comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
time quid̃ ñ facit. Meliꝰenĩ fac̾e̾t siqud̃
facit. meliꝰ face̾t. face̾ quippe molloe
meluis facẽ ⁊̃ bonũ facientis male ẽ
facẽ. S hoc piamens. ind̾m dici ñstꝰi¬
fac̃ ut ñ faciat male in eoꝙ sic fac̃. Eiꝰ¬
modi cãis atq rõnib qͥdam inducũt᷑.
ut clicant dm suoꝵ oꝑm m̃sura. acle¬
ge ita astrictũ atq alligatum. ut p̃t̾
m̃sã cliuinitatis potñtiã stb t̾mino ac
m̃sura alligare coniuncuntur. Qusq¬

Expanded text:
 facit: melius enim faceret, si quod facit, melius faceret. Facere quippe et nolle melius facere, etiam bonum facientis malum est facere. Sed haec pia mens in Deum dici non sustifacit, ut non faciat male in eo, quod sic facit. Ejusmodi causis, atque rationibus quidam inducuntur, ut dicant Deum suorum operum mensura, ac lege ita astrictum, atque alligatum, ut praetmensam Divinitatis potentiam sub termino ac mensura alligare convincuntur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
noĩa sartiendo cet̾a sequentib pꝰ se ordi¬
nibus ad cognõationẽ relinquunt. U u̾bi
grã seraphinquiordo ex cellentissimꝰ
om̃iũ estimat᷑. tam dilectionẽ qmͣ cog-¬
t̾is om̃ib sublimmus ꝑcipit: ⁊tñ ab cer

Expanded text:
nomina sortiendo caetera sequentibus post se ordinibus ad cognominationem relinquunt. Ut verbi gratia Seraphim qui ordo excellentissimus omnium existimatur tam dilectionem quam cognteris om
Abbreviated transcription (Latin):
e nu̾o aut̃ lapsoꝵ c̾ti auctor¬
babile iud̾r plures remansississe qmͣ
cecidisse. ꝓpħa enĩ cũ d̾ monstraret c̃iꝰ
igneos. ꝯsolans ait. Plures s̃ qui nob̾cũ
sunt qmͣ qͥ cumillas. huic conicimꝰ płeᷤs
eẽ electos anglõs qͣm repbos. St̃ qui
dñt tot electos ex hominib adntim an¬
głoꝵ ascensuros quot ibi ꝯstat remãsis¬
se electos angłos p̃p̾ scͥpturam q̃ ait.
sint in hominib reꝓbi qmelesti płes ĩ¬
uenuintur hoĩes reꝓbi. qm electi. an¬

Expanded text:
e numero autem lapsorum certa autorprobabile videtur plures remansisse quam cecidisse». Propheta enim, cum demonstraret currus igneos, consolans ait: Plures sunt qui sunt quam qui cum illis . Hinc conjicimus plures esse electos angelos quam reprobos. Sunt qui dicunt tot electos ex hominibus ad numerum angelorum ascensuro; quot ibi constat remansisse electos angelos, propter Scripturam quae ait: sint in hominibus reprobi quam electi, plures invenientur homines reprobi quam electi an
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ tꝑm aiu pꝰ alios sequũt᷑ pꝰse
eos quiithominib simł subsistunt an
sibi noti contemplatione nob̾ innoteᷤᷤ¬
cunt cognominatione. Illa gͦ dona gr̾̃a¬
rũ insingłis denotantur exnoĩe ñ q̃
singłarit᷑. s que ex cellent̾ dati s̃ ĩpar¬
acipatione. Inilla enĩ celesti patͥa nͥ
plenitadoboni ẽ. licet q̃dam data sũt
excellent̾ nicħ pꝰ sid etur singłr. Dũ¬

Expanded text:
successionem alii post alios sequuntur, posse eos qui in hominibus simul subsistunt angsibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Illa ergo dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ angłis om̃s ad ministratorios fp̃c
eẽ inministros. missos p̃p eos quihe¬
dititẽ capiunt salictis confirmat.
hinc q̃o nascit᷑ quomꝰ om̃smituit᷑.
si qͥdã semꝑ assistiito. Et siñ om̃s nũ¬

Expanded text:
angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium missos, propter eos qui haereditatem capiunt salutis confirmat. Hinc quaestio nascitur quomodo omnes mittuntur si quidam semper assistunt, et si omnes nun
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iaia nuncianda
mutant᷑. Qdam putant alios c̾ẽ in il¬
la multitudine qui foras ꝓ officio
ad ext̾iora nuntianda exeunt. abosqͥ
uitus semꝑ ad sistunt. Sicut scͥptũ ẽ.
Miliamiliũ. ministrabant. ei. ⁊ decies
milies centeru nulies assistebant ei.

Expanded text:
exteriora nuntianda mittantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies cen
Abbreviated transcription (Latin):
deus qud̃ eẽt bonum ⁊ aitfi¬
at firmamentũ in medio aquarũ.
Noluit gͥ deus acd sequens opiis tͣnsi¬
set deluce qud̃ eẽt bonũ tc̃ ait. fi̾at
firmam̃tũ. Qnͣtum acllitt̾am ꝑtinẽ¬

Expanded text:
Deus quod esset bonum; et ait: Fiat firmamentum in medio aquarum . Noluit igitur Deus ad sequens opus transiset de luce quod esse bonum, tunc ait: Fiat firmamentum. Quantum ad litteram pertine
Abbreviated transcription (Latin):
ł̃r icꝑalit̃ cliuisa ẽ lux atenebris.
iuisibiłr qͦ boni angłi disc̾ti sũt ama¬
lisillis intenebris pect̾icadentib tistis
adlucem insticͤ ꝯu̾sis illuminatisq a
luce ut lux eẽnt ⁊ ñ teneb ͤ. Sic emiinꝰ¬
sonare debeuerunt exemplaria oꝑm
dĩ ut que uisibilia erant oꝑa sapĩe
fc̃ã ẽ diu̾o tenebraꝵ ilucis ⁊ uocataẽ
lux dies ⁊ tenebre nox. Utĩq q d̾s di¬

Expanded text:
raliter divisa est lux a tenebris; invisibiliter quoque boni angeli discreti sunt a malis illis in tenebras peccati cadentibus: et istis ad lucem justitiae conversis illuminatisque a luce, ut lux essent et non tenebrae. Sic enim consonare debuerunt exemplaria operum Dei, ut quae visibilia erant opera sapiefacta est divisio tenebrarum et lucis. Et vocata est lux dies et tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
gemina responsione obiamꝰ. Aitt
enim clicemus d̃m initiis sexclieb
isse ut nullo tꝑ̃is int̾uallo aboꝑando
clesierit. aut ita sex cliebus oꝑatũ ut
nullum qͥdem diẽ inoꝑanclo int̾mi¬
sai̾t. Et si quiclem illam assertionẽ

Expanded text:
responsione obviabimus; aut enim dicemus Deum in illis sex diebus isse, ut nullo temporis intervallo ab operando desierit. Aut ita sex diebus operatum, ut nullum quidem diem in operando intermis
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. tc̃ clemũ cłmid̾ cã atenebris ⁊ uo¬
calucẽ chiem ⁊ tenebras noctem. Ule¬
iñ reliqua oꝑa tua que inlucẽ fecis
ude si ⁊̃ ipsa bona sunt. ⁊ nullũ oiõ
cuncta ꝙie fecisti. Ita geminũ ẽ ui¬
diciũ. pͥmũ inquo lux uiclicat᷑ ⁊
uidr sibona ẽ ut cliuiclatur ateue¬

Expanded text:
tenebris, et voca lucem diem, et tenebras noctem. Deinde reliqua opera tua quae in luce feceris, vide si etiam ipsa bona sunt; et nullum omnino cuncta quae fecisti. Ita geminum est judicium: primum in quo lux judicatur et videtur si bona est ut dividatur a tene
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. hoc ẽ aquas quas ambrtisuo
intͥnsecus complect̾ẽtur ⁊ subtꝰ se ꝯti¬
neret. ⁊ aquas qͣs extͥnsetus ⁊ sr̃ girsi
limitis sui relinqueret: de qͣmͣ fac¬

Expanded text:
aquas; hoc est aquas quas ambitu suo intrinsecus complecteretur et subtus se contineret et aquas quas extrinsecus et supra gyrum limitis sui relinqueret. CAP. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs hꝰ ꝑ ᷤ asf̾ionem eleg̾it. si cui aũ ista
ꝙ cle motu firmam̃ti nec clum rata
sit asstio. adilam altãm qmͣ ꝓposui¬
mus retͣrat expõnẽ que facisiorẽ.⁊
se ꝓmtiꝰ adintelligenclum ꝯm̃dat¬

Expanded text:
s partis assertionem elegerit. Si cui autem ista maxime quod de motu firmamenti necdum rata sit assertio, ad illam alteram quam proposuimus recurrat expositionem, quae facilior est et se promptius ad intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ diem ⁊ diẽ iudicare. ⁊ sciamꝰ õ ẽ
cdiem uidicare ut sapiamꝰ qͥ sint
ni motꝰ qui subu̾tutũ npĩe qͣsi luce
aliena ad nosueniunt ⁊ quit᷑ fũs il¬
lisint quiua̾m uirtutis claritatem
p̃cencdunt ⁊ in ipsis quoq uͥtutib ñ
solum q̃ bona sint s que sint ⁊̃ po¬

Expanded text:
inter diem et diem judicare, et sciamus omnem diem judicare, ut sapiamus qui sint illi motus qui sub virtutum specie quasi luce aliena ad nos veniunt, et qui sursum illi sint, qui veram virtutis claritatem praetendunt; et in ipsis quoque virtutibus non solum quae bona sint, sed etiam quae sint po
Abbreviated transcription (Latin):
põnis ordine. opꝰ.iiͦi. diei. ut ꝯg̾gent᷑
aque que subcelo st̃ in loc̃ unũ. ne
otrnis desicłia fluxa sit̃. ⁊ ultͣ metã
te sursum erecta ⁊ clesidi̾o insuꝑna
defiro lum̃ summe u̾itatis contem¬
planti irradiet. Et iam ñꝑspecłm¬

Expanded text:
entur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, ne carnis desideria fluxa sint, et ultra metam se te sursum erecta et desiderio in superna defixo, lumen summae veritatis contemplanti irradiet, et jam non pe
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo uidit de cꝰ intate clubita¬
ti ñ potuit. gͦ aua lipqut inc̾ataĩqͣis¬
ti lux in c̾tta iidebat᷑ nd̾ eͥe̾t bona
quia illã unitebat᷑ qusemꝑẽ bona.
Inilla enĩluce cumpssotũsit. bonͣ.

Expanded text:
idit de cujus bonitate dubitari non potuit. Ergo, alia lux increata, in qua ista lux creata videbatur quod esset bona; quia illam imitabatur quae semper est bona. In illa enim luce cum ipsa solum sit bona,
Abbreviated transcription (Latin):
inrõnali illo m̃do cord̾ humanic̃at᷑
lux ⁊ illuminat᷑ confusio ut iuordli¬
nem recdigatur ꝓꝰ ħ cutm fu̾int ꝓu¬
rificata int̾iora eiꝰ tienit lum̃ solis.
claret ⁊ illustret eam. Nõ enĩ digna

Expanded text:
ionali illo mundo cordis humani creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illust
Abbreviated transcription (Latin):
c̃aret ope uicaria p̾cutrentẽ donͦ
ueniret qud̃ ꝑfcm̃ ẽ Et sunt qͥ qrãt
sum pampla aeris spatia uimlucẽ¬
di ⁊ illuminan ansisse. suꝑ eẽtñ
ad huic quasq tenues reliquias q̃
inambitu firam̃ti intͥnsecus huc
illuc q: sparsi diligentiꝰ intuentib
nocte clemontrantur. die uͦ maiori
eas ne uid̾i uleant soł claritate absc̃¬
cłi. Sic qͥsq siis opiniones ꝓ ut passi¬
bile ẽ confingant. Sed qͥs seit su p̃a
eadem lux pꝰ a insolis sub̾am tͣns lata
fit. ⁊ ampliatt claritatis formam me¬
statũ in melus ⁊ restaurõnis sacͣm̃tũ
demonitraret. Namqud̾ erat luxat̃¬

Expanded text:
crearet ope vicaria praecurrentem, donec veniret quod perfectum est. Et sunt qui quaerant ersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic quique suas opiniones prout possibile est confingunt. Sed quis scit utrum ipsa eadem lux postea in solis substantiam translata sit, et ampliata claritate formam mestatum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam erat lux
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ solis claritas manifesfaret᷑ ⁊ dies
erat ⁊. inͦ cdies erait qũ lux erat isci
ñ erat. Quarta clie illuxit solalia
tis. claritatem contemplari. nͥ .iii.
dies isti meap̃cedu̾nt pͥma qͥd̾ die
fit lux ⁊ cliuidũr lux ttenebͤ uoca

Expanded text:
m solis claritas manifestaretur; et dies erat: et tres dies erant quando lux erat et sol non erat. Quarta die illuxit sol, et illa atis claritatem contemplari, nisi tres dies isti in ea praecedant. Prima quidem die fit lux, et dividuntur lux et tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
ute omnem c̾aturam c̾ator e¬
rat solus quidem s tñ ñ soli¬
tarins quia cum ip̃o erat sapĩasua
societate noneguit quis sufficiens
o diligent̃ ⁊ int̾ se clistingnenda sunt¬

Expanded text:
te omnem creaturam Creator erat solus quidem, sed tamen non solitarius, quia cum ipso erat sapientia sua societate non eguit qui sibi sufficiens o diligenter et inter se distinguenda sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
cłe ẽ dealiquo ÷ ẽẽ.⁊ aliquotiens in aliud
uocabula adsignificandumid ꝙ dicẽ¬
dumerat dedeo ut intelligi aiqͣtenꝰ
potuiss qud̃ comp̃hendi ñ pot̾at. It
sic abinitio suam notictam d̾s tẽꝑa¬
uit ab homine ut nec totus manifestꝰ
ee̾t. nec totus absconclitus. Sieminto¬
tiis manifestꝰ eẽt. fides nõ exercẽtur
⁊ ifidelitas comuncerettr. Sin̾o totus
absconditus fides non iuncaritur ⁊ in¬
fidelitas excusaretur. It̃. iiͦuͬ mod̾ inui¬
sibilis d̾s ad uoticiam hominis eg̃dr
duobus intus luobus foris. Intus ꝑr̾o¬
nem ⁊ aspir̾onem foris ꝑc̃aturam ⁊ do¬
ctrinam. Ex his duo ad nat᷑am ꝑtinẽt
que actoritas plut quia rõ humana

Expanded text:
est, de aliquo est esse, et aliquoties in aliud. vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infidelitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitiam hominis egreditur: duobus intus, duobus foris. Intus per rationem et aspirationem; foris per creaturam et doctrinam. Ex his duo ad naturam pertinequae auctoritas probat, quia ratio humana
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatem inm̃sitatis sũ dimimi¬
tatis sñ orcline ł suocessione. ħ ẽ ħ
⁊ singulis unitate totũ. inium̃sitate
plenu inet̾nitate ꝑfcm. dres aũ
ꝑsonas nicłi aliud ẽẽ qmͣ eẽntiam
unam. quiatrib ẽẽ imimi ẽ ⁊ una
tres umis ñ sunt. quia sitres umũ
sunt. ne subã cliuicdaitur ⁊ tresumis ns̃

Expanded text:
sitatis sine diminutatis sine ordine vel successione. Et hoc est singulis unitate totum, immensitate plenum, aeternitate perfectum. Tres autem personas nihil aliud esse quam essentiam unam, quia tribus esse unum est et una tres unus non sunt; quia, si tres unum sent.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illic sciebantur uͥ habebantur ⁊ eo
mͦ sciebant᷑. quo habebantur ⁊ nõ cog¬
nouit aliquid exͣ se d̃s qui omĩa ha¬
bebat inse. Nec iõ ĩ fuert̃ quia hic
futurra fuert̃. nec causa uloꝵ fuis¬
se c̾clatur ex istis neq iõ huc uene¬
runt quia ibi fuert̃ quasi eẽ ñ potu e¬
issent illa sñ istis. Nam ⁊ illa fuissẽt
nõ fuissent. suista fut᷑a ñ fuissent.¬

Expanded text:
tur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent non fuissent; ta
Abbreviated transcription (Latin):
se cͥcłet ł ⁊̃ parificari uell. S tũ ne
mulieris aĩam q̃sibi ꝑ affectum dilec¬
tõis sociata fuerat eiꝰ petitioni ⁊ uo¬
lũtati resistenclo contristarat. Maxĩe
qr putauit se ⁊ mulierimorẽ gere.¬

Expanded text:
 etiam parificari vellet; sed tantum ne mulieris animum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gere
Abbreviated transcription (Latin):
cłaẽ m̃ur. Eua qͥppe seducta ẽ qr
solum in ordinatõe similitutu ñ
di conscĩa bõi ⁊ mali. appetit. s intãtã
ut łm ex inuidia lignum scĩe boĩ ⁊
mali hõi uetuiss cͥcłet ne ip̃e hõ exeo
gustando adeqͣlitatẽ ip̃iꝰ ꝓficere potu
iss ħenim illa ꝑu̾sa similitudo q̃ c̃¬
tur s excomꝑatde hanc gͦ muslier
ꝑuerse coͣtͣ ip̃m uolendo ⁊ impie de
ip̃o sentiẽdã adam uero ñ ẽ seductꝰ¬

Expanded text:
 . Eva quippe seducta est, quia solum inordinate similitudinem Dei cum scientia boni et mali appetiit, sed in tantam ut Deum ex invidia lignum scientiae boni et mali homini vetuisse crederet, ne ipse homo ex eo gustando ad aequalitatem ipsius proficere potuitudo quae crtur, sed ex comparatione. Hanc ergo mulier perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seduct
Abbreviated transcription (Latin):
roboratur. p̃p̃ea cliabłs ueniam nõ
mi̾nit. qr sñ ulla tempto̾e peccauit
sat᷑ cetidit tanto gͣuiꝰ p̃p ꝑ plectẽdꝰ
erat qͣnto leuiori impulsu ꝓstratꝰ
fu̾at ⁊ tͣn quia aliqͣ qͣmtius modicã
uiolentiam patimͣ. tanto lemiori pi¬
acło ad gr̃am amissam reno uam᷑¬

Expanded text:
s veniam non meruit, quia sine ulla tentatione peccavit. satus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat; et tamen, quia aliquam quamvis modicam violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovam
Abbreviated transcription (Latin):
illo solo retento umꝰ ⁊ alt̾iꝰ effectum
retineret. S ħ solumꝙ potuit fecit
⁊ qr appetitũ iusti sponte dereliqͥt
solũ appetitũ cõmodi ad augiitũ¬
głe infelititatis retinẽs. Sic̃ enim
ueranti ñ pꝰs ab amore ⁊ cdesidio habi¬
tibõi tepescere. ita cumulꝰ miscrit ⁊
ab appetitubõi ñ pse se qm̃uis illcł as¬

Expanded text:
illo solo retento, unius et alterius effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim veranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
mutat. s apparet tm̃forma alia in
toto ꝑꝑ partes que locum mutauer̃t.
locum cum tñ in partib locũ sit. qm̃¬
ħ manifeste ñ uicłr. Et ñ ẽ forma a¬
liqͥd omĩno uisi dispõ partium in
tant mutatur forma intoto qr dis¬
tat consistñtib ꝑͥ ᷤ intoto. Sic mutõtꝑis¬

Expanded text:
mutat, sed apparet tantum forma alia in toto propter partes quae locum mutaverunt.locum cum tamen in partibus  manifeste non videtur. Et non est forma aliquid omnino nisi dispositio partium in tant mutatur forma in toto, quia distat consistentibus partibus in toto. Sic mutati
Abbreviated transcription (Latin):
mans qud̃ malũ ẽ ut diligat ud̾
qud̃ non oportet. ⁊ pꝰ ea qͣsi penitũs
⁊ mutans cor ⁊ affc̃m̃ uarians cũce¬
ꝑit agnoscere errorem sicum qr ħ
digna deo ñsunt nec ꝓlat ro̾ut
ita sentiamus de illo qui sapiens ẽ
in eo ulla cum omĩa gen̾i mutabili¬
tatis fuĩnt inconsicłatione adducta fi¬
ue que incꝑib inueniunt᷑ sine que
aut locomutatur ant forma
auit tꝑe. Et que forma mutantur
aut augm̃tum suscipiũt aut climi¬
quid̃ suscipiunt. ñ ulł accecłe qͥcꝗͣ ui¬

Expanded text:
 ut diligat illud quod non oportet; et postea, quasi poenitens et mutans cor et affectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qui sapiens estmutabilitas in eo ulla, cum omnia genera mutabilitatis fuerint in consideratione adducta; sive quae in corporibus inveniuntur, sive quae aut loco mutatur, aut forma, aut tempore. Et quae forma mutantur: aut augmentum suscipiunt, aut dimiquidem suscipiunt non illis accedere q
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰtet ꝑ singła que ꝓposita sũt
courrentem consid̾are qͣsr mens huma¬
na que tam longe adeo ẽ: tanta dedeo
conualu̾it dignum ẽ consid̾atione ne
sił totum hominidet᷑. negare ꝯuincam᷑
grã: aut sitollatur totũ: ignorantiam
excusare. Itq utrũq modum humane

Expanded text:
oportet per singula quae proposita sunt currentem considerare, qualiter mens humana quae tam longe a Deo est, tanta de Deoconvaluerit, dignum est consideratione; ne si vel totum homini detur negare convincamur gratiam, aut si tollatur totum ignorantiam excusare. Itaque utrumque modum humanae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dat qud̃ iat ẽ. Et demonstrat
tiadecoris ipsius. ⁊ quia nõ minui¬
tur qud̃ institutum ẽ pͥmũboni
⁊ dicit qm̃ et̾na ẽ sapia eius. ⁊ mi¬
nui omino nõ pͭ. nec dec̾scit anꝗͣ¬
do plenitucdo sensus illiꝰ aꝯsum¬
matione. Et exit rõ cum attestatio¬
ne alia ⁊ uidet. qm̃ uolintas d̾ĩ
et̾na ẽ ⁊ ita sentire bonũ ẽ. Et qm̃
hoc ꝓbat opus eius qud̃ ñ mutat᷑
⁊ orclo uniu̾sitatis idem ꝑseu̾ans.
Et adicit ipam rõnẽ qm̃ ncħ no

Expanded text:
dat quoniam ita est. Et demonstrat tia decoris ipsius. Et quod non minuitur quod institutum est primum bonum. Et dicit quod aeterna est sapientia ejus et minui omnino non potest; nec decrescit aliquando plenitudo sensus illius a consummatione. Et exit ratione cum attestatione alia; et videt quoniam voluntas Dei aeterna est; et ita sentire bonum est. Et quoniam hoc probat opus ejus quod non mutatur; et ordo universitatis idem perseverans. Et adjicit ipsa r
Abbreviated transcription (Latin):
onm̃ unũ ⁊ cleĩunũ. Sic dixit rõ ⁊ ꝯꝑ
bauit inise ne scisma m̃itũ fieri. inpła
pͥncipia: ⁊ ñeẽt c̾ta salus. Et meluis ẽẽ
⁊ consonũ mag̃ u̾itati ⁊ consentaneum
nat᷑e. pͥncipium unũ ⁊ finem unuĩ inq̃
hr̃e possent conũsionem que ab illo
existerent omĩa. Alio qͥn dissipationẽ
ẽẽ uniũsitatis sñ capite ⁊ sñ pͥncipio
⁊ mocłatore. Et clamauit illin᷑ foris ⁊
linam. Et manifestatus ẽ cleus imiᷤᷤ
c̃ator unus. mocłator unꝰ⁊ rector quia
totum unũ tinũ totum. Qud̃ uẽ ⁊ sũ¬

Expanded text:
unum et Deum unum. Sic dixit ratio et comprobavit in se, ne schisma mentium fieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in quem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura forunam. Et manifestatus est Deus unus, creator unus, moderator unus et rector; quia totum unum et unum totum. CAP. XII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
rõimuentum inse ꝓbat ⁊
inhisque uidet extͣ se: quia arcum
⁊ occasum hñtia crincta sñ actore
nec originem hre possẽt. nͨ repꝑati¬
onem. Que intoto aliqñ cepisse ic¬
circo dubiumẽẽ nõpͭ. quia mꝑͣb¬

Expanded text:
o inventum in se probat, et in his quae videt extra se; quia ortum et occasum habentia cuncta, sine auctore nec originem habere possent nec reparationem. Quae in toto aliquando coepisse idcirco dubium esse non potest; quia
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e̾t. nͨ ꝯpõne partiũ ne massam for¬
maret nec similitudinem multoꝵ
nepłatitas suꝑ flua ł singłaritas ĩ¬
ꝑfcã appareret. Om̃ĩs enim unitas
insimilirudine sola consistens płimo¬
rum aut inꝑfectionẽ ostũdit. inꝑͣ.
simiius hñt singła aut sr̃fluam
geminõnem intoto. si ꝑfc̾a sunt um¬
u̾sa. Et nẽ in his om̃ib unitas unas
emulantur solũ ħ uintaitem qi qͦ damͦ
apꝓpinquant ei. s non contingunt ad
ad se unum ⁊ fit illis simł ẽẽ ⁊ conue

Expanded text:
tione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in similitudine sola consistens plurimorum, aut imperfectionem ostendit in parte si minus habent singula, aut superfluam geminationem in toto, si perfecta sunt universa. Et non est in his omnibus unitas vera, sed aemulantur solum haec unitatem, quia quodammodo appropinquant ei; sed non contingunt ad ad se. Et fit il
Abbreviated transcription (Latin):
due.quib apͥncipio cordi huma¬
uo latens ꝓditus ẽ. ⁊ indicatus ÷ occul¬
tus cleus. partim.s. rõne humana par¬
tim reuełone diuina. Et rõ quid̾ hu¬
mana dupplici inuestigõne deum
batur ł clubie c̾clebat᷑ ⁊ ñ cognitũ
indicauit. ⁊ ꝑ. cditum asseruit. Nam
humanam ignorantiam nc̃ abintꝰ.
ꝑ aspirõnem illuminans edocuit. Nc̃
uõ foris ł ꝑdoctrine eruditionem in

Expanded text:
duae, quibus a principio cordi humano latens proditus est et judicatus occultus Deus; partim scilicet ratione humana, partim revelatione divina. Et ratio quidem humana duplici investigatione Deum dbatur vel dubie credebatur et non cognitum indicavit, et partim creditum asseruit. Nam humanam ignorantiam nunc intus per aspirationem illuminans edocuit, tunc vero foris vel per doctrinae eruditionem in
Abbreviated transcription (Latin):
ost fidem de sacͣm̃tis fid̃ĩ te¬
tare debemꝰ. Sa cͣm̃ta abi¬
nĩcio adrestaurõnem ⁊ cationem ho¬
minis insticitta sunt. Alia subuͣlile¬
ge. Alia subscripta lege. alia sub
fuerunt. effectu gr̃e spũalis dignio¬
ra urueniuntur. Omĩa enim ila su¬
li. siue subscͥpta. signa quedam fue¬
cͣm̃torum quẽ suo tp̃r oꝑ abanturpo¬
sita ꝓ istis ala tuitute ⁊ sc̾ificõne oꝑa¬
bantur qmͣ sumpserunt abistis. Si qͥs
gͥ sacͣm̃ta pͥra effectum sc̃ificõnis ha¬
buisse negau̾it. nõ recte mͥ sentire ui

Expanded text:
ost fidem de sacramentis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaurationem et curationem hominis instituta sunt; alia sub naturali lege, alia sub scripta lege, alia sub fuerunt, effectu gratiae spiritualis digniora inveniuntur. Omnia enim illa sulege, sive sub scripta; signa quaedam fuelem quem suo tempore operabantur, posita pro istis; illa virtute et sanctificatione operabantur, quam sumpserunt ab istis. Si quis igitur sacramenta priora effectum sanctificationis habuisse negaverit, non mihi recte sentire vi
Abbreviated transcription (Latin):
runt ut finit ex sc̃ĩficõne st̾ificantia.
diq hoc ex sua sibiq celitus indita sc̃i
ficõne conferint qud̃ illa ꝑ hec. ħ so¬
la horum sig̾catione conferre cõsueue¬
rant. passio namq saluatoris que pͥmo
loco sacͣm̃ta gr̾e ad effectum salittis scifi¬
cat metliantil istis. ⁊̃ illapͥ oris tp̃is sac¬
qui recta fide signa futuroꝵ m illis ue¬
n̾ati sunt ⁊ his qui effectum salitis in

Expanded text:
runt, ut sint ex sanctificatione sanctificantia, atque hoc ex sua sibique cficatione conferant, quod illa per haec ex sola horum significatione conferre consueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacqui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in
Abbreviated transcription (Latin):
łones. ita homini ex necessitate indicta
ut qui ea non exsecitus fuiss reatum
p̃uaricõnis incurrẽt quem admodumille
qui fidlit̾ eacołet m̾icum deuocionis sue
inueniret. Nusqm enimlegimꝰ ꝙ añ legẽ
scͥptam d̾s homimi dixit ꝙ decimas̃de
dit qui sacrificia ñ obtułi̾t sicut pꝰeaꝑ
legem dix̃. Masculus cuiꝰ caro. p̃pucii cc̃¬
cisa ñ fu̾it ꝑibit anima illa deppło suo⁊

Expanded text:
lationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurreret, quemadmodum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini dixerit, qui decimas non dederit, qui sacrificia non obtulerit: sicut postea per legem dixit: Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anim
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ẽ oĩõ hoĩem ad ħ exdenda apͥnci i¬
pio adeo instructum.⁊ eruditum faisse
ut pͥmi contemptus culpam sub secñti
deuocionis sttidio aboleret ⁊ qud̃insem:¬
ip̃o contumax extiterat insuis pꝰ mod̾
obtemꝑare consuescẽt. Uñ enĩ ħ̾o ter̃
suaꝵ decimam potiꝰ qñ nonã ł octauã
ẽẽ scire. potuiss nͥ adeodoctus firiss
Ex quo concimꝰ qud̃ d̾̃s quid̾̃ hoĩem apͥn¬
cipio ad ħ ex̾ cenda consilia erucliuit
exercititos p̾cepto temꝑauit nouissi¬
me sub gr̃a ꝑ fectos inlib̾catos sp̾sam¬
bulare ꝑmittit. Ut gͥ b̾uit̃ supͣdicta
ad memoriam reuocemꝰ que sit diffrã

Expanded text:
nino hominem ad haec exercenda a principio a Deo instructum et eruditum fuisse, ut primi contemptus culpam subsequentis devotionis studio aboleret, et qui in semetipso contumax exstiterat, in suis postmodum obtemperare consuesceret. Unde enim homo rerum suarum decimam potius quam nonam vel octavam, esse scire potuisset, nisi a Deo doctus fuisset? Ex quo conjicimus quod Deus quidem hominem a principio ad haec exercenda consilio erudivit, exercitatos praecepto tentavit. Novissime sub gratia perfectos in libertate spiritus ambulare permittit. Ut igitur breviter supradicta ad memoriam revocemus, quae sit differentia
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ⁊ sequentrũ pꝰ ipm̃ ⁊ multa
alia q̃ licet aliqñ ⁊ curiositate
querantur utilit̾ tñ sciuntar si
cum discretione discutiantur.
llos nõ uitam multis precipue
que a nr̃a intelligentia ⁊
capacitate remota suut

Expanded text:
b ipso, et sequentium post ipsum, et multa alia quae, licet aliquando cum curiositate quaeruntur, utiliter tamen sciuntur, si cum discretione discutiantur. Nos vero in tam multis praecipue quae a nostra intelligentia et capacitate remota sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ualet rõ humana d̃ modico ꝙ
suum ẽ ⁊ datũ ẽ illi.⁊ ẽ iuilla ⁊ mo¬
cdicumẽ adꝑfc̃m totum. Tria it in¬
uenit inse ⁊ ex his trinitatem Sp̃hẽ¬
dit. que erat supͣse. ⁊ ꝯtestata ẽ illi
ni foris. sicut deunitate deitatis.⁊
apparueit̃ tͥaforis signa truntatis
sapientie ⁊ amoris. qr hͥ erant. ⁊ ͥe
rat. qud̃ ibi erat uitas erit. foris . au
potentia ñ erat. s signum tm̃ neq
sapĩa s signum tm̃ neq amor ł bo¬

Expanded text:
tum valet ratio humana de modico quod suum est, et datum est illi et est in illa, et modicum est ad perfectum totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sapientiae, et amoris, quia hic erant et ibi rat, quod ibi erat veritas erat. Foris autem potentia non erat, sed signum tantum; neque sapientia sed signum tan
Abbreviated transcription (Latin):
s. nec tñ tͤs benigni. ⁊ tͤsboni s unus
bñignus tumis bonus. qr bñigratas
que ñ erant nn p̃o arbitͣns. qm̃ ab
hominib fumpta erant uocabła q̃¬
dam ñ ad omẽm similituclinẽ s ad
sig̾canda que dĩ erant srͣhoĩes. Et
erat aliquid simile iͥ ne mutõ aliena
ferebat ⁊ clictus ẽ incleitate pat̾ qm̃

Expanded text:
s. Nec tamen tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena ferebat; et dictus in
Abbreviated transcription (Latin):
nomina fides quib sig̾caretur qd̃
credit᷑. Et dictus ÷ pat̾ intͥnitate qi
qud̃ ip̃erat. pat̾ dictus ẽ quia ab ip̃o
erat filius. Qui aũ abutroq erat
utriusq filius erat ñ. necluo eẽnt
patres unus filii ⁊ pat̾ quifilius cli¬
ceretur ⁊ confund̾etur tͥnitatis dis

Expanded text:
nomina fides quibus significaretur quod creditur; et dictus est Pater in Trinitate, quia quod ipse erat, Pater dictus est; quia ab ipso erat Filius Qui autem ab utroque erat, utriusque Filius non erat, ne duo essent patres unius Filii; et Pater qui Filius diceretur, et confunderetur Trinitatis dis
Abbreviated transcription (Latin):
srͣ rõnẽ mirabilia. Contͣ rõnem inc̾¬
dibilia ⁊ duo quidem extrema oiõ fid̾
uo contͣ rõnem sunt: nulla simiłr
rõ ne credipossunt. qm̃ ĩ suscipiunt
uuiam rõnem. nec ad quiescit his rõali

Expanded text:
supra rationem mirabilia, contra rationem incredibilia. Et duo quidem extrema omnino fidvero contra rationem sunt nulla similiter ratione credi possunt, quoniam non suscipiunt ullam rationem, nec acquiescit his rati
Abbreviated transcription (Latin):
ciaerat quia pͥorerat fñ sapientia ⁊
adhuc sapĩ ñerit. Etuenit pꝰeasa¬
runt. potũcia i sapĩa ⁊ amor. ⁊ ñ erat
potnc᷑ cle atiquo ⁊ de ipsa sapientia
ꝓcesserat. Et non erat potñc᷑ sapi¬
entia quia potũtia ante sapĩam
erat. ⁊ deipsa sapientia exierat. sle¬
q rursum amor potũc᷑ ł sapĩa
dicipot̾at quia ꝑcesserat tm̃ab
ipsis t ip̃a aliqñ sũ ipã extit̾a̾nt. Et
t̾ͥnitatẽ ⁊ inuenit iͥ patrem qiuiã
nullo erat sicut inse potñcͣ ifi¬
luum qui apatre erat. sicut nuss¬
tio : patris ⁊ filii. Et sic quidem distmn¬
xit iu̾ititem adimaginem ꝑ qmͣ inue¬

Expanded text:
ia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapientia non erat. Et venit postea sarunt, potentia, et sapientia, et amor. Et non erat potentia de aliquo, et de ipsa sapientia praecesserat. Et non erat potentia sapientia, quia potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui a Patre erat, tio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit veritatem ad imaginem per quam inve
Abbreviated transcription (Latin):
summa ⁊ ip̾m simiłr tͥnitatem
p̃ferebat quasi uestigium ꝗdã
⁊ imaginem inesfabilis trinita¬
tis. ⁊ in ip̃o hoc ita erat qm̃ĩm̃
siue gaudium m̃tis ad sapiãm su¬
am.⁊ ip̃solum dilectõ erat quia fñ
ipso mm̃te ⁊ sapĩa dilectio ñerat.
Et poĩa funt hec nomina ad ꝓpͥetatemq

Expanded text:
summa et ipsum similiter trinitatem praeferebat quasi vestigium quoddam et imaginem ineffabilis Trinitatis. Et in ipso hoc ita erat; quoniamsive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ĩ ẽ qma clonũ ẽ patris ⁊ filii ⁊ cũ
clatur extemꝑe datur ⁊ datur ad pa¬
tre ⁊ filio. ⁊ dari apatre ⁊ filio ñ alid̾
exadũso alia dubietas. ⁊ pu¬
lsat m̃tem ꝓfunclo rer̃ caligantiũ

Expanded text:
Dei est, quia donum est Patris et Filii. Et cum datur ex tempore datur et datur a Patre et Filio; et dari a Patre et Filio, non aliud adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium;
Abbreviated transcription (Latin):
inhoc similitudo int̾ diuina ⁊ huma¬
cdeus unus gigñs ⁊ genitꝰ. qi dĩtas una
gigñtis ⁊geniti. ꝓpt̾ea unum inuẽ¬
tifũt in illo quia dserant. quia unũ
erant totum ꝙ erant. s ñ unis inu¬
no. qi pr̃ erat qui anullo erat. ⁊ faliꝰ qͣ
apatre erat. ⁊ spc̃ .s. qͥ ab utroq eratqͥ¬

Expanded text:
in hoc similitudo inter divina et humas est; et Deus unus, gignens et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed non unus in uno, quia Pater erat qui a nullo erat; et Filius qui a Patre erat;
Abbreviated transcription (Latin):
ditio corꝑee. ad ip̾am refertur catu¬
ram ro̾nalem. ⁊ scd̾m ip̃am ꝑfecta
ad similituclinem dĩ fcãsit. licet oĩs
buerit ex qua ⁊ sccłm qmͣ ꝑ fecta sit
insubsistentia sua. S magna dif¬
frã ẽ. ⁊ distantia magna similitu

Expanded text:
ditio ad ipsam refertur creaturam rationalem, et secundum ipsam perfecta ad similitudinem Dei facta sit, licet omnisbuerit ex qua et secundum quam perfecta sit in sua subsistentia. Sed magna differentia est et distantia magna similitu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i loco sñ cͥcumscͥptione. ⁊ monĩi tẽꝑe
sñ mutabilitate. Namidqud̾ quiclam
inspientes immo solam carnem sapi¬
entes ⁊ que carnis sunt solũ ꝯfid̾anteᷤ
estimant quasi cꝑalium sorcdium ⁊
pollutionum inquinationes dm ꝯtĩ¬
gere possint. sunrebus om̃ib eẽnc᷑łr¬
ut nec responsione sit dignĩ. Cũ ip̃
sp̃s c̾atus cꝑeis sordibus inquinari
gunt. dicant ip̃i qͦmͦ anima huma¬
na incarne posita in macłata ẽẽ pꝰsit
cum carnis humane sordibus mil¬
liiquinatio ł pollutio maior inne¬
mripossit. Dicant de carne leꝓsi . cꝰ ⁊̃¬

Expanded text:
omni loco sine circumscriptione; et in omni tempore sine mutabilitate. Nam id quod quidam insipientes, imo solam carnem sapientes et quae carnis sunt solum considerantes existimant quasi corporalium sordium et pollutionum inquinationes Deum contingere possint si rebus omnibus eut nec responsione sit dignum cum et ipse Spiritus creatus corporeis sordibus inquinari reae contingunt, dicant ipsi quomodo anima humana in carae posita immaculata esse possit, cum carnis humanae sordibus nulla inquinatio vel pollutio major inveniri possit? Dicant de carne leprosi c
Abbreviated transcription (Latin):
bat ⁊ reuelat u̾bum ꝙ ẽ occultũ
Sic ⁊ indeo u̾bum intͥnsecũ i occul¬
tum ⁊ inuisibile u̾bum fuit cord̾ eiꝰ
donec manifestatũ ẽ ꝑu̾bum extͥn¬
secũ qud̃iusibile sc̃m ẽ. ꝙ eratt opꝰ¬
eius. Sic ꝑu̾bum oris manifestatũ
opificem intelligendi sensum ha
dam quasi de longe sig̾cã
tione consignataclarã demonstra¬
tionem efficiunt. In hisgͦ citiusꝙ
inuisibile dĩ ẽ agnoscitur. Inqͥbus
euicdentius m anifesta decłonẽ de¬
mõstratur. Ea naniq ꝑfc̃iꝰ actorẽ
suũ manifestant que ilsiꝰ similitu¬
dini uicimꝰ appropinqͣnt. hoc aũ ÷

Expanded text:
t revelat verbum quod occultum est. Sic et in Deo verbum intrinsecum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejudonec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum est, quod erat opSicut per verbum oris manifestatum  quod factum est opificem intelligendi sensum habdam quasi de longe significtione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur. Ea namque perfectius auctorem suum manifestant: quae illius similitudini vicinius appropinquant. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
qud̃ erat srͣ se Uidit etum qm̃ exppͣ
ip̃am sapĩam suam ⁊ ꝑcedit amorex
isapĩa sua quo amat eam genitam dese.
Et surgit cͥuitas quedam ⁊ unitas ñ rece¬
clit. Et sunt simł crinitas ⁊ unitas scd̾m
p̃atem ⁊ imaginis turtutem. Et ascendit
mens abistis ꝑ ħ illuminata.: ⁊ consicłat
c̾atorem suum sapientem eẽ ⁊ sapĩam
Et semꝑ amorem hũ̾it aclsapĩam su¬
am. Et erat coet̾nus amor et̾no ⁊ coet̾

Expanded text:
d erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa ipsa sapientiam suam; et procedit amor expsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se,et surgit Trinitas quaedam, et unitas non recedit, et sunt simul Trinitas et unitas secundum potestatem et imaginis virtutem. Et conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et sapientiam et semper amorem habuit ad sapientiam suam, et erat coaeternus amor aeterno et coaet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ totũ qud̃ continet totum. ꝙpenetͣ
rotum nec sũ ea ẽẽ pͭ aliquid exonĩb
que fcã sunt ab ea que ꝓ sui simplici¬
tate cliuicti nec ꝓ sui pͣitate macłari
nec ꝓ suimiñsitate ullo mͦ ꝯp̾hen¬

Expanded text:
totum quae continet totum et penetrat totum; nec sine ea esse potest aliquid ex omnibus quae facta sunt ab ea, quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe donec tͣnseat ⁊ manifestetur
Iꝑ u̾bum itasapi̾̃a dĩ inuisibilis fu
it ⁊ñpotuit cognoscinͥ ab ip̃o solo
cuiꝰ erat donec manifestata : ꝑ opꝰ
suum. ⁊ erat ip̃a sapĩa ũbũ. s qͣsi
u̾bum intrinsecum.⁊ absconditũ
qud̃ omino scirrñ pꝰs isi ꝑu̾bũ

Expanded text:
homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ẽt̃ sccłm contingens ut ñ fieret.⁊
hoc semꝑpotirit ẽẽ qmͣ cliu fut᷑m fuit
ut nõ fieret sicut semꝑ fit᷑m fuit ut
fieret. Qud̃ fitt᷑m fuit ad hoc specta¬
bat qud̃ futt᷑m fuit qud̃ ẽẽ potuit. ad
hoc spectabat qud̃ ẽẽ potuit ⁊ fut᷑m
ñ fuit. Et cͣrebant simul ab et̾no duo
ħ qud̃ fut᷑m fuit. ⁊ qud̃ e̾ẽ potuit. ꝙ¬

Expanded text:
tuit esse secundum contingens ut non fieret; et hoc semper potuit esse, quandiu futurum fuit ut non fieret, sicut semper futurum fuit ut fieret. Quod futurum fuit ad hoc spectabat quod futurum fuit; quod esse potuit, ad hoc spectabat quod esse potuit et futurum non fuit. Et currebant simul ab aeterno duo haec quod futurum fuit; et quod esse potuit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit s ꝑmisit. ꝙ debitũ ẽ qdispensat
ut nͥł in regno suo itam ordinõnẽ
euadat. Nam ⁊ ip̃a iniqititas exhac ꝓ-¬
iudñtia stipem ht ⁊ non potuit ł ip̃a
malicia in obluuonẽ uenire ap̃ꝓui¬
sorem om̃iũ. Uisscire que sint iniqͥta¬
tis ⁊ stipencdia ⁊ pecc̾i  scͥptum ẽ. Stipẽ

Expanded text:
fecit sed permisit; quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
minus e̾ẽ bonum qmͣ qud̃ malũẽ. ⁊ ali
bonimi ñ ẽ qm̃ intotobonum ÷ Nond̾¬
bet aũ incompensatione minoris bons
impechirti qud̃ magis ẽ bomunẽ. ab eo qͥ
optimus ẽ. Et chxinnis qm̃mauis bonũ
ẽ eẽ bomĩ exmalo⁊ bono qm̃ex solobo¬
no. ꝑmitti itaq mala debuert̃ ut ee̾nt
non pocuit. Et iõ p̾cepit unicuiq ꝙ
bonum erat ⁊ qud̃ iluibonum erat ⁊ p̃¬
cipiendo illud sig̾eauit se uelle uid̾ ⁊
sunt signauoluntatis eius p̃cepta eiꝰ
⁊ uocantur uoluntas eins quia signa
sunt uoluntatis eius. qm̃ uult ⁊ appbat
⁊diligit. ⁊ amica sunt indicat bona q̃ p̃¬
apit. ⁊ mala que ꝓhib odit ⁊ decestat᷑
⁊ ñ inuenit concorddiam. ⁊ amicitiam

Expanded text:
minus esse bonum quam quod malum est et alicbonum non est; quoniam in toto bonum est. Non debet autem in compensatione minoris boni impediri quod majus est bonum ab illo qui optimus est. Et diximus quod majus bonum est esse bonum ex malo et bono, quam ex solo bono. Permitti itaque mala debuerunt ut essennon potuit. Et ideo praecepit unicuique quod bonum erat, et quod illi bonum erat; et praecipiendo illud significavit se velle illud; et sunt signa voluntatis ejus praecepta ejus, et vocantur voluntas ejus, quia signa sunt voluntatis ejus. Quoniam vult et approbat et diligit et amica sibi judicat bona quae praecipit, et mala quae prohibet odit et detestatur; et non invenit concordiam et amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
mandatur mandatĩ. Neq alind mandarid¬
bet nisi ꝙ bonum illiẽ cui mandatur
mandatum. frustra entm mandatum
Marime cum abono mandatum ẽẽ qͥ
nicħ p̾t̾ bomim manclare deberet. sle¬
q enim c̾ature sue d̾sauctor mali ẽẽ
debet neq causationem illus assim̃ẽ
sibi quasi docendo corruꝑit qud̃ c̃a¬
iũt incorruptum. Non itaq ht aliud
illi p̾ciꝑe nisi solum ꝙ bonũ ẽ illi. aqͦ¬

Expanded text:
mandatur mandatum. Neque aliud mandari debet nisi quod bonum illi est cui mandatur mandatum. Frustra enim mandatum maxime cum a bono mandatum esset qui nihil praeter bonum mandare deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet, neque causationem illius assumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi solum quod bonum est illi; a
Abbreviated transcription (Latin):
aprobat rem ⁊ ñ actam rei iriit
aliquid ⁊ non dum adhuc ẽẽ iuuitt
quu iuitt. In eo nͦ quo approbatas¬
tum rei ⁊ non ipãm rem anquid ẽe
uutt. ⁊ nõ dum tñ uuilt. ip̃m ꝙ eẽ

Expanded text:
approbat rem et non actum rei, vult aliquid et nondum adhuc esse vult quod vult. In eo vero quod approbat actum rei et non ipsam rem aliquid esse vult, et nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Et distingnitar bñ placttum ineo
quores approbatur ⁊ in eo quo appro¬
batur actus rei ⁊ distinguttur opõ
in eoqud oꝑatur ⁊ m eo quod cooꝑ¬
atur quia alia facit d̾s oꝑando q̃so¬
lus facit alia cooꝑando que solusĩ
facit. Et distinguitur p̃ceptio ineã
ted̾i dicendum fu̾it qud̃ ẽ bñplaci¬
tum eius. ⁊ signum bñ placiti ipsiꝰ.
ꝓpt̾ qud̃ i multe dñr uoluntatesdĩ

Expanded text:
Et distinguitur beneplacitum in eo quo res approbatur, et in eo quo approbatur actus rei. Et distinguitur operatio in eo quod operatur, et in eo quod cooperatur; quia alia facit Deus operando quae solus facit, alia cooperando quae solus non facit. Et distinguitur praeceptio in eamte Dei dicendum fuerat, quod est beneplacitum ejus et signum beneplaciti ipsius. Propter quod et multae dicuntur voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
o approbans bona ⁊ ꝑmittens mala
p̃p̃bona que nec pͭimpediri. ut ñ
fiat qud̃ impã ÷ neq infirmari ali
sit. ⁊̃ si itlud bonũ ñ sit p̃ceptio⁊
ꝑ hibitio signa sunt ꝙ bonũ sit ⁊̃ si itid̾¬

Expanded text:
o, approbans bona et permittens mala propter bona, quae nec potest impediri ut non fiat quod in ipsa est, neque infirmari aliqsit, etiam si illud bonum non sit; praeceptio et prohibitio signa sunt quid bonum sit, eti
Abbreviated transcription (Latin):
conditus s supra id ⁊̃ usq adil¬
lud ad quod conditus fuit resti-¬
tuetur. In primo statu clitusit d̾s
bolus ⁊ homo. Intercio statu totũ
cleus accipiet. Inprimo statu lauᷤ
oei erat ⁊ aliquid preter laudẽ
nichiltũ contra laudem dei. In
secundo statu nichil ad lauclẽ
sed totum contra laudem dei. In
tercio statu totum ad laudẽ nicħ p̃t̾
laudem nͨ contra laudem dei. Ad
laudem d̾i caritas p̃t̾ laudem neceᷤ¬
fitas. ꝯtͣ laudem iniquitas. In pͥ

Expanded text:
conditus, sed supra id etiam usque ad ilconditus, sed supra id etiam usque ad illud ad quod conditus fuit restituetur. In primo statu divisit Deus bolus et homo; in tertio statu, Deus totum accipit. In primo statu, laus Dei erat, et aliquid praeter laudem, nihil tamen contra laudem Dei; in secundo statu nihil ad laudem, sed totum contra laudem Dei; in tertio statu totum ad laudem: nihil praeter laudem, nec contra laudem Dei. Ad laudem Dei charitas, praeter laudem Dei necessitas, contra laude
Abbreviated transcription (Latin):
pẽccm iuolentiam aliqmͣ patipotu¬
iss qui siñ peceass ficut uidetur
pati non potus uiolentia ei noc̾e ñ
potuit neq opis habuit cus¬
toclia ne iolentiam pateretur
qui qud̃ cumque illatum sibi fuiᷤ¬
s nichil omnuino pateretur. Nã
suuolentiam pati potuit quomͦ
⁊̃ mori non ꝑ ocuit: Siaut̃ mo¬
ri p otuit qͦmͦ in moitał fuit ꝓpt̾hꝰ¬
uͦ qõnẽ soluendã q̃ ab hĩ q̃ diligẽtiꝰ secͥa
scrutari solent obiciuntur. tres
status uite humane pͥma consi¬
deratione distingirimus ⁊ in his
qualis homo fu̾it siue in anima
quantunq abeo qud̃ primum fac¬
tus est imitatus sit aut inquo id̾
ꝑ stiterit nec̾io determ inadoputa¬
mus. Pͥmus status horuinis fu
potius ruma in qͤm ꝑ pecc̾m ⁊
perpenam peccati. p ost peoc̾in
sequentem ẽ lapsus. Tercius sta¬
tus hominis erat post resurrõnẽ
amortus. qñ plene ⁊ ꝑ fecte tam
apeccõ qmͣ apena peccati lib̾a¬
bitur ⁊ non solum inid inquo fuit

Expanded text:
ati potuisset, qui si non pecasset sicut videtur pati non potuit, violentia ei nocere non potuit: Neque opus habuit custodia ne violentiam pateretur qui quodcunque illatum sibi fuisset nihil omnino pateretur. Nam si violentiam pati potuit, quomodo etiam mori non potuit? Si autem mori potuit, quomodo immortalis fuit? Pones solvendas quae ab iis qui diligentius secreta scrutari solent objiciuntur tres status vitae humanae prima consideratione distinguimus, et in his qualis homo fuerit sive iquantumque ab eo quod primum factus est mutatus sit, aut in quo idem perstiterit necessario determinandum putamus. Primus status hominis fuipotius ruina in quem per peccatum et poenam peccati post peccatum sequentem, est lapsus. Tertius status erit hominis post resurrectionem a mortuis, quando plene et perfecte tam a peccato quam a poena peccati liberabitur; et non solum in id in quo fuit
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ne seculi futuri qud indubitant᷑
formam tñ ⁊ statum nec cogitare
quid̃ ł tenuit᷑ norunt. Ita gͦ multi
ante saluatoris aduentũ d̾m oĩpotẽ¬
tem tenentes ⁊ diligentes sue salitis
tione saluati sunt. licet qñ ⁊ qͣlit̃ ⁊ qͦ
orcline salus ꝓmissa fieret ignorarẽt.
slam ⁊ ipsis apłis quos iustos fuisse ne
mo qui ambigat p̃sente saluatore ⁊
regnum celorum manifesta iam luce
p̃clicante mist̾ium passionis nttm̃ ad¬
que dicebant᷑: duo qͦ illi discipłi qͥbus
euntib ⁊dubitantib iħs apparuit inua

Expanded text:
aeternae saeculique futuri, quod indubitanter formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt; ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes, suae salutis tione salvati sunt; licet quando et qualiter et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedicante, mysterium passionis in tantum adquae dicebantur. Duo quoque illi discipuli quibus euntibus et dubitantibus in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ mali auctorem. eoꝵ tñ qui in
tarent futurum redempturẽ. b̾ sim¬
plicium fidi immicum suffecisse c̾¬
climus. quib ⁊ sinicb amplius addi¬
tum ẽ ad cognitionem multum tũ
collatũ ẽ addeuotionem. Isti u̾o qͥ
lneadem carne moriturum ⁊ resur¬
recturum ⁊ ascensurum siue alia q̃li¬
b que illis temꝑibus abscondita fue¬
runt manifeste nõ cognouert̃ ⁊ tñ fi¬
dem natiuitatis ⁊ passionis suie ascẽ¬
sionis ⁊ refurrõnis eius inhoc eos u̾ssi¬
me hũisse diñs quia credentib ⁊ scienti¬
bus. ħ fide ⁊ cleuotione sub spe ⁊ expec¬
tatione euisclem redemptionis sue adhe¬
serunt. qmͣius modum eiusclem redemp¬
tionis sue similit̾ nõ cognoueit̃. Sic gͦ

Expanded text:
non esse mali auctorem, eorum tamen qui in tarent futurum redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devotionem. Isti quidem in eadem carne moriturum, resurrecturum, et ascensurum; sive alia quaedam quae illis temporibus abscondita fuerunt, manifeste non cognoverunt. Et tamen fidem nativitatis et passionis, sive resurrectionis et ascensionis ejus, in hoc eos verissime habuisse dicimus; quia credentibus et scientibus haec fide et devotione sub spe et exspectatione ejusdem redemptionis adhaeserunt, quamvis modum ejusdem redemptionis suae sim