comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cos priuan magis cnim debent
duces ⁊ tribuni supra deputat
sibiemolum̃ta sedm̃ labores si¬
os de nr̃a largitate remunã tõc
sparc ⁊ nõ decomeatis militum
aut dccorumstipendus lucru
sibi acquirere qm̃itco ordinat
sunt milites ut pipos prouin¬
tic m̃dicẽtur pcipue cũ sufficiẽt

Expanded text:
eos privari. Magis enim debent et eos privari. Magis enim debent et duces et tribuni supra deputata sibi emolumenta secundum labores suos de nostra largitate remunerationem sperare, et non de commeatis militum aut eorum stipendiis lucrum sibi acquirere, quoniam ideo ordinati sunt milites, ut per ipsos provinciae vindicentur, praecipue cum sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
pora.iucde illis quos. inamilitĩ
rebantlimitancorum ostituas
nũo munoquoq limitt ut sifõ¬
sitanꝯmotio aliqua fuuĩt possit
ipilimitancisinc comitatensib
militib una cum ducib suis
adinuare loca ubi dispõita fuc¬
rint ñ loge luitem excuntes y
ip̃i limitançinceduces corum
ut nullum ⁊ dispendium aduq
susticant.nec aliquas sibiosu¬
ctudies decorumstipẽdiis per
fraudes. idsuum lucrum ꝯutãt
os uolumus obseruari.s q̃ inco
mitatenses milites.ut unũq̃q̃
citaroem armorum teneantq ñ
cessitas ꝯtigit possint inimici
resisterc ⁊ nullum audeant du¬
cesant trbuni comeatalem de
ip̃is dimittere nedu sibiluciuz
ftudcant conficere in custoditas
nras ielinquant prouintiasni
nam sinsur panint incõratidu¬
ces uł officia eorum scutribunt
comcatalem de militibꝰ relinqͥ¬
re aut aliquodlucrum decoru
cmolum̃tis sibiacquirere hocr
solum inquadruplum ubeni
publico dependere. s ÷ dignitat

Expanded text:
pora, aut de illis, quos antea milites habebant, limitaneorum constituas numero in unoquoque limite, ut, si forsitan commotio aliqua fuerit, possint ipsi limitanei sine comitatensibus militibus una cum ducibus suis adiuvare loca, ubi dispositi fuerint, non longe limitem exeuntes nec ipsi limitanei nec duces eorum, ut nullum etiam dispendium a sustineant, nec aliquas sibi consuetudines de eorum stipendiis per fraudem ad suum lucrum convertos volumus observari, sed etiam in comitatenses milites.--§ 9. Et uncitationem armorum teneant, et non necessitas contigerit, possint inimicis resistere, et nullum audeant duces aut tribuni commeatalem de ipsis dimittere, ne, dum sibi lucrum student conficere, incustoditas nostras relinquant provincias. Nam si usurpaverint memorati duces, vel officia eorum, seu tribuni, commeatalem de militibus relinquere, aut aliquod lucrum de eorum emolumentis sibi acquirere, hoc non solum in quadruplum jubemus publico rependere, sed etiam dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ in pace prouiticcumantiqs
is aclaboribꝰ deuotissimorum
litum ctcura spectabilium ptp̃e
uitieseruorit nedetur hostibus
lmuaicurrendi ant denastandi
bẽt uigilaread custotiendas pro¬
uitias ⁊ cuntates tua magnitr¬
do proutosideraiut ordiiet ⁊ yo¬
bis referat ut sipronidorimus.
sufficientenc̃c̃ordinatcemo fir¬
memius cãm. sin aũt prospetimꝰ
⁊ aliquidamplius fionutcam
augiitomus. quidaut duxstipẽ¬
diorum noĩeproseiusq hoib¬

Expanded text:
te et pace provinciae cum antiquis is ac laboribus devotissimorum militum, et cura spectabilium pro tempore rovinciae servent, ne detur hostibus licentia incurrendi aut devastandi bent ad custodiendas provincias et civitates, tua magnitudo, prout consideraverit, ordinet et nobis referat, ut, si perviderimus sufficientem esse ordinationem, confirmemus eam, sin autem perspexerimus et aliquid amplius fieri, ut eam augmentemus. Quid autem dux stipendiorum nomine pro se suisque ho
Abbreviated transcription (Latin):
t̾canosialiquas cuntates scũca¬
steua plimites ꝯstituta prouide¬
rit tuamagnitudo nimic cẽ ma¬
gnitudinis ⁊ ꝓꝑt̃hoc nõ posse
tenc custodiri ad talom moducã
cõstitui dispõat ut possit ꝓpan¬
cos bnseruan. ¶cumaũt mas¬
tudo tuaomibodispoĩtis adnos

Expanded text:
terea vero si aliquas civitates seu castella per limitem constituta perviderit tua magnitudo nimiae esse magnitudinis et propter hoc non posse bene custodiri, ad talem modum eas construi disponat, ut possint per paucos bene servari. Cum autem magnitudo tua omnibus dispositis ad
Abbreviated transcription (Latin):
pducere. postq ũo dco placucit
⁊ ptuam magnitudinemlure
om̃is mnantiquũ statum puc¬
nit ⁊ b̃nordinatus fũt tuncu
bicumq nccitas emscrit. iur.
spectabiles duces iniucem sib
qnusus crcg̾it iuxilium pbea¬
ut prouintie sculimites conim
nigilus ⁊ laborib dco miuante il
cos mites ⁊ benuiolos cucacolla¬
tores nros cristore ⁊ nullumdã¬
pnum nullamq lesioem inco
asficcre. sin autquisquam demu¬
litibꝰ scusurpauerit quamcuq
lesi oem tributinos nis inferre
periculo nin spectabilis duciscu
tribuni ⁊ principis dignauidẽa
afficiatur ⁊ indemꝑnes tributai
busdam cais int̾pellatio apud
nr̃os iudices fei fr̃t ubemus s̃¬
non amplius sportulammnoie¬

Expanded text:
. Postquam vero deo placuerit et per tuam magnitudinem limes omnis in antiquum statum pervenerit et bene ordinatus fuerit, tunc, ubicumque necessitas emerserit, viri spectabiles duces invicem sibi, quando usus exegerit, auxilium praut provinciae seu limites eorum vigiliis et laboreos mites et benevolos circa collatores nostros existere, et nullum damnum, nullamque laesionem in eos efficere. Sin autem quisquam de militibus ausus fuerit quamcunque laesionem tributariis nostris inferre, periculo viri spectabilis ducis seu tribuni et principis digna vindicta afficiatur, ut indemnes tributaribusdam causis interpellatio apud nostros judices facta fuerit, jubemus non amplius sportularum no
Abbreviated transcription (Latin):
pip̃macerbissimos hostes ⁊ for¬
tissimos trrannos deiccimus p
ip̃m multas difficultates supe¬
ranimus pip̃m ⁊ affricam detẽ¬
dore ⁊ subnro impeno redigere
nobis concessum cst.pip̃miquo¬
q ut nro moderaminc rectegu¬
bernctur ⁊ firme custodiaturcõ¬
fidimus. undciam ꝑcius gr̃an¬
q̃ cuulim admimstratõum in¬
dices ⁊ offitia singulis affricaĩe
buentes quid cmolum̃torum
militias ⁊ duces militumordi¬
narc disponimus. ¶Ocunu
itaq ut dux militis tripolitanc
prouintic inleptimagnẽsicunt᷑¬
te scdcs mitim bat duxnõbiçãs.

Expanded text:
psum acerbissimos hostes et fortissimos Tyrannos deiecimus, per ipsum multas difficultates superavimus, per ipsum et Africam defendere et sub nostrum imperium redigere nobis concessum est, per ipsum quoque, ut nostro moderamine recte gubernetur et firme custodiatur, confidimus. Vnde iam per eius gratiam civilium administrationum iudices et officia singulis Africanis buentes, quid emolumentorum militias et duces militum ordinare disponimus. Sancimus itaque, ut dux limitis Tripolitanae provinciae in Leptimagnensi civitate sedes i
Abbreviated transcription (Latin):
fmnramdu poitioemordinate
⁊linutes inantiquum statum
pedilctiomiis affrica sic dẽtenta
fuit sicut erat. ¶ cum cigo hõi
adcouinante presente tua mac
bores tuos antiquos fines omi
affrica receperit ⁊ dociũt nos dcõi
ordinatoc totius affricancdio¬

Expanded text:
ram dispositionem ordinatae et limites in antiquum statum reducti et omnis Africa sic detenta fuerit, sicut erat, cum ergo haec omnia deo iuvante, praesente tua magnfuerint et per labores tuos antiquos fines omnis Africa receperit, et docuerit nos de omni ordinatione totius Africanae dio
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit tua magintudo demiliti¬
prudẽte ⁊ deuocoem sernãte rri.
sĩt ⁊ ip̃m tracctum semp sorua¬
re aomnia q̃cumq inptibz yspa¬
nieuelgalieseu francorum mi¬
aguntururo spectabili duciñ¬
tiarert ip̃e tuc magnitudire¬
feratinquo traicctu q̃ drõmocs
q̃tos prouidens ordianfacias
¶msardimaaut iubemus dr¬
ccm ordinan⁊ cum iuxta mor¬
tes ubibarbancincuidet sedere
hencem milites pro custodialo¬
corũ qͣ tos ⁊ nbi magnitudo tu¬
aprotudeĩt ⁊õs diligent proꝯ

Expanded text:
viderit tua magnitudo, de militiprudente et devotionem servante rei ssit et ipsum traiectum semper servare et omnia, quaecumque in partibus Hispaniae vel Galliae seu Francorum aguntur, viro spectabili duci nuntiare, ut ipse tuae magnitudini referat. In quo traiectu etiam dromones, quantos provideris, ordinari facias. In Sardinia autem iubemus ducem ordinari et eum iuxta montes, ubi barbaricini videntur, sedere habentem milites pro custodia locorum, quantos et ubi tua magnitudo providerit. Et omnes diligenter pro
Abbreviated transcription (Latin):
simus tibunuslatis clanus
maioranns  definitis lege fa¬
ciens testintemanumisit iu¬
stamtibi libertatem competisse
sciredcbes qd̃ simmnorannis
celege constitutis fucritcum
faceret testamentum. legcmpe¬
diente nullam libetatom adep¬
boremissacst. qd sudom testõr
cĩm manumittendi tchabint
quͣcprobãbilis uiuomamm¬
commissum datalibtas aquo¬
libet minoreanmis eicius cã
probun potuit prestande bert

Expanded text:
simus tribunus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente nullam libertatem adepbus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabilis vivo manum fideicommissum data libertas a quolibet minore annis ei, cuius causa probari potuit, praestari debet,
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. S ilongis aptisq fru¬
strationioo partis aducrse re¬
stitutio remota est.
tis a frustratorcextimatio cor
restituchidac̃ animalia quoq
cum fetib tibi in tcessu presit
representabun tur

Expanded text:
. Si longis apertisque frustrationibus partis adversae restitutio remorata esttis a frustratore aestimatio eorum restituenda est. Animalia quoque cum fetubus tibi intercessu praesidis repraesentabun
Abbreviated transcription (Latin):
runt pecuniam repetentem s re¬
um principalci conuenieint¬
sernt cum clectionis potestas
ꝑmlttatur credicorib cumtu
duos fidcuissores accepisscteꝓpo¬
nas sialter y dõeus est in telligi
teduusaq̃ntitate ꝑtem cõpcten¬
tez apcuratot. petcre debere adus¬

Expanded text:
runt pecuniam repetentem, sed reum principalem convenire iusserunt, cum electionis potestas permittatur creditori. Sed cum tu duos fideiussores accepisse te proponas, si et alter idoneus est, intellegis te divisa quantitate partem competentem a
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant creditores et sinich̾re¬
liquum est postiores uemienteᷤᷤ
repellantor⁊ nich cesuasubstã¬
tiapenitus heredes admittant
ncdumnlucrum facert spant in
dampnumincidant s silegat¬
exheredicate defũcti ulexip̃is re

Expanded text:
eniant creditores, et, si nihil reliquum est, posteriores venientes repellantur et nihil ex sua substantia penitus heredes amittant, ne, dum lucrum facere sperant, in damnum incidant. Sed si legatex hereditate defuncti vel ex ipsis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
focanissuis hac rocfictisq uład¬
ariuolo.
liarumq rerumquas tibiabux¬
oretua doãtas dicis simosuepo¬
testatis cũdc̃aret fint ułpatris
uoluntate id fecit⁊ in eademet
incademuoluntatedonationis
usqz adultimumdiom uitepse¬
meiconstitutõe confirmata est.
sinaut post mortem filie fea est
donatio aquondam socero tuo ⁊̃
intermuuos ca ꝑfici potuit.

Expanded text:
focariis suis hac ratione fictisque adari nolo. liarumque rerum, quas tibi ab uxore tua donatas dicis, si modo suae potestatis, cum donaret, fuit vel patris voluntate id fecit et in eadem voluntate donationis usque ad ultimum diem vitae pemei constitutione firmata est. Sin autem post mortem filiae facta est donatio a quondam socero tuo, etiam inter vivos ea perfici potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ncro suo ĩstrumtuz debitoris do¬
natois ca dedit isq mĩno durace
uita functus ẽ ac postea  amanto
duu̾tisti qd gestumt̃ noñalet.
dem. E tiam siuxoris tue noĩe
res que sui iuris fuint depoite
sũt causapprictutis card̾e mut. ñ
mutam potuit ⁊ si dõassete uxori
babuisse ueteres mrauctores
mĩto credidissent.

Expanded text:
nero suo instrumentum debitoris donationis causa dedit isque matrimonio durante vita functus est ac postea a marito divortisti, quod gestum est non valet.tuae nomine res quae tui iuris fuerunt depositae sunt, causa proprietatis ea ratione mutari non potuit, etsi donasse te uxori habuisse veteres iuris auctores merito credidissent.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qui tibihrditatezuen¬
Ediderit antcꝙ̃ res hereditanas
traderet dommus carum pcͥr¬
scuauit. idco uendendo cas ali
Icpocconuentus qd tua int̾est
prarc cogetu.

Expanded text:
tibi hereditatem vendidit, antequam res hereditarias traderet, dominus earum perseveravit et ideo vendendo eas aliiactione conventus quod tua interest praestare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ereditor ypothecas siũ
pignus cum proscribit notum
debitorifacereet sicbõa fide remi
re ifille uendite cominissum pba¬
re potesut inferatur actło que
co noĩcoperit adicum cuiuus de
care notio ẽ.

Expanded text:
. Creditor hypothecas sive pignus cum proscribit, notum debitori facere, si bona fide rem gre villae venditae commissum probare potes, ut inferatur actio, quae eo nomine competit, adi eum cuius de ea re notio e
Abbreviated transcription (Latin):
odconis homines admi¬
litare echibeantur inditium ul
ꝯtraseagentium acciones acci¬
piant uellitigare in cocogantur
rum auri aduersus comtianum
offitim ꝓponidecernimus siqd
otrahec aliqn temptaucrit.

Expanded text:
is homines ad militare exhibeantur iudicium vel contra se agentum actiones excipiant vel litigare in eo cogantur.rum auri adversus comitianum officium proponi decernimus, si quid contra haec aliquando temptaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ ipses quis sitquipe¬
cumiamnuncrasse ulas res
dedisse scriptus est aliquam
genit ut difficile cẽ indeatur
denuntiatõem cidem nõ nũa¬
tepecume mittere lũamdamꝰ
ciquimemorata exceptõcuti
ueũt alios iudices adire⁊ ꝑco
ci manifestare ci exceptõcm
huiusmoiobicit fẽam ase suꝑ
nonumerata pecuniaquere¬
lamcc̃. qdsinonsit alius ad

Expanded text:
esens quidem sit qui pecuniam numerasse vel alias res dedisse scriptus est, aliquam gerat, ut difficile esse videatur, denuntiationem eidem non numeratae pecuniae mittere, licentiam damus ei qui memorata exceptione uti velit, alios judices adire, et per eos ei manifestare quia exceptionem hujusmodi objicit, factam a se super non numerata pecunia querelam esse. Quod si non sit alius adm
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ  Intlocͥntio presidis
que indicta est infameneuz
dequo querens  fecissenonin¬
deturcum non spaliterobiniu¬
namulad missam nuum condẽ¬
pnatus sit. s ita presidis uerb̾
grauatus est ctadmonitus
ut admelioris iute frugemse

Expanded text:
 Interlocutio praesidis, quae indicta est, infamem eum de quo quaeris fecisse non videtur, cum non specialiter ob iniuriam vel admissam vim condemnatus, sed ita praesidis verbis gravatus est et admonitus, ut ad melioris vitae frugem se
Abbreviated transcription (Latin):
nito ncoridos sinecau¬
salimarcfusa estqḋ legi¬
bystare non põt qr dõatio¬
nis instar ꝑspicituroptie¬
re cademuroredefuncta  ab
cius bertdibꝰ cum frũccipus
exdicrefusedotis manitoresti¬
tuatritant ꝓprictas eusdem
liberis exeade susceptis aliena¬
ricontraleges amarco ñpossit

Expanded text:
sine causa legitima refusa est, quod legibus stare non potest, quia donationis instar perspicitur obtinere, eadem uxore defuncta ab eius heredibus cum fructibus ex die refusae dotis marito restituatur, ita ut proprietas eiusdem liberis ex eadem susceptis alienari contra leges a marito non possit
Abbreviated transcription (Latin):
sium sccctiam minoris tp̃ris
mantus uxoris testõscriptu
succedit neclegatul fidcicõ¬
missa scu dõationes temporie
cius angustia capiprohibet
stata decesserit res tuas tantũ
usum fructup canim habens
legarc nõ pofuit.
mpr. Inlegatis ul fidcicõ¬
missis uorborumneccianon
sit obseruantia.ataut nĩchil
prorsus intersitquis talem
uoluntatem uerborumcane
excepentautquis loquendi
asus effuderit.

Expanded text:
sed etiam minoris temporis maritus uxori testamento scriptus succedit, nec legata vel fideicommissa seu donationes temporis huius angustia capi prohibetstata decesserit, res tuas tantum usum fructum earum habens legare non potuit.. In legatis vel fideicommissis verborum necessaria non sit observantia, ita ut nihil prorsus intersit, quis talem voluntatem verborum casus exceperit aut quis loquendi usus effuderit.
Abbreviated transcription (Latin):
ctum tibi subcondẽoe si filio
si filio cius nupsisses cumõ¬
tuo filio priusquam mium
cum co contraheres conditio
defecenit nullaratione debere

Expanded text:
ctum tibi sub condicione, si filio eius nupsisses, cum mortuo filio, priusquam matrimonium cum eo contraheres, condicio defecerit, nulla ratione tib
Abbreviated transcription (Latin):
debes pruuliumdotis
quomulicres utuntur ir
cuicessitcorꝑabrditara
tñstulit creditõrib ꝑmã¬
Sitobligatus. sugiturifrar¬
demtram id fecit boãcius ex¬
cͥussis usicatis acciõlb sitibi
negocium fuĩtgestum caq in
fraudem alicnata probabunt
ituocabis.
mp̃r. Si succõc patris abstẽ¬
ca fiustiobcaqueindotem da¬
tͥasuntconucnre tecditorce
ncqͣuent quib pignorataĩdo¬
tem data non docc̃turnisi
boĩs defucti nõ sufficientib ĩ

Expanded text:
debes privilegium dotis, quo mulieres utuntur in cui cessit corpora hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabis. . Si successione patris abstenta fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus i
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Matrimonir̃
quidem teportatõc uel
liqu̾e ⁊ ignis intͣdictiõe
nõ soliit sicãusinquez
manitus incidit nõ mu¬
tet uxoris affcc̃tõẽm ad̾oq
gotis  actio ip̃ouire noncom¬
dandumppoitum est. nec rõeq¬
tãtis. ñ exe plapmittunt.¬
Mpr. ibenumc̃ filictue sispõ¬
sum snum posttres pegrinatio¬
Siis annos spectandum sibiultꝰ
nõputat obmissaspe huius cor¬
uinctionis mmmum facere nec
oportunm nubendi tp̃s amm

Expanded text:
. Matrimonium quidem deportatione vel aqua et igni interdictione non solvitur, si casus, in quem maritus incidit, non mutet uxoris adfectionem. ideoque dotis actio ipso iure non comdandum propositum est, nec ratio aequitatis nec exempla. Liberum est filiae tuae, si sponsum suum post tres peregrinationis annos expectandum sibi ultra non putat, omissa spe huius coniunctionis matrimonium facere, ne opportunum nubendi tempus am
Abbreviated transcription (Latin):
gritas ut natura it offo liberi
restitũ: eigꝑhnaculanrume
denda suntcui ad imitatõempi¬
blicuuns  pronsacustodia est
quenisibonis patrib deurria¬
ctuosiorcrit redlitus ꝙ̃ discen¬

Expanded text:
gritas ut natura, ita officio liberis restituerit, ei gubernacula rerum tradenda sunt, cuius ad imitationem publici iuris provisa custodia est. Quae nisi bonis patribus detur, luctuosior erit reditus quam disce
Abbreviated transcription (Latin):
cyrographum capiatm̃am si
citrahuiusmodiobserua tõe
crigraphumpropecunus
mnemoratam auriquantitatẽ

Expanded text:
rographum capiat. nam si citra huiusmodi observationem chirographum pro pecuniis memoratam auri quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
dem. I tnlloniousure usu¬
ranim adebitorib exigãtur et
auetib quidem legib ꝯstitutỹ
fũat s no pfectissimecantum.
sienmusuras insortẽ redigere
fuãt cõcessum et tocius summe
usuras stipulanquediffraera¬
debitorib aquibreua usurar
nsuras exigebantur hoccertee
damusuras pretitiuił futuritẽ¬
poris insortemredigere ⁊ carũ

Expanded text:
. Ut nullo modo usurae usurarum a debitoribus exigantur, et veteribus quidem legibus constitutum fuerat, sed non perfectissime cautum. Si enim usuras in sortem redigere fuerat concessum et totius summae usuras stipulari, quae differdebitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe equam usuras praeteriti vel futuri temporis in sortem redigere, et earu
Abbreviated transcription (Latin):
dem Emptoemetuenditõe
conscisum desiderare necfurõ
suillumẽe consensum manife¬
stum est intmissionis ant ppre
posse facere no ambigitur.¬

Expanded text:
 Emptionem et venditionem consensum desiderare nec furiosi ullum esse consensum manifestum est. Intermissionis autem tempore posse facere non ambigitur
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia  manumittenda s¬
s sciat rocqnodalionum est.
noncilicent pote siuprimon
cristẽs alieno uinapplcare.i
quia satis absurdum est et in¬
rõabile itmquaminsuis bõs
puit nõ possidet camadalios
põsse transferre ul ypothecep
gnoris uenomincobligart
ułmanumittere etalienas e¬
spes decipe. ¶Smañt subcon¬
relictum legatumul fidcio¬
missum unuorsitatis uł sp̃a

Expanded text:
umittenda, sed sciat, quod hoc quod alienum est non ei liceat utpote sui patrimonii existens alieno iuri applicare, quia satis absurdum est et inrationabile rem, quam in suis bonis pure non possidet, eam ad alios posse transferre vel hypothecae pignorisve nomine obligare vel manumittere et alienam spem decipere. Sin autem sub conrelictum legatum vel fideicommissum universitatis vel sp
Abbreviated transcription (Latin):
iun bom arbitratu procedat e¬
lectiocensomus itaq suntra
annale tp̃s illequi cugere ius¬
sus est hocfacore supsederit uł
minime potuerit ulqͥncumz
decesẜit ipilegatano uiden ẽe
datamclectõcm ita tamenut
non optimũ cescruis uł alue
iebꝰ quicquamcligat s meti
cextimatonis nedumlegata¬
numsatis cẽ fouẽde existima¬
ccasus legatanis et fidci cõmi¬
smnis prospexitetactiones tã
ꝑsonales quaminreictypo¬
thecanam dedimus et inrem
missionis tencbrosissimus
crrorabolitus estetad hancle¬
gempucnimus nemoitaq

Expanded text:
i boni arbitratu procedat electio. Censemus itaque, si intra annale tempus ille qui eligere iussus est hoc facere supersederit vel minime potuerit vel quandocumque decesserit, ipsi legatario videri esse datam electionem, ita tamen, ut non optimum ex servis vel aliis rebus quicquam eligat, sed mediae aestimationis, ne, dum legatarium satis esse fovendum existimacasus legatariis et fideicommissariis prospexit et actiones tam personales quam in rem et hypothecarias dedimus et in rem missionis tenebrosissimus error abolitus est, et ad hanc legem pervenimus. Nemo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua illustris mulier
filiumexiustis nuptis procre¬
ainect alttrum spurium hint
cius  paterincertus sitquem¬
admodum res materne ad eo
ros iustos suie ad spinos duli¬
tabatur scimꝰ itaꝙ ut neq ex

Expanded text:
Si qua illustris mulier filium ex iustis nuptiis procreaverit et alterum spurium habuerit, cui pater incertus sit, quemadmodum res maternae ad eoros iustos sive ad spurios, dubitabatur. Sancimus itaque, ut neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
sacercog̾nitor indicaũtqd si
tiocessam̃t. aut cã suspenderit i¬
prouccatio: fructus omnes qy
tempore interposite prouocati¬
oniscaptiuelposteanatienit
indepͥosito collocentur uirei

Expanded text:
sacer cognitor iudicaverit. Quod si tio concessa erit et eam suspenderit provocatio, fructus omnes, qui tempore interpositae provocationis capti vel postea nati erunt, in deposito conlocentur, iure
Abbreviated transcription (Latin):
rum cepcnm̃tis cognouimus
adpublicam ntilitatem ptinẽ
ut satisdatões queuoluntatio
tis. Item fidcicomissis inducte

Expanded text:
rimentis cognovimus ad publicam utilitatem pertinere, ut satisdationes, quae voluntatis tis, item fideicommissis induct
Abbreviated transcription (Latin):
tum femnt pctitio tua pexcep
biiam supc̃eactoem. sane silcsa
miodicees libatoc sollomp¬
niterpnonatrem atq accepti¬
latocm tributanon dedolopꝑ¬

Expanded text:
tum sit, petitio tua per excbi iam superesse actionem. Sane si laesa es immodice liberatione sollemniter per novationem atque acceptilationem tributa, non d
Abbreviated transcription (Latin):
iliatucela si mo̾pia hoc faciat
siñ infamia si fraude⁊̃ cumro¬
ta aditus ꝓuunticrector iube¬
bit et in locum defunctor alios

Expanded text:
i a tutela  si inopia hoc faciat, sine infamia, si fraude, etiam cum nota aditus provinciae rector iubebit: et in locum defunctorum alios
Abbreviated transcription (Latin):
oreloco ommacessantis obli
satõe collationuz lreliquatri¬
butorum exꝑmissupresidis
abhis quib periculum exacti¬
onis tributorumimmin di¬
stractasincera fide iustopcio
sollem pniteropasti. uenditi¬
o obsollempnes prestatioẽs
necitatefea conuellino debet
sinant antem uenditio nulla
instaancte presidis pcedente ⁊¬
fc̃aest. hancratam hr̃iurano
cõcedunt. rditaq qḋ frustra ⁊¬
gestum est renccanoporcet it:

Expanded text:
ore loco omnia cessantis obligsationem collationum vel reliqua tributorum ex permissu praesidis ab his, quibus periculum exactionis tributorum imminet, distracta sincera fide iusto pretio sollemniter comparasti, venditio ob sollemnes praestationes necessitate facta convelli non debet. Sin autem venditio nulla iusta auctoritate praesidis praecedente facta est, hanc ratam haberi iura non concedunt, idque quod frustra gestum est revocari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
inprincipis anditorio licebit
utintentatum apudsecrimen
modus nonnisimprincipis
Dresidebitarbitrio. ¶cumsite¬
tum o portere acc̃atoris calum¬
pniamreo uidel protinus ab¬
soluendo. Cinconsulcaquo
q mascrenitate proutleges sa¬
cuint cohercorinisi forte accusa¬
torquoq nõminoris ꝙͣ itus cõ
dignitatis. ¶mboc namq
cansupcohercenda huiusmõl
acc̃atoris calumpnia nonĩme¬
rito consulenda crit principal
anc̃tas. ¶uros añt illustres
in hac inclitaurbe degentes qri
sinc administyõc honoranis de¬
coracisunt cod̾icillis l talem p̃¬
rogatiuam nieuissionis meri¬
erint utquod nonegennt iude¬
caĩs magnificctuesedis et illu¬
strissimcurbicanc prefecture n

Expanded text:
principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen,itatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumniam reo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnia non immerito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videcausis magnificae tuae sedis et illustrissimae urbicariae praefecturae n
Abbreviated transcription (Latin):
aconunctm quidem ꝓpter u¬
nitatem sermomis quasima
numcorpus rdactisumtet pã¬
tem cõuinctorum sibibrdum
quasisuam poccupãt disiuncti
ncroabipotestoris sermoe aper¬
tissime sunt discrttiet suum qd̃
b̾nt alienum aũt non soliappe
maluint pronirili portõc cum
dm̃isuoonore accͥroscore ul siocs
nol uint tunc apudcos  iema¬

Expanded text:
coniuncti quidem propter unitatem sermonis quasi in unum corpus redacti sunt et partem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem non soli appemaluerint, pro virili portione cum omni suo onere adcrescere vel, si omnes noluerint, tunc ap
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siut ppons fundum
obdebitum obuigatum nisu¬
stop̾cionendidisti. residuamq̃¬
titatem quam cxp̃cio cuisdems¬
uare potiusses icrunditibi a fid¬
uissore nonuure reposcis.
cipaliterconstituto obligatõem
susccpistiuł  figcussorio suic mã¬
datorio ułquocũq alionoine ꝓ
debitore intercesisti non posseur¬
gere creditorem cum qui mutr¬
am accepit pccuniam magq̃ te
conuenirescuedebucras cumsi¬

Expanded text:
. Si, ut proponis, fundum ob debitum obligatum non iusto pretio vendidisti, residuam quantitatem, quam ex pretio eiusdem servare potuisses, refundi tibi a fideiussore non iure poscis. cipaliter constituto obligationem suscepisti vel fideiussorio sive mandatorio vel quocumque alieno nomine pro debitore intercessisti, non posse urgueri creditorem, eum qui mutuam accepit pecuniam quam te convenire, scire debueras
Abbreviated transcription (Latin):
et potuintet maluint. suamqͥs¬
q partem prouinli portoc acci¬
piacctñsibiblandiantur ut uỹ
quid̃erem alii aut singuli solidã¬

Expanded text:
et potuerint et maluerint, suam quisque partem pro virili portione accipiat et non sibi blandiantur, ut unus quidem rem, alii autem singuli solida
Abbreviated transcription (Latin):
natos nulliclercorumułno
nachoruicorum ⁊ quos sino¬
ditas nocant piumatq usu¬
patoemuendicareliccat acte¬
nere s reos ad locum penc sbp̃¬
sccutoe ꝓgẽtes nullus ceͣncat
aut defendat. s sciat sccognuto
tes offitu capitali cc sñia feriẽ¬
dos. nisiu surpatio ista aut ꝓti¬
nus ucnͣdicctur ant sitanta
clericorum aut incachorum
audatia est.ut bellum pocus
qͣ iuditium futurum eẽ cristĩc¬
turad clemciamnram omisia
refcraturut mr̃coarbitrio mox

Expanded text:
natos nulli clericorum vel monachorum, eorum etiam, quos synoditas vocant, per vim atque usurpationem vindicare liceat ac tenere, sed reos ad locum poenae sub prosecutione pergentes nullus teneat aut defendat. Sed sciat se cognitotes officii capitali esse sententia feriendos, nisi usurpatio ista aut protinus vindicetur aut, si tanta clericorum aut monachorum audacia est, ut bellum potius quam iudicium futurum esse existimetur, ad clementiam nostram commissa referantur, ut nostro arbitrio mox
Abbreviated transcription (Latin):
ucritiam scruãt neminẽ aut
faccre aliquid aut ulla exꝑte
ꝯucnin debert pcipimus. ita
nire ncxp̃iani forte ex int̃pel¬
latoc iudcorum ab officialibꝰ

Expanded text:
reverentiam servant, neminem aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri debere praecipimus  ita nire, ne christiani forte ex interpellatione iudaeorum ab officialib
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas ad hoc tibi a
patredatas nt in patriam pro¬
ferantur affirinans potes illic
proferre ut secundum leges no¬
resq locorum insinuentur ita
scilicet ut testib presentib Adi no¬
re prius ulprȯtribunaliul per
libellum rectorempronꝑtic ꝓ
cupes acpmittenteco honestos
iuros adessefacias quibꝰ presẽ

Expanded text:
tabulas ad hoc tibi a patre datas, ut in patria proferantur, adfirmans potes illic proferre, ut secundum leges moresque locorum insinuentur, ita scilicet, ut testibus non praesentibus adire prius vel pro tribunali vel per libellum rectorem provinciae procures ac permittente eo honestos viros adesse facias, quibus praese
Abbreviated transcription (Latin):
Abitrium in successionem suã
transmitͣcat ita camenut umi
mnisꝑatio cadem transmissio
fiñtcondusa etsiquidemis qui

Expanded text:
bitrium in successionem suam transmittat, ita tamen, ut unius anni spatiis eadem transmissio fuerit conclusa. Et si quidem is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Apudantiquos que¬
rebatur.siserius quem aliqui
bõa fide possidebat. furtuomi
sus cst predcaougnturactõe
cumq gñalis regula abanti¬
qua prudentia expoita ẽ hino¬

Expanded text:
. Apud antiquos quaerebatur, si servus, quem aliquis bona fide possidebat, furtum cosus est praedicta convenitur actione. Cumque generalis regula ab antiqua prudentia exposita est h
Abbreviated transcription (Latin):
rate pecunie qd̃siquantitatẽ
expressit debctur et sundotom
ditanonest quasialuid lega¬
tum noncouirequo dos fun

Expanded text:
ratae pecuniae. Quod si quantitatem expressit, debetur et si in dotem datum non est, quasi aliud legatum, non eo iure, quo dos fun
Abbreviated transcription (Latin):
dic exquo anis ntilaurebat
et idtempus totilis locice co¬
munoexoifferentia enilocoꝵ
aliquodinduci discrimen sat
nobis absurdumc̃e uisum c̃
qdnon solum in minorumnt¬
stitutionib quibꝰntilis anni
incipitcuntit etquouicesimi
sertianm dics illuxit s ctiam

Expanded text:
die, ex quo annus utilis currebat, et id tempus totius loci esse commune: ex differentia enim locorum aliquod induci discrimen satis nobis absurdum esse visum est. Quod non solum in minorum restitutionibus, quibus utilis annus incipit currere, ex quo vicesimi sexti anni dies illuxerit, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ S inontisactionis
cãs intẽbitam crhore fcĩolci
Emattriamuos archanticosti¬
pulantidare spopondisse re¬
croranimadiitit prouintie
radito qd̃ debetis resid̾mu
Batĩem odicentes audict.

Expanded text:
 Si non transactionis causa, sed indebitam errore facti olei materiam vos Archantico stipulanti dare spopondisse rector animadverterit provinciae, reddito quod debetis residui liberationem condicentes audiet.
Abbreviated transcription (Latin):
cad expeditõe peurrunt merce¬
ꝑtionib  decimandis õpitulx
illis p̃rib porquecitra expedi¬
tionum nccessitatẽ ĩ aliis locis
ułinsius edib degũt mĩme cos

Expanded text:
 expeditione percurrunt, in exceptionibus declinandis opitulari: illis temporibus, per quae citra expeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis aedibus degunt, minime eos
Abbreviated transcription (Latin):
alias ꝑsoans ꝑueniant. ¶cu
aut insupcriore ꝓtelegis noi
adlitam bereditatem minĩe¬
exceptis quibydampsonis ad
b̾rdes tnsmittidisposimus
necesse est. siquis solidam here¬
dicatem nonadierit bancsiq¬
dem hat substitutus ad cum
siuoluit et potiñt pucnire qd
si hoc nõ sic ułabintestato sue¬
cessores camsuscipiant. nlsi
nullisintul accipere noluĩnt
nel abaliquo modo noncapi

Expanded text:
nt. Cum autem in superiore parte legis non aditam hereditatem minime quibusdam personis ad heredes transmitti disposuimus, necesse est, si quis solidam hereditatem non adierit, hanc, si quidem habeat substitutum, ad eum, si voluerit et potuerit, pervenire. quod si hoc non sit, vel ab intestato successores eam accipiant vel, si nulli sint vel accipere nolunt vel aliquo modo non capi
Abbreviated transcription (Latin):
gnimcorporeiecte transigere
Manfestum ẽ nec postulart d¬
bucras improbodesideno pla¬
cita rescindiualitudims cor¬
poris  aduerseuclamento.
ns proumntic sinesinc actis se¬
ꝑturaintercedente ulnontrar¬
sactio interposita est haneser
licet sinescripturaꝓponisn
huius rcicausastipulatigcm
secutam ẽe quamius expacto
nudo nõ potuit nasci actio tñ
itnm uendicatione pendẽte
sicxccptio pacti conucntiop¬
poĩta fuerit dolimaliuclinfa

Expanded text:
gram corpore recte transigere manifestum est, nec postulare debueras improbo desiderio placita rescindi valitudinis corporis adversae velamento. ris provinciae sive sine actis, scriptura intercedente vel non, transactio interposita est, hanc selicet sine scriptura, proponis nec huius rei causa stipulationem secutam esse, quamvis ex pacto non potuit nasci actio, tamen rerum vindicatione pendente, si exceptio pacti opposita fuerit, doli mali vel in fa
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Exconuentõe
quidem quapactam io¬
ucamtuam cumpatire
tuodicis cumfundum
indotemdaret ut tributa
ip̃a agnosceret actiotibi
aduersus eam ꝯ perere nõ
põt et sipactum inscipulatõe
deductum probetur. s etsifun¬
dus extimatus itant pars in¬
strumtisignaficat indotemda¬
tus estexuendito actio ut pla¬
citis steturnon competit.
lumenta tractantes cognoni¬
mus hanc eẽcam maxime reliqͥ¬
runi momtarias ncc̃itates sb
hacconditõe fundos cõparãt.
ut nẽc reliqua corum fisco ĩfe¬
rat ⁊ immunes eos possideant
ideoq placrut utsiquem cõsti¬
terit huuismõihuissecc̃tumi¬
prosolidis censibo fundiꝯ pa¬
tiquam proreliquis uniueisiᷤᷤ
euisdemposẜonis obnoxius
tencaturcum necessesit eumq
ꝯpatcensumreicompate agro¬
scereneclicere cidamremsine
censuꝯ pare ulł uendere.

Expanded text:
. Ex conventione quidem, qua pactam novercam tuam cum patre tuo dicis, cum fundum in dotem daret, ut tributa ipsa agnosceret, actio tibi adversus eam competere non potest, et si pactum in stipulationem deductum probetur. sed et si fundus aestimatus ita, ut pars instrumenti significat, in dotem datus est, ex vendito actio, ut placitis stetur, non competit. lumenta tractantes cognovimus hanc esse causam maxime reliqrum momentarias necessitates sub hac condicione fundos comparant, ut nec reliqua eorum fisco inferant et immunes eos possideant. Ideoque placuit, ut, si quem constiterit huiusmodi habuisse cpro solidis censibus fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis obnoxius teneatur, cum necesse sit eum qui comparat censum rei comparatae agnoscere, nec licere cuidam rem sine censu comparare vel vendere.
Abbreviated transcription (Latin):
uendam om̃im̃o compellonoꝰ
estsincsicrminis pnblici accu¬
satcemꝓpteruxorem tuamascr¬
uoraptamintendendam puca¬
uensnoncontradominum s
contrascruum quem facinus
cõmisisse ꝓponis hãc instituc̃

Expanded text:
endam omnimodo compellendus est. Sane si criminis publici accusationem propter uxorem tuam a servo raptam intendendam putaveris, non contra dominum, sed contra eum, quem facinus commisisse proponis, hanc institu
Abbreviated transcription (Latin):
cm. Qunquidasuum fili¬
um fa. impuberem exheredatũ
fecit alus heredibꝰ scriptis erp̾
autem pupillo alium substitr¬
tum reliquit. Maximam scilicet
liquid.s postexheredationis in¬
uinametiam substitutionem
ciadiditet a substituto legatũ
reliquid q̃uerebatur sihuius

Expanded text:
m quidam suum filium familias impuberem exheredatum fecit aliis heredibus scriptis, eidem autem pupillo alium substitutum reliquit, maximam scilicet liquit, sed post exheredationis iniuriam etiam substitutionem ei addidit et a substituto legatum reliquit, quaerebatur, si huius
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnimore iuditia ot¬
q romani legibꝰ ꝯferantet
taxat neg̃o putaunt liti¬
gandum sortincorum ud¬
tium uirepublico nonuete¬

Expanded text:
sollemni more iudicia omnesque Romanis legibus inferant et taxat negotio putaverint litigandum, sortiri eorum iudicium iure publico non vete
Abbreviated transcription (Latin):
possoc̃m adeptisũt molestarci
qbusdã dãpnis afficcreãctoes
aũtquas ex legibꝰ sibi compe¬
tereputaiunt contra suos exce¬
redebitores. ¶Sinauthuq

Expanded text:
possessionem adepti sunt molestare vel quibusdam damnis adficere: actiones autem, quas ex legibus sibi competere putaverint, contra suos exercere debitores. Sin autem hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
lias psoãs pt definitũ anobis
tp̃s transtulintetcortas pecrri¬
astñstuliacceperintquicquid
suꝑfluum sumuentum fiũt
ulamplius quameis debctur
boc mois omnibonecesseestcoᷤ
presentib tabulanis signare
statõe indeti prius per memca¬
tos tabulanos conscribendap̾¬

Expanded text:
um a nobis tempus transtulerint et certas pecunias acceperint, quidquid superfluum inventum fuerit vel amplius quam eis debetur, hoc modis omnibus necesse est eos praesentibus tabulariis signare statione videlicet prius per memoratos tabularios conscribenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfluc postdissolutudebitumin¬
uonianturutsiquis posteacredi¬
tor apparũcet debiticautr̃cm o¬
stenderit possitexhus satissibifa

Expanded text:
fluae post dissolutum debitum inveniantur, ut, si quis postea creditor apparuerit et debiti cautionem ostenderit, possit ex his satis sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
tries qͥoemortam inucnimus
suppecunianis debitis proqb
res ad debitoremptinentes i
dumisisseiuores creditores
formidans sesecclancrit ⁊ illi
dereb ad cumptinentib ope¬
tentia ingrediantur indiciapo¬
stulentq in poss oemirrum se¬
setransmitu.sictiamalu credi¬
possintquandambrecomuni¬
oneminidum possessionem
buiusmõidubitatõem ampu¬
tantes censomus ꝑpresente:
genalem diuinamconstituti¬
fuit snia. quid eminiustius ẽ
quamoms quiadres debito¬
tuum aliorum neglia illiqp

Expanded text:
tionem ortam invenimus super pecuniis debitis, pro qres ad debitorem pertinentes, dum is severiores creditores formidans sese celaverit, et illi de rebus ad eum pertinentibus competentia ingrediantur iudicia postulentque in possessionem rerum sese transmitti, si etiam alii credipossint quandam habere communionem in rerum possessione: huiusmodi dubitationem amputantes censemus per praesentem generalem divinam constitutifuit sententia. Quid enim iustius est, quam omnes, qui ad res debitotuum aliorum neglegentia illi,
Abbreviated transcription (Latin):
siuis debitisalacriores credito¬
nboalus onduntur fuisse pre¬
griuc̃tur iectu nob̾c̃e uidetur
rerum alios creditores quinõ
hoc pegisse noscuntur cumpre¬
sentes quidem inunaeadeinq
degentes  prouintia inquaet
possores icrum commorant
intraduorumannorum spa¬
tiaabsente autem intraquad̾¬
enmumcreditorib possessioe
antelatomo detinc̃tibꝰ suum
debitum certum faciant aexpẽ¬
sas scdmquantitatenidebitoꝵ

Expanded text:
suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenduntur fuisse, praegraventur, rectum nobis esse videtur rerum alios creditores, qui non hoc peregisse noscuntur, cum praesentes quidem in una eademque degentes provincia, in qua et possessores rerum commorantur, intra duorum annorum spatia, absentes autem intra quadriennium creditoribus possessionem antelato modo detinentibus suum debitum certum faciant et expensas secundum quantitatem debitorum
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Ocbitores qui bonis
noncrcoꝗd non etalia tibipe¬
namrogata est fuum probio¬
ris infapuai cuitasti.
filios mcrepins scripsit inface
quidem filios uirt non faciñt
s apudbonos ⁊grauesoppio¬
nẽ cius qui pridisplicuit onat¬

Expanded text:
. Debitores qui bonis non ex eo, quod non et alia tibi poena inrogata est, furti improbioris infamiam evitasti. filios increpans scripsit, infames quidem filios iure non faciunt, sed apud bonos et graves opinionem eius, qui patri displicuit, on
Abbreviated transcription (Latin):
acccꝑtis fucrit credita pecuma.
rebat fucrit mũctus actorserũ¬
ꝓcuratornepdiorum itilis ac¬
tio pateat de peculio.ꝑq̃s psoas

Expanded text:
acceptis fuerit credita pecunia.rebat fuerit procuratorve praediorum, utilis actio pateat de peculio.
Abbreviated transcription (Latin):
cets qm cum cum quo te tras¬
egisse commcoras. exançilla
tua natumseruucuum cẽ isse¬
ueras siucra sunt caque p̃cibꝰ

Expanded text:
m eum, cum quo te transegisse commemoras, ex ancilla tua natum servum esse adseveras, si vera sunt, quae precib
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Si fcma suam suorũ¬
ꝙ iniunacescquatur cum ipap
Opactio ꝯ̃uctitum destitisse ꝓfite¬
aturinscriatus consulti tipi¬
liani penamca indidisse certim
rs estͥ.

Expanded text:
. Si femina suam suorumque iniuriam exsequatur, cum ipsa pacto contra vetitum destitisse profiteatur, in senatus consulti Turpilliani poenam eam incidisse certi iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
cticitrapactũ insolutõe mora
nfcanich emptor exigere pot
dem. P oͣstꝑfectamnendi¬
tõem fetus quidempccorum
emptorinẽditorincrosump¬
tus siquos bõa fide fec̾it restitr¬
idebere notissimũẽ

Expanded text:
cti citra pactum in solutione mora non facta nihil emptor exigere pot. Post perfectam venditionem fetus quidem pecorum emptori, venditori vero sumptus, si quos bona fide fecerit, restitui debere notissimu
Abbreviated transcription (Latin):
gnitatem ⁊ quisynagogefa¬
oricam ceperit nõ studiore¬
librarum fraudetur ausib
sius ¶cernat pretereabor
nis destiñadus qui fidem ãt¬
t̾is expugnauit pusadoct᷑¬

Expanded text:
dignitatem. Et qui synagogae fabricam coepit non studio re quinquaginta librarum fraudetur ausibus suis. Cernat praeterea bona inis destinandus qui fidem alterius expugnavit perversa doct
Abbreviated transcription (Latin):
fabrica surgat tulciendiuc¬
minatur. ¶Quisquisig̃
ulinsulas cepent quesitis
dignitatibꝰ non pociatur rł
siad offitia uetitasbrepscĩt
ispenitus repellctur uelsi sy¬
nagogam cxiruxcrit opc̃dio

Expanded text:
fabricam surgat, fulciendi vminantur. Quisquis igitur vel infulas ceperit, quaesitis dignitatibus non potiatur, vel si ad officia vetita subrepserit, his penitus repelletur, vel si synagogam extruxerit, compendio
Abbreviated transcription (Latin):
eaciuitate ubide eare dubita¬
turlicere ciqui suspeccum sil
iudicemcẽdicit ip̃m presidẽ
adire.⁊hoc facere inacus m̾a¬
nifestum. ¶Giautnẽno

Expanded text:
civitate, ubi de ea re dubitatur, licere ei, qui suspectum sibi esse iudicem dicit, ipsum praesidem adire et hoc facere in actis manifestum: sin autem no
Abbreviated transcription (Latin):
ducnccm proximo constitu¬
te domosua nel posẜoccareat
sinulla apudip̾as tam graui
ꝯscĩe noxaresiocat impuberes

Expanded text:
n proximo constitutae domo sua vel possessione careant, si nulla apud ipsas tam gravis conscientiae noxa resideat, impuberes
Abbreviated transcription (Latin):
cumammutuam accipet mio¬
resusuras Mtenophanospopõ
misent sipost ip̃s cautiompre¬
finitum creditor casdẽm accep̃
nec maiores dansibipostulali
acppter hec no recetisscaminoᷤ¬

Expanded text:
cuniam mutuam acciperet, minores usuras Menophano spoponmiserit, si post tempus cautioni praefinitum creditor easdem accepit nec maiores dari sibi postulavit ac per hoc non recessisse a mino
Abbreviated transcription (Latin):
quicamaccipere noluit idq ap̃
iudicẽdatum probaius cuus tẽ¬
poris quoꝑte nostetisse appaũ¬
ent usure maiores nõ ẽxigunt¬
qd̾ si⁊ sortem dẽposusti. exind̃¬
exquoid fc̃m appariũt musuã¬
dem. W sure ꝑtprq̃ solũtenõ¬

Expanded text:
qui eam accipere noluerunt, idque apud iudicem datum probaveris, eius teporis, quo per te non stetisse appa, usurae maiores non exigentsi etiam sortem deposuisti, exindquo id factum apparuerit, in usurdem
Abbreviated transcription (Latin):
orpossessor qui cuicitca aposseᷤ¬
sionceccidit cxceptoc munitus
sit. ¶ O hec suꝑ illis detetato¬
nbocensemus.qui sinciuolen¬
tia candemrem nactisuntnaz
siquis iuolentcamabstuut
omimolicebit prioripossori
siñulla distifictõc cam uc̃dic̃¬
re. ¶Szetsiquis n peruimsz

Expanded text:
possessor, qui et vicit, ea possessione cecidit, exceptione munitus sit. Sed haec super illis detentoribus censemus, qui sine violentia eandem rem nancti sunt. nam si quis violenter eam abstulit, omnimodo licebit priori possessori sine ulla distinctione eam vindicare. Sed et si quis non per vim
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Sises mobiles quar
intẽfucrat  dominium porfecta
donatoc translatum molentor
hrs doãtricis abripuĩt in bono¬
ruimraptorum actocmintraã¬
numquidem quo experiundi

Expanded text:
. Si res mobiles, quarum in te fuerat dominium perfecta donatione translatum, violenter heres donatricis abripuit, vi bonorum raptorum actionem intra annum quidem, quo experiundi
Abbreviated transcription (Latin):
ad iacrilegia templorum uł
ad ritus iudaicos transisses
tendit. eaq gratestan mini¬
me potusse ꝯfirmat. intra
quinquenium iuge qd̃ de ĩ¬
offitiosis actionibꝰ ꝯstitut

Expanded text:
acrilegia templorum vel in ritus iudaicos transisse contendit eaque gratia testari minime potuisse confirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitut
Abbreviated transcription (Latin):
pactum intposuit hr̃s ex̃inicẽ
ꝙ̃ dmidia portoc extitit insili¬
quido ꝓbatum frũt matieinci
mutasse dotis pactiuoluntatẽ
ꝯtemptamq c̃ẽ uoluisse filiam
suamproportocḣrditatis pleg¬
toib mantuq suum eractioe
libari noluisse

Expanded text:
pactum interposuit heres ex minore quam dimidia portione extitit, nisi liquido probatum fuerit matrem eius mutasse dotis pacti voluntatem contentamque esse voluisse filiam suam pro portione hereditatis praelegationibus maritumque suum exactione liberari voluisse
Abbreviated transcription (French):
ucnicute sucapitis diminutõ¬
ne peremptosolempniterboro¬
rum possessionc admissa succe¬
sic. actibi patristui quesita here¬
dicas est adire presidem puin

Expanded text:
veniente sive capitis deminutione perempto sollemniter bonorum possessione admissa successit ac tibi patris tui quaesita hereditas est, adire praesidem p
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Pupillus agere uoleuz
inhibeatu usurarum denũtia¬
tiomibꝰ frequent int̾poĩtis ad
uiditium cum ꝓuocare acsirẽ
dissim ulatoc proferataccis ap̃
presidem prountic fcĩs uolur¬
tatis nr̃e rõem declara tequo fa¬
cto tam uobis ip̃is quamsecu¬
nritatiure filiorum urorum cõ¬
sulatis. qd etincuratorib locũ¬

Expanded text:
. Pupillus agere vobiscuinhibeatur usurarum, denuntiationibus frequenter interpositis ad iudicium eum provocate ac, si rem dissimulatione proferat, actis apud praesidem provinciae factis voluntatis vestrae rationem declarate: quo facto tam vobis ipsis quam securitati filiorum vestrorum consulatis. Quod et in curatoribus locu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmimutum aliene saltem func¬
tionisonerelibentur et nrese¬
renitatis largitate defensi loco¬
rum⁊ possessionecontentipro
agitagicensus examinerende¬

Expanded text:
imminutum, alieno saltem functionis onere liberentur et nostrae serenitatis largitate defensi, locorum etiam possessione contenti, pro agitandi census examine responde
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qinscruos aplagiani
alicnari crurbe significas. atq
iti pꝑt̾ilum ingennos homine
coruiscele adiportar solcre p̃¬
scribis horuma tedclictorum
ctuõ dubitabis ut penegne de¬
treri cetipossint quominus isti¬
aburbeabstrahere atq alicnaẽ
audeant.

Expanded text:
m servos a plagiariis alienari ex urbe significas atque ita interdum ingenuos homines eorum scelere asportari solere perscribis, horum delictorum cti non dubitabis, ut poenae genere deterreri ceteri possint, quominus istiab urbe abstrahere atque alienare audeant.