comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et perecitis deuiciusta: Hones tum : bea tiomnes qui confidunt in eo : Sic deliberatiuum
dicendigenus perfectu disceptatione completum ẽ : nunc et ad exponenda uerba rede camus
Reges dominatores debemus aduertere uitiorum : qui haec et intellegere possint etim¬
plere dnõ praestante praeualeant : Neque enim semperpurpuratos reges ad uertine¬
cesse ẽ: dicuntur reges et quibus priuata conditio ẽ. Sicut ait apłs. Iamsine nobis regna¬
tifetutinam regnaretis . ut et nos regnemus uobiscum
erudimn pi qui iudicatis terRam
Erudiredꝰcere ẽ : nam et ipsum nomen significat ad praehensamscientiam : Rudis
Nenimdicitur : nouus eruditus quasi a: ruete sublatus id ẽ abignorantia diuisus
et indo cetrin& sinibus collocatus: Quod illis benedicitur : quiiam carndia delicta
domuerunt : Ipsi enim beneiudicant terram : quando rep̃hensi suitiis corporib suis

Expanded text:
et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione completum est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et implere, Domino praestante, praevaleant. Neque enim semper purpuratos reges adverti necesse est. Dicuntur reges et quibus privata conditio est, sicut ait Apostolus: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnemus . Erudimini qui judicatis terram. Erudire, docere est; nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam: rudis enim dicitur novus. Eruditus, quasi a rude  ed., a rure sublatus, id est ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Quod illis bene dicitur, qui jam carnalia delicta domuerunt; ipsi enim bene judicant terram, quando repressis vitiis, corporibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
cenosimilem uitam : Etrespiceins ipsis comparationibus singulis uerbis rerũ causas
decenter ex praessas : Potestatem dnĩ dixit. Ferream uirgam superbos populosuas
figuli : quod mox percus sum fuerit in partes minutissimas dissipatur : Beneergo pec¬
cator uasoluteo comparatur et ut confractio eius et uitadutec monstraretur : Sed tuno
in melius reformatur : quando in spiritalem hominem diuinagratia suffragante per
pate facte scũ  humanumgenus humiliter oboediat creatori. ubi oriturpulcherr¬
mum deliberatiuum dicendi genus : Nam cum talis ac ramento uulgato obstupe facta fue¬
rint corda mortalium salũ berrimus ac necessarius sua sor accedit ut cumtimore
et tremore uerod ño seruiatur : Ostendens ab utili ethonesto : id quod indeliberationibus
plurimum ualet expedire quaedicta sunt : Vtile est enim: nequando irascaturdñs.

Expanded text:
coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis rerum causas coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis rerum causas decenter expressas. Potestatem Domini dixit virgam ferream; superbos populos vas figuli, quod mox ut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando in spiritualem hominem, divina gratia suffragante, perpatefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
tãs ẽ. Confringenda atque imminuenda percipere : sed respiceprimum quod dicit
reges eos ut põtestatemty rannicaedominationis auferret : Illienim reguntur quiad sco¬
lutis dona perueniunt : Virga uero potestas regcilis significatur: qua peccatoribuscor¬
rectionis suce uindicta prai mittitur : Ferret : non quiads̃ ad ultionemutitur uirga
mettillica sed duritia ferri rigori aequitatis decenter aptata ẽ : Ipsa uirga ẽ dequã in
quad ragesimo quarto psalmodicturus ẽ : uirga recta ẽ uirga regnitu : Sed quidum
ista uirgu faciat scb sequenter explanat : Haec uirga ẽ quae confringitaduitam hoo
baculum quod continet in becillas : Hoc sceptrum quod demortuis uiuos facit: Virgaenĩ
usuhuma nodictaẽ quod. ui sua regat. et uergere non sinat innitentes:
Ettam quãuas piculi coNfrincesecos
Id ẽperconuersionis studium conteres in eis terrenascupiditates et ueteris hominis

Expanded text:
e utilitatis est confringenda atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: e utilitatis est confringenda atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: Reges eos, ut potestatem tyrannicae dominationis auferret. Illi enim reguntur, qui ad salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. Ipsa virga est de qua in quadragesimo quarto psalmo dicturus est: Virga recta est, virga regni tui : sed quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Beredita s uero ab herodicta est. Id ẽdnõ : quod inccipotes tate liberadominetur
etpos ses sionem tuam terminos terraca
icmanifestatur uniuersas gentes in xp̃i nom in ecredituras : Perquem mundus
explosis superstitionibus reconciliatus ẽ dõ: namcum et hicdicit possessionẽ tucm
natu rabumanitatis accepit : quod semper diuina possedit : Maiestateenim ipsius dari
non poterat : quod habebat : terminus autem dictus ẽ ut quidam uoluerunt quod lapis
ipse a tribus pedibus aliquid minus habet :sed term inos terrae : non otiosae estimotran sc̃¬
undum : Terminienimterrae sunt : qui tellu remcingunt atque concludunt. ut non solũ
arid auerum etiam totiuseris circumiecta substtntiac et omnium creaturarum significa¬
retur integritas sicut et ipse in euangelio sub breuitate conclusitdicens : Sata ẽ mihi om̃is

Expanded text:
sunt . Haereditas vero ab hero dicta est, id est domino, quod in ea potestate libera dominetur. sunt . Haereditas vero ab hero dicta est, id est domino, quod in ea potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mundus, explosis superstitionibus, reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit, possessionem tuam, natura humanitatis accepit, quod semper divina possedit: majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Terminus autem dictus est, ut quidam voluerunt quod lapis ipse a tribus pedibus aliquid minus habet. Sed terminos terrae non otiose aestimo transeundum. arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia et omnium creaturarum significatur integritas, sicut ipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: « Data est mihi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Codud in pue chareimam que definitionem : ad scolas sua straxit doctrine saeculares
dicens e psubstantialem supra quam genus poterat in uenire o
soc perhabitum dicitur formamque seruilem ex eo quod filius ẽ uirginis : quic quid
iubecuminenit seuindum nturam inferiorem : et acceptapos sidecit : nam secđm
potentiam uerbi in differenter omnia quaeh ab etpater: habet etfilius: nec illineces
poctentiamuerui m ihisul cognositur possidere : Gentes autem significat nationes toto
orbediuisas quas distinctus ac separatus sanguis amplecttur: Censenim ageneres
crbediuisa s Siqusturereditatemtucam: Cum dicit tuam : naturamillc̃m in xp̃o
perfectediatuis ostendi  Nam hoc ipsum quod cuttuum : in carnationem uerbiesse
demonstrat. utnihi lintellegatur essedici sum quando cinam aiestate omnicpossidentur
Sicut ipse in euangeliy dicit : Omnia qua epater habet mea sunt : et omniaqiapatris mea

Expanded text:
loquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, loquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, dicens eam substantialem, supra quam genus poterat inveniri. Vem tuam. Hoc per habitum dicijubetur, ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat. Nam secundum potentiam verbi, indiffese est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit, tuam, naturam illam in Christo perfectae deitatis ostenddemonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur, sicut in Evangelio ipse dicit: « Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris, mea
Abbreviated transcription (Latin):
ireturis qua crertr tuidetur possecom gruere: Namquemad modum supraeuas
treoperhtibitas differentias desccide ad proprium: Substantialisenim istdica
onpotert qmñ quid sit disubsitintia nulla tenus praeualet conpraehendi podist teomer
horieotabus damuisim e definiritaliter ds̃ : Os ẽsub stantia in corporetꝰs implex etin¬
sam inuibiilla masin in eibra de finitionis stius minutis simeper quiramus Dicttenĩ
crimum &lalo aute ncensttuta s sum rexabeo : Sed et reges terrarum constituuntur
adnõ ddi dit supersion montem scm eius pdicans p̃ceptumidñ. Electi sunt e tprop hetaȩ
cie ui teodom eer oquodper soncam unigeniti filii : Adhuc euidenter designarepo¬
ctus laus ddimim eeutm egohodiegenuite : quod nulliadteri probatur edictumi
seus clus ille sine tempore genitus e. per quem cretaut constat uniuersa. Sicistam ueri¬

Expanded text:
creaturis quam Creatori videtur posse congruere. Nam quemadmodum supra ejus creaturis quam Creatori videtur posse congruere. Nam quemadmodum supra ejus quae per habitas differentias descendit ad proprium. Substantialis enim ista dici non potest, quoniam quid sit Dei substantia nullatenus praevalet comprehendi. Potest tamen, sicut quibusdam visum est, definiri taliter Deus: Deus est substantia incorporea, simplex et incommutabilis. Nunc membra definitionis istius minutissime perquiramus. Dicit enim primum: Ego autem constitutus sum rex ab eo. Sed et reges terrarum constituuntur a Domino. Addidit, Super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini. Electi sunt et prophetae, o quod personam unigeniti Filii adhuc evidenter designare potuisset. Additum est autem: Ego hodie genui te, quod nulli alteri probatur edictum; sed solus ille sine tempore genitus est, per quem creata constant universa. Sic istam veri
Abbreviated transcription (Latin):
dulinarũm pro priames se rognosaauo denuito natiuitietemillamsigni ficar dequa
diums iuit pres eratiociemtiatomeius qui sena rrabit : Lumenexlumine omni potens
ucum nipotento besuerus dedeo uero ex quo omnia perquemomnia inquo omnia
dequo a doebreo scribensct apłi: Splendor gloriae e igura seibsmstuere sede
Cepensouo naustatisinex celsis : tantomelior angelis effectus quanto differentu
inacalis nomia lesredituut : Cuienindixit angecorum aliquando filius meure stu
eradiodserenunt eetectera iquiedemagni ficentia dñi xp̃itextus ille prolo quitur: Qua¬
ẽro ndi cs suntuaniloquȩ disputationes etarriani dogmatis perfidia conquiescat:
hoctides cachelicaa ho sanitis mentis intellegit: ut unigenitus filius petre nec
nectusesiet tim pore debeut nec potestate separari operepraetium ẽ quoꝙ perpende
naturenicidmodueinbus duobus uersibus declarariquod ẽ : Non enimpote¬
raet sube standiabdtieqius et disferentias ad eius proprium peruenire quod magis

Expanded text:
se cognoscitur. Genui te, nativitatem illam significat de qua Isaias dicit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Lumen ex lumine, omnipotens de omnipotente, Deus verus de Deo vero: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; de quo ad Hebraeos scribens, ait Apostolus: Splendor gloriae, et figura substantiae ejus, melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Cui enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu, ego hodie genui te ? et caetera, quae de magnificentia Domini Christi textus ille proloquitur. Quapropter cessent vaniloquae disputationes, et Ariani dogmatis perfidia conquiescat. Hoc fides catholica, hoc sanitas mentis intelligit, ut unigenitus Filius a Patre, nec natura, nec tempore debeat, nec potestate separari. Operae quoque pris hominibus voluerit declarare quod est. Non enim poterat substantialiter per genus et differentias ad ejus proprium pervenire, quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
praccipit et quid ab ipso possint recipere quod promisit: COClusio
Nreuis quidem psalmus: sed maximam paganorum destruens prauitatem Quaeputat
Egloriam supernȩ maiestatis adhumilitatem non potuis sed escenderepassionis : Insi¬
pientes quorum sensus inde confunditur : undemundus noscitur esseliberatus : Sicut dicit

Expanded text:
praecipit, et quid ab ipso possint recipere compromisit. Conclusio ppraecipit, et quid ab ipso possint recipere compromisit. Conclusio psalmi. Brevis quidem psalmus, sed maximam paganorum destruens pravitatem, quae putat gloriam supernae majestatis, ad humilitatem non potuisse descendere passionis. Insipientes, quorum sensus inde confunditur, unde mundus noscitur esse liberatus, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
non solum admortem pertinet sedetiam adhereticas quaestiones quis
tis studio catholicas regulas prauis dogmatibus in secuntur : et merite se ato¬
ta tementis percutiuntur qui seperuersis desideriis miscuerunt
Dentes peccatosumcont niui stim
d ẽ detrahentium uerba mordacia : qui potestate diuinae nefandu
detrahontium dentes uocantur : quia sicut illi cibortim partes demus
Contra illos haec sententia profertur : quoruidentes superius dixit essecontritos
Pronunciando enim dnĩ est salus. illos confunditꝰ qui putouerunt salutem xpotam quam
terreno homini contemptibili prae sumptione decerpere: Quid inaniter impu labora¬
tis : quom od o potest aut aeternauita interimi aut saluatori salus ullatenus amputari
superpopulumtuum benedictiotua : Vna sententia et quid debecint credere hominibus

Expanded text:
Adversantes autem, non solum ad mortem pertinet, sed etiam ad haereticas quaestiones, qui Adversantes autem, non solum ad mortem pertinet, sed etiam ad haereticas quaestiones, qui sine veritatis studio catholicas regulas pravis dogmatibus insequuntur. Et merito tales caecitate mentis percutiuntur, qui se perversis desideriis miscuerunt. Dentes peccatorum contrivisti. Id est detrahentium verba mordacia, qui potestati divinae nefandismis linguae detrahentium dentes vocantur; quia sicut illi ciborum partes demuntContra illos haec sententia profertur, quorum dentes superius dixit esse contritos. Pronuntiando enim, Domini est salus, illos confundit qui putaverunt, salutem Christo, tanquam terreno homini, contemptibili praesumptione decerpere. Quid inaniter, impii, laboratis? Quomodo potest aut aeterna vita interimi, aut Salvatori salus ullatenus amputari? Super populum tuum benedictio tua. Una sententia, et quid debeant credere, hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sdso poratio ista fuit sacri cornoris beata dormitio: exurge est autem cumalucritie
ces surgeri quippe: quia ca romortalitatedeposita inmortalitatẽ umpsit etglo¬
riam sempiternam : sed quare exurrexit : euidenter exponit : Qm̃ dñs suscipietine ÷
natoraenim humanitatis perse non potuissec propria uirtute rescngeruinisi et diu¬
naomini poto nua suscepis sec : Sicut i psedicit : potesttatem habeo ponendicinimamin eã
Fimere non potuit in iquum populum: cuerat in sucidiuinitatepraesidium Seriptũe
enimin euangelio Quia in pcissibne : magna cumpopulimultitudo circum deditenam
quoddicit non timebo: non significat senon essemoriturum . sed mortẽ formidarenon
poterat : qucimntridua nam et mundo pro futuram essepraesciebat.
primendam causam pertrophologiam ex nr̃a consuetudine aliq uid dede
Tropus autem est dictio ab eo loco inquo propria ẽ trans lata in eum locamt

Expanded text:
sed soporatio ista fuit sacri corporis beata dormitio. Exsurgere autem, est cum alacritate sed soporatio ista fuit sacri corporis beata dormitio. Exsurgere autem, est cum alacritate resurgere; quippe quia caro, mortalitate deposita, immortalitatem sumpsit, et gloriam sempiternam. Sed quare exsurrexerit, evidenter exponit, Quoniam Dominus suscepit me. Natura enim humanitatis per se non potuisset propria virtute resurgere, nisi eam divina omnipotentia suscepisset, sicut ipse dicit: Potpotuit iniquum populum, cui erat in sua divinitate praesidium; scriptum est enim in Evangelio, quia in passione magna eum populi multitudo circumdedit. Nam quod dicit: Non timebo, non significat se non esse moriturum, sed mortem formidare non poterat, quam triduanam, et mundo profuturam esse praesciebat.est ad exprimendam causam per tropologiam ex nostra consuetudine aliquid de Deo dicere. Tropus autem est dictio ab eo loco in quo propria est, translata in eum locum i
Abbreviated transcription (Latin):
Dint gritaneraliquaim ago fantusias poteratinpedire at ceter&s montalibus nfeenu¬
xdica uerbodadarant ubiait filius paterglorifica filiumtuum etcied snautquod dexat
mecaindibat quo dipsdocutus ẽ etiamperprophetas : Illud uero quo dsequitur etexau
udiẽ de duintatis atellentis iama summitate sicut et alius psalmus dicit : Iustitiae ian
scc dnontesdt Aquamonim fuerat ut naturah umani tacis assem ꝓtȩ qeainterrus sin¬
sula mopaeien  aenom strutt exemplum Iueclis aocipere erea tura rũ oinniũ prinei patũ
Senit ad secundam partem in qua dubitantium corda roborantur ut eredenenteum
confestim resurretturum quem uisurierant impiorum manibuiserufixum Dor¬
muidixit quia caeleriter resurrexit : Quod fit in somno istouitalen ubinonuitꝑcer¬
minus sed temporalis requies inuenitur : Soporatus sum securam signi ficat paeusatio¬
nemn on sicut impii in morte quatiantur quo sinquietat iugiter conscientia peccatorũ

Expanded text:
integritatem aliqua imago phantasiae poterat impedire, ut caeteris mortalibus infirmioc evangelica verba declarant, ubi ait Filius: Pater, glorifica Filium tuum , etc. Nam quod dixit, mea, indicat quod ipse locutus est etiam per prophetas. Illud vero quod sequitur, et exaid est de divinitatis excellentissima summitate; sicut et alius psalmus dicit: Justitia tua sicut montes Dei . Aequum enim fuerat ut natura humanitatis assumptae, quae in terris singulare patientiae monstravit exemplum, in coelis acciperet creaVenit ad secundam partem, in qua dubitantium corda roborantur, ut crederent eum confestim resurrecturum, quem visuri erant impiorum manibus crucifixum. Dormivi, dixit, quia celeriter resurrexit; quod fit in somno isto vitali, ubi non vitae terminus, sed temporalis requies invenitur. Soporatus sum, securam significat pausationem; non sicut impii qui in morte quatiuntur, quos inquietat jugiter conscientia peccatorum:
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatus accepit: coronaenim : orbiscirculo conpetenter aptatur : ꝗm̃
adeius similitudinem ex tremitas mundi uniuersa formata est :¬
adeos istiuigti eum supeno peramanuuor
Tuperius degloria eius et honore narratum .e. nunc ponitur eꝓobenas
Dut agnoscatur xpĩ dnĩ maiesiaitis perfectissima plenitudo. Dicendoenum
superõperamanuum tuarum : omnis illi creatura s ubieta monsipati r
bcitur essediui sum : Quippequiiudicaturus ẽ mundum dicendo enim onna
necterrenauidetur ex cepisse nec supera sicut dehoelocoterat naposto¬
ius cadestis expositor. Ineo enim in quo ciominia sabie omnesangeucisis
non subiectiimeiinam etinaliolocodicit Ndorateeum omnes angeliedor

Expanded text:
exaltatus accepit. Corona enim orbis circulo competenter aptatur, quoniam exaltatus accepit. Corona enim orbis circulo competenter aptatur, quoniam ad ejus similitudinem universa mundi extremitas formata estconstituisti eum super opera manuum Superius de gloria ejus et honore narratum est: nunc ponitur et potestas, ut agnoscatur Christi Domini majestatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, Super opera manuum tuarum, omnis illi creatura subjecta monstratur; quid probatur esse divisum, quippe qui judicaturus est mundum. Dicendo enim omnia, nec terrena videtur excepisse nec supera; sicut de hoc loco testatur Apostolus coelestis expositor: In eo enim in quo ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei . Nam et alio loco 36 dicit: Adorate eum, omnes a
Abbreviated transcription (Latin):
clumo processit et considera quod superius dixit memores subiecit eiut̃
uisit pemor fuit : cum patriar chis decaclo mĩsertus .e. uisitacuti cume
uerbo caro factume et habitabit in nobis : Nam uisitoredicimus. quandooue¬
MEPAIS FrEIESAULOMINVS ABANGELIS GLORIAETHONO¬
RE CORONAS TΙ EuM
iciam dñĩ saluctoris humilitas narratur etgloria : Minoratus cenim
Inonncces sittite ministratoria. sed piecatis sucie spontune cero landattr
Sicut aplsait : Semetipsum ex inaniuit : formam seruia ccipiens. Sequitun
paulo minus ab angelis : quia crucem prohominum salutesus ceron cexitem
si quidem parte crecitor cingelorum minor factuse angelismen peccater
dixit pcuilominus : quia etsi mortulecorpus ad sumpsto tam en penen
nonhabuit uloriauero ethono recoronatus ẽ. cumpost resunne tioneni
nimis mirabilem totius mundi crli delitatem: Dsin eo quod homo factusiẽ

Expanded text:
thalamo processit. Et considera quod superius dixit, memor es: subjecit autem, thalamo processit. Et considera quod superius dixit, memor es: subjecit autem, visitas. Memor fuit, cum patriarchis de coelo misertus est; visitavit, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Nam visitare dicitum paulo minus ab angelis: gloria et honore coronasti eum. Hinc jam Domini Salvatoris humilitas narratur et gloria. Minoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Sequitur: Paulo minus ab angelis; quia crucem pro omnium salute suscepit. Ex ea siquidem parte Creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus, quia etsi mortale corpus assumpsit, tamen peccata non habuit. Gloria vero et honore coronatus est, cum post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus, in eo quod homo est factus,
Abbreviated transcription (Latin):
enit ad ingressum secundum ubi unłuersum perducs inter rogationes et
Uresponsiones homo exiguus et potissimus ad probatur: Quaedicitur peusis
latine autem per cunctatio : ubi et in terrogatiofit et responsio parata subse¬
quitur qđ puiam et in quarto psalmoposuimus Iqui est homo cumdes pectu
pronuntiandum ẽ : Id ẽ fragilis et caducus adae sequax quuin ueterd peccato¬
permixtus : socia prauitate conclusus ẽ :: Huius memores dñs : quando ei pecca¬
tadimittit : et misericordiae suae donalargitur. Sicut in alio psalmodictu¬
rus .e: filii a utem hominum : in protectione alarum tuarum sperabunt In ebria¬
buntur abubertatedomustue : et torrenteni uoluptatis tucce potubis eos: Hoc ẽ
ergo essememorem : conferre delinquentibus tantȩ gratie sospitatem Aut
ofilicis hominis : qnm̃ uisita setm hiciam uoce sargendame qul ad nin significat
salucitorem : qui non ut ceteri mortales exduobus hominibus natusel sedex

Expanded text:
enit ad ingressum secundum, ubi uno versu per duas interrogationes et responsiones homo et exiguus et potentissimus  ed., potislatine autem percunctatio: ubi et interrogatio fit, et responsio parata subsequitur; quam jam et in quarto psalmo posuimus. Quid est homo? Cum despectu pronuntiandum est, id est, fragilis et caducus, Adae sequax, qui in veteri peccatopermixtus, socia pravitate conclusus est. Hujus memor est Dominus, quando ei peccatarus est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt, inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Hoc est ergo esse memorem, conferre delinquentibus tantae gratiae sospitatem. Aut filius hominis, quoniam visitas eum. Hic jam voce surgendum est, quia Dominum significat Salvatorem, qui non, ut caeteri mortales, ex duobus homi
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis dicitur epemba si senumerationis: studio uerba repetens utrcidequaloqui¬
tur procure taucmentum: Non es tsalus illi inococius
Hoc ad illas uoces pertinetiudaeorum dicentium: alios saluos fecit seipsum nonpo¬
test saluum facere : Putabatur enimpater dilectionem non haberefilu quem car¬
naliter permittebat ocidi: o nefariae turbȩ stultissimum dictum numquidredem¬
tiomundi in firmita tedebuit applicari : nonenim in satiabilis morsaliter poterat
uinci : nisi trrannidis eius ianuas introisset: Sic tenebre permaner enequeunt cump̃¬
tio .ẽ. Verbum caro factum. qua propter gloriam suam et exultationem capitis sui
carodicit quam suscepit omni potens uerbum. ut diuinahum anaque substantia una eser
sine aliqua conse̾ sione persona: hocetim ad pclagianos pertinet destruendos : qui

Expanded text:
locutionis dicitur epembasis, enumerationis studio verba repetens, ut rei de qua loquilocutionis dicitur epembasis, enumerationis studio verba repetens, ut rei de qua loquitur procuret augmentum. Non est salus illi in Deo ejus. Hoc ad illas voces pertinet Judaeorum dicentium: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere . Putabatur enim Pater dilectionem non habere Filii, quem carnaliter permittebat occidi. O nefariae turbae stultissimum dictum! nunquid redemptio mundi infirmitati debuit applicari? Non enim insatiabilis mors aliter poterat vinci, nisi vita tyrannidis ejus januas introisset. Sic tenebrae permanere nequeunt, cum praetio, est Verbum caro factum. Quapropter gloriam suam et exaltationem capitis sui caro dicit, quam suscepit omnipotens Verbum, ut divina humanaque substantia una esset sine aliqua confusione persona. Hoc etiam ad Pelagianos pertinet destruendos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur : persecut oribus ex probrans qui i nreligiosa contraipsum uerbaloque¬
bantur Secundo loco fidelis populus nemortẽ formidet instruttur quando cup
exemplo auctoris sui speiresurrectionis certassime consolatur
dxe quid multiplicatis: quitripulantost
Cecundi ꝑsalmi hac quasi simile uidetur initium. sed illa in terrogatio incre¬
D pantis ẽ : Hic autem ammiratur contrase populas excitatus qui ad eos cog¬
noscitur uenisses aluandos. dicendo Tribulantine ostenditurde illoram am p̃lius
ca etittite doluisse qui salutaresuum obstinatis mentibus respuerunt sicut im oliiti
multiinsurcunt ad uensume mul tidicu  Aar mene
Intantum multi fuerunt : ut etiam denumero discipulorum traditor iudas illis fuerit
ad gregatus : et cum repetitur sepius multiostenditur. acerba num erosita simpio¬
rum qui a conspiratione densissima : nequa quam rarescere potuerunt Haec figura

Expanded text:
loquitur, persecutoribus exprobrans, qui irreligiosa contra ipsum verba loqueloquitur, persecutoribus exprobrans, qui irreligiosa contra ipsum verba loquebantur. Secundo loco fidelis populus, ne mortem formidet, instruitur, quando eum exemplo auctoris sui spe resurrectionis certissimae consolatur quid multiplicati sunt qui tribulant me? Secundi psalmi hoc quasi simile videtur initium. Sed illic interrogatio increpantis est, hic autem admiratur contra se populos excitatos, qui ad eos cognoscitur venisse salvandos. Dicendo, Tribulant me, ostenditur de amplius illorum caecitate doluisse, qui salutare suum obstinatis mentibus respuerunt, sicut in triges. Multi insurgunt adversum me; multi dicunt animae meae. In tantum multi fuerunt, ut etiam de numero discipulorum traditor Judas illis fuerit aggregatus. Et cum repetitur saepius, multi, ostenditur acerba numerositas impiorum, qui a conspiratione densissima nequaquam rarescere potuerunt. Haec figura
Abbreviated transcription (Latin):
continebat: Nam perliberationem dauid: resorrectio dnĩ congruesignificaturter
ut animixpĩ anorum tali exemploroborati in aduersis casibus constanter erigtintur
Simile ẽ etillud quod octateuchus legitur ante iob: Cum pose multosannos ior set
extitis senoscatur: qua propter non secundum exitentiam temporim sed proqudt¬
tatedictorum ordo plerum que ponitur lectionem: Mementotatem aliores ipsalmos
qui passionem etresurrectionem dnĩ breuiter tungunt : Alio suero quidistinialmo
a percius qu ed eclarant sed p̃senseorum primus .e. quihaec breuiter dicunt dicuisiopsł
Totus hicpsalmus ad personam xpĩ dñi competenter aptatur : Personadero eius
est uirtus omnipotentis simȩditatis ethumilitas humanitatis assumertar aioer oti
mixtione confusa : etindiui sibilũdonatione subsistens. Primoita que modo adpat

Expanded text:
continebat. Nam per liberationem David resurrectio Domini congrue significatur; continebat. Nam per liberationem David resurrectio Domini congrue significatur; ut animi Christianorum tali exemplo roborati, in adversis casibus constanter erigantur. Simile est et 20 illud quod Octateuchus legitur ante Job, cum post multos annos Moyses exstitisse noscatur. Quapropter non secundum existentiam temporum, sed pro qualitate dictorum ordo plerumque ponitur lectionum. Memento autem alios esse psalmos, qui passionem et resurrectionem Domini breviter tangunt; alios vero qui distinctius apertiusque declarant, sed praesens, eorum primus est, qui haec breviter dicunt. Divisio psalmi. Totus hic psalmus ad personam Christi Domini competenter aptatur. Persona vero ejus est virtus omnipotentissimae Deitatis, et humilitas humanitatis assumptae, non sub permixtione confusa, sed indivisibili adunatione subsistens. Primo itaque modo ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ut exducibus et induabusnaturis aduncitis atqueperfectis unum p̃dicet xpma
Quicum seuult esse catholicum q̃: simemoriae. Praes tantednõ recondimur In
&clesiasticis semper regulis ambulcmus Exłcsnł . INC̃UI efaeudims
ꝑsalmus dauio cumpucereta pacicatsalon filusui AdEOS
Abͣsalon dum patrem suum dauid crudeliter in sequeretur : mul ae impetus
perductus in condensam quercum ramiseius colla nec tentibus inacris sub¬
limitate sus pensus ẽ : Quadam praefiguratione dominidi traditoris ut sicutiudasin¬
nodatus laqueo uitam finit : ita et persecutor dauid contrictis faucibus expiraret
Testantecuitem regum historia : ꝓsalmus iste quinquagesimo. actuposterioriẽ qm̃ post
culpas ad ulterii et homicidi ab essalonfilueius per secutio noscitur contigis se se
prouirtute sua competentinumero probatur aptatus: Tencro illum locum tertiũ
oportuerat : qui et scãe trinitatis potentiam et triducinere surrectionis in semisteria

Expanded text:
ut ex duabus, et in duabus naturis adunatis atque perfectis, unum praedicet Christum, quicunque vult esse catholicus. Quae si memoriae, praestante Domino, recondimus, in ecclesiasticis semper regulis ambulamus. EXPOSITIO IN PSALMUM III. Psalmus David cum fugeret a facie Abessalom filii sui. Abessalom dum patrem suum David crudeliter insequeretur, mulae impetu perductus in condensam quercum, ramis ejus colla nectentibus, in aeris sublimitate suspensus est, quadam praefiguratione dominici traditoris; ut sicut Judas innodatus laqueo vitam finivit, ita et persecutor David constrictis faucibus expiraret. Testante autem Regum historia psalmus iste quinquagesimo actu posterior est: quoniam post culpas adulterii et homicidii Abessalom filii ejus persecutio noscitur contigisse; sed pro virtute sua competenti numero probatur aptatus. Tenere enim illum locum tertium oportuerat, qui et sanctae Trinitatis potentiam, et triduanae resurrectionis in se mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
qui senim adquȩlibet ardua non incut : etur. ubi felix bectatudo praedicitur Becious
ergo uirdicitur. sicut nobis maiorum tradit auctoritas. qua sibeneaptus cuiomnia desi¬
derata succedunt : Sed hunc duobus modis dici incentesimoquad ragesi mõpsalmo pro

Expanded text:
Quis enim ad quaelibet ardua non incitetur, ubi felix beatitudo praedicitur? Beatus Quis enim ad quaelibet ardua non incitetur, ubi felix beatitudo praedicitur? Beatus ergo vir dicitur, sicut nobis majorum tradit auctoritas, quasi bene aptus, cui omnia desiderata succedunt. Sed hunc duobus modis dici in centesimo quadragesimo tertio psalmo pro
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quid sit sed per hoc quodagit resillaquam quaerimus nobis specialiter indicatur. Sicut
et inseptuagesimo primopsal modicturus ẽ : Benedictus dñs ds̃ i srahel : qui facitmi rabilia
solus : Mementocutem quod omnis diffiniti aut materia nascitur. quod ẽ corpus : aut
exspeciae : quod ẽ qualitas. aut certe deutro que sicut ẽ homo mirabilior dine prolatal
disponens : namsi prius posuis set quoderat : necessarium non fuerat dixisse quod nonerat
hoc imitatus conuerso ordine. geometricus fecit eudides dicens: linea est longitudo si ne
latitudine : Prius enim dixit quod ẽ : et subiunxit postea quod non .ẽ. Sicut facere consue
mani generis in becilla moniturus ab ectitudine sumere uideretur in itium ut hac
spetrepidantium animos inuitaret. nec semortalium fragilia corda subducorent

Expanded text:
dicit quid sit, sed per hoc quod agit, res illa quam quaerimus nobis specialiter indicatur; sicut dicit quid sit, sed per hoc quod agit, res illa quam quaerimus nobis specialiter indicatur; sicut et in septuagesimo primo psalmo dicturus est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . Memento autem quod omnis definitio aut ex materia nascitur, quod est corpus: aut ex specie, quod est qualitas; aut certe de utroque, sicut est homo, mirabili ordine prolata disponens. Nam si prius posuisset quod erat, necessarium non fuerat dixisse quod non erat. Hoc imitatus converso ordine geometricus fecit Euclides dicens : Linea est longitudo sine latitudine. Prius enim dixit quod est, et subjunxit postea quod non est; sicut facere consuevsanctus humani generis imbecilla moniturus, a beatitudine sumere videretur initium; ut hac spe trepidantium animos invitaret, ne se mortalium fragilia corda subducerent.
Abbreviated transcription (Latin):
unius hominis peccatores constituti sunt multi : ita etperunius oboedienticm iusticons¬
tituentur multi : In ipsoitaq capite psalmihuius diffinitiobectiri tam quã pulcher¬
rimũ nobis gloriosi regis diadema resplende t. oratio breuis educida querem propo¬
situm diuersis modis quid sit ostendit: Sed hoc principium ducsspecies definitionũ
ecudenter amplectitur : In prioribus quippeuersibus duobus quidicunt. non habut.
non stecit . non sedit. Oc taua species definitionis ẽ : quae greca ed icitur cata afferisintue
nanttu . Tatine perpriuantiam contraru : Ait enim quid non faciati sicut et inquinto
ꝓsalmodicturus est. qm̃ non uolens ds̃ iniquitatem tues : In tertio autem uersuquidicit
Sed inlegednĩ fuit uoluntas eius it in legecius meditibitur diea cnocte. Secundaẽ speces
definitionis : quae grecae enneomaticaedicitur. Latine notio nuncupatur: haec non

Expanded text:
unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi consunius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . In ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus qui dicunt: Non abiit, non stetit, non sedit, nantiu, Latini per priuantiam contrarii eipsalmo dicturus est: Quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In tertio autem versu qui dicit: Sed in lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte, secunda est species definitionis quae Graece ἐννοηματικὴ dicitur, Latine notio nuncupatur. Haec non
Abbreviated transcription (Latin):
Vniuer sus textus psalmihuius propheta referentena rratur. sin prima parte uitam
scac̃ in carnationis exponit : ꝗm̃ siad maies tatem xp̃i solam uellis referrł quaede eo di¬
cuntur ÷ nequeunt conuenire : Secunda uero peccatorum nequitias. infuturo iuditio de
uidebantur sub sequentia formidari : Respicequoque intentione meius. quã constat
esseper qui rendam : Ideo in principiis beatitudo dñi saluatori sedicitur. uthuma no
generi uitidlia exempla praesiaentur. Quatenus sicut nobis homoter renus contulit
mertem ita caelestis ueniens daret salutem : In principis enim fuit durissima conditio
decepto: sed post aduenit homini gloriosa redemptio : Primo inlata ẽ ignom iniosa captiuii¬
tas : de in de secuta ẽ uota libertas: expulsus homode paradr̃so : sed receptus incaeldꝰ:
perdidit interram beatitudonem : sed angelos merebitur habere consortes : Luctus ex
dicibolo gaudium prouenit exxpo. Vnde etu posto lus dicit : Sicut enimper in oboedientiã

Expanded text:
In prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio deidebantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla praestentur; quatenus sicut nobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio decepto, sed post advenit homini gloriosa redemptio. Primo illata est ignominiosa captivitas, deinde secuta est votiva libertas. Expulsus homo de paradiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex diabolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Apostolus dicit: Sicut enim per inobedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Super sionmontem scm̃ eius : Nomenen imistũ multarum quidem rerum ab solute
fecundum ẽ modo enim signi ficcit eccdesiam modo ipsum dnm̃ saluatorem modo hieru¬
scilem futuram et quia uerbum hoofrequenter iterandum ẽ conuenit magis ut perloca
singula congruis satis factionibus explicetur: Sion hic: ecclesiam debemus accipere
quammontem appellat proptoreminentiã honoris et firmitatem fidei. Si onenim
sufficienter instrucea promissiones dñimentis prouidentia contuetur: Nec tantum p̃¬
sentibus quantum futuris beneficiis gloriatur : Merito ergosion ec clesiadicitur
rex qm̃ ab ipso regitur atquedisponitur: PRaedicans p̃ceptumo dri
Quod ftat eu añgelium. ocen s ut praedicationem prophetarum suamnani festatione

Expanded text:
super Sion montem sanctum ejus. Nomen enim istud multarum quidem rerum absolute super Sion montem sanctum ejus. Nomen enim istud multarum quidem rerum absolute fecundum est. Modo enim significat Ecclesiam, modo ipsum Dominum Salvatorem, modo Jerusalem futuram. Et quia verbum hoc frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus explicetur. Sion hic Ecclesiam debemus accipere, quam montem appellat propter eminentiam honoris et firmitatem fidei. Sion enim sufficienter instructa, promissiones Domini mentis providentia contuetur; nec tantum praesentibus quantum futuris beneficiis gloriatur. Merito ergo Sion Ecclesia dicitur, us est Rex, quoniam ab ipso regitur atque disponitur. Praedicans praeceptum Domini. Quod fecit Evangelium docens, ut praedicationem prophetarum sua manifestatione
Abbreviated transcription (Latin):
rum nam motus diuinitas becita non patitur : quae semper eadem aeterna atque
immobilis perseuerat : Sed ista conuersio humanȩ conuenit fragilitati : ut deleto
quistristis deplacato iracundus debeniuoloreddatur offensus : Fundoquetur illud tẽp:
significat cum iudicareuenerit mundum : Merito ergo ira et furor dicitur : quando
omnia peccatoribus obstinatis suis meritis aptaredduntur :
ac tenus ex sua persona prophectilocutus ẽ . Nuncperfiguram quae grecaedicitur
ex allage latine permutatio uerba referidñi sciluctoris. qui leregem a patro
constitutum essete faatur : Quod etiam scriptum ẽ deipso intitulo passionis rexiuda eo¬
rum Hoc nepilatus deleripassus ẽ quicum iudacis crucitradidit affigendum:
Hocetiam magi inquirendo professi sunt: ubi ẽ quinatus ẽ rexiudaeorum: sequitur

Expanded text:
rum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, atque rum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, atque immobilis perseverat. Sed ista conversio humanae convenit fragilitati, ut de laeto quis tristis, de placato iracundus, de benevolo reddatur offensus. Tunc loquetur, illud tempus significat, cum judicare venerit mundum. Merito ergo ira et furor dicitur, quando omnia peccatoribus obstinatis, suis meritis apta redduntur.  Sion montem sanctum ejus. Hactenus ex sua persona propheta locutus est; nunc per figuram, quae Craece dicitur exallage, Latine permutatio, verba refert Domini Salvatoris, qui se Regem a Patre constitutum esse testatur. Quod etiam scriptum est de ipso in titulo passionis: Rex Judaeorum . Hoc nec Pilatus deleri passus est, qui eum Judaeis cruci tradidit affigendum. Hoc etiam Magi inquirendo professi sunt: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum ? Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sannat sed uirtute sua spirittliter peragit quaecumquedisponit: Haec figura
grecedicitur meton r̃mia latine trans nominatio : Quoties intellectum rei:
diuer sis modis uerbis alienis ac tranlaticiis indiciamus Ius teigitur propheta
iudaeorum perfidiam asseritridendam : qui fal sostestes contraueritatem ad¬
ducere tempta uerunt : Qui dnm̃ gloriao crucifigem aluerunt. quire surrecturi
omni potentis xpĩ stulte sepuldri receptacula signauerunt : tante siquidem scelerũ
moles contra potentiam dñi dementer atque inaniter probantur as sumptae ÷
Sed neirrisos tantum impios putaremus : Nunc eosgrauiter commemorat arguendos:
Irauero et furor : similia sunt uerba p̃cedentibus : Namd s̃ etcumtranquillũtite
iudicat et seruata pietite conturbat : n inmalos matualiquo surgere candescens
sed ab eis suce gratiae momenta suspendens : Iraergodĩ uocatur. recributio peccato¬

Expanded text:
sannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura sannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura Graece dicitur metonymia, Latine transnominatio, quoties intellectum rei diversis modis, verbis alienis ac translatitiis indicamus. Juste igitur propheta Judaeorum perfidiam asserit irridendam, qui falsos testes contra veritatem adducere tentaverunt, qui Dominum gloriae crucifigere maluerunt, qui resurrecturi omnipotentis Christi stulte sepulcri receptacula signaverunt. Tantae siquidem scelerum moles, contra potentiam Domini dementer atque inaniter probantur assumptae. VeSed ne irridendos tantum impios putaremus, nunc eos graviter commemorat arguendos. Ira vero et furor similia sunt verba praecedentibus. Nam Deus et cum tranquillitate judicat, et servata pietate conturbat: non in malos motu aliquo surgente candescens, sed ab eis suae gratiae momenta suspendens. Ira ergo Dei vocatur retributio peccato
Abbreviated transcription (Latin):
bant: Sic enimput auerdnt seuincula istadisrumpere si in p̃ceptorem legis etapłos
ipsius caelesta uoluntate proslirent : Eorum namque ad xpmpertinet et ada postolos
eius qui subnum eropluralid ñĩ regula probantur ad stringi:
Nicmentorum insipientium digna sibi comparatione manserunt : qui non proiciunt
iugum : nisi prius eius uinculã disru perent. Intotum uanissim auoluntate de¬
cepti Nam cumiugum dnĩ saluatoris sit succue. ethonus leue : Dominatione meius
grauissimam putuerunt : Ita quodeos continere acregere poterat : hoc infeliciter
abicere festinabant quil ATIATINEA ELISINNIOCETCOS EEONOSVO
Ecaelien arrant gloriam dĩ : quos aptissi me commem orandoselegit : ut amplius
impiorum elationem malitiamque confunderet : Irridebit et subsannabit et
hissimilia ex nr̃o usuaccipienda sunt : Ceterum dñs nec pleneridet nec uultu s ub¬

Expanded text:
bant. Sic enim putaverunt se vincula ista disrumpere, si in praeceptorem legis et apostolos bant. Sic enim putaverunt se vincula ista disrumpere, si in praeceptorem legis et apostolos ipsius scelesta voluntate 17 prosilirent. Eorum namque ad Christum pertinet et ad apostolos ejus, qui sub numero plurali Domini regula probabantur astringi. ipsorum. In jumentorum insipientium digna sibi comparatione manserunt, qui non projiciunt jugum, nisi prius ejus vincula disruperint, in totum vanissima voluntate decepti. Nam cum jugum Domini Salvatoris sit suave, et onus ejus leve , dominationem ejus gravissimam putaverunt. Ita quod eos continere ac regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Coeli enarrant gloriam Dei , quos aptissime commemorandos elegit, ut amplius impiorum elationem malitiamque confunderet. Irridebit et subsannabit, et his similia, ex nostro usu accipienda sunt. Caeterum Dominus nec splene ridet, nec vultu sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ad stiterunt non p̃sentiam significat : sed uoluntatem : Nã in passi oned ñi consita
Acoram regeb omnimodo non fuisse : Reges autem terrae: herodem uult in tellegi
qui persequendo dnm̃ nec cuit in fantes: Alterum uero herodem nepotem eius : qui pon¬
tio pilato in saluator nece consensit: Merito ergo ad stqtis sedicti suquas acrilegis
mentibus consentientes in uno scelere conuenerunt: Principes autem : dephaisa eis
dicit: Sermoenim iste interdum reges interdum significat priores : Princepsenim
dictus ẽ qua si prima capiens: conuenerunt inunum. In unamuo luntatem : non
in unum conuentũ: Nam diuersis conciliabulis hoc scelus leguntur fuis semachina¬
tĩ sedutintelligeres iniuriam filui : patrem posseres picere utrum que poscuit
aduersus dnm̃ . Id ẽ patrem et aduersus xꝓm̃eius : hoc ẽ filium sicut ipsein eua nglio
erba scint ista dementiom iudacorum : Dicebant uincula : quae potius peccata solue¬

Expanded text:
Astiterunt, non praesentiam significat, sed voluntatem. Nam passionem Domini constat coram regibus omnimodo non fuisse. Reges autem terrae Herodem vult intelligi, qui persequendo Dominum necavit infantes; alterum vero Herodem nepotem ejus, qui Pontio Pilato in Salvatoris nece consensit. Merito ergo astitisse dicti sunt, qui sacrilegis mentibus consentientes in uno scelere convenerunt. Principes autem de Pharisaeis dicit. Sermo enim iste interdum reges, interdum significat priores. Princeps enim dictus est quasi prima capiens. Convenerunt in unum, in unam voluntatem, non in unum conventum: nam diversis conciliabulis hoc scelus leguntur fuisse machinati. Sed ut intelligeres injuriam Filii Patrem posse respicere, utrumque posuit: adversus Dominum, id est Patrem; et adversus Christum ejus, hoc est Filium, sicut ipse in EvangVerba sunt ista dementium Judaeorum. Dicebant vincula, quae potius peccata solve
Abbreviated transcription (Latin):
ti genus humanumpeccatissuis pollutum conuenienter reddidit ab solutum Nuac¬
minutatim ad exponenda psalteri i uerba ueniamus. Expł. PRΑΕFΑTΙΟΟSAL monũ¬

Expanded text:
ti, genus humanum peccatis suis pollutum convenienter reddunt absolutum. Nuncti, genus humanum peccatis suis pollutum convenienter reddunt absolutum. Nuncminutatim ad exponenda Psalterii verba veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃. Dec ima sequn turgradales qui animum nr̃m ad dnm̃ scluatoram pura ethumili
satis factione perducunt᷑ undecima uariatis uerbis. Iterum laudes dnĩ hymnica
exultatione concelebrant : Modo patris modo filu modo sp̃s sci praetans mauestatom
ut nullis sit dubium scai trinitatem singula riter omnipotentem quaeuul facerb in
caelo et interra. Duodecimꝰ septem psalmi relinquntur infine : qui exultationt brm¬
nicis tottim gloriam scãe trinitatis generaliter deuotamente concelebrant: Sic fen¬
tus totius psalterii duo decimpartibus diuisus inapostolorum numero mirabililaude
conduditur : Quatinus et iste illud agat : quod xp̃i discipulos fecis secognouimus: est
enim eius dem rei clud euidentius sacramentum : quod centum quinquaginti diebusdi¬
luuio superducto criminibus suis terradiluta ẽ : Sic ethiipsalmi talinum ero produe¬

Expanded text:
Dominum. Decima, sequuntur gradales, qui animum nostrum ad Dominum Salvatorem pura et humili Dominum. Decima, sequuntur gradales, qui animum nostrum ad Dominum Salvatorem pura et humili satisfactione perducunt. Undecima, variatis verbis, iterum laudes Domini hymnidica exsultatione concelebrat: modo Patris, modo Filii, modo Spiritus sancti praedicans majestatem; ut nulli sit dubium sanctam Trinitatem singulariter omnipotentem, quae vult facere in coelo et in terra. Duodecima, septem psalmi relinquuntur in fine, qui exsultationibus hymnidicis totam gloriam sanctae Trinitatis generaliter devota mente concelebrant. Sic textus totius Psalterii duodecim partibus divisus in apostolorum numero mirabili laude concluditur, quatenus et iste illud agat quod Christi discipulos fecisse cognovimus. Est etiam ejusdem rei aliud evidentius sacramentum, quod centum quinquaginta diebus diluvio superducto criminibus suis terra diluta est: sic et hi psalmi tali numero produc