comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guinentum nirifica disputatio
Nam de quo tu lo quepis imꝑatore
Si de greco qui ueous fuit Imps¬
rator negabo confessionen om
de latino libent̃ confitebor Et eñ
quis nescit Imꝑatorem latinũ gratis
factum ẽẽ a simmo pontifice ut
opinor utephano qui grecũ imꝑa /¬
terem ꝙ auxilium non ferret Italis
prinauit Latinumq fecit Ita ut
plura imꝑator app̃ ꝙ̃ pp̃a ab im-¬
peratore acciperer sana traganas
opes quibuses pactiomibus sõli Achiles
et patroclus Inter se parti sunt
qd etiam nn uidetur Indicare Lo/¬
doici u̾ba cum ait: E go codoitus
imperator Romanus Angustus
statuo et concedo per ħoc̃ pactimi
cnfrrmationis nr̃e dibi bt̃o petro
principi apłors et per te uicario
tuo dño pastali su̾mo pontifici et
successoribus Imperpetuũ sicut
a prede cessoribus noĩs usq m̃e
in nr̃a potestate et ditione tẽmist
Romanam cinitatem cum ducatu
suo et suburbanis atg̃ uiculis oĩb

Expanded text:
gumentum, mirifica defensio! gumentum, mirifica defensio! Nam de quo tu loqueris imperatore? Si de Greco, qui verus fuit imperator, negabo confessionem, sin de Latino, libenter etiam confitebor: etenim quis nescit imperatorem Latinum gratis factum esse a summo pontifice, ut opinor, Stephane? qui Grecum imperatorem, quod auxilium non ferret Italie, privavit Latinumque fecit, ita ut plura imperator a papa quam papa ab imperatore acciperet. Sane Troianas opes quibusdam pactionibus soli Achilles et Patroclus inter se partiti sunt. Quod etiam mihi videntur indicare Ludovici verba, cum ait: Ego Ludovicus Imperator Romanus Augustus statuo et concedo per hoc pactum confirmationis nostre tibi, beato Petro, principi apostolorum, et per te vicario tuo, domino Pascali, summo pontifici, et successoribus eius in perpetuum, sicut a predecessoribus nostris usque nunc in vestra potestate et dicione tenuistis, Romanam civitatem cum ducatu suo et suburbanis atque viculis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ apud eos Interpretatur. petrus
non caput. Est enu petrus et
petra grecum uocabulum stulteq
per etsimolygiã la tinam exponit
Pdetra quasi pede trira Et metro /¬
politanũ ab archiepo distingunt
uoluntq Illum a mensura cinitatis
dictum Cum grece dicatis non
me trõpolis Bed
matex cinitas sine urbo Et prĩar /¬
clam quasi prem prin et papain
ab Inceriectione pape dictum et
fidem orthodoxai quase Recte q̃le
Et symonem media orrepta cum
legendum sit media longa ut
platonẽ et cathonon et multa
suilia que trau eo ne culpa aliqͣꝵ
omnes sumos pontifices uidear
Iufectari hec dicta sunt ut nemo
miretur si donatioñ Constantini
cometiciam fuisse pape multi nõ
potuerunt de phendere Tametsi
as aliquo cormi ortain ẽẽ hant
fallaciam Reor At dicitis cue
imperatores quorum d trimento
Res Ista cedebat de nation Constan/¬
tii non negant sed fatentur af-¬
fermant conseruant. Ingens ar /¬

Expanded text:
quod apud eos interpretatur Petrus, quod apud eos interpretatur Petrus, non, caput'. Est enim ,Petrus' et ,petra' Grecum vocabulum stulteque per etymologiam Latinam exponitur petra puasi pede trita. Et metropolitanum ab archiepiscopo distinguunt voluntque illum a mensura civitatis dictum, cum Grece dicatur non , metropolis', sedmater civitas sive urbs; et patriarcham quasi ,patrem patrum', et papam ab interiectione 'pape' dictum, et fidem orthodoxam quasi ,recte glorie', et Simonem media correpta, cum legendum sit media longa ut Platonem et Catonem, et multa similia, que transeo, ne culpa aliquorum omnes summos pontifices videar insectari. Hec dicta sint, ut nemo miretur, si donationem Constantini commenticiam fuisse pape multi non potuerunt deprehendere, tam et si ab aliquo eorum ortam esse hanc fallaciam reor. V ,At', dicitis, ,cur imperatores, quorum detrimento res ista cedebat, donationem Constantini non negant, sed fatentur, affirmant, conservant?' Ingens ar
Abbreviated transcription (Latin):
non disceruimus sed Retinebimmo sed
cum bona miscebimus sedi pro bona
de fendemus ⁊ go uero ut Ingenne
feram sentenciam gesta siluestoi
nego ẽt a pocorfa quia ut dicit En¬
sebius quid̃ fer tur auctore sed fal /¬
sa atq Indigna que legantur axi¬
stimo cum In aliis tum uero In eo qd̾
narratur dedracone de Hhauro de
lepra / sp̃ quã Reprobandam tanta
Repetii Neq eum si naaman lepro/¬
sus fuit ꝯtrimo et Constantinum
leprosum fuisse dicenis de Illo
benda est fidet quam alteri cuid̾
de uespis nitra nares uespasiani
indificantib et Rana porti a
nerone emissa unde la teranũ uo¬
catum locum dicunt ꝙ Ibi Rana
Rateat/ quasi sopulcro quod nec
uespe ip̃e nec rane si loqui posset
dixissent insi ad deos capitolinos
hoc Referunt quasi illi loque con/¬
suessent et hoc fieri Iussiffent
Sed quid mioer hec non Intelligẽ
pontifices cum nomen Ignorent
suũ Cophas enm dicunt uocari
miacum quod grete scribunt

Expanded text:
non discernemus, sed retinebimus? Sed non discernemus, sed retinebimus? Sed cum bona miscebimus? Sed pro bona defendemus? 79 Ego vero, ut ingenue feram sententiam, gesta Silvestri nego esse apocrypha, quia, ut dixi, Eusebius quidam fertur auctor, sed falsa atque indigna que legantur existimo, cum in aliis tum vero in eo, quod narratur de dracone, de tauro, de lepra, propter quam refutandam tanta repetii. Neque enim, si Naaman leprosus fuit, continuo et Constantinum leprosum fuisse dicemus. De illo benda est fides quam alteri cuidam de vespis intra nares Vespasiani nidificantibus et de rana partu a Nerone emissa, unde Lateranum vocitatum locum dicunt, quod ibi rana lateat in sepulcro: quod nec vespe ipse nec rane, si loqui possent, ur, nisi ad deos Capitolinos hoc referunt, quasi illi loqui consuessent et hoc fieri iussissent. Sed quid mirer hec non intelligere pontifices, cum nomen ignorent suum: Cephas enim dicunt vocari iacum, quod Greci Κηφᾶσ scribunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sanctoꝵ derogo nec ip̃oꝵ diuina
oxa abimo cum sciam tm̃ fiddi qͣrtũ¬
est granm̃ sinaꝑis montes etram posse
transferre ño descendo ea et tutor
sed mnsceri cum fabulis nõ sino nec
persnaderi possimm hoc scriptores
alnes fuisse ꝙ infidoles qui hoc age¬
rent in derisum xpĩanorum Si het
figmenta per docosos homines in
manus Imperitorum delatã accĩ¬
percentur pro ueris autfideles
habentes quid̃ enm lationem dei
gestib sanctorum uerũetiam dei
gentoris atqz adeo xp̃i improba
quedam et psendeuangelia striberr
nõ formidaxpunt Et sumus ponti¬
fx lot libros appellat apocrifos
qrase nchil uicii sit insi ꝙ eorum
Imorat ⁊ anctor quasi credibilia
sunt que narrantur quasi sancta
et ad ꝯfirmationẽ Religionis
pertinentia ut iam nõ mimus culpe
Sit penes hunc qui mala probar
q̃ penes Illum qui mala oxcogita /¬
m̃t mimos reprobos desteriiiis
sꝑanus abiitinius doctomã Reꝓbam

Expanded text:
sanctorum derogo nec ipsorum divina sanctorum derogo nec ipsorum divina opera abnuo, cum sciam tantum fidei, quantuest granum sinapis, montes etiam posse transferre. Immo defendo illa et tueor, sed misceri cum fabulis non sino. Nec persuaderi possum hos scriptores alios fuisse quam aut infideles, qui hoc agerent in derisum christianorum, si hec figmenta per dolosos homines in manus imperitorum delata acciperentur pro veris, aut fideles habentes quidem emulationem Dei,gestis sanctorum, verum etiam Dei genitricis atque adeo Christi improba quedam et pseudevangelia scribere non reformidarunt. Et summus pontifex hos libros appellat apocryphos, quasi nihil vitii sit, nisi quod eorum ignoratur auctor; quasi credibilia sint, que narrantur; quasi sancta et ad confirmationem religionis pertinentia, ut iam non minus culpe sit penes hunc, qui mala probat, quam penes illum, qui mala excogitavit. Nummos reprobos discernimus, separamus, abiicimus: doctrinam reprobam
Abbreviated transcription (Latin):
Bucanum ꝙ a curcio consule
cui collegã fuit. M. Gennuiciꝰ
Neq uo dissũlauerim ualerĩ
non plane posse Reprehendi ꝙ
Ita loquatur cum paulo post gram̃t
et seuere subiciat. Nec me pre¬
terit de mõtũ et uoce deorum ĩmor¬
talium huams oculis auribusq
perceptis ꝙͣ in ancipiti opĩmione
extimaͦ uersetux Sed quia nõnona
dicinitur sed tradita Repetinitue
fidem auctores uendicont de uoce
deorum dicit᷑ ꝓpt̃ innonẽ monetã
et pp̃ sumulatonmn fortane quod bis
loqitũ fuigitur hais ꝟbis Rit̾e me
matrone uidistis Rite dedicastis
At uero nr̃i fabulatores passun
Iuducunt Idola loquentĩa. quod ipĩ
gentile et ⁊dolors cultores nõ di¬
cunt Et finceris negant quã
ꝓpĩam affirmant apnd illos pau/¬
cissima niratula non fide auctorẜ
fed̾ ueluti sacr̃a quid ac Religiosa
uetustatis ꝯmendacione intrntur
apũd istos quedani Recentiora nar /
uañture que Illoꝵ somines temporẜ
nescierunt Neq adeo admiratior

Expanded text:
Luctatium, quod a Curtio consule, Luctatium, quod a Curtio consule, cui collega fuit M. Genutius. 77 Neque vero dissimulaverim Valerium non plane posse reprehendi, quod ita loquatur, cum paulo post graviter et severe subiiciat: «Nec me preterit de motu et voce deorum immortalium humanis oculis auribusque percepto, quam in ancipiti opinione estimatio versetur. Sed quia non nova dicuntur, sed tradita repetuntur, fidem auctores vendicent». De voce deorum dixit propter Iunonem Monetam et propter simulacrum Fortune, quod bis locutum fingitur his verbis: «Rite me, matrone,» vidistis, «rite dedicastis». 78 At vero nostri fabulatores passim inducunt idola loquentia, quod ipsi gentiles et idolorum cultores non dicunt et sincerius negant quam christiani affirmant. Apud illos paucissima miracula non fide auctorum, sed veluti sacra quadam ac religiosa vetustatis commendatione nituntur; apud istos recentiora quedam narrantur, que illorum homines temporum nescierunt. Neque ego admirationi
Abbreviated transcription (Latin):
atq de mitu quoq palain est illos
eõ mentitos uel ꝙ motũ simulari
auellebant aut illud int̾ ꝑ retati
sunt sua sponte eẽ factum uel qua
metsi luuis Inquit nõ dmusse
sod milites ꝙ cmsset exclamasst¬
que tamen boni scriptores nõ de fen-¬
dunt facta sed dicta excusant nõ
prout idem luuus ait datur hec
uenia antiquitati ut miscendo hña¬
na diuinis p̃mordia brbmm angui-¬
stiora faciat et alibi Sed in rebus
tam antiquis si qua similia ueri
sunt pro ueris accipiantur. Satis
habeam hec ad ostentationem
cene gandentis miraculis aptiora
ꝙ̃ ad fidem neq affirmare neq
refellere est opere precium Ce¬
rentins uarro hiis duobus et prior
et doctior et ut sentio granior
auctõr ait triplicem hĩstoriam de
lacu Curcio a totidem auctoribz
proditam unam a proculo ꝙ Is
lacus Ita sit appellatus a Curtio
qui se in eui derecit Alterain a
pisone ꝙ a mitio sabino Terciã
a cornelio cuius rei socium addit

Expanded text:
Atque de nutu quoque palam est illos Atque de nutu quoque palam est illos esse mentitos, vel quod motum simulacri avellebant autem illud interpretati sunt sua sponte esse factum vel, quaet si Livius inquit non annuisse, sed milites, quod annuisset, exclamassQue tamen boni scriptores non defendunt facta, sed dicta excusant, nam prout idem Livius ait: «Datur hec venia antiquitati, ut miscendo humana divinis primordia urbium augustiora faciat», et alibi: «Sed in rebus tam antiquis, si qua similia veri sunt, pro veris accipiantur, satis habeam, hec ad ostentationem scene gaudentis miraculis aptiora quam ad fidem, neque affirmare neque refellere est opere pretium». Terentius Varro his duobus et prior et doctior et, ut sentio, gravior auctor, ait triplicem historiam de lacu Curtio a totidem auctoribus proditam, unam a Proculo, quod is lacus ita sit appellatus a Curtio, qui se in eum deiecit, alteram a Pisone, quod a Mettio Sabino, tertiam a Cornelio, cuius rei socium addit
Abbreviated transcription (Latin):
et homines magnã errorum suoꝵ
hrent excusationem Osi tantũ
olim licebat denombus et nñt
In Infideles uel magis licerer
quod mĩmne uidenino ne ullr ab
eis hmõi fabule profermitur Ta-¬
cebo de a liis populis dicam de Ro-¬
manis apud ques pancissima miratia
fermitur eaq uetusta atq Incerta
Dalerins maximus ait hiatum
Illum terre In medio foro cuin se
In enm curtius armatum adepto
equo ĩmisisset Iterum cohisse inq
pristinam formam cõt̾inuo Ren̾tisse
Item Innonẽ mouetã cũ a quodam
milite. Rom ano captis uehirs per
Iocum Iutrogata eẽt an Romaii
migrare uellet Respondisse uelle
quoꝵ nentrũ. Tntius luas scutit
et prior anctor et granior Nain
et hiatum permansisse uult nec
tam fuisse subitum ꝙͣ uetustum etiã
ante conditam urbem appellatumq
curtiũ. Laciũq In eo delicuisset
Curtius metius sa bimues Romanor
fugiens impressione et iuuoneꝰ
aisse nõ Respondisse adcectũq
fabule postea uocem Reddidisse

Expanded text:
et homines magnam errorum suorum et homines magnam errorum suorum haberent excusationem? Quod si tantum olim licebat demonibus et nunc apud infideles vel magis liceret, quod minime videmus, nec ulle ab eis huiusmodi fabule proferuntur. Tacebo de aliis populis, dicam de Romanis, apud quos paucissima miracula feruntur eaque vetusta atque incerta. Valerius Maximus ait hiatum illum terre in medio foro, cum se in eum Curtius armatum adacto equo immisisset, iterum coisse inque pristinam formam continuo revertisse; item Iunonem Monetam, cum a quodam milite Romano captis Veiis per iocum interrogata esset, an Romam migrare vellet, respondisse velle. Quorum neutrum Titus Livius sentit et prior auctor et gravior, nam et hiatum permansisse vult nec tam fuisse subitum quam vetustum, etiam ante conditam urbem appellatumque Curtium lacum, quod in eo delituisset Curtius Mettius Sabinus Romanorum fugiens impressionem; et Iunonem annuisse, non respondisse, adiectumque fabule postea vocem reddidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
aut prodiisset aut fuisset extinctus
Omira honn demencia qui hiis
auilibus deliramentis fidem habent
Iam uero ꝙ̃ du hoc factitum est
qñ fieri ceptum ante aduentum
saluatoris den postea nichil hor
scitur pndeat᷑ nos pudeat harum
nemaꝵ et leuitatum plusꝙͣ mimce
Erubescat xpiams homo qͣui ueri /¬
tatis sic ac lutis filium nonuãt ꝓloqui
q̃ non modo uera non funt. sede nec
ueisimilia At ẽm̃ Inquiunt hanc
demones potest atem In gentibus
obtiebant ut eas diis sernientes
Illuderent / Siletẽ impedi tissum
homines ne dicam sceleratissimos
qui fabulis uris semper tale uela /¬
mentum obtenditis. non desiderat
sincipitas xpĩana prõciniũ falsitatꝭ
satis porse suꝑ ꝙ sua ipsuus luce
ac ueditate descenditur siue istit¬
ꝯmẽticiis ac presagiosis fabellis
bitrio demonũ tradiderat gdiuis
hũanũ ut tam manifestis tan
Imꝑrosis miracalis se ducerẽtu
ut propemodum posset Imusticie
accusaxi qui ones eupis ꝯm sisset

Expanded text:
aut prodiisset aut fuisset extinctus? aut prodiisset aut fuisset extinctus? O miram hominum dementiam, qui his anilibus deliramentis fidem habent! Iam vero quandiu hoc factitatum est? Quando fieri ceptum? Ante adventum Salvatoris an postea? Nihil horum scitur. Pudeat nos, pudeat harum neniarum et levitatis plus quam mimice, erubescat christianus homo, qui veritatis se ac lucis filium nominat, proloqui, que non modo vera non sunt, sed nec verisimilia. 'At enim', inquiunt, 'hanc demones potestatem in gentibus optinebant, ut eas diis servientes illuderent'. Silete, imperitissimi homines, ne dicam sceleratissimos, qui fabulis vestris tale semper velamentum optenditis. Non desiderat sinceritas christiana patrocinium falsitatis, satis per se superque sua ipsius luce ac veritate decommenticiis ac prestigiosis fabellis bitrio demonum tradiderat genus humanum, ut tam manifestis, tam imperiosis miraculis seducerentur? Ut propemodum posset iniustitie accusari, qui oves lupis commisisset,
Abbreviated transcription (Latin):
latinorum pleriq grecorum singuli
hebreorum Illam ut fabulam dampnãt
Ego non hanc adumbratam ex tlla
dammabo q̃ millis scriptoris aucte
fulcitur et que ingr̃am multo suꝑat
stulticia Nam quis belire super tẽs¬
raneam domu edificauerat quibus
Illic eam collocanerat et ne pro¬
diret ãtq adurlaret uolant em̃ dra¬
cones ut quid aint et si alii negãt
Imꝑauerat Quis genus Illud cibi
excogitaͬͣ quis seminas easq̃ uir /¬
giies at scĩmoniales descendere
preceperat necuise frłdis. An
tenebat draco quis eẽt dies hałedaꝵ¬
et tam parco Raroq ciboerat contentꝰ
nec uirgines tam altum specum tam ĩma¬
nem et esurientem beluam exhoriebãt
eredo blandiebatur eis drato ut femĩs
et uirgumbus ut cibaria efferentĩb
Credo etiam cum illis fabulabature¬
et quid in honore dictum fit etiam
corbat Nai et alexander et scipio
ex draconis serpentisbe cum mr̃e
concbitu geniti diciitus quid
deurgato postea uictu nõ potuus

Expanded text:
Latinorum, plerique Grecorum, singuli Latinorum, plerique Grecorum, singuli Hebreorum illam ut fabulam damnant, ego non hanc adumbratam ex illa damnabo, que nullius scriptoris auctoritate fulcitur et que magistram multo superat stultitia? Nam quis belue supterraneam domum edificaverat? Quis illic eam collocaverat et, ne prodiret atque avolaret volant enim dracones, ut quidam aiunt, et si alii negant, imperaverat? Quis genus illud cibi excogitaverat? Quis feminas easque virgines ac sanctimoniales descendere preceperat nec nisi kalendis? An tenebat draco, quis esset dies kalendarEt tam parco raroque erat cibo contentus? Nec virgines tam altum specum, tam immanem et esurientem beluam exhorrebant? Credo, blandiebatur eis draco ut feminis, ut virginibus, ut cibaria afferentibus; credo etiam, cum illis fabulabatur: quid ni, honor dicto, etiam coibat? Nam et Alexander et Scipio ex draconis serpentis ve cum matre concubitu geniti dicuntur. Quid, denegato postea victu non potius
Abbreviated transcription (Latin):
apenas dum Iter faceret ae dor /¬
miret ullum comitum suorum ser¬
pentis afflatu uidit extructum Neꝙ
ip̃i ppłi ob id aerem seutrunt᷑ pe¬
stilentem E t si quid fabulis cre¬
diius et cymera et ydra et cerbesꝰ
sine noxa crnspecti sunt ac tacti ddd sut
tur non potuis Romani occidissent
non põterant Inquis At multo grã¬
diorem seppentem in afforca ad Ripã
bragade regulus occidit hyme uero
uet obstoncto ore specus facile dat
Interimers an intebant Ita opinor
pro der colebant ut babilomi fete¬
uunt. Cur ergo ut dainel Illum di¬
citur occidisse nõ et siluester ħñc
perdidisset Ideo cõmentor fabuls
noluit draconem Interimi ne plane
damelis narraͦ Referri uideretur
Qd̃ si hreroninius uir doctissimus
ac fidelissimus in terpres apoli¬
narisq et origenes atq Eusebiꝰ
et nõmilli clii narrationẽ uel
fetam̃ eũ affirmant si eam Indei
In ueteris tẽstamenti archicipo nõ
oognostant idest si doctissimi quiq

Expanded text:
arenas, dum iter faceret ac dorarenas, dum iter faceret ac dormiret, ullum suorum comitum serpentis afflatu vidit extinctum neque illi populi ob id aerem sentiunt pestilentem, et si quid fabulis credimus, et Chimera et Hydra et Cerberus sine noxa vulgo conspecti sunt ac tacti. Adhuc quin eum Romani potius occidissent. Non poterant, inquis? At multo grandiorem serpentem in Africa ad ripam Bagrade Regulus occidit, hunc vero vel obstructo ore specus facile erat interimere. An nolebant? Ita opinor, pro deo colebant, ut Babylonii fecerunt. Cur ergo, ut Daniel illum dicitur occidisse, non et Silvester hunc perdidisset? Ioco commentor fabule noluit draconem interimi, ne plane Danielis narratio referri videretur. 74 Quod si Hieronymus, vir doctissimus ac fidelissimus interpres, Apollinarisque et Origenes atque Eusebius et nonnulli alii narrationem Beli fictam esse affirmant, si eam Iudei in veteris instrumenti archetypo non agnoscunt, idest si doctissimi quique
Abbreviated transcription (Latin):
a liquid de fabula siluestoi quia et
om̃is In foc questro uersãtur et michi
cum sguo sit cum pontifici bus Roamo
de pontifice Romano potissime
loqui de cebit ut Ex birr exemplo
facile aliorum ꝯrectura capiatur
et ex multis Ineptiis que Ibi nar /¬
rantur unam tantum de dracont
actingam et doceam ꝯ̃ stantinum
non fuisse leprosum ⁊t emm gesta
siluestri ab ensebio quodam greco
Somine ut interpres testatur com/
rensirca ait quitquũ grecia mendax
adeo in histrio unde draco illi
uenerat Rome dracones nõ gig̾nũt
unrde etiam illi uenenũ in affrica
tin pestiferi dracones ab ardore
Regionis ẽe dicintur. Unde pre /¬
terea tñ ueneni ut tam speciosãm
ciuitatem peste corrumpat psertum
cum In tam alto specu demersus cẽt
ad quem centum quinquaguita gradib
Sestenderetur sexpentes Excepto
forsan bafilico non afflatu sed morsu
uious inspirant atq Intermund
nec catho cesarem fugiens cũ tanta
S ominũ mani per medias afforce

Expanded text:
alalomnis in hoc questio versatur et mihi, cum sermo sit cum pontificibus Romanis, de pontifice Romano potissimum loqui decebit, ut ex uno exemplo facile aliorum coniectura capiatur. Et ex multis ineptiis, que ibi narrantur, unam tantum de dracone attingam, ut doceam Constantinum non fuisse leprosum. Etenim gesta Silvestri ab Eusebio quodam Greco homine, ut interpres testatur, compcensura ait: «quicquid Grecia mendax audet in historia». Unde draco ille venerat? Rome dracones non gignuntur. Unde etiam illi venenum? In Africa tantum pestiferi dracones ob ardorem regionis esse dicuntur. Unde preterea tantum veneni, ut tam spatiosam civitatem peste corrumperet, presertim cum in tam alto specu demersus esset, ad quem centum quinquaginta gradibus descenderetur? Serpentes, excepto forsitan basilisco, non afflatu, sed morsu virus inspirant atque interimunt. Nec Cato Cesarem fugiens cum tanta hominum manu per medias Africe
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur codex biblie et ꝙ̃ Reliquie
sẽtoꝵ lũibus semper accenss bñdicãt
seriptum cirographo Iero  queris
arguinentum quia multũ ut Inquit
Agilius est pictã uestis et auri Res
que magis hiero ͫ manu Iudicat
scriptum non ẽẽ Illum ego dili-¬
gentus inspectum comꝑ i scriptum
ẽẽ iussu Regis ut opmor Roberti
cirographo hominis Imperiti huie
sumle est ħ ꝙ decem milice hmõi
Rome sunt quod Inter cetera Reli¬
giosa de monstrat In tabella effi-¬
gies petoi et pauli quam siluester
cnstantino ab eisis apłis In sõms
admonito In confrrmaͤᵐ uisirĩs
Ehibuit Non hoc dico qu neg em
effigies Illas cẽ aplorum utinamq
tam uera eẽt epła nomine lentũli
missa de effigie xp̃i q̃ non minus
Imꝓbe ementita est ꝙͣ priuilegum
qd̵ ꝯfutamius Sed quia tabella Illa
a siluestro nõ fuit ex hibita Constan/¬
tiuo in quo nõ fuit in co admira uem¬
aĩ mei ꝯtinere dispntabo etiam

Expanded text:
ostenditur codex Biblie tanquam reliquie ostenditur codex Biblie tanquam reliquie sanctorum luminibus semper accensis, quod dicant scriptum chirographo Hieronymi. Queris argumentum? quia multum, ut inquit Virgilius, est pictai vestis et auri, res, que magis Hieronymi manu indicat scriptum non esse. Illum ego diligentius inspectum comperi scriptum esse iussu regis, ut opinor, Roberti, chirographo hominis imperiti. Huic simile est, quanquam decem milia huiusmodi Rome sunt, quod inter religiosa demonstratur in tabella effigies Petri et Pauli, quam Silvester Constantino ab eisdem apostolis in somnis admonito in confirmationem visionis exhibuit. Non hoc dico, quia negem effigies illas esse apostolorum -utinamque tam vera esset epistola nomine Lentuli missa de effigie Christi, que non minus improbe ementita est quam privilegium, quod confutavimus –, sed quia tabella illa a Silvestro non fuerit exhibita Constantino. In quo non sustineo admirationemanimimeicontinere. Disputabo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Piciam credant. Nõne apud aram
celi In tain exiio templo et An
Loco maxnne augusto. Sed minis
et octaniani ut ferunt ex auc̃te
Iuuocentii hec scribentis qui etiam
de Runa templi pacis sus natali
saluatoris hoc ẽ in partũ uirginis
scriptum Religuit qui ad Rouerten¬
dam magis fidem quia flã ꝙ̃ ad
stabiliendam qu miranda funt
ꝑtinent mentiri ne ob spẽm pe pie¬
tatis audet uicarius ueritatis
et se scientem hoc praculo obstaĩ¬
gere den non mentitur y mo
uero a sanctissimis uiris se cum sot
facit dissentire non uident Tatebo
alios hieronimus uaronis testiõmio
decem sibillas fuisse Quod opus
uarro ante Augustum condidit
⁊dem de templo pacis scribit
uaspasianus et titus Rome templo
pacis subingato uasa tampli et
uniuersa donaria In delubro Il¬
luis ꝯ secrauerunt Que qreta
et Romana narrat historia Et
Sic unus Indoctus plus uult libro
suo ctĩam barbare scaptẽ roed ꝙ
fidelissinis ueterum prudentissĩoꝵ

Expanded text:
ritiam credant? Nonne apud Aram ritiam credant? Nonne apud Aram Celi in tam eximio templo et in loco maxime augusto cernimus et Octaviani, ut ferunt ex auctoritate Innocentii tertii hec scribentis? Qui etiam de ruina templi Pacis sub natale Salvatoris, hoc est in partu virginis, scriptum reliquit, que ad evertendam magis fidem, quia falsa, quam ad stabiliendam, quia miranda sunt, pertinent. Mentiri ne ob speciem pietatis audet vicarius veritatis et se scientem hoc piaculo obstringere? An non mentitur? Immo vero a sanctissimis viris se, cum hoc facit, dissentire non videt. Tacebo alios, Hieronymus Varronis testimonio utitur decem Sibyllas fuisse, quod opus Varro ante Augustum condidit. Idem de templo Pacis ita scribit: «Vespasianus et Titus Rome templo Pacis edificato vasa templi et universa donaria in delubro illius consecrarunt, que Greca et Romana narrat historia». Et hic unus indoctus plus vult libello suo etiam barbare scripto credi quam fidelissimis veterum prudentissimoru
Abbreviated transcription (Latin):
cros se faciunt/ quicunq sunt uera
dixisse existimant atq de fendũt
Aicet iam nichil habeant quo opi /¬
monem suam non dico defendere
sed hõneste dxcusare possent
Aen honesta erroris excrsatio e
Cum patefactam uideas ueritatẽ
nolle Illi acquiescere qmia nõmilli
magni homines alit̾ sensermt
Magni Inꝙ̃ dignitate / nõ sapĩã
net uirtute unde tramen sas an Illi
quos tu sequeris si eadem andis¬
sent que tu mansuri in senteñ.
fuerut an a sentenᵃ Recessuri
Et nichilominus Indignissimũ ẽ
fices donatroem hane ueramn esse
crediderunt a Testificor uos me
uocatis quo nolo et inuitũ me
maledicerẽ sumis pontificibus
xgitis quos magis In delictis sunb
opeoire uellent Sed parganius
Igome loqui ꝙ quid aliter agi
nequit hec causa fatere eos
Ita credidisse et non malicia
fecisse. Quid miruui si Ista
croediderut ubi tantũ lucoi
ulanditͦ cum płĩma ubi nullum
lucrũ oñdĩtur per Insignem Imi /¬

Expanded text:
cios faciunt, quicunque hunc vera cios faciunt, quicunque hunc vera dixisse existimant atque defendunt, licet nihil iam habeant, quo opinionem suam non dico defendere, sed honeste exeusare possint. An honesta erroris excusatio est, cum patefactam videas veritatem, nolle illi acquiescere, quia nonnulli magni homines aliter senserint? Magni, inquam, dignitate, non sapientia nec virtute. Unde tamen scis, an illi, quos tu sequeris, si eadem audissent que tu, mansuri in sententia fuerint an a sententia recessuri? Et nihilominus indignissimum esttionem hanc veram esse crediderunt? Testificor vos, me vocatis quo nolo, et invitum me maledicere summis pontificibus cogitis, quos magis in delictis suis operire vellem. XXIII. Sed pergamus ingenue loqui quandoquidem aliter agi nequit hec causa, 71 ut fatear eos ita credidisse et non malitia fecisse: quid mirum, si ista crediderunt, ubi tantum lucri blanditur, cum plurima, ubi nullum lucrum ostenditur, per insignem impe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinnerit Iorocuratione. Regni
ad filuim Relegata ut
fere om̃es le prosi fecerunt quo uno
arguinento totum ꝓrsus priuilegiũ
ꝯ futatur/ profligatur. enertit
at ne quis ambigat ante leprosu
eẽ debuisse ꝙͣ ꝯsulem sciat et ex
medi ͣ paulatim hunc morbum.
succrestere et dy noticia antiq̃¬
tatis ꝯsulatum Iniri Iana: mẽse
martio proxino gesta referunture.
ubi neq hoc silebo In ep̃łis scoib¬
solẽ dat̾ non autem in ceteris nisi
apud indoctos Dicuntur enĩ epłe
dari uel Illi uel ad illum, Illi quid
qui ꝑfert ut puta tabellario ut Red¬
dat et in manu porrigat homini
cui mictuntux Ad Illum uero ut a
ꝑferente, poddantur. Iic est is qui
cui mictunntur soriuilegium antem
ut aiunt constaantini qd Reddi alicui
non debeat nec dari debuit dici
apparet cum qui sic
Locutus est mentitum esse nec scisse
fingere ꝙ Constantiñ dixissa
ac fecisse uerisimile est Cmus
stulticie ac uesaine affines et so/¬

Expanded text:
continuerit, procuratione regni continuerit, procuratione regni ad Ioatham filium relegata, ut fere omnes leprosi fecerunt. Quo uno argumento totum prorsus privilegium confutatur, profligatur, evertitur. Ac nequis ambigat ante leprosum esse debuisse quam consulem, sciat et ex medicina paulatim hunc morbum succrescere et ex notitia antiquitatis consulatum iniri Ianuario mense Martio proximo gesta referuntur. Ubi neque hoc silebo: in epistolis scribsolere datum, non autem in ceteris nisi apud indoctos. Dicuntur enim epistole dari vel illi vel ad illum illi quidem, qui perfert, utputa tabellario, ut reddat et in manum porrigat homini, cui mittuntur; ad illum vero, ut ei a perferente res lantur, hic est is, cui mittuntur, privilegium autem ut aiunt Constantini, quod reddi alicui non debebat, nec dari debuit dici, ut appareat eum, qui sic locutus est, mentitum esse nec scisse fingere, quod Constantinum dixisse ac fecisse verisimile esset. 70 Cuius stultitie atque vesanie affines se ac so
Abbreviated transcription (Latin):
et eorum quidem qui de sua etata
scripserunt . sequituo auctem, quare
quicuq ueter es non sequitur Is
S Illorum mĩo eoit quibus Iesa
uetustas prebet audaciam mencied
Ex si quo in loco Ista Ros liggitur
non alr̾ cum autiquitãte ꝯsentit qͣ
Illa glosatoris accursii delegatis
Romanis ad leges acciprendas di/¬
missis Ax gretiam plusꝙͣ stulta nar¬
ratro Cum titolis a liisq p̃stantis¬
simis scoiptoribus dõuemt. Datum
Rome iz. lrl aprilis. Constantino
Dugusto quarto uonsule et gallicano
quarto ꝯsule die posuit prmuił᷑ mn̾tii
ut sentiremus hoc fetm̃ eẽ sub tp̃us
sanctorum dierum qui Illr pleruinq
tempore eẽ solent Et constantius
guartum ꝯsule et Ballicauo qrcũ
ꝯ fule murum si uterq ter fuerat
ꝯsul et in po ꝯsulatu forent col /¬
lege. Sed mirand magis augu¬
stum leprosum elephantia qui mor/¬
bns inter ceteros ut elephas Int̾
latum Cum rex Azarias simuil¬
ac lepra tactuis est In prinato se

Expanded text:
et eorum quidem, qui de sua etate et eorum quidem, qui de sua etate scripserunt, sequitur auctoritatem. Quare quicunque veteres non sequitur, is de illorum numero erit, quibus ipsa vetustas prebet audaciam mentiendi. Quod si quo in loco ista res legitur, non aliter cum antiquitate consentit, quam illa glosatoris Accursii de legatis Romanis ad leges accipiendas dimissis in Greciam plus quam stulta narratio cum Tito Livio aliisque prestantissimis scriptoribus convenit. Datum Rome tertio Kalendas Aprilis Constantino Augusto quarto consule et Gallicano quarto consule. Diem posuit penultimum Martii, ut sentiremus hoc factum esse sub tempus sanctorum dierum, qui illo plerunque tempore solent esse. Et Constantino quartum consule et Gallicano quartum consule: mirum, si uterque ter fuerat consul et in quarto consulatu forent College, sed mirandum magis Augustum leprosum elephantia, qui morbus inter ceteros ut elephas interlatum, cum rex Azarias, simuac lepra tactus est, in privato se
Abbreviated transcription (Latin):
plo ubi mĩt est non in loce sane
muito acituto Ergo non Ille ce/¬
sar paginam collocasset den bea¬
tissimo Siluestro paginam non
credebat ut paꝵ scõ part grato¬
ꝙͣ̃to parum diligenti Apetre o
siluesteo O sancte Romane eccłie
pontifices quibus oues dñ ꝯmisse
sunt Cuo uobis domissam pagmã
nõ custoristis: Cur a tineis Illam
Rodi: Cux situ tabescere passe
estis.Opmor quia corpora qͣs
urã ꝯ tabuerunt Stulte Igieur
fecit constantinus sic Redacta
In puluerem paginia ius suuil
priimilegium in pulueram abiit:
S tqui ut uidens pagie doemplar
oũditur. Quis gᵈ ⁊ar de sum
sctissimi apłi tenera ritus accepit.
Nemo ut reor hoc fecit. Unde
porro eoemplar nimiꝵ alignis an /¬
tiquoꝵ scriptorum debẽt aff
nec posterior Constantini tempo¬
ribus ut ib nullus affert᷑ sed fortasse
aliquis Recens unde sic Rabint Euisꝰ¬
quib enim de superiori e tate histo¬
riam texit aut spũsancto dictante
Coq̃uitur aut uiou ueterum se p̾tor

Expanded text:
plo, ubi nunc est, non in loco sane plo, ubi nunc est, non in loco sane munito ac tuto: ergo non illic Cesar paginam collocasset. An beatissimo Silvestro paginam non credebat ut parum sancto, parum cauto, parum diligenti? O Petre, o Silvester, o sancti Romane ecclesie pontifices, quibus oves Domini commisse sunt, cur vobis commissam paginam non custodistis? Cur a tineis illam rodi, cur situ tabescere passi estis? Opinor, quia corpora quoque vestra contabuerunt. Stulte igitur fecit Constantinus, en redacta in pulverem pagina ius simul privilegii in pulverem abiit. Atqui, ut videmus, pagine exemplar ostenditur. Quis ergo illam de sinu sanctissimi apostoli temerarius accepit? Nemo, ut reor, hoc fecit. Unde porro exemplar? Nimirum aliquis antiquorum scriptorum debet afferri nec posterior Constantini temporibus: at is nullus affertur. Sed fortasse aliquis recens? Unde hic habuit? Quisquis enim de superiore etate historiam texit, aut Spiritu sancto dietante loquitur aut veterum scriptorum
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ̃ paginam primilegii ante fuisse
mortuam sepultamq ꝙͣ natam /
nec tamen unꝙͣ a morte atq a
sepultura renersam Presertiicũ
conscripta cẽt Roboratai nec id
una tantum sed̾ utraq cesarie
manui Et quid istud est roborare
Illam Cirographo ne cesaris
aut anulo Senatorio magͫ muurꝵ
pobur maiusq multũ ꝙͣ si tabulis
ereis mandanisset Sed non est
opus scriꝑtura erea cum supe
corpus bti petri carta Reponature
Cur hic paulum Reticis qui simuul
Iacet cum petro et magis custodire
possent ꝙͣ si afforet tantummodo
corpus unius Uidetis artes
maliciaiq nequissimi sy monis
E⁊ma donatio ꝯstantini doceri
nõ potest Ideo non In tabulis
erers sed carteis̃ primlegium c̃ẽ
Ita latere Illud cum corpore sctĩs¬
sun apłi dicit ne aut auderemus
et uenerabili sepulcro Inquirere
Ant si Inquipẽmus care assumptũ
putaremus. Sed ubi tunc erat
corpus ut̃i petri Certe nrmd in tem /¬

Expanded text:
est, quam paginam privilegii ante fuisse est, quam paginam privilegii ante fuisse mortuam sepultamque quam natam, nec tamen unquam a morte atque sepultura reversam, presertim antequam conscripta esset roboratam, nec id una tantum, sed utraque Cesaris manu. Et quid istud est roborare illam? Chirographo ne Cesaris aut anulo signatorio? Magnum nimirum robur maiusque multo, quam si tabulis ereis mandavisset. Sed non est opus scriptura erea, cum super corpus beati Petri charta reponatur. Cur hic Paulum retices, qui simul iacet cum Petro, et magis custodire possent ambo, quam si afforet tantummodo corpus unius? 67 Videtis artes malitiamque nequissimi Sinonis: quia donatio Constantini doceri non potest, ideo non in tabulis ereis, sed charteis privilegium esse, ideo latere illud cum corpore sanctissimi apostoli dixit, ne aut auderemus e venerabili sepulcro inquirere aut, si inquireremus, carie absumptum putaremus. Sed ubi tunc erat corpus beati Petri? Certe nondum in tem
Abbreviated transcription (Latin):
Rei puᶜͤ mee et illi ne rõno Ingenio
minares ultorem.Nune quie q¬
dotimescat ex ecrationem amar issi
homines et Ritu histrionũ ħ̾ba simu¬
lantis ac sub peosona constantini
alios defrentis hoc proprie ypo-¬
coitam esse si grecam uocem ex qui¬
rimius sub aliena persona absconde
paginam propriis mamubus Robo¬
rantes suꝑ benalu corpus petri
posimus Quarta ne an mem-¬
brana fuit pagina ii qua seripta
hec funt damet si pagnã uoca /¬
mus alterain faciem ut dicunt
cum eem adolescentulus Int̾rogasse
me quedam menimi quis librum
Ios scoipsisset Cumq ip̃e Rpndisser
Ipse ios Tunc me subĩxisse
quo pacto Igr̃ de sua Ipsuis morte
faceret mentionem qđ de millis
aliis libris dixi potest / quorẜ ratio
huic loco nõ quenit. Nam quomõ
uere narrari potest Id qd nondũ
ẽẽt administratum et in tabulis
ꝯtineri Id quod post tabularum
ut dicam sepulturam fctm̃ esse
Ipse fateatur. Hoc nichil aliud

Expanded text:
rei publice mee et illi me Romano ingenio rei publice mee et illi me Romano ingenio minarer ultorem. Nunc quis extimescat execrationem avarissimi hominis et ritu histrionum verba simulantis ac sub persona Constantini alios deterrentis? Hoc est proprie hypocritam esse, si Grecam vocem exquirimus, sub aliena persona absconderpaginam propriis manibus roborantes super venerandum corpus beati Petri posuimus. Charta ne an membrana fuit pagina, in qua scripta hec sunt? Tam et si paginam vocamus alteram faciem ut dicunt Cum essem adolescentulus, interrogasse me quendam memini, quis librum Iob scripsisset, cumque ille respondisset ipse Iob, tunc me subiunxisse, quo pacto igitur de sua ipsius morte faceret mentionem. Quod de multis aliis libris dici potest, quorum ratio huic loco non convenit. Nam quomodo vere narrari potest id, quod nondum esset administratum? Et in tabulis contineri id, quod post tabularum, ut sic dicam, sepulturam factum esse ipse fateatur? Hoc nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
teoit et̾nis condeninatiombus sus¬
iacet condempnatus Et sanctos
dci aplos petrum et paulum In
pñti et in futura uita sentiat
ꝯtrarios atq In inferno Inferiori
concrematus cum dyabolo et omob
defiͣ In impiis hic terror atqe
hec ꝯminacio non secularis princi-¬
pis solet ẽẽ sed priscorum sacerdotũ
ac flamiũ et mĩe eccłiasticorum
Itaq non est Constantini orõ hec
sed alicinus clĩculi stolidi nec quid
dicat aut quomodo dicat stienti
Sagmati et trassati ac inter cra¬
non ad aliud transenut sed in
ip̃m connertinitur auctorem Primũ
uult et post et̾ntatem pen arum
adiuugit penas uite pñtis et cum
dei ꝯdempnatioñ nos terreat
adhuc quasi mains quoddam sie
terret nos õdio petri. cur Paulum
cur adiuugat aut cur solum nestio
Iterum solito le targo ad penas
eternas Redit ueluti hoc non ante
dixisset ꝙ si ninic he execratioesqr
constantini forent Iuuicem dor¬
caares ut grannum et ꝓfligatore

Expanded text:
terit, eternis condemnationibus subterit, eternis condemnationibus subiaceat condemnatus, et sanctos Dei apostolos Petrum et Paulum sibi in presenti et in futura vita sentiat contrarios, atque in inferno inferiori concrematus cum diabolo et omnibus deficiat impiis. Hic terror atque hec comminatio non secularis principis solet esse, sed priscorum sacerdotum ac flaminum et nunc ecclesiasticorum: itaque non est Constantini oratio hec, sed alicuius clericuli stolidi, nec quid dicat aut quomodo dicat scientis, saginati et crassi ac inter cranon in alium transeunt, sed in ipsum convertuntur auctorem. Primum vult et post eternitatem penarum adiungit penas vite presentis; et cum Dei condemnatione nos terreat adhuc, quasi maius quiddam sit, terret nos odio Petri, cui Paulum cur adiungat aut cur solum nescio. Iterumque solito lethargo ad penas eternas redit, veluti non hoc ante dixisset. Quod si mine he execrationesque Constantini forent, invicem execrarer ut tyrannum et profligatorem
Abbreviated transcription (Latin):
gnare p̃cepit᷑ et coram tẽrribil
timates satrapas. etiam am¬
plissimũq senatũ et uninorsũ
ipłm In uninerso orbe ter rarum
Recnon et imposter nulli coꝵ
inoquomodo licere hoc ut ꝯ fri¬
gere uel In queꝙͣ cõuelli ꝙ̃ eua
q religiosa adiura ͦ noñ sectis
ac si lupus per Innocentiam et
fidem obtestetur ceteros lupos atq
pastores ne ones quas sustulit Int̾¬
que filios et amnicos partitus est
aut adimere aut cum Repetere ten-¬
tent quid tantoꝑe extimescis con-¬
stantine se opũs tuum ex deo non
est dissoluetur Sm ex deo dissolui
non poterat Sed uida uoluisti
imitari apocalipsim ubi dicitur
contestor autem andrent ommia
uba prophetie libri hums si quis
apposuerit ad hec apponãt de q
super Illum plagas scriptas In
libro Isto Et si quis dimerit
de sbis libri prophetie huis
anfert ei deus partem enis de
libro uite et decinitate sancta At
cre dimus in hoc temerater exti /¬

Expanded text:
gnare precipit, et coram terribili gnare precipit, et coram terribili timates, satrapas etiam amplissimumque senatum et universum populum in universo orbe terrarum, necnon et in posterum nulli eorum quoquo modo licere hoc aut confringere vel in quoquam convelli. Quam equa, quam religiosa adiuratio! Non secus ac si lupus per innocentiam et fidem optestetur ceteros lupos atque pastores, ne oves, quas sustulit interque filios et amicos partitus est, aut illi adimere aut hi repetere temptent. Quid tantopere extimescis, Constantine? Si opus tuum ex Deo non est, dissolvetur, sin ex Deo, dissolvi non poterit. Sed video, voluisti imitari Apocalypsim, ubi dicitur: «Contestor autem audienti omnia verba prophetie libri huius: Si quis apposuerit ad hec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis libri prophetie huius, auferet Deus partem eius de libro vite et de civitate sancta». Ais autem, quod credimus, in hoc temerator exti
Abbreviated transcription (Latin):
nũt diuũ sacrũq uocas ad genti /¬
litatem Redis et plusꝙ gentili /¬
tatem deui t̾e facis et uerba t̾na
sacra et decreta immortalia nã
mũdo Imperas ut tua Iussa ton /¬
seruet Ilibata et inconcussa
Non cogitas quis tu es. modo sor/¬
didissimo impietatis ceno lotuis
et perlotus Cur non addebas
Iota unũ aut unuis apex de priui¬
cegio hoc non p̃teoibit ut non
magis pertat celum et terra
Regnũ saul ader electi ad filios
non peruent Regnum daid /n¬
ne potem In nepote dissectum est
et postea extinctum. Et tu ad funẽ
usq mũdi Regnum qd̾ sune deo¬
tu tradis permansuꝵ tna auc̃te
decernis Quis etiam tam cits
te docuit nõd ẽẽ xiturꝭ Nam
poetis qui hoc etiam testantur
non puto te hoc ip̃e fidem
pere ergo tu hoc non dixisses
Sed alius tibi affinxit Cet drum
qui tom magnifice suꝑbeq locu-
tus tiiere Incipit sibiq diffi/¬
dere eoq optatiombus agit
unde coram deo uiuo qui nõs Re¬

Expanded text:
nunc divum sacrumque vocas, ad gentinunc divum sacrumque vocas, ad gentilitatem recidis et plus quam gentilitatemz: deum te facis et verba tua sacra et decreta immortalia, nam mundo imperas, ut tua iussa conservet illibata et inconcussa. Non cogitas, quis tu es, modo ex sordidissimo impietatis ceno lotus et vix perlotus. Cur non addebas: «iota unum aut unus apex» de privilegio hoc «non preteribit, ut non magis pereat celum et terra»? Regnum Saul a Deo electi ad filios non pervenit, regnum David in nepote discerptum est et postea extinctum: et tu ad finem usque mundi regnum, quod tu sine Deo tradis, permansurum tua auctoritate decernis? Quis etiam tam cito te docuit mundum esse periturum? Nam poetis, qui hoc etiam testantur, non puto te hoc tempore fidem habere. Ergo hoc tu non dixisses, sed alius tibi affinxit. Ceterum qui tam magnifice superbeque locutus est, timere incipit sibique diffidere eoque optestationibus agit. Unde coram Deo vivo, qui nos re
Abbreviated transcription (Latin):
Romano qd̵ discerpis pessime me/¬
ritus es Sed nec regem qͥd nemo
ante te fecit nsi ideo te regem
appelles qr Romanus eẽ desisti
Sed affers cam sane inhonestain
Qũi ubi princeps sacerdotum ⁊
xpiane. Religiomis caput consti¬
tutum est ab impatore celesti
Instum non est ut illic imꝑater
teorenus heat potestatem. O
stultum damd stultum salomonẽ
stultum Ezechiam Iosiaiq et ce /¬
teros Reges stultos at parum
Religiosos qui In urbe Ihrłm cũ
sumis sacerdotibus hõ tare
sustimuerũt nec tõta Illis urbe
tesseount plus Constantinus
troiduo ꝙͣ illi tõta uita sapere
potuerunt et Imꝑatorem cele¬
stem appellas quia tepremi
accepit impeoiũ inist deũ Intel /¬
ligas Nain ambigne loqueris
Ae quo teorenum principatum sa¬
cerdotu super urbe Romana
alia diualia decpeta statumus
etiam firmaius usq In finem
mũdi Illibata et inconcussa
permanere decrenimus. Modo
teorenũ te uocantras Constantine

Expanded text:
Romano, quod discerpis, pessime meRomano, quod discerpis, pessime meritus es, nec regem, quod nemo ante te fecit, nisi ideo te regem appelles, quia Romanus esse desiisti. 63 Sed affers causam sane honestam: Quoniam ubi princeps sacerdotum et christiane religionis caput constitutum est ab imperatore celesti, iustum non est, ut illic imperator terrenus habeat potestatem. O stultum David, stultum Salomonem, stultum Ezechiam Iosiamque et ceteros reges, stultos ac parum religiosos, qui in urbe Ierusalem cum summis sacerdotibus habitare sustinuerunt nec tota illis urbe cesserunt. Plus sapit Constantinus triduo, quam illi tota vita sapere potuerunt. Et imperatorem celestem appellas, quia terrenum accepit imperium, nisi Deum intelligis nam ambigue loqueris, a quo terrenum principatum sacerdotum super urbe Romana alia divalia decreta statuimus et firmamus, usque in finem mundi illibata et inconcussa permanere decrevimus. Modo terrenum te vocaveras, Constantine,
Abbreviated transcription (Latin):
ropt neciã uerba subtrahis Ingdris
supernacua dicis prom̃cias loca
Cmitates nõ quasi et prouincie
et urbes loca sunt / et cum dixeris
promncias subiungis Emitates
he sus illis non Intelligantur.
Sed non est mirum qui tantam
orbis terrarum partem a se ane¬
nat᷑ enud urbĩ prouinciaꝵ que
nomma preterire et quase le taygx
oppressum quid loquatur Inorare
Italie sine occidentalium Regronum
tanꝙ aut hoc aut Illud cũ tñ
utriq Intelligat. A ppellans
prouicias Regionũ cum sunt
potis Regrones prouinciarun
et ꝑmanendum diceno pro permã¬
sura. Unde congruu ꝑspexius
nr̃m Imperium et Regiã ptãtem
orientalibus tñsfeori Regionib
et in bisantie prouincie optimo
uoto nõi nr̃o cinitate edtficari¬
Cur Illum prtissimũ locum con-¬
dende urbi dolegeas Ꝙ enim alio
te transferas post Romain traditã
non tam ꝯ gruũ ꝙ necessarnm ẽ
Nec te appellas imperatorem
qui Remain amisiser et de nomme

Expanded text:
rope? Necessaria verba suptrahis, ingeris rope? Necessaria verba suptrahis, ingeris supervacua, dicis provincias, loca, civitates: nonne et provincie et urbes loca sunt? Et cum dixeris provincias, subiungis civitates, quasi he sub illis non intelligantur. Sed non est mirum, qui tantam orbis terrarum partem a se alienat, eundem urbium provinciarumque nomina preterire et quasi lethargo oppressum, quid loquatur, ignorare. Italic sive occidentalium regionum: tanquam aut hoc aut illud, cum tamen utrunque intelligat appellans provincias regionum, cum sint potius 'regiones provinciarum', et permanendam dicens pro 'permana. Unde congruum perspeximus nostrum imperium et regni potestatem orientalibus transferri regionibus et in Byzancie provincie optimo loco nomini nostro civitatem edcur illum potissimum locum condende urbi delegeris. Quod enim alio te transferas post Romam traditam, non tam congruum quam necessarium est, nec te appelles imperatorem, qui Romam amisisti et de nomine
Abbreviated transcription (Latin):
singule non singulos reges nũt
aut principes Regibus pares
Sabent Sad Inorait uidelz
hic falsator que promicic
sũs ꝯstantino ecant que nõ erat
Nam certẽ cuncte sub eo non
crant Alepandro extincto uidemꝰ
cuctas Regiones in ducum par /¬
ticioe mmĩatas ⁊ penophonte ter /¬
ras principesq nominatas qui
uel ultr̃o uel armis sub imporio
Ciri fuerunt Ab homero gretor
barbarorumq Regum nomen gemis
patriam mores uires pulchritũdiẽ
nũerum nauiũ et prope nu
militum cathalago compre hensũ
giius doxmplum cum multi greci
Daxgilius lucanus statins aliiq
nõnueli imitati sunt I iosue
et moise In diuisione ⁊re pro¬
missionis uiculos uniuersos fuisse
Descoiptos et tu granaris etia
prouicias recensere Occiden¬
tales tñ promicias nominas
qui fuit fines occidentis ubi Inci¬
prut᷑ ubĩ desinunt nõ Itacerti
ꝯstitutiq sunt teonũ occidentis
et orientis meridreq et septe/¬
toronis ut sunt Asie affrice Su-¬

Expanded text:
singule non singulos reges nunc singule non singulos reges nunc aut principes regibus-pares habent. Sed ignoravit videlicet hic falsator, que provincie sub Constantino erant, que non erant, nam certe cuncte sub eo non erant. Alexandro extincto videmus singulas regiones in ducum partitione numeratas; a Xenophonte terras principesque nominatos, qui vel ultro vel armis sub imperio Cyri fuerunt; ab Homero Grecorum barbarorumque regum nomen, genus, patriam, mores, vires, pulchritudinem, numerum navium et prope numerum militum catalogo comprehensum, cuius exemplum cum multi Greci Ennius, Virgilius, Lucanus, Statius aliique nonnulli imitati sunt; a Iosue et Moyse in divisione terre promissionis viculos quoque universos fuisse descriptos: et tu gravaris etiam provincias recensere? Occidentales tantum provincias nominas: qui sunt fines occidentis? ubi incipiunt, ubi desinunt? Num ita certi constitutique sunt termini occidentis et orientis meridieique et septentrionis ut sunt Asie, Africe, Eu