comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed ordo pͣtͣmittendu nͣfuit.
in quod̾s uoluit ostende qͣm
bonu̾sit aĩal rationale. ꝙ ⁊̃ non
peccare possitꝰ quãuis sit meliuᷤ
auon peccare nonpossit. Sicut mi¬
nor fuit inmortali tas sebtͣn fuit in
aua posset ⁊̃ nonmori. quaͣuis fu
libum arbicͥum. hanc ẽ accept᷑a
ꝑgram. quamfuerat sinõpeccaᷤᷤ¬
sed acceptura ꝑmeritũ. quãuis
sine gr̃a nec tunc ullu̾meritum
eeͣ potusset. Quia isipeccatñ ĩ
solo erat libo arbitrio con¬
sticutum. non tnͣ uisticię reci¬
nende sufficiebat lib̃um arbi¬
tͥum. nisi participatione ĩmuta¬
ñseipsumut nichil aliuddicã
ł nͣuescendo possit occidere. ad
tenendaͣ uo uita uoluntas nͣsats
ẽ. siadiutoria siue alimͣtorum
siue qͥuecumq tutaminũ dest̃.
sichomomnꝑadiso ad se occiden¬
duͣ relinquendo iustitiã idoneuꝰ
erat ꝑuoluntate̾. Ut auͣt abeo
ceneret̾ uita iustitiae paruuor
erat uelle. nisi ille quieuͣ fece¬
rat adiuuaret. Sed pꝰ illa mrui¬
arbitͥũ libandu̾e̾ aseruitute.

Expanded text:
endus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major liberum arbitrium; hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, non tamen justitiae retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione incommutan seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum sive quorumcumque tutaminum desint: sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idoneus erat per voluntatem, ut autem ab eo teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruiarbitrium liberandum est a servitute,
Abbreviated transcription (Latin):
fit. sed udiciũ. ñ ẽ qͥppe iniqui¬
tas ap̃dmͣ. continuo subiuncxit
atqyait. Dixit aũt scͥpt᷑a faraoni.
qr ad hoc te excitaui: ut ostendã
mia uudiciũ. frgoinquit cui
uult miseret̃ ⁊ quẽ uult obdu¬
rat. Miseret̾.s. magnabonita¬
te. obdurat nulla iniquita ce
ut nec liberatꝰ de suis meritis
gloriet̾. nec daͣnatꝰ. niside suis
meritis conquerat᷑. Sola enim
grͣaredẽptos discernit aꝑditis.
quos in unãꝑditionis co̾crenue¬
rat massam aborigine ducca
carisa cõmunis. Hocau̾t ei qui¬
eomodo audet ut dicat quid
adhuc coͣ querit̾: Naͣuoluntati
eiꝰ quis resistat: cãquãꝑpea ma¬
lus nõuideat̾ ẽẽ culpandus. qr
d̾s cuiult miseretus.⁊ quem
uult obdurat. absit. ut pudeat
nos hoc respondere. qd respondisse

Expanded text:
udicium; non est quippe iniquitas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam  judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem quimodo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
amds quasdãuoluntates
suas utiq bonas implet
ita ꝑmalorum hõium
uoluntates malas: Sicut ꝑiuicłos
nolebat. sattinas abipso qui occidi
uenerat diceret᷑. Quambone ap¬
parebant uoluntates porufi.¬
deliũ. qui nolebant apłmpaulũ
iudeorũ malas:⁊ adeũpotius ꝑci¬
nebant. quinolebant quoduole¬
bant. quamilli ꝑquos uolentes
factumẽ quod uolebat. quia id¬
ipsumeuidem. sedipse ꝑeos hona
illi au̾t malauoluntate fecerurs.¬

Expanded text:
Deus quasdam voluntates suas, utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per Judaenolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mͣdationem deillis inre.¬
beoce uto gemirus fuerat
iaͣlocutꝰ. quibꝰ non dumnatis. nec
aliqͥdagentibꝰ boni seumali. ut
scd̃m electionẽ ⁊ ppoatũ di mane¬
tumẽ ei qr maior seruiet mino¬
ri. Propter quod adhibuit altͣm
ꝓpheticum cestimoniũ ubiscͥp¬
tumẽ. Iacobdil exi esauaut odio
haui sentiens auͣt quem ãmody
possit hoc quod dictũe̾ ꝑmouere
eos. qui penetrare intelligendo
nͣpossunt. hanc alticudinem gͣre.
Quid ergo dicimꝰ. ait: Numquid
iniquitas ẽ ap̃dm̃: Absit. Iniquũ¬

Expanded text:
mendationem de illis in Remendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei manetum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
toplures nonfiunt salui: uidet̾
itaq nonfieri qd̾ ds uult fieri. hu
cur nonom̃s salui fiant. respon¬
derisolet. qr hocipsi nolunt. Qd̾
quidem dici de paruulis ñpocest.
quorum nonclum ẽ uelle siue
nolle. Nam quod infantuli mo¬
cufaciunt. sieorũ uoluntati uidi¬
caret᷑ ẽẽ cͥbuendum. quandobap¬
tirantur cumresistunt quantũ
possunt ⁊ĩnolentes eos saluos fie¬
ridicimus. S aꝑtius dñs in euã¬
głio compellans impiã ciuitatẽ.
quociens inquit uolui colligere
filios tuos. sicut gallina pullos
suos mnoluisti: Tamquam điuo¬
luntas suꝑatasit hoium uolun.¬
tate: linfirmissimis nolendono¬
lendo impetlientibꝰ. non pocuerit
facere pocencissimus qd uolebat.
Anpotius illa quidemfilios suos ab
ipsocolligi noluit. sedea quoq no¬
lente filios eius colligit ipse quos
luerit inbonum nonposse conu̾¬
cumar̾it non facit ꝑuidicium
non facit qͣm ciuuult miseret̃.
⁊ quemuult obdurat.
uod ut diceret. apłs grͣaon
cõmendabat adcirius cõ¬

Expanded text:
to plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humcur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos luerit, in bonum non posse convercum autem non facit, per judicium non facit. Quia cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. uod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus com
Abbreviated transcription (Latin):
unc non latebit. quod
iste fuerit assuptus. cimicansa
unaeͬet amborum. Curapud
quosdã non facte sunt uirtutes
que si fuissent facte . egissent
illihomines penitentiam: ifac¬
te sunt apudeos quinõ fuertͣ
credituri. Aꝑtissi me namꝙ
dñs dicit. Ue cibi chororam.

Expanded text:
unc non latebit quod iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi
Abbreviated transcription (Latin):
corclia carnis ⁊ spͣs. iuuificante
spͥusine sustentacra. alicuius
indigentia sublitaͣ carne̾. ut ni¬
chil nob iepugnet ex nob. seclsic̃
foris neminẽ. ita nec intꝰ nos ip¬
sos patiemus inimicos. Qualr̃¬

Expanded text:
cordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimicos. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Necutiq łs iniuste noluit
saluos fieri. cumpossent salui
ee si uellet. Tunc in clarissima
sapientiȩ luce uidebitus. quod
nunc piorum fides habet. an¬
quam magnifesta cognitiõe
uideatur. quãcerta uminuca¬
bilis. ⁊ efficacissimasit uoluntas
dei. qͣuam inultapossit mnon
uelit. nichilau̾t uelit quodnͣ
incelo uint̾ra omnia quȩcumꝙ
uoluit fecit. Quod utiq nõe
uerum. si aliquauoluit ⁊non
fecit. ⁊ quodẽ indignius. idõ
non fecit. quoniam ne fieret
quod uolebat omnipotens uo¬
luntas hominis impediuit.¬
ommpotens eumq bene facẽ

Expanded text:
Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur quam certa et immutabilis et efficaciDei, quam multa possit et non uelit, nihil autem uelit quod non in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit.omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt: icamquaor¬
exponens quid dixerit: Neq
corruptio inquid incorruptionẽ
possidebit. Quodpͥꝰ dixͣ caro ⁊ san¬
giuis hoc posterius dixͣ corruptio
⁊ quod prius dixͣ regnũdi hoc

Expanded text:
possidebunt: et tanxponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑat enum apłc ut oraretur
pominibꝰ hominibꝰ: ispecialit᷑
addiderat pregibꝰ :ihis qui in sub¬
limitate sunt. qui putaripotant
factũ suꝑbia secłari. fidei xͥane humi¬
litatem ab orrere. Promn dic̾ hocenior
bonuẽ corã saluatore nr̃odo .i. ut ⁊ͣ¬
ꝓtalibꝰ oretur. statim ut desꝑationẽ
tolleret addidit. qͥoͣs hoĩes uult sal¬
uos fieri: uinagnitionẽ uͤitatis ue¬
nire. Hoc quippe ds bonũ uidicauit.
ut orationibꝰ humiliũ dignaretur
salutẽ pͣstare sublimuĩ.ꝙ utiq iã
uidemus inpletũ. Istolocutionis
uait phariseis. Decimatis mtam

Expanded text:
eperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coratalibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis ubi ait Pharisaeis
Abbreviated transcription (Latin):
uiciosa ⁊ deforimam̃bra gestauerͣ
inreqͥrendolaborare quidopris est.
Neq ei n̾fatigare nos debet incerca
eorum abitudoł pulchritudo. quo¬
nimerit cerca ⁊ sempit᷑nia dampna¬
cio. Nec moueat quomodoerit ineiꝰ
oorpus incorruptibile sicdolere potͣre.
auit quomodo corruptibile simori
rinon pot̾it. Honeiũ ẽ uera uita ni¬
suib i felicit᷑ uiuit᷑. necueraͬcorrup.¬
tio nisiubisalus nullodolorecorrñ¬
pitus. Ubiau̾t infelix morm̃sinit̾.
uut itadicã mors ipsa nõmoritus.
i ubidolor ꝑpetuus ñuint᷑unit. sed
affligit ipeacorruptio: inͣfunt᷑. Hee

Expanded text:
vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur; haec
Abbreviated transcription (Latin):
alicui clefuerit ille suppleat. qͥ
ĩ de nichilo potuit quoduoluit
oꝑari. Siau̾t incorporibꝰ resurge̾¬
tiũ rationabił in equalitas erit.
Hoc fiet cuiq de mat᷑ia corporis
sui. qd ihoĩem reddat angłicis
octibꝰ. ⁊ nichilinconueniens eorũ
ingenerat sensibꝰ. Indecorum
quippe aliquidibinõerit. sed
quicquid futurũe̾ hoc clecebit.
qr nec futuruͣeͣ si non decebit:
resurgent qͥ scorũ corpora sine
ullo uitio. sine ulla deformita¬
te. sicut sine ulla corruptione.
onere. difficcultate. in quibꝰ¬
fa cilitas. quanta felicitas erit.

Expanded text:
alicui defuerit, ille suppleat, qui alicui defuerit, ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aquidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebat. Resurgent ergo sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate. In quibfacilitas, quanta felicitas erit.
Abbreviated transcription (Latin):
parare: Nichil intͣ eẽt ad eiꝰ inte¬
gritatẽ. quȩ parcicła mat̾iȩ ciuq¬
mbro statuȩ redderet̃. dum tnͣ
totum ex quoconstituta fuerat
restituta resum eret. Itads mirabilrͣ
atq ineffabilit̾ arcifex de toto qͦ
caro nr̃a constiterat. eammirabili
uineffabili celeritate restituet: nec
aliquid atcinebit adeius rei inte¬
grationẽ utr̃m capilli adcapilloᷤᷤ
redeant.. anunques ad ungues
anquicquideorum ꝑierat mu¬
tetus incarnẽ. ⁊ inpartes alias cor¬
poris reuocetur. curante arcificis
ꝓuidentia. nequid indecens fiat.
ecillud ẽ consequens. ut
io diu̾sa statura sit reui¬
uescentiͣ singsorũ qr fuerat diu̾¬
sauiuentiũ. aut macͥcũ eadẽ
nacie. aut pingues cumneadẽ
pinguedine reuiuescant. Seds
hocẽ inconsilio creatoris uit in
effigie sua cuuscũq ꝓpͥetas
⁊ dis cernibilis similitudo seruet᷑.
incet̾is auͣt corporis bonis equalia
cunctareddantus. itam odifica¬
bitur illa inunoquoq inatͣies.
ut nec aliquidex eaꝑeat: iquod

Expanded text:
re, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quod eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia, ne quid indecens fiat. ec illud est consequens, ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium; aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur; ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
penaerit eorum.
quipͣter pecc̃m quod
origuniale craxerint nullũ insuꝑ
addiderunt. uncetͣis quȩ addide¬
runt.tanto quisq ibi colerabilio¬
rem habebit dampnationem.
quanto hic minore̾ habebit iniqͥ¬

Expanded text:
it eorum qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt, et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic habebit mi
Abbreviated transcription (Latin):
instructꝰ. & eruditꝰ. p̃cepit ꝑ epłam
adminutiũ fundanũ ꝓconsulẽ
asiȩ datã. ut nemini lic̾e̾t xꝑianũ
sine obiectu criminis ac ꝓbatio.¬
sauromatas gessit & uic̃. Iud eos
deniq ꝑturbatione scelerũ suoꝵ

Expanded text:
tque eruditus praecepit per epistolam ad Minutium Fundanum proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianos, sine objectu criminis aut probatioSauromatas gessit 490 et vicit. Judaeos sane, perturbatione scelerum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
F uit & acer ingenio & ad omĩa q̃
intendisset finetenꝰ ꝑseuerans. Be¬
niuolentia uͦ qͦ se. in clinasset̾ mi¬
rabili atq ꝑpetua. Ad querendũ¬
qͦq diligens. & ad largiendũ libe¬
ralis. & in amicos & inimicos parit¬

Expanded text:
unt. Acer ingenio, ad omnia, quae intendisset, in finem perseverans. Benivolentia, quo inclinasset, mirabili ac perpetua. Ad quaerendum diligens, ad largiendum liberalis. In amicos inimicosque parit
Abbreviated transcription (Latin):
succ essit ration abili ꝓ secutꝰ oratio¬
ne latino tͣnstulit eloqͥo. in qͦ oꝑe
nob multa quȩ hactenꝰ nesciebacꝰ
aꝑuit. ibiq de muhamet sarra-¬
cenoꝵ pseudo ꝓpħa pauca quidẽ
locutꝰ. ẽ. s qͥb tẽ perib fuerit lu¬
cide designauit. Liber tam̃ ille
ꝑ multos latuit annos. s nuꝑ meis
dõ uolente uenit inmanib. Cuiꝰ
aucteritas ñ.ẽ. friuola uł in epta.
s autentica ꝓ babilis ⁊ robusta. Pro¬
inde codicẽ istũ tibi merito o adela
nobilis comitissa dicaui. quã non
mediocrit̃ litt̾is eruditã eẽ non
ãbigo addelinendũ animũ tuũ
& ad accuendã fidẽ pectoris tui:
sꝑans qͦd noĩs tui monĩtũ hac
ȩtiã possit occasione ñ mediocrit᷑
insigniri. ita ut ñ ualeat ultra
aliqua uetustate corrũpi: q̃ poste¬
roꝵ memoriȩ solet inmicari. Ecce
habes corã te ꝓpugnatores fidĩ
dentes. Cui ciuitati regal pudet
potentia ds̃ dĩ filiꝰ. homo uerus

Expanded text:
successit, rationabili prosecutus oratiosuccessit, rationabili prosecutus oratione, Latino transtulit eloquio; in quo opere nobis multa quae hactenus nesciebamus aperuit, ibique de Muhamet pseudopropheta pauca quidem locutus est, sed quibus temporibus fuerit lucide designavit. Liber tamen ille per multos latuit annos, sed nuper meis Deo volente venit in manibus. Cujus auctoritas non est frivola vel inepta, sed autentica, probabilis et robusta. Proinde codicem istum tibi merito, o Adela nobilis comitissa, dicavi, quam non mediocriter litteris cruditam esse non ambigo, ad deliniondum animum tuum et ad acuendam fidem pectoris tui, sperans quod nominis tui monimentum hac etiam possit occasione non mediocriter insigniri, ita ut non valeat ultra aliqua vetustate corrumpi, quae posterorum memoriae solet inimicari. Ecce habes coram te propugnatores fidei lo presidentes. Cui civitati regali presidet potentia, Deus Dei Filius homo verus
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib nr̃is scientia ꝗͣñ illus¬
trauerit usus p̃cedentiũ uiroꝵ.
Totũ tam̃ a ueridicis auctorib sup̃¬
tũ ueracit̃ affirmo. Uerũ multa
q̃ secũt᷑ ab anastasii romani
bibliothecarii libro decerpsi ꝗͦ
tẽꝑe karoli magni. de greco
tͣnstulit in latinũ. Res enĩ gestȩ
sub aliis ĩꝑatorib usq ad mau¬
riciũ. lucide latinis c̾otinebant᷑
in libris. Amͦ uͦ dicti iꝑatoris tẽ¬
porib rerũ gestarũ series nulla
fulta manebat auctoritate. s
historiogͣphus qͥsq uulgi tantũ
opinionẽ suo ponebat in codice.
qͦd exlectionib q̃ in exaltatione
scẽ crucis ꝑ uniu̾sas fere legunt᷑
eccłas animadu̾ti potest. Quas fal¬
sitate refertas qͥb cũq sapientib
lucide liquet. Pre fatus aut̃ anasta¬
sius suis tẽporib ea q̃ in gͣca conti¬
nebant᷑ historia ab octauiano au¬
gͦto usq ad michaelẽ qͥuicephero

Expanded text:
in cordibus nostris scientia, quam non illusin cordibus nostris scientia, quam non illustraverit usus precedentium virorum. Totum tamen a veridicis auctoribus sumptum veraciter affirmo. Verum multa quae secuntur ab Anastasii Romani bibliothecarii libro decerpsi, quem tempore Karoli Magni de Greco transtulit in Latinum. Res enim gestae sub aliis imperatoribus usque ad Mauricium lucide Latinis continebantur in libris; amodo vero dicti imperatoris temporibus rerum gestarum series nulla fulta manebat auctoritate, sed historiographus quisque vulgi tantum opinionem suo ponebat in codice; quod ex lectionibus quae in exaltatione sanctae crucis per universas fere leguntur ecclesias animadverti potest. Quas falsitate refertas quibuscumque sapientibus lucide liquet. Praefatus autem Anastasius suis temporibus ea quae in Greca continebantur historia ab Octaviano Augusto usque ad Michaelem, qui Nicephoro
Abbreviated transcription (Latin):
ligrz sexti¬
ccedũ in mensũ pela¬
gus historiarum cupio
ꝑ stringere et nume¬
rosam libroꝵ copiã uno
uolumine coartare uideor
qͥb dam modũ ꝓposite b̾uitatis
excessisse. S audiant queso.
quos b̃ius delectat oratio. Preui¬
tatẽ in oratione custo diendã ẽẽ
confiteor. si causa ꝑmittat. qͥa
qͥrũdã sensꝰ hominũ magis ho¬
nerat oratio ꝓlixa ꝗͣ doceat. Sege¬
tẽ &̃ nimia sternit ubtas. & ad ma¬
turitatẽ ñ ꝑuenit nimia fec̾ditã.
ꝑfectȩ orationis. qͥstrictius quã
debet rẽ ꝗͣqͥ effusiꝰ dic̃. cũ alter
materiã excessisse. alt̾ dr̃ ñ ĩples
peccat ĩ becillitate. Porro nẽ ȩtiã
ilł qͥhunc codicẽ idõ forsitan suꝑ¬
bo despicient animo eo qͦd eũ ñ
nouis cõm̃tis. s qͦꝵdã illustriũ
uiror. coaceruauerĩ scriptis res¬
pondet. qm̃ alt̾ius Adium̃to di¬
umnitas sola ñ indiget. nec dici
aliqͥd ab aliqͦ potest qͦd iã ñ dictũ
sit. aut aliqua iacet abstrusa

Expanded text:
LIBRI SEXTcce dum immensum pelagus historiarum cupio perstringere et numerosam librorum copiam uno volumine coartare, videor quibusdam modum propositae brevitatis excessisse. Sed audiant queso quos brevis delectat oratio. Brevitatem in oratione custodiendam esse confiteor, si causa permittat, quia quorundam sensus hominum magis honerat oratio prolixa quam doceat. Segetem etiam nimia sternit ubertas, et ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas; perfectae orationis, qui strictius quam debet rem quam qui effusius dicit, cum alter materiam excessisse, alter dicitur non implesspeccat imbecillitate. Porro nunc etiam illi qui hunc codicem ideo forsitan superbo despicient animo, eo quod eum non novis commentis sed quorundam illustrium virorum coacervaverim scriptis, respondeo, quoniam alterius adjumento Divinitas sola non indiget, nec dici aliquid ab aliquo potest quod jam non sit dictum, aut aliqua jacet abstrusa
Abbreviated transcription (Latin):
ut deluit eiꝰq a se ꝑfidiã dignis
increpationibꝰ repulitiqͥa ⁊ si
ext̾us iacebat ligatus apd̾ se tñ
inmagno m̃tis culmine stabat
securꝰ. Ad seitaq reu̾so ep̃õ. ar¬
tes uitã corꝑis abstułenti s ꝓ¬

Expanded text:
ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Artes, vitam corporis abstulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaret ad eiꝰ monasteriũ ꝑgens
paulo longuis subsistit eiq se
uentur nuntiauit. Cui dũ ꝓtinꝰ
mandatũ demonasterio fuisset
ut ueniret. ipse sic̃ ꝑfide mentis

Expanded text:
 ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmotꝰ penitentia ħ se fecisse
doluit. ñ tñ usq ad optinen¬
eẽt catholica fides agnouit s
genti suetimore ꝑt̾ritꝰ ad hanc
quẽ ĩ sua heresi relinq̃bat. cõ¬
m̃dare curauit. ut ⁊ uupso
talia facẽt qͣlia in frẽm illius
sus exhortationib ꝑegisset.
Qͣ ꝯm̃datione ꝯpleta defunctus est.
pꝰ cuiꝰ mortem richaredus rex non
prẽm ꝑfidum s frẽm martirem
sequens ab arrana hereseos praui¬
tate conuersus ẽ totamq uisi¬
gothar̃ gentem ita ad ueram ꝑ¬
duxit fidem ut nullũ in suo re¬
gno militare ꝑmitteret qͥ regno
dei hostis exhistere ꝑ hereticã ꝑfidiã
gustus uͥ sibi finem uitẽ inminere
p̃iudit elegit adimꝑiũ quendã
uirũ genere cappadocum strenu¬
um ac sapientissimũ qui mauriciꝰ
nuncupatur. Cui filiã suã ꝯstan¬
tiã ornatã tradidit regalib orna¬
m̃tis dicens. Sit tͥ imꝑiũ meũ
cũ hac puella ꝯcessũ. iitere ergo
feliciter ⁊habe in mente in¬

Expanded text:
 poenitentia, hoc fecisse se doluit, nec tamen usque ad obtinenesset catholica fides agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc quem in sua haeresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia et in fratre illius suis cohortationibus fecisset. Qua commendatione expleta defunctus est. Post cujus mortem Recharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per haereticam perfidiam gustus, ubi sibi finem vitae imminere praevidit, elegit ad imperium quemdam virum genere Cappadocem, strenuum ac sapientissimum, qui Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatam reddidit regalibus ornamentis, dicens: Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente in
Abbreviated transcription (Latin):
nio uixit. S dũ nouis nuptiis
delectat᷑ belisanꝰ romã ing̾̃dit᷑
⁊ cũ gaudio suscipit᷑. Confestu¬
qͦ uicina occusiauit loca et ur¬
dilatione patratis uigitis rex ro¬
nuũ obsidione cur̾dat Uerum
tandẽ belisarius machinas eiꝰigne
ꝯsũpsit. ⁊ inde eum exturbatũ
usq ad araminũ effuganit. et
ñ multis dieb interiectis: apud
rauennam inclusũ in dedationẽ
suscepit. eũq cum uxore sua et
opib palacii constantino polĩ
deportauit. Sicq uistinianꝰ ortho¬
doxꝰ augustus bui temꝑis int̾uallo
de duab ualidis gentib ꝑmanũ
belisarii ducis meliti nobiliter.
triumphauit. porro pꝰ belisarii dis¬
cessum gothi qͥ transpadũ et in li¬
guria consistebant. contra roma¬
nos rebellantes thotilã qui et ba
duila dr sibi rege̾ treauert̃. Qui
contͣ romanos sepe dimicans e¬
orum uires multis ruicib fregit.

Expanded text:
nio junxit. Sed dum novis nuptiis nio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque vicina occupavit loca, Rodilatione patratis Vitigis rex Rogrum obsidione circumdat. Verum tandem Belisarius machinas ejus igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. ⁊ occo. ⁊ diebus undecum. Iste
demultis gentib triumphauit.
Iam. septimo ĩperii eiꝰ annofacta
st̃ uandalica bella ⁊ recepit be¬
lisarius affricã ⁊ fauente d̾o eo
ꝑ rex̃. magna celeritate ⁊ cadẽ¬
infideles uandalos superauit.
adantiquũ rel publice corpus reuo¬
cauit. rex quippe uuandalorum
gelimer cũ inpetum belisarii ferre
neqͥret admaurisios fugit. S eũ
ibi belis arnis celerit̾ conͣ secutꝰ cõp̃¬
hendit. ⁊ argentea uinct̾ cathena
secũ adduxit ⁊ de eo constantino po¬
lim tͥumphauit. Et ñ multo post
iustinianꝰ augustꝰ cundẽ belisariũ
ad italiam destinauit qͦ belisariꝰ
ueniens pͥmo accessu syciliã ꝑua¬
sit ⁊ neapolĩ obsedit ⁊ expugnauit
⁊ expoliauit. Qd̃ ubi rex italie che¬
oadus audiuit uitigem sui exer¬
citus ducem ccͣ eum destinauit.
S pꝰ qmͣ uitigis cãpania ẽ ingressꝰ
⁊ rex ab exercitu ẽ. creatꝰ expedi¬
tionẽ soluit ⁊ retro remeauit. Ec
sp̃to theodoado ⁊ prima coniui¬

Expanded text:
triginta octo, et diebus undecim. Iste de multis gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavit, ad antiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conju
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. ĩ ꝑarut aunis tribus ⁊ decẽ m̃si
b nouemq dieb. Iste suit uir ca¬
tholicus ⁊ religioss. Unde multas
inconstantino politana urbe re
uit. indeq regrediens dantam
molem piede cũ elephãtis multis
adduxit ut humane tupiditati
gred̾et᷑ posse sufficere. ad hũc p̃t̾ea¬

Expanded text:
 imperavit annis tribus, et decem mensibus, et novem diebus. Hic fuit vir catholicus et religiosus. Unde multas in Constantinopolitana urbe renvit, indeque regrediens tantam molem praedae cum elephantis multis adduxit, ut humanae cupiditati crederetur posse sufficere. Caete
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti iam aliquando abiniqͥta¬
te ꝯpescere. Et quidẽ romam in¬
gressurꝰ es. maretransiturus nouẽ
annis regnabis decimo morieris.
Quib auditis rex uehement̾ expauit.¬
⁊ oratione petita recessit atq ex il¬
lo iam tempore minus crudelis
et inde reũ sus romam obsidione¬
curxisset atq cepiss tota ferme
nocte suos tubis clangere precepit
ut romani agochis sese quili cũq
modis occulerent. captagͥ ẽ roma
ap̃fato tothila rege anno iustinia¬
ni augusti .xx. pͥmo. Quod audiẽs

Expanded text:
fecisti, jam aliquando ab iniquitafecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani Augusti. Quod audiens
Abbreviated transcription (Latin):
ũ frequencia comitatꝰ monas¬
t̾iũ fuisset ingressus. uir di eminꝰ
sedebat. Quem uenientem ꝯspici¬
ens cũ iam ab eo audiri pocuisset:
clamauit dicens. Pone fili. pone: hoc
qd̾ portas nõ ẽ tuum. Quod rigo
audiens int̾ram cecidit ⁊ qr tanto
uiro illudere p̾sũpsiss expauit. Om¬
nesq qͥ cum eo ad d̾i hominem ue¬
niebant terre ꝯst̾nati sunt. Sur¬
gentes aũ ad eũ ꝓpinquare mini¬
me p̾sumpseĩt s ad suũ regẽ reriersi
niuitiauer̃t̃ trepidi in qͣnta uelo¬
citate fuerant deprehensi. Tunc
ꝑse idẽ totila ad dei hominem ac¬
cessit. Quem cum alonge sedentẽ
cerneret. ñ ausus ad eũ accedere
sese int̾ram dedit. Cui cumuir dei
bis t̾q diceret furge s ipse ante eũ
deterra erigi non aucleret. Benedie¬
ipsum dignatus acced̾e ẽ ad regem
ꝓstratum. Quem det̾ra leuauit et
desius actib increpauit atq in
paucis sermonibus tunita que
illi erant uentura ꝓ nuntiauit
dicens. Multa mala facis. multa

Expanded text:
uentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velocitate fuerant deprehensi. Cse idem Totila ad Dei hominem accessit: quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere sese in terram dedit. Cui cum vir Dei bis terve diceret: Surge, sed ipse ante eum de terra erigi non auderet, Benedicipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala
Abbreviated transcription (Latin):
augustꝰ dũ adiuis mandatis
ditio amentiã incurrit. Uñ accer
ro palatẽ eũ ꝯstituit. ⁊ ei totius
curam ĩꝑii delegauit. Quod cũ
ruit his temporib inurbe re¬
gia prscianꝰ gramaticus ⁊ ro¬
me quidã subdiaconꝰ arator no¬
mine qui apłoꝵ actus uersibꝰ

Expanded text:
t dum a divinis mandatis dicio amentiam incurrit. Unde accerropalatem eum constituit, et ei totius curam imperii delegavit. Quod cum ruit his temporibus in urbe regia Priscianus grammaticus, et Romae quidam subdiaconus Arator nomine, qui apostolorum Acta versibus
Abbreviated transcription (Latin):
monio ꝯuinxit. Chipericus uero
fr̃ eius cũ eẽt lasciuus et uanꝰ. mul¬
tas habuit uxores. Int̾ qͣs habuit
fredegundẽ satis quidẽ spetiosã
s pessimis artib opulentã que me¬
moratũ chilpericũ suis uoluptatib
tenebat addictũ. hec cum landeri¬
co comite palatii solebat mis¬
ceri. Qd̃ chilꝑicꝰ tandem ꝑsensit.
at illa uͥ sibi inminereꝑiculũ co
gnouit. usa colliditate feminea
crim̃ maiori crimine parat obte¬
gere. ⁊ redeunti auenatu suo
marito struit insidias. Iam eqͦ
descendens chilpericꝰ dũ aꝓpriss
satellitib excipit᷑ duob tultrix
tranfossus occidit᷑. Successit dañ
imꝑator &ctouo inꝑii sui auno pe¬
dib ceꝑit infurmari. Qua de re
ad sumens cubinitẽ excubitoꝵ ty¬
berium adoptauit eũ infiliũ et suc¬
cessorẽ suum ipsũ declarauit. Ĩ roma

Expanded text:
is filiam. Chilpericus vero frater ejus, cum esset lascivus et vanus, multas habuit uxores. Inter quas habuit Fredelgundem satis quidem speciosam, sed pessimis artibus opulentam, quae memoratum Chilpericum suis voluptatibus tenebat astrictum. Haec cum Landrico comite palatii solebat misceri. Quod Chilpericus tandem persensit. At illa ubi sibi periculum imminere sensit, usa calliditate feminea, crimen majori crimine parat obtegere, et redeunti a venatu suo marito struit insidias. Nam equo descendens Chilpericus, dum a propriis satellitibus excipitur, duobus cultris transfossus occiditur. Successit tamen imperator octavo imperii sui anno pedibus coepit infirmari, qua de re assumens comitem excubitorem Tiberium, adoptavit eum in filium, et successorem suum illum declaravit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq hunc ꝓpinqui illuis flentes¬
ei obtulissent uir dm̃ sollicite
illius haberent fidem. sui dũ imur¬
tute dñi exauctoritate beati petri¬
apostoli fixam salutis ipsuis spem
habere sedicerent ꝓtinꝰ uenerandus
uir orationi incubuit. Deinde sol¬
cium in ꝯspectu dei omnipotenͭs
inmolauit. Quo ꝑacto abaltari
exiens claudi manum denuit et
inos mitteret illa du muta ad
loquendum lingua soluta est.

Expanded text:
Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missacium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atin os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est.
Abbreviated transcription (Latin):
hereditariq iure. Et ñ multopost
gnntrannꝰ chilꝑici germanꝰ .xxu.¬
regnũ suũ reliquid nepoti suo
duos sibi relinqñs heredes filios
erat regñ austrasiar̃ regebat.

Expanded text:
n multo post Guntrannus Chilperici germanuregnum suum reliquit nepoti suo duos sibi relinquens haeredes filios. erat, regn
Abbreviated transcription (Latin):
morati regis clodouei filiꝰ maior
cũ fr̃e suo clochario ⁊ filio theode¬
berto thoringoꝵ fines ingredit᷑.
Et sugato hermenfrido regnũ eiꝰ
uͦ in de rediens radegundẽ ber¬
tharii regis filiam herm̃ fredi nep¬
tẽ secũ adduxit. ⁊ eã sibi legiti¬
mo matͥmonio copłauit. S illa
pꝰ tempꝰ modicũ relicto maritali

Expanded text:
i Clodovei filius major cum fratre suo Clotario, et filio Theoberto Thuringorum fines ingreditur, et fugato Hermenfrido, regnum ejus vero inde rediens Radegundem Bertarii regis filiam, Hermenfridi neptem, secum abduxit, et eam sibi legitimo matrimonio copulavit. Sed illa post tempus modicum re
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ spatarius. rigo dicebat᷑. lui cal¬
ciam̃ta sua p̃buit. eũq in diure¬
na sua ꝑgere ad dei hoĩem p̃cepit.
Incuiꝰ obseqͥo tres qui sibi p̾cet̾is
ad herere consueuerant conutes
musit. Scilicet uult ruderich.¬
⁊ blidin. ut ante uiri dei oculos
ipsũ eẽ regem thotilã simulãteᷤ
esꝰ lat̃ obãbularent. Cui alia qͦ
obseqͥa atq spatauos prebuit
ut tã exeisdẽ obseqͥis quam ex
piupereis uestib rex eẽ putare

Expanded text:
dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vena sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse puta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpulsi. abscisun capud ceruici
apposuert̃ et cum uno pariui¬
lo infante qui illic extinctus
urbis illiꝰ qui quolib⁊ disꝑsi erãt
datione remearent. hi qui pͥꝰ
sepultũ eẽt corpus illius q̃sierunt
ut illud iuxta honorem debitum

Expanded text:
compulsi, abscissum caput cervici apponentes, cum uno parvulo infante, qui illic exstinctus urbis illius qui quolibet dispersi essent datione remearent, hi qui priusepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc juxta honorem debitum
Abbreviated transcription (Latin):
aromanis ita ut in urbe regia
iustino mandarent dicentes.
qͥa meluis erat romanis gothis
seruire ꝙͣ grecis ubi narses eu¬
nuchiis imperat. Et dñatur ꝓ
sua libidine. Quib sermonib
cõmotus imperator longiñ p̃¬
fectiũ suũ. narsecis loco substitu¬
itis: ⁊ augꝰta sophia. hanc uar¬
seti mandauit contu meliam.
ut constantino polim remearet. et¬
cũ ꝑuellis sius. ingenitio femina¬
rum. lanarũ pensa diuideret. Ad
que uerba nerses dr. respondisse.
Talem seei talẽ orditurum quandũ
lun se cedens. longobardis manda¬
uit ut pauꝑtina pannonie ru¬
ra que incolebant dissererent.
⁊ aditalie fertile solum possiden¬
dum ꝯfluerent. Qd̃ audiens al¬
boin pex longobardoꝵ. humis ꝑ¬
uit cũ multititudine magna lon¬
gobardoꝵ anno abincarnatione
diũ qͥngentesimo sexagesimo oc¬
tauo. Deinde mediolanũ ingres¬
sus ẽ ⁊ t̾tra breue spaciũ temꝑis
pene sibi totã p̃ter romã et ra¬
uennã subietititaliam. Ante ꝙͣ

Expanded text:
Romanis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi Narses eunuchus imperat et dominatur pro sua libidine. Quibus sermonibus commotus imperator, Longinum praefectum suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse eam se ei telam orditurum, quam, dum lim secedens Longobardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluerent, Quod audiens Alboinus rex Longobardorum, vit cum multitudine magna Longobardorum, anno ab Incarnatione Domini quingentesimo septuagesimo octavo. Deinde Mediolanum ingressus est; et intra breve spatium temporis sibi pene totam, praeter Romam et Ravennam, subjecit Ita
Abbreviated transcription (Latin):
nũ fuit in quo exan tiqͦrũ more
gentiliũ ab stulto rusticor̃ ppło
apollo colebat᷑. sircũquaq eciam
incultu demonũ lucisubere¬
uerant. in qͥb ad huc eodẽ tẽpore
ĩ fideliũ insana multitudo sacͥ¬
ficiis sacͥlegis in sudabat. Qͦ dũ sic̃¬

Expanded text:
num fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc i
Abbreviated transcription (Latin):
cursũ uite laudabiłr ꝯsũmauit.
Porro memorati regis cheoderici filiꝰ
penetͣuit. ⁊ eã abalpib usq ad
maritimor̃ ꝯfinia locor̃ sibitͥ¬
butariã fec̃. ⁊ dũ inde rediret
ducẽ ex̾citꝰ sui noĩe bu¬
syciliã. ⁊ reliqͣ italie loca q̃ non
adierat dereliqͥt. S ⁊ iter̃ memo¬
rati fr̃s childeb̾tus atq clotariꝰ ⁊e
agallia ꝑ deuntes hispaniã in

Expanded text:
cursum vitae laudabiliter consummavit. Porro memorati Theoderici filiuspenetravit, et eam ab Alpibus usque ad maritimorum confinia locorum sibi tributariam fecit. Et dum inde rediret, ducem exercitus sui nomine BSiciliam et reliqua Italiae loca, quae non adierat, dereliquit. Sed et iterum memorati fratres, Childebertus ac Clotarius, a Gallia prodeuntes. Hispaniam in
Abbreviated transcription (Latin):
poreis ocuł uidit inollã uulca¬
ni demergiubi mare sic̃ cacab
feruescit abigne. Theodorico uero
regi athalaricus nepos eiꝰ suces¬
sit. ⁊ athalarico theobaldꝰ. Hisdẽ
mirꝰ uidelicet childebertus atq
clotarius sibi inuicẽ federati re¬
gni sui fines dilatari tupientes
burgundie regnum ingrediunt᷑
Et sigismundum frẽmq eiꝰ goch¬
mar̃ p̾lio ad gressi st̃ Statimq in
ipso pͥmo belli inpetu sigismũ¬
dus aclodomiro capit᷑ ⁊ aurelia¬

Expanded text:
poreis oculis vidit in ollam Vulcaporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus. mirus, Childebertus atque Clotarius, sibi invicem foederati, et regni sui fines dilatare cupientes, Burgundiae regnum ingrediuntur, et Sigismundum fratremque ejus Gotmarum praelio aggressi sunt. Statimque in ipso primo belli impetu Sigismundus a Clodomiro capitur, et Aurelia
Abbreviated transcription (Latin):
dem uir di honorifice abinꝑatore
⁊ ab omni fere popło euisdẽ urbis
susceptus fuisset mox in eorũ ꝯs¬
pectu ad portã que aurea uoci¬
tatur. roganti ceco lum̃ indulsit.
Deiũ uͦ impetͣtis ꝓ quib ie¬
rat rauannõ remeauit. ubi
sepe nominatus tyrannus the¬
odoricus zelo ⁊ inuidia qua
audierat eũ ab augto ⁊ honori fice
susceptũ atq tͣctatũ cũ comitib
eiꝰ tenuit ⁊ carceris afflictione ꝑe¬
mit. Simacum quoq patriciũ
int̾fecit. S et boetium consula¬
rem uir̾ sũme prudentee qui
dialecticam arithineticam atq inu¬
sicam suo sermone nobilitauerat
⁊ alios libellos elegantissime com¬
posuerat idẽtirannus exilii pena
dampnauit ⁊ int̾ritorio mediola¬
nensi ugulari fecit. Hac tamen
inmane seueritatis impunitate
theodoricus nequaqmͣ ẽgauisus.
Nam ñ multo pꝰ horribili ⁊ inopi¬
nata morte. pollutã petratis aĩa
exalauit. Quam ⁊̃ quidã solitariꝰ
apd̃ liꝑam manens insulã. cor¬

Expanded text:
dem vir Dei honorifice ab imperatore, et ab omni fere ejusdem urbis populo susceptus fuisset, mox in eorum conspectu ad portam, quae Aurea vocitatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum vero impetratis pro quibus ierat, Ravennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus ejus tenuit, et carceris afflictione peremit, Symmachum quoque patricium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui dialecticam arithmeticam, atque musicam suo sermone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam cor
Abbreviated transcription (Latin):
corripiens eũ aberrore suo. Set per¬
remandauit auastasius. Nos iube¬
re ualumus ñ iuberi. S cum insua
imperator anastasio ꝑ fido succe
hormiscula uenerabił papa in
cones nec ñ ⁊ petrũ notariũ suũ
ut epõs qͦs anastasuis ꝓ catholica
exiliauerat fide ad ꝓprias reuoca¬
ret eccłias. Quos om̃s cũ grandi le¬
ticia suscep̃ clem̃tissimus ĩꝑator.
et remisit honorabilit̾. Post hor¬
misdam aũ ioħs cathedrã meruit
apłicam. Qui ⁊ ipse ad eundem
principem uenit. Et cum incorm¬
ti partib iamueniss necesse ei.¬
fuit ut inttinere ad sedendum
equus ei requiri debuisset. Quod
illic qͥdam uir nobilis audiens
equem suꝑ quem ꝓ magna
mansuetudine eiꝰ coninux sedere
consueuerat ita ei concessit ut eo

Expanded text:
corripiens eum ab errore suo. Sed permandavit Anastasius: Nos jubere volumus, non juberi. Sed cum in sua imperator Anastasio perfido succedHormisda venerabilis papa ab conos, necnon et Petrum notarium suum, ut episcopos, quos Anastasius pro catholica exsulare fecerat fide, ad proprias revocaret Ecclesias. Quos omnes cum grandi laetitia suscepit clementissimus imperator, et remisit honorabiliter. Post Hormisdam autem Joannes cathedram ascendit apostolicam. Qui et ipse ad eumdem principem pergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre theodosio tredecĩ annis
usset: relicto theodosio octo an¬
orta. ẽ. heresis priscillianistarũ.
qͣqͥ inuoluunt᷑ astruere conant᷑
fatalib stellis hoĩes colligatos.
u̾tice. & geminos inhumeris. &¬

Expanded text:
cum patre Theodosio tredecim annis,mperasset, relicto Theodosio octo anorta est haeresis Priscillianistarum, qua qui involvuntur, astruere conantur fatalibus stellis colligatos, cervice, Geminos in humeris,
Abbreviated transcription (Latin):
re. cupiens. inuasit equitanie re¬
gnum qd̃ rex alaricus optinebat.
Et cum tͣnsisset ligeris alueum tu¬
ronis ad scĩ martini basilicam di¬
ũtit. Quam cũ intraret insonuit
uichoro uox psallentium dicens
Precuncisti me dñe uirtute ad bellũ¬

Expanded text:
 suum, invasit Aquitaniae regnum, quod rex Alaricus obtinebat. Et cum transisset Ligeris alveum, Turonos ad Sancti Martini basilicam divertit. Quam cum intraret, insonuit in choro vox psallentium dicens: Praecinxisti me, Domine, virtute , e
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ theoderitũ ad se uenire fec̃ eiq
curã palacii sui delegauit. Et ñ
pꝰ multos dies patriciatꝰ honore
itis eũ insigiuit᷑ ad partesitalie
destinauit. Quo dũ ꝑueniss odoa¬
crẽ heruloꝵ regẽ uariis successibus
debellauit. ⁊ regno tandem exturbat̃
interfecit. Demum aũ regnumi¬
talie sibi p̾sũpsit ⁊ usiupauit. Qd̃
ut sͥ ꝑhennit̾ confirmaret filias
suas uicinis regib copulauit. dans
alt̾am regi burgundionũ sigismũ¬
lauit regi thoringor̃ hermenfri

Expanded text:
um regem ad se venire fecit, eique curam palatii sui commendavit, et non post multos dies patriciatus honore iterum eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandem exturbatum interfecit. Demum autem regnum Italiae sibi praesumpsit et usurpavit. Quod ut sibi perenniter confirmaret, filias suas vicinis regibus copulavit, dans alteram regi Burgundorum Sigismundedit regi Thuringorum Hermenfri
Abbreviated transcription (Latin):
ficns adeo sibi collatis regalem ibi¬
dem ecclesiam edificauit. quam
sanctis apostolis petro et paulo con¬
setrari precepit. Postea uero indus¬
tria filii tͥui theoderici lemouicenses.
recenos. caduiros. aruernos. nec.¬
non ⁊ reliqͣs aquitanie gentes seu
ꝓuincias arhodanis fluiio usq
ad ligeris alueum ⁊ itẽ apireneis
montib usq adoceanum totum
uidelicet a laraci regnum suo copu¬
lauit regno. Amalaricꝰ qͦ a larici
filius eicessit. inuitus. ⁊ ab aqͥtania
in hispaniã miguit. Igitur gothis
arrianis abaquitatͥia pulsis franci
catholici ipsam meliori regula re¬
ligionis ⁊ fidei continuo repleucr̃t.
his gͦ rexelodoueus deo fauente pa¬
trãtis et longe lateq francorum re¬
gno dilatato obiit anno regni.
sui tricesimo etatis uero sue qua¬
dragesimo.u. relinquens quatuor
filios regni heredes. Qui patri
succedentes regnum francoꝵ int̾
se duuiserunt. Et theodericus sedẽ

Expanded text:
ficiis a Deo sibi collatis regalem ibificiis a Deo sibi collatis regalem ibidem ecclesiam aedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo consecrari praecepit. Postea vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dilatato, obiit anno regni sui tricesimo, aetatis vero suae quadragesimo quinto, relinquens quatuor filios regni sui haeredes. Qui patri succedentes regnum Francorum inter se diviserunt. Et Theodericus quidem sedem