comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s fide socioꝵ ip̃e est d̾s in utroq testam̃to
iusti actus ⁊ praꝵ orõnũ ipe est in utroq
auctor religiosoꝵ sacrifitioꝵ. Uidete sã
de muliere quam sanam fecit. ꝙ eam sa
quod erat incuruata. nec se erige potat
qĩ sathanas cum hẽat semꝑ cuptoitatẽ
nocendi noce cuiqͣm possit: nist ab oĩpo¬
tente acceꝑit potestatem. Ram quio ã
nõ solũ in libro tob quem ꝓfecto iste nõ
accipit. s etiam in ip̃o esngłio declara¬
tũ est. ubi sp̃t minidi nec in porcos irẽt.
nisi hoc illis benignus ip̃e saluator petẽ¬
tib. quos certe in abyssum posset re
posse sua potestate noce hõib. qui nec
pecorib qualib cũꝙ potuunt. Hanc
aut̃ ptatem dd̃ bonus occulta nob iu¬
xit apłs: uult iste ad hoc traħe. ut ip̃m
intlligamus ꝓpħaꝵ dm̃. unde potiue
ꝯuincitur illud dei ẽẽ templũ ubi ho¬
rum eẽ p̾dixit. Deus enĩ uerus est in
cuius temꝑlo falsus ille sessurus est
ad quem ꝑtinet otiam iste qui sub no¬

Expanded text:
 fide sociorum; ipse est Deus in utroque Testamento justi actus et piarum orationum, ipse est in utroque auctor religiosorum sacrificiorum. 39. Videte sanede muliere quam sanam fecit, quod eam s; propter quod erat incurva, nec se erigere poterat : quasi satanas, cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud, non solum in libro Job, quem profecto iste non accipit, sed magis in ipso Evangelio declaratum est, ubi spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relposse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscumque potuerunt? Hanc autem potestatem Deus bonus occulta nobis juxit Apostolus, vult iste ad hoc trahere, ut ipsum intelligamus Prophetarum Deum: unde potius convincitur illud Dei esse templum, ubi horum esse dixit . Deus enim verus est, in cujus templo falsus ille sessurus est: ad quem pertinet etiam iste, qui sub no
Abbreviated transcription (Latin):
noluit: coactus est dic̾e. qͣntomag̃ res
que ubo eod̾ recte significatur. ut ab
audiente possit intlłigi suo u̾bo entĩ¬
tiatur: Atq ut ad illud redeamus qd
iste in deutõnomio rep̾hendit. si cicero
uir eloq̃ntissimus. ⁊ u̾boꝵ iugilantis¬
simus appensor ⁊ mensor quod dici no¬
luit dixit ne dic̾etur. qnͣtomelius ds
magis moꝵ qͣm u̾boꝵ puichritudinen
q̃rens. atꝙ munditiam turpe aliquid
nõ turpiter. s minacis dixit. ut hoc hor¬
reretur. nealiquid ꝯmitt̾etur. pp̃quod
ad illa que audire horroris est nenire¬
tur. Et tñ cũ legitur: aures infideli¬
tas clauoit. autit faciem. exaspaturltũ¬
lingn uibrat blaspbemias nculatur ui¬
dete si nõ sunt isti ex illo gen̾e hõim qui
loqnte xp̃õ de sacram̃to corpoꝰ ris ⁊ sangui

Expanded text:
noluit, coactus est dicere; quanto magis res noluit, coactus est dicere; quanto magis res quae verbo eodem recte significatur, ut ab audiente possit intelligi, suo verbo enuntiatur? Atque ut ad illud redeamus, quod iste in Deuteronomio reprehendit: si Cicero vir eloquentissimus et verborum vigilantissimus appensor et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretur; quanto melius Deus magis morum quam verborum pulchritudinem quaerens atque munditiam, turpe aliquid non turpiter, sed minaciter dixit, ut hoc horreretur, ne illud committeretur, propter quod ad illa quae audire horroris est, veniretur? Et tamen cum legitur, aures infidelitas claudit, avertit faciem, exasperatlinguam vibrat, blasphemias jaculatur. Videte si non sunt isti ex isto genere hominum, qui loquente Christo de Sacramento corpor
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: Sic enĩ oportet hereses eẽ. ut ꝓbati
inquit apłs manifesti fiant in nob. Sic
uasa ire locis ꝯgrius ⁊ tp̃rib ordinant᷑.
ut etiam de ip̃is notas faciat d̾s diuitias
desse nob. nõ solũ quod docet u̾itas: ũm
etiam quod obstrepit uanitas. ut cum
respondetut inqͥetissime uanitati: ascul¬
tetur sinci̾ssime u̾itati. De turpi male¬
dicto arguit uanitas. s turpe nõ eẽ qͥb¬
dam reb turpib noĩatis cauendami
ostend̾e turpitudinem: misericors in¬
dicat u̾itas. ⁊ necors uincitur uranctas
Nam de turpi maledicto pt a u̾bosis im¬
piis rep̾hendi etiam apłs paulus. ubi
ait. Utinam ⁊ abscondantur qui nos cõ¬
turbant. Qd̃ ⁊ si bene intlłigentib bene¬
dicto magis apparet. ut fiant spadones
qui seipõs castrau̾unt pp̃ regnũ celoꝵ.
Legunt quippe isti littĩones. sic enĩ po
hoc u̾bum ip̃e quod uitari uolebat ut
uitand̃ ostendet nõ uitauit. ⁊ quod dici

Expanded text:
niunt? Sic enim oportet haereses esse, ut probati, niunt? Sic enim oportet haereses esse, ut probati, inquit Apostolus, manifesti fiant in vobis . Sic vasa irae locis congruis et temporibus ordinantur, ut etiam de ipsis notas faciat Deus divitiasdesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati. 52. De turpi maledicto arguit vanitas: sed turpe non esse, quibusdam rebus turpibus nominatis cavendam ostendere turpitudinem, misericors indicat veritas, et vecors vincitur vanitas. Nam de turpi maledicto potest a verbosis impiis reprehendi et apostolus Paulus, ubi ait, Utinam et abscindantur qui vos conturbant ! quod etsi bene intelligentibus benedictio magis apparet, ut fiant spadones qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum . Legunt quippe isti litteriones: sic enim pothoc verbum ipse quod vitari volebat, ut vitandum ostenderet, non vitavit, et quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
usum femine: exarserunt in appetitũ
suũ inuicem masculi in masculos defor
phemus. nõne hr̃et amplam mat̾tam
biltor maledicta tactaret. Maxime qr
tes. Oportuisse quipps nõ est ueritus
dice̾ apłs ut qui creature potius ꝙͣ cre¬
atori seruierunt. erroris sici mcedem.
nõ inuiti hec turpia patiendo. s liben¬
s iustissimi dei qui tradidit eos in pas¬
siones ignominie ut crimina crim̃ĩb
uindicentur ⁊ supplitia peccantiũ nõ
sint torm̃ta. s increm̃ta uitioꝵ. Sapi¬
ens aut̃ cum hec audit: ip̃am magis
in hac uita iram dei timet qua hõ ñ
patitur quod acrit̾ dolet: s facit quod
turpit̾ libet. ⁊ eius cui talia iuditia
displicent: u̾ba in sana ꝯtempnit. qr¬
⁊ in ip̃o penam pħonis. hoc est indura¬
ti cordis: agnoscit. Si enĩ quosdam qui
didit d̾s̃ in reꝓbam m̃tem ut faciant
que nõ ꝯuoniunt Quid mirit si ⁊ istũ¬
qui diuna blasphemat eloqiia tradioit
ds in reꝓbam mntem ut dicat que nõ ꝯue¬

Expanded text:
usum feminae, exarserunt in appetitum suum in invicem, masculi in masculos deformphemus, nonne haberet amplam materiambiliora maledicta jactaret; maxime quites? Oportuisse quippe non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libensed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter libet; et ejus cui talia judicia displicent, verba insana contemnit, quia in ipso poenam Pharaonis, hoc est, indurati cordis agnoscit. Si enim quosdam qui didit Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt ; quid mirum, si et istqui divina blasphemat eloquia, tradidit Deus in reprobam mentem, ut dicat quae non conve
Abbreviated transcription (Latin):
ausus. ⁊ ob hoc luci ilitatis ad alus ea q̃
nõ intsłigit in nouo testam̃to obicit uet̾i
testam̃to: sicut etiam illud de apło paulo
ubi ait ad corinchios. Qd̃ si ministratõ mor¬
tis in litt̃is formata lapideis. ftã est ingła.
ita ut nõ possent filii istł intende in faciem

Expanded text:
ob hoc luci veritatis adversus, ea quae non intelligit in Novo Testamento, objicit Veteri Testamento? Sicut etiam illud de apostolo Paulo, ubi ait ad Corinthios: Quod si ministratio mortis, in litteris formata lapideis, facta est in gloria, ita ut non possent filii Israel intendere in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
de iohe baptista quod dñs acc. In natis
mulieꝵ nõ surrexit maior ioħe bapti¬
sta. Qui aut̃ minor est in regno celoꝵ:
maior est illo. Ita uelut rõcinando tãꝙͣ
roh̾es nõ ꝑtineat ad regnũ celoꝵ. ⁊ obhoc
młtominus ceci ꝓph̾e illius ppłi quib
maior est iohes. Hec aut̃ u̾ba dñi duob

Expanded text:
nus ait, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est in regno coelorum, major est illo : ita velut ratiocinando, tanquam Joannes non pertineat ad regnum coelorum, et ob hoc multo minus caeteri Prophetae illius populi, quibus major est Joannes. Haec autem verba Domini
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊m fine dicturus est. Uenite bene¬
dicti prĩs mei ꝑcipite regnũ. Et qr ibi
sunt sci angłi: quilz in eis minor ma¬
ior est utiq quol scõ ⁊ iusto portante cor¬
puo ques corrilpitur ⁊aggiuat alam¬
cuius filii sunt omnes ab insticutõe ge¬
ñis humani usq nunc. quotquot scĩ ⁊
iusti ẽẽ potu̾unt: ꝓfecto seipm dñs sig¬
nificauit. qr nascendi tpĩe minor erat io

Expanded text:
e in fine dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sancti angeli, quilibet in eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animcujus filii sunt omnes ab institutione generis humani usque, quotquot justi et sancti esse potuerunt, profecto seipsum Dominus significa
Abbreviated transcription (Latin):
dere noluit. qr dñs ꝯmemoratis eisd̾ pa¬
trib: ait. Nõ est ds̃ mortuoꝵ. s uiuoꝵ. cũ
potius eos uin̾e dix̾it. Adhibito qui ppe
testimonio de lege ubi scriptũ est. ego sũ
ds abraham. ⁊ ds ysaat ⁊ ds iacob: adum¬
xit. Nõ est d̃s mortuoꝵ. s uiuoꝵ. Et adie

Expanded text:
dere voluit, quia Dominus commemoratis eisdem padere voluit, quia Dominus commemoratis eisdem patribus, ait, Non est Deus mortuorum, sed vivorum: cum potius eos vivere dixerit. Adhibito quippe testimonio de Lege, ubi scriptum est, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; adjunxit, Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
guinem zacharie filii batachie quẽ occi¬
distis int̾ templũ ⁊ altare. Am̃ dico uob
uenient hec omnia suꝑgn̾atõm istam.
Rempe ꝯstat. nempe maĩm ess imitandos
sti ab ip̃o abel quem frat᷑ occidit tsq ad
zachartam quem isti ocaid̾unt: ꝑsecutõ¬
nes impussimas ⁊ scelatissimas ꝑtule¬
runt. Nam quõ suꝑ istos uenit uuor san¬
giuis qui longeañ iux̾unt qͣm isti. uel
nasc̾e̾ntur. nisi qr unũ genus. ama con¬
sꝑsio. una massa est impioꝵ mutatõne
chra. ornabant q monũta. Peior ergoiste
⁊ ĩmemor qui eos defienctos lingua maledi¬
ca lac̾ãt. quib honorem etiam impii defe¬
rebant.⁊ in at̃am suam crudelit̾ seuens
eos blasphemat cum uelit uidi xp̃ianus
⁊ ysaac. ⁊ iacob hiis de quib dñs ait. pr̃es
ur̃i manducau̾unt manna in deserto.
⁊ mortui sunt. qr ⁊ isti pr̃es mortui sunt.
Utrũ fraudulentus an cecus sit potius
iudicandus: incertũ est. S quodl eorũ
eligat: detestandus est. Hinc enĩ hoc ostẽ¬

Expanded text:
 quem occidistis inter templum et altare. Amen dico vobis, venient haec omnia super generationem istam . Nempe constat, nempe manifestum est, imitando cti et justi, ab ipso Abel quem frater occidit, usque ad Zachariam quem isti occiderunt, persecutiones impiissimas et sceleratissimas pertulerunt. Nam quomodo super istos veniet illorum sanguis, qui longe ante vixerunt quam isti vel nascerentur, nisi quia unum genus, una conspersio, una massa est impiorum, imitaticra, ornabantque monumenta. Pejor ergo iste et immanior qui eos defunctos lingua maledica lacerat, quibus honorem etiam impii deferebant; et in animam suam crudeliter saeviens eos blasphemat, cum velit videri christianus, , Isaac, et Jacob, his de quibus Dominus ait, Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt, quia et isti patres mortui sunt; utrum fraudulentus, an caecus sit potius judicandus, incertum est. Sed quodlibet eorum eligat, detestandus est. Hinc enim hoc osten
Abbreviated transcription (Latin):
uob regnũ dei. ⁊ dabitur genti facienti siu¬
pitis qui tulistis clauem scĩe. ip̃i nõ intͦi¬
stis. ⁊ eos qui introibant: ꝓhibiustis Istis¬
ne molib testimonioꝵ nõ acc̾itur impit¬
dens uanitas: Quis hunc auoit. nisi qui
scripturas scãs nõ audit. aut intam male
audit qͣm in eas iste cecus incurrit. S ait
ip̃oꝵ ad dm̃n ꝑtinuisse quib mors dñata
est. Reminem plane. s parentũ illoꝵ qͥb
talia loquebatur. Parentes quippe infi¬
deliũ quos nisi infideles nolebat małigi
Unde alio loco dicit. Ue uob̾ scribe ⁊ pħisei
ypocrite. qui edificatis sepulchra ꝓpħaꝵ.
⁊ ornatis monum̃ta instoꝵ ⁊ dicitis. Si fu¬

Expanded text:
 regnum Dei, et dabitur genti facienti fruperitis, qui tulistis clavem scientiae: ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis . Istisne molibus testimoniorum non atteritur impudens vanitas? Quis hunc audit, nisi qui Scripturas sanctas non audit, aut tam male audit quam in eas iste caecus incurrit? CAPUT Vipsorum ad Dominum pertinuisse, quibus mors dominata est. Neminem plane, sed parentum illorum quibus talia loquebatur: parentes quippe infidelium, quos nisi infideles volebat intelligi? Unde alio loco dicit, Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui aedificatis sepulcra Prophetarum, et ornatis monumenta
Abbreviated transcription (Latin):
de uideoꝵ ꝓpħis quid sentiri deberet qui
de adientu eius aliqua cecinisse in p̾citũ
putabantur. ꝯmotus talia eos etiã nãc
sentire respondit. dimisistis nncqui
añ nos est ⁊ de mortius fabulamint. d
mirũ qñquid̾ hoc testam̃tũ descriptu¬
ris nescio quib apocoiphis ꝓtulit. si de
ꝓpħis dei talia ꝯfinx̾unt hetici qui easo
litt̾as nõ accipiunt. Nam in eingelio
dñs ꝙ nõ est apocriphum. s in luce u̾ita¬
tis omnib notubetiam post resurrectõ

Expanded text:
 Prophetis quid sentiri deberet, qui de adventu ejus aliquid cecinisse in praeteritum putabantur, commotus talia eos etiam nunc sentire, respondit: Dimisistis vivum qui ante vos est, et de mortuis fabulamini. Quid mirum quandoquidem hoc testimonium de scripturis nescio quibus apocryphis protulit, si de Prophetis Dei talia confinxerunt haeretici, qui easdem litteras non accipiunt? Nam in Evangelio Dominus, quod non est apocryphum, sed in luce veritatis omnibus no
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ dñs xp̃c appellauit arborem malam fa¬
cientem fructus malos. Inmo u̾o huius
talia sentientis tamqͣm male arboris iste
ip̃e setmoblasphemus: fructus est malus
⁊am hoĩem malũ dixisse dñm arborem
malam cuius fructus mali eẽnt oꝑa me
boni eẽnt oꝑa bona .i. ipas hõim uolunta¬
tes uł malam mali hoĩs. uł bonã boni
hoĩs diu̾sas eẽ arbores diu̾sos fructus
ferentes: satis euident̾ ip̃e testatur di¬
cens. Bonus homo de bono thesauto cor¬
dis sui ꝓfert bona. ⁊ malus homo de ma¬
lo thesauro cordis sui ꝓfert mala. Quõ
aut̃ dic̾et aut facite arborem bonam et
fructũ eius bonũ aut facite apborẽ ma¬
lam ⁊ tructũ eius malũ. nisi homo post
nunc in hoc mine in illud mutata nolã¬

Expanded text:
s appellavit arborem malam facientem fructus malos. Imo vero hujus talia sentientis tanquam malae arboris, iste ipse sermo blasphemus, fructus est malus. Nam hominem malum dixisse Dominum arborem malam, cujus fructus mali essent opera boni essent opera bona ; id est, ipsas hominum voluntates, vel malam mali hominis, vel bonam boni hominis diversas esse arbores diversos fructus ferentes, satis evidenter ipse testatur, dicens: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala. Quomodo autem diceret, Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, fructum ejus malum ; nisi homo posset nunc in hoc, nunc in illud mutata vol
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾it. s dcm̃ est de hiis qui post eius eimͣ¬
geliũ p̾dicatũ: in eus note sibt loqui n¬
dentur. nescientes quid loqͣntur in qͥb
⁊ iste sibi locũ ꝑiturus micenit. Illud qͦ
ait dixisse dm̃m ego sum ianua ouium.
omes alii quotquot añ me nenerunt.
fures sunt ⁊ latrones. Nõ aut̃ ita scͥptũ
est.S ita. Omnes quotquot uen̾unt fu¬
res sunt ⁊ latrones. uenisse quippe hoc
loco intlłigi uoluit eos qui missi non
suissent. quos arguit etiam ieremias
dicens. Hec dicit dñs de ꝓpħis qui ꝓphe¬
tant in noĩe meo. ⁊ ego nõ misi eos. Inr
aut̃ quos insanus iste blasphemat a do¬
mino missi sunt. nõ sponte uenerunt
Quos ⁊ dñs ꝑ pabolam quid. s aꝑtissĩa
significatõne declarat. ubi dicit. Aliam
ꝑabolam audite. Homo erat pat̾famili¬
as qui plantauit innean. ⁊ sepem cucũ¬
dedit ei ⁊ fodit i ea torcular. ⁊ edificau̾

Expanded text:
dictum est de iis qui post ejus Evangelium praedicatum, in ejus nomine sibi loqui videntur, nescientes quid loquantur; in quibus et iste sibi locum periturus invenit. 16. Illud quoque ait dixisse Dominum: Ego sum janua ovium: omnes alii quotquot ante me venerunt, fures sunt et latrones. Non autem ita scriptum est: sed ita, Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones . Venisse quippe hoc loco intelligi voluit eos qui missi non fuissent: quos arguit etiam Jeremias, dicens, Haec dicit Dominus de Prophetis qui prophetant in nomine meo, et ego non misi eos . Illi autem quos insanus iste blasphemat, a Domino missi sunt, non sponte venerunt. Quos et Dominus per parabolam quidem, sed apertissima significatione declarat, ubi dicit: Aliam parabolam audite. Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem circumdedit ei,
Abbreviated transcription (Latin):
turas illas quas iste blasphemat. apłica
ꝯm̃dat auctoritas. Ubi aut̃ aliquid ⁊̃ de
auctorib gentiũ. dicit apłs. nõ eos appel¬
lat ꝓphas dei. nec illaꝵ scripturaꝵ dm̃ di¬
cit auctorem. ꝙͣnis ibi aliqua uera repi¬
at. sicut de isto cretensi ait. dixit quidam

Expanded text:
veri esse Scripturas illas, quas iste blasphemat, apostolica commendat auctoritas. Ubi autem etiam aliquid de auctoribus Gentium dicit Apostolus, non eos appellat Prophetas Dei, nec illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam
Abbreviated transcription (Latin):
pidem quem reꝓbau̾unt edificantes
hic fc̃s est in caput anguli. a dño fcm̃
est istud. ⁊ est mirabile in ocłis nr̃is
pot̾ant solidam caꝑe u̾itatem. Ita ne ce¬
cus ignorat ꝙ aliud sit nutrire ꝑuulos.
aluo decipe creditlos aliuo alere uti
crescant aliud ag̾e ne uiuant: Talia qͥpꝑe
iste dicit ac sentit de deo legis ⁊ ꝓpħaꝵ. ac de
taltum scripturaꝵ: nõ lac potand̃ uidean¬
tur dedisse puulis. s uenenũ. Quod de in
quisquis credit. desipit. uanescit. isa¬
uit. Ergo ne ait aliquis. frustra dixit
apłs. Nõ potui uob loqui qiͣ spiritalib.

Expanded text:
edificantes, hic factus est in caput anguli; a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris poterant solidam capere veritatem? Itane caecus ignorat quod aliud sit nutrire parvulos, aliud decipere credulos; aliud alere ut crescant, aliud agere ne vivant? Talia quippe iste dicit ac sentit de Deo Legis et Prophetalium Scripturarum, non lac potandum videantur dedisse parvulis, sed venenum. Quod de illis quisquis credit, desipit, vanescit, insanit. 6. Ergone, ait aliquis, frustra dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus;
Abbreviated transcription (Latin):
quippe unctio est xp̃c unctus est. Qͥs erat
qui dixit quod ip̃e xp̃c de se testatur ẽẽ p̾¬
dcm̃. Dixit dñs dño meo. sede a dextris
meis. donec ponam inimicos tuos: sub
pedib tuis: Et hoc damo in sp̃n dixisse
ꝯfirmat. quem sp̃m negat iste fuisse
suꝑ t̾ram añ dñi aduentũ. Quid est qd̃
ait apłs. dicit aut̃ ysaias. Erit radix yes¬
se ⁊ qui exsurget regnare in gentib.
in eum gentes sꝑabunt: Nuis erat spẽ
qui ꝑ eiund̃ ysaiam tanto añ p̃dixit. Iste
pcc̃a nr̃a portat ⁊ ꝓ nob̃ colet. ⁊ nos prita¬
iumus eum ẽẽ m dolore ⁊ in plaga ⁊ in
afflictõne: Ipẽ uuln̾atus est pp̃ pcc̃a nr̃a¬

Expanded text:
quippe unctio est, Christus unctus est. Quis erat quippe unctio est, Christus unctus est. Quis erat qui dixit, quod ipse Christus de se testatur esse praedictum: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Et hoc David in Spiritu dixisse confirmat , quem Spiritum negat iste fuisse super terram ante Domini adventum. Quid est quod ait Apostolus: Dicit autem Isaias, Erit radix Jesse, et qui exsurget regnare in gentibus, in eum gentes sperabunt ? Quis erat Spiritus qui per eumdem Isaiam tanto ante praedixit: Iste peccata nostra portat, et pro nobis dolet; et nos putavimus eum esse in dolore, et in plaga, et in afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
in quem nõ credidunt. aut quõ credent ei¬
quem nõ audierunt: ꝯtinuo subiunxit
Quõ aut̃ audient sine p̾dicante. aut quõ
p̾dicabunt nisi mittantur. Ita refutãs
eos qui negabant ad incircũcisas gentes
p̃dicatores xp̃i ẽẽ mittendos. Illud quoq
sicut imꝑitissimus nõ intlłigit quod scp
ens eos ꝓphas illic ꝯmemoratos cẽ ab apło.
qui post xp̃i aduentũ fu̾unt. quos qui
uult nosse: actus apłoꝵ legat. Et ulud
quod ait ad corinthios. ꝓpsx aut̃ duo uel
tres loqͣntur. Si aut̃ nõ fu̾unt ꝓpħe añ¬
apłos. qui erant illi ꝑ quos añ d̾s ꝓmisit
enͣngłm de filio suo qui sc̃s est ei ex semi¬
ne dauid scd̃ carnem: Quis erat qui dixͣ
Lapidem quem reꝓbai̾unt edificantes
hic fcs̃ est in caput anguli: Quis erat
qui dixit. thronus tuus ds̃ in scłm scłi¬
sti iustitiam ⁊ odisti miquitatem pp̃ea n
mmxit te ds̃ ds̃ tuus oleo exultatõnis p̾
ꝑticipib tiuis: Quõ ds̃ cuius thronus ẽ

Expanded text:
non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos. 12. Illud quoque sicut imperitissimus non intelligit, quod screns eos Prophetas illic commemoratos esse ab Apostolo, qui post Christi adventum fuerunt. Quos qui vult nosse, Actus Apostolorum legat, et illud quod ait ad Corinthios, Prophetae autem duo aut tres loquantur . Si autem non fuerunt Pqui erant illi per quos Deus ante promisit Evangelium de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem ? Quis erat qui dixit: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ? Quis erat qui dixit: Thronus tuus, Deus, in saec odisti iniquitatem, propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis ? Quomodo Deus, cujus thronus est
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ninor est in celoꝵ. ac deinde sb̃inft̃.
maior illo est. Scd̾ hanc aut̃ post̾iorem
ita. In natis mulieꝵ nõ exsurrexit ma¬
ior ioħe baptista. qui aut̾ minor est. ac
deinde sb̃mfertur. in regno celoꝵ maior
ti: tam refellende huius sufficit uant¬
tati. Suie enĩ quil angłs cet̾is minor
iohe fit maior. siue hic dñs intssigatur
iohe p̃cursore suo etate minor. maiesta¬
te maior: nicħ inde ꝓpħis cet̾is derogat᷑.
Potu̾unt enĩ eẽ ioħi aliqui eqͣles. aliqui
tõnis extinxit. qui mortalem eẽ asam
ꝓnuntiauit. qui eam ẽẽ sanguinẽ dixit
Demde rõcinando magnis uirib conat
manifesta nõ intlłigens legem. Sic .n
dcm̃ est Anima omnuis carnis sangius
frustra lex aĩam uoluit significare ꝑ
ab ip̃o corde difficsus: n nr̃o corꝑe plus
cet̾is humorib pͥncipatur. Itaut uͥcũq
fuit uulnus inflictum: nõ humor alitis
s ip̃e ꝓcedat. Itaq anima qr om̃ib quib

Expanded text:
t in regno coelorum, ac deinde subinfertur, major illo est. Secundum hanc autem posteriorem ita: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est, ac deinde subinfertur, in regno coelorum majti, tam refellendae hujus sufficit vanitati. Sive enim quilibet Angelus caeteris minor, Joanne sit major, sive hic Dominus intelligatur, Joanne praecursore suo aetate minor, majestate major, nihil inde Prophetis caeteris derogatur. Potuerunt enim esse Joanni aliqui aequales, aliqui ominibus exstinxit, qui mortalem esse animam pronuntiavit, qui eam esse sanguinem dixit. Deinde ratiocinando magnis viribus conatmanifesta, non intelligens Legem. Sic enim dictum est, Anima omnis carnis sanguis  Non autem frustra Lex animam voluit significare per ab ipso corde diffusus, in nostro corpore plus caeteris humoribus principatur; ita ut ubicumque fuerit vulnus inflictum, non humor alius, sed ipse procedat: itaque anima, quia omnibus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tas hñt. s memorit̃ tenent. ⁊ alt̾ in alt̾m
genealogias. u̾e sicut apls ait. infinitas
parientes infructuosissimas qõnes. S si
huic talia nũqͣm euenit audire. ntĩquid
⁊ ꝯtra eungłm sic obsurdesce debuit. ut
tatem docerent filios suos. Ibr quippe ⁊
dei p̾ceptũ quod in lege ꝯscriptũ est at¬
testando ꝯmemorauit. nec ob aliud eos
arguit. nisi ꝙ reccetur mandatũ dei ut
statũent traditões suas. Cum enĩ int̾ro¬
gassent pħiset ⁊ scribe qͣre discipłi tui ñ
ambulant iuxͣ traditõm sentoꝵ. s ꝯmu¬
nib manib manditcant panem: ille res

Expanded text:
tas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut tatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant
Abbreviated transcription (Latin):
eius sp̃m caritate diffusa in cordib nr̃is
fit ut quod lex p̾cepit impleatur. Quod
pletur. Unde illud quod scriptũ est. nõ cõ¬
cupisces: ꝑ moysen lex est. qr iubetur. s
pletur. Uitas aut̃ fcã est ꝑ iħ̾m xp̃m pp̃
illa que in ꝓpħia legis sunt ꝓmissa. qr ĩ
ad romanos. quõ inuocabunt inquem ñ
credid̾unt: Aut quõ credent ei quem non
audierunt: De gentib dixit. nõ de uideis
sicut hic sompniat. Eos enĩ uolebat refel¬
lere doctor gentiũ qui putabant genti
euͣngłm p̾̃dicand̾̃. Quod uolens ostend̾e̾
nõ ad iuceos tm̃. s ad omnes gente ꝑtin̾e¬

Expanded text:
ejus Spiritum charitate diffusa in cordibus nostris , fit ut quod Lex praecipit, impleatur. Quod impletur. Unde illud quod scriptum est, Non concupisces ; per Moysen Lex est, quia jubetur: sed pletur: veritas autem facta est per illa quae in prophetia Legis sunt promissa, quia in ad Romanos, Quomodo invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? de Gentibus dixit, non de Judaeis, sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant genti Evangelium praedicandum. Quod volens ostendere, non ad Judaeos tantum, sed ad omnes gente
Abbreviated transcription (Latin):
su noctis. ⁊ ecce cum nubib celi ut filius
hõis erat ueniens. ⁊ usq ad netustum
dieꝵ ꝑuenit. ⁊ in ꝯspectu eius p̾latus
est. ⁊ ip̃i datus est pͥncipatus. ⁊ honor ⁊
regnũ ⁊ omnes ppłi tribus ⁊ lingne ip̃i¬

Expanded text:
su noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius hominis ueniens erat; et usque ad uetustum dierum peruenit, et in conspectu eius praelatus est; et ipsi datus est principatus et honor et regnum, et omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
ra prẽm tuũ ⁊ mrẽm tuam. ⁊ qui male¬
dixit pr̃i aut mr̃i: morte mortatur. uos
aut̃ dicitis. Si dix̾it homo pr̃i aut nrr̃i
corban. quod est donũ quodcũꝙ ex me¬
est tibi ꝓfu̾it. ⁊ ultra nõ dimittis eum
quicqͣm fac̾e prĩ suo aut mr̃i. rescinden¬
tes ulbum dei ꝑ traditõm urãm quam
tradidistis. ⁊ siłia hĩ młta facitis. uebi
quam ꝓphanus este blasphemat. ⁊ indeos
hr̃e suas traditõnes a libris ꝓpħicis ⁊ legit¬
timis alienas. quas appellaste apłm ꝓpha¬
nas fabulas ⁊ aniles ⁊ genealogias inter¬
minatas nõ heticus s catholicus lectorm
telligit. Porro si nelim testimonia cũcta
collig̾e quib ostendam ꝙ̃ ad mod̾ ⁊ ip̃e dñs¬

Expanded text:
m tuam et qui maledixerit patri aut matri morte moriatur vos autem dicitis si dixerit homo patri aut matri corban quod est donum quodcumque ex me tibi profuerit et ultra non dimittitis eum quicquam facere patri suo aut matri rescindentes verbum Dei per traditionem vestram quam tradidistis et similiquam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a Libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum profanas fabulas, et aniles, et genealogias interminatas, non haereticus, sed catholicus lector intelligit. Porro si velim testimonia cuncta colligere, quibus ostendam quemadmodum et ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicit iste. nõ sunt uera que hic apłsi
loquitur. fallit infirmos. qr nõ possimt
caꝑe u̾itatem. ꝑuulos uanitatib lactat
⁊ esurientib filiis dyaboli eoꝵ m̃datõꝵ
nirus infundit ut nutriat. O portentũ
finib xpiani orbis arcend̾. Hec adoptõ
hec gł̾a. hec cestam̃ta. hec legis ꝯstitucõ
hoc obsequiũ hec ꝓmissiones. hii pr̃es
d̾s benedõs in scła: fabule sunt aniles
S quid mirũ si tanta impietate delirat
qui legis uult eẽ destructor. si quosdam
idem apłs dicit uolentes eẽ legis non
destructores. s doctores nõ intsłig̾e. neq
que locuntur. neq de quib affirmantur¬
um nos illud quod secutus adiuncit.
adu̾sus utrosq teneamus. Contintio
quippe ne quis existimaret ⁊deo illos ñ
intlłig̾e que loqͣntur. neq de quibus
affirment qm̃ legis male uolunt eẽ
tur male:⁊ eos qui eam opinantur
malam. Porro si bona est.qua dem̃tia
negatur ds bonus qui dedit legem ĩ¬
bonam: Que põ uideri suffic̃e dampna¬

Expanded text:
et dicit iste, Non sunt vera quae hic Apostolus loquitur, fallit infirmos, quia non possunt capere veritatem; parvulos vanitatibus lactat, et esurientibus filiis diabolicorum mendaciorum virus infundit ut nutriat. O portentum finibus christiani orbis arcendum! Haeccine adoptio, haec gloria, haec testamenta, haec Legis constitutio, hoc obsequium, hae promissiones, hi patres s aniles, fabulae sunt aniles? 8. Sed quid mirum si tanta impietate delirat, qui Legis vult esse destructor; si quosdam idem apostolus dicit volentes esse Legis, non destructores, sed doctores, non intelligere neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant? Verum nos illud quod secutus adjunxit, adversus utrosque teneamus. Continuo quippe ne quis existimaret ideo illos non intelligere quae loquuntur, neque de quibus affirmant, quoniam legis malae volunt esse tur male, et eos qui illam opinantur malam. Porro si bona est, qua dementia negatur Deus bonus, qui dedit Legem bonam? Quae potest videri sufficere damna
Abbreviated transcription (Latin):
estis uobin ip̃is qr filii estis eoꝵ qui ꝓphe¬
tas occidunt. filios utiq dixit imitacõne
strabant. Ideoq ꝯnectit ⁊ dicit. Et uos mi¬
plete m̃suram patrũ ur̃oꝵ. serpentes i
gemimina iuꝑaꝵ. quõ fugietis a iuditõ

Expanded text:
vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt. Filios utique dixit imitatione tate monstrabant. Ideoque connectit, ac dicit: Et vos implete mensuram patrum vestrorum. Serpentes, genimina viperarum, quomodo fugieti
Abbreviated transcription (Latin):
sanati sumus. omnes qͣi oues erraiuimꝰ.
homo in uia sua errauit.⁊ dñs tradidit
ductus est. ⁊ sicut agnus coram tondente
nuitus: sic nõ aꝑuit os suũ. In humili
tate iuditiũ eius sublatũ est. gen̾acõm
illius quis enarrabit. Quia tolletur de
t̾ra uita eius ab iniquitatib ppłi mei
est. Ubi etiam de eccł̃a tanto añ p̾dcm est
quos ab aplo leginus amemoratit et
nunc iam uidemus impletũ. Letareste¬
ris que nõ paris. erumpe ⁊ clama que nõ

Expanded text:
sanati sumus. Omnes sicut oves erravimus: homo a via sua erravit, et Dominus tradidit adductus est, et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum: in humitate judicium ejus sublatum est: generationem illius quis enarrabit? quia tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei xere longum est. Ubi etiam de Ecclesia tanto ante praedictum est, quod ab Apostolo legimus commemoratum, et nunc jam videmus impletum: Laetare, steri
Abbreviated transcription (Latin):
Rõne pͥus in psalmo ꝑtinente ad sacras
litt̾as ppłi pͥoris dcm̃ est. Lapidem quem
repbauunt edicantes. Hic fc̃s̃ est ĩ caput
anguli. Hiis enĩ litt̾is eruditus paulus
apłs posuit quod paulo añ ꝯmemoraui.
ip̃o sũmo angulari lapide existente xp̃o
ihu. Unde ip̃e dñs iudeos in quib cecitas¬

Expanded text:
Nonne prius in Psalmo pertinente ad Litteras Nonne prius in Psalmo pertinente ad Litteras sacras populi prioris dictum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ? His enim Litteris eruditus Paulus apostolus posuit, quod paulo ante commemoravi, ipso summo angulari lapide existente Christo Jesu. Unde ipse Dominus Judaeos, in quibus c
Abbreviated transcription (Latin):
lari lapide existente xp̃o iħ̾ n. dicat iste
blasphemus quõ ꝓpe dicit inuentos istłi¬
tas qui peiori ꝙ̃admod̾ blasphemat demo¬
ni seruiebant. ⁊ longe erant gentes que
mitiorib demonib subdite fu̾ant. Quõ
dicit alienatos fuisse a societate isrł. ⁊ pe
spem nõ hñtes ⁊ sine deo in hoc mundo.
si isrł nõ dei ⁊ xp̃i ppłs erat: Contͣ istam
tubam clarissimam ⁊ excellentissimã u̾i¬
tatis ꝑstrepit atꝙ insultat insanus di¬
cens in ꝑsonis qͥnq locutũ apłm. ut ali¬
os ex alus falleret fingendo se ẽẽ quod sĩ
erat. cum uideat eũ gentib qui longe
filant a deo isrłitaꝵ. eumd̃ dm̃. eamd̾ legẽ
eosd̃. ꝓpħas. testam̃ta ead̃ p̾dicare: Rius
de angulari lapide pͥor locutus est. Nõne
ꝓpha sp̃ti dei plenus quem pestifer iste
blasphemat: Ait enĩ. Ecce pono in syon
lapidem angularem. electũ p̾tiosũ. ⁊ qui
credid̾it in eum: nõ erubescet. quod te¬
stimoniũ ꝯmemorauit ⁊ apłs petrus.a

Expanded text:
lari lapide existente Christo Jesu ? Dicat iste blasphemus, quomodo prope dicit inventos Israelitas, qui pejori, quemadmodum blasphemat, daemoni serviebant, et longe erant Gentes, quae mitioribus daemonibus subditae fuerant? Quomodo dicit alienatos fuisse a societate Israel espem non habentes, et sine Deo in hoc mundo, si Israel non Dei populus erat? Contra istam tubam clarissimam et excellentissimam veritatis perstrepitat atque insultat insanus, dicens in personis quinque locutum Apostolum, ut alias ex aliis falleret, fingendo se esse quod non erat: cum videat eum Gentibus quae longe fuerant a Deo Israelitarum, eumdem Deum, eamdem Legem, eosdem Prophetas, Testamenta eadem praedicare. Quis de angulari lapide prior locutus est? Nonne propheta Spiritu Dei plenus, quem pestis ista blasphemat? Ait enim: Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum; et qui crediderit in eum, non erubescet . Quod testimonium commemoravit et apostolus Petrus .
Abbreviated transcription (Latin):
ud scd̾ carnem. Et hoc quid̃ testimoniũ
etiam iste posuit ꝓhibens eum ad quem
credo nõ arbitratur ꝓpħas fuisse iudeoꝵ.¬
ibi nõ adũtit quod añ ꝓmiserat ꝑ ppħas
suos: ꝑ quosl enĩ ꝓpħas suos si antea ꝓ¬
itsit eungłm de filio suo. quid est quod
isti unde potu̾unt ẽẽ ꝓpłe annũtiantes
xp̃m ex semine dauid scd̾ carnem. nisi
cuius gentis erat ip̃e dauid de cuius se

Expanded text:
 I, 1-3. Et hoc quidem testimonium etiam iste posuit, prohibens eum ad quem credo non arbitratur Prophetas fuisse Judaeoibi non advertit, Quod ante promiserat per Prophetas suos? Per quoslibet enim Prophetas suos si ante promisit Evangelium de Filio suo, quid est quod isti unde potuerunt esse prophetae, annuntiantes Christum ex semine David secundum carnem, nisi cujus gentis erat ipse David, de cujus se
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ osce dicit. uł tacitis eoꝵ nõib cũ
dicit. sicut scriptũ est. ⁊ ea scriptitma in¬
tlłigitur qi in qua est auctoritas dei
aut euident̃ dm̃ dicẽ asserit. cũ aliqd̃
adhibet testimoniũ de lege ut ꝓpħis dĩ
Quale est illud. boui trituranti os nõ
infrenabis. Aũquid debob inquit cu
mes deo: Aupo nos lariptum ict. dsti

Expanded text:
Osee dicit : vel tacitis eorum nominibus, cum dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An propter nos Scriptura di
Abbreviated transcription (Latin):
locis ꝓpͥo quodam mun̾e doctorem gentiũ
se ẽẽ testatur. Cum ergo eẽnt sine lege tor
gentos quib eungłm ꝑ̃dicabat. quid opꝰ
cet testes. eisq importaret ignaris. uin¬
culũ sicut ista pestis arbitratur erroris
a quo eos fuisse libos magis debuit gra¬
tulari. Quid opus erat ut ad romanos
sic ẽẽt exorsus. paulus seruus xp̃i ihu
ꝑsonam imponit illoꝵ: Quare se facit tã¬
qͣm sub lege eis qui fu̾ant sine lege. Ut¬
quid eis dicit. Uob ens dico gentib. Amͣ¬
diu quid̃ ego sum gentiũ apłs ministe¬
riti meũ glifico. si quõ ad emulatõm ꝓ¬
uocare poto carnem meam ut saluos
faciam aliquos exulis: Si enĩ rerectio
illoꝵ reconciliatio est mundi. que erit
assumptõ nisi uita ex mortuis: Si aũ
⁊ rami. De isrłitis quippe ista dicit. de
quib aut̃ iam dix̾at. Quid ergo amplĩ
est iudeo. aut que utilitas circũcisiõis:

Expanded text:
locis proprio quodam munere doctorem Gentium locis proprio quodam munere doctorem Gentium se esse testatur. Cum ergo essent sine Lege tot gentes quibus Evangelium praedicabat, quid opus  introduceret testes, eisque importaret ignaris vinculum, sicut ista pestis arbitratur, erroris, a quo eos fuisse liberos magis debuit gratulari? Quid opus erat ut ad Romanos sic fuisset exorsus: Paulus servus Christi Jpersonam imponit illorum? Quare se facit tanquam sub Lege, eis qui fuerant sine Lege? Utquid eis dicit: Vobis enim dico Gentibus, quamdiu quidem ego sum Gentium Apostolus, ministerium meum glorifico, si quo modo ad aemulationem provocare potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis. Si rejectio illorum reconciliatio est mundi, quae erit assumptio, nisi vita ex  rami. De Israelitis quippe ista dicit, de quibus ante jam dixerat: Quid ergo amplius est Judaeo, aut quae utilitas circumcisionis?
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑhe sub dolo atꝙ nidacis sil antem se
quis fabͥ tius fabricauit. quem uelut
magistrũ u̾itatis rome se deuenissegłi¬
tur. Quis nõ hoc monstrũ nõ dicosẽsus
xp̃iants. s quscũq humanus exhorreat
Primo enĩ ꝯsid̾and est qͣm se fraudulentis¬
simũ ⁊ m̃dacissimũ ꝓfiteatur. qui m̃tiẽ¬
tem putat: ⁊ laudat apłm. Et quod ille
dixit nõ fallentis astu. s ꝯpatientis affcũ
infirmitate siłi laboraret. hic in fallatiã
detestabilem u̾tit. Deinde q̃road romanos
corinthios. galathas. ephesios. colosenses
philipenses. thessalonicenses qñ loq̃bat᷑
tabat. ꝓcuidubio qm̃ in p̾putio gentesi
erant. nõ in circũcisione istłite. Ad hoc qͣr¬
pe sibi distributũ minist̾iũ fuisse tostat
ubi dicit. ꝙ ei ⁊ barnabe dextras societatis
ded̾unt petrus ⁊ iacobus ⁊ iobes. ut ip̃e qͥd̃
cum barnaba ad gentes:. illi aut̃ ad circũ¬
cisionem irent. Et alio loco aꝑtissime dicit
Cm̃idiu ego sum gentiũ apłs. ⁊ młtis aliis

Expanded text:
c subdole atque mendaciter simulantem se quis Fabricius fabricavit, quem velut magistrum veritatis Romae se invenisse gloriatur. Quis non hoc monstrum, non dico sensus christianus, sed qualiscumque humanus exhorreat? 4. Primo enim considerandum est quam se fraudulentissimum et mendacissimum profiteatur, qui mentientem putat et laudat Apostolum: et quod ille dixit, non fallentis astu, sed compatientis affectu, infirmitate simili laboraret, hic in fallaciam detestabilem vertit. Deinde quaero, ad Romanos, Corinthios, Galatas, Ephesios, Colossenses, Philippenses, Thessalonicenses, quomodo loqutabat? Procul dubio quoniam in praeputio Gentes erant, non in circumcisione Israelitae. Ad hos quippe sibi distributum ministerium fuisse testatur, ubi dicit quod ei et Barnabae dexteras societatis dederint Petrus et Jacobus et Joannes, ut ipse quidem cum Barnaba ad Gentes, illi autem ad circumcisionem irent . Et alio loco apertissime dicit, Quamdiu ego sum Gentium apostolus: et multis aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat. Hanc ut add̾et. alio loco inqͥt.
si qñ aliquid de apłica ꝓferatur epła
ubi attestantur eingłio lex ⁊ ꝓphete
hoc dicat apłm nõ sapientib ⁊ ꝑfcĩs. s
iudeis locutũ fuisse qiͣ iideũ. uł eis qmi

Expanded text:
inque promiserat: hanc ut adderet, Alio loco, inquit, inque promiserat: hanc ut adderet, Alio loco, inquit, si quando aliquid de apostolica proferretur Epistola, ubi attestantur Evangelio Lex et Prophetae, hoc dicat Apostolum, non sapientibus et perfectis, sed Judaeis locutum fuisse quasi Judaeum, vel eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nec iste adũsus lucem nocem q dñicam
uł apsĩcam tam cecus ⁊ surdus est: ut
ter fugiat moles testimonioꝵ in eĩngli¬
cis ⁊ apsicis litt̾is de libris uet̾ib positoꝵ
quib eius uelit nolit ceruicata lingna
ꝯtĩtur. Ait quippe apłm ꝓ qͣlitatib in¬
genioꝵ in qͥnq ꝑsonis locutũ Insut¬
ans enĩ rudi adhuc ppłoinquit que dei
sunt: nõ debuit a ꝑfectõrib inciꝑe. et
ꝯsuetudinem ab ets uetustatis excludẽs.
a difficiliorib inchoare. ne nouos adhuc
ad fidem: ꝑfecta doctrina turbaret. Dem̃
uolens qͣi ꝓbare quod dixit: eumid̾ apłm
dicentem ꝯmemorat. Cum liber sim exi
faciam eos qui sme lege sunt. fõs sum
infirmis infirmus: ut infirmos lucrifa¬
ciam. omnib omnta fc̃s sum ut omnes
lucrifaciam. Has qͣtuor ꝑsonas mult ĩ¬
telligi in quib apłm locutum putat
Unam iudeoꝵ. alteram: eoꝵ qui sublege
sunt. t̾ciam: eoꝵ qui sine lege sunt. qͣr¬
tam: infirmoꝵ. qͥnta debetur: qm̃ qͥnq

Expanded text:
Nec iste adversus lucem vocemque dominicam vel apostolicam tam caecus et surdus est, ut terfugiat moles testimoniorum in evangelicis et apostolicis Litteris de Libris veteribus positorum, quibus ejus, velit nolit, cervicata lingua conteritur. Ait quippe Apostolum pro qualitatibus ingeniorum in quinque personis locutum: Insinuans enim rudi adhuc populo, inquit, quae Dei sunt, non debuit a perfectioribus incipere, et consuetudinem ab eis vetustatis excludens a difficilioribus inchoare, ne novos adhuc ad fidem perfecta doctrina turbaret. Deinde volens quasi probare quod dixit, eumdem apostolum dicentem commemorat: Cum liber sim ex faciam eos qui sine Lege sunt: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacium; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifaciam . Has quatuor personas vult intelligi, in quibus Apostolum locutum putat; unam Judaeorum, alteram eorum qui sub Lege sunt, tertiam eorum qui sine lege sunt, quartam infirmorum. Quinta debetur, quoniam qu
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾em legem ꝓpħas ꝙ deuitet: ab eodem
apło nõ fuisse fallend. ⁊ in illa qͥnta ꝑfcõ¬
rũ ꝑsona fuisse deputand̾. ut ei nõ mẽ¬
dacit̾ loq̃retur dicens. Memor esto xp̃m
iħ̾m resurrexisse a mortuis ex semine
mine dauid fabulis amlib p̃dicatur.
quõ eas iubetur iste deuitare. quib iu¬
betur memorit̾ crede: Si aut̃ xp̃c ex se¬
mine dauid t̾iacit̾ p̾dicatur. ubi est ra¬
dix in qua oleast̾ inseritur. nec aniles
sunt fabule nisi p̾t̾ illas scripturas
deliram̃ta iideoꝵ ad eam quam uocãt
deuterosin ꝑtinentia. Nõ illa eloquia
dei que credita sunt circũcisiont ubi
etiam curnales indei xp̃m er semene
dauid uenturũ ẽẽ didicant. licut int̾rogã

Expanded text:
veterem Legem Prophetasque devitet, ab eodem veterem Legem Prophetasque devitet, ab eodem apostolo non fuisse fallendum, et in illa quinta perfectorum persona fuisse deputandum, ut ei non mendaciter loqueretur, dicens: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine mine David fabulis anilibus praedicatur, quomodo eas jubetur iste devitare, quibus jubetur memoriter credere? Si autem Christus ex semine David veraciter praedicatur; ibi est radix in qua oleaster inseritur, nec aniles sunt fabulae, nisi praeter eas Scripturas deliramenta Judaeorum, ad eam quam vocant deuterosin pertinentia: non illa eloquia Dei quae credita sunt circumcisioni, ubi etiam carnales Judaei Christum ex semine David venturum esse didicerant, sicut int
Abbreviated transcription (Latin):
ut putemus manit̾ eum nec u̾acit̃ ista
dixisse. sũquid tñ iõ credendus est quẽꝙͣ
sibi credentiũ fatiere noluisse: Dedic igͥ
puulis ꝑua. nõ falsa. lactea nõ noxia. ⁊¬
nutͥtorta. nõ pemptoria. Porro aut̃ si ue
rales rami pp̃ incredulitatem fracti sũt.
⁊ i radice sca isrłitaꝵ ex gentib uemiõs
fidelis inseretur oleast̾. ⁊ fieret ꝑticeps
pinguedinis oleacee. si nõ sunt eloquia
dei. S nesciocuius ut isteblaspbemati
pessimi demonis. de quib dicit Primũ
quid̃ qr credita sunt illis eloquia dei. ꝓ
fecto qui hec ꝑuulis dabat. qui hec tãꝙͣ
uera p̾dicabat. qui hec credi uolebat: de¬
lebat miseros nõ alebat. Quod a facie at
alienũ ẽẽ: restat ut istũ tamꝙͣ pestem
atq hostem fidei xp̃ĩane uehem̃tissime
detestemur. Qui tanta exrecatur ⁊ p̃ci¬
pitatur dem̃tia. ut nõ uideat ip̃m saltĩ
tymotheũ cui putat auctoritate aplica
fuisse p̾ceptũ ut tamqͣm fabulas anilos

Expanded text:
aniter nec veraciter ista dixisse. Numquid tamen ideo credendus est quemquam sibi credentium fallere voluisse? Dedit igitur parvulis parva, non falsa; lactea, non noxia; nutritoria, non peremptoria. Porro autem, si nrales rami propter incredulitatem fracti sunt, ut in radice sancta Israelitarum ex Gentibus veniens fidelis insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae; si non sunt eloquia Dei, sed nescio cujus, ut iste blasphemat, pessimi daemonis, de quibus dicit, Primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dei : profecto qui haec parvulis dabat, qui haec tanquam vera praedicabat, qui credi volebat, delebat miseros, non alebat. Quod a fide atquealienum, restat ut ipsum tanquam pestem atque hostem fidei christianae vehementissime detestemur, qui tanta excaecatur et praecipitatur amentia, ut non videat ipsum saltem Timotheum, cui putat auctoritate apostolica fuisse praeceptum, ut tanquam fabulas aniles
Abbreviated transcription (Latin):
pigri. testimoniũ hoc uerũ est Ignorãs
dcm ẽẽ de quodam eptinende qui cretẽ¬
sis fuit. incuius libris hoc iuenitur
qui homo int̾ ꝓpħas dei nõ iueuitur.
nec ad illa eloquia dei ꝑtiner que indeis
dicit credita: qui nõ m̃citur. Ideo nõ cõ¬
memorauit apłs nom̃ eius. sicut solet
ꝯmemorare ꝓph̾as dei alñ dicens. sicut

Expanded text:
pigri; testimonium hoc verum est : ignorans dictum esse de quodam Epimenide, qui Cretensis fuit, in cujus libris hoc invenitur; qui homo inter Prophetas Dei non invenitur, nec ad illa eloquia Dei pertinet, quae Judaeis dicit credita, qui non mentitur. Ideo non commemoravit Apostolus nomen ejus, sicut solet commemorare Prophetas Dei aliquando dicens, S
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ cum abstulero poc̃a eoꝵ. Nuis
longitin est cuncta ꝑcurte. uł sicut ꝑ scͥp¬
turas apsicas ubiq sparsa sunt: ea ĩunã
faciem ꝯgregare quid opus enat ħ dicẽ
gentib. Cur eis nõ potius sine lege fc̃s
potius deos eoꝵ laudauit. eoꝵ q sacrifi¬
cia p̾dicauit. si ⁊ ista scriptura quã ppłs
isrł accepit. ⁊ illa sacra gentiũ sicut iste
dicit ad demonia ꝑtinebant: Quid quod
dm̃ isrł audet infelix dicẽ. nõ solũ demo¬
nem. u̾m etiam cet̾is demonib ẽẽ peiorẽ
Cur ergo apłs qui omnib omnia. non
astutia fallente sicut iste decipit fr̃s erat.
nõ potius illoꝵ demonũ. quos colebant
romant quos demones pittat ude mitõ¬
res. serusi se ẽẽ ꝯfinxit. ut fieret tamꝙͣ
illi ac sic eos lucrificaret: Rõne itemi
dicit ad ephesios. pp̃ quod memores estis
qi uos qũ gentes eratis in carne qui di¬
cimini p̾putium ab ea que dr̃ circũcisio
in carne manufcã eratis illo in tp̃re sñ

Expanded text:
tum, cum abstulero peccata eorum . Nimis longum est cuncta percurrere, vel sicut per Scripturas apostolicas ubique sparsa sunt, ea in unam faciem congregare. Quid opus erat haec dicere Gentibus? Cur non potius sine Lege factupotius deos eorum laudavit, eorumque sacrificia praedicavit, si et ista Scriptura quam populus Israel accepit, et illa sacra Gentium, sicut iste dicit, ad daemonia pertinebant? Quid, quod Deum Israel audet infelix dicere, non solum daemonem, verum etiam caeteris daemonibus pejorem? Cur ergo Apostolus, qui omnibus omnia, non astutia fallente, sicut iste desipit, factus erat, non potius illorum daemonum quos colebant Romani, quos daemones putat iste mitiores, servum se esse confinxit, ut fieret tanquam illi, ac sic eos lucrifaceret? 5. Nonne item dicit ad Ephesios: Propter quod memores estis, quia vos quando Gentes eratis in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta; qui eratis illo in tempore sine
Abbreviated transcription (Latin):
latronũ. Sane de apocriphis iste posuit
nr̃a ⁊ deinceps tpr̃a ꝑseu̾at. Et ĩolat
deo in corpore xp̃i sacrificĩ laudis. ex
quo d̃s deoꝵ locutus uocauit t̾ram. ⁊ soł
ortu iuq ad ocrasum. Hec quippe eccła
re sacrifitiũ quod nunc offer istł sed̾¬

Expanded text:
. Sane de apocryphis iste posuit nostra et deinceps tempora perseverat, et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec quippe Ecclesre sacrificium quod nunc offert Israe