comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lccepit autem om̃s timor. ⁊
despatior anime mors ad ui¬
tam reuocatur: tanto plureᷤ
eodem corriguntur exemplo.
uide dauid ꝑpham: uide apo¬
stolum petrum. quorum quo
gradus altior. es casus grauior.
Quo autem grauior casus: co¬
pietas erigentis gratior. Quo
uero gratior in eis domini pie¬
tas apparuit. eo certior cunctis
penitentib spes salutis appa¬
ruit. ut iure omnes qui audiũt
dicant. quia deus iusitaiit ple¬
bem suam: nõ tantũmodo uer¬
bum suum semel incorporando.
s etiam nr̃a hoc ut suscitari de¬
beamus semper incorda mittẽdo.
t nuntiauerunt ioh̃i xui.
discipuli eius de om̃ib
hiis. Non simplici corde
ut opinor. s inuidia stimu¬
lato. discipuli iohis ei xp̃i uir¬
tutes ⁊ miracula narrant.
Nam ⁊ alibi ita apud eum q̃
sti cẽ produntur. Rabbi qͥ erat
tecum transiordanem cui te¬
stimõium ꝑhibiuisti: ecce hic
baptizat: ⁊ om̃s ueniunt ad
eum. Quib tunc respondit
ioh̾s: quia nõ potest homo ac¬

Expanded text:
Accepit autem omnes timor, et Accepit autem omnes timor, et desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum, quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. Et nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. Non simplici corde, ut opinor, sed invidia stimulato, discipuli Joannis ei Christi virtutes et miracula narrant. Nam esti esse produntur: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum. Quibus tunc respondit Joannes: Quia non potest homo ac
Abbreviated transcription (Latin):
aggere terre obruunt. De qͥb
alibi d̃r. Dimitte mortuos
sepelire mortuos suos. Mor¬
tuos quippe mortui sepeluĩt.
cum peccatores quiq sui si¬
miles alios nociuo fauore d¬
mulcent. congestaq pessi¬
me adulationis mole ne qua
aliquando spe resurgendi po¬
ciantur opprimunt. Domino
ergo loculum tangente fune¬
us bainli steterunt. quia¬
suyni formidine iudicii ad¬
tacta ꝯscientia ⁊ carnaliũ
seꝑpe affluentiam uolupta¬
cum. ⁊ iniuste laudantiũ
turba cohercens ad se ip̃am
reuertitur. uocantiq ad
uitam festina respondet sal-¬
uatori. Unde recte sequitur.
c ait. Adolescens tibi dico
surge. Et resedit qui eratmor¬
tuus ⁊ cepit loqui: ⁊ declitil¬
lum matri sue. Residet qͥp
pe qui erat mortuus: cum
interna ꝯpunctiõe reuiuis-¬
cit peccator. Incipit loqui:
cum reducis inditia uide cu¬
nctis qui pocc̾m luxerant o¬
stendit. Redditur matrr. cũ
ꝑ sacerdotalis decreta iudicii
ꝯmunioni sociatur eccl̃ie.

Expanded text:
aggere terrae obruunt. De quibus aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illupe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator, incipit loqui cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
tores. Quam cum iudiss dñs.
quasi mortuũ flere: quẽ mox
uiuũ resurgere uidebis. Ubi mi¬
stice nouati dognia ⁊fundit.
qui de sua munditia superde
gloriatus. humilem penitentũ
mundatiõem euacuare conadur.
ueramꝙ matrem eccliam de¬
natoꝵ suorum sp̃uali extincu¬
one plorantem se uite redonã¬
de negat ꝯsolari debere. Et pul¬
chre euͣngelista clñm pri mise¬
ricordia motum ẽẽ suꝑ madr̃e.
ac sic filium suscitasse testat᷑.
ut inuno nobis exemplum
imitante pietatis ostenderet.
in altero fidem mirande pote¬
statis astrueret. Et accessit teni¬
gitq loculum. hii autera qui
portabant steterunt. Loculus
in quo mortuus effertur. ma¬
le secura desperati peccatoris qͥ¬
scientia est. Qui uero sepeliẽ¬
dum portarit. uel inmunda
desideria que hominẽ rapunt
minteritũ. uel lenocinia bla¬
dientium sunt uenenata so¬
tioꝵ. Que peccata nimirũ dũ
fauorib tollunt accumulãt.
peccantes q ꝯtemptu quasi

Expanded text:
tores. Quam cum vidisset Domintores. Quam cum vidisset Dominquasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qui iniquitatem in excelsum
loquitur ꝑoris portam extra¬
hitur mortuus. Qui uiderit nu¬
lierem ad concupiscendũ eam:
ꝑ oculoꝵ portam sue mortis in¬
ditia profert. Qui fabulis oci¬
osis obscenis ue carminib ut
decractationib autẽ libenter
aꝑit. hanc anime sie mortis
portam efficit. Cettrosq qui ñ
seruat sensus mortis sibi ip̃e
reserat additus. Obsecro dñe
shu cunstas mee ciuitatis por¬
tas. portas uisticie facias. ut
ingressus ieas confitear nõi
tuo tueq maiestati cũ mĩstͥs
celestib eam crebriꝰ inuisenti.
nõ fecor elati cadaius occurrat.
s occupet salus muros illuiˢ.
⁊ portas eius laudatio. Et hec
iudua erat. ⁊ turba ciuitatiᷤᷤ
multa cum illa. uiduam ẽẽ
eccl̃iam: omnis anima q̃ sp̃o¬
si dñiq sui se morte redemptã
memit agnoscit. Diuino
autem nutu multa dñm tur¬
ba. multa iunduam comitabat᷑:
ut uiso tanto miraculo multite¬
stes. multi dei frerent lauda¬

Expanded text:
qui iniquitatem in excelsum qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent lauda
Abbreviated transcription (Latin):
propinquaret porte ciuitatis:
ecce defunctus efferebatur filiꝰ
unicus matris sue. Defunctꝰ
hic qui extra portam ciuitatis
multis est intuentib elatus:
significat hominem letali cͥmi¬
num funere soporatum. eam¬
demq insuper anime mortem
nõ cordis adhuc cubili tegen¬
tem. s ad multoꝵ noticiam ꝑ
locutionis oꝑis ue iuditiũ qͣsi
ꝑsue ciuitatis hostia propalã¬
tem. Qui bene filis unicꝰ ma¬
tris sue fuisse ꝑhibetur. quia li¬
cet e multis collecta ꝑsonis. una
sit ꝑfecta ⁊ immaculata iurgo
mater eccłia: singuli quiq ta¬
men fidelium uniu̾salis se ec¬
cłie filios restissime fatentur.
Nam et electus quilibet qͣndo
ad fidem imbuitur filius est.
quando alios imbuit mater.
An nõ materno erga paruuloᷤ
agebat affectu qui ait. filioli
mei quos iterum parturio. do¬
nec formetur xp̃c in nobis:
Portam ciuitatis qua defunctꝰ
efferebatur. puto aliquem de
sensib ẽẽ corporeis. Qui enum
seminat inter fres discordias.

Expanded text:
atis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias,
Abbreviated transcription (Latin):
Iustificata est sapientia ab oĩb
filiis sius. idest dei dispensatio.
atq doctrina. que suꝑbis resistit.
humilib autem dat gr̃am iuste
fecisse ac fidelib suis comproba¬
ta est. Exquorum numero sũt
⁊ illi. de quib supra dicitur. ⁊
omnis populus audiens.⁊ pu¬
blicani: iustificauerunt deum

Expanded text:
Justificata est sapientia ab omnibus Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, id est, Dei dispensatio, atque doctrina, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , juste fecisse, a fidelibus suis comprobata est. Ex quorum numero sunt et illi, de quibus supra dicitur: Et omnis populus audiens, et publicani justificaverunt Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut inquit tũc: sic ⁊ nunc
itariq salutis uiam respiutiᷤ.
siam qd̃ ait lamentarumꝰ. ⁊
nõ plorastis. ad iołxm ꝑtinet.
cuiꝰ abstinentia a cibis ⁊ potu.
luctum penitentie significabat.
Quod autem ait cantauimꝰ
tibiis ⁊ nõ saltastis. ad ip̃m
dũm: qui utendo cum ceceris
cibo ⁊ potu leticiam regni fi¬
gurabat. At illi nic humilia¬
ricum iohe. nec cum xp̃o gau¬
dere uoluerunt. dicerites illũ
demoniũ hr̃e. istum uoratem
⁊ edriosum. ⁊ asuicum publica¬
noꝵ ⁊ pec̾corum. Quod autẽ
subuingit. ⁊ iustificata est sa¬
pientia ab omnib filiis suis:
ostendit filios sapiertie intel¬
ligere. nec inabstinendo. nec
in manducando ẽe iusdiciã.
s in equanimitate colerãdi
bundantiam nõ se corrumpẽ¬
quorum nõ usus s concupis-¬
centia reprehendenda est. Non
est enm regnumdei esca ⁊ potꝰ.
S iuisticia ⁊ pax ⁊ gaudium.
Et quia solent homines mil¬
tum gaudere de carnalib epu¬
lis. addidit in sp̃uscõ. Aliter.

Expanded text:
Sicut, inquit, tunc, sic et nunc utramque salutis viam respuitis. Nam quod ait: Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod autem subiungit: et iustificata est sapieOstendit filios sapientiae intelligere, nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi bundantiam non se corrumpenquorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, In Spiritu sancto. Aliter.
Abbreviated transcription (Latin):
agilitas. quociens extidia ua
facta ab hoste. uel fienda. pro¬
phaꝵ lamenta resonabant ⁊¬
nec sic auditores ad penitentie
remedia confugere curabant.
Canit psalmista. Exultate
deo aduitori nr̃o: uibilate deo
iacob. sumite psalmum ⁊ da¬
te tẏmpanum ⁊ cecera. S¬

Expanded text:
agilitas. Quoties excidia vel agilitas. Quoties excidia vel facta ab hoste, vel fienda prophetarum lamenta resonabant, et nec sic auditores ad poenitentiae remedia confugere curabant. Canit Psalmista: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob, sumite psalmum, et date tympanum , et caetera. S
Abbreviated transcription (Latin):
pueris sedentib in foro. ⁊ loquẽ¬
tib ad inuicem ⁊ dicentib. Can¬
tauimus nobis tybiis: ⁊ non
saltascis Lamentaiumus. ⁊ nõ
plorastis. Generatio iudeorum
comparatur pueris. sedentib ĩ
foro. quia doctores olim ꝓphas
accipiebat: de quib d̃r. Exore
infantium ⁊ lasteritium ꝑfeci¬
sti laudem. ⁊ alibi. Decdlaratio ser¬
monum tuoꝵ illuminat me.
⁊ intellectum dat pariuilis. id
est humilib sp̃u. forum autẽ
diũcum. uel synagoga uelip¬
sa est ierłm. in quã preceptoꝵs
celestium iura condebantur.
tisq sue populis patria cotidie
uoce solebant exprobrare qd̃ nͦ
psalmis primo dauiticis alle¬
cti. nec theenis postea correpti
uoluerint anuere prophicis.
quociens uictoria de hoste uel
futura precinebatur. uel facta
recolebatur nec ad uirtutis o-¬
ꝑa ꝯsentiebant assurgere. Nã
saltationis uerbo. nõ histriõitieˢ
motib sinuati corporis rotaitꝰ
s in pigri deuotio cordis. ⁊ reli¬
giosa membrorum designat᷑

Expanded text:
 loquentibus ad invicem, et dicentibus: Cantavimus vobis tibiis, et non saltastis. Lamentavimus, et non plorastis. Generatio Judaeorum comparatur pueris sedentibus in foro, quia doctores olim prophetas accipiebat. De quibus dicitur: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Et alibi, Declaratio sermonum tuorum illuet intellectum dat parvulis , id est, humilibus spiritu. Forum autem Dominicum vel Synagoga vel ipsa est Jerusalem, in qua praeceptorum coelestium jura recondebantur, tisque suae populis patria quotidie voce solebant exprobrare quod nec psalmis primo Davidicis allecti, nec threnis povoluerint annuere propheticis. Quoties victoria de hoste vel futura praecinebatur, vel facta recolebatur, nec ad virtutis opera consentiebant assurgere. Nam saltationis verbo non histrionicis motibus sinuati corporis rotatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrorum designatur
Abbreviated transcription (Latin):
demomiatum. quo significare
dociumus. cum relictis indce po-¬
pulis. ex qua carnis duxitori¬
ginem. transacta sue passioĩs
tempestate gentium procurasse
salutem. Hiis ita gestis patri-¬
am reuertitur. quia cecitas ex
parte contigit mnisrł. donec ple-¬
nitudo gentium intraret. ⁊ sic
omns isrl saliuuis fieret. Ascen¬

Expanded text:
daemoniacum. Quo significare daemoniacum. Quo significare docuimus, eum relictis Judaeae populis, ex qua carnis duxit originem, transacta suae passionis tempestate, gentium procurasse salutem. His ita gestis patriam revertitur, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret: et sic omn
Abbreviated transcription (Latin):
pedes domini est. racionali
quempiam mentis examĩe
subnixum. uestigia salua¬
iouis que sequantur intueri.
uescitum resumere est. uirtutũ
studiis. que deceptus amise¬
radornari. Et rogauerunt il¬
bun omnis multitudo regio¬
ils gerasenoꝵ ut discederet ab
ills.quia timore magno te¬
nebantur. Conscii fragilita¬
As sue geraseni presentia se
liũ iudic abant in dignos.
nõ capientes dei u̾bum: nec in¬
firma ad huc mente pondus
sapientie sustinere ualentes.
Quod et petro ipsi iuso piscium
miraculo contigisse legitur.
Et uidua sarephena beati helye
cuiꝰ se sensit hospitio benedici
nichilominus se putauit presẽ¬
tia grauari. Quid michi ⁊ tibi
inquid uir dei: Ingressus es ad
me ut memorarentur miqui¬
tates mee. ⁊ occideres filiũ meũ:
pse autem ascendens nauem.
reuersus est. Dixerat supra do¬
minũ relictis nauem ascendis-¬
se parentib. compressis q una
cum uenco fluctib egressum
mox occurrentem sibi curasse

Expanded text:
pedes Domini est, rationali pedes Domini est, rationali quempiam mentis examine subnixum vestigia Salvatoris, quae sequatur, intueri. Vestitum resumere, est virtutum studiis, quae deceptus amiserat, ornari. Et rogaverunt illum omnis multitudo regionis Gerasenorum, ut discederet ab illis, quia timore magno tenebantur. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes Dei verbum, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse legitur, et vidua Saraptana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei? ingressus es ad me, ut memorarentur iniquitates meae, et occideres filium meum ? Ipse autem ascendens navem, reversus est. Dixerat supra, Dominum relictis navem ascendisse parentibus, compressisque una cum vento fluctibus, egressum mox occurrentem sibi curasse
Abbreviated transcription (Latin):
benignus ipse saluator pxtetili
quos certe mabyssum poss re¬
ligare concederet: rema necessa¬
riam docere nos uolens. ut su¬
licet nou̾imus eos multo mi¬
nus sua potestate posse nocte
hominib. qui nec pecorib qla¬
libcumq potuerunt. Hane
autem potestatem deus bonus
occulta iusticia nobis darepo¬
test: inuistam nõ potest. Qd̃
ut uiderunt fc̃m qui pascelãt
fugerunt. ⁊ nuntiauerunt
in cuntatem ⁊ iuillas. Qd
pastores porcoꝵ fugientes nun
nauerunt ista. significat quoᷤᷤ¬
ant. potentiam tamen eius
ꝑgentes. stupendo ⁊ mirando
sum. ⁊ inuenerunt homĩem
sedentem a quo demonia ex¬
ierant. uestitum. ac sana mẽ-¬
ti ad pedes eius. ⁊ timuerũt¬
icetera. Significat multitu¬
dinem uetusta sue iite dele¬
statam. honorare quidem. s
nolle pan xp̃ianam legem.
dum dicunt quod eam im¬
plere nõ possunt. ad mirãtes
tamen fidelem poplin apri¬
stina ꝑdita conuersatione
sanatum. Sedere namq ad

Expanded text:
benignus ipse Salvator petentibus, benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet: rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos, multo minus sua potestate posse nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibetcunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injustam non potest. Quod ut viderunt factum, qui pascebant fugerunt et nuntiaverunt in civitatempastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando sum, et invenerunt hominem sedentem a quo daemonia exierant, vestitum, ac sana mente, ad pedes ejus, et timuerunt, etc. Significat multitudinem vetusta suavitate delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad
Abbreviated transcription (Latin):
bescat manicheus. Si de eadẽ
substantia ⁊ ex eodem auctore
hominũ bestiaxq sunt ani¬
me. quomodo ob uniꝰ homĩs
salutem duo milia porcoꝵ suf¬
focantur. In quorum tamen
interitu figuralit̾ homines
inmundi uotis ⁊ rationis ex¬
ꝑtes indicantur. qui in mõte
suꝑbre pascentes luculentis
oblectantur i actib. Talib
enim ꝑcultus ydolorum po¬
sunt demonia dominari na
uͥ quis porci more uixerit nu¬
qͣm accipiet in eum diabolus
potestatem. Autad probandũ
tantum: nõ autem ⁊ adꝑden¬
dum accipiet. Exierunt ergo de¬
monia ab homine: ⁊ intraue¬
runt in porcos: ⁊ impetu abiit
grex per preceps instagnum.
⁊ suffocatus est. Significat qd̃
iam clarificata eccl̃la. ⁊ libera¬
to populo gentium a dñatẽ
demonioꝵ in abditis agunt
sacrilegos ritus suos quixp̃o
credere noluerunt: ceca ⁊ profsi¬
da curiositate submersi. Etmo-¬
tandum quod sp̃c inmundi
nec in porcos irent: nisi hocit

Expanded text:
bescat Manichaeus. Si de eadem bescat Manichaeus. Si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quo modo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur? In quorum tamen interitu, figuraliter homines immundi, vocis et rationis expertes, indicantur, qui in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, nunquam accipiet in eum diabolus potestatem, aut ad probandum tantum, non autem et ad perdendum, accipiet. Exierunt ergo daemonia ab homine, et intraverunt in porcos, et impetu abiit grex per praeceps in stagnum, et suffocatus est. Significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis
Abbreviated transcription (Latin):
uero demonia mutta homi¬
nem intrasse memorantur.
tum est. qd̃ multituduus
credentiũ erat cor unũ ⁊ am¬
ma una. Unde bene inbaby¬
lonia linguaꝵ unitas scis¬
sa in hierosolima est lingua¬
rum uarietas adimata. et
illa confusio. hec uisio patis
interprecatur. quia indelicet
electos in pleris q lingnis
⁊ gentib. una fides. ac pie¬
tãs patificando confumat:
reprobos autem plures secte
quam lingue dissociando con¬
fundunt. Et rogabant eum
ne imperaret sllis. ut in abys¬
sum irent. Sciebant demones
aliquando futurum. ut ꝑ do¬
mini aduentum mitterentur
in abyssum. nõ ip̃i futura p̾¬
diuinantes. s propħarũ de se
dicta recolentes. Ideoq dm̃ici
aduentus quam mirabant᷑
ad głam: ad suam arbitrabãt᷑
tendere ꝑuitiem. Erat autẽ ibi
sit qd̃ petebant demonib: ut
ꝑ interfectiõem porcorum ho¬
minib salutis occasio preberet᷑.
Pastores enim istacernentes:
statim nuntiant ciuitati. Cru¬

Expanded text:
vero daemonia multa homivero daemonia multa hominem intrasse memorantur, tum est, quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Unde bene in Babylonia linguarum unitas scissa, in Hierosolyma est linguarum varietas adunata; et illa confusio, haec visio pacis interpretatur: quia videlicet electos in plerisque linguis et gentibus una fides ac pietas pacificando confirmat, reprobos autem plures sectae quam linguae dissociando confundunt. Et rogabant eum ne imperaret illis ut in abyssum irent. Sciebant daemones, aliquando futurum ut per Domini adventum mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed prophetarum de se dicta recolentes, ideoque Domini adventus, quam mirabantur gloriam, ad suam arbitrabantur tendere perniciem. Erat autem ibi sit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Eru
Abbreviated transcription (Latin):
nib ceterisꝙ que oportebat
purificationum generib ef-¬
fugasse. ⁊ einusdem femine
corporis ab ulcerib que ser¬
moris tactu contraxerat
medicinali studio adiũcto
sale benedicto curasse. S
dum irum de ulcerib qd̃
aliꝰ lateri ꝯfixum reꝑerat
nillatenus poss quin cõ-¬
tinno panderetur obduce̾
ab eadem ipsa quam sana¬
rt nolebat ꝯsilium quo sa-¬
uaretur accepisse. Si inqͥt
oleum pro infirmis conse-¬
cratum. eidem medicam̃to
asperseris. sicq me ꝑunxeris.
statim sanitati restituat.
Nam uidi quondam ꝑ sp̃m
inquadam longuis posita
ciuitate qͣm numqͣm corpo¬
ralib oculis puellam qͣndã¬
uidi pari calamitate laborã¬
tem taliter a sacerdote curatã.
fecit ut illa suggesserat: sta¬
timq ulcus remediũ quod
ante respuerat accipere con¬
sensit. Hec contra fraudes
demonũ explicare curaui: ⁊
qͣm nõ frustra dñs nomen
euis quem expulfurꝰ erat sp̃
interrogaret intelligas. Qd

Expanded text:
nibus caeterisque quae oportebat nibus caeterisque quae oportebat purificationum generibus effugasse, et ejusdem feminae corpus ab ulceribus, quae daemonis tactu contraxerat, medicinali studio adjuncto sale benedicto curasse. Sed dum unum de ulceribus, quod altius lateri infixum repererat, nullatenus posset, quin continuo panderetur, obducere, ab eadem ipsa, quam sanare volebat, consilium, quo sanaretur, accepisse. Si inquit oleum pro infirmis consecratum, eidem medicamento asperseris, sicque me perunxeris, statim sanitati restituar. Nam vidi quondam per spiritum, in quadam longius posita civitate, quam nunquam corporalibus oculis vidi, puellam quamdam pari calamitate laborantem, taliter a sacerdote curatam. Fecit ut illa suggesserat, statimque ulcus remedium, quod ante respuerat, accipere consensit. Haec contra fraudes daemonum paucis explicare curavi, ut quam non frustra Dominus nomen ejus quem expulsurus erat spiritus interrogaret, intelligas. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
exorcismi grãm demones
ticere norunt. solent dicere
pacientes nõ aliter ualere
curari. nsi qͣntum sapere
possunt om̃e qd̃ ab ĩmũdis
spiritib. uisu. auditu. gu¬
stu. tactu. nel alio quolibet
corporis uel anumi sensuui¬
gllantes. dormientes. nt ꝑ¬
tulerint: ꝯficendo patenter
exponant. Et maxime qͣndo
nel uiris inspecie femina
uel in uirili habitu femiiꝰ
apparentes. quos demones
galudusios uocant infan¬
do miraculo sp̃c incopore
crporis humam cubitum ꝑ¬
are se ac patrare confingunt.
⁊ homen demorus quo se cen¬
sen clixerint. ⁊ degerandi mo¬
ds quib amoris sui felus
aterutrũ pepigerint. prodedoᷤᷤ
seprecipiunt. que mendatio
simillima res. s a deo uera
⁊ plurimoꝵ est attestatiõe
notissima. nt quidam uitinꝰ
nichi prbr̃ retulerit se qͣndã
simonialem feminã a demo¬
mo turare cepisse. s qͣmdiu
res latebat nichil apud eam
profirere potuisse. Consessio
antem quo molestabatur
santasmate mox ⁊ ip̃mõro¬

Expanded text:
exorcismi gratiam daemones exorcismi gratiam daemones ejicere norunt, solent dicere patientes non aliter valere curari nisi quantum sapere possunt omne quod ab immundis spiritibus visu, auditu, gustu, tactu, et alio quolibet corporis vel animi sensu, vigilantes dormientesve pertulerint, confitendo patenter exponant. Et maxime, quando vel viris in specie feminea, vel in virili habitu feminis apparentes, quos daemones Galli Dusios vocant, infando miraculo spiritus incorporei corporis humani concubitum petere se ac patrare confingunt. Et nomen daemonis, quo se censeri dixerit, et dejerandi modos, quibus amoris sui foedus alterutrum pepigerint, prodendos esse praecipiunt. Quae mendacio simillima res, sed adeo vera, et plurimorum est attestatione notissima, ut quidam vicinus mihi presbyter retulerit se quamdam sanctimonialem feminam a daemonio curare coepisse, sed quandiu res latebat, nihil apud eam proficere potuisse. Confesso autem quo molestabatur phantasmate, mox et ipsum oratio
Abbreviated transcription (Latin):
enim temporib: arcipiebat
illum. Hostis humane salu¬
tis nõ exignũ sibi ducit tor¬
mentũ. ab hominis lesione
cessare. quoq hunc duitiꝰ poᷤ¬
sidere solebat. eo difficilius di¬
nuttere ꝯsentit. Unde studen¬
dum sũmopere est. ut ⁊ si qͣn¬
do ut homines adiabolo su¬
peremur. mox eius laqueos
euitare satagamus. nesitar¬
dius eus iuri resistatur. la¬
boriosius quandoq pellat᷑
Et uinciebatur cathenis. ⁊ cõ¬
pedib custoditus. Cathens
⁊ compedib graues ⁊ dum le¬
ges significantur gentium.
bentur. Et ruptis uinculis a¬
gebatur a demonio. indesertũ.
Qui etiam ipsis tͣnsgressis
legib ad ea scelera cupidita¬
te ducebatur. que iam nulga¬
rem consuetudinẽ excederenti
Interrogaiit autẽ illum iħ̾c
dicens. Quid tibi nomenẽ
At ille dixit. Legio. Quia in¬
trauenint demonia muslra
meum. Non uelut inscius
nomen inquirit. s ut confi¬
ssa coram peste. qm furens
temporis sacerdotes qui pr

Expanded text:
enim temporibus arripiebat enim temporibus arripiebat illum. Hostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum, ab hominis laesione cessare; quoque hunc diutius possidere solebat, eo difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines a diabolo superemur, mox ejus laqueos evitare satagamus, ne si tardius ejus juri resistatur, laboriosius quandoque pellatur. Et vinciebatur catenis, et compedibus custoditus. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, bentur. Et ruptis vinculis, agebatur a daemonio in deserto. Quia etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Interrogavit autem illum Jesus dicens: Quod tibi nomen est? At ille dixit: Legio, quia intraverunt daemonia multa in eum. Non velut inscius nomen inquirit, sed ut confessa coram teste quam furens temporis sacerdotes, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quia inconscientia sua nõ
requiescebat. s in mortius o¬
ꝑib. hoc est inpeccatis delecta¬
batur. Quid enim sunt cor¬
pora ꝑfidoꝵ. nisi quedam de¬
functoꝵ sepulchra in quib
nõ dei habitat sermo. s anima
peccatis mortua recluditur.
Is ut iudit iħm: procidit ante
illum: ⁊ exclamans uoce mag-¬
na dlixit. Quid michi ⁊ tibi
est ihu fili dei altissimi. Qnta
artii uesania ih̃m creaturam
⁊ nõ deum credere: quem filiũ
dei altissimi demones creclure
⁊ ꝯtremiscunt: Que impietas
uideoꝵ eum dicere in principe
demoniorum eiecisse demonia.
quem ip̃a demonia fatentur
nichil secum habere ꝯmune.
Qui hoc ip̃m quod tunt perde¬
moniaci clamauere furorem.
post indelubris ydolorum di¬
cere. ⁊ ꝯfiteri nõ desumint. ihm
uidelicet ẽẽ xp̃m filium dei al¬
tissimi. nec se aliquid cum illo
pacis aut societatis habere.
Obsecro te me torqueas. Pre¬
tipiebat enim sp̃u inmundo.
ut exiret ab homine. Multis

Expanded text:
ntis. Quia in conscientia sua non ntis. Quia in conscientia sua non requiescebat, sed in mortuis operibus, hoc est in peccatis, delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Is ut vidit Jesum, procidit ante illum. Et exclamans voce magna dixit: Quid mihi et tibi est, Jesu Fili Arii vesania, Jesum creaturam et non Deum credere, quem Filium Dei altissimi daemones credunt et contremiscunt? quae impietas Judaeorum eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa dnihil secum habere commune? Quin hoc ipsum quod tunc per daemoniaci clamavere furorem, post in delubris idolorum dicere et confiteri non desinunt, Jesum videlicet esse Christum Filium Dei altissimi, nec se aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Obsecro te, ne me torqueas. Praecipiebat enim spiritui immundo ut exiret ab homine. Multis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm post passionis sompnũ
resurrectionisq sue głam
missis predicatorib salua¬
tor est uisitare dignatus.
unde bene gerasa siue ger-¬
gsi. ut quidam legunt co-¬
lonum eiciens. uel aduena
propinquans. interpretat᷑.
inidelicet insinuans. quia
gentium populus ⁊ eum
a quo nequit̃ incolebatur
hostem. sius de corclib eie-
deat: ⁊ qui erat longe fc̃s
sit prope insanguine xp̃i. Et
cum egressus ẽet ad terram:
occurrit illi ur quidam qui
habebat demoniũ iam tempo¬
rib multis. Uiriste figurã
popłĩ gentilis accipit: qui mul-¬
tis temporib. hoc est ab ip̃o pe¬
ne mundi nascentis exordio.
uexabaturꝰ furore dementi.
Et uestimerito nõ induebat᷑
quia tegnmentũ nature sue
⁊ iurtutis amisit. Hoc enim fi¬
dei ⁊ caritatis indumento pri¬
miparentis nñ postqͣm pecca¬
uere: nudati ẽe leguntur. Hac
stola prima filius luxuriosꝰ
postquam penitens ad patrẽ
rediit: indiitur. Neq in do¬
mo manebat. s in monum̃¬

Expanded text:
quam post passionis somnum quam post passionis somnum resurrectionisque suae gloriam, missis praedicatoribus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium populus, et eum a quo nequiter incolebatur hostem suis de cordibus ejecerit, et qui erat longe factus sit prope in sanguine Christi. Et cum egressus esset ad terram, occurrit illi vir quidam qui habebat daemonium jam temporibus multis. Vir iste figuram populi gentilis accipit, qui multis temporibus, hoc est ab ipso pene mundi nascentis exordio, vexabatur furore dementi. Et vestimento non induebatur. Quia integimentum naturae suae et virtutis amisit. Hoc enim fidei et charitatis indumento primi parentes nostri, postquam peccavere, nudati esse leguntur. Hac stola prima filius luxuriosus postquam poenitens ad patrem rediit induitur. Neque in domo manebat, sed in monume
Abbreviated transcription (Latin):
bantur alienis. Item paulꝰ
cura fr̃ib ierosolimam na¬
nigans. ⁊ diem pentecostẽ
ibi sp̃cq sc̃i gandia celepͣ¬
re festinans. recto cursu cun
cta ꝑagrat. Porro abhiem¬
solimis romam religatus.
quia cum infidelib it̃ agĩ:
mare furit uenti refragallt.
ẏmber̃ imminet. frigora fa¬
tigant. astra obnubilant.
terra negatur: triticũ ĩma¬
re iactatur: naiis armanẽ¬
ta tolluntur ip̃a postrems
hauis harenis illisa dissol¬
uitur naute qm nõ agnos¬
cunt terram nando petunt.
⁊ qui seculi undas onerati
cpiditatib subierant. eo¬
dem aduersante seculo rux
midi euadunt. iuxta qd̃ idẽ
apss ait: ipse autem saluuᷤ
eit. sic tamen quasi ꝑignẽ.
ad regiõem gerase¬
noꝵ: que est contra
Talileam. Gerasa est urbs
insignis arabie transiorda¬
nem. uincta monti galaad:
quam tenuuit trib manas¬
se nõ longe astagno tybe¬
riadis. in quod porci preci¬
pitati sunt. Significat
autem natiõem gentium:

Expanded text:
babantur alienis. Item Paulus babantur alienis. Item Paulus cum fratribus Hierosolymam navigans, et diem Pentecosten ibi Spiritusque sancti gaudia celebrare fecta peragrat . Porro ab Hierosolymis Romam relegatus ; quia cum infidelibus iter agit, mare furit, venti refragantur, imber imminet, frigora fatigant, astra obnubilant, terra negatur, triticum in mare jactatur, navis armamenta tolluntur: ipsa postremo navis arenis illisa dissolvitur, nautae quam non agnoscunt terram nando petunt: et qui saeculi undas onerati cupiditatibus subierant, eodem adversante saeculo vix nudi evadunt, juxta quod idem Apostolus ait: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . ad regionem Gerasenorum, quae est contra Galilaeam. Gerasa est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
exuerat. iam dñm in littore mor¬
talitatis stantem cernere. iam
cum illo epulari. iam mane
suꝑne lucis aspirante. misti¬
co magnoꝵ pisciũ numero
sua retia impleta. nec tamen
rupta suscipere. atq infimis
setuli fluctib extrahere meret᷑
Alibi petrus ut supra legitur:
iubente domino retia laxat in
capturam: pistiumq comp̾¬
hendit multitudinẽ copiosã.
S quia ipse fragilis aidhus
anuni fuerat. ita ut x̃p̃otre¬
mens diceret. exi ame quia
homo petcator sum domine.
⁊ retia tunc rupta sunt. ⁊ si
nõ socii adiuuassent. naues
etiam merse subsiderent. Ite
in hoc loco discipuli cum do¬
mino nauem ꝯscendunt. ma¬
re adeunt. s quia inter erat
et uidas ⁊ dominꝰ in puppi
que sedes erat gubernanti
dormisse. ⁊ uentus pontusꝙ
deforis seuisse ꝑhibentur.
Nam ⁊ simulata illic disci¬
puloꝵ merita nauigabãt.
tunc ad huc eam ꝑfidia pro¬
ditoris agitabat. Et qui suꝰ
meritis firmi fuerunt. tur¬

Expanded text:
exuerat, jam Dominum in littore morexuerat, jam Dominum in littore mortalitatis stantem cernere, jam cum illo epulari, jam mane supernae lucis aspirante, mystico magnorum piscium numero sua retia impleta, nec tamen rupta suscipere, atque infimis saeculi fluctibus extrahere merentur. Alibi Petrus, ut supra legitur, jubente Domino, retia laxat in capturam, pisciumque comprehendit multitudinem copiosam. Sed quia ipse fragilis adhuc animi fuerat, ita ut Christo tremens diceret: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine , et retia tunc rupta sunt, et si non socii adjuvissent, naves etiam mersae subsiderent. Item in hoc loco discipuli cum Domino navem conscendunt, mare adeunt, sed quia intererat et Judas, et Dominus in puppi, quae sedes erat gubernanti, dormisse, et ventus pontusque deforis saevisse perhibentur. Nam et si multa illic discipulorum merita navigabant, tunc adhuc eam perfidia proditoris agitabat: et qui suis meritis firmi fuere, tur
Abbreviated transcription (Latin):
fremitus obdorit. qͣndo cre¬
brescente inter medios uurtutũ
nisus uel inmundoꝵ sp̃uum.
uel hominũ prauoꝵ uel ipso
nr̃aꝵ cogitationũ impetu fi¬
dei splendor obtenebrescit. spei
celsitudo ꝯtabescit. amoris flã¬
ma refrigescit. Uerum inter
huĩmo di procellas ad ulum
necesse est gubernatorem cur¬
ramus. illum seduli excitemnᷤ.
qui nõ seruiat s imperet uẽtis.
Mox tempestates compescet. re¬
fundet tranquillitatẽ portum
salutis indulgebit. Libet inter
hec paucis discussa apłici na-¬
iugii uarietate qualiter bonoᷤ
sium secretum uinet maloꝵ¬
ne ꝑmixtio turbet intueri. Et¬
ce enim ut aꝑfectiorib incho¬
emus. post celebrata dñice re-¬
surrectionis sollempnia. sep-¬
tem electi discipuli nauem piˢ¬
saturi ascendunt. ⁊ quia nõ
longe aterra perpetue quietis.
s quasi cubits ducentis ab-¬
erant hoc est tantum medo a¬
nmum qͣntum gemina di¬
lectio poscebat apposuerãt: qr
se petrus negotiis secularib

Expanded text:
fremitus obdormit, quando, crefremitus obdormit, quando, crebrescente inter medios virtutum nisus vel immundorum spirituum vel hominum pravorum vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splcelsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas, ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum seduli excitemus qui non serviat, sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgebit. Libet inter haec paucis discussa apostolici navigii varietate, qualiter bonos suum secretum juvet, malorumve permixtio turbet, intueri. Ecce enim, ut a perfectioribus inchoemus, post celebrata dominicae resurrectionis solemnia, septem electi discipuli navem piscaturi ascendunt, et quia non longe a terra perpetuae quietis, sed quasi cubitis ducentis aberant, hoc est, tantum mundo animum, quantum gemina dilectio poscebat apposuerant, quia se Petrus negotiis saecularibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad credendum. in omnib q̃
locuti sunt prophete. Nonne
hec oportuit pati xp̃m: ⁊ ita
itrare in gloriam suam.
lesi ꝑ metaphoram naiugii
diceret. Nonne oportuit xp̃m
soporari. undlis nauem na
uem quiescebat. hinc inde uer¬
tentib. ⁊ ita sedatis extim¬
Ilo. tumidis gurgitũ cumu¬
ls. dimunitatis sue cunctis
patefacere potentiam: Qui
timentes mirati sunt: dicẽtes
ad inuicem. Quis putas hic
est. quia ⁊ uentis imꝑat ⁊
mari: ⁊ obediunt ei: Math̾s
ita scribit. Porro homines mi¬
rati sunt dicentes. Qualis ẽ
hic ⁊ cetera. Non ergo discipłi.
s naute ⁊ ceteri qui in naui
erant mirabantur. Sin aut̾
quis ꝯtentiose uoluerit eos
qui mirabantur fuisse disci¬
pulos. recte respondebimus
homines appllatos. qui nec¬
dum potentiam nouerant
saluatoris. Et nos quoq sin¬
guli cum signo dñice crucis ĩ¬
buti scłm relinguere disponi¬
ꝯscendimus. stagnum tnsfre¬
tare conamur. s qui nõ dormi
nauigantib quasi inter etͦꝑiᷤᷤ

Expanded text:
omnibus quae locuti sunt prophetae. Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Ac si per metaphoram navigii diceret, Nonne oportuit Christum soporari, undis navem in qua quiescebat hinc inde verrentibus, et ita sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis divinitatis suae cunctis patefacere potentiam? Qui timentes mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis putas hic est? quia et ventis imperat et mari, et obediunt ei. Matthaeus ita scribit: Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic? etc. . Non ergo discipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant, mirabantur. Sin autem quis contentiose voluerit, eos qui mirabantur fuisse discipulos, recte respondebimus homines appellatos, qui necdum potentiam noverant Salvatoris. Et nos quoque singuli cum signo dominicae crucis imbuti saeculum relinquere disponiconscendimus, stagnum transfretanavigantibus, quasi inter aequoris
Abbreviated transcription (Latin):
clarioris ⁊ famosiors. quem
regio illa maxime dolebat. ⁊
prao tuiꝰ salute plimum satage¬
bat. hoc uolentes significare dus
euͣngeliste solum ꝯmemorã¬
dum iudicauerunt. de quofc̃i
huniꝰ fama latuis preclarius¬
q: flagrauerat. s ⁊ allegorie sũ¬
ma ꝯcordat. quia sicut unus
a demonio possessus uideoꝵ. sic
⁊ duo gentilis populi typum
nõ in ꝯuenienter expͥmunt.
Nam cum tres filios noe gene¬
rauerat. uniꝰ solum familia
inpossessioem adscita est dei.
ex cluob reliquis diu̾sahe na¬
tionum que ydolis mancipa¬
rentur procreati sunt poprili

Expanded text:
clarioris et famosioris, quem clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo Evangelistae, solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclatius flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unus a daemonio possessus, sic et duo gentilis populi typum non inconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei, ex duobus reliquis diversarum nationum quae idolis manciparentur, procreati sunt populi
Abbreviated transcription (Latin):
phxum passionis resurretionisq
gloria tredituris uidee tribub ĩ¬
timabitur. et cum predica
mortis sue quo mortem nicit
uexillo credi ab hebreis ceperit.
quasi repetita in qua dormierat
naui patriam regreditur. Et ro¬
gabat illum uir a quo demoĩa
exierant ut cum eo c̃ẽnt. Dimi¬
sit autẽ eum ih̾c: dicens. Redi in¬
domum tuam: ⁊ narra qutatͥ
feccrit deus. Hec exilla apłi sen¬
tentia recte possunt intelligi.
cum ait dissolui. ⁊ ẽe cum xp̃o
multomagis optimum ma¬
nere in carne necessarrũ propt̾
uos: ut sic quisq intelligat
post remissicẽm pecc̃oꝵ redcun¬
dum ẽẽ sibi escientiam bonam:
⁊ seriuendum euͣngelio propter
alioꝵ etiam salutem: ut deinde
cum xp̃o requiescat. ne cum pre¬
propere iam uult cẽ cum xp̃o
negligat ministeriũ predicatio¬
nis fraterne redemptioni acco¬
modatum. Quod uero mathͣs
duos dicit a demonũ legiõe
curatos. martus autem ⁊ lucas
unũ ꝯmemorant. intelligas
nnũ eoꝵ fuisse ꝑsone alicuius

Expanded text:
paeum passionis resurrectionisque gloria credituris Judaeae tribubus intimabitur, et cum praedicator mortis suae, quo mortem vicit vexillo, credi ab Hebraeis coeperit, quasi repetita, in qua dormierat, navi patriam regredietur. Et rogabat illum vir, a quo daemonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem eum Jesus, dicens: Redi doit tui. Haec ex illa Apostoli sententia recte possunt intelligi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum, manere in carne, necessarium propter vos ; ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione celebrata. diaboll
suꝑbiam strauit: dum ꝑ mel¬
tem descriit eum. qui habebar
mortis imꝑium. Tempestatẽ
quoq aque surgens cessate
fecit. quia uesanam iuda
nerat. si filius dei est descen¬
dat nũc de cruce. ⁊ credimꝰ al.
a sepulchro surgendo labese¬
at. Ubi uixta luteram no¬
candum qd̃ omnis creatẽ
sentiant creatorem. Quib
aum increpatur ⁊ imꝑatꝰ
sentiunt imꝑantẽ nõ erro¬
ie hereticoꝵ q̃ui om̃ia pu¬
ant animantia. s maiesta¬
te conditoris. que apudnoᷤ
insensibilia illis sensibilia st̃.
dixit autem illis. Ubi est fi¬
des ũra: Recte arguuntur.
qui presente xp̃o tumnebant
cum utiq qui ei adheserit.
ꝑire nõ possit. Cui simileẽ
quod post mortis sompnũ
discipulis apparens expro¬
brauit incredulitatẽ illoꝵs.
⁊ duritiam cordis. quia hiiᷤ
qui uiderant eum resurrexisse
siõ crediderunt. Itemq dixit

Expanded text:
resurrectione celebrata diaboli resurrectione celebrata diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque aquae surgens cessare fecit, quia vesanam Judaeuatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Dixit autem illis: Ubi est fides vestra? Recte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est quod post mortis somnum discipulis apparens, exprobravit incredulitatem illorum, et duritiam cordis, quia iis qui viderant eum resurrexisse, non credide
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminente noctis tempore ge-
stum fuisse ꝑhibet. ut ueri soliᷤ
occubitum. nõ sola donur dor¬
mitio. s ⁊ ipsa descenderitiᷤ lu¬
cis hora significet. Et descẽdit
procella uenti instagnum: Et
complebantur. ⁊ ꝑiditabant᷑
Domano puppim crucis qua
sompnũ mortis carperet. asse¬
dente fluctus blasphemantiũ
ꝑsecutoꝵ demonitis excitatiꝑ
cellis assurgunt. quib tamen
nõ ip̃ius pacientia turbature
s discipuloꝵ imbecillitas con¬
tutitur. ⁊ trepidat ꝑilitatur.
Accedentes antẽ suscitauerunt
eum dicentes. Preceptor ꝑimꝰ.
Suscitant dñm discipuli: n
eo dormierte fluctuum ferita¬
te dispereant. qui a ciuiꝰ mortẽ
uiderant: maxiis uotis resur¬
restic̾em querebant. ne si dutꝰ
ipse morte caris sopiretur a
mens sp̃uali imꝑpetuũ more
ꝑiret. Unde bene sequitur. At
ille surgens increpauit uetũ.
⁊ tempestatem aque. ⁊ cessanit
⁊ facta est tranquillitas. Uẽti
quippe surgens increpaiit: q

Expanded text:
imminente noctis teimminente noctis testum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum, non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Et descendit procella venti in stagnum, et complebantur, et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua somnum mortis carperet, ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procebis assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Accedentes autem suscitaverunt eum, dicentes: Praeceptor, perimus. Suscitant Dominum discipuli, ne eo dormiete dispereant; quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: At ille surgens increpavit ventum et tempestatem aquae: et cessavit, et facta est tranquillitas. Ventum quippe surgens increpavit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dormit innaui. furorem ma¬
ris ut deus uerbo cohercet.
Porro iuxta allegoriam ma¬
re. siue stagnũ qd cum suis
transire desiderat. tenebrosis
amarusq: setuli presentis
accipitur estus. N auicula aut̾
qͣmͣ ascendunt. nulla meluis
qmͣ dominice passionis intel¬
ligitur arbor. Cuiꝰ benefitio
quiq fideles adiuti. em̾siˢ mũ¬
di fluctib. habitatiõem pa¬
trie celestis. quasi stabilita
tem literis obtinẽt. Quod aut̃
ip̃i in unam naiiculã cum
discipulis saluator ascendit.
alibi quid significet aperit cũ
prenuntiato sue passionis resur¬
rectionis q mysterio. mox di¬
cebat ad omnes. Siquis uult
post me uenire: abneget semet¬
ipsum ⁊ tollat crutem suam
cotidie ⁊ sequatur me. Naingã-¬
tib autẽ illis obdormunt. is¬
calcantib sccłm fidelib futu¬
riq regni quietem animo me-
infidos mundi fastus certati
post terga iactantib: tempꝰ
subito dominice passionis ad-¬
uenit. Unde bene marcus hoc

Expanded text:
dormit in navi, furorem madormit in navi, furorem maris ut Deus verbo coercet. Porro, juxta allegoriam, mare sive stagnum quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem, quam ascendunt, nulla melius quam dominicae passionis intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, emensis mundi fluctibus, habitationem patriae coelestis quasi stabilitatem securi littoris obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis Salvator ascendit, alibi quid significet aperit, cum, praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio, mox dicebat ad omnes: Si quis vult post me venire, abneget seipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. Navigantibus autem illis, obdormivit. Discalcantibus saeculum fidelibus, futurique regni quietem animo mediinfidos mundi fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito Dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc,