comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueris ⁊ necessariis aꝑtisq r̾onibus cõca sit bonũ¬
denatur. ut nulla r̾one ꝙ dicis posse dissolui uideam. insi
quia ind̾o aliquid comsequi ꝙ nec dici deb̾e c̾do. nec qu̾om¬
ñ srat uera si uera sint. que dicis non uid̾o. uam si uelle
esse similem deo. nec nichil nec malum s qd̾dam bonim ÷
ñ nͥ ab eo a quo est esse. ꝙ est hr̃i potuit. si gͦ angelus nõ
hu̾it ꝙ non accepit ꝙ hu̾it ab illo accepit aqno hu̾it quid
antem ab illo accepit ꝙ ille non dedit. quare si huit
uelle similem d̾o. id̾o hu̾it qr deus dedit. M  quid mi¬
rum. si quemad mod̾ deus dicitur inducere intemptati¬
onem qñ non lib̾at ab ea ĩ fatemur eum dare malam¬
noluntatem non ꝓhibendo eam tñ pot̾ presertim cum
podestas uolũdi quidl non nͥ ab allo sit. D. ħ modo n̾o
nidetur esse incomueniens. M. Si gͦ datio non est siue
acceptione ꝙ̃ad modum non inusitate dicitur dare. et
qui sponte comcedit ⁊ qui appbando ꝑmittit ita non ĩ¬

Expanded text:
eris, et necessariis apertisque rationibus concatenatur ut nulla ratione, quod dicis, dissolvi posse videam: nisi quia video aliquid consequi, quod nec dici debere credo, nec quomodo non sit si vera sunt quae dicis, non video. Nam si velle esse similem Deo, non nihil, nec malum, sed quoddam bonum est; nonnisi ab eo, a quo est omne quod est, haberi potuit. Si ergo angelus non habuit quod non accepit, quod habuit, ab illo accepit a quo habuit. Quid autem ab illo accepit, quod ille non dedit? Quare se habuit velle esse similem Deo, ideo habuit, quia Deus dedit. MAG. Quid mirum, si quemadmodum Deus dicitur inducere in tentationem, quando non liberat ab ea, ita fatemur eum dare voluntatem malam, non prohibendo eam cum potest: praesertim, cum potestas volendi quidlibet nonnisi ab illo sit? DISC. Hoc modo non videtur esse inconveniens. MAG. Si ergo datio non est sine acceptione: quemadmodum non inusitate dicitur dare, et qui sponte concedit, et qui non approbando permittit, ita non in
Abbreviated transcription (Latin):
istorum conmnemorem quanto quis iustior est tanto maio¬
ris compassionis dolore de alieno casu afficitur sepe. ⁊̃ eum
passibilis qͣ passibilitate multis modis gr̾a oꝑatur incorrup
passionem . D. Sat̾ffecisti obitioni mee. patet qi ħ ip̃a r̾o si¬
om̃em seg̾gat oꝑi̾onem. est ⁊̃ aliud ꝙ satis mͥ ur᷑ ostendere.
millo modo eam suam aute eum putauisse futuram p̾uari¬
cationem nempe aut spontatieam aut ooactam putauiss.
quam diu uoluit in uitate ꝑseuerare. nullo m̾o puta¬
re potuit. se sola uoluntate illam dec̾turam. supͣ nainz iã
monstratum est. eum ꝙͣ diu rectam uoluntatem hu̾it in
hac pp̃a nolinitate uoluisse ꝑ seuerare. quapp̃ uolendo tene
picari nulla alia accedente cansa solam se illam dec̾turum
noliuitate. non nego illum sciuisse quia poss niitare
uoluntatẽ quam tenebat. s dico illum non potuisse pu¬
tare. qi alñ om̃i alia causa cessante sponte mutar uolũta¬

Expanded text:
justorum commemorem, quanto quis justior est, tanto majore dolojustorum commemorem, quanto quis justior est, tanto majore doloris compassione de alieno casu afficitur. Saepe etiam passibilis: ex qua passibilitate multis modis gratia nobis operaturpassionem. DISC. Satisfecisti objectioni meae. Patet enim quia haestendere nullo modo eum suam ante putavisse futuram praevaricationem. Nempe aut coactam putavisset,quandiu voluit in veritate perseverare ullo modo putare potuit se sola voluntate illam deserturum. Supra namque jam monstratum est eum, quandiu rectam voluntatem habuit, in hac ipsa voluntate voluisse perseverare. Quapropter volendo tenerpicari, nulla alia accedente causa sola se illud deserturum voluntate. Non nego illum scivisse quia posset mutare voluntatem, quam tenebat; sed dico illum non potuisse putare quia aliquando, omni alia cessante causa, sponte mutaret volunta
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. aut si fiat fateor enim nũdum alicubi exepta di¬
uina auctoritate tibi indubitant̾ cͥdo me legisse r̾onem
que mͥ suffic̾et ad euusdem solutõnis intelłctum. m. cum
ad illam uenienus si forte uen̾imus er̃ sicut deus dabit.
sum excludit. B. ħ expec̾to .m. si ad huc in uona uolunta¬
te stans p̾sciebat. se casurum. aut uolebat ut ĩ fieret aũ
non nolebat. B. uñ horum uerum estse necesse est. sed¬
si p̾scientia uoluntatem ħebat alñ cadendi. Iam ip̃a uolũ¬
tate cecidit. D. patet ꝙ dicis. m. non gͦ uolendo cadere
prius scruit se casurum. quam cecidit. D. nonc pot̃ aliqͥd
obici comclusioni tue .m. ac si p̾sciebat se casurum ⁊ no¬
lebat tunc miser erat dolũdo. quantum stare uolebat
.D. negari non potest.m. ac tñi iustior erat quanto ma¬
gis uolebat stare ⁊ quo erat iustior eo debebat esse fe¬
fĩ cognoscitur. multociens enim ut pauca de incominodis

Expanded text:
facta est, aut si fiat: fateor enim nondum alicubi, excepta difacta est, aut si fiat: fateor enim nondum alicubi, excepta divina auctoritate, cui indubitanter credo, me legisse rationem, quae mihi sufficeret ad ejusdem solutionis intellectum. MAG. Cum ad illam veniemus, si forte venerimus, erit sicut Deus dabit. sum excludit. DISC. Hoc exspecto. MAG. Si adhuc in bona voluntate stans praesciebat se casurum, aut volebat ut ita fieret, aut non volebat. DISC. Unum horum necesse est veentia voluntatem habebat aliquando cadendi; jam ipsa mala voluntate ceciderat. DISC. Patet quod dicis. MAG. Non itaque volendo cadere, prius scivit se casurum quam cecidit. DISC. Non potest aliquid objici conclusioni tuae. MAG. At si praesciebat se casurum, et nolebat, tantum miser erat dolendo quantum stare volebat. DISC. Negari non potest. MAG. At tanto justior erat quanto magis volebat stare, et quo erat justior, eo debebat esse fe superna gratia fieri cognoscitur: multoties enim ut pauca de incommodis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa diuina. ⁊ lib̾s arbitrio. quamiis enĩm tanta acti¬
one asseratur ⁊ tanta teneatur utilitate. ut nullate¬
uus pp̃ ullam humianam r̾onem nͣtendum sit diui¬
nam pscienciam ⁊ liberum arbitum inincem sibi con¬
sentire tñ quantum ad r̾onis conisiderationem q̃ ur᷑
spectat insociabilr̾ uidentur dissentire unde iuidemus ĩ
hac q̃one non nullos sic in unam uͥgentes. ut alt̾am õ¬
no deserant. mida infidelitatis subm̾gente ꝑ ire multos
u̾o uelud ꝯͣriis uentis hr̃e ñ comtra inuicem substentã¬
scientiam esse om̃ium que fiunt liuo arbitrio nec aliꝙͥ
rum ꝙ p̾scitur. m. breuit̾ iterum hͥ Rͦndõ p̾scĩa dei. ñ¬
ratio de p̾scientia future quam de pͥsentis rei scĩa non est
dem hr̃e comsequentiam. D. Assencior. m. redeamus ad
illam que in manibus erat. questionem. D. patet ꝙ di¬
çis. s eo pacto ut cum de illa cuius mentionem feci q̃siero
ualde nam neccessaria est cuius solutio si iam ab aliquo

Expanded text:
aescientia divina et libero arbitrio, quamvis enim tanta auctoritate asseratur, et tanta teneatur utilitate ut nullatenus propter ullam humanam rationem dubitandum sit divinam praescientiam et liberum arbitrium sibi invicem consentire, tamen quantum ad rationis considerationem quae videtur, spectat, insociabiliter videntur dissentire: unde videmus in hac quaestione nonnullos sic in unam partem vergentes, ut alteram omnino deserant, unda infidelitatis submergente, perire; multos vero, velut contrariis ventis hinc inde contra invicem sustentanaescientiam esse omnium, quae fiunt libero arbitrio, nec aliqurum, quod praescitur. MAG. Breviter interim hoc respondeo. ratio de praescientia futurae, quam de praesentis rei scientia; non dem habere consequentiam. DISC. Assentio. MAG. Redeamus ad illam, quae erat in manibus, quaestionem. DISC. Placet quod dicis. Sed eo pacto, ut cum de illa, cujus mentionem feci, quaesieValde namque necessaria est ejus solutio, si jam ab aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
comuenit cum ex netessitate sic uelit uistus. ł inustus pͭ
applłari. nec potest nec esse beatus nͥ uelit ⁊ nͥ iuste uelit
necesse est. ut sic faciat deus utram uoluntatem in illo
comneniente ut betus esse uelit. ⁊ iuste uelit. quatimis
addita iusticia sic temixet uoluntatem beatitudinum. ut re¬
seret uolũtatis excessim. ⁊ excedendi non amputet p̾tatẽ.
ꝑ hoc ꝙ uste uolz non uelit excedere ⁊ sic uistam hñs beatitu¬
dimium uoluntatem. possit ⁊ debeat esse beatus. qui u̾o uolũ
deb nonquam uelle possit ⁊ semꝑ tenendo iusticiam per
moderatam uoluntatem. nullo modo nidigeat. aut si dese¬
ruerit uisticiam ꝑ ĩmoderatam uoluntatem omni modo ĩ

Expanded text:
convenit, cum ex necessitate sic velit, justus vel injustus potest appellari : nec potest nec debet esse beatus nisi velit, et nisi juste velit: necesse est ut sic faciat Deus utramque voluntatem in illo convenire, ut et beatus esse velit, et juste velit: quatenus addita justitia sic temperet voluntatem beatitudinis, et resecet voluntatis excessum, et excedendi non amputet potestateper hoc quia juste volet, non velit excedere: et sic justam habens beatitudinis voluntatem, possit et debeat esse beatus: qui non volenddebet, nunquam velle possit; et semper tenendo justitiam per moderatam voluntatem nullo modo indigeat; aut si deseruerit justitiam per immoderatam voluntatem, omni modo i
Abbreviated transcription (Latin):
non uulu̾et oum est suggestio sola. S si diutius eam
replicau̾it ponderosus canis in catłm transit .i. suggesti¬
O indelectationem que acrit̾ instat. ⁊ nͥ cito reiciatur a¬
nimani uuln̾at. quare mox ut uenire ceperit. debet eã
repelłe auima sponsa xp̃i. cogitans quia magna est ign¬
ominia illi ut in euis ooinspectu appareat fedata delecta¬
tione tam curpi. nisi enim repulerit celectationem.
catulus sit in mimensum canem .i. delectatio in com¬
sensum transit. qui accipiens animam: eam nͥ magua
ui obruatur. occidit. s mox ut ceperit ad uentare. d
enni amina ui magna obruere .i. inmenso tertore n¬
mortis eterne in se destruere. suggestioni gͦ nec ad¬
tendamis delectationem mox reprimanus. oo iuisen¬
sum fortider obruamus. sic q cor nrm: studeanius
custodire ut nͨ una suꝑflua cogitatione diabolus illd̃
ualeat uiolare.¬

Expanded text:
non vulneret, dum est suggestio sola. Sed si diutius eam non vulneret, dum est suggestio sola. Sed si diutius eam replicaverit, ponderosus canis in catulum transit, id est suggestio in delectationem, quae acriter instat. et nisi cito rejiciatur, animam vulnerat. Quare mox ut venire coeperit, debet eam repellere anima sponsa Christi, cogitans quia magna est ignominia illi ut in ejus conspectu appareat foedata delectatione tam turpi. Nisi eam repulerit delectationem, catulus transit in immensum canem, id est delectatio in consensum transit; qui arripiens animam, eam nisi magna vi obruatur, occidit. Sed mox, ut coeperit attentare, debet eum anima magna vi obruere, id est immenso terrore mortis aeternae in se destruere. Suggestioni ergo ne attendamus, delectationem mox reprimamus, consensum fortiter obruamus. Sicque cor nostrum studeamus custodire, ut nec una superflua cogitatione diabolum illud valeat violare.
Abbreviated transcription (Latin):
Suggestio est uelud canis ponderosus. delectatio:
ut leuis ⁊ acer̃ catulus. comsensus autem quasi camꝰ
fortis. ⁊ imimensus. ponderosus ⁊ enim canis cumq im¬
puum uxͣ se transemitem audierit semel uł bis post
eum latrans statim quiescit. si tñ ille uiam suam indirͤ¬
tum tenuerit. Si uero respiciens inuestigau̾it eum
camis quo latrando l non mordeat insequitur eũ. ca¬
tulus leuis ⁊ acer ⁊ mstat acriter. ⁊ nisi cito ꝑcussus fu¬
erit. acrius mordet. fortis uero canis ⁊ inmensus ⁊ for¬
tit̾ instat. ⁊ nͥ magna ui obruatur. hominem strangu¬
lat. quare ponderosus canis non est respiciendus. catu¬
lus uero mox reꝑcuciendus. canis autem immensus:
iuriłr obruendus. Sumiłr autem si pccĩ suggestio aĩm
pulsat qui ab amore presentium tendit ad et̾ua. mox
enim deserit. si intentionem suam tenuerit firmit̾. Si
autem ad eam in se receperit. ⁊ cogitando qiͣ eam in¬
citando reuolu̾it ⁊ ip̃a sepius eum infestat quamuis

Expanded text:
suggestio est velut canis ponderosus; delectatio, ut levis et acer catulus; consensus autem, quasi canis fortis et immensus. Ponderosus etenim canis, cum quempiam juxta se transeuntem audierit, semel vel bis post eum latrans, statim quiescit, si tamen ille viam suam in directum tenuerit. Si vero respiciens instigaverit eum, canis quoque latrando, licet non mordeat, insequitur eum. Catulus levis et acer, instat acriter; et nisi cito percussus fuerit, acrius mordet. Fortis vero canis et immensus, et fortiter instat; et nisi magna vi obruatur, hominem strangulat. Quare ponderosus canis non est respiciendus, catulus vero mox repercutiendus, canis vero immensus viriliter obruendus. Similiter autem si peccati suggestio animum pulsat, qui ab amore praesentium tendit ad aeterna, mox eum deserit, si intentionem suam tenuerit firmiter. Si autem ad eam attendens in se receperit, et cogitando quasi eam incitando revolverit, et ipsa saepius eum infestat, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ĩto patris imigenito nõ grã filio s natura imitate ꝑsone mͦ
mirabili ⁊ mesfabili aduinctus atq comcretus ⁊ ic̾o nuillum pocm̃ ⁊
ipe cõmittens tami pp̃ similituoinem carnis pot̃ inqua uen̾at. dictꝰ
est ⁊ ip̃ ꝑpocm̃ sacͥficandus ad diluenda ꝑtc̃a. in uet̾i qmppe lege uo¬
cabantur pcc̾̃a sacͥficia pro poc̃s. quod u̾e iste factus est. cuius um¬
bre erant illa. hinc apłs cum dixisset obsetͣmus ꝓ xpõ reconci¬
liari d̾o. cõtinuo subiunx̾ atq ait. eum qui non nou̾at pt̃m.
pro nob̾ pocm̃ fecit. ut nos simus iusticia dei in illo. non ait.
ut inquibusdam mendosis codicibus legitur. is qui non nou̾at¬

Expanded text:
natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque concretus, et ideo nullum peccatum et ipse committens; tamen propter similitudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continuo subjunxit atque ait: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non nover
Abbreviated transcription (Latin):
qr sic moueatur non uolens comsequens erit ut non
a se. s ab alio moueatur. nͥ forte si quis subito clandit
oculos ad rectum aut si cogitur aliqno incõmodo ut ue¬
lit ꝙ prius non uolebat. nescio enim au tunc prius ue
lit se mou̾e ad hanc uoluntatem .M. nullus cogitur us
timore ł sensu alicius incommodi nec atͣcͣhitur amore
negare neqͥo . m. dic gͦ qm̃ quicquid se mouet ad uolũd̾
prus uult ita mou̾e. D. iͣ est .m. ꝙ gͦ nichil uult nullo m̾e
se potest mou̾e ad uolendum. B. non possum ꝯͣdic̾e .M. re¬
stat gͥ ut ille angelus qui iam aptus factus est ad hñdum
noluntatem. s tñ nichil uult non possit hr̾e uo luntatem

Expanded text:
quia moveatur non volens, consequens erit ut non quia moveatur non volens, consequens erit ut non a se sed ab alio moveatur, nisi forte si quis subito claudit oculos ad ictum venientem, aut si cogitur quis aliquo incommodo, ut velit quod prius non volebat. Nescio enim an tunc prius se velit movere ad hanc voluntatem. MAG. Nullus cogitur vel timore vel sensu alicujus incommodi, nec attrahitur amore Negare nequeo. MAG. Dic ergo quia quidquid se movet ad volendum, prius se vult ita do potest se movere ad volendum. DISC. Non possum contradicere. MAG. Restat igitur ut ille angelus, qui jam aptus factus est ad habendam voluntatem, sed tamen nihil vult, non possit habere
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur posse non sua. s aliena potestate ⁊ multa non
posse non sua. s aliena inpotencia. de prima gͥ potestate
loquor cum quero de angelo quem nouum posuimus
fĩ. ⁊ hactemis iam esse factum. ut iam sit aꝑtus ad hñdã
uoluntatem. s nichil ad huc uelit ã ipr̃ possit ꝑ se nelle a¬
liciuo ⁊ de ip̃a mͥ respond̾e. D. si cũ sit aptus est ad no¬
lutatem ut nichil aliud illi desit. quam uelle non ni¬
deo cur ꝑ se non possit quicum enim aptus est ad ui¬
dendum ⁊ clanũs oculis in luce positus nichil uidet po¬
dest uoere per se. quare gͦ non nolens sumlr̾ non ne¬
lit ꝑ se. sicut non uidens potest ꝑ se uidere.m. quia ille
non uidens ht̃ uisum ⁊ uoluntatem qua potest mou̾e
uisim. nos u̾o de illo qui nullam ħt uoluntatem ioqui¬
mir ꝙr. RUnde michi. si qua res se ip̃am monet de n̾o
nelle ad uelle. utrum sic ip̃a uelit monere D. si dix̾o

Expanded text:
cuntur posse non sua, sed aliena potestate; et multa non cuntur posse non sua, sed aliena potestate; et multa non posse non sua, sed aliena impotentia. De propria igitur potestate loquor, cum quaero de angelo, quem novum posuimus fieri, et hactenus jam esse factum, ut jam aptus sit ad habendam voluntatem, sed nihil adhuc velit; an ipSi jam sic aptus est ad voluntatem ut nihil illi aliud desit quam velle, non video cur per se non possit: quicunque enim aptus est ad videndum, et clausis oculis in luce positus nihil videt, potest tamen videre per se: quare ergo non volens similiter non velit per se, sicut non videns potest per se videre? MAG. Quia ille non videns habet visum et voluntatem, qua potest movere visum; nunc vero de illo, qui nullam habet voluntatem, loquimur. Quare, responde mihi, si qua res seipsam movet de non velle ad velle, utrum sic ipsa velit movere. 68 DISC. Si dixero
Abbreviated transcription (Latin):
tuit esse añquam ess. D. ego dico si non potuit esse in¬
rat autequam esset ei quid̃ in cuius potestate non erat.
ut ess erat impossibile. s deo in cuins ti potestate erat
sus loquendi non comsentit.m. non est tũ. niulta nainz
in comiun locutione dicuntur impprie. s cum oz me
dullam u̾itatis inquirere. necesse est inpprietatem per¬
turbantem quantum res expetit. ⁊ possibile est secern̾e
ex qua inꝓprietate ioquendi sit. ut sepissime dicannus
rem posse non ꝙ illa poss. s quĩ alia res pot̃. ⁊ rem q̃
su
scribi a me ntiq nber nichil pot. s ego possum scribere li¬
brum ⁊ cum dicimus. iste non potest uinci ab illo nõ ali¬
no intelliginus quam ille non potest uint̾e illum huñc
est ꝙ dicinns deum non posse aliquid sibi adu̾sum aut
reatitudo ⁊ iusticia non sunt in illo diu̾sa. s unde bomĩ
sit ommpotens in simplici hono. ut nulla res possit qd̃

Expanded text:
tuit esse, antequam esset. DISC. Et ego dico: Si non potuit esse, imtuit esse, antequam esset. DISC. Et ego dico: Si non potuit esse, imrat, antequam esset: et quidem in cujus potestate non erat ut esset, erat impossibile; sed Deo, in cujus potestate erat sus loquendi non consentit. MAG. Non est mirum. Multa namque in communi locutione dicuntur improprie; sed cum oportet medullam veritatis inquirere, necesse est improprietatem perturbantem, quantum res expetit et possibile est, secernere. Ex qua improprietate loquendi fit ut saepissime dicamus rem posse, non quod illa possit, sed quoniam alia res potest; et rem,st rib., utique liber nihil potest, sed ego possum scribere librum. Et cum dicimus: Iste non potest vinci ab illo, non aliud intelligimus quam ille non potest vincere istum. Hinc est quod dicimus Deum non posse aliquid sibi adversum, aubeatitudo et justitia non sunt illo diversa, sed unum bonum, sic est omnipotens in simplici bono ut nulla res possit quod
Abbreviated transcription (Latin):
uult possit uelle. quero potestatem aut uoluntatem
qͣ se possit mou̾e ad uoluntatem tu uͦ respondes qma
si uult pot̃. dicis potestatem que fit cum ip̃a uolunta¬
te. necesse enim est si uult ut possit esse. B. Scioi
duas esse potestates. Unam que nondum est in re. al¬
t̾am que iam est in re. s ⁊ ħ non possum nescire. qr
qucquid pot̃ ita esse ut iam sit. si alñ non fuit potũ
prius esse si enim non potuiss nequaquam ess. bene
gͦ estimo me respondisse quia qui potest uelle quia iã
iuilt necesse est prins enim potuisse quam uellet .m. pu¬
tas quia nichil est omnino nichil habet. ⁊ id̾o nullam
ht̃ potestatem ⁊ sũ potestate om̃ino nichil pot̃. D. ħ nõ
possum negare.m. estimo quia mundus antequam fie¬
ret nichil erat. D. uerum dicis. gͦ om̃mo dicis nichil
potuit antequam ess. D. ita sequitur. m. non gͦ po¬

Expanded text:
vult, possit velle, quaero potestatem ante voluntatem, vult, possit velle, quaero potestatem ante voluntatem, qua se possit movere ad voluntatem. Tu vero, cum respondes quia si vult potest, dicis potestatem quae fit cum ipsa voluntate. Necesse enim est si vult, ut possit velle. DISC. Scio duas esse potestates: unam, quae nondum est in re; alteram, quae jam est in re. Sed et hoc non possum nescire, quia quidquid ita potest esse ut jam sit, si aliquando non fuit, potuit prius esse. Si enim non potuisset, nunquam esset. Bene ergo aestimo me respondisse, quia qui ideo potest velle, quia jam vult, necesse est eum prius potuisse, quam vellet. MAG. Putas quia quod nihil est, omnino nihil habet; et ideo nullam habet potestatem, et sine potestate omnino nihil potest. DISC. Hoc non possum negare. MAG. Aestimo quia mundus, antequam fieret, nihil erat. DISC. Verum dicis. MAG. Ergo omnino nihil potuit, antequam esset. DISC. Ita sequitur. MAG. Non ergo po
Abbreviated transcription (Latin):
ad alia que michi malum esse aliquid ꝑ suat̾e ni¬
titur quid R ndere ualeam edoceas. m. ut u̾itatem rei e
colligere. D. ego quidem intentus quantum pot̾o. Up¬
tamen si maliquo tardior quam uelis excit̾o te me
expectare. non pigeat. prout uidens tarditatem me¬
am expet̾e. M. ponamus nunc deum facere augelũ
quem uelit fac̾e beatum. ⁊ non simul totum ꝑ ꝑ
uoluntatem. s nondum uelit aliquid. D. pone
ꝑ se possit uelle aliquid. D. non bñ uideo udeo ꝙ di¬
habet pedes ⁊ que sufficiunt ad potenciam ambulandi¬
ꝑ se potest ambulare. qui autem habet pedes ⁊ non
habet incolumitatem pedimi non potest ambulare
ꝑ se. ħ ita modo q̃ro an ille angelus qui iam aptus
ad uolendum ⁊ nondum quicquam uult ꝑ se possit
uelle aliquid. D. puto quia potest si alñ uult. m.
non respondes ad interrogationem meam. D. qu̾o.
cum re. nam omine ꝙ est eo ip̃o ꝙ est pot̾ esse nõ añ¬
priusquam ess. cum gͦ queritur utrum ille qui nich̾

Expanded text:
ad alia, quae mihi malum esse aliquid persuadere nituntur, quid respondere valeam edoceas. MAG. Ut veritatem rei encolligere. DISC. Ego quidem intentus ero quantum potero: verumtamen si in aliquo tardior quam velis exstitero, non te me exspectare pigeat, prout videris tarditatem meam expetere. MAG. Ponamus ergo Deum nunc facere angelum, quem velit facere beatum; et non simul totum, sedvoluntatem, sed nondum velit aliquid. DISC. Pone per se possit velle aliquid? DISC. Non bene video quod dihabet pedes et quae sufficiunt ad potentiam ambulandi, potest ambulare per se; qui autem habet pedes, et non habet incolumitatem pedum non potest ambulare per se. Hoc itaque modo quaero an ille angelus, qui jam aptus est ad volendum, et nondum quidquam vult, possit per se velle aliquid? DISC. Puto quia potest, si aliquando vult. MAG. Non respondes ad interrogationem meam. DISC. Quomodo? cum re. Nam omne quod est, eo ipso quia est, potest esse; nantequam esset. Cum ergo quaero utrum ille qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
unt b̾itudiem. dico sutem non u̾itudinem insticia. s qul
uolunt onies ⁊̃ non iusti omines quippe uolunt bñ sibi ese
excepto nam s ꝙ omnis natura bona dicitur. duo ponas
duo hus ꝯͣria mala usu dicuntu. Uñ bomim est ꝙ mͥ udẽ
isticiam cruidem non ommes uolunt neq fugiunt inuisti¬
tire potest uult ⁊ uitat incomodum. nam nuillus iuit nͥ
potesta

Expanded text:
dinem, non beatitudinem cum justitia, sed quam volunt omnes, etiam injusti. Omnes quippe volunt bene sibi esse. Excepto namque hoc, quod omnis natura bona dicitur; duo bona et duo his contraria mala usu dicuntur: unum bonum est, quod justitiam quidem non omnes volunt, neque omnes fugiunt injustitire potest, vult; et vitat incommodum. Nam nullus vult, nisi potest
Abbreviated transcription (Latin):
singłorum ꝓpria ĩ non sunt duo s nnus sit̃ quanuus ⁊ sigłi
patris ⁊ singuli filii sit ꝑfc̾m esse spm̃ sic sunt opposita tłoi¬
bus ut alt̾ nunquam suscipiat ꝓprium alt̾nis sic sunt con¬
cordes natura ut alt̾ semꝑ teneat essentiam alt̾ius sic enini
tur aut pater filius aut filus pater. ⁊ sic item sunt ꝑ essen¬
ciam ut semꝑ sit in patre essencia filii ⁊ infilio essencia
patris. est enm non diu̾sa s eadem s non plures s ua utͥ¬
usz essencia.

Expanded text:
singulorum propria; ita non sunt duo, sed unus Spiritus; quamvis et singuli singulorum propria; ita non sunt duo, sed unus Spiritus; quamvis et singuli Patris, et singuli Filii, sit perfectum esse Spiritum. Sic sunt oppositi relationibus, ut alter nunquam suscipiat proprium alterius; sic sunt concordes natura ut alter semper teneat essentiam alterius. Sic enimtur aut Pater Filius, aut Filius Pater; et sic idem sunt per substantiam, ut semper sit in Patre essentia Filii, et in Filio essentia Patris. Est enim non diversa, sed eadem; non plures, sed una utriusque essentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Ot inuentis ⁊ c̾atis singłorum ꝓprietatib ne
quib mira quedam causa ineffabilis quam ĩ¬
mitabilis in summa nuitate ꝓbatur esse pluralitas
uaice michi uidetur delectabile retractare sepuis tam
inpenetrabile secretum. ecce enim cum inpossibile est
euuidem esse ⁊ eun qui gignit ⁊ qͥ gignitur atq eũ¬
dem esse ꝑentem ⁊ ꝓleni ut necesse sic est alum esse
genitorem alium genitum ⁊ alium esse patrem alium¬
esse genitorem a filium sic tñ necesse est id̾ esse illum
qui gĩgñ ⁊ illum qui gĩgnitur nec non ꝑentem ⁊
ꝓlem ut inpossibile sit aliud esse geuitorem quam ꝙ geni¬
nam sic est aliis pat̾ alius filus ut cum ambos dix̾im ni¬
intelligani quid duos oix̾im quamins enim singulus pater
ꝑfecte summis sit̃ ⁊ singulus fianis sit ꝑfecte siunmuis qt̃¬
singulorum non recipiant pluralitatem quia non sunt du
tres aũ duo filii s unis pat̾ ⁊ unus filius qm̃ singula sũt

Expanded text:
ot et tantis singulorum proprietatibus, quibus mira quaedam tam ineffabilis quam inevitabilis in summa unitate probatur esse pluralitas, valde mihi videtur delectabile retractare saepius tam impenetrabile secretum. Ecce enim cum sic impossibile sit eumdem esse qui gignit, et eum qui gignitur; atque eumdem esse parentem et prolem: ut necesse sit alium esse genitorem, alium genitum; et alium esse Patrem, alium Filium: sic tamen necesse est idem esse illum qui gignit, et illum qui gignitur, nec non parentem et prolem, ut impossibile sit aliud esse genitorem, quam quod est geniNam sic est alius Pater, alius Filius, ut, cum ambos dixerim, viintelligam quid duos dixerim. Quamvis namque singulus Pater sit perfecte summus Spiritus, et singulus Filius sit gula propria singulorum non recipiunt pluralitatem, quia non sunt duotres, aut duo filii; sed unus Pater, et unus Filius, quoniam singula sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciuidem est pr̃ia. ⁊ħ̾itatõ ad cuius similitudinem factus est.
quisquis ergo se talem reddi desid̾at qualis ad̾o factus fas est.
.i. simlem c̾o receat ad se ⁊stet in se ⁊ sic intra semet ipm apd̾¬
semet ipm̃ querat ⁊ nideat uñ conistet homo ⁊ ex qua ꝑte sui fac¬
tus sit: ad ymaginem dei.

Expanded text:
ia et habitatio, ad cujus similitudinem factus est. Quisquis ergo se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est similem Deo, redeat ad se, et stet in se, et sic intra semetipsum quaerat, et videat unde constet homo, et ex qua sui parte factus sit ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
se ⁊ cum uult deum cognost̾e eleuat se supͣ se mentis
acie. non enim aliquid tule ceus eus est qͣl est animus.
ñ tñ uderi nͥ omuio pot̃. nec ita uideri ut aĩs potest incõ¬
uult modo non uult diffusis cogitatõnis atq oonãliis.
ab sencia. transmarina uisu ambit ⁊ ꝑcurrit aspectu ab
fines ⁊ mundi secreta cͥcomfert. descendit ad infiora ascen¬

Expanded text:
se. Et cum vult Deum cognoscere, elevat se super se mentis se. Et cum vult Deum cognoscere, elevat se super se mentis acie. Non enim aliquid tale est Deus, qualis est animus: non tamen videri nisi animo potest, nec ita videri ut animus potest. Incomvult, modo non vult. Diffusis cogitationibus atque consiliis, et, transmarina uisu obit, transcurrit aspectu, scfinis et mundi secreta circumfert: quae deo iungitur, C
Abbreviated transcription (Latin):
Nnmis est sũa quedam rõnis ꝑticeps regendo corpo¬
ri accomodata. animus sapiencia illustratus ⁊ simm
principium respic̾ ⁊ se ipm̃ cognoscit. ⁊ ꝙͣ sit indecoꝵ ut exͣ
se querat ꝙ in se ipõ possit inuenire intelligit. corporeis u̾o
passionibus comsopitus ⁊ ꝑ sensibiles formas exͣ semet ip¬
sum abductus oblitus est quid fuit quia nichil aliud se fu
corpora ⁊ ẏmaginatione circa corporum smulitudines sensibi
se colligit r̾onalis dicitur. Ratio si quidem est animi aspec¬
tus quo ꝑ se ipm̃ uerum intuetur. Ratõcinatõ est rõnis ĩ¬
quisitõ. quorum illa .s. rõne opus est ad indicandum ista
ĩ tr̃a man. ⁊ ꝑ literam uidetur aĩs corporis dominator rͨtor.
h̾itator. uidet se ꝑ se. ꝑ se ip̃m semet ipm̃ udet. non q̃r̾
auxilium corporalium oculorum. ĩmo u̾o ab omnibus
corporis sensibus tanquam inpedientibus ⁊ ꝑstrepenti¬
bus abstrait se ad se. ut uiceat se in de. ut nou̾it se apd̾

Expanded text:
substantia quaedam rationis particeps, regendo corpori accommodata. Animus sapientia illustratus, et suum principium respicit, et se ipsum cognoscit, et quam sit indecorum ut extra se quaerat quod in se ipso possit invenire, intelligit. Corporeis vero passionibus consopitus, et per sensibiles formas extra semetipsum abductus, oblitus est quid fuit. Et quia nihil aliud se fuicorpora, et imaginatione circa corporum similitudines et locose colligit, rationalis dicitur. Ratio siquidem est animi aspectus, quo per se ipsum verum intuetur. Ratiocinatio vero est rationis inquisitio. Quare illa opus est ad videndum, ista in littera manet, et per litteram videtur. Animus corporis dominator, rector, habitator videt se per se: per se ipsum semetipsum videt. Non quaerit auxilium corporalium oculorum, imo vero ab omnibus corporis sensibus tanquam impedientibus et perstrepentibus abstrahit se ad se, ut videat se in se, ut noverit se apud
Abbreviated transcription (Latin):
iit ⁊̃ quicumq amant fallere. non enim sibi qui menti¬
tur uidetur errare. s alium in errorem mitt̾e credentem sͥ
Et in ea re quid est non errat quam mendatõ comtegit. si
nouit ipẽ quod uerum sit. s in hoc fallitur ꝙ putat sibisu¬
um non obesse mendacium. cum magis facienti quam pacs¬
enti obsit omne pccm̃¬

Expanded text:
lint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentilint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne pecc
Abbreviated transcription (Latin):
rasse atq inde grãs ag̾emus d̾o. quis gͦ uiatorem sic errantẽ
sic non erranti latroni p̾pon̾e dubitau̾it. ⁊ fortasse id̾o apud
illum sũmum poetam loquens quidem miser amator. ut uidi
iiquid ut ꝑii. ut me malus abstulit error. qm̃ est ⁊ error
honus. qui non solum nichil obsit. u̾m ⁊̃ prosit aliquid
putare ꝙ falsum est. falsum q ꝙ uerum est. ł c̾tum hr̃e ꝓ
incerto. inc̾tum ue pro certo sũ falsum sũ sit uerum. id¬
q tum in animo deforme atq indecens. quam pulcrum ac de¬
uinquam ut non amittatur error est ncͣtͣnis. ab sit ut ta¬
lis sit. illa uita nͥ est anime nr̃e ipãu̾itas uita. nͥ memo fal¬
lit. fallitur nemo. hic autem homines fallunt atq fallũt᷑.
missores q sunt cum mentienco fallunt quam cum mentien¬
tibus cdd̾o falluntur. usq ad̾o tñ r̾onabilis natura refu¬
git falsitatem. ⁊ quantum pot̃ deuitat errorem ut falli no¬

Expanded text:
rasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem rasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid.putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et dennunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli no
Abbreviated transcription (Latin):
Amuis enin error quanta possimnis cura caueuduis sit.
non solum in maioribus uerum ⁊ in minoribus rebus nec insi
rerum ignorancia possit errari non est tñ comsequens ut com¬
timio erret quisquis aliquid nescit. s quisquis se existimat stire
tũ in qua re quisque erret int̾est plurimum. nam in una eadem¬
q re ⁊ nescienti sciens ⁊ erranti nonerrans recta rõne p̾põitur.
in diuersis autem rebus .i. cum iste fiat sciat alia. ille alia. ⁊
iste utiliora. ille mimis utilia uł ⁊̃ noxia. quis non in eis que il¬
le scit ei p̾ferat nescientem. sunt enim quedam que nescire ꝙͣ
scire sit melius. Item non uullis errare ꝓfuit aliqñ s in uia
pedum non in uia morum. Nam nobis ipĩs accidit ut in qͦ¬
dam biuio fallerenr ut non iremus ꝑ eum locum ubi oꝑiẽs
transitum nrm donatistarum maius armata subsed̾at. Atq
ita factum est. ut eo quo tendebannis ꝑ biuium circuitum ue¬
niremus cognitis q insidiis eorum nos gratularemur er¬

Expanded text:
amvis enim error quanta possumus cura cavendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire . Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur er
Abbreviated transcription (Latin):
cto̾e futura st̃ n ullo ligno in¬
qũ e̾to et or inͦ ĩ uio labłi mui̾e ĩ mortalitatis induent᷑
ut nõ nͥ ueluit pꝰsibłitate nõ nccitate uescant᷑ qd̾ ange¬
li qͦ uisib łr ac tractabłr apparĩtes nõ qr indigebãt. S̾
q uoiebant et pota̾nt ut hoĩbꝰ ꝯg̾erent sui mistii quas¬
dom hũaniͭ ͤ fecerint. n .n. iu phãtasinate angłos edy¬
disse cͥdend̾ est aũ eos hoĩes hospicio susceꝑuũt ut ͫ angli¬

Expanded text:
ctione futura sunt, neque ullo ligno inquoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos ho
Abbreviated transcription (Latin):
dei alt̾nai̾nt ꝓsꝑa et aduersa belloꝵ iñ uentuu est ad regum
tempora quoꝵ pͥmꝰ regnauit saul quo reꝓbato et bellica
clade ꝓstrato: euisq stirpe reiecta ut nec iñ reges orrirẽ¬
t᷑. Dauid successit in regnum cꝰ max xp̃c dcũs ẽ filiꝰ. in ciuo
geueris q̃dam uelud adolestencia ducebat᷑ ab ip̃o abrabã
usq ad hic dauid. neq eĩ frustͣ matheꝰ eunͣ głista sic
scencia qͥppe incipit homo pꝰ se gu̾are. pp̃ea guͣo ex abrahã¬
ppłi dei anoe usq ad ip̃m abiaham et ĩo pͥma lingua in¬
uenta ẽ .i. hebrea. apiũcianãq hõ incipit loqiui pꝰ ĩ fau¬
ĩ isto ꝓcursu ciui tatis dei sicut suꝑior unam eaudẽ q pͥmã
itaduas etades sed̾aui et t̾cian lib̾ iste ꝯtineat. ĩ qͣ t̾tia pp̃¬
uaccã tͥmã capram tͥmã. arietẽ t̾mũ. et inpõitũ ẽ legis
ugumn et apparuit habuudancia pccõꝵ et regnu et̾ni sur¬
rexit exordiũ. uͥ nõ defueriuit spũales auoꝵ ĩtͤure ⁊ co

Expanded text:
Dei, alternauerunt prospera et aduersa bellorum. Inde uentum est ad regum tempora, quorum primus regnauit Saul; cui reprobato et bellica clade prostrato eiusque stirpe reiecta, ne inde reges orerentur, Dauid successit in regnum, cuius maxime Christus dictus ia ducebatur ab ipso Abraham usque ad hunc Dauid. Neque enim frustra Matthaeus euangelista sic scentia quippe incipit homo posse generare; propterea generapopuli Dei, a Noe usque ad ipsum Abraham: et ideo prima lingua inventa est, id est hebraea. A pueritia namque homo incipit loqui post infanin isto procursu ciuitatis Dei, sicut superior unam eandemque primam, ita duas aetates secundam et tertiam liber iste contineat, in qua tertia pam, et arietem trimum , impositum est Legis jugum, et apparuit abundantia peccatorum, et regni terreni surrexit exordium, ubi non defuerunt spirituales, quorum in turture et
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ filii. ĩ comuenientius dici potest filius patris essencia
quam pat̾ filii. nam ħ una si fiat ꝓlatio satis acuta breni¬
tate comuendat filium non solum eandem essenciam cũ
patre s hanc ipãm hr̃e de patre ut hic sit filius est essẽ¬
cia patris ꝙ est filus est non diffe̾ns essentia de patris
essentia iimo de patre essencia simiłr gͦ est filius patris.
Lem sapientia sen u̾itas uł ꝙ e¬

Expanded text:
Pater Filii, ita convenientius dici potest Filius Patris essentia quam Pater Filii. Nam haec una si fiat prolatio, satis acuta brevitate commendat Filium non solum eamdem essentiam habere cum Patre, sed hanc ipsam habere de Patre: ut hoc sit, Filius est essentia Patris, quod est, Filius est non differens essentia de Patris essentia, imo de Patre essentia. Similiter ergo est Filius Patris virtus, et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
enim pulcͥtudinem tuam ascultat ⁊ꝰ audit armoniam tuã
olfac̾ ⁊ non ꝑcipit odoreui tinim gustat ⁊ non cognosc̃ sa¬
porem tuum. palpat ⁊ ñ sentit ienitatem tuam hes enim
ħ comine deus in te euo ineffabili modo quia ea dedisti re¬
bus a te c̾atis suo sensibili modo s obrigutũt ⁊ obtupuerũt
s obspructi sunt sensus anime mee uetusto langore pct̾i. ꝙ¬

Expanded text:
et pulchritudinem tuam. Auscultat, et non audit harmoniam tuam. Olfacit, et non percipit odorem tuum. Gustat, et non cognoscit saporem tuum. Palpat, et non sentit lenitatem tuam. Habes enim haec, domine deus, in te tuo ineffabili modo, qui ea dedisti rebus a te creatis suo sensibili modo; sed obriguerunt, sed obstupuerunt, sed obstructi sunt sensus animae meae vetusto languore peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit̾ ⁊ nos ⁊ g̾ti cͤdimus si a diq̃t nlło mͦ debuisse corrũppi sĩ¬
bolum tanta auctoritate taxat̃ nos nõ uidicamꝰ esse corrup tõ¬
d̾e possimꝰ hac additõnem ñ esse corrruptõnem si qͥs tñ ħ com
sensisse uolu̾it asserit. Respondenus nos istud ñ corrũpisse s
aꝰ nom̃ edidisse. illud enĩ ꝙ ẜ ꝓprietatẽ gͤti oictanimꝰ tͣnslatũ

Expanded text:
t nos et Graeci credimus. Si autem dicunt nullo modo debuisse corrumpi Symbolum tanta auctoritate taxatum, nos non judicamus esse corruptioc adjectionem non esse corruptionem, si quis tamen hoc contentiose voluerit asserere, respondemus nos illud non corrupisse, sed aliud novum edidisse: illud enim secundum proprietatem Graeci dictaminis translatum,
Abbreviated transcription (Latin):
lum dixi breuit̾ cum ħ repetam seꝑe fit ut epła comueniunt
in unum su̾ eodem nomine ⁊ eadem quantitate ut singłariali¬
bebant añquam unum fierent quippe si punctõ punc̾to sũ in
tell in t̾nallo addanus aũ eqͣlem imeam ineqͣli linea aũ suꝑfi¬
ciem eqͣlem ineqͣli suꝑficie collocamus nonfit uͥimũ punctũ
una linea una suꝑficies in młis si quis uolu̾it querere simila¬
et̾nitas inet̾mtate non est nͥ una et̾nitas sic deus in c̾o unus so
de c̾o uł cum ꝓceoit deus de d̾o ñ er̃ nascens uł procedens ex

Expanded text:
m, breviter tamen hic repetam. Saepe fit ut plura conveniant in unum sub eodem nomine et eadem quantitate, quam habebant singula antequam unum fierint. Quippe si puncto punctum addimus sine intervallo aut aequalem lineam in aequali linea, aut superficiem aequalem in aequali superficie collocamus, non fit nisi unus punctus, una linea, una superficies. In multis si quis voluerit quaerere iernitas in aeternitate non est nisi una aeternitas, sic Deus in Deo, unus est de Deo vel cum procedit Deus de Deo non exit nascens vel procedens extra
Abbreviated transcription (Latin):
si enim respondetur ad ħ datum esse s .s. filio ut eum ip̃e
inputaretur terrena est ħ opinio ⁊ longe ab intlłcũ di¬
ninitatis extranea ut tanquam homo homini deus d̾o
qd̃ deus. non autem intelligimus deum ad̾o deum acci¬
pere nͥ ħ dicatur cum est deus de c̾o ut filus ⁊ s .s. dicit᷑¬

Expanded text:
Si enim respondetur ad hoc datum esse Spiritum sanctum Filio, imputaretur: terrena est haec opinio, et longe ab intellectu divinitatis extranea, ut tanquam homo homini, Deus Deo tus Deus, et unus idemque Deus. Non autem intelligimus Deum a Deo Deum accipere; nisi hoc dicatur, cum Deus est de Deo ut Filius et Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊s .s. reuelare ⁊ nosse ꝙ solus filius fac̾e dicitur ⁊ patrem
dicta sunt ea que in similibus dictis dicentur similr᷑ intelli¬
g̾e̾ presertim cum ex hiis que dicuntur uulla r̾one cõtra¬
dicente ea q̃ dicũtur r̾onabili necessitate coisequi aꝑtissi̾e
uid̾inuis. cum em̃dicit dñs ad pr̃em ħ est añ uita et̾ra ut¬

Expanded text:
 revelare et nosse, quod solus Filius facere dicitur; et Patrem ec quae sic dicta sunt, ea, quae in similibus dictis tacentur, similiter intelligere; praesertim cum ex his quae dicuntur, nulla ratione contradicente, ea, quae non dicuntur, rationabili necessitate consequi apertissime viderimus. Cum enim dicit Dominus ad Patrem: Ha
Abbreviated transcription (Latin):
reuelet filus ⁊ s.s. Item cumdicit nemo uouit filium
nͥ pater nec patrem quis nouit nͥ filius ⁊ cui uolu̾it fi¬
uus reuelare qrͣ solus filius cognoscit ⁊ reuelat patrem
⁊ se ⁊ solus pater cognoscit filium. Intelligendum est
gͥ reluelare ⁊ nosse tribus ꝑsonis esse cõmime qm̃ ñ ꝑ ħ ꝙ¬
cognoscunt ⁊ reuelant cum dicit patrem nosse filium ⁊ fi¬

Expanded text:
 Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quasi solus Filius cognoscat et revelet Patrem, et se; et solus Pater cognoscat Filium: intelligendum est ibi revelare et nosse, tribus personis esse commune; quoniam cognoscunt et revelant. Cum etiam dicit Patrem nosse Filium, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
quib ea ꝯseqͥ monstͣuimus destrui totis fidem xͥanam nec
ulam gereret u̾itatẽ assatũ tantam ꝓb u̾itatẽ sic̃ ostñdi¬
nꝰ nͨ alã ullatemis se ꝯͣhat faisitatẽ cogitet cor r̾onale qua
r̾one illã excluoit a fide xpĩana demĩq si error est hanc cre
docet nec alicubi aũ illã negat aũ ꝙ illi repugnat alicnio
modo ꝓm̃ciat. si gͦ oppoĩtur qr nusqinam eam negat neca¬

Expanded text:
quibus eam consequi monstravimus, destruat contra fidem Christianam, nec ullam generet veritatem, et asserta tantam probet veritatem, sicut ostendimus, nec aliquam ullatenus secum trahat falsitatem, cogitet cor rationale qua ratione illam excludat a fide Christiana. Denique si error est hanc creddocet; nec alicubi aut illam negat, aut quod ille repugnet aliquo modo pronuntiat. Si ergo opponitur, quia nusquam eam profe
Abbreviated transcription (Latin):
um ce patre sicut ht̃t proced̾e. cum enim pater ⁊ filius no
nͥ de deitate si eadem deitas est filii nequit intelligi quo¬
modo procedat de deitate patris ꝑ deitatem filii ⁊ non de
a dicit aliquis quia cum dico illumn ꝓcedere de destate pa¬
tris ⁊ filii non possum deitatem s.s. ab hac patris ⁊ filii dei¬
tate seꝑare qm̃ una ⁊ eadem est deitas trium ⁊ non sequit᷑
si de deitate patris ⁊ filii procedit de sua ꝙ eum procedere ⁊¬
obl s.s. de se ipõ proced̾e ad ħ iam supͣ me sufficient̾ menimi
respondisse quia nulla ꝑͣ ex se ip̃a esse pot̃ nam ficut filius cũ
est de prĩs sp̃a essencia quamuis non sit alia s eadem filii essẽ¬
cia que est patris non tñ est de se ipõ s de patre solo.iͣ s.s. cũ¬

Expanded text:
um de Patre sicut aiunt procedere. Cum enim Pater et Filius nonisi de deitate; si eadem deitas est Filii, nequit intelligi quomodo procedat de deitate Patris per deitatem Filii, et nonsi dicit aliquis quia cum dico illum procedere de deitate Patris et Filii, non possum deitatem Spiritus sancti ab hac Patris et Filii deitate separare; quoniam una et eadem est deitas trium: et ideo sequi, si de deitate Patris et Filii procedit de sua quoque eum procedere de seipso procedere. Ad hoc jam supra me sufficienter memini respondisse quia nulla persona ex seipsa esse potest: nam, sicut Filius, cum est de Patris essentia, quamvis non sit alia sed eadem Filii essentia quae est Patris, non tamen est de seipso, sed de Patre solo; ita Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nec minorem nec post̾iorem cum filio fatemur nempe ꝙͣ¬
uis splendor ⁊ calor do de sole procedant nec possit nͥ sit
illo de quo sunt. nichil tũ prius aũ post̾n̾is in tribus ĩ so
ħ in rebus temporĩlibus ita sunt in et̾nitate que tempore
non clauditur predicte tres ꝑsone mexistendo susceptibi¬
de alt̾o nec recte ħ nob̾ opponitur. cum enim dicimus filium
esse de patre d̾o ⁊ has tres ꝑsonas unum solum esse deum ⁊
id ip̃m esse de eod̾ ipõ in sole enim non dicims solem esse
ce sole cum splendor aũ calor est de sole nec id ipm̃ esse so¬
lem ⁊ quod est de sole nec illa tria unum esse solem nam
si sol ⁊ splendor unus esset sol aũ si sol ⁊ calor similr̾ unus
esset sol necesse esset aut splendorem esse de calore cum es¬
set ce toto sole qui id ipm̃ ess ꝙ calor aut calorem de splẽ¬
core esse cum ce sole hab̾et esse qui non asplendore difft̃
sicut calor ⁊ splendor de uno solo sole s si ita est uñ hñt

Expanded text:
nec minorem nec posteriorem eum Filio fatemur. Nempe quamvis splendor et calor de sole procedant, nec possint esse nisi sit ille de quo sunt; nihil tamen prius aut posterius in tribus, in sohaec in rebus temporalibus ita sint, in aeternitate, quae tempore non clauditur, praedictae tres personae in existendo susceptibide altero: non recte hoc nobis opponitur. Cum enim dicimus Filium esse de Patre Deo, et has tres personas unum solum Deum esse, et idipsum esse de eodem ipso. In sole vero non dicimus solem esse de sole, cum splendor aut calor est de sole; nec idipsum esse solem et quod est de sole; nec illa tria unum esse solem. Nam si sol et splendor unus essent sol, aut si sol et calor similiter unus sol essent, necesse esset aut splendorem esse de calore, cum esset de toto sole, qui idipsum esset quod calor; aut calorem de splendore esse, cum de sole haberet esse, qui non a splendoris diffesicut calor et splendor sunt de uno sole. Sed, si ita est, unde habent,
Abbreviated transcription (Latin):
proficit de nonesse ad esse ⁊ nomen effectus rei que sit apta
q modo sit alt̾ .s. nastendo alt̾ .s. procedendo si quodam sĩ¬
gulari ⁊ ineffabili modo intelligitur ista processio proces¬
sio namq multis modis dicitur de quibus iste solitarius ĩ¬
telligitur sicut natiuitas filii singłaris cognoscitur id ipm̃
intelligitur si dicimus pre̾m esse cam filii ⁊ ⁊ patrem cam̃ s.s.¬

Expanded text:
proficit de non esse ad esse: et nomen effectus, rei quae fit aptque modo sit, alter scilicet nascendo, alter procedendo; si quodam singulari et ineffabili modo intelligitur ista processio. Processio namque multis modis dicitur, de quibus iste solitarius intelligitur, sicut nativitas Filii singularis cognoscitur. Idipsum intelligitur , si dicimus Patrem esse causam Filii, et Patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
lium seꝑare ab illa ꝓcessione cum ille solus uerus non mag̾
aut mimis fit pater quam filius quar̃ si idem solus uerus
dens intelligitur cum solus pat̾ dicitur aũ filius ⁊ cum am¬
bo simul nominantur quid aꝑcins quam quia de solo uero
de solo uero deo illum procede qñ dix̾ se ⁊ patrem solum ue¬
rum esse deum. ita cum dicit ce patre eum procedere absq

Expanded text:
lium ab illa processione, cum ille solus verus Deus non magis aut minus sit Pater quam Filius? Quapropter si idem solus verus Deus intelligitur, cum solus Pater dicitur aut Filius et cum ambo simul nominantur: quid apertius quam quia de solo vero de solo vero Deo illum procedere, quando dixit se et Patrem solum verum Deum esse; ita cum dicit eum de Patre pr