comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pturbationem exequi uenienie ruina. hostis amare aspere et ẽ homeri de telo dictum
quod hic ad hominem transtulit. Ille n.ait.
iquis ante ora prũca troie sub moenibus altis contigit opetere.Nec ego sic ut uĩcẽm ue¬
nihoe ẽ uoluntate ꝓurtibo rec tecũ mens hec pepigit mihi foedera lausus. hoc ẽ nõ cum
Hec pocto a te lausus recessit ut uitam requiram foedera aũt pepigit ꝑ translinonẽ dixit
Aco nõ sic prignauit lausus ut ullũ mihi uitȩ relinq̃rt desideriũ uenia bñficiũ ut
oranites ueniam hunc oro defende furorem: in itiicoꝵ itã. et post fata seuire cupientẽ Le¬
fende. aũt est phibe ut dũ teneras defendo a frigore myrtos & bñ petit aberiea ꝗ scit ultro¬
cum concedere ut probauit ĩfilio. Petit aũt non de euis pictate dubitatis sed titaens irata
suo. Fuud iscius liptotes sigura. Non n dic̃ nõ ignarus sed expectans omĩbus uotis. ut
dittundit in ormoa ciuore. Sido est iarma undanti cruore aĩam difrundit. cuuis sedem

Expanded text:
turbationem ex equi venientem ruina. HOSTIS AMARE aspere. Et hoc Homeri est de telo dictum, quod hic ad hominem transtulit: ille enim aii. Quis ante ora patrum Troiae sub moenibus altis Contigit oppetereni, hoc est cum voluntate procumbo. NEC TECVM MEVS HAEC PEPIGIT MIHI FOEDERA LAVSVS hoc est non cum hoc pacto a te Lausus recessit, ut vitam requiram. ‘Foedera’ autem ‘pepigit’ per translationem dixit, id est non sic pugnavit Lausus, ut ullum mihi vitae relinqueret desiderium. VENIA beneficium, ut «orantes veniam». HVNC ORO DEFENDE FVROREM inimicorum iram et post fata saevire cupientem. ‘Defende’ autem est prohibe, ut «dum teneras defendo a frigore myrtos». Et bene petit ab Aenea, quod scit eum ultro concederesuorum. HAVD INSCIVS litotes figura: non enim dicit ‘non ignarus’, sed expectans omnibus votis, ut DIFFVNDIT IN ARMA CRVORE ordo est ‘in arma undanti cruore animam diffundit’, cuius sedem
Abbreviated transcription (Latin):
hi ꝗ sim &a diomede et ab achille ꝯuersus ĩ fugam. Te uero o leucage ne equoꝵ tarditas pro¬
didit qđ mihi ꝯtingit cum a Diomede occisus ẽ Pandarus ꝗ in eodem curru dimicibat.
memorat ⁊ p̃ẽ rotis saliens. Sarcasmos ẽ. Nata ꝑ irrisionẽ dictũ est Ille a uulnerato
resuocant᷑ ut rebare: ut arbitrabaris. Ue& est ꝙ troiani ueneris uirtute nitũt. & di¬
ctum est ꝑ ironiam. Nata suꝑfluo ꝗ dam hanc orõtiem simpł dictam uolunt ut reuera
dicat iupp ꝑ se nihil uirare posse troianos. quod fłta est adeo ut iunonis orõ ad ironi¬
am nõ ad simplicia uerba mñdeat. nec te sententia fallit ꝓ parenthe sicti dictũ ẽ. nuida
fortis. ut si in bello uiuida uirtus. ii ino sumissa. humilis et qr intellex̃ se obliqua
troianoꝵ accusatione impugnari suũ pudorem ẽ ip̃a m̃dit oblique ⁊ nstia. seuera¬

Expanded text:
hi quod sim et a Diomede et ab Achille conversus in fugam; te vero, o Lucage, nec equorum tarditas prodidit, quod mihi contigit cum a Diomede occisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, memoratur. IPSE ROTIS SALIENS sarcasmos est; nam per inrisionem dictum est: ille enim vulneratus res vocantur. VT REBARE ut arbitrabaris, verum est quod Troiani Veneris virtute nituntur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et quia intellexit obliqua Troianorum accusatione inpugnari suum pudorem, etiam ipsa respon
Abbreviated transcription (Latin):
onguiti aũt pro longe. nomen pro aduerbio posuit. ẜubridens: ꝑ iracuadiã ridens loquitur
telum: quo facilius possit perire lucanus non egẽt ingestis sed auulsio ꝓorꝑe telis. Aura ꝗes.
blande contraria sic dictum est et sõnus fercus Est aũt homericoo orer ae ga
Q stenoe spnẽt iegitaen. infręnos aũt &̃ homanes dicimꝰ ut hĩc numide infrens c̃gũt
Dicimus aũt & infrenus et infrenis sicut ĩermus & mnertis. processat argis. cõtraslesippũ
dimicaturꝰ quod nequiuit facere Nati a ualerio anteꝙ̃ ad Aesapꝑũ ꝓueturet occisus ests

Expanded text:
ONGVM pro ‘longe’: nomen pro adverbio posuit. SVBRIDENS per iracundiam ridens loquitur:TELVM quo facilius posset perire: Lucanus «non eget ingestis, sed avulsis pectore telis». DVRA QVIES blandae contraria: sic dicqui frenorum sperneret regimen. Infrenos autem etiam homines dicimus, ut «hinc Numidae infreni cingunt». Dicimus autem et infrenus et infrenis, sicut inermus et inermis. PROCESSERAT AGIS contra Messapum dimicaturus: quod nequivit efficere, nam a
Abbreviated transcription (Latin):
syłła q̃ p̃cedit siue brtuis siue longa ut masaꝗ huiꝰ ne illucce tantone adduce deduce & bec
curiale aspicio et quasi nescuis sui est in tanta re& ꝑmutatiõe. Iaurentis ue itee muros.¬

Expanded text:
syllaba quae praecedit, sive brevis sive longa, ut 'musaque, huiusve, illucce, tantone', adduce, deduce: et hsyllaba quae praecedit, sive brevis sive longa, ut 'musaque, huiusve, illucce, tantone', adduce, deduce: et hnc ego te Euryale aspicio?" et quasi nescius sui est in tanta rerum permutatione. Ad v. 671 Lavren
Abbreviated transcription (Latin):
in sula sicaniũ ur̃ẽ latus has aũt descriptiones et aptas et raras cõueit sic̃ etũ lxratũ
snt ut eidin sitia sompiliꝰ Alexatider magnus . lausinis oris tusaȩ ciuitait dolo sdic¬
sn laoo et sermone sestiniãtis celeritas indicat᷑ rupit sarurtia finẽine dep heuso edolo aid bel¬
lum rediret allamt auit̃ encas ab seniem ĩpraclia poldier dic melẽ q saur no mosilli uoluĩ binia
nedio ad mediũ. ⁊ urbo uis uenn ignarũ res artis ꝑ quatti euaserat.o mnipotens genitor. anto¬
nymasi duo pro uno propria ut tritonia pallas. anton pro tantone. et constit mutillatus
partes orõnis accentuti in eodem loco hẽre inqͦ etiam ĩtegre hobuẽ Nitt qilo.itrino¬
res ꝑticulę utq neue ce quotiens ũgunt᷑ aliis ꝑtibus ante se accentũ facũt qualislibet sit

Expanded text:
«insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius «insula Sicanium iuxta latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSINIS ORIS Tusciae civitate. TRANSILIT hoc sermone festinantis celeritas indicatur. RVMPIT SATVRNIA FVNEM ne deprehenso dolo ad bellum rediret. ILLVM AVTEM AENEAS ABSENTEM IN PRMEDIO ad medium. TVRBO vis venti. IGNARVS RERVM artis per quam evaserat. OMNIPOTENS GENITOR duo antonomasiva pro uno proprio, ut «Tritonia Pallas». TANTON pro ‘tantone’. Et constat mutilatas partes orationis accentum in eodem loco habere, in quo etiam integrae habuerunt: nam morires particulae, ut 'que, ne, ve, ce', quotiens iunguntur aliis partibus, ante se accentum faciunt, qualislibet sit
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑgerũdũ modũ sed ꝑticipiałr loq̃ris. rata: firma ꝓpetua. Ueri uana feror. sum ueritatis
ignara nimbo succĩta.nubibꝰ qr p̃missit agens hiemem. ꝙ nisi ẽẽt splendorẽ accipemus
ꝗest circa corpus deoꝵ nube caua. erit nt̃s hec nubes: Nam nubs nõ dicimꝰ ꝗ ait liuiꝰ
Andronicꝰ ꝗ pͥmus edidit fabulã latinã apud nos. qubasq diuini assimulat capitis. ꝑꝑ¬
uerba nec a membris. nec a mente uenientia obita.: sumpta et suscepta & ꝯpleta.
ultat: exultare est gaudẽ et ꝑ se plenũ est. Nã insultare est irride̾ inimicos et dicimꝰ
ĩsulto tibi licet Saluᷤ. dixerit multos ab adolescentia ĩsultauerat. Quis illic poceet esse¬
agit uͦino et imagine decipit turnũ qr ei ex aperto fugam suaderet more uixi ille fu
ĩcassum sic s̃ sed aure omnia disrepũt Item ptem mente dedit ꝑtema uolueno disꝑsit iauris
sorit rcis. De scripͦ ꝑ penthesim facta nõ n a supioribus peridet ed anie dictisad iuri tius

Expanded text:
 gerundi modum, sed participialiter loqueris. RATA firma, perpetua. VERI VANA FEROR sum veritatis ignara. NIMBO SVCCINCTA nubibus, quia praemisit ‘agens hiemem’: quod nisi esset, splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nos. IVBASQVE um. INANIA nec a membris, nec a mente venientia. OBITA sumpta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exultare’ est gaudere, et per se plenum est: nam ‘insultare’ est irridere inimicos. Et dicimus ‘insulto tibi’, licet Sallustius dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: quamvis possagit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, more viri fortis auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nodũ aliũ accipẽmꝰ. Nã nodus prope detisa peditũ multitudo: sic̃ turma eꝗtum: ut lectũ
dita corpora teucri: quos greci ꝑdere neꝗquerũt. Teucros aũt accipimꝰ quos stcũ duxit
Eneas Nat ait quoꝵ de numero ꝗ se se ĩ bella seqñt᷑. prestatites iurtute legitꝰ ałs nõ ꝓcedit.
Nam paulopost eruptati sunt ꝗ obsideat in castris. extremi ad densent acies: lucanus
q̃tum pede pͥma relato scrĩgit gyros acies Densent aũt ẜe ꝯiugatiõis est nec uirba moutĩ¬

Expanded text:
'nodum' aliud acciperemus: nam 'nodus' proprie est densa peditum multitudo, sicut 'turma' equitum, ut lectum 'nodum' aliud acciperemus: nam 'nodus' proprie est densa peditum multitudo, sicut 'turma' equitum, ut lectum dita corpora teucri quos Graeci perdere nequiverunt. Teucros autem accipimus quos secum duxit Aeneas; nam ait "quorum de numeronam paulo post erupturi sunt qui obsidentur in castris. EXTREMI ADDENSENT ACIES Lucanus «quantum pede prima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coni
Abbreviated transcription (Latin):
in Salii. sic̃ ait interdum. Nam nõ est ꝯunctio rationantis. In sua colligit arma. post scutũ
se clausit. alibi et se collegit ĩ arma. elatam ĩiugulũ uigulo suo uulnꝰ minantẽ fata canẽs
tu cauere potuerat. canentia lumina: aut hypallage est pro ip̃e canens :aut physicã ran
dix̃. Dicunt᷑ .n. puelle mortis tpr̃e albesce̾̃.i niecere matiũ parte. traxerũt debitũ sibi et sttio¬
ne usus est uiris. Nã manus iniectio dr̃ quotiens nulla uidics auctãte expectata rem nobis
debitam uĩdicamus. ea nũc tybri pr̃ uicinũ ĩuocat numen circa cuiꝰ ripas bella tutãdũ
diit. et ad effcrñ dux̃. paulopꝰ tñ audiĩt ut audiit alcides uinenũ. ũ texit. dũ spobat nã
tempus pñs est nõ p̃teritũ abeo ꝙ ẽ tego. Sic plau. ego hũc hoĩem derexami palio At uõcade:

Expanded text:
allustio saepius, sicut ‘at’ interdum: nam non est coniunctio ratiocinantis. IN SVA COLLIGIT ARMA post scutum allustio saepius, sicut ‘at’ interdum: nam non est coniunctio ratiocinantis. IN SVA COLLIGIT ARMA post scutum se clausit, alibi «et se collegit in arma». ELATAM IN IVGVLVM iugulo suo vulnus minantem. FATA CANENS ta cavere potuerat. CANENTIA LVMINA aut hypallage est pro ‘ipse canens’: aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. INIECERE MANVM PARCAE traxerunt debitum sibi. Et sermone usus est iuris: nam manus iniectio dicitur quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. DA NVNC THYBRI PATER vicinum invocat numen, circa cuius ripas bella tractantudiit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum spoliat; nam tempus praesens est, non praeteritum ab eo quod est ‘tego’: sic Plautus «ego hunc hominem hodie texam pallio». AT NON CAEDE
Abbreviated transcription (Latin):
pronimicũ possessiuũ est mõ nõ ptõnymicũ semiarmesq micatit digiti ferũq retractãt
Ennii est ut oscitat in campis caprit a ceruice reuulsum femianimes ꝗ micant cruli lucẽꝗ
reꝗgrunt: quem uersum ita transtulit ad suũ carmen uarro traconis. ⁊ uetites. idest defendẽ
tes dolor et pudor sic de Mezento ęstuat ingens uri in corde pudor mixta in sania lu¬
sola mora quominus ilus periret:euthra. ab eo ꝙ est hic teuthras huiꝰ teuthrę quõ rneas
huiꝰ eneę. tyren: ab eo ꝙ est hic tyres optato uel exuoto ꝑ estatem n ueniti freqñter optãt᷑
et qĩ continge̾ uident ex uoto.. xtendit᷑ una: sic̃ duces diuersis locis cõmissa p̾lia cõtinua¬
ĩꝯgruũ est frgo acies uulcania uis ignis q̃ late ꝑ campos effundr̃. uictor. cui uota processe
ouantes: abiisio ẽ nõ propͥetas eõit om̃is

Expanded text:
NSIS possessivum est modo, non patronymicon. SEMIANIMESQVE MICANT DIGITI FERRVMQVE RETRACTANT NSIS possessivum est modo, non patronymicon. SEMIANIMESQVE MICANT DIGITI FERRVMQVE RETRACTANT Ennii est, ut «oscitat in campis caput a cervice revulsum, semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita transtulit ad suum carmen Varro Atacinus. TVENTES modo videntes, alibi defendentes. DOLOR ET PVDOR sic Mezentio «aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania lusola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teuthras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATO id est ex voto: per aestatem enim venti frequenter optantur et quasi contingere videntur ex voto. EXTENDITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaincongruum est: ergo ‘acies Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. VICTOR cui vota processe abusio est, non proprietas. COIT OMNIS
Abbreviated transcription (Latin):
ussio est qͥr herentem hastam ossib auellẽ facile nõ poterat. ergo recęptat freqñti cõcussioe
uerat ĩclinatus. ram eundeti pallas ante ruentẽ dũ furit. Ordo est. Nam eundẽ pallas ãte
ycepit i dolo iteremit. Ille n monitus ruerat furit ꝑe crudelemi moitem sodał. unde &
cutus fuerat ⁊ umido ĩpulmone: et nałr tumido. et qr surebat ĩ pulmonie aũt recondit
in auctoribus. Abienus trĩ qui totum liuium iambicis scripsit hanc ꝯmemorit. dicensgre¬
cam et̃. Roetheus go⁊ larrubioꝵ rex fuit ĩ italia ꝗ anchemolo filio casperiam suꝑdirã no¬
uercam. haric pͥuignus stuprauit. quo cognito cũ eutti pr̃ ꝑseq̃ret. et ad poenã uaarit
fugiens ille se ad turnũ ꝯtulit. suis enam sins. luca. et amisium frẽm lugencib offert
Niscrimina differentias. ⁊ ymbre pro tỹbea metri cã methaplasitiũ fec̃. guanꝰdriꝰ abstulit ẽs¬

Expanded text:
usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘receptat’ est frequenti concussione usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘receptat’ est frequenti concussione  hastam fuerat inclinatus. NAM PALLAS ANTE RVENTEM DVM FVRIT ordo est: nam eundem Pallas ante excipit, id est dolo interimit; ille enim incautus ruebat, furens propter crudelem mortem sodalis, unde 387 Tumido in pulmone et naturaliter tumido, et quia furebat. 'in pulmone' autem 'recondit' ium iambis scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superduxit novercam: hanc privignus stupravit. Quo cognito cum eum pater persequeretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit. SVIS etiam suis: Lucanus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. THYMBRE pro ‘Thymber’, metri causa metaplasmum fecit. EVANDRIVS ABSTVLIT E
Abbreviated transcription (Latin):
detn sõno iuncq sepultã. dimittere qñ. si ꝗdem et est romanȩ miliuȩ. Nam ĩ locis ĩpeditis comi¬
tibus dabant et pedestri certamine cõfligebant. quo fugitis hoc amare dictũ est Lum p̃ces
uus est pedibus Num fido tibi dicius hac nos et pallanta ducẽ prĩa alta reposcito h& uult
patria ut per cedes hostiũ reuertam: aumina nulla p̃mũt: argumĩtat᷑ a facili dicens nõ ꝯtra
ceos sed contra mortales bella tractamꝰ ecce maris. quod est efficax inficie posuit. Nã dic̃
res Et rapit acer totam aciem ĩ teucros .s. suã quenti diicebat cerus relictis. Nagna laudis. nos
cebant sr ꝗ est magna obice. hĩc est ꝙ nõ nulli uitant gnis dubictatẽ et legunt magti
nagno pondere magni ponderis ut xre cauo clipeũ ꝓ aerei caui Receptat. Ideo freqñtatuo

Expanded text:
bem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpeditis equos comibem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces us est ‘pedibus’: nam ‘fido tibi’ dicimus. HAC VOS ET PALLANTA DVCEM PATRIA ALTA REPOSCIT hoc vult patria, ut per caedes hostium revertamur. NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit tes ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’ scilicet suam, quam ducebat, ceteris relictis. MAGNA CLAVDIT NOS cebant, secundum quod est ‘magna obice’. Hinc est quod non nulli vitant generis dubietatem et legunt ‘magniupavit futurum. MAGNO PONDERE magni ponderis, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideo frequentativo
Abbreviated transcription (Latin):
fatis italũ castra obsidione tenẽt᷑ suie malo fato italoꝵ castra obsident᷑ iroiana siie troiã
malo errore. et sinistris monitis ad italiã uenerũt nemĩem absoluo. Unde ꝑꝑ amphyboliã¬
sic distingue italũ et infer castra obsidione tenẽt᷑.s troianoꝵ ip̃i .n. obsident᷑ non itali¬
soluo. ab soluo. Nam affetesim ꝑtulit Nonitis situstris: ꝑꝑ cafindre ĩpulsus suris exorsa
reet initia actus ladierni dici. laborem fortunãq piculũ. et scelicitatẽ fata uã ĩuenient.
Scit nhox esse fatale ut cacas in italia sigii ꝑ elumina frĩs. hipallage ꝑsiygia st̃s flumina

Expanded text:
fatis italum castra obsidione tenentur sive malo fato Italorum obsidentur castra Troiana, sive Troiani malo errore et sinistris monitis ad Italiam venerunt, neminem absolvo: unde propter amphiboliam distingue 'ItaluSOLVO absolvo: nam aphaeresin pertulit. MONITIS SINISTRIS propter «Cassandrae inpulsus furiis». EXORSA rerum initia, actus hodierni diei. LABOREM FORTVNAMQVE periculum et felicitatem. FATA VIAM INVENIENT scit enim hoc esse fata
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ atridę : et est sensus tilis erit tempus quo Iurnꝰ optabit quo uis p̃tio iedunẽ ue
agnien. id est fac̃. sic meliꝰ ꝙͣ si dicas latur ꝑ agmen.go sic intelligamꝰ aut ꝑ ordinẽ aut per
hypallagem. Nim et sup̃ sic ait hec ego iusta dabo et Itt ppallas euandert ipĩs oia sũt uulis
erat rectũ pallas euander mensę quas aduena pͥmus nũc adut dexire. ate ĩ ipĩs omnia
sunt oculis. Sed perite scissa est nartauo. ꝑ quĩ aĩus guec ꝓturbat᷑ exprimit᷑ inserias quos¬
imolet umbris. Inferiȩ̨ suat sacra mortuoꝵ ꝗ inferis soluũt᷑. Sane mos erat ĩsepulcris
uiroꝵ fortiũ captiuos necari. Ꝙ postꝙͣ crudele inisuma ẽ placuit gladitores ante sepuloa
captiuo sanguĩe: pro captiuor: ut captiui pendent currus Item cipuuaq uestis ꝯgeritue.¬
bant unde horatiꝰ quid iuuat ĩmẽsũ te argenti põdus et auri. furũ de fossa timidũ deponere

Expanded text:
centur Atridae" . et est sensus talis: erit tempus quo Turnus optabit quovis pretio redimere, ne agmen', id est facit: sic melius, quam si dicas 'latum per agmen'. ergo sic intellegamus, aut per ordinem, aut per hypallagen; nam et supra sic ait "haec ego vasta derat rectum: Pallas, Euander, mensae quas advena primas tunc adiit, dextraeque datae, in ipsis omnia sunt oculis. Sed perite scissa est narratio, per quam animus Aeneae perturbatus exprimitur. INimmolet umbris inferiae sunt sacra mortuorum, quod inferis solvuntur. sane mos erat in sepulchris virorum fortium captivos necari: quod postquam crudele visum est, placuit gladiatores ante sepulchra "captibant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat. Reucit re nałr breuis est et pro longa posuit. sic alibi reuce me miaculis in fuscet
superiorem ut dicimꝰ longã eam cẽ sine qua ꝑ declinanionẽ longa fatura ẽ. tñ ꝗr ĩhac re
argumentũ magis est ꝙ ritio dicamꝰ extasim factam q̃ poctis plętũq xedit. Fuilgeniẽ
de ip̃ erisem: ne iacto telo ĩ ermis esset uiam molita. lix ẽ cũ difficultate quiut ꝑquod et
sobiditis clipei et minus firmus haste iactus oũdit̾ nuni mage sit. logit᷑ et magis est. aiuiꝰ
m̃ ẽ sensus sed si mage logamus ꝑꝑ metrũ dictũ ẽ ꝓmigis Sic & pote ꝓpotes ꝑsus ꝙ pote
uis dicam nugaris cũ ubi calue ꝙ ĩusum uenit ut &̃ ĩ prosa ĩuẽĩat. Caccro ĩ fruiẽtini
mage cõdẽmatũ lnĩem ĩ iudiciũ adduce̾ nõ posse penetrabile. pro peneirale dr̃ Nã qđ pene¬
trat penetrale dr̃ quod aũt penetrat᷑ penetrabile. cuspis ingens ita accipicadũ ẽ. ue ĩgruũ

Expanded text:
aturaliter brevis est et eam pro longa posuit: sic alibi «reice, ne maculis infuscet a, producit superiorem, ut dicamus longam eam esse spe, quia per declinationem longa futura est: tamen quia in hac re argumentum magis est quam ratio, dicamus ectasin factam, quae poetis plerumque conceditur. FVLGENTEM DIRIPIT ENSEM ne iacto telo inermis esset. VIAM MOLITA hoc est cum difficultate quaesivit: per quod et soliditas clipei, et minus firmus hastae iactus ostenditur. NVNC MAGE SIT legitur et ‘magis est’, unus tamen sensus est. Sed si ‘mage’ legamus, propter metrum dictum est pro ‘magis’, sicut etiam ‘pote in prosa inveniatur: Cicero in frumentaria «mage condemnatum hominem in iudicium adducere non posse». PENETRABILE pro ‘penetrale’ dicitur: nam quod penetrat ‘penetrale’ dicitur, quod autem penetratur ‘penetrabile’. CVSPIS INGENS ita accipiendum est, ne incongruum
Abbreviated transcription (Latin):
bus hinc ẽ ꝗ certo ipr̃e semꝑ orat᷑. et nõ est semꝑ noxia. leuo. noxio quo aũt aut cõmisti
stulit dicens armoq in auro tristia. uid uotis optistis adest magna ars ꝑsuadenas est
ut ꝙ cuput sieri ĩ preudiciũ trabat sic hoe loco qr uult nirnus ut optẽt pugnã cuis socu
hang eos dix̃ semꝑ optasie. efingere dextri. fortiter facẽ. et bñ uerbo usus est militari. Nũ
Alu hĩc distinguũt ut sit reserat mõ quisq facta prũm et laudes. et secutꝰ Salii. hac da
ꝗait hispanoꝵ fisse ut ĩ bella euntib in uenibꝰ pirentũ sacta memorent᷑ a. mt̃ibus. Rlu
distingunt: nũc magna referto facta ut diias res dixeĩt nũc iuiusꝗsq et suoꝵ factorum
meninerit ut laudis ꝑenitũ uersat qͦs duce̾ contra. cogitit ꝗdem sed nõ fac̃ ne diuiso ex¬
ercitui utrĩq uincant̾. quod seqñtia indicant. Nam paulopost deũrus ẽ.:et rap̃ acer totam

Expanded text:
cum certo tempore semper oriatur, non semper est noxia. LAEVO noxio quod autem ait ‘contristat  ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit optasse. perfringere dextra fortiter facere. et bene verbo usus est militari. Ad alii hic distinguunt, ut sit, referat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ‘et rapit acer totam
Abbreviated transcription (Latin):
gtor legimꝰ stit illũ surgeniẽ uallibꝰ imis aeree sigere grues. Nut re uera notos. loren. cilo¬
rem sigiunt tũ reuertũt ĩ trlaicĩ allabi clasñbus equor cum clasribus labi Ardei asix cur¬
piti.: & scqñtibus intelligimꝰ encȩ armoꝵr sieri descriptiõeni. Na dicturtus at nor audiei dic¬
nosiducia cessit. ꝗqͣuiis talia arina cõspicẽt: sed tñ pͥmã respicias cõnorionẽ .qi de turno uidet dic̃
ꝗ nõ procedit apex: coni altitudo hoe loco. Est aũt homeri et locus & compatio.

Expanded text:
ut re vera ‘notos’; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in Thraciam. ADLABI CLASSIBVS AEQVOR cum classibus labi. ARDET APEX CAPITI ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turno fiducia cessit’, quamvis talia arma conspiceret. Si tamen primam respicias conexionem, quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc loco. Est autem Homeri et locus et comparatio.
Abbreviated transcription (Latin):
luntas: Suꝑis aũt debemꝰ oia dũ uiiumus: Ideo qr ut dñt physici cũ nasci coeperimꝰ sortimĩ
a sole spẽm a luna corpus a larte sanguĩem a Plercurio ingeniũ a ioue desidenũ. auenẽ
cupiditates a Satur nohumorem q̃ omĩa singuł reddere uident᷑. extincti uano tacesti comitam¬
suꝑstitũ ut ẽ apud Ciceronẽ in Catone maiore. Solonis ꝗdem sapientis eulogiũ est.:quo se ne¬
quam de pallantis reditu promisẜat patri: pudentis uulneriba tergo il¬
latis & est cõsolatio. nec sospite. pro sospiti antyptosis est hoc dic̃ si fugisset uulneratꝰ a tergo
ip̃ẽ ei optares interitum he ubi defleuit: idest postꝙ̃ hec cũ lacrymis dix̃ flere .n. est cũ uce
lacrimare unde hẽmus in uiꝰ. Continuo audite uoces uagitus et ingens infantũq aĩe tlẽ
tes. ⁊ otos lectos ex agmine: troianos tuscos Archadas exigua. ꝗuis .n. magna sunt orbitati prĩs

Expanded text:
v.». Superis autem debemus omnia donec vivimus, ideo quia, ut dicunt physici, cum nasci coeperimus, sortimur a Sole spiritum, a Luna corpus, a Marte sanguinem, a Mercurio ingenium, a Iove bonorum desiderium, a Venere cupiditatem, a Saturno humorem: quae omnia singulis reddere viderentur extincti. VANO MAESTI COMITAMsidio et statione vitae discedere. Solonis quidem sapientis eulogium est quo se nequam de Pallantis reditu promiserat patri. PVDENDIS VVLNERIBVS a tergo inlatis: et est consolatio. NEC SOSPITE antiptosis est pro ‘sospiti’. Et hoc dicit: si fugisset vulneratus a tergo, ipse ei optares interitum. HAEC VBI DEFLEVIT hoc est postquam haec cum lacrimis dixit; ‘flere’ enim est cum voce lacrimare: unde habemus in sexto «continuo auditae voces, vagitus et ingens infantumque animae f.». TOTO LECTOS EX AGMINE Troianos, Tuscos, Arcadas. EXIGVA quamvis enim magna sint, orbitati patris
Abbreviated transcription (Latin):
sol et uraniis luna. Describit aũt noctem mediam et dic̃ sinitũ diem ẜm romaniũ ritũ.
Net lunȩ fit sine cã ꝯmemoraͦ. nã alit nymphe uideri nõ poterant clauũ ꝗ regit. iã ei.

Expanded text:
’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem noctem mediam et dicit finitum diem secundum Romanum ritum. ’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem noctem mediam et dicit finitum diem secundum Romanum ritum. Nec lunae fit sine causa commemoratio: nam aliter nymphae videri non poterant. CLAVVMQVE REGIT iam ei
Abbreviated transcription (Latin):
pinu: Benacus laciis ẽ uentie: de quo fluuiꝰ nascit᷑ Mintius. Iure gͦꝰ dux uenetꝰ fluuiũ
prouĩnȩ depinx̃ ĩnaui quẽ kenaci filiũ qr ex ip̃o ht̃ origĩem dic̃. Erauis. fortis. ut ferit
en se grauem Nymbreus osyrim. centenaꝗ arbore fluctũ: nõ ait remis sed arboribus ad expri¬
mendã nauis mag̾tudĩem: q plures hũit remoe ordines unde ait Lucatiꝰ. Et sũmis lõge
ferit equora remis  armore: mari. cerula: cerulea freta nõ cerulea concha. Nam uersus
gere debemus. Nam hoc dic̃ a capite usq ad ima latera hoĩs mõstrat̃ effigies terdenis. trigr̃¬
ta accipiamus naues fuisse: nõ ut ꝗdam uolũt singulos duces rricenas huĩsse naues. Nã
apud maiores bella nõ ambitu sed uirtute istabant. phoebe: luna sicut sol phoeb Itẽ titan¬

Expanded text:
PINV Benacus lacus est Venetiae, de quo fluvius nascitur Mincius. Iure ergo dux Venetus fluvium PINV Benacus lacus est Venetiae, de quo fluvius nascitur Mincius. Iure ergo dux Venetus fluvium provinciae suae depinxit in navi: quem Benaci filium, quia ex ipso habet originem, dicit. GRAVIS fortis, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». CENTENAQVE ARBORE non ait remis, sed arboribus, ad exprimendam navis magnitudinem, quae plures habuit remorum ordines: unde ait Lucanus «et summis longe ferit aequora remis». MARMORE mari. CAERVLA ‘caerula freta’, non ‘caerula concha’, nam versus ellegere debemus; nam hoc dicit: a capite usque ad ima latera hominis monstrabatur effigies. TER DENIS triginta accipiamus naves fuisse, non, ut quidam volunt, singulos duces tricenas habuisse: nam enumeapud maiores bella non ambitu, sed virtute constabant. PHOEBE luna, sicut sol ‘Phoebus’, item ‘Titan
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: ut nãq sepulcrũ ĩcipit apparẽ bianoris: hic Matituã dr̃ xdidisse quã a matris nomĩe
sic̃ ĩ plauto legimꝰ ionis. aiues auis. a maioribꝰ potens. Sed nõ genus omibus unũ. qr origo
Mantuanoꝵ et a niscis uenit: ꝗ in mantua regnabat. et a uenetis. Nam ĩ uenetia poĩta est
q̃ et galliaci salpina dr̃ gens illi tripꝰ ppłi sub gente quaterni. ꝗr mantua tres huĩt tribus
ꝗ in quaternas curias diuidebant: et singuł singuli lucumones ĩperabãt quos tota tuscia
ĩxii. fuisse diuisos manifestũ est. Ex quibꝰ unus oĩbus p̃erat. hi aũt tonꝰ niscie diuisas
populis tusco de singiñẽ uires. irobur totum a.liicmoĩbus hũit In se mezentuis armat.
odio sui ĩ arma compellit. prẽ benaco uenatꝰ arundine glauca mĩtius ĩfesta ducebat ĩ eqͦra

Expanded text:
dicit, ut «namque sepulchrum incipit apparere Bianoris». Hic Mantuam dicitur condidisse, quam a matris nomine dicit, ut «namque sepulchrum incipit apparere Bianoris». Hic Mantuam dicitur condidisse, quam a matris nomine sicut in Plauto legimus «Ionis». DIVES AVIS maioribus praepotens. SED NON GENVS OMNIBVS VNVM quia origo Mantuanorum et a Tuscis venit, qui in Mantua regnabant, et a Venetis: nam in Venetia posita est, quae et Gallia Cisalpina dicitur. GENS ILLI TRIPLEX POPVLI SVB GENTE QVATERNI quia Mantua tres habuit populi tribus, quae in quaternas curias dividebantur: et singulis singuli lucumones imperabant, quos tota in Tuscia duodecim fuisse manifestum est, ex quibus unus omnibus praeerat. Hi aupopulis’. TVSCO DE SANGVINE VIRES robur totum a lucumonibus habuit. IN SE ARMAT odio sui in arma compellit. PATRE BENACO VELATVS HARVNDINE GLAVCA MINCIVS I. D. I. A.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sic amastis. et hoc nobis tm̃ põt obici. Alii uestrũ pro tiũ accipiũt. et ad solum cignũ
referũt ut nos o calliope precos si pie amauit sm asprũ crimen erit cã. ut alibi crimen
ab uno disce omnes. ut sir sensus o phoetontiades sorores et o cigne cã uestrũ .i. muta
Et ẽ uaũ de his q̃ hẽt uirgiliꝰ ĩmirabilia et sua pẜa taleẽ & siciuat ꝙ alterna uolumĩa
cruꝵꝵ. Item cum primũ sulcos equant sata. Nusa: carmĩe cytharo cantilena. canentẽ sene¬
ctam: ꝗ canentem senectam mollib tran segit ĩplumis: Sidera uoce seqñtem: cũ cantu coelũ
petentem. uel ꝙ est it uera relatus in sidera sic̃ uidemꝰ ĩspera. equales comitatus classe
cateruas ꝑ naues equałr hẽns distribuitas cateruas. ocnus: iste onus. quẽ ĩ bucco bianorẽ

Expanded text:
quod sic amastis; hoc vobis tantum potest obici. Alii ‘vestrum’ pro ‘tuum’ accipiunt, et ad solum Cycnum quod sic amastis; hoc vobis tantum potest obici. Alii ‘vestrum’ pro ‘tuum’ accipiunt, et ad solum Cycnum referunt, ut «vos, o Calliope, precor». Si pie amavit, secundum Asprum ‘crimen’ erit ‘causa’, ut alibi «et crimine ab uno disce omnes», ut sit sensus: o Phaethontiades sorores et o Cycne, causa vestrum, id esEt est unum de his, quae habet Vergilius inimitabilia et sua propria: tale est «sinuatque alterna volumina crurum», item «cum primum sulcos aequant sata». MVSA carmine, cithara, cantilena. CANENTEM SENECTAM qui canentem senectam mollibus transegit in plumis. SIDERA VOCE SEQVENTEM cum cantu caelum petentem: vel quod est re vera relatus in sidera, sicut videmus in sphaera. AEQVALIS COMITATVS CLASSE CATERVAS per naves aequaliter habens distributas catervas. OCNVS iste est Ocnus, quem in Bucolicis Bianorem
Abbreviated transcription (Latin):
nint.: Nam illic merropoł fuit. Intẽpesteq grauisce. Grauisca oppidũ alii intempestũ dicũt¬

Expanded text:
runt; nam illic metropolis fuit. INTEMPESTAEQVE GRAVISCAE Graviscanum oppidum alii intempestum dicuntrunt; nam illic metropolis fuit. INTEMPESTAEQVE GRAVISCAE Graviscanum oppidum alii intempestum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
telligi Item noces auiũ nõ uidẽt sed cognoscũt audite nec parent: obtemꝑant procedit. Nã quõ
sideta nel fibre uel aues. uel fulgura pñt obtẽ ꝑare rapit raptĩ duic̃. den sos acie. in aciȩ costru¬
ctos eł cõiũctos Alstȩ aborigine pise. Alfeus eluuiꝰ c̃ iterpisas. et helideta ciuitates Archadie
ubi est remplũ iouis olypici ex quibꝰ locis uenerũt. ꝗ pisas ĩ italia condiderũt. dictas a. ciuita¬
te p̾stina: Unde addidit urbs etrusca solo cũ p̃mississet alfeę aborigĩẽ pisȩ fidens equo. eques
dicẽt qui sunt domo cartagunie: Cere aũt ut s̃ diximus ctiam agillina dr̃ nec uideit̃ ꝯera¬
tium qđ ait duc̃ agillini neꝗq̃ ex urbe secutꝰ qĩ et turno et ęncę ꝑstet auxiliũ: Nã illi
lansum fugientẽ secuti suat hi uero cũ odio ĩ Mezentiũ arma cõmouerũt Ninionis. flu¬
uius Minio Pyrgi ueteres. hoc castellũ nobilissimũ fuit eo tpre quo Tusci pyraticã exeitue¬

Expanded text:
intellegi. Item voces avium non videntur, sed agnoscuntur auditae. Nec ‘parent’ obtemperant procedit. Nam cumodo sidera vel fibrae vel aves vel fulgura possunt obtemperare? RAPIT raptim ducit. DENSOS ACIE in acie constrictos et coniunctos. ALPHEAE AB ORIGINE PISAE Alpheus fluvius est inter Pisas et Elidem, civitates Arcadiae, ubi est templum Iovis Olympici: ex quibus locis venerunt qui Pisas in Italia condiderunt, dictas a civitate pristina, unde addidit ‘urbs Etrusca solo’, cum praemisisset ‘Alpheae ab Origine Pisae’. EQVO FIDENS eques diceret ‘qui sunt domo Carthagine’. Caere autem, ut et supra diximus, etiam Agylla diciturium, quod ait «ducit Agyllina nequiquam ex urbe secutos», quasi et Turno et Aeneae praestet auxilium: nam et illi Lausum fugientem secuti sunt, hi vero communi odio in Mezentium arma commoverunt. MINIONIS fluvius est Minio. PYRGI VETERES hoc castellum nobilissimum fuit eo tempore quo Tusci piraticam exercue
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare uideatu&. Etholis aũt arpis sic dix̃ ut cumas caboicas. Unde de Etholia Diomedes
uenit. ꝗarpos ĩ apulia collocauit. Nea uulnera restant: ut possim iteꝵ uulnerari denoror:
ex pecto sustineo. Sic sine pacetua: sine nia bñuolẽtia ut horatiꝰ pacem ueniãꝗ p̃eantes Item
exorat picem diuũ. gͦ pace bñuolentia suffragio dicendo aũit si ad italiã sine deoꝵ uolũte

Expanded text:
ignorare videatur. ‘Aetolis’ autem ‘Arpis’ sic dixit, ut Cumas Euboicas: nam de Aetolia Diomedes ignorare videatur. ‘Aetolis’ autem ‘Arpis’ sic dixit, ut Cumas Euboicas: nam de Aetolia Diomedes venit, qui Arpos in Apulia collocavit. MEA VVLNERA RESTANT ut possim iterum vulnerari. DEMOROR expecto, sustineo. SI SINE PACE TVA si sine tua benevolentia, ut «orantes pacem», «veniamque precantes», item «exorat pacem divum»: ergo ‘pace’ benevolentia, suffragio. Dicendo autem, si ad Italiam sine deorum voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
fugere et hostilem ixtum plerũq differre. sic̃ fictũ est ĩbello rrorino. Nõ ergo dic̃ ademptã esse
etiam lanc arã misicordiȩ si ꝗdem ĩtra mutos hostis ĩsultat. Iiun. ꝗnetiam spis. in ip̃s Aggeribꝰ
aũt munitioibus. sed abusiue et ĩmuris Iadco qr s̃ dix̃ igtiaros deinde ĩrouris martẽq cicrites.
aggeribus. agger propͥe dr̃ terra illa. quę̧ uallo facto ꝓpius poĩt. Sed abusuit et muros et muni¬
dictũ. hinc t̾ et punica regna uides: cũ poenes ubiq legerimꝰ. hoc aũt fac̃ Ortirg̃ phs
leuari obsidione fines: liberari et oblique ꝑ iouem ĩnidiam cõmouet uinoni e tholis sur¬
git ab arpis. Atqui nõ est uenturis unde accipiamus uenẽm nõ qͣ̃i deam Ioꝗ. sid q̃i unã de
troianis: ut ĩ iͦ unius obiram prodimꝰ Item codem loco cęli ꝗbus annuis arcem. ne sutuã

Expanded text:
fugere et hostilem impetum plerumque differre, sicut factum est in bello Troiano. Modo ergo dicit ademptam esse fugere et hostilem impetum plerumque differre, sicut factum est in bello Troiano. Modo ergo dicit ademptam esse etiam hanc arautem munitionibus, sed abusive. et in muris ideo, quia supra dixit "ignaros deinde in muris Martemque cientes" . Ad v. 24 Aggeribus agger proprie dicitur terra illa quae vallo facto propius ponitur, sed abusive et muros et mut et «Punica regna vides», cum Poenos ubique legerimus. Hoc autem facit orthographia LEVARI OBSIDIONE SINES liberari: et oblique per Iovem invidiam commovet Iunoni. AETOLIS SVRGIT AB ARPIS atqui non est venturus: unde accipiamus Venerem non quasi deam loqui, sed quasi unam de Troianis - ut in primo «unius ob iram prodimur», item «caeli quibus adnuis arcem» -, ne futura
Abbreviated transcription (Latin):
sunt appellatę. Nãq aliud quid sit: ac sidicẽt cũ petie
omnes dii ĩfauorem iunonis cõcesẜint Namq n. cõunctio offendit hanc fuisse cogitatiõ¬
Implorare: Implorare est auxiliũ cũ miẜatione deposcere: qua rõne bene dicimꝰ ĩploro te
ut misero feras auxiliũ Contra ĩploro te ad diẽ festum nõ ꝓcedit. cernis: ad augendã ĩui¬
diam ait cernis: ac si dicẽt nõ est opus narratione cũ troianoꝵ misias ip̃e cõspicias. Insul¬
tent rutuli. ꝑꝑ illud ri interea rutuli portis circũ oĩbꝰ ĩstant. Insu ltare aũt est inimicis irci¬
appellant Exultare uero gloriari
et lȩtum esse. per medios: suos .s. Insignis equis. uiginti lectis eꝗtũ comitatꝰ Nam castra nõ
eques irruperat. Secundo marte: ad illud respic̃ hic mars armipotens aĩum uires q latinis
addidit Ruat: ituat e lausa mceria. magna ĩuidia Scimꝰ n ultimũ eẽ p̃sidiũ ĩ castra cõ¬

Expanded text:
 Ad v. 19 Namque alivd quid sit ac si diceret, cum paene omnes dii in favorem Iunonis concesserint: 'namque' enim coniunctio ostendit eam hanc habuisse cogitatioIM- PLORARE implorare est auxilium cum miseratione deposcere, qua ratione bene dicimus ‘imploro te ut misero feras auxilium’; contra ‘imploro te ad diem festum’ non procedit. CERNIS ad augendam invidiam ait ‘cernis’, ac si diceret, non est opus narratione, cum Troianorum miserias ipse conspicias. INSVLTENT RVTVLI propter illud «interea Rutuli portis circum omnibus instant». Insultare autem est inimicis irriexultare vero gloriari et laetum esse. PER MEDIOS suos scilicet. INSIGNIS EQVIS propter illud «viginti lectis equitum comitatus»: nam castra non eques irruperat. SECVNDO MARTE ad illud respicit «hic Mars armipotens animum viresque Latinis addidit». RVAT inruat. CLAVSA MOENIA magna invidia: scimus enim ultimum esse praesidium in castra con
Abbreviated transcription (Latin):
et obliqua ꝑ quã magna ioui inuidia ꝯmouet᷑. sperauimus. ista absolute dix̃. cõiunx du¬
rae hic distinguẽdũ ne incipiãt duo ȩpitheta eẽ. dura fumantia excidia q̃ contra artẽ¬
fit nulla ĩterposita cõuictione. Nulla aũt regio ĩuidiose dix̃ ut sĩ iͦ ie ciuictus ob italiã
rogo te deos hoc uidet᷑ dicẽ memineris religioĩs cure eẽ peticionem meã sic̃ ĩpn ͦ. exp̃ssit
At sperate deos memores fandiatq nephãdi. Cum aũt dicimꝰ rogo te ꝑmiserias meas
uidan᷑ dicẽ inemĩeris ab eo te rogari ꝗ misias ꝑtulit. ut ꝗ rogat᷑ ad miẜicordiã iniẜiaꝵ
ꝯinemoratioẽ flatat sic̃ ẽ nũc ĩ ui̾neris peticioẽ Nã ideo sic ngat ut ꝯmemorinoe ĩselicitatis

Expanded text:
et obliqua, per quam magna Iovi invidia commovetur. SPERAVIMVS ISTA absolute dixit. CONIVNX DVet obliqua, per quam magna Iovi invidia commovetur. SPERAVIMVS ISTA absolute dixit. CONIVNX DVRA hic distinguendum, ne incipiant esse duo epitheta ‘dura fumantia excidiat. nulla autem regio invidiose dixit, ut supra "cunctus ob Italiam 'rogo te per deos', hoc videmur dicere: memineris religionis curae esse petitionem meam, sicut in primo expressit "at sperate deos memores fandi atque nefandi" ; cum autem dicimus 'rogo te per miserias meas', videmur dicere: memineris ab eo te rogari qui miserias pertulit, ut qui rogatur ad misericordiam miseriarum commemoratione flectatur, sicut est nunc in Veneris
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam eis concessum ẽ superi: ut apolloxanes ut creusa. et anchises. quisꝙ uat
cunde qr apud maritũ contra uxorem agit ex hustas erycino ĩ littore classes: Argut̃
Nam alii apud Caietam dñt exusta nauilia unde urere: et caieta dca ẽ. actã
unã in duabus diuiserit. Nam ꝑ irim naues exuste sunt. sed meliꝰ ẽ ut nõ sit iteratio:¬
et ad turnũ missam ĩtillige̾ nec nos ꝯmoueat ordo ꝯuersus. Solẽt .n. grauiora ĩpͥncipiis
et ĩ fine sm artem rhetoricã poni. nubibus: ꝑ nubes. sors reꝵ .i. regnũ. Nam ꝑ sortẽ srẽs
ĩtir se mũdi regna diuisserũt: q̃ iuno p̃ter ĩferos ĩtroianori ꝑuiciem mouerat. superis ĩmis¬
si. ac si dicẽt nõ iam troianis sed diis respexit aũt ad illud et cęli ꝯuexa ꝑ auras. bacchata
ꝑ urbes ꝑfurutet bñ baccbata ꝑ urbes: ꝗr ꝑ simulat iõem sacroꝵ libi patris matres egerat
in furorem. Suꝑ imperio: de imꝑio.ut in ulta suꝑ pamo rogitans. Est aũt uerecunda peticio

Expanded text:
 concessum est. SVPERI ut Apollo. MANES ut Creusa et Anchises. QVISQVAM verecunde: quia apud maritum contra uxorem agit. EXVSTAS ERYCINO IN LITORE CLASSES ἀντικατηnam alii apud Caietam dicunt exusta navigia, unde et Caieta dicta est. ACTAM sit iteratio, ad Turnum missam intellegere: nec nos moveat ordo conversus, solent enim graviora in principiis et in fine secundum artem rhetoricam poni. NVBIBVS per nubes. SORS RERVM id est regnum: nam per sortem inter se fratres mundi regna diviserunt, quae Iuno praeter inferos in Troianorum perniciem moverat. SVPERIS INMISSA ac si diceret, non iam Troianis, sed diis. Respexit autem ad illud «et caeli convexa per auras». BACCHATA urbes furuit: et bene ‘bacchata per urbes’, quia per simulationem sacrorum Liberi patris matres egerat in furorem. SVPER IMPERIO de imperio, ut «multa super Priamo rogitans». Est autem verecunda petitio
Abbreviated transcription (Latin):
lit: qĩ uittimã ut ille cõsueuerat Nam hoc ũbo ad sacerdotis nomen alu sit Ingetit uimbra re¬
igit. aut magnitudine corporis sui obumbrat euis cadauer. Nut igenti uribra aorie te
tigit ut ĩ eternũ claudũt᷑ lumina noctem. Aut ĩgenti unibra tetigit ẜtn uium accipiendiũ
est .i. in sultatione cum oppͥmit et adumbrat. Screstus: Serestos duos intelligata s anin in

Expanded text:
si victimam, ut ille consueverat: nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. INGENTIQVE VMBRA TEsi victimam, ut ille consueverat: nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. INGENTIQVE VMBRA TEGIT aut magnitudine corporis sui obumbrat eius cadaver: aut ‘ingenti umbra’, id est morte tegit, ut «in aeternam clauduntur lumina noctem»: aut ‘ingenti umbra tegit’ secundum usum accipiendum, id est insultatione eum opprimit et adumbrat. SERESTVS Serestos duos intellegamus, unum in
Abbreviated transcription (Latin):
Nam lib̾os etĩ dici unũ filiũ adeo ut et serca. filios libos dixerit ut in echyra. ꝗ illũ dignum
decreuerũt. suos cui liberos cõmittẽnt ubi pr̃ de filio ad uxorm loꝗt᷑. gͦ ii surpatuit respicions
ad liberos ut gnitos de uno dicẽt comerua: uicissitudĩes et ignoscendi facultatẽ et cõsuendi¬
nem. nec procul hemonides: hoc nomen licet possit eẽ. et pronymicũ qr in des exit ut dicamꝰ
hemonis filiꝰ tñ meliꝰ est ut id propum esse dicamꝰ qr nusꝙ̃ aliud nomea eius ant p̃missũ
est aut secutũ gͦ simile ẽ prõnymico ut sit hemonides sic̃ tuchidides inslila: fascia ĩ mo¬
dũ dyadematis et uitte exutraq pte dependebãt. q̃ plerũq lata et plerũꝗ tortiles de albo. et
creceo insigubꝰ armis: Asper sic legit et utt̾ Salustii exꝰ ꝗ ait equoatq armis in signib ꝑb
uero in signibus albis dic̃ legendũ ut uestes albas accipiatiiꝰ q̃ sunt sacerdotibꝰ congrue. sicus

Expanded text:
nam ‘liberos’ etiam unum dicimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam ‘liberos’ dixerit, ut in Hecyra «qui illum dignum decreverunt, suos cui liberos committerent», ubi pater de filio ad uxorem loquitur. Ergo usurpavit, respiciens ad ‘liberos’, ut gnatos de uno diceret. COMMERCIA vicissitudines et ignoscendi facultatem. NEC PROCVL HAEMONIDES hoc nomen licet possit esse patronymicon, quia in ‘des’ exit, ut dicamus Haemonis filius, tamen melius est ut id proprium esse dicamus, quia nusquam aliud nomen eius aut praemissum est aut secutum: ergo simile est patronymico, ut sit ‘Haemonides’ sicut Thucydides. INFVLA fascia in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent: quae plerumque lata est, plerumque tortilis de albo et cocco. INSIGNIBVS ARMIS Asper sic legit et utitur Sallustii exemplo, qui ait «equo atque armis insignibus»: Probus vero ‘insignibus albis’ dicit legendum, ut vestes albas accipiamus, quae sunt sacerdotibus congruae, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nis q̃ sit siducia rebus: latenter hoc dic̃ nolite putare fixam eẽ et stabilem felicitatẽ esse¬
iute humane Turissimũ si uel mutua dent̃ auxilia: uelsi ĩꝑsperis positi etã subietaꝯ sider̃t
Et est superioris uersus exp̃ssio. Nam edocet q̃ peterẽt: etꝙ eum solicitabat admonet uero uł
cã Mexenni. Uel qr instabił est et uaga fortuna. Tarcon: hoc nomen grete ubiq posuit txcę¬
pro uno loco. ut haud procul hic tarco. et tyrrhetii. quod metri cã fecit. libera faus: ex empta
fatali necessitudĩe. qua pugnare non poterant. ꝑꝑ illd. externos optate duces. ꝓ rima tenet.
more uiri fornis in pͥncipuis est alibi. pͥnceps ante omnes densum palinurus a a.Rostro phiy¬

Expanded text:
nis quae sit fiducia rebus latenter hoc dicit: nolite putare fixam esse et stabilem felicitatenis quae sit fiducia rebus latenter hoc dicit: nolite putare fixam esse et stabilem felicitatevitae humanae tutissimum, si vel mutua dentur auxilia, vel in prosperis positi etiam subiecta considerent. Et est superioris versus expressio: nam edocet, quae peterent et quod eum sollicitabat. ‘Admonet’ vero vel causa Mezentii, vel quia instabilis est et vaga fortuna. TARCHON hoc nomen ubique graece ponit, excepto uno in loco, ut «haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni»: quod metri causa fecit. LIBERA FATIS exempta fatali necessitate, qua pugnare non poterant propter illud «externos optate duces». PRIMA TENET more viri fortis in principiis est: alibi «princeps ante omnes densum Palinurus agebat
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ysmare gentes mõ nomen ẽ propriũ: Nam ysmaruis fac̃ appellitiu ũ a monte ysitarͦ
Trhaciȩ. Uulnera dirige̾: aut uulnus prosagitta posuit. ut ĩ uͦ in seseꝗt᷑ infesto uulnere
pyrrhus. Nut accerrime expressit ĩeuitabiles sagittas dicens cum uulnera nõ tella di¬
rigere: cenia. lydia: ꝗ̃ ante moenia dicebat᷑. pactolusq irrigat auro. Nictolus et herinꝰ
lydis flumiã sunt aurũ. sic̃ tagus trhaentia. Et capis hinc nomen campanȩ ducit᷑ urbi:
conditam uisofalcoĩs augurio: qr tusca lĩgua capis dr̃:unde ẽ nomĩata cam paĩa. Tuscos
aũt omnẽ pene italiam subiugas ee mani festũ ẽ. contulerant: nate ĩterueniẽte pegerũt
Et est explinano re&: quas ȩneas gessit postꝙͣ et profectus ab fuandro ad petenda auxilia
dũ inter suos et Turnũ bella gerebãt. Rem .n. ante omissam breuin exeꝗt̾. quid petat.s.
q̃ sibi xiliet: in icit latentꝰ tumorẽ ne forte possit collectis auxiliis ĩ regni remanẽ .a. ꝗb suierit

Expanded text:
. ISMARE modo nomen est proprium: nam ‘Ismarius’ facit appellativum a monte Ismaro Thraciae. VVLNERA DIRIGERE aut vulnus pro sagitta posuit, ut «insequitur infesto vulnere Pyrrhus»: aut acerrime expressit inevitabiles sagittas, dicens eum vulnera, non tela dirigere. MAEONIA Lydia, quae ante Maeonia vocabatur. PACTOLVSQVE INRIGAT AVRO Pactolus et Hermus Lydiae flumina sunt, aurum sicut Tagus trahentia. ET CAPYS HINC NOMEN CAMPANAE DVCITVR VRBI conditam viso falconis augurio, qui Tusca lingua capys dicitur, unde est Campania nominata. Tuscos autem omnem paene Italiam subiugasse manifestum est. CONTVLERANT nocte interveniente peregerunt. Et est explanatio rerum, quas Aeneas gessit postquam est profectus ab Euandro ad petenda auxilia, dum inter suos et Turnum bella gerebantur: rem enim ante omissam breviter exequitur. QVID PETAQVAE SIBI CONCILIET inicit latenter timorem, ne fo