comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolatus sui alas disponat quia nidel ip̃s
u̾itatis altitudinẽ uiiuus se ꝯtemplau ꝑo¬
sse ꝯgnoscunt. ad nocem gͥ resuꝑ ueniẽcem
se aliud quiͣ te sb̾iecta ⁊sentire. sã itazuiri
Duui diuuitatis siu̾as audiũt quͣtouia¬
g̃t ꝯtemplando ꝓfitiũt tanto amplius
tespiciento ꝙ sunt aut nicħ. aut ꝓprieuł
se eẽ ꝯgnostunt. Eyudeat gͦ diuinis smo¬
nib beatus iob. ⁊ sapient̾ ꝑ ficiat stultũ
se ẽẽ dep̃heudat dicens. in sipient̃ locu¬
tus sum ⁊ que ultͣ modiumm exced̾ent sa¬
piãm meã. ecce canto seamplius redar¬
guit qnͣto amplius ꝑficit ⁊ scĩam suã
ult᷑ modum excessisse se c̾dit. quia iu
ũbis diũ plus estimau̾at secreta eius
sapĩa agnouit. Sequitur. audi ⁊ ego¬

Expanded text:
quia videlicet ipsam veritatis altitudinem minus se contemplari posse cognoscunt. Ad vocem ergo desuper venientem se aliud quam abjecta sentire. Sancti itaque viri dum divinitatis sententias audiunt, quanto magis contemplando 1145 proficiunt, tanto amplius despicignoscunt. Respondeat ergo divinis sermonibus beatus Job, et sapienter proficiens, stultum se esse deprehendat, dicens: Insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. Ecce tanto se amplius redarguit, quanto amplius proficit, et scientiam suam ultra modum excessisse se credidit, quia in verbis Domini plus quam aestimaverat secreta ejus sapientiae agnovit. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uia iste ultimꝰ huiꝰ oꝑis
nber est. ⁊ locis difficui¬
orib ꝑtractatis miuus
obscura sunt que sr̃ sũt
libz hunc indulgencine
remuissiꝰq tnͣs currere ue¬
ind emenso magnõ mari iam iitue cer¬
nimꝰ ⁊ intentõnis ur̃e uela dispouẽtes
nõ eodem quo prius ipetu ducim᷑ s cũ
ad hnc exmpulsione. pͥstini flatus umis
nos lit̾is ĩpellit gͥ postꝙͣ ficeli famulo
dñs iomathan hostis eus ꝯm̃sit ⁊ fortis
tallidus oñdit dum uires illms subtir
Rrantes ania patefecit. beatus iob adutqͣ

Expanded text:
uia iste ultimus hujus operis liber est, et, locis difficiloribus pertractatis, minus obscura sunt quae supersunt, libet hunc indulgentius remissiusque transcurrere. Velut emenso enim magno mari, jam littus cernimus, et intentionis nostrae vela deponentes, non eodem quo prius impetu ducimur, sed tamen adhuc ex impulsione pristini flatus imus.nos littoris impellit. Igitur postquam fideli famulo Dominus Leviathan hostis ejus quam sit et fortis et callidus ostendit, dum vires illius subtiliter fraudesque patefecit, beatus Job ad utraque
Abbreviated transcription (Latin):
surgant. boua amppe uõca quociens
qui .ii. loqũs exauditus sũat notis ꝑfici¬
entib exauditus clamabat. int̾rogabo
te ⁊ Ryude .iͥ. ac si drẽt nescientẽ me ⁊
ꝯnoscentẽ dotẽ. quia n int̾rogaret ip̃s
ex magist̾io ad optõns u̾bis seqñtib de¬
claratur. in t̾rogatur quippe se ꝑhibuit
S uitħ int̾roganto subiu̾sit. Nã sola

Expanded text:
surgant. Bona quippe vota quoties Qui enim loquens exauditus fuerat, votis proficientibus exauditus clamabat: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si diceret: Nescientem me ex cognoscentem doce. Quia enim interrogaret ipse ex magisterio aspirationis, verbis sequentibus declaratur. Interrogaturum quippe se perhibuit, sed nihil interrogando sub
Abbreviated transcription (Latin):
do quam iste ꝓfuit redimendo. cũ ier illiꝰ
pectatum temporaliter moriamur per istiꝰ
aritem redemptionem ñ ad temporalẽ ui¬
tam. S ad perpetuam resurgamus: Nrĩn
ergo corpus mortuum est pp̃ reccatum xp̃i
autem corpus solum mortiram est sine pec¬
cato ut fuso sanguine sine cuipa om̃i culpa¬
rum ꝙy rogͥpba delerentur. quib debitores
qui meum credunt a dẏabolo antea tene¬
bantur et ĩo ait. Hic est sangius meus qui
ꝑ multis effundetur ĩ remissionem pec̃orũ
poterat autem hoc donare credentib ut nec
istius expirentur corporis mortem. Sed si
hos fecisser carni quedam felicitas addere¬
tur. Ainueretur autem fidei fortitudo. Sic
enun homines mortem itamtiment ut uõ
illam uitam que post istam mortem beata
futura est. per uirtutem etiam ꝯtempnen¬
de ip̃us mortis ad xp̃i grãm festmarẽt. S pp̃
remouendam mortis molestiam delicatius
crederetur inxpm̃. plus ergo grẽ p̃stitit plꝰ

Expanded text:
do, quam iste profuit redimendo\', cum per illius do, quam iste profuit redimendo\', cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem uitam, sed ad perpetuam resurgamus? nostrum ergo corpus mortuum est propter peccatum, Christi autem corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendam mortis molestiam delicatius crederctur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus
Abbreviated transcription (Latin):
oñs quia uoluntatem pr̃is mei facio. Surgi¬
te eamus hinc. Hiis dcĩs perrexit ad iudebi¬
tam mortem fcũs obediens usq ad mortem
Quapp̃ illi qui dñt si prini homĩs pcc̃o fciũ
est ut moreremur xp̃i aduentu ficret ut cre¬
dentes in eum non moreremur et addunt
quasi rõnem dicentes. Neq enim p̃uarica¬
toris transgressio plus nob nocuit quamin¬
carnatio ut redemptio ꝑfuit saluatoris curl
ño pocuis hoc atcendunt. hoc audiunt. hoc
sine desceptatione credunt quod apostolus
sine ambiguitate locutus est quia per hoĩem
mors et per hominem resurrectio mortuorũ
Sicut enum i adam om̃s moriuntur sic et
ĩ xp̃o om̃s uiuificabuntur. Nec .n. aliũde
qm de corporis resurrectione dicebat. Om̃i gͦ
corporis mortem factam per unum homiinẽ
dixit. et om̃i corporis resurrectionẽ in uitã
ecernam per inumxpm̃ futuram ẽẽ ꝓmisit
Qruomo ergo plus nobis uocuit ille peccan¬

Expanded text:
omnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgiomnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgite, eamus hinc. his dictis perrexit ad indebitam mortem factus oboediens usque ad mortem. Quapropter illi qui dicunt: si primi hominis peccato factum est, ut moreremur, Christi aduentu fieret, ut credentes in eum non moreremur, et addunt quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris transgressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit saluatoris, cur non potius hoc adtendunt, hoc audiunt, hoc sine disceptatione credunt, quod apostolus sine ambiguitate locutus est: quia per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur? neque enim aliunde quam de corporis resurrectione dicebat. omnium ergo corporis mortem factam per unum hominem dixit et omnium corporis resurrectionem in uitam aeternam per unum Christum futuram esse promisit. quomodo ergo \'plus nobis nocuit ille peccan
Abbreviated transcription (Latin):
enim etiam cum motib urõnabilib pert᷑¬
bantur illła ratione nlło imperio. S dolore
anqñ uel doloris terrore cohibentur. ut oĩ¬
no uideas illnis mobedientie filios que
mouetur in menbris. repugnans legi mẽ¬
tis. nec cum nult rõ conquiescit. U̾m et ip¬
se sere uel dolore corporis canquam uapu¬
lando compescitur nel panescendo uel ta¬
li aliquo animi motu non tam̃ uolunta¬
te p̃cipiente comprimnitur. Sed quia erat
in eo similitudo carius peccati mutationes
etatum perpetinoluit ab ip̃a exorsus infan¬
tia ut ad mortem uideatur etiam seuestẽ¬
do illa caro peruienire potuisse. nbi iuuemiᷤ
fiusset occisus. Que tñ mors in carue pocĩ¬
nunc mobedientie debita redditur. Ani sil̃i¬
tudinc autem carnis peccati obediencie uolun¬
tate suscepta est ad eam quipe iturus eamq
uassurus. hoc ait. Ecce ueiit princeps mundi
huis et in me nnicħ inueniet. Sedit sciant

Expanded text:
enim etiam, cum motibus inrationabilibus pertuenim etiam, cum motibus inrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando uel doloris terrore cohibentur, ut omnino uideas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum et ipsa saepe uel dolore corporis tamquam uapulando conpescitur uel pauescendo uel tali aliquo animi motu non tamen uoluntate praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debita redditur, in similitudine autem carnis peccati oboedientiae uoluntate suscepta est. ad eam quippe iturus eamque passurus hoc ait: ecce ucnit princeps mundi huius et in me nihil inueniet; sed ut sciant
Abbreviated transcription (Latin):
inder unoꝵ et mortuoꝵ. Sed huius unius
fidei psignificatonis oportunituitate per ua¬
tia tempora sacramenta uariata sunt. Idemip¬
se name caluator est paruulorum atq maio¬
tum. de quo dixerunt angeli. Natus est nobis
hodie saluator et de quodcm̃ est ad uirginem¬
mariam. uocabis nomen eius iħm. Ip̃e .n. sal¬
uum faciet populum suum a peccatis eorum
Ubi aperte demonstratum est eum hoc noĩe
quo appellatus est iħc: pp̃ sauitem qũa nob̾
tribuit nominari. Ihc quippe latine saluator
est. Quis est quippe nonꝰ ãuoex dicere dominũ¬
uenit in similitudine carnis peccati ut eua¬
cuaret corpus peccati. In quo infirmissimo nł¬
li usi congrius uel ỹdoneis infantib mẽbris
anma rõnalis miserabili ignorantia p̾gra¬
uatur quam plane ignoranciam ulło mõ
credid̾ infuisse i infante illo in quo uer¬
bum caro fcm̃est ut hĩtaret in nob̾. nec illã
ip̃ius animi infirmitatem in xp̃o ꝑuulo fue¬
rim suspicatus ꝙͣ uidemus ĩ ꝑuuł. per hãc

Expanded text:
iuorum et mortuorum. sed huius unius fidei pro significationis oportunitate per uaria tempora sacramenta uariata sunt. Idem ipse itaque saluator est paruulorum atque maiorum, de quo dixerunt angeli: natus est uobis hodie saluator et de quodictumest aduirginemMariam: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ubi aperte demonstratum est eum hoc nomine, quo appellatus est Iesus, propter salutem quam nobis tribuit nominari; Iesus quippe latine saluator est. quis est igitur qui audeat dicere dominuuenit in similitudine carnis peccati, ut euacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis uel idoneis infantilibus membris anima rationalis miserabili ignorantia praegrauatur. quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo paruulo fuerim suspicatus, quam uidemus in paruulis. per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
lunt fateri de pente pc̃õre aiquod pccm̃ ori¬
gmalit̾ trabi. si de scõ aliqua scĩtas trahit᷑
et contra nr̃am quidem ũo est assertionẽ
etiam si ex fidelib scĩ ꝓpagantur quod e¬
os dicimus si nõ baptrrantur pergere in
dampnationem quib et ip̃i regnum celo¬
rum nit̾cludunt quanius eos dña dicant
nõ hr̃e ullum uel ꝓprium uł origiale pee¬
catum aut si eis indignum iudetur ut
quod pecratum si de scĩs aliqua scitas trahi¬
tur et inmmundicia de inmundis. Utrum
numc autem scĩ sunt. Explicent etiam qũo
iustum sit ut sc̃ĩ ex fidelib et mundi ex ĩ¬
fidelib nati ꝑiter tamen si baptuati non
fueruit regnum dei non permittantur ĩ¬
ista sc̃itas ꝑdest. Nam si dampnarifatẽ
inmũdos ex infidelib natos sauctos ante
filios. fidelium uidei quidem regnum dei¬
intrare non posse si fui̾nt baptirati nõ tñ¬

Expanded text:
lunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum orilunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? et contra nostram quidem non est adsertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus et ipsi regnum caelorum intercludunt, quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel originale peccatum. aut si eis indignum uidetur, utquod peccatum, si de sanctis aliqua sanctitas trahitur et inmunditia de inmundis. utrumqununc autem sancti sunt. explicent etiam quomodo iustum sit, ut sancti ex fidelibus et inmundi ex infidelibus nati pariter tamen, si baptizati non fuerint, regnum dei non permittantur inista sanctitas prodest? nam si damnari faterentur inmundos ex infidelibus natos, sanetos autem filios fidelium in dei quidem regnum intrare non posse, nisi fuerint baptizati, non t
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse abrahe filios decunari. quamuis
ia fuissent in lumbris pũs sui decimati qr
mine fuerat facienda sicut ifraelite auiis
omib mumo ex frugib om̃ib decimas to¬
ta uita sua crebras solens p̃bere leuitis.i
baptismum autem cale sacram̃tum ẽẽ qd̃
semel detur et si iam hoc acceperat quisq c̃
in pr̃e suo eẽt. ũo insi baptiratum fuisse de¬
putandum cum de illo qui baptiratus fu¬
erat gigneretur qui hoc dicit ne diu dispu¬
tem circumcisionem respiciat que semel
fiebat et tamen in singulis singłatim fie¬
bat. Sicut ergo corpore illiuis sacramenti
de cireũcisio nasce̾tur cirtũcidendꝰ fuit
sic nũc de baptirato qui uatus fui̾t bap¬
uri in. m̾di ceũt nunc autem sc̃i sunt et
ideo inqurunt fidelium fili iam baptrati¬
sententiam sic accipunt ut credant de fide¬
lib scĩficatos filios nasci cur eos etiam ip̃iba¬
ptirari oportere nõ dubitant: Cur demq no¬

Expanded text:
potuisse Abrahae filios decimari, quamuis potuisse Abrahae filios decimari, quamuis iam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia que homine saepe fuerat facienda, sicut Israhelitae annis omnibus, immo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacramentum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit bapuestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt; et ideo, inquiunt, fidelium filii iam bapsententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? cur denique no
Abbreviated transcription (Latin):
cati. quamius de mĩrna carne pectati. oꝵ
enim carnis inde suscepit id ꝓfecto aut sͦ¬
trem nõ lege carnis peccati .i. nõ concupis¬
centie carnał motu concupiscentẽ. S ip̃a
fide surm germen in se fieri ꝓmerentem
ꝙͣ eligeret creauit. de qua crearetur eleg̃
Quanto magis ergo caro peccati baptiran¬
da est pp̃ cuadendum iudiciũ si baptnata
est caro sine peccato pp̃ imitationis exemplũ
oruod autem supra s̾ndimus ad uersus
oos qui dicunt de homine baptirato na
to iam uelut baptiratum haberi debuis¬
se. Cur .ii. non inquiunt ĩ lumbis prĩs sui
potuerit baptirari si scd̾m epistolam que
ad hebreos scripta est in lumbis abrahe
erat decimatus in lumbris abrahe. S quia
sic ordinatus honore saterdotii ut acciperet
decimas non p̃beret. Alioqͥn nec ceteri frẽs
eius qui ei p̾bebant decimarentur. quia
et ip̃i in lumbis abrabe a melchise dechiã
fuerant decimati. S ne quis dicat ppẽa rͦte

Expanded text:
cati, quamvis de materna carne peccati. Quod cati, quamvis de materna carne peccati. Quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut sutrem, non lege carnis peccati, id est, non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qutum iam uelut baptizatum haberi debuisse. cur enim non, inquiunt, in lumbis patris sui potuerit baptizari, si secundum epistolam, quae ad Hebreos scripta est, in lumbis Abrahae erat decimatus in lumbis Abrahae, sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant decimati. Sed nc quis dicat propterea recte
Abbreviated transcription (Latin):
do caro fcũs est et ħitauit in nob̾. u̾bum .n.
quod caro fcm̃ est ĩ principio erat et apud de
feriora nr̃a. ut nr̃a eẽt in superiora illuis. te¬
nuit ꝙͣꝑdam et in carnis natiuitate medieta¬
tem ut nos quid̃ nati ẽẽmus in carne peccati.
Ille autem in similitudine carnis pectati. Nõ
ũo solum in carne et sanguine. U̾m etiam ex
uoluntate uiri ex ex uoluutate carius. S ex¬
cut autem inferiora eius quib ad nos descẽ¬
dit non omĩo coeqnata sunt inferiorib nĩs
in quib nos hic inuenit. Sic et superiora n¬
tur superiorib eius. in quib eum illic ĩuẽ
cm sumus. Nos .n. ip̃ius gr̃ fci erimus filii
dei ille semper natura erat filius dei. Nos ali¬
qñ conuersi adherebinus mꝑes d̾o. Ille nun¬
quam au̾sus namq equał deo. nos ꝑticipes
uite eterne. ille uita eterna. Solus ergo ille
etiam homo fc̃s. manens deus. peccatimi
rillum unꝙͣ hũit nec sumpsit carnem poc¬

Expanded text:
do caro factus est et habitauit in nobis. uerbum enim, do caro factus est et habitauit in nobis. uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud deuferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius, tenuit quandam et in carnis natiuitate medietatem, ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; illecut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic et superiora ntur superioribus cius, in quibus cum illic inuturi sumus. Nos enim ipsius gratia facti erimus filii Dei, ille semper natura erat filius Dei: nos aliquando conversi adhaerebimus impares Deo, ille nunquam aversus manet aequalis Deo: nos participes vitae aeternae, ille vita aeterna. Solus ergo ille etiam homo factus manens Deus, peccatum nullum habuit unquam, nec sumpsit carnem pec
Abbreviated transcription (Latin):
filios dei fieri. Non .n. om̃ib homĩb oedit.
S quotquot receperunt eum ut deo nasce
rentur spititii: qui seculo natierant carue.
Sic .n. de hiis ocm̃ est. Quotquot autemre¬
cererunt eum dedit eis potestatem filios di
fieri. qui non ex carne non ex sanguine ño
ex uoluntate uiri. non ex uoluntate carmis
Sed ex d̾o nati sunt. secutus autem addidit.
Et uerbum caro fcm̃ est et habitauit in nob̾
tanquam dicens. Mlagnum quid̃ hoc in no
b̾ fcm̃ est ut d̾o nasc̾entur ex deo qui prius
nati fuerant. ex carne scło quanuis creatiab
ip̃o d̾o. S longe mirabilius fcm̃ est quod cũ
istis nature fuit nati de carne. bñficii uero
nasci ex d̾o: p̃p̃ hoc imꝑtiendũ bñficium ille
qui de deo naturalit̾ natus est nasci etiam de
ctum est et hrtauit in nob̾. per hoc inquit
fcm̃ ẽ ut nati de carne caro postea nascẽdo
et deus natus de d̾o postea de carne nascen¬

Expanded text:
filios Dei fieri. Non enim omnibus hominibus dedit, filios Dei fieri. Non enim omnibus hominibus dedit, sed quotquot receperunt eum, ut Deo renasrentur spiritu, qui saeculo nati erant carne. sic enim de his dictum est: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, tamqfactum est, ut Deo nascerentur ex Deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo, quamvis creati ab ipso Deo: sed longe mirabilius factum est, quod cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii vero nasci ex Deo, propter hoc impertiendum beneficium, ille qui de Deo naturaliter natus est, nasci etiam misericorditer de ctum est et habitauitin nobis. per hoc, inquit, factum est, ut nati de carne caro postea nascendo et deus natus de deo postea de carne nascen
Abbreviated transcription (Latin):
dientie. et puduit illos homines nuditatis
rabant sic et de agar scriptum est. aperti sũt
oculi euis et uidit pirteum tunc illi homĩes
pudenda tex̾unt. Que deus illis mẽbra ip̃i
lege peccati nascitur caro peccati expianda
per illius sacramentun qui uenit in simi¬
litudine carnis peccati ut euacuetur corpu̾
peccati quod et corpus mortis huius appel¬
lat. Unde miserum hominem non liberat
pruen de petõ arguerentur di sententia mẽ¬
eucrunt que noniei soł. S etiam i suete.¬
coribeorum in aliis magis in auis iimis
tamen momĩb iudemus impleri. Sum ita¬
concupiscentie nõ hreñt. Nuinc post dorũ
pec̃a nata ex eis nrã catne pectati. pro mag¬
no obtinetur ab eis qui obediunt d̾o desid̾iis
euisd̃ concupiscencie nõ obedire et crutifig̾e
in se carnem cum passionib et ꝯcupiscenti¬
is ut sint iħu xp̃i qui hoc in carne sua figura¬
uit quib per gr̃am suam dedit potestatem

Expanded text:
dientiae et puduit illos homines nuditatis dientiae et puduit illos homines nuditatis rabant. Sic et de Agar scriptum est, Aperti sunt oculi ejus, et vidit puteum . Tunc illi homines pudenda texerunt: quae Deus illis membra, ipsi lege peccati nascitur caro peccati, expianda per illius sacramentum, qui venit in similitudine carnis peccati, ut evacuetur corpus peccati , quod et corpus mortis hujus appellatur: unde miserum hominem non liberat peccato arguerentur, dei sententia meruerunt, quae non in eis solis, sed etiam in successoribus eorum, in aliis magis, in aliis minus, tamen in omnibus uidemus inpleri. cum itaconcupiscentiae non habere: nunc post eorum peccatum nata ex eis nostra carne peccati, pro magno obtinetur ab his qui obediunt Deo, desideriis ejusdem concupiscentiae non obedire, et crucifigere in se carnem cum passionibus et concupiscentiis; ut sint Jesu Christi, qui hoc in sua cruce figuravit, quibus per gratiam suam dedit potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
que in ip̃o motu est. si hr̃e non permittatur
effectum: non erat in illis primis homĩbus
quando nudi erant et non confundebant᷑.
Nondum quippe anima rõnalis dña carnis
in obediens extiterat dño suo ut pena recip¬
ca mobedientem exꝑiretur carnem familiã
suam cum sensu quodam confusionis et¬
molestie sue quem sensum certe ip̃a per in¬
obedientiã suam non intulit deo. Neq enim
deo pudendum aut molestum si nos ei nõ o¬
bedimus cuius in nos suminas potestatem
nullo modo minuere ualemus. Sed nobis
pudendum est quod imperio nostro caro nor
seruit. quia hoc fit per infirmitatem quam
peccando meriumus. uocatur q peccatum ħi¬
tans in uienbris nr̃s. Sic est aut hoc pes¬
catum ut sit pena peccati. Deniq postea ꝙͣ
est illa fcã transgressio et mobediens anima¬
a lege sui dñi ausa est. hr̃e cepit contra eã
seruus euis. hoc est corpus eins legem mole¬

Expanded text:
quae in ipso motu est, etiamsi habere non permittatur quae in ipso motu est, etiamsi habere non permittatur effectum, non erat in illis tunc primis hominibus, quando nudi erant et non confundebantur. nondum quippe anima rationalis domina carnis inoboediens extiterat domino suo, ut poena reciproca inoboedientem experiretur carnem famulam suam cum sensu. quodamconfusionisetmolestiaesuae, quem sensum certe ipsa per inoboedientiam suam non intulit deo. neque enim deo pudendum est aut molestum, si nos ei non oboedimus, cuius in nos summam potestatem nullo modo minuere ualemus, sed nobis pudendum est, quod imperio nostro caro non seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocaturque peccatum habitans in membris nostris. sic est autem hoc peccatum, ut sit poena peccati. denique posteaquam est illa facta transgressio et anima inoboediens a lege sui domini auersa est, habere coepit contra eam seruus eius, hoc est corpus eius, legem inoboe
Abbreviated transcription (Latin):
bant d̾o et placebit eis deus. Qũauis corpꝰ
aĩale gestarent nicħ mobediens in illo ad¬
u̾sus ce mouen sentiebant. faciebat cͥpe¬
ħ ordo uisticie ut quia corum anima famłm¬
corpus a domino acceperat sicut ipsa eidem
domino suo: ita illi corpus eius obediret atip
exiberet uice illi congruum sine ulla resisten¬
tia famulatum. Hinc et nudi erant. et non
ꝯfundebantur. animã quippe rõnalem natu¬
rali uereꝯdia nũc putet quod in carne ĩ cuiꝰ
seruitutem uis potestatis accepit nestio qua
infirmitate efficere non potest ut se uoleu¬
te non moueantur menbra et se nolente
moueantur qͣue ꝓpter hoc in quo uis casto
merito appellantur pudenda. quod aduer¬
sus dnãm mentem quasi sue sunt potesta¬
tis sicut libitum est excitantur idq solũ
uitis in hiis hñt frena iuitutis. ut ad ĩmũ¬
das et ad illicitas corruptiones ea peruenire
non sinant hec igitur carins mnobedientia

Expanded text:
bant Deo, et placebat eis Deus; et quamvis corpus bant Deo, et placebat eis Deus; et quamvis corpus animale gestarent, nihil inobediens in illo adversum se moveri sentiebant. Faciebat quiprdo justitiae, ut quia eorum anima famcorpus a domino acceperat, sicut ipsa eidem domino suo ita illi corpus eius oboediret atque exhiberet uitae illi congruum sine ulla resistentia famulatum. hinc et nudi erant et non confundebantur. animam quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet, quod in carne, in cuius seruitutem ius potestatis accepit, nescio qua infirmitate efficere non potest, ut se nolente non moueantur membra et se uolente moueantur. quae propter hoc in quouis casto merito appellantur pudenda, quod aduersus dominam mentem, quasi suae sint potestatis, sicut libitum est, excitantur idque solum iuris in his habent frena uirtutis, ut ad ininundas et inlicitas corruptiones ea peruenire non sinant. haec igitur carnis inoboedientia,
Abbreviated transcription (Latin):
de issa dicitur. Lignum uite est amplectẽ¬
tib eam. Sicut hec arbor ĩ corporali. sic il¬
la in sp̃ali paradyso. Ista ext̾ioris illa ext̾i¬
oris homĩs sensib p̾bens uigorem sine ul¬
la indet̾ius temporis ꝯmutatione uitalẽ.
Sermebant igitur d̾o uehementer sͥ con¬
mendata pietate obedientie qua una coli¬
tur deus que per se ipsam quanta sit qm¬
q sola sufficiat ad tuendam rõnalem sub
creatore creaturam. non potuit excellen¬
tiis intimari quam ut aligõ ꝑhiberentur
non malo. Absit .n. ut bonorum creator qͥ
fecit omia et ecce bona ualde: man anqͥd
in illius etiam corporał paradysi fertilita¬
te plantaret. S ut ostenderetur homini
cui eẽt sb̾ tali dño utilissima seruit᷑. quat̃
eẽt soluis obedientie bonum. quam solam
de familia exeg̾at. cui obedire non pp̃ ip̃iꝰ
hibitionem utentes passi sunt satis intelli¬
geretur quod eis hoc non intulerit arbor ci¬

Expanded text:
de illa dicitur: lignum uitae est am plectende illa dicitur: lignum uitae est am plectentibus eam. sicut haec arbor in corporali sic illa in spiritali paradiso, ista exterioris, illa interioris hominis sensibus praebens uigorem sine ulla in deterius temporis commutatione uitalem. seruiebant igitur deo uehementer sibi commendata pietate oboedientiae, qua una colitur deus. quae per se ipsam quanta sit quamque sola sufficiat ad tuendam rCreatore creaturam, non potuit excellentius intimari, quam ut a ligno prohiberentur non malo. Absit enim ut bonorum Creator qui fecit omnia, et ecce bona valde , mali aliquid in illius etiam corporalis paradisi fertilitate plantaret. Sed ut ostenderetur homini, cui esset sub tali Domino utilissima servitus, quantum esset solius obedientiae bonum, quam solam de famulo exegerat, cui obedire non propter iphibitionem utentes passi sunt, satis intelligeretur quod eis hoc non intulerit arbor ci
Abbreviated transcription (Latin):
etiam lignum uite plantauerat deus ab illo ã¬
te solo eos ꝓhibuerat qd̾ appellauit scientie bo¬
in et mali qͦuo nomine significaretur exꝑien¬
tie conseqñtia et quid rõni custodita. et qͥd
mali eeñt trans gressa ꝑhibitione sensuri.
Nec̾te ꝓfecto intelligentur ante malignã
dyaboli persuasionẽ abstimusse cibo uetito
atq usi fuisse concessis ac per hoc et cet̾is
et p̾cipue ligno uite. Quid enim ab surdiꝰ
quam ut credantur ex aliis arborib ali¬
menta sumpsisse. Non autem ex illo quod
et similit̾ permissum fũat et utilitate p̃cipu
a ꝑ etatum labem mutar ꝙͣuis aĩalia cor¬
pora atq in mortem uetescere ñõ siẽbat. Tu¬
buens hoc corpori humano. de suo corpore
bñfictum et nustita significatione demon¬
strans quid per sapientiam cutus figurã
gestabat conferretur amme rõnali ut a¬
limento eius uinificata nequacͣẜ ĩ labẽ
mortemq nequicie initeretur. Merito .n.

Expanded text:
etiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo auetiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo autem solo eos prohibuerat, quod appellauit scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid boni custodita et quid mali essent transgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelleguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse cibo uetito atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur ex aliis arboribus alimenta sumpsisse, non autem etiam ex illo, quod et similiter permissum fuerat et utilitate praecipua per aetatum labem mutari quamuis animalia corpora atque in mortem uetcrescere non sinebat, tribuens hoc corpori humano de suo corpore beneficium et mystica significatione demonstrans quid per sapientiam, cuius figuram gestabat, conferretur animae rationali, ut alimento cius uiuificata nequaquam in labem mortemque nequitiae uerteretur? merito enim
Abbreviated transcription (Latin):
isset qui non ex pcc̃o ad iusticiam perfectis¬
simam perueniret. S nullo om̃io unqũã
pccõ eẽt obstrictus. hoc queratur iõ si illa
uera sunt que tam multa de paruuł diximꝰ
nec est in filiis hominũ quisquam nec fuit
uer erit excepto uno mediatore:/ in quo nob̾
ꝓpmatio et iustificatio posita est per quam
finitis inimicitiis pocõrum reconciliamur
d̾o. Non itaq ab re est quantum p̃senti c̾e
sufficere iudeo ab ipo exordio generis huma¬
ni pauca repetere quib aduersus quedam
que mouere possunt. legentis ammus ĩ for¬
metur. postea quam illi primi homines un
unus adam et ex illo eua uxor eis. accep¬
to dei p̃cepto seruare obedientiam nolue¬
runt: iusta eos pena ac debita secuta ẽ. Sic
enim couminatus est fuerat dñs. qd ea die
qua uetitum cibum ederent: morte morien¬
ctur. ꝑinde qr utendi ad escam omĩ ligno quod
in paradyso erat acceperant potestatem in quo

Expanded text:
uisset aut posset, qui non ex peccato ad iustitiam perfectisuisset aut posset, qui non ex peccato ad iustitiam perfectissimam perueniret, sed nullo omnino umquam peccato esset obstrictus, hoc quaeritur. ideo si illa uera sunt, quae tam multa deparuulis diximus, nec est iste in filiis hominum quisquam nec fuit nec erit excepto uno mediatore, in quo nobis propitiatio et iustificatio posita est, per quam finitis inimicitiis peccatorum reconciliemur deo. non itaque ab re est, quantum praesenti causae sufficere uidetur, ab ipso exordio generis humani pauca repetere, quibus aduersus quaedam, quae mouere possent, legentis animus informetur. Posteaquam illi primi homines, uir unus Adam et ex illo Eua uxor eius, accepto dei praecepto seruare oboedientiam noluerunt, iusta eos poena ac debita consecuta est. sic enim comminatus fuerat dominus, quod ea die, qua uetitum cibum ederent, morte morerentur. proinde quia utendi ad escam omni ligno, quod in paradiso erat, acceperant potestatem, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
uartum aũt iam illud restat quo expłͦ
quantum adiuuat dñs sermo quoq
ute tam plixus tandem t̾minum sumat utr̃
qui om̃io nunquam ullum peccatũ hũerit
etiam potu̾it aliqñ ẽẽ uł possit hunc ꝓrsus
nsi unum mediatorem dei et homminũ xpm
paruulorum qui si nullum pc̃tm hñt non so¬
lum funt homines inuuimerabiles sine pcc̃o.
u̾netiam fu̾it et erunt porro si ueraciter
sllud constat. uñ scd̃o loco egius neminẽ
ẽẽ sine icc̃õ: ꝑfc̃o nec paruuli sine pec̃õ sunt.
Ex quo conficitur et si quisquam in hac uita
ẽẽ potuisset qui uurtute ita peificeretur ut
ad tantam iusticie plenitudinẽ perueniret
qua nullum hrẽt omĩo peccatum: fuisse tam̃
eum antea peccatorem. Unde mistã nouitatẽ
illo loco aliud querebatur. Aliud in hoc qͣrto
ppoĩtum est. Nam in illo utrum aliquis ĩ
hac uita ad perfc̃am que ꝓrsus sine ullo pcc̃o
est uitam perueniret perͦ gr̃am dei studio uo¬
luntatis hoc requirebatur. In hoc autẽ qͣr

Expanded text:
uartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit etiam potuerit aliquando esse uel possit. hune prorsus nisi unum mediatorem dei et hominum hominparuulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute ita perficeretur. ut ad tantam plenitudinem iustitiae perueniret, qua nullum haberet omnino peccatum, fuisse tamen eum antea peccatorem, unde in istam nouitateillo loco aliud quaerebatur, aliud in hoc quarto propositum est. nam in illo, utrum aliquis in hac uita ad perfectam. quae prorsus sine ullo peccato est, uitam perueniret per gratiam dei studio uoluntatis, hoc requirebatur; in hoc autem quar
Abbreviated transcription (Latin):
constitutio ueraciter dici possit quod nullũ
hãt omĩo peccatum. excepto uno mediatore
homine mediatore qui nos creatori nr̃o per
remissionem reconciliat pcc̃oꝵ. Idem ipse
dñs nr̃ hanc suam medelam nullis gm̃si
humani temporib aute ultimũ futurum
adhuc iudicium deuegauit eis quos per cer¬
ctissimam p̃scienciam et finuram beneficiam
setum regenerandos in rntam p̃destinauit eter¬
nam Namq aute natiniatẽ carius natiui¬
tatemq passionis et untutem resutrectõis
sue eꝵ retum futurꝙ fide eos quitunc fue¬
rant atq impleri p̃dicta cernebant quaꝵ eti¬
am p̾teritaꝵ fide qui postea fuerunt et uos
pp̃os et qui deinde futuri sunt informare nõ
cessat. una ergo fides est que om̃s facit saluos
qui ex carnali gnãtione spirttalit᷑ renasꝯt᷑¬

Expanded text:
constituto ueraciter dici possit, quod nullum constituto ueraciter dici possit, quod nullum habeat omnino peccatum excepto uno mediatoreo uno mediatore, qui nos creatori nostro per remissionem reconciliat peccatorum, idem ipse dominus noster hanc suam medellam nullis generis humani temporibus ante ultimum futurum adhuc iudicium denegauit eis, quos per certissimam praescientiam et iustissimam beneficentiam secum regnaturos in uitam praedestinauit aeternam. namque ante natiuitatem carnis infirmitatemque passionis et uirtutem resurrectionis suae earum rerum futurarum fide eos qui tune fuerant atque inpleri praedicta cernebant, quarum etiam praeteritarum fide qui postea fuerunt et nos ipsos et qui deinde futuri sunt informare non cessat. una ergo fides est, quae omnes saluos facit, qui ex carnali generatione in spiritalem renas
Abbreviated transcription (Latin):
renasci quomodo potuerunt. Capłm .x.
ui per graciam sacramenti. Sicut enim et¬
fr̃a et dc̃a et cogitata miqua quantum ad ip¬
sos motus amini et corporis. pertinet etiam
p̾terierunt et non sunt eis cũ p̃teritis et ñ
existentib reatus corum manet nisi pccõꝵ
remissione soluatur. sit contra. in hac iam
ño p̾terita. S ed ad huc mauente lege concu¬
picentie reatus enis soluitur et non erit
cum sit in baptisio plena remissio pcc̃oꝵ
Deniq si continuo concequatur ab hac iuita
emigratio: non erit onĩo quod obnoxium uo
minemteneat solutis om̃ib que tenebant.
Sicut ergo non est mirum p̃tentorũ fc̃orum
cogitatorum atq dc̃orum reatum manere
aute pec̃orum temisionem. Sic quam ũo de¬
bent ẽẽ mirum manentis concupiscentie re¬
atum p̃terire. post peccatorum remissionem
Que cum ita sinit. Ex quo per unũ honuẽ
peceatum intuauit in hunc mundum et per
pocm̃ mors et ita m om̃c homines pertransiit

Expanded text:
renasci quomodo potuerunt? 46. renasci quomodo potuerunt? 46. per gratiam Sacramenti. Sicut enim facta et dicta et cogitata iniqua, quantum ad ipsos motus animi et corporis pertinet, jam praeterierunt et non sunt; eis tamen praeteritis et non tum existentibus reatus eorum manet, nisi peccatorum remissione solvatur: sic contra in hac non jam praeterita, sed adhuc manente lege concupiscentiae, reatus ejus solvitur, et non erit, cum fit in Baptismo plena remissio peccatorum. Denique si continuo consequatur ab hac vita emigratio, non erit omnino quod obnoxium hominem teneat solutis omnibus quae tenebant. sicut ergo non est mirum praeteritorum factorum, cogitatorum atque dictorum reatum manere ante peccatorum remissionem, sic contra non debet esse mirum manentis concupiscentiae reatum praeterire post peccatorum remissionem. Quae cum ita sint, ex quo per unum hominem peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m eam sapuint neq uiuunt. Sicut de¬
niq etiam morte c̃i priimi penti peceati pe¬
na est. bene utuntur qui eam pro frĩbus
ꝑfide pro quatumq uema et scĩa iusticia for¬
uter et patienter impẽdiunt sic et illa etiã
lege pcc̃ĩ quod iam remissum ĩuetustate car¬
ris mauet: bene utintur conugati fideles
qui ex eo quod sunt in xpĩ nouitate dũari
ubi libidmem mimine patiuntur. Ex eo ã
ꝙẜ ad huc trahunt a deuetustatem: regene¬
randos immortauiter filios: moraliter ge¬
nerant. cum ea ꝓpagine pcci. qua illi quire¬
nati sunt obuoxii denentur et qua illi qui
nascuntur: renascendo solintur. Quam¬
diu ergo manet lex contupiscenciał ĩm̃ẽ¬
bris mauente ipsa reatus eius soluitur il¬
li quisacramentum tegentrationis accepit
tenouariq iam cepit. Ex illo autẽ. manẽ¬
te concupiscencie uetustate ꝙ nascitur:re.¬
nasci indiget ut sanetur quia parentes
genuerunt. filq uero ante quam uasc̾entur

Expanded text:
secundum eam sapiunt neque vivunt; sicut desecundum eam sapiunt neque vivunt; sicut denique etiam morte, quae primi peccati poena est, bene utuntur, qui eam pro fratribus, pro fide, pro quacumque vera et sancta justitia fortiter et patienter impendunt: sic illa etiam lege peccati, quod jam remissum in vetustate carnis manet, bene utuntur conjugati fideles, qui ex eo quod sunt in Christi novitate, dominari sibi libidinem minime patiuntur; ex eo autem quod adhuc trahunt Adae vetustatem, regenerandos immortaliter filios mortaliter generant cum ea propagine peccati, qua illi qui renati sunt obnoxii non tenentur, et qua illi qui nascuntur renascendo solvuntur. Quamdiu ergo manet lex concupiscentialiter in membris, manente ipsa reatus ejus solvituregenerationis accepit renovarique jam coepit. Ex illa autem manente concupiscentiae vetustate quod nascitur, renasci indiget ut sanetur. Quia parentesgenuerunt; filii vero antequam nascerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtionemq perueniat. Hautem iex pcci qd̾¬
peccatum apeslat apłs. cum dicit. Non er¬
go regnet peccatum in nr̃o mortali corpore
ad obediendum defidetiis eiis non sic ma¬
net in menbris corum qui ex aqua et spũre¬
nati sunt: tanguam nõ sit eius fc̃a remissio
superatum et pẽptum si non illicitis consen¬
sionib quodamnĩo reniuisdat et in regnũ
pprium dñationem q uocetur. Ab hac aũt
uctustute earuis in qua est lex ista peccati.
uel peccatum iãm remissum usq ad̾o spirit᷑
uita discernitur in cuius nouitatem bapti¬
zati per dei grãm renascuntur ut par̃ fũit
tequam ex hac mortali uita ungrarent. ort
enim in carne sunt inquit: deo placere nõ
possunt. uos autem non estis in carne. S
in sputtu. Si tñ spt̃ dei ħ̾itat in uobis. U̾m¬
ptñ sicut ipsa carne quamuis corruptibili
bñ utuntur qui menbra eius ad opera bo¬
na com̾itunt in qua carne nõ sunt eruia ñ

Expanded text:
ptionemque perueniat. Haec autem lex pecptionemque perueniat. Haec autem lex pecstolus, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, non sic manet in membris eorum, qui ex aqua et spiritu renati sunt, tamquam non sit eius facta remissio, superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccati uel peccatum iam remissum, usque adeo spiritus uita discernitur, in cuius nouitate baptizati per dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit antequam ex hac mortali uita emigrarent; qui enim magis i m in carne sunt, inquit, deo placere non possunt; uos autem non estis in carne, sed in spiritu, si tamen spiritus dei habitat in uobis. utamen sicut ipsa carne quamvis corruptibili bene utuntur, qui membra ejus ad opera bona convertunt, in qua carne non sunt, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
paanto cigo magis inquiunt filio euis obeẽ
qoa possunt. S qui hoc sentunit: non atten¬
romo qua sifut ienti per hoc quod sputture¬
nani eit ꝓpria iecͥcata non obsunt ita qui de
nło natut est nisi eo modo renascatur. que a
rente tradita sunt. oberunt. Quia et inno¬
uati ientes ñ er primitiis nouitatis. Sed ex
reliquiis uetustatis carnaliter gignunt et
fun e parentum reliqua uetustate. toti ue¬
custatim peccati carne ꝓpagati dampnatio¬
nem ucteri homimi oebitam sacramento spi
uel moueri adhuc possent attendere ac me¬
mimsse debemus tũim̃o pec̃orum om̃i plenã
uerfeãmq remissionem baptismo fieri. hoĩs
uero ip̃is qualitatem non totam continuo ꝰ¬
inutan. Sed spuituales primicias in bñ ꝓfici¬
entib de die in diem nouitate crescente con¬
mutare in se ꝙ carnaliter uetus est. donee
totumita iuouetur ut aĩalis etiam infi̾ni¬
tas corporis ad firmitatẽ spuitalem incorni¬

Expanded text:
quanto enim magis, inquiunt, filio eius obesse quanto enim magis, inquiunt, filio eius obesse non possunt! sed qui hoc sentiunt non adtendunt, quia, sicut parenti per hoc quod spiritu renatus est propria peccata non obsunt, ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt oberunt, quia et innouati parentes non ex primitiis nouitatis, sed ex reliquiis uetustatis earnaliter gignunt et filii ex parentum reliqua uetustate toti uetusti in peccati carne propagati damnationem ueteri homini debitam sacramento spiruel moueri adhuc possunt, adtendere ac meminisse debemus tantummodo peccatorum omnium plenam- perfectamque remissionem baptismo fieri, hominis uero ipsius qualitatem non totam continuo commutari, sed spiritales primitias in 1 ene proficientibus de die in diem nouitate crescente commutare in se quod carnaliter uetus est, donec totum ita renouetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritalem incorru
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯ dempnationẽ trahit om̃s qui eo mͦ
uerantur. Sacramentum autem bap̃ĩ
ꝓfecto sacramentum regñatõnis est. Q uo¬
circa sicut homo qui non uixerit mori nõ
potest et qui mortuus nõ fui̾t. resurgere
suo pente reuascipotuisse nõ natum. Opor¬
tet autem ut si natus fuĩt renascatur q
nisi quis renatus fũit deuuo non potest
portet igitur ut sacram̃to regñatõis
ne sine ullo male de hac uita exeat:
etiam ꝑuutus imibuatur c nõ fit nͥ in re¬
missione pec̃orum. O etiam ip̃o loco xp̃o ĩ
ostendit cum interrogatus quomodo pos¬
sent ista is fieri comnemorauit quid mo¬
y̾ses fecit inexaltatione serpentis. Cũ utiz
per baptismi sacram̃tum morti xp̃i ꝯform¬
antur infautes eos a serpentis morsu fatẽ
dum est lib̾ati si a xp̃iane fidei regula no¬
lumus aberrare. Quemtñ morsum ñ insu
est accepetunt. Neq illud fallat quod si nes
ellaenti post conu̾sionem obsunt ꝓpria peccata

Expanded text:
ad condemnationem trahit omnes qui eo modo ad condemnationem trahit omnes qui eo modo nerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit, mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgeresuo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si natus fuerit, renascatur: quia nisi quis natus fuerit denuo, non potest portet igitur ut Sacramento regenerationis, ne sine illo male de hac vita exeat, etiam parvulus imbuatur: quod non fit nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri, commemoravit quid Moyses fecerit in exaltatione serpentis. Cum itaque per Baptismi sacramentum morti Christi conformentur infantes, eos a serpedum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. quem tamen morsum non in sua est acceperunt. Neque illud fallat, quod nec parenti post conuersionem obsunt propria peccata;
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpitur nos dñs exhortatur: ita scĩficati¬
o cathecumini si non fuĩt baptiratus non ei
ualet ad iitrandum regnum celorum aut
ad pcc̃orum remissionem. ac per hoc et illa
sc̃ificatio cuiusqͦ modi sit quam in filiis fi¬
delium ẽe dixit apłs: ad istam de baptismo
et de peccati origine uel remissione qonũ
om̃o nõ pertinet. Nam et conuiges infide¬
les in conugibus fidelib scĩficari dicit eo
ip̃o loco ita loquens. scĩficatur .n. uir infi¬
des i uxore et scĩficatur mulier infideł
autem sanctisunt. Non opmor quisquam
tam infideliter intesligit. quodubet in hiis
uerbintelligat: ut ob hoc existuet etiam
rum remissionem peruenisse et in regnum
celorũ ẽẽ intraturum. quia sc̾ificatus dc̃s
est in utore. Oruisquis ergo adhuc moue¬
tui quare baptirentur qrui iam de bapti¬
ratis nascintur hoc breuiter accipiat. Si
cut generatio carnis pccĩ per unum adam

Expanded text:
corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificaticorrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore et sanctificatur mulier infidelis autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc existimet etiamrum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis uero adhuc monetur, quare baptizentur qui iam de baptizatis nascuntur, hoc breuiter accicut generatio carnis peccati per unum Adam
Abbreviated transcription (Latin):
a dei regnoseparari hanc absiuditatem
taua ingenia nõ uidere quis credant. Nrẽ
autem iio ip̃ius apłi seutentie qui di¬
xit ex uno om̃s ad ꝯdempnationẽ. et ex ri¬
no om̃s ad ĩtificationem uite quam non
sit contrarium hoc qꝑ ait. cum de alia re
ageret. auotͥm filii ur̃i mmundiessent.
nunc autem sanc̃ti sunt pauiulum atcen¬
de. Non unnis una est scificatio. Nam et
cathecummos scd̃m quem modum suum
per signum xp̃i. et orationem manus impo¬
sitionis puto scĩficari et ꝙ accipiunt ꝙꝵ ius
cibi alimur qm̃ sacramentum est uerum
et ip̃os cibos quib ad ncc̃itatem sustentã¬
te inte huius aliur scĩficari idem apłs di¬
tit per uerbum dei. et orationem qua ora¬
mus utiq nr̃a corpuscula reflecturi et sic̃
ista ciborum sc̃ificatio ño efficit ut ꝙ tuos
intrau̾t non iuentrem uadat et insecessũ
emittatur per corruptionem qua om̃ia terre¬
na soluuntur. unde et ad aliam escam quenõ

Expanded text:
a dei regno separari. hanc absurditatem talia ingenia non uidere quis credat ? Nostrae autem, immo ipsius apostoli sententiae qui dixit: ex uno omnes ad condemnationem et: ex uno omnes ad iustificationem uitae, quam non sit contrarium hoc quod ait, cum de alia re ageret: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt, paululum adtende. Non unius modi est sanctificatio; nant et catechumenos secundum quendam modum suum per signum Christi et orationem manus inpositionis puto sanctificari et, quod accipiunt quamuis ibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae uitae huius utimur, sanctificari idem apostolus dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non