comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt mare ru¬
brum tanqͣm
ꝑaridam ter¬
ram. qd̾ exꝑti
egyptii deuo¬
rati sunt fide
muri iericho
corruerũt: cir¬
qd̾ mortuo egyptio dil¬
cessit inde in terram ꝑ¬
madyan. S qd̾ prius
berari. Noluit ibi ma¬
nere ne ẽet c̃ã iastanci¬
e si in aꝑtum ꝑiculum
se p̾cipitaret. ⁊ temp¬
taret deum. qd diabo

Expanded text:
runt mare Rubrum, tanquam per aridam terram. Quod experti Aegyptii, devorati sunt. Fide muri Jericho corruerunt cirquod mortuo Aegyptio discessit inde in terram Madian. Sed quod prius berari. Noluit ibi manere, ne esset causa jactantiae, si in apertum periculum se praecipitaret, et tentaret Deum, quod diabo
Abbreviated transcription (Latin):
caro. quod si
querentes ĩti¬
nenti sumus
⁊ ip̃i peccato¬
res. Nunquid
nister est: ab¬
sit. Si enim
que destruxi

Expanded text:
caro. Quod si quaerentes justiinventi sumus et ipsi peccatores: numquid nister est? Absit. Si enim quae destruxi,
Abbreviated transcription (Latin):
no. unde głiosus apparet. ante ꝯu̾sionẽ enim cũ
male mererer ex meis ñ erat głiosior. ⁊ ẽ sensus
pͦt uideri ñ debet .s. qd̾ ego pecc̃or iudicandꝰ sim:
quia nũc certũ est qd̾ dimitrendi u̾itas nõ ha-¬
bundass ĩgłiam nisi peccassem. Sequitur.⁊ nõ
głia dei. Sicut blasphemanur nos apłi. ⁊ sicut
auint quidam no dicere faciamus .i. sicut mĩ¬
ponitur nobis apłis blasphemando a quibꝰdam

Expanded text:
no, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et est sensusquod ego peccator judicandus sum, quia nunc certum est quod dimittendi veritas non abundasset in gloriam, nisi peccassem. Et non gloria Dei? Sicut blasphemamur, nos apostoli. Et sicut aiunt quidam nos dicere, id est sicut imponitur nobis apostolis blasphemando a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
modo interim quiderre  pugna. lucta. Unde
ego ip̃e .i. iinus ⁊ idem ꝓrsus mente ⁊ carne ser¬
nio. sed mente sernio legi dei. ñ ꝯsentiendo pe¬
mente. Non enim dico sumus inter nos ꝯtrarii
de diu̾sis pͥncipiis uenientes. S ego ip̃e mente serͦ¬
guor obluctatur saluti. Non enim alius ĩmente¬
sunt due nature ⁊trarie. ut manichei mẽcum¬
tur. sed ex utroq unus homo est. quia inius est
ds a quo factus est homo. Mente igitur ñ ꝯsentio
mortis huius. quia ip̃a ꝯccipiscentia cum qͣ nati
sumus finiri ñ pot̾. quamdui uiuimꝰ cotidie mi¬
nui pot̾. finiri non pot̾. Sequ¬
Hichil ergo

Expanded text:
modo interim quid erit? pugna, lucta. Unde modo interim quid erit? pugna, lucta. Unde ego ipse, id est unus et idem prorsus, mente et carne servio, sed mente servio, legi Dei, non consentiendo pemente. Non enim duo sumus inter nos contrariis de diversis principiis venientes, sed ego ipse mente serguor obluctatur saluti. Non enimsunt duae naturae contrariae, ut Manichaei mentiuntur, sed ex utroque unus homo, quia unus est Deus a quo factus est homo. Mente igitur non consentiomortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quandiu vivimnui potest, finiri non poteNihil ergo
Abbreviated transcription (Latin):
motũ in m̃bris meis ut inõtulo ad ꝯcupiscẽd̾
in. le. pecc̃i .i. ad ꝯsentierd̾ mente. implend̾q
captiuantẽ me in lege pecc̃i. hoc est sub se ip̃a
que est in .m̃. meis. Caꝑtiuat aũt me ut pre
sꝑandum: expestanda est lib̾atio in xp̃o. Nam
ego sp̃ualis homo quia carnalis infelix sum
non inmente. s in carne. ⁊ quis me liberabit
de corpore. mor. huiꝰ : i. de congregatõe ingruẽ¬
tium maloꝵ .s. de motib ꝯcupistentie quib
mortale est. Non enim sic lib̾abitur ut hoc corpꝰ
ñ habeat. H̾ebit enĩ hoc corpus sed ñ iam inortis
huiꝰ. ip̃m erit ⁊ non ip̃m erit. Ip̃m erit. quia
ip̃a creatio erit. ñ ip̃m erit: quia mortale non
erit. lib̾abitur aũt tunc cũ mortale hoc ĩduet
ĩmortalitatẽ ubi nulla ꝯcupistĩa remanebit
s a quo lib̾abitur : ꝑ quem : gr̃a dei. ꝑ iħm .x.
do.no. Sicut enĩ ꝑunumi hominẽ mors fuit᷑
ita ⁊ ꝑ unũ hoĩem erit resurrõ mortuoꝵ. S

Expanded text:
motum, in membris meis, ut in oculo ad concupiscendum, in lege peccati, ad consentiendum mente, implendumqucaptivantem me in lege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est irandum? Exspectanda est liberatio in Christo. Nam ego, spiritualis homo, quia carnalis, infelix sum, non in mente, sed in carne, etc. quis me liberabit de corpore mortis hujus, id est de congregatione imminentiuAugust. Non enim sic liberabitur, ut hoc corpus non habeat. Habebit enim hoc corpus, sed non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non erit. Liberabitur autem tunc, cum mortale hoc induet immortalitatem, ubi nulla concupiscentia remanebit. Sed a quo l. Sicut enim per unum hominem mors fuit, ita et per unum hominem erit resurrectio mortuorum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est tactus. ita inxp̃o ħĩtas omnis plenitudo
diuinitatis. quia ille est caput ĩquo sunt q̃¬
sensus. In scĩs uero qiͣ solus tactus est. quib da¬
tus est sp̃c ad m̃suram. p̾terea est aliud quo int̾
factus est homoille. una ꝑsona cum u̾bo. de nu¬
llo enim sc̃oꝵ dici potuit. uł pot̾. uł poterit u̾¬
bum caro factum est. Nullus scõꝵ qualib pre¬
sertia grẽ uingeniti nom̃ accepit. ut qd̾ estip¬
sum uerbum ante scła. hoc ip̃m simul cum as

Expanded text:
em solus est tactus. Ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt sensus, in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus datus Spiritus ad mensuram. Praeterea est aliud quo interfactus est homo ille una persona cum Verbo. De nullo enim sanctorum dici potuit vel potest, vel poterit: Verbum caro factum est . Nullus sanctorum qualibet praesentia gratiae Unigeniti nomen accepit . Ut quod est ipsum Verbum ante secula, hoc simul cum ass
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq presens est. ⁊
ubiq totus presens
raliter. non hoc id̾o dicit quia corporeus fit d
s uerbo translato usus t̃. quia ĩ tẽplo manu¬
fc̃o olim ñ corporalit̾ sed umbratilit᷑ ħitauit.
uinitas corpus sit. sed pp̃umꝰbraꝵ compation¬
em legalium dixit. corporalit̾ .i. completiue q
m illo implent oĩa. ut quodãmodo sit corpus
non ꝓpͥe dicte sunt umbre. ita cumait plenitu¬
dinem hiuinitatis inxp̃o ħitare corꝑalit̾ tns¬
lato ubo uersus ẽ. Qui uero dicit carnales ob-
umbraꝵ. nec deum ad oĩa sufficientẽ. Uel certe¬

Expanded text:
ubique praesens est, et ubique totus praesens, liter, non hoc ideo dicit, quia corporeus sit Deus, sed verbo translato usus est quia in templo manufacto olim non corporaliter, sed umbratiliter habitavivinitas corpus sit, sed propter umbrarum comparationem legalium, dixit, corporaliter, id est completive, quia in illo implentur omnia, ut quodammodo sit corpus non proprie dictae sunt umbrae; ita cum ait plenitudinem divinitatis in Christo habitare corporaliter, tle sit veritas. Qui vero dicit carnales obseumbrarum, nec Deum ad omnia sufficientem. In Chr
Abbreviated transcription (Latin):
non plures. ergo debẽt
ẽe qui lingius locim¬
tur. id̾o dicit duo. nł
tres quia sufficit ser
cent quid dicant an
accipiend̾ sit. uł nõ.
¶uod si alii melius
reuelatum fuerit per

Expanded text:
non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermcent, quid dicant, an accipiendum sit an non. Quod si aliquid melius revelatum fuerit per
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat bonos conatus
simul loqui tompelleret. qd ñ facit pocius facit
ut alter alteri cedat. alter dissensionis ẽẽt ⁊ nõ
pacis. hec aũt de ordinabili usu linguaꝵ ⁊ ꝓphe¬
tie sic in nr̃a ccc̃a docebo. ⁊ ita modo uob̾ dico sic̃

Expanded text:
juvat bonos conatus.simul loqui compelleret, quod non facit: potius facit ut alter alteri cedat; aliter dissensionis esset, et non pacis. Haec autem de ordinabili usu linguarum et prophetiae, sicut in nostra Ecclesia doceo. Et ita vobis dico, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sius modis ad edifica¬
tõem agenda sunt. lĩ
scd̃m tres ut multum
tur ⁊ ñ plus qͣm tres.
ne occupent diem loꝙ̃¬

Expanded text:
suis modis ad aedificationem agenda sunt, lingsecundum tres, ut multum antur, et non plures quam tres, ut occupent diem lo
Abbreviated transcription (Latin):
fiat scd̃m duq aut
tres. ⁊ hoc idem fiat per
partes eccẽ. uł ut unus
post alterimi loqͣtur
qͥui exponat ppło. p̾i
aũt non fuit int̾pres¬
baceat lingus loqñs¬

Expanded text:
fiat secundum duos aut tres, et hoc idem fiat 108 per partes Ecclesiae. Vel ut unus post alterum loquatur,qui exponat populo. Si autem non fuerit interprestaceat linguis, loq
Abbreviated transcription (Latin):
unt de locutõe lingͣ¬
rum. ergo quid de eis
utimini linguis ad
unusquisq ur̃m ht
aliqd̾ donum quo pot
uti ad edificatõem.
ido nullus se excuset
uerbi gr̃a. alius hab¬
intelligitur. alius ht
linguam. alius h̃t¬
doctrinam de morib. ł

Expanded text:
unt de locutione linguarum, ergo quid de eis, s in unum, utimini linguis ad unusquisque vestrum habet aliquod donum quo potest uti ad aedificationem, ideo nullus se excuset, verbi gratia, alius habintelligit. Alius habet linguam, alius doctrinam, de moribus. Vel,
Abbreviated transcription (Latin):
ad irtilitatẽ ur̃amdi¬
hoo aũt dicit occõneil¬
lius snĩe quam ibidi-¬
xerat. parati ulcisci
omnẽ ĩ obed̾iam: ne
putarent eũ ab sentẽ

Expanded text:
ad utilitatem vestram diHoc autem dicit occasionem illius sententiae quam ibi dixerat, parati ulcisci omnem inobedientiam, ne putarent eum absentem
Abbreviated transcription (Latin):
d ualde bona. sed malũ est hoĩ qui manducat
ꝑ offendicłm alioꝵ qͣntoinagis dei: i̾tadam
pomũ. esau lentes. iuidei carnes ĩ deserto: dei eĩ
non parua isrłitis erat offensio repudiare qd̃¬
bebant. ⁊ qd̃ ñ hẽbant: impudent᷑ petebant. pe¬
cierunt culpabili ⁊cupiscentia qd̾ malo suo im¬
petrau̾nt. Concupierunt carnib uesci quibus
pluebatur manna de celo. ⁊ ut sciremus dei
creaturam ñ ẽẽ culpabilem. iam oĩs creatura
dei bona est. sed inobed̾iam ꝯtumacẽ. ⁊ inor
mortẽ pͥmus homo ĩuenit. ⁊ esau primatum
didit. Non ergo ĩmundiciam absonii timeo. s
ĩmundiciam cupiditatis. Scio enĩ noe omne
genus carnis qd cibo ẽet usui mandutare cõ¬
cessum. helẏam cibo carnis refectũ. iohannem
ticule ꝯcupiscĩa deceptũ. ⁊ dauid p̃p aque deside¬
rium a se ip̃o rephensum. ⁊ regem nr̃m ñ de
carne. s de pane temptatũ. T onum est.

Expanded text:
i, qui manducat per offendiculum, aliorum, quanto magis Dei, ut Adam pomum, Esau lentem, Judaei carnes in deserto. Dei enim non parva in Israelitis erat offensio, repudiare qubebant, et quod non habebant impudenter petebant. Petierunt culpabili concupiscentia quod malo suo impetraverunt; concupierunt carnibus vesci, quibus pluebatur manna de coelo, ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, quia creatura Dei omnis bona est; sed inobedientiam contumacem, et inormortem primus homo invenit; et Esau primatum . Non ergo immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio enim Noe omne genus carnis quod cibo esset usui manducare concessum, Eliam cibo carnis refectum, Joannem mticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed de pane tentatum. Bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ntu iudaico p̾t a miã computant. dies isesitici
tionẽ. ⁊ ieuiniũ. ⁊ ĩ qͥnta detima scenophegiam
⁊ menses obseruatis ut neomenias. Menses etiã
custodiunt qr pͥmũ ⁊ septimũ mensẽ obserua. et
tempora. ut tempus egressionis de egypto. temꝑa
⁊̃ colebant qui ꝑ anno singłos ierosolimã uemi¬
anno septimo. puto equid̾ hoc de septuno remis¬
sionis anno dici.⁊ de quinquagesimo qui ab ilt
ubileus drꝰ. quẽ uidei aliq̃n suo ordine seruare
neqͥuerunt captiuitate pressi. qua soluta pro eo
septimũ ãnum septime decadis coluerunt. Qui
nia. unde completis annis septuaginta redierũt
uel potius septuagesimus septimus ꝙ̃ reuersi ĩ¬

Expanded text:
tu Judaico post azyma computant. Dies Israelitici tionem et jejunium, et in quinta decima scenopegiam. Et menses observatis, ut neomenias. Menses etiam custodiunt, quia primum et septimum mensem observant; et tempora, ut tempus egressionis de Aegypto: tempora etiam colebant qui per annos singulos Hierosolymam veniannos septimos. Puto equidem hoc de septimo remissionis anno dici, et de quinquagesimo qui ab illis jubileus dicitur, quem Judaei aliquando suo ordine servare nequiverunt captivitate pressi, qua soluta pro eo septimum annum septimae decadis coluerunt, qui nia, unde completis annis septuaginta redierunt. Vel potius septuagesimus unus, quem reversi
Abbreviated transcription (Latin):
enat. omnẽ carnis nobilitatis tumorẽ ex¬
tinxit. Natus ⁊̃ in ciuitate bethleem q̃ int̾
omnes uidee ciuitates erat exigna. noluit
quẽqͣm de t̾rene ciuitatis sublimitate głi¬
ari. pauꝑ ⁊̃ factus ẽ cuiꝰ sunt omĩa. nec de t̾¬
rex ab hõib fieri. quia hũilitatis mã osten¬
debat miseris. Esuriuit: qui om̃s pascit. Si¬
tuit: qui ẽ fons sicientiũ. fatigatus est ex
itinere: qui uam fecit nob̾ in celum. Obm¬
utuit ⁊ obsurduit: ꝑ ꝙ̃ mutus locitus est¬
⁊ surdus audiuit. uin̾ctus ẽ⁊ qui infirim¬
tatum uincula soluit. Mortuus ẽ: qui mor¬
tũ suscitauit. amore itaq eius similia pa¬
ciannur. Tunic enĩ lex impleb̾r dum ñ cupi¬
ditate rerũ tp̃ralĩ: sed caritate illius qui p̃

Expanded text:
erat, omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae erat exigua, noluit quemque de terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam fons est cujus sunt omnia, ne de trex ab hominibus fieri, quia humilitatis viam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitientium; fatigatus est ex itinere qui viam nobis fecit in coelum; obmutuit et obsurduit, per quem mutus locutus est et surdus audivit; vinctus est qui infirmantium vincula solvit; mortuus est qui mortuum suscitavit. Amore itaque ejus similia patiamur. Tunc enim impletur lex, dum non cupiditate rerum temporalium, sed charitat
Abbreviated transcription (Latin):
iea est ⁊ non .i. affirmatõ
ĩtentõe fallendi. Quo imponebantur apło qd̾ ⁊
leuis erat. ⁊ gr̃a maioris cõmodi. hoc iter dimise
ostendens se ñ leutter. s ex esilio fecisse. ñ meri¬
titum ẽẽ. quia ñ erat in ĩtentiõe sua. cum illd̃
dixit alit̾ facere. Non est enĩ iudicandus mẽ¬
dax qui dicit falsum ꝗd putat uerũ. qr qͣntũ
T̃se est ñ fallit. s fallitur. Ecõtra mentitur il¬
le qui dicit uerum qd putat falsum. nec ille-¬

Expanded text:
a, est et non, id est affirmatio intentione fallendi. Duo imponebantur Apostolo, quod et levis erat, et gratia majoris commodi hoc iter dimiseostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum illud dixit aliter facere. Non est enim judicandus mendax qui dixit falsum quod putat verum, quantum in se est, non fallit, sed fallitur. Contra, mentitur ille qui dicit verum quod putat falsum: nec ille
Abbreviated transcription (Latin):
pauerunt ⁊ uestrum
runt. Cognoscite ergo
.i. honorate illos qui st̃
go scribo: omnes deside¬
⁊ hospitor. Salutant¬

Expanded text:
paverunt, et vestrum, runt. Cognoscite ergo, id est honorate illos qui sunt go scribo omnes desides hospitor,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ epłam subdit. Salu¬
tatio mea scripta est
nu sua scriptum hoc
saluto. Sed si quis nõ
amat dominũ nr̃m¬
.i. seꝑatus a d̾o. uel cõ¬
⁊ est compositũ ex syro
⁊ greco. Magisq syrum
est quamn hebreum. A¬
nathema u̾o gretum ĩ¬

Expanded text:
hanc Epistolam, subdit: Salutatio mea scripta est nu sua scriptum hoc:saluto, sed si quis non amat Dominum n separatus a Deo, vel conet est compositum ex Syro et Graeco, magisque Syrum est quam Hebraeum. Anathema vero Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
heredes sunt.
fides. abolita
est ꝓmissio.
lex enĩ iramo¬
missio omni
semint. Non
ei qui ex lege
⁊ ei qui ex fide
est abrahe qui
est pat̾ õium

Expanded text:
heredes sunt fides abolita est promissio lex enim iram omissio omni semini non ei qui ex lege est t ei qui ex fide est Abrahae qui est pater omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. ⁊ io qd̾ creditur¬
Si ergo fides hic accipi
.l.idem iubemni cred̾e¬
⁊ eod̃ modo oꝑari. quia
unum ⁊ idem est ꝙ cre¬
ditim a cunctis fidelib
Unde fides catholica d̾r.
ditur. Illa quippe ĩ reb sunt que uł ee. uł fuisse. ł
fiitura ẽẽ credurtur. hec aũt in aĩo credentis est. ei
tm̃ ꝯspicua cuiꝰ est quam iussit. ⁊ ĩ aliis ñ ip̃a sed
similis. Una est ergo fides non numero. s genere
qr similis in omĩb. quẽad mod idem uolentum

Expanded text:
ditur, et id quo crediturSi ergo fides hic accipitest idem jubemini credet eodem modo operari, quia unum et idem est quditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicitditur. Illa quippe in rebus est, quae vel esse, vel fuisse, vel futura dicuntur; haec omnino in animo credentis est, ei tantum conspicua, cujus est, quamvis sit et in aliis non ipsa, ssimilis. Una est ergo fides, non numero, sed genere, quia similis in omnibus: quemadmodum duorum
Abbreviated transcription (Latin):
tium sunt locuti. qr ꝑ linguas ꝯsccietas human
generis ꝯstat. ⁊ sic ꝑ lingnas gentiũ figurabatur
ista societas mbroꝵ xp̃i firtura ĩ omni gerrtib
ut quẽadmod̾ tñc ille apparebit accepisse sp̃m sã¬
ctum qui loquebatur lingius õium gertiũ: tta
nũc ille sese agnoscat accepisse sp̃m. sps̃ ĩunitate¬

Expanded text:
tium sunt locuti, quia per linguas consocietas humani generis constat, et sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur linguis omnium gentium, ita nunc ille se cognoscat accepisse Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brum p̾scisum. formã quid̃ qua cognoscitur re¬
tinet. sed nequaqͣm sp̃c sequitur. quo p̾ter imita¬
tẽ iuiuat. Sic quicũq a p̾dicte pacis mutate diuisꝰ
est: sacram̃tum quid tanqͣm formã retinet. s sp̃u
p̾ter unitatẽ ñ uiuit. frustra ergo foris deforma

Expanded text:
mbrum praecisum formam quidem qua cognoscitur, retinet, sed nequaquam spiritus sequitur quo praeter unitatem vivat, sic quicunque a praedictae pacis unitate divisus est, sacramentum quidem tanquam formam retinet, sed spiritu praeter unita
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. dubrtans unifide ⁊ ea comedens que ĩmunda
putat. ⁊ ita ñ scd̾m fidem agit. fides eium nr̃a
uult ut homo agat hoc qd̃ bñ intelligit essea¬
gend̾. ⁊ peccatũ est qd̾ alrter fit qͣm ꝓbatũ est.
ñ ex fide agit. sed tanqͣm infidelis. Omne aũt
qd ñ ex fide est peccatũ est .i. omis infideliũ in¬
ta est peccatũ. qr om̃is infidelit᷑ uiuens. uel a¬
gens uehementer peccat. ⁊ nil bomi est sine sũ¬
mo bono ubi deest agnitio etͥne. ⁊ incõmitta¬
bilis iuitatis. falla uirtus est ⁊̃ in optins mo

Expanded text:
e, dubitans in fide, et ea comedens quae immunda putat, et ita non secundum fidem agit. Fides enim nostra vult ut homo agat hoc quod bene intelligit esse agendum, et peccatum est quod aliter fit, quam probatum est. t, quia non ex fide agit, sed tanquam infidelis. Omne autem quod non ex fide, est peccatum, id est omnis infidelium vita peccatum est, quia omnis infideliter vivens vel agens, vehementer peccat, et nil bonum est sine summo bonobilis veritatis: falsa virtus est in optimis mo
Abbreviated transcription (Latin):
bñficientia dr largi¬
tas elemosinaꝵ. ⁊ cõ
ls. munionis .i. carctatis qua omĩa
stantia sit ablata tam̃ ex his que hẽtis elemosi¬
ꝑ elemosinas hostes uncuntur. ⁊ peccata extin¬
guiitur. uita adquirctur. unde dñs ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
neficentia dicitur largitas eleemosynarum; et communionis, id est charitatis, qua omnia i vestra substantia sit ablata, tamen ex his quae habetis, eleemosyper eleemosynas hostes vincuntur et peccata exstinguuntur, vita acquiritur. Unde Dom
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qr firmiter tenetis fidem quam pdicaii nob
dico qd̾ diuites estis ita ut nichil desit uobis in
siderio quasi cerci inde ⁊ parati. reuelatõem. do.¬
tem prestatur cuiq fideli. Uel reuelatõem xp̃i¬
dicit que erit ĩ die iudicii quam impii timẽt
a qua expectatione ñ deficietis. ip̃e est enĩ qui ⁊
ꝯfirmabit no usq in finẽ cuiꝰq. ita ut sitig
sine crimine. ⁊ si ñ sine pecc̃o. ꝯfirmabit dicor

Expanded text:
ia firmiter tenetis fidem quam praedicavi vobis. Dico quod divites estis, ita ut nihil desit vobis in siderio, quia certi inde et parati, revelationem Dotem praestatur cuique fideli. Vel revelationem dicit, quae erit in die judicii quam impii timentest enim qui et confirmabit vos usque in finem, cujusque, ita ut sitis sine crimine, etsi non sine peccato. Confirmabit, dico.
Abbreviated transcription (Latin):
nũc iudicemus. ⁊ qr
iubeo ñ cõmisceri ta¬
quinamini. Audet
aliquis. ⁊ c̃. Occasiõe
huius iuudicii de quo
supra tractauit inci
pit agere de iudiciis
uł stultos iudices in¬
stituebant. ⁊ litiga¬
bant. ⁊ fraudabant.⁊¬
apłs. id̾o enim dixit
paratione quia exem¬
plo fidei illoꝵ ꝑfidia
huiꝰ mundi dampn¬
abitur. Indicabimt

Expanded text:
nunc judicemus. Et quia jubeo non commisceri taquinamini. CAPUTaliquis. Occasione hujus judicii de quo supra tractavit, incipit agere de judiciis vel stultos judices instituebant, et litigabant, fraudabants. Ideo enim dixit paratione, quia exemplo fidei illorum, perfidia hujus mundi damnabitur. Judicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
tam. s ab imbetillitate rõcinationis huaneq̃
potentiam dei intra ꝯsciam suam chartat. nõ
aliter credens facere. uł posse: qͣm carnalis ratõ
suadet. que oĩo cauenda ẽ. quia mũdi cultrix est
non dei.⁊ a xp̃o retrahit. in quo ꝑfectio duimi¬
tatis est. quia omĩa que ht pater. uł dum ait.
scd̾m elem̃ta. illos tangit qui qĩ prudentiꝰ pͣdo¬
la exponunt dicentes. Iuno est aer neptimus
est mare. id̾d cum diceret. scd̾m. phy. ⁊ ĩ anẽ. Fal

Expanded text:
tam, sed ab imbecillitate ratiocinationis humanae quae potentiam Dei intra conscientiam suam coarctat, non aliter credens facere vel posse quam carnalis ratio suadet, quae omnino cavenda est, quia mundi cultrix est non Dei, et a Christo retrahit in quo perfectio divinitatis est, quia omnia habet quae Pater. Vel dum ait, secundum elementa, illos tangit, qui quasi prudentius exponunt idola dicentes: Juno est aer, Neptunus est mare. Ideo cum diceret, secundum phil
Abbreviated transcription (Latin):
la est utilitas. ꝙ solet ee aliq̃n in falsis. phylo¬
sophiam dicit ea quib ꝓbare uolunt qd aue¬
runt.⁊ est sensus. uidẽte nequis. uq deci. tra¬
hendo ad legis obsernantias ꝑ phylosophia.
i. ꝑ rõnes conquisitas ad ꝓbandum. uel imp̃¬
uertatẽ. lex non est traditio dei .s. hõuim.et
Quia in ip̃o ĩ ꝓmhona mtere

Expanded text:
la est utilitas; quod solet esse aliquando in falsis. Philosophiam dicit ea quibus hoc probare volunt, quod asserunt. Et est sensus: Videte ne quis vos decipiat, trahendo ad legis observantias, per prophetiam, id est per rationes conquisitas ad probandum vel imprveritatem, lex non est traditio Dei sed hominum, eQuia in ipso in
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sed ab hominib tradita. T̃radiderunt emm
⁊ qñquid̾ bene statis.
Sicut ergo. fidei fun¬
damento accepistis. bo
ulate .i. ꝓficite non ex̃
eum. sed̾ in ip̃o. ãbu¬
late dico uo minoreᷤ
radicati in actiua uita

Expanded text:
ta, sed ab omnibus tradita. Tradiderunt enim quandoquidem bene statis, sicut ergo fidei fundamento accepistis, boulate, id est proficite non extra eum, sed in ipso ambulate, dico, vos minores, radicati in activa vita
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩꝯtempłone esti
suꝑ alios edificati. ⁊
hoc in ipo .i. in tẽplũ
dei. Undẽ .s. aliis loqͣt᷑.
⁊ ambulate in actio
⁊ hetis materiã graꝵ
Uidete ne quis uo
ci. qui cupũit prudẽ¬
tes uidicari ĩ mundo
dens.⁊ ꝑ ĩanem fab¬

Expanded text:
 contemplatione estis, super alios, aedificati et hoc in ipso, id est in templo Dei. Unde, scilicet aliis loquatur, et ambulate in actionet habetis materiam gratividete ne quis vos ci, qui cupiunt prudentes judicari in mundo. dens, per inanem fa
Abbreviated transcription (Latin):
man. ⁊ bi. ĩdig. Indignus ẽ qui alit̾ celẽbrat
misteriũ eucharistie ꝙ̃ a xp̃o tradrtum ẽ. ⁊ qui
ñ deuota mente accedit ad encharistiam qd̾ mn¬
ioluntate peccandi manens.⁊ ille talis reus
bono male sumpto: maculam trahrt. id̾o apo¬
stolus recte ꝯsulit dicens. Probet aũit homo.
.i. examinet.⁊ purget se ip̃m. ut si pecc̃a sunt̃¬

Expanded text:
bit indigne. Indignus est qui aliter celebrat mysterium eucharistiae quam a Christo traditum est, et qui non devota mente accedit ad eucharistiam vvoluntate peccandi manens. Et ille talis, reusbono male sumpto maculam trahet. Ideoque recte Apostolus consulit subdens: Probet autem homo, id est examinet et purget seipsum, ut si peccata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satõe ursta q̃rela ẽe non possit. Quis erum q̃¬
ritur iuste de hoĩe qui nemini malũ nult. ⁊
quib pot̾ fideliter ꝯsulit. nec ꝯtra cuiꝰquam
ĩ iurias tenet libidinẽ iundicandi. ut ueracit̾¬
qd̾ hoc dicit sine pecc̃o si ñ ẽẽ declarit. In młtis
emim offendimus om̃s. Item nota qd̾ tria poꝰ¬

Expanded text:
satione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueracitd hic dicit, sine peccato se non esse, declarat. In multis enim offendimus omnes . Item, nota quod tria po
Abbreviated transcription (Latin):
mors qñuenit resisti ei non pot̾: sic ꝯtra iolẽ¬
tiam caritatis nichil pot̾ mundus. ł contrario
data est siłitudo. Qũo enĩ mors ad auferendum
uolentissima est: sic caritas ad saluand̾ molen
deuita. Ecce quare incepit de nouissimis tp̃rib.
Exhis .n. sũt

Expanded text:
mors quando venit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitudo. Quomodo enim mors ad auferendum violentissima est, sic charitas ad salvandum violedevita. Ecce quare incoepit de novissimis temporibus. Ex his enim. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut manifestem aꝑte
illd̃. qd̾ abscondrtũ
est infidelib. ita con¬
stanter ⁊ discrete.ut
oportet me. qui apls
ꝓficite usq ad eos il¬
ne fiat eis occ̃o blasp¬
hemandi.⁊ ne ĩciterit᷑
⁊ sit ꝯditus sale sapĩe
itã ut sciatis qũo uo¬

Expanded text:
ut manifestem, aperte illud quod absconditum est infidelibus ita, constanter et discrete, ut oportet me, qui Apostest proficite usque ad eos ilne fiat eis occasio blasphemandi, et ne incitentur et sit conditus sale sapientiae, ita, ut sciatis quomo
Abbreviated transcription (Latin):
ta qd̾ dicendo diem q̃ndam ⁊ hodie agit de tertiair
.s. egregio introire in illam .s. requiẽ eternam
quo sig̃c̃atur ꝑ t̾ram ꝓmissionis. ⁊ nisi uideret
ĩtraturo quosdam non t̾minaret diem. dauid
nempe licet ẽe sub lege meirte tam̃ positus intẽ¬
pore gr̃e dicens hodie tertio nuntiat requi ẽ illo tẽ¬
pore ꝯsũmandam. ⁊ qͣiͣ aliquis q̃reret. Quid opꝰ¬

Expanded text:
ta quod dicendo, diem quamdam et hodie, agit de tertia reintroire in illam, scilicet requiem aeternam, quae significatur per terram promissionis, et, nisi videret intraturos quosdam, non terminaret diem. David, nempe licet esset sub lege, mente tamen positus in tempore gratiae dicens, hodie, tertio nuntiat requiem illo tempore consummandam. Et quasi aliquis quaereret qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum in carne non h̃itet nisi peccatũ. est michi¬
hic fructus operis .i. est michi tam frustuosum
Loartor enĩ

Expanded text:
cum in carne non habitet nisi peccatum, est mihi fructus operis, id est mihi tam fructuosum Coarctor eni
Abbreviated transcription (Latin):
nec uult. nec ĩtelligit qd̾ dicit. sed ille ꝓpͥe dicit
qui uuld ⁊ ĩtelligit. qd̾ nemo pot̃ nisi in sp̃u
sco. qd̾ est dicere bene oꝑari. ⁊ omne bonum ẽ¬
hementer redarguit qui hominib diuina be-¬
neficia tribuebant. osfendens nullum bñficiũ¬

Expanded text:
nec vult, nec intelligit quod dicit, sed ille proprie dicit qui vult, et intelligit quod nemo potest, nisi in Spiritu sancto, quod est dicere, bene operari, et omne bonum ehementer redarguit qui hominibus divina beneficia tribuebant, ostendens nullum beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
q dicatur a sp̃u scõ ẽ. non em̃ adulatõe hõium
iħo dicitur dominus ut est in ydolis. que ex
hominib dii dicuntur. cum non sint. hõ enĩ¬
est. Non ergo fauor hõium. s bñficium. ꝙ iħc
dominus dicitur. sed domi dei qui mnisteriũ
suũ hõib declarauit. nec qui hoc dicit p̾stat
bñficiũ religiom. S accipit ut gr̃a hõmmn ẽ
cium dicentes iħm ẽẽ dñm. s accipiunt. unde
hũiliari debent: ut paciantur se argni. non

Expanded text:
que dicatur, a Spiritu sancto est. Non enim adulatione hominum Jesus dicitur Dominus, ut est in idolis, quae ex hominibus dii vocantur, cum non sint. Homo eniest. Non est ergo favor hominum et beneficium quod Jesus Dominus dicitur, sed donum Dei, qui mysterium suum hominibus declaravit; nec qui hoc dicit praestat beneficium religioni, sed accipit, ut gratia hominum, cum cium, dicentes Deum esse Jesum, sed accipiunt unde humiliari debent, ut patiantur se argui, non
Abbreviated transcription (Latin):
subdiabolo. sicut milicia cũ d̾r. Intelliguirtur
qui militant eand̾ captintatẽ a xp̃o captinatã
dicit. ut sit captiurtas felix. possunt enĩ hoĩes
ad bonum capi. Unde petro dictum ẽ. Ex hociam
hoĩes eris capiens. Captiuati ergo dicinrtur qr¬
capti ⁊ capti. quia subiugati subleue ugum¬
credentes loquebanturꝰ om̃ib linguis. In ꝑsõ
tñ tta legitur. accepisti dona ĩ hominib. Sic¬

Expanded text:
sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene credentes loquebantur omnibus linguis. In Psalmo tamen ita legitur: Accepisti dona in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
utroq est duini sermonis auctoritas: sensuᷤ
plenissimus reddetur. Utrumq enĩ uerum est
⁊ quia dedit hõib. ⁊ quia acceptt ĩ hominib
dedit hõib tanquam caput membris suis ac¬
ceptt in hominib idem ip̃e utiq ĩ m̃bris suns
Ip̃e ergo xp̃t ⁊ dedit decelo ⁊ accepit in t̾ra dedit

Expanded text:
utroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus: dedit hominibus tanquam caput membris suis, accepit in hominibus idem ipse utique in membris suis. Ipse ergo Christus et dedit de coelo, et accepit in
Abbreviated transcription (Latin):
cior. ⁊ aliis modis ang
una hora remittitiu
Que est illa: scił solli
plage de pecc̃ĩs alienis
Unde qui apponit scien¬
tiam: apponit ⁊ dolorẽ
ritas: magis dolebit
peccantẽ ⁊ iude quał¬
est sollicitudo apłi tã
paterna quã mat̾ua¬
quetanta ẽ ut dicat
ita de illo sicuti de me doleo.⁊ quis scandaliza¬
tur aliqua molestia tribulationu ⁊ ego ñ uror
igne caritatis qua eis compacior. Omnes enim
qui scandalum paciuntur frixoꝵ sunt h̃ntiũ
caritatẽ .l. ossium que ferunt carnes .i. ꝑfectoꝵ
sicut infrixorio ꝯfixa sunt. ⁊ nota quod ait
uror. Utrimm quid̃ om̃s tribułones. s bonoꝵ ñ
ad ⁊sumptõem ĩmo ad purgatõem. Trbula¬

Expanded text:
tior et aliis modis, anguna hora remittitur. Quae est illa? scilicet soplagae de peccatis alienis. Unde: Qui apponit scitiam, apponit dolorem . ritas, magis dolebis peccantem. Et vide quest sollicitudo Apostoli, quam paterna, quam matquae tanta est ut dicat:go non infirmor? quia ita de illo sicut de me doleo. Et quis scandalizatur aliqua molestia tribulationum, et ego non uror? igne charitatis qua ei compatior. Omnes enim, quia scandalum patiuntur, frixorium sunt habentium charitatem, id est ossium quae ferunt carnes, id est perfsicut in frixorio confrixa sunt . Et nota quod ait, uror. Urunt quidem homines tribulationes, sed bonos non ad consumptionem, imo ad purgationem. Au
Abbreviated transcription (Latin):
cauitcor eoꝵ ⁊ ĩdura. cor .e. sed ⁊ hic iendeo. eo¬
rum noluntatẽ hoc meriusse. Sic enĩ excecat d
sicut obdurat qd̃ est deserendo. ñ faciendo ⁊ hoc
meruit uoluntas. hoc enĩ uicium cecitatis et
duritie suꝑbientis audatia uoluntatis ĩflixit¬
rum est qd̾ ñ poterant cred̾e quoꝵ uoluntas
sic suꝑba erat. ut tm̃ siuis uirib attribuerent
sapunit ñ possint credere. Sicut ergo qd̃ d̾s se¬
ip̃m negare ñ pot̾: Laus est uoluitatis diuine¬
tis hũane. Si quis istam q̃stionẽ meliꝰ nouit ex¬
ponere: absit ut non sum paratior discere quã

Expanded text:
r eorum. Sed hic respondeo eorum voluntatem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixitrum est quod non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut tantum suis viribus attribuerent,sapiunt, non possunt credere. Sicut ergo quod Deus seipsum negare non pottis humanae. Si quis istam quaestionem melius novit exponere, absit, ut non sim paratior discere quam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sua. Id̾o si ea que ille p̾scunt ip̃oꝵ: nõ sunt
ip̃oꝵ. non uera ille p̾sciuit. S quia illius p̃¬
scientia falli ñ pot̾ sine dubio non alii s ĩpi
peccant quos d pectaturos ẽẽ p̾sciuit. ⁊ id̾o si
non malum. s bonũ facere uoluissent. ñ ma¬
lum facturi pͥuidentur ab eo qui nouit quid
diturus. S ex u̾bis eimgelii p̾dictis magͦ nos
urgent. quam ex illis ysaie. dicunt enĩ nobis
si non poterant crede qd peccatũ ẽ hominis ñ
aũtẽ poterunt qũo dicit euͣngeliũ: ñ pot̾ant¬

Expanded text:
scivit, ipsorum non sunt, ipsorum non vera ille praescivit; sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit: et ideo, si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo qui novit quodinus Sed ex verbis Evangelii praedictis magis nos urgent quam ex illis Isaiae. Dicunt enim nobis, si non poterant credere, quod peccatum est hominis non autem
Abbreviated transcription (Latin):
tur illius. hoc ido dicit ut notet de qͣntis malis
d̾ hoĩem eruit. ⁊ que exicia ex adam traxit. cui
nec lex subuenire potuit. ꝑ hec ergo bñficia xp̃i
demonstrat qui de tantis liberat. Inuenio¬
legẽ uolenti

Expanded text:
tur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subvenire potuit. Per haec ergo beneficia Christi demonstrat qui de tantis liberat. VElegem volenti
Abbreviated transcription (Latin):
ticia quia pͥus eẽt sc̃ificatio .i. quia pͥus in bap¬
tismo emundat nos ⁊ hoc id̾o qꝑ pͥus fastus est
nob̾ redemptio .i. quia prius redemit nos paci¬
endo. ⁊ hoc totum id̾o sit ft̃m est. ut nullus głie¬
tur nisi de bonis dei. quẽadmodum scriptinnẽ
ĩ ieremia. Qui głiatur in dño gl̾etur. In iere¬
mia tam̃ sic ħetur. ĩ hoc głietur qui głiatur sci¬
re ⁊ nosse me quia ego dominus. Et ego cum¬

Expanded text:
ctificatio, id est quia prius in baptismo mundat nos. Et hoc ideo, quia prius est factus nobis redemptio, id est quia prius redemit nos patiendo. Et hoc totum ideo sic factum est ut nullus glorietur nisi de bonis Dei, quemadmodum scriptum est in Jeremia: Qui gloriatur, in Domino glorietur. In Jeremia tamen sic habetur: In hoc glorietur qui gloriatur scire, et nosse me
Abbreviated transcription (Latin):
quia temporalit̾ .i. ex
aliquo tempore nogad¬
illum ꝯu̾timmir. ut cũ
illo maneamus inet̾
nat quia factus ẽ no¬

Expanded text:
quia temporaliter, id est ex aliquo tempore noillum convertimur, ut cum illo maneamus in aetnat, quia factus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuari. ade. quelritera ⁊̃ in grecis codicib leg̃r
qd̃ quidam ita intelligunt. qr dicunt mortẽ
corpoꝵ regnasse incultores uniꝰ dei ⁊̃ usq ad
moyłen. S cur non usq infinẽ seculi Sũt
tamen quidam latini codices quos ꝯstat a uet̾i¬
b gretis translatos qui tta hñt. ⁊̃ in eo qui
peccau̾nt. ⁊ c̃. quo ĩ corrupto simplicitas tẽm
a ammis dissidentib. ⁊ heticis ꝓtin bantibus
moueri q̃stiones ceperunt multa tam ĩ gre¬
cis quam ĩ latinis codicib ab hereticis ⁊ten¬
asserant.⁊ ꝯtradicentib sibi qi auctoritate re¬
sistant. Sequitur. Qui adam est forma ficturi
tũo futuri. adam aũt dicitur forma ficturi.i.¬

Expanded text:
is Adae. Quae littera etiam in Graecis codicibus legitur: is Adae. Quae littera etiam in Graecis codicibus legitur: quod quidam ita intelligunt, quia dicunt mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed cur non usque ad finem saeculi? Sunt tamen quidam Latini codices quos constat a veteribus Graecis translatos, quasi ita habent in eos qui peccaverunt, etc., quos incorrupta animis dissidentibus, et haereticis perturbantibus moveri quaestionem coeperunt, multa tam in Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contenasserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant. Qui Adam, est forma, id tunc futuri. Adam autem dicitur forma futuri
Abbreviated transcription (Latin):
runt treatuit. deo sibi consiituentes quo co¬
lerent ad ĩiuriam dei. sicit ille loco dei diabolo
oni. qi in loco dei diabolum statuit. ⁊ sicut d̾
ẽe uoluit. fuerunt añt qui peccaĩnt ñ p̾teri
dicio naturali. ⁊ ueneratus est deum nulli ho¬
norificentiam noĩs ac maiestatis impertiens
sic peccauit qr impossibile est ñ peccare. sub d̾o
pectauit.non ĩ deũ. id̾oq in hor mors ñ regnau¬
peccau̾nt .i. qui sub sp̃e ydoloꝵ seriuerunt di
ñ regnauit mors qui post mortẽ istam que pͥ¬
ma dicitur ad scd̾̃am ñ ꝑuenerũt que et̾nalit᷑
punt. ĩmo sub spe seruati sunt ĩ aduertu xp̃i
lib̾andi. Sicut de abram legitur. quia q̃mius a¬
pud inferq fu̾it discretus tam̃ longo int̾ual¬
lo erat a pectõrib rta ut caho ẽẽt ingens int̾ iui¬
sto ⁊ peccõres. ⁊ sciend̾ qd̾ libro qui aliter hñt
dicit ambꝵ ẽẽ corrupto. ubi .s. scriptum est
mortẽ regnasse. ⁊ ĩ eoꝵ qui ñ pectau̾nt ĩ siłitud

Expanded text:
runt creaturae, deos sibi constituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo iens, quasi in loco Dei diabolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem qui peccaverunt, non praeteridicio naturali, et veneratus est Deum nulli honorificentiam nominis ac majestatis impartiens, si peccavit, quia impossibile erat non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum. Ideoque in eos mors non regnavpeccaverunt, id est qui sub specie idolorum servierunt di regnavit mors, quia post mortem istam quae prima dicitur, ad secundam non pervenerunt, quae aeternaliter punit; imo sub spe servati sunt in adventu Christi liberandi, sicut de Abraham legitur, quia quamvis apud inferos fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse corruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, etiam in eos qui non peccaverunt in similitud
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et nota qd̾ dicendo uiq ad legem. uł uscy
q latinq codices fit hr̃e. Regnauit mors ab a¬
dam usq ad moysen in eos qui pectau̾nt in si¬
nulttudinẽ p̾uaricationis ade. qd̾ ⁊̃ ip̃m illi
qui legunt ad suꝑiorem referunt intellectũ
ut ĩ similitudinem puaricationis ade pectasse
accipiant illq qui in illo peccau̾nt. ut ei siles
crearentur .s. sicut ex hoĩe homines. tta ex pec¬
catore peccõres. ex morituro morituri. dam p¬

Expanded text:
tur. Et nota quod dicendo usque ad legem, vel usque que Latinos codices sic habere: Regnavit mors ab Adam usque ad Mosen in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Quod etiam ipsum illi qui legunt ad superiorem referunt intellectum, ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant illos qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, scilicet sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, et ex morituro morituri, dam
Abbreviated transcription (Latin):
lendo. regnaiit ergo mors usq ad moysen .i.
usq ad legem. quia iam tũt datum est hõib
reinedñ quo possent libari. sub qua tamensi
ẽẽnt similes pͥuaricatõi ade ĩ eo mors regnaret
s lex data est in mitio regressiomis de egypto do¬
cens de nno d̾o ne regnaret mors . s. diabolus. ł
pectatũ. ⁊ cepit ĩ uidea pͥmũ destrni regnũ mor¬
tis. nũc u̾o ubiq destrutur ꝑ xp̃i gr̃am. ⁊ no

Expanded text:
lendo. Regnavit ergo mors usque ad Mosen, id est lendo. Regnavit ergo mors usque ad Mosen, id est usque ad legem, quia jam tunc datum est hominibus remedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent similes praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors, scilicet diabolus, vel peccatum, et coepit in Judaea primum destrui regnum mortis. Nunc vero ubique destruitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. qͣi bñdixi peccatũ ꝑtransisse in omnes. e
sed non apud deum apud quẽ ꝓutabatur im¬
pune futurũ. cũ nesciretur undicaturus. as¬
serebant enĩ hoĩes deum ĩcuriosum eẽ. ⁊ id̾o apd̾
eum impune futura pect̃a. s ñ apd̾ hoĩes. Non
enĩ lex naturalis penitus obtorpuerat quia ñ
tum int̾ hoĩes qd̾ ioseph quamuis ꝑ calũpniã
tam̃ qiͣ reus clausus est ĩ carcere. ⁊ pistor ⁊ pin¬
cerua ph̾aonis. Pectatum ergo ñ impurtabatur
cum lex ñ ẽẽt. ñ dico apud homines. s apd̾ deum
nime secure possidente hoĩes diabolo ꝑ impunita¬
te credita. Impune ⁊ enĩ peccare se putantes
magis delinquebant. cirta hec petc̃a ꝑmptiores
que murdus qͣilicita nutriebat. quo fc̃o gau¬
debat sathanas seturus qd̾ cã ade delictum a d̾o
hoĩem possidebat. regnauit dico ab adam usq
ad moysen ꝑ quẽ rediit cognitio dei uniꝰ. quia ꝑ
eum data est lex ĩ qua p̾cipiebatur de uno d̾o cõ¬

Expanded text:
 Bene dixi peccatum pertransisse in omnes, ensed non apud Deum, apud quem putabatur impune futurum, cum nesciretur vindicaturus. Asserebant enim homines Deum incuriosum esse, et ideo apud eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia notum inter homines quod Joseph, quamvis per calumniam, tum quasi reus clausus est in carcere, et pistor, et pincerna Pharaonis. Peccatum ergo non imputabatur, cum lex non esset, non dico apud homines, sed apud Deum. nimae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gautanas, securus, quod ex causa Adae derelictum a Deo hominem possidebat. Regnavit, dico, ab Adam usque ad Mosen, per quem rediit cognitio unius Dei, quia per eum data est lex in qua praecipiebatur de uno Deo co
Abbreviated transcription (Latin):
ma firturi .i. xp̃i dicitur a contrario. qr sicut
ĩ adam õ moriuntur ita ⁊ in xp̃o om̃s inuifi¬
cabuntur. Sicut in illo illo̾. ita in isto fit istd̾.
sed hec forma ñ õium ex parte ꝯformis ẽ sicut
forma xp̃i. quia sicit ille est pat̾ õuim scd̾ car¬
latere illius dormientis assumpta est costa uñ
formata est eua. sic ex istius latere ꝓfluxerunt
tionis ꝑ que saluatur eccłia. id̾o sicut ille cõita¬
re poturt filiis suis peccatũ ⁊ mortẽ: sic iste suis
iusticiam suam ⁊ uitam.⁊ etiam iste plus bo¬
nis suis ꝯfert quam ille mali. ⁊ id̾o magispot᷑
saluare quam ille perd̾e. ⁊ hoc est qd subbit ed

Expanded text:
 Christi, dicitur a contrario, quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo vivificabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto fit istud. Sed haec forma, non ex omni parte conformis est, sicutforma Christi: quia sicut ille est pater omnium secundum carlatere illius foformata est Eva, sic ex istius latere profluxeruntta, per quae salvatur Ecclesia. Ideoque sicut ille communicare potuit filiis suis peccatum et mortem, sic iste suis justitiam suam et vitam, et etiam iste plus boni suis confert, quam ille mali: et ideo magis potest salvare quam ille perdere. VERS. 15.-- Sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fabulas appellat que nariait. quia nesciẽtes¬
iuim stripturaꝵ ⁊ interiora u̾boꝵ legis colorem
seciurtur. ñ saporem. putant enim nunquã re¬
cedendũ eẽ ab his que moyses tradidit. ut puta
deesca differentia. Unde subdit. mĩa enim

Expanded text:
as appellat quae narrant, quia nescientes Scripturarum et interiora verborum legum, colorem sequuntur, non saporem. Putant enim nunquam recedendum esse ab his quae Moyses tradidit, ut puta de escarum differentia. Unde subdit: Omnia enim
Abbreviated transcription (Latin):
increpa illo. non ut
soles molliter. s dure
ido ut sani sunt ĩ fidẽ
.i. ut recte credant nõ¬
intendentes iuidaicis
fabulis litteralis ob
mandata legis p̾t ma¬
nifestam uerctatem
mandata suirt. hõiũ

Expanded text:
increpa illos, non ut soles molliter, sed deo ut sani sint in fide, id est ut recte credant, nointendentes Judaicis fabulis litteralis obsia mandata legis post mnifestam veritatem, mandata sunt. Hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bona spes ẽ cor¬
rectiomis eoꝵ ⁊ ideo
iam ñ penitet. s gau¬
det.⁊ unde gaudeat.
determinat subdens.
Hon quia .a. dicoq
me. s quia ꝯtristati
se gaudere dicit qr cõ
ripit. Contristati
cia gaudeo.quia hectri¬
sticia est scd̾m deum¬
dei ⁊ inspiratõem.ita
ut in nullo nec ⁊̃ in
asperis patiamini de
tristamus uo. Que

Expanded text:
Unde bona spes est correctionis eorum, et ideo jam non poenitet, sed gaudet. Et unde gaudeat determinat subdens, non quia. Quasi dicat: deo quia contristase gaudere dicit, quia cripit. Contristati tia gaudeo, quia haec tristitia est secundum DeumDei, et inspirationem, ita ut in nullo, nec etiam in asperis, patiamini dettristamus vos. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
cia que non est ad cor
dolet se detectum oꝑa
deum facit penitere
ĩ salutẽ. quia ea que
ducunt ad salutem
.i. sollititudinem. ⁊ĩ.

Expanded text:
 quae non est ad corrdolet se detectum, opeDeum facit poenitere ad salutem, quia ea quae ducunt ad salutem, id est sollicitudinem, etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
indifferent̃ sumi. de talib enĩ rebus q̃ possũt
bono aĩo fieri.⁊ ñ bono uolebant illi cũ hoĩes
ẽẽnt ferre sñam ĩ occulta cordis: de quib sopꝰ
d̾ iudicat. unde dicitur. Nolite ante tempus
uidicare. Sũt ergo quedam fc̃a media queig¬

Expanded text:
enim rebus quae possunt bono animo fieri, et non bono, volebant illi, cum homines essent, ferre sententiam in occulta cordis, de quibus solus Deus judicat. Unde dicitur: Nolite ante tempus judicare . Sunt ergo quaedam media
Abbreviated transcription (Latin):
nestum est. ñ matrimonium turpe ẽe monstrã¬
uit. sed qd̾ honesto erat honestius. generalis ho-
melius. ⁊ beato beatius est. sic honesto honestins
Siquis autẽ
curpẽ se mderi

Expanded text:
nestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honemelius, et beato beatius est, sicut honesto honestius Si quis autem turpem se videri
Abbreviated transcription (Latin):
pietatem .s. que non
facit odiosam xͥanita¬
tẽ. Iste talis ẽ suꝑbus.
Suꝑbia non rõ ducit
eum. ⁊ idõ elatus ẽ nõ
ritas ħt. ⁊ non ẽ effi¬
tax. sed languens cir

Expanded text:
pietatem, scilicet quae non facit odiosam Christianitatem, iste talis est superbus, superbia non ratio ducit eum. Et ideo elatus est non ritas habet, et non est efficax, sed languens circ
Abbreviated transcription (Latin):
dito. Non ergo exigãt
serui xp̃iani qd̃ de hebre¬
uant. ⁊ gratis dimi¬
trantur liberi. qd̾ mi¬
stitum ẽ. ⁊ quare hoc p̾¬
ne blasphemetin:. sab¬
nomen dñi. qialiena

Expanded text:
ditos. Non ergo exigant servi Christiani quod de Hebraeviant, et gratis dimittantur liberi , quod mysticum est. Et quare hoc prNe blasphemetur nomen Domini, quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
terum caput pedib ñ
pot̃ dic̾e non estis mͥ
necessarii. ita in eccłia
potior ñ pot̾ dicere in¬
feriori. ñ es mͥ necessa¬
nus pot̾ enĩ aliquis¬

Expanded text:
terum caput pedibus non potest dicere: Non estis mihi necessarii. Ita in Ecclesia, potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
let reddere: penam redd̾et pectõrib debitam. Nõ
ergo t̾blandiaris de meritis cum tibi reddiꝰ mñ¬
cedem scd̃m debitũ operis audis tanqͣm ñ sit
ĩoptre graritribentis. s int iͦ fide est grã uisti
dici ex debito aemun̾ationẽ dei deposcere. cũ ̃
hoc ip̃m qd agere aliquid possumus. uł cogi¬
tare. uł ꝓloqui. ip̃ius dono ⁊ largitõe faciamꝰ¬

Expanded text:
let reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non let reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit in opere gratia retribuentis, sicut in fide est gratia justdici ex debito remunerationem Dei deposcere, cum etiam hoc ipsum quod agere aliquid possumus, vel cogitare, vel proloqui, ipsius dono et largitione faciam