comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s uerax om̃is autem homo mendax: et dñs quoq in ȩuangłio cũ eu̾
loquentem discipuli derelinquerent. conuersus ad .xiͫ. dixerit. nun¬
quid et uos uultis ire: Respondit ei petrus: dicens. Dñe ad quem ibi¬
mꝰ: Uerbum uitȩ eternȩ habes: et nos credidimꝰ et cognouimꝰ. qmͣ
tu es filius dei uiui. Loquitur illic petruis suꝑ quem ȩdificanda fue
multitudo discedat. eccłia tamen xp̃ianorum non recedit: et illi sũt
eccłia. et plebs sacerdoti adunata: et pastori suo grex adherens. Unde
scire debes ep̃m in eccłia esse: et eccłiam in ep̃o. et siqui cũ ep̾o non
sint in eccłia non esse: et frustra sibi blandiri eos qui pacem cũ sacer¬
dotib dei non habentes obrepunt. et latenter apud quosdam communi¬
care se credunt: quando ȩccłia quȩ catholica una est scissa non sit neq
diuisa. sed sit utiq conexa: et coherentium sibi inuicem sacer dotum glu¬

Expanded text:
Deus verax, omnis autem homo mendax . Et Dominus quoque in Evangelio, cum eum Deus verax, omnis autem homo mendax . Et Dominus quoque in Evangelio, cum eum loquentem discipuli derelinquerent, conversus ad duodecim dixit: Numquid et vos vultis ire? Respondit ei Petrus dicens: Domine, ad quem ibimus? Verbum vitae aeternae habes: et nos credimus et cognovimus quoniam tu ' es Filius Dei vivi . Loquitur illic Petrus, super quem aedificanda fuermultitudo discedat, Ecclesia tamen a Christo non recedit, et illi sunt Ecclesia plebs sacerdoti adunata et pastori suo grex adhaerens. Unde scire debes episcopum in Ecclesia esse et Ecclesiam in episcopo, et si quis cum episcopo non sit, in Ecclesia non esse; et frustra sibi blandiri eos qui pacem cum sacerdotibus Dei non habentes obrepunt et latenter apud quosdam communicare se cdiuisa, sed sit utique conexa et.cohaerentium sibi inuicem sacerdotum glu
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum unitatis uinculo copulate: Hisi si om̃s isti communicantes me¬
cum scd̾m qͦd scripsisti polluto ore nr̃o polluti sunt et si sꝑem uitȩ eter¬
nȩ cominunicationis nr̃ȩ contagione ꝑdiderunt: pupianus solus. in te¬
ger. inuiolatus. sc̃s. pudicus. qui nobis miscere se noluit: in paradiso atq
in regno cȩlorũ solus habitabit. Seripsisti quoq qͦd ȩccłia nunc ꝓpter
me portionem sui in disꝑso habeat: quando om̃is ȩccłiȩ ppłs et collectus
sit et adunatus. et indiuidua concordia sibi iunctus: et soli illi foris re¬
manserinit. qui et si intus e̾ent eiciendi fuerant: ne patiat᷑ dñs ppłi sui
ꝓtector et tutor triticũ de area sua diripi. sed sole possint paleȩ de eccle¬
sia separari: quando et apłs dicat. quid enim si exciderunt a fide qͥdam
illorum nunquid infidelitas illorũ fidem dei euacuauit: absit. est enim

Expanded text:
nobiscum unitatis uinculo copulatae? nisi omnes isti communicantes menobiscum unitatis uinculo copulatae? nisi omnes isti communicantes mecum secundum quod scripsisti polluto nostro ore polluti sunt et spem uitae aeternae communicationis nostrae contagione perdiderunt. Puppianus solus integer inuiolatus sanctus pudicus, qui nobis miscere se noluit, in paradiso adque in regno caelorum solus habitabit. Scripsisti quoque quod ecclesia nunc propter me portionem sui in disperso habeat, quando omnis ecclesiae populus et collectus sit et adunatus et indiuidua concordia sibi iunctus, soli illi foris remanserint qui et si intus essent eiciendi fuerant, nec patiatur Dominus populi sui protector et tutor triticum de area sua diripi, sed solae possint paleae de ecclesia separari, quando et apostolus dicat: quid enim si exciderunt a fide quidam illorum? numquid infidelitas illorum fidem Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
intendit labiis mendacib. Quare in hunc scrupulum non inciderũt
martyres sp̾u sc̃o pleni et ad conspectum dei et xp̃i eiꝰ passioni tam ꝓr¬
uni. qui ad ciprianũ ep̃m litteras de carcere direxerunt. sacerdotem
dei agnoscentes et contestantes ei: Quare in hunc scrupulum non
inciderunt tot ep̃i college mei. qui uel cum de medio recesserunt ꝓ¬
scripti sunt uel apprehensi in carcere et in cathenis fuerunt. aut qui in
exilium relegati illustri itinere ad dnm ꝓfecti sunt: qui quibusdam lociᷤᷤ
animaduersi cȩlestes coronas de dñi clarificatione sumpserunt: Quare
in hunc scrupulum non inciderunt de plebe ista nr̃a quȩ apud nos :
et uobis de dei dignatione com missa est tot confessores questionati ⁊
torti. et in signum uulnerũ et eicatricũ memoria gloriosi. tot uir gineᷤᷤ
integre.tot laudabiles uiduȩ. eccłiȩ deniq uniuersȩ ꝑ totum mundum

Expanded text:
intendit labiis mendacibus. quare in hunc scrupulum non inciderunt intendit labiis mendacibus. quare in hunc scrupulum non inciderunt martyres sancto spiritu pleni et ad conspectum Dei et Christi eius passione iam proximi, qui ad Cyprianum episcopum litteras de carcere direxerunt, sacerdotem Dei agnoscentes et contestantes ei? quare in hunc scrupulum non inciderunt tot coepiscopi collegae mei, qui uel cum de medio recederent proscripti sunt uel adprehensi in carcere et in catenis fuerunt aut qui in exilium relegati inlustri itinere ad Dominum profecti sunt aut qui quibusdam locis animaduersi caelestes coronas de Domini clarificatione sumpserunt? quare in hunc scrupulum non inciderunt de plebe ista nostra quae apud nos est et nobis de Dei dignatione commissa est tot confessores quaestionati et torti et insignium uulnerum et cicatricum memoria gloriosi, tot uirgines integrae, tot laudabiles uiduae, ecclesiae denique uniuersae per totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ auctoritate firmare. ut d̾s et xp̃c eiꝰ agere tibi gr̾as possint: quod
per te antistes et rector altari eorum pariter et plebi restitutus sit. Apeᷤ
habent regem et iudicem: et ei fidem seruant. Latrones mancipi obse¬
quio pleno humilitatis obtemꝑant. Quanto simpliciores et meliores uo¬
bis brute pecudes et muta animalia: et cruenti licet ac furentes inter gla¬
dios atq uiter arma predones. Prepositus illic agnoscitur et tunetur : qm
non sententia diuina constituit. sed in quem factio ꝑdita et nocens ca¬
terua consentit. Dixisti sane scrupulum tibi ẽẽ tollendum de animo: in
unpia dum nefanda contra fratrem contra sacer dotem facile audis et
libenter credis: aliena mendatia quasi ꝓpria et priuata defendis. nec
recordaris scriptum ẽẽ. Sepi aures tuas spinis: et noli audire linguam
nequam. Et iterũ. Malus obaudit linguȩ iniquorũ: iustus autẽ non

Expanded text:
tuae auctoritate firmare, ut Deus et Christus ejus agere tibi gratias possint quod tuae auctoritate firmare, ut Deus et Christus ejus agere tibi gratias possint quod per te sit antistes et rector altari eorum pariter et plebi restitutus. VI. Apes habent regem et ducem pecudes, et ei fidem servant: latrones mancipi obsequio pleno123 humilitatis obtemperant. Quanto simpliciores et meliores vobis sunt brutae pecudes et muta animalia, et cruenti licet ac furentes inter gladios atque inter arma praedones? Praepositus illic agnoscitur et timetur quem non sententia divina constituit, sed in quem factio perdita et nocens caterva consensit. VII. Dixisti sane scrupulum tibi esse tollendum de animo, in impia, dum nefanda contra fratrem, contra sacerdotem facile audis, libenter credis, aliena mendacia quasi propria et privata defendis; nec recordaris scriptum esse: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Et iterum: Malus obaudit linguae iniquorum, justus
Abbreviated transcription (Latin):
quorũdam presumptione contempnitur. et homo dignatione dei ho¬
noratus. ab indignis hominib iudicatur: Qui enim hic est superbiȩ
tumor. quȩ arrogantia animi. quȩ mentis inflatio. ad cognitionem su¬
am prepositos et sacerdotes uocare. ac nisi apud te purgati fuerimus ⁊
sententia tua absoluti: etiam sex annis nec fraternitas habuerit ep̃m:
nec plebs prepestcum. nec grex pastorem : nec eccłia gubernatorem.
nec xp̃c antistitem: nec d̾s sacerdotem. Subueniat pupianꝰ et sententi¬
am dicat: uidicium dei et xp̃i in acceptum referat. ne tantus fid̾li¬
um numerus qui sub nobis accersitus ẽ. sine spe salutis et pacis exisse
uideatur: ne nouus credentiũ ppłs nullam ꝑ nos consecutus ẽẽ baptis
municatio nr̃a examinatione concessa: iudicii sui auctoritate soluat᷑. An¬
nue aliquando et dignare ꝓnuntiare de nobis: et ep̃atum nr̃m cognitioniᷤᷤ¬

Expanded text:
quorumdam praesumptione contemnitur, et homo dignatione Dei hoquorumdam praesumptione contemnitur, et homo dignatione Dei honoratus indignus hominibus judicatur. Quis enim hic est superbiae tumor, quae arrogantia animi, quae mentis inflatio, ad cognitionem suam praepositos et sacersententia tua absoluti, ecce iam sex annis nec fraternitas habuerit episcopum nec plebs praepositum nec grex pastorem nec ecclesia gubernatorem nec Christus antistitem nec Deus sacerdotem. subueniat Puppianus et sententiam dicat, iudicium Dei et Christi in acceptum referat, ne tantus fidelium numerus qui sub nobis arcessitus est sine spe salutis et pacis exisse uideatur, ne nouus credentium populus nullam per nos consecutus esse baptismmunicatio nostra examinatione concessa iudicii tui auctoritate soluatur. adnue aliquando et dignare
Abbreviated transcription (Latin):
enim. Principem plebis tuȩ non maledices. Nisi si sacer dos tibi fui ante
ꝑsecutionem quando mecum communicabas: sed post ꝑsecutionem sa¬
cerdos eẽ desiui. Persecutio enim te uenientem ad summam martyrii
sublimitatem ꝓuexit: me autem ꝓscriptionis onere depressit. cum pu¬
blice legeretur siquis tenet uel possidet de bonis cecilii cypriani episco¬
pi xp̃ianorum : ut ȩ̨tiam qui non credebant d̾o ep̃m constituenti. uł
diabolo crederent ep̃m ꝓscribenti. Nec hoc iacto sed dolens ꝓfero: cum te
uidicem dei constituas et xp̃i. qui dicit ad apłos ac ꝑ hoc ad om̃s p̾po¬
sitos qui apłis uicaria ordinatione succedunt. Qui audit uos : me
audit. Et qui me audit: audit eũ qui me misit. Et qui reicit uos:
me reicit. et eum qui me misit. Unde enim scismata et hereses ob¬
ortȩ sunt et oriuntur. nͥ dum ep̃c qui unꝰ est et eccłiȩ preest suꝑba

Expanded text:
enim: Principem populi tui non maledices . IV. Nisi si sacerdos tibi fui ante enim: Principem populi tui non maledices . IV. Nisi si sacerdos tibi fui ante persecutionem, quando mecum communicabas, post persecutionem sacerdos esse desivi. Persecutio enim veniens te ad summam martyrii sublimitatem provexit, me autem proscriptionis onere depressit, cum publice legeretur: « Si quis tenet vel possidet de bonis Caecilii Cypriani episcopi Christianorum; » ut etiam qui non credebant Deo episcopum constituenti, vel diabolo crederent episcopum proscribenti. Nec haec jacto, sed dolens profero, cum te judicem Dei constituas et Christi, qui dicit ad Apostolos, ac per hoc ad omnes praepositos qui Apostolis vicaria ordinatione succedunt: Qui audit vos, me audit; et qui me audit, audit cum qui me misit. Et qui rejicit vos, me rejicit et eum qui me misit . V. Inde enim schismata et haereses obortae sunt et oriuntur, dum episcopus, qui unus est et Ecclesiae praeest, superba
Abbreviated transcription (Latin):
non agent impie ȩtiam nunc: Et iterum ad samuel loquitur et dicit.
on te spreuerunt: sed me spreuerunt. Et adhuc dñs in euangłio cũ ei
dictum eẽt sic respondes pontifici: custodiens et docens sacerdotalem ho¬
norem seruari oportere. contra pontificem nichil dixerit. sed in nocen¬
tiam suam tantum modo purgans responderit dicens. Si male locu¬
tus sum: exprobra de malo. Si autem bene. qͥd me cedis: Item beatus apłs
cum ei dictum ẽẽt sic insilis in sacerdotem dei maledicendo. nichil contu¬
meliose locutus sit aduersus sacerdotem : quando et potuerit se constan¬
ter exercere aduersus eos qui dñm crucifixissent et qui iam d̾m et
xp̃m et templum et sacer dotium ꝑ didissent: sed quamuis in falsis
et spoliatis sacer dotib. umbram tamen ipsam inanem sacerdotalis no¬
minis cogitans dixerit. Nesciebam fr̃s: quia pontifer est. Scriptum ÷

Expanded text:
non agent impie etiam nunc . Et iterum ad Samuelem loquitur et dicit: non agent impie etiam nunc . Et iterum ad Samuelem loquitur et dicit: Non te spreverunt, sed me spreverunt . Et adhuc Dominus in Evangelio, cum ei dictum esset, Sic respondes Pontifici, custodiens et docens sacerdotalem honorem servari oportere, contra Pontificem nihil dixerit, sed innocentiam suam tantummodo purgans responderit dicens: Si male locutus sum, exprobra de malo. Si autem bene, quid me caedis ? Item beatus Apostolus, cum ei dictum esset, Sic insilis iu sacerdotem Dei maledicendo , nihil contumeliose locutus sit adversus sacerdotem, quando et potuerit se constanter exerere adversus eos qui Dominum crucifixissent et qui jam Deum et Christum et templum et sacerdotium perdidissent; sed, quamvis in falsis et spoliatis sacerdotibus umbram tamen ipsam inanem sacerdotalis nominis cogitans dixerit: Nesciebam, fratres, quia pontifex est. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ: quasi apud lapsos et profanos et extra ȩccłiam positos de quorũ
gua : et odia uenenata. et sacrilega mendacia. Quib qui credit: cum
illis necesse inueniatur cũ uidicii dies uenerit. Quod uͦ dixisti sacer do¬
tes humiles ẽẽ debere. quia et dñs et apłi humiles fuerunt: humilita¬
tem mieam et fes oms et geutiles quoq optime norunit et ailigunt.
et tu quoq noueras et diligebas. cũ adhuc in ȩccłia ẽẽs. et mecũ commu¬
nicares. Quis autem nr̃m longe est ab humilitate. utriimne ego qui
cotidie fr̃ib seruio. et uenientes ad eccłiam singulos benigne et cũ uoto
et gaudio suscipio. an tu qui te ep̃m ep̃i et uidicem uidicis ad tempus a
deodati constituis. cũ dñs d̾̃s in deuteronomio dicat. et homo quicumq
fecerit in suꝑbia ut exaudiat sacer dotem aut udicem quicumq fuerit
in dieb illis. morietur homo ille et omĩs popłs cũ audierit timebit. et

Expanded text:
mentum, quasi aqud lapsos et profanos et extra ecclesiam positos, de quorummentum, quasi aqud lapsos et profanos et extra ecclesiam positos, de quorumgua et odia uenenata et sacrilega mendacia: quibus qui credit, cum illis necesse est inueniatur cum iudicii dies uenerit. Quod uero dixisti sacerdotes humiles esse debere, quia et Dominus et apostoli humiles fuerunt, humilitatem meam et fratres omnes et gentiles quoque optime norunt et diligunt: et tu quoque noueras et diligebas, cum adhuc in ecclesia esses et mecum communicares. quis autem nostrum longe est ab humilitate, utrumne ego qui cotidie fratribus seruio et uenientes ad ecclesiam singulos benigne et cum nolo et gaudio suscipio, an tu qui te episcopum episcopi et iudicem iudicis ad tempus a Deo dati constituis, cum Dominus Deus in Deuteronomio dicat: et homo quicumque fecerit in superbia ut non exaudiat sacerdotem aut in diebus illis, morietur homo ille, et omnis populus cum audierit timebit, et
Abbreviated transcription (Latin):
a d̾o nec ꝑ dm̃ sacerdotes eius in ęccłia constituantur: An putas ma¬
ius ẽẽ de me meu̾ quã dei testimonium. cũ dñs ipse doceat et dicat tes¬
timoniuꝰ non ẽẽ uerũ si quis ipse de se testis existat. eo quod unꝰ quisq
utiq sibi faueat. nec contra se aliquis infesta et aduersa depromat. fid̾s
uͦ sincera sit ueritatis. sun predicationib nr̃is aliꝰ sit p̾dicator ac testis:
Si testimoniũ inquit aixero de me: testimoniũ meũ non ÷ uerum. Aliꝰ
est enim : qͥ testis ÷ de me. Quod si ipse dñs qui om̃ia postmodum iudi¬
caturus sit noluit de testimonio suo sibi credi. sed maluit de iudicio ac
testimonio dei patris ꝓbari. quantomagis hoc seruos eiꝰ obseruare o¬
portet qui uidicio ac testimo ͦ dei non ꝓbantur tantum. sed ętiam glo¬
riantur. Preualuit autẽ apud te contra diuinam sententiam ⁊ con

Expanded text:
a Deo nec per Deum sacerdotes eius in ecclesia constituantur. An putas maa Deo nec per Deum sacerdotes eius in ecclesia constituantur. An putas maius esse de me meum quam Dei testimonium, cum Dominus ipse doceat et dicat testimonium non esse uerum si quis ipse de se testis existat, eo quod unusquisque utique sibi faueat nec contra se aliquis infesta et aduersa depromat, fides uero sincera sit ueritatis, si in praedicationibus nostris alius sit praedicator ac testis. si testimonium, inquit, dixero de me, testimonium meum non est uerum. alius est enim qui testis est de me. quod si ipse Dominus omnia postmodum iudicaturus sic noluit de testimonio suo sibi credi, sed maluit de iudicio ac testimonio Dei patris probari, quanto magis hoc seruos eius obseruare oportet, qui iudicio ac testimonio Dei non probantur tantum, sed etiam gloriantur. praeualuit autem apud te contra diuinam sententiam, contr
Abbreviated transcription (Latin):
yprianis qui et thascus: florentio cui pianum. ano¬
et pupiano fũi salutem. Ego te fr̾ credideram tandem
iam ad pęnitentiam conuerti: quod in preteritum tam in
fanda tam turpia. tam etiam gentilib execranda aut audis
credere. et in eo qͦd credideris ꝑseuerare: et ne forte claritatis et mar¬
tyrii tui dignitas nr̃a commnunicatione maculet᷑. mores nr̃os diligenter
inquirere : et post dm̃ iudicem qui sacerdotes facit de uelle. non dicam
de me quantus enim ego: sed de dei et xp̃i iudicio iudicare. Hoc est in
d̾m non credere: hoc ÷ rebellem aduersus xp̃m et aduersus ȩuangłm
eiꝰ existere. et cũ ille dicat nonne duo passeres asse ueneunt et neuter
eorũ cadit in terram sine patris uoluntate. et ꝓbet maiestas eiꝰ et ueri¬
tas sine conscientia et ꝑmissu dei ȩtiam minima non fieri. tu existimeᷤᷤ
sacerdotes dei sine conscientia eiꝰ in eccłia ordinari: Nam credere quod
indigni et incerti sint qui ordinant᷑. quid aliud est quã credere qͦd non

Expanded text:
yprianus, qui et Thascius, Florentio, cui et Pupiano, fratri salutem. Ego te, frater, credideram tandem jam ad poenitentiam converti, quod in praeteritum tam inffanda tam turpia tam etiam gentilibus execranda aut audisscredere et in eo quod credideris perseuerare et ne forte claritatis et martyrii tui dignitas nostra communicatione maculetur, mores nostros diligenter inquirere et post Deum indicem qui sacerdotes facit te uelle non dicam de me — quantus enim ego sum? — sed de Dei et Christi iudicio iudicare. hoc est in Deum non credere, hoc est rebellem aduersus Christum et aduersus euangelium eius existere, ut cum ille dicat: nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate, et probet maiestas eius et ueritas sine conscientia et permissu Dei etiam minora non fieri, tu existimes sacerdotes Dei sine conscientia eius in ecclesia ordinari. nam credere quod indigni et incesti sint qui ordinantur quid aliud est quam contendere quod non
Abbreviated transcription (Latin):
uos et discite a me quia mitis sum et humilis corde: et inuenietis
requiem animab ur̃is. Iugum enim meũ bonum ẽ: et sarcina mea
leuis. ẽ. Apud ieremiam. In illa die contribulabo iugum a ceruice
illorũ et uincula illorum disrumpam: et non oꝑabunt᷑ aliis. sed
oꝑabuntur dño deo: et daiuia regem suscitabo ipsis .O. Q uod
de manib eorũ et auertam eos ut non pascant oues meas: ec iam ñ
pascent eas. Et extraham oues meas de ore eorum: et pascam eas cum

Expanded text:
rde, et inuenietis requiem animabus uestris. iugum enim meum bonum est et onus meum leue est. Apud Hieremiam: In illa die contribulabo iugum a ceruice illorum et uincula illorum disrumpam: et non operabuntur aliis, sed operabuntur Domino Deo, et Dauid regem suscitabo ipsis. . QVOD de manibus eorum, et avertam eos ut non pascant oves meas; et jam non pascent eas, et extraham oves meas de ore eorum, et pascam eas cum
Abbreviated transcription (Latin):
neam suam sibi a patre commendatam saluandam et reseruandam. ꝓ
mus. suꝑ eum ponam sp̃m meum. et iudiciũ gentib nuntiabit: non cla¬
mabit neq contendet. Harundinem quassatam non confringet: et li¬
num fumigans non collocabit. quo adusq expellat in contentione iu¬
dicium: et in nomine eius gentes credant: Explicit: Incipit¬

Expanded text:
neam suam sibi a patre commendatam saluandam tenet et reseruandam: de neam suam sibi a patre commendatam saluandam tenet et reseruandam: de mus, ponam super eum spiritum meum, et iudicium gentibus nuntiabit: non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine eius gentes credant
Abbreviated transcription (Latin):
quod si importunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam
demere. illic puer sollicitus de uinea sua deintus de specula dat uocem
maledicens et comminans: ne in uineam uiator fur audeat acced̾e
dicens. rectum ambula. Fuꝵ autem tunens uocem pueri sibi commi¬
nantis refugit de uinea: speculum uidet. uocem audit: puerũ intus
in speculo sibi comminantem non uidet. timens post uiam suam uadit.
ic conuersus scłaris similat gr̃e sp̾itali. Ita est enim et in ppło deifico sicut
in uinea terrena. Uinea dũica et sp̃italis: plebs est xp̃ianorũ. quȩ cus¬
toditur iussu dei patris a puero xp̃o in lignoͥ speculo exaltato. Quod si
uiator diabolus ꝑambulans uiam scłarem si ausus fuerit de uinea spi¬
tali hominem de plebe dñica separare et uexare: statim a puero cęles
effugit in locis aridis et desertis. Hic est custos puer filiꝰ dñicus: qui ui¬

Expanded text:
quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et uuam demere, illic puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dominica et spiritalis plebs est christianorum, quae custoditur iusso Dei patris a puero Christo in ligni speculum. exaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea spiritale hominem de plebe dominica separare et uexare, statim a puero caelesteffugit in locis aridis et desertis. hic custos est puer filius dominicus, qui ui
Abbreviated transcription (Latin):
sic uidet in aquam aut in speculo. et confirmauit salomonicum de¬
se dictum dicente. Qui est speculus immaculatus patris. Uerum ȩti¬
am et uitem se esse dixit: patrem suum agricolam. Si gͦ xp̃c uitis ue
ra utiq constat quia et nos qui in illo credimꝰ et ipsum induimus sumꝰ
lomone. Posuerunt me custodem in uineam. Inuenimus uͦ in conuersos
huiꝰ modi in similitudinem sp̃italem figuraliter ẽẽ uineam: habentem
dñm et possessorem suum. Uero tempore maturo ꝓpe dies uindemiaꝵ
ponunt in uineam custodem puerũ in alto ligno media uinea confixo:
et in eo ligno faciunt speculum quadratum de harundinib quassatis.
et ꝑ singula latera quadraturȩ speculi facit cauerna terna quȩ fuint ca¬
uernȩ .xͦi. Per quam quadraturam cauernarum custos puer omnẽ
uineam ꝑspiciens custodiat cautans: ne uiator ingrediens uineam
dñicam sibi assignatam uexet. uel fures uuam uineam conculcent:

Expanded text:
se uidet in aquam aut in speculum, et confirmauit Salomonicum dise uidet in aquam aut in speculum, et confirmauit Salomonicum dictum de se dicentem: quis est speculus immaculatus patris. Vero etiam et uitem ueram se esse dixit, patrem suum agricolam. si ergo Christus uitis est uera, utique constat quia et nos qui in illo credimus et ipsum induimus sumuslomone: posuerunt me custodem in uineam. inuenimus uero in conuersu huius mundi in similitudinem spiritalem figuraliter esse uineam habentem dominum et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum in alto ligno media uinea confixo et in eo ligno faciunt speculum quadratum de harundinibus quassatis et per singula latera quadraturae speculi faciunt cauerna terna, quae fiunt cauerna duodecim: per quam quadraturam cauernorum custos puer omnem uineam perspiciens custodiat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam uineae uestigent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa accepturi sunt in futuro scło. Caro enim xp̃ianorum spĩtalis et
immortalis erit. Aliam ꝓbationem ueritatis scripturis positam: ex ea
ueritate cęlestem et spitalem facimꝰ figuratam comparationem d̾ hu¬
iusmodi conuersis. Diximus enim montis scĩ syon qͦd lignum regale et
sacrum haberet interpretationem de hebraico in greco uel latino:
temptatio exacerbationis uel speculatio: eo qͦd de ligno speculabat᷑
ante se stantes bonos et malos. Ita inuenimꝰ ipsum saluatorem ꝑ salomo¬
nem speculum immaculatum patris ẽẽ dictum: eo qͦd sc̃s̃ sp̃s dei filius
geminatum se uideat pater in filio et filiꝰ in ꝑatre. utriq se inse uident:
i dõ speculus immaculatus. Nam et nos qui illi credimus xp̃m in nob̾
tanquam in speculo uidemꝰ: ipso nos instruente et monente in epła
ioh̃is discipuli sui adppłm. Ita me in uobis uidete: quomodo quis ur̃m

Expanded text:
promissa accepturi sunt in futuro saeculo. caro enim christianorum spiritalis et promissa accepturi sunt in futuro saeculo. caro enim christianorum spiritalis et inmortalis erit. Aliam probationem ueritatis scripturis positam t ex ea ueritatem caelestem spiritalem. facimus figuratam comparationem de huius mundi conuersu. diximus enim montis sancti Sion quod lignum regalem et sacrum habere interpretationem de Hebreico in Graeco uel in Latino \' temptatio exacerbationis et speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. Ita inuenimus ipsum saluatorem per Salomonem speculum inmaculatum patris esse dictum, eo quod sanctus spiritus Dei filius geminatur se uideat, pater in filio et filius in patre utrosque se in se uident: ideo speculus inmaculatus. nam et nos qui illi credimus Christum in nobis tamquam in speculo uidemus ipso nos instruente et monente in epistula Iohannis discipuli sui ad populum: ita me in nobis uidete, quomodo quis uestrum
Abbreviated transcription (Latin):
sẏon enim exiet lex: hoc ÷ de ligno regali. et uerbum dñi ab ierłm: quȩ
est ȩccłia. Caro ligno confixa enusit uerbum dñicum : dicens heli heli.
Et adimpletum e. ꝑ ꝓpħicum sp̃itale ante dictum. De syon exiet lex: et u̾¬
portas .xii. apłorum: ꝑ quorũ annuntiationem xp̃i in hanc ciuitatem scãm
et nouam  troierunt. quȩ sp̃italis est ęccłia. Ecce ꝓbauimꝰ ꝑ omĩum scriptu¬
rarum deificarum fidem duos montes syona in terra et syon in cęlo: du¬
orũ testamentorũ portare figuram. ueteris syna : et noui syon. Ex quib¬
sion duob montib uide et duo testamenta his posteriori tempore demon¬
stratos et depaiatos duos ppłos: ueterem et pͥorem uideorũ. et nouum
et posteriorem ppłm xp̃ianorũ. Iudeos terrenos qui terram ꝓmissam
a deo acceꝑunt carnales: et xp̃ianos cęlestes qui regna cȩlorum a deo

Expanded text:
Sion enim exiet lex, hoc est de ligno regali, et uerbum Domini ab Hierusalem, quae Sion enim exiet lex, hoc est de ligno regali, et uerbum Domini ab Hierusalem, quae est ecclesia. Caro ligno confixa emisit uerbum dominicum dicens: Heli, Heli. et adinpletum est propheticum spiritale ante dictum: de Sion exiet lex, et ueapostolorum: per quorum adnuntiationem christiani in hanc ciuitatem sanctam et nonam introierunt, quae spiritalis est ecclesia. Ecce probauimus per omnium scripturarum deificarum fidem duo montes Sina in terra et Sion in caelo duorum testamentorum portare figuram, ueteris Sina et noui Sion: ex quibus duobus montibus, uidelicet duobus testamentis posteriori tempore demonstratos et depalatos duos populos, ueterem et priorem Iudaeorum et nonum et posteriorem populum christianorum: Iudaeos terrenos quibus terra promissa a Deo acceperunt carnales et christianos caelestes quibus regna caelorum a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
neris humani. Exinde in montem ascendens innocens et mundo corde:
et ideo ꝓpħa dicit. Quis ascendet in montem dñi. et qͥs stabit in loco eius:
In nocens manib et mundo corde: et cetera. Et declarauit montem syon
scm̃ esse scãm crucem: dicente ȩque ꝓpha. De syon exiet lex: et uerbũ dñi
ab hierłm. Lex xp̃ianorũ crux est scã xp̃i filii dei uiui: dicente ȩque ꝓpħa
ex tua in medio uentris mei. Percussus in lateris uentre de lancea: sanguis
et aqua mixtus ꝓfusus affluebat. unde sibi ȩccłiam scãm fabricauit: in qͣ
legem passionis suȩ consecrabat dicente ipso. Qui sitit: ueniat et bibat. Q
credit in me: sicut scriptum est flumina de uentre eiꝰ fluent aquę uiuȩ.
tem in psalmis. Et erit uelut lignum qͦd plantatum est secus decursus
aquarum: qͦd fructum suũ dabit in tempore suo. Ecce uerbum ꝓpħicum
fructum resurrectionis die tercio sp̃italiter intelligendum dicentis. De

Expanded text:
nerineriet ideo propheta dicit: Quis ascendet in montem Domini, et quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus et mundo corde. Et declaravit i ab Hierusalem. Lex Christianorum crux est sancta Christo Filio Dei vivi, dicente aeque propheta: Lex tua in medio ventris mei. Percussus in lateris ventre de lancea, sanguis et aqua mixtus profusus fluebat, unde sibi Ecclesiam sanctam fabricavit, in qua legem passionis suae consecrabat, dicente ipso: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, sicut scriptum est, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Item in Psalmis: Et erit velut lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. Ecce verbum propheticum, fructum resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
pheta declarat lignum passionis dñicȩ ẽẽ montem syon scm̃: in spu ita
dicens. Quis ascendet in montem dñi. et qͥs stabit in loco scõ eius: In no¬
cens manib. Oextera leuaq extensis clauis fixis in nocentiam demon¬
trans. Ideo dicit innocens manib et mundo corde : qui non accepit in ua¬
terram cadet: hȩc sola passio crucis stantem demonstrat. Unde uerum
dicimꝰ montem sc̃m lignum ẽẽ passionis. Inde innocens manib et mun¬
do corde. Hoc dicto ꝓpħico uideos redarguebat: qui moysen preponen
tes xp̃o dño illius. eo quod moyses cũ in montem sẏna ascendisset ut
legem iudeis acciperet in nocens manib et mundo corde non fuit. Ne
tiferauit eum. cum manib suis in harena obruerit. A p᷑c autem in
montem scm̃ ascendit lignum regni sui: ut moreret᷑ a udeis. quã quam
ipse aliquem hominũ non mortiferaret : nisi solum diabolum inimicum ge¬

Expanded text:
pheta declarat lignum passionis Dominicae esse montem Sion sanctum, in Spiritu ita pheta declarat lignum passionis Dominicae esse montem Sion sanctum, in Spiritu ita dicens: Quis ascendet in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus; dextera laevaque extensis, clavis fixis, innocentiam demonstrans. Ideo dicit: Innocens manibus et mundo corde, qui non accepit in vaterra cadet, haec sola passio crucis stantem demonstrat: unde uerum dicimus montem sanctum lignum esse passionis. inde innocens manibus et mundus corda: hoc dicto prophetico Iudaeos redarguebat qui Moysen praeponent Christo domino illius, eo quod Moyses cum in montem Sina ascendisset, ut legem Iudaeis acciperet, innocens manibus et mundo corde non fuit. nectiferatum manibus suis eum in harena obruent: Christus autem in montem sanctum ascendit lignum regni sui, ut moreretur a Iudaeis, quam quod ipse aliquem hominum mortiferaret, nisi solum diabolum inimicum ge
Abbreviated transcription (Latin):
isdem ꝓpħa dicit. Ego autem dico uobis. Constitutus sum rex ab eo su¬
per syon montem scm eiꝰ : annuntians imꝑium eiꝰ. Quem dictum ꝓpħi
cum ꝑ pontium pilatum in sua passione pendens in ligno compleuit.
Pontius pilatus impolita mente a deo accepit tabulam et titulum: et scrip¬
sit trib linguis hebraice grece et latine. ih̾c nazarenus rex iudeorum. Et in
capite ligni clauis tabulam cũ nomine regis uideorum confixie. Tunc ma¬
nifestauit ꝓpħicum dictum: eo qͦd sp̃italiter mons syon crux est. que ÷ uirtuᷤ
dei : apło paulo dicente. Crux xp̃i non credentib stulticia ẽ: credentibus
autem uirtus dei. ẽ. Et iterum dicit. Nos annuntiamꝰ uobis xp̃m: ⁊ hunc¬
crucifixum. iudeis quidem scandalum gentib stulticiam: autem ipsis au¬
tem uocatis uideis et grecis dei uirtus et dei sapientia. Sic uͦ et alius pro¬

Expanded text:
idem propheta dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo suidem propheta dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus annuntians imperium ejus. Qcum per Pontio Pilato in suam passionem pendens in ligno conpleuit, Pontius Pilatus impulita mente a Deo accepit tabulam et titulum et scripsit tribus linguis hebreice graece et latine: IESVS. NAZARENVS. BEX. IVDAEORVM et in capite ligni clauis tabulam cum nomen regis Iudaeorum confixit et manifestauit propheticum dictum eo quod spiritaliter mons Sion crux est quae est uirtus Dei apostolo Paulo dicente: crux Christi non credentibus stultitia est, credentibus autem uirtus Dei crux est, et iterum dicit: nos autem adnuntiamus uobis Chltitiam; ipsis autem vocatis Judaeis et Graecis, Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic vero et alius pro
Abbreviated transcription (Latin):
dies fuerunt azimorum : qui sunt dies festi iudeorum. Eo die metuentes
factum ẽẽ terremotum et cęli fragorem: prostrati facie in terra plangen¬
tes inluctum conuersi sunt: et in ipsa passione compleuit ꝓpħicum dictũ.
Et conuertam dies festos eorum in luctum: et cantica eorum in samen¬
tationem. Ante enim cũ captiui detenti e̾e̾nt a babilone: dicebant il¬
lis babilones. Cantate nobis canticos de canticis syon. Et iudei lamen¬
tantes captiuitatem suã: dicebant ad babilones ut diximꝰ lamentantes
se. Quomodo cantabimꝰ canticũ dñi in terra aliena: Ecce quatenꝰ comple¬
ta est interpretatio montis syon : temptatio exacerbationis et specu¬
latio. Unde manifestum est montem syon ligni sacri regnũ in scĩtate
iustificatum: dicente dauid. Annunciate regnũ dei ingentib: qui a
dñs regnauit de ligno. et transiuit in gentib. De quo regno ligni regaliᷤᷤ

Expanded text:
dies fuerunt azymorum, qui sunt dies festi Judaeorum. Eo die metuentes dies fuerunt azymorum, qui sunt dies festi Judaeorum. Eo die metuentes factum esse terrae motum, et coeli fragorem, prostrati in faciem, in terra plangentes, in luctum conversi sunt; et in ipsa sua passione complevit propheticum dictum: « Et convertam dies festos eorum in luctum, et cantica eorum in lamentationem. » Ante enim, cum captivi detenti essent in Babylone, dicebant illis Babylonii: Cantate nobis cantica de canticis Sion. Et Judaei lamentantes captivitatem suam, dicebant Babyloniis, ut diximus, lamentantes se: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? IX. Ecce quatenus completa est interpretatio montis Sion, tentatio exacerbationis et speculatio. Unde manifestum est montem Sion ligni sacri regnum esse in sanctitate justificatum, dicente David: Annuntiate regnum Dei in Gentibus, quia Dominus regnavit a ligno, et transivit in Gentibus. De quo regno ligni regalis
Abbreviated transcription (Latin):
res derelicti : qui in eternȩ mortis sententia sibi non crediderint. si sic
de scło exierint perient. Gentes uͦ ad se conuersa fidem sibi habentes qͥa
suum. Uerum ipsam passionem pendens inligno duas partes ppłi ꝓspicienᷤ
speculabat᷑ de alto ligno partem ppłi qui uiderant uirtutes eiꝰ mirabiles
et deificas : patientem ullum inuiriam dolentes plorabant. ꝓllii uͦ iudei
inridentes de harundine caput ei quassabant: blasphemantes et dicen¬
tes. aue rex uideorum. Ubi est pater tiuise ueniat et liberet te de cruce.
Ix inde exacerbatus pater fecit cęlum patefactum: et tonitrua facta sunt in
terremotus om̃s qui stabant ante lignum. alii ddolentes: alii uͦ blasphe¬
mantes. illudentes. ꝓstrati in faciem iacuerunt: trementes tanquã mor¬
tui. Tunc uidei intellexerunt se offendisse anñi: et in luctũ comuersi
sunt et fuit exacerbatio. Eo enim tempore quo in ligno infixus pependit

Expanded text:
res derelicti, qui in aeternae mortis sententia sibi non crediderint, si sic res derelicti, qui in aeternae mortis sententia sibi non crediderint, si sic de saeculo exierint, perient: gentes autem ad se conuersae fidem sibi habentes, quisuum. uero in ipsa passione pendens in ligno duas partes populi prospiciens speculabatur de alto ligno, partem populi qui uiderant uirtutes eius mirabiles et deificas, patientem illum iniuriam dolentes plorabant: alii uero Iudaei inridentes de harundine caput ei quassabant, blasphemantes et dicentes: aue rex Iudaeorum, ubi est pater tuus? ueniat et eliberet te de cruce. exinde exacerbatus pater fecit caelum patefactum, et tonitrua facta sunt etterrae motu, omnes qui stabant ante lignum, alii dolentes, alii vero blasphemantes et illudentes, prostrati in faciem jacuerunt, trementes tamquam mortui. Tunc Judaei intellexerunt se offendisse Deum, et in luctum conversi sunt; et fuit exacerbatio. Eo enim tempore quo in ligno confixus pependit,
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ illum. Hȩc cogitauerunt et errauerunt: excecauit illos malitia
ipsorum. et non intellexerunt sacramenta dei. Ecce temptatores uide¬
os. Item scriptũ est. Et temptauerunt d̾m in loco aquoso.Speculum uͦ
altitudinem ligni declarat dicente salomone: posuerunt me uelut cus¬
todiam pomarũ. eo quod in orto inligno confixus inter duos latrones
pependit: et de altitudine ligni ambos speculatur. in figura duorũ ppło¬
rum malefactorum. Gentes in scłi mala facta iacentes: et iudeos inter¬
fectores ꝓpharum. Hñ sunt duo ppłi malefactores: quorũ figuram in se
portabant duo latrones inter quos pependit innocens. Unus blasphema¬
bat aliꝰ uͥ confessus. ẽ: quia in nocens inuiriam patitur. Iħc autem ambos
speculabatur de ligno speculatorii : blasphemum et confessorem. Confes¬
sorem saluauit: et blasphemũ ꝑdidit. sicuti de duob ppłis fecit. Per secuto¬

Expanded text:
nemus illum. haec cogitauerunt et errauerunt: excaecauit illos malitia nemus illum. haec cogitauerunt et errauerunt: excaecauit illos malitia ipsorum et non intellexerunt sacramentum Dei. ecce temptatores Iudaeos. item scriptum est: et temptauerunt Dominum in loco inaquoso. speculum uero altitudinem ligni declarat dicente Salomone: posuerunt me uelut custodiam pomarii, eo quod in horto in ligno confixus inter duos latrones pependit. et de altitudine ligni ambos speculabatur in figura duorum populorum malefactorum, gentes in saecula mala facta iacentes et Iudaeos interfectores prophetarum. hi sunt duo populi malefactores, quorum figuram in se portabant duo latrones, inter quibus pependit innocens: unus blasphemabat, alius uero confessus est, quia innocens iniuriam patitur. Iesus autem ambos speculabatur de ligno speculatorio blasphemum et confessorem, confessorem saluauit et blasphemum perdidit, sicuti de duos populos fecit. Persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
cob minore dicens. Iacob dilexi : esau autem odio habui. Esau uͦ ma¬
ior pilosus fuit totus inquit quasi coruim pilosum: in figura ppłi ma¬
ioris impietate delictorum suorũ consticutus. Et iacob fuit lenis. et¬
minor: infigura ppłi nouellioris. qui ex dicto audientiam ꝑ credu¬
uetustiorem esse deo in odium conuersos: scdm interpretationẽ mon¬
tis sẏna dicentis temptatio ȩterna et odium. Neq et syon mons
ita interpretatur: temptatio exacerbationis et speculatio. Hȩc uͦ
interpretatio latina ligni sacri passionem designat: dicente salomo
ne de ipsa passione dñica. Contumelia et tormento interegemꝰ illum:
ut sciamꝰ reuerentiam illus. et ꝓbemus patientiam ipsius : et tempte¬
mus quȩ uentura sunt illi. Si enĩ uere filius dei est suscipiet illum.
et liberabit eum de manib contrariorũ. morte turpissima condẽp¬

Expanded text:
cob minore: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero macob minore: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Esau uero maior pilosus fuit totus, inquit, quasi corium pilosum, in figura populi maioris in inpietate delictorum suorum constituti. et Iacob fuit lenis etminor, in figura populi nouellioris, qui ex dictoaudientia per creduuetustiorem esse Deo in odio conuersos secundum interpretationem montis Sina dicentis temptatio aeterna et odium. aeque et Sion mons ita interpretat \'temptatio exacerbationis et speculatio. haec uero interpretatio Latina ligni sacri passionem designat dicente Sne de ipsa passione Dominica: « Contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reverentiam illius et probemus patientiam ipsius, et tentemus quae eventura sunt illi. Si enim vere Filius Dei est, suscipiet illum, et liberabit eum de manibus contrariorum; morte turpissima condem
Abbreviated transcription (Latin):
tis sẏna unde legem acceꝑant interpretatio nominis designauit ppłm
temptatum a deo et in ȩternum odium esse conuersos: ideo dicitur sy¬
na temptatio ȩterna et odium. Inuenimꝰ in scripturis eos e̾e̾ a d̾o tem¬
ꝑtatos ita positum: dicente dño ad moysen. Exeat ppłs iste et colligãt
sibi diurnum in diem: et temptabo eos an possint legem meam sustine̾
an non. Et temptati a deo ꝑ legem: inuenti sunt ab ea lege alien. Ex¬
inde deo in odium eternũ conuersi sunt : et completa est interpreta¬
tio syna. Manifesta uͦ et moysen ꝑ quem eos d̾s ꝑ legem temptauit:
in latino interpretat᷑ similiter moyses temptatio dei et inuentio. per
quem temptati a d̾o inuenti sunt alieni alegis obseruatione. Ideo in
ȩternum deo in odium conuersi sunt. Hoc odium in ipso genere iudeoꝵ
scriptum inuenimꝰ: dicente isaac de duob filiis suis esau maiore et ia¬

Expanded text:
tis Sina unde legem acceperant interpretatio nominis designauit populum tis Sina unde legem acceperant interpretatio nominis designauit populum temptatum a Deo et in aeterno odio esse conuersos: ideo dicit Sina ctemptatio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis eos esse a Deo temptatos ita positum dicente Domino ad Moysen: exeat populus iste et colligant sibi diurnum in diem, et temptabo eos an possint legem meam sustinere an non. et temptati a Deo per legem inuenti sunt ab ea lege alieni. exinde Deo in odio aeterno conuersi sunt et conpleta est interpretatio Sina manifesta. uero et Moysen, per quo eos Deus per legem temptauit, in Latino interpretat similiter, Moyses temptatio Dei et inuentio\\ per quo temptati a Deo inuenti sunt alieni a legis obseruatione, ideo in aeternum Deo in odio conuersi sunt. hunc odium in ipso genere Iudaeorum scriptum inuenimus dicente Isaac de duobus filiis suis Esau maiore et Ia
Abbreviated transcription (Latin):
Eque et abraham in sinu anatiuitate a parentib suis abram uocatus est:
temptatus uͦ a deo fidelis inuentus est. Et a deo benedictus pater multa¬
rum gentium constitutus. ẽ: et ideo immutato nomine a deo abraham
uocatus. ẽ: interpretatur pater multorum ppłorum. Ecce interim de
signata sint ad nr̃am structionem. ut ex hac interpretatione nominũ
intelligamꝰ montem syna ẽẽ terrenum. et montem syon esse celestem.
p̾italiter interpretat᷑ suia temptatio eterna et odium : et mons syon
temptatio exacerbationis ȩternȩ et speculatio. Ita intelligitur cum dici¬
tur mons sina temptatio ȩterna et odium : eo qͦd ex eo monte moyses
legem acceperit ppło durissimo et contumaci. Per quam legem temp¬
tati a d̾o ȩteruo et inuenti sunt non posse eandem legem sustinere in
perpetuum: exinde deo in odium conuersi sunt. Ideo in nomine mon¬

Expanded text:
aeque et Abraham in sua natiuitate s parentibus suis Abram uocitus est, aeque et Abraham in sua natiuitate s parentibus suis Abram uocitus est, temptatus uero a Deo fidelis inuentus est et a Deo benedictus pater multarum gentium constitutus est: et ideo inmutato a Deo nomine Abraham uocitus est, interpretat \'pater multorum populorum\'. Ecce interim de signata sint ad nostram instructionem, ut ex hac interpretatione nominum intellegamus montem Sina esse terrenum et montem Sion esse caelestem. spiritaliter interpretat Sina ctemptatio aeterna et odium\', et mons Sion ctemptatio exacerbationis et speculatio,\' ita intellegitur cum dicit {montem Sina ctemptatio aeterna et odium\', eo quod ex eo monte Moyses legem acceperit populos durissimo et contumaci. per quam legem temptati a Deo aeterno et inuenti sunt non posse eandem legem sustinere in perpetuum, exinde Deo in odio conuersi sunt. ideo in nomine mon
Abbreviated transcription (Latin):
pli similitudinem iħc carnem suam ẽẽ dixit: dicens phariseis. Desfru¬
ite fanum istud: et ego in trib dieb excitabo illud. Et pharise
eb suscitabte ulud: Dicebat autem iħ̾e fanum de corpore suc e eun¬
de abel filis adȩ nontiem acepit hebraicum: siguans fc̃is interfes¬
tionem. et parentum luctum. Item enoch qui ante diluuium d̾o iustꝰ
complacuit: et ideo de isto mundo in carnis suȩ natiuitatem uiuus tnͣs¬
latus est: in loco ubi d̃s scit. Ex quo loco consummationem mundi in¬
nouare habet in hoc mundo: unde ȩtiam translatus ẽ. ad confundendũ
et reuincendum antixp̃m. Quo interfecto martyria sua complebunt
uiuentes in ȩternum in scła scłorum. Et ideo enoch interpretatur in¬
nouatus. Deinde iob iustus: qui ante diem uidicii meruit uoce uidicis
laudari. et ideo deuicto diabolo et suꝑato: iob interpretat᷑ carissimꝰ d̾i.

Expanded text:
pli similitudinem Jesus carnem suam esse dixit, dicens Pharisaeis: Destrupli similitudinem Jesus carnem suam esse dixit, dicens Pharisaeis: Destruite fanum istud, et ego in tribus diebus excitabo illud. Et Pharisaediebus excitabit illud? Dicebat autem Jesus fanum de corpore suo. » V. Deinde Abel, filius Adae, nomen accepit hebraicum, designans fratris interfectionem et parentum luctum. Item Enoch, qui ante diluvium Deo justus complacuit, et ideo de isto mundo in carnis suae nativitate vivus translatus est in loco ubi Deus scit; ex quo loco, in consummatione mundi, innovari habet in hoc mundo, unde etiam translatus est ad confundendum et reuincendum antichristum: a quo interfecti martyria sua conplebunt, uiuentes in aeternum in saecula saeculorum. et ideo Enoch interpretat \'innouatus\' deinde Iob iustus, qui ante diem iudicii meruit uoce iudicis laudari, et ideo deuicto diabolo et superato Iob interpretat \'carissimus Dei\\
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex om̃i limo terre. Ad imaginem dei fecte illum. Oportute illũ¬
ut ex his.iiiiͬ. carddinib orbis terrȩ nomen iise portaret adamꝰ mue¬
nimꝰ inscripturis ꝑ singulos cardines orbis terpe : ẽẽ a conditore mun¬
di .iiii. stellis constitutas in singulis cardinib Prima stella orientalis.
dicitur a nathole. Scd̾a occidentalis: dysis. Tercia stella aquilonis. ad¬
dus. Quarta stella meridiana: dicitur mesembrum. Ex nominib
stellarum numero. iiii. de singulis stellarum nominib tolle singulaᷤ
litteras principales. de stella anathole.a: de stella disis .d: de steila
addus. a: de stella mesembrion. Dc. In his quattuor litteris cardina¬
lib habes nomen adam. Nam et in numero certo ꝑ quattuor lteseras
ade designat. Quam carnem in se figuralem xp̃c portauit: et eam un
annohora serta passus. a mortuis resurgens xͦl. die in celis ascenor.¬

Expanded text:
nem ex omni limo terrae: ad imaginem Dei feci illum. oportuit illnem ex omni limo terrae: ad imaginem Dei feci illum. oportuit illum ex his quattuor cardinibus orbis terrae nomen in se portare Adam: inuenimus in scripturis, per singulos cardines orbis terrae esse a conditore mundi quattuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella orientalis dicitur anatole, secunda occidentalis dysis, tertia stella aquilonis arctus, quarta stella meridiana dicitur mesembrion. ex nominibus stellarum numero quattuor de singulis stellarum nominibus tolle singulas litteras principales, de stella anatole a, de stella dysis fi, de stella arctos a, de stella mesembrion fi: in his quattuor litteris cardinalibus habes nomen adap. nam et in numero certo per quattuor litteraAdae designat, quam Adae carnem in se figuralem Christus portauit et eam in anno hora se