comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sideranda tempestas. de qua in prouerbiiᷤ
dicit᷑ sicit pluuia uehemens & in utilis:
sic qui derelinquunt sapientiam & impie-¬
tatem laudant. Absq consideratione ergo
nubium s timore uentoꝵ in medus tem¬
pestatibus seminandum est. nec dicendũ
illud tempus cõmodum. hoc inutile: cũ
IgNoremꝰ que uia. ẜ que uoluntas sit:
uniuersa sp̃s dispensantis. Q uomͦ non cog¬
noscis trique sit uia sp̃s ẜ sicut ossa in ute¬
ro pregnantis. sic nescis oꝑa del qui facit
om̃ia. Sicut nescis uiã sp̃c &. anime ingie¬
dientis in paruulũ. & ignoras ossuim & ue¬
narũ uarietates inuentre pregnantis. quo¬
mͦ ex uili elemento corpus hominis indux¬
sas effigies artusq uarietur. & de eodem se¬
mine aliud mollescat in carmbus. aliud du¬
rescit in ossibus aliud in uenis palpitet. alius
ligetur in ner us: ita dei oꝑa scire ñ poteris
qui fator est omniũ. Ex quo docet contra¬

Expanded text:
sideranda tempestas. De qua in Proverbiis sideranda tempestas. De qua in Proverbiis dicitur: Sicut pluvia vehemens et inutilis: sic qui derelinquunt sapientiam, et impietatem laudant . Absque consideratione ergo nubium et timore ventorum, in mediis tempestatibus seminandum est. Nec dicendum: illud tempus commodum, hoc inutile, cum ignoremus quae via, et quae voluntas sit spiritus universa dispensantis. Quomodo non cognoscis tu quae sit via spiritus, et sicut ossa in utero praegnantis: sic nescis opera Dei, qui facit omnia. Sicut nescis viam spiritus et animae ingredientis in parvulum, et ignoras ossium et venarum varietates in ventre praegnantis: quomodo ex vili elemento corpus hominis in diversas effigies artusque varietur, et de eodem semine, aliud mollescat in carnibus, aliud durescat in ossibus, aliud in venis palpitet, et aliud ligetur in nervis: ita Dei opera scire non poteris, qui factor est omnium. Ex quo docet contra
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit ante dũ staret. & in boree par¬
aliquod lignum: quin ad aquilonẽ sit.
aut᷑s austrum: hoc idem significat q illud
affrico noli ꝓhibere. Numquã enim au¬
stro & orientali uento p̃cipit᷑ ut adclucãt:
quia & apud alias plagas eẽ oportet eos
qui ad orientẽ ꝙ austrũ postea deducant᷑
Aquilo igit᷑ ad austrum adducit. & affricꝰ
ad orientem habitatores suos: nec enim
possunt ꝓficere. si in pͥstinis sedibus ꝑ¬
seuerent. Qui obseruat uentũ non semi¬
nat. & qui aspicit nubes non metet. Iui
considerat cui bene faciat. & non omni pe¬
tenti se tribuit: sepe p̃terit eũ qui me¬
retur acciꝑe. Aliter: qui tantũ eo temꝑe
auscultat. ꝙ scda aspirat aura. rumoriᷤᷤ
sator. negligens. ignarus agricola est: in
ipsis enim prosꝑis dum nescimꝰ aduersa
consurgunt. Sed oportune in portune
suo tempore dei sermo est p̾dicandus: nec
fidei tempore aduersariarũ nubiũ con¬

Expanded text:
peccavit ante dum staret, et in boreae parpeccavit ante dum staret, et in boreae paraliquod lignum, quin aut ad aquilonem sit, aut ad austrum. Hoc idem significat, et illudAfrico, noli prohibere . Numquam enim austro et orientali vento praecipitur, ut adducant: quia apud alias plagas esse eos oportet, qui ad orientem et austrum postea deducantur. Aquilo igitur ad austrum adducit, et Africus ad orientem habitatores suos. Nec enim possunt proficere, si in pristinis sedibus perseverent. Qui observat ventum, non seminabit; et qui aspicit nubes, non metet. Qui considerat cui benefaciat, et non omni petenti se tribuit, saepe praeterit eum qui meretur accipere . Aliter: Qui tantum eo temporauscultat, et secunda aspirat aura rumoris, sator negligens et ignavus agricola est. In ipsis enim prosperis, dum nescimus, adversa consurgunt. Sed opportune, importune, suo tenore, Dei sermo est praedicandus : nec fidei tempore adversariarum nubium con
Abbreviated transcription (Latin):
nerit. Aliter. Dicitur inpsalmis ad dm̃
uertas tua usq adnubes. Et in ysaia pec¬
catrici ds uinee cõminat᷑. mandabo nubi¬
bus: ne pluant suꝑ eã inbrem. Nubes gͥ
sunt ꝓphete: & om̃is tur sc̃s. qui cum plures
in corde suo congregauerit disciplinas. tũc
ualebit p̃cepta pluere doctrinar ũ. & di¬
cere. Expectet᷑ sicut pluiua sermo meus:
Et effundent suꝑ terrã imbrem. ad quã
dictum est: audiat terra uerba oris mei
Quod autẽ sequit᷑. si ceciderit lignũ ad
austrum. aut ad aquilonẽ. in loco ubi ce¬
ciclerit lignũ ibi erit. Iilud de abacuhe
sumamꝰ exemplũ in quo scribit᷑. ds de the¬
man ueniet. qd̃ alii int̾pretes ediderunt
ds̃ ab austro ueniet. & quantũ Existimo semꝑ
in bonam partẽ auster accipit᷑. Wnde ꝙ
in cantico canticoꝵ dicit᷑. exturge aquilo hoc
est recede & abii& ueni auster. Lignũ
igitur qd̃ in hac uita corruerit. & con¬
ditione mortalitatis fuerit incisum aut

Expanded text:
nerit tempus. Aliter: Dicitur in Psalmis ad Deum: nerit tempus. Aliter: Dicitur in Psalmis ad Deum: Veritas tua usque ad nubes . Et in Isaia, peccanti Deus vineae comminatur: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Nubes igitur sunt Prophetae, et omnis vir sanctus, qui cum plures in corde suo congregaverit disciplinas, tunc valebit praecepta pluere doctrinarum, et dicere: Exspectetur sicut pluvia sermo meus, et effundent super terram imbrem : ad quam dict. Quod autem sequitur: Et si ceciderit lignum ad austrum aut aquilonem, in loco ubi ceciderit lignum, ibi erit: illud de Abacuc sumamus exemplum, in quo scribitur: Deus de Themam veniet , quod alii interpretes ediderunt, Deus ab austro veniet. Et quantum ego aestimo, semper in bonam partem auster accipitur. Unde et in Cantico Canticorum dicitur: Exsurge Aquilo , hoc est, recede, et abi, et veni auster. Lignum igitur quod in hac vita corruerit, et conditione mortalitatis fuerit incisum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
conphendere. que reposita ẽ his qui uersan¬
tur in terra: udeis atq hereticis eduobus
alt̾m denegantibus. Hebrei ita hunc locũ
intelligunt. & sabbatũ & circumcisionem
serua: ne si hoc forte non feceris: i opina¬
tum tibi suꝑueniat malũ. Si replete fue¬
funt nubes: imbrem suꝑ terrã esfundent.
.s. si ceciderit lignum ad austrum aut ad
aquilonem: mu ubi ceciderit lignũ ibi
erit. Serua manclata que tͥ suꝑius sunt
p̃cepta: ut nubes suꝑ te effundant imbrẽ
ream: ibi cũ mortuus fueris ꝑmanebis. Alit.
Proptea supra diximꝰ mitte panẽ tuum
suꝑ faciẽ aque. & omni petenti te tribue.
quia nubes cũ plene fuerint diuitias suas
mortalibus largiunt᷑. & tu quasi lignũ. quã¬
uis longeuus sis. non eris in ꝑpetuũ. sed
subita ut uentoꝵ ita mortis tempestate
subuer sus: ubicumq cecideris ibi iugit̾
ꝑmanebis: siue te rigidũ & truce. siue ele¬
mentẽ s misericordem ultimũ tempꝰ inue.¬

Expanded text:
comprehendere, quae reposita est his qui versancomprehendere, quae reposita est his qui versantur in terra, Judaeis atque haereticis, e duobus alterum denegantibus. Hebraei ita hunc locum intelligunt: Et sabbatum et circumcisionem serva: ne si hoc forte non feceris, inopinatum tibi superveniat malum. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Et si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem: in locum ubi ceciderit lignum, ibi erit. Serva mandata quae tibi superius sunt praecepta, ut nubes super te effundant imbrem ream: ibi cum mortuus fueris, permanebis. Aliter: Propterea supra diximus: Mitte panem tuum super faciem aquae, et omni petenti te tribue: quia et nubes cum plenae fuerint, divitias suas mortalibus largiuntur, et tu quasi lignum, 481 quamvis longaevus sis, non eris in perpetuum, sed subito ut ventorum, ita mortis tempestate subversus, ubicumque cecideris, ibi jugiter permanebis, sive te rigidum et trucem, sive clementem et misericordem, ultimum inve
Abbreviated transcription (Latin):
octo. quia non scis quid futurum sit malũ
suꝑ terram. Et in hie.echiel septem ꝙ octo
gradus ad templi legunt᷑ ascensum: s in ethi¬
cum illud psalmũ id est centesimũ octauũ
decimũ. quindecim graduũ psalmi sunt. per
quos pͥmũ eruclimur in lege. & septenario
numero expleto. postea ꝑ octauũ ad eugłiũ
scandimꝰ. Precipit᷑ eigo ut utrũq instrum̃¬
tũ tam uetus scilicet quã nouũ. pari uene¬
ratione credamꝰ. ludei dederunt partem
septem. credentes sabbato: sed non dederũt
octo: resur rectionẽ diei dominiͣ denegantes.
Econtrario heretici. marcion ꝙ manicheus
s om̃s qui ueterem legem rabido ore dila¬
nuant. dant partem octo. suscipientes euglni
sed eanclem septenario numero ñ tribuunt.
legem ueterẽ respuentes. Nos igit᷑ utroq in¬
strumento credamꝰ: non enĩ possumꝰ dignos
cruciatus dignãq penã. iam nunc mente

Expanded text:
 septem, et quidem octo: quia non scis quid futurum sit malum  septem, et quidem octo: quia non scis quid futurum sit malum super terram. Et in Ezechiele septem et octo gradus ad templi leguntur ascensum . Et post ethicum illum psalmum, id est, centesimum octavum decimum quindecim graduum psalmi sunt, per quos primum erudimur in lege, et septenario numero expleto, postea per ogdoadem ad Evangelium scandimus. Praecipitur ergo, ut in utrumque instrumentum, tam vetus scilicet quam novum, pari veneratione credamus. Judaei dederunt partem septem, credentes sabbato  Al. sabbatum: sed non dederunt octo, resurrectionem diei Dominicae denegantes. Econtrario haeretici, Marcion, et Manichaeus, et omnes qui veterem Legem rabido ore dilaniant, dant partes  Al. partem octo, suscipientes Evangelium: sed eamdem septenario numero non tribuunt, Legem veterem respuentes. Nos igitur utrique Instrumento credamus. Non enim possumus dignos cruciatus, dignamque poenam jam nunc mente
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum ꝑferant: t qd̾ clam cogitamꝰ. cdei
scientiam non latere. Sitte panẽ tuũ suꝑ
faciem aque: quia in multitu di ne dierum
inuenies illũ. Ad elemosinã cohortatur.
qd omni petenti dandum sit: & indiscrete
faciendum bene: Suomͦ enĩ qui suꝑ irrigua
seminat. fructũ sementis expectat: ita qui
largitur egentib. non granũ seminis. sed ip¬
sum pane̾ serit.: fenore quodam multiplica¬
tionẽ illius p̃stolans: q cũ uidicii dies uene¬
rit. multo amplius quã dederat recepturis.
ris de qua dicit᷑. flumina de uentre illius
fluent aque uiue: ne te pigeat panẽ sapi¬
entie. panem rationabilem. panẽ p̾stare
sermonis. Si enim hoc fiequent̾ feceris: i¬
uenies te non in cassum doctrinarũ iecuse
sementẽ. Ta le quid & in ysaia dictũ puto.
beatꝰ qui seminat suꝑ aquã. ubi bos ꝙ asi¬
nus calcant. qd̾ ille magister beatitydine dig¬
nus habeat᷑. qui suꝑ irriguũ pectus semi¬

Expanded text:
ad coelum perferant: et quod clam cogitamus, Dei ad coelum perferant: et quod clam cogitamus, Dei scientiam non latere. Mitte panem tuum super faciem aquae: quia in multitudine dierum invenies illum. Ad eleemosynam cohortatur, quod omni petenti sit dandum, et indiscrete faciendum bene. Quomodo enim, qui super irrigua seminat, fructum sementis exspectat: ita qui largitur egentibus, non granum seminis, sed ipsum panem serit, fenore quodam multiplicationem illius praestolans: et cum dies judicii advenerit, multo amplius quam dederat recepturus ris, de qua dicitur: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , ne te pigeat panem sapientiae, panem rationabilem, panem praestare sermonis. Si enim hoc frequenter feceris, nvenies te non incassum doctrinarum jecisse sementem. Tale quid in Isaia dictum puto: Beatus qui seminat super aquam ubi bos et asinus calcant . Quod ille magister beatitnus habeatur, qui super irriguum pectus semi
Abbreviated transcription (Latin):
feret uocem: & habens pennas annuncia¬
bit uerbum. ẜ simplex p̾ceptũ edificat
audientes. ne ira & furore suꝑati. in ma¬
ledictum & in detractionẽ regum. & pͥncipũ
gue. Id̃ autem ait. auis celi auferet uocẽ.
ꝙẜ habens pennas annunciabit uerbum.
mur. que audierint non celaturos. sed me¬
lius est sic audire p̃ceptũ. ut sciamꝰ nobis
eẽ manclatũ. non solũ contra xp̃m temere
nichil loquendum: uerũ etiã in archanis
cordis quãuuis uariis tribulationibꝰ coar¬
tem̃: Nicbil blasphemũ. nichil impiũ sen¬
tienclum sit. Et quia dilectionẽ quã xp̃o
ex hibemꝰ. debemꝰ & praxime. Diliges quipe
quoq facile detrahamꝰ᷑ ꝙ ne eos quos uide¬
rimꝰ scientia. sapientia. uirtutibꝰq ditatis
lingue mordacitate rodamꝰ. quia angeli
qui terram circueunt. & sunt ad ministra¬
tores sp̃s. & in gacharia loquunt᷑: cir cuiuimꝰ¬
omnẽ terrã ẜ ecce om̃is terra habitat᷑ & silit
ad instar auiũ nr̃a uerba & cogitationes

Expanded text:
et qui habet pennas annuntiabit sententiam. Simplex praeceptum aedificat audientes ne ira et furore superati in maledictum et in detractionem regum et principum guae. Quod autem ait: Aves coeli auferent vocem, et habens pennas annuntiabit verbum, mur, quae audierunt non celaturos: sed melius est sic audire praeceptum, ut sciamus nobis esse mandatum, non solum contra Christum temere nihil loquendum, verum etiam in arcanis cordis, quamvis variis tribulationibus coarctemur, nihil blasphemum, nihil impium sentiendum. Et quia dilectionem quam Christo exhibemus, debemus et proximo: Diliges quippequoque facile detrahamus: et eos quos viderimus sapientia, scientia, virtutibusque ditatos, linguae mordacitate rodamus: quia Angeli qui terram circumeunt, et sunt administratorii spiritus, et in Zacharia loquuntur: Circumivimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et silet : ad instar avium, nostra verba, et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
rumpit. Porro qd in uno homine intͥp̃
tati sumiis. melus potest suꝑ eccłã acq¬
pi: qd ꝑ negligentiã pͥncipũ om̃is eius cor¬
ruat altitudo. ẜ ibi uitioꝵ illecebre sint.
ubi tegim̃ putabat᷑ eẽ uirtutũ. In risu
faciunt panẽ & uinũ. ut epulent᷑ bib en
tes: & argento obeelient om̃ia. Estimo ȩx
suꝑioribus pendere qd̃ sequit᷑ in pi¬
gricia enim & in socor dia magistroꝵ hu¬
miliari eccłãm. ẜ culm̃ enis concidere. &
ligna ꝑplus. supra exposiumus. Nunc eigo
de eildem magistris loquit᷑: ꝙ quia uisus
fuerat accusare cos eur tacerent. & non ute¬
ẜ. thimoteo p̃cipit᷑ ne grãm negligat quã
ꝑ impositionem manis acceꝑat: s̃ in eo se
quererent. qui laborantibus indotrina
q sermone debetͣ. Nunc econtrario acusat
eos qui logunt᷑ quidem in eccłia ꝙ docent
pplõs. sed cadocent que ppłi audire delec¬
tent᷑. Qd peccatores palpent in uitio. & stre

Expanded text:
rumpit. Porro qrumpit. Porro qetati sumus, melius potest super Ecclesia accipi, quod negligentia principum omnis ejus corruat altitudo, et ibi vitiorum illecebrae sint, ubi regimen putabatur esse virtutum. In risum faciunt panem ac vinum, utt Al. obediens omnia. Existimo ex superioribus pendere quod sequitur. In pigritia enim et in socordia magistrorum humiliari Ecclesiam, et culmen ejus concidere, et tigna perflui, supra exposuimus. Nunc ergo de eisdem magistris loquitur. Et quia visus fuerat accusare eos, cur tacerent, et non uteet Timotheo praecipitur, ne gratiam negligat quam per impositionem manus acceperat; sed in eo se  duplicem quaererent qui laborantibus in doctrina et sermone debetur. Nunc e contrario accusat eos qui loquuntur in Ecclesia et docent populos, sed ea docent quae populum audire delectat, quod peccatorem p
Abbreviated transcription (Latin):
sed de sare libertate generatũ: nec comedũt
mane. nec uelocit̾: ñ enĩ in p̃senti querunt
seculo uoluptatẽ: sed tempore suo mandu¬
cabunt. cum retributionis tempus adue¬
ner it: & manducabunt in fortitudine. ꝙ
ñ in confusione: omne bonũ presentis scłi
confusio est: futuri ꝑpetua est fortitudo.
uale quidꝙ in ysaia dicit᷑ ecce qui serutunt mͥ
manducabt̃: uos aũ esurietis. & it̾m. Ecce qͥ seruuq̃ mͥ
lttabuntur: uos autem pudebit IN pi¬
gritus humisiabem costignatio. ẜ in infir¬
mitat᷑ manuũ ꝑstfillabit domus. Domꝰ nr̃a
que cũ statu hominis erecta est. q habita
to quam habemus in celis. si pigri sumꝰ
& ad bona oꝑa tardiores. humiliabit᷑. &
om̃is contignatio que debet culm̃ porta¬
re in sublime. ad terram corruens habi¬
tatorem suum oꝑpͥmet. Cumq auxilium
manuũ urtutũ q torpuerit. om̃s desuꝑ
tempestates & numboꝵ. ad nos turbo prs¬

Expanded text:
sed de Sarae libertate generatum. Nec comedunt sed de Sarae libertate generatum. Nec comedunt mane, nec velociter. Non enim in praesenti saeculo quaerunt voluptatem, sed tempore suo manducabunt, cum retributionis tempus advenerit, et manducabunt in fortitudine, et non in confusione. Omne bonum praesentis saeculi confusio est, futuri perpetua fortitudo. Tale quid et in Isaia dicitur: Ecce qui serviunt mihi, manducabunt: vos autem esurietis: Et iterum: Ecce qui serviunt mihi, laetabuntur: vos autem pudebit . In pigritiis humiliabitur contignatio, et in infirmitate manuum stillabit domus. Domus nostra, quae cum statu hominis erecta  Al. creata est, et habitatio quam habemus in coelis, si pigri sumus, et ad bona opera tardiores, humiliabitur. Et omnis contignatio quae debet culmen portare in sublime, ad terram corruens, habitatorem suum opprimet. Cumque auxilium manuum virtutumque torpuerit, omnes desuper tempestates, et nimborum ad nos turbo pro
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis. & capud saluatoris candidum ut
niuem. ꝙ quasi lanã albam reꝑies. Hiere¬
mias quoq quia sapiens erat. q cani eius
in sapientia reputabant᷑: ꝓhibet᷑ iuuenẽ
elle se dicere. Ue ergo tre cuiꝰ rex est diablẽ
qui semꝑ rerum nouarũ cupidus. etiã
in abessalon ad uersus parentẽ rebellat.: que
iudices & pͥncipes cos habet. qui ament huiꝰ
seculi uolu ptates: qui antequã dies mortis
adueniat. dicunt. manducemꝰ & bibamꝰ.
cuiꝰ rex xp̃s est filius ingenioꝵ. de abrabã
um styrpe desceudens: quib peccatũ non
fuit dominatũ. ꝙ ob id uere fuerunt libe¬
ri: ex quibus nata est uirga liberior sc̃a
maria. nullũ habens fruticẽ. nullũ germ̃
c latere: sed totus fructus eius erupit inflo¬
rem. loquentẽ in cantico canticoꝵ ego flõ
campses liliũ ꝯuallium. Principes quoq eiꝰ
sunt apli. & om̃s sci:. qui regẽ habent filiũ
ingenuoꝵ. filiũ libere: non cle ancilla agar.

Expanded text:
Joannis, et caput Salvatoris candidum ut Joannis, et caput Salvatoris candidum ut nivem, et quasi lanam albam reperies . Jeremias quoque, quia sapiens erat, et cani ejus in sapientia reputabantur, prohibetur juvenem esse se dicere . Vae ergo terrae cujus rex est diabolus, qui semper novarum rerum cupidus etiam in Abessalon adversus parentem rebellat: quae judices et principes eos habet, qui ament hujus saeculi voluptates, qui antequam dies mortis adveniat, dicunt: Manducemus et bibamucujus rex est Christus Filius ingenuorum: de Abraham, um stirpe descendens, quibus peccatum non fuit dominatum; et ob id vere fuerunt liberi. Ex quibus nata est Virgo liberior sancta Maria, 477 nullum habens fruticem, nullum germen ex latere: sed totus fructus ejus erupit in florem, loquentem in Cantico Canticorum: Ego flos campi, et lilium convallium . Principes quoque ejus sunt Apostoli et omnes sancti, qui regem habent filium ingenuorum, filium liberae: non de ancilla Agar,
Abbreviated transcription (Latin):
Beata tu terra cuiꝰ rex tuus filius ingenus
& pͥncipes tui in tempore comedunt. inforti¬
tudine q non inconfusione. Uidet᷑ quidẽ
reꝓbare iuuenũ pͥncipatũ. & luxuriosos
uidices condempnare. qd̃ in alt̾o ꝑ etatem
fit infirnia sapientia. in aliis ꝙĩa na¬
ture etas deli itͣ tiis eneruet᷑. & econtrario
ꝓbare pͥncipem bonis morib oliberalit in¬
tum laborẽ & ad ministrationẽ rei publice
cybum caꝑe quasi necessitate cogantur.¬
yerum michi sactatiꝰ quid latere uidet᷑
in litt̾a. qd̃ uiuenes dicant᷑ in scriptura.
qui aueteri. auctoritate deciscunt. & ca¬
na parentũ p̃cepta contempnunt: qui
neglecto mandato dei. cupiunt statueret᷑
uadit silentio. ꝙ ueterẽ piscinã uerterit.
eligens sibi fluenta samarie. & gurgites
damasci ꝙ daboinquit iuuenes pͥncipes en
&s illusores dña bunt᷑ eis. lege daniel: uetu
stum dierũ inuenies dm̃ lege apochalipsim

Expanded text:
Beata terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, Beata terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusione. Videtur quidem reprobare juvenum principatum, et luxuriosos judices condemnare, quod in altero per aetatem sit infirma sapientia, in aliis etiam matura aetas deliciis enervetur. Et econtrarioprobare principem bonis operibus liberaliter intum laborem et administrationem reipublicae cibum capere, quasi necessitate cogentVerum mihi sacratius quid latere videtur in littera: quod juvenes dicantur in Scripturis, qui a veteri auctoritate desciscunt, et cana parentum praecepta contemnunt, qui neglecto mandato Dei cupiunt statuere trvadit cum silentio , et veterem piscinam everterit, eligens sibi flumenta Samariae et gurgites Damasci: Et dabo, inquit, juvenes principes eorum et illusores dominabuntur eis . Lege Danielem, et Antiquum dierum invenies Deum . Lege Apocalypsin
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia non habebant ducem & p̾uiũ
itineris. ꝙ humanis sensib rati sunt se
conp̃hendere posse sapientiã: ad cuutatẽ
minime ꝑuenerunt. De qua in psalmo
tlicit᷑ dñẽ in ciuitate tua ymaginẽ eoꝵ.
dissipabis. Om̃s enĩ umbras. & diuersas
imagines atq ꝑsonas. quas sibi in uariiᷤ
dogmatibus induerunt. in urbe sua
dñs dissipabit: de qua & alibi scribit᷑
fluminis impetus letificat cuutatẽ dei.
Et in eugłio. Non potest abscondi ciuitas
suꝑ montem posita. Et in ysaia: ego ci¬
uitas firma: ciuitas que oppugnat᷑. Si¬
quidem hanc ueritatis & sapientie cuui¬
tatem. cum firma sit & robusta: om̃s sa
pientes seculi & heretici impugnare co¬
nant᷑. ꝙ qd̃ de philosophis diximꝰ. hoc ꝙͣ
de hereticis sciendũ. qd̃ frustra laborent
&s affligant᷑ in studio scripturarũ. cũ
ambulent in deserto ꝙ cuutatẽ inuenire
non ualeant. De quoꝵ. errore & psalmifta
commorat dicens errauerunt in deserto.¬

Expanded text:
sed quia non habuerunt ducem, et praevium sed quia non habuerunt ducem, et praevium itineris, et humanis sensibus rati sunt se comprehendere posse sapientiam, ad civitatem minime pervenerunt, de qua in psalmo dicitur: Domine, in civitate tua imaginem ipsorum dissipabis . Omnes enim umbras et diversas imagines atque personas, quas sibi in variis dogmatibus induerunt, in urbe sua Dominus dissipabit. De qua et alibi scribitur: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in Evangelio: Non potest civisuper montem posita ; et in Isaia: Ego civitas firma, civitas quae oppugnatur. Siquidem hanc veritatis et sapientiae civitatem, cum firma sit et robusta, omnes et sapientes saeculi et haeretici impugnare conantur. Et quod de philosophis diximus, hoc etiam de haereticis sciendum, quod frustra laborent et affligantur in studio Scripturarum, cum ambulent in deserto, et civitatem invenire non valeant. De quorum errore et Psalmista commemorat dicens: Erraverunt in so
Abbreviated transcription (Latin):
tia. dum non manet in sententia sed pu¬
tat in multiplicatiͦ. Ter monũ effugere
se posse peccatum. Cum enĩ nec p̃ter ito
meminerit. nec futura cognoscat. & in
ignorantie tenebris uolutet᷑: falsam sibi
scientiã reꝓmittens. in eo doctũ. in eo se
pitat ẽẽ sapientẽ: si uerba multi plioq.
Potest hoc & de hereticis accipi. qui
prudentiũ iuror dicta ñ capiunt: sed
se ad disputationes contrarias p̃paran¬
tes. S intiũ ꝙ finẽ loquendi uanitate.
tu multi. errore conuoluunt: & cum ni¬
chilsciant loquunt᷑ plura quã norunt.
Labor stultoꝵ affliget eos: qui nesciunt
uer siculos: aut generalit̾ de om̃ibꝰ stultis
qui ignorent dm̃. aut specialit̾ de hereti¬
cis dis putationib᷑: lege platonẽ. aristotił
reuolue uersutias: tenonem & carneadem
diligentus intuere. s probabis uerũ eẽ
qd̃ dicit᷑ . labor stultoꝵ. affliget eos ue¬
ritatẽ illi quidẽ om̃i studio quesiert̃

Expanded text:
tia; dum non manet in 475 sententia, sed putia; dum non manet in 475 sententia, sed putat in multiplicatione sermonum effugere se posse peccatum. Cum enim nec praeteritorum meminerit, nec futura cognoscat, et in ignorantia et tenebris volutetur, falsam sibi scientiam repromittens; in eo doctum, in eo se putat esse sapientem, si verba multiplicet. Potest hoc et de haereticis accipi, qui prudentium virorum dicta non capiunt; sed se ad disputationes contrarias praeparantes, et initium, et finem loquendi vanitate, tumultu, errore convolvunt: et cum nihil sciant, loquuntur plura quam norunt. Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt os junge versiculos: aut generaliter de omnibus stultis, qui ignorant Deum, aut specialiter de haereticis disputat. Lege Platonem; Aristotelis revolve versutias, Zenonem et Carneadem diligentius intuere, et probabis verum esse quod dicitur: Labor stultorum affliget eos. Veritatem illi quidem omni studio quaesierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
lata non recipit. Loquit᷑ eñ uir sapiens
uerba scientie. uerba gratie. que utilitatẽ
possuit p̃ bere audientibus: ꝙ aures stulti.
non ita suscipiunt que dicunt᷑ ut dicta st
sed econtrario uirum prudentẽ supplan¬
tare conaut᷑. & sui similem facere. & te¬
uera p̾cipitat᷑ uir sapiens. qñ inaurem
loquit᷑ imprudentis: & uerba eus in ꝓ¬
fundo ut ita dicam gurgite ꝑeunt. unde¬
beatꝰ ille est. qui in aurem loquit᷑ audien¬
tem: Initium uerb&ꝵ. stulti insipientia:
& nouissimũ oris eus error pessimus: ꝙ
stultus multiplicat uerba ignorat ho¬
mo quid sit qd̾ factũ est s qd futurũ est
post eũ quis annunciabit ei: Ad huc ei
de stulto dispiciaitio ẽ: cuiꝰ labia p̃cipitãt
sapientẽ. siue uxta aliam int̾pretationẽ
stultũ ipsum corruere faciunt: mitił̾m
enim sermonis eiꝰ. & finis stulticia est ꝙ
error pessimꝰ: siue ut symachus trastulit
tumultus. & quedam uerboy. inconstan¬

Expanded text:
lata non recipit. Loquitur enim vir sapiens lata non recipit. Loquitur enim vir sapiens verba scientiae, et verba gratiae, quae utilitatem possunt praebere audientibus, et aures stulti non ita suscipiunt quae dicuntur, ut dicta sunt; sed e contrario virum prudentem supplantare conantur, vera praecipitatur vir sapiens, quando in aurem loquitur imprudentis, et verba ejus in profundo ut ita dicam gurgite beatus, qui in aurem loquitur audientis. Initium verborum ejus insipientia, et novissimum oris ejus error pessimus. Et stultus multiplicat verba. Ignorat homo quid sit, quod factum est: et quod futurum est post eum, quis annuntiabit ei? Adhuc ei de stulto disputatio est, cujus labia praecipitant sapientem, sive juxta aliam interpretationem, stultum ipsum corruere faciunt. Initium enim sermonis ejus, et finis stultitia est et error pessimus; sive ut Symmachus transtulit, tumultus, et quaedam verborum inconstan
Abbreviated transcription (Latin):
les st̃ quomͦ enĩ ille occulte mordens uene¬
nũ inserit: sicͤ iste clam detrahens. uirus pee¬
toris sui infundit in fr̾em. ẜ nichil habet
nis ad benecdicendũ. & edificationẽ ꝓximi
sit creata: ille eã serpenti equalẽ facit. dũ
uirtutib eiꝰ inꝑuersum abutit᷑. Aut̾. Si que
serpens diabolus occulte momorderit: ꝙ nul¬
lo conscio eum peccati ueneno infecerit: si ta¬
cuerit qui ꝑcussus est & non egerit peniten¬
tiam. iiiiinec uulnus suũ fratri & magistio
uoluerit confiteri: magister & frater qui lin¬
guam habent ad curandum. facile ei pro¬
desse non poterunt. Si enĩ erubescat egrotꝰ
uulnus medico confiteri: qd̃ ignorat meddci¬
na ñ curat. Lierba sapientis oris gratia: &
labia ĩ si pientis precipitabunt cũ. Sstul¬
ticia si sua eẽt rusticitate contenta: musꝰ
aliquid haberet mali. nunc uero contra
sapientiam bellũ gerit. & quicquid pru¬
deutie in docto uiro uderit ⁊elo stimu¬

Expanded text:
les sunt. Quomodo enim ille occulte mordens veneles sunt. Quomodo enim ille occulte mordens venenum inserit; sic iste clam detrahens, virus pectoris sui effundit in fratrem, et nihil habet nis ad benedicendum, et ad aedificationem proximi sit creata, ille eam serpenti aequalem facit, dum virtutibus ejus in perversum abutitur. Aliter: Si quem serpens diabolus occulte momorderit, et nullo conscio, cum peccati veneno infecerit; si tacuerit qui percussus est, et non egerit poenitentiam, nec vulnus suum fratri et magistro voluerit confiteri, magister et frater, qui linguam habent ad curandum, facile ei prodesse non poterunt. Si enim erubescat aegrotus, vulnus medico confiteri, quod ignorat medicina non curat. Verba oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipitabunt eum. Stultitia, si sua esset rusticitate contenta, minus aliquid haberet mali. Nunc autem contra sapientiam bellum gerit, et quicquid prudentiae in docto viro viderit, zelo stimu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam amisisse scientiã scripturarũ. s acum̃
ingenii eiꝰ fuerit obtũ sum. & turbatus
nequaquã manserit qualis ẽẽ iam ceꝑat:
euenit quippe int̾dũ. ut cũ modicũ sciemte
quis habuerit. elatus in suꝑbiam discere de¬
sistat & legere: Et p aulatun ex eo qd nchil
ci adclit᷑ subtrahatur. & uacuũ disciplinis.
pectus remaneat: ferrumq qd̃ acutum fue¬
rat hebetet᷑: ocium enim & desidia: quasi
quedam rubigo sapientie est. Si igit᷑ quis
hoc passus fuerit. non desꝑet remedium
sanitatis: sed uaclat ad magistrũ. & rursũ
instruatur ab eo: s post laborem & industri¬
am. sudorẽq nimium. ualebit sapientiã
rabit᷑. id est labore & suclore ꝙ industria. S co¬
ndiana lectione sapientiam consequetur: &s for¬
ttudo eus habebit hunc finem. ut accipiat
sapientiam. Si momorderit serpens in silen¬
no: & non est ampliꝰ habenti luguã. Sim¬
plex hic sensus est: serpens & cletiactor: equa¬

Expanded text:
tiam amisisse scientiam Scripturarum, et acumen tiam amisisse scientiam Scripturarum, et acumen ingenii ejus fuerit obtusum: et conturbatus nequaquam manserit, qualis esse jam coeperat: Evenit quippe interdum, ut cum modicum scientiae quis habuerit, elatus in superbiam, discere desistat et legere, et paulatim ex eo, quod nihil ei additur, subtrahatur, et vacuum disciplinis pectus remaneat, ferrumque, quod acutum fuerat, hebetetur: otium enim et desidia quasi quaedam rubigo sapientiae est. Si igitur quis hoc passus fuerit, non desperet remedium sanitatis, sed vadat ad magistrum, et rursum instruatur ab eo, et post laborem et industriam, sudoremque nimium, valebit sapientiam rabitur, id est, labore et sudore, et industria, et quotidiana lectione, sapientiam consequetur, et fortitudo ipsius habebit hunc finem, ut accipiat sapientiam. 474 Si momorderit serpens in silentio, non est amplius habenti linguam. Simplex hic sensus est: Serpens et detractor aequa
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosa sunt & saltus. absq utilitate po¬
moꝵ. unde s in templo dei ꝓhibet᷑ planta¬
ri nemꝰ: & uana folioꝵ. idest uerboꝵ tantũ
sonantiũ sꝑnunt᷑ umbracula. Quãuis igit᷑
sit prudens & cloctus uir. qui gladio ser mo¬
nis sui hec lingu̾a concidat. ꝑiclitabit᷑ in
eis. nisi diligenter ad tenderit: maxime si ei
hoc qd̃ sequit᷑ acciderit. Si retuns ũ fuerit
ferrum & faciẽ euis turbauerit. idest si dis¬
putatio eius infirmior fuerit inuenta. nec
acum̃ habuerit. quo contraria queq dese¬
cet. s pͥncipale cordis eius hebetetur. in
parte̾ tͣasibit aduersam: & confir mabit
eum fortitudo ꝑuersa. hoc enĩ est qd hxͣ
piet fortitu dinẽ habere.iiu sapientiã
que suꝑflua est: & non aduiuat possiden¬
tem. Sixetunsum fuerit ferrũ. ꝙ hoc nĩ
ut pruis sed conturbatũ fuerit. iurtutibꝰ
corroborabit᷑. & reliquũ fortitudinis. sapien¬
tia ẽ si se inquit aliquis uiderit ꝑ negligen¬

Expanded text:
fructuosa sunt, et saltus absque utilitate pomorum. Unde et in templo Dei prohibetur plantari nemus, et vana foliorum, id est, verborum tantum sonantium spernuntur umbracula. Quamvis igitur sit prudens et doctus vir, qui gladio sermonis sui haec ligna conscindat, periclitabitur in eis, nisi diligenter attenderit; maxime si ei hoc quod sequitur, acciderit: Si refusum fuerit ferrum, et faciem ejus turbaverit, id est, si disputatio ejus infirmior fuerit inventa, nec acumen habuerit, quo contraria quaeque secet: sed principale cordis ejus hebetetur; in partem transibit adversam, et confirmabit eum fortitudo perversa. Hoc enim est, quod Spiet, inquit, fortitudinem habere, et sapientiam, quae superflua est, et non adjuvat possidentem. Si retusum fuerit ferrum; et hoc non ut prius, sed conturbatum fuerit, virtutibus corroborabitur: et reliquum fortitudinis sapientia est. Si se, inquit, aliquis viderit per negligen
Abbreviated transcription (Latin):
cuerunt deo oꝑa tua. quia didicisti qd̃
morte om̃ia finiant᷑. s in inferno non sit
penttentia. nec aliquis ad uirtutes recur¬
sus: dum in isto seculo es. festina. contende.
age penitentiã. dum habes tempꝰ labora.
libent̾ enim ds̃ suscipit penitentẽ. Alt̾
et simplicit̾ intellectũ ꝓdest: uixta illud.
siue manducatis siue bibitis. siue aliud qͥd¬
facitis: om̃ia in nomine dñi facite. Et in
alio loco. eũ consilio uinũ bibe: non enim
habet ueram leticiam. E cor bonũ: qui
creaturis suꝑ modũ abutit᷑. Meliꝰ autẽ
est sic sentire: cuiꝰ complacuerũt omnia¬
oꝑa coram deo: nequaquã poterit indi¬
gere uero pane & uino: qd̃ calcatũ est
de unea sorech. Dato nobis itaq p̾cepto
qd̃ dicit. desiderasti sapientiã serua mã-¬
mandata: &s panẽ ꝙ uinũ spiritalem in¬
uenire poterimꝰ. Qui autc̃ mandata nõ
seruat. ꝙ in panis ꝙ uini habundantia

Expanded text:
cuerunt Deo opera tua. Quia didicisti, quod cuerunt Deo opera tua. Quia didicisti, quod morte omnia finiantur, et in inferno non sit poenitentia, nec aliquis ad virtutes recursus, dum in isto saeculo es, festina, contende agere poenitentiam: dum habes tempus, labora. Libenter enim Deus suscipit poenitentem. Aliter: Et simpliciter intellectum prodest, juxta illud: Sive manducatisfacitis, omnia in nomine Domini facite . Et in alio loco: Cum consilio vinum bibe . Non enim habet veram laetitiam et cor bonum, qui creaturis super modum abutitur. Melius autem est sic sentire. Cujus complacuerunt opera coram Deo, nequaquam poterit indigere vero pane, et vino quod calcatum est de vinea Soreth. Dato nobis itaque praecepto quo dicit: Desiderasti sapientiam, serva manmandata, et panem et vinum et spirituale invenire poterimus. Qui autem mandata non servat, et in panis et vini abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
ludere s cuncta uidicio dei fieri neq enĩ
uelox pedibus suũ debet cur sum putare
si currat: nec fortis in suo confidat robo¬
re nec sapiens diuitias & opes estimet pru¬
dentia congregari. Nec eloquens & doctꝰ
ꝑ elonuentiã & doctruã apud ppłm inue¬
nire posse grãm: sed omnia adeo fieri dis¬
ponente: & nisi ille cuncta suo arbitrio
erit ciuitatẽ fr ustra uigilare Qͥ custodit
eam. Non est itaq ut illi putant. unus
euentus ꝙ incertus uite huiꝰ statꝰ. quia
quando non estimant. repentina motte.
subducti ad udiciũ uenient. &. quomͦ pis¬
libere laqueo clũ nesciunt alligantur⁊i
Sic homines ꝓmerito suo ad et̾na supplicia
deducent᷑: cũ repente mors uenerit ꝙ ui¬
diciũ in eos qui putabant. incerto sta¬
tu omĩa uolutari. Hec uixta eũ sensum
quo breuit̾ uoliuimꝰ uniuersa cõprehen¬
dere: nunc quasi non exalterius. sed ex
sua ꝑsona loquat᷑. int̾p̃tanda sunt si¬

Expanded text:
ludere, sed cuncta judicio Dei fieri. Neque enim ludere, sed cuncta judicio Dei fieri. Neque enim velox pedibus, suum debet cursum putare, si currat. Neque fortis in suo confidat robore, nec sapiens divitias et opes aestimet prudentia congregari: nec eloquens et doctus per eloquentiam et doctrinam apud populum invenire se posse gratiam: sed omnia Deo fieri disponente. Et nisi ille suo cuncta arbitrio erit civitatem, in vanum vigilant, qui custodiunt eam . Non est itaque, ut illi putant, unus eventus, et incertus vitae hujus status: quia quando non aestimant, repentina morte subducti ad judicium venient. Et quomodo pisliberae, laqueo dum nesciunt alligantur: sic et homines pro merito suo ad aeterna supplicia deducentur, cum repente mors venerit, et judicium in eos, qui putabant incerto statu omnia volutari. Haec juxta eum sensum, quo breviter voluimus universa comprehendere: nunc, quasi non ex alterius, sed ex sua persona loquatur, interpretanda sunt si
Abbreviated transcription (Latin):
nem. qua se ad fruenda huiꝰ seculi bona in¬
shomo quia post mortẽ nichil est. ꝙ
mors ipsa nichil est. audi consiliũ meum:
& dũ uiuis in hac breui uita fruere uo¬
luptate: utere dapib uno curas oppͥme:
& intellige qm̃ adeo tibi donata sunt ad
utendum. Candidis uestibꝰ or natus ince¬
de: unguentis spiret caput tuũ: quecũq
tibi placuerit feminarũ. eiꝰ gaucle comple¬
xii: & uanã hanc & beuem uitã uana q bre¬
ui uoluptate ꝑ curre nichil enĩ extra
hec habebis amplius. qͦ frui qͥas Id̾cũq te
delectare potest. festinus carpe ne ꝑeat: neq
enĩ fribola debes formidare cõmenta. qd
singuloꝵ oꝑm uel bonoꝵ uel maloꝵ apud
inferos tͥ reddenda sit ratio. Non ẽ enim
aliqua in morte sapientia: nullus post
dissolutionẽ uite huiꝰ sensus. Et hec in qͥt
diligenter mecũ retractans inuenio non
ut quidam male estimant omnia fortuitu
geri. & uariam in reb humanis fortunam¬

Expanded text:
nem, qua se ad fruenda hujus saeculi bona innem, qua se ad fruenda hujus saeculi bona inO homo, quia ergo post mortem nihil es, et mors ipsa nihil est, audi consilium meum, et dum vivis in hac brevi vita, fruere voluptate, utere dapibus, vino curas opprime, et intellige, quoniam a Deo tibi donata sunt 461 ad utendum. Candidis vestibus ornatus incede, unguentis spiret caput tuum: quaecumque tibi placuerit feminarum, ejus gaude complexu, et vanam hanc et brevem vitam, vana et brevi voluptate percurre. Nihil enim ehaec habebis amplius quo fruaris, quodcunque te delectare potest festinus cape, ne pereat: neque enim frivola debes formidare commenta, quod singulorum operum vel bonorum vel malorum apud inferos tibi reddenda sit ratio. Non est enim aliqua in morte sapientia, nullus post dissolutionem vitae hujus sensus. Et haec, inquit, diligenter retractans, invenio non ut quidam male aestimant omnia fortuito geri, et variam in reb
Abbreviated transcription (Latin):
bescebam: Necnonꝙ eelus eoꝵ iuxta quem
finces eelatus est. & mathathie intr eiue¬
runt poplites. ꝑspicuũ est autẽ qd̃ & par
eoꝵ. non est in seculo: ñ enĩ possunt dicere
om̃i tempore sint uestim̃ta tua candida
& oleũ de capite tuo ñ deficiat: usq ad
eũ locũ in quo ait. sicut pisces qui tenert
in captione pessima. s sicut uolucres qui
capiunt᷑ in laqueo. similit̾ capient᷑ filii
hominũ in tempore pessimo. cu ceciderit
suꝑ eos subito. Antequã de singuł dis¬
pictemꝰ. breuiter constr ingenda sunt oĩa
ut appareat quo simul sensu cuncta &¬
cant᷑. Iuia in suꝑiori capitulo fuerat p̃.¬
locutus. qd̾ postquã mortui fuerint homi¬
nes a corde uiuentiũ excedant. & nec dilec¬
tionem quis in eos habeat nec odiũ. scdm̃
illud poete. nullũ cũ uictis certam̃ & aethe¬
re cassis. Et quia sub sole ultra nil posst̃
nunc quasi errorẽ humanũ & consuetudi¬

Expanded text:
bescebam? nec non et zelus eorum, juxta quem bescebam? nec non et zelus eorum, juxta quem Phinees zelatus est , et Mathathiae intremuerunt poplites . Perspicuum autem, quod pars eorum non est in saeculo, non enim possunt dicere: omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : usque ad eum locum, in quo ait: Sicut pisces qui tenentur in captione pessima, et sicut volucres quae capiuntur in laqueo: similiter capientur filii hominum in tempore pessimo, cum ceciderit super eos subito. Antequam de singulis disputemus, breviter constringenda sunt omnia, ut appareat, quo simul sensu cuncta dicantur. Quia in superiori capitulo fuerat praelocutus, quod postquam mortui fuerint homines, a corde viventium excidant, et nec dilectionem quis in eos habeat nec odium, secundum illud poetae : Nullum cum victis certamen et aethere cassis: et quia sub sole ultra nihil possint: nunc quasi errorem humanum et consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
rationales: & ꝓmereri. Alit̾. Referebat he¬
breus uersicłm istum in quo dicit᷑. Melior
est canis uiuens suꝑ leone mortuo. tta ap̃
suos exponi: utiliorẽ eẽ quãuis indoctũ
eũ qui ad huc uiuat & doceat. a p̃ceptore
ꝑfecto qui iam mortuus sit: uerbi causa.
ut canẽ intelligeret unũ quẽ libet de
plurib p̃ceptorem: & leonẽ moysen. aut
aliũ quelibet ꝓpħars̃. Sed quia nobis ħ
expositio non placet. ad maiora tendamꝰ:
& canancam illam cui dictum est fides tui
pulus ut catulus leonis consurget: ꝙ ut
canis uuiens: quã ille leo mortitus. Nos eñ
pectant aliquã reꝓmissionẽ adq merce¬
dem: s cõpleta est coꝵ. memoria neq ipsi
meminer unt que scire debuerant: neq i¬
loꝵ. iam dñs recordat᷑. Dilectio quoq q̃
aliquanclo dm̃ diligebant ꝑut. & odiun
de quo audact̾ loquebant᷑. non ne odien¬
tes te dñe odiui. & suꝑ inimicos tuos ta¬

Expanded text:
rationabiles, et promereri. Aliter referebat Herationabiles, et promereri. Aliter referebat Hebraeus versiculum istum, in quo dicitur: Melior est enim canis vivens super leone mortuo, ita apud suos exponi: Utiliorem esse quamvis indoctum, et eum qui adhuc vivat et doceat, a praeceptore perfecto, qui jam mortuus est. Verbi causa, ut canem intelligeret unum quemlibet de pluribus praeceptorem: et leonem Moysen, aut alium quemlibet prophetarum. Sed quia nobis haec expositio non placet, ad majora tendamus: et Chananaeam illam, cui dictum est: Fides tua pulus, ut catulus 460 leonis consurget, et ut canis vivens, quam ille leo mortuus. Nos enim xspectant aliquam repromissionem atque mercedem, sed completa est eorum memoria. Neque ipsi meminerunt quae scire debuerant, neque illorum jam Dominus recordatur. Dilectio quoque qua aliquando Deum diligebant periit: et odium, de quo audacter David loquebatur: Nonne odientes te, Domine, oderam et super inimicos tuos ta
Abbreviated transcription (Latin):
sunt bona oꝑa ppetrare: mortui uero
nichil ualent ad icl adicere qd̃ secũ semel
tulere de uita: & obliuione inuoluta sint
om̃ia iuxta illud qd̃ in psalmo scriptũ
est obluuoni datus sum tamquã mor¬
tuus a corde. Sed q dilectio eoꝵ & odiũ
& emulatio: & om̃e qd̃ in sclo habere po¬
tuerunt. mortis finitur aduentui nec ui¬
ste quippe iam possunt agere. nec peccare.
nec uirtutes addicere nec uitia: licet qui¬
dam huic expositioni contradicant. asse¬
rentes etiã post int̾itum &s crescere nos
posse & decrescere: & in eo qd̵ nunc ait.ꝙ
pars non erit ad huc eis in seculo. in om̃e
qd̃ factum est sub sole. ita intelligant ut
licant eos in hoc seculo & sub hoc sole
quem nos cernimꝰ nullã habere cõmuni¬
onẽ. habere uero sub alio scłõ. de quo
saluator att. ego non sum cle hoc mun-
do ꝙ sub sole iusticie: & ñ exdudi opini¬
onẽ que contendit. postquã ex hoc scło
migrauerimꝰ. & offendere posse creaturas

Expanded text:
sunt bona opera perpetrare: mortui vero sunt bona opera perpetrare: mortui vero nihil valent ad id adjicere, quod semel secum tulere de vita: et oblivione involuta sunt omnia, juxta illud quod in psalmo scriptum est: Oblivioni datus sum, tamquam mortuus a corde . Sed et dilectio eorum et odium, et aemulatio, et omne quod in saeculo habere potuerunt, mortis finitur adventu: nec juste quidquam jam possunt agere, nec peccare, nec virtutes adjicere, nec vitia. Licet quidam huic expositioni contradicant, asserentes, etiam post interitum crescere nos posse et decrescere, et in eo quod nunc ait: Et pars non erit eis adhuc in saeculo, in omni quod factum est sub sole, ita intelligunt, ut dicant eos in hoc saeculo, et sub hoc sole, quem nos cernimus, nullam habere communionem: habere vero sub alio saeculo, de quo Salvator ait: Non sum ego de hoc mundo ; et sub sole justitiae; et non excludi opinationem, quae contendit, postquam de hoc saeculo migraverimus, et offendere posse creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
munt. idcirco ad peccata homines ꝓuo¬
cant᷑: ꝙ. tam̃ post om̃s conatus quib frustͣ
nisi ft̃. dũ ignorant ad inferna descendũt.
Est confidentia. qm̃ canis uiuens melior
ẽ leone mortuo. quia uiuentes scuint qd
moriant᷑ & mortui nesciunt quicquam:
ꝙ ñ est eis ampliꝰ merces: in obliuione enĩ
uenit memoria eoꝵ. S. dilectio eoꝵ ꝙ odi¬
non est eis ad huc in sclõ. in om̃e qd fit
sub sole. Iuia supra dixerat cor filioꝵ.
hominũ impleri malicia & ꝓcacitate.
& post hec omia motte finiri. nunc eadẽ
complet ꝙ repetit. donec uuunt homi-¬
nes posse eos iustos fieri: post mortẽ uero
nullam bom oꝑis occasionẽ dari. Pecca¬
tor enim uiuens potest melior ẽẽ iusto
mortuo: si uoluerit eiuis transire uiatu¬
tes uel certe ab eo qui se in malitia po¬
tentia. ꝓcacitate iactabat. q mortuus fuerit:
melior potest qui uis pauꝑ eẽ uilissimꝰ.
Quare: quia uiuentes metu mortis pos¬

Expanded text:
munt; idcirco ad peccata homines promunt; idcirco ad peccata homines provocantur: et tamen post omnes conatus, quibus frustra nisi sunt, dum ignorant, ad inferna descendunt. Est confidentia, quoniam canis vivens melior est a leone mortuo: quia viventes sciunt quod moriantur, et mortui nesciunt quidquam, et non est eis amplius merces. In oblivione enim venit memoria eorum Sed et dilectio eorum et odinon est eis adhuc in saeculo in omni quod fit sub sole. Quia supra dixerat, cor filiorum hominum 459 impleri malitia et procacitate, et post haec omnia morte finiri: nunc eadem complet et repetit, donec vivunt homines, posse eos justos fieri, post mortem vero nullam boni operis dari occasionem. Peccator enim vivens potest melior esse justo mortuo, si voluerit ad ejus transire virtutes. Vel certe eo, qui se in malitia, potentia, procacitate jactabat, et mortuus fuerit, melior potest quis pauper esse et vilissimus. Quare? quia viventes metu mortis pos
Abbreviated transcription (Latin):
deo sp̃s contribulatꝰ. hoc est pessimũ in
om̃e qd̵ factũ est sub sole: quia euentus
unus om̃ib sed & cor filioꝵ hominum
repletum est malicia. &s errore ᷤ in corde coꝵ
in uita sua: & post hec ad mortuos uadunt:
qͥa qͥs est cõmunicet in om̃s uiuentes: Et hoc
aptius more suo int̾pretatꝰ est symachus.
dicens sed & cor filioꝵ hominũ replet᷑ ma¬
licia & procacitate. uixta cor eoꝵ. in uita
sua. nouuissima autẽ eoꝵ ueniunt ad
mortuos. quis enĩ potest in sempit̾num
ꝑ seuerate uiuens: Eundem autẽ sensã
scriptura repetit. de quo paulo ante trac¬
tauimus: qd̃ cũ ominia equaliter eueniaut
unuiersis. & nilla sit in bonis sustinendis
malisq discretio. uel certe equali morte
de hoc seculo subtraham̃: nichilominus
er yoribus & ꝓcacitate. ꝙ malicia re¬
þleamͣ: & post hec omĩa subito rapiam̃
habere consortium: Nel certe sic. qm̃ com¬
munes angustie. & ustos ꝙ in iustos pre¬

Expanded text:
Deo spiritus contribulatus . Hoc est pessimum in Deo spiritus contribulatus . Hoc est pessimum in omni quod factum est sub sole: quia eventus unus omnibus. Sed et cor filiorum hominum repletum est malitia, et errores Al. errore in corde eorum in vita sua, et post haec ad mortuos. Quia quis est qui communicet in omnes viventes? Et hoc apertius more suo interpretatus est Symmachus, dicens: Sed et cor filiorum hominum repletur malitia, et procacitate juxta cor eorum in vita sua. Novissima autem eorum veniunt ad mortuos. Quis enim potest in sempiternum perseverare vivens? Eumdem autem sensum Scriptura repetit, de quo paulo ante tractavimus, quod cum omnia aequaliter eveniant universis, et nulla sit in bonis sustinendis malisve discretio, vel certe aequali morte de hoc saeculo subtrahamur: nihilominus erroribus et procacitate et malitia repleamur, et post haec omnia subito rapiamurhabere consortium. Vel certe sic: Quoniam communes angustiae, et justos et injustos pre
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de uita hac recesserint noticia istius reri
quia tunc est uidiciũ: nẽ certam̃. ẜ quicũq
aduersa sustinent:. utrũ ꝑ amorẽ dei sustine¬
ant ut iob. an per odiũ ut plurimi peccato¬
res: nc̃ habet᷑ incertũ. In om̃ibꝰ euentus unus.
iusto & impio: bono ꝙ malo: mundo &
polluto: sacrificanti q ñ sacrificanti: sic
bonius ut peccator. sic uirans sicut uiramen¬
tũ timens. Ea que ꝑse nec bona nec mala
sunt. sed asapientib scli media nũ cupant᷑.
quia equaliter & iustis eueniant & iniustiˢ
simplices quosq conturbant cur ita eueniãt:
s ꝓpt̾ea ñ pittant ẽẽ udiciũ. cũ omniũ rerũ
in futuro discrintẽ sit. &. hic confusa sint õia.
impio: sitie angustiarum. siue mortis sigͥcat
euentũ: ꝙ idcirco nec caritatẽ dei  imn se nosse
nec odiũ. Sacr ificans quoq &s ñ sacrificans.
ẜ cetera que econtrario enuinata sunt. spi¬
ritaliter accipienda: scdm illud sacrificiũ

Expanded text:
cum de vita hac recesserint, notitia istius rei, cum de vita hac recesserint, notitia istius rei, quia tunc est judicium, et nunc certamen. Et quicumque adversa sustinent. utrum per amorem Dei sustineant, ut Job, an per odium, ut plurimi peccatores, nunc habetur incertum. In omnibus eventus unus, justo et impio, bono et malo, mundo et polluto, sacrificanti et non sacrificanti. Sic bonus ut peccator, sic jurans sicut juramentum timens. 458 Ea quae per se nec bona nec mala sunt, sed a sapientibus saeculi media nuncupantur quia aequaliter et justis eveniunt et injustis simplices quosque coet propterea non putant esse judicium, cum omnium rerum in futuro discrimen sit, et hic confusa sint omnia. impio, sive angustiarum, sive mortis significat eventum: et idcirco nec charitatem Dei eos in se nosse, nec odium. Sacrificans quoque et non sacrificans, et caetera quae contraria enumerata sunt, spiritualiter accipienda, secundum illud: Sacrificium