comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ncupestan eupdisam: sꝑfidia ꝑ fidissum. Impurtas corũ aq blaspbȩmia huisormnilt
dini uaceis semꝑ ar nisse. Noniuateriã acsedm hominũ. sedut& hnam putes inpudes.

Expanded text:
fidissimi. Impuritas eorum atque blasphemia his omnibus fidissimi. Impuritas eorum atque blasphemia his omnibus idinum taedis semper arsisse, non ut terram ac sedem hominum, sed ut A
Abbreviated transcription (Latin):
nũẽ ut aliquid forsitan de iuresuo seputent ꝑdere. sihinc sibi alius quicquã uoluerit uindi¬
arţ transeatur Deniq ꝓpe omne fraudiũ falsitatũ ꝑiuriorũ nefas. Nullaum quã his malis roma¬
i ciuitas caruit & sȩspecialius hoc scelus a frorũ omniũ fuit Namsicut insentinã ꝓfunde na¬
s conluuiones omniũ sordiũ sic inmores corũ quasi d eomnimundo uitia fluxer̃: Nullã enĩ
pbitatẽ scio quacillic Nonredundauerit cũutiq &iã pagane ac ferȩae gentes: &sihabent
speculuer mula propria non sintam in hisomnua exccratione dignagothorugens ꝑfid
capudicãe alanorũ impudica sedminus ꝓfida. ftanci menduaees sedhospitales: sexone
et uoudnote qffers sces castiaet initandi. Om̃s denq gentes habent sicut peculiar iamala
montas inbumninsunt : sicbrisas ebriosi. si falsitas fillacrsini. sidolus fraudulerras uor¬

Expanded text:
regnum est, ut aliquid forsitan de iure suo se putent perdere, si hinc sibi alius quicquam uoluerit uindiregnum est, ut aliquid forsitan de iure suo se putent perdere, si hinc sibi alius quicquam uoluerit uindicare: transeatur denique prope omne fraudium falsitatum periuriorum nefas: nulla umquam his malis Romana ciuitas caruit. etsi specialius hoc scelus Afrorum omnium fuit. nam sicut in sentinam profundae nauis conluuiones omnium sordium, sic in mores eorum quasi de omni mundo uitia fluxerrunt. nullam enim improbitatem scio, quae illic non redundauerit, cum utique etiam paganae ac ferae gentes, etsi habent specialiter mala propria, non sint tamen in his omnia execratione digna. Gothorum gens perfida sed pudica est, Alanorum impudica sed minus perfida, Franci mendaces sed hospitales, Saxones crudelitate efferi sed castitate mirandi: omnes denique gentes habent sicut peculiaria mala manitas inhumani sunt, si ebrietas ebriosi, si falsitas fallacissimi, si dolus fraudulentis
Abbreviated transcription (Latin):
fictus es et noneris amplius in a&ernũ : Imꝑditionẽ iamillic deducta omnia satis constat: suꝑẽ
pemalorũ presentiũ poenas &am a&ernorũ continuatio consequatur: Nonpatiat᷑ hocautẽ
paffectu suae miseri cordiȩds̃: Namquantũ admeritũ nr̃orũ criminũ ꝑtin& ita se res hab&
utpati posse uideatur : Ouidenĩ piaculorũẽ nonillic semꝑ admissũ Necd comnib: dico.
a& mormia feres̃ & scire acdicitanta non possunt: desola uel maxime obscenitate impurti¬
uloquor. et quod est grauius sacrilegiorũ: pra&̃ mitto in aliquo rabiem cupiditatis. uitiũ totius
eneris humani pra&ereo. Auaritiae in humanitatẽ ꝓpriũ ẽ romanorũ pene omniũ malũ relin¬
quatur ȩbri&as nobilib: ignobilib: que cõmunenticeat᷑ suꝑbia &tumor. tam peculiare hocdiuitũ

Expanded text:
factus es et non eris amplius in aeternum. in perditionem iam illic deducta omnia satis constat: superest factus es et non eris amplius in aeternum. in perditionem iam illic deducta omnia satis constat: superest ne malorum praesentium poenas etiam aeternorum continuatio consequatur. XV. Non patiatur hoc autem pro affectu suae misericordiae deus. nam quantum ad meritum nostrorum criminum pertinet, ita se res habet, ut pati posse uideatur. quid enim piaculorum est non illic semper admissum ? nec de omnibus dico, quia et enormia fere sunt et sciri ac dici tanta non possunt. de sola uel maxime obscenitate impuritatum loquor et, quod est grauius, sacrilegiorum. praetermitto in aliquo rabiem cupiditatis, uitium totius generis humani: praetereo auaritiae inhumanitatem, proprium est Romanorum paene omnium malum: relinquatur ebrietas, nobilibus ignobilibusque communis; taceatur superbia et tumor: tam peculiare hoc diuitum
Abbreviated transcription (Latin):
deafris dicta uideantur: ubienĩ maiores chesauri. ubi maior negotiatio. ubi promptuaria
pleniora auro: Inquit implesti thesaurostuos amultitudine Negotiationistue: ego plus addbo:
tamdiuitẽ quondam africam fuisse ut mihicopia Negotiationissuae nonsuas tantũ. sed&uã
mundi thes auros uideatur implesse: Et quid posthuec ẽxaltatũẽ inquit cortuũ indecor&alo
ꝓpt̃ multitudinẽ peccatorũtuorũ interrãte proieci: quomodo a fricanȩ potentiȩ & hoc comp&uit:
utquẽ ammodũ piccta eẽ uideir interrã q̃uomodo : Nisi quia quando amist potentiȩ u&eris
altitudinẽ quasi cȩlestẽ ꝑdidit dignitatẽ: Eteducã in quitignẽ demediotui. hicte deuorabit
Quid hac rẽuerius demedio quippecorũ iniquitate ignis percatiexut. quifelicitatẽ prioris
iemporis deuorauit: Et om̃s inquit quite nouer̃ internationes contristabunt᷑ suꝑte: Conuenite
illis hoc Nonputemus. si noneuersio a fricani solluctus est generis humani : ꝑditio inquit

Expanded text:
de Afris dicta, uideantur? ubi enim maiores thesauri ubi maior negotiatio ubi promptuaria pleniora? auro, inquit, implesti thesauros tuos a multitudine negotiationis tuae. ego plus addo: tam diuitem quondam Africam fuisse, ut mihi copia negotiationis suae non suos tantum sed etiam mundi thesauros uideatur implesse. et quid post haec? exaltatum est, inquit, cor tuum in decore tuo, propter multitudinem peccatorum tuorum in terram te proieci. quomodo Africanae potentiae et hoc competit aut quemadmodum proiecta esse uidetur in terram? quomodo nisi quia, quando amisit potentiae ueteris altitudinem, quasi caelestem perdidit dignitatem? et educam, inquit, ignem de medio tui, hic te deuorabit. quid hac re uerius? de media quippe eorum iniquitate ignis peccati exiit, qui felicilotatem prioris temporis deuorauit. et omnes, inquit, qui nouerunt inter nationes, contristabuntur super te. conuenire illis hoc non putemus, si non euersio Africani soli luctus est generis humani. perditio, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
practio comparamus Quid potest eẽ nobis uel abiect os uel miscrids et uiuere nos postista
mus munera uocamus: Dicimus donũ ẽẽ quod pr&uũ est. et quidem pretium conditionis
dimus quibus uita sic consistant: insuꝑ &iam ridiculos ipsicẽnos facimus. aurũ quod por¬
durissimae ac miserrimae: Om̃s quippe captiui cumsemel redempti fuerint. libestate poti
untur : Nos semꝑ redȩmimur. et nũquã liberi sumus: illorũ more dominorũ nobiscum
iurbari agunt. quimancipia obsequiissuis non necessaria mercedibus dependendis
cant. Similiter enĩnos numquã ab hac sumus liberi functione quã pendimus ad hoc quip¬
pe mercedis iugiter soluimus. ut sinecessatione soluamus. EX PLICIT LIB̃ SEXTUS
UMINCLUSIONE LIBELLI HUIUS QUINUNE FINITUSEST DE INFIRAI

Expanded text:
pretio comparamus. quid potest esse nobis uel abiectius uel miserius? et uiuere nos post ista pretio comparamus. quid potest esse nobis uel abiectius uel miserius? et uiuere nos post ista mus, munera uocamus. dicimus donum esse quod pretium est et quidem pretium condicionis dimus, quibus uita sic consistat! insuper etiam ridiculos ipsi \'esse nos facimus: aurum, quod penduntur. Nos semper redimimur, et nunquam liberi sumus. Illorum more dominorum nobiscum Barbari agunt qui mancipia obsequiis suis non necessaria mercedibus dependendis locant. Similiter enim nos nunquam ab hac sumus liberi functione quam pendimus. Ad hoc quippe mercedes jugiter solvimus, ut sine cessatione solvamus. LIBER SEPTIMUS. 141 I. Cum in conclusione libelli hujus, qui nunc finitus est, de infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
peritate rerũ acsecuritate corrũpimur: omnia siquidem ediuerso s errore agnito. corti
guntur. quireligionis ex pestessunt: religionẽ nouimus ignorantia Nonexcusamur pe
&diuitias priorũ temporũ nonhabemus: omnia quaefuer. aut ablata. aut immuratosş
olatantũ uitia creuer̃ Nihil nobis depace et prosperitate pristina reliquũẽ. Nisisi
omnino crimina quae prosperitatẽ pẽe fecer̃. Vbinamq sunt antiquȩ romanorũes
acdignitates: fortissimi quondam romanierant. Nunc sine uiribus timebantur romani
ueteres. Nos timemus uectigalia illis soluebantur populi barbarorũ : Nos uectigales
barbaris sumus: uendunt nobis hostes lucis usurã tora ad modũ salus nr̃a cõmestium est
oinfelicitates nr̃as ad quid deuenimus. et prohoc gratias barbaris agimus a quibus nosipsos

Expanded text:
rosperitate rerum ac securitate corrumpimur: omnia siquidem e diverso sunt. Religionem novirosperitate rerum ac securitate corrumpimur: omnia siquidem e diverso sunt. Religionem novinia siquidem e diuerso sunt. religionem nouimus ignorantia non: excusamur, pacem et diuitias priorum temporum non habemus, omnia, quae fuerunt, ant ablata aut immutata sunt: sola tantum uitia creuerunt. nihil nobis de pace et prosperitate pristina reliquum est nisi sola, omnino crimina, quae prosperitatem non esse fecerunt. ubi namque sunt antiquae Romanorum opes ac dignitates? fortissimi quondam Romani erant nunc sine uiribus: timebantur Romani ueteres, nos timemus: uectigalia illis soluebant populi barbarorum, nos uectigales barbaris sumus. uendunt nobis hostes lucis usuram, tota admodum salus nostra commercium est. o infelicitates nostras ! ad quid deuenimus! et pro hoc gratias barbaris agimus, a quibus nos ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ccipimus. malanracumulamus. Illenos beneficiissuis uocat ad probitatẽ. Nos ruimi
in improbitatẽ. Ille beneficiis suis ꝓuocat ad compunctionẽ. Nos ruimus indissolutionen
uocat ille ad astitatẽ. Nos ruimus inimpuritatẽ. Praedare uidelic& sacris muneribis
respondonus. Pracclare donacius uel agnoscimus ud honoramus. qui quantũ ab eo bene¬
ficii accipimus. tantũ ei in iuriã repensimus: aut iniuriadĩ hoc forte nonest᷑ autẽẽ indigmo
otest : multis ac magnis opussit sedanimarũ. quia in u&erata in nobis malorũ omnium
labialiteriam nonuitiosi cẽ non possumus nisi ut omnino nonsimus: quac in nobis rogo
postremũ utdixi quiaut habundantia nimia autsecuritate uitiantur. desinunt ẽẽ ꝑditicus
estiterint ẽẽ securi. Nos nec ignorantia labimus. Necreligionis expertessumus. Necp¬

Expanded text:
accipimus, mala nostra cumulamus. Ille nos beneficiis suis vocat ad probitatem, nos ruimus accipimus, mala nostra cumulamus. Ille nos beneficiis suis vocat ad probitatem, nos ruimus in improbitatem. Ille beneficiis suis provocat ad compunctionem, non ruimus in dissolutionem. Vocat ille ad castitatem, nos ruimus in impuritatem. Praeclare videlicet sacris muneribus respondemus, praeclare dona eius vel agnoscimus vel honoramus, qui quantum ab eo beneficii accipimus, tantum ei iniuriarum repensamus. Aut iniuria dei hoc forte non est aut esse indignior potest, multis ac magnis opus sit? Sed quia inveterata in nobis malorum omnium labe aliter iam non vitiosi esse non possumus, nisi ut omnino non simus, quae in nobis, rogo, postremum, ut dixi, qui aut abundantia nimia aut securitate vitiantur, desinunt esse perditi, cum destiterint esse securi. Nos nec ignorantia labimur nec religionis expertes sumus nec p
Abbreviated transcription (Latin):
umanis saltim cũdõnr̃o retributionib agentes cũ abeo bona accipimus. bona reddimus
adomcis uidelic& dominicas statim currimus. corporahumi: sternimus. mixtis cũ fl&u
nudis supplicamus inlustramus donariis sacralimina. aras muneribus implemus: et quia ipsi
ono illius festi sumus templisquoq ipsius uultũ nrãe festiuitatis induimus Aut ceste quodei
conminus cordiest prioribus uitȩ uitiis renuntiamus. operũ bonorũ uictimas cȩdimus & pgau¬
uis nouis. nouaetonuersionis hostias im molamus omnibus. Deniq im munditus belũ sem̃
indicimus circorũ insanias fugimus. faeditates theatraliũ ludorũ execramur: uouemus dño
ergo quaed iximus proreaentibus beneficiisdĩ debeant fieri. uid eamus quaefiant᷑ adludos
tota bacchatur. Ille nobis adhoc bona prestat. ut bonisimus: Nosediuerso quoties boni

Expanded text:
humanis, saltim cum deo nostro retributionibus agentes, cum ab e.o bona accipimus, bona reddimus. humanis, saltim cum deo nostro retributionibus agentes, cum ab e.o bona accipimus, bona reddimus. ad domus uidelicet dominicas statim currimus corpora humi sternimus; mixtis cum fletu gaudiis supplicamus inlustramus donariis sacra limina., \' aras muneribus implemus et, quia ipsi dono illius festi sumus, templis quoque ipsius uultum nostrae festiuitatis induimus aut certe, quod ei non minus cordi. est, prioribus uitae uitiis: renuntiamus, operum bonorum indicimus caedimus et pro gaudiis nouis nouae conuersionis hostias immolamus, omnibus denique immunditiis bellum sanctum indicimus, circorum insanias fugimus foeditates theatralium ludorum execramur, uouemus domino  Cum, haec ergo, quae ciiximus, pro recentibus benefiCiis dei debeant fieri, uideamus quae fiant ad ludos tota bacchatur. Ille nobis ad hoc bona praestat, ut boni simus. Nos e diverso, quotiens bona
Abbreviated transcription (Latin):
otis ac uoluptatib nr̃is rerũ secundarũ tranquillitates aliquidergo quiares exigi. &am
aciale dicamus. Igitur quoties in m&u in angustiis. impericulis sumus. Cum aut ciuitat
ihostibus obsidentur. autꝓuintiae populatione uastantur. autquib cũq rerũ aduersitati¬
is rei publicȩ membra ceduntur. et opem cadestis manus uotis precamur. Si quos a crȩ
utrationis auxilio. aut saluatȩ urbes fuerint. autfinita populatio. authostilis exercitus
& mn&us omnis dono diuinitatis ablatus: Quidstatim posthaec omnia facimus: Compes
ie credo dñodõnr̃o. cultu honore. reuerentia bencficia qua cabeo acceperimus adnitimur:
ucenĩ ẽ consequens. atq id &iam usus uitac humanae hab& ut referatur gratia feneratori¬
is gratiarũ. et recipiant uicem munerũ munerantes: Itanosergo forsitan facimus atque

Expanded text:
uotis ac uoluntatibus nostris rerum. se cundarum tranquillitates? aliquid ergo, quia res exigit, etiam uotis ac uoluntatibus nostris rerum. se cundarum tranquillitates? aliquid ergo, quia res exigit, etiam speciale dicamus. igitur quotiens in metu in angustiis in periculis sumus, cum aut ciuitiens ab hostibus obsidentur aut prouinciae populatione uastantur ant quibuscumque rerum aduersitatibus rei publicae membra caeduntur et opem caelestis manus uotis precamur, si quo sacrae miserationis, auxilio  Q aut saluatae urbes fuerint aut finita populatio aut hostiles exercitus fusi et metus omnis dono diuinitatis ablatus, quid statim post haec omnia facimus? compensare, credo, domino deo nostro cultu honore reuerentia beneflcia, quae ab eo acceperimus;, adnitimur; hoc enim est consequens atque id etiam usus uitae humanae habet,. ut referatur gratia faeneratoribus gratiarum et recipiant uicem munerum munerantes. ita nos ergo forsitan facimu» atque
Abbreviated transcription (Latin):
opẽ adunã uult nos ꝑducere santatẽ. Solent quippe &iam Nequissi mos seruos quos suppli
uoncorrexcrint blandimenta corrigere. et quos dominis suis uerbera ponsũmiserant. benefi¬
a summitunt In fantes quoq &oms fere paruulos contumaces. quos morigeros minae a
gulae nonefficunt ipt̃dũ panchresta atq blanditiae adoboedientiã trahunt. Vndein¬
legerc debemus nos & seruis pequissimis Nequiores. &insipientib paruulis stultiores ẽẽ :¬
uos necquasi malos seruos tormenta corrigunt: necquasi infantulos blandimenta conugtur
quidem quẽ admodũ nullam romani nominis pastem poena correxerit satis ut ar bitroꝵ
in probauimus suꝑ ẽ utquẽ ad modũ pocmunera necblandim̃ta nosdi corrigant c̃pbemus
hunera autẽdĩ ctblandiment a quae sunt: quaescilic&: Nisi paxnr̃a ẽtquies nr̃a & famulantes

Expanded text:
opem ad eleo uult nos perducere sanitatem. solent quippe etiam nequissimes seruos; quos supplicia opem ad eleo uult nos perducere sanitatem. solent quippe etiam nequissimes seruos; quos supplicia non correxerint, ,: blandimenta corrigere, et quos dominis suis uerbera non summiserint, beneficia summittunt. infantes quoque et omnes fere paruulos contumaces, quos morigeros minae ac ferulae non effeiunt, interdum panchresta atque blanditiae ad oboedientiam trahunt. unde intellegere debemus nos et seruis nequissimis nequiores et insipientibus parunlos stultiores esse, quos nec quasi malos seruos; tormenta corrigunt nec quiasi infantulos : . blandimenta conuertunt. XVII. Et quidem quemadmOdum nullam Romani Jtόminis partem poena correxerit, satis, ut arbitror, iam probauimus: superest ut quemadmodum nec munera nec blandimenta, nos dei corrigant comprobemus. munera autem dei et blandi menta quae sunt? quae scilicet nisi pax nostra et quies nostra et famulantes
Abbreviated transcription (Latin):
fuise correctam: Et ideo nequaquã uti mereremur prosperis. quia noncorrigimur aduo
quãuis Nobis &uam indignis interdũ tribuantur bona: quiabonusdñs quasi indulgentis¬
mus pater. et si nos nonnũquã sinit ꝓpeccatis nr̃is humiliari. nondiutam̃ patitur ads
Etideo nunc asperis rebus castigat suos prodisciplina. Nunc tranquilis foust pindulgon
Sicut enĩ optimi acperitissimi medici dissimilibus morbis curas dispares prestant atq a
ꝑdulcia medicamina. Aliis ꝑamara succurrunt: et quosdam curant cauteriorũ adustios¬
quosdlam malagmatũ placabilitate. Alis ahibent duram ferri prosectionẽ. alis blo
infundunt oleilenitatẽ. et tam̃ diuersissimis lic& curis eadem salus queritur: Ita&iuam
noster siquando nos plagis austerioribus coerc& quasi cauteriis ac sectionibus curat. qui
autẽ rebus prosperis refouet quasi oleo ac malagmatibus consolatur: ꝑdiuer samenĩ medicas

Expanded text:
fuisse correctam. Et ideo nequaquam uti meremur prosperis, quia non corrigimur adversis. fuisse correctam. Et ideo nequaquam uti meremur prosperis, quia non corrigimur adversis. Quamvis nobis etiam indignis interdum tribuantur bona, quia bonus dominus quasi indulgentissimus pater, etsi nos nonnumquam sinit pro peccatis nostris humiliari, non diu tamen patitur adfligi, et ideo nunc asperis rebus castigat suos pro disciplina, nunc tranquillis fovet pro indulgentia. Sicut enim optimi ac peritissimi medici dissimilibus morbis curas dispares praestant atque aliis per dulcia medicamina, aliis quosdam inalagmatum placabilitate, aliis >0 adhibent duram ferri prosectionem aliis blandam infundunt olei lenitatem, et tamen diuersissimis licet curis eadem salus quaeritur: ita etiam deus noster, si quando nos plagis austerioribus coercet, quasi eauteriis ac sectionibus curat, quando , autem rebus prosperis refouet, quasi eleo ae malagmatibus consolatur per diuersam enim medicaminum
Abbreviated transcription (Latin):
nibus uacat: ubi noncruor fusus: ubi nonstrata corpora : ubi non concisorũ membr
rata : ubiq facies captȩ urbis. ubiq horror captiuitatis. ubiq imago mortis iacent ra¬
quiȩ infelicissimȩ plebis suꝑtumulos defunctorũ suorũ. ettucircenses rogas: faigraẽ ino¬
dio ciuitas ettuuultũ festiuitatis usurpas: Lugent cuncta tula&iuses : insup&iam in lecch
flagitiosissimis dm̃ ꝓuocas. et suꝑstitionibus pessimis. iram diuinitatis inritas : Non
plane nonmiror euenisse malatibi quac consecutas̃: Namquiatẽ tria excidia Nonco¬
rexerant quasto perire meruisti: haec autẽ omnia ideo capiosius paulo platas ut plus
aequissima dispensatione. et dignissima retributione tolerasse: neq ullam penitu
ni urbes aut romani nominis portionem quãlib& grauiter plagis caelestib caesam umq

Expanded text:
nibus vacat? ubi non cruor fusus, ubi non strata corpora, ubi non concisorum membra nibus vacat? ubi non cruor fusus, ubi non strata corpora, ubi non concisorum membra lacerata? Ubique facies captae urbis, ubique horror captivitatis, ubique imago mortis. Iacent reliquiae infelicissimae plebis super tumulos defunctorum suorum, et tu circenses rogas: nigra est incendio civitas, et tu vultum festivitatis usurpas: lugent cuncta, tu laetus es. Insuper etiam inlecebris flagitiosissimis deum provocas et superstitionibus pessimis iram divinitatis inritas. Non miror plane, non miror evenisse mala tibi, quae consecuta sunt; nam quia te tria excidia non correxerant, quarto perire meruisti. XVI. Haec autem omnia ideo copiosius paulo prolata sunt, uaequissima dispensatione et dignissima retributione tolerasse, neque ullam penitus Romani orbis aut Romani nominis portionem, quamlibet graviter plagis caelestibus caesam, umquam
Abbreviated transcription (Latin):
luctuosius. hac amentia: fateor miserrimos eẽ uos credidi cũ excidia passiestis. Sed miseriores
uos uideo. cũ expectacula postulatis: putabam enĩ uos in excidiis rem tantũ atq substantiã.
sciebuam &iam sensũ atq intellegentiã ꝑdidisse: theatra Igitur quęritis. circũ a principibi
postulatis: cui quaeso statui cui populo. cuiciuitati urbi exustac et ꝑditȩ plebi captiue &inter¬
emptȩ. quacaut periit autduget Dequa&iam siquid suꝑ est totũ calamitatis est quaccuncta
aut mestitudine ẽ anxia. aut lacrimis exausta. aut orbitate prostrata: Inquanescias pene
cuus sit sors peios acdurior int̃ fectorũ anuiuentiũ: t antae enisunt miseriȩ suꝑstitum ut
infelicitatẽ uicerint mortuorũ: ludira ergo publicatreuer p&is ubi quaso exercenda
suꝑbos ⁊ametcineres suꝑossa et sanguinẽ ꝑemptorũ : Quaceñ urbis pars his malis on¬

Expanded text:
luctuosius hac amentia? Fateor, miserrimos esse vos credidi, cum excidia passi estis, sed miseriores luctuosius hac amentia? Fateor, miserrimos esse vos credidi, cum excidia passi estis, sed miseriores vos video, cum spectacula postulatis. Putabam enim vos in excidiis rem tantum atque substantiam, nesciebam etiam sensum atque intellegentiam perdidisse. Theatra igitur quaeritis, circum a principibus postulatis? cui quaeso statui, cui populo, cui civitati? Urbi exustae et perditae, plebi captivae et interemptae, quae aut periit aut luget: de qua etiam si quid superest, totum calamitatis est; quae cuncta aut maestitudine est anxia aut lacrimis exhausta aut orbitate prostrata, in qua nescias paene cuius sit sors peior ac durior, interfectorum an viventium. Tantae enim sunt miseriae superstitum, ut infelicitatem vicerint mortuorum. Ludicra ergo publica, Trever, petis? ubi quaeso exercenda? an super bustum et cineres, super ossa et sanguinem peremptorum? Quae enim urbis pars his malis om
Abbreviated transcription (Latin):
scilic&. uttantũ iuistutiseẽt inquerimonia. quantũ doloris incausa. Quis enim estimare possit
quid primũ in his dequibus diximus accusandũ sit. inrdigiositas. anstubtitia. anluxuria an
amentia : totũ quippeinillis est Quidenĩ aut in religiosius quã p&ere aliquid in iniuriadĩ.
Aut quid stultius. quã quid p&as Non considerare autquid tamꝑditi luxus. quã inluctures
desiderare luxurire : autquid amentius quã inmalis eẽ et malorũ intellegentiã p̃i habere:
quanquã in his omnibus nullares minus culpandaẽ quã amentia. quia uoluntas crimeri p̃ hab&
ubi furore peccatur: quo magis hi dequibus loquimur accusandisunt quia sani insaniebant: Cir¬
censes ergo treueri desideratis. & hoc uastate hoc expugnati. postcladem. post sanguinẽ. po
supplicia. postcaptiuitatẽ. post tote uersȩ urbis excidia: quid lacrimabilius. hacstultitia quid

Expanded text:
scilicet ut tantum virtutis esset in querimonia quantum doloris in causa. Quis enim aestimare possit, scilicet ut tantum virtutis esset in querimonia quantum doloris in causa. Quis enim aestimare possit, quid primum in his, de quibus diximus, accusandum sit, inreligiositas an stultitia an luxuria an amentia? totum quippe in illis est. Quid enim aut inreligiosius quam petere aliquid in iniuriam dei? aut quid stultius quam quid petas non considerare? aut quid tam perditi luxus quam in luctu res desiderare luxuriae? aut quid amentius quam in malis esse et malorum intellegentiam non habere? Quamquam in his omnibus nulla res minus culpanda est quam amentia, quia voluntas crimen non habet, ubi furore peccatur. Quo magis hi, de quibus loquimur, accusandi sunt, quia sani insaniebant. Circenses ergo, Treveri, desideratis, et hoc vastati, hoc expugnati, post cladem, post sanguinem, post supplicia, post captivitatem, post tot eversae urbis excidia? Quid lacrimabilius hac stultitia, quid
Abbreviated transcription (Latin):
Aliiinteribant fame. Alii nuditate: Alii tabescentes. Alii rigentes: Acsic in unũ exitum
mortis ꝑdiuersa morendi genera conruebant. Etquid plura excidio unius urbis adfligd
quoq aliȩ ciuitates iacebant siquidem passim quo dipse uidat qua sustinui utriusq sexus
cadauera nuda. lacera. erbis oculos incessantia auibus. canibusq laniata. luserat uiuentiũ
fo&or funereus mortuorũ. morsdemorte ex alabatur. Acsic&iam quiexcidiis supra¬
dictac urbes Nonint̃ fuerant mala alienȩ excidii ꝑferebant: Etquid posthaec inquam.
quid posthaec omnia. quis acstimare hoc amentiae genus possit: pauci nobiles quexcidio
suꝑ fuerant. quasi prosũmo del&e urbes remedio ciraenses abimperatorib postulabant
Vellemmihi hoc loco ad exequendim rerũ indignitatc̃. parem Negotio doquentiam dare.

Expanded text:
Alii interibant fame, alii nuditate, alii tabescentes, alii rigentes, ac sic in unum exitum Alii interibant fame, alii nuditate, alii tabescentes, alii rigentes, ac sic in unum exitum mortis per diversa moriendi genera conruebant. Et quid plura? Excidio unius urbis adfligebantur quoque aliae civitates. Iacebant siquidem passim, quod ipse vidi atque sustinui, utriusque sexus cadavera nuda, lacera, urbis oculos incestantia, avibus canibusque laniata. Lues erat viventium, foetor funereus mortuorum: mors de morte exalabatur. Ac sic etiam qui excidiis supradictae urbis non interfuerant, mala alieni excidii perferebant. Et quid post haec, inquam, quid post haec omnia? quis aestimare hoc amentiae genus possit? Pauci nobiles, qui excidio superfuerant, quasi pro summo deletae urbis remedio circenses ab imperatoribus postulabant. Vellem mihi hoc loco ad exequendam rerum indignitatem parem negotio eloquentiam darf,
Abbreviated transcription (Latin):
umquã uitiaciuiũ usq ad excidia ciuitatũ: Atq haec fuer̃. fortasse iam non sunt autur¬
quã cẽcessabant. Videlic& siqua adhuc hodie. aut ciuitas. aut ꝓuintia. uel plagis cȩlestib
ceditur. udhostili populatione uastatur. humiliatur. conuestȩtur. emendatur: et non
cunctos ferme romani Nominis populus prius est interire. quã corrigi. Non prius ipso
quã in ipsis uitia noneẽ : Deniq breuit̃ id probari potest excisa ter continuatis euersioni
sũma urbe gallorũ cũ omnis ciuitas combustac̃& malis et post excidia crescentibus. Namqui
hostis in excidio non occiderat. post excidiũ calamitas obruebat. Cũ id quodin excidio
euaserat morti. postexcidiũ nonsuꝑ eẽt calamitati Alios enĩ in pressa altius uulnera lon¬
gis mortibus nec abant. Alios combustos hostiũ flãmis etiam post flãmas poenator quebat

Expanded text:
umquam vitia civium usque ad excidia civitatum. XV. Atque haec fuerunt fortasse, iam non sunt, aut umumquam vitia civium usque ad excidia civitatum. XV. Atque haec fuerunt fortasse, iam non sunt, aut umquam esse cessabunt. Videlicet, si qua adhuc hodie aut civitas aut provincia vel plagis caelestibus caeditur vel hostili populatione vastatur, humiliatur, convertitur, emendatur, et non cunctos ferme Romani nominis populos prius est interire quam corrigi, non prius ipsos quam in ipsis vitia non esse. Denique breviter id probari potest excisa ter continuatis eversionibus summa urbe Gallorum, cum omnis civitas combusta esset, malis et post excidia crescentibus. Nam quos hostis in excidio non occiderat, post excidium calamitas obruebat, cum id, quod in excidio evaserat morti, post excidium non superesset calamitati. Alios enim inpressa altius vulnera longis mortibus necabant, alios ambustos hostium flammis etiam post flammas poena torquebat.
Abbreviated transcription (Latin):
culũ suũ: praenoscebatur captiuitas. Nec formidabatur: Ablatus quippeerat apeccatoribu
timor. Nepossit eẽ cautela: Itaq barbaris pene in conspectu omniũ sitis. Nulluserat m&us
hominũ. Noncustodia ciuitatũ: tanta animorũ. ud tanta potius peccatorũ çȩcitas fuit i
absq dubio nullus perire uell&. Nullus tameni idageret Neperir& totũ incuria & segnitis
totũ noglegentia &gula. totũ ebri&as & somnolentia possidebant Secundũ illud scilic&
quodd&alibus scriptũ est Quia sopordñi inruerat suꝑeos Sopor quippe infunditur. ut
ꝑditio subsequatur: Cũ enĩ ut scriptũẽ cãpl&is iniquitatib: suis peccator quis. mere
ut pereat. prouidentia ab eo tollitur. Neperiturus euadat. Sed haec hactenus: satis enim
ut arbitror quod proposui euident̃ ostendi. Nein sũmo quidem rerũ discrimine cessasse

Expanded text:
iculum suum: praenoscebatur captivitas nec formidabatur. Ablatus quippe erat a peccatoribus iculum suum: praenoscebatur captivitas nec formidabatur. Ablatus quippe erat a peccatoribus timor, ne posset esse cautela. Itaque barbaris paene in conspectu omnium sitis nullus erat metus hominum, non custodia civitatum. Tanta animorum vel tanta potius peccatorum caecitas fuit, ut cum absque dubio nullus perire vellet, nullus tamen id ageret ne periret. Totum incuria et segnities, totum neglegentia et gula, totum ebrietas et somnolentia possidebant, secundum illud scilicet, quod de talibus scriptum est: qui a sopor domini inruerat super eos. Sopor quippe infunditur, ut perditio subsequatur. Cum enim, ut scriptum est, completis iniquitatibus suis peccator quis meretur ut pereat, providentia ab eo tollitur, ne periturus evadat. Sed haec hactenus. Satis enim, ut arbitror, quod proposui evidenter ostendi, ne in summo quidem rerum discrimine cessasse
Abbreviated transcription (Latin):
isuli & honorati aduiuendũ prope iam in becilli. aduinũ pracualidis simi infirmiad
unbulandũ. robusti adbibendũ. ad gressũ putabundi adsaltandũ expedit et quid
plura in hoc ꝑcuncta illa quaediximus deuolutisunt. ut compler&ur incis dictũ illud
ermonis sacriuinũ et mulieres a postatare faciunt adõ: Namdubibunt ludunt moechant᷑.
nsanunt: Xxp̃m negare cocperunt : Et miramur postista omnia siruinã rerũsuarũ passis̃.
quitanto antementibus conruerunt: Nemo itaq urbemillam in excidiosuo tantũperisse
credat. ubienim talia actasunt priusiam perierant quã perierent: Dixideurbibus pracclaris¬
mis: quidrelique indiuersis galliarũ pastibus ciuitates. Numquid non consimilibus ha¬
rum suorũ uiciis conciderunt : Nam itacunctos criminasua presserant. ut nec m&uerent pen¬

Expanded text:
uetuli et honorati, ad uiuendum prope iam inbecilli ad uinum praeualidissimi, infirmi ad uetuli et honorati, ad uiuendum prope iam inbecilli ad uinum praeualidissimi, infirmi ad ambulandum, robusti ad bendum, ad gressum nutabundi ad saltandum expediti. et quplura? In hoc per cuncta illa, quae diximus, devoluti sunt, ut compleretur in eis dictum illud sermonis sacri: vinum et mulieres apostatare faciunt a deo. Nam dum bibunt, ludunt, moechantur, insaniunt, Christum negare coeperunt. Et miramur post ista omnia, si ruinam rerum suarum passi sunt, qui tanto ante mentibus conruerunt. Nemo itaque urbem illam in excidio suo tantum perisse credat: ubi enim talia acta sunt, prius iam perierant quam perirent. XIV. Dixi de urbibus praeclarissimis. Quid reliquae in diversis Galliarum partibus civitates? numquid non consimilibus habitatorum suorum vitiis conciderunt? Nam ita cunctos crimina sua presserant, ut nec metuerent per
Abbreviated transcription (Latin):
tore quã ullũ poenã habitatorũ essesine erimine: Igitur hocin illa quid in alia Non
longe sedd ꝓpe ciusdem magnificentiȩ ciuitate nen ne cadem &rerũ ruina pariter
amorũ nã prȩter cetaera cũ duobus illic prȩcipuis & generalibus malis auaritia & ebrie¬
cit omnia concidissent. adhoc postremo rabida uini auiditate ꝑuentuẽ. ut principes urbis
ipsus. netuncquidem de conuiuis surgerent cũiamurbe hostisintrar&e : Adeo &iam dsips
cudenter ut crodo manifestare uoluit cur perirent cũꝑquã rem adꝑditionẽ ultimã ueneram
camipsam agerent cũperirent uidiego illicres lacrimabiles. Pihil scilie& inter pucros
ifferre et senes unaerat scurrilitas. unalcuitas simul omnia luxus potationes. perditiones,
uncta om̃s pariter agebant Iudebuant ebriabantur. enccabantur: lasciuicbant in conuiuus

Expanded text:
tore quam ullum paene habitatorum esse sine crimine. igitur hoc in illa. quid in alia non tore quam ullum paene habitatorum esse sine crimine. igitur hoc in illa. quid in alia non longe sed prope eiusdem magnificentiae ciuitate P nonne eadem et rerum ruina pariter et morum? nam praeter cetera, cum duobus illic praecipuis et genei-alibus malis auaritia et ebrietate omnia concidissent, ad hoc postremo rabida uini auiditate peruentum est, ut principes urbis ipsius ne tunc quidem de conuiuiis surgerent, cum iam urbem hostis intraret. adeo etiam, deus: ipsis euidenter, ut credo, manifestare uoluit cur perirent, cum, per quam rem ad perditionem ultimam uenerant, eam ipsam agerent eam perirent. uidi ego illic res lacrima biles, nihil seilicet inter pueres differre et senes. una erat scurrilitas una leuitas; simul: omniå, luxus potationes perditiones; cuncta omnes. pariter agebant, ludebant ebriabantur moechabantur: lasciuiebant in conuiuiis
Abbreviated transcription (Latin):
fosti. uinolentia dissoluti. clamoribus rabidi. bacchatione furiosi. Nihil minus
quã sensussui immo quia prope iuguertales nuihil magis quã sensus sui Sed eũ haeciae
repugnatacst quater urbi gillorũ treuer opulentis sinũ promptũ st dequadicam suffieere
itq debuerat emendationi prima captiuitas. ut instauratio peccatorũ Noninstaurasse&
eacidiũ: Sedquid plura increlibilcest quodloquor adsidutas illic calamitatũ augmentũ
eriminũ fuit Sicut enĩ anguinũ illud monstrũ ut fabulȩ ferunt quodimultiplicabat oresso
t aetiam ingallorũ excellentis sima urbe hisipsis quibus cohercebuantur plagis scelera cres¬
abunt ut putares pocnamipbrũ criminũ quasi matrẽ ec̾uitiorũ: Et quidplura ad hoc malo¬
rum cotidie pullulantiũ multiplicatione ꝑuentũest. ut facilius cȩ turbemillam sinehabita¬

Expanded text:
ferti uinolentia dissoluti, clamoribus rabidi bacchatione furiosi, nihil minus ferti uinolentia dissoluti, clamoribus rabidi bacchatione furiosi, nihil minus quam sensus sui, immo, quia prope iugiter tales, nihil magis quam sensus sui. sed cum haec itaexpugnata est quater urbs Gallorum opulentissima. promptum est de qua dicam. sufficere utique debuerat emendationi prima captiuitas, ut instauratio peccatorum non instaurasset excidium. sed quid plura? incredibile est quod loquor. adsiduitas illic calamitatum augmentum illic criminum fuit. sicut enim anguinum illud monstrum, ut fabulae ferunt, quod multiplicabat occisio, ita etiam in Gallorum excellentissima urbe his ipsis quibus coercebantur plagis scelera crescebant, ut putares poenam ipsorum criminum quasi matrem esse uitiorum. et quid plura? ad hoc malorum cotidie pullulantium multiplicatione peruentum est, ut facilius esset urbem illam sine habita
Abbreviated transcription (Latin):
dominabiles dignitate sublimes. lic& iam spoliatos atq uastatos minus euersos tame
rebus fuis se quãmoribus Quãuis enĩ depopulatis iamatq nudatis aliquid supera
de substantia Nihil autẽ dedisciplina: adeo grauiores in sem& hostes. externis hostibus
erat̃ s udic& abarbaris iam euersicent a sctam̃ magis euesterentur: lugubraeẽ refen
quacuidimus: senes honoratos decrepitos xp̃ianos imminente ad modũ iamexcidio ciut
gulac aclasciuae seruientes quid primũ hicaccusandũ est quod honorati an quodsens
ap quod xp̃iani : anquod periditantes : Quisenĩ hocfieri posse credat: uelinsecuru
a senibus uel indiscrimine apueris uelumquã axp̃ianis: i accbant in conuiuus oblids
noris. obliti a&atis. obliti professionis obliti nominissui principes ciuitatis. cibo con¬

Expanded text:
domi nobiles dignitate sublimes, licet iam spoliatos atque uastatos, minus euersos tamen domi nobiles dignitate sublimes, licet iam spoliatos atque uastatos, minus euersos tamen rebus fuisse quam moribus: quamuis enim depopulatis iam atque nudatis. aliquid supererat de substantia, nihil autem de disciplina. adeo grauiores in semet hostes externis hostibus erant, ut licet a barbaris iam euersi essent, a se tamen magis euerterentur. lugubre est referre quae uidimus, senes honoratos, decrepitos Christianos, imminente admodum iam excidio ciui- I tatis, gulae ac lasciuiae seruientes. quid primum hic accusandum est ? quod hoorati an quod senes an quod Christiani an quod periclitantes? quia enim hoc fieri posse credat uel in securitate a senibus uel in discrimine a pueris uel umquam a Christianis ? . iacebant: in conuiuiis obliti honoris obliti aetatis obliti professionis obliti nominis sui, principes ciuitatis cibo con
Abbreviated transcription (Latin):
insuioiũ captiutatibus fuit captiuus corde & sensu nonerat. quunter suorũ sup plicurilto
quiigularise in si orũ iugulis ꝑonintellegebat. quimorise insuorũ mortibus nounit
puuifragor utiadixerim extramuros etintramuros prodiorũ &luderor ũ consu¬
cebutur uox morientiũ. uox que bachuntiũ acuix discerni forsitan pocera pledis
heulatio quaeracebat inbello. et sonus populi quiclamabat incirco Etcũhace omn
fiertit : quidaliud tabis populus agcbut. Nis uteũcũ ds̃ ꝑdere adhuc fosta se molle to
ipste xigeret ut perintt: Sedquidego loquor delonge positis et quas inalio orbe suis¬
motiscũ sciam etiam insolo patrio atq inciuitatib gallicanis om̃s ferme practelsuors
uros calamitatib: scis factos fuisse pciores. Vidisi quidem ego treucros ipsi homines

Expanded text:
in suorum «sptiaitatibus fuit? captiuus corde et sensu non erat qui inter suorum suppicia ridebat., in suorum «sptiaitatibus fuit? captiuus corde et sensu non erat qui inter suorum suppicia ridebat., qui iugulari se in suorum iugulis non intellegebat, qui mori se in suorum mortibus non putabat? fragor, ut ita dixerim, extra muros et infra muros proliorum et proeliorum, confundebatur uox morientium uoxque bacchantium, ac uix discerni forsitan poterat plebis heiulatio, quae cadebat in bello, et sonus populi, qui clamabat in circo. et cum haec omnia fierent, quid aliud talis populus agebat, nisi ut cum eum deus perdere adhuc fortasse nollet, tamen ipse exigeret ut\' periret ? ; XIII. Sed quid ego loquor de longe positis et quasi in alio orbe submotis, cum sciam etiam in solo patrio atque in calamitatibus Gallicanis omnes ferme praecelsiores uiros calamitati- ? bus suis factos fuisse peiores. uidi siquidem ego Treueros ipse homines
Abbreviated transcription (Latin):
bella coeperunt: quaeuastatis urbibus mariclausis & euersis sardinia acsicilia. id est
scalibus horreis atq abcisis uelut uitalibus uenis. africam ipsam idest quasi ani
captiua uere rei publicȩ: et quid in gressisterrã illam gentibus barbaris. forsitan uel me¬
tu uitia cessarunt. aut sicut corrigi ad presens &iam Nequissimi quiq seruorũ solent. mo¬
destiã saltim acdisciplinã terror extorsit: quis aestimare hoc malũ possit circũ sonabant
mis muros cirtȩ atq casthaginis populibarbarorũ. eteodesia casthaginis insanied
mcircis. luxuriabat intheatris: alii foris iuigulabantur. alii intus fornicabantur: pars
plebis erit foris captiua hostiũ. pars intus captiua uitiorũ: cuiussors peior fuerit. Incestũ
est illi quidem erant extrinsecus carne. sedisti intus mente captiui. & exduobus lo&alibus

Expanded text:
bella coeperunt: quae uastatis urbibus mari clausis et euersis Sardinia ae Sicilia, id est bella coeperunt: quae uastatis urbibus mari clausis et euersis Sardinia ae Sicilia, id est fiscalibus horreis, atque abcisis uelut uitalibus uenis, . Africam ipsam id est quasi animam captiuauere reipublicae. et quid? ingressis terram illam gentibus barbaris forsitan uel metu uitia cessarunt? aut, sicut corrigi ad praesens etiam nequissimi quique seruorum solent, modestiam saltim ac disciplinam terror extorsit? quia aestimare hoc malum possit?acircumsonabant armis muros Cirtae atque Carthaginis populi barbarorum, et ecclesia Carthaginensis insaniebat in circis luxuriabat in theatris. alii foris iugulabantur alii intus, fornicabantur: pars plebis erat foris captiua hostium pars intus captiua uitiorum. cuius sors peior fuerit incertum est. illi quidem erant extrinsecus carne, sed isti intus mente captiui, et ex duobus letalibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suac. canos nobis facimus malacẽ moribus malis: Seduidelic& quicorrũpimur reb
prosperis corrigimur aduersis: et quos intemperantes pax longa fecit turbatio facitẽẽ
moderatts: Numquid populi ciuitatũ qui impudici rebus prosperis fuerant asperis cẽ
sti coeperunt: Numquid ebri&as quaem tranquillitate ethabundantia creuerat ho
saltim depopulatione cessauit: Vastataẽ italia totiam cladibus. ergo italorũ uitia des¬
titerunt  Obsessa est urbs roma et expugnata: ergo desicrunt blasphemi acfuriosi cẽ
romani. inundarunt gallias gentes barbarae: ergo quantũ admores ꝑditos spectat.
oncadem sunt gallorũ crimina quaefuerunt : transcenderunt in hispaniae terr
populi uuandalorũ. mutata quidem est sors hispaniat. Sed non mutata uitiositas
postremo nequa pars mundi exitialibus malis e& immunis. Nauigare ꝑfluctus

Expanded text:
ietatis suae, ea nos nobis facimus mala esse moribus malis. XII. Sed uidelicet qui corrumpimur rebus ietatis suae, ea nos nobis facimus mala esse moribus malis. XII. Sed uidelicet qui corrumpimur rebus prosperis corrigimur aduersis, et quos intemperantes pax longa fecit turbatio fecit esse moderatos. numquid populi ciuitatum, qui impudici rebus prosperis fuerant, asperis casti esse coeperunt ? numquid ebrietas, quae in tranquillitate et abundantia creuerat, hostili saltim depopulatione cessauit? uastata eat Italia tot iam cladibus: ergo Italorum uitia destiterunt? obsessa est urbs Roma et expugnata: ergo desierunt blasphemi ac furiosi esse Romani? inundarunt Gallias gentes barbarae: ergo, quantum ad mores perditos spectat, non eadem sunt Gallorum crimina quae fuerunt? transcenderunt in Hispaniae terras populi Wandalorum: mutata quidem est sors Hispanorum sed non mutata uitiositas. postremo, ne qua pars Mundi exitialibus malis esset immunis, nauigare per fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
prauitate uitiamur. ut etdĩ pęnitus obliuiscamur et nr̃i &cũ omnẽ fructũ datae adõ pad
in hoc consistere a postolus dicat. Vt qui&am et tranquillã uitã agimus i n omni pi&at
dicastitate: adhoctantũ data adõ qui&e utimur. ut in ebriȩtate. ut in luxuria. ut inflagitis
ut in rapinis. ut inomni scelere atq improbitate uiuamus: quasi uero beneficiũ datȩ
pacis uacatiosit probrositatis. et adhoc inducias tranquillitatis dõdonante capianis
utlicentius securiusq peccemus indigni. itaq: cȩl estibus donissumus. quibeneficis dĩ non
benc utimur. et facimus remoperũ bonorũ. materiã tantũ c̃ẽ uitiorũ: quofit utipsa pax con¬
tra nossit. quaesicagitur a nobis. nec expediat rem accipere quadeteriores sumus. Quis
occredere queat mutamus naturã rerũ iniquitatib nr̃is. et quads̃ bona fecit munerae s¬

Expanded text:
prauitate uitiamur, ut et dei penitus obliuiscamur et nostri. et cum omnem fructum datae a deo pacis prauitate uitiamur, ut et dei penitus obliuiscamur et nostri. et cum omnem fructum datae a deo pacis in hoc consistere apostolus dicat, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et castitate, ad hoc tantum data a deo quiete utimur, ut in ebrietate ut in luxuria, ut in flagitiis ut in rapinis, ut in omni scelere atque improbitate uiuamus. quasi uero beneficium datae pacis uacatio sit probrositatis et ad hoc inducias tranquillitatis deo donante capiamus, ut licentius securiusque peccemus. indigni itaque caelestibus donis sumus qui beneficiis dei non bene utimur et facimus rem operum bonorum materiam tantum esse uitiorum: quo fit ut ipsa pax contra nos sit, quae sic agitur a nobis, nec expediat rem accipere, qua deteriores sumus. quis hoc credere queat? mutamus naturam rerum iniquitatibus nostris, et quae deus bona fecit munere p
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicat. Quorũ festiuitatib delectatur. Quod quidem lic& semꝑ ammodũ graueseit
tunc tamen magis intolerabile cũ preter consu&udinariũ uitae usum. hoc uel aduers
faciunt criminosius: uel secunda: quia et magis placandus est in aduersis ds̃ et minus ledend
in prosperis: placari quippe deb& cum irascitur. ledi non deb& cũ propiciatur. Aduersas
Nobis piracundiã dĩueniant. secunda ꝑgratiã. Nos autẽ ediuerso omniaagimus: dici
quomodo: accipe acprimũ. si quando ex oratus sua ipsa misericordiads̃. Neq enĩ umqu
positauiuimus. utexorare mereamur: sedsiquando ut dixi ascipso exoratus. pacificus
Nobisdies. prouentus uberes diuitẽ bonis omnibus tranquillitatẽ. & habundantiã dederit su
uora crescentem tanta secundarũ rerũ prosperitate corrũpimur. tanta morũ in solescenta

Expanded text:
communicat, quorum festiuitatibus delectatur. quod quidem licet semper admodum graue sit, communicat, quorum festiuitatibus delectatur. quod quidem licet semper admodum graue sit, tunc tamen magis intelerabile, cum praeter consuetudinarium uitae usum hoc uel aduersa nostra. faciunt criminosius uel secunda, quia et magis placandus est in aduersis deus et minus laedendus in prosperis: placari quippe debet, cum irascitur, laedi non debet, cum propitiatur; aduersa enim nobis per iracundiam dei ueniunt secunda per gratiam. nos autem e diuerso omnia agimus. dicis, quomodo? accipe. ac primum, si quando exoratus sua ipsa misericordia deus neque enim umquam nos ita uiuimus, ut exorare mereamur, sed si quando, ut dixi, a se ipso exoratus pacificos nobis dies prouentus uberes, diuitem bonis omnibus tranquillitatem et abundantiam dederit super uoto crescentem, tanta secundarum rerum prosperitate corrumpimur, tanta morum insolescentium
Abbreviated transcription (Latin):
salus xp̃ianȩ plebis extinguitur. Et per sacrilegas suꝑstitiones maiestas diuins uiolatur. de¬
bium non estenĩ quod laedunt dm̃ ut pute idolis consecrate colitur Namq & honoratus n¬
nerua ingimnasiis uenus intheatris ds̃ neptunus incircis. mars in harenus mercurius in
tris. etideo proqualitate auetorũ cultusest suꝑstitionũ. quicquid inmunditiarũ c̃ hocex¬
c&ur intheatris. quicquid luxuriarũ in palestris. quioquid immoderationes incircis. que¬
quid furoris in caueis: Alibiest impudititia. alibi lasciuia. alibi intemperantia. alibi insot
ubiq demon. immo ꝑsingula ludicrorũ loca. uniuersa demonũ monstra: praesident
sedibus suo cultui dedicatis ac ꝑ hoc inspectaculis istius modi nonsolaẽ in lecebra. Nec solaus¬
ositas admisceri enihuic xp̃ianũ hominẽ suꝑstitioni. genusest sacrilegii. quiacorũ cultibis

Expanded text:
salus Christianae plebis extinguitur et per sacrilegas superstitiones maiestas diuina uiolatur. dusalus Christianae plebis extinguitur et per sacrilegas superstitiones maiestas diuina uiolatur. dubium enim non est quod laedunt deum, utpote idolis consecratae. colitur namque et honoratur Minerua in gymnasiis Venus in theatris Neptunus in circis Mars in ha- renis Mercurius in palaestris, et ideo pro qualitate auctorum cultus est superstitionum. quicquid inmunditiarum est hoc exercetur in theatris, quicquid luxuriarum in palaestris, quicquid immoderationis in circis, quicquid furoris in caueis. alibi est impudicitia alibi lasciuia, alibi intemperantia alibi insania, ubique daemon, immo per singula ludicrorum loca uniuersa daemonum monstra; praesident enim sedibus suo cultui dedicatis. ac per hoc in spectaculis istiusmodi non sola -est inlecebra nec sola uitiositas. admisceri enim huic Christianum hominem superstitioni genus est sacrilegii, quia eorum cultibus
Abbreviated transcription (Latin):
nelig conuenit. Quantũ placeredõ debeat quirerũ iocundarum beatitudine fruit᷑
Qundo &um dehis quaer nonlicde quȩ ingrata uideantur: quęritur forstam quor sum
saptineant quor sim absque dubio nis utni hil leue existimetur quods̃lȩdit̃. Deludis
pnim publicis dicimus. ludibris scilic& speinostrac. ludibriis uitaenrae. Namdũ intheatris
ercis ludibus deperimus. Secundũ illud utique dictum sermonis sacri stultus prissioperi
scelus. Et nositaq diunter curpia aedede corosa ridemus. secdera comimitamus & quidemn
der ponminimna sedhocipso poenaliora. quia cũuideantur specie eẽ parua rebus sunt
atosis pestilentissima: Namcũduo sint mexima mala. Ioet sihomo aut scipsũ perimnataut
lodat hocutrũq inludis publicis agitur. Numptur pitudins criminosus a&ernailic

Expanded text:
intellegi conuenit quantum placere deo debeat qui rerum iucundarum beatitudine fruitur, intellegi conuenit quantum placere deo debeat qui rerum iucundarum beatitudine fruitur, quando etiam de his queri non licet, quae ingrata uideantur. XI. Quaeritur forsitan quorsum ista pertineant? quorsum absque dubio nisi ut nihil leue existimetur, quo deus laeditur ? de ludis enim publicis dicimus, ludibriis scilicet spei nostrae, ludibriis uitae nostrae. nam dum in theatris et circis ludimus, deperimus secundum illud utique dictum sermonis sacri: stultus per risum operatur scelus. et nos itaque, dum inter turpia ac dedecorosa ridemus, scelera committimus, et quidem scelera non minima, sed hoc ipso poenaliora, quia cum uideantur specie esse parua, rebus sunt exitiosis pestilentissima. nam cum duo sint maxima mala, id est, si homo aut se ipsum perimat aut deum laedat, hoc utrumque in ludis publicis agitur: nam per turpitudines criminosas aeterna illic