comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do sunt corde dm uidebunt: utiq alui ñ uidebunt.
Neq enim indigni dm̃ uidebunt: neq is qui dm
uidere noluerit. potest dm̃ uidere:Cernis quam
circumspecte: loquatur. iam de his qui in futuro
scło uidebunt dm. Neq enim om̃s: s qui digni sũt.
Resurgent enĩ et digni et indigni regno illo ubi ui¬

Expanded text:
nt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere. cernis, quam circumspecte loquatur iam de his, qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno illo, ubi ui
Abbreviated transcription (Latin):
et illud quod ꝓpħa ysaias de seipso loquens ait. ui¬
di dñm sabaoth sedentem in throno. et si qua alia so¬
lent similia testimonia ex eadem auctoritate ꝓferri.
qmͦ ñ st̃ contͣria sententiȩ qua dictum ẽ. đm nemo ui¬
cdit unꝗͣ: Quanqͣm et ipsũ euangłium potest pu
tari sibi ẽe contrarium. Quomͦ enim uerum ẽ. qđ
in eo dicitur. qͥ me uidet. uidet et patrem. si dm ne
mo uidit unqu̾a: Quomͦ uerum ẽ angłi eoꝵ semꝑ
uident faciem pai̾s mei. sid̾m nemo uidit unquã:
Qua igitur regła intelligentiȩ ista ueluti contraria
et repugnantia. non ẽẽ contraria nec repugnare ꝓ¬
babimꝰ: Neq enim fieri ullomͦ potest. ut hec scriptu¬
rarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dici¬
mꝰ in eo quod scriptum ẽ: dm nemo uidit unquam.
homines tantũmͦ intelligendos. sicut etiam illuad dic¬
tum ẽ. nemo scit quid agatur in homine:nisi sp̃c ho¬

Expanded text:
et illud, quod propheta Esaias de se ipso loquens ait: Viet illud, quod propheta Esaias de se ipso loquens ait: Vidi dominum ; sabaoth sedentem in throno, et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri, quo modo non sunt contraria sententiae, qua dictum est: Deum nemo uidit umquam? quamquam et ipstari sibi esse contrarium; quomodo enim verum est quod in eo dicitur: « Qui me vidit, vidit et Patrem , » si Dominum nemo vidit unquam? Quomodo verum est, « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei? » Si Deum nemo vidit unquam? Qua igitur regula intelligentiae ista veluti contraria et repugnantia, non esse contraria nec repugnare probabimus? Neque enim fieri ullo modo potest ut haec Scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dicimus in eo quod scriptum est: « Deum nemo vidit unquam, » homines tantummodo intelligendos, sicut etiam illud dictum est: « Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus ho
Abbreviated transcription (Latin):
unt. nec in
illo regno nisi tales erunt. Attende itaq quid ad¬
uingat. iam de illo scło dicere incipiens. Et quid
mirum inquit si in p̃senti scło nisi quando uult
añs ñ uidetur: In ipsa quoq resurrectione ñ faci¬
le ẽ d̾m uidere: nisi eis qui corde sint mundo. Eti

Expanded text:
unt nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, <si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uider
Abbreviated transcription (Latin):
fines orbis t̾rȩ uerba eorum. S: antequam hoc inci¬
ꝑet fieri. antequam deniq usq ad fines totiꝰ orbis
time gentes licet ut ꝑhibetur paucissime: quib hoc
ñ fuerit p̾dicatum. quid faciat humana natura
uł quid fecit. quȩ ułante. ñ audierat hoc futurum.
uł adhuc ñ comꝑit factum. nisi credendo in dm
qui fecit celum et t̾ram. a quo et se factam natura¬
liter sentit. et recte uiuendo eius impleat uolunta¬
tem. nulla fide passionis xp̃i et resurrectionis im¬
buta: Qd si fieri potuit. aut potest. hoc et ego dico
Si enim hoc ille dixit de lege quam accepit gens uni
iudeorum. quanto iustiꝰ dicitur de lege nature. quã
acceꝑit uniusum genꝰ humanum: Si ꝑ naturam
cari et redimi ab ira di iustissima. hoc ẽ. a uindicta
nullomͦ potest nisi ꝑfidem. et sacramentũ sangui¬
nis xp̃i. Natura quippe hominis primitus incul¬
pata. et sine ullo uicio creata est. Natura uͦ ista ho¬

Expanded text:
fines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc incifines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique usque ad fines totius orbis timae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura uel quid fecit, quae uel ante non audierat hoc futurum uel adhuc non comperit factum nisi credendo in deum, qui fecit caelum et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi et resurrectionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico, s mortuus est. si enim hoc ille dixit de lege quam accepit gens una ludaeorum, quanto iustius dicitur de lege naturae. quam accepit uniuersum genus humanum: \'si per naturam a natura iustificari et redimi ab ira dei iustissima, hoc est a uindicta, nullo modo potest nisi per fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista ho
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. et egent gła dĩ. ꝓfecto nullam necessitatẽ
habent ut xp̃iani fiant. quia ñ est opꝰ sanis medicꝰ
s egrotantib. Unde ñ uenit ille uocare iustos. sed
peccatores. Ncꝑ hoc natura humani generis ex illiuꝰ
uniꝰ p̃uaricatoris carne ꝓcreata. si potest sibi suffice¬
re ad implendam legem ꝑficiendamq iusticiam.
de p̃mio debet ẽẽ secura. hoc est de uita et̾na. etiam¬
si in aliqua gente. aut in aliquo suꝑiori tempore.
fides eam latuit sanguinis. xp̃i. Non enim iniustus
as qui iustos fraudet mercede iusticiȩ: si eis ñ est an¬
nunciatũ sacramentum diuinitatis et humanitatis
xp̃i. quod manifestatum ẽ. in carne. Quomͦ enimere¬
derent quod ñ audierunt: Aut quomͦ audirent. sine
p̃dicante : fides enim ex auditu: sicut scriptum est.
Auditus autem: ꝑ u̾bum xp̃i. S: dico inquit. Nun¬
qͥd ñ audierunt: In omnẽ t̾ram exut sonꝰ eorũ: et in

Expanded text:
cauerunt et egent gloria dei, profecto nullam necessitatem cauerunt et egent gloria dei, profecto nullam necessitatem habent ut Christiani fiant, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis Christi, quod manifestatum est in carne. quomodo enim crederent quod non audierunt ? aut quomodo audirent sine praedicante? fidos enim ex auditu, sicut scriptum est, auditus autem per uerbum Christi. sed dico, inquit: numquid non audierunt? inomnem terramexiit sonus eorujn et in
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ arguerunt. exclamantes. falso queritur de nat᷑a
sua genꝰ humanũ. Hanc ꝓrsus etiam iste sententiam
quantis potuit ingenii uiribus aggerauit. Uerun
tamen timeo ne illis potius suffragetur qui zelum
d̃i habent .s ñ scd̾m scientiam. Agnorantes enim d̃i
iusticiam et suam uolentes constituere. iusticiȩ d̃ĩ
ñ sunt subiecti. Quȩ sit autem iusticia di de qua
hic loquit᷑: consequent̾ aꝑit adiungens. finis enĩ
legis xp̃c ad iusticiam om̃i credenti. Hanc itaq ui¬
sticiam di ñ in p̃cepto legis quo timor incutitur.s.
uelut pedagogi timor ducit. constitutam ẽẽ qui in¬
telligit. ipse intelligit quare sit xp̃ianus. Nam si
ꝑ legem iusticia: gͦ xp̃c gratis mortuus est. Si autem
ñ gratis mortuus ẽ: in uio solo iustificatur impius.
cuicredenti in eum qui iustificat impium. deputa¬
tur fides adiusticiam. Om̃s enim peccauerunt. et
egent gła di: iustificati gratis ꝑ sanguinem ipsius.

Expanded text:
uiter arguerunt exclamantes: falso queritur de natura uiter arguerunt exclamantes: falso queritur de natura sua genus humanum. hanc prorsus etiam iste sententiam quantis potuit ingenii uiribus aggorauit. uerum tamen timeo nc illis potius suffragetur, qui zelum dei habent, sed non secundum scientiam; ignorantes enim dei iustitiae et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis, quo timor incutitur, seuelut paedagogi timor ducit. constitutam esse qui intellegit, ipse intellegit quare sit Christianus. nam si per legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. si autem non gratis mortuus est, in illo solo iustificatur impius, cui credenti in cum qui iustificat impium deputatur fides ad iustiam.omnes enim peccauerunt et egent gloria dei iustificati gratis per sanguinem ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
enit etiam tunc in manus meas quid̃a lib̾
pelagii. ubi hominis naturam contra dei
grãm qua iustificatur imꝑiꝰ. et qua xp̃i¬
ani sumꝰ. quanta potuit argumentatione defendit.
librum gͦ quo huic respondi defendens gr̃am. non
contra naturam.s: ꝑ quam natura liberatur et regi¬
tur. de natura et gr̃a nuncupaui. In quo uerba que¬
dam quȩ uelut sixti romani ep̃i et martyris pelagiuꝰ
posuit. ita defendi. tanquam re uera eiusdem sixti es¬
sent. illud enim putaueram. s postea legi sixti phi
ibrum quẽ misistis natura
carissimi filii tuasi et iacobe int̾missis paululũ quȩ
in manib erant. cursim quidem. s ñ mediocri inten¬
tione ꝑlegi. Et uidi hominẽ zelo ardentissimo accensũ
adu̾sus eos qͥ cũ in suis peccatis humanã uoluntatẽ
debeant accusare: naturã potiꝰ accusantes hominũ.
ꝑillã se excusare conantur. Nimis exarsit adu̾sus hãc
pestilentiã. quã etiã litterarum scłariũ auctores gra¬

Expanded text:
enit etiam tunc in manus meas quidam liber Pelagi, ubi hominis naturam contra dei gratiam, qua iustificatur inpius et qua Christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. librum ergo, quo huic respondi defendens gratiam non contra naturam, sed per quam natura liberatur et regitur, de natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uera eiusdem Xysti essent; id enim putaueram. sed postea legi Sexti philibrum quem misistis, carissimi filii Timasi et Iacobe, intermissis paululum, quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi et uidi hominem zelo ardentissimo accensum aduersus eos, qui cum in suis peccatis humanam uoluntatem debcant accusare. naturam potius accusantes hominum per illam st excusare conantur. nimis exarsit aduersus hanc pestilentiam. quam etiam litterarum saccularium auctores gra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Hec enĩ etiam corporalit facta sunt. et uideri
ꝑ corpus si tunc adessemus utiq potuerunt. nunc
autem ñ assunt. sicut ad est ista lux que oculis cer¬
nitur. aut uoluntas qua nunc aliquid uolumꝰ quȩ
mente conspicitur. S: quia hec distinctio falsa ñ est.
ꝓfecto illa p̾structio minus habebat qͦd int̃ credere
et aliquid p̃sens mente conspicere. ne omnimͦ unũ
atq idem putaretur. parum clara fuerat eloquu¬
tione di¬

Expanded text:
Christum. haec enim etiam - corporaliter facta sunt et uideri Christum. haec enim etiam - corporaliter facta sunt et uideri per corpus, si tunc adessemus, utique potuerunt, nunc autem non adsunt, sicut adest ista lux, quae oculis cernitur, aut uoluntas, qua nunc aliquid uolumus, quae mente conspicitur. sed quia haec distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus habebat, quod inter credere et aliquid praesens mente conspicere, ne omni modo unum atque idem putaretur, parum clara fuerat elocutione di
Abbreviated transcription (Latin):
turarum auctoritate: etiam si ñ affuit sensib uł am¬
mi uł corporis ur̃i. tam̃ credendum ẽẽ didicistis.
Iamne gͦ uenimꝰ ad causam. an adhuc lecturꝰ instru¬
endus est: Nonnulli enim putant ipsum quod di¬
cimꝰ credere: cum res uera creditur. hoc solum ẽẽ m̃¬
te contueri. Quod si ita ẽ: fallitur ista nr̃a suꝑior p̃lo¬
quutio. in qua distinximꝰ aliud ẽe aliquid sentire ꝑ
corpus. sicut in celo solem. et in terra montem. arbo¬
rem corpusue quodlibet. et aliud mentis intuitu rẽ
nichilominꝰ euidentem. sicut nr̃a uoluntas a nobis¬
met ipsis intus aspicitur cum aliquid uolumꝰ. ul co¬
gitatio cum cogitamus. uł memoria cum recordam̃.
uł tale aliquid in animo sine corpore: aliud autem
credere quod in corporis mentisue conspectu. nec ad¬
est. nec affuisse recolitur. sicut sine parentib creatũ
adam. et natum ex uirgine: passumq resurrexisse

Expanded text:
turarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel anturarum auctoritate, etiam si non adfuit sensibus uel animi uel corporis uestri, . tamen credendum esse didicistis. Iamne ergo uenimus ad causam? an adhuc lecturas instruendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere, quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine passumque resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ea uł ullo sensu p̃sentia. sicut solem. sicut nr̃i am¬
mi uoluntatem. uł canonicoꝵ eloquioꝵ auctoritate
sicut adam fuisse primũ hominem. aut.xp̃m in car¬
ne natum. passumq resurrexisse didicimus .s. alus
referentib de quoꝵ testimonio in hoc duntaxat re¬
rũ genere minime dubitandũ ẽẽ putauimus. in
quib si alicubi fallimur credendo. uł ita ẽẽ. quodita
ñ est. uł non ita ẽẽ: quod ita est. nichil ꝑiculi ẽẽ iudica¬
mus.si non sit contra illam fidem qua pietas infor¬
matur. Hec p̃loquutio mea nondum ꝓpositam di¬
scutit questionem. s: te atq alios. qui ista lecturist̃
p̃siruit. quales seu eorum. seu quoꝵlibet scriptorũ
iudices ẽẽ debeatis: ne uł scire uos opinemini quod
nescitis. uł temere credatis quod neq corporis sensi¬
bus aut animi contuitu in eiusdem rei quȩ cogno¬
scenda ẽ: euidentia ꝑcepistis. neq canonicarum scͥp¬

Expanded text:
tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri antamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur credendo uel ita esse, quod ita non est, uel non ita esse, quod ita est, nihil periculi esse iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua pietas informatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut tantũmͦ credatur. uł ñ credat᷑. S si diuina¬
rũ scͥpturarum eaꝵ scilicet q̃ canonicȩ in ȩccłia nomi¬
nantur. ꝑspicua firmatur auctoritate: sine ulla du¬
bitatione credendum ẽ. Aluis uͦ testib uł testimoniis¬
quibus aliquid credendum ẽe suadetur. tibi cre¬
dere uł ñ credere liceat.quantum me admonen¬
te ad faciendam fidem. uł habere. uł ñ habere ꝑ¬
penderis. Si enĩ ea quȩ ñ uidimꝰ hoc ẽ in p̃sentiap¬
parentia ñ sensimus uł mente: uel corpore. neq de
scripturis sc̃is uł legendo. uł audiendo didicimus.
nulla omnino credidissemꝰ. unde sciremꝰ ẽe ciuita¬
tes ubi nunquã fuimus. uła romulo conditam ro¬
mam. uł ut de propiorib loquar constantinopolim
a constantino: Unde postremo sciremꝰ.qui nam pa¬
rentes nos ꝓcreauissent quib patribus. auis. maioribꝰ
geniti ẽẽmus Talium quippe cũ plurima sciamꝰ. non

Expanded text:
restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarestat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniisquibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis. Si enim ea, quae non uidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non
Abbreviated transcription (Latin):
in hac sententia mea de diuina auctoritate conscͥp¬
ta sunt.cui ñ credere nefas ducimꝰ. credere autem pi¬
etatis ẽẽ minime dubitamꝰ: Hanc itaq distinctio¬
nem tene: ut siquid te admonuero disserendo. qͦ ita
uideas oculis carnis. uł ullo alio sensu eius sentias.
seu te sensisse recolas. sicut sentiuntur colores. frago¬
res.odores.sapores. feruores. et si quid aliud ꝑ corpus
cernendo. audiendo. olfaciendo.gustando.tangen¬
do sentiamus. aut ita uideas mentis intuitu ut u¬
des uitam. uoluntatem. cogitationem. memoriã.
intelligentiam. scientiam. fidem tuam. & quicqͥd
aliud mente conspicis: atq ita ẽe ñ tantũ credendo.
s plane uidendo ñdubitas. hoc me uidices osten¬
disse. Quod autẽ ñ sic ostendero. ut aut corporis. aut
animi sensu. uisum ꝑceptumq teneatur. et tam̃
dixero aliquid qͦd aut uerum quidem. aut falsum
ẽẽ necesse sit. s: nullo illoꝵ duoꝵ genere uideatur.

Expanded text:
in hanc sententiam eadem diuina auctoritate conscripin hanc sententiam eadem diuina auctoritate conscripta sunt, cui . non credere nefas ducimus, credere autem pietatis esse minime dubitamus ? Hanc itaque distinctionem tene, ut, si quid te admonuero disserendo, quod ita uideas oculis carnis uel ullo alio sensu eius sentias seu te sensisse recolas, sicut sentiuntur colores, fragores, odores, sapores, feruores et si quid aliud per corpus cernendo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides uitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur,
Abbreviated transcription (Latin):
id requiras. qͦd te uiuere. et uelle: et querere scias.
quomͦ autem d̾s uideat᷑ nescias. ad hȩc inqͣm om̃ia
uidenda. ñ oculos corporis adhibes. nec int̾uallũ
loci ꝑ quod intendatur obtutus. ut ad ea cernenda
ꝑueniat sentis aut queris. Sic uides uitam tuã.
uoluntatem.inquisitionem. scientiã. ignorantiam.
quia nec ipsa est contemnenda uisio. uidere qͦd nes¬
cias. sic inquam uides hec omnia ut in te uideas.a¬
pud te habeas. ac sine ullis figurarum liniamentis
colorumq nitorib. tanto clarius et certius. quanto
simplicius. interiusq conspicias. Cum igitur nec cor¬
poris oculis sicut corpora. siue celestia. siue t̾restria. nͨ
mentis aspectu. sicut ea sunt quoꝵ ñnulla commne¬
moraui. que apud temet ipsam certissime intueris
nunc uideamus dm. cur credimꝰ eum uideri. nisi qui¬
a scripture accommodamꝰ fidem ubi legitur beati
mundicordes. quia ipsi dm̃ uidebunt. et si qua alia

Expanded text:
id requiras, quod te uiuere et uelle et quaerere scias, id requiras, quod te uiuere et uelle et quaerere scias, quo, modo autem deus uideatur, nescias, ad haec, inquam, omnia uidenda non oculos corporis adhibes nec interuallum loci, per quod intendatur obtutus, ut ad ea cernenda perueniat, sentis aut quaeris; sic uides uitam tuam, uoluntatem, inquisitionem, scientiam, ignorantiam, quia nec ipsa est contemnenda uisio uidere, quod nescias. sic, inquam, uides haec omnia, ut in te uideas, apud te habeas ac sine ullis figurarum liniamentis colorumque nitoribus tanto clarius et certius quanto simplicius interiusque conspicias. cum igitur nec corporis oculis sicut corpora siue caelestia siue terrestria nec mentis aspectu, sicut ea sunt, quorum nonnulla commemoraui, quae apud temet ipsam certissime intueris, nunc uideamus deum, cur credimus eum uideri, nisi quia scripturae accommodamus fidem, ubi legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et si qua alia
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatem meã sequaris. ut ideo putes tibi aliqͥd
necesse ẽe credere qͦmã a me dicitur. s aut scriptu¬
ris canonicis eredas. li quid nondum quam sit ue¬
rum uides. aut interius demonstranti ueritati.
Ut hoc plane uideas exempli gr̃a dicam aliquid
quo ad hec certius p̃struaris. et inde potissimum
unde nobis in hoc ipso oꝑe ꝓpositus est disputan¬
di labor. Credimꝰ uideri dm̃. ñ quia uidimus uł ꝑ
oculos corporis sicut uidemꝰ hunc solem uel mentis
ob tutu. sicut se quisq interius uidet uiuentẽ: ui¬
det uolentem. uidet querentem. uidet scientem. ui¬
det nescientem. Tu itaq: ipsa lectis his litteris. sole
quidem uidisse te recolis. ꝑ oculos corporis. Potes
etiam statim uidere si est id temporis et eo loci es:
ubi ex ea parte celum oculis tuis usq ad solem con¬
tuendum patet.Ad illa uͦ uidenda quȩ mente con¬
spici dixi. id est quod uiuas. qͦd uidere d̾m uelis. qͦd

Expanded text:
auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid necesse esse credere, quoniam a me dicitur; sed aut! scripturis canonicis credas, si quid nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis in hoc ipso opere\' propositus est disputandi labor. credimus uideri deum nunc;! num quia uidimus uel per oculos corporis, sicut uidemus hunc solem, uel mentis obtutu, sicut se quisque interius uidet ; uiuentem, uidet uolentem, uidet quaerentem, uidet scientem, ; uidet nescientem? tu itaque ipsa lectis his litteris solem quidem: uidisse te recolis per oculos corporis, potes etiam statim. uidere, si est id temporis et eo loci es, ubi ex ea parte caelum oculis tuis usque ad solem contuendum patet ad illa uero uidenda, quae mente conspici dixi, id est quod uiuas, quod uidere deum uelis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sec ideo tam̃ agere partes suas sermo cessauerit: s cũ
plantator et rigator officium sui gesserit muneris. cȩt̾a
illi qui dat incrementũ relinquit. Ille quippe etiam
ipsum plantatorem rigatoremq formauit. Scd̾m in¬
teriorem igitur hominem ꝑcipe u̾ba intellectus. Ipse
enim renouatur de die in diem. etiã cum exterior iste
corrumpitur. siue abstinentie castigatione. siue aliqͣ
morbida ualitudine. siue quolibet casu. uł certe qd̃
necesse est etiam his qui sano corpore diu uiuunt. ip¬
so etatis accessu. Erige itaq sp̃m mentis tuȩ qui reno¬
uatur in agnitione di scđm imaginem eius qui cre¬
auit eum. ubi ꝑfidem in te habitat. xp̃e. ubi ñ est
iudeus et grecus. seruus et liber. masculus et femina
ubi ñ morieris cum solui corporeo carcere ceꝑis. quia
nec ibi marcuisti: cum sis annis grauis. Hoc in inte¬
riore tuo erecta: intende et uide quȩ loquor. Nolo

Expanded text:
nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formauit. Secundum interiorem igitur hominem percipe uerba intellectus. ipse enim renouatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiritum mentis tuae, qui renouatur in agni-I tione secundum imaginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te habitat Christus, ubi non est Iudaeus et\' Graecus, seruus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae ! loquor. nolo
Abbreviated transcription (Latin):
ex tua peticione. et mea ꝓmissione
Ifactum ẽ: religiosa famula di pau¬
lina. ꝑsolutionis quoq eius negli¬
gens ẽẽ ñ debui. Cũ enim petiuisses
ut de inuisibili do utrum ꝑ oculos cor¬
poreos possit uideri. ꝓlixe aliquid copioseq ad te
scriberem. negare ñ potui. ne scm tuum studium
offenderem. S: ꝓmissum distuli. siue ꝓpt̃ alias occu¬
pationes meas. siue quod a me id flagitaretur. unde
aliquanto dutius cogitari oportebat. S: cum tanta
res eẽt que cogitando ñtam quid de ea sentiendum
dicendumue ẽẽt quã quonͣamͦ ꝑsuadendũ his qui
diu̾sa sentirent fieret difficilior. finẽ aliquando dila¬
tioni adhibendum putaui. sperans diuinũ adiuto¬
riũ magis mͥ scribenti. quã differenti affuturũ. Qũa
obrem primũ mͥ uidet᷑ plus ualere in hac inquisitio¬
ne. uiuendi quam loquendi modũ. Nam qui didice¬
runt a dño iħu. xp̃o mites ẽẽ et humiles corde. plus co¬
gitando et orando ꝓficiunt. quã legendo et audiendo.

Expanded text:
ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tanta res esset, quae cogitando, non tam quid de ea sentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi quam : loquendi modum. nam qui didicerunt a domino Iesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt quam legendo et audiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid distet inter ꝑire et iudicari: cum alio u̾bo
hoc idem significatum sit. Solent enim scripture
etiã iudicium ꝓ et̾na damnatione ponere. sicut in
euanglio añs loquitur. Ueniet hora in qua om̃s qui
in monumentis sunt audient uocem eiꝰ. et ꝓcedens
qͥ bene fecerunt in resurrectionẽ uite. Q aut̃ male ege¬
runt in resurrectionem iudicui. Neq hic dictum
est hoc qui crediderunt. illud aut̃ẽ qui ñ credide¬
runt .s. hoc. illi qui bene egerunt. illud qui male
egerunt. Inseparabilis quippe ẽ:bona uita a fide
quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur: immo uͦ ea ipsa est bo¬
na uita. Hidemꝰ itaq resurrectionem iudici dixisse
dñm ꝓ resurrectione damnationis et̃ne. De om̃ib
quippe resurrecturis. ubi ꝓculdubio erunt etiã h
qui omnino ñ credunt: neq enĩ ipsi ñ st̃ in monu¬
mentis. Duas partes fecit alios in resurrectionem
uite. alio

Expanded text:
aliquid distet inter perire et iudicari, cum alio uerbo aliquid distet inter perire et iudicari, cum alio uerbo hoc idem significatum sit. solent enim scripturae etiam iudicium pro aeterna damnatione ponere, sicut in euangelio dominus loquitur: ueniet hora, in qua omnes qui sunt in monumentis audi ant uocem eius; et precedent qui bene fecerunt in resurrectionem uitae; qui autem male egerunt in resurrectionem iudicii. neque hic dictum est hoc qui crediderunt, illud autem qui non crediderunt\', sed: hoc illi qui bene egerunt, illud qui male egerunt. inseparabilis est quippe bona uita a fide, quae per dilectionem operatur; immo uero ea ipsa est bona uita. uidemus itaque resurrectionem iudicii dixisse dominum pro resurrectione damnationis aeternae, de omnibus quippe resurrecturis — ubi procul dubio erunt etiam hi, qui omnino non credunt; neque enim ipsi non sunt in monumentis — duas partes fecit, alios in resurrectionem uitae, alio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccabimꝰ aut̃ scientes. qm̃ tuisumꝰ deputati. Quis
enim digne cogitans habitationẽ apud dm. in qua
om̃s p̃destinatione sunt deputati. qui scđm ꝓposi¬
tum uocati sũt. ñ enitatur ita uiuere. ut tali habita¬
tione congruat: Quod gͦ et iohannes dicit. hec scͥpsi
uobis ut ñ ꝑeccetis. et siquis peccauerit aduocatum
habemꝰ ad patrem iħm xp̃m iustum. et ipse est exora¬
tio ꝑpeccatis nr̃is. ñ id agit. ut cum securitate pec¬
cemꝰ.s: ut recedentes a peccato si quod admissumt̃
ꝓpt̾ illum aduocatum quẽ ñ habent infideles.
minime de indulgentia desꝑemus. Xec de his igit
uerbis mnitior ulla conditio ꝑmittenda ẽ. sic in di
credere uolentib. ut ꝑmaneant in ꝑditis morib.
multominꝰ de illis ubi apłs ait. Qui sine lege pec
cauerunt. sine lege ꝑibunt. qui autem in lege pes¬
cauerunt. ꝑ legem iudicabuntur. tanquã hoc loco

Expanded text:
non peccabimus autem, scientes quoniam tui-sumus deputati. quis non peccabimus autem, scientes quoniam tui-sumus deputati. quis enim digne cogitans habitationem apud deum, in qua omnes praedestinatione sunt deputati, qui secundum propositum uocati sunt, non enitatur ita uiuere, ut tali habitationi congruat? quod ergo et Iohannes dicit: haec scripsi uobis, ut non peccetis. et si quis pecccauerit, aduocatum habemus ad patrem, Iesum Christum iustum; et ipse est exoratio pro peccatis nostris, non id agit, ut cum securitate peccemus, sed ut recedentes a peccato, si quod admissum est, propter illum aduocatum, quem non habent infideles, minime de indulgentia desperemus. Nec de his igitur uerbis mitior ulla condicio promittenda est sic in deum credere uolentibus, ut permaneant in perditis moribus, multo minus de illis, ubauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur, tamquam hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑdest in d̾m recta fide credere.dm colere: dm
nosse. ut bene uiuendi ab illo sit nobis auxiliũ. et
si peccauerimꝰ ab illo indulgentiam mereamur. ñ in
factis quȩ odit securi ꝑseuerantes.s. ab eis recedentes
eiq dicentes. Ego dixi dñe miserere mei. sana animã
meã qm peccaui tibi. quod ñ habent cui dicant. qͥ ñ
in eũ credunt. et frustra dicunt qui cũ tam longe ab
illo sint. a gr̃a mediatoris alieni sunt. hinc illa u̾ba
sunt in libro sapientie: que nescio quomͦ intelligit
ꝑniciosa securitas. Et si peccauerimus tui sumꝰ. qm̃
sculicet bonum et magnũ dñm habemꝰ. qui et uelit
atq possit penitentiũ peccata sanare. ñ qui mini¬
me audeat ꝑmanentes in malignitate disꝑdere. De¬
niq cum dixisset tui sumꝰ. addidit. scientes potenti¬
am tuã. utiq potentiam cuise subtrahere nequeat
aut occultare peccator. Ideoq sequutus adiunxit.

Expanded text:
itaque prodest in deum recta fide credere, deum colere, deum itaque prodest in deum recta fide credere, deum colere, deum nosse, ut bene uiuendi ab illo sit nobis auxilium et, si peccauerimus, ab illo indulgefactis quae odit securi perseverantes, sed ab eis recedentes, eique dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi : quod in eum credunt; et frustra dicunt qui cum tam longe ab illo sint, a gratia mediatoris alieni sunt. hinc illa uerba sunt in libro Sapientiae, quae nescio quomodo intellegit perniciosa securitas: et si peccauerimus, tui sumus, quoniam scilicet bonum et magnum dominum habemus, qui et uelit atque possit paenitentium peccata sanare, non qui minime audeat permanentes in malignitate disperdere, denique cum dixisset \'tui sumus\', addidit: scientes potentiam tuam, utique potentiam, cui se subtrahere nequeat aut occultare peccator. ideoque secutus adiunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut se existimet dm cognouisse si eum fide mortua. hoc
est sine bonis oꝑibus confiteatur more demonum. et
ideo se iam ñ dubitet ad uitam ęt̾nam ẽẽ uenturam.
quippe debet etiam illud in mentẽ qͦd scriptum est.
in hoc cognoscimus eum. si mandata eiꝰ seruemꝰ. Qui
dicit quia cognouieum. et mandata eius ñ seruat.
mendax est. et hoc ueritas ñ est. Et ne quisꝗͣ existi¬
met mandata eius ad solam fidem ꝑtinere. quanꝗͣ
hoc dicere nullus est ausus p̃sertim quia mandata
dixit. que ne multitudine cogitationem spargerẽt
in illis duob tota lex pendet et ꝓpħe: Licet recte di¬
ci posit ad solam fidem ꝑtinere di mandata. si ñ
mortua .s. uiua illa intelligatur fides quȩ ꝑ dilec¬
tionẽ oꝑatur. tam̃ postea ioħs ipse aꝑuit quid di¬
ceret cum ait. Hoc est mandatum eius. ut credamꝰ
nomini filii eiꝰ iħu xp̃i et diligamus inuicem. Hoc

Expanded text:
ut se existimet deum cognouisse, si eum fide mortua, hoc ut se existimet deum cognouisse, si eum fide mortua, hoc est sine bonis operibus confiteatur more daemonum, et ideo se iam non dubitet ad uitam aeternam esse uenturam, istum. uenire quippe debet etiam illud in mentem, quod scriptum est: in hoc cognoscimus eum, si mandata eius seruemus. qui dicit quia cognoui eum, et mandata eius non seruat, mendax est, et in hoc ueritas non est. et ne quisquam existimet mandata eius ad solam fidem pertinere — quamquam hoc dicere nullus est ausus, praesertim quia mandata dixit, quae ne multitudine cogitationem spargerent, in illis duobus tota lex pendet et prophet ae — licet recte dici possit ad solamfidem pertinere dei mandata, si non mortua, sed uiua illa intellegatur fides, quae per dilectionem operatur, tamen postea Iohannes ipse aperuit quid diceret, cum ait: hoc est mandatum eius, ut credamus nomini filii eius Iesu Christi et diligamus inuicem. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
illud contra bonam uitam. Utroq aut̃e uicio caret.
qui fidem xp̃i habet. ñ sine oꝑib mortuã. que etiam
in demonibus inuenitur.s fidem gr̃e que ꝑdilectio¬
nem oꝑatur. Hec est fides de qua dicitur. regnũ celoꝵ
intra uos ẽ. hanc enim diripiunt qui uim faciunt
credendo. impetrantes sp̃m caritatis. ubi est pleni¬
tudo legis. sine qua lex in littera reos faciebat etiam
p̃uaricationis. Non itaq putandum ẽ. ideo dictum
regnum cȩlorũ iuim patitur. et qui ium faciunt diri¬
ꝑunt illud. quia etiam mali tantũmͦ credendo. et
pessime uiuendo ꝑueniunt in regnũ celoꝵ.s. quia
reatus ille p̃uaricationis quem sola lex. id est littera
sine sp̃u iubendo faciebat. credendo soluitur. et uio¬
lentia fidei sc̃s sp̃s impetratur. ꝑ quem distusa cari¬
tate in cordib nr̃is lex ñ timore penȩ. s. iusticiȩ amo¬
re completur. Nequaquã gͦ mens incauta fallatur.

Expanded text:
illud contra bonam uitam. utroque autem uitio caret, illud contra bonam uitam. utroque autem uitio caret, qui fidem Christi habet non sine operibus mortuam, quae etiam in daemonibus inuenitur, sed fidem gratiae, quae per dilectionem operatur. Haec est fides, de qua dicitur: regnum caelorum intra uos est. hanc enim diripiunt, qui uim faciunt credendo, inpetrantes spiritum caritatis, ubi est plenitudo legis, sine qua lex in littera reos faciebat etiam praeuaricationis. non itaque putandum est ideo dictum: regnum caelorum uim patitur et qui uim faciunt, diripiunt illud, quia etiam mali tantummodo credendo et pessime uiuendo perueniunt in regnum caelorum, sed quia reatus ille praeuaricatonis, quem sola lex, id est littera sine spiritu iubendo faciebat, credendo soluitur et uiolentia fidei sanctus spiritus inpetratur, per quem diffusa caritate in cordibus nostris lex non timore poenae, sed iustitiae amore conpletur. Nequaquam ergo mens incauta fallatur,
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatem adulteria ꝑtinere. et illos qui elegerint
in eadem iniquitate ꝑsistere: Similit᷑ aut̃ dici pot̃
publicas meretrices. quas utiq ad baptismum nisi
ab illa turpitudine liberatas. nulla admittit eccłia.
potuisse inueniri in tot milib tunc credentium ꝑ tot
gentes et de his suscipiendis uł ꝓhibendis constituere
apsos exempla debuisse. Ueruntam̃ de quibusdam
minorib comectare maiora. Si enim ad baptismũ
iohannis uenientes publicani ꝓhibiti sunt aliquid
ampliꝰ exigere quã qͦd eis fuerat constitutũ. miror si
uenientib ad baptismũ. xp̃i posset ꝑmitti adult̾iũ.
Cõmemorauerunt etiam isrlitas multa mala et gra¬
uia ꝑpetrasse. et effudisse multũ sanguinẽ ꝓpħarũ.
nec tamen ex his factis penitus meruisse deleri .s. ex
infidelitate sola qua in xp̃m credere noluerunt. ñ
ad crimen crudelitatis. Illud gͦ ẽ contra rectam fidẽ:

Expanded text:
prauitatem adulteria pertinere et illos, qui elegerint prauitatem adulteria pertinere et illos, qui elegerint in eadem iniquitate persistere? similiter autem dici potest publicas meretrices, quas utique ad baptismum nisi ab illa turpitudine liberatas nulla admittit ecclesia, potuisse inueniri in tot milibus tunc credentium per tot gentes et de his suscipiendis uel prohibendis constituere apostolos exempla debuisse. uerumtamen de quibusdam minoribus possumus coniectare maiora. si enim ad baptismum Iohannis uenientes publicani prohibiti sunt aliquid amplius exigere, quam quod eis fuerat constitutum, miror, si uenientibus ad baptismum Christi posset permitti adulterium. Commemorauerunt etiam Israhelitas multa mala et grauia perpetrasse et effudisse multum sanguinem prophetarum nec tamen ex his factis penitus meruisse deleri, sed ex infidelitate sola, qua in Christum credere noluerunt, non ad crimen crudelitatis. illud ergo est contra fidem rectam,
Abbreviated transcription (Latin):
languorem. Hi autẽ ei homini qui et baptizandus
adult̃ ingredit᷑. et baptizatus adult̃ egredit᷑. miror
quomͦ dici existiment. ecce sanꝰ factus es. Quis enim
grauis & exitiabilis morb erit: si adulterium sani¬
taserit: S: in trib milib inquiunt qͦs uno die apłi
utiq aliqui alienis uxorib copulati. uł femine ali¬
enis maritis in quib regłam apłi constituere debu¬
erunt. que deinceps in eccłiis seruaretur utrum ñ ad¬
mitterentur ad baptismum. nisi adulteria illa correxis¬
sent. quasi ñ similit̾ aduersus eos dici possit. quod ũ
inueniunt aliquem commemoratum qui cum talis
eẽt admissus ẽ. Aut uͦ possent singulorum hominũ
crimina quod infinicrum erat commnemorari. cum
generalis illa regła satis suꝑq sufficiat. ubi petrus
plurib uerbis testificans baptirandis ait. eripite.
uos ab hoc scło prauo. Quis enim dubitet adhuiꝰ scłi

Expanded text:
languorem. hi autem ei homini, qui et baptizandus languorem. hi autem ei homini, qui et baptizandus adulter ingreditur et baptizatus adulter egreditur, miror quomodo dici existiment: ecce sanus factus es. quis enim grauis et exitiabilis morbus erit, si adulterium sanitas erit? Sed in tribus milibus, inquiunt, quos uno die apostoli utique aliqui alienis uxoribus copulati uel feminae alienis maritis: in quibus regulam apostoli constituere debuerunt, quae deinceps in ecclesiis seruaretur, utrum non admitterentur ad baptismum, nisi illa adulteria correxissent. quasi non similiter aduersus eos dici possit, quod non inueniunt aliquem commemoratum, qui, cum talis esset, admissus est; aut uero possent singulorum hominum crimina, quod infinitum erat, commemorari, cum generalis illa regula satis superque sufficiat, ubi Petrus pluribus uerbis testificans baptizandis ait: eripite uos ab hoc saeculo prauo. quis enim dubitet ad huius saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
conandũ ẽ. ne fiant tales comunctiones. Quid enĩ
tere:Si aut̃ fuerint nescio utrũ hi qui fecerint.simi¬
lit̾ ad baptismum ñ debere uideant᷑ admitti. Quan¬
tum attinet gͥad doctrinam salubrem ueritatis.
ne cuiquã mortifero peccato ꝑniciosissima securitas
detur. uł etiam pestilentiosissima tribuatur auctori¬
tas. iste curationis ordo ẽ. ut baptirandi credant in
đm patrem et filium. et sp̃m sc̃m eo ritu quo symbo¬
lũ traditur et a mortius oꝑib agant penitentiam.
om̃iumq se omnino p̾teritoꝵ remissionẽ in baptis¬
mo accepturos ẽẽ ñ dubitent. ñ ut peccare liceat.
s ut peccasse ñ noceat. ut sit facti remissio ñ faciendi
ꝑmissio. Tunc uere dici potest etiam spiritalit̃: ecce
sanꝰ factus es.iam noli peccare: Quod dñs de corpo¬
rali sanitate ideo dixit. qm sciebat ei quem saluum
fecerat meritis peccatorum illũ etiã carnis accidisse

Expanded text:
conandum est, ne fiant tales coniunctiones. quid enim conandum est, ne fiant tales coniunctiones. quid enim ere? si autem factae fuerint, nescio utrum hi, qui fecerint, similiter ad baptismum non debere uideantur admitti. Quantum adtinet igitur ad doctrinam salubrem ueritatis, ne cuiquam mortifero peccato perniciosissima securitas detur uel etiam pestilentiosissima tribuatur auctoritas, iste curationis ordo est, ut baptizandi credant in deum patrem et filium et spiritum sanctum eo ritu. quo symbolum traditur, et a mortuis operibus agant paenitentiam omniumque se omnino praeteritorum remissionem in baptismo accepturos esse non dubitent: non ut peccare liceat, sed ut peccasse non noceat, ut sit facti remissio, non permissio faciendi. tunc uere dici potest etiam spiritaliter: ecce sanus factus es; iam noli peccare, quod dominus de corporali sanitate ideo dixit, quoniam sciebat ei, quem saluum fecerat, meritis peccatorum illum etiam carnis accidisse
Abbreviated transcription (Latin):
licere creditum ẽ. aut uelut dubium derelictũ. sic̃
etiam illud ambiguum ẽ: utrum herodes mortui
duxerit. an uiui fr̃is uxorem. et ideo ñ ita claret. qͥd
ioħes ei ñ licere dicebat. De concubina quoq si ꝓfes¬
sa fuerit nullum sealium cognituram etiã si abillo
cui subdita ẽ dimittatur merito dubitat᷑. utrum ad
ꝑcipiendũ baptismum ñ debeat admitti. Quisquis
etiam uxorem in adulterio dep̃hensam dimiserit. &
aliam duxerit. ñ uidetur equandus eis qui excepta
causa adulterii dimittunt et ducunt. et in ipsis di¬
uinis sententus ita obscurum ẽ. utrum et iste cui qͥ¬
dem sine dubio adulteram licet dimittere. adulter
tamen habeatur si alteram duxerit.ut quantũ exi¬
stimo uenialit ibi quisq fallatur. Qũã obrem que
manifesta sunt impudicitie crimina om̃imͦ a bap¬
tismo ꝓhibenda sunt. nisi mutatione uoluntatis
&penitentia corrigantur.Que aut̃e dubia omnimꝰ

Expanded text:
licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam illud ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum se alium cognituram, etiamsi ab illo cui subdita est dimittatur,. merito dubitatur, utrum ad percipiendum baptismum non debeat admitti. quisquis etiam uxorem in adulterio deprehensam dimiserit et aliam duxerit, non uidetur aequandus eis, qui excepta causa adulterii dimittunt et ducunt; et in ipsis diuinis sententiis ita obscurum est, utrum et iste, cui quidem sine dubio adulteram licet dimittere, adulter tamen habeatur, si alteram duxerit, ut, quantum existimo, uenialiter ibi quisque fallatur. quamobrem quae manifesta sunt inpudicitiae crimina, omni modo a baptismo prohibenda sunt, nisi mutatione uoluntatis et paenitentia corrigantur; quae autem dubia, omni modo
Abbreviated transcription (Latin):
aut alienis uiris feminȩ nuberent. inde fortasse. ap̃
quasda eccłias negligentia ista surrepsit. ut in ca-¬
thecismis competentiũ. nec quererentur nec ꝑcute¬
rentur hec uicia. Atq inde factum ẽ. ut inciꝑent de¬
fendi. que tam̃ adhuc in baptiratis rara sunt.si ea
nos negligendo ñ densa faciamꝰ. Talem quippe negli¬
Cũ autem dormirent homines uenit inimicꝰ et suꝑ¬
seminauit zirania. Hinc aut̃e existimandũ ẽ: ñ ea
qm beatus cypͥanꝰ in epła de lapsis. cum deplorando
et arguendo multa commemoraret quib merito di¬
cit. indignationẽ di fuisse cõmot̾a. ut intolerabili ꝑ¬
sequutione eccłiam suam sineret flagellari. hȩc ibi
om̃ino ñ nominat. cum etiam illud ñ taceat. et ad
cosdem mores malos ꝑtinere confirmet. iungere
cũ infideli b uinculũ matrimonii. nichil aliua
in nouo testam̃to nichil inde p̃ceptũ ẽ. Et ideo aut

Expanded text:
aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt, si ea nos neglegendo non densa faciamus. talem quippe icum autem dormirent homines, uenit inimicus et superseminauit zizania. hinc autem existimandum est non ea anorum, quoniam beatus Cyprianus in epistula de lapsis, cum deplorando et arguendo multa commemoraret, quibus merito dicit indignationem dei fuisse commotam, ut intolerabili persecutione ecclesiam suam sineret flagellari, haec ibi omnino non nominat, cum etiam illud non taceat et ad eosdem mores malos pertinere confirmet, iungere cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud in nouo testamento nihil inde praeceptum est et ideo aut
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i ñ possidebunt qui uehementiꝰ agunt manifesta
sibi congruent increpant. et resistentes. atq in eis se
ꝑmansuros ꝓfitentes. ad accipiendum baptismũñ
admittunt. Qui aut̃ opinant᷑ cetera elemosinis facile
compensari. tria tam̃ mortifera ẽẽ ñ dubitant. et ex¬
cõmunicationib pumenda. donec penitentia hu¬
miliore sanent᷑. impudiciam. idolatriam. homici¬
cuũ. neq nunc opus ẽ querere qualis sit eorum ista
sententia. & utrum corrigenda. an approbanda
ne opꝰ susceptũ mittamꝰ in lõgum. ꝓpt̾ eam questio¬
ne q̃ hinc absoluenda minime necessaria ẽ.sufficit
enim quia si omĩa ñ sunt admittenda ad baptismi
sacram̃tũ int̾ hec om̃ia ẽ adulteriũ. Si aut̃ tria illa
sola excipienda sunt. etiam in his trib ẽ. adulteriũ.
mores qui fuer̃t antea. etiã pessimi habuisse ñ uiden¬
tur hoc malum. ut alienas uxores ducerent uiri

Expanded text:
dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta sibi congruenter increpant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt. Qui autem opinantur cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus punienda, donec paenitentia humiliore sanentur, inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda an adprobanda, ne opus susceptum mittamus in longum propter eam quaestionem, quae huic absoluendo minime necessaria est. sufficit enim, quia si omnia non sunt admittenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium, hristianorum mores, qui fuerunt antea etiam pessimi, habuisse non uidentur hoc malum, ut alienas uxores ducerent uiri
Abbreviated transcription (Latin):
S ebriosi. auari. maledici. et si qua alia uicia dam¬
nabilia aꝑtis factis conuinci redarguiq ñ possunt.
p̃ceptis tamen et cathecismis ualidissime flagellant᷑.
Atq om̃s tales. mutata in melius uoluntate: ad
baptismum uident᷑ accedere. S si forte adulteros qͦs
ñ lex humana. s diuina condemnat. id est qui alie¬
nas uxores tanꝗͣ suas habent. uł femine alienos ma¬
ritos. alicubi negligentiꝰ admitti solere aduerterũt.
ex illis rectis debent conari ista corrigere. Hoc est ut
etiam isti ñ admittant᷑. ñ ex his prauis illa recta rec¬
ta deprauare: ut neq de morũ correptione catheci¬
randos ẽẽ censeant competent̾ et consequent̾ om̃s
etiã illarum publicarum turpitudinũ et scelerũ
ꝑfessores. Hoc ẽ. meretrices.lenones.gladiatores. et si
quid huiꝰmodi ẽ: etiam in illis malis ꝑmanentes ad¬
mitti oportere arbitrentur. Om̃ia quippe illa q̃ apł̃s
enumerat concludens. q̃m qui talia agunt regnum

Expanded text:
 ebriosi, auari, maledici et si qua alia uitia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime flagellantnr atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos non lex humana, sed diuina condemnat, id est qui alienas uxores tamquam suas habent uel feminae quae alienos maritos, alicubi neglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur, non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et consequenter omnes etiam illarum publicarum turpitudinum et scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, gladiatores ac si quid huius modi est, etiam in illis malis permanentes admitti oportere arbitrentur. omnia quippe illa, quae apostolus enumerat, concludens, quoniam qui talia agunt, regnum