comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudines meas ⁊ ncħ telatuit de pc̃cismeis
ꝗrgnasti pcc̃a mea infallicilo ⁊ amnotasti si qũ
ĩ irtus ⁊misi. Nõne satis apetuit ⁊̃ illa pcc̃a iste
imputari que nõ delectationis illetebra ꝯmitũ¬
tiue s causa deuitande molestie aucui antacio¬
ris aut mortis. Nam ⁊ hec dicunt᷑ quadã neres¬
sitate ⁊ mitti cũ oña suꝑanda sint amore trelet¬

Expanded text:
 nihil te latuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuit us commisi, nonne satis aperuit etiam illa peccata iuste inputari, quae non delectationis inlecebra committuntur, sed causa deuitandae molestiae alicuius aut doloris aut mortis? nam et haec dicuntur quadam necessitate committi, cum omnia superanda sint amore et delec
Abbreviated transcription (Latin):
paislo post. Quis inquit iudicio eiꝰ adu̾sabitur: qd̾
si fu̾o iustus: os meũ impte loquetur. It̾m paulo
post scto inquit qr inpunitũ meñ dumitit. quia
sum ĩpius. Quare ñ sum mortuus: Qd̾ si puri¬
ficatus niue ⁊ mundatus fuero mundis manib
suffictent̾: in sordib me tuixisti. Item ĩ alto suo
sermone. qr conscripsistimquit adu̾sũ memala.
et industime iuuentutis mee peccata ⁊ posiusti
pedem meũ inꝓhibitione. seruat᷑i om̃ia peccata
mea. ⁊ in radices pedũ meoꝵ inspexisti. qui uete¬
rascunt sicut uter. uł sicut uestũtũ atmea ꝯmes¬

Expanded text:
paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabitur? Quod paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabitur? Quod si fuero justus, os meum impie loquetur. Iterum paulo post: Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare non sum mortuus? Quod si purificatus nive, et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti . Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti, inquit, adversus me mala, et induisti me juventutis meae peccata, et posuisti pedem meum in prohibitione, servasti omnia opera mea, et in radices pedum meorum inspexisti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum a tinea comes
Abbreviated transcription (Latin):
inuno ẽẽ corpore demonstrarent. Et illos adhuc
hñtes peccata. ⁊ se ip̃os qui iam carebant om̃i ex
parte pcc̃o.In danel certe hoc nõ potest dici: qui ut
credo tanqͣm ꝓpħa p̃uidens. hanc aliqñ p̃sũptionẽ
futurã. cũ in orone sepe dixisset petcauimꝰ. nõ ita
nobis exposuit cur hoc dixeritut ab illo audiremꝰ.
cũ oratem ⁊ ⁊fiterer pcc̃a ppłi mei dño deo meo. nec
ad huc distinctione confusa ut eẽt incertũ põ uniꝰ
corꝑts societatẽ. si diceret. Cũ peccata nr̃a ꝯ⁊fiterer
distinctione satagens. eamꝙ maxime uehem̃ter¬
q ꝯmendans. pcc̃a inquitnea ⁊ pcc̃a ppłi mei. qͥs
huic euidentie contͣditit nisi quẽ plus delectat de¬
fensare qd̾ sentit. qmͣ quid senciendũ sit ĩ uenire.
Iob aũ posttam magnũ de illo iusticie restimoni¬
um d̾ĩ quid dicat ip̃e uideamus. In ueritate iqͥt
scio qr ita ẽ. queadmod̾ iustus erit homo ante d̾m
Si aũ irelit contendere cũ eo nõ pot̾it obedire ei. Et¬

Expanded text:
in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamquam propheta praeuidens hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer distinctione satagens, eamque commendans: peccata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inuenire? lob autem post tam magnum de illo iustitiae testimonium dei quid dicat ipse uideamus. in ueritate, inquit, scio, quia ita est. quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, no
Abbreviated transcription (Latin):
ccequabuntur suꝑiorib eius inquib eũ illitͣi¬
uenturi simis. Nos emĩ ip̃ius gm̃ factierinus
clider᷑ tle semp natura erat fiłiꝰ dei. Nos alupa
corũsi adherebimus impares deo. ille nuunqni
auersus manet equalis deo. nos ꝑticipes uite᷑ et¬
ne iie uita eterna. solus ergo ccie etiam ħo tc̃s
manens. deus pcc̾m mallũ inniqm habuit. nec cũ¬
caruis uide suscepit id ꝓfecto aut suscipiendam
mse fier ꝓmerentẽ qmͣ eligete creausti de qra ce¬
aretirceliit. Quanto ergo magis caro pc̃ibap¬
tranda e ꝓpter enadendũ iudacisi si haptrratax
carto sine perrato p̃p̃ mutationis exemplũ. Qdͣ aũ
sup  resppdimus aduerlus eos qui dicunt. si pet¬
cador genuit pccõrem. iustus quoq iustũ gigue
debuit᷑. Hac etiã huis ixcemus qui dñt de somĩe
haptrate. natũ iam uelut laptriatũ habere dem¬

Expanded text:
ioribus cius, in quibus cum illic inuenturi sumus. nos enim ipsius gratia facti erimus filii dei, ille semper natura erat filius dei; nos aliquando conuersi adhaerebimus inpares deo, ille numquam auersus manet aequalis deo; nos participes uitae aeternae, ille uita aeterna. solus ergo ille etiam homo factus manens deus peccatum nullum umquam habuit nec sucarnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qui dicunt: si peccator genuit peccatorem, iustus quoque iustum gignere debuit. hoc etiam his respondemus, qui dicunt de homine baptizato natum iam uelut bapti
Abbreviated transcription (Latin):
dñs lłs declit potestatẽ faltos dei fieri ab ista hor¬
renda dñatione liberandi fu̾anti queb dicit si
nos filius liberauerit. tũc u̾e leberi eritis. Hiis
atꝙ huiꝰ modi aliis ĩmimembilib testinoniis
dubitare ñ possũ. nec d̾m aliqͥd inpossibile homi¬
ni p̃cepisse. nec deo ad opitislandũ ⁊ adiuuandũ
quo fiat qd̾̃ usbet inpossibile aliqͥd eẽ. ac ꝑ hoc
pot̾ homo si uelit ẽẽ sũ peccato aduttus a deo
Si aũ qdꝰ scd̾o loco posueram q̃ ratar utrũ sitoe
ñ credo. magis enĩ scrpture credo dicenti.nem
tres ĩ iudiciũ cũ seruo tuo q̃ nõ uistificabitur
ĩ aspectu tuo oĩs usuens. ⁊̃ ideo mĩa dei ꝯpus ẽ

Expanded text:
ntibus dedit potestatem filios dei fieri. ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine peccato adiutus a deo. Si autem, quod secundo loco posueram, quaeratur utrum sit, esse non credo. magis enim scripturae credo dicenti: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
silios dei fieri. Non enĩ om̃ib homiib gntẽ
set quotqͦt receperunt eũ. ut dẽo tenascerent qnu
qui decuło nãti erant carne. Sicem̃ Dehies deñxẽ.
quetqͦt aũ receperunt eũ declit eis potefatẽtai¬
os dei fieri. qui ñ. ex carne ñ exsangumne. ñ exuo¬
lintate ui. ñ exuolutate cantis . li ex ceona¬
ti sũt. Secutus aũ addidit. Et uerbũ caro tcu ẽ ma
fuerant excarne scło. qmius creatia bu pronet
longe mirabilius fc̃m est qd̾ cũ istinature fu̾it

Expanded text:
ieri. non enim omnibus hominibus dedit, sed quotquot receperunt eum, ut deo renascerentur spiritu, qui saeculo nati erant carne. sic enim de his dictum est: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum estfuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ut uos quidẽ nati cẽmus in carne pct̃i. Ille aũ
insimaitudine carnis pcc̃i. Nos nõ solũ extatue
et sanguine. uerum ⁊̃ exuotuntate uiri. ⁊ uolup¬
tate dcrnis. Ille aũ tantũ excarne ⁊ sanguine.
ex uoluntate uiri. neꝙ ex uoluptate carns. sec ex
deo natus ẽ. Et ideo nos in mortem pp̃ pcc̃m. ille

Expanded text:
quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et i
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ luxita ñ p̃stat Cum ergo nolis urbet dicẽs
Consitimmi ad me ⁊ ꝯũtaraduos. nos q illi
utbes. cũ tubet dicendo. Intelligite gͦ qui insipi¬
entes estis in ppło. nos q dñis illi. damͥ intel¬

Expanded text:
ris lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: ris lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: co.nuertimini ad me, et conuertar ad uos nosque illi quod iubes? cum iubet dicendo: intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, nosque illi di
Abbreviated transcription (Latin):
amalo. Tumc enĩ nulla erit talis concupia cũ
qua certare ⁊ cui ñ sentire iubeamurꝰ sit gͦ totũ
hoc intrib beneficiis positũ breuit᷑ peti potest.¬
simius abstracti. a concup̃ia. Adiuua ne abstra¬
peccandũ namtq nõ adiuuam᷑ a deo. Iuste autẽ
agere uł iufticie p̃ceptũ om̃i exparte impłe nõ
possumus nisi adiuuem᷑ adeo. Sicut enĩcorpis
oculus ñ ad luuatur aluce. ut ab eadem luce
clausus aduersus ue discedatiut aũ uideat ad¬
suuatur ab ea. neq hoc oĩno nisi isla ad uiue¬
rit potestͥsta deus qui lux ẽ hõis int̾ioris ad iu¬
uat nr̃e m̃tis obtutũ. ut ñ scd̾m nr̃am s scd̾¬
euis elus iusticiã boni aliqͥd opereñ. Si autẽ
abillo auercimur nr̃m ẽ. ⁊ trĩc scd̾ carnẽ sapi
mus. tũt concup̃ie carius ad illitita ꝯsentimur.
Couu̾sos ero deus adiuat auersos deserit.
S ⁊̃ ut conuertam̃ ip̃e adiuuat qd̾ ocislis corpo¬

Expanded text:
a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum qua certare et cui non consentire iubeamur. sic ergo totum hoc in tribus beneficiis positum breuiter peti potestsumus abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrapeccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum nostram, sed secundum eius iustitiam boni aliquid operemur. si autem amus, tunc concupiscentiae carnis ad inlicita consentimus. conuersos ergo deus adiuuat, auersos deserit. sed etiam ut conuertamur, ipse adiuuat, quod certe oculis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. nõ natura in qua diuinitus creatus ẽ homo.
set uitio quo uoluntate ꝓlapsus ẽ. ubi amissis
uirib nõ ea qua uulneratus ẽ uoluntatis fati¬
litate sanatur. De hoc malo dicit apłs. Scio qd̃
nõ habatat incarine mea bonũ cui malo nõ obe¬
dire nos p̃cepit cũ dicit. Non gͦ regnet pcem in
ur̃o mortali corꝑe ad obediendum desiderus eĩ
Si ergo hiis dessceriis cõcup̃ra carius illicita uo¬
luntatis inclinatione consensimꝰ. ad hoc sanand̾
dicimus dimitte nobas debita nr̃a adhibentes
nos dimittimĩ debitorib nr̃is. Ht aũ eñ ei con¬
sentiamus. dep̃cemur adiutoriũ dicentes. et ne
nos inferas intemptatõem. nõ qd̾ ip̃e dens cali
temptatione alique temptet. Nam d̾s intẽpcaror
małoꝵ ẽ. Ipe au neminẽ temptatis ut si force
temptari ceperimus a concup̃ia nr̃a adutoris es
hamͣ illecti. Demde addimus qd̃ ꝑficietur ĩ fine
cũ absorbebitur mortale a uitã. S lebera nos

Expanded text:
nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uulneratus est uoluntatis facilitate sanatur. de hoc malo dicit apostolus: scio, quia non habitat in carne mea bonum. cui malo nos non oboedire praecepit, cum dicit: non ergo reuestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si ergo his desideriis concupiscentiae carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimus, ad hoc sanandum dicimus: dimitte nobis debita nostra, adhibentes nos dimittimus debitoribus nostris. ut autem non ei consentiamus, deprecamur adiutorium dicentes: et ne nos inferas in temptationem —uel, sicut nonnullitemptatione aliquem temptct-nam deus intemptator malorum est, ipse autem neminem tcmptat-scd ut, si forte temptari coeperimus a concupiscentia nostra, adiuhamur inlecti. deinde addimus quod perficietur in fine, cum absorbebitur mortale a uita: sed libera nos
Abbreviated transcription (Latin):
lex pc̃ci manens in menbris corporis mortũ huiꝰ
cũ ꝑuitlis nascitur. In ꝑuilis haptitatis area¬
tus Qluitur. ad agonem relinquitur ante ago¬
nem mortuos mella dampnatione ꝓsequitur.
ꝑuulos nõ baptiatos reos innectit ⁊ tamqͣm
ire filios etiam si ꝑuuli mortantur ad comdẽ¬
pnationem trahit. In grandib aũ baptizatis
inquib iam rõne utenteb quicqd eidem mẽs¬
ꝯcupiscentie ad peccandũ consentit ꝓprie uolũ¬
tatis ẽ deletis peccatis om̃iib. soluto ⁊̃ reatu qͦ
uinctos origiialit̾ detinebat ad agon ẽ int̾im
manet nõ sibi ad illicita consentientib. nich̃
oĩno nocitura. donec ab sorbeatur mors ĩucto¬
riam ⁊ pate ꝑfecta nich qd̃ uincatur exiftat.
Consentientes aũ sibi ad islicita reos tenet. ⁊ nͥ
orate nos docens int̾cet̾a monuitut ditamus.
dimite nobis debita nr̃a sic̃ ⁊ uos dimitimus
debitorib nr̃is. nenos inferas intemptatõem
set libera nos amalo. Maet enĩ malũ incarne

Expanded text:
lex peccati manens in membris corporis mortis hujus, cum parvulis nascitur, in parvulis baptizatis a reatu solvitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur: parvulos non baptizatos reos innectit, et tanquam irae filios, etiamsi parvuli moriantur, ad condemnationem trahit. In grandibus autem baptizatis, in quibus jam ratione utentibus quidquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autem sibi ad inlicita reos tenet et, nic et dominus orare nos docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hõis met̾uam nouitatẽ mutatio freret᷑¬
ñ dico ⁊ ĩ corpore qd̾ ceite manifestum ẽ Adhuc ĩ
ueterem corruptionẽ atq mortẽ tendere. ĩ fute
post ea renouandũ qũ iłe tota nouitas ent s
ser excepto corpore. si m pp̃o aĩo qui ẽ homo int̾ror
ꝓfecta in bap̃nto nouitas freret̾ñ dicet apło ⁊ si

Expanded text:
etiam hominis in aeternam nouitatem mutatio fieret—non dico et in corpore, quod certe manifestum est adhuc in ueterem corruptionem atque in mortem tendere in fine postea renouandum, quando uere tota nouitas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui est homo interior, perfecta in baptismo nouitas fieret -, non diceret apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
quod sp̃italit̾ sapumt eiq congruos mores a¬
gunt filii dei sũt. Intrinsecus enĩ exumꝰ uet̾em
datiũ ⁊ loquim̃ ueritatem. ⁊ cetera quib apłd
explicat quid sit exuũ uet̾em hõiem ⁊ indui
nouũ qui scdm d̾m creatus ẽ iniusticia ⁊ sc̃ĩta¬
te ueritatis ⁊ hoc ut faciant iant baptitatos si¬
delesq ad hortatur qd̾ ad huc monendi nõ eẽnt.
sc hoc inbap̃io iam ꝑfecte fcm̃ tẽt. ⁊ tñ fcm̃ est

Expanded text:
quod spiritualiter sapiunt, eique congruos mores agunt, filii Dei sunt. Intrinsecus enim exuimus veterdacium, et loquimur veritatem, et caetera quibus Apostolus explicat quid sit exui veterem hominem, et indui nouo, qui secundum deum creatus est in iustitia et sanctitate ueritatis. et hoe ut faciant, iam baptizatos fidelesque adhortatur; quod adhuc monendi non essent, si hoc in baotismo iam perfecte factum esset. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ustictam. tñ a se ipĩs hñdam nõ a suo creatore
ubihorreũ eius. ⁊ fons enrs ẽ p̃ dep̃candã eẽ p̃¬
sumũt. Hecideo tñ solis de hac re uotis agendũ
ẽ ut nõ sibinferatur ad uiutendũ etiam nr̃e ef¬
ficatia uoluntatis. Adiutor enĩ nr̃ deus dicitur.
net ad suuari potest. nisi qr aliqͥd ⁊̃ sponte cona¬
tur. qr nõ sic̃ ulapidib insensatis. aut sicut
uters inquoꝵ natura rõnem uoluntatẽq ñ cõ¬
didit salutẽ nram deus opatur in nobis. eur aũ
itid̃ adiuuet. allũ nõ adiuuet. illũ tantũ. illũ
aũ tantũ. istũ illo. fllũ istomodo: pene ip̃m ẽ.
et equitatis tam secrete ratio. ⁊ exceslentia potes¬
tatis. Nam qui dicunt eẽ in hacinta hõiem
sine poc̃o eñ est. eis continuo incanta temerita¬
te obsiftendũ. Si enĩ eẽ possenegau̾imus. ⁊ ho¬
nuus libero arbito qui hoc uolendo appetit
rogabimis. set alia q̃siio ẽ utrũ ẽẽ possitalia

Expanded text:
iustitiam, tamen a se ipsis habendam, non a suo creatore, iustitiam, tamen a se ipsis habendam, non a suo creatore, ubi horreum eius et fons eius est, deprecandam esse praesumunt? nec ideo tamen solis de hac re uotis agendum est, ut non subinferatur ad bene uiuendum etiam nostrae efficacia uoluntatis. adiutorenim noster deus dicitur nec adiuuari potest, nisi qui aliquid etiam sponte conatur, quia non sicut in lapidibus insensatis aut sicut in cis, in quorum natura rationem uoluntatemque non condidit, salutem nostram deus operatur in nobis. cur autem illum adiuuet, illum non adiuuet, illum tantum, illum autem tantum, istum illo, illum isto modo, penes ipsum est et aequitatis tam secretae ratio et excellentia potestatis. Nam qui dicunt esse posse in hac uita hominem sine peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. si enim esse posse negauerimus, et hominis libero arbitrio, qui hoc uolendo appetit,rogabimus. sed alia quaestio est, utrum esse possit, alia
Abbreviated transcription (Latin):
te iusticiam. Itemq dicit. Beati qui esuriunt ⁊
siciũt uisticiam. qm̃ ip̃i saturabunt᷑. Aquo de¬
benurs petẽ cibur potumq iusticie. nisi ab illo
qui esurientib eam ⁊ sitientib ꝓmitit eius
laturitatem. Repellaułꝰ itaq ab aureb ⁊ m̃tib
nr̃is eos qui dicunt accepto semel lebere uolun¬
tatis arbitrio. nec orate debere ut deus nos adiu¬
uet ne petcemus. ẽalib enĩ tenebris nec phiseus
ille cecabatur qui qmͣuis inhoc ercore quo sibi
addendñ adiusticrã necħ putabat se ꝙ putabat
arbitrabaturens plenitudine satiratum. do
tam̃ gr̃as agebat qd̾ nõ eẽt. sicut cet̾i homines
raptores ĩ iusti. adilteri. sicut ille publicanus
illo accepisse om̃ia fatebat᷑ ⁊ tñ imꝓpbatus est¬
et qr ueluti saturatus nicħ de alrm̾̃tis iusticie roga¬
bat acciꝑet ⁊ qd̾ illipublicano esurienti ⁊ sitienti
se ueliit insultand p̃ferte gestiebat. Quid gͦ illis
fiett᷑qui ⁊ si fatentur se nõ habere ut plerã ñ hr̃e

Expanded text:
unt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur, a quo debemus petere cibum potumque iustitiae nisi ab illo, qui esurientibus eam et sitientibus promittit eius saturitatem? Repellamus itaque ab auribus et mentibus nostris eos, qui dicunt accepto semel liberae uoluntatis arbitrio nec orare nos debere, ut deus nos adiuuet, ne peccemus. talibus enim tenebris nec pharisaeus ille caecabatur, qui quamuis in hoc erraret, quod sibi addendum ad iustitiam nihil putabat seque arbitrabatur eius plenitudine saturatum, deo tamen gratias agebat, quod non esset sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut ille publicanus, illo se accepisse omnia fatebatur. et tamen inprobatus estia ueluti saturatus nihilde alimentis iustitiae iam rogabat accipere et quod eam publicano esurienti ac sitienti se uelut insultans praeferre gestiebat. quid ergo illis fiet, qui, etsi fateantur se non habere uel non plenam habere
Abbreviated transcription (Latin):
ridica p̃dicantur ab in eunte puericia. Ex quo . a. eũ u¬
tũ mater soluens intemplo dei constituit. ⁊ seriũ
tius eras illis: ⁊ uindicans in om̃s affectrones
eoꝵ. Infllios quippe dampnationis uindicatrra¬
tus. nnifilios aũ grẽ uindicat ꝓpitius. dũ quẽ¬

Expanded text:
ridica praedicantur ab ineunte pueritia, ex quo eum mridica praedicantur ab ineunte pueritia, ex quo eum mater uotum soluens in templo dei constituit et seruum tius eras illis et uindicans in omnes affectiones eorum. in filios quippe damnationis uindicat iratus, in filios autem gratiae uindicat p
Abbreviated transcription (Latin):
du poluititatione certissimis erao allo tne
que ad hut futurĩ iam aliten co dicesus trieri
nifllũ seh̃iturũ ẽẽ peccatũ. Nam ut alia omit¬
tam miror si cũ uerba iłla dicebat ꝑ que istis ui¬
sus õ nullũ hũisse pc̃cm. iam fuerat ab illo ãbla¬
tus ille stimislus carnis. de quo a se auferendo
dñm ter rogauerat. responsumq acceꝑat. sufficit
tibi gr̃a meã. Nam uirtus in infrrmitate ꝑficit᷑
Huictanto iuro ꝑficiendo neccͣm fuit ut ab il¬
lo angelus sathane nõ auferetur. aqito p̃pea cola¬
firabatur. ne magnitudane uisionũ extollerur.
st audet quis qm quẽqur ut putare uł dic̾e
positũ sub onere iite hus. ab om̃i õmo mun¬
dum ẽẽ peccato. sint licet hoĩes tanta excellentes
iusticia. ut ad eos de columina malus loq̃ batur
deus. qualis moyses ⁊ aaron in sacerdotib eĩ.
et saiuel in hũs qui ĩuocant nom̃ eius. Quiꝰ
magne laudes ꝑietatis ⁊ ĩnocentie scripturra ue¬

Expanded text:
mus erat in illo fine, quem adhuc futurum iam fidendo dicebat inpletum, nullum se habiturum esse peccatum. nam, ut alia omittam, miror si, cum uerba illa dicebat, per quae istis uisus est nullum habuisse peccatum, iam fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis, de quo a se auferendo dominum ter rogauerat responsumque acceperat: sufficit tibi gratia mea; uirtus in infirmitate perficitur. huic tanto uiro perficiendo necessarium fuit, ut ab illo angelus satanac non auferretur, a quo propterea colaphizabatur, ne magnitudine reuelationum extolleretur, et audet quisquam quemquam uel putare uel dicere positum sub onere uitae huius ab omni omnino mundum esse peccato ? Sint licet homines tanta excellentes iustitia, ut ad eos de columna nubis loquatur deus, qualis Moyses et Aaron in sacerdotibus eius et Samuhel in his qui inuocant nomen eius, cuius magnae laudes pietatis et innocentiae scriptura ue
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝯformatus morti ip̃ius. si qũo occlirram
ĩ resurrõne mortuoꝵ. Tantũ ergo longe ut pp̃
illa u̾ba ⁊ achariani ⁊ elisabech credamus. sine
ullo pcc̃o ꝓfcãm habuisse rusticiã: ut nec ip̃m
apłm eiusdem regule sũmitate arbitrem̃ fuisse
ꝑfectum. ñ solum in illa legis iufticia qͣm simi¬
lem istis hũit. qmͣ inter dampna ⁊ stercora de¬
putat incomꝑatione eminentissime iusticie
cere ñ auderẽ. nisi ei nõ credere nephas ducerem.
Ibi enĩ sequit᷑ ⁊ adiungit. Non qr tam accepuur
aut iam ꝑfectus sim. sequor aũ. sic comp̃hendã
in quo ⁊ app̃hensus sũ. a xp̃o iħu. frẽs ego me

Expanded text:
 si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. Tantum ergo longe est, ut propter illa verba Zachariam et Elisabeth credamus sine ullo peccato perfectam habuisse justitiam, ut nec ipsum Apostolum ejusdem regulae summitate arbitremur fuisse perfectum, non solum in illa legis justitia, quam similem istis habuit, quam inter damna et stercora deputat in comparatione eminentissimae justitiae, cere non auderem, nisi ei non credere nefas ducerem. ubi enim sequitur et adiungit: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, in quo et adprehensus sum a Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uens. Tales itaq nos ficturos dñs p̃uidens q̃dã
post bap̃m dare ac ualere dignatus ẽ oꝑa scĩlicet
de salutis et̾ne de hac uita emigraret manente
illa seatentia. Qd̾ quicumꝙ totã legem seruaue¬
rit offendat aũ muno fcũs est oĩum reus. nisi
parslulũ loqueret᷑. Sit loquimini ⁊ sic fatite. tã¬
qm ꝑlegem libertatis intipientes iudicari. Iu¬

Expanded text:
uens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam uens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam m etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet dae salutis aeternae de hac vita emigraret, manente illa sententia, quod quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus; nisi post paululum sequeretur, Sic loquimini, et sic facite, tanquam per legem libertatis incipientes judicari.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis arbitrio. utde fit conseqñs ut nec
orare debeamus ne intremus intemptationẽ
hoc ẽ intemptatione uincam᷑. uł cũ fallit ⁊ p̃¬
ccctipat nescientes. ist cũ p̃mittat q̃ urget ĩfir¬
buti sumꝰ. ⁊ pietati qua d̾m colunus. qmͣ uehe¬
ment̃ adu̾sum. ut ꝓ acciptendo bnficio dũm
ñ rogemus atq in ip̃a or̃one dm̃ca nos inferas
intemptatione. frusta positũ existimem̃ uerbis
explicare nõ possusmꝰ. Acute aũ sibt uident᷑
dicere. quasi nr̃m hoc ullus ignoret. qd̾ si nolu¬
mus ñ peccamꝰ. nͨ p̾ciperet deus homini qd̃ eẽt.
humane impossibile noluntati. s hoc ñ uident
qd̾ adñ nulla superanda. uł que male cupiũ¬
tur. ist que male metiuint᷑ magnis aliqñdo
et totis uirib opus ẽ uolimtatĩs qͣs nos ñ ꝑfec
temom̃ib adhibituros p̃uidit qui ꝑ ꝓpbam ureredi¬
ce dici noluit. ñ iustificabit᷑ incõspectu tuo oĩs ui¬

Expanded text:
uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes uel cum premit atque urguet infirbuti sumus, et pietati qua Deum colimus, quam vehementer adversum, ut pro tali accipiendo beneficio Dominum non rogemus, atque in ipsa oratione dominica, Ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset humanae inpossibile uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omnibus adhibituros praeuidit, qui per prophetam ueridice dici uoluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis ui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solum eis ad regirũ dei tismo ꝑ¬
uerũ etiam ad falutẽ uitãq miꝰ
leternam adipiscendam detur
quam sine dei regno ⁊ sine xp̃i saluatoris socie¬
tate. inquã nos suo sanguine redemit hab̾e mcl¬
lus potest. priore libro satis arhutror disputaui¬
mus. In hoc aũ uiuat ne aliquis nthoescło uł
uycerit. ucturus ite sit sine ullo om̃ino põco
serendum enodandumq suscepi. aut disputati¬
oni si se idemptidem. aliqua necc̃itate uł popor¬
tunitate inseruerit q̃stio depcc̃o uł bap̃nto par¬
ufloꝵ mirandũ nõ erit nec defugiendũ. uteis
locis ad om̃ia que responsionẽ nr̃am flagitãt
sit ualemus redeamus. Huiꝰ aũ qͣstionis solu¬
tio de hominis uita sine ulla surreptione ut
p̃occupatione ꝑcc̃i pp̃ cotidianas ⁊̃ nrãs or̃ones
mãxime neccͣria ẽ. Sunt enĩ quidã tm̃ p̃sum̃¬
tes delibero humane uoluntatis arbito. utad
nõ peccand̾. nec ad iuuuandos nos diuinitus op¬
pinentur. semel ip̃i nature nr̃e concessolibere

Expanded text:
non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino peccatserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus. Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ põ nos homo fcũs eẽt om̃ino nullũ fustitin
quo do milla potentia ẽ nequatmtũ passiõis
obedientiam recusauit. qd̃ puriore cordis intẽ¬
tione iob intelligens responsiomi sue addidit
Auris auditu intelligebam te prius. stminc
ecce octilus m̃s indet te ideo urtuperaus me ip̃m
et dast abili. ⁊ eftimaui me ip̃m teiram ⁊̃ cinere
quare sibi in hectam magno intellecto dipli¬
cuit Neq enĩ opus di quo erat homo. recte
illi poterat displicere: cũ etiam ip̃i deo dicat᷑
opa manũtuaꝵ ne despex̾is. s ꝓfecto scd̃m iliã
isticiam queͤ se nouerat ĩ iustum. se uttupema

Expanded text:
nos homo factus esset, omnino nullum fuit et in quo deo tanta potentia est, nequaquam tamen passionis oboedientiam recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens responsioni suae addidit: auris auditu audiebam te prius et nunc ecce oculus meus uidet te. ideo uituperaui me ipsum et distabui et aestimaui me ipsum terram et cinerem. quare sibi ita in hoc tam magno intellectu displicuit? neque enim opus dei, quo erat homo, recte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ne despexeris. sed profecto secundum illam iustitiam, qua se noucrat
Abbreviated transcription (Latin):
ee por̃a. Unde quosdam intrepat dicens. Qidiua¬
dis nrecũ uedicto contende: Qd̾ elle p̃cauens. nem
quit intres ĩ uidiciũ cũ seruotuo qm̃ nõiustisi¬
cabit᷑ inconspectutuo om̃is uiuens. Ideo etiã dic̃
iob. Sius enĩ uidicio euis aduersabitur: qd sifrco
iustus. os meũ impie loqͥtur. Hocest enĩ simenis
tũ dixero contͣ uidiciũ eius ubi ꝑfecta iłla ust¬
tie regita nre conusncit ĩ iustũ: ꝓfecto impielos¬
turos meũ qr contra dei u̾itatem leq̃tur fragili¬
tatem quoꝙ ip̃am ist potius dampnationẽ carna¬
lis gn̾ationis oftendens ex originalis tnsgressiõe
petati cũ de ꝓcc̃is sius ageret uelut eoꝵ causas red¬
dens dixit hosem natũ exmiliere pariti eẽ tpris
et plenũ iratundia. qua rracundia nisi qua et̃¬

Expanded text:
esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur; hoc est tum dixero contra judicium ejus, ubi perfecta illa justitiae regula me convincit injustum, profecto impie loquetur os meum, quia contra Dei veritatem loquetur. 15. Fragilitatem quoque ipsam uel potius damnationem carnalis generationis ostendens ex originalis transgressione peccati, cum de peccatis suis ageret, uelut eorum causas reddens dixit hominem natum ex muliere parui esse temporis et plenum iracundia. qua iracundia, nisi qua s
Abbreviated transcription (Latin):
ee qualitatem sui. quia iam ñpacatitit it i matra¬
ta ueideatir. Hec uetba iste cur nõ addiderit quad nõ
om̃s sc̃ cuptunt inmacilatissimã puritatẽ ecelia
rennũ sbi ꝓmixto nec aliqua inselese prrrati resis¬
tente legi mentis ducat minorunl neta are treste

Expanded text:
et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non atissimam puritatem ecclesia hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lacui psalei exponeret An scrptun elanius¬
uisti omĩs discedenteo ainstisicattomeboitu.s. apte
Si enĩ petertores deus sperneret. om̃s utiq sperneret
quia sine perrato nemo est. S spernit disc epertes
Nss quos apostatas uerat uicetis quenl a enoeo
nõ drcent. qe sie perato nemo fũit⁊ temadireste

Expanded text:
lmi exponeret, ubi scriptum est: \'spreuisti omnes discedentes a iustificationibus tuis\', ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam de
Abbreviated transcription (Latin):
rare desistant. Recte em̃ fortasse q̃rerentur si ercoris
et uoidinis nullus hõim uictor existeret. Cũ ũo
ibiq sit p̃sens qui multis modis ꝑcreaturam
sibi dũo seruientẽ au̾sum uocet doceat credentẽ
consoletur spantẽ diligentẽ ad hortetur. conantẽ
adniuet exnudiat dep̃cantem. ñ tibi deputat᷑ ad
culpami qd̾ inuitus ignoras. sed qd̾ negligis q̃rere
qd̾ ĩgnoras. Neq alld̾ qd̾ uulnerata m̃bra ñ colli¬
gis . s qd uolentem sanare contẽpnis. Ita exhorta¬
tus sũ qnͣtum potui ad recte uiuendũ ⁊ gram dei
ñ eitacuaui. sine qua natura humana iam contene¬
brata ate uiciata iluminari ñ potest ⁊ ianari de
quare cũistis tota u̾titur q̃stio. nec grãm dei q̃ est

Expanded text:
urare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s urare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis tota uertitur quaestio, ne gratiam dei, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
fatiendũ sit ⁊ uelit nec possit implere. Illa ẽ enĩ
peccati pena iustissima ut amittat quisq quo
bent utinolit. Eum sine ulla posset diffitultate
siuellet idem aũ ut qui sciens recte fatit amiitat
scire quid rectũ sit. Et qui recte facere cũ posset no¬
luit amittat posse cũ uelit. Nam sunt re uera
om̃i peccanti anime duo ista penalia ignorãtia
et difficiatas. Exignorantia dehonestat error. Ex
difficultate cruciatus affligit. s aꝓphare falsa
ꝓueris ut erret inuitus. ⁊ resistente atq torq̃n¬
de dolore carnalis uinculi ñ posse alibidinosis
ciendi loquimur. de illa scilicet in qua homo fc̃s
ẽ loquimͣ. Hinc iam de hominib de ip̃us igno¬
rantie disficultatis que ĩ ꝓlem̃ pͥms homĩnis
trarectis uieiis atꝙꝑ transfusis uelut iustã q̃relam
deponentib ita responsum ẽ. Quib breuiter mqͣ
respondeturꝰ ut quiescant ⁊ aduersus dm murm¬

Expanded text:
faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis ciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murm
Abbreviated transcription (Latin):
rauit qd̃ occurrere poterat ip̃e subieci. ⁊ qͣntũ potui
ꝑtractaui dicens. Et tam̃ etiam ꝑ ignorantiã fc̃a
q̃uedã imꝓbantur. ⁊ corrigenda iudicantur sicuit
indiuinis auctoritatib legimus. Atꝙ hincad¬
hibitis exemplis etiã deinfirmnitate locutus sum
ditens. Sunt etiã neccitate fc̃a imꝓbanda ubi
uilt honto recte facere ⁊ nõ potest᷑. Nam iunsde sũt
ille uoces. nõ enĩ qd̾ uolo facio bonũ. s qd̾ odi
malũ hoc ago. Atq aluis inhac sententia cõme¬
moratis testimoiiis diumoꝵ eloquioꝵ. set hec
inqͣm om̃nia hominũ sũt uoces exilla mortis
dampnatione uenientiũ. Nam si nõ ẽ ista pena
honinus setnatura nislla ista pectata sũt. Deinde
paulo post relinquit᷑ ergo in quã ut hec pena uista
de dampnatione hoĩs ueniat. Nec mirandum ẽ
consuetudine. q̃ untolentia mortalis successionis
quodam mͦ naturalit̾ in oleuit. Uideat quid recte

Expanded text:
rauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. rauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte
Abbreviated transcription (Latin):
ras intemptationẽ qd̾ adiutoriũ nõ posceremꝰ
si resisti nullo mͦ posse crederemus. potest pccm
caueri. set opiticlante illo qui nõ pot̾ falli. Nam
dimitte nobis debita nr̃a situt ⁊ nos dimutimꝰ de¬
bitorib nr̃is. duob enĩ modis etiã incorꝑe tauet
morbi malũ. ⁊ut nõ accidat. ⁊ ut si acciderit cito
sanetur Ut nõ accidat caueamurs dicendo. ne nos
uiferas intemptationem ut cito sauetur. Cauea¬
mits dicendo. dimite nobis debita nr̃a. Siue enpo
ĩmineat siue insit caueri gͥ potest. S ut nõ tm̃
slli iterum ⁊̃ hiis qui eoscem libros meos quos
iste legit delibero arbitrio ñ legerunt. atꝙ illis
nõ lectis hunc forsitan legunt dehac re sententia
mea satis appareat exip̃is libris cõmemorare me
oportet qd̾ iste si sentiret. atq in sius litt̾is poneret
milla inter nos dehac re controu̾sia remaneret.
Contunio quippe post u̾ba mea que iste cõmemo¬

Expanded text:
ras in tentationem: quod adjutorium non posceremus, ras in tentationem: quod adjutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. Potest peccatum caveri, sed opitulante illo, qui non potest falli. Nam t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemo
Abbreviated transcription (Latin):
Aquo nisi ab ilło qui ascendit in altũ captiua¬
uit caꝑtiuitatem dedit dona hominib. Qd̃ aũ
exuitus nature. ñ ex conditione nature sit que¬
dam peccandi neccitas. audiat homo. atq ut ead̾
nec̃titas nõ sit. discat homo dicere. denecessitati¬
b me educ me. Quia ⁊ inhuĩmodi oratione cer¬
tamen ẽ. ⁊ adu̾sus temptatorẽ de ip̃a contͣ nos
nec̃citate pugnantẽ. Ac ꝑ hoc opitulante gr̃a ꝓ
et libertas plena trobuetur. ueniamꝰ ad nos. Itẽ
inquit augustinus ep̃c ut libris delibero arbito
quetumq ista causa ẽ uoluntatis si nõ pot̾ ei re¬
sisti sie peccatꝰ ei ceditur. si aũ potest ñ ei cedat᷑
et nõ peccabit᷑. An forte fallit incantũ. Ergo ca¬
ueat ie fallatur. Antanta fallatia ẽ ut caueri¬
co ulba mea sũt. s etiam ip̃e digneturagnoscere
supius ciicta que dicta sũt. De gr̃a quippe dei
agitur que nobis ꝑ mediatorem meditina opi¬
tulatur nõ depossibilitate iuisticie. Potest ergo

Expanded text:
ab illo qui ascendit in altum, captiuauit c a captiuauit, dedit dona hominibus ? quod autem ex uitiis naturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc opitulante gratia et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueatco, verba mea sunt: sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. De gratia quippe Dei agitur, quae nobis per Mediatorem medicina opitulatur, non de impossibilitate justitiae. Potest ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uta. Ubitumq aũ ⁊ qñcumq ita plena sit
ut ei nõ sit quod aditiatur. ñ tam̃ diffiuidit᷑
incordib nĩts ist nature uł uoluntatus oꝑib
que sunt in nobis. s ꝑ sp̃m scm̃ qui datus est

Expanded text:
uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, ut ei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis opibus quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
sit dilc̃onis mandatum. Aut enĩ quisq ñ dili¬
git. ⁊ ideo grane ẽ. aut diligit ⁊ graue ẽẽ ñ pot̃
diligitaũ si quod illic admonetur isc̃t conũsus
fuerit ad dñmn d̾m suũ extoto corde suo. ⁊ exto¬
ta amma sua mandatũ inqͥt nouũ do uobis u
uos inuicẽ diligatis. Et qui diligit ꝓximũ le¬
gem impleuit ⁊ plenitudo legis caritas. Scom ho
et islud dcm̃ est. Si ambularent semitas ronas
Inuenissent utiq semitas iusticie leues quora
ergo dicitur. pp̃ uetba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui
iuas duras. nnsi quia utrumq uerũ ẽ. durest̃
tia ẽ inchoata. Caritas ꝓuecta: ꝓuecta iusti¬
cia ẽ. caritas magna magna iustitia ẽ. Sari¬
tas ꝓfecta: ꝓfecta iusticia est. Sed caritas de
cordẽ puro ⁊ conscientia bona ⁊ fide ñ ficta
que tunc maxima ẽ in hac uita quando ꝓi
la ip̃a contempnitur uita. Set miror si nõ
habet quo crescat cum demortali excessenit

Expanded text:
sit dilectionis mandatum? Aut enim quisque non dilisit dilectionis mandatum? Aut enim quisque non diligit, et ideo grave est: aut diligit, et grave esse non potest. Diligit autem, si quod illic admonetur Israel, conversus fuerit ad Dominum Deum suum ex toto corde suo, et ex tota anima sua. mandatum, inquit, nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et: qui diligit proximum, legem inpleuit, et: plenitudo legis caritas. secundum hoc et illud dictum est: si ambularent semitas bonas, inuenissent utique semitas iustitiae leues. quomodo ergo dicitur: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras, nisi quia utrumque uerum est? durae sunt tia est; caritas prouecta prouecta iustitia est; caritas magna magna iustitia est; caritas perfecta perfecta iustitia est, sed caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa ipsa contemnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit
Abbreviated transcription (Latin):
pescatum. ne u̾itas ieis nõ sit.Sicut ĩ eis u̾tas
nõ est qui cũ hẽant ñ hr̃e se dicũt. uasde aũ bona
sũt p̃cepta. si legitime hiis utamur. Eo quippe ip̃o
quo firmissime creditur d̾m iustũ ⁊ bonũ inpos¬
sibile nõ eẽ potuisse p̃cipere. Hinc admonemur
et infacilib quid agamus. ⁊ in difficib quid pe¬
tamus. Omĩa quippe fuit facilia caritati. cui
um tp̃i sartina leius ẽ. Et eauna ẽ sarcina ip̃a
que leuis ẽ sed̾m hoc dictũ ẽ. ⁊ fcepta ei grauia
ñ sũt ut cui grauia sũt consideret ñ potuisse. dumi¬
tus dicigrauia nõ sunt nsi quia potest ẽẽ cordis
affectus cui grairia ñ sunt. ⁊ petat quo destituit᷑
ut impleat qd̃ iubetur Et qd̾ dicit᷑ ad isct in deute¬
ronomio si pie si sce sp̃italit̾ intelligatur hoc idẽ
sig̃cat. Sina utiq cũ hoc testimonũi cõmemoras¬
manus. hoc ẽ inquit u̾bum fidei qd̃ p̃dicanus.
tum dei nõ habebit graue. Qũo est eñ graue cũ

Expanded text:
tas in eis non sit, sicut in eis ueritas non est, qui cum habeant non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praecepta\', si legitime his utamur. eo quippe ipso quo firmissime creditur \'deum iustum et bonum inpossibilia non potuisse praecipere\', hinc ammoneniur et in facilibus quid agamus et in difficilibus quid petamus. omnia quippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia n sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inpleat quod iubetur. et quod dicitur ad Israhel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intellegatur, hoc idem significat, quia utique, cum hoc testimonium commemorasmanus; hoc est, inquit, verbum fidei quod praedicamus . tum Dei non habebit grave. Quomodo est enim grave, cum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m uidebunt quos ñ arguit conscientia iesla pct̃i
et ad iecit mundus mundo corde conspitit᷑ tem¬
plum dai nõ potest ẽẽ poslutũ. Hoc utiq agitur ĩ
nobis conando. laborando.orando ĩpetrando ad
ciari ꝑfectionẽ in qua possimus d̾m mundo cor¬
bitero isberi arbitrii nos condidit deus. nec ad uir¬
tutem nec adintia nectitate trahimur. Alioqum
iibi necc̃itas nec corona ẽ. quis nõ agnoscat. quis
nõ toto corde suscipiat. quis alit̾ conditam hu¬
manam neget ẽẽ naturã. sed in recte fatiendo. Ideo
mullũ ẽ uinculũ neccitatis quia libertas ẽ cabitas.

Expanded text:
deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est earitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dũm nr̃m Itẽ qd̾ ait ip̃e uir castus ⁊ sinepec¬
cato potestatẽ accepit adeo ẽẽ filius del utiq ãmo¬
nuit nec cũ quisꝙ factus fuerit itatastus ⁊ sñpr̃o.
tes pios bene queritur inter quos tam contat t̃
posse ⁊ sine mediatore der ⁊ hominũ homine xp̃o
thu fier nõ posse. Tamen ut ditere cepetam puitẽ¬
ter syxtus admonuit. ne cũ fuerit quiscon pritẽt
ip̃ius fuisse potestatis qmͣ ꝓ grãm accepit a deo.
tũ meã uõ hrẽt iiratura iam uitiata atq depra¬
uata. Situt m eunigelio legitur. Quot quot aũ re¬
cepetunt eũ declit eis potestatem filios dei freri qd̾
utiq ñ erant ꝑnatutã. nec oĩno eẽnt. nisi eũ reci¬
piendo accepissent. ꝑ enus gr̃ãm hu ĩmodi potesta¬
tem. Hec ẽ potestas quã sibi uindicat fortitudo ca
ẽ nobis. Quid etiam pbr uenerabilis ieronimuᷤ
dyat inhus que illũ dixisse cõmeniorat cũ expo¬
neret qd̾ scriptum ẽ. Beati mundo corde qm̃ ip̃si

Expanded text:
m nostrum? item quod ait ipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine ter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse, et sine mediatore Dei et hominum homine Christo Jesu fieri non posse: tamen, ut dicere coeperam, prudenter Xystus admonuit, ne cum fuerit quisque talis faipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo carm qui datus est nobis. Quid etiam presbyter uenerabilis Hieronymus dixit in his, quae illum dixisse commemorat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi