comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ͣ tabulis: pͥma q̃ est attia. scd̾a hispaniẽsis. Er ysi¬
tis ex ip̃a uenafit: argiritis ex argento. moliditis a
Mis autẽ fit excocta sua mat̾ia: ex suꝑiori catino de
eodistat a scoria: quo a fece pot̾ distare spuma. ut &¬
spuma sit utiłis: it̾um coquit᷑ ꝯfractis tͥabulis ad i¬
magnitudinẽ anuloꝵ. Sic q accensa follib: ad separã¬
candore decoretur magniludine fabe ꝯtracta ł̃ ticti¬
licoqui ex aqua iubetur: addito ĩlintheolis tritico
mortarus. ter die abluentes aqua frigida: ⁊ cũ desi¬
nat talida. addito sale ĩ librã spumeo uelo. Nouissi¬

Expanded text:
untur. probatissima est Attica, proxima Hispaniensis. chrysitis ex vena ipsa fit, argyritis ex argento, molybditis e omnis autem fit excocta sua materia ex superiore catino defateriae spuma. distat a scoria quo potest spuma a sit utilis, iterum coquitur confractis tubulis ad magnitudinem anulorum. ita accensa follibus ad separancandor ei detur, magnitudine fabae confracta in fictili coqui iubetur ex aqua addito in linteolis tritico t in mortariis, ter die abluentes aqua frigida et, cum dies desinat, calida, addito sale fossili in libram spumae obolo. novissi
Abbreviated transcription (Latin):
sima natura est: qd̾ cũ odore suo frangit aurũ ⁊
stͥngit aurũ uiuũ. qr qͣndo soluũt aurũ: si dẽt eiod¬
rem de plũbo. u̾tit᷑ incalcẽ Stagnũ uͦ fit de aurom

Expanded text:
sima natura est, quod cum odore suo frangit aurum, sima natura est, quod cum odore suo frangit aurum, stringit aurum vivum: quia qui solvunt aurum, si dent ei odorem de plumbo vertitur in calcem. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
misma ñ erit. Antiqͥssimi a ñdũ auro argẽto p
ĩuento:ere utebant᷑. Nam priꝰ erea petunia ĩ uu
fuit: pꝰtea argentea. deinde aurea. N ab ea qua
elongari possũt ad fornaces. scilic sol idest aura
luna idest argentũ. stagnũ. es. ferrũ. plũbũ: ⁊cee¬
antꝰ uaturalit̾ subtꝰ t̾ram. Aurũ enĩ se facit ĩ uẽ¬
tre t̾re cũ calore magno solis: de auro uiuo pulcis
cũ sulphure rubicũdo. claroabsq lapidib: cocto u
centũ anuis ⁊ ampliꝰ. Argentũ efficit᷑ de auro u¬
uo claro. ⁊ de sulphure claro: coctis ꝑcentũ anos
Cuprũ & de auro uiuo grosso. et de sulphure rubeo gͥ¬
so: coctis ꝑ tentena annoꝵ. S aurũ quidẽ nunis tre¬
tũ est et induratuĩ: ideo nec ignis nͨ aer nͨ t̾ra nec¬
aqua delet illud. Argentũ a crudũ est ũcoctũ. ideo
uo gͥrosso ac spisso: ⁊ de sulphure pessimo ac mixto
crudo. parũ cocto. Et plumbũ quidẽ intacctũ de pes¬

Expanded text:
. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est,elongari possunt ad fornacem, scilicet sol, id est aurum, luna, id est argentum, stannum, es, ferrum, plumbum. Et creantur naturaliter subtus terram . Aurum enim fit in ventre terre, cum calore magno solis, de auro vivo pulchro, cum sulphure rubicundo, claro, absque lapidibus, cocto in centum annis et amplius. Argentum efficitur de auro  claro et de sulphure claro, coctis per centum annos. Cuprum autem de auro vivo grosso et sulphure rubeo grosso, coctis per centena annorum. Sed aurum quidem nimis coctum est et induratum; ideo nec ignis, nec aer, necaqua delet illud. Argentum autem crudum est et non coctum; ideo s terram, de auro vivo grosso ac spisso et de sulphure pessimo ac mixto, crudo, parum cocto. Et plumbum quidem intantum de pes
Abbreviated transcription (Latin):
uatillis. ita ramentum ĩficit᷑ dũ uritꝰ : candorẽq mẽ¬
titur. Est a̾ aliꝙ exꝑiientũ pollici. et ĩ halitu hõis si
tur: ⁊ ⁊ afflatu salso. sicut medit̾raneis hyspanie. E
libro de natura reꝵ. Argentũ ductile est ⁊ tractabile:
sonoꝵ q ac tinitu dulcissimũ. ⁊ ħ max̃ie si eri misceat᷑
Uñ tubas ex argẽto ductiles p̾cepit fi̾ moyses: ad fro¬
rẽ hostiũ ⁊ exhortatõnẽ ad bellũ. admouenda qͦ castra:

Expanded text:
citur ita ramentum obiter, dum uritur candoremque mentitur. est aliquod experimentum politi et in halitu hominis, si tur atque adflatu salso, sicut in mediterraneis Hispaniae.— ratensis Argentum ductile est et tractabile, sonorumque ac tinnitu dulcissimum et hoc maxime si eri admisceatur. Unde tubas ex argento ductiles precepit moyses fieri, ad terrorem hostium et exhortationem; ad movenda quoque castra
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ex auro signauit. Qd̾ ⁊ ip̃m latet: auctore ĩcer¬
to.Populus siquidẽ romanꝰ. ne argento quidẽ assig¬
nato añ pyrrũ regẽ deuictũ uius est. ¶ͥ n pocius¬
libralis: unde nũc ⁊̃ libella dicitur. ⁊ dipondiꝰ appẽdebat᷑
assis. Qͥn ⁊ militũ stipendioꝵ. ħ est stipis pond̾ande¬
pensatores: dicunt᷑ libri pendes. Quuia ꝯsuetudine. ĩ
his emptionib que mancupi sũt: ⁊̃ nũc libra int̾p¬
bus: aurũ gestatũ usũ est. Et ne scelus ĩ anułis¬

Expanded text:
rium signavit, quod et ipsum latet auctore incerto. populus Romanus ne argento quidem signato ante Phyrrhum regem devictum usus est. libralis — unde etiam nunc libella dicitur et dupondius — adpendebatur quin et militum stipendia, hoc est stipis pondera, dispensatores, libripendes, qua consuetudine in iis emptionibus, quae mancipi sunt, etiam nunc libra intbus aurum gestatum tacuisti. et nos sceleris argui
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa ẽẽ potu̾ũt. S dicis foctassis: qd̾ ãgłicispntꝰ tã
boni cͣpͣ mali sb̾tilia coꝑa hñt. S qntũcũq sb̾tilia duo
eiꝰdẽ p̾sertĩ qͣlitatis corꝑa: unũ eũdẽ ꝙ locũ occupare
nõ ualẽt. Cuiꝰ gͦ q̃so exiguitatis putas ãgłicũ corpꝰ
ẽẽ. si credis uł soia hõis pelẽ corꝑi detractã tot ãge¬

Expanded text:
otuerunt? Sed dicis fortassis quod angelici spiritus tam boni quam mali subtilia corpora habent. Sed quantumcunque subtilia duo ejusdem praesertim quantitatis corpora, unum eumdemque locum occupare non valent. Cujus ergo, quaeso, exiguitatis putas angelicum corpus esse, si credas vel solam hominis pellem corpori detractam tot ange
Abbreviated transcription (Latin):
tiferũ terre fructib affuturũ. Suꝑ aquas ⁊ ĩfima
queq f̾raꝵ ꝑseuerãtius man: p̃p uicinitatẽ scilic
hu̾ditatis. eo ꝙ ex humido cõtracta suo siłi ꝯtimi¬
etur. In locis aũ in alto sitis: pp̃ aerẽ sb̾tiliorẽ citiꝰ dis¬
est causa languoris. ⁊ ĩ mature mortis. Nebula
qͣndoq dempsa multũ est ac fetida: qm humores
corrupti de t̾ra sb̾limat᷑ ad aera. Et ħ pectus ledit.
reumaq pessimũ in capite creat. ꝙ si ad pectus des¬
cend̾it: apostena sepius efficit. Nebula demq cͥ¬
camaiu ⁊ estiuale solsticiũ ac p̾t septembrẽ: pes¬

Expanded text:
futurum. Super aquas et infima queque terrarum perseverantius manet, propter vicinitatem scilicet humiditatis, eo quod ex humido contactu sui similis continuatur. In locis autem in alto sitis, propter aerem subtiliorem citius disest causa languoris et immature mortis. Nebula queque depressa est multum ac fetida, quoniam humores corrupti de terra sublimantur ad aera; et hec pectus ledit, reumaque pessimum in capite creat: quod si ad pectus descenderit, apostema sepius efficit. Nebula denique circa maium et estivale solstitium, ac post septembrem pes
Abbreviated transcription (Latin):
pluitur: iactata ĩ eam semina feratiꝰ ligantur.
rur sũ si ĩ illa pluiua ĩ moderatiꝰ irrigat: ĩ cul¬
mo pinguedinẽ frumẽti uirtutẽ q mutat. Si
uͦ iactatũ semẽ post pluuiã gelu p̾mitur: quo
soras cit̾iꝰ apparere repellitur eo intus fetũdius
radiͤatur. ⁊ quo uetatur pro gredi. cogitur mul¬
tiplicari. Qua cũ ab ortu ĩ mato reftͥugitur:
iconceptõis sue tarditate laxatũ. ad fructũ u¬

Expanded text:
pluitur, jactata in eam semina feracius ligantur. Sed rursum si illam pluvia immoderatius irrigat, in culmo pinguedinem frumenti virtutemque mutat. Sin vero jactatum semen post pluviam gelu premitur, quo foris citiradicatur, et quo vetatur progredi, cogitur multiplicari, quia cum ab immaturo ortu restringitur, in conceptionis suae tarditate laxatum ad fructum u
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã in lotis ac iubentes. Albi qͦ contͣ uetusta¬
cmitorrupti:. qui ⁊ ĩ monumẽtis scalpti ⁊ ĩcormp¬
tipmanẽt. Quib ne ignis quidẽ nocet: nã ex his
tore fiũt in quib era fundunt᷑. S ⁊ urridis si
et . ⁊ubi inuenitur lapis nõ saxũ est. Pallidus¬
au: in temento raro utilis est. fluatius uͦ filex
emꝑp uelimi madens est. Hũc estate exhib̾i opoi¬
det nec ante bienuũ in structuris domoꝵ i̾ere¬
olinuis ubr supra. Sunt inbononiensi ꝑte ytalie.
ureues matulose ꝯplexu silices alligate. Puters¬

Expanded text:
quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. et ubi invenitur, lapis, non saxum est, pallidus in cemento, raro utilis. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hunc estate exhiberi oportet, nec ante biennium inseri in structuris domorobscuros. sunt et in Bononiensi Italiae parte breves, macula complexu silicis alligata, quor
Abbreviated transcription (Latin):
insula rubri maris topazo: colore cymia
barii. odore sulphureo. Inuenitur in aurarus
et argentarus metallis: eo quidem melior
quo magis rufa. quo q uirus redolet magis.
Q  mqͣm et terussa si torreatur in fornace̾ san¬
daratam facit: unde et color flamineus existit.
Quod si torreatur. equa parte rubrita admix¬
prirgare: sistere. excalefacere. prodere. Sũiai
euus dos est stiptica. explet allbpicias ex ateto
ilita.Soditur et ocusorium iediceametis
fauces q purgat cum melle sumpta. Suffita
ł xxxu. Uandaracam et ocram iuba nasci tradit
in insuba rubri maris topazo: set inde nõ ꝑue¬
lurm existimasse id herbam ẽẽ. uersu illo. Spo
te sua sandix: pascentes uestiet agnos. Precumm¬
eius in libras est dimidium euis qd̾ sandara¬
ca: nec sũt alii colores maioris ponderis uiter
facticos. Est et syricum. quo minium subli¬
ni dixuis: fit autẽ synopide et sandite mix

Expanded text:
insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aurariis et argentariis metallis, melior quo magis rufa, quoque magis virus redolet: Quanquam et cerussa, si torreatur in fornace, sandaracham facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur, aequa parte rubrica admispurgare, sistere, excalfacere , erodere, summa eius dote septica. explet alopecias ex aceto additur oculorum medicamentis; fauces purgat cum mellei 39 Sandaracam et ochram Iubra tradidit in insula Rubri maris Topazo nasci, sed inde non pervelium existimasse herbam nte sua sandyx pascentis vestiat agnos. pretium in libras dimidum eius quod sandaracae. nec sunt alii colores maioris ponderis. xxiv Inter facticios est et Syricum, quo minium sublini diximus. fit autem Sinopide et sandyce mix
Abbreviated transcription (Latin):
tum est: ut flagret. Eraus est arida mola decocta
in aqua: sucto q ꝑlintheum expͥso incratera. uis eiꝰ
est in medicina: ut purget ulcera. Adiciunt illud
litꝰ ult̾a. uritur autem in fictilibus: ut prosit. Idemĩ¬
gentaria. Cum purpis partter tingitur bibit. &ẜ
sublita mox ouo inducentes: purpinissum fulgore
mini faciunt. Si purpuram fac̾e malunt: teruleum
sublimunt. mox q purpurissum ouo inducunt. cui.¬

Expanded text:
e ut flagret; fraus viola arida decocta in aqua sucoque per linteum expresso in cretam Eretriam. vis in medicina ut purget ulcera; itaque et let ulcera. uritur in fictilibus, ut prosit. Pretigentaria cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum sublita, mox ex ovo inducentes purpurissum, fulgorem minii faciunt. si purpurae facere malunt, caeruleum sublinunt, mox purpurissum ex ovo indicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pingebant. pux̾unt ephesio minio: qd̾ ideo re¬
lictum est. quia magni operis erat curato ꝑ¬
terea utrumq existimatur nimis acre: ideo¬
thyopia. Set neutro loto muehitur ad nos.
lius rei diligẽtiori custodia. Nonbie ad widem¬
uatur. Est alterum gemis in ommibus fere
argentarus atq plumbarus metallis: quod
fit ex sardo lapide ꝑmixto ueius. non ex illo:
enim et ipse in argentum excoquitur. ser ex
flus simul reꝑtis. Steriles enam plurmi de
prehenduntur solo tolore tm̃ in fornacib rui¬
bestentes: exusti q infarmã tunduntur. Sub
du ratio. Et alio modo pingentium furto est¬

Expanded text:
pingebant. pinxerunt et Ephesio minio, quod derelictum est, quia curatio magni operis erat. praeterea utrumque nimis acre ethiopia, sed neutro ex loco invehitur ad nos nani, nullius rei diligentiore custodia. non licet ibi peue est alterum genus omnibus fere argentariis itemque plumbariis metallis, quod fit exusto lapide venis permixto, non ex illo, enim et ipse in argentum excoquitur —, sed ex aliis simul repertis. steriles etiam plumbi micae. deprehenduntur solo colore nec nisi in fornacibus rubescentes exustique tunduntur strat. et alio modo pingentium furto o
Abbreviated transcription (Latin):
leuorẽ rem qm ip̃aest fert: ⁊ tanto supra se extolłi
qͣnto lemor erit. Grauiora uͦ destendũt. At si aque
⁊ eiꝰ rei qͣm contͣ pensau̾is. par pondus fu̾it: nͨ pessũ
ibi nec extabit. s exequabitur aque : ⁊ natabit quidẽ
s pene m̾sa. nulla q eminẽs parte. Et ħ est rõ. cur
tigna quedã sr̃ aquã pene tota efferantꝰ: quedã ad
mediũ submittant᷑. quedã ad equi librũ aque descen¬
dest. Cũ enĩ utͥusq pondꝰ par est: neutrũ alti cedit
Grauiora uͦ descendũt: leuiora gestant᷑. Graue aũ
hi deb Itaq ubiaqua gͣuiorẽ hõis uł cari torꝑe: ñ sui

Expanded text:
leuiorem rem, quam ipsa est, fert, et tanto supra se extollet quanto erit leuior; grauiora descendent. At si aquae et eius rei, quam contra pensabis, par pondus erit, nec pessum ibit nec extabit sed exaequabitur aquae et natabit quidem sed paene mersa ac nulla eminens parte. Hoc est cur quaedam tigna supra aquam paene tota efferantur, quaedam ad medium submissa sint, quaedam ad aequilibrium aquae descendant. Namque cum utriusque pondus par est, neutra res alteri cedit, grauiora descendunt, leuiora gestantur. Graue authi debet. Itaque ubi aqua grauior est hominis corpore aut
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uerticib mndudi fatem᷑. Elon eñ absolum orb
est forma. ĩtanta montiũ excelsitate tanta q campiꝵ
planicie. s cuĩ amplexꝰ si cũcta lineaꝵ cõphendant᷑ hĩtu.
figuram ab soluti orb̃ efficiat. Idq ip̃a reꝵ nat᷑a cogit:
uerans uͥgit: ⁊ cardim suo idest t̾re undiq ĩcimbit. Hei¬
a ut solida conferta ꝙ assurgit. ĩ tumescenti siłis. Ex¬
utraq ꝑte⁊ extendit᷑ mũdus. Incentrũ a t̾ra uersit a
sus. Ex quib altissimũ ꝓdidit peliũ nulłe ducertoꝵ

Expanded text:
que verticibus includi fatemur. neque enim absoluti orbis est forma in tanta montium excelsitate, tanta camporum planitie, sed cuius amplexus, si cuncta liniarum comprehendantur ambitu, figuram absoluti orbis efficiat, id quod ipsa rerum natura cogit, vergit et cardini suo, hoc est terrae, undique incumbit. haec ut solida ac conferta adsurgit intumescenti similis extraque protenditur. mundus in centrum vergit, at tes, ex quibus altissimum prodidit Pelium MCCL passuum
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam brachiis ligat ⁊ cͥcũdat lac̾tis: uestit põ¬
pinis. sertis coronat iuuaꝵ: Q̾ ad imitationẽ uste
quicqͥd cõp̃hend̾it stͥngit. hisq se erigit ⁊ attolit
pendanior. Uitis frutex ĩter omĩa ligna frusu
hundantior: cꝰ bot᷑ones p̾ ub̾tate. ne cadant out
sustentari. Itaq ligam̃ ex ip̃a nat᷑alit̾ nascit᷑. Q u

Expanded text:
et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis coronat uuarum? quae ad imitationem uitae quidquid comprehenderit, stringit, hisque se erigit et attollitpinus. Vitis est frutex inter omnia ligna fructu abundantior, cuius botriones pre ubertate ne cadant oportet sustentari, itaque ligamen ex ipsa naturaliter nascitur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. Hna itaq corꝑa diftĩguntur
ĩmũdo. Uidelic ĩfimũ ꝙ ẽ t̾ra ĩcentro posita: idõq i
manẽs ĩmobilis. Mediũ aũ: aer uł aqua. uł ignis gu¬
p̾mũ uͦ celeste. Et sic̃ corꝑa: sic ⁊̃ qualitates. differũt
In ĩ simo nãq ẽ oꝑacitas: ĩ medio dyaphaueitas. ĩ su¬
p̾mo uͭ ꝑ spicuitas. Pe his quidã ex nr̃is satis apteꝓ
prietates eoꝵ breuit̾ distĩguẽs: sic ait. Hena iacͥ
ftabu: aqua fluit labilis. aer nutat mobił: ignis
uolat nobilis. Uoluit᷑ rotabił: machinasperalis

Expanded text:
ret. Tria vero corpora distinguuntur in mundo, scilicet infimum, quod est terra in centro posita, ideoque manens immobilis; medium autem aer, vel aqua, vel ignis; supremum vero celeste. Et sicut corpora sic etiam qualitates differunt, in infimo namque est opacitas, in medio dyaphaneitas, in supremo vero perspicuitas. De his quidam ex nostris, satis apte proprietates eorum breviter distinguens, sic ait. Terra iacet stabilis, aqua fluit labilis: aer mutat mobilis; ignis volat volubilis, voluitur rotabilis machina spheralis
Abbreviated transcription (Latin):
est: si defu̾it exilis. si conuen̾it equata mediocris.
Wulcedo a̾ cognoscit᷑. si ex ea ꝑte agrique magis
displic: glebam fictuli uase dulci aqua madeft̾ar
ĩdicio saporis explores. Uineis quoq utiłia ꝑ ħ sig
q resoluti est : si uirgulta que ꝓtulit. leuia. intida.
ꝓcera. fetunda sũt. ut piros siluestres. pruros rubo
cet̾a q huꝰ modi neq intorta hat. neq ste rilia. neis
macra exilitate langue̾tia. Sitꝰ uͦ fraꝵ. neq planꝰ ut
stagnet: neq p̾ruptus ut defluat. neq obrutꝰ ut
ĩ imo deiecta ualle subsidat: neq arduus ut tempesta¬
tes ĩ modice sentiat ⁊ calores. s ex õĩb his utilis sẽꝑ
⁊ equata mediocritas: ⁊ uł campus aꝑtior ⁊ hũorem
pluuiũ cliuo fallente sb̾ducens. uł collis mollit̾ ꝑ la¬
t̾ a ĩclinata de ductus: uł uallis cũ quadã mod̾atione
⁊ aeris laxitate sb̾muissa. uł mõs alt̾ius culminis de¬

Expanded text:
est; si defuerit exilis; si convenerit equata mediocris. est; si defuerit exilis; si convenerit equata mediocris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicet, glebam fictili vase dulci aqua madefactam, iudicio saporis explores. Vineis quoque utilia per hecque resoluti est, si virgulta que protulit levia, nitida, procera fecunda sunt; ut pyros silvestres, prunos tuberes, ceteraque huiusmodi neque intorta habeat; neque sterilia, neque macra exilitate languentia. Situs vero terrarum neque planus, ut stagnet, neque perruptus, ut defluat; neque obrutus, ut in uno deiecta valle subsideat; neque arduus ut tempestates immodice sentiat et calores sed et ex omnibus his utilis semper et equate mediocritas et vel campus apertior et humorem pluvium clivo fallente subducens, vel collis molliter per latera inclinata deductus, vel vallis cum quadam moderatione et aeris laxitate summisa, vel mons alterius culminis d
Abbreviated transcription (Latin):
gleba. ne macer sabulo sũ admixtione f̾rem: ne cre¬
ta sosa. ne harene sqͣlentes: ne ieuina glarea. ne au¬
rosi pulu̾s lapidosa macies: ne salsa uł amara ne u¬
ligmosa t̾ra. ne tofus harenosus atq ieuinus: ne
uallis nimis opaca ⁊ solida. Eit gleba putͥs. ⁊ fere
ngra: ⁊ ad tegendã se gramims sui crate sufficiẽs
aut nuxticoloris. que ⁊ si rara sit : tñ pinguis soli
adiũctione glutinetur. Que ꝓtulerit. nͨ scabra sĩt
nͨtorrida: nec suci naturalis egentia. Ferat qd̾ fru¬
mentis dantis utile signũ est: ebulũ. iũcum. calamũ¬
gramẽ. tͥ foliũ nõ macrũ nbos pingues. prima sił¬
uestͥa. Color tamẽ nõ magnoꝑe q̃rendus est: s pu¬
guedo atq dulcedo. Pinguem uc agnosces. Glebã
paruulã: dulciaquã conspargis. ⁊ subigis. S i glu¬
tinosa ẽ. ⁊ adheret: constat illi ĩ esse pinguendinẽ.
Itemscrobe effosa ⁊ repleta. si suꝑau̾it t̾ra pĩgius

Expanded text:
gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; cregleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec torrida, nec succi naturalis egentia ferat quod frumentis dandis utile signum est ebulum, iuneum, calamum, trifolium non macrum, rubos pingues, pruna sylvestria. Color tamen non magnopere querendus est, sed pinguedo atque dulcedo. Pinguem sic agnosces, glebam parvulam dulci aqua consperge et subige si glutinosa est et adheret, constat illi inesse pinguedinem. Item scrobe effossa et repleta si superaverit terra, pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
da. Aeris salubritatẽ declarant loca abĩfimis uallib
libera: ⁊ nebulaꝵ noctib absoluta. ⁊ babitatoꝵ con¬
sid̾ata corpustula: si eis color sanus. capitis firma sĩ¬
ceritas: ĩ offensum lumẽ ocułoꝵ. purꝰ auditꝰ : fautes
cõmeatũ liquide uotis ex̾centes. Hoc gn̾e benigni¬
tas aeris appbat᷑. Huis aũ contraria: noxiũ illiꝰ ce¬
li sp̃m ꝯfitentur. Aque uͦ salubͥtas: sic agnostit᷑. Pri¬
mum ne a lacinus aut palude. ducatur: ne de metal¬
lis originẽ sumat. s sit ꝑscui coloris: neq ullo aut sa¬
pore aut odore uicietur. Fullus illi limus ĩ sidat : fri¬
gus tepore suo mulceat. estatis ĩcendia moderetur
S qr solet hĩs om̃ib ad spem̃ custoditis. ocułtiorẽ nox¬
am tectior seruare natura: ipãm qͦ ex ĩtolaꝵ salubri¬
tate nostamꝰ. si fauces bibentiũ pure sũt : si saluo
capite. ĩ pulmonib ac thorace aut ulła est aũ raracau¬
satio .xluii. Ie terre fetunditate exploranda. croco

Expanded text:
 Aeris salubritatem declarant loca ab infimis vallibus libera et nebularum noctibus absoluta et habitatorum considerata corpuscula, si eis color sanus, capitis firma sinceritas, inoffensum lumen oculorum, purus auditus, fauces commeatus liquide vocis exercent; hoc genere benignitas aeris approbatur. His autem contraria noxium illius celi spiritum confitentur. Aque vero salubritas sic agnoscitur, primum ne a lacunis aut palude ducatur, ne de metallis originem sumat, sed si perspicui coloris, neque ullo, aut sapore, aut odore vitietur; nullus illi limus insideat, frigus tepore suo mulceat, estatis incendia moderetur. Sed quia solet, his omnibus ad speciem custoditis, occultiorem noxam tectior servare natura, ipsam quoque ex incolarum salubritate noscamus, si fauces bibentium pure sint, si salvo capite, in pulmonibus ac thorace, aut nulla est, aut rara causatio. DE TERRE FECUNDITATE EXPLORANDA XL. Pal
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ aĩalia media sũt : ut spongie marine que ⁊ radicib
alũtur ut plante. ⁊ tactu senciũt ut aĩalia: s hoꝵ p̾nci¬
pia sũt uapores. Uñ ꝑ se priꝰ gn̾ant᷑. plante uͦ primo
ex seminib: pluuia mediante. Futͥunt᷑ itaq tre nai¬
centia: ex nuxtura t̾re ⁊ aque. Et ita sũt ĩ fcia ꝯpositi¬
one. ĩqua cõfracta est aliquo mͦ ꝯͣrietas: q̃ elemẽta ⁊ ele¬

Expanded text:
tas et animalia media sunt, ut spongie marine, que et radicibus aluntur, ut plante et tactu sentiunt, ut animalia. Sed horum principia sunt vapores; unde per se prius generantur, plante vero primo ex seminibus, pluvia mediante. Nutriuntur itaque terre nascentia, ex mixtura terre et aque et ita sunt in tertia compositione, in qua confracta est aliquo modo contrarietas, que elementata
Abbreviated transcription (Latin):
lis est scilic angelus: sic ⁊ ultima scilic ħo. ut finis ꝯ¬
ueniat pͥncipio. sit q creaturaꝵ ordo cͥcularis: ut ex per¬
fectõne cͥcularis creatõis. ĩtelligatur ꝑfectio sũmi opi¬
ficis. Recte igitur qͥnq poniuius elementa: licet qua¬
tuor suit primo prima.

Expanded text:
s est, scilicet angelus; sic et ultima est homo, ut finis conveniat principio: fitque creaturarum ordo circularis, ut ex perfectione circularis creationis, intelligatur perfectio summi opificis. Recte igitur quinque ponimus elementa, licet quatuor sint primo prima.
Abbreviated transcription (Latin):
ne nõ efficiatur. Alibi enĩ uitrũ: alibi argentũ. ali¬
bi plũbum:. alibi nimiũ. alibi ꝑigmenta: alibi medi¬
tamenta efficit. Igne lapides ĩ ere soluũtur igne fer¬
lapide tementa ⁊ parietes ligantur. lapides ngnoᷤ.
ignis coq̃ndo candificat: ligna candida urendo ob fus¬
cat. Carbones ex pruna fulgida ngros facit . de lig¬
nis duris fragiles. de ꝓutͥbłib ĩ putbiles reddit. Stͥc¬
ta soluit: soluta restͥngit. dura mollit: mollia dura
reddit. Ht̃ ⁊ medicaminis usũ. Nam sepe uri ꝓ dest
est qui usui huano: aliꝰ qui ĩ iudicio appar diuino. siũ
qui de celo fulmen astͥngit: siue quide t̾ra ꝑ uertices
montiũ reructuat. Ignus &̃ dictus est : eo ꝙ nich ex¬
eo gigni pot̃. Est enim ĩuolabile elementũ: ab su¬
mens cũcta que rapit.

Expanded text:
ne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferlapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. est ignis qui usui humano, alius qui judicio paret divino, sive qui de Coelo fulmen astringit, sive qui de terra per vertices montium eructat. 5. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo. Est enim inviolabile elementum, absumens cuncta quae rapit.
Abbreviated transcription (Latin):
egestũ q cin̾em prumis oꝑiens. Flagrat ĩ phase
litis mons chimera: ĩ mortali dieb ac noctib flam¬
ma. Ignẽ eius accendi aqua. extĩgui uͦ t̾ra au feno
indius ethesias tradit. Eadẽ in licia: efesti montes
teda flamanti tacti flagͣnt. In cõmagine urbe samo¬
sata: stagnũ est emittens limũ. Maltha uotant fla
tus: sequitur fugientes. Sic defend̾e muros: oppug¬
nante lucullo. flagrabat nules: armis suis. Aquis
liquidi modo. Huic magna cognatio igniũ: tnsilũt¬
q ĩ eam ꝓtinus undetũq uisam. fers̃t a medea peli¬
cem crematã: postqͣm sacͥficatura ad aras accesserat

Expanded text:
egestumque cinerem pruinis opelitis mons Chimaera, et quidem inmortali diebus ac noctibus flamma; ignem eius accendi aqua, extingui vero terra aut fimo Cnidius Ctesias tradit. eadem in Lycia Hephaesti montes taeda flammante tacti flagrant, et adesata stagnum est emittens limum maltam vocant flatus sequitur fugientes. Sic defendere muros, oppugnante Lucullo, flagra batque miles armis suis. Aquis liquidi modo. huic magna cognatio ignium, transiliuntque in eam protinus undecumque visam. ita ferunt a Medea paelicem crematam, postquam sacrificatura ad aras accesserat,
Abbreviated transcription (Latin):
locum ꝓĩguẽ roscidũ ⁊ planũ. leuit̾ inclinatũ. uł hiuiꝰmo¬
di uallem oport elig̾e. ubi scilic humor ñ statĩ pcipita¬
ricogitur: nec duideb herere. Potest quidẽ ⁊̃ soluto so¬
lo ⁊ gracili: prati forma si rigetłr ĩpomi. Extyrpandꝰ
est itaq locus ħ tpr̃e: ⁊ lib̾andꝰ ĩpedimẽtis om̃ib. ħbis
ue latiorib ⁊ solidis. uͥgultis q. Deinde cũ fu̾it freq̃n¬
ter ex̾citus. młta q aratione resolutꝰ : submotis lapi¬
dib ⁊ glebis ubiq ꝯfractis. st̾coretur luna crescente:
eqͣle reddant młtis locis ĩpressa uestigia. Si uͦ prata
uet̾a mꝰcus obdux̾it est abradendus: ⁊ scalptis eisdẽ
dũ prodest cims sepiꝰ ing̾endꝰ. Qd̾ silotus carie. ĩ curia

Expanded text:
cidum planum; oderint inclinatum: vel huiusmodi vallem deputabimus, ubi humor nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et liberandus impedimentis omnibus, vel herbis latioriberit ac multa a ratione resolutus, submotis lapidibus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente solum reddant multis impressa locis vestigia. Sed si prata vetera muscus obduxerit, abradendus est; et scalptis eisdem cum prodest, cinis sepius ingerendus. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝯcipũt: cũ aut ictus aut quassatõ aliqua aut loce
senuũ suit trigꝰ aut estus corrupe narupa. sub tͥra qͥae
spetus uasti. recessus ĩgentes. ac sꝑacia suspensus hĩ e
bris obsessa. Sunt abrupti ĩ ifinitũ byetus. qui seper
lapsas urbes receꝑunt. ⁊ ingentẽ ruiã in alto ꝯdider̃t
Het spũ plena sũt: nich̾ eniꝰ usꝙ ĩ ane est. Illic qs nascite
aiaiłia: s tarda ⁊ ĩ forma ut ĩ aere ceco piͣgiq ꝯcepta
Plr̃aꝙ ex eis ceta: ut talpe ⁊ subt̾ranei mures. Ofbr ro¬

Expanded text:
 aut ictus aut quassatio aliqua aut loci senium aut frigus aut aestus corrupere naturam; especus uasti ingentesque recessus ac spatia suspensis hinc et xa; sunt abrupti in infinitum hiatus, qui saepe illapsas urbes receperunt et ingentem ruinam in alto condiderunt haec spiritu plena sunt, nihil enim usquam inane est; et untur, sed tarda et informia ut in aere ceco pinguique concepta; pluraque ex hiis ceca ut talpe et subterranei mures car
Abbreviated transcription (Latin):
tirca solem ⁊ lunã apparentiũ ⁊ yridis: nͨ nõ ⁊ uentoꝵ ⁊
turbiuis ac tonitł chorustatõis ⁊ fulminis ⁊ nubis ac
man in iuscerib t̾re: ip̃e est qui cale facit fontes ĩ hye¬
me. ip̃e pͥncipiũ t̾te motꝰ : ⁊ ex eo corpora min̾alia gen̾¬
antuyt sulphur. ex cuiꝰ ꝯbustione talefiũt t̾re: ⁊ la¬
pis siłr̾. ⁊ argentũ uiuũ ꝙ est pͥncipiũ õtum metalloꝵ:
que sũt .uii. scilic plũbũ. stagnũ. es. auricaltũ. cuprs̃

Expanded text:
solem et lunam apparentium et iridis, necnon ventorum et turbinis, ac tonitrui, coruscationis et fulminis et nubis, ac manet in visceribus terre, ipse est qui calefacit fontes in hyeme, ipse est principium terre motus et ex eo corpora mineralia generantur, ut sulphur; ex cuius combustione calefiunt therme et lapis similiter et argentum vivum, quod est principium omnium metallorum, que
Abbreviated transcription (Latin):
figuli oĩno repudianda est. ac fra uligmosa: ⁊ ĩ qua
semꝑ humor afsiftit. sabuloq macer: ac nuda glarea
Qmius enĩ comp̾hendat : ñ conualescit. Neri pof̾
⁊ ubi arbutus aut ilex steterat: nã cerrus ⁊ exci¬
sa radices noxias relinquit. quaꝵ uirus oleam ne¬
dicemus infra: que spetialit̾ sũt tenẽda. Flam ⁊¬
pomis: eadem t̾ra q̃ uitib ꝯuenit. Scrobes aũ maio¬
res sũt faciendi: ⁊ int̾ ordines tͥcem pedes relinq̃ndi.
ne cacumina uł manu fcͣta uł erosa ñ crescant. unul¬

Expanded text:
figuli omnino repudianda est et uliginosa et in qua semper humor assistit et sabulo macer et nuda glarea, quamvis enim comprehendat, non convalescit. Potest seri et ubi arburus, aut ilex steterat: at cesarus eruta et excisa, radices noxias relinquit, quarum virus oleam nedicemus que specialiter sunt tenenda. Nam pomis eadem teerra convenit que vitibus. Scrobes autem maiores facies; inter ordines tricenos pedes relinques: p, ne cacumina aut manufracta aut erosa non crescant, unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lignis. ꝯtoquit᷑ adiecto cỹoro ⁊ nitro: ꝯtinus ꝙ
Foemacib ut es liquatur ⁊ masse fuãt. Dostea ex ⁊¬
massis rursꝰ fũditur ĩ officinis: ⁊ alind flatu figura¬
tur. aliud toruo terit᷑: aliud argenti mͦ celatꝰ. Gingitꝰ
⁊̃ multis modis: ita ut iacĩctos ac saphiros iurides imi¬
tet᷑ ⁊ ouices uł aliaꝵ gẽmaꝵ colores. nͨ est alia spetulis

Expanded text:
e lignis coquitur, adjecto cypro ac nitro, continuisque fornacibus ut aes liquatur massaeque fiant. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur: tinguitur etiam multis modis, ita ut hyacinthos sapphirosque et virides imitetur, et anyches, vel aliarum gemmarum colores: neque est alia speculis
Abbreviated transcription (Latin):
quis explice Quo uidelic queq adusta ni¬
grescĩt. cũ tamẽ ip̃e sit lucidus: ⁊ pene oĩa que lan¬
bit ⁊ ambit colore pulcħrimꝰ decolorat. lapides tn¬
deat. ⁊ lapides coquat: contrarios ħt nõ in qͣuis re¬
clarificans: ħ obfuscans. cũ in illis defic̾et: nͥ ĩistis
excepto eo quodigne candescit. quo alia tetͣ redds̃¬
tur: ⁊̃ ocultissime ab igne ignẽ concipit. eũ q custo¬
dit. Iam uͦ qmͣ mirũ est᷑ qd̃ cum extĩguitꝰ tũc accen
tia cũcta frigescũt : Ergo uelut expirante illagli¬
ba: discedens ignis ille qui latebat apparet ac dele
tamꝙͣ morte sic frigida est: ut adiecta unda iã non

Expanded text:
quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus; et pene omnia quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat, atquadusta nideat, lapides coquat, contrarios habet in non contrariis reclarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis ximus, quod igne candicat, quo alia tetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit, eumquis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accendtia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pauimentũ ꝓietit. Artifex e sustulit fialã de paiuimẽ¬
to: que cõplicau̾at se tamꝙͣ uas eneui. Peinde martu¬
lum de sinu ꝓtulit: ⁊ fialam correxit. Hoc fc̃o: cesaꝵ dit̃
artifici. Nũquid aliꝰ scit hanc ꝯditurã uitͦꝵͤ Postꝙͣ ille
iurans negauit alterũ ħ scire: iussit eũ cesar decollari
ne dũ ħ cognitũ fieret: aurũ ꝓ luto hr̃ẽtur. ⁊ õium me¬

Expanded text:
iecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium me
Abbreviated transcription (Latin):
& econtͣrio. Aree porro faciende sũt angꝰtiores ac sõ¬
ge: sciłic duodetim pedũ longitudine. ac sex latitu¬
dine: sic p̃p spacia utͥnq purganda diuise. Margi
nes eax. locis hũidis uel irriguis duob pedi¬
bus exigantur : sictis & uno exculisse sufficiet.

Expanded text:
angustiores et longe, id est duodecim pedum longitudine et sex latitudine, sic propter spatia utrinque purganda divise. Margines vero earum, locis humidis vel irriguis, duobus pedibus erigantur, siccis uno extulisse sufficiet.
Abbreviated transcription (Latin):
quib dissiłes eẽ nos qͥrimꝰ. spe ducti montes cecidenit: ⁊¬
supra lucrũ sub tuina steterũt. Que tanta necesuitas l¬
tĩe mersit. ut erueret aurũ nõ minori ꝑiculo qrendiẽ
qͣm̃ possidendũs Propt᷑ ħ cuniculos egir. ⁊ cirta predã
litulentam ĩ ertẽq reptauit. oblitus nature melioria¬

Expanded text:
quibus dissimiles esse nos querimur, spe ducti montes ceciderunt et supra lucrum sub ruina steterunt. telluris intimae mersit, ut erueret aurum non minore periculo quaerendum quam possidendum? Propter hoc cuniculos egit et circa praedam lutulentam incertamque reptauit oblitus dierum, o
Abbreviated transcription (Latin):
iguitas. qmͣ magnitudo neglecta. Terre altitudinẽ
cũ fetũditate s ad frumenta duob pedib expłora:
quatuor uͦ si arbusta uł uices. Citͥ ager est silius ĩ¬
utilib tectus: ita eũ diuide. ut loca pinguia puras red¬
das nouales. loca ft̾ilia silius tecta eẽ patiaris: qr illa
naturali ub̾tate respondent. ħ bñficio letantur in
cendii. lupinus ⁊ uicia pabularis si urides suctidan¬
tur. ⁊ statim supra sectas eoꝵ radices aretur ⁊ st̾coriᷤ
siłitudine agros fetũdant. que si ex se aruerĩt añ ꝙͣ
ꝓscindas: ĩ his t̾re sucus aufertur. Ãger aquosus.
plus ff̾coris q̃rit ⁊ siccus nmꝰ. Si necessitas coget de
salsa f̾ra sperari aliꝙͥ: post autũpnũ płantãda est uł
ꝯserenda. ut malicia eiꝰ hyb̾nus ymbrib eluatur. A¬
liquid ⁊̃ t̾re uł harene fluuialis subiciendũ est: sulli
uirgulta cõmittimꝰ.xlix. Iterum de quibdam documẽ

Expanded text:
iguitas, quam magnitudo neglecta. Terre altitudinem cum fecunditate, si ad frumenta duobus pedibus explora; quatuor vero si ad arbusta, vel vites. Si tibi ager est sylvis inutilibus rectus, ita eum divide, ut loca pinguia puras reddas novales, loca sterilia sylvis tecta esse patiaris: quia illa naturali ubertate respondent, hec beneficio leendat. Lupinus et vicia pabularis, si virides succidantur et statim supra sectas eorum radices aretur, stercoris similitudine agros fecundant, que si ex se arverint antequam proscindas, in his terre succus aufertur. Ager aquosus plus stercoris querit, siccus minus. Si necessitas cogat de falsa terra sperari aliquid, post autumnum plantanda est, vel conserenda, ut malitia eius hybernis imbribus elvatur. Aliquid iam terre vel arene fluvialis subiiciendum est, si illi virg
Abbreviated transcription (Latin):
cia pastinata tͣns mittũt. Qd̾ si scrobes fi̾ plate¬
senus latas: tͥb uͦ longas. Ułtra tres ã fodien¬
de nõ sũt alti: ne laborent frigore sarmenta que
trium uł duoꝵ senus pedũ altitudine frau
niu̾sa fodietur. In quo ad hibenda est diligẽtia.
ne crudũ solũ fr̾aude oculta fossor ĩcludat. Qm¬

Expanded text:
placesemis latas, tribus longas: ultra tres vero altius fodiende non sunt, ne laborent frigore sarmenta que trium vel duorum semis pedum altitudine, terra universa fodietur. In quo erit diligentia ne crudum solum fraude occulta fossor includat.
Abbreviated transcription (Latin):
ftcoratio. octatio. rũcacio. Cinis est ĩcendiũ. ꝑ qd
ag̾ ĩutilem humorẽ exsudat. Aratio dicta est: quia
de ere pͥus fre culturã ex̾cebant. añqmͣ ferri fuisi
usus reꝑtus. Puplex a̾ est aratio: ũnalis ⁊ autũp¬
ualis. Int̾missio est: qua alt̾ius annis uacuuꝰ age
uires recipit. Sst̾coratio est letamins asꝑsio: qdͣ uu¬
go letamen uocat᷑. eo qd̾ suo nuitͥmento letafaciat
g̾mma: reddat q arua pĩguia ⁊ fetunda. Occatio
est: cũ rustici satione ft̃a. bobus dimissis gͣndes ed¬
bas cedunt : ac ligonib fnͣgunt. Et dicta est or¬
catio: quasi obsecacio. eo ꝙ oꝑiat semina. Occare
gͥ est. oꝑire t̾ra semina. uites uł arbores. Rũcati
est: a terra ħbas uellere. Nam rus t̾ra est. Sulcus
a sole uocatus est : eo qd proscissus solem capiat ẜ

Expanded text:
ercoratio, occatio, runcatio. Cinis est incendium per quod ager inutilem humorem exudat. Aratio dicta, quia de ere prius terreculturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex autem est aratio, vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est letaminis aspersio; quod vulgo letamen vocatur, eo quod suo nutrimento leta faciat germina, reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta, bobus dimissis, grandes glebas cedunt ac ligonibus frangunt. Et dicta ocigitur est operire terra semina, vites, vel arbores. Runcatio est a terra herbas vellere: nam rus terra est: sulcus a sole vocatus, quod proscissus solem capiat. V
Abbreviated transcription (Latin):
famẽ resoluto. Nec exile nec letissimũ: ꝓximũ ta
fiei sictũ nec uligmosuĩ:. modice tamẽ roscidũ. N
corrupto. Ad pastinandũ demq poti eligendi iuĩt
agrirudes: uel maxĩe siluestres. Ultima condicio
ẽeius loti:. ĩ quo uineta uetusta fu̾unt. Quo si ne¬
⁊ alia dimiora ubi gelu relaxant ͦ ⁊ solib: pulche¬
⁊ humore decento. S ⁊ soluta glarea. ⁊ calculos
ager. ac mobiles lapides: si tamenhet oui glebiᷤ
se pĩguib miscuerũt Silex quoq cui t̾ra suppo¬
sita est. quia frigidus ⁊ humoris tenax est: siti
minib t̾ra detͣrit: uł ualles qͣs fluminũ agges¬

Expanded text:
tamen resoluto, nec exile, nec letissimum, tamen letonec siccum, nec uliginosum, modice tamen roscidum: nec corrupto gamus, vel maxime sylvestres: ultima conditio est eius loci in quo fuerint vetusta vineta, quo si nes et alia duriora, ubi gelu relaxantur et solibus, pulcheet humore retento, sed et soluta glarea et calculosus ager et mobiles lapides: si tamen hec omnia glebis se pinguibus miscuerunt: et si lex cui terra supposita est, qui frigidus est et humoris tenax, radices eminibus terra decurrit, vel valles quas fluminu
Abbreviated transcription (Latin):
que primũ de lyratio est aplłata. Quarto seri sułco
uirgilius estimat ᷑ uoluisse: cũ dixit optimã segetẽ¬
eẽ. que bis solem bis q frigora sensisset. Spissius so¬
lum ut plerũq in ytalia seximeliꝰ est qͥnto sulco:¬
tͣns padana ytalia belloꝵ ĩiuria excogitatũ. Ualsa¬
si cum subiectos alpib de popularentur agros. pa¬
nicũ miliũq iam excrescens temptauert: ⁊ pꝰtꝙͣ¬

Expanded text:
ellata, deliratio est. 181 quarto seri sulco Vergilius existimatur voluisse, cum dixit optimam esse segetem, quae bis soles, bis frigora sensisset. spissius solum, sicut plerumque in Italia, quinto sulcoranspadana Italia bellorum iniuria excogitatam. Salassi cum subiectos Alpibus depopularentur agros, panicum miliumque iam excrescens temptavere. po
Abbreviated transcription (Latin):
nuario serems ac siccis dieb. dũ gelicidia ñ sĩ
frumẽta sarculanda exs̃t. Qd̃ quidẽ opus pleris
negant fi̾ deb̾e: eo qd̾ eoꝵ radices deregant᷑ aut
ĩcidant᷑. ⁊ frigore subsetuto netent᷑. Michi uͦ tm̃ ẜ¬
pra t̾ram .iiii. digitis fu̾int alta. lupmus a̾ qui u¬
nam ħt radicem: si sarculetur extĩguitur. Q

Expanded text:
 serenis et siccis diebus dum gelida non sunt, sarculanda erunt frumenta; quod opus plerique negant fieri debere, ne radices eorum detegantur, aut incidantur pra terram quatuor digitis fuerint. Lupinus vero qui unam radicem habet, si sarculetur extinguitur; q
Abbreviated transcription (Latin):
turalis fecunditatis. colentiũ mertia deprauau̾it
ũdegn̾es surculos. uber soli feracis expend̾it. Qd̾
qͣmͣuis emendari possit ĩ satione melioꝵ: tñ hax re¬
rum sñ culpa melior usus est. qmͣ cũ spe corrigendi
serus inuentus. Positio ip̃is agri qui eligendꝰ
est: ea sit. In frigidis ꝓuĩcus. orienti ⁊ meridiano
lateriager debet ẽẽ oppositus: ne alicuiꝰ magni
montis obiectu his duab ꝑtib extlusis algore
rigescat. aut ꝑ partẽ septentonis remoto: aut
poctidẽtis ĩ uesꝑam sole dilato. In talidis uͦ ꝓuinci¬
is. pars potiꝰ septentͥonis opt tanda est : que
⁊ utilitati ⁊ uoluptati ⁊ saluti equa bonitate res¬

Expanded text:
turalis fecunditatis, colentium depravaverit inertia; et indegeneres surculos, uber soli feracis expenderit. Quod quamvis emendari possit in satione, meliorum tamen harum rerum sine culpa melior usus est, quam cum spe corrigendi serus inventus. Positio ipsius agri qui eligendus est ea sit: in frigidis provinciis orienti et meridiano lateri debet esse oppositus, ne alicuius magni montis obiecta, his duabus partibus exclusis algore rigescat. Aut per partem septentrionis remoto, aut per occidentis in vesperam sole dilato. In calidis vero provinciis pars potius septentrionis optanda est, que et utilitati et voluptati et saluti, equa bonitate res
Abbreviated transcription (Latin):
treuerico nuꝑ comꝑtũ. Nam cũ hyeme p̾gelida
capite segetes essent. sitientes campos mense mar¬
sũt serenda. Flam tepor euocat: frigus ĩcludit. Fru¬
menta oĩa maxĩe letant᷑ patenti campo ⁊ soluto:
⁊ ad solem reclim. Spissa ⁊ tretosa ⁊ hũnda t̾ra. bñ
far itriticum nũtrit :or deum soluto de lectatur
et sico. Qam silutoso agro spagie monesE
menstris satio locis trigidis niuosis ꝯisẽit: ubi qͣsi¬
tas estatis humecta est. Ceteris raro respondet e¬
uentu. Semẽ trimenstre lous tepidis meliꝰ respon¬
debit: si serat᷑ autũpno. Oĩa legumina. gͤcis aucto¬
rib seri iubent᷑ ĩ sicta f̾ra: faba tm̃mͦ ĩ hũida debet
asꝑgi. Om̃e tͥticũ: solo uligmoso post t̾ciam sationẽ
sterilitas. morbus. uiciũ. QEmius tp̃rattłis agͥs sẽ¬
rendũ sit: tñ si siccitas longa est. seĩa octata potiꝰ iacͥ
qmͣ ĩ horreis seruabuntꝰ. Seminariũ mediotͥ t̾ia ĩ tti¬
ere debemꝰ: ut ad meliorẽ que sata fu̾int tͣnferantir

Expanded text:
te hunc annum conpertum. nam cum hieme praegelida captae segetes essent, reseverunt etiam campos mense Marunt serenda; nam tepor evocat, frigus includit. Frumenta omnia maxime letantur patenti campo et soluto et ad solem reclivi. Spissa et cretosa et humida terra, bene far et triticum nutrit. Hordeum soluto delectatur et sicco: Nam si in lutoso agro spargitur, morietur. Trimestris satio locis frigidis nivosis convenit, ubi qualitas estatis humecta est, ceteris raro respondet eventu. Semen trimestre locis tepidis melius respondebit, si seratur autumno. Omnia legumina grecis authoribus seri iubentur in sicca terra, faba tantummodo in humida debet aspergi. Omne triticum solo sterilitas, morbus, vitium. Quamvis temperatis agris serendum sit, tamen siccitas longa est, semina occata potius in agris quam in horreis servabuntur. Seminarium mediocri terra instituere debemus, ut ad meliora que sata fuerint transferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Epidiorib locis. abruma ꝓs tĩdi oport arua: et
frigidiorib ab eqͥnoctio uerno. Maturiꝰa̾ sicca
regione qmͣ hũida: maturiꝰ dẽpsa t̾ra qmͣ soluta. pĩgui qͣ
macra. ubi sicce ⁊ macre sũt estates. t̾ra cretosa uł gͣ¬
cili: utiliꝰ ĩ solsticiũ autũpmi ⁊ eqͥnoctiũ arat᷑. ubi uͦ le¬

Expanded text:
tepidioribus locis a bruma proscindi arva oportet, frigidioribus ab aequinoctio verno, et maturius sicca regione quam umida, maturius densa terra quam soluta, pingui quam macra. ubi siccae et graves aestates, terra cretosa aut gracilis, utilius inter solstitium et autumni aequinoctium arat
Abbreviated transcription (Latin):
ntu ffcorãdi sũt agͥ. s ĩ colle spissiꝰ ĩ campo rariꝰ letami¬
na disponẽda sũt cũ luna minuit ͫ. que res iudelic ħ¬
dis officiet si seruetur. Uni iugero asserit columella
luffit̾e ft̾coris carpenta .xxiiii. ĩ plano uͦ .xuiii. S idẽ
umuli tot dissipandi sũt: qͦt ea die exarari pot̾unt.¬

Expanded text:
tercorandi sunt, sed in colle spissius, in campo rarius: letamina disponentur cum luna minuitur, que res herbis si servetur officiet, uni iugero asserit Columella XXIV stercoris carpenta sufficere; in plano vero XVIII. Sed iidem cumuli tot dissipandi sunt, quot ea die poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
me colere. Nam bñ quidẽ colere netessariũ est: obti¬
me uͦ dampnosũ. pret̾ qmͣ sobole suo q cołono pascẽ¬
dis. Alioqͥn colente dño aliqͣs messes collig̾e ñ expedit
si cõputetur ĩpendiũ oꝑe: nͨ tem̾e oliuã. nec qͣsdam t̾¬
ras diligent̾ colere. sicut ĩ sycilia tradũt. Itaq decipi
lum q pr̃emfamilias ẽẽ: quisqͥs int̾duu domi fac̾et
qd̃ noctu posset. nͥ tm̃ in celi tempestate. Peiorẽ qͦ qͥ¬
ꝓ festis dieb ag̾et: qd̾ feriatis deberet. Pessinũ uͦ qͥ

Expanded text:
ium est, optime damnosum, praeterquam subole sua colono aut pascendis alioqui colente. domino aliquas messes colligere non expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam terras diligenter colere, sicut in Sicilia tradunt, itaque decepit lum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui
Abbreviated transcription (Latin):
fauonio flante. ac luna sitiente. Id a ꝑleriq ĩtlłigũt
uento fiat. luna decrescente ac sicta. Mirũq ĩ modũ
uo .I. Mense februario. temꝑatis locis incipiũt pra¬
tacustodiri: que ꝓriꝰ si macra sũt. debent sparso letami¬
ne saturari . O. d̾ eiciendũ est. lunacrescente. Entoq
retentiꝰ fu̾it: tanto mitͥendis hbis plus ualebit. Q.d⁊̃¬

Expanded text:
favonio flante ac luna sitiente. id plerique prave intellvento fiat lunaque decrescente ac sicca. mirum in modum ure Mense februario locis temperatis prata incipient custodiri, que prius si macra sunt, sparso letamine saturentur, quod eiiciendum est luna crescente. Quanto recentius fuerit, tanto plus nutriendis herbis valebit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ in iudea. lacu affaltide em̃git. Cuiꝰ gle¬
bas suꝑnatantes.: naute scaphis aꝓpĩqͣntes co¬
ligũt Sn syria aũ limus est: passim at̾ra estuans Spis¬
santur a utraq. ⁊ densitate coeunt : ⁊ ut raq gret¬
cognata: ⁊ neq aqua neq ferro rũpitur : nisi solis

Expanded text:
tumen in Judaeae lacu Asphaltite emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans. Spissantur autem utraque, et densitate coeunt, et utraque Graeccognata, et nequaquam ferro rumpitur, nisi solis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ excedens. In sycilia qͦ lacu qui cocauitꝰ uocat᷑: ⁊ alio
iuxta glebam. Hoꝵ extremitates marescũt tm̃: sic̃
ĩ frigia capedocia aspendi. ubi largiꝰcoquit᷑ͦ ⁊ usq ad
tu subuenit. qnͣtũ auferas die. Est ꝙ muuitũ: ⁊ nõ¬
globatũ. Aliud genꝰ ex aquis maris sponte gignit᷑.
spumaq ĩ extͤnus littorib ac scopulis relicta solis ca

Expanded text:
non excedens, item in Sicilia in lacu, qui Cocanicus vocatur, et alio iuxta Gelam. horum extremitates tantum inarescunt, sicut in Phrygia, Cappadocia, Aspendi, ubi largius coquitur et usque ad te subvenit, qlad genus ex aquis maris sponte gignitur spuma in extremis litoribus ac scopulis relicta. hic omnis