comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ qd̾ cũ gr̃aꝵ actione ꝑcipitur. ¶uidete ꝙͥ
sit sana doct᷑na: qmͣ nõ ferentes nos ad fabłas
ꝯĩtistis. Quõ apłs eo creaturã dei laudat eo ei
cñ cultum teligionis exberi uetat. sc eo moyses
qui nob̾ uidetur nulli duoꝵ peꝑcisse. non ob
auuo suspicor msi q solem et limam uetiut ado¬
rari ad quoꝵ circintum uos per om̃s angulos
iititis ut eos adoretis. Solem et limã uera lau
daura: cum eos fc̃os ad̾o. et in celesti ordine ad
pagenda oꝑa sua collocatos sicut est ita narrau̾:
bolemm potestatem dici. lunam in potestatẽ noc¬
ct̃is. falsis aũt urĩs laudib: soler luna ñ gaudent
yaboluo nouit faisa iaude gaudere. p̾uarica¬
tr creatura. potestates uero celoꝵ q̃ pcc̃o ñ lapse
sunt. artisicem suũ in se iaudari uolunt. Quaꝵ
ala uera lans est: qua creatori illaꝵ non fit ĩiu¬
lus indigens. et nusqña defluens. neq discissꝰ

Expanded text:
ciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. uidete, quid ciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. uidete, quid sit sana doctrina, quam non ferentes uos ad fabulas conuertistis. quomodo apostolus et creaturam dei laudat et ei tamen cultum religionis exhiberi uetat, sic et Moyses, qui uobis uidetur nulli diuinorum pepercisse — non ob aliud suspicor, nisi quia solem et lunam uetuit adorari, ad quorum circuitum uos per omnes angulos uertitis, ut eos adoretis — solem et lunam uera laude laudauit, cum eos factos a deo et in caelesti ordine ad peragenda sua opera conlocatos, sicut est, ita narrauit: solem in potestatem diei, lunam in potestatem noctis. falsis autem uestris laudibus sol et luna non gaudent. diabolus nouit falsa laude gaudere, praeuaricatrix creatura. potestates uero caelorum, quae peccato non lapsae sunt, artificem suum in se laudari uolunt: quarum illa uera laus est. qua creatori illarum non fit iniulius indigens, et nusquam defluens, neque discissus,
Abbreviated transcription (Latin):
daci eloqinoꝵ. Qui .ni. nisi demones quib est
annca sallatia. istis ꝑsuad̾ent quod xp̃e fallacit᷑
passus. fanacit᷑ mortuis est sit fallacit᷑ cicatͥces
ostñd̾it .i. nõ uere passus. nec uere mortuus sit.
nec ille uere fuerint ex ueris uuluerib cicatri¬
tes: Que sunt eiudñtiores doctͥne mendacielo¬
quioꝵ demonioꝵ qua iste quib ꝑsuadetur fili¬
um dei .i. ip̃am u̾itatem ẽe mendacem. ooooo¬
S ed isti in doct᷑na sua hñt et aꝑtam nõ quidem
demonioꝵ. sed tñ creature culturam: qui damp¬
nat apłs dicens. Et coluerunt eo sermerumo cͤ¬
ature potͦi qũa creatori. Promde isti in fantasina¬
te fabulaꝵ suaꝵ ydola et demonia nestientes co¬
lunt: in sole autem et luna nouerunt se serui¬
re creature. Et quod putant se eciam creatori
ẜiire: multũ fallunt᷑. fantasiati .ii. suo serui¬
nere demonstrat dicens: cũ de cibis et carnibus
ag̾et. Om̃is .n. creatura dei bona est. et nch̾ abi¬

Expanded text:
daemones, quibus est amica fallacia, istis persuaderent quod Christus fallaciter passus, fallaciter mortuus sit, fallaciter cicatrices ostenderit; id est, non vere passus, nec vere mortuus sit, nec illae verae fuerint ex veris vulneribus cicatrices? Quae sunt evidentiores doctrinae mendaciloquorum daemoniorum, quam istae quibus persuadetur Filium Dei, id est ipsam veritatem, esse mendacem? Sed isti in doctrina sua habent et apertam, non quidem daemoniorum, sed tamen creaturae culturam, quam damnat apostolus dicens: et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Proinde isti in phantasmatis fabularum suarum idola et daemonia nescientes colunt; in sole autem et luna nouerunt se seruire creaturae. et quod putant se etiam creatori seruire, multum falluntur; phantasmati enim suo seruinere demonstrat dicens, cum de cibis et carnibus ageret: omnis enim creatura dei bona est, et nihil abi
Abbreviated transcription (Latin):
ficium p̾staretis: An et si fieri posset: carnis ĩ mu̾¬
dicia ꝓhiberet pagmas ab epulis uris : Imputee
g dͥ mcausti mũdicia que corio adhesit agnino
Sed eo hoc uos fecistis. qui tanqmͣ pͥmo uello ue¬
stro. id quod mũdũ erat in calamo. ĩmũdicie ĩ¬
branaꝵ scubendo a fixistis. Nisi quod colores cõ¬
trario testimonio uos arguunt. uos .n. pocius
ad lucem candidaꝵ paganaꝵ cũ tenebris atra¬
menti uenistis. Nob̾ debetis irasci talia dicenti¬
b. an uob̾ talia credentib ut uelitis nolitis i
ista conseqnͣtur. Nos aũ et ad ꝯmemoratõnẽ
fidei ur̃e. et ad consolationẽ speiurẽ. et ad ex¬
hortationem caritatis nr̃e: libros ꝓpħicos et apo¬
stolicos legimus aitutus uocib sibimet cencinẽ¬
tes. et ea concinentia tanqmͣ celesti tuba. et ai
torpore celestis uite nos excitantes. et ad palm̃a
suꝑne uocationis extñdñtes. De libris .ii. ꝓpħicd

Expanded text:
ficium praestaretis ? an et si fieri posset. carnis inmunficium praestaretis ? an et si fieri posset. carnis inmunditia prohiberet paginas ab epulis uestris? inputet ergo sibi encausti munditia. quae corio inhaesit agnino. sed et hoc uos fecistis, qui tamquam primo bello uestro, id quod mundum erat in calamo, inmunditiae membranarum scribendo adfixistis, nisi quod colores contrario testimonio uos arguunt. uos enim potius ad lucem candidarum paginarum cum tenebris atramenti uenistis. nobis debetis irasci talia dicentibus, an uobis talia credentibus, ut, uelitis, nolitis, ista conse- . nos? nos autem et ad commemorationem fidei nostrae et ad consolationem spei nostrae et ad exhortationem caritatis nostrae libros propheticos et apostolicos legimus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾it ẽẽ qd credidit. Aut ꝓicite iam libros ma¬
inchei quib testib credidistis lucem pugnas¬
se cũtenebris. que lux ip̃e deus erai. Et ut pꝰ¬
seo ugare lux tenebras: prius cõiucem a cene¬
bris deuoratam et ligatam.: et inquinatã en dila¬
niatam: qũa uos manducando recreatis: et solui¬
tis. et purgatis es sanatis ut uob̾ merces rebbua¬
tur. ne cum illa que lib̾ari nõ potuerit: in globo
et̾no dampnemini. hanc fabellam cotidie et
morib et nocib caritatis. Cur adhuc in eã qͥritᷤ
testimonia libroꝵ: ut i reb suꝑfluis et cõficiẽ¬
ligata tencatur. Incendite om̃s illas mebranas
elegantesq tecturas decoris pellib exquisitas.
ut nec res suꝑflua uos oneret. et deus ur̃ in de
soluatur. qui tanꝙͣ pena seruili eciã in codice
ligatus tenetur. Nam si possetis libros ur̃os
uł elixatos comedere: qnͣtum menbris dei uñ bñ¬

Expanded text:
non poterit esse, quod credidit. aut proicite iam libros Manon poterit esse, quod credidit. aut proicite iam libros Manichaei, quibus testibus credidistis lucem pugnasse cum tenebris, quae lux ipse deus erat, et ut posset ligare lux tenebras, prius esse lucem a tenebris deuoratam et ligatam et inquinatam et dilaniatam: quam uos manducando recreatis et soluitis et purgatis et sanatis, ut uobis merces retribuatur, ne cum illa, quae liberari non potuerit, in globo aeterno damnemini. hanc fabellam cotidie et moribus et uocibus cantatis. cur adhuc in eam quaeritis testimonia librorum, ut in rebus superfluis et conficienligata teneatur? incendite omnes illas membranas ele.gantesque tecturas decoris pellibus exquisitas, ut nec res superflua uos oneret, et deus uester inde soluatur, qui tamquam poena seruili etiam in codice ligatus tenetur. nam si possetis libros uestros uel elixatos comedere, quantum membris dei uestri bene
Abbreviated transcription (Latin):
ut qr ilłe iam xp̃o credendũ ẽẽ nõ dubitat t̾a¬
ꝙͣ meluis pͥdicanti xpm̃ manicheo deceptus
ad quiescat: Ecce est ille ꝑdix congͤgans q̃ ñ
popeut / Ita ne euni nõdum derelinquitis uos
quos congregat eo nondũ uob̾ apparet insi¬
piens: qui dicit hebreoꝵ testimonia uobis
etiam si uera sint: aute fidem nuitiia ẽẽ: ptꝰ
fidem suꝑuacua: Abiciant gͦ qui crediderũt:
om̃t libros per quos fcm̃ est ut cred̾ent. Naisi
hoc uerumest: cur uł ipm̃ eusigeliũ xp̃i a fideli¬
b legatur nõ uideo. Ante fidem quippe mutile
est: qi illegentilis ꝙ ridentem ridendꝰ uł pocius
flendus faustus inducit. nõ credit xp̃o. Post fi¬
dem aũ suꝑ uacuũ: si eciã ueris de xp̃o p̾coniis
iam suꝑfluo creditur cũ ieu̾ creditũ fu̾it. Hic
forte dĩcets. Sed euuigłiũ deber leg̾e iam fideł:
crediderit. Quod si oblitꝰ fu̾it fmũ apud eum

Expanded text:
ut quia ille iam Christo credendum esse non dubitat, tamut quia ille iam Christo credendum esse non dubitat, tamquam melius praedicanti Christum Manichaeo deceptus adquiescat? ecce est ille perdix congregans. quae non peperit. itane eum nondum derelinquitis uos, quos congregat, et nondum uobis adparet insipiens, qui dicit Hebraeorum testimonia nobis, etiamsi uera sint, ante fidem inutilia esse, post fidem superuacua. Abiciant ergo. qui crediderunt, omnes libros, per quos factum est, ut crederent. nam si hoc uerum est, cur uel ipsum euangelium Christi a fidelibus legatur, non uideo. ante fidem quippe inutile est, quia ille gentilis, quem ridentem ridendus uel potius flendus Faustus inducit, non credit Christo; post fidem autem superuacuum, si etiam ueris de Christo praeconiis iam superfiuo creditur, cum in eum creditum fuerit. hic forte dicetis: sed euangelium debet legere iam fidelis. crediderit: quod si oblitus fuerit, firmum apud eum
Abbreviated transcription (Latin):
Qi m gͥ facereo: An ꝑfetret manicheũ. et ex illo
ꝯmendaret xp̃m. Nunꝙͣ hoc fecerunt: sed poͦ
manicheum sꝑ ꝯmendare conati sunt: ut ħ
melle .s. uenenati sui poculi labra ꝑung̾enti
per hanc ꝑmissionis occ̃õnem hũc paraditum
dicentes c̃e manicheũ. uł in manicheo sbrepũt
in hoĩ mentes ignorantes. ille a xp̃o ꝑmissꝰ
qũ sit missus. Qui aũ legerunt canonicũ libꝵ
qui actus apłoꝵ inscribitur: uident illã xpi pro¬
missionẽ illic iursus ꝯmemoratã. et illic maĩ¬
festissime ĩpletam. Sed modo querimꝰ unde
ille gentili fidem faceret de xp̃o: Puto .n. nem¬
nem ẽe tam cecum qui uelit dic̾e: manicheo
credo: cum dicat xp̃o nõ credo: Demde si nõ ri¬
dens: saltem stomachans dic̾et. Ita ne ꝑsicis
libris me iubes cred̾e. qui hebreis me dixisti ñ
credere: Quõ gͦ capturꝰ es heretice istũ hoiẽm
insi iam nõi xpĩ anquo m̃o sbditũ inueneris:

Expanded text:
itur faceret? An proferret Manichaeum, et ex illo itur faceret? An proferret Manichaeum, et ex illo commendaret Christum? Nunquam hoc fecerunt: sed potiManichaeum semper commendare conati sunt, ut hoc melle scilicet venenati sui poculi labra perungerenper hanc promissionis occasionem, hunc Paracletum dicentes esse Manichaeum uel in Manichaeo subrepunt in hominum mentes ignorantes, ille a Christo promissus quando sit missus. qui autem legerunt canonicum librum, qui actus apostolorum inscribitur, uident illam Christi professionem illic rursus commemoratam et illic manifestissime inpletam. sed modo quaerimus, unde illi gentili fidem faceret de Christo. puto enim neminem esse tam caecum, qui uelit dicere: Manichaeo credo, cum dicat, Christo non credo. deinde si non ridens, saltem stomachans diceret: itane Persicis libris me iubes credere, qui Hebraeis me dixisti non credere? quomodo ergo capturus es, haeretice, istum hominem, nisi iam nomini Christi aliquo modo subditum inueneris,
Abbreviated transcription (Latin):
liquerunti fontem uite dum̃. Quid .n. aliud
clamat ꝑdix nisi apud se e̾e et a se dari fontẽ
uite. Ad quẽ congregati recedunt a xp̃o: xp̃i
ꝓmissione decepti. cuius noĩe iam tenebant᷑
ꝓmisit apud me est: ego dabo. Sed uide iste ꝙͥ
tur in hoĩe. Et iste sb̾iungit. Qm̃ głacio mea
tues. hiis modis uos instrumꝰ hominẽ ex apłi¬
ca ꝓphetica q doct᷑na: ut edificetur suꝑ fundam̃¬
crederet de seip̃o dicenti. cui nõ cred̾et de aliis
testificanti. uere ridiculũ ẽ hoc putare. Quẽ¬
ei cred̾et aut pociꝰ ꝓ aliis qũa pro se ip̃o testificã¬
ti crederet. hic forte faustus irrisus: sybillas ho¬
mini legeret et orpheũ et cer̾os hiꝰ si quos alios¬
sibille de xp̃o pressigia: aut hermetis qũe dicũt
trunegistum. aut orphei alioꝵq ingentilitate
uatum. hoꝵ ergo iste lr̃as nesciens qñ quidem
per famam purat c̃ẽ aliquos tales. ut quid eaᷤ
utiq legeret illi dicenti. Nec ꝓpħis credo nec xͦ.¬

Expanded text:
liquerunt fontem uitae, dominum. quid enim aliud clamat perdix, nisi apud se esse et a se dari fontem uitae, ad quem congregati recedunt a Christo Christi promissione decepti, cuius nomine iam tenebanturristus promisit, apud me est; ego dabo. sed uide. iste qutur in homine, et iste subiungit: quoniam gloriatio mea tu es. his modis nos instruimus hominem ex apostolica propheticaque doctrina, ut aedificetur super fundamcrederet de se ipso dicenti, cui non crederet de aliis testificanti? uere ridiculum est hoc putare. queei crederet, aut potius pro aliis quam pro se ipso testificanti crederet. Hic forte Faustus irrisus, Sibyllas homini legeret, et Orpheum, et caeteros hujusmoSibyllae de Christo praesagia aut Hermetis, quem dicunt Trismegistum, aut Orphei aliorumque in gentilitate uatum. horum ergo iste litteras nesciens. quandoquidem per famam putat esse aliquos tales. non eas utique legeret illi dicenti "nec prophetis credo nec
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to fortasse diceret. Quid mͥ est cũ istis ꝓpħis
quos unde ueraces ꝓbem nõ mͥ ostũditur: Ea
uero tam magna et tam multa q̃ p̾dixeruns
iam ad effestum manifestationẽq ꝑducta sint
plane ille si ꝑu̾sus ẽẽ nollen nec ista ullo modo
ꝯtẽpnerer q̃ tanto ante et tanto apparatu pre¬
uidenda et p̾nũcianda ꝯm̃dan meruerũt: nec
illos a quib p̾ideri et p̾mĩciar potuerurt.
Nullis .n. prudentiꝰ credimꝰ. uł de p̾teritis q̃ olĩ
fc̃a sunt. uł de futuris q̃ nõdũ tõa sum: qmͣ eis
qui nob̾ fidem u̾boꝵ suoꝵ n tam mults tamq
magnis que ab eis pdc̃a iam fr̃a sunt ꝓbau̾t
Sybilla porro uł sybille et orphetis. et nescio
quis hermes. et si qui alii uates. uł theologi
uł sapientes uł philosophi gentiũ. si de filio de¬
i aut de pr̃e deo uera predixisse seu dixisse ꝑ hi¬
bentur. ualet quidem an quid ad paganorũ
uanitatem reuincendã nõ tñ ad istoꝵ austori¬

Expanded text:
merito fortasse diceret: quid mihi est cum istis prophetis, merito fortasse diceret: quid mihi est cum istis prophetis, quos unde ueraces probem, non mihi ostenditur? cum uero tam magna et tam multa, quae praedixerunt. iam ad effectum manifestationemque perducta sunt, plane ille. si peruersus esse nollet, nec ista ullo modo contemneret, quae tanto ante et tanto adparatu praeuidenda et praenuntianda commendari meruerunt, nec illos, a quibus praeuideri et praenuntiari potuerunt. nullis . enim prudentius credimus uel de praeteritis, quae olim facta sunmultis tamque magnis, quae ab eis praedicta iam facta sunt, probauerunt. Sibylla porro uel Sibyllae et Orpheus et nescio quis Hermes et si qui alii uates uel theologi uel sapientes uel philosophi gentium de filio dei aut de patre deo uera praedixisse seu dixisse perhibentur, ualet quidem aliquid ad paganorum uanitatem reuincendam. non tamen ad istorum auctori
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. Quia utiq sedes głe exaltata est scĩficatio
ur̃a. ut no audiantur illi qui ad religionum
illic: cũ illa cuitas suꝑ montẽ sit. Qũe mõtẽ
nisi eũ qui ẜm ꝓpheciam damelis ex ꝑuo lapi¬
de creuit: et fcũs est mons magnꝰ. ita ut ĩpleret
unuier sam tetram: Nec illi audiantur qui nõie
quasi secrete et apoctiphe ueritatis et hoĩm pau¬
citatis. dicunt: ecce in cubilib: ecce in deserto. q
qr sedes głs exaitama est scĩficatio ur̃a. ¶ũ ergo
iste gentilis hiis atq hiꝰ aliis testimouiis ꝓpła¬
rum. de ꝑsecutione regum et populoꝵ. de abo
dicum ab ip̃is custoditoꝵ. de amenti᷑a hereti¬
coꝵ. de excellentia sc̃e occe. ueroꝵ et g̾manoꝵ¬
mueniret fide digmus: qũa illos ꝓpħae qͥ¬
b de diuinitate xp̃i elig̾et credere. Et .n. si ante¬
qmͣ ista fierent ingererem gentili ꝓpħas hebue¬
os. quib ea futia crederer. q̃ fr̃a nõdũ inderet:

Expanded text:
tuta : quia utique sedes gloriae exaltata est, sanctificatio tuta : quia utique sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra, ut non audiantur illi qui ad religionum illic. Cum illa civitas super montem sit; quem montem, nisi eum qui secundum prophetiam Danielis ex parvo lapide crevit, et factus est mons magnus, ita ut impleret universam terram ? Nec illi audiantur, qui sub nomine quasi secretae et apocryphae veritatis et hominum paucitatis dicunt, Ecce in cubiculis, ecce in deserto : quia quia sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra. Cum ergo iste gentilis his atque huiusmodi aliis testimoniis prophetarum de persecutione regum et populorum, de fidicum ab ipsis custoditorum, de amentia haereticorum. de excellentia sanctae ecclesiae uerorum et germanoinveniret fide dignius, quam illos Prophetas, quibus de divinitate Christi eligeret credere? Etenim si antequam ista fierent, ingererem gentili Prophetas Hebraeos, quibus ea futura crederet, quae facta nondum videret,
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit de ꝑdice qui cõgregauit que nõ peꝑi
In dimidio dier̃ eius delinquent eum: et ĩno¬
iussimis sius erit insipiens. Idest qui peimot̃a¬
qu̾a ꝑ pollicitationẽ. ed ostũtationẽ excellen¬
tis sapiẽ seducebat erit insipiens .i. apparebͭ
insipiens. Eis quippe quib primo sapiens e¬
rat: tunc erit insipiens: cũ apparebit. qr demẽ
cia nota erit om̃ib. Et tanꝙͣ ille ꝙ̃ cathezna¬
mꝰ quereret et diceret Quo gͦ signo manifesto
adhuc ꝓuulus et nondũ ualens liquidã dis¬
cernere a tor errorib uentatem. quo mani¬
festo iudicio tenebo ecc̃am xp̃i in que ĩa cret̾e
tanta rerũ antea p̃dc̃aꝵ manifestatione cõ¬
pelłor. seqͥtur i dem ꝓpha. et tanqũa mosꝰ al¬
euis or dinatisime excipiens. docet eum eccãm xp̃i
ip̃am ẽe p̃dcãm que om̃ib enuier et apparet. Ip̃a
głe exaltata est: scĩficatio ur̃a. Propt̾ hos .n. motꝰ

Expanded text:
et dicit de perdice, qui congregauit, quae non peperit: et dicit de perdice, qui congregauit, quae non peperit: in dimidio dierum eius derelinquent eum et in nouissimis suis erit insipiens. id est qui primo tamquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est adparebit insipiens. eis quippe, quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum adparebit. quia dementia eius nota erit omnibus. Et tamquam ille, quem catechizamus, quaereret et diceret: quo ergo signo manifesto adhuc paruulus et nondum ualens liquidam discernere a tot erroribus ueritatem, quo manifesto indicio tenebo ecclesiam Christi. in quem iam credere tanta rerum antea praedictarum manifestatione conpellor? sequitur idem pejus ordinatissime excipiens, docet eum Ecclesiam Christi ipsam esse praedictam, quae omnibus eminet et apparet. Ipsa gloriae exaltata est, sanctificatio nostra . Propter hos enim motus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ insinuans cõrinuo sb̾iecit. Clamauit ꝑ dix:
ꝯgͤgauit q̃ nõ peperit. faciens diuicias suas.
nõ cũ iudicio. ꝑdix .n. nimis ꝯtñtiosũ animal
notum est qnͣta auiditate ip̃ius contentionis
cuitat in laqueũ. Non .n. disputare amant
ħetici. sed quo quomõ suꝑare ĩpeudentissima
ꝑuicacia ut ꝯgregent sicut hic dixit que non
unt: et facunt illos diuicias suas ñ sane cũ
iudicio. sed cũ temeritate ĩ cõsid̾ata. Non .n.
intelligunt ibi ẽẽ ueram et salubrem et quo¬
dam modo g̾manã atq radicalem xp̃ianam
societatem: mide istos separauerunt quos
ad suas diuicias congregarũt. Et qr de talib
dicit apłs. sicut .n. iamnes et manbres restite.¬
runt moysi. sic et isti resistunt ueritati. hõi¬
nes mente corrupti. reprobi cirta fidem. sed
uitra nõ ꝓficient dementia .n. eoꝵ manifesta
eut omib sicut et illoꝵ fuit: seqͥtur et hic ꝓpħa

Expanded text:
nobis insinuans continuo subiecit: clamauit perdix, nobis insinuans continuo subiecit: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. perdix enim, nimis contentiosum animal, notum est, quanta auiditate ipsius contentionis currat in laqueum. non enim disputare amant haeretici, sed quoquo modo superare inpudentissima peruicacia, ut congregent, sicut hic dixit quae nonunt et faciunt illos diuitias suas, non sane cum iudicio, sed cum temeritate inconsiderata. non enim intellegunt ibi esse ueram et salubrem et quodam modo germanam atque radicalem christianam societatem, unde istos separauerunt, quos ad suas diuitias congregarunt. et quia de talibus dicit apostolus: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Moysi. sic et isti resistunt ueritati. homines mente corrupti, reprobi circa fidem: sed ultra non proficient: dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit, sequitur et hic propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant que non ꝯueniunt: uerũ eciã ostñ¬
d̾e quedam pccã manifesta ex pena uenire
quoꝵdam occutroꝵ. sed nec ip̃os hoc tacuisse
ꝓph̃as demonttraremꝰ. Namne ꝑgam lẽgiꝰ
idem ieremias eo ip̃o loco ubi aio et homo ẽ. qͥs
agnoscit eum: ne quasi hoc ip̃o excusati eeñt
iudei. qi nõ cognouerunt. ai .n. cognouissent. si
cognoscerent. Ait .ii. Ego dñs int̾rogans corda
et ꝓbans renes. ut dem unicuiq ẜm uiã euꝰ.
et scd̾m fructum studioꝵ eiue porro si hoc gen¬
tilis ille moueretur:. cur etiã qui appellant᷑ xp̃i¬
ani in multas hereses uariasq discedũt: neq ħ
a ꝓpħis hebreis pret̾missum ẽẽ doc̾emꝰ. Tanqm
inͦ. eẽt conseqñs. ut uideis n sua cecitate dem̃o¬
stratis. hoc illi ueniret ĩmentẽ. quod eciã młti
sb̾ noĩe xpĩano ab ip̃a xpĩana societate deuia¬
rent: ip̃e ieremias uelud cathenzandi ordinem

Expanded text:
ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostenut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim cognouissent, siccognoscerent. ait enim: ego dominus interrogans corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uiam eius et secundum fructum studiorum eius. Porro si hoc gentilis ille moueretur, cur etiam ipsi, qui appellantur christiani, in multas haereses uariasque discedunt. neque hoc a prophetis Hebraeis praetermissum esse doceremus. tamquam enim esset consequens, ut Iudaeis in sua caecitate demonstratis hoc illi ueniret in mentem, quod etiam multi sub nomine christiano ab ipsa christiana societate deuiarent, ipse Hieremias uelut catechizandi ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ p̾dcm̃: qnͣtum moueretur ad fidem. quis¬
tam demens est ut non uideat. quis tam mi¬
pudens ut se uidere dissi muleti: oooocoos¬
uis .n. dubitet hoc de uideis fuisse ꝓpħatũ¬
cum ysaias dicat agnouit bos possessorem
slum. et asinus p̾sepe dñi sui. isrł aũ me non
cognouit. et populus mens me non intellex.
flut illud quod apłs ꝯmemorat. tota die exp̃a¬
di manus meas ad plum populũ nõ creden¬
tem et ꝯtradicentem. Et maxime illud. de¬
dit illis deus spm̃ ꝯpunctionis: ocłos ut nõ
uideant. et aures ut non audiant et nõ ĩtelli¬
gant. et multa huiꝰmodi. Quod si diceret. ꝙͥ
gͦ peccauerunt uidei. sed deus illos excerau̾
ne agnosc̾ent xpĩn. qnͣtum possumꝰ imbuẽ¬
do rudi hõĩ ostñderemꝰ ex aliis occultis pccĩs
deo cognitis uenire iustam penã huiꝰ cecita¬
tis uenire. Quod nõ solum dixisse apłm de
quibdam. pp̃ hoc tradidit illos deus in cõcu¬
piscentiã cordis eoꝵ. uł in reprobũ sensum.

Expanded text:
edictum, quantum moueretur ad fidem, quistam demens est, ut non uideat? quis tam inpudens, ut se uidere dissimulet? quis enim dubitet hoc de Iudaeis fuisse prophetatcum Esaias dicat: agnouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui; Israhel autem me non cognouit et populus meus me non intellexit aut illud, quod apostolus commemorat: tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem et maxime illud: dedit illis deus spiritum conpunctionis, oculos, ut non uideant, et aures, ut non audiant et non intellegant et multa huiusmodi? quodsi diceret: quid ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, inbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de quibusdam: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum uel in reprobum sensum.
Abbreviated transcription (Latin):
qũt᷑ dicens. uo de pcc̃o daspnaret pcc̾m in carne. Itẽ
alio loco: Eum niquit qui nõ nouerat pcc̃m. pes¬
catum ꝓ nob̾ fecit: ut nos simus iusticia dei in ipso
debuit et p̾dic̾e: paratꝰ ab heretitis cũ apło repre¬
dictum: cogitur repͥhñd̾e apłm dixisse pccm. Nã

Expanded text:
ne. Item alio loco, Eum, inquit, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso debuit, et praedicere, paratus ab haereticis cum Apostolo repredic
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ꝓpagnies nemorose. In anno siccitatis ñ ti¬
iebit et nõ deficiet faciendo fructũ. Hic certe
cũ maledcm̃ dic̾et eũ qui spem ponit in hom̃ĩe.
texerer: tut baretur fortasse ille qũo ei ne spem
et rursus eũ nõ ex ꝓpria natura. sed ex nr̃a mor¬
taliate suscepta hoĩem dicemꝰ. Sic .n. quiodã¬

Expanded text:
in eo propagines nemorosae; in anno siccitatis non tiin eo propagines nemorosae; in anno siccitatis non timebit, et non deficiet faciendo fructum. Hic certe cum maledictum diceret eum qui spem ponit in homine, texeret; turbaretur fortasse ille, quomodo ei, ne spem et rursum eum non ex propria natura, sed ex nostra mortalitate suscepta hominem diceremus. Sic enim quida
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas. si faciet homo deos. et ip̃i nõ sunt dii.
pp̃ea ecce ego ostñdam illis in tpr̃e meo manũ
phetica: et cernens uniu̾sa terra quid dicam qũe¬
admodũ mou̾etur ad fidem. qñ et hoc reb ip̃is pro¬
bamꝰ: cũ per ꝓpħiam aute tp̃a cõscͥptam et hiis tem¬
porib ĩpletam corda fideliũ sic flnari coguostimꝰ
Iani uero ne hoĩem sicur magni quidã homines
fun̾t xpm putaret: idem ꝓpħa hoc illide cogitatõe
excuteret. Ibi .n. sequitur et dicit. Maledictus ho
qui spem ht̃ in homine. et ponit carnẽ brachii sui
et a dño discedit cor eius. Et erit sicut tramarix
que in deserro est. Non uidebit cũ uenerint boͣ.
Et ħitabit int̾ miquos in terra deserta: in terrai
faisa que ñ mhitatur. Et bñdcũs homo qui cõ¬
fidit in du̾o: et ent dñs spes eius. Exitq tanqu̾a
lignũ fructifetũ secus a qm et in humore mitt
radites suas ñ timebit cũ uenerit estus. Et erũt

Expanded text:
utilitas! si faciet homo deos et ipsi non sunt dii. utilitas! si faciet homo deos et ipsi non sunt dii. Propterea ecce ego ostendam illis in tempore illo; maphetica, et cernens in universa terra, quid dicam quemadmodum moveretur ad fidem, quando et hoc rebus ipsis probamus, cum per prophetiam ante tempora conscriptam et his temporibus inpletam corda fidelium sic firmari cognoscimus ? Iam uero ne hominem, sicut magni quidam homines fuerunt, Christum putaret, idem propheta hoc illi de cogitatione excuteret. ibi enim sequitur et dicit: maledictus homo, qui spem habet in homine et firmat carnem brachii sui et a domino discedit cor eius: et erit sicut tamarix, quae in deserto est; non uidebit, cum uenient bona, et habitabit inter iniquos in terra deserta, in terra salsa, quae non inhabitabitur et: benedictus homo, qui confidit in domino, et erit dominus spes eius, eritque talignum fructiferum secus aquam, et in humore mittet radices suas; non timebit cum venerit aestus, et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dubitat ẽẽ ꝯpletũ. Credo moueret᷑ cum
imꝑio iam salubrit᷑ sb̾iugatos. om̃sq gentes eideꝰ
seriuentes. et leg̾etur ei de psalmo tanto añ p̾dcm̃:¬
ña adorabunt eũ om̃s reges terre. om̃s gentes serui¬
ent ei: Totumq ipm psalmũ qui sigurate tan¬
ꝙꝑ in salomonemd̾r. si leg̾e uellet: ĩueniret xp̃m
uere regem pacificũ. hoc .n. sałonis nom̃ int̾pre.¬
tatur: In quo cognosceret cõpleta om̃ia que ibi
dicuntur. longe remotissima ab illo homĩt calo¬
ne rege isrł. Illum itidem psalmũ ubi deus un
retꝙ ip̃a simulacra gentiũ per xp̃i nomẽ sic
ceret. audiret ieremiã dicenteme sic dicetis eis.
dii qui celum et terrã nõ fecerũt: ꝑeant de terra
et de sẜ celo. Itẽ alio loco cũ eũd̾ ꝓpħam dicẽtẽ
audirer: dñe fortitudo mea. et ad uitoriũ me¬
um. et refugiũ meũ indie maloꝵ: ad te gẽtes
uenient ab extremo terre eo dicent. qũa falsa
possederunt prẽs ur̃i simulacra. et nõ est in eis

Expanded text:
nemo dubitat esse conpletum — credo, moueretur, cum ae Christi imperio iam salubriter subiugatos omnesque gentes eidem seruientes et legeretur ei de psalmo tanto ante praedictum: adorabunt eum omnes reges, terrae, omnes gentes seruient ei totumque psalmum ipsum, qui figurate tamquam in Salomonem dicitur, si legere uellet, inueniret Christum uere regem pacificum — hoc enim Salomonis nomen interpretatur ■— in quo cognosceret conpleta omnia, quae ibi dicuntur, longe remotissima ab illo homine Salomone rege Israhel. illum itidem psalmum, ubi deus uncret quoque ipsa simulacra gentium per Christi nomen sic ceret, audiret Hieremiam dicentem: sic dicetis illis: dii, qui caelum et terram non fecerunt, pereant a terra et de utorium meum, et refugium meum in die malorum: ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯme oauta tergiu̾samini oquib displicer ueti¬
tas mortis xp̃i. Maledictus omĩs qui pendeo in
lingno. Non ille. aut ille: sed om̃is om̃io. Eaa¬
ne et filius dei: Eciam prorsus. Nam hoc est qd̾
non uuttis. Inde satagatio: unde seducius. Da¬

Expanded text:
ine causa tergiversamini, quibus displicet veritas mortis Christi, Maledictus omnis qui pendet in ligno: non ille aut ille, sed omnis omnino! Etiamne et Filius Dei? Etiam prorsus. Nam hoc est quod non vultis: inde satagitis, inde seducitis. Di
Abbreviated transcription (Latin):
auero iuistĩe causa et pp̃ dm̃i. Iocͥcoq confuse om̃s
et sine ontretione ulla subidem ꝯiecit maledãn
tum cẽt dicendũ. si ei prudentia ineẽt ulla. ño di¬
cam diuinatio. er si a deo crux ofenderat eum:
ut sola excepta abdicataq eẽt. ex om̃i gñe puni¬
tionũ maledcm̃ eẽ scel̾atum et impiũ oem qui
pependisset in ligno ut eẽt discretio aliqua int̾

Expanded text:
Deum: idcircoque confuse omnes et sine discretione ulla sub idem conjecit maledictum: cum esset dicendum, si ei prudentia inesset ulla, non dicam divinatio, et si adeo crux offenderat eum, ut sola excepta abdicataque esset ex omni genere punitionum, maledictum esse sceleratum et impium omnem qui pependisset in l
Abbreviated transcription (Latin):
ulłm maledcm est xp̃o crucifixo qͥ pependit in
lingno: qr nec uere crucifix est. Sed cont᷑ longe
futuros hereticos ꝙͦ de longe clamat moyses:
ꝯme causa tergu̾isamini o quib displicer ueri¬
tas mortis xp̃i. Maledictus omĩs qui pendeo in
lingno. Non iłle. aut ille: sed om̃is om̃io. Etia¬
ne et filus dei: Eciam prorsus. Nam hoc ea cid̾
non uultis. Inde satagatio: unde reducitis. On
Tuic .n. exra maledictum illuis. si excta illꝰ
mortem. Cũ uero ex hoĩe et ꝓ hoĩe mortẽ sus¬
cepit: ex illo et pro illo eciã maledom̃ quod
morti comitatur suscipere non dedignatus
est eciam ille prorsus. eciam ille filius der᷑ sꝑ
uiuus in sua iusticia. mortuns aũ pp̃ delicta

Expanded text:
in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergiuersamini, o quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis qui pendet in ligno; non ille ant ille, sed omnis omnino. etiamne et filius dei? etiam prorsus. nam hoc est quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. distunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. cum uero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum, quod mori comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille filius dei semper uiuus in sua iustitia, mortuus autem propter delicta
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatem sactam̃ti. quod qui manducat et bib ͭ
indigne: udicĩ sͥ manducat et bibit. Qui ã
manducare ꝯtẽpnit: nõ habebit in se uitã. et
ĩo nõ ꝑuemiet ad uitã et̾nã. Eosdemq paucos
in ꝯꝑaratione multitudinis maloꝵ paucos di¬
ci. ẽẽ aũ ꝑ se ip̃os consid̾atos in magnonume¬
ro diffusos toto orbe terraꝵ crescentes mt̾ ziza¬
ma. er cum palea uiq ad diem messis et uen¬

Expanded text:
sanctitatem Sacramenti, quod qui manducat et bibit sanctitatem Sacramenti, quod qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit , qui autem manducare contemnit, non habebit in se viideo non perueniet ad uitam aeternam. eosdemque paucos in conparatione multitudinis malorum paucos dici; esse autem per se ipsos consideratos in magno numero, diffusos toto orbe terrarum. crescentes inter zizania et cum palea usque ad diem messis et uen
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos se ipm̃ offe̾ndo pro nob̾. Qmobrem ꝙͣtũ
distat dexp̃i aduentu int̾ p̾dicatõnẽ angłoꝵ et
ꝯfessionem demomioꝵ: tiñ int̾ auctoritatẽ ꝓpħa¬
rum et cunositatem sacrilegoꝵ Hiis et talibus
que nũc breuit̾ tangimꝰ. tũo forte ꝓ ncc̃ĩtate de¬
pellendi ueternosi erroris aliqnto laciꝰ disputa¬
pccĩs suis preponerer. ꝑfecto mou̾etur ad fidẽ
Qua ĩbutus ex in eccẽ catholice gremio fouẽdꝰ
conocatus: ꝯ seqñt̃ eciã mon̾etur quos mores
tenere deberet Neq ꝑturbaretur eoꝵ multitu¬
dine in quib ea non inueniret que obseruare
iberetur: qũauis cũ eo corporalit̾ congregar̃e¬
tur in ecc̃am. et eadem sacram̃ta ꝑciꝑent. Scuz
cũ paucis hereditatẽ dei: cum multis aũ signa¬
ñ cuia eius ꝑticipanda: Cũ paucis ꝯmunicarei
saĩtatem uite er donũ caritatis diffuse ĩ cordib
int̾iorem nullus alienus accedit: cũ multis aũ

Expanded text:
cerdos se ipsum offerendo pro nobis. quamobrem quantum cerdos se ipsum offerendo pro nobis. quamobrem quantum distat de Christi aduentu inter praedicationem angelorum et confessionem daemoniorum. tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sacrilegorum. His et talibus. quae nunc breuiter tangimus. tunc forte pro necessitate depellendi ueternosi erroris aliquanto latius disputapeccatis suis praeponeret, profecto moueretur ad fidem: qua inbutus et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus consequenter etiam moneretur, quos mores tenere deberet. neque perturbaretur eorum multitudine, in quibus ea non inueniret, quae obseruare iuberetur. quamuis cum eo corporaliter congregarentur in ecclesiam et eadem sacramenta perciperent. sciret cum paucis hereditatem dei. cum multis autem signacula eius participanda: cum paucis communicare sanctitatem uitae et donum caritatis diffusae in cordibus interiorem nullus alienus accedit; cum multis autem
Abbreviated transcription (Latin):
qui suos cum gentiles populos y dola et demonia
colenda ꝑtim docere ausi sunt: ꝑtim ꝓhibere nõ au¬
si sunt. ¶fit illi scĩ auctores nr̃i eum ppłm eam rc̃¬
publicam tale regnum ĩꝑante et adiuuante deo ꝓ¬
pagauerunt atꝙ rexerunt ubi sacrilegiũ eẽt qd̾
et demonũ laberentur. aut pena plectebant᷑ ipĩs
sue rei publice legib. aut lib̾rimo tonitrũ coħ̾ce¬
bantur ꝓpħicis uocib. Unus .n. ab eis colebatur
deus. qui fecit celum et terrã. ꝓpħico sane ritu .i.
significatiuo futoꝵ. Qui ritꝰ aboleretur: cum illa
uenissent que ꝑ eũ sig̃cabantur ẽẽ uentura: qñ¬
quid̃ ipm̃ regnũ magnꝰ quidam ꝓpħa fuit ubi
rex et sacerdos mistica significatione ungebant᷑
Quod nõ añ ip̃is quoq uideis ignorantib. ac ꝑ
hoc iuitis ablatum est: nisi cũ uenisset ille spũa
li grã unctus deus pre ꝑticipib suis. ille scũs sc̃oꝵ
idem uerus rex consuiendo nob̾. et idem uerꝰ sa¬

Expanded text:
qui suos congentiles populos idola et daemonia colenda partim docere ausi sunt, partim prohibere non ausi sunt. a\ illi sancti auctores nostri eum populum, eam rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quet daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipublicae legibus aut liberrimo tonitru cohercebantur propheticis uocibus. unus enim ab eis colebatur deus, qui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est significatiuo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabantur esse uentura, quandoquidem ipsum regnum magnus quidam propheta fuit, ubi rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenisset ille gratia spiritali unctus deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum, idem uerus rex consulendo nobis et idem uerus sa
Abbreviated transcription (Latin):
tem uolentẽq maledixisse xp̃o: si uero nolens nes¬
cieniq maledix̾it: constet eum nõ fuisse diuinũ:
Tu gͦ elige ntr̃ ius. aut moy sen ꝓpħ̾am nõ fuisse.
et imp̾dentia peccasse: ut dum aliis ex more suo
male dixit nesciens blasphemau̾it et dm̃: aut fu¬
isse quidem diuinũ. nec futura hec ignorauisse:
sed inuidentẽ tñ nr̃e saluti que futura erat ex¬

Expanded text:
sto; si vero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse divinum. Tu ergo elige utrumvis, aut Moysen prophetam non fuisse, et imprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit, nesciens blasphemaverit et Deum; aut fuisse quidem divinum, nec futura haec ignoravisse, sed invidentem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quod pena dignum est: sed eciã ip̃a mors que
pocõ fc̃a est pocm̃ appellatum sit. Illud itaq pͤ¬
est humane natute: suscepit pro nobis. Hoc sꝰ.¬
pendit in ligno. hoc maledcm̃ est ꝑ moysen. Ibi
mors dampnata est ne regnaret: et maledc̃a ẽ

Expanded text:
quod poena dignum est; sed etiam ipsa mors, quae peccato facta est, peccatum appellata est. Illud itaque pecest humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen: ibi mors damn
Abbreviated transcription (Latin):
pnities depellatur. signantur signo dm̃ice pa¬
ssionis in frontib populi ad tutelam salutis.
Datur ibi lex qͥnquagesimo die post actum
dei: dicit dñs de spũ scõ. In digito dei eicio de¬
monia. Et olamat faustus oculis clausis nicħ
se in illis litt̾is inuenisse qd̾ ad p̾nũtiationẽ
xp̃i ꝑtineat: Quid aũ mirũ si ocsos hõ ad legẽ¬
dum et cor ad intelligendũ nõ ht̃: qui poĩtus
ante ostium clausum diuim secreti. non fide
pietatis pulsat. sed elatione ĩpietatis insultar ͤ
plane na sit ita fiat: Iustũ est .n. claudatur su¬
ꝑbis ianua celestis uenat mansuetus ꝙ̃ doc
dñs mas suas. uideat et hoc in illis libris et ce¬
tera uel omĩa uł q̃dam quaua credat in om̃ib
uideat iħm introducentem poculũ in terrã
ꝓmissionis. Neq .n. hoc temere ab initto uo¬
cabatur: sed ex ip̃a dispensatione noĩe mu¬
tato ihc appellatus est. uideat botrũ de t̾ra

Expanded text:
pernicies depellatur: signantur signo dominicae papernicies depellatur: signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio daemonia. et clamat Faustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! quid autem mirum, si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione inpietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansuetus, quem docet dominus uias suas : uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam, qualia credat in omnibus. Uideat Iesum introducentem populum in terram promissionis. neque enim hoc temere ab initio uocabatur. sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus appellatus est. uideat botrum de terra
Abbreviated transcription (Latin):
nimici populi signo crucis xp̃i honorificato m̃a n
rigate: apłicam gr̃am p̾figuramo. populos in
septenario nũo deculpato rigantem ut ꝑ septi¬
forme sp̃c donum: legis decalogus impleatur.
Eo hostis int̾cludere montus uiam extensis i¬
moysi manib signo crucis dñite suꝑat᷑. Et
morsus mortiferi serpentũ: exaltato et respec¬
to enco sorpente sanantur. Quod u̾bis ip̃ius
dñi declaratur. S icut exaltauit inquit moy sẽ
ẜpentem in heremo: sic exaltari oporteo fliũ
hom̃is. ut om̃is qui credit in eum non pereati:
sed h̾eat intam eternam. Ita ne eciã ista non
clamant. Tanta ne est surditas in cordib du
de quo in euuͣgłio dr. Ecce agnus dei: ecce qͥ
tollit pcc̃a mũdi. ꝓhibentut qui pascha fa¬
cuint ossa frang̾eꝰ. Non frangũtur in cruce os¬
sa dñi. attestatur euũgłista hunc ẽẽ dcm̃: os eiꝰ
nõ ꝯminuetis. S angͥne illmiuntur postes ut

Expanded text:
nimici populi signo crucis Christi honorificato mansuenimici populi signo crucis Christi honorificato mansuerigantes , apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spiritus donum Legis decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur . Et morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur: quod verbis ipsius Domini declaratur, Sicut exaltavit, inquit, Moyses serpentem in eremo, sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat nitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus dude quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; adtestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ꝓptꝰ firmitatem: tur non et maiia xp̃c tan
qũã panis uinus qui de celo destendit. q uo uo¬
ro qui uescuntur spũalit̾ uiuunt. Nam illiue¬
terem figuram carualitꝰ accipientes: mortui
sinmi. Sed cum dicit apłs. eunden cibum spũa¬
lem manducauerũt. ostendit et illud spũałr
intelligi in xp̃o. sicut et potum cur spũalom
dixisses aꝑuit: cum so̾unixit: petra aũ erat. Qͦ
lciens infiruntatem nrãm. per uoctem lucẽs.
ꝑ diem nõ lucens. ut qui nõ uident uideant:
et qui iudent coci fiant. Rubet et mare rubꝵ:
baptismus utiq xp̃i sanguine consecratꝰ. ho¬
stes ceqñtes a tergo moriuntur: pcc̾a pret̾ita.
Oucitur populus ꝑ desertum: baptizati om̃s
ñdum ꝑfruentes ꝓmissa prĩa: seo qd̃ nõdũ¬
sunt. Et illic laboriose et ꝑiculose temptationes:
ne reu̾tantur corde in egyptum. Nec ibi tan
tuni xp̃c deserit. Nam et illa colũpna non te¬
cedit. Et amare aque ligno dulcescunt: quiai¬

Expanded text:
pter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur, spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Chlciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uisunt. Et illic laboriosae et periculosae tentationes, ne revertantur corde in Aegyptum. Nec ibi tamen Christus deserit: nam et illa columna non recedit . Et amarae aquae ligno dulcescunt: quia i
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃õ dei ꝑ ierennã ꝓpħam iubet ut ꝑgant et orẽt
ce criã pax ess istoꝵ. et edificaret domos et noue¬
ꝑ apłicam dispensationẽ cũ euuͣgłico sacram̃e¬
to ad regnũ gentiũ tnͣsinigrasse:. Unde nob̾
apłs tanqu̾a ierenuam replicans dicit. uolo er¬
go pͥmũ om̃ium fieri dep̾cationes. or̃ones int̾¬
pellationes. gr̾aꝵ actiones. pro om̃ib hoĩb
pro regib et hiis qui in sb̾limitate sunt: ut que¬
tam et transquillam itam agamus in om̃i pi¬
etate et caritate. Hoc enĩ bonum et acceptũ est
coram saluatore nr̃o deo: qui uult om̃s hom̃ies
saluos fieri. et magnitionẽ ueritatis uenire. Ex
hoc quippe eciam illis credentib constructa sũt
domicilia pacis. basilice xpĩanaꝵ cõgregatonum
nouellate uiuee populi fidelũ. et plantati orti.
ubi criam intꝰ omĩa olera granũ illud synapis
regnat: sub cuiꝰ umbraculis longe lateq porre¬
ctis. eciam altipetaꝵ superbia gentum tanꝙ

Expanded text:
et orent ce etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et noueicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his, qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate. hoc enim bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsetutiones priꝰ ꝑtulerit xpĩana religio. Ant si
lateret per ip̃am hystoriam gentiũ et imꝑiales
leges litt̾is memorieq mandatas ei facie ꝓba
puli meditati sunt mania. astitetunt reges t̾re
ed pͥncipes ꝯuenerut in unũ adu̾sus dñmet
ad u̾sus xpm̃ eius: Quod ño de ip̃o daiud fuis¬
se dom̃. in eodem ip̃o psalmo facile apparet. Ibi
.ni. dicitur eciã illud quod homines quͣilibet ꝑ¬
tinacissimos ip̃a rerũ manifestatione ꝯfundit.
Dñs dixit ad me filiꝰ m̃s es tu. ego hodie genu¬
i te. Postua a me et dabo tͥ gentes hereditatẽ

Expanded text:
secutiones prius pertulerit christiana religio: aut si lateret, per ipsam historiam gentium et imperiales leges litteris memoriaeque mandatas, ei facile prpuli meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversu Christum ejus: quod non de ipso David fuisse dictum, in eodem ipso psalmo facile apparet. Ibi enim dicitur etiam illud, quod homines quamlibet pertinacissimos ipsa rerum manifestatione confundit, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me
Abbreviated transcription (Latin):
est in remissionẽ pcc̃oꝵ de manu ꝑsecutoris
nolentis õe st̾ gr̃a. sed sub loge ut eẽt ab ecc̃a ma¬
ledictus .i. ut cum intelligeret et ostenderet
occ̃a maledictũ dicente apło. Quitũq .n. ex
operib legis sunt sb̾ maledicto sunt legis. De¬
inde cum dixisset. maledictus tu a terra que
aꝑuit os suum accipere sangͥnem frĩs tui de
manu tua. nõ dixit qm̃ oꝑaberis eam. sed art.
qm̃ operaberis terram. et nõ adiciet uirtu¬
tem suam dare tibi. Unde non est necesse
eandem tetram intelligere oꝑari eam q̃ aꝑ uit
os suum accipere sanguinẽ frĩs de manu eiꝰ.
sed ideo malodictus intelligitur ab hac terta
qm̃ oꝑatur terram. que n̾o a diciot uirtutẽ
suam dare illi. Id est ideo populũ iudeoꝵ ma¬
ledictum agnoscit. et ostendit ecc̃ã: qm̃ ocioso¬

Expanded text:
est in remissionem peccatorum de manu persecutoris est in remissionem peccatorum de manu persecutoris nolentis esse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab ecclesia maledictus, id est ut eum intellegeret et ostenderet ecclesia maledictum dicente apostolo: quicumque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis. deinde cum dixisset: maledictus tu a terra, quae aperuit. os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non dixit: "quoniam operaberis eam" sed ait: quoniam operaberis terram et non adiciet uirtutem suam dare tibi. unde non est necesse eandem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo maledictus intellegitur ab hac terra, quoniam operatur terram, quae non adiciet uirtutem suam dare illi; id est, ideo populum Iudaeorum maledictum agnoscit et ostendit ecclesia, quo