comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideri quorum prius magistrum bonim posterius discipulum cautũ
desiderat : tuma lrpius gratum inquit habeo cum& licentio ate satis factum
est & meonere in positorel euasti nonenim magistibi uerendum erat
nequid e&xplorandimei causaminus a te diceretur: Namalio modo qui fieripo¬
terat quam mihi siinquoquante ꝓderefuissec. necesse quare faxis ut
illud quod deest nontam ꝑ contationi quam ipsi perconanti dediffe¬
rentia nouȩ ac ueteris achademiae necepigeat & ponere: pror sus in¬
quam fateor pige qua re beneficium dederis: nam̃ hoc quod commemoras adrẽ
maxime ꝑtinere negre nom possum : sime paululum conquiescente apud me
distinguere ista nomina & causam nouȩ achademiae aperire uolueris
crederem inquit me quoque a prandio tea uocare uoluissem & magisa
licentio territum dudum putarem & eius postulatio ita nobis prae serib¬

Expanded text:
uideri, quorum prius magistrum bonum, posterius discipulum cautum uideri, quorum prius magistrum bonum, posterius discipulum cautum desiderat. Tum Alypius: Gratum, inquit, habeo, cum et Licentio a te satisfactum est et me onere inposito releuasti. non enim magis tibi uerendum erat, ne quid explorandi mei causa minus a te diceretur - nam alio modo qui fieri poterat? — quam mihi, si in quoquam te prodere fuisset necesse. quare faxis, ut illud quod deest non tam percontationi quam ipsi percontanti de differentia nouae ac ueteris Academiae ne te pigeat exponere. — Prorsus. inquam, fateor, piget. quare beneficium dederis — nam hoc quod commemoras ad rem maxime pertinere negare non possum — si me paululum conquiescente apud me distinguere ista nomina et causam nouae Academiae aperire uolueris. — Crederem, inquit, me quoque a prandio te auocare uoluisse, ni et magis a Licentio territum dudum putarem et eius postulatio ita nobis praescrip
Abbreviated transcription (Latin):
ager& quinihil ad ꝓbar& undedormientem semper & offici¬
orum omnium desertorem sapientem tuũ achademiei descri¬
bere uidebantur : quem nihil ad ꝓbare censebant : hic illi in¬
ducto quodam ꝓbari quod etiam uerisimile nominabant.
nullo modo cessare sapientem ab officiis asserebant᷑ cumha¬
beret quid sequeretur: ueritas autem siuȩ ꝓpt̃ naturã &¬
tenebras quas dam siue propter similitudinem rerum uel
obruta uel confusa latitaret quamuis & ipsam refrenationẽ
& quasi suspensionem assensionis : prorsus magnamt ac¬
tionem sapientis essedicerant: uideor mihi breuiteri pro¬
totum ut uoluisti &x possuns ser nihilque recessis se ap̃ tã disputa¬
scriptione a lrpiitua i destegis se utdicitur bonafide : sienim aliquid uel nonita
ut est dixiuel forte nondixi : nihiluolantate amefactum est : bonaergo fides est
& animi sententia hominienim homosalsus docendus fallax cauendus debet

Expanded text:
ageret qui nihil adprobaret. unde dormientem semper et officiageret qui nihil adprobaret. unde dormientem semper et officiorum omnium desertorem sapientem tuum Academici describere uidebantur, quem nihil adprobare censebant. hic illi inducto quodam probabili, quod etiam ueri simile nominabant, nullo modo cessare sapientem ab officiis asserebant, cum haberet quid sequeretur, ueritas autem siue propter naturae tenebras quasdam siue propter similitudinem rerum uel obruta uel confusa latitaret, quamuis et ipsam refrenationem et quasi suspensionem assensionis prorsus magnam actionem sapientis esse dicebant. uideor mihi breuiter totum, ut uoluisti, exposuisse nihilque recessisse a praescriptione, Alypi, tua, id est egisse, ut dicitur, bona fide. si enim aliquid uel non ita, ut est, dixi uel forte non dixi, nihil uoluntate a me factum est. bona ergo fides est ex animi sententia. homini enim homo falsus docendus, fallax cauendus debet
Abbreviated transcription (Latin):
emm necesites quad sapienti ne fasest si adsentiatur rebus incer¬
tis & omnia incertaes se nondicebant solum: uerumetia mco¬
piosissimis rationibus ad firmabant : seduerum nom possecon¬
pr ehendi &xillasto icizenonis definitione arripuisse uidebant᷑:
quiait. Iduerum ꝑcipiposse quod itaesse animo i pres sum
uerum posse cõ prehendi quae signa non potest habere qđ
falsum est: hoc prorsus non posse inueniri: uehe mentis sime
ut coniuncerent incubuerunt : Indedis sensiones philo sopho¬
rum in desensuum fallatiae in de somnia furoresque inde
pseudo menoe & solitae inillius causae patrocinio iuguerunt : &¬
cum ab eodem zenone accepissent nihilesse turpins qua mopri¬
nari confecerunt calidis sime ut sinihil ꝑcipipos set & ẽẽt ona¬
tiotur pissima nihilumquam sipiens approbare : hinc eis in¬
uidia magna conflataest: uidebatur enimesse conseques ut nihil

Expanded text:
enim necesse est, quod sapienti nefas est, si assentiatur rebus incerenim necesse est, quod sapienti nefas est, si assentiatur rebus incertis. Et omnia incerta esse non dicebant solum, verum etiam copiosissimis rationibus affirmabant. Sed verum non posse comprehendi, ex illa stoici Zenonis definitione arripuisse videbantur, qui ait id verum percipi posse, quod ita esset animo impressum uerum posse conprehendi, quae signa non potest habere quod falsum est. hoc prorsus non posse inueniri uehementissime ut conuincerent incubuerunt. inde dissensiones philosophorum. inde sensuum fallaciae, inde somnia furoresque, inde pseudomenoe et soritae in illius causae patrocinio uiguerunt. et cum ab eodem Zenone accepissent nihil esse turpius quam opinari, confecerunt callidissime, ut, si nihil percipi posset et esset opinatio turpissima, nihil umquam sapiens approbaret. Hinc eis inuidia magna conflata est; uidebatur enim esse consequens, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fiti audi potius in quã deachademicis quod rogaueras nece metra ista
uoluentem non solum inepulis sinemaero . sed&iam in qu estionib
patiar si quid autem ꝓmeaparte occultabo ꝓd& alrpius: bonefidetua
opus estinquit alrpius nam simetuendumest nealiquid occultes a
medepr ehendiposse deficile arbitror eum: a quo meista didicisse
nullus qui meno uit ignorat: praesestim cuminprodendo uero non
magis uictoriae quamam motuo consulturussis agam inquam
bona fide quoniam deiure praescribis: nam & achademicis placuit
nec hominis scientiam posse contingere earum dumitaxatrerum
quȩ idphilosopluã pertinent: pamcetera curare secarne ades negabas
&tamen hominem posse essesapientem: sapientis quecotum munus¬
uta b stequo que licenti. Illoser mone ch sertum est inquisitioneueri
ex plicari &e quo confiei ut nulli etiam reisapiens adsentiatur err&

Expanded text:
fit? — Audi potius, inquam. de Academicis quod rogaueras, ne te metra ista fit? — Audi potius, inquam. de Academicis quod rogaueras, ne te metra ista uoluentem non solum in l\'pulis sine metro sed etiam in quaestionibus patiar. si quid autem pro mea parte occultabo, prodet Alypius. — Bona fide tua opus est, inquit Alypius; nam si metuendum est, ne aliquid occultes, a me deprehendi posse difficile arbitror cum, a quo me ista didicisse nullus qui me nouit ignorat, praesertim cum in prodendo uero non magis uictoriae quam animo tuo consulturus sis. Agam, inquam. bona fide, quoniam de iure praescribis. nam et Academicis placuit nec homini scientiam posse contingere earum dumtaxat rerum, quae ad philosophiam pertinent — nam cetera curare se Carneades negabat — et tamen hominem posse esse sapientem sapientisqueut abs te quoque, Licenti, illo sermone dissertum est, in conquisitione veri explicari. Ex quo confici, ut nulli etiam rei sapiens assentiatur: erret
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis meabsente ꝑfectum: Nonenim possum aliter cuminde
huius disceptationis ocasionatasit maudiendis uobis nonaut
errare autcer laborarei quod cum sactumesset & in eo pęnetotum
ante meridianum tempus consuntum uideremus redire abagro
quideambulantes nos acceperat domum instituimus: & licentius: quaeso
inquit ante prandium mihibreuiter totã achademicorũ sententiam
&xponendo repearenegraueris: neꝗd ineamẽ sgiat quod propar¬
tibus meissit: fatiam inquam : & eolibentius quode hao recogitans
parum prandeas : nequid ille istinc securussis : Nam & multos & ma¬
xime patrẽ meum sae paeanim aduertieo edatiorem quo refestior
curis esset: deindetuquoq deistis metris cogitantem non sic & ꝑtus
es : utcurã mea mensa securasit: quod quihẽ apud me ipsum mirari
soleo quid enim sibi uult quod tunc primum ꝑtinacius appeamus.

Expanded text:
dicitis me absente perfectum; non enim possum aliter, cum inde dicitis me absente perfectum; non enim possum aliter, cum inde huius disceptationis occasio nata, sit in audiendis uobis bis non aut errare aut certe laborare. — Quod cum factum esset et in eo paene totum antemeridianum tempus consumtum uideremus, redire ab agro, qui deambulantes nos acceperat, domum instituimus. — Et Licentius: Quaeso, inquit. ante prandium mihi breuiter totam Academicorum sententiam exponendo repetere ne graueris, ne quid in ea me fugiat, quod pro partibus meis sit. — Faciam, inquam, et eo libentius, quo de hac re cogitans parum prandeas. — Ne, inquit ille, istinc securus sis; nam et multos et maxime patrem meum saepe animaduerti eo edaciorem, quo refertior curis esset. deinde tu quoque de istis metris cogitantem non sic expertus es, ut cura mea mensa secura sit. quod quidem apud me ipsum mirari soleo; quid enim sibi uult. quod tunc primum pertinacius appetimus.
Abbreviated transcription (Latin):
titer ducit, erocautior cum sapiens fuero. post pristinum sernionẽ:
quem in primum librum contulimus: septem fere diebus adisputan¬
do suimus otiosicum trestamen uergiluli bros post primum recen¬
seremus atqueut in tempore congruere uidebatur tractaremus:
quotamen opere licentius inpoetcȩstudium sic inflammatus est ut
aliquantum mihi etiam reprimendus uideretur: Pmenim ab hac in¬
tentione adnullam serem deuocari libenter ferebat tandem tamen
ad retractandam quain distuleramus deacha demicis quaestionem
cuma mequantum potui lumen philosophiae laudaretur non iniu¬
tus accessit & fortedies ita seremus esfulserit ut nulli prorsus reimazis
quam serenandis animis nostris congruere uideretur: maturius.
ita que solito lectos reliquimus paululum qu ȩcum rusticis egimus
qđ tempus ur gebat: tum alipius : autequam uos inquit audiam
demicis disputantes uolo mihi legatur sermo ille uester quem

Expanded text:
citer ducit. ero cautior. cum sapiens fuero. Post pristinum sermonem, citer ducit. ero cautior. cum sapiens fuero. Post pristinum sermonem, quem in primum librum contulimus, septem fere diebus a disputando fuimus otiosi, cum tres tamen Uergilii libros post primum recenseremus atque, ut in tempore congruere uidebatur. tractaremus. quo tamen opere Licentius in poeticae studium sic inflammatus est, ut aliquantum mihi etiam reprimendus uideretur. iam enim ab hac intentione ad nullam se rem deuocari libenter ferebat. tandem tamen ad retractandam quam distuleramus de Academicis quaestionem cum a me, quantum potui. lumen philosophiae laudaretur, non inuitus accessit. et forte dies ita serenus effulserat, ut nulli prorsus rei magis quam serenandis animis nostris congruere uideretur. maturius itaque solito lectos reliquimus paulumque cum rusticis egimus quod tempus urgebat. - Tum Alypius: Antequam uos. inquit, audiam de Academicis disputantes. uolo mihi legatur sermo ille uester, quem
Abbreviated transcription (Latin):
unde muidam sortunȩtuae: quodiolus erueris lucilia nomeo a netu
inuides quia diximeo sed quĩ dixi aliud quamtuo & omnium quicũ¬
que unum sumus: dequotamen ut subuenias desiderio meo quiterogem
aut aeip̃ẽ p̃mereor tantumscis quia debes: sednune ambobus dico
cauete nequiduos nossearbi tremini nisi quodita hidiceritis saltẽ
ut nostis unum duo tria qu& tuor simulcolleeta in summa feride¬
cem seditem cauete neuos philosoplia ueritatem aut noncognitur osaut
nullo modo ita posse cognosci arbitremini: nammihi credite quiait
quȩ rite & inuenietis nec cognitionem desperandam esse& manises¬
tiorem suturam quam sunt illinumeri nunc a ꝓpositum ueniamus:
Iam enimsero coepimetuere nehoc principum modum &cederet &¬
non est leue Nam modus ꝓculdubio diuinus est sed fefellerit cumdul¬

Expanded text:
unde inuideam fortunae tuae, quod solus frueris Luciliano meo. an et tu unde inuideam fortunae tuae, quod solus frueris Luciliano meo. an et tu inuides, quia dixi \'meo\' ? sed quid dixi aliud quam tuo et omnium, quicumque unum sumus ? de quo tamen ut subuenias desiderio meo, quid te rogem? aut te ipse promereor? tantum scis, quia debes. sed nunc ambobus dico: cauete, ne quid uos nosse arbitremini, nisi quod ita didiceritis saltem, ut nostis unum duo tria quattuor simul collecta in summa fieri decem. sed item cauete, ne uos philosophia ueritatem aut non cognituros aut nullo modo ita posse cognosci arbitremini. nam mihi uel potius illi credite, qui ait: quaerite et inuenietis, nec cognitionem desperandam esse et manifestiorem futuram, quam sunt illi numeri. nunc ad propositum ueniamus. iam enim sero coepi metuere, ne hoc principium modum excederet. et non est leue. nam modus procul dubio diuinus est, sed fefellerit, cum dul
Abbreviated transcription (Latin):
tibi non multum eo timeo tamen nete contem nas atque inuentur
ẽe desperes aut aerte neinuenisse tecraedas: quorum primum sta¬
men in estis tatibi sortas sedisputatio de trabet sȩpius enim suscensu¬
istiachademicis eo quidem grauius quominus eruditusesse ẽõ
libentius quodueritatis amore inliciebaris: ita quelam cumalr¬
piote fautore confligamt & tibi facile ꝑ suadebo quõ uolo ꝓbabili¬
tertamen namipsum uerum non uidebis : nisi inphilo sopbiã
totus in traueris: Illud autẽ alterum quod tefostasse aliquid
inuenis sepraesumis quamuis a nobis iam quȩrens dubitans¬
quediscefseris : tamensi quid superstitionis inanimnum reudi¬
tum est eicietur ꝓfecto uelcumtibi aliquam inter nos disputerio¬
nem derelegione miseno uelcum praesenꝰ tecum multa contuler
ego enim nuncaliad nihilago quamme ipsepurgo auanis ꝑnitiosis que
opimnonibus : It que nondubito melius minesse quantibĩ unumtantaũest

Expanded text:
tibi non multum timeo; timeo tamen, ne te contemnas atque inuenturum esse desperes, aut certe, ne inuenisse te credas. quorum primum si tamen inest, ista tibi fortasse disputatio detrahet. saepius enim suscensuisti Academicis eo quidem grauius, quo minus eruditus esses, eo libentius, quod ueritatis amore inliciebaris. itaque iam cum Alypio te fautore confligam et tibi facile persuadebo quod uolo, probabiliter tamen; nam ipsum uerum non uidebis, nisi in philosophiam totus intraueris. illud autem alterum, quod te fortasse aliquid inuenisse praesumis, quamuis a nobis iam quaerens dubitansque discesseris, tamen, si quid superstitionis in animum reuolutum est, eicietur profecto, uel cum tibi aliquam inter nos disputationem de religione misero uel cum praesens tecum multa contulero. Ego enim nunc aliud nihil ago, quam me ipse purgo a uanis perniciosisque opinionibus. itaque non dubito melius mihi esse quam tibi. unum tantum est,
Abbreviated transcription (Latin):
habere. Hoc enĩ modo & ipsi ad nosueniunt cũ dr̃ ub iquerit &¬
nullo corporal contineatur loco : Ipse saluator dic̃ dese & de
Quid est ergo qđ dicunt sicut nemo potest sine filio ad patrem
transire. Itanemo potest sine spũ scõ filiũ inueritate ad¬
orare: & deinde suib iungunt : Ergo in spũ sc̃o ad oratur filius. Num¬
quid n ams indicant differentiam naturarũ dequa internos & illos
uenta tua qulaestio:. Nam sinemo potest sinespũscõ filiũ inueritate ad orere
adoratur filius sicut aib eis dictũ c̃ inuernate adoratur: At ipsefilius
sepa r& patrẽ : quo odo ens ñ &inillo adoramus in quo ui uimus mo¬
uenur &sumus: pro inde adorare filiũ in spũscõ &iam nos dicimus

Expanded text:
habere? Hoc enim modo et ipsi ad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et habere? Hoc enim modo et ipsi ad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Salvator dicit de se et de Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare; et deinde subjungunt, Ergo in Spiritu sancto adoratur Filius? Numquidnam haec indicant differentiam naturarum, de qua inter nos et illos vertitur quaestio? Nam si nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare, adoratur Filius, sicut ab eis dictum est, in veritate adoratur. At ipse Filius inde separet Patrem? Quomodo enim non et in illo adoramus, in quo vivimus, movemur et sumus ? Proinde adorari Filium in Spiritu sancto, etiam nos dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ non exhibebimus filio sidepatre dictũ ẽ & illi soli serui es aut
ñ ex hibebimus patri si defilio dictum ẽ &illi soli seruies : Iam uero
si aliquibus terrae molib: spũ scõ templũ fabri caremus quis dubita¬
r& einos latria : id est ista dequa nuncloquar seruitute seruire :
Quomodoergo non ei seruitutẽ quȩ latria dicit̾ exhibemus Cui tẽ¬
in uobis: & paulo post : Glorificate ergo dm̃ incorporeurõ
amus quaelegem di proccipientẽ ut nulli alteri sed soli dnõ dõ nr̃ o
hanc ex hibeamus proculdubio unus & solus dñs ds̃ nt̃ est ipsa trini
nemo potest sine spũ sc̃o filium in ueritate adorare quasi & ad
filiũ sine patre quisquã possit uenire cũ ipsedicat. Nemo uenit
adme nisi pater quimisit me traxerit eũ aut ad spm̃scm̃ sine
patre & filio peruenire possemus: Quid enĩ nobissua confer̃
gratia : quid ẽ enĩ aliud ad eos uenire nisi eos habitantes in nob̵

Expanded text:
vitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut vitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut non exhibebimus Patri, si de Filio dictum est, Et illi soli servies. Jam vero si aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis dubitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute servire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui temin vobis? Et paulo post: Glorificate ergo Deum in corpore vestro . amusque legem Dei praecipientem, ut nulli alteri, sed soli Domino Deo nostro hanc exhibeamus; procul dubio unus et solus Dominus Deus noster est ipsa Trinitnemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: quasi et ad Filium sine Patre quisquam possit venire, cum ipse dicat, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui miPatre et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venire, nisi eos habitantes in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est a nemine accepit seda equalitatẽ suã nulli deditnis filio
quinatus ẽ deillo & spũi scõ qui proce dit deillo: qua ecũ ita sint non
ẽ ista quã uolunt isti differentia trinitatis quia in differens
intrinitate natune: Indifferens in trinitate potentia ẽ ut om̃is
honor ificent filiũ sicut honor ficant patrẽ. quo dipse ait : et qui
uolunt pie uiuer e d nm̃ dm̃ suũ adorent & illi soli seruiant quod
& antiquis patrib dilege praeceptũ est: pec ullo modo alit̃
fieri potest ut soli dnõ dõnr̃o ea quaedo deb&ur seruitute ser¬
uiamus. Ipsa ẽ enĩ quae grece appellat latria: quod uerbum
ba posstisrẽ cũ dicer&ur illi soli ser uier. pullo modo inquam hoc
seruitute quaela tria dicit᷑ quam non debent serui eis quossecundũ
carnẽ dominoshabent. sed om̃s homines soli dnõ dõ suohanc ser¬

Expanded text:
edit ut essent; et ipse quod est, a nemine accepit: sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio edit ut essent; et ipse quod est, a nemine accepit: sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio qui natus est de illo, et Spiritui sancto qui procedit de illo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut volunt pie vivere, Dominum Deum suum adorent, et illi soli serviant, quod et antiquis patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri potest, ut soli Domino Deo nostro ea quae Deo debetur servitute serviamus. Ipsa est enim quae graece appellatur λατρεία. Quod verbum ibi positum est, cum diceretur, Illi soli servies . Nullo modo, inquam, hoservitutem, quae latria dicitur, quam non debent servi eis quos secundum carnem dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo ser
Abbreviated transcription (Latin):
& passibiliter inuitus genuerit quinos uoluntariae genuit
gatio ne creauerit. Aequentur ergo ista opera secundum
istos uel filio uel spũscõ: aut sinullo modo aequantur: Quid pro¬
fuit quidhoc dicere undenula sit questio quod scilic& sine ullo
labore & fatigatione uelgignat pat̃ uel faciat filios
Uideant sane quo modo dicant quod solauir tutesua filius fece¬
rit spm̃ scm̃: isto enim modo coguntur faterial quid fecis¬
se filium quid non uiderit patrem facientẽ : anplacet
eis dicere quod &i am pater fecerit spmscm̃ : Nonergo eũ
sola uir tutesua fecit filius : An alter ũ fec̃ prior pater ut
possit filius facere quem fec̃ quinon potest facere nisi qđ
uiderrt patrem facientẽ : & quid est qđ non alia similia
sed quaecumq pater facit. Haec eadẽ filius fac̃ similiter
si haec cogitare conent᷑ꝰ. proculdubio turbabunt᷑ eis omnia
quae sibi carnali cogitatione componunt :

Expanded text:
et passibiliter invitus genuerit, qui nos voluntarie genuit et passibiliter invitus genuerit, qui nos voluntarie genuit  terram creaverit? Aequentur ergo ista opera secundum istos, vel Filio vel Spiritui sancto: aut si nullo modo aequantur, quid profuit hoc dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtute sua Filius fecerit Spiritum sanctum. Isto enim modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, quod etiam Pater fecerit Spiritum sanctum? Non ergo eum sola virtute sua fecerit Filius. An alterum fecit prior Pater, ut posset Filius facere quem fecit, qui non potest facere nisi quod viderit Patrem facientem? Et quid est, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
summum est uerbũ inmutabilem dm̃:
Ab sit enimut quem ammodũ sapiunt patermaior filio secundũ
id quod unigenitũ uerbum eius ẽ sed secundum id quod uerbum caro
factum ẽ sed quid mirũ quando in eandẽ carnẽ factus ẽ &i ã angelis
Ab sit ut quem ad modũ blas phemant in compar ab iliter maior
& melior sit filius spũscõ: & quod in sanissimũ ẽ credere tẽplũ
minoris sint membra maioris:
prophetabatͥ cumdiceretur: dñs dixit ad mefilius meus estu
matris eius ubi hominẽ assumpsit ds̃ eius ẽ qui propt̃ quod eũ
non solum ante uentrẽ matris : sed ante omnia sȩcula coȩternũ
genuit. Pater eius est.
Ibi autem uel in somnis audier̃ scripturam scam dixisse filiũ
Dater in quiunt immobiliter & in passibiliter uolens filium genu¬
it : filius sine labore & fatigatione sola uirtute sua spm̃ fec̃ :
Oprȩcipuam laudem filii & sp̃s scĩ quasi nos pater mobiliter

Expanded text:
summum, verum, immutabilem Deum. 24. summum, verum, immutabilem Deum. 24. Absit enim ut, quemadmodum sapiunt, Pater major sit Filio suo, secundum id quod unigenitum Verbum ejus est: sed secundum id quod Verbum caro factum est. Sed quid mirum, quando in eadem carno factus est etiam Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et melior sit Filius Spiritu sancto: et quod insanissimum est credere, templum minoris sint membra majoris. prophetabatur, cum diceretur, Dominus dixit ad me, Filius meus es tumatris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum ante ventrem matris, sed ante omnia saecula coaeternum genuit, Pater ejus est. bi autem vel in somnis audierunt Scripturam sanctam dixisse Filium ti? 26. Pater, inquiunt, immobiliter et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. O praecipuam laudem Filii et Spiritus sancti! Quasi nos Pater mobiliter
Abbreviated transcription (Latin):
multos habebit: sed tantum modo primogenitus si autẽ¬
mnon erunt quomodo accipienda est illius plenitudo atQ
per fectionis ut sit pror sus gignenti aequalis & in nullo
omnino dissimilis ãeque ut idbreuius planiusque dicam:
int isti filii gratia. ille natura quia in istis ẽ participatio
diuinitatis in illo plenitudo Quam uis & ille quod suscepri
hominem & uerbum caro factum ẽ non sint natura
opus fili praeceteris uniuer sis dicunt esse spm̃ scm̃ Vitrum illi fili
mediores futuri sint spũ scõ : quos uoluntarie genuit pater uerbo
ueritatis Quomodo enĩ non coguntur hoc dicere. cumproculdubio
melius sit filio esse patris. quam opus filii haec cogitent & emendenT
uanas impiasq blas phemias atq fateantur in illa trinitate nullã
personã praeter quod filius manens ds̃ homo factus ẽ omnino esse
creatura. Aut aliquid adõ factum sed cotum quic quid illud est

Expanded text:
multos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autemultos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autem non erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atque perfectio, nisi ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum caro factum est , non sit natura, opus Filii prae caeteris universis dicunt esse Spiritum sanctum, utrum illi filii meliores futuri sint Spiritu sancto, quos voluntarie genuit Pater verbo veritatis ? Quomodo enim non coguntur hoc dicere, cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atque fateantur in illa Trinitate nullam personam, praeter quod Filius manens Deus, homo factus est, omnino esse creaturam, aut aliquid a Deo factum: sed totum quidquid illud est,
Abbreviated transcription (Latin):
hab& quam ille cuius imago ẽ: Patris quippe imago summa Ia est
ita similis at in ea dissimile aliquid nonsit filius ẽ unigenitus
Uon sunt tamen ausi dicere imaginem filii spm̃ se imn sed mani¬
festationẽ propt̾hoc necgenitum sed factum ab illo esse dycer̃
quod descr iptur is scis̃ omnino non legunt
internos & ipsos ulla indesit quȩstio eiusdem naturae dicimus
esse trinitatẽ. Non aliquam ibi personã par tem cuiuspiã
nuncupamus sed quod ita negant par tempatris ec̃ filium ut
tamen dicant proprium & dilectissimũ per fectum plenum
umigenitum filiut̃: Quaerendum ẽ ab eis quos filios suos facit
ds uoluntariȩ gignens eos uerbo ueritatis cum ad eam
penfuntionẽ peruener int ut perfectiores esse nompos sint̃
utrum sint &ia ipsi proprii & dilec tissimi per fecti & pleni
silui d̃: Quod sierunt : nec unigenitus illierit qui aequales

Expanded text:
habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imaginem Filii Spiritum sanctum, sed manifestationem. Propter hoc, nec genitum, sed factum ab illo esse dixerunt. Quod de Scripturis sanctis omnino non legunt.inter nos et ipsos ulla inde sit quaestio. Ejusdem naturae dicimus esse Trinitatem, non aliquam ibi personam partem cujuspiam nuncupamus. Sed quod ita negant partem Patris esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis, quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti et pleni filii Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, quia aequales
Abbreviated transcription (Latin):
lat filium sed patrem: Non enim audebunt dicere filium xp̃i eẽ
spm̃ scm̃. Nam utique ne hoc dicerent nongenitum a filio sed
factum diceremaluerunt : Non ergo scimus per nos ipsos
quid oremus sicut oportet sed ipse sp̃s inter pellat. Id est
in terpellare nos facit. Quae sunt secundum dm̃: quod nisi
faciat non oramus nisi secundum istummundũ ad explendã
concupiscentiã carnis & concupiscentiã oculorũ & ambitionẽ
seculi quae non sunt apatre. sed ex mundo sunt. Quamuis
non nulli id quod dictũ ẽ ipse sp̃s interpellat gemitibus:
& ueram propriam & condignam imaginẽ dicunt filiũ
Ait a postolus paulus non uirtutis dĩ & sapientiae imagnẽ : sed eũ
ip sum essedic̃ d̃ uirtutẽ & di sapientiã: Eo ipso igitur quod imago
patris ẽ filius uirtus ẽ & sapientia ẽ. Imago autẽ plena atq per¬
fecta id est non ab illo exnibilo facta sed deillo genita: Fihil mint

Expanded text:
lat Filium, sed Patrem. Non enim audebunt dicere filium Christi elat Filium, sed Patrem. Non enim audebunt dicere filium Christi esse Spiritum sanctum: nam utique, ne hoc dicerent, non genitum a Filio, sed factum dicere maluerunt. Non ergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et ambitionem saeculi, quae non sunt a Patre, sed ex mundo sunt . Quamvis nonnulli id quod dictum est, Ipse Spiritus interpellat gemitibus; et veram, propriam et condignam imaginem dicunt Filium. At apostolus Paulus, non virtutis Dei et sapientiae imaginem; sed Deum ipsum esse dicit, Dei virtutem et Dei Sapientiam . Eo ipso igitur quod imago Patris est Filius, Virtus ejus et Sapientia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex nihilo facta, sed de illo genita, nihil minus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde est & illud apħ punc autem cognoscentes dm̃ Immo cog¬
niti a dõ: ne sibi tribuerent quod cognouerant dm̃ Sic ergo ait
cogniti adõ ut intelleger ent quod illos gratia sua ds̃ fecer it cogni¬
tores suos: secundum istum locutionis modum dictũ ẽ. Nolite
spm̃ dĩ contristamur ex uobis: Caritate quippe contristabat¬
tur : quam diffundebat sp̃s scs̃ in cordibus eorũ. Et per hoc
eosdem aliis fratrũ tristes ipsi faciebat : denique idem apb̃s:
accipistis inquid sp̃m ad optionis filiorũ in quo lamamus abb
pater: & alibi eundem sensum cõmemorans misit inquid ds̃
sp̃m fili sui in corda nr̃a clamantẽ abba pater: Quo modo
ibi in quoclamamus : Quomodo hic lamantẽ nisi quia claman¬
tem hic ait clamare facientẽ ut autem secundum ipsorum
sensumsic accipiamus clamantẽ tam quam non clamare nos
faciat. sed ipsecla m& eccedicendo abbapater non inter pel¬

Expanded text:
Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogInde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locutionis modum dictum est, Et nolSpiritum Dei contristamur ex vobis. Charitate quippe contristabantur, quam diffundebat Spiritus sanctus in cordibus eorum , et per hoc eos de malis fratrum tristes ipse faciebat. Denique idem apostolus, Accepistis, inquit, Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater : et alibi eumdem sensum commemorans, Misit, inquit, Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamantem, nisi quia clamantem hic ait, clamare facientem? Ut autem secundum ipsorum sensum sic accipiamus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpel
Abbreviated transcription (Latin):
proculdubio quodloquitur : qui ainde audit unde procedit
scitenimdi uerbum procedendo inde unde nascituruer buni
futuri tem poris uerbum est accipi& quasi nondum haberas
in differenter quippe dicuntur temporis uerba quã uis
sine tempore manere intellegatur aeternitas: Nam&
filius inter pellat patrẽ secundum ea quae su perius nom
&lam commemorantes disseruimus: Ita imueniunt unde
quid enim oremus sicut oport& nescimus Sed i ser ues
inter pellat gemitib in enar rabilib Qui autem senrtta¬
tur corda sctt quid sp̃s sapiat quia secundum dm̃ lniter¬
pellat pro scĩs uomo dolib& isti accipiant dultume
adeos e hossic accipere quem ammodum acipiendum ẽ
Non ẽ dic tum inter pellat xp̃m aut inter pellat filiuels:
in ter pell at autem sp̃s scs̃ dic tum ẽ : quia interpellane
nos facit sicut ds̃ dicit Nunc cognoui quasi antesa
nesciebat: ꝯuod quid est aliud nisi feci ut cognoseas

Expanded text:
procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Verbum, futuri temporis verbum est, accipiet; quasi nondum haberet. Indifferenter quippe dicuntur temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et Filius interpellat Patrem, secundum ea quae superius nos etiam commemorantes disseruimus: ita inveniant unde stolus, Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: qui autem scrutatur corda, scit quid Spiritus sapiat, quia secundum Deum interpellat pro sanctis ; quomodolibet isti accipiant multum enim ad eos est hoc sic accipere, quemadmodum accipiendum est, non est dictum, Interpellat Christum, aut, interpellat Filium: interpellat autem Spiritus sanctus dictum est, quia interpellare nos facit. Sicut Deus dicit, Nunc cognovi ; quasi ante nesciebat: quod quid est aliud, nisi, Feci ut cognoscas?
Abbreviated transcription (Latin):
cum combo depcetre illencscatur. ille procedaet : quȩ
duo in illiur nocturcce sublimitate discernere omnino
difficileest  ergo nehoc putar&ur ut dixi continuo
subiecit : Omnia quecehab& pacter meccsunt: propte¬
rec dixi demeo accipi&. Itasine dubio intellegi uolens
quod de patre accipiat, sedideo deipsius quia omnia
quae hab& pater. ipsius sunt: hcec autem non est di¬
uersi tatis naturcce sed unius principis commendatio:
nec filius potest a sefacere quicquam quia nec ipse
ascipso est : sicuticm superius exposui: Non quodi nom¬
nibus: nutum pactris ex pect& Non enim ait nisi quod
uiderit pcctrem in nuentem: sed quod uiderit pactrem
facientem: secundum ec quaeicm disputccuimus:
uodecutem in omnib: sp̃ssc̃s xp̃i
prcceceptum ex pect& : ut dicunt leugent si possunt :
Curccutem dictum sit: pcculo aente iam decruit exips¬
us quam com memoreeui dñi expositione ubiait
omnico quece heb& pceter mece sunt
Propterea dixi demeo accipios unde autem accipi& inde esti

Expanded text:
cum ambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimitate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi volens quod de Patre accipiat. Sed ideo de ipsius, quia omnia quae habet Pater, ipsius sunt. Haec autem non est divesitatis naturae, sed unius principii commendatio. 20. nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam disputavimus. Quod autem in omnibus Spipraeceptum exspectet, ut dicunt, legant si possunt. Q. Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde autem accipiet, inde est
Abbreviated transcription (Latin):
unde isti ex istiment. Nescio : an accipere carnem iussus est
ut hoc uideatur fecisse iussus quod fecit missus : Iterumergo
ad illa redeant quae superius disputata sunt & quaerant
atque inueniant si possunt pater uni co uerbo quo alio iusserat
uerbo & utrũ dignum fuerit ut temporali iubentis uerbo uerbũ
subderetur aeternum: Atque hinc intellegant quia non eum
patris iussio tam quam suae non fuerit potestatis : sed
sem &ipsum ex in aniuit formam serui accipiens: Quod
autem humiliauit sem & ipsum factus oboediens us que
admortem : Iam utique acceperat carnem : arhitror
me ad omniar espondisse quae contin& arrianorũ sermos
Qui nobis ei responderimus a quibusdam fratrib: missus ẽ
qui ut poss & inspici ab his quihaec legunt & utrũ ad omnia
res ponsum fuerit explorare desiderant : huic enim
nrae disputationi praescribendum putauimus ut prius
legatur ipse acde inde nostra responsio : qm̃ non ubiq

Expanded text:
unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio jusserit verbo; et utrum dignum fuerit ut temporali jubentis verbo Verbum subderetur aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quod autem humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem , jam utique acceperat carnem. CAPUT XXXIX. Arbitror me ad omnia respondisse quae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnia responsum fuerit explorare desiderant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique
Abbreviated transcription (Latin):
illa infilio for mahumana mansura ẽ qua semper maior est pater
Quamuis non de fuerint qui illam tunc fili subiectionem ipsius huma nȩ
formȩ indiuinam substantiã commutationem intellegendam puta¬
uerint: tam quam hoc cuique subiciatur. Quodineam uertitur &
mutatur: sed nos quidhinc sentiamus ostendimus magis ideo dixisse
a poftolum &iam tunc patrifilium subiectũ futurũ nequis in eo puta¬
r& spm̃ & corpus humanum aliqua conuersio neperiturum ut sit ds̃
omnia : nontantum in illius unius forma hominis sed in omnibus:
id est ut adhibendam uitam & satiandum inbonis desideriũ nr̃m
naturadiuina sufficiat : tunc enim ds̃ omnia erit in omnibus:
cum praeter ipsũ nihil omnino habere uelle coeperimus:
Omnia quippe ipse nobiserit. quando ipsosufficiente nihil
de erit : Iussuero ob audisse filium antequam acceperit carnẽ

Expanded text:
illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed, in omnibus, id est, ut ad habendam vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipso sufficiente nihil deerit. CAPUT XXXVIII. Jussum vero obaudisse Filium antequam acciperet carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamon si quis storum. quinos homusianos uocant: filium suũ
noneunus ipse ossetꝰ seddiuer sedicer& essenatire ex heredo¬
noncodaboqs in alla silius quam hocputari. quantaitãq istum
pielt caetantur. quĩ confiteantur ungentumdi filiũ: polunt
eus dem naturae cuius pater est confiteri sed diuer sac atq imparis
& multis modist ebusq dissimilis tãquõ nondedonatus sedabillo demlilo
sit̃ qreatus: Ac per hoc &ipse creatura & gratia filius non natur a
Eece quinos qua sim ocula nominis uocant omusianos in eeseipsoscum ista
sentunt intuentur in sanos Quod autem ante omnia secila fatentꝰ
filiũ: quomodo non sibi ipsi contrariisunt: eum natum dicere ante
omiii aecula t ocuiusnatiuitati anteponint aliquid temporis quasi
don aut secula aut seculorum partesqua etum que sint tempora: qđ uero
& ipse subiectu serit ei qui illi subiecit omnia : Quid mirum quando quidẽ

Expanded text:
Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium suum non cujus ipse esset, sed diversae diceret esse naturae, exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari. Quanta itaque impietate isti caecantur, qui cum confiteantur unigenitum Dei Filium, nolunt ejusdem naturae cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipsos, cum ista sentiunt, intuentur insanos. CAPUT XXXVII. Quod autem ante omnia saecula natum fatentur Filium, quomodo non sibi ipsi contrarii sunt, eum natum dicere ante omnia saecula, cujus nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid mirum, quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
dio porte qorificaue Norisi carrutẽ & honori ficare s darifiere
ar fa quidem uerba sedres unĩẽ quod grece dicitur ao ⁊ anui Int̃¬
prae Atũ aute uarietate alit̃ atq alit̃ positã ẽ in latino¬
solumrationabilia ut quidam putant sed & in ratio nabilia plura
sõ ficar e Reos quicetider̃ propt̃ sua mneglegentiã ad pristinum
statũreparar &. Ignor antes docere obliuisentes adedonere pecon¬
tes ũ guere pigros hor tari desalitesua cogitare &saluerte aiere
epfantes aduamuerratis aducer e Infir moscurar. Efncedli tor

Expanded text:
o te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, sed res una est, quod graece dicitur δοξάζειν: interpretum autem varietate, aliter atque aliter positum est in latinoa plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
ras : & cumse tanta istauo iaegine impietatis immergant:
Nos tamquam ob proprid̃ noui nominis omusianos uocant : Ita enim sesȩ
hab& catholicae ueritatis antiquitas ut eio m̃s heretici duersa nom¬
na imponant cũ ipsisua singula sicut ab omnibus appellantur opti¬
neant: Arriani quippe &eo nomiani non aliheretici nos uoci taut
omusianos quia contraeorũ errorẽ graeco uocabulo omusion de¬
sibstantia e udut ex prersius dicatur essentiae : quae usia grȩce
appelatur quod planius dicitur unius ei usdemque naturae:¬

Expanded text:
ras. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, ras. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Ariani quippe et Eunomiani, non alii haeretici, nos vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, graeco vocabulo ὁμοούσιον desubstantiae, vel, ut expressius dicatur, essentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius dicitur, unius ejusdemque naturae
Abbreviated transcription (Latin):
habens filium coaeternum & generans sin etempore per
quem condidittem pora : & sicut dm̃ se non prȩsciuit futu¬
rum quisem ꝑ erat : sic nec patrem quia qr cumfiliosenterat:
Nec magno filiomaior necbono melior qr non patritantũ
seduni uersetrinitati distum est Tuesds̃ solus magnus:nec
depatretantum sed deunuersa trinitate restemtellegitur
dixis seidem filius : nemobonus nisiunus ds̃ : quando eum ap¬
pell auit. magistrum bonum: qui eum nondum intellegebattlm
tam quam dicer &: siuo cas bonum intellegedm̃: ne moenim
bonus nisi unu sđs̃t rinita sergo unus ds̃ solus magnus & bonus
cuium & soli sicut prȩcip̃i lex eius illa quael atria dicitur
seruitu teseruimus:
Aquando sicloqui ut sepatri subiciat : eum que maiorem esse teste t̃:
depatre. non pater de ipso ds̃ ẽ dicit illa omnia de quibus isti occasi¬
onem accipiunt : diuersas patris & fili credere ac praedicare natu¬

Expanded text:
habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus Deus. Trinitas ergo unus Deus solus magnus et bonus, cui uni et soli, sicut praecipit lex ejus, illa quae latria dicitur servitute servimus. quando sic loqui, ut se Patri subjiciat eumque majorem esse testetur. de Patre, non Pater de illo Deus est, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare natu
Abbreviated transcription (Latin):
pater cum ipsesit paterna doctrina : sic enim accipit a patre uitã
cum sicut pater ipse sit uita . Ita ẽ & patri similis cum in nullo sit omni¬
modis similis : testimonium uero cum inuicem sibi perhibeant pat̃
& filius quomodo isti alterũ eorum faciant testimoniũ ꝑ hibentem
& alterum cui testimonium perhibeatur ignoro: Nonne pater
dic̃ hic est filius meus dilectus: nonne filius dic̃ testimoniũ per¬
hib& deme qui memisit pater Curergo eos it a distingunt. ut patrẽ
dicant cui testimonium perhibetur & filium qui per hib&. Cur
usq adista sunt uaniusq ad ista surdi usq: ad ista caeci de
patre autem iit tente & emissofilio iamin superiorihus huius
disputationis partibus satis ab undeq tractatũ ẽ :
Tumquam sane ut impietas ista delerat pater praescius enet
se unigenitidĩ patrẽ futurũ quianumquã non pater erat

Expanded text:
Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium perhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium perhibetur, et Filium qui perhibet? Cur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis abundeque tractatum est. CAPUT XXXV. 33. Nunquam sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tus quam haec condita tamen sempit̾nus ẽ si cut pater nec coepi
ex tempore: pam & patrem rectissime dicimus priorẽ esse
quam uniuersa qua e condidit quamuis genitus nonsit: pihil erũ
tam primum quam id ante quo dnihil ẽ sedsi cut nihil ẽ ante
Namsi interpatrem ggnentẽ & genitum filium aliquod tempus ẽ
profecto tempus ẽ ante filiũ & non est iam filius primo genitus
omnis creaturae: quia & tempus utiq creatura est. Fec ominia
pertip sum si tempus ante ipsum. sed omnia per ipsum. pullum
ergo tempus ante ipsũ ac perhoc quem ad modum ignis esplen¬
dorꝰ qui ex ipsoigne gignitur &cir cum quaque diffunditur si mubeẽ
incipiunt. per genitus a gignen te praecedit: & sicut ignis gignens
& splendor gignitur coeuisunt : Ita ds̃ pater gignens & dĩ filius geni¬
tus coaeternisunt : sed quia iste est deillo non ille de isto. Ideo & man¬
datũ accepit apatre : cummandatum ipse sit patris : & docet eum

Expanded text:
tus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit tus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil est ante Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia et tempus utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; sed omnia per ipsum , nullum ergo tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: set splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum