comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quanta fraudis sollertia demones & actus eius. & uerba suꝑflua.
& ipsas etiã cogitationes qͥs in libro descriptas replicauerunt.
tib lȩta uł tristia cognouerit: legat ipsũ de quo dixi libellũ
uitȩ eiꝰ. & multũ ex eo ut reor ꝓfectus spĩtalis accipi&. Inquib
am̃ unũ ẽ qđ & nos in hac historia ponere. multis cõmod
ducebant respicere inmundũ. Atille oculos in inferiora de¬
flectens uidit quasi uallem tenebrosã subtus se inimo positã.
Uidit & quatuor ignes inaere. non multo ab inuicẽ spatio di¬
stantes. & in terrogans angłos qui essent hi ignes: audiuit hos
eẽ ignes qͥmundũ succendentes eeñt consũpturi. Unũ mendatu.
ũ hoc qđ in baptismo abrenuntiare nos satanȩ & omnib: o
eius ꝓmisimus. minime implemꝰ. Alterũ cupiditatis: cum
mundi diuitias amori cȩlestiũ p̃ponimus. Tertiũ dissensionis

Expanded text:
quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et verba superflua, quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in libro descriptas, replicaverint;tibus laeta vel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, profectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere multis commodum b angelis qui eum ducebant, respicere in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis,
Abbreviated transcription (Latin):
didicerat. sollicitus agere curabat. Quid multa : ꝓcedente tẽ¬
pore. & ipse sibi monasteriũ in quo liberius cęlestib studiis
uacar& construxit. Vbi correptus infirmitate. sicut libel
deuita eius conscriptus sufficienter edoc&. raptus ẽ. ecorpore
& auesꝑa usq ad gallicantũ corpore exutus. angelicorũ agmi¬
nũ & aspectus in tueri. & laudes beatas meruit audire. Referre
autẽ erat solitus. qđ aperte eos inter alia resonare audir&. Ibun
scĩ deuirtute in uirtutẽ. & iterũ. Uidebitur ds̃ deorũ insy
Qui reductus in corpore. & die t̾tia rursũ eductus. uidit non
solũ maiora beatoꝵ gauudia. sed et maxima malignorũ spuũ
certamina. Qui crebris accusationib imꝓbi iter illi cęleste
intercludere contendebant. nec itim̃ ꝓtegentib: eũ angłis quic¬
uã ꝓficiebant. Dequib om̃ib siqͥus plenius scire uult . i

Expanded text:
didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente temdidicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi monasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmitate, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et laudes beatas meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si quis plenius scire vult, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ conuertit uł iã credentes ampliꝰ infide atq amore
xpĩ confiriciuit. Ubi quadã infirmitate corporis apre¬
ptus. angelica meruit uisione ꝑfrui. Inqua ad monitus est
eo epto uerbi ministerio sedulus insiscere uigiliisq consuecis
& orationib indefessus incũbere. eo qđ certus sibi exitus sed
nescitis diem neq horã. Quauisione confirmatus curauit
locũ moncisterii quẽ a p̃fato rege sigbercto acceꝑat uelocis¬
sime construere. ac regularib inscituere disciplinis. Erat
sructũ in castro qodã qđ lingua anglorũ cenobheres burg
id ẽ urbs heri uocatur . Qđ deinde rex prouintiȩ illius
anna ac nobiles quiq augustiorib: ȩdificiis acdonariis ador¬
narunt. Erat autẽ uir iste de nobilissimo genere scottorũ
sed longe animo quã carne nobilior. ab ipso tẽpore pueritiȩ
suȩ curã non modicã lectionib sacrissimul & monasticis exhi¬
bebat disciplinis. Et qđ maxime scõs dec&. cuncta quȩ agenda

Expanded text:
 etiam credentes amplius in fide atque amore Christi confirmavit. Ubi quadam infirmitate corporis arreptus, angelica meruit visione perfrui, in qua admonitus est coepto verbi ministerio sedulus insistere, vigiliisque consuetis et orationibus indefessus incumbere; eo quod certus sibi exitus  Alnescitis diem neque horam. Qua visione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissime construere, ac regularibus instituere disciplinis. Erat structum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est, urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pueritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul et monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ : ut adultimũ relictis regni negotiis & cognato suo
ecgrice cõmendatis. qui & antea partẽ eiusdẽ regni tefie¬
bat. in trauit monasteriũ qđ sibi fecerat. atq accepta consura. pro
aeterno magis regno militare curar&. Qđdũ multo tẽpore face¬
r& contigit gentẽ merciorũ duce rege penda aduersus orienta¬
les anglos inbellũ ꝓcedere. Quidũ se inferiores inbello hostib
conspicerent rogauerunt sigberctũ ad confirmandũ militẽ
nisterio eruentes duxer̃ incertam̃ sꝑantes minus animos
militũ trepidare . minus p̃sente duce quondã strenuissimo et
bere inmanu uoluit Occisusq est unacũ rege ecgricȩ & cunctis
eoꝵ insistentib paganis caesus siue disꝑsus exercitus. Suc cessor

Expanded text:
factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCXXXIV, et cognato suo factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCXXXIV, et cognato suo Ecgrice  Al., Ecgrico commendatis, qui et antea partem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem  Al. add. de monasterio eruentes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et bere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabat᷑ & p̃dicabat . quã qđ nos: id ÷ redẽp̃tionẽ generis
humani. ꝑ passionẽ. resurrectionẽ. ascensionẽ incȩlos medi¬
atoris dĩ & hominũ hominis ihũ xpĩ. Unde & hanc no
ut quidã falso opinantur . xiIiͦ i. luna inqualib& feria
futurã cũ scã eccłia credebat. xuiii.¬
is temporib: regno orientaliũ anglorũ. post erpualdũ
redualdi successorẽ. sigberctus fr̃ eius p̃fuit. homo bonus
acreligiosus : Qui dudũ ingallia dũ inimicitias redualdi.
fugiens exularet. lautichrũ baptismi ꝑcepit. & patriam
reuersus ubi regno potitus ẽ. mox ea quȩ ingalliis bene
disposita uidit. imitari cupiens. instituit scolam. inqua
ueri litteris erudirent᷑. luuante sẽ epõ felice quẽ dec¬
tia acceꝑat. eisq pedagogos ac magistros iuxta morẽ can¬
tuariorũ p̃bente. Tantũq rex ille cȩlestis regni amator

Expanded text:
venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria futuram cum sancta Ecclesia credebat. is temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religfugiens exularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator
Abbreviated transcription (Latin):
ctorẽ. suꝑbiȩ simul & uainȩ głȩ contẽptorẽ industriã fa¬
endi simul & docendi mandata cęlestiai. solertiã lectionis. et
uigiliarũ auctoritatẽ sacerdote dignã. redarguendi super¬
bos ac potentes. pariter & infirmos consolandi. ac pauꝑes
recreandi uel defendendi clem̃tiã. Qui ut breuiter multa
conp̃hendã qͣntũ ab eis qui illũ nouere didicimus. nihil
comnib quȩ in euagelicis uł apłicis siue ꝓpheticis litter
facienda cognouerat p̃termittere. sed cuncta ꝓsuis uiribus
operib explere curabat. Haec in p̃fato antistite multũ con¬
plector & amo : qr nimirũ hȩc dõ placuisse non ambigo
Qđ autẽ pascha non suo tẽpore obseruabat. ułcanonicũ
eiꝰ tẽpus ignorans. uł suȩ gentis auctoritate neagnitũ sequere.
deuictus. non approbo nec laudo. Inquo tam̃ hoc ad probo.
quici incelebratione sui paschȩ non aliud corde tenebat.

Expanded text:
ctorem, superbiae simul et vanae gloriae contemptorem; industriam factorem, superbiae simul et vanae gloriae contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive propheticis literis facienda cognoverat, praetermittere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Antea de foris infulcim̃tũ domus apposuer̃. sed introipsam
eccłcim inmemoriã miraculi posuer. ubi intrantes genu fle¬
ctere. ac miscđiȩ cęlesti supplicare deberent. Constatq mul¬
tos ex eo tẽꝑe gratiã sanitatis in eodẽ loco consecutos. Quin
etiã astulis ex ipsa destina excisis & in aquã missis. plures
sibi suisq languorũ remedia conquisiere. Scripsi autẽ hȩc
gens hoc qđ de obseruatione paschȩ minus ꝑ fecte sapiebat
immo hoc multũ detestans. sicut in libro quẽ de tẽporib cõ¬
posui manifestissime ꝓbaui. sed quasi uerax historicus simpli¬
citer ea quȩ de illo siue ꝑ illũ sunt gesta describens. & quȩ
laude sunt digna in eius actib laudans. atq adutilitatẽ le¬
gentiũ memoriȩ cõmendans. Studiũ uidelic& pacis et ca¬
ritatis. continentiȩ & humilitatis. animũ irȩ & auaritiȩ ui¬

Expanded text:
ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam astulis  Al., assulis, hastulis ex ipsa destina excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem  Al.eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta uenerationẽ tanto pontifice dignã condita sunt.
insula ac moncisterio destinatus. ac tẽp̃ore non pauco ine¬
piscopatu ꝑmansit. Contigit autẽ post aliqͦt annos. ut pen¬
da merciorũ rex cũ hostili exercit hȩc in loca ꝑueniens. cũ
cuncta quȩ poterat ferro flãmaq ꝑder&: uicus qͦq in qͦ
antistes obiit unacũ eccła memorata flãmis ab sume
gnib circũ cuncta uorantib: absumi non potuit. Quo cla¬
rescente miraculo. mox ibidẽ eccła restaurata. & hȩc eadẽ
destina inmonim̃tũ ẽ. parietis ut ante fuerat forinsecus ad¬
osita. Rursũ qͦq peracto tẽpore aliqͣnto euenit ꝑculp
curiȩ uicũ eundẽ & ipsã pariter ecđam ignib consumi. sed
nec tunc quidẽ eandẽ tangere flãma destinã ualebat. Et
cũ magno utiq: miraculo ipsa eiꝰ foramina ingrediens. quib
sinebat᷑. Vnde tercio aedificata ibi eccłai. destinã illã

Expanded text:
juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammis absumeregnibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus sinebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non
Abbreviated transcription (Latin):
retor serunt ita ut aliqt᷑ lȩsi om̃s territi. impugnare ultra
urbem cessarent. quã diuinitus iuuar cognouerunt¬
unc cũ dies mortis egredi ecorpore coger&. conpl&is annis
dequa p̃fati sumus. in hac enĩ habens eccłcm & cubiculũ. sȩ¬
pius ibidẽ deuertere ac manere. atq inde ad p̃dicandũ cir¬
cũ quaq exire consueuerat. Qđ ipsũ & in aliis uillis regis
facere solebat.¬
ut pote nil ꝓpriȩ possessionis excepta
& adiacentib agellis habens. Tetender̃
ergo ei egrotanti
tentoriũ ad occidentalẽ eccłȩ partẽ. ita
spm̃ uitę exalaret ultimũ. Obiit autẽ septimo decimo epi¬
trans latũ ad insulã lindisfarnensiũ. atq: incr̃miterio fr̃m
sepultus ẽ. At interiecto tẽpore aliqͣnto. cũ fabricata eẽt ibi
basilica maior : atq: in honorẽ beatissimi apłoꝵ pͥncipis
dedicata illo ossa eius translata. atq ad dexterã altaris

Expanded text:
retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juvarunc cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, complede qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat,utpote nil propriae possessionis, excepta adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ispiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo epitranslatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris
Abbreviated transcription (Latin):
re. &iã iamq ad eẽ uident: tandẽ prbt reminiscens uerba
antistitis. assũpta ampulla.misit deoleo in pontũ. Et¬
misit deoleo in pontũ. Et
tutẽ eiusdẽ sp̃s hanc exortam quã uis corporaliter ab sens sopi¬
uerit. Cuius ordinẽ miraculi. non quilib& dubius relator. sed
ciorũ exercitus penda duce nordanhymbrorũ regiones impia
clade longe lateq deuastans ꝑuenit a durbem usq regiã quȩ
ex bebbȩ quondã reginȩ uocabulo cognomincitur. Eamq quici
tecti fenei . Ethis urbẽ magna altitudine circũdedit. a parte
silentu causa sedere consueuerat. Deniq usq hodie locũ sedis
illiꝰ solitariȩ in eadẽ insula solent ostende. Quicũ uentis feren
r& fertur eleuatis ad celũ oculis manibusq cũ lacrimis di¬
xisse. Vide dnẽ qͣnta mala fecit penda. Quo dicto. statim mu¬
tati aburbe uenti. in eos qui accenđdant flammaarũ incendia

Expanded text:
re, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba re, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et virtutem ejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, sed ciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur, eamque  Al.,tecti fenei  Al. add., aliarumque rerum, et his urbem in magna altitudine circumdedit, a parte silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis ferentret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia
Abbreviated transcription (Latin):
Vi cuius meriti fuerit : &iã miraculorũ signis
internus arbiter edocuit. equibus tria memoriȩ causa po¬
nere satissit. Presbiter quidã nomine uuicta multȩ grauitatis¬
bilis cũ mitteret᷑ cantiã obadducendã inde coniugem regi osuio
filiã uidelic& aeduini regis eanfledam. quȩ occiso patre. illuc
fuerat adducta. Qui terrestri quidẽ itinere illo uenire. sed naui¬
io cũ uirgine redire disponebat: accessit ad epm̃ aidanũ. ol¬
crans eũ ꝓse suisq qui tantũ iter erant ad gressuri d nõ supplicare
Scio inquiens. qͥa ubi ncuem ascenderitis. tẽpestas uob̵ & uentus con¬
trariꝰ suꝑueni&. Sed tumem̃to ut hoc oleũ qđ tibi do mittas in ma¬
re. & statim qui escentib uentis. serenitas maris uos loa ꝓsequet᷑
accupido itinere domũ remitt&. Quȩ cuncta ut p̃dixerat antis¬
tes: exordine cõpleta sunt. Et quidẽ in primis furentib undispe¬
lagi. tẽp̃tabant nautȩ anchoris inmare missis nauẽ retinere

Expanded text:
i cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internus arbiter edocuit DCXLIII-DCLI, e quibus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter quidam nomine Utta  Al., Wittbilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare.« Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq ꝑueniebat. clem̃tiã pii conditoris. & fidelis eius famuli
gloriam prȩdicabat
RANS lato ergo ad celestia regna osualdo. suscepit re¬
gni terrestris sedem ꝓeo fr̃ eius osuius iuuenis. .xxx.¬
circiter annoꝵ. & ꝑ annos xxͣ .uiiͦi. laboriosissime te
pagana gente merciorũ. & afilio qͦq suo alefrido. nec non
e fratruo id ÷ fris sui qui ante eũ regnauit filio osdilualo¬

Expanded text:
ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabatranslato ergo ad caelestia regna Osualdo, suscepit regni terrestris sedem pro eo frater ejus Osuiu DCXcirciter annorum, et per annos viginti octo laboriosissime tenpagana gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, necnon et a fratruo, id est, fratris sui qui ante eum regnavit filio Oidilval
Abbreviated transcription (Latin):
di spatia donauerit uiciosos mores corrigere. atq adimperiũ
unȩ uoluntatis totã ex integro mentẽ uitãq transferre:
rũ noui non ẽẽ. meriti mei ut inducias uiuendi uł accipiã uł me
accepturũ eẽ confidã. nisi forte misero mihi & indigno ueniam
& uirtutis. &iã post mortẽ uirtutũ frequentiũ oꝑatione claru¬
mihi. si forte mihi dñs ꝑ eius meritũ misereri uoluerit. At go
respondi. Habeo quidẽ deligno inquo caput eiꝰ occisi apaganis
infixũ ẽ. Et si firmo credideris potest diuina pietas ꝑ tanti
te uitȩ ꝑennis dignũ reddere. Nec moratus ille. integrã se in hoc
habe uitã uł fidem respondebat: Tum benedixi aquã & astulã
roboris p̃fati inmittens obtuli egro potandũ. Nec mora. meliꝰ
habere coepit. & conualescens abinfirmitate. multo deinceps
tẽpore uixit : totoq ad dm̃ corde & opere conuersus. omnib:

Expanded text:
di spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium di spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte misero mihi et indigno venia et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione clarumihi, si forte mihi Dominus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas per tanti te vitae perennis dignum reddere. Nec moratus ille  Al., illi, integram se in hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoque ad Deum corde et opere conversus, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
& hibernia cũ prbt ad huc peregrinã ꝓaeterna patria du
iam crebuisse ferebat. Equib: unũ qđ inter alia retulit
miraculũ. p̃senti nrȩ̃ historiȩ inserendũ credidimꝰ. Tempore
inqͥt mortalitatis quo brictanniã hib̵niamq lata strage
ucistauit. ꝑcussus ẽ eiusdẽ clade pestis inter alios scolasticds
quidã degenere scoctorũ. doctus qͥdẽ uirstudio licterarũ
sederga curã ꝑp&uȩ suȩ saluationis. nihil omĩno studu & in¬
dustriȩ gerens. Quicũ se morti ꝓximũ uider&. timere cepit
pauere ne mox mortuus obmerita scelerũ ad infernicli¬
subeundȩ mortis compellor. Nec dubito me post mortẽ corpo¬
ris statim ad ꝑp&uã animȩ mortẽ rapiendũ ac infernalibus
subdendũ eẽ. torm̃tis. quia tẽpore non pauco interstudia diuinae
lectionis uitiorũ potius implicam̃tis quã diuinis solebã seruire
mandatis : In est autẽ animosi mihi pietas suꝑna aliqua uiuen¬

Expanded text:
et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria ducet in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria ducjam percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, praesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni clausubeundae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua viven
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsticerit. atq hue crebrũ morẽ orandi siue grãs agendi dnõ
semꝑ ubicũq sedens supinas suꝑ genua manus habere solitus
sit: Uulgatũ ẽ. autẽ & in consu&udinẽ ꝓuerbii uersũ. qđ etiã
inter uerba orationis uitã finierit. Nã cũ armis & hoscibus cir¬
dixit osualđ cadens in t̾ram. Ossa igitur illiꝰ translata & con
chiis acorpore p̃cisas : iussit rex qui occidat instipitib suspen¬
di. Quo postannũ ueniens cũ exercitu successor regni eius
sis ecđiȩ : in regia uero ciuitate . manus cũ brtichiis condidit
ec solũ in drti fama uiri brittanniȩ
fines lustrauit uniuersos: sed etiã transoceanũ longe
radio salutiferȩ lucis spargens germaniȩ simul & hiberniȩ
referre. quia cũ romã uadens a pđ scĩssimũ fresonũ gentis
crebro eũ audierit de mirandis quȩ ad reliquias eiusdẽ reue¬
rentissimi regis in illa ꝓuntia gesta fuerint narrare. Sed

Expanded text:
perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper ubicunque sedesit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba orationis vitam finierit. Nam cum armis et hostibus cirdixit Osuald cadens in terram. » Ossa igitur illius translata et cochiis a corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu successor regni ejus sis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum brachiis condiditec solum inclyti fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae referre, quia cum Romam vadens, apud sanctissimum Fresonum gentis crebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
neq aliquid ex eo tẽpore nocturni timoris. aut uexationis
abanti quo hoste pertulit.
lus quidã. longo febriũ in cõmodo grauiter uexatus
Quicũ die quodã sollicitus horã accensionis expeccaret
& quietus manens adhere tũbȩ. uide ne exeas inde. nec
deloco mouearis. donec hora recessionis febriũ transierit.
Tunc ipse intrabo. & adducãte inde. Fecit ut ille suaserat Se¬
dentẽq ad tubã scĩ infirmitas tangere nequaquã p̃supsit quin
unquã exinde eũ auder& contingere. Qđita eẽ gestũ quidã
referebat michi fr̃ inde adueniens adiecit qđa adhuc eo tẽ¬
pore qͦ mecũ loquebatur. suꝑ eaẽ in eodẽ monaisterio iam
iuuenis ille. inquo tunc puero factũ erat hoc miraculũ sani¬
tatis. Nec mirandũ p̃ces regis illiꝰ iã cũ dnõ regnantis. multũ
ualere apdeũ qui tẽporalis regni guberntcula tenens. ma
qͥa tẽpore matutinȩ laudis sȩpius addiem usq in orationib

Expanded text:
xit: neque aliquid ex eo tempore nocturni timoris aut vexationis xit: neque aliquid ex eo tempore nocturni timoris aut vexationis ab antiquo hoste pertulit. lus quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam sancti, infirmitas tangere nequaquam praesumpsit; qumquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens, magquia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
borans. ꝓficere aliqͥd ualebat. Cũq nil saluti furenti suꝑ¬
eẽ. uidetur : repente uenit inm̃tẽ abbatissȩ puluis ille¬
fatus. Statimq ussit ire ministrã. & capsellã inqua
rat adducere & cũ illa afferens quȩ iussa ẽ intraret a¬
triũ domus incuiꝰ exteriorib: demoniosus torquebatur:
contiruit ille subito. & quasi insomniũ laxatus. deposuit
caput m̃brta inquietẽ omit̃ cõposuit. Conticuere om̃s
intentiq ora tenebant. quẽ res exitũ haber& sollicite
pectantes. Et post aliqͣntũ bre spatiũ resedit qui uexa¬
bat᷑ : & grauiter suspirans. modo inqͥt sanũ sapio. Recepi
enĩ sensũ animi mei. Atilli sedulo sciscitabant᷑ quomͦ
hoc contigiss&. Qui ait. Mox ut uirgo hȩc cũ capsella quã
portabat appropinquauit atrio domus huiꝰ. discessere
om̃s qui me p̃mebant sp̃s maligni : & me relicto. nusqu

Expanded text:
borans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti supborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adferens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quietem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantum horae spatium, resedit qui vexabatur, et graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui me premebant spiritus maligni, et me relicto nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
lauacri illiꝰ effusa ẽ. multi iã sanati eent infirmi. Atilla
petut sibi portionẽ pulueris saluti feridari. Et accipiens
autẽ tẽpore aliqͣnto cũ eẽt in suo monasterio. uenit illic
quidã hospes qui solebat nocturnis sepius horis repente
abimmundo spũ grauissime uexari. Quicũ benigne susce¬
ptus post cęnã in lecto m̃bra posuiss&: subito ad iabolo¬
arreptus. clamare . dentib: frerdere. spumare. & diuersis
motibus coepit menbra torquere. Cũq: anullo uł teneri
uł ligari potuiss&: cucurrit minister. & pulsans ad hostiũ
nuntiauit abbatissȩ. Atilla aperiens ianuã monaste¬
rii. exiuit ipsa cũ una scĩmonialiũ feminarũ ad locũ
uirorũ. & euocans prbm. rogauit secũ uenire ad patien¬
tẽ. Ubi cũ uenientes uiderent multos ad fuisse qui uexatũ
tenere . & motus eius insanos cõprimere conatinequaquã
sedando miseri furore agebat. Sedipse quãuis multũ la¬

Expanded text:
lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit sibi portionem pulveris salutiferi dari; et accipiens,autem tempore aliquanto, cum esset in suo monasterio, venit illic quidam hospes, qui solebat nocturnis saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: qui cum benigne susceptus post coenam in lecto membra posuisset, subito a diaboloarreptus, clamare  Al., inclamare, dentibus frendere, spumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati, nequaquam sedando miseri furore agebat. Sed nec ipse, quamvis multum la
Abbreviated transcription (Latin):
Unde mane facto. fr̃s monasterii illiꝰ qui pridie abnuerant.
diligenter ipsi petere coeper̃ : ut apud se eandẽ scẽ ac dõ di¬
lectȩ reliquiȩ conderent᷑ . Lota igitur ossa : intulerunt inthe¬
cã quã in hoc p̃parauerant. atq in ecđci iuxta honorem
congruũ posuer̃. &ut regia uiri scĩ ꝑsona memoriã hab̾&
aeternã : uexillũ eius suꝑ tumbã auro & purpura conpositũ
uderunt. Ex quo tẽpore factũ ẽ ut ipsa terra quȩ lauo¬
chrũ uenerabile suscepit. ad ab ingruendos ex obsessis corporib
demones grẽ salutaris haberet effectũ. Deniq tẽpore sequen¬
ti cũ p̃fata regina in eodẽ monaasterio moraretur. uenit ad
salutandã eã abbatissa quȩdã uenerabilis. quȩ usq hodie
lucẽ nocte illa supra reliquias eius ad cęlũ usq altam ui¬
disse : adiecit regina. quii depuluere pauim̃ti inquo aquc̃i

Expanded text:
Unde mane facto fratres monasterii illius, qui pridie abnuerant, Unde mane facto fratres monasterii illius, qui pridie abnuerant, diligenter ipsi petere coeperunt, ut apud se eaedem sanctae ac Deo dilectae reliquiae conderentur. Lota igitur ossa intulerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et ut regia viri sancti persona memoriam haberet aeternam, vexillum ejus super tumbam auro et purpfuderunt. Ex quo tempore factum est, ut ipsa terra quae lavacrum venerabile suscepit, ad abigendos ex obsessis corporibus daemones, gratiae salutaris haberet effectum. Denique tempore sequente, cum praefata regina in eodem monasterio moraretur, venit ad salutandam eam abbatissa quaedam venerabilis, quae usque hodie lucem nocte illa supra reliquias ejus ad caelum usque altam vidisset, adjecit regina quia de pulvere pavimenti in quo aqua
Abbreviated transcription (Latin):
N terque nequaquã silentio p̃tereundũ reor. quiduirtutis a
miraculi cȩlestis fuerit ostensũ. cũ ossa eius inuenta atque
dicemus. Est monasteriũ nobile inꝓuintia lindinsi nomine
beardaneu. qđ eadẽ regina cũ uiro suo aedilredo multũ dili¬
gebat. uenerabatur. excolebat. in qđ de sidabat honoranda
patrui sui ossa reconde. Cũq ueniss& carrũ in quo eadẽ
ossa deducebant. incũbente uesꝑa inmonisteriũ p̃fatũ
noluerunt ea qui erant in monaisterio libenter excipere : quic
& scm̃ eũ nouerant .: Tam̃ quia dealia ꝓuintia ortus fuerat.
& suꝑ eos regnũ acceꝑat: ueteranis eũ odiis etiã mortuũ in¬
sequebant᷑ Unde factũ ẽ : ut ipsa nocte reliquiȩ allatȩ fo¬
ris ꝑmanerent tentorio tantũ icuore supra carrũ in qͦ
inerant extenso. Sed miraculi cȩlestis ostensio quã reuerent᷑
ea nocte colũna lucis a carro illo ad cęlũ usq porrecta. om¬
nib poene eiusdẽ lindinse ꝓuintiȩ locis conspicua stabat

Expanded text:
nter quae nequaquam silentio praetereundum reor, quid virtutis ac miraculi caelestis fuerit ostensum, cum ossa ejus inventa, atque dicemus. Est monasterium nobile in provincia Lindissi, nomine Beardaneu, quod eadem regina cum viro suo Aedilredo multum diligebat, venerabatur excolebat, in quo desiderabat honoranda patrui sui ossa recondere: cumque venisset carrum in quo eadem ossa ducebantur, incumbente vespera, in monasterium praefatum, noluerunt ea qui erant in monasterio libenter excipere: quia etsi sanctum eum noverant, tamen quia de alia provincia ortus fuerat, et super eos regnum acceperat, veteranis eum odiis etiam mortuum insequebantur. Unde factum est ut ipsa nocte reliquiae adlatae foris permanerent, tentorio tantum  Al., tamen majore supra carrum in quo inerant, extenso. Sed miraculi caelestis ostensio, quam reverenteea  Al., ipsa nocte columna lucis a carro illo ad caelum usque porrecta, omnibus pene ejusdem Lindissae provinciae locis conspicua stabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ministris. & repente int̃ calefaciendũ recordans uerbũ qđ
dixerat illi antistes. discinxit se gladio suo: & dedit illũ mi¬
nistro. festinusq accedens ante pedes epĩ corruit. postulans
ut sibi placatus ec̃ quici ñquã in qͥt deinceps aliquid lo qͣr
exurgens leuauit eũ ꝓmittensse multũ illi eẽ plcicatũ
dũ modo ille residens ad aepulas tristitiã deponer&. Dũq
rex iubente ac postulante epõ lȩtitiã reciper&. coepit econtra
ep̃s tristis usq ad lacrimarũ ꝓfusionẽ effici. Quẽ dũ prb̃t
suus linguci patria quã rex & domestici eiꝰ nonnouerant qua

Expanded text:
ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
meritorũ dignitatẽ ab omnib diligeretur : & undiq ad
eiꝰ ministeriũ decunctis ꝓpe prouintiis uiri etiã nobilis¬
fuis sẽ fertur humilitas ut uno ꝓbare sat erit exemplo
Donauerat equũ obtimũ antistiti didano. inquo ille
quãuis ambulare solitus uł amniũ fluenta transire uł
si alia qualib& necessitas insisteret uiã ꝑ agrare poss&.
Cui cũ paruo interiecto tẽpore. pauꝑ quidã occurrer& aele¬
mosinã petens. desiliens ille p̃cepit equũ ita ut erat stratꝰ
regaliter pauperi dari Erat enĩ multũ misericors & cultor
pauperũ. ac uelut pat̾ miserorũ. Hoc cũ regi eẽt relatũ
dicebat epõ. cũ forte ingressuri eent ad prandiũ. Quiduo¬
be. pauperidare : Nũquid non habuimus equos uiliores plu¬
rimos uł aliasspecies quȩ ad pauperũ dona sufficerent quã¬
uis illũ eis equũ nondares quẽ tibi specialit᷑ possidendũ
carior ẽ ille filius equȩ quã ille filiꝰ dĩ : quib: dictis intra¬

Expanded text:
tatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilisfuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid vo  Al. om. proprium habere, pauperi dare? Nunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum carior est ille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intra
Abbreviated transcription (Latin):
die .xiiiiͦ. k alendarũ septenbriũ anno regni eiꝰ nono. in loco
qui dicit᷑ ingec lingũ ubi post modũ castigandi huiꝰ facinoris
gratici moncisteriũ constructũ ẽ. In quo ꝓutriusq regis & occisi
udelic& & eius qui occide iussit animȩ redẽptione quotidie
uenustus. & staitura sublimis & affectu iocundus & morib:

Expanded text:
decima Kalendarum Septembrium, anno regni ejus nono, in loco qui dicitur Ingetlingum; ubi postmodum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utriusque regis, et occisi videlicet, et ejus quvenustus, statura sublimis, affatu jucundus, moribus
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde anim aduerto illũ citius ex hac uita rapiendũ. Nonenĩ
digna ÷ hȩc gens. talẽ hab̾e rectorẽ. Nec multũ post dira an¬
tistitis p̃sagia tristia regis funera dequo supra diximus im¬
pleta sunt. Sedipse antistes aidanꝰ non plusquã duodecim
post occisionẽ regis quẽ amabat dies uixit: Pridie enĩkał

Expanded text:
nde animadverto illum citius ex hac vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem
Abbreviated transcription (Latin):
se ad tẽpora meliora. Remisit gͦ exercitũ quẽ congregauerat.
ac singulos domũ redire p̃cepit. a loco qui uocatur uilfaraesdun
id ÷ mons uilfari. & est auico cataracton sex ferme miliũ
passib contra solemstitialem occasũ secretus : Diuertitq ipse
cũ uno tantũ milite sibi fidissimo nomine tundheri. celan
dus indomũ comitis hunualdi. quẽ etiã ipsũ sibi amicissimũ
autum abat. Sed heu prodolor. longe aliter erat. Nam ab eo
ȩdiliunũ detestanda om̃ib morte interfecit. Qđ factũ est

Expanded text:
se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum secretus: divertitque ipse cum uno tantum midus in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: nam ab eodAediluinum detestanda omnibus morte interfecit. Quod factum est
Abbreviated transcription (Latin):
quondã quidẽ eburacensis. sed tunc hrofensis ep̃s ciuitatis tran¬
siuit addnm̃. sexto iduũ octobriũ die. Qui decẽ & nouẽ annis.
menses duos. dies .xx. unũ episcopatũ tenuit : sepultusq est
in eadem hrofi ciuitate construxit . Incuius locũ honorius ar¬
chi ep̃s ordinauit itamar. oriundũ quidẽ degente cantuari¬
orũ. seduita & eruditione antecessorib suis aequandũ. Habu¬
it autẽ osuius pͥmis regni sui tẽporib consortẽ regiȩ dignita¬
tis uocabulo osuinũ. de strrpe regis aeduini. hoc ẽ. fili
cȩterã trans humbranȩ gentis partẽ ab aquilone id ÷ bernicio¬
rũ ꝓuintiã regebat habere pacẽ potuit. Quinpotius ingra¬
escentib: causis dissensionũ. miserrima hunc cȩde ꝑemi
Si quidẽ congregato contra inuicẽ exercitu. cũ uider& se osuinꝰ
cũ illo qui plures habebat auxiliarios non posse bello confli¬
gere : ratus ẽ. utilius tunc dimissa intentione bellandi seruare

Expanded text:
quondam Eboracensis, sed tunc Hrofensis episcopus civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem annos, menses duos, dies viginti unum episcopatum tenuit; sepultusque est in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium caeteram Transhumbranae gentis partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare
Abbreviated transcription (Latin):
Princeps pontificũ felix summusq sacerdos
Limpida discipuł dogmata disseruit.
Cum carnis claustra sp̃s egreditur.
Alma nouae scandens felix consortia uitae
Ciubus angelicis uinctus in arce poli.
Succes sit autẽ theodoro in episcopatũ berc tuald qͥ erat
tia scripturarũ imbutus. sed & ecclesiasticis simul ac
monasterialibus disciplinis summe instructus. tam & si
dep̃cessori suo minime comparandus. Qui electus qͥdem ẽ
in episcopatũ anno dominicae in carnationis sex centesimo

Expanded text:
Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erattia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo
Abbreviated transcription (Latin):
nicae theodorus bonae memoriae archieps senex & ple¬
nus dierũ id est annoꝵ octoginta octo defunctus ẽ: quẽ
se numerũ annoꝵ fuisse habiturũ ipse ĩa dudũ sommi
reuelatione edoctus suis p̃dicere solebat. Mansit autẽ
in episcopatũ annis .xxxͣ. duobus. sepultusq est in eccłia
scĩ petri. in qua om̃ium episcopoꝵ doruuernensiũ sunt cor¬
pora deposita. De qͦ una cũ sortibus eiusdẽ sui gradus recte
ac ueraciter dici potest. quia corpora ipsoꝵ in pace sepulta
sunt: & nomen eoꝵ uiuet ingeneratione & generationes.
Ut enĩ breit̃ dicã. tantũ ꝓfectus spiritalis tempore p̃sula¬
tus illius angloꝵ eccłia. qͣntũ nunquã antea potuere coe¬
perunt. Cuiꝰ ꝑ sonã. uitã. aetatẽ. & obitũ. ephitaphiũ qͦq
monum̃ti ip̃sus uersibus heroicis triginta & quattuor
palã ac luci de cunctis illo aduenientibus pandit. quoꝵ
pͥmi sunt hii.
Hic sacer in tunba pausat. cũ corpore p̃sul.
Quẽ nunc theodorũ lingua pelasga uocat

Expanded text:
nicae, Theodorus beatae memoriae archiepiscopus senex et plenus dierum, id est, annorum octoginta octo, defunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalis tempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, epitaphium quoque monumenti ipsius versibus heroicis triginta et quatuor palam ac lucide cunctis illo advenientibus  Al., venientibus pandit; quorum primi sunt hi: Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat.
Abbreviated transcription (Latin):
no in qͦ omĩs culpa funditus extinguit᷑ : ualde stultũ ẽ si
donũ grȩ̃ contradicere posse uideat᷑. Cũ uero enixa fuerit
mulier. postqͦt dies debeat ecdam intrare : testam̃ti ue¬
dieb sexaginta sex debeat abstinere. Qđ tam̃ sciendũ ẽ. quici in
sterio accipitur. Nã si hora eadẽ qua genuerit. actura grãs
intrat eccłtim: nullo peccati pondere grauatur. Uoluptas et¬
enĩ carnis nondolor inculpa ẽ. Incarnis autẽ cõmixtione uolu¬
ptas ẽ. Nã in prolis ꝓlatione. gemitus. Unde & ipsi pͥmȩ matri
omniũ dicit᷑. Indolorib paries . Si itaq: enixam mulierẽ pro¬
hibemus ecłãt intrare : ipsã ei poenã suã inculpã deputamus
Baptizare aũt uelle enixam mulierẽ uł hoc qđ genuerit si mor
tis periculo urgetur. uł ipsã hora eadẽ qua gignit . uł hoc qđ
gignitur eadẽ qua natũ ẽ. nullomodo ꝓhibetur . quia scĩ mysterii

Expanded text:
rio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si rio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti vemina autem diebus sexaginta sex debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam iBaptizari autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genuerit, si mortis sine mora periculo urgetur, vel ipsa hora eadem qua gignit, vel hoc quod gignitur, eadem hora qua natum est, nullo modo prohibetur: quia sancti mysterii