comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostiariis nec sacrorũ seruis attin-¬
gere. licebat ad munera altaris:
nisi tantum modo leuĩtis Quidgͦ
ẽs nullã aliam curã habebant aucto¬
res templi: nisi ad sartatecta sar-
ꝑ eosdẽ auctores de thesauris dñcis
reficerentur atq excolerentur. Ergo
auctores templi : exorciste sunt in
popło dĩ Quomͦ enim auctor
prudens & bonus scit quid sit dñi
sui census. & om̃is substantiȩ modus.
&e redigit apud se totiꝰ possessionis
instrumenta originalia: sic & exor-¬
cista redigit in fua diligentia
totus regni dñi secreta ut memoriȩ
mandet descripturarũ sacram̃tis:
apłs: cum dicit. Nũqͥd om̃s dona¬
tiones habent sanationũ : Hi enĩ
cum ordinantur sic̃ ait canon.
accipiant demami ep̃i libellum
in quo scripti sunt exorcismi. acci¬
pientes potestatẽ imponendi ma¬
nus suꝑ merguminos siue cate¬
Iccoliti grecȩ: lauinȩ ceroferarii
dicuntur. adeportandis cereis
quando legendũ ẽ. euangelium:

Expanded text:
ostiariis, nec sacrorum servis attinostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant actores templi, nisi ad sartatecta facieper eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic et exorcista redigit in suam diligentiam totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de scripturarum sacramentis, Apostolus, cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum ? Hi enim cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos, sive cateAcolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
accentib errant: & solent irride nos
nescire quod dicimꝰ. Porro uox lecto¬
ris simplex erit. clara ad om̃e ꝓnun¬
tiationis genꝰ accõmodata. plena
succo uirili : agrestem & subrusticũ
effugiens sonum. Non humilis. nec
ad eo sublimis Non fracta. uł tenera.
Nichilq femineũ sonans: neq cũ
motu corporis s tantũ cũ gratutatis
specie. Aurib enim & cordi c̃sulere
debet lector non ocłis: ne potius
ex seipso spectatores magis quã audi¬
tores faciat Uetꝰ opinio ẽ: lectores
ꝓnuntiandi causa p̃pͥuã curam
uocis habuisse. ut exaudiri in
tumultu possent. Unde & dudum
exoroistis:
n ordine & ministio eccłȩ eȩ̃. exorcistas¬
scđm officia quȩ intemplo salomo¬
eos nunc eẽ. exorcistas in eccłia dei.
Fuer̃ enĩ subhesdra auctores tẽpli
seruorũ salomonis filir qui actũ
templi totius sub curã suã hab̾ent.
Et cum fuissent exordine & ministĩo
templi: longe fuerunt abofficio al

Expanded text:
accentibus errant, et solent irridere noaccentibus errant, et solent irridere nonescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possit. Unde et dudum exorcistis. In ordine et ministerio Ecclesiae secundum officia quae in templo Salomoeos nunc esse exorcistas in Ecclesia Dei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii qui actum templi totius sub cura sua haberent, Et cum futempli, longe fuerunt officio ab o
Abbreviated transcription (Latin):
scientia ꝑ ornatus: ita ut distinctionib
sententiarum intelligat ubi finiatur
iunctura. ubi adhuc pendeat oratio.
ubi sententia extrema claudatur.
Sicq expeditus ium ꝓnuntiationis
tenebit : ut adintellectum omnium
do genera ꝓnuntiationũ: atq expri¬
mendo ꝓpͥos sententiarũ affectus. mͦ
indicantis uoce. modo dolentis. modo
increpantis. modo exortantis. siue his
inquo magis illa ambigua sententiaꝵ
adhibenda cognitio ẽ. Multa enim
inscripturis sunt: quȩ nisi ꝓpͥo mͦ
ꝓnuntientur. in contrariã recedunt
nuntiationis suȩ dicatur: magna
ꝑu̾sitas oritur. Sic ergo ꝓnuntiatũ ẽ:
ac si diceret. ds ne qui ustificat: Sub¬
auditur. non: Necesse ẽ. gͦ intantis
reb scientiȩ ingenium: quo ꝓpnie
singula conuenient̃q ꝓnuntientur.
ꝓpt̃e & accentuũ ium oportet lectorẽ
scire: ut nouerit inqua fillaba uox
protendatur ꝓnuntiantis: Plerũq
enim imꝑiti lectores. in uerborum

Expanded text:
scientia perornatus: ita ut distinctionibus scientia perornatus: ita ut distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendeat oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium do genera pronuntiationum, atque exprimendo proprios sententiarum affectus: modo indicantis voce, modo dolentis, modo increpantis, modo exhortantis, sive his in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt nuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem significabat uelam̃. int̃¬
positũ int̾ faciem moysi & aspectũ ppłi
isrł ÷ hoc significabat illis temporib
qui domino consecrantur: sed tantum
ut reuelentur. Quia qđ erat occultũ
in sacramento ꝓphetiȩ: iã in euangelio
stiarii funt: qui inuet̃i testam̃to
ianitores templi uocabantur.
qui preerant portis ierłm: Quique
eos tantum in eccłia quis fideles recipi-¬
untur. Intrare enim templũ: nisi ꝑhos
non possumus. Habent enĩ potestatẽ :¬
tã bonos recipiendi. quã reiciendi in:
accẽpit Sunt gͥ lectores. qui uerbum
dĩ p̃dicant. Quib dr̃. Clama necesses.
quasi tuba exalta uocẽ tuã. Isti qͥppe
dum ordinantur:. primũ de eorum
conũsatione ep̃s ũbum facit ad ppłm
Deinde coram plebe tradit eiscodicẽ
apicũ diuinorĩi. ad dĩ uerbũ annunti¬
andum. Qui aut̃ adhuiusmodi ꝓue¬
hitur gradum: iste erit doctrina &e¬
& libris imbutus. sensuum que ac u̾boꝵ

Expanded text:
Quod autem significabat velamen inteQuod autem significabat velamen interpositum inter faciem Mosis et aspectum populi Israel, hoc significabat illis temporibus qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur: quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio Ostiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur, qui praeerant portis Jerusalem, quieos tantum in ecclesia qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum nisi per hos non possumus. Habent enim potestatem tam  prophetis accepit. Sunt igitur lectores, qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses: quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Deinde coram plebe tradit eis codicem apicum divinorum, ad verbum Dei annuntiandum. Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum
Abbreviated transcription (Latin):
minente oportet fieri s incapite
demonstrari : ubi ipsa mens noscit᷑
habitare: Qđ uͦdetonso capite
suꝑius. inferius circuli corona re¬
linquitur : sacerdotiũ regnũ que
ecłȩ in eis existimo figurari. Ihiara
enim apud ueteres constituebatur
incapite sacerdotũ. Hȩc exbysso con¬
fecta rotunda erat quafi spera media.
& hoc significatur in parte capitis tonsa
Corona aut̃: latitudo aurei ẽ. circuli.
quȩ regum capita cingit Utrumꝙ
itaq signum expͥmitur incapite cleri¬
corũ: ut impleatur etiam corporis qͥdã¬
similitudine quod scriptũ ẽ. petroapło
ꝑdocente: uos estis genus electũ. regale
sacerdotiũ. Queritur aut̃ cur ficut
apud antiquos nazareos non ante coma
nutritur. & sic tondetur. Sed qui hȩc
exquirunt: adu̾tant quid sit int̾ illud
ꝓpħicum uelamentum. & hanc euan¬
gelii reuelationẽ: de qua dicit apłs.¬
cum transieris ad xp̃m: auferet᷑ uelam̃.

Expanded text:
in mente oportet fieri, sed in capite in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero de tonso capite superius, inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Tiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum. Haec ex bysso confecta rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capitis tonsa. Corona autem latitudo aurea aurei est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam quadam corporis similitudine, quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . 5. Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non 417 ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit AposCum transieris ad Christum, auferetur velamen .
Abbreviated transcription (Latin):
de tonsura.¬
onsure eccłiasticȩ ustis: anazareis
nisi fallor exortꝰ ẽ Qui pͥus crine
radebant : & capillos inigne sacri¬
ficũ ponere iubebantur: scilicet ut
ꝑfectionẽ deuotionis suȩ dño con¬
secrarent: Huius ergo exempli usus.
ab apłis introductus ẽ. ut hi qui in
diuinis cultib mancipati dño conse¬
Tu fili hominis: sume tibi gladiu̾
acutum. & duces ꝑ caput tuũ &
barbam. Uidelicet quia & ipse sacer¬
dotali genere: dõ in ministerium
scĩficationis deseruiebat. Hoc &
naz areos illos priscillã & aquilam
in actib apłorũ pͥmũ fecisse legimꝰ.
płorũ xp̃i qui in huiꝰ modi cultu¬
imutandi extiter̾ Est autẽ in olericis
figuratur : s in animo agitur. Scili¬
cet ut hoc signo in religione uitia
resecentur : & criminib carnis nr̃ȩ
quasi crinib exuamur. atq inde
innouatis sensib ut comis rudib
enitescamus: expoliantes nos iuxto¬
& induentes nouum qui renouatur
inagnitione dei. Quã renouationẽ:

Expanded text:
 Tonsurae ecclesiasticae usus a Nazaraeis, nisi fallor, exortus est. Qui prius crine radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino conseTu fili hominis, sume tibi gladium acutum et duces per caput tuum et barbam, quia et ipse sacerdotali genere deo ‹in› ministerium sanctificacionis deserviebat. Illud idem Nazareos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus, olorum Christi, qui in huiimitandi exstiterunt. Est autem in clericis figuratur, sed in animo agitur. Scilicet ut hoc signo in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, « exspoliantes nos, » juxtet induentes novum qui renovatur in agnitionem Dei . Quam renuvationem
Abbreviated transcription (Latin):
illo uerbum ep̃c ad plebẽ. indicans
eus fidem ac uitã. atq ingenium.
pꝰ hȩc spectante plebe. tradat ei codi-¬
cem de quo lecturus ẽ. dicens. accipe
fidelit̃ & utilit̾ impleueris officium.
partem cum eis qui uerbũ dei mini-¬
ostiarius cũ ordinatur. postꝗͣ ab
archidiacono instructꝰ fuerit. qͣlit̃
in domo dei debeat conuersari. ad
suggestionẽ achidiaconi tradit ei
ep̃c cͥlaues eccłȩ deͤ altano dicens ei:
Sic age. quasi redditurꝰ dõ rationem
ꝓhis reb quȩ istis clauib recludunt᷑.¬
salmista id ÷ cantor potest absꝙ
scientia ep̃i sola iussione prbi
Lofficium susciꝑe cantandi. Sicente
sibi pb̃ro. Uide ut qđ ore cantas corde¬

Expanded text:
illo verbum episcopus ad plebem indicans illo verbum episcopus ad plebem indicans ejus fidem ac vitam atque ingenium; post haec spectante plebe tradat ei Codicem de quo lecturus est dicens ad eum: fideliter et utiliter impleveris officium, partem cum eis qui verbum Dei miniOstiarius cum ordinatur, postquam ab archidiacono instructus fuerit qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestione archidiaconi tradat ei episcopus claves ecclesiae de altari, dicens ei: Sic age quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quaeque istis clavibus recluduntest cantor, potest absque scientia episcopi, sola jussione presbyteri, officium suscipere cantandi, dicente sibi presbytero: Vide ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
b̃r cum ordinatur. ep̃oeũ bene¬
tenente : etiã om̃s prb̃i qui p̃sentes
sunt manꝰ suas iuxta manum epĩ
suꝑ caput illius teneant Quẽ ad¬
iaconus cũ ordinat᷑. solus ep̃s
qui eum benedicit manꝰ suꝑ
caput illius ponat. quia ñ ad sacer¬
dotium s administeriũ consecrat᷑.
Quẽadinodũ subdiaconiordinent᷑
Iobdiaconus cũ ordinatur. qr manꝰ
impositionẽ non accipit: pate¬
nã demanu ep̃i accipiat uacuã.
& calicem uacuum. De manu uero
archidiaconi accipiat urceolum
cũ aqua. & aquamanile. ac manu
quidẽ doceatur. qualit̃ in officio
suo agere debeat. Sed ab archidia¬
cono accipiat ceroferarium cũcereo
ut sciat se adaccendenda ecdiȩ
bummaria mancipari Accipiat
&e urceolum uacuum. ad suggeren¬
dum uinum in eucharistiã sangu¬
xorcista cum ordinatur. accipiat
demanu epĩ libellum in qͦ scripti
sunt exorcisii dicente sibi epõ accipe
&e cõmenda memoriȩ & habeto pote
ector cum ordinatur : faciat de

Expanded text:
ter cum ordinatur, episcopo eum benetenente, etiam omnes presbyteri qui praesentes sunt manus suas juxta manum episcopi super caput illius teneant. IV. Quemadiaconus cum ordinatur, solus episcopus qui eum benedicit manum super caput illius ponat, quia non ad sacerdotium, sed ad ministerium consecratur. V. Quemadmodum subdiaconi constituantur. Subdiaconus cum oimpositionem non accipit, patenam de manu episcopi accipiat uacuam et calicem uacuum. De manu uero archidiaconi acccum aqua, et aquae manile ac manutquidem doceatur qualiter in officio suo agere debeat. Sed ab archidiacono accipiat ceroferarium cum cereo, ut sciat se ad accendenda luminaria ecclesiae mancipari. Accipiat et urceolum vacuum ad suggerendum vinum in Eucharistiam sanguExorcista cum ordinatur, accipiat de manu episcopi libellum in quo scripti sunt exorcismi dicente sibi episcopo: Accipe et commenda memoriae, ector cum ordinatur, faciat de
Abbreviated transcription (Latin):
in sacris ordinib religiose uiuens
inuentus ẽ Sacros autem ordines
dicimus diaconatus. prb̃atus. hos
siquidem solos primitiua legitur
eccłia habuisse. Suꝑ his solis p̃ceptũ
apłi habemus Subdracones uero
quia & ipsi altarib aministranta
oportunitate exigente concedimꝰ.
sed rarissime. si tam̃ speotate sint
religionis & scientiȩ Qđ ipsum
non sine romani pontificis. uel
metropolitani licentia.¬

Expanded text:
i sacris ordinibus religiose vivens i sacris ordinibus religiose vivens inventus est; sacros autem ordines dicimus, diaconatus, presbyteratus, hos siquidem solos primitiva legitur Ecclesia habuisse. Super his solis praeceptum apostoli habemus; subdiaconos vero quia et ipsi altaribus administrant, opportunitate exigente, concedimus, sed rarissime si tamen spectatae sint vitae, religionis et scientiae. Quod ipsum non sine Romani pontificis vel metropolitani licentia
Abbreviated transcription (Latin):
plumbo. quã regia potestate sit
altior sacerdotalis. hoc mͦ circa
principium sui pastoralis scribens.
Honor frẽs & sublimitas epꝰalis.¬
nullis poterit comꝑationibs ⁊̃ gͥgͣris
Di regum fulgori compares & pͥncipũ
diademati. longe erit inferus. quã
si plumbi metallũ ad auri fulgorem
compares Quippe cum uideas regũ
colla & principum submĩti genib
sacerdotum. & ex osculata eorũ dex¬
tera orationib eorũ credant se com¬
fr̃s idõ nos premississe debetis cog
noscere. ut ostendemꝰ nichil esse
in hoc scło excellentius sacerdotib
nichil sublimius epĩs repperiri:
memoriȩ uigilius papa contͣ theodo¬
ram tunc augustam dãpnationis
legitimã uxorẽ suã reliquisset. &¬
duas sorores meroflidem & marcho¬
ueuã inuxores duxisset: ab eato
Germano parisiorũ ep̃o exc̃munica¬
tus ẽ. Et cum resipiscere nollet:
non multo pꝰ diuino iudiciosdẽfim¬
Tullus inep̃atũ deligatur nisi qͥ¬

Expanded text:
plumbo, quam regia potestate sit plumbo, quam regia potestate sit altior sacerdotalis, hoc modo circa principium sui Pastoralis scribens : « Honor, fratres, et sublimitas epnullis poterit comparationibus adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius, quam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares. Quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et osculata eorum dextera, orationibus eorum credant se comfratres, ideo nos premisnoscere, ut ostenderemus nihil esse in hoc saeculo excellentius sacerdotibus, nihil sublimius episcopis inveniri. memoriae Vigilius papa contra Theodoram tunc Augustam damnationis plegitimam uxorem suam reliquisset, et duas sorores Meroflidem et Marcovevam in uxores duxisset, a beato Germano Parisiorum episcopo excommunicatus est. Et cum resipiscere nollet, non multo post divino judicio iNullus in episcopatum eligatur, nisi qu
Abbreviated transcription (Latin):
speciale aliquod de ꝑs onis principũ.
requiratur aexemplũ: beatus in no-¬
centius papa archadium imꝑatorẽ
quia consensit ut sc̃s ioħ es chrisostomꝰ
asede sua pelleretur. excõmunicauit:
Alius item romanꝰ pontifex. regem
francorum non tã ꝓsuis inquitatib
quã ꝓ eo quod tantę potestati erat
inutilis a regno deposuit. & pipinũ
karoli imꝑatoris patrem in eiꝰ loco
substituit. om̃sq francigenas aui¬
ramento fidelitatis absoluit. Qđ
etiã exfrequenti auctoritate agit
scã eccłia: cum milites absolunt aum¬
culo iuramenti qđ factũ ẽ. hisepĩs.
qui aplica auctoritate apontificali
gradu deponuntur: Et beatꝰ ambro¬
siuis licet sc̃s. non tam̃ uniuersalis
ȩccłȩ ep̃s. pro culpa quȩ ab aliis
sacerdotib non adeo grauis uide¬
batur. Theo dosium magnũ ĩꝑatorẽ
ex comiunicans ab eccłia exclusit.
Qui etiã in suis scriptis ostendit.
quod aurũ non tam preciosius sit

Expanded text:
speciale aliquod de personis principum speciale aliquod de personis principum requiratur exemplum, beatus Innocentius papa Arcadium imperatorem, quia consensit ut sanctus Joannes Chrisostomus a sede sua pelleretur, excommunicavit. Alius item Romanus pontifex regem Francorum, non tam pro suis iniquitatibus, quam pro eo, quod tantae potestati erat inutilis, a regno deposuit, et Pippinum Caroli imperatoris patrem in ejus loco substituit, omnesque Francigenas a juramento fidelitatis absolvit. Quod etiam ex frequenti auctoritate agit sancta Ecclesia, cum milites absolvit a vinculo juramenti, quod factum est his episcopis, qui apostolica auctoritate a pontificali gradu deponuntur. Et B. Ambrosius, licet sanctus, non tamen universalis Ecclesiae episcopus, pro culpa quae ab aliis sacerdotibus non adeo gravis videbatur, Theodosium magnum imperatorem excommunicans, ab ecclesia exclusit. Qui etiam in suis scriptis ostendit quod aurum non jam pretiosius sit
Abbreviated transcription (Latin):
magnus imꝑator om̃ium regũ &
principum fe̾re totius orb dñs. euui¬
denter intelligens inscã nicena
synodo pꝰ om̃s epõs ultimꝰ residens.
nullam uidicii sententiã supͣ eos
dare p̃sumpsit. s illos etiam d nõs¬
uocans non suo deb̾e subesse iudicio.
uerum se ad illorũ pendẽ arbitriũ
prelibatus papa gelasius ꝑsuadens
ne ille intimatã suis sensib ueritatẽ
arbitraretur inuiriã. subintulit dic̃s.
Duo sunt quippe imꝑator auguste
quib principalit̾̃ mundus hic regit᷑.
Auctoritas sacrata pontificũ. & regał
potestas. in quib tanto grauius pondᷤ
ẽ. sacerdotũ. quanto etiã ꝓipsis regib
examine rationẽ: & paucis int̃positis
inquit. Nosti itaq int̾ hȩc ex illoꝵ
te pende iudicio. non illos ad tuam
uelle redigi uoluntatẽ: Talib ergo
institutis. talibq fulti auctoritatib
pleriq pontificũ. alii reges. alii im¬
ꝑatores excomimnicauerint. Nã si

Expanded text:
magnus imperator, omnium regum et magnus imperator, omnium regum et principum fere totius orbis dominus, evidenter intelligens, in sancta Nicaena synodo post omnes episcopos ultimus residens, nullam judicii sententiam super eos dare praesumpsit; sed illos etiam deosvocans, non suo debere subesse judicio, verum se ad illorum pendere arbitriumo imperatori praelibatus papa Gelasius persuadens, ne ille intimatam suis sensibus veritatem arbitraretur injuriam, subintulit, dicens: « Duo sunt quippe, imperator Auguste, quibus principaliter mundus hic regitur, auctoritas sacrata pontificum et regalis potestas, in quibus tanto gravius pondus est sacerdotum quanto etiam pro ipsis regibus examine rationem 1. » Et paucis interpositis ait: « Nosti itaque inter haec ex illorum te pendere judicio; non illos ad tuam velle redigi voluntatem. » Talibus ergo institutis, talibusque fulti auctoritatibus plerique pontificum, alii reges, alii imperatores excommunicaverunt. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
Ab hominatio ẽ. peccatoris: dĩ cultꝰ.
Igitur siinuenti fuerint deridentes
eos qui uilib & religiosis uestimentis
cum medioeri ac uili ueste conũsabat
Omne quippe qđ ñ ꝓpt̾ necessitatẽ
suã s ꝓpr̃ uenustatẽ accipitur : ela-¬
tionis habet calumpniã. que ad mo-¬
dum magnꝰ ait basilius. s neq ex seri-¬
cis texturis uestẽ quis uariatã indue¬
bat. neq apponebant uariorũ colorũ
ornamenta insũmitatib uestimĩtorũ:
Audierant enĩ ex dĩsona lingua:
quia qui mollib uestiuntur indami¬
ad herimannũ metensem epm
ius dubitet sacerdotes xp̃i reguͣ
& principum om̃iũq fideliũ
patres & magistros censeri: Nonne
miserabilis in saniȩ eẽ. cognoscitur.
si filius patrem. discipłs magistrũ
sibi conetur subiugare. & iniquis
obligationib illum suę potestati
subicere. a quo credit non solum
in terra s etiã in cęlis se ligari
directa cominemorat. Constantinꝰ

Expanded text:
Abominatio est peccatori Dei cultus . Abominatio est peccatori Dei cultus . Igitur si inventi fuerint deridentes eos qui vilibus et religiosis vestimentis cum mediocri ac vili veste conversabatur. Omne quippe quod non propter necessitatem suam, sed propter venustatem accipitur, elationis habet calumniam, quemadmodum magnus ait Basilius. Sed neque ex sericis texturis vestem quis variatam induebat, neque apponebant variorum colorum ornamenta in summitatibus vestimentorum: audierant enim ex Deisona. lingua: Quia qui mollibus vestiuntur in domiad Herimannum Metensem episc. Quis dubitet sacerdotes Christi regum et principum, omniumque fidelium patres et magistros censeri? Nonne miserabsi filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subjugare, et iniquis obligationibus illum potestati suae subjicere, a quo credit non solum in terra, sed etiam in coelis se ligari directa commemorat, Constantinus,
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia conseruare sacerdotu ꝓmo¬
tiones dõ ẽ. prorsus acceptum Et qm̃
uidemus sine manus impositione
accipientes. nondũq ab ep̃o manus
impositione ꝑcepta suꝑ ambonem
irregularit̃ incollecta legentes: p̃ci¬
pimus amodo id minime fieri Id ipsu
quoq conseruandũ ẽ. etiã int̾ mona.¬
chos: Lectoris aut̃ manꝰ impositione
licentia ẽ. unicuiq abbati. inpropͥo
monastĩo solũmͦ faciendi. si dum taxat¬
eidẽ abbati manꝰ impositio facta nos
Omis iactantia &e ornatura corporalis:
aliena ẽ. asacrato ordine. Cos gͦ epõs
uł clericos qui se fulgidis &e claris ue¬
stib ornant: emendari oportet Qđ
si in hoc ꝑmanserint. epitimio tͣdant᷑:
similit̃ & eos qui unguentis inungunt᷑.
Qm̃ uͦ radice amaritudinis exorta
qui hanc receper̃ non solum imaginarias
scripturas ab hominati sunt : s & omnẽ
reuerentiã repuler. eos qui religiose
ac pie uiuunt offendentes. ac ꝑ hoc¬
completur in eis qđ scriptum est:

Expanded text:
diligentia conservare sacerdotii promotiones, Deo est prorsus acceptum. Et quoniam videmus sine manus impositione accipientes, nondum ab episcopo manus impositione percepta super ambonem irregulariter in collecta legentes, praecipimus, amodo id minime fieri: idipsum quoque conservandum est etiam inter monachos. Lectoris autem manus impositionem licentia est unicuique abbati in proprio monasterio solumeidem abbati manus impositio facta noscOmnis jactantia et ornatura corporalis aliena est a sacrato ordine. Eos ergo episcopos vel clericos qui se fulgidis et claris vestibus ornant, emendari oportet. Quod si in hoc permanserint, epitimio tradantur. Similiter eos qui unguentis inunguntur. Quoniam vero radice amaritudinis exorta, qui hanc receperunt, non solum imaginarias picturas abominati sunt, sed et omnem reverentiam repulerunt, eos qui religiose ac pie vivunt offendentes ocompletur in eis quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine taxari. Unde & adtimo¬
theum de ordinatione ep̃i & diaco¬
ni scribit: de pb̃ris om̃ino tacuit:
conib scribit. cũ una ciuitas
ad titum loquitur. & canones ipsi
testantur Prb̃os aut̃ : merito &
sapientia dici. ñ ȩtate. Nã &e morsi
ses p̃cipitur: ut eligat prbos
canicies Quȩ ẽ. hȩc canities:
haud dubium quin sapientia:¬
de qua scriptuĩ Canities hominum:
prudentia ẽ Cũq nongentos &
amplius annos ab adam usq ad
abraham uixisse homines legeri¬
mus : nullus alius primꝰ appellatꝰ
qui multo pauciorib anins iuxisse
conuincitur. Non ergo ꝓpt̾ decrepi¬
tam senectutẽ: s ꝓpt̾ sãpientiã prb̃i
nominantur Q si ita: mirũ cur
insipientes constituuntur.

Expanded text:
nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribens, de presbyteris omnino tacuit, conibus scribit, cum una civitas ad Titum loquitur, et canones ipsi testantur. Presbyteros autem merito et sapientia dici, non aetate . Nam et Moysi praecipitur, ut eligat presbycanities . Quae est haec canities? Haud dubium quin sapientia,de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legerimus, nullus alius primus  Deest pqui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam, presbyteri nominantur. Quod si ita est, mirum cur insipi
Abbreviated transcription (Latin):
malum ꝓmalo. iste aut̃ cũ uindicat
non reddit malum ꝓ malo : qm̃ iꝰtũ
reddit iniusto. Quod aut̃ iustũ ẽ
alienȩ miseriȩ. quod ÷ malũ ꝓmalo:
sed dilectione iustitiȩ quodẽ. bonũ
iudicis occidit eum quẽ uidex
ussit occidi. profecto si id sponte
faciat homicida ẽ : eciam si eum
occidat quẽ scit occidi aidice
um homo iste occiditur. lex eũ
occidit. non tu. Aug̃ dediu̾sis

Expanded text:
malum pro malo, iste autem etiam cum vindicat malum pro malo, iste autem etiam cum vindicat non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit injusto. Quod autem justum esalienae miseriae, quod est malum pro malo, sed dilectione justitiae, quod est bonum judicis occidit eum quem lex jussit occidi. Profecto si id sponte faciat, homicida est, etiamsi cum quem occidit, scit occidi a judic: « Cum homo iste occiditur, lex eum occidit, non tu. » Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
dubium. utrum animȩ nullo pacto
auferatur dum hoc corpꝰ int̃imitur.
S si auferri potest contempnenda
ẽ  si ñ potest. nichil metuendum.
De pudicicia uͦ qui dubitauerit.
quin mnea sit in ipso animo c̃stituta
quando quidẽ uirtus ẽ: unde aui¬
olento stupratore nec ipsa eripi pot̃.
Quicquid gͥ erepturꝰ erat illequi
occiditur: id totum in nr̃a potesta.
te nec ẽ. Quare quẽ ad modũ nr̃m
appellandũ sit ÷ non intelligo.
do. quȩ tales ꝑmittit interfici:
s quo pacto istos defendam qui
interficiunt noninuenio.R
cur hominib defensionẽ queras.
quos reos nulla lex tenet:¬
Augustinꝰ suꝑ p̃s cuiii.
lciscendi libido uiciosa est:
magisq adundicem ꝑtinet
inter alios hoc decernere. quã bonũ
hominem sibi expetere. Paucorũ ẽ.
dinoscere. quomodo placeat pȩna
iniquorum accusatori. inimicitia
sese saturare cupienti: & quã longe
alio modo iudici recta uoluntate
peccata punienti. Ille quippe reddit

Expanded text:
dubium, utrum animae nullo pacto dubium, utrum animae nullo pacto a uferatur, dum hoc corpus interimitur: sed si auferri potest, contemnenda est; si non potest, nihil metuendum. De pudicitia vero quis dubitaverit, quin ea sit in ipso animo constituta, quandoquidem virtus est? unde a violento stupratore eripi nec ipsa potest. Quidquid igitur erepturus erat ille qui occiditur, id totum in potestate nostra non est: quare quemadmodum nostrum appellandum sit, non intelligo. do, quae tales permittit interfici, sed quo pacto istos defendam qui interficiunt non invenio. cur hominibus defensionem quaeras, quos reos nulla lex tenetAugustinus super psal. CVIII . Ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc discernere, quam bonum hominem sibi expetere. Paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena inimicorum accusatori inimicitia sese saturare cupienti, et quam longe alio modo judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ipsa lex quȩ tuendi popłi
causa lata ẽ: nullius libidinis
argui potest. Siquidẽ ille qͥ tulit
fidei uissi tulit .i. quod p̃cipit
eterna iustitia exꝑs om̃ino libidinis.
id agere potuit: Si aut̃ ille cũ
aliqua libidine hec statuit ñex eo
fit ut ei libidine obtemꝑare necesse
sit : quia bona lex & abono
fieri pocest Non enĩsiquis u̾bi
causa trrannicã potestatẽ nactꝰ.
abaliquo cui hȩc conducit p̃ciũ
accipiat. ut statuat nulli licere¬
uł ad coniugium feminam rapere
ꝓpt̃ea mala lexerit: quia imiustꝰ
atq corruptus hanc tulit Potest
ergo illilegi quȩ tuendorũ ciuũ
causa iim hostilem eadẽ ui repelli
iubet. sine libidine optemperari:
Et de om̃ib ministris qui iure
atq ordine potestatib quibq sub¬
iecti sunt: id dici potest. Sed illi
homines lege inculpata quomodo
ꝓ his reb quas inuiti possunt amit¬
tere. & obhoc amare non debent.
Deuita enim fortasse ciupiam sit

Expanded text:
Porro ipsa lex quae tuendi populi Porro ipsa lex quae tuendi populi causa lata est, nullius libidinis argui potest. Siquidem ille qui tulit, si Dei jussu tulit, id est quod praecepit aeterna justitia, expers omnino libidinis id agere potuit: si autem ille cum aliqua libidine hoc statuit, non ex eo fit ut ei legi cum libidine obtemperare necesse sit; quia bona lex et a non bono ferri potest. Non enim si quis, verbi causa, tyrannicam potestatem nactus, ab aliquo cui hoc conducit, pretium accipiat, ut statuat nulli licereel ad conjugium feminam rapere, propterea mala lex erit, quia ille injustus atque corruptus hanc tulit. Potest ergo illi legi quae tuendorum civium causa vim hostilem eadem vi repelli jubet, sine libidine obtemperari: et de omnibus ministris, qui jure atque ordine potestatibus quibusque subjecti sunt, id dici potest. Sed illi homines lege inculpata, quomodo pro iis rebus quas inviti possunt amittere, et ob hoc amare non debent. De vita enim fortasse cuipiam sit
Abbreviated transcription (Latin):
homo hominẽ deb&e occiđe : s tñ
id zelando facere multo magie.
malũ ẽ. quã timendo Et idõ ñait
uerax magister. qui me tͥ tradidit
ipse habet peccatũ. tãꝙ ille non
ut etiam se hab̾e intelligeret:¬
Aug̃ de libero arbitrio. libro .i
i homicidium ẽ. hominẽ occide :
potest occide aliquando sine
pecrato: Nam & miles hostẽ. & iudex
uł minister eus nocentẽ. & cui forte
inuito atq inprudenti telum manu
fugit. non michi uidentur peccare
cum hominẽ occidunt. R. Assentioe:
necet. a qua cede si tẽꝑauerit : ab im¬
ꝑatore penas luit. Non istas leges
iniustas. uł potiꝰ nullas dicere au¬
debimus : Nã michi lex eẽ. ñ uidet᷑
contra huiuscemodi accusationes.
quȩ in eo popło quẽ regit inͫ norib
÷ inmaniꝰ uicium hominẽ stuprũ
ꝑpeti. quã eũ a quo illa uis infert᷑
abeo cui ferre congtur interimi.
Iam uͦ miles inhoste int̃ficiendo
minister ẽ. legis. quare officiũ
suum nulla libidine impleuit.

Expanded text:
homo hominem debet occidere, sed tamen id zelando facere, multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax Magister: Qui me tibi tradidit ipse habet peccatum, tanquam ille non ut etiam se habere intelligeretus De libero arbitrio lib. I, cap. 4. Si homicidium est hominem occidere, potest occidere aliquando sine peccato. Nam et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, vel cui forte invito atque imprudenti telum manu figit, non mihi videntur peccare cum hominem occidunt. Respondet Evodnecet, a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, contra hujuscemodi accusationes, quae in eo populo quem regit, minoribus  immanius vitium hominem stuprum perpeti quam eum a quo illa vis infertur ab eo cui ferre conatur, interimi. Jam vero miles in hoste interficiendo minister est legis, quare officium suum facile nulla libidine implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
Slus peccat. qui potestati in nocente
occidendũ luiore tradit: quam
potestas ipsa. sicum timore alt̾ius
maioris potestatis occidit. Talem
quippe ds pilato dederat potestatẽ
ut eet. etciã sub cesaris potestate
Qua ꝓpt̃ ñ hab̾es inquit adũsum
me potestatẽ ullam: idẽ. quantulã¬
cumq habes. nisi hoc ipsum tibi eẽt
non enim tantum ẽ. ut tibi om̃imͦ
non metuendo potestati tradidit
s inuidendo: tuuͦ eandẽ potestatẽ
in me exercitaturꝰ es metuendo:
Nec timendo quidẽ presertĩ innocent̃¬

Expanded text:
lus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potmajoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter non haberes, inquit, adversum me potestatem ullam, id est quantulamcunque habes, nisi hoc ipsum tibi essetnon enim tantum est ut tibi omnimodo non metuendo potestati tradidit, sed invidendo; tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo. Nec timendo quidem praesertim innocent
Abbreviated transcription (Latin):
malis pęnã. & bonis p̃mia iustitia
suadente constituunt Alalũ autẽ
scisma ẽ: etiã ꝑ exteras potestates
genere abusionis:
Sex debet furta cohib̾e. adultĩa¬
punire. impios de terra ꝑdere.
parricidas & ꝑiurantes nori
sinire iuiuere. filios suos nonsinere

Expanded text:
malis poenam et bonis praemia justitia malis poenam et bonis praemia justitia suadente constituunt; malum autem schisma est etiam per exteras potestates genere abusionis. Rex debet furta cohibere, adulteripunire, impios de terra perdere, parricidas et perjurantes non sinere vivere, filios suos non sinere
Abbreviated transcription (Latin):
uesitum ẽ. etiã suꝑ his qui post
baptismum ad ministrauert᷑
& aut torm̃ta sola exercuerint. aut
etiã capitalẽ ꝓtulere sententiam:
Nichil de his legimus amaioribus
definitum. Meminerant enim adõ
potestates has fuisse concessas. &
ꝓpt̃̾ iundictã noxiorũ gladium
fuisse ꝑmissum. & dei ministrũ eẽ.
datum in huius modi uindicem:
Quomͦ gͥ reprehenderent factũ
quod auctore dno uident eẽ. c̾cessũ:
De his gͦ ut hactenꝰ seruatũ ẽ. sic
habeamus. ne aut disciplinã au̾tere.
aut contͣ auctoritatẽ dnĩ uenire
uideamur. Ipsis aut̃ uiratione red¬
denda. omĩa gesta sua seruabuntur.
Itẽ. Dũ legũ auctoritas inimprobos
exercetur ÷ erit dictator immunis.
on ꝑsequitur. nisi qui ad ma¬
lum cogit. Qui uero malum uel
factum iam punit. uł prohibet ne
fiat : non ꝑsequitur iste s diligit:
Namsi ut quidã putant nemo aut
reprimendus amalo nec retͣhendus
ad bonum ẽ. humanas ac diuinas
leges necesse ẽ. euacuari: quȩ &

Expanded text:
esitum est etiam super his, qui post baptismum administraverunt, et aut tormenta sola exercuerunt, aut etiam capitalem protulere sententiam. Nihil de his legimus a majoribus definitum; meminerant enim a Domino potestates has fuisse concessas, et propter vindictam noxiorum gladium fuisse permissum, et Dei ministrum esse datum in hujusmodi vindicem. Quomodo igitur reprehenderent factum quod auctore Domino viderent esse concessum? De his ergo, ut hactenus servatum est, sic habeamus ne aut disciplinam avertere, aut contra auctoritatem Domini venire videamur. Ipsis autem in ratione reddenda omnia gesta sua servabuntur. Item. Dum legum auctoritas in improbos exercetur, erit dictator immunis. Non persequitur, nisi qui ad malum cogit. Qui vero malum vel factum jam punit, vel prohibet ne fiat, non persequitur iste. sed diligit. Nam si. ut quidam putant, nemo aut reprimendus a malo, aut retrahendus ad bonum est, humanas ac divinas leges necesse est evacuari, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
ixi. mͥ non placet ullius scłaris
potestatis impetu scismaticos ad
communionem iuolenter artari. &
auderet impunitas. uł quantũ eis
inmelius mutandis conferre posset.
diligentia disciplinȩ. N pp̃ ad c̃sulta
i nulla urget necessitas. ñ solũ
quadragesimali: s omĩ tẽpore
ẽ. ãp̃liis abstinendũ. Si aut̃ in euita¬
bilis urget oportunitas: nec quadra¬
gesimali ẽ. tempore sdefensione
tam sua quã patrie seu legũ pater¬
narum. bellorum proculdubio pre
parationi parcendũ. ne uidelicet
dm̃ iudeatur homo temptare: si ht̃
quod faciat: & suȩ ac illorũ saluti
consulere non ꝓcurat. & scẽ religiois
detrim̃ta non precauet. Innocentius¬

Expanded text:
ixi, mihi non placere ullius saecularis ixi, mihi non placere ullius saecularis potestatis impetu schismaticos ad communionem violenter arctari etauderet impunitas, vel quantum eis in melius mutandis conferre posset diligentia disciplinae. CAP. 93. - Quod Si nulla urget necessitas, non solum quadragesimali, sed omni tempore est a praeliis abstinendum. Si autem inevitabilis urget opportunitas, nec quadragesimali est tempore pro defensione tam sua quam patriae, seu legum paternarum bellorum procuparationi parcendum, ne videlicet Deum videatur homo tentare, si habet quod faciat et sue ac illorum saluti consulere non procurat et sancte religionis detrimenta non precavet. Ext
Abbreviated transcription (Latin):
orianꝰ . p̃p. in die scõ paschȩ p̾sente
karolo imꝑatore anathematiza¬
uit thasinonẽ ducem bauuarior ẜ.
nisi mom̃ib obediret eidem imꝑatori
& filius eius acgenti francorũ. sicut
iurauerat patri suo pẏpino & sibi
Qđ si nollet & sanguiis fusiofieret
uł aliud aliquid mali: hoc supra
eundem ducem & eius consentaneos
eẽt. & p̃fatus rex &e sui. ab ea culpa
militum.
tile uisum ẽ. ut aliquanti illuc
milites transmittantur. quos gła
tua ammonere & hortari studeat.
ut parati sint ad laborem. Item. Si huc
uł adrauennates partes nec dicendũ
kariulfum cognoueritis excurrere.¬
uos ad orso eius ita sicut iuiros c̃çederet
laborate. quatinus opinio ur̃a ex laboris
dõ auxiliante proficiat: Ex gestis¬
karoli magni iuxta alcuinum.
Pogatu & p̃cib adriani romanȩ
Curb̃ epi. exoratus carolus rex
bellum contra longobardos suscepit.
quod priusquidem & a papa stepbano¬
eius patre sufẜlicante cum magna
difficultate susceptum ẽ. Auoust̃¬

Expanded text:
drianus papa in die sancto Paschae, praesente Carolo imperatore, anathematizavit Thasmonem ducem Bavariorum, nisi in omnibus obediret eidem imperatori et filiis ejus, ac genti Francorum, sicut juraverat patri suo Pippino, et sibi. Quod si nollet, et sanguinis effusio fieret, vel aliud aliquid mali, hoc super eumdem ducem et ejus consentaneos esset, et praefatus rex et sui ab ea culpa militum . Utile visum est, ut aliquanti illuc milites transmittantur, quos gloria tua admonere et hortari studeat, ut parati sint ad laborem. Item. Si huc, vel ad Ravennates partes, nec dicendum Arnulfum cognovos a dorso ejus ita sicut viros decet fortes, laborate, quatenus opinio vestra ex laboris Deo auxiliante, proficiat. Illud tCaroli Magni, juxta Alcuinum. Rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi, exoratus Carolus rex, belQuod prius quidem et a patre eius, Stephane papa supplicante, cum magna difficultate susceptum est; qu
Abbreviated transcription (Latin):
iles cum obȩdiens potestati subqͥ
legitĩme constitutꝰ ẽ. hominẽ occidit:
nulla ciuitatis suȩ lege reus homicidii.
immo nisi fecerit reus imꝑu deserti
atq contempti ẽ. Qđ si sua sponte
atq auctoritate fecis set: crim̃ effusi hu¬
mani sanguinis incidisset Itaq unde
punitur si fecit inuissus. inde pumet᷑
uando uult deus potestates
concitat adũsus hereticos.
adũsus scismaticos. adu̾sus dissi¬
satores eccłȩ. adũsus ex sufflatores
xp̃i. adũsus þlasphematores baptismi
non mirentur : quia ds concitat
ut asara uerberetur agar: Cognos¬
cat se agar. ponat ceruicẽ. quia cũ
humiliata discedet a domina sua:
occurrit ei angłs & dixit ei: Quid
agar ancilla sarrȩ: Cum uͦ questa eẽt.
de domina. quid audiuit ab angło:
Reuertere ad dnãm tuã. Itẽ. Mirant᷑
autem quia commouentur pastores
sipatores eccłȩ: Nisi ergo mouerentur:
quomodo redđent rationẽ dõ ꝓ ĩꝑio
suo. : intendat caritas ur̃a qͥd dicã:

Expanded text:
iles cum obediens potestati sub qua legitime constitutus est, hominem occidit, nulla civitatis suae lege reus est homicidii. Imo nisi fecerit, reus est imperii deserti atque contempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit injussus, inde punietur uando vult Deus potestates concitare adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores baptismi, non mirentur, quia Deus concitat ut a Sara verberetur Agar Cognoscat se Agar, ponat cervicem, quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit ei: Quid est Agar ancilla Sarae. Cum vero questa esset de domina, quid audivit ab angelo? Revertere ad dominam tuam Item. Mirantur autem quia commoventur pastores sipatores Ecclesiae. Nisi ergo moverentur, quomodo redderent rationem Deo pro imperio suo? Intendat charitas vestra quid dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
facienda si ꝓhibita: qualia sunt illa quȩ
dixi Honora patrem & matrẽ : & ñ mechab̃is.
De his gͥ quȩ ita sunt posita in litt̾is. sacris.
uł iubendo. uł uetando. uł sinendo. ut
etiam nunc id÷ tempore noui testam̃ti
aduitã piam exercendã moresq ꝑtineant.
Hoc opꝰ quod inmanus sumpsi cõponere
aggressus sum: ut quantũ meds adiuuat
omĩa talia decanonicis libris colligam:
atq ut facile inspici possint inunũ tãqͣm
speculum congeramo. Oportuit enĩ sic ea
poni ab auctorib nr̃is quẽ ad modũ posita sunt¬
s̃. & precepta narrationib uł disputatio¬
nib ꝓpriis figurata. & figuratis ꝓpͥa
miscerentur. dum rerũ gestarũ ordoser¬
uatur. aut respondetur adĩsis. aut qui
docendi sunt instruuntur: aut occultoꝵ
inuentione quodãmͦ renouant᷑. Hu
qui ꝓmpta & aꝑta fastidiunt. Que esse
scripser̃ de trinitate quȩ dĩ ẽ. diuinoꝵ
librorũ ueterũ & nouorũ catholici tracta.¬

Expanded text:
facienda, si prohibita, qualia sunt illa quae facienda, si prohibita, qualia sunt illa quae dixi: honora patrem et matrem et: non moecha beris. de his igitur quae ita sunt posita in litteris sacris uel iubendo uel uetando uel sinendo, ut etiam nunc, id est tempore noui testamenti, ad . vitam piam exercendam moresque pertineant, hoc opus, quod in manus sumpsi, conponere adgressus sum, ut, quantum me deus adiuuat, omnia talia de canonicis libris colligam atque, ut facile inspici possint, in unum tamquam speculum congeram. oportuit enim sic ea poni ab auctoribus nostris, quemadmodum posita sunt, ut praecepta narrationibus uel disputationibus, propriis figurata et figuratis propria miscerentur, dum rerum gestarum ordo seruatur aut respondetur aduersis aut qui docendi sunt instruuntur aut occultorum inuentione quodammodo renouantur hi qui promta et aperta fastidiunt. nos scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum, et novorum catholici tracta
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscenda narrantur Quȩdã uͦ sic esse
ut ẽ: Honora patrẽ & matrẽ : &e mechab̃is
Horum autẽ quȩ iubendo & uetando scr̃p¬
ta sunt. alia sunt sacramentorũ uelata
misteriis. quȩ multa ueteris testamenti
popło illi facienda mandata sunt : neq
apopło xp̃iano nunc siunt. s tantũmͦ
intelligenda requiruntur. atq tractan¬
tur. sicuti ẽ. sabbatũ adiusibilẽ uocatio¬
nẽ sicut ẽ. azima in pane sine fermento.
pascha in ouis occisione: sic̃ tot genera
sacrificiorũ ciborũq uetandorũ & neo¬
meniȩ. & annue solemnitates quas ob-¬
seruant nunc usq uidei : & ille iustifica-¬
tiones quȩ non ad oꝑa iustitię propriȩ
ꝑtinent. s aliqͥd significare intelligunt᷑:
Quis enim xpianus septimo anno cogitur
seruum redde lib̾tati. & si disceilere ille no-¬
luerit eius auricula subula ꝑtundere ad
postem & cȩc̃ã huiusmodi. Alia uͦ &̃ nunc
facienda sunt sifacienda precepta sunt. nec

Expanded text:
cognoscenda narrantur: quaedam uero sic esse ut est: honora patrem et matrem et: non moechaberis? horum autem quae iubendo et uetando scripta sunt alia sunt sacramentorum uelata mysteriis, quae multa ueteris testamenti populo illi facienda mandata sunt neque a populo christiano nunc fiunt, sed tantummodo intellegenda requiruntur atque tractantur, sicuti est sabbatum ad uisibilem uacationem, sicut azyma in pane sine fermento, pascha in ouis occisione, sicut tot genera sacrificiorum ciborumque uitandorum et neomeniae et annuae sollemnitates, quas obseruant nunc usque Iudaei, et illae iustificationes, quae non ad opera iustitiae proprie pertinent, sed aliquid significare intelleguntur. quis enim christianus septimo anno cogitur seruum reddere libertati et, si discedere ille noluerit, eius auriculam subula pertundere ad postem, et ceterahuiusmodi? alia uero etiam nunc facienda sunt, si facienda praecepta sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
canes aduenandũ aut accipitres
habere non liceat. Qđ siquis taliũ
ꝑsonarum in hac uoluntate decectꝰ¬
fuerit: si ep̃s est tribus mensibus se cõ¬
mumine suspendat. pb̃r duob m̃sib¬
officio uel cõmunone cessabit. Ded ã
natione filiorum qui ex sacerdotib
NUum multȩ suꝑ incontinentiam
ordinis clericoꝵ hac tenus ema¬
ẽmanauerint sententiae patrum.
& nullatenus ipsoꝵ formari qui uerit
correptio moꝵ: usq adeo sententiam
iudicantiã̃ ꝓtraxere cõmissa culparũ.
ut non tantum ferret᷑ ultio in actorib
scelerũ uerum & in ꝓgenie dãpnatorũ.
Idõq quilibet ab ep̾o usq ad subdiaco¬
nũ de inceps uel exancille uel exinge¬
nue detestando conubio. inhonore con¬
stituti filios ꝓ crearint. illi qui  quibus
geniti ꝓbabunt᷑ canonica censura dãp¬
nentur. ꝓles aut̃ abhac pollutione non¬
non solum parentũ hereditatẽ usquã
accipiet. ẜ etiam in seruitutem euis
eccłae decirius sacerdotis uel ministri

Expanded text:
canes ad venandum et accipitres habere non liceat. Quodsi quis talium personarum in hac fuerit voluptate detectus, si episcopus est, tribus mensibus se a communione suspendat; duobus presbyofficio et natione filiorum qui ex sacerdotibus um multae super incontinentiam ordinis clericorum hactenus emanaverint sententiae Patrum et nullatenus ipsorum formari quiverit correctio morum, usque adeo sententiam judicantum protraxere commissa culparum, ut non tantum ferretur ultio in actoribus scelerum, verum et in progenie damnatorum. Ideoque quilibet ab episcopo usque ad subdiaconum deinceps vel ex ancillae vel ex ingenuae detestando connubio in honore constituti filios procreaverint, illi quidem ex quibus geniti probabuntur canonica censura damnentur; proles autem tali nata pollutione non solum parentum haereditatem nunquam accipiet, sed etiam in servitute ejus ecclesiae de cujus sacerdotis vel ministri
Abbreviated transcription (Latin):
cret: & si non ꝓbauerit: arbitrio suo
i quis indomo sua oratoriũ habu¬
erit. non audeat in eo facere sacras
missas. nisi clericos catholicȩ fidei ha¬
giosissimi ep̃i ciuitatis. uel beatissimi
patriarchȩ. Si quis autẽ aduersus

Expanded text:
cret, et si non probaverit, arbitrio suo cret, et si non probaverit, arbitrio suo i quis in domo sua oratorium habuerit, non audeat in eo sacram facere missam, nisi clericos catholicae fidei hagiosissimi episcopi civitatis, vel beatissimi patriarchae. Si qui