comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Terra autẽ est: celestis patͥa. De qua alibi dicit᷑:
credo indere bonadn in t̾ra uiuentiũ. Hanc tir¬
rã sustinentes dnm̃ hereditabunt: id ẽ here¬
ditario iure possidebunt. Et ne hanc sustinen¬
tiã longissimã estimares: ꝓtinus adiunxit. q.
ad huc pusillum & ñ erit peccator: i. ñ appa¬
rebit. Breuis ẽ prauoꝵ uita & felicitas: E si lon¬
gum spaciũ uidetur dñiiuunt. brene uidetur
cũ moriunt᷑. Cito tͣnseunt tpr̃a: breue ẽ qͦd dura¬
Uapor fumi : ad modicũ parens. S ualde no¬
tandum ẽ qͦd subdit᷑. Et queres locum eiꝰ: &
ñ inuenies. Modo quere locum pecc̃oris: &
inuenis. Locus eius ẽ: usus eiꝰ. Ht̃ eũ aliquẽ¬
usũ peccõr. hic lititur illo d̾s ad ꝓbandũ in¬
stum. qͦmͦ usus est diabolo ad ꝓbandũ iob:
qͦmͦ usus ẽ uida ad tradendu xp̃m. Est gͦ. in
hac uita qͦd agatur de pec̃core. hic est locꝰ
euis. Quomͦ ẽ in fornace artificis palea. & ar¬
det palea ut aurũ purgetur: sic seuit impiꝰ.

Expanded text:
atria, de qua alibi dicitur, Credo videre bona Domini in terra viventium . Hanc terram sustinentes Dominum haereditabunt, id est, haereditario jure possidebunt. Et ne hanc sustinentiam longissimam aestimares, protinus adjunxit: 10. Et adhuc pusillum, et non erit peccator. Id est, non apparebit. Brevis est pravorum vita et foelicitas. Et si longum spatium videtur, cum vivunt, breve videtur, cum moriuntur. Cito transeunt tempora: breve est, quod duraa vestra? Vapor fumi ad modicum parens . Sed valde notandum est, quod subditur: Et quaeres locum ejus, et non invenies. Modo quaere locum peccatoris, et invenis. Locus ejus est usus ejus. 165 Habeusum peccator? Habet. Hic utitur illo Deus ad probandum justum, quomodo usus est diabolo ad probandum Job, quomodo usus est Juda ad tradendum Christum. Est ergo in hac vita quod agatur de peccatore. Hic est ergo locus ejus, quomodo est in fornace aurificis locus paleae. Ardet palea, ut aurum purgetur: sic saevit impius,
Abbreviated transcription (Latin):
llad pugnandu. ad bene oꝑandu. & uibe¬
ibit eos a cribulationib. & eruet eos apec¬
torib. qͣndo ducet eos de hac uita: & s alua¬
ĩ eos saluatione ꝑpetua ꝓpt̾ hoc quia sꝑa¬
er̃ i eo. Attende o miles xp̃i: quanta fa¬
ciat ꝓte tuus imꝑator. Ipse ẽ tua salus. tua
ꝓtectio: tua arma. tua liberatio. ut te hic re¬
gat. custodiat: & deinde ad uitã ȩternã ꝑducat :

Expanded text:
Ad pugnandum, ad bene operandum. Et liberabit eos. A tribulationibus. Et eruet eos a peccatoribus, quando ducet eos de hac vita. Et salvabit eos, Salvatione perpetua. Propter hoc, Quia speraverunt in eo. Attende, o miles Christi, quanta faciat pro te tuus imperator. Ipse est tua salus, tua protectio, tua arma, tua liberatio: ut te hic regat, custodiat, et deinde ad vitam aeternam perducat
Abbreviated transcription (Latin):
cõpassione moueat᷑. Uidebunt gͦ iusti
penas peccatoꝵ: & gaudebunt quia tales ñ
erunt. Qua in re sciendum ẽ quod om̃ps ds
prescisset: insi aliquos ex eis usus bonos p̃m¬
disset. Quoꝵ quide iniquitas sicut mͦ ꝓdest
bonis ad auginentũ sc̃ĩtatis:. sic ipsoꝵ pena
eisdem iustis ꝓderit ad incrementũ beatitu¬
dinis. Nam ex reꝓboꝵ damnatione cognos¬
cent electi quid ꝑiusticiã meruerint: & ex
sua saluatione sentient. quid ꝑ gr̃am rece¬
ꝑint. Tantoq amore ardentiori adherebt̃
diuinȩ bonitati: qͣnto eius gratuito dono. &
ꝓmeritam ñ sentient penã. & in meritã ꝑci¬

Expanded text:
compassione moveatur. Videbunt ergo justi compassione moveatur. Videbunt ergo justi poenas peccatorum, et gaudebunt , quia tales non erunt. Qua in re sciendum est quod omnipotepraescisset, nisi aliquos ex eis usus bonos praevidisset. Quorum quidem 171 iniquitas sicut modo prodest bonis ad augmentum sanctitatis, sic ipsorum paena eisdem justis proderit ad incrementum beatitudinis. Nam ex reproborum damnatione cognoscent electi, quid per justitiam meruerint: quia ex sua salvatione sentient, quid per gratiam receperint. Tantoque amore ardentiori adhaerebunt divinae bonitati, quanto ejus gratuito dono et per meritum non sentient poenam, et immeritam perci
Abbreviated transcription (Latin):
inuictã. Et licet flagelletur. occidat᷑ ext̾ius:
semꝑ tam̃ custoditur int̾uis. Nec dam̃nabit
eũ: cum iudicabit᷑ illi.i. cũ uidiciũ fiet de
illo. Om̃s enĩ astabimꝰ ante tribunal xp̃i:
ut illic recipiat unus quisq quod ꝑ corpꝰ ges¬
sit siue bonũ siue malũ. Quando gͦ ad illud
udiciũ uentũ fui̾t. & dñs iusti sui causam
audierit: iam ñ damnabit᷑. & si mͦ dãpnari
tam: ego retribuã dicit dñs. Et custodi ui¬
am eiꝰ .i. serua mandata. Et exaltabit te
de uitiis ad uirtutes: de terrenis ad celestia
Ut hereditate capias terrã: illam scilicet ꝙͣ
tibi nullus auferre pot̾it. Cum ꝑierint̾
peccatores. uidebis. S quȩ gła iusto erit:
quia peccatorẽ ꝑire uidebit: Cum mͦ uidet
aliquẽ errare & ꝑire. nonne ꝑ compassio¬
nẽ solet dolere & gemere. S iam tunc au¬
ctoris sui iusticiȩ coniunctus. tanta rectitu¬
dine constringitur: ut nulla ad reꝓbos

Expanded text:
invictam. Et licet flagelletur et occidatur exterius, invictam. Et licet flagelletur et occidatur exterius, semper tamen custoditur interius. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Idest, cum judicium fiet de illo. Omnes enim adstabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quando ergo ad illud judicium ventum fuerit, et Dominus justi sui caussam audierit: jam non damnabit etsi modo damnari tam, et ego re tribuam, dicit Dominus . Et custodi viam ejus. Idest, serva mandata. Et exaltabit te. De vitiis ad virtutes, de terrenis ad coelestia. Ut haereditate capias terram. Illam scilicet quam tibi nullus auferre poterit. Cum perierint peccatores, videbis. Sed quae gloria justo erit, quia peccatorem perire videbit? Cum modo videt aliquem errare et perire, nonne per compassionem solet dolere et gemere? Sed jam tunc auctoris sui justitiae conjunctus, tanta rectitudine constringitur, ut nulla ad reprobos
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. ⁊ dicit. Et ñ supplantabunt᷑ gres¬
sus eiuis. Liberat ab omni temptatione:
uerbũ di in corde. Unde alibi dicitur. In
corde meo abscondi eloquia tua: ut ñ pec¬
cem tͥ. Tecum est: cuius uerbũ ate ñ reced̾.
Quid autẽ mali patitur. quẽ custodit d̾s:
Nam uide quid sequit᷑. Consid̾at peccator
iustũ. ut eum supplantet: euisq detorq̃¬
at gressus. Dicit quod in libro sapientiȩ
predictũ est. Grauis est nob̾ etiam adui¬
dendu: qm̃ dissimilis est aliis uita ipsiꝰ.
Et ideo querit mortificare eũ. Duob modis
querit mortificare bonũ malus. Primũ ut
ei consentiat. & sic occidat eum in anima:
deinde si ñ consenserit. querit ut occidat ex̃
in corpore. S quid sequitur: Dñs autẽ nõ
derelinquet eum in manib eiꝰ. Dimitt̾et
d̃s iustũ suũ in manib impii: si illũ face¬
ret consentire cũ impio. Non ibi aut̃ dimit¬
tit ustũ suũ: s de carne capta educit aĩam

Expanded text:
quitur, et dicit: Et non supplantabuntur gresquitur, et dicit: Et non supplantabuntur gressus ejus. Liberat ab omni tentatione verbum Dei in corde: unde alibi dicitur: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Tecum est, cujus verbum a te non recedit. Quid autem mali patitur, quem custodit Deus? Nam vide quid sequitur: 32. Considerat peccator justum. Ut eum supplantet, ejusque detorqueat gressus. Dicit quod in libro Sapientiae praedictum est, Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita ipsius . Et ideo quaerit mortificare eum. Duobus modis quaerit mortificare bonum malus. Primum ut ei consentiat, et sic occidat eum in anima. Deinde si non consenserit, quaerit ut occidat eum in corpore. Sed quid sequitur? 33. Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Dimitteret Dominus justum suum in manibus impii, si illum faceret consentire cum impio. Non ibi autem dimittit justum suum, sed de carne capta educit animam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. Ecce ẽ ille panis de quo supͣ dixi¬
mꝰ. Uide gͦ qͣm libenter manducet iustus:
qͦmͦ in corde suo uerset & ruminet sapien¬
tiam: ut postinodu eructuare possit uer¬
bũ bonũ. Unde & subdit. Et lingua eius
loquetur iudiciũ. Iudiciũ loqui est: di¬
scretũ proferre sermonẽ. Priuis in corde
suo tractat iustus: quid soqui. quid ta¬
cere debeat. Et cum tacet qͦt tacendũ est.
& dicit qͦd dicend̾um ẽ: lingua eiꝰ loquit᷑
iudiciũ. O ftendit autẽ illam sapĩam quã
ustus meditat᷑ non mundanã ẽẽ. s di¬
uinã: cũ subiungit. Lex di eius in corde
ipsius. Habent & repbi aliqͣndo legem di
s in ore tantũ. non in corde. Uerba cłi ꝓfe¬
runt: nec tam̃ diligunt. Laudando exag¬
gerant: uiuendo calcant. Quocont᷑ iust̾
quia uerbũ di  meditando diligit. & dĩ¬
ligendo comꝑlet: mĩto dictum est. Lex d̾i
eius in corde ipsius. Et quid ei ꝓdest᷑: Se¬

Expanded text:
procedit: et est ille panis, 170 de quo supra dixiprocedit: et est ille panis, 170 de quo supra diximus. Vide ergo quam libenter manducet justus, quomodo in corde suo verset et ruminet sapientiam: ut postmodum eructare possit verbum bonum : unde et subdit, Et lingua ejus loquetur judicium. Judicium loqui, est discretum proferre sermonem. Prius in corde suo tractat justus, quid loqui, et quid tacere debeat: et cum tacet, quod tacendum est: et dicit, quod dicendum est, lingua ejus loquitur judicium. Ostendit autem illam sapientiam, quam justus meditatur, non mundanam esse, sed divinam, cum subjungit: 31. Lex Dei ejus in corde ipsius. Habent et reprobi aliquando legem Dei, sed in ore tantum, non in corde. Verba Dei proferunt, nec tamen diligunt: laudando exaggerant, vivendo calcant. Quo contra justus: quia verbum Dei et meditando diligit, et diligendo complet, merito dictum est, Lex Dei ejus in corde ipsius. Et quid ei prodest? se
Abbreviated transcription (Latin):
pibit .i. opus eoꝵ nullũ fructũ habe¬
.Ideo dicturi funt in uidicio. Quid nob̾
fuit fuꝑbia: aut quid diuiciaꝵ iactãtia
ntulit nob̾: Transierunt omĩa illa: tam¬
imumbra. Undiq circumuenit infirmi¬
sitẽ nr̃am. hȩc ꝓphetica scͥptura. Modo nos
erudit uerb̾: mͦ informat exemplis. Hinc ꝓ¬
ponit nob̾ reꝓboꝵ penã: illinc iustoꝵ głam:
quatinꝰ illa nos terreat. atq ab amore husꝰ
scłi compescat: & ista nos excitet. atq ad amo¬
rem patriȩ celestis inuitet᷑. Unde & subdit᷑.
Iusti autẽ hereditabunt terrã. iuiuentiũ: &
runt. Noli gͦ istam tͣnsitoriã hereditatẽ di¬
ligere: in qua du si uoles ñ potes habitare.
Despitienda sunt cuncta. que transeunt.
Ila sola amanda ẽ: quȩ tͣnsire ñ potest.
Cuuis uia ẽ sapientia: de qua subditur. Os
iusti meditabitur sapĩam. Os interioris
hominis: est cor nr̃m. Sicut enĩ ore corꝑis
loquim᷑ hominib: ita corde loquim᷑ deo.
Omis autẽ ꝓfectus spĩtalis: ex meditatioẽ

Expanded text:
t, opus eorum nullum fructum habebit. Ideo dicturi sunt in judicio: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra. Undique circumvenit infirmitatem nostram haec prophetica Scriptura. Modo nos erudit verbis, modo informat exemplis. Hinc proponit nobis reproborum poenam, illinc justorum gloriam: quatenus illa nos terreat, atque ab amore hujus saeculi compescat: et ista nos excitet atque ad amorem patriae coelestis invitet. Unde et subditur: 29. Justi autem haereditabunt terram, viventiurunt. Noli ergo istam transitoriam haereditatem diligere, in qua diu non potes habitare. Despicienda sunt cuncta quae transeunt: illa sola amanda est, quae transire non potest: cujus via est sapientia, de qua subditur: 30. Os justi meditabitur sapientiam. Os interioris hominis, est cor nostrum. Sicut enim ore corporis loquimur hominibus, ita corde loquimur Deo. Omnis autem profectus spiritualis ex meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. inunitate. in ueritate. in do: in rec¬
toiudicio. Quia dns amat iudiciũ: id est
discretionẽ qua separatur bonũ a malo:
falsum a uero: temporale ab ȩt̾no. Et ñ
deresinquet scõs suos: quos flagellat ad
tempꝰ. Ineternũ conseruabunt᷑. Ego inqͥt
dñs quos amo: arguo & castigo. Hinc pau¬
lis att. Om̃is disciplina in presenti ñ uidet᷑
ã gaudii. s meroris: postea autẽ fructũ
pncatissimũ exercitatis ꝑ eam reddet ui

Expanded text:
a, in unitate, in veritate, in Deo, in recto judicio. 28. Quia Dominus amat judicium, idest, discretionem, qua separatur bonum a malo, falsum a vero, temporale ab aeterno. Et non derelinquet sanctos suos, quos flagellat ad tempus. In aeternum conservabuntur. Ego, inquit Dominus, quos amo, arguo et castigo . Hinc Paulus ait: Omnis disciplina in praesenti non videtur esse gaudii, sed moeroris: postea autem fructum pacat
Abbreviated transcription (Latin):
imqui: qͣm quod sibi uidenturr ledere aloꝰ
Grauius est enim uitio animã occidi: qͣmgꝰ¬
dio corpus trucidari. Deinde comm̃dat ui¬
stoꝵ modicitatẽ: dicens. Meliuis est mod¬
cũ iusto: suꝑ diuitias peccatorũ multas
Melior enĩ iustoꝵ pauꝑtas: qͣm diuicie p¬
catoꝵ. Iste enĩ paucis habundat: ille aus
plenus fuit. Iste ammã saluat: ille & dl¬
pus & animã ꝑdit. S quid ꝓdest homl¬
ni simundũ uniu̾sum suchretur. anime
autẽ suȩ decrimentũ patiatur: M elior. est
em̃ huic fides quȩ grano sinapis comparatur:
qͣm illi ꝑfidia quȩ ubiq uagatur. Qm̃ brachi

Expanded text:
iniqui, quam quod sibi videntur laedere alios. iniqui, quam quod sibi videntur laedere alios. Gravius est enim vitio animam occidi, quam gladio corpus trucidari. Deinde commendat justorum modicitatem, dicens: 16. Melius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Melior enim justorum paupertas, quam divitiae peccatorum. Iste enim paucis abundat, ille autem plenus sitit. Iste animam salvat, ille pus et animam perdit . Sed quid prodest homini, si mundum universum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Melior est enim huic fides, quae grano sinapis comparatur, quam illi perfidia, quae ubique vagatur. 17. Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
rectos corde. Nomine pauꝑis & inopis. desig¬
nant᷑ simplices: scientiam & uirtutem ñ hã¬
bentes. ꝑ rectos corde: intelligimꝰ ꝑfectos. Sĩ¬
plices gͣ moliuntur arcu occulte deciꝑe. ꝑfr¬
toᷤ uero student aꝑtȩ ꝑsecutionis gladio tru¬
cidare. Immici eccłiȩ quolibet errore cecent᷑.
uel malicia deprauentur: si accipiunt po¬
testatẽ corporalit̾ affligendi. exercent cius
patientiã: & ut etiam inimici diligantu.
exercent eius beniuolentiã: quia ds his qu
qui diligunt eũ omĩa cooꝑantur in bonũ
Quod uero imicus aduersatur: sibi ipsi
conuertit᷑ in detrimentũ. Et ideo subdit
Gladius eoꝵ intret in corda ipsoꝵ: & areuse¬
oꝵ confringat᷑. In corpore occidere uoluet̃
in anima moriantur. Quicumq ali¬
ũ ledere molitur: primũ seipsum ꝓprio
raculo ꝑcutit. Arcus autẽ confringitur. qͥ¬
do dolus & mala uoluntas ñ ꝑuenit ad
effectum. Constat plus ẽẽ quod se ledui

Expanded text:
rectos corde. Nomine pauperis et inopis desigrectos corde. Nomine pauperis et inopis designantur simplices scientiam et virtutem non habentes. Per rectos corde intelligimus perfectos. Simplices ergo moliuntur arcu occulte decipere: perfectos vero student aperte persecutionis gladio trucidare. Inimici Ecclesiae quolibet errore caecentur, vel malitia depraventur, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam. Et ut etiam inimici diliguntur, exercent ejus benevolentiam. Quia Deus his, qui diligunt eum, omnia cooperatur in bonum . Quoitur in detrimentum. Et ideo subditur: 15. Gladius eorum intret in corda ipsorum, et arcus eorum confringatur. In corpore occidere voluerunt, in anima moriuntur. Quicumque alium laedere molitur, primum seipsum proprio jaculo percutit. Arcus autem confringitur, quando dolus et mala voluntas non pervenit ad effectum. Constat plus esse quod se laedunt
Abbreviated transcription (Latin):
irridebit eũ : qm̃ ꝓspicit quod ueniet dies
eius. Ine ht̃ ocłos s cognitionis: presciuit
futurum ẽẽ diem u indicii: in quo erunt
occulta manifesta. L Ibi peccator irrisione
dignus. a dño demon strabitur: quando a¬
missa potestate. & gła. penis ȩternis pum¬
endus tradetur. Hic etiam iam irrideri inq¬
re estimant. ipsi in scipsos nescientes conuer¬
tunt. Gladium euaginauerunt peccatores:
intenderunt arcũ suũ. ẜ gladiũ. aꝑtam &
manifestã ꝑsecutionẽ intelligimꝰ: ꝑ arcum
uero occultam & dolosam deceptionẽ qua
scĩs insidiant᷑. Gladium euaginare ẽ: malici¬
am prius in corde occultã. etiam oꝑe exercere.
Arcum intendit. qui dolum parat: unde in¬
cautũ feriat. Gladio cõminꝰ quisq ꝑcutit: arcõ
etiam alonge trahit. Gladius gͦ ꝑcutiens est.
ꝑsecutio insistens: arcus uero. mopinata & qͣsi
longe remota deceptio. His duob gñib ꝑse¬
cutionis. impugnant mali bonos: uidelicet
ut decipiant pauꝑem & inopem: ut trucidẽt

Expanded text:
prospicit, quod veniat dies ejus. Ille habet oculos cognitionis. Praescivit futurum esse diem judicii, in quo erunt occulta manifesta. Ibi peccator irrisione dignus, a Domino demonstrabitur: quando amissa potestate a gloria paenis aeternis puniendus tradetur. Hic etiam jam irrideri incis aestimant, ipsi in seipsos nescientes convertunt. intenderunt arcum suum. Per gladium, apertam et manifestam persecutionem intelligimus. Per 166 arcum vero occultam et dolosam deceptionem, qua sanctis insidiantur. Gladium evaginare est malitiam prius in corde occultam, etiam opere exercere. Arcum intendit, qui dolum parat, unde incautum feriat. Gladio cominus quisque percutit, arcu a longe trahit. Gladius ergo percutiens, est persecutio insistens. Arcus vero, inopinata et quasi longe remota deceptio. His duobus generibus persecutionis impugnant mali bonos: videlicet, Ut decipiant pauperem et inopem, ut trucident
Abbreviated transcription (Latin):
Iui uia lata est: finis eius in ꝓfunłu inferi ꝑdu¬
it. Uia tua angusta ẽ: fims eius uita ȩterna. Di¬
sone emuleris. Et si aliquo modo motus es si¬
be manimo siue incorpore: corrige illud. Et hoc ẽ
qd̾ subdit. Desine abira. & derelinque furorẽ:
ioli emulari ut maligneris. Ira ꝑtinet ad am¬
nũ: furor ad corpꝰ. Acsi dicẽret. N ec iniquitas
prauoꝵ moueat te ad iracundiam: neculooꝵ
pspitas ad inuidiam. Qm̃ qui malignant᷑ ex¬
terminabunt᷑ : i. extra terminos suꝑnȩ ihrłm

Expanded text:
Illa via lata est, finis ejus in profundum inferi perduIlla via lata est, finis ejus in profundum inferi perducit: via tua angusta est , finis ejus vita aeterna. Dico, ne aemuleris. Et si aliquo modo motus es, sive in animo, sive in corpore, corrige illud. Et hoc est quod subdit: 8. Desine ab ira, et derelinque furorem: noli aemulari, ut maligneris. Ira pertinet ad animum, furor ad corpus. Ac si diceret, Nec iniquitas pravorum moveat te ad iracundiam, nec illorum prosperitas ad invidiam. Quoniam, qui malignantur, exterminabuntur. Id est, extra terminos supe
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩc iusticia: mͦ abscondita ẽ. In fide res est: ñdõ
insp̃e. Aliquid credis ut facias: nondũ uides
qͦd credis. Cum aut̃ ceꝑis uidere qͦd credidisti: edu¬
cetur in lum̃ iusticia tua. Et iudiciũ tuũ tamꝗͣ.
me ridiem. Parum erat dicere. ut lumen. Lumen
em̃ est cũ albescit: cum sos oritur. s numqͣm ẽ cla¬
tior lux. qͣm medio die. Modo iidicas sequi xp̃m
Hoc ꝓposiusti: hoc elegisti. In abscondito ẽ iudiciũ
tiuũ: adhuc rep̃henditur. &e irridetur ab infidelib.
Qñ educet tamqͣm meridiem: Cum xp̃c apparuerit
uita ur̃a: tunc & uos apparebitis cũ ipso ingła.
Intetĩ quid: Subditꝰ esto d̃no: & ora eũ. Hoc sit uita
urã obedire preceptis enis: & obsecrare. Perseueret
bonũ opus & oratio: donec det qd̾ ꝓmisit. Si uid̾is
florere impiũ: ñ te moueat uanitas. Noli emula
filicitas. Tibi labor inuia: in ꝑuentione felicitas.

Expanded text:
. Haec justitia modo abscondita est. In fide res est, nondum . Haec justitia modo abscondita est. In fide res est, nondum in specie . Aliud credis, ut facias, nondum vides, quod credis. Cum autem coeperis videre, quod credidisti, educetur in lumen justitia tua . Et judicium tuum tanquam meridiem. Parum erat enim est, cum albescit, cum sol oritur: sed nunquam est clarior lux, quam medio die. Modo judicas sequi Christum, hoc proposuisti, hoc elegisti. In abscondito est judicium tuum , adhuc reprehenditur et irridetur ab infidelibus. Quando educet tanquam meridiem? Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Interim quid? 7. Subditus esto Domino, et ora eum. Hoc sit vita nostra, obedire praeceptis ejus, et obsecrare eum. Perseveret bonum opus et oratio, donec det quod promisit. Si videris florere impium, non te moveat vanitas. Noli aemulaventione infoelicitas. Tibi labor in via, in perventione foelicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ineis. Et ido subdit᷑: Delectare in dño. Quofructu
Sequit᷑ ⁊ dicit. Et dabit tͥ peticiones cordis tui.
Aliȩ sunt peticiones carnis: aliȩ cordis. Illȩ cora
lectantis in deo: nͥ ipsum dm̃. ipsã lucẽ. ipsam
sapientiã. ipsam ȩternitatẽ: Hanc ꝓmitittꝰ
delectantib in se. Indescriptũ ẽ. Quod oculus
ñuidit. nec auris audiurt. nec in cor homins
ascendit: hȩc p̃parauit ds diligentib se. ha
ẽpeticio cordis nr̃i: hec ẽ merces delectantis il
dño. Et quia posset aliquis dicere: ñ possũ de¬
lectari uł sꝑare indño. quia multa habeo per¬
cata: contra hoc salubre dat consiliũ. cũ sub
cusa ⁊ corrige te ipsum: ⁊ sꝑa ineo. ⁊ ipse faciet. Sp̃e
enim ꝑmittit peccatorib:⁊ facit indulgentiã. agen¬
tib penitentiã. O quã salubria mandata. ñ inuidẽ
tuã: ut numꝙͣ tenebris & uiciis obscuretur.
Iusticia tua est fides tuas iustus enĩ ex fide uiuit

Expanded text:
in eis: et ideo subditur: 4. Delectare in Domino. Quo fructu? in eis: et ideo subditur: 4. Delectare in Domino. Quo fructu? Sequitur, et dicit: Et dabit tibi petitiones cordis tui. Aliae sunt petitiones carnis, aliae cordis. Illae sunt lectantis in Deo, nisi ipsum Deum, ipsam lucem, ipsam sapientiam, ipsam aeternitatem? Hanc promittit Deus delectantibus in se.t, nec in cor hominis ascendit, haec praeparavit Deus diligentibus se . Haec est petitio cordis nostri. Haec est merces delectantis in Domino. Et quia posset aliquis dicere, Non possum delectari, vel sperare in Domino: quia multa habeo peccata: contra hoc salubre dat consilium, cum subdAccusa, et corrige teipsum . Et spera in eo, et ipse faciet. Spem enim promittit peccatoribus , et facit indulgentiam agentibus poenitentiam . O quam salubria mandata, non invidere tuam. Ut nunquam in tenebris et vitiis obscuretur. Justitia tua est fides tua . Justus enim ex fide vivit
Abbreviated transcription (Latin):
uelocit᷑ arescent. Ad tempꝰ enim letant᷑ ⁊ florent:
s cito siccant᷑. ⁊ inpuluerẽ redigunt᷑. Et quẽ admo¬
dũ olera .i. uiriditas herbarũ: cito decident. Uñ
ysaias. Om̃is inquit caro fenũ. ⁊ om̃is gła eius.
quasi flos feni. Siccatũ ẽ fęnũ. ⁊ cecidit flos. Pus
euellit prauitatẽ: deinde cõmendat bonos mors
rã. ⁊ pasceris indiuitiis eiꝰ. Terra dñi ẽ eccłia ipsã
colit. ipsã rigat. Agricola pater multoꝵ. quig
ercent bona oꝑa.s qui ñ habitant terrã. necꝑ
tinent ad agricolã. Terrã gͦ in habitare ẽ: intra
scãm ȩccłiam spiritalit̃ ⁊ concordit̃ uiuere. Quad
facere ñ ualet:nis qui caritatẽ habet. Ipsa ẽ diu¬
tiȩ huius terrȩ. Ds est caritas: ñ querit ȩccłia diu¬
tias alias. nͥ deum suum. Unde ⁊ eidicit: pars mi
tues. Ergo delectare o anima indiuitiis tius: ad
hoc enim quert̃ homines diuitias. ut delectent᷑

Expanded text:
arescent. Ad tempus enim laetantur et florent, arescent. Ad tempus enim laetantur et florent, sed cito siccantur, et in pulverem rediguntur . Et quemadmodum olera, id est, viriditas, herbarum cito decident. Unde Isaias, Omnis, inquit, caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni. Siccatum est faenum, et cecidit flos . Prius evellit pravitatem: deinde commendat bonos moresram, et pasceris in divitiis ejus. Terra Domini est Ecclesia. Ipsam colit, ipsam rigat agricola pater multorum, qui exercent bona opera: sed qui non habitant terram, nec pertinent ad agricolam. Terram autem habitare, est intra sanctam Ecclesiam spiritualiter et concorditer vivere. Quod facere non valet, nisi is, qui caritatem habet. Ipsa est divitiae hujus terrae. Deus est caritas . Non quaerit Ecclesia divitias alias, nisi Deum suum: unde et cecinit, Pars mea tu es. Ergo delectare, o anima, in divitiis tuis. Ad hoc enim quaerunt homines divitias, ut delectentur
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiã. Unde scriptum ẽ. Qui diligit
iniquitatẽ: odit animã suam. Et iterũ. Qui¬
cumꝙ uoluerit amicus ẽẽ huiꝰ scłi: inimicus dei
constituet᷑. Ipsi sunt malignantes. qui in se ipsis
oꝑant᷑ malũ. dm̃ ⁊ animas suas odiendo.⁊ dili¬
gendo peccatum. Emulari. diu̾sos habet sensuᷤ.
Aliquando enim ponit᷑ ꝓ diligere: sicut dicit apłs
Ẽmulor enim uos: dei emulatione. Aliquando
ꝓimitari: sicut rursꝰ ait. emulamini karisma¬
ta meliora. Aliquando ꝓ inuidere: sicut in hoc
loco. Ammonet᷑ gͦ queꝙ fidelis ⁊ imꝑfecta ani¬
ma. ut ñ uelit emulari .i. inuidere his qui in
iniquitatẽ oꝑant᷑. Et hoc ẽ quod subdit. Neꝙ ze¬
laueris facientes iniquitatẽ.: Duob enim modis
infirmus electoꝵ animꝰ commouet᷑ ad u̾sus reꝓboᷤ
aut cũ inuidet de eoꝵ felicitater aut cũ irascit᷑ de
iniquitate. Noli hoc. s esto ȩquo animo: nã bre

Expanded text:
concupiscentiam. Unde scriptum est, Qui diligit concupiscentiam. Unde scriptum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Et iterum, Quicumque voluerit amicus esse seculi hujus, inimicus Dei constituetur . Ipsi sunt malignantes, qui in seipsis operantur malum: Deum et animas suas odiendo, et deligendo peccatum. Aemulari diversos habet sensus. Aliquando enim ponitur pro diligere, sicut dicit Apostolus, Aemulor enim vos Dei aemulatione . Aliquando pro imitari, sicut rursus ait, Aemulamini charismata meliora . Aliquando pro invidere, sicut in hoc loco. Admonetur ergo quaeque fidelis et imperfecta anima, ut non velit aemulari, id est, invidere, his qui in iniquitatem operantur. Et hoc est, quod subdit: Neque zelaveris facientes iniquitatem. Duobus enim modis infirmus electorum animus commovetur adversus reprobos: aut cum invidet de illorum foelicitate: aut cum irascitur de iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
salmus ipsi dauid .i. excellentiorib m̃bris
ȩcdiȩ. Uidens ꝓpheta quilibȩt iuistꝰ qui hħ
loquit᷑ impios ꝓsꝑari. ⁊ iustos conculcari ab impiis :¬
⁊ quod quidam simplices iusti in uiderent poten¬
tiȩ eoꝵ: ⁊ uellent ulciscimiurias abillis illatas.
aliquando etiam uellent conformes fieri eis: po¬
nit contͣ hoc quandã salubrimã doctrinã. Ma¬
teria ẽ iustꝰ. ⁊ econtͣrio impius scdario. tam̃ eam
sic diuidit. In pͥmis ait de iusto. ammonendo eũ
ne moueat᷑ inuidia erga impiũ. uł imitatione
uł ira: int̾miscendo queda de impio. Inscd̾a parte
ponit qͥd faciat impiꝰ contͣ uistum: ammonendo
ipsũ iustũ ut pacient̃ sustineat. Intercia parte
ponit p̃mia iusti cũ ammiratione. ⁊ dampnatio¬
nẽ maloꝵ: ꝑ quod iustũ ne malũ uelit imitari.
deterreat. Intentio ẽ ꝑhoc animas simplices con¬
solari: ut nullatenꝰ ꝓpter impioꝵ nequitiam
uel in iuriam moueantur. Psalmus.
tes dictisunt. quasi malũ ignẽ alentes :.i.

Expanded text:
 excellentioribus membris Ecclesiae. Videns Propheta, vel quilibet justus qui hic loquitur, impios prosperari, et justos conculcari ab impiis, et quod quidam simplices justi inviderent potentiae eorum, et vellent ulcisci injurias ab illis allatas: aliquando etiam vellent conformes fieri eis. Ponit contra haec quandam saluberrimam doctrinam. Materia est justus, et econtrario impius secundario. Tamen eam sic dividit. In primis ait de justo, admonendo eum, ne moveatur invidia erga impium, vel imitatione, vel ira: intramiscendo quaedam de impio. In secunda parte ponit quid faciat impius contra justum, admonendo ipsum justum, ut patienter sustineat. In tertia parte ponit praemia justi cum admiratione et damnationem malorum: per quod justum, ne malum velit imitari, deterret. Intentio est per haec animas simplices consolari, ut nullatenus propter impiorum nequitiam vel injuriam moveantur. PSALMUS Xtes dicti sunt quasi malum ignem alentes, idest
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicitur. Euntes ibant & flebant: mittẽ¬
tes semina sua. Auduumꝰ semen: audia¬
mꝰ huuis seminis futurã benedictionẽ. Ue¬
nientes autẽ uemient cũ exultatione. por¬
tantes mampłos suos. Uide gͦ quod sequit᷑:

Expanded text:
bi dicitur: Euntes ibant et flebant, mittenbi dicitur: Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua . Audivimus semen: audiamus hujus seminis futuram benedictionem. Venientes autem venient cum exultatione portantes manipulos suos . Vide ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
querere multos etiam iustos inuemmꝰ: & ui
sententia scđm litterã ñ erit uera. Necesse
est gͦ panẽ spũ alem uitelligere: illũ scilices
uiuit homo: s momni uerbo quod proced
de ore dĩ. Hunc panẽ non cessauit dñs suio
fidelib distribuere. tam in pͥmis etatib qͣm
ne defrciant inuia. Tali pane nutritur uist
ut in do uiuat: & bona quȩ potest ꝓximil
impendat. Unde & subc̃itur. Tota die sil¬
seretur & cõmodat: hoc iam expositũ est. Be¬
ne autẽ dixit cõmodat: quia qͦd dispensat.
sibi reddi non apauꝑe. s a dño expectat.
Unde ꝓtinus adiungit. Et semen illius in
benedictione erit. Semen iusti sunt opera
bona: de quib apłs dicit. Bonũ autẽ faci¬
entes ñ deficiamus: tpͣre enim suometemꝰ
Itaq dutempꝰ habemꝰ ait: oꝑeinur bonũ¬
ad om̃s. Et it̾um. Qui parce seminat: par¬
ce & metet. Et qui seminat in benedictio¬
nib: de benedictionib & metet. Hinc ali¬

Expanded text:
quaerere multos etiam justos invenimus. Et jam quaerere multos etiam justos invenimus. Et jam sententia secundum literam non erit vera. Necesse est ergo panem spiritualem intelvivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . Hunc panem non cessavit Dominus fidelibus suis distribuere tam in 169 primis aetatibus, quam ne deficiant in via. Tali pane nutritur justus, ut in Deo vivat, et bona quae potest, proximis impendat. Unde et subditur: 26. Tota die miseretur et commodat. Hoc jam expositum est. Bene autem dixit, Commodat, quia quod dispensat sibi reddi, non a paupere, sed a Deo expectat. Unde protinus adjungit: Et semen illius in benedictione erit. Semen justi sunt opera bona, de quibus Apostolus dicit, Bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo metemus . Itaque dum tempus habemEt iterum, Qui parce seminat, parce et metet: et qui semitat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Hinc ali
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uidelicet in temptatione disceret se. qͥ
ante temptationẽ presumpserat de se. hoc
cotidie in electis sius dñs facere ñ cessat. Ma¬
gnarũ uiriũ homo se cred̾et: si semꝑ in uir¬
tute fixus ꝑmaneret. Pie gͦ dñs aliqͣndo gra¬
tiã suã subtrahit:. & p̾sum̃ti qualtt̾ infir¬
met᷑ ostendit. Qui cum in temptationẽ labi¬
tur: ꝑ eandem temptationẽ prudent̾ eru¬
ditur. slam cũ temptatus cadit: eo post uetꝰ
quo humilius surgit: & unde uirtus quasi
amittitur. inde certuis possidetur. P robat
autẽ quod non collidetur iustꝰ: cum subum¬
git. Iunior fui etem̃ senui: & ñ uidi iuistũ de¬
relictum. nec sem̃ euis querens panẽ. Loqu¬
tur hic corpus xp̃i tamꝙͣ unus homo: qui ni¬
mor fuit inpͥmis etatib: senior autẽ in no¬
uissimis tpr̃ib: & in tanto spacio ñ uidit
iustũ dere lictũ ita ut ꝑiretͥ nec semen eꝰ
id est aliꝙ̃ fidelem imitatorẽ ipsius. qͥ pant
quereret. Si corporalem panẽ accipimꝰ: hil

Expanded text:
ut videlicet in tentatione disceret se, qui ante tentationem praesumserat de se. Hoc quotidie in electis suis Dominus facere non cessat. Magnarum virium homo se crederet, si semper in virtute fixus permaneret. Pie ergo Dominus aliquando gratiam suam subtrahit, et praesumenti, qualiter infirmetur, ostendit. Qui cum in tentatione labitur, per eamdem tentationem prudenter eruditur. Nam cum tentatus cadit, eo post verius quo humilius, surgit. Et unde virtus quasi amittitur, inde certius possidetur; probat autem quod non collidetur justus, cum subjungit: 25. Junior fui, etenim senui: et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem. Loquitur hic corpus Christi tamquam unus homo, qui junior fuit, in primis aetatibus, senior autem in novissimis temporibus: et in tanto spatio non vidit justum derelictum, ita ut non periret, nec semen ejus, idest aliquem fidelem invitatione ipsius, qui panem quaereret. Si corporalem panem accepimus, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
inministerisi. Deus suꝑ om̃ia est. Erigis
le non illũ tangis. humilias te. cipse ad
lescendit eł prium autẽ iustoꝵ est: ut
bulationes uistoꝵ. S inhis sequit᷑ conso¬
fti: cum ꝓtinus adbdit. Et de om̃ib his:
lib̾abit eos dñs. Non ideo sint xꝑiani iusti:
ñ ideo audiant uerbũ dĩ: ut se existiment
tͥbulationib ñ affligi. Non hoc ꝓmitcit
deus. Magis suniusti sunt. pauciores hñt
tͥbulationes: si iusti multas.S post paucas¬
is aut nullas tͥbulationes illi ueniunt¬
meũi ad tͥbulationẽ sempit̾nã. unde nun-¬
feci.nͥ quã eruant᷑: isti autẽ post multas
nur tͥbulationes uenient ad pacẽ sempi¬
ternã. ubinunqmͣ aliquid mali patiant᷑.
S interĩ custodit dñs oĩa ossa eoꝵ: unũ ex
his ñ conteret᷑. Ossa sunt firmam̃ta fideliũ.

Expanded text:
num mysterium. Deus super omnia est. Erigis num mysterium. Deus super omnia est. Erigis te, et non illum tangis: humilias te, et ipse ad te descendit. Proprium autem justorum est, ut tribulationes justorum. Sed in his sequitur consolatio, cum protinus addit: Et de omnibus his liberabit eos Dominus. Non ideo sint Christiani justi: non ideo audiant verbum Dei, ut se existiment tribulationibus non affligi. Non hoc promittit Deus. Magis si injusti sunt, pauciores habent tribulationes: si justi, multas. Sed post paucas aut nullas tribulationes, illi veniunt ad tribulationem sempiternam, unde nunquam eruantur. Isti autem post multas tribulationes venient ad pacem sempiternam, ubi nunquam aliquid mali patiantur. Sed interim 21. Custodit Dominus omnia ossa eorum: unum ex his non conteretur. Ossa sunt firmamenta fidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
mauert̃ tres pueri infornace: clamauit da¬
confessores & uirgines in fide. Quotqͦt clama¬
uert̃. exauditi sunt a dño & uł corporalit̾ uel
sꝑualit̃. & ex om̃ib tͥbulationib liberati. Con¬
firmati gͦ tot scõꝵ. exemplis. clamemꝰ ad dñm
dita humilitate. & afflictione cordis. ut pari¬
dir exaudiam᷑: & atͥbulatione liberemur.Se¬
quit᷑ enim. Iuxta ẽ dns his qui tͥbulato sunt s¬
orde: & humiles sꝑu saluabit. Quatuor mo
As tͥbulant᷑ corda scõꝵ. in hoc scło. scilicet aut
dolore penitentiȩ: aut anxietate p̃sentis uitȩ.
aut desidio cȩlestis patriȩ: aut timore futurȩ
illud illuminet. corroboret. & confirmet.
nide cor cont̾it᷑: in de humilitas generat᷑.
Nope enum: ꝓcedit uirtꝰ. Ex contͥtione cordis
diunã sentimꝰ p̃sentiam: ex humilitate sꝑc.
ipsam consequim᷑ saluationẽ. Ubi opus.
gi: ubi uirtus. ibi iam sanitas est. Mag¬

Expanded text:
maverunt tres pueri in fornace . Clamavit Damaverunt tres pueri in fornace . Clamavit Daconfessores et virgines in fide. Quo quot clamaverunt, exauditi sunt a Domino, vel corporaliter, vel spiritualiter: et ex omnibus tribulationibus liberati. Confirmati ergo tot sanctorum exemplis, clamemus ad Dominum tota humilitate et afflictione cordis: ut pariter exaudiamur, et a tribulatione liberemur. Sequitur enim, 19. Juxta est Dominus his, qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit. Quatuor modis 151 tribulantur corda sanctorum in hoc saeculo: scilicet aut dolore poenitentiae, aut anxietate praesentis vitae, aut desiderio caelestis patriae, aut timore futurae ut illud illuminet, corroboret et confirmet. Unde cor conteritur, inde humilitas generatur. Ex opere enim procedit virtus. Ex contritione cordis divinam sentimus praesentiam. Ex humilitate spiritus jam ipsam consequimur salvationem. Ubi opus, ibi gratia; ubi virtus, ibi jam sanitas est. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iustos. idẽ intuitus diuinȩ miscđ̃iȩ su
quid: aures eius. idẽclementia &e potenti.
sunt parate in p̃ces eoꝵ. exaudiendas. Uill̃
oꝑantes &e laborantes: audit gementes. euan¬
tes. Sic gͦ uiue: ut oculis di ualeas dignus
apparere. Sic ora. ut p̃ces tuȩ usq ad aures
eius ꝑtingant. S forte dicit aliquis malus
securus pecco: quia me ñ uidet deus. Audi
tes mala. Ad quid: Ut ꝑdat de terra ml¬
moriam eoꝵ. Puultũ: accipe terrorẽ seu̾itatis
Dei. Bonis quidẽ blandus ẽ & ꝓpitius: malis
u terribilis & districtus. Et sicut in memoria
ȩterna erunt iusti: ita de memoria ȩterna tol¬
lent᷑ mali. Tunc enim erit ꝑdita memoria eoꝵ:
cũ nullus scõꝵ suꝑ eos aliqua pia affectione
mouebit᷑. Unde dixit abraham. Int̾ nos &
uos:.cahos magnum firmatum est. Pbat aũ
qd̾ aures dñi sunt in p̃ces iustoꝵ: cũ subiun¬
git. Clamauert̃ iusti &e dñs exaudiuit eos: &
ex om̃ib tͥbulationib eoꝵ. liberauit eos. Cla¬

Expanded text:
 justos. Id est, intuitus divinae misericordiaealiquid: Aures ejus, id est, clementia et potentia, sunt paratae in preces eorum exaudiendas. Videt operantes et laborantes. Audit gementes, et orantes. Sic ergo vive, ut oculis Dei valeas dignus apparere. Sic ora, ut preces tuae usque ad aures ejus pertingant. Sed forte dicet aliquis malus, Securus pecco, quia me non videt Deus. Audi,per facientes mala: ad quid: Ut perdat de terra memoriam eorum. Per vultum accipe terrorem severitatis Dei. Bonis quidem blandus est, et propitius: malis vero terribilis et districtus. Et sicut in memoria aeterna erunt justi , ita de memoria aeterna tollentur mali. Tunc erit perdita memoria eorum, cum nullus sanctorum super eos aliqua pia affectione movebitur. Unde dixit Abraham, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est . Probat autem quae aures Domini sunt in preces justorum, cum subjungit, 18. Clamaverunt justi, et Dominus exaudivit eos: et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos. Cla
Abbreviated transcription (Latin):
cęli. quia ñ indigent miscłia: non indigent
dno:ꝰ Omĩa enim indigent d̃no: & miseriaa
felicitas. Sine illo miser ñ subleuat᷑. sine illos
lix ñ erigit᷑. Ergo ne forte decȩlis quereres. sul¬
Siungit. Uerbo dñi cęli firmati sunt: & sꝑuor¬

Expanded text:
caeli, quia non indigent misericordia, non indigent caeli, quia non indigent misericordia, non indigent Domino? Omnia indigent Domino, et miseria et foelicitas. Sine illo miser non sublevatur, sine illo felix non erigitur. Ergo ne forte de caelis quaereres, subjungit: 6. Verbo Domini caeli firmati sunt, et spir
Abbreviated transcription (Latin):
uias suas subtilit̃ discutit. & secretariũ cor¬
dis ingressus. quid dñs tribuat ipsi. quid
ipse dño deo debeat. pensat. Hinc idem psal¬
mista: alibi dicit. Honor regis iudiciũ diligit:
ut uidelicet qui iam dmhonorat ex fide:
sollicite udicet qͥd ei debeat in oꝑatione.
Et salomon ait. Cogitationes uistoꝵ. uidi¬
cia. Iustus enim quisq intra se & cogitando
& formidando considerat. quã districte qnͣ¬
doq feriat: qui dui patient̃ expectat. Metu¬
it in his que se egisse meminit. punit flendo
qd̾ perpetrasse se intelligit. Odit se qualẽ fu¬
isse agnoscit. & ipse qui est. insequit᷑ illũ qͥ
fuit. fit ꝙ rixa in animo: parturiens pacẽ cũ cño
Et hoc facit. ut quem timet uidicẽ: inueniat
miscdem. De quo ae subdit᷑. Miscd̃ia dñi plena
ẽ terra. Quid celie Non indigent miscdia: ubi
nulla est miseria. In terra abundat homuinis
miseria: suꝑ abundat dimiscdĩa. Nunqͥd eg

Expanded text:
vias suas subtiliter discutit, et secretarium corvias suas subtiliter discutit, et secretarium cordis ingressus, quid Dominus ipsi tribuat, quid ipse Domino Deo debeat, pensat. Hinc idem Psalmista alibi dicit, Honor regis judicium diligit : ut videlicet qui jam Deum honorat ex fide, solicite judicet quid ei debeat in operatione. Et Salomon ait, Cogitationes justorum judicia . Justus enim quisque intra se cogitando et formidando considerat, quam districte quandoque feriat, quandiu patienter expectat. Metuit in his quae se egisse meminit. Punit flendo, quod perpetrasse se intelligit. Odit se, qualem fuisse agnoscit. Et ipse qui est, persequitur eum qui fuit: fitque rixa in animo parturiens pacem cum Deo. Et hoc facit, ut quem timet judicem, inveniat misericordem. De quo et subditur: Misericordia Domini plena est terra. Quid caeli ? non indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra abundat hominis miseria, superabundat Dei misericordia. Numquid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lamuanitatẽ : ad dexterã ñ declinat. neq ad
sinistram: recto itin̾e. regia uia. ad suꝑnam
bens homini quod ꝓmisit. Teneamꝰ fidelissi¬
mum debitorem: quia tenemꝰ miscdissimũ
ꝓmissorẽ. Om̃ia dona quib gaudemꝰ: ab illo
sunt. Omĩa oꝑa eiꝰ in fide sunt: om̃ia instru¬
unt. omĩa ad suꝑiora nos mittunt. Diligit
quin ipse diligat alia: s quia ipse potius
re. mittit. Scd̃m uidiciũ: cũ &e bonis &e malis
scđm meritoꝵ. qualitatẽ retribuit. Miscdĩȩ
tempꝰ mͦ ẽ: udicii tempꝰ post erit. Uocat mͦ
auersos ⁊donat peccata conuersis: patiens est
suꝑ peccatores donec conũtant᷑. Uenturũ est
iudiciũ: erit & tunc penitentia: siam infruc¬
tuosa. Dilige & tu miscdiam & udiciũ. Scͥp¬
qui autẽ miseret᷑. miscdiam consequet᷑. Qursꝰ
de iudicio scͥptum ẽ. Nunquid qui ñ amat
iudiciũ. sanari potest: Amat iudiciũ qͥs qͥs

Expanded text:
lam vanitatem, ad dexteram non declinat neque ad lam vanitatem, ad dexteram non declinat neque ad sinistram, recto itinere, regia via ad supernam t, reddens homini quod promisit. Teneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus misericordissimum promissorem. Omnia dona, quibus gaudemus, ab illo sunt . Omnia opera ejus in fide sunt. Omnia instruunt, omnia ad superiora nos mittunt. 142 5. Dquin ipse diligat alia: sed quia ipse potius remittit. Secundum judicium, cum et bonis et malis secundum meritorum qualitatem retribuit. Misericordiae tempus modo est: judicii tempus post erit. Vocat modo aversos, donat peccata conversis. Patiens est super peccatores, donec convertantur. Venturum est judicium. Erit et tunc poenitentia, sed jam infructuosa. Dilige et tu misericordiam et judicium. ScripQui autem miseretur, misericordiam consequetur. Rursus de judicio scriptum est, Nunquid qui non amat judicium, sanari potest ? Amat judicium, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
Exuite uetustatẽ. ñ enim ꝑtinet canticũ no-¬
uũ aduet̾es homines. Ñ illud discunt nisi ho¬
mines noui renouati ꝑ grãm ex uetustate: &
ꝑtinentes iã ad testam̃tũ nouũ. qd̾ est regnũ
cȩloꝵ. Ei suspirat om̃is amornr. Nouus homo.
noua gr̃a: noua uita nobis cõmendat᷑. De his
agere. in his dm̃ laudare. in nouitate sꝑc: canti¬
cũ nouũ cantare est. Bene psallite ei inuocife¬
ratione. Bene psallit: qui bene uiuit. S hȩc
ipsa bonauita nr̃a: quandã in aurib dei de¬
bet habere sꝑitałẽ uociferationẽ: ut quicqͥd
bene uuendo agimꝰ. toto affectu. tota fide.
tota deuotione ad laudẽ dei in quantũ pos¬
sumus faciamꝰ. Et inde causam subiungit:
cũ ait. Quia rectũ est uerbũ domini: & om¬
nia oꝑa eiꝰinfide. Dñicũ uerbũ rectũ est. quia
recte docet. recta iubet: recta p̃dicat. recta pro¬
mittit. Ad nullã falsitatẽ distortũ est: ad nul¬

Expanded text:
Exuite vetustatem. Non enim pertinet canticum novExuite vetustatem. Non enim pertinet canticum novum, ad veteres homines. Non illud discunt nisi homines renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum caelorum. Ei suspirat omnis amor noster . Novus homo, nova gratia, nova vita nobis commendatur. De his agere, in his Dominum laudare, in novitate spiritus canticum novum cantare est. Bene psallite ei in vociferatione. Bene psallit, qui bene vivit. Sed haec ipsa bona vita nostra quandam in auribus Dei debet habere spiritualem vociferationem, ut quicquid bene vivendo agimus, toto affectu, tota fide, tota devotione ad laudem Dei inquantum possumus faciamus . Et inde caussam subjungit, cum ait: 4. Quia rectum est verbum Domini, et omnia opera ejus in fide. Dominicum verbum rectum est: quia recta docet, recta jubet, recta praedicat, recta promittit. Ad nullam falsitatem distortum est, ad nul
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dei:̃ in aliis septẽ caritatis proximi:
cͥaberis: quia nec mechari post te uxorẽ tuã
uis. Non occidas: quia & occidiñius. Non fu¬
reris: quia furtũ patiñ uis. Nonfalsũ testi¬
moniũ dicas: quia odisti adu̾sus te falsum
testimoniũ dicentẽ. Non concupiscas uxorẽ
proximitui: quia & tuã ñ uis ab alio concu¬
pisci. Non concupiscas rem proximi tui: qͥa
si quis tua concupierit displicet tͥ. Conũte
& in te linguam: quando tͥ displicet qui te
nocet. Hȩc om̃ia p̃cepta dĩ sunt. sapientia
donante data sunt: desuꝑsonant. Tange psal¬
t̾ium umple legem: quã ds tuus ñuenit solũe.
s adimplere. Implebis enim amore: quod timo¬
re ñ pot̾as. Qui enim timendo ñ facit male:
mallet facẽ si liceret. Itaq & si facultas ñ dat᷑.
uoluntas rea tenet᷑. Hec cogitantes recti corde.
confitemini dño in cythara. in psalt̾io decẽ cor¬
darũ psallite ei. Cantate ei canticũ nouum.

Expanded text:
caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. cheris , quia nec moechari post te uxorem tuam vis. Non occidas, quia et occidi non vis. Non fureris, quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas, quia odisti adversus te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui, quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem proximi tui, quia si quis tua concupierit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet, qui te nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt: Sapientia donante data sunt: desuper sonant. Tange psalterium, imple legem quam Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim timendo non facit male, mallet facere si liceret. Itaque et si facultas non datur, voluntas rea tenetur. Haec cogitantes recti corde, Confitemini Domino in cythara, in psalterio decem chordarum psallite ei. 3. Cantate ei canticum novum.
Abbreviated transcription (Latin):
Indecem p̃ceptis legis: habes psaft̾ium. ꝑfecta
re est. Habes ibi dilectionẽ di in tͥb. & dilec¬
tignẽ ꝓximi in septẽ. Et utꝙ nosti dño dicen¬
te. quia in his duob p̃ceptis: tota lex pendet
a ꝓpħȩ. Dicit tibi ds desuꝑ. quia dñs d̃ stu
us unus ẽ: habes unã cordam. Non accipias¬
inuanũ nomen dñi d̃i tui: habes alt̾am cor¬
dm. Obserua diem sabb̃i ñ carnalit᷑: ñ ui¬
Aicis deliciis: qui otio abutunt᷑ ad nequitiã.
Nelius eis eẽt ut totadie foderent: quã tota
Ns enim qui facit peccatũ est seruus est:¬
utinã hominis. & ñ peccati. Hȩc t̾a ꝑti¬
sient ad dilectionẽ dei: cuiꝰ cogites unitatẽ.
leritatẽ. uoluntatẽ. Est enim que da uo¬
luntas in deo. ubiuerũ sabbatũ. uera reqͥes:
unde dicit᷑. Delectare indño: & dabit tͥ petici¬
ones cordis tui. Quis enim sic delectat: quã
ille qui fecit om̃ia quȩ delectant: In his tͥb

Expanded text:
In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae . Dicit tibi Deus desuper, quia Dominus Deus tuus Deus unus est. Hin vanum nomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota nis enim qui facit peccatum, servus estet utinam hominis, et non peccati. Haec tria pertinent ad dilectionem Dei. Cujus cogites unitatem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam voluntas in Deo, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur, Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus