comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem tuã in me credis. caritatẽ qua me dili-¬
gis. opera quib mithi seruis. et quia is qͥ
fide in deum credit: caritate eum diligit.o¬
perib seruit. et de rebus suis mĩstrare sol¬
licite deb pauꝑib. recte addit᷑ et nũsteri¬
um tuũ. Sed q̃m om̃s qui in xp̃o uolũt pie
uiuere in eum credendo: ip̃m diligendo ipsi
tuam scilz in adu̾sis. que quidẽ om̃ia nouit:
quia approbauit. Et opera tua nouissĩa ꝑ¬
pła pͥorib. In pͥncipio opera laudat: et hic
iterũ opera cõmendat. Sed ibi opera incho¬
acõnis. hic opera ꝑfcĩonis. Non em̃ laudat
eum de culmĩe ꝑscĩonis.sed de augmẽto. qr
neqͣqmͣ dixit. ꝑfecta uel multa: aut abso¬

Expanded text:
fidem tuam qua in me credis, charitatem qua me dilifidem tuam qua in me credis, charitatem qua me diligis, opera quibus mihi servis. Et quia is qui fide in Deum credit charitate, cum diligit, operibus servit, etiam de rebus suis ministrare sollicite debet pauperibus, recte additur, et ministerium tuum. Sed, quoniam omnes qui in Christo volunt pie vivere in eum credendo, ipsum diligendo, ipsituam, scilicet in adversis, quae quidem omnia novit, quia approbavit. Et opera tua novissima plura prioribus. In principio opera laudat, et hic iterum opera commendat. Sed ibi opera inchoationis, hic opera perfectionis. Non enim laudat eum de culmine perfectionis, sed de augmento, quia nequaquam dixit, perfecta, vel multa, aut abso
Abbreviated transcription (Latin):
eum occulca pͣuitatis nr̃e agnosce. et dum
audieritis eum hr̃e pedes siłes auricalco
perpendite eũ saltem ad infirmorũ electoꝵ
eius imitacõm nos ꝓuocare. Sed quia suꝑ¬
ius de oculis eius et pedibus plura dixi¬
uiꝰ. ad seqñcia transeamꝰ. Sequit᷑. Noui o¬
pem tua et fidem et caritatẽ. More solito p̾-¬
mitit laudẽ ut eum confirmet. Deinde sub¬
iñgit intrepacõm ut castiget. Noui opera
tua et fidem et caritatẽ. Mon est hoc in lo¬
co rectus ordo u̾borũ scdm ordinẽ rerũ. sicut
in quibdam sacro scripture locis qͣndoq
contĩgit: ut uidelicet pͥus ponat᷑ in sermo¬
ne qd̃ post̾ius est ordinis ueritate. Nam fi¬
des pͥma est bonorũ oĩm: que per iusticiã
comp̾hendũtur. et ex fide nascit᷑ caritas. ex
caritate opera bona. Sicit ergo ordine prepꝰ¬
tero qnͣtũ ad u̾borũ posicõm: nõ qnͣtum ad re¬
ruui qͣlitatẽ. Noui opera tua et fidẽ et cari¬
tatẽ tuam. id ẽ qͣnͣtũ ad rerũ rectũ ordinẽ

Expanded text:
eum occulta pravitatis vestrae agnoscere, et dum audieritis cum habere pedes similes aurichalco, perpendite eum saltem ad infirmorum electorum ejus imitationem vos provocare. Sed quia superius de oculis ejus et pedibus plura diximus, ad sequentia transeamus. Sequitur: Novi opera tua, et fidem, et charitatem. More solito praemittit laudem ut eum confirmet. Deinde subjungit increpationem, ut castiget. Novi opera tua, et fidem, et charitatem. Non est hoc in loco rectus ordo verborum secundum ordinem rerum, sicut in quibusdam sacrae Scripturae locis quandoque contingit, ut videlicet prius ponatur in sermone quod posterius est ordinis veritate. Nam fides prima est bonorum omnium quae per justitiam comprehenduntur, et ex fide nascitur charitas, ex charitate opera bona. Dicit ergo ordine praepostero quantum ad verborum positionem, non quantum ad rerum qualitatem: Novi opera tua, et fidem, et charitatem tuam, id est quantum ad rerum rectum ordinem,
Abbreviated transcription (Latin):
et diligent est intuendũ et gratant̾ ãplec¬
tendũ: qd̃ dĩne pietatis miseracõ neqͣꝙͣ
absolute et miscd̃it᷑ dixit mitto. Sed tẽpe¬
muit cõmiuacõnem: dicẽs. Nisi pñĩam e¬
geñt ab oꝑib suis. Noluit eiũ per effre¬
natũ terrorẽ ꝓcc̃ores precipitari in despe¬
peracõm. sed temꝑ amẽtũ comĩacõnis e¬
os reuocare. si penit̾e uellẽt ad confiden¬
ciam sue miseracõnis. Sequit᷑. Et filios

Expanded text:
est intuendum, et gratanter amplectendum quod divinae pietatis miseratio nequaquam absolute et simpliciter dixit, mitto. Sed temperavit comminationem, dicens: Nisi poenitentiam egerint ab operibus suis . Noluit enim per effrenatum terrorem peccatores praecipitari in desperationem. Sed per temperamentum comminationis eos revocare, si poenitere vellent, ad confidentiam suae mi
Abbreviated transcription (Latin):
negligẽcia subiũxit dicẽs. Sed ꝰ aͣdu̾sũ te pauca
quia ꝑuuitis mnlĩerem iezabel que se dicit
ꝓphãre docere et seducere seruos meos q̃si
drẽt. Laudo qd̃ tu bene uiuis. sed rep̾hũdo
qd̃ alios qd̃ alios nõ corrigis. Sed quid per
iozabel: que int̾pretat᷑ fluyꝰ saugũis rectiꝰ
qmͣ caruis uoluptatib illectos ydolatrie¬

Expanded text:
egligentia subjunxit, dicens: Sed habeo adversum te pauca, quia permittis mulierem Jezabel quae se dicit prophetare, docere et seducere servos meos, quasi diceret: Laudo quod tu bene vivis, sed reprehendo quod alios non corrigis. Sed quid per Jezabel, quae interpretatur fluxus sanguinis, rectius quam carnis voluptatibus illectos, idololatri
Abbreviated transcription (Latin):
non ledetur ꝓuniet᷑. Possumꝰ itaq ea q̃ ĩ
predc̃o capło continẽtur. qͥnq gũalitꝰ dĩ¬
uisionib distĩguere. ubi nãq dicit. ĩ prĩ¬
cipio. Scio tribulõm tuam et pauꝑtatẽ
tuam. Sed diues es. eum ad que sermo di¬
rigitur de bono laudauit. ubi ait. Nithil
horum timeas que passurus es. futurã
ei ꝑsecucõm predixit. ubi intulit. Esto fi¬
delis usqi ad mortẽ. De pacĩa eum admo¬
nuit. ubi conseqũter adiecit. Et dabo tibi
coronã uite: p̾miũ ꝓmisit. ubi deniq cõ¬
clusit qui uicerit: nõ ledetꝰ a morte scd̃a.
et hũc electos securos a dampnacõne fecit.
In isto ergo qui in om̃ib extitit laudabił:
in nullo repiehñsibił: laudẽ admiremur.
iusticiam imnitenumr.

Expanded text:
 punietur. Possumus itaque ea quae in praedicto capitulo continentur quinque generaliter divisionibus distinguere. Ubi namque dicit in principio: Scio tribulationem tuam, et paupertatem suam, sed dives es, eum ad quem sermo dirigitur de bono laudavit. Ubi ait: Nihil horum timeas quae passurus es, futuram ei persecutionem praedixit. Ubi intulit: Esto fidelis usque ad mortem, de patientia eum admonuit. Ubi consequenter adjecit: Et dabo tibi coronam vitae, praemium promisit. Ubi denique conclusit, quia vicerit non laedetur a morte secunda, et hunc, et electos securos a damnatione fecit. In isto ergo qui in omnibus exstitit laudabilis, in nullo reprehensibilis laudem admiremur, justitiam imitemur.
Abbreviated transcription (Latin):
bulau̾itis semꝑ in eius obseruãcia pro me
tribułõm habebitis. Scriptũ quippe est.
Om̃es qui uolũt in xp̃o pie uiuere aper¬
secucõnẽ paciũtur. Esto fidelis usq ad mor¬
tem et dabo tibi coronã uite. Predc̃a ꝑsecu¬
cione hortat ͤ eum ad longauimitatẽ pacĩe
et obtinenti uictoriã spondet coronã. Qua¬
si drẽt. Quicquid mali ingerant tu paciẽ¬
ter sustine. Tollerãcia namq tr̃asitoria
corona ctua. Pugna modica: m̾ces ĩmen¬
sa. pena leuis: głia mestimabił. Esto fide¬
lis usq ad mortẽ et dabo tibi post mortẽ
pro morte: uite et̾nitatẽ. Qui ht̃ aur̃e au¬
diat quid dicat sp̃s eccliis. H oc quia supͣ
dc̃m est. hic iterũ expom nõe nõ est. Seq.
Qui uicerit. nõ ledecur a morte sod̾a pri¬
ma mors est culpa. Scd̃a: pena. Alit̾. pͥma
mors est in mũdo. scd̃a: in inferno. pͥdma
mors est qͣndo aĩa a corpore seꝑatur. Scd̾a:

Expanded text:
bulaveritis, semper in ejus observantia pro me bulaveritis, semper in ejus observantia pro me tribulationem habebitis. Scriptum quippe est: Omnes qui volunt in Christo pie vivere persecutionem patiuntur . Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae. Praedicta persecutione hortatur eum ad longanimitatem patientiae, et obtinenti victoriam spondet coronam, quasi diceret: Quidquid mali ingerant, tu patienter sustine. Tolerantia namque transitoria, corona aeterna, pugna modica, merces immensa, poena levis, gloria inaestimabilis. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi, post mortem, pro morte vitae aeternitatem. Qui habet aurem audiat quid dicat Spiritus Ecclesiis. Hoc, quia supra dictum est, hic iterum exponi necesse non est. Sequitur: Qui vicerit non laedatur a morte secunda. Prima mors est culpa, secunda, poena. Aliter prima mors est in mundo, secunda in inferno. Prima mors est quando anima a corpore separatur, secunda
Abbreviated transcription (Latin):
cipiente eius ex̾citus pocius operet᷑. In car¬
cerem. sd ẽ in qͣml tribulõm. Carcer uãq¬
pro qualz tribulacõne accipi potest. Ut tẽꝑ¬
cemini. idẽ ut per temptacõm probenũ u¬
trũ uere sitis mei. et uirutes hẽtis modo
ad ꝓpriã utilitatẽ. et ut aliis maĩfestent᷑
ad imitacõnẽ. Uirtutes et em̃ que patent
nõ solũ possidẽtib ualent ad m̾itũ: sed ĩ¬
tuentib ad exẽplũ. In tẽptacõne nãq nõ
tantũ ille qui per eam ex̾cetur et ꝓbat᷑
proficit: sed et alii. mlti quib eius pacĩe
uirtus ĩnotescit. Et hẽbitis tribulõnem
diebus decẽ. Quid rectius accipimꝰ per di¬
es decẽ. qͣm decalogi claritatẽ. Dieb igit᷑
dec̃e electi quiq tribulacõnẽ hñt qui pro
dĩne legis que in decalogo contĩetur cus¬
todia in p̾senti uita persecucõnẽ sustinẽt.
dicat ergo. Et hẽbitis tubulonẽ dieb dicẽ.
Quali dixit. Qmͣdiu in luce mee legis am¬

Expanded text:
operetur. In carcerem, id est in quamlibet tribulationem. Carcer namqpro qualibet tribulatione accipi potest, ut tentemini, id est ut per tentationem probemini utrum vere sitis mei, et virtutes habeatis modo ad propriam utilitatem, et ut aliis manifestentur ad imitationem. Virtutes etenim quae patent non solum possidentibus valent ad meritum, sed intuentibus ad exemplum. In tentatione namque, non tantum ille qui per eam exercetur et probatur proficit, sed et alii multi quibus ejus patientiae virtus innotescit. Et habebitis tribulationem diebus decem. Quid rectius accipimus per dies decem quam Decalogi claritatem? Diebus igitur decem electi quique tribulationem habent, qui pro divinae legis quae in Decalogo continetur custodia in praesenti vita persecutionem sustinent. Dicat ergo: Et habebitis tribulationem diebus decem, quasi dixerit: Quandiu in luce meae legis am
Abbreviated transcription (Latin):
miã oris. sed ad insectacõm maĩfeste ꝑsecu¬
cõnis prorũpit apte sacra uisio eum contra
suturã ꝑsecucõnem premuniẽs et corrobo¬
rans: a diecit. Nithil horũ timeas que pas¬
surus es. Ecce missurꝰ est dyabolus ex uobis ĩ
carcerẽ et habebitis tribulõm dieb decem.
Quasi ad suꝑiora respiciẽs patent᷑ dic̾e̾t.
Qnͣdo quidẽ audis te ex meis bonis duntẽ
esse et nõ tantũ presentẽ adu̾sitatẽ in qua ñc
es sustm̃e: Sed futurã quoq ꝑsecucõnẽ debeᷤ
paciẽter ac secure pro meo nomñe tollerare
qm tibi idcirco predico: ut interĩ uires col¬
ligas et adu̾sis urruentib ĩuictus ꝑsistaᷤ.
ut eos qui tibi sunt cõnussi contͣ eam p̾mu¬
mas. Debes ergo uires sum̾e et tem ip̃m
cũmare: quia ego qui te conforto: ego adiu¬
nabo: Nithil horum timeas que passurus
es. Ecce nuissurus est ex uobis dyabolus
in carcerẽ. Dyabols ea que nĩstri eius eo ĩ

Expanded text:
miam oris, sed ad insectationem manifeste persecumiam oris, sed ad insectationem manifeste persecutionis prorumpit, apte sacra visio eum contra futuram persecutionem praemuniens, et corroborans adjecit: Nihil horum timeas quae passurus es. Ecce missurus est diabolus ex vobis in carcerem, et habebitis tribulationem diebus decem, quasi ad superiora respiciens patenter diceret: Quandoquidem audis te ex meis bonis divitem esse, et non tantum praesentem adversitatem in qua nunc es sustinere, sed futuram quoque persecutionem debes patienter ac secure pro nomine meo tolerare, quam tibi idcirco praedico ut interim vires colligas, et adversis irruentibus invictus persistas, ut eos qui tibi sunt commissi contra eam praemunias. Debes ergo vires sumere, et temetipsum animare, quia ego qui te conforto, ego adjuvabo. Nihil horum timeas quae passurus es. Ecce missurus est ex vobis diabolus in carcerem. D
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uorum blasphemat: recte subdit᷑. Et blas¬
phemaris ab hiis qui se dñt iudeos esse et
nõ sunt: fed sũt synagoga sathane. io est
congregacõ. adu̾sarii nidel dyaboli. Ha¬
buit itaq iste adu̾sarios falsos iudeos. si¬
cut rector ephesi apłos fłos: qui si ueri iu¬
ticie: confiterẽt᷑ et predicarẽt. ¶P atet ãt
in istis u̾bis sicut in aliis płisq sqͥpture lo¬
cis qd̃ antiqꝰ hostis bonũ qd̃ nõ potest impe¬
dire. ac malũ qd̃ nõ ualet efficere per sue
suꝑbie complices demones: hoc conat᷑ ꝑfi¬
cere per sue prauitatis imitatores homñes.
Qui qnͣto sũt num̾osiores tanto sũt ad u¬
trũq complẽdũ forciores. unde nõ ĩconue¬
nienter synagoga sathane dicunt᷑. quia e¬
os sathanas in unã maliciã cong̾gat. ut
per eos cirra robustos scõs robustiꝰ confli¬
gat. et quia nõ nũqmͣ tabes impiorũ per
ip̃m dyabolũ excitata: nõ solũ ad blasphe¬

Expanded text:
pravorum blasphemat, recte subditur: Et blaspravorum blasphemat, recte subditur: Et blasphemaris ab his qui se dicunt Judaeos esse, et non sunt; sed sunt Synagoga Satanae, id est congregatio adversarii, videlicet diaboli. Habuit itaque iste adversarios falsos Judaeos, sicut rector Ephesi apostolos falsos, qui, si veri Juterentur et praedicarent. Patet autem in istis verbis sicut in aliis plerisque Scripturae locis, quod antiquus hostis bonum quod non potest impedire, ac malum quod non valet efficere per suae superbiae complices daemones, hoc conatur perficere per suae pravitatis imitatores homines. Qui, quanto sunt numerosiores, tanto sunt ad utrumque complendum fortiores. Unde non inconvenienter Synagoga Satanae dicuntur, quia, eos Satanas in unam malitiam congregat, ut per eos circa robustos sanctos robustus confligat. Et quia nonnunquam tabes impiorum per ipsum diabolum excitata, non solum ad blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
pore tribulari: sed grauiꝰ est cũ tribula¬
cõne corꝑis penuriã pati substãcie cor-¬
poral. Duplici itaq laude iste dignꝰ exti¬
tit qui dupplicia mala pro xp̃o sustinuit.
Nisi enĩ pro xp̃o sustinuisset: ip̃e xp̃s eius
tribulõm et pauꝑtatẽ se scire mĩme dixis¬
set: quia in hoc qd̃ dixit. Scio: illũ utrãq
monstrauit ꝓpter se sustin̾e. et se utranq
designauit aꝓpbare. Sed int̾ corporis bona
cõmemorat grãm sp̃ĩtalem: ut in eo qd̾ bo¬
na cõmemorat cont̃ mala sustinẽda robꝰ¬
tiorem reddat. Ait ergo. Sed diues es. ac
si dr̃et. Qmͣuis angusteris in corꝑalib:
ne timeas. quia dilataris in boiis sp̃ita¬
libus in plẽitudĩe dom celestis. in excita¬
cõue uircutis. in exhibicõne boni oꝑis. ĩ
uerbo predicacõnis. in spe remun̾acõns.
Et qm̃ cetui malorũ sẽper est odiosaui¬
ta bonorũ. et quẽ deus cõmendat sermo

Expanded text:
pore tribulari, sed gravius est cum tribulapore tribulari, sed gravius est cum tribulatione corporis penuriam pati substantiae corporalis. Duplici itaque laude iste dignus exstitit, qui duplicia mala pro Christo sustinuit. Nisi enim pro Christo sustinuisset, ipse Christus ejus tribulationem et paupertatem se scire minime dixisset, quia in hoc quod dixit, Scio, illum utramque monstravit propter se sustinere, et sic utramque designavit approbare. Sed inter corporis bona commemorat gratiam spiritualem, ut in eo quod bona commemorat contra mala sustinenda robustiorem reddat. Ait ergo, sed dives es, ac si diceret: Quamvis angusteris in corporalibus, ne timeas, quia dilataris in bonis spiritualibus, in plenitudine doni coelestis, in exercitatione virtutis, in exhibitione boni operis, in verbo praedicationis, in spe remunerationis. Et quoniam coetui malorum semper est odiosa vita bonorum, et quem Deus commendat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimꝰ: ostendit eum tribulatis posse sb̃¬
uenire. In eo autẽ qd̃ subiũgit: Qui fuit
mortuus et uiuit. Ĩnuit eum mortuos pꝰ¬
se suscitare. Hoc dicit pͥmus et nouissimꝰ
qui fuit mortuus et uiuit. Quasi dr̃et. Ne
deficiatis si contĩgat pro noĩe meo tribu¬
lacõnem sustin̾e. uel mortẽ subire: quia
ego sum pͥmus et nouissimꝰ. potẽs sum ĩ¬
tit tribulacõne adiuuare: et qui fui mor¬
tuus et uiuo. potẽs sum de morte susci¬
tare. Dum ergo me talẽ auditis: de utro¬
q fiduciã sumite. et si quid ꝓptꝰ me conti¬
gerit adu̾si uirilit̾ sustinete. Sed quia
suꝑius hec u̾ba diligẽtius discussimꝰ: ad
seqñua transeamꝰ. Scio nbulo̾nem nã et
ꝑauꝑtatẽ tuam. Duo pouit tribulõnem et
pauꝑtatẽ: tribulacõm corporis. et pauꝑ¬
tatẽ rei corporalis. Sed tum altera istarũ
sola grauitꝰ pũgnat. Si altera adiũgatur:
dolorẽ duplicat. Graue naiq est in cor¬

Expanded text:
novissimus, ostendit eum tribulatis posse subnovissimus, ostendit eum tribulatis posse subvenire; in eo autem quod subjungit, qui fuit mortuus et vivit, innuit eum mortuos posse suscitare. Hoc dicit, primus et novissimus, qui fuit mortuus et vivit, quasi diceret: Ne deficiatis si contingat pro nomine meo tribulationem sustinere, vel mortem subire, quia ego sum primus et novissimus, potens sum in tribulatione adjuvare, et qui fui mortuus et vivo, potens sum de morte suscitare. Dum ergo me talem auditis, de utroque fiduciam sumite, et si quid propter me contigerit adversi, viriliter sustinete. Sed quia superius haec verba diligentius discussimus, ad sequentia transeamus. Scio tribulationem tuam et paupertatem tuam. Duo ponit, tribulationem et paupertatem, tribulationem corporis, et paupertatem rei corporalis. Sed cum altera istarum sola graviter pungat, si altera adjungatur dolorem duplicat. Grave namque est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerẽ ut tẽptemĩ. et hẽbitis tbulaci¬
ouẽ dieb .x. Esto fidelis usq ad mortẽ
et dabo tibi coronã uite. Eexecuto suꝑiore ca¬
pitulo: ep̃o ephesi qui metropolitauꝰ int̾ ali¬
os erat directo: ad pastorẽ smirne sermonẽ
uercit. Sed utrũ de isto siue de aliis aliarũ
ecciarũ ep̃ĩs ordinẽ qui in sacra pagĩa con¬
tinetur scdm̃ distãciã sicut locorũ. siue scdm̃
differẽtiã m̾itomĩ seruet: ignoramꝰ. ad ep̃m
ergo sinirne ea que in p̾senti capło: conti¬
uentur dirigens: eum de bomis aitib lau¬
dat. et laudando ad meliora ꝓuocat. futu¬
ras tribulacõnes p̾dicit. et fidelit̾ pugnã¬
ti coronam ꝓmittit. Hec dicit pͥmꝰ et nouis¬
simꝰ qui suit mortuus et uiuit In pͥncipi¬
o sermonis talẽ xp̃m describit: qui in cribu¬
lac̃õnib subuenire possit. et si contĩgat pro
ip̃o occũbere: speremꝰ per ip̃m iterũ ad in¬
tam redire. In eo namq qd̾ dicit p̾ͥmus ⁊

Expanded text:
itis tribulationem diebus decem. Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae . Exsecuto superiore capitulo episcopo Ephesi, qui metropolitanus inter alios erat, directo ad pastorem Smyrnae sermonem vertit. Sed utrum de isto, sive de aliis aliarum Ecclesiarum episcopis ordinem, qui in sacra pagina continetur, secundum distantiam sicut locorum, sive secundum differentiam meritorum servet ignoramus. Ad episcopum ergo Smyrnae ea quae in praesenti capitulo continentur dirigens, eum de bonis actibus laudat, et laudando ad meliora provocat, futuras tribulationes praedicit, et fideliter pugnanti coronam promittit. Haec dicit primus et novissimus, qui fuit mortuus et vivit, in principio sermonis talem Christum describit, qui in tribulationibus subvenire possit, et si contingat pro ipso occumbere, speremus per ipsum iterum ad vitam redire. In eo namque quod dicit, primus et
Abbreviated transcription (Latin):
eos. ꝓphis dignioris sermo uĩus ostẽdit.
ubi ait. multi ꝓpħe uoluerĩt uid̾e que
nos uidecis et nõ uiderũt. Quare ergo
cum inter heo tormẽta subire coegit mag¬
no itaq gaudio sancti lecari poterũt qui se li¬
beratoᷤᷤ et ad ũsarios suos qui eos iiuste cru¬
ciare solebant: iuiste cruciari iudebũt. altꝰ ex¬
go angłs. xp̃s. Babilon subu̾sa et hĩtacio de¬
uniu̾sitas ip̃orum dampnata. et demonũ tru¬
ciatib tradita. Alia nox de celo blauda iustis
exhibita. admouicõ exitus de babilone seꝑaci¬
o a confusione. Luctus regũ et negãtorũ do¬
lor suꝑborũ et cupidorũ. siue maiorũ et mĩorũ.
Om̃es quippe de ruma eius in inferno lugebt̃.
qui eius statũ in mũdo dilexerũt.

Expanded text:
eos prophetis digniores sermo divinus ostendit, eos prophetis digniores sermo divinus ostendit, ubi ait: Multi prophetae voluerunt videre quae vos videtis et non viderunt . Quare ergo eam propter hoc tormenta subire coegit. Magno namque gaudio sancti laetari poterunt, qui se liberatos et adversarios suos, qui eos injuste cruciare solebant juste cruciari videbunt. Alter ergo angelus, Christus; Babylon subversa, et habitatio daeimpiorum damnata, et daemonum cruciatibus tradita; alia vox de coelo, blanda justis, exhibita admonitio; exitus de Babylone, superatio de confusione; luctus regum et negotiatorum, dolor superborum et cupidorum, sive majorum et minorum. Omnes quippe de ruina ejus in inferno lugebunt, qui ejus statum in mundo dilexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
potentes potẽter tormẽta pacient᷑. Reges
autẽ et negociatores sibi in uictu babiloni¬
e nine relictis aliis amatorib babilonis
describũtur. Quia ip̃i inter alios precipue
uident: Et idcirro per eos alii sigurant᷑. ⁊¬
sub illis comp̃hñdunt᷑. Sacra deniq pro¬
phia que suꝑius rumã babilonis. et luc¬
tum amatorũ eius ordine descripsit: Scõs
succedent᷑ anglos et ełctos hoĩnes głifica¬
tos ut i exultent de ruina eius admonz
dicẽs. Exultare suꝑ eam celi: io est ange¬
li qui gaudetis de liberacõne gñis hũaui
aduentũ saluatoris. uel ante ad uitã et¬
nam ꝑcipiendã instisicati: et nũc suꝑ ce÷¬
los ad eam possidendã sublimati. Notare
ista om̃ia non ad p̾sentis sed ad futi se¬
culi statum uidet᷑ pertinert et queadm̃ ꝑ
recte per apłos et ꝓphãs utͥusq testam̃ti
uisti comp̃hñdunt᷑ et sig̃ntur. Apłos au¬
tem. ꝓph̃is prescubit: causa p̾rogatie. qr

Expanded text:
Potenter tormenta patientur . Reges Potenter tormenta patientur . Reges autem et negotiatores oribus Babylonis, describuntur, quia ipsi inter alios videntur praecipui, et idcirco per eos alii figurantur, et sub illis comprehenduntur. Sacra denique prophetia quae superius ruinam Babylonis, et luctum amatorum ejus ordine descripsit, sanctos succedentes angelos, et electos homines glorificatos ut exsultent de ruina ejus admonet, dicens: Exsultate supra eam, coeli, id est angeli, qui gaudetis de liberatione generis humanadventum Salvatoris, vel ante ad vitam aeternam percipiendam justificati, et nunc per coelos ad eam possidendam sublimati. Notate autem ista omnia non ad praesentis, sed ad futuri saeculi statum pertinere. Et quemadmodum per recte per apostolos et prophetas utriusque testamenti justi comprehenduntur et signantur. Apostolos autem prophetis praescribit causa praerogativae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
na: id est uniu̾salis malorũ dãpnacio. In
qua dĩtes facti sũt qui hẽbant uaues in
mari de p̾ciis eius. qui longinquo ferunt
diuicias eius. utraq igitꝰ negociatorũ ge¬
nera descripsit. et illud uidelicet qd̾ in t̾ra
laborat. et illud qd̃ in mari nauigat. Re¬
ges itaq terre et negãtores de ruina ba¬
bilonis flebũt. Quia suꝑbi quiqz et cupi¬
di uniu̾sitatem impiorũ mũdana gloria
et plẽitudiue destitutã incõsolabilit̾ dole¬
bũt. In quo uero damꝑnata babilon passu¬
ra sit be. dedarat᷑ cum subditur. Qm̃ una
hora est desolata. io est consołone spoliata.
cong̾gacõ namq dampnandorũ nũc int̾
mũdanos dolores aliqͣm ht̃ consolõnem.
sed ultima hora tnͣsacta. solam paciet᷑ de¬
solacõnem. Et diligent̾ est pensandũ. qd̾
in descripcõne doloris amatorũ babilonis:
pͥmũ reges ponũtur. quia mali quiq q̃n¬
to m̃c in mũdo sũt potẽtiores: tanto erunt
in inferno miserabiliores. Scͥptum est enĩ.

Expanded text:
itas malorum damnata, in qua divites facti sunt omnes qui habebant naves in mari, de pretiis ejus, quia de longinquo ferunt divitias ejus. Utraque igitur negotiatorum genera descripsit, et illud videlicet quod in terra laborat, et illud, quod in mari navigat. Reges itaque terrae negotiatores de ruina Babylonis flebunt, quia superbi quique, et cupidi universitatem impiorum mundana gloria, et plenitudine destitutam inconsolabiliter dolebunt. In quo vero damnata Babylon passura sit bene declaratur, cum subditur: Quoniam una hora est desolata, id est, omni consolatione spoliata. Congregatio namque damnandorum nunc inter mundanos dolores aliquam habet consolationem; sed, ultima hora transacta, solam patietur desolationem. Et diligenter est pensandum, quod in descriptione doloris amatorum Babylonis, primum reges ponuntur, quia mali quique quanto nunc sunt in mundo potentiores, tanto erunt in inferno miserabiliores. Scriptum est enim:
Abbreviated transcription (Latin):
tis solet. Qm̃ una hora destitute sũt tante
diuicie. Ip̾a sublata de mũdo et tͣnslata
ad tormẽta gehẽne. Et om̃is gub̾nator.
et om̃es qui in longũ nauigãt et naute ⁊
qui in mari oꝑantur. id est om̃es qui non
cantũ per t̾restria. Sed et per maritima ne¬
gocia diuites fieri conauant᷑. De longe ste¬
terunt. Quia a ꝑticipacõne eius eius elõ¬
gari desiderabt̃. Et clamau̾ut id est cla-¬
mabunt. uidentes locũ incendii eius di¬
centes. Que similis nũc in penaz huic¬
ciuitati: id est malorũ uniu̾sitati. magne pͥ¬
sua. Quia se suisse de mat᷑ia terrena. fra-¬
gili mortali ac transitoria recogͦscẽt in in¬
ferno. qd̾̃ mĩc mĩme ꝑpendũt in mũdo. fu¬
co nimirũ elacõnis et impietatis obtene-¬
brati: qm̃ sit breuis uita ista: uia lubrica
et mors incerta nõ attendũt. que tũt sẽ¬
per aute oclos hr̃e cogent᷑: et clamau̾nt.
id est clamabũt. Flentes et lugentes. peri

Expanded text:
tis solet; quoniam uno hora destitutae sunt tantae tis solet; quoniam uno hora destitutae sunt tantae divitiae, ipsa sublata de mundo, et translata ad tormenta gehennae, et omnis gubernator, et omnes qui in longum navigant, et naturae, et qui in mari operantur, id est, omnis qui non tantum per terrestria, sed et per marina negotia divites fieri conantur. De longe steterunt, quia a participatione ejus elongari desiderabunt. Et clamaverunt, id est clamabunt, videntes locum incendii ejus, dicentes: Quis similis cicivitati, id est, malorum universitati magnae prsua, quia se fuisse de materia terrea, fragili, mortali, transitoria recognoscent in inferno, quod nunc minime perpendunt in mundo. Fuco nimirum elationis, et impietatis obtenebrati, quam sit brevis vita ista, via lubrica, et mors incerta non attendunt, quae tunc semper ante oculos habere cogentur. Et clamaverunt, id est, clamabunt, flentes et lugentes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
tur uł eniutur. qͣndo uidel nõ tantũ corꝑa
hom̃nbus uili seruicio: sed et aĩe demõib¬
cultu nephaudo subdũtur. Sed et negociato¬
res q̃madm̃ reges suꝑ eius ruinam gͣuitꝰ
dicentes. Et poma desid̾ii tue aĩe. o babilõ
id est mĩora bona tua que desid̾abiliter di¬
lexisti. discessitũt a te et omĩa pinguia
et p̾clara: id est maiora bona ꝑierũt a te
et amplius nõ inueniẽt u̾catores eorũ. qui
diuites facti sunt ab ea in uñido. Longe:
stabũt. uolũtate nõ passione in inferno.
ꝓpter timorẽ tormẽtorũ eius flentes ac lu¬
gẽtes id est duplicitꝰ in luctu ꝑsistẽtes. di¬
centes. ue. ue ue. ciuitas magna. Id circo
in hoc loco. ue. duplicat᷑. ut nõ tantũ imi¬
pia uoluntate. uerũ eciam ꝑuersa accõne
Que amicta erat bisso et purpura et coc¬
cino et deaurata auro et lapide p̾cioso et
margaritis. Quia malorũ uniu̾sitas ua¬
uitati dedita secłarib se decorare ornamẽ¬

Expanded text:
ur, quando videlicet non tantum corpora hominibus vili servitio, sed et animae daemonibus nefando cultu subduntur. Sed et negotiatores quemadmodum reges super ejus ruina graviter , dicentes. Et poma desiderii animae tuae, id est minora bona tua quae desiderabiliter dilexisti, discesserunt a te, et omnia pinguia, et praeclara, id est majora perierunt a te, et amplius illa non invenient, mercatores eorum, qui divites facti sunt ab ea, videlicet in mundo; longe stabunt, voluntate, non passione in inferno, propter timorem tormentorum ejus flentes ac lugentes, id est, dupliciter in luctu persistentes, dicentes: Vae, vae, civitas magna: idcirco hoc in loco, vae duplicatur, ut non tantum impia voluntate, verum etiam perversa actione Quae amicta erat bysso, et purpura, et cocco, et deaurata auro, et lapide pretioso, et margaritis; quia malorum universitas vanitati dedita saecularibus se decorare ornamen
Abbreviated transcription (Latin):
minib. arborib. animalib. Ingͣci¬
nib : qͦmͦ cresct̃. maturesct. In arbo¬
rib similit̾: qd̾ frondent: florent.
fructificant. In aĩalibꝰ: qͦmͦ concipiũt
ce pariunt̃ : qd̾ alia nascunt᷑ ⁊ alia mo¬
riunt᷑. Deniq qͦtiens attendimꝰ qͦm
omnia orta occid̾t. ⁊ aucta senesct̾:
in nat᷑alis oꝑatõnis inspectõne men¬
tem nrãm exercemꝰ. Opꝰ artificiale opꝰ
uideł industrie consid̾atur: ut in
celat᷑is. in picturis. in scͥptura. in
agͥcultura ⁊ in cet̾is oꝑib artificia¬
lib. in qͥb om̃ib innum̃a inue¬

Expanded text:
minibus, arboribus, animalibus, in graminibus quomodo crescunt, maturescunt; in arboribus similiter quomodo frondent, florent, fructificant; in animalibus quomodo concipiunt et pariunt, quomodo alia nascuntur et alia moriuntur. Denique quoties attendimus quomodo omnia orta occidunt, et aucta senescunt, in naturalis operationis inspectione mentem nostram exercemus. Opus artificiale opus videlicet industriae consideratur, ut in celaturis, in picturis, in scriptura, in agricultura, et in caeteris operibus artificialibus in quibus omnibus innumera inve
Abbreviated transcription (Latin):
yercitata itaq mens scd̾m
hãc tͥplicem considatõnẽ
q̃ est in specłatõne rerũ debet se
conseqn̾ter tranferre ad specłatõnẽ
oꝑm: ut cum didiscerit consid̾atõ¬
nem suam ⁊ ad oꝑa nat᷑alia ⁊ ad o¬
ꝑa artificialia extendere possit arche
nr̃e latitudo p̃funte magnitudinis

Expanded text:
ercitata itaque mens secundum hanc triplicem considerationem, quae est in speculatione rerum, debet se consequenter transferre ad speculationem operum, ut cum didicerit considerationem suam et ad opera naturalia et opera artificialia extendere, possit arcae nostrae latitudo praefinitae magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑. Certũ siqͥd̾ ẽ qͥa ex nat᷑ali oꝑ¬
atõne opꝰ industͥe initiũ surait :
consistit ⁊ conualescit ⁊ ce oꝑatõ
nat᷑alis ex industria ꝓficit: ut me¬
lior sit. In oꝑe aitifiali scientia hu¬
mana cubitũ ht ⁊ qͥa si illud cõpre¬
hendere ñ ualeret ip̃m utiꝙ mim¬
me inuenisset. S in oꝑe nat᷑ali ple¬
nũ cubitũ hĩe ñ potuit: qr ip̃m
ñ nͥ ex parte icomp̃hendit. Qd
ex qͣ re nasci soleat facile diiudi¬
cat : nam nec ponia in ui̾te. nec
racemos in frode segete. nec frirm̃
ci soleat ⁊ qñ explicare sufficiat :
Qnͣdo gͦ ingenii nr̃i a cum̃ in hac
gemina nat᷑alis ⁊ artifialis consi¬
d̾atõne cͥcũqͣq se diffu̾dit ⁊ & mira
intelligentie uiuacitate multipli¬
cit̾ huc illuc ꝙ disc̾rit: arche nr̃e
latitudo scd̾m diuine institutõnis
modũ congruã sͥ mensurã accip̃.¬

Expanded text:
 quia ex naturali operatione opus industriae initium sumit, consistit et convalescit, et operatio naturalis ex industria proficit ut mlior sit. In opere artificiali scientia humana cubitum habet; quia, si illud comprehendere non valeret, ipsum utique minime invenisset. Sed in opere naturali plenum cubitum habere non potuit, quia ipsum nonnisi ex parte comprehendit. Quid ex qua re nasci soleat facile dijudicat: nam nec poma in vite, nec racemos in segete, nec frumentci soleat quando explicare sufficiat? Quando ergo ingenii nostri acumen in hac gemina naturalis et artificialis consideratione circumquaque se diffundit, et mira intelligentiae vivacitate multipliciter huc illucque discurrit, arcae nostrae latitudo secundum divinae institutionis modum congruam s
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃teritis fut᷑a colligit. ⁊ de dubiis¬
rebꝰ non dubios euent᷑ sepe p̃nos¬
cit: Qd enĩ ẽ aliud cͥcũspect᷑o:
nͥ cͥcũstantiũ maloꝵ sollicita
sagax ꝙ ꝑscrutatõ : Ad hanc ꝑ¬
sentiũ consid̾ato⁊ futoꝵ p̾medi¬
tato̾: ut scdm nom̃ suũ u̾aciter
fit cͥcũspectõ. Huꝰ assiduitas
hominẽ cautũ efficit : & qͣntum
duitate specłatõnis.L.

Expanded text:
ex praeteritis futura colligit, et de dubiisrebus non dubios eventus saepe praenoscit? Quid enim est aliud circumspectio, nisi circumstantium malorum sollicita sagaxque perscrutatio? Ad hanc paesentium consideratio, futurorum praemeditatio, ut secundum nomen suum veraciter sit circumspectio. Hujus assiduitas hominem cautum efficit, et quantumduitate speculationis.
Abbreviated transcription (Latin):
apud erechiam. inuenio eã
& apud amici sponsã sponsi ꝙ
amicã: cͥ dr᷑ in canticis. Surge a¬
mica mea speciosa mea ⁊ ueni: co¬
lumba mea in foraminib petͤ in ca¬
u̾na mac̾i̾e. S ce erechias ad sponsi
similitudinẽ qͥetẽ eligens secretum¬
q captans sedens ꝙ in foraminib pe¬
tre. seu etiã cauerna mac̾ie : sicuc
pullus hyrundinis sic clamabat
meditabat᷑ ut colu̾ba. O qͥs dabic
mͥ pennas sic̃ colũbe ⁊ uolabo ⁊ reqͥ¬
escã⁊ siforte possim euolare in id
loci uͥ passer inuenit sibi domum
⁊ turt᷑ nidũ sͥ uͥͭ ponat pullos suos. oꝰ¬

Expanded text:
apud Ezechiam, invenio eam et apud amici sponsam, sponsique amicam, cui dicitur in Canticis: Surge, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae . Sic et Ezechias ad sponsae similitudinem quietem eligens, secretumque captans, sedensque in foraminibus petrae, seu etiam caverna maceriae, sicut pullus hirundinis, sic clamabat, meditabatur ut columba: O quis mihi dabit pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam, si forte possim evolare in id loci, ubi passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi reponat pullos suos!
Abbreviated transcription (Latin):
ce in enigmate & ñ statĩ facie ad fa¬
ciem uidere. Ascendt̾ itacꝑ angłi
in hac similitudinũ scala atꝙ des¬
cendt̾: atq alii post alios mͦ accedt̃
mͦ discedt̃ ⁊ ut dũ multipliciũ reue¬
latõnum alia ingerit᷑. alia subtͣ¬
hit᷑ specłantis animꝰ multiformi¬
t̾ & ꝑ morar siggillatĩ intelligat.
Eer qͥd mueniunt qͥ in hoc lapide
obdormiunt. felices qͥb u̾tit᷑ in
scalã: qd̾ aliis solet ẽẽ in rumã.
felices qͥb ext̾ioꝵ soientia fit sca¬
la ascensionis: ñ ruina deiect̾o¬
ns. felices qͥb scientia illa q̃ in¬
fiat ñ ẽ ad inflatõnem: s ad im¬
flãmatõnẽ eiꝰ q̃ edificat. Felices qͥbꝰ
temꝑaliũ pusctudo: fit et̾itatis
ĩstigatõ. Oportet gͦ ut aĩat̾itis ca¬
put in lapide reclinare: o in huiꝰ
specłatõnis desid̾io animũ obdu¬
rare.⁊ huic studio ꝑtinacit̾ in¬
si st̾e: qͥ cupit hãc ascensionis sca¬

Expanded text:
 in aenigmate, et non statim facie ad faciem videre. Ascendunt itaque angeli in hac similitudinum scala atque descendunt, atque alii post alios modo accedunt, modo discedunt, ut dum multiplicium revelationum alia ingeritur, alia subtrahitur, speculantis animus multiformitervalla sigillatim intelligat. Ecce quid inveniunt, qui in hoc lapide obdormiunt. Felices quibus vertitur in scalam, quod aliis solet esse in ruinam. Felices quibus exteriorum scientia fit scala ascensionis, non ruina dejectionis. Felices quibus scientia illa quae inflat, non est ad inflationem, sed ad inflammationem ejus quae aedificat. Felices quibus temporalium pulchritudo fit aeternitatis instigatio. Oportet ergo, ut animadvertis, caput in lapide reclinare, et in hujus speculationis desiderio animum obdurare, et huic studio pertinaciter insistere, qui cupit ha
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in hoc reclinatorio dormiens u¬
deret ⁊ qͥs hoc iigilans efficeret ut
ascensionis sue scalam usq in celũ
ꝓtenderet. ⁊ uisibiliũ specłatoni spe¬
tinuaret ͤ Qdͥ qd̾ in hoc ascensiõis
tͣmite angłice occͤsionis alludiũ¬
Ma
sponte se igͥit u ut humane mires¬
tigatõni diuina reuelato occur¬
rat: Itaq uident᷑ angłi in hac
scala nẽ ascend̾e nc̃ uͦ ce descend̾e:
ce nc̃ ad sumina ce nc̃ ad ima ani¬
mũ erudire: ut in diuinis & hu¬
manis multa q̃ ꝑ se ip̃m ñ pot̃at:
ex diuina reuelatõne cognoscat.
descendere siue ad suͥma euolare ⁊ nͦ
opꝰ eẽt diuine ispiratõni iniͣlla re¬
uelatõnũ suar̃ manifestatõne ul

Expanded text:
 in hoc reclinatorio dormiens videret, quis hoc evigilans efficeret, ut ascensionis suae scalam usque in coelum protenderet, et visibilium speculationi spetinuaret? Quid quod in hoc ascensionis tramite angelicae occursionis alludium ponte se ingerit, ut humanae investigationi divina revelatio occurrat? Itaque videntur angeli in hac scala nunc ascendere, nunc vero descendere, et nunc ad summa, nunc ad ima animum erudire, ut in divinis et humanis multa, quae per seipsum non poterat, ex divina revelatione cognoscat. descendere, sive ad summa evolare, nec opus esset divinae inspirationi in ulla revelat
Abbreviated transcription (Latin):
ecimꝰ lapis des ẽ assidni¬
tas specłatõnis. Iacob de¬
clinans a malo dans ꝙ locũ ire:
dum ꝑegre ꝓficiscit᷑ festinans ne
fuga sua fieret sabb̾o hẏeme uł sab¬
b̾o ⁊ hẽ lapidẽ in itein̾e inuenit
inuentũ ꝙ capiti suo supposuit:
nenon hr̃et uͥ caput suũ recli¬
naret ⁊ dum in uia obdormiret¬
⁊ reqͥesceret. In hoc lapide in pace
in id ip̃m obdorinit ⁊ reqͥescit &
in itm̃e reqͥem inuenit ⁊ qmͣ nec
in cubicłis stratis cꝑ eburneis in t pue¬
uentre possunt qͥ mollib uestumꝰ¬
t᷑ ⁊ indomib reguim sunt. Recli¬
nato itaꝙ capite iacob in hoc la¬
pide clausis q ocłis concupiscentie
qͦs aꝑtos legimꝰ in pͥmo parente:
dũ in hoc reclinatorio alta qͥete
sopit᷑ dũ ert̾ioꝵ omĩum libent̾ obli¬
uiscit᷑ : animꝰ eiꝰ ad int̾iora euigilat:

Expanded text:
ecimus lapis dictus est assiduitas speculationis. Jacob declinans a malo, dansque locum irae, dum peregre proficiscitur festinans, ne fuga sua fieret hieme aut Sabbato, hunc lapidem in itinere invenit, inventumque capiti suo supposuit, ne non haberet ubi caput suum reclinaret, dum in via obdormiret . In hoc lapide in pace, in idipsum obdormit et requiescit, et in itinere requiem invenit, quam nec in cubiculis stratisque purpureis invenire possunt qui mollibus vestt in domibus regum sunt. Reclinato itaque capite, Jacob in hoc lapide, clausisque oculis concupiscentiae quos apertos legimus in primo parente, dum in hoc reclinatorio alta quiete sopitur, dum exteriorum omnium libenter obliviscitur, animus ejus ad interiora evigilat,
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilũ intelligentiã speculan¬
tis ammꝰ fubleuet᷑. felix cui uisibi¬
liũ serentia: sit scola ad miusibilia ał stala¬
cognoscenda. Pulcrũ spectacłm ui¬
de huiꝰ scale scalaria modo conguio
mũ ordinate distinctõnis cõtimia¬
tõne ꝓducta: ut ꝑ multiplicẽ crea¬

Expanded text:
 speculantis animus sublevetur. Felix cui visibilium scientia fit scala ad invisibilia cognoscenda. Pulchrum spectaculum videre hujus scalae scalaria modo congruo, mum ordinatae distinctionis continuatione producta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inqͣm ẽ qd̾ suꝑius miraba¬
mͣ. qd adhuc usc miram᷑ duleẽ
in amarã uertere ⁊ gaudiũ de¬
flere. delectatõnẽ dolere : & in
hẽ modũ dulcẽ in man defice̾.
Trgone aq̃ cͥca sartan intrnnes¬
ct̾ ⁊ gͦne aq̃ in mari deficrunt
Siccine homo de tͥbulatõne le¬
taris siccine homo de delecta¬
cõne t᷑baris: Omirũ. o stupñ¬
dũ. In uolintaria tͥbulatõne
gaudia cumulernt᷑: occur san¬
tas deleccatõnes. dolore spon¬
taneo ext̾minant᷑¬

Expanded text:
hoc, inquam, est quod superius mirabahoc, inquam, est quod superius mirabamur, quod adhuc usque miramur, dulcem in amaram vertere, gaudium deflere, delectationem dolere, et in hunc modum dulcem in mari deficere. Ergone aquae circa Sartan intumescunt, ergone aquae in mari deficiunt? Siccine, homo, de tribulatione laetaris? Siccine, homo, de delectatione turbaris? O mirum, o stupendum! In voluntaria tribulatione gaudia cumulantur, occursantes delectationes dolore spontaneo exterminant
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ autẽ qr aque qmͣlibet dulces
cedinem suã seruare ñ possint.
Que gͦ in mare descendt̾ cito ama¬
sus inqͥt ur̾ uertat᷑ in luctũ: &
gaudiũ in merorẽ ⁊ hoc est dulcẽ
aꝗͣ in mare descendere & dulcedi¬
nẽ amitt̾e: ce dulcẽ in amartim
uertere. Risus sane ce gandium:.
dulcẽ aqͣ facit & huim᷑i qͣmlibet
qmͣ ardent̾ sitit : tam libenter
dulcem facere ñ possunt: nec hui
Qtiens risus in luccũ u̾tit᷑. totiens
aqͣ inferior in mare labit᷑. ce in
amaram mutat᷑. ⁊eꝙ enim risꝰ
ad suꝑiores aqͣs ꝑtin̾e potest: de
qͦ ab oie u̾itatis dcm est. e uob
qͥ ne ridetis : qͥa plorabitis. Qͥdgͦ
estinferiores aqͣs in mare decurre
atti defic̾e̾ nͥ carnalesce infimas
delectõnes in dolorẽ tͣhere ⁊ ce pe¬
nitendo extinguereꝰ Qł enĩ de ꝑ¬
petrata delectatõne plangit. q
gemit ⁊ qͥ suꝑuenientẽ hoiret &¬
respuit: qͥ fut᷑tm timet &e decli¬
nare satagit : qͥd aliud qmͣ dil¬
oẽ sͥ in amarã uertit: hoc itaq

Expanded text:
bet dulces cedinem suam servare non possunt. Quae ergo in mare descendunt, cito amasus, inquit, vester vertatur in luctum, et gaudium in moerorem , hoc est dulcem aquam in mare descendere et dulcedinem amittere et dulcem in amaram vertere. Risus sane et gaudium dulcem aquam facit, et hujusmodi quamlibet quam ardenter sitit, tam libenter dulcem facere non possunt, nec hujut. Quoties risus in luctum vertitur, toties aqua inferior in mare labitur et in amaram mutatur. Neque enim risus ad superiores aquas pertinere potest de quo ab ore veritatis dictum est: Vae vobis qui nunc ridetis, quia plorabitis. Quid ergo est inferiores aquas in mare decurrere atque deficere, nisi carnales et infimas delectationes in dolorem trahere, et poenitendo exstinguere? Qui enim de perpetrata delectatione plangit et gemit, qui supervenientem horret et respuit, qui futuram timet et declinare satagit, quid aliud quam dulcem sibi in amaram vertit? Hoc itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
res usqͥ ad mare descend̾t. Iue ascen¬
dc̾ ae cresct̾ iste descendt̾ & decresc̃t.
Ine cresct & intumeset̾: iste decres¬
ct̾ & deficiunt. Pulcrũ spectacłm
aqͣs inferiores cuta sartha intimes¬
Hic intende diligent᷑ : &e obstupesce
uehement̾. Elige in his tam magnis
tamꝙ mirandis qͥd pͥus qͥo ampliꝰ
mireris. an aqͣs inmontanis ñ deflu¬
ere s intumesc̾e: an aqͣs ex aqͥs ñ
innumescere s defic̾e̾. Aq̃ autem
inqͥt sͥptura q̃ inferiores erant

Expanded text:
t. Illae ascendunt et crescunt, istae descendunt et decrescunt. Illae crescunt et intumescunt, istae decrescunt et deficiunt. Pulchrum spectaculum aquas superiores circa Sartan intumesHic intende diligenter, et obstupesce vehementer. Elige in his tam magnis tamque mirandis quid prius, quid amplius mireris an aquas in montanis non defluere sed intumescere, an aquas ex aquis non intumescere sed deficere. Aquae autem, inquit Scriptura, quae inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
est palea. ubi ẽ. arista: uanitas in¬
quit uanitatũ. ⁊ omĩa uanitas. Ec¬
ce palea. Et uidi qd̾ in omĩb inqͥt
eẽt uanitas &e afflictio sp̃c Ecce pale¬
de gͦ qͦmͦ stipularum nitorẽ in hab¬
ominationis igredinem uerterãt
qui ⁊ am iam erubescebant in qͥb
aliqͣndo delectari cõsueuerant. au¬
di &e illum qui uanitatũ paleas ñ
solũ iningredinẽ. s etiã infetorẽ uer¬

Expanded text:
est palea, ubi est arista? Vanitas, inest palea, ubi est arista? Vanitas, inquit, vanitatum, et omnia vanitas. Ecce palea, et vidi quod in omnibus, inquit, esset vanitas, et afflictio spiritus . Ecce palede ergo quomodo stipularum nitorem in abominationis nigredinem verterant qui jam erubescebant in quibus aliquando delectari consueverant. Audi et illum qui vanitatum paleas non solum in nigredinem, s
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝑ aream nisi prudentiam sp̃c intelli¬
gimus: Quid itaq estiua area. nisi
sp̃itał intelligentia: In hac area. ũ¬
itatis grana. asigurarum paleis
uehem̃tis discussionis trituratio¬
ne excucuintur. Inhac area. uir¬
tutis annona auicioꝵ aristis dis¬
stricte examinationis uentilatiõe
seꝑat᷑. In huius aree tritura labora¬
mus. &e quasi grana apaleis sp̃a¬
mus quociens uera ⁊ et̾na bona
a falsis ar tnsitoriis secetnimus.
slec nobis sufficiat paleas. excut̃e
s studeamꝰ etiã eaꝵ cumulũ igne
supposito in fauillam uertere ce
tñs euntium nitorem innigredinẽ
mutare. &e affectum nr̃m in eoꝵ
contemptũ uł odium tnͣformare
In hac area desuadẽt quis qͥs sp̃ita¬
lis ẽẽ desid̾at. Sp̃itał enĩ iudicat
omnia. ce ipse anemine uidicat᷑.
audi quendam sp̃italẽ. in hac area
laborantẽ Proposui inquit
in corde meo querere &e inuestiga¬
re sapient̃ de omnib que fiunt
sub sole. Ecce area. ecce tritura. ar u̾

Expanded text:
 aream nisi prudentiam spiritus intelligimus? Quid itaque aestiva area nisi spiritalis intelligentia? In hac area veritatis grana a figurarum paleis vehementis discussionis trituratione excutiuntur. In hac area virtutis annona a vitiorum aristis districte examinationis ventilatione separatur. In hujus areae tritura laboramus, et quasi grana a paleis separamus, quoties vera et aeterna bona a falsis et transitoriis secernimus. Nec nobis sufficiat paleas excutere, sed studeamus etiam earum cumulum igne supposito in favillam vertere, et transeuntium nitorem in nigredinem mutare, et affectum nostrum in eorum contemptum vel odium transformare. In hac area desudat quisquis spiritalis esse desiderat. Spiritalis enim judicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Audi quemdam spiritalem in hac area laborantem: Proposui, inquit, in corde meo quaerere, et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole Ecce area, ecce tritura, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
concordet dauid cum damele. i̾ntã
cũ fig᷑a ꝓpħe sentencia: cũ uisione
ꝓphetica : lapis aũt ait qui ꝑcus¬
sit statuam factus ẽ mons mag¬
nus. &e impleuit uniu̾sam tr̃am.
Quam magnꝰ queso mons qui
impleuit uiuersã t̾̃ram qͥ ñ cõ¬
mouebit᷑ met̃num: Hultis audi¬
re. quam magnꝰ. quã firmꝰ. ꝗͣ grã¬
dis. ꝗͣ ĩmobił: Audi auum hunc cõ¬
fidentie montẽ tenentẽ. & de eius
magnitudine seu ĩmobilitate ꝓpo

Expanded text:
concordet David cum Daniele, veritas cum figura, Prophetae sententia cum visione prophetica? Lapis autem, ait, qui percussit statuam factus est mons magnus, et implevit universam terram. Quam magnus, quaeso, mons, qui implevit universam terram, qui non commovebitur in aeternum? Vultis audire quam magnus, quam firmus, quam grandis, quam immobilis? Audi alium hunc confidentiae montem tenentem, et de ejus ma
Abbreviated transcription (Latin):
solent sp̃itales uiri uanitatũ ari¬
stas conburere. & mabominationũ
fauullas uerte. has utiq fauillas in
contientie nr̃e adhuc area toleramꝰ
quãdiu de p̃teritis culpis cõfusi. ł
suspecti sumus. s flante uento
faiue tolluntur. cum ad sp̃c scĩ
insprrationem reatus nr̃i formido
omũis atq suspicio absorbetur &r
ꝑ sꝑem uenie ab om̃is confusionis
nigredine conscientie nr̃e area mũi¬
datur ita ut ueraciter dño psallere
possimus ꝓiecisti pꝰ tergum omnia
peccata mea. Nõne in fauillam nõ
dicã m̃bra cetera. ferrea. uł erea . s .a.
caput eiꝰ aureũ redactũ erat. cũ ꝓpħa
mino supplicabat. cũ domino ĩ oroẽ
ꝓ calamaret: In te sꝑaui ñ cõfundar
inetnũ. slõne iugre ille confusiomĩ
suaꝵ fauille uento rapte atq sub¬
late fuerant. cũ puenie p̃sumptõnẽ

Expanded text:
solent spiritales viri vanitatum aristas comburere, et in abominationum favillas vertere. Has utique favillas in conscientiae nostrae adhuc area toleramus, quandiu de praeteritis culpis confusi vel suspecti sumus; sed, flante vento, favillae, tolluntur, cum ad Spiritus sancti inspirationem reatus nostri formido omnis atque suscipio absorbetur, et per spem veniae ab omnis confusionis nigredine conscientiae nostrae area mundatur, ita ut veraciter Domino psallere possimus: projecisti post tergum omnia peccata mea. Nonne in favillam, non dicam membra caetera ferrea vel aerea, sed et caput ejus aureum redactum erat, cum Propheta mino supplicabit, cum Domino in oratione proclamaret: In te speravi, non confundar in aeternum . Nonne nigrae illae confusionum suarum favillae vento raptae atque sublatae
Abbreviated transcription (Latin):
inmontẽ nͨ lapis in lapidem gͣdem.
s pocius excrescit in mõtẽ magnũ.
& eminentẽ: S scunꝰ qr ꝑfecta cari¬
tas foras mittit tunorem. Nescit em̃
perfectio caritatis aug̃e formidinẽ.
s mutat ⁊ magnificat in confiden¬
tie montẽ. Qui cõfidunt in dño

Expanded text:
in montem, nec lapis in lapidem grandem in montem, nec lapis in lapidem grandem sed potius excrescit in montem magnum et eminentem? Sed scimus quia perfecta charitas mittit timorem. Nescit enim perfectio charitatis augere formidinem, sed mutat et magnificat in confidentiae montem. Qui confidunt in Domino