comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acro sanctam eccłiam iugi¬
ter unpugnat hostis anti¬
quus s qui ip̃am cruore
ꝓprio redemit dĩ filius. eam sanguine
iembroꝵ suoꝵ. in ueram asserit et pro
purpuratꝰ exercitus quoꝵ doctriua com¬
pacti. quoꝵ exemplo roborati. quoꝵ sangͥ¬
ne uelud cemento. et qͣi glutino qͦdam.
consolidati sunt uiui lapides in edificio
corporis xp̃i ut ꝓficiens eccł̃ia dilatet᷑.
et crescat numero fidelium et uitute:
in templum scm̃ in dño. S cum om̃s
martyres. p̾rogatiuam habeant głorie
sempit̾ne. titulus tamen illoꝵ. illustrior
est ceteris. ⁊ corona clarius raidiat. qui du¬
plici honore digni doctoꝵ fungunt᷑ offi¬
cio: forma gregis ex animo facti. et tem¬
pore necessitatis ponentes anunam pro
ouib suis. Sicut enun stella a stella dif¬
fert in claritate. sic in resurrectione scõꝵ
singuli in ordine suo iusti fulgebunt ut
sidera et qui ad uitam multos erudiunt.
erunt ut firmamenti splendor imper¬
petuas et̾nitates. Quib uire et merito.

Expanded text:
Sacrosanctam Ecclesiam jugiter impugnat hostis antiquus, sed qui ipsam cruore proprio redemit Dei Filius, eam sanguine membrorum suorum in veram asserit et provpurpuratus exercitus, quorum doctrina compacti, quorum exemplo roborati, quorum sanguine velut caemento et quasi glutino quodam consolidati sunt vivi lapides in aedificio corporis Christi, ut proficiens Ecclesia dilatetur et crescat numero fidelium, et virtute in templum sanctum in Domino. Sed cum omnes martyres praerogativam habeant gloriae sempiternae, titulus tamen illorum illustrior est caeteris, et corona clarius radiat, qui duplici honore digni doctorum funguntur officio, forma gregis ex animo facti, et tempore necessitatis ponentes animam pro ovibus suis. Sicut enim stella a stella differt in claritate, sic in resurrectione sanctorum singuli in ordine suo justi fulgebunt ut sidera: et qui ad vitam erudiunt multos, erunt ut firmamenti splendor in perpetuas aeternitates. Quibus jure et merito
Abbreviated transcription (Latin):
uedam mulier ciuitatis engubii
sic ambas habebat manus contrac¬
tas ut ad omne opus agendum penitus
ẽent inutiles. Que cum beatum francistum
illic aduenisse cognosceret. mesticia plena
cuturit ad illum: ut suam ei miserandam
necessitatem ostenderet. Quam uisam uir
dei commiserans tetigit ac sanauitz ita ut il¬
la ꝓpriis manib caseatam continuo p̾pararet.
eamq famulo dei de qua et ip̃e paulisper ob de¬
uotionem mulieris accepit offerret. innimi¬
nater quidam miseranda nescio cuius
infirmitatis angustia torquebat᷑. nisi
ꝓ pessimum a plerisq demonium fuisse pu¬
t᷑atur. Nam nunc allisus uolutabat᷑ ꝙumãs.
et aspectu horribilis nunc aut̃ rigidus ⁊ ex¬
tensus. nunc curuus iacuit et contractus:
nunc u̾o ad staturam hominis a t̾ra pedi¬
bus equatis capiti leuabat᷑ iniserabilit ili¬
co relapsurus. Ad quem infirmitate isluis
agnita pat̾ sanctus accessit primo quidem
or̃onem ꝓ eo fundens ad dñm: ac deiide sig¬

Expanded text:
edam mulier civitatis Eugubii sic ambas habebat manus contractas, ut ad omne opus agendum penitus essent inutiles. Quae cum beatum Franciscum illic advenisse cognosceret, moestitiae plena cucurrit ad illum, ut suam ei miserandam necessitatem ostenderet. Quam visam vir Dei commiserans tetigit ac sanavit, ita ut illa propriis manibus caseatam continuo praepararet, eamque famulo Dei, de qua et ipse paulisper ob devotionem mulieris accepit, offerret. 49 Frater quidam miseranda nescio cuius infirmitatis angustia torquebatur, nisi quod pessimum a plerisque daemonium fuisse putatur. Nam nunc allisus volutabatur spumans et aspectu horribilis, nunc autem rigidus et extensus, nunc curvus iacuit et contractus, nunc vero ad staturam hominis a terra, pedibus aequatis capiti, levabatur, miserabiliter illico relapsurus. Ad quem infirmitate illius agnita, pater sanctus accessit; primo quidem orationem pro eo fundens ad Dominum, ac deinde sig
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm directus iohannes tunc tributius ⁊ notariꝰ
qui nunc p̾fectus est. ad tuicionem eoꝵ qui
ad eccl̃iam confugerant. etiam ip̃e aquileiã
eiꝰ se eẽ seruatum. Reu̾tens itaq de urbe aqͥ¬
legiensi uno die p̾cessit imꝑatorẽ. Nec diu
clementissiẽ memorie theodosiꝰ imꝑator sus¬
ceptis filiis in eccłia. ⁊ tͣditis sac̾doti ii hc lu¬
ce fuit. Post cuiꝰ obitum fere tͥennium suꝑ¬
uixit. QQuo in tempore sancti naratii
martyris corpus quod erat in orto positũ
extra ciuitatem leuatum ad basilicam̃
apostolorum que est in romana trans¬
culit. uidmꝰ enim in sepulchro ubi iace

Expanded text:
quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jace
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ad iniquitatem manꝰ suas. Pmiserat
enim arbogastes tunc comes et flauianus
p̾fectus mediolano egredientes cum uictores
reu̾si fuissent. stabulum se eẽ facturos in ba.¬
silica eccł̃ie mediolanensis. atꝙ cłicos sub ar¬
mis ꝓbaturos. s miserandi homines cũ de¬
monib male crudeli sunt. et dum aperi¬
unt os suum in blasphemiam. apud dm̃
spem sibi iustorie ad emerunt. Causa autẽ
cõmotionis hec fuit. qi munera unꝑatoris
que sacrificio miscuerat ab eccl̃ia respuẽban¬
tur. nͨ orandi illi cum eccl̃ia societas tribueba¬
tur. S dñs qui eccl̃i am suam tueri consueuit.
de celo iaculatꝰ est iudicium. atq omnem uc¬
toriam ad religiosum imꝑatorem tͣnstulit
thoodosiũ. Extincto itaq eugenio satellicium¬
usq eiꝰ. cum scripta acciperet imꝑatoris nõ illi
ret. quos reatus inuenerat. Obsecratꝰ est pͥmo
scriptis imꝑatorem misso diacono. Postea uero

Expanded text:
justi ad iniquitates manus suas . Promiserat justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi ret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero
Abbreviated transcription (Latin):
rita. ¶Per idem tempꝰ arbogastes comes ad¬
uersus gentem suam hoc est francoꝵ bella
parauit. atꝙ pugnando ñ paruam mul¬
titudinem in anu fudit᷑ cum residuis u̾o
pacem firmauit. S cum in conuiuiie.
a rogib gentis sue int̾rogaretur utrum sci¬
ret ambrosium. et respondiss nosse uirũ.
et diligi ab illo et frequenter cum illo cõ¬
iuiuari solitum audiuit. Ideo uincis comes
qr ab illo uiro diligeris. qui dicit soli sta
et stat. Quod ego ideo posui. ut cuiꝰ fame
quodam arbogastis ad modum religioso co¬
gnouimus qui tunc int̾fuit. Erat enim in
tempore quo hec loquebat uini minister.
¶¶ Profectus itaꝙ sacerdos de tuscie partibus
mediolanum reuertitur: Iam uide egresso
eugenio contra theodosium. ibiq xp̃iauum¬
peratoris prestolabatur aduentus. Securus
de dei potencia ꝙ non traderet credentem se
hominib iniustis. nec relinqueret uirgam
peccatoꝵ. suꝑ sortem iustoꝵ ne extenderent

Expanded text:
rita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adrita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famaquodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent
Abbreviated transcription (Latin):
in lesto inueniss erat enim illo tempore ex¬
tra domium positus. miseratus matrem et
fidem ipsius contemplatus helyseo simi.¬
les supra corpus infantis se ip̃e composuit:
Atq orando meruit ut uiuum redderet
matri. quem mortuum inuenerat satip
etiam infantulo libellum conscripsit. ut
quod ꝑ etatis infanciam scire non pote¬
rat. legendo cognosceret. uerunptamẽ¬
a se factum scriptis suis cõmemorauit. s
quo affectu declinau̾it hoc. cõmemorare
non est nr̃m uidicare. ¶In eadem ciui
tate etiam basilicam constituit. in qua
de posuit reliquias martyrum. uitalis. ⁊
agricole. quoꝵ corpora in bononiensi cuii¬
tate leuauerat. Posita enim erant corpo¬
ra martyrum. int̾ corpora uideoꝵ. nͨ erat
cognitum ppło xp̃iano nisi se sancti mar¬
tyres saccrioti ip̃ius eccl̃e reuelassent. Que
dum deponerentur sub altari quod est in ea¬
dem basilica constitutum. magna illic tociꝰ
plebis sansta leticia atq exultacio fuit. pe¬
na demonum confitentium martyrum me¬

Expanded text:
in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dei sunmi et ueri et uiui ueneratione ꝑ¬
seuerantius obsistere. et negare quod erat in
iuiria saccilegis: Et iteꝵ. Qm̃ igitur me¬
is uocib et apud dm et omnes homines tene¬
or. aliud michi non licere intellexi. aliud ñ
oportere. uisi ut declinando consulerem michiz
qr non potui tͥ. In supra dicta itat ciuita¬
te florentinoꝵ cum in domo clarissimi quõ¬
dam uiri decencii. et quod est amplius xͥ ani
maneret. filius eius pansostus nomine a cd¬
modum paruulus. cum sp̃u immundo labo¬
raret. frequenti oratione et impositione a¬
manus sacerdotis ip̃ius. sanatus est. Sed
post aliquantos dies. subita infirmitate
correptus infantulus. exalauit sp̃m. Cuius
mater ualde religiosa. et plena fide ac tiore
dei. ablato illo. de suꝑiori parte domus ad in¬
feriora descendit: atq in lecto beati uiri cda¬

Expanded text:
pro Dei summi et veri et vivi veneratione ppro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur meis vocibus et apud Deum et apud omnes homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
arbogaste comite. aram uictorie et sumptus
cerimoniaꝵ. Quod ualentinianus auguste
memorie ad huc in iuniorib aunis constitut᷑.¬
petentib denegauerat. oblitus fidei sue con¬
cessit. Hoc ubi agnouit sacerios. derelicta
ciuitate mediolanensi ad qͣm ille festinato
ueniebat. Ad bononiensem cuitatem mig¬
uit atꝙ inde fauenciam usq ꝑrexit. Ubi cũ
aliqͣntis degetet diebranuitatus a florentinᷤ
ad tusciam usq desceudit: declinans magis as
tis iniuriam. Nam et epłam ad eiuidẽ
dedit: in qua conuenit conscientiam illus:
de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si
imꝑatoria potestas magna sit. tamen conside¬
ra imꝑator quantus sit deus. corda omniũ
uidet. conscientiam int̾iorem intetrogat no¬
uit omnia anteqͣm fiant. Nouit om̃ia int̾¬
na pectoris tui ip̃i falli uos non patimini. et
deum uultis celare: on cecidit ĩ ani¬
mum tuum quicqͣm. Si illi agebant tã
ꝑseueranter non ne tuum fuit imperator

Expanded text:
Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutpetentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis sactis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
quem fama cõpareant Alia die uale facien¬
tes imꝑatori ꝓfeti sunt ad urbem romam.
illic uolentes cognoscere potenciam uiri illus
tris probi. Qua cognita: ad ꝓpria remearunt.
¶S egresso theodosio de italia. et constantino¬
polim constituto. ualentiniano augusto intra
gallias posito. duxcta legatio est sub nomine
senatus a simmacho tunc p̾fecto urbis. de re¬
petenda ara uictorie et sumptib cerimoniaꝵ.¬
¶ S ubi comperit sacerdos. misso libello ad im¬
peratorem. postulauit ut ad se relationis exem¬
plaria dirgerentur. Quib ip̃e pro patrib
sus responsurus eẽt. Qua relatione accepta.
pclarissimum libellum conscripsit ut contra
nich̃ umquam auderet simmachꝰ uir eloquẽ¬
tissimus respondere. ¶ S postqͣm auguste
memorie ualentinianus in uiennensi ciuitate
que est galloꝵ ciuitas uitam finiuit. eugenĩ
suscepit imꝑuim. Qui ubi imperare cepit. non
multo post petentib flauiano tunc pͥfecto et

Expanded text:
quem fama compererant; alia die valefacienquem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi int̾empti inocentes. Quo fc̃o
ubi cognouit sacerdos. copiam imꝑatori
in grediendi eccł̃ie deuegauit: nec prus
dignum iudicauit cetui eccł̃ie. uł sacra¬
mentoꝵ communioni. qͣm publicam age¬
ret gentenciam. sum imperator e contra
asserebat dauid adulteriñsimul et homi¬
cidium ꝑpetrasse. M responsum est ilico.
Qui secutus es errantem. sequere corri¬
gentem. Quõd ubi audiuit clementissi¬
mus imꝑator. ita suscepit anuno. ut publi¬
cam penitenciam non abhorreret. Cuius cor¬
reptionis ꝓfectus. secundam illi parauit ui¬
ctoriam. ¶Pec idem tempꝰ duo potentissi¬
mi et sapientissimi uiri ꝑsax. ad famam
sacerdotis uentte mediolanũ. deferentes secõ
płimas questiones: ut ex his ꝓbarent sapi¬
entiam uiri. Cum quo ab hora diei pͥma us¬
ꝙ in horam fere t̾ciam noctis ꝑ interpretem
runt ab eo. Et ut ꝓbarent ñ õb aliam se cau.¬
sam uenisse. nisi ut certo certius nossent uirũ

Expanded text:
plurimi interempti innocentes. Quod factum plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem runt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o iudicandum esse. Ita ⁊ a comitibus
qui in tempore aderaut dicebatur. Quibꝰ
ep̃t inquit. Ego quidem cum imꝑatore nc̃
agoꝰ uobiscum uero michi alit̾ agendum
est. Atq ita obtinuit ut illa que statuta
fuerant reuocarent᷑. Net prius ad altare
accedere uoluit. nisi fide sua imnꝑator illud
agere debere testaretur. Cui ep̃t. Eigo ago
fide tua. Respondit imꝑator. Age fide
mea. Qua sponsione iterata. securus ꝑgit
sacerdos diuina nusteria celebrare. Hec
autem scripta sunt ui epła quam ad ger¬
manam suam fecit in qua tractatum ui¬
seruit. quem codem die habuerat de baculo
nu̾ceo. qui a ꝓpħa hieremia uisus ẽẽ descͥ¬
bitur. ¶Per idem tempꝰ causa thesaloni¬
censis ciuitatis non minuima successit tri¬
perator se ueniam daturum ciuib supͣ¬
dicte ciuitatis s agentib comitib occul¬
te cum imꝑatore. ignorante saccrdote. usꝙ
in horam t̾ciam ciuitatis est dannata: atq

Expanded text:
vero vindicandum esse. Ita et a comitibus vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit triperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo audientiam. qi dignus non eẽt. qui
ab illo audiret᷑. Dignus etiam non esset
qui ꝓ illo a dño audiretur: uł cui suas pre¬
ces. cui sua uota commit̾et. Paratum eti¬
am se ẽẽ pro tali uegocio mortem subire
ne dissimulatione sui pͥuaricatorem facͥet
imꝑatorem: qui tam iniusta contra eccl̃iã
preccpisset. Postea uero qͣm mediolanum re¬
uertitur: posito imꝑatore ii eccł̃ia. de eadem
causa tractauit in ppło. In quo trastatu in¬
troduxit diũ ꝑsonam loquentis imꝑatori.
rat de di ego inimicũ tuñ ĩ potestatẽ tuã restgi ego
de semine tuo sup soliũ regni ꝯstitur ego te tͥumpl¬
are sũ labore fecizi tu de me inimicis meis donas
donas triumphos: Cui ascendenti de exedͣ
Imꝑator ait. Contra nos ꝓposuisti hodie
ep̃e. At ille respondit. non se contra ip̃m s
pro ip̃o fuisse locutum. Tunc imꝑator. Re
uera inquit dure preceperam contra ep̃m
de sẏnagoga reparandam: in monachoes

Expanded text:
ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: rat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos
Abbreviated transcription (Latin):
inuisse ambrosium: i deo recessisset ad tempꝰ.
atq expectasset ii illo loco ubi ab illo recesse¬
rat donec reu̾teretur. Quo reu̾tente. uas qd
deseruerat reperisset. ¶Extincto it aꝙ ma¬
ximo. posito theodosio imperatore mediolani.
ambrosio u̾o ep̃o constituto aquileie u par¬
tib orientis in quodam castello. a xp̃ianis
uiris. synagoga udeoꝵ. et lucus ualentim¬
anoꝵ uicendio concremata sunt: ꝓpterea ꝙ õ
uidei uel ualentimiani insultarent mona¬
chis xp̃ianis. Ualentinianoꝵ enim heresis
xͣx. deos colit. S de euismodi facto comes
orientis. ad imꝑatorem relationem direxit.
Qua accepta imꝑator preceperat ut synago¬
ga ab ep̃o loci recdificaret᷑: in monachos u̾o
uindicaret᷑. S ubi precepti teuor cum ad
rexit ad imꝑatorem epistolam. qr ip̃e in eo¬
tempore excurre non poteratz qua illuin
conuenit. uti id quod ab eodem statutum
fuerat reuocaretur. Seruariq sibi debere

Expanded text:
imuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, imuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad rexit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurrere non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere
Abbreviated transcription (Latin):
mauebat ep̃c: qm̃ ignis insuꝑabilis omne
illud edificium communiret. ut etiam lõ¬
ge positi urerentur. Ita cessasse artes suas
quib adusum dñi sacerdotem se aliquid
posse arbitrabatur. ¶Alius etiam gladi¬
um ferens. ad cubiculum usꝙ ꝑuenit. ut
int̾ficeret sacerdotem. S cum eleuass ma¬
num districto gladio. dextera obrigescente
qͣm confessus est. brachium quod inique cõ
extenderetur obriguerat. sanatum confessi¬
one est. ¶ Per idem tempus cum uir illus¬
tris prob̾. puerum suum notarium. qui spi¬
ritu immundo grauiter uexabatur direxis¬
set ad ep̃m. egressum ab urbe dimisit diabo¬
lus timens ad uirum sanctum ꝑdici. Attp
ita puer qͣm diu mediolani apud ep̃m fuit.
nulla in illo diaboli dominatio apparuit. S
ubi egressus de mediolano est. et ꝓpe urbem
ꝑuenit. idem sp̃c qui illum ante habuerat ue¬
xare cepit. Qui cum int̾rogaretur ab exor¬
illo apparuisset. confessus est diabolum ti¬

Expanded text:
manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aerquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorillo apparuisset; confessus est diabolus t
Abbreviated transcription (Latin):
legenti afferret. Ipsum u̾o maximnum a com¬
munionis consorcio segrrgauiteus¬
dinmonens ut esfusi sanguinis dñi sui.
et quod est grauius annocentis ageret pe¬
presentem salutem amisit: ⁊ regnum qd̾
male arripuerat. femineo quodam modo ti¬
more disposuit. lit ꝓcuratorem se rei publi¬
ce non imꝑatorem fuisse confiteret᷑.¶ Mlor¬
tua u̾o iustina. cum quidam aruspex inno¬
centius nomine. ñ tamen opere. in causa
maleficoꝵ a iudice torqueret᷑. aliud quam
int̾rogabatur fateri cepit. Clamabat enĩ
ab angelo maiora tormenta sibi adhiberi.
eo quod custodiret ambrosium: Qm tempo¬
rib iustine ad excitanda odia ppłoꝵ ine
ep̃m. cacumen tecti eccł̃ie conscendens me¬
dia noctis sacrificauerit. S quanto iustã¬
ligna exercebat. tantomagis amor ppłi cura
fidem catholicam. ⁊ dñi sacerdotem conuales¬
cebat. MMisisse etiam se demones qui illum
int̾necarent fatebatui s demones renuntia¬

Expanded text:
legenti afferret. Ipsum vero Maximum a comlegenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poepraesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instanligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntia
Abbreviated transcription (Latin):
getur et demergat᷑ in ꝑfundum marif. Cõs¬
cendentes rhedam quasi gr̃a gestandi ciui¬
tatem egressi sunt: ẽxpectante sacerdote uł
plebe in eccl̃ia constituta sQ huius contuma¬
cie qui finis fuerit horresco referens. Subi¬
to eium p̾cipitati de rheda animas amnisertz
atq corpora illoꝵ sepultẽ sunt tradita. dc̃s
uero ambrosiuis cum ignoraret quod factũ
eẽt nec diucius posset plebem tenere: ascen¬
dens ꝓtribunali. de eadem questione que fu¬
erat ꝓposita. sermonem adorsus est dicens:
Debitum frẽs curo soluenduni: s hester¬
nos meos ñ inuenio creditores. et reliqua
recipiendi corporis eius causa. secundam ad
maximum suscepit legationem. Apud quem
qͣm constanter egerit. qui uoluerit cognos¬
cere. ip̃ius legationis epłam ad ualentinianũ
iuniorem datam cui legerit approbabit. Nob̾
enun alienum a ꝑmissione uisum est illam
inserere: ne adiuncte epłe prolixitas. fastidiũ

Expanded text:
getur, et demergatur in profundum maris , asgetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium
Abbreviated transcription (Latin):
sibi a dũo grãm reseruauit: crescebatꝙy coti¬
die fide et amore corain deo ⁊ homnubz.
Didem tempus. erat quidam uir de heresi
arrianoꝵ acerrimus nimium disputator:
et durus atq in conuertibilis ad fidem ca¬
tholicam. Is constitutus in eccł̃ia tractante
ep̃o audit ut ip̃e postinodum loquebatur.
angelum ad aures ep̃i tractantis loquentẽ:
bat cepit ip̃e defendere. ¶Luerunt etiã duo
cubicularii tunc temporis graciani imꝑato¬
ris. de heresi arrianoꝵ qui tractanti ep̃o que¬
stionem opponerent: ad qͣm audiendam al¬
tero die ad basilicam porcianam se affuto¬
ros eẽ ꝓmiserant. Erat enu questio de in¬
carnatione dñi. S alio die miserandi
honunes suꝑbie tumore completi. nec me¬
uiores ꝓmissoꝵ. contempnentes dm̃ in sac̃¬
dote ip̃iuis. nͨ plebis expectantis considerantes
inuiriam. in memores etiam dictoꝵ dñicoꝵ.
tis oportet ut mola asinaria collo eius alli¬

Expanded text:
sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotisibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; bat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominictis, oportet ut mola asinaria collo ejus alli
Abbreviated transcription (Latin):
cimus ẽẽ martyres. Iam hoc et in ewͣnge¬
lio logunus. ubi dixerunt demones ad dñin
iħm. scimus ce qui sis filius cł̃i set uidei dice¬
bants hic autem unde sit nescimus s hoc nõ
s sola confessio. Unde miseriores arriam ł
uidei. ut qd̃ confitentur demones. uidei ne¬
gent. Deus tamen qui grãm ecclie sue au¬
gere cosueuit. non passus est du insultari
a ꝑfidis. sanctis siuis. Unus itaq ex ip̃a mũl¬
titudine subito arreptus sp̃u inmundo. cla¬
mare cepit. ita torqueri eos ut ip̃e torqueba¬
tur. qui negarent martyres uł qui non cre¬
derent un trinitatis unitatem qͣm docet am¬
brosuis. At illi aͥc uoce confusi qui conu̾ti
debuerant. et dignam tali confessione pe
nitenciam asere. in piscinam dimersum ho¬
minem necaueruntz ꝑfidie homicidium ad¬
iungentes. Beduxit enim aclhunc finem
summa necessitas. Sanctus uero ambrosrꝰ
ep̃. maioris humilitatis uir factus. donatã

Expanded text:
cimus esse martyres. Jam hoc et in Evangecimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non onfessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfilia minuebat᷑. Deniq ex hoc tempore s̃e¬
dari cepit ꝑsecutio. que iustine furore accende¬
batur. ut sacerdos de eccl̃ia pelleretur:. Camen
intra palatium multitũdo arrianoꝵ cum iu¬
stina constituta. deridebat tantam dei gr̃am.
qͣm ecł̃ie sue catholice dñs ihc mecitis marty
rum conferre dignatus est. Uenerabilẽ¬
q uirum ambrosium narrabat comparas¬
se hoĩcs qͥ se uexati ab ĩmunddis spititib mẽtitẽt
atpp ita ab illo sic̃ et a martyribꝰ se torq̃ri dicent. S
ħ iudaico ore loq̃bant᷑ atriani ut pares s. eoꝵ. Il
li enun de dño dicebant. qm̃ in beekzebub
principe demonioꝵ eicit demonia, isti de mar¬
tyrib. uel de dñi sacerdote loquebant̃. quõd
non dei gr̃a que ꝑ ipsos operabatur: imnũ¬
di sp̃c pellerentur: s accepta pecunia se torq̃¬
ri mentirentur. Clamabant enun demones.
scimus uos martyres s arriani dicebantsne ᷤ¬

Expanded text:
perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore seperfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilli enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nes
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius celebritatis deuocio usq in hodierum
tempus sancti martyres ꝓtasius et geruasiꝰ
se sacerdoti reuelauerunt. Erant enim in ba¬
silica positi. in qua sunt hodie corpora naboris
celeberrime frequentabant᷑ ꝓtasii uero ⁊ ger¬
uasii martyrum ut nomina ita sepultra etiã¬
uicognita erant. in tantum. ut supͣ ipsoꝵ se¬
pulera ambularent om̃s qui uellent ad can¬
cellos ꝑuenire. quib sanctoꝵ naboris ⁊ felicis
martyrum ab iniuria sepulcra defendebant.
S ubi sanctoꝵ martyrum corpora sunt le¬
uata et ini lecticis posita. multoꝵ ibi sanate
egritudines ꝑdotentur. Cecus quidam seuerꝰ
ambrosiana in qua martyrum corpora sunt
translata. religiosissime seruit. ubi uestem
martyrum attigit. statim lumen recepit.
Obsessa etiam corpora aspiritib immundis
sanata. summa cum gr̃a domum repecebãt.
S his beneficiis martyrum in qͣntum cresce¬
bat fides ecclł̃ie catholice. ui tantum arrianoꝵ

Expanded text:
Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum tempus sancti martyres Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad exilium deduceret. S iniquitas eius in uer¬
titem eius descendit. Post annum et enĩ. eodẽ
die quo illum rapere se arbitiabat᷑. i eodẽ
carponto impositus. de eadem domo ip̃c ad exi¬
lium destinatus ẽ: reputans sibi iusto iudi¬
cio dei io in se esse conuersum. ut in codem carpento
dirigeretur ad exilium. quod ip̃e paraucrat
saterdoti. Cui non minimum solacii p̾buit
sacerdos. dando sumptꝰ uel alia que erant ue¬
cessaria. S hec confessio hominis. nec mu.¬
armatus ad custod̾iendas fores eccl̃ie est direc¬
tus ut nemo auderet catholicam eccłiam iu¬
aduersis scutis. eccl̃ie fores seruarent. nec eͦͤes¬
didimitterent s ingredi eccl̃iam plẽbem ca-¬
tholicam minime ꝓhiberent. S nec hoc satiᷤᷤ
erat missis militib nisi etiam ꝓ catholica fi¬
de cum plebe pariter acclamarent. Hoc in cẽ¬
pore primum antiphone hymni et uigilie
in eccł̃ia mediolanensi celebrari ceperunt.

Expanded text:
ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec muarmatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam inaversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cum illum attractare uellet ad partem mu¬
lieꝵ. ut ab ip̃is cesus de eccłia pelleretur: auli
uit ut solitus erat ip̃e referre. Et si eggo indlignꝰ
tanto sum saccrdotio: tamen te ñ conuenit uel
ꝓfessionem tuam in qualemcũq saccrdotem ma¬
nus inicere. Unde deberet misera uercri dei iudi¬
cium. ne illi aliquid eueniret: quod dictum exi¬
tus confirmauit. Nam alia die mortuam usꝙ¬
ad sepulchrum deduxit: gr̃am ꝓ contumelia
rependens. S hoc factum non leuem adu̾sari¬
eccl̃ie in ordinando ep̃o tribuit. ¶Dnomato a¬
sidias sustinuit: que munctib att honorib
as dignitates. his qui illum de eccl̃ia mptum
ad exilium ꝑduxissent. Quod cum multi fa¬
cere conarentur. s deo p̾side ꝑficere non ualerẽt
unus infelicior cet̾is nomine euthimus. tanto
furore excitatus est. ut iuxta eccłiam sibi dom̃
pararet atq in eadem sibi cuctum construeret:
quo facilius raptum suꝑ positumꝙ carpento.

Expanded text:
tis, cum illum attrahere vellet ad partem mutis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversaricatholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato sidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus as dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum carpento
Abbreviated transcription (Latin):
ridens ait illi. Ecte ut dicebam tͥ: sacerdotis
manum oscularis. ¶Per iem tempus
cum trans tiberim apui qͣndam clarissimã¬
feminam inuitatus. sacrificium in domo of¬
ferret. quedam balneatrix que ꝑalitica in
lecto iacebat. Cum cognouisset ibidem ẽẽ
dñi sacerdotem. in sellula se ad eandem do¬
mum ad qͣm ille inuitatus uenerat portari
fecit atq oranti et imponenti manꝰ uesti¬
menta aitigit. Que cum oscularet. statĩ
sanitate recepta ambulare cepit ut imple¬
retur illuo dominicũ dictum ad apłos seti¬
am maiora his facietis. credentes in nomine
meo. Quod tam̃ sanitatis opus ut mirabile
fuit. ita etiam nec occultum Iam ego
in eadem regione post annos płimos sanctis
uiris referentib positus in ur̃be cognoui. ¶
firmum u̾o cum ad ordinandum ep̃m ani
que excitabant᷑ a muliere. una de uirgini¬
bus arrianoꝵ. in pud̃ encior cececis t̃bunal
conscendit: apprehenso uestimento sacerdo¬

Expanded text:
ridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis ridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopumm, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
custodiret᷑ a ppło. missa relatio est ad cle¬
tinianum. Qui eum summo gaudio
suscepit. quod uidices a se directi ad sac̾¬
dotium peterentur. Letabatur etiam ꝑ¬
lus prefectus qr uerbum euis impleret᷑
in ambrosio. Dixerunt enim ꝓficiscẽ¬
ti. cum mandata ab eo darentur ut
fugam parauit: att in possessione cu¬
iusdam leoncii clarissui uiri aliquã¬
diu latuit. S ubi relatione responsũ
sito edicto conuenit om̃s suos. ut si uẽl¬
diucius posse resistere: postulauit ñ se ni¬
si a catholico debere ep̃o baptizari. Sollici¬
Baptiratus itaq fertur eccł̃iastica omĩa
post annos aliquot ordinationis sue. ad
urbem romam. hoc est ad ꝓprium solũ
ꝑrexit ibiq sanctam puellam de qua supͣ
memorauimus cui manum offerre solitus
erat. in domo ꝓpria cum germana sicut reli¬
querat inue̾u̾it et iam matre defuncta: at¬
ꝙ cum illa dext̾am illius oscularetur. sũb¬

Expanded text:
custodiretur a populo, missa relatione ad imcustodiretur a populo, missa relatione ad imtinianum, qui hoc summo gaudio accepit, quod iudices a se directi ad sacerdotium peterentur. Ecce ex robus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum sito edicto, convenit omnes, ut si veldiutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; solliciBaptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia ipost annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, sub
Abbreviated transcription (Latin):
sonis iussit adhiberi. Quod cum faceret.
ppłs nichilominus acclamabat. specc̃m tuũ
suꝑ nos. S non similiter hic post tunc o¬
clamauit sicut ppłs uideoꝵ. Illi enuim uoci¬
bus suis sanguinem dñicum effuderunt.
dicentes.¶sanguis huius suꝑ nos. Isti uero
cathecuminum scientes. fideli uote remissi¬
onem illi peccatoꝵ omnium ꝑ baptismatis
gr̃am ꝓmittebant. Cunt ille turbatus reu̾¬
tens domum. philosophiam ꝓfiteri uoluit:
uirga etiam ip̃os philosophos conu̾terunt.
Quod ubi ne faceret reuocatus est. publi¬
cas mulieres publice ad se ingredi fecit. o¬
ad hoc tantum ut uisis his. ppłi intencio re¬
uocaret. At uero ppłs magis ac magis cla
posse. fugam parauit. Egressus medio no
ctis ciuitatem cum ticinum se ꝑgere puta¬
ret. mane ad portam ciuitatis mediolanẽ¬
sis que romana dicitur inuenit᷑. Dñs enĩ
qui eccł̃ie catholice murum parauit aclu¬
sus mimicos suos. et turcim etigebat dauid

Expanded text:
ssit personis adhiberi. Quod cum faceret, ssit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clae, fugam paravit: egressusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David
Abbreviated transcription (Latin):
ut regeret liguriam emiliamq ꝓuinciasue¬
nitq mediolanũ. Per idem tempus mortuo
auxencio arriane ꝑfidie ep̃o. qui dioͣuo beate
memorie confessore ad exilium destinato. in¬
cumbẽbat eccł̃ie. cum ppłs insedicionem sur¬
gͥet impetendo epõ. essetto illi cura sedãde se¬
ditionis. ne ppłs ciuitatis in periculum sui
uerteretur ꝑrexit ad eccłiam. Ibiq cum al¬
loqueretur plebem. subito uox fertur infan¬
tis in ppło sonuisse. Ambrosium ep̃m. Ñ
cuius uocis sonitum. tocius ppłi ora conu̾sa st̃.
acclamantes ambrosium ep̃m¶taꝙ qui
antea turbulentissime dissidebant. quia
et arriani sibi et catholici sibi ep̃m cupie¬
bant suꝑatis alterutris ordinari. repente
in hunc unum. mirãbili et incredibili con¬
cordia consenserunt. Quo ille cognito. egͣs¬
sus eccł̃iam tribunal sibi parari fecit quip¬
pe mox futurus ep̃ altiora conscendit. Cũc
contra consuetudinem suam tormenta ꝑ.¬

Expanded text:
ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, veut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta ju