comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accidit mͥ in quadam disputatõe ncci¬
tas ut de diuinatõne demonum libellũ scri¬
berem. cuius titulus iste ip̃e÷. In eus autẽ
quodam loco ubi dixi demones aliqũ ⁊ ho¬
minũ dispõitiones nõ solũ uoce prolatas.
uerũ ⁊̃ cogitatõne conceptas. cum signa q̃¬
dam ex animo expͥmuntur in corpore. tota
tantiũ illis sensibilia. nos autem latentia an
alia ui ⁊ eas spiritali ista cognoscant auc dif¬
ficillume potest ab bominib. aut oĩo ñ potest
ĩueniri. Bic liber sic incipit. quodam die in

Expanded text:
accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam loco, ubi dixi: daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in cotantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia vi et ea spirituali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus, aut omnino non potest inveniri. Hic liber sic incipit: Quodam die in
Abbreviated transcription (Latin):
citulus ad inquisitõnes ianuarii mł̃t adue
de sacram̃tis continent disputata siue q̃ uni
potuerunt. s satis ad inquisita responsũ est.
Quoꝵ libroꝵ prior epła est. habet quippe in
capite quis ad queni scribat s ideo int̾ libroᷤᷤ
aunum̾atur hoc opus. qm̃ sequens qͥ noĩa
nr̃a non babet. multo ÷ ꝓlixior ⁊ in eo mł̃to
sapiebat. non michi occurrit unde possit pro¬
bari nͥ ex libro sapĩe. quem iudei non recipiũt
ĩ auctoritatem canonicam. Quod tñ fidelib
potuit ꝓuenire nõ ilł adu̾sus deũ murmura¬
torib. qui profecto alias escas ñ desid̾arent
si hoc eis saꝑet manua qd̃ uellent. Hoc opus
sic incip̃.: Ad ea que me interrogasti. De oꝑe

Expanded text:
itulus, Ad Inquisitiones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae upotuerunt; sed satis ad inquisita responsum est. quorum librorum prior epistula est — habet quippe in capite, quis ad quem scribat - sed ideo inter libros adnumeratur hoc opus, quoniam sequens, qui nomina nostra non habet, multo est prolixior et in eo multo sapiebat, non mihi occurrit, unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae, quem Iudaei non recipiunt in auctoritatem canonicam. quod tamen fidelibus potuit prouenire, non illis aduersus deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna, quod uellent. Hoc opus sic incipit: Ad ea, quae me interrogasti. CAPVT X
Abbreviated transcription (Latin):
dum cũ constet ⁊ multa esse ista diu̾sa. ⁊ ñ
ad presens tempus. s m eternũ prodesse me¬
liora: Sed dñm cres arbitror esse uoluisse
fructificatõnis ꝯmemorare differencias.
cet̾as intelligentib reliquisse. Nam ⁊ alius
ewangelista solũ cõmemorauit centuplum.
Numquid ideo putandus est alia duo uł im¬
probasse uel ignorasse. ac non potius intelli¬
gẽda reliquisse: S ut dice̾ ceꝑam siũ cente¬
nus fructus sit deo deuota iurginitas. siũ alio
aliquo modo. uel quem cõmemorauimus.
uelquem non ꝯmemorauimus. sit illa ferti¬
litatis intelligenda distancia: nemo tamẽ
qͣntum prito ausus fu̾it uirgiuitatem pre¬
ferre martirio. ac nemo dubitauerit hoc
donũ occultũ esse si examinatrix desit temp¬
tatio.

Expanded text:
dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non ad praesens tempus, sed in aeternum prodesse meliora. sed dominum tres arbitror uoluisse fructificationis commemorare differentias, ceteras intellegentibus reliquisse. nam et alius euangelista solum commemorauit centuplum. numquid ideo putandus est alia duo uel inprobasse uel ignorasse ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue centenus fructus sit deo deuota uirginitas siue alio aliquo modo, uel quem commemorauimus uel quem non commemorauimus, sit illa fertilitatis intellegenda distantia, nemo tamen, quantum puto, ausus fuerit uirginitatem praeferre martyrio ac nemo dubitauerit hoc donum occultum esse, si examinatrix desit temptatio.
Abbreviated transcription (Latin):
constitutam. cuilib earum tͥum casticati.
sine ullo in crem̃to fertilitatis acced̾e existi¬
iuemus. Deniq ubi pouinius ꝙ multi et
multe ita custodiunt continenciam uirgi
ualem ut tam̃ non faciant que dñsait. si
uis perfectusesse uade uende ouũa que habeᷤꝰ.
⁊ da pauꝑib. ⁊ habebis thesaurum in celo. et
ueni sequere me: nec audeant eorũ societati
sociari. in quib nemo dicit aliquid ꝓpriũ.
s sunt eis omĩa ꝯmunia: Nichil ne putani
fructificatõnis acced̾e uirginib dei cum ħ
facuit. aut sine usso fructu esse uirgines
dei ⁊ si hoc non faciunt: Multa ergo dona
sunt et aliis alia clariora. ac suꝑiora. singu¬
lis singła et aliqũ alter fructuosus  domꝰ
pautiorib s potiorib. alter inferioribus
s plurib. ꝙ quemadmod̾ int̾ se uel coeqñ¬
tur uel distinguantur in accipiendis et̾nis
honorib. quis hominũ audeat iudicare

Expanded text:
constitutam cuilibet illarum trium castitati constitutam cuilibet illarum trium castitati sine ullo incremento fertilitatis adcedere existimemus. deinde ubi ponimus, quod multi ac multae ita cusnalem, ut tamen non faciant quae Dominus ait, Si vis esse perfectus, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me ; nec audeant eorum cohabitationi sociari, in quibus nemo dicit aliquid proprium, sed sunt eis omnia communia : nihilne putamus fructificationis accedere uirginibus dei, cum hoc faciunt? aut sine ullo fructu esse uirgines dei, etiamsi hoc non faciant? Multa ergo sunt dona et aliis alia clariora ac superiora, singulis singula. et aliquando alter fructuosus est donis paucioribus, sed potioribus, alter inferioribus, sed pluribus. et quemadmodum inter se uel coaequentur uel distinguantur in accipiendis aeternis honoribus, quis hominum audeat iudicare?
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid significet fecunditatis illa dul¬
sitas uid̾int qui hec melius qm nos intel¬
ligũnt. Siue uirginał uita in centeno fruc¬
tu sit. in sexageno uiduał. in triceno aucem
coniugalis. siue centena fertilitas martirio
potius imputetur. sexagena continencie. tͥ¬
cena conubio. siue uirginitas accedente in¬
martirio centenum fructum impleat. sola
uero in sexageno sit. coniugati autem trice¬
num ferentes ad sexagenũ perueniant si mar¬
tires fũmnt. siue ꝙx probaibiluis michi uidetur.
qd̾ diuine gr̃e multa sunt mun̾a. ꝙ ẽ aliud
alio maius. ac melius. Unde dicit apłs. inii¬
tamini autem dona meliora. intlłigend̃ ẽ
plura esse. qͣm ut in tres differencias distͥ¬
bui possint. primũne cõtinenciam uidua¬
lem. aut in nullo fructu constituamus aut
ad coniugalis pudicicie nũtum deponamus
aut uirginali głie coeq̃mus. aut coronam
martirii uł in hĩtu animi ⁊̃ si desit. tempta¬
tionis examen. uel in ip̃a passionis experiẽcia

Expanded text:
ed quid significet fecunditatis illa diuersitas, uiderint, qui haec melius quam nos intellegunt: siue uirginalis uita in centeno fructu sit, in sexageno uidualis, in triceno autem coniugalis; siue centena fertilitas martyrio potius inputetur, sexagena continentiae, tricena conubio; siue uirginitas accedente martyrio centenum fructum inpleat, sola uero in sexageno sit, coniugati autem tricenum ferentes ad sexagenum perueniant, si martyres fuerint; sine, quod probabilius mihi uidetur, quoniam diuinae gratiae multa sunt munera et est aliud alio maius ac melius — unde dicit apostolus: imitamini autem dona meliora — intellegendum est plura esse quam ut in tres differentias distribui possint. primum. ne continentiam uidualem aut in nullo fructu constituamus aut ad coniugalis pudicitiae meritum deponamus aut uirginali gloriae coaequemus aut coronam martyrii uel in habitu animi, etiamsi desit temptationis examen, uel in ipsa passionis experientia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reproborum. qui tamen diuidunt᷑ in quatuor.
ꝑfectorum ordo unus est qui cum domino iudi¬
cat. & alius qui iudicatur. Uttiq tamen cũ xp̃o r
regnabunt. Similiter ordo reproborum ꝑtitur
in duob. Dum hii qui intra eccłiam sunt male
iuidicandi sunt ⁊ dampnandi. Quero extaa

Expanded text:
et reproborum. Qui tamen dividuntur in quatuor: et reproborum. Qui tamen dividuntur in quatuor: Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius qui judicatur. Utrumque tamen cum Christo regnabunt. Simin duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt, et damnandi. Qui vero extra
Abbreviated transcription (Latin):
Semina punitur sm̃a impius. dum aut hic pro
suis meritis mentis cecitate pertutitur. ne iu̾catẽ
uideat. aut dum in fĩne dampnabitur ut debitaᷤ
penas exsoluat. Geniinũ est diuinũ iudicium uñ
quo et hic iudicantur homines ⁊ infuturo alt̾m
quo propterea hic iudicantur. ne illuc iudicent᷑.
Ideoq quibdam ad purgatõnem temporał pro¬
ficit pena. Quibdam uero hͥ inchoat dampnatõ.
Silluc ꝑfecta speratur ꝑditio. In iudicio reprobi
humanitatem xp̃i in qua iudicatus est. uideb̃t
ut doleant. Diuinitatem uero eius nõ uidebũt
ne gaudeant. Quib .n. diuiuitas ostenditur. utiq
ad gaudium demonstratur pro diuersitate con
scienciarum. ⁊ mittis apparebit ĩiuidicio xp̃c elc̃is
et terribił reprobis Nam qualem quisq cousciẽ¬
ciam tulerit talem ⁊ iudicem habebit. Ut manẽte
quos conscĩa ĩ malis accusat. Due sũt differencie
uel ordines hominũ in iudicio. Hoc est electorũ

Expanded text:
6. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro 6. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damnabitur, ut debitas poenas exsolvat. 7. Geminum est divinum judicium: unum quo et hic judicantur homines, et in futuro; alterum, quo propterea hic judicantur, ne illic judicentur. Ideoque quibusdam ad purgationem temporalis proficit poena; quibusdam vero hic inchoat damnatio, et illic perfecta speratur perditio. 8. In judicio reprobi humanitatem Christi, in qua judicatus est, videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonsscientiarum et mitis apparebit in judicio Christus electis, et terribilis reprobis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, talem judicem habebit, ut, manente quos conscientia in malis accusat. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in judicio, hoc est electorum
Abbreviated transcription (Latin):
ewangelio dic̾e̾. ꝙ scire discipu
cantur. Impii uero illuc ad dampnatõnem iu¬
dicandi sunt. Unde ⁊ sequitur. Si aut̃ ⁊ primũ a
nobis queritur quis finis eorum qui nõ credidert
Ad districti examen iudicis nͨ iustĩa iusti secura.
Nisi pietate diuina ut et ip̃a iusticia. qua quisq
iustus est deo iustificante iustificetur. Alioquin
apud deum ⁊ ipsa peccatum est. Inde ÷ qd̾ ait iob.
ĩnocentem ⁊ impium ip̃e consumit. Consumit᷑
quippe a deo in nox quando ip̃a innocencia liqͥ¬
dius requisita ⁊ diuine ĩnocencie comparata.
nis diuini subtilitate requiritur. eiusq detecta
impietas iudicata dampnatur. Consumit᷑ innox
et impius simul fine carnis non pena dampnati¬
te corporali in terram ⁊ iustus ⁊ impius reuertunt᷑.
Retributio autem dissimił. Sicuti ꝑ euindem salo¬
monem dicitur. Quid plus habet sapiens a stulto
nͥ quod illuc ꝑgit ubi uita est. Ergo om̃es in t̾ram
pariter redeunt. Nam ubi uita ÷ non parit̾ ꝑgũt

Expanded text:
Evangelio dicere et scire discipulcantur, impii vero illuc ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non crediderunt? 3. Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae comparata nis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. 4. Consumitur innox et impius simul fine carnis, non poena damnatite corporali in terram et justus et impius revertuntur . Retributio autem dissimilis, sicuti per eumdem Salomonem dicitur: Quid plus habet sapiens a stulto, nisi quod illuc pergit ubi vita est ? Ergo omnes in terram pariter redeunt. Nam ubi vita est, non pariter pergunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam inueniendi sut non sunt iudicandi.
s tm̃ dampnandi. Primus igitur ordo eorũ qui
iudicantur ⁊ pereunt opponitur illi ordini bo¬
noruni: de quo sunt qui iudicant᷑ ⁊ regnant.
Scd̾s ordo eorum qui non iudicantꝰ ⁊ pereũt.
opponitur illi ordini ꝑfc̃oꝵ in quo sunt hii qͥ
non iudicantur et regnant. Tercius ordo eoꝵ
qui udicantur ⁊ regnant. illi ordini est cont᷑¬
rius de quo sunt qui udicantur ⁊ pereunt. Qͣͣ¬
tus ordo eorum qui non iudicantur ⁊ regnãt
opponitur illi contrario ordini in quo illi sũt
qui non iudicantur ⁊ pereunt Gemina pu¬
nitur sñia impius. dum aut hic pro suis me¬
ritis mentis cecitate ꝑcutitur. ne ueritatem
iudeat. aut dum in fine dampnabit᷑. ut debita

Expanded text:
Ecclesiam inveniendi sunt non sunt judicandi, sed tantum damnandi. Primus igitur ordo eorum qui judicantur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui non judicantur et pereunt, opponitur inon judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur et pereunt. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic prorsus pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damna
Abbreviated transcription (Latin):
tibus deseri a deo. quatinus sue infirmitati ꝯscii
ad humilitatem redeant ꝙ humiles post casum
existant. Nonnulli falsa opinione arrogancie
se esse perfectos existimant: dum non sint qui i
obortis temptatõnib innotescunt. Tanto qͥsq
fit ueritati uicinior: quanto se esse longius ab:
ea fu̾it arbitratus. hoc enim humilitatis est que
deo hominem iuugit. Cet̾m iactancia oculoss
quib deus uideri pot̾at claudit. Sicut solis
radius dum conspicitur acies oculi euerberat᷑
Sic ⁊ qui ĩmoderate alta de sescrutatur ab in¬
tentione ueri obtunditur. Sicut aquila exalto
ad escas conllabitur. Sic homo de alto bone
conu̾sationis per carnalem appetitum ad infe¬
riora dimergitur.

Expanded text:
rogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii rogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos quibus Deus videri poterit dividit. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
operum dominos face̾. sicut et ille per ostentatõ¬
nem chaldeos rerum suarum dominos fecit Op¬
tima est illa discretio ut et nota sint oꝑa nr̃a
ad dei augendam gloriam: et occulta ꝓrelacõne
uitanda humana. Ille autem debet publicare
bonum quod agit perfecta humilitate sunda¬
tus Nulla iam elatione contingitur non huis
qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari f
facta bona in occulto agat. ne forte qd̾ egerit
perdat. Interdum uiri scĩ dum cupiunt funditꝰ
suam mutabilitatem corrig̾e aliqñ cumore t¬
compunctõne purgantur: Uiri sancti non nũ¬
qͣm quosdam de se audientes instruũt. ⁊ tamẽ
in hiis alta se consideratõne custodiunt: ne dũ
alios a terrena intentione erigunt. ip̃i in t̾rene
laudis appetitu dimergantur. Quidam per in¬
cautam uirtutum iactanciam relabuncur ad
uicia. ꝙ quidam dum uiciorum impulsu freq̃n¬
ter plangunt. de ip̃a insirmitate uialidius per hu

Expanded text:
operum dominos facere, sicut ille per ostentatiooperum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit. 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agittus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tcompunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de ipsa infirmitate per humilitatem v
Abbreviated transcription (Latin):
quad ip̃i sibi auferunt per studiun humane iac¬
tancie. Sẽper suam aspiciant feditatem quiuane
gl̃orie fauores diligunt. et perdidissebonũ opus
doleant. quod pro humana ostentacõne fecer̃t
Amator uane glorie unde possit semper laudari
ag̾e non quiescit. ⁊ subinde illi uires prauis uani¬
tatis prais appetitus auget. Boni operisincho¬
atio non debet palam citius ad hominũ cognici¬
onem uenire Ne dum boni inchoatiohumanis
ocłis reseratur a uirtute ꝑfectionismanescatin
ceptio scĩtatis. Ante maturitatis enim tempus
messes florentes cito pereunt germiinaq inuti¬
lia fiunt. uirtutes sanctorum per ostentatõniᷤ
appetitum dominio demonũ inmũdorum subi¬
ciũitur. Sicut ezechias rex qui diuicias suas e¬
chaldeis per iactanciam prodidit. ⁊ propterea
perituras per prophetam audiuit. ut significa¬
ret dei seruum uirtutes suas dum uane glorie
studio prodid̾it perd̾e. ꝙ statim demones suoꝵ

Expanded text:
quem ipsi sibi auferunt per studium humanae jacquem ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. Semper suam aspiciant foeditatem qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum se opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. Amator vanae gloriae unde possit semper laudari agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. Boni operis inchoatio non debet palam citius ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante matmesses florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et propterea perituras per prophetam audivit, ut significaret Dei servum virtutes suas, dum vanae gloriae studio prodiderit, perdere, et statim daemones suorum
Abbreviated transcription (Latin):
am in factis qmͣ in dictis cauendam ẽẽ iac¬
tanciam flendam tamen ruinam sibi quẽ¬
qͣm magis qͣm deo placere. ⁊ laudem ab onũbuꝰ
comparare. Uanus ⁊ erroris est animus plenus
famam appet̾e. ⁊ ad capiendam terrenam laudẽ
studium dare. Cutũspice temet ip̃m homo nicħꝙ
tibi arroges que ĩte sunt: preter peccatum. Nõ de¬
clinat ad dexteram qui non sibi s deo tͥbũit bona
que agit: neq ad sinistram seuercit. qͥde diuina
indulgencia pecrandi licenciam ũ presumit. hoc
est quod ꝓpheta ait. hec uia ambulate in ea. neq
ad dexteram neq ad sinistram. uelũ est qd̾ natura¬
expectat delectari in laudib. S tunc recte si in dõ
non in se quisq laudetur. sicut scriptum est. ĩ dño
laudabitur anima mea. Sepe uanam glorian
contempnendo in aliud genus elationis inciditur
dum in se quisq gloriatur pro eo quod contemp¬
nat ab hominib laudem. Qbibusdam concessũ ÷
tñidem bene age̾ ⁊ fructum boni operis nõ habere.

Expanded text:
am in factis quam in dictis cavendam esse jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc est, quod Propheta ait: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram declinaexspectat delectari in laudibus, sed tunc recte, si in Deo, non in se, quisque laudetur. Sicut scriptum est: « In Domino laudabitur anima mea . » Saepe vanam gloriam contemnendo in aliud genus elationis inciditur, dum in se quisque gloriatur pro eo quod contempserit ab hominibus laudem. Quibusdam concessum est tantum bene agere, et fructum boni operis non habere,
Abbreviated transcription (Latin):
bat logion .i. racõnale significans qd pon¬
tifex debet induere discretõnem.per quam
discernat inter lucem et tenebras. int̾ dex¬
teram ⁊ sinistram. qr non est conuentõ luciͦ
ad tenebras. neq xp̃i ad belial. Er̾at autẽ rõ
nale quadrangulum. significans qd̃ debet
discern̾e inter quatuor. Inter uerum ⁊ falsũ.
ne deuiet incredendis. Iter bonũ et malũ ne
demet in agendis. Erat et duplex qr delet
discernẽ pro duob. pro se uidelicet et pro
ppło. nesi cecus cecum dixx̾it. ambo in feue
am cadant. Habebat et quatuor ordines
lapidũ significans quod pontifex deb br̃e
quatuor principales uirtutes. iustĩam. for¬
des. significans quod pontifex in primo d
balere fidem. spem. et caritatem. In scd̃o d¬
habere modestiam. mansuetudinem. et be
sericordiam. ⁊ largitatem. In quarto deb¬
habere uigilanciam. sollicitudinem. ⁊ lon¬
ganimitatem. Per lapides .n. significantur
te significans qd̾ pontifex deb balere humi¬

Expanded text:
 id est rationale, significans quod pontifex debet induere discretionem, per quam discernat inter lucem et tenebras, inter dextram et sinistram. Quia non est conventio lucis ad tenebras, neque Christi ad Belial II Cornale quadrangulum, significans quod debet discernere inter quatuor: inter verum et falsum, ne deviet in credendis; inter bonum et malum, ne deviet in agendis. Erat et duplex, quia debet discernere pro duobus, pro se videlicet et pro populo, ne, si caecus caecum duxerit, ambo in foveapidum. Habebat et quatuor ordines lapidum, significans, quod pontifex debet habere quatuor principales virtutes, justitiam, fordes, significans, quod pontifex in primo debet habere fidem, spem et charitatem; in secundo modestiam, mansuesericordiam et largitatem; in quarto vigilantiam, sollicitudinem, et longanimitatem. Per lapides etiam figurantur te, significans quod pontifex debet gerere humi
Abbreviated transcription (Latin):
est res. ⁊ altersus rei sacram̃tum. Est enĩ
res pͥmi qr significatur ⁊ ꝯtinetur a pͥmo.
iudelicet a forma uisibili. ⁊ est sacram̃tũ
cercii qr significat ⁊ efficit terciũ .i. unitatẽ
eccłiasticam Illud ergo sane debet intelligi
quod dñs ait. Pauꝑes semꝑ habebitis uobc̃

Expanded text:
enti res, et alterius rei sacramentum. Est enim res primi, quia significatur et continetur a primo, videlicet a forma visibili; et est sacramentum tertii, quia significat et efficit tertium, videlicet unitatem ecclesiasticam. Illud ergo sane debet intelligi quod Dominus ait: Pauperes semper habetis
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum sub diuini sp̃e sacramenti.⁊ non
semꝑ hñis nobiscum in ꝓpria forma persone.
Dicitur ergo nuisterium fidei qm̃ ibi aliud
cernitur. ⁊ aliud ibi creditur. Cernitur enim¬
sp̃es panis ⁊ uini. ⁊ creditur ueritas carnis
⁊ sanguinis. Quod autem hic dicit᷑ misteriũ
illud. litt̾a occidit sp̃c autem uiuificat. fĩdes¬

Expanded text:
nobiscum, sub divini specie sacramenti, et non semper habemus nobiscum in propria forma personae. Dicitur ergo mysterium fidei quoniam aliud ibi cernitur, et aliud creditur. Cernitur species panis et vini, et creditur veritas carnis et sanguinis Domini. Quod autem hic dicitur mysterium illud: Littera occidit, spiritus autem vivificat I
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. ⁊ uirtus spũał. forma panis ⁊ uini
ueritas carnis ⁊ sangumis. Uirtus unitatiꝰ.
⁊ caritatis. Primũ ocło cernitur. Scd̾m aĩo
creditur. Terciũ in corde percipitur. Primũ
ẽ sacram̃tũ ⁊ non res/ Scd̾m est sacramentũ
⁊ res. Tercium est res ⁊ nõ sacram̃tũ. S pri¬
mum ẽ sacram̃tum gemine rei. Terciũ u̾o¬
est res gemini sacramenti. Scdm autem ẽ
ram ⁊misticam. S ueram carnem ⁊ ꝯtinet
⁊ significat. Misticam u̾o significat s non

Expanded text:
irtus spiritualis. Forma panis vini, veritas carnis et sanguinis, virtus unitatis et charitatis. Primum oculo cernitur, secundum animo creditur, tertium corde percipitur. Primum est sacramentum, et non res; secundum est sacramentum et res; tertium est res et non sacramentum. Sed primum est sacramentum geminae rei, tertium vero res gemini sacramenti, secundum autemram et mysticam Sed veram carnem et continet et significat; mysticam
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾ent cum discipuł atq seruis. ꝙ eis feciss
magr̃ et dominus. qnͣtum ꝯmendauit hu¬
nilitatem. cui ꝯmendande ⁊̃ tempus illud e¬
legit quo eum ꝓxime moriturũ cum magno
denderio contuebantur. hoc utiq precipue n¬
memoria retenturi. qd̾ magr̃ ⁊ dominus imi¬
candus ultimũ demonstrass. At ille b̃ fecit
illo tempore qd utiq pocuit ⁊ aliis antea die¬
bus quib cũ eis fuerat conũsatus. qñ si fieiz
hoc ip̃m quidem traderetur. s utiq nõ sic
acciperetur. Cum ergo xp̃ianis om̃ib custo¬
dienda sit hũilitas. qñquidẽ a xp̃o xp̃iani ap
pellantur. cuius ewangeliũ nemo diligent
intuetur qui non eum doctorem hũisitacis
inueniat: cũ maxime uirtutis eius sectatoreᷤ
atq conu̾sacores eos esse ꝯuenit. qͥ magno
aliquo bono cec̾is eminent. ut magnopere
curent illud qd̾ pͥmitus posui. Qranto mag¬
nus es humilia te in om̃b: et coram deo in¬
uenies gr̃am.

Expanded text:
facerent condiscipulis atque conseruis, quod eis fecisset facerent condiscipulis atque conseruis, quod eis fecisset magister et dominus. quantum commendauit humilitatem! cui commendandae etiam tempus illud elegit, quo eum proxime moriturum cum magno desiderio contuebantur, hoc utique praecipue memoria retenturi, quod magister imitandus ultimum demonstrasset. at ille hoc fecit illo tempore, quod utique potuit et aliis antea diebus, quibus cum eis fuerat conuersatus, quando si fieret, hoc ipsum quidem traderetur, sed utique non sic acciperetur.. Cum ergo christianis omnibus custodienda sit humilitas, quandoquidem a Christo christiani appellantur, cuius euangelium nemo diligenter intuetur, qui non eum doctorem humilitatis inueniat, tum maxime uirtutis huius sectatores et conseruatores eos esse conuenit, qui magno aliquo bono ceteris eminent, ut magnopere curent illud, quod primitus posui: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uicio reprobetur si aliis peccatorib maximeq
peccata in oratõne confitentib. uel sola cogi¬
tatione que coram deo÷ suꝑb insultat. quib
non exprobratio cum inflatõne s miseratio
sine desperatõne deletur. Quid illud. qd que¬
rentib int̾ se discipulis quisnam eorũ maior
ess. puerum pariuilum constituit ante ocłos
eorum dicens. nisi fu̾icis sicut puer iste non
intrabitis in regnũ celorum: Nõne humilita¬
tem maxime ꝯmendauit. et in ea m̃itũ mag¬
nicudinis posuit: Lel cum filiis zebedei latera
eius in sedium sublimitatem concupiscẽtib
ita respondit. ut passionis eius calicem potiuꝰ
bibendũ cogitarent. in quo se humiliauit
usq ad mortem. mortem autẽ crucis quam
suꝑbo appetitu preferri cet̾is postularent. Qͥd
ostendit nͥ eis se futurũ altatudinis largitorẽ
Iam uero quod exiturus ad passionem lauit
pedes discipuł. monuitq aꝑtissime ut hoc

Expanded text:
uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum paruulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudinis posuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius calicem potius bibendum cogitarent, in quo se humilauit usque ad mortem, mortem autem crucis, quam superbo adpetitu praeferri ceteris postularent, quid ostendit nisi eis se futurum altitudinis largitorem, iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dentur et spernunt ceteros. et enum̾atõni me¬
ritorum prefertur confessio pecratorum. Et u¬
tiq deo gr̃as agebat pħiseus ex hiis in quib
sibi multum placebat. Grãs in quit tibi ago.
qr non sum sicuc cet̾i hominũ iniusti rapto¬
res. adult̾i sicut et iste publicanus. Ieino brꝰ
in sabbate. decimas do omĩũ que possideo. Pu¬
blicanus autem de longinco stabat. nec ocłoᷤ
ad celum leuare audebat. s percutiebat pectuꝰ
suũ dicens. Deus ꝓpicius esto mͥ pecratori. Se¬
quitur autem diuina siña Amen dico uobiꝰ
descendit iustificatus de templo publicani.
magis qmͣ ille phariseus. Deinde causa ostẽ¬
ditur: cur hoc iustũ sit. Qm̃ is qui se exaltat¬
humiliabitur et qui se humiliat exaltabit᷑
fieri ergo potest ut quisquis ⁊ mala uera de¬
uitet. et uera bona in se consid̾et. ⁊ de hiisprĩ
luminũ gr̃as agat. a quo descendit om̃e datũ
optimũ. ⁊ om̃e donũ perfcm̃: et tamẽ elatõis

Expanded text:
dentur, et spernunt caeteros, et enumerationi medentur, et spernunt caeteros, et enumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. Et utique Deo gratias agebat pharisaeus ex his in quibus sibi multum placebat: Gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat nec oculos ad caelum audebat leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: propitius esto mihi peccatori. sequitur autem diuina sententia: amen dico uobis, descendit iustificatus de templo publicanus magis quam ille pharisaeus. deinde causa ostenditur. cur hoc iustum sit: quoniam is qui se exalthumilabitur, et qui se humilat exaltabitur. fieri ergo potest, ut quisque et mala uera deuitet et uera bona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis
Abbreviated transcription (Latin):
dixitcantam fidem. qr ille tam humilit̾ credi¬
dit ut dic̾et non sum dignus ut sub tectum
meũ intres. Unde nec matheus ob aliud eum
accessisse dixit ad iħm. cum apertissime lucaͤ
ĩsinuet ꝙ ñ ad eum ip̃e uen̾it. s amicos suos
misit. nisi qr fidelissima hũilicate magis ipẽ
accessit qm̃ illi quos misit. Unde ⁊ illud ꝓpħicũ
est. Becelsus dominus ⁊ humilia respicit. ⁊ alta
a longe cognoscit utiq tanqͣm non acredẽ¬
tia. Hinc et illi mulieri Mananee dicit. O mu¬
lier magna est fides tua fiat tibi sicut uis. ꝙͣ
suꝑius canem appellau̾at uec ei pauem filioꝵ
proiciendum ẽe respond̾at. Quod illa hũilit̾
accipiens dix̾at. Ita dñe. Nam ⁊ catelli edunt de
micis que cadunt de mensa dñorũ suoꝵ. Ac
sic quod assiduo clamore non impetrabat. hu¬
mili professione ꝓmeruit. Hinc et illi duo ꝓ¬
ponuntur orantes in templo. unꝰ phariseus ⁊
alter publicanus. propt̾ eos qui sibi iusti ui¬

Expanded text:
dixit tantam fidem, quia ille tam humiliter credidixit tantam fidem, quia ille tam humiliter credidit, ut diceret: non sum dignus, ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accessisse ad Iesum, cum apertissime Lucas insinuet, quod non ad eum ipse uenerit, sed amicos suos miserit. nisi quia fidelissima humilitate magis ipse accessit quam illi, quos misit. unde et illud propheticum est: excelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum proiciendum esse responderat. quod illa humiliter accipiens dixerat: ita, domine; nam et canes edunt de micis quae cadusic quod assiduo clamore non impetrabat, humili confessione promeruit . Hinc et illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus, et alter publicanus, propter eos qui sibi justi vi
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens in similitudĩe hominũ fc̃i. ⁊ hĩtu
ĩuentus est ut homo. humiliauit semz ipm̃
fc̃s obediens usq ad mortem mortem autẽ
crucis. Ip̃a uero doctrina eius quã attente
insinuet huĩ litatem. atq huic precipiẽde
uehement̾ insistat. quis explicare facile pͭ
atq in hanc rem demonstrandam testimo¬
nia cuncta conger̾e: Hoc facẽ conetur uel
faciat quisquis seorsum de humilitate uo¬
luerit scribe. Huius autem oꝑis aliud ꝓpoĩ¬
tum est. quod de tam magna re susceptum
est ut ei maxime cauenda sit suꝑbia. xxuii¬
Roinde pauca testimonia que dñs in mẽ¬
tem dare dignatur ex doctrina xp̃i ue
hũilitate cõmemoro. que ad id qd̾ incendimꝰ
fortasse sufficiant. Sermo eius quem pͥm̃ de¬
humilitate ꝓlixiorem ad discipulos habuit.
celorum. Quos sine ulla controuersia humi¬
les intelligimus. fidem centurionis illius. iõ
precipue laudauit. nec se inuenisse in israel

Expanded text:
accipiens, in similitudine hominum factus accipiens, in similitudine hominum factus inuentus ut homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. ipsa uero doctrina eius, quam adtente insinuet humilitatem atque huic praecipiendae uehementer insistat, quia explicare facile possit atque in hanc rem demonstrandam testimonia cuncta congerere? hoc facere conetur uel faciat, quisquis seorsum de humilitate uoluerit scribere. huius autem operis aliud propositum est, quod de tam magna re susceptum est, ut ei maxime sit cauenda superbia. Proinde pauca testimonia, quae dominus in mentem dare dignatur, ex doctrina Christi de humilitate commemoro, quae ad id quod intendi fortasse sufficiant. sermo eius, quem primum prolixiorem ad discipulos habuit, um est regnum caelorum: quos sine ulla controuersia humiles intellegimus. fidem centurionis illius ideo praecipue laudauit nec se inuenisse in Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
bm ergo perpetie continencie ꝓfes¬
sores se coniugatis comꝑantes. smn scͥp¬
turas conceꝑint eos infra esse ⁊oꝑe ⁊ mer¬
cede ⁊ uoto. ⁊ p̃mio. statim ueniat in m̃tem
quod scriptum. Quanto magnus es: hũi
lia tein om̃ib. ⁊ coram deo inuenies grãm
Mensura humilitatis cuiq exmensura mag¬
nitudinis ip̃ius data est. cui est ꝑiculosa su¬
perbia que amplius ampliorib insidiatur
hanc sequitur inuidencia. tanqͣm filia pedis¬
umqͣm est sine tali prole ac comite. Quib
ducib mał hoc est suꝑbia ⁊ inuidencia d
diabolus diabolus ÷. Itaq contra suꝑbiam
mrẽm ĩuidencie maxime mlitat uniu̾sa
disciplina xpĩana. Hec .n. docet hũilitatẽ
qua et acquirat ⁊ custodiat caritatem. De
cãm quereremus unde fiat ut non enulecur.
continuo subdidit non inflatur. Tanꝙͣ di¬
ceret. ideo non habet inuidenciam qr non¬
babet suꝑbiam. Doctor itaq humilicatis
xp̃c primo sem ip̃m exinaniuit formã serui

Expanded text:
m ergo perpetuae continentiae professores se coniugatis conparantes secundum scripturas compererint eos infra esse et opere et mercede et uoto et praemio, statim ueniat in mentem quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. mensura humilitatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. hanc sequitur inuidentia, tamquam filia pediumquam est sine tali prole atque comite. quibus duobus malis, hoc est superbia et inuidentia, diabolus diabolus est. itaque contra superbiam, matrem inuidentiae. maxime militat uniuersa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec superbiam. doctor itaque humilitatis Christus primo semet ipsum exinaniuit formam serui
Abbreviated transcription (Latin):
eoquod populus fideł ꝑ ministeriũ sacer¬
dotis qui fungitur uice mediatoris inter
deum ⁊ hominem. preces ⁊ supplicatõnes
et uota transmittat altissimo. Ipsũ uero¬
sacrificium .i. hostia missa uocatur. quasi
transmissa primũ nob̾ a patre ut eẽt nob̃¬
cum. postea patri a nob̾ ut interredat pre
nobis ad ip̃m. primũ nob̾ a patre ꝑ incar
natõnem. pacria nob̾ per passionem. ⁊ in sa¬
cramento prius nob̾ a patre ꝑ scĩficatõnem
postea patri a nob̾ per oblatõnem. Hec enĩ
est sola sufficiens ⁊ ydonea missio seu lega¬
tio ad soluendas int̾ deum ⁊ homines ini¬
micicias ⁊ offensas. Cum ergo diaconus ait.
Site missa ẽ. Idem ẽ ac si dic̾e̾t. Redite ad ꝓpͥa.
quia oblata est hostia salutaris
cerdos pontificis humerum osculatur uͥ¬

Expanded text:
eo quod populus fidelis per ministerium sacereo quod populus fidelis per ministerium sacerdotis qui fungitur ministerio mediatoris inter Deum et homines preces et supplicationes et vota transmittat Altissimo. Ipsum sacrificium, id est hostia missa vocatur, quasi transmissa. Primum nobis a Patre ut esset nobiscum, postea Patri a nobis, ut intercedat pro nobis ad ipsum.. Et in sacramento primum nobis a Patre per sanctificationem, postea Patri a nobis per oblationem. Haec est sola sufficiens et idonea missio seu legatio ad solvendas inter Deum et homines inimicitias et offensas. Cum ergo diaconus ait: Ite, missa est, idem est ac si diceret, redite ad propria, quia oblata est hostia salutaris.II. Quare sacerdos pontificis humerum osculatur
Abbreviated transcription (Latin):
i officium quod ꝓfertur. et sacrificium
quod offertur. Officium u̾o diuidicur ĩmis¬
sam cathecuminoꝵ ⁊ missam fidelium. Mis¬
sa cathecuminoꝵ est ab introitu usq post
offertorium. et dr̃ missa ab emictendo. quir
tempore quo sacerdos incipit eucharistiam cõ¬
secrare: cathetumini foras de eccłia emitunt᷑.
Perlecto siquidem ewangłio: diaconus clan¬
mare solebat. Siquis cathecuminus adest
exeat foras. Cathecumini sacris ministeriis in¬
teresse non debent. que non nͥ baptizatis fidelibꝰ
ꝯmittunt᷑ Sicut de quibdam qͥ cachecu¬
minorum ⁊ nõdum renatoꝵ typũ g̾ebãt
Scciptũ est. Ipẽ autem iħc nõ crede̾bat se
illis. Missa fidelium est ab offertorio us
post ꝯmunionem. Et dr̃ missa a dimitt̃ẽdo
Gonstitutum est .n. in aureliensi cõcilio
ut cũ ad celebrandas missas in dei nomine
ꝯuenitur populus non ante discedat. qͣm
misse sollempnitas compleatur. Totũ aut̃
officium dicitur missa quasi tͣnsmissio.

Expanded text:
 officium quod profertur et sacrificium quod offertur. Officium vero dividitur in missam catechumenorum et fidelium missam. Missa catechumenorum est ab introitu usque post offertorium. Et dicitur missa ab emittendo, quia tempore quo sacerdos incipit eucharistiam consecrare, catechumeni foras de ecclesia emittuntur. Perlecto siquidem evangelio, diaconus clamare solebat: Si quis catechumenus adest, exeat foras. Catechumeni sacris mysteriis interesse non debent, quae non nisi baptizatis fidelibus committuntur. Sicut de quibusdam, qui catechumenorum, et nondum renatorum typum gerebant. Scriptum est enim: Ipse autem Jesus non credebat se illis Joan. II. Missa fidelium est ab offertorio usque postcommunionem. Et dicitur missa a dimittendo, Constitutum est enim in Aurelianensi concilio ut cum ad celebrandas missas in Dei nomine convenitur, populus non ante discedat, quam missae solemnitas compleatur. Totum autem officium dicitur missa, quasi transmissio,
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi etiam librumo
de torrectõne donatistarum pp̃ eos qui uolebãt
illos legib iꝑialib corrigi. Hic liber sic inci¬
pit. laudo et grãtulor ⁊admiror.de p̾sencia dei

Expanded text:
scripsi etiam librum de correctione Donatistarum propter eos, qui nolebant illos legibus imperialibus corrigi. Hic liber sic incipit: Laudo et gratulor et admiror. CA
Abbreviated transcription (Latin):
edificent Ex̃ merito enĩ plebis non numqmͣ
epi deprauantur: quatinus procliuiꝰ corruãt
qui sequũtur. Capite languente cet̾a corꝑiꝰ
membra inficiuntur. unde scriptum est. ome
caput languidum et om̃e cor merens a plã¬
ta pedis usq ad uerticem non est in eo sanita
Caput enim languidum doctor est agers̃ pec¬
catum. cuius malum ad corpus peruehitur.
Dũ eo uel pectante uel praue docente pestifer
langor ad plebes subiectas tranffertur. Deteri¬
ores sunt qui sine doctrinis seu exemplis uitã
moresq bonorum corrumpunt. Hiis qui sub̾aᷤ
aliorum prediaq diripiunt. hii.n. ea q̃ extra
morũ ꝓprie nos ipõs decipiunt. qm̃ diuicie ho¬
munũ mores eorum sunt. Multũ ergo distant
dampna morum a dampnis temporalium rer̃.

Expanded text:
edificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extmorum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpe per quos iusticia docetur: per ipsos tum¬
peccati morbus irrepit. ⁊ mors ad plebes
pertransit. scilicet uel dum mala docent uel dũ
faciunt praua. Pleriq sacerdotes et clerici pͣue
uiuentes forma cet̾is in malũ existunt: qͥ bonis
exemplum esse debuerunt. hii .n. quoscumq e
exemplo male conu̾sationis perdunt: de illis ra¬
tionem sine dubio reddituri sunt. Ex carnaliũ
p̃positorum exemplo plerũq fit uita deterior
subditorum. et plebis merito fiunt tales sacer¬
dotes qui exemplo deteriori ppłm destruant nõ¬

Expanded text:
epe per quos justitia, etc. docetur, per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, no
Abbreviated transcription (Latin):
Eptem sunt petitõnes dominice orõnis.
preter captatõnes beniuolencie quarũ
cres prime spectant ad patriam. tres ultime¬
spectant ad uiam. aedia u̾o̾ ꝑtinet ad utͣm.
Porro cres prime precedũt ordine dignitatis.
in orõne sequutus est ordinem dignitatis.
qui est artificialis. ut de maiorib ad minora
descend̾et. Doctores in expõĩtõne seo᷑ ordinem
temporis qui est naturalis. Ut de minoribus
ad maiora concendant. idest de temporalibus
ad eterna.
De ad aptatõne uii. petitõnum et .uii.

Expanded text:
eptem sunt petitiones orationis Dominicae praeter captationem benevolentiae, quarum tres primae spectant ad patriam, tres ultimae ad viam. Media vero pertinet ad utramque. Porro tres primae succedunt ordine temporis, in oratione secutus est ordinem dignitatis qui est artificialis, ut de majoribus ad minora descendat. Doctores in expositione sequuntur ordinem temporis, qui est naturalis, ut de minoribus ad majora condescendant, vel de temporalibus ad aeterna. De adaptatione sept
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ⁊̃ bene promiccit dicens. Uenite benedcĩ
patris mei. percipite p̾paratũ uob̃ regnũ. Hiis
aut̃ quos nulla precedentia elemosinarũ facta.
seꝯ . eterm iudicis uoce sic dicitur. esuriui: ⁊ non
dedistis mͥ manducare: Sitiui et ñ dedistis mͥ bi¬
lere. quib iuste dr᷑. Discedite a me maledicti

Expanded text:
Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dic
Abbreviated transcription (Latin):
in alieno misericors ẽe pot̃: qui praue uiuendo
in senusericors non ẽ. Qui .n. sibi neqͣqmͣ ẽ cͥ bonꝰ
quisq permanserit. cunc autẽ cum fructu elemo¬
sinarum indulgencia conseqͥt᷑. qñ a scelerũ oꝑe
desinitur. Uerũ est qd̾ pcr̃a omĩa nũe oꝑib ex¬
purgent᷑. si iam caueat pecrare qui mĩam ĩper¬
titur. Cet̾m nlła ẽ delecti uenia: qñ sic p̃cedit mi¬
tuitu. Quali eñ intentione ab unoquoq lar¬
gitur.: taliter et apud deum recipitur. qui ergo
hic de bono laudem presentem appetit. spem
perdit et głiã merredis in futoͦ ñ recip̃. Dum .n.
ꝯuertit᷑ In cantũ elemosinar oꝑa pcc̃a exting̃t.¬
atq in cantũ ad regnũ scłi fucuri proficiũt. ut
etiam iudex celestis in fucoͦ iudicio ueniens. In
dexc̾a consistentib dicat esuriui ⁊ dedistis mͥn
mauducare. Sitiui: et dedistis mͥ bib̾e. hospes e¬
ram et collegistis me. Nudus et operuistis me.

Expanded text:
in alieno misericors esse potest, quandiu prave vivendo, in alieno misericors esse potest, quandiu prave vivendo, in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus quis permanserit. Tunc fructu eleemosynarum indulgentia conceditur, quando a scelerum opere desinitur. Verum est quod peccata omnia miseri si jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic procedit mituitu. Quali enim intentione ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur. Qui enim hic de bono opere laudem praesentem appetit, spem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim ur. 10. In tantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque ad regnum saeculi futuri proficiunt, ut etiam judex coelestis in futuro judicio veniens, in dextera consistentibus dicat: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me.
Abbreviated transcription (Latin):
Lauit̾ in deũ delinquũt. qui diuicias adeo
concessas non in reb salutarib. s in usib
prauis utunt  Nesciunt .n. imꝑtiri pauꝑib op¬
pressis subuenire despiciunt. et inde mag̃ augẽt
delicta unde redim̾e debuerũt. Hoc habet tant̃¬
bonũ possessio p̾sentiũ rer̃. si uitã reficiat misoꝵ
preter h̃ temptatõ ÷ mũdi lucrũ. tantoq maiora
supplicia in futur dabũt. quãto ⁊ ip̃a maiora
sunt. potentes .ni. potent̾ torm̃ta patient᷑. ẽer¬
rena om̃ia seruando amitrimꝰ largiendo serua¬
mus. Patrimoniũ enĩ retentũ perit: manet at̃
erogatum. Diu .n. cũ rebnris durare nõ pos¬
sumus. qr aut nos illas moriendo deserimus. aũ
ille nos uiuentes deserũit. Pm diu̾sitate usus
alii de reb mundanis pereunt. Quas cupidius
rapiunt. alii uero saluantur. Dũ in eoꝵ pulc̾¬
cudinem condicoris pulcħrimã ꝓuidenciaml
eis celestia bona m̾̃cant᷑ aiscd̾ia a cõpatiendo
aliena miserie uocabulũ sortita est ullus añt

Expanded text:
aviter in Deum delinquunt, qui divitias a Deo concessas, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerbonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; propter hoc tentatio est mundi lucrum. Tantoque majora supsunt. Potentes enim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos viventes deserunt per diversitate usus. Alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt: alii vero salvantur, dum in earum pulchritudine Conditoris pulcherrimam providentiam eis coelestia bona merentur. Misericordia a compatiendo ae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem