comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam uideras uemebas desi¬
derans ad altare quo acciperes
sacramentũ dices aĩã tua
Introibo ad altare dei meiad
deum qui letificat iuuentutem
meam michi Deposuisti pet¬
catorũ senectutem sumpsisti
gracie iuuentutem hoc pre¬
stiterunt tibi sacramenta ce¬
lestra demq iterũ audi di¬
centem dauid renouabit᷑
sicut aquile iuuentus tua Bo¬
na quila esse cepisti que ce¬
lum petis terrena fastid̃
Bone aquile arca altare ubi
enĩ corpus ibi et aquile for
corporis altare est et corpa
xpĩ est in altati olquile uos
estis renouate ablutione de¬
cacramenta posita suꝑ al¬
tare et ipsam quidem nura¬
tus es creaturam Tamen
creatura solennis et nota
forte aliquis dixerit Iudeis
deus tantam gratiã p̾stitͭ
manna illis pluit e celo ord
plus dedit fidelibus suis
quid plus tribuit hiis quibꝰ
plus ꝓmisit el ccipe q̃ di¬
co auteriora esse mstela
cristianorã ꝙͣ iudeorũ Qrmõ
ex iuda utiq puepote abra¬
Ne aut si uis et sic intellige

Expanded text:
gratiam videras; veniebas desiderans ad altare, quo acciperes sacramentum. Dicat anima tua: Et introibo ad altare Dei mei, ad Deum qui laetificat juventutem meam . Deposuisti peccatorum senectutem, sumpsisti gratiae juventutem: hoc praestiterunt tibi sacramenta coelestia. Denique iterum audi dicentem David: Renovabitur sicut aquilae juventus tua . Bona aquila esse coepisti, quae coelum petis; terrena fastidis. Bonae aquilae circa altare: Ubi enim corpus, ibi et aquilae . Forma corporis altare est, et corpus Christi est in altari: aquilae vos estis, renovatae ablutione desacramenta posita super altare, et ipsam quidem 367 miratus es creaturam; tamen creaturam solemnem et notam. 9. Forte aliquis dixerit: Judaeis Deus tantam gratiam praestitit, manna illis pluit e coelo : quid plus dedit fidelibus suis, quid plus tribuit iis quibus plus promisit? 10. Accipe quae dico, anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum, Ex Juda utique pronepote Abrahae; aut, si vis et sic intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
postra ꝙͣ consecratus es noua
crectura osse cepisti Ris scie
ꝙͣ noua cretituta õnes inquit
in iop̃o noua creatura Accipe
ergo quemadmodũ sirmo xxd
cir eaturam onmnem mutate con¬
sueuerit it mutet qñ pult
institura noture Etuomodo
equuris accipe et prno om̃i
de gn̾ationẽ ũis fumaliis
lit nn guetũt hom̃o fe¬

Expanded text:
ratus es, nova creatura, esse coepisti. Vis scire quam nova creatura? Omnis, inquit, in Christo nova creatura . 17. Accipe ergo quemadmodum sermo Christi creaturam omnem mutare consueverit, et mutet, cum vult, instituta naturae. Quomodo requiris? Accipe, et primo omnium de generatione ejus sumamus ut non generetur homo
Abbreviated transcription (Latin):
guiuem Inde uerba sunt xop̃i
aunpite bibite yo eo omues he
estr ont sanigius meus uide su¬
gula Qui pridie inquita y
pateretiũr in sanctis madrsꝰ
actepit panem anteꝙͣ conse¬
tretur panis est ubi auter
uerba xp̃i accesserint coroꝑ
est ap̃łi demq audi dicente
Accipite et edite ex eo omẽs
Moc est eñĩ corpus meũ Et
ante uerba xpĩ Calix est aq̃
et umi plenus ubi uerba xp̃i
oꝑata fuerunt ibi sangius Ef¬
fictur qui plebem redemit
Ergo iudete quantis generi¬
uus potens est sermo xpĩ
uniuersa conuertere Demde
ipse dñs ihesus testificat̃
nobis quod corpius suũ accipi¬
amus et sangrunem Nun¬
quid debemus de eius fide
et testificacione dubitare Iã
redi mecum ad ꝓpositionem
meam Magnũ quidem et ue¬
nerabile quod manua iudcis
pluit e celo sed intellige
Euid est amplius mannia
ducauit mortuus est Qui
manducauerit hoc corpus
fiet remissio pegatorũ et
non morietur meternum
Ergo non ociose dicis fuse
men iam in spiritu confitert

Expanded text:
guinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide singula. Qui pridie, inquit, quam pateretur, in sanctis manibus suis accepit panem. Ante, quam consecreuerba Christi accesserint, corpus est Christi. Denique audi dicentem: Accipite et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante uerba Christi calix est uini et aque plenus. Vbi uerba Christi operata fuerint, ibi sanguis efficitur qui plebem redemit. Ergo uidete quantis generibus potens est sermo Christi universa convertere. Deinde ipse Dominus Jesus testificatur nobis quod corpus suum accipiamus et sanguinem. Numquid debemus de ejus fide et testificatione dubitare? 372 24. Jam redi mecum ad propositionem meam. Magnum quidem et venerabile, quod manna Judaeis pluit e coelo : sed intellige. Quid est amplius, manna ducavit, mortuus est: qui manducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum, et non morietur in aeternum 25. Ergo non otiose dicis tu: Amen, jam in spiritu confitens
Abbreviated transcription (Latin):
non erant quantomatis oꝑa¬
torius est ut fuit que erant
et in aliue cõmutentur Celum
non erat maro non erat t̾ra
non erat ẜ audi dicentem Ip̃e
dixit et facta sunt ipẽ man¬
dauit et creata sunit tu ipse¬

Expanded text:
non erant, quanto magis otorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Coelum non erat, mare non erat, terra non erat; sed audi dicentem David: Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
onme de celo est Ue aute
gnũ est et dĩnũ miraculũ
ad ppło pluit manna de celo
ion laborabat pplu̾s et man¬
caibat Tu forte dicis incus
ns est usitatus s panis iste
nis est autẽ uerba sacrauẽ¬
aum ubi accesseyit consecra ͦ.
pant fit caro xp̃i hoc igit᷑

Expanded text:
 autem magnum et divinum miraculum quod populo pluit Deus manna de coelo, et non laborabat populus, et manducabat. 14. Tu forte dicis: Meus panis est usitatus. Sed panis iste panis est ante verba sacramentorum : ubi accesserit consecratio, de pane fit caro Christi. Hoc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ ẜ spiritale regnũ
est quod bonũ odorem flagͣ¬
ne consueuit Ita et uos iam
bonus odor xp̃i estis iam
nulla in nobis sors delictoꝵ
nullus odor grauioris erro¬
runt augeli uiderunt ues
uenientes et humanã tondi¬
tronen illam que aute ꝓccõꝵ
tenebroso squalore sordebat
aspexerunt subito refulgere
ideoq diperunt siue est h.
que astendit a deserto de al¬
bata mirant᷑ ergo et angeli
Uis stire quia mirent᷑. Audi
ergo apostolũ paulũ dicentẽ
ea nob̾ esse collata que cõtu¬
pistunt et angeli iudere
et iterũ quod oculus nõ uidͭ
nec auris audiunit q̃ ꝑp̃auit¬
deus diligentibus se deide
quid acceperis recognoser dc̃s
dauid ꝓpheta haut gratiã
in figuram uidit et concupt¬
uit uis scire quia concuperit
Iterũ audi dicentem alspere¬
ges me ysopo et nũdabor la¬
uabis me et suꝑ niuem deal¬
babor Quare quia mx qͣlus
sit candida cito aliq̃r sorde
higrestit atꝙ corrumpitur

Expanded text:
in regnum: sed spiritale regnum in regnum: sed spiritale regnum , quod bonum odorem flagrare consuevit; ita et vos jam bonus odor Christi estis, jam nulla in vobis sors delictorum, nullus odor gravioris errorunt angeli, viderunt vos 366 advenientes, et humanam conditionem illam, quae ante peccatorum tenebroso squalore sordebat, aspexerunt subito refulgere. Ideoque dixerunt: Quae est haec quae ascendit a deserto dealbata ? Mirantur ergo et angeli. Vis scire quia mirantur? Audi ergo apostolum Paulum dicentem ea nobis esse collata, quae concupiscunt et angeli videre . Et iterum: Quod oculus non vidit, nec auris audivit . Deus diligentibus se . 6. Deinde quid acceperis recognosce. Sanctus David propheta hanc gratiam in figura vidit et concupivit. Vis scire quia concupierit? Iterum audi dicentem: Asperges me hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor . Quare? Quia nix, quamvis sit candida, cito aliqua sorde nigrescit atque corrumpitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dotes in prinũ tabn̾acu¬
um intrare consueuerant: in
ecundũ tabernacłin semel in
no sũmus intrabat sacerdos
siuod eiuident᷑ ad hebreos re¬
faenis seriem ueteris testaͭ.
crplanat aplus paulus Erat
autem ini recundo tabnaculo
iannia Sat etiã uirga aa¬
tat hoc ut intelligatis quid
it secundũ tab̾naculũ in quo¬
duos introduxit sacerdos in
mod semel in anno sũinus sa¬
terdos intrrare consueuit hoc
ist ad baptisteriũ ubi iurga
caron floruit aute arida erat
postea refloruit Et tu aridus
eras et cexisti in fontes irrigu¬
os refloreste Arueras pacĩs
slrueras erroribus atꝗ deli¬
stis Sed fructũ iam afferre
repisti plantatus secus decur¬
sus aquarũ Sed forte dicas
cuud hoc ad ppłm si uirga
sacerdotalis aruerat et refle¬
uiit pplũs ipse quid est insi
cacerdotalis quibus dictum
est uos autem genus electũ
regale sacerdotiũ genus scm
cit apostolus petrũs unusqͥsꝙ
unguitur in sacerdotiũ ungui᷑

Expanded text:
ter in primum tabernaculum intrare consueverant: in secundum tabernaculum semel in anno summus intrabat sacerdos . Quod evidenter ad Hebraeos recolens, seriem veteris Testamenti explanat apostolus Paulus . Erat autem in secundo tabernaculo manna, erat etiam virga Aa. 2. Quo spectat hoc? Ut intelligatis quid sit secundum tabernaculum, in quod vos introduxit sacerdos, in quod semel in anno summus sacerdos intrare consuevit, hoc est, ad baptisterium, ubi virga Aaron floruit . Ante arida erat, postea refloruit: et tu aridus eras, et coepisti in fonte irriguo reflorescere. Arueras peccatis, arueras erroribus atque delictis: sed fructum jam afferre coepisti, plantatus secus decursus aquarum. 3. Sed forte dicas: Quid hoc ad populum, si virga sacerdotis aruerat, et refloruit? Populus ipse quis est nisi sacerdotalis? Quibus dictum est: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, ut ait apostolus Petrus . Unusquisque ungitur in sacerdotium, ungitur et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ celos udebo lunã et stellas
in quibus nncgoit albestẽ grã
et splendor celestis hos sibu
celos tunc ꝓnultebat ꝓphã
dari qui celestem gratrani
mererentur lunã et stellas
quas tu fundasti luuã eccl̃ia

Expanded text:
 coelos videbo, lunam et stellas, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coelestem gratiam a Domino mererentur. Lunam et stellas quas tu fundasti: lunam Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
adolestentule insi aĩẽ sui¬
gulorum que deposuerunt
istius corporis seneitutẽ
Attrahe nõs post odorem
unguentorũ tuoꝵ currmiꝯ
uide quid dicat non potes
in cubiculum suñ Grecus in
pmptuariũ suũ et in cellari¬
um siũ habet ubi bona libat̃a
ubi boni odores mella suauia
ubi fructus diuersi ubi epu¬
le uarie ut pluruis epulis
tuũ prandiũ condiatur Ergo¬
uenisti ad altare accepisti cor¬
pus xp̃i audi iterũ que sa¬
cranienta sis consecutus au¬
di dicentem dauid et ille in
spiritu hec misteria p̃iudebat
et letabatur et mchil sibi ad¬
esse dicebat Quare qui acce¬
perit corpus xp̃i non esuriet

Expanded text:
adolescentulae, nisi animae sinadolescentulae, nisi animae singulorum, quae deposuerunt istius corporis senectutem,nctum? 10. Attrahe nos, post odorem unguentorum tuorum curremus . Vide quid dicat. Non potes in cubiculum suum. Graecus: In promptuarium suum, et in cellarium suum, habet. Ubi bona libamina, ubi boni odores, ubi mella suavia, ubi fructus diversi, ubi epulae variae; ut plurimis epulis tuum prandium condiaturvenisti ad altare, accepisti corpus Christi. Audi iterum quae sacramenta es consecutus. Audi dicentem sanctum David; et ille in Spiritu haec mysteria praevidebat, et laetabatur, et nihil sibi abesse dicebat. Quare? Quia qui acceperit corpu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃m aptare nichil gratius
uis ad animã tuam iichil io¬
cundius ostuletur me uides
te mũdũ esse ab omni pcc̃o
quia delicta de t̾ra sunt õ
te sacramentis celestibus di¬
gnũ iudica et ideo inuitat
ad celeste cõuiuiũ Osculetur
me ab osculis oris sui Tamẽ
ꝓpter sequentia annua tua
uel humana conditio uel eccͣ
iudet se ab õmbus munda¬
tam esse ꝑtcĩs dignã q̃ ad
altare xp̃i possit accedere
poris xp̃i uidit sacramẽ¬
ta miabilia et ait osculẽ.
me ab osculis oris fui hoc
ust ostuliuã michi xporẽs infi¬
gat Quare quia meliora
ieliores sensus mellora ya¬
cramenta tua sige uinum
Suꝑ illud uinũ quod et s
suauitatem habet leticram
habet gratiã h tamen iii
illo leticia secularis ante aut
iocunditas est seiritalis sã
tunt ergo palomon inducit
nuiptias uel xp̃i et eglesie
uel spiritus  carnis cer
amme etaddidit Ungnen¬
cum exmanitũ est nomen
tiuĩ ꝓptra adolestentule di¬
leyerunt te Que suntul

Expanded text:
tum aptare? Nihil gratius. Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. Osculetur me, videt te mundum esse ab omni peccato, quia delicta de terra sunt; ideo te sacramentis coelestibus dignum judicat, et ideo invitat ad coeleste convivium; ut Osculetur te ab osculis oris sui. Tamen propter sequentia, anima tua, vel humana conditio, vel Ecclesia vidit se ab omnibus mundatam esse peccatis, dignam quae ad altare Dei possit accedere. poris Christi vidit sacramenta mirabilia, et ait: Osculetur me ab osculis 375 oris sui, hoc est, osculum mihi Christus infigat. 8. Quare? Quia meliora oc est, meliores sensus, meliora sacramenta tua super vinum. Super illud vinum, quod etsi suavitatem habet, laetitiam habet, gratiam habet; tamen in illo laetitia saecularis, in te autem jucunditas est spiritalis. Jam tunc ergo Salomon inducit nuptias vel Christi et Ecclesiae, vel spiritus et carnis et animae. 9. Et addidit: Unguentum exinanitum est nomen tuum, propterea adolescentulae dilexerunt te . Quae sunt istae
Abbreviated transcription (Latin):
filius guãtione colesti qt
polo deo prẽ unatus est
itin sine prẽ natus est qnͣ
dis ex uirgine est Non em̃
uirili semine generatus est
natus de spiritu saucto et
ignie maria utero editus
guiali similis ꝑ oma filio
Sacerdos quoq erat mel¬
sidech quia et x sacerdos¬

Expanded text:
Filius generatione coelesti, quia ex solo Deo Patre natus est: et iterum sine patre natus est, quando natus ex Virgine est; non enim ex virili semine generatus est: sed natus de Spiritu sancto et virgine Maria, utero editus virginali, similis per omnia Filio Dei. Sacerdos quoque erat Melchisedech; quia et Chr
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentra ut auxiliante¬
ut oi duo apto tꝑe in ffã¬
corũ ꝓuĩtia conceliũ de¬
beat celebrari ut sreque̾¬
tia sac̾dotũ siue in scitutis
sacrorum canonũ median¬
tibus rlłit quid adũsum
nllomodo audeat pullu¬
lare sed magis ecclesie dei
uintas et disciplina occle¬
stastica atq aplica ubiq
in illis ꝑtibus dilatata
cuncte p̃plorũ turde etrã
in eciduis partibus ueri
atholic esse possunt  ͦt non
Is erroribus inuoluti de¬
mogantur in interitũ dũ
uor conciliũ aggregauis
ir tua frat̾uitas conflictũ
habeat cum metropolitans
quos confirmauimus de co
pod dixisti ut nullus sine
commendaticiis epistolis
sustipiatur Tamẽ et pro
iic ipso et pro duinibus srã¬
ons direximus licteras
utiam suꝑius fatisimius de
citite namꝙ illa que meꝑ
agripiua uocabatur nunt
uero colonia iuxta petitiõ
francorũ nr̃o auctoritatis
preceptian nomini tuo me¬
copolu confirmauimus et
tue sanctitati direximus¬

Expanded text:
reverentia, ut, Domino auxiliantreverentia, ut, Domino auxiliantut omni anno apto tempore in Francorum provincia concilium debeat celebrare, ut frequentia sacerdotum, sive institutis sacrorum canonum mediantibus, illic quid adversum nullo modo audeat pullulare, sed magis Ecclesiae Dei unitate, et disciplina ecclesiastica atque apostolica ubique in illis partibus dilatata, cunctae populorum turbae etiam in occiduis partibus veri catholici esse possint, et non tes erroribus involuti demergantur in interitum. Dum vero concilium aggregaveris, sic tua fraternitas conflictum habeat cum metropolitanis, quos confirmavimus, de eo quod dixisti, ut nullus sine commendatitiis epistolis suscipiatur. Tamen, et pro hoc ipso, et pro omnibus Fran direximus literas, ut iam prefati sumus. De civitate etiam illa, quae nuper Agrippina vocabatur, nunc vero Colonia, iuxta petitionem Francorum per nostrae auctoritatis preceptum nomini tuo metropolim confirmavimus et tuae sanctitati direxim
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑpius contineri omma
que contra te egerunt fal¬
si et scismatiar epistopi al¬
delbertus et clemens. ꝑ
que omma acta ipsorũ et
impũssimũ errorem suigl¬
latim indicasti Nos uero
congregatis fratribus et
consacerdotibus nostris co¬
rundẽ prauorũ sceleratis¬
sima acta in eorũ pñtia re¬
legi fecimus et dñ nobis
coram conalio relecta fuis¬
sent pio studio oumes ca¬
dem stismatica dogniata
uitam quam sibi aldeberta
constribe̾ fecit una uoce
exclamerunt ut igni cre¬
marent᷑ Sz nos fieri hoc
non tectũ indicanimus
Peo qd̾ ad reseruandum
sie restruanda mandam¬
nuis fuscipientes ipsi di¬
gnam sententiã cuiqustar
stateruam sanctitatem ut
relecta in puintia frarcor
duis gismatitus audieis
taliter a sancta dei cathali¬
ta et apostolica ecclesia
iudicatum. a sensus sui
prauitate resipistat In
tertra namq tua existola
momasti nobis de aliost¬
ductore nomine geolelo
nore fungebatur et quia
cuerit fiet Tua autem

Expanded text:
reperimus contineri omnia reperimus contineri omnia quae contra te egerant falsi, et schismatici episcopi Aldebertus et Clemens, per quae omnia acta ipsorum et impiissimum errorem sigillatim indicasti. Nos vero congregatis fratribus et consacerdotibus nostris, eorumdem pravorum sceleratissima acta in eorum poenitentia relegi fecimus, et dum nobis coram concilio relecta fuissent, pio studio omnes eadem schismatica dogmata ivitam quam sibi Aldebertus conscribere fecit, una voce exclamaverunt ut igni cremarentur. Sed nos hoc non rectum judicavimus, pro eo quod ad reservandum, siae reservanda mandavimus, conscribentes ipsi dignam sententiam: cujus insfrater, sanctitatem, ut, relecta ea in provincia Francorum, omnis schismaticus audiens taliter a sancta Dei catholica et apostolica Ecclesia judicatum, a sensus sui pravitate resipiscat. In tertia quoque tua epistola intimasti nobis de alio seductore, nomine Geolebo,nore fungebatur. Sed quia cuerit, ita fiet. Tua autem
Abbreviated transcription (Latin):
prodicamus et aliud aguns
Naui de co qd obsecrasti ut
francorũ principibus scribẽ¬
mus nel cotis francis ut
petisti eis per singula stri¬
psimus ut tibi et amicifĩt
et adiutores in di̾̃co ope
xistant de censu uero ex¬
potendo eo qd impetrare ã
francis ad neddendũ eccle¬
sus uel menasteriis non
potuisti ꝙͣ ut uertente an¬
no ab uno quoq conugio
seruorũ xii deuarii redda¬
tur: et hos gratias Deo
quia potiusti impetrare
et dominus donauerit qui¬
etem Augentur et lum¬
naria sanctorũ proco qd
mins tribulatio accidit sar¬
racenorũ saxonum nel
fresonr. sicut tu ipse
nobis Inuotusti de eo
namꝙ quod int̾rogasti qd̾
illi qui depositi sunt pro
capitalibus pccĩs de gͣdu
sacerdotali da̾ cos repperisses¬
micidas ut nec sacerdo¬
ecclesiarum: uel monaste¬
riorum ut laicã iutã uiuãt et
disꝑgentes sanctors loca ss
et de hoc parit̾ qualit fieri
debeat francorũ principibꝰ
commonentes direximus
In alia quippe tua epistola

Expanded text:
praedicamus et aliud agimus. praedicamus et aliud agimus. Nam de eo quod obsecrasti, ut Francorum principibus scriberemus, vel caeteris Francis, ut petisti, eis per singula scripsimus ut tibi et amici sint, et adjutores in Dominico opere existant. De censu vero expetendo, eo quod impetrare a Francis ad reddendum ecclesiis vel monasteriis non potuisti, quam ut vertente anno ab unoquoque conjugio servorum duodecim denarii reddantur, et hoc gratias Deo, quia potuisti impetrare, et Dominus donaverit quietem. Augentur et luminaria sanctorum pro eo quod nunc tribulatio accidit Saracenorum, Saxonum vel Frisonum, sicut tu ipse nobis innotuisti. De eo namque quod interrogasti, quod illi qui depositi sunt pro capitalibus peccatis de gradu sacerdotali, dum eos reperissemicidas, ut nec sacerdoecclesiarum vel monasteriorum, ut laicam vitam vivant, et dispergentes sanctorum loca, sed et de hoc pariter qualiter fieri debeat, Francorum principibus commonentes direximus. In alia quippe tua epistola
Abbreviated transcription (Latin):
nullus homtida mellꝰ adul¬
ter mellus formtator sacrũ
ministeriũ debeat obtrecta¬
ne ẜ neꝙ penitens aut tal¬
qudeti qualem sacri cauoues
ghibent essi sacendotem i
de haptizatis ab illo seu ec¬
desus consecratis requirat
fingebatur. et sic et conse¬
qutio ecclesiarum et par
uulorũ baptisma sit confi¬
natũ et hoc parit᷑ sugges¬
sisti. quod illi qui ate pie¬
cti sunt sacerdotes a nob
absolutos se apud francore
tua sancta fraternitas nul¬
lomodo credat quia qdͦ
npossibile est si hoc focis¬
simus tue caritati per no¬
stras indicassemus licteras
S hoc quod impossibi le ẽ
nllomodo credas quia nõ
aliud p̃dicamus et aluid
agius aut diriginꝰ ut
illi garrumt ẜ auxiliãte
deo illud quod predica¬
mis finetenus obsemand̾
censemus Hoc aũt sancti¬
tatem tuam firmissime ut
teneas hortamur ut sancta¬
ium patrũ institutis et
consultis sacrorum cauo¬
nũ omninõ assequi debcas
quanos mullatenus aliud

Expanded text:
nullus homicida, nullus adulnullus homicida, nullus adulter, nullus fornicator sacrum ministerium debeat attrectare: sed neque poenitens, aut talis, qualem sacri canones prohibent esse sacerdotem. De baptizatis vero ab illo, seu ecclesiis consecratis, requirat fungebatur, et sic et consecratio ecclevulorum baptisma sit confirmatum. Et hoc pariter suggessisti quod illi qui a te projecti sunt sacerdotes, a nobis absolutos se apud Francorum tua sancta fraternitas nullo modo credat, quia quod impossibile est, si hoc fecissemus, tuae charitati per nostras indicassemus litteras. Sed hoc, quod impossibile est, nullo modo credas, quia non aliud praedicamus, et aliud agimus, aut dirigimus ut illi garriunt, sed, auxiliante Deo, illud quod praedicamus finetenus observandum censemus. Hoc autem sanctitatem tuam firmissime ut teneas hortamur, ut sanctorum Patrum institutis, et consultis sacrorum canonum omnimodo obsequi debeas, quia nos nullatenus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quod elegorunt cuntrite̾
unam omnes francorum
principes conuingentem
et inꝑtes g̾mancarum
gentiũ ubi aute p̃dicasti
quatus sibi sedem met ͦ¬
politanam pretus temꝑe
habere debeas et inde ce¬
teros existopos ad mam
instrueres icitudinis et post
tui successores ꝑpetus uore
possideant hoc quod decre¬
esti uel siquidẽ falsi sac̾dotes
et scismatia hoc impedire
conati funt: quorũ uanumm
agonem dũs dissipabͭ et
illa faciet stabilita q̃ sc̃orã
patrũ statutis conueniuit
concordare et quia tibi ppĩ
principes francors in hoc
etiã adiutores extiteunt
retribuat illis ompt̃ deus
uicissitudius p̃miũ et in¬
manera largiat᷑ bona nan
siln de illo falso exõ quem
dixisti adulterati clerici
et honuade filuĩ in adultio
natũ et absq distiplina
nutritũ et cetera mala et
horribilia q̃ ꝑ suigula e¬
narrasti ac per hoc ot sui
suuiles sacerdotes consecra¬
uit de hoc menuunt tua re¬
iam uicibus scripsimus ut

Expanded text:
quod elegerunt civitatem quod elegerunt civitatem unam omnes Francorum principes, contingentem et in partes Germanicarum gentium, ubi antea predicasti, quatenus ibi sedem metropolitanam perpetuo tempore habere debeas et inde cęteros episcopos ad viam instrueres rectitudinis, et post modum im successores perpetuo iure possideant, hoc quia decreest hoc. Quod vero falsi sacerdotes et scismatici hoconati sunt, quorum vanum agonem Dominus dissipabit, et illa faciet stabilita quae sanctorum Patrum statutis conveniunt concordare. Et quia tibi ipsi principes Francorum in hoc etiam adjutores exstiterunt, retribuat illis omnipotens Deus vicissitudinis praemium et innumera largiatur bona. Nam similiter de illo falso episcopo, quem dixisti adulterati clerici, et homicidae filium ac in adulterio natum, et absque disciplina nutritum, et caetera mala, et horribilia, quae per singula enarrasti, ac per hoc, et sui similes sacerdotes consecravit, de hoc meminit tua rejam vicibus scripsimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑemiinens eius clems¬
tia adunabit te Te aute
ut p̃diximus nullatenus
aduersa ꝑturbent ẜ in bo¬
no oꝑe quod cepisti nullo
modo defitias Nos uerõ
licet numeriti et peccato¬
res existannus nostris p̃cr¬
bus nel consacerdotũ no¬
strorum in quantũ possumꝰ
aduinanus desynõdo aũt
congregata apud francors
ꝓuintiam mediantibus pĩ¬
puio et carlomanno ex¬
cellentissiuus siliis nostris
iuxta sillarũ nr̃arũ como¬
intionem ꝑagente nostra ui¬
ce tua sanctitate qualiter
egises cognouimus  om
inpotenti deo nostro gratias
eguinis qui eorũ corda con¬
firmauit ut in hoc pio ee
aduitores existerent et
omma optime et cauonice
ꝑegisti tam de falsis epĩs
et forncariis et scismati¬
cis quãq etiã et in uliquis
nomine sacerdotibus contͣ
cauonũ Iustituta agentibꝰ
nel contra catholicam dei
Capostolicam ecclesia̾. de
quibus scdm̾ tuam telatiõ
per singula respondemus
de eo namꝙs qd suggessisti

Expanded text:
et supereminens ejus clemeet supereminens ejus clementia adjuvabit te. Te autem, ut praediximus, nullatenus adversa perturbent. Sed in bono opere quod coepisti nullo modo deficias. Nos vero, licet immeriti et peccatores existamus, nostris precibus vel consacerdotum nostrorum, inquantum possumus, adjuvamus. De synodo autem congregata apud Francorum provinciam, mediantibus Pippino et Carlomanno, excellentissimis filiis nostris, juxta syllabarum nostrarum commonitionem, peragente nostra vice, tua sanctifica qualiter egisses cognovimus, et omnipotenti Deo nostro gratias egimus, qui eorum corda confirmavit, ut in hoc pio opere adjutores existerent, et omnia optime, et canonice peregisti, tam de falsis episcopis, et fornicariis, et schismaticis; quamque etiam et in reliquis nomine sacerdotibus contra canonum instituta agentibus, vel contra catet apostolicam Ecclesiam, de quibus secundum tuam relationem per singula respondemus. De eo namque quod suggessisti,
Abbreviated transcription (Latin):
corpiscepo zachanas seruꝯ
seruorũ dei Cum nob fanctis¬
siue frat̾ntatis tue sillabe
delate fuissent atqr ꝑ fingu¬
la relegi fecissemus et reꝑ¬
pcrissemus in earunde̾ irã¬
tñ tuarũ serie quod pecta¬
tis nr̃is facientibus dum
diu̾ci tritia semina q̃res
claborare ad augendã sege¬
tem spiritalem sabito inimi¬
ci suꝑsemmant zizania.
ut sanctitatem tuam in bono
sprritales sarculos constue
ens zizama eradicans de¬
portetis ad comburendum
nam ex diumo aduitorio
tare in dño. et ipẽ erit
adintor tuus De incursios
aũt gentr̃ñ que in tuis ple¬
bibus facta est merendũ
nobis est: fod hͨ aduersitas
nullatonus tuam frat̾nitato
conturbet quia et romana
cuntas ex accrdentibus fa¬
cmoribus sepeꝰ est depopu¬
lata et tamen ommpotentia
sua dñs ex suꝑnis caon dy¬
gnatus est consolari Sic
cm̃ redimus quia et nos
consolabit᷑ Ss pplis tibi cõ¬
missis reuerentissime frat᷑̾
predica ieuiniũ supplicati¬
ones apud deũ letamarũ

Expanded text:
po Zacharias servus servorum Dei. Cum nobis sanctissimae fraternitatis tuae syllabae delatae fuissent, atque per singula relegi fecissemus, et reperissemus in earumdem litterarum tuarum serie, quod peccatis nostris facientibus, dum dominici tritici semina quaereres elaborare ad augendam segetem spiritalem, subito inimici superseminant zizania, ut sanctitatem tuam in bono spiritales sarculos construens, et zizania eradicans deportet ad comburendum,nam ex divino adjutorio tare in Domino, et ipse erit adjutor tuus. De incursione autem gentium, quae in tuis plebibus facta est, moerendum nobis est. Sed haec adversitas nullatenus tuam fraternitatem conturbet, quia et Romana civitas ex accidentibus facinoribus saepius est depopulata: et tamen omnipotentia sua Dominus ex supernis dignatus est eam consolari. Sic etenim credimus; quia et vos consolabitur. Pmissis, reverendissime 290 frater, praedica jejunium, supplicationes apud Dominum litaniarum,
Abbreviated transcription (Latin):
non ualuerunt in prteis
et fouas ꝓitiendi sunt
no cusd̃ morbi contagrõe
ceteri co inquinent᷑ de ag¬
libus autem que a fureno¬
bus id est raꝑidis lapis
et canbus fueruit lacera¬
ta oportet ea a ceteris pe¬
parari: ne furentes
mordentes cetera comqui¬
nontur Quod si pauca sit
ut supradiximus in frre¬
a pitienda sunt Namet
hoc in quisunt frateruitas
tua si liceat scimomales
feminas quemadmodũ
uiris sibunuicem pedes al¬
luere tam in cena domi¬
ni quãꝙ in aliis diebus
hoc dũcũ preceptũ est
quodꝰ ꝑͣ fidem impleuent
hc̃bit ex eo laudem ete¬
nin uiri et mulieres. u¬
nõ deid habemus qui in
celis est ꝓ benedictiombꝰ
autem quas fatiũt galli
ut nosti frater multis ui¬
tiis uariantur Nam non
ex apostolica baditione
hoc fatiunt sed per uaud
gloriam hoc oꝑantur sibi
ipsis dampnationem adhi¬
bentes dia scriptũ est
Si quis nobis euangeli¬
hauerit preter id quod
cangelizatu est auathema

Expanded text:
non valuerint, in puteis non valuerint, in puteis et foveis projiciendi sunt, ne ejusdem morbi contagione caeteri coinquinentur. De animalibus autem quae a furentibus, id est rabidis, lupis et canibus fuerint lacerata, oportet ea a caeteris separari, ne per furentes et mordentes caetera coinquinentur. Quod si pauca sunt, ut supra diximus, in foveas projicienda sunt. Nam et hoc inquisivit fraternitas tua, si liceat sanctimonialibus feminis, quemadmodum viris, sibi invicem pedes abluere, tam in coena Domini, quamque in aliis diebus. Hoc dominicum praeceptum est, quod qui per fidem impleverit, habebit ex eo laudem. Etenim viri et mulieres unum Dominum habemus qui in coelis est. Pro benedictionibus autem quas faciunt Galli, ut nosti, frater, multis vitiis variantur. Nam non ex apostolica traditione hoc faciunt, sed per vanam gloriam hoc operantur, sibi ipsis damnationem adhibentes dum scriptum est: Si quis vobis evangelizaverit praeter id quod evangel
Abbreviated transcription (Latin):
lampades magne capaci¬
tatis ex diuersis candel
ecclesie oleo collecto in
secretiori occle loco ad
figuram interioris tab¬
naculi insistente indes¬
tienter cũ multa diligt̃¬
tia inspocte ardebiti
ita ut oleum ip̃m suffice
possit usq ad tertiũ diem
de guibus candelis: sabbato
sancto pro fonts sacri bapti¬
sinate sumptus ignis ꝑ sa¬
cerdotem renonabitar de
cristallis autem ut asseru¬
isti nuillam habemus oadi¬
tionem de his qui regio mor¬
bo uexantur in qui sisti suie
fiendum sit de illis Si ho¬
mines ex natiuitate aut
ex gne̾ huius morbi sunt
hn extra cuutatem comi¬
tari debebunt elemosuã
uero accipiendũ a polo nõ
deuitari di autem conti¬
gerit magnũ uel poriue
non natiuitate sed suꝑue¬
mente egritudine uexari
non est ꝓitiendus sed si
possibile est curandus at
tamerp in ecclesia dũ ad
communionem uenerit
erit ingressurus ad ꝑti¬
cipandum mumis Equi
uero qui p̃fato morbo sue¬
ruit comquinati si curare

Expanded text:
lampades magnae capacilampades magnae capacitatis ex diversis candelis Ecclesiae oleo collecto, in secretiori ecclesiae loco, ad figuram interioris tabernaculi insistente indeficienter, cum multa diligentia inspecte ardebunt, ita ut oleum ipsum sufficere possit usque ad tertium diem. De quibus candelis Sabbato sancto, pro fontis sacri baptismate sumptus ignis per sacerdotem renovabitur. De christallis autem, ut asseruisti, nullam habemus traditionem. De his, qui regio morbo vexantur inquisisti, faciendum sit de illis. Si homines ex nativitate, aut genere hujus morbi sunt, hi extra civitatem comitari debebunt, eleemosynam vero ad accipiendum a populo non devitari. Si autem contigerit magnum vel parvum non nativitate, sed superveniente aegritudine vexari, non est projiciendus, sed si possitamen in ecclesia, dum ad communionem venerit,erit ingressurus ad participandum munus. Equi vero, qui praefato morbo fuerint inquinati, si curari
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ille quem cũ uenit̾
dñs iuenerit sic fatien¬
tom etenĩ suꝑ amiina bona
sua constituet  interea p̃¬
dictus cuus gerulus cũ
ceteris suis concomitibus
que inuncta fuerint a
tua fraterna sanctitate ta
ma liquidius suggerentes.
nnotuerunt de quibus
tam in idbo responde sum
dantes et ꝑ scripto. tue re¬
insimus fraterutati Con¬
tnebant enm tapitula
irpitacio ab eis porrecto
que inferuis anuexa sunt
de quibus fiagitasti a nob
que recipienda q̃ respuen¬
da sint In pͥmis de uolati¬
libus id est graculis et
cornculis atq cicomiis q̃
omnino cauende sunt ab
esu xpiãnorũ etiam et
fibri atq lepores et equi
siluatici multo amplius
cauendi Actameni sanctis¬
sime sracer de ommiblis
scripturis sicris bene cõ¬
ꝑtus es de igne autem
paschali quod inquisisti
a sanctis pristis ꝑatribꝰ
ex quõ dei et dm̃ nostri
ihesu xpristi gratiam et
pretroso sanguie eius et¬
clesia dedicata est quta
feria pasche dum sacrũ
crisma consecratur tres

Expanded text:
m cum venerit Dominus, invenerit sic facientem; etenim super omnia bona sua constituet eum . » Interea praedictus tuus Gerulus Lul, cum caeteris suis concomitibus, quae injuncta fuerunt a tua fraterna sanctitate, tam nia liquidius suggerentes innotuerunt, de quibus tam in verbo responsum dantes, et praescripto, tuae remisimus fraternitati. Continebant enim capitula in pitatio ab eis porrecto, quae inferius annexa sunt, de quibus flagitasti a nobis quae recipienda, quae respuenda sunt. In primis de volatilibus, id est, graculis et corniculis, atque ciconiis, quae omnino cavendae sunt ab esu Christianorum, etiam et fibri, atque lepores, et equi silvatici multo amplius cavendi. Attamen, sanctissime frater, de omnibus Scripturis sacris bene compertus es. De igne autem Paschali, quod inquisisti a sanctis priscis Patribus, ex quo per Dei et Domini nostri Jesu Christi gratiam, et pretioso sanguine ejus ecclesia dedicata est quinta feria Paschae, dum sacrum chrisma consecratur, tres
Abbreviated transcription (Latin):
clauis cristianorum tram
inhabitantibus si oꝑteat
censum acciꝑe interro gasti
ffater hic quide consilium
non indiget dum rei causa
est mainfesta Si enim sie
derut norunt dñatorem
et hos flagitasti a nobis
anonis predicatrone quot
n locis ruces sieri debeãt
ue significemus sanctitati
uoeis autem tius clementer
melmati in rotulo dato lul
quanta fieri debeant infi¬
xinis. His autem ita se
Intibus dinͤprecamurcle¬
mintiã licet pacoꝵes ut suo
buuam custodiat reueren¬
cissime frater Data i no¬
nas mouembris imꝑarite
dommno puissimo augusto

Expanded text:
ue christianorum terram inhabitantibus si oporteat censum accipere, interrogasti, frater. Hoc quidem consilio non indiget, dum rei causa est manifesta. Si enim sine derint, norunt, dominatorem e. Flagitasti etiam a nobis, canonis celebratione quot in locis cruces fieri debeant, ut tuae significemus sanctitati. Votis autem tui clementer inclinati, in rotulo dato Lul quanta fieri debeant infiximus. His autem ita se habentibus, Domini deprecamur clementiam, licet peccatores, ut suo lumem custodiat, reverentissime frater. Data XI Nonas Novembris, imperante domino piissimo Augusto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfisti quod iuxta ꝓmissi¬
onem suam non dum mi¬
pleuerunt qui si impleue¬
runt iuxta idbũ suũ habe¬
bunt ex eo lande̾ Sin ue¬
no aliter egeruit ipsi iude¬
bunt Nos enm diuina
gratia largiente. quodgͣ¬
tis accepimus gratis da¬
mus Tua quidem ꝓpter
hoc benigna uoluntas. a
nobis suscepta est Igitur
et hoc petisti: monasteriũ
in uascissima solitudine et
in medio gentiũ quibus
pdicas constitutũ et a te
fundatũ esse atq in honore
aluatoris dei nostri de dica¬
sum ubi ctiam et monachos
ub regula beati benedicti de¬
pere erdinasti. hoc uenera¬
bile monascerium nomini
so puulegio sedis aplice
numiri Quod uotis tuis
acquiestentes ordinauimd
miꝰ tuũ Congruit enim
duam ministern p̃ditato¬
iem optimũq ministrum
is desiderata ꝑtinge̾t
iptum bonũ opus usꝙ in

Expanded text:
scripsisti, quod iuxta promissiscripsisti, quod iuxta promissionem suam nondum impleverunt. Qui, si impleverint f iuxta verbum suum, habebunt ex eo laudem ; sin vero aliter egerint , ipsi videbunt . Nos enim , divina gratia largiente , quod gratis accepimus , gratis damus , Tua quidem propter hoc benigna voluntas a nobis suscepta est. Igitur et hoc petisti, ut monasterium in vastissima solitudine et in medio gentium quibus praedicas constitutum et a te fundatum esse atque in honore salvatoris dei nostri dedicatum, ubi etiam et monachos sub regula beati Benedicti degere ordinasti, illud venerabile monasterium nomini tuo privilegio sedis apostolice muniri. Quod, votis tuis acquiescentes ordinavimus onem tuam. Congruit enim, divini ministerii praedicatorem optimumque ministrum ad desiderata pertingere et "coeptum bonum opus usque in
Abbreviated transcription (Latin):
ulũ euangełii tuam misis¬
set frat̾intatem en g̾maine
ꝑtibus et gentilus illis pa¬
ganis idbõ pollicitationis
a te esse munitũ ita ut or¬
thedoxos exiscopos ꝓbras
uel quostums repꝑrro po¬
tuasses in idle exhortatio¬
uis ꝑfectos amꝑlius conf¬
mares et eis cõĩcares qd
cts factum est Si quos no
sedutores exiscopos aut
a rc̃o fidei traunte dem¬
antes repperisses nullant¬
cibi cum eis esset cõmumuo
Quod te deo solatiante usq
ad pãs spiritalit̾ seruasse
confessus es nel si ommino
ꝓpter principalem et hu¬
manũ fauorem gentis ssum¬
corũ consilio et consensũ co¬
munonis. anima tua non
est colquinata itaq ꝓpter
hoc quod cum eis conuer¬
satus es non consentiens
iniquitati eorum. nullum
tibi est detrimentũ coram
deo Te enĩ predicante si
obedirent: salui essent.
S̾in autem in iniquitate sua
permanent ipsi ꝑibunt
Tu autem iuxta ꝓphete
dictum: saluasti anmam
tuam De episcopis aut

Expanded text:
verbum evangelii tuam misisverbum evangelii tuam misisset e fraternitatem in Germaniae partibus et gentibus illis paganis , verbo pollicitationis a te esse munitum ita , ut orthodoxes episcopos , presvel quoscunque reperire potuisses in verbo exhortationis perfectos, amplius confirmares, et eis communicares quod et factum est: si quos vero seductores episcopos, aut a recto fidei tramite deviantes reperisses, nulla tibi cum eis esset communio; quod te Deo solatiante usque ad praesens spiritaliter servasse confessus es: vel si omnino, propter principalem et humanum favorem gentis Franorum consilio et consensu communionis anima tua non est coinquinata . Itaque propter hoc, quod cum eis conversatus es , non consentiens iniquitati eorum , nullum tibi est detrimentum coram Deo 1 . Te enim praedicante si oboedirent, salvi essent; sin autem in c iniquitate sua permanerent d , ipsi peribunt , tu autem iuxta prophetae dictum salvasti animam tuam . De episcopis aute
Abbreviated transcription (Latin):
euerentissimo
et sanctissimo
fratri bonefatio
crepistopo zacharias eps
seruus seruorũ dei ⁊ bene¬
dictus deus pater dñi nĩ
ihesu xpristi qui disꝑsa
congregat et congregata
conseruat augetos fidem et
fidutiam fuis suis ad pre¬
dicandũ ũbñ euangelii
ihesu xp̃i domini nostri
cum codẽ patre et spiritu
sancto in uintate suuent d i
secula seculorũ ixsi glaᵈ
et laus qui aduitor et
ꝓtector est in se credente¬
bus Ipse em̃ĩ dixit Cauui
credit in me iita uiuet
et non mouetur quonurã
laudamus et suꝑexaltaꝰ
sanctum nomon cius leti
gaudentes ꝑ harũ geru¬
los et sancte frateritate
tue lris allatis suꝑstitõ
in hac uita et in domino
te uale̾ cgnescentes: pe¬
tentes muensam dei nr̃i
diuntatem ut ad p̃dicand̾
melto ampluis euangeln at¬
ꝙz sancte fidei eius sacranẽ¬
siaq ꝓtectione te muuiat
et ab aduersantiũ insidiis¬
in sus apicibuis quod p̾ces¬
ser noster slete fuemorie gre¬
gorus huius sodis apłice
presul dum ad p̃dicandũ

Expanded text:
everentissimo et sanctissimo fratri Bonifatio coepiscopo Zacharias episcopus servus servorum dei. Benedictus deus, pater domini nostri Iesu Christi, qui dispersa congregat" et congregata conservat augetque fidem et fiduciam servis suis ad praedicandum verbum evangelii Iesu Christi domcum eodem Patre et Spiritu sancto in unitate viventi in saecula saeculorum, ipsi gloria et laus, qui adjutor et protector est in se credentibus; ipse enim dixit: « Qui credit in me, vita vivet et non morietur", quoniam Laudamus et superexaltamus sanctum nomen eius laeti gaudentes per harum gerulos et sanctae fraternitatis tuae litteris allatis superstitem in hac vita et in domino te valere, cognoscentes, petentes inmensam dei nostri divinitatem, ut ad praedicandum multo amplius evangelii atque sanctae fidei eius sacramensuaque protectione te muniat et ab adversantium insidiiin suis apicibus , quod praedecessor noster beatae memoriae Gregorius , huius sedis apostolice praesul , dum ad predicandum
Abbreviated transcription (Latin):
ti fueruit et au cruuina¬
libus causis obuoluti ce¬
lantes pccm suũ ordinate
sunt postmo dũ uero mamu¬
festata est corum miqua
actio hos sacerdota li habi¬
tu priuatos penitentre
subuncte Non enĩ adit de¬
us pccõres et confitentes
sod peccantes et negan¬
tes Nain et hoc flagi tasti
a nobis si liceat ꝑsequiti¬
onem paganorum fugeꝰ
annon Et pro hoc frat
salutare consiliũ danus di
sieri potest et lotum Ime¬
neris: insta ad predicand
illas di autem supportare n
habes preceptum dñicuã
ut in aliam ingredians cua¬
tatem Nam et hoc inquisisti
quid siendũ sit de excoicato
episcopo et apostolicã au¬
ctoritatem negligente hic
de testabilis est corã deo t
coram homibus. cui conde̾¬
pnationi incondempnatus
non cõicabit ipsi enĩ condẽ¬
pnabintur et in die ireet
reuelationis dñi et salua¬
toris nestre ihesti xpristi eĩ
sedit ad iudicandũ genus
humanuẽ sicut scriptum n¬

Expanded text:
moti fuerint, et antea criminamoti fuerint, et antea criminalibus causis obvoluti celantes peccatum suum ordinati sunt, postmodum vero et manifestata est eorum iniqua actio, hos sacerdotali habitu privatos poenitentiae submitte. Non enim odit Deus peccantem et confitentem, sed peccantem et negantem. Nam hoc flagitasti a nobis, si ticet persecutionem paganorum fugere an non. Et pro hoc, frater, salutare consilium damus. Si fieri potest, et locum inveneris, insta ad praedicandum illis. Si autem supportare non habes praeceptum Dominicum, ut in aliam ingrediaris civitatem . Nam et hoc inquisisti quid faciendum sit de excommunicato episcopo, et apostolicam auctoritatem negligente. Hic detestabilis est coram Deo et hominibus cui condemnationi incondemnatus non communicabit; ipsi enim condemnabuntur et in die irae et revelationis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, cum sederit ad judicandum genus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
ut seruantes legem iusti essent
ad presens ut non rei fierent
Iustꝰ ẽ eñi ex lege qui nulli
nocet uñ apostõlꝰ lex inquit
non ẽ ex fide .s qui fecerat ca
uiuit in eib. hoc ẽ faciens legẽ
non morietur s uiuit ad pñs
Iusticia autem que ex fide est
iustificat homines apuddeñ
ut remunerencur in fucuro so¬
culo addiderut enĩ tꝑrali iusticie
iusticiã fidei Iustũ est enĩ nosse
regna nos ꝑducat Nã et uetes
qui nõ solum legꝭ p̃cepta ser¬
uauerit s et deũ dilexerũ
spem habences in r̾ꝓmissione
iustificati sunc apud deum So
enĩ legẽ dicit non iustificare
homines apud deum sicut nec
sola fides exceptis bonis oꝑ ilii
hinendat apud deum s ẽt se¬
uata iusticia t̾rena et diuina
per fectos facit. hinc dicit dnõ
nisi habrmdauit᷑ iusticia urã
plusꝙͣ st̾barũ et phiscorũ. nõ
intrabitꝭ in regino celorum /
Si in xpõ omnes thezaui
sapiencie et stiencie sumt ab¬

Expanded text:
ut seruantes legem iusti essent ut seruantes legem iusti essent ad praesens, ut non rei fierent. iustus est enim ex lege, qui nulli nocet. unde apostolus:. lex, inquit, non est ex fide, sed qui fecerit ea uiuet in eis, hoc est, faciens legem non morietur, sed uiuet ad praesens; iustitia autem, quae ex fide est, iustificat homines apud deum, ut remunerentur in futuro. saeculo. addiderunt enim temporali iustitiae. iustitiam fidei. iustum est enim regna nos perducat. Nam et veteres qui non solum Legis praecepta servaverunt, sed et Deum dilexerunt, spem habentes in promissione, justificati sunt apud Deum. Solam enim Legem dicit non justificare homines apud Deum, sicut nec sola fides exceptis bonis operibus commendat apud Deum, sed servata justitia terrena et divina, perfectos facit. Hinc dicit Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non introibitis in regnum coeloruSI IN CHRISTO OMNES THESAURI SAPIENTIAE ET SCIENTIAE SUNT AB
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod dicit apłs. Nemo pt̃ dice̾
dominꝰ ihesꝰ insi in spũ sancto Er¬
nicheꝯ qui negant xpm̃in carne
uenisse hn in spũ sancto possunt
et in maliuola aiã nõ intret sa¬
piencia
Eritas non ex persona ꝙ¬
batur uel improbatur ¶t¬
quid emĩ bene et uerũ dicitur. sine
dubio in spũ sancto dicitur. Nori¬
ergo si quis in aliis reꝯ est et in
negat istum uerũ dice̾. xpõ in¬
iuriam facit Si autẽ beꝵ dicit᷑
negetur quod uerũ est in sancto
spĩritu dici quod et xp̃t admittit
Nemo enĩ bonorũ uera de se dicẽtẽ
arguit. Net eñ ex reuelacione e¬
discitur quod per tradicionẽ dis¬
ficatur apud deĩd. qͣre stͦptũ est
maledictꝰ omins qui nõ ꝑmã¬
serit in ommily que st̾pca sunt
in libro legꝭ ut faciat ea siex
fide iustificancur hominres ⁊ nõ
ꝙꝑ legem ut quid maledictꝰ est
qui non impleuit legr̃ cid non
ꝓficiat ad iusticiam I lxui.¬
ex daca ꝑ moysen iusti¬
ciã hc̃bat᷑ quidem s t̾ienã

Expanded text:
 quod dicit Apostolus, Nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ? Ernichaeus, qui negant Christum in carne venisse, hi in Spiritu sancto possunt et in malevolam animam non intret sapientia ? Veritas non ex persona probatur, vel improbatur: quidquid enim bene et verum dicitur, sine dubio in Spergo, si quis in aliis reus est, et in negat istum uerum dicere, Christo iniuriam facit. si autem uerum dicitur negeturque quod uerum est in sancto spiritu dici, quod et Christus admittit — nemo enim bonorum uera de se dicentem arguit; nec enim ex reuelatione ediscitur, quod per traditionem disIFICATUR APUD DEUM\\ QVARE SCRIPTUM EST: \'MALEDICTUS OMNIS, QVI NON PERMANSERIT IN OMNIBUS, QVAE SCRIPTA SUNT IN LIBRO LEGIS, UT FACIAT EA\'? SI EX FIDE IUSTIFICANTUR HOMINES ET NON PER LEGEM, UT QVID MALEDICTUS EST QVI NON IMPLEUIT LEGEM, CUM NON PROFICIAT AD IUSTITIAM? Lex data per Moysen iustitiam habebat quidem, sed terrenam,
Abbreviated transcription (Latin):
cilis fuga est ita significaet᷑
illo cempore tam graues fucuyas
Certe qui filiꝯ dei non est drabo¬
li est semꝑ ergo filiꝰ est ẜ aliqñ
dei et aliqñ dyaboli Quid ergo
nestimur req̃rendum est utrr̃m
filn dei an dyabon an alud t̃¬
cũd si possit admitti ¶ Iomi
sepe delinq̃rent educti
ꝙ nestirent bond aut malum
Nestiẽ autem boniõ uel malĩo
sumplicicas quedam est nalie
que neq ad lonũ neq ad maiu
erudita est hħ est ignorancia fu
maliciar dine sensu em̃ nasti¬
edistẽ ueritatent filiꝰ autem
dyaboli est qui nacꝰ malis rebꝰ
imibutꝰ hus studet que aduer¬
sus creatoren sunt dicens m̃i¬
ces cẽ deos et hñs sacficandũ
qiͣ mũdi ⁊ ectorilu. hic si resipis¬
cat ad naturalem regressꝰ uis¬
ciciam iecipienẽ fidem xp̃d. cit
filiꝯ dei. ac ꝑ hoc neq filii dei
sunt qui nastuntur neq drabole¬

Expanded text:
cilis fuga est, ita significaret cilis fuga est, ita significaret illo tempore tam graves foturas Certe qui filius Dei non est, diaboli est: semper ergo filius est, sed aliquando Dei, aliquando diaboli. Quid ergo nascimur, requirendum est utrum filii Dei, an diaboli, an aliud tertium, si possit admitti. Domisaepe delinquerent educti quod nescirent bonum aut malum. nescire autem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae neque ad bonum neque ad malum erudita est, hoc est ignorantia sine malitia. sine sensu enim nasciediscere veritatem. Filius autem diaboli est, qui natus malis rebus imbutus, iis studet quae adversus Creatorem sunt, dicens multos esse deos, et iis sacrificandum quasi mundi rectoribus. Hic si resipiscat, ad naturalem regressus justitiam, recipiens fidem Christi, erit filius Dei: ac per hoc neque filii Dei sunt qui nascuntur, neq