comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si quidẽ europã. uehement̾
auares uastauerant. & asyã¬
sarũ. cosxoes cepit damascũ.
et deuastauit iher osolimam.
& uenerabilia loca q̃ erant
copras captiuaiu⁊ una cũ pa¬
triarcha eiꝰd̾ urb ⁊ acharia.

Expanded text:
iquidem Europam vehementer Avares vastaverant. ersarum Cosdroes cepit Damascum, et vastavit Jerosolymam, et venerabilia loca, quae erant copias captivavit una cum patriarcha ejusdem urbis Zacharia,
Abbreviated transcription (Latin):
castrũ absq suoꝵ detͥmento
cc̃restĩ custodib int᷑ castra
dispoĩtis cũ exercitu tota
nocte etuitans diluculo alẽ¬
tiũ uenit. ubi in quodam
municipio tͣnsflum̃ posito
quosdã se conuiciis subsan¬
acerrime concitatis militũ
animis expugnats cepit igneri¬

Expanded text:
bsque suorum detrimento confestim custodes intra castra disposuit et cum exercitu tota nocte equitans diluculo Alencium venit, ubi in quodam municipio trans flumen posito quosdam se convitiis subsanacerrime concitatis militum animis, expugnans
Abbreviated transcription (Latin):
uirilit̾ ꝑ actis militibq suis
intromssis. celerrime dansrõ¬
tẽ repetiit. Audientes quoq
danfrontani qualia dux cõmi suis¬
litonib intulerit ⁊ consideran¬
tes se anullo posse uniari ob
derunt dominatui. In de uero
custodib poĩtis egrediens ⁊ ꝑ¬
lixius tendens ad confutandn᷑
comitẽ goisfredũ ambreas

Expanded text:
viriliter his peractis, militibusque suis intromissis, celerrime Damfrontem repetiit. Audientes autem Damfrontani qualia dux suis commilitonibus intulerit et considerantes se a nullo posse juvari, derunt dominatui. Inde vero custodibus positis egrediens et prolixius tendens ad confutandum comitem Goiffredum, Ambreras
Abbreviated transcription (Latin):
goift̃redus agnomine mar
frequent̃
afflixit. Ex qubus comitẽ
tebaldũ a se fraudiuenter cap¬
tũ tamdui custodie mancipauit
donec urbem turonicã ab illo
uiolent̾ extorqueret ẽ nõ nul¬
lis castellis. hic gͦ obortis liciũ
frontis castrũ seditiosis custo¬
dibus inmisris. Qd̃ dux mi¬
litari uallatꝰ manu. uisondi
obtentu agressus: ut ipm̃
uidit scopulis asꝑimis ⁊ emi¬
nentib in giro circũdatũ ⁊
ĩ accessibile ad oppugnandũ ui
ribus normannoꝵ accitis. ꝓ¬
tinꝰ firmissimis castellis ilud

Expanded text:
Goiffredus agnomine Martfrequenter afflixit. Ex quibus comitem Tetbaldum a se fraudulenter captum tamdiu custodiae mancipavit, donec urbem Turonicam ab illo violenter extorqueret, cum nonnullis castellis. Hic ergo, obortis litium frontis castrum seditiosis custodibus immissis. Quod dux, militari vallatus manu, visendi obtentu aggressus, ut ipsum vidit scopulis asperrimis et eminentibus in gyro circumdatum et inaccessibile ad oppugnandum, vires Northmannorum accivit et firmissimis castellis illud
Abbreviated transcription (Latin):
xenodoxia discurrens suis
offerens coclearia. panem
frangens. cybos ministrans.
calices diluens. &e alia cuncta
faciens q̃ seruis ⁊ ministriᷤ moᷤᷤ
.ẽ. sollẽpnit̾ oꝑ ari. his aũt qͥ¬
opus imꝑii. ẽ. Ego aũt̃ ꝓ ipso
dicebat. Oportet te marite sẽ¬
ꝑ cogitare qͥd dudũ fueris. et
quid mͦ sis. Nã si semꝑ hȩc
cogitau̾is. ingͣus benefacto¬
ente suscepisti. legalit̾ gub̾¬

Expanded text:
xenodochia discurrens, suisofferens coclearia, panem frangens, cibosque ministrans, calices diluens, et alia cuncta faciens quae servis et ministris mos est solemniter operari. His autopus imperii est; ego autem pro ipso dicebat: Oportet te, marite, semper cogitare, qui dudum fuisti, qui modo sis. Haec si semper cogitaveris, ingratus benefactoquod suscepisti, legaliter gub
Abbreviated transcription (Latin):
athalaricꝰ. ẽ. defunctꝰ. Cu
successit athauulfus eiꝰ ꝓpin¬
quus. qͥ ⁊ ip̃e romã irrupit.
Inqͣ irruptione placidiã
theodosii augꝰti filiã. archa¬
dir⁊ honorii germanã abur¬
be captiuã ab duxit. ⁊ eã
sͥ mat̾monio copulaũ. Qd̃

Expanded text:
Athalaricus defunctus est. Cui successit Athanulphus ejus propinquus, qui et ipse Romam irrupit. In qua irruptione Placidiam Theodosii filiam; Arcadii et Honorii germanam, captivam abduxit, et eam sibi matrimonio copulavit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰꝙͣ cũ pr̃e theodosio tredecĩ
xiiii. ĩꝑauisset: relicto theodo¬
sio octo annoꝵ filio definitꝰ. ẽ.¬
priscillianistarũ. qͦ qͥ inuol¬
uunt᷑ astruere conant᷑ fatali¬
b stellis hoĩes colligatos. ⁊ ip̃m¬
tes arietẽ in capite. ⁊ taur ũ
in u̾tice. &e geminos ĩ hume¬
ris. ⁊ cancrũ inpectore. Sic¬

Expanded text:
 cum patre Theodosio tredecim decim imperasset, relicto Theodosio octo annorum filio defunctus ePriscillianistarum, qua qui involvuntur, astruere conantur fatalibus stellis homines colligatos. Ps Arietem in capite, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore,
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit eũ dicens. Nescis ĩꝑa
hibet potestas imꝑii. Decn
tñ ut iuincat ratio potesta¬
tem. Scienda qͥppe nat᷑a
÷ eiꝰq mortalitas atq re¬
solutio ⁊ pulius ꝓgeni¬
toꝵ. & ex quo facti. & ad
quẽ redigendi finẽ sumꝰ.
ut ñ flore purpureo confi¬
dentes. ĩ firmitate oꝑti cor¬
ꝑis ignoraremꝰ. nos coeqͣles
hominũ. Princeps es o ĩꝑa¬
tor : s cõseruoꝵ. Unꝰ ÷ enim
Qͥb gͦ ocłis aspicies cõmu
adhuc sanguis stillat ĩ iꝰtus:
Qͦmͦ huiꝰ modi manib fusci¬
tione ore tuo poculũ sangͥ¬
nis eiꝰ p̃ciosi ꝑcipies. dũ fu¬
imiꝰte sit sanguis effusꝰ: Re¬
cede gͥ recede. ne scd̾o pecc̃õ
pͥorẽ nequitiã aug̾e̾ cõten¬
das. Sꝰcipe uinculũ qͦ ꝯm̃iũ¬

Expanded text:
hibuit dicens: Nescis, impeprohibet potestas imperii. Decet tamen ut vincat hic ratio potestatem. Scienda quippe natura est, ejusque mortalitas, atque resolutio, et pulvis progenitorum, ex quo facti, ad quem redigendi sumus, et non flore purpureo confidentem infirmitates operti corporis ignorare. Coaequalium hominum princeps es, o imperator, et conservorum. Unus enimQuibus igitur oculis aspicies communadhuc sanguis stillat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscitione ore tuo poculum sanguinis pretiosi percipies, dum fuinjuste sit sanguis effusus? Recede igitur, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ p̃fatꝰ stilico comes. gothoᷤ.
alanos. uandalos. atq bur¬
gundiones in arma sollicitãs
gallias bello pulsare cȩpit. sꝑ¬
ans sub hac necessitate memo¬
rato eutherio filio suo posse
romanũ ĩꝑiũ tͣdere. Qͦd ubi
imꝑatori honorio patefactũ
ẽ: russit illũ int̾fici. Occisus
.ẽ. qͦq in ilł dieb eucherius

Expanded text:
autem Stilico comes Gothos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius
Abbreviated transcription (Latin):
sii. et ad idolorũ aras ignis
accendebat᷑. & libamina atq
sacrificia offerebant᷑. S ⁊ pi¬
blicas festiuitates ppłi ꝑ pla¬
teas agebant. & orgia dio¬
currebant. canes eiuscerã¬
des & furentes atq bacchã¬
bat. S ħ omĩa theodosius

Expanded text:
rii, et ad aras ignis accendebatur, et libamina atque sacrificia idolis offerebantur. Sed et publicas festivitates per plateas agebant, et Orgia Diocurrebant, canes eviscerantes, furentes, atque bacchannt. Haec omnia Theodosius
Abbreviated transcription (Latin):
tͣre poscebat. Uerũ cũ tẽpꝰ
adfuiss qͦ munꝰ ad altare so¬
lebat offerre. surgens cum
lac̾mis. ẽ. ingͥssus. Cũq obtu¬
liss sicuti solitꝰ erat: intra cã¬
cellos stetit. Rursꝰ aũt ãbrosiꝰ
ñ qͥeuit. s differentiã locoꝵ e¬
docuit. Et pͥmo qͥdẽ reqͥsiuit
qͥd ibidẽ expectaret. Imꝑato¬
re dicente. sustinẽ se sacroꝵ
ꝑceptionẽ mist̾ioꝵ ꝑ archidi¬
aconẽ remandauit ei ar chi¬
ep̃s. Oimꝑator intĩora loca tã¬
tũ sacerdotib st̃ collata: quȩ
cȩt̾is nec ing̾di nͨ conting̾e
expectationẽ cũ cet̾is cõmunẽ¬
res. ñ sacer dotes facit. Tunc
tͣditionẽ aĩo gͣcanti suscipi¬
ens remandauit dicens. Non
audatiȩ causa uitͣ cancellos
mansi. s in constantinopo¬
litana urbe hanc cõsuetu¬

Expanded text:
trare poscebat. Cumque tempus accederet quo munus ad altare solebat offerre, surgens cum lacrymis est ingressus. Cum vero obtulisset, sicuti solitus erat, intra cancellos stetit. Rursus autem Ambrosius non quievit, sed differentiam locorum edocuit. Et primo quidem requisivit quid ibidem exspectaret: imperatore dicente sustinere se sacrorum perceptionem mysteriorum; per archidiaconum remandavit: O imperator, interiora loca tantum sacerdotibus sunt collata, quae caeteri nec ingredi, nec contingere exspectationem cum ceteris habe communeres, non sacerdotes facit. Tunc traditionem animo gratanti suscipiens, remandavit: Non audaciae causa intra cancellos mansi, sed in Constantinopolitana urbe hanc consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lio dedit. ac se in bellũ ȩtiã¬
si nemo sequeret᷑ uictor ĩmisit
futurꝰ. Prima salutis uia exti¬
tit arbitio hostiliũ partiũ
comes. Qui cũ ignarũ ĩꝑato¬
rem circũpositis. excȩpisset
insidiis. comĩsus ad reueren¬
tiã p̃sentis aug̾ti. ñ solũ ꝑ ieu¬
lo lib̾auit. uerũ oẽ instrux̃
auxilio. Ad uͥ ad contigua
in ora hostiũ ruit. ferebã
ead̾e pͥusꝗͣ inpingerent sine¬
bant᷑ & quȩ ipsi uehem̃t᷑ ĩ¬
torserant excepta uentis. in¬
petu supinata retrorsũ: iꝑ¬
sos ĩfelicit̾ configebãt. ꝓspex̃
itaq sͥ humanȩ conscientiȩ
pauor. Nã continuo sese par¬
ua suoꝵ manu fusa. uictoꝵ
theo dosio hostił ꝓstrauit ex¬
ercitꝰ. eugeniꝰq captꝰ atq
int̾fectꝰ.ẽ. Arbogastes uͦ sua
sese manu ꝑculit. Sicq hoꝵ
duoꝵ sanguine. bellũ ciuile

Expanded text:
 signum proelio dedit ac se in bellum, etiam signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersus ad reuerentiam praesentis Augusti, non solum periculo liberauit uerum etiam instruxit auxilio. at ubi ad contigua in ora hostium irruit, ferebantcadere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus, Eugeniusque captus atque interfectus est. Arbogastes vero sua sese manu percussit. Sicque horum duorum sanguine bellum civile
Abbreviated transcription (Latin):
manu. audacia.potentrãq
meras copias uł romanorũ
p̃sidiis. uł auxiliis barbaroꝵ.
aubi sibi potestate. alibi nͦ
cognitione subnixas. In ro
heodosuis gͥ magnus
gratiano ĩꝑatore de¬
functo imꝑauit annis.xu.¬
u.Porro sic̃ dictũ. ẽ. it fecto
iuniore ualentiniano. euge¬
niꝰ or arbogastes instructaᷤᷤ
acies campis expedierant.
&e alpiũ alta latera in eui¬
tabilesq tͣnsitꝰ p̃missis calli¬
de insidiis occupauerant.
ce si numero uel uribus
ĩpar es. sola tam̃ belli positi¬
one uictores. At uͦ theodo¬
sins ĩ sũmis alpib constitutꝰ.
exꝑs cybi ac sõpni.sciens qͦd
destitutꝰ suis. nesciens qͦd clay
sus alienis. dñm xꝑm solus so¬
lũ qͥ possit om̃ia corpore hu¬
mi fusus. m̃te cęlo fixꝰ orabat.
D ehinc uͦ pꝰꝗͣ insõnẽ noctẽ p̃¬
cũ continuatione tͣnsegit. et
testes ꝓpe modũ qͦs in p̃ciũ p̃¬
sidii cȩlestis appenderat lacͥma¬
rũ lacimas reliqͥt. fiducialit̾
arma corripuit. Solusq sci¬

Expanded text:
manu, audacia, potentiaque meras copias vel Romanorum praesidiis vel auxiliis barbarorum alibi sibi potestate, alibi vero cognatione subnixas. CAP. heodosius igitur Magnus, Gratiano imperatore defuncto, imperavit annis. Porro, sicut dictum est, interfecto juniore Valentiniano, Eugenius et Arbogastes instructas acies campis expedierant, et Alpium alta latera, imperviosque transitus praemissis callide insidiis occuparant, etiamsi numero ac uiribus inpares forent, sola tamen belli dispositione uictores. at uero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum, qui posset omnia, corpore humi fusus, mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqͥt tuũ iudiciũ cõmisisti.
⁊ ñ ratio ptulit sententiã.
s potiꝰ iracundia. scribe le¬
gem qͦ decreta furoris eura
pscͥptioĩs inlitt̾is tantum¬
ratiõĩs expectec. Qͥb tͣnsactiꝰ¬

Expanded text:
i tuum judicium commisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia, scribe legem quae decreta furoris evacuproscriptionis in litteris tantumrationis exspectet. Quibus transacti
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i festiuitas.
Imꝑator aut̃ lam̃tatioĩb
assiduis in palatio residẽs.
debat. Ing̾ssus . ẽ. aut̃ ru¬
finꝰ militũ magist̾ singłarẽ¬
ap̃ eũ fidutiã hñs. ⁊ udens
pͥncipẽ ĩ lam̃tatiõibꝰ ꝓstͣ¬
ego aut̃ lam̃tor ⁊ gemo ca
licent̾ exorant. M uͦ ing̾ssus

Expanded text:
Salvatoris nostri festivitas. Imperator autem lamentationibus assiduis in palatio residens, debat. Ingressus autem Rufinus tunc magister, et singularepem fiduciam habens, et videns principem in lamentationibus prostrEgo autem lamentor et gemo callicenter exorant, mihi vero ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ antistitis. monens ut
cognoscens. ꝑgã ĩqͥt. & iustaᷤ
in facie suscipio contumeli
ĩuenit eũ ĩ salutatorio resi¬
cȩpit. ut eiꝰ uincła solueret.

Expanded text:
votum antistitis, monens ne cognoscens: Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumeliainveniens eum in solario resivit ut ejus vincula solveret.
Abbreviated transcription (Latin):
monens ut tẽpori pareret. &¬
non tantas ȩccłas ꝓpt̾ paruã
Dogmatũ subtilitatem uexari
pateret᷑. Pmittebait ȩtiã un¬
ꝑatoris amieitias. & multa
beneficia ꝓpt̾ hȩc aplurimus
offerenda. Uerũ ille uir scĩs¬
simꝰ ate adolescentib hȩc u̾ba
congruere. Illi ingͥe ⁊ illor simi¬
les talia ꝓmissa respiciunt. Nã
qͥ diuinis saginant᷑ eloquiis. cor
his si contingat ȩtiã om̃s mor¬
tis sp̃es amplectunt᷑. Et ad iecit.¬
Amicitias ĩꝑatoris magnas
qͥdẽ cũ pietate iudico. ⁊ sine
sa seiuret. stultũq uocaret:
sc̃s basiliꝰ ait. hanc stulticiã
semꝑ hab̾e exopto. Quẽ cũ e¬
gredi iuberet. ut qͥd deberet
ȩtiã cras ipse regredior. dum
mꝰ sententiã tu ñ ꝑmutes.
s utere minis tus. pꝰ ħ autem

Expanded text:
monens ut tempori pareret, et non tantas Ecclesias propter parvam dogmatum subtilitatem vexari pateretur. Promittebat etiam imperatorias amicitias, multaque beneficia, propter haec plurimis offerenda. Verum ille vir sacratissimus ait adolescentibus haec verba congruere: Illi, inquit, et illorum similes talia promissa respiciunt. Nam qui divinis saginantur eloquiis corrued pro his, si contingat, etiam omnes mortis species amplectuntur. Amicitias autem imperatoris, magnas quidem cum pietate judico, sine  eum, stultumque vocitaret, sanctus Basilius ait: Hanc stultitiam semper habere exoro. Quem dum egredi tunc juberet, ut quid deberet etiam cras ipse regredior, dummodo tu sententiam non permutes: sed utere minis tuis. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. & docentẽ libent̾ audiũ.
mostenes suꝑ imꝑales epłas
constitutꝰ. Qͥ dũ doctorem
mũ fec̃. Tc̃ sc̃i basiliꝰ subri¬
dens: iudimꝰ ait sine litt̾is dͦ¬
minaret᷑: sc̃s aicbasiliꝰ. Tuũ
.ẽ. de pulm̃tariis cogitare:
p̃dia que illic habebat
pauꝑib qͥ ab eo gub̾nabãt᷑
offerret. ex qͥb p̃cipue le

Expanded text:
. mosthenes, super imperiales epulas constitutus, qui dum doctorem mum fecit. Tunc sanctus Basilius subridens: Vidimus, inquit, sine litteris Deminaretur, sanctus ait Basilius: Tuum est de pulmentariis cogitare, praedia, quae illic habebat, pauperibus qui ab eo gubernabantur offerret: ex quibus le
Abbreviated transcription (Latin):
li expeditione incautũ hos¬
tem p̃uenire & obruere pa¬
alpes. atq aqͥleiȩ inꝓuisus
adueniens. hostẽ illũ maxi¬
b tributa ac stipendia mag¬
no t̾rore noĩs erigentẽ. si¬
ne dolo & sine controũsia
clausit. cȩpit. & occidit.¬
Tunc ualentinianꝰ recepta
italia. potitꝰ. ẽ. ĩꝑio. Andra¬
gatꝰ uͦ comes maximi nece
comꝑta. p̃cipitẽ sese e naui
in undas dedit. & suffocatꝰ
.ẽ. Sicq theodosiꝰ incruen¬
tam uictoriã d̃o ꝓ curante
nior regno restitutꝰo. extinc¬
to maximo eiꝰq filio uicto¬
re. quẽ ĩꝑatorẽ gallis maxi¬
mꝰ reliquerat. ipse in galliã
tͣnsit. Ubi cũ tͣnquillã rem¬
publicã in pace ageret. ap̃
uiennã dolo arbogastis co¬
mitis suiut ferũt tͣnsgula¬
tꝰ. atq ut uoluntariã sibi
consciuisse mortẽ putaret᷑.
la queo suspensus . ẽ. Mortuo¬
gͥ ualentiniano augꝰto. ar¬
bogastis eugeniũ tyrannũ¬
mox imꝑatorẽ creare ausꝰ
est. Legit itaq hominẽ cui

Expanded text:
li expeditione incautum hostem praeuenire et obruere paAlpes atque Aquileiam inprouisus adueniens hostem illum magnbus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepit occidit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante nior regno restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legitque hominem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
git. ut diuinttꝰ sibi plagas uide¬
ret inmissas. filiꝰ enĩ eiꝰ egͦ tans.
circa ipsas portas mortis age¬
diu̾se occupauere passiones.
Cognoscens gͦ tandẽ causam
suȩ tristiciȩ. uirũ facͣtissimũ
quẽ punire minabat᷑. uenire
ad palatiũ dep̃catus. ẽ. Igitur¬

Expanded text:
git ut divinitus sibi plagas videret immissas. Filius enim ejus aegrotans, circa ipsas mortis portas agediversae occupaverant passiones. Cognoscens ergo causam suae tristitiae, virum sacratissimum, quem punire minabatur, venire ad palatium deprecatus est. Du
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ gentes .i. gothi ypogothi.
gyppedes. ⁊ uandali una lingͣ
utentes &e nicħ aliud nͥ tan¬
tũ nom̃ mutantes biꝑtito
agiune danubiũ transiert᷑.
S iqͥdẽ gens hunoꝵ eos ab anti¬
qͥs eoꝵ sedib expulit. Perãt
his gentib duo duces. frigi¬
dernꝰ. & atalicꝰ. Qui cũ int̾
se dissiderent ac bello deseui¬
rent. atalicus ad ualentẽ
confugiũ fecit. Ualens autẽ

Expanded text:
ae gentes, id est Gothi, Hypogothi, Gippedes, et Vandali una lingua utentes, et nihil aliud nisi tantum nomen mutantes, bipartito agmine Danubium transierunt. Siquidem gens Hunnorum eos ab antiquis eorum sedibus expulerat. Praeerant his gentibus duo duces, Frigidernus et Athalicus. Qui cum inter se dissiderent ac bello desaevirent, Athalicus ad Valentem confugium fecit. Valens autem
Abbreviated transcription (Latin):
gothicas litt̾as ad inuenit. &
utrũq testam̃tũ in linguã
ꝓpͥam transtulit. & scd̾m ar¬
rianoꝵ sectã depͣuauit. Ipsi
deniq gothi pꝰ modicũ int̾¬
uallũ anaricia maximi du
qͦs ualens egressus de antio¬
chia: bellũ instructissimũ
ꝑauit. Ubi statĩ pͥmo cõgres¬
sionis impetu cont᷑bate mi¬
litũ turmȩ. nuda peditũ de¬
seruere p̃sidia. Moxq legio
uillulȩ casa lateret abscondi¬
tꝰ. ab inseqͣntib hostib dep̃¬
hensus. subiecto igne cũ ca¬

Expanded text:
teras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducquos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi statim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legionvillulae casa lateret absconditus, ab insequentibus hostibus deprehensus, subjecto igne ca
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. uidensq pͥncipis filiũ cir¬
ca mortẽ. ad uitã eũ remeatu¬
iuiros saero baptismate po¬
tiret᷑. Et ħ cũ dixiss: egres¬
di qͦd baptismatis tẽpore ꝓmi¬
serat memor : scđm stultũ he¬
rodem. p̃sentib arrranis filiũ
baptizari p̃cepit. Quo ges¬
to: mox infans t̾minũ uitȩ
sortitꝰ. ẽ. Uñ penitentia duc¬
tus ualens. ⁊ noxiã uirisui¬
randi ⁊̃ iudicans ueritatẽ.

Expanded text:
principis filium circa mortem, ad vitam eum remeatuviros sacro baptismate potiretur. Haec cum dixisset, egresdi quod baptismatis tempore promiserat, memor, secundum stultum errorem praesentibus Arianis filium baptizare praecepit. Quo gesto, mox infans terminum vitae sortitus est. Poenitentia vero ductus Valens, et noxiam jurisjurandi judicans verita
Abbreviated transcription (Latin):
illi. ut aut flecteret basilĩ.
ꝗͣtinꝰ dogniati cõmunicaret
eudoxii. aut hoc face̾ nolens
urbe pelłetur. Audiens enimm
głam tanti uiri. noluit ei ꝑse¬
basiliꝰ fortit᷑ eiꝰ iacula deuita¬
ret. fieret cȩt̾is clarior imago
uirtutis. S huiꝰ machinam̃ta
uelut tela araneȩ fracta sũt

Expanded text:
s, ut aut flecteret Basilium, quatenus dogmati communicaret Eudoxii, aut hoc facere nolens expelleretur. Audiens enim gloriam tanti viri, noluit ei pBasilius fortiter ejus jacula devitaret, fieret caeteris clarior imago virtutis. Hujus machinamenta, velut tela araneae facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
licꝰ. ⁊ modestꝰ. & admodũ
litteratꝰ. parcꝰ qͦq cybi. et¬
uini. & libidinis uictor.S
cũ exercitũ suũ negligeret.¬
& romanis militib paucos
ex alanis qͦs auro sibi de¬
umxerat ante ferret. in
affricȩ partib firmꝰ qͥdam
excitatis circa mauroꝵ gen¬
tib purpurã sumpsit. ⁊ af¬
fricam ce mauritaniã d̾uas¬
tare cȩpit. Cesar augustam
in p̃dã dedit. Qd̃ audiens
gratianꝰ augustꝰ. ⁊ consid̾anᷤᷤ
afflictũ ⁊ desolatũ rei pupli¬
cȩ statũ accersiuit ab hispa¬
nia theodosiũ uirũ morib ⁊
etate maturũ. ⁊ militia strẽ
ano magno ad hispaniã desti¬
natꝰ. effusas mauroꝵ gentes
ꝑ affricã oe mauritaniã mltis
p̃liis edomuerat. hunc gͥ ui
rũ ꝓpͥa uirtute nominatissi¬
dinauit imꝑatorẽ. Th eodosiꝰ
autẽ mox ut factꝰ. ẽ. imꝑator.
subactis barbaroꝵ gentib
in oriente.traciã ab om̃i bel¬
loꝵ strepitu liberauit. S i
gratianꝰ hunos ⁊ gothos mag¬

Expanded text:
t admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam devastare coepit. Caesaraugustam  praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenualentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissidinavit imperatorem. Theodosius autem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos mag
Abbreviated transcription (Latin):
ait iufelicissimo seni. Uetustis¬
uit te os tuũ & ñ ego. ⁊ labra
tua testant᷑ adu̾sum te. Cũq
hic languor cunctis innotu¬
iss: desyria st̃ expulsi. s ad

Expanded text:
 infelicissimo ait seni: Vetustisvit te os tuum, et non ego; labia enim tua testantur adversum te. Cumque hic languor cunctis innotuisset, de Syria quidem expulsi, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiã adu̾sus frigidernũ auxi¬
liũ tulit Itaq ualentis augͦ¬
ti fretꝰ auxilio frigidernũs
atalicus suꝑ auto. Cinꝰ bene¬
ficii gr̃a gothi supplices popoᷤᷤ¬
cer̃t. ut eis ep̃i a qͥb regulam
fidi disce̾nt mitt̾entur. Tũc¬
ualens usus maligna pͦuita

Expanded text:
ico adversus Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tualens usus maligna pravita
Abbreviated transcription (Latin):
ductorib arrianis obsideba¬
bat ut ad partes inclinaret᷑
hereticas. Cui cũ ꝑsuade m̃¬
poss: legẽ de eiꝰ scribi p̃cepit
exilio. quã uolens manꝰ sue sub¬
scriptione roborare : nullũ a¬
picẽ cõplere ualuit. Calamꝰ
legem ĩpiam firmare conten¬
subito tremor inuasit. Tẽ eiꝰ
aĩo t̾rore cõpleto ambabꝰ ma¬
nib cartã rupit. Ostendit
insidiis liberauit. ꝑ ea quȩ
in isto contingere: signum

Expanded text:
ductoribus ejus voluntas obsidebabat ut ad partes declinaret haereticas. Cui non persuadens, legem de ejus scribi praecepit exsilio, quam volens manus suae subscriptione roborare, nullum apicem complere praevaluit, calamuslegem impiam firmare contensubito tremor invasit. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam rupit. Ostenditqinsidiis liberavit; et per ea quae in isto contigere, signum
Abbreviated transcription (Latin):
ost emensis plurimor an¬
nor int̾sticiis frantia ab hũᷤ
tumltiniᷤ fragorib paulisꝑ so¬
pita tt̃m danamarcha flaͬmi¬
uomos ext̾minii iure ticiones
spargens plurimo tyrones a se
iuuenili flore uernantes. pͥscoꝵ

Expanded text:
ost emensis plurimorum annorum interstitiis, Francia ab his tumultuum fragoribus paulisper sopita, iterum Danamarcha flammivomos exterminii jure titiones spargens, plurimos tirones a se juvenili flore vernantes, priscorum
Abbreviated transcription (Latin):
efferos ꝯpressit. uolens gͦ rex
tumultuantes normannoꝵ ani¬
sultu puero ricardo pat̾nam
hereditatẽ pacta sibi inde fide¬
litate concessit. Quen ĩ sua
fide suscipiens spopondit se
ois licet subdole eũ redditurũ.¬
decent̾ palatinis disciplinis
imbutũ. Capitulum iii.

Expanded text:
ompressit. Volens ergo rex tumultuantes Northmannorum anisuorum puero Richardo paternam haereditatem, pacta sibi inde fidelitate, concessit. Quem in sua fide suscipiens spopondit se eis, licet subdole, eum redditurum, palatinis disciplinis decenter imbutum. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
sicq ad tẽpis recedentes: scdõ ad¬
uentu eande̾ ꝯbustione dissipãt
Quid demq soliꝰ neustͥe memorĩ¬
memorate urbes pen excidii dam¬
pna sensere: Quid lutecia pa¬
risioꝵ nobile capud. resplendens
tilitate soli. incolaru᷑ quietissi
gis ambustos cieres quã ur¬
be̾ nobile̾ potis es cernere ÷ porro¬

Expanded text:
sicque ad tempus recedentes, secundo adsicque ad tempus recedentes, secundo adventu eamdem combustione dissipant. Quid denique solius Neustrimemoratae urbes excidii damna sensere. Quid Lutetia Parisiorum nobile caput, resplendens tilitate soli, incolarum quietissimgis ambustos cineres, quam urbem nobilem potis est cernere?
Abbreviated transcription (Latin):
tis subposita componentes.
magalia instar exedificaue¬
re burgi: quo captiuoꝵ g̃ges
catenis astrictoᷤ asseruarẽt.
ip̃iq ꝓ tẽꝑr corꝑa a labore re¬
fic̾ent᷑ ex pedit̃oi illico seruit᷑a.
ex qͣ inopĩatoᷤᷤ discursꝰ agitates
mͦ nauib mͦ eqͥs dslati cotaᷤ cir¬
cu circa deleuer̃ pũciaͦ.  pͥ¬
mo qͥd̾ adue̾tu uͦbe᷑ nãnetica
ĩcendio cremaue. dein Ande¬
gaue̾sem pcurrentes regionẽ
ipam quide᷑ ciuitatẽ conere¬
mabant: pictauorũ uͦ castella
atq uicos omne̾q patͥam ama¬
ri usq ad eande᷑ pictaue̾seͦ urbe᷑
populant᷑. uastant. cedib re¬
plentes omia. Sequenti nãq
tempore nauigio turonuꝰ ad¬
eunt ciuitatẽ. eamq de mo¬
re stͣgib obplentes ad postͤmũ
ignib tͣdunt. populata omͦi cir¬
cũqͣq regione. haut longo pꝰ
suꝑiora ligeris anͣnis nauibs ex¬
petentes: aurelianis ꝑueniũt:
captãq urbem auro diftͣhunt

Expanded text:
tii supposita componentes, tii supposita componentes, magalia instar exaedificavere burgi, quo captivorum greges catenis astrictos asservarent, ipsique pro tempore corpora a labore reficerent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. Dein Andegavensem percurrentes regionem, ipsam quidem civitatem concremant. Pictavorum vero castella atque vicos, omnemque patriam a mari usque ad eamdem Pictavensem urbem populantur, vastant, caedibus replentes omnia. Sequenti namque tempore, navigio Turonum adeunt civitatem, eamque de more stragibus opplentes, ad postremum ignibus tradunt, populata omni circumquaque regione. Haud longo post, superiora Ligeris amnis navibus expetentes, Aurelianis perveniunt, captamque urbem auro distrahunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ta subu̾sione locꝰ qui tanto
honoris splendore du uigue¬
rat. extꝰbatis om̃ib ac subu̾sis
domib cepit ẽẽ cubile feraru᷑
⁊ uolucruͦ. maceriis in sua so¬
lidditate in sullime porrectis
arbustis q densissimis.⁊ arbor
uirgultis ꝑ .xxx. ferme anno¬
rũ curricula. ubiq e terra ꝓ¬
ductis Cap̾ iiii.
bhinc demiq sequane
fulcantes alueu᷑. rotoma¬
gu adeunt igneq c̾oburut᷑.
horrendu᷑ de xpiano popło
exercentes ludibriũ. Enꝰ uero
francie interiora petentes
ꝓlixiꝰ: ommeᷤ fere neustͥam
q̃ a genabensi urbe ꝑ tͣnũsuͭ
luteciã usq parisiori ꝑting̾¬
oppidũ. normannica feritate
inuaditt᷑. Irruptionib nãq
creberrimis cuncta uastastã¬
do circumeuntes. pͥmo qͥdem
pedites eo ꝙ equi tandi peri¬
tia deee̾t᷑: deinde equis euec¬
ti more nratũ omia ꝑuagãt᷑.
Int̾ea stationũ nauiũ suar᷑
ac si asilu om̃iuͦ ꝑiculoꝵ. in
ĩsula qͣdam cenobio scĩ florẽ¬

Expanded text:
ata eversione, locus qui tanto ata eversione, locus qui tanto honoris splendore diu viguerat, exturbatis omnibus ac subversis domibus, coepit esse cubile ferarum et volucrum: maceriis in sua soliditate in sublime porrectis, arbustisque densissimis, et arborum virgultis per triginta ferme annorum curricula ubique e terra productis. CAPUT VII.bhinc denique Sequanae sulcantes alveum, Rothomagum adeunt, igneque comburunt; horrendum de Christiano populo exercentes ludibrium. Enim vero Franciae interiora petentes, prolixius omnem fere Neustriam, quae a Genabensi urbe per transversum Lutetiam usque Parisiorum pertingit, Northmannica feritate invadunt. Irruptionibus namque creberrimis cuncta vastando circumeuntes, primo quidem pedites, eo quod equitandi peritia deesset: deinde equis vecti more nostratum per omnia vagantur. Interea stationem navium suarum, ac si asylum omnium periculorum, in insula quadam coenobio Sancti Floren
Abbreviated transcription (Latin):
des in plebe. ꝓpͥo orbata pastore.
Nehinc seqͣnica ora agrediunt᷑.
⁊ apd̾ gemeticũ classica statione
obsidionẽ componũt᷑. Qui locus
iure gemeticꝰ uocat᷑. Quia ꝓ suis
offensis illic genuit᷑. Qui in flã¬
muis ultͥcib gemituri ñ erut᷑. Q¬
dam uͦ a gẽma illũ fore uocatũ
arbitͣnt᷑. quia ut genima ĩ anu¬
lo rutilat situ ⁊ ub̾tate fructu¬
ui. hie nempe clo douei francoꝵ
regis tempore a beato philib̾¬
to opitulante regina baltil¬
de constructus: in tanto inc̾¬
mento adoleuit. ut in nongen¬
toꝵ monachoꝵ numo eiꝰ quanti
egit. Cuiꝰ loci monachi siue inco¬
le paganoꝵ aduentũ comꝑiẽtes
fuga lapsi q̃dam suaru᷑ rerũ
sub terra occulentes. q̃dam
secum asportantes. do iiuãte
euaserut᷑. Pagani locum uacuu
repꝑientes: monast̾iũ sce᷑ marie
scĩq petͥ ⁊cunta edificia igne
inecto adurunt. ĩsolitudine᷑
om̃ia redigentes. hac ita patͣ¬

Expanded text:
des in plebe proprio orbata pastore. des in plebe proprio orbata pastore. Dehinc Sequanica ora aggrediuntur et apud Gemmeticum classica statione obsidionem componunt. Qui locus jure Gemmeticus vocatur, quia pro suis offensis illuc gemunt, qui in flammis ultricibus gemituri non erunt. Quidam vero a gemma illum vocatum arbitrantur, quia, ut gemma in annulo, rutilat situ et ubertate fructuum. Hic nempe Clodovei Francorum regis tempore, a beato Philiberto, opitulante regina Baltilde constructus, in tanto incremento adolevit, ut in nongentorum monachorum numero ejus quantitegit. Cujus loci monachi sive incolae, paganorum adventum comperientes, fuga lapsi, quaedam suarum rerum sub terra occulentes, quaedam secum asportantes, Deo juvante, evaserunt. Pagani, locum vacuum reperientes, monasterium Sanctae Mariae Sanctique Petri et cuncta aedificia igne injecto adurunt, in solitudinem omnia redigentes. Hac itaque patr
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnet illesus uehementissimis
matͥs eiꝰ ueneficiĩs infectus.
hastingꝰ uero a patͥa cũ suo
adolescente exul ꝓscͥptus. mis¬
sa legatione milites de finit¬
mis ꝑuintiis animo leues bel¬
liq eupidos. ad hanc expedi¬
tione̾ inuitãs innum̾̃abile̾
pugnãtiũ tironũ ꝯgregaut
exercituͦ. Quid pluras fabricã¬
tur naues. ĩnouant᷑ scuta. re¬
sarciunt᷑ thoraces. poliunt᷑ lo¬
rice & galee. Acuuntur enses
⁊ lancee. omͦiq teloꝵ apparatu
accurate munit᷑ excitus. In
uero statuto die pelago impel¬
lunt᷑ naues. ad eas ꝓpere festi¬
nant milites. eleuanͣt᷑ uexilla.
libͣnt uen aqitis carbasa. uehuꝰ¬
tur lupi  : ꝑnces ad laceran¬
das dominicas oues. deo suo
thur humanũ sangurnem
tatũ. Scĩ quoq qͥntini mona¬
steriũ ferali rabie coburut᷑. de
xp̃iano populo nefariũ exercẽ¬
tes ludibriũ. Nouiomensis na᷑¬
q enmo epͦs cũ suis diaconib
eoꝵ gladio obtruneat᷑. Fitq ce¬

Expanded text:
sperneret illaesus; vehementissimis sperneret illaesus; vehementissimis matris ejus venenis infectus. Hastingus vero a patria cum suo adolescente exsul proscriptus, missa legatione milites de finitimis provinciis animo leves, bellique cupidos, ad hanc expeditionem invitans, innumerabilem pugnantium tironum congregavit exercitum. Quid plura? fabricantur naves, innovantur scuta, resarciuntur thoraces, poliuntur loricae et galeae, acuuntur enses et lanceae, omnique telorum apparatu accurate munitur exercitus. Inde vero statuto die pelago impelluntur naves, ad eas propere festinant milites, elevantur vexilla, librant ventis carbasa; vehuntur lupi pernices ad lacerandas dominicas oves, deo suo Thur humanum sanguinem tatum. Sancti quoque Quintini monasterium ferali rabie comburunt, de christiano populo nefarium exercentes ludibrium. Noviomensis quoque Emmo episcopus cum suis diaconibus eorum gladio obtruncatur; fitque cae
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ab eo ꝑpetͣta eu̾asisse ac
ꝑ młtimodos ponti amłractꝰ
germaniã appulisse. atq pꝰmo¬
dũ in datia regnasse: eamq
a quodaᷤ danao sue stirpis re¬
ge danamarcha̾ nũcupasse. s¬
tit̾it: originẽ tũ agothis no¬
scunt᷑ ducere dani. Qui tantis
post hoc adoleuerut᷑ meremeͦ¬
tis: ut dum replete eent homi¬
nib insule quã plures sancita
ab regib lege congerent᷑ de ꝓpͥ¬
is sedib migrare. Que gens ideͥ¬
eo sic multiplicabat᷑: qm̃ ninio
dedita luxui młtis uingebat᷑
mulierib. Nam pat̾ adultis
filiis cunctos a se pellebat p̾ter
unuꝰ que heredem sui iuris re¬
etiã rex patrũ legib excitus cͣ
ingenti iuuenu̾ agmine sorte
cogente filiuͦ noiꝰe bier coste fer¬
ree a suo abdicat regno cͦ eiꝰ
pedagogo hastingo ꝑ omn̾ia frau¬
dulentissimo. ut peregrina reg¬
na petens exteras sibi armis
adqͥreret sedes. Qui ideo costa
stans. armoꝵ uim quãeuos

Expanded text:
illius ab eo perpetratam, evasisse; ac illius ab eo perpetratam, evasisse; ac per multimodos ponti anfractus Germaniam appulisse, atque postmodum in Dacia regnasse, eamque a quodam Danao suae stirpis rege Danamarcham nuncupasse. titerit, originem tamen a Gothis noscuntur ducere Dani. Qui tantis post hoc adoleverunt incrementis, ut, dum repletae essent hominibus insulae, quamplures sancita a regibus lege cogerentur de propriis sedibus migrare. Quae igitur idcirco sic multiplicabatur, quoniam nimio dedita luxui mulieribus jungebatur multis. Nam pater adultos filios cunctos a se pellebat, praeter unum, quem haeredem sui juris reetiam rex patrum legibus excitus, cum ingenti juvenum agmine sorte cogente filium, nomine Bier Costae Ferreae, a suo abdicat regno, cum ejus paedagogo Hastingo per omnia fraudulentissimo; ut, peregrina regna petens, exteras sibi armis acquireret sedes. Qui ideo Costa stans, armorum vim quamcunque
Abbreviated transcription (Latin):
Git᷑ alt̾ gothoꝵ cuneꝰ ex scanta
insula que erat qͣsi officina geͦ¬
tiuͦ. aut uelud uagina natio¬
nũ. cuͦ rege suo nomine berith
egressus. mox ut enauib exe¬
iites t̾ras attigert᷑. nomͦ lo¬
co dederunt. scantãq ob illiꝰ
memoria de qͦ eruperant illu
uocauerunt. Inde deniq ꝓlixiꝰ
tendentes int᷑ germanicos si¬
iis meotidas occupauernt᷑
paludes plurimas regiones
diffuse metantes. Quaruͦ in
scd̾a sede dacia q̃ ⁊ danamar¬
cha sistẽ̾s. reges habuit młtoᷤᷤ
mire philosophie eruditione
uehement̾ imbutos. reutan
.s. atq dicmeũ. nͨ nõ ⁊ almoxen
aliosq plures. Unͦ ẜ pene õib
barbaris gothi semꝑ extitert᷑
sapientiores. grecis q ferme
dsimiles. ħam marte̾ d̾m apd̾
se autumat fuisse exortũ .ꝙ̃.
humani placabant effusione
sangunus. Iactant eniͦ troia¬
nos ex sua stirpe ꝓcessisse.
antenorẽq ab urbis ext̾mi¬
nio cũ duob milib militũ ⁊
qͥngentis uiris ob ꝓdicione᷑

Expanded text:
gitur alter Gothorum cuneus ex Scanza insula, quae erat quasi officina getium, aut velut vagina nationum, cum rege suo nomine Berig egressus, mox ut e navibus exeuntes terras attigerunt, nomen loco dederunt, Scanzamque ob illius memoriam, de quo eruperant, illum vocaverunt. Inde denique prolixius tendentes intra Germanicos sinus, Meotidas occupaverunt paludes, plurimas regiones diffuse metantes. Quarum in secunda sede Dacia, quae et Danamarcha, sistens, reges habuit multos, mirae philosophiae eruditione vehementer imbutos, Zeutan atque Dicineum, necnon Zalmoxem, aliosque plures. Unde et pene omnibus barbaris Gothi semper exstiterunt sapientiores, Graecisque ferme consimiles. Nam Martem deum apud se autumant fuisse exortum, quem humani placabant effusione sanguinis. Jactant enim Trojanos ex sua stirpe processisse, Antenoremque ab urbis exterminio cum duobus millibus militum et quingentis viris, ob proditionem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam danꝰ herlumũ monast̾ioli
castri comitẽ ꝓ quo id̾e dux occu¬
buerat int̾ alios ꝑspiciens. re¬
lo anuei succemsꝰ. confesti̾ lance
ferentes. concitatis animis ad
dimicandũ. suꝑ danos repenti¬
no impetu ꝓrunt̃. Quos paga¬
ni uirilit̾ excipientes. seuiente
marte. satrapas decem ⁊ octo cũ
ignoͣminioso tͣnsintitũt orco. alii
uero se occuluere festinantes:
per diu̾salatibula hac illacq
nutabundi uite q̃rebant saffu¬
gia. Rex quoq ludoincꝰ ꝑnicis e¬
qui esu a regis heroldi captione
lapsꝰ: in cuiꝰdã nulitis incidit ma¬
nus. Cui c̃ multa ꝓmitt̾et. ne.
eiꝰ ꝓditõne hosti trad̾e̾t᷑: tandẽ
miles uictꝰ regis lacͥmis in qͣndã
sequane nisulã clanculu subdut̾¬
ẽũ. Quod ut bernardꝰ danꝰ a rela¬
torib agnouit: exactorib direc¬
tis militẽ statĩ in uincla ꝯiecit.
Qui coactus sunnet necessitate
inuitꝰ coram ꝓtulit. que dispone¬

Expanded text:
quidam Danus Herluinum Monasterioli quidam Danus Herluinum Monasterioli castri comitem, pro quo idem dux occubuerat, inter alios prospiciens, zelo amici succensus, confestim illum ferentes, concitatis animis ad dimicandum super Danos repentino impetu proruunt. Quos pagani viriliter excipientes, serviente Marte, satrapas decem et octo, cuignivomo transmittunt orco. Alii vero, se occulere festinantes, per diversa latibula hac illacque nutabundi vitae quaerebant suffugia. Rex quoque Ludovicus pernicis equi cursu a regis Heroldi captione lapsus, in cujusdam militis incidit manus. Cui cum multa promitteret, ne ejus proditione hosti traderetur, tandem miles victus regis lacrymis, in quamdam Sequanae insulam clanculum eum subduxit. Quod ut Bernardus Danus a relatoribus agnovit, exactoribus directis militem statim in vincula conjecit. Qui, coactus suimet necessitate, invitus coram protulit quem dispone
Abbreviated transcription (Latin):
et enĩ aliquãdiu apd rotoma¬
gũ morans. p̾fectũ comtatu
pfecꝰ rodulłũ agnom̃to tortã
qui uectigalia aniiuatiꝰ a sub¬
ditis exigeret. ⁊ tota hac in
prouincia utra ac qlibet ne¬
gotia dec̾neret Qui paganiᷤ
det̾ior ounta monast̾ia ab ip̃iꝰ
exusta que cirea sequane lito¬
funditꝰ diruisset. nͥ qͥdã elerieꝰ
uomine clemens. ab operariis
duas turres p̾cio redemissot
q usq ad tempꝰ rob̾̃ti archiep̃i
qui illã restaurauit eccłiã ꝑ¬
manserũt stabiles. Igit᷑ rex
ad libiũ explotis rebus: gau¬
dens regredit᷑ laudimũ: Ccpp̃ ui¬
euentũ. Qͥ ualidũ congregans
ex̾citũ quantociꝰ uenit rotoma¬
gu᷑. hinc ꝙ regi heroldo mandat.
ut sibi apud uadũ qui herlui
pienti c᷑ intestet sui regni t̾mi¬
nos. Que res regi hereldo uehe¬
ment̾ cõplacuit: mortem ducis
dec̾nẽs toto amusu ulcisci ubi
cũ ambo reges p̾fmnito die con¬
uenissent: ⁊ de weilłi ducis miꝰta

Expanded text:
etenim aliquandiu apud Rothomaetenim aliquandiu apud Rothomagum morans praefectum comitatui praefecit Rodulphum agnomento Tortam, qui vectigalia annuatim a subditis exigeret, et tota hac in provincia jura ac quaelibet negocia decerneret. Qui paganis deterior, cuncta monasteria ab ipsis exusta, quae circa Sequanae littofunditus diruisset, nisi quidam clericus nomine Clemens ab operariis duas turres pretio redemisset; quae usque ad tempus Roberti archiepiscopi, qui illam restauravit ecclesiam, permanserunt stabiles. Igitur rex, ad libitum expletis rebus, gaudens regreditur Laudunum. CAPUT idum congregans exercitum, quantocius venit Rothomagum. Hinc Heroldo regi Danorum mandat ut apud Vadum qui Herluinpienti cur infestet terminos regni sui. Quae res regi Heroldo vehementer complacuit, mortem ducis decernenti toto annisu ulcisci. Ubi cum ambo reges praefinito die convenissent, et de Willelmi ducis injusta
Abbreviated transcription (Latin):
nardus ait. hodie se renissime
rex letissmꝰ illurit nobis dies
militauimꝰ duci. ult̾iuis seruie¬
mus iniuctissimo regi. Teneat
sibi bernardus siluanectensis
ricardũ suuͣ ꝓnepote̾: nos utmnã
tempore longo habeamꝰ te dnm
⁊ regem. Reuera exlciabile tibi
consiliũ dedit. qui tociꝰ norma̾mci
ex̾citus robur amitt̾e suasit. Quẽ
uero inimicoꝵ nõ ualuiss t̾rere
robustissima illoꝵ uirtute: Sũt
enĩ ut nos tuo dominio subiecti.
tibi militare cupienͭs corde uo¬
in nos armasti hugonẽ tuũ ini
hiis .⁊ huiꝰcemedi rex placatꝰ u̾bis :
cũ festinatione hugoni magno
legatos mittit. qui eu᷑ ꝯpellãt
exire a normãnoruꝰ t̾mimis ei
dirigens eł hec. Stolidũ qͥdem
fore tantã alius potestatẽ dona¬
re. quibus ad sui supplementũ
quieto iure nullo adu̾sante
posset potiri. Quo relatu hu¬
go magnꝰ ualde exacͥbatꝰ. ce¬
lerrime recessit omissa expe.¬
ditione. milites cohibens a.
normannica uastatiõe. Rex

Expanded text:
nardus ait: « Hodie, serenissime nardus ait: « Hodie, serenissime rex, laetissimus illuxit nobis dies,militavimus duci, ulterius serviemus invictissimo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardum suum nepotem; nos utinam tempore longo habeamus te dominum et regem! Revera exitiabile tibi consilium dedit, qui totius Northmannici exercitus robur amittere suasit. Quem vero inimicorum non valuisses terrere, robustissima illorum virtute? Sunt enim, ut nos, tuo dominio subjecti, tibi militare cupientes corde vos bellatorum in nos armasti Hugonem tuum inim» His et hujusmodi rex placatus verbis, cum festinatione Hugoni Magno legatos mittit, qui eum compellant exire a Northmannorum terminis, ei dirigens et haec: stolidum quidem fore tanta in alius potestatem donare, quibus ad sui supplementum quieto jure nullo adversante posset potiri. Quo relato, Hugo Magnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a Northmannica vastatione. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare t̾ritoria. Que cũ ber¬
uardus danꝰ didiciss bernardi sil¬
uanectensis usus consilio: Confe¬
stĩ legatos dirigit regi ludouico
huiꝰmodi u̾bis eruditos. Quare
ĩquuit p̃potensime rex tuã de¬
moliris patͥam p̾sertĩ c᷑ tibi sit
nullo obsistente pacifica ⁊ qͥetas
Desiste gͦ a tuor rapmis ⁊ ut̾e
normannoꝵ militũ militũs. Cur
enĩ eos uexaris incendiiꝰ euͦ tibi
patula sit urbs rotomagensis:
Suscipe gͥ benuiolo animo eorũ
seruitia ut queas illoꝵ p̃sidio
uitare inimicoru molimina
hac itaq rex legatione oppido
exhilaratꝰ ꝓhibitis ap̃da militib¬
ire festinat ad urbem quãtociꝰ
Qui uenienti ẽ multimodis lau¬
dibus cuntꝰ ciuitatis clerꝰ ad por¬
tam ꝓcessit obuiꝰ. clamans cũ
populorũ tͦbis. Benedictꝰ qui
uenit in nomine dr̃i. Inde rex
ad regales accedens ẽpulas cep̾
epulari splendide bernardo dmo
ministͣnte. Cui int̾ prandendũ
uino uino iam estuanti. sic bar¬

Expanded text:
pugnare territoria. Quae cum Berpugnare territoria. Quae cum Bernardus Danus didicissset, Bernardi Silvanectensis usus consilio, confestim legatos dirigit regi Ludovico, hujusmodi verbis eruditus: « Quare, inquiunt, praepotentissime rex, tuam demoliris patriam; praesertim cum sit tibi nullo obsistente pacifica et quieta? Desiste ergo a tuorum rapinis et utere Northmannorum militum militiis. Cur enim eos vexaris incendiis, cum tibi patula sit urbs Rothomagensis? suscipe igitur benevolo animo eorum servitia, ut queas illorum subsidio vitare inimicorum moliminaHac itaque legatione oppido exhilaratus, prohibitis a praeda militibus, festinat ire ad urbem quantocius. Cui venienti cum multimodis laudibus cunctus civitatis clerus ad portam processit obvius; clamans cum populorum turmis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Inde rex ad regales accedens dapes coepit epulari splendide, Bernardo Dano ministrante. Cui inter prandendum vino jam aestuanti sic Ber
Abbreviated transcription (Latin):
onsid̾ans autẽ ludouicꝰ rex
uotũ suũ irritũ fore a
hugone magno ꝑ suos legatoᷤᷤ
tenore fidei cepit eũ exigere
Cui cũ renũtiasset̃ nequaquã
sub manu qua suspicatꝰ ẽ eũ te¬
neri .s. sub bernardi siluanec¬
tensis comitis cõsilio p̾sidio
de redditione eus diffidens mi¬
sit ad arnulfũ flandrensẽ m̾a¬
dans quo sibi occurret festinꝰ.
de hiis consulturꝰ a pd̾ uicũ qui
dr᷑ restibulus. Ubi dũ ambo pa¬
rit᷑ diu̾se disceptaret᷑ suꝑ huiꝰ
rei casu nouissime subintulit
buis cecare. Concede gͦ ei a seqͣna
uꝰq admare normannicũ ducatõ
tibi reseruans urbẽ rotomagẽ¬
penitꝰ cogat᷑ hec gens ꝑfida a pa¬
tria exire. Quib uerbis rex ꝑsu¬
asus continio ꝑsuũ legatũ cõ¬
uocat hugonẽ magnũ ad col¬
loqͥũ ad uillam que dicit᷑ erus
iuxta cõpendiũ. Quo cum ue¬
nisset: ⁊ de urbiuͦ seu comitatuuꝰ
distͥbutione audisset regẽ dispu
fide̾ incõuulsã seruare. Qua ꝑꝑ

Expanded text:
onsiderans autem Ludovicus rex votum suum irritum fore, ab Hugone Magno per legatos suos tenore fidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum Flandrensem, mandans quod sibi occurreret festinus, de his consulturus apud vicum qui dicitur Restibulus. Ubi dum ambo pariter diverse disceptarent super hujus rei casu, novissime subintulit us illum excaecare. Concede ergo ei a Sequana usque ad mare Northmannicum ducatum, tibi reservans urbem Rothomagenpenitus cogatur haec gens perfida a patria exire. » Quibus verbis rex persuasus continuo per suum legatum convocat Hugonem Magnum ad colloquium, ad villam quae dicitur Crux, juxta Compendium. Quo cum venisset, et de urbium seu comitatuum distributione audisset regem disputfidem inconvulsam conservare. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
dependentẽ satis ditissumũ the¬
saurũ sub se habentẽ stammeã
scilicet ⁊ cucullã mona.¬
chalem. Que si co¬
mes ei uita fiuiss ab hoc ꝯuen¬
tu rediens apd̃ ge̾metieũ mo
Imponẽtes autẽ illũ feretro:
quantociꝰ cũ mltiplici luctu
detulerut᷑ rotomagũ. eui obuiã
ꝓcedens clerus ⁊ popsus utͥusq
sexus ad portãs urbis c̾ mestis
singultib intulerũt eũ ĩ eccłã
sce marie ꝑpetue uirgiis
Mittens itaq ad baiocas mã
urbem: puerũ ricardũ ascis¬
cunt ad patris tumulatio¬
nẽ. Ibiq ei it̾ato renouanteᷤᷤ
imaniunt̾ tenorẽ fidei tͣdi¬
derunt illũ sub tutela ber¬
nardi dan. ut sub eiꝰ tam
ꝓuida quã fideli cura tuciꝰ
custodiret᷑ intra muros ci¬
uitatis. Cõpleuit autem sa¬
sue cursũ .ẜ ui. kł iamiarii
rege ludouico regnũ fran¬
coꝵ tenente anno dnĩce ĩ¬
uiuit ⁊ regnat ⁊ scła sołoꝵ

Expanded text:
dependentem, satis ditissimum thedependentem, satis ditissimum thesaurum sub se habentem, stamineam scilicet et cucullam monachilem. Quae, si comes ei vita fuisset, ab hoc conventu rediens, apud Gemmeticum Imponentes autem illum feretro, quantocius cum multiplici luctu retulerunt Rothomagum. Cui obviam procedens clerus et populus utriusque sexus ad portam urbis, cum moestis singultibus intulerunt eum in ecclesiam Sanctae Mariae perpetuae virginis. Mittentes itaque ad Bajocasinam urbem, puerum Richardum asciscunt ad patris tumulationem. Ibique ei iterato renovantes unanimiter tenorem fidei, tradiderunt illum sub tutela Bernardi Dani, ut sub ejus tam provida quam fideli cura tutius custodiretur intra muros civitatis. Complevit autem sasuae cursum XVI Kal. Junuarii, rege Ludovico regnum Francorum tenente, anno Dominicae invivit et reg