comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
drẽ illd indicat. qđ supͣ posuit. neq in occasione
cupiditatis ds testis est. Per hoc enĩ qđ iure dñi¬
co debebatur bonis euangłistis. ñ ꝓpter hoc euan¬
głirantib s querentib regnũ cłi ut hec omĩa ap¬
ponerentur eis. inueniebant alii occasionẽ. de qͥ¬
b idẽ dicit. Neq enĩ isti dõ seruiunt s uentri¬
suo. Quib hanc occasionẽ amputare uolebat apł̃s
ut etiã qđ sibi iuste debebatur omitteret. Aꝑte qͥp¬
pe hoc ipse ostendit in scda ad corinthios. ab aliis
eccłiis suppletas dicens necessitates suas. Uenerat
enĩ sic̃ apparet ad tantã indigentiã. ut de longin¬
quis ȩccłiis ei necessaria mitterentur. dũ tam̃ ab
eis apł quos erat: nichil tale acciꝑet. Hunquid pec¬
patũ inquit feci meipsum humiliando ut uos ex¬
altaremini qm̃ gratis euangłiraui uobis euangłi¬
um dĩ. Alias eccłas expoliaui. accipiens stipendiũ

Expanded text:
dicere, illud indicat quod supra posuit: Neque in occasione dicere, illud indicat quod supra posuit: Neque in occasione cupiditatis, Deus testis est. Per hoc enim quod jure dominico debebatur bonis evangelistis, non propter hoc evangelizantibus, sed quaerentibus regnum Dei, ut haec omnia apponerentur eis, inveniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt, sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quippe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendium
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur : Qđ si uellet ñ utiq mentiretur. q iu
re debebatur. Ꝙ qi noluit: ñ utiq mentitꝰ est.
Neq enĩ cdix̃ ñ sibi deb̾i. s deb̾i ostendit. ⁊ debito
se usum ñ eẽ. nec omiño uti uelle ꝓfessus est: eo
ipso factus infirmꝰ. quo potestate sua uti noluit.
Tam misericordi scilicet indutꝰ affectu. ut cogi¬
taret quẽ admodũ secũ uti uellet si⁊ ipse tta in¬
firmaretur. ut posset de illis ꝑ quos sibi euangli¬
um p̃dicaretur si eos uidet sũptꝰ acciꝑe quasi
mercimonioꝵ nundinas suspicari. De hac infir¬
mitate sua dic̃ alio loco. Facti sumꝰ pariuuili in
medio urĩ: tanquã si nutrix foueat filios suos.
Qa gͦ ad corinthios dic̃ habere se potestatẽ apłatꝰ
sui sic̃ & ceteri apłi. qua potestate usũ se ñ eẽ te¬
statur: hoc etiã isto loco ad tessalonicenses ait. Cũ
cit dignus est oꝑariꝰ mercede sua. Nam hinc eũ

Expanded text:
debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi euangelium praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos.Quod ergo ad Corinthios dicit, habere se potestatem apostolatus sui, sicut et caeteri Apostoli, qua potestate usum se non esse testatur; hoc etiam in isto loco ad Thessalonicenses ait, Cum cit, Dignus est operarius mercede sua. Nam hinc eum
Abbreviated transcription (Latin):
triũ: s onera insolita credentib gentib ñ impo¬
suerunt. ⁊ ido⁊ illi circumcisi sunt. Sine lege aũ
gentes quȩ ñdum credid̾unt. quib tam̃ se apl̃s
congruisse testatur. ꝑ miscdem compassionẽ ñ
ꝑ uersipellem simulationẽ. Idest ut eo modo sub¬
ueniret carnali udo ł pagano: qͦmͦ sibi ipse si hoc
eẽt subueniri uoluisset. portans utiq eoꝵ infir¬
mitatem in compassionis similitudine. ñ fallens
in mendacii fictione. sicut continuo sequitur ⁊ dic̃.
Factus sum infirmis infirmꝰ: ut infirmos lucrifa¬
cerẽ. Hinc enĩ loquebatur. ut etiam illa omiã drẽt
tium: sic cetera illa suꝑiꝰ. Suam enĩ dic̃ infirmita¬
tem suam gͣ infirmos fuisse. nͥ compatiendi eis.
in tantũ ut ne uidetur uenditor euangłũ ⁊ uer¬
bi cłi cursum apđ imꝑitos in malam suspicionẽ
decidens impediret. nollet acciꝑe qđ iure dnĩco

Expanded text:
trium, sed onera insolita credentibus gentibus non inpotrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia dicerecium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico
Abbreviated transcription (Latin):
cat. in p̃putio quis uocatꝰ est ñ circunicidatur:
fecit illa quȩ ñ intelligentib ⁊ parũ attenden¬
tib finxisse putatꝰ est. ludeus enĩ erat. ⁊ circũci-¬
sus uocatus adducꝰ ͬ e noluit. id est noluit
ita uiuere ac si circumcisus ñ esset. Hoc enĩ iã
in potestate habebat. & sub lege quidem ñ erat
sicut illi qui eam seruilit̾ oꝑabantur: s tam̃ in
lege xpi cłi. Non enĩ alia lexerat illa. zalia lex
cd̃i. sicut ꝑditi manichei solent drẽ. Alio quin
si cum illa fecit finxisse putandus est: fuxit:
paganũ ⁊⁊ sacrificauit idolis. q dic̃ factũ se fuis¬
se his qui sine lege sunt quasi sine lege. Quos uti¬
q ñ nisi gentiles quos paganos dicimus uult intel¬
ligi. Alid est gͦ ẽẽ sub lege. alid in lege: alid̃ sine
lege. Sub lege carnales uidi. in lege spiritales ⁊ iu¬
dei ⁊ xpĩani. Vnde illi seruauerunt morẽ illũ pa¬

Expanded text:
cat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, cat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit ita vivere ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat. Et sub Lege quidem non erat sicut illi qui eam serviliter operabantur; sed tamen in lege Dei et Christi. Non enim alia lex erat illa et alia lex Dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. Alioquin si cum illa fecit, finxisse pupaganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum pa
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio. lam uͦ qi infirmitati hominũ compa¬
tiens id faciebat: audiamꝰ sequentia. Cũ enĩ liber
su inquit ex omĩb: omĩum me seruĩ feci. ut
pses lucri facerẽ. his qui sub lege sunt quasi sub
lege. cũ ñ sim ipse sub lege: ut eos qui sub lege
erant lucri facerẽ. his qͥ sine lege sunt quasi sine
lege: cũ sine lege dĩ ñ sim. s sim in lege xp̃i. ut
lucrifacerẽ eos qui sine lege dĩ sunt. Qđ ñ simu¬
landi uersutia faciebat. s comp atiendi misccłia
idest ñ quasi ut se fing̾et iutur a cleũ sicut
nnulli putauerunt. ꝙ legitimipo a uetera
hierosolimis obseruauit. Fec̃ en im hoc scđm
lib̾am ⁊ manifestã sententiã suã in qua dic̃.
ꝓcũcisus quis uocatus est: ñ adducat ulest
ñ sic uiuat quasi p̃putiũ adduxertt. ⁊ id qđ nu-¬
dauerat texerit. sic̃ alio loco dic̃. Circumcisio
am qua dic̃ circũcisus quis uocatꝰ est ñ ad dir¬

Expanded text:
euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpaeuangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio am, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non addu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dispensatio mͥ credita est. Idest si necessi¬
tate transigendȩ huiꝰ uitȩ inuitꝰ cogor euangli¬
zare: dispensatio mͥ credita est. ut scilicet ex dis
quanuis ex occasione. quanius mea querens. qͣn¬
uis terreni emolumenti necessitate compulsus.
alii ꝓficiant. ego aũ mercedẽ apcł dm̃ głosam il¬
nuntiatio. donec respondeat. Qđ ut faciliꝰ intl¬
euangłistis bonis debitam. ñ ꝑꝑ hoc euangłi ⁊ã¬
tib s tam̃ consequentẽ ⁊ oblatam ex dnĩ ordina¬
cione sumentib tu ñ accipis: Que gͦ tibi merces
erit: Uide quid respondeat. Ut euangłizans in¬
quit sine sup̃tu ponam euangłium. Id est ut¬
ñ sit credentib sũptuosũ euangłium: ne pu-¬
tent ad hoc s euangłizari. ut id euangłiste qͣsi
uende udeantur.  tam̃ redit etiã atq etiam:
ut ostendat qͥd sibi iure dominico liceat. ⁊ tam̃
ñ faciat. Ut ñ abutar inquit potestate mea in

Expanded text:
inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessiinquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei disppraedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii ronuntiatio, donec respondeat. Quod ut facilius intelevangelistis bonis debitam, non propter hoc evangelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex Domini ordinatione sumentibus, tu non accipis? quae ergo tibi merces erit? Vide quid respondeat: Ut evangelizans, inquit, sine sunon sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in
Abbreviated transcription (Latin):
b euangłi⁊ ant ñ accepit apłs: uerũ dicens. ego
aũ nulliꝰ boꝵ usus sũ. & sequitur ⁊ adiungit: ne
forte quisꝗͣ arbitretur ido eũ ñ accepisse: ꝙ illi ñ
dedant. Non aũ scripsi hec ut ita fiant uime. Bo¬
nũ est mͥ magis mori: quã głam meã quisꝗͣ ma¬
nẽ faciat. Quam głam nͥ quã hab̾e uoluit apd̃
dm̃ in xpõ. compatiens infirmis. sic̃ mox aꝑtissime
dicturꝰ est. Si enĩ cuangłirauero inquit. ñ est mͥ
gła. Necessitas enĩ mͥ incumbit: idest sust entan¬
de uitȩ huiꝰ. Ue enĩ mͥ erit inquit: siñ euangłira¬
uero. Idest malo meo ñ euangłizabo. q fame cru¬
ciabor: ⁊ unde uiuã ñ habebo. Nam sequitur:
dic̃. Si enĩ uolens hoc facio: mercedẽ habeo. bo¬
lentẽ se dic̃ facere. si nulla uite huiꝰ fulciende
necessitate compulsus facit ⁊ ob hoc babere mer¬
cedem utiq apd̃ dm̃ głiȩ sempiternȩ. Si aũ mutꝰ

Expanded text:
ibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego ibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicut mox apertissime dicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus,
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio uuebat. Cur gͦ dic̃. dñs ordinauit his qͥ
euangłiũ annunciant de euangłio uiuere. ego
aũ nulliꝰ hoꝵ usus sũ e Aut si hoc ipsũ qđ hic dictũ
est uiuere scđm spiritalẽ uitã uoluit interp̃tari:
nullã spẽ habebat apłs addĩ qui de euangłio ñ ui¬
uebat. q dix̃ nulliꝰ hoꝵ usus sum. Quaꝑpt̾ ut spes
illi certa eẽt uitȩ eternȩ de euangłio utiq spirttali¬
sum: de uita ista quȩ in carne agitur sine dubita.¬
tione fac̃ intelligi. qđ dix̃ dnm̃ ordinasse his qui
euangłiũ annunciant de euangłio uiuere. idest
uitã istam cui opꝰ est uictu ⁊ tegumento de euan¬
głio transigere. sic̃ suꝑiꝰ de suis coapłis dix̃. Unde
ipse dñs ait. dignꝰ est oꝑariꝰ cibo suo. ⁊ dignꝰ est oꝑa¬
riꝰ mercede sua. Hunc itaq cibũ ⁊ hanc mercedẽ
sustentande uite huic. debitã euangłistis ab eis qͥ¬

Expanded text:
euangelio uiuebat. cur ergo dicit: dominus ordinauit his qui euangelio uiuebat. cur ergo dicit: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum spiritalem uitam uolunt interpretari, nullam spem habebat apostolus ad deum, qui de euangelio non uiuebat, quia dixit: nullius horum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de euangelio utique spiritalisum, de uita ista, quae in carne agitur, sine dubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Sic ⁊ dñs ordinauit his qui euangłiũ annũ¬
tiant de euangłio uiuere. Ego aũ nulliꝰ hoꝵ usꝰ
sum. Quid hoc aꝑtiꝰ: Quid clariꝰ: uereor ne for-¬
te cũ dixero uolens id exponere: obscur̃ fiat qđ
ꝑ se lucet ac clamat. Qui enĩ hȩc uerba ñ intelli¬
gunt. aut se ñ intelligere fingunt. mea multo
minꝰ intelligunt. ł se intelligere confitentur.
Nisi forte ꝓpt̾ea cito intelligunt nr̃a. qi concedit᷑
ꝓpt̾ea uͥalit̾ ea scdm suã sententiã interpretari ñ
possunt etiã clara ⁊ manifesta. obscura⁊ incer-¬
ta tẽ respondent: ꝙ ⁊ praua ⁊ ꝑuerso ñ audent.
Clamat homo d̃ĩ dñs ordinauit his qui euangłium
annunciant de euangłio uiuere. ego aũ nulliꝰ ho-¬
rũ usus sum: ⁊ conatur caro ⁊ sanguis recta depra-¬
uare. aꝑta claudẽ. serena nubilare. Spiritale in-¬
quit opꝰ faciebat: ⁊ inde uiuebat. Siita est: de

Expanded text:
tur? sic et dominus ordinauithis qui euangelium adnuntur? sic et dominus ordinauithis qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. quid hoc apertius? quid clarius? uereor, ne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur pterea ubi aliter ea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus faciebat et inde uiuebat. si ita est, de
Abbreviated transcription (Latin):
participant. ñ magis nos: O cũ demonstrasset
quid ei potestatis eẽt: s ñ sum usus inquit hac
potestate. s omiã toleramꝰ. ne qđ impedimentũ
demꝰ euangłio xpĩ. dicant g̃ isti q̃m̃ de oꝑe
sp̃ali carnalẽ uictũ habebat apł̃s: cum aꝑte ipse
clicat ñ se usum hac potestate. At si de oꝑe spãli
carnalẽ uictũ ñ habebat: restat ut de oꝑe car-¬
nali habuerit: ⁊ inde dicat. Neq panẽ gratis
ab aliquo manducauimꝰ: s in labore ⁊ fatigatio¬
ne nocte : die oꝑantes. ne quẽ ur̃m graueremꝰ.
Non qi ñ habuerimꝰ potestatẽ. s ut nos formã da¬
remꝰ uobis quã nos imitaremini. Omĩa itaq to-¬
leramꝰ: ne qđ impedimentũ demꝰ euangłio xpĩ.
& redit rursus modisq omĩb eciã atq etiã cõmẽ¬
dat. quid sibiliceat ⁊ tam̃ ñ faciat. Nescitis inqͥt
qm̃ qui in templo oꝑantur. quȩ de templo sunt
edunt. Qui altario deseruiunt altari comꝑtiun-¬

Expanded text:
participant, non magis nos? et cum demonstrasset, participant, non magis nos? et cum demonstrasset, quid eis potestatis esset, sed non sumus usi, inquit, hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. dicant ergo isti, quomodo de opere spiritali carnalem uictum habebat apostolus, cum aperte ipse dicat non se usum esse hac potestate. at si de opere spiritali carnalem uictum non habebat, restat, ut de opere corporali habuerit et inde dicat: neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inquit, quoniam qui in templo operantur. quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt, altario conpartiun
Abbreviated transcription (Latin):
uor oomis oite Bone ac Beate uia iiuena neLIGIoNe. Sic̃
constituta qua unus ds colitur. & purgatissima pietate
cognoscitur. pͥncipiũ nataͬrum omium aquo uniũsitas &
inchoat᷑. s ꝑficit᷑. ꝙ continet᷑: hinc euidentiꝰ error dep̃hend̾it᷑
eoꝵ sapientes qͦs pħos uocant. scolas habebant dissencientes & templa cõmu¬
nia. Nõ enĩ łpopłos ł sacerdotes latebat de ipsoꝵ doꝵ nataͣ ꝗͣ diũsa sentirent.¬
cũ suã qsq opinionẽ publice ꝓfiteri ñ formicdaret atq omib si posset ꝑsuadẽ¬
m̃ uider᷑ apparet. aliud eos in religione suscepisse cũ popło. galiud eode ipso popło

Expanded text:
um omnis vitae bonae ac beatae via in vera religione sit constituta, qua unus Deus colitur, et purgatissima pietate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et continetur: hinc evidentius error deprehenditur os philosophos uocant, scholas habebant dissidentes et templa communia. Non enim uel populos uel sacerdotes latebat de ipsorum natura deorcum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuademihi videtur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo
Abbreviated transcription (Latin):
pus tuũ tenebrosũ erit. Id est talia erunt facta tua:
qualis fuerit inte̾ntio tua cur ea facias. Et ad hoc
enĩ ut ueniret: supra de elemosinis preceꝑat di¬
cens. Nolite condere uobis thesauros interris. ubi
trugo & tinea exterminat. & ubi fures effodiunt¬
& furantur. Recondite uͦ uobis thesauros in celo:
ubi neq tinea. neq rubigo exterminat. ubi fureᷤᷤ
ñ ꝑfodiunt & furantur. ubi enĩ erit thesaurꝰ tuus:
ibi erit & cor tuũ. Deinde subiunxit. Aucerna cor¬
poris tui est oculus tuus: ut illi scilicet qui elemo¬
sinas faciunt ñ ea faciant intentione. ut ł homi¬
nib uelint placere. ł in terra sibi querant repen¬
di qđ faciunt. Unde & apł̃s cũ thimotheo diuites
monendos eẽ preciꝑet: facile inquit tribuant. cõ¬
municent. thesaurizent sibi fundamentũ bonũ
in fiturum: ut apprehendant ueram uitã. Cũ gͦ¬

Expanded text:
pus tuum tenebrosum erit; id est, talia erunt facta tua, pus tuum tenebrosum erit; id est, talia erunt facta tua, qualis fuerit intentio tua cur ea facias. Et ad hoc enim ut veniret, supra de eleemosynis praeceperat, dicens, Nolite condere vobis thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat, et ubi fures effodiunt et furantur. Recondite vero vobis thesauros in coelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminat, et ubi fures non perfodiunt et furantur. Ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. deinde subiunxit: lucerna corporis tui est oculus tuus, ut illi scilicet, qui elemosynas faciunt, non ea faciant intentione, ut uel hominibus uelint placere uel in terra sibi quaerant rependi quod faciunt. unde et apostolus cum Timotheo diuites monendos praeciperet. facile, inquit, tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. simul se putat & dõ seriure ꝙ euangłium pre¬
dicat. & mammone. ꝙ ꝓpter ista necessaria predi-¬
cat. Qđ dñs dicit fieri ñ posse. Ac ꝑhoc ille qui ꝓpt̾
ista euangłium predicant ñ do s mammone serui¬
re conuincitur. & si ds illo ad alioꝵ prouectũ qͦmodo
ipse nescit utatur. Nam buic sententiȩ subiungit
dicens. ldo dico uobis. Nolite solliciti ẽẽ animȩ qͥd
manducetis. neq corpori quid induamini. Non ut
ista ñ ꝓcurent quantũ necessitatis est: unde hone¬
ste potuerint. s ut ñ ista intueantur. & ꝓpter ista
faciant quicqͥd in euangłũ predicatione facere iu-¬
bentur. Eam qͥppe intentionẽ quare quid fiat: o-¬
culũ uocat. Unde paulo suꝑiꝰ loquebatur ut ad hoc
descendet & dicebat. Lucerna corporis tui: est oculꝰ
tuus. Si oculus tuus simplex fuerit: totũ corpꝰ tuũ
lucidũ erit. Si uͦ oculus tuus nequã fuerit: totũ cor

Expanded text:
tur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praetur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, quia propter ista necessaria praedicat: quod dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur. eam quippe intentionem quare quid fiat, oculum uocat: unde paulo superius loquebatur, ut ad hoc descenderet, et dicebat: lucerna corporis tui est oculus tuus. si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si
Abbreviated transcription (Latin):
um enĩ xpĩanoꝵ una res publica est. Ꝙ id̃o qͥsqͥs
xpĩanis necessaria ubilibet erogauerit ut̃icunq
etiam ipse qđ sibi necessariũ est accipit. de xp̃ĩ
societatẽ uitam labore corporis transigebant.
ex quoꝵ numero plures ad monasteria ueniuss
qr & in ipso humano genere plures sunt: si nolt̃
oꝑari ñ manducent. Neq enĩ ꝓpterea xpĩana
militia ad pietatẽ diuites humiliantur: ut
pauꝑes ad suꝑbiam extollantur. Hullo modo
enĩ decet ut in ea uita ubi senatores funt la¬
boriosi. ibi fiant opifices ociosi. & quo ueniunt
relictis delicus suis. qui fuerunt prediorũ dñĩ. ibi
sint rustici delicati. At enĩ dñs ait. Nolite solliciti
ctẽ anime quid manducetis: neq corpori quid uesti¬
amini. Recte. qm̃ supradixerat. ñ potestis do ser-¬
uire & mãmone. Qui enĩ ꝓpter hoc euangłium pre¬
dicat ut habeat unde manducet & unde uestia¬

Expanded text:
um enim christianorum una respublica est. et ideo quisquis um enim christianorum una respublica est. et ideo quisquis christianis necessaria ubilibet erogauerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Christi societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestia
Abbreviated transcription (Latin):
ri uoluerunt. si corpore ita ualent. & ab eccła¬
sticis occupationib uacant. quanꝗͣ eis tam ma-¬
gnũ animi sui documentũ afferentib. & eiusde
societatis indigentiȩ dehis reb quas habebant ł
plurimũ ł ñ parũ conferentib uicẽ sustentan
dȩ uitȩ eoꝵ resipsa & fraterna karitas debeat:
tam̃ si & ipsi manib oꝑentur. ut pigris ex uita
humiliore & ob hoc exercitatiore uenientib au¬
ferant excusationẽ. multo misccłius agunt: ꝗͣ
cũ omĩa sua indigentib diuiserunt. Qd̃ quidẽ
si nolinit quis audeat cogere : Quib tam̃ inueni¬
enda sunt oꝑa in monasterio. etiam si corporali
functione liberiora. s iugłanti amministratio¬
ne curanda: ut nec ipsi panẽ suũ qm̃ cõmunis
iã factus est: gratis manducent. Nec attenden¬
dũ est in quib monasteriis. ł in quoloco indigen¬
tib fratrib. quisq qđ habebat impendit. Omĩ¬

Expanded text:
ri uoluerunt, si corpore ita ualent et ab ecclesiari uoluerunt, si corpore ita ualent et ab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamquam eis tam magnum animi sui documentum adferentibus et eiusdem societatis indigentiae de his rebus, quas habebant, uel plurimum uel non parum cones ipsa communis et fraterna caritas debeat —, tamen, si et ipsi manibus operentur, ut pigris ex uita humiliore et ob hoc exercitatiore uenientibus auferant excusationem, multo misericordius agunt, quam cum omnia sua indigentibus diuiserunt. quod quidem si nolint, quis audeat cogere? quibus tamen inuenienda sunt opera in monasterio etiamsi a corporali functione liberiora, sed uigilanti administratione curanda, ut nec ipsi panem suum, quoniam communis iam factus est. gratis manducent. nec adtendendum est, in quibus monasteriis uel in quo loco indigentibus fratribus quisque id quod habebat inpenderit. omni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt s quȩ iħu xpĩ. ad cõmunis uitȩ se transtu¬
lit caritatẽ in eoꝵ societate uicturꝰ quibus est am¬
ma una & cor unũ indm: ita ut nemo dicat aliqͥd
ꝓprium s sint illis omĩã cõmunia. Si enĩ huiꝰ ter¬
rene rei publicȩ antiqui principes preclarissimo
litterarũ suarũ eloquio predicari solent. qđ rẽ
cõmunẽ uniuersi popłi suȩ ciuitatis priuatis sul
reb sic anteponebant. ut quidã eoꝵ affrica edo¬
mita triumphator. quid nubenti filiȩ cdaret ñ h¬
buerit nisi ex senatus consultu de publico dorost¬
tur qͦ animo eẽ debet in re publica sira cuus ̧at¬
fratre. & si quid ei defuerit de cõmuni sup¬
pleat. dicens cũ illo cuiꝰ preceptũ ex empluꝰ se
cutus est. quasi nichil habentes & omiã possi-¬
dentes. Quamobrẽ illi qui relicta ł distributa
siue ampla siue qualicunq opulentia inter
pauꝑ es xp̃i pia & salubri humilitate numera¬

Expanded text:
sunt, sed quae Iesu Christi ad communis uitae se transtusunt, sed quae Iesu Christi ad communis uitae se transtulit caritatem in eorum societate uicturus, quibus est anima una et cor unum in deo. ita ut nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia. si enim huius terrenae rei publicae antiqui principes praeclarissimo litteratorum suorum eloquio praedicari solent, quod rem communem uniuersi populi suae ciuitatis priuatis suis rebus sic anteponebant, ut quidam eorum Africa edomita triumphator quid nubenti filiae daret non habuerit, nisi ex senatus consulto de publico dotaretur: quo animo esse debet in republica sua ciuis aetne cum fratre et, si quid ei defuerit, de communi suppleat, dicens cum illo, cuius praeceptum exemplumque secutus est: quasi nihil habentes et omnia possidentes? Quamobrem etiam illi, qui relicta uel distributa siue ampla siue qualicumque opulentia inter pauperes Christi pia et salubri humilitate numera
Abbreviated transcription (Latin):
curri nec in uacuũ laboraui: luitam̃ oꝑa istas
precepit & fecit. Hoc nobis tanta auctoritate
doctis & infermatis sufficere debuit ad exempli
derelinquendi pristinas facultates & manib oꝑas¬
di. S & nos ab ipso domino adiuti. possumꝰ foraᷤ¬
se utcunq cognoscere: etiam sic operantib serus
di priora tamen negotia reliquisse quid prosit. di
enĩ ad hanc uitã ex diuite quisq conuertitur. &
nulla infirmitate corporis impeditur. ita ne de¬
sipimus a sapore xpĩ. ut ñ intelligamus quantus
pͥous suꝑbiȩ tumor sanetur. cũ circũcisis suꝑfu¬
is. quib ante animus exitiabiliter inflammabatur
ad modica quȩ restant huic uitȩ naturaliter ne¬
cessaria. etiam opificis humilitas minime recusa¬
tur᷑. Si aũ ad hãc uitã ex pauꝑtate conuertitur.
ñ putet id agere qđ agebat si ab amore ł augende
quantulecunq rei priuate iam ñ querens quȩ sia

Expanded text:
curri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et curri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit et fecit. haec nobis tanta auctoritas doctis et informatis sufficere debuit ad exemplum et relinquendi pristinas facultates et manibus operandi. sed et nos ab ipso domino adiuti possumus fortasse utcumque cognoscere etiam sic operantibus seruis dei priora tamen negotia reliquisse quid prosit. si enim ad hanc uitam ex diuite quisque conuertitur et nulla infirmitate corporis inpeditur, itane desipimus a sapore Christi, ut non intellegamus quantus prioris superbiae tumor sanetur, cum circumcisis superfluis, quibus ante animus exitiabiliter inflabatur, ad modica quae restant huic uitae naturaliter necessaria etiam opificis humilitas minime recusetur? si autem ad hanc uitam ex paupertate conuertitur, non putet id se agere quod agebat, si ab amore uel augendae quantulaecumque rei priuatae iam non quaerens quae sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłas. hos mittã ꝑferre grãm ur̃am in hierłm.
Qd si dignũ fuerit ut & ego eam: mecũ ibunt. hȩc
& alia multa copiosissime & uerissime ꝓferunt.
Quib respondemus. Uidetis gͦ quanuis dñs dixerit
nolite cogitare in crastinũ: ñ uos tam̃ his uerbis
cogi. ut nichil in crastinũ reseruetis. Cur gͦ hisdẽ
uerbis uoscogi dicitis. ut uacetis: Cur exemplo uo-¬
latilia cęli ñ uobis sunt ad nichil seruandũ. & uul¬
tis ut sint exemplo ad nichil oꝑandũ: Dicet aliqͥs.
Quid s ꝓdest seruo cl̃i qđ priorib actib q̃s in seł̃o
habebat relictis ad hanc spalẽ uitã militiam q con¬
uertitur. si adhuc eũ oportet tanquã opificis exir¬
cere negotia: quasi uͦ facile possit uerbis ex plicari
requirenti ait ut faceret si uellet eẽ ꝑfectus. ut
uenditis que habebat & indligentie pauperũ disti¬
butis. eũ sequeretur. Aut quis tam ex pedito cur¬
su secutꝰ est dnm. quã ille qui ait. ñ in uacuũ cu¬

Expanded text:
s hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quodsi -dignum fuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. haec et alia multa copiosissime et uerissime proferunt. quibus respondemus: uidetis ergo, quamuis dominus dixerit: nolite cogitare in crastinum, non uos tamen his uerbis cogi, ut nihil in crastinum reseruetis. cur ergo isdem uerbis uos cogi dicitis, ut uacetis? cur exemplo uolatilia caeli non uobis sunt ad nihil reseruandum et uultis, ut sint exemplo ad nihil operandum? Dicet aliquis: quid ergo prodest seruo dei, quod prioribus actibus quos in saeculo habebat relictis ad hanc spiritalem uitam militiamque conuertitur, si adhuc eum oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero facile possit uerbis explicari, e uitae aeternae requirenti ait, ut faceret, si uellet esse perfectus, ut uenditis, quae habebat, et indigentiae pauperum distributis eum sequeretur. aut quisquam tam expedito cursu secutus est dominum quam ille, qui ait: non in uacuum cu
Abbreviated transcription (Latin):
bilis lucis. Pater euigłationis atq illuminationis nr̃ȩ
pater pignoris quo ammonemur redire ad te : te
inuoco. ds̃ ueritas. in quo. & aquo. & ꝑ quẽ uera
sunt quȩ uera funt omiã. ds̃ sapientia in qͦ & aqͦ

Expanded text:
bilis, lucis, Pater evigilationis atque illuminationis nostrae, bilis, lucis, Pater evigilationis atque illuminationis nostrae, Pater pignoris, quo admonemur redire ad te, te invoco. Deus veritas, in quo, et a quo, et per quem vera sunt, quae vera sunt omnia. Deus sapientia, in q
Abbreviated transcription (Latin):
ciuib tuis .a. hea faciam. Orato. Deus uniuersita.¬
tis conditoo presta michi primũ ut te bene rogem.
dtinde ut me agam dignũ quẽ exaudias. post̾mo
utt liberes. Ds̃ ꝑ quẽ omiã quȩ ꝑ se ñ essent tenduis
um ocłi sentiunt pulcherrimũ. ds̃ qui malũ tĩ fa¬
cis & facis eẽ ne pessimũ fiat. ds̃ qui paucis ad id
qđ uere est refugientib ostendis malũ nichil eẽ. dĩ
ꝑ quẽ uniuersitas etiã cũ sinistra parte ꝑfecta est.
ds̃ a quo dissonantia usq in extremũ nulla est. cũ
deteriora meliorib concinunt. Ds̃ quẽ amat omẽ
qđ pot̃ amare. siue sciens. siue nesciens. ds̃ in qͦ
sunt omĩa. cui tamen uniuersȩ creaturȩ nec tur¬
s pitudo
turpis est. nec malitia notet. nec erros errat. ds̃ qͥ
nisi mundos uerũ scire uoliusti. Ds̃ pater ueritatis
pater sapientie. Pater uere fũmȩ q uitȩ. Pater be¬
atitudinis. pater boni & pulchri. Pater intelligi

Expanded text:
civibus tuis. A. Ita faciam. 2. Deus universitacivibus tuis. A. Ita faciam. 2. Deus universitatis conditor, praesta mihi primum ut bene te rogem, deinde ut me agam dignum quem exaudias, postremo ut liberes. Deus per quem omnia, quae per se non essent, tendunt uem omnium oculi sentiunt pulcherrimum. Deus qui malum non facis, et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nihil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte perfecta est. Deus a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sciens, sive nesciens. Deus in quo sunt omnia, cui tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Deus qui nisi mundos verum scire noluisti. Deus pater veritatis, pater sapientiae, pater verae summaeque vitae, pater beatit
Abbreviated transcription (Latin):
oliix iiti michi multa ac ilaria mecũ
diu. ac ꝑ multos dies sedulo queren¬
ti memetipsũ acbonũ meũ. quid¬
ue mali euitandũ esset ait mͥ subi¬
to stue ego ipse. siue alius quis extrinsecus. siue intͥh¬
sacus nescio. Nam hoc ipsũ est qđ magnoꝑe scire mo¬
lior. At gͦ michi. R. Fac te iauenisse aliquid. Cui¬
cogitata cõmendabis ut ꝑgas ad alia : a. Olemoriȩ
scilicet. R. T̃anta ne est illa ut excogitata illa omĩa
dene seruet: a. Difficile est. lmmo ñ pot̃. R. Ergo
scribendũ est.S quid agis qđ ualitudo tua scriben¬
di laborẽ recusat. nec ista dictari debent. nã soli¬
tudinẽ merã desid̾ant ẽ a. Uerũ dicis. ltaq ꝓrsus
nescio quid agam. R. Ora salutẽ & auxiliũ. quo
ad concupita ꝑuenias. & hoc ipsum litteris manda
urt ꝓ salute tua fias animosior. Deinde qđ inuenis
paucis conclusiunculis breuiter collige. nec modo
cures inuitationẽ turbȩ legentiũ. Paucis ista sat erĩ

Expanded text:
olventi mihi multa ac varia mecum diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum ac bonum meum, quidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipse, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio: nam hoc ipsum est quod magnopere scire molior: ait ergo mihi, R.. Ecce, fac re invenisse aliquid; cui commendabis, ut pergas ad alia? A. Memoriae scilicet. R. Tantane illa est ut excogitata omnia bene servet? A. Difficile est, imo non potest. R. Ergo scribendum est. Sed quid agis, quod valetudo tua scribendi laborem recusat? Nec ista dictari debent; nam solitudinem meram desiderant. A. Verum dicis. Itaque prorsus nescio quid agam. R. Ora salutem et auxilium quo ad concupita pervenias, et hoc ipsum litteris manda, ut prole tua fias animosior. Deinde quod invenis paucis conclusiunculis breviter collige. Nec modo cures invitationem turbae legentium; paucis ista sat erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ui dĩ sunt: miserentur. Si ñ miserentur: nolo qͥcꝗͣ
grauiꝰ dicere. Hȩc itaq omiã in quib loquatior fertas¬
se fui quã uellent occupationes & tuȩ & meȩ si ap¬
michi es hoc onus dignatus imponere. Si aũ aliqͥd
retrahendũ ł emendandũ uidetur: rescriptis tus

Expanded text:
ui dei sunt, miserentur; si non miserentur, nolo quicquam ui dei sunt, miserentur; si non miserentur, nolo quicquam grauius dicere. haec itaque omnia, in quibus loquacior fortasse fui, quam uellent occupationes et tuae et meae, si adpter quos mihi es hoc onus dignatus inponere; si autem aliquid retrahendum uel emendandum uidetur, rescriptis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dimissoꝵ offendunt & ꝑturbant eccłam. qr cũ alii no¬
lentes de illis mali aliquid sentire. coguntur manife¬
sta uerba apłi in ꝑuersam decorquere sententiã: alis
sanũ intellectũ scripturarũ defende malunt quã
quibdã hominib adulari. existunt inter fratres mn¬
firmiores & firmiores amarissimȩ & periculosissimȩ
contentiones. qđ illi forte si scirent. hoc qͦ sine dubi¬
tatione corrigerent. quoꝵ cetera miramur & ama
b xp̃c mortuus est & dolorẽ cruciatũ q nr̃ĩ cordis ex¬
aggerent. cũ cogitamus quanto ꝓcliuꝰ hoc malũ ad
decipiendos homines imitari possint mali. cũ i eis
hoc uic̾e̾ent. quos ꝓpter alia tanta bona debitis offici-
csis xpĩanȩ dilectionis honoramus. Qd si post hanc
ammonitionẽ ł potiꝰ obsecrationẽ nr̃am in eo sibi ꝑ¬
seuerandũ et̃ putaueruit: nichil alicł faciemꝰ quã
dolebinus & gemenꝰ. Hoc nouerint: sufficit. Si ser-¬

Expanded text:
dimissorum offendunt et perturbant ecclesiam — quia cum alii nodimissorum offendunt et perturbant ecclesiam — quia cum alii nolentes de illis mali aliquid sentire coguntur manifesta uerba apostoli in peruersam detorquere sententiam, alii sanum intellectum scripturarum defendere malunt quam quoslibet homines adulare, exsistunt inter fratres infirmiores et firmiores amarissimae et periculosissimae contentiones: quod illi forte si scirent, hoc quoque sine dubitatione corrigerent, quorum cetera miramur et amamChristus mortuus est, et dolorem cruciatumque nostri cordis exaggerent, cum cogitamus quanto procliuius hoc malum ad decipiendos homines imitari possint mali, cum in eis hoc uident, quos propter alia tanta bona debitis officiis christianae dilectionis honoramus. quodsi post hanc admonitionem uel potius obsecrationem nostram in eo sibi perseuerandum esse putauerint, nihil aliud faciemus quam dolemus et gemimus. hoc nouerint, sufficit: si ser
Abbreviated transcription (Latin):
uelari iubentur. Illam aͥppe sig̾cant partẽ eo ipso
qͦ mulieres sunt: quȩ concupiscentialis dici pot̾ cui
mens dominatur etiã ipsa sub dita do suo quanclo
rectissime & ordinatissime iuuitur. Quid gͦ est iu-¬
no homine: Mens & concupiscentia. Illa regit. hȩc
regitur. Illa dominatur. hec subditur. Hoc induo.¬
b hominib uiro & muliere: scłm sexũ corpous fi¬
guratur. De quo sacramento loquens apłs: dicit . ii.¬
rũ ñ deb̾e uelari. s deb̾e mulierẽ. Tanto eni głosiuᷤ
mens ad suꝑiora ꝓmouetur: quanto diligentiꝰ ab in-¬
ferioribꝰ concupiscentia cohibetur. donec totꝰ homo
cũ ipso etiã mortali nc̃ & fragili corpore in resurre¬
ctione nouissima. incorruptione atq immortalitate
induatur. & absorbeatur mors in uictoriã. Quaꝓpter
qui recta facere nolunt. desiant saltim docere ꝑ uer¬
sa.D alii sunt quos isto sermone corripimus. Illos aũ
qui hoc uno uicio capilloꝵ contra preceptũ apłicũ

Expanded text:
icant partem eo ipso, quo mulieres sunt, quae concupiscentialis dici potest, cui mens dominatur, etiam ipsa subdita deo suo, quando rectissime et ordinatissime uiuitur. quod ergo est in uno homine mens et concupiscentia — illa regit, haec regitur; illa dominatur, haec subditur — hoc in duobus hominibus, uiro et muliere, secundum sexum corporis figuratur. de quo sacramento loquens apostolus dicit uirum non debere uelari, sed debere mulierem. tanto enim gloriosius mens ad superiora promouetur, quanto diligentius ab inferioribus concupiscentia cohibetur, donec totus homo cum ipso etiam mortali nunc et fragili corpore in resurrectione nouissima incorruptione atque inmortalitate induatur et absorbeatur mors in uictoriam. Quapropter qui recta facere nolunt, desinant saltem docere peruersa. sed alii sunt, quos isto sermone corripimus: illos autem qui hoc uno uitio capillorum contra praeceptum apostolicum
Abbreviated transcription (Latin):
ñne concalescit cor ur̃m intra uos. & in meditati¬
one urã exardeseit ignis. ut istoꝵ mala oꝑa boniᷤ
oꝑib ꝑsequamini. ut eis amputetis occasionẽ tur¬
pium nundinarũ. quib existunatio ur̃a ledit̾.
& infirmis offendiculũ ponitur: Miseremini gͦ &
compatimini : & ostendite hominib ñ uos in ocio
facilẽ uictũ. s ꝑ angustam & artam uiam huiꝰ ꝓpo

Expanded text:
rum intra vos, et in meditatione vestra exardescit ignis , ut istorum mala opera bonis operibus persequamini, ut eis amputetis occasionem turpium nundinarum, quibus existimatio vestra laeditur, et infirmis offendiculum ponitur? Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, s
Abbreviated transcription (Latin):
mensurã etatis plenitudinis xpł. ut ultra ñ si¬
mus paruuli iactati & circumlati omĩ uento do¬
ctrine. illusione hominũ mastutia. ad machi-¬
nationẽ erroris ͤ Qua illusione isti decipiunt im¬
qua astutia & machinamentis minuci. & ipsi circũ¬
feruntur. & in sua circum locutione coherentes si

Expanded text:
isti; ut ultra non simus parvuli jactati et circumlati omni vento doctrinae, in illusione hominum, in astutia ad machinationem erroris ? Qua illusione isti decipiunt imqua astutia et machinamentis inimici et ipsi circumferuntur, et in sua circumlat
Abbreviated transcription (Latin):
aũ fr̃s ne gła nr̃a quã habemꝰ in uobis : euacuetur
in hac parte. Ut sic̃ dixi parati sitis: ne cũ uenerits
mecũ machedones & inueneriit uos imparatos
confundamur nos. ut ñ dicã uos in hac substantia
Necessariũ gͦ existimaui rogare fr̾s. ut p̃cedant ad
uos: & p̃parent iã pridem reꝓmissam hanc bene-¬
dictionẽ ur̃am. ut sit parata sic quasi benedictio.¬
nẽ. ñ quasi auaritiã. Hoc aũ dico. sui parce semi

Expanded text:
cuetur in hac parte, ut, sicut dixi, parati sitis, ne cum uenerint mecum Macedones et inuenerint uos inparatos, confundamur nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut praecedant ad uos et praeparent iam pridem repromissam hanc benedictionem uestram, ut sit parata, sic quasi benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem: qui p
Abbreviated transcription (Latin):
manissimũ filium quẽ sciebat corpore infirmũ
sic̃ ostendit monens eum ne aquã biberet s mo-¬
dico uino uteretur ꝓpt̾ stomachũ & frequenteᷤᷤ
eiꝰ infirmitates. qi in oꝑe corporali laborare ñ po¬
terat. ne forte cũ indigeret & nollet uti uictu
cotidiano abeis quib euangłium ministrabat ali¬
qua sibi negotia quereret quib animi eiꝰ implica¬
retur intentio. alid̃ est enĩ corpore laborare ani¬
mo libero. sicut opifex siñ sit fraudulentꝰ & aua¬
rus & priuate rei auidus. alid̃ aũ ipsum animũ
occupare curis colligendȩ sine corporis labare pe¬
cunȩ sicut sunt ł negotiatores. ł ꝓcuratores. ł
conductores. cura enĩ p̃sunt ñ manib oꝑantur.
ido ipsum animũ suũ occupant habendi sollici¬
tudine. tlmotheũ gͦ ne in talia incidet qi ꝑ infir¬
mitatẽ corporis manib oꝑari ñ poterat. sic hor-¬
tatur & monet & consolatur. Labora inquit si c̃

Expanded text:
manissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, manissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corporis labore pecuniae, sicut sunt uel negotiatores uel procuratores uel conductores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
apł counthios esset & egeret. nemini quidẽ eoꝵ
saipe quoserat grauis fuit: s plane qđ ili deerat
suppleuerunt fr̾s qui uenerunt ex mac̾edonia. Hã
& ipse ꝓpt̾ eiusmodi necessitates scõꝵ qui quan¬
uis p̃ceptis eiꝰ optemperent ut cũ silentio oꝑanteᷤ
suũ panẽ manducent possunt tam̃ multis ex cau¬
sis indigere supplemento aliquo talium sustenta¬
tionũ. & cũ dixisset talia docens & p̃monens. hi
ducent. ne illi qui habebant unde necessaria serus
dĩ preberent hac occasione pigrescerent ꝓuidens:
continuo subiecit. uos aũ fr̃s nolite infirmaribe¬
ne facientes. Et ad titum cũ scriberet dicens. ze¬
nã legis ꝑitum & apollo sollicite premitte. ut
nichil illis desit. ut ostendet unde illis nichil de¬
esse deberet: continuo subiunxit. Discant aũ &
nr̃i bonis oꝑib prȩesse ad necessarios usus: ne
sint infructuosi. Tmotheũ etiam quẽ dicit ger¬

Expanded text:
apud Corinthios esset et egeret, nemini quidem eorum, apud Corinthios esset et egeret, nemini quidem eorum, apud quos erat, grauis fuit, sed plane quod illi deerat. suppleuerunt fratres, qui uenerunt ex Macedonia. Nam et ipse propter eius modi necessitates sanctorum, qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: ducent, ne illi qui habebant unde necessaria seruis dei praeberent, hac occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructuosi. Timotheum etiam, quem dicit ger
Abbreviated transcription (Latin):
manib suis. bonũ. ut habeat unde tribuat cui
opus est. Ergo scire sufficit: quia & in ipso oꝑe
corporali id qđ bonũ est oꝑabatur apłs. Quando
aũ soleret oꝑari idest quib tempoꝵ spaciĩs ne
ab euangłitando impediretur quis possit com-¬
prehende sane quia & diurnis & nocturnis ho-¬
ris oꝑabatur ipse ñ tacuit. Ueruntamen isti qͥ
tanq̃ multũ negotiosi & occupati de tp̃r oꝑatio¬
nis inquirunt quid agunt: Nunquid ipsi ab ie-¬
rusalem ꝑ circuitum usq ad illiricũ terras e-¬
uangłio repleuerunt. aut quicquid gentiũ bar-¬
bararũ remansit. adhuc obeundum & implen-¬
dum de pace ȩccłȩ susceperunt: Nouimus eos in
quandam scãm societatem ociocissime congrega-¬
tos. Mirandam rem fecit apłs: qui reuera in tan-¬
ta sollicitudine omĩum ecclłarum & ꝓpagatarũ
& ꝓpagandarum ad eiꝰ curã laborem q ꝑtinenti¬
um etiam manib oꝑabatur. ꝓpterea tamen cũ

Expanded text:
manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corporali id quod bonum est operabatur apostolus. Quando autem soleret operari, id est quibus temporum spatiis, ne ab euangelizando inpediretur, quis possit conprehendere ? sane quia et diurnis et nocturnis horis operabatur, ipse non tacuit uerumtamen isti, qui tamquam multum negotiosi et occupati de tempore operationis inquirunt, quid agunt? numquid ipsi ab Hierusalem per circuitum usque ad Illyricum terras euangelio repleuerunt? aut quidquid gentium barbararum remansit adhuc obeundum et inplendum de pace ecclesiae susceperunt? nouimus eos in quandam sanctam societatem otiosissime congregatos. mirandam rem fecit apostolus, qui reuera in tanta sollicitudine omnium ecclesiarum, et propagatarum et propagandarum, ad eius curam laboremque pertinentium etiam manibus operabatur; propterea tamen, cum