comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingredi: ipse absq ulla dubietate iã factꝰ
ĩmortalis. clauso licet sepulchro. potuit
resurgendo exire de mundo. Nec p̃t̾eundũ
quare testis dñicȩ resurrectioĩs angelus.
sedens apparuerit: cum is qui natiuitatiᷤᷤ
eiꝰ mundo gaudiũ euangelizabat. iuxta
pastores stetisse legat᷑. Stare quippe pug¬
apparuit angelus. qui aduentũ dñi in
mundo p̃dicabat: ut etiam stando signa¬
ret quia is quem p̃dicabat ad bellandũ
mundi principẽ ueniret: Recte p̃co resur¬
rectionis eiꝰ. sedisse memorat᷑: ut etiã se-¬
dendo figuraret. eũ suꝑato mortis auc¬
tore. sedem regni iam conscendisse ꝑpe-¬
tui. De qua ip̃se paulo pꝰ discipulis appa¬
rens. ait: Data est mͥ om̃is potestas in cęlo
& in t̾ra: Et euangelista marc̃ & dñs qͥdẽ¬
lum: ce sedet a dextris dĩ Sedebat autẽ
suꝑ lapidem reuolutũ. quo ostiũ monu¬
menti claudebat᷑. ut claustra inferoꝵ. sua

Expanded text:
ingredi, ipse absque ulla dubietate jam factus ingredi, ipse absque ulla dubietate jam factus immortalis, clauso licet sepulcro, potuit resurgendo exire de mundo. Nec praetereundum quare testis Dominicae resurrectionis angelus sedens apparuerit, cum is qui nativitatis ejus mundo gaudium evangelizabat, juxta pastores stetisse legatur. Stare quippe pugapparuit angelus qui adventum Domini in mundo praedicabat, ut etiam stando signaret, quia is quem praedicabat, ad debellandum mundi principem veniret. Recte praeco resurrectionis ejus sedisse memoratur, ut etiam sedendo figuraret eum superato mortis auctore, sedem regni jam conscendisse perpetui. De qua ipse paulo post discipulis apparens ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Et Evangelista Marcus: Et Doml., sedit a dextris Dei . Sedebat autem super lapidem revolutum, quo ostium monumenti claudebatur, ut claustra inferorum sua
Abbreviated transcription (Latin):
Duȩ uniꝰ nominis eiꝰdem amoris ac deuotio¬
nis feminȩ. quȩ dominicũ uenerunt inui¬
sere sepulchrũ duas fideliũ plebes. iudaicã
scilicet & gentilẽ designant: quȩ uno atq
indissimili studio. passionem resurrectio¬
nemq sui redẽptoris. quacumq eiꝰ eccłia ꝑ
orbem diffusa est. celebrare desiderant:
Quod autem t̾rȩ motꝰ resurgente dño de se¬
pulchro. sicut etiã moriente in cruce factꝰ:
magnus significat crena pͥus corda. & cȩ¬
lesti ipe deiecta ꝑfidem passionis ac resus¬
rectionis eiꝰ concutienda ad penitentiã: ac
saluberrimo pauore ꝑmota.ad uitã subliman¬
da ꝑpetuã: Quod angłs aduenit: obsequiũ
sue seruitutis quod dño debuit exsoluit. Qa
desunt: sicut inquisita scĩ euangelii copio
sissime ꝓbat historia: Reuoluit autẽ lapi-¬
dem. non ut egressuro dño ianuã pandat:
diciũ. Qui enim mortalis adhiic. clauso
uirginis utero potuit nascendo mundũ

Expanded text:
Duae unius nominis ejusdemDuae unius nominis ejusdemnis feminae, quae Dominicum venerunt invisere sepulcrum, duas fidelium plebes Judaicam scilicet et gentilem designant, quae uno atque indissimili studio passionem resurrectionemque sui Redemptoris quacunque ejus Ecclesia per orbem diffusa est celebrare desiderant. Quod autem terrae motus resurgente Domino de sepulcro, sicut etiam moriente in cruce factus est magnus, significat terrena prius corda et coelesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam ac saluberrima pavore permota ad vitam sublimandam perpetuam. Quod angelus advenit, obsequium suae servitutis quod Domino debuit exsolvit; quidesunt, ssissime probat historia. Revolvit autem lapidem, non ut egressuro Domino januam pandat, dicium. Qui enim mortalis adhuc clauso virginis utero potuit nascendo mundum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eiꝰ mirantibꝰ simul & gaudentibꝰ as¬
truxit. rectissime nox illa.sequentis diei con-¬
iuncta est luciac sic tempoꝵ ordo statutus.
ut dies noctẽ sequat᷑ Et quidem aptissime
quondã diẽ sequebat᷑ nox: quia hõ aluce
paradisi. peccando lapsus. in huiꝰ scłi tenebͣs
erumpnasq decidit: Aptissime nunc dies
sequitur noctẽ: quando ꝑfidem resurrectio¬
nis. a peccati tenebris & umbra mortis. ad
lucem uitȩ. xͦ largiente redicimur: Qua
hanc p̃cipuam. grã dñicȩ resurrectionis il¬
lustratã cognouimus. ipsi qͦq curemꝰ solli
cite. ne qua eiusparticula nr̃õ in corde te-¬
nebrescat: s tota lucescat in diem Et nc̃
uidelicet nobis uigilias eius dignȩ deuotiõe
laudis agentibus. & completis quoq uigiliis.
sobria ac pura conscientia diei dñici pascha¬
lia festa expectantibꝰ. uenit inqͥt maria mag¬
dalenȩ &e altera maria uidere sepulchruo.

Expanded text:
virtutis suae mirantibus simul et gaudentibus asvirtutis suae mirantibus simul et gaudentibus astruxit, rectissime nox illa sequentis diei conjuncta est luci, ac sic temporum ordo statutus ut dies noctem sequatur. Et quidem aptissime quondam diem sequebatur nox, quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit. Aptissime nunc dies sequitur noctem quando per fidem resurrectionis a peccati tenebris et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente reducimur. Quaphanc praecipuam gratia Dominicae resurrectionis illustratam cognovimus, ipsi quoque sollicite curemus, ne qua ejus particula nostro in corde tenebrescat, sed tota lucescat in diem, et nunc videlicet nobis vigilias ejus digne devotione laudis agentibus, et completis quoque vigiliis sobria ac pura conscientia, diei Dominici paschalia festa expectantibus. Venit, inquit, Maria Magdalena, et altera Maria videre sepulcrum.
Abbreviated transcription (Latin):
nicȩ resurrectionis euangelista describeis
ait. uesꝑe autem sabb̃i que lucescit in pͥma
sabbatii cum consuetꝰ ordo tempoꝵ habeat.
iesꝑ ãmagis tenebrescere in noctẽ. quao
in diem lucescere: S mistice loquens euan¬
gelista. quantum dignitatis hȩc sacratissima
re studuit: dum eiꝰ exordiũ. quo deuotȩ xp̃o
seminȩ. in obsequiũ illiꝰ uigilare cȩperunt.
in sequentẽ iam diem lucẽscere ꝑhibuit.
Nam dñs anctor ce ordinator tempor qui
in ultima noctis huiꝰ parte surrexit: totaor
eã nimirũ eiꝰdem resurrectionis luce festiuã
reddidit. & choruscã. Si quidem ab exordio
mundane creationis usq huc. ita tempoꝵ cur-¬
sus distinguebat᷑ ut dies noctem p̃cederet:
iuxta ordinem uidelicet pͥmȩ conditionis.
Hac autẽ nocte. ꝑ mistĩum resurrectionis
dñi. tempoꝵ ordo mutat᷑ :. Nam quia nocte
resurrexit a mortuis. die uero sequente. eiꝰdẽ
resurrectionis effectũ discipulis ostendit.
ac participato cum eis conuiuio. ueritateo

Expanded text:
ens ait: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in prima Sabbati. Cum consuetus ordo temporum habeat, vesperam magis tenebrescere in noctem, quam in diem lucescere. Sed mystice loquens evangelista quantum dignitatis haec sacratissima re studuit, dum ejus exordium quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare coeperunt, in sequentem jam diem lucescere perhibuit. Nam Dominus auctor et ordinator temporum, qui in ultima noctis hujus parte surrexit, totam eam nimirum ejusdem resurrectionis luce festivam reddidit et coruscam. Siquidem ab exordio mundanae creationis usqsus distinguebatur ut dies noctem praecederet juxta ordinem videlicet primae conditionis, hac autem nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Nam quia nocte resurrexit a mortuis, die vero sequente ejusdem resurrectionis effectum discipulis ostendit, ac participato cum eis convivio veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ parit̃ & feminarũ. quot qͦt in die iudicii.
ꝑcussis pauore ac digna ultione reꝓbis.ip-¬
se cȩlesti gr̃a adiutę. triumphare de morte.¬
& beatȩ gaudiũ resurrectionis intrare me-¬
rierint Currentibꝰ autẽ eiꝰ euangelizare
discipulis. occurrit ihc easq saliitat: osten¬
dens. se om̃ibꝰ iter uiitutũ inchoancibꝰ. ut

Expanded text:
rorum pariter et feminarum, quotquot in die judicii rorum pariter et feminarum, quotquot in die judicii percussis pavore ac digna ultione reprobis, ipsae coelesti gratia adjutae triumphare de morte, et gaudium beatae resurrectionis intrare meruerint. Currentibus autem eis evangelizare discipulis occurrit Jesus, easque salutat, ostendens se omnibus iter virtutum inchoantibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& uestimenta eiꝰ sĩc nix: ut ipso quoq ha¬
bitu ac uultu significaret. qͥa is cusꝰ gloriã
resurrectionis nuntiabat. & t̾ribilis ad
dampnandũ reprobos. & benignus eẽt
& blandus. ad consolandum electos: In
fulgure etenĩ t̾ror timoris: in niue autẽ.
blandimentũ candoris expͥmit᷑. In cuiꝰ
indicium diuinȩ discretionis. ipse quoq
angelus apparet. & custodes sepulchri
terrȩ ꝓsternit: & uisitatrices eiꝰdem sepulcͥ
piissimas. benigna consolatione refouet.
ac ne paueant confortat: insuꝑ etiã fami-¬
liari affatu. prior ipse quia sciret eas iħm
querere dicit: & quia iam surrex̃ addit.
Mox etiam ipsas honorifico. ac letissimo
sub̾ditas minist̾io. gaudiũ resurrectioĩs
eiꝰ euangelizare precipit: Et quam felices
feminȩ quȩ angelico docte oraculo. trium¬
phum resurrectionis mundo annuntiare
meruerunt: ac mortis. quam eua serpenti-¬
no seducta affatui contraxit. imꝑiũ p̃dica¬
re dirutum: Quanto feliciores animȩ ui¬

Expanded text:
et vestimenta ejus sicut nix. Ut ipso quoque habitu et vultu significaret, quia is, cujus gloriam resurrectionis nuntiabat, et terribilis ad damnandum reprobos, et benignus esset ac blandus ad consolandum electos. In fulgure etenim terror timoris, in nive autem blandimentum candoris exprimitur. In cujus indicium divinae discretionis ipse quoque angelus apparet, et custodes sepulcri terrae prosternit, et visitatrices ejusdem sepulcri piissimas benigna consolatione refovet, ac ne paveant confortat. Insuper etiam familiari affatu prior ipse, quia sciret eos Jesum quaerere, dicit, et quia jam surrexit addit, mox etiam ipsas honorifico ac laetissimo subditas ministerio gaudium resurrectionis ejus evangelizare praecipit. Et quam felices feminae, quae angelico doctae oraculo triumphum resurrectionis mundo annuntiare meruerunt, atque mortis, quam Eva serpentino seducta affatu contraxit, imperium praedicare dirutum. Quanto feliciores animae vi
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autem transisset sabbatũ uesꝑaq ac¬
ueniente tempus oꝑandi redisset: mor
prompte ad deuotionẽ emerunt quȩ mi¬
nus parauerant aromata: sic̃ marcus
cõmemorat. ut uenientes ung erent eũ.
Et ualde mane una sabbatoꝵ. uenerun

Expanded text:
Cum autem transisset Sabbatum, vesperaque adCum autem transisset Sabbatum, vesperaque adveniente tempus operandi redisset, mox prompte ad devotionem emerunt, quae minus paraverant aromata, sicut Marcus commemorat, ut venientes ungerent eum, et valde mane una Sabbatorum veniun
Abbreviated transcription (Latin):
significans electissuis. ꝑ sex huiꝰ seculi ȩtate̾.
inter ꝑicula ꝑsecutionũ. bonis oꝑibus in¬
sudandum in alia autẽ uita quasi in sab¬
hato. ꝑpetuo requiẽ animarũ sperandã:
orro indie iudicii. quasi in die dñica. cor¬
poꝵ quoq ĩmortaliũ receptionẽ ẽẽ cele-¬
dio sine fine fruant᷑. Quod autẽ in lectio¬
ne euangelica dictum est. quia sc̃ẽ mulieres
uesꝑe sabbati quȩ lucescit in pͥma sabbati.
sed lucescente mane in pͥma sabbati ad
sepulchrum uenerint: id est uesꝑe aroma-¬
ca parauerint. quibus corpꝰ dñi ungere de¬
ĩderabant: sed parata uesꝑe aromata ma
quidem breuitatis causa obscuriꝰ posuit:
sed euangeliste alii. quo ordine sit factuor
euident ostendunt᷑. Sepulto namq sexta
feria dño. reuerse amonum̃to mulieres. pa¬
rauerunt aromata & unguenta quãdiu
oꝑari licẽbat: & sabbato quidẽ siluerunt
scđm mandatũ: sicut lucas aꝑte designat

Expanded text:
significans electis suis per sex hujus saeculi aetates, significans electis suis per sex hujus saeculi aetates, inter pericula persecutionum bonis operibus insudandum. In alia autem vita quasi in Sabbato perpetuo requiem animarum sperandam: porro in die judicii quasi in die Dominica, corporum quoque immortalium receptionem esse celedio sine fine fruantur. Quod autem in lectione evangelica dictum est, quia sanctae mulieres vespere Sabbati, quae lucescised lucescente mane in primam Sabbati ad sepulcrum pervenerunt, id est, vespere aromata paraverunt, quibus corpus Domini ungere desiderabant, sed parata vespere aromata manquidem brevitatis causa obscurius posuit, sed alii evangelistae quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres paraverunt aromata et unguenta quandiu operari licebat, et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum, sicut Lucas aperte designat.
Abbreviated transcription (Latin):
do dñi ac saluatoris
nẽi dedicauit: Iuste
& enim hanc ꝓ eius amore. uigiliis celebra¬
mus & hymnis: qui pro nr̃o amore. in ea dor¬
mire in morte. ac de morte uoluit excitari:
Nam sicut apls ait. mortuus est ꝓpt̃ delic̃¬
ta ñã & resurrex̃ propt̾ iustificationem
nrãm Quod ipso quoq statu temporis.
quo uel mortiuis est in cruce. uel a mor¬
auis resurrexit. ostendit᷑. Circa horam
quippe nonam. cum inclinata iam eẽt
ad uesꝑam dies. & tepefactus ameridiano
feruore radius solis. mist̾ium uictoriosis¬
sime passionis consũmauit: euident̾ se
insinuans ꝓpt̾ auferenda scelera. quibus
a diuina luce & dilectione in huiꝰ nocteo
ꝑegrinationis incidimꝰ. crucis subisse pa¬
ibulum: Surrexit mane þma sabbati.
quȩ nunc dies dñica uocat᷑ manifeste
tempore suȩ passionis. sepulturȩ. & re-¬
srrectionis. intimare curauit. Sexta
quippe feria crucifixus est: sabbato qͥe¬
uit in sepulchio añica surrer̃ a mortius:

Expanded text:
Domini ac Salvatoris nostri dedicavit. Juste etenim hanc pro ejus amore vigiliis celebramus et hymnis, qui pro nostro amore in ea dormire in mortem, ac de morte voluit excitari; nam sicut Apostolus ait: Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Quod ipso quoque statum temporis quod vel mortuus est in cruce, vel a mortuis resurrexit, ostendit. Circa horam quippe nonam, cum inclinata jam esset ad vesperam dies, et tepefactus a meridiano fervore radius solis, mysterium victoriosissimae passionis consummavit, evidenter se insinuans propter auferenda scelera, quibus a divina luce et dilectione in hujus mortem peregrinationis incidimus, crucis subisse patibulum. Surrexit mane prima Sabbati, quae nunc dies Dominica vocatur, manifeste tempore suae passionis, sepulturae et resurrectionis intimare curavit. Sexta quippe feria crucifixus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominica resurrexit a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
net abscondita tenebrar: & manifesta¬
bit cogitationes cordis. Sunt gͦ q̃ as
facta media quȩ ignoramꝰ quo anim
fiant. quia &e bono & malo fieri poss
deqͥb temerariũ ẽ iudicare: maxime
ut condempnemꝰ. Horꝑ autem uenis
tempꝰ ut iudicent᷑: cũ dñs illuminast
abscondita tenebrars &e manifestabi
cogitationes cordis. Duo sunt inquis
temerariũ iuditiũ cauere debemus:
incertumẽ quo animo quidq fit.¬
nunc uł malꝰ. uł bonus apparet. die¬
tite & dimittemini: date &e dabitui
uobis. Dimittere nos in iurias. dare
bene fitia iubet: ut & nobis peca¬
ta dimitant᷑. & uita det᷑ ȩterna. Qui
sententia breui s ed eximia: cunctis
latissime de conuersando cũ inimics
mandau erat. conprehendendo ꝯclidi.
Mensuram bonam & confertam. ꝙ ca¬
gitatam & suꝑ effluentem dabuntin¬

Expanded text:
ita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt autem quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque facnunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite et dimittemini, date et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam
Abbreviated transcription (Latin):
exponere. Unde hoc maxime libet
u̾re frat̾nitatis aurib intimare. quam
conuienient electũs it tempꝰ inquo pil¬
cursoris dñinatiuitas & iu̾rtus futura
nuntiaret᷑. Septimꝰ quippe mensis &
decima huiꝰ dies. sacratiss imo huic ora¬
culo dedicat᷑: quia nimirũ ille nascitl¬
rus p̾oicebat᷑ qui consummationen
obseriantiȩ legalis. & euuangłicȩ gratiȩ

Expanded text:
exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
& exultatio: & multi in natiuitate eiꝰ
gaudebũt. Magnȩ laudis ẽ & uirtutis
inditium: quociens inscripturis ho-¬
minib adõnom̃ imponit᷑ uł mutatur.
Bene autem p̃cursor redemptoris nr̃i.
accepit: & in audaitam eatenus mundo
celestis in gressus gram p̃dicare aduenit.
Quiergo & gr̃a plenus extitit. & ceteris
dĩ grãm euuangelizauit recte p̃coniũ
gr̃ȩ. ipso eciam suo nomine signauit:
meritoq in eiꝰ natiuitate multis exultã¬
dũ p̾dicit᷑: ꝑquẽ sue regenerationis mũ¬
do auctor ostendit᷑. Erit enĩ magnꝰ dñ
dño. Notandũ qd̾ idẽ laudis p̃coniũ

Expanded text:
exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostriaccepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium
Abbreviated transcription (Latin):
teni autẽ qui iam presumpta ueniȩ
spe. de solo uite eternȩ desid̃io suspirant:
Acceptis autẽ quinq panib & duobus
piscib respexit in cęlum: & benedixit ilł
& fregit: & distribuit discipulis suis ut
tib saluator non noua ereat cibaria.s
acceptis his quȩ habuerunt discipłi
benedicit: quia ueniens incarne non
alia quam p̾dicta sunt p̃dicat. s propħi¬
e dicta mysteriis grauida demonstrat:
Respicit in celum: ut illuc dirigendã
m̃tis aciem. ibi lucem scientie doceat
ẽẽ querendam. Frangit & ante turbas
ponenda distribuit discipłis:quia clau¬
sa legis & prophetiȩ sacramenta
eis qui ꝑ mundum predicent patefecit

Expanded text:
teni autem, qui jam praesumpta veniae teni autem, qui jam praesumpta veniae spe, de solo vitae aeternae desiderio suspirant. Acceptis autem quinque panibus et duobus piscibus, respexit in coelum, et benedixit illis, et fregit, et distribuitibus Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedixit, quia veniens in carne non alia quam praedicta sunt praedicat; sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lumen scientiae doceat esse quaerendum, frangit et ante turbas ponenda distribuit discipulis: quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis quae per mundum praedicent patefacit
Abbreviated transcription (Latin):
lo adintegrum renuntiant: & quatuor
sunt milia: & septem panib refecti. hoc
s euuangłica refectione sublimes. &
spũali sunt gratia docti. Cuiꝰ significandi
distantie causa mystice reor in introitu qͥ¬
dem tab̾nacłi quinq columpnas deau¬
tuor fieri iussas: quia uidelicet incipien¬
tes ꝑ legem castigant᷑ ne peccent. ꝑfecti
autem ꝑ grãm: ut deuotius dõ uuant
ammonent᷑. Ait autem addiscipulos
suos. facite illos discumbere ꝑconui-¬
uia: quinquagenos. Et ita fecerunt:
Diuersi conuiuantium discubitus di-¬
uersos ꝑorbem conuentus eccłar. quȩ
unam catholicam faciunt designant
Qui bene non solum quinquageni. S
attestante maico etiam centum discubu¬
erunt. Namquia quinquagesimus peni-¬
tentie psalmus ẽ. centenarius autem
numerus de leua transit in dexteraon:
quinquageni ad conuiuiũ añi discum¬
bunt. quiadhuc inpenitentia comisso-¬
rum positi uerbi auditũ ꝑcipiunt. Cen¬

Expanded text:
do ad integrum renuntiant, et quatuor do ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia et septem panibus refecti: hoc est et Evangelica perfectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa, mystice reor in introitu quidem tabernaculi quinque columnas deautuor fieri jussas, quia videlicet incipientes, per legem castigantur ne peccent; perfecti autem per gratiam, ut devotius Deo vivant admonentur. Ait autem ad discipulos suos: Facite illos discumbere per convivia quinquagenos, et ita fecerunt. Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum, quae unam catholicam faciunt, designant. Qui bene non solum quinquageni, sed, attestante Marco, etiam centeni discubuerunt. Nam quia quinquagesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dexteram, quinquageni ad convivium Domini discumbunt, qui adhuc in poenitentia commissorum positi verbi auditum percipiunt. Cen
Abbreviated transcription (Latin):
iolnis panes qui legem d esignant. hor¬
deacei fuiss e referunt᷑. qui ium̃tors ma-¬
rime rusticorq ẽ. cybꝰ seruoꝵ qͥa ĩcipi¬
entib nec dũ ꝑfecte auditorib asꝑiora
iquasi grossiora sunt cõmittenda pre-¬
cepta. Animał enĩ homo: non ꝑcipit ea
quȩ sunt sp̃s dĩ. Atq idõ dñs prosuis cu-¬
iq uirib dona tribuens. semꝑq ad ꝑfecti¬
uia ꝓͥuocans primo quinq panib qͥnq
milia. scdo.uͭͫͣ. panib quatuor hominũ
milia reficit. tercio discipłis suȩ carnis &
Sanguinis mysterium credit. Adultimũ
magno munere dat ȩlectis. ut edant &e
bibant suꝑ mensam suam in regno. Eratt̃
autem fere uiri qͥnq milia qͥa qͥnq st̃ ex te¬
rioris hoĩs sensus. Quinq milia uiri dñm¬
secuti designañ eos qͥ inscłari adhuc habitu
runt: Qui rec te quinque
panib alunt᷑. quia tales necẽe ẽ. legalib
lahue preceptis institui. Namquimun¬

Expanded text:
Joannis, panes, qui legem designant, horJoannis, panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia secuti; designant eos qui in saeculari adhuc habitu runt: qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mun
Abbreviated transcription (Latin):
ie declinata turbas saluato
ieficit:quia uel fine scłorp
propinquante. uel cũ sol il¬
sticie nobis occubuit adiutina spud¬
lis in edie sumꝰ tabe saluati. Ait aucẽ
adillos. Uos date illis manducare.
ꝓ uocat apłos ad fractionem panis ul
illis se non habere testantib magnitudo
signi notior fiat:simul insinuans quia
peos cotidie ieiun a nr̃a sunt corda pas¬
cenda. Q uid enĩ agit petrus cũ ꝑ eꝑłas
loquit᷑. nisi ut pabulo corda nr̃a male ieiut¬
na sacient᷑: Quid paulus. quid iohanneᷤ
ꝑepistolas loquentes oꝑant᷑. nisi ut m̃tes
niȩ celestia alim̃ta ꝑcipiant. & mnediȩ suę
fastidium quo moriebãt᷑ uincant: atillͥ
dixerunt. Nonsunt nob̃ plusquam qͥn¬
ꝙ panes. & duo pisces. Nondũ erant apłis
plusquã quinq panes moysaycȩ legis.
& duo pis ces utriusq testam̃ti: quȩ diu-¬
tiꝰ abdito mysterioꝵ latentium: quasi
undis abyssi tegebant᷑ atq alebantur
occulta. Bene aut̃. iuxta euu angłiũ

Expanded text:
m declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spirlis inediae sumus tabe salvati. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia per eos quotidie jejuna nostra sunt corda pascenda. Quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid Joannes per Epistolas loquentes operantur, nisi ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium, quo moriebantur, vincant? At illi dixerunt: Non sunt nobis plusquam quinque panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plusquam quinque panes Mosaicae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
tare aureum effici. qui ꝓpe ingressũ regni
celestis sedula cogitatione a sistere quius
aromata orationũ ꝑignẽ amoris doͣ q¬
dicere possint cum propħa. Dirigat᷑ oratio
mea sic̃ incensum in conspectu tuo. Quod aũt
rachariȩ. qm̃ exaudita ẽ dep̃catio tua.:⁊
uxor tua helisabeth pariet tibi filium.
non ẽ arbitrandum quia pontifex qui
ꝓ popło oraturus intrauerat. mutato
repente animo. ꝓpͥuatis negociis ceperit
rogare. maxime ꝓ liberis aquorꝑ gene¬
ratione intantum homosenex acde-¬
crepitꝰ spem totã auerterat: ut neq an¬
gło ꝓmittenti crederet nasci sibi filiuor
posse, sed & certissime sciendirquia
ꝓ popłi saluatione rogabat: quem et
maximo peccator languore uexatuor.
& insuꝑ alienigene regis dominiũ pas¬
sũ nouerat: Unde angłico oracło &e se e¬
xauditum cognouit adño. & quo ordi¬
ne salus quã querebat eẽt aduentura
didicit: quia uidelicet nas ceret᷑ sibi filiꝰ.

Expanded text:
tare aureum effici, qui prope ingressum regni tare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius
Abbreviated transcription (Latin):
lizare uenerat testimoniũ ꝑhibet. Tem¬
pore quippe oblationis sacerdoti appa¬
rut:ut uerum se eternũq pontificem.
ueram ꝓmundi salute hostiam uentur̃.
predicare signaret. Stabat iuxta altare in¬
censi: ut noui testam̃ti p̃conem ueniss e
docer&.Duonamq altaria erant intem¬
plo: quȩ duo cestam̃ta signant in eccła.
Primũ altare holo causti. ere cooꝑtum. &
ante fores templi ad offerendas uictimas
& sacrificia positũ: quod carnales ueteris
testam̃ti cultores significat. Deinde alta¬
re incensi. auro cectum ꝓpt̾ ostiũ sc̃iscõꝵ.
adadolenda thymiamata erat statutũ:
quod interiorẽ ꝑfectioremq noui testam̃¬
tl&e cultore illiꝰ grãm designat. Stabat etiã
Adextris eiꝰdem altaris: ut non terrena &
infima s gaudia celestis & sempiternȩ
beatitudinis. quȩ ꝑdex teram solent figa¬
ri. hominib se ꝓmitter e monstrarae: ilł
maxime. qui ꝑcordis munditiam ipsi al¬

Expanded text:
lizare venerat, testimonium perhibet. Temlizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi al
Abbreviated transcription (Latin):
semel oblatꝰ ẽ. ad multors ex haurienda
peccatas cd̃õ sine peccato apparebit ex¬
pectantib se insalutem. Quod autem
pontifice ad rogandũ ingrediente scũa¬
iumneminem hominũ intabnacło ẽẽ
licebat donec exiret. infirmitatem seẽ
lum erat idõnea. Quod inipsis patefac¬
umẽ apłis: qui in choata eadem passi¬
e ulis om̃s relicto eo fugerunt. Egre¬
ielat̃ autẽ ex pleta expiatione ponti¬
fex ut & aliis tab̾nacłm intrandi facultas
daret: quia ꝑfecto suȩ sacrificio passionis
ad offerendas dõhostias. nonsolũ deuoti
festiuitatis legalis latius expos uimus.
ut agnoscerae karitas ur̃a. quam congru¬
ent̃ in ea noue gr̃e p̃comia sumpserint ex¬
ordiũ: in qua tam multiplicit᷑ opꝰ eiꝰdem
gratiȩ. & totiꝰ mundi redemptio signabat᷑.
A pparuit autẽ oranti zachariȩ angłus.
stans ad extris altaris incensi. Qui notã¬
ꝓtulit. uerũ etiã statu temporis. & loci
situ in quo apparuit. gratiȩ quã euuange¬

Expanded text:
semel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanct pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis,ad offerendas Deo hostias non solum devotiofestivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notantulit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evange
Abbreviated transcription (Latin):
ad expiandũ inferebat᷑. Nec sanguis ss¬
lũ ibi asꝑgebat᷑. s & tymiama adolebi¬
t᷑: quod inp̃senti lectione zacharias
fecisse memorat᷑. Dic̃ gͦ de hac sollemi¬
nitate dñs moysi. Mense s eptimo. de¬
cima die m̃sis. affligetis animas ur̃as:
nullũq facietis opꝰ. Expiabit scũari
pontifex. & tabnacłm testimonii ats

Expanded text:
ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autem pontif
Abbreviated transcription (Latin):
nem sacerdotir. Sorte exiit ut incens ũ
poner& ingressus intemplũ dñi. Clarce
quidem om̃ib. quia iã redeunte exordi-¬
ne septimana uicis suȩ. quȩ ei deuice
abia contigerat: templũ ministraturus
intrauit.S: forte aliquib obscurum est.
quia scriptura tacere uidet᷑. quo hec sint
anni tempore gesta. Quib intimandũ.
quia nec hoc script᷑a p̃termisit: s ex eo
quod addidit latenter innuit: & om̃ĩs
inquiens multitudo erat popli orans
foris. hora incensi. Una &e enĩ tanti.
mͦ ꝑannũ sollempnitas erat. inquaps¬
tifice ad orandũ s c̃a scõꝵ intrante nui¬
lu prorsus hominũ intra fores templi
remanere licerorts: omnes tempore qs¬
lationis exteriꝰ iuberent᷑ orare. her
autem erat statuta sollempnitas sept¬
mo a pascha m̃se. decima die m̃sis: q̃¬

Expanded text:
acerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
Securisimus. Si autem cogitantes nos¬
met ipsos. inuenerimꝰ in eouitio in qͦ
ẽ ille. quem rep̃hendere parabamus
non reprehendamꝰ neq obiuigemus:s:¬
cam̃ congemis camꝰ: & non illũ adobtẽ¬
ꝑandum nobis. Sed ad pariter conanduos
inuitemꝰ. Raro gͦ & magna necess ita-¬
te. obiurgationes adhibende st̃: ita tn
ut eciã in his ipsis non nobis.s dõ ut ser¬
uiat᷑ instemꝰ. ip̃se ẽ finis. ut nichil du¬
plici corde faciamꝰ. auferentes trabem de
ocło nr̃o. inuidentiȩ uł maliciȩ uł simu¬
lationis. ut uidȩamꝰ eicere festuca de o

Expanded text:
securi simus. Si autem cogitantes, nossecuri simus. Si autem cogitantes, nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus, setum congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo ut serviatur, instemus. Ipse est enim finis: ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere fes
Abbreviated transcription (Latin):
trabem de ocło tuo & tunc ꝑspicies
ut educas festucã de oculo fratris tui:
Id ẽ. pͥmũ abste expelle odium & dẽin¬
ceps poteris iam eũ quẽ diligis em̃dare.
Et ẽ uere multum cauendũ. & molestũ
hypocritar idẽ simulatorꝑ genuis qͥ
cũ omniũ uicioꝵ accusationes. odio &e
luiore sus cipiant etiã consultores ui¬
deri se uolunt. Et idõ pie cautẽq uigi¬
landum ẽ: ut cũ aliquẽ rep̃hendere uł
obiurgare necess itas cogerit. primo cogi¬
temꝰ. utrum tale sit uitium quod num¬
quã habiumꝰ. uł quo iam cariuimus. Et
Sinumquã habuimus. cogitemꝰ & nos
homines ẽẽ. & habere potuisse: Si uero
habiumus. & non habemus tangat
memoriã cõmunis infirmitas ut illã
reprehensionẽ aut obiurgationem ñ
odiũ sed miscdia p̃cedat: ut siue ad cor¬
rectionem eiꝰ ꝓpt̃ quẽ id facimus. siue¬
ad ꝑuersionem ualuerit. namͥ certus
ẽ exitꝰ. nos tam̃ desimplicitate ocłi nr̃i

Expanded text:
trabem de oculo tuo, et tunc perspicies trabem de oculo tuo, et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes, odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coeperit, primo cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus. Et si nunquam habuimus, cogitemus, et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus et habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem non odium, sed misericordiam, praecedat, ut sive ad correctionem ead perversionem valuerit nam incertus est exitus, nos tamen de simplicitate oculi nostri
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet crimine preuenti leuia hȩc
aut nulla iudicantes. acerrime corripiuñ
eos quos subita uiderint ira turbatos.
ocłm m̃tis asolito puritatis statu. qua¬
ifestuca irruente mutasse atq inme¬
mores dominici precepti quo ait. noli¬
⁊ condempnare & non comdempnabi¬
mini magis amant uituꝑare &e dãp¬
lare. quam emendare atq corrigere. Et
lomodo potes dicere fratrituo. ipse in¬
frat̃ sine eiciam festucam de Ocło tuo. ipse
in ocło tuo trabem non uidens: Hȩc cũ
fratre agis. Si uerbigr̃a. qd ira ille pecca¬
uit tu odio rep̃hendis. Quantum aũ
inter festucã & trabem. quasi tantum
ira inueterata, quasi quȩ uetustate ipsa
tantũ acceꝑit ut merito appelletur
trabes. Fieri aut̃ pot̾. ut si iras caris ho¬
mini uelis etiam corrigere. Si autem
oderis hominẽ non potes eũ uelle cor¬
rigere. & idõ imposs ibile dr̃ ut festucã
fratris ocłodemat. quisus trabem
gestat inocło. Hypocrita. eice pͥmũ

Expanded text:
quolibet crimine praeventi, laevia haec quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo, iin oculo tuo trabem non videns. Haec cum fratre agis, si verbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum
Abbreviated transcription (Latin):
tuam̃te uiciata. uitiũ eiꝰ curare poteris:
lut ille solus qui iniuriã fecit. &e non
tu etiã qui ferre nesciebas. reus deputa¬
beris: At si mitẽ te tranqͥlliq pectoris.
ei improbitas inuenerit. & ille adpeni¬
tentiam mouebit᷑. & tu patientiȩ p̃mio
donaberis: quia cecum.uidente ocło
hocẽ corde sereno. ducere curabas adlu¬
men. Nonẽ dis cipulus suꝑ magistruo.
ꝑfectꝰ autẽ omnis erit Si sit sic̃ magist̃
ciꝰ. Simagist᷑ qui utiq quasi ds̃ potuit.
non suas ultum iri iniurias sed ipsos
maluit ins ecutores patiendo reddere
mitiores. eandem necẽe ẽ discipuli qͥ
puri homines st̃. regl̃am ꝑfectionis se¬
quant᷑. Quid autem uides festucam in
ocło fratris tui. trabem autem quȩ ino¬
cło tuo ẽ. non considas: Et hoc adsu¬
piora respicit: ubi cecum aceco duci. Id
ẽ peccantem a peccatore castigari non
pose. p̃monuit. Multi enim suꝑbia
uel odio. filargiria. uel auaricia. uel alio

Expanded text:
tua mente vitiata, vitium ejus curare poteris? tua mente vitiata, vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam, qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum, perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est, discipuli qui puri homines sunt regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c mercedem his qui elemos in ã fecen
redditurus ẽ. Quam tam̃ insinũ dare
dicunt᷑. quia ꝓmerendȩ illiꝰ occasionẽ
dedere. cum uel egentes misere. uelim¬
ꝓbe seuientes. forcioꝵ sunt & tolerati
patientia. & beneficientia sustentati
& adipsam aliquociens fidem dulci
gratia ꝓuocati. E adẽ quippe mencii¬
ra qua mensi fueritis. remeciet᷑ uobis.
Et apłs ad elemos inao corinthios hor
tans inter alia dicit. Hoc autem dio.
qui parre seminat parce & metes:ł
qui seminat in benedictionib debe¬
nedictionib & metet. Potest autensl
de omnib quȩ mente. manu. lingill
gerimꝰ accipi. quia tu reades sinqls̃
inquit scđm oꝑa eor. Dicebat autem
ilis &e similitudinẽ. Num quid pot̃
crtꝰ cerũ ducere: Nonne ambo infoue¬
aim cadent: Sensus huiꝰ cemodi senten¬
nȩ pendet exsuꝑiorib uͥ de danda elemo.¬
sina & iniuria dimittenda p̃cipit᷑. Si te
inquit ira contra uiolentũ & contra pe¬
tentem filargiria cecauerit. numquid

Expanded text:
 fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam CorinHoc autem dico, qui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere, nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna, et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem φιλαργυρία caecaverit, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
temur. Quod enĩs criptumẽ. ex fructi¬
b eor cognos cetis eos demanifestis dic¬
tum ẽ.que non possunt bono animo
fieri: Sicuti sunt stupra. uel blas phemiȩ.
uel furta. uel ebrietates. & siqua sunt alia.
dequib nobis iudicare ꝑmittit᷑. de gene¬

Expanded text:
 ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicen
Abbreviated transcription (Latin):
At ipse dixit illi. Filia fides tua te saluã
fecit uade in pace. Ideo filia: quia fides
tua te saluam fecit. Non dixit fides tua
te saluam factura ẽ: sed saluam fecit. In
eo enim quod credidisti: iam salua facta

Expanded text:
At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ietiam saluator testimoniũ ꝑhib&
dicens. In ternatos mulierũ maior nẽ
iohe baptista. Precellit cunctis.eminet
uniuersis: Antecellit ꝓpħas. suꝑ greditur
patriarchas. Et quisquis de muliere i¬
tꝰ ẽ: inferior ẽ. iohanne. Sed ebemꝰ dilige¬
ter inquirere.cur ista dixerit dñs: hoc

Expanded text:
i etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Inter natos mulierum major non est Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de muliere nascitur, inferior est Joanne. 6. Sed debemus diligenter inquirere, cur ita Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
popłm, eritq hoc uobis legitimuo
sempit̾nũ. ut oretis ꝓfiliis isrł: & pro
cunctis peccatis eoꝵ semel inanno:
Et paulo suꝑiꝰ. cũ ritũ eiꝰdẽ expiationis
docerte:ait inter alia. Nullus homi¬
nũ sit in tab̃nacło quando pontifex
ingredit᷑ scũarium: ut roget ꝓse & ꝓ¬

Expanded text:
m: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro
Abbreviated transcription (Latin):
h uacare. & ꝑ orationes atq abstinentiã
issigi & castigari p̃ceptus ẽ. Quod beati
ichannis & uitȩ & p̃dicationi multum
congruit: qui &e ipse amundanis uacanˢ
oꝑib celestib solũ ftudiis ac desideriis
aniinũ dabat: & conuenientes ad se tur¬
bas. amałoꝑib abstinere. ac ꝑpeniten¬
tiam fidemq expiari. & xp̃o consecrari
docebat quia tempꝰ iam diuinȩ ꝓpitiati¬
onis instare: in qua cunctis pie querenti¬
hargni celestis paterre ingressus. Quod
uitem hacdie pontifex scũariũ & tab̃¬
naculum testimonii atq altare. Sacer¬
aotes quoq & uniuers ũ popłm expiare
nissus ẽ. ioħes ipse quiss it iste pontifex.
que hȩc expiatio manifestat: cũ illo
ueniente adbaptimũ suũ loquit᷑ dicenˢ.
Ecce agnꝰ or̃: ecce qui tollit peccata mundi.

Expanded text:
et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mun
Abbreviated transcription (Latin):
seph patriarche. sic sanson fortissimus
ducũ & ꝓpħarũ eximius samuhel. ste¬
riles diu corpore. s fecundas semꝑ uirtuti¬
b habuere genitrices: ut miracło nati¬
uitatis. nator dignitas nosceret᷑: & pro¬
barent᷑ sublimes inuita futuri qui in
ipso uitȩ exordio. conditionis humanȩ
iura transcend̾ent. Quod autem s equit᷑

Expanded text:
seph patriarchae, sic Samson fortissimus seph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ante dm̃. Et cũ adiunctũ eẽt. incedentes
in omib mandatis & iustificationibus
dñi. mox infert᷑. sine q̃rela. Ac si aꝑte dica¬
t̃. Ad eo se in actib parit᷑ & cogitationibus
Siuis cireumspecte agebant. ut & diuinis
obtiitib in occulto. & humano foris iudi¬
tio placerent. iuxta illud apłi. Auidemꝰ
enĩ bona nons olũ corã dõ: s etiã coram
hominib. Et non erat illis filiꝰ: eo qd̃ eẽt
helis ab& sterił. & ambo ꝓcessisent in die¬
b siuis. Diuinitꝰ ẽ ꝓcuratũ ut sterili ma¬
tre & utroq parente ꝓuectioris ȩtatis. io¬
hannes nasceret᷑. quatinꝰ etiam ipso ortꝰ
eiꝰ miracło patescere uirũ magne uirtu¬
tis futurũ ẽẽ qui nascebat᷑: ubi desinente
Sic isaac filiꝰ ꝓmissionis. qui infigurã
redemptoris nr̃i factus ẽ obediens patri
usq admortem: de ueteranis parentib
&e sterili diu matre natꝰ ẽ. Sic iacob & io¬

Expanded text:
ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus ini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominiElizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Jo