comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mnen omnis quiid agit. studiosus uocandus e: sedis quiea quȩ cidani¬
mum nutri eridum liberceliter at que ornooidum. pertinent impensis¬
sime require: Tamencuidi endi studentem recite appellamus pre¬
sertim addentes quid studeat cuidire. Nã etiã suorũ ftudio sũ pos¬
sum tippel lare si sus tantum diligit: Ntam̃ cidiunc tionenulla cõmuni
nomines tudiorũ cdignũ puitimus: Audiendi cuitẽ cupidũ quẽ am podũ
sesui hub eren Ñ appella rẽ studiosũ cudiendi Nisigaudens bon a fana
idipsũ sȩpeuellet audire Studentẽ uero : etic̃ si semel Refernume
animũ cidcurio sũ : & dic mibi utrũ si quisfabellã libẽt̃ adiret. nibil
sibiomnino ꝓfuturũ idẽrerũ cd señ pertinentiũ neque idodiose
atqcre bro sedraris sime amodefts sime uł in cuitno uł in aliquo circuli
ulloue csessu inder& nibicuri osus nopinor sed certehabens illius

Expanded text:
tamen omnis. qui id agit. studiosus uocandus est, sed is. qui ea, quae ad anitamen omnis. qui id agit. studiosus uocandus est, sed is. qui ea, quae ad animum nutriendum liberaliter atque ornandum pertinent, inpensissime requirit: tamen studentem recte appellamus praesertim addentes, quid studeat audire. nam etiam suorum studiosum possumus appellare, si suos tantum diligit. non tamen adiunctione nulla communi nomine studiosorum dignum putamus. audiendi autem cupidum, quemadmodum se sui haberent, non appellarem studiosum audiendi, nisi gaudens bona fama id ipsum saepe uellet audire; studentem uero, etiamsi semel. refer nunc animum ad curiosum et dic mihi, utrum si quis fabellam libenter audiret nihil sibi omnino profuturam, id est rerum ad se non pertinentium, neque id odiose atque crebro, sed rarissime ac modestissime uel in conuiuio uel in aliquo circulo ulloue consessu, uidereturne tibi curiosus ? non opinor, sed certe habens illius
Abbreviated transcription (Latin):
interim accipro hanc opinionem ac distinctionem ÷ Sed scis etiam cu¬
mosum non nos solere appel lare sineconuicio : sed tudio sum uero
etiam cum lauride: Quamobrem cittende si plac& : etiam inter
hoc duo quid tibi dista reuidecitur : Idcerte respondebis : quo d
quamius uter que cigcitur magna cupi ditate noscendi curiosus
t̃cimenea require quȩ nihil aad se at tinent studio susciutem contra quȩ cid
sc sccttinent requirit. I Ded quic non negamus cdhominem pertinere
coniugem aacliberos et eorum salutem : si quis piam peregre positus quen¬
tmmodum utleant acseagant sua coniux culiberiom nes caduenientes sedu¬
loper contetur. magna utique ducitur cupid itue noscendi. Et tumen hunc
studiosum nonuo camus I Qui& niagnopere scirea ult &a quetid sem ax ima
pertinent: Qua reli cim intellegis eo uecillare istam definitionem studiosi
quod omnis quidem studio susecnos seuult quȩtid se pertinent. Nonm

Expanded text:
interim accipio hanc opinionem ac distinctionem. sed scis etiam cuinterim accipio hanc opinionem ac distinctionem. sed scis etiam curiosum non nos solere appellare sine conuicio, studiosum uero etiam cum laude. quamobrem adtende, si placet. etiam inter ' haec duo quid tibi distare uideatur. id certe respondes. quod quamuis uterque agatur magna cupiditate noscendi, curiosus tamen ea requirit. quae nihil ad se adtinent. studiosus autem contra quae ad sese adtinent requirit. sed quia non negamus ad hominem pertinere coniugem ac liberos et eorum salutem, si quispiam peregre positus, quemadmodum ualeant ac sese agant sua coniux ac liberi. omnes aduenientes sedulo percontetur, magna utique ducitur cupiditate noscendi. et tamen. hunc studiosum non uocamus, qui et magno opere scire uult et ea, quae ad se maxime pertinent. quare iam intellegis eo uaccillare istam definitionem studiosi, quod omnis quidem studiosus ea nosse uult, quae ad se pertinent, non
Abbreviated transcription (Latin):
inruit inuena stllatum Nam uerȩ rolionis sicredantur etique quis¬
que postea sisebeneges serit digiis que fuerit. asse quatur ct que
percipiat : Ctomnino sine quodam graui ductoriititis. imperio iniri recte nul¬
lo pacto potest: sed quaenis fortusse uel de hoc ipso cili qucm accipereratio¬
cili quam accipereratio¬
nem: quatibi persua decitur non prius ratione quamfide te esse docendum⁊
quod isticile potest : Si modo ȩquum tep̃betis sedut commo deficit: uolo
quitsi respondecas interroganti : Et primoduas mihi quare tibi uidecitur
non esse credendum : Quo dipsa inquis credulitas i qua creduli nomi¬
nantur uitium quod dam mihiuidetur esse : clio qtu hoc nomen non procon¬
uicio obiecttire solemus.: Nam sisus picio sus inuitioe eo quod non comper¬
tesus picatur. quanto magis credulus quihoo suspiciosodif fret
quod ille in cognitis aliquam is tenullam tribu it dubiadionem

Expanded text:
inruit in uenena fallentium. nam uera religio, nisi credantur ea. quae quisinruit in uenena fallentium. nam uera religio, nisi credantur ea. quae quisque postea, si se bene gesserit dignusque fuerit, adsequatur atque percipiat, et omnino sine quodam graui auctoritatis imperio inire lo pacto potest. Sed quaeris fortasse uel de hoc ipso aliquam accipere rationem, qua tibi persuadeatur non prius ratione quam fide te esse docendum. quod facile potest, si modo aequum te. praebeas. sed ut commode fiat, uolo quasi respondeas interroganti et primo dicas mihi, quare tibi uideatur non esse credendum. quod ipsa, inquis, credulitas, a qua creduli nominantur, uitium quoddam mihi uidetur esse, alioquin hoc nomen non pro conuicio obiectare soleremus. nam si suspiciosus in uitio est, eo quod non conperta suspicatur, quanto magis credulus, qui hoc a suspicioso differt. quod ille incognitis aliquam, iste nullam tribuit dubiationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ada fectum uides: Et suam satis tibictus uiderisfinemqueius modi labo¬
ribus uis inponere sequereuiam catbolicȩ disciplinȩ quȩ abipso xpõ
peraipostoloscidnos usquemcintuit Rab hinc cidposteros manatunis
Ri diculum¬
im in qui sistudẽ : Cum homne s hanc seprofite ctur tenere aedo cera ÷
rofitentur hoc omnes hereticĩ nega renonpossunt: Seditaut eis. quos
in lectaint. Rationem sede obscurissimis rebus polli citntur dituros oquecct¬
tolicam maxime criminantur quos illis quidemueni untur pecipitur ut
credant : Secutem noniugum credendi inponere sed edo cendi fontem aperi¬
regloriantur
Quid inquis dici potuit. quod adeorum Itcudem ma
ut aliquam. concilient̃ multitudinem nomi nerdtionis: Quica ꝓmis sci naccũ¬
rcuteranima gcuidet humanti. Necuires sucis uo letudinem quecon si¬
dercns scinorum escas appetendo quȩ male committuntur nisiualentibus

Expanded text:
adfectum uides; et si iam satis tibi iactatus uideris finemque huiusmodi laboadfectum uides; et si iam satis tibi iactatus uideris finemque huiusmodi laboribus uis inponere, sequere uiam catholicae disciplinae, quae ab ipso Christo per apostolos ad nos usque manauit et abhinc ad posteros manatura est. Ridiculum, inquis. istuc est, cum omnes hanc se profiteantur tenere ac docere. ofitentur hac omnes haeretici, negare non possum, sed ita, ut eis, quos inlectant, rationem se de obscurissimis rebus polliceantur reddituros, eoque catholicam maxime criminantur, quod illis, qui ad eam ueniunt, praecipitur, ut credant, se autem non iugum credendi inponere, sed docendi fontem aperire gloriantur. quid, inquis, dici potuit, quod ad eorum laudem maxut aliquam concilient multitudinem nomine rationis: qua promissa naturaliter anima gaudet humana nec uires suas ualetudinemque considerans sanorum escas adpetendo, quae male committuntur nisi ualentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuidemum in serimultumsg ꝑbat: At que inter hȩc sineu llarequie. cupi¬
ditare periendi uericinimus gitatur : Dis suebam meta men magis magis¬
que cibistis quosicm deserere propos uertom: resiti bateutem cililu dꝰ
nihll initntis periculis quam ut deunam ꝓuiden ticum lacrimosis & mi¬
sercibilibus uocibus ut opemmihi ferr& dep̃carer.. at que id sedulo faci¬
ebamꝰ eticim fere me commouerant non nullae du pueation es medio lanen sis
episcopi ut nons inespecli qua de ipsouetere testa mento. multa quȩ rere
cuperem: Quȩ ut scis male nobis commenitita execrabamur : De creuertĩ¬
que tam diues se caticuminus in ec clesi acuitraditus apcrentibus ercum Do¬
nec cuit inuenirem quod uellemꝰ cuit mib ꝓfuderem non essequȩ rendu:
Oportunis simum ergome acualde docilem tunc inueniriposse : Qui pos¬
sec docere. hocergo modo & simile animȩ tuȩ curasit: Diuquoque te

Expanded text:
cui demum inseri multum pigebat; atque inter haec sine ulla requie cupicui demum inseri multum pigebat; atque inter haec sine ulla requie cupiditate reperiendi ueri animus agitabatur. dissuebam me tamen magis magisque ab istis. quos iam deserere proposueram. restabat autem aliud nihil in tantis periculis, quam ut diuinam prouidentiam lacrimosis et miserabilibus uocibus. ut opem mihi ferret, deprecarer. atque id sedulo faciebam; et iam fere me commouerant nonnullae disputationes Mediolanensis episcopi, ut non sine spe aliqua de ipso uetere testamento multa quaerere cuperem, quae, ut scis, male nobis commendata execrabamur. decreueramque tamdiu esse catechumenus in ecclesia, cui traditus a parentibus eram, donec aut inuenirem, quod uellem, aut mihi persuaderem non esse quaerendum. oportunissimum ergo me ac ualde docilem tunc inuenire posset, qui posset docere. hoc ergo modo et simili animae tuae cura sit. diu quoque te
Abbreviated transcription (Latin):
ad ex plictinda omnia quenos uomouebant. quesi decȩlo promittebatꝰ
̃ diui eumq excepta quain damelo quentics ttlem quales ceteris
esse cognoui: Pationemipse Nec um abuimagnam que deli beratio nem icimini¬
talia constitutus : Nonutrum manere in illa secit in quam meincidis se
penitebat  sed quonam modo uerum inueni endum  incuius amorem
sus piricimca nulli melius quamti nota sunt : Sȩpemi hi uidebatur non posse
inueniri: maigni que fluctus cogitttionum metirum inchadomi corum fuffito¬
gium ferebantur : Sȩꝓderur susintu ens quam tum poter  mentem hu¬
man: Tanuiucicem Tam sageicem tamper spicacem: Non puta bam la¬
tere ueriteuem. Nisi quod in et quȩremdimodus lateret. Cundem queipsum
modum : cibali qua diuini cuictoritate essesumendum: Restabat quȩrere
quȩ namillaes settuictoritts cum intant is dissensionibus. sequisque
illamirtiditurum polliceretur.: Occur rebatigitur in explicabi lis siluci:

Expanded text:
ad explicanda omnia, quae nos mouebant, quasi de caelo promittebatur, ad explicanda omnia, quae nos mouebant, quasi de caelo promittebatur, audiui eumque excepta quadam eloquentia talem quales ceteros esse cognoui — rationem ipse mecum habui magnamque deliberationem iam in Italia constitutus. non utrum manerem in illa secta, in quam me incidisse paenitebat, sed quonam modo uerum inueniendum esset. in cuius amorem suspiria mea nulli melius quam tibi nota sunt. saepe mihi o uidebatur non posse inueniri magnique fluctus cogitationum mearum in academicorum suffragium ferebantur. saepe rursus intuens, quantum poteram, mentem humanam tam uiuacem, tam sagacem, tam perspicacem, non putabam latere ueritatem, nisi quod in ea quaerendi modus lateret, eundemque ipsum modum ab aliqua diuina auctoritate esse sumendum. restabat quaerere, quaenam illa esset auctoritas, cum in tantis dissensionibus se quisque illam traditurum polliceretur. occurrebat igitur inexplicabilis silua,
Abbreviated transcription (Latin):
ego hinc p̃iudicitium fieriuolo sed ex ordium quaerendo oportunis simum iu¬
dico : Non enim metuendum est neuerus dĩcultus nullo propriorobore innix¬
us cibeis quos fulcire debeat Fultiendus esseuidectur : Sedcerte per¬
fecte filicittis est si poterit i biuerum inueniri ubi & inquisitioeius & re¬
entio securissimaẽ: Si non potuerit Tuam demum alia quocum que.
periculo aadeundaat querimandecsuN hisigitur constitutis quȩ ut
opinorittuusta sunt ut optinere apudteistam ceui sam quouis aduersario
de becim : edamtibi ut possum cuius modiuia usus fuerim. Cumeo anima
quȩrerem ueram ligionem. Quonunc exposui es sequȩrendam, Vt enim
ã uobis trins mare abs cessi icimcunt abũ dus atque esitns quidmi
mihi tenendum quid dimittendumesset Quȩ mibi cunciatio in dies ma¬
ior obo riebaitur. ex quo illum hominem cuius nobis ceduentus ut nosti

Expanded text:
ego hinc praeiudicium fieri uolo, sed exordium quaerendi oportunissimum iuego hinc praeiudicium fieri uolo, sed exordium quaerendi oportunissimum iudico. non enim metuendum est, ne uerus dei cultus nullo proprio robore innixus ab eis. quos fulcire debeat, fulciendus esse uideatur; sed certe perfectae felicitatis est, si potuerit ibi uerum inueniri, ubi et inquisitio eius et retentio securissima est: si non potuerit, tum demum alia quocumque periculo adeunda atque rimanda sunt. His igitur constitutis, quae, ut opinor. ita iusta sunt, ut obtinere apud te istam causam quouis aduersario debeam, edam tibi, ut possum, cuiusmodi uiam usus fuerim, cum eo animo quaererem ueram religionem, quo nunc exposui esse quaerendam. ut enim a uobis trans mare abscessi, iam cunctabundus atque haesitans. quid mihi tenendum, quid dimittendum esset — quae mihi cunctatio in dies maior oboriebatur, ex quo illum hominem, cuius nobis aduentus, ut nosti,
Abbreviated transcription (Latin):
clesica Sumendum exor dium: plures enim icamxp̃iani sunt: quasi uidoi
simula crorum cultoribus a diungantus Corum dem autem xp̃i anorum
cum sint here ses ꝑlu res at que omnes secatho licos uelint uideri cilios que
piptor sehereticos nominant : Vnaẽ ec clesia ut omnes concedunt: Sitotum
orbem consideres: sefertior multitudine: ut autem qui nouerunt ciffirmãnt
Eticim ueritate sincerior coteris omnibus : Seddeueritate cili questio est: Quod
ciutem quȩrentibus satise uncẽ catholica. Cui heres sealiȩ diuersci nomina
inponunt
Cumipsȩ singulȩ ꝓpriis uocabulis quȩ negare non cudecuit ap¬
pellentus :
Ex quo intellegidatur iudicantibus arbitris quos nulla impedit
graitia:
Cui sit catho lium nonem adquodomnes ambiunt tribu endũ.
Sed neid lo quacissime aut super fluo quispiam disserendum putet : Vna ẽ
certe inqua ipsȩ quod am modo etiac̃ humcinȩleges xpi anȩ sunt. Nullũ

Expanded text:
ecclesia sumendum exordium. plures enim iam christiani sunt, quam si Iudaei ecclesia sumendum exordium. plures enim iam christiani sunt, quam si Iudaei simulacrorum cultoribus adiungantur. eorundem autem christianorum, cum sint haereses plures atque omnes se catholicos uelint uideri aliosque praeter se haereticos nominent, una est ecclesia, ut omnes concedunt: si totum orbem consideres, refertior multitudine; ut autem qui nouerunt adfirmant, etiam ueritate sincerior ceteris omnibus. sed de ueritate alia quaestio est. quod autem quaerentibus satis est. una est catholica, cui haereses aliae diuersa nomina e • ito inponunt, cum ipsae singulae propriis uocabulis, quae negare non audeant, appellentur. ex quo intellegi datur, iudicantibus arbitris, quos nulla inpedit gratia, cui sit catholicum nomen, ad quod omnes ambiunt, tribuendum. sed ne id loquacissime aut superfluo quispiam disserendum putet. una est certe, in qua ipsae quodam modo etiam humanae leges christianae sunt. nullum
Abbreviated transcription (Latin):
uittis aut occulta professioꝵ: Nih ilhorum ẽz homnia diuinee & hu¬
mana iura permittunt quȩrere catholicam fidem: Tenere cutem
& colere per humanum Certe hũius lic& side diuino quam diuerra¬
mus incertumẽ: Nemo inbe cilli tatem nos tram ter retinimicus : quã¬
quã ueritas at que animȩ sclus si diligenter quȩ sit cua ubitutis sime
licet inueniti non fuerit cumquouis discrimine quȩri debecit. Omnium
dignitatum & potesta tum gradus. huic diuino cultui deuotissi me in ser¬
uiunt honestissimum ẽreligionis nomen & p̃claris simum : Quid
impedit tandem per scrutari cat que discute repia & sedula in uestiga¬
tione utrumbic sit illud quod sincerissime nosse & custodire. paucos
necossec̃etiam si omtuum in id gentium uoluntas. ftu orque conspiret
quȩ cum it a sint: fac nos ut dixinune primum quȩrere cui namligioni animas
nos trcis purgandas instau rtndcis que tradamus ꝓculdubio: a catho lica

Expanded text:
uitas aut occulta professio? nihil horum est. omnia diuina et huuitas aut occulta professio? nihil horum est. omnia diuina et humana iura permittunt quaerere catholicam fidem: tenere autem et colere per humanum certe ius licet. si de diuino quamdiu erramus, incertum est: nemo inbecillitatem nostram terret inimicus - quamquam ueritas atque animae salus si diligenter quaesita, ubi tutissime licet, inuenta non fuerit, cum quouis discrimine quaeri debeat - omnium dignitatum et potestatum gradus huic diuino cultui deuotissime inseruiunt; honestissimum est religionis nomen et praeclarissimum. quid inpedit tandem perscrutari atque discutere pia et sedula inuestigatione. utrum hic est illud. quod sincerissime nosse et custodire paucos necesse est, etiamsi omnium in id gentium uoluntas fauorque conspiret? . Quae cum ita sint, fac nos, ut dixi, nunc primum quaerere, cuinam religioni animas nostras purgandas instauran dasque tradamus. procul dubio a catholica
Abbreviated transcription (Latin):
totumiamterrarum orbem occupauit: Miser rimipueri pro nostro arbi¬
trio iudicioquedamnauimus: Quidsi illa quȩ non nullaͦs imperitos in eisdẽ
scripturis uidentur offendere eo sunt ittiposiat. Vt cumcibhor rentes cis ensu
qualium cumque hominum nedum pruden tium atque scõ rum legerentur
Secrettim significationem multo studiosius quȩ roremus: Nonnecernis ut ca¬
tamitum bucco licorum cuipastordurus efflux it conentur hom ines interp̃tari
et cileximpuerum inquem plato etiam cairnem a matorum fecis se dicitur. Nes¬
cio quid magnum significare Sedimperitoram iudicium fugere affir¬
ment: Cum si ne ullo scari legio pecti uberrimus uideri possit libi dinos¬
ascantiunculas edidis se Sed reuare seuocabat nos atque proibebcit
t quȩrendo cuit alicuius legis sanctio cuit aduersantium potentia
cuit sa cratorum per son uilis cuit so maturpis. cuit instiutionis no¬

Expanded text:
totum iam terrarum orbem occupauit, miserrimi pueri pro nostro arbitotum iam terrarum orbem occupauit, miserrimi pueri pro nostro arbitrio iudicioque damnauimus. quid? si illa, quae nonnullos inperitos in eisdem scripturis uidentur offendere, eo sunt ita posita, ut cum res abhorrentes a sensu qualiumcumque hominum, nedum prudentium atque sanctorum, legerentur, secretam significationem multo studiosius quaereremus? nonne cernis, ut Catamitum bucolicorum, cui pastor durus effluxit, conentur homines interpretari et Alexim puerum, in quem Plato etiam carmen amatorium fecisse dicitur, nescio quid magnum significare, sed inperitorum iudicium fugere adfirment, cum sine ullo sacrilegio poeta uberrimus uideri possit libidinosas cantiunculas edidisse? Sed reuera reuocabat nos atque prohibebat a quaerendo aut alicuius legis sanctio aut aduersantium potentia aut sacratorum persona uilis aut fama turpis aut institutionis no
Abbreviated transcription (Latin):
sine duceruis & dehis sinep̃ceptore ades fere sententiam. Nec si tibi aliquit
occurunt que uidetintur absurda: Traditatem tucim & putrestictum tabe hu¬
ius mundianimum quali somnium stultorum ẽ accuscis potius quam eos qui
fortus se  tadibus intellegi nequeunt :: Quaereros cliquempium simul & doc¬
tum uel quittilis essemultis. Consentientȩbus diceretur. cuius & prȩcep¬
tis melior& doctrina peritiorfieres Non sticilere periebcitur cumlabo¬
re inuesti garetur : Deerait in caterra quam incolebas. Quȩ cusa
utilius cogeret peregrinari in contͥnenti prorsus latebat i ut nonerat :
Nauiguretur si in propinquotrans mare non inueniebatur pro grede¬
rerisusque e dillas terras in quibus ea quȩ illis libris continentur. Gesit
esse dicuntur  Quiditilefecimus honorae Ci ta men religionem ferttis¬
se scĩs simam adhucenim quasi dut bitandum sitloquor. Cuiusopinio

Expanded text:
sine duce inruis et de his sine praeceptore audes ferre sententiam nec si tibi aliqua sine duce inruis et de his sine praeceptore audes ferre sententiam nec si tibi aliqua occurrunt, quae uideantur absurda, tarditatem tuam et putrefactum tabe huius mundi animum, qualis omnium stultorum est, accusas potius quam eos, qui fortasse a talibus intellegi nequeunt? quaereres aliquem pium simul et doctum. uel qui talis esse multis consentientibus diceretur, cuius et praeceptis melior et doctrina peritior fieres. non facile reperiebatur? cum labore inuestigaretur. deerat in ea terra, quam incolebas? quae causa utilius cogeret peregrinari? in continenti prorsus latebat aut non erat? nauigaretur. si in propinquo trans mare non inueniebatur, progredereris usque ad illas terras, in quibus ea, quae illis libris continentur. gesta esse dicuntur. quid tale fecimus, Honorate? et tamen religionem fortasse sanctissimam — adhuc enim quasi dubitandum sit loquor — cuius opinio
Abbreviated transcription (Latin):
tudio artium libercilium. Vix huicpyȩsentiuite ciliquid commodi afferentium
quur ab inqui renda pecunia : quurab honore adipiscendo. Quur denique t compet¬
randa & retinenda bona uclitudine. Postremo quurcibi pscibeattie iutȩ appetitione cũ
his omnes occupantur pauci excellant nulb ade terruit multitudo : At absurdaibi
diciuidebantur : Quibus cisserentibus nempeinimicis: Qua lib& causa qualibet ru¬
tione Nam enim hoc nunc quȩritar Tamen inimicis, Cum legerem permeipse
cognoui : lttine es null cinbutus peticadis cip̃lina: Terentianum maurum si ne
magitro at tinger e non cuideres: Asperconutus. onatus &cilii innumerabi¬
les Requiruntar Vt qui lib& peta possit intellegi. Cuius carmina & tegri plau¬
sus uidentur captart. Tuineo subros qui quoquomodosehabeant. Sc̃i ttm̃
diuincirum quererum pleniꝓpe totius generis humani c̃fessione difstmant᷑

Expanded text:
tudio artium liberalium uix huic praesenti uitae aliquid commodi adferentium, tudio artium liberalium uix huic praesenti uitae aliquid commodi adferentium, cur ab inquirenda pecunia, cur ab honore adipiscendo, cur denique a conparanda et retinenda bona ualetudine, postremo cur ab ipsa beatae uitae adpetitione, cum his omnes occupentur, pauci excellant, nulla deterruit multitudo? At absurda ibi dici uidebantur. quibus adserentibus? nempe inimicis, qualibet causa, qualibet ratione — non enim hoc nunc quaeritur — tamen inimicis. cum legerem, per me ipse cognoui. itane est? nulla inbutus poetica disciplina Terentianum Maurum sine magistro adtingere non auderes, — Asper, Cornutus, Donatus et alii innumerabiles requiruntur, ut quilibet poeta possit intellegi, cuius carmina et theatri plausus uidentur captare — tu in eos libros, qui quoquo modo se habeant, sancti tamen diuinarumque rerum pleni prope to tius generis humani confessione diffamantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cirt̃ doum peritorum frequenttũ ecdesias Sed nullum cirgumen¬
tune i deo nemimnem .illisms teriis factum essepenfesiunelo quente¬
nens it deo pouoistuderuni Elo que cie quarieuues cor elo qulntes
Num qua mnnos parentt snostro: magistrosttilibula cio men daun¬
quae imperitorum parce copiosc est ut id quod pauu ad ipisci possur̃ ad a maremus¬
Dut nobis es sesimilem in regioneno lumus causcim. Quam cummagno inime
discrimine foritis se contemnimus : Sienim uerissimus & sinceris simus dĩ
cultus: quamuis sic cipud paiucos apudeos tanemẽ quibus multitudo quam quam
cupi dititibus in uoluit & cĩ puriate intel legentiȩ remota consentit quod fieri
posse quis dubit& : Quȩrosi quis tomeritatem uecor diamquen ostram cirguat:
quod nonapud eius magis tros ecĩ diligenter inuestigamus: Cuius inueni en de nobis
magnacura inel quid res pondere possimusꝰ De terruit mem ultitudo, Quur abs¬

Expanded text:
titudo inperitorum frequentat ecclesias, sed nullum argumentitudo inperitorum frequentat ecclesias, sed nullum argumentum est ideo neminem illis mysteriis factum esse perfectum. et tamen si tam pauci studerent eloquentiae quam pauci sunt eloquentes, numquam nos parentes nostri magistris talibus commendanquae inperitorum parte copiosa est, ut id, quod pauci adipisci possunt, adamaremusobis esse similem in religione nolumus causam, quam cum magno animae discrimine fortasse contemnimus? si enim uerissimus et sincerissimus dei cultus, quamuis sit apud paucos, apud eos tamen est, quibus multitudo quamquam cupiditatibus inuoluta et a puritate intellegentiae remota consentit-quod fieri posse quis dubitet? — quaero, si quis temeritatem uecordiamque nostram arguat, quod non apud eius magistros eam diligenter inuestigamus, cuius inueniendae nobis magna cura inest, quid respondere possimus? deterruit me multitudo? cur ab s
Abbreviated transcription (Latin):
hom ines sumus Cumipsogenere humano errere uidetimur: Atenim
cipud ꝓcui cos quosdam estueritts¬
des quȩreremus sed siexipsa
uemteds pciuio setim tenere coñieettos qui uero sint nescis Quidsuit
ꝓcuici sunt quiuerum sciunt ut cuc tortate suc multitudinem tenetant
Einde sein ilit secreiti ex pedire & qua sieli qua repeuicitus possit
Non neui demus quam pciũ summ amelo quentiam conser uee uantum
bertotom orben recorums cole tidoles centium gregibus perstrerant
Ndum quid ncimim peritorum perter riti multitudin erucorato
boniortitores eucidere uolunt. Cȩcili sibi potius dut eruci ount om¬
bun quantullianus ncucn deim opertm existimant. hȩc e ppetunt omines
quemcuorum ciuc toritate firmata sunt ea dem imperitorũ
turbȩ disceremoliuntur. Quȩd pcuicis doctis discenda recepa
sunt as se quuntur cuttem perpauci agunt pauciores eletis¬
cunt pcutis simi. Q uidsitaile quiddam est uenaareligios qmacusmonl¬

Expanded text:
homines sumus, cum ipso genere humano errare uideamur? At enim homines sumus, cum ipso genere humano errare uideamur? At enim apud paucos quosdam est ueritasdes quaereremus? sed si ex ipsa ui ueritatis paucos eam tenere coniectas, qui uero sint, nescis, quid? si ita pauci sunt, qui uerum sciunt, ut auctoritate sua multitudinem teneant, unde se in illa secreta expedire et quasi eliquare paucitas possit? nonne uidemus, quam pauci summam eloquentiam consequantur, cum per totum orbem rhetorum scholae adulescentium gregibus perstrepant? numquidnam inperitorum perterriti multitudine, quicumque boni oratores euadere uolunt, Caecilii sibi potius aut Eruci orationibus quam Tullianis nauandam operam existimant? haec adpetunt omnes, quae maiorum auctoritate firmata sunt. eadem inperitorum turbae discere moliuntur. quae a paucis doctis discenda recepta sunt; adsequuntur autem perpauci, agunt pauciores, clarescunt paucissimi. quid? si tale quiddam est uera religio. quid? si mul
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum inet demreligione ueli nuerure : Anime nigicur ccust omnis
religio a limeo poris naturta quo quo modo sebabecit nullam curm de
sollicitudi nem incutit ei p̃sertim post mortem cuiusani materuert au
Ec autenimme ui dero quã obcciusam &olsturis simum esse conficti
Qunsit oromen tac itulttiẽ ut uidemus Donecadipisi atur percipiat᷑¬
m sa pienticum & fortus se ipsa est uera religio  Numtecid ftibulas
mmitto Ndumi caili quid cogote nedere A animamnostram dicoerro
mus uerun: putinos ad huc neminem ciudisse cu ius piẽrdigiori in sintor
Ecceres nouci ẽ cinobis negotium quesus ceptum quȩ credenda sunt. Cre¬
dohuius rei siullaẽ professores stinos repperis. secdios ciliud opinantes. &
diuer sat atebpinionum Ad sequem que trahere cupi entes. Sedinter
hos ex cellere famȩ interim cel ebritate quos dẽ at queom nium pene
occupationẽ populo rum ut rum istiuerum teneant. magna quȩstio ẽ
Sednonne prius sunt explorandi. Vt quã diuerrumus siqui demin

Expanded text:
ligione uelle inuenire. animae igitur causa omnis religio; nam corporis natura quoquo modo se habeat, nullam curam ac sollicitudinem incutit ei, praesertim post mortem, cuius anima tenuerit qhaec autem anima — uidero quam ob causam et hoc obscurissimum esse confiteor — errat tamen ac stulta est, ut uidemus, donec adipiscatur percipiatque sapientiam, et fortasse ipsa est uera religio. num te ad fabulas mitto? num aliquid cogo te temere credere? animam nostram dico erroamus uerum. Puta nos adhuc neminem audisse cuiuspiam religionis insinuatorem. ecce res noua est a nobis negotiumque susceptum. quaerendi sunt, credo, huius rei, si ulla est, professores. fac nos repperisse alios aliud opinantes et diuersitate opinionum ad se quemque trahere cupientes. sed inter hos excellere famae interim celebritate quosdam atque omnium paene occupatione populorum. utrum isti uerum teneant. magna quaestio est; sed nonne prius sunt explorandi, ut, quamdiu erramus, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne quedegregibustuis hyrcos. Et paulo post utostenderet sacrificium noui testamenti
quando illa fuerant cesscitura. Immola in quitdõ sacrificium laudis & redde altissimo
uotatua. Etinfine eiusdem psalmi sac rificium inquit laudis glorificabitme: & illio
uia est qua ostendamilli salutaremeum. scluttiredĩ xp̃sest: quemin fantem symeon sene
cumagnouis set inspũ eumque sumpsiret inmanus. Nuncdimittis inquit dñe seruum
tuum sccundum uerbumtuum in pace quid uider̃ oculimei salutaretuum. quiergo
timetis dñm laudateeum : uniuersum semeniacob magnificaite eum. Non uacat qđ ei
non sufficit dicere scm̃ i cob: nisi adderet uniuersum: nein solis eis intellegeretur
qui ex hisrahelitis fueranit credituri Semenenimidcob ipsum est sem̃ ab rahae:

Expanded text:
neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, quando illa fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et illic uia est, qua ostendam illi salutare meum. salutare dei Christus est, quem infantem Symeon senex cum agnouisset in spiritu eumque sumpsisset in manus: Nunc dimittis. inquit, domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Qui ergo timetis dominum, laudate eum; uniuersum semen Iacob, magnificate eum. non uacat. quod ei non sufficit dicere \'semen Iacob\', nisi adderet\'uniuersum\'. ne in solis eis intellegeretur, qui ex Israhelitis fuerant credituri. semen enim Iacob ipsum est semen Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate. sed ꝑfesta caritas foras mit tit timorem: Pinde p̃mis sustimor in cornrm̃
peblitinde consuetudinem malorum operum & seruat caritati locum. quatam quam
domina ueniente ut illa insidat abscedit. Ergo quitimetis dnm laudate eum. ut dm̃
non seruiliter sed libere colatis: Amare discite quemtimetis. & poteritis laudare
quod a matis Timentes enim dm̃ homines ueteris testamenti propt̃ litteram terren¬
tem &occidentem nondum habentes spm̃ uiuificantem currebant cumsacrificus ad
templum & quamuis infiguram futuri scinguinis quoredempt̾isumus. tam̃ nescientes
quid ꝑ cosõfiguraretur cruentas uistimas im molabant. Nuncuero in gratia testomenti
noui quitimetis dnm lcudate eum: Ipse quippe inclio psalmo mutand& illa p̃nuntians
quaecunc inumbra futuri offerebantur. Non accipiam inquit dedomatua uitulos

Expanded text:
in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum pellit inde consuetudinem malorum operum et seruat caritati locum, qua tamquam domina ueniente. ut illa insidat, abscedit. Ergo, qui timetis dominum, laudate eum. ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem currebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc uero in gratia testamenti noui qui timetis dominum. laudate eum. ipse quippe in alio psalmo mutanda illa praenuntians, quae tunc in umbra futuri offerebantur: Non accipiam, inquit, de manu tua uitulos
Abbreviated transcription (Latin):
& euidentius hoc demonstrat. Cumenim dixisset narrabonomentuum fratribus meis
qui adm̃ nemouiditumquam. sedunigenitus filius qui est in sinupcitris ipseenarrauit
adque adiunexisset in medio ecclesiae cantabote quomodo cantauit idest. quia in
nobis cantauit cumproficimus in nomine qđ narrauit fratribus suis: & quia lau¬
dem dĩ cantauit in nobis: continuo manifestauit dicens Quitim&isdnm laudate
eum. Qui sautem ueracit̃ laudat. nisi qui sincerit̃ amat : tantumdem ẽ ergo acsidi¬
cer&: quitimetis dnm amate eum. Dixitenim homini sicut scriptum est. eccepiectis est
scipientia. porropiaetas cultusdi est. Neccolitur illenisi amando summaigitus
& uera scipientiaest in precepto illo primo. Diliges dnm̃ dm̃tuum ex toto cordetuo
& extotti animatua. Ac ꝑ hoc sapienticest caritas dĩ nec diffunditur in cordibus nr̃is

Expanded text:
et euidentius hoc demonstrat. cum enim dixisset: Narrabo nomen tuum fratribus meis, et euidentius hoc demonstrat. cum enim dixisset: Narrabo nomen tuum fratribus meis, quia deum nemo uidit umquam, sed unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit, atque adiunxisset: In medio ecclesiae cantabo te, quo modo cantauit, id est quia in nobis cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis autem ueraciter laudat, nisi qui sinceriter amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, ecce pietas est sapientia\'. porro pietas cultus dei est nec colitur ille nisi amando. summa igitur et uera sapientia est in praecepto illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ac per hoc sapientia est caritas dei nec diffunditur in cordibus 11 nos
Abbreviated transcription (Latin):
Cantette dño canticum nouum: cantatedño omnisterra: habes hicutrtiq & quo
cantico cantaturum sedixerit & in cuius ecclesiac medio: Illud ꝑtinet ad canticum
nouum he adomnem terrã: Ipse quippe ccntit in nobis cuiusgratia cantunus
Sicut dic̃ apłs¬
Anuultis experimentum eius accipere quiin meloquitur xp̃s medium uero ecclesiae
uelademinentiam licet referas &ipsam manifestationem quia omnia quanto clarius
nota sunt tanto magis in medio esse dicuntur uelceste ad interiores ecclesicie quic inte¬
riort sunt media Ne queenĩ omnis quilabiis ꝑsonat cantat canticum nouum: sed qu
eomod ocantat utti postolas ammonet dicens. cantantes & psallentes in cordibus urĩs
dño Intu senim est hocqtiudium ubi uox lauidis & canitus & auditur qua uocelaudat᷑
quigratis amandus est totocorde tota anima totamente. Amatoremq: suum accendit
in se gratia sp̃s sui scĩ. Quidenim aliud est canticum nouum quam ltusdĩ denique sequit᷑

Expanded text:
Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. habes hic utraque, et quo cantico cantaturum se dixerit et in cuius ecclesiae medio; illud pertinet ad canticum nouum, haec ad omnem terram. ipse quippe cantat in nobis, cuius gratia cantamus, sicut dicit aposAn uultis experimentum eius accipere, qui in me loquitur Christus? medium uero ecclesiae uel ad eminentiam licet referas et ipsam manifestationem, quia omnia quanto clarius nota sunt, tanto magis in medio esse dicuntur, uel certe ad interiores ecclesiae, quia interiora sunt media. neque enim omnis, qui labiis personat, cantat canticum nouum, sed qui eo modo cantat, ut apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus uestris domino. intus est enim hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente amatoremque suum accendit in se gratia spiritus sui sancti; quid enim aliud est canticum nouum quam laus dei? Denique sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
dedit me: Tam quamipsos dixerit puluerem mostis: inquem dedustus est quosdixit
carnes multos & concilium malignantium. Canes uidelic& eos appellans qui plerũq
contra in nocentes latrant cumquibus non habent consuetudinem. Iamuero in
hisque subiungit : tamquam euuangelium recittitur. Crucifixo quippeeius ex pri¬
mitur in eoquod dicit foderunt manus & pedes meos. dinumerauerunt omnici
ossamea. Ipsiuero considertiuerunt & conspexerunt me. fossae sunt enimclauis
manus &pedes eius: Etcum extenderetur in ligno : quodam modo numertta sunt
ossceius Considertitus estautem atque conspestus quidillifuturum eẽt & utrum
uenret helias & liberaret cum: Iamillud quod sequitur. nullus expositionis indig&¬

Expanded text:
ded erunt me, tamquam ipsos dixerit puluerem mortis, in quem deductus est. quos dixit ded erunt me, tamquam ipsos dixerit puluerem mortis, in quem deductus est. quos dixit canes multos et concilium malignantium canes uidelicet eos appellans, qui plerumque contra innocentes latrant, cum quibus non habent consuetudinem. iam uero in his. quae subiungit, tamquam euangelium recitatur. crucifixio quippe eius exprimitur in eo, quod dicit: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea: ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. fossae. sunt enim clauis manus et pedes eius et, cum extenderetur in ligno, quodam modo numerata sunt ossa eius. consideratus est autem atque conspectus. quid illi futurum esset et utrum ueniret Helias et liberaret eum. Iam illud, quod sequitur, nullius expositionis indig
Abbreviated transcription (Latin):
inpuluerem & caroeius resurrestioni ultimȩ seruaretur: nullaesset utilitas in sainguine
xius qui anihil prodesset mors eius. Necadnuntiaretur ueritasdĩ queillum continuo
resurresturum ẽẽ predixerat. Quidsi biergo uult quod hoc locoait & inpuluerem
mostis deduxistime nisi corpus eius accipiamus ecclesiam inqua illi qui pro eius nomine
passi sunt uel patiuntur nonita ut ipsecitore surgunt sed in mostis puluerem deducuntur.
tuncre s urresturi cumillud tempus uenerit de quo ineuuangelio dicit. Ven& horai¬
quando om̃s quis in monumentis cudient uocem eius & resurgent aut ceste tropice
puluerem mostis ipsos iud deos intellegi in quorum mainus dedustus est: Scriptum est
enim Non sicimpii non sic sedtam quam puluis quem proicit uentus a facieterre
Denique sequitur qm̃circum deder̃me canes multi concilium malignantiũ circum¬

Expanded text:
in puluerem et caro eius resurrectioni ultimae seruaretur, nulla esset utilitas in sanguine in puluerem et caro eius resurrectioni ultimae seruaretur, nulla esset utilitas in sanguine eius, quia nihil prodesset mors eius nec adnuntiaretur ueritas dei, quae illum continuo resurrecturum esse praedixerat. quid sibi ergo uult, quod hoc loco ait: Et in puluerem mortis deduxisti me, nisi corpus eius accipiamus ecclesiam, in qua illi. qui pro eius nomine passi sunt uel patiuntur, non ita ut ipse cito resurgunt, sed in mortis puluerem deducuntur tunc resurrequando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus, et procedent . Aut certe tropice pulverem mortis ipsos Judaeos intelligi voluit, in quorum manus deductus est: scriptum est enim, Non sic impii, noDenique sequitur: Quoniam circumdederunt me canes multi, concilium malignantium circum
Abbreviated transcription (Latin):
cumdicit: sicuttignus coram tondente fuit sine uoce. sed silinguaeius os in eius corporeqđ est
ecdesia intellegamus ꝑ qđ suum loquitur euuangelium : tunceius stiucibus ad haerent
cuma praeceptis eius non recedunt
Quod uero sequitur & inpuluerem mostis deduxisti
me quomodo capiti cociptabitur quando quidem corpus eius quod testio die resurrexit
nonestutique in puluerem dissolutum: necaliter e posuerunt apostoli quod incilio psalmo
positumest: nequed abis scm̃tuum uidere corruptionem. nisi quicieius caro non estcorrupta
quaetam cęleriter resurrexit: Vndeitem in alio psalmo dicit quleutilitas in sanguine
meodumdescendo incorruptionem : Numquid confitebiturtibi puluis cuit annuntiabit
ueritatem tuam: H oc scilicet dicens. quod sieo modo quo& ceteri mostuus dimitteretur

Expanded text:
cum dicit: Sicut agnus coram tondente fuit sine uoce; sed si linguam eius eos in eius corpore, quod est cum dicit: Sicut agnus coram tondente fuit sine uoce; sed si linguam eius eos in eius corpore, quod est ecclesia, intellegamus, per quos suum loquitur euangelium, tunc eius faucibus adhaerentcum a praeceptis eius non recedunt. Quod uero sequitur: Et in puluerem mortis deduxisti me. quo modo capiti coaptabitur, quando quidem corpus eius, quod tertio die resurrexit, non est utique in puluerem dissolutum? nec aliter exposuerunt apostoli, quod in alio psalmo positum est: Neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem, nisi quia eius caro non est corrupta, quae tam celeriter resurrexit. unde item in alio psalmo dicit: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? numquid confitebitur tibi puluis aut adnuntiabit ueritatem tuam? hoc scilicet dicens, quod, si eo modo, quo et ceteri, mortuus dimitteretur
Abbreviated transcription (Latin):
uit medio uentrissui utin eius corpore quod est ecclesia quasiuentris locum habeatear¬
nalis & infirmior multitudo. Aut siuentris nomen magis interiorib: comp&it. ad eospotiis
ꝑfestiorem scripturarum intellestum ꝑtinere monstrt tum est. cum coreius id est scripta¬
rȩ eius quaẽ continet consilium eius in medio eorum hocest in cogitatione eorum tamquã ar
dissoluitur. hocest feruoresp̃s aperitur disputatur eeponitur. Ex aruit uelut testauistus
mea: Testcugnefirmataest. Si c & uistus corporis xp̃i. non sicut faenum igne consumitur
sed sicut testapassione uelutignefirmatur. uascienim figuli probat fornax sicut alioloco
scriptura dicit & homines iustos tempititio tribulationis: Et linguame adhesit ftiucib
meis Potest quidem silentiumeius significatum uideri : quod &clius propheta commendet

Expanded text:
uit medio uentris sui, ut in eius corpore, quod est ecclesia, quasi uentris locum habeat caruit medio uentris sui, ut in eius corpore, quod est ecclesia, quasi uentris locum habeat carnalis et infirmior multitudo, aut, si uentris nomen magis interioribus competit, ad eos potius perfectiorem scripturarum intellectum pertinere monstratum est, cum cor eius, id est scripturae eius, quae continent consilium eius, in medio eorum, hoc est in cogitatione eorum tamquam cera dissoluitur, hoc est feruore spiritus aperitur, disputatur, exponitur. Exaruit uelut testa uirtus mea. testa igne firmata est; sic et uirtus corporis Christi non sicut faenum igne consumitur, sed sicut testa passione uelut igne firmatur; uasa enim figuli probat fornax, sicut alio loco scriptura dicit, et homines iustos temptatio tribulationis. et lingua mea adhaesit faucibus meis. potest quidem silentium eius significatum uideri, quod et alius propheta commendat,
Abbreviated transcription (Latin):
aut infirmorum suorum in se transtulit causam. siueillorum quimostis metupciuescunt.
sicutipsep&rus &egregio presumptore tamcreber negator effestus siue illorum qui tristi¬
tia sa lubri contabescunt si cutidem ipsep&rus cumamare fleuit. Nam & tristitia quasi
soluit cor. Vndedicitur &iamgrȩae quod hinc appellata sit lype : autcestȩ ꝓfundum
sacramentum nosintellegere uoluit ut cordissui nomine significaret scripturas suas ubiei
ubi que latebat consilium: quod uncaꝑtum est cum ea quaed eillo profetata fuerunt passus
impleuit. solut ae suntergo scripturȩeius in hisque ꝑ festasunt aduentueius. natiuitate
passione. resurrestione. glorificatione quisenimea iamnon intellegit in prophetis.
quandousque ad intellestum &iam carnalis multitudinis ꝑuener̃ : quam fostas sesignifica¬

Expanded text:
aut infirmorum suorum in se transtulit causam siue illorum, qui mortis metu pauescunt aut infirmorum suorum in se transtulit causam siue illorum, qui mortis metu pauescunt sicut ipse Petrus ex egregio praesumptore tam creber negator effectus, siue illorum, qui tristitia salubri contabescunt sicut idem ipse Petrus, cum amare fleuit — nam et tristitia quasi soluit cor, unde dicitur etiam Graece quod appellata sit λόπη, aut certe profundum sacramentum nos intellegere uoluit, ut cordis sui nomine significaret scripturas suas, ubi eius utique latebat consilium, quod tunc apertum est, cum ea, quae de illo prophetata fuerunt, passus impleuit. solutae sunt ergo scripturae eius in his, quae perfecta sunt aduentu eius, natiuitate, passione, resurrectione, glorificatione. quis enim ea iam non intellegit in prophetis, quando usque ad intellectum etiam carnalis multitudinis peruenerunt? quam fortasse significa
Abbreviated transcription (Latin):
uites principes plebis A peruer̃ in meossuum: damando crucifice crucifige qua si
leoraipiens &rugiens : Rapuerunt enim comp̃hensum adducentes ad p̃sidẽ : & rugier̃ pe¬
tondocus mostem Sicut aqua effusus sum tam quã ut in melapsi caderent ꝑse cutores mei
disp sasant omnia os samea: quid sunt ossa nisi corporis fundamenta: corpuscũt api
ccdesia. Firmameniuergo ecdesie quinisi apłi qui&iam columne alibi appellaNtur
Hiutique disꝑsisuñ cumad passionem ipseduceretur uelcumesset passus & mostuus
Fastum est cormeum tamquamcera liquescens in medio uentris mei: Hoc sane
quem ammodum capitinrõ ipsius corporis saluatori cocptetur in uenire difficileest:
Nemo enim nisi magno pciuore contingit. ut cor uelutliquescat humanum i qđ unde
in illofieriposset qui potestatem habebat ponendi & recipiendi cinimã suã: Sed ꝑfesto

Expanded text:
uites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige, crucifige — quasi uites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige, crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; rapuerunt enim comprehensum adducentes ad praesidem et rugierunt petendo eius mortem. sicut aqua effusus sum, tamquam ut in me lapsi caderent persecutores mei. dispersa sunt omnia ossa mea; quid sunt ossa nisi corporis firmamenta? corpus autem Christi ecclesia: firmamenta ergo ecclesiae qui nisi apostoli, qui etiam columnae alibi appellantur? hi utique dispersi sunt, cum ad passionem ipse duceretur uel cum esset passus et mortuus. factum est cor meum tamquam cera liquescens in medio uentris mei. hoc sane quem ad modum capiti nostro, ipsius corporis saluatori coaptetur, inuenire difficile est. neque enim nisi magno pauore contingit, ut cor uelut cera liquescat humanum. quod unde in illo fieri posset, qui potestatem habebat ponendi et recipiendi animam suam? sed profecto
Abbreviated transcription (Latin):
coeperit. & dicitdõ a quoderelista est interrena felicitate sed quȩcum illo est inspeuitae
acternae Nediscedas ame qm̃tribulatio ꝓximaest. Non est inagromeo : non inciuro
non in pecore non intestis atque pari&ibus non in meorum orbitatibus sedincarnemea est
cuicopulor cuiconnestor cuius sensump̃ habere non possum. Vndeme deꝓximo urg& utc pa¬
uentiae uistute deficiam: nediscedcs ame. Qm̃ non est quiadiuuet. Nequermicus neq
ꝓpinqũs neque humana laus neque p̃teritae recordatio uoluptatis nequealiquideoꝵ
quoterrene felicitatis ruinai fulcitur. neque ipsa quac in animomeo est humanauistus
quia situdeseris que hominis uistus. quid est enĩ homo nisi quod memor eseius. Circum deder̃
me uitulimulti: hocest minores in plebe : Tauripingues obsederme. hocest suꝑbi acdi¬

Expanded text:
coeperit, et dicit deo, a quo derelicta est in terrena felicitate, sed quae cum illo est in spe uitae coeperit, et dicit deo, a quo derelicta est in terrena felicitate, sed quae cum illo est in spe uitae aeternae: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est; non est in agro meo, non in auro, non in pecore, non in tectis atque parietibus, non in meorum orbitatibus, sed in carne mea est, cui copulor, cui conector, cuius sensum non habere non possum; unde me de proximo urget, ut a patientiae uirtute deficiam. ne discedas a me, quoniam non est, qui adiuuet neque amicus neque propinquus neque humana laus neque praeteritae recordatio uoluptatis neque aliquid eorum, quo terrenae felicitatis ruina fulcitur, neque ipsa, quae in animo meo est humana uirtus. quia, si tu deseris, quae hominis uirtus? quid est enim homo, nisi quod memor es eius? Circumdederunt me uituli multi, hoc est minores in plebe. tauri pingues obsederunt me, hoc est superbi ac di