comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiet inimicus in eum. Diabolus scilicet. ꝙ
filius iniquitatis nõ ad ponet nocere ei. Iu¬
das traditor qui merito filius iniquitatis
id ẽ diaboli dicitur: quia diabolus intrarit
in cor eius ut traderet xp̃m. Q concidam a
facie eius inimicos eius: Iitdeos utiq qui se¬
pe a dño confusi tãquã concisi gladiis. disce¬
debant a conspectu eius: Et odientes eum in
fugam conuertam. De demoniis dicit iniqͥs.
qui corã eo sepius fugiebant clamantes: quid
uenisti ante tempus torquere nos: scimus quia
loquitur. Misericordia. quia sanat in firmos
tam mente qũa corpore. Q in nomine meo
exaltabitur cornu eius⁊ fortitudo eccłiȩ sangͥ¬
ue suo redẽpte. ponã in mari manũ eiꝰ. Ostẽ¬
dã oꝑa eius in mundo. Et influminibus
derterã eius. Suꝑpͥncipatus & potestates
mundi. Ipse inuocauit me pat̾ meus es tu.
deus m̃s & susceptor salutis meȩ. Sepuiꝰ eũ
inuocasse patrẽ &e dm̃i. In euangłus legimus.

Expanded text:
proficiet inimicus in eo. Diabolus scilicet. Et proficiet inimicus in eo. Diabolus scilicet. Et filius iniquitatis non apponet nocere ei. Judas traditor, qui merito filius iniquitatis, id est diaboli, dicitur: quia diabolus intravit in cor ejus, ut traderet Christum. Et conscindam a facie ipsius inimicos ejus. Judaeos utique, qui saepe a Domino confusi tamquam conscissi gladiis, discedebant a conspectu ejus. Et audientes eum in fugam convertam. De daemonibus dicit iniquis: qui coram eo saepius fugiebant, clamantes: Quid venisti ante tempus torquere nos? Scimus quia loquitur. Misericordia, quia sanat infirmos, tam in mente quam in corpore. Et in nomine meo exaltabitur cornu ejus. Fortitudo Ecclesiae sanguine suo redemptae. Et ponam in mari manum ejus. Ostendam opera ejus mundo. Et in fluminibus dexteram ejus. Super principatus et potestates mundi. Ipse invocabit me, Pater meus es tu: Deus meus et susceptor salutis meae. Saepius eum invocasse Patrem Deum, in Evangeliis legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
todientes eam: Qm̃ gi̾a uirtutis eoꝵ tu es:
Inte enim gloriantur. & non in alio. Qin be¬
ne placito tuo exaltabitur cornu nr̃m Sicut
eñ eis beneplacita fuerunt precepta tua. Ita
tibi beneplacitũ est ut in te exaltetur uirtus
Tunc locutus es in uisione scĩs tuis Propħis
reliquis q electis. Et dixisti posui adiutoriũ
ꝑopulo scilicet. In potentem. Io: suꝑ diabolum:
ut opprimeret suꝑbiã eius:  exaltaui electũ
de plebe mea. Ap̃m  añm. qui ꝓpt̾ea electꝰ
de popło dicitur. qͥa carnẽ adsũpsit ex homi¬
ne. Inueni dauid seruũ meum. Inuenit eum.
elegit utiq ut eius genere adsumeret carnẽ.
Quod aũt ait seruũ meũ apłs explanatħ son ra¬
pinam arbitratus est eẽ se equalẽ deo: seo for¬
mam serui accłpit. Oleo sco meo liniui eum
Non tristi ce corrupto: sed pleno leticia & sc̃itate.
Manus enĩ mea auxilabitur ei. & brachium meũ
confortabit eum. In adsumpto corpore: Nlichil

Expanded text:
todientes eam. Quoniam gloria virtutis eorum tu es. todientes eam. Quoniam gloria virtutis eorum tu es. In te enim gloriantur, et non in alio. Et in beneplacito tuo exaltabitur cornu nostrum. Sicut enim eis beneplacita fuerunt praecepta tua: ita tibi beneplacitum est, ut in te exaltetur virtus Tunc locutus es in visione sanctis tuis. Prophetis, reliquisque electis. Et dixisti, posui adjutorium. Populo scilicet. In potentem. Id est, super diabolum, qui opprimeret superbiam ejus. Et exaltavi electum de plebe mea. Christum Dominum. Qui propterea electus de populo dicitur: quia carnem assumpsit ex homine. Inveni David servum meum. Invenit eum: elegit utique, ut ex ejus genere assumeret carnem. Quod autem ait, servum, Apostolus explanat: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo: sed formam servi accepit . Oleo sancto meo unxi eum. Non tristi et corrupto, sed pleno laetitia, et sanctitate. Manus enim mea auxiliabitur ei: et brachium meum confortabit eum. In assumpto corpore. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
di uenire uaticinat᷑. uł iste eũ in ipso mundo
iam lucere signis uirtutibus q demonstrat.
Tuum brachium cum potentia: Fortitudo tua
cũ ea qua uolueris efficartia p̃ualebit: firme¬
tur manus tua: Opera quȩ facis in mundo..
exatetur dextera tua. Ma iestas tua. uel eccłia
ingentibus adquisitis: iusticia. & iuditium
preparatio sedis tue. Nisi quis prius ui̾ticiã
uiditid̃ q fecerit. non potest effici sedes tua
llisericordia &e ueritas preced.nt faciem tuã.
Ubi enĩ misericordia ac ueritas comitantur.
illic &e inspectio faciei tue conuertitur. Be¬
atus populus qui scit iubilationẽ. Spirita¬
lem utiq iubilationẽ. ꝑ quã mundi neqͥtie
collitantur Sicut quondã ad iubilationẽ iħu
& sacerdotũ. ihericho cosruit: mundi figurã
tuo exultabunt totadie. In nomine illo nouo
quod benedicłtur in terris. it ẽ xp̃iano. Q in
tua iusticia exaltabuntur. sequentes atq cus¬

Expanded text:
di venire vaticinatur: vel iste eum in ipso mundo di venire vaticinatur: vel iste eum in ipso mundo jam lucere, signis virtutibusque demonstrat. Tuum brachium cum potentia. Fortitudo tua cum ea qua volueris, efficacia praevalebit. Firmetur manus tua. Opera quae facis in mundo. Et exaltetur dextera tua. Majestas tua, vel Ecclesia in gentibus acquisita. Justitia et judicium praeparatio sedis tuae. Nisi quis prius justitiam judiciumque fecerit, non potest effici sedes tua. Misericordia et veritas praecedunt faciem tuam. Ubi enim misericordia ac veritas comitantur, illic et inspectio faciei tuae convertitur. Beatus populus qui scit jubilationem. Spiritualem utique jubilationem, per quam mundi nequitiae collidentur: sicut quondam ad jubilationem Jesu, et sacerdotum, Jericho corruit, mundi figuram tuo exsultabunt tota die. In nomine illo novo quod benedicitur in terris, id est, Christiano. Et in tua justitia exaltabuntur. Sequentes atque cus
Abbreviated transcription (Latin):
& tua est terra: Apłi uł reliqui sc̃i: qͥ
in terris positi celestẽ uitã agunt. Orbẽ
terrarũ & plenitudinẽ eiꝰ tu fundasti.
Aud dubiũ est huiꝰ mundi plenitudinẽ
a te ꝓcreatã. Sed & illã uiuoꝵ terrã
in qua plenitudo scĩtatis te introducen¬
te inhabitauit. tu parasti electis tuis. Aqͥ¬
lonẽ & mare tu creasti. Aqͥlo antixp̃s
intelligit᷑. de quo ait d̾s ad hieremiã.
ab aqͥlone pandet᷑ malũ. suꝑ cunctos ha¬
bitatores terrȩ. Labor & hermon in
Sic̃ inquatiagesimo primo ex posumus
psam&. Tabor uero ueniens lumen. uł ueni¬
at lux. Igitur iste qui uel optatiue. uel pro¬
phetice aduenire ꝓnuntiat lumen. uetus
intelligitur testamentũ: Ille uero qui ana¬
thena id ẽ ꝑditionẽ ꝓfe̾t: nouũ testamentũ
ostendit: in quo peccata anathematiari
iubentur: Dicente dño. nisi penitentiã egen¬
tis om̃s similiter peribitis Exultant ergo
ambo in nomine dm̃i. cũ uel ille lumen mum¬

Expanded text:
et tua est terra. Apostoli vel reliqui sancti: qui et tua est terra. Apostoli vel reliqui sancti: qui in terris positi, coelestem vitam agunt. Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti. Haud dubium est hujus mundi plenitudinem a te procreatam. Sed et illam vivorum terram, in qua plenitudo sanctitatis, te introducente, inhabitabit, tu praeparasti electis tuis. Aquilonem et mare tu creasti. Aquilo Antichristus intelligitur. De quo ait Deus ad Jeremiam: Ab aquilone pandetur malum super cunctos habsicut in quadragesimo primo exposuimus psalmo. Thabor vero veniens lumen, vel veniat lux. Igitur iste qui vel optative, vel prophetice advenire pronuntiatur lumen, vetus intelligitur Testamentum. Ille vero qui anathema, id est, perditionem profert, novum Testamentum ostendit, in quo peccata anathematizari jubentur, dicente Domino: Nisi poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Exsultent ergo ambo in nomine Domini: cum vel ille lumen mun
Abbreviated transcription (Latin):
nubibus equabitur dño. In ꝓpħ̃is utiq Aut
quis similis erit dño in filuis dei: Multi st̃
filii dei ꝑ adoptionẽ seo nullus unigenito si¬
lio. uero deo potest adsimilari: Os̃ qui gloesi¬
catur in consilio scõꝵ: Paraditus scilicet qui
in congregatione apostolica adorandus erat.
omni potentia: Magnus & horrendus super
om̃s qui incircuitu eiꝰ sunt. Qui ei ꝑ innocen¬
tiã uite appropinquare meruerũt Dñe d̃
uirtutũ qui similis tibi. Potentia & uirtite:
Potens es dñe & ueritas tua in circuitu tuo:
Hii de quibipse qui es ueritas ais. Pater uo¬
lo. ut ubi ego sum: & ipsi sit mecũ. lu
dominaris potestati maris. Huiꝰ scłi po¬
testatib Ootũ aũt fluctuũ eiꝰ tu mi¬
tigas. Temptationes quas cõmouent
seruis tuis. Lu humiliasti sicut uulne¬
ratũ suꝑbũ. Diabolũ qui clauis cru¬
cis tuȩ sauciatus. humiliatus in spoliis
Et in uirtute brachii tui disꝑsisti ini¬
micos tuos. satellites eiꝰ. Tui sunt celi.

Expanded text:
nubibus aequabitur Domino? In prophetis utique. Aut quis similis erit Domino in filiis Dei? Multi sunt filii Dei per adoptionem: sed nullus unigenito Filio vero Deo potest assimilari. Deus, qui glorificatur in consilio sanctorum. Paracletus scilicet, qui in congregatione apostolica adorandus erat, omnipotentia. Magnus et horrendus super omnes qui in circuitu ejus sunt. Qui ei per innocentiam vitae appropinquare meruerunt. Domine Deus virtutum, quis similis tibi? Potentia et virtute. Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo. Hi de quibus ipse qui es veritas, ais: Pater volo, ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Tu dominaberis potestati maris. Hujus saeculi potestatibus. Motum autem fluctuum ejus tu mitigas. Tentationes quas commovent servis tuis. Tu humiliasti sicut vulneratum superbum. Diabolum, qui clavis crucis tuae sauciatus, humiliatus est in spoliis. Tu in virtute brachii tui dispersisti inimicos tuos. Satellites ejus. Tui sunt coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
asperũ. ñ ẽ uerũ sed mendax ẽ: Propterta
enim turbidũ ẽ quia quia mendax est. Fn¬
pt̾ea turbidum ẽ quia conturbat animas
nas ꝑ mendatiũ suum. Dñs gͦ qui ueritas
ẽ & dic̃. ego sum ueritas. Scuto circũdat
nos. ueritas eiꝰ. ne ardentibus sagittis dia¬
boli ꝑcutiamur. Propt̃ea xp̃s qui ẽ ueritas
subponit scutũ suũ. ut scuto ueritatis
suꝑet mendatium. Non timebis a timore
nocturno. Diabolus enĩ semꝑ in tenebris
ẽ ut ꝑcuciat inqͥt in occultis in nocentẽ
uides gͦ quod qui simplex ẽ & in nocens est.
seꝑ in occultis ꝑcutitur. Nõ tunebis a ti¬
more noturno: quod dic̃ hoc ẽ licet in er¬
rore fuerit que nox ẽ. tam̃ ñ timebis qͥa
habes scutũ ueritatis. A sagitta uolante
in die. Sagitta uolans diaboli. uidet᷑ mͥ¬
lucẽ scientie ꝓmittunt & dicunt se habẽ
diem. & non possunt decipere nisi lucẽ pro¬
miserint. Uerũ iux ista qũa ꝓmittũt de
ardentibus sagittis ẽ: & ꝓpt̃ea dicitut: a sa¬

Expanded text:
asperum, non est verum, sed mendax est. Propterea enim turbidum est, quia mendax est. Propterea turbidum est, quia conturbat animas nostras, per mendacium suum. Dominus ergo qui veritas est, et dicit: Ego sum veritas , scuto circumdat nos veritas ejus, ne ardentibus sagittis diaboli percutiamur. Propterea Christus qui est veritas, supponit scutum suum, ut scuto veritatis superet mendacium. Non timebis a timore nocturno. Diabolus enim semper in tenebris est; ut percutiat, inquit, in occultis innocentem . Vides ergo quod qui simplex est, innocens est, et semper in occultis percutitur. Non timebis a timore nocturno. Quod dicit, hoc est: licet in errore fueris, quae nox est, tamen non timebis, quia habes scutum veritatis. A sagitta volante in die. Sagitta volans diaboli, videtur mlucem scientiae promittunt, et dicunt se habere diem; et non possunt decipere, nisi lucem promiserint. Verum lux ista quam promittunt, de ardentibus sagittis est. Et propterea dicitur: A sa
Abbreviated transcription (Latin):
ratione inquid. A principio mundi: ante
pͥncipium mundi. hoc illi dicunt E ne
putes me inquit dicere: Priusqu̾ã mon¬
tes fierent &e formaretur terra &e oibis.¬
tu inquit refuguii factus es nobis. Si
aũt refugiũ ur̃m fuit anteqũa orbis fi¬
eret ergoante anime fuerunt qũa mui¬
dus fieret. Olle distinguis heresis. Quar
calũniã facis sp̃mui scõ: Sic ioquere quom
Oñẽ refugium factus es nobis in generatõe
& e generationẽ. S huc usq distinctio. Nur¬
sum aliud pͥncipium. Priusqũa montes fi¬
erent ce formaretur t̃ra. & oibis a scło & is¬
q in scłm tu es ds̃: Tu es ds̃ anteqũa mon

Expanded text:
rationem. A principio mundi: ante principium mundi. Hoc illi dicunt. Et ne putes me, inquit, dicere priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis,tu, inquit, refugium factus es nobis. Si autem refugium nostrum fuit antequam orbis fieret: ergo ante animae fuerunt, quam mundus fieret. Male distinguis, haeresis. Quare calumniam facis Spiritui sancto? Sic loquere, quomDomine, refugium factus es nobis, in generatione et generationem, hucusque distinctio. Rursum aliud principium: Priusquam montes fierent, et formaretur terra, et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es Deus. Tu es Deus antequ
Abbreviated transcription (Latin):
& ille pauꝑ qui ꝓ nobis dep̃catur. dñs est
qui cũ diues eẽt pauꝑ factus ẽ ꝓpt̃̾ nos &e
citera Sic & hic moyses qm̃ a pͥncipio ge¬
neris humani hystoriã ipse scribit: Ipse eñi
scripsit qͦmͦ celum & t̾ra facta sint. qͣmͦ &
homo factus sit de conrictione hominis
iste psalmus de condicione hominis loqui¬
t̃. quio sit homo & quare natus sit. Quigͦ
in genesi scripsit de hominũ condicione. ip̃¬
se &e nunc inducitur a spũ scõ disputare
quid sit homo
Nẽ refugium factus es nobis in
generatione & generationẽ: Qui re¬
fugium querit aut ab estu nimi¬
o querit & calore bestia illum
ꝑsequitur. aut hostes illum ꝑsecuntur: ut
interficiant. A nos igitur in estu sumus
istius scłi & nos bestia ꝑsequitur de qua
dicimus: Ne tradas bestixs anmã confitẽ¬
tẽ tibi Q nos hostes ꝑsecuntur ꝓpt̃ea sub¬
ter alas tuas refugimus. In generatione .&.
generatione. in preterito & in presenti

Expanded text:
e pauper qui pro nobis deprecatur, Dominus est: qui cum dives esset, pauper factus est propter nos, et caetera . Sic et hic Moyses, quoniam a principio generis humani historia ipse scripsit: ipse enim scripsit quomodo coelum et terra facta sint, quomodo et homo factus sit, de conditione hominis. Et iste psalmus de conditione hominis loquitur: quid sit homo, et quare natus sit. Qui ergo in Genesi scripsit de hominum conditione, ipse et nunc inducitur a Spiritu sancto disputare quid sit homo. Domine, refugium factus es nobis in generatione et generationem. Qui refugium quaerit, aut ab aestu nimio quaerit et calore, aut bestia illum persequitur, aut hostes illum persequuntur, ut interficiant. Et nos igitur in aestu sumus istius saeculi, et nos bestia persequitur, de qua dicimus: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Et nos hostes prosequuntur: propterea subtus alas tuas refugimus. In generatione, et generationem. Et in praeterito, et in praesenti,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ crucis. uexillum nr̃m ẽ: hȩc interim de
psalterio diximꝰ : & estimo diucius qũã de¬
bueramus in morati sumus Intelligimus
nos multa plura dixisse qũa debuimus di¬
cere. sed non possumus dñi nr̃i uerba reticere.
non possumꝰ in choatũ psalmũ relinquere ñ
ẽ multũ quodcũq ꝓdest animę Nichil satis
in cordibus nr̃is ut eitiat om̃s tenebras nr̃as.¬
pellat de cordibꝰ nr̃is. ut illuminet õs tene br̃as.
ut fugiat̃ tenebre. ut habits splendor ĩ cordibꝰ nr̃is. Tẽpli
ardentem. st̃ ꝑ lucebat lucerna in tẽplo dñi
Si enĩ extincta fuerit lucerna: dñs in tene¬
bris non habitat: Dicamꝰ gͥ & nos. luc̾na pe¬
dibꝰ nr̃is u̾bũ tuũ dñe. Cui sit gła in scła

Expanded text:
num crucis, vexillum nostrum est. Haec interim de psalmo diximus, et ut aestimo, diutius quam debueramus, immorati sumus. Intelligimus nos multo plura dixisse, quam debuimus dicere; sed non possumus Domini nostri verba reticere, non possumus inchoatum psalmum relinquere. Non est multum, quodcumque prodest animae: nihil satis in cordibus nostris, ut ejiciat a nobis tenebrarpellat de cordibus nostris, ut illuminet nostras tenebras, ut fugiant tenebrae, et habitet splendor lucis in cordiardentem: semper superluceat lucerna in domo Domini. Si enim exstincta fuerit lucerna, Dominus in tenebris non habitat. Dicamus igitur et nos: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine : cui sit gloria in sa
Abbreviated transcription (Latin):
o homo. si sicut angłs fui̾s. Ad huc
multiplicabunt᷑ in senecta uberi. Fe¬
lix ẽ ille qui crescit cotidie. qui senes¬
cit etate senescit uirtutib Hec interĩ
cõpleamus. & uerba uertamꝰ in oꝑa:
ut qui hic plantati sumꝰ in domo dñi.
in atrio xxp̃i floreamꝰ : cui sit gła in¬

Expanded text:
 homo, si sicut angelus fueris. Adhuc  homo, si sicut angelus fueris. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi. Felix ille qui crescit quotidie, qui senescit aetate, senescit et virtutibus. Haec interim compleamus, et verba vertamus in opera: ut qui hic plantati sumus in domo Domini, in atrio Christi floreamus: cui sit glori
Abbreviated transcription (Latin):
drus libani multiplicabit᷑. Cedrꝰ lignũ ẽ ĩpu¬
tribile. Plantati in domo dñi in atrus
di nr̃i florebunt. Alibi plantam᷑. in ce
lors regno florebimꝰ. Ego uͦ plantaui. apol¬
lo rigauit. sed dñs incrementũ dedit.
Plantam᷑ in domo dñi hoc ẽ in ecclesia. ñ¬
in muris sed in do matib Regnũ enĩ dĩ
inquit intra uos est. Quicũq plantatus
fu̾i̾t in domo dñi. uel qui hic radices mi¬
serit. ibi flores affert. Piantati in domo
dñi. in atrus dĩ nr̃i florebunt. Ista sunt
et̃na tabernacła. Que sunt ista atria:
diuersȩ in cȩlo mansiones. Simulq
uidete quid dicat. Plantati in domo
dñi. in atriis di nr̃i florebunt. Hic do¬
mus ẽ. ibi atriũ ẽ. Debuit utiq dicere
indomo esse. cũ migrau̾imꝰ ad regna
cȩlor ad cõparationẽ angłor & uir¬
tutũ ceterarũ. Non sumus in domo. sed
in atrio sumus. In inicio sumꝰ. non in ꝑ¬
fectione. Non enĩ erimꝰ angłi. sed qͦsĩ
angłi. Hon tibi quasi parũ uideatur¬

Expanded text:
drus Libani multiplicabitur: lignum imputribile. Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Alibi plantamur, in regno coelorum florebimus. Ego vero plantavi: Appollo rigavit, sed Dominus incrementum dedit . Plantatus in domo Domini, hoc est, in Ecclesia: non muris, sed in dogmatibus. Regnum enim Dei, inquit, intra vos est . Quicumque plantatus fuerit in domo Domini, si hic radices miserit, ibi flores affert. Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Ista sunt aeterna tabernacula. Quae sunt ista atria? Diversae in coelo mansiones. Simul videte quid dicat: Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Hic domus est: ibi atrium est. Debuit utique primumin domo esse: cum migraverimus ad regna coelorum, ad comparationem angelorum, et virtutum caeterarum, non sumus in domo, sed in atrio sumus: in initio sumus, non in perfectione. Non enim erimus angeli, sed quasi angeli . Non tibi quasi parum videatur
Abbreviated transcription (Latin):
cato mortuũ dignatus es uisitare
ꝑ filium: Ageneratione & generatione Aue¬
tere in nouo testamento. Annuntiabo uerita¬
tẽ tuam AApm tuũ. in ore mea In quo con¬
fessio fit ad salutem. Qm̃ dixisti in eternũ nu¬
sericordia hedificabitur Semꝑ enĩ miseratio
tua sublimatur. & nũqu̾a destruitur In cęlis
preparabitur ueritas tua In apłis predestinat᷑.
Hinc uox patris. Oisposui testamentũ electis me¬

Expanded text:
cato mortuum dignatus es visitare per Filium. A generatione et generatione. A veteri in novo Testamento. Annuntiabo veritatem tuam. Christum tuum. In ore meo. In quo confessio fit ad salutem. Quoniam dixisti: in aeternum misericordia aedificabitur. Semper enim miseratio tua sublimatur, et numquam destruitur. In coelis praeparabitur veritas tua. In apostolis praedestinatur. Hinc vox Patris: Disposui testamentum meum electis me
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ adsumpsit: Usq ui et̃num preparabo
sem̃ tuũ: In credentibus eccłie S edificabo in
generatione &e generationẽ sedẽ tuam. Ipsam
eccłiam: in qua ceu rex sedebis in eternũ: Ite¬
rum ꝓpħa ait: Confitebuntur cęli mirabilia
tua dñe. & enĩ ueritatẽ tuã in eccłia scõꝵ.¬

Expanded text:
num praeparabo semen tuum. In credentibus Ecclesiae. Et aedificabo in generatione, et generationem sedem tuam. Ipsam Ecclesiam in qua ceu rex sedebis in aeternum. Iterum propheta ait: Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine: etenim veritatem tuam in Ecclesia s
Abbreviated transcription (Latin):
los ascendens. regna mundi cuncta subiciens
In et̃nũ seruabo illi misericordiam meã. et
testamentũ meũ fidele ipsi. In eccłia quam
ꝑ miscõiam & testamentũ preceptoꝵ suoꝵ.
redemit. hec mea ꝑpetualiter conseruat.P¬

Expanded text:
los ascendens: regna mundi cuncta subjiciens. In aeternum servabo illi misericordiam meam, et testamentum meum fidele ipsi. In Ecclesia quam per misericordiam, et testamentum praeceptorum suorum redemit, haec in ea perpetualiter conserva
Abbreviated transcription (Latin):
s oꝑatur iusticiam. Sine macula. hoc
ẽ sine mortali crimine. S tamen dis¬
cretionẽ facit. inter maculã & macłam.
id est quia sine minutis peccatis esse ñ
possumus. uł in maiora incidere ñ de¬
beamus. Inuia. Qui ambulant inlege
dñi. Inuia. in xp̃o. ut ipse ait. łgo sũ
uia & ueritas. Qui ambulant mlege do¬
mini. hoc ẽ inmandatis illiꝰ. Qui ambu¬
lant id ẽ ꝑseuerant. Qui ambulant in
lege dñi. Qui carnis concupiscentia
edomita. eniam terrenoꝵ bonoꝵ glo¬
riam calcant. Beati qui scrutantur
testimonia eiꝰ. ut intelligant cũ pecca¬
uerint se corã testib deliquisse. Intoto
segnit᷑. Non enĩ qui oꝑantur imquita¬
tem. in uus euis ambulauerunt. Ui
ad illam uiam que dirit. Ego sum ui¬
a & ueritas & uita. sicut iam diximꝰ
In hac enĩ uia impii non incedunt qr
mantlata tua custotliri nimishon in
tepido corde. non dissoluto animo. s
fortit & attente. nos sua manclata edoc&

Expanded text:
et operatur justitiam . Sine macula, hoc et operatur justitiam . Sine macula, hoc est, sine mortalibus criminibus. Sed tamen discretionem facit inter maculam, et maculam, id est, quia etsi sine minutis esse non possumus: tamen in majora incidere non debemus. In via: qui ambulant in lege Domini. In via, in Christo, ut ipse ait: Ego sum via et veritas . Qui ambulant in lege Domini, hoc est, in mandatis illius. Qui ambulant, id est, perseverant. Qui ambulant in lege Domini. Qui, carnis concupiscentiis edomatis, etiam terrenae honorem gloriae calcant. Beati qui scrutantur testimonia ejus. Ut intelligant cum peccaverint, se coram testibus deliquisse. In toto segniter. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus ambad illam viam qui dixit: ‘Ego sum via et veritas et vita’, sicut iam diximus. In hac enim via non incedunt impmandata tua custodiri nimis. Non tepido corde, neque desoluto animo, sed forti
Abbreviated transcription (Latin):
dictoꝵ ĩt̾h omeliis explanare dño annu
intera octo uersus ĩcipiant. ⁊ rursũ
aseqͣnti octo alii ꝯpleãt᷑. ⁊ hoc similit᷑ ad finẽ
is teratur. Iosephus aut̃ refert ĩ libeiᷤ. apxaĩa¬
rẽꝯpositũ. ⁊ putat elegiac̾ carm̃ ĩutͦq posse dep̃¬
hendi. qd̾ scilicet pͥor u̾sus sex pedib ꝯnstet. infe¬
¶rior uno minꝰ ĩpentametrũ finiat᷑. Aleph
eati in maculati inuia. Iusti utiq
inseculi uia ꝑ qu̾a gradiuntur.
Beati immaculati. Contra beati¬
tudinẽ miseria opponit᷑. Beatus immor¬
talis dicit᷑. in nr̃a lingua. siue laudabilis
uł głosus. Illi sunt beati. qui in uitã ȩt̾nã
merent᷑ intrare. & illi sunt miseri qui
in infernũ descendunt. Quomodo diẽ
immacłati. quia sine minutis peccatis
eẽ homo non potest. sicut sc̃s ioħes dix̃:
Si dixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ.
ipsi nos seducimus. e ueritas in nobis ñ ẽ:
Et ꝓpb̃a dicit. Qui ingredit᷑ sine macła

Expanded text:
ibus homiliis explanare Domino annuelittera octo versus incipiant, et rursum a sequenti octo alii compleantur. Et hoc similiter usque ad finem texatur. Josephus autem refert in libris esse compositum, et putat elegiacum metrum in utroque posse deprehendi: quod scilicet prior versus sex pedibus constet, inferior uno minus in pentametrum finiatur. ALEPH. Beati immaculati in via. Ista utique in saeculi via, per quam gradimur. Beati immaculati. Contra beatitudinem miseria opponitur. Beatus immortalis dicitur in nostra lingua, sive laudabilis vel gloriosus. Illi sunt beati, qui in vitam aeternam merentur intrare; et illi sunt miseri, qui in infernum descendunt. Quomodo dicit, immaculati: quia sine minutis peccatis homo esse non potest: sicut sanctus Joannes dixit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Et propheta dicit: Qui ingreditur sine macula,
Abbreviated transcription (Latin):
eis: in euuͣgłio compendiose posita st̃ ¶ Rãmẽ
cum reu̾si fuissent: manserunt colentes ⁊ głi¬
ficantes dm̃ studiosuis magis qmͣ pͥmũ ¶ Et
p̾̃dicaueriuit omĩb in gen̾e suo: ⁊ multos erudi

Expanded text:
eis, in Euangelio compendiose posita sunt. Tandem eis, in Euangelio compendiose posita sunt. Tandem cum reuersi fuissent, manserunt colentes et glorificantes Deum studiosius magis quam primum, et praedicauerunt omnibus in genere quo, et multos e
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: quia in silentio ⁊ uece tatita deum głifi¬
cabant ¶ñ gͦ ꝑ singulos annos post ⁊ messẽ
trituratoriam ascendebant. in in montem aliꝙͣ
pasitum ibi. qui ucrabatur lingua eorum mõs
inctorialis. hñs in se qnͣdam speluncam ĩ saxo.
fortib ⁊ electis arborib amonissimus: in quẽ
ascendentes ⁊ lautiantes se adorabant ⁊ lauda¬
bant in silentio dm̃ trib dm̃ trib dieb ¶ Et¬
fatiebant ꝑ singulas gnõnes expectantes sẽꝑ
ne forte in sua gñone stella illa beatitudinis ori¬
retur. donͨ apparuit eis descendens s̃uꝑ montem
illium uictorialem hñs in se quasi formam pu̾i
ꝑuuli. ⁊ suꝑ se similitudinem trucis ⁊ locuta est
eis. ⁊ docuit eos. ⁊ p̾cepit ut ꝓfiscisc̾entur in iu¬
deam ¶Pfisciscentib aut̃ eis ꝑ bienuium p̾cede¬
bat stella. ⁊ neq esca neq potus defecit in pe¬
ris eorumi ¶Cet̾a aut̃ que gesta eẽ ref̾untur ab

Expanded text:
eorum, quia in silentio et uoce tacita Deum glorifieorum, quia in silentio et uoce tacita Deum glorificabant. Hi ergo per singulos annos post messem trituratoriam ascendebant in montem aliquem positum ibi, qui uocabatur lingua eorum "Mons Victorialis, habens in se quamdam spelunculam in saxo, fontibus et electis arboribus amoenissimus; in quem ascendentes et lavantes, se offerebant, et orabant in silentio Deum tribus diebus. faciebant per singulas generationes expectantes semper ne forte in sua generatione stella illa beatitudinis oriretur, donec apparuit eis descendens super Montem illum Victorialem, habens in se quasi formam pueri parui, et super se similitudinem crucis; et locuta est eis, et docuit eos, et praecepit ut proficiscerentur in Iudaeam. Proficiscentibus autem eis, per biennium praecedebat stella, et neque esca neque potus defecit in peris eorum. Caetera autem, quae gesta esse referuntur ab
Abbreviated transcription (Latin):
¶Legi aput aliquem magos istos ex libris
balaam diuinatoris appariture huiꝰ stelle sci¬
entiam accepisse: cuiꝰ diuinatio posita ẽ ⁊ ĩ ue¬
teri testam̃to ¶ Orietur stella ex iacob. ⁊ exiug¬
audiui aliquos refe̾ntes de quadam sc̾ptura. ⁊¬
si nõ c̾ta. tam̃ nõ destruente fidem. s potuis
delectante. qmĩ erat quedam gens sita in ip̃õ
pͥncipio orientis iuxta occeanum apud quos
ferebatur quedam scͥptura inscripta nomine
sech de paritura hac stella. ⁊ muerib ei huiꝰ¬
modi offerendis: que ꝑ gñones studiosorum ho¬
minum patrib ref̾e̾ntib filiis suis habebat᷑
deducla. ¶Itaq elegerunt se ipõs duodetu qui¬
dam ex ip̃is studiosiores ⁊ amatores mist̾ioꝵ
celestium: ⁊ posuerunt se ipõs ad expectationẽ
scelle euis¶ Et si quis moniebatur ex eis filius
euis. filius eiuis aut aliquis ꝓpinquoꝵ qui eiꝰ¬
dem uoluntatis mueniebatur. in loco ꝯstitue ba¬
tur defuncti ¶ Dicebantur aut̃ magus ei lingꝰ

Expanded text:
Legi apud aliquem magos istos, ex libris Balaam diuinatoris appar iturae illius stellae scientiam accepisse, cuius diuinatio posita est et in Veteri Testamento: "Orietur stella ex Iacob.audiui aliquos referentes de quadam scripture, etsi non certa, non tamen destruente fidem, sed potius delectante: quondam erat quaedam gens sita in ipso principio Orientis iuxta Oceanum, apud quos ferebatur quaedam scriptura inscripta nomine "seth", de apparitura hac stella, et muneribus eiusmodi offerendis, quae per generationes studiosorum hominum patribus referentibus filiis suis habebatur deducta. Itaque eleger unt inter seipsos duodecim quosdam ex ipsis studiosiores, et amatores mysteriorum caelestium, et posuerunt seipsos ad expectationem stellae illius: et si quis moriebatur ex eis, filius eius, aut aliquis propinquorum, qui eiusdem uoluntatis inueniebatur, in loco constituebatur defuncti. Dicebantur autem magici lingua
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem deus quidem pat̾ est quia filiũ
ht̃: spc̃ autem sauctus non est ꝑat̾. quia
nec filium ht̃: non est ꝑ omĩa equalis ¶N
dictumn est ¶ Hi sunt filii mei dilecti: nec
cum xp̃o etiam filus est. quemadinodum xͦ.
GSi aut̃ non est filius quemadmodum xͨ.
s minist̾ fidelis xp̃i: ñ est equalis xpõ.

Expanded text:
Si autem Deus quidem Pater est, quia Filium habet, Spiritus autem sanctus non est Pater, quia nec Filium habet, non est per omnia aequalis. Nec dictum est: hi sunt filii mei dilecti, nec cum Christo etiam Filius est quemadmodum Christus. Si autem non est Filius quemadmodum Christus, sed minister fideli
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̾sens ¶Qm̃ autem baptizantur homineᷤ¬
⁊ in igne: testis est dñs ꝑ ysaiam. ⁊ auferam
inquit sordes filiorum isił: de medio eorum:¬
⁊ sanguinem eorum mundabo in spũ iuidicii.
dicum. ¶Transiuimus ꝑ ignem ⁊ aquam. ⁊
induxisti nos in refrig̾ium. SSicut enim au¬
rum uł argentum combustis in fornace s ordi¬
bus colatur: sic homo in fornace temptatiois
in morte: sicut ipẽi dicebat. ¶ Naptismũ ha¬
beo baptirari. ⁊ quomodo turbor usq dum ꝑ¬
pctõ. quale aũt̃ pecm̃ renuititur in morte. scit
qui intelligit ꝓ quali pcc̃o introducta ẽ mors.¬
¶ Sam si ꝓpter pecm̃ moritur homo: sine duꝰ

Expanded text:
cio presens. Quoniam autem baptizantur homines in igne, testis est dominus per Ysa.: Et aufferam, inquit, sordes filiorum Israel de medio eorum, sanguinem eorum mundabo in spiritu iudicii dum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium. Sicut enim aurum et argentum combustum in fornace sordibus colatur, sic homo in fornace temptacionis  5 in morte, sicut ipse dicebat: Baptismo habeo baptizari, et quomodo turbor, usque dum ppeccato. Quale autem peccatum remittitur in morte, scit, qui intelligit, pro quali peccato introducta est mors. Nam si propter peccatum moritur homo, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
dit quia a spiritu sancto est ductus: s nõ
quasi inuor maioris ꝑcepto. S quasi ma¬
ior minoris hortatu ¶Nam non solum duc¬
tus aut adductus dicitur qui alicuiꝰ potesta¬
te ducitur. s etiam ille qui alicuius rationa¬
bili exhortatione placatur: sicut scriptũ

Expanded text:
itu, a Spiritu sancto ductus est, sed non quasi minor majoris praecepto, sed major minoris hortatu. Nam non solum ductus aut adductus dicitur qui alicujus potestate ducitur, sed etiam ille qui alicujus rationabili exhortatione placatur. Item dixit
Abbreviated transcription (Latin):
mali suꝑbia.¶Deniq ⁊ ꝑditionis initium
a suꝑbia cepit ꝑ dẏabolum. ⁊ initium sa¬
lutis ab humilitate ꝑ xpm̃. ¶Propterea
conuenient̾ ⁊ omĩum luuimilitatem beati¬
tudinum fecit initiun ¶ Et quare non ma¬
infeste dixit: beͣti humiles spũ¶ Ergo hũc
tantum modo potui rationis inuenire colorẽ.
ut non solum humiles ostendat. s etiam in¬
digentes humiles: qui sic sunt humiles
ut semꝑ adutorium dei sint mendicanteᷤᷤ
Dunde in greco non dicit ¶ Seati pauꝑes: s
beati mendici uł egeni Sam pauꝑ est
qui angustiam quidem ht̃: non autem tã¬
tam ut ⁊ mendicare cogatur ¶ Sd̾m quã
differentiam: ⁊ ꝓph̾a dicit. ¶ Beatus qui in¬
telligit. suꝑ mendicum¶ Ergo Ideo dicit.
beati mendici spũ: ut multum humiles
ostendat. ¶Si gͦ dixisset Ceati humileᷤᷤ
spũ: nichil ampluis significasset. quam
humiles. ¶Nunc autem ⁊ humiles: ⁊ in¬
⁊ non ex fide ¶Hu tales non pulsant adiu¬
torium. dei ¶Qui autem scd̃m fidem hu¬

Expanded text:
mali superbia. Denique et perdicionis inicium a superbia / ceperit per dyabolum et inicium salutis ab humilitate per Cristum; propterea convenienter et omnem humilitatem beatitudinum fecit inicium. Et quare non manifeste dixit: Beati humiles spiritu? Ergo hunc tantummodo potui invenire colorem racionis, ut non solum humiles ostendat, sed eciam indigentes humiles, qui sic sunt humiles, ut semper adiutorium dei sunt mendicantes. Unde in Greco non dicit: Beati pauperes, sed: Beati mendici et egeni. Nam pauper est, qui angustiam quidem habet, non autem tantam, ut mendicare cogatur. Secundum quam differenciam et propheta: Beatus, qui intelligit super mendicum et egenum. Ideo dicit: Beati mendici spiritu, ut multum humiles ostendat. Si ergo dixisset: Beati humiles spiritu, nichil amplius significasset quam humiles; nunc autem et humiles, non ex fide; hii tales non pulsant adiutorium dei. Qui autem secundum fidem hu
Abbreviated transcription (Latin):
ut quale quibq medicam̃tum necessarium fu¬
erit subministret. cui consolationem. cui incre
lius non debet indignari: quia nec infirmus
irascitur adu̾sus medicum si posu̾it aliquam
mordentem Non eni considerat asꝑitatẽ
medici ⁊ sustinet: quia ꝓdesse illi desiderat: nõ

Expanded text:
debet, ut, quale quibusque medicamentum neccessarium fuerit, subministret: cui consolacionem, cui increplius, non debet indignari, quia nec infirmus irascitur adversus medicum, si posuerit aliquam medicinam mordentem. Non enim considerat asperitatem medici et sustinet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cognita aũt nequitia eorum ih̾c. non
scd̾m sermones eorum pacificos blande res¬
pondit. sed scd̾m conscientiam eorum crude¬
lem ⁊ asꝑam dixit: quia plerumq ad ani¬
mam dixi loquitur. nõ ad corpus. uolunta¬
tibus respondet in uerbis.
Ostendi

Expanded text:
Cognita autem Jesus nequitia eorum, etc. Non secundum sermones eorum pacificus blande respondit, sed secundum conscientiam eorum crudelem aspera dixit, quia Deus plerumque ad animam loquitur, non ad corpus; voluntatibus respondet, non verbis. Ostenes eorum pacificus blande res
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum creatum est suꝑ t̾ram: ex uita ui¬
uit ¶ Nec enim potest ẽẽ aliquid uiuũ:
mn quo non sit spc̃ uite ¶ Ex malo autẽ
nulla res esse potest ¶Cum ipm̃ malum
nichil sit: quomodo pot̾ facere aliquam:
¶Esse tantum ꝑdere pot̾. s non ipm̃ ma¬
lum ꝑdet ¶S de re ipã in qua est malũ
subtrahit se bonum. ꝓpt̾ inhĩtans ma¬
lum in ea: ⁊ sic bono recedente res uadit
ad inthilum ¶Ergo res in qua solum bo¬
num est iuiuax est ⁊ ĩmortalis ¶In qua
aũt̃ bonum ⁊ malum hĩtat. uiuit quid̃
tamen ꝓ tempore uiuit ꝓpt̾ inhĩtans bo¬
num : moritant ꝓpt̾ in habitans malũ.
⁊ est mortalis res sicut homo ¶Pomo
aut̃ ideo ex bono ⁊ malo creatus est: ut
contempto malo sequatur bonum. ⁊ ꝑ
hoc habet electionis m̾çedem. ¶Quod si ꝯ¬
tempto bono secutus fu̾it malum: susci¬
piet eum et̾nus int̾itus. ¶Si aut̃ dimis¬
so malo secutus fu̾it bonum: numor te
natura carnis eius soluitur ab om̃i malo.¬

Expanded text:
vivum creatum est super terram, et vita vivit. Nec enim potest aliquot vivum, in quo non sit spiritus vite, ex malo autem nulla res esse potest. Cum ipsum malum nichil est, quomodo potest facere aliquam rem esse? Tantum perdere potest, sed non ipsum malum, sed de re ipsa, in qua est malum, subtrahit se bonum propter inhabitans malum in ea, et sic bono recedente res vadit ad nichilum. Ergo res, in qua solum bonum est, vivax est et immortalis, in qua autem bonum et malum habitat, vivit quidem, cum pro tempore vivit propter inhabitans bonum, moritur autem propter inhabitans malum et est res mortalis sicut homo ideo ex bono et malo creatus est, ut contempto malo sequatur bonum, et per hoc habet eleccionis mercedem. Quod si contempto bono secutus fuerit malum, suscipiet eum eternus interitus. Si autem dimisso malo secutus fuerit bonum, in morte natura carnis eius solvitur ab omni malo.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ discipulus. ab neget semetipm̃ ¶ Re¬
luiquit ergo cognationem suam: nõ qui
contempuit eam: s qui ampluis diligit
deum qͣm parentes¶ Delinquit t̾ram suã:
qui carnis sue non consequit᷑ uoluptates.

Expanded text:
esse discipulus, abneget semetipsum . Relinquit ergo cognationem suam, non qui contemnit eam, sed qui plus diligit Deum quam parentes. Relinquit terram suam, q
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ip̃ã eccͣa torcular uideatur. qnͣtiun
ipm̃ u̾bum dei qd̃ traditum est in ea fos¬
sum ¶ Si aut̃ u̾bum noui testam̃ti quod
leue est truciat hominem contͣdicente car¬
tam̃ti. qd̃ importabile erat Ebi gͦ uer¬
bum dei positum erat in lege: modum
iuuendi constituens: tortular erat fossũ.
¶Ubi autem de fide dei ꝓph̾abatur : turris
erat edificata ¶Nam sicut in turri consistẽtẽ¬
stes de turri facile conterunt: sit ⁊ qui in¬

Expanded text:
tantum ipsa Ecclesia torcular videatur, quantum verbum ipsum, quod traditum est in ea fossum. Si enim verbum Novi Testamenti quod leve est, cruciat hominem contradicentem natquod importabile erat? Ubi ergo verbum Dei positum erat in lege, modum vivendi constituens, torcular erat fossum. Ubi autem de fide prophetabatur, erat turris aedificata. Nam, sicut in turri consisstes de turri facile conterunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tuum: misit seruos suos ad colonos ut
acciꝑent de fructib suis¶ Et app̃henden
alium aũt occiderunt: alium uͦ lapidaue¬
runt ¶tum misit alios seruos plures pͥori
bus ⁊ fec̾unt eis similit̾ Louissime aũ
misit ad eos filium suum dicens. ¶Uere¬

Expanded text:
t, misit seruos suos ad colonos, ut acciperet de fructibus suis; et coloni alium autem lapidauerunt, alium uero occiderunt. iterum misit ad illos seruos plures, et fecerunt eis similiter. nouissime autem misit illis filium suum unicum dicens: uere
Abbreviated transcription (Latin):
rit xp̃c in ecclia: iubet ministros suos id
est aliquod spc̃ seductionum ⁊Iam ma¬
la ꝑ malos spc̃ reddet ¶Qualis fuut spũs
erroris. quem misit deus ut seducat achab
sicut scͥptum est. in t̾cio libro regnorum:
uł qualis est illa oꝑatio erroris qmͣ dabit
deus eis qui caritatem iu̾tatis ñ acceꝑuit.
ut credant mendatio¶ Et ligant mauꝰ¬

Expanded text:
est fide vera, iubet ministros suos, id est malos spiritus seductionum, nam mala per malos spiritus reddit, qualis fuit spiritus erroris, quem misit Deus, ut seducat Achab, sicut scriptum est in tertio libro regnorum, vel qualis est operatio erroris, quem dabit eis Deus qui caritatem Dei non receperunt, ut credant mendacio. Et post pau
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebras. idest in errores gentium. uł
deorum ¶Plus aut̃ ext̾iores hereticorum:
qm̃ gentiles u̾itatem sꝑnunt qm̃ nõ au¬
dierunt. uidei aut̃ qmͣ non crediderunt.
heretici aũt qmͣ audierunt. ⁊ didicerũt.
¶pãrum quo heresyacarum tenebrarum
amplius longe. ⁊ ideo pressiores. ⁊ ext̾ioreᷤ.
idest in hereses ꝑu̾sissimas.

Expanded text:
teriores, id est in errorem gentilium, JJudaeorum, pejus autem exteriores haereticorum, quoniam gentiles veritatem spernunt, quam non audierunt, Iudaei autem, quam non crediderunt, heretici autem, quam audierunt et didicerunt. Ipsarum quoque hereticorum tenebrarum amplius longe et ideo pressiores et exteriores, id est in hereses perversissimas.
Abbreviated transcription (Latin):
in recordatione nature sue redactum. cito i¬
terum mansuescit. animal aũt siluestre cũ
fuerit comp̾hensum. aut morsibus appetit.
ad huc adu̾sus corripientem magis irascit᷑.¬
Ouidam habuit duos filios ÷ quis est nͥ
fectu: qui cum sit natura dñs. tam̃ magis
uult diligi quasi pat̾ qmͣ timeri ut dñs:¬
dixit. timebis dunm̃ deum tuum ex toto

Expanded text:
in recordacionem nature sue redactum cito iterum mansuescit. Animal autem silvestre, cum fuerit comprehensum, aut morsibus impetit adhuc reversus contra corripientem magis irascitui habuit duos filios, Deus est, fectu. Qui cum sit natura Dominus, tamen magis vult se diligi quasi pater, quam timeri ut Ddicitur, timebis Dominum Deum tuum de t
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce fornicarius neminem estiniat castũ.¬
¶ It̾ castus non facile de fornicario suspica¬
tur¶ Suꝑbus neminem putat humilẽ.
qui non est ex deo sac̾dos: nullius sac̾doti¬
um putat ex deo. ¶Unde autem putas¬

Expanded text:
ium. Fornicarius neminem existimat castum; castus non facile de fornicario suspicatur. Superbus neminem putat humilem; qui non est ex Deo sacerdos, nullius sacerdotium putat esse ex Deo. Inde est ut
Abbreviated transcription (Latin):
Reli qui uero tenuerunt seruos euis: et
contumeliis. affestos occiderunt. ¶De sua
morte tacet. quia iam in priori iudicio pa
rabola dixerat. S ostendit mortem i¬
discipłorum suorum: quos post ascensum

Expanded text:
Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occiderunt. De sua morte tacet, quia in priori parabola inde dixerat, et ostendit mortem discipulorum suorum, quos, post ascensum
Abbreviated transcription (Latin):
ma quidem facie ꝓfitetur uitam spũalem.
reuera autem complestitur uitam carualẽ.
Et melior est laicus ante dñ pnĩam
agens: qmͣ cłicus ꝑmanens in pectatis.
¶Saicus enim in die udicii stolam sacer¬
dotalem accipiet. deo in crismate om̃s sic
ungiumtur in sacerdotio ¶Sacͥdos autem
pcc̃õr spoliatus sac̾dotii dignitate qmͣ ha¬
buit: erit int̾ infideles ⁊ ypocritas. di¬

Expanded text:
rima facie profitetur vitam spiritualem, revera autem complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypocritas.
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. totum iam ad impletum est in scrip¬
turis: qui ignorans est inuenit ibi qd̃ discat.
qui contumax est ⁊ pecõr inuenit s futuri
uditii fagella qͥd̃ timeat. qui laborat. in¬
ueniet ibi głias ꝓmissiones uite ꝑpetue.¬

Expanded text:
lutem, totum iam impletum est in Scripturis. Qui ignarus est, inveniet ibi quod discat: qui contumax est, et peccator, inveniet futuri iudicii flagella, quae timeat. Qui laborat, inveniet ibi glorias, et promissiones vitae perpe
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ ip̃os xpm̃ int̾rogare uolebant. quia ĩ
nõ possunt ¶Nam inimicus manifestus:¬
n melior est qmͣ amicus fictus ¶lle dun ti¬
quaũ adhuc minus cognitos ⁊ minus susp̃¬
tos: ut aut abscondite facile deciꝑent eũ. aũ
confusio. qnͣtum fu̾it ꝑsona det̾ior ¶Sed
discipuli illi magistris suis etate minores e¬
pentium statura breuiores sũt: ueneno aũt
equales ¶Et catuli luporum adhuc tem̾ con¬
tam̃ in sanguine gaudent ⁊ morsib ludũt.¬
noratus ⁊ laudatus. inist̾ium sui cordis sĩ¬

Expanded text:
esum Christum interrogare nolebant, quia in non poss melior est quam amicus fictus: quasi minus notos, et minus suspectos, ut vel abscondite, facile eum deciperent, aut confusio, quanto fuerit persona deterior. Sed discipuli talium magistrorum, aetate pentium statura sunt breviores, veneno autem aequales, et catuli luporum adhuc tentamen in sanguine et morsibunoratus et laudatus, mysterium sui cordis sim
Abbreviated transcription (Latin):
tro. aut incautꝰ aut nimiꝰ. s inutroq mod̾atus.
¶Sic lib̾as ostendit hoĩm uoluntates ut ad dei
tis ifere doctne ꝑtib tam p̾cipue ĩ exhortatione
morali atq ĩ om̃ib eccͣastice regulis discipline
ita nr̃oꝵ concint ꝑ uniu̾sa sentenciis. ut eos
di .i. emendandi uł etiam exornandi hoĩs amore
tissima pot̾ exhortatione ꝑducit. ¶Iu ip̃is quoq
expõnũ locis. que quidem plena st̃ acuminis.
pondis. conseqũtie eruditionis. medulle. nicħ ma
puucta p̃tereat qi qui om̃o pene solus ꝯfiliũ
diuine legis inspexit q̃ cũ ĩnumieris sit ĩtexta
causis. ad unũ tam̃ om̃ia finem reducit. ut scil
hoĩes quib data ẽ ad amorẽ dei ⁊ studiũ uͥtutis
accendat ¶Quan u̾o istud ñ ad ostentatio qnͣ¬

Expanded text:
tro, aut incautus aut nimius, sed in utroque moderatus. tro, aut incautus aut nimius, sed in utroque moderatus. Sic liberas ostendit hominum voluntates, ut ad Dei tis fere doctrinae partibus, tum praecipue in exhortatione morali, atque in omnibus ecclesiasticae regulis disciplinae, ita nostrorum concinit per universa sententiis, ut eos id est, emendandi, vel etiam exornandi homines amortissima potest exhortatione, producit. In ipsis quoque expositionum locis, quae quidem plena sunt acuminis, ponderis, consequentiae, eruditionis, medullae, nihil mpuncta praetereat, quasi qui omnino pene solus consilium divinae legis inspexerit: quae, cum innumeris sit intexta causis, ad unum tamen finem omnia reducit, ut scilicet homines, quibus data est, ad amorem Dei studiumque virtutis accendat. Quod vero istud non ad ostentatio
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ ille magis hoĩb inculcat. quã uẽ
entium consensu contentuq laudat᷑. ¶Lau¬
datur aũt uł in ãmirabilis głia conditoris. uł
ob concitanda studia uirtutis. uł ad castigau¬
da uicia uoluntatis. ¶Quid inqmͣ p̾ssius il¬
le cõmendat: qmͣ ingenite nobis ⁊ deo lib̾ta¬
tis decus. ¶ Cuiꝰ confessio p̾cipuũ int̾ nos gẽ¬
tilesq discrinẽ est. qui hoĩem ad ymagniẽ
dei conditum tam infelicit̾ fati iuolentia ⁊ p᷑¬
candi putant nccitate deuictum ut hiis eti¬
am pecudib ĩuidere cogatur. ¶Quid ille ad¬
uͥsus eostem magistros pociꝰ insinuat. qm̃ di
possibilia ẽẽ mandata: ⁊ hoĩem toriꝰque uł
iquitas ab imꝑante ꝓpellit᷑ ⁊ p̾raricauti rea¬
tus affigitui. ¶Iam u̾o idem iste eruditoꝵ decꝰ.
cũ de gr̃a dei disserit: qnͣta illam ub̃tate. qnͣta
etiam cautione ꝯcelebrat. ¶Non est eñ ĩ ast̾u¬

Expanded text:
Quid enim ille magis hominibus inculcat, quam natuQuid enim ille magis hominibus inculcat, quam natuentium consensu concentuque laudatur? Laudatur autem vel in admirabilis gloriam Conditoris, vel ob concitanda studia virtutis, vel ad castiganda vitia voluptatis. Quid, inquam, pressius ille commendat, quam ingenitae nobis a Deo libertatis decus; cujus confessio praecipuum inter nos Gentilesque discrimen est, qui hominem ad imaginem Dei conditum tam infeliciter fati violentia et peccandi putant necessitate devinctum, ut is etiam pecoribus invidere cogatur? Quid ille adversus eosdem magistros potius insinuat, quam Dei esse possibilia mandata, et hominem totius, iquitas ab imperante propellitur, et praevaricanti reatus efficitur. Jam vero iste, eruditorum decus, cum de Dei gratia disserit, quanta illam ubertate, quanta etiam cautione concelebrat! Non enim est in alteru
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑpetimur temptationũ ꝓcellas ⁊ a mero¬
re simul ⁊ a corꝑe subdutis aĩmũq anxie¬
tatem arcentem ad studium scͥpturarũ rem̾¬
tio Qubes enĩ beatissime ut omentariũ
sancti ioħis constantmopolitam epĩ quẽ in
matheo euuͣglista nonagnita libris explicu¬
it in latinam linguam quo possum sermoue
tranffundam. ¶Quod utinam tam a nobis
cõmode fieri posset. qmͣ a te ⁊ oportune ⁊ uti¬
lit̾ imꝑatur.  Quid enĩ uł ad scĩam eruditiꝰ:
uł ad exhortationem iguitiꝰ. uł ad dogniata
purgatius nrõꝵ aurib offeratur qmͣ p̾clara
ħ tam insignis animi ingeniiq monimẽta:
Et ħ maxime temꝑe quo ꝑ occasionem qudꝵr
nunis difficilium qõnum edificctiomi moꝵ at¬
q eccłiastice discipline satis in solent̾ obstrepi¬
tur. ¶ꝑ qua c̾te beatus ioħ̾es cum malis oꝑi¬
b tam i hoc quo tantꝰ fere u̾ tamq alacer
assurgit: ut euuͣgłiste dicta int̾p̾tando ꝓ euuͣ¬
głita ꝑfectione nobiscum pugnare uideatur.

Expanded text:
re perpetimur, tentationum procellas, et a moerore simul et a torpore subducis, anitate marcentem ad studium Scripturarum remittis. Jubes enim, beatissime, ut commentarium sancti Joannis Constantinopolitani episcopi, quem inMatthaeo evangelista nonaginta et uno libro explicuit, in Latinam linguam, quo possim sermone, transfundam. Quod utinam tam a nobis commode fieri possit, quam a te et opportune et utiliter imperatur. Quid enim vel ad prudentiam eruditius, vel ad exercitationem ignitius, vel ad dogma purgatius nostrorum auribus offeratur, quam praeclara haec tam insignis animi ingeniique monumenta? Et hoc maxime tempore, quo per occasionem quarumdam nimis difficilium quaestionum, aedificationi morum atque ecclesiasticae disciplinae satis insolenter obstrepitur: pro qua certe beatus Joannes, cum in aliis operibus, tum in hoc quoque tantus fere ubique, tamque alacer assurgit, ut Evangelistae dicta interpretando pro evangelica perfectione nobiscum pugnare videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad rachel ¶ Rathel mat̾ fuit beniamin.
¶Quam defunttam sepelierunt m ẏpodromo:
qui est uxta bethleem. ¶Quia igit᷑ ⁊ sepult᷑
uitinum erat ⁊ tampꝰ ipẽ ĩ beniamin sorte cõ¬
tig̾at. Rama quo ad eandem ꝑtinebat tͥbũ
⁊ a principe tribus ⁊ ab ip̃o int̾fectionis lo¬
co conserũter eos qui occisi sunt filios eius

Expanded text:
tinet ad Rachel? Rachel mater fuit Benjamin, quam defunctam sepeliere in hippodromo, qui est juxta Bethel. Quia igitur et sepulcrum vicinum erat, et campus ipsi Benjamin sorte contingerat, Rama quoque ad eamdem pertinebat tribum, et a principibus, et ab ipso interfectionis loco, consequenter eos, qui occisi sunt, filios ejus