comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poterat catholicorum serõnib ac disputa¬
tionib monstraretur eos pro pace donati
et dampnatos suos in honorem suum inte¬
gͣum suscepisce et baptismum quem dãp¬
nati uel etiam dilatiforis ab ecca eorum de¬
derant non ausos fuisse rescinoere et orbi¬
teuaꝵ contra paceni xp̃i contaminationẽ
nescio quam obicere peccatoꝵ et uacuare
bapm̃ in illis quoqꝑ etclesiis datum. Unde
rini confundebantur. Tũm uero illi sĩc¬
crarserunt et tantis sunt idioꝵ stimuł ĩd¬
dati: ut contra eorum insidias aup uiolentiaᷤ
per aꝑtissima latrocinia: iux ulle nr̃e coninu¬
nonis eccẽ. possent ẽẽ secure iux ulla ua tuta
qua iter agerent ut eorum dementiam per
spicua ueritate comuncerent usq adeo prorsꝰ
nõ solum laicis uel quib libet cleritis. Sedipis
quoq epĩs catholicis quodam modo ꝓponeba¬
tur dura conditio. aut .n. tacenda erat uer¬
tas: aut eorum immanitas ꝑferenda. S ed

Expanded text:
poterat, catholicorum sermonibus ac disputapoterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et damnatos suos in honorem suum integrum suscepisse, et baptismum quem damnati vel etiam dilati, foris ab Ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescinterrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde rimi confundebantur eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumquespicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed
Abbreviated transcription (Latin):
li quippe illos cum ad nos traussissent cre¬
dulissimos passi sunt. Acͣcidit etiam ut a¬
pud cartaginem quẽdam dyaconum noĩe
maximianum contra epm̃ suum superbi¬
entem quidam epõrum enisdem partis fco
scismate et in plebe cartaginis diuersa ꝑ¬
marimianum cum aliis .xii. Qui eius or¬
dmationi p̾sentes affuerant: dampnaue¬
runt ceteris autem ad eandem societatẽ
scismatis pertinentib die constituto facł¬
tatem redeundi dederunt. Sed postea ex
ip̃is .xii. quosdam et ex illis quib dilatata fu¬
erat. post diem positum redeuntes pp̃ pacem
suam in siuis honorib susceperunt et quosꝰ¬
q extra ip̃orum comnunionem dampnati
baptirau̾ant: rebaptitare non ausisunt. Ce¬
pit hoc eorum fcm̃ contra illos pro catholica
multum ualere ut ora eorum penitus clari¬
derentur. Quod res cum sicut oporteat ad
saluandos abscimate animos hominun i¬
spargeretur. in stantib et quaqua uersum

Expanded text:
li quippe illos, cum ad nos transissent, cruli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. 17. Accidit etiam ut apud Carthaginem quemdam diaconum suum, nomine Maximianum, contra episcopum suum superbientem, quidam episcoporum ejusdem partis, facto schismate et in plebe Carthaginis divisa parMaximianum cum aliis duodecim qui ejus ordinationi praesentes affuerant, damnaverunt, caeteris autem ad eamdem societatem schismatis pertinentibus, die constituto, facultatem redeundi dederunt. Sed postea ex ipsis duodecim quosdam, et ex illis quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes, propter pacem suam in suis honoribus susceperunt; et quoscumque extra ipsorum communionem damnati baptizaverant, rebaptizare non ausi sunt. Coepit hoc eorum factum contra illos pro Catholica multum valere, ut ora eorum penitus clauderentur. Quae res cum sicut oportebat ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius, et quaquaversum
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. alii perignes se in mortes uolun¬
ctanas usq̃qͦs mittebant et animas fera¬
les a se sͥ illatis suppliciis ꝓhiciebant. Hori¬
rebat ista plurimi in ip̃a suꝑstitione aꝰ¬
heretica constituti et cum innocenciese:
sufficere arbitrarentur quod sibi talia displi¬
cerent. dicebatur eis a catbolicis. Sibi inuo¬
cenciam nram̃ mala ista non polluunt quo¬
modo dicitis orbem xpĩanum uel falsis uel
certe ignotis ceciliani pectatis ẽẽ pollutum
Quomodo nos nefario scele ab imitate ca¬
tholica tanquam ab area dominisa. separa-¬
tis. que usq ad tempus uentilationis neces¬
se est ut habeat et frumentum in horreo re¬
condendum et paleam ignib consumen.¬
dam: atq ita quibusdam ratio reddebat᷑
ut aliquid ad imitatem catholicam etiam
inimicitias ꝑditorum parati sustinere tͦn¬
sirent. Sed plures quamuis id uellent. tñ
cos homines quib tanta fu̾at licencia sanẽ¬
di inimicos facete non audebant. Non nul¬

Expanded text:
aquas, alii per ignes se in mortes volunaquas, alii per ignes se in mortes voluntarias usquequaque mittebant, et animas ferales a se sibi illatis suppliciis projiciebant? 16. Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti; et cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus ventilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum, et paleam ignibus consumendam ? Atque ita quibusdam ratio reddebatur, ut aliqui ad unitatem catholicam, etiam inimicitias perditorum parati sustinere, transirent; sed plures, quamvis id vellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeviendi, inimicos facere non audebant: nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
cendiorum. mortis q p̃sentis pessimoꝵ seiuo¬
rum ut liberi ascenderunt: dabule frange¬
bantur. ex eota debitorib cyrograha redde¬
bantur. Quicumq illorum dura uerba
contempserant: durlorib uerb̾ib quodi
uitabant facere cogebantur innocentiũ
qui cos offed̾ant domus aut depone ban¬
tur ad solum aut ignib cremebantur
Quidam patres familias honesto loco nan
et generoso cultu edusa uix uim post en
cedes albati sunt uel uincti ad molam et srs¬
temptibilia. uerbere adacti sunt. Quod e¬
ctiam de legib auxilium a ciuilib potestati¬
b ad u̾sus eos aliquid ualuit. Quis in p̾sen¬
dfficiał anelabat: quis quod illi uoluissẽc
exauctor exegit: Quis eos qui eorum cedi¬
b extincti sunt uindicare temptauit. in¬
si qui ꝓpria de illis penas poscebat insan¬
a. cum alii in ꝓuocandis in se gladiis ho¬
minum quos ut ab eis ferirentur morte
terrebant. alii per uaria p̾cipicia. alii per

Expanded text:
cendiorum mortisque praesentis pessimorum seruocendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et temptibilia, verbere adacti sunt. Quod enim de legibus auxilium a civilibus potestatibus adversus eos aliquid valuit? quis in praesenlis anhelavit? quis, quod illi noluissent, exactor exegit? quis eos qui eorum caedibus exstincti sunt, vindicare tentavit, nisi quod propria de illis poenas poscebat insania, cum alii provocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant, alii per varia praecipitia, alii per
Abbreviated transcription (Latin):
et si sponte pereant quos conseruare non po¬
test: tit enĩ om̃s uiuant: ardent̾ ex optat. s¬
omnes ne pereant: plus laborat. grãs autẽ
deo quiod et apud nos non quidem in omĩb
sed uallde in plurib locis sed per alias afrige ꝑ¬
tes sine ullis istorum insanoꝵ mortib pax ca¬
tolica currit et cucurrit. Ibi autem ista fu¬
qui maliis temporib eadem facere consu¬
euerunt et prius quidem qua miste leges a
catholicis imꝑatorib mitt̾entur pacis attp
unitatis xpi paulatim doctrina crescebat
et meadem quisq sicut discebat et uolebat
et poterat ex ip̃a parte transibat. Cũ tam̃
apud illos perditorum hominum demen¬
tissimi greges in diuersis causis quietem
innocencium perturbant quis non dñs
setuum suum timere compulsus est. Sed
ad illorum patrocinium confugisset. Qͥs
aduersi mali saltim audebat auctori: quis
ꝯsumptorem. apothetariũ. Quis quelibet
potat exigere debitorem auxilium corumde¬
fentione poscentem: tuore fustium et in¬

Expanded text:
etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa fuqui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctrina crescebat et in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium, quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est enĩ fidei robur. hoc ĩmobile funda¬
mentũ credulitatis addisd̾e sacramentũ.
ubi em̃ sola fides est nõ est tam mera
deuotõ. ⁊ põt aditũ hẽre subreptõ. unde
uas electõnis ideo laborat ut credentes fidĩ
sue rõnem edicant. cum enĩ cognouerint
qͣntus sit cui se crediderunt. ⁊ que sit eiꝰ
potencia : nullo pacto nulla rõne ab eiꝰ spe
traduci se patient᷑. unde dcm legiꝰ gusta¬
te ⁊ uidete qm̃ suanis est dñs. ut data oꝑa
cognostant diuinitatis eiꝰ saporem. Intelli

Expanded text:
Hoc est enim fidei robur, hoc immobile fundaHoc est enim fidei robur, hoc immobile fundamentum credulitatis, addiscere sacramentum. Ubi enim sola fides est, non est tam mera devotio, et potest aditum habere subreptio. Unde vas electionis ideo laborat, ut credentes fidei suae rationem ediscant. Cum enim cognoverint quantus sit cui se crediderint, et quae sit ejus potentia; nullo pacto, nullaque ratione ab ejus spe traduci se patientur. Unde dictum legimus, Gustate, et videte, quoniam suavis est Dominus : ut data opera cognoscant divinitatis ejus sapo
Abbreviated transcription (Latin):
qr hec deo digna sunt sacrificia. hoc est
in p̾t̾itũ minora fuerunt qiͣ carualia ñc
maiora qr spiritalia. et adiecit. tñc impo¬
nent suꝑ altare tuũ uitulos. Sic cessan¬
tib pͥiiis sacrificiis spiritalia successu¬
ra cacrificia significainit quidem ut dic̾et.
timc ĩponent suꝑ altare tuũ uitulos. nisi
qr ꝑ hec corꝑasia spiritalia significat. qͥp¬
pe cũ dixi̾t. qr carnalib nõ delectatur
Uitulos gͦ dicens ppłm nouellum signifi
intessigitꝰ locutus. sacrificia qͦ eiꝰ spiritalia
Sgnificasse debet intelligi cur filiui dĩ mis¬
rõnabiliter. ⁊ ꝓuident᷑ fcm̃ credendum
Et. melius tñ puto sĩ post fidem. eciam cã
st̃ possit adu̾ti. ut qd̾ creditur nõ ignore
tur. qr iam fidelem. ⁊ in hac re diligẽtẽ
adinuat sp̃c scũs. ut cognostens ĩtelligat
fidei rõnem. tunc enĩ plenũ ht̃ gaudium
credulitatis sue. si qd̾ credit intelligat.

Expanded text:
quia haec deo digna sunt sacrificia, hoc est, quia haec deo digna sunt sacrificia, hoc est, in praeteritum minora fuerunt quasi carnalia, nunc maiora, quia spiritalia. Et adiecit: tunc inponent super altare tuum uitulos. si cessantibus pristinis sacrificiis spiritalia successura sacrificia significauit, quid est ut diceret: \'tunc inponent super altare tuum uitulos, nisi quia per haec corporalia spiritalia significat, quippe cum dixerit, quia carnalibus non delectatur? uitulos ergo dicens populum nouellum significintellegitur locutus, sacrificia quoque eius spiritalia significasse debet intellegi. CXIII. CUR FIonabiliter et providenter factum credendum sit; melius tamen puto, si post fidem etiam causa facti possit adverti, ut quod creditur, non ignorettur: quia jam fidelem et in hac re diligentem adjuvat Spiritus sanctus, ut cognoscens intelligat fidei rationem. Tunc enim plenum habet gaudium credulitatis suae, si quod credit intelligat.
Abbreviated transcription (Latin):
edificentur muri ierłm. Nunquid destruc¬
ti fuerant: s muros ierłm dicens eccłiam
significat ꝑ fidem que in xp̃o disposita e¬
uat ꝯstruendam. cuiꝰ muri scĩ ẽẽ hoĩes
intilligunt᷑. docente nos apocalipii ioħ̾is
edificetur eccłia. ⁊ liberent᷑ sperantes de
hac fide salutem. Et sequit᷑. tunc accepta¬
bis sacrificiũ iusticie oblatõnes ⁊ holocaus¬
ta. hoc dicit qr oblatõnes ⁊ holocausta tũc
accepta fieri hr̃ent cũ eccłia eẽt edificata
⁊ nõ passim aut scd̾m consuetudinens
sacrificiũ inquit iusticie acceptabis. Instũ
est sacrificiũ cũ ꝯdignũ munus offertur.
porro aũt nichil tam iustum est ⁊ ꝯdignũ
msi ut nos ip̃os offamur deo. qr enĩ deꝰ spc̃
eit spiritalia illi offe̾nda sunt sacrificia
ut uiuo uiua hostia offatur. qr enĩ dix̾at
in causa pccĩ sacrificiis carnalib deum mi¬
nime delectari ostendit futurũ. qd̾ spiri¬
talr̾ deo off̾endum erat. ⁊ acceptaret

Expanded text:
destructi fuerant? sed muros Hierusalem dicens ecclesiam significat per fidem, quae in Christo disposita erat, construendam, cuius muri sancti esse homines intelleguntur docente nos Apocalypsi Iohanniaedificetur ecclesia et liberentur sperantes de hac fide salutem. Et sequitur: tunc acceptabis sacrificium iustitiae, oblationes et holocausta. hoc dicit, quia oblationes et holocausta tunc accepto ferri haberent, cum ecclesia esset aedificata, et non passim aut secundum consuetudinem, sed sacrificium, inquit, iustitiae acceptabis. iustum est sacrificium, cum condignum munus offertur; porro autem nihil tam iustum est et condignum, nisi ut nos ipsos offeramus deo. quia enim deus spiritus est, spiritalia illi offerenda sunt sacrificia, ut uiuo uiua hostia offeratur. quia enim dixerat in causa peccati sacrificiis carnalibus deum minime delectari, ostendit futurum, quia spiritaliter deo offerendum erat et acceptaret,
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec ẽẽ ht̃ cotidie xp̃i uicem agere. aut
orare ꝙ ppło. aut offerre. ant tiguere.
Et nõ solum huio nõ licet uerura ⁊ ministro
eiꝰ qr ⁊ ip̃e mundior. debet ẽẽ. quia scã sunt q̃
ministͥt᷑. nam sicut ad oꝑatõnem lucerne
tenebre nõ tm̃ obscure s ⁊ sordide sunt. ad
oꝑatõnem añt stellaꝵ lucerna caligo est.
ad solis u̾o ꝯꝑatõnem srelle nebulose sũt.
ad dĩ aũt claritatem sol nõ esb. Ita et noc
licita ⁊ munda sunt. ad dei aũt dignita¬
tem qiͣ illicita ⁊ ĩmunda sunt. qmꝙͣ enim
bona sint dei tñ ꝑsone nõ ꝯpetunt. Nũqͥd
nõ tunica mediocris hoĩs qmͣuis munda:
imꝑatori tñ sordida ⁊ illicita est. Silr̾ ⁊
saxonicia senatori. Ac ꝑ hoc antistites dei
ores ẽẽ oꝑt. nemo enĩ imꝑatori mĩstͣtͣ.
nõ accusatus gͥ uesticularis mundis in¬
duti ministrant. Deus aũt qr natura
clarissimꝰ est: ministros eiꝰ natura ma¬

Expanded text:
quia necesse habet cotidie Christi uicem agere aut quia necesse habet cotidie Christi uicem agere aut orare pro populo aut offerre aut tinguere. et non solum huic non licet, uerum et ministro eius, quia et ipse mundior debet esse, quia sancta sunt quae ministrat. nam sicut ad conparationem lucernae tenebrae non tantum obscurae, sed et sordidae sunt, ad conparationem autem stellarum lucerna caligo est, ad solis uero conparationem stellae nebulosae sunt, ad dei autem claritatem sol nox est, ita quae ad nos licita et munda . sunt, ad dei autem dignitatem quasi inlicita et inmunda sunt; quamquam enim bona sint, dei tamen personae non conpetunt. numquid non tunica mediocris hominis, quamuis munda, imperatori tamen sordida et inlicita est? similiter et saxonicia senatori P ac per hoc antestites dei ores esse oportet. nemo enim imperatori ministrat non accuratus; igitur uestibus claris mundis induti ministrant: deus autem quia natura clarissimus est, ministros eius natura ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑsona ⁊ dignitate sua ⁊ legem hẽre.
Eit enĩ qd̾ om̃mo gen̾aliter om̃ib nõ lice
at. Est it̾um qd̾ aliis licet ⁊ aliis nõ licet.
Et est qd̾ aliqñ licet aliqñ uero nõ licet
formcari om̃ib semꝑ nõ licet. negocia¬
riu̾o aliqũ nõ licet. anteqmͣ em̃ eccliasti
cus quis sit licet ei negociari. fcõ iam nõ
licet. ⁊ xp̃iano cum uxore sua cõuenire
aliqñ licet aliqñ u̾o nõ licet. ꝓpt̾ dies enĩ
ꝓfessionis aliqũ nõ licet ꝯuenire. quia
etiam a licitis abstinendum est. ut faci¬
lus impetrari possit qd postulatur. uñ
apłis. ex ꝯsensu ait abitmendũ ad tẽpꝰ
ut uacetis oratõni. Nam ⁊ scd̾m legem
in ieumio cedi ⁊ uirgari nõ licet. pꝰtea
licet qr maior reu̾encia debetur dĩ causs.
Nunquid om̃e qd̾ int̾ cet̾os licet añ im¬
ꝑatorem licet. qͣnͣto magis in dei cauas
ac ꝑ hoc antistitem eiꝰ puriorem cet̾is eẽ

Expanded text:
pro persona et dignitate sua et legem habere? pro persona et dignitate sua et legem habere? est enim quod omnino generaliter omnibus noat: est item quod aliis licet, et aliis non licet: et est quod aliquando licet, et aliquando non licet. Fornicari omnibus semper non licet: negotiari vero aliquancus quis sit, licet ei negotiari: facto jam non licet. Et Christiano cum uxore sua convenire aliquando licet, aliquando uero non licet. propter dies enim processionis aliquando non licet conuenire, quia etiam a licitis abstinendum est, ut facilius impetrari possit quod postulatur. unde apostolus: ex consensu ait abstinendum ad tempus, ut uacetis orationi. nam et secundum legem in ieiunio caedi et iurgari non licet, postea licet, quia maior reuerentia debetur dei causis. Numquid omne, quod inter ceteros licet, ante imperatorem licet? quanto magis in dei causis! ac per hoc antestitem eius puriorem ceteris ess
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ miime obẽe ꝓbatur. et quis neget debere
dici qd̾ neminem ledit. et in hoc loco aliquid
eiꝰ adeque scũs petrus uxorem ⁊ filios hũisse
cognoscit᷑. ⁊ pͥmatum ut accꝑꝑet int̾ apłos.
nandum putat᷑ qd̾ nõ impedit meritis. hĩc
apłus eum qui uxorem hẽbat si in ceteris
seruet mandata sacerdotem fieri posse ac
debere ostendit. Qd̾ si illicitum eẽt nõ po¬
terat utiq peccatorem dicere debere fieri
sacerdotem. Et quid tam aꝑtum eiꝰdem
enĩ apłł uox est dicentis de uirginib. im¬
ꝑium dñi nõ hẽo. Cum enĩ chorinthii exa¬
gitarentur ab hereticis qui in ypocrisim
nuptias dãpnandas docebant. ꝯsuluerũt
apłm lut̾is an liceret nbere aut uxorẽ
remittere. tunc p̾cepit apłus nõ debere
uxorem a uiro recede̾ cũ hũerit occõnẽ
se nõ posse ostendit. Quid gͦ andeat disci¬
płoꝵ docere qd̾ a magr̃o traditum ñ est.¬
licet uxores hẽre .i. ut ordinatis iam nõ
liceat ꝯuenire. Quis nesciat innuim quẽq

Expanded text:
d minime obesse probatur? et quis neget bonum debere dici quod neminem laedit? Et ut hoc loco aliquid eius adaeque sanctus Petrus uxorem et filios habuisse cognoscitur et, primatum ut acciperet inter apostolos, nandum putatur quod non inpedit meritis? Hinc apostolus eum qui uxorem habeat, si in ceteris seruet mandata, sacerdotem fieri posse ac debere ostendit. quod si inlicitum esset, non poterat utique peccatorem dicere debere fieri sacerdotem. et quid tam apertum? eiusdem enim apostoli uox est dicentis: de uirginibus imperium domini non habeo. cum enim Corinthii exagitarentur ab hereticis. qui in hypocrisi nuptias damnandas docebant, consuluerunt apostolum litteris, an liceret nubere aut uxorem remittere. tunc praecepit apostolus non debere uxorem a uiro recedere, cum habuerit occasionem se non posse ostendit. quis ergo audeat discipulorum docere quod a magistro traditum non est etlicet uxores habere, id est, ut ordinatis iam non liceat conuenire?\' quis nesciat unum quemque
Abbreviated transcription (Latin):
culimus scimus enim quosddam quoᷤ semel
ihib̾it nolle deponere nec appoĩtum suũ
facile mutare. Sed saluo int̾ colsegas pacis
et concordie uinculo retinere quare non
quando habeat in ecc̃a ad ministrationem
uolinitatis sue. ar. liberum. Unus quisq
p̃positus rationem actus in dñm redditur᷑
ad iubateum quoq de hereticis baptiran¬
Dis scribens in fine libelli sui sic locutus
est dicens. hoc tibi breuit̾ pro nr̃a mediocͥ¬
q ep̃orum quod putat faciat. hũs arbitu¬
i sui liberam facultatem. Nos quantum
in nobis est ꝓpter hereticos cum colligis et
cocpĩs nr̃is non contendimus cum quibus
Diumam concordiam et dñicam pacem
teneri. Maxime cam apostolus dicat. Si
quis autem putau̾it contentõius ẽẽ: nos
talem consuetudinem uon habemus ne¬
q eccłia dei. ad omnem autẽ hereticum¬

Expanded text:
um scimus quosdam quod semel imbiberint nolle deponere, nec propositum suum facile mutare, sed salvo inter collegas pacis et concordiae vinculo, quaedam quin habeat in Ecclesiae administratione voluntatis suae arbitrium liberum: unusquisque sit praepositus, rationem actus sui Domino redditurus. » Ad Jubaianum quoque de haereticis rebaptizandis scribens, in fine libelli sic locutus est: « Haec tibi breviter pro nostra mediocrque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et Dominicam pacem tenemus, maxime cum Apostolus dicat: Si quis autem putaverit se contentiosum esse, nos talem consuetudinem non habemus, nec Ecclesia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ supplicat. cuiꝰ erit supplicare ⁊ nõ impe¬
trare qd̾si fati erat impetͣre deberet qd̾
supplicat. Si aũt fati est supplicare ⁊ non
impet᷑re stultum est fatũ quia supplicare
facit hoĩem quem scit nõ impetrare.
Qd̾ si nescit an possit impetrare qd̾ illum
facit supplicare imꝑuidũ erit fatum e
carens ratõne. qui om̃es ignorancia insi¬
piencia est. insipiencia uero stulticia est.
In hanc ꝑtem cadit om̃is tractatꝰ paganoꝵ
uiderunt pagani qui cͥcũfusa caligie ñ
uident lumen antiquo eñ errore ccͥumi¬
uenti u̾tati que pͥus latebat aures accõ¬

Expanded text:
quod supplicat, cuius erit supplicare et non impequod supplicat, cuius erit supplicare et non impetrare? quia, si fati erat, impetrare deberet quod supplicat. si autem fati est supplicare et non impetrare, stultum est fatum, quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare, inprouidum erit fatum et carens ratione, quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia uero stultitia est. in hanc partem cadit omnis tractatus paganorum. uiderint pagani, qui circumfusa caligine non uident lumen. antiquo enim errore circumuenti ueritati, quae prius latebat, aures accom
Abbreviated transcription (Latin):
nam fati est frustra. queris qd uelis nolis
queras. nõ queras facturus es. qr autẽ
nec apud eos ip̃os fixa est hec asseueratõ.
Iccͥto incerte temptant ne aliud uerum
inueniant qmͣ tractant. s prudentiores
iuxta fata sunt ne faciant nobis aliquid
⁊ uxta se sit aliquid qd̾ uideatur contrnĩ
quid pot̾it ẽẽ cũ bonũ fatum ĩmutari nege¬
tur. sicut ⁊ malum. Certe hoc qd̾ uixͣͫ fatũ
est. ne noceat supplicat᷑. Nocebit enĩ nͥ fu̾it
supplicatum. Quomͦ gͦ illud fatũ ĩnutari
negatur: qñ hoc qd̾ uiciũ est timet᷑. nec emĩ
hoc ⁊imeret ᷑ insi sllud ĩmutari posse cred̾et᷑.
S quia in eo magis causa ꝯsistit ne fatum
mutari dicatis: sine dubio sine causa sup¬
plicatis. uidete aũt ne ⁊ hoc fati sit qui
supplicatis qr sine sale solet eẽ quicquid a¬
to assignatis. certe nõ mala res est suppli¬
care. cur gͦ nõ fati ẽẽ dicit᷑: Si gͦ fati erĩ

Expanded text:
nam si fati est, frustra quaeris, quod, uelis nolis, nam si fati est, frustra quaeris, quod, uelis nolis, quaeras non quaeras, facturus es. Quia autem nec apud eos ipsos fixa est ista adseueratio, idcirco incerti temptant, ne aliud uerum inueniant quam tractaut. sed prudentiores iuxta fata sunt, ne faciant nobis aliquid  habeat et iuxta se sit aliquid quod uideatur contrarium, quid poterit esse, cum fatum bonum inmutari negetur, sicut et malum? certe hoc, quod iuxta fatum est, ne noceat supplicatur — nocebit enim nisi fuerit supplicatum —: quo modo ergo illud fatum inmutari negatur, quando hoc, quod uicinum est, timetur? nec enim hoc timeretur, nisi illud inmutari posse crederetur. sed quia in eo magis causa consistit, ne fatum mutari dicatis, sine dubio sine causa supplicatis. Uidete autem ne et hoc fati sit quod supplicatis, quia sine sale solet esse quidquid fato adsignatis. certe non mala resest supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? si ergo fati erit
Abbreviated transcription (Latin):
no agitur qͣm du qd̾ dimitatꝰ quis fu̾it
facit. ⁊am cranus agelatus dictus est.
qr semel traditur in uita risisse. ⁊ c̾.
nimus brutus est cognoĩatus. qr sagaci
ꝯsilio stultum se simulauit. ne a suꝑbo
rege ip pecume sne maginitudinẽ aitidet᷑¬
de temꝑib constantini mur ionem se .xxx. anit
finxit qui samsuciꝰ uocabatur. ut imꝑatorẽ
sicut ip̃e postea dixit a tediis suis auocaret.
ubi est ratõ fatoꝵ qñ unusquisq qd̾ uult
facit. exclusa est. Illud aũt quale est quod
fatoꝵ assertores supplicatõnib sũt deuoti
cũ sint hiis adu̾se. Nam ⁊ anos suos ꝯmen¬
dant. ⁊ de nupciis ⁊ de ꝓfectõne quoꝵ ⁊ de
emptõnib ⁊ de dignitatib. Quod si fati
est quid oras quid supplicas. quid eciam
te iuito futurũ est. S quero inquit si
debe emere gͦ nõ in fato ꝯsistit qd̾ tũc
facere te dicis debere. Si didicis expedire

Expanded text:
no agitur. t quamdiu quod imitatus quis fuerit no agitur. t quamdiu quod imitatus quis fuerit facit. nam M. Crassus Agelatus dictus est, quia semel traditur in uita risisse; et C. Iunius Brutus est cognominatus, quia sagaci consilio stultum se simulauit, ne a Superbo rege propter pecuniae suae magnitudinem occidetemporibus Constantini morionem se XXX annis finxit, qui Samsucius uocabatur, ut imperatorem, sicut ipse postea dixit, a taediis suis auocaret. ubi est ratio fatorum, quando unus quisque quod uult facit? exclusa est. Illud autem quale est, quod fatorum adsertores subplicationibus sunt deuoti, cum sint his aduersae? nam et annos suos commendant et de nuptiis et de profectione quaerunt et de emptionibus et de dignitatibus. quod si fati est, quid oras, quid supplicas, quod etiam te inuito futu rum est? \'sed quaero\', inquit, \'si debeam emere\'. ergo non in fato consistit quod tunc facere debere te dicis, si didiceris expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
scitaꝵ que amazone dcẽ sunt. qr cum uiri
eaꝵ occubati bello longinquo dui abeẽnt:
ꝓpt̾ sobolem serms se iscinsse. ⁊ om̃em ma¬
rem natum netauisse relictis feminis. ita
ut nulla lamficio oꝑam daret. s ab inemi¬
te etate palestra ⁊ armis imbuerentur.
haꝵ enĩ tanta uirtus ⁊ industria in reb
genitis fuit ꝑ mltam annoꝵ seriem reg¬
nantes nõmillas gentes subig̾ent asiam¬
que om̃em sub tributo ponentes. Qud
ad hec pod̾it nũquid hec fati fuerunt q̃
ꝑ tot annos sic gesta est ut om̃ia q̃ fati
putant᷑ eẽ manerent. Primũ ut contͣ
naturam mulieres spretis uiris regna¬
rent. demde ꝙ seruis mixte sunt. ꝓpriis
tertio ut om̃s nati masculi uetarent᷑
femme uinificarentur. tanta eas ꝓsꝑi¬
tate secuta ut sine uiris regnũ ceptũ
magnis copiis ⁊ temꝑib ꝓpagarent. Cer
quadringentos sexaginta sic hic ueniũt.
quippe cũ minidꝰ iam sexto miliesimo an¬

Expanded text:
Scytarum, quae Amazonae dictae sunt, quia, cum uiri Scytarum, quae Amazonae dictae sunt, quia, cum uiri earum occupati bello longinquo diu abessent, propter sobolem seruis se miscuisse et omnem marem natum necauisse relictis feminis ita, ut nulla lanificio operam daret, sed ab ineunte aetate palestra et armis inbuerentur. harum tanta uirtus et industria in rebus gestis fuit, ut per multam annorum seriem regnantes nonnullas gentes subigerent Asiamque omnem sub tributo ponentes. quid ad haec poterit dici? numquid haec fati fuerunt, quae per tot annos sic gesta sunt, ut omnia, quae tati putantur esse. inanirent? primum ut contra naturam mulieres spretis uiris regnarent; deinde quod seruis mixtae sunt propriis; tertio ut omnes nati masculi necarentur, feminae uiuificarentur tanta eas prosperitate secuta, ut sine uiris regnum coeptum magnis copiis et temporibus propagarent. certquadringentos sexaginta, sic haec ueniunt, quippe cum mundus iam sexto millesimo an
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ ĩmmet sine ꝓuidencia futurũ dictsꝰ.
Qd̃ enĩ extogitat᷑ ⁊ dmi pensitat᷑. ⁊ exicus me¬
duis acquirit ᷑. cur fati eẽ dicat᷑: Eumichus
aliquis natus est. alii fuĩt. ubi erit fatũ
in illo: credo qui natus est qui fũt. quid di¬
cendum de hiis est: dnu̾sum est enĩ. Aut si
fato fcĩ eumichi sunt: ille contͣ fatum fc̃s
est eunuchus. ⁊ quare tam rare ennichꝰ
nascitꝰ᷑. ut incredulum in deat᷑. Quedam
mulier fuit in urbe roma qm constat.
undecĩ maritos habuisse. ⁊ alius uir qui
duodetĩ hũit uxores que fata sũt q̃ hiis
hoc decreuerũt. Nam temꝑe imꝑatoris
que hoc fata fec̾unt. alia ut opinor q̃ uos
nescitis. Osi de hoc noĩe tace̾tis ⁊ aliqua e¬
uenti ⁊ casib remitt̾etis q̃dam ꝓuidẽcie
ꝯcedetis. Nam tantum põt uirtus et in¬
dustria aĩce ut si solum nature resistat
uerũ eriam se ip̃am emendet aut ĩemendet
qr ht̃ uidiciũ sin. Cradunt᷑ enĩ mulieres

Expanded text:
enim imminet sine prouidentia, fatorum dicitur; enim imminet sine prouidentia, fatorum dicitur; quod enim excogitatur et diu pensitatur et exercitiis mediis adquiritur, cur fati esse dicatur? Eunuchus aliquis natus est, alii fiunt: ubi erit fatum? in illo, credo, qui natus est; qui fiunt, quid dicendum de his est? diuersum est enim. aut si hi fato facti eunuchi sunt, ille contra fatum natus est eunuchus. et quare tam raro eunuchus nascitur, ut incredulum uideatur? quaedam fuit mulier in urbe Roma, quam constat undecim maritos habuisse, et alius uir, qui duodecim habuit uxores: quae fata sunt, quae his hoc decreuerunt? nam tempore imperatoquae hoc fata fecerunt? alia, ut opinor, quae uos nescitis.. 0 si de hoc nomine taceretis et aliqua euentui et casibus remitteretis, quaedam prouidentiae concederetis! nam tantum potest uirtus et industria animorum, ut non solum naturae resistat, uerum etiam se ipsam emendet aut inemendet, quia habet iudicium sui. Traduntur enim mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ subreptum est fatis ut huic soli hoc
natura decerneret qd̾ nõ erat fati: qd̾ si
fatis fuisset: aliqͣnta hac sorte honorate
fussent. Et cũ quidam ad ꝑegͥna loca ꝓfis¬
cetur uxorem suam amico ꝙ̃ fidelem scit
ꝯmendaiit. nõ utiq puero s mature et a¬
tis qui ⁊ diligentior custos eiꝰ eẽt. abscidit
se ut cũ ea sine cuiꝰqͣm suspitõne caute dor¬
miret. Qunid putamꝰ fati fuse aut ꝯsilii:
S quomͦ fati fuit qd̾ contͣrium est: quiiuĩ¬
cit enĩ qd̃ natum in eo est: hic manit facũ
⁊ in studiis certe fatoꝵ uertit᷑ causa ut
idat quis aliquid aut nõ posset ꝯp̾hendere.
om̃s gͦ senatores imũ hñt fatum. millus
sunt fati. nemo enĩ seruoꝵ est renator
S si qd̾ nasaitur dicitis fatum quicqͥd acces¬
serit extͣ fatum erit. Aut si qd̾ accidit ex
fato uenit. quare ꝑ laborem uenit : tunc
enĩ fati dice̾tur si inunito hoĩe ueniret. Qd̾

Expanded text:
quo modo subreptum est fatis, ut huic soli hoc quo modo subreptum est fatis, ut huic soli hoc natura decerneret, quod non erat fati? quod ei fati fuisset, aliquantae hac sorte oneratae fuissent. et cum quidam ad peregrina loca proficisceretur, uxorem suam amico, quem fidelem sciuit, commendauit, non utique puero, sed maturae aetatis, qui, ut diligentior custos eius esset, abscidit se, ut cum ea sine cuiusquam suspicione caute dormiret. quid putamus: fati fuisse aut consilii? sed quo modo fati fuit quod contrarium est? qui uincit enim qEt in studiis certe fatorum vertitur causa, ut sciat quis aliquid, aut non possit comprehendere. Omnes ergo senatores unum habent fatum; nullus sunt fati; nemo enim seruorum est senator. Sed si quod nascitur dicitis fatum, quidquid accesserit extra fatum erit. aut si quod accedit ex fato uenit, quare per laborem uenit? tunc enim fati diceretur, si inuito homini eueniret. quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes crucifigebantꝰ. s iudicio legis. ⁊ ita ẽ
ut fãto hoĩes dampnent. S ꝯuicti malis oꝑi¬
bus sius apud ⁊ rusticos natos dicit᷑ quidã
dam formosus facie qualis nmꝙͣ fuit. ⁊ qr
uir bonus erat ne cui in suspitõnem ueni¬
ret. qr eciam honestaꝵ mulieꝵ ocłos illicie¬
bat faciem sibi septem plagis nulnerauit.
ut pulcritudinẽ que ab om̃ib desidatur dãp¬
naret. Etce quomͦ si fata sunt suꝑata sũt
S forte dicatur. nature fuit ut formotꝰ
nasceretꝰ᷑. fati uero ut spẽs enis uulnera¬
retur. Qd̾ si ita est: iam nõ nascitur fatum.
s accidens causa esb. ⁊ si accidens res est: non
erit fati s ꝯsilii aut certe euentus. qnͣtum
ad reliquas ꝑtinet ꝑtes. Nam quid est aliud
uincere fatum: isi ĩmitare naturam :
qd̾ si a deo utiq est ⁊ nec ĩmutari posset nͦ
uinci. Legit᷑ namq cautum in quodam in¬
ris libello aliqͣndo mulierẽ qͥnq peperisse.

Expanded text:
homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et ita est homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et ita est ut non fato homines damnentur, sed conuicti malis operibus suis. :.. Apud Etruscos natus dicitur quidam tam formosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui in suspicionem ueniret, quia etiam honestarum mulierum oculos inlicebat, faciem sibi septem plagis uulnerauit, ut pulcritudinem, quae ab omnibus desideratur, damnaret. ecce quo modo, si fata sunt, superata sunt! sed forte dicatur: \'naturae fuit ut formosus nasceretur, fati uero, ut species eius uulneraretur. quod si ita est, iam non nascitur fatum, sed accidens causa est; et si accidens res est, non erit fati, sed consilii aut certe euentus, quantum ad reliquas pertinet partes. Nam quid aliud est uincere fatum, nisi inmutare naturam? quod si a deo utique esset, nec inmutari posset nec uinci. legitur namque cautum in quodam iuris libello aliquando mulierem quinque peperisse:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩocentes occidunt: s fata que sic faciũt
nasci hõies ut occidant᷑. ac ꝑ hoc nõ aĩe s
inqua sunt fata. Et si inqua sunt a deo
nõ sunt. gͦ a dẏabolo sunt. ⁊ si a dyabolo
sunt simul dãpnanda sunt cũ illo. Et qm̃
disdernere dicuntꝰ᷑ singłis: Q ũo moriant᷑
aut ferro aut laqueo aut p̾cipio aut
naufragio uł aliter młtis eadem p̾stãt.
nemo enĩ põt solus ab om̃iũ fatis discpare
qd̾ si qͥs muentus fuerit distrepar
Am nõ est fatis euentꝰ. ⁊ si in unius morte e
ratoras in pilam ꝯiectus ussu regis ꝯtusus
exspiraint. Qd̾ ꝯtingit ulli hoĩm ⁊ sisare
regi aliofiloꝵ mulier palum in temꝑa fix̃
⁊ ita reddidit sp̃m. hoc modo nemo est mor¬
tiuis. ⁊ antea cruci hoĩes sigebant᷑ qd postea
edito ꝓhilicum manet. Si fati erat quomͦ
destit. siuomͦ enĩ qd fati est ꝓhibet . ⁊̃ nõ sit
uncit᷑ fatum. aut si nõ erat fati non fato

Expanded text:
innocentes occidunt; sed fata, quae sic faciunt innocentes occidunt; sed fata, quae sic faciunt nasci homines, ut occidantur. Ac per hoc non animae, sed iniqua sunt fata; et si iniqua sunt, a Deo non sunt: ergo a diabolo sunt; et si a diabolo sunt, simul damnanda sunt cum illo. Et quoniam discernere dicuntur singulis, quomodo moriantur, aut ferro, aut laqueo, aut praecipitio, aut naufragio, vel aliter, multis modis eadem praestant. Nemo enim potest solus ab omnium fatis discrepare. Quod si quis inventus fuerit discrepare, jam non est fati, sed eventus. Et si in unius morte evxagoras in pilam conjectus jussu regis contusus expirauit, quod contigit nulli hominum. et Sisarae regi allofylorum mulier palum in tempora fixit et ita reddidit spiritum. hoc modo nemo est mortuus. et antea cruci homines figebantur, quod postea edicto prohibitum manet. si fati erat, quo modo desiit? quando enim quod fati est prohibetur et non fit, uin. citur fatum. aut si non erat fati, non fato
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum homicidam siłi qͦ modo nascitur.
qui adulter sit ⁊ que adult̾a ⁊ cui fiat ad
erat qui tale ht̃ fatum ⁊ adult̾iũ patiat᷑.
Et ip̃e enĩ ꝑticeps inuenitꝰ qr fatum eius
admisit ut fieret adult̾ium. Equũ gͦ erat
ut aut simł dãpnarentur aut simul absol¬
uerentur. Int̾ hec iniusta lex uidet᷑. Idẽq
sia deo sunt fata lex nõ erit der quia hoc
nõ solum deo s nec prudenti ꝯuenit hõud
dampnare qd̾ fecit. Q qm̃ nemo inqͣm
ꝯtra legem ansus est dicere uel a deo hanc
ẽẽ negare fata ex deo dici ẽẽ nõ pot̾unt.
qr ista deus punit ꝑ legem. Qnͣdo emm
dampnat᷑ qd̾ sit impellentib fatis sine du¬
ad hoc nascunt᷑ ut malefaciant esto s nõ
deberent alii fato nasci ĩnocentes ut ab hiiꝰ
possent occidi. Si em̃ ille male aĩe ẽent nas¬
ci nõ deberent s puniri. ne occiderent in
nocentes. s nõ aĩe quas malas fingunt

Expanded text:
oblatum homicidam. simili quoque modo nascitur oblatum homicidam. simili quoque modo nascitur qui adulter sit et quae adultera et cui fiat aduerat, qui tale habet fatum, ut adulterium patiatur. et ipse enim particeps inuenitur, quia fatum eius admisit ut fieret adulterium. aequum ergo erat ut aut simul damnarentur aut simul absoluerentur; inter haec iniusta lex uidetur. Ideoque si a deo sunt fata, lex non erit dei, quia hoc non solum deo, sed nec prudenti conuenit homini id damnare quod fecit. sed quoniam ntra legem ausus est dicere uel a deo hanc esse negare, fata ex deo dici esse non poterunt, quia ista deus punit per legem. quando enim damnatur quod fit inpellentibus fatis, sine duad hoc nascuntur, ut male faciant\'. esto. sed non deberent tali fato nasci innocentes, ut ab his possent occidi. si enim illae malae animae essent, nasci non deberent, nocentes. Sed non animae, quas malas fingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
feciuit. Ad hec lex contradicit. qr fata apͥa
ꝓfessione dãpnanda sunt. Non eñ negant
eos qui mali sunt fati ẽẽ ꝙ mali sunt. lex
aut usq adeo adu̾sa est fatis ut neget ma¬
dos sati eẽ ꝙ mali sunt s uolinitatis illoꝵ
ꝯmobrem / reos illos rite constituet. Nichil
logi ⁊ fatis cõmune est. qñ a lege negat᷑
qd a fatis asseritꝰ. qui aũt rõne nati dicent᷑.
qr mathematicos urbe roma ꝓhibuerũt
qd̾ uis seruatũ nõ ignorant᷑. ⁊ certe paga¬
m fuerunt. qũo fati fuĩt que contͣ fatũ
sunt. S si est fatum nõ facit contͣ se. isti ñ
hñt fatum qui faciunt contͣ fatũ. Et si hii
nõ hñt fatum nõ est fatum. s esb inqͥunt
fatum unicuiq p̾stans qua morde moriat᷑.
ad̾ si ita est nõ est accusandus homicida.
Nam duplici genere se defendet. qr ⁊ ip̃e fa¬
tis agentib hoc fecit. ⁊ ille agentib fatis
accisus est. S int̾ hec lex pulsat᷑q punit

Expanded text:
fecerunt? ad haec lex contra dicit, quia fata propria fecerunt? ad haec lex contra dicit, quia fata propria professione damnanda sunt. non enim negant eos qui mali sunt fati esse quod mali sunt. lex autem usque adeo aduersa est fatis, ut neget malos fati esse quod mali sunt, sed uoluntatis illorum; quam ob rem reos illos rite constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pagani fuerunt? quo modo fato fiunt quae contra fatum sunt? sed si est fatum, non facit contra se: isti non habent fatum, qui faciunt contra fatum, et si hi non habent fatum, non est fatum. Sed est\', inquiunt, \'fatum uni cuique praestans qua morte moriatur\'. quod si ita est, non est accusandus homicida. nam et duplici genere se defendet, quia et ipse fatis agentibus hoc fecit et ille agentibus fatis occisus est. sed inter haec lex pulsatur, quia punit
Abbreviated transcription (Latin):
mĩc nõ cogitat malum sublato timore
incipiat malus ẽẽ. deniq legimꝰ legẽ ma¬
loꝵ causa data. s ⁊ hoc ip̃m fati forte sut
ut lex daret᷑. ⁊ qua rõne fatil subsistunt
si generant a quo destruantꝰ. Qua quod
qr nasci facm̃t hoĩes ad dãpnatõnem/ ⁊ si
iniqua sunt auctoritatem hẽre nõ debẽt
qr om̃e iniquñ punitõne obnoxiũ. aut ne
forte legem nichil ꝓdesse dicant. qr qui sic
natus est ut malus sit ꝑ legem nõ potest
mutari. Quod si est: suꝑflue lex data es
⁊ qũo fata rem suꝑfluam nacci fecerunt
in ꝯstanciam rõnis nõ tenet firmitatem
S ne ꝓpt̾ hoc legem ẽẽ fc̃am uoluerunt.
ut quos malos fata faciunt nasci a lege
dãpnent᷑. ut ꝯuemat fatis ⁊ legi ad hoꝵ
pimitõnem. ad hoc uderit qd̾ dicatꝰ mii
q ⁊ leges ⁊ fata ꝓpͥo uidicio ꝯ dẽpnarime¬
rentꝰ. a pari m̃insticia hoc elaborant ut occi¬
dant᷑ qui nõ sponte s fatis agentib maia

Expanded text:
nunc non cogitat malum, sublato timore nunc non cogitat malum, sublato timore incipiet malus esse. Denique legimus legem malorum causa datam. Sed et hoc ipsum fati forte fuit, ut lex daretur. et qua ratione fata subsistunt, si generant a quo destruantur, quia quod quia nasci faciunt homines ad damnationem, et si iniqua sunt, auctoritatem habere non debent, quia omne iniquum punitioni obnoxium est. , Aut ne forte legem nihil prodesse dicant, quia qui sic natus est, ut malus sit, per legem non potest inmutari? quod si est, superflue lex data est; et quo modo fata rem superfluam nasci fecerunt, inconstantiam rationis non tenet firmitatem. Sed ne propter hoc legem fata esse uoluerunt, ut quos malos fata faciunt nasci a lege damnentur, ut conueniat fatis et legi ad horum punitionem? ad hoc quid erit quod dicatur, nisi quia et leges et fata proprio iudicio condemnari merentur, si pari iniustitia hoc elaborant, ut occidantur qui non sponte, sed fatis agentibus mala
Abbreviated transcription (Latin):
tendũt. ⁊ qr ueritas cũ putatur p̾mm resur¬
git ap̃i qui quodam indicio naturali bonos
⁊ malos nõ fieri s asserunt nasti. peccanti¬
b recribuũt nec patuintꝰ młta esse pcc̃a
foris memendabiles asserunt natos. aliqͥs
prudentiũ corripit quẽ scit emendari non
posse. quod quidẽ aut stulti est ant inqui
S ne hoc ip̃m fato dicant fieri. qr qui sub
fato est nõ facit qd̾ nult ut eciam ip̃i nat᷑a¬
le hẽant ut uindicent in eos qd̾ sciũt incog¬
noscibilit̾ manere nͣalr̃ ⁊ uere. quia sic di¬
cendũ est. ut qui fati ẽẽ dicit᷑ stulticie de¬
putet᷑. Qmͣ eñ stultum ut cum dicant ÷¬
aliquẽ malum natũ nec ilum bonũ ꝓ bẽt
qd̾ asserunt bonũ natũ. Quomꝰ enĩ potest bonꝰ
om̃ia fato fiũt quomͦ lex subintͣit que
nõ sinat fieri qd̾ fati est : ꝯi emĩ tollat᷑sex
passim puplice illicita fient. ne potentes
pot̾ut ferri nec erit libertas. Quia ⁊ qui

Expanded text:
tendunt? et quia ueritas, cum putatur premi, resurtendunt? et quia ueritas, cum putatur premi, resurgit, ipsi, qui quodam iudicio naturali bonos et malos non fieri, sed adserunt nasci, peccantibus retribuunt nec patiuntur inulta esse peccata. foris inemendabiles asserunt natos. An quis prudentum corripit quos scit emendari non posse? quod quidem aut stulti esset, aut iniqui. Sed ne hoc ipsum fato dicant fieri; qui sub fato est, non facit quod vult, ut et ipsi naturale nabeant ut vindicent in eos quos sciunt inconvertibiles manere naturaliter; et vere quia sic dicendum est, ut quidquid fati esse dicitur, stultitiae deputetur. Quam enim stultum est ut cum dicant aliquem malum natum, nec illum bonum probent quem asserunt bonum natum? Quomodo enim potest bonus omnia sub fato sunt, quomodo lex subintravit quae non sinat fieri quod fati est? Si enim tollatur lex, passim publice illicita fient, nec potentes poterunt ferri, nec erit libertas; quia et qui
Abbreviated transcription (Latin):
dit ymaginem : u̾itatem illudere nõ põt.
nũquid est aliquis locus sine deo. aut ali¬
quis manus eiꝰ effugiat : putant audem
blandientes sibi quia qui hic euadit iam
securus sit. ⁊ quomͦ hoc iustũ estimant.
ut aliis in talib cansit dãpnatis isti ena¬
daut  certe deus mundñ ꝯstitinit. et qua
lege ut̾etur ostendit. Diligens erĩ opus
suũ ostendit ei mnam. qua itur ad uitã
ordinatis quib ducib ut̾ent᷑. qr eit ⁊ ma
que ducit ad mortem. Nunquid nõ gͦ re¬
quirere debet sibi quos miinstros regni
su posunt. eo iure quo ꝯstitint ppłm eiꝰ
gubn̾arunt. aut si ppłus edictũ ełꝰ susce¬
p̾it. aut ⁊ minstri fideles imienti lalude¬
dãpnet᷑. hoc iussim hoc causa exposcit. Qũo¬
gͦ quibdam displicet futurũ indiciũ cred̾e:
s hoc mathematicoꝵ inuemt amentia: Nũo
em̃ possunt futurũ acciꝑe iudiciũ. qͥ p̾senti¬
repugnant : qr indiciũ in natuntare eẽ cõ¬

Expanded text:
dit imaginem, ueritatem inludere non potest. dit imaginem, ueritatem inludere non potest. numquid est aliquis locus sine deo aut aliquis manus eius effugiat? putant autem blandientes sibi, quia qui hic euadit iam securus sit. et quo modo hoc iustum aestimant, ut aliis in talibus causis damnatis isti euadant? Certe deus mundum constituit et qua lege uteretur ostendit. diligens enim opus suum ostendit ei uiam, qua itur ad uitam, ordinatis quibus ducibus uterentur, quia est et uia quae ducit ad mortem. numquid non ergo requirere debet, si hi, quos ministros regni sui posuit, eo iure, quo constituit, populum eius gubernarunt, aut si populus edictum eius suscepit, ut et ministri fideles inuenti laudamnetur? hoc iusergo quibusdam displicet futurum judicium credere? Sed hoc mathematicorum invenit amentia. Quomodo enim possunt futurum accipere judicium, qui prepugnant, quia iudicium in natiuitate esse con
Abbreviated transcription (Latin):
sili enenent in scło. deo suo gr̾as agit. a
quo si qua hic denegata indent᷑ temꝑalia
reddi speret ec̾na. ut quid enĩ deus futu¬
yũ idicium statuit. nisi ut qui ĩuste
nõ credentes futurũ dei indiciũ impu¬
intatem ẽẽ scelerum arbitrati sunt. S
fatoꝵ asertores negant futurũ iudiciũ
Si enĩ nascunt᷑ qui bom sunt. ⁊ eꝯtra q
mali sunit. quid laudas aut accusas
Qnͣdo neq bomis ꝯgressus laboraiit ut
uincet. neq malus neq legẽs fuit ut ꝑ¬
deret. Quid̾ nit̾ pͥuatos fabulas uendicãt
nam iudicii sublati pccõres nũqͣm ausi
sunt crimina sua fatis excusare. Sed
pere nõ negant. Itaq legis auctoritas
rõnem calcat fatoꝵ: ita ut nemo mina¬
ui quidem possit cũ se ꝯmou̾it lex. Q ũõ
aũt euasuros se in ꝑpetuũ credunt: qui
dam ad tempꝰ effugũt. nõ cogitantes auc¬
torem legis huic dissimulare nõ posse. nã
hic ymago legis est. illic u̾itas. ⁊ qui illu¬

Expanded text:
li evenerit in hoc saeculo, Deo gratias agit, a li evenerit in hoc saeculo, Deo gratias agit, a quo si qua hic denegata videntur temporalia, reddi speret aeterna. Utquid enim Deus futurum judicium statuit, nisi ut qui injustenon credentes futurum Dei judicium, impunitatem esse scelerum arbitrati sunt? Sed fatorum assertores negant futurum judicium. Si enim nascuntur qui boni sint, et e contra qui mali sint; quid laudas aut accusas, quando neque bonus congressus laboravit ut vinceret, neque malus negligens fuit ut perderet? Quid enim inter privatos fabulas venditant? Nam judicibus oblati peccatores, nunquam ausi sunt crimina sua fatis excusare; sed pere non negant. Itaque legis auctoritas rationem calcat fatorum, ita ut ne nominari quidem possint, cum se commoverit lex. Quomodo autem evasuros se in perpetuum credunt, qui dam ad tempus fugiunt, non cogitantes auctorem legis hinc dissimulare non posse? nam hic imago legis est, illic ueritas, et qui inlu
Abbreviated transcription (Latin):
spe xp̃iam mathematias aures ꝯmodant:
cũ audiant ioh̾em apłm clamantẽ ⁊ dicẽ¬
tem. nolite dilig̾e hunc mundũ. neq ea
que in hoc mundo sunt. Itaq si hec sunt
fidei uł legis nr̃e p̾cepta ne mundꝰ diliga¬
tur neq ea que in mundo sunt: Quid est
forte infelicitas est. cũ magis gaudere
deberent. quia nõ illis mundꝰ p̾stat ꝑ que
obligati teneantur hũams rel ob̾noxii.
felicitas em̃ ista securitatis facultate ac¬
cepta diumoꝵ caret sollicitudine. Indi¬
ligens enĩ si ncce esb cͥca diuma ot acula
qui om̃ib nctͣus refertur ⁊ unde sit sol¬
licitꝰ nõ ht̃. alia em̃ sollicitudine incipere
solent laborare hiꝰ ut amplificent᷑ ĩ scło.
qd̾ sine pcc̃o nõ põt fieri. Si ꝓpͥns aũt aspici¬
atur: iudebit᷑ mimicus magis illoꝵ esse
muimdꝰ. quobeatos dicitur facere. uixem̃
aliquis illoꝵ celestia cogitat. Cauendũ gͦ
xp̃ianis est dum recte ꝯu̾santes p̾miurt᷑
mn sclo. hic enĩ unicit scłm qui ꝯtentꝰ qũo

Expanded text:
ristiani mathematicis aures commodant, cum audiant Iohannem apostolum clamantem et dicentem: nolite diligere hunc mundum neque ea, quae in mundo sunt? itaque si haec sunt fidei uel legis nostrae praecepta, ne mundus diligatur neque ea, quae in mundo sunt, quid est forte infelicitas est, cum magis gaudere deberent, quia non illis mundus praestat, per quae obligati teneantur humanis rebus obnoxii? Felicitas enim ista securitatis facultate accepta diuinorum caret sollicitudine. indiligens enim sit necesse est circa diuina oracula, qui omnibus necessariis refertus, unde sit sollicitus, non habet. alia enim sollicitudine incipere solent laborare huius modi, ut amplificentur in saeculo, quod sine peccato non potest fieri. si propius autem aspiciatur, uidebitur inimicus magis illorum esse mundus, quos beatos dicitur facere, uix enim aliquis illorum caelestia cogitat. Gaudendum ergo Christianis est, dum recte conuersantes premuntur in saeculo. hic enim uicit saeculum, qui contentus quo