comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postolus paulus scribens ad
corinthios & rudem xp̃i ȩccłã
sacris instruens disciplinis. int̾ cȩtera
mandata ħ quoq posuit dictns. Siqͣ
mulier habet uirũ infidełe. & hic con¬
sentit habitare cumea ñ dimutat uirũ
suũ. Sc̃ificatus ẽ enĩ uir infidelis ꝑmu.
lierẽ fidelẽ. & sc̃ificata ẽ mulier infidel
iniuiro fideli. Alioquin filii ur̃i immun¬
di ẽẽnt. nc̃ autẽ mundis̃. Si cui forte
hactenꝰ uidebant᷑ nimiũ disciplinȩ uin¬
cula laxata. & p̃ceps indulgentia p̃cepto¬
ris. consideret domũ patris tui clarissi.¬
mi quide & eruditissimi uiri. s adhucã.¬
bulantis intenebris. & intelligit consiliũ
apłi illuc ꝓfecisse. ut radicis amaritudinẽ
dulcedo fructuũ compensaret. & uiliꝰuir¬
gulȩ balsama p̾ciosa sudarent. Tues nata¬
ta de impari matͥmonio. s de te & toxotio.
ne paula generata ẽ. Quis ħ crederet
ut albini pontificis neptis de reꝓmissi¬
one matri filia nasceret᷑. ut p̃sente &e

Expanded text:
postolus Paulus scribens ad Corinthios et rudem Christi ecclesiam sacris instruens disciplinis inter cetera mandata hoc quoque posuit dicens: si qua mulier habet uirum infidelem et hic consentit habitare cum ea, ne dimittat uirum. sanctificatus est enim uir infidelis in uxore fideli et sanctificata est muliein viro fideli. Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem mundi sunt . Si cui forte hactenus videbantur nimium disciplinae vincula laxata, et praeceps indulgentia praeceptoris, consideret domum patris tui, clarissimi quidem et eruditissimi viri, sed adhuc ambulantis in tenebris, et intelleget consilium apostoli illuc profecisse, ut radicis amaritudinem dulcedo fructuum conpensaret et .vites virgulae balsama pretiosa sudarent. Tu es nata de inpari. matrimonio, de te et Toxotio meo Paula generata est. Quis hoc crederet, ut Albini pontificis neptis de repromissione matris nasceretur, ut praesente et
Abbreviated transcription (Latin):
canebat. ista p̃dicat triumphantẽ. Illa
gentib clamitat. fr᷑ ñ redimit. redimet¬
homo. Q in alio psalmo. Homo natꝰ ẽ
in ea. ipse fundauit eam altissimꝰ. Sci¬
o me ante hoc ferme bienniũ edidisse
libros contra iouinianũ. quib uenien.¬
tes ẽ contra questiones ubi apłs conce¬
dit. scda matrimonia. scͥpturarũ au¬
ctoritate contriui. & ñ necesse ẽ eacd̃e
ex integro scribere. c̃possis inde quȩ scͥp.¬
ta s̃ mutuari. Hoc tantũ ne modum
egrediar epłȩ admonitã te uolo. Cogi¬
tatẽ cotidie eẽ moriturã. & nunquã

Expanded text:
canebat, ista praedicat triumphantem; illa canebat, ista praedicat triumphantem; illa gentibhomo, et de alio psalmo: Homo natus est in ea et ipse fundavit eam altissimus. Scio me ante hoc ferme biennium edidisse libros contra Iovinianum, quibus venientes e contrario quaestiones, ubi apostolus concedit secunda matrimonia, scripturarum auctoritate contrivi. Et non necesse est eadem ex integro scribere, cum possis inde, quae scripta sunt, mutuari Hoc tantum, ne modum egrediar epistulae, admonitam volo: cogita te cottidie esse morituram, et numqua
Abbreviated transcription (Latin):
patriãci hsustentata uiatico nurũ mo¬
abitidẽ tenuit. ut illud y saiȩ uaticini
um cõpleretur. Emitte agnum dñe do¬
minatorẽ terrȩ de petra deserti. Uenio
re potuerat insubstantia sua. uniu̾sas¬
q diuitias in utroq fidei suȩ obtulit¬
testam̃to. H s̃ duo seraphin t̃ glorifi¬
cantia tͥnitatẽ. & inthesauro eccłiȩ cõ¬
dita. unde & forcipe utriꝰq testam̃ti ar.¬
dens carbo cõprehensus purgat labia
peccatoris. Quid uetera repetã & uir¬
tutes feminarũ de libris ꝓferã. cũ pos¬
sis multas tͥ ante ocłos ꝓpͥonere in ur¬
be qua uiuis. quarũ imitari exẽplũ
debeas. Tnaudear adulatione ꝑsingłas
currere. sufficit tͥ sc̃a marcella. quȩ res¬
pondens generi suo aliquid nob de eu¬
angelio retulit. Anna.uiͭii. annis auir.¬
ginitate sua uixerat c̃ marito. ista.iͭii.
m̃sib. Illa xp̃i expectabat aduentũ. ista
tenet quẽ illa susceꝑat. Illa uagientẽ

Expanded text:
patriam; et hoc sustentata viatico nurum Mopatriam; et hoc sustentata viatico nurum Moabitidem tenuit ; ut illud Isaiae vaum conpleretur: emitte agnum, domine, dominatorem terrae, de petra deserti. uenio d habere poterat in substantia sua umuersasque diuitias in utroque fidei suae obtulit-testamento. haec sunt duo seraphin ter glorificantia trinitatem et in thesauro ecclesiae condita, unde et forcipe utriusque instrumenti ardens carbo conprehensus purgat labia peccatoris. Quid uetera repetam et uirtutes feminarum de libris proferam, cum possis multas tibi ante oculos\' proponere in urbe, qua uiuis, quarum imitari exemplum debeas? et ne uidear adulatione per singulas currere, sufficit tibi sancta Marcella, quae respondens generi suo aliquid nobis de euangelio retulit. Anna septem annis a uirginitate sua uixerat cum marito, ista septem mensibus; illa Christi expectabat aduentum, ista tenet, quem illa susceperat; illa uagientem
Abbreviated transcription (Latin):
lugubri sordidatã. q̃ ñ lugebat mortu.¬
um uirũ. s squalore corꝑis sponsique.¬
rebat aduentũ. Uideo armatã gladio
manũ cruentã dexterã. recognosco capt
holofernis de mediis hostibꝰ reportatũ. Uĩct
uiros femina. & castitas truncat libidinẽ
habituq repente mutato. ad uictrices
sordes reicit om̃ib scł̃i cultib mundio¬
res. Quidam imꝑite & deborã int̾ uidu¬
as memorant. ducẽq barach arbitrant᷑
debbore filiũ c̃ aliud scriptura cõmemo¬
rat. Nob adhoc nominabitur qđ ꝓpħis.¬
sa fuerit. ĩmnordine iudicũ supputetur.
Q quia dicere poterat. quã dulcia gut¬
turi meo eloquia tua. suꝑ mel &e fauĩ
ori meo. apis nom̃ accȩpit scriptura¬
rũ florib pasta. sp̃c scĩ odore ꝑfusa. &
dulces ambrosie succos ꝓpħali ore com.¬
ponens. Noemin quȩ nobiscũ sonat.¬
possumꝰ consolatã. marito & libis per¬
egre mortuis. pudiciciã reportauit in

Expanded text:
lugubri sorditatam, quae non lugebat mortulugubri sorditatam, quae non lugebat mortuum virum, sed squalore corporis, sponsi quaerebat adventum. Video armatam gladio manum, cruentam dexteram. Recognosco caput Holophernis de mediis hostibus reportatum . Vincit viros femina, et castitas truncat libidinem: habituque repente mutato, ad victrices sordes redit, omnibus saeculi cultibus mundiores. 17. Quidam imperite et Deboram inter viduas numerant, ducemque Barac, arbitrantur Deborae filium; cum aliud Scriptura commemoret. Nobis ad hoc nominabitur, quod Prophetissa fuerit, et in ordine Judicum supputetur. Et quia dicere poterat: « Quam dulcia gutturi meo eloquia tua: super mel et favum ori meo . Apis nomen accepit, Scripturarum floribus pasta, Spiritus Sancti odore perfusa, et dulces ambrosiae succos prophetali ore componens. Noemi quae nobiscum sonatpossumus consolatam  marito et liberis peregre mortuis, pudicitiam reportavit in
Abbreviated transcription (Latin):
phanuel de tͥbu asser. Anna interpre¬
tatur gr̃a. phanuel in lingua nr̃a resonat
nultũ dñi. Aser uel inbeatitudinẽ uł
indiuitias uertitur. Quia gͦ ab ado¬
dutatis onꝰ sustinuit. & ñ recedebat
de templo dĩ. dieb ac noctib insistens
ieiuniis &e orationib. iccirco meruit
grãm sp̃italem. & nuncupat᷑ filia uul¬
tus dĩ & adauid beatitudine diuitiis¬
q censetur. Recordemur uiduȩ sarep.¬
tenȩ. q̃ & suȩ & filioꝵ saluti helye pre¬
tulit fam̃. & in ipsa nocte moritura
c̃ filio suꝑstitẽ bospitẽ relinquebat ma¬
lens uita ꝑdere quã elemosinã. & in
pugillo farris seminariũ sibi messis dñiç
p̃parauit. Farina seritur. & olei capsaces
nascitur. Inuidea frum̃ti ẽ penuria.
Granũ tritici ibi mortuũ fuerat & ingẽ.
tiũ uidua olei fluenta manabant. Le.¬
gimꝰ uictith sicui tam̃ placet uolum̃ re.¬
cuiꝑe uiduã confectã ieiuniis & habitu

Expanded text:
Phanuel de tribu Aser. Anna interprePhanuel de tribu Aser. Anna interpretatur gratia\\ Phanuel in lingua nostra resonat \'uultum dei\', Aser uel in \'beatitudinem\' uel in \'diuitias\' uertitur. quia ergo ab aduduitatis onus sustinuerat et non recedebat de templo dei diebus ac noctibus insistens ieiuniis et obsecrationibus, idcirco meruit gratiam spiritalem et nuncupatur filia uultus dei et atauis beatitudine diuitiisque censetur. recordemur uiduae Sareptenae, quae et suae et filiorum saluti Heliae praetulit famem et ipsa nocte moritura cum filio superstitem hospitem relinquebat malens uitam perdere quam elemosynam et in pugillo farris seminarium sibi messis dominicae praeparauit. farina seritur et olei capsaces nascitur. in Iudaea frumenti penuria — granum tium vidua olei fluenta manabant. Legimus in Judith si cui tamen placet volumen recipere viduam confectam jejuniis, et habitu
Abbreviated transcription (Latin):
fers pudori: Scribuntur tͥ nẽ sponsales
tabulȩ. ut pꝰ paululũ testam̃tum face.¬
re compellans. Simulabitur mariti ĩ¬
firmitas. & qđ te moriturã facere uolet
ipse uicturꝰ faciet. Aut si euenerit ut oe
de scd̾o marito babeas filios. domestica
pugna in testinũ p̾liũ. Non licebit tibi
amare liberos. nec equis aspicere oculis
qͦs genusti. Clam porriges cibos. inui¬
debit mortuo. & nisi ocłis filios. adhuc
ori uxore habens sobolem te domũ in¬
trodipc̃it. etiã siclem̃tissima fueris. oẽ
comediȩ genus & minografi & cõmunes
rethoꝵ loci. innouercã seuissimã decla-¬
mabant. Si pͥuignꝰ languerit & condo¬
luerit caput. infamaberis ut uenefica
sinon decłis cibos crudelis. si dedis. ma¬
lefica diceris. Oro te quid habent tan¬
tũ boni scdȩ nuptiȩ ut b mala uale¬
ant cõpensare: Uolumꝰ scire quales eẽ
debeant uiduȩ: Legamꝰ eugłium scd̃
lucã. Erat inquit anna ꝓpħissa filia

Expanded text:
fers pudori? scribuntur tibi nunc sponsales fers pudori? scribuntur tibi nunc sponsales tabulae, ut post paululum testamentum facere conpellaris. simulabitur mariti infirmitas et, quod te morituram facere uolet, ipse uicturus faciet. aut si euenerit, ut et de secundo marito habeas filios, domestica pugna, intestinum proelium. non licebit tibi amare liberos nec aequis aspicere oculis, quos genuisti. clam porriges cibos, inuidebit mortuo et, nisi oderis filios, adhuc ori uxore habens sobolem te domum introduxerit, etiamsi clementissima fueris, omnes comoediae et mimographi et communes rhetorum loci in nouercam saeuissimam declamabunt. si priuignus languerit et condoluerit caput, infamaberis ut uenefica. si non dederis cibos, crudelis, si dederis, malefica diceris. oro te, quid habent tantum boni secundae nuptiae, ut haec mala ualeant conpensare?, Uolumus scire, quales esse debeant uiduae? legamus euangelium secundum Lucam: et erat, inquit, Anna prophetissa, filia
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla neglerit. Quis ꝓcedet ad public̃:
Quis respondebit ꝓ agroꝵ tributis: par¬
uulos meos quis erudiet. & uernulas
quis educabit: & hane ꝓ nefas causam
opponunt matrimonii quȩ uł sola de¬
buit nuptias impedire. Suꝑducit ma.¬
ter filiis ñ uictricũ s hostem. ñ parentẽ
s tẏrannũ. Inflamata libidine obliuis¬
eiscitur uteri sui. & int̾ paruulos suas
miserias nescientes. lugens dudũ noua
nupta componit᷑. Quid obtendis patͥ¬
moniũ. qͥd suꝑbiã seruuloꝵ: Confite¬
re turpitudinẽ. Nulla iccͥco duc̃ mari¬
tũ. ut c̃ marito ñ doriniat. Aut sicer.¬
te libido ñ stimulat q̃ tanta insania ẽ
in morẽ scortorũ prostituere castitatẽ.
ut augeant᷑ diuitiȩ. & ꝑꝑrẽ uilẽ atq
ꝑituram. pudicicia quȩ p̾ciosa & ȩt̾na
ẽ polluatur: Si habes liberos nuptias
quid requiris: Si ñ habes quare exꝑtã ñ
metuis sterilitatẽ. & rẽ incertã certo p̃¬

Expanded text:
ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? paruulos meos quis erudiet? uernulas quis educabit?\' et hanc — pro nefas! — causam opponunt matrimonii, quae uel sola debuit nuptias inpedire. superducit mater filiis non uitricum, sed hostem, non parentem, sed tyrannum. inflammata libidine obliuiscitur uteri sui et inter paruulos suas miserias nescientes lugens dudum noua nupta conponitur. quid obtendis patrimonium, quid superbiam seruulorum? confitere turpitudinem.. nulla idcirco ducit maritum, \'ut cum maritcnon dormiat. aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur diuitiae et propter rem uilem atque perituram pudicitia, quae et pretiosa et aeterna est, polluatur? si habes liberos, nuptias quid requiris? si non-habes, quare expertam non metuis sterilitatem et rem incertam certo prae
Abbreviated transcription (Latin):
neã tuã. Habeat roma qđ angustior ur-¬
be romana possidet bethleem. Habes o¬
pes facile ẽ tibi. indigentib uictus sub¬
sidia ministrare. Q đ luxuriȩ parabat᷑
uirtus insumat. Nulla nuptias contẽ¬
ptura timeat egestatẽ. Redime uirgi¬
nes. quas in cubicłm saluatoris indu¬
cas. suscipe uiduas qͣs int̾ uirginũ lili¬
a & martyrũ rosas. quasi quascła uio¬
las misceas. corona spinea in qͣ mun¬
di xp̃c delicta portauit. talia serta cõ.¬
pone. Letetur & adiuuetur nobilissimꝰ
pat᷑ tiuuis. discat a filia qđ diicerat ab
uxore. Iam incanuit caput. tͤmunt
genua. dentes cadt᷑. & fronte obscena
rugis arata uicina ẽ mors inforib de¬
signatur rogus ꝓpe. Uelimꝰ nolimꝰ senes
sumꝰ. Paret sibi uiaticũ qd longo itiere
necessariũ ẽ. secũ portet qđ inuitus
subantes dicere. Patrimoniolũ meũ co¬
tidie ꝑit. maioꝵ hereditas dissipatur.
seruus contumeliose locutus ẽ. imꝑũ

Expanded text:
ineam tuam: habeat Roma, quod angustior urineam tuam: habeat Roma, quod angustior urbe Romana possidet Bethleem. Habes opes, facile tibi est indigentibus uictus subsidia ministrare. quod luxuriae parabatur, uirtus insumat; nulla nuptias contemptura timeat egestatem. redime uirgines, quas in cubiculum saluatoris inducas, suscipe uiduas, quas inter uirginum lilia et martyrum rosas quasi quasdam uiolas misceas; pro corona spinea, in qua mundi Christus delicta portauit, talia serta conpone. laetetur et adiuuet uir nobilissimus, pater tuus; discat a filia, quod didicerat ab uxore. iam incanuit caput, tremunt genua, dentes cadunt et frontem obscenam rugis arat, uicina est mors in foribus, designatur rogus prope: uelimus nolimus, senes sumus. paret sibi uiaticum, quod longo itinere necessarium est. secum portet, quod inuitus subantesdicere: \'patrimoniolum meum cottidie perit, maiorum hereditas dissipatur, seruus contumeliose locutus est, imperium
Abbreviated transcription (Latin):
conquiescit. & exundans flãma deficien¬
tib nitͥm̃tis paulatĩ emorit᷑. Si anno p̃¬
terito fama m̃tita ẽ. aut sicerte uerũ
dixit. cesset uitiũ. cessabit & rumor. ħ
dicoꝰ qđ de te sinstrũ aliquid metuã.
s qđ pietatis affectu etiam q̃ tutas̃ ꝑ
timesc̃a. Osi uideres sororẽ tuã & illud
sacͥ oris eloquiũ corã audire continge.¬
ret. Cerneres inparuo corpusculo ĩgen¬
tes aĩos. audires totã ueteris & noui te¬
stam̃ti suppellectilẽ ex illiꝰ corde ferue¬
re. leuinia ꝓludo habet. orationẽ ꝓde¬
liciis. Tenet tẏmpanũ in exemplũ alari¬
e. &e pharaone subm̃so uirginũ choro
p̃cinit. Cantemꝰ dño głose enĩ magni¬
ficatus ẽ equũ & ascensorẽ ꝓiecit ĩma¬
re. has docet psaltrias. xp̃o. has fidicinas
erudit saluatori. Sic dies. sic nox ducit᷑.¬
& oleo ad lampadas p̃parato. sponsi expec¬
tatur aduentꝰ. Imitare gͦ & tu consangͥ¬

Expanded text:
conquiescit et exundans flamma deficienconquiescit et exundans flamma deficientibus nutrimentis paulatim emoritur, si anno praeterito fama mentita est aut, si certe uerum dixit, cesset uitium, cessabit et rumor. haec dico, non quo de te sinistrum quid metuam, sed quo pietatis affectu etiam, quae tuta sunt, pertimescam. o si uideres sororem tuam et -illud sacri oris eloquium coram audire contingeret, cerneres in paruo corpusculo ingentes animos, audires totam ueteris et noui testamenti supellectilem ex illius corde feruere. ieiunia pro ludo habet, orationem pro deliciis. tenet tympanum in exemplum Mariae et Pharaone submerso uirginum choro praecinit: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem deiecit in mare. has docet psaltrias Christo, has fidicinas erudit saluatori. sic dies, sic nox ducitur et oleo ad lampadas praeparato sponsi expectatur aduentus. imitare ergo et tu consangu
Abbreviated transcription (Latin):
ant lateri tuo. Int̾dum animꝰ dñarũ
ex ancillarũ habitu iudicatur. Sc̃arũ
uirginũ & iuiduarũ societatẽ appete. eẽ
si sermocinandi c̃ uiris incũbit necessi.¬
tas arbitros ne deuites. tanq confabu¬
landi fiducia sit. ut intrante iłlo ñ pa¬
ueas. nec erubescas. Specłm m̃tis ẽ faci¬
es &e taciti oculi cordis fatent᷑ archana
Uidimꝰ nuꝑ ignominiosũ ꝑ totũ orien¬
tem uolitasse. &e etas. & cultus. & habitꝰ
& incessus. & indiscreta societas exquisi¬
tȩ epulȩ. regiꝰ apparatꝰ neronis & sardana¬
palli nuptias loquebantur. Alioꝵ uul¬
nus nr̃a sit cautio. Pestilente flagellato
stultus sapientior erit. Sc̃s amor impa.¬
tientiã non habet. Falsus rumor cito op¬
fieri quid̾e ñ potest. ut absq morsu ho¬
minũ uite huiꝰ curricula quis ꝑtranseat.
Maloꝵq solatium ẽ bonos carꝑe dũ
peccantiũ multitudine putant culpã
minui peccatoꝵ. S tam̃ cito ignis stipłe

Expanded text:
ant lateri tuo: interdum animus dominarum ant lateri tuo: interdum animus dominarum ex ancillarum habitu iudicatur. sanctarum uirginum et uiduarum societatem adpete et, si sermocinandi cum uiris incumbit necessitas, arbitros ne deuites tantaque confabulandi fiducia sit, ut intrante alio nec paueas nec erubescas. speculum mentis est facies et taciti oculi cordis fatentur arcana. uidimus nuper ignominiosum per totum orientem uolitasse: et aetas et cultus et habitus et incessus, indiscreta societas, exquisitae epulae, regius apparatus Neronis et Sardanapalli nuptias loquebantur. aliorum uulnus nostra sit cautio; pestilente flagellato stultus sapientior erit. sanctus amor inpatientiam non habet; falsus rumor cito opfieri quidem non potest, ut absque morsu hominum uitae huius curricula quis pertranseat, malorumque solacium est bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam minui peccatorum; sed tamen cito ignis stipulae
Abbreviated transcription (Latin):
coemant: qui fam̃ expellat. ñ qui auge¬
at luxuriã. Intellige suꝑ egenũ & pau¬
pem. Om̃i petenti teda. s maxime do¬
mesticis fidei. Nudũ uesti. esurientem
ciba. egrotantẽ usita. quotienscũq ma¬
nũ extendis. xp̃m cogita. Caue ne men¬
dicante dño tuo. alienis duuitras auge¬
as. Iuuenũ fuge consortia. Comatulꝰ. cõp.¬
tus atq lascuus domus tuȩ tecta ñ ui.¬
d̾eant. Cantor pellat᷑ ut noxiꝰ. fidicinas
&e psaltrias. & huiꝰmodi chorũ diaboli
quasi mortifera syrenarũ carmina ꝓ.¬
turba ex edib tuis. Noli ad publicũ sub¬
inde ꝓcedere. & spadonũ exercitu p̃eun¬
te. uiduarũ circunferri lib̾tate. Pessimȩ
ꝯsuctudinis ẽ. c̃ fragilis sexus & imbecil.¬
lis etas suo arbitrio abutitur & putat li¬
cere qđͣ libet. Om̃a quide licent. s non
onĩa expediunt. Hec ꝓcurator calami¬
stratus nec formosus collactaneꝰ. nec can¬
didulus & rubicundus assecla adhere.¬

Expanded text:
coemant, qui famem expellant, non qui augecoemant, qui famem expellant, non qui augeant luxuriam. intellege super egenum et pauperem. omni petenti te da, sed maxime domesticis fidei: nudum uesti, esurientem ciba, aegrotantem uisita. quotienscumque manum extendis, Christum cogita. caue, ne mendicante domino tuo alienas diuitias augeas. Iuuenum fuge consortia. comatulos, comptos atque lasciuos domus tuae tecta non uideant. cantor pellatur ut noxius; fidicinas et psaltrias et istius modi chorum diaboli quasi mortifera sirenarum carmina proturba ex aedibus tuis. noli ad publicum subinde procedere et spadonum exercitu praeeunte uiduarum circumferri libertate. pessimae consuetudinis est, cum fragilis sexus et inbecilla aetas suo arbitrio abutitur et putat licere, quod libet. omnia quidem licent, sed non omnia expediunt. nec procurator calamistratus nec formosus conlactaneus nec candidulus et rubicundus adsecula adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
to fixũ uersuũ numerũ. istud pensũ
dño tuo redde. Nec ante quieti mẽ¬
bra concedas. quã calatũ pectoris tui
ħ subtemine impleũis. Post scͥpturaᷤᷤ
sc̃as doctoꝵ hominũ tractatus lege eo¬
rũ diuntaxat quoꝵ fides nota ẽ. N
necesse habes aurũ in luto querere.
multis margaritis uenditis unã redi
me margaritã. Sta iuxta ieremiã in
uiis plurib ut adilła uiã quȩ ad patrẽ
ducit puenias. Amorẽ moniliũ atq
gẽmarũ sericarũq uestiũ transfer ad sci¬
entiã scͥpturarũ. Ingrede t̾rã reꝓmissio¬
nis lacte & melle manãtem. Comede si¬
miła & oleũ. uestire c̃ ioseph uariis in¬
dum̃tis. ꝑforentur aures tuȩ c̃ ierłm
sermone di. ut p̃ciosa ex ilł nouarũ se¬
getum grana dependeant. habes scm̃
tis suis frequent̃ instituat. Fac tͥ amicoᷤ
mȩt̾na tab̾nacula. Ilis tͥbue diuitias
tuas. qui ñ fasides aues s cibariũ panem

Expanded text:
to fixum versuum numerum; istud pensum to fixum versuum numerum; istud pensum domino tuo redde nec ante quieti membra concedas, quam calathum pectoris tui hoc subtegmine imple-veris. Post scripturas sanctas doctorum hominum tractatus lege, eorum dumtaxat, quorum fides nota est. Non necesse habes aurum in luto quaerere: multis margaritis unam me margaritam. sta iuxta Hieremiam in uiis pluribus, ut ad illam uiam, quae ad patrem ducit, peruenias. amorem monilium atque gemmarum sericarumque uestium transfer ad scientiam scripturarum. ingredere terram repromissionis lacte et melle manantem, comede similam et oleum, uestire cum Ioseph uariis indumentis, perforentur aures tuae cum Hierusalem sermone dei, ut pretiosa ex illis nouarum. segetum grana dependeant. habes sancttis suis frequenter instituat. Fac tibi amicos in aeterna tabernacula. illis tribue diuitias tuas, qui non Phasides aues, sed cibarium panem
Abbreviated transcription (Latin):
iudices frixit. Nob̃ ñ corpoꝵ cultꝰ. qui
in illis excepto pͥuilegio grẽ dĩ ex huiꝰce
modi cibis enituerat. s aĩe uigor que¬
ritur. q̃ carnis infirmitate fit fortior.
Inde ẽ qñ nulli uitã pudicã appeten¬
tium in medio itiere corruunt. dũ
solam abstinentiã carnũ putant. & le¬
guminib honerant stomacũ q̃ mode.¬
rate parceq sumpta in noxias̃. & ut
qdͣ sentio loquar. nicħ sic inflammat cor¬
pora. & titillat mẽbra genitalia sicut
indigestus cib ructusq conuulsus. Ma¬
lo apud te filia uerecundia parũꝑ qͣm
casui ꝑiclitari. Quicqͥd seminariũ uo¬
luptatis: uenenũ puta. Parcus cib et
uenter semꝑ esariens triduanis ieiumiᷤ
raro satis sumere. Eliuua illa optima ẽ
q̃ sensĩ descendit int̾ras. Subitus & ni¬
miꝰ imb̃ inp̃ceps arua subũtit. Quan¬
ddo comedis cogita qđ statim tͥ orandũ.
ilico & legendũ sit. Descͥpturis scĩs habe¬

Expanded text:
iudices frixit. Nobis non corporum cultus, qui iudices frixit. Nobis non corporum cultus, qui in illis—excepto privilegio gratiae Dei—ex huiusce modi cibis enituerat, sed animae vigor quaeritur, quae carnis infirmitate fit fortior. Inde est, quod nonnulli vitam pudicam adpetentium in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnium putant et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. Et ut, quod sentio, loquar, nihil sic inflammat corpora et titillat membra genitalia nisi. indigestus cibus ructusque convulsus. Malo apud te, filia, verecundia parumper quam causa periclitari Quidquid seminarium voluptatum est, venenum puto. Parcus cibus et semper venter esuriens triduanis ieiuniisrum quam raro satis sumere. Pluvia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber praeceps arva subvertit. Quando comedis, cogita, quod statim tibi orandum, ilico legendum sit. De scripturis sanctis habe
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ẽ luxuria. Nec mirũ ħ figulum
sensisse de uasculo qđ ipse fabricatus est
c̃ etiã ħ comicꝰ cuiꝰ finishumanos mores
nosse atq describe dixerit. Sine cerere &.
lib̾o friget uenꝰ. Primũ gͥ sitam̃ stoma¬
chi firmitas patit᷑. donec puellares annoᷤ
transeas. aquã in potu sume quȩ na-¬
tura frigidissima ẽ. Ant siħ imbecilli¬
tas ꝓhibet. audi c̃ timotheo. Uino mo¬
dico utere ꝑꝑstomachũ & frequentes tu¬
as infirmitates. Deinde in ipsis cibiᷤᷤ ca¬
lida quȩq deuita. ñ solum de carnib
loquor suꝑ quib uaselectionis ꝓferre
nem. & ñ bibere uinũ. s etiam in ipsis¬
leguminib inflantia quȩq & grauia
declinandas. Nicħq ita scias conduce.
Unde & in alio loco ait. Qui infirmꝰ ẽ
holera manducet. Ardorq corpoꝵ fri-¬
gidiorib eplilis temꝑandus ẽ. Si aut̃
tres pueri & daniel leguminib uesce¬
bantur pueri erant. nec dũ ad sartagi.¬
nẽ uenerant in qͣ rex babylonius senes

Expanded text:
in quo est luxuria. nec mirum hoc figulum sensisse de uasculo, quod ipse fabricatus est, cum etiam comicus, cuius finis est humanos mores nosse atque describere; dixerit: sine Cerere et Libero friget Uenus. Primum igitur, si tamen stomachi firmitas patitur, donec puellares annos transeas, aquam in potum sume, quae natura frigidissima est, aut, si hoc inbecillitas prohibet, audi cum Timotheo: uino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates. deinde in ipsis cibis calida quaeque deuita; non solum de carnibus loquor, super quibus uas electionis profert num non bibere leguminibus inflantia quaeque et gravia declinanda sunt—nihilque ita scias conducere unde et in alio loco: Qui infirmus est ait, holera manducet —ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. Si autem tres pueri et Daniel leguminibus vescebantur, pueri erant, necdum ad sartiginem venerant in qua rex Babylonius senes
Abbreviated transcription (Latin):
menses & singłis uersiculis singła ad.¬
signant tempora. & bis tnos deputañ
menses. Nec alicui gentił uideatur ex¬
positio. Non enĩ si cęlestia & clĩ disposi¬
tionẽ idolorũ nominib infamart ic¬
circo cłi neganda ẽ ꝓuidentia. quȩ cer

Expanded text:
menses et singulis uersiculis singula admenses et singulis uersiculis singula adsignant tempora et his ternos deputant menses. nec alicui gentilis uideatur expositio. non enim, si caelestia et dei dispositionem idolorum nominibus infamauerunt, idcirco dei neganda est prouidenti
Abbreviated transcription (Latin):
fusum. Mala autẽ pumica. & tintinna¬
bula ininferiorib posita. fulgoͣra toni¬
truaq demonstrant. siue t̾ram & aquã
&e omniũ elem̃toꝵ int̾ se consonantiam.
&e sic sibi umũsa ꝑplexa ut insingłis oĩa
reꝑiantur. Q uod autẽ supͣdicti colores
auro intextis. id significari uolt̃. qđ uita.¬
lis calor & diuini sensus ꝓuidentia uniu̾.¬
sa penetret. Suꝑhumerale & duos lapi¬
des uł smaragdinos uł onichinos qͥ de¬
suꝑ sint. & utrumq humerũ tegant
duo hemispia int̾pretantur. quoꝵ all.¬
ud suꝑterram. aliud sub t̾ra sit. siueso¬
lem &e lunã quȩ desuꝑ rutilant. Tonã
illam qua sacerdotis pectus artatur. &
linea tunica. id ẽ t̾ra constringit᷑. inter¬
p̃tant᷑ occeanũ. Rationale in medio po¬
situm t̾ram edissert᷑. quȩ ad instar punc¬
ti. licet omĩa inse habeat. tam̃ acunc¬
tis uallatur elem̃tis. Xnͣ. lapides uel
rodiacum int̾pretantur circłm. uł xͦiͭi.

Expanded text:
fusum. mala autem Punica et tintinafusum. mala autem Punica et tintinabula in inferioribus posita fulgura tonitruaque demonstrant siue terram et aquam et omnium elementorum inter se consonantiam et sic sibi uniuersa perplexa, ut in singulis omnia repperiantur. quod autem supra dicti colores auro intexti sunt, id significari uolunt, quod uitalis calor et diuini sensus prouidentia uniuersa penetret. superumerale et duos lapides uel zmaragdinos uel onychinos, qui desuper sint et utrumque umerum tegant, duo hemisphaeria interpretantur, quorum aliud super terram, aliud sub terra sit, siue solem et lunam, quae desuper rutilant. zonam illam, qua sacerdotis pectus artatur et linea tunica, id est terra, constringitur, interpretantur oceanum. rationale in medio positum terram edisserunt, quae instar puncti, licet omnia in se habeat, tamen a cunctis uallatur elementis. duodecim lapides uel zodiacum interpretantur circulum uel duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
tet: Dicamꝰ gͥ prius qd abhebreis accȩ¬
pimꝰ. & iuxta morẽ nr̃m sp̃italis post.¬
ea intelligentiȩ uela pandamꝰ. Quatu.¬
or colores adquatuor elem̃ta referunt
ex quibꝰ uniũsa subsistunt. Byssus t̾re¬
nȩ deputatur. quia ex t̾ragignitur.
Purpura mari. quia ex eis cocleis ti¬
guitur. Iacinctus aeri: ꝑꝑcoloris simi¬
litudinẽ. Coccus igni & etheri. qui ebrai.¬
ce sam̃ appellatur qd aquila cdiaforon.
co uixta latinũ eloquium apud hebreoᷤᷤ
tolach idẽ uermiculus scribitur. & iu¬
stum ẽẽ cõmemorant. ut pontifex crea
roget. Si quide ext̾ra & aqua. & aere. & ig¬
nẽ. mundus iste consistat. & ħelem̃ta
sint omniũ. Unde pͥmũ lineũ uestim̃
tum terrã significat. Scd̾m iacinctinũ
acrem in colore demonstrans quia de t̾¬
renis paulatim ad excelsa sustollim᷑ & ip
sa uestis iacinctina a capite usq ad taloᷤᷤ
ueniens indicat aerẽ decelis usq ad t̾rã

Expanded text:
tet! dicamus prius, quod ab Hebraeis accetet! dicamus prius, quod ab Hebraeis accepimus, et iuxta morem nostrum spiritali postea intellegentiae uela pandamus. quattuor colores ad quattuor elementa referunt, ex quibus uniuersa subsistunt — byssus terrae deputatur, quia ex terra gignitur, purpura mari, quia ex eius cocleolis tinguitur, hyacinthus aeri propter coloris similitudinem, coccus igni et aetheri, qui Hebraice \'sani appellatur, quod Aquila διάφορον, co juxta Latinum eloquium, apud Hebraeos THOLATH, id est, vermiculus scribitur: et justum esse commemorant, ut Pontifex Creatroget: si quidem ex terra et aqua et aere et igne mundus iste consistit: et haec elementa sint omnium. Unde primum vestimentum lineum, terram significat: secundum hiacynthinum, aerem in colore demonstrat : quia de terrenis paulatim ad excelsa uestis hyacinthina a capite usque ad talos ueniens indicat aerem de caelis usque ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
uncinis suꝑhumeralis aureis necterẽt᷑¬
& deorsum alios duos. Nam pꝰ tergũ in
suphumerali contra pectus & stomacũ
exutroq latere erant antili aurei qͥca¬
thenis c̾ rationał inferiorib anulis
ungebantur atq ita fiebat ut astringe¬
retur & rationale suphumerali. & super¬
humerale rationali. ut una textura con¬
tra uidentibꝰ putaret᷑. Oc taua ẽ lamina
aurea. idẽ siszaab inqua scriptũ nom̃
cdĩ hebraicis quatuor litteris. iod. he. ua¬
u. he. qđ ap̃ illos in effabile nuncupat᷑.
Hec suꝑ pilleolũ lineũ. & cõmune omniũ
sacerdotũ inpontifice plus additur. ut
infronte uitta iacinctina constringat᷑.
totamq pontificis pulchritudinẽ dei
uocabulũ coronet & ꝓtegat. Didicimꝰ q̃¬
uł cõmuna c̃ sacerdotib. q̃ specialia põ¬
tificis uestim̃ta sint. Q si tanta difficul¬
tas fuit in uasis fictilib quanta maie¬
stas erit in thesauro qui intrinsecus la¬

Expanded text:
uncinis superumeralis aureis necterentur, etuncinis superumeralis aureis necterentur, et deorsum alios duos. nam post tergum in superumerali contra pectus et stomachum ex utroque latere erant anuli aurei, qui catenis cum rationalis inferioribus anulis ungebantur, atqueitafiebat, ut adstringeretur et rationale superumerali et superumerale rationali et una textura contra uidentibus putaretur. Octaua est lamina aurea, id est \'sis zaab\', in qua scriptum est nomen dei Hebraicis quattuor litteris ioth, he, uau, he, quod apud illos ineffabile nuncupatur. haec super pilleolum lineum et commune omnium sacerdotum in pontifice plus additur, ut in fronte uitta hyacinthina constringatur totamque pontificis pulchritudinem dei uocabulum coronet et protegat. Didicimus, quae communia cum sacerdotibus, quae specialia pontificis uestimenta sint, et, si tanta difficultas fuit in uasis fictilibus, quanta maiestas erit in thesauro, qui intrinsecus la
Abbreviated transcription (Latin):
ponat᷑. nͥ ipse forte ẽ alio nomĩe liguriꝰ.
Scrutans eos qui de lapidum scripsere
re ñ potui. In singłis lapidib scdm ȩta¬
tes duodecim tribuũ sculpta s̃ nomĩa.
Hos lapides indiademate principis ty¬
ri & in apocalipsi ioħ̃is legimꝰ. de quib
extruitur celestis ierłm. & sub hoꝵ nõĩb
ꝙx sp̃e uirtutũ uł ordo uł diu̾sitas indi¬
catur. ꝑquatuor rationał angulos qua¬
tuor anulis aurei. habentes contra se
insuꝑhumerali alios quatuor ut c̃appo¬
situm fuerit. xͥ uͦ tͤ y uͦ  in loco quẽ
ephod diximꝰ derelictũ anullus ueniat
contra anulũ & mutuo sibi uittis copu¬
lentur iacinctinis. Porrone magnitudo
& pondus lapidũ contexta stamina rũpe¬
rent. auroligatis atq conclusi. Nec suffi¬
cit ħ adrafirmitatẽ. nisi & cathene ex au¬
rofierent. que ob pulchritudinẽ fistulis
aureis tegerent᷑. haberentq & in ratio¬
nali supra duos maiores anulos. qui

Expanded text:
ponatur; nisi forte ipse est alio nomine ligurius. ponatur; nisi forte ipse est alio nomine ligurius. scrutans eos, qui de lapidum atque gemmre non potui. in singulis lapidibus secundum aetates duodecim tribuum sculpta sunt nomina - hos lapides et in diademate principis Tyri et in Apocalypsi Iohannis legimus, de quibus extruitur caelestis Hierusalem - et sub horum nominibus et specie uirtutum uel ordo uel diuersitas indicatur. per quattuor rationalis angulos quattuor anuli sunt aurei habentes contra se in superumerali alios quattuor, ut, cum adpositum fuerit λόγιον in loco, quem in ephod diximus derelictum, anulus ueniat contra anulum et mutuo sibi uittis copulentur hyacinthinis. porro, ne magnitudo et pondus lapidum contexta stamina rumperet, auro ligati sunt atque conclusi. neo suthcit hoc ad tirmitatem, nisi et catenae ex auro fierent, quae ob pulchritudinem fistulis aureis tegerentur haberentque et in rationali supra duos maiores anulos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mero habet singłos lapides clausos &
õm. ab aquila &e simmaco &e theodoti.¬
runtur. Iosephus sardonicas uocat cũ
hebrens aquilaq consentiens. ut uel colo¬
rem lapidũ. uł patriã de patria demon.¬
straret. Q in singłis lapidib bissena pa.
diuiditur. Indextro humero maiores fi¬
lii iacob. inleuo minores scriptis ut pon
lum. s cunctis supradictis sacratius. In¬
tende queso animo. ut q̃ dicuntur intel¬
ligas. Hebraice uocatur. os nin. grece
L uoͦ f᷑ y uͦ  nos rationale possumus ap¬
pellare. ut ex ipso statim nomine scias
mysticũ eẽ qđ dicitur. Pannꝰ ẽ breuis ex
auro &e quatuor textus colorib. ħ ẽ isde
quib & suꝑhumerale habens magnitu¬
dinẽ palmi ꝑ quadrũ & duplex ne faci¬
dines. ita ut in singłis uersiculis t̾ni lapi¬
des collocentur: In pͥmo ordine sardius
toparius sinaragdus ponitur.Symmac̾
rius achates. ametistus. In quarto cri¬
solitus. onchinꝰ. berillꝰ. Satissmiror cͣ

Expanded text:
mero habet singulos lapides elusos et mero habet singulos lapides elusos et om\', ab Aquila et Symmacho et Theodotiragdi; losephus sardonychas uocat cum Hebraeo Aquilaque consentiens, ut uel colorem lapidum uel patriam demonstraret. in singulis lapidibus sena patrus populus diuiditur: in dextro umero maiores filii Iacob, in laeuo minores scriptilum, sed cunctis supra dictis sacratius. Intende, quaeso, animum, ut quae dicuntur, intelligas. Hebraice vocatur HOSEN, Graece autem λόγιον, nos Rationale possumus appellare, ut ex ipso statim nomine scias mysticum esse quod dicitur. Pannus est brevis ex auro et quatuor textus coloribus, hoc est, iisdem quibus et Superhumerale, habens magnitudinem palmi per quadrum; et duplex, ne facidines: ita ut in singulis versiculis 365 terni lapides collocentur. In primo ordine sardius, topazius, smaragdus ponitur. Symmachus rius, achates, amethystus. In quarto chrysolithus, onychinus, berillus. Satisque miror cur
Abbreviated transcription (Latin):
os appellari ẽphod. ħ autẽ eẽ pontificis
uestimentũ. & inquada epła scripsisse
me memini. & omĩs scriptura testatur
sacrũ quid eẽ & solis conueniens ponti¬
ficib. Nec statim illud occurrat qdđ sa¬
mubel qui leuita fuit. scribitur ĩ reg¬
noꝵ libro pͥmo habuisse ętatis adhuc
paruule ephodad idest suꝑhumerale li¬
neũ c̃daui quoq ^ arcã ddm̃ ide portas¬
se referatur. Aliud ẽ enĩ ex quatuor sup
dictis colorib. idẽ iacincto. bysso. cocco.
purpura. & ex auro habere contextũ. ali¬
ud in similitudinẽ sacerdotum simplex
&eͥlineũ. Auri laminȩ idẽ bratteȩ mi¬
ra tenuitate tunduint᷑. ex quib secta
fila torquentur c̃ sub temine triũ coloꝵ
iacincti. cocci. purpurȩ. & c̃stamine by.¬
ssino. &e efficitur palliolũ mirx pulchri.
tudinis ꝑstringens fulgore oculos ĩ mo¬
dum cara callarũ. s absq cucullis contͣ
pectus nicħ contextumẽ. & locus futu¬
no rationali derelictus. & inutroq hu¬

Expanded text:
hoc autem esse pontificis uestirnentum et in quadam epistula scripsisse me memini et omnis scriptura testatur sacrum quid esse et solis conueniens pontificibus. nec statim illud occurrat, quod Samuhel, qui Leuita fuit, scribitur in Regnorum libro primo habuisse aetatis adhuc paruulae ephod bad, id est superumerale lineum, cum Dauid quoque ante arcam domini idem portasse referatur. aliud est enim ex quattuor supra dictis coloribus, id est hyacintho, bysso, cocco, purpura et ex auro habere contextum, aliud in similitudinem sacerdotum simplex et lineum. auri laminae, id est bratteae, mira tenuitate tunduntur, ex quibus secta fila torquentur cum subtemine trium colorum, hyacinthi, cocci, purpurae, et cum stamine byssino, et efficitur palleolum uermiculatae pulchritudinis perstringens fulgore oculos in modum caracallarum, sed absque cucullis. contra pectus nihil textum est et locus futuro rationali derelictus. in utroque u
Abbreviated transcription (Latin):
uolutas & humanis oculis ñ patere. Le¬
gimꝰ in leuitico uixta p̃ceptũ di moy¬
sen lauisse a aron &e filios eiꝰ. Iam te pur¬
gationẽ mundi & rerũ omniũ scĩtatẽ.
baptismi sacram̃ta signabant. N accipi¬
unt uestes nͥ lotis priꝰ sordib nec oriran¬
t᷑ad sacra. nisi in xp̃o noui homines re¬
nascant᷑. Uinũ enĩ nouũ in nouis utribꝰ
mittit᷑. Quod aut̃ moyses lauat legis in¬
diciũ ẽ. Habent moysen & ꝓpħas. ip̃sos
audiant. & ab adam usq admoysen om̃s
peccauer̃. Preceptis di lauandi sumꝰ & cũ
parati adindum̃tum xp̃i tunicas pellici¬
as deposuerimꝰ. tc̃ induem᷑ ueste linea m¬
chil in se mortis habente. s tota candida.
ut de baptisio consurgentes cingamꝰ lũbos
inu̾itate. & tota pͥstinoꝵ peccatoꝵ turpi¬
tudo celit᷑: Unde & dauid. Beati quoꝵ
remissȩ s̃ mniquitates & quoꝵ tecta st̃
peccata. Post feminalia &e lineã tumcã

Expanded text:
uolutas et humanis oculis non patere. leuolutas et humanis oculis non patere. legimus in Leuitico iuxta praeceptum dei Moysen lauisse Aaron et filios eius: iam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem baptismi sacramenta signabant. non accipiunt uestes nisi lotis prius sordibus nec ornantur ad sacra nisi in Christo noui homines renascantur; uinum enim nonum in nouis utribus mittitur. quod autem Moyses lauat, legis indicium est: habent Moysen et prophetas, ipsos au d iant, et ab Adam usque ad Moysen omnes peccauerunt. praeceptis dei lauaudi sumus et, cum parati ad indumentum Christi tunicas pellicias deposuerimus, tunc induemur ueste linea nihil in se mortis habente, sed tota candida, ut de baptismo consurgentes cingamus lumbos in ueritate et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. unde et Dauid: beati, quorfim remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Post feminalia et lineam tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
indigeri que sursũ inconditionis suȩ ꝑu¬
ritate ꝑsistere. & quomͦ hic inhabitu sac̾¬
dotis aurilamina ẽ desuꝑ. ita in erechiel¬
el electrũ inpectore & inũtice collocat᷑.
Iustum gͦ erat sicut supͣ ex parte diximꝰ
ut pontifex dĩ creaturarũ omniũ typũ
portans intiestib siuis. indicaret cunc¬
expiaretur uniũisalis ꝯditio. ut ñ ꝓlib̃is
ac parentib & ꝓpinquis s ꝓcuncta cre¬
atura & uoce & habitu p̃caretur. Tetigi¬
mus expositionẽ hebraicã & infinitã sen¬
suũ siluã. alteri temꝑi reseruantes q̃d̃a
futurȩ domꝰ strauimꝰ fundam̃ta. Defemi¬
nalib lineis ħ solent dicere. Ratio semi¬
nũ & generationũ ad carnẽ ꝑtinens.
tͣre ꝑ eam ddeputat᷑. Unde & ad adam
loquit᷑ ds. Terra es. & in terrã ibis. Cau¬
sasq huiꝰ rei quomͦ de paruulo semine
&e felissimis initiis tanta uł hominũ uł
rerũ diũsarũ pulchritudo nascat᷑ eẽ ob¬

Expanded text:
indigere, quae sursum, in condicionis suae puindigere, quae sursum, in condicionis suae puritate dotis, auri lamina est desuper: ita in Ezechiele electrum in pectore, et in vertice collocatur . Justum ergo erat sicut supra ex parte diximus ut Pontifex Dei, creaturarum omnium typum portans in vestibus suis, INDICARET CUNCexpiaretur universalis conditio, ut non pro liberis ac parentibus et propinquis; sed pro cuncta creatura, et voce et habitu precaretur. 20. Tetigimus expositionem Hebraicam, et infinitam sensuum siluam alteri tempori reseruantes quaedam futurae domus strauimus fundamenta. de feminalibus lineis hoc solent dicere: ratio seminum et generationis ad carnem pertinens terrae per eam deputatur — unde ad Adam loquitur deus: terra es et in terram ibis — causasque huius rei, quomodo de paruulo semine et foedissimis initiis tanta uel hominum uel diuersarum rerum pulchritudo nascatur, esse ob
Abbreviated transcription (Latin):
bricȩ scientiam demonstrante. Suꝑ oĩa
cydaris & uitta iacinctina celũ monst᷑t
&e auri lamina cui infronte pontificis ẽ
inscriptũ nom̃ cłi. uniũsa q̃ subter s̃ dĩ
arbito gub̃nari. Id ipsũ ego puto sub ali¬
is nominib & incherubin & quatuorani¬
malib figuratũ q̃ ita sibi ꝑmixtas̃ &e he¬
rent. utinuno inueniantur &e reliqua &
qͦd instant᷑ ante se uadant & ñ reu̾tant᷑.
Labuntur enĩ temꝑa & p̃terita relin¬
quentia ad futura festinant. Quod aut̃
philosophi suspicantur currere mundũ
suo ordine &r incesabilit̾ uelut rota in
axe suo torqueri. Unde & rota in rota est
idẽ tempꝰ intempore. & annꝰ insemet ipsũ
reuoluitur. & ipse rotȩ eleuant᷑ ad cȩlũ.
& suꝑ christallũ thronꝰ ex sapbiro ẽ. ce
suꝑ thronũ similitudo sedentis unꝰ infe¬
riora igneas̃. suꝑiora electrina. ut demõ¬
stret quȩ inferiora s̃ igne &e purgatione

Expanded text:
bricae scientiam demonstrante. super omnia bricae scientiam demonstrante. super omnia cidaris et uitta hyacinthina caelum monstrat et auri lamina, quae in fronte pontificis est, inscriptumque nomen dei uniuersa, quae subter sunt, dei arbitrio gubernari. id ipsum ego puto sub aliis nominibus et in cherubin quattuor animalibus figuratum, quae ita sibi permixta sunt et haerent, ut in uno inueniantur et~reliqua, et quod instanter ante se uadant et non reuertantur; labuntur enim tempora et praeterita relinquentia ad futura festinant. quod autem, quod et philosophi suspicantur, currere mundum suo ordino et incessabiliter uelut rota in suo axe torqueri. unde et rota in rota est, id est tempus in tempore, et annus in semet ipsum reuoluitur et ipsae rotae eleuantur ad caelum et super crystallum thronus ex sapphiro est et super thronum similitudo sedentis, cuius inferiora ignea sunt, superiora electrina, ut demonstret, quae inferiora sunt, igne et purgatione
Abbreviated transcription (Latin):
diacũ circulũ & cet̾a astroꝵ nomĩa legi¬
mus ñ quo eade apud hebreos uocabu¬
la sint. s quo nos ñ possumꝰ q̃ dicuntur
nsi ꝯsuetis uocib intelligere. Pulchre
autẽ ħ ipsum qd inmedio ẽ appellat᷑ rati¬
onale. Ratione enĩ cuncta s plena. & ter¬
rena herent cȩlestib. Immo ratio t̃renoꝵ
&e tempoꝵ. caloris & frigoris. & duplex inter
utraq tempies de celicursu & ratione des.¬
cendit. Unde & rationale c̃ephod fortius
stringitur. Porro qͦd dicitur in ipso ratio¬
manifestatio atq doctrina uel u̾itas. ħ
ipsum significat qd nunꝗͣ incłi ratione
m̃daciũ sit. s & ipsa u̾itas multis signis
&e argum̃tis monstret᷑ hominib ce nꝰꝙ ad moe¬
tale̾ ueniat. Unde factum ẽ ut adrationẽ
solis. ac lunȩ & anni. & m̃siũ. & tempoꝵ &
horarũ. tempestatũ quoq serenitatis atq
uentoꝵ & rerũ omniũ nosceremꝰ. accipi¬
entes insitam adõ sapientiã & ipso habi¬
tatore atq doctore. domicilii sui nob & fa¬

Expanded text:
diacum circulum, et cetera astrorum nomina legimus, non quo eadem apud Hebraeos uocabula sint, sed quo nos non possumus, quae dicuntur, nisi consuetis uocibus intellegere. pulchre autem hoc ipsum, quod in medio est, appellatur rationale; ratione enim cuncta sunt plena et terrena haerent caelestibus, immo ratio terrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex inter utrumque temperies de caeli cursu et ratione descendit; unde et rationale cum ephod fortius stringitur. porro, quod dicitur in ipso ratiomanifestatio atque doctrina uel ueritas, hoc ipsum significat, quod numquam in dei ratione mendacium sit, sed et ipsa ueritas multis signis et argumentis monstretur hominibus et usque ad mortales ueniat. unde factum est, ut rationem solis ac lunae et anni et mensuum et temporum et horarum, tempestatum quoque, serenitatis atque uentorum et rerum omnium nosceremus accipientes insitam a deo sapientiam et ipso habitatore atque doctore domicilii sui nobis et fa
Abbreviated transcription (Latin):
estuant. ut iuuemiles medullȩ umo ple¬
nȩ. & cdapib inflammatȩ. Auaricia cal.¬
catur aplerisq. & c̃ marsupio deponit᷑.
Maledicã linguã indictum em̃dat silen¬
tium. Cultus corꝑis &e habitus uestiũ.
uniꝰ horȩ spacio comutatur. Om̃a alia.
peccata extrinsecꝰ sunt. & qđ foris ẽ fa¬
cile uitatur. Sola libido insita. a dõ ob
liboꝵ ꝓcreationẽ si fines suos egressa fue¬
rit. redundat iuiciũ & quada lege nat᷑e
in coitũ gestit erumꝑe. Grandis gͦ uir¬
tutis ẽ. & sollicite diligentiȩ suꝑare qd̃
nata sis in carne ñ carnalit᷑ uiuere. tecũ
pugnare cotidie. & inclusũ hostẽ argi. ut
fabulȩ ferunt centũ ocłis obseruare. ħ
ẽ qđ apłs aliis uerbis loquebatur. Om̃e
peccatum qđ fecerit extra corpꝰ ẽ. Qui
aut̃ fornicatur in corpꝰ suũ peccat. Ai.¬
unt medici &e qui de humanoꝵ corpoꝵ
scͥpsere naturis p̾cipueq galienꝰ in li¬

Expanded text:
aestuant, ut iuueniles medullae uino pleaestuant, ut iuueniles medullae uino plenae, dapibus inflammatae. auaritia calcatur a plerisque et cum marsuppio deponitur; maledicam linguam indictum emendat silentium; cultus corporis et habitus uestium unius horae spatio commutatur; omnia alia peccata extrinsecus sunt et, quod a foris est, facile abicitur: sola libido insita a deo ob liberorum creationem, si fines suos egressa fuerit, redundat in uitium et quadam lege naturae in coitum gestit erumpere. grandis ergo uirtutis est et sollicitae diligentiae superare, quod natus sis in carne, non carnaliter uiuere, tecum pugnare cottidie et inclusum hostem Argi, ut fabulae ferunt, centum oculis obseruare. hoc est, quod apostolus uerbis aliis loquebatur: omne peccatum, quod fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. aiunt medici et qui de humanorum corporum scripsere naturis praecipueque Galenus in li
Abbreviated transcription (Latin):
adiudiciũ. quoscła antẽ & subsecunt᷑.
Similit᷑ & factabona manfesta s̃. & quȩ
alit᷑ se habent abscondi ñ possunt. Qd di¬
cit istiꝰ moci ẽ. Quicła tam lib̾e &e palã
peccant. ut pꝰ quã eos uideris. statim in¬
telligas peccatores. Alios antẽ qui calli.¬
de occultant uicia sua. ex sequenti con¬
uersatione cognoscimiꝰ. Similit̃ ce bona¬
q̃ apud aliquos in ꝓpatulo s̃ in aliis lon¬
go usudiscimꝰ. Quid gͦ necesse ẽ uos iac¬
tare pudiciciã q̃ sine comitib & appen¬
diciis suis continentia & parcitate fidẽ
sui facere ñ potest: Apłs macerat corpꝰ
suũ. & aĩȩ subicit imꝑio. ne qđ aliis p̾ci¬
pit ipse ñ seruet. & adolescentula feruen¬
te cibis corꝑe de castitate secura ẽ: Neq
uͦ ħ dicens condempno cibos quos ds̃ crea¬
uit adutendũ c̃ grãrũ actione. s uiuen¬
tib & puellis incentua assero eẽ uolup.¬
tatũ. Nonethnei ignes ñ uulcania tel¬
lus. ñ ueseuus. & olympꝰ tantis ardorib

Expanded text:
autem et subsequuntur. similiter et facta bona manifesta sunt et, quae aliter se habent, abscondi non possunt. quod dicit, istius modi est: quidam tam libere et palam peccant, ut, postquam eos uideris, statim intellegas peccatores; alios autem, qui callide occultant uitia sua, ex sequenti conuersatione cognoscimus. similiter et bona apud alios in propatulo sunt, in aliis longo usu discimus. quid ergo necesse est nos iactare pudicitiam, quae sine comitibus et adpendiculis suis, continentia et parcitate, fidem sui facere non potest? apostolus macerat corpus suum et animae subicit imperio, ne, quod aliis praecipit, ipse non seruet: et adulescentula feruente cibis corpore de castitate secura est? Neque uero haec dicens condemno cibos, quos deus creauit ad utendum cum gratiarum actione, sed iuuenibus et puellis incentiua esse adsero uoluptatum. non Aetnaei ignes, non Uulcania tellus, non Ueseuus et Olympus tantis ardoribus