comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ significat eundẽ israheliticũ popłm qui adeo ut exodi indicat
liber. pͥmogenitꝰ filius nuncupatꝰ ẽ. Qui em̃ ꝓpt̃ p̃sentis scłi lucra ñ
solum pͥmatus sui honorẽ amisit: uerum aͣ & regni celestis pͥmium
p̃paratũ adipisci non meruit. dnõ quodãmͦ i eidẽ exꝓbrante cum
dicit. Auferet᷑ a uobis regnum dĩ. & dabit᷑ genti facienti uolunta¬
tẽ eiꝰ. ꝑ rimogenita autẽ ipsa uestis erat sacerdotalis: qua maiores
natu cum benedictione patris induti. uictimas deo uelut ponti¬
fices offerebant. hoc donũ t̾ren amoris desiderio carue.runt
iudei. cum gła regni futuri. Sequit᷑ deinde ipsa bene oi natꝰ es¬
dictio in iacob. Que tamen quid figuraliter indicaue inde iter
rit yppoliti maͬtiris uerba seͥcuti ea excellentissime . Porro sci¬
scientiȩ ac doctrinȩ hieronimꝰ replecauit in hoc loco ponenda¬

Expanded text:
est, significat eumdem Israeliticum populum, qui, ut Exodi indicat est, significat eumdem Israeliticum populum, qui, ut Exodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est ; qui propter praesentis saeculi lucra non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo eidem exprobrante, cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentissimae scienti
Abbreviated transcription (Latin):
factum etiam ipsis iudeis non credentib notum est: qualiter
popłs ȩccłȩ sinagoge popłm suꝑabit & quomodo plebs iudeorũ
nobis hoc dici potest. quod duȩ gentes & duo popłi sint intͣ nos uitioꝵ
scilicet atq uirtutũ. S iste minor.ẽ ille maior. Semꝑ enim plures st̃
mali. quam bomi: & uitia numerosiora uirtutib t̃. S tamen & in
nobis gr̃a dei popłs popłm suꝑat: & maior seruit minori.Seruit &¬
enim caro spũi. & uitia uirtutib cedunt. ł rocedit autẽ pͥmꝰ esau rufꝰ
& totus tanquã pellis. hirsutus. Deinde exũt fr̃ eiꝰ iacob: & manus
eiꝰ in plexa erat calcaneo eiꝰ. S cur ille totus rubeus & hispidus. nͥ
squalore extitit ci ecundatꝰ: cuitis ido minor calcaneũ tenuit: quia
mistice docuit. quod maiorẽ popłm minor suꝑaturus ẽẽt. Nam
quod iste esau pͥmogenita sua ꝓpt̾ escameidem fr̃i suo uniori ue¬
nundauit. ac posmodũ pat̾na benedictione sibi ꝓmissa priuatꝰ

Expanded text:
actum, etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populum superavit, et quomodo plebs Judaeorum et in singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sunt intra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; 319 sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus sunt. Sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt; procedit autem Esau primus rufus, et totus tanquam pilis hirsutus. 3. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sed cur ille totus rufus, et hispidus, nisqualore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superaturus esset. 4. Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo eidem juniori venumdedit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus
Abbreviated transcription (Latin):
diis ad animã irrigandam concesserat. nondum ꝓpter hominẽ qui. ẽ. terradĩs
nt̃ nebuluͣm carnis nrẽ assũpserat. ꝑ ꝗͣd imbrẽ scĩ euanglii largissimum in fu¬
dit. Quod uero subiunxit. & homo non erat qui oꝑaretur terram: quia nullꝰ
homo oꝑatus . ẽ. in uirgine. unde natus. ẽ. xp̃s. Ipse . ẽ. enim lapis demonte abscisꝰ
sine manib: idẽ. abq coitu & humano semine deuirginali utero quasi demon¬
te humane nature & substantiȩ carnis abscisus. S fons ascendebat et̾ra: irrigais
suꝑ ficiem uniuersȩ terrȩ. Terra mater uirgo dñi maria rectissime accipitur
dequa scͥptum est. Aꝑͥatur terra & germinet saluatorem. Quam terram irri¬
gauit sp̃s sc̃s: qui fontis & aque nomine ineuangłio significatur. formauit gͥ
ds hominẽ delimo texrȩ idẽ factus . ẽ. xp̃s iuxta quod ait apłs exsemine¬

Expanded text:
Dominus ad animam irrigandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus Dominus ad animam irrigandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster nubilum carnis nostrae assumpserat, per quod imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. Quod vero subjunxit: Et homo non erat qui operaretur terram: quia nullus homo operatus est in virgine, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscisus sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de virginali utero, quasi de monte humanae naturae et substantia carnis abscisus. Sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae. Terra mater virgo Domini Maria rectissime accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur. Formavit igitur Deus hominem de limo terrae, id est, factus est
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. ẽẽt. Suꝑius.unͭ. dies numerati sunt: nunc unus dies dicitur quo fecit
deus cȩlum & t̾ram: omne uirgultum agri & omnem herbam regionis.
atq existunt. S quid sibi uult qđ nunc nominato cęlo ꝙ t̾ra ad iecit uir¬
gultum agri. & herbam regionis. & tacuit cetera que sunt incęlo & interra uł
etiam in mari. nisi quia ꝑuirgultum agri in uisibilem creaturam demonstrat
intelligi sicut est anima: Dicta autem uirgultum ꝓpter uigorem uitȩ.
herba. ꝓpter eandem uitam nunquam marcescentem. Deinde qđ addidit an¬
cequam eẽt super t̾ram: intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim
cupiditatib sordidata tanquam suꝑ t̾ram nata: uł suꝑ t̾ram rectȩ. ẽẽ. dicitur.
Unde & ad iecit. Non dum enim pluerat ds̃ suꝑ terram. Quasi aꝑte diceretur.
Antequam peccaret amma. non dum nubibus scͥpturarum pluuiam doctrinȩ

Expanded text:
et super terram. Superius septem dies numerati sunt; nunc unus dies dicitur, quo fecit et super terram. Superius septem dies numerati sunt; nunc unus dies dicitur, quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. 15. atque existunt. Sed quid sibi vult, quod nunc nominato coelo et terra, adjecit virgultum agri et herbam regionis, et tacuit caetera quae sunt in coelo et in terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima? Dicta autem, virgultum propter vigorem vitae, herba propter eamdem vitam nunquam marcescentem. Deinde addit: Antequam esset super terram: intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super terram esset, recte dicitur. Unde adjecit: Nondum enim pluerat Dominus super terram: quasi aperte diceret: Antequam peccaret anima, nondum nubibus Scripturarum pluviam doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum: tanquam herbis seminalib. Partim ad utilitatem morum
conuersationis humanȩ tanquam lignis fructiferis. partim aduigorem fi¬
dei spei & caritatis inuitam ȩt̾nam. tanquam herbis uiridibus que nullo
ȩstu tribulationum arescunt: s ut spũalib cibis sic istis alimentis pascitur
hominis inueniet fidem suꝑ t̾ram: Post istam uesꝑam fiet mane: cum ip¬
se dñs inclaritate uenturus est. Tunc requiescent ab omnib oꝑib suis. hi quib
dictum est. Estote ꝑfecti sicut & pater ur̃ cȩlestis ꝑfectus est. Tales enim faci¬
unt oꝑa bona ualde. Post talia enim oꝑa: sꝑanda est requies indie spetimo
que uesꝑam non habet. Sequitur huic recapitulatio uniuerse condite creat᷑e.¬
ste generationes cȩli & tȩrre quando creatȩ sunt: indie quofecit ds̃ celum
& t̾ram & omne uirgultum agri omnemq herbam regionis antequam suꝑ

Expanded text:
sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum sermonum, tanquam herbis seminalibus, partim ad utilitatem morum conversionis humanae, tanquam lignis fructiferis, partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tanquam herbis virentibus, quae nullo aestu tribulationum arescunt, sed sic spiritualibus cibis, sic istis alimentis pascitur,hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate venturus est. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis, hi quibus dictum est: Estote perfecti sicut Pater vester, qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae conditae creatgenerationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die qua fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam ess
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut in illa sexta diȩ serpentium & ferarum genera terra ꝓduxit: ita & inhac¬
sexta scłi etate gentes uitam appentes et̾nam. eccła generauit. Quem etiam sen¬
sum: uaspetro ostensum manifestauit. Et que madmodũ illa die creatur macłs
in die illa pecoribus. serpentib & cȩli uolatilib. ita u xp̃s in hac ȩtate scłi genti¬
bus. popłis & nationib: ut abeo regantur uł carnali concupiscentiȩ dediti sẽcu¬
ti pecora. uł t̾rena curiositate obscurati quasi serpentes: uł elati suꝑbi quasi aues.
Et sicut in illa die pascit᷑ homo & animalia que cum illo sunt herb̃ seminalib
& lignis fructiferis & herb̃ uiridibus. sic inista ȩtate spũalis homo qui bonus
minister.ẽ. ihu xp̃i cum ipso popło spũaliter pascitur scãrum scͥpturarũ.
alimentis. & lege diuina. ad concipiendam fecunditatem rationum atq

Expanded text:
Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra Et sicut in illa sexta die serpentium et ferarum genera terra sexta aetate saeculi, gentes vitam appetentes aeternam Ecclesia generavit. Quem etiam sensum vas ostensum Petro manifestavit ; et quemadmodum in illa die creatur masculus in die illa pecoribus, serpentibus et coeli volatilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur vel carnali concupiscentiae dediti sicuti pecora, vel terrena curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum illo sunt herbis seminalibus, et lignis fructiferis, et herbis virentibus, sic ista aetate spiritualis homo, qui bonus minister est Jesu Christi, cum ipso populo spiritualiter pascitur sanctarum Scripturarum alimentis, et lege divina ad concipiendam fecunditatem rationum atque
Abbreviated transcription (Latin):
fit confusio linguarũ. Tertium scłm factum. ẽ. quando separauit popłm su¬
um agentibus ꝑabraham: discernens eum aridam abaquis. ut ꝓferret ger¬
uesꝑa: fuit peccatum & malitia pessimi regis sauil. Inde quartum scłm cepit a
dauid: quando constituit ds̃ luminaria infirmamento celi idẽ.: plendorem reg¬
ni tanquam solis excellentiam. Et inlunȩ speciȩ soli obtẽꝑantẽ tanquam si¬
nagogam & stellas principes ens. Cuius ȩtatis fit uesꝑa inpeccatis regnum
quib illa gens meruit captiuari inbabiloniam. Porro quinto scło .i. intrans
qua tunc iudei intergentes tanqm inmari uiuere cepunt. nec habebant
stabilem locum tanquam uolantes. aues. huius diei quasi uesꝑa.ẽ. mul¬
tiplicatio peccatorum inpopło iudeorum quando sic excȩcati sunt ut etiã
tem. Et sicut in illa die fit anima uiua: sic & isto scłb uitam desid̾antes et̾nã.

Expanded text:
fit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum sufit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham, discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret gervespera fuit peccatum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum saeculum coepit a David, quando constituit Deus luminaria in firmamento coeli, id est, splendorem regni tanquam solis excellentiam, et in lunae speciem lumen obtemperantem tanquam synagogam, et stellas principes ejus: cujus aetas fit vespera in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est, quia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam tem. Et sicut in illa die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
infiguram scłi significent: subiciendum. est.
ex diebus consũmauit ds̃ omnia oꝑa sua: & septima requieuit. Sex eta¬
tibus humanũ genus in hoc scło ꝑsuccessionem temporũ dei oꝑa insig¬
ñiunt: quarum prima. ẽ abadam usq ad noe. Scdã a noe: usq ad abraham.
Tertia ab abraham: usq ad dauid. Quarta acdauid: usq adtransnigrationem
Sexta quȩ nunc agitur usq quo mundus finiatur. donec excelsus ueniat ad
iudicium. Septima uero intelligitur in requie scõrum quȩ scilicet uesꝑam ñ
habet: quia eam nullus terminus claudat. ł gamus ergo breuiter phas mundi
om̃s etates. replicantes ordinem temporũ: mistice eius differentias distinguamus.
łmino enim scło factus est tanquam lux homo inparaddiso. Inqua etate filios dĩ
inlucis nomine diuidit ds̃ afiliis hominum: quasi a tenebris. Fitq huius
& aquam: archa utiq illa que natauit inter pluuiam & maria. huius uesꝑa

Expanded text:
in figuram saeculi significent, subjiciendum est. in figuram saeculi significent, subjiciendum est. Sex diebus consummavit Deus omnia opera sua, et septimo requievit. Sex aetatibus humanum 266 genus in hoc saeculo per successiones temporum Dei opera insigniunt. Quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abratertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem risti, sexta quae nunc agitur usque quo mundus finiatur, donec Excelsus veniat ad judicium: septima vero intelligitur in requie sanctorum, quae scilicet vesperam non habet, quia eam jam nullus terminus claudit. Pergamus ergo breviter per has mundi omnes aetates, replicantes ordinem temporum earum, et mystice ejus differentias distinguamus. Primo enim saeculo factus est tamquam lux homo in paradiso. In qua aetate Filios Dei in lucis nomine divisit Deus a filiis hominum, quasi a tenebris, fitque hujus et aquam: arca utique illa quae natavit inter pluviam et maria. Hujus vespera
Abbreviated transcription (Latin):
incarnalibus ministrare eis. hec sunt fructifera ligna. Inistis ergo gradib
tanqm in quibdam dieb uesꝑa. ẽ. ipsa ꝑfectio singłorũ oꝑum: & mane in¬
choatio sequentium.
ost istorum itaq quasi sex dierum oꝑa bona ualde. sꝑat homoꝰ qͣuie¬
rituali quo significatur uita beata: ubi fons. ẽ. sapientiȩ diuisus inquat¬
tuor partes uirtutum: ubi edat ligni uite gr̾am ubi utiles disciplinas
morum quasi fructus lignorum carpat. Est nanq paradisus uita beatorũ.
Quatuor flumina: . iiiͬ. uirtutes. ligna eius: omnes utiles discipłinȩ. lignorũ
fructus: mores piorum. lignum uite: ipsa bonorũ omnium mater est.
sapientia. Dequa scͥptum ẽ. salomone dicente. Lignum uite .ẽ. his qui appre¬
hendint eam: & qui tenuerit eam beatus. Lignum scientię boni & mali:
dierum oꝑa qualiter in eccła spũaliter intelligantur. explicata sunt. Deinde qd

Expanded text:
in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus, in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoatio sequentium. Post istorum itaque quasi sex dierum opera bona valde sperat homo quieritali, quo significatur vita beata: ubi fons est sapientiae divisus in quatuor partes virtutum, ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles dismorum, quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum, quatuor flumina quatuor virtutes, ligna ejus omnes utiles disciplinae, lignorum fructus mores piorum, lignum vitae ipsa bonorum omnium mater est sapientia, de qua scriptum est, Salomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt illam, et qui tenuerit eam, beatus . Lignum scientiae boni et mali tdierum opera, qualiter in Ecclesia spiritualiter intelligantur, explicata sunt; deinde, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uirorum imitando s ipsam ueritatem contẽplabiliter intuendo oꝑatur
iustitiam. ut ipsam intelligat & sequatur. ad cuius imaginẽ factus. ẽsueritatẽ.
Iste etiam accepit potestatẽ piscium maris & uolatilium celi pecorumq fera¬
rum quoq atq repentium: quia spũales quisq effectus & deo similis factus
uiro subdita ẽ. mulier: sic & spũali & ꝑfecto uiro obediens ẽ is quiminus ꝑ¬
fectus est. Sicut ait apłs. Rogamus uos fr̃s. ut cognoscatis eos qui in uobis la¬
borant. & p̃ sc̃ uobis in dño. Dicitur enim eis s rescite & multiplicaminr si¬
ue inlinguis siue inspũalib intelligentiȩ gradib: ut dnẽntur rationis in¬
tellectu omnium carnaliũ ꝑturbationum quasi insenbilium animantiũ.
Omĩs autẽ herba seminalis. & omne lignum fructuosũ quod datum est
cantes. Unde apłs ait. Nam si inspũalib partipes facti sunt gentiles: debent &

Expanded text:
virorum imitando, sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo operatur virorum imitando, sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo operatur justitiam, ut ipsam intelligat et sequatur, ad cujus imaginem factus est secundum veritatem. Iste etiam accipit potestatem piscium maris, et volatilium coeli, pecorumque, ferarum quoque atque repentium, quia spiritualis quisque effectus, et Deo similis factus,viro subdita est mulier, sic spirituali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectus est, sicut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui in vobis laborant, et praesunt vobis in Domino . Dicitur enim eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritualibus intelligentiae gradibus, ut dominentur rationis intellectu omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. Omnis autem herba seminalis, et omne lignum fructuosum, quod hominibus cantes. Unde Apostolus ait: Nam si in spiritualibus participes facti sunt gentiles, debent et
Abbreviated transcription (Latin):
homines sciliet retiouati inuitam ꝑbaptismi sacramentum. facta sunt &
ost hec sexta die ꝓducit terra animam uiuam quando caro nr̃a absti¬
nens se ab opib mortuis uiua uirtutum germina parturit. scm ge¬
nus uidedicet suum: id ẽ. uitam imitando scõrum sicut apłs ait imitatoresᷤ
mei estote. Scdm nr̃m quippe genus uiuimus qnͣdo inoꝑe bono sco᷑ uiroᷤᷤ
quasi ꝓrimos imitamur. Deinde ꝓduxit t̾ra bestias. idẽ homines in poteꝵ
tia rerum: siue ferotitate suꝑbiȩ. Similiter & pecora: fideles scilicet insimplici¬
tate uite uiuentes. Serpentes quoq innoxios scõs scilicet uiros astutiȩ uiua-¬
cĩtate bonum a malo discernentes: & inquantum fas.ẽ. reptando scrutan¬
tes texrȩna ꝑ quȩ intelligunt sempit̾na: non illos uenenosos. qui sȩ inhuiꝰ
mundi cupiditatib collocant. Post hȩc fęcit ds̃ hominem adimaginem &¬
similitudinem suam. ꝑfectum scilicet uirum: qui non quemlibet scõrum

Expanded text:
homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et Post haec sexta die produxit terra animam vivam, quando caro nostra, abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina parturit, secundum genus scilicet suum, id est, vitam imitando sanctorum, sicut Apostolus ait: Imitatores mei estote. Secundum nostrum quippe genus vivimus, quando in opere bono sanctos viros, 264 quasi prtia rerum, sive ferocitate superbiae, similiter et pecora, fideles in simplicitate vitae viventes. Serpentes quoque innoxios, sanctos scilicet viros, astutiae vivacitate, bonum a malo discernentes, et in quantum fas est reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempiterna, non illos venenosos qui se in hujus mundi terrenis cupiditatibus collocant. Post haec fecit Deus hominem ad imaginem suam, perfectum scilicet virum, qui non quemlibet sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
te angło aspicit fonte: significabat quosdam exeo popło adũbrã ligni cru¬
cis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans & exaudiuit. eũ
ds & sic demonstrante angło aspicit fontẽ: hoc ꝓ illis dicit qui ĩudeis
ad xpm̃n conuertunt᷑: ac flẽtes retre acdos errores exdiuntur Reseratisq

Expanded text:
nte angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crunte angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad
Abbreviated transcription (Latin):
morientẽ siti filiũ ꝓiecisset sub arbore apparuit ei angło dñi. & demon¬
strauit fontẽ aquȩ & potait filium suum. Quid ergo significat qđ exiers
agar infantẽ inhumeros suos inposuit. nsi quod peccato popłs & insipi
ens ceruicẽ matris suȩ sinagoge grauabat. cum dicit sanguis huuso
suꝑ nos & suꝑ filios nr̃ose Fanes autẽ hoc indicabant. qđ uetus sacerdo¬
dotium panes ꝓpositionis sicut scͥptũ ẽ. portabat secum ut uesceretur.
Ut̃ uero aquȩ qui de fecit iudaica purificatio significabatur defaceura. siue
sitim. sed estu tepͣula uomitũ facit. Qđ uero errat agar in solituadine eũ
filio suo: significat smaagogam cum popło suo expulsam decerta sua sine
rare. Quod filius siti deꝑit. ostendit popłm nullã habere spũalẽ purifica¬
tionẽ. Quod autem filium morientẽ siti sub arbore piecit & sic demoristũ¬

Expanded text:
morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonmorientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat quod exiens Agar infantem in huens cervicem matris suae Synagogae gravabat, dum dicit: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive sitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam cum populo expulsam de terra sua sine rare. Quod filius ejus siti deperit, ostendit populum nullam habens spiritalem purificationem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
consanguinitate terrena. hoc est depatre non de matre: & affa¬
bilius dr̃ & capacius auditur. Nam int̾ se omnes sci ꝑ eandẽ gr̃am
fr̃s sunt: sponsus autẽ ceterorum societate nullus illoꝵ est.
quem uocauit isaac. hunc cum uidisset mat̾. ludentem cũ
ismahel: dixit adabraham. Eice ancillam & filium eius. Non
rendum est curantea sara uoluit marito de ancilla susciꝑe
filium: aut cur nunc cum matre iubet expelli domo. Qđ
non zelo fecit accensa. sed misterio ꝓpħiȩ compulsa. A gar qͥppe
seruitute generatum pecc̃orũ in domosarȩ idẽ. eccłȩ non manere in
eternũ neq ẽe heredẽ uł consortẽ cultorib xp̃i nec cumfilio nobili idẽ fide
mo accepit panes & utr̃e aquȩ deditq agar: & inposuit suꝑ humeros ei
infantẽ & dimisit eam. exiens autẽ agar errabat insolitudine. Et cum

Expanded text:
consanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effaconsanguinitate terrena, hoc est, de patre, non de matre, et effabilius dicitur, et capacius auditur. Nam inter se 309 omnes sancti per eamdem gratiam fratres sunt, sponsus autem in eorum societate nullus illorum estquem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non rendum est cur antea voluit Sara maritum de ancilla suscipere filium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod non zelo fecit accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe,servitute peccatorum generatum, in domo Sarae, id est, in Ecclesia non manere in aeternum, neque esse haeredem vel consortem cultoribus Christi, nec cum filio nobili, id est, fmo, accepit panes et utrem aquae, et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
subdere inprioribꝰ non ualuit. Nam quod tunc in eodem regem
prius & posteriꝰ figuratũ est hoc in histo regno priorib & posteri¬
nondematre. non dȩterrena generatione quȩ euacuabitur sed de¬
gr̃a celesti que ineternum manebit: cognatio cõmendat᷑. Scdm
quam gr̃a genus mortale non erimus: accepta potestate. ut filii
dei uocemur & simus. Neq enim hanc grãm de sinagoga ma¬
tre xp̃i scd̾m carnẽ: sed de deo prẽ ꝑcepimꝰ. hanc uero cognationẽ
nos xp̃c dociit non fateri: cum discipuł ait. Ne uobis dicatis patrẽ
interram: unus est enim pat̾ ur̃ qui incelis est. Quod uero ȩccła cuiꝰ
uxor sit occultatur alienis. cuiꝰ autem soror non tacet᷑: hec interim
causa facile occurrit. quia occultum est & difficile ad intelligendũ
quomodo anima humana uerbo dei copulet᷑ siue misceatur. siue¬
quid melius & aptͥus dici potest. cum sit illud ds̃: ista creatura. Scđm

Expanded text:
subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posteriti ecclesiam, non de matre, non terrenae generationis, quae euacuabitur, sed gratiae caelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur. secundum quam gratiam genus mortale non erimus accepta potestate, ut filii dei uocemur et simus. neque enim hanc gratiam de synagoga matre Christi secundum carnem, sed de deo patre percepimus. hanc uero cognationem nos Christus docuit, non fateri, cum discipulis ait: Ne vobis dicatis Patrem in terra, unus est enim Pater vester qui in coelis est . Quod vero Ecclesia cujus uxor sit, occultatur alienigenis, cujus autem soror non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum est et difficile ad intelligendum, quomodo anima humana verbo Dei copuletquid melius et aptius dici potest, cum sit illud deus, ista creatura. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
cunc figurabat᷑ in illo uiro scire uolo: & cuius sit uxor quȩ in hac ꝑ¬
egrinatione atq inter alienigenas pollui macłariq non sinitur. ut
sit uiro suosine macła & ruga. Ingłam quippe xp̃i rectȩ uiuit eccła
irtpulchritudo eiꝰ honor sit iro eus. sicut & abraham ꝓpt̾ sare pul¬
chritudinẽ inter alienigenas honorabat᷑. Eiq cum dr᷑ in canticis
canticorum opulchia inter mulieres ipsius pulchritudinis meri¬
to reges offerunt munera: sicut sare obtulit rex abimelech plus
mea mirans formȩ decus quod amare potuit: & uiolare non
atq inabscondito secreto spaũali anima humana inheret uerbo der:
guram gerebãt reges qui saram polluere ꝑmissi non sunt. nonẽ.
exptum nec inuenit eccłam coniugem xp̃i: nisicum uiolare tẽp¬
tau̾it. Diuino enim testimonio ꝑfidem martirũ cessit: correctumq
in posteriorib regibus honorauit munere quã corruptioni suȩ

Expanded text:
tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac ptunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique ipsi, cui dicitur in Canticis canticorum: o pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit et uiolare non atque intus in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, guram gerebant reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non expertum est nec inuenit ecclesiam coniugem Chritauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae
Abbreviated transcription (Latin):
tamen admontana ñ ꝑuenit: quia damnabilis uita relinquitur
s adhuc relsitudo speculationis subtilit᷑ nontenet᷑. Inde idem loth ad
angłm dicit. Est ciuitas hec iuxta adquam possum fugere praͥua. &
saluabor inea. Nunquid non modica est & uiuet inea amma mea .
mundicuris extoto discreta est: nec tamen agaudio salutis et̾na alie
quod cum asodomis liberatꝰ ẽ: sed aliud figuratũ ẽ. Tunc em̃ ipse
loth futurȩ legis uidebat᷑ gestasse ꝑsonã: quam quidã exilla ꝑcreati.
& sublege positi male intelligendo quo quomͦ se inebriant: eamq
ñ legitimȩ utendo infidelitatis oꝑa pariunt. Bona est enĩ lex inqͥt
apłs. siquis eam legitime utatur.
aiua possideret᷑. Certus dedeo quod eam uiolari nonmitteret: sic̃ nec
pͥmũ a phararne. Unde & abimelec sominio cõmonitus non cõmacula¬
uit eam cõcubitu: s intactã restaurauit marito. Ueruntamen quis

Expanded text:
tamen ad montana non pervenit, quia damnabilis vita relinquitur, tamen ad montana non pervenit, quia damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. Unde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta ad quam possumus fugere parva, et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivit in ea anima memundi curis ex toto discreta est, nec tamen a gaudio aeternae salutis aquod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurae legis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque n legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur.tiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somno commonitus, non commaculavit eam concubitu, sed intactam restituit marito. 2. Verumtamen quis
Abbreviated transcription (Latin):
Dequib ipse dñs ait. Nemo mitens suã suꝑ aratrũ & respiciens retro:
aptus est regno dĩ. Unde & ille ꝓhibet᷑ retro respicere: ꝑ qđ ostenderet
ñ ẽẽ. redeundũ adueterẽ uitã. qui ꝑgr̃am regenerati ultimum cu¬
piunt euadere supplitium. Qđ uͦ eadẽ respiciens remansit & in sale
conuersa est: exemplũ p̾stat ad condimentũ fideliũ unde alii salian¬
tur. Nam nec ipsum tacuit xp̃c dicens. Mementote uxoris loth Scilic¬
conuersa est. Illud uero qđ ipse lothardentẽ sodomã fugiens segor uenit
& nequaquã montana concendit. qͥd innuit: Ardentẽ quippe sodomã
fageire est: illicita carnis incendia. uł mundi desideria declinare. Alti¬
tudo uero est montiũ: speculatio ꝑfectorũ. S quia multi sunt iusti qui
mundi quidẽ illecebras fugiunt. s tamen mactione positi. contẽplationiᷤ
apicẽ subire nequeunt: hoc est quod exiit quidẽ lothde sodomis sed

Expanded text:
De quibus ipse Dominus ait: Nemo ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, De quibus ipse Dominus ait: Nemo ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno non esse redeundum ad veterem vitam, qui, per gratiam regenerati, ultimum cupiunt evadere judicium. Quod vero eadem respiciens remansit, et in salem conversa est, exemplum ptur; nam nec illud tacuit Christus dicens. Mementote uxoris Loth, scilicconuet nequaquam ad montana conscendit. 7. Ardentem quippe Sodomam fugere est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium speculatio est perfectorum; sed quia multi sunt justi, qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi, contemplationis apicem subire nequeunt, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
& saluarent᷑. Aͥnquagenariꝰ enĩ semꝑ adpenitentiã refert᷑. Unde &
dauid in eodẽ numerossalmũ scͥpsit penitentiȩ. Proinde qͣndo aspicit
ds̃ delinquentiũ uitã nequaquã uelle reuerti adpenitentiã quam
qͥnquagenariꝰ numerꝰ p̃figurat: confestim ardorẽ inmoderatȩ luxuriȩ
cõpescit igne gehenne. Usq addecẽ aut̃ itos ñ ꝑire sodomã dixit. quia si
inquẽlibet ꝑdecẽ p̃ceptorũ custodiam apĩ nomen inueniat᷑. iste ñ ꝑit. De¬
qđ om̃s qui quinq sensus corporis sui libidiose tractauerint in illo
futuro incendio concrematuri sint. Ipse autẽ loch fr̃ abraham iustus
& hospitał insodomis. que exillo incendio qđ erat similitudo futuri
iudicii meruit saluus euadere: tẏpum gerebat corporis xp̃i quod
inomĩb scĩs & nunc inter iniqͦs & impios gemit: quorũ factis ñ con
ignis eterniuxor autẽ eiꝰ eorũ scilicet genus figurauit. qui ꝑ gr̃am di
uocati retro respiciunt. & ad ea que relinquerant redire contendunt

Expanded text:
enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igni gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Dequod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum gerebat corporis Christi, quod in omnibus sanctis, et nunc inter iniquos et impios gemit, quorum factis non conignis aeterni. Uxor autem ejus eorum scilicet genus figuravit qui per gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lignum crucis: inquo erat crufigendus. Duo autẽ serui illi di¬
missi & non perducti ad locum sacrificii. iudeos figurabant qͥ
cum seruilit᷑ uiuerent & carnalit̾ saperent: non intelligebant hu¬
militatẽ xpi non incelligebant passionẽ xp̃i ideo non peruenert᷑
adlocum sacrificii. Cur autem duo serui. nisi quia popualues ea
duas partes diundendus erat: Quod factum est salomone peceant
quia diuisꝰ. ẽ. idẽ popłs loco regni: ñ errore inpietatis. Qb &̃ sepe ꝑꝓpħam
dt̃. Au̾satrix isrł: & p̃uaricatrix uidã. Asinꝰ aut ille: insenfata est stul¬
ticia iudeoꝵ. Ista insensata stulticia portabat o mĩa sacͣm̃ta: & qđ fere¬
bat nesciebat. Iã qđ dictum ẽ. eis. expectate hic cũ asmo. pͦ ꝙͣ. adorauerimꝰ

Expanded text:
lignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dilignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant, qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi, non intelligebant passionem Christi, ideo non pervenerunt ad locum sacrificii. 7. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est, Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis; quibus etiam Aversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
obedisti uoci mex. Age nime uideamus quid sub hinꝰ sacramenti lateat
enim senescit ds̃. S ipsa prenuntiatio dexp̃o iam quodãmͦ senuerat
quando natus ẽ. xp̃c. Inchoat᷑ enĩ abacdam ubi dictum est exiant. duor
tuĩ ẽ sexta etate scłi. quȩ senectã significat abrahe: quia ipsum sacra¬
mentũ deo iam longeuũ erat. Et senectus sare in plebe dei hoc inmul
be scãrũ animarũ natus est xp̃c. Sterilitas autẽ eiꝰ intimat. quod in
bui dei grã non naturali fecunditate ꝓcreauit. Iam dehine de sequẽ¬
tis histore sacramentis quod imaginariȩ pretendebat. in̾piciendũ
est. Quis gͥ inabraham ut p̾̃dictum est ꝑ illã inmolationẽ figuraba¬
tur nisi pater excelsus: Quis in isaãc nisi xp̃c: Nam sicut abrabã
unicum & dilectũ filiũ deo inctimã optulit: ita dñs unicium si¬
lium suum ꝓnobis omnib tradidit. Et sicut isaãc ipse sibi ligna
portabat quibus erat imponendus. ita & xp̃c̃ gestabat in humeris

Expanded text:
ere. Age, nunc videamus quid sub hujus sacramenti lateat enim senescit Deus; sed ipsa pronuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat, quando natus est Christus. Inchoata est ab Adam ubi dictum est: Et erunt duo in tum est sexta aetate saeculi, quae senecta significabatur Abrahae, quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat. Et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, be sanctarum animarum natus est Christus. 5. Sterilitas autem ejus intimat quod in hbili Dei gratia, non naturali fecunditate, procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excelsus? Quis in Isaac, nisi Christus? 6. Nam sicut Abraham unicum filium et dilectum Deo victimam obtulit, ita Deus Pater unicum filium suum pro nobis omnibus tradidit. Et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit, quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris
Abbreviated transcription (Latin):
ubetur deinde abraham inmolare unicũ filium suum. Ille aute ob¬
temꝑans ddeo: soluit uotum. Straint asiũ. inposuit ligna. seruos longe
dimisit. solus cũ filio ascendit: triduo adlocũ ꝑuenit Antetͦm uenuiret
fili adlocũ sacrificii. ipse sibi in molandus lign̾a portabat. Deinde abra¬
ham gladio armatur. Et cũ iam pene feriret: admonet᷑ ut parceret. Et
tamen non sine sacrificio. nec sine sanguinis effusione recedit. Appa¬
ret nanq aries inuepre inherens cornib: immolat᷑ ꝑ agit᷑q sacrifici¬
ũ ł acto sacrificio: dr adhabrahã. Benedicã tibi & multiplicabo sementu

Expanded text:
ubetur deinde Abraham immolare unicum filium suum. Ille autem obtemperans Deo solvit votum, stravit asinum, imposuit ligna, servos longe dimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet namque aries in vepre inhaerens cornibus, immolatur, peragiturque sacrificium. Peracto sacrificio, dicitur ad Abr
Abbreviated transcription (Latin):
nec inprimitiis israhelitarum nec inplenitudine gentium perma¬
nens: significat non solum iudeorum sed hereticorum genus calli¬
dum non spũ sapientiȩ: sed inpatientie quia solent hereticorum
feruere primordia. & pacem perturbare scõrum. Sed & omnes qͥ
inxp̃iano uocabulo głantur & perdite uiuunt. ipsius figuram ges¬
tare uidentur. ł assionẽ quippe xpi que illius hominis nuditate sig¬
inficata est: & annuntiant bene profitendo. & male agendo exhonora¬
nt. Detalibus ergo dictum est: exfructibus eorum cognoscetis eos.
Ideo & cham infilio suo maledictus est tanquam infructu suo:
idest inoper: suo. Unde conuenienter & ipse filius eius chanaan qui
teritas eiꝰ damnat᷑. significat qđ repbi hic quidẽ delinquunt: s inposter

Expanded text:
nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens, significat non solum Judaeorum, sed etiam haereticorum genus callidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere primordia, et pacem perturbare sanctorum, sed et omnes qui Christiano vocabulo gloriantur, et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, quiteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in poster
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat in propħia secretum. ideoq fit seruus fratrum suorum.
Quid est enim aliud hodie gens ipsa nisi quedam scriniaria xpĩano¬
rum bauilans legem & propħas adcestimonium assertionis eccłe.
ut nos honoremus persacramentum quod nuntiant illi per lit¬
terame Post hec benedicuntur duo illi qui nuditatem patris ho¬
nouerunt. Benedictus in quit dñs ds̃ sem: sit chanaan puer
illius. Dilatec dñs iafech. & habitet intabernaculis sem. hic sem maior
gentium pater est. qui etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti
enim mustitudine dilatatus est popłs exgentibus qui cum propħis
& apłis erat habitaturus. Siquidem & uidimus iuxta noȩ patris
propħicam benedictionem intabernaculo sem transsisse habitationẽ
iafech. hoc est indomo legis & propħarum eccłam potius iustificari.
minorem quidem tempore. sed gr̃a longe maiorem. Cham porro qui
interp̃tatur callidus. medius filius tanquam abutroq discretus:¬

Expanded text:
quod erat in prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. quod erat in prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas, ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum quod nuntiant illi per litteram? Post haec benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus, inquit, Dominus Deus Sem; sit Chanaan servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major et autem gentium est pater: qui etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibus, qui cum prophetis et apostolis erat habitaturus: siquidem et videmus juxta Noe patris propheticam benedictionem, in taberJapheth, hoc est, in domo legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem tempore, sed gratiae lege majorem. 11. Cham porro, qui interpretatur calidus, medius filius
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatem. id est passionem .xp̃i uidens cham derisit: & iudei xp̃i
mortem uidentes subsannauerut᷑. Sem uero & iafech tanquam
duo apͦpłi excircunciosione & preputio. credentes cognita nudita¬
te patris qua significabatur passio saluatoris. sumentes uestim̃tũ
posuerunt super dorsa sua. & intrantes aueͬsi operuerunt nuditatem
patris: nec uiderunt quod uerendo texerunt. Quodam enim modo
passionem. xpĩ uelamento tegimus id est sacramento honoramus: eius¬
q misterũ rationem reddentes iudeorum detractione operimus. Uesti¬
mentum enim significat sacramentum. Uorsa memoriam pretitorũ
futuram. Medius autem frater cham id est inpius populus iudeorum
ideo medius quia nec primatum apłorum tenuit: nec ultimus ingen
tibus credidituidit nuditatem patris: quia consensit innece dñi salua¬
toris. Post hec nuntiauit. foras fr̃ibus ꝑeum quippe manifestatum. ẽ.

Expanded text:
nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et Judaei Christi nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et Judaei Christi mortem videntes subsannaverunt. Sem vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorfuturam: medius autem frater Cham , id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec primatum Apotibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus. Per eum quippe manifestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
da & perfecta pace spũi corpus adherebit: nulla mortalitatis indigen¬
tia uel concupiscentia resistente. Quod dantur eis mescam cuncta
animalia: sicut in illo disco petro dicitur macta & manduca. Quod
eiecto sanguine iubentur manducare. ne uita pristina quasi suffoca¬
ta inconscientia teneatur: sed habeant tanquam effusionem per con¬
fessionem. Quod uero testamentum posuit ds̃ interse & homines. atq
omnem animam uiuam neperdat eam diluuio: arcum scilicet
qui apparet in nubibus. qui nunquam nisi desole resplendet. Illienĩ
tanquam indeeͥ nubibus agnoscunt. xp̃m.¬
ao uero illud quod post diluuium de uinea quam plantauit ie
briatus est noȩ: & nudatus est indomo sudccui non appareat xp̃i ẽẽ
figuram: Qui mnbriatus est dum passus est. nudatus est. dum cruci¬
fixus est. Indomo sua: id est ingente sua: & indomesticis sãguinis sui
utiq iudeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis xp̃i. Quam

Expanded text:
da et perfecta pace spda et perfecta pace sptia vel concupiscentia resistente. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: Macta et manduca ; quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim tanquam in Dei nubibus, agnoscunt Jam vero illud quod post diluvium de vinea, quam plantavit Noe, inebriatus est, et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figura, qui inebriatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis ueritatis nullis ministeriis corporalibus ageamus. Cursexcentesimo
reuelabitur absconditum sacramentum atq ꝓmissum. Cur uicesimo &
septimo deͥrscłi mensis dicitur siccasse terra: tanquam finita esset iam
baptizandi necessitas innumero dierum quinquagesimo & septimo.
Ipse est enim dies scdi mensis uicesimus & septimus. qui numerus
exilla coniunctione sp̃s & corporis septies octonos habet: uno addito ꝑ̃ꝑ
unitatis uinculum. Cur de archa coniuncti exeunt. qui dis iuncti in¬
trauerunt: Sic enim dictum erat. quod intrauerint in archam noȩ
& filii eius. uxor eius & uxores filiorum eius. seorsum autem uiri. seor¬
sum femine commemorate. nisi quod in hoc tempore caro concupi
noȩ & uxor eius. filiĩ eius & uxores filiorum eius. hoc est coniuncti maᷤ¬
culi & feminȩ quia infine scłi atq in resurrectione iustorum om̃imo¬

Expanded text:
tabilis veritatis nullis ministeriis corporabilibus egeamus. Cur sexcentesimotabilis veritatis nullis ministeriis corporabilibus egeamus. Cur sexcentesimorevelabitur absconditum sacramentum atque promissum. Cur vicesimo et septimo die secundi mensis dicitur siccasse terra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas? In numero etenim dierum quinquagesimo et septimo, ipse est enim dies secundi mensis vicesimus septimus, qui numerus ex illa conjunctione spiritus et corporis septies octonos habet, uno addito propter unitatis vinculum. Cur de arca conjuncti exeunt, qui disjuncti intraverant? Sic enim dictum eret filii ejus, et uxor ejus et uxores filiorum ejus seorsum viri, et scorsum feminae commemoratae sunt, nisi quod in hoc tempore caro concupisNoe et uxor ejus, filii ejus et uxores filiorum ejus: hoc est conjuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi atque in resurrectione justorum, omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in hoc mundo intentos aut rebaptitari: aut abhis quod p̃ter ar¬
cham id est preter eccłam baptismum occidit seducti & teneri. Qđ
columbam emissa non in uenta requie reuersa est: ostendit per
nouum testamentum requiem scĩs in hoc mundo non e̾ẽ. ꝓmis¬
sam. ꝑost .xl. enim dies emissa est. qui numerus uitam que
illam septenariam operationẽ spũalem. oliue fructuosum sͦurcu¬
lum retulit: quo significaret non nullos etiam extra ȩccłam bap¬
tizatof suneis pinguedo non de fuerit karitatis: posteriori tempore
inore columbȩ tanquam inoscto pacis adunitatis societatem posse
ꝑduci. Quod post uii. alios dies dimissa & non reuersa. significat
to spei quod in hoc tempore consortiatur. quamdiu uiuitur qđ
de xp̃i latere manauit. sed iam inipsa ꝑfectione salutis et̃nȩ cũ
traddecur regnum deo & patri. ut milla ꝑspęcua contemplatione inconmu-¬

Expanded text:
sunt in hoc mundo retentos, aut rebaptizari ab his praeter arsunt in hoc mundo retentos, aut rebaptizari ab his praeter arcam, id est, praeter Ecclesiam baptismus occidit, seduci et teneri  sic . Quod columba emissa non inventa requie reversa est, ostendit per novum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. Post quadraginta enim dies emissa est, qui numerus vitam quae illam septenariam operationem spiritalem olivae fructuosum surculum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si in eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriori tempore quasi vespere more columbae tanquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem dies dimissa, et non reversa, significat to spei, quod in hoc tempore consociatur quandiu vivitur, quod de Christi latere manavit; sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommu