comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ratõnalis creatura tãqmͣ m̾tũ est p̃cepti acci¬
piendi. sic p̃cepti obseruatõ nũtũ est accipiende sapĩe
ex quo aũt incipit homo precepti esse capax ex illo ĩ¬
cipit posse peccare. Duob modis peccat homo añqua
fiat sapiens. si aut nõ se accõmodet ad accipiendũ p̃cep¬
tũ. aut cũ acceꝑit non obseruet. sapiens aũ peccat si se
ꝑatõne cõtẽpnit. si aũ tanqmͣ obuius placet sibi ad ꝑ¬
uerse mutandũ dm̃i ut potestate sua frui uelit tanto
fit minor qnͣto se cupit ẽẽ maiorẽ. Ganta est pulc̾tudo¬

Expanded text:
sicut rationalis natura tanquam meritum est praecepti accipiendi, sic praecepti observatio meritum est accipiendae sapientiae. Ex quo autem incipit homo praecepti esse capax, ex illo incipit posse peccare. Duobus autem modis peccat antequam fiat sapiens; si aut se non accommodet ad accipiendum praeceptum, aut cum acceperit non observet. Sapiens autem peccat, si se paratione contemnit. Si autem tanquam obvius placet sibi ad perverse imitandum Deum, ut potestate sua frui velit, tanto fit minor, quanto se cupit esse majorem. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
patiat᷑. nulło malo fallit᷑. In quib reb nicħ int̾est
ad capescend̾ dei regnũ utrũ credant᷑ an nõ uł utrũ
uera sint siue putent᷑ an falsa. in hiis errare .i.
aliud pro alio putare non arbitrandũ est ec̃ poc̃m. aut
si est mininũ atq leuissimũ. Si nob̾ nu̾to placet¬
castitas quid ostendit u̾itas ut p̃p alienã utilitatẽ illa
ñ uioletur adultando ⁊ moletur tsta m̃tiendo. Meliꝰ¬

Expanded text:
 rebus nihil interest ad capessendum regnum Dei utrum credantur an non, et utrum vera putentur, an falsa, in his errare, id est aliud pro alio putare, non est arbitrandum esse peccatum: aut si est minimum esse atque levissimum. CAP. castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Pl
Abbreviated transcription (Latin):
nagna atq horrenda cũ in consuetudine uenerĩt aut
inusitata ihorrescimꝰ. usitata u̾o̾ ꝑ quib abluendis filii
dei sanguis esfusus est qmuis tam magna sint ut oĩno
claudi cont᷑ se faciant regnũ dei sepe uidendo om̃ia
toslerare sepe tolla̾ndo non nulla etiã face̾ cogiu᷑. Ex¬
quo incipit homo uiu̾e̾. ex illo utiq iam mori potest.
mortuus u̾o ubiꝯ miors illi potuit euenire. qũo ad
resurrectõnẽ nõ ꝑtineat mortuoꝵ uide̾ nõ possũ. Neꝙ
monstra q̃ nascunt᷑ ⁊ uiuũt qm̃libet cito moriant᷑
aut resurrectura negabunt᷑. aut ita resurrectura cre¬
denda sunt ac non potiꝰ correcta em̃data ꝙ natura. Nõ¬
perit d̾o t̾rena mat̾ies de qua mortaliũ creat᷑ caro. si
in qũelib pulue̾m cineremq soluat᷑ in quossib alitꝰ
aurasq diffugiat in qmq alioꝵ corpoꝵ sb̾am uł in ip̃a

Expanded text:
agna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum. Neque monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. errena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantia
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽt mali aliquid ẽẽ in oꝑib suis. nisi ado̾ eẽt om̃ipo¬
tens ⁊ bonꝰ ut bñ facet̾ ⁊ de malo. Quid est alliud qd̾
malũ dicit᷑. nisi pͥiatõ boni. Cũ bona ⁊ mala nullus
ambigat ẽẽ contͣrm. non solũ simł ẽẽ possũt. s mala oĩ¬
no sine bonis. ⁊ nisi in bonis ẽẽ nõ possũt. qmius boã

Expanded text:
sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est autem aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Nam ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona
Abbreviated transcription (Latin):
Lex data est ut gr̃a querẽt᷑. gr̃a data est ut lex impleret᷑.
neq enĩ suo uicio ñ implebat᷑ lex s uitio prudentie carmiᷤᷤ¬
aũ adhere d̾o bonũ ÷. Ero inquit ilł in dm̃ ⁊ ip̃i erũt mͥ
ppłs. Quid hoc bono meliꝰ: Ꝙ̾ hc felicitate felicius: uiu̾e
do. uiue de deo. apõ que est fons uite.⁊ in cuiꝰ lumine ui¬
debimꝰ linĩ: De hac uita dicit ip̃e dñs. ħ̃ est uita et̾na ⁊¬
c̃. Sicut non impediũt ad uitã et̾iã iustũ q̃dã pẽca ue¬
niialia sine quib hec uita nõ ducit᷑ sic ad salutẽ et̾nam
nicħ prosũt impio aliqua bona oꝑa sine quib difficilli¬
me uita cuiꝰlib pessimm hominis ruuenit᷑. Qꝑm d̾i cã
si lateat hominẽ. non se obliuiscat᷑ eẽ hominẽ. uͨ ꝓpte̾a
d̾o̾ det insipĩam qua non plene capit eiꝰ sapĩam. Quod

Expanded text:
go data est, ut gratia quaereretur, gratia data est, ut lex inpleretur. neque enim suo uitio non inplebatur lex, sed uitio prudentiae carniadhaerere deo bonum est. ero, inquit, illis in deum et ipsi erunt mihi p u lus. quid hoc bono melius, quid hac felicitate felicius uiuere deo, uiuere de deo, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen? de hac uita dicit ipse dominus: haec est autem . Sicut non impediunt ab aeterna vita justum quaedam peccata venialia, sine quibus haec vita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime vita cujuslibet pessimi hominis invenitur. Ut quaedam si lateat hominem, non se obliuiscatur esse hominem nec proptera deo det insipientiam, quia non plene capit eius sapientiam. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratõi nr̃e potestatis est. ut adipiscam᷑ qd̾ acqͥescẽdo
rit᷑ adiutorii. ut libam᷑ potestatis nr̃e est ⁊ ignauie.
Cotidie eucharistie cõmunionẽ ꝑcipere nec laudo nec
si tam̃ mens in affcũ peccandi non fu̾it. nã hñtẽ adhuc
uoluntatẽ peccandi grauari magis dico eucharistie
ꝑceptõne qmͣ pificari. Et id̾o qmͣuis quis pc̃co mordeat᷑

Expanded text:
inspirationi nostrae potestatis est; ut adipiscamur quod acquiescenriter adjutorii: ut labamur, potestatis nostrae est et iotidie Eucharistiae communionem percipere nec laudo, necsi tamen mens sine affectu peccandi sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝑue głe milicia est dyabolũ uince̾ eodẽ suscepto sup¬
plicio quo se ille hominẽ uictũ ꝑdidisse głatur. quisquis
aũ hoc istiꝰ uite captꝰ amore neglexi̾t. uullo pacto iuste
flagitiũ desertõnis sue regis imꝑio deputabit s erit
potius sub om̃iũ dño in eius ꝑtib ordinatꝰ cuiꝰ turpe
stipendiũ ut castra sua dese̾ret adamauit. Si aliud de¬
s ni uanitatem nos ire ꝯpellet. de creatura uo si qͥd
alit̾ qmͣ sese ht̃ senserimꝰ. dũ mͦ id non pro cognito
p̃ceptoq teneamꝰ. nullũ ꝑiculũ eit. Ex eo quisq sen¬
trat. quid sibi prosit fides sua. qm̃ in alioꝵ quoq bñ¬
ficiũ. qui ꝓpriã nũdũ hñt potest a te cõmodari. Ouis
nouit quid ꝑuulis de quoꝵ cruciatib duritia maioꝵ
pensatõnis reseruet dous. Gunc hono incipit aut¬
stultus eẽ aut sapiens ut alterũ hoꝵ necessario appel¬
letur. cũ iam posset nĩsi negliget habere sapĩam ut

Expanded text:
oriae militia est diabolum vincere eodem suscepto supplicio, quo se ille hominem victum perduxisse gloriatur. Quisquis autem hoc istius vitae captus amore neglexerit, nullo pacto juste flagitium desertionis suae regis imperio deputabit: sed erit potius sub omnium Domino in ejus partibus ordinatus, cujus turpe stipendium ut castra sua desereret, adamavit. 58. Si autesed in vanitatem nos ire compellet. De creatura vero si quid aliter quam sese habet senserimus, dummodo non id pro cognito perceptoque teneamus, nullum periculum etiat quod sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficio, qui propriam nondum habent potestatem, commoda snovit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum ompensationis reservet Deus, qui stultus esse aut sapiens, ut alterum horum necessario appelletur, cum jam posset, nisi negligeret, habere sapientiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiora ac suꝑiora ꝑerpienda que non pͥuatim s ꝯmĩtit̾
ab om̃ib qui talia diligunt fine ulla angustia uł in¬
uidia casto possident᷑ amplexu. uł sibi uł aliis ꝯfulit
⁊ si fallat᷑ in aliquo ꝑ ignorãtiã tp̃aliũ quia ⁊ hoc tp̃a¬
lit̾ gerit ⁊ modũ agendi non teneat qũe debebat hũa¬
na tẽptatõ est. Et magnũ est hanc uitã sic dege̾ quam
uelud urã redeuntes carpimꝰ. ut tẽptatõ nos ñ apphen¬
dat nisi hũiana. hoc eñi pẽcm extͤ corpꝰ est nec fornca¬
tõi deputat᷑ ⁊ ꝑpterea facillime ignoscit᷑. Cũ u̾o̾ ꝓꝑter
adipiscenda ea que ꝑ corpꝰ sentiunt᷑. pp̃ exꝑiendi uel
excellendi uel contrectandi cupiditatẽ ut in hiis finẽ
ĩ corpꝰ ꝓpͥũ peccans. Qũo coluber non aꝑtis passibus
s squamaꝵ minutissimis nisib repit. sic lubricus
deficiendi motꝰ negligentes minutatĩ eccupat ⁊ in¬
cipiens a ꝑu̾so appetitu similitudinis dei. ꝑuenit

Expanded text:
teriora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem in corpus proprium peccans , sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
ad grãni suã uoluit ꝑtine̾ ut homo non recedat ab eo. Dica
tur uo maxime ubr aliqua questio ut dicat᷑ impellit et
capiant. qui possũt ne forte cũ tacetur pp̃ eos qui caꝑe
non possũt. non solũ iu̾tate fraudent᷑. uerũ etiã falsita¬
te capiant᷑. qui u̾m caꝑx quo caueat᷑ falsitas possunt. A¬

Expanded text:
ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. Haum, maxime ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ corpꝰ solũ mortuũ ÷ sine pc̃co ut fuso sanguĩe sine cul¬
pa oĩm culparũ cyrographa dele̾nt᷑ quib debitores
qui i eũ credũt a dyabło antea tenebant᷑ ⁊ ido̾ hic est
corꝑis mortẽ s si hoc feciss carni quedã felicitas adde̾t᷑
minu̾et᷑ aũ fidei fortitudo. Hoc quibdã in fine largiet᷑¬

Expanded text:
 corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine cul corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minue
Abbreviated transcription (Latin):
hec est uoluntas mala. qd̾ u̾o ad dr̃ nos ꝯu̾timꝰ uisi ipso
excitante ⁊ aliquid uiuante nõ possumꝰ ⁊ħ est uoluntas
molestũ si nos ei uon obedimꝰ cuiꝰ in nos sũmã potestatẽ
nullo mͦ minuere ualemꝰ. S nobis pudend̾ eit qd̾ imꝑio
nr̃o caro nõ seruit. qd̾ ob hoc fit ꝑ infirnitatẽ qm pec̃an¬
do meruimꝰ. Uacat᷑q poẽm habitans ĩ m̃bris nr̃is sic est¬
ditatis sue at̃adu̾so in se motu quẽ aute nõ senserant
illas arbores obserrabant. sic ⁊ de agar scͥptũ est aꝑti sũt
ocłi eiꝰ ⁊ uidit puteũ. Tũc illi homines pudenda texerũt
q̃ deus ũlis m̃bra ip̃i u̾o̾ pudenda fecerũt. Salus ille etrã¬
inde suscepit id ꝑfc̃o aut suscipiend̾ mũdauit aut susci
git. Muia erat in eo similitudo carnis pc̃oi mutatõnes
etatũ ꝑpeti uoluit ab ip̃a exorsus infantia ut ad mortẽ ⁊̃¬
uideatur senescendo illa caro ꝑuenire potuisse nͥ iuue¬

Expanded text:
aec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est uoluntas molestum, si nos ei non oboedimus, cuius in nos summam potestatem nullo modo minuere ualemus, sed nobis pudendum est, quod imperio nostro caro non seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocatditatis suae animaduerso in se motu, quem ante non senserant, clausis inter illas arbores oberrabant. sic et de Agar scriptum est: aperti sunt oculi eius et uidit puteum. tunc illi homines pudenda texerunt, quae deus illis membra, ipsi uero pudenda fecerunt. De inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundavit, aut suscid quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuue
Abbreviated transcription (Latin):
mauẽs in mẽbris corꝑis mortis huiꝰ cũ ꝑuuł nascit᷑ in
paruuł baptizatis a reatu soluitur ad agonẽ relinqͥt᷑
añ agonẽ mortuos nulla dãpnatõne ꝑsequit᷑. ꝑuulos nõ
baptizatos reos ĩnectit. ⁊ tauqmͣ ire filios ⁊̃ si ꝑuuli mori¬
breuit̾ peti pot̃. or̃o breius ꝑfeãq Ignosce nob̾ ea in qͥb
a deo iusta aũ age̾ uł iusticie preceptũ om̃i ex parte
implere non possumꝰ nisi adiuuem᷑ a deo. Sicut enĩ
corꝑis oculus nõ aduuat᷑ a luce. ut ab eadẽ luce clau¬
sus au̾susꝙ discedat. ut aũ uideat adiuuat᷑ ab ea neq
hoc om̃ino nͥ illa adiui̾t pot̃. Ita deus qui lux est hoĩs
int̾ioris adiuuat nr̃e m̃tis obtuitũ ut nõ scd̾m nr̃am

Expanded text:
manens in membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moribreuiter peti potest: \'ignosce nobis ea, in quibus a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quib tanta facilitas qnͣta felicitas erit. trũ sane impii
cũ uitiis ⁊ deformitatib suoꝵ corpoꝵ resurgant queq
in eis uitiosa ⁊ deformia mẽbra gestarũt in reqͥrendo
laborare quid opꝰ est neq enĩ fatigare uos debet incerta
eoꝵ habitudo uel pulcͥtudo quoꝵ erit certa ⁊ sempit̾na
addiderũt ⁊ in cet̾is qui addiderũt. tanto tolerabiliorẽ

Expanded text:
iantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna addiderunt. Et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tol
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc debet quisq qd̃ accepit ⁊ͥ sit homo factus est
si scelus est dicere nemiuẽ natura sua cogit. ut p̾cet.
s nec aliera. non enĩ quisq dũ id quod non uult
patit᷑ peccat. nam si iuste patit᷑ non in eo peccat qd̾
patit᷑ inuitꝰ. s in eo peccauit quod ita uolens fecit
ut quod nollet iure patẽtur. Si neq sua neq ali¬
ena natura peccare quis cogitur. restat ut ꝓpria uo¬
luntate peccetur. quod si tribuere uolui̾s conditori p̾¬
cantẽ purgabis. qui nichil pret̾ sui conditoris institu¬
ta ꝯmisit. qui si recte defendit᷑ non peccauit. non est
gͦ quod tͥbuas conditori. Laudemꝰ conditorẽ si defendi
potest peccator. laudemꝰ si nõ pot̃. s enĩ uute defendit᷑
non est peccator. lauda gͦ creatorẽ. si aũ defendi uon
potest u tantũ poc̃or est in qͣntũ se a creatore auertit.
Lauda gͦ creatorẽ. Om̃mo non iuuenio nec inueniri
posse. ⁊ prorsus non ẽẽ confirmo. qũo tͥbuant᷑ pc̃ca nr̃a¬

Expanded text:
 hoc debet quisque quod accepit, et sic homo factus est, si scelus est dicere, neminem natura sua cogit ut peccet. Sed nec aliena. Non enim quisquis dum id quod non vult patitur, peccat. Nam si juste patitur, non in eo peccat quod patitur invitus, sed in eo peccavit quod ita fecit volens, ut quod nollet jure pateretur. Si ena natura quis peccare cogitur, restat ut propria voluntate peccetur. Quod si tribuere volueris Conditori, peccantem purgabis, qui nihil praeter sui Conditoris instituta commisit, qui si recte defenditur, non peccavit: non est ergo quod tribuas Conditori. Laudemus ergo Conditorem, si potest defendi peccator; laudemus, si non potest. Si enim juste defenditur, non est peccator: lauda ergo Creatorem. Si autem defendi non potest, in tantum peccator est in quantum se a Creatore avertit: lauda ergo Creatorem. Omnino igitur non invenio, nec inveniri posse, et prorsus non esse confirmo, quomodo tribuantur p
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt᷑ intelligenda est. ubio om̃ino plus uult qͥsq
qͣm sat eit. hec aũ auaritia cupiditas est. cupiditas porro
improba uoluntas est. gͦ improba uoluntas maloꝵ oĩm
causa est. Aut uoluntas est prima causa peccandi. aut¬
nullũ ꝓcc̃m est prima causa peccandi. nec est cui recte
imputet᷑ pccm uisi peccanti. Illa est pcc̃i pena iustis¬
sina. ut amittat ouisq quod bene uti noluit cũ sine
ulla posset difficultate si uellet .i. aũt ut qui sciens
recte non facit anuttat scue quod rectũ sit. ⁊ qui recte
facere cũ posset noluit amittat posse cũ uelit. Non tibi
deputat᷑ ad culpã quod inuitꝰ ignoras. s qd̾ negligis q̃re̾
quod ignoras. neq illud qd̾ uuluerata iũbra non colligis.

Expanded text:
cupiuntur intelligenda est, ubicumque omnino plus vult quisque quam sat est. Haec autem avaritia cupiditas est; cupiditas porro improba voluntas est. Ergo improba voluntas, malorum omnium causa est. Qunullum peccatum est prima causa peccandi: nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non ergo est cuisima, ut amittat quisque quo bene uti noluit, cum sine ulla posset difficultate, si vellet: id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit; et qui recte facere cum posset noluit, amittat posse cum velit. deputatur ad culpam quod invitus ignoras, sed quod negligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis,
Abbreviated transcription (Latin):
inde nisi face̾ quod ꝑtinet ad correctõnẽ maloꝵ. qͣn¬
tũ pro uniꝰcuiꝰq gradu atq ꝑsona salua pace fieri
imputat quia non fecit. neq aliena quia ñ approbauit
neꝙ negligentiã quia nõ tacuit. neq suꝑbrã quia u
unitatẽ ꝑmansit . xix. Tix fastidiosus satiaris nescis
qũo sapit quod fames accendit. Siquis clericꝰ ñ con¬

Expanded text:
inde, nisi facere quod pertinet ad correptionem malorum, quantum pro uniuscujusque gradu atque persona salva pace fieri imputat, quia non fecit; neque aliena, quia non approbavit; neque negligentiam, quia non tacuit; neque superbiam, quia in ata pretiosa. Vix fastidiosus satiaris. Nescis quomodo sapit, quod fames accendit. Neque ita ho
Abbreviated transcription (Latin):
uobis que ⁊ qnͣta sis ⁊ nutꝰ tui sunt om̃e creaturarũ decꝰ.
Nirtutes quib recte uiuit᷑ magna bona sũt. spes aũt
quoꝵlib corpoꝵ sine quib recte uiui põt̃ minima bona
sunt. potentie u̾o animi sine quib recte uiui non potest
media bona sunt. Nirtutib nemo male utit᷑. cet̾i̾s aũt
bonis .i. mediis ⁊ minimis non solũ bone s ⁊̃ male qͥsꝙ
uti potest. ⁊ id̾o uͥtute nemo male utit᷑. quia opꝰ uirtutis
est bonꝰ usus. istoꝵ quib etiã non bene uti possumꝰ. Prta

Expanded text:
nobis quae et quanta sis; et nutus tui sunt omne creaturarum decnobis quae et quanta sis; et nutus tui sunt omne creaturarum decin quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte uiui potest, minima bona sunt; potentiae uero animi, sine quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus;
Abbreviated transcription (Latin):
fruim᷑: Fortis acies m̃tis ⁊ uegetata cũ multa uera ⁊ in¬
cõmutabilia certa ratõe conspexi̾t. diriget se in ip̃ãm
uitatẽ qua cuncta monstr̃at᷑. eiq uiherens tãqͣm obli¬
uiscit᷑ cetã ⁊ in illa simł om̃ib fruit᷑. Ueritatis ⁊ sapĩẽ
temꝑe. nec nugrat locis. nec nocte int̾cipit᷑ uec umibra in¬
tercludit᷑. nec sensib corꝑis subiacet. de toto mũdo ad se
ꝯu̾sis qui diligunt eũ om̃ib proxima est om̃ib sempit̾na.
Nullo loco est nusqmͣ deest foris ainmonet. intꝰ docet cer¬
nentes se om̃s ꝯmutat ĩ melius. a nullo in det̾ius ꝯnu¬
tat᷑. nullus de ilła iudicat. nullus sine illa iudicat bene. Oͦqͦ¬
te u̾teris uestigiis quib dã que oꝑib suis impressit loqͥtur
tͥ. ⁊ te in ext̾i̾ora relabentẽ ip̃is extioꝵ formis intͦ reuocat.
qui nutꝰ tuos pro te amant. ⁊ obliuiscũt᷑ quid ĩnuas o sua¬
uissima lux purgate m̃tis sapĩa. non enĩ cessas iunuere

Expanded text:
ic fortis acies mentis et vegeta cum multa vera et incommutabilia certa ratione conspexerit, dirigit se in ipsam veritatem, qua cuncta monstrantur, eique inhaerens tanquam obliviscitur caetera, et in illa simul omnibus fruitur. Quidquid enim tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis, qui diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempiterna: nullo loco est, nusquam deest, foris admonet, intus docet; cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in deterius commutatur; nullus de illa judicat, nullus sine illa bene te verteris, vestigiis quibusdam, quae operibus suis impressit, loquitur tibi, et te in exteriora relabentem, ipsis exteriorum formis intro revocat; qui nutus tuos pro te amant, et obliviscuntur quid innuas, o suavissima lux purgatae mentis sapientia! non enim cessas innuere
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quar̃ sunt uitia naturarũ decus dignitatẽq cõ
uitiis. laudandus est. cũ ⁊ hoc ab illo habeant qd̾ nat᷑e
sint. ⁊ in tantũ uiciose suit. in qntũ ab eiꝰ qua fc̃ẽ sũt
arte discedũt. Quere quid debeat natura peccatrix. et¬
inuenies recte fcm̃. quere cui debeat ⁊ iuuenies dm̃.
a quo enĩ accepit posse recte facere cũ uelit. ab eo acce¬
pit ut sit ĩ misera si non fecĩt. ⁊ beata si feci̾t. Quia
anima non redde̾ debitũ. aut enĩ reddit bene utendo
qd̾̃ accepit. aut reddit amittendo quod uti noluit bñ.
itaq si non reddit faciendo iusticiã reddet patiendo
quasi alio tp̃r non fatrat quod debet. ⁊ alio patiatur
qd̾ debet. ne uel puncto temporis uniu̾salis pulcͥtudo
turpet᷑. ut sit in ea pc̃ci dedecus sine decore uindc̃e.
s in futurũ iudiciũ seruat᷑ ad manifestatõnẽ atq ad
acerrimũ sensũ misr̾e quicqͥd nũc occultissime iũdi¬
catur. Sicut qui non uigilat᷑ ͦ sid quisqͥs non facit

Expanded text:
etiam, quarum sunt vitia, naturarum decus dignitatemque comiam in earum vitiis laudandus est; cum et hoc ab illo habeant quod naturae sunt, et in tantum vitiosae sint, in quantum ab ejus qua factae sunt arte discedunt, et invenies recte factum; quaere cui debeat, et invenies Deum. A quo enim accepit posse recte facere cum velit, ab eo accepit ut sit etiam misera si non fecerit, et beata si fecerit. 44. anima non reddere debitum. Aut enim reddit bene utendo quod accepit, aut reddit amittendo quo bene uti noluit. Itaque si non reddit faciendo justitiam, reddet patiendo quasi alio tempore non faciat quod debet, et alio patiatur quod debet, ne vel puncto temporis universalis pulchritudo turpetur, ut sit in ea peccati dedecus sine decore vindictae. Sed in futurum judicium servatur ad manifestationem atque ad acerrimum sensum miseriae, quidquid nunc occultissime vindicatur. Sicut enim qui non vigilat, dormit; sic quisquis non facit
Abbreviated transcription (Latin):
uita est malũ est. s in qnͣtũ u̾git ad mortẽ. mors aũ uite
non est nisi neqͥtia que ab eo quod ne quicqmͣ sit dc̃a ẽ
defcũ deficiens ab illo qui eam fecit. ⁊ cuiꝰ essentia frue¬
bat᷑ ⁊ uolens contͣ dei legẽ frui corꝑib quib eam d̾s
prefecit. u̾gir ad nichilũ. ⁊ hec est nequita. Temꝑe suo
atq ordine suo hoc corpꝰ restituet᷑. pristine stabilitati. ꝙͣ
non ꝑ se habebit s ꝑ animã stabilitam in deo que rursus
non ꝑ se stabilit᷑ s ꝑ dm̃ quo fuit᷑: ideoq ampliꝰ ꝙͣ corpꝰ
ugebit. corpꝰ enĩ ꝑ ip̃am iugebit. ⁊ ip̃a ꝑ ĩ cõmutabilẽ

Expanded text:
vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitatque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet ĩmane uitiũ ẽẽ inuidentiã. qua necesse est torq̃¬
at᷑ ⁊ subiciat᷑ qui non uult in reb teꝑalib uinci. Melius
est gͦ ut homo nos uincat qmͣ inuidentia. uł quodlibet
aliud uiciũ. s nec ab homine uinc pot̾it qui uitia sua
uicerit. Non enĩ uincit᷑ nisi is cui eripit᷑ ab adu̾sario qd̾
amiat. Qui gͦ id ainat solũ quod amanti eripi non potest
ille indubrtant̾ inuictꝰ est. nec ulla cruciat᷑ inuidia. Id eñ
diligit ad qd̾ diligend̾ ⁊ ꝑcipiend̃ qͣnto plures uenerĩt. tan.¬
nemo est pat̾ aut filiꝰ aut affinis aut aͥd huiꝰmõi sed
tm̃ homo. qui gͦ diligit aliqũe tanqmͣ se ip̃m hoc in eo
sunt qui eũ diligunt ⁊ faciunt uolũtatẽ ip̃iꝰ. ⁊ ĩuicem
sibi sunt ⁊ pr̃es cũ sibi cõsulunt ⁊ filii cũ sibi obtẽperant
⁊ frẽs maxie quia eos unꝰ pat̾ testam̃to suo ad unã h̾e¬

Expanded text:
dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tannemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo. Qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam here
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo ⁊ ita in hoc nuro modo relabens foras se nr̃a
proicit intentõ. ut cũ ab inc̾to corpoꝵ ablata fu̾i̾t ut
in sp̃u multũ certõre ac stabiliore cognitõne figat᷑.
refugiat ad ista ⁊ ibi appetat requiẽ unde tͣaxit inf̾¬
ex corꝑe qd̾ in loco adiacet siue cogitantis ex ymagĩe
ta phantasmata. sicut nicħ obsũt exꝑta sensibilia et
retenta memorit᷑ si neq cupide appetant᷑. si uiuant
neq turpit̾ fugiant᷑. si offendũt cũ añ in hiis uolũ¬
tas relictis meliorib auida uolutat᷑. ĩmũda fit. atq ita
cũ assunt ꝑnicrose ⁊ cũ absunt ꝑniciosius cogitantur.¬
modo simibe est dõ etiã eiꝰ ymago dicenda est. s illa
sola qua suꝑior ip̃e solus est ea quippe de talo prorsus
expͥmit᷑ intͥ qmͣ ⁊ ip̃m nullã int̾iecta nat᷑a᷑ ẽ.c.uiii.
Necte sũt uoluntates om̃s sibimet religate.si bona
est illa quo cũcte referunt᷑. si aũ praua est praue sũt.

Expanded text:
consuetudo, et ita in haec miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab incerto corporum ablata fuerit, ut in spiritum multo certiore ac stabiliore cognitione figatur, refugiat ad ista, et ibi appetat requiem unde traxit infiex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine ta phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius cogitantur.modo simile est Deo, etiam ejus imago dicenda est: sed illa sola qua superior ipse solus est. Ea quippe de illo prorsus exprimitur, inter quam et ipsum nulla interjecta natura est. 9.em sunt voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ bonũ aĩe non cui suꝑuolet adiudicando s cui
hereat amando ⁊ quid hoc nisi deus: non bonꝰ animus.
aut honꝰ angelus. aut bonũ celũ s bonũ boñ. cap̃.iii.¬
Tunc uoluntas nate᷑ cõgruit ut ꝑficiat᷑ in bono aĩmꝰ.
cũ illud bonũ diligit᷑ conu̾sione uoluntans. unde est
⁊ illd̾ quod non amittit᷑. nec au̾sione uoluntatis au̾tẽdo
enĩ se a sũmo bouo amittit animꝰ ut sit bonꝰ animus
nen aũ anuttit ut sit animꝰ. cũ ⁊ hoc iam bonũ sit

Expanded text:
um enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sie congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit
Abbreviated transcription (Latin):
errat᷑ nec laboriosius aliquid queritur. nec fructuosius
su nullo mͦ pot̃ s eo uisu uidetur quo iam qui uidẽt
non homines s ultra honunes sunt. eap̃ .uiii. Hoc ẽ¬
uo sunt que in errore hominũ difficillime tollerant᷑.
presũptõ priusqmͣ uĩtas pateat. ⁊ cũ iam patui̾t p̃sũp¬
te defensio falsitatis. cap̃.ii. Nullus reprehensor formi¬
dandus est amatori uĩtatis ⁊ eiũ aut inimicꝰ rep̃hen¬
surꝰ est aut amicꝰ si gͦ inimicꝰ insultit ferendꝰ est. amncꝰ
si errat aũt docendus. si docet audiendꝰ laudator uo̾ ⁊ er¬
rans cõfirmat errorẽ. ⁊ adulans illicit in errorẽ. cap̃.x.¬

Expanded text:
erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius su nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo Duo sunt quippe quae in errore hominum difficillime tolerantur, praesumptio priusquam veritas pateat: et cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. Ex his duobus dandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
rea non aberrans. quia ꝓpͥo motu ⁊ sensu caret. ita est ex¬
cellentior creatura que libera uoluntate peccat. q̃ ꝓpt̾ea
non peccat quia non ht̃ liberã uoluntatẽ. Quia om̃is aĩa¬
om̃i corꝑe est melior om̃is q peccatrix anima quocũq
cecidi̾t nulla cõmutatõe corpꝰ efficit᷑. uec om̃ino illi auf̾¬
tur quod aĩa est ⁊ ido nullo pacto anuitit qd̾ corꝑe ẽ
melior. in coporib aũ lux tenet pͥmũ locũ cõsequens
tes qmͣ magnũ bonũ sit ip̃m ẽẽ quod ⁊ beati ⁊ miseri
uolunt. nam si hoc bñ consid̾au̾s uidebis in tantũ ẽẽ¬
te uuserũ in qnͣtũ non ꝓpuquas ei quod summe est.¬
Qnͣto ampliꝰ esse auiau̾s. tauto ampliꝰ uitã et̾nã desidãbis.
teq ita formari exoptabis. ut affectõnes tue nõ sint tẽpo¬
rales de tẽporaliũ rerũ amorib inuste ⁊ imp̃sse. In qͥetu

Expanded text:
rea non aberrans, quia proprio motu et sensu caret; ita est exrea non aberrans, quia proprio motu et sensu caret; ita est excellentior creatura quae libera voluntate peccat, quam quae propterea non peccat, quia non habet liberam voluntatem. Et siomni corpore est melior, omnisque peccatrix anima quocumque ceciderit, nulla commutatione corpus efficitur, nec omnino illi aufertur quod anima est, et ideo nullo pacto amittit quod corpore est melior, in corporibus autem lux tenet primum locum; consequens tes, quam magnum bonum sit ipsum esse, quod et beati et miseri volunt. Nam si hoc bene consideraveris, videbis te in tantum esse miserum, in quantum non propinquas ei quod summe estenim amplius esse amaveris, tanto amplius vitam aeternam desiderabis, teque ita formari exoptabis, ut affectiones tuae non sint temporales, de temporalium rerum amoribus inustae et impressae: qu
Abbreviated transcription (Latin):
te uis excelsa cõprehende̾: sine radice aures petis. ruina
est ista non increm̃tũ.xxix. Longa hominis uita tã
ta breuitate cõfrĩgit᷑ ad uniu̾si scłi illiꝰ latitudinẽ quasi
una gutta ad iuuiisũ mare. Si tanta cura inest hõib.
ut cotidranis magnis ꝑpetiusq laborib cuprãt ut tar¬
dius moriant᷑. qnͣta cura agendũ est ut nũqmͣ mori

Expanded text:
te vis excelsa comprehendere; sine radice auras petis? Ruina est ista, non incrementum. ta brevitate constringitur ad universi saeculi illius latitudinem, quasi una gutta ad universum mare ut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam mori
Abbreviated transcription (Latin):
amandũ sit nescit. Si in ignẽ mitiitur qui ñ dedit
rem ꝓpriã putas ubi nuttendꝰ est qui inuasit alienã:
sicũ diabolo ardere ht̃ qui nudũ non uestiuit. putas
ubi arsurꝰ est qui exspoliauit: xxu. Diues p̃p paupe
rem factꝰ eit. ⁊ pauꝑ pp̃ diuitẽ factꝰ est. pauꝑis eit orare.
⁊ diuitis erogare. dei est pro paruis magna peusare.
fructũ. Uia celi est pauꝑ per qmͣ uenit᷑ ad patrẽ ĩcipe

Expanded text:
. Si in ignem mittitur qui non dedit rem propriam; putas ubi mittendus est qui invasit alienam? Si cum diabolo ardere habet, qui nudum non vestivit; putas ubi arsurus est, qui exspoliavit? 3. Istud, Varem factus est, et pauper propter divitem factus est. Pauperis est orare, et divitis erogare; Dei est pro parvis magna pensare. fructum. Via coeli est pauper, per quam venitur ad Patrem. Incipe
Abbreviated transcription (Latin):
a se exordio penaꝵ ip̃a cecitate qui enĩ se au̾tit a lumine
u̾o .i. a deo iam cecus efficit᷑. nũdũ sentit penas s iani¬
ht̃. Paruulꝰ es. patient̾ tolerandꝰ donec pennas nutrias
ne c̃ũ uolare ii plumis uolu̾is. non sit illa aura lib̾ta¬
tis s casus temeritatis. Uis caꝑe celsitudinẽ dei cape

Expanded text:
a se, exordio poenarum, ipsa caecitate. Qui enim se avertit a lumine vero, id est, a Deo, jam caecus efficitur. Nondum sentit poenam, sed ja parvulus es: patienter tolerandum, donec pennas nutrias; ne cum volare implumis volueris, non sit illa aura libertatis, sed casus temeritatis. Quid illi contra? O si habe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spitalit̾ n nobis facit deus quod nec sonꝰ est qͥ aurẽ
ꝑcutiat nec color qui ocłis discernat᷑. nec odor eit qui
narib capiatur. nec sapor qui faucib iudicet᷑. nͨ du¬
rũ ⁊ molle quod tangendo sentiat᷑. ⁊ tñ aliquid est ꝙ
sentire facile est explicare impossibłe est.xii. S̾uus¬
hominis aliqñ sui dñi duris imꝑiis fangatꝰ Nigiendo
requiescit seruꝰ peccati quo fugit: secũ se trahit quoꝯ
fugi̾t non fugit se ip̃am mala conscĩa. ñ est quo eat
sequit᷑ se. ĩmo nõ recedit a se. Uoluptas tnͣsit. pcẽm ma¬

Expanded text:
et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Shominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
sua queq possideant. Si laudatur ratõnalis natura q̃
fcã est nemo dubitat lauandũ eẽ qui fecit. ⁊ si uitu¬
perat᷑ nemo dubitat eiꝰ conditorẽ in ip̃a eiꝰ uitupera¬
tõne laudari. cũ enũ ꝓpt̾ea uituperamꝰ hanc. qm̃ sĩiuo
et ĩ cõmutabili bono .i. creatore suo frui non uult illum
fabilit̾ linguis om̃ib uel meffabilit̾ cogitatõnib om̃ibus
predicandus ⁊ honorandꝰ est creator oĩm deus. sine cꝰ laude
nũ ⁊ sũmũ ⁊ pͥmũ nr̃m bonũ est manere in illo. Nitiũ¬

Expanded text:
a est. Si ergo laudatur rationalis natura quae est facta, nemo dubitat laudandum esse qui fecit; et si vituperatur, nemo dubitat ejus Conditorem in ipsa ejus vituperatione laudari. Cum enim propterea vituperamus hanc, quoniam summo et incommutabili bono, id est Creatore suo frui non vult, illum abiliter linguis omnibus, vel ineffabiliter cogitationibus omnibus praedicandus et honorandus est creator omnium Deus, sine cujus laude num et summum et primum nostrum bonum est manere in illo: u
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Iuimicũ odisti quia angustias tͥ facit in t̾ra uoli
pati anguibias migra in celũ sursũ. cor ibi habebis ubi
laticudo est. ut iullas angustias pataris in spe uite¬
et̾ne. Quodãm᷑ ferram̃tũ dei est quo saneris ip̃e inimicꝰ
tuus. si nouit deus utile tͥ ẽẽ ut exspoliet te. ꝑmittit

Expanded text:
illum odisti, quia angustias tibi facit in terra. Noli pati angustias, migra in coelum sursum: cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe vitt . Quodammodo ferramentum Dei est quo saneris, ipse inimicus tuus. Si novit Deus utile tibi esse ut exspoliet te, permitti
Abbreviated transcription (Latin):
uilis est facilitas actõnis. libentiꝰ certant qmͣ uincunt.
cũ uictoria sit finis certandi. Qui fines ip̃os deserãt pͥus
curiositate carent cognoscentes eã ẽẽ certã cognitõnẽ
que uitꝰ est ⁊ ea fruentes. qnͣtũ in hac uita queunt.
scientes maiorẽ ẽẽ ⁊ faciliorẽ uictoriam nõ resist̾e̾ ani¬

Expanded text:
vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi. curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. scientes majorem esse facilioremque victoriam, non resistere ani
Abbreviated transcription (Latin):
amore nr̃o aderat. quod sine dolore discedit. Nidet᷑ uinc̾e
cũ uincat᷑. qui suꝑando ad id ꝑuenit ꝙ cũ dolore a¬
missurꝰ est ⁊ uincit cũ uinci uideat᷑ quisquis cedẽdo
ad id ꝑuenit quod non amittit inuitꝰ. Quẽ delectat lib̾¬
tas ab amore niutabiliũ rerũ liber eẽ appetat ⁊ quẽ
regnare delectat uni om̃iũ regnatori deo subditus
h̾eat. plus eũ diligendo qmͣ se ip̃m. Hec est perfcã
iusticia qua potius potiora ⁊ ininꝰ minora diliginius.
Sapientẽ aĩm atq ꝑfcãm talẽ diligat qualẽ uidet
illam stultã non talem s quia eẽ ꝑfecta ⁊ sapiẽs pot̃
quia nec se ip̃m debet stultũ dilige̾. nani qui se dili¬
git stultũ nõ ꝑficiet ad sapientiã. nec fiet quisq qͣlis
cupit ẽẽ. nͥ se oderit qualis est. Om̃is palma cognitõ¬
osuib cognita uilescũt ⁊ nouitatib gaudent kbentius
discunt qmͣ norunt. cũ cognitõ finis sit discendi. ⁊ qͥb

Expanded text:
amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. Videtur ergo vincere, cum vincatur, qui superando ad id pervenit, quod cum dolore amissurus est: et vincit cum vinci videatur, quisquis cedendo ad id pervenit, quod non amittit invitus. CAPUT rtas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori Deo subditus haereat, plus eum diligendo quam seipsum. Et haec est perfecta justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus. Sapientem animam atque perfectam talem diligat, qualem illam videt; stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest: quia nec seipsum debet stultum diligere. Nam qui se diligit stultum, non proficiet ad sapientiam; nec fiet quisquis qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donquibus cognita vilescunt, et novitatibus gaudent, libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi. Et quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am suꝑ dũm mittite prorsus uos ip̃os totos proicite ĩ
illũ. non se subducit ut cadatis ille qui nos creauit. Md¬
times hominẽ homo in sinu dei positꝰ tu de illiꝰ sinu no¬
li cad̾e̾ qͥcqͥd ibi passus fu̾s ad salutẽ ualebit non ad per¬
hñt. alibi cor totũ intꝰ eẽ debet. s intꝰ est quod uidet hõ
quare foris est quod uidet deus: Hostem usibilẽ ũicis¬

Expanded text:
um mittite, prorsus vos ipsos totos projicite in illum. Non se subducit, ut cadatis. Ille qui nos creavit, times hominem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perhabeant, alibi cor. Totum intus esse debet. Si intus est quod videt homo, quare foris est quod videt Deus? CAPUT XII. 18. I
Abbreviated transcription (Latin):
u̾so corde ⁊ directo laudabis dm̃ i bonis suis ⁊ accusabis
te in malis tius isti sunt recti corde .xxx. Quis est qͥ¬
ũ iudicat ꝑsonalit̾: qui diligit equalit̾. dilectõ equales
facit non acceptari ꝑsonas. Non cũ homines diu̾so modo
pro suis gradib honoramꝰ. tunc tim̃idũ est ne ꝑsonas acci¬

Expanded text:
rso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique non judicat personaliter? Qui diligit aequaliter. Dilectio aequalis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas acci
Abbreviated transcription (Latin):
alienã putẽ prorsus ⁊ inͥ fecit ĩmo mͥ plus focit cui pu¬
tauit placere qd̾ fecit. Ergo. Ip̃a sũt corripienda corã
homnub que peccantur coram homiib ip̃a corripien¬
da sunt secretiꝰ. que peccãt᷑ secretiꝰ. Nam. Si solus¬
nosti quia peccauit in te ⁊ eũ uis corã hominib ar¬
guere non es corrector s ꝑditor. Ubi ꝯtigit malũ¬

Expanded text:
alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. nosti quod peccavit in te, et eum vis coram omnibus corrigere, non es corrector, sed proditor. « Item
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erant fixa m̃bra xp̃i morientis. etiã cathedra erat
se ip̃m non dñi amat se ip̃m amat. ip̃e se amat. qui
ñ. non pot̃ uiu̾e̾ de se morit᷑ utiq amando se. non gͦ se
aiat qui ne uiuat se aniat. cũ uero ille diligit᷑ de quo
uiuit᷑ non se diligendo mag̃ diligit qui p̃pea ñ se dili¬

Expanded text:
ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit s Deum, non se ipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se; non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur, de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea se non dili
Abbreviated transcription (Latin):
uite melioris ingressus. erit tͥ progressus acceptior ip̃a¬
q ꝓpositi scĩ duritiam int̾ior retributõnis expectatõ leui
galat. transibit. ẜ. enĩ species in reni. labor in premiũ.
continentia in głani. abstinentia in coronã. quod breue
est in ꝑpetuum. quod mutabile in et̾nũ. Multos facit¬
auaricia int̾ diuitias indigere. iudiciũ enĩ est. ut in
eo quo quis deluiquit puniatur ut semꝑ indigeat. qͥ
lites transactõnes rescindere. in nectere dilatõnes suppri¬
mere u̾itatem. fouere mendacium. questum seqͥ. equi¬
tatem uend̾e. hĩniare actõnib. uersucras concinuare¬

Expanded text:
vitae melioris ingressus, erit tibi progressus acceptior, ipsavitae melioris ingressus, erit tibi progressus acceptior, ipsamque propositi sancti duritiam certior retributionis exspectatio leviobis;” transibit enim spes in rem, labor in premium, continencia in gloriam, abstinencia in coronam, quod breue est in perpetuum, quod mutabile in eternum. avaritia inter divitias indigere. Judicium enim Dei est, ut in eo, in quo quis deliquit, puniatur, ut semper indigeat, qui lites, transactiones rescindere, innectere dilationes, supprimere veritatem, fovere mendacium, quaestum sequi, aequitatem vendere, inhiare
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. caritas enĩ patiens est pro et̾nis. ambitõ patit᷑
om̃ia pro caducis. caritas benigna est pauꝑib. ambitio
diuitib. caritas om̃ia suffert pro u̾itate. ambitio pro
uanitate. utraq om̃ia credit. om̃ia sperat. s longe dissiłi
sunt ingrati. ⁊ nisi manũ suã donator continuet. inimi¬
ci. Exhibe te maiorib deuotũ. minorib blandũ. eqͣlib
mansuetũ. rigidũ suꝑbis. benignũ humilib misi̾cor¬
dem penitentib. inflexibilem obstinatis. Quedã geni
ante dignitatis adeptõnẽ satis cõmendabiles exstiterũt.
s suꝑ candelabrũ eccłie constituti lucem in tenebras.
ascendisse. adhuc enĩ turpitudo eoꝵ sub pauꝑtatis ob¬
scuro lateret. nisi eͥaͣm diuulgasset. creuit honor ⁊ cũ
canti sepe parcitur. s si prelatus delinquit in eiꝰ nifa¬
miam lingue omĩm accuuntur. Si onerosus tͥ uidet᷑

Expanded text:
charitatis. Charitas enim patiens est pro aeternis; ambitio patitur charitatis. Charitas enim patiens est pro aeternis; ambitio patitur omnia pro caducis. Charitas benigna est pauperibus; ambitio divitibus. Charitas omnia suffert pro veritate; ambitio pro vanitate. Utraque omnia credit, omnia sperat; sed longe dissimili sunt ingrati; et nisi manum suam donator continuet, inimici. mansuetum, rigidum superbis, benignum humilibus, misericordem poenitentibus, inflexibilem obstinatis. Exhibe ante dignitatis adeptionem satis commendabilem exstiterunt; sed super candelabrum Ecclesiae constituti, lucem in tenebras, ascendisse. Adhuc turpitudo eorum sub paupertatis obscuro lateret, nisi eam dignitas divulgasset. Crevit honor, et cum canti saepe parcitur; sed si praelatus deliquerit, in ejus infamiam linguae omnium acuuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
est neophitis ⁊ nõdũ in scã religione firmatis exire ĩ
publicum. ⁊ usurpare officia ꝑfcõꝵ. nã filius sunami¬
tis qm̃ adhuc tener ⁊ puerulus egressus est ad messores
reuertens ad matrem. ⁊ clantans caput meũ doleo extĩcꝰ¬
est. Dicis quod si haberes prioratum aut salutẽ liberam
egredrendi ⁊ predicandi licentiam fructum in ecclesia
dei faceres tempestiuum facereꝰ quidem nisi quia iam
mũdus osculo iude proditorio te uendidit. ⁊ cũ te fallaci
oscula alliceret. angelis sathane dicebat. qu̾eq oculatus
fuero ip̃e est tenete euni. Iuxta sententiam cordis mei¬
si ꝑadysus in hac uita presenti est. uel in olaustro est
uel in scolis. quiequid enĩ extra duo est plenũ est anx¬
etate. inquietudine. amaritudine. formidine. sollicitudĩe
curie. milites herlekini. ꝑ multas siquidem tͥbulatões
intrant iusti in regnũ celoꝵ. hii tam̃ ꝑ multas tͥbula¬
tõnes promentur infernũ. Ambitõ est quedam simia

Expanded text:
est neophytis, et nondum in sancta religione firmatis, exire in publicum et usurpare officia perfectorum. Nam ullus Sunamitides, quoniam adhuc tener et puerulus egressus est ad messores, revertens ad matrem, et clamans: Caput meum doleo, exstincest. Dicis, quod si haberes prioratum, aut saltem liberam egrediendi et praedicandi licentiam, fructum in Ecclesia Dei faceres tempestivum. Faceres quidem, nisi, quia jam mundus osculo Judae proditorio te vendidit: et cum te fallaci osculo alliceret, angelis Satanae dicebat: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum. Nam te jam praesesi paradisus in hac vita praesenti est, vel in claustro est, vel in scholis. Quidquid enim extra haec duo est, plenum est anxietate, inquietudine, amaritudine, formidine, sollicitudine curiae, milites Herlewini. Per multas siquidem tribulationes intrant justi in regnum coelorum; hi autem per multas tribulationes promerentur infernum. Vae qu