comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rosperat qui hoo extraunitatem fidei acceptum portat
amquando eclesiam introierit mox baptismum quod foris
abuerat ad ex itium prorperum habere incipit adralu¬
em: Unde quod acceptum est fideireuerentia probatꝰ¬

Expanded text:
prosperat, qui hoc extra unitatem fidei acceptum portat. prosperat, qui hoc extra unitatem fidei acceptum portat. Jam quando Ecclesiam introierit, mox baptismum, quod foris habuerat ad exitium, prosperum habere incipit ad salutem. Unde quod acceptum est, fidei reverentia probat
Abbreviated transcription (Latin):
tris & filii & sprsc̃i ad testatione ad probantur rurcepis¬
re baptismum nonerunt iterum baptizandi sedcrirma¬
te solo & manus in positione purgandi: bap tirmurenim
non est hominis utiteretur perhominem sed xp̃i ut per¬
maneat perxp̃m : Nam sicut unus est & non alius dr̃ sicut
cina indo & non alia fider itaunum xp̃i & non aliut baptistã
quod riex homine err& Iteraripors& quia uero ex xp̃o
icommutabili terdatum est it erari non potest: dr̃ enimro¬
s est qui baptizat ut fieri posrint filiidi & quibaptixant :
beo : Ideoque non inter est anfidelis anhereticur d& bap¬
ismum tantumest ne baptizari cupiens incuria x̃p̃ia no¬
um adhe reticor deducatur: Se& sim hoc incurie ne¬
legentia habeat culpam haptir mus iterari numquam
oterit habere licentia m. Quod sacra mentum tam sem
& beatum ut nec scele ratis simo ministrante pollui
orsit : Nam hab& & baptismum xp̃i hereticus rednihi lilli

Expanded text:
t Spiritus sancti, attestatione approbantur suscepisse baptismum, non erunt iterum baptizandi, sed chrismate solo, et manus impositione purgandi. Baptismus enim non est hominis, ut iteretur per hominem; sed Christi, ut permaneat per Christum. Nam sicut unus est, et non alius Deus, sicut una in Deo, et non alia fides, ita unum Christi et non aliud baptismum. Quod si ex homine esset, iterari posset; quia vero ex Christo incommutabiliter datum est, iterari non potest. Deus enim solus est qui baptizat, ut fieri possint Filii Dei et qui baptizantur ab eo. Ideoque non interest an fidelis, an haereticus, det baptismum. Tantum est ne baptizari cupiens incuria Christianorum ad haereticos deducatur. Sed etsi in hoc incuriae negligentia habeat culpam, baptismus iterari nunquam poterit habere licentiam. Quod sacramentum tam sanctum est et beatum, ut nec sceleratissimo ministrante pollui possit. Nam habet et baptismum Christi haereticus. Sed nihil illi
Abbreviated transcription (Latin):
secratur : propter quođ & erniregis & sacer dotires t sãs imum
membrum : quiaergo genuro lectum & regalera cerdotium sun
Ideo post labracrum aquȩ ungiuimur crismate ut cristiamn

Expanded text:
secratur, propter quod aeterni Regis et Sacerdotis est sanctissimum secratur, propter quod aeterni Regis et Sacerdotis est sanctissimum membrum. Quia ergo genus electum, et regale sacerdotium sumus, ideo post lavacrum aquae unguimur chrismate, ut Christian
Abbreviated transcription (Latin):
orquam insimilitudine mortis xp̃i aquis in mersus ho¬
mnorurrus fuerit adspem rerurreotionis ab aquis eduo¬
tus obliberationem sui gratulationis cantico decantanto
ro ue hitur ad rc̃i crismatis tactum ut unge atur s̃ p̃sdi
&sitatque uocetur ex xp̃i unctione & nomine xp̃ians
Prisme ungentum in exodo iubente dño primum mores
conposuit & effecit : Que unctio primum in aaron
silios eius intestimonium sacerdotii & sc̃i tatis insigne
beo demmore habetur in lapra: demde inhonorem
lorie reger eodem crismate ungebantur undepro illis
cerdos futurus figurabatur: xp̃ienim nomen acrirmated¬
citur quia crirma unctio uocatur : Pos quam uero dñs nofte
iħs xp̃rrexuerus & sacerdos &ernur adõ patre cȩlesti & min¬
coese delibatus ungento iuxta quod dicitur ad eum unxit
tedr̃ dr̃ tuus oleo letitie preconsor tibustuis : Noniam sob
ponti fices & reges sed omnisedenia sc̃i unguenti cris mate con¬

Expanded text:
quam in similitudine mortis Christi aquis immersus homo rursus fuerit ad spem resurrectionis ab aquis eductus, ob liberationem sui gratulationis cantico decantato, provehitur ad sancti chrismatis tactum, ut unguatur spiritu sit atque vocetur ex Christi unctione et nomine Chrisatis unguentum in Levitico, jubente Domino, primum Moses et composuit, et effecit . Quae unctio primum in Aaron et filios ejus in testimonium sacerdotii et sanctitatis insigne ab eodem Mose habetur illapsa. Deinde in honorem gloriae reges eodem chrismate ungebantur. Unde pro illisSacerdos futurus figurabatur. Christi enim nomen a chrismate ducitur, quia chrisma unctio vocatur. Postquam vero Dominus nosteistus, Rex verus, et Sacerdos aeternus, a Deo Patre coelesti et mystico est delibutus unguento, juxta quod dicitur ad eum: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis , non jam soli pontifices et reges, sed omnis Ecclesia sancti unguenti chrismate con
Abbreviated transcription (Latin):
artatur sed pertotum terrarum orbem dilatatu diffunditur quod &iũ
a postolus ad probut ad romanos dicens gratias agodõmeo proomnib uob
quia fides uestra adnuntiatur in uniuer somundo : Hinc& uniuersitas ab
uno cognominata est propter quod inunitatem colligitur Vnde dns̃ in euange¬
lio qui mecum non colligit spargit. Idest qui inunitatem meum non colligitur
a mediuisus indispersionis perditione dissipatur¬
salomone sapientia aedificabit sibi domum excidit columnas septem quae
tamen septem un aesse non ambiguitur dicente apostolo ecclesiu di uiui
quae est columna & firmamentum ueritatis
peregriutionis longtudine postta promissionẽ rerũ caclestiũ speculatur & idcirco
sron idest speculatio nomen accepit. Profuture uero patriȩ pace ihrsłm uocatur
Nimibrsłm pacis uisio inter practatur sbreñ absorta omni aduor sitate pacẽ quȩ

Expanded text:
arctatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam arctatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens: Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo . Hinc et universitas ab una cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde Dominus in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit ; id est, qui in unitatem meam non colligitur a me divisus, in dispersionis perditione dissipaturSalomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambiguntur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculatur. Et idcirco Sion, id est, speculatio, nomen accepit. Pro futurae vero patriae pace Jerusalem vocatur. Nam Jerusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim absorpta omni adversitate pacem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
naturali pendere super fertur omnilicori. Itam principio super ferebatur sp̃re
hannes apostolus scm̃s p̃m unetionem uocat dicens & uor inquid unctionẽ qr
accepistis abeo permaneut inuobir & necesse non hab&is ut aliquis doc eatuos
sedsicut unctio eius doc& uos deomnire. Ipse est enim sp̃r s̃ unctio in uisibilis
Scãm ecdesiamatholicum. haec fider est dedõ conditore . & derenouatore nosti
dequa usque actenus est trastatum
Sed qm̃ dilectio nontantũ indñ nobis inpe rataest cumdictum est dilger dnm̃
dm̃tuum ex toto cordetuo & ex tota animatuu & extotamentetua sȩd&ium
congregationem socie tatemq hominũ teneat inqua fraterna caritas opor&ur
minus fructuosa est Credimus & scã mecclesiũ utique catholicã
ad seuoc& Catholica uniuersalis Ait ooΩeao aon idest secundum totum
Non enim sicut conuenticula her&icorum in aliquibus regionum purtibus co¬

Expanded text:
naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritunaturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur SpirituJoannes apostolus Spiritum sanctum unctionem vocat dicens: Et vos, inquit, unctionem, quam accepsed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisam Ecclesiam catholicam. Haec fides est de Deo conditore, et de renovatore nostro, de qua usque hactenus est tractatum. Sed quoniam dilectio non tantum in Deum nobis imperata est, cum dictum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, sed etiam congregationem societatemque hominum teneat, in qua fraterna charitas operetur, minus fructuosa est; credimus et sanctam Ecclesiam utique catholicam.ad se vocet. Catholica universalis, καθόλου, id est, secundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus co
Abbreviated transcription (Latin):
Sps scr idtonomine ignis appellatur propter quod in a postolorum actibus per
diuisionẽ linguurum utignis apparuit . qui& insedit superunumquemq: eorum
propterea autẽ diuerrarum linguarum gratiũ a postolis dedit ut idonei effice¬
rentur fidelium eruditione populorum quoduero supra singulos sedis sememo¬
ratur id causae est ut intelligatur perplures non fuisse diuisus sedmansis¬
se in singulis totus. sicut fere ignibus morest hancenim hab& naturam ignis
accensus ut quanti adeum quantia dcrinem purpure splendoris as pexerint
tantis uisum suae lucis inpertiat tantis ministeriũ suimuneris tribuat &ipse
nihi lominus insua integritate permaneat
quemaccepturi erant credentes in eum
Sed quae significat sp̃mdĩ aquaenim sacramenti uisibilis est aqua sp̃s in¬
uisibilis est ista abluit corpus & significat quod fit inanima perillamn autẽ

Expanded text:
 Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apostolorum Actibus per  Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in sinaccensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate permaneat. quem accepturi erant credentes in eumSed quae significat spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est. Aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima. Per illum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s rsc̃s autẽ autem dictus secundũ id quod aliquid resertur spirans &
spirans ut que sp̃u spirans est & exeo appellanus sp̃s est. Proprioautem
modo quo damdicitur sp̃s sc̃s secundũ quod etesetur ad parem & plium quod
eorũ sp̃ssit. Naechoc nomen quod sp̃s dicitur non semper secundũ id est
quod refertur ad aliquid sed secundum id quod aliquam naturam signfi¬
cat Omnis eñ incorporea natura sp̃s inscripturis sacris appellatus
unde non tantũ patri & filio & spui scõ sedomnia ranonali creaturȩ &
animȩ hoc uocabulũ conguit

Expanded text:
Spiritus sanctus autem dictus secundum id quod aliquid refertur spirans. Et Spiritus sanctus autem dictus secundum id quod aliquid refertur spirans. Et spirans utique spiritu spirans est, et ex eo appellatus spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod refertur ad Patrem, et Filium, quod eorum spiritus sit. Nam et hoc nomen, quod spiritus dicitur, non semper secundum id est quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri, et Filio, et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit
Abbreviated transcription (Latin):
alia quor undam sentntia est quacha dicit. Quod autẽdicitur iudicare uiuos & morturs
non quodalii uiui aliimostui adiudiciũ ueniant sed quod animafimul iudicauit &
corpora Inquibus uiuos animas mostuos corpora nominauit Sicut & ips edñs in
cuangelio dicit nolitet merecos quicorpus occider epossunt animȩ uero nihil pos¬
ꝑ sum facere seqtim&e potius eum qui poust animã & corpus perder e inge hennan
nationis & passionis eius mysteriũ pertinent quaedũ media intercedunt perso¬
nȩ ipsius quo aptata sc̃i sp̃s comiemorationem paulo longius reddiderunt Cȩte¬
rũ sisolius diuinitatis ratio habeatur. Eomodo quo in principio dicitur. Gredo
gtur &spmsom̃ Illauero omnia quae dexp̃o menorantur ad dispensationẽ
carnis ut diximus expectant: Igitur in sc̃isps commemoratione ad inple¬
tur mysteriũ trinitatis ł¬

Expanded text:
alia quorumdam sententia est quae ita dicit: Quod autem dicitur judicare vivos et mortuos, alia quorumdam sententia est quae ita dicit: Quod autem dicitur judicare vivos et mortuos, non quod alii vivi, alii mortui ad judicium veniant, sed quod animam simul judicabit et corpora; in quibus vivos animas, mortuos corpora nominavit, sicut et ipse Dominus in Evangelio dicit: Nolite timere eos qui corpus occidere possunt, animae vero nihil possunt facere. Sed timete potius eum qui potest animam et corpus perdere in gehennam nationis et passionis ejus mysterium pertinent; quae dum media intercedunt personae ipsius coapta, sancti Spiritus commemorationem paulo longius reddiderunt. Caeterum si solius divinitatis ratio habeatur, eo modo quo in principio dicitur: Credo tum sanctum. Illa vero omnia quae de Christo memorantur, ad dispensationem carnis, ut diximus, spectant. Igitur in sancti Spiritus commemoratione adimpletur mysterium Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
extremo iudiçio multo manifestius inter homines unigeniti filudĩ iudicis uiuor
atque mortuorum cluritas indubitata fulsura sit & ueritas hominis aꝑtu uisura¬
tores significuntur siue quos tunc antemortem interris inuenturus est appel¬
latisunt uiui mortui uero qui in eius aduentu resurrecturi sunt. Haec dispe¬
satio temporulis nontantum est sicut illu generatio secundum dm̃ sed &ium
fuit&erit Nam fic ut dñs noster interris & nuncest incuelo &erit incluri¬
tate uenturus iud ex uiuorum atque mortuorum Ita enim ueni& sicuta scen¬
dit secundum auctoritatem quue a postolorum actibus continentur Id est
in eadem ueritato curnis & in mutabilitate ad sumpti hominis Ex hacitaq:
temporali dispensatione loquitur in apocaly psim ubi scriptumest : haecdiert quiest &
quifut & quiuenturus est. dequibus uiuis & mostius iudcandis non in conueniens

Expanded text:
in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum atque mortuorum claritas indubitata fulsura sit. Credimus etiam itores significantur, sive quos tunc ante mortem in terris inventurus est, appellati sunt vivi, mortui vero qui in ejus adventu resurrecturi sunt. Haec dispensatio temporalis non tantum est sicut illa generatio secundum Deum, sed etiam fuit, et erit. Nam sicut Dominus noster in terris, et nunc est in coelo, et erit in claritate venturus judex vivorum atque mortuorum. Ita enim veniet sicut ascendit, secundum auctoritatem quae apostolorum Actibus continetur , id est, in eadem veritate carnis, et immutabilitate assumpti hominis. Ex hac itaque temporali dispensatione loquitur in Apocalypsi, ubi scriptum est: Haec dicit qui est, et qui fuit, et qui futurus est . De quibus vivis et mortuis judicandis non inconveniens
Abbreviated transcription (Latin):
sentire quembentitudinis locum &ium nobis promisitdicens erunt sicutangel
incadis inillaciuitate quacest mater omnium nostrum hierusalem a &erna in
forma circum scriptum es se arbitrandum est utdeillo cogitantibus dextrum&
sinistrum latus animo occurat. aut idipsum quod sedere paterdicitur. flexis po¬
plitibus fieri putandum est neillud incidamus sacrilegium inquo execratur
apostolus eos qui commuta uerunt gloriũ in corruptibilis di in similitudinem cor¬
ruptibilis hominis Addexteramergo intellegendum est dictum esse in summa
beatitudine ubiiustitiu pax & gaudium est : sicut adsinstrum xedi constituunt
idest inmiseriu propter iniquitatis labores at quecruciatus. Sedere ergo qđ
dicitur dr̃ non membrorum positionem. sed iudicurium significut potestatem
qua illa maiestas Numquum car& semper dignis digna tribuendo quamuis

Expanded text:
sentire. Quem beatitudinis locum etiam nobis promisit dicens: Erunt sicut angeli sentire. Quem beatitudinis locum etiam nobis promisit dicens: Erunt sicut angeli in caelis, in illa ciuitate, quae est mater omnium nostrum Hierusalem aeterna in forma circumscriptum esse arbitrandum est, ut de illo cogitantibus dextrum et sinistrum latus animo occurrat, aut id ipsum, quod sedere Pater dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est, ne illud incidamus sacrilegium in quo exsecratur Apostolus eos qui commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem corruptibilis hominis . Ad dexteram ergo intelligendum est dictbeatitudine\', ubi iustitia, pax et gaudium est, sicut ad sinistram haedi constituuntur, id est in miseria, propter iniquitatis labores atque cruciatus. sedere ergo quod dicitur deus, non membrorum positionem, sed iudiciariam significat potestatem, qua illa maiestas numquam caret, semper dignis digna tribuendo, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
& quieui & resurrexi qñ dnc̃ suscitauitne Idest derinui ineruce somnnent¬
ts quieui in sepulehro tempore triduanȩ qui&bs surrexiuus a mortus
igloria resur restionis Etbene tertua die resurrexit. quiaetotius triot¬
tssurtute ad sumptus & mortuus homo & suscitatus a morte Iꝑsepri moẽ¬
nitus con secituris fratribus quos in adoptionem filiorum diũocauto
quos conparticipos & coheredes suor esse dignutus est utquieretung r¬
dis natusex do solus ere& primogenitus exmortuis inter herunes multor o
dignuralor seruos uocuro fratres dicens Itedicte sratribus meis ictoantlo
galileam ibime uidebunt
s cendit in caclum sed& addexterũ diputris omini potentis. Vbi & quomodo sit in
caelum dominicũ corpus. curio sissimum & superuacuum est quaerere tantũ modo
incaelumesse credendumest Nonenim est fragilitatis nostrae caelorũ secre¬
ta discutere sed & nostrae fidei dednĩ corporis dignitate sublimia & honesta

Expanded text:
 quievi, et resurrexi, quoniam Dominus suscitavit me , id est: Dormivi in cruce somno mortis; quievi in sepulcro tempore triduanae quietis; surrexi vivus a mortuis in gloria resurrectionis. Et bene tertia die resurrexit, quia totius Trinitatis virtute assumptus, et mortuus homo, et suscitatus a morte, ipse primogenitus consecuturis fratribus, quos in adoptionem filiorum Dei vocavit, quos comparticipes et cohaeredes suos esse dignatus est; ut qui erat unigenitus natus ex Deo solus, esset primogenitus ex mortuis inter homines multos, et dignaretur servos vocare fratres dicens: Ite, dicite fratribus meis ut eant in Galilaeam. Ibi me videbuntscendit in coelum, sedet ad dextram Dei Patris omnipotentis. Ubi et quomodo sit in coelo dominicum corpus, curiosissimum et supervacuum est quaerere. Tantummodo in coelo esse credendum est. Non enim est fragilitatis nostrae coelorum secreta discutere, sed et nostrae fidei de Domini corporis dignitate sublimia et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
lationem prestat animabus qui gaudium temporabe amit¬
tunt : Ali paradytum latine oratorem uel aduocatum in
datur rermo rapientiȩ abipro s̃ca scriptura inspirata est
deunita eius plenitudine particulatim quique ut dignirnt
consequi prome rentur : Ipseenim sp̃s sapientiȩ & intellectus
sp̃s consi lii & fortitudinis sp̃rrcientiȩ & pietatis r̃p̃rtimorin di¬
Sp̃s autem principalis inpsalmoquinqua gefsimolegitur: ubi
quiatertiosp̃srepetit ur: Non nulli trinitatem intellexerumt
Ideoquia scriptum est dr̃ sp̃r est quod enim non est corpus & ta¬
men est uidetur restare ut sps sit : Intelle gunt ergo ibi non¬
non nulli trinitatem significari: Inspu principal patrem ins
est nuncupatum: Notis rimumest enim dñm iħuxp̃m quum post¬

Expanded text:
lationem praestat animabus, quae gaudium temporale amitlationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. Alii paracletum Latine oratorem, vel advocatum, indatur sermo sapientiae, ab ipso sancta Scriptura inspirata est.de unita ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, sps autem principalis in psalmo quinquagesimo legitur. Ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est . Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in est nuncupatum. Notissimum est enim Dominum Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
Procedens autem dicitur testimonio dñi dicentis multa adhuo
habeo quȩ uobis loquar sednon potestis illa audire modo ue¬
ni& autem sp̃s ueritatis quia patre proced& & demeo accipi¬
& ille uobis indicabit omnia: hicautem nonsolum natura pro
cedit sedsemper adperagenda opera trinitatis indesinen ter
proce dit
Noc inter est inter nas centem filium & procedentem rp̃mi cm
lus grece latine nuntius interpretatur. unde & duo ange li
apparuerunt loth in quibus dñss ingulariter appellatur
quos inte llegimus filium& sp̃mscm nam paternumquam
legitur missus
clisis enim latine consolatio appellatur. xp̃renim eum a por¬
tolis iugentibus misit posquam ab eorum oculis i prei ncȩlum
ascendit consolator enim tristibus mittitur. secundum illã
eiusdem dñ sententiam beatilugentes q̃m ipsi consolabun¬
tur: Ipse&iamdixit tancluge bunt filiis ponsi quuma beir
ablatus fuerit sponsus : Item para dytus proeo quod conso¬

Expanded text:
Procedens autem dicitur testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa audire modo. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedet, et de meo accipiet. Ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura prcedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter procedit. Hoc autem interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum lus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium et Spiritum sanctum, nam Pater numquam legitur missus.clisis enim Latine consolatio appellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod conso
Abbreviated transcription (Latin):
uitmanur ut in laud cro manumeius gentilium opera puusite¬
rentur at ab inpietate iudeorum qui cla mabantuecucissor
cumnos facerae alienos: Qui iudex contra dm̃ cogiturifer
in nocentem uolui liberare sedq̃nm seditio oritur egominister
legum sum ur̃a uox sangiuinem fundit

Expanded text:
lavit manus, ut in lavacro manus ejus gentilium opera purgalavit manus, ut in lavacro manus ejus gentilium opera purgarentur, et ab impietate Judaeorum, qui clamabant: Crucifige eum , nos faceret alienos. Qui judex contra Deum cogitur ferinnocentem volui liberare; sed quoniam seditio oritur, ego minister legum sum, vestra vox sanguinem fundit
Abbreviated transcription (Latin):
id est corpes animam & sp̃m suscipere dignare tur in utero uir¬
ginis maternum corpus integrum in abit ans integrumi de serens¬
matrem mariam negant interris habuisse quum illa dispen¬
satio utrumque sexum & mas culinumofeminiium honora ue¬
rit & adcuramdi pertinere monstrauerit nonsolumquem
suscepit
otribila urque quaque diffundi & in hir operari secundũ
naturam suam nectamen inde aliqua contaminatione ror¬
descere quum ui ribilis luxuiribi libus sordibus sit natu¬
ra coniunctior : Quantominus igitur poteram polluius¬
bumdi noncor poreum ne que uiribile defemineo corpore
casto ut ique & mundissimo atque singulariter glorio¬
soubi humanam carnem surcepit cumanima & sp̃u quibus in¬
ter uenientibus babitat maertas uerbi ab humani corporis
fragilitate secretius Vnde manifestumest nullo modo pota¬
irre uerbum di maculari humano corpore quon ecipra animaha
orum consilium doclinauerit secundum uolum ta tentane
iudeorum iudicium fieri permisit: Quiacoepita qu aoni

Expanded text:
i, ut totum hominem suscipere dignaretur in utero uirginis, maternum corpus integrum inhabitans, integrum deserensmatrem Mariam negant in terris habuisse, cum illa dispensatio utrumque sexum et masculinum et femininum honoraverit, et ad curam Dei pertinere monstraverit, non solum quem suscepit, horribilia usquequaque diffundi, et in his operari secundum naturam suam, nec tamen inde aliqua contaminatione sordescere, cum visibilis lux visibilibus sordibus sit natura conjunctior; quanto minus igitur poterat pollui verbum Dei non corporeum neque visibile de femineo corpore casto utique, et mundissimo, atque singulariter glorioso, ubi humanam carnem suscepit cum anima et spiritu, quibus intervenientibus habitat majestas Verbi ab humani corporis fragilitate secretius? Unde manifestum est nullo modo potuisse Verbum Dei maculari humano corpore, quo nec ipsa anima orum consilium declinaverit, secundum voluntatem tamen Judaeorum judicium fieri permisit. Qui accepit aquam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubique praesens man& semꝑ& munsit estautem sensus multo expeditior
& adiuersis ambigutatibus liber sinon secundum id quod homoerat sed secor
dum id quod dr̃ erae xp̃ dixisse latroni accipiatur hodie mec umeris in pari¬
diso homo quippexpr̃ illo die secundumc arnẽ in sepulchrũ secundũ aninã
&disponatomnia suauiter ubicumq sitergo para drsus quis quis beatorũ
ibiest cumillo ubiest quiubi que est

Expanded text:
ubique praesens manet semper et mansit. Est autem sensus multo expeditior, ubique praesens manet semper et mansit. Est autem sensus multo expeditior, et a diversis ambiguitatibus liber, si non secundum id quod homo erat, sed secundum id quod Deus erat, Christus dixisse latroni accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso . Homo quippe Christus illo die secundum carnem sepulcro, secundum animam et disponat omnia suaviter . Ubicunque sit ergo paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est
Abbreviated transcription (Latin):
longitudo crucis perse uerant ia bonȩ actionis quȩ per
tole rantiam longanimitatis seruat uirtutem passionis:
E st altitudo crucis sperfutur orum bonorum perquams¬
ne profanationem
& tadicatis unt in mobiles & adperseuerantiam interpasii
aduias nouratem praeberde testimoniũ sicut nascituro uterus iarginulis nen
sicut in illo nouo monumento nullus alius mortuus sepultus est nec antenee poster
sicinillo utero nec antea nec poftea quic quam mortale conceptum est
Descendi adinferna. Cumxp̃s tompore mortis suae secundum carnem fuerit
inscpulehro secundum diuintatõ fuerit ubiq quia cuelũ & terrã ipseimolac
& estlix quac intenebris luc& quimuis eantenebrae non conpraehendant
pestat quod inanima descendert in inferno quia lux ta humane humilitaton
percarnem utque in sepulchro per animam in inferno mortis suae tempore
fuit perdiumitatem uero in commitabilẽ numquum deparachrso defuit qui

Expanded text:
latitudo crucis perseverantia bonae actionis quae per latitudo crucis perseverantia bonae actionis quae per tolerantiam longanimitatis servat virtutem passionis. Est altitudo crucis spes futurorum bonorum, per quam sine profanatione. . . . et radicati sunt immobiles et ad perseverantiam inter passiad vitae novitatem praeberet testimonium, sicut nascituro uterus virginalis. Nam sicut in illo novo monumento nullus alius mortuus sepsic in illo utero nec ante, nec postea, quidquam mortale conceptum estDescendit ad inferna. Cum Christus tempore mortis suae secundum carnem fuerit in sepulcro, secundum divinitatem fuerit ubique, quia coelum et terram ipse implet , et est lux quae in tenebris lucet, quamvis eam tenebrae non comprehendant ; restat quod in anima descenderit in inferno, quia juxta humanam humilitatem. Per carnem itaque in sepulcro, per animam in inferno mortis suae tempore fuit; per divinitatem vero incommutabilem nunquam de paradiso defuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
se in mirericor cha de monstrauit ut quiuit a est uiuificans om¬
mahumiliar& refactus obȩ diens usque ad mortem mortem
autemor ucis : Ideo uero mortem crucis elegit ut damna¬
tionemquam preuaricatio ligni in para chro contraxerat
crucis huius patibulum
dicit ut in caritate radicati & fundati posnitis conprehȩn¬
dere cumomnibus scis quaesit latitudo longitudo pub¬
limitas & profundum: Idest crucem dñi cuius latitudo
ducitur intrans uerso ligno quo extenduntur manus :
Longitudo a terraus que ad ipsam lititudinem. quo a ma¬
nibus & infratotum corpus adfigitur: Altitudo ałtitu¬
dine sursum urque ad summum quo adher& caput : pro¬
fundum quod terre infixum abconditur quo signo crucis
omnis actio xp̃iana describitur : In latitudine itaque be¬
neoperar in xp̃o : In altitudine sperare celestia sacramen¬
ta non profanare : In profundo sadicatos effundatos m
caritate consistere. Est ergo latitudo crucis actio boni
operis que per expans onem manuum demonstraty: est

Expanded text:
ita est vivificans omnia, humiliaret se factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Ideo vero mortem crucis elegit, ut damnationem, quam praevaricatio ligni in paradiso contraxerat, crucis hujus patibulum dicit: Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum ; id est crucem Domini, cujus latitudo ducitur in transverso ligno quo extenduntur manus, longitudo a terra usque ad ipsam latitudinem, quo et a manibus et infra totum corpus affigitur, altitudo a latitudine sursum usque ad summum quo adhaeret caput, profundum quod terrae infixum absconditur. Quo signo crucis omnis actio Christiana describitur. In latitudine itaque bene operari in Christo; in altitudine sperare coelestia sacramenta, non profanare; in profundo radicatos et fundatos in charitate consistere. Est ergo latitudo crucis actio boni operis, quae per expansionem manuum demonstratur. Est
Abbreviated transcription (Latin):
prima capacras formarum fier& ac dein de formarent ur quȩ¬
cumque formata sunt : quipater quantum ad gene rationem di¬
uinitatis pertin& tantundem filiis ui pater est qui filius cape¬
rator eius qñmper ipsum omnia facta sunt & sine ipro factum
est nihil & uerbum & ueritas & urtus & rapientia est ipsius

Expanded text:
prima capacitas formarum fieret, ac deinde formarentur quaeprima capacitas formarum fieret, ac deinde formarentur quaecunque formata sunt. Qui Pater, quantum ad generationem divinitatis pertinet, tantumdem Filii sui Pater est. Qui Filius cooperator ejus, quoniam per ipsum omnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil, et verbum, et veritas, et virtus, et sapientia est ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
mundus quamuis inforiem quamuis inuisam quo cumque modõe¬
r& perse i pramessepetuis se tam quam co&ernam & coeuam deosto
quem lib& modum suum quem babe bat ut quo quo modoerra &ds¬
tinctarum rerum formas porr& accipere non habebat inria bom¬
mpotente do cuius beneficio estres non solum que cum que formata
sed&iam quȩ cumque formabilis: Inter formatum autem & for¬
mabile boc interest quod formatum lamaccepit formam forma¬
bile autem potest accipere : Sed qui prestat rebus formam ip¬
se prestat &ĩam porse formari qñm deillo & in illo est omniunu
specioris sima species in commut abilis & ipse unur est qui cuili¬
ba reinon solum ut pulcrasit sed&im ut pulcra erre poraitus
at tribuit : qua propter rectissime credit ut omnia dm̃ fures
re denibuilo quia &iamride aliqua matheria factus est nundis
cadem ipra materu denihilo facta est ut or dinatis simo dimanes

Expanded text:
mundus, quamuis informem, quamuis inuisam, quocumque modo emundus, quamuis informem, quamuis inuisam, quocumque modo esset, per se ipsam esse potuisse tamquam coaeternam et coaeuam deo; sed quemlibet modum suum, quem habebat, ut quoquo modo esset et distinctarum rerum formas posset accipere, non habebat nisi ab omnipotente deo, cuius beneficio est res non solum quaecumque formata, sed etiam quaecumque formabilis. inter formatum autem et formabile hoc interest, quod formatum iam accepit formam, formabile autem potest accipere. sed qui praestat rebus formam, ipse praestat etiam posse formari, quoniam de illo et in illo est omnium speciosissima species incommutabilis, et ideo ipse unus est, qui cuilibet rei non solum, ut pulchra sit, sed etiam ut pulchra esse possit adtribuit. quaprse de nihilo, quia etiamsi de aliqua materia factus est mundus, eadem ipsa materia de nihilo facta est, ut ordinatissimo Dei munere
Abbreviated transcription (Latin):
guluri est speciȩ habenda & retinenda c&eris rebus adponendu non super¬
ponendu est fider. Credimus ergo indm̃ credimus & scũm eius ecclesiam esse¬
o conutem eredinus ineclesiam sicut indñ quia ecclesiunonesid̃ Credimus¬
quoque & de inceps credimus que quum que recte fidei regula nobis cre¬
dere commendarit
Patrent antundem filiis ui secundum diuinai generationem iuxta
quod ad dm̃ dicit exutero anteluciferum genuite
dus est erre om̃ps ut omnia quȩ sunt uisibilia & inuisibiba gxnihilo
fecerit: Nonenim aliquid erre potest cuius creator non err&a quum
omni potens err&: quia & naliquid fecit exaliqosicut hominem
ex limo nonutique fecit ex eo quod ipse non fecerat quiater ram un¬
delimus est exniii lo fecerat : & nipsum cȩlum & terram id est mundũ
&omnia quȩ in eosunt ex aliqua matheria fecerat sicut s criptum
est quifecit mundum ex matheria inuisa uel&iam informi nul¬

Expanded text:
gulari est specie habenda et retinenda; caeteris rebus apponenda, non supergulari est specie habenda et retinenda; caeteris rebus apponenda, non superponenda est fides. Credimus ergo in Deum. Credimus et sanctam ejus Ecclesiam esse. Non autem credimus in Ecclesiam sicut in Deum, quia Ecclesia non est Deus. Credimusquoque et deinceps credimus quaecunque rectae fidei regula nobis credere commendarit. Patrem tantumdem Filii sui secundum divinam generationem, juxta quod ad eum dicit: Ex utero ante luciferum genui te dus est esse omnipotens, ut omnia quae sunt visibilia et invisibilia, ex nihilo fecerit. Non enim aliquid esse potest, cujus creator non esset, cum omnipotens esset, quia etsi aliquid fecit ex aliquo, sicut hominem ex limo, non utique fecit ex eo quod ipse non fecerat, quia terram, unde limus est, ex nihilo fecerat. Et si ipsum coelum et terram, id est mundum et omnia quae in eo sunt, ex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est: Qui fecit mundum ex mat
Abbreviated transcription (Latin):
a&late sunt aut peroragestantium si paruuli sunt quinta feria ante pascha sa¬
cerdoti recitant atque reddant ut eorum probatu fide merito perueniant adui¬
cinum resur rectionis dominicȩ sacrumentum perfontis sacribaptis mũ
ta respas saest breuitate sermonis ut incipientibus atq: lactantib: eis qui in x p̃o
renatisunt nondum scripturarum huinarum diligentis sima & spiritali tractati¬
one atque conitione roboratis paucis uerbis credendum constituer &ur quo dmul¬
tis uerbis exponendum ess& proficientibus & ad diuinam dootrinam certa humil
Est ergotenor simboli iste & hiccausarũ ordo quae contin&ur in illo
Credo indm̃ patremomni potentẽ Quid est credo credulitatem facio idest
ueraes seconfiteor quae incomita audio Credulitas autemdicta quoderescat
animus adinuisa & in cognita continendu¬
nsyllaba firmitas & qua edum est separatio unius fidei qua ostenditur indm̃

Expanded text:
aetate sunt, aut per ora gestantium, si parvuli sunt, quinta feria ante Pascha saaetate sunt, aut per ora gestantium, si parvuli sunt, quinta feria ante Pascha sacerdoti recitant atque reddunt; ut eorum probata fide, merito perveniant ad vicinum resurrectionis dominicae sacramentum per fontis sacri baptismum.ta res passa est breuitate sermonis: ut incipientibus atque lactantibus eis, qui in Christo renati sunt, nondum scripturarum diuinarum diligentissima et spiritali tractatione atque cognitione roboratis paucis uerbis credendum constitueretur, quod multis uerbis exponendum esset proficientibus et ad diuinam doEst ergo tenor Symboli iste, et hic causarum ordo quae continentur in illo: Credo in Deum Patrem omnipotentem. Quid est credo? Credulitatem facio, id est, vera esse confiteor quae incognita audio. Credulitas autem dicta, quod crescat animus ad invisa et incognita continendSymbolo firmitas, et quaedam est separatio unius fidei, qua ostenditur in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc lectioteneut qua e adipsos &ium infideles sol& idipsum aliquando deferri
sed exipsius scae a postolicȩ defintionis traditiegns commendatũ semꝑ mune at sidelio
tenacitate memoriae prosoliditate naque initiandȩ fidei bene disces suri ab in¬
uicem a postoli hoc un animitatis indicium posuerunt Quod si ibolum est signum
uel indicium perquod agnosciturdr̃ quodideo credentes accipiunt ut sciantr
quuliter cestamen fidei contra diabolum praeparent. in quocum pauca sint
uerba contin&ur omnia sacrumentu. In quo ideo ab apostolis breuiatim collec¬
ta sunt ex omnibus scripturis ut quium ulticredentes uel litterus nescirent uel
scientes occupati inpe dimento saecul scripturas eis legere non licer& hoc corde &
memoria retinentes sufficientem sibi huberent scientiam salutarem
Hoc simbolum quod competentes in die unctionis accipiunt autperse simaiores

Expanded text:
non hoc lectio teneat, quae ad ipsos etiam infideles solet idipsum aliquando deferre; non hoc lectio teneat, quae ad ipsos etiam infideles solet idipsum aliquando deferre; sed ex ipsius sanctae apostolicae definitionis traditione commendatum semper maneat fidelibus tenacitate memoriae. Pro soliditate itaque initiandae fidei bene discessuri ab invicem apostoli hoc unanimitatis indicium posuerunt. Quod Symbolum est signum vel indicium per quod agnoscitur Deus; quod ideo credentes accipiunt, ut sciant qualiter certamen fidei contra diabolum praeparent; in quo cum pauca sint verba, continentur omnia sacramenta. In quo ideo ab apostolis breviatim collecta sunt ex omnibus Scripturis, ut quia multi credentes vel litteras nescirent, vel scientes occupati impedimento saeculi, Scripturas eis legere non liceret, hoc corde et memoria retinentes, sufficientem sibi haberent scientiam salutaremHoc Symbolum, quod competentes in die unctionis accipiunt, aut per se, si majores
Abbreviated transcription (Latin):
& integru praedicurent . Ideo perhoc indicium agnos cerecur quo dx p̃mueractur
nuntiar& qui eum secundum hanc a postolicam regulũ nuntias r&
& cognitio fides : In quo& sciatur quid creditur & quodcreditur nullatenus
uiol&ur Indicium ergo est propter cognitionem conlatio propter intermulte
unitȩ difinitionis communitatem Nam indicium quod rem ignotã indic& con¬
latio quod sit communis loquelle difinitio hinc& in ciuilib: bellis qua & armo¬
rum habitus & sonus uocis & mos unus & institutio bellandi similirese neq lib&
doli subreptio fiut suis militib: unus quisq: dux discreta simbo luꝓnit . quaelatine
uel signu uel in diciu dicuntur ut occurens forte dequo duhumsit quũ aciem
sequatur prodito simbolo anaduersurius sit an proprus agnoscatur Ad hoc
autem scĩ patres hoc non membranis sed memoriae emmendure ius serunt ut

Expanded text:
et integra praedicarent, ideo per hoc indicium agnosceretur, quod Christum veraciter et integra praedicarent, ideo per hoc indicium agnosceretur, quod Christum veraciter nuntiaret, qui eum secundum hanc apostolicam regulam nuntiasset.et cognitio fidei, in quo et sciatur quid creditur, et quod creditur nullatenus violetur. Indicium ergo est propter cognitionem; collatio propter inter multos unitae definitionis communitatem. Nam indicium quod rem ignotam indicet, collatio quod sit communis loquelae definitio. Hinc et in civilibus bellis, quia et armorum habitus, et sonus vocis, et mos unus, et institutio bellandi similis est, ne quaelibet doli subreptio fiat, suis militibus unusquisque dux discreta symbola ponit, quae Latine vel signa vel indicia dicuntur, ut occurrens forte, de quo dubium sit quam aciem sequatur, prodito symbolo, an adversarius sit, an proprius, agnoscatur. Ad hoc autem sancti Patres hoc non membranis, sed memoriae commendare jusserunt; ut
Abbreviated transcription (Latin):
omniumgentiũ ut ad cognitionẽ ueritatis nulla illis uelgens uelloque daerr&
ignota : sed pereundem scm̃spm̃ omnibus omnimode loqueremur. Corpora liter
ab inuicem discersuri hocinter se unius praedicationis simbolum ediderunt Quo
ubi que euntes nihil dis sonum nihil uarium nuntiarent. sed unam fidem unitis
uerbis aedicerent & exomnib: sacris scripturis instrumenta colligentes unum
hoc breui fidei aedificium construerent De quo &ium ꝑproph&um dictum fuerat
quia uerbumbreuiatum fuci& ms̃ super terram Itaque adhuc inunũ positis cospã
pleni breue hoc praedicationis indicium conferendo interse. quidunus quis que sen¬
tir& sibim& ediderunt atque dandum hanc regulũ credentib statuerunt utqua
multi futurierant quiseesse xpĩ apostolos simularent & xp̃m non doctrina sam

Expanded text:
omnium gentium, ut ad cognitionem veritatis nulla illis vel gens, vel loquela esset omnium gentium, ut ad cognitionem veritatis nulla illis vel gens, vel loquela esset ignota, sed per eumdem sanctum Spiritum omnibus omnimode loquerentur, corporaliter ab invicem discessuri, hoc inter se unius praedicationis Symbolum ediderunt, quo ubique euntes nihil dissonum, nihil varium nuntiarent, sed unam fidem unitis verbis edicerent, et ex omnibus sacris Scripturis instrumenta colligentes, unum hoc breve fidei aedificium construerent; de quo etiam per prophetam dictum fuerat: Quia verbum breviatum faciet Dominus super terram . Itaque adhuc in unum positi, sancto Spiritu pleni, breve hoc praedicationis indicium conferendo inter se quid unusquisque sentiret, sibimet ediderunt, atque dandam hanc regulam credentibus statuerunt; ut quia multi futuri erant, qui se esse Christi apostolos simularent, et Christum non doctrina sana
Abbreviated transcription (Latin):
lamcredunt in xpm. sed qui non sunt renati ex aqua & sp̃us cõ non participant
corporixp̃i &ideonoñ secredidit illis xp̃r. Si dixerimus caticuminis creditir in
xp̃m Respondent credimus & signant se iamerucem xp̃ĩ pertant in fronte &
non erubescunt decruce cdñi sui. eccecredunt in nomineeius. Interrogemus eos man¬
ducatis aornem fili hominis &bibitis sanguinem fili hominis nesciunt quid di¬
cimus quiabs̃ non secrediditeis Iamuero quia signum crucir habent in fronte
iamde domo magnasunt necesse est renastantur fiantex seruis filii. fiantex ad¬
uenticus ciues nenenim nihil sunt quialam admagnum domum pertinent : &cũ
renatifuerint tunc pasticipibus corporis sui cred& seipsum xpr̃
gisterui gratiũ p&ut uere fidei regulam accipiut : secundum quum & fidem &operi¬
bus lauacro santificationis serparatum exhibent :

Expanded text:
jam credunt in Christum; sed quia non sunt renati ex aqua et Spiritu sancto, non participant jam credunt in Christum; sed quia non sunt renati ex aqua et Spiritu sancto, non participant corpori Christi, et ideo non se credidit illis Christus. Si dixerimus catechumenis: Creditis in Christum, respondent: Credimus, et signant se; jam crucem Christi portant in fronte, et non erubescunt de cruce Domini sui. Ecce credunt in nomine ejus. Interrogemus eos: Manducatis carnem Filii hominis, et bibitis sanguinem Filii hominis? Nesciunt quid dicimus, quia Jesus non se credidit eis. Jam vero quasi signum crucis habent in fronte. Jam de domo magna sunt. Necesse est renascantur, fiant ex servis filii, fiant ex adventitiis cives. Non enim nihil sunt, quia jam ad magnam domum pertinent. Et cum renati fuerint, tunc participibus corporis sui credet se ipsum Chrgisterii gratiam petiit, verae fidei regulam accipiat, secundum quam et fide, et operibus lavacro sanctificationis se reparatum exhibeat. C
Abbreviated transcription (Latin):
rio doceriquaerit quimagistro debitum honoremdedit Ex tune conpetens fuit
qua cuius doctrimna credens audiendo fidemdetulit eiur magister iõ petendoquȩ¬
sut Qudtnde prouehitu adlgratium baptimatis. quandohocilli commenduares¬
fonsio saliuatoris. dum subinfertur reipondt ihẽ & dxitei. a mendicotibi na
bas renatus fuerat denuo non porest uidere regnuã dr. Quidergo quiunons usfi¬
cr caticumino quod audit uerbundi non sufficit conpetenti quod p&itgratiuũ
aeps corporis & saoniguinis xp̃ĩ. & sicut ipso per fidem eredidit in xp̃o. siepar¬
lierosolinis in pascha in diefesto multi crediderunt in nomine eius uidentes signa
eus quae faciebat ipseautem ihĩ non credebat sem& ipsumenis Quidesthoc ec
ceir credentibus scipsum non credit sem&i psũ. crediturus ne est ergoseipsũ
ineredulis & non credentibus nis quam prorsur sed caticuminus &conp&ens

Expanded text:
rio doceri quaerit, quia magistro debitum honorem dedit, ex tunc competens fuit, rio doceri quaerit, quia magistro debitum honorem dedit, ex tunc competens fuit, quia cujus doctrinae credens audiendo fidem detulit, ejus magisterium petendo quaesivit. Qui deinde promovetur ad gratiam baptismatis, quando hoc illi commendat responsio Salvatoris, dum subinfertur: Respondit Jesus, et dixit ei: Amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei . Quid ergo? quia non sufficit catechumeno quod audit verbum Dei, non sufficit competenti quod petit gratiam tus sit particeps corporis et sanguinis Christi; et sicut ipse per fidem credidit in Christo, sic parderunt in nomine ejus videntes signa ejus quae faciebat. Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis . Quid est hoc? ecce Dominus credentibus se ipsum non credit semetipsum! Crediturusne est ergo se ipsum incredulis, et non credentibus? Nusquam prorsus. Sed catechumenus et competens
Abbreviated transcription (Latin):
egerit carnis totum ad dignitatem proficiat surcipiende re¬
generationis : Horum significantia babuit inchodemus
ille pricips iudȩorum qui nocte uenerat ad iħm quierat: exbis
qui crediderunt in nomine eius uidentes signa & prodigia
que faciebat : Qui in eo quod quum erret dñr iħs iherosoli¬
mis in pascha in hefesto docens tamefficatiter eius doc trim̃a
audiuit ut creder& : in nominecius caticum inus quod est audi¬
ens fuit : In eo autem quoduenit ad eum pocte & dixit ei
Rabbi scimus quia ccdõ uenisti magister nemoenim potest
haco signafacere que tufacis nisifuerit dr̃ cumeo conpetentẽ
stse essemonstraut Namn cum intemplo docentẽ audiuit &iusis signis credidit . uere
audiens extitit Cumuerolic& intenebris ignorantiae ad lumenuenit quia nocte
adibm̃ uent & magis trumersse & hunc adouenisre fatetur ai queriamex magiste¬

Expanded text:
egerit carnis, totum ad dignitatem proficiat suscipiendae reegerit carnis, totum ad dignitatem proficiat suscipiendae regenerationis. Horum significantiam habuit Nicodemus, ille princeps Judaeorum, qui nocte venerat ad Jesum, qui erat ex his qui crediderunt in nomine ejus, videntes signa et prodigia, quae faciebat; qui in eo quod cum esset Dominus Jesus Jerosolymis in Pascha in die festo docens, tam efficaciter ejus doctrinam audivit, ut crederet in nomine ejus, catechumenus, quod est audiens, fuit. In eo autem quod venit ad eum nocte, et dixit ei: Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere, quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo , competentem se esse monstravit. Nam cum in templo docentem audivit, et visis signis credidit, vere audiens exstitit. Cum vero, licet in tenebris ignorantiae ad lumen venit, quia nocte ad Jesum venit, et magistrum esse, et hunc a Deo venisse fatetur, atque jam ex magiste