comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur &dicit eccead qualia cogititur ecs¬
consentire & sine baptismo &uenia delictor
cõmunicare conpellitur: pisiessent c&eris
piscopi quialios adista cõpellerent: nonutis
dicer& unde ostenditur illos &iam uerio¬
ra sensis se quinon recesserunt a pristina
consu&udine quȩ postea concilii uniuersita¬
te firmata est: quidest quod adiungit & di¬
cit quam obrem fratres fugere acuitare
debemus : & a tanto scelere nos separare si
enim hoc ita dicit ut ista non faciat nec apꝰ¬
prob& alia resest : si autem ut diuersa sen¬
tientes damn& & segreg& prior resistit
uerbis expriani quibus ait neminem iudi¬
cantes : Aut aiure communt onis aliquẽ
si diuersum senserit amouentes: Adex
quȩ felix amigirpadihȩc dicimus sinonersa
baptis maunum &uerum nisi inecdesia ñ
utiq: es s& in eis qui abunitate discedunt:
est autem in eis nam non id recipiuntre¬

Expanded text:
dignatur et dicit, Ecce ad qualia Ecclesia cogitur dignatur et dicit, Ecce ad qualia Ecclesia cogitur consentire, et sine Baptismo et venia delictorum communicare compellitur; nisi essent caeteri episcopi qui alios ad ista compellerent, non utique diceret. Unde etiam ostenditur illos tunc veriora sensisse, qui non recesserunt a pristina consuetudine, quae postea concilii universitate firmata est. Quid est autem quod adjungit et dicit, Quam rem, fratres, fugere ac vitare debemus, et a tanto scelere nos separare? Si enim hoc ita dicit, ut ista non faciat nec approbet, alia res est; si autem, ut diuersa sentientes damnet et segreget prior, resistit uerbis Cypriani quibus ait: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes . Ad ea quae Felix a Misgirpa dixit haec dicimus: Si non esset baptisma unum et uerum nisi in ecclesia, non utique esset in eis qui ab unitate discedunt. est autem in eis; nam non id recipiunt re
Abbreviated transcription (Latin):
mores bonos ꝑcollo quiamala.Rinfideles sunt
quõ qđ ds̃ talibus minatur iñ rident: &scelera¬
ti quia nefariae uiuunt Rantixp̃i quia mo¬
res eorum xpõ aduersantur &adõ maledicti
quia ubique tales scã scriptura execratur &
mostui quia carent uita iustitiȩ: & inpacati quia
contrariis factis cũ dĩ sermone confligunt:
&blas phemi qr ꝑeorum ꝑditos actus nomen
xp̃iano derogatur : & profani qui ab illo dĩ
scũ ario spiritaliter interiores exdusi sunt
& sacrilegi qr inscipsis templũ dĩ maleuiuen¬
do corrumpunt: Rantistites diaboliq frau¬
di & auaritiȩ quȩ est idolatriȩ seruiun : tales
aũt non nullos immo plurimos: &a postolus pas¬
lus &epis copuser prianus &iamintus eẽ testa¬
tur : Curergoistibaptizant cur&iam quidam
qui sđo uerbis & non factis fenuntiantes abhu¬
modimorib: non mutatibaptizantur & quano
mutantur ñ rebaptizantur Iam uero quod in¬

Expanded text:
bonos mores per colloquia mala; et infideles sunt, bonos mores per colloquia mala; et infideles sunt, quoniam quod Deus talibus minatur irrident; et scelerati, quia nefarie vivunt; et antichristi, quia mores eorum Christo adversantur; et a Deo maledicti, quia ubique tales sancta Scriptura exsecratur; et mortui, quia carent vita justitiae; et impacati, quia coet blasphemi, quia per eorum perditos actus nomini christiano derogatur, et profani, quia ab illo dei sanctuario spiritaliter interiore seclusi sunt, et sacrilegi, quia in se ipsis templum dei male uiuendo corrumpunt, et antistites diaboli, quia fraudi et auaritiae quae est idololatria seruiunt. tales autem nonnullos; immo plurimos et apostolus Paulus et episcopus Cyprianus etiam intus esse testantur. cur ergo isti baptizant? cur etiam quidam, qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, et ab huiusmodi moribus non mutati baptizantur et quanmutantur non rebaptizantur? Jamvero quod in
Abbreviated transcription (Latin):
crilegus: ad hae comnia accedit & illud malum
ut antistes diaboli audeat eucharistiã facere
aut qui illis assistunt dicanthaec̃ falsaesse dehae¬
reticis: ec ce ad qualia cogitur ecclesia con¬
sentire & sinebaptismo & uenia delictorum.
cõmunicare conpellitur: quam rem fra¬
tres fugereacuitare debemus &atanto sce¬
lere nos separare Runum baptismum tene¬
re quod soliecclesiae adõ conces sumest: ad
haec respondeo: quõ quisquis &iamintus confi¬
tetur sedm̃ nosse factis autẽ negat: quales
sunt a uari & inuidi : & ꝓpt̃ fraternumodium
non meo: sed scĩ iohannis a postoli testimoniodi¬
cuntur homicidȩ & spemnon habent qr malãt
conscientiã gerunt & ꝑfidi sunt qr nonidagunt
quod dõ no uerunt&mendaces qr falsa ꝓsiten¬
tur & demoniaci quia diabolo & angeliseius in
suo corde prebent locum & uerba eorum
putredinem operantur cum corrum punt

Expanded text:
crilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, crilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat Eucharistiam facere. Aut qui illis adsistunt, dicant haec omnia falsa esse de haereticis. Ecce ad qualia cogitur Ecclesia consentire, et sine Baptismo et venia delictorum communicare compellitur. Quam rem, fratres, fugere ac vitare debemus, et a tanto scelere nos separare, et unum Baptisma tenere, quod soli Ecclesiae concessum est. 12. Ad haec respondeo, quoniam quisquis etiam intus confitetur se Deum nosse, factis autem negat, quales sunt avari et invidi, et qui propter fraternum odium, non meo, sed sancti Joannis apostoli testimonio dicuntur homicidae ; et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt; et perfidi sunt, quia non id agunt quod Deo voverunt; et mendaces, quia falsa profitentur; et daemoniaci, quia diabolo et angelis ejus in suo corde locum praebent; et verba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuicem dilectione. studentes seruare
unitatem sp̃s. inuinculo pacis: perquem &iam
ait Si quid aliter sapitis idquoque uobis dr̃
reuelabit. scõrumepicoporum sententias
saluo. cumeis uinculo unitatis & pacis. in quo
r&inendo eos : quantum ipse dñs adiuuat
imitamur considerandas & ꝑtractandas
ego unum baptis mum inecclesia sola scio & ex¬
traecclesiam nullum hicerit unum ubispes
uera est & fides cesta: sic enim scriptumest
una fides. una spes unum baptis ma: Non apud
haer&icos ubispes nulla est & fides falsa ubi
omnia ꝑmendacium aguntur subi ex orchitat
daemoniacus sacramentũ interrogat cuius
os & uerba cancer emit tunt: fidemdat infi¬
delis ueniam delictorum tribuit sceleratus:
& nomin exp̃i tinguit antix p̃s benedicit a dõ
maledictus uitã pollic&ur mortuus pacem
dat in pacificus : dm̃ in uocatblasphemus sacer¬
dotium administrat ꝓfacnus ponit altare sa

Expanded text:
tes invicem in dilectione; studentes servare tes invicem in dilectione; studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; per quem etiam ait, Si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit : sanctorum episcoporum sententias, salvo cum eis vinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse Dominus adjuvat, imitamur, considerandas et pertractandas Ego unum Baptismum in Ecclesia sola scio, et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes uera est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur, ubi exorcizat daemoniacus sacramentum interrogat, cuius os et uerba cancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a Deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, Deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sa
Abbreviated transcription (Latin):
iuam seripsit ad magnum cum debaptis mo
inctorum & perfusorum quaereretur
utrum aliquid intererr&: quam parte inquit
iemini uerecundia & modestia nostra prae¬
idicat quo minur unur quisque quod puta¬
erin selitiat & quod senserit faciat: quib eiur
nmonibur satis appar& illo tempore ab eir
taesse tractata quo nondum declarata
ne ambagine hauriebantur sed adhuc clau
nagnom dimine quȩ rebantur: Noser goiam
pbaptis mi simplicitate ubique agnoscendã
nsiududinc̃ uniuersȩ ecclesiae &iam conci¬
suniuer salib roboratt̃ tenentes accepta
uo que exuerbir cupriani maiore fiducia ꝑ
quae mihi &iam tunclicer & saluoiure cõmu¬
nionis diuersa sentire: unitate quidem prȩ¬
lata atque laudata: Qualembeatus crpri¬
anus &eius collegae quicumeo concilium
illud fecerunt: cum diuersa sentientibus
tenuerunt haer&icorum & schis maticorũ
seditiosas calumnias proturbantes atque
per apostolũ suum loquens ait. sufferen¬

Expanded text:
quam scripsit ad Magnum, cum de Baptismo quam scripsit ad Magnum, cum de Baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur, utrum aliquid interesset: Qua in parte, inquit, nemini verecundia et modestia nostra praejudicat, quominus unusquisque quod putaverit sentiat, et quod senserit faciat . Quibus ejus sermonibus satis apparet, illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. Nos ergo jam de Baptismi simplicitate ubique agnoscendam consuetudinem universae Ecclesiae, etiam conciliis universalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex verbis Cypriani majore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret salvo jure communionis diversa sentire, unitate quidem praelata atque laudata, qualem beatus Cyprianus et ejus collegae, qui cum eo concilium illud fecerunt, cum diversa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias proturbantes atque per Apostolum suum loquens ait, Sufferen
Abbreviated transcription (Latin):
serit amouentes: quod eum non propte¬
rea dixisse ut cogitationes tacitas collega¬
rum tamquam de abdito erutar talise curi¬
tate captar&. sed quod reuera pacem uni¬
tatem quediliger&: ex aliir similibus uide¬
re facillimumest ubi ad singulos scripsit
cut ad ipsum iubaianum: haec tibiinquit breus¬
sime pronostra medio critate scripsimus fi
ter carissi me nemini prescribentes aut
praeiudi cantes quominu  quis que epis¬
coporum quõ putat faciathabens arbitri
sui liberam potestatem : & nequis quam sihac¬
eademi libera potestate diuersa sentir &e pellen¬
dus a c&erorũ consostio uideretur sequitur &r
dicit nos quantum in nobis est propter haere
ticoscum collegir & coepis copis nostrirnon
conter dimurcũ quibur diuinam concor¬
diami & dominicam pacem tenemus & paulo¬
post seruatur inquit a nobis patienter & le¬
niter carita s animi collegii honor uinculũ
fidei concordia sacerdotii: sic& in epistala

Expanded text:
serit amouentes. quod eum non propteserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime pater carissime, nemini praescribentes aut praeiudicantes quo minus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. neadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in noticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenemus; mapost, Servatur, inquit, a nobis patienter et leniter charitas animi collegii, honor, vinculum fidei, concordia sacerdotii . Sic et in epistola
Abbreviated transcription (Latin):
epis coporum constituit autti rannico ter¬
rore ad obsequendinecessi tatem collegar
suor adigit: quando habeat omnis episcopur
prolicentia libertatis & potestatis suae ar¬
itrium proprium : tamquȩ iudicari ab alio
on pos sit: quam nec ipse potest alterum iu¬
nlicare: sed expectemus uniuersi iudicium
ubernatione & de actu nostro iudicandĩ iam
satis quantum arbitror: non solũ adepistulcm
quam iuba ianoscripsit. sed &iam adillam quam
ad quintum dedit. Radillaem quamcum quibus¬
dam collegis ad quosdam collegaes & cedil¬
lam quamad pompeium: quamtũ potuimus
prouni uersitate catholicȩ consensionis atq
concilii incuius unitate istiiamquam piamem¬
bra manserunt libris superibus dis putecin¬
mus: qua propter iamopor tunum uidetur
quid&uam c&eri singillatim censuerint con¬
siderare: alibertate quam nobis &iam ipse
non abrogc uit dicens: Neminem iudicante
aut aiure cõmunionis aliquemꝰ: diuersum sen¬

Expanded text:
episcoporum constituit aut tyrannico terepiscoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudicium\gubernatione et de actu nostro isatis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum sen
Abbreviated transcription (Latin):
conqulruntur ut red arguantur : Primum
ergo ipsiusci: priani consultationem qua in
dicatur anima pacifica & exundans ubere ca¬
ritatis unde concilium ipsum incipit iterun
considerandam cõmemoremus Audiftis in¬
quit collegae dilectissimi quid mihi Iubaianuss
coẽpiscopus noster scripserit consulens me¬
dio critatem nostram de inlicito & profanohȩ¬
rei corum baptismoquid que eirescripserim:
censens scilic& quod semel atque iterum & sae
pe censuimus haer&icos ad ecclesiam ueni¬
entes ecden ae baptis mobaptizari& sc̃ificari
oportere temlecte uobis. & aliae iuba¬
iani lit terȩ quibus prosua sincera & religi¬
osa deuotione adepistolam nostram rescri¬
benr non tantum consensit sed & instructum
se esse grãtis egit super est: unde hac ipsa
re singuli quidrentiamur profercmus:
Neminem iudi cantes aut aiure communionis
aliquem sidiuersum senserit a mouentes Ne¬
que enim quis quam nortrum episcopumre

Expanded text:
conqueruntur ut redarguantur. Primum conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultatidicatur anima pacifica et exundans ubere charitatis, unde consilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoremus. Audistis, in collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum pe censuimus haereticos ad Ecclesiam venientes Ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiam instructum se esse confessus gratias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquam nostrum episcopum se
Abbreviated transcription (Latin):
ita sint : quidhuic iãm perspicuȩ uerita¬
ti officit: quod multiuco epis copi crpri¬
ano in illam sententiam consenserunt:
suas que inidem conuenientes proprias¬
protulerunt : nisiut magis magis que illius
uerierga unitatem xp̃i Caritas in notescat
si enim solus ista sentiens. nullosentiente rema¬
ner & uider&ur propterearefriguisse ab
scelere schismatis. quia socios non inueniebat
erroris tam multis autem sibi conscientibus.
quod cum c&eris diuersa sentientib inunita¬
te ꝑmansit catholice unitatis scĩssimumuincu¬
lum nontimore solitudinis sed pacis amoreser¬
uauit: quaꝓpter poss& quidem iamuideri
superfluum c&erorum &iamillius concilii
epis coporum singulas retractare sentias:
sed quõ cordetardiores non putantes se.res¬
ponsum si alicui loco cuius que sermonis non
ibi sed alibi respondeatur. quod illuc &iam pos¬
sit adhiberi melius multum legendo atteru¬
tur ut acuantur quam parum intellegendo

Expanded text:
ita sint, quid huic iam perspicuae ueritaita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes propriprotulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri superfluum ceterorum etiam illius concilii episcoporum singulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo
Abbreviated transcription (Latin):
tam perniciose tradere: Ille autem cui
tracdit potest salubriter accipere: supse
non separatus accipiat: sicut pleris que accidit
ut catholico animo & corde abunitate pacir non ali¬
enato aliqua neces sitate mortisurgentis in ali¬
quem haer&icum irruerent & abeox p̃ibaptis¬
mum sineillius ꝑuersitate perciperent: &siue
de functi siueliberocti: nequaquam apud eos
remanerent adquos numquam corde transi¬
eraent: si autem &iam ipse separatus acceperit:
adexitium separacto: Quanto magis porr&
adsalutem ualere coniuncto : Rideosi abilla per¬
uersitate correctus & separactione conuersus
uenerit ad catholi cam pacem subeodem baptis¬
mate quod acceperat eius peccata dimittuntur
Propter uinculum caritatis sub quo baptis¬
mate peccata eius tenebantur: propter sacrile¬
gium diuisionis: quia illud & in homine iusto
& in homine in iusto semper sc̃mest : quod
neque alicuius aequitate augetur. neque
alicuius iniquitate minuitur: quaecum

Expanded text:
tam perniciose tradere. ille autem, cui tam perniciose tradere. ille autem, cui tradit, potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urgentis in aliquem haereticum inruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et siue defuncti siue liberati nequaquam aput eos remanerent, ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus acceperit, ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
sione mutato. interbonum sacramentũ quod
traditur & bonum fidelem cuitra ditur: tra¬
dentes malitia superatur: & cum illi ueraciter
ad dm̃ conuerso peccata dimit tuntur: ab eis di¬
mittuntur: Quibus ipsa ueraci conuersione
coniungitur dem quippe spr̃ scr̃ ea dimit¬
tit : quidatus est omnib scĩs sibecaritate cohae¬
rentibus. siue se nouerunt corporaliter siue
non nouerint: Similiter cum alicuius tenen¬
tur peccata: ab eis utique tenentur a quibus
sẽ ille curtenentur uitae dissimilitudine &
praui cordis auersione disiungit. siue illũ
corporaliter nouerint :siue nonnouerint :
Qua propter omnes mali spiritaliter abonis se¬
uncti sunt: si autem &iam corporcliter.
aper tadis sensione separentur peiores
fiunt: sed ut dictumest: nihil inter est adbap¬
tis mi scĩtatem: Quanto quis que peior id
habeat & quanto pẽiori tracdat: Potest tamen
tradere separctur sicut potest habere
separatur: sed quam perniciose habere

Expanded text:
sione mutato, inter bonum sacramentum quod sione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa ueraci conuersione coniungitur. idem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, si autem etiam corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus, sed quam perniciose habere
Abbreviated transcription (Latin):
monstracuimus: quos non ꝑtinere ad scam̃
ecclesiamdĩ quãuis intus eẽ uideantur ex
hoc apestissime appar& : quia isti sunt auari
raptores feneratores. inuidimaliuoli: Rc&e¬
rahuius modi. Illa autẽ columba unica pudica
& casta sponsa sine macula & ruga hortus conclu¬
sus fons signatus para dirsus cum fructu po¬
morũ & cetera quaede illa similiter dicta sunt:
quod non intellegitur : nisimbonis & scĩs & iur¬
tis: Id est non tantum secundum operationes
munerum dĩ bonis  malis que cõmunes sed
&iam secundum intimam & supereminentem
sicui dimiseritis peccata : dimittentur ei : et sicui
tenueritis tenebuntur : acper hoc nihil idone¬
um dici: Curnon possit malus &iam tradere
baptisumum qui potest habere : & sicut ꝑnici¬
osehab& ita&iam perniciose tradere non
quia tale aliquid tradit: Nec quiatalis tra¬
dit sed quiatali tradit : Namcum malus tra¬
ditbono: Idest inunitatis uinculo ueraci conuer¬

Expanded text:
monstrauimus. quos non pertinere ad sanctam monstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem si cui dimiseritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuer
Abbreviated transcription (Latin):
que seruata disputans ergo desententia crpri¬
ani multũ inframerita positus erpriani dico
sacramentũ baptismi &bonos & malos pos¬
sehabere possedare posse accipere: et bo¬
nos quidem utiliter acsalubriter. malos autem
ꝑniciose atque poenaliter: Cum illud tamen
in utrisque sit aequaliter integrũ: atque nihil
inter esse ad eius aequalem in omnib: integri¬
tatem quantopeior idhabeat inter malos: si¬
cut nihil inter est quanto melior idhabeat in¬
terbonos:acꝑhoc nihil&iam inter est quan¬
to peior idtradat: sicut nihil inter est quan¬
tomelior : atque ita nihilinter est quanto peior
id accipiat. sicut nihil inter est quanto melion
Illudenim ꝑseipsũ & in eis quinon aequali ter
iusti sunt: Rineis quinon aequaliter iniqui sut̃
aequaliter scm̃ est: Habere autẽ baptis mum &
tradere & accipere malos nequaquã in melius
commutator &descripturis canonicis &deip¬
sius cr priani litteris satis ut arbitror de¬

Expanded text:
que seruata. Disputans ergo de sententia Cyprique seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest quanto peior id tradat, sicut nihil interest quanto melior; adque ita nihil interest quanto peior id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequaliter iusti sunt et in eis qui non aequaliter iniqui sunt aequaliter sanctum est. Habere autem baptismum et tradere et accipere malos nequaquam in melius commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror de
Abbreviated transcription (Latin):
non debebat: Non solum autem istorum aridi¬
tas illius uiritati conferenda non est. sed nec
aliorum fructus illius ubertati ad aequandus
est: gentes enim iudailare nemonunc cogit
nec ideo tamen quis quam nunc in ecdesia
quantum lib& profecerit: p&ri a postolatui
conferendus est : qua propter reddens debi¬
tan reuerentiam. dignum que honorem
quantũ ualeo ꝑsoluens pacifico episcopo & glo¬
riosomartsricu priano: audeo tamen dice¬
re aliter eum sensisse deschis maticis uel here¬
ticis baptił andis quã postea ueritas ꝓdidit
non ex mea sed exuniuer se ecclesiae sententia.
plenarii concilii auctoritate roborataatque fir¬
mata: sicut uenerans pr̃osuimerito petrũ pri¬
mum a postolorũ &eminentis simum mastyrũ
audeo tamen dicere: non eum recte fecis se
ut gentes iudailare cogere tur : &iam hoc
enimdico non ex mea sedex apostoli pauli saluta¬
ridoetrina ꝑuniuersa mecclesi am retenta at¬

Expanded text:
non debebat. non solum autem istorum aridinon debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis mum xp̃i nec in haer&icis rep&it: Nihil eius
adiuuat sterelitate quod non fecundictur
suo sed fructu oneratur alieno: fieriautẽ pot¬
est ut aliquis uigeat in radice caritatis & in quo
erprianus aliter sapuit rectissime sapiat. &ta¬
men incypriano quã in isto plura fecunda sint:¬
& in isto quã incr̃priano plura purganda sint:¬
sum non solũ itaq: malos catholicos nullo modo
comparamus sed nec bonos facile coaequamus bea¬
tocr̃priano queminter raros & paucos excellen¬
tis sime gratiae uiros numerat pia mater eccle¬
sia : quãuis isti & apudhaer&icos agnoscant bap¬
tis mumxp̃i. Illi autẽ aliter uisum sit ut per
eum minus aliquid uidentem & inunitate fir¬
missime permanentem : manifestius demons¬
traretur haer&icis quam sacrilego scelere
rumper&ur uinculum pacis: neque enim
pharisaei ceci. Quamuis dicentes aliquando
quod fieri debebat conparandierant aposto¬
lo p&ro quamuis dicenti aliquando : quod fieri

Expanded text:
tismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius tismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ut maiorem fructũ feratita euin arundine
stereli atque arida uel alligata sol& uuapen¬
dere : &ideo sicut stultũ est fructiferipalmi¬
tis purgaementa diligere Cõmode diq uitẽ
facit qui pomasuauia ubicũque sus pensa non res¬
puit: Itaquis quis abunitate praecisus : propte¬
rea rebaptizat quiaci priano uisumest abhȩ¬
re ticis uenientes denuo baptitari op̃ortert
laudanda intanto uiro auersatur & emendan¬
da sectatur nec eaipsa quȩ sectatur ad sequi¬
tur: Illeenim dum zelodĩ gracuiter de testatur
eos quiseabunitate separauerunt : &iam abipso
baptis moseparatosesse arbitratus est. Istiau¬
tẽ parũ sceleris putantes quod ipsi axp̃i unitate
separati sunt: &iam baptis mumeius illic non
esse & secum exisse contendunt: Tam ergo
longe sunt a fecunditate cu priani ut nec purga¬
mentis eius aequentur: itemquis quis non habens
caritatẽ & perditas uias morũ ingrediens pes¬
simorũ intus uidetur esse cumforis sit & bap¬

Expanded text:
ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et bap
Abbreviated transcription (Latin):
figunt quiuidentur quidem intus esse uerum ta¬
men adillam ouem quae &iam ex multis una est
non ꝑtinere:morũ suorũ fructibus conuin¬
cuntur inquibus infinem usque per du¬
rant: Quia secundum prescientiam dĩ sicut
multȩ oueserrant exterius sic multi lupi in¬
sidiantur interius: inter quos. tamen nouit
dñs qui sunt eius quinon audiunt uocem nisi pasto¬
ris &iam cũclamat ꝑsimiles pharisae orum
dequib diçtũ est: Quaedicunt facite sicut enim
homo spiritalis habens finem precepti ⁊dest
caritatẽ decorde puro & conscientiabona &
fide non ficta potest aliquid excorpore quod
adhuc corrũpitur & aggrauat animam : minus
liquide ceruere & aliter sapere quod in ea¬
dem caritate ꝑmanenti dr̃ cũ uoluerit reue¬
labit : sic in homine carnaliatque per uerso
potest ali quodbonũ & utile reperiri qđ
aliunde sit non exipsonamut in palmite fruc¬
tuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit

Expanded text:
figunt, qui uidentur quidem intus esse, uerumtafigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerumtamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
r&icos non inueniebatur : Ipsum quoque sacra¬
mentum illicnon ẽẽ putabatur. sed conuer¬
tentib: oculos ad interioris paleae multitu¬
dinem cum & hi qui in ipsa unitate ꝑuersi sun
& ꝑdite uiuunt appereant remissionem
peccatorũ: necdare posse nechabere: quia
non malignis. sedbonis filus dictũ est: sicui di¬
miseritis peccata dimittentur ei sicustenue¬
ritis tenebuntur: habere tamen &dare & ac¬
cipere baptismi sacramentum satis eluxit
pastorib: ecclesiȩ catholicȩ toto orbe diffusȩ:
perquos postea plenarii concilii auctorita¬
te originalis consu&ludo firmata est : &iam
ouem quȩ foris errabat: & dnĩ cum caracterem
a facllacibus deprȩdatoribus suis foris accepe¬
rat: uenientẽ ad xp̃i anae unitatis salutẽ: ab
errore corrigi a captiuitate liberari. Auul¬
nere sanarii caracterem Tamen in ea dñicum
agnoscipotius quãim probari quando quidem
ipsum carac terem multi: & lupi & lupis in¬

Expanded text:
reticos non inueniebatur, ipsum quoque sacrareticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi, qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt, appareant remissionem peccatorum nec dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, habere tamen et dare et accipere baptismi sacramentum, satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum characterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, characterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam inprobari, quandoquidem ipsum characterem multi et lupi et lupis in
Abbreviated transcription (Latin):
statui: Cũ prius de concilio eius dixero : quae
deberi a me puto : quod in dĩ uoluntate sequen¬
ti uolumine ad grediar: E XPIICITL Ñ¬
OERAT IA FORTASSE SUFFICE¬
re quod totiens rep&itis rationib: &
multipliciter disputando uersatis atque trac¬
tatis ad iunctis &iam diuinarũm scriptura¬
rũ documentir &ipsius crpriani tot testimo¬
nis suffragantib: iam &iamcorde tardiores
quantum existimo intellegunt baptis mum xp̃i
nulla ꝑuersitate hominis siuedantis siue acci¬
pientis pos se uiolari nec obaliud illis tempori¬
bus quando ista questio contrautilem consue¬
tudinem disputationib: salua caritate at que
unitate alter cantib: dhscutiebatur iuisum est
quibusdam &iam egregiis uiris antistibus xp̃i
inter quos prȩcipue beatus crprianus emi
batur sacramentũ ab effectu uelusu sacramen¬
ti &qr eius affectus atque usus in in liberati¬
one a peccatis & cordis rectudine: apud hae¬

Expanded text:
statui, cum prius de concilio eius dixero quae statui, cum prius de concilio eius dixero quae deberi a me puto. quod in dei uoluntate sequenti uolumine adgrediar. Liam fortasse sufficere, quod totiens repetitis rationibus et multipliciter disputando uersatis adque tractatis, adiunctis etiam diuinarum scripturarum documentis et ipsius Cypriani tot testimoniis suffragantibus iam etiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt, baptismum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate adque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminbatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus adque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine aput hae
Abbreviated transcription (Latin):
qua prodesse ad sclutẽ: Neq enim alit̃ dic
entiã di fous bapti ⁊ atiuerius deputentur: cn
quippeutentes baptis moꝑ aquã moriuntur
q uod nullra ccidit nisi qui prȩter arcã furgeesi
manifest umest id qđ dicitur: i nec clesia intu
aforis incorde non incorpore cogitando
quando quidẽ onines quicordesunt inti¬
inarcae unitate per eandem aquã sali
fiunt: ꝑ quã omnes qui cordesunt foris.i
&iã corpore forissint siue non sint tã quã un¬
tis aduersarii moriuntur: sicut ergo non
a sedeadem aqua: & in arca positos saluos fi
& extra arcam positos interemit : sic noni
sed eodẽ bap tismos&boni catholici sali
fiunt: & malicatholici uel hae n&ior
eunt: Vuidautẽ beatissimus cyprian
decaitholica sentiat : & quo modo eiusauit¬
ritate penitus obterantur haereticiquãquã
multadixerim: seor sum tamen sid nõ placue¬
rit aliquanto uberius atq manifestius dicere

Expanded text:
qua prodesse ad salutem; neque enim aliter dici qua prodesse ad salutem; neque enim aliter dici entiam Dei, foris baptizati verius deputentur. Male quippe utentes baptismo, per aquam moriuntur, quod nulli tunc accidit, nisi qui praeter arcam fuit. Certe manifestum est id quod dicitur in Ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore, cogitandum; quandoquidem omnes qui corde sunt in arcae unitate, per eamdem aquam salvi fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, sive etiam corpore foris sint, sive non sint, tanquam unitatis adversarii moriuntur. Sicut ergo non alia sed eadem aqua, et in arca positos salvos fecit, et extra arcam positos interemit, sic non alio, sed eodem baptismo, et boni catholici salvi fiunt, et mali capereunt. quid autem beatissimus Cyprianus de catholica sentiat et quomodo eius auctoritate penitus obterantur haeretici, quamquam multa dixerim, seorsum tamen, si domino placuerit, aliquanto uberius adque manifestius dicere
Abbreviated transcription (Latin):
consuentue bonae interrogatio: Qua propt
sicut apparent hominibus inunitate cet houti
bapti tati qui s cło uerbis sols&t nonfactis ue¬
nuntiant : Quo modo pestinent adhius arce
mrsterium inquib: non est conscientiae bonie
nousu sq infinem utae inflagitio srat perdts
morib ꝓ seuerane: Autquo modo ũs pera qua sit¬
iati quo sinpiaeteritũ cũehaptis mate quo dinbae¬
es accoperunt i necclesi ã srmplicit̃ animis sos
prianus ipse commemorat : eadem quippt
rcaeunitas eos saluos fecit inquanemo nis
eos quia decclesia m simpliciter agimisre
ec desia dor mierunt: ab ecdessae sia mu¬
enib: nonsepa rare :sinonꝑ aquã quomodo
marea si non in arca quo modo inecclesi& siautẽ
inecclesia utique in arca : & in arca utiqueper
aquã potest ergo fieri ut &quidam foris
bapti ⁊ati perdĩ prae scientiam ueriu sinti
bapti ⁊ati deputentur : Quia illic ess incipita¬

Expanded text:
conscientiae bonae interrogatio. Quapropter conscientiae bonae interrogatio. Quapropter si apparent hominibus in unitate catholica baptizati, qui saeculo verbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad hujus arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae intus, usque in finem vitae in flagitiosis et perditis moribus perseverant? aut quomodo non sunt per aquam salvati, quos in praeteritum cum eo baptismate quod in haeresi acceperant in Ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat? eadem quippe arcae unitas eos salvos fecit, in qua nemo niseos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separare. Si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo in Ecclesia? si autem in Ecclesia, utique in arca; et si in arca, utique per aquam. Potest ergo fieri ut et quidam foris baptizati per Dei praescientiam verius intus baptizati deputentur, quia illic eis incipit a
Abbreviated transcription (Latin):
resibus uelingentiliũ superstitionibus iace¬
ant & tamen &ia millic. nouit dñs: qui sun¬
eius : Namque in illa ineffabili pre scientiad
multi quiforis uidentur intussunt : & multi
quiintus uidentur: forssunt : Ex illis ergoo¬
nibus qufuitita dicam ptrinsecus & mocci¬
to intussunt: Constat ille hostus conclusus
fons signatus puteus aquae iiuaepara disi
cũfructu pomorũ : Horũ munera concesscca
uitus pastim sunt propria: sicut in hoc tempon
in fatigabilis caritas & infuturo saeculo uita
na p astimuero cummalis per uersis que cn¬
mitua sicut omnia c&era : in quibus sunt
sacroscã musteria : Hincitaqam facilior
mobis ex peditior arcaeillius : cuius noe fra¬
bri cutor &guber natorfuut consideratio
proponitur : Autenim p&russimar ca noe pauo
idest octoanimae hominum salua faetae suut
peraquãe quod &uios simili forma baptisma
saluos facit : non carnis depositio sordum sed

Expanded text:
resibus uel in gentilium superstitionibus iaceresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic nouit dominusquisunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui ut ita dicam intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro saeculo uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in quibus sunt et sacrosancta mysteria. Hinc itaque iam facilior nobis et expeditior arcae illius, cuius Noe fabricator et gubernator fuit, considerproponitur. Ait enim Petrus: In arca Noe pauci, id est, octo animae hominum salvae factae sunt per aquam, quod et vos simili forma baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uriue pnimitur ineis aliquantulũ. No naute
cun guitur caritatis ffectus : nunsusqur uis ur¬
cos amandes cens pristino cursiunestitutur
orun enimdicere. Dormi tauit animamea
iecȩdio confirmame inuerbis tus  cũ uctẽ
lquid aliter sapiunt id quoque illis incantã¬
sfla grantia ꝑ manentib uec rumpentibus
inculũ pacieds reue labit: quidã uero adhuc
rnales & animales ꝓuectus sos inst anter
cercent: & ut cibo spiritali um fianido¬
eiseorũ me steriorum lactenutriuntis
ea quae in prauis moribus populari &ia miudicio
manif esta sunt Indĩ timore deuitant: & ut mini
minusq rebusq terrenis & temporalibus deleo¬
tentur : uilantissime satagunt : regula mfido
diligenter inquisitam firmissime tenent.
Et siquiabea deuiant: ctto auetoritate cathol¬
ca corriguntur : Quamius in eius uerbis pro
sensu carnalis uarus ad huc fantas ma tu mẽ¬
cur sibus fluctuent : suł &iam quidã & eonum¬
ro quiadbucnequiter uiuant : au &iam in has¬

Expanded text:
reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in hae
Abbreviated transcription (Latin):
ueus supeniumerũ annuntiau inquid &do
enerssũ inulti plicati sunt supornumerum Lui¬
uerus sngo illeiustorũ quisecundũ propo icu
uo catifunt sẽ. de quibus dictum est. Nout dñs
quisunteius Ipse est hostus conclusus. fonsisigna¬
tus puteus aquȩ uiuae pardis sus cũ frlsctu
bumorau exhoe numero quidã spineta srer u

Expanded text:
acet super numerum. adnuntiaui, inquit, et acet super numerum. adnuntiaui, inquit, et locutus sum: multiplicati sunt super numerum. numerus ergo ille iustorum qui secundum propositum uocati sunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc nu
Abbreviated transcription (Latin):
cumiustis baptismum habuisse cammune
cum quibus communẽthabeant utique carita
& ipsius cipmanilitteris sic̃ sepȩ cominemo¬
raui suberius dicim & docemus : Nandicat in¬
hi aliquis : quo modo in repserint in hostũ con
clusum & fontẽ signatũ : quos scło uerbsolis a
ñ factis renuntiasse ci prianus & tamenin¬
tus fuisse testatur: si enim ipsiȩ bi sunt. & ip
sponsax p̃i sunc Itauero talis est illa sinen
cula &ruga & illa speciosa columbi tali
membrorum paste turpatur na nistȩ su
spine in quarum medio est illa sicut liliumq
in eodem cantico dicitur : inquantũ ergolib¬
um intantũ & hostus conclusus & fons signi¬
tusinillis uidelic& iustis quunoe culto uid&
s̃ circũ cisione cordis : Omnis enim pulchriti¬
do filiȩ regisintrinsecus in quib est numer
cestus scͥorũ pnȩdestinatus : ante mundi consti¬
aui onenie pbatiero multitudo spmarũ sueoc¬
cultis sue a pestis soparaitio nibisssuorins seus act

Expanded text:
cum iustis baptismum habuisse commune, cum iustis baptismum habuisse commune, cum quibus communem non habebant utique caritatem, ex ipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraui, uberius discimus et docemus. nam dicat mihi aliquum et fontem signatum, quos saeculo uerbis solis et non factis renuntiasse Cyprianus et tamen intus fuisse testatur. si enim et ipsi ibi sunt, et ipsi sponsa Christi sunt. itane uero talis est illa sine macula et ruga, et illa speciosa columba tali membrorum parte turpatur? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, quod in eodem cantico dicitur? in quantum ergo lilium, in tantum et hortus conclusus et fons signatus, in illis uidelicet iustis qui in occulto Iudaei sunt circumcisione cordis — omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus —, in quibus est numerus certus sanctorum praedestinatus ante mundi constitutionem. illa uero multitudo spinarum siue occultis siue apertis separationibus fori
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubitatione faciendũ: Triditumest
amus fuis sequosdã : quib: una spesnerit
&unus baptisnꝵ erat exipso funte ita in nor
ducit ueutasuta pareat nobis sic fieri pos
haberent: quiunam spem non ha beraint
Quomodo enim habebant unam spem cũ sc̃ĩs
ã iustis illi quidicebant manducemius & biba¬
nucras emĩmorimur dicentes quod non es s&ie¬
sanrecdio mortuorũ &ta meninipsse
prnt quibridem a postolusdic̃: nũ quid paulur
pro uoberuci fixus aut in nomine paulibapti¬
ati estis. Ad ẽosenim ꝑtissime scribitdiceis
suinado dieuna qui daminuobis quia resirrec¬
io mostuorũ nonest: & quodin canti cis
canticorum ecdesia sic de scribitur: hostus con¬
clusus soror mea sponsa fons signatus: puteus¬
aquȩ uiuae paradisus cum fructu pomorums
hoc intellegere non audeo nisiin scis & iustis
noninauanis & fradatoribus & raptorib: & fe¬
netbribus & ebriosis & inuidus: quos tamen

Expanded text:
sine dubitatione faciendum. traditum est sine dubitatione faciendum. traditum est amus fuisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ipso fonte ita in nos ducitur ueritas, ut appareat nobis sic fieri posshaberent qui unam spem non haberent. quomodo enim habebant unam spem cum sanctis et iustis illi qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? et tamen in ipsis erant quibus idem apostolus dicit: numquid Paulus pro nobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? ad eos enim apertissime scribit dicens: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? Et quod in Canticis canticorum ecclesia sic describitur: hortus conclusus, soror mea sponsa, fons signatus, puteusaquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum, hoc intellegere non audeo nisi in sanctis et iustis, non in auaris et fraudatoribus et raptoribus et faeneratoribus et ebriosis et inuidis, quos tamen