comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ruminanda ⁊ diligẽ¬
tius scrutanda recondebat.
Dissamus ergo sc̃e uirginis
in omnib castitatem que
nõ minus ore pudica quã
corpore argumenta fidei cõ¬
seruabat icorde. Et sulla
aute precepta aplica tacet.
cur tu post aplica precepta
magis cupis docere quã dis¬
tere: Et iħc proficiebat sapiẽ¬
⁊ hom̃ies. Hic locus manicheos
pariter ⁊apollinaristas expug¬
nat: ostendens cl̃ũm ueram
carnem: ueram habere ⁊ aĩam
Nam sicut carnis est etate. sic
est anime sapientia ꝑficere ⁊
gr̃a Que tamen insapientia
nullatenus proficeret. si natu¬
ralem intelligentiam que ho¬
minib rationis causa conces¬
sa est nõ haberet. nõ quia hoc
suscepturus deus eguit. preser¬
tun cum supra plenus sapien¬
tia puer fuisse describitur. sed
quia hoc pro remedio nr̃e sa¬
littis effectus. pie susceptioĩs
elegit. ut dum caro ⁊ amma
rationalis a deo suscipitur utͣ¬
q pariter saluaretur.

Expanded text:
quasi ruminanda, et diligenquasi ruminanda, et diligentius scrutanda recondebat. Discamus ergo sanctae virginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore, argumenta fidei conservabat in corde. Et si illa ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? Et Jesus proficiebat sapienet homines. Hic locus Manichaeos pariter et Apollinaristas expugnat, ostendens Dominum veram carnem, veram habere et animam. Nam sicut carnis est aetate, sic est animae sapientia proficere et gratia. Quae tamen in sapientia nullatenus proficeret, si naturalem intelligentiam quae hominibus rationis causa concessa est, non haberet. Non quia hoc susceptor Deus eguit, praesertim cum supra plenus sapientia puer fuisse describatur, sed quia hoc pro remedio nostrae salutis effectus piae susceptionis elegit, ut dum caro et anima rationalis a Deo suscipitur, utraque pariter salvaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nõ ingratus quo preti¬
puint. descendit ⁊ subditurr
illis. Quid enim magisto
uirtutis. nisi offitium pre-¬
tatis impleret: Quid inter
nos aliuid. quam quod a
nobis agi uellet ageret. De¬
ferebat homini. deferebat an¬
cille. Illa enim dicit. Ecce an¬
cilla domini. Deferebat si¬
mulato patri: deferebat deo u̾o
patrr et utiq matrem natꝰ uir¬
giner conseruarat ⁊ castam.
Utiq a patre nõ uoluntate. nõ
opere. nõ tempore distabat. ut
eius iudelicet exemplis ãmõiti.
quid parentib debeamꝰ. quid
tanta ꝓ nobis paciunt᷑ cog-¬
noscamus. Solent autem di¬
cere arrian imꝑfectum ẽẽ fi¬
lium. quia dixerit pat̾ ma¬
ior me est. S quid mirũ si ex
humana susceptione minorẽ
se patre asserit incelo. ex qua
subditus erat etiam parenti-¬
b interra: Et matereius cõ-¬
seruabat omnia uerba hec
incorde suo. Siue que intel¬
lexit. seu que necdum intel¬
ligere uba eungelii potuit.
omnia suo pariter in corde

Expanded text:
tatis non ingratus, quo praecitatis non ingratus, quo praecipiunt descendit, et subditur illis. Quid enim magister virtutis, nisi officium pietatis impleret? Quid inter nos aliud, quam quod a nobis agi vellet, ageret? Deferebat homini, deferebat ancillae. Ipsa enim dicit: Ecce ancilla Domini . Deferebat simulato patri, deferebat Deo vero patri. Et utique matrem natus virginem conservarat et castam, utique a patre non voluntate, non opere, non tempore distabat. Ut ejus videlicet exemplis admoniti, quid parentibus debeamus, qui tanta pro nobis patiantur, agnoscamus. Solent autem dicere Ariani imperfectum esse filium, quia dixerit, Pater major me est . Sed quid mirum si ex humana susceptione minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subditus erat etiam parentibus in terra Et mater ejus conservabat omnia verba haec in corde suo. Sive quae intellexit, seu quae necdum intelligere verba Evangelii potuit, omnia suo pariter in corde
Abbreviated transcription (Latin):
sterium prescitit ⁊ affectum.
unde ⁊ ꝓ fideli ministerio. ⁊
ab euͣngelista. ⁊ ab ip̃a ma¬
ria pater appellatur. uel ip̃e
s simplicit̃ ⁊ aperte. qui sit
uerus sibi pater nobis parit̾¬
⁊ illis insiruat. nõ quod eũ
quasi filium querunt. uitu¬
perat. s quid ei potiꝰ cui et̾ns
est filius debeat cogit oculos
mentis attollere. Quia enim
deus ⁊ homo est: nũc excelsa
deitatis. ñc irfima prefert hu¬
mane fragilitatis. Quasiho¬
mo seniores interrogat. qua¬
si deus que seniores ⁊ docti mi¬
rentur respondet. Quasi dei
filius in templo dei ꝯmorat᷑
⁊ quasi filius hominis cum
parentib quo iubent regre¬
ditur. Et ip̃i nõ intellexerũt
uerbum: quod locutus ẽ ad
illos. Et descendit cum illis.
⁊ uenit in nazarech: ⁊ erat
subditus illis. Quantũ pi¬
tatis simul indomino ⁊ hu¬
militatis exemplum. Paren¬
tes eius nõ intelligunt u̾bũ
quod de sua liuinitate loqͥt᷑
ad illos. ⁊ tamen ip̃e huma¬
nre illorum erga eum seduli¬

Expanded text:
sterium praestitit et affectum, unde et pro fideli ministerio et ab evangelista et ab ipsa Maria pater appellatur; vel ipse sed simpliciter et aperte qui sit verus sibi pater, nobis pariter et illis insinuat. Non quod eum quasi filium quaerunt, vituperat, sed quid ei potius cui aeternus est filius debeat, cogit oculos mentis attollere. Quia enim Deus et homo est, nunc excelsa deitatis, nunc infima praefert humanae fragilitatis. Quasi homo seniores interrogat, quasi Deus quae seniores et docti mirentur, respondet. Quasi Dei Filius in templo Dei commoratur, et quasi filius hominis cum parentibus quo jubent regreditur. Et ipsi non intellexerunt verbum, quod locutus est ad illos. Et descendit cum illis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Quantum pietatis simul in Domino et humilitatis exemplum? Parentes ejus non intelligunt verbum quod de sua divinitate loquitur ad illos, et tamen ipse humanae illorum erga eum seduli
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate nobis remedia
ꝓcurauit. id est nr̃s abluẽdis
celerib aquaꝵ quas subiit.
lauacrha ꝯsecrauit. ita etiam
cirtumtisione qmͣ suscepit.
nõ sua que nulla erant ad miᷤ¬
sa purgauit. s n̾re in se nate
uetustatem docuit innouan¬
dam. et nũc uidelicet eam ꝑ
se a uitioꝵ labe puigandam.
⁊ in nouissima die significans.
ab ip̃a multipharie mortalita¬
tis ac mortis peste penitus ẽẽ
restaurandam. Unde congrue
ih̾c octaua die circuracisus as-¬
seritur. qd̃ nõ facile inuet̾i
testamento de quo qͣm legimꝰ
actum qͣmuis sepissime de
omnib iussum. absq solo
dum taxat ysaac. qui qͣsi fi¬
lius ꝓmissionis primꝰ octa¬
ua die circũcisiõem accepisse

Expanded text:
baptismate nobis remedia baptismate nobis remedia procuravit, id est, nostris abluendis sceleribus aquarum quae subiit lavacra consecravit, ita etiam circumcisione quam suscepit, non sua quae nulla erant admissa purgavit, sed nostrae in se naturae vetustatem docuit innovandam, et nunc videlicet eam per se a vitiorum labe purgandam, et in novissima die significans ab ipsa multifariae mortalitatis ac mortis peste penitus esse restaurandam. Unde congrue Jesus octava die circumcisus asseritur, quod non facile in Veteri Testamento de quoquam legimus actum, quamvis saepissime de omnibus jussum, absque solo duntaxat Isaac, qui quasi filius promissionis primus octava die circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
pac̾tum meum irritum fecit. Nõ
pactum utiq circumcisionis
qd̃ nõ infans qui discernere n¬
dum ualuit. s maiores qui
seruare nouerant poterant. de¬
buerant. itritum fecerunt ue¬
rum pactum quod cum pͥmo
homine deus miit. qd̃ omius
qui uel uniꝰ diei uitam gessit
in t̾ram. preuaricasse cum iũ¬
citur. atq ideo remedio salutiᷤ
aliquo opus habere nõ igno¬
ratur. Nam qui uel ante tem¬
pora circumcisionis uel etiam
post datam tirtumcisionem
de exteris gentib extitere fideles
ut exemplar paciente. iob. ⁊
amuci liberiq illius. sine uicti¬
nus hostiaꝵ se suos q ab ori¬
ginali peccato. seu carte sola
fide saluabant. quia iustus ex
fide niuit. ⁊ sine fide impossi¬
bile est placere deo. Uerura his
atq huimodi remediis egent.
qui de peccato traduce propa¬
gati. ininiquitatib ꝯcepti.
⁊ indelictis sunt nati. Redẽp¬
tor autem nr̃ qui ut peccata
mundi tolleret. sine peccaco
uenit in mundũ. sicut suo

Expanded text:
pactum meum irritum fecit . Non pactum meum irritum fecit . Non pactum utique circumcisionis, quod non infans qui discernere necdum valuit, sed majores qui id servare noverant, poterant, debuerant, irritum fecerunt; verum pactum quod cum primo homine Deus iniit, quod omnis qui vel unius diei vitam gessit in terra praevaricasse convincitur, atque ideo remedio salutis aliquo opus habere non ignoratur. Nam qui vel ante tempora circumcisionis, vel etiam post datam circumcisionem de exteris gentibus exstitere fideles, ut exemplar patientiae Job et amici liberique illius, sive victimis hostiarum, se suosque ab originali peccato, seu certe sola fide salvabant, quia justus ex fide vivit , et sine fide impossibile est placere Deo . Verum his atque hujusmodi remediis egent qui de peccati traduce propagati in iniquitatibus concepti et in deliciis sunt nati. Redemptor autem noster, qui ut peccata mundi tolleret, sine peccato venit in mundum, sicut suo
Abbreviated transcription (Latin):
idest pater excelsus uocabat᷑.
deinceps ob meritum fidei abͣ¬
ham hoc est pater multayx
gentiũ nuncuparetur. Saray
quoq sara diceretur. Erat antẽ
circumcisionis iypus: ad fignra
multiformis. Nam ⁊ signacł̾m
ut dictum est iusticie fidei abͣ¬
he ⁊ semini eius ⁊ inditium
castigandi eos qui ad hoc semẽ
hancq fidem pertinerent. ab õi
ne saluatoris qui nos ⁊ inpre¬
senti ꝑ baptismum ab omĩ mor¬
tifere actionis pollutione muda¬
ret. ⁊ infuturo ꝑ resurrectiõem
ab uniu̾sa mortis ipsius corrup¬
tione imꝑpetuũ liberaret. Et pre¬
tipue donum remissionis qd̃
solueret apeccato preuaricatio¬
nis ade. per hanc id temporis
muuistrare eidem gr̃e legis q la¬
toris complacuit. Qui enim
ñc dicit nisi quis renatus fu̾it
ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o: nõ potest in¬
troire in regnum dei: ipse tũc
dicebat. Masculus cuiꝰ p̃putii
caro cirtumcisa nõ fu̾it ꝑibit
anuma illa depopulo suo: qui a

Expanded text:
id est pater excelsus vocabatur, id est pater excelsus vocabatur, deinceps ob meritum fidei Abraham, hoc est pater multarum gentium nuncuparetur; Sarai quoque, Sara diceretur. Erat autem circumcisionis typus ac figura multiformis. Nam et signaculum ut dictum est justitiae fidei Abrahae et semini ejus, et indicium castigandi eos qui ad hoc semen hancque fidem pertinerent, ab omnine Salvatoris, qui nos et in praesenti per baptismum ab omni mortiferae actionis pollutione mundaret, et in futuro per resurrectionem ab universa mortis ipsius corruptione, in perpetuum liberaret, et praecipue donum remissionis, quod solveret a peccato praevaricationis Adae, per hanc id temporis ministrari, eidem gratiae legisque latori complacuit. Qui enim nunc dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei , ipse tunc dicebat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ris dormientib ꝯtemplan¬
do celestia subeunt. modo fi¬
delium castra lustrando. ⁊ probi¬
tatis exempla querendo circũ eñt.
modo ad publicũ pastoralis offi¬
tii docendo redeunt: ut memoriã
habundantie suauitatis dei ꝙͣ
raptim licet intuendo gustaue¬
rant predicando proximis eructẽt.
ꝯsũmati sunt dies
octo ut circumci¬
deretur puer:no¬
catum est nomẽ
eius ihc. quod uocatũ est aban¬
gelo prius qͣm in utero ꝯciperet᷑.¬
⁊ Reliqua. Ritus ⁊ religio circũ¬
cisionis: abeato abraham pa¬
triarrha sumpsit exordium.
Qui cum positus adhuc in pre¬
putio. perfecte deo crecdidiss. repu¬
tatumq ei ẽet ad iusticiam: sig¬
num accepit circumcisionis.
signaculum iusticie fidei que
est in preputio. a quo etiam
ut die circumcisionis nomen
paruulis aptaretur exortum
est: quia ⁊ ipse cum testamen¬
tũ adeo circumcisionis accipe¬
ret. eadem prius die tum sua
ꝯuige nominis augnentum
promeruit. ut qui catenus abm

Expanded text:
ris dormientibus contemplanris dormientibus contemplando coelestia subeunt, modo fidelium castra lustrando et probitatis exempla quaerendo circueunt, modo ad publicum pastoralis officii docendo redeunt, ut memoriam abundantiae suavitatis Dei, quam raptim licet intuendo gustaverant, praedicando proximis eructent . nsummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Ritus et religio circumcisionis a beato Abraham patriarcha sumpsit exordium. Qui cum positus adhuc in praeputio perfecte Deo credidisset, reputatumque ei esset ad justitiam, signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. A quo etiam, ut die circumcisionis nomen parvulis aptaretur, exortum est. Quia et ipse cum testamentum a Deo circumcisionis acciperet, eadem prius die, cum sua conjuge nominis augmentum promeruit, ut qui eatenus Abram,
Abbreviated transcription (Latin):
dominisui. Uidebat in prese¬
pe dei filium uagientem qui
homines saluat ac iumenta.
⁊ in hiis singulis acq huius¬
modi ꝯferebat que legerat: ⁊¬
comparabat hiis que audie¬
bat. ⁊ iudebat. Et reu̾si sunt
pastores glorificantes ⁊ lau¬
dantes deum in omibz que
audierant ⁊ uiderant: sicut
dictum est ad illos. Glorifi¬
cant pastores. ⁊ laudant deũ
in omnibz que audierant
ab angelis. ⁊ uiderant in bech¬
leem. sicut dictum est ad illo.
Idest ⁊ in hoc glorificant. qd̃
nõ aluid uenientes inuene¬
rant. qͣm dictum est ad illos:
siue sicut dictum est ad illos.
Gloriam deo laudesq refert̃.
Et hoc enim illis facere dictum
est ab angelis: nõ quidem u̾bo
imꝑantib. s formam sue de¬
uotionis offerentib cumdeo
mexcelsis gloriam unanima
exisltatione resonarent. Nã
⁊qui dicit. euͣngelizo nõbis
gaudiũ magnũ: quod erit
dum intiq deum. laudandũ¬
ꝙ prouocat. S ⁊ mag̃ri spe¬
cialium gregum. modo cete¬

Expanded text:
domini sui . Videbat in praesedomini sui . Videbat in praesepi Dei Filium vagientem qui homines salvat ac jumenta; et in his singulis atque hujusmodi, conferebat quae legerat, et comparabat his quae audiebat et videbat. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Glorificant pastores et laudant Deum in omnibus quae audierant ab angelis, et viderant in Bethleem, sicut dictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venientes invenerant, quam dictum est ad illos; sive sicut dictum est ad illos, gloriam Deo laudesque referunt. Et hoc enim illis facere dictum est ab angelis, non quidem verbo imperantibus, sed formam suae devotionis offerentibus, cum Deo in excelsis gloriam unanimi exsultatione resonarent. Nam et qui dicit: Evangelizo vobis gaudium magnum quod erit dum utique Deum laudandumque provocat. Sed et magistri spiritalium gregum modo caete
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum totus fidelium grex
desiderans implorat. erraui sic̃
ouis que perierat. require ser¬
uum tuum domine. Maria
autem ꝯseruabat omnia uer-¬
ba hec: ꝯferens incorde suo. Qͥd
uult hoc quod dicit ꝯferens:
Debuit dicere ꝯsiderabat in cor¬
de suo: ⁊ ꝯferuabat incorde suo.
S quia sc̃as scripturas lege¬
rat et sciebat proph̾as: confe¬
rebat ea que secum acta sũt
domino. cum hiis que nouerat
a proph̾is. scͥpta de domino:⁊
collata ad inuicem cognouit
instar celestium cherubin so¬
tia sui uultus lucis ꝯcordia.
Dixerat enim gabriel. Ecce cõ¬
cipies in udero ⁊ paries filiũ.
preclixerat ysaias. Ecce uirgo
ꝯcipiet ⁊ pariet filium. Predi¬
xerat micha filias syon int᷑¬
re gregis aduenturas. ⁊ po¬
testatem primam tunc eẽ uẽ¬
turam. Dicebant pastores su¬
ꝑne sibi ciuitatis inturre gre¬
gis apparuisse choortes. que
natum canerent xp̃m. lege¬
rat maria. bos cognouit pos¬
sessorem suum: ⁊ asinꝰ presepe

Expanded text:
adventum totus fidelium grex adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, Domine . Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Quid vult hoc quod dicit, conferens? Debuit dicere, considerabat in corde suo, et conservabat in corde suo, sed quia sanctas Scripturas legerat, et sciebat prophetas, conferebat ea quae secum sunt acta de Domino cum his quae noverat a prophetis scripta de Domino, et collata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui vultus luce concordia. Dixerat enim Gabriel: Ecce concipies in utero, et paries filium . Praedixerat Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Praedixerat Micha filias Sion in turre gregis adventuras, et potestatem primam tunc esse venturam. Dicebant pastores supernae sibi civitatis in turre gregis apparuisse cohortes, quae natum canerent Christum. Legerat Maria: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe
Abbreviated transcription (Latin):
urebatur ⁊ gelu. quorum ĩ figu¬
ram ueri pastoris habitum. ostẽ¬
sa inter doctne salutaris aqͣs
urtutũ suaꝵ uarietate statu
subliumiore donabat. Legis lator
moyses qui priꝰ in typum eccł̃ie
septiformis sorores septem pas¬
centes. ab irruentiũ pascorũ
donec suas oues adaquarent.
improbitate defendit. postmod̃
inter pascua deserti dñm uide¬
re ⁊ alloqui. atq in uirga pa¬
scorali signa facere. ac popłm
dei liberare ꝑmeruit. Ip̃e daiud
natus est filius. arietem sui pr̃is
de manu ursi uel leonis eripi¬
ens. ostendit eum de sua scirpe
⁊ ciuitate nasciturũ. cui similis
nõ est. eripiens mopem de ma¬
nu fortioris eius. egenum et
pauperem arapientib eum.
Et ideo nõ est pariuducenda
pascorum accestatio. qui tũc
uigilare ⁊ angelice exultatio¬
nis hẏmpnũ audire meruert̃:
qͣndo relictis in deserto. non a¬
ginta nouem ouib ad requi¬
damouem centesimam bonꝰ
pastor apparuit. Cuiꝰ semper

Expanded text:
urebatur et gelu, quorum in figuurebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in virga pastorali signa facere ac populum Dei liberare promeruit. Ipse David, natus est filius, arietem sui patris de manu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ mediocre fidei tibi hoc uideat᷑
exemplum. nõ uilis ꝑsona pa-¬
stoꝵ. Certe quo uilior ad prudẽ¬
tiam: eo pretiosior ad fidem. Nõ
sapientes. s simplices qui fuca¬
re audita nescirent. dominus su¬
os precones elegit. Nõ rechores
s piscatores ad eunglizandum
destinauit. Deniq ⁊ inueteri te¬
stamento precipuos quosq sue
dispensationis nuntios pasto¬
res ordinauit. Prothomartyr
abel qui innotuam pastoralis
offitii ꝯuersatioem proprio
sanguine dicauit cuiꝰq in fign¬
ram dominice passionis san¬
guis clamat de terra. quasi do¬
stissimꝰ ac primus opilionum
primitias gregum suoꝵ dño
deuotus offerebat. Abraham
pater fidei qui exultauit ut
uisus est. nõ auri metalla. qͥbꝰ
sui cultui ornamenta ꝯquire¬
ret. s aquare fontes quibz pe¬
cora potaret intre uenis fodien¬
do quesisse describitur: Iacob duo¬
decimn tribuum pater.bis denis
anrus in pascendis pecorib estu

Expanded text:
Non mediocre fidei tibi hoc videatur Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non sapientes sed simplices, qui fucare audita nescirent, Dominus sui praecones elegit; non rhetores, sed piscatores ad evangelizandum destinavit. Denique et in Veteri Testamento, praecipuos quosque suae dispensationis nuntios pastores ordinavit. Protomartyr Abel qui innocuam pastoralis officii conversationem proprio sanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut visus est, non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualium doctorũ cetum qͣi
ioseph. ⁊ humilem mediato¬
ris dei ⁊ hominũ hominis ih̾u
xp̃i aduentũ. scripture sacre
paginis insertum. quasi in
presepio positum infantem.
xp̃m. prima uisic̃e repperiũt.
De quo uidelicet sc̃aꝵ scriptu¬
raꝵ p̾sepio eximiũ illud ani¬
mal. ⁊ sacroscis hostiis aptẽ¬
simum pascebatur. qd̃ exul¬
tando proclamabat. Dominꝰ
pascit me. ⁊ nichil michi de¬
erit: in loco pascue ibi me col¬
locauit. Et paulo post. Para¬
su in conspestu meo mensã.
aduersus eos qui tͥbulant
me. Uidentes autem inqͥt
cognouerunt de uerbo quod
dcm erat illis de puero hoc:
quia nimirũ iusti est ordĩs
ut cognita amata. ⁊ honore dig¬
no celebrata. uerbi incarnatioe
ad ip̃am quandoq uerbi glam
ꝯtuendam. capatiori longo exer¬
citio mentis acumine ꝑtingat᷑.
Et om̃s qui audierunt mirati
sunt. ⁊ de hiis que dicta erant
a pastorib ad ip̃os. Apastorib
populus dei reuerentiam cogit᷑

Expanded text:
spiritalium doctorum coetum, quasi spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi adventum Scripturae sacrae paginis insertum, quasi in praesepio positum infantem, Christum prima visione reperiunt. De quo videlicet sanctarum Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptissimum pascebatur, quod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Et paulo post: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Videntes autem, inquit, cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio mentis acumine pertingatur. Et omnes qui audierunt mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. A pastoribus populus ad Dei reverentiam cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ioseph: ⁊ infantem positũ
inpresepio. Uidentes autẽ cog¬
nouerunt de uerbo quod di¬
ctum erat illis de puero hoc.
festinant pastores xp̃i quem
cognouere tota mentis intẽ¬
tiõe uidere aduentũ desiderãt.
Neq enim cum desidia. xp̃i
est querenda presentia. Et ideo
forte nõ nulli querentes in¬
uenire nõ merent᷑: quia desi¬
diose xp̃m requirunt. Ideo pa¬
stores isti sine mora inuener̃t
quia ad illum fide inficta c̃¬
rebant. ad quem festinant̾
ire est. nõ pedum gressus acce-¬
lerare. s infide semꝑ ac uir¬
tute proficere. Inuenerunt
inquit mariam ⁊ ioseph
⁊ infantem positum in p̾sepio.
S et dominici gregis pastores
quo crebrĩ ac suauiꝰ inter huiꝰ
uite tenebras celesci accollunt᷑
oraculo: eo feruentiꝰ sublimem
patrum precedentiũ uitam. in
⁊ reficit. quasi portas bethleem
ꝯtemplando subeunt: nichil¬
ꝙ in hac aliud qͣm uirgina¬
lem catholice eccłie pulchritu¬
dinem quasi mariam. uirilẽ

Expanded text:
oseph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventius sublimem patrum praecedentium vitam, in  reficit, quasi portas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritudinem, quasi Mariam, virilem
Abbreviated transcription (Latin):
manserat. dĩce incarnati¬
onis tempori decentissime
congrint. Septenario nãq
ut dixi numero: perfectio so¬
let temporis indicari. S sbi
propt̾ domunnice pͥuilegium
maiestatis. quo incarne uer¬
satus docuit. simplex septẽ
annoꝵ est numerus expressꝰ
hic ob apłice culmen dignita¬
tis septem anni per duodetĩ
misttiplicantur. Arridet aut
ecclie nusteriis. quod anna
⁊ gr̃a euis interpietatur. ⁊ fi¬
lia est phanuel. que facies di
cum psalmographo decantãs
signatũ est suꝑ nos luuen
uultꝰ tui dñe. Et de tribu a ser
hoc est beati descencdit. qui int̃
patriarchas duodecim ordĩe
nascendi est octauus. De qͦ
nirmero quia nouo testamẽ¬
to sit sacer. trẽdriꝰ est iriculca¬
tum. Et hec ip̃a supetuemẽs
cõfitebatur dño. ⁊ loquebat᷑
de illo omnib qui expectabãt¬

Expanded text:
manserat, dominicae incarnatimanserat, dominicae incarnationis tempori decentissime congruit. Septenario namque ut dixi numero, perfectio solet temporis indicari. Sed ibi propter dominicae privilegium majestatis quo in carne versatus docuit, simplex septem annorum est numerus expressus. Hic ob Apostolicae culmen dignitatis, septem anni per duodecim multiplicantur. Arridet autem Ecclesiae myteriis quod Anna et gratia ejus interpretatur, et filia est Phanuel, qui facies Dei dicitur, cum Psalmographo decantans: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et de tribu Aser, hoc est beati, descendit, qui inter patriarchas duodecim ordine nascendi est octavus. De quo numero quia Novo Testamento sit sacer, crebrius est inculcatum. Et haec ipsa superveniens confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nars ꝑomĩa que dño incarnã¬
to testimoium ferretanna fuiˢ¬
se docetur. uixta intellectũ uero
musticũ. quia eccł̃iam signifi¬
cat. que in presenti quasi spon¬
si dĩq sui est morte uiduata
numerus etiam annoꝵ uidui¬
tatis eius. tempus eccl̃ie desig¬
nat. quo incorpore conscitutã
peregrinatur adño. Magneq
deuotionis affectu. celestis tem¬
pli limina seruans: cotidianũ
illum domini prescolatur ad¬
uentum. de quo dicit uenremꝰ.
⁊ mansiõem apud eum faciemꝰ.
Septies quippe duodeni: oftog̃ĩ¬
ta quatuor fatiunt. Et septem
quidẽ ad huiꝰ seculi cuisum qͥ
dieb sept̾e uoluitur: duodec̃i
uero ad ꝑfectiõem doctrine apo¬
stolice pertinent. Ideoq sine.
uniu̾salis eccl̃ia. seu quelibet
anima fidelis que totũ uite
sue tempuis aplicis mantipa¬
re curat inscitutis. quasi sep¬
tema per duodecima multipli¬
sare ⁊ typicis. Octoginta qua¬
tuor annis dño seruire lau¬
datur. sicut etiam tempus sep¬
tem annoꝵ quo cum uiro sus

Expanded text:
r omnia quae Domino incarnato testimonium ferret, Anna fuisse docetur. Juxta intellectum vero mysticum, quia Ecclesiam significat, quae in praesenti quasi sponsi Dominique sui est morte viduata, numerus etiam annorum viduitatis ejus, tempus Ecclesiae designat, quo in corpore constituta, peregrinatur a Domino, magnaeque devotionis affectu coelestis templi limina servans, quotidianum illum Domini praestolatur adventum. De quo dicit: Veniemus et mansionem apud eum faciemus . Septies quippe duodeni octoginta quatuor faciunt. Et septem quidem ad hujus saeculi cursum, qui diebus septem volvitur. Duodecim vero ad perfectionem doctrinae apostolicae pertinent. Ideoque sive universalis Ecclesia, seu quaelibet anima fidelis quae totum vitae suae tempus apostolicis mancipare curat institutis, quasi septem per duodecim multiplicare, et typicis octoginta quatuor annis Domino servire laudatur. Sicut etiam tempus septem annorum, quo cum viro suo
Abbreviated transcription (Latin):
strum u̾itatis confluunt: alii
abeo quasi secluctore refuguit.
Luis signo crucis erecto. hii qͣsi
uiste morti datum blasphemã¬
des irrident. illi quasi uite au¬
ctorem mori acriter dolent. S
⁊usq hodie ⁊ usq ad cõsũma¬
tisem seculi presentis eccłie ani¬
mam gladius durissime tri¬
bulationis pertransire ñ cessãt.
cum signo fidei ab improbis
contradici cum audido dei urr-¬
bo multos cum xp̃o resurgere.
s plures a credulitate ruere
gemebunda pertractat. cum
reuelatis multoꝵ cordiũ cogi¬
tationib. ubi optimũ eu̾nge¬
liĩ seint semen. sbi zizamaui¬
tioꝵ. uel plus iusto preualere.
uel etiam quod distu graue
est sola germinare ac regnare cõ¬
spicit. Et erat anna prophissa fi¬
lia phanuel de tribu aserz. hec
processerat in dieb multis ⁊ nx¬

Expanded text:
strum veritatis confluunt, alii strum veritatis confluunt, alii ab eo quasi seductore refugiunt. Ejus signo crucis erecto, hi quasi juste morti dati blasphemantes irrident, illi quasi vitae auctorem mori acriter dolent. Sed et usque hodie, et usque ad consummationem saeculi praesentis Ecclesiae animam gladius durissimae tribulationis pertransire non cessat, cum signo fidei ab improbis contradici, cum audito Dei verbo multos cum Christo resurgere, sed plures a credulitate ruere gemebunda pertractat. Cum revelatis multorum cordium cogitationibus, ubi optimum Evangelii sevit semen, ibi zizania vitiorum vel plus justo praevalere, vel etiam, quod dictu grave est, sola germinare ac regnare conspicit. Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser; haec processerat in diebus multis,
Abbreviated transcription (Latin):
riam exhac uita gladii occisi¬
one migrasse. presertim cum
nõ anima s corpꝰ ferro soleat
int̾fim. Unde restat intelligi.
gladium illum de quo dicit᷑.
⁊ gladuus est inlabiis eoꝵs.
hos est dolorem cdñice passioĩs
eius animã pertransisse. que
⁊ si xp̃ma utpote dei filiũ spõ¬
te propria moriturũ mortem
iꝑãm nõ dubitaret ẽẽ deui¬
cturũ. ut suatamen carne
ꝓeceatum. sine doloris affec¬
tu nõ potuit iuidere crucisigi.
Nam ⁊ ferrum q animam
ioseph pertransisse canitur.
niuliũ melius quam dura
dubulatio mentis intelligit᷑.
Ut reuelentur ex multis cordib
cogitatic̾es. Incertum erat quon
qui autẽ respuere mallent.: ateiꝰ
natutate audita. reuelatiꝰ mox
cordiũ cogitanionib. herodes rex
turbatus est: ⁊ om̃is hierosolina
cum illo. Pastores cum timore
⁊gauclio ded laudem resonant
hominib pacis nuntiũ pãdũt.
Puis doctrina ⁊ iuitute diffa¬
mata. alii ad eum quasi magi¬

Expanded text:
riam ex hac vita gladii occisiriam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus soleat ferro interfici. Unde restat ingladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est dolorem dominicae passionis, ejus animam pertransisse. Quae et si Christum ut pote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devitaturum, ut sua tamen carne procreatum non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nullum melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Incertum erat quondqui autem respuere mallent. At ejus nativitate audita, revelatis mox cordium cogitationibus Herodes rex turbatus est, et omnis Jerosolyma cum illo. Pastores cum timore et gaudio Deo laudem resonant, hominibus pacis nuntium pandunt. Ejus doctrina et virtute diffamata, alii ad eum quasi magi
Abbreviated transcription (Latin):
gloria plebis isrł. quia dicit
ego sum resurrectio ⁊ uita. qͥ
credit in mc etiam si mortuuᷤ
fu̾it. uiuet. ⁊ omnis qui uiuit
⁊ credit in me: nõ morietur
meternum. Quom autẽ in
riunam. nisi quia ⁊ lapis
offensionis est ⁊ petra scanda¬
li. id est ruine hiis qui offen¬
cdunt uerbo nec credunt. De
quib ip̃e dixit. Si nõ uenisse
⁊ locutis eis fuissem. pecẽm
nõ haberent. Nũc autẽ excusa¬
ticem nõ habent de peccato stio.
qui nõ in seipso tantũ. s ĩsuis
quoꝙ predicantib in ruinã
positus est resurrecticemꝙ młꝰ¬
torum: testante apło qͥ ait.
bono edore resurgit ⁊ saluatur
Qui odiendo insequitur bono
odore corruit ⁊ morit᷑ Signum
autẽ cii contradicetur fidem
dĩice crucis accipe de qua apo-¬
stolo paulo dicunt iudei. Nã
de secta hac notum est nobis:
qd̃ ubiq ei contradicitur. Et
apłs ip̃e. Nosenim inquit p̾¬
sius aĩam: ꝑtransiet gladiꝰ.
Nulla docet historia beatã ma¬

Expanded text:
gloria plebis Israel, quia dicit: gloria plebis Israel, quia dicit: Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet, et omnis qui vivit et credit in minam. Quomodo autem in ruinam, nisi quia et lapis offensionis est, et petra scandali, id est, ruina his, qui offendunt verbo, nec credunt, de quibus ipse dicit: Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem, excusationem non habent de peccato suo . Qui non in seipso tantum, sed in suis quoque praedicantibus in ruinam positus est, resurrectionemque multorum, testante Apostolo qui bono odore resurgit et salvatur. Qui odiendo insequitur, eodem ipso odore corruit et moritur. Signum autem cui contradicetur, fidem dominicae crucis accipe. De qua apostolo Paulo dicunt Judaei: Nam de secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur . Et Apostolus ipse: Nos enim inquit prsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Ma
Abbreviated transcription (Latin):
de illo. Et benecdixit illis symẽo.
Parrem saluatoris appellat
ioseph. nõ quo uert iuxta foti¬
manos pater fu̾it eus. s quo
ad famam marie conseruan¬
dam pater sit ab omnib esti¬
matus. Neq enum oblitus enͣm¬
gelista q̃d̃ eam de sp̃usc̃o con¬
cepisse ⁊ uirginem peperisse
narrauit s opinioem nulgi
exprimens. que uera historie
lex est. patrem ioseph nuncu¬
pat xp̃i. quamius ⁊ eomodo
pat̾ illiuis ualeat dici. quo ⁊
iuir marie recte indelligitur
sine ꝯmixtiono carnis ipsaco¬
pulatic̃e ⁊iugii. multo inde¬
licet cõiunctiꝰ. qͣmsi ẽẽt aliũde
adoptatus. Neq enim propter¬
ea nõ erat appeliandꝰ ioseph pa¬
ter xp̃i. quia nõ eum cõtubẽdo
genuerat. q̃nquidem recte pat
ẽet etiam eius. quem nõ exsua
ꝯiuge procreatũ alitubi adop¬
tass. Et dycit ad mariam ma¬
trem eius. Eece positus esthie
inruinam ⁊ in resurrectic̃em
multoꝵ in isrł. ⁊ insignum
cui contradicetur Bene inre¬
surrectic̃em. quia lumen est q

Expanded text:
de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris appellat Joseph, non quod vere juxta Photinianos pater fuerit ejus, sed quo ad famam Mariae conservandam pater sit ab omnibus aestimatus. Neque enim oblitus Evangelista, quod eam de Spiritu sancto concepisse et virginem peperisse narrarit, sed opinionem vulgi exprimens, quae vera historiae lex est, patrem Joseph nuncupat Christi. Quamvis et eo modo pater illius valeat dici, quo et vir Mariae recte intelligitur sine commistione carnis, ipsa copulatione conjugii, multo videlicet conjunctius quam si esset aliunde adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia nemo eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus, quem non ex sua conjuge procreatum alicubi adoptasset. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Bene in resurrectionem quia lumen est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
icircumcisũ se labiis ẽẽ que¬
rebatur. Et scephanus iudeis
nõ credentib incircumcisi inqͥt
cordib ⁊ aurib. uos semper
spĩ scõ restitistis. Ille itaq ue¬
racurumcisiõe mundatus ẽ.
qui obturat aures suas ne au¬
diat sanguinem. ⁊ claudit
oculos ne uideat malum. qͥ
custodit mias suas ne delin¬
quat in lingua sua: ⁊ actẽdit
sibi ne grauetur cor euis in
crapula ⁊ ebrietate qui doner
suꝑest alitus in eo ⁊ sp̃c dei m
narib eius nõ loquitur la¬
biis iniquitatẽ. qui lauat
inter innocentes manus sua.
⁊ ab oñi uia mala prohibet
pedes suos. qui suꝑ omĩa ca¬
stigat corpus suum ⁊ serui¬
tuti subicit. om̃iq custodia
seruat suũ cor. qm̃ ex ip̃o ui¬

Expanded text:
incircumcisum se labiis esse queincircumcisum se labiis esse querebatur, et Stephanus Judaeis non credentibus, Incircumcisi, inquit, cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis . Ille itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem , et claudit oculos ne videat malum, qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua , et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrietate , qui, donec superest halitus in eo, et Spiritus Dei in naribus ejus , non loquitur labiis iniquitatem , qui lavat inter innocentes manus suas , et ab omni via mala prohibet pedes suos , qui super omnia castigat corpus suum, et servituti subjicit , omnique custodia servat suum cor, q
Abbreviated transcription (Latin):
legis. s cadem xp̃i in carne uen¬
turi gr̃a sunt salui fc̃i ꝑ fidem.
⁊ hos populos aiosue circum¬
cisos. illos moysi filios desig¬
nat. Qui cum legis seuitate
coacti discerent. xp̃i grãm fla¬
gitare. quasi impendentẽ dnũ
gladiũ petre curumcisione ui¬
tabant petro attestante qui de
iugo legis loquens ait. qd̃ ne-
qui quasi carcerali legis custo¬
dia ꝯdusus. ⁊ uam euadendi
nullam nisi in gr̃a xp̃i recipi¬
ens repperiens exclamat. Dum
anxiaretur cor meum inpetͣ
exaltasti me. Deduxisti me qr
fc̃s est spes mea: turris forti¬
tuduus a facit inimici. Ne¬
mo sane cum circumcisioem
predicare audierit. uniꝰ solũ
membri ꝯtinentiam autu¬
met imꝑari. quasi uel afor¬
nicatiõe tutum uel licito ma¬
tͥmonio temꝑanter utentẽ.
uel uirginitate gloriosum
existere. absq aliaꝵ uirtutũ
adiectiõe sufficiat. ⁊ nõ õiũ
potiꝰ quos corde uel corpore
gestamus sensum castiga¬
tionẽ precipi. Nam ⁊ moyses
mundissima dei u̾ba suscipiẽs

Expanded text:
ne venturi gratia sunt salvi facti per fidem. Et hos populus a Josue circumcisus, illos Moysi filius designat, qui cum legis severitate coacti discerent Christi gratiam flagitare, quasi impendentem Domini gladium, petrae circumcisionem vitabant, Petro attestante qui de jugo legis loquens ait: Quod neqqui quasi carcerali legis custodia conclusus, et viam evadendi nullam nisi in gratia Christi reperiens, exclamat: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me. Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nemo sane cum circumcisionem praedicari audierit, unius solum membri continentiam autumet imperari, quasi vel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum adjectione sufficiat, et non omnium potius, quos corde vel corpore gestamus, sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses mundissima Dei verba suscipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominis ⁊ peccoris pͥmoge¬
nitũ significat. qd̃ utrumꝙ
sc̃m̃ domino uocari. atq ideo
sacerdotis ẽẽ preceptum est.
ita dum taxat ut pro homĩs
pͥmogenito p̃tiũ acciperet. ⁊
om̃e animal mundũ redim
faceret. Cuiꝰ inquit redemp¬
tio erit post unũ mensẽ sicl̾
argenti quinq: ubi saluo
subtiliore tractu breuit̃ inti¬
mandũ. qd̃ illa omĩa pͥmo

Expanded text:
pecoris primogenitum significat, quod utrumque sanctum Domino vocari, atque ideo sacerdotis esse praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro hominis primogenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret. Cujus inquit redemptio erit post unum mensem siclis argenti quinque . Ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑecc̃m nõ fecit. nec inuentꝰ est
dolus more eius. uel certe nr̃e
fueruit deuotionis inditium.
quia omĩa bone actionis ini¬
tia. que quasi corde gignimꝰ
domini gr̃e deputare. male aut̃
gesta redimere deleamus. dig¬
nos uidelicet penitentie fructꝰ
ꝓ singulis quinq corporis it
anune sensib offerentes. Ita¬
ꝯsuete natiuitatis more loqͥ¬
tur. nõ quod dominꝰ nr̃ sacri
uentris hospitũi qd̃ ingressꝰ
sanctificaret. egressus de urgi¬
nasse credendꝰ sit. iuxta hereti¬
cos qui dicunt beatam ma¬
riam uirginem. usq ad par¬
tum. nõ uirginẽ ẽẽ post par¬
tum. s iuxta fidem catholicã
clauso uirginis utero. qua¬
si sponsus suo processisse de
thalamo. De quo pulchre pro¬
ph̃a. Et ꝯuerti me inquit ad
uiam porte sc̃uarii exteriori.
que respiciebat ad orientem:
⁊ erat clausa. Et dixit dominꝰ

Expanded text:
 nec inventus est dolus in ore ejus , vel certe nostrae fuerint devotionis indicium, qui omnia bonae actionis initia, quae quasi corde gignimus, Domini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaconsuetae nativitatis more loquitur, non quod Dominus noster sacri ventris hospitium, quod ingressus sanctificarit, egressus devirginasse credendus sit, juxta haereticos, qui dicunt beatam Mariam virginem usque ad partum, non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam, clauso virginis utero, quasi sponsus suo processit de thalamo, de quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem, et erat clau
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Uide locutioẽs script᷑aꝵꝵ
Mortẽ iuderi dixit. Quomodo
uidetur. quib ue oculis. q̃
ueniẽdo ipõs oculos claudit
ne aliquid uideant. S uide¬
rimortẽ exꝑiri significat.
multũ q felix mortẽ nidebit
ierłm templi dei limĩa frequẽ¬
tando. hoc est pia scorum ĩ qͥib
dñs in habita exempla sectãdo
suspirando cum psalmnista.
unã pecii adomino. hãc reqͥrã.:
ut in habitẽ in domo dĩ oĩb
dieb uite mee: ut indeã nolũ

Expanded text:
plum. Vide locutiones Scripturarum, mortem videri dixit. Quomodo videtur quibusve oculis, quae veniendo ipsos oculos claudit, ne aliquid videant? Sed videri mortem, experiri significat. Multumque felix mortem videbit Jerusalem, templi Dei limina frequentando, hoc est pia sanctorum in quibus Dominus inhabitat exempla sectando, suspirando cum Psalmista: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
quia exaltatũ est nomẽ eiꝰsoliꝰ.
Confessio eiꝰ suꝑ celũ ⁊ t̾ram.
Iustus inquit. ⁊ timoratꝰ quia
difficile iustitia sine timore cͦꝰ¬
toditur. Nõ illũ dico timorem.
qr sub lege penali temporalia
bona sibi subtrahi ꝑhorescit:
quem ꝑfecta dilectio foraᷤᷤ mit¬

Expanded text:
um est nomen ejus solius. Confessio ejus super coelum et terram. Justus, inquit, et timoratus , quia difficile justitia sine timore custoditur. Non illum dico timorem qui sub lege poenali temporalia bona sibi subtrahi perhorrescit, quem perfecta dilectio foras mit
Abbreviated transcription (Latin):
popło in t̾ram repromissionis
inducto preputiũ qd̃ moyse ui¬
uente accreuerat. cultris petͥnis
incidit. quia ubi abundauit
pecc̃m: suphabundauit gr̃a.
Nam quare petͥnis ad circumci-¬
dendum iosue cultris utatur.
intelligit qui legit quia petra
tram edificabo eccł̃iam meam.
Quod enim impossibile erat legiꝰ. in qͦ
infirmabanir ꝑ carnem. deus
filiũ suum mittens in similitu¬
dinem carnis pecc̃i. ⁊ de pecc̃o dãp

Expanded text:
populo in terram repromissionis inducto, praeputium quod Moyse vivente accreverat, cultris petrinis incidit. Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Nam quare petrinis ad circumcidendum Josue cultris utatur, intelligit qui legit, quia petra tram aedificabo Ecclesiam meam . Quod enim impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudine carnis
Abbreviated transcription (Latin):
trigrata trib dieb manebit
in sanguine purificationis
sue. Om̃e sc̃m nõ tanget: nec
ingredietur sc̃uariũ. donec im¬
pleantur dies purificationis
sue. ⁊ cetera que ad ritum pari¬
entis ꝑtinentia secuntur. No¬
ta ergo qd̃ nõ omĩs mulier pa¬
riens. s ea que suscepto semĩe
pepererit designatur iniunida.
Rituq legis docet᷑ ẽẽ mundenda
ad distinctoẽm uidelicet illuis
que uͥgo concepit ⁊ peꝑit filiũ
⁊ uocauit nomen eius em¬
manuel. qd̃ est int̾pretatũ
nobiscum deus. Non ergo filiꝰ
qui cum homine deus est. nõ
mater que sp̃u sco oꝑante pe¬
perit. uictimis hostiaꝵ quib
purgaretur indigebat. s ut
nos alegis uinculo soluere¬
mur: sicut dominꝰ xp̃c. ita ⁊
beata semꝑ uirgo maria le¬
gi est sponte subiecta Sicut
scriptum est in lege dñi: qͥa
om̃e masculinũ ad aꝑiens
uuluam: scm̃ domino uoca¬
bitur. Quod dicit om̃e mas¬

Expanded text:
bit in sanguine purificationis suae. Omne sanctum non tanget, nec ingredietur sanctuarium, donec impleantur dies purificationis suae etc. , quae ad ritum parientis pertinentia sequuntur. Nota ergo quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semine pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus . Non ergo filius qui cum homine Deus est, non mater quae Spiritu sancto operante peperit, victimis hostiarum quibus purgaretur indigebat, sed ut nos a legis vinculo solveremur, sicut Dominus Christus, ita et beata semper virgo Maria legi est sponte subjecta. Sicut scriptum est in lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cessione contraditũ annis
qͣ draginta continius int̾¬
mutens. Nequaqͣm hoc fru¬
stra: s magno misterio fcm̃
crediderim. De quo saluo ma¬
ioꝵ intellectu. dicam breuit̾
ip̃e quod sentio. Moyses cir¬
cumcisicem predicat. s iosue
pro dest littera iubens: nisi
assu̾it gr̃a iuians Moyse
predicante preputiũ crescit: quia
sicut apls ait. ex oꝑib legis. nõ
iustificabitur omnis caro corã
illo. ꝑ legem enim cognitio pecc̃i.
Et alibi. Usq ad legem enim poc¬
catum erat in mundo Pecratum
autem nõ imputatur. cum lex
nõ est. Et iterum Lex autem sub¬
intiauit. ut habundaret delictũ.
Nam ꝯcupiscentiam nesciebam.
nisi dicerit lex nõ ꝯcupisces. Oc-

Expanded text:
cessione contraditum, annis cessione contraditum, annis quadraginta continuis intermittens. Nequaquam hoc frustra, sed magno mysterio factum crediderim. De quo, salvo majorum intellectu, dicam breviter ipse quod sentio. Moyses circumcisionem praedicat, sed Josue t . Nihilque prodest littera jubens, nisi adfuerit gratia juvans. Moyse praedicante praeputium crescit, quia, sicut Apostolus ait, ex operibus legis non justificabitur omnis caro coram illo. Per legem enim cognitio peccati . Et alibi: Usque ad legem enim, peccatum erat in mundo. Peccatum autem non imputatur, cum lex non est . Et iterum: Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Nam concupiscientiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces.
Abbreviated transcription (Latin):
qui resurrexerint in nubib
obuam dño in aera: ⁊ sic sẽ¬
ꝑ cum domino erunus. Unde
pulchee in typum om̃iũ ele¬
stoꝵ primꝰ promissionis filiꝰ
⁊ centenario patre natꝰ. ac cir¬
cumcisus. ⁊ scd̃m domini p̾̃di¬
ctum ysaac qd̃ risum siie gau¬
dium sonat est appellatus.
illiuis per omĩa temporis per¬
dexteram felicitatem prefigu¬
rans. de quo dominꝰ ait. Ites
autem uidebo uos. ⁊ gaudebit
mo tollet auobis. Uerum qͥ a
de cirrumcisione sermo est li¬
bet inquirere: quare moyses
ipse qui legem cicumtisioĩs
⁊ patrib a deo datam. ⁊ sibi
tocies inculcatam refert to¬
to ducatꝰ sui tempore nemi¬
nẽ circuricidi uolu̾it preter
unũ solum filiũ suũ quem
mater arrepta petra acutis¬
sima ne adomino ferrretur
cirtumcidit. s om̃s qui in he¬
remo nati sunt a iosue cir¬
cumcidendos reliquerit. morẽ
iudelicet diuinitꝰ imꝑatum
quadringentis ⁊ sex annis
obseruatum. ⁊ auita sibi suc-¬

Expanded text:
qui resurrexerint, in nubibus qui resurrexerint, in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus . Unde pulchre in typum omnium electorum, primus promissionis filius et centenario patre natus ac circumcisus, et secundum Domini praedictum Isaac, quod risum sive gaudium sonat, est appellatus, illius per omnia temporis dexteram felicitatem praefigurans, de quo Dominus ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit mo tollet a vobis . Verum quia de circumcisione sermo est, libet inquirere quare Moyses ipse qui legem circumcisionis et patribus a Deo datam et sibi toties inculcatam refert, toto ducatus sui tempore neminem circumcidi voluerit, praeter unum solummodo filium suum, quem mater arrepta petra acutissima, ne a Domino feriretur, circumcidit, sed omnes qui in eremo nati sunt a Josue circumcidendos reliquerit, morem videlicet divinitus imperatum, quadringentis et sex annis observatum, et avita sibi suc