comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conferat. que oĩa nõ asseueratione ꝓpͥa nec .n. ualet quicꝙͣ mõ¬
talis hõis auttõitas. sed diuinis aliquis testimoniis cõfirmẽt
sicuti nos facimꝰ. Non est opus ui de ĩuiria qr religio cegi
nõ põt u̾bis potiꝰ ꝙ̃ uerbẽibus res agenda est ut si uolũ¬
sic̃ ne seiuẽtib ꝗđ credimꝰ. Imitentur nos aue rõnẽ dei rei
totiꝰ exponant. Nos .n. nõ illicimꝰ ut ipi obiecttint s& docemꝰ
ꝓbamus ostenlimꝰ Itaq nemo a nõb retinet᷑ ĩuitꝰ. est eĩ
ĩ utilis deo qui deuotione ac fide taret: & tñ nemo discedit
ip̃a ueritate retinente. doceãt isti hoc mõ: si qua illis fidutia
ueritatis retinente est. loquãtur distant audeãt inꝙͣ dispu¬
tare nobiscum aliꝗd eiꝰ mõi. Iam ꝓfecto ab aniculis quas con-¬
tẽnũt & a puẽibus nostratib error illoꝵ ac stultitia ridebit᷑

Expanded text:
conferat: quae omnia non adseueratione propria — nec enim ualet quicquam morconferat: quae omnia non adseueratione propria — nec enim ualet quicquam mortalis hominis auctoritas — sed diuinis aliquibus testimoniis confirment, sicuti nos facimus. non est opus ui et iniuria, quia religio cogi non potest, uerbis potius quam uerberibus res agenda est, ut sit uolunsicut ne saevientibus quidem cedimus. Imitentur nos, et rationem rei totius exponant. Nos enim non illicimus, ut ipsi objectant: sed docemus, probamus, ostendimus. Itaque nemo a nobis retinetur invitus; inutilis est enim Deo, qui devotione ac fide caret. Et tamen nemo discedit, ipsa veritate ueritatis est, loquantur hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid eiusmodi: iam profecto ab aniculis quas contemnunt et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
grediantur cõminꝰ & singula queq discutiãt. decet eos
suscipe defensionẽ deoꝵ suoꝵ. ne si nostra ĩualuerint
ut cõtidie ĩualescũt cu de lubris ac ludibriis sius dese¬
rantur & qm̃ ui nihil post̾ augetur .n. religio dei ꝙͣto ma¬
gis p̃mitur: oratione potiꝰ & hortam̃tis agant ꝓcedant ĩ
mediũ põtifices seu minores seu maximĩ flamines auguẽs.
Itẽ reges sacritolȩ. quiq sunt saterdotes & antistes religio¬
nu cõuocent nos ad cõtionẽ. cohortentur nos ad suscipiẽdos
cultus deoꝵ: ꝑsuadeãt multos eẽ quoꝵ numine ac ꝓuiden¬
tia regant omnia. ostendãt origines xinitia satroꝵ ac deor
quo sint mõtalib tradita. qui fons q̃ rõ sit explicẽt. Pro¬
ferant ꝙ̃ m̾ces ĩ cultu ꝗ̃ pena ĩ cõtemptu maneat qͣr̃ ab ho¬
minib se coli uelint ꝗd ulis si beati st̾ humana pietas

Expanded text:
grediantur cominus, et singula quaeque discutiant. Decet eos grediantur cominus, et singula quaeque discutiant. Decet eos suscipere defensionem deorum suorum, ne, si nostra invaluerint ut quotidie invalescunt, cum delubris ac ludibriis suis deserantur. et quoniam ui nihil possunt — augetur enim religio dei quanto magis premitur —, oratione potius et hortamentis agant. procedant in medium pontifices seu minores seu maximi, flamines augures, item reges sacrificuli quique sunt sacerdotes et antistites religionum, conuocent nos ad contionem, cohortentur ad suscipiendos cultus deorum, persuadeant multos esse quorum numine ac prouidentia regantur omnia, ostendant origines et initia sacrorum ac deorum quomodo sint mortalibus tradita, qui fons, quae ratio sit explicent, proferant quae merces in cultu, quae poena in contemptu maneat, quare ab hominibus coli se uelint, quid illis, si beati sunt, humana pietas
Abbreviated transcription (Latin):
rapiuĩt qi habitiũ solatiu de ꝑditione multoꝵ sed hȩc ip̃a
ignorantia efficit ut ĩꝑseq̃ndis sapientib ta mali sint fin¬
gutq se illis cõsulẽ illos ad bonã m̃tem uelle reuotãe Nu
ig hoc ẜmone aut aliqua rõne reddita face̾ nitunt᷑: Mi¬
nime. ẜuiatq torm̃tis. O mira & cęca dem̃tia ĩ his putatur
mala mens ẽẽ. qui fidem ẜuãe conantur ĩ cãnificib aũt bo¬
na. ĩ his ne mala mens est. ꝗ contra uis humanitatis cõtra
fas om̃e lat̾ant᷑: an potiꝰ ĩ his qui ea facuĩt ĩ corporib ĩ no-¬
centiũ quȩ nec seuissimi latrones nec iratissimi hostes: nec
ĩmanissimi harbari aliqñ fecer̃t: Adeo ne & sibi mẽtiunt᷑
ut uicissi boni ac mali noĩa trãsferant & ĩmitent: Quid
gͦ ne dĩem noctem uocat solem tenebras alioqn eadem
ĩpudentia est bonis maloꝵ nom̃ ĩ ponẽ sapientib stultorum

Expanded text:
rapiunt quasi habituri solacium de perditione multorum. sed haec iprapiunt quasi habituri solacium de perditione multorum. sed haec ipignoratio efficit, ut in persequendis sapientibus tam mali sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare. Num igitur hoc sermone, aut aliqua ratione reddita facere nituntur? Minime; sed vi atque tormentis. O mira, et caeca dementia! In iis putatur mala mens esse, qui fidem servare conantur; in carnificibus autem bona. In iisne mala mens est, qui contra jus humanitatis, contra fas omne lacerantur? an potius in iis qui ea faciunt in corporibus innocentum, quae nec saevissimi latrones, nec iratissimi hostes, nec immanissimi barbari aliquando fecerunt? Adeone etiam sibi mentiuntur, ut vicissim boni ac mali nomina transferant et immutent? Quid ergo non diem, noctem vocant? solem, tenebras? Alioquin eadem impudentia est, bonis malorum nomen imponere; sapientibus, stultorum;
Abbreviated transcription (Latin):
fatinꝰ admittãt. pͥmũ ꝙ se ipõs uigulant ꝑditissimis de¬
monib ẜiuendo. quos deus ĩ ȩterna supplitia dãnauit điñ
ꝓ nec ab aliis deum coli patiunt᷑ s& auertẽ homines ad
mõtifera sacra cõtendũt nitũturq sum̃a diligentia ne qua sic
aiã ĩcolumis ĩ t̾ra quę salua statu suo spectet ĩ cęlum. Quid
deos eẽ opinant quoꝵ neq cõditionẽ neq originẽ neq noĩa
neq rõne scuĩt: s& ĩhȩxente ꝑsuasione uulgari libenter enãt
& stultitie suȩ fauẽt a quib si ꝑsuasionis euis rõnẽ regras
nullã possint redde̾ sa ad maioꝵ uiditia cõfugiãt ꝙ illi sa¬
pientes fuerĩt illi ꝓbauert illi scierũt ꝗd eẽt optim̃ seq ip̃os
sensibus spoliant rõne abdicãt du alienis errõib credũt. Sic
ĩplitati reꝵ oiũ ignorantia nec se nec deos suos norũt atq
utinã soli errare soli desipe uelet̾ alios &̃ ĩ cõsortiũ mali su

Expanded text:
facinus admittant: primum, quod seipsos jugulant perditissimis daemonibus serviendo, quos Deus in aeterna supplicia damnavit: deinde, quod nec ab aliis Deum coli patiuntur, sed avertere homines ad mortifera sacra contendunt; nitunturque summa diligentia, ne qua sit anima incolumis in terra, quae salvo statu suo spectet in coelum. Quid deos esse opinantur? quorum neque condicionem neque originem neque nomina neque rationem sciunt, sed inhaerente persuasione uulgari libenter errant et stultitiae suae fauent. a quibus si persuasionis eius rationem requiras, nullam possint reddere, sed ad maiorum iudicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probauerint, illi scierint quid esset optimum, seque ipsos sensibus spoliant, ratione abdicant, dum alienis erroribus credunt. sic inpiicati rerum omnium ignorantia nec se nec deos suos norunt. atque utinam soli errare, soli desipere uellent ! alios etiam in consortium mali sui
Abbreviated transcription (Latin):
uł stare. ꝙ nudus fragilisq nastit᷑ ꝙ mõbis affictur:
reb apertissimis disputo cũ sit liꝗͥum nichilsine ꝓ¬
uidentia factũ eẽ unꝗͣ. nec fieri potiusse. De cuius
opib uniuersis si nũc libeat disputare ꝑ ordinem¬
institui dicere: Ut in eo diune ꝓuidentie põtato q̃ ta
nec comp̃hendi queunt: Nunc de ip̃o uase hõis loꝗm̃
in rotundam sr forme spẽs conglobare atq soluere
ut & moueri ad ambulandũ. &e flertẽ se in qͣ litet ꝑtẽ
facile porsẽt. S ex ip̃u corperis simima produxit cciput
Itema duxit m̃bra quedum longuis que uotunt᷑ pedes
ue alternis motib solo fixa ꝓducerẽt c̃cił: quo meus
tultet aut qͦ petendi cibi necessitas ꝓuotasse Exino
qũt utistulo corporis quatuor feat extuntia : bincipestiriꝰ
ã seint m̃ oĩb pedis. Item bina capiti & oloꝓteima
que uiuios aicãntib usus prebent. In petudibus cm̃m¬

Expanded text:
 stare, quod nudus fragilisque nascitur, quod morbis adficitur, rebus apertissimis disputo, cum sit liquidum nihil sine prouidentia nec factum esse umquam nec fieri potuisse. de cuius operibus uniuersis si nuinstitui dicere, ut in eo divinae providentiae potestatem, quanta nec comprehendi queunt. Nunc de ipso vase hominis loquin rotundam formae speciem conglobare atque colligere, ut et moveri ad ambulandum, et flectere se in quamlibet partem facile possent: sed ex ipsa corporis summa produxit caput; item produxit membra quaedam longius, quae vocantur pedes, ut alternis motibus solo fixa producerent animal, quo mens tulisset, aut quo petendi cibi necessitas provocasset. Ex ipso autem vasculo corporis quatuor fecit extantia: bina posterius, quae sunt in omnibus pedes; item bina capiti et collo proxima, quae varios animantibus usus praebent. In pecudibus
Abbreviated transcription (Latin):
molitus ⁊ ut tñ hiaitus ip̃e nasi oris spem non deformar&
Nuo d erat plane futuxũ si simplex foramen patetett
ud uelut pariete ꝑmediũ ducto interrepsit atq diuisit fecitq
tra displicitate pulcherrimum. Ex quo intelligimus qticitus
odualis mus unã & simplici campage solilttos ad rerũ ualcit
ꝑfertioen Nam si corpus unũ : tñ totũ ex simpliab memones
tonstant non poterat nisi ut ceñt partas uł dextre uł sinistre
decorẽq ad mirabilem conferũt. Sic & capite q̃ totur
in duas acies & odoratio in duas nares a summo aitis¬
fice diuisa ⁊ Qura aerebrum in quo sentrende polꝵ¬

Expanded text:
molitus est, ut tamen hiatus ipse nasi oris speciem non deformaret! molitus est, ut tamen hiatus ipse nasi oris speciem non deformaret! quod erat plane futurum, si unum ac simplex foramen pateret: at id uelut pariete per medium ducto intersaepsit atque diuisit fecitque ipsa duplicitate pulcherrimum. ex quo intellegimus quantum dualis numerus una et simplici conpage solidatus ad rerum ualeat perfectionem. nam constare non poterat, nisi ut essent partes vel dextrae, vel sinistrae. decoremque admirabilem conferunt: sic in capite, quod toin duas acies, et odoratio in duas nares a summo artifice divisa est: quia cerebrum, in quo sentiendi rat
Abbreviated transcription (Latin):
tersa pure nitrat. Obsolestit. Quid ip̃a suꝑcilioꝵ fustigia
pilis breuib adornata : none q̃ĩ aggerib se munim̃tu eculis¬
ne ꝗ suꝑne incidat. & spẽm sił prestant: Ex qͦe ꝑ cõfinio nasy¬
exoriens Queluti equali porrereꝰ iugo utrãq aciem simul &¬
disteruit: Emunit in ferus qͦ genaꝵ nõ indecens tumor in
siłitiułie colliũ leuite᷑ exurg̃ẽs ab om̃i ꝑte otulos efficit tutiores:
ꝓuisũq ÷ ab artifice summo: ut si ꝗ̃s forte uehementior ictus
extiterit aminẽtib repellat᷑ Nasi uͦ ꝑs supior usq ad mediũ
solida strmata ÷ infeĩor aũt chartilagine adherẽte mollita
ut ad usum digitoꝵ possit eẽ tractabilis m hot aũt quteuis
sima lica mbro tria sunt osfiã constituta : unu dicondi sp̃us
alterũ caipiedi odoris tertũ ut ꝑ cuis ctiuenas purgtimenta
crrebri fluant. quas ip̃as deus ꝗͣ mirtibili ꝗͣ duuna rẽne

Expanded text:
tersa praeniteat. obsolescit. quid ? ipsa superciliorum fastigia tersa praeniteat. obsolescit. quid ? ipsa superciliorum fastigia pilis breuibne quid superne incidat, et speciem simul prestant? Ex quorum confinio nasus oriens et veluti equali porrectus iugo utramque aciem et discernit et munit. Inferius quoque genarum non indecens tumor, in similitudinem collium levis exurgens, ab omni parte oculos efficit tutiores, provisumque est ab artifice summo ut, siquis forte vehementior ictus extiterit, eminentibus repellatur. “Nasi vero pars superior usque ad medium solida formata est. inferior autem cartilagine adhaerente mollita, ut ad usum digitorum possit esse tractabilis. in hoc autem quamuis simplici membro tria sunt officia constituta, unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium ut per eius cauernas purgamenta cerebri defluant. quas ipsas deus quam mirabili, quam diuina. ratione
Abbreviated transcription (Latin):
in cerebꝵ seuens concordiam disiungit cculoꝵ. Quod adeo
uerum ÷ ut lustis homib̃: si aut insani aut ebrii fiãt. nullo
mõ possit accidere: ut aliꝗͥ duplex uideant. Quare si ratio
appara cur oculi fallunt᷑: maĩfestũ ⁊ non eẽ falsos sensus.
qui aut non fallunt᷑. si sunt puri & initegri. aut si failluntur
mens tam̃ non stillitur: que illoꝵ nouit errorem.
ED NOS ad dei oꝑa reuertamue. Ut ig̃r oculi munitioes
ceñt ab iniuria. eos cilioꝵ tegminib ecculuit. Unde otulos dicto¬
ẽẽ Uarroni placet. Nam & ip̃e palpebre : quib mobilitas
in est. palpitatio uocabulum tribiut. pilis in ordine stantib ual¬
latt septum oculis decentissimũ prebant: quar motꝰ assidiuis
incomprehonsibili celerieate cõcurrens. & uidendi tenorem nõ
impedit. & resicit obtutum. Acies .n. ÷ membrana illa pluces
qua sictari & obarestere non oport& : nisi humore assiduo

Expanded text:
in cerebrum saeuiens concordiam disiungit oculorum? quod adeo in cerebrum saeuiens concordiam disiungit oculorum? quod adeo uerum est, ut luscis hominibus, si aut insani aut ebrii fiant, nullo modo possit accidere ut aliquid duplex uideant. quare si ratio apparet cur oculi fallantur, manifestum est non esse falsos sensus: qui aut non falluntur, si sunt puri et integri, aut si falluntur, mens tamen non fallitur, quae illorum nouit errorem. Sed nos ad dei opera reuertamur. ut igitur oculi munitiores essent ab iniuria, eos ciliorum tegminibus occuluit, unde oculos esse dictos Varroni placet. nam ipsae palpebrae, quibus mobilitas id est palpitatio uocabulum tribuit, pilis in ordinem stantibus uallatae saeptum oculis decentissimum praebent: quarum motus adsiduus inconprehensibili celeritate concurrens et uidendi tenorem non inpedit et reficit obtutum. acies enim id est membrana illa perlucens, quam siccari et obarescere non oportet, nisi umore adsiduo
Abbreviated transcription (Latin):
IBET HOC loco illoꝵ rephendere uoũtatem: ꝗ dũ uolunt
oñdere sensus falsos ẽẽ młta colligũt: in quib oculi stillant᷑
Inter que illud ẽe q̃ funiosis Rebriis oĩe duplicia uideantur.
Ques uõ cius crroris obstura sit caiusa. Holeo .n. fit ga duo
sunt oculi. S quomo iod fiat accipe. Uisus oculoꝵ: ĩtentioe
ãi constat. Itaq qm̃ mens ut supro dictũ ÷ oculis tanquã
fenestris utitur. non tm̃ hot chus aut insanis actidit sed etiã
sanis ac sobrus: Nam si aliꝗ nimis propius ad mouns dup̃
uidebit᷑ Certum ⁊ .i. inteuallũ ac spaciu quo aties otult
eot Item si retrorsum aiduotes aiuis qutisi ad cogittindũ
&C intentionem mentis rulaxes tum acies oculi uttiusq didui¬
citur tum singuli iudere incipiũt separatim. Si dius ursum
luta drgere su non põt ad uidendum sicut se me doso¬
auta i be sondism mei us stupesteiab debiles aut si uis fuoĩs¬

Expanded text:
Libet hoc loco illorum reprehendere uanitatem qui dum uolunt Libet hoc loco illorum reprehendere uanitatem qui dum uolunt ostendere sensus falsos esse, multa colligunt in quibus oculi fallantur, inter quae illud etiam, quod furiosis et ebriis omnia duplicia uideantur: quasi uero eius erroris obscura sit causa. ideo enim fit, quia duo sunt oculi. sed quomodo id fiat accipe. uisus oculorum intentione animi constat. itaque quoniam mens, ut supra dictum est, oculis tamquam fenestris utitur, non tantum hoc ebriis aut insanis accidit, sed et sanis et sobriis. nam si aliquid nimis propius admoueas, duplex uidebitur: certum est enim interuallum ac spatium quo acies oculorum coit. item si retrorsum auoces animum quasi ad cogitandum et intentionem mentis relaxes, tum acies oculi utriusque diducitur et singuli uidere incipiunt separatim. si animum rursus luta dirigere ae non potest ad uidendum, sicut ne pedesulandum neruis stupescentibus debiles aut si uis f
Abbreviated transcription (Latin):
tates. In his audĩedi tm̃: oft̾iũ cõstitutũ ⁊ sicͭ ĩ oculis
uidendi. Quoꝵ p̾cipue in explicabilis ÷ ac mira subtilitas:
ꝗa eoꝵ orbes gẽmaꝵ silitudĩe p̾ferẽtos: ab ea parte : qua
iudẽdu fuit membranis preluãtib texit: ut imagines
rr̃ contrapositaꝵ tanꝗͣ in speculo refulgentes ad sensum
intimũ penetrarent. Per etis igr̃ mẽbranas sensus ille ꝗ
dr̃mens : ca q̃ sunt foris traspicit. ne forte existĩes aut ima¬
ginũ contũsiones nos cernere: ut pħi dixerũt. Quoĩam
udendi offm̃ in co debde c̃ẽ q̃ uid&r nõ in eo q̃ uidẽt: aut
intensiõe aeris cũ acie. cuit effusiõe radioꝵ: qm̃ suita esset.
tardius ꝗͣ oculis aduertimus. uideremus donet intentus aer
cũ acie aut effusi radii ad iol q̃ udendũ ẽẽt. ꝑuẽirent. Cum
nichilorunꝰ tñ uniuẽ̾sa que contra sunt posita Intue¬

Expanded text:
tatem. in his audiendi tantum officium constitutum est sicut in oculis tatem. in his audiendi tantum officium constitutum est sicut in oculis uidendi. quorum praecipue inexplicabilis est ac mira subtilitas, quia eorum orbes gemmarum similitudinem praeferentes ab ea parte qua uidendum fuit membranis perlucentibus texit, ut imagines rerum contra positarum tamquam in speculo refulgentes ad sensum intimum penetrarent. per eas igitur membranas sensus ille qui dicitur mens, ea quae sunt foris transpicit, ne forte existimes aut imaginum incursione. nos cernere, ut philosophi disserunt, quoniam uidendi officium in eo debet esse quod uidet, non in eo quod uidetur, aut intentione aeris cum acie aut effusione radiorum, quoniam si ita esset, tardius quam oculos aduertimus uideremus, donec intentus aer cum acie aut effusi radii ad id quod uidendum esset peruenirent. cum nihilominus tamen uniuersa quae contra sunt posita tue
Abbreviated transcription (Latin):
dincm preferat. ꝙ tum pars Vtraq silitudine ornata ⁊
tũ ut uẽientes altrinscais uites stitilius colligant᷑. Nam &
forma ip̃a mirãdu in modũ ficta. ꝙ eaꝵ foramĩa noluit eẽ
nuda. & in obsepta: ꝙ Qminus decoꝵ &minus utile fuiss&
Qñ simpliciũ cauernaꝵ angustias preteruolare nõ pertar¬
uox poss& & spargi nisi exceptam ꝑ cauossinus: & reptus¬
su retẽtam foramĩa ip̃a combiberent: illis siłia uastulis. ꝗb
Uotemq his auribus hausi. aut ꝗa uotem ip̃a greci đX AHN
uotant. ab auditu ꝑ ĩmitatiõe littere aures uelut audes st̃
nõiãte: noluit deus artifex mollib pelliculis informare: ne
pulchritudõem demerẽt. pendule atq flaccentes. neq duis
ac solidis ossib ne ad usu inhabiles eẽnt immobiles at rigẽ¬
tes S q eẽt horꝑ mediũ excogitauit. ut eas chartilago
mollior alligarle: & hr̃ent aptã sił R flexibiłe firmi¬

Expanded text:
dinem praeferat, quod cum pars utraque similitudine ornata est, dinem praeferat, quod cum pars utraque similitudine ornata est, tum ut uenientes altrinsecus uoces facilius colligantur. nam et forma ipsa mirandum in modum ficta, quod earum foramina noluit esse nuda et inobsaepta: quod et minus decorum et minus utile fuisset, quoniam simplicium cauernarum angustias praeteruolare uox posset nisi exceptam per cauos sinus et repercussu retentam foramina ipsa cohiberent illis similia uasculis quibus uocemque his auribus hausi; aut quia uocem ipsam Graeci d>sirv uocant ab auditu, per inmutationem litterae aures uelut audes sunt nominatae — noluit deus artifex mollibus pelliculis informare, quae pulchritudinem demerent pendulae atque flaccentes, neque duris ac solidis ossibus, ne ad usum inhabiles essent inmobiles ac rigentes, sed quod esset horum medium excogitauit, ut eas cartilago mollior adligaret et haberent aptam simul ac flexibilem firmi
Abbreviated transcription (Latin):
Hom̃is itaq soluis recta rõ & sublinis status & uultus deo
patri communis ac ꝓximꝰ originẽ siiam fictorẽq testaret᷑.
Eius prope diuina meus: ꝗa nõ tm̃ aĩantiu q̃ sunt in terra
s & sui corporis ÷ sortita dñatu: in sũmo capite collocata
tanꝗͣ in arce sublimis speculat᷑ or̃a : &contuet᷑ Hanc ciꝰ
aulam deus nõ obductã porrectãq formauit: ut in mutis
aĩalib. s orbi & globo siłem ꝙ om̃is rotũditas ꝑferte rẽis ÷
ac figure. Eo igr mens & ignis ille diuinus : tãqͣ celo
tegit᷑ : cuus cũ sũmũ stistigiũ neli ueste texiss& priorem
partẽ i que dr̃ fticies nere ssurũs mbroꝵ m̃istcriis: & ĩstruxit
puiter Re ornauit. Ac pͥmũ otulorꝵ orbes concauis fera¬
minib cenclusit. A quo foratu fronte noĩata Uarro
aures duas. quaꝵ duplititas in redibile ÷ quãta pulchritu¬

Expanded text:
hominis itaque solius recta ratio et sublimis status et uultus deo hominis itaque solius recta ratio et sublimis status et uultus deo patri communis ac proximus originem suam fictoremque testatur. eius prope diuina mens quia non tantum animantium quae sunt sed etiam sui corporis est sortita dominatum, in summo capite collocata tanquam in arce sublimi, speculatur omnia et contuetur. Hanc eius aulam non obductam porrectamque formavit ut in mutis animalibus sed orbi et globo similem, quod orbis rotunditas perfecte rationis est ac figure. Eo igitur mens et ignis iltegitur. cuius cum summum fastigium naturali ueste texisset, primorem partem quae dicitur facies necessariis membrorum ministeriis et instruxit pariter et ornauit. ac primum quod oculorum orbes concauis foraminibus conclusit, a quo foratu frontem nominatam Varro aures duas: quarum duplicitas incredibile est quantam pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
incipram: quibus non pulchritudo ꝗei sunt abdita: s utilita
incredibilis attributa ÷ qm̃ opus fuecat: ut terrenum hor
corpus sucto aliqͦ de cibis ac potib alcret . sicut terra ip̃a
imbribus ac pruinis ꝓiudẽtissimus artisex in medio uus
receptaculum cibis fecit. Quibus concoctis & liquesritis
uitales suctos memibris om̃ib disꝑtreet. S cum hõ cõstet
ex corpore atq aĩa. illud q supradixi rereptatulim. solo
cerpori prestat alimentum. Anime uͦ aliam seđẽ dedit
Fc̃cit .ii. genus quoddam uisteꝵ molle titq rarum. quod
pulmonem uocamus : in quod spiritus reciproca uicissitu¬
dine commearet. Eumq non in uteri modũ finxit. ne
spũm reciperet : dum uitalis uentus ꝑ illo sꝑgit᷑ raritatõ
Q cundem rursus paulati redderet . dũ se ex illo expli¬
cat. ⁊ p̃a .i. uicissi tudo flandi despirandi respiradioꝵ
tractus uitam sustentat in corpore. Qm̃ ergo duo sunt

Expanded text:
incipiam: quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incipiam: quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incredibilis attributa est, quoniam opus fuerat, ut terrenum hoc corpus succo aliquo de cibis ac potibus aleretur, sicut terra ipsa imbribus ac pruinis. Providentissimus artifex in medio ejus receptaculum cibis fecit, quibus concoctis et liquefactis, vitales succos membris omnibus dispertiret. Sed cum homo constet ex corpore atque anima, illud quod supra dixi receptaculum, soli corpori praestat alimentum: animae vero aliam sedem dedit. Fecit enim genus quoddam viscerum molle atque rarum, quod pulmonem vocamus, in quod spiritus reciproca vicissitudine commearet; eumque non in uteri modum finxit, ne spiritum reciperet, dum vitalis ventus per illam spargitur raritatem, et eumdem rursus paulatim redderet, dum se ex illo explicat. Ipsa enim vicissitudo flandi et spirandi, respirandique tractus, vitam sustentat in corpore. Quoniam ergo duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tesbubrt non ut alii ternos. S unus ad mcinũ carne nectit
pulebritudinis gr̃a Si .o. fiuir& trib articulis & ir̃e distri¬
tus foeda & indecora spẽt ademur& manib honestiten¬
sb cun pectoris latitudo sublimis & oxpositt otulis mirabilem
ntes serot hĩtus sui dignitatem. Sunus het cã est.ꝙ̃ unde
nitur hoiẽm solum deus ueluti supinũ formane. Nam pro
alterno lutere iacentes finxise atq ad terram cõproni m
bdento illis angustum pectus & cib aspoctu remotũ & ad ter¬
rcmi ucesus abicitũ. hominis c̃it patens & ercctum quia
plera edĩs. c celo dotũ hiunłe cuit inletens orre non debiut
cotus atut nenithil acdunt uenustitis. faminis adat edor
fetus daite. marib cil solum decus ne inferiis nettuas d¬
quasi mutilum uderet᷑. Huc subdita ⁊ planitus uentris
quã mediam fere umbilicus non inecenti nota sigarit :¬
ad hoc factus. ut ꝑ eũ fetus dum ⁊ in utero. nutriatur.

Expanded text:
tes habet. non ut alii ternos, sed unus ad manum carne conectitur tes habet. non ut alii ternos, sed unus ad manum carne conectitur pulchritudinis gratia: si enim fuisset tribus articulis et ipse discretus, foeda et indecora species ademisset manibus honestatem. iam pectoris latitudo sublimis et exposita oculis mirabilem prae se fert habitus sui dignitatem. cuius haec causa est, quod uidetur hominem solum deus ueluti supinum formasse — nam fes quasi alterno latere iacentes finxisse atque ad terram conpressisse. idcirco illis angustum pectus et ab aspectu remotum et ad terram uersus abiectum, hominis autem patens et erectum, quia plcoronatae non nihil addunt uenustatis, feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectusquasi mutilum uideretur. huic subdita est planities uentris, quam mediam fere umbilicus non indecenti nota signat ad hoc factus, ut per eum fetus dum
Abbreviated transcription (Latin):
ad fortitudinẽ brachia insignib thoris extãtiu lacertorꝵ
uigeus robur. utilis ac decens flexura cubitoꝵ. Qud
dicam de mc̃ub rõis at sapic̃ ministris : quas solertissimis
arti fex plamo ac modice concauo sinͬu finxit. ut si ꝗ tenẽdũ
sit: apte possit insidere : in digitos terminauit in quibus
difficile ÷ expedire utrũ ne sp̃es anutilitas maiorsit. Nam
& nũs ꝑfectus ac plenus. & ordo ac gradus decentissimus
& artialoꝵ paruium curuatura flexibilis & formaon¬
guium rotunda cõcauis tegmib digitorꝵ fastigia cõphendis
eitq firmans. ne mollitudo carnis in tenẽdo ceder& magnũ
preb& ornatum Ellud uͦ ad usum miris modis habile:
ꝓ unus a coteris seꝑatus cũ ip̃a manu orit᷑. Qin diuersimm
manus finditur qui se uelut obuiu reteris prebens omnem
tenedi sunẽdiq roem uł solus uł precipue possidet tãꝙ recto

Expanded text:
ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum uigens robur, utilis ac decens flexura cubitorum. quid dicam de manibus rationis ac sapientiae ministris? quas sollertissimus artifex plano ac modice concauo sinu fictas, ut si quid tenendum sit, apte possit insidere, in digitos terminauit: in quibus difficile est expedire utrumne species an utilitas maior sit. nam et numerus perfectus ac plenus et ordo ac gradus decentissimus et articulorum parium curuatura flexibilis et forma unguium rotunda concauis tegminibus digitorum fastigia conprehendens atque firmans. ne mollitudo carnis in tenendo cederet, magnum praebet ornatum. illud uero ad usum miris modis habile, quod unus a ceteris separatus cum ipsa manu oritur et in diuersum maturius funditur, qui se uelut obuium ceteris praebens omnem tenendi faciendique rationem uel solus uel praecipue possidet tamquam rector
Abbreviated transcription (Latin):
detonter interstidit: quorũ supius sub ip̃a medictate cariũ
lacinae quadam laui q iͣ ualle signauit inferius honestat is
gr̃a foras molito explicauit. Nam q̃ attin& ad saporem
capiendum fauit᷑ quisꝗs hunc sensum gabato inesse arbitta¬
tur. Lingua ⁊ ii. qua saporos sentiũnt᷑ nec tamen tota
N am partes cius que sunt ab utroq latere tencriores. sapoaͣ
subtilissimis sensibus trahũt. Et cum neq ex cibo quicꝗͣ neq
neq ex potione miniat᷑. tñ ienarrabili mõ penetrat ad
sensum sapor. ccidem rõe qua nichil de quelq mã odoris
capio de terpit. Cetera ꝗͣ decora sint. Uix ex primi põt.
Deductũ dementer a genis mentũ &ita inferius cõclusum:
ut acumen eius extremum signare udeat᷑ leniter imp̃sa
diuisio. Rigidum ac teres collum quo stapule uelut molli¬
b iugis a ceruice demisse. Ualida & substrita necius

Expanded text:
decenter interscidit! quorum superius sub ipsa medietate narium decenter interscidit! quorum superius sub ipsa medietate narium lacuna quadam leui quasi ualle signauit. inferius honestatis gratia foras molliter explicauit. nam quod attinet ad saporem capiendum, fallitur quisquis hunc sensum palato inesse arbitratur, lingua est enim qua sapores sentiuntur, nec tamen tota: nam partes eius quae sunt ab utroque latere teneriores. saporem subtilissimis sensibus trahunt. et cum neque ex cibo quicquam neque ex potione minuatur. tamen inenarrabili modo penetrat ad sensum sapor eadem ratione qua nihil de quaque materia odoris capio decerpit. cetera quam decora sint uix exprimi potest: deductum clementer a genis mentum et ita inferius conclusum, ut acumen eius extremum signare uideatur leuiter inpressa diuisio, rigidum ac teres collum, scapulae uelut mollibus iugis a ceruice demissae, ualida et substricta neruis
Abbreviated transcription (Latin):
solum ꝑtinẽt. aut ad aues: in quib acuminata & iubrata
certis motib lingira ianũcibiles cantuũ flexiões de sonoꝵ
uarios modos exprimit. Hab& preterea & aliud officiu
quo in om̃ib. s tñ solũ in mutis utit᷑ ꝙ contrictos & cõmolli¬
tos dentib cibos collugit & conglobatos ui sua deprimit
& transmittit ad uentrem. Itaq Uarro aligando cibo
putat lingue nom̃ impõitum. Bestias & potu aduuicat
Pretenta .i. cauataq hauriũt aquã. et̃ĩq comp̃henstm
lingue sinu ne tarditate ac mora effluat ad ptilatum
celeri mobilitate complodunt. Hec itaq palati contauo
tanꝗͣ testudine eogit᷑. Eamq dentiũ septis deus enlosat
mgis horrore qͣ or nam̃to essent. gingiuis molliba aues
giafnendis dentib neĩant᷑ . ac deinde labnr nabin
uen estuat aspieo qin iceteris ossib : Ut ad cõtebẽdos calos
papulũq suffaerent. Labru ip̃a que q̃i ãna coherabant ͥ

Expanded text:
solum pertinent aut aues, in quibus acuminata et uibrata solum pertinent aut aues, in quibus acuminata et uibrata certis motibus lingua innumerabiles cantuum flexiones et uarios sonorum modos exprimit. habet praeterea et aliud officium, quo in omnibus, non tamen solo in mutis utitur, quod contritos et permolitos dentibus cibos colligit et conglobatos ui sua deprimit et transmittit ad uentrem. itaquputat linguae nomen impositum. Bestias etiam potu adjuvat; protenta enim cavataque hauriunt aquam, eamque comprehensam linguae sinu, ne tarditate ac mora effluat, ad palatum celeri mobilitate complodunt. Haec itaque palati concavo tanquam testudine tegitur; eamque dentium septis Deus quasi mumagis horrori quam ornamento essent, gingivis mollibus, quae a gignendis dentibus nominantur, ac deinde labiorum tegjor est et asperior, quam in caeteris ossibus, ut ad conterendos cibos pabulumque sufficerent. Labra ipsa, quae quasi antea cohaerebant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis sit unũ . eñ in duas partes membrana inteuem̃cte distre
duos tñ intrinsenis sinus ht̃: quibus fontes uiui sanguures
ꝯtinent᷑. septo interadente duuisi: Ut sicut in ip̃o mũdo suma
rp̃ uł de simplici dduplex: uł de duplici simplex & gubernat.
& contin& totum: ita in corpore do duobs uniu̾sa cõpacta
indissociabilem pretenderent unitatem. Oris q spẽs & rietꝰ
ex tñsuerso pactestictus ꝗͣ utilis ꝗͣ decens sit enarrari nõ põt
Ciuus usus in duob constat officiis. sum endi uictꝰ de loq̃ndi.
lingua intus inclusa: que uotem motib suis in uerba disternit.
& ÷ interprus cũ. Nec tñ põt sola põt ꝑ se loquendi munus
implere isi acumen pulato illiserit: nisi adiuta uł offensioẽ
dentiũ uł conipressione labroꝵ: dentes tñ plus construnt ad
loquendum. Nam & infantes non ante incipiũt fari. 4ͣ
dentes hũerint: &senes amissis dentib ita balbutiunt: ut
ad infrantiam reuoluti ẽẽ denuo uideant᷑. S hec ad hoũ

Expanded text:
uis sit unum, tamen in duas partes membrana interueniente discrduos tamen intrinsecus sinus habet, quibus fontes uiui sanguinis continentur saepto intercedente diuisi, ut sicut in ipso mundo summa rerum uel de simplici duplex uel de duplici simplex et gubernat et continet totum, ita in corpore de duobus uniuersa conpacta indissociabilem praetenderent unitatem. oris quoque species et rictus ei transuerso patefactus quam utilis, quam decens sit, enarrari non potest: cuius usus in duobus constat officiis, sumendi uictus et eloquendi. lingua intus inclusa, quae uocem motibus suis in uerba discernit, et est interpres animi nec tamen sola per se potest loquendi munus inplere, nisi acumen suum palato inliserit, nisi adiuta uel offensione dentium uel conpressione labrorum. dentes tamen plus conferunt ad loquendum: nam et infantes non ante incipiunt fari quam dentes habuerint et senes amissis dentibus ita balbuttiunt, ut ad infantiam denuo reuoluti esse uideantur. sed haec ad hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dareo t accepit sapium : ut aduersus notẽtia feuoie¬
Quia is ad quẽ morbus non uẽẽt. firmꝰ sit necẽẽ ⁊
Infirmitas aut̃ ht̃ mn se mortis conditioem fiemitas ueri
ubi fuĩt᷑. nec senectus locũ pot hr̃: nec mors q̃ sequitur
senectutem. Preterea: si mors certe constituta eẽt etati.
fieret hõ insolentissimus: Ehumaĩtate om̃i careret:
Nam fere iura oĩa humcũtatis : ꝗb int̾ nos coheremus
ax metu. R constiã fragilitatis criunt᷑. Deniq im¬
betilliora. & timidiora queq aialia rongregantur:
ut qñ uirib tueri se nequeũt młti tudine tucant᷑ fortiora
Iͦ solitudines appetunt qm̃ robtre uiribusq rõfidunt
blemo ꝗr si eodem mõ hrẽt ad ꝓpulsanda pranba suppetens
robur: nec ullius alteius auxꝰ indigeret. que Sotietas
eẽt  que reuerentia mter se: quis ordo ÷ queueratio
que humaĩttis: aut ꝗͥ eẽt tetrius hore ÷ ꝗ eferatius

Expanded text:
Idcirco enim accepit sapientiam, ut adversus nocentia fragiIdcirco enim accepit sapientiam, ut adversus nocentia fragiquia is ad quem mors non venit, firmus sit necesse est: infirmitas autem habet in se mortis conditionem; firmitas vero ubi fuerit, nec senectus locum potest habere, nec mors, quae sequitur senectutem. Praeterea, si mors certae constituta esset aetati, fieret homo insolentissimus, et humanitate omni careret. Nam fere jura omnia humanitatis, quibus inter nos cohaeremus, ex metu et conscientia fragilitatis oriuntur. denique inbecilliora et timidiora quaeque animalia congregantur, ut quoniam uiribus tueri se nequeunt, multitudine tueantur, fortiora uero solitudines adpetunt, quoniam robore uiribusque confidunt. homo quoque si eodem modo haberet ad propulsanda pericula suppetens robur nec ullius alterius auxilio indigeret, quae societas esset, quae reuerentia inter se, quis ordo, quae ratio, quae humanitas? aut quid esset tetrius homine, quid efferatius
Abbreviated transcription (Latin):
ra .n. de reb humãis diuina piudẽtia: necio seq̃bat᷑
ut oĩa sua sponte sint nata. Huic Inuenorunt ulas
minutoꝵ seminum plagas & cõcursitẽs fertuitas
qr rr̃ griginem non uidebtnt. In quas se cmgustius
cum cõiecissent. iam cogebat eos necessitas estimare
aũas cum corporib nasti. Ratem cũ corporib extigni
Assumpserant .ii. nichil fieri mente diuina. Quod ip̃s
non aliter ꝓbare poterãt. ꝗͣ si oñderẽt ẽẽ aliqͦ in quib
uderet᷑ ꝓuidẽtie rõ clauditare. Reprebederunt igr̃
ea in quib uł maxĩe diuinittas suã ꝓiudẽtia mirabłr
expssit ut illa q̃ rettuli de morbis : &ĩmatura mẽte
cu debuerunt cogitare his assumptis ꝗͥ nenioͣ sequeret᷑
Sequunt᷑ aũt ula q̃ dixi si moͬbũ nõ reciꝑẽt. neq tectis
neq uestib indigerent. Quis tii uẽtos aut iabtes
nut frigora metuet᷑. qͦe⁊uis in eo ÷ ut mobos afferãt.

Expanded text:
sa enim de rebus humanis diuina prouidentia necessario sequebatur sa enim de rebus humanis diuina prouidentia necessario sequebatur ut omnia sua sponte sint nata. hinc inuenerunt illas minutorum seminum plagas et concursiones fortuitas, quia rerum originem non uidebant. in quas se angustias cum coniecissent, iam cogebat eos necessitas existimare animas cum corporibus nasci et item cum corporibus extingui: adsumpserant enim nihil fieri mente diuina. quod ipsum non aliter probare poterant quam si ostenderent esse aliqua in quibus uideretur prouidentiae ratio claudicareea, in quibus vel maxime divinitatem suam providentia mirabiliter expressit, ut illa, quae retuli de morbis et immatura morte, cum debuerint cogitare, his assumptis, quid necessario sequeretur sequuntur autem illa, quae dixi si morbum non reciperet, neque tectis, neque vestibus indigeret. Quid enim ventos, aut imbres, aut frigora metueret, quorum vis in eo est, ut morbos afferant?
Abbreviated transcription (Latin):
põt. ciberum alim̃tis ꝗa subtrahi possunt: opus non fit.
Si opus cibo non erit: iam nõ homo ille: s deusfiet.
Ergo ut suꝑius dixi. qui de fragilitate hõis querunt᷑.
iol potissime querunt᷑. ꝙ nõ immortales: sempiterntq
sint nati: Nomo .i. nisi senexmori debl Nompe ideo¬
mori debde: ꝗa deus non ⁊ Atqui mortalitas nõ põt
cũ immortalitate ꝯiugi. Si .ti. mortalis ⁊ insenectute.
immortalis ẽẽ in adolestentia non põt.net ⁊ ab eo ton¬
ditio mortis aliena: qui qñ moriturꝰ ⁊ idet ulta im¬
mortalitas ÷ eui sit t̾minus cõstitutus. Ita fit. ut a
immortalitas exclusa in ꝑpetuũ & ad ep̃us rerpta
mõtalitas. hoĩe cõstituat in ea cõditiõe. ut sit in qͣliba
etate mortalis: Quadrat ig̃ẽ neressitas undiq ner
debiusse alit̾: nec fas fiuusse. S isti rõem sequentiu
nen uderit:qr semel errauerũt in ip̃a sũma. Exelu¬

Expanded text:
potest. ciborum alimentis, quia subtrahi possunt, opus non sit. <sed potest. ciborum alimentis, quia subtrahi possunt, opus non sit. <sed si opus cibo non erit, iam non homo ille, sed deus fiet. ergo, ut superius dixi, qui de fragilitate hominis queruntur, id potissimum queruntur, quod non inmortales sempiternique sint nati. \'nemo nisi senex mori debmori debet, quia Deus non est. Atqui mortalitas non potest cum immortalitate conjungi. Si enim mortalis est in senectute, immortalis esse in adolescentia non potest; nec est ab eo conditio mortis aliena, qui quandoque moriturus est; nec ulla immortalitas est, cui sit terminus constitutus. Ita fit, ut et immortalitas exclusa in perpetuum, et ad tempus recepta mortalitas, hominem constituat in ea conditione, ut sit in qualibetate mortalis. quadrat igitur necessitas undique nec debuisse fieri aliter nec fas fuisse. sed isti rationem sequentium non uident, quia semel errauerunt in ipsa summa, exclu
Abbreviated transcription (Latin):
uetribuent. Fragilia sunt oĩa que iuderi: at tangiꝰ
possũt. Suꝑ est. ut aliꝗͥ ex celo petant: qm̃ in tera nichil
e q̃ non sit infirmum. Cum gͦ sie homo fermandus
semꝑ. Res ipã exxigebait: ut terreno ee fragili corpore
fingeretur. Nocesse ⁊ igr̃. ut mortem recipiat qñado libl:
gra nẽ cenditio locum illi sticit. Ita conseq̃ns erit iut mobis
qͦr subiectus sit. Neq .i. patit᷑ na᷑ ut abesse possie iusi¬
natum Ut aliqł̃i soluendum sit Ss putemis fiers
posse. q̃ aid medum uolunt : ut hõ nõ eta ꝯditiõt nusitae¬
qua morbo: mortiue subiectꝰ sit: nisi ꝑ aicto etatis sue spa¬
cio: ed ultimã ꝓcesserit senectatem. Non rg̃r iuolent si
ita sit cõstitutũ: ꝗͥ sequatur hõi : utiq certo tp̃r moi᷑ ullo
mõ posse. S si ꝓhaiberi ab altero uictu põt: mori pote̾it.
Res ig̃r̃ erigit: ut hom̃i. qui ante rertũ dimmorinon

Expanded text:
attribuent? Fragilia sunt omnia, quae videri, ac tangi attribuent? Fragilia sunt omnia, quae videri, ac tangi possunt. Superest, ut aliquid ex coelo petant, quoniam in terra nihil est, quod non sit infirmum. Cum ergo homo sic formandus  res ipsa exigebat, ut terreno et fragili corpore fingeretur. Necesse est igitur, ut mortem recipiat quandolibet, runtur; quoniam naturae conditio locum illi facit. Ita consequens erit, ut morbis quoque subjectus sit; neque enim patitur natura, ut abesse possit infiuod aliquando soluendum est. sed putemus fieri posse quemadmodum uolunt, ut homines ea condicione nascanturquis morbo mortiue subiectus sit, nisi peracto aetatis suae spatio ad ultimam processerit senectutem: non igitur uident, si ita sit constitutum, quid sequatur, omni utique cetero tempore mori nullo modo posse? sed si prohiberi ab altero uictu potest, mori poterit. res igitur exigit ut homini qui ante certam diem mori non
Abbreviated transcription (Latin):
sponte ad mortem tñsire cognouisset. ut mortem ipam.
que ⁊ dissolutio neͣ caꝑe possit. dedit ei fragilitatem: que
morti aditũ ad dessolũcdum cital inueirde. Nam si eiꝰ
roboris fieret: ut ad cũ merbus &egritudo adire non
poss&. nec mors ꝗł posset: qm̃ mtrs sequella mortor ꝓ est :
immatura uͦ mors: quomõ abesset ab eo: cui ẽẽt constituta na
Nempe nullũ hoĩu mori uolunt: nisi cum rẽtisimum etatis
compleuerit annum. Inomodo illis in tanta repugnãtia
rõ poterit rõ constare: Ut .i. ante annos centũ mori
quisq non possit. aliꝗ illi roboris. qł sit mmoreale tribu¬
extrarios solidũ. atq in expugnabilem faciat : Cum ti
consta ex ossib le nerius. Ee uisterib. d sangune.
qͥ horũ põt ẽẽ tam firmũ. ut fragilitatem repellat: ac
mortem: At igr̃ homo indissolubilis sit: ante illud tp̃s
q̃ illi putãt oportiurre constitiu: ex qua ei mateĩa cerpus

Expanded text:
sponte ad mortem transire cognouisset, ut mortem ipsam, sponte ad mortem transire cognouisset, ut mortem ipsam, quae est dissolutio naturae, capere posset, dedit ei fragilitatem, quae morti aditum ad dissoluendum animal inueniret. nam si eius roboris fieret, ut ad eum morbus et aegritudo adire non posset, ne mors quidem posset, quoniam mors sequella morborum est. inmatura uero mors quomodo abesset ab eo cui esset constituta matura? nempe nullum hominem mori uolunt nisi cum centesimum aetatis conpleuerit annum. quomodo illis in tanta repugnantia rerum poterit ratio constare? ut enim ante annos centum mori quisque non possit, aliquid illi roboris quod sit inmortale tribuextrarios solidum atque inexpugnabilem faciat? cum enim constet ex ossibus et neruis et uisceribus et sanguine, quid horum potest esse tam firmum, mortem? Ut igitur homo indissolubilis sit ante id tempus, quod illi putant oportuisse constitui, ex qua ei materia corpus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uitito malus Re sanuis qui sensit conditiões herais es
meliorem ꝙ iste qui se pecudis natos ee malertu psecut
dius in ca fortaeos cõuerterit aĩalia qͦu serte p̃ferũt
soditiorm pefinã Rlagitent ꝑa nõ ⁊ tanti robur ue fum̃itas
corpois ut offico lingue careas aut auius pers apestunt
libra distursatio. Ut maub indigeas. Plus ti manus prestant.
qͣ leuitas ususq pennarum Plus lingua: ꝗͣ totius corporis
fortitudo. Que igr̃ amẽtra : ea prestrre. q̃. si odata sit
idem querunt᷑. hoĩes morbis : & immature mõti ẽẽ subicitos.
indignant᷑ udelicde non deos ẽẽ se natos.Minime ingunt.
S ex hoc ostẽdimꝰ hoĩem nulla ꝓudẽtra ẽẽ factũ: qͥ aliter
fieri debuit. Quid si ostedero id ip̃m magna rõe ꝓuisũ
ẽẽ. ut E morbis uerari posset. &uita sepe in medio cũ¬
sus suĩ spaicio reperetur. Cum .ii. deus. aiał qđ fererat: sua

Expanded text:
magis melius et sanius, qui sensit condicionem hominis esse magis melius et sanius, qui sensit condicionem hominis esse meliorem, quam isti qui se pecudes natos maluerunt! quos si deus in ea forte conuerterit animalia quorum sortem praeferunt conditionem pristinam flagitent; quia non est tanti robur ac firmitas corporis, ut officio linguae careas, aut avium per aerem libera discursatio, ut manibus indigeas: plus enim manus praestant, quam levitas ususque pennarum, plus lingua, quam totius corporis fortitudo. quae igitur amentia est ea praeferre quae si data sint, Idem queruntur hominem morbis et inmaturae morti esse subiectum. indignantur uidelicet non deos esse se natos. minime\', inquiunt sed ex hoc ostendimus hominem nulla prouidentia esse factum, quod aliter fieri debuit\'. quid si ostendo id ipsum magna ratione prouisum esse, ut morbis uexari posset et uita saepe in medio cursus sui spatio rumperetur? cum enim deus animal quod fecerat sua
Abbreviated transcription (Latin):
aut in qͦ lum̃ illud ingenii estenolde: c̃ er que possunt
ẽẽ rõis: ultro naͣ cousedat : Si aũt rõe sit preditum :¬
ꝗͥ opus erit sepimẽtis corporis: cũ semel concessa rõ: ncͣ
addeo dari. Deniq nĩ de corporis non mugni homo
& exiguare uiriũ. & ualitudinis sit infirme tñ qm̃¬
id q̃ ÷ mauis accepit: de instructior ÷ aĩalib: & ornatio
Nam nĩ fragilis imbecillusq nastat᷑. tñ R amutis oĩb
fortiter patiunt᷑. ab hoĩe tñ tuta ẽẽ nõ possunt. Ita fit
magͥtudo uiriũ. neq firmittis coiporis efficere põt
ꝙͦ minus aut opprimãt᷑ a nobis aut nẽ subiecta sunt petat
Pot ne ugit᷑ aliꝗs cũ iudiat & boues uactas cũ inmanis¬
simis terporib ac uirib seruire hom̃i queri de opas¬
retum deo ꝙ modicas uires ꝙ ꝑuũ corpus acceperit
boñficia in se diuina pro merito estimat: Quedit ingrati
out ut uerius loquar in sani. Melius ig̃r plato ut bos redo

Expanded text:
ngenii ostendet, cum ea, quae possunt esse rationis, ultro natura concedat? Si autem ratione sit praeditum, quid opus erit sepimentis corporis? cum semel concessa ratio naturae a Deo dari. Denique cum et corporis non magni homo, et exiguarum virium, et valetudinis sit infirmae, tamalibus et ornatior. nam cum fragilis inbecillusque nascatur, tamen et a mutis omnibus fortiter patiuntur, ab homine tamen tuta esse non possunt. ita fit magnitudo uirium neque firmitas corporis efficere potest quominus aut opprimantur a nobis aut nostrae subiecta sint potestati. potestne igitur aliquis cum uideat etiam boues lucas cum inmanissimis corporibrerum Deo, quod modicas vires, quod parvum corpus acceperit? nec beneficia in se divina pro merito aestimat, quod est ingrati, aut ut verius loquamur insani. Plato, ut hos, credo,
Abbreviated transcription (Latin):
mendi cibi sticultas. aut coendi gnandiq rõ defecisset.¬
uidelic& ut R atomis suis locũ facer& ꝑ infinitum &
iane uolitantib diuinã ꝓ uidentio uoluit ex cludere. S
cũ uiderẽt in om̃ib que spioãt. nurabilem ꝓuidẽtie inesst
roem. que malum uanitas erat diceͣ. fiusse dĩcailia ꝓdi¬
sterio membroꝵ. & necĩa uite uterent᷑ & qt̃s adiuga¬
tis cerporib elata scboles uniuersas gnatim nso uaniitt
cuantes : Nam si ꝑitus architertus i cũ magnũ alqđ edifi¬
cilum fare̾ cõstituit pͥmo oĩu cogitat que sũma perfert
etlificii futura sit. Se anec metit quẽ lotũ leue penus expe¬
etete ubi magni oꝑis statura sit molis que columnerr
intreualla qui aut ubi aquere cade tiu tãsus & exitus
& renptaicula. Hec inꝗͣ prius preuidet ut q̃cũq funt
ꝑfecto oꝑ iam necia. cũ ip̃is fundam̃tis pariter ordiatur.

Expanded text:
mendi cibi mendi cibi Videlicet ut et atomis suis locum faceret per infinitum et inane volitantibus, divinam providentiam voluit excludere. Sed cum videret in omnibus quae spirant. mirabilem Providentiae inesse rationem, quae malum! vanitas erat dicere fuisse animalia prodisterio membrorum ad necessaria uitae uterentur et quatenus adiugatis corporibus elata suboles uniuersas generatim conseruaret animantes. nam si peritus architectus cum magnum aliquod aedificium facere constituit, primo omnium cogitat quae summa perfecti aedificii futura sit, et ante emetitur quem locum leue pondus expectet, ubi magni oneris statura sit moles, quae columnarum interualla, qui aut ubi aquarum cadentium decursus et exitus et recepta- cula, haec, inquam, prius prouidet, ut quaecumque sunt ? perfecto ia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuolentiam. & potatem sucim młtaꝵ nr̃ mirabili uare¬
tate uoluit oñdore: qm̃ caput eius aĩalis nõ tã longe
porrexerat . ut terram possit ore cantingere : ꝗ erat futur
horribile atq tetrũ : E qr os ip̃m profusis dentib sic
armaueratiut & si cotingerb pastendi tũ facultatem
dentes adimerent: produxit inter eos a sũma fronte molle
ac flexibile membrz. quo prendere. quo tenẽ q lib& possa
ne rõem uictus capiẽdi. ui dentiũ ꝓmines mag̾tudo: ał
caruicis breuitas ImpediuR.
ON POSSUM hoc loco teneri : qͦ miꝰ epicuri stultitiam
rursum coarguam. Illi .4. sunt oĩa que delirae Lucretus
qui ut oñderet aĩalia nõ artificio aliquo diuine mentis : s
ut solet. fertuito ẽẽ nata dixit. in pͥncipio mundi alias
quasdam in nũabiles aiaãntes miranda specie ac magͥtuđie
fuisse natas. S eas ꝑmane̾ non potiuse: ꝙ illas: aut sũ¬

Expanded text:
prouidentiam et potestatem suam multarum rerum mirabili uarieprouidentiam et potestatem suam multarum rerum mirabili uarietate uoluit ostendere, quoniam caput eius animalis non tam longe porrexerat, ut terram posset ore contingere, quod erat futurum horribile atque tetrum, et quia os ipsum profusis dentibus sic armauerat, ut etiamsi contingeret, pascendi tamen facultatem dentes adimerent, produxit inter eos a summa fronte molle ac flexibile membrum quo prendere, quo tenere quodlibet posset, ne rationem uictus capiendi uel dentium prominens magnitudo uel ceruicis breuitas inpediret. Non possum hoc loco teneri quominus Epicuri stultitiam rursum coarguam: illius enim sunt omnia quae delirat Lucretius. qui ut ostenderet animalia non artificio aliquo diuinae. mentis, sed, ut solet, fortuito nata esse, dixit in principio mundi alias quasdam innumerabiles animantes miranda specie ac magnitudine fuisse natas, sed eas permanere non potuisse, quod illas aut su