comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confortandum cortuum
UeNit ille pati. uenit ille
mori. uenit sputis in lini¬
ri. uenit spinis coronari
Uenit ob probria audire
Uenit postremo ligno
configi. Omnia haec ille
prote iunihil. non proillo sed pro
te Quales autem sunt qui timeu¬
tes hos laedere quorum quibus
loquuntur non solum non prae¬
parant admminentes tempta¬
tiones: sed &iam promittunt
felicitatem huius saeculi. quam
dsipsi saeculo non promisit :
Ille praedicit labores superlabo¬
resusq infinem uenturos ipsi
saeculo & tuuis abipsis labori¬
b exceptum eẽ xp̃ianum e.
qui a xp̃ianus ẽ: aliquid plus
passurus ẽ in hoc saeculo. Et¬
enimait apostolus omnes qui
uolunt inxp̃opieuiuere : per¬
secutionem patientur: Iam
sitibi plac& pastor sua quae¬
rens non quae iħ uxp̃i: ille
dicat. Omnes quiuolunt in xp̃o
pieuiuere ꝑsecutionem patien¬
tur: Et tudic: Siin xp̃o pie
uixeris abundabunt tibi om¬
niabona: Et sifilios non babes
suscipies & nutries om̃s & nemo

Expanded text:
confortandum cor tuum confortandum cor tuum venit ille pati, venit ille mori, venit sputis illiniri, venit spinis coronari, venit opprobria audire, venit postremo ligno configi. Omnia haec ille pro te: tu nihil pro illo, sed pro te. Quales autem sunt, qui timentes hos laedere quibus loquuntur, non solum non praeparant ad imminentes tentationes, sed etiam promittunt felicitatem hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non promisit; ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi saeculo, et tu vis ab ipsis laboribus exceptum esse Christianum? quia Christianus est, aliquid plus passurus est in hoc saeculo. Etenim ait Apostolus: Omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur . Jam si tibi placet pastor sua quaerens, non quae Jesu Christi, ille dicat: Omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur: et tu dic, si in Christo pie vixeris, abundabunt tibi omnia bona, et si filios non habens, suscipies et nutries omnes, et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ligastis et quod errabat
Non reuo castis & quod
perut Non in quisistis &
quod forte fuit confregis¬
tis Interfecistis. occidis¬
tis infirmatur ouis id
est infirmum non corrigit
ut non possit cedere
temptationibus in cauto
& in parato superuenien¬
tibus: Pastornegle¬
gens quarido credit
talis NONIllidicit fili
accedens ad seruitutem
dĩ. sta in iustitia. et ti¬
more. & praepara ani¬
mam tuam ad tempta¬
tionem. Quih aec
enim loquitur confor¬
tat infirmum. et ex in¬
firmo facit firmum
Ut non ille cum credi¬
derit: prospera huius s aeculi
speret: Sienim doctus fuerit
sperare prospera saeculi: ipsa
prosperitate corrumpitur. Su¬
peruenientibus aduersitatibus
sauciatur: aut fortassis ex¬
tinguitur: N onergo eum
aedificat super petram qui
sic aedificat. sed super arenã
non axp̃ianis delitiae conqui¬
rendae. Confortatur in¬
firmus. cum ei dicitur. Spe
s aeculi sed ab omnib te eru&
dñs si ab illo non recessent re¬
tro cor tuum.⁊N am ad

Expanded text:
ligastis: et quod errabat, ligastis: et quod errabat, non revocastis: et quod periit, non inquisistis: et quod forte fuit, confregistis, interfecistis, occidistis. Infirmatur ovis, id est, infirmum corrigit, ut possit cedere tentationibus: incauto, et imparato supervenerit pastor negligens. Quando credit talis, non illi dicit: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Qui enim hoc loquitur, confortat infirmum et ex infirmo facit firmum: ut non ille, cum crediderit, prospera hujus saeculi speret. Si enim doctus fuerit sperare prospera prosperitate corrumpitur, supervenientibus adversitatibus sauciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo eum aedificat super petram, qui sic aedificat, sed super arenam non a Christianis deliciae conquirendae. Confortatur infirmus cum ei dicitur, Spers hujus saeculi, sed ab omnibus te eruet Dominus, si ab illo non recesserit retro cor tuum. Nam ad
Abbreviated transcription (Latin):
lite: Tamen qui in conspectu
populi maleuiuit. Quantum in
illo est eum aquo attenditur
occidit: N on sibi ergoblandia¬
tur: quia ille non est mortu¬
us. & ille uiuit & ille homicida
est. Quomodo cumlasciuus
homo intendit mulierem ad con¬
cupiscendum: ecce illa casta ẽ
et moechatus est iste.: Dñi
enim uera et a perta senten¬
tia est. Quis quis uiderit
mulierem ad concupiscendũ
eam iam moechatur est
eam incorde suo. Non ꝑ¬
uenit ad illius cubiculum:
&ininteriore iam suo cubi¬
culo uolutatur: Sicom¬
nis qui maleui uit inconspec¬
tu eorum quibus praeposi¬
tus est: quantum in ipso
est occidit et fortes
Quinon imitatur. uiuit
Tamen quantum ad illum
pertinet. ambos occidit.
Et quod crassum est. in¬
quid interfecistis. &oues
meas non pascitis.
Iam audistis quid dili¬
gant: uidetequid negle¬
gant: Quod infirmatũ
est non confortastis &
quod male babuit Non
corroborastis. & quod con¬
tribulatum est. id est quod
confractum est non con¬

Expanded text:
lite , tamen qui in conspectu lite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus. Et ille vivit, et ille homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupiscendum eam; ecce illa casta est, et moechus est iste. Domini enim vera et aperta sententia est: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit et fortes qui non imitatur vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid diligant, videte quid negligant. Quod infirmatum est, non confortastis: et quod male habuit, non corroborastis: et quod tribulatum est id est, quod confractum est non col
Abbreviated transcription (Latin):
ponparcunt talib Parum est qd
illar languentes & infirmas &
errantes & ꝑditas ñcurant : &iã
istas forter & pingues necant.:
quantum ad pastores malos atti¬
n&: occidunt: Quo modo in¬
quis occidunt. maleuiuendo
Malum exemplum praebendo
Anfrustra dictum est seruodĩ
eminenti in membris summi
pastoris  circa omnes te ipsũ
bonorum operũ praebens exẽ¬
plum. & forma esto fidelib:
Adtendit enim ouis etiã fortis:
plerumq: praepositum suum male
uiuentem sidedinet oculos a regu¬
lis dñi : Intendat in hominem: in¬
cipit dicere incordesuo : Si prae¬
positus meus sic uiuit ego quisum
quinon faciam quod ille facit e
quid facit quod illud quod non ipse
fructifi cauerat. sed fortem aut
robustum inuenerat. maleui uen¬
do interfecit Di cocaritatiurãẽ¬
iterumdico E tsiuiunt oues
et si forte sunt oues in uerbo dnĩ
et tenent illud quod audierunt
ad nõ suo quaedicunt facite
quae autem faciunt facere no¬

Expanded text:
non parcunt talibus. Parum est quod non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, qamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? oquid faciet, qui illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati veiterum dico: Etsi vivunt oves, s sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere no
Abbreviated transcription (Latin):
Tantum modo fidem xpĩa¬
nam tenete: Non ꝑd&illȩ
taculis uolueritis oblectase
Animos urõs ite quid maliẽs
Et festaista quae cȩlebrantur
ꝑ uniuersam ciuitatem in lae¬
utia conuiuantiũ et publicis
mensis seipsos utputant locun¬
dantium reuera perdentium:
itecaelebrate securi magia
Adhocenim data est ista crea¬
tura: ut ea perfruamini
Non enimpa ganir & impus
dedit ds̃. et uobis ñ dedit.
Haec sidixerimus forte
congregabimꝰ turbas am¬
pliores: Et sisunt qui¬
dam quisentiant nos hȩc
dicentes. Ñ recte sapere :
paucos offendimus sed
multitudinem conciliamꝰ :
Q uodsi fecerimus Ñ uerba
dĩ non uerba xp̃i dicenter sed pr̃a
erim pastores parcenter nos m& ip¬
sos. Ñ ouer. Cum autẽ dixis s& quȩ
diligant isti pastorer. dicit et quȩ
neglegant. Vitia enĩ ouiũ la te
iacent sne atq crasre.. Oues
ꝑ paucaes unt. id est solide in cibo
ueritatis. utentes pascuis benede
muneredĩ. Sed mali illi pastores.

Expanded text:
Tantummodo fidem ChristiaTantummodo fidem Christianam tenete: non perdet ille taculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim paganis et impiis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum autem dixisset quae diligant isti pastores, dicit et quae negligant. Vitia enim ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores
Abbreviated transcription (Latin):
ergo apud reipsum Quid ad me
pertin&  quis quod uelit
agat: Victus meus saluus
est. Honor meus saluus ẽ
Et lac &lana satis ẽ mihi
Eat quisq: quapotest Ergo
inte gra tibi sunt omnia si eat quis¬
que qua potest Nolote p̃posi¬
tum facere: unũte constituo de
ipsa plebe: Sipatitur unũ mẽ¬
brum conpatiuntur omniamẽ¬
bra: Proinde ipse apłs cum
eos comme morar &. quales fue¬
rint erga illũ nequasi oblitus
eoũ honogificentiae uider&ur.
Testimoniũ perhibet quod sicꝰ
angelum dĩ susceperinteum
Quod si fieriposs& oculor
suos uellenter uere etilli
dare Ettam̃ accedit ad
ouem lan guidam: ad otẽ
putridam. secare uulnus
Ñ parcere putredini. Ergo
inquid inimicur uobir fac¬
tus sum praedicans uerita¬
tem Ecce et accepit
delacte ouium. sicut pau¬
lo ante com me morauimus:
Et indutur est lanis ouiũ.
sed tamen ouer non negle¬
xit: Nonenim suaquae¬
Ab sit ergo ut dicamus uob
uiuite ut uultis. securi
estote Ds̃ neminem ꝑd&

Expanded text:
et apud seipsum. Quid ad me et apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicus factus sum vobis praedicans veritatem? Ecce et accepit de lacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quaeAbsit ergo ut dicamus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet.
Abbreviated transcription (Latin):
Ista sunt duo quae apopulis quae¬
tuntur. quiseipsos pascunt ñ oues:
Commodũ supplende necessitatis
& stiuorẽ honoris & lcudis quaer
Etenim uestimentum ꝓpterea
bene intellegitur inhonorẽ : quia
nuditatẽ contegit. Estenĩ unus¬
quisq: homo infirmus: Et quid ẽ
quis quis uob prae ẽ nisi quo duos
estis Carnẽ portat mortabs est
manducat dormit surgit natus
ẽ moriturus ẽ Siergo cogites
quid sit: secundũ seipsũ homo ẽ :
ueluti contegis. quod infirmum ẽ
Uid&etiuus modi indumentũ
acceperat. ab ona dĩ plebe idẽ
paulus cũ dicer& s icut angelũ
dĩ excepistis me. Testimoniũ enim
uob perhibeo: quiasi fieriposr& ocu¬
los urõs eruissetis & dedissetis mihi:
Sed cum tantur illi honor exhibitus
ess&: Nũ quid ꝓpter ipsum honorẽ
sibi exhibitum Neforte ne gar&ur.
& minꝰ ille cum arguer& lauda¬
r&ur pepercit errantibus  Nã
si hoc feciss&. ess& inter illos qui
seipsos pascunt fio ues. Dicer&¬

Expanded text:
Ista sunt duo, quae a pastoribus quaeIsta sunt duo, quae a pastoribus quaeruntur, qui seipsos pascunt, non oves: commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis quaerunt. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis praeest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogites quid sit, secundum seipsum homo est: velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur, et minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Dicer
Abbreviated transcription (Latin):
dentes Et nemo accen¬
ditlucernã & ponit eã
submodio sed suꝑ candela¬
brũ ut luceat omnib: quum
Sic luceatlum̃ urm̃ corã hominib:
ut uide an opera urãbona & glori¬
ficent patrẽ urm̃ qui in cȩlis est
Siergo tibi lucerna accender&ꝰ
indomo. ñne adicerer oleũ neex¬
tin guer&ur : Porro lucerna¬
n accepto oleo Ñ lucer&. Non
erat planedigna quae incandela¬
bro poner& sed quae continuo
tian undeuiuant. Sienĩ sic uen¬
dunt magã rem uiliuendunt
Accipiant sustentationẽ neces¬
sitatis apopulo mercedẽ dis¬
penstitionis ad nõ Non enĩ
ẽ idoneus populus. sed dere
mercedẽ illis. quisibi in carita¬
teeua ngelii seruiunt: N
expec tant illi mercedẽ nisi
unde & ifti scilutẽ: Quid aut̃
istis increpatꝰ unde arguuntꝰ
quia cũ ltc sumerent & lanis setege¬
rent: oues negle gebant. Suaergo
mere: quaeramꝰ quid sit lanis tegere
Qui praeb& lac potum prȩb&
Et quip̃b& lanã honorem p̃b&

Expanded text:
dentes . Et, Nemo accendentes . Et, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio: sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo tiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo istis increpatur, unde arguuntur? quia cum lac sumerent, et lanis se tegerent, oves negligebant. Sua ergo mere quaeramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et qui praebet lanam, honorem praebet.
Abbreviated transcription (Latin):
quib sũ sufficiensesse: Scio & abun¬
dari: noui & paenuriã pati. omã
possum in eo quime confortat
Verũ tamen : uos bene fecistis usib:
mitteremeis. Sedut ostender&
in eo qđ illibene fecer̃ quid ipse
quaereret: Ne interillor &&
quiseipsos pascuNt ñ oues Ñ
tam suae gaud& subuentum
eẽ necessitati quã illorũ gratu¬
latꝰ fecunditati. Quidergo¬
Quidergo
ibi quaerebat : non qui aquȩ¬
ro inquid datũ: sed requiro
fructũ.: Ñ utego inquid ex¬
plear sed ne uos in anes re¬
maneatis. Quiergonon
possun facere quod paulus
ut manib: suis se transigant
accipiant delacte ouium
sustentent suã necessitatem
sed non neglegant ouium in¬
sirmitatẽ⁊ Ñ hoc ibi quae¬
rant tã quã cõmodũ suum
ut ex necessitate paenunae
suae uideantꝰ adnuntiare
euangeliũ  sed hominib:
inlum inandis parent lucẽ
uerbi ueritatis:. Sunt
enĩ tam quã lucernae: sic
dictumẽ sint lũbiurĩ
accincti & lucernae ar¬

Expanded text:
quibus sum sufficiens esse. Scio et abunquibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ar
Abbreviated transcription (Latin):
suos usos. fuisse hac potestate : ñusur¬
pata seddata Plur ille fecit ut
nec qđ debebatꝰ acciper& Ipseerg
don auit & debitũ: sed ab cliis. ñ
exegit. indebitũ. Illeplus fec̃
fortassis enĩ ipsum significabat:
quiae grũ cũ adduceret ad stabu¬
lũ dix̃ : Siquid ãplius ero gaue¬
rir : in redeundo reddã tibi.
De hisergo quinon indigent lac¬
te gregis quid plura dicam us:
miseri cordiores sunt: uel potius
ipsius miseri cordico officiũ largius
inpendunt: Possunt Et qđ poss
faciunt. Laudentꝰ hi nec danentur
illi: Nã&ipse apłs: datũ non quȩ¬
rebat fructuosas tam̃ ouessuas¬
eẽ cupiebat Ñsteriles sinelactis
ub tate: Itaq cum eẽt quodã tem¬
pore inmagna indigentia unctus
in confessione ueritatis: mis sum ẽ.
illi a fratrib: Vnde nec essitati & in¬
digentiae eiꝰ minis trar&ur. Resp̃.
autẽ illis. gratias agens &dicit:
Benefecistis cõmunicare necessi¬
tatib meis. Ego enĩdidici: in¬

Expanded text:
suos usos fuisse hac potestate; non usursuos usos fuisse hac potestate; non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt. Possunt enim; et quod possunt, faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat; fructuosas tamen oves esse cupiebat, non steriles sine lactis ubertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Bene fecistis communicare necessitatib
Abbreviated transcription (Latin):
& quod crassum ẽ inter¬
ficitis. & oues mear no.  pas¬
citis: Quod infirmatum
ẽ. ñ confortastis & quod
aegrotat ñ corrobor astis.
& quod tribulatum ẽ non
conligastis. & quoderra¬
bat Non reuo castis. &
quod perut. non requisis¬
tis & quod forte fuit.
consregistis. & disꝑsȩs
oues meae. eo qđ non sit pas¬
tor. ⁊ Dicitur ad pastores
pascentes seipsos . ñ oues
quid diligant. quid negle¬
gant Quider godiliguNT:
Lac consumitis. ꝑpter
& delactẽ gregis ñ ꝑcipit: Inuenimur
ergo eẽ lac gregis : quicquid ã plebe
distribuitꝰ p̃positis ad eos sustentan¬
dũ uictũ tẽporalẽ  Inde enĩ loque¬
batꝰ apłs: cum haec dicer& quae cõ¬
memoraui: Et quidẽ apłs quã¬
quã ele gerit manib: suis transigi
& nec in ipsũ lacquaerere ab ouib:
Tam̃ lactis ꝑcipiendi potestatẽ habe¬
resedix̃ : & sic dnm̃ dirposuisse. ut
quieuan geliũ adnuntian᷑ de euangł
uiuant: Et dic̃ alios. co apłos

Expanded text:
et quod crassum est interet quod crassum est interficitis, et oues meas non pascitis, quod infirmatum est non confortastis, et quod male habuit non conroborastis, et quod contribulatum est non conbat, non revocastis: et quod periit, non requisistis: et quod forte fuit, confregistis: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor . Dicitur ad pastores pascentes seipsos, non oves, quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt? Lac consumitis. Propteet de lacte gregis non percipit ? Invenimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostolus, cum haec diceret quae commemoravi. Et quidem apostolus, quanquam elegerit manibuset nec ipsum lac quaerere ab ovibus ; tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos
Abbreviated transcription (Latin):
quo cuncta adducantur in
iudiciũ Et illadies si sđo¬
longe ẽ : unicuiq: hominisuae
uitae ultimꝰ ꝓpeest: Tamen
utrũq latere uoluit ds̃ & quan¬
doueniat sinis scłra & quando
sit in uno quoq: homine huius
uitae finis: Vis ñtimere diẽ
occultũ : dum uenerit. inue¬
niatte paratũ. Cũ ergo prȩ¬
positi ad hoc sint. ut his qui sub¬
iecti sunt consulant. Nec in eo
quod p̃suñ omnino utilitatẽ
suã attendant sed eorum
quib: ministrant: quir quis
it a p̃positur ẽ. ut in eo quod
p̃positus ẽ gaudeat. & honorẽ
suũ quaerat & commoda
sua respiciat: sepascit non¬
oues. Ad hossermo diri.¬
gitur: Audite tã quã ouer
di & uidete quem ad modũ
uos securos fecerit ds̃. Qua¬
lescũq sint qui uob prȩsurt
Id est quales cũq nor sumꝰ
uob securitatem dedit qui
Videamus ergo quid ad loqua¬
tur pastores se ipsos pascen¬
tes ñ ouer sermodiuinus : ne¬
minẽ palpans : Eccelaccon
sumitis. & lanis uos tegitis

Expanded text:
quo cuncta adducantur in quo cuncta adducantur in judicium, et ille dies si slonge est, unicuique homini suae vitae ultimus prope est: tamen utrumque latere voluit Deus, et quando veniat finis saeculi, et quando sit in unoquoque homine hujus vitae finis. Vis non timere diem occultum? Dum venerit, inveniat te paratum. Cum ergo prpositi ad hoc sint, ut his qui subjecti sunt, consulant: nec in eo quod praesunt omnino utilitatem suam attendant, sed eorum quibus ministrant. Quisquis tamen praepositus est, ut in eo quod praepositus est, gaudeat, honorem suum quaerat, et commoda sua oves. Ad hoc sermo dirigitur. Audite, tanquam oves Dei, et videte quemadmodum vos securos fecerit Deus. Qualescunque sint qui vobis praesunt, id est, qualescunque nos simus, vobis securitatem dedit, qui Videamus ergo quid alloquatur pastores seipsos pascentes, non oves, sermo divinus neminem palpans: sumitis et lanis uos tegitis,
Abbreviated transcription (Latin):
oues. Si autẽ illius sunt quaedici¬
mus ꝑ quẽ lib& ipseuos pascit
isrł qui pascunt sesolos: Nũquid¬
ñ oues pascunt pastores: Id est
p̃sepascunt pastores sed oues:
Hȩc prima causaẽ quare arguant᷑
istipastores: Quia seipsos pas
in loco isto dequo periculosa ratio
redditur. Dñs secundũ dignationẽ
suã : Ñ secundũ meritũ nrm̃ consti¬
tuit. Habemus duo quaedã.
Vnum quod xp̃i anisumur alte¬
rum quod p̃positisumꝰ: Illud
quod xp̃iani sumus: ꝓpt̃ nos ẽ
Quod p̃positi sumus: ꝓpt̃ uos ẽ
Ineo quod xp̃ianisumꝰ: attendatꝰ
utilitas nr̃a: In eo qđ p̃positi sum
ñnisi ur̃a Et sunt multi: qui
ad dnm Faciliore fortasse expe
sarcinã porcant: Nos autẽ ex¬
cepto quod xpĩanisumꝰ unde
rationẽ redde mdõ : deuita nrã
Sumus & iã p̃positi unde ra¬
tionẽ reddemꝰ dõ. de dispen¬
satione nrã. Ad hoc istam
difficultatẽ ꝓpono : ut con¬
patientes nobis oretis pro
nobis. Ueni& enimdies

Expanded text:
oves. Si autem illius sunt quae dicioves. Si autem illius sunt quae dicimus, per quemlibet ipse vos pascit. Israel, qui pascunt se solos. Nunquid oves pascunt pastores? id est non se pascunt pastores, sed oves. Haec prima causa est, quare arguantur isti pastores: quia seipsos pascs enim quos in loco isto, de quo periculosa ratio redditur, Dominus secundum dignationem suam, non secundum meritum nostrum, constituit, habemus duo quaedam. Unum, quod Christiani sumus: alterum, quod praepositi sumus. Illud, quod Christiani sumus, propter nos est: quod In eo quod Christiani sumus, attenditur utilitas nostra: in eo quod praepositi sumus, non nisi vestra. Et sunt multi, qui ad Deum faciliore fortasse itinesarcinam portant. Nos autem, excepto quod Christiani sumus, unde rationem reddemus Deo de vitasumus etiam praepositi, unde rationem reddemus Deo de dispensatione nostra. Ad hoc istam difficultatem propono, ut compatientes nobis, oretis pro nobis. Veniet enim dies,
Abbreviated transcription (Latin):
iã magistrisunt. Oport& aut̃
eũ & testimoniũ haberebo¬
nũ ab his qui foris sunt
Quale principiũ talir&
clausula. Qui in rephen¬
sibilis est: Ñ solum adomes¬
ticis sed & ab alienis con¬
sono orelaudatꝰ Alie¬
niextra eclesict̃ sunt iud&ei
he r&ici atq gentiles.:
Talis ergo sit pontifex xp̃i
ut qui religioni detrahunt:
uitae eius detrahere non
audeant Hos in sacer¬
dotib: eligendis. cano
uipastorũ nomina au¬
direuolunt. et pastoꝵ
officiũ implerenolunt: quid ad
eos per̃ ꝓphetã dicitur. sicut lectũ
audiuimus recenseamꝰ. Audi teuos
cũ intentione. audi amꝰnos cũ tremo¬
re Et factum ẽ uerbũ dñĩ inquid
hie techiel ad medicens. Filihominis
ꝓpheta suꝑ pastores isrł & dic ad
pastores isrł : Hanclectionẽ mo¬
docũ leger&ur audiuimꝰ Hinc
cũ urã scitate aliquid loquide creiu¬
mus: Adiuuabit ipse ut ueradicamꝰ:
si non nrãdicamꝰ Nã sinra dixerimꝰ
pastores erimus pascentes nos ñ

Expanded text:
jam magistri sunt. Oportet autem jam magistri sunt. Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt. Quale principium, talis et clausula. Qui irreprehensibilis est, non solum a domesticis, sed et ab alienis consono ore laudatur. Alieni extra Ecclesiam sunt Judaei, haeretici, atque gentiles. Talis ergo sit pontifex Christi, ut qui religioni detrahunt, vitae ejus detrahere non audeant. Hos in sacerdotibus eligendis canonQui pastorum nomina audire volunt, et pastorum officium implere nolunt, quid ad eos per prophetam dicatur, sicut lectum audivimus, recenseamus. Audite vos cum intentione, audiamus nos cum tremore. Et factum est verbum Domini, inquit Ezechiel, ad me dicens: Fili hominis, propheta super pastores Israel, et dic ad pastores Israel . Hanc lectionem modo, cum legeretur, audivimus: hinc cum vestra sanctitate aliquid loqui decrevimus. Adjuvabit ipse ut vera dicamus, si non nostra dicamus. Nam si nostra dixerimus, pastores erimus pascentes nos, non
Abbreviated transcription (Latin):
Peulis p̃cepturus ẽ prius ad omes¬
tidisegat filios haibentẽ s abditos
cũ omnicastitate. Nescilic&
bulo templi cũ mulierib: dormie¬
btant: N neo phitũ nein suꝑbiã
elatus: in iudiciũ incidatdiabo¬
li Hericaticuminus. ho¬
diepontifex. Heri in ãphi¬
teatrũ hodie in ecclesia
Uespereincirco: manein al¬
tari. Dudũ fautor histrionũ
nunc uirginũ consecrator
Quodautẽ ait Nein suꝑbiã
elatus neiniudiciũ incidit dia¬
boli. Quir non exẽplo uerꝰ
ꝓb& : ignorat momenta neigs
sacerdos humilitatẽ et man¬
su& udinẽ rusticorꝰ: ignorat
blanditias cristianas nescit
seipsũ contẽpnere: Dedigni¬
tate trans fertur ad dignitatẽ
suos saepe rep̃hendit & assidua
meditatione correx̃. Ñ substan¬
tiã pauperib: erogauit. De
cathedra quomododucitꝰ ad cathe
id est desuperbi ad superbiã
Iudicium autẽ &ruin asdia¬
boli : Nulli dubiũ quin arro¬
zantiasit. Incidunt in eã qui
in punctuhore nec dũ discipuli

Expanded text:
populo praecepturus est, prius a domespopulo praecepturus est, prius a domesticis exigat. Filios habentem subditos cum omni castitate. Ne scilicebulo templi cum mulieribus dormiebant . Non neophytum, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli. Heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitheatro, hodie in ecclesia; vespere in circo, mane in altari; dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Quod autem ait, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli, quis non exemplo verum probet? Ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit seipsum contemnere. De dignitate transfertur ad dignitatem. suos saepe reprehendit, et assidua meditatione correxit. Non substantiam pauperibus erogavit. De cathedra quodam modo ducitur ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. Judicium autem et ruina diaboli nulli dubium quin arrogantia sit. Incidunt in eam, qui in puncto horae, necdum discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
incestũ. Et quẽ sodoma ñ uice¬
rat: uin auicer̃: ꝑcussorẽ autẽ
epm ille condempnat: qͥ
dorsũ posuit ad flagella & male¬
dictus ñ remaledix̃.: Sed modes¬
tũ: Duob: malis unũ ad pos uit
bonum : ut temulentia &ira modes¬
tia refren&. Nlitigiosũ: N auarũ
Nihil ẽ inpotentius arrogantia.
tant & parant sẽꝑ adlites: in subiec¬
tũ sibi gregẽ . tumidis sermonib:
tonant: A uaritiã in sacerdo te
uitandat̃: & samuhel doc&. Nihil
corã populo eripuis se seciuiquã
ꝓbans Et apostolorũ pauꝑtas
qui refrigeria sũptuũ afratrib: ac¬
cipiebant : & p̃ter uictũ atq uesti¬
tũ nihilsealiud nechabere nec uelle
gloriabtntꝰ. Quã adtimotheum
auaritiã : ad titum tur pirlucri cupi¬
ditatem aꝑtis simenotat. Domum
suã beneregentẽ: Nonutoper
augeat. Ñ ut regias par& aepulas
quia dos sa perueniunt: Et suꝑ¬
ficiẽ carniũ nondis soluunt ar¬
ficii tẽperamento  sed ut quod

Expanded text:
incestum et, quem Sodoma non uiceincestum et, quem Sodoma non uicerat, uina uicerunt. percussorem autem episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella et maledictus non remaledixit. sed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia tant, et parati semper ad lites, in subjectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. Avaritiam in sacerdote vitandam et Samuel docet, nihil coram populo eripuisse se cuiquam probans : et apostolorum paupertas, qui refrigeria sumptuum a fratribus accipiebant, et praeter victum atque vestitum, nihil se aliud nec habere, nec velle gloriabantur. Quam ad Timotheum avaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat . Domum suam bene regentem. Non ut opes augeat, non ut regias paret epulas,qui ad ossa perveniant, et superficiem carnium non dissolvant artifici temperamento: sed ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
tis acuecordiae ut & in motu
et in incessu et in habitu. &
insermone communẽris ũ
expectantib: tribuant. Et
quasi intellegentes quid sit
ornatus: comunt se uestib
et munditiis corporis &lau¬
tiores mensae aepulas parapt
cũ omnis istius modiorna¬
tus & cultus sordib: fedior
sit. Quod aut ẽ doctrina
a sacerdotib: expectatꝰ &ue
teris p̃cepta sunt legis. & ad
titũ plenius scribitur.
In nocens enĩ &absq: ser¬
mone conseruatio quantũ exẽ¬
ploꝓdest: tantũ silentio nocet
Nãlatratu canũ baculoq pasto
debeant sacerdotes. Uinolentia:
scurronũ est &comescitorũ : Uent̾q
mero aestuans: cito dispumat in li
bidines: In uino luxoria : in luxoria
uoluptas: In uoluptate. Inpudici¬
tia ẽ. Quiluxoriatꝰ: uiuens mor¬
tuus ẽ: Ergo qui in ebriatꝰ & mor¬
tuus & sepultus ẽ Noe ad uni¬
us horae ebrietatẽ nud at semora
sua: quae ꝑsexcentos annos sobri¬
et ate contexerat .. Loth ꝑtemu¬
lentiã nesciens libidini misc&

Expanded text:
tis ac vecordiae, ut et in motu, tis ac vecordiae, ut et in motu, et in incessu, et in habitu, et in sermone communi, risum spectantibus tribuant; et quasi intelligentes quid sit ornatus, comunt se vestibus et munditiis corporis, et lautiotis mensae epulas parant, cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt legis, et ad Titum plenius scribitur . Innocens enim et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pastordebeant sacerdotes. Vinolentia, scurronum est et comessatorum: venterque mero aestuans, cito despumat in libidines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femora sua, quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet
Abbreviated transcription (Latin):
conparationẽ secte grex. ce¬
teri nominentur. Definiunt
r&hores oratorem quisit
uirbonus dicendi peritus
in reprehensibilis quaeritꝰ
ut doctus merito suscipiatꝰ.
Perdit enim auctoritatẽ
dicendi: cuius sermo ope¬
re destruitur. Vnius
uxoris uirũ. Certede
baptizatis apłi sermo ẽ
Nemo dubit&: sobrium
Prudentẽ o natũ. hos¬
pitalem. doctorem pudi¬
cum. &c&. Sacerdotes
quiministrantur intẽplo
dĩ ꝓhibentur uinũ et sice¬
rambibere Necrapula
& ebrietate ad grauentur
corda eorum. et ut sensus
officiũ exhibens dõ uigeat
semper & tenuis sit. Quod
autem infert prudentẽ
excludit eos qui sub nomi¬
ne simplicitatis excus ant
stultitiã sacerdotũ : Nisi
enĩ cerebrũ sanum fuerit
habet: in rep̃hensibilis
appellatur. Quiuirtutib
poll&: ornatur ẽ. Pos su¬
mus & aliud intelle gere
ex hoc uerbo iuxta illud
tulli. Caput ẽ artis : do¬
cerequod facias. Sunt
enĩ quid ã i gnorantes men¬
surã suã &tantae stolidita¬

Expanded text:
comparationem recte grex caecomparationem recte grex caeteri nominentur. Definiunt rhetores oratorem qui sit vir bonus, dicendi peritus.irreprehensibilis quaeritur, ut doctus merito suscipiatur. Perdit enim auctoritatem dicendi, cujus sermo opere destruitur. Unius uxoris virum. Certe de baptizatis apostoli sermo est, nemo dubitet. Sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, pudicum, etc. Sacerdotes qui ministrant in templo Dei, prohibentur vinum et siceram bibere, ne crapula et ebrietate aggraventur corda eorum : et ut sensus officium exhibens Deo, vigeat semper et tenuis sit. quod autem infert \'prudentem\', excludit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. nisi enim cerebrum sanum fuerit, habet, inreprehensibilis appellatur; qui uirtutibus pollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuTullii: Caput est artis, decere quid facias. Sunt enim quidam ignorantes mensuram suam, et tantae stolidita
Abbreviated transcription (Latin):
re se in mundo abstineat. Uerꝰ
aiactu oculi et cogitationis
errore mens xp̃i corpus confec¬
tura sit libera : Iustus quoq
ep̃s esse debet & sc̃r. Ut ius¬
titiã inpopulis quib prae est
exerceat reddens unicuiq qđ
meretur. Nec accipiet ꝑsonã
iniudicio INter laici au¬
tem et ep̃i iustitiam: hoc
inter est quod lacus po¬
tes apparere iustus
In paucis: E p̃s uero
In tot exercere iustitiam quod
Siquis epis copatum deside¬
rat bonum opus desiderat:
Opus non dignitatem. Laborẽ
Ñ dilitias: Opus quod ꝑhumili¬
tatem decrescat. non intumer¬
cat fastidio. O porta ergoep̃m
in rep̃hensibilem esse. Idipsũ
quoq: adtitũ Siquis ẽ sine
crimine: Omnes uirtutes in
uno sermone conp̃hendit.
& paene rem contranaturã
exigit.: Si enim omne peccatũ
&iam in otioso uerbo reprehen¬
sione dignumest quis ille qui
absq: peccato. Id est sine
rep̃hensione uers & inmuni¬
do sed futurus pastor eccle¬
siaetalis eligitur. ad cuius

Expanded text:
re se immundo abstineat, verum re se immundo abstineat, verum a jactu oculi et cogitationis errore mens Christi corpus confectura sit libera. Justus quoque episcopus esse debet et sanctus, ut justitiam in populis quibus praeest exerceat, reddens unicuique quod meretur, nec accipiat personam in judicio. Inter laici autem et episcopi justitiam hoc interest, quod laicus potest apparere justus in paucis: episcopus vero in tot exercere justitiam, quotSi quis Episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Opus, non dignitatem: laborem, non delicias. Opus quo per humilitatem decrescat, non intumescat fastigio. Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse . Id ipsum quoque ad Titum: Si quis est sine crimine . Omnes virtutes in uno sermone comprehendit, et pene rem contra naturam exigit. Si enim omne peccatum, etiam in otioso verbo, reprehensione dignum est, quis ille, qui absque peccato, id est, sine reprehensione, versetur in mundo? Sed futurus pastor Ecclsiae talis eligitur, ad cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Turpis lucri ad petitio ẽ
plus de presentib quã¬
de futuris cogitare Huc¬
Nunc econtrario quid
haberedebeat explicatꝰ.
Sed hospitalẽ bonorum
amatorẽ castũ iustum
scm̃ continentem absti¬
nentẽ. obtinentẽ eum qui
secundum doctrinã est
fidelem sermonem: ut po¬
tens sit consolari in doc¬
trina scã & contradicen¬
tes arguere : Ante omnia:
hos pitalitas. futuro ep̃o de¬
nuntiatꝰ: Si enĩ omnes illud
deeuangelio audi redeside¬
rant. Hospes fui & suscepis¬
tis me Quanto magis ep̃s
cuius domus omniũ com¬
mune debet esse hospitiũ:
aicus enĩ unũ aut duos
aut paucos recipiens. impleuit hos¬
pitalitatis hospitiũ. Ep̃s nisi om̃s
receperit inhumanus ẽ Quomo¬
do itaq: mansuetudo. pacientia
sobrietas moderatio abstinentia
lucri: Hospitalitas quoq & be¬
nignitas p̃cipue esse debent
in ep̃o et intercunctos laicos
eminentia: sic & castitas ꝓpri¬
ae. etut it adixerim pudicitia
sacerdotalis ut non solũ ab ope¬

Expanded text:
Turpis lucri appetitio est, Turpis lucri appetitio est, plusquam de praesentibus cogitare. Hucnunc e contrario, quid habere debeat, explicatur. Sed hospitalem, bonorum amatorem, castum, justum, sanctum, continentem, abstinentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sana, et contradicentes arguere. Ahospitalitas futuro episcopo denuntiatur. Si enim omnes illud de Evangelio audire desiderant: « Hospes fui, et suscepistis me ; » quanto magis episcopus, cujus domus omnium commune esse debet hospitium? Laicus enim unum, aut duos, aut paucos recipiens, implevit hospitalitatis officium. Episcopus, nisi omnes receperit, inhumanus edo itaque mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia lucri, hospitalitas quoque et benignitas praecipue esse debent in eeminentia: sic et castitas proprie, et, ut ita dixerim, pudicitia sacerdotalis: ut non solum ab ope
Abbreviated transcription (Latin):
&simplicit̃ intellectum aedificat
audientem: ne facile manum por¬
rigat ad caedendũ. Ne in or̃ al¬
terius uerberandum insanus
erumpat: Melius ẽ autem ut
non ꝑcus soremillũ es sedicamꝰ
quimans u&us & paciens.
sciat intempore quid loquen¬
dum sit. quid tacendũ. Ne
sermone inutili conscientiã
percutiat infirmorum
Turpig quo que lucri ad¬
petitus ab eoqui ep̃s futurur
ẽ eẽ debet alienus: Sunt
gratia: quitotas domus
subuertunt &putant
quaes tum eẽ pietatem.
Meliorem autem iuxta
salomonem modica ac¬
ceptio cum iustitia quã
multa genimina cũ iniqui¬
tate: Et magis eligendũ
in paupertate nom̃ bonũ
quã in diuitiis nomen per¬
simum Ep̃s qui imitator
apostoli es secupit: habens
uictum &uestitum his tan¬
tum deb& esse contentus.
Quialtario seruiunt de
altario uiuant: Viuant
inquid & non diuiter fiaNt
Vnde & aes nob excutitur
& zona &unatantũ tunica
induimur. Nedecrastino
cogitens

Expanded text:
et simpliciter intellectum, aedificat et simpliciter intellectum, aedificat audientem, ne facile manum porrigat ad caedendum, ne in os alterius verberandum insanus erumpat. Melius est autem, ut non percussorem illum esse dicamus, qui mansuetus et patiens, sciat quid in tempore loquendum sit, quid tacendum, ne sermone inutili conscientiam percutiat infirmorum. Turpis quoque lucri appetitus, ab eo qui episcopus futurus est, esse debet alienus: sunt gratia, qui totas domos subvertunt, et putant quaestum esse pietatem. Melior est autem, juxta Salomonem, modica acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate: et magis eligendum in paupertate nomen bonum, quam in divitiis nomen pessimum . Episcopus, qui imitator Apostoli esse cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus. Qui altario serviunt, de altario vivant . Vivant, inquit, non divites fiant. Unde et aes nobis excutitur de zona: et una tantum tunica induimur : nec de crastino cogitamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cutiat seruos & ancillas sed
incertũ dñi expect& ad uen¬
tũ. &det conseruis intẽ pore
cibaria Inter uilicum autem
& familiã haec sola distantia ẽ: qđ
conseruus p̾positus ẽ conseruis
nobis posita sunt. Ñ proteruũ.
ld ẽ non Tumentam & placentẽ
sibi quod ep̃s sit: sed quasibonũ
uilicum. id requirentẽ quod plu¬
rib:sit Non iracundus. Iracun¬
dus ẽ : quisem ꝑirascitur. & ad
leuem res ponsionis auram
atq peccati. quasi auento foliũ
cõmouetur. Neq: uero qui ali¬
quando irascitur iracundus e
sed illedicitdir iracundus. quicre¬
bro hac passione superatur.
Pro hibet quo que epm erse uino¬
lentum: ut sensu occupato uel¬
exalt&risum contra grauitatis
cinn&. uel si paululum trirtis
cuius dam rei fuerit recordatus.
Interpocula. int̾singultus pro¬
rumpat & lacrimas. Est ira
persingula & insanies quas
ebrietas suggerit explicare: p
uinolentiã &iã hoc praecepit:
Nepercursor sit. Quod quidẽ

Expanded text:
cutiat servos et ancillas, sed cutiat servos et ancillas, sed incertum Domini exspectet adventum, et det conservis in tempore cibaria. Inter villicum autem et familiam haec sola distantia est, quod conservus praepositus est, conservis nobis posita sunt. Non protervum, id est, non tumentem et placentem sibi quod episcopus sit: sed quasi bonum villicum, id est requirentem quod pluribus prosit. Non iracundum. Iracundus est, qui semper irascitur, et ad levem responsionis auram atque peccati, quasi a vento folium commovetur. Neque vero qui aliquando irascitur, iracundus est: sed ille dicitur iracundus, qui crebro hac passione superatur. Prohibet quoque episcopum esse vinolentum, ne vel sensu occupato exaltet risum contra gravitatis chinnet: vel si paululum tristis cujusdam rei fuerit recordatus inter pocula, in singultus prorumpat et lacrymas. Longum est ire per singula, et insanias, quas ebrietas suggerit, explicare. Post vinolentiam etiam hoc praecepit, ne percussor sit. Quod quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: quodtã scm̃ nom̃
sit sacerdotii: ut nobis
etiã. ea quae extranos sunt
positare putentur: N quo
fiamꝰ : sed quo ꝓpt̃ filiorũ
incontinentiã. ab hoc gra¬
du arguendisimus. Qua enĩ.
libertate possumus alienos
filios corripere et docere
quae recta sunt. Cũ nobis
staumpossit qui fuerit
correptus ingerere ante
doce filios tuor: aut qua
fronte extraneum corri¬
pio fornicantem cũ mihi
conscientia mea ipsa. res¬
pondeat: Exheredaer¬
go filium fornicantem
abice filios tuos uitus ser
alterius oculo festucam.
detrahere intuo trabem
non uidens: Non it aque
iustus polluitur exuitus
filiorum: sed libertar ab
a postolo ecclesiae prin¬
cipi reseruatur. ut talis
fiat qui non time at ꝓpt̃
uitia liberorum extra¬
neos reprehendere:
O portet enim epm sinecrimi¬
ne esse: tã quam dĩ dispensatorẽ
Quaeritur ergo inter dispen¬
satores: ut fidelis quis inue¬
niatur. Et Nonco medens
et bibens cum ebriosis. per¬

Expanded text:
dum est, quod tam sanctum dum est, quod tam sanctum sit nomen sacerdotii, ut nobis etiam ea quae extra nos sunt posita, reputentur: non quod fiamus, sed quod propter filiorum incontinentiam ab hoc gradu arcendi simus. Qua enim libertate possumus alienos filios corripere, et docere quae recta sunt, cum nobis statim possit, qui fuerit correptus, ingerere, Ante doce filios tuos? Aut qua fronte extraneum corripio fornicantem, cum mihi conscientia mea ipsa respondeat, Exhaereda ergo filium fornicantem, abjice filios tuos vitiis seralterius oculo festucam detrahere, in tuo trabem non videns? Non itaque justus polluitur ex vitiis filiorum, sed libertas ab apostolo ecclesiae principi reservatur, ut talis fiat, qui non timeat propter vitia liberorum extraneos reprehendere. Oportet enim episcopum sine crimine esse, tanquam Dei dispensatorem. Quaeritur ergo inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur: et non comedens et bibens cum ebriosis, per
Abbreviated transcription (Latin):
modo unius ciuitatis ephesi
praes biteros uoc ans postea
eosdem epõs dixerit. Uidea¬
mus igitur: qualis pres biter
siue ep̃s ordinandussit: Si
quis est sine crimine unius
uxoris uir filios habens fide¬
les: non in accus atione luxo¬
riae aut Non subditos.
O portetenim epm̃ sine cri¬
mine esse tam quã dĩ dispen¬
satorem Non proteruum.
Non iracundum. Non ui no¬
lentum. Non ꝑcussorẽ. non
turpis lucri ad petitorem.
Primum itaq sine crimine
sit: quod puto alio uerbo ad
timotheũ. in reprehensibilẽ
nominatum.: Non qui eo
tantum tempore quo or di¬
nandus est sineullo sit cri¬
mine. et praeteritas macu¬
las noua conuersatione
deleuerit: sed ex eotempo¬
re quo inxpm̃ renatur est
nulla peccati conscientia
Quomodo
enim potest praeser eccle¬
siae auferre malũ deme¬
dio eius. qui in delictum
simile corruerit: Aut
qualibertate corripere
peccantẽ. cum tacitur sibi
ipseres pondeat. eadem
ammisisse quae corri¬
pit: Primũ itaq: dicen¬

Expanded text:
modo unius civitatis Ephesi modo unius civitatis Ephesi presbyteros vocans, postea eosdem episcopos dixerit. Videamus igisive episcopus ordinandus sit. Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, filios habens fideles; non in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse tanquam Dei dispensatorem. Non protervum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri appetitorem . Primum itaque sine crimine sit, quod puto alio verbo ad Timotheum, irreprehensibilem nominatum. Non qui eo tantum tempore, quo ordinandus est, sine ullo sit crimine, et praeteritas maculas nova conversatione deleverit: sed ex eo tempore, quo in Christo renatus est, nulla peccati conscientia Quomodo enim potest praeses Ecclesiae auferre malum de medio ejus, qui in delictum simile corruerit? aut qua libertate corripere peccantem, cum tacitus sibi ipse respondeat eadem se admisisse quae corripit? Primum itaque dicen
Abbreviated transcription (Latin):
intoto orbe: de¬
cr&um est ut unus de
praesbiteris electus suꝑ¬
poner&ur c&eris atquẽ
omnis cura ecdesiae
ꝑtiner& & schis matũ
semina tollerentur
put& aliquis nonscrip¬
turarum sed nostram
essesententiã epm̃
& praes bite rum unum
eẽ & aliud a&atis aliud
es se nomen officii
Relegat apołi adphili¬
penses uerba dicentis paulus
omnibus sc̃is in xp̃oihũ qui
sunt philippis cum ep̃is
& dia conibus gratia uobis
& pax & reliqua
philippis una est urbs
mace domiae & certe
inuna ciuitate plures
ut nunc putantur ep̃i
esse non poteraN
Sed quia eos dem epõs illo
intempore quos praes bite¬
ros appellaba N prop¬
terea in differenter de epĩs
quasi de praes biteris est
locutus Ad huc ali cui
hoc uid&ur ambiguum
nisi altero testimonio con
paulus mil&um miserit
ephesum & conuoca uerit
praesbiteros eiusdem ecde¬
siae quibus poste a
ec clesiam dñi quam adquisiuit
persanguine m suum. Et hic
diligentius obseruate: quo¬

Expanded text:
in toto orbe dein toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur caeteris, ad quem omnis cura Ecclesiae pertineret, ut schismatum semina tollerentur. Putat aliquis, non Scripturarum, sed nostram esse sententiam, episcopum et presbyterum unum esse, et aliud aetatis, aliud esse nomen officii? Relegat Apostoli ad Philippenses verba, dicentis: Paulus omnibus sanctis in Christo Jesu, qui sunt Philippis, cum episcopis et diaconibus, gratia vobis et pax, et reliqua . Philippi una est urbs Macedoniae. Et certe in una civitate plures, ut nunc putatur, episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore quos presbyteros appellabant, propterea indifferenter de episcopis, quasi de presbyteris est locutus. Adhuc alicui hoc videatur ambiguum, nisi altero testimonio compPaulus Miletum, miserit Ephesum, et convocaverit presbyteros ejusdem ecclesiae, quibus postea ecclesiam Domini, quam acquisivit per sanguinem suum . Et hic diligentius observate, quo