comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundo unum deum colentes edificare in¬
debantur: dum cetere nationes idolorũ
se cultura destruerent. edificantes enĩ
tendunt semꝑ adangulum: ut commiᷤ¬
sarum parietum soliditas impleatur. Iu¬
dei uero fidei sue fabricam minime ꝑ¬
fecerunt: quoniam ipsum qui erat la¬
pis fortissimus angularis. more demen
tium putauerunt ẽẽ tempnendum:
Dominus autem xp̃c per tropologiam
sicut in numeris locis constat expositũ.
ideo lapis dicitur angularis: qui duos
ad se popłos ediuerso uenientes. gentili¬
um atq iudeorum tanquam geminos
parietes inunam soliditatis gr̃am colliga¬
enim tractus est exgreco sermone. id est
agoni quod latine dicitur genu eo quod
inflexũ spetiem anguli conformi quali¬
tate restituit. Nam aput grecos originẽ
sui nominis inderiuationib omnino
custodit.: ut tetragonus. pentagonus. &
his similia. Culmina dicta sunt. qͥa aput
antiqͦs tect̾a culmo tegebantur: ut nũc

Expanded text:
mundo unum Deum colentes aedificare vimundo unum Deum colentes aedificare videbantur, dum caeterae nationes idolorum se cultura destruerent. Aedificantes enim tendunt semper ad angulum, ut commissorum parietum soliditas impleatur. Judaei vero fidei suae fabricam minime perfecerunt, quoniam ipsum, qui erat lapis fortistium putaverunt esse contemnendum. Dominus autem Christus per tropologiam sicut innumeris locis constat expositum ideo lapis dicitur angularis: quia duos ad se populos a diverso venientes, Gentilium atque Judaeorum, tanquam geminos parietes in unam soliditatis gratiam colligaenim tractus est ex graeco sermone, id est, a gony, quod latine dicitur genu eo, quia inflexu speciem anguli conformi qualitate restituit. Nam apud Graecos originem sui nominis, in derivationibus omnino custodit, ut tetragonus, pentagonus, et his similia. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dido tecta. Iuita sensus uero misticospa¬
rietes templi sunt fidelium populi ex
quib sancta uniuersalis consistit ecle¬
sia: quorum dilatationem ꝑ orbem la¬
titudo designat parietum: spemuero
& intentionem omnem ad celestia erec¬
tam longitudo: uł certe altitudo parie
tis que ex ordinib lapidum super in¬
uicem positis constat. presentis statũ
eccłe significat: ubi electi super fiuiba¬
mentum xp̃i om̃s edificati sibi inui¬
cem inordine ꝑtemporum curricula
succedunt: seseq inuicem portantes. le¬
gem xp̃i. que ẽ. caritas ad implent. An¬
gulus quod duos parietes in unum
coniungit. angulus siue lapis angula¬
ris inscripturis intelligitur xp̃s: eo qđ
duos parietes coniungat inunum: cre¬
dentes uidelicet. ex iudeis & gentib. Un¬
reprobauerunt edificantes: hic factus est
incaput anguli. Sub allusione fabri-¬
cantium: ex ponitur inanis opera uide¬
orum. soli quippe hominum ad huc m

Expanded text:
dido tecta. Juxta sensus vero mysticos, padido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilationem per orbem, latitudo designat parietum: spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam, longitudo. Vel certe altitutis, quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat, praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi super fundamentum Christi omnes aedificati, sibi invicem in ordine per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Angulus, quod duos parietes in unum conjungit. Angulus autem sive angularis in scripturis intelligitur Christus, eo quod duos parietes conjungat in unum, credentes videlicet ex Judaeis et Gentibus. Unreprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. Sub allusione fabricantium exponitur inanis opera Judaeorum. Soli quippe hominum adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
parietem nrͣm. respiciens ꝑfenestras: ꝓs¬
piciens ꝑ cancellos. fenestre. uisus. audi¬
tus. odoratus. & ceteri sensus carnis: ut
in hieremia. intrauit mors ꝑ fenestras
nr̃as. fenestra. cogitatio cordis: uł ipsa
mentis intentio: ut insophonia. uox
cantantis in fenestra: coruus insuper li¬
minarib euis pictura inpariete. cogi¬
tationes praue incorde hominis: ut
in erechiele & ecce omnia idola domus
israel depicta erant inpariete: parietes
enim templi fideles sunt ex utroq po¬
pulo. hoc est udaico & gentili: ex qui
b xp̃s edificauit eccłiam suam unde
legitur inregum insalomone: & edifica¬
uit salomon parietes domus intrinse¬
cus tabulatis cedrinis. apauimento do¬
mus usq ad summitatem parietum. &
usq ad laquearia operuit lignis cecdri¬
nis. Intrinsecus & extrinsecus quidem
domus cedro erat uestita: nam forise¬
cus tanto nitore lapis ipse dequo fac¬
ta fuerat fulgebat: ac si calculo eẽt can¬

Expanded text:
parietem nostrum, respiciens perparietem nostrum, respiciens per cancellos. Fenestrae: visus, auditus, odoratus, et caeteri sensus carnis, ut in Jeremia: Intravit mors per fenestras nostras . Fenestra cogitatio cordis, vel ipsa mentis intentio, ut in Sophonia: Vox cantantis in fenestra, corvus in superliminaribus ejus . Pictura in pariete cogitationes pravae in corde hominis, ut in Ezechiele: Et ecce omnia idola domus Israel depicta erant in pariete . Parietes enim templi Dei, fideles sunt ex utroque populo, hoc est, Judaico et Gentili, ex quibus Christus aedificavit Ecclesiam suam. Unde legitur in Regum de Salomone: Et aedificait. Salomon parietes domus intrinsecus tabulatis cedrinis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia, operuit lignis nis intrinsecus. » Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset can
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. hoc est doctrinã eorum. Item le¬
gitur in psalmo. de ciuitate dei hoc est ecc¬
lesia. fundamenta eius in montib sc̃is: id
est. xp̃c dominus qui sic eccł̃iam suam
continet. ut nulla possit titubatione
quassari. Merito ergo ab ipso sumpsit
exordium: quem rerum omnium cons¬
tat esse pͥncipium. Paries num cupa¬
tur quia semper duo sunt pares: uł a
latere uł afronte. siuie enim tetragonu
siue exagonum sit: qui se conspicunt.
ex pari erunt: aliter enim structura fac¬
ta. deformis est. Parietinas dicimus:
quasi parietũ runas: sunt enim pari¬
tes inunum conungat: paries corpus
saluatoris significat: ut est illud inpsal¬
mo. canquam parieti inclinato: & ma¬
cerie impulse. & alibi ecce stat post pa¬
rietem nr̃m: paries simulatio hypocri¬
tarum: ut inezechiel. ipsi edificabant
parietem: illi autem liniebant eum lu¬
to absq paleis. fenestre inpariete: audi¬
tus fidei. uł corporis intellectus: ut in
canticis canticorum: ecce ipse stat post

Expanded text:
arum , hoc est, doctrinam eorum. Item legitur in Psalmo de civitate Dei, hoc est, Ecclesia: Fundamenta ejus in montibus sanctis , id est, Christus Dominus, qui sic Ecclesiam suam continet, ut nulla possit quassatione titubare. Merito ergo ab ipso sumpsit exordium, quem rerum omnium constat esse principium. Paries nuncupatur, quia semper duo sunt pares, vel a latere, vel a fronte. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas: sunt enim parites in unum conjungat. Paries corpus Salvatoris significat, ut est illud in Psalmo: Tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae ; et alibi: Ecce stat post parietem nostrum . Paries simulatio hypocritarum, et in Ezechiel: Ipsi aedificabant parietem, illi autem liniebant eum luto absque paleis . Fenestrae auditus fidei vel cordis intellectus, ut in Canticis canticorum: Ecce ipse stat post
Abbreviated transcription (Latin):
inbaMentiim dictum: quod
fundus sit domus idem & cementum
a cedendo dictum: quod grosso lapide
surgat. fundamentum enim allegorice
xp̃c intelligitur. uł fides euis catholi¬
ca. suꝑ quam fundata est ęccła: unde
scriptum est in apło. fundamentum enĩ

Expanded text:
ndamentum dictum, quod fundus sit domus, idem et caementum a caedendo dictum, quod grosso lapide surgat. Fundamentum enim allegorice Christus intelligitur, vel fides ejus catholica, super quam fundata est Ecclesia. Unde scriptum est in A
Abbreviated transcription (Latin):
Quartꝰ coheleth: qͥ est eccłiastes. U̾.
syrasirim: qͦd est cantica canticoꝵ.
Sextꝰ: daniel. Septim dabreiamin:
qͦd ẽ u̾ba dierum. id ẽ paralipome¬
non. qui &e cronicon. Octauus est
esdras: qui in duos libros diuiditur
qͥ simul om̃s .u. x uiii. & .ix. fiunt xͣx.¬
iiͦ. sic̃ suꝑiꝰ comp̃hensi st̃. Quidam
autem ruth & cynoth. quod latine
dr lamentatio iheremiȩ. agyogra¬
phis adiciunt: ce .xxiiii. uolumina
testamenti uet̾is faciunt. iuxta .xx.
.iiͦii. seniores qͥ ante conspectum dñi
assistunt. Quartꝰ ẽ apud nos ordo
uet̾is testam̃ti eorum libroꝵ qui in
canone hebraico non sunt: quors
& uͭi. machabeoꝵ: quos licet iudei
int̾ apocͥfa separent. eccłia tam̃ xp̃i¬
eos int̾ diuinos libͦs honorat ce p̃di¬
cat. In nouo autem testam̃to: duo st̃
ordines. Primus euangłicus: in qͦ st̃
matħs. marcͦ. Iucas. ioħs. Secundꝰ
ita ut pͥmi legis moysi libri uͭ. sint. hoc

Expanded text:
Quartus Coeleth, qui est Ecclesiastes. Quintus Quartus Coeleth, qui est Ecclesiastes. Quintus Sirasirim, qui est Cantica canticorum. Sextus, Daniel. Septimus Dabretamin, qui est Verba dierum, id est Paralipomenon, qui et Chronicon. Octavus est Esdras, qui in duos libros dividitur qui simul omnes V, VIII et IX, fiunt XXII, sicut superius comprehensi sunt. 8. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Jeremiae, hagiographis adjiciunt, et XXIV volumina Testamenti Veteris 241 faciunt, juxta viginti quatuor seniores, qui ante conspectum Domini assistunt. 9. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorucanone Hebraico non sunt, quorumet sextus Machabaeorum, quos licet Judaei inter apocrypha separent, Ecclesia tamen Christi inter divinos libros honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines, primus Evangelicus, in quo sunt Mattheus, Marcus, Lucas, Ioannes: secundus mi legis Moysi libri quinque sint, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
centur hostes. Item arcus drͣ obsp̃em:
cus ẽ. uixta misticum sensum. euan¬
gelicus sermo ut ingenesi: sedit infor¬
ti artꝰ euis: id ẽ. dñi: et in apocalipsi.
datus ẽ. ei arcus. Arcus intentio cõmi¬
Arcus. hereticoꝵ dogiia: ut inpsalt̾io:

Expanded text:
centur hostes. Item arcus dicitur ob spcentur hostes. Item arcus dicitur ob spcus est juxta mysticum sensum evangelicus sermo, ut in Genesi: Sedet in forti arcus ejus , id est, Domini; et in Apocalypsi: Datus est ei arcus . Arcus, haereticarcu
Abbreviated transcription (Latin):
ciebamus. Qua sagita et sponsa
uulnus accipiens. loquit᷑ incantico
canticoꝵ: uulnerata caritatis ego
sum. uagina appellata: eo qd in ca
muchro uł gladuis baidletur. The¬
ca abeo qđ aliquid receptũ tegat.
c. litta ꝓ.g. posita. Al iĩ greco noĩe
thecam uocari asserunt: qđ ibi repo¬
natur aliquid: inde etbliblioteca.li¬
broꝵ repositio drͣ. Uagina ẽ. aut̃ oc¬
cultationem consilu. uł ꝓtelationẽ
iudicii significans: unde inpsalmo scͥp¬
tum ẽ nisi conu̾tamini: gladium suũ
iubrabit. Contumaces terret iuidõs:
quidm̃i lege contempta. idolorum
culturis nefandissimis seruiebant:
dium suum uibrabit: id ẽ. unicũ
filium suum sub lucente claritate mis¬
surꝰ ẽ. uibͣre enĩ illud dicimus: qmͦ
lumen. mͦ ũbraᷤᷤ tremulas ꝓbatur os¬
tendere: hoc constat incarnatione
fidelib aũ kim̃ suȩ dĩtatis ostendit
A rcus uocatus eo qđ arceat aduersan¬
um inde & arcus dicuntur. quib ar¬

Expanded text:
ciebamus. Qua sagitta et sponsa ciebamus. Qua sagitta et sponsa vulnus accipiens loquitur in Cantico canticorum: Vulnerata charitate ego sum . Vagina appellata eo, quod in ea mucro vel gladius bajuletur. Theca ab eo quod aliquid receptum tegat, c littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid: inde et bibliotheca, librorum repositio dicitur. Vagina autem occultationem consilii, vel protelationem judicii significat: unde in Psalmo scriptum est: Nisi convertimini, gladium suum vibrabit . Contumaces terret Judaeos, qui Domini lege contempta idolorum culturis nefandissimis serviebant: dium suum vibrabit, id est, unicum Filium suum sub lucente clariritate missurus est. Vibrare enim illud dicimus, quod modo lumen, modo umbras tremulas probatur ostendere: hoc constat in incarnatiofidelibus autem lumen suae deitatis ostendit. Arcus vocatus eo, quod arceat adversarium: unde et arces dicuntur, a quibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
theca. aferendo iacula dict̃a: sic̃
et feretrum ubi fuirꝰ defert᷑. Qͤ iccirco
ethimologiam cõmunem hñt: qr pha¬
retra mortem. feretrum mortuũ por¬
tant. C oriti ꝓͥe sunt arcuũ t̾ece: sic̃ sa¬
gitarũ pharetrȩ. Pharetra enĩ aut
scͥptura ẽ sacra. unde sagittȩ sententiaꝵ di
tas ẽ saluatoris nr̃i qͥ misaia loqͥt᷑
dicens: posuit me sicut sagitam
electam: et inpharetra sua abscondit
me. Quando dicit sagiitam electã.¬
habere ostendit hr̃e dm̃ sagiitas płi¬
mas s ñ electas: qr sagitte ꝓpħȩ sunt.
et apłi. qui in toto orbe discurrunt: de
quib et inalio c̃anitur loco sagitȩ
tuȩ acutȩ potentissime: ppłi subte ca¬
dent. et iterum. sagitte potentis a cutȩ
cum carbonib desolatoriis. Xp̃s añ
demultis sagittis et filiis płimns una
sagrita electa. et filius unigenitus ÷:
quam inpharetra sua abscondit. idẽ.
inhumano corꝑe. ut habitaret in
eo plenitudo diuinitatis corꝑalit̃:
supra drͣ: tu esds̃ absconditus: et nes¬

Expanded text:
theca, a ferendo jacula dicta, sicut et feretrum, ubi funus defertur: quae idcirco etymologiam communem habent: quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum pharetrae. Pharetra enim aut Scriptura est sacra, unde sagittae sententiarum dtas Salvatoris nostri, qui in Isaia loquitur, dicens: Posuit me sicut sagittam electam, et in pharetra sua abscondit me . Quando dicit, sagittam electam: ostendit habere Deum sagittas plurimas, sed non electas: quae sagittae prophetae sunt et apostoli, qui in toto orbe discurrunt: de quibus et in alio loco canitur: Sagittae tuae acutae, potentissime, populi sub te cadent . Et iterum: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis, una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporalitesupra dicitur: Tu es Deus absconditus , et nes
Abbreviated transcription (Latin):
tare hominis. in fide consistere sig¬
nificat: ut in apło. State in fide.
Ambulare ad dmtendere: ut in psal¬
mo.Iambulabam in latitudine. Sede
in deo humilit̾ requiescere: ut in e¬
uanglio. Uos autem sedete in eruitate.
&e in regum de dauid dr. Sedesq corã
dño. Iacere autem uitiis aut temptatio¬
nib succumbere unde legit᷑ in eunͣ-¬
gelio. Iinuenit eum iacentem in lec¬
Iin malam partem. Pedes eorum ao
malum currunt. Ascensus. ꝓfectꝰ in
dm̃: ut in ꝑsalmo. Ascensꝰ in corde suo
disposuit. Iin exodo. Armati ascen¬
derunt fuii isrł de egypto. Idem in
malam partem: ascensus suꝑbiȩ pre¬
sumptio. In euangłio. Qui ñ intrat ꝑ
ostium in ouile ouium. s ascendit ali¬
unde: ille fur est & latro. Descensus.
defectꝰ a deo: in euangłio. Homo qͥdã
descendebat ab irłm in iericho. Q in
ysaia.Ue qui ascenditis eqͦs: ut descen¬

Expanded text:
tare hominis, in fide consistere significat, ut in Apostolo: State in fide . Ambulare, ad Deum tendere, ut in psalmo: Et ambulabam in latitudine . Sedere, in Deo humiliter requiescere, ut in Evangelio: Vos autem sedete in civitate. Et in libro Regum de David dicitur: Seditque coram Domino . Jacere, aut vitiis aut tentationibus succumbere. Unde legitur in Evangelio: Et invenit eum jacentem in lecEt in malam partem: Pedes eorum ad malum currunt . Ascensus, profectus in Domino. In psalmo: Ascensus in corde suo disposuit . Et in Exodo: Armati ascenderunt filii Israel de Aegypto . Item in malam partem ascensus, superbiae praesumptio in Evangelio: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . Descensus, defectus a Deo. In Evangelio: Homo quidam descendebat ab Hierusalem in Hiericho . Et in Isaia: Vae, quia ascenditis eq
Abbreviated transcription (Latin):
tur: oe lubricum dicitur. non quod la-¬
ꝑestatem uitant pe cora solis
ardorem: statius: &e umbrosi patuere
aestiua licei. Amoena autem ce aprica
loca species uirtutum possunt desig¬
nare: ubi sol iusticie splendet. & temꝑa¬
m̃tum bone ut consistit. Ccontrio
uero lubrica loca uitia ualent significare:
ubi gressus recte conuersationis non po¬
test consistere. Lubrica enim ꝑgit. qui
luxus scłi sequitur: &e delitias huni.
mundi. atq diuitias hab̃e inhianter
appetit. inquib om̃ib casus uitȩ huma¬
ne ꝓrimus ẽ ⁊ deceptio animarum
certissima.

Expanded text:
tur; et lubricum dicitur, non quod laaestatem vitant pecora solis ardorem. Statius: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. Amoena autem et aprica loca species virtutum possunt designare, ubi sol justitiae splendet, et temperamentum bonae vitae consistit, Econtrario velut lubrica loca vitia valent significari, ubi gressus rectae conversationis non potest consistere: lubrica enim pergit, qui luxus saeculi sequitur, et delicias hujus mundi atque divitias habere inhianter appetit: in quibus omnibus casus vitae humanae proximus est, et deceptio animarum certissima.
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥs suꝑferebat᷑ sp̃s sc̃s. De residuis qͦꝙ
duob sacramentis.hoc ẽ corpore &
sanguine domini Queri potest. cur
int̾ omnes fructꝰ t̾rȩ potissimum ad
hoc elegerit frumentum atq uinum.
qͣsi ipsa cunctos fructꝰ terrȩ dignita¬
te p̃cellant. ⁊ yciosiora oĩbus fiant:
quod uidelicet ita solui posse credimꝰ.
Maluit enim d̾s corporis &e sanguims
suisacramenta fidelium ore ꝑcipi.⁊ in
pastum eoꝵ redigi: ut ꝑuisibile opus.
minsibilis ostendet᷑ effectus. Sic̃ enm
cibꝰ mat̾ialis forins ecꝰ nutrit corpus ce
uegetat: ita etiam u̾bum dei int̾ aĩam
nutrit ce roborat. qr ñ in solo pane ui

Expanded text:
aquis superferebatur Spiritus sanctus . De residuis quoque aquis superferebatur Spiritus sanctus . De residuis quoque duobus sacramentis, hoc est corpore et sanguine Domini, quaeri potest, cur inter omnes fructus terrae potissimum ad hoc elegerit frumentum atque vinum, quasi ipsa cunctos fructus terrae dignitate praecellant et pretiosiores omnibus fiant. Quod videlicet ita solvi posse credimus. Maluit enim Dominus corporis et sanguinis sui sacramenta fidelium ore percipi, et in pastum eorum redigi, ut per visibile opus invisibilis ostenderetur effectus. Sicut enim cibus materialis forinsecus nutrit corpus et vegetat: ita etiam verbum Dei intus animam nutrit et roborat: quia non solo in
Abbreviated transcription (Latin):
multum. Hinc & alibi scriptum est.
Caritas oꝑit multitudinem peccatoꝵ.
& uniu̾sa delicta oꝑit caritas. Crisma
g̾ce. latine unctio nominat᷑: ex euius
crum scĩficat᷑. nam sic̃ in baytismo pec¬
catorum remissio dat᷑. ita ꝑunc̾tionẽ
scĩficatio sp̃s adhibet᷑: & hoc de pͥstina
disciplina qͣ ungi in sac̾dotium ⁊ in
regnum solebant. ex qͦ & aaron a moy¬
se unctꝰ est. quod dum carnalit̾ fit:
sp̃italit̾ ꝓficit: qͦmͦ & in ipsa baptismi
gr̃a uisibilis actꝰ ẽ. quodin aqͣ mergi¬
mur: s sp̃italis effectꝰ quod adelictis
mundam᷑. Hoc significat ⁊ illud un¬
gentum: quod peccatͥx suꝑ caput iħ u
fudisse scͥbit᷑. Manꝰ ĩpositio idofit. ut ꝑ
manꝰ bndict̾ionẽ aduocatꝰ in iuitetur
sp̃s sc̃s. tunc enĩ ille paraclytꝰ post mun¬
data ce bndicta corpora libens ayatre
descendit: & qͣs ibaptismi aquam tan¬
quam suꝑpͥstinam sedem se cognoscẽs
requiescit. Nam legit᷑ quod in pͥncipio

Expanded text:
scriptum est: Charitas operit multitudinem peccatorum: et: Universa delicta operit charitas . Chrisma graece, latine unctio nominatur: ex cujuscrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur: ita per unctionem sanctificatio Spiritus adhibetur: et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant: ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quod dum carnaliter fit, spiritualiter proficit: quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est, quod in aqua mergimur: sed spiritalis effectus, quod a delictis mundamur. Hoc significat et illud unguentum, quod peccatrix super caput Jesu fudisse scribitur. Impositio ideo fit, ut per manus impositionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille paraclitus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit: et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam sedem, recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio
Abbreviated transcription (Latin):
tate peccatoꝵ. in ipsa tinctione reddim̃
pulchri dealbatione uirtutum: unde
mist̾ium ñ alit̾ nͥ sub trinitatis desig¬
natione. id ẽ patͥs & filii ce sp̃s sc̃ĩ cog¬
nominatione complet᷑: dicente dño.

Expanded text:
tate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur tate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde mysterium non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est Patris et Filii et Spiritus sancti, cognominat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuere pascit. ⁊ ad et̾nam uitam hõĩem
nutrit. Q sanguis eiꝰ uere est potꝰ qui
esurientem uł sitientem animam iusti¬
ciam. in ȩt̾num ueracit̾ saciat. Tempora¬
lem qͥppe uitam sine isto cibo & potu
hab̾e possunt homines: et̾nam omĩno
non possunt: quia iste cibꝰ & potꝰ et̾nã
societatem capitis membroꝵq suoꝵ
significat. Qui manducat inquit car¬
nem meam & bibit sanguinem meum:
in me manet & egoin eo.. Huius rei¬
sacramentum. id ẽ unitatis corporis &
sanguinis xp̃i de mensa dñiea assu-¬
mitur: qͥbdam ad uitam. quibdam
ad exitium. Res uͦ ipsa omni homini
aduitam: nulli ad exitium. quicũq
eiꝰ particeps fu̾it id ẽ .xͥ. capiti m̃brũ
associatꝰ fuerit in regno cȩlesti. quia
aliud est sacramentum. aliud uirtꝰ
sacramenti. Sacramentum enimore
ꝑcipit᷑: uirtute sacramenti int̾ior hõ
Saciat᷑. Gͣ qr panis corpꝰ confirmat.
ideo ille corp̾ xͥ congruent̾ nuncuꝑa¬
tur. Uinum autem qͥa Sanguinem

Expanded text:
vere pascit, et ad aeternam vitam hominem nutrit; et sanguis ejus vere est potus, quia esurientem et sitientem animam justitiam in aeternum veraciter satiat. Temporalem quippe vitam sine isto cibo et potu habere possunt homines, aeternam omnino non possunt, quia iste cibus et potus aeternam societatem capitis membrorumque suorum significat. Qui manducat, inquit, carnem meam, et bibit sanguinem meum, ipse in me manet, et ego in eo, quaprentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi, de mensa Dominica assumitur quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero ipsa omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicunque ejus particeps fuerit, idem Christo capiti membrum associatur in regno coelesti: quia aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. Sacramentum enim ore percipitur, virtute sacramenti interior homo satiatur. Ergo quia panis corpus confirmat, ideo ille corpus Christi congruenter nuncupatur: vinum autem, quia sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Unde est illud iacobi oratio fidei
saluabit infirmum: & si in peccatis
est dimittent᷑ ei. Q item. Qui con¬
uertiinquit fecerit peccatorem
ab errore uiȩ suȩ. saluabit aiãm
eius a morte: & oꝑit multitudinem
yeccators. Deniq saluator quod di-¬
lectio remissionem peccatorum pariat.
in euangłio ad symonem loqu endo
de muliere peccatͥce. quȩ pedes eiꝰ lacͥ¬
mis rigauit. & capillis t̾sit. ⁊ unguen¬
to unx̃: ostendit dicens. Am̃ dico tͥ re¬

Expanded text:
tis. Unde est illud Jacobi: Oratio fidei tis. Unde est illud Jacobi: Oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis est, dimittentur ei . Et iterum: Qui converti, inquit, fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte et operit multitudinem peccatorum . Denique Salvator, quod dilectio remissionem peccatorum pariat, in Evangelio ad Simonem loquendo de muliere peccatrice, quae pedes ejus lacrymis rigavit, et capillis tersit, et unguento unxit: ostendit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
singłas noctes lectum meum lacͥmis
meis stratum meum rigabo. Ibi lectũ.
delectatonem corporis intelligimus.
quam potest homo lacrimis qmuis
paucis lauare. sieum contingat cȩlesti
inspiratione deflere.Stratum autem
significat cumulum peccatoꝵ. quem
rigars iubem. hoc ẽ ubiꝰ lauare:ut si¬
mus ex peccatore iusti. ex lugente lȩti:⁊
ex egroto sanissim. Quod autem uera
penitentia exyurget hominem.⁊ ad
cȩleste regnum ꝑducat: ostendit dñs
dicens. Penitentiam agite: apꝓpinqͣ¬
bus animȩ:unde est illud ysalmistȩ.
Lauabo int̾ innocentes manus meas.
Int̾ innocentes enim lauat manꝰ suas:
quisquis facta ꝓpͥa studiobonȩ conu̾¬
sationis emundat. Hinc ⁊ saluator in
eugłio ait. Date elemosinam.⁊ ecce
omnia munda funt uob̃. Ialibi scͥp¬
tumẽ. Sic̃ aqua extinguit ignem.
ita elemos ina extinguit peccatum.
Adiuuat &̃ hominem ad salutem
ꝑcipiendam et̾nam oratio pura:
Adiuuat ⁊ p̃dicatio uerbi diuini:
Adiuuat ⁊ dilectio pura uerȩ carita¬

Expanded text:
ngulas noctes lectum meum, lacrymis meis statum meum rigabo . Ubi lectum delectationem corporis intelligimus, quam potest homo lacrymis, quamvis paucis, lavare, si eum contingat coelesti inspiratione deflere. Stratum autem significat cumulum peccatorum, quem rigare jubemur, hoc est, uberius lavare, ut simus ex peccatore justi, ex lugente laeti, et ex aegroto sanissimi. Quod autem vera poenitentia expurget hominem, et ad coeleste regnum perducat, ostendit Dominus, dicensbus animae. Unde est illud Psalmistae: Lavabo inter innocentes manus meas . Inter innocentes enim lavat manus suas, quisquis facta propria studio bonae conversationis emundat. Hinc et Salvator in Evangelio ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Et alibi scriptum est: Sicut aqua exstinguit ignem: ita eleemosyna exstinguit peccatum . Adjuvat etiam hominem ad salutem percipiendam aeternam oratio pura. Adjuvat et praedicatio verbi divini. Adjuvat et dilectio pura verae charita
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. abneget semetipsum: ⁊ tollat
crucem suam ⁊ sequat᷑ me. Nam qui ꝑ¬
diderit animam suam ꝓpt̾ me: inui¬
tam ȩt̾nam custodiet eam. Pret̾ea st̃ &e
aliȩ species mundationum: qͥb ammȩ
purgant᷑ a delictis atq peccatis. Nam
ueram: cum lacͥmarum compunetione
Unde est illud iacobi testimonium. Con¬
fitemini alt̾utrum peccata ur̃a: ⁊ orate
ꝓ inuicem ut saluemini. Hinc ⁊ psal¬
mista ad dñm ait Delictum meum cog-¬
nitum tͥ feci: & iniusticias meas ñ oꝑui.
Dixi ꝓnunciabo adũsum me iniusti¬
cias meas dño: ce tu remisisti impietatẽ

Expanded text:
ipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. Nam qui perdiderit animam suam propter me in vitam aeternam custodiet eam . Praeterea sunt et aliae species mundationum, quibus animae purgantur a delictis atque peccatis. Nam tiam veram cum lacrymarum compunctione. Unde est illud Jacobi testimonium: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Hinc et Psalmista ad Dominum ait: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitias meas non operui: dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas
Abbreviated transcription (Latin):
ma in remissionem peccatoꝵ accipiuñ.
utiq in sp̃u scõbaptizant᷑:. ꝑ cuiꝰ donum
& a peccatis abluunt᷑ omnibꝰ. & ut in
bonis ꝓficere actib possint adiuuant᷑.
Item legit᷑ saluator in euangłio de se dix¬
isse: baptismum habeo baptizari.⁊ coar¬
tor donec ꝑficiat᷑. In qͦ uidelicet passioĩs
suȩ innuit sacramentum: qm̃ corp̾suũ
hoc est scãm eccłiam ꝑeffusionem san¬
guinis sui lauauit a sordibus omnium
peccatoꝵ. Unde scͥptum est qui dilex̃ noᷤ.
&e lauit nos a peccatis nr̃is in sangume
suo. Hinc qͦq martyrͥum quod ꝓxp̃i no¬
mine patiunt᷑ fideles. credit᷑ ẽẽ purga

Expanded text:
ma in remissionem peccatorum accipiunt, ma in remissionem peccatorum accipiunt, utique in Spiritu sancto baptizantur, per cujus donum et a peccatis abluuntur omnibus, et in bonis proficere actibus adjuvantur. Item legitur Salvator in Evangelio de se dixisse: Baptismum habeo baptizari, et coarctor, donec perficiatur ; in quo videlicet passionis suae innuit Sacramentum: quoniam corpus suum, hoc est, sanctam Ecclesiam per effusionem sanguinis sui lavavit a sordibus omnium peccatorum. Unde scriptum est: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Hinc quoque martyrium, quod pro Christi nomine patiu
Abbreviated transcription (Latin):
mine patͥs &e fiuii &e sp̃s sẽi. Sic̃ enimin
tͥbus testib stat omne u̾bum: ita sacͣm̃¬
tum confirmat t̾narius numerus
nominum diuinoꝵ. Quod autem ꝑ
aquam baptismum dat᷑. hec ratio est.
uoluit enim dñs. ut res illa inuisibił
suꝑ quod etiam in pͥncipio ferebat᷑ sp̃s
cȩlis. & medicatis aqͥs scĩficat eas de se-¬
metipso: & accipiunt uim purgatioĩs.
ut in eis & caro & anima delictis inqͥna¬
timundent᷑. Hoc qͦq sciendum quod
quamuis apł̃ica doctͥna p̃dicet unam
ẽẽ fidem & unum baptisma. t̾nsint
plura gña baptis matis quȩ purgant
hominem a delictis. ac ꝓfectum confe¬
dixisse. Ioħ̃s quidem baptitauit aqͣ:
uos aut̃ baptizabimini sp̃u sc̃o non pꝰ
multos hos diesxͥ notanoum quod
baptisma dñi in sp̃u sc̃o de qͦ p̃dixerat
iohs. ñ ad illud solumm tp̃s respicit.
quando apłi & cȩt̾i fideles illiꝰ temporis
dño Uerum etiam qͣndo mittente ipso
dñopleniꝰ eiusdem dona acceꝑe sp̃m

Expanded text:
 Filii et Spiritus sancti . Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est: voluit enim Dominus ut res illa invisibilisuper quod etiam in principio ferebatur Spiritus coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinatae mundentur. Hoc quoque sciendum, quod quamvis apostolica doctrina praedicet unam esse fidem et unum Baptisma: tamen sunt plura genera baptismatis, quae purgant hominem a delictis, ac profectum confedixisse: Joannes quidem baptizavit aqua: vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies . Ubi notandum, quod Baptisma Domini in Spiritu sancto, de quo praedixerat Joannes, non ad illud solummodo tempus respicit, quando Apostoli et caeteri fideles illius temporis Domino: verum etiam quando, mittente ipso Domino, plenius ejusdem dona accepere Spi
Abbreviated transcription (Latin):
rabes: qui inmonte arabie sunt. qui
uocatur libanus ꝙ. ante libanus: uͥ
chura colliguntur. siri asurim uocati
perhibentur: qui fuit nepos abraam.
ex cethura. quos autem ueteres assirios.
nunc nos uocamus siros: aparte totum
appellantes. Ebrei autemappellati ab
eber: qui pronepos fuit sem hi ebrei¬

Expanded text:
s, quia in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi tura colliguntur. Syri a Surim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura. Quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Hebraei vocati sunt ab Heber, qui pronepos fuit Sem. Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ter dethebis egiptiorum insiriam profec¬
tus. apud sidonem regnauit: eosꝙ pop
ulos ex suo nomine fenices. eam¬
quoq ptouinciam feniciam nuncupa¬
uit. Sidones autem aciuitate que uocat᷑ sy¬
don traxisse uocabulum perhibentur:¬

Expanded text:
ter de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sidonem regnavit, eam ulos ex suo nomine Phoenices, eamque provinciam Phoeniciam nuncupavit. Sidones autem a civitate quae vocatur Sidon traxisse vocabulum perhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
thane. Sam aritanorum gens sumpsit ex¬
ordium ab assiriis: qui trans migrati ha¬
bitauerunt insamaria: qui latine interp̃¬
tantur custodes: eo quod captiuati abisrł.
isti adterram regionis eorum ad custodiã

Expanded text:
ael. Samaritanorum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitaverunt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod captivato Israel isti in terram regionis eorum ad custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus: a quo limite scithe aquib dam ꝑ-¬
hibentur uocati gens antiquissima sem¬
per habita hiiparthos bactrianos q:
femine antem eorum amaronum regna
condiderunt. Massagete ex scitharum
origine sunt: & dicti massagete. quasi
graues. id est fortes gete. Nam sic liui¬
us argentum graue dicit: id est massas
hi sunt qui inter scithas atq albanos sep¬
temtrionalib ugis in habitant. Amaraᷤ¬
nes dicte sunt. seu quod simul uiuerẽt
sine uiris. quasi amairoin: siue quod
adustis dexteriorib maminis ẽẽnt. ne
sagittarum iactus impe diretur quasi

Expanded text:
tus, a quo limite Scythae a quibusdam petus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque, feminae etiam eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt, et dicti Massagetae, quasi graves, id est, forte Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est, massas. Hi sunt qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod simul viverent sine viris, quasi amazosai; sive quod adustis dexterioribus mammis essent, ne sagittarum jactus impediretur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Idem & allophili idest alienigene: ob
hoc quia semper fuerunt ini¬
mici israel & longe abeorum genere acso¬
cietate separati philistei interpretant᷑
cadentes poculo. id est inimici eccłie. de
sua se extollentes scientia. Unde legit᷑
uelociter reddam uicissitudinem uob
super caput ur̃m. Item inbonam par¬
tem intelliguntur: unde legitur inps¬
almo: mͥ allophili subditi sunt. Cha¬
nanei appellati de chanaam filio ch¬
am. quorum terram uidei possiderũt:
excuius origine fuit emor pater sichẽ.
aquo amorrei sunt nuncupati. Chana¬
nei interpretantur instabiles siue mo¬
biles: & significant peccatores fundam̃¬
tum fidei non habentes. Unde legitur
b duris. Armentus exthessalia. unus
denumero ducum iasonis qui ad colcos
ꝓfecti sunt: recollecta multitudine q̃
amisso rege iasone passim uagabatur: ar¬
meniam condidit. gentiq ex suo uocabulo
nomen dedit. limes est persicus. qui sci¬
thas ab eis diuidit. scitha cognomina¬

Expanded text:
iidem et Allophyli, iidem et alienigenae ob iidem et Allophyli, iidem et alienigenae ob hoc, quia semper fuerint inimici Israel, et longe ab eorum genere ac societate separati. Philisthaei interpretantur cadentes poculo, id est, inimici Ecclesiae, de sua se extollentes scientia. Unde legiturvelociter reddam vicissitudinem vobis super caput vestrum . Item in bonam partem intelliguntur. Unde legitur in psalmo: Hi Allophyli subditi sunt . Chananaei appellati de Chanaan filio Cham, quorum terram Judaei possederunt. Cujus ex origine fuit Emor frater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. Chananaei interpretantur instabiles sive immobiles, et significant peccatores fundamentum fidei non habentes. Unde legitur bus duris . Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Jasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Jasone passim vagabatur: Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit. Scytha cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
salem: qui dicunt. exinanite.usq
popłs est gentium: unde indeute¬
naberis idumeum. quia frater tuus
est: nec egiptium. quia aduena fuisti
interra euis: qui nati fuerint ex eis. ter¬
cia generatione intrabunt eccłiam do-¬
mini: idest ꝑ fidem trinitatis. & laua¬
chrum regenerationis. Seir qui hyspi¬
dus & hirsurtus interpretatur. popłm
uideorum significat. unde incantico de¬
uteronomii legitur: dũs de sina uemi
et: & de seir ortus est nobis. Amalehe in¬
terpretatur lambens: idem diabolus: le
gitur inexodo. inmanu abscondita ex¬
pugnat dominus amalech agenerati¬
one ingenerationem. Amalechite inter¬
pretãtur populus lambens. id est. peccoreᷤᷤ
tram ambientes: unde scriptum est
inpsalmo. gebal & amon & amalech:
alienigene cum habitantib tyrum.
philistei ipsi sunt palestini: qͥa .p. lit¬
teram sermo hebreus non habet᷑. s pro
co. ꝙ greco utitur: in de philistei pro
palestiniᷤ dicuntur. aciuitate utiq sua

Expanded text:
salem, qui dicunt: Exinanite, exinsalem, qui dicunt: Exinanite, exinpopulus est gentium: unde in Deutenaberis Idumaeum, quia frater tuus est, nec Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus. Qui nati fuerint ex eis, tertia generatione intrabunt Eccmini , id est, per fidem Trinitatis et lavacrum regenerationis. Seir, qui hispidus vel hirsutus interpretatur, populum Judaeorum significat. Unde in cantico Deuteronomii legitur: Dominus de Sina veniet, et de Seir ortus est nobis . Amalech interpretatur, lambens, id est, diabolus. Unde legitur in Exodo: In manu abscondita vel valida expugnat Dominus Amalech a generatione in generationem . Amalecitae interpretantur populus lambens, id est, peccatores terrena ambientes. Unde scriptum est in psalmo: Gebal et Ammon et Amalech et alienigenae cum habitantibus Tyrum . Philisthaei ipsi sunt Palaestini, quia p litteram sermo Hebraeus non habet; sed pro eo ph Graece utitur, inde Philisthaei pro Palaestinis dicuntur, a civitate utique sua;
Abbreviated transcription (Latin):
tripolim inradicib libani situm. octauus a se¬
neus: aquo a senei. nonus aradius. aquo ara¬
dii sunt: qͥ aradum insulam possiderunt
angusto freta a fenicis lutore separatam:
decimus a mareus a quosir ie nobilis cinita
que uocatur celss. un decimus amatheus.
he sunt gentes de stirpe chamnque a sidone
usq ad gaditanum fretum omnem meridia¬
nam partem tenent. Itẽ tͥbꝰ filioꝵ iapheth. Gͥ fitii
laphet septẽ nominant᷑. gonier. ex quo

Expanded text:
Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus SiTripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus. Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ueterib habeant ignorantur. filii rema: sa¬
autem superior saba.per samech: aquo ap¬
pellatos sabeos. Interpretatur autem nc̃
saba: arabia: dadan: aquo gens est ethiopie
in occilentali plaga filii mesraim. labin:
a quib libii qui quondam prieri
uocabantur. Ceslom aquo philis¬
pte palestinos uocamus. Cetere sergentes
ignote sunt quia bello ethiopico subuer¬
se. usq ad obliuionem preteritorum nomi¬
num peruenerunt. filii chanaan .xi. exqͦ
chananerrum .x gentes. quorum terram
his expulsis iudei possierunt: quorum
primogeuitus sidon. a quo sidones: unde
& urbrs eorum inphenice: sidon uocatur.
Sccłs eth: a quo ethei tercius hiebus. a quo
iebuser quorum fuit hierłm. quartus amor¬
reus a quo amorrei quintus gergeseus: a
quo gergesei sextus eueus aquo euei ip̃i
sunt gabaonite: a ciuitate gabaon: qui sup¬
plices uenerrunt ad iħm septimus arac¬
cheus qͥ archas ꝯdrdit oppitum: contra

Expanded text:
veteribus habeant ignorantur. Filii Rhegma, Saveteribus habeant ignorantur. Filii Rhegma, Saautem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo Philispte Palaestinos vocamus. Ceterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra
Abbreviated transcription (Latin):
indorum orta est gens. Sale filius ieͬthan:
a quo bactriam᷑ licet eos alii. scitarum exu¬
les suspicentur. Ismael filius ab raham:
a quo ismahelite:. qui nunc corrupto no¬
mine sarraceni quasi a sa ra: & aggareni.
abagar. Nabath filius ismahel. aquo naba¬
thei. qui ab eufrate in mare rubrum inha
bitant. Moab & amon filii loth: a quo mo¬
abite & ammonite. Edom filius esau: a qͦ
iclumei. he sunt gentes que desemstir¬
pe descendunt: possidentes tertam meridi¬
anam abortu solis usq ad fenices: filii
egiptii perhibentur exorti: futha quo libii.
unde & mauritane̾ fluiius. usq in presens
futh dicitur: õmins q circa eum regio futẽ¬
sis. Chanaan: a quo afri & fenices & chana¬
neorum .x. gentes. Itẽ exnepotib cham. fi¬
lii chus nepotis cham. sex. filii chus. sa
remo coherentes. Sabatha. aquo sabathe¬
ni qui nunc astabari nominantur. Re¬
ma uero & saba & cuza paulati anti¬
qua uocabula perdiderunt: & que nunc a

Expanded text:
Indorum orta est gens; Sale filius Jectan, Indorum orta est gens; Sale filius Jectan, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathaei, qui ab Euphrate in marbitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluvius usque in praesens Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Sabremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim antiqua vocabula perdiderunt, et quae nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
abuno principio orta: siue ab alia
ratione scłm ꝓpriam collectaͥonem distinc-¬
tar ut grecie: asie: hinc & gentilitas dicitur.
S ens autem appellata ꝓpter generationes
familiarumid ẽ agignendo. sicut nacio anas¬
cendo. Q̃entes autem a quib diuisa est terra.
tres: uł potius ut ratio declarat.Lxx.ui. to
impleuerunt: filii sem quinq singularit᷑
gentes singulas procreuerunt. Quorum
primus elam. a quo elamite: princeps per¬
sidis. Scd̾s assur: a quo assirior: pululauit¬
imꝑium. Tercius arfaxat: a quo gens ch¬
aldeorum exorta ẽ. Quartus ludi: aquo lu¬
dii. Quintus aram a quo siri: Quorum me-¬
tropolis fuit damascus: filii aram. nepo¬
hus. traconitidis conditor. qui inter pales
tinam & cele Ssiriam tenuit principatũ:
unde fuit iob scłm qͦd scͥptũ ẽ. uir erat ĩ
nii. tercius gethel: aquocarmen siue carie:
quartus mesa aquo sunt hi qui uocantur
menes: posteritas arfaxat filuĩ sem geber nepoᷤ ar¬
faxat: a qͦhebrei. iẽthan filius eber: aquo

Expanded text:
ab uno principio orta, sive ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Graeciae, Asiae. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentes autem a quibus divisa est terra, tres, vel potius, ut ratio declarat, septuagintinpleverunt. Filii Sem quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis: simperium; tertius Arphaxat, a quo Chaldaeorum gens exorta est; quartus Ludi, a quo Lydii; quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. 4. Filii Aram, nepoHus Tracotinam et Coelesyriam tenuit principatum: unde fuit Job, secundum quod scriptum est: Vir erat in nii. Tertius Gether, a quo Arcananii sive Curiae. Quartus Mesa, a quo sunt hi qui vocantur Meones. Posteritas Arphaxat filii Sem. Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei: Jectan filius Heber, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
nomine suo appellauit. sed inuenimuᷤ
ingenesi: quod madai auctor gentis me¬
dorum fuit. a quo & cognominati: ut
superius dictum est: perse aperseo re-¬
ge sunt uocati: qͥ ẽ geia asiam tͣnsi¬
ens: ibi barbaras graui diurtur noq
bello perdomuit: nouissime uictor nom̃
subiecte genti dedit. Per se autem ante
cirum ignobiles fuerunt. & millius int̾
gentes loci habebantur: fsiedi semper

Expanded text:
nomine suo appellavit. Sed invenimus nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui e Graecia Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit, novissime victor nomen subiectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper
Abbreviated transcription (Latin):
factione a sedib suis pulsi. urta bactron
orientis fluuium consf̃derunt: ex cuius
uocabulo & nomen sortitist. Huiꝰ gentiᷤ
rex fuit ⁊ aro astres: inuentor magice ar¬
tis. parthi quoq & ipsi abscitis originẽ
thrahunt. fuerunt enim eorum exules: qd
etiam eorum uocabulo manifestatur. Nã
scithico sermone exules parthi dicun¬
tur. hisimiliter ut bactriani domestici
seditionib scithia pulsi solitudines iu¬
furtim occupauerunt: deinde pleraq
finum etiam uirtute optinuerunt: assi¬
rii ab assur filio semuocati. gens poten¬
tissima: que abeufrate usq ad indorũfine
omnẽ in imedio tenuit regionem. Me¬
di arege suo cognominati putantur.
Namq iason peliaci regis frater. apelie
filiis thessala pulsus est cum medsa
nxore sua. cuius fuit prinignus me¬
diis rex atheniensiũ. qͥ pꝰmortẽ iasoniᷤ
orientiᷤ plagam ꝑ domuit. ibiq medi-¬
am urbem condidit: gentemq medoꝵ

Expanded text:
factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis originem trahunt. Fuerunt enim eorum exules, quod etiam eorum vocabulo manifestatur. Nam Scythico sermone exules 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iufurtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt. Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum
Abbreviated transcription (Latin):
mi antiquissimas historias perscrutantes.
ne õiũ. s nec aliquarum ex istis origi¬
nes gentium potuerunt reperire. Nam quod
ex filio cham qui uocabat᷑ mesraim egip¬
tii sint exorti. nulla hic resonat origo uoca¬
li: sicut nec ethiopum. qui dicuntur ad
eum filium cham pertinere. qui chus ap¬
pellatus est & si omnia considerantur:. plu¬
rima tamen gentium mutata quam manẽ¬
tia uocabula apparent: quib post ea nomina di¬
uersa dedit racio. Namq indi ab indo flumi¬
ne dicti sunt: qui ab occidentali flumine par¬
te eos includit. Seres aproprio oppibo nomen
sorti sunt: sĩens ad orientem sita: apud quõ
de arborib lana contȩxitur: dequib est
illuo ignoti facie: sed noti uellere seres
Gangaride popłi inter assirios indosꝙ.¬
i habitantes circa gangen fluuium: unde
etiam gangaride nuncupati sunt hyrca¬
ni dicti asilua hircania: ubi sunt plurime
tygres: bactriani scithe fuerunt: qui suoꝵ

Expanded text:
mi antiquissimas historias perscrutantes, mi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque, habitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt plurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum