comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerauerunt in testam̃to meo: & ego neglexi eos dicit
dns. Ergo ꝓpter ueteris hominis noxam.que ꝑlite¬
ram iubentem et minantẽ minime sanabatur. di¬
citur illud testamentum uetus. hoc autem nouum
ꝓpt̃ nouitatẽ sp̃c. que homiñe nouu sanat a liico
uetustatis. Demiq attende quod sequit᷑. et uide qͣn
ta luce fiat ꝑspicuum quod sibi fidentes nolunt
homines intueri. Quia hoc testamentum est inqͥt.
quo ordinabo domui isrł. Post dies illos dieit qñs
dabo leges meas in cor illorum: et in mente eorum
morauimus. ñ in tabulis lapideis. s in tabulis cor¬
dis carnalib. quia ñ atramento s sp̃u di uiui. Nec
ob aliud arbitror in eo loco apłm uoluisse commemo¬
rare testamentũ nouum ibi quippe ait. quiet idone¬
os nos fecit ministros testamenti noui. ñ lutere sed
sp̃e. nisi quia istam intuebatur ꝓpħiam cum dice¬
ret. ñ in tabulis lapideis. s in tabulis cordis carnali¬

Expanded text:
uerauerunt in testamento meo, et ego neglexi eos, dicit uerauerunt in testamento meo, et ego neglexi eos, dicit dominus. ergo propter ueteris hominis noxam, quae per litteram iubentem et minantem minime sanabatur, dicitur illud testamentum uetus, hoc autem nouum propter nouitatem spiritus, quae hominem nouum sanat a uitio uetustatis. denique adtende quod sequitur et uita luce fiat perspicuum, quod sibi fidentes nolunt homines intueri: Quia hoc testamentum est, inquit, quod ordinabo domui Israel: Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in cor illorum, et in mentmorauimus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis, quia non atramento, sed spiritu dei uiui. nec ob aliud arbitror in en loco apostolum noluisse commemorare testamentum nouum ibi quippe ait: qui et idoneos nos fecit minis t r o s noui testamenti non litterae, sed spiritus —, nisi quia istam intuebatur prophetiam, cum diceret: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis cordi
Abbreviated transcription (Latin):
illa intentione fecerunt. ut eorum misereret᷑ a quo
se sciebant accepisse quod habebant. nec glabantur
quasi ñ acceꝑint. s. ꝑ se ipsos habuerint quo place¬
rent sicut stult qui et sibi placent tanquam de bo¬
no a se sibi parato.et ab adulantib uł errantib ita
laudantur ac si ipsi sint aliquid. Qui autem se pu¬
tat ẽẽ aliquid cum nichil sit sicut dicit apłs: se ipsũ
seducit. Opus aut̾e suũ ꝓbet unꝰquisq. et tune in se

Expanded text:
illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se
Abbreviated transcription (Latin):
dicu subtrahetur om̃e solatium laudis humane.
Neq enim uacabit de alio disceptare. uł de alio iu¬
dicare:aut gratificari. atq: suffragari alteri: quan¬
do unusquisq suum onus portabit. et de suoꝵ fac¬
toꝵ reddenda ratione cogitabit. Ac ꝑ hoc fertur quid
animus uirginũ stultarum consuetudine ꝓpria:
s: ñ inuentis humanis laudib deficiet. Neq enim
germanitus dixerunt apud te laus mea. uł in d̾no
laudabituranima mea. aut in dño gloriate sunt:
cum ignorantes di iusticiam. iusticiã suã constitue¬
runt. Ac ꝑ hoc petunt a sapientib oleum. hoc ẽ. aliꝗͣ
consolationẽ inueniũt nͦaccipiũt. illis respondentib
se nescire: utrum uł sibi sufficiat ipsa conscientia: qua
expectant miscdiam sub illo iudice. Quicũ in thro¬
no sederit: quis głabitur castum se habere cor: Aut
quis glabitur mundum se ẽẽ a peccato. nisi suꝑ exal¬
tet miscdia iudicioꝰ que suꝑ eos erit qui miscdie oꝑa

Expanded text:
dicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. dicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet. neque enim germanitus dixerlaudabitur anima mea; aut in Domino gloriatae sunt, cum ignorantes Dei justitiam, suam justitiam constituerent. Ac per hoc petunt a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi superexultet misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio si qͥd bomi agunt feruere et lucere uideantur
Tardante aute sponso dormierunt om̃s. Non enim
tunc ueniet cum sꝑatur: s. media nocte cum ualde
obscurum. id est occultum erit anueniat. Unde dicit
media nocte clamorem factum. ecce sponsus uenit.
exite obuiam ei. Nuirum clamor iste:. ipsa ẽ. tuba
illa quã commemorat apłs: ubi dicit. Canet enĩ tuba
et mortui resurgent incorrupti.Tube nomine ali¬
quod euidentissimum et p̾clarissimũ signũ uult
intelligi. quam uocem archangłi et tubam di alio
loco dicit. Que etiam uox ipsius domini iħuxp̃i in
euangłio dicitur. quã hi qui in monumentissunt¬
audient. et ꝓcedent.Surgunt gͦ om̃s uirgines ille et
sapientes et stultȩ:. et aptant lampades suas. id est
rationem p̾parant reddere de oꝑibus suis. S: tunc
illius clamoris euidentia et resurrec tone mortuoꝵ
quia nulla erit dubitatio. ĩa instantis p̾sentisq iu¬

Expanded text:
gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae etiam uox ipsius domini Iesu Christi in euangelio dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑni boni. Unde ĩ psalmo quodam cum dictum ẽẽt.
sacrificate sacrificium iusticiȩ et sperate in d̾no: mul¬
ti inquit dicunt quisostendit nobis bona. Deinde
ut manifestaret cuius bom amore debeamus oꝑari
iusticiam. hoc ẽ.: sacrificare sacrificium iusticiȩ: signa¬
tum ẽ inquit in nobis lumen uultus tui d̃ne. dedisti
leticiam in corde meo.Cuius boni aliquantũ part¬
cipati. et plenius ꝑfectiusq participandi intentione
qui bene oꝑantur. et laudabilit̾ etiam in conspectu
hominũ conuersantur. habent oleum secum quo bo¬
na oꝑa eorum etiã in conspectu hominũ lucentia ñ
extinguantur: quia ñ in eis caritas refrigescit ab un¬
dante iniquitate: s ꝑseuerat usq in finem. Hoc oleũ qñ¬
stulte uirgines ñ habent secum. sibi tribuendo si qͥd
bomi oꝑis faciunt: necesse est inflentur suꝑbia. et ꝓpt̃
hoc uicium sic laude delectentur humana. ut eius

Expanded text:
superni boni. unde in psalmo quodam, cum dictum esset: superni boni. unde in psalmo quodam, cum dictum esset: Sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in domino, multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? deinde ut manifestaret, cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, hoc est sacrificare sacrificium iustitiae, signatum est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in conspectu hominum conuersatur, habet oleum secum, quo bona opera eius etiam in conspectu hominum lucentia non extinguantur, quia non in eius corde caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ se p̃parent qui in eius familia ẽẽ uidentur. Hoc ẽ.
enim qͦd ait exisse obiuiam sponso et sponse: Sponso qͥ¬
dem qi filio. sponse aute siue quia in eo corꝑore uentu¬
rꝰ est qͦd sumpsit ex uirgine siue qͥa ip̾a eccłia tunc clarior
apparebit: ut ad uniuersi corporis congregationem
cupauit. Decem uͦ id est quinq et quinq ꝓpt̾̃ nume¬
rum quo censentur corporis sensus.in quib habitat
continentia: cum a uoluptatib turpib. et illicitis ab¬
stinetur. Lampades sicut dictum ẽ. bona sunt oꝑa.
maximeq ad miscđiam ꝑtinentia: & ipsa quȩ etiã
coram hominib lucet laudabilis conuersatio. Sed
magni inter ẽ. qua mentis intentione fiat. Ideo dicit
alias sapientes: alias stultas.S: hinc eas discernit:
quod stulte ñ sumpserunt oleum secum: sapientes
autem ñ acceperunt oleum secum in uasis suis. hoc
ẽ incordibussuis. ubi fit ipsa participatio intimi ac

Expanded text:
quem se praeparent qui in ejus esse familia videntur. Hoc est quem se praeparent qui in ejus esse familia videntur. Hoc est enim quod ait, exisse obviam sponso et sponsae. Sponso quidem, Filio Dei: sponsae autem, sive quia in eo corpore venturus est quod sumpsit ex Virgine; sive quia ipsa Ecclesia tunc clarior apparebit, ut ad universi corporis congregationem cupavit. Decem vero, id est quinque et quinque, propter numerum quo censentur corporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a voluptatibus turpibus et illicitis abstinetur. Lampades, sicut dictum est, bona sunt opera, maximeque ad misericordiam pertinentia et ipsa. quae etiam coram hominibus lucet, laudabilis conuersatio. sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stultas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem accep eru n t oleum in uasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac
Abbreviated transcription (Latin):
tantum stulti qui ꝓpt̃ humanam laudem bene oꝑant᷑
coram hominib. uerum etiam sapientes qui hoc ꝓpt̾ea
faciunt ut ds laudetur. exꝑiuntur istam mortẽ: Ex u¬
troq: enim genere moriuntur. Et ista mors sepe in scͥp¬
turis dormientiũ dicitur: ꝓpt̾ futuram resurrectionẽ
uelut euigilationẽ:Hinc apls dicit. De dormientib au¬
tem. nolo uos ignorare fr̃s. Et alio loco. Ex quib plures
manent usq adhuc: plures autẽ dormierunt. Et alia
innumerabilia in hoc testimonio aꝑte ꝑscͥpt᷑as utriuꝰ¬
q testamenti reꝑiuntur. Unde et illeait: consanguineus
leti sopor. Et si aduertas multa inuenies etiam in scłari
bus litteris: ubi mors somno comparatur. Significauit
gͦ dñs futurũ fuisse tempus. quo int̾ tribulationes tẽp¬
tationesq huius scłi iam iamq eiꝰ expectaretur et sperare¬
tur aduentus. tanquam ꝓpinquus atq imminens: ad

Expanded text:
tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futuram resurrectionem uelut euigilationem. hinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inubus litteris, ubi mors somno comparatur. Significavit ergo Dominus futurum esse tempus, quo inter tribulationes et tentationes saeculi hujus, jam jamque ejus exspectaretur et speraretur adventus, tanquam propinquus atque imminens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tantium deficiunt lampades. id est ñ ꝑ seueran¬
t̃ bona opera lucent cum laus fuerit humana sub¬
tracta. ꝓpt̃ quam illa faciebant: huc usq intenti¬
onem suam ꝑducentes. ut uiderent᷑ ab hominib non
ut glorificaretur pat̾ qui in celis ẽ. Que intentio per¬
hennis est głe: qua nouit anima do se debere. qͦd iusti¬
ficata ẽ. ad facienda oꝑa bona. Et ideo in illo ñ in se lau¬
dari amat. Ubi alibi homo di cantat. In do laudabi¬
turanima mea. Ut qui głatur in dño głetur. S: qͥd ẽ.
qͦd in eadem euangłii lectione scriptum ẽ. om̃s spon¬
so tardante dormisse: Si somnũ istum intellexerimus
qͦd uelut tardante iudicio ad qͦd faciendum uentur us
ẽ. xp̃c abundante iniquitate caritas refrigescit: quomͦ
ibi ponemꝰ uirgines sapientes. cum potius in illis sint
de quib dicitur: qui aute ꝑseuerauerit usq in finem.
hic saluus erit: Dictũ est gͦ dormierunt om̃s:quia non

Expanded text:
tantium deficiunt lampades, id est non perseuerantantium deficiunt lampades, id est non perseueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uiderentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur anima mea, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. Sed quid est, quod in eadem euangelii lectione scriptum est omnes sponso tardante dormisse r si somnum istum intellexerimus, quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
petentibus oleum dicitur. ne forte nobis et uobis: ñ¬
desꝑanter s: humilit̃ dictum ẽ. Quis enĩ sic p̾sumat de
conscientia sua. ut certus sit eam in iudicio dĩ posse suf¬
ficere: nisi misericordes miscditer iudicet: Iudicium
enim sine miscđdia: illi qui ñ fecerit miscdĩam. Ipse
autem sunt lampades accense: oꝑa scilicet bona: de
qui in celis est. Huc usq ꝑtendit intentio uirginũ
sapientium: ut ideo uideri uelint abhominib bona
oꝑa sua. ñ quo ab eis laudentur ipse.s ut glorificetur
ds̃ a quo illis estqd̾ bene oꝑantur: Ac ꝑhoc interiore
bono gaudent. quod ẽ: coram d̃õ. ubi elemosina in oc¬
culto: ut pat̃ qui uidet iocculto reddat. Et ideo ñ
deficiunt lampades que interiore oleo uegetantur.
id est intentione bone conscientie: quia coram dõ fit in
eius głã. quiequid corã hominib in bonis oꝑib lu¬
cet. At uͦstultarum uirginũ hoc oleum ñ secum por¬

Expanded text:
petentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat npetentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat ndesperanter, sed humiliter dictum est. Quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in judicio Dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer judicet? Judicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam . Ipsae autem sunt lampades acceusae, opera scilicet bona, de qui in coelis est . Hucusque pertendit isapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo, ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum por
Abbreviated transcription (Latin):
in spe constituit salutis et̃nȩ: Unde ñ altum sapiat.
s timeat. eoq timore casto inhereat dõ. qui eam a ꝓpͥa
immundicia qua inordinate bona inferiora dilexit.
uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit.
Nechumanis laudibus extollatur. ne sit in uirginib
siultis aliena laude letantibus. hoc enim de questio¬
nib tuis restat extremũ. et ꝓpter ipsam in anem głam
est adulantibus. Adulatores nanq laudem suã tanꝗͣ.
oleum uenditant stultis. De hoc oleo dicitur in psal¬
mo. E mendauit me iustus in miscłia et arguet me:
oleum autem peccatoris ñ impinguauit caput meũ.¬
ẜ legit a iusto miscđiter rep̃hendi. et quodamꝰ colaphi¬
rari: quam ut caput ei in suꝑbiam crescat peccatoris
adultione. laudari. Irridentium quippe responsio
michi uidetur: cumeis a sapientib uirginib dicitur.
Ite potius ad uendentes et emite uobis: sicut in quo¬

Expanded text:
in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, sed timeat eoque timore casto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona inferiora dilexit, uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit; nec humanis laudibus extollatur, ne sit in uirginibus stultis aliena laude laetantibus — hoc enim de quaestionibus tuis restat extremum — et propter ipsam inanem laudemest adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc oleo dicitur in psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me, oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum.\', elegit a iusto misericorditer reprehendi et quodam modo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quo
Abbreviated transcription (Latin):
quem fecit dñs. Quis enim popłs quem ñ fecit dñs
sedm id quod homines sunt. qui etiam pecora crea¬
ut a quo ẽ om̃is uita. omnisq facta et creata nat᷑a:
Sita intelligendum est qũe fecit ãns. ut ñ solum qͦd
nomines sunt. uerũ etiam qͦd iusti sunt. ab illo fac¬
N intelligantur. scđm illud qͦd iam semel comme¬
moraui ab apło dictum. Ipsius enim sumus figm̃¬
tum creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis. que p̃parauit
d̾s ut in illis ambulemus. Animȩ igit᷑ rationalis
mutabilitas admonetur: quo nouerit nisi parti¬
cipatione incommutabilis boni. iustam. saluã. sa¬
pientem. beatam se ẽẽ ñ posse: nec sibi eam bonum ẽẽ
posse ꝓpͥa uoluntate:s: malum. Ppria quippe uolũ¬
tate auertitur a bono incõmutabili: eaq auersione u¬
ciatur. Nec sanari ꝑ se ipsam ꝑotest:s: gratuita miscłia
sui creatoris. quȩ in hac uita eam ex fide uuentem.

Expanded text:
quem fecit dominus. quis est enim populus, quem non fecit dominus quem fecit dominus. quis est enim populus, quem non fecit dominus secundum id, quod homines sunt, qui etiam pecora creauit, a quo est omnis uita omnisque facta et creata natura? sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur secundum illud, quod iam non semel commemoraui ab apostolo dictum: Ipsius sumus figmetum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Animae igitur rationalis mutabilitas admonetur, quo nouerit nisi participatione incommutabilis boni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac uita eam ex fide uiuentem
Abbreviated transcription (Latin):
ria suꝑbia ẽ: qua fiditur tanquam de oꝑib ꝓprus.
Ideoq ibi sequitur: ñ ueniat mͥ pes suꝑbie. Hac iusti¬
cia di quiuis fideles iusti sunt. interim uiuentes ex
fide: donec ꝑfecta iusticia ꝑducantur ad speciem sa
lute ꝑfecta. etiam ad ipsius corporis immortalitatem
gr̃a testamenti noui. Unde alio loco dicit apłs. ẜ.xp̃o
legationem fungim᷑: tanquam dõ exortante ꝑnos. Ob¬
secramus ꝑ xp̃o reconciliari dõ. Ac deinde subiungit.
Eum qui ñ nouerat peccatum. peccatũ ꝓ nobis fecit:
id est sacrificium ꝑ peccatis. nam et ip̃sa in lege pec¬
cata appellabantur. quȩ ꝓ peccatis offerebantur. ut
nossimus iusticia di in ipso. id est in eiꝰ corpore.quod ẽ
exelia cuius caput ẽ. Nossimꝰ iusticia d̃i: quã igno¬
rantes ui et suam uolentes constituere: id est tanqũã
de suis oꝑib głantes iusticiȩ dĩ ñ sunt subiecti. Inde
et in hoc psalmo cum dixisset. annunciabunt iusti¬
ciam eius sequitur et iungit: populo qui nascetur

Expanded text:
ur tamquam de operibus propriis, ideoque ibi sequitur: Non ueniat mihi pes superbiae. Haec iustitia, qua eius fideles iusti sunt interim uiuentes ex fide, donec perfecta iustitia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis inmortalitatem, gratia testamenti noui. unde alio loco dicit apostolus: Pro Christo legationem fungimur tamquam deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari deo; ac deinde subiungit: Eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrificium pro peccatis; nam et ipsa in lege peccata appellabantur, quae pro peccatis offerebantur —, ut nos simus iustitia dei in ipso, id est in eius corpore, quod est ecclesia, cui caput est, nos simus iustitia dei, quam ignorantes illi et suam uolentes constituere, id est tamquam de suis operibus gloriantes iustitiae dei non sunt subiecti. inde et in hoc psalmo, cum dixisset: Adnuntiabunt iustitiam eius, sequitur et adiungit: Populo, qui nascetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat impium. ñ illa qua iustus ẽ. ipse: et̾na sua et in¬
commutabili iusticia. Hec itaq iusticia qua nos dei
munere iusti sumus. significatur in psalmo illo ubi
scriptum ẽ: iusticia tua sicut montes di. Montes qͥp¬
pe di: sc̃i eius sunt. De quibus alibi dicitur. Suscipi¬
ant montes ꝑacem populo tuo. Et multa de his mõ¬
tibus scripta sunt figurata loquutione: que comine¬
morare nunc longum ẽ.S: quia hoc ipsum quodd̃s
iustificat homines. nimis occulto iudicio facit: qm̃
gratuita gr̃a facit. si autem gr̃a ñ exoꝑibus: alioquin
gr̃a non ẽ. gr̃a. ex hoc quippe incipiunt oꝑa bona.
ex quo iustificamur: ñ quia p̾cesserunt iustificamur.
et hoc ẽ: ꝓfundum: de quo suꝑiꝰ multa iam diximꝰ.
continuo in eodem psalmo cum dixisset iusticia tua
sicut montes di. subiunxit. iudicia tua uelut abys
sus multa: in de uenit ad salutem hominib iu¬

Expanded text:
ficat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et inficat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. et multa de his montibus scripta sunt figurata locutione, quae commemorare nunc longum est. sed quia hoc ipsum, quod deus iustificat homines. nimis occulto iudicio facit, quoniam gratuita gratia facit — si autem gratia, non ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia; ex hoc quippe incipiunt opera bona, ex quo iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxit: Iudicia tua uelut multa abyssus. inde uenit ad salutem hominibus iu
Abbreviated transcription (Latin):
mutabile bonum idemq commune qͦd ds̃ ẽ: a quo
suꝑba impietate absistit. humili pietate conu̾sa sub¬
sistat ĩ qͦ affectu ꝑficiens. si quid boni facit. do facit.
hoc est in eius laudem. cuiꝰ gr̃a p̾cedit ut faciat. Un¬
de est actio gr̃arum que intimo fidelium mysterio
bunt iusticiã enus popło qui nascetur quem fecit
dñs: suꝑioris sensus confirmatio ẽ: Nam quod ibi
dictum ẽ: annunciabitur dño generatio uentura:
hoc dictum ẽ: hic annunciabunt iusticiam eius. Ip¬
sa quippe generatio que uentura ꝓpħata ẽ. piorũ
atq scõrum iusticia di ẽ: ñ ipsorum ne sint ex illis
qui ignorantes di iusticiam et suã uolentes constitu¬
ere: usticie dĩ ñ sunt subiecti. Illa nanq iusticia di
commendatur in eo quod dicitur: ignorantes di iusti¬
ciam qua ex eius gr̃a iusti sumus. ut ipsa iusticia eius
nos simus cũ iuste uiuimꝰ credentes in eum qui iusti¬

Expanded text:
mutabile bonum, idemque commune quod Deus est, a quo mutabile bonum, idemque commune quod Deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conversa subsistat. In quo affectu proficiens, quidquid boni facit, Domino facit, hoc est in ejus laudem, cujus gratiam percepit ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium mysterio bunt justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus, superioris sensus confirmatio est. Nam quod ibi dictum est: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabunt iustitiam eius. ipsa quippe generatio, quae uentura prophetata est, piorum atque sanctorum iustitia dei est, non ipsorum, ne sint ex illis, qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tio uentura: ac sidiceretur. Domino placebunt qui
annunciabunt ñ sibi: ut ita sit dño annunciare:
sicut ẽ: dño uiuere: sicut dictum ẽ. Qui manducat
dño manducat: et quiñ manducat. dño ñ man¬
ducat. Ad hoc quippe addidit. et gr̃as agit do: ut
ostenderetur quid eẽt dño facit. id est in eius laude
facit. Tunc enim recte: tunc iuste. tunc pie fit. cum opꝰ
bonum in eius fit laude: cuius gr̃adonatur ut fiat.
Ac ꝑhoc etiam si eo mͦ quispiam uerba hec intelligere
uelit. ut eorum iste ordo sit. annuntiabitur dno ge¬
neratio uentura. id est ea generatio annunciabitur
que dño uentura ẽ. generatio scilicet piorum atq sc̃o¬
rum. quia impioꝵ atq sceleratorum generatio non
dño s: sibi uentura ẽ: ab eadem significatione ñ re¬
ceditur: quia intelligitur animȩ participatiomi id¬
ipsum. id est rationalem creaturam cum sit mutabi¬
lis ñ fieri beatam. nisi a ꝓpͥo suo mutabili ad incom¬

Expanded text:
tio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui tio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio scilicet piorum atque sanctorum, quia impiorum et sceleratorum genDomino, sed sibi ventura est: ab eadem significatione non receditur, qua intelligatur animae participatio in idipsum; id est, rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam nisi a proprio suo mutabili ad incom
Abbreviated transcription (Latin):
s. annunciabit᷑ dño generatio uentura: qͦd ñ sie accipi¬
endum ẽ:tanquã nescienti aliquid annuncietur ut
sciat: s sicut annunciant angli. ñ solum nobis benefici¬
a di. uerum etiam illi p̃ces nr̃as. Nam scriptum ẽ: ubi
angłs hominib dicit. Ego obtuli memoriã orationis
ur̃e ñ ut tunc d̾s nouerit quid uelimus uł quo indi¬
geamꝰ. Nouit enim pater ur̃ ait dñs. quid uobis neces¬
sarium sit: priusquam petatis ab eo.S: quia necesse
habet rationalis creatura obtemꝑans dõ temporales
causas acd et̾nam ueritatem referre: siue petendo qͥd
erga se fiat. siue consulendo quid faciat. qui pius m̃¬
tis affectus ẽ: ut ipsa construatur. ñ ut d̾s̃ instruatur.
Nain et hec quedam contestatio ẽ. rationalis nature:
qͦd ñ sibi ipsa sit bonum quo beata fiat. s illud in¬
cominutabile cuiꝰ participatione etiam sapiens effi¬
citur. Siue ita dictum ẽ. annunciabit᷑ año genera¬

Expanded text:
sed: Adnuntiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipised: Adnuntiabitur domino generatio uentura. quod non sic accipiendum est, tamquam nescienti aliquid adnuntietur, ut sciat, sed sicut adnuntiant angeli non solum nobis beneficia dei uerum etiam illi preces nostras. nam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Ego obtuli memoriam orationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, quid uelimus uel quo indigeamus — nouit enim pater uester, ait dominus, quid uobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo —, sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domin
Abbreviated transcription (Latin):
se facere cõmendauit:quantomagis nos ꝓpria priua¬
taq nr̃a uoluntate contempta. qua tenebrati sumus.
ad illud cominune lumen ut illuminem. et uultꝰ nr̃i
ñ erubescant. debemus accedere: qͦd illuminat omẽm
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ: ut anima nr̃a ip¬
siuiuat: hoc enĩ etiam de nobis consequent᷑ adiun¬
git: cum dicit. Et semen meũ seruiet ipsi. Qm̃ qui semi¬
nat bonũ semen: filius ẽ. hominis. Bonũ autẽ sem̃:
hi filii sũt regni. hec porro omnia que in psalmo isto
dicta sunt. quia ñ ad p̾sens tempus. s. ad futurorum
ꝓpħiam ꝑtinebant. sicut etiam ipsis reb apparet: sic
eum concludere uoluit. ut ostenderet se ñ p̃sentia de¬
monstrare: uł narrare p̃terita.s. futura ꝓpħare: An¬
nunciabitur inquit dño generatio uentura: et annũ
ciabunt iusticiam eius populo qui nascetur quem fe¬
cit dñs. Non ait annunciabit᷑ dñs generationi uent᷑ȩ:

Expanded text:
se facere commendauit, quanto magis nos propria priuase facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati sumus, ad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et semen meum seruiet illi, quoniam, qui seminat bonum semen, filius est hominis; bonum autem semen hi sunt filii regni. Haec porro omnia, quae in psalmo isto dicta sunt, quia non ad praesens tempus sed ad futurorum prophetiam pertinebant, sicut etiam ipsis rebus apparet, sic eam concludere uoluit, ut ostenderet se non praesentia demonstrare uel narrare praeterita sed futura prophetare. adnuntiabiturtiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit do minus. non ait: Adnuntiabitur dominus generationi uenturae,
Abbreviated transcription (Latin):
cut suꝑboꝵ priuato suo bono lecantiũ. et a commu¬
ni omniũ bono quod ds̃ ẽ: inani elatione resilientiũ.
hoc utiq deuitemꝰ. & cõmuni potius uͦ omniũ bonoiͦ
ꝑfrui. quã priuato nr̃o gaudere queramꝰ. Ut qui ui¬
uit. iam ñ sibi uiuat. sicut ait apłs: s: ei qui ꝓ ipsis
mortuus ẽ: & resurrexit. Pro hoc enim mediator effec¬
tus ẽ: ut nos reconciliet do ꝑ humilitatẽ. a quo ꝑ im¬
piam suꝑbiam longe recesseramꝰ. Neq enim illud tan¬
tũ scriptum ẽ. quod supraposui. initium omnns pec¬
cati suꝑbia: s etiam hoc ibi legitur. initiũ suꝑbie ho¬
minis apostatare a deo.Nongͦ sibi uiuat quisq sed
xp̃o. faciens ñ suam. s. ipsius uoluntatem. et manens
in eius caritate: sicut et ipse fecit uoluntatem patris.
et manet in eius caritate: Hec quippe nos admonens.
et exemplo suo exortans: in euanglio suo loquutus est.
Si autẽ ipse cum in forma di equalis est patri. tam̃ ꝑ for

Expanded text:
cut superborum priuato suo bono laetantium et a commucut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod supra posui: Initium omnis peccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per f
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmemorent᷑ et conu̾tant᷑ ad dñm uniuersi fines
tium. Hac eccłiȩ dilatatione etiam suꝑbi hoc ẽ. diuites
t̃re adducti sunt: ut manducarent. Et quamius
ñ saturati. tam̃ adorant. Hunc quippe ordinẽ ꝓpħia
psalmi hoc loco tenuit: quem uidemꝰ impleri. Ad¬
iungit autẽ: In conspectu eius ꝓcident om̃s qui descen¬
dunt in t̾ra. id est om̃s bona amando trena: ñ in
celũ ascendunt. Non enĩ faciunt qͦd ait apłs. Si resur¬
rexistis cum xp̃o quȩ sursum sunt querite: ubi xp̃c
ẽ indextera dĩ sedens. Que sursum sunt saꝑite: ñ
que sũt suꝑ t̾ram. S: potius quanto sibi bonis t̾re¬
nis feliciores uidentur: tantomagis in t̾ram descen¬
dunt. hoc est in t̾rena deprimuntur. Et ideo in con¬
spectu eius ꝑcident. Hoc est ubi ipse uidet. ñ ubi ho¬
mines uident: qui eos excelsos sublimesq arbitrant᷑.
Et anima inquit mea ipsi uiuet. Ipsi utiq ñ sibi: si¬

Expanded text:
ut commemorentur et conuertantur ad dominum uniuersi fines ut commemorentur et conuertantur ad dominum uniuersi fines tium. hac ecclesiae dilatatione etiam superbi. hoc est diuites terrae adducti sunt. ut manducarent, et quamuis non saturati tamen adorant. hunc quippe ordinem prophetia psalmi hoc loco tenuit, quem uidemus impleri. adiungit autem: In conspectu eius procident omnes, qui descendunt in terram, id est omnes bona amando terrena non in caelum ascendunt. non enim faciunt, quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, quaerite. ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt, sapite, non quae super terram, sed potius, quanto sibi bonis terrenis feliciores uidentur, tanto magis in terram descendunt, hoc est in terrena deprimuntur. et ideo in conspectu eius procident, hoc est ubi ipse uidet, non ubi homines uident, qui eos excelsos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e genu flectatur celestium. terrestriũ. et infernorũ.
fama celsitudinis eius. et gła nominis eiꝰ. in eccłia usq¬
quaq diffusa ꝑmoti. et ipsi ueniunt ad mensam. man¬
ducant et adorant. ñ tam̃ saturantur: quia ñ esuruĩt
et sitiunt iusticiam. Tales enim saturabunt᷑: quanꝗͣ
ꝑfecta saturitas in illa uita ȩt̾na erit. cum ex ista ꝑe¬
grinatione uenerimus ex fide ad speciem. ab speculo
ad faciem. ab eniginate ad ꝑspicuam ueritatem. N
inchoauit. interim fide omnia temporalia ñ solum
temperant̃ contemint bona. uerũ etiam pacienter
sustinet mala. Tales enim fuerunt piscatores et pu¬
blicani: quia abiecta huiꝰ mundi elegit. ut confunde¬
ret fortia. De his dictum ẽ. Edent pauꝑes et saturabũt᷑.
S quia istam saturitatem ñ apudse ipsos tenuer̃t: qͦdã
mͦ enĩ ructantes dm̃ laudauerunt id est p̃dicauer̃t
querentes eum. hoc ẽ: ñ sua querentes. s in eum cari¬
tate flagrantes: eoꝵ p̃dicadieatione commnoti sunt.

Expanded text:
omne genu caelestium, terrestrium et infernorum, fama celsitudinis eius et gloria nominis eius in ecclesia usquequaque diffusa permoti et ipsi ueniunt ad mensam, manducant et adorant, non tamen saturantur, quia non esuriunt et sitiunt iustitiam; tales enim saturabuntur. quamquam perfecta saturitas in illa uita aeterna erit, cum ex ista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem, ab speculo ad faciem, ab aenigmate ad perspicuam ueritatem. non inchoauit interim fide, omnia temporalia non solum temperanter contemnit bona, uerum etiam patienter sustinet mala. Tales fuerunt piscatores et publicani, quia abiecta huius mundi elegit, ut confunderet fortia. de his dictum est: Edent pauperes et saturabuntur. sed quia istam saturitatem non apud se ipsos tenuerunt, quodam modo enim ructantes dominum laudauerunt. hoc est praedicauerunt quaerentes eum, hoc est non sua quaerentes sed in eum caritate flagrantes. eorum praedicatione commotus est mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
cens apłs clamat. O altitudo diuiciarum sapien¬
tie et scientie dĩ. quam incomp̃hensibilia sunt iu¬
dicia eius.&. inuestigabiles uie eius. Quis enim cog¬
nouit sensum dni ͦ. Et hocẽ. ꝓfundum. Altitudo
quippe cominunionẽ habet excelso et ꝑfundo: sed
cũ in excelso dicitur sublimitatis eminentia cõmen¬
dat᷑. Cũ autẽ in ꝑfundo: difficultas inuestigationis
et cognitionis: Unde et illud d̃o dicitur. Quã mag¬
nificata sunt oꝑa tua d̾ne: nimis ꝑfunde facte sũt
cogitationes tue. Et iterum. Iudicia tua uelut
multa abyssus. Hinc gͥ ẽ illud apłi: qͦd requiren¬
dum int cetera posusti. Huius rei gr̃a inquit flec¬
to genua mea ad patrem dñi nr̃i iħu xp̃i. ex quo¬

Expanded text:
cens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum sapiencens apostolus clamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? et hoc est profundum. altitudo quippe commune nomen est excelso et profundo, sed, cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur, cum autem in profundo, difficultas inuestigationis et cognitionis. unde et illud deo dicitur: Quam magnificata sunt opera tua, domine! nimis profundae factae sunt cogitationesmulta abyssus. hinc igitur est illud apostoli quod requirendum inter cetera posuisti: huius rei gratia, inquit, flecto genua mea ad patrem domini nostri Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinem biberitis: ñ habebitis uitam in uob.
Merito gͦ istorum qui saturant᷑ uiuent corda in scłm
scłi. Nita enim xp̃c ẽ. qui habitat in cordib eorũ inte¬
ri ꝑfidem: post etiam ꝑspeciem. Uident eñi ꝑ spe
culum nunc in enigmate: tunc autẽ facie ad faciẽ.
Unde ipsa caritas nunc in bonis oꝑibus dilectionis
exercetur: qua se ad subueniendum quaqua uer¬
sum potest porrigit. Et hȩc latitudo ẽ. Nunc longa¬
nimitate tolerat. adusa. et in eo qͦd ueracit᷑ tenuit ꝑ¬
seuerat. Et hec longitudo ẽ. Hoc autem totum ꝓpter
adipiscendam uit̾a facit et̾nam: que illi ꝓmittitur
in excelso. Et hec altitudo ẽ. Existit uͦ ex occulto ista
caritas: ubi fundati quodamm̃ & radicati sumus.
Ubi cause uoluntatiᷤsᷤ dĩ ñ inuestigantur. cuius g̾ra
nos uerbo ueritatis. Et hec uoluntas eius in ab¬
dito ẽ. cuius secreti ꝓfunditatem qͦdammꝰ expaues¬

Expanded text:
et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis. et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis. merito ergo istorum. qui saturantur, uiuent corda in saeculum saeculi. uita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum, quaqua uersum potest, porrigit, et haec latitudo est; nunc longanimitate aduersa tolerat et in eo, quod ueraciter tenuit, perseuerat, et haec longitudo est; hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia nos , uerbo ueritatis. et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo expaues
Abbreviated transcription (Latin):
et si caro eorum qui eum laudant patitur temporalẽ
tribulationem. uł mortẽ : uiuent corda eoꝵ in scłm
cepti. ñ in initio peccati. finis autẽ p̃cepti ẽ: caritas
de corde puro. et conscientia bona. et fide ñ ficta. Ca¬
ritas que ñ emulatur ñ inflatui: quia ñ altum sa¬
ꝑit s: timet. Et ideo coheret timori casto: ꝑmanenti
in scłm scłi. Inicium autẽ om̃is peccati suꝑbia. qua
diabolus irreuocabilit in exteriora ꝓgressus ẽ: ho¬
minemq inuidendo et ei aliquid simile suadendo
deiecit. Cui homini in quadã scriptura dicitur. Quid
suꝑbit t̾ra et cinis: Qm̃ in uica sua ꝑiecit intima su¬
priuata. qua delectatur om̃is suꝑbia. Unde caritas
incommune magis quam in priuatũ consulens: di¬
citur ñ querere que sua sunt. Hac unuunt corda
in scłm scłi: tanqu̾a saturata pane celesti.De qua dr̃
ipse saturator. Nisi manducaueritis carnem meam.

Expanded text:
etsi caro eorum, qui eum laudant, patitur temporalem etsi caro eorum, qui eum laudant, patitur temporalem tribulationem uel mortem, uiuent corda eorum in saeculum aecepti, non in initio peccati. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, caritas, quae non aemulatur, non inflatur, quia non altum sapit, sed timet: et ideo cohaeret timore casto, permanente in saeculum saeculi. initium autem omnis peccati superbia, qua diabolus inreuocabiliter in exteriora progressus est hominemque inuidendo et ei simile aliquid suadendo deiecit. ! cui homini in quadam scriptura dicitur: Quid superbit terra et cinis, quoniam in uita sua proiecit intima supriuata, qua delectatur omnis superbia. Unde caritas in commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in saeculum saeculi tamquam saturata pane caelesti, de qua dicit ipse saturator: Nisi manducaueritis carnem meam
Abbreviated transcription (Latin):
disti hec sapientibus et prudentib et reuelasti
ea paruulis. Ideo sequitur et dicit. Nota mea red¬
dam in conspectu timentiũ eum. Edent pauꝑes et
saturabunt᷑. et laudabunt dñm qui requirunt e¬
um. Ipsi sunt paruuli. de quibus dixit. et reuela¬
sti ea paruulis. Timentes eum et pauꝑes. id est hu¬
miles. qui ñ alta sapiunt. s timent. timore isto casto.
ñ quo pena formidatur: s: quo gr̃a conseruatur.
Uota uͦ sua sacrificiũ uult intelligi corporis sui: qͦd ẽ
fidelium sacramentum. Ideo cum dixisset uota mea
reddam cora timentib eũ: continuo subiunxit. ẜ dẽt
pauꝑes et saturabuntur. Ipsi enim saturabunt᷑ pa¬
ne qui de celo descendit: qui ei coherentes. et eiꝰ pac̃e
dilectionemq seruantes. imitantur eius humilita¬
tem. Ideo pauꝑes. In hac pauꝑtate et satͣitate p̃cipu¬
e apłi claruerunt. Et laudabunt inquit dñm qui
ñ sunt ex eis qui suaquerunt. ñ que iħu xp̃i. Deniq

Expanded text:
disti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti disti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. ideo sequitur et dicit: Vota mea reddam coram timentibus eum. edent pauperes et saturabuntur et laudabunt dominum. qui requirunt eum. ipsi sunt paruuli, de quibus dixit: Et reuelasti ea paruulis, timentes eum et pauperes, id est humiles, qui non alta sapiunt, sed timent timore illo casto, non quo poena formidatur, sed quo gratia conseruatur. Vota uero sua sacrificium uult intellegi corporis sui, quod\' est fidelium sacramentum. ideo cum dixisset: Vota mea reddam coram timentibus eum, continuo subiunxit: Edent pauperes et saturabuntur. ipsi enim saturabuntur pane, qui de caelo descendit, qui ei cohaerentes et eius pacem dilectionemque seruantes imitantur eius humilitatem; ideo pauperes. in hac paupertate et saturitate praecipue apostoli claruerunt. et laudabunt. inquit, dominum, qui non sunt ex eis, qui sua quaerunt, non quae Tesu Christi. denique,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit gͦ quod paulo ante rogatus ẽ: ubi eũ dep̃cans dix̃.
ne discedas a me. Si enim exaudiuit. ꝓfecto fecit: ñ
itaq discessit. Non gͦ dereliquit hoc modo. qui alio
mͦ dereliquit. ut saꝑemus quomͦ magis ñ ab eo dere¬
linqui uelle debemus. Apud te lausmea. Quid gͦ no¬
cent qui tanquã uicto insultant: qͦd me in tempo¬
ralibus dereliquerisꝰ. In eccłia magna confitebor tibi.
Non quanta ista synagoga ẽ.que irridet mortem
derelicti. s in ȩccłia magna diffusa ꝑ om̃s gentes quȩ
credunt in resurrectionem ñ derelicti. Hec ẽ. unica
illa: quã petit de manu canis erui. De qua etiam ꝑau¬
lo ante dixit. In medio eccłie cantabo te. Et nunc qͦd
ait confitebor tibi. in eis utiq qui confitebuntur: in
quib et loquitur. Confessio autem ñ tantũ peccatoꝵ
est .s. et laudis di: sieut ipse in euangelio. confiteor.
tibi inquit pater d̾ne cęli et terrȩ:qui abscon¬

Expanded text:
fecit ergo, quod paulo ante rogatus \'est, ubi ei deprecans dixit: fecit ergo, quod paulo ante rogatus \'est, ubi ei deprecans dixit: Ne discedas a me. si enim exaudiuit, profecto fecit, non itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit, ut saperemus, quo modo magis non ab eo derelinqui uelle debemus. Apud te laus mea. quid ergo nocent, qui tamquam uicto insultant, quod me in temporalibus dereliqueris? in ecclesia magna confitebor tibi, non quanta ista synagoga est, quae inridet mortem derelicti, sed in ecclesia magna diffusa per omnes gentes, quae credit in resurrectionem non derelicti. haec est unica illa, quam petit de manu canis erui, de qua etiam paulo ante dixit: In medio ecclesiae cantabo te, et nunc quod ait: Confitebor tibi, in eis utique, qui confitebuntur, in quibus et loquitur. confessio autem non tantum peccatorum est sed et laudis dei, sicut ipse in euangelio: Confiteor tibi, inquit, pater, domine caeli et terrae, quia abscon
Abbreviated transcription (Latin):
animam boni illius: quod si dimiserit cadit. Timeat
eũ om̃e semen isrł. Et uide causam quam coniun¬
Pauꝑem humilem dicit. Hinc ẽ. noli altum sapere:
capiti coaptari. quia ipse saluator corporis ꝓpt̃ nos
pauꝑ factus est cum diues ẽẽt. ut eius pauꝑtate dita¬
remur. Ex forma enim serui pauꝑ factus e: exqua et
p̃cem fudit. In ea quippe humiliauit semetipsum:
factus obediens usq ad mortem. Uide gͦ quid dicat.
Qm̃ñ spreuit neq despexit dep̃cationem pauꝑis: ne¬
q auertit faciem suam ame. Ubi ẽ illud quare me
dereliquisti. si nec ab eo faciem auertit. nisi quia et de¬
relinquens ñ derelinquit. quando in bonis tempora¬
libus ñ exaudit. ñ ad insipientiam nobis. s. ut sapiamꝰ
quid auferat. & quid offerat nobis: Non inquit spre¬
uit neq despexit p̃cem pauꝑis: neq auertit faciem
suam a me. Et cum clamarem ad eum exaudiuit me.

Expanded text:
animam boni illius, quod si dimiserit, cadit. , Timeat animam boni illius, quod si dimiserit, cadit. , Timeat eum omne semen Israhel. et uide causam, quam coniunpauperem humilem dicit; hinc est: Noli altum sapere, capiti coaptari, quia ipse saluator corporis propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate ditaremur. ex forma enim serui pauper factus est, ex qua et precem fudit; in ea quippe humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. uide ergo, quid dicat: Quoniam non spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me. ubi est illud: Quare me dereliquisti, si nec faciem auertit ab eo, nisi quia et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus, quid auferat et quid offerat nobis? non, inquit, spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me et, cum clamarem ad e u m, exaudiuit me.