comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recentes carnessi sublima iacuerint. fluida mox putas¬
dine corrum punt᷑. Idemq significat pecorinũ cerebru
uł & iam uiscera marinor animalium quȩ sunt hume¬
tiora necñ arboꝵ medullȩ. Et paulo post. Sed aeris
motus huidẽ ipsis cõmutationib continet᷑ sicut lune
nouitas ad testatur.quȩ ex longa plerumq serenitate subito
nubium glomerationes & ꝑturbationes exsuscitat. E uri¬
porum quoq meatus refluus hoc indicat uł etiam recipro¬
catio sẏrtium quȩ uicinȩ habentur oceano. quas ꝓlunȩ sche.¬
matib concitari locorum accolȩ ꝓdiderunt. Curipi etiam
in utraq parte soliti sunt ꝓpͥalenit᷑ fluenta conuertere.
reliquo om̃i tempore. Cũ uͦ luna nascitur nullomͦ possunt
quiescere. s uehementi feruore semꝑ ex estuant. donec luna
rursus appareat. sedationẽ cõmotis turbinib adlatura.
qui ad om̃en eiꝰ ortum omẽmq occasum ipse quoq emisso

Expanded text:
recentes carnes si sub luna jacuerint, fluida mox putrerecentes carnes si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque significat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humectiora, necnon arborum medullae. » Et paulo post: « Sed aeris motus iisdem ipsis commutationibus continetur, sicut lunae novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate subito nubium glomerationes et perturbationes exsuscitat. Euriporum quoque meatus refluus hoc indicat, vel etiam reciprocatio syrtium, quae vicinae habentur Oceano, quas pro lunae schematibus, concitari locorum accolae prodiderunt. Euripi etiam in utramque partem soliti sunt propria leniter fluenta convertere reliquo omni tempore; cum vero luna nascitur nullo modo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turbinibus allatura.qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso
Abbreviated transcription (Latin):
ad beł ianuarii materies cedant. his namq mensib arescente
humore sicciora & id eo fortiora sunt ligna. Sed & lapis
silenites in ꝑside potentiȩ lunaris effectũ mirifice demon¬
strat: quilunȩ continensimaginẽ fulgore candido niueae
translue&: atq iuxta cursum astri ipsius uł augeri dieb
singulis ꝑhibetur uł minui. his consentanea basilius oe¬
sarie capadociȩ reuerentissimus antistes. in ui exameroi
libro scribit dicens. Opinor autẽ qđ & animalib ereandis
cȩterisq om̃ib quȩ terra ꝓducit non parua confert᷑ ex
lunȩ mutatione formatio. modo eni laxiora eoꝵ corpora
uidentur & uacua cũ senescit: mͦ integra & repleta cũ cres¬
cit. qm̃ hu morẽ quendam cũ calore ꝑmixtũ interius hi
latent᷑ in fundit. Quod ita esse demonistrant hi qui sub
duio doumientes lucente luna postꝗͣ resurrexeruit in.¬
ueniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed &

Expanded text:
ad Calendas Januarias materias caedant. His namque mensibus arescente ad Calendas Januarias materias caedant. His namque mensibus arescente humore, sicciora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapis selenites in Perside potentiae lunaris effectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem, fulgore candido niveoque translucet, atque juxta cursum astri ipsius vel augeri diebus singulis perhibetur, vel minui. His consentanea Basilius Caesareae Cappadociae reverendissimus antistes in sexto Hexameron libro scribit, dicens: « Opinor autem quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio; modo enim laxiora eorum corpora videntur et vacua, cum senescit; modo integra et repleta, cum crescit, quoniam humorem quemdam cum calore permixtum interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant hi qui sub dio dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
de minuitur & auget᷑ ut minor sit cum resurgit noua.
& cũ sit inminuta cumulet᷑. in quo grande mysteriũ
Iam & defectui eiꝰ cõpatiuntur elementa & ꝓcessu quae
fuerint exinanta cumulantur. ut animanttum cerebra mari.¬
timarum humida. siquidẽ pleniores ostreȩ reperiri ferunt᷑
multaq alia cũ globus lunaris adolescit. de arborũ quoq
internis idẽ allegant. qui hoc usu ꝓprio conpererunt. Hȩc
ambrosii uerba &iam architectoꝵs om̃ium ars& eotidianꝰ
usus ad firmat. qui obseruandũ precipue docent. ut ã xu
nȩ texendȩ uł publica queq sunt opera facienda. his eni
tantũ uiii dieb cesa maceries inmunis seruat᷑ ã carie. reli.¬
quis autẽ dieb p̃cisa etiam eodem anno interna uermium
labe exesa in puluerẽ uertit᷑. Qui hoc qͦq obseruant ut
pꝰ solstitium aestiuum. id: post mensẽ iuliĩ & augustum uisq

Expanded text:
de minuitur et augetur, ut minor sit cum resurgit nova, de minuitur et augetur, ut minor sit cum resurgit nova, et cum sit imminuta cumuletur, in quo grande mysterium est. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cerebra maritimorum humida: siquidem pleniores ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio compererunt. » Haec beati Ambrosii verba etiam architectorum omnium ars et quotidianus usus adfirmat, qui observandum praecipue docent ut a quintnae texendae, vel publica quaeque sunt opera facienda. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam in eodem anno, interna vermium labe exesa in pulverem vertitur. Qui hoc quoque observant, ut post solstitium aestivum, id est, post mensem Julium, et Augustum, usque
Abbreviated transcription (Latin):
rectione dñi interp̃tans. cũ defectus solis nũꝗͣ nisi ortu
lunȩ fieri soleat. Nulli autẽ dubium est paschȩ tempo
sius in libro uͭͦ ex ameron ita cõmemorat. similia de
lunȩ ratione conueniunt quȩ de consorte eiꝰ ac fratre
cõmemorauimus. Si quidẽ in id induit se ministeriũ
in qđ & frater. ut inlumin& tenebras. foueat semina.
augeat fructus. hab & etiam pleraq ã fratre distincta.
ut quẽ toto die calor humorem terrȩ siccauerit. eun¬
dẽ ex igne noctis tẽpore ros reponat. Nam & ipsa lu.¬
na larga roris ad seritur. Deniq cũ serenior nox est &
luna ꝑ nox. tunc largior ros fertur arua ꝑfundere. &
pleriq sub aere quiescentes quo magis sub lumine fuis:¬
sent lunȩ. eo plus humoris se capite collegisse senserunt.
Unde & in catiticis dicit ep̃s ad aeccłiam. Qm̃ caput me¬
um repletum est rore. & crines mei guttis noctis. Tũ dein¬

Expanded text:
rectione Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu rectione Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu lunae fieri soleat; nulli autem dubium est, Paschae temporsius in libro quarto Hexameron ita commemorat: « Similia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus, siquidem in id se induit ministerium in quod et frater, ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructibus. Habet etiam pleraque a fratre distincta, ut quem tota die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguae noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse senserunt. Unde et in Canticis dicit Christus ad Ecclesiam: Quoniam caput meum repletum est rore, et crines mei guttis noctis. Tum dein
Abbreviated transcription (Latin):
spatio medius. Et paulopost. Certũ est inquit solis defec¬
tũ non nͥ noruissima primaue fieriluna qđ uocant coitũ
lunȩ autẽ non nͥ plena semꝑq citra quã ꝓximȩ fuerit. Omib
autẽ annis fieri utriusq sideris defectus. statutis dieb ho.¬
risq sub terra. nec tam̃ cũ suꝑne fiunt ubiq cerni. aliqͥn¬
do ꝓpt̃ nebula. sepius globo terrȩ obstante conuexitatib
mundi. intra ducentos annos hipparci sagacitate conꝑtũ
est. Sed ne gentilis tantũ uiri dictis uideamur consũmare
capitulum etiam ȩccłiȩ doctores quid de hoc senserint que.¬
ramus. beatus hieroninus int̾pretans euuangłii sententi.¬
am qua dictũ est in dñi passione tenebras factas suꝑ omem
terram. Qui scripserunt inquit contra euuangelia sus.¬
picantur deliquium solis. qđ ueris aestatisq temporib:
accidere sol&. Discipulos xp̃i ob inperitiam suꝑ resur.¬

Expanded text:
spatio medius. » Et paulo post: « Certum est, inquit, solis defecspatio medius. » Et paulo post: « Certum est, inquit, solis defectum, non nisi novissima, primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena semperque citra quam proxime fuerit; omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectus, statutis diebus horisque sub terra; nec tamen cum superne fiant ubique cerni, aliquando propter nebulam, saepius globo terrae obstante convexitatibus mundi, intra ducentos annos Hipparchi sagacitate compertum est. » Sed ne gentilis tantum viri dictis videamur consummare capitulum, etiam Ecclesiae doctores quid de hoc senserint quaeramus. Beatus Hieronymus interpretans Evangelii sententiam, qua dictum est in Domini passione tenebras factas super terram: « Qui scripserunt, inquit, contra Evangelia, suspicantur deliquium solis, quod veris aestatisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resur
Abbreviated transcription (Latin):
obiectu. ac uices reddi. eosdem solis radios luna int̾positu
suo auferente. terraq lunȩ hac subeunte repentinas ob-¬
duci tenebras. rursumq illius umbra sidus hebetari. Nȩ
q aliud esse noctem quã terrȩ umbrã. statuti autẽ atq ñ
menstrui sunt utriq defectus. ꝓpt̾ obliquitatẽ signiferi.
luneq multiuagos ut dictum ẽ. flexus. ñ semꝑ in scripu.¬
lis partium congruente siderũ motu. Hȩc ratio mortales
antmos subducit incȩlum. ac uelut inde contẽplantib
trium maximarũ rerum naturȩ partium megnitudi.¬
nẽ deregit. Non poss& quippe totus sol adimi terris int̃¬
cedente luna si terra maior ess& ꝗ luna. tertia ex utroq
uastitas solis aperitur. Non sit ut necesse amplitudinẽ
eiꝰ oculorũ argumentis atq coniectura animi scrutari
inmensũ esse qui arborũ in limitib porrectarũ in qđlib
passuũ milia. umbras parib iaciat interuallis tã ꝗͣ toto

Expanded text:
objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo auferente terrae, terraque lunae. Hac subeunte repentinas obduci tenebras, rursumque illius umbra sidus hebetari: neque enim aliud esse noctem quam terrae umbram. Stati autem atque non menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scrupulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales animos subducit in coelum, ac velut inde contemplantibus trium maximarum rerum naturae partium magnitudinem detegit; non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra major esset quam luna. Certior ex utroque vastitas solis aperitur, ut non sit necesse amplitudinem ejus oculorum argumentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui arborum in limitibus porrectarum in quotlibet passuum millia umbras paribus jaciat intervallis, tanquam toto
Abbreviated transcription (Latin):
domus. tanta est longe distantiũ celsitudo farorũ. ut
magis nocturno uisu lucẽ comasq flam marum. quã
ipsa ignium ualeas uasa dinoscere. Nimirũ ubi farib aꝓpin.¬
quare incipiens recto intuitu oculos ad faros & ꝑ faros
ad contra posita laquearior uł arietis loca sustuleris. il.¬
la tibi altior quȩ uicmior est farus apparebit. & quanto
accesseris tanto tibi quȩ submersior est uidebit᷑ esse sus.¬
pensior. donec ꝑspecta certius ueritate cuncta ut sunt po¬
sita cognoscas. Ita gͦ & nos infra d. io magna cȩli luminaria
siti. qđ utrumq habemus ad meridiem. quo hoc quod infe¬
rius est in septentrionẽ se subrigendo magis magisq nob̾
adppiat. eo nobis oculos ad illa & ꝑ illa dirigentib ad cȩ¬
lum uidet esse illo sublimius. qđ deiectius incedere mani.¬
festa ratione patebit.
sdđs in opere pulcherrimo naturalis historiȩ ita scribit.
Manifestũ est solem int̾uentu lunȩ occultari. lunãq terrȩ

Expanded text:
tanta est longe distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos infra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc quod inferius est in septentrionem se subrigendo magis magisque nobis appropiat, eo nobis oculos ad illa et per illa dirigentibus ad coelum, videtur esse illud sublimius, quod dejectius incedere manifesta ratione patebit. Secundus in opere pulcherrimo naturalis Historiae ita describit: « Manifestum est solem interventu lunae occultari, lunamque terrae
Abbreviated transcription (Latin):
casura est. Nimirũ non iuxta s supra solem sita est qͦ infe¬
riora eiꝰ inlustrante aequalia pene cornua ꝓtendere &
instar nauis supina ire uidetur. at reuerso post solsti.¬
tium aestiuum ad inferiora & australia cursu solis. luna
quoq illis nata mensib ad inferiora cursim tendat.
necesse est. unde fit ut quȩ ad australem partẽ solisqͥ
occiderat oceasura est. absq ulla dubietate cã primo post
occasum solis appar&. non iam supra illũ s uixta illũ ad men¬
diem posita uidetur. atq ideo aquilonalia eiꝰ latera sole aspes

Expanded text:
casura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo infecasura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo inferiora ejus illustrante, aequalia pene cornua protendere et instar navis supina ire videtur. At reverso post solstitium aestivum ad inferiora et australia cursu solis, luna quoque illis nata mensibus, ad inferiora cursum tendat necesse est, unde fit ut quae ad australem partem solis, qui occiderat, occasura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilon
Abbreviated transcription (Latin):
lucis uideri. Cum autẽ incipit ab illo recedere: ab ea ĩnlus¬
trari etiam parte quã hab& ad terrã. & necessario incipe.¬
re ã cornib donec fiat quinta decima contra solẽ. Tunc enĩ
sole occidente oritur. ut quisqͥs occidentẽ solem obseruaue.¬
rit. cũ eũ ceperit non uidere conuersus ad orientẽ lunã
surgere uideat. atq inde ex alia parte cũ ei coeperit ꝓ¬
pinquare. illam partẽ ad nos conuertere qͥ non inlustrat᷑
donec ad cornua redeat. atq inde om̃ino non appareat. qi
tunc illa pars quȩ inlustratur sursũ est ad celum. ad ter.¬
rã aute illa qua radiare sol non potest. Cũ gͦ die crescente
sola meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascende.¬
rit. necesse est luna quȩ eo tempore nata est ociori transi¬
tu solem adborealia signa precurrat. atq ideo noua post oc¬
casum solis uidetur quȩ ad septentrionẽ solaris occasus oc¬

Expanded text:
lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inluslucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit pinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat, atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtur, quae ad septentrionem solaris occasus oc
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ longitudinis aut breuitatis in xxii particulas quas
horas uocitemus aequa distributione findendas.
quotieᷤ supino cornu utroq uidẽt᷑ tẽpestuosũ mensẽ.
quoties erecto uno serenũ portendere. Quod longe
aliter esse naturalis ratio ꝓdit. Quid enĩ numquid credibi¬
le est lunȩ statũ qͥ fixus in ethere ꝑman& ꝓ subiacentiũ
mutatione flabroꝵ uł nubium posse aliorsum quã fuerat
conuerti. & eam quasi future metu tempestatis aliquanto
altius cornu quã naturȩ ordo poscebat ad tollere. maxime
cũ non omib in terris idem fluctuantium possit existere
flatus aurarum. lunȩ autẽ status idem eademq sit ꝓuarian.¬
te solis digressu conuersio: Dicunt enĩ eam sicut & beatus
austustinus in expositione psalmi decimi doc&. non habere
lumen ꝓprium s a sole inlustrari . s quando cũ illo ẽ eam
partẽ ad nos habere qua ñ inlustratur. & ideo nichil in ea

Expanded text:
mensura longitudinis, aut brevitatis in duodecim particulas, quas mensura longitudinis, aut brevitatis in duodecim particulas, quas horas vocitemus, aequa distributione findendas. quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, nlunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea
Abbreviated transcription (Latin):
xu lunam inquiunt. & ubi ꝑ nox luna candos exquire. mi¬
trat. Item si nosse uis sexta decima & septima detima. pes
tere deinceps quot horas luceant lunȩ. Recole ꝑ singulas
Quanto minus sint a deade. & inde cõputandi crepidinẽ
strue uerbi grã si nosse uis uicesima quinta quãdiu lucea
luna: dicito quanto minꝰ a xxx. patebit quia .u. multi pli¬
ca ꝑ iiiͦi. quater quini uies. partire ꝑ u. quinquieꝰ quat̾ni¬
uies. Quattuor gͦ horis splend& uicesima quinta qͦm̃ & qun¬
taluna. & quidẽ hoc argumentũ tempore equinoctiali
legitima fixũ statione ꝑ labitur. Uerum longissimis in bri¬
ina noctib uł itẽ aestate breuissimis quarum alias ꝯeu ho¬
rarum spatium longe transcendere. alias nequaquã ad ha
ꝑtinguere posse constat. quaratione lunã xiihoras lue¬
re credamus. nisi forte putamus non aequinoctialeꝰ ho¬
ras intelligendas s. fingulas quasq noctes ꝓ mensur

Expanded text:
quindecim, inquiunt, et ubi pernox luna candet exquire; muquindecim, inquiunt, et ubi pernox luna candet exquire; mutrat. Item si nosse vis, sexta decima et septima decima, et caeterae deinceps quot horis luceant lunae, recole per singulas quanto minus sint a triginta, et inde computandi crepidinem strue. Verbi gratia, si nosse vis vigesima quinta quam diu luceat luna, dicito: Quanto minus a triginta patebit, quia quinque; multiplica per quatuor, quater quinivies; partire per quinque, quinquies quaternivies; quatuor ergo horis splendet vigesima quinta, quomodo et quinta luna. Et quidem hoc argumentum tempore aequinoctiali legitima fixum statione perlabitur; verum longissimis in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putamus non aequinoctiales horas intelligendas, sed singulas quasque noctes pro suae
Abbreviated transcription (Latin):
dies habitura est semꝑ ab a. nudo incipit. sdã est in b. ter.¬
tia in c. similit̾ nudis id ÷ nullo puncto ad notatis. Et sic
ex ordine suȩ littera queq seruat aecatem luniȩ. Itẽ lu¬
na quȩ unde xxx dies habitura est. ab. l. subnotato in¬
cipiens. scda semꝑ inm. tertia est uin. simili figura nota.¬
tis. & sic ex ordine recurrens luna suam cuiq litterȩ re-¬
stituit aetatẽ. Discernendi enĩ gra primũ de ternis al¬
phabetũ nudis utrimq litteris. sđm subnotatis. tertiũ
quo luna cuiuscumq aetatis quot horas luceat explo¬
retur. Quia enĩ prima luna inquiunt uii punctos
luc&. ad dicitur hic numerus ã scđa luna cotidie usq
ad pleuilunium. detrahiturq dehinc parib: spatiis
in diminutionẽ & ideo si nosse uis luna scła quot horas luceat
duo. Duas horas & totidem punctos tertia lima luc&. Item ib
decima luna. S̾ne argumentũ dubium fore arbitreris. tene

Expanded text:
dies habitura est, semper ab a nudo incipit, secunda est in b, terdies habitura est, semper ab a nudo incipit, secunda est in b, tertia in c, similiter nudis, id est, nullo puncto adnotatis, et sic ex ordine suam littera quaeque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda semper in m, tertia in n, simili figura notatis, et sic ex ordine recurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia primum de ternis alphabetum nudis utrinque litteris, secundum subnotatis, tertium quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur hic numerus a secunda luna quotidie usque ad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat,duo; duas horas et totidem punctos tertia luna lucet. Item ubidecima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris, tene
Abbreviated transcription (Latin):
bini cxuiii. quinquagies nouies asse luiiii. Eodẽ¬
ordine diem septimanȩ quocumq uolueris tẽpore adiunc.¬
to helrum ianuariarum die requiris. Si enĩ uis scire uer.¬
bi gr̃a anno qͦ halendȩ ianuariȩ quinta feria celebrantur.
octauo kalendarum octobrium die quȩ feriasit: dicito.
octob̾ in leł celxxxiiii. tolle uinłe octobris. remanent ce¬
partire ꝑ uii.septies triceni ec decus. septies octoni qͥn.¬
đ si adeo quisq deses uel hebes est. ut absq om̃i labore
cõputandi lunȩ cursum scire uoluerit. innitatur alphabe¬
tis quȩ in annali uid& libello iuixta cursum distinctalu¬
narẽ. ubi duos lunȩ cireuitus idẽ quinꝗͣgenos & nouenos
dies terna tenent alphabeta. Et quãcumq litteram luna
in hac aetate semel hab& eandem ꝑ totũ annũ simili mͦ ad
notatã in eadem semꝑ aetate habere ñ desin&. nͥ forte qđ
tam̃ raro accidit. embolismoꝵ hȩc ratio inmut&. Uer¬
bi gr̃a anno tertio cicli decennouenalis luna quȩ xxx

Expanded text:
quinquagies novies terni CLXXVII, quinordine diem septimanae quocunque volueris tempore adjuncto Calendarum Januariarum die requiris. Si enim vis scire, verbi gratia, anno quo Calendae Januariae quinta feria celebrantur, octavo Calendarum Octobrium die quota feria sit, dicito: October in Calendas CCLXXIIII; tolle VIII Calendas Octobres, remanent CCpartire per VII, septies triceni ducenti decus, septies octoni q si adeo quis deses vel hebes est, ut absque omni labore computandi lunae cursum scire voluerit, innitatur alphabetis quae in annali videt libello juxta cursum distincta lunarem, ubi duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi gratia, anno tertio cycli decennovenalis, luna quae triginta
Abbreviated transcription (Latin):
concurrentiũ intermittendus ẽ dies. eo tam̃ numero quẽ int̃¬
missurꝰ eꝰ in ianuario februarioq utaris. at in bldis primũ¬
martiis ꝑ illũ qͥ circulo continet᷑ solis cõputare incipias. Cũ
gͦ diem selrum uerbi gr̃a ianuariarũ quereremus. dicis. ianu.¬
arius duo. ad de concurrenteᷤ septimanȩ dieꝰ qui fuerint eo
fedȩ ianuariȩ. Itẽ anno qͥ ui hab& concurrenteᷤ. sume .u regu¬
lares mensis martũ. ad de concurrente ᷤᷤui. fiunt xi. Tolle uu¬

Expanded text:
concurrentium intermittendus est dies, eo tamen numero quem inteconcurrentium intermittendus est dies, eo tamen numero quem intermissurus es in Januario FebruarioqMartiis per illum qui circulo continetur solis computare incipias. Cum ergo diem Kalendarum, verbi gratia Januariarum, quaerere vis, dicis: Januarius duos; adde concurrentes sCalendae Januariae. Item anno qui sex habet concurrentes, sume V regulares mensis Martii, adde concurrentes sex, fiunt undecim; tolle
Abbreviated transcription (Latin):
septẽbrio regulares .u. octobrio u. nouebrio uii. decẽbri
uii. Cȩtera ut supra nos posuimus. Qđ ob auctoritatẽ aeg¬
tioꝵ rationabilit̾ prorsus agunt. ut ã quib origo cõpua¬
di sũpta est. horũ quoq in cõputando anni principiumu
tent᷑. Uerũ aliis aptius multo & expeditius uidet᷑. ut cõr¬
tatio omis quantũ ñ necessitas rationis obsistit. ã principio
anni sui etiam apud romanos incipiat. & usq ad termin
anni rato atq intemerato ordine ꝓcurrat.
niendã łelrũ diem prõptissimũ. ita dũ taxat ut aliis utens
regularib qđ in hoc ꝑ ȩpactas facis in illo facias ꝑ c̃curren
concurrentes ad scripti sunt dieᷤ. cȩteris uͦ annis ad des concur.¬
rentes. quotqͦt in p̾senti fuerint ad notati ad regulares men¬
sium singuloꝵs. & ita diem łerum sine errore semꝑ inuenieᷤ
oc tantũ memor esto ut cũ inminente anno bissextili. unus

Expanded text:
Septembri regulares V, Octobri V, Novembri VII, Decembri Septembri regulares V, Octobri V, Novembri VII, Decembri VII, et caetera, ut supra nos posuimus: quod ob auctoritatem Aegyptiorum rationabiliter prorsus agunt, ut a quibus origo computandi sumpta est, horum quoque in computando anni principium imitentur. Verum aliis aptius multo et expeditius videtur ut computatio omnis, quantum non necessitas rationis obsistat, a principio anni sui etiam apud Romanos incipiat, et usque ad terminum anni ratio atque intemerato ordine procurratniendam diem Calendarum promptissimum, ita duntaxat, ut aliis utens regularibus, quod in hoc per epactas facis, in illo facies per concurrentes concurrentes adscripti sunt dies; caeteris vero annis addes concurrentes quotquot in praesenti fuerint adnotati ad regulares mensium singulorum, et ita diem Calendarum sine errore semper invenies. Hoc tantum memor esto, ut cum imminente anno bissextili unus
Abbreviated transcription (Latin):
istere doceat. Itẽ anno xuiiii quia luna embolismi
tertio die nonarũ martiarũ incipit. cogit lunã in hł̃das¬
maias xxuiiͦii cõputari. cũ x xuiui scđm argumenti caleula¬
tionẽ canatur. Quo etiam anno ratio saltus lunaris de quo
in sequentib dicemꝰ fidem eiusdẽ argumenti inpugnat. Sie
ipsũ argumentũ uixta aegẏptios ã sept̾ebrio mense ubi prin¬
cipium est anni eoꝵ inchoaueris. necesse ẽ ut luna uli ĩ m̃s
eo anno x xuiiii dies ut nũ ꝗͣ alias habeat. uno uidelic&
ratione saltus amisso. & ob id luna h̃lrũ augustarũ iͣ redde
mere mauis. eodẽ ordine luna in łedas decebres uii incur¬
rit. quȩ iuxta argumentũ ui fieri debuisse putabatur
quia nimirũ luna nouebris mensis unã admittit diem
& ꝓ xxx consuetis unde xxx solũ dieb cogitur esse
contenta. Quȩ ꝓfecto om̃ia: melius colloquendo quãse¬
bendo docentur Non autẽ transitorie cõmemorandũ qd
hoc argumentũ ã septẽbrio quidã incipiant. ponentes eid

Expanded text:
istere doceat. Item anno decimo nono, quia luna embolismi tertio die Nonarum Martiarum incipit, cogit lunam in Maias XXVIII computari cum XXIX secundum argumenti calculationem canatur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum tertia reddatur, mere mavis, eodem ordine luna in Calendas Decembres VII incurrit, quae juxta argumentum sexta fieri debuisse putabatur, quia nimirum luna Novembris mensis unam amittit diem, et pro XXX consuetis XXIX solum diebus cogitur esse contenta. Quae profecto omnia melius colloquendo quam scribendo docentur. Non autem transitorie commemorandum quod hoc argumentum a Septembri quidam incipiunt, ponentes eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ de hłrũ uerũ & de quorũ lib& inthełdas dierũ luna uł
feria dinoscenda reꝑtũ. aliquanto quidẽ granius ad discendũ.
s maioꝵ tam̃ nobis auctoritate contraditũ. atq ideo mino.¬
rib nostra aeque solertia tradendũ. Si gͦ uisscire hoc uł
illo die quota sit luna. cõputa dies a principio mensis
unuariis usq in diem de quo inquiris. & cũ scieris. ad de
aetatẽ lunȩ quȩ fuit in beldis iañ. Partire omĩa pluiii.
& siamplius xxx remanserint. tolle .xxx. & qđ suꝑ est
ipsa : luna diei quẽ queris. Itẽ siuis scire hoc uł illo die qͦta
sit feria. cõputa dies ã błdis ianuariis usq in diem de quo
inquiris. & cũ noueris adde feriam quȩ fuit die bełrũ ianu.¬
ariarũ & si bis sextilis annus ẽ. &iambissexti diem posiq̃
transierit. augmentare memento. Partire omĩa ꝑuii. &
ostend&. Quod ita solum sine labore currit argumentũ.
decantare consuescas.
in idus.¬

Expanded text:
m, verum et de quorumlibet inter Calendas dierum luna vel feria dignoscenda repertum, aliquanto quidem gravius ad discendum, sed majorum tamen nobis auctoritate contraditum, atque ideo minoribus nostra aeque solertia tradendum. Si ergo vis scire hoc vel illo die quota sit luna, computa dies a principio mensis Januarii usque in diem de quo inquiris, et cum scieris, adde aetatem lunae quae fuit in Calendis Januariis; partire omnia per LIX, et si amplius XXX remauperest, ipsa est luna diei quem quaeris. Item si vis scire hoc vel illo die quota sit feria, computa dies a Kalendis Januariis usque in diem de quo inquiris, et cum noveris, adde feriam quae fuit die Kalendarum Januariarum; et si bissextilis annus est, etiam bissexti diem, postquam transierit, augmentare memento: partire omnia per septostendit. Quod ita solum sine labore currit argumentum, decantare consuescas iin Idus
Abbreviated transcription (Latin):
bł remanent exx. ad de uiiii fiunt cxxuiiii. partire ꝑ¬
luiiii. Quinquagies nouies bini cendecus octus. Tolle coi
remanent xi. Undecima est luna inbel maias. Siuis scire
qͦta est luna in xukł iunias dicito iunus in bł clii. tolle
Siuis scire quota est luna uii idus decẽbris. dicito decẽb in
idusccc xluii. tolle uii id. remanent cce xl adde nouẽ
fiunt ccc xluiuii. Partire ꝑluiiii. quinqͥgies nouies qͥni
cCxCU. tolle cexeu remanent liii. tolle xxx. rema.¬
nent xxiiii. Uicesima quarta ẽ luna die memorato.
uuat huiꝰce argumenti usũ si calculator ultima quin.¬
quagesimȩ nonȩ partis diligentius memoriȩ cõmendas
Quin quagies nouies seni. cec li. quinquagies nouies
quini ccxcu. Quinquagies nouies qͣt ccxxxxui. Quin

Expanded text:
XX; adde IX, fiunt CXXIX; partire LIX, quinquagies novies bini centum decus octus: tolle CXVIII, remanent XI; undecima est luna in Calendas Maias. Si vis scire quota est luna in XV Calendas Junias, dicito: Junius in Calendas CLII; tolle Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: December in Idus CCCXLVII; tolle VII, Idus remanent CCCXL; adde IX, fiunt CCCXLIX; partire per LIX, quinquagies novies quini CCXCV; tolle CCXCV, remanent LIIII; tolle XXX, remanent XXIIII; vicesima quarta est luna die memorato. Juvat hujusce argumenti usum, si calculator ultima quinquagesimae nonae partis diligentius memoriae commendat: quinquagies novies seni CCCLIIII, quinquagies novies quini CCXCV, quinquagies novies
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs ẽ. qđ sollertissua egẏptioꝵ inuestigatio & ad modũ
subtilissima. a septima hora diei horã pͥmã alterius diei do.¬
iam xxui dies ascribit᷑. aegẏptiaca ut diximus ratione
subtili & sine dubitatione ꝓbabili. Et post pauca. Igit᷑
luna inqͥt si xiiii repperit᷑ sole in prima parte suicircu.¬
li c̃stituto. iure pͥmim̃sis aseribit᷑. Siuͦ prius xiiii luna
hoc pleno lumine orbis effulserit. ꝗͣsol mȩmoratã primã
partẽ circuli sui contigerit. xii mensis ee reputabitur.
& ideo quotiens ita contingit. sollẽpnitas paschȩ differt᷑

Expanded text:
quod solertissima Aegyptiorum investigatio et admodum quod solertissima Aegyptiorum investigatio et admodum subtilissima a septima diei hora, horam jam XXVI ascribitur, Aegyptiaca, ut diximus, traditione subtili et sine dubitatione probabili. » Et post pauca: « Igitur luna, inquit, si XIV reperitur, sole in prima parte sui circuli constituto, jure primi mensis ascribitur. Si vero prius XIV luna hoc pleno lumine orbis effulserit, quam sol memoratam primam partem circuli sui contigerit, XII mensis esse reperitur vel reputabitur. Et quotiens ita contigit, solemnitas differt
Abbreviated transcription (Latin):
lib& genti cõplacuit inserere. Naturalis uͦ ẽ rationis in
cõpletione cireuli solaris adici. qđ & cyrillus signauit¬
in hac anatholii sententia hoc qđ ipse sensit intelligere ñ¬
potuisse. lib& paucis annectere qde his partib & ȩquinoc¬
tio uir doctissimꝰ capuanę urbis uictor antistes seribat.
Celestis inquit circulus ꝑque sol & luna & stellȩ quȩ pla:
netȩ appellant᷑. contra impetũ totius celi ꝓprio motu ferun¬
tur. ꝑ xii partes iudicio est sapientiȩ distributus. Quib
re annꝰ expletus dũ sol repetierit supͣ dicti circuli primȩ
partis initium. orit᷑ anni pͥncipium: Qđ fit ã .xiił. apͥł
die usq ad xxi. Sepe enĩ uespere. inc̃̾dũ nocte. nonnũ ꝙͣ
aut sexta die martũ mensis scđm alexandrinos hocest
mensis initiũ. Ne qͥs nos in constantie uelit arguere qđ
uelut sub ambiguo fluctuantes diem pͥmi mensis mini me
definiamꝰ. huiꝰmodi obuirgator aut potius inquisitor stiat

Expanded text:
l., genti placuit inserere. Naturalis vero est rationis in completione circuli solaris adjici, quam  Al., quin hac Anatholii sententia, hoc quod ipse sensit intelligere potuisse, libet pauca annectere quae de iisdem partibus et aequinoctio vir doctissimus Victor Capuanae urbis antistes describebat. « Coelestnetae appellantur, contra impetum totius coeli proprio motu feruntur, per duodecim partes, judicio est sapientiae distributus. Quibusre annus expletur, dum sol repetierit circuli supradicti primae partis initium, oritur anni principium, quod fit a duodecimo die usque ad undecimum. Saepe enim vespere, interdum nocte, nonnunquama igitur aut sexta die Martii mensis secundum Alexandrinos, hoc est, mensis initium. Ne quis autem nos inconstantiae velit arguere, quod velut sub ambiguo fluctuantes diem primi mensis minime definiamus, hujusmodi objurgator aut potius inquisitor sciat
Abbreviated transcription (Latin):
equinoctia ueris & autũni ȩquis spatiis dixit ẽẽ direp.¬
ta. Et inde colligendũ qđ ab ȩquinoctio ad ȩquinoc
nali discretũ. Qđ ẽẽ uerissimũ etiam horologica do-¬
doctoris aristoboli uerbis astruant. qͥ unꝰ ex illis lxx
in lustrib scripturȩ saerȩ interp̃tib fuit. Quod autẽ
die. idẽ. in prima ex xii partib xii partes xii signa
horoscopi nominant. quȩ tricenis dieb & paucis insuꝑ
horis solem singła tenent. Unde maro de hisdem.
Idcirco certis dimensũ partib orbẽ ꝑ duodena regit
mundi sol aureus astra. Quarũ uidelic& partium pri¬
mitit solẽ in ea die non solũ c̃scendisse pͥmã partẽ. ue.¬
totiens in ipso tẽporis momento illa quarta pars diei
quȩ annuatĩ ad crescere sol&. scđ in naturã ꝑfecta esse

Expanded text:
aequinoctia veris et autumni aequis spatiis dixit esse dirempaequinoctia veris et autumni aequis spatiis dixit esse dirempta. Et inde colligendum quod ab aequinoctio ad aequinoctnali discretum. Quod esse verissimum etiam horologica docdoctoris Aristobuli verbis astruat, qui fuit unus ex illis LXX illustribus Scripturae sacrae interpretibus. Quod autem die, id est, in prima ex duodecim partibus, XII partes XII signa horoscopi nominat, quae tricenis diebus et paucis insuper horis solem singula tenent. Unde et Maro de iisdem dicit: Idcirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi sol aureus astra, Quarum, videlicet, partium primittit solem in ea die non solum conscendisse primam partem, vetotiens in ipso temporis momento illa quarta pars diei, quae annuatim accrescere solet, secundum naturam perfecta esse
Abbreviated transcription (Latin):
sedis aequinoctialis tẽpora. s ultima signauit. hoc ẽ ea
ã quib paschȩ celebrationẽ. incipere posse nouerat. Cũ
paschȩ tempꝰ inchoat. Cuiꝰ cerimonia e parte celebrant᷑
eiusdẽ prima noctis. quãuis illa mediante uł &iam
inchoante ꝑfiçi aequinoctiũ nullus ambigit. eo qđ ꝓ.¬
fecto ipsam dñicȩ resurrectionis rite celebrari horã
quȩ diluculo facta ẽ. Et ut patent̾ animaduertas qđ
anatholius uesꝑtinũ spetialit̾ ȩqͥnoctiũ describat. ãquo
respicit. attende qͥd in consequentib ex antiquors sen¬
tentia patrũ annectat. Cũ enĩ duo sunt ȩquinoctia ue.¬
sis primi sit statuta sollempnitas post uesperã. quando
luna soli opposita e regione dep̾hendit᷑. sicut &iam ocu.¬
lis ꝓbare lic&. inuenitur utiq uernalis equinoctiĩ
declarat. quando occidente ad uesperam sole. luna ec̃¬
trario suũ attollit exortũ : Ubi parit̾ intuendũ. qͥa

Expanded text:
sedis aequinoctialis tempora, sed ultima signavit, hoc est ea sedis aequinoctialis tempora, sed ultima signavit, hoc est ea a quibus Paschae celebrationem incipere posse noverat. Cum Paschae tempus inchoatur. Cujus caeremoniae partes celebrantur ejusdem prima noctis; quamvis illa mediante, vel etiam inchoante perfici aequinoctium nullus ambigit, eo quod profecto Dominicae ipsam resurrectionis rite celebrari horam, quae diluculo facta est. Et ut patenter animadvertas quod Anatholius vespertinum specialiter aequinoctium scribat, a quo Aprilium regulariter respicit. Attende quid in sequentibus ex antiquorum sententia Patrum annotat. Cum enim sint duo aequinoctia vemi mensis sit statuta solemnitas post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet: invenitur utique vernalis aequinoctii declaret, quando occidente ad vesperam sole, luna econtrario suum attollit exortum. Ubi pariter intuendum quod
Abbreviated transcription (Latin):
Facit enĩ ratio quadrantis quẽ bisextũ uocant. ut sol ȩqui-¬
noctialẽ suicursus locũ in signifero circulo. nunc in pͥ.¬
mo exortu suo. nc̃ meridie. nc̃ in occasu. nc̃ in media nocte
c̃prehendat. Et quotiens mane uł meridie fieri equinoc¬
noctis ad xiłcrũ earũdẽ diem ꝑtin&. absq enĩ contra.¬
dictione nox om̃is ex quo dñs ã mortuis resurrexit.
sequentis diei tẽporib anteponit᷑. ñ aut̃ p̃cedentis ap¬
uerba continuo subiungit. Et idõ ñparũ delinquere
dicimꝰ eos qͥante initiũ hoc ẽ noui anni pascha putant
esse celebrandũ. Hongͦ in hoc initio. in quo eqͥnoctiũ eẽ
dicit si ante hoc initiũ noui anni pascha ꝓhib& celebrari.
cũ ipse in eodem libro diligent ex antiquoꝵ parit̃ & no.¬
uoꝵs patrũ scriptis affirin&. antȩ transcensum ȩquinoctis
pascha agi ñ posse. Ipse enĩ testis sibi erat. qui scribens ñ pͥma

Expanded text:
Facit enim ratio quadrantis quem bissextum vocant ut sol aequiFacit enim ratio quadrantis quem bissextum vocant ut sol aequinoctialem sui cursus locum in signifero circulo, nunc in primo exortu suo, nunc in meridie, nunc occasu, nunc media nocte comprehendat, et quotiens mane vel meridie fieri aequinocndarum earumdem diem pertinet. Absque enim contradictione nox omnis ex quo Dominus a mortuis resurrexit, sequentis diei temporibus anteponitur, non autem praecedentis apverba continuo subjungit: Et ideo non parum delinquere dicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse celebrandum. Non ergo in hoc initio in qua aequinoctium esse dicit, sed ante hoc initium novi anni Pascha prohibet celebrari, cum ipse in eodem libro diligenter ex antiquorum pariter et novorum Patrum scriptis affirmet, ante transcensum aequinoctii pascha agi
Abbreviated transcription (Latin):
in breuib int̾uallis. cũ aliqd sibi sol cedit atq suc¬
cedit. Hora grecũ nom̃ est. & tam̃ latinũ sonat. Hora
finis est tẽporis. sic̃ & orȩ st̃ fines maris. fluiuoꝵ. ues.¬
Et notandũ ꝓpt̾ errorẽ cauendũ. qđ cõpotus partim
natura. partĩ auctoritate. uł consuetudine nitat᷑. Natura
ut annũ cõmunẽ. xii menses lunareᷤ habere. Consuetudi¬
ne ut menses xxx dieb cõputari. auctoritate ut ebdoma.¬
studiosos. qͥmͦ anatholius cũ sit & eruditione ipsa acge.¬
nere egyptius. quasi contrarius aegipti doctorib scribat
in pmo anno initium primi mensis qđ est xuiiii annoꝵ
conscendisse primã partẽ. uerũ &iam quadrã iã in ea die
habere. idẽ. in pͥma ex xii partib Hȩc autẽ particula
pͥma uernale est ȩquinoctiũ. & ipsa ẽ initiũ mensiũ.
& caput circuli & absolutio cursus stellarũ quȩ planetȩ
idẽ uagȩ dicunt᷑. ac finis xiiparticulȩ. & totius circuli

Expanded text:
in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et orae sunt fines maris, fluvioruEt notandum propter errorem cavendum, quod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomastudiosos, quomodo Anatholius cum sit et ipse eruditione ac genere Aegyptius, quasi contrarius Aegypti doctoribus, scribat in pconscendisse primam partem, verum etiam quadrantem iam in ea die habere, id est in prima ex XII partibus. Hec autem particula prima ex XII vernale est equinoctium, et ipsa est initium mensium et caput circuli et absolutio cursus stellarum, que planete, id est vage, dicuntur, ac finis XII particule et totius circuli
Abbreviated transcription (Latin):
negoti ĩ tẽptauere p̃sumpseri. quare de his quȩ spar.¬
sim in ueterũ scriptis inueniri poterant. ipse nouũ
opꝰ condere studuerim. audiat dicente scõ augustino
quia idõ necesse est plures a plurib fieri libros di¬
uerso stilo ñ diuersa fide etiam de questionib eis dẽ
ut ad plures res ipsa ꝑueniat. ad alios sic. ad alios
enĩ sic. audiat & me ꝓ me simplicit̾ respondentẽ
cui displic& uł suꝑfluũ uidet᷑. qđ hoc rogatu fra.¬
trũ. unde eũq collegi uniusq libelli tenore c̃elusi.
Dimittat ea legenda siqui uelint. & ipse de cõmunib
patrũ fontib quȩ sibi suisq sufficere arbitret᷑. hauri.¬
ens mecũ nicbilominꝰ debitȩ fraternitatꝰ intemera.¬

Expanded text:
negotio tentare praesumpserim: quare de his quae sparnegotio tentare praesumpserim: quare de his quae sparsim in veterem scriptis inveniri potuerant, ipse novum opus condere studuerim, audiat, dicente sancto Augustino: Quia ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso stylo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat: ad alios sic, ad alios autem sic. Audiat et me pro me simpliciter respondentem: Cui displicet, vel superfluum videtur, quod haec rogatu fratrum undecunque collegi, uniusque libelli tenore conclusi, dimittat ea legenda, si quis velit, et ipse de communibus patrum fontibus, quae sibi suisque sufficere arbitretur hauriens, mecum nihilominus debita fraternitatis intemera
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ in libro de ciuitate dĩ. Eusebius ipse crono-¬
graphus in tertio historiȩ eccłasticȩ libro ex uerbis
iosephi historici aduersus apionẽ grãmaticũ seriben¬
tis. breuiorẽ tempor seriem qua in lxx editione fer.
tur uulgo continere cõꝓbant. Neq hanc etiam se¬
quendam amplius hi qͥ laex magnis diuinisq laudib
ad cȩlos tollunt dubitant: quoꝵ quisq dicta ꝓspexe.¬
rit. credo mox nr̃o labori calũpniam facere desist&.
si ñ hunc tam̃ liuidis qđ absit c̃templatur obtutib
Uerũ utcũq ferant hec mea scripta legentes primo edi.
recte ꝑcurrendũ atq examinandũ offero. multum
dep̃cans ut si quid uituperabile in eo dephenderis.
statim michi corrigendũ insinues: at ubi ordinate
& rationabilit̾ actũ uideris: mecũ dõ qͥdonauit. &
sine quo nichil possumꝰ agere deuotꝰ grãs agas. Si
quẽ sane uł illud offendit cur aliqͥd de Rnus modi

Expanded text:
Augustinus in libro de Civitate Dei, Eusebius ipse ChronoAugustinus in libro de Civitate Dei, Eusebius ipse Chronographus in tertio Historiae ecclesiasticae libro, ex verbis Josephi historici, adversus Appionem Grammaticum scribentis, « breviorem temporum seriem, quam in LXX editione vulgo fertur continere, » comprobant: neque hanc amplius sequendam, etiam hi qui LXX magnis divinisque laudibus ad coelos tollunt, dubitant: quorum quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, si non hunc tamen lividis, quod absit, contemplatur obtutibus. Verum utcunque ferant, haec mea scripta legentes, primo edituberte, percurrendum atque examinandum offero, multum deprecans, ut si quid in eo tu vituperabile deprehenderis, statim mihi corrigendum insinues. At ubi ordinale ac rationabiliter actum videris, mecum Deo qui donavit, et sine quo nihil possumus facere, devotus gratias agas Si quem sane vel illud offendit, cur aliquid de hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe nequẽ forte offender&. qđ hebraicã ueritatẽ ma.¬
gis ꝙͣ lxxx translatoꝵ editionẽ inserui p̃cedentis serie
secutus sim. & illam quoq ꝑ omia quotiens discrepare
uidebat᷑ inserui. ut legens quisq simul utrãq conspiciat.
& qđ amplius sequendũ putat eligat. Fixa autẽ stat mͥ
sententia quã ã nullo prudentiũ redarguendam autumo.
ut sic̃ reuerentissimꝰ eiusdem hebraicȩ ueritatis interpres
obtrectatorib sui operis ñ dampno inqͥt ñ reprebendo
Ixx int̾pretes. s om̃ib his apostolos p̃fero. ita ut & ego
confident̃ ꝓfitear quia ñ rep̃hendo ueteres cronographos.
Trans lationẽ lxx interpretũ mͦ secuti ẽẽ mͦ ꝓ ut libuit
ꝓbant᷑ habuisse contẽptui. sicut etiã in ꝓcessu huiusce
opusculi nostrĩ monstrabitur. S om̃ib his hebraicȩ
ueritatis integrã p̃fero puritatẽ. quã preminentissi.¬
mi doctors hieronimi in libro hebraicarũ questionũ.

Expanded text:
ne quem forte offenderet, quod Hebraicam magis veritatem quam LXX Translatorum editionem in saeculi praecedentis serie secutus sim: et illam quoque per omnia quoties discrepare videbatur inserui, ut legens quisque simul utrumque conspiciat, et quod amplius sequendum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguendam autumo, ut sicut reverendissimus ejusdem Hebraicae veritatis interpres obtrectatoribus sui operis: Non damno, inquit, non reprehendo LXX, sed omnibus his apostolos praefero: ita et ego confidentranslationem LXX Interpretum modo secuti esse, modo prout libuit probantur habuisse contemptui, sicut etiam in processu hujusce opusculi nostri monstrabitur; sed omnibus his Hebraicae veritatis integram praefero puritatem, quam praeeminentissimi doctorum, Hieronymus in libris Hebraicarum Quaestionum,
Abbreviated transcription (Latin):
& ratione tempoꝵ duos quondã ꝑstricto
sermone libellos discentib ut rebar
necessarios cõposui. Quos cũ fratrib
quibusdã dare atq exponere cepissem:
dicebant eos breuius multo digestos esse quã uellene.
maxime ille de tẽporib cuius ꝓpt̾ rationẽ paschȩ
potius uidebatur usus indigere. Suadebantq michi
latius aliqua de tempoꝵ statu & cursu ac fine disse.¬
rere. Quib concitus parens ꝑspectis patrũ uenerabiliũ
scriptis. ꝓlixiorẽ de tẽporib librũ edidi. ꝓut ipsolar.¬
giente potui. qͥ aet̾nus ꝑmanens tẽpora quando uoluit
constituit. & qͥ nouit tempoꝵs fines. immo labentib tẽ.¬

Expanded text:
 ratione temporum, duos quondam stricto sermone libellos discentibus, ut rebar, necessarios composui. Quos cum fratribus quibusdam dare atque exponere coepissem, dicebant eos brevius multo digestos esse quam vellent, maxime ille De temporibus. Cujus propter rationem Paschae potius videbatur usus indigere: suadebantque mihi latius aliqua de temporum statu, cursu, ac fine disserere. Quibus concitus parens, perspectis venerabilium Patrum scriptis, prolixiorem de temporibus librum edidi, prout ipso largiente potui, qui aeternus permanens, tempora quando voluit constituit, et qui novit temporum fines: imo ipse labentibus te
Abbreviated transcription (Latin):
hende. posteriora app̃bende. & illud posteriora mea uidebis
Pmo factꝰ serpens. s cauda retenta facta uirga. pͥmo occis
Est &̃ incauda serpentis finis scłi. qͥa mortalitas humanignr̃s
ambulat ꝑmortẽ a diabolo illatã s infine scł sicut a cauda
regimꝰ ad manũ dĩ. & efficim᷑ stabilitũ regnũ di. pꝰ hȩc

Expanded text:
hende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga; primo occisus, Est etiam in cauda Serpentis finis seculi, quia mortalitas generis humani ambulat per mortem a Diabolo inlatam, sed in fine seculi, sicut a cauda redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei. Post haec