comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. dis¬
cretas ꝑsonas genitoris. genitique monstra¬
mus: Cũ uero dicimus unũ dm̃ esse patrẽ
& filium: ipsã unã naturã indiscrete diuimi¬
tatis ostendimꝰ Alteraꝰ est ꝑsona genito¬
ris & geniti : seduna est natura gnitoris
& geniti. Iuando uͦ sufficient̃ aut digne
loqui poterit quis dequo. homo dedõ: mor¬
talis dein mortali: uisibilis de inuisibili.
mutabilis deinmutabili: opus deopifice.
decreatore creatura: defactore factura
Paruus de in menso. tẽporalis. de ct̃no
Humilis. dealtissimo: plasmatus elimo.
deillo quiomĩa ereauit exnichilo. cuiꝰ est inenarra¬
bilis om̃i potentia. qu anos gratuita bonitate
fecit. Hecminus tamen in enarrabilis grã.
quanos omnipotentissima miseratione
saluauit. Qui& opus creatricis ormipo¬
tentiȩ gratis fecit. &opusgrȩ saluatri¬
cis omĩpotenter impleuit. Illic habens
potestatem condendi & regendi creatu¬
rã suã. hic habens potestatem ponendi
& sumendi ꝑ nobis animã suam. Omipotentia

Expanded text:
Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã ministrauit. Ad supta est. dema¬
trednĩnatura nonculpa. Creata est for¬
ma serui : sine conditione seruili: Et nouus
homo sic contẽperatus est ueteri: ut& ueis tatẽ
susciper& generis. & uitiũ excluder& uetusta
tis Ueraxnamq miscdia dĩ. cũ ad repaninedir
humanũ genus ineffabiliter ei multa suppetereri.
hanepotas smũ consulendi elegit uiã. qua ad des¬
truendũ opus diaboli. nonuirtute uteret᷑ ꝓotentiȩ¬

Expanded text:
substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet vetusta Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potenti
Abbreviated transcription (Latin):
nulla inuenimus uerba. quibus suffitienter
aliquid dicere ualeamus: Eftenm hoc uerbu.
non qđ desinit ꝓlatũ. sed quod ꝑman& natum
Nontransitorium : sedȩt̃num. Non factum adõ
patre: sed genitum. Nec solũ genitũ: sedetiã
genuit de scipso. ꝑquẽ omiã creauit ex ii¬
chilo In principio enim erat uerbum : &
uerbũ erat apuddm̃. & ds̃erat uerbum
hocerat in principio apud dñ. Omĩa ꝑ ip¬
sum facta sunt : & sine ipsofactũ e nihil
In hoc aut̃ quod ꝑ illud uerbum ds̃ pater omĩa
fecit. ostenditur quia hoc uerbum genuit
ipse ñfecit. Illudigitur uerbũ dedõ ds̃ est.
decreatore creator est. unde hoo inse natu¬
raliter hab& esse quod pater est. Natusest
itaque depatredõ. filius dĩ. alt̃ inꝑsona.
non aliuꝰ innatura. Sẽꝑ apud patrẽ: cũ quo¬
illi una est naturalis inmensitas. Sẽꝑ cũpatre.
cũ quo illi una est naturalis at̃nitas. Sẽꝑ depatre.
dequo illi ẽ naturaliter aet̾na natiuitas. Sẽꝑ

Expanded text:
uibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiamgenuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ Illa gͦuirtus illa sapientia. illa est adoran¬
da sola matestas: quȩ uniuersitatẽ mundi creauit
exnihilo. & inquas uoluit formas atq mensu¬
ras terrenã celestemq substantiã omipotenti
ratione ꝓduxit. Solluna & sidera sint commo¬
da utentibus. sint spcciosa cernentibus: Sedita:
utdeillis tre referantur auctori. &ut adoretur
ds̃ quihȩc condidit: non creatura que seruit
laudate igitur dnm dilectissimi. in om̃ibus
opcribus eius. atque uiditus. Sit in nͥob indu¬
bitata credulitas iuirgineȩ integritatis: & par¬
tus reformationis humanȩ Sacrũ diuinumq
misterium: seo atq. sincero honorate seruitio
Amplectimini xp̃m in nr̃a carne nascentem.

Expanded text:
tatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colentatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascentem,
Abbreviated transcription (Latin):
libienim quondã abiecto. tibi extruso paradisi
sedibus : tibi pexilia longa moranti. tibi incinerẽ
& puluerem dissoluto : cuia nonerat spesulla
uiuendi. ꝑincar nationem uerbi potestas data est.
ut delonginquo ad tuũ reuertaris auctorẽ. re
cognoscas parentẽ. liber effitiaris exseruo.
de extraneo ꝓueharis insilium. ut quiex cor¬
ruptibili carne natus es: exdĩ spũ renascaris.
coptineas ꝑ gram : quod non habes ꝑnaturam
Habentes gͦ tantȩ spei fidutiã dilectissimi : insi¬
dẽ qua fundati estis stabiles ꝑmanete. neidem
ille teptator cuius a nobis dominationẽ xp̃iex
elusit : ab icubus nositerũ seducat insidus
Ethȩc ipsa p̾sentis dieigaudia fallatiȩ suȩ arte
corrũ pat. illudens simplicioribus animis
& abomni incremento uerȩ lucis aliena sunt. Ira¬
huntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erro¬
honore uenerantur. Iuȩ & simirandã halent
pulcritudinẽ : ad orandã tam̃ non habent dĩ¬

Expanded text:
Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsilia morienti, tibi in pulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de loncognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturamHabentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroe subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Dei
Abbreviated transcription (Latin):
blas phemias. conuitia⁊ Omne postremo
in ipsumuim furoris effudit : onna teptamen¬
toꝵ genera p̃cucurrit. Et sciens qđ huma¬
nã naturã infecisset ueneno : nequaquã ere¬
didit transgressionis exortẽ. quẽ tot docu¬
mentis didicit c̃ẽ mortalẽ Prȩflitit gͦ in ꝓb
p̃do. & auarꝰ exactor: ieũ quinihil ipsius ha¬
bebat insurgere. Etdũ uitiatȩ originis prȩ¬
uiditium generale ꝑ sequitur: eỹrographum
quonitebatur excedit. ab illo iniquitatis exi¬
gens poenã : in quonullã repperit culpã. Sol¬
uitur itaque lȩtiferȩ pactionis male suasa con
mundi principe : captiuitatis uasa rapiuntur
Redit in honorẽ suũ ab antiquis contagiis purga¬
tanatura. mors morte destruitur: natiuitas
natiuitate reparatur. Qm simul & redẽp¬
tio aufert seruitutẽ. & regeneratio mutat
originẽ : & sides iustificat peccatorem: Quisq
recontiliationis huius gram iusto ꝑpende iudito

Expanded text:
blasphemias, convicia, omnem postremo blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa consmundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. CAP. V.reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
sedratione iustitiae. Nam suꝑbia hostis antiqui.
nonim merito sibi momĩs homines iustiranmi¬
cũ uindicabat : neo in debito dominatu p̃mebat.
quos amandato dĩ spontaneos mobsequiũ suȩ uo¬
luntatis inlexerat Nonitaque iustȩ amitter&
originalẽ humani generis seruitutẽ : nisideeo
quod subiȩcerat uinceretur. Cumigitur miser¬
cors omp̃sq saluator ita susceptionis humanȩ mo¬
deraretur exordia. ut uirtutẽ inse parabilis a suo
homine deitatis ꝑuelamen nr̃ȩ infirinitatis abscon¬
der&: illusa est securihostis astutia. quinatiuitatẽ
pueri insalutẽ humani generis ꝓcreati : non alit̃
sibi quã omiũ nascentiuro putauit obnoxiã
Uidit enim uagientem atq laerimantẽ : uidit pan¬
nis obuolutum. circũ cisioni subditũ .: &legalis sa¬
crisitu oblatione ꝑfunctum: Agnouit deinceps
anmnos. denaturalib ñ dubitauit augmentis
Int̃hȩo intulit contumelias. multipli cauit
imurias. adhibuit maledicta. obpbria.

Expanded text:
sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat icors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem insephomine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps les annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria,
Abbreviated transcription (Latin):
oboedire ei ñ poterat ille. qui cadere nesciebat.
equic quã dedño subreptor inp&rat. qui ã nspn
ydigionis eiꝰ uerba sed fraudis. Quẽ redemptor
huiani generis rursus telo sententie celestis
uerbenrt dicens Scriptũ ÷ ñtẽptabis dñm
dm̃ tuñ. Qua responsione neqͥt manifeste
ueritate auctor falsitatis audip&: uerbor
sensuũq modenrtor dñs & alto sẽ. dase nec
bdidit se pofie nee s̃ posse m̃ttus.ẽ. sea ser iptũ

Expanded text:
obedire ei ille non poterat, qui cadere nesciebat. Nec quidquam de Domino surreptor impetrat, quia non sunt religionis ejus verba sed fraudes. Quem Redemptor humani generis rursus telo sententiae 131 coelestis everberat, dicens: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Qua responsione ne quid manifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse ment
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpanẽ uult cũ tẽptare qui panis. ẽ
Aestimans aes cȩ illũ penuria labora¬
re : qui uoluntariã p̃ferebat esuric̃:
Eui respondit dñs Scriptũ ẽ. ñ in
pane tatũ uiuit homo. sed ĩomi
ũbo di hoc ẽ dicere Frustra dia¬
bole itũ ꝑ ęscã supłatare conaris.
sufficiat t suadendo eybos ilicitos
ĩparadysoadã ꝑte fuisse deceptum:
Mec esuries me uincitirec tuissuasionib
repcꝰ sus. ttum ut ęstimo dix̃ diabolus &dhoc
rei .ẽ: uideo illũ esurire: & ne cessitatem in eo¬
ñ ĩuenio mãducãdi. Om̃a ut homo patit᷑. & om̃a uin¬
cit utds. Adã ille certe manib: factꝰ. meis quondam
cessit ĩ sidus hic natꝰ rfemina. nrq sius necessitatib flit¬
tit᷑ : neq meis c̃silus adqͥescit Ilũ serpentis ore suꝑ aui:
hic me &iã ipsũ loquẽtẽ c̃tẽpiut. Itum stãtidño supͣ
pinnaculũ tẽpli. ait: Sifiliũ dĩ es. mittete deorsũ:¬

Expanded text:
per panem eum vult tentare, qui panis est, per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere: Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasioniburepercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
sed caelũ illi radio stellȩ letioris adrid&.
atq in honorẽ ipsius ministrantes ei angli
int̾ sidera t̃rasq: concurrunt : & exultantes
ad nuntiant
fortiorẽ sentio. puto illũ in regno meo
uelle regnare: neforte dssit iste: quẽ
nullũ potest maculare delictũ. Sed
tẽptꝰ quis credere possit infantię uagitꝰ
indõ: cui ñ audie nty ridiculũm est
dm̃ femineo lacte nutriri: Post om̃a
ecce esurit: cũ utiq esurire dm̃ ratio nulla
ꝑsuadeat. Ignorabat nimirũ diabolus.
quodq esuriebat ut homo nerat fragili¬
tatis corporea. sed calestis gr̃ȩsacrãm̃tũ:
Dĩ cñi filuiꝰ cuicũ sẽpit̾no pa tre intem
inꝑio: Egit incarne nr̃a salutare misteriũ
& ob hoc cõmunionẽ mortaliũ subit passio¬
nũ ut inimicũ generis humani hominis
cestamine triuphar& Ande & p̃sumtor
ille furore suo cȩcatꝰ ait addñm Si filius
dĩ es. dic ulapides isti panes fiant:
Stultissima hȩc eiꝰ ianisq subreptio:

Expanded text:
sed coelum illi radio stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiantFortiorem sentio; puto illum in regno meo velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed tentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intempimperio, egit in carne nostra salutare mysterium; et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio:
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑent p̃ciosa. & qđ eis ad salute tuã
p̃stare ñ possis amicꝰ. hoc ad dãpnationẽ
tuam faceresinmicus Ad hoc ergote ꝑmisit
infante soccidere: ut illos detefaceret triũ¬
phare. Teergo ꝑmusit ad nequitiã. illos
ꝑmsit ad palmã Unusenim idẽq est
dñ som̃ps qui parilusuagiȩs. unusidẽq:
estiutuã crudelita tẽ dignatis ẽ. fugere.
cuiꝰ maiaestatẽ non potes esfugere:
Tugit enim nonformidine humana.
sed dispensatione duuna: Fugit nonne¬
cessutate sed potestate Ideo autem
dignatus. ẽ. in aegiptũ fugere ut postra
crucẽ dignaretur ascendere. Et illa
potestate puer latuit in aegipto. qua
potestate uiu enispendit in ligno:
Unꝰ tnĩ idẽq ẽ. mortis susceptor uiteq lar¬
gitor: unꝰ idẽq inmortalis expatre. mor¬
talis exmatre . aspria potestate moriens.
Tpͥa potestate resurgens Iste itaq puer

Expanded text:
sciperent pretiosam, et quod eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemque estiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer
Abbreviated transcription (Latin):
p& salutẽ: tali temptatorẽ suũ respon¬
sione cõfudit: N inpane tantũ uiuit homo
sed inom̃i ũbo dĩ: Quores ponso Rm̃i ut ex¬
plorator qui incestus uenenrt in cetior
redderet᷑. in estimate prudentie dñs nac in¬
esse sibi esuriẽ denegauit. nec manducandi
necessitatẽ se habere ꝓfessus.c̃. Ninqͥt in panꝰ
tantũ uiuit homo: sed in om̃i uerbo dñi

Expanded text:
tatorem suum responsione confudit: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Quo responso, carissimi, ut explorator, qui incertus venerat, incertior redderetur, inaestimatae prudentiae Dominus, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi essitatem se habere professus est. Non, inquit, in pane tantum vivit homo, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
saluare: explorantis astẽ tanta m̃suror cautissimae
responsionis euacuat. ut tenebrosus hostis. non solum
masteriũ ꝓ nobis ꝓpositũ uidere non possit: sed magis
magisquȩ responsis dñicis circum actꝰ obscuriore
confrinder& incesti: Ait enĩ illi spiritalis produ
bellator inuict. Scriptũ ÷ ñ temptabis dnm dintuũ.

Expanded text:
salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non possit, sed magis magisque responsis dominicis circumactus obscuriore confunderetur incerto. Ait enim illi spiritualis praelii bellator invictus: Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
poscebat. In quo enĩ filius dĩ panẽ necessariũ haber& huma¬
nũ. eui om̃is erat ꝓpͥa diuinitate substantia: Uel qͣlicũq
quarertione delapide xp̃s t̾renũ facere panẽ. cupse sic̃
Inlusus itaq in risusquȩ
tẽptator aliã machinã temptationis ad gressus est. ate:¬
Na cũ secreto suo archanoq consilio star&. dñs supͣ pinnaculũ
tẽpli: ait illi diabolus. Sifiluiꝰ dĩ es: mitte te deorsum¬
Hũqͥd nrectuꝰ dixisset. sifiliuꝰ dĩ es. asceride ad caclũ: Qđ utiq
si facer& dñs: utre illũ dĩ eẽ filiũ conꝓbar&. Sed inimicus
cȩli ne temptando quidẽ ascensũ uult suadere caclestẽ
ꝓom̃ib cecidisse Nec intelligit çȩcꝰ qr illi conat᷑ ruinã
suadere: qui ñ solũ cadere ñ potest: sedruinas uruit
ȩm̃dare lapsoꝵ Bñs ciũ ut lectũ ÷ eriget elisos. dns
soluit conpeditos: Qui qͦ uenerat ndecipi. sed decepta

Expanded text:
poscebat. In quo enim Filius Dei panem necessarium haberet humaposcebat. In quo enim Filius Dei panem necessarium haberet humanum, cui omnis erat propria in divinitate substantia? vel  panem , cum ipse, sicut Illusus itaque, irrisusque tentator, aliam machinam tentationis aggreditur. Nam cum secreto suo arcanoque consilio staret Dominus supra pinnam templi, ait illi diabolus: Si Filius Dei es, mitte te deorsum Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem:prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est, erigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̃coepto esurientib ꝑdesesta popłis manna fluxit
accelo: si ipse ẽ quem noui ego flumina ꝓduxisse dep&roc.
pot̾it nunc inpanem lapides transformare: & sinon mea
p&itione: sua tam̃ necessitatẽ qui esur. Qđsi fecerit
dm̃ ꝓbabo : sineqͥuerit hominẽ conpͣ hendam. Ex pectabat
ergo diabolus panẽ: quẽ ñtasibi adquirer& quam
mundo conabatur auferre. Sedrerũ dñs qui & panem
delapide possit efficere : & exploranti humanȩ noll&
salutis clarescere sacram̃tũ: sic suũ moderatꝰ ÷ scõ iniore
responsũ : ut nec ipse quiueritas erat m̃datiũ loquȩretus:
neo ille qui abinttio m̃dax ÷ quã ñ erat creditur possit
agnoscere ueritatẽ. Ait gͦ illi dñs: Scriptũ ÷ ñinpane
tantũ uiuit homo: sed inom̃i u̾bo dĩ. Accepit tẽptator
exlege responsũ: cui contraire ñ possit: ñ accepit panẽ¬
que ñ manducandi consu& udinẽ. sed decipiendi fracude

Expanded text:
cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina produxisse de petra Exod. XVII, poterit nunc in panem lapides transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit agnoscere veritatem. Ait ergo Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Accepit tentator ex lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panequem non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude
Abbreviated transcription (Latin):
ONFUICTUSIS TE MIRABILAS
que int̾ cȩli regẽ & regni cadestis tẏrannum
Omp̃s eñĩ dñs ineffabilis pi&atis affectu. captiuitatẽ miserat
humanã : simulq uolens diabolicã potestatẽ. suo ia re¬
mouere demundo: misit unigenitũ filiũ suũ ñdiuinitate
degenerẽ: non uistute dissimilẽ: non uoluntate discondẽ.
qui nnxm suscipiens carnẽ. sp̃ta u&eri conditione nascen¬
di: defemina incorrupti corporis noua lege. nouus filius
nasceret᷑. qͣtenꝰ diabolus salutarẽ hunc hominẽ in consortiu
deitatis adscitum.
& si temptare p̾sumera superare
ñ possed: Itaq: cũ uider& leo ille feralis. agnũdi post
longissimũ atq continuũ quad raginta dierũ acnoctiũ
ieiuniũ esurire: & esurientẽ dm̃ eẽ ñcreder&: as te
illũ callidissimȩ tẽptationis ad gredit᷑ dicens. Sifilius
dĩ es. dic ut lãpides isti panes fiant. Cogitabat ut estimo
apudse : tanti artifex doli &dicebat. Si hic ipse est

Expanded text:
onflictus ille mirabilis, quem inter coeli Regem, et regni coelestis tyrannum Omnipotens enim Dominus ineffabilis pietatis affectu captivitatem miseratus humanam, simulque volens diabolicam potestatem suo removere de mundo, misit unigenitum Filium suum, non divinitate degenerem, non virtute dissimilem, non voluntate discordem, qui nostram suscipiens carnem, spreta veteri conditione nascendi, de femina incorrupti corporis nova lege novus Filius nasceretur, quatenus diabolus salutarem hunc hominem in consortium deitatis adscitum, etsi tentare praesumeret, superare non posset. Itaque cum videret leo ille feralis agnum Dei post longissimum, atque continuum quadraginta dierum ac noctium jejunium esurire, et esurientem Deum esse non credeillum callidissimae tentationis aggreditur, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Cogitabat, ut aestimo, apud se tanti doli artifex, et dicebat: Si hic ipse est,
Abbreviated transcription (Latin):
& necessariȩ p̃sidiũ sibi hui scĩficationis as¬
sumt. Illi utq ñdũ habent accipiant isti
ut aceepta cꝰtodiant. dicente nãq apło:
Quistat uideat necadat. Nemot̾ata t̃ firmi¬
tate suffultꝰ. ut destabilitate sua debeat

Expanded text:
 necessarie praesidium hujus sanctificationis assumunt: illi, ut quae nondum habent, accipiant; isti, ut accepta custodiant. Dicente namque Apostolo: Qui stat videat ne cadat , nemo est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat
Abbreviated transcription (Latin):
qr quos olim apud parady sũ ꝑsuasione serpen¬
tis pat̾na p̃uaricatio deiecit inmorte: dñicꝰ
nunc triumphus crex ad uitã: Nobis ita quae
uicit : qui dignatus .ẽ. esurire ꝓ nobis
dgredit᷑ itaq diabolus temptare xp̃m.
exploratq sollicitꝰ. si forte illũ dĩ eẽ filium
deprehendat. cui nullũ corruptionis suȩ
uid& in eẽ uestigiũ. Minct᷑ parit̾ ac turbat᷑
hui modi in hoc sȩđo. aduentisse hominẽ: quinat
quidem e& defemina: sed ñ c&̃ ab homine ꝓcreat
uspicat᷑ illũ cẽ dĩ filiũ: quẽ continuatum
quadraginta dierũ uid& & plicuisse iciuniũ
ed rursus dubitat diumã illi inc̃ẽ naturam:
quẽ quasi infirmũ int̾ c&eros homines ꝑspicit
csurire: Stupet attonitꝰ quaesit ista nouitas
humanũ ñ habere peccatũ: & necessitałem
peccatoris hominis sustinere Xp̃s aut̃ dñs

Expanded text:
 proficit; quia quos olim apud paradisum persuasione serpentis paterna praevaricatio dejecit in mortem, dominicus nunc triumphus erexit ad vitam. Nobis itaque vicit qui dignatus est esurire pro nobis. Aggreditur itaque diabolus tentare Christum, exploratque sollicitus si forte illum Dei esse Filium deprehendat, cui nullum corruptionis suae videt esse vestigium. Miratur pariter ac turbatur hujusmodi in hoc saeculum adventasse hominem, qui natus quidem esset de femina, sed non esset ab homine procreatus. Suspicatur illum Dei esse Filium, quem continuatum quadraginta dierum videt explicuisse jejunium; sed rursus dubitat divinam illi inesse naturam, quem quasi infirmum inter caeteros homines perspicit esurire. Stupet attonitus quae sit ista novitas, humanum non habere peccatum, et necessitatem peccatoris hominis sustinere. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
silutaria dĩ p̃cepta sus piriens studuerit exosa cunc¬
tis tumube m̃tis sux inclinare suꝑbiã. radict malorũ
ñiũ auaritia cohereere: inimica bonarũ uirtutũ
refrenare luxuriã. hostẽ sç̃ȩ caritatis inuudiam
mitrgare: mutilia & sepe periculos i obtreetantũ
uatare collo quit. usuprrũ &iã ꝑnciosa nonia¬
mart̾ conpendia: custodẽ pacis iustitiã munerib
t̃itrauare. noxia faccionũ horrere conmento
ingloriũ &m̃nunq cruentũ indebiti honoris abitũ
declinare: incentiua discordiȩ c̃tumeliose lin¬
que maledicta cohibere: mdatia nichil omuiꝰ
quȩ uitã maculant. animã uulnerant. a miertas
dissipant: xp̃iano abore repellere. atꝙ ab om¬
nib suꝑstitionib demonũ idoloꝵ quȩ sacrile¬
gus. ꝑq uel maxime benignitas om̃i potentis
offendit᷑. ueridĩ amore disfugere. Si erigo
ab his atquȩ uniuersis huiꝰmodi sceleribus

Expanded text:
salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cuncsalutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae caritatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere commenta, inglorium et nonnunquam cruentum indebiti honoris ambitum declinare, incentiva discordiae contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus superstitionibus daemonum idolorumque sacrilegiis per quae vel maxime benignitas Omnipotentis offenditur, veri Dei amore diffugere. Si ergo ab his, atque universis hujusmodi sceleribus,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nefanda temptator loqͥt᷑. dũq in coneessa
p̃sumit᷑. qͣsi ab homine uictꝰ obmutuit: & quasi
ado uissus abscessit Et necesse eraet ut ab illius
iã tẽptatione disceder&: in quo tota se mole
mouens totisquȩ nisus uirib neuestigiũ quidemo
suȩ repperire potuit uoluntatis. stupens
atq mincens post tot se secła inuenisse se¬
hominẽ humanas concupiscentias ñhabentẽ: natuq
in carne nil penitꝰ corruptionis habere carnalis:
Discedente itaq PXrorsũ diabolo. accedentes ut
lictum. t̃ angłi & ministrabant ei Triumphus
iste quantę sit głe: obsequia nos edocent angłoꝵ
Nec mirũ sane siciꝰ angłi ministeriis occurrer un.
cui uictoriã mirabant᷑ Et ideo fr̃ssinolum us
adiabolo suꝑari. inhereamꝰ et qui diabolũ trium pͥha
Adherere aut̃. ẽ xp̃o credere & pat̾nȩ̨ illidi¬
tats eẽ naturã. & mat̾ni corporis ueritatẽ: Uincere
aut̃ di abolũ ipso suffurgante dño poterit: quicũq

Expanded text:
nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. Et necesse erat ab illius jam tentatione discederet, in quo tota se 128 mole movens, totisque nisus viribus, ne vestigium quidem suae reperire potuit voluntatis. Stupens atque demirans post tot saecula invenisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus angeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam mirabantur. Et ideo, fratres, si nolumus a diabolo superari, inhaereamus ei qui diabolum triumphavit; adhaerere autem est Christo, credere, et paternae illi deitaautem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
in contentionib: moderati. refugientes tur piloqui:
aduersus ciniquã constantes in conuiuis sobru. inuoluptatib
continentes: in caritate simplices. int̾ subdolos cauti: in con¬
dolentib tristes. contumacib resistentes. insuspitionib
par ci. int̾maliloquos taciti. int̾humiles coacquales:

Expanded text:
in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales.
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. iusta facere. iniꝗͣ uitare. Sc̃ificat ille ieuiniũ.
cui cor adulatio potentũ. amicoꝵ. parentũq gratia
clientũ &iã parua magnaue munꝰcula arecti tramite
nauertun. Sc̃ificat ieumiũ suũ: cuiꝰ ititia p̃tio non
uilescit. Scificat ille ieiuniũ: quifłamas sementi:
cificat ieiuniũ: qͥ cutior iacula scuto patientiȩ re ꝑcꝰ sa
disꝑgit. S eĩficat ieiunui. qliticrantũ tumultꝰ. pacifici
sanuate sermonis. &. linguar prudentioris aste con
pesit. Seificat. iemnũ: qc surgentes insemeripso
uanarũ cogitatioriũ spinas. enuangelico sulcante
uomere. uelud qđã pectoris sui arirtor exc̃idit.
c̃ficat itiuniũ: qui inopias egenorꝰ. ꝓqͣlitate sub¬
tanciȩ suȩ miseraritis manꝰ humanitate solat᷑.
t prime sec̃ficat ille ieiuniũ: qui ꝑom̃a p̃ceptis
diure legis interlus: diabolica a corde suo
dõ placita exhibere ieiuma: simꝰ infi e fortes. in
uiditus iusti: in amicicia fideles. miniurus pacientes.

Expanded text:
elle, justa facere, iniqua vitare? Sanctificat ille jejunium, jus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor non vilescit. Sanctificat ille jejunium, quctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sermonis, et linguae prpescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitationum spinas evangelico sulcante vomere, velut quidam pectoris sui arator, excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo  si volumus Deo placita exhibere jejunia, simus in fide fortes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes,
Abbreviated transcription (Latin):
Postolice diłmi doctrina nos ãmon&
ut deponentes ueterẽ hominẽ cũ actib
suis. dedie indiẽ scã ẽuersatione renouem:
tator. ẽ dicente apło: Uos rnĩ estis tẽplũ dĩ
uiui: multa nobis uigilantia laborandũ ẽ
ut cordis nr̃i receptaculũ tanto hospite n̾sit
indignũ. & sic̃ indomib manu factis lau
infusione imbriũ. aut turbine ꝓcellarũ
uel ipsa fuerit antiquitate corruptum.
cita in integrir cura restituat. ita uigi
oport& sollicitudine p̾caueri. nequid
uinr̃is animis inc̃positũ: nrqd inueniat᷑
inmundũ. Qũauis eñi ȩtlificiũ nr̃m sinie
ope sui ñ subsistat astificis: nec fabrica
nr̃o possit ee in colomis. nisi ei ꝓtectio
p̃furrit c̃ditoris. tam̃ quia rationabile
lapides sumꝰ & uiua materies. sic nos aue¬
toris nr̃i instruit manꝰ. ut cũ opifice suo
ab illo bono sine quo ñ potrst bona esse
deficiat. Ac siqͥd sibi inpos sibile autasduũ
inmandatoꝵ effectib exꝑit̾: ñinse remaneat.

Expanded text:
tissimi, doctrina nos admonet, ut deponentes veterem hominem cum actibus suis, de die in diem sancta conversatione renovemur . tator est, dicente Apostolo, Vos enim estis templum Dei vivi ; multa nobis vigilantia laborandum est, ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis laudinfusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat: ita jugi oportet sollicitudine praecaveri, ne quid in nostris animis incompositum, ne quid inveniatur immundum. Quamvis enim aedificium nostrum sine ope sui non subsistat artificis, nec fabrica nostra possit esse incolumis, nisi ei protectio praefuerit conditoris: tamen quia rationabiles lapides sumus, et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruit manus, ut cum opifice suo ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat; ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat,
Abbreviated transcription (Latin):
repudiantes carnalia desideria.castigemus
mbra ieiuniis: ut animas iuistutib: saginemus.
ciun& in nobis ꝑniciosa luxues: leuin& om̃is
iniquitas. leuin& odiosa contentio: Abstinan
ab ȩpulis:  mazis abstineamꝰ autais Sic nos tem¬
prremꝰ: sic sobrusimꝰ auino. ut nulla nobis uo¬
luptatũ domin&᷑ ebrietas. Quid enĩ ꝓdest
obseruatione quadrar ginta dierũ ieuinandi
nos tempora custodire. & legẽ ñtenere ieumu
uid ꝓdest nobis uacare aconiuis. & diẽ litibus¬
occupare. qͥd ꝓdest ꝓpͥũ ñcdere panẽ & uictũ
leuiniũ xp̃iani: egentis
deb& eẽ refectio Ieuiniũ xp̃iani pacẽ d̾ebet
nutrise ñ nurzia: Quale illud. ẽ aut̃ qđ nori
uescȩris carnibus. & deore tuo om̃a aesea sordi¬
la& alibus laqueis auida illa ñ mplic&. & inuol¬
uat usurte. Recte orabis dnmͣ ͫ ĩg̃cibus tuis ob¬
ui uia tibi cordis tui ñ obsistat inuidia. Recte
contundes manibus pectꝰ: si omnẽ inde furorem
maligne uoluntatis excusseris Iuste & iã dabis

Expanded text:
es carnalia desideria, sic castigemus mbra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibusoccupare? Quid prodesunium Christiani egentis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordilethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuum, si precibus tuis obvia tibi cordis tui non obsistat invidia. Recte contundes manibus pectus, si omnem inde furorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis
Abbreviated transcription (Latin):
Coĩquinatis aut̃ &infidelibus nichil mundum
sed inquinata sunt corũ mens & con scientientia
ratio. quosin cola ueritatis sp̃s sc̃serudiuit: libertatẽ
ur̃am congrua ratione moderam ini scientes
quia bonũ. ẽ & iã alicitis abstinere: & cũgasti¬
gatiuꝰ uiuendũ ẽ ita discernere cybos ut usus

Expanded text:
Coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum, sed coinquinata sunt eorum mens et conscientia . CAratio, quos in schola veritatis Dei Spiritus erudivit, libertatem vestram congrua ratione moderamini, scientes quoniam bonum est etiam a licitis abstinere, et cum castigatius vivendum est, ita discernere cibos u
Abbreviated transcription (Latin):
pascit ut ds̃: Hinc qđ fatizat᷑ itinere. & claudis
uistutẽ tribuit abulandi. Hinc qd̾ oculos suos
laxat udacrimtã: & minrbilit̃ cȩcis reformat
aspectũ: Hinc qđ apꝓpiante morte. tristatur
& mostuũ lazarũ suscitat dese pulcro. Marc
om̃a fr̃s conditor acredemptor nr̃ ut deus &
homo agit: Non quia talis illi nascendi necess̃tas
fuit: sed qr tale incęlo & int̾ris uoluit regnare
misterui. Illud & iã quantȩ . ẽ ad mirationis in
xp̃o qd ita adom̃a temptatoris int̾rogata res¬
pondit. ut ueritatẽ regni sui tysoenno
ꝑ deret nec mysteriũ suscȩptȩ carnis ex plo¬
rator agnoscer&. Tanta deniq sermonẽ
suũ subtiltiate circũtulit: ut ille totiu doli
astyf& inimicꝰ furoris sui errore decoeptus.
dũ xp̃m tẽptat ut hominẽ. dm̃ in homine nori

Expanded text:
pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine non
Abbreviated transcription (Latin):
Aduestite fr̃s Rm̃i quansũ nobis spiritalis
uitae docum̃ta succrescuri. quãq magnificis
adppositũ scitatis ꝓuocam᷑ exemplis: quod quad¬
ieiunasse: Illud sane ꝑspicite : qr quantũ distat
seruus adño. tantũ necesse. ẽ eoꝵ distare iciunĩ
Moyses cnĩ u&eris legis editor .ẽ. xp̃s noui cori¬
ditor testam̃ti. Ieuinat moyses ut p̃ceptis
lezalib uniuꝰ popłi erudiat disciplinã: xp̃s
gentes: Ieuinat moyses. ut p̾sentis uitae
mandata suscipiat: ieuinat & xp̃s. ut &nȩ¬
ciunat
ut unũ sẽ e̾ł cũdõ dũ diabelũ triumphat
suo iriunio mansur ũ ꝑsecła c̾secrauit euangeliũ¬

Expanded text:
atres carissimi, quanta nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadDei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tantum necesse est eorum distare jejunium. Moyses enim ditor Testamenti. Jejunat Moyses ut praeceptis legalibus unius populi erudiat disciplinam: Christus gentes. Jejunat Moyses ut praesentis vitae mandata suscipiat; jejunat et Christus ut aejunat ut unum se esse cum Deo, dum diabolum triumphat,suo jejunio mansurum per saecula Evangeliu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. oꝑis exsecunt. Na cũ alunt᷑ esurientes.
uiestiunt᷑ nudi. fouent᷑ infirmi ñne auxiliũ
dñi manꝰ explet ministri& benignitasserui
utlaborib htiminũ ꝑhomines sub uenir&
& merito dõgr̃ȩreferunt᷑ depiaatis officiis

Expanded text:
sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Domini manus explet ministri, et benignitas serviut laboribus hominum per homines subveniret, et merito Deo gratiae referrentur de pietatis officiis,
Abbreviated transcription (Latin):
& scm̃ pascha dñi digna obseruantia ce¬
lebret᷑. unctoꝵ se fideliũ corda sc̃ificeret
Mitescat saruitia: m̾asuescat il acundi
remittant sibi om̃s culpas mince suai.
ne exai ctorsit uindictȩ. qͥp& itor . t̃
ueniȩ. Dicrates eni. dimitte nobdebua
nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃iS
simũ pactũ ñtuta si c̃ditione seruatirẽ
nunc salt̃i conscientiã suã unquis quae
agnoscat. & a lirnis inoscendo delictis
abolitione suoꝵ obtintat peccatorum
Dicentenaq dño. sidimiseritis hominil peccata
e. ab uno quoq qđ poscit. cubenignitate sũp¬
plicis sententiai pendeat iudicantis. qͥ humanarũ
p̃cu misericors & iustꝰ auditor aeqͥtatis suȩ de
nr̃a lenitate p̾scribit. ut ñ haberet in eas ius
scurritatis. quos ñ inueniss& cupidos ultionis.
Clem̃tes aut̃ & mites animos. & iã largĩtos decx.
Nichil enĩ. ẽ digniur qũa ut homosui sit auctoris
imitator & scđm modũ ꝓpͥȩ facultatis diuini

Expanded text:
nctum Pascha Domini digna observantia celebretur, cunctorum se fidelium corda sanctificent. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia, remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae, qui petitor est veniae. Dicentes enim: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris simum pactum non tota sui conditione servatum est, nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Domino: Si dimiseritis hominibus peccata est ab unoquoque quod poscit, cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis: qui humanarum precum misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescripsit, ut non haberet in eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil est enim dignius quam ut homo sit sui auctoe facultatis divini
Abbreviated transcription (Latin):
tensq generatio.ẽ: int̃ peccatores & inpi-¬
osnatꝰ: mortali & iã dematre ꝓgressus.
mundior cunctis nascentib & ipsomichi
celo purior appar&: auaritiȩ in eoradix
mollit᷑ Luxuries cefte qua michi. hu¬
manũ subierigen: pectꝰ c ñ potest pe¬
netrare: Mulla illi iactancia in .t̃: nu

Expanded text:
tensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nu
Abbreviated transcription (Latin):
me: Qui rterũ respond&. Scriptũ ẽ. dñmn dm̃ tuum
adorabis. & illi soli seruies. Id . ẽ qͥte demon admrauerit.
ñei regna sed inferna debent᷑. Adonrre namquat
dm̃ uerũ tiq seruire : progatiua regnandre: Tuaut̃
qui honores mũdi exp&̃ita puaricationẽ ꝓmittis: nec
regnũ dare posse te noueris. Scee temptator
trina iã int̾rogatione nichil ꝓfecit Incestꝰ uenit
uictorias recensentes: triumꝓħu nr̃ę salutis
agnouimꝰ: itiunia nr̃a religiosis scĩ ficemꝰ obsequus¬

Expanded text:
respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, nantis Domini victorias recensentes, triumphum nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
tuba cecinit. dñm acredẽptorẽ nr̃m
adũs tẽptam̃ta diaboli reluctantem
quidẽ ũb: sed sp̃ũ dunicatẽ. Sermone
enĩ certam̃agit. sed ꝑagit maiesta te
uictoria: nec sine ingentimis terio hui-¬
modi putemꝰ cẽ c̃flictũ. in quoaut ac¬
census diabolꝰ inũba prupit. aut reru
dñs tẽptatori suo ũbis nichil ominus
responde̾re dignat᷑. Hhis aut̃ omib
nr̃e salutis. ẽ ractio Nob saluator esurit
ꝓnob loqͥt᷑. Nos m illo uincimꝰ: qr nos ei
causa sumꝰ pugnandi: Naqͥs abigat
unigenitũ patris. cui nulla obuiar:
poterat creatura. ꝓillis in isse certam
quoꝵ se carne uestiuit: humaniiguꝰ
corporis forma hoste callidissimum
prodire suasit ad p̾lium: qurmn
uerus dei filius ueri homini
responsionie cota fudit:
ꝓ p̃t̃ qđ errabund & anceps tẽptator mollia

Expanded text:
tuba cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius veri hominis responsione confudit. Propter quod errabundus et anceps te
Abbreviated transcription (Latin):
reuocapo adcnm. csuriẽ: lassitudine. merorẽ.
I& om̃a inse humana cẽporis infirma suscepit.
Int̾ gͦ ista diabolus dubius & incestꝰ. hoc cum
esuriente dño sermone congr̾edit᷑: S Si filiũ
dĩ es. dic irtlapides isti panes fiant. S tult¬
& audax qui putapet dri filiũ diabolicam
uoluntatẽ edendi necessitatẽ facturum
quasi uero ei inpossibile c&̃. inpane̾ lapides
cõmutape: Quiquondã sitientibus indesesto
populis dep& nr arida largissima aqiarum
fluenta ꝓdux̃ : aut esurienti sibi p̃ qua drrgin
dierũ icuniũ escam ñ potenrt ꝓuidepe. cuiꝰ
p̃cepto ut innumerabilis hebreoꝵ exercitus
pascer& : cȩlestia denubibus alim̃ta fluxer.¬

Expanded text:
ret ad Deum, esuriem, lassitudinem, moerorem et omnia in se humani corporis infirma suscepit. Inter ista ergo diabolus dubius et incertus, hoc cum esuriente Domino sermone congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultus, et audax, qui putaret Dei Filium diabolicam voluntatem edendi necessitate facturum: quasi impossibile esset in panem lapides commutare, qui quondam sitientibus in deserto populis de petra arida largissima aquarum fluenta produxit : aut esurienti sibi post quadraginta dierum jejunium escam non poterat providere, cujus praecepto, ut innumerabilis Hebraeorum exercitus pasceretur, coelestia de nubibus alimenta fluxer