comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo non manducat. carnem eius nec bi¬
bit eius sanguinem. non habet in se ui¬
tam: et qui manducat eius carnem et
bibit eius sanguinem: habet uitam et̃¬
nam. Ad utrumq autem respondit: qđ
dixit eternam. Non ita est in hac esca:
quam sustentande huius tẽ poralis uite
causa sumimus: Nam qui eam non sup̃¬
serit non uiuet: nec tamen qui eam sup¬
serit uiuet. Fieri enim potest ut senio
uel morbo. uel aliquo casu. plurimiet qͥ
eam sumpserint moriantur. In hoc uero
cibo et potu. id est corꝑe et sanguine dnĩ.
non ita est. Nam et qui eam non sumit.
non habet uitam. Et qui eam sumit ha¬
bet uitam et hanc uitam utiq eternã.
Hunc itaq cibum et potum. societatẽ
uult intelligi corꝑis et membroꝵ suoꝵ.
quod est sc̃ã ecclesia: in predestinatis. et
uocatis. et iustificatis. et głificatis scĩs
et fidelib cius. Quoꝵ primum iam fac¬
tum est: id est p̃destinatio. scđm et terci¬

Expanded text:
ergo non manducat ejus carnem, nec biergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est sancta Ecclesia in praedestinatis et vocatis, et justificatis, et glorificatis sanctis, et fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: secundum et terti
Abbreviated transcription (Latin):
gant ad inuicem. qm̃ unus panis. unũ
corpus multi sumus: Et ꝑ hunc facit
ds̃ unius moris. habitare in domo. Quod
autem ad inuicem littigantes querũt.
quomodo possit dñs carnem suam da¬
re ad manducandum: non statim au-
dico uob̾. nisi manducaueritis carnem
filii hominis. & biberitis eius sanguinẽ:
non habebitis uitam in uobis. Quomͦ
quidem detur et quisnam modus sit
manducandi. istum panem. ignoratis.
Ucruntamen nisi manducaueritis car¬
nenem filii hominis & biberitis cius san¬
guinem: non habebitis uitam in uob¬
hec non utiq cadauerib s uiuentib lo¬
quebatur. Unde ne istam uitam incelli¬
gentes et de hacͥͤ littigarent: sequutus
adiunxit. Qui manducat meam car¬
nem et bibit meum sanguinem. habet
uitam eternam. hanc ergo non habet. qͥ
istum panem non manducat. nec istum
sanguinem bibit. Nam temporalem ui¬
tam sine illo habere homines possunt:
cternam uero omĩno non possunt. Qui

Expanded text:
gant ad invicem; quoniam unus panis unum gant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edundico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitisquidem detur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis. Verumtamen « nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobHaec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus utiq icumꝰ uuare de spncitu mico
coror esto xpi. numquid enuim corpus
cncun liuit de spũ tuo: oeum uiurt
or  pir atumeo: et tuum de tuo. Nompo¬
dest uuere corpus xp̃i nisi de spiritu axp̃i.
Inde est quod exponens nobis apba paułꝰ
nine panem: unus panis inquit. unum
corpus multi sumus. o sacramentum pie¬
eotis s signũ unitatis. o uinculum cari¬
tatis Qui uult uiuere habet ubi uiuat.
ncor poretur: ut uiuificeturz non abhorreat
a compage membroꝵ. non sit putre mẽ¬
brum quod resecari mereatur: non sit
distortum. de quo erubescatur. Pulcrũ
sit. aptum sit. sanun sit. hereat corpi.
uiuat deo de deo. Nunc laboret in terra:
ut postea regnet in celo. Litigabant gͦ
iudei ad inuicem dicentes: Quomodo
potest hic nobis caruem suam dare ad
manducandum: Litigabant utiq ad
inuicem: qm̃ panem concordie non intel¬
ligebant. nec sumere uolebant. Nam
qui manducant talem panem. non liti¬

Expanded text:
Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Corpus utique meum vivit de spiritu meo. corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi de Spiritu Christi. Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, ncorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelJudaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non liti
Abbreviated transcription (Latin):
na: s: manna umbra erat. iste ueritas est
Si quis manducauerit ex hoc panc inuet
in eternum. Et panis quẽ ego dabo caro
mea est ꝓ mundi uita. hoc quando caro
caꝑet. quod dixit panem carnem: Uoca¬
tur caro. quod non capit caro. Et ideoma¬
gis non capit caro quia non uocatur
caro. hoc enim exhorruerunt: hoc ad se
multum cẽ dixerunt. hoc enim non pos¬
se fieri putauerunt. Caro mea est inqͥt
ꝓ mundi uita. Norunt fideles corpus
xpi: si corpus xp̃i eẽ non negligant. fiat
corpus xp̃isi uolunt uiuere de spũxpĩ¬
Intelligite frs̃ mei quid dixcrim: homo
es et spm̃ habes: et corpus habes. spmñ
dico que anima uocatur: qua constat qđ
homo es. Constas enim ex anima et corpe
habes itaq spm̃ inuisibilem: corpusui¬
sibile. dic michi quid. ex quo uiuat:spẽ
tuus. uiuit ex corꝑe tuo. an corpus tuũ
ex spũ tuo: Respondet omĩs qui uiuit.
Qui aũ hoc non potest respondere: nes¬
ciosi uiuit. Quid respondet om̃ĩs qͥuiuit

Expanded text:
na: sed manna umbra erat, iste veritas est. na: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fiChristi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere de spiIntelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit?
Abbreviated transcription (Latin):
uero. quam nos. s patres nri non patres
illorum. quib nos similes sumus: non
quib illi similes fuerunt. & adiungit
Et om̃s cundem potum spiritalem bi¬
berunt. Aliud illi. aliud nos. s spetie
uisibili. quod tamen hoc idem significa¬
ret uirtute spiritali. Quomodo cnim eũ¬
dem potum. bibebant: b ibebant inquit
de spiritali: sequenti petra. Petra auten
erat. xp̃c. Inde panis. inde potus. Petra xp̃e
in signo: uerus. xp̃c in uerbo et in caric.
Et quomodo biberunt: ꝑcussa est petra
de uirga bis. Ei emina ꝑcussio: duoligia
crucis significat. hic est ergo panis dece
lo descendens. ut si quis ex ipso mandu¬
cauerit. non moriatur. S quod ꝑtinet ad
uirtutem sacramenti: non quod ꝑtinet
ad usibile sacramentum. Qui manducit
intus non foris: qui manducat in corde
non qui premit dente. Ego sum panis u¬
uus qui de celo descendi. Ideo uiuus qua
de celo descendi: de celo descendit et mau-¬

Expanded text:
vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra Christus in signo, verus Christus in Verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hlo descendens ut si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui mandnon qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et man
Abbreviated transcription (Latin):
nat aut coronat. Patres ergo istorum idẽ
mali. patres malorum. infideles patres in¬
fidelium. murmurantes patres murmu¬
ratoꝵ. Nam de nulla re magis offendisse¬
dñm ille populus legitur. dictus est: quã
contra cdnĩm murmurando. ldeo et dñs uo
lens ostendere cos talium filios: hinc ad e¬
os cepit. Quid murmuratis inuicem mur-¬
muratores ͭ filii murmuratoꝵ: Patres ur̃i
Non quia malum erat manna: s quia
male manducauerũt. Hic est panis qui
de celo descendit. hunc panem significa¬
uit manna: hunc panem significauit al¬
tare dei. Sacramenta illa fuerunt in sig¬
nis diuersa sunt. in reque significatur
paria sunt. apłm audi. Nolo enim uos
inquit ignorare fr̃s. quia patres nr̃i om̃s
sub nube fuerunt: et oms mare cransie¬
runt. et om̃s in moyse baptizati sunt
in nube et in mari. & oms eandem escã
spiritalem manducauerunt. Spiritalẽ
utiq eandem: nam corporalem alteram:
quia illi manna nos aliud. spiritalem

Expanded text:
nat, aut coronat. nat, aut coronat. mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moysen bain nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt. Spiritualem utique eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
s aliud est sacramentum. aliud est uirtus
sacramenti. Quam multi de altari accipi¬
unt et morriuntur: et accipiendo moriun¬
tur. Unde dicit apłs. iudicium sibi man¬
ducat et bibit. Non enim bucella dnĩca
uenenum fuit iude: et tamen accepit. Et
cum accepit. inimicus in eum intrauit:
non quia malum accepit. s quia bonum
male malus accepit. Uidete ergo fr̃s: Pa¬
nem celestem spiritualiter manducate:
innocentiam ad altare portate. Peccata
et si sunt cotidiana uel non sint mortifera¬
antequam ad altare accedatis: attendite
quid dicatis: dimitte nobis debita nr̃a:
sicut et nos dimittimus debitorib urĩs:
Si dimittis: dimitestur tibi. Securus ac¬
cede: panis est non uenenum. S uide si di¬
mittis. Nam si non dimittis mentiris: et
ei mentiris quem non fallis. Mentiri deo
potes: fallere deum non potes Nouit. ille
quid agat intus te uidet. Intus examinat
intus inspicit. intus iudicat. intus aut dap̃¬

Expanded text:
sed aliud est Sacramentum, aliud virtus sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortiferaAntequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut dam
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum inquit panis uite. Et unde illi su¬
na et mortui sunt. Quare manducauert̃
et mortui sunt: quia quod uidebant cre¬
debant credebant. quod non uidebant.
non intelligebant. Ideo patres ur̃i quia
similes estis illoꝵ. Nam quantum ꝑti
net frs̃ mei ad mortem istam uisibilem¬
istam et corporalem numquid nos nõ
morimur qui manducamꝰ panem de ce¬
lo descendentem: Sic sunt mortui et
illi: quemadmodum et nos sumus mori¬
turi: quantum attinet ut dixi ad mor¬
tem huius corꝑis uisibilem atq carna¬
lem. Quantum autem ꝑtinet ad illam
mortem de qua terret dñs. quia mortui
sunt patres istoꝵ. manducauit manna
et moyses. manducauit d aaron. man¬
ducauit manna & finees. manducaue¬
runt ibi multi qui dño placuerunt et
mortui non sunt. Quare: quia uisibilem
cẏbum spiritaliter intellexerunt: spiri¬
taliter esurierunt. spiritaliter gustaue¬
runt ut spiritaliter saciarentur. Nam
et nos hodie accipimus uisibilem cibum.

Expanded text:
Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi suEgo sum, inquit, panis vitae. Et unde illi suna, et mortui et mortui sunt? Quia quod videbant credebant: quod non videbant non intelligebant. Ideo patres vestri, quia simnet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt: Nam conpendio dicere potuit.qui
credit in me habet me. Ipse enim uerꝰ
xpc̃ deus est. et uita eterna. Qui. ergo
credit in me inquit: it in me. Et qui it
mme. habet me. Quid est autem habere
me: habere uitam eternam. Wita et̃-¬
na morten adsumit: uita eterna mori
uoluit. s: de tuo non de suo. Accepit ate.
ubi. moreretur ꝓ te. Ab hominib enim
carnem assumpsit: s non morȩ hominũ.
Nam patrem habens in celo: matrem
elegit in terra. Et illic natus sine matre.
et hic sine patre. Assumpsit ergo uita
mortem: ut uita occideret mortem. Nã
qui in me credit inquit. habet uitam
eternam. Non quod patet.s quod latet.
Uita ẽterna: ẽnim uerbum in principio
erat apud deum. et deus erat uerbum
Et uita erat lux hominũ. Ipse uitam
eternam dedit et carnisuscepte. Wita
eterna mori uenit: s die tercio resurre¬
die. Inter uerbum suscipiens et carnẽ
resurgentem. mors media consumpta est

Expanded text:
esset: nam compendio dicere potuit, Qui esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
et didicit: uenit ad me. Continuo subie¬
cit. quod cagitare possimus non quia
patrem uidit quisquam: nisi is qui est
a deo hic uidit patrem. Quid est quod
ait. Ego uidi patrem: uos non uidistis
patrem et tamen nom ad ene uelit i. iuisi
treahamini a patie &uideaĩ uobis trahi
apatre iisi ditere a patra y acuid est
a petre a patit nisi audire a patren Qidẽ
audire a patre. nisi audire uerbum pa-¬
tris id est me: ne forte ergo cum dico
uobis omĩs qui audiuit a patre et didi¬
cit. dicatis apud uos s numquã uidimꝰ
patrem. quomaut̃ discere potuimus a
patre: a me ipso audite. non quia pa¬
trem uidit quisquam: s qui est a deo hc
uidit patrem. Ego noui patrent ab illo
sum. s quomodo uerbum: ab illo cur
est uerbum. Non quod sonat et transit:
s̃ quod manet cum dicẽte et trahit audi¬
entem. Ammoneat quod sequitur. Am̃
amen dico uobis. qui credit in me: habet
uitam eternam. Reuelare se uoluit qͥd

Expanded text:
et didicit, venit ad me. Continuo subjeet didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid
Abbreviated transcription (Latin):
te quomodo trahit pater. Docendo det¬
tat. non necessitatem imponendo. Cece s̾¬
filium. uiderunt : filius dicebat. s pater
docebat: ego eum homo sim quem docte
Quem fr̃s nisi eum qui audit uerbum
meum: Si ego cum homosim illum do¬
ceo qui audit uerbum ieumt. illum do¬
cet pͣater qui audit uerbum eius cuil¬
lum docet pater qui audit uerbum euis
quere quid sit xpẽ. et inuenies uerbum
cius. In pͥncipio erat uerbum. Non in pͥn¬
cipio fecit deus uerbum: quomodo in pͥn¬
pio fecit deus celum et terram. Ecce quia
non est creatura disce trahi ad filium
a patre. Doceat te pater audi uerbum
cius. Quod uerbum  in quiẽt audio: in
pͥncipio erat uerbum. Non factum estis
erat: Et uerbum erat apud deum. et ds̃
erat tierbum. Quomodo homines in car¬
ne constituti. audiant tale uerbum:
Quia uerbum caro factum est et habita¬
uit in nobis. Exponit hoc ipse: et ostendit
nobis quid. dixerit. Qui audiuit apatre

Expanded text:
dete quomodo trahit Pater: docendo delecdete quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quFilium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
cabit quod esuriit. saturabitur eo quodsi¬
ciĩt. Ubi: in resurrectione mortuoꝵ. quia
ego resuscitabo eum in nouissimo die. Scrip¬
tum est enim in ꝓpħis: et erunt oms doci¬
biles dei. Quare hoc dixit: Oiudei pat̾
uos nõ docuit. Quomodo uos potestis ag
moscere me: om̃s regni illuis homines.
docibiles dei erunt: Non ab hominibus
audient: Et si ab hominib audiunt: tam̃
quod intelligunt intus datur: intus co-¬
ruscat intus reuelatur. Quid faciunt
homines forinsecus ad nuntiantes: Quid
facio ego modo cum loquor: Strepitum
uerboꝵ. ingero aurib urĩs. Nisi ergo re¬
uelet ille qui intus est. quid dico aut
quid loquor: Exterior cultor arbories.
interior est creator. Qui plantat et quiri¬
gat extrinsecus oꝑatur hoc facinus nos.
S neq qui plantat est aliquid neq quin
gat: s qui incrementum dat deus. hocã
crunt oms docibiles dĩ: Qui om̃s: Omĩsqͥa
dit a patre et didicit: uenit ad me. ui¬

Expanded text:
cabit quod esurit, saturabitur eo quod sicabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aatrunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
celis est. Ista reuelatio: ipsa est attrac tio:
Ramum uiridem ostendis oui. et trahis il¬
lam. Nucec puero demonstrant᷑. et trahi¬
tur. et quod eurrit trahitur: amando tͣ¬
hitur. sine lesione corꝑis trahitur: cordis
uinculo trahitur. Si ergo ista que inter
delicias uoluptatesq terrenas reuelant᷑
amantib trahunt. qm̃ uerum est trahit
sua quemiq uoluptas. non trahit xpc̃ reue
latus a patre: Quid enim fortius desiderat
anima quã ueritatem : Quo auidas fau¬
ces habere debet. unde optare ut sanum
sit intꝰ palatum. uera iudicandi. nisi ut
manducet et bibat sapientiam iusticiam
ueritatem eternitatem: Ubi autem hoc:
ibi melius. uerius ibi. plenius ibi. Nam
hic facilius possumus esurire. et hoc sibo¬
nam spem habemus quam saciari: Beati enĩ
xisset nemo uenit ad me. nisi pater qui mi¬
sit me traxerit cum. quid subiecit: Et ego
resuscitabo illum. in nouissimo die. Reddo
illi quod amat: reddo quod sperat. Wide¬
bit quod adhuc uidendo credidit: mandu¬

Expanded text:
coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, xisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; mandu
Abbreviated transcription (Latin):
iuntatẽ: s exaudit ad sanitatẽ. Certi ergo es.¬
iote fr̃s mei: quia quod dicit apłs uerum ẽ.
luid eñi oremus sicut oportet nescimus. sed
ipse sp̃s interpellat genutib menarrabilibꝰ.
qua ipse interpellat ꝓscĩs. Quida pse sp̃e in¬

Expanded text:
luntatem, sed exaudit ad sanitatem. Certi ergo esluntatem, sed exaudit ad sanitatem. Certi ergo estote, fratres mei, quia quod ait Apostolus verum est: Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus, quia ipse interpellat pro sanctis . Quid est, I
Abbreviated transcription (Latin):
uit. quia uoluntatẽ contradixit: Sit gͦ muob̾
haritas fr̃s: sit in uobis. et securi estote fet
quando non uobis datur quod peticis. exaudi¬
iimi s nescitis Multi traditi sutt inmanus
mas malo suo: de quib dieit apłs. Tradidit illos
Q andesideria cordis illoꝵ. Pecit aliquis mag¬
nam peccuniam: accipit inalo suo. Quando
illam non habetut: parum tunebat. Hab̾e
illam cepit: p̃da factus ẽ. potentiori. Nonne
malo suo erauditus ẽ. qui uoluit habere
unde a latroue quereretur. quem pauꝑem
nemo querebat: Discite rogare dm̃: ut me.¬
dico cõmitatis quod ipse nouit ut faciat. Tũ
morbum confitearis. ille medicamentũ adhi¬
beat: tui tantum haritat̾e tene. Nam ille se¬
care uult. urere uult: Tu si clamas et non
exaudiris. in ustione et tribulatione nouit
ille quo usq putre ẽ. Tu iam uis ut reuocet
manus: s ille uulneris sinum atcendit.
exit quo usq ꝑueniat. Non te exaudit ad uo¬

Expanded text:
vit, quia voluntati contradixit? Sit ergo in vobis vit, quia voluntati contradixit? Sit ergo in vobis charitas, fratres; sit in vobis, et securi estote: et quando non vobis datur quod petitis, exaudimini; sed nescitis. Multi dati sunt in manus suas malo suo: de quibus dicit Apostolus, Tradidit eos Deus in desideria cordis eorum . Petiit aliquis magnam pecuniam; accepit malo suo. Quando illam non habebat, parum timebat; habere illam coepit, praeda factus est potentiori. Nonne malo suo exauditus est, qui voluit habere unde a latrone quaereretur, quem pauperem nemo quaerebat? Discite rogare Deum, ut medico committatis, quod ipse novit faciat. Tu morbum confitearis, ille medicamentum adhibeat. Tu tantum charitatem tene. Nam ille secare vult, urere vult; tu si clamas, et non exaudiris in sectione, in ustione et tribulatione, novit ille quousque putre est. Tu jam vis revocet manus, et ille vulneris sinum attendit; scit quo usque perveniat. Non te exaudit ad vo
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Petierunt demones adño cum cos enli¬
deret ab homine.: ut ire ꝑmitterentur npor.¬
cos. Non eis posset dicere dñs. ut nec ilus a¬
cederent: Num eñi sinollet. rebellaturi erat
contra regem cęli et terre: Certi men miste.¬
rii grã et certa dispensatione dimuisit demo.¬
nes inporcos: ut ostenderet diabolũ meislb.¬
minari. qui uitam porcoꝵ gerunt. Demones
gͦ exauditi sunt: apłs non exauditur ln po¬
cius quod ueruis ẽ. dicamus. immo apłs exau.¬
ditus ẽ: demones non sunt erauditi. Illoruor
uoluntas facta ẽ: huuis sanitas ꝑfecta ẽSecũ¬
dum hoc intelligere debemus. quia et sideus
uoluntati nr̃e non cdat: salitti dat. Quid si eñ
hoc petieris quod tibi obest: et medicus nonte
quia obẽ. tibi. Nom eñi non te exaudit me¬
dicus. quando forte tu frigidam petis aqui
Et si prodẽ. statim dat: si non prodẽ nondia.
Non exaudiuit an pocius ad sanitatẽ eriudi¬

Expanded text:
o. Petierunt daemones a Domino, cum eos excluo. Petierunt daemones a Domino, cum eos excluderet ab homine, ut ire permitterentur in porcos. Non eis posset dicere Dominus, ut nec illuc accederent? Non enim, si nollet, rebellaturi erant contra regem coeli et terrae. Certi tamen mysterii gratia et certa dispensatione dimisit daemones in porcos , ut ostenderet diabolum in eis dominari, qui vitam porcorum gerunt. Daemones ergo exauditi sunt, Apostolus non est exauditus? An potius quod verius est dicamus, I no Apostolus exauditus est, daemones non sunt exauditi? Illorum voluntas facta est, hujus sanitas perfecta est. 8. Secundum hoc intelligere debemus quia Deus etsi voluntati nostrae non dat, saluti dat. Quid si enim hoc petieris quod tibi obest, et medicus novit quia obest tibi? Non enim non te exaudit medicus, quando forte tu frigidam aquam petis, et si prodest, statim dat; si non prodest, non dat. Non exaudivit, an potius ad sanitatem exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
mus exauditos ad uoluntatẽ. non exaudi¬
tos ad salutem: Inuenimus putamus alique
nequam. alique impium exauditũ adeo
ad uoluntatẽ. non exauditũ ad salutem:
Si alicuius hominis exemplum posuero:
forte dicturus ẽ.mͥ. Tudicis illum iniquu.
nam uistus erat.Si iustus non eẽt: adeo
non exaudiretur. Talem ꝓpositurus sum.
de cuius inquitate et impietate nemo&
tet. Diabolus ipse petut iob: et acceptellen
et hic de diabolo audistis. quia qui fict pos¬
tum de diabolo ẽs. Non quia ille creautt: sequi
iste mutatur. Nonne de illo dictum ẽ imis
tate non stecit:. Nonne ipse ẽ. autiquus sex¬
pens. ille qui ꝑfeminam uenenum prino
homini ꝓpinauit. qui ad ipsum iob femni
ꝓptea seruauit. ꝑ quam maritus non conol.¬
retur s temptaretur: Ipse diabolus petit
ẽ. iste temptandus: ut eo ꝓbato eẽt ille cruci¬
andus. S hoc fr̃s non tantum inueteribus
libris inuenimus: s et in euangłio mueni¬

Expanded text:
mus exauditos ad voluntatem, non exaudimus exauditos ad voluntatem, non exauditos ad salutem? Invenimus, putamus, aliquem nequam, aliquem impium exauditum a Deo ad voluntatem, non exauditum ad salutem? Si alicujus hominis exemplum posuero, forte dicturus es mihi: Tu illum dicis iniquum, nam justus erat; si justus non esset, a Deo non exaudiretur. Talem propositurus sum, de cujus iniquitate et impietate nemo dubitet. Diabolus ipse petiit Job, et accepit . Nonne et hic de diabolo audistis quia qui facit peccatum, ex diabolo est ? Non quia ille creavit, sed quia iste imitatur. Nonne de illo dictum est, In veritate non stetit ? Nonne ipse est antiquus ille serpens qui per feminam venenum primo homini propinavit ? Qui et ipsi Job feminam propterea servavit, per quam maritus non consolaretur, sed tentaretur . Ipse diabolus petiit est iste tentandus, ut eo probato esset ille cruciandus. Sed hoc, tratres, non tantum in veteribus Libris invenimus, sed et in Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerit magnũ̃ sacramentum caritae
ura. qd ideo cõmendamus uobis: ne ercidãt
uobis intẽptacionibus uris. Sci ad salutẽ
ꝑom̃ia exaudiuntur: semꝑ exaudiuntur
ad salitte ȩternam. Ipsam desiderant: quia
scd̾m hanc semꝑ exaudiuntur. S discerna¬
mus exauditiones dei. Inuenimus eñi qͦs.¬
dam non exauditos ad uoluntate: exaudi¬
tos ad salittẽ. Et rursus quosclam inuenimꝰ
erauditos ad uoluntatẽ: et non erauditos ad
salutem. Hoc discernite. hoc tenete. Exemplũ
eius qui non ẽ. exauditus ad uoluntatẽ: sed
exauditus ad salutem. Audi apłm paulum.
Nam ipsam exauditionem ad salutẽ: osten¬
dit illi deus. Sufficit tibi inquid gr̃a mea.
Nam uirtus in infirmitate ꝑficitur. Rogas¬
ti.clamasti: ter clamasti. Ipsum semel quod
clam asti. audiui: non auerti aures meas ate.
noui quid faciam. Tu uis auferre medicatũ
quo ureris: ego noui infirmitatẽ qua gra¬
uaris. Ergo iste ad salut̾e exauditus ẽ. ad
uoluntatẽ non ẽ. exauditus. Quos inueni¬

Expanded text:
aritas vestra; quod ideo commendamus vobis, ne excidat vobis in tentationibus vestris. Sancti ad salutem per omnia exaudiuntur, semper exaudiuntur ad salutem aeternam: ipsam desiderant; quia secundum hanc semper exaudiuntur. 7. Sed discernamus exauditiones Dei. Invenimus enim quosdam non exauditos ad voluntatem, exauditos ad salutem: et rursus quosdam invenimus exauditos ad voluntatem, et non exauditos ad salutem. Hoc discernite, hoc tenete exemplum ejus qui non est exauditus ad voluntatem, sed exauditus ad salutem. Audi apostolum Paulum; nam ipsam exauditionem ad salutem ostendit illi Deus: Sufficit tibi, inquit, gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Rogasti, clamasti, ter clamasti: ipsum semel quod clamasti audivi, non averti aures meas a te; novi quid faciam: tu vis auferri medicamentum quo ureris; ego novi infirmitatem qua gravaris. Ergo iste ad salutem exauditus est, ad voluntatem non est exauditus. Quos inveni
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os: et inunitate sp̃e illis copulamur. Quid
muirum quia nobiscum non sunt: In uno
corpore sumus: unum caput habemꝰ incelo.
frs ocłi nr̃i non se uident. Quid si non se uo.¬
runt: An in caritate compginis corporalis
norunt se : Nam ut noueritis quia inconum.¬
ctione caritatis. se nouerunt: quando ambo
patent non licet᷑ aliquid attendat derter qͦd
non attendat sinister. Dirige radium dex¬
crum: sine altero non podes. Simul coeunt.
simul diriguntur. Intentio una ẽ. loca di¬
uersa sunt. Si ergo om̃is qui tecũ diligit dm̃
unam intentionẽ tecum habet: noli attende¬
re quia corpore in loco separatus ẽ. Aciem cor¬
dis simul furistis: in lumine ueritatis Er¬
go siuuis nosse quia accepistispm̃ scm int̾roga
cor tuum. ne forte sacramentũ habeas: et uir¬
tutẽ sacramenti non habeas. In teroga cor
tuũ. si ẽ. ibi dilectio fris. securus esto. Non po¬
test ẽẽ. dilectio. sine sp̃u dei: quia paulus cla.¬

Expanded text:
nostros, et in unitate Spiritus illis copulamur. Quid nostros, et in unitate Spiritus illis copulamur. Quid mirum quia nobiscum non sunt? In uno corpore sumus, unum caput habemus in coelo. Fratres, oculi nostri non se vident, quasi non se norunt. An in charitate compaginis corporalis non norunt se? Nam, ut noveritis quia in conjunctione charitatis se norunt: quando ambo patent, non licet ut aliquid attendat dexter, quod non attendat sinister. Dirige radium dextrum sine altero, si potes. Simul coeunt, simul diriguntur; intentio una est, loca diversa sunt. Si ergo omnes qui tecum diligunt Deum, unam intentionem tecum habent, noli attendere quia corpore in loco separatus es; aciem cordis simul fixistis in lumine veritatis. Ergo si vis nosse quia accepisti Spiritum, interroga cor tuum; ne forte sacramentum habes, et virtutem sacramenti non habes. Interroga cor tuum, si est ibi dilectio fratris, securus esto. Non potest esse dilectio sine Spiritu Dei: quia Paulus cla
Abbreviated transcription (Latin):
oportuna. Oportebat enũ ita significari. in
om̃ub liiguis in spm̃ scm. quia euangłium
dei ꝑom̃s linguas cursurũerat toto orbe
terrarum. Significatum ẽ. illud: et transiit.
Nunquid modo quib imponitur manus
ut accipiant sp̃m scm̃. hoc expectatur ut lin¬
gis loquantur: Aut quando imposiuimus
manum istis infantib attendit unus quisq
ur̃m utrum linguis loquerentur: et cũ iu¬
deret cos lingius non loqui.ata puerso corde
aliquis ur̃m ut diceret: non acceꝑunt isti
sp̃m scm̃:. Nam si accepissent. luiguis loque¬
rentur que ad modum tunc fictum ẽ. Si
ergo ꝑ hec miracula non fiat modo testimo
cor suum. Si diligit frẽm: manet sp̃c dei in
illo. Uideat ꝓlubet se ipsum coram ocłis dei
uideat si ẽ. in illo dilectio pacis unitatis di¬
lectio eccłie toto terrarum orbe diffuse. Nõ
attendat eum solum diligere frẽm. que attẽ¬
dit aute se. Multos eñi non uidemus fratres

Expanded text:
opportuna. Oportebat enim ita significari in opportuna. Oportebat enim ita significari in omnibus linguis Spiritum sanctum, quia Evangelium Dei per omnes linguas cursurum erat toto orbe terrarum. Significatum est illud, et transiit. Numquid modo quibus imponitur manus ut accipiant Spiritum sanctum, hoc exspectatur, ut linguis loquantur? Aut quando imposuimus manum istis infantibus, attendit unusquisque vestrum utrum linguis loquerentur; et cum videret eos linguis non loqui, ita perverso corde aliquis vestrum fuit ut diceret: Non acceperunt isti Spiritum sanctum; nam si accepissent, linguis loquerentur quemadmodum tunc factum est? Si ergo per haec miracula non fiat modo testimoncor suum: si diligit fratrem, manet Spiritus Dei in illo. Videat, probet seipsum coram oculis Dei; videat si est in illo dilectio pacis et unitatis, dilectio Ecclesiae toto terrarum orbe diffusae. Non attendat eum solum diligere fratrem quem attendit ante se: multos enim non videmus fratres
Abbreviated transcription (Latin):
manebit: et ipse in eo.Et in hoc cognoscimus qͥa
manet in nobis: de spu quẽ dedit nobis. Nonne
manifestum ẽ. quia hoc agit sp̃e ses in homine.
ut sit in illo dilectio et caritas: Nonne mani
bat: quia in conspectu dei debemus in terro¬
gare cor nr̃m. Quod si male non senserit cor
nr̃m: id ẽ. si confidetur quia dilectione fr̃is fit
quic quid fit in bono oꝑe. Accessit etiam quod
de mnandato cum diceret hoc ait. hoc ẽ. man.¬
datum eius ut credamus nomini filii eius
iħu xp̃i. et diligamꝰ inuicem: et qui facit
mandatũ eius in ipso manet. et ille in eo. In
hoc cognotimus quia manet in nobis: de sp̃u
que dedit nobis. Si eñi inueneris te habere
caritatẽ: habes sp̃m dei ad intelligendum.
Ualde eñi necessaria res ẽ. Primis temporib
cadebat suꝑ credentes sp̃e sc̃s. et loquebant᷑
linguis quas non didicerant: quomodo sp̃csc̃s
dabat eis ꝓnunciare. Signa erant tenpori

Expanded text:
manebit, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quia manebit, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis. Nonne manifestum est quia hoc agit Spiritus sanctus in homine, ut sit in illo dilectio et charitas? Nonne manifebatur, et dicebat quia in conspectu Dei debemus interrogare cor nostrum. Quod si non male senserit cor nostrum: id est, si confiteatur quia de dilectione fratris fit, quidquid fit in bono opere. Accessit etiam quod de mandato cum diceret, hoc ait: Hoc est mandatum ejus, ut credamus nomini Filii ejus Jesu Christi, et diligamus invicem. Et qui facit mandatum ejus, in ipso manet, et ipse in eo. In hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis. Si enim inveneris te habere charitatem, habes Spiritum Dei ad intelligendum: valde enim necessaria res est. 10. Primis temporibus cadebat super credentes Spiritus sanctus; et loquebantur linguis quas non didicerant, quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Signa erant tempori
Abbreviated transcription (Latin):
critis ipsa orat. Contra hanc aures claude¬
re non nouit: qui illam dedit. Secusus esto.
ciritas roget: et ibi sunt aures dei. Non fit
quod uis: si fit quod tibi expedit. Ergo qͥc quid
postulauerimus inquid: accipiemus abeo.
sam dixi si ad salutem intelligas: nulla ques¬
do ẽ Si non ad salutem. questio ẽ: et magna
quete calupniatorem facte paulo apło. Quic¬
quid postulauerimus accipiemus abeo. qͥ man¬
data eius seruamus. et que placent illi incõs¬
pectu euis facimus. In conspectu eius. intus
ubi uuidet. Et quȩ illius mandata sunt: Hoc
cinquit mandatum illius. ut credamus no¬
nuni filii eius iħu xp̃i. et diligamus inuicem.
Uidetis quia hoc ẽ. mandatum. uidetis quia cõ¬
tra hoc mandatum qui facit. peccatũ facit. quo
caret om̃is qui natus ẽ. exdeo. Sicut dedit nob̃
mandatum ut diligamus inuicem. et qͥ ser¬
uauerit mandatũ eius. Uidetis quia nichil
aliud nobis p̃cipitur. nisi ut diligamus inui¬
cem. Et qui seruauerit mandatum eiꝰ in ipso

Expanded text:
charitas ipsa orat; contra hanc aures claudere non novit qui illam dedit. Securus esto, charitas roget; et ibi sunt aures Dei. Non fit quod vis, sed fit quod expedit. Ergo quidquid postulaverimus, inquit, accipiemus ab eo. Jam dixi, si ad salutem intelligas, nulla quaestio est: si non ad salutem, quaestio est, et magna, quae te calumniatorem facit Paulo apostolo. Quidquid postulaverimus, accipiemus ab eo; quia mandata ejus servamus, et quae placent illi, in conspectu ejus facimus. In conspectu ejus, intus ubi videt. 9. Et quae illa mandata sunt? Hoc est, inquit, mandatum illius, ut credamus nomini Filii ejus Jesu Christi, et diligamus invicem. Videtis quia hoc est mandatum, videtis quia contra hoc mandatum qui facit, peccatum facit, quo caret omnis qui natus est ex Deo. Sicut dedit nobis mandatum: ut diligamus invicem. Et qui servaverit mandatum ejus: videtis quia nihil aliud nobis praecipitur, nisi ut diligamus invicem: Et qui servaverit mandatum ejus, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
alieno ne biberis: Sp̃ui alieno non credide.
ris. Restat ergo examen unde ꝓbetur: quia
qre dei ẽ. Posuit quidem sigñ. et hoc fortas.¬
se difficile: uideamus tamen. Ad illam cari¬
citem redituri suimis. Ipsa ẽ. quȩ nos docet:
qua ipsa ẽ. unctio. C̃amen hic quid ait: Pro¬
ute sp̃e si exdeo sunt: quia multi pseudo ꝓpħe
erierunt inistum mundũ. Iam ibi sunt om̃s
heretici et om̃s scismatici. Quomodo ergo ꝓ¬
lubo sp̃m: Sequitur. In hoc cognoscitur sp̃e
dei. Erigite corda uĩa. Laborenus et doce¬
bimur. Qiuis nouit quis discernit: Ecce dic¬
turus ẽ. signum. In hoc cognoscitur sp̃e dei.
uenisse: ex deo ẽ. Et om̃is sp̃c qui conficetur
iħ̾m xp̃m in carue non uenisse: non ẽ. exdeo.
Et hic ẽ antrxp̃s de quo audistis quod uentu¬
rus sit: et nunc misto mundo ẽ. Quasi eri.¬
guntur aures ad discernendos sp̃e. Et tale
quidem audiuimus: unde nichilominus nõ

Expanded text:
alieno ne biberis? Spiritui alieno ne credideris. alieno ne biberis? Spiritui alieno ne credideris. 12. Restat ergo examen, unde probetur quia Spiritus Dei est. Posuit quidem signum, et hoc fortasse difficile; videamus tamen. Ad illam charitatem redituri sumus; ipsa est quae nos docet, quia ipsa est unctio. Tamen hic quid ait? Probate spiritus si ex Deo sunt: quia multi pseudoprophetae exierunt in istum mundum. Jam ibi sunt omnes haeretici et omnes schismatici. Quomodo ergo probo spiritum? Sequitur, In hoc cognoscitur Spiritus Dei. Erigite aures cordis. Laborabamus, et dicebamus, Quis novit? quis discernit? Ecce dicturus est signum. « In hoc cognoscitur Spiritus Dei: nfitetur Jesum Christum in carne venisse, non est ex Deo: et hic est antichristus, de quo audistis quod venturus sit; et nunc in isto mundo est. » Quasi eriguntur aures ad discernendos spiritus; et tale quiddam audivimus, unde nihilominus non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑillum sp̃m ipsa anima mundatur et sagi¬
natur. Ipse ẽ. sp̃c dei quem non possunt
habere heretici. Et quicumq ab eccłia se p̃ci¬
dunt. et quicumq non aꝑte p̃ciduntur.
s ꝑiniquitat̾e p̃cisi sunt. et intus tanqũa
palea uentilantur et grana non sunt non
babent istum sp̃m. Iste sp̃c nomine aque a
dño significatus.. ẽ. Et audiuimus abhac
epla uolite om̃i spũ credere. attessantur.
uerla ula salomonis: ab aqua aliena abstine
umificit. quibusdam populos significat qui¬
usdum locis consiliũ significat. Habes quo¬
dum loco dictum. Fons uite consilium. possi¬
dentibus eum. Ergo ꝑdiuersa loca scriptura¬
turi erant hii. qui in eum credituri erant.
Siergo aque nomine significatur sp̃c sc̃s.
et dicit nobis epła ista. nolite om̃i sp̃ui cre¬
dere s ꝓbate sp̃e si exdeo sunt: in telligamus
inde dictum eẽ. ab aqua aliena abstinete.
e defonte alieno ne biberis. Quid ẽ. de fonte

Expanded text:
per illum Spiritum ipsa anima mundatur et sagiper illum Spiritum ipsa anima mundatur et saginatur. Ipse est Spiritus Dei, quem non possunt habere haeretici, et quicumque se ab Ecclesia praecidunt. Et quicumque non aperte praecidunt, sed per iniquitatem praecisi sunt, et intus tanquam paleae volvuntur, et grana non sunt, non habent istum Spiritum. Iste Spiritus nomine aquae a Domino significatus est: et audivimus ab hac Epistola, Nolite omni spiritui credere; et testantur verba illa Salomonis, Ab aqua aliena abstine significat, quibusdam locis populos significat, quibusdam locis consilium significat. Habes quodam loco dictum, Fons vitae consilium, possidentibus eum . Ergo per diversa loca Scripturaturi hi qui in eum erant credituri. Si ergo aquae nomine significatur Spiritus sanctus, et dicit nobis Epistola ista, Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt; intelligamus inde dictum esse, Ab aqua aliena abstine te, et de fonte alieno ne biberis . Quid est, de fonte
Abbreviated transcription (Latin):
E uangłista autẽ erposuit unde diceret
quiitus eñi ate. Hoc autem dicebat de sin
que accepturi erant. qui in eum erant ar¬
dituri. Quare non multos laptoraut qre
quia iħs nondum erat głificatus liua engo
illi baptismum habebant. et sp̃m sem non¬
dum acceꝑant. que die pentecostes mist he
de celosuit daretur sp̃e expectabaatur clarisi¬
catio dñi. et antequ̾a clarificaretur. et ae¬
qũa mitteret eum. inuitabat tamen homi¬
nes ut se p̃pararent ad accipiendam aqui
de qua dixit. Qui sitit ueniat et bibatt. et qui
credit ime flumina aque uiue deuntre
eius fluent. Quid ẽ. flumina aque uiue:
Quid ẽ. illa aqua: Nemo me interroget:
euangliũ interroga. Hoc autẽ dicebat ait. de
sp̃u que accepturi erant hii qui meũ erant
ciedituri. Aliud ẽ. ergo aqua sacramenti:ali¬
ud aqua que significat sp̃mn dei Aqua sacra.¬
menti insibilis ẽ: aqua sp̃c imusibilis ẽ. Ista
ablute corpus. et significat quod fit manima.

Expanded text:
ista autem exposuit unde diceret: secutus enim ait, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant qui in eum erant credituri. Quare non multos baptizavit Domquia Jesus nondum erat clarificatus . Quia ergo illi Baptismum habebant, et Spiritum sanctum nondum acceperant, quem die Pentecostes misit Dominus de coelo; ut daretur Spiritus, exspectabatur clarificatio Domini. Et antequam clarificaretur, et antequam mitteret eum, invitabat tamen homines ut se praepararent ad accipiendam aquam, de qua dixit, Qui sitit, veniat et bibat; et, Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Quid est, flumina aquae vivae? quid est illa aqua? Nemo me interroget; Evangelium interroga. Hoc autem dicebat, ait, de Spiritu quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Aliud est ergo aqua Sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua Sacramenti visibilis est; aqua Spiritus invisibilis. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenisse. Qui dictt non lingua s: factis. qui
dicit non sonando s amando. Ille autẽ non
ẽ. sp̃c dei. qui negat iħm xp̃m incarne uenis¬
se. Negat et ipse non lingua s uita: non uer¬
bis s factis. Manifestum ẽ. ergo. unde cognos¬
camus fr̃s. Multi intus. quasi intus. Nemo
autem foris. nisi uere foris Adeo ut noueri¬
tis quia ad ficta retulte.: et om̃is speat ꝯ¬

Expanded text:
ne venisse: qui dicit non lingua, sed factis; qui ne venisse: qui dicit non lingua, sed factis; qui dicit non sonando, sed amando. Ille autem non est spiritus Dei, qui negat Iesum Christum in carne venisse. Negat et ipse non lingua, sed vita; non verbis, sed factis. Manifestum est ergo, unde cognoscamus fratres. Multi intus, quasi intus sunt, nemo autem foris, nisi vere foris. Adeo ut noveritis, quia ad facto, retulit: 'Et omnis sp