comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quas ad honorem nr̃m pp̃ea duxis façiendas
ratas hẽbimus ⁊ faciemus initiolabilit̾ obẜ¬
uari. tpr̃s hĩlitate captata. Cet̾m nos in mami
forti ⁊ copia thesauroꝵ fidelium ad ultimũ
ext̾imimũ nr̃oꝵ rebelliũ.⁊ statũ pacificũ ꝓtu¬
randũ ꝑtes ytalie sic magnifice repetemus ꝙ
rebeslium ip̃oꝵ tem̾ntas qui de nr̃a forsan ab¬
sentia gloriãtur. diuma nobis assistente cle¬

Expanded text:
quas ad honorem nostrum propterea duxeris faciendas, quas ad honorem nostrum propterea duxeris faciendas, ratas habebimus, et faciemus inviolabiliter observari, temporis habilitate captata. Caeterum nos in manu forti et copia thesaurorum, sic ad ultimum exterminium nostrorum rebellium, et statum pacificum randum, partes Italiae magnifice repetemus, quod rebellium ipsorum temeritas, qui de nostra forsan absentia gloriantur divina nobis assistente po
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾alitatis ⁊ sp̃litatis augmenta qͣi ꝑ debi¬
tum obligetis. Nos enim sic alia mẽte ⁊ am¬
plis retribucõib fidem ur̃am disponimus cõ¬
pure deuocõnis ⁊ fidei qmͣ ad nos ⁊ impiũ fi¬
sp hactemis te hũisse te nouimus de tua mn¬
dustria ⁊ legalitate ꝯfisi custodiam insle tibi
fiducialit᷑ recolimus cõmisisse. ꝙ sicut int̾ a¬
lios in fide m̃a p̾cipue ẽes in eiusdem loci custodia
sp̃alis. Cum igr̃ uilla ip̃a sicut iꝑ accepimꝰ
a fide nr̃i culininis deuiarit. tanto te ꝓpensius
cõnem tuam requirimus ⁊ rogamus attente¬
mandãtes qͣtinus. sic̃ unqm honorem nr̃m
diligis.⁊ a nobis umqm amplas retribucõnes
expectas.⁊ modos ⁊ mas quas eidem negocio cõ¬
nenire cognou̾is. oposus ercogites. ingemũ a¬
cuas. ⁊ cũ sollicitudine qua pot̾is elabores. q¬
lit̾ locus ille ad fidei nr̃e semitas reducatur.
Nos .n. ꝓmissiones om̃s. pacta ⁊ ꝯuencõnes

Expanded text:
generalitatis et specialitatis augmenta, quasi per debigeneralitatis et specialitatis augmenta, quasi per debitum obligetis. Nos enim sic alta mente et amplis retributionibus fidem vestram disponimus comis et fidei, quam ad nos et Imperium semper hactenus habuisse te novimus, de tua industria et legalitate confisi, custodiam villae tibi fiducialiter recolimus commisisse, ut sicut eras ialios in fide nostra praecipuus, esses in ejusdem loci custodia specialis. Cum igitur villa ipsa sicut nuper accepimus a fide nostri culminis deviarit, tanto te propensius tionem tuam requirimus, et rogamus attente, quatenus sicut unquam honorem nostrum diligis, et a nobis amplas praemiorum retributiones expectas, modos et vias, quas eidem negotio convenire cognoveris, operosus excogites, ingenium acuas, et cum solicitudine qua poteris elabores, qualiter locus ipse ad fidem nostrae Serenitatis reducatur. Nos enim promissiones omnes, pacta et conventiones,
Abbreviated transcription (Latin):
dum humilitate seductbad ur̃m salubre regi¬
men naturalit̾ obligamur. ficut igr̃ de cura
nr̃a ẽẽ solliciti firmiter credimꝰ ꝙ fidei nr̃e sin¬
ceritas de bono in melius sꝑ crescat in antea
nec in cor nr̃m ascend̾e pot̾it. ꝙ ubi sic nos af¬
fectuose diligimus. alicuius sinstra suspicõ
uel suggestio fraudulenta deuocõnis nr̃e cõ¬
stanciam de qua stabili mẽte ꝯfidimus a fi¬
de nr̃a ualeat reuocare. Licet autem eg̾e uor
exhortacõnib ñ credamus quos sñ requisicõ¬
ne feruẽtes ad nr̃a ẜuicia ꝓbabilit̾ expimuir
uichilominus tñ fidelitatem ur̃am requir¬
mus ⁊ hortamur altente mandãtes qͣtimis
in fide ⁊ ẜ̃uiciis nr̃is so sliciti more solito in¬
gilãtes. sic ad requisicõm .G. de a quineo capi¬
ne nr̃e tnͣsimitumis.⁊ ꝯtinue uobiscũ uolu¬
mus cõmorari. ccͣ rebelles nr̃os nos potent̾ ⁊
inrilit̾ opponatis. qd fine laudabili principi¬
um comitãte ur̃e serentatis dextam ad ur̃e

Expanded text:
dam humilitate seducti ad vestrum salubre regimen familiariter obligamur. Sic igitur de cura vestra solliciti firmiter credimus quod fidei vestrae sinceritas de bono in melius semper crescat in antea, nec in cor nostrum ascendere poterit, quod ubi sic vos affectuose diligimus, alicujus sinistra suspicio, vel suggestio fraudulenta devotionis vestrae constantiam, de qua stabili mente confidimus, a fide nostra valeat revocare. Licet autem vos egere exhortationibus non credamus, quos sine requisitione ferventes ad nostra servitia probabiliter experimur, nihilominus tamen fidelitatem vestram requirimus, et hortamur attente, mandantes, quatenus in fide et servitiis nostris solliciti, more solito vigilantes, sic ad requisitionem Thomasii de Aquino capi transmittimus, et continue vobiscum volumus commorari, contra rebelles nostros vos potenter et viriliter opponatis, quod sine laudabili principium comitante, nostrae serenitatis dexteram ad vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
e tebelles suos ꝓcedant cum ẽapitaneo
⁊ si gnͣa quacũctos fideles nr̃os puta mẽ¬
tis affecc̃one complectimur. uos affectu¬
ose ꝑsequi teneamur. sp̃ales curise ũmptũ co¬
gitacõib nr̃is se offerunt. que ad ciuitatis
nr̃e comoda int̾ alias ciuitates ytalie p̾rogati¬
ua quadam młtiplicit᷑ inuitat. Inducimur si¬
quidem ex antique fidei ur̃e zelo qm nec ue¬
tustas tp̃ris antiquata debilitat. nec annoꝵ
spacia fastidio ꝯstringũt. s qnͣto plus ĩ tp̃re
labitur. tanto sꝑ in fide nr̃a feruencior imne¬

Expanded text:
pitaneo. Etsi generali qua cunctos fideles nostros pura metis affectione complectimur, vos affectuose prosequi teneamur, speciales causae veruntamen cogitationibus nostris se offerunt, quae ad civitatis vestrae commoda inter alias civitates Italiae praerogativa quadam multipliciter nos invitant. Inducimur siquidem ex antiquo fidei nostrae zelo, quam nec vetustas temporis antiquata debilitat, nec annorum spatia fastidita confringunt sed quanto plus in tempore labitur, tanto semper in fide nostra ferventior i
Abbreviated transcription (Latin):
uobis de nr̃e felicitatic euentib noua de¬
scrib̾e quas młte fidei młteq deuocõnis p̾clari¬
tas sicut firmit̾ credimus auidos nr̃e ꝓspitatis
nr̃o p̾stantes ꝯstant̃ in filiũ tnͣstulitis dili¬
gent̾ adu̾̃timus. dum uolũtatem ñam ꝙͣ

Expanded text:
obis de nostrae felicitatis eventibus nova describere, quos multae fidei, multaeque devotionis praeclaritas, sicut firmiter credimus, avidos nostrae prosperitatis nostro praestantes constanter in filium transtulistis, diligenter advertimus: dum voluntatem vestram,
Abbreviated transcription (Latin):
Rudent̾ sunt p̾cedenda ⁊b hostili impug
offendiculo quoq sublato de medio leuis occur¬
ret ⁊ felicior aditus ad optata. Sane cũ dũs ppͣ
zelator salutis ad ea ñ p̾miẜit que sũt honoris
ect̃e der ⁊ impii ⁊ status ꝓspi lombardie. neguer¬
raꝵ turbacio que solet in talib afferre piculũ
nr̃o ꝓcessui certa ꝓmissa qd̾ absit aliquid diffi¬
cultatis opponat. bona fide ꝯsulmius. affeccõne
pura uigamnus.⁊ qui expedire uidemus distric¬
cium ab incursu cessetis hostili.⁊ securitatem
oc ꝓcuramus. sie etenim p̾cisis huic inde turba¬
cionũ ⁊ hzamiis. in spe fertili diuine clemencie
supseminari pot̾it semen optatẽ ꝯuietis.

Expanded text:
bus, ut cessent ab hostili impugnoffendiculo quoque sublato de medio, lenis occurret et felicior aditus ad optata. Sane cum dominus Papa zelator salutis ad ea nos miserit, quae sunt honorisDei, ecclesie, imperii et status prosperi Lombardie, ne guerrarum turbatio, que solet in talibus afferre periculum, nostro processui circa premissa, quod absit, aliquid difficultatis opponat, bona fide consulimus, affectione pura rogamus et, quoniam expedire videmus, districtium et ab incursu cessetis hostili et securitatemos procuramus. Sic etenim precisis hinc inde turbationum zizaniis in spe fertili divine clementie superseminari poterit semen optate quietis.
Abbreviated transcription (Latin):
aut reb ⁊ supplicacõnib suis coram nobis fa¬
uorem ⁊ gr̃am inuenire. statim circa recupa¬
cõnem eiusdem uille. tuicõm castri.⁊ pacifi¬
cacõm strate ac ꝓuincie. potent̾. ⁊ uirilit̾ ĩten

Expanded text:
et rebus ac supplicationibus suis, coram nobis faet rebus ac supplicationibus suis, coram nobis favorem et gratiam invenire, statim circa recuperationem ejusdem villae, tuitionem castri, et pacificationem stratae, ac provinciae potenter et viriliter inten
Abbreviated transcription (Latin):
denocõnis industriam scire ꝯfidimus.
qnͣtũ ex castro ⁊ niula du in fide nr̃a psiste¬
rent. nr̃is posset negociis afferri compendiũ
dispendium tim̾ent. nelud in cunis g̾io ab
illis in ligunam ⁊ ad nos ab inde p̾cipuo seu sin¬
gulari qum pocius nccͣo tnͣsitu remanẽte tã¬
qmͣ deficiẽtib aliis uiaꝵ passagiis inde fit u¬
nca clauis ad iamam que nobis nr̃isq rese¬
rare p̃t. ⁊ clande tnͣsitũ ⁊ reg̾ssum. Cum igitur
inlla ip̃a sicut in iꝑ accepimus a fidei nr̃e se
dãtes exp̃sse. quatimis eisdem negocii circũ¬
stãcias diligent̾adu̾tens ⁊ statũ. de ꝯsilio fide¬
lium nr̃oꝵ tuscie quoꝵ magis underis expedi¬
re. uas ⁊ modos oposus excogitans.qualiter
ad recupacõm ip̃ius ac efficacem defensionẽ
⁊ obẜnacõm castri p̾dc̃i aggregatis auxiliis ce¬
lerit̾ succurratur. inducturus ad hoc efficacit᷑̃
cõmmunia regionis ip̃nis.⁊ cõmune ciuitatis
p̃cipue. ut sicut inqmͣ desid̾ant in ꝑsonis a¬

Expanded text:
devotionis industriam scire confidimus, quantum ex castro et villa, dum in fide nostra persisterent, nostris posset negotiis afferri compendium, dispendium timeretur velut in cujus gremio a nobis in Liguriam, et ad vos abinde praecipuo seu singulari, quin potius necessario transitu remanente, tanquam deficientibus aliis viarum passagiis, inde sit unica clavis ad januam, quae nobis nostrisque reserare potest et claudere transitum et regressum. Cum igitur villa ipsa, sicut nuper accepimus, a fidei nostrae semdantes expresse, quatenus ejusdem negotii circumstantias diligenter advertens, statim de consilio fidelium nostrorum Thusciae, quorum magis videris expedire, vias et modos operosus excogites, qualiter ad recuperationem villae ipsius, ac efficacem defensionem et observationem castri praefati aggregatis auxiliis celeriter succurratur: inducturus ad hoc efficaciter communia regionis ipsius, et commune civitatis praecipue: ut si unquam desiderant in personis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i culminis rascetur. responsia ad predc̃am
S
hlarem datorem diligit deus me diligit
S si peacnis ẽ dare qmͣ accipe beatus ero. pħi
quin muenies me tibi ninãtem. Altonso pri

Expanded text:
. Responsiva ad praecedentem. Si hilarem datorem Deus diligit, me diligit, et si beatius est dare quam recipere, beatus ero. Prohoquin invenies me tibi minantem. Cap. XX.
Abbreviated transcription (Latin):
quo fiducia nob̾ certa ꝓmutitur ꝙ tota ꝓuincia
subseqñt᷑ ad fidem nr̃i culimins reducetur. Si tũ
ptes illas ut credimus potent̾ ⁊ magnifice re¬
quiramus. Nolentes igitur oblatũ qͣi nobis ad
oculũ de hostiũ ꝯculcacione inctoria neglig̾e ab¬

Expanded text:
quo fiducia nobis certa promittitur, quod tota provincia subsequenter ad fidem nostri culminis reducetur. Si tamen partes illas, ut credimus, potenter et magnifice requiramus. Nolentes igitur oblatam quasi nobis ad oculum de hostium conculcatione victoriam neglige
Abbreviated transcription (Latin):
saluti ad presens ñ patimur donec in meliorem
statũ reformata ꝓuucia gloriosior inde seque¬
tur exitus. unde notiuus suscipitur ꝯtima suc¬
cessione ꝓcessus. te de ꝓtib ip̃is ad p̾sens ñ uidi
reuocancdũ. nollemus etenim ut de laborib et¬
sudorib tiric ꝓmpta dudũ deuocõne disꝑsis ali¬
enata m̾etur falce uictoriam. ⁊ assumetur ali

Expanded text:
saluti ad praesens non satisfacimus, donec in meliorem statum reformata provincia gloriosior inde sequatur exitus, unde nocivus suscipitur continua successione processus, te de partibus ipsis ad praesensaluti ad praesens non satisfacimus, donec in meliorem statum reformata provincia gloriosior inde sequatur exitus, unde nocivus suscipitur continua successione processus, te de partibus ipsis ad praesens
Abbreviated transcription (Latin):
senciam nr̃am destmnastis. plemori nobis ex¬
inde fc̃a fide si suꝑ hoc suo loco ⁊ tp̃r ꝓut hono¬
ri nr̃o ꝯueniat. ⁊ fidei nr̃e requirat mtegritas
bemuole curabimus ꝓuid̾e ꝙ in fidei ur̃e astã¬
cia n̾nto gaudebitis pstitisse. Ceterũ nr̃e deuo¬
cionis auditus quos nr̃e felicitatis auidos fo¬

Expanded text:
sentiam destinastis, pleniori nobis exinde facta fide, sic super hoc suo loco et tempore, prout honori nostro convenit, et fidei vestrae requirit integritas, benevole curabimus providere, quo in fidei nostrae constantia merito gaudeatis perstitisse. Caeterum ut vestrae devotionis auditus, quos nostrae felicitatis avidos fo
Abbreviated transcription (Latin):
S illi monitis nr̃is blandis supbe ꝯtemptis
inquitatẽ qm ꝯceꝑant pariẽtes p̃dcãm terrã
hostilit̾ iniaserũt. in ei młta enorima com¬
mitẽtes.unde ne tantam iniuriam noxie
neglig̾e uideamur. mat̾ialem gladiũ ex̾cm¬
mus in eosdem ip̃os tamqm inimicos impii
p̾scribendo mandãtes ip̃os p̾scriptos ab om̃i
malleũ uelud stipulam reputãtes ad pcuciẽ¬
tem malleũ uoluere reu̾ti. s indomabili cor¬
de tumẽtes excessus excessib cumularũt. ⁊¬

Expanded text:
is nequitatem quam conceperant parientes, praedictam terram hostiliter invaserunt, in ea multa enormia committentes. Unde, ne tantam injuriam noxiae negligere videremur, materialem gladium exercuimus in eosdem ipsos, tanquam inimicos Imperii proscribendo: mandantes ipsos proscriptos ab omnibmalleum velut stipulam reputantes, ad percutientem malleum voluere reverti: sed indomabili corde timentes, excessus excessibus cumularunt,
Abbreviated transcription (Latin):
spem ⁊ ur̃a qmͣ pluriũ ad suaues applausus
h̾mus. subiũcta sũt auspiciis nr̃is undiq no¬
na felicia quib ht̃ calamus exhaurire qd̾ placet
⁊ nr̃is referre suait̾ aurib qd̾ delectat. qnͣtum¬
longesit nobis absentib largiorem nobis ab¬
sentib lm̃am tribuat. cuutates ⁊ loca regni ꝓ
pte ñ modica rebellionis errorassidiuis infeciss
msa tñ potẽtia nr̃a tm̃ sic subito plures ex eis
gata caligine spontanea ꝯcessione rediximi
ad sidei nr̃e cultum. ita ꝙ nnichil iam ꝓcessib
nr̃is obicitur. ⁊ uichil qͣi uł modicũ restat a fide
nr̃a ⁊formate difformes. ⁊ sic enulsis cãe ple¬
ne idicib que fc̾iones inchoate nñam robor¬
bant. cuncta nobis grata pueniũt ⁊ cũcta ur̃is
ripe ꝙ dum delicõsa regni nr̃i suautate deduci¬
psecucõm plenariam tanto liberus ⁊ libentus
uacare disponis qnͣto facundus ex inde titulus
citra extollitur ⁊ facultas nobis ad ħ ꝓseqũda de

Expanded text:
spem et vota quam plurium, ad suaves applausus nimus: subjuncta sunt auspiciis nostris undique nova felicia, quibus habet calamus exarare, quod placeat, et tuis referre suaviter auribus quod delectet. Quantumlonge, sic nobis absentibus, largiorem excessibus licentiam tribuebat civitates et loca regni, pro parte non modica, rebellionis error assiduus infecisset visa tamen potentia nostra, tantum sic subito quam plures ex eis gata caligine spontanea conversione reduximus ad fidei nostrae cultum: ita quod nihil jam processibus nostris objicitur, et nihil, vel quasi modicum restat a fidei nostrae conformitate deforme. Et sic evulsis jam plene radicibus, quae factionis inchoatae materiam roborabant, cuncta nobis grata proveniunt, et cuncta nostris vertere, quod dum deliciosa regni nostri suavitate deduciprosecutionem plenariam, tanto libentius et liberius vacare disponimus, quanto faecundius exinde titulus noster extollitur et facultas nobis ad haec prosequenda de
Abbreviated transcription (Latin):
ces iam̾ sciimis. nec noc delectaret. hoꝵ seriem ĩ
sciri desid̾amus excessus. qͣtimis motus nr̃os
meos augusta clemencia temparet.eatenus
ab om̃ib nr̃a clemẽcia darior censeatur. hos e¬
nim qui nos tam iniquo ꝓposito trucidarunt
si sicut cimisl homiis homicidas occidinus¬
unuste nagimue. hoc quos ueluti filioc dulcedĩe
ter terles angustias comphensos mincinum
neare phicimus. ut oĩm elemẽtoꝵ usu care in¬
uentes incipiant ñ peccamus. In hoc quos pẽtes¬
suipendis filii exposuere martiris. Iu hoc demiq
quuisue gen̾ositatis ĩmemores ⁊ nr̃oꝵ bñficioꝵ¬
ingͣtiufiguari. ic debite fidelitatis obliti. nobu
sogam nr̃i scicilie ñ filii s pͥugin. dum ⁊ hõiem
sic incoed ibilit̾ offendent. ꝙ uec infamnie cupi¬

Expanded text:
e jam scimus. Nec nos delectaret eorum seriem in scire desideramus excessus, ut quatenus motus nostros in eos Augusta clementia temperat, eatenus ab omnibus nostra modestia clarior censeatur. Hos etenim, qui nos tam iniquo proposito trucidarunt, si sicut cujuslibet hominis homicidas occidimusinjuste non agimus hos, quos veluti filios dulcedine nter ferales angustias comprehensos in vicinum mare projicimus, ut omnium elementorum usu carere viventes incipiantsuspendiis, filios exposuere martyriis, in hos denique, qui suae generositatis immemores, et nostrorum beneficiorum ingrati, ac debitae fidelitatis obliti, nobilis regni nostri Siciliae non filii, sed privigni, Deum et hominem sic incredibiliter offenderunt, quod nec infam
Abbreviated transcription (Latin):
signa ꝑsiliens exurgens suogestoꝵ directis fra¬
ndib ⁊ nia coguita u̾itatis. ao fidei nr̃e cultum
nouit̾ redierũt. ⁊ ut erroris p̾t̾iti incium ⁊ uirtu¬
tis placidi ꝯu̾sacõne redim̾ent. ad fidelitatis se¬
mutam rediere uolentes uigilia ⁊ tinmiltuoso
ꝯflictu fcõ cũ hostib in signũ reprolate ꝓ fidefi

Expanded text:
rgens suggestorum detectis fraudibus et via cognita veritatis, ad fidei nostrae cultum noviter redierunt. Et ut erroris praeteriti vitium virtutis placita conversione redimerent, ad fidelitatis semitam redire volentes, vigili et tumultuoso conflictu facto cum hostibus in signum reprobat
Abbreviated transcription (Latin):
as nobis scripsimis fidelit̾ ordinatis n tuscis
felicit᷑ te uictoriose pũtimus. ubi diuma fauẽ¬
tecdemẽcia plene gaudẽtes corpe bñficio sospi¬
tatis ꝓspe regnamus ⁊ unumus. ac singula n¬
uobis ad uota succedũt. ibiq moram moclicã
trahe disponimus. ad ꝑtes ip̃as in ꝓrimo feli
more solito ingiles exñtes sicad ea om̃ia que
honorem nr̃m sapiunt tenacit̾ ingiletis. qd̾

Expanded text:
scripsimus, salubriter ordinatis, in Thusciam feliciter et victoriose pervenimus, ubi divina favente clementia, plene gaudentes in corpore beneficio sospitatis prospere regnamus et vivimus, ac singula nobis ad vota succedunt: ibique moram modicam trahere disponimus, partes ipsas in proximo felicmore solito, vigiles existentes, sic ad omnia quae honorem nostrum respiciunt, tenaciter vigiletis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
domiciliis d̾elictis. se ad alia loca iurisdiccõnis
a tnͣstulerũt. sic honera que cõmunes exigebant
incubũt residnis intollembilit̾ supponendo.n
Quocirta fidelitati tue p̾cipiendo mandamus q̃¬
uen̾is reliquisse. ip̃õs ad incolatus t̾re sue incõti¬
nenti redire qua uideris rerũ ⁊ ꝑsonaꝵ districci¬
one compellas. ut fugam suam qm̃ in alioꝵ p̾¬
nidiciũ fraudulent᷑ ingesserant. nuillũ sibi sen¬
ciant pr̃ocimũ exhib̾e.

Expanded text:
domiciliis derelictis, se ad alia loca jurisdictionis a transtulerunt: et sic onera quae communes humeros exigebant, incumbunt residuis intollerabiliter supportando: quocirca fidelitati tuae praecipiendo mandamus, quveneris reliquisse, ipsos ad incolatus terrae suae incontinenti redire, qua videris rerum et personarum districtione compellas: ut fugam ipsam quam in aliorum praejudicium fraudulenter ingesserant, nullum sibi sentiant patrocinium exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
nirib imꝑn extitit adu̾satus. coram nr̃e celsitu¬
dinis effigie compar̾e deuitans. ut impiales e¬
uadat aculeos ulciomis. sub ficte pietatis uela¬
mine apłoꝵ intendat uelamma lumina insi¬
tare. Nos uolentes ut fraue ⁊ dolus ñ pr̃ocinẽtur
qͣtinus ꝑuas ⁊ semitas ponens insidias eim
capias si mcid̾it meisdem. ut qui impiali dia¬
demati inferte ñ pudiit lesionem. cadat ip̃e¬
in decipulam qm tetendit.
Mpatorie celsitudinis iussionẽ
exequi ꝓmptissime cupiens. nixͣ impialie edci
pagniam.feci uias ⁊semitas custodiri. ne forte
ille tñsiret qui nobis cͣcͣrius extitit ⁊ rebellis.
Quia u̾o nxͣ diuinũ eloquiũ nec sine p̾nnoi
bonũ uł malũ p̾t̾iit. notis nr̃is diuina fauen¬
te clemẽcia quimandati nr̃i trͣisg̾ssor extit̾at
tnͣsire ñ potuit impuitus. Noscat igitur cesa¬
rea magnitudo ꝙ fraus ⁊ dolus sibi pr̃ocinari
ũ potuit.s lapsus in laqueũ ⁊ decipulam qmͣ¬

Expanded text:
iribus extitit adversatus, coram nostrae Celsitudinis effigie comparere devitans, ut Imperialis evadat aculeos ultionis, sub fictae pietatis velamine Apostolorum intendat limina visitare: non volentes ut fraus et dolus patrocinentur quatenus per vias et semitas ponens insidias eum capias, si inciderit in easdem: ut qui Imperiali diademati inferre non puduit laesionem, cadat ipsein decipulam quam tetendit.atoriae celsitudinis jussionem exequi promptissime cupiens, juxta Imperialis edicti paginam feci vias et semitas custodiri, ne forte ille transiret, qui vobis contrarius extitit et rebellis. Quia vero juxta divinum eloquium, nec sine praemio bonute clementia qui mandati vestri transgressor extiterat, transire non poterat improvisus. Noscat igitur caesarea magnitudo, quod fraus et dolus sibi patrocinari non potuti: nam lapsus in laqueum et decipulam q
Abbreviated transcription (Latin):
cum suis ꝑtinenciis ad eos ꝑtineant pleno
uire.ac. c. .R. de pila. fidelos nr̃i sup possessi¬
one castri predc̃i sub p̾textu ciiusdam pruale¬
giieis a magestate nr̃a ꝯcessi eos molestãt
contra iusticiam ⁊ ꝑturbant. suꝑ quib con
querẽtes ip̃i uolunt ip̃os in nr̃e magestatis

Expanded text:
tiis et viribus, ad eos pertineant pleno jure, A. C. et R. de Pyla, fideles nostri, super possessione Castri praedicti, sub praetextu cujusdam privilegii, eis a Majestate nostra concessi, eos molestant contra justitiam, et perturbant. Super quibus, cum conquerentes ipsi, velint ipsos in nostrae Majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Iur̃a lr̃ac quac nr̃o culiini destinasti.te¬
⁊ plene intellectis innũsis ⁊ singłis que ꝑ eas¬
dem lr̃as intimasti. deuocõnis tue ꝯstanciam
merito duximus cõmendandam. uelud qui
in ẜuiciis nr̃is ab exꝑto te nouimnuis ꝯstantem
⁊ utilem extitisse.⁊ qr mpte exposinsti urĩs
bñplacitis ⁊ mandatis. benignns telandib
extollentes.denocõm tu amscire uolimine ii

Expanded text:
as, quas nostro culmini destinasti: et plene intellectis universis et singulis, quae per easdem literas intimasti, devotionis tuae constantiam merito duximus commendandam: velut qui in servitiis nostris, ab experto te novimus constantem et utilem extitisse. Et quia nuper te exposuisti nostris beneplacitis et mandatis, dignis te laudibus extollentes, devotionem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾mis mat̾ia sugge̾bat. presentes felices n¬
nr̃i redd reditus nĩcios ad te duximus di¬
tem tremusũ cũ uictorioso ex̾citu nrõ felici¬
t̾ uenimus. ab inde in reguũ duce dño feli¬
cib auspiciis ꝓcessuri.

Expanded text:
dinis materiam suggerebat, praesentes felicis nostri reditus nuncios ad te duximus ditem Tremulum, cum victorioso exercitu nostro feliciter venimus, abinde in regnum duce Domino felicibus auspiciis processuri.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑ testes qual excepcõne maiores qui nume¬
ꝓinsurus ne ꝑ colludiosas ꝓbacõnes ⁊ mani¬
a instr̃a solutoꝵ iam forsan debitoꝵ fiscum
nr̃m ꝯtingat mnaliquo defrandari.e
titit cum querela ꝙ cum ip̃e mutuau̾it quon¬

Expanded text:
tamen per testes qualibet exceptione majores, qui numeprovisurus, ne per colludiosas probationes, et inania instrumenta solutorum jam forsitan debitorum, fiscum nostrum contingat in aliquo defraudari. Ctitit cum querela: quod cum ipse muraverit quon
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am tamqm pot̾ati nr̃e a nr̃a magestate sta¬
tuto debitum ⁊ statutũ sibi salarium p̾statu¬
ri. damus .n. eidem .C. nrĩs lr̃is in mandatis
ut ad t̾ram ip̃am se conferat.⁊ pot̾ariam ip̃a
ad honorem ⁊ fidelitatem nr̃am debeat fioeli¬
t̾ exc̃e. Iuret inchilominus statuta ciuitatis
euisdem ⁊ ꝯsuetuto dari p̾decessorib sins sala

Expanded text:
estate statuto, debitum et statutum salarium sibi praestituri. Damus enim eidem T. nostris literis in mandatis, ut ad terram ipsam se conferat, et Potestariam eandem ad honorem et fidelitatem nostram, debeat fideliter exercere. Juret nihilominus statura civitatis ejusdem, et consueto dari praedecessoribus suis sal
Abbreviated transcription (Latin):
piendo mandantes qͣtinus ad p̾dcãm ciuitatem
te ꝯferas ⁊ potestariam enidem ad honorem et
ficelitatem nr̃am ⁊ pacificũ statũ cuutatis ip̃i
in omnib quoad ip̃ius potestarie offm̃ specta¬
re noscũtur ꝓ eodem anno intend̾e debeant ad
honorem ⁊ fidelitatem nr̃am tamqmͣ ⁊ mages

Expanded text:
assignata fuerint, tria inventaria, sive tria scripta te conferas, et Potestariam eandem ad honorem et fidelitatem nostram, et pacificum statum civitatis ipsius in omnibus, quae ad ipsius Potestariae officium spectare noscuntur, pro eodem anno intendere debeant, ad honorem et fidelitatem nostram: tanquam nos
Abbreviated transcription (Latin):
endit ⁊ distat a donatõne eoꝙ qui donat sic dat uereci¬
piat quip̾cario ⁊cedit sic dit quasituuc receptur̾cu
sibi libuerit p̾carium solue̾.⁊ ẽ simle ⁊ modato. sam
iqui ⁊ modet remsuamsic ꝯmodat. ut ñ fatiat remsu¬
am accipientis sut ei utire ꝯmo datapinictat.ur ẜ.

Expanded text:
endit. Et distat a donatione eo, quod qui donat, sic dat, ne recipiat, at qui precario concedit, sic dat quasi tunc recepturus, cum sibi libuerit precarium solvere. Et est simile commodato: nam et qui commodat rem, sic commodat, ut non faciat rem acci
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͣdam mixt̃a ꝯsistit. Nã ñ utiꝙ sulle ĩ formet
reliqͣ obtułit lib̾ er̃. ñ eĩ testõr ħ seusit. s illd̾ut
rõnes reddat quomõ ẜuus redd̾e sol .i. legendas
rõues offr̾e primũ demde ꝯputandas ut explo¬
rari possit. Imputatõnes ꝓbe an ĩꝓ be refuntur
ercepta recte legata. an nõ recte.ita eĩ incip̃q̃dã
res a fcõ ꝑuenit aut̃ ad pecciũam ĩistis u̾bis. ⁊̃ hr̃

Expanded text:
sistit. nam non utique si ille in folle reliqua optulerit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddat, quomodo seruus reddere solet, id est legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res a facto, pe
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ uilia publicoꝵ.ant uilia prinatoꝵ tunc excrim̃s
iecta sunt. mĩor lex .i. prinator er̃ seqñda. ufłie. lpl¬
durius. aut remissin ꝯstituat᷑ quĩ cã depost᷑. nec .n.
aut seu̾itas aut clem̃tie głia a ffectanda ẽ. si ꝑpenso
rib cãis proclimiores adlentatem debent ee iudico¬

Expanded text:
utrum Iulia publicorum an Iulia priuatorum? tunc ex criminiecta sunt, mitior lex, id est priuatorum erit sequenda. 33 Pdurius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut seueritatis aut clementiae gloria affectanda est, sed perperibus causis proniores ad lenitatem iudic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quo ⁊ secͣtur ꝯsulat eũ is qui ⁊secrat si possit fac̾e.
atq custolire om̃iaq̃ cliuini p̃cipiunt canones ⁊ siꝗdẽ
tenegau̾t seposse custodire. non consecret᷑. si aũt poll¬
icitus sit obfuatur̃ se qnͣtum hõi ẽ possibile sancta ca¬
nonũp̾cepta. tunc is qui ⁊secͣt eũ ammon̾e atq p̾d̾re¬
d ꝙ si nõ obseruau̾it sactos canones. ⁊ deo alienus enti ⁊

Expanded text:
 quo consecratur, consulat eum is qui consecrat, si possit facere atque custodire omnia quae divini praecipiunt canones, et si quidem denegaverit se posse custodire, non consecretur. Si autem pollicitus fuerit opservaturum se, quantum homini possibile est, sancta canonum praecepta, tunc is qui consecrat eum ammonere atque prd si non observaverit canones sanctos, et Deo alienus erit, e
Abbreviated transcription (Latin):
nt bomappuo. ñ sitterei significatiua. cum d
ꝙ bone meute sit p̾m quo bouũ fit. ut cũ optin
qrue stipulatur id stiplan inteur. cuiue bonita
cauicipolem gdum bonitatie ht̃ q̃ ree efficit. ut
ca appllo cti sig ificatuiasit. ut &. estitu.⁊.¬

Expanded text:
 non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi signif
Abbreviated transcription (Latin):
młieribus insticuta ẽ. hasita causa
uob̾ theodostus explanauit nos aucẽ
exlegibus sum̃tes. ⁊ alias ad iecumnis
cressiciũ mulier tanta decineatur ne¬
quicia ⁊ esiam exstudio ab ortũ faci¬
at uirũq coutristetr: ⁊ pͥnetur spe m¬
uiris uolupta tis occasione lauetur
ant ⁊ dum ad huc constet cum iuro
cẽcia datur. a nob̾ niris mut̾e ocrep¬
ndia ⁊ lucri dotes et ante imꝑcialir
hre donacõnes ut pote ⁊ hiiscaĩs

Expanded text:
ieribus instituta est. Has itaque causas nobis Theodosius explanavit. Nos autem ex veteribus sumentes et alias adiecimus tres. Si enim mulier tanta detineatur nequitia, ut etiam ex studio abortum faciat virumque contristet et privet spe fviris voluptatis occasione lavetur, aut etiam dum adhuc constet cum viro centia datur a nobis viris mittere eis repudia, et lucrari dotes et antenuptiales habere donationes: utpote etiam his
Abbreviated transcription (Latin):
dicõꝵ qͥr pessuma ꝯdicõ iam ex
multis eemiibi mdesuetudi¬
nem habit.litinoꝵ u̾o nomẽ
non fre qͣntadatur. Iõ nr̃a pie¬
tas omnia aug̾e ⁊ in meliorẽ
statũ reducere desid̾ans. dua¬
b ꝯstitucõnb ħ emendaiit.
⁊ inpͥstinũ statim tediixit x
⁊ a pͥmis u̾bis rome cunabulis
ima atu simplex lib̾tas ꝯpete¬
bat .i. eadem qmͣ habebat ma¬
qui ma numitcitur licet ma¬
numissor ingenuus sit ¶ et
dedtricios quid̃ ꝑ ꝯstitucom¬
nrãm expulimus qm ꝓmul¬
gauimus int̾ nr̃as decision¬
n es ꝑ quas nobis sucg̾ente tri
buniano iuiro excesso questo¬
re antiqui uiiᷤ alt̾cacõnes p¬
lacauimus ¶ Iatinos autem
iumanos ⁊ omnẽ que circa
eos fuerat obiuanciam alia
ꝯstitucone ꝑ eiusdem questo¬
ris suggessionem correximus
que int iꝑꝑiales radiat scĩ¬
ones. ¶ etͣ omnes lib̾tos ulło
nec etatis manumissi. necdo

Expanded text:
uidem pessima condicio iam ex multis temporibus in desuetudinem abiit, Latinorum vero nomen non frequentabatur: ideoque nostra pietas, omnia augere et in meliorem statum reducere desiderans, stitutionibus hoc emendavit et in pristinum statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis una atque simplex libertas competebat, id est eadem quam habebat maqui manumittitur, licet manumissor ingenuus sit. et dediticios quidem per constitutionem expulimus, quam promulgavimus inter nostras decisiones, per quas, suggerente nobis Triboniano, viro excelso, quaestore, antiqui iuris altercationes placavimus: Latinos autem Iunianos et omnem quae circa eos fuerat observantiam alia constitutione per eiusdem quaestoris suggestionem correximus, quae inter imperiales radiat sanctiones, et omnes libertos, nullo nec aetatis manumissi nec do
Abbreviated transcription (Latin):
introducti sunt. ¶ Serui uero
a dño semꝑꝑ manmmtti solẽt.
a de ouł ut intransitu manu¬
mittãtur. uelutĩ cũ p̾tor aut
ꝓ consul aut p̾ses inualneũ
uł intheatrum eat. ¶ub̾tin¬
orum aut̃ status tͥꝑtitus an¬
tea fu̾at¶lam qus maniunit¬
tebant᷑ modo maiorẽ ⁊ iustam
lib̾tatem ꝯsequebantur et si¬
ebant cu̾ies romaiimodo mi

Expanded text:
introducti sunt. Servi vero a dominis semper manumitti solent, adeo ut vel in transitu manumittantur, veluti cum praetor aut proconsul aut praeses in balneum vel in theatrum eat. Libertinorum autem status tripertitus antea fuerat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Roma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ex hi  tͤ illud quesitum est
si ancillapͥgani mamimis¬
fca peꝑerit. lib̾umł ln serͣuum
nasci Sufficit eñi ei qui ĩuen
sit: non officit illraisutu¬
te fuisse. et postea marimins¬
iuim ẽẽ Sepissime.n. ꝯͣst̾itutũ
ẽst̃ ꝰ natͥalib non officere ma
seruitute mamimissi sunt.
manumissio aut̃ est dacio li¬
b̾tatii¶Nam qmͣ diquis inser¬
uitute est: manui ⁊potestati¬
est suppoĩtus. ⁊ manumssus¬
est lib̾atus a potestate ¶. Que re
a iure genciũ originẽ sũpsit.
u̾t pote enĩ cũ iuire naturaliõ.¬
nes lib̾i nascerentur. Nec eẽt
nota manumissior cum serui¬
tus eẽt incognitals postqqͣm
iure genciũ seruitus snuant
secutũ est bñficiũ manumit¬

Expanded text:
 ex his et illud quaesitum est, si ancilla praegnans manumisfacta peperit, liberum an servum nasci: sufficit enim ei qui in ventsit, non officit illi in servitute fuisse et postea manumissum esse: saepissime enim constitutum est, natalibus non officere manservitute manumissi sunt. manumissio autem est datio libertatis: nam quamdiu quis in servitute est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
nammus si cut marcial diue memorie
consticucõ dicit illa quidem ab nega¬
nit oiõ inunisicenciã nos ant̃ cornga

Expanded text:
navimus, sicut Marciani divae memoriae constitutio dicit. Illa quidem abnegavit omnino munificentiam, nos autem cor
Abbreviated transcription (Latin):
mos ꝗdem filios non bãt naturales aut
ei solum mõ sint liceac curie honore scri¬
be coshr̃des ⁊ scriptura ꝓonim obłone
consistat non egeat h̾oe autiq̃ꝵ legum
alia adieccõne n obłone dum ir̃stit¬
es eẽnt s exħ ip̃o scripti silibi̾sunt cur

Expanded text:
es autem ei solummodo sint, liceat ei cum curiae onere scribere eos heredes; et scriptura pro omni oblatione consistat et non egeat hoc antiquarum legum. alia adiectione, neque oblatione dum superstites essent, sed ex hoc ipso scripti, si liberi sunt, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tare contribuit non eẽ inportuna de
ntilitas aliquibus inde repõĩta ẽ hãc
non uideamur ꝑ nr̃as amputare le
ruere nr̃ĩ eĩ prĩs approbanns constõ¬
tempate ꝗdam introductam ⁊ orna¬
te poiram que ad opcõnes naturaliũ
ꝓhibuit multam absurditatem hũco
⁊ indicrete ueld aduenas quosdam
iuenti sunt quos ꝑcurreuiꝰ łumi

Expanded text:
tare contribuit, non esse inportunam de utilitas aliquibus inde reposita est, hanc non videamur per nostras amputare legruere. Nostri enim patris approbamus consttemperate quidem introductam et ornate positam. quae adoptiones naturalium prohibuit multam absurditatem habentes et indiscrete velut advenas quosdam inventi sunt, quos percurremus, legi
Abbreviated transcription (Latin):
bimis efficiantur successores siquide
huit filios quital ẽ. aut nepoces deleg¬
ntims sͥ ꝓ creatis uxoribus ⁊ mu̾ito ⁊¬
naturales.⁊sticutos moĩs omĩbris eis
pr̃uam successionẽ. ¶ Si uero filios
illos fili os quicuriales non sunt acced¬

Expanded text:
imis efficiantur successores. Si quidem habuerit filios qui talis est aut nepotes de legitimis sibi procreatos uxoribus, et merito etiam curiales constitutos, modis omnibus eipaternam successionem? Si vero filios illos filios qui curiales non sunt acced
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃sa ⁊ ex quibꝰ ille natus ẽ. ⁊ qui exutͦ¬
sibi sunt ⁊ qui ex eo ꝓcessunt faciurꝰ
eum ueld exquadam ma chinacõne
ꝯgnatum scũmis em ob latum curie
cessorem. Nullum cũ hr̃e ꝑticipiũ ad
ascendentes ⁊ descendentes auceclare
agnatos uł ⁊gnatos prisanta illos ali
forte scapeit aucipẽ illos aut abilł scriba¬

Expanded text:
m et ex quibus ille natus est et qui ex utroque sunt et qui ex eo processerunt facimus eum velut ex quadam machinatione cognatum. Sancimus enim oblatum curiae rticipium ad ascendentes aut descendentes aut ex latere agnatos vel cognatos patris, aut illos aliquid forte scripserit aut ipse illos aut ab illis scriba
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. iut quidam ereis ad curiam
genti aut agentibus ẽm qnͣtitatem
dentur. ¶ Quio nilliis nacuralium
aucuelit ant offeracur. truc nouẽ
uncias curia ꝑcipiat palam quippe
ẽ quia simul saiuitur ubiq fudus
memorie non defuturis aliquid pene
sanctiunt. s deiam p̾t̾itis. qm̃ scribio¬

Expanded text:
volunt aut quidam ex eis ad curiam genti aut agentibus secundum quantitatem dentur. Si vero nullus naturalium aut velit aut offeratur, tunc novem uncias curia percipiat: palam quippe est, quia simul sequitur ubique fiscumemoriae non de futuris aliquid paene sancivit, sed de iam praeteritis: quam scribi
Abbreviated transcription (Latin):
fint reshrẽ alt̾ins illeu̾o dicat non
eẽ res illiuis dequo dicit.actor ⁊coga¬
tur qui accõnem infert.aut docum̃¬
tis. an cestibus añ aliislaboribus os¬
tendat res illiꝰ cẽ postea u̾o isquisꝑ
ab negauit illuis ħ non fuisse uti
nris placunt mediocris autẽ quedã
ħ ⁊ actoriꝰ laboribuc dum ad huc

Expanded text:
it res habere alterius, ille vero dicat non esse res illius, de quo dicit actor, et cogatur, qui actionem inferet, aut documentis aut testibus aut aliis uti laboribus, ut ostendat res illius esse, postea vero is, qui semper abnegaverat illius haec non fuisse, utinostris placuerunt, mediocris autem quaedamhaec et actoris laboribus, dum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
todiente si aucem ⁊̃ reus ꝓ ferat łras
actoris dem̃ ille eas neget᷑ at ille ꝓbet
eas non solum illud repucetur deqͦ
forte ꝯstuncas ꝑsonas que curators
curatorum fu̾it łrisnon adu̾s us cos
quox sunt curatores. s adu̾sus eos fer¬
ri qui turpẽ ⁊ idecentem hãe nega¬
nacõisangm̃tum aut induplum
aut nuitriplũ antinqdruplũ aban¬
tiquis legibus. nit pͥncipũ introdũ¬

Expanded text:
todiente. Si autem etiam reus proferat litteras actoris, deinde ille eas neget, at ille probet eas: non solum illud reputetur, de forte constitutas personas, quae curatores curatorum fuerit litteris, non adversus eos quorum sunt curatores, sed adversus eos ferri qui turpem et indecentem hanc neganationis augmentum aut in duplum aut in triplum aut in quadruplum ab antiquis legibus aut principum introdu
Abbreviated transcription (Latin):
bona mullã assignacõne int̾ueni¬
ente ꝑit̾ admitt̾ent᷑. nicħ niris ĩ
hus bonis hãnt. s ita demũ pͥsti¬
nũ tus recipiunt. siis cui assigna¬
tris est decesserit nulł lib̾is telic
ne. assignare ꝑmittit᷑. datur aut̃
ħ assignandi facultas ei. qui duos
plures ue lib̾os inpotestate hẽbit
assignare eis lid̾tum lib̾tam ue
liceat. uñ q̃rebatur si eum cui as¬
signau̾it postea emancipau̾it an
euanescat assignacõ. s placuit e¬
nanescere. quod ⁊ iuliano ⁊ aliis
plensq uisum est. Nec int̾est testõ
titur fac̾e̾ ex ip̃o senatusꝯ sulto
quod clandiam temꝑib fc̃m est.
siullo ruffo ⁊ hostorio scapula con
non solum intestatoꝵ in hedita¬
tib uetus ius eo modo p̾tor emẽ
Nam si aliemis postumiũ fi̾nt ħes
institutus qͣmͣuis h̾editatemie
ciuili adire non pot̾at tñ instõ
non ualebat. honorario tñ iure
bono possessor efficiebatur iude¬
cognitus. Aliqñ tñ neq emendã¬
di neq inpugnandi uet̾is uirił.

Expanded text:
natione interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictve adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos pluresve liberos in potestate habebitadsignare ei libertum libertamve liceat. unde quaerebatur, si eum cui adsignaverit, postea emancipaverit num evanescat adsignatio? sed placuit, evanescere, quod et Iuliano et aliis plerisque visum est. Nec interest, testamento titur facere, ex ipso senatus consulto quod Claudianis temporibus factum est Suillo Rufo et Ostorio Scapula consnec solum in intestatorum hereditatibus vetus ius eo modo praetor emenam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honorario tamen iure bonorum possessor efficiebatur, videcognitus. Aliquando tamen neque emendandi neque impugnandi veteris iuris,
Abbreviated transcription (Latin):
cͣc tabulas scd̾o ꝙ omnib iure
seriptis h̾edib pͥcor pollicet᷑ iõq
uocatur scd̃m tabulas testĩst cum
detestam̃tis p̾us locutus est ad
intestatos transitum fecit ⁊ pͥmo
loco suis ħedib ⁊ his qui ex edcõ
possõm que uocatur uñ liberir
sonis quas pͥtor exͣneo manuiĩso¬
ri p̾ferebat sũt aut̃ .x. ꝑsone he
.pat̾. mr. auus aui .i. tam pr̃ni qͣm
mr̃ni. Item filius filia nepos nep¬
timo iuro ⁊ uxori. Occano ꝯgnatis
manumissoris ¶ Gec eas quidem
p̾toria indux̾it iurudiccõ a nobit¬

Expanded text:
 tabulas. secunda quam omnibus iure scriptis heredibus praetor pollicetur, ideoque vocatur secundum tabulas. Et cum de testamentis prius locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco suis heredibus, et his qui ex edicto possessionem quae vocatur unde liberi. personis quas extraneo manumissori praeferebat sunt autem decem personae hae: patmaterni, item filius, filia, nepos, neptimo viro et uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobi
Abbreviated transcription (Latin):
des ⁊ angnatos ad bonoꝵ successi¬
onemnosat. S ⁊ remota quo R bo¬
noꝵ possõne ad eos ħ̾editas ꝑtin
iure cuili. Quos aut̃ p̾tor solus
uocat ad hereditatem: heredes
quidꝰ ip̃o iure non fiunt. Nam
ꝯsultũ ⁊ꝯstõnes pͥncipales. S cum
eis p̾cor dat bonoꝵ possõm locoł
h̾edis ꝯstituuntim ⁊ uosantur
bonoꝵ possessores ad huc autẽ ⁊
alios ꝯplures gͣdus. p̾tor fecit in
bonoꝵ possessionib dandis: dum
id agebat neq sine successore mo¬
riatur. Nam angustissimis fimb
⁊equo dilatauit. Sunt aut bonoꝵ
possõnes ex testõ quid̃ heeppͥmo¬

Expanded text:
gnatos ad bonorum possessionem vocat: sed et remota quoque bonorum possessione, ad eos hereditas pertinet iure civili. Quos autem praetor solus vocat ad hereditatem, heredes quidem iure non fiunt: nam ones principales: sed cum eis praetor dat bonorum possessionem, loco heredum constituuntur et vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibuet aequo dilatavit. Sunt autem bonorum possessiones ex testamento quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯmitu sulut siquis ar¬
gentũ utendum acreꝑit qua¬
si amicos ad cenam imiͥtatu¬
rus. ⁊ id ꝑegre secut tulit.
aut siquis eum gestandi cau
saꝯmodatum sibi longuis ali¬
quo dux̾it quod uet̾es scrip¬
sert̃ de eo qui in aciem equũ
ꝑduxissetsplacuit tam̃ eos
qui reb ꝯmodatis ałr ut̾en¬
tur. qm utendas acceꝑint. s
surtum ꝯmiccere. si se intelli¬
optima sane distinctõ eĩt quia
furtum sine affectu sterau di
ĩoẽo mittatur s ⁊ si cͥdat aliqͥs
inuito dño se remꝯmodatã
sibi otrahere. dño aũ uolente
id fiãt dr̃ furtum nõ fier ñ
illud quesitũ est cũ ticius s̾¬
uus meuii sollicitau̾it. ut quas¬
in ip̃o delicto deꝑendere ꝑmi¬
sit suo quasdam res ad eum
ꝑferre. utrum surti an serui
corupti iudicõ teneatur ticiꝰ
an nentror cum nobis super

Expanded text:
mittit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur, quam utendas acceperint, ita furtum committere, si se intelleoptima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non committitur. Sed et si credat aliquis invito domino se rem commodatam sibi contrectare, domino autem volente id fiat, dicitur furtum non fieri. unde illud quaesitum est, cum Titius servum Maevii sollicitaverit, ut quasin ipso delicto deprehendere, permiserim seruo quasdam res ad eum perferre, utrum furti an serui coan neutro? et cum nobis super
Abbreviated transcription (Latin):
intelligemus cet̾as ꝑsonas que
neutio uitẽ tenentur.hac pͥus
despiciamus. de hiis que ĩtutela
sũt. ¶ est aut̃ tutela ut seruiis
diffime ius ⁊ potestas in capite
lib̾o ad tuend̾ eũ qui pp̃ etatẽ
se defend̾e nequit. Iure cuulid
deta has ꝑrmiis. Gutores autẽ
sunt qui eã uim ac potestatem
Itaq appellant᷑ tutores qͣtuͥto¬
res. atq defensore¶ ¶ Sicut editin

Expanded text:
ceteras personas, quae neutro iure tenentur. ac prius dispiciamus de his quae in tutela sunt. Est autem tutela, ut Servius definivit, ius ac potestas in capite libero ad tuendom eum qui propter aetatem se defendere nequit, iure civili data ac permissa. Tutores autem sunt, qui eam vim ac potestatem itaque appellantur tutores quasi tuitores atque defensores, sic
Abbreviated transcription (Latin):
quificus eũ qui maiorem
dominis it cognicio et ꝑ eũ
contuersia cmiẽt᷑. ¶ Siuero
int̾ dñm et uassallũ lis ori¬
atur ꝑpares cuneadomino
sud debito fidelitatis ꝯiur

Expanded text:
quisitus, eum qui maiorem domini sit cognitio, et per eum controversia terminetur. Si vero inter dominum et vassallum lis oriatur, per pares curiae a domino s
Abbreviated transcription (Latin):
cognita reru̾itate errorẽ suũ
corrigere ei ꝑmittimus. ułuti
sis qui hoĩem sticum petere
deb̾et errorem pecierit. aut
siqͥs ex testõ sibi dari oꝑt̾e ĩten¬
d̾it qd̃ exstipulatu᷑ debetur.
¶ St̃ p̾t̾ea quedam accõnes quib
nõ iniolid̾ ꝙ debetur nob̾ ꝓse¬

Expanded text:
cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit, quod ex stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur nobis perse
Abbreviated transcription (Latin):
ue agamus. ña si nõ minus ĩpe¬
culio sit qͣm ꝑsequim᷑ insolidũ
minus ĩuẽatur. eatenus ꝯdẽpn¬
at uidex qͣtenus inpetulio sit.
Itẽ si de dote mułr ĩuidicõagat
placet eatenus maritũ ꝯdẽpna
ob inpenias ĩ res dotales fc̃as ma¬
rito qiͣ retencõ ꝯcessa est qr ip̃o
iure nẽcciis sũptib dos mimnt᷑
sicut ex latorib dig̃ libris cog¬
noscere licet Ezsiquis cũ ꝑen¬
te suo pr̃ono ue agat it̃ si sociꝰ
cũ socio ĩudicõ societatis agat
ñ plus actor ꝯsequat᷑. qͣm ei ad¬
u̾sarius eins face̾ pot̃. Idẽ aͣquis¬

Expanded text:
s: nam, si non minus in peculio sit quam persequimur, in solidum minus inveniatur, eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnaob impensas in res dotales factas marito retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere potest. idem est, s
Abbreviated transcription (Latin):
dudim sunt uenabiles diaconisse
cõneaũ del nqñtes sacrũ minist̾m
admipcias uenirẽt aut aliam oĩo
elegiit untam. ip̃e quid̾ obligate
officiũtur morti ĩs ba earumapli¬
cabitur scĩssims ectñs. aũ mona¬

Expanded text:
dudum sunt venerabiles diaconissae, tionem, aut derelinquentes sacrum ministerium ad nuptias venerint, aut aliam omnino elegerint vitam, ipsae quidem obligatae efficiuntur morti, et substantia earum applicabitur sanctissimis ec
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ ⁊ ũ hoĩem ⁊ plures
usq ininfinitum quot quisq ue¬
lit facere heres licet ¶hereditas
quadrans. tͥens qͥnquens semis. s¬
septins res dodrans dextrans. as¬

Expanded text:
hereditatem. Et unum hominem et plures in infinitum, quot quis velit, heredes facere licet. Hereditas quadrans, triens, quincunx, semis, septunx, bes, dodrans, dextans, de
Abbreviated transcription (Latin):
tis nec non ⁊ fid̾iꝯmissis ⁊ lib̾tati¬
b ꝓ nõ scripto hr ¶ si plures con¬
dicõne instõnib asscripte sunt.
are satis est. Hnquos nũqmͣ testa¬
tor uidit heredes institui possũt.
ułnti si fr̃s filios ꝑegͥnatos igno¬
rans. qui eẽnt ħ̾edes institueret.
otest aut̃ quis intestõsuo płes
gradus hedum fac̾e̾ ut puta
si ille heres ñ erit. ille heres esto⁊
deinceps inqͣntũ uelit testator
substitũe. pot̃ ⁊̃ in nouissimo loco
heredes instituti sunt ¶si ex disꝑ¬
ibus ꝑtib heredes scriptos inincẽ
substitu̾it. ⁊ nullam incõm insẜ¬
stitucõne hũit ꝑtũr eas uidetur
ꝑtes insubstõne dedisse. quas in
stõne expͥssit ⁊ ita diuus. puis . N.¬

Expanded text:
tis nec non in fideicommissis et libertatibus pro non scripto habetur. Si plures condiciones institutioni adscriptae sunt, erare satis est. Hi, quos numquam testator vidit, heredes institui possunt, veluti si fratris filios peregri natos, ignorans qui essent, heredes instituerit: Potest autem quis in testamento suo plures gradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres esto ’; et deinceps, in quantum velit, testator substituere potest et novissimo loco heredes instituti sunt. Et si ex disparibus partibus heredes scriptos invicem substituerit et nullam mentionem in substitutione habuerit partium, eas videtur partes in substitutione dedisse quas in institutione expressit: et ita divus Pi
Abbreviated transcription (Latin):
ostituit. de pupillari substitucone.
ib̃is suis in pub̾ib quos in pot̃a¬
te quis hãt. non solum itaut
supͣditimus substitu̾e possit.i. ut
siheredes ei non exticerint᷑. adhuc¬

Expanded text:
TIT. 16 DE PUPILLARI SUBSTITUTIONE Liberis suis impuberibus, quos in potestate quis habet, non solum ita, ut supra diximus, substituere potest, id est ut, si heredes ei non extiterint, aliu