comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et miscđia saluatoris in domo ur̃a tantus
fructus exorcus est. ut humanis nuptiis
iam ꝑatis. sc̃a demetrias sp̃italem sponsi il¬
lius preferret amplexum: cui specioso pre
filiis hominum ad habendã sp̃s uberiorẽ
fecunditatem. nec amittendam carnis in¬
tegritatem. uirgines nubunt. Nesciremꝰ
autem quemadmodum nr̃a illa tunc exhor¬
tatio a fideli & nobili uirgine fuisset accep¬
ta: nisi nob̃ ꝓfectis cum post paululũ ꝓfes¬
sa fuisset scĩmoniam uirginalem: hoc ingens
dei donum. qđ ꝑ seruos ds̃ quidem suos plã¬
tat & rigat. s ꝑ se ipsum dat incrementum
nob oꝑ iriis ꝓuenisse urãru litterarũ letissimo
nũcio & ueraci testimonio discerem. Iuȩ cũ ita sit̃:¬
nemo nos imꝓbos dixerit si in uob ad mo¬
uendis ut contraria grẽ dei dogiata deui¬
cetis: necessitudine sumus ꝓpensiore sollici¬
ci. Nam licet nos apłs non solum oportune.
uerum etiam importune predicando uerbo

Expanded text:
et misericordia saluatoris in domo uestra tantus et misericordia saluatoris in domo uestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis iam paratis sancta Demetrias spiritalem sponsi illius praeferret ampleium, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem nec amittendam carnis integritatem uirgines nubunt. nesciremus autem, quem ad modum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili uirgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam uirginalem, hoc ingens dei donum, quod per seruos quidem suos plantat et rigat, sed per se ipsum dat incrementum, nobis operariis prouenisse uestrarum litterarum laetissimo nuntio et ueraci testimonio disceremus. Quae cum ita sinnemo nos inprobos dixerit, si in nobis admonendis, ut contraria gratiae dei dogmata deuitetis, necessitudine sumus propensiore solliciti. nam licet nos apostolus non solum opportune uerum etiam importune praedicando uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
OMINE debicis in xp̃o of¬
ficiis honorande & merico
illustri filiȩ uliane: alipius
et augustinus in dño salutẽ:
Grate admonendum nobis
iocundeq accidit. ut simul nos constitucos
apud yponem. cuȩ reuerentiȩ littere reppe¬
rirent: quib hȩc rescripta pariter rederemꝰ:
cognita ur̃a ĩ columitate gaudentes. uicissĩq
nrãm quam uob̃ haram ẽẽ confidimus. mu¬
cua dilectione nuntiantes: dña debitis ĩ xp̃o
officiis honoranda. & merito illustris filia:
Scire autem uos optime scimus. quantum
uob̃ debeamus religionis affectum: quan¬
taq nob̃ & apud deum & inter homines sit
cura de uob̃. Licet enim uos ꝑ licceras pri¬
mum. deinde ȩtiam presentia corporali.
pia & catholica. hoc ẽ uera membra xp̃i.
exiguitas nr̃a cognouerit. tamen ȩtiam ꝑ
ministerium nrm̃ cum accepissetis uerbũ
auditus dei. sicut dicit apls accepistis ñ ut
uerbum hominum. s sicut ẽ uere u̾bũ
dĩ. cuius ministerii nr̃i adiuuante gr̃a

Expanded text:
DOMINAE DEBITIS IN CHRISTO OFFICIIS HOXOEANDAE ET MERITO INLUSTRI FILIAK IULIANAE ALVPIUS ET AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Grate admodum nobis iucundeque accidit, ut simul nos constitutos apud Hipponem tuae reuerentiae litterae reperirent, quibus haec rescripta pariter redderemus cognita uestra incolumitate gaudentes uicissimque nostram, quam uobis caram esse confidimus, mutua dilectione nuntiantes, domina debitis in Christo officiis honoranda et mento inlustris filia. scire autem uos optime scimus, quantum nobis debeamus religionis affectum quantaque nobis et apud deum et inter homines sit cura de nobis. licet enim uos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali pia et catholica, hoc est uera membra Christi exiguitas nostra cognouerit, tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis uerbum auditus dei, sicut dicit apostolus, accepistis non ut uer bum hominum sed, sicut est uere, uerbum dei. cuius ministerii nostri adiuuante gratia
Abbreviated transcription (Latin):
pectora tundimꝰ dicentes. dimitte nob̃ deb.
nrã sicut & nos dimictimus debitoribus mñ
Neq eium ea nob̃ dimicti uolumus qua
missa non dubitamus in baptismo. s illa itue
quȩ humane fragilitati quamuis paua tin
crebra subrepunt: quȩ si collecta contra n
fuerint. ita nos grauabunt & oppriment. si
unum aliquod grande peccatum. Quid i
inter ẽ ad naufragium. utrum uno grandit
tu nauis oꝑiatur & obruatur. ⁊ an paulat
subrepens aqua in sentuiam. & ꝑ negligi
derelicta acq contẽp̃ta. impleat nauem
orationes inuigilant. in quib cum dicims
dimitt̾e nob̃ sicut & nos dimittimus. mansdi¬
tamus habe nos qđ nob̃ dimictatur. atq ial
his uerb̃ humiliantes animas nrãs. quo dãm
sisti puto me breuiter s sufficienter respond¬
se: suꝑest ut illȩ ñ sic contentios. ꝓpcer quen
lucrandum ad me tales litteras dandas pius¬

Expanded text:
pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidiansisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosus, propter quem lucrandum ad me tales litteras dandas pu
Abbreviated transcription (Latin):
cro ad iudeos & dicente agite penitenciam &
baptiretur unusquisq urm in nomine dñi¬
nri iħu xp̃i: & dimittentur uob̃ peccata ur̃a.
agunt ȩxiam homines penitentiam. si pꝰ bap-¬
tisinum ita peccauerint ut ex cõmunicari &
postea reconciliari mereantur: scut agunt
in omnib ȩccłiis illi qui ꝓpriȩ penitentis.
pellantur. De tali enim penitentia loquas
est apłs paulus. ubi ait ne iterum eũ ues¬
ro humiliet me ds̃ apd uos: et lugeam muuts
ex his qui ante peccauerunt & non egeris p¬
nutentiam suꝑ inmundicia & luxuria. f
catione quam egerunt. Neq enim scribebe
ista: nisi eis qui iam fuerant baptizati. hor¬
mus ȩtiam in actib apłoꝵ symonem iã lo¬
tizatum cum pecunia uellet emere ut pħ
sitionem manus eius daretur sp̃s sanctuis
monitum a petro. ut de hoc graui peccato
ret penitentiam. Est ȩtiam penitentia bonis
& humilium. fidelium pene quotidiana. io

Expanded text:
tro ad Iudaeos et dicente: Agite paenitentiam et tro ad Iudaeos et dicente: Agite paenitentiam et baptizetur unusquisque uestrum in nomine domini Iesu Christi; et dimittentur uobis peccata uestra. agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui proprie paenitentes appellantur. de tali enim paenitentia locutus est apostolus Paulus, ubi ait: Xe, iterum cum uenero. humiliet me deus ad uos et lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uellet emere, ut per inpositionem manus eius daretur spiritus sanctus, admonitum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ter expressum ẽ. Si enim ꝓbaptismo id eo di-¬
cit quia ꝑpenitentiam remittuntur pecca¬
ta. habet aliquid rationis qd̾ dicit: s tał pe¬
nitentia post baptismum potest utił eẽ. si qͥs
peccauerit. Iste autem qm̃ negat post bap-¬
tisinũ dari penitentiȩ locum. cum dicit sicut.
scripsisti penitentiam solam ande baptismum
esse. datur intelligi sic eum dixisse qd apłi
ded̾ant penitentiam ꝓ baptismo. ut ante bap¬
tismum eam dederint. atq hi quib data sit
postea non fuerut baptirati. quia eis illa ꝓ
baptismo fuit: quod nouatianos dicere nũ-¬
quam audiui Unde quere diligenter ne for¬
te alicuius alterius erroris sit. & nouatianũ
se ẽẽ confingat uel putet: aut si & hoc noua¬
diani dicunt nescio: illud tamen scio: qm̃ qͥsqͥs
ance baptisinum penitentiam. de suis priori-¬
b peccatis. ita camen ut ȩtiam baptirentur si¬
cut scriptum est in actib apłoꝵ. loquente pe¬

Expanded text:
ter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo diter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo dicit. quia per paenitentiam remittuntur peccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam pro baptismo. ut ante baptismum eam dederint atque hi, quibus data sit. postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro baptismo fuit, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: illud tamen scio, quoniam, quisquis ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Pe
Abbreviated transcription (Latin):
post hȩc exut iħs & discipli eius in udeã terrã
& illic morabatur cum eis & baptizabat: cũc
paulopost de illo loquens ait. Ut gͦ cognouit
quamquam ihe non baptizaret sed discipli el:
reliquit iudeam terram. & abiit in galileam..
Tunc gͦ quando ab ierosolimis exiit cum dis¬
cipłis suis in uideam terram. et illic morabat᷑
cum eis baptizabat ñ ꝑ seipsum s ꝑ discipłos suos.
quos itelligimus iam fuisse baptizatos. siue
baptismo ioħis sicut nonnulli arbitrant᷑. siue
qd magis credibile est baptismo. xp̃i Neq enĩ
my nisteruim baptizandi defuerat. ut haberet
baptizatos seruos ꝑ quos ceteros baptizaret:
quia ñ defuit memorabił illius humilitatis
my nisterium quando eis lauit pedes: & peten-¬
ti petro ut non tantum pedes uerum ȩtiam
tus ẽ. non indiget nisi ut pedes lauet. s est
dicat quod in epła tua posuisti. qd̃ apłi de¬
derint penitentiam ꝓ baptimo: non euiden-¬

Expanded text:
Post haec exiit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, Post haec exiit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, et illic morabatur cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouiquamquam Iesus ipse non baptizaret sed discipuli eius, reliquit Iudaeam terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suoquos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptismo Joannis, sicut nonnulli arbitrantur, sive quod magis credibile est, baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos servos, per quos caeteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes; et petenti Petro ut non tantum pedes, verum etiam tus est non indiget nisi ut pedes lavet, sed est dicat, quod in epderint paenitentiam pro baptismo, non euiden
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt ȩtiam scripta inueniuntur: uerũtam̃
facta eẽ ex ceteris documentis ꝓbantur. scͥp¬
tum ẽ quando baptiratus sit apłs paulus:
& scriptum non est quando baptirati st̃ alii
apłi. U erũp̃tamen ȩtiam ipsos baptiratos in-¬
telligere debemus quemadinodum scripcum
est quando baptizate sint plebes eccłiarũ
ĩ irłm. & in samaria: quando autem bap¬
baptirate sint aliȩ plebes gentium quib
me dubitamus: ꝓpter illam dñi sententiã.
nisi quis renatus fuerit ex aqua et spũ sancto
non intrabitur in regnum cȩlors Utrumq
autem de dño scriptum ẽ. et quia baptiza¬
bat plus quam ioħs. & quia ipse non bapti:¬
tabat s discipłi eius: ut indelligeremꝰ & ipsũ
quidem baptizasse presentia maiestatis. non
tamen ipsum baptirasse manib suis. Ipsius
eiũ erat baptismi sacramentũ: ad discipłos au¬
tem baptizandi ministerium ꝑtinebat. Tunc
ergo quando dicit ioħs eu̾głista in eu̾głio suo.

Expanded text:
ta sunt, etiam scripta inueniuntur; uerum tamen ta sunt, etiam scripta inueniuntur; uerum tamen facta esse ei ceteris documentis probantur. scriptum est, quando baptizatus sit apostolus Paulus, et scriptum non est, quando baptizati sint alii apostoli: uerum tamen etiam ipsos baptizatos intellegere debemus, quem ad modum scriptum est, quando baptizatae sint plebes ecclesiarum in Hierusalem et in Samaria, quando autem baptizatae sint aliae plebes gentium, quibume dubitamus propter illam domini sententiam: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caeloruautem de Domino scriptum est, quia baptizabat plures quam Joannes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus suis: ipsius enim erat Baptismi sacramentum; ad discipulos autem baptizandi ministerium pertinebat. Tunc ergo quando dicit Joannes evangelista in Evangelio suo,
Abbreviated transcription (Latin):
am accepto sp̃u scõ fuerint baptizati: sicut
antiqui iusti si ñ circũciderentur nõ erat
ss pcecatumꝰ postea uͦ quam ussit ds ut
circumcideretur abraham euuisq posteri¬
tas iam si non fieret graue peccatum fuit:
cramentum noui testamenti ꝓ circumcisiõe
carius scm baptismum dedit. & aꝑtissime di¬
xit si quis non renatus fuerit ex aqua & spũ
sc̃o non intrabit in regnum cęlor: iam ñ debe¬
mus querere quando quisq fuerit baptizatus.
s quoscumq legimus in corpore xp̃i qd̃ ẽ ec
cłia ꝑtinere ad regnum cęlors non nisi baptiza-¬
tos intelligere debemus: nisi forte quos angus¬
cia passionis inuenit. & nolentes negare xp̃m
antequam baptizentur occisi sunt: quib ipsa
passio ꝓ baptismo deputata ẽ. Si nunquid hoc
possumus de apłis dicere. qui usq ad eo largũ
tempus habuerunt quo baptirarentur: ut ali¬
os etiam baptiraueruit: s ed non omĩa quȩ fac-¬

Expanded text:
am accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut am accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam, si non fieret, graue peccatum fuit: cramentum noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, iam non debemus quaerere, quansed quoscunque legimus in corpore Christi, quod est Ecclesia, pertinere ad regnum coelorum, non nisi baptizatos intelligere debemus: nisi forte quos angustia passionis invenit, et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur, ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
diens accipite sp̃m sc̃m̃. Unde recte dici po¬
is quia cum petrus negauit dnm̃ nondũ
xtant apłi baptitati: non tamen aqua sed
susancto. hoc enim eis dixit postea quam
resurrexit: & conu̾satus ẽ cum eis. Ioħs qͥ¬
am baptizauit aqua. uos autẽ spũ sc̃o bap¬
uabimini. quem & accepturi estis. ñ post
tos dies hos usq ad pentecosten. Aliqui
ilan codices habent: uos autem spu sanc̾
dicipietis baptizari. Sed siue dicacur
hptirabimini siue dicatur incipietis bap¬
uari: ad rem nichil inter est. Nam in quib¬
cumq codicib inuenitur baptitabid ᷤᷤ aut
incipietis baptizari. mendosi sunt: qui ex
grecis facillime conuincuntur. Si aut̃ dici¬
mus aqua non fuisse baptitatos. metuen¬
dum est ne grauiter in eis erremus. ne de¬
muis hominib auctoritatẽ contep̃nendi bap¬
asmum: quem usq adeo non contẽpnendũ
ipsa apłica disciplina cominendat. ut corne¬
lus centurio & hi qui cum illo erant etiam¬

Expanded text:
dicens: accipite spiritum sanctum. Vnde recte dici podicens: accipite spiritum sanctum. Vnde recte dici potest quia, cum Petrus negauit dominum, nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed spiritu sancto. hoc eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes qum baptizauit aqua, uos autemspiritu sancto baptizabimini quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad penautem codices habent: uos autem spiritu sancto incipietis baptizari. sed siue dicatur baptizabimini, siue dicatur incipietis baptizari, ad rem nihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipietis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant eti
Abbreviated transcription (Latin):
in dño salutem. Lectis litde¬
ris cuis de salute urã letalꝰ
Ad ea quȩ scripsisti respon¬
Edere nõn distuli. & primum miratus su quo
modo dicat nouatianus iste petrum bapli¬
ratum non fuisse: cum paulo suꝑiꝰ stripsate
ns non fuerit baptiratus ignoro: & ideo
giplum epłe tuȩ ne forsitan tu non habeas
cibi: in quo diligentius considẽs ad ea
a iespondere: quȩ inueni in litteris tuis:
sienim notarius non mendose excepit aut¬
ut scripsit. nescio quale cor habeat qui cũ
sbos baptiratos dicat: petrum baptiratum
igrã. Quod autem dicitur petrus egisse pera¬
entiam. cauendum ẽ ne ita putetur egisse qͦ¬
nodo agunt in eccłia qui ꝓprie penitentes
ncantur. E quis hoc ferat ut primum apłoꝵ
nutuit eium eum negasse xp̃m: ꝗd eius in¬
uant lacrune. Sic enim scriptum ẽ quia
suut amare: Nondum enim fuerant resur
quruit die pentecostes. uł illa inspiratione
quam demonstrauit dñs postea quam resur¬
terit a mortius: cum sufflauit in eors faciẽ

Expanded text:
DOMINO SALUTEM. Lectis litteris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripsePetrus non fuerit baptizatus, ignoro et ideo exemplum epistulae tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, napostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendus est, ne ita putetur egisse, quomodo agunt in ecclesia qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc ferat, ut primum apostopaenituit enim eum negasse Christum, quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurriritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione, quam demonstrauit dominus, post quam resurrexit a mortuis, cum exsufflauit in eorum faciem
Abbreviated transcription (Latin):
popłm & hereditatem ȩternam ꝑtinentibia
la uel tali spetiȩ  demonstrat. In futuro ausr
scło qui regnum accepturi sunt qd̾ eis abis¬
debunt. nec in illo regno nͥ tales erunt. acten¬
de itaq quid adiungat: iam de illo scł̃o dicds
incipiens. & quid mirũ inquit si in present
scło nisi quando uult dũs non uidetur: in il

Expanded text:
populum et hereditatem aeternam pertinentibus populum et hereditatem aeternam pertinentibus nulla uel tali specie se demonstrat. in futuro autem saeculo, qui regnum accepturi sunt, quod eis ab indebunt nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, <si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non u
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cum eis facti fuerimus equales. Dema
cum addidisset quia nec potestates cȩloꝵ su
seraphym. nisi cum uolunt. & quemadmodi
uolunt uidentur. ut hinc ȩtiam coniceretur
quanta sit inuisibilitas trinitatis: camen in
et si potestas ñ ẽ uidendi. est grã ꝓmerendi u
uidere possimus. Et ideo qui habuit grãm:
ruit copiam Nos copiam nõ meremur: qui
dm̃ uidendi grãm ñ habemus. his utiq u̾b̃ eͥ
non sua docet s ȩuangłium exponit. ñ hocu¬
luit intelligi qđ quidam eoꝵ uidebunt dm̃
quidam uero non uidebunt. quib credentib
dedit potestatem filios dei fieri. cum ad eos ãs
ꝑtineat qd dictum ẽ uidebimus eum sicuti est
Sed dicendo nos copiam ñ meremur. quia de
uidendi grãm non habemus: de hoc scło se li
significauit. ubi quibus dam ds̃ licet ñ ini
natura s in qua uoluit spetiȩ dignatus ẽ
rere: sicut abrahȩ. sicut ysaie. aliisq sim¬
b ceterisqͣ innumerabilib. quamuis ad sie

Expanded text:
tur, cum eis facti fuerimus aequales. Deinde tur, cum eis facti fuerimus aequales. Deinde cum addidisset, « quia nec potestates coelorum sicut seraphin, nisi cum volunt et quemadmodum volunt videntur: » ut hinc etiam conjiceretur quanta sit invisibilitas Trinitatis, tamen ietsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non sua docet, sed euangelium exponit, non hoc uoluit intellegi, quod quidam eorum uidebunt deum, quidam uero non uidebunt, quibus credentibus dedit potestatem filios dei fieri, cum ad eos omnes pertineat, quod dictum est: Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi quibusdam deus licet non in sua natura, sed in qua uoluit specie, dignatus est apparere sicut Abrahae, sicut Esaiae aliisque similibus; ceteris uero innumerabilibus quamuis ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
colorib. Sed si nulla speties eẽt mente contu¬
enda: ñ diceretur ille speciosus forma p̃ filiis hoĩu:
Neq enim hoc scđm carnem dictum est: et
non scđm spetiem spĩtalem. Dicitur gͦ & spẽs
ꝑtinens ad mentis obtutũ: Sed quia usitatꝰ
in corporib dicitur uel in similitudib cor¬
por. ideo dixit speties uidetur. uirtus uͦ nar¬
ratur. Illa ocłis: hec mente cõprehenditurł ro¬
inde narrante unigenito qui est in sinu patͥs.
narratione ineffabili. creatura rationał mun¬
da et sca impletur dei uisione in effabili. quã
tunc consequemur cum ȩquales angłis facti
fuerimus: quia sicut uidentur ista uisibilia
corporis sensib nota. dm̃ nemo uidit ũquam:
quoniam si aliquando eo modo uisus ẽ. non
sicut ista natura uidetur. si uoluntate usuis.
spetiȩ qua uoluit apparens. latente natura.
in se incõmutabiliter ꝑmanente. Eo autẽ mou¬
quo uidetur sicuti ẽ. nunc fortasse uidetur.

Expanded text:
coloribus. sed si nulla species esset mente contucoloribus. sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille speciosus forma prae filiis hominum. neque enim hoc secundum carnem dictum est et non secundum speciem spiritalem. dicitur ergo et species pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narratione ineffabili creatura rationalis munda et sancta impletur dei uisione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fuerimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter quo videtur sicuti est, nunc fortasse, videtur
Abbreviated transcription (Latin):
moyses desiderauit cum peteret ut ds̃ qui in
conspectu eius erat. ostenderet illi semet ip¬
sum. hoc eium nob̃ sũmum premium in re¬
surrectione ꝓmititur: qd erimus equales an¬
głis dei. Ac ꝑhoc si nec ipsi eum uident sicuti
est. quomͦ nos ita uisuri sumus cum eis ȩqua¬
les in resurrectione facti fuerimus :s uide
qiuid consequenter dicat nr̃ ambrosius. Deniq
inquic cum addicur unigenitus filius ipse
narrabit: mentium magis quam ocłoꝵ uisio
declaratur. Speties enim uidetur: uirtus ue¬
ro narratur. Illa oclis: hec mente comprehen¬
ditur. Iui paulo ante dixerat uisionem ad u¬
trũq referendam. nunc eam ũ menti s ocłis
dedit: ñ ut opinor negligencer sua uerba res¬
piciens: s quia usitatius in loquendo solemus
ocłis accribuere uisionem: sicut spetiem cor¬
pori. Nã et hĩc mos loquendi crebrius usurpat
in reb quȩ locis continentur: uarianturq co

Expanded text:
Moyses desiderauit, cum peteret, ut deus, qui in Moyses desiderauit, cum peteret, ut deus, qui in conspectu eius erat, ostenderet illi semet ipsum. hoc enim nobis summum praemium in resun-ectione promittitur, quod erimus aequales angelis dei, ac per hoc, si nec ipsi eum uident, sicest, quomodo nos ita visuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? Sed vide quid consequenter dicat noster Ambrosius. Denique, inquit, cum additur, « unigenitus Filius ipse narrabit, mentium magis quam visio oculorum declaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. qui paulo ante dixerat uisionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit non, ut opinor, neglegenter sua uerba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis adtribuere uisionem sicut speciem corpori. nam et hanc mos loquendi crebrius usurpat in rebus, quae locis continentur uarianturque
Abbreviated transcription (Latin):
ditur uidendo. qd ita uidetur ut nichil eius la¬
ceat uidentem. auc cuius fines circumspici pos¬
sunt. sicut ce nichil latet presentis uoluntatis
due: circumspicere audem potes fines anuli
cui. Exempli gratia duo posui. quoꝵ alterum
ad mentis obtutum. alterum ad corporales ocu¬
los ꝑtinent. Uisus enim sicut ille ait ad utrũq
referendus ẽ. id: & ad oclos & ad mentẽ. Porro¬
si ꝓpterea dm̃ nemo uidit umquam quia sicut
ait dispucator cuius uerba consideramus. ple¬
nicudinem diuinitatis eius nemo conpexit.
nemo mente aut oclis comprehendic: uidit
enim ad utrumq referendum ẽ: restat inqͥ¬
rere quomͦ angłi dm̃ uideant. ꝓpter illud qd
ex euangłio cõmemoraui: angłi eors semper
uident faciem patris mei. Si enim & ipsis ñ
sicuti est. sed latende sua natura in spetiȩ quã
uoluerit apparet: magis magisq requirendũ
ẽ quomodo eum nos uidebimus sicuti ẽ: & sic̃

Expanded text:
ditur videndo, quod ita videtur, ut nihil ejus laditur videndo, quod ita videtur, ut nihil ejus lateat videntem, aut cujus fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis voluntatis tuae, circumspici autem potest finis annuli tui. Exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; visus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est, ad oculos et ad mentem. Porrosi propterea Deum nemo vidit unquam, quia, sicut ait disputator cujus verba consideramus, plenitudinem divinitatis ejus nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. « Vidit » enim ad utrumqirere, quo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eorum semper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie, qua uoluerit, apparet, magis magisque requirendum est, quo modo eum nos uidebimus, sicuti est et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. moy si uerum ẽ. quia nemo potest faciem
dĩ uidere & uiuere: id÷ nemo potest eum in
hac uita iuuens uidere. sicuti ẽ. Nam multi
uiderunt: s quod uoluntas elegit. ñ qd nat᷑a
formauit. E illud qd ioħs ait si recte intelligi¬
tur. dilectissimi filii dei sumus. & ñdum appa¬
ruit qd erimus: scimus quia cum apparue
rit similes ei erimus. qm̃ uidebimus eum si¬
cuci est: non sicut eũ homines uiderunt qͣn¬
do uoluit. in spetie qua uoluit. ñ in natura
quain in semet ipso ȩtiam cũ uideretur latuit.
s sicuci ẽ: qd̾ ab eopetebatur cum ei diceret᷑
ostende mͥ temet ipsum. ab eo qui cum illo
facie ad faciem loquebatur. ⁊ ñ quia dei ple¬
nitudinem quisquã non solum ocłis corporis:
s uł ipsa m̃te aliquando cõprehendit. Aliud
ẽ enim uidere. aliud ẽ cotum uidendo cõpre¬
hendere: quandoquidem id uidetur qd presẽs
ut cumq sentitur: totum audem comprehen¬

Expanded text:
est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si recte intellegitur: Dilectissimi, filii dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , » non sicut eum homines viderunt quando voluit, in specie qua voluit, non in natura, quae in semetipso etiam cum videretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur, « Ostende mihi temetipsum » , ab eo qui cum illo facie ad faciem loquebatur. Non quia Dei plenitudinem quisque non solum oculis corporis, sed vel ipsa mente aliquando comprehendit. Aliud est enim videre, aliud est totum videndo comprehendere, quandoquidem id videtur, quod praesens utrumque sentitur; totum autem comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
b & ipsa crinitas unus ds̃. Et quia ñ cantũ in¬
lisibuł uerum etiam incõmutabił. sic apparer&s
sub uoluerit in qua uoluerit spetiȩ. ut apud
eum integra maneat eiꝰ inuisibilis incõmuta¬
biłq nacura. Desiderium audem ueracit᷑ pioꝵ
quo uidere dm̃ cupiunt. & hinianter ardesẽt:
ñ opinor u eam spetiem contuendam flagͣt
qua ut uult apparet. qd ipse ñ ÷: sed in eam
substantiam qua ipse ẽ quod est. Huius enum
desideri: sui flãmam. sc̃s moyses fidel famulꝰ
eius ostendit. ubi ait deo cum quo ut amicꝰ
facie ad faciem loquebatur: si inueni grãm
coram de ostende mͥ temet ipsum. Quid gͦ. ille
non erat ipse : si ñ eẽt ipse non ei diceret os
si eius naturam substantiamq conspiceret:
multominus diceret ostende mͥ temet ipsũ:
Ipse gͦ erat in ea spetie qua apparere uolue¬
rat: non aut̃ ipse apparebat in natura ꝓpria.
quam moy ses uidere cupiebat. ẜ a quippe ꝓ¬
mittitur scĩs in alia uita. Unde qd̃ responsũ

Expanded text:
sa trinitas, unus deus, et quia non tantum inuisibilis uerum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus uoluerit, in qua uoluerit specie, ut apud eum integra maneat eius inuisibilis incommutabilisque natura. desiderium autem ueraciter piorum, quo uidere deum cupiunt et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua, ut uult, apparet, quod ipse non est, sed in eam substantiam, qua ipse est, quod est. huius enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus eius, ostendit, ubi ait deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum. quid ergo? ille non erat\' ipse? si non esset ipse, non ei diceret \'oum\', et tamen, si eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum
Abbreviated transcription (Latin):
suo dixit amodo uidebitis filium hominis se¬
dendem a dextris uirtutis. & uenientem in nu¬
bib cęli: exceptis his locis ubi ab eo ille ad:¬
quod in ultimo sermonis scđm matheũ ipse
omnino aduentus euidenter exprimitur. c̃uiꝰ
suꝑius quib dam signs ꝓpinquitas intelli¬
genda monstratur. ad hoc quippe apd matłim
sermo ipse conduditur. Cum autem uas¬
inquit filius hominis in maiestate sui¬

Expanded text:
suo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sesuo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, exceptis his locis, ubi ab eo ille adquod in ultimo sermonis secundum Matthaeum ipse omnino aduentus euidenter exprimitur, cuius superius quibusdam signis propinquitas intellegenda monstratur. ad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem uenerit filius hominis, inquit, in maiestate su
Abbreviated transcription (Latin):
eors. Ab arbore aute. ⁊ fici discite ꝑ abolam. Cum
iam ramus eius tener fuerit et folia nata: sci¬
tis quia ꝓpe ẽ ȩstas. Ita et uos cum uideritis
hȩc omn̾ia: scitote quia ꝓpe ẽ in ianius. Tuc̃¬
ergo scimus ꝓpe eẽ cum uiderimus non ali¬
qua eor sed hȩc omĩa: in quib & hoc ẽ quod
uidebitur filius hominis ueniens. et mutet
angłos suos. et de quatuor mundi partibus
Id÷ de toto orbe cerrarum congregat electos
suos quod toca hora nouissima facit. ueniens
in suis membris canquam in nubib uł in to¬
ca ipsa eccłia quod ẽ corpus eius tanquã in
nube magna: fructificante acq crescence in
uniuerso mundo. ex quo cȩpit predicare & di¬
cere agite penitentiam apppinquauit enim
regium cȩlors: ita ut fortasse omnia quȩ ab
his trib euangłistis dicta sunt de eius aduen¬
tu diligentius inter se collata atq discussa. ui¬
ueniantur ad hoc ꝑtinere quod quotidie uenit
in corpore suo quod ẽ eccłia. de quo aduentu

Expanded text:
ebit. Ab arbore autem fici discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et folia nata, scitis quia prope est aestas. Ita et vos, cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis. ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius inter se conlata atque discussa inueniantur ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est ecclesia, de quo aduentu
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo & uenera¬
bili. &. in conspeccu dni sin¬
cera karitate harissimo pacri
ehi ee in hac uita et maxime hoc tp̃r faci¬
lius & lecuis hominib acceptabilius. ep̃i

Expanded text:
omino beatissimo et venerabili, in conspectu Domini sincera charitate charissimo patri hil esse in hac uita et maxime hoc tempore facilius et laetius et hominibus acceptabilius episco
Abbreviated transcription (Latin):
uon sunt apti tali negotio. magisq linguȩ cer¬
taminibus quam scientiȩ luminibus delee¬
tantur:. Quod autem scriptũ habetur. semper
uacat ad legendum. cum uacat legenti: nec
onerosum fit presens. quod cum uolens su¬
mitur: cum uolens ponitur. Explicit¬

Expanded text:
non sunt apti tali negotio magisque linguae cernon sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponitur. CXXXII
Abbreviated transcription (Latin):
TR:
ET MENITOPRESTANTISSIMORI¬
ho uolusiano: augustinus episcopus.
sum fortasse eciam ipse non impar. Unde me¬
its tuis reddens salutationis obsequium:
nortor ut ualeo. ut litterarum uere certeq
sinctarum: studio te curam non pigeat un¬
endere. S incera enuim & solida res est. nec
ucatis eloquiis ambit ad animum: nec ul¬
io lingue tectorio. inane aliquid ac pendu¬
imn crepitat. Multum mouet non uerboꝵ
I rerum auidum: & multum terret factu¬
i securum. Precipue apłoꝵ litguas exhor¬
tor ut legas. Ex his enim ad cognoseendos
propħas excitaberis: quoꝵ testimoniis u¬
tuntur apłi. Si quid autẽ uel cum legis uel
cum cogitas tibi oritur questionis. in quo
dissoluendo uidear necessarius: seribe ut
rescribam. Magis enim hoc forte adiuuan¬
te dño potero quam presens talia loqui tecũ:
non solum propter occupationes uarias.
E meas & tuas. quoniam non cum michi ua¬
cat occurrit. ut & tibi uacet: uerum ȩtiã ꝓpt̃
eoꝵ irruentem presentiam qui plerumnꝰq

Expanded text:
tri et merito praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS episcopus. sum fortasse etiam ipse non impar. Unde meritis tuis reddens salutationis obsequium, hortor, ut valeo, ut Litterarum vere certeque sanctarum studio te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ad nos. uł alios instruendos. Dabo aũ
opan diligentiorem. quantum me adiuuat
dñs: ut littere quas adte scibo prius ad te ꝑ¬
ueniant. quam ad quemquam. aquo latius
disꝑgantur. Fateor enim nec mͥ hoc fieriuel¬
le de tius ad me. quod de meis ad te factum
iustissime expostulas. Tamen placeat nob in¬
uicem ñ tantum haritas. uerum ȩtiam lib̾tas
amicitiȩ. ne apud me taceas uł ego apud te.
quod in nrĩs litteris uicissim mouet. nos eo
scilicet animo qui ocłis dei in frña dilec¬
tione ñ displicet. Quod si inter nos fieri posse
sine ipsius dilectionis ꝑ niciosa offensione ñ
putas: ñ fiat. Illa enim haritas quam cecũ
hab̾e uellem. ꝓfecto maior ẽ: s melius hȩc
minor quamꝰ nulla est. Explicit epła scĩ¬

Expanded text:
fuerit, ad nos uel alios instruendos. dabo autem fuerit, ad nos uel alios instruendos. dabo autem operam diligentiorem, quantum me adiuuat dominus, ut litterae, quas ad te scribo, prius ad te perueniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. fateor enim nec mihi hoc fieri uelle de tuis ad me, quod de meis ad te factum iustissime expostulas. tamen placeat nobis inuicem non tantum caritas, uerum etiam libertas amicitiae, ne apud me taceas uel ego apud te, quod in nostris litteris uicissim nos mouet, eo scilicet animo, qui oculis dei in fraterna dilectione non displicet. quod si inter nos fieri posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas, non fiat. illa enim caritas, quam tecum habere uellem, profecto maior est, sed melius haec minor quam nulla est. CXVII. AD
Abbreviated transcription (Latin):
onem tuam de septuaginta. ut et tanta lati¬
noꝵ interpretum qui qualescumq ausi sunt
quantum possumus imꝑitia careamus. & hii
quime inuide putant utilibus laborib tuis
tindem aliquando si fieri potest intelligant
ieterea me nolle tuam ex hebreo interp̃tatio¬
tuaginta tamquam nouum aliquid ꝓferentes
magno scandalo ꝑturbemꝰ plebes xp̃i: quarũ
aures et corda illam interpretationem audi¬
re consuerunt. quȩ etiam ab aplis apꝓbata
est. Unde illud apud ionam uirgultum. si
in hebreo nec hedera ẽ. nec cucurbita. s nes¬
uio quid aliud quod trunco suo nixum. nul¬
lssustentandum aminiclis erigatur. mallẽ
iam in omnibus latinis cucurbitam legi. Nõ
enim frustra hoc puto septuaginta posuisse:
nisi quia & huic simile sciebant. Satis me un¬
mo fortasse plusquam satis trib epłis tuis res¬
pondisse arbitror: quarum duas ꝑ cyprianũ
accepi. unam ꝑfirmum. Rescribe quod iusũ

Expanded text:
onem tuam de Septuaginta, ut et tanta Lationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus, inperitia careamusethi, qui me inuidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intellegant propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretatioritatem tamquam nouum aliquid proferentes magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consuerunt, quae etiam ab apostolis adprobata est. unde illud apud Ionam uirgultum, si in Hebraeo nec hedera est nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum nullis sustentandum adminiculis erigatur, mallem iam in omnibus Latinis cucurbitam legi. non enim frustra hoc puto Septuaginta posuisse, nisi quia et huic simile sciebant. Satis me, immo fortasse plus quam satis tribus epistulis tuis respondisse arbitror, quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. rescribe, quod uisum
Abbreviated transcription (Latin):
Aiĩ insspretati sunt. Et si ita ẽ: a qubus
un quotam eors. an ab istis posteruas qrib
pocor putari possunt aliqua de codicib
s testimonuis de xp̃iana fide coniuncerẽ¬
i Iuli autem anteriores cur hoc facere uo¬
uerint. ñ inuenio. Deinde nob mitas ob¬
eero interpretationem tuam de septuagĩ¬
a: quam te edidisse nesciebam. Librũ qͦq
dum cuuis mentionem fecisti de optimo
geniere interpretandi cupio legere: & ad¬
su nosse quomodo coequanda sit inint̃¬
prete ꝑicia linguarum. coniecturis eoꝵ
quiscripturas disserendo ꝑtractant. qͥs
necese ẽ etiam si recte atq unius fidei fue¬
rint uarias parere in multoꝵ locoꝵ obs¬
curitate sententias: quamuis nequaꝗ
ipsauarietas ab eiusdem fidei unitatedis¬
cordet: sicut ȩtiam unus tractator seđm
eamdem fidem. aliter atq aliter eundẽ lo¬
cum potest exponere: quia hoc cius obscuri¬
tis patitur. Ideo autem desidero interpretati¬

Expanded text:
domini interpretati sunt, et, si ita est, quibus domini interpretati sunt, et, si ita est, quibus uel quonam eorum, an ab istis posterius, qui propterea putari possunt aliqua de codicibuslis testimoniis de Christiana fide conuincerentur. illi autem anteriores cur hoc facere uoluerint, non inuenio. deinde nobis mittas, obsecro, interpretationem tuam de Septuaginta, quam te edidisse nesciebam. librum quoque tuum, cuius mentionem fecisti, \'De optimo genere interpretandi\' cupio legere et adhuc nosse, quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum coniecturis eorum, qui scripturas disserendo pertractant, quos necesse est, etiam si rectae atque unius fidei fuerint, uarias parere in multorum locorum obscuritate sententias, quamuis nequaquam ipsa uarietas ab eiusdem fidei unitate discordet, sicut etiam unus tractator secundum eandem fidem aliter atque aliter eundem locum potest exponere, quia hoc eius obscuritas patitur. Ideo autem desidero interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
factum ineptius fortasse quam litteratius a
me positum c̃omemoratum ẽ. amplius quã
dixi ad te trahas. cum continuo subiecerim.
ñ hoc ideo me dixisse. ut ocłos cordis recpe¬
res. quos absit inquam ut amiseris. s ut ad¬
uerteres quos sanos ac uigiles hab̃es. Propt̃
solam ergo palinodiam si aliquid scripser¬
mus quod scripto posteriore destruere de¬
beamus imitandam. ũ ꝓpter stesichori ced¬
tatem. quam cordi tuo nec tribui nec timul
attingendum existimaui: illud atq idetidẽ
rogo ut me fidenter corrigas. ubi mͥ hoc opͦ
pbrio maior sit. tamen in multis reb aug̃¬
tinus iheronimo minor ẽ: licet ętiam a mi¬
correctio. De interpretatione tua iam mꝑ
suasisti qua utilitate scripturas uolueris
trasferre de hebreis. ut scilicet ea quȩ a iuide¬
is pret̾iissa uł corrupta sunt ꝓferres in nꝰ¬
dium: s peto insinuare digneris a quibus
iudeis uirum ab eis ipsis qui ante ad uentum

Expanded text:
fato ineptius fortasse quam litteratius a fato ineptius fortasse quam litteratius a me commemoratum est, amplius:, quam dixi, ad te trahas, cum continuo subiecerim non hoc ideo me dixisse, ut oculos cordis reciperes — quos absit, inquam, ut amiseris —, sed ut aduerteres, quos sanos ac uigiles haberes. propter solam ergo παλινῳδιαν, si aliquid scripserimus, quod scripto posteriore destruere debeamus, imitandam, non propter Stesichori caecitatem, quam cordi tuo nec tribui nec timui, adtingendum illud existimaui. atque identidem rogo, ut me fidenter corrigas, ubi mihi hoc opus tus presbyterio maior sit, tamen in multis rebus Augustinus Hieronymo minor est, licet etiam a micorrectio. De interpretatione tua iam mihi persuasisti, qua utilitate scripturas uolueris transferre de Hebraeis, ut scilicet ea, quae a Iudaeis praetermissa uel corrupta sunt, proferres in medium. sed peto insinuare digneris, a quibus Iudaeis, utrum ab eis ipsis, qui ante aduentum
Abbreviated transcription (Latin):
me de illis equum ÷ credẽ. si uasa sunt xp̃i.
ñ in contumeliam s in honorem facta: & dis¬
posita in domo magna adeo in opus bonũ.
Quod si post hanc attestationem meam. si
in noticiam eoꝵ uenerit facere uolueruit
quam ñ recte faciant et tu uides. Quod sa¬
ne scripseram nullum me librum aduerꝰ
te romam misisse. ideo scripseram. quia et
libri nomen ab illa epła discernebam. unde
omnino nescio quid aliud te audisse existi¬
maueram: & romam nec ipsam epłam s tibi
miseram. & aduersꝰ te ñ ẽẽ arbitrabar. quod
sinceritate amicitie. siue ad ammonendur
siue ad te uł me abste corrigendum: fecis
me noueram. E.xceptis audem familiaribu
tius. de ipsum obsecro ꝑ grãm qua redẽpti
sumus. ut quecumq tua bona. quȩ tibi dñ
bonitate concessa sunt in litteris meis posu:
ñ me existime᷑ insidioso blandiloquio ponus¬
se. Si quid autem in te peccaui: michi dunc
tas. N ec illud quod de te nescio cuius poeti

Expanded text:
me de illis aequum est credere, si uasa sunt Christi me de illis aequum est credere, si uasa sunt Christi non in contumeliam, sed in honorem facta et disposita in domo magna a deo in opus bonum. quod si post hanc adtestationem meam, si in notitiam eorum uenerit, facere uoluerint, quam non recte faciant, et tu uides. Quod sane scripseram nullum me librum aduersus te Romam misisse, ideo scripseram, quia et libri nomen ab illa epistula discernebam, unde omnino nescio quid aliud te audisse existimaueram, et Romam nec ipsam epistulam, sed tibi miseram et aduersus te non esse arbitrabar, quod sinceritate amicitiae siue ad admonendum siue ad te uel me abs te corrigendum fecisse me noueram. exceptis autem familiaribus tuis te ipsum obsecro per gratiam, qua redempti sumus, ut, quaecumque tua bona, quae tibi domini bonitate concessa sunt, in litteris meis posui, non me existimes insidioso blandiloquio posuisse, si quid autem in te peccaui, dimittas mihi. nec illud, quod de nescio cuius poetae
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicitur: ñ retinendo in mente. quod dis¬
tet alabiis. Credant itaq fr̃s nri familiares
tui quib testimonium ꝑhibes quod sint ua¬
sa xp̃i: me inuito factum. nec mediocrem
de hac re dolorem in ẽẽ cordi meo. quod lit¬
tere mee prius in multoꝵ manus uenert̃.
quam ad te ad quem scripte sunt ꝑuenire
potuerunt. Quo autem modo id acciderit.
& longum ẽ narrare: et nisi fallor suꝑflu¬
um: cum sufficiat si quid mͥ in hoc creditur.
ñ eo factum animo quo putatur. nec oĩno
meȩ fuisse uoluntatis aut dispositionis aut
consensionis: ut saltun cognicioni sufficẽt.
hȩc siñ credunt quod teste deo loquor. qͥd
amplius faciam ñ habeo. Ego tamen absit
ut eos credam hȩc tue scĩtati maliuola m̃te
suggerere. ad excitandas inter nos inimici¬
tias. quas miscđia domini dei nr̃i auertat
a nobis: sed sine ullo nocendi animo. facile
de homine humana uicia suspicari. hoc nt

Expanded text:
sit, dicitur non retinendo in mente, quod dissit, dicitur non retinendo in mente, quod distet a labiis. credant itaque fratres nostri, familiares tui, quibus testimonium perhibes, quod sint uasa Christi, me inrito factum nec mediocrem de hac re dolorem inesse cordi meo, quod litterae meae prius in multorum manus uenerunt, quam ad te, ad . quem scriptae sunt, peruenire potuerunt. quo autem modo id acciderit, et longum est narrare et, nisi fallor, superfluum, cum. sufficiat, si quid mihi in hoc creditur, non eo factum animo, quo putatur, nec omnino meae fuisse uoluntatis aut dispositionis aut consensionis aut saltem cogitationis, ut fieret. haec si non credunt, quod teste deo loquor, quid amplius faciam, non habeo. ego tamen absit ut eos credam haec tuae sanctitati maliuola mente suggerere ad excitandas inter nos inimicitias — quas misericordia domini dei nostri auertat a nobis! — sed sine ullo nocendi animo facile de homine humana uitia suspicari. hoc enim