comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius nepos. ꝓnepos. abnepos. aĩne¬
pos. trinepos. u̾ isti gradus defe¬
ceriit m̾itoiam dicimꝰ minores
sicut et maiores dicimꝰ post pr̃is
uocabulũ. ue agnatis et cognatis.
gnati cdicti eo quod accedant
⁊ ꝓnatis dum desunt filii. qͥ
ido ꝓͥꝰ. in getenagnoseuntur qͥ
uẽusit per ĩnulis sexus personas
ueluti fr̃ eodẽ pr̃e natus uł fr̃is fi¬
lius nepos. uł exeo item pr̃uus.
Cognati dicti quia et ip̃i ꝓ iniqͥ¬
tate cogna fõnis conuincti qui deĩ¬
de post agnatos hñtur quia per¬
feminini sexus ꝑsonas ueniunt
nec sunt agnati s alias nat᷑ali ui¬
re cognati: proximus pp̃ ꝓpiuqui
ex uno pr̃is semine. nati sunt. ⁊am
iurispuma ẽ sanguinis aduistaꝵ
aque in scopulis conlise: que spumã
candidam facit uł sicut uinũ ui¬
grum quod incalice agitatĩt spu¬
mam allentem reddidit. Er̃es dc̃ĩ eo
quod sint ex adẽ frustu idẽ ex eodẽ se¬
mine nati. Gmanuero de eadẽ ge¬

Expanded text:
filius, nepos, pronepos, abnepos, adnefilius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, vocabulum. § 6 De agnatis et cognatis. Agnati dicti eo, quod accedant natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in genere agnoscuntur: quia veniunt per virilis sexus personas: veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, nepos, vel ex eo iterum patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti, qui inde post agnatos hfeminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proex uno patris semine nati sunt; nam semen viri spuma est sanguinis, ad instar aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum grum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem ge
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ qm prẽm seunt᷑. Latine aũ
spurii quasi exͣ puritatẽ. id est qͣiͣ
aut̃ filius nascit deinde nepos.
Gradus enim sb̾stitutõis ẽ. hic ⁊
postitas qͣiͣ post̾a etas ⁊epos autẽ
utͥus sexꝰ ẽ.am ut neptis dica¬
mꝰ. Inuite ẽ pp̃ discretionẽ successi¬
CInis ad missam. ꝓnepos q̃ui ex nepote
conceptum natꝰ que ẽ. et dõs ꝓ ne-¬
pos qͣi natꝰ porro post ex hoc qͦ graclu
incipit uocari et ꝓgenies qͣi porro
post geniti.. ⁊am filii et nepotes si st̃
ꝓgenies quia nõ ineis longa poffi¬
tas. sicut autem infi̾us longe editi
ꝓgenies dicunt᷑. Ita sr̃ius ꝓaui atra¬
ui qui ⁊ ꝓgenitores aupellant᷑ qͣi por¬
ro gn̾antes. ꝓ nepos dõs qͣi ꝓpe nepo¬
tem. Ab nepos qui se uingit᷑ a nepo¬
te. ẽ .ii. int̾. illũ et nepotem ꝓnepos.
ab nepos ab nepotis filius trinepor
ad nepotis filius qui post nepotẽ
quartꝰ inordine ẽ qͣi t̾ra nepos.
Minores autem non dicimꝰ nͥ qͦ

Expanded text:
potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ qui sũt cle una familia id
ẽ pr̃ia quas latini p̃rnitates int̾y¬
tant᷑ cum ex una radice multage¬
os. fr̃es enĩ sumꝰ. et c̾te loch si
erat fr̃ abrale s filius fr̃is eius
aran. Quarto modo affectu fr̃es dẽi:
qui induoscinduntur spiritale
et comune. spiritale quo oẽs xͥ
bonum et quam iocundum hita¬
re fr̃es inunum. In cõmune ut õs
homines ex uno pre nati pari int̾
nos g̾manitate coniungimur. scͥp
tura loquente dicite his qui ode¬
runt nos fr̃es nr̃i uos estis ger¬
mana ita intelligit᷑ ut g̾manꝰ
eadem genitͥce manans. Soror
autem ut frat̾.⁊ am soror ẽ ex
eodem seniĩe dicta quod sola cũ
fr̃ib inforte agn̾afonis hẽatur.
Erẽs pr̃ueles dicti eo quod pr̃es eor
g̾mani fr̃es int̾ se fu̾uint. Conso¬
brini u̾o uocati quia aut̃ sorore
et fratre aut ex luab sororib
sunt nati quasi consoriri. Era¬
trueles autem t̾ere mat̾rere filii
sunt Sobrint consobrinorum
us frat̾ pr̃is est quasi pat̾ alus

Expanded text:
cantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa gefratres nos sumus.' Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur: spiritale et cobonum et quam jucundum habitare fratres in unum ; in commune, cum et omnes homines ex uno pnos germanitate coniungimur, Scriptura loquenteIsai. 66, 5: 'Dicite his qui oderunt vos: Fratres nostri vos estis.' Germana ita intellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Sautem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine, dicta quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur.rum patrueles dicti eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, quia aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. trueles autem materterae filii sunt. Subrini consubrinorum us frater patris est, quasi pater alius;
Abbreviated transcription (Latin):
mul sedentem plures. de gemi¬
nis autem uno abortiuo alt̾ qui
legitune natus fu̾it noscus no¬
minatur. Post humꝰ u̾o uocat᷑
eo qd̾ posthumationẽ pr̃is nascit᷑
idẽ post obitum. Iste et defuncti
nom̃ accepit. sic lex .n. uoluit
ut qui de defuncto pre nascit᷑ de¬
functi noĩe applłat᷑. Nochus dr
qui de pr̃e nobili et nir̃e ignobili
gignitur sicut ex concubina. est
autem nom̃ grecum et ĩ latinita¬
Itẽ spuriꝰ pr̃e in c̾to mr̃e iudua
genitꝰ. uł ut tm̃ spurius filius
quia muliebrem nat᷑am uet̾es

Expanded text:
 sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in LatinitaItem spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi autẽ nom̃ secutũ fuerit opꝰ certissime
traxit. Catholicꝰ uniũsalis siue gñalis
interp̃r. Nam greci uniũsale catholicũ
uocant. Orthodoxꝰ ẽ recte credens. ⁊ ut
credit uiuens. Orto enĩ gͣce recte d̃r. Do¬
uocari qͥ alit̃ iuit qͣmtredit. Neopbitꝰ
grece auditor interp̃r. Competẽs uocãt᷑
qi pꝰ instructõnẽ fidei competũt gr̃am¬
.xp̃i inde et appetendo compecentẽ uo¬
tati. Laicꝰ popłaris. Laos enĩ g̃ce popłs
miscebat᷑ populo dei grecum ẽ. Expli¬

Expanded text:
Ubi autem nomen secutum fuerit opus: certissime traxit. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur. Nam Graeci universale catholicon vocant. Orthodoxus est recte credens: et ut credit, recte vivens. Orthos enim Graece, recte, dicitur: doocari qui aliter vivit quam credit. 6. Neophytus Graece auditor dicitur. 8. Competens vocatur qui post instructionem fidei competit . Inde et a petendo competentes vocati. Laicus, popularis. Laos enim Graece popumiscebatur populo Dei, Graecum est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
acta dictis. ac gestu. cantabant.
atq stupra uirginũ et amores mere.¬
tricum. in suis fabulis expͥmebant.
nici qui in organis. et liris.⁊ ci¬
taris p̾cmebant. et dicti temelici.
qd̾ olim in orastra stantes cantabãt
gestꝰ impudicaꝵ feminaꝵ expͥme.¬
bant. hii saltando oẽ historial ⁊ res
gestas demonstrabãt. dicti ã istri.¬
ones. siue qd̾ ab istria id genꝰ sit ad¬
ductũ. siue qd̾ ꝑ plexa istoriis fabo
qd̾ rerũ humanaꝵ sint imitato¬
res. Nam habebãt suũ auctorẽ. qͥ
anteqͣm mimũ agerent fabulã ꝓ¬
nuntiarẽt. Nam fabule ita cõpone¬
bant᷑ apoetis. ut aptissime eẽnt mo
autẽ nominatos uarro dicit ab ar¬
chade salio qͥm eneas initaliã se¬
cum adduxit. qui qͦue pͥmũ docuit
romanos adolescentes nobiles sal
priuata et ꝓpria sunt scene degestx
et corporis fluxii. Nam molłiaẽ libe¬
ro or ueneri ĩmolabãt. illa ꝑ sexũ. ille
ꝑ luxũ dissoluit. que uero ibi uocib
& modis et organis & liris transigũt᷑

Expanded text:
acta dictis atque gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant.nici, qui in organis, et lyris, et citharis, praecinebant. Et dicti thymelici, quod olim in orchestra stantes cantabant gestus impudicarum feminarum exprimebant: ii autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones, sive quod ab Istria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulquod rerum humanarum sint imitatores. Nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronuntiaret. Nam fabulae ita componebantur a poetis, ut aptissimae essent motautem nominatos Varro dicit ab Arcade Salio, quem Aeneas in Italiam secum aRomanos adolescentes nobiles saltprivata et propria sunt scenae, de gestu et corporis fluxu. Nam mollitiam Libero et veneri immolabant, illi per sexum, illi per fluxum dissoluti. Que vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
lus. ꝑse macedonũq rege deuicto. De¬
inde lucultꝰ epontica preda. pꝰ hos cesar
dedit marco uarromi negociũ qͣm ma¬
xime bibliotece construend̃. pͥmũ aũ
rome bibliothecas publicauit pollio.
hinc grecaᷤ atq latinas additis auctoꝵ
imagniib inatrio qd̃ de manubiis mag¬
nificentissimũ instruxirat Qs apt̃ nos bi

Expanded text:
lus, Perse Macedonum rege devicto; dellus e Pontica praeda. 252 Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. 2. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
epicrit̃.
Unt igitur equi .x. dupliuero sex. Traiplus un¬
Rmerus autẽ sillabaꝵ in pedib a duob usq ad sex ꝓtendit᷑. ulteriꝰ enĩ ñ ꝓce¬
dit quia usq ad sex sillabas tendunt᷑ pedes. Tempora m pedib st̾. ut quan¬
tã unusquisq pes habeat. Resolutio ẽ pedum: qͣndo ꝓuna ionga: due breue
ponunt᷑ aut ꝓduab longis .iiii. breues. ut sectaq intexunt abiete costas
Abietenunc resolutio ẽ spondei inpceleumaticum
inqua resolucione. semꝑsinnalimphã se
ues fiunt. Ex duab autẽ breuib. longa
numquã fit. findienĩ solida posst̃. soli¬
dari scissa ñ possunt. figura ẽ cuiꝰ nota
silłe agnoscunt᷑. ubi enĩ circuili partẽ in¬
feriorẽ bis positam aspicis: ꝓirrichiꝰ est
ru. uibi .i geminam iacentẽ. spondeꝰ . sã
ga .i. iacens. Metra inpedibꝰ acciot̃. ut tͦ¬
cheo: tͦchaicũ. a dactilo: dactilic̃. a iãbo. iabi

Expanded text:
epitritum. Sunt igitur equi decem, dupli vero sex, triplus uNumerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quatuor breves, ut: Sectaque intexunt abiete costas. Abiete nunc resolutio est spondei in proceleumaticum, ies fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhichius est,  ̆ ̆; ubi I geminam iacentem, spondeus,  ̄ ̄. Nam ga I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Pãt̾familiaᷤ autẽ dictꝰ qs om̃ib ĩ fa¬
milia suapositis seruis tamꝙͣ pat̃ filiiꝰ
patria dilectõne consulit. seruoꝵq con¬
ditionẽ a filioꝵ affectu ñ discernit. s
qͣs unũ m̃brũ amplectit᷑. hĩc enĩ exortũ
ẽ nom̃ patriffamiliã. Qui aũ iniq dñan.¬
tur ĩ seruis. hoc se noĩe neqͣqͣm reputẽt
appellari. Matrẽ familiaꝰ inde uocari qi
ꝑ qͣmdã iuris sollẽpnitatẽ in familiam
transit mariti. Tabule enĩ matrimonia¬
les ꝯt̾ instrumenta ẽptionis suȩ st̃. Ali¬
as sic̃t matrona ẽ mater primi pueri. ce
qͣsi maternati. Itẽ mateifamilia illa ẽ
que plures enixa ẽ. Nã similia aduob
ẽẽ incipit. Auus patris pat̾ ẽ ab euo dic¬
tus. idẽ ab antiquitate. ꝓauus pat̾ auiẽ.

Expanded text:
est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in faest. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ex testam̃to aliqͥd capere: nec suos
heredes facere poterãt. Ciuies romanipꝰ¬
ea sub consulib ꝑtestamentũ inuibe
roma effectist̃. Dĩcti autẽ ciues roma¬
ni qr testam̃to liberi effecti in numeis.
tus erat in urbe roma cõmorari. Cete¬
ris autẽ libertis ꝓhibebat᷑ neuł ĩ urbe
roma. uł infraseptimũ ab ube mili
Soluit enĩ tributũ auctoriꝰ. In hoc
ut st̃ filii et nepotes. ꝓheres ẽ qͥ loco he.¬
redis fungit᷑ qͣsi ꝓ herede. est enĩ aut in¬
stitutꝰ. aut substitutꝰ. pater ẽ aquo inicĩ
sumit᷑ gm̃is. Itaq is pater familias nõĩat᷑
Pat̾ autẽ dictꝰ eo qd̾̃ patratione ꝑacta fi¬
liũ ꝓcreet. patratio enĩ ẽ rei uenerie cõ¬
trũ. Genitores autẽ agignendo. parẽteᷤ
qͣi parientes. idẽ et ciratores. Cremen
tũ ẽ sem̃ mascłi. unde et animaliũ ⁊ ho¬
minũ corpora ꝑ᷑cipiunt. hinc creatoreᷤ
aliqͥd. Mater enĩ qͣzi masia. Nã ca pat̾

Expanded text:
nec ex testamento aliquid capere, nec suos nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miliaSolvet enim tributum auctoris. In hoc ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae conra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ filii apud antiqͥs libertim appella¬
bant᷑ qͣsi de libertis nati. Nc̃ uͦ lib̾tmnꝰ.
aut aliberto fc̃s. aut porsers. Manumiꝰ¬
sus d̃r qͣsi manuemiesᷤ. Apd̃ uefes enĩ
qͦtiens manumittebãt a lapa ꝑcussos
cͥcumagebãt. et liberiᷤ confirmabãt. un.¬
de et manumissi dicti. eo qd manumit.¬
terent᷑. deditii pͥmũ a dedicione gt̃ nũ¬
cupati. Dedicio enĩ d̾r qͣndo se uicti aut
uincendi hostes uictorib tradt̃. Quib
hec origo nõis fuit dũ qͦndã adũsus po¬
płm romanũ serui armis sumptiꝰ di¬
mieassẽt: incti se dedert̃ comp̾hensiq
uaria turpitudine affecti st̃. ex his qͥ¬
dam p̾ea dñis manumiesi supplicioꝵ¬
notã qs manifeste ꝑpersi st̃. ad dignitatẽ
cunũ romanoꝵ ñ ꝑtieneit. Paͣtini ante
romã conditã aps̃ iatinos fiebant. nũꝙͣ
ꝑ testamentũ. s ꝑ epłam libeitatẽ sum¬
mentes. Inde. qi ꝑtestamentũ ñ fiebãt.

Expanded text:
autem filii apud antiquos libertini appellaautem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mittebant, alapa percussos circumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu mitterentur. Dediticii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, pros manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non pervenerunt. Latini ante Romam conditam apud Latinos fiebant, numquam per testamentum, sed per epistolam libertatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
bitatores gt̃ ab incolendo. Indigene ꝯt̃:
inde geniti et in eodẽ loconati ubi ha¬
bitant. Incolẽ autẽ ñ indigenã s adue¬
nã indicat. ꝑegrim dicti eo qd ignorant᷑
parentes eoꝵ a quib exorti extiteit. Sũt
em̃ de longinqͣ regione. Unbami uocabant᷑:
qui rome habitabãt. qui uero in ceteriꝰ lociꝰ
oppidani. Nam sola urbs roma. cet̾a oppi¬
da. famuli st̃ ex ꝓpria seruoꝵ familia orti.
quiiure belli possent occidi auictoribus
cõseruabant᷑ et serui fiebant a seruando
scilicet serui appellati. Ancillȩ a sustentã¬
douocate. Ancon enĩ grece cubitꝰ ar. unde.
et ancone dicimꝰ. Mancipiũ ẽ qͥcqͥd manu
capi subdiq pot̾. ut hõ. eqͦ. onis. hec enĩ
st̃ ł cepeit̃. Ingenui dicti q ingene hñt.
libertatẽ. si infacto sic̃t liberti. unde et
neris. libertꝰ autẽ uocatꝰ qͣsi liberat᷑. erat
eñ prius iugo seruitutis addictꝰ. lib̾toꝵ

Expanded text:
bitatores sunt, ab incolendo. Indigenae sunt bitatores sunt, ab incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignoa quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua regione. Urbani vocabantur, qui Romae habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, cetera oppida. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. qui iure belli possint occidi a victoribus, cum servabantur, servi fiebant, a servando scilicet servi appellati. Ancillae a sustentaculo vocatae. Ἀγκὼν enim Graece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quidquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim ari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et neris. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum
Abbreviated transcription (Latin):
uillicꝰ ꝓpͥe uile gubernator ẽ. unde ⁊ a
uilla uillicꝰ nom̃ accepit. Interdũ aut̃
uillicꝰ. ñ gubernafonẽ uille. s dispensa¬
tionẽ uniu̾se domꝰ tullio interp̃tante
uillaꝵ disp̃nsator. Auctoreᷤ idẽ ⁊ cura¬
toreᷤ ab agendo et curando uocati. ꝓcu¬
ratores eo qd̾ uice curatoris fungunt᷑
n st̃ cultoreꝰ aduene. dicti acultura
agri. St̃ enĩ aliunde uenientes atq a¬
lienũ agrũ locatũ colentes. ac debẽteꝰ
conditionẽ genitali solo ꝓpt̾ agͥcultu¬
rã sub dñio possessoris ꝓ eo qd̾ locatꝰ hiͤ
ẽ fundꝰ. Coloni autẽ quatuor modis di
cunt᷑. Nã colomi aut romanist̃. aut
coloni latim aut coloni auxiliares. aut¬
incolentes: aliena. Non enĩ hñt ꝓpͥam
sedẽ. s in t̾ra aliena in habitãt. Diffcit
lutẽ int̾ inqͥliũ et aduenã. Inqͥlime
nĩ st̃ qui enugrãt. et ñ ꝑꝓetuo ꝑmanẽt.
Aduene autẽ et incole aduenticii ꝑhibẽ¬
tur. s ꝑmanentes et ioeo incole. qr iã ha¬

Expanded text:
illicus proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit: interdum autem villicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus, Tullio interpretante, villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris funganturni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est funcuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latiincolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant et non perpetuo permanent.Advenae autem vel incolae adventicii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia iam ha
Abbreviated transcription (Latin):
patre incerto ꝓgenitũ. priuati st̃ extra¬
nei ab officiis publicis. est autẽ nomen
magistratuũ hñti cͤcium. et dicti pͥuati
qd̾ sint ab officũs curie absoluti. Metrẽ¬
narii gt̃ qui seruiunt accepta mercede.
Idem et barones g̃co nõie qd̃ sĩt fortes
tis ẽ. Cui contrariꝰ ẽ leuis:. idẽ infirmꝰ.
Publicam dñr conductoreᷤ uectigaliũ¬

Expanded text:
patre incerto progenitum. Privati sunt extrapatre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes tis. Cui contrarius est levis, id est infirmus. Publican
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ñ ẽ decurio qui sũmã intulit nõ.¬
uel curiã participanit. Curiales autẽ
idem. ⁊ decuriones. et dicti curialẽ qr¬
qr ciuilia munera ꝓcurãt. et execunt᷑.
pͥncipales magistratꝰ. ⁊ duũ iuraleᷤᷤ cu¬
rialiũ officioꝵ ordines st̃. pͥncipales
Dicti qd̾ pͥmis sint magistratib. Magiꝰ¬
tratꝰ uo. qd̾ maiores sit̃ reliqͥs officiis
Duũ uirales. Tabellio uocatꝰ eo qd̃ sit por¬
titor tabellarũ. Iem susceptor. Idem. ⁊
scriba publicꝰ. qr ea tm̃ que gestis pu.¬
blicant᷑ scribit. Burgarii aburgis dicti.
qr crebra ꝑ limites habitatula cõstitu¬
ta burgos uulgo uocant. Unde ⁊ bur¬
gundionũ genti nom̃ inherit qͦs qͦndã
qͦndã subacta gmania romani ꝑ castra
disposuert̃. atq ita nom̃ ex locis sump¬
seĩt. Collegiati dñr. qd̃ ex eoꝵ collegio cꝰ¬
todiis deputent᷑. qui aliqͦd facinꝰ cõmise¬
ñt. Est enĩ sordidissimũ genꝰ hominũ.

Expanded text:
Unde non est decurio, qui summam non intulit Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
natu. ⁊ confulib p̃meret᷑ tẽ ip̃a sͥ tͥbu¬
nos qͣzi ꝓprios iudices et defensores cre¬
auit qui eoꝵ libertatẽ tuerent᷑. ⁊ eos ad¬
uensꝰ inuiriã nobilitatiꝰ defend̾ent un¬
de &e defensores dicti. eo qd̃ plebẽ d cõmiᷤ¬
sam cont᷑ insolentiã imꝓboꝵ defendãt.
At qͥdam nc̃ eũsores ñ defensores existõt.
Numerari uocati st. qr publicũ nũmũ¬
erariis infert. functi ab eo qd fungãt᷑
officio et honore aliqͦ dicti. hinc et defr̃c¬
tos mortuos dicimꝰ. qui compleueit̃ uite of¬
ficia. nicħ enĩ iam faciunt. Miicipes
gt̃ in eoᷤmunicipio nati ab offo mune.¬
rũ dicti. eo qd̃ publica munia accipiũt
Munia enĩ officia st̃. Undẽ. ⁊ ĩmune
dñr qui nullũ gert̾ oftm. Municipaleᷤ
originales ciues. et in loco officiũ geren¬
tes. Decuriones dicti. qd̾ sint de ordine
curiȩ. officiũ enĩ curie ad ministrant.

Expanded text:
natu et consulibus premeretur, tunc ipsa tribunatu et consulibus premeretur, tunc ipsa tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur et eas adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam improborum defendant.  quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummuerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant.
Abbreviated transcription (Latin):
piebat honorẽ senatorie dignitatis. Cẽ.¬
sores apud ueteres romanos erant. ẽ.u.
nom̃ censoris dignitas iudicialis. cense¬
re enĩ iudicare ẽ. Itẽ censores ꝯt̃ patri¬
monioꝵ udices. a censu eris appellati.
ludices dicti. qͣsi ius dicenteᷤ ppło. siue
qd̃ iure disceptent. lure autẽ discepta¬
re ẽ iuste iudicare. Ñ ẽ autẽ iudex sm̃ ẽ
meo iusticia. p̃sides rectores ꝓuinciȩ
st̃. dicti qd̃ p̃sunt. p̃tores autẽ qͣsi p̃¬
ceptores ciuitatis et pͥncipes. Iem ⁊
q̃stores qͣs q̃sitores. eo qd q̃stionib p̃¬
ꝯt̃. Consiliũ enĩ et causa apd̃ eos ẽ. ꝓce¬
res gt̃ pͥncipes ciuitatis. qͣ i ꝓcedes qd̃
ante omẽs honore ꝓcedãt. Unde ⁊ capi¬
ta trabiũ q̃ eminẽt extra parietẽ ꝓces
res facta translatio qd̃ acetera multi¬
tudine ꝓminẽt. Tribum dicti. qd̃ plebi
uł uira uł opti tͥbuũt. Constitutiꝯt̃¬
q̃ .uͦi. anno post reges exacto. dũ enĩ a se¬

Expanded text:
piebat honorem senatoriae dignitatis. Cenpiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, procres facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a se
Abbreviated transcription (Latin):
cong̃gationes distincte ppłoꝵ et uoca¬
te trib ab eo qd̃ in pͥncipio romani tͥ¬
farie fucĩt a romulo disꝑtiti in sena¬
torib. militib et plebib. Que tñ tͥbꝰ.
nc̃ multiplicate nom̃ pͥstinũ retinẽt
Senatui nom̃ etas dedit qd̾̃ senioreᷤ eẽnt.
Alii a sinendo dictoᷤ accipiũt senatorẽ. lp̃i
enĩ agñdr facultatẽ dabãt. Senatꝰ ꝯsultꝰ
a cõsuiendo. et tractãto ẽ dictꝰ qd̾ sie sit ut
consulat. ⁊ noce ñ p̾sit. patre aũ ut saluᷤ¬
tiꝰ dicit a cure similitud̃ie uocati st̃. Ñ
sict̃ patres filios ita illi rẽ priblicã ha¬
bebant. patres conscͥpti. qr dũ romulꝰ
decẽ curias senatoꝵ elegisset. ⁊ nõia eoꝵ
p̃senti popło intaburas aureas cõtalit.
atq in de patres conscͥpti uocant᷑. pͥmi or¬
dines senatoꝵ dñr illustres. Scd̾̃i. spec¬
tabiles. tercii. clarissum. laminferius
qͣitũ aliud genꝰ ñ ẽ. quãuis autẽ senato¬
annos eques romanus erat. uemde acci¬

Expanded text:
congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio, Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti, in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. 8. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores; ipsi enim agendi facultatem dabant. 9. Senatusconsultus a consulendo, et tractando est dictus, quod sic fit, ut consulat, et nocere non possit. 10. Patres autem, u dicit, a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoannos eques Romanus erat; deinde acci
Abbreviated transcription (Latin):
xerat terras ipso noĩe et titulo consecͣ¬
tor appellaret᷑ uł augustꝰ. pꝰea uͦ dũ lu¬
dos expectaret. & ꝓnuntiatũ illi eẽt a
popło ut uocaret᷑ et dñs statim manu
uultuq aũso indedecoras ad ulafone rep̃s¬
sit. oe dm̃ appellationẽ ut homo declina¬
uit. atq inseq̃nti die omnẽ popłm gra.¬
uissimo edicto corripuit. dñmꝰ se pꝰhec¬

Expanded text:
xerat terras, ipso nomine et titulo consecrxerat terras, ipso nomine et titulo consecrtor appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex secto utero eximebant᷑. cesones et
cesares appellabant᷑ luliꝰ autẽ dictꝰ qͥa
ab ulio eneȩ filio originẽ duxit. ut con¬
nom̃ iulo. Imꝑatoꝵ autẽ nom apt̃ Ro-¬
manos eoꝵ tm pruis fuit. apud qͦs sum¬
marei militaris consiffet. et s̃o imꝑato¬
res dicti. ab imꝑando excercitin. Sed dũ
diu duces titulis imꝑatoꝵ fungent᷑. se¬
natus censuit tt augusti cesaris. hoc
tm nom̃ eẽt. eoq his distingueret᷑ a
ceteriꝰ regib gentiũ. Qd̃ et seq̃ntes cesa¬
res hactenꝰ usurpauert̃. Solet em̃ fien
ut pͥmi reges nom̃ eciã reliqͥ possideãt.
sict albanos ex siluii nõie om̃es reges
albanoꝵ siluii appellati st̃. sict̃ apd̃ ꝑ¬
sas arsacide. apud egiptios ptolomei. apd̃
a thenienses cicropide. Augustꝰ apd̾ romano
nom imꝑii ẽ. eo qd̾ olim augerẽt rẽ pu¬
blicã amplificando. Qdͦ nom̃ primũ se¬
natꝰ octouiano cesari tradidit. ut qr au¬

Expanded text:
nim ex secto utero eximebantur, Caesones et nim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. 13. Julius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio, originem duxit, ut connomen Iulo. Imperatorum autem nomen apud Romanos eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui: sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine omnes reges Albanorum Silviio appellati sunt; sicut apud Persas Arsacidae: apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia au
Abbreviated transcription (Latin):
militarẽ administrabat. Negnaueit̃¬
aũ eccclxuii . pͣ consules subsecti erãt
consulib et dicti ꝓconsules eo qd uice
cõsulis fungerent᷑. sict̃ ꝓcurator cura¬
toris. idẽ anctoris. Ex consules ã dicti
qd̾ iam a consulatu exierit. siue disces.¬
serint ꝑacto sue uicis anno. Dictatoreᷤ
qͥnto anno pꝰ reges expulsoꝰ roma sͥ cre¬
aueit. dũ gener tarqͥni ad inuiriã so.¬
ceri uindicandã ingentẽ aduensꝰ romã
collegisset excercitũ. hii qͥnqͤnnii tẽporiᷤ
imꝑio utebant᷑. plus enĩ erãt honore ꝙͣ
consules qͥ annuã potestatẽ tenebãt.⁊
dicti dictatores. qͣsi pͥncipes et p̾cepto:¬
res. unde et magistri populi nõrabant᷑.
unde. et edicta dicunt᷑. Cesarũ nom̃ a ui¬
lio incepit. qui bello ciuili cõmoto priꝰ
utero ꝓlatꝰ eductusq fuerit. uł qd̾ c̃ ce¬
sarie natꝰ sit. Aquo et imꝑatoreꝰ seq̃nteᷤ¬
cesares dictist̃. eo qd̾ comatieẽnt. Quie¬

Expanded text:
militarem ministrabat; regnavemilitarem ministrabat; regnave CCCCLXIIII 421 8. Proconsules subjecti erant consulibus, et dicti proconsules, eo quod vicem consulis fungerentur, sicut procurator curatoris, id est, actoris. 9. Exconsules autem dicti, quod jam a consulatu exierint, sive discesserint, peracto vicis suae anno. 10. Dictatores nono anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii, ad injuriam soceri vindicandam, ingentem adversus Romam collimperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et preceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Cesarum nomen a Iulio cepit, qui bello civili commoto primuutero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum cesarie natCaesares dicti eo quod comati essent. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
mũ demde romanoꝵ. ut tẽporib ⁊ lociͤ
int̾ se ordinata atq distincta. Nã sic̃t̃
illud priꝰ. ⁊ hoc posteriꝰ. ita illd̃ moriente
hoc in occidente exortũ ẽ. Deniq in illiꝰ
sine huiꝰ initiũ cõfestĩ fuit. Regna cet̾a
ceteriq reges. uelt̃ appendices istoꝵ ha¬
bent᷑. Reges a regñdo uocati. sict̃ enĩ
sacerdos a scificando. itarex a regndo. ñ
autẽ regit. qͥ ñ corrigit. Recte ã faciẽdo
si recte faciaᷤ. siñ faciaᷤ ñ eris. Nã stulti
cia seuera ẽ. Consules appłłati. a consu¬
lendo. sict̃ regeᷤ a regndo. sic̃t leges ale¬
gendo. Nã cũ romani regũ suꝑbã do¬
minat᷑onẽ ñ ferrẽt. annua imꝑia bꝯͣnoᷤᷤ¬
q cõsules sͥ fecert̃. Nam fastꝰ regiꝰ ñ ue
inuolentia consulentis. s suꝑbia dñ antiꝰ
erat. hĩc gͥ cõsules appellati. uł a cõso¬
lendo ciuib uł a regendo cuncta ꝯsi
mod̾atiores eito succurrerẽt. In de aut̃
duo pares qr unꝰ rem ciuilẽ. alt̾ rem

Expanded text:
poribus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendosi recte facis; si non facis, non eris. Regi severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regiunevolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hi ergo consules appellati vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consmoderatior cito succurreret. Inde autem duo pares: quia unus rem civilem, alter rem
Abbreviated transcription (Latin):
excercitꝰ qd̾ intorta sitillgnen d̾a ẽ ex̃ci
excercitꝰ ambulãs. Nam agnen dr qd̃
in longitudine directũ ẽ. quale solet ẽẽ
cũ excercitꝰ castrił  ꝓ̃cedit. Quicͥd fũit
aliud abusine dicitor: De imperiis
De imꝑiis milicieq uocabuł ex
parte dc̃m ẽ. deincepꝰ ciiũ nõia sũ¬
matĩ subiungamꝰ. Ciues uocati qd̃ ĩ urũ

Expanded text:
exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitexercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitexercitus ambulans. Nam agmen dicitur, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. De civibus . De imperiis militiaeque vocabulis ex parte dictum est, deinceps civium nomina summati
Abbreviated transcription (Latin):
cã saluã ẽẽ uult me seqͣt᷑. Comuratio.
gulos uirare ñ patit᷑. s repñte colligit̃
multitudo et tumultuosa in ira con¬
flat᷑. hec et tumultuatõ dr. In acie
et nor̃a ab ipsis reb de quib transla¬
ta ꝯt̃ mutuant᷑. Acies dicta qd̃ ferro¬
sit armata. et acumine gladioꝵ. Ex¬
cercitꝰ. multitudo ex uno gñe ab excer.¬
citat᷑one belli uocata. Cuneꝰ ẽ collecta
in unũ militũ multitudo. uñ ꝓpt̃ qd̾
in unũ coit ip̃a coicio in unũ cune̾ no¬
minatꝰ ẽ. qͣsi cõne. eo qd̾ ininũ onineꝰ
cogunt᷑. Classes dicte ꝓpt̾ diuisionẽ
excerritꝰ. qͥ pꝰea manipuli dicti st̃. Unde
certare solebant. lam pꝰea et claesica na-¬
unuĩ dicta. Nodꝰ ꝓpͥe ẽ densa peditũ mł¬
tudo. sict̾ turma equitũ. Nodũ autẽ di¬
ctum ꝓdifficultate qd̾ uix porsit resol¬
ui. Ale in excercitu.xxx. equites eẽ dñr.
Aie autẽ ẽ quiteꝰ obhoc dicti qi teg̃t pedi¬
tes alarũuice. Cornua uocant᷑. extͥmitã

Expanded text:
uratio, gulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Undecertare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas
Abbreviated transcription (Latin):
tritanus ultimũ cognatonis nom̃ ẽ. fa¬
milia enĩ orit᷑ apatre. t̾minat᷑ in tͥtauo.
siliꝰ et fitia a familia st̃ dicti. Ip̃i enĩ pͥ
mimordine nascentiũ existunt. Unde ⁊
cornelia familia stirps om̃is ipsa a cor¬
nelio orta. familia autẽ a feniore. fe¬
mur aute genꝰ et stirps dr. Nã familia

Expanded text:
tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ multoꝵ. aut amole rerũ. qͣsi mo¬
leatia. Legio sex miliũ armatoꝵ abe¬
lectoꝵ noĩe uocati. qͣsi lecti. id ẽ armiᷤ
electi. ꝓpͥe autẽ macedonũ. phalaux. fai¬
ẽ pars excertitꝰ incentenoᷤ militeᷤ diui¬
Subcenturiati ũost̃. ñ qui in pͥma. s
qui inscc̃a centuria gt̃ qͣsi sub pͥma cen
siti. in bellost̃. ut si pͥma defecerit. is¬
⁊i qͦs sub sediximꝰ ⁊aborantib pͥmis:
subueniãt. unde et ad insidiand̃ po¬
nit᷑ subcenturiatꝰ. qͣsi armis dolosis
instructꝰ. Manipulꝰ ducentoꝵ ẽ mili¬
tũ. Mampuli autẽ dicti st̃ milites
siue qr beltũ pͥma manu incipiebant.
siue qd̾ anteqͣm signa eẽnt manipłos
sͥ idẽ fasciculos stipule uł herbe alicꝰ
ꝓ signis faciebãt. a quo signo milites
ad signa mamiplos. Turma .xxx. mili¬
tes gt᷑. Romani enĩ milites inuna tͣur
ma:ccc fuer̃t. De singłis enĩ centuriis
decẽ: dabant᷑. et fiebat turma. cho¬

Expanded text:
gotium multorum; aut a mole rerum, quasi mogotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Galest pars exercitus in centenos milites diviSubcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centsiti in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulaad signa mates sunt; Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Coh
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ ẽ. sict transcͥpti uocant᷑. cũ de aliaĩa
liã legionẽ transeũt. ⁊ mn trãs cͥpti qr no¬
minadant ut transcͥbant᷑. Obtionẽ dic¬
ti qd̾̃ sint electi. Nam optare elig̾e sic̃t
bitores dñi: ꝓ eo qd̃ excubras semꝑagũt.
St̃ enĩ ex nũo militũ. et inporticib ex¬
cubãt: ꝓpt̃ regalẽ custodiã. Excubie autẽ
diurne st̃ uigilie nocturne. unde ⁊ ui¬
giles. uelites erant apd̃ romanos genꝰ
milicie a uolitando uocati. lectiem̃ a¬
gilitate iuuenes ẽ armis suis pꝰ t̾ga eqͥ¬
tum considebãt. ⁊ mox cũ ad hostes uẽ.¬
tũ eẽt eqͥs dissiliebãt. ⁊ continuo pedi¬
tes ip̃i ex alia parte eqͥtib ꝑ qͦs aduec¬
Ri fuerãt dimicantebꝰ hostẽ ꝑturbaͣnt.
Ab his gͥ uelitib elefanti qͦndã hanni.
balis retroacti cũ regi iã asuis ñ põsẽt
fabriliq scalpͦ. inter aures ad acto ne-¬
erat mulier. Militia autẽ amilibꝰ di¬
cta. aut a multis qͣsi multicia qͣsi ne¬

Expanded text:
alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, bitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubie autem diurne sunt, vigilie nocturne, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militie, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes, cum armis suis post terga equitum considebant et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus, elephanti quondam Hbalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto neerat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi ne
Abbreviated transcription (Latin):
mundo in altũ separatꝰ ẽ. Sane eche
rem ip̃m elementũ ethera ũio splen¬
dor etheris. et ẽ sermo grecꝰ. Syera ce¬
li dicta eo qd̃ species ẽ in rotundum
celum in spere figurã. undiq eẽ cõ¬
uexũ. omĩb partib eqͣlem concludẽ¬
tẽ terra in media mundi mole libra.¬
meo fixa ab oriente usq ad occidñtẽ
cͥcumire septentͥonib breuioreᷤ gi¬
ẽ septent̾onis linea recta q̃ ꝑmedi.¬
ã pilam spere tendit. et dicta aris
qd̾ in ea spera ut rota uoluit᷑. uł qr
ibi plaustrũ ẽ. Cardines extreme par
axem. hoꝵ alter ẽ septenitͥonalis
qui numquã occidit appellat᷑q boreu̾
liendo scilicet nominati. sed polus
boreus semꝑuidet᷑. austronotiꝰ nũ¬
qͣm. quia dextra celi alciora St̃ preᷤ.¬
sa austri. Conuexa extrema celist̃.
a curuitate dicta. nã conuexũ curnũ
ẽ. oe inclinatũ. et in modũ curcũftex̃.
Lacteus entulꝰ uia ẽ que in spera ui¬
det᷑ a candore dicta. quia alba ẽ. qͣm

Expanded text:
mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsum elementum; aethera vero splendor aetheris, et est sermo Graecus. Sphaera coeli dicta, eo quod species ejus in rotundum coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole librain eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyest septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae paraxem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, liendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi autẽ mũdi. uii celos. id ẽ
planetas globoꝵ cũ sono motu in¬
trodurert̃. quoꝵ orbib cõnexa cõmemorãt
om̃ia. qͦs sͥ innexos. et uelt̾ insertos uer¬
sari retro et contrario ceteriꝰ motib fer

Expanded text:
hilosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu fer
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑q boreus. alt̃ australis qͥ nũqͣm
uidet᷑. & astronothus dr. his duobꝰ polis
moueri sꝑam celi dnt. et cũ motu eiꝰ si¬
dera inea fixa ab oriente usq ad occidẽ¬
tẽ circuire septẽtͥonib breuioreᷤ giros

Expanded text:
ustralis, qui numquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros
Abbreviated transcription (Latin):
hii et et arabes. Enila a quo getuli ĩ
parte remotioris affrice. heremo cohe¬
rentes. Sabbata: a qͦ sabbathem qͥ nc̃
astarabi noĩant᷑. Regma ũo ⁊ saba. ⁊ cu¬
za pauiatĩ antiqua uocabła ꝑdidert. &¬
quo appellatos sabeos. Interp̃i autẽ hic¬
saba. arabia. dadan aquo ẽ gens ethio¬
pie in occidentali plaga. filii mesram
labm. a quib libii. qui qͦndã phutei uo¬
cabant᷑. Cesioim a quo philistum qͦs ue
p̃teritoꝵ nommũ ꝑuenert̃. filii chanam
decẽ ex quo chananeoꝵ decẽ gentes qͦꝵ
t̃ram his expulfis iuidei possedeit. qrũ
pͥmogenttꝰ sydon. a quo sidones. Unde⁊
urbs eoꝵ infenice sydon uocat᷑. Scd̃s ech
a quo echnei. Terciꝰ gebuseus aqͦ iebuseiqͦ¬
rũ fuit ierłm. Quartꝰ amorreᷤ. a qͦ amo¬
rei. Entꝰ gergesens a quo gergesei. Sextꝰ
eueus: a quo euei. Ipsi ꝯt gabaonite a ci¬
uitate gabaon qͥ subplices uenest ad
iħm. Septimꝰ aracheꝰ qui archaᷤ condidit
oppidũ contra tͥpolim in radicib libam

Expanded text:
Hi sunt et Arabes. Hevila, a quo Getuli in parte remotioris Africae heremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim antiqua vocabquo diximus appellatos Sabaeos. Interpretatur Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo Philistiim, quos praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Liban
Abbreviated transcription (Latin):
diũsitatẽ elementoꝵ. et pułcͥtudinẽ
siderũ. Appellat᷑ enĩ apd̾ eos cosmoᷤᷤ
qd̾ sig̾cat ornamentũ. nicħ enĩ mũ¬
do pulcriꝰ oculis carnis aspicimꝰ. Qua¬
tuor autẽ ẽẽ dimata mundi io ẽ pla
gas. orientẽ. occidentẽ. septenitͥonẽ
et merioiẽ. Oriens ab exortu solis
ẽ nũcupatꝰ. Occidens qd̃ diem facitit
occidere atq interire. Abscondit enĩ
lum mundo et tenebras suꝑinducit.
Septento autẽ. a septẽ stellis axis uo¬
catur. que in ipso reuolute rotant᷑. hic
et ꝓprie uertex d̾r eo qd ⁊ sitit sict poe.¬
ta ait. uertit᷑ interea celũ. Meridies ur

Expanded text:
diversitatem elementorum et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos κόσμος, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est pgas: orientem et occidentem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ai
Abbreviated transcription (Latin):
ba serplilũ. Octo ũo ꝑ transłonẽ. sict̃ illi
et nos. ita illi nea nos nouẽ. illi deca nos
decem. Dicti autẽ decem. agreaa echimo¬
logia eo qd̾ ligent et coniungãt infra racẽteᷤ¬
nũos. Nam desmos conuing̾e uł ligare
Apd̃ eos ãr. Porro xx dicti qd̃ sĩt decẽ bis
geniti .u. ꝓb.litt̾a posita. Trignnta qd̾ at̃¬
nario denario gigñat᷑. sicrisq ad nonagĩ¬
ta. Centũ uero uocati a cantu qd̃ cculus
mille. Mille amultitudine. unde mili¬
taa qͣsi multicia. inde ⁊ milia q̃ g̃ci mu¬
tata litt̾a miriades uocant. Quid p̃stent

Expanded text:
ba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo qnumeros: nam desmos coniungere vel ligare dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est cmille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. Quid praestent