comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& hec scilicet ⁊ quecunq similia. Ueruntũ qd ineis bonis que commemorauit.
loco ultimo posuit continentiam. dequa nẽ disputare suscepimꝰ: ⁊ ꝓpt̾ quam
multa iam diximꝰ: p̃cipue uoluit eam nr̃is mentib in herere. Ipsa quippe in
hoc bello ualet pluriũ. inqua aduersus carnẽ sp̃c concupiscit: qm̃ ipsas car¬
tificant uero eos. quos desicientes concinentiȩ: ad confessionẽ ꝑpetͣndorũ taliũ
oꝑim trahit concupiscentia. Ut autẽ a continentia non deficiamtis. adu̾sus
ẽ. iste. nisi homo: Non potest ergo ueraciter dicere ñ se spem pouere in homi¬
ne. quieam pouit inse Nam & hoc scd̾m hominẽ uiuere. qͥd ÷ n scd̾m carnẽ uiu̾e.¬

Expanded text:
et haec scilicet et quaecumque similia. uerumtamen quod in eis bonis, quae commemorauit, et haec scilicet et quaecumque similia. uerumtamen quod in eis bonis, quae commemorauit, loco ultimo posuit continentiam, de qua nunc disputare suscepimus et propter quam multa iam diximus, praecipue uoluit eam nostris mentibus inhaerere. ipsa quippe in hoc bello ualet plurimum, in quo aduersus carnem spiritus concupiscit, quoniam ipsas cartificant uero eos, quos deficientes a continentia ad consensionem perpetrandorum talium operum trahit concupiscentia. Vt autem a continentia non deficiamus, aduersus est iste nisi homo? non potest ergo ueraciter dicere non se spem ponere in homine, qui eam ponit in se. nam et hoc, secundum hominem uiuere, quid est nisi se
Abbreviated transcription (Latin):
Ssui u fut isti hostes: satis euidenter exp̾sit. Qͦs enĩ a nobis mortificari uolũ¬
Itiipsi sunt oꝑa scilicet carnis. Sic enim ait. Si autẽ spũ facta caruis met¬
tificauenitis: uuetis. & ista que sint ut sciamꝰ: eundem itidem audiamus
seribentẽ ad galatas & dicentẽ. Manifesta autẽ sunt oꝑa carnis. S ue suncͥ
fornicationes & oetera. siue quȩ cõmemorauit. siue quȩ intelligenda comnio¬
nuit: maxiine aditions.⁊ his similia. Peniq & in hoc p̃lio ad uersus carna¬
lem qͥdam mͦ exercitũ. uelut aliam ꝓducens aciem sp̃alem. fructus ante
sp̃ẽ ẽ inquit: caritas. gaudium. pax. longani muitas. beniguitas. bonitas
fides. mansuetudo. continentia Aduersus huiꝰmodi non est lex. Non ait adũ¬
sus hec ne sola eẽ. putarentur: quamuis ⁊ si hoc diceret. omnia deberemus
intelligere quȩ eiꝰdem generis bona cogitare possemus: s ait adu̾sus huiꝰ modi.

Expanded text:
accendit. qui sint uero isti hostes, satis euidenter expressit. quos enim a nobis mortificari uoluaccendit. qui sint uero isti hostes, satis euidenter expressit. quos enim a nobis mortificari uoluit, ipsi sunt, opera scilicet carnis. sic enim ait: si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. et ista quae sint ut sciamus, eundem itidem audiamus scribentem ad Galatas et dicentem: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationesnuit, maxime adiciens: et his similia. denique in hoc proelio aduersus carnalem quodam modo exercitum uelut aliam producens aciem spiritalem, fructus autem spiritus est, inquit, caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia; aduersus huius modi non est lex. non ait aduersus haec, ne sola esse putarentur — quamuis et si hoc diceret, omnia debuimus intellegere, quae eiusdem generis bona cogitare possemus — sed ait: aduersus huius modi,
Abbreviated transcription (Latin):
quot eñ spũ dĩ agunt᷑: hii filii sunt dei. Id gͦ nc̃ agitur qmdui ẽ. morcalis
hec uita nr̃a sub grã. ñ peccatũ id est concupiscentia peccati. Hanc enĩ hoc loco
peccati nomine appellat: que ñ regnet in nr̃o mortali corꝑe. Tunc autẽ regna¬
re ostendit᷑. sidesideriis eiꝰ obedit̃. ẜ st gͦ in nobis peccati concupiscentia. quȩ nẽ
ꝑmittenda regnare. Sunt eiꝰ desideria quib ñ ẽ. obediendũ: ne obedientib
regnet. Propt̃ qͦd m̃bra nr̃a ñ sͥ usurpet concupiscentia. s sͥ uendicet conti¬
nentia: ut sint arma iusticiȩ dõ. nesint iniqͥtatis arma peccato. Sic enĩ no¬
bis peceatũ ñ dominabit᷑. Non enĩ sumꝰ sub lege bonũ qͥdem iubente ñtudan
imꝑare. Itemq cũ hortatur non ut scd̃m carnem uiuamꝰ nemoriam̃: ẜ spũ
facta carnis mortificemꝰ ut uiuamus: tuba utiq que canit. bellũ inqͦ u̾samꝰ
ostendit. A cricer dimicemꝰ. & hostes nr̃os mortificemꝰ: ne ab eis mortificenuis

Expanded text:
unt dei. id ergo nunc agitur, quamdiu est mortalis haec uita nostra sub gratia, ne peccatum, id est concupiscentia peccati — hanc enim hoc loco peccati nomine appellat — regnet in nostro mortali corpore. tunc autem regnare ostenditur, si desideriis eius oboeditur. est ergo in nobis peccati concupiscentia, quae non est permittenda regnare; sunt eius desideria, quibus non est oboediendum, ne oboedientibus regnet. propter quod membra nostra non sibi usurpet concupiscentia, sed sibi uindicet continentia, ut sint arma iustitiae deo, ne sint arma iniquitatis peccato; sic enim nobis peccatum non dominabitur. non enim sumus sub lege bonum quidem iubente, non tamimperare. Itemque cum hortatur, ut non secundum carnem uiuamus, ne moriamur, sed spiritu facta carnis mortificemus, ut uiuamus, tuba utique canit, bellum, in quo uersamur, ostendit et, ut acriter dimicemus et hostes nostros mortificemus, ne ab eis mortificemur,
Abbreviated transcription (Latin):
da ñ arbittꝰ sũ. multomagis ad causã ñ ꝑtinent. inqua de sabbati ieuinio. ł.
adu̾tanda ⁊ iudicanda dimieto. Si autẽ qm̃ huic quantũ potui sufficienter
respondisseme puto. de hac re sententiam meã queris. ego in euangelicis & apłi¬
cis lict̾is totoq instrum̃to qd̵ appellat᷑ testam̃tũ nou̾u. animo id reuoluens ui¬
deo p̃ceptũ eẽ. ieuiniũ. Quibꝰ autẽ dieb ñ oporceat ieiunare. & qͥb: oporteat:

Expanded text:
da non arbitratus sum, multo magis ad causam non pertinent, in qua de sabbati ieiunio uel da non arbitratus sum, multo magis ad causam non pertinent, in qua de sabbati ieiunio uel aduertenda et iudicanda dimitto. si autem, quoniam huic, quantum potui, sufficienter respondisse me puto, de hac re sententiam meam quaeris, ego in euangelicis et apostolicis litteris totoque instrumento, quod appellatur testamentum nouum, animo id reuoluens uideo praeceptum esse ieiunium. quibus autem diebus non oporteat ieiunare et quibus oporteat,
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens ⁊ tc̃ indñica mensa panes ꝓpotionis poni solere. & nc̃ se deag¬
ni ĩmaculati corꝑe partẽ sumere: dicit cessisse poculo sanguinẽ: ñ co¬
gitans ⁊̃ nc̃ se acciꝑe in poculo sanguinẽ. Quanto gͦ meliꝰ ⁊ congruen¬
tuis ueta tusisse. & noua in xp̃o facta eẽ. sic diceret. ut cederet altare
altari. glidiꝰ gladio. ignis igni. panis pani. pecus pecori. sanguis sangͥm. Uide¬
mꝰ quippe in his om̃ib carnalem uetustatẽ: spũali cȩdere nouitati. S ic gͦ intelli¬
gendũ ẽ. siue in isto die uolubili septimo prandeat᷑. siue aqͥb dã ⁊̃ ieuinet᷑. tu
sabbato sp̃uali sabbatũ carnale cessisse: quando inisto sempit̾na ⁊ uera requies
concupiscit᷑: in illo uacatio tẽꝑalis iã suꝑsticiosa contẽpnit᷑. Cetera quȩ secun-¬
tur qͥbꝰ suã disputationẽ iste concludit. sic̃ alia quedã quȩ inde cõmemoran¬

Expanded text:
nesciens et tunc in domini mensa panes propositionis poni solere et nunc se de agnesciens et tunc in domini mensa panes propositionis poni solere et nunc se de agni inmaculati corpore partem sumere. dicit cessisse poculo sanguinem non cogitans etiam nunc se accipere in poculo sanguinem. quanto ergo melius et congruentius uetera transisse et noua in Christo facta esse sic diceret, ut cederet altare altari, gladius gladio, ignis igni, -panis pani, pecus pecori, sanguis sanguini. uidemus quippe in his omnibus carnalem uetustatem spiritali cedere nouitati. sic ergo intellegendum est, siue in isto die uolubili septimo prandeatur siue a quibusdam etiam ieiunetur, tamen sabbato spiritali sabbatum carnale cessisse; quando in isto sempiterna et uera requies concupiscitur, in illo. uacatio temporalis iam superstitiosa contemnitur. Cetera, quae sequuntur, quibus suam disputationem iste concludit, sicut alia quaedam, quae inde commemoran
Abbreviated transcription (Latin):
dam eẽ. ñ putant: neqͣquã de uestis regiȩ uarietate litigamꝰ. ne ipsiꝰ regine
dñico sine suꝑsticiosa uacatione pndemꝰ. ideo duobꝰ dñis seruimꝰ : qr & salba.
& dñici unꝰ ẽ. dñs. Iste aũt qui uet̾a tnsisse sic dic̃. ut in xp̃o cederet ara
altari. gladius ieuinio. p̃cib ignis. panipecus. poculo sanguis: uescit al¬
taris nom̃ magis legis ⁊ ꝓpłarũ litceris freq̃ntatũ ⁊ altare deo prius unta¬
bernaculo. quod ꝑ moy sen factũ ẽ collocatũ ÷ arã qͦ in apłicis licceris in¬
ueniri ubi marg:. res clamant sub aradĩ. Bicit cessisse ieunio gladium.
ñ recordans illũ quomilites euangelici armant᷑. exutͦq testanito gladi¬
ũ bis acutũ dicit cessisse p̃cib ignẽ. quasi ñ & tẽ preces deferebant᷑ in
tẽplũ. & nc̃ i xp̃o ignis ẽ missus inmundũ. D iõ cessisse pami pecus. tanꝙͣ

Expanded text:
dam esse non putant, nequaquam de uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, dam esse non putant, nequaquam de uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, bato et dominico sine superstitiosa uacatione prandemus, ideo duobus dominis seruimus, quia et sabbati et dominici unus est dominus. Iste autem, qui uetera transisse sic dicit, ut in Christo cederet ara altari, gladius ieiunio, precibus ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen magis legis et prophetarum litteris frequentatum et altare deo prius in tabernaculo, quod per Moysen factum est, conlocatum, aram quoque in apostolicis litteris inueniri, ubi martyres clamant sub ara dei. dicit cessisse ieiunio gladium non recordans illum, quo milites euangelici armantur ex utroque testamento, gladium bis acutum. dicit cessisse precibus ignem, quasi non et tunc preces deferebantur in templum et nunc a Christo ignis est missus in mundum. dicit cessisse pani pecus tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
tur Unde ibi dicitur insinbriis aureis: circũ amita uarietate. S ea quoq
uestis ita diuersis celebrationib uariet᷑: ut ñ adu̾sis contentionib dissipet᷑.
Postremo inquit si uideus sabbatũ colendo dñicũ negat. quomͦ sabbatũ
sabbati aliꝰ dñs sit. aliꝰ dñici: Nec illud audit. qd̵ & ipse cõmemorauit. dñs ẽ enĩ
sabbi. filiꝰ hominis. Os d autẽ ita nos uult ẽẽ a sabbato alienos. sic̃ udei st̃ ado¬
minico alieni. ñ ne tancũ errat. ut possit ⁊̃ dice̾ ita nos ñ debere acciꝑe lege
nec ꝓpħas. sic̃ uidei ñ accipiunt euangłiũ nec apłos: Qd̃ qui sapit. qͥd mali sa¬
hoc uerũ ẽ. Ilã ꝓpt̾ea sicut uidei sabbatis ñ uaccamꝰ. ñ si ad significandã reqͥẽ.
que illo die signiscata ẽ. xp̃iana sobrietate ⁊ frugilitate seruata ieunii uuađłm
relaxamus. E dsialiqui fr̃es nr̃i reqͥem sabbati. relaxatione ieiunii significan¬

Expanded text:
tur, unde ibi dicitur: In fimbriis aureis circumamicta uarietate. sed ea quoque tur, unde ibi dicitur: In fimbriis aureis circumamicta uarietate. sed ea quoque uestis ita diuersis celebrationibus uarietur, ut non aduersis contentionibus dissipetur. Tostremo1, inquit, si Iudaeus sabbatum colendo dominicum negat, quo modo sabbatum sabbati alius dominus sit, alius dominici? Nec illud audit quod et ipse commemoravit: Dominus est enim sabbati Filius hominis . Quod autem ita nos vult esse a sabbato alienos, sicut Judaei sunt a dominico alieni, nonne tantum errat ut possit etiam dicere, ita nos non debere accipere Legem nec Prophetas, sicut Judaei non accipiunt Evangelium nec Apostolos? Quod qui sapit, qhoc uerum est; nam propterea sicut Iudaei sabbatis non uacamus, etiam si ad significandam requiem, quae illo die significata est, Christiana sobrietate et frugalitate seruata ieiunii uinculum relaxamus, et, si aliqui fratres nostri requiem sabbati relaxatione ieiunii significan
Abbreviated transcription (Latin):
concitant. quib ñ suꝑat᷑ diabolꝰ s letat᷑. & uod si respondetur hoc docuisse iaco¬
stetisse. & econt̾rio refert᷑ occidentis potiꝰ aliqua loca inqͥb roma ẽ. ñ seruas¬
se qd̾ apłi tͣcliderunt. orientis uero t̾ras unde cepit sũmũ exangłiũ p̃dicari.
ineo qd̾ ab omib simul cũ ipso petro apłis tͣditũ ẽ. ne sabbato ieuinet᷑ sine
aliqua uarietate mansisse: int̾minabilis ẽ. ista contentio. generans lices ñ
finiens qstiones. Sit gͦ una fides uniu̾sȩ quȩ ubiq dilatatur ȩccłiȩ. tanꝙͣ
intꝰ inm̃ibris. ñ si ipsa fidei unitas qͥb dam diu̾sis obseruationib celebratur.
qͥb nullo mͦ qd infide uerũ ẽ impeditur. Oinnis enĩ pulcͥtudo filiȩ regis
intͥnsecus Illeautẽ obseruationes quȩ uarie celebrant᷑: in eiꝰ ueste intelligun-¬

Expanded text:
concitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur. Quod si respondetur hoc docuisse Iacoconcitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur. Quod si respondetur hoc docuisse Iacostetisse et e contrario referetur occidentis potius aliqua loca, in quibus Roma est, non seruasse, quod apostoli tradiderunt, orientis uero terras, unde coepit ipsum euangelium praedicari, in eo, quod ab omnibus simul cum ipso Petro apostolis traditum est, ne sabbato ieiunaretur, sine aliqua uarietate mansisse, interminabilis est ista contentio generans lites, non finiens quaestiones. sit ergo una fides uniuersae, quae ubique dilatatur, ecclesiae tamquam intus in membris, etiam si ipsa fidei unitas quibusdam diuersis obseruationibus celebratur, quibus nullo modo, quod in fide uerum est, impeditur. omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. illae autem obseruationes. quae uariae celebrantur, in eius ueste intellegun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ipsũ magnȩ tẽptationis pericłm. pͥdie cũ eiꝰdẽ urbis ȩxcłia ieiunauerit.
⁊ conseqñt̾ tã ꝓsꝑo & glorioso suocessu eundẽ morẽ tenuerit. eũq imitate sint
non nulle cocidentis ȩccłiȩ s sicut iste dicit. magus sy mon. figura erat dia¬
ꝓ boli
Non plane sabbataruis. aut dominicarius. s cotidianus est ille tẽptator: nec tam̃ ad¬
uersus eũ cotidie ieiunat᷑ : quando & diebꝰ dñicis oĩb & qͥnquaginta pꝰ pascha
& ꝑ diu̾sa loca dieb sollẽpnib martyrũ. nfestis qͥbq pndet᷑. & tam̃ diabolus uin-¬
mꝰ. si ue bibimꝰ. siue qd̃cunq facimꝰ. oĩa ingłam dei faciamꝰ. ⁊ quantũ in nobis ẽ. sine
offensione simꝰ uideis ⁊ grecis. ⁊ eccłiȩ dĩ. Quod parũ cogitant. quicũ offensiõe
manducant. uł cũ offensione ieuinant: ⁊ ꝑ utrãlibet intemꝑantiã scandala

Expanded text:
propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunauerit propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunauerit et consecuto tam prospero gloriosoque successu eundem morem tenuerit eamque imitatae sint nonnullae occidentis ecclesiae. sed si, sicut iste dicit, magus . Simon figura erat diaboli, non plane sabbatarius aut dominicarius sed cotidianus est ille temptator; nec tamen aduersus eum cotidie ieiunatur, quando et diebus dominicis omnibus et quinquaginta post pascha et per diuersa loca diebus sollemnibus martyrum et festis quibusque prandetur, et tamen diabolus uinmus siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in gloriam dei faciamus et, quantum in nobis est, sine offensione simus Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei. quod parum cogitant, qui cum offensione manducant uel cum offensione ieiunant et per utramlibet intemperantiam scandala
Abbreviated transcription (Latin):
bato sum̃tes ȩscã potũq sit arguit. Quantũ erat ut hinc ei ueniret iuim̃tem:
etũ illud qd̾ idẽ apłs alibi dic̃. Qsui manducat: ñ manducantẽ ñ sꝑuat. Et qui
ñ manducat : manducantẽ ñ iudicet. Istũ modũ. hoc tẽꝑam̃tũ quo scandala
deuitaret: int̾ ieuinantes sabbato & manducantes teneret ÷ & ut ipsũ ñ man¬
nos edocuit: quori. fides annuntiatur uniu̾so orbi t̾rarũ. Nunquid gͦ &eteri
apłi pnͣdere xp̃ianos contͣ petrũ docuert̃ inuniu̾so orbe t̾rarũ : Sicut itaq in¬
terse uixerunt concorditer petrus & condiscipuli eiꝰ. sic inter se concordit᷑u
uant sabbato ieuinantes. quos plantauit petrus. & sabbato pnͣdentes. qͦs plan¬
tauerunt condiscipłi eiꝰ. ẜ st quidẽ ⁊ hec opinio plurimoꝵ. ꝙͣuis eã ꝓhibeant
eẽ. falsã pleriq romani: qd̃ apłs petrus cum sẏmone mago die diũoo certat᷑us

Expanded text:
bato sumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem bato sumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem etiam illud, quod idem apostolus alibi dicit: Qui manducat, non manducantem non spernat et, qui non manducat, manducantem non iudicet? isto modo hoc temperamentum, quo scandala deuitaret, inter ieiunantes sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non mannos edocuit, quorum fides adnuntiatur uniuerso orbi terrarum\'. numquid ergo ceteri apostoli prandere Christianos contra Petrum docuerunt in uniuerso orbe terrarum? sicut itaque inter se uixerunt concorditer Petrus et condiscipuli eius, sic inter se concorditer uiuant sabbato ieiunantes, quos plantauit Petrus, et sabbato prandentes, quos plantauerunt condiscipuli eius. est quidem et haec opinio plurimorum, quamuis eam perhibeant esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum Simone mago die dominico certaturus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: non satis intelligo. Sienĩ hecut scribis sicut urbicus dic̃: in urbe pleb ᷤᷤ pen¬
dens ex pastoris arbitrio. cũ ep̃o suo ieuinat sabbato. Si autẽ sic adte ista scripsit.
quia inepła tua & ipse qͥdã tale dixisti: ñ tͥ ꝑsuadeat urbẽ xp̃ianã. sic laudare
sabbato ieuinantẽ. ut cogaris orbẽ xp̃ianũ dãpnare prandentẽ Cũ enĩ dicit
ue qui dicunt qd bonũ ẽ malũ ⁊ tenebras lucẽ ⁊ lucẽ tenebras.⁊ amarũ dulce. ⁊
dulce amarũ. ieiuniũ sabbati uolens intelligi bonũ. ⁊ lucẽ:⁊ dulce. pͣndiũ
uͦ malũ. ⁊ tenebras. ⁊ amarũ. qͥs eũ dubitet in homiinib xp̃ianis sabbato pran¬
dentib uniu̾sũ orbẽ dapnare terrarũ : Nec se ipse respicit. neo qͥd dicat at-¬
tendit. ut scͥptis suis ab ista p̃cipiti cohibeat᷑ audatia. Continuo quippe sub¬
iunxit. Nemo gͦ uos iudicet. inesca. aut in potu. Qđ ipse utiq facit: qui sab¬

Expanded text:
ejus, non satis intelligo. Si enim haec, ut scribis, sic Urbicus dicit; in Urbe plebs pendens ex pastoris arbitrio cum episcopo suo jejunat sabbato. Si autem sic ad te ista scripsit, quia in epistola tua et ipse quiddam tale scripsisti; non tibi persuadeat urbem christianam sic laudare sabbato jejunantem, ut cogaris orbem christianum damnare prandentem. Cum enim dicit: Vae qui dicunt quod bonum malum, et tenebras lucem, et lucem tenebras, et amarum dulce, et dulce amarum, jejunium sabbati volens intelligi bonum et lucem et dulce, prandium vero, malum et tenebras et amarum; quis eum dubitat in omnibus christianis sabbato prandentibus universum orbem damnare terrarum? Nec se ipse respicit, nec quid dicat attendit, ut scriptis suis ab ista piunxit: \'Nemo ergo uos iudicet in esca aut in potu\', quod ipse utique facit, qui sab
Abbreviated transcription (Latin):
apło scriptitra sic loquit᷑. Ascendeus autẽ inqͥt cũ fregisset panẽ & gustaset.
satisq eẽt allocutꝰ usq ad diluculũ: sic ꝓfectꝰ ẽ. Absit ut hoc sic accipiat᷑. tanꝙͣ
solerent apłi. dĩco die sollẽpnit̾ ieuinare. Una enĩ sabbati tẽ appellabat᷑ dies
qͥ nc̃ dñicꝰ appellat᷑: qd in ȩuangeliis aꝑtiꝰ inuenit᷑. Nã dies resurrectionis

Expanded text:
apostolo scriptura sic loquitur: Ascendens. autem, inquit, cum fregisset panem atque gustasset apostolo scriptura sic loquitur: Ascendens. autem, inquit, cum fregisset panem atque gustasset satisque esset adlocutus usque ad diluculum, sic profectus est. absit, ut hoc sic accipiatur, tamquam solerent apostoli dominico die sollemniter ieiunare. una enim sabbati tunc appellabatur dies, qui nunc dominicus appellatur, quod in euangeliis apertius inuenitur. nam die
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sibi adieiunandũ eligit dñicũ diẽ : s in his eũ inuenit. qͦs ieuinaturũ
se uouit plurimos dies. Ieuiniũ tam̃ ̃ continuatũ si inebdomade soluendũ
ẽ: nullo congruentiꝰ qm̃ dñico die soluit᷑. Si autẽ pꝰ ebdomadẽ corpꝰ reficit᷑.
ñ utiq ad ieuinandũ dies dñicꝰ eligit᷑: s innumero quẽ uouere placuit in¬
uenitur Nec illud moueat qd pͥcillianistȩ. manicheoꝵ simillimi adieuinan¬
dũ die dñco. solent testimoniũ de apłoꝵ actib ad hibere. Cũ eẽt paulus apłs
introade. sic enĩ scriptũ ẽ. in una autẽ sabbati congregatis nobis frangere pa¬
nẽ. paulus disputabat illis exiturꝰ alia die. ꝓduxitq sermonẽ usq ad medi¬
ũ noctis. Deinde cũ descendisset de cenaculo uͥ congregati erant adresuscitan¬
dũ adolescentẽ qͥ gͣuatꝰ somno defenestra oeciderat. & mortuꝰ ferebat᷑: deipso

Expanded text:
non sibi ad ieiunandum elegit dominicum diem, sed in his eum inuenit, quos ieiunaturum non sibi ad ieiunandum elegit dominicum diem, sed in his eum inuenit, quos ieiunaturum se uouit plurimos dies. ieiunium tamen etiam continuatum si in hebdomade soluendum est, nullo congruentius quam dominico die soluitur. si autem post hebdomadem corpus reficitur, non utique ad ieiunandum dies dominicus eligitur, sed in numero, quem uoueri placuit, inuenitur. Nec illud moneat, quod Priscillianistae Manichaeorum simillimi ad ieiunandum die dominico solent testimonium de apostolorum actibus adhibere, cum esset Paulus apostolus in Troade. sic enim scriptum est: In una autem sabbati congregatis nobis frangere panem Paulus disputabat illis exiturus alia die produxitque sermonem usque ad medium noctis. deinde cum descendisset de cenaculo, ubi congregati erant, ad resuscitandum adulescentem, qui grauatus somno de fenestra ceciderat et mortuus ferebatur, de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
que. die autẽ dñico ieuinare scandalũ magnũ ẽ. maxine postea qm inuotu¬
it detestabilis multũq fidĩ catbolioe scripturisq diuinis aꝑtissime contͣ¬
ria heresis manicheoꝵ÷ qui suis auditoribꝰ ad ieiunandũ istũ tanꝗͣ legia
nũ constituert̃ diẽ. ꝑ qd̾ factũ ẽ ut ieiunsũ diei dĩci horribiliꝰ haberet᷑:
nͥ forte aliqͥs idoneus sit nulla refectione int̾posita ultͣ ebdomadã ꝑpetuare
ieuiniũ. ut ieuinio qͣdraginta dierũ qnͣtũ potuerit appropinquet. sic̃
aliqͦs fecisse cognouimꝰ. Nam & ad ipsũ qͣdragenariũ niunerũ ꝑuenisseq̃n¬
dam a fr̃ib fide dignissimis. nobis asseueratum ẽ. Quẽ adiodum enĩ uete
rũ patrũ temporib morses ⁊ helias nicħ contͣ pnͣdia sabbatoꝵ fecert᷑. cũ
dieb quadragenis ieiunauerunt: ita qͥ potuit septẽ dies ieuinando tnͣsire.

Expanded text:
nquae. die autem dominico ieiunare scaudalum est magnum, maxime postea quam innotunquae. die autem dominico ieiunare scaudalum est magnum, maxime postea quam innotuit detestabilis multumque fidei catholicae scripturisque diuinis apertissime contraria haeresis Manichaeorum, qui sunt legitimum diem; per quod factum est, ut jejunium diei dominici horribilius haberetur. Nisi forte aliquis idoneus sit nulla refectione interposita ultra hebdomadem perpetuare jejunium, ut jejunio quadraginta dierum, quantum potuerit, appropinquet, sicut aliquos fecisse cognovimus. Nam et ad ipsum quadragenarium numerum pervenisse quemdam, a fratribus fide dirum patrum temporibus Moyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadragenis ieiunauerunt, ita, qui potuerit septem dies ieiunando transire,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sꝑnat. ⁊ qͥ ñ mandicat manducantẽ ñ iudicet: qr neq si manducauerimꝰ
habundabimꝰ. neq si ñ manduenierinꝰ egebimꝰ. custodita scilicet eoꝵp int̃ qͦs
ꝑoffensionẽ iei unat. Non itaq simꝰ eis similes. qui uidentes ioħem ñ mandu
cantẽ nec bibentẽ dixert̃ demoniũ habet. S nec rursus eis. qͥ uidentes xp̃m
manducantẽ & bibentẽ dixerunt. Ecce homo uorax & uinosus. anucꝰ pu-¬
blicanoꝵ. ⁊ peccatoꝵ. Rem qͥppe ualde necessariam his
dictis dñs ipse subiecit atq ait. & iustificata ẽ. sapientia infiliis suis.
Qui sunt autẽ isti si reqͥris. lege qd̾ scriptũ ẽ. F ilii sapientiȩ: eccłia iuistoꝵ. Hi
sunt qͥ qnͣdo manducant ñ manducantes ñ sꝑnunt. qͣndo ñ manducant ma-
nducantes ñ iudicant: s eos plane qͥ ꝑ offensionẽ ñ manducaut. siue man-¬
ducant. uł sꝑmint. uł iudicant. Et de die quidem sabbati facilior causa ẽ quia

Expanded text:
t manducantem non judicet, quia neque si non manducaverimus abundabimus, neque si non manducaverimus egebimus. Custodita scilicet eorum inter quos per offensionem jejunat. Non itaque simus is scantem nec bibentem dixerunt: Daemonium habet, sed nec rursus eis, qui uidentes Christum manducantem et bibentem dixerunt: Ecce homo uorax et uinosus, amicus publicanorum et peccatorum. rem quippe ualde necessariam his dictis dominus ipse subiecit atque ait: Et iustificata est sapientia in filiis suis. qui sint autem isti, si requiris, lege, quod scriptum est: Filii sapientiae ecclesia iustorum. hi snducantes non iudicant, sed eos plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. Et de die quidem sabbati facilior causa est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ñ habet qͦd succenseat pransorib sabbati Usq ad horam enĩ prandii. multoꝙ̃.
eccłiam uult intelligi: inqua deus regnat Obsecro te nunqͥd hoc agebat apłs
cũ ista loqueret᷑. ut sabbato a xp̃ianis ieuinaret᷑: S nec deipso oiuiꝰcunq
diei ieuinio loquebat᷑. cũ hec diceret. Dictũ ẽ enĩ adu̾sus eos qͥ more iude¬
ori scd̾m ueterẽ legẽ in obseruatione quorrdĩ ciboꝵ putant eẽ. mundiciã.:

Expanded text:
est, non habet, quod suscenseat pransoribus sabbati; usque ad horam enim prandii multo quam est, non habet, quod suscenseat pransoribus sabbati; usque ad horam enim prandii multo quam sancto, et regnum dei ecclesiam uult intellegi, in qua deus regnat. obsecro te, numquid hoc agebat apostolus, cum ista loqueretur, ut sabbato a Christianis ieiunaretur? sed nec de ipso cuiuscumque diei ieiunio loquebatur, cum haec diceret. dictum est enim aduersus eos, qui more Iudaeorum secundum ueterem legem in obseruatione quorundam ciborum putabant e
Abbreviated transcription (Latin):
bel. leonũ sicca rabie illesus euasit Quasi legerit qͦd sabbato ieui nauerit.
aut ⁊̃ cũ ipsis leonib sabbato suerit : ubi tam̃ legimꝰ qͦd & pranderit. Ie uinio
inqͥt triũ fida g̾manitas. ignib choruscanti carceri. dominata rogi hos¬
pitio susceptũ dñm adorauit. Hec exempla scõr nec ad ꝑsuadendũ cuiꝰcunq
diei ieiuniũ ualent: quantominꝰ sabbati ͦ Iuando qͥdem ñ solũ ñ legitur
tres uiros sabbato missos fuisse incamiũ ignis ardentem ÷ s ne illud qui¬
dem legitur tamdui illic eos fiuisse ut possit
quisquã dicere ieuinasse: immo uͦ uniꝰ horȩ spatiũ ẽ quo eor confessio. hym¬
nꝰq cantatur. Nec ãpliꝰ int̾ illas flãmas innoxias de abulauerunt. qmͣ canticum
illud t̾minauert̃: nͥ forte abisto ̃ uniꝰ hore spatiũ ieiunio deputat᷑. Qd si ita

Expanded text:
hel leonum sicca rabie ora inlaesus euasit\\ quasi legerit, quod sabbato ieiunauerit hel leonum sicca rabie ora inlaesus euasit\\ quasi legerit, quod sabbato ieiunauerit aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit, ubi tamen legimus, quod et prandent. ieiunio\', inquit, \'trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata rogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exempla sanctorum nec ad persuadendum cuiuscumque diei ieiunium ualent, quanto minus sabbati, quando quidem non solum non legitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem, sed ne illud quidem legitur tam diu illic eos fuisse, ut posset eos quisquam dicere ieiunasse; immo uero uix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur, nec amplius inter illas flammas innoxias deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, nisi forte ab isto etiam unius horae spatium ieiunio deputatur. quod si ita
Abbreviated transcription (Latin):
& sabbato. Ut exp̾ssius inqͥt errantib contradic̃a: nemo ieiunio dm̃ isi
ñ ꝓmeret᷑ offendet ꝑ orro ⁊ ñ offendere: ꝓmereri ẽ. Qͥs uͦ hoc diceret. nͥ
qui nollet considerare qͥd diceret: Ergo pagani quando ieuinant. ñ ideo
magis offendunt deũ: A ut si dexp̃ianis uoluit qd̾ dixit intelligiꝰ. qͥñ dm̃ os¬
fendet. si uelit cũ scandalo totiꝰ que ubiq dilatatur ȩccłie. die dñico ieuinare:
De ide subicit testimonia descriptui: ad causan qm suscepit nichil ua¬
lentia Ieuinio inqͥt helias paradiso donatus. in corpore regnat. Quasi ieui¬
niũ ñ p̃dicent qui sabbato ñ ieuinant sicut ieiuniũ p̃dicant. qui tam̃ die
nabat. Quod aut̃ respondimꝰ dequadraginta dieb ieui nii moysi: hoc de¬
puta ẽẽ. responsũ. etiam de quadraginta dieb heliȩ Ieuinio inqͥt dani¬

Expanded text:
et sabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi et sabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non promeretur, offendet; porro et non offendere promereri est\\ quis hoc diceret, nisi qui nollet considerare, quid diceret? ergo pagani quando ieiunant, non ideo magis offendunt deum aut, si de Christianis uoluit, quod dixit, intellegi, quis non deum offendit, si uelit cum scandalo totius, quae ubique dilatatur, ecclesiae die dominico ieiunare? deinde subiecit testimonia de scripturis ad causam, quam suscepit, nihil ualentia. \'ieiunio\', inquit, \'Helias paradiso donatus in corpore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non ieiunant, sicut ieiunium praedicant, qui tamen die o ieiunabat. quod autem respondimus de quadraginta diebus ieiunii Moysi, hoc deputo esse respondendum etiam de quadraginta diebus Heliae. ieiunio\\ inquit, \'Dani
Abbreviated transcription (Latin):
una die uiginti tria milia. Quid sͥ ñ uult quod ait. sedit autẽ populus
stimoniũ: s ut a seruitute idolor. ñ a sabbato prandii ꝓhiberet. Sabbato
autẽ illud factũ eẽ. iste ñ ꝓbat: s ut libitũ ẽ. suspicat᷑. Sic̃ autẽ fieri pot̾
ut ieuinet᷑. & oũ ieuiniũ soluit᷑. si qͥsq ebriosus ẽ. tunc in ebrietur: ita si¬
eri potest ut ñ ieui netur. &  cẽꝑautes sunt homines. modestissime pu¬
deatur. Quid ẽ gͦ quod sabbati uolens ꝑsuadere ieiuniũ adhibet aposto-¬
lũ testẽ dicentẽ. nolite inebriari uino in quo ẽ. oĩs luxuria: Quasi di¬
xerit nolite prandere sabbato: qͥa ibi ẽ oĩs luxuria. Sic̃ autẽ hoc p̾ceptũ
apłicũ ne in ebrientur uino inqͦ ẽ. oĩs luxuria obseruat᷑ a xp̃ianis dm̃
timentib. quando prandent die dñico. ita obseruatur quando pͣndent

Expanded text:
una die uiginti tuna die uiginti tstimonium, sed ut a servitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet. Sabbato autem illud factum esse, iste non probat, sed ut libitum est suspicatur. Sicut autem fieri potest ut ieiunetur et, cum ieiunium soluitur, si quisque ebriosus est, tunc inebrietur, ita fieri potest, ut non ieiunetur et, si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. quid est ergo quod sabbati uolens persuadere ieiunium adhibet apostolum testem dicentem: Nolite inebriari uino, in quo est omnis luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxuria. sicut autem hoc praeceptum apostolicum, ne inebrientur uino, in quo est omnis luxuria, obseruatur a Christianis deum timentibus, quando prandent die dominico, ita obseruatur, quando prandetur
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑ nos grata erunt deo aut digna. quȩ nos sc̃ificata die ad peccatũ cogt̃:
Sc̃ificatã diẽ sabbati confitetur: & ad peccatũ dic̃ cogi homi nes quia prande¬
tur. Ac ꝑ hoc scd̃n istũ. aut dies dũicꝰ sõificatꝰ non est. ⁊ incipit ẽẽ sabbatum
meliꝰ. aut si est & dñicus dies scĩficatꝰ. ad peccatũ cogim᷑ quia pͣndemꝰ: & cona¬
tur testimoniis diuinis ꝓbare sabbato ieuinandũ: s unde hoc ꝓbet. om̃i¬
no ñ inuenit. Manducauit inqͥt ⁊ bibit uinũ iacob & saciatꝰ ÷. ⁊ recessita
deo salutari suo. n ceciderunt una die iugrati tria milia. Quasi dictũ
sic prandit sabbato iacob: ⁊ recessit a deo salutari suo. & apłs qnͣdo cõme¬
morauit cecidisse tot milla. ñ ait neq prandeamꝰ sabbato sicut illi pran-¬
sert̃ : s ait neq fornicem᷑. sicut quidã eorũ fornicati sunt. & ceciderunt

Expanded text:
 pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\'  pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, quia prandetur, ac per hoc secundum istum aut dies dominicus sanctificatus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et satiatus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit: Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutari suo\'. et apostolus quando commemorauit cecidisse tot milia, non ait: \'Neque prandeamus sabbato, sicut illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
iã dñici diei prandiũ cõm̃daret ñ ante suã resurrectionẽ. sic̃ sanguinẽ suũ
potandũ dedit ante passionẽ : Uides certe dierũ quadraginta ieiniũ qd̃ iste
cõmemorat. sic adrẽ non ꝑtinere ut sabbato ieiunemꝰ: quomͦ ad rẽ ñ ꝑtinet ut
dñico ieuinemꝰ. P rorsus ñ attendit qͥd ei de die dñico possit oppini: qnͣdo sicut
accusanda sunt ebriosa conuiuia. & om̃is uorax ac temulenta luxuries.
sic acuset prandia sabbatori. cũ possint u ipsa eẽ. modestor atq sobrior Et
dendo eadẽ atq eadẽ sepe dicit. alid ñ inueniendo qd̾ dicat: nͥ qd̃ i nanit᷑. ⁊ adrẽ
non ꝑtinens dicit. Utrũ ñ sit sabbato ieuinandũ q̃rit᷑. non utrũ ñ sit sabbation
luxuriandũ: quod nec dm̃eo faciunt quidm̃ timent. qũauis in illo utiq̃non
ieuinent Qiuis autẽ diceret quod iste ausus ẽ. dicere : Quomͦ inquit ꝓnobis

Expanded text:
iam dominici diei prandium commendaret etiam ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum iam dominici diei prandium commendaret etiam ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passionem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et dendo eadem atque eadem saepe dicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad rem non pertinens dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicere? \'quo modo\', inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sequent̾ opponi : Quia utiq si morsi ieuinantis ꝓpt̃ea ꝓponit exẽplũqm̃ in illis qua¬
draginta dieb terbina sicut loquit᷑ sabbata ieuinauit. & ex hoc uult ꝑsuadere
ut sabbato ieuinet᷑: ex hoc gͦ ꝑsuadeat. ut & dñico ieuinet᷑ : qr in illis qͣdraginta
dieb nichilominꝰ moyrses t̾binas dñicas ieuinauit. S addidit ac dicit: ꝙ ad huo
minico die ieuinet᷑. Si aũt timuit ne ꝓpt̾ dierũ qͣdraginta ieiuniũ. obiceretur
ĩ dñico ieuinandũ. & id̾o addidit quod adhuc cũ xp̃o inmunenti ȩccłiȩ dies dñiꝰ
seruabat᷑ : ut uidelicet ea causa intelligat᷑ ieuinasse moyses etiã die dñico qͥ
at ieuinare. cur ipse xp̃c qͣdraginta dieb similit̾ ieuinauit: Cur non illis
dieb qͣdraginta int̾binas dñicas quȩ sabbatũ sequebant᷑ ieuiniũ soluit: ut

Expanded text:
sequenter opponi? Quia utique si Moysi jejunantis propterea ponit exemplum, quoniam in illis quasequenter opponi? Quia utique si Moysi jejunantis propterea ponit exemplum, quoniam in illis quadraginta diebus ter bina, sicut loquitur, sabbata jejunavit, et ex hoc vult persuadere ut sabbato jejunetur; ex hoc ergo persuadeat ut et dominico jejunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhunetur. Si autem timuit ne propter dierum quadraginta jejunium objiceretur etiam dominico jejunandum, et ideo addidit quod adhuc cum Christo imminenti Ecclesiae dies dominicus servabatur, ut videlicet ea causa intelligatur jejunasse Moyses etiam die qui sequitur t ieiunare, quare ipse Christus quadraginta diebus similiter ieiunauit? cur non illis diebus in quadraginta ter binis, qui sabbatum sequebantur, ieiunium soluit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nemo legẽ sic̃ iste intelligit : nͥ qͥ ñ intelligit. Si enĩ adam ñcib s ꝓhibitꝰ cibus ꝑdi
dit. & esau nepotẽ sc̃i abrahȩ ñ esca s usq ad contẽptũ sacm̃ti qd̵ inpͥmatu suo habuit
concupita esca dãpnauit: sic a sc̃is ⁊ fidelib pie prandet᷑. quẽ admodũ a sacͥlegis ⁊ incre-¬
duł impie ieuinatur. Preponit᷑ aũ dies dñicus sabbato. fide resurrectionis. ñ consue-¬
tudine refectionis: aut ñ iunolente licentia cantionis Moy ses inquit quadraginta dieb
ñ manducauit panẽ: nec bibit aquã. Curaut̃ hoc dixerit : subiunxit atq ait. E cre
mor ses anncꝰ dĩ. nubis inquilinꝰ. delator legis. & populi dux: terbina sabbata ieui-¬
nio celebrans: ñ offensam s mĩtũ collocauit. Nunqͥd actendit qͥd hinc possit con¬

Expanded text:
nemo legem, sicut iste, intelligit, nisi qui non intelligit. Si enim Adam non cibus, sed prohibitus cinemo legem, sicut iste, intelligit, nisi qui non intelligit. Si enim Adam non cibus, sed prohibitus cibus perdidit , et Esau nepotem sancti Abrahae non esca, sed usque ad contemptum sacramenti quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit : sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quemadmodum a sacrilegis et incredulis impie jejunatur. Praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine refectionis, aut etiam vinolentae licentia cantionis. CAP. VI. 13. Moyses, inquit, quadraginta diebus panem non manducavit, nec bibit aquam. Cur autem hoc dixerit, subjungit atque ait: Ecce Moyses amicus Dei, nubis inquilinus, delator Legis, et populi dux, ter bina sabbata jejunio celebrans non offensam, sed meritum collocavit. Numquid attendit quid hinc possit con
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. ut ñ die dominico ieuinet᷑: Alioquin sanctior erit sabbati dies quo dñs
in monumento reqͥeuit: quã dũicus qͦ a mortuis resurrexit. Sanctiꝰ ẽ enĩ ꝓfe¬
cto sabbatũ. si scd̾m u̾ba huiꝰ insabbato ꝑ ieuiniũ peccatũ om̃e uitatur. & qd̃ aliis
dieb cont̃ctũ ẽ. ab olet᷑: indũico aũt ꝑescã uentͥs tẽptatio ñ cauet᷑. & diabolicȩ calũ p¬
niȩ locus dat᷑. & paradiso ꝑit̃. & pͥmatꝰ anictit᷑ Quid ẽ gͦ qd rursus sͥ ipse contrius
admonet. ut ñ prandio modesto. sobrio. xp̃iano. reficiam᷑ dñico die. s in alogia le-¬
tantes plaudentesq cantemꝰ. saturasti dñe aĩam inanẽ. ⁊ potasti aĩan sicientẽ. Iẽpe
situnc ñ erramꝰ quando ieuinamꝰ. & alior sex dierũ errores tc̃ abluimꝰ cũ sabbato ie¬
uinamꝰ : nullꝰ erit diedñico deterior. nullus sabbato melior. Crede dilectissime fr̃.

Expanded text:
uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus in monumento requieuit, quam dominicus, quo a mortuis resurrexit. sanctius est enim profecto sabbatum, si secundum uerba huius in sabbato per ieiunium peccatum omne uitatur et, quod aliis diebus contractum est, aboletur, in dominico autem per escam uentris temptatio non cauetur et diabolicae calumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amittitur. quid est ergo quod rursus sibi ipse contrarius admonet. ut non prandio moderato, sobrio, Christiano reficiamur dominico die, sed in alogia laetantes plaudentesque cantemus: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem? nempe si tunc non erramus, quando iejunamus; nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. Crede, dilectissime frater,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nisi cũ epulis indulget᷑. ut arõnis tͣmite deuiet᷑: Unde & animalia r̾one ca-¬
rentia dicunt᷑ a logia. quib similes sunt uentri dediti. ꝓpt̾ qd̾ im mod̾atũ con¬
uiuiũ quo mens inqua rõ dominat᷑ ingurgitatione uescendi ac bibendi quo¬
tris. a logia diei dñici dicit eẽ. canendũ. saciasti dñe animã in anẽ. & potastia¬
nimã sicientẽ O uirũ sp̃alem. o carnaliũ rep̾bensorẽ. o magnũ iecunatorem:
ñ uentris cultorẽ. Ecce qui nos admonet nelege uentris legẽ om̃i corrũpa¬
ius. ne parẽ celi uendamꝰ esca t̾rena: & adiungit quia esca adam de pa-¬
radiso ꝑiit. esca esau pͥmatũ amisit ẜ coe qui dicit. ẽ enĩ sathane uisitata ca¬
lũpnia cẽptatio uentris: cui modicũ suadet ut auferat totũ. & horum
inquit interp̃tatio p̃ceptoꝵ : uentricolas minꝰ incuruat. Nonne his u̾bis. idagere.¬

Expanded text:
est, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite devietur? Unde animalia ratione caest, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite devietur? Unde animalia ratione carentia dicuntur aloga, quibus similes sunt ventri dediti: propter quod, immoderatum convivium, quo mens, in qua ratio dominatur, ingurgitatione vescendi ac bibendi quotris alogia diei dominici dicit esse cantandum: Saturasti, Domine, animam inanem, et potasti animam sitientem. O virum spiritualem! o carnalium reprehensorem! o magnum jejunatorem, et non ventricultorem! Ecce qui nos admonet ne lege ventris legem Domini corrumpamus, ne panem coeli vendamus esca terrena, et adjungit: Quia esca Adam paradiso periit, esca Esau primatum amisit. Ecce qui dicit: Est enim Satanae usitata calumnia, tentatio ventris, qui modicum suadet ut auferat totum. Et horum, inquit, interpretatio praeceptorum ventricolas min
Abbreviated transcription (Latin):
iste qui uetricolas tanꝗͣ magnꝰ ieuinator aousat. qnͣtũ honoris ⁊ utilitatis uen¬
tͥb tͥbuat: sitẽ ñ erratur. quando prandet᷑. Aut forte in ieiunio sabibi tancũbo¬
nũ constituit. ut alioꝵ sex dierũ hoc ẽ. ⁊̃ ipsiꝰ dũici uł leuẽ sic̃ dic̃ errorẽ. solum
ieiuniũ sabbati possit abolere ÷ & solo ipso die ñ erretur quo toto utiq ieuinat᷑:
Quid ẽ gͦ qd̾ diem dñicũ sabbato uelut. xp̃iano uire p̃ponit: ẜcce scd̾m ipsũ dies
sabb̃i multo sanctior inuenit᷑. in quo ⁊ ñ errat᷑ cũ eiꝰ toto spacio ieuinat᷑: ut
placet ista p̾sũptio. Iam uͦ cũ se hominẽ sp̾alẽ uideri uelit. & tanꝗͣ carnales
pransores sabbati acuset. attende quẽ ad modũ dũici diei ñ parco prandio re¬
ficiat᷑. s. alogia delectet᷑ Quid ẽ. aut̃ alogia qͦd uerbũ exgreca lingua usurpatũ

Expanded text:
iste, qui uentricolas tamquam magnus ieiunator accusat, quantum honoris et utilitatis ueniste, qui uentricolas tamquam magnus ieiunator accusat, quantum honoris et utilitatis uentribus tribuat, si tunc non erratur, quando prandetur. an forte in ieiunio sabbati tantum bonum constituit, ut aliorum sex dierum, hoc est etiam ipsius dominici uel leuem, sicut dicit, errorem solum ieiunium sabbati possit abolere et solo ipso die non erretur, quo toto utique ieiunatur? quid est ergo quod diem dominicum sabbato uelut Christiano iure praeponit? ecce secundum ipsum dies sabbati multo sanctior inuenitur, in quo et non erratur, cum eius toto spatio ieiunatur, et placet ista praesumptio. 11. Jamvero cum se hominem spiritualem videri velit, et tanquam carnales, pransores sabbati accuset, attende quemadmodum dominici diei non parco prandio reficiatur, sed alogia delectetur. Quid est autem alogia, quod verbum ex graeca lingua usurpatum
Abbreviated transcription (Latin):
nelemosine fontib abluat᷑ ꝓfecto eos qͥ munꝰ qmͣ sex dieb inebdomada ieiunant. ñ putat
legitimum exercere ieiuniũ. nec deo ẽẽ daiotos. neo maculas erroris. que deista
mortalitate contraunt᷑ abluere. Uideant gͦ romani qͥd agant: qͥa ⁊̃ ipsi ninuum
contumeliose huiꝰ disputatione tractantur. apd̃ quos om̃ib istis sex diebus p̾t̾
paucissimos clericos aut monachos. qͦtꝰ qͥsq inuenit᷑. qͥ frequentet cotidiana ieru¬
nia ÷ maxime qͥb ieuinandũ quinta sabbati ñ uidet᷑. Deinde quero siuuiꝰcuiꝰq
diei uł leuis error ipsiꝰ diei ieiu nio soluit᷑ uł abluit᷑: sic enĩ dic̃ ut sex dierũ uł leuis
error ieuinii qͦ fontib abluatur. qͥd faciemꝰ de illo errore qui subrepserit dñicodie
inquo scandalũ ẽ ieuinare : Aut sidie ipso nullꝰ xp̃ianis error obrepit uide hõ

Expanded text:
et elemosynae fontibus abluatur\', profecto eos, qui minus quam sex diebus in hebdomade ieiunant, non putat et elemosynae fontibus abluatur\', profecto eos, qui minus quam sex diebus in hebdomade ieiunant, non putat legitime exercere ieiunium nec deo esse deuotos nec maculas erroris, quae de ista mortali tate contrahuntur, abluere. uideant ergo Romani, quid agant, quia etiam ipsi nimium contumeliose huius disputatione tractantur, apud quos omnibus istis sex diebus praeter paucissimos clericos aut monachos quotusquisque inuenitur, qui frequentet cotidiana ieiunia, maxime quia ibi ieiunandum quinta sabbati non uidetur? 1Deinde quaero: si uniuscuiusque diei uel leuis error ipsius diei ieiunio soluitur uel abluitur — sic enim dicit: ut sex dierum uel leuis error ieiunii quoque fontibus abluatur\' —, quid faciemus de illo errore, qui subrepserit dominico die, in\' quo scandalum est ieiunare? aut si die ipso nullus Christianis error obrepit, uide, homo
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ uł leuis error ieuinii orationis .⁊ elemosine fontib abluatur: quo po¬
simꝰ dñica a logia refecti om̃is equali corde digne cantare. Saturasti dñe aĩam
inanẽ. & potasti animã sicientẽ. Ista dicens. ⁊ a frequentia ieiunandi solũdiẽ
dñicũ excipiens. ñ tantũ orientis ioccidentis popłos. xp̃ianos inquib sabbato
nemo ieuinat: uerũ ⁊ ipsam romanã egcłiam imꝓuidꝰ ⁊ incautꝰ acusat. Cũ
enĩ dic̃ subdisciplina xp̃i manentes. ñ debere cũ filiis sine lege. cũ pͥncipib
sodomȩ. cũ plebe gomorrȩ. uoluptaria sabbatorũ exercere conuiuia ⁊ s cũ sci¬
moniȩ incolis ac deo deuotis sollẽpni ecołiastico iure magis ao magis legitime ie-¬
iunare acdeiũ dissiniens qͥd sit legiame ieuinare. subiũgit ⁊ dic̃ ut sexdier̃ ł leuis error ieuinii. or̃onis

Expanded text:
dierum uel leuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur, quo podierum uel leuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur, quo possimus dominica alogia refecti omnes aequali corde digne cantare: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem\'. ista dicens et a frequentia ieiunandi solum diem dominicum excipiens non tantum orientis et occidentis populos Christianos, in quibus sabbato nemo ieiunat, uerum et ipsam Romanam ecclesiam inprouidus et incautus accusat. cum enim dicit sub disciplina Christi manentes non debere cum filiis sine lege, cum principibus Sodomae, cum plebe Gomorrhae uoluptaria sabbatorum exercere conuiuia. sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare\', ac deinde definiens. quid sit legitime ieiunare. subiungit et dicit ut sex dierum uel leuis error ieiunii, orationis
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato ⁊ dñico p̃t̾mittat᷑ inebdomade qͥnquies ieiunet᷑. qd̃ multi uita sua
freqñter romana plebs facit. in labore ieiunii suꝑabit̃. Ettam̃ nescio qͥs iste ut
ita ieuinet. ut nullo die onmino corpꝰ reficiat. eũ carnalẽ uocat: qͣsi cib ⁊ pocus
ceteris dieb ñ ꝑtineat ad carnẽ: & uentricolã uidicat. qͣsi soliꝰ sabbati prandiũ
descendat inuentrẽ. Huic saue ñ sufficit qd̾ aduincendũ phariseũ iã sufficit.
ut ter insabbato ieuinetur. s excepto dĩ̾ico sex ceteris dieb ita ieiunare com¬
pellit. ut dicat antiqua remota labe. duo inoarne una xp̃i iã sub discipliua
manentes ñ debere cũ filiis sine lege ⁊i cũ principib sodomorũ. & cũ plebe go¬
morrȩ sablatorũ uoluptaria coniuuia exercere: s cũ sc̃ĩmoniȩ incolis acdeo
deuotis sollẽpni ȩccłiastico iure magis ac magis legitaime ieiunare: ut sex

Expanded text:
sabbato et dominico praetermittatur, in hebdomade quinquies ieiunatur, quod multi tota uita sabbato et dominico praetermittatur, in hebdomade quinquies ieiunatur, quod multi tota uita frequenter Romana plebs facit, in labore ieiunii superabitur. et tamen nescio quis iste, ut ita ieiunet, ut nullo die corpus omnino reficiat, eum carnalem uocat, quasi cibus et potus ceteris diebus non pertineat ad carnem, et uentricolam iudicat, quasi solius sabbati prandium descendat in uentrem. Huic sane non sufficit, quod ad uincendum Pharisaeum iam sufficit, ut ter in sabbato ieiunetur, sed excepto dominico sex ceteris diebus ita ieiunare compellit, ut dicat: \'Antiqua remota labe duo in carne una Christi iam sub disciplina manentes non debent cum filiis sine lege et cum principibus Sodomorum et cum plebe Gomorrhae sabbatorum uoluptaria conuiuia exercere, sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare, ut sex