo nuptura. hab
enĩ iam illa quod ista concupiscit adhuc. preser¬
tim si nondum uel sponsa cuiusqͣm sit. Illa uni
studet placere cui data÷. hec multis. incerta cui

Expanded text:
ntum visum est disseruimus; et honorent amplius ntum visum est disseruimus; et honorent amplius sicut rectissmelius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui
Abbreviated transcription (Latin):
phetica gente necessarium fuit. Nunc autẽ
sum ex onũ hominũ gen̾e acq om̃ib gẽtib
ad populũ dei ⁊ ciuitatem regni celorũ memi¬
bra xp̃i colligi possint. sacram uirginitatem
qui potest caꝑe capiat. ⁊ea cm̃ que se nõ ꝯtiaz
nubat. Quid̾ .n. si aliqua mulier diues młtã
pecuniam huic bono oꝑi impendat. si emat
ex diu̾sis gentib seruos quodfaciat xpĩanoͦ.
nõne ulerius atq num̾osius qmͣ utĩ qnͣtalib
feracitate xp̃i membra gignenda curabit.: ec
ideo cũ pecuniam suam comꝑari mun̾i sacre
uirginitatis audebit. Et si propter faciendos
qui naci fu̾int xp̃ianos. fecunditas caruis pro
amissa uirginitate ñto compensabitur. fruc¬
tuosius erit hoc negocium si magno pecuniario
precio uirginitas amittatur. quo pueri faciẽdi
xp̃iani multo plures einantur qͣm unius ut̾o¬
re
quamlibet fertili nascerentur .uii.
te bonũ suũ. de quo in alio uolumine qnͣ¬

Expanded text:
phetica gente necessarium fuit: nunc autem phetica gente necessarium fuit: nunc autem cum ex omni hominum genere, atque omnibus gentibus ad populum dei et ciuitatem regni caelorum membra Christi colligi possint, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius feracitate Christi membra gignenda curabit? Nec ideo tamen pecuniam suam comparare muneri sacrae virginitatis audebit. At si propter faciendos qui nati fuerint christianos, fecunditas carnis pro amissa virginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretio virginitas amittatur, quo pueri faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utro quamlibet fertili nascerentur. CAPUTtae bonum suum, de quo in alio volumine qua
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃a quia uirginitas÷. s qr deo dicata
honoratur. que licet in carne seruetur sp̃c
camen teligione ac deuocõne seruatur.
Ac per hoc spiritalis÷ ⁊̃ uirginitas corꝑis
quam uouet ⁊ seruat continencia pietatiᷤ
Sicut .ii. nemo impudice uticur corpore nͥ
spũ prius concepta nequicia. ita nemo pu¬
diciciam seruat in corpore nisi spũ prius in¬
sita castitate. Porro autem si pudicicia cõ¬
iugał qͣmuis custodiatur in carne animo
aucem non carmi tribuitur. quo p̃side ati
rectore nulli preter ꝓpͥum ꝯiugium caro
ip̃a misceatur. qnͣto magis qnͣtoq honera¬
tius in animi bonis illa ꝯtinencia num̾an¬
da est. qͣr integritas carius ip̃i creatori aĩe
⁊ carnis uouetur. consecratur seruatur: Nec
illarũ ergo fecunditas carnis que hoc cẽꝑe
quam mancipent xp̃o ꝓ amissa uirginita¬
ce compensari posse credenda ẽ.Prioribus
quippe cemporib uenturo sm̃ carnem xp̃o.a
ip̃m genus carnis in ampla quadam ⁊ pro¬

Expanded text:
e A1 ginitas est, sed quia deo dicata est, honoratur, quae licet in carne seruetur, spiritus tamen religione ac deuotione seruatur. ac per hoc spiritalis est etiam uirginitas corporis, quam uouet et seruat continentia pietatis. sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem si pudicitia coniugalis, quamuis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum equirunt, quam mancipent Christo, pro amissa virginitate compensari posse credenda est. Prioribus quippe temporibus venturo secundum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et pro
Abbreviated transcription (Latin):
formam. ⁊ dedit corpus. Codem modo c̃ dixit
Adanducate ex hoc om̃s. Pronom̃ ostendit
integrũ corpus. ⁊ p̃positõ innuit formam di¬
uisam. ut iste sit sensus. Comedite corpus in¬
tegrũ sub forma diuisa. Nam sola forma ꝑ
partes diuiditur. ⁊ cotũ corpus integrũ man¬
ducatur Simili modo potest incelligi quod sb̾¬
iuxeit. Hoc est corpus meum .i. illud quod
prebeo sub hac forma

Expanded text:
fregit, et dedit corpus. Eodem modo cum dixit: fregit, et dedit corpus. Eodem modo cum dixit: Manducate ex hoc omnes, pro nomen ostendit integrum corpus, et praepositio innuit formam divisam, ut iste sit sensus: Comedite hoc corpus integrum sub forma divisa. Nam sola forma per partes dividitur, et totum corpus integrum manducatur. Simili modo potest intelligi, quod subjunxit: Hoc est corpus meum, id est illud quod praebeo sub hac forma
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. S qnͣtum distat eriens ab occasu:
tantũ refert int̾ miracłm ⁊ naturam. Ab
huiꝰ ergo questionis laqueo facile se absol
Nam si opponatur de sacerdote quod tunc
sacrat cum illa uerba ꝓnũtiat. Rudetur qd̃
sacerdos nichil demonstrat cũ illis uerb̾ nõ
utatur enũciatiue s recitatĩue. quẽ admod
demonstrauit. cũ dixit. Manducate ex
ħ om̃es. licet in nullo quatuor ewange¬
listarũ hoc legatur de corpore sed tm̃ de
sanguine. Bibite ex hoc om̃s. Cum enim
iam panem fregisset. si demonstrabat aliꝙ
fragientoꝵ illud non debebant om̃es co¬
med̾e cum singłis singła distribueret. Si de¬
monstrabat corpus. non pot̾ant ex illo s ilid̾
comed̾e. qr corpus xp̃i non manducatur ꝑ
partes. s integrũ. Sane sm̾ regłam ticonid
intelligi qͣ frequent̾ in sacra scriptura uidet᷑
agi deuno. cũ agitur de diuersis. Ut est illd̾.
Bũdixit. fregit et dedit. Bñdixit panem. freg̃

Expanded text:
tuum. Sed quantum distat ortus ab occasu, tuum. Sed quantum distat ortus ab occasu, tantum refert inter miraculum et naturam. Ab hujus ergo quaestionis laqueo facile se absolvNam si opponatur de sacerdote qui tunc consecrat, cum illa verba pronuntiat, respondetur, quod sacerdos nihil demonstrat, cum illis verbis non utatur enuntiative, sed recitative. Quemadmodum demonstravit cum dixit: Manducate ex hoc omnes? Licet in nullo quatuor evangelistarum hoc legatur de corpore, sed tantum de sanguine, bibite ex hoc omnes. Cum enim jam panem fregisset, si demonstrabat aliquid fragmentorum, illud non debebant omnes comedere, cum singulis singula distribueret. Si demonstrabat corpus non poterat ex isto, sed illud comedere, quia corpus Christi non manducatur per partes, sed integrum saneintelligi, qua frequenter in sacra Scriptura videtur agi de uno, sed agitur de diversis, ut est illud: Benedixit, fregit et dedit: benedixit panem, formam
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ quid ergo corpus est sine sanguine.ł san¬
guis est sine corpore: Propterea dicitur a qͥb¬
dam quod cum totũ est dcm̃: totũ est fc̃m. no¬
lentes uel non ualentes ip̃ius cõuersionis de¬
ad prolatõnem precedentiũ panis antea nu¬
tetur in corpus.⁊ ad ꝓlatõnem sequentium
uinũ postea mutetur in sanguinem: nũꝙͣ
tamen corpus est sine sanguine: uel sanguis
ẽ sine corꝑe. sicut neutrũ est sine auimã. S¬
sub forma panis sanguis existit in corpe.
per nutatõnem panis in corpus. ⁊ eꝯuerio.
Non quod panis in sanguinem ⁊ uinũ
mutetur in corpus. s qr neutrũ pot̃ exist̾e
uit xp̃c cum dixit hoc est corpus meũ. Nõ
panem.qr de pane non erat uerum: quod
corpus eius existe̾t. Nec corpus: qr nondũ
uerba illa ꝓtulerat. ad quoꝵ prolatõnemn
panem mutauit in corpus. Quid ergo: Si¬
milis obiectio fit a logicis. cum dr̃. hoc uiuũ
est mortuũ poĩto quod in prolatõne sbiͨti
sit uiuũ. ⁊ in prolatõne predicati sit mor¬

Expanded text:
Nunquid enim corpus est sine sanguine, vel sanguis sine corpore? Propterea dicitur a quibusdam, quod cum totum est dictum, totum est factum, nolentes vel non valentes ipsius conversionis dead prolationem praecedentium panis a natura mutetur in corpus, et ad prolationem sequentium vinum praeterea mutetur in sanguinem, nunquam tamen corpus est sine sanguine, vel sanguis est sine corpore, sicut neutrum est sine anima, sub forma panis sanguis existit in corpore, per mutationem panis in corpus. Et e converso. Non quod panis in sanguinem, vel vinum mutetur in corpus, sed quia neutrum potest existere Christus cum dixit: Hoc est corpus meum? Non panem, quia de pane non erat verum, quod corpus ejus existeret, nec corpus, quia nondum illa verba protulerat, ad quorum prolationem panem mutavit in corpus. Quid ergo? similis objectio fit a logicis, cum dicitur: Hoc vinum est mortuum, posito quod in prolatione subjecti sit vinum, et in prolatione praedicati sit mor
Abbreviated transcription (Latin):
uistros ut fieri assol irritatus morem qui t̃c
ẽe apud karthaginem ceꝑat ut ymui ad al¬
tare dic̾entur de psalmoꝵ libro. siũ ante obla¬
cionem. siũ cũ distribueretur populo quod
fiuss oblatum maledica rep̃hensione uͥcũq
poterat lacerabat. asserens fieri ñoportẽ buic
respondi iubentib fr̃ib. ⁊ uocatur liber ipse
contra hilar̃. Hic liber sic incip̃. qui dicunt
mentõnem uet̾is cestĩ.¬

Expanded text:
nistros, ut fieri assolet, irritatus, morem qui tunc nistros, ut fieri assolet, irritatus, morem qui tunc esse apud Carthaginem coeperat ut hymni ad altare dicerentur de Psalmorum libro, sive ante oblationem, sive cum distribueretur populo quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat, asserens fieri non oportere. Huic respondi, jubentibus fratribus, et vocatur liber ipse, Contra Hilarum. Hic liber sic incipit: Qui dicunt mentionem Veteris Test
Abbreviated transcription (Latin):
esse cetas naturas. siue sp̃ales siuie corporales
acq om̃es in quantũ nat᷑e sunt bonas esse.
et quid uel unde sit malũ. ⁊qnta mala mani¬
chei ponant in natura loni ⁊qnͣta bona ĩ na¬
tura mali. quas naturas finxit error eorum.
ñ ex eis quos manichei electos. ¶ Sũm̃boñ¬
s ex eis quos auditores uocant. Quẽ ne facie
qͥdem nou̾am scͥpsit ad me uelut amicus ho¬
norifice obiurgans qd̃ oppugnarem litt̾is
illam h̾esem⁊ adionẽs ne facerem atꝙ ad eã
sectandam potius exhortans ex cũ eius defẽ¬
sione et fidei rep̾hensione cotholice huic res¬
pondi s qr ĩ eiusdem opusculi capite ñ posui
quis ciuscrib̾e̾t. non in epłis meis s in libris
haletur illic ab exordio conscripta ÷ eciã eniͦ
epła. huiꝰ autẽ mei uolunus titulus est cont᷑
secundinũ manicheum ꝙ meã sĩam õibꝰq
adu̾sus illam pestem scribẽ potui. facile p̃pono.
laicus catholicus nescio unde ad u̾sus dei mi¬

Expanded text:
esse ceteras naturas siue spiritales siue corporales omnes, in quantum naturae sunt, bonas esse, et quid uel unde sit malum et quanta mala Manichei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas finxit error ipsorum. n ex eis, quos Manichei electos, sed ex eis, quos auditores uocant, quem ne facie quidem noueram, scripsit ad me uelut amicus honorifice obiurgans, quod oppugnarem litteris illam heresem, et admonens, ne facerem, atque ad eam sectandam potius exhortans cum eius defensione et fidei reprehensione catholicae. huic respondi; sed quia in eiusdem opusculi capite non posui, quis cui scriberet, non in epistulis meis, sed in libris habeatur. illic ab exordio conscripta est etiam eius epistula. huius autem mei uoluminis titulus est: contra Secundinum Manicheum. quod meaadversus illam pestem scribere potui, facile praepono. dam vir tribunitius, laicus catholicus, nescio unde adversus Dei mi
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq ista lecturi sunt: nõ me nitent᷑
errantem. s ĩ melius proficientem. Inueniet
enĩ fortasse quõ scribendo ꝓfec̃ĩm. quisquis
opuscula mea ordine quo scripta sunt leg̾it
quod ut possit hoc oꝑe quantũ pot̾o curabo.
ut euuidem ordinem nouĩt.

Expanded text:
quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. inueniet enim fortasse, quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine, quo scripta sunt, legerit. quod ut possit, hoc opere, quantum potero, curabo, ut eundem. ordinem nouerit.
Abbreviated transcription (Latin):
bucum ẽ ut ubiciunq me presente loqui
opus ess ad ppłm. rarissime tacere atq a¬
lios audire permitter et esse uelox ad au¬
diendum. tardus autem ad loquendum.
Restat igitur ut me ip̃e iudicem sub ma¬
gistro imo. cuius de offensionib meis iu¬
dicium euad̾e cupio. Magistros autem
plures cunc fieri existimo: cum diu̾sa atq
inter se adu̾sa sentiunt. Eom uõ id ipsum
dicunt om̃es et uerũ dicunt ab uniꝰ ueri i¬
magri magisterio non recedunt. Offendũt
antem non cum illuis multa dicunt. s cũ
addunt sua. Sic quippe incidunt ex młti¬
loquio eciam in falsiloquium. Scrib̾e aut̃
michi ista placuit. ut hec emittam ĩ manꝰ
hominũ a quib ea que iam edidi reuocare
enĩdanda non possumi. Nec illa sane preterco
que mͥ cathecuminus iam licet relicta spe ꝙͣ
terrenam gerebam. s adhuc seculariũ lit¬
terarum inflatus consuetudine scripsi. qr
ipã uenerunt in noticiam describentium at

Expanded text:
ibutum est, ut, ubicumque me praesente loqui ibutum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflatus consuetudine scripsi, quia et ipsa exierunt in notitiam describentium atque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tam̃ a me dicta conscripta sunt. Absit
enim ut multiloquiũ deputem qñ necessa¬
ria dũr quantalibet sermonum multicu¬
dine ac prolpeitate dicantur. s istam snĩã
scripture sc̃ẽ propt̾ea timeo quia de tam
młtis disputatõnib meis sine dubio mł¬
ta colligi possunt. que si non falsa. at certe
uideantur sue etiam conuincantur non
necessaria. Quem uero xp̃c fidelium suorũ
non certuit ubi ait om̃e uerbum ociosum
quodcũq dix̃it homo reddet ꝓ illo rõnem
in die iudicii: Unde et eius apłs iacobus.
tardus ad loquendum. ꝙ alio loco. Nolite
inquit plures magrifieri fratres mei scien¬
tes qm̃ maius iudicium simiitis. In mulcis
enim offendimus om̃es. Siquis in uerbo nõ
offendit hic̃ ꝑfectus et uir: Ego michi banc
perfectõnem nec nunc arrogo cũ iam sim
senex qͣnto minus cum iuuenis cepi scͥbe.
uel apud populos dic̾e: tantũꝙ michi tͥ¬

Expanded text:
sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim, ut multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus Iacobus: tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tr
Abbreviated transcription (Latin):
acq dispono: qd̃ nunc adiuuance domino
aggredior qr differendum esse non arbit᷑.
ut opuscula mea siue in libris. siue in epłis
siue in tractatib cum quadam iudiciaria
seueritate recenseam. et ꝙ me offendit ueld̾
censorio stilo deuotem. Neq .n. quisqͣm nisi
ĩprudens ideo qr mea errata reprehendo me
reprehendẽ audebit. s si dicit non ea debuis¬
se a me dici. que postea michi ⁊̃ displic̾ent
uerum dicit et niecum facit. Corum quippe
reprehensor est quorum et ego sum. Neq¬
enim ea reprehend̾e deberem si dr̃e debuissẽ
S qui primas non potuit habere sapiencie
scd̃as habeat partes modestie ut qui non
ut uolet quisq acciplat hoc qd̾ facio. me
cñ apłicam illam sentenciam et in hac re
oporcuit intueri ubi ait. Si nos ip̃os iudica¬
remus a dño non iudicaremur Illud eciam
ꝙ scriptum est ex multiloquio non effugiẽ
pectatum. terret me plurimũ. non qi młta
scripsi. uel qr multa etiam que dictata nou

Expanded text:
que dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neqenim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed qui primas non potuit habere sapientiae, secundas habeat partes modestiae. » ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scripsi uel quia multa etiam, quae dictata non
Abbreviated transcription (Latin):
manus. et istis despectis ne diffluamus. reg¬
nũ celorum assequimur: sin illud. Bĩ pauꝑeᷤ¬
ꝑ ĩanem głiam amiserunt. illi dei siłitudi¬
nem. isti dei scĩam ĩmanit̾ appetendo. Iucifer
.n. dixit. Ascendam in celum et ponam sedẽ

Expanded text:
mamus, vel istis despectis ne deficiamus, regnum coelorum consequimur, secundum illud: Beati paupeper inanem gloriam amiserunt. Illi Dei similitudinem, isti Dei scientiam inaniter apponendo, Lucifer enim dixit: Ascendam in coelum, et ponam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
.a.m. Quis infirmatur ⁊ ego non infirmor
Quis scandalizatur et ego non uror: Nam
pecrata ꝓximorũ frꝑeorium sunt iustorũ.
hoc .ni. est irriguũ ꝙ caleph axe filie sue de

Expanded text:
a». «Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror?». Nam peccata proximorum frixorium sunt iustorum. Hoc est irriguum, quod Caleb Axae filiae suae ded
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis nũqm extinguetur. Uidi .n. eos qui
oꝑantur iniquitatem. ⁊ seminant dolores
et metuunt eos. flante deo ꝑisse. ⁊ spũ ire
soluit luxuria. ligat mendacium. ⁊macu¬
lat homicidium. sic ⁊ cet̾a uicioꝵ portẽta.
ut que sunt hoĩ oblectam̃ta pecrandi: deo s
instrum̃ta prniendi. Inuidus alteriusma¬
crescit reb opimis. S inuidia siculi nõ in¬
uenere tyranni. maius tormentum. Uiciũ
enĩ corrumpit naturam. apło atcestante
qui ait. qr euanuerũt in cogitatõnib suis
Obscuratũ est insipiens cor eorũ. pp̃qd̃ tradi¬

Expanded text:
tur. «Vidi eos qui operantur iniquitatem et seminant dolores et metunt eos, flante Deo perisse et spiritu ire solvit luxuria, ligat mendacium, maculat homicidium. Sic et cetera vitiorum portenta, et que sunt homini oblectamenta peccandi Deo sunt instrumenta puniendi: Invidus alterius rebus macrescit opimis. Sed: Invidia Siculi non invenere tyrampni maius tormentum. 3 Vitium enim corrumpit naturam, apostolo testante qui ait: «Quia evanuerunt in cogitationibus suis, obscuratus est insipiens cor eorum. P
Abbreviated transcription (Latin):
fłis fratrib. In labore ⁊ erũpna. in uigiliis mł¬
tis. In fame ⁊ siti. ĩ ieuniis multis. In fame ⁊¬
siti. In frigore ⁊ nuditate. in angustiismul¬
tis. Iustus .ii. ab neget sem ip̃m. crucifigens
m̃bra sua cum uiciis ⁊ ꝯcupiscenciis. ut sibi
mundus crucifixus sit. ⁊ ip̃e m̃do. Non habet
hic ciuitatem manentem. s futuram inqͥrit.
Sustinet secłm taniqm exilium. clausus in

Expanded text:
ore et erumpna, in vigiliis multis, in fame et siti, in ieiunis multis, in frigore et nuditate», in angustiis multis. 5 Iustus enim «abnegat semetipsum», crucifigens membra sua cum vitiis et concupiscentiis, ut sibi mundus crucifixus sit et ipse mundo. Non habet hic manentem civitatem, sed futuram inquirit. Sustinet seculum tanquam exilium, clausus in
Abbreviated transcription (Latin):
dam subiũguntur in canone que uidentur
reꝑire: dicam salua fide qd sentio sine preiu¬
dicio siũe melioris. In canone siquidem aliud
uerba significant. et aliud signa ꝓtendunt.
Uerba namq pͥncipalit̾ spectant ad eucharisti¬
am consecrandam. Signa u̾o pͥncipaliter per¬
tinent ad hystoriam recolendam. Nam u̾bis
utimur ad consecrandũ panem ⁊ uinũ inc
corpus ⁊ sanguinem iħu xp̃i. signis utimur.
ad recolendum ea que per ebdomadam aute paͦ¬
chalem diem gesta sunt circa xp̃m. Patet gͦ
quantũ ad ordinem eucharistie consecrande
quod capitulum istud qui pridie qm pac̾et᷑
in fine canonis subici debuisset. qm̃ in eo con¬
secratõ ꝯsũmatur s qm̃ impediss ordinem
hỹstorie recolende. qi quod fuit gestum ĩ me¬
dio: recoleretur in fine. Proinde canonis ordi¬
nator ut ordinem seruaret hẏstorie quasi qͣ¬
ratõne succedunt intellectu precedant. Uł pociꝰ
ut tam litt̾e qͣm hẏstorie suus ordo seruetur.

Expanded text:
dam subjunguntur in canone, quae videntur reperire, dicam salva fide quod sentio sine praejudicio sententiae melioris. In canone siquidem aliud verba significant, et aliud signa praetendunt. Verba namque principaliter spectant ad eucharistiam consecrandam, signa vero principaliter ad historiam recolendam. Nam verbis utimur ad consecrandum panem et vinum in corpus et sanguinem Jesu Christi; signis utimur ad recolendum ea quae per hebdomadam ante pascha gesta sunt circa Christum. Patet ergo quantum ad ordinem eucharistiae consecrandae, quod capitulum istud: Qui pridie quam pateretur, in fine canonis subjici debuisset, quoniam in eo consecratio consummatur. Sed quoniam impedisset ordinem historiae recolendae, quia quod fuit gestum in medio, poneretur in fine, providus canonis ordinator, ut ordinem servaret historiae, quasi quratione succedunt, intellectu praecedunt. Vel potius, ut tam litterae quam historiae suus ordo servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iba lineum uestim̃tum largissime dis¬
tans a cunicis pelliceis q̃ de mortins aĩalibꝰ
fiunt. quib adam uestitus est post pcc̃m: noui
docuit ⁊ tribuit in baptismo. de qua dicit apłs
Exuite uet̾em hoĩem cum actib suis. Induite

Expanded text:
ba lineum vestimentum, longissime distans a tunicis pelliceis, quae de mortuis animalibus fiunt, quibus Adam vestitus est post peccatum Gendocuit, et tribuit in baptismo, de qua dicit Apostolus: Exuite veterem hominem cum actibus suis, et induite