comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum const& qͥa & dampnatis in metallo. ad
usũ aqͣ & ignis seruit. Quesitũ est igit᷑ ut
nunciarent᷑ mala: quȩsitum est ut multa.
quesitũ ut subita. Sed cũ pͥus aduersa nun¬
ciauit: tranquillo adhuc pectori qͣsi sanis
mẽbris uulnꝰ inflixit. Cũ uͦ ꝑcussum cõr
feriendo repetiit ut ad inpaciencie uerba
cõpeller& : suꝑ uulnera uulnꝰ in rogauit.
Intuendũ uͦ est quã callide curauit hostis
antiquus. non tam iactura rerum sc̃i uiri
pacienciam rumpere: quam ipso ordine
nuncioꝵ: qui studens prius parua & post
nunciare maiora. In extremo filioꝵ mortẽ
intulit: ne uilia pater rei familiaris dãpna
morte filioꝵ: quia uidelic& nulla ess&e here¬
ditas. si ipsos prius subtraher& quibꝰ serua¬
batur hereditas. Sed aminimis incipiens.
i ultimũ grauiora nunciauit: ut dũ grada¬
tim de teriora cognosceret. in eius corde do¬
loris locũ om̃e uulnus inuenir&. Notandũ

Expanded text:
rum constet quia et damnatis 49 in metallum, ad rum constet quia et damnatis 49 in metallum, ad usum aqua et ignis servit. Quaesitum est igitur nuntiarentur mala, quaesitum ut multa, quaesitum ut subita. Sed cum prius adversa nuntiavit, tranquillo adhuc pectori quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero percussum cor feriendo repetiit, ut ad impatientiae verba compelleret, super vulnera vulnus irrogavit.Intuendum vero est quam callide curavit hostis antiquus, non tam jactura rerum sancti viri patientiam rumpere, quam ipso ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et post nuntiare majora, in extremo filiorum mortem intulit, ne vilia pater rei familiaris damna dmorte filiorum, quia videlicet nulla esset haereditas, si illos prius subtraheret qui servabantur haeredes. Sed a minimis incipiens, in ultimum graviora nuntiavit; ut dum gradatim deteriora cognosceret, in ejus corde doloris locum omne vulnus inveniret. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
FILIABYS UESCENTIOUS ET BIBENTISUS UINŨ
INdomo fratras sui erimogeniti: rteente
UENTUS UEHEMENS INRUIT AREGIONE OESER¬
ti. Et concyssit auatuor aNoulos doous.
Qye corrotnis oporessit libtros tuos.
ETMORTUI SUNT :EE EFFUGI EGO SOLUS
non ꝓsternit᷑: idcirco bis terq ꝑcutitur.
ut usq ad intima qͣndoq feriatur. Huncia¬
ta itaq fuerat adũsitas de sabȩis: nunciata
diuina anĩaduersio ꝑignem de cȩlo. Nun-¬
ciant᷑ ab hominibꝰ iterum cameloꝵ raptus.
cedesq pueroꝵ. & diuinȩ indignationis ira
repetitur. dum uentus inruens concussisse
domus angulos. atq extinxisse liberos indi¬
cat᷑. Quia enim notum est. qͦd absq suꝑno
nutu moueri eli̾menta non possint.: Latent̃
infert᷑ qͦd ipse contra illum elementa mo-¬
uerit.qui moueri ꝑ misit: quã uis satan se¬
mel accepta a dño potestate ad usũ suȩ ne-¬
quiciȩ & iam elsmenta concutere p̃ualet.
Nec mouere deb&. si sp̃s de sũmis ꝓiectꝰ
turbare inuentos aerem potuit: cũ nimi¬

Expanded text:
ibus, et bibentibus vinum in domo fratris sui primogeniti, repente ventus vehemens irruit a regione deserti, et concussit quatuor angulos domus, quae corruens oppressit liberos tuos, et mortui sunt, et effugi ego solus, non prosternitur, idcirco bis, terque percutitur, ut usque ad intima quandoque feriatur. Nuntiata itaque fuerat adversitas de Sabaeis, nuntiata divina animadversio per ignem de coelo, nuntiatur ab hominibus iterum camelorum raptus, caedesque puerorum, et divinae indignationis ira repetitur, dum ventus irruens concussisse domus angulos, atque exstinxisse liberos indicatur. Quia enim notum est, quod absque superno nutu moveri elementa non possint, latenter infertur quod ipse contra illum elementa moverit, qui moveri permisit; quamvis Satan semel accepta a Domino potestate ad usum suae nequitiae etiam elementa concutere praevalet. Nec movere debet, si spiritus de summis projectus turbare in ventos aerem potuit; cum nimi
Abbreviated transcription (Latin):
tar illuc. Oquã altȩ sedi inter ni consilu
p̃sid& iste. qui scissis uestibꝰ. interra ꝓstratꝰ
lac&. Quia enim iudicante dõ. cuncꝰta ami¬
serat: pro seruanda paciencia. illud tempus ad
memoriam reduxit. quo nec dum ista que
ꝑdidit habebat. St dum intuet᷑ qͦd aliqͣndo
illa nom habuit: dolorem tẽper& qͦd amisit.
Magna enĩ consolatio in rerum amissione est:
illa tempora ad mentẽ reducere. quibꝰ nos
contigit res quas ꝑdimus non habuisse. Quia
tris eoꝵ usq in diem sepulturȩ ĩ matrẽ om̃iũ.
Beatus igit᷑ iob. ut pacient᷑ lugeat quod
hic amisit: uigilant᷑ ad tendit. qualis huc
uenerit. Ad augm̃tũ autẽ seruandȩ pacien¬
cie adhuc solertius inspicit. hinc qualis rece¬
dit & dicit. Nudus egressus sũ de utero
matris meȩ: nudus reuertar illuc. Ac si di¬
cat. Hudũ me huc intrantẽ terra ꝓtulit:

Expanded text:
turi simus. --O quam altae sedi interni consilii praesidet iste, qui scissis vestibus in terra prostratus jacet! Quia enim judicante Domino, cuncta amiserat, pro servanda 51 patientia illud tempus ad memoriam reduxit, quo necdum ista quae perdidit habebat; ut dum intuetur quod aliquando illa non habuit, dolorem temperet quod amisit. Magna enim consolatio est in rerum amissione, illa tempora ad mentem reducere, quibus nos contigit res quas perdidimus non habuisse. Quia tris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Beatus igitur Job, ut patienter lugeat quod hic amisit, vigilanter attendit qualis huc venerit. Ad augmentum autem servandae patientiae, adhuc solertius inspicit hinc qualis recedit, et dicit: Nudus egressus sum de utero matris meae, nudus revertar illuc. Ac si dicat: Nudum me huc intrantem terra protulit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa uim doloris uertit in laudẽ conditoris
dicens. dñs dedit dñs abstulit. sicut dñoͣ
placuit ita factum est sit nomen dñi bene¬
dictũ. suꝑbũ hostem humilitate ꝑculit.
crudelẽ paciencia strauit. Nec credamus
qͦd bellator nr̃. accepit uulnera & non ĩflix¬
it: quot enĩ uoces pacienciȩ. in laudẽ dei¬
ꝑcussus reddidit: quasi tot inaduersarn
pectore iacula intorsit: & acriora ualde
quã sustinuit infixit. Afflictꝰ enĩ tͣrena
ꝑdidit: sed afflictionẽ humilit̃ sustinens.
cȩlestia multiplicauit. Sequit᷑. In omĩbys
EST. Quia temptationũ tribulationib
dephensi. & iam tacito cogitationũ motu pos¬
sumꝰ non loquendo peccare: beato iob & oris
testimoniũ ꝑhibetur & cordis. Prius enĩ
dicit᷑. ñ. peccauit: & tunc demũ subditur.
neq stultum quid contͣ dm̃ locutꝰ est. Qui
enĩ stultũ locutꝰ non est: culpã alingua

Expanded text:
quia vim doloris vertit in laudem conditoris, quia vim doloris vertit in laudem conditoris, 52 dicens: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; superbum hostem humilitate perculit, crudelem patientia stravit. Nec credamus, quod bellator noster accepit vulnera, et non inflixit. Quot enim voces patientiae in Dei laudem percussus reddidit, quasi tot in adversarii pectore jacula intorsit, et acriora valde quam sustinuit infixit. Afflictus enim terrena perdidit, sed afflictionem humiliter sustinens coelestia multiplicavit. Sequitur: CAPUT t. --Quia tentationum tribulationibus deprehensi, etiam tacito cogitationum motu possumus non loquendo peccare, beato Job et oris testimonium perhibetur, et cordis. Prius enim dicitur: Non peccavit; et tunc demum subditur: Neque stultum aliquid contra Deum locutus est. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
placuerint possumus: iusta st̃ cuncta quȩ
patim᷑. Et ualde iniustũ est : si de iusta
passione murmuramꝰ. Sed quia orator
fortis. quomodo ad sertionẽ partis suȩ contͣ
aduersariũ alligauit audiuimꝰ: nunc quo¬
modo ĩ orationis suȩ t̃mino. iudice̾ bene¬
dicendo laud& audiamꝰ. Sequit᷑. S⁊ ⁊
NOMEN DÑ BENEDICTUM. Ecce om̃e qͦd
rectũ sensit. dñi benedictione conclusit:
Ut huif aduersarius inspiciat. & ad penã
suã uictꝰ erubescat. qͥa ipse dõ cõntumax
&iam inbeatitudine conditus extitit. cui
homo hẏmnũ głȩ &iam ꝑcussusdicit. Intu¬
endũ uͦ est: quia hostis nrͣ tot nos iaculis
ꝑcutit: quot temptationibꝰ affligit. Cotidie
nãq inacie stamus: cotidie tela temptatio¬
nũ eius excipimus. Sed & nos contra illũ
iacula mit timus: si confossi tribulationibꝰ
humilia respondemus. Beatꝰ igit᷑ iob ꝑcus¬
sus dampno rerum. ꝑ cussus morte filioꝵ.

Expanded text:
placuerint, possumus, justa sunt cuncta quae placuerint, possumus, justa sunt cuncta quae patimur, et valde injustum est, si de justa passione murmuramus. fortis quomodo assertionem partis suae contra adversarium allegavit, audivimus; nunc quomodo in orationis suae termino judicem benedicendo laudet audiamus. Sequitur: Sit nomen Domini benedictum. Ecce omne quod rectum sensit, Domini benedictione conclusit; ut hinc adversarius inspiciat, et ad poenam suam victus erubescat, quia ipse Domino contumax etiam in beatitudine conditus exstitit, cui homo hymnum gloriae etiam percussus dicit. endum vero est, quia hostis noster tot nos jaculis percutit, quot tentationibus affligit. Quotidie namque in acie stamus, quotidie tentationum ejus tela excipimus. Sed et nos contra illum jacula mittimus, si confossi tribulationibus, humilia respondemus. Beatus igitur Job percussus damno rerum, percussus morte filiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sciens. qͥa contͣ se satan tẽptandi ui¬
res. nisi ꝑmittente dño non habebat: ñ.
ait dñs dedit. diabolus abstulit. sed dñs dedit
dñs abstulit. Fortasse enim fuerat dolendũ.
si quod conditor dederat. hostis abstulisset.
At post quã non susi ipse qͥ dedit: sua rece¬
pit non nr̃a abstulit. Si enĩ ab illo accepimꝰ.
quibꝰ in hac uita utimͣ: cur doleat qͦđ ipso
iudicante exigim᷑. quo largiente feneramur
Hec aliqͣndo iniustus est creditor: qui dũ
p̃fixo reddendi tẽpore.ñ. constringit᷑. qͣndo
uult exigit. qͦd fenerat᷑. Uibi & bene sub¬¬
iungit᷑: sicut dño placuit: ita factũ est. Cũ
enĩ inhac uita. ea quȩ nolumus patim᷑: neces¬
se est. ut ad eum qui in iustũ uelle nil potest.
studia nr̃ȩ̃ uoluntatis inclinemus. Magna
qͥppe est consolatio in eo qͦd displicet: qͦd
illo ordinante erga nos agitur. cui non¬
nisi iustũ plac&. Si igitur iusta placere¬
dño scimꝰ. pati autẽ nulla. nisi quȩ dño

Expanded text:
a contra se Satan tentandi vires, nisi permittente Domino, non habebat, non ait: Dominus dedit, diabolus abstulit; sed: Dominus dedit, Dominus abstulit; fortasse enim fuerat dolendum, si quod conditor dederat hostis abstulisset: at postquam non abstulit nisi ipse qui dedit, sua recepit, non nostra abstulit. Si enim ab illo accipimus, quibus in hac vita utimur, cur doleat quod ipso judicante exigimur, quo largiente feneramur? Nec aliquando injustus est creditor, qui dum praefixo reddendi tempore non constrigitur; quando vult, exigit quod feneratur. Ubi et bene subjungitur: Sicut Domino placuit, ita factum est. Cum enim in hac vita ea quae nolumus, patimur, necesse est ut ad eum qui injustum velle nil potest, studia nostrae voluntatis inclinemus. Magna quippe est consolatio in eo quod displicet, quod illo ordinante erga nos agitur, cui nonnisi justum placet. Si igitur Domino scimus, pati autem nulla, nisi quae Domino
Abbreviated transcription (Latin):
r&. dũ & ipsum aduersantẽ ostender&. qui
consolari animũ inter adũsa potuiss&. Qua¬
tinꝰ dũ se tẽptatꝰ undiq destitui atq undi¬
q premi considerat: in contumeliã tanto
audacius. qͣnto & desperatius erũpat. Se¬

Expanded text:
ret, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui ret, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erumpat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditis i inorẽ audienti dolorem moueat: eiꝰ
animũ ad excedendũ &iam ipsis nuntioꝵ
uerbis instigat. Intuendũ qͥppe est: quam
callide dicitur ignis di. Acsi diceret᷑. Illius
animaduersionẽ sustines: quẽ tot hostus
placeͬre uoluisti. Eius iram toleras: cui coti¬
die seruiens insudabas. Dum enĩ dm̃ cui
seruierat aduersa intulisse indicat. lesum
coͣmemorat in quo ercedat. Quatinus ante¬
acta obsequia admentẽ reducerte & frustra
sẽ seruisse aestimans. inauctoris in uiria suꝑbir&
Pia & enĩ mens cũ se adu̾sa abhominibꝰ ꝑpeti¬
⁊ conspicit: in diuinȩ gr̃ȩ consolatione requies.¬
cit. Cũq tẽptationũ ꝓcellas increscere extrin.¬
secꝰ uiderit: secessum spei dominicȩ appetens.
intra conscienciȩ portum fugit. Ut uͦ uersutꝰ
hostis uno eodemq tempore scĩ uiri robustis¬
simũ pectꝰ. & humanis aduersitatibꝰ & diuina
desperatione concutera : & pͥus sabeos inruisse
Uit qͣsi omnẽ aditum consolationis exclude¬

Expanded text:
perditis minorem audienti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concuteret, et prius Sabaeos irruisse ut quasi omnem aditum consolationis exclude
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uͦ manũ postulat extendi: qͥa exteriora
st̃ quȩ erpetit conteri. Neq enĩ satan
facere se aliquid multũ putat nisi cũ ani¬
mas sauciat: ut abilla patria feriens reuo¬
benedirerit tibi. Nos nempe qͦd amamꝰ
respicimꝰ : qͦd uͦ aũsari uolumꝰ. ab eo faci
em declinamus. Quid itaq di facies : nisi
respectꝰ eius gr̃ȩ p̃betur intelligi: Aitgͦ.
Extende paululũ manũ tuã. & tange cunc¬
ta quȩ possid& nisi infacie tua benedixe¬
rit tibi. Ac si aꝑte dicat: ea quȩ dedisti
subtͣhe. Nam si accepta ꝑdiderit: respec¬
tum tuȩ grͣȩ ablatis reb temporalibꝰ .ñ.
requirit. Si enĩ ea inqͥb delectat᷑ non
habuerit: fauorẽ tuũ & iam male dicendo
ꝓuocata ueritas uincit᷑: sed ad deceptionẽ
suam hosti concedit᷑. qͦd fideli famulo ad
augmͣtũ muneris suffraget᷑. Unde mox

Expanded text:
lum vero manum postulat extendi; quia exteriora lum vero manum postulat extendi; quia exteriora sunt quae expetit conteri. Neque enim Satan facere se aliquid multum putat, nisi cum in anima sauciat, ut ab illa patria feriens revobenedixerit tibi? Nos nempe quod amamus respicimus; quod vero aversari volumus, ab eo faciem 46 declinamus. Quid itaque Dei facies, nisi respectus ejus gratiae praebetur intelligi? Ait ergo: Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Ac si aperte dicat: Ea quae dedisti subttum tuae gratiae sublatis temporalibus non requirit. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo provocata Veritas vincitur, sed ad deceptionem suam hosti conceditur, quod fideli famulo ad augmentum muneris suffragetur. Unde mox
Abbreviated transcription (Latin):
tisi. Cũ scm̃ uirũ satan tẽptare appetit. &
tamen dñõ ut manũ suã extendere debeat
dicit: ualde notandũ est qͥa feriendi uires
agere ex semeipso non sufficit: q̾ͥa nec ꝑse
m&eipsũ in eo qͦd est spsͣ eristit. Hinc est
qͦd ineuangłio expellenda de homine legio.
dicebat. Si eicis nos: mit te nos ingregem
porcoꝵ. Qui enĩ ꝑsem&eipsũ ire in porcos
non poterat: quid mirũ si sine auc̾ toris
manu scĩ uiri domũ contingere non uale¬
seꝑ iniqua est. sed nũquã potestas in iusta:
qͥa asema ipso uoluntatẽ hab&. sed a dño
potestatem. Qđ enĩ ipse facere iniq appe¬
tit. hoc d̾s fieri non nisi iuste ꝑmittit.
Unde bene in libris regum dicitur: sps
dñi malus inruebat in saul. Ecce unus
autẽ ꝑdesideriũ uoluntatis in iustȩ. Formi¬
dari igit᷑ deb&: qͥ nichil nisi ꝑmissus ual&.
Sola gͦ uis illa timenda est: quȩ cũ hoste
sȩuire ꝑmiserit. ei ad usum iusti iudieũ
& in iusta illius uoluntas seruit. Paulu¬

Expanded text:
tare appetit, et tamen Domino, ut manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires agere ex semetipso non sufficit, quia nec per semetipsum in eo quod est spiritus existit. Hinc est quod in Evangelio expellenda de homine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum contingere non valesemper iniqua est, sed nunquam potestas injusta: quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem. Quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri nonnisi juste permittit. Unde bene in libris Regum dicitur: Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ecce unus autem per desiderium voluntatis injustae. Formidari ergo non debet, qui nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii, et injusta illius voluntas servit. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
uis potestatẽ acceperit. aptũ tam̃ ad subuer¬
sionẽ tẽpꝰ exquisiuit: ut uidelic& nobis dõ
dispensante ꝓderet᷑. qͥa p̃nuncia tribulati¬
onis est lȩticia sacietatis. Intuendũ il est:
quã callide ipsa dampna quȩ inlata st̃ nun-¬
ciant᷑. Non enĩ dicit᷑ boues asabȩis ablati
stͣ. sed qui ablati st̃ boues arabant: ut ui¬
delic& memorato fructu oꝑis. causa crescat
doloris. Unde & apꝰ grecos. non solum asinȩ
sed fetȩ asinȩ raptȩ referunt᷑: ut dũ minima
animalia audientis animũ minꝰ ex sui qͣlita¬
te ꝑcuterent. amplius ex fecunditate uul¬
nerarent. Et quia eo magis aduersa ani¬
mũ feriunt. quo cum multa st̃ &iam subita
nuntiant᷑ : aucta est mensura gemituum.
& iam ꝑ articula nuntioꝵ. Nam sequitur.¬

Expanded text:
vis potestatem acceperit, aptum tamen ad subvervis potestatem acceperit, aptum tamen ad subversionem tempus exquisivit; ut videl cet nobis Deo dispensante proderetur, quia praenuntia tribulationis est laetitia satietatis. Intuendum vero est, quam callide ipsa damna, quae illata sunt, nuntiantur. Non enim dicitur, boves a Sabaeis ablati sunt: sed qui ablati sunt, boves arabant; ut videlicet memorato fructu operis, causa crescat doloris. Unde et apud Graecos non solum asinae, sed fetae asinae raptae referuntur; ut dum minima animalia audientis animum minus ex sui qualitate percuterent, amplius ex fecunditate vulnerarent. Et quia eo magis adversa animum feriunt, quo cum multa sunt, etiam subita nuntiantur, aucta est mensura gemituum, etiam per articula nuntiorum. Nam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
gustia. ad sui desidersi effectũ uenit. Afacie
dnĩ exiit: qͥa diu uinculis disciplinȩ religata.
qͣndoq uoluntas noxia adopꝰ ꝓcessit. Cũ
enĩ sic̃ dictũ est id qͦd uoluit implere.ñ.
ualuit. quasi ante dñi faciem stetit: guia illũ
ab effectu malicie suꝑna dispensatio coarta¬
uit. Sed a facie eiꝰ exiit: qͥa potestatẽ temp¬
tationis accipiens. ad maliciȩ suȩ uota ꝑue-¬
nit. Sequit᷑. Cuo aytto ayadam bit¬
filii ET FILIE EIUS COMEOERENT ET BIOẼ¬
rent UINUM IN dooo fratrs sui erioro¬
cfiti. NUNtius uenit ao ios oui bice-¬
Ret. Boyes arabant. Et asiNE eascebanst᷑
Iuxta eos. ET INRUERUNT SaBEI TUIENT¬
At omͣia. ET PUEROS EtReyS SE RUn⁊
Gladio. Et tuasi eso solus ut Nunt iart̃
congruant. Tc̃ qͥppe diabolus tẽptandi tẽpꝰ
elegit: qͣndo beati iob filios inconuiuium
inuenit. Neq enĩ solũmodo intuet᷑ hostis
ꝯuid faciat: sed &iam qͣndo faciat. Nam qũa¬

Expanded text:
gustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie gustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata ndoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit; quia illum ab effectu malitiae superna dispensatio coactavit. Sed a facie ejus exiit, quia potestatem tentationis accipiens, ad malitiae suae vota pervenit. Sequitur: CAfilii et filiae eius comederent et biberent vinum in domo fratris sui primogeniti nuntius venit ad Iob qui diceret boves arabant et asinae pascebantur iuxta eos et inruerunt Sabei tuleruntque omnia et pueros percusserunt gladio et evasi ego solus ut nuntiarem congruant. Tunc quippe diabolus tentandi tempus elegit, quando beati Job filios in convivio invenit. Neque enim solummodo intuetur hostis quid faciat, sed etiam quando faciat. Nam quam
Abbreviated transcription (Latin):
infra omĩa: superior est ꝑ potenciã & infe¬
rior ꝑ sustentationẽ : exterior ꝑ magnitu¬
dinẽ. & interior ꝑsuptilitatẽ. Sursum re¬
gens. deorsũ continens: extͣ circũdans. ĩteriuᷤ
penetrans. Nec alia ex parte superior alia
inferior. aut alia erparte exterior. atq ex
alia man& interior. Sed unꝰ idemq totus.
ubiq p̾sidendo sustinens. sustinendo pͣsidens. cir¬
cũdando penetrans. penetͣndo circũdans. Vnde suꝑiꝰ pre-¬
sidens. inde inferiꝰ sustinẽs: & uñ exteriꝰ ambiens. inde. inte¬
riꝰ replens: sine. inqͥetudine suꝑius regens. sine labore. infe¬
rius sustinẽs: interius sine extenuatione penetrans. exte
rius sine extensiõe circũdãs Est itaq inferior & suꝑior
sine. loco: est amplus sine latitudine: & suptilis sine
ex tenuatione. Quo igit᷑ exitur ab eo: qui dũ.
satan pressus maiestatis potencia. appecitũ
suȩ maliciȩ ex ercere non ualuit: qͦsi ante
faciem dni stetit. Afacie autẽ dñi exit: qͥa

Expanded text:
est per potentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione prius sine extensione circumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. Ubi Satan, pressus majestatis potentia, appetitum suae malitiae exercere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit.
Abbreviated transcription (Latin):
uti insinuat. In nocte accusat: cũ in adũsis
nos non habere pacienciam demonstrat.
Beatũ gͦ iob quia nec dũ flagella arti gerañs
qͣsi adhuc unde in nocte accusare posset̃. om̃i¬
modo non habebat. Quia uͦ in ꝑsperis magna
sanitate uiguerat: ꝓ eisoem ꝓsperis bonã
illũ egisse simulabat. Uer suta assertione
mentiens. qͦd non ad usum dñi substanciam
possider&: sed ad usũ substanciȩ dnm̃ coler&.
Sunt enĩ non nulli: qͥ ut fruant᷑ dõ. dispen¬
satorie utunt᷑ hoc scło. Et st̃ non nulli qͥ
ut fruant᷑ hoc scło: transitorie uti uolunt dõ.
Cũ igit᷑ bona diuini muneris narrat. putat
rep̾hendere de oꝑibꝰ non ual&. eius mentẽ
qͥsi ercogitationib acddicat mentiens. quod
non amore cdñi sed temporalis ꝓsperitatis
appeticione seruierit. omẽ qͦd innocue ex
tam̃ unũ quẽq aduersis ꝓbari uerius scienꝰ.
tẽptandũ hunc expecit: ut qui ꝑdiem ꝓspe¬

Expanded text:
uti insinuat. In nocte accusat, cum in adversis uti insinuat. In nocte accusat, cum in adversis 45 nos non habere patientiam demonstrat. Beatum ergo Job quia necdum flagella attigerant, quasi adhuc unde in nocte accusare posset, omnino non habebat. Quia vero in prosperis magna sanctitate viguerat, pro eisdem prosperis bona illum egisse simulabat: versuta assertione mentiens quod non ad usum Domini substantiam possideret, sed ad usum substantiae Dominum coleret. Sunt enim nonnulli qui ut fruantur Deo, dispensatorie utuntur hoc saeculo. Et sunt nonnulli qui ut fruantur hoc saeculo, transitorie uti volunt Deo. Cum igitur bona divini muneris narrat, putat reprehendere de operibus non valet, ejus mentem quasi ex cogitationibus addicat; mentiens quod non amori Domini, sed temporalis prosperitatis appetitioni servierit omne, quod innocue extamen unumquemque adversis probari verius sciens, tentandum hunc expetit; ut qui per diem prospe
Abbreviated transcription (Latin):
lasti tum ac doorm tius yniuersamor
Suostanciamo etr cireritũ. GPTRBꝰO Manũ
FIUS BENEOIXISTI. ET POSSESSIO ILLUS CRE¬
uit iN terra. Ac si aꝑte dicat. Qui tot bo¬
na int̾ra recepit: quid mirũ est si ꝑ eis se sẽ
innocent̃ gerit. Innocens uereꝰ essae: si bonꝰ
int̾ adũsa ꝑsister&. Cur autẽ magnꝰ dicitur:
quẽ merces sui uniuscuiusq oꝑis tanta re¬
rũ multiplicitate comitat᷑. Astutꝰ qͥppe
adũsarius. cum scmͣ uirũ int̾ ꝓsꝑa bene egis¬
se considerat: reꝓbare apud uidicẽ ꝑ adũsa
festinat. Uinde recte in apocalipsi uoce
angłica dicitur. Proiectꝰ est accusator
fratrũ nr̃oꝵ : qui accusabat illos ante con-¬
spectũ dei nr̃ĩ die ac nocte. Seriptura au
tẽ sacra sepe diem ꝓ prosperis: noc tẽ autem pro
aduersis ponere consueuit. In die gͦ & noc¬
te accusare non desinit: quia mͦ nos in ꝓspe¬
ris. mͦ in aduersis accusabiles ostendere con¬
tendit. In die accusat: cũ ꝓsperis male nos

Expanded text:
universamque substantiam per circuitum? operibus manuum ejus benedixisti, et possessio ejus crevit in terra? - Ac si patenter dicat: Qui tot bona in terra recipit, quid mirum est si pro eis sese innocenter gerit? Innocens vere esset, si bonus inter adversa persisteret. Cur autem magnus dicitur, quem merces sui uniuscujusque operis tanta rerum multiplicitate comitatur? Astutus quippe adversarius, cum sanctum virum inter prospera bene egisse considerat, reprobare apud judicem per adversa festinat. Unde recte in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante constem sacra saepe diem pro prosperis, noctem autem pro adversis ponere consuevit. In die ergo et nocte accusare non desinit, quia modo nos in prosperis, modo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cum prosperis male nos
Abbreviated transcription (Latin):
tere bona querit. Cũ de oꝑibꝰ uincit᷑: ad ac¬
cusandũ uerba nr̃a ꝑscrutat᷑. Cũ nec inuerbiᷤ
acusationẽ repperit. intentionẽ cordis fusca¬
re contendit. tamquã bona facta bono ani¬
mo non fiant: & idcirco ꝑpendi aiudice bona
non debeant. Quia enĩ fructꝰ arboris esse &
in aestu uides conspicit: qͥsi uermem ponere
ad radicem querit. Nã dicit. N ymarto¬

Expanded text:
quaerit. Cumque de operibus vincitur, ad accusandum verba nostra perscrutatur. Cum nec in verbis accusationem reperit, intentionem cordis fuscare contendit; tanquam bona facta bono animo non fiant, et idcirco perpendi a judice bona non debeant. Quia enim fructus arboris esse et in aestu virides conspicit, quasi vermem ponere ad radicem quaerit. Nam dicit: CA
Abbreviated transcription (Latin):
non sit ei similis suꝑ tram: tales electos suoᷤᷤ
iustificando facere. qͥlibꝰ nimirũ apostata
angłs possit inuidere. Dicere di est. ecce
uniũsa quȩ hab& ĩmanu tua st̃: ad ꝓbatio.¬
nẽ fideliũ contͣ eos occulta uĩ incursũ illũ
suȩ malicie relarare. Dicere di est. tantũ
ineũ ne ertendas manũ tuã  ab immodera¬
tȩ temptationis impetu. eũ &iam ꝑmitten¬
do restringere. Dicere autẽ diaboli est.
circuiui t̾rã & ꝑ ambulaui eã: sagacitatẽ
suȩ maliciȩ inuisibilib eiꝰ oculis occultare
non posse.Dicere di aboli est. nuͣquid frus-¬
tra lob tim& dm̃: contͣ bonos intͣ cogitati¬
onũ suarũ latibula cõnqueri. eoꝵq ꝓuecti.¬
b inuidere: atq inuidendo reꝓbationis
rimas exquirere. Dicere diaboli est. exten¬
de paululũ manũ tuã & tange cunc ta
quȩ possid&: ad afflictionẽ bonoꝵ mali¬
ciȩ ȩstibꝰ anhelare. Quo enĩ eoꝵ tempta¬

Expanded text:
non sit ei similis super terram? tales electos suos non sit ei similis super terram? tales electos suos justificando facere, qualibus nimirum apostata angelus possit invidere. Dicere Dei est, Ecce universa quae habet in manu tua sunt, 44 ad probationem fidelium, contra eos occulta vi incursum illum suae malitiae relaxare. Dicere Dei est, Tantum in eum ne extendas manum tuam, ab immoderatae tentationis impetu eum etiam permittendo restringere. Dicere autem diaboli est, Circuivi terram, et perambulavi eam, sagacitatem suae malitiae invisibilibus ejus oculis occultare non posse. Dicere diaboli est, Nunquid frustra Job timet Deum? contra bonos intra cogitationum suarum latibula conqueri; eorumque provectibus invidere, atque invidendo reprobationis rimas exquirere. Dicere diaboli est, Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet , ad afflictionem bonorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tenta
Abbreviated transcription (Latin):
uũ meũ iob im̃. qͦd non sit ei similis suꝑ
t̃ram: Tẽptandã eoꝵ innocenciã conceden¬
do ꝑmittit. sicut dicit. Ecce uniuersa quȩ
hab&. inmanu tua sunt. Rursusq eum
a temptatione ꝓhib& cum dicit: tantum
ineũ ne extendas manũ tuã. Tribꝰ autem
modis loquit᷑ diabolus ad dm̃: cum uel uiã
suas insinuat. uel electoꝵ innocenciã fictis
crim inibꝰ accusat. uel temptandã eandem
innocenciã postulat. Uias qͥppe suas insi¬
nuat qui ait: circuiui tͣram & ꝑ ambulaui
eã. E lectoꝵ innocenciã accusat: quia dicit.
Numqͥd frustra iob tim& dm̃  Honne
tu uallasti eũ ac domũ eiꝰ. uniuersãq sub¬
stanciã ꝑcircuitũ. Temptandã eandẽ in¬
nocenciã postulat: cũ dicit. Extende manũ
tuã & tange cuncta que possid&: nisi infa¬
Scie tua benedixerit tͥ. Sed dicere d̃ĩ est
unde uenis. sic̃ & supͣ insinuauimꝰ: uĩ suȩ
iusticiȩ itinera maliciȩ eiꝰ increpare. Dice¬
re dĩ est. considerasti seruũ meũ iob. quod

Expanded text:
 Job, quod non sit ei similis super terram? Tentandam eorum innocentiam ei concedendo permittit, sicut dicit: Ecce universa quae habet, in manu tua sunt. Rursumque eum a tentatione prohibet, cum dicit: Tantum in eum ne extendas manum tuam. Tribus autem modis loquitur diabolus ad Deum, cum vel vias suas insinuat, vel electorum innocentiam fictis criminibus accusat, vel tentandam eamdem innocentiam postulat. Vias quippe suas insinuat, qui ait: Circuivi terram, et perambulavi eam. Electorum innocentiam accusat: quia dicit: Nunquid frustra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiam tulat, cum dicit: Extende manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Sed dicere Dei est, Unde venis? sicut et supra insinuavimus, vi suae justitiae itinera malitiae ejus inerepare. Dicere Dei est, Considerasti servum meum Job, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Precedente iam sermone tractatũ est. quia
diabolus non contͣ iob. sed contͣ dnm certam̃
ꝓposuit: materia uł certaminis beatꝰ iob in
medio fuit. Et si in sermonibꝰ suis dicimꝰ iob
inflagella deliquisse. qͦd sentire nefas est:
dm̃ dicimꝰ insua ꝓpositione ꝑdidisse. Nam
ecce & in hoc loco intuendũ est. qͥa non pͥus
diabolus beatum iob a dño pecut: sed eũ dñs
indiaboli despectu laudauit. Et nisi ĩsua
iusticia ꝑmansurũ noss&e: non utiq ꝓ illo
ꝓ poner&. Nec periturũ intemptatione con¬
ceder&: de quo ante tẽptatione̾ ex d̃i laudibꝰ
intẽptatoris mente. inuidiȩ fuerant. faces

Expanded text:
Praecedenti jam sermone tractatum est, quia diabolus non contra Job, sed contra Deum certamen proposuit; materia vero certaminis beatus Job in medio fuit. Et si in sermonibus suis dicimus Job inter flagella deliquisse, quod sentire nefas est, Deum dicimus in sua propositione perdidisse. Nam ecce et in hoc loco intuendum est, quia non prius diabolus beatum Job a Domino petiit, sed eum Dominus in diaboli despectum laudavit. Et nisi in sua justitia permansurum nosset, non utique pro illo proponeret. Nec periturum in tentatione concederet, de quo ante tentationem, ex Dei laudibus, in tentatoris mente invidiae fuerant faces
Abbreviated transcription (Latin):
descendamꝰ & confundamꝰ linguas eoꝵ: in se¬
ipso eis hoc qͦd recte agat᷑ ostendere. & ꝑ
uim int̾nȩ uisionis eoꝵ mentibꝰ exhibenda
iudicia occultis motibꝰ inspirare. Alit̃ lo¬
sin dicunt. dignꝰ est agnꝰ qͥ occisus est accipe¬
ñaq angłoꝵ est in laude conditoris: ipsa ad¬
miratio intimȩ contẽplationis. Uir tutis
diuinȩ miracula obstupuisse. dixisse est: qͥa
ercitatꝰ cũ reuerencia motꝰ cordis: magnꝰ est
ad aures incircũscripti fp̃s clamor uocis. Quȩ
uox se qͦsi ꝑdistinc̾ta uerba erplicat: dũ se sẽ¬
ꝑ innumeros modos ad mirationis format.
Ds̃ gͦ angłis loquit᷑: cũ eis uoluntas eiꝰ inti¬
ma uidendo manifestat᷑. Angłi autẽ locun.¬
tur dño: cũ ꝑ hoc qͦd suꝑ sem& ipsos respi¬
ciunt. in motũ admirationis surgunt. Alit̃

Expanded text:
Descendamus et confundamus linguam eorum, in seDescendamus et confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare. 10. Ast, accipeenim angelorum in laude Conditoris, est ipsa admiratio intimae contemplationis. Miracula divinae virtutis obstupuisse, dixisse est; quoniam excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum se per innumeros modos admirationis format. Deus igitur angelis loquitur, dum eis voluntas ejus intima videndo manifestatur. Angeli vero loquuntur Domino, cum per hoc, quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis surgunt. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quia sp̃uali naturȩ exͣporea oppositi¬
one nil obstat. loquit᷑ dr̃ ad angłos scõs. eo
ipso. quo eoꝵ cordibꝰ occulta sua inuisibilia
ostentat. ut quicquid agere debeant ĩ ipsa
contẽplatione ueritatis legant. & uelut que¬
dam pͣcepta uocis. sit ipsa gaudia contẽpla¬
tionis. Quasi enim audientibꝰ dicit᷑. qͦd uiden¬
tibꝰ inspirat᷑. Unde cũ eoꝵ cordibꝰ dr̃ contͣ
humanã suꝑbiam animaduersionẽ ultionis¬
infunder&:dicit. Uenite descendamꝰ. & con¬
sundamꝰ ibi linguã eoꝵ. Dicit᷑ eis qͥ aderat̃
uenite. quia nimirũ hoc ipsũ nũqua̾ adiui¬
na contemplatione decrescere. indiuina con¬
tẽplatione seꝑ ad crescere est: et numquã corde
recedere. qͣsi quodam stabili motu est semꝑ
uenire. Quibꝰ & dicit: descendamꝰ & confunda¬
mꝰ linguas eoꝵ. Ascendunt angłi. in eo qͦd
creatorem conspiciunt: descendunt angłi ĩ
eo qͦd creaturã se se in inlicitis erigentẽ. ex¬
amine districtionis premunt. Dicere gͦ est

Expanded text:
Nam quia spiritali naturae ex corporea oppositione nihil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso, quo eorum cordibus occulta sua invisibilia ostentat: ut quidquid agere debeant, in ipsa contemplatione veritatis legant, et velut quaedam praecepta vocis sint ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus 42 inspiratur. Unde cum eorum cordibus, Deus contra humanam suinfunderet, dicit: Venite, descendamus, et confunaamus ibi linguam eorum. Dicitur eis qui aderant Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est; et nunquam corde recedere quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est:
Abbreviated transcription (Latin):
głi reqͥrendi unde ueniant .ñ. st̃ : qͥa eoꝵ uiȩ
tanto dño notȩ st̃. qͣnto & ipso auctore ꝑ¬
agunt᷑. Dũq solieiꝰ uoluntati inseruiuñ.
eo esse in cognitȩ nequeunt. quo ꝑ approba¬
tionis oculũ exipso sẽꝑ ante ipsũ fiunt. Se
tan gͦ laborans t̃rã circuit: qͥa quietꝰ in cęli
culmine stare contepsit. Cũq se non trans-¬
uolasse sed ꝑambulasse insinuat: quanto pec¬
cati pondere in imis premat᷑ demonstrat.
Perambulans gͦ t̾ram circuitⁱ : quia ab illo
spũalis potenciȩ uolatu corruens. maliciȩ
suȩ pressus grauedine. foras ad gyrũ labo¬
ris uenit. H inc est enĩ qͦd & de eiꝰ mẽbris
ꝑ psalmistã dicit᷑. incircuitu impii ambulant.

Expanded text:
eniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ipsum fiunt. Seqtan ergo laborans terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non volasse, sed perambulasse insinuat, quanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuivit; quia ab illo spiritalis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad gyrum laboris venit. Hinc est enim quod et de ejus membris istam dicitur: In circuitu impii am
Abbreviated transcription (Latin):
tandi moras infundere. Ut cum carnis
resur rectionẽ appetunt. & iam ex colli¬
gendoꝵ fratrum augm̃to gratulentur.
Alit̃ ds̃ loquit᷑ ad diabolũ: alit̃ diaboluᷤ
ad dm̃. Loqui enĩ di est ad diabolũ: uias
eiꝰ ac negocia animaduersione occultȩ dis¬
trictionis increpare. Sic̃ hic dicit᷑: unde
uenis: Diaboli autẽ ei respondere est:
om̃ipotenti maiestati eiꝰ nil posse celare.
Unde hic ait: circuiui t̃ram & ꝑambula¬
ui eam. Quasi enim dicere eius est quid
egerit: scire qͦd actus suos illius oculis
occultare ñ possit. Sciendũ uͦ est. quia
sicut hoc loco discimus: qua tuor modis
loquit᷑ ds̃ addiabolum. tribꝰ diabolus ad
dm̃. Quatuor modis loquit᷑ ds̃ ad diabo¬
lũ. qͥa & iniustas uias eiꝰ arguit. & electoꝵ

Expanded text:
tandi moras infundere; ut cum carnis tandi moras infundere; ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum fratrum augmento gratulentur.Aliter Deus loquitur ad diabolum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis? Diaboli autem ei respondere, est omnipotenti majestati ejus nihil posse celare. Unde hic ait, Circuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non possit. Sciendum vero est, quia sicut hoc loco discimus, quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; tribus modis diabolus ad Deum. Quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; quia et injustas vias ejus arguit, et elect
Abbreviated transcription (Latin):
quo quicquã desiderant. qͦd ab eiꝰ quem
cernunt uoluntate discordat. sed quo m̃te
ardentius inhęrent eo &iam de ipso acci
piunt. ut ab ipso petant qͦd eum facere
uelle nouerunt. De ipso gͦ bibunt qͦd ab
ipso sitiunt: & modo nobis adhuc incõpre¬
hensibili in hoc qͦd petendo esuriunt. pre¬
sciendo saciant᷑. Discordarent gͦ a uolunta¬
te conditoris. si qͥ ͤ eum uident uelle non pe¬
terent: eiq minus inhererent. si uolentem
dare. desiderio pigriori pulsarent: quib
responsũ diuinitꝰ dicit᷑. reqͥescite tempꝰ adhuc
cite adhuc modieu dicere est: int̾ ardorẽ
desideriĩ ex ipsa presciencia solacium conso¬
lationis aspirare: ut & animarũ uox sit hoc
qͦd amantes desiderant. & respondentis d̃i
sermo sit. hoc qͦd eas retributionis certitu¬
dine int̾ desideria confirmat. Respondere
ergo eius est. ut collectionẽ fratrũ exspec¬
tare debeant: eoꝵ mentibꝰ libenter expec¬

Expanded text:
quo quidquam desiderent quod ab ejus quem quo quidquam desiderent quod ab ejus quem cernunt voluntate discordat, sed quo mente ardentius inhaerent, eo etiam de ipso accipiunt ut ab ipso petant quod eum facere veile noverant. De ipso bibunt quod ab ipso sitiunt, et modo nobis adhuc incomprehensibili in hoc quod petendo esuriunt, praesciendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle non peterent, eique minus inhaererent, si voluntatem ejus desiderio pigriori pulsarent. Quibus responsum Divinitatis dicitur: Requiescite tempus adhuccite adhuc modicum dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare: ut animarum vox sit, hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, est ut collectionem fratrum exspectare debeant, eorum mentibus libenter exspec
Abbreviated transcription (Latin):
requiescerent tempꝰ adhuc modicũ donec
impleatur numerꝰ conseruoꝵ & fratrũ eoꝵ.
Quid ͤ enim animas uindictȩ peticionẽ di¬
cere: nisi diem extremi iudieii. & resur rec¬
tionẽ ertinctoꝵ corpoꝵ desiderare. Magnꝰ
quippe earum clamor: magnum est deside¬
rium. Tanto enĩ quisq minus clamat. qͣnto
minus desiderat. & tanto maiorẽ uocem ĩ
aures incircum scripti sp̃s exprimit. qͣnto
se ineius desideriũ plenius fundit. Anima¬
rũ igit᷑ uerba: ipsa sunt desideria. Nam
si desideriũ sermo non ess&e: ꝓpħa non dice¬
r&e desideriũ cordis eoꝵ exaudiuit auris
tua. Sed cũ alit̾ moueri soleat mens quȩ
in interni secreti sinu dõ inhereant. ut in¬
hȩrendo requiescant: quomͦi dicunt᷑ pete¬
re qͦs ab interna uoluntate constat nulla-¬
tenus discrepare.:at Quomͦ dicunt᷑
petere: qͦs & uoluntatẽ di certũ est & ea
quȩ futura sunt non ignorare: Sed ĩ ipso
positȩ abipso aliquid petere dicunt᷑: non

Expanded text:
modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Quid est animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare. Magnus quippe earum clamor magnum est desiderium, tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Sed cum aliter moveri soleat mens quae pin interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant; quomodo dicuntur petere, quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? Quomodo dicuntur petere quas et voluntatem Dei certum est et ea quae futura sunt non ignorare? Sed in ipso positae ab ipso aliquid petere dicuntur, non
Abbreviated transcription (Latin):
bare est. Unde quibusdã infine dic turꝰ
est. nescio uos unde sitis. discedite a me
om̃s oꝑarii iniqͥtatis sic & nescire menti¬
ri uir uerar dicit᷑. qͥ labi ꝑ mendacium
dedignat᷑: non quo si mentiri uelit nesciat.
sed quo falsa loqui ueritatis amore contẽp.
tatis igit᷑ lumen: tenebras quas reꝓbat igno¬
rat. Et satanȩ itinera qͥa iudicans damp.¬
nat: dignũ est ut qͦsi nesciens requirat. Hinc
est qͦd adȩ peccanti. conditoris uoce dicit᷑.
Ubi es. Neq enĩ diuina potencia nesciebat
post culpã seruus ad quȩ latibula fugerat:
sed quia uidit inculpa lapsum. iam sub pec¬
cato uelut ab oculis ueritatis absconditũ.
qͥa tenebras erroris eiꝰ non adꝓbat. qͣsi ubi
sit peccator ignorat. Eũ qͦq uocat & re-¬
quirit dicens: adam ubi es: Per hoc quod
uocat signũ dat: qͥa ad pęnitenciã reuocat.
Per hoc qͦd requir it. aꝑte insinuat: quia
peccatores iure dampnandos ignorat. Sa¬
tan gͦ dñs non uocat. sed tam̃ requirit di¬

Expanded text:
quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Sicut et nescire mentiri vir verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur; non quo si mentiri velit, nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnattatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris voce dicitur, Adam ubi es? Neque enim divina potentia nesciebat, post culpam servus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, di
Abbreviated transcription (Latin):
ciem patris possunt: si ad ministeriũ exteri¬
us ꝓ nr̃a salute mittunt᷑.  Quod tam̃ cicius
soluimꝰ: si qͣnte suptilitatis sit angłica natu¬
ra pensamꝰ. Neq enĩ sic adiuina uisione
foras ereunt. ut intͣnȩ contemplationis gau¬
diis priuent᷑: qͥa si conditoris aspectũ exeun¬
tes amit terent. nec iacentes erigere nec ig.¬
norantibꝰ uera nunciare potuissent : font̾ẽ.¬
enim lucis quẽ egredientes ipsi ꝑderent: cecis
nullatenꝰ ꝓpinarent. In hoc itaq est nunc
natura angłica a naturȩ nr̃e conditione dis¬
tincta: qͦd nos & loco circũscribim̃. & cȩcita¬
tis ignorancia coar tam̃. Angłoꝵ uero sp̃s

Expanded text:
ciem Patris possunt, si ad ministerium exterius pro nostra salute mittuntur? Quod tamen citius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur; quia si Conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentes erigere, nec ignorantibus vera nuntiare possent, fontemque lucis quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc est itaque nunc natura angelica a naturae nostrae conditione distincta, quia nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
nisi electi angłi uocant᷑. De quibꝰ cũ const&. qͥ¬
qͦd obtutib maiestatis inseruiant. ualde
querendũ est unde ueniant. ut corã dñõ ad¬
sistant. De his qͥppe uoce ueritatis dicitur:
angłi eoꝵ incęlis. sẽꝑ uident fãciem patris
mei qui incȩlis est. De his ꝓpħa ait. Milia
miluĩ ministrabant ei: & deciesmilies centena
milia ad sistebant ei. Si igit᷑ sẽꝑ uident &
sẽꝑ adsistunt: uigilanti cura querendũ est.
unde ueniant qui nũqũa recedunt. Sed cũ

Expanded text:
ngeli vocantur? De quibus cum constet, quod obtutibus majestatis inserviant, valde quaerendum est unde veniant, ut coram Domino assistant. De his quippe voce Veritatis dicitur: Angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . De his propheta ait: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Si igitur semper vident, et semper assistunt, vigilanti cura quaerendum est unde veniunt, qui nunquam recedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsũ fontẽ scienciȩ contemplant᷑. Quid
enĩ de his quȩ scienda st̃ nesciunt: qͥ scientẽ
om̃ia sciunt. Eoꝵ itaq sciencia comparati.¬
one nr̃a ualde dilatata est: sed tam̃ compa-¬
sp̃s st̃: sed comparatione sũmi & incircũscripti
sp̃s corpꝰ Et mittunt᷑ igit᷑ & adsistunt: qͥa
& ꝑ hoc qͦd circũ scripti st̃ exeunt: & ꝑhoc¬

Expanded text:
uod ipsum fontem scientiae contemplantur. Quid enim de his quae scienda sunt, nesciunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparum, spiritus sunt, sed comparatione summi et incircumscripti spiritus, corpus. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et per hoc quod circu
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃ualis autẽ natura non ita est: quȩ ex m̃te
& corpore composita duplicit non est. Sed
rursum sciendũ est qͥa ipsa &iam natura ⁊̃¬
corporea cum loqui dicit᷑: eiꝰ locutio nequaꝗ
una atq eadem qualitate format᷑. Aliter
enĩ loquit᷑ ds̃ ad angłos. alit̃ angłi ad dm̃. sog.¬

Expanded text:
Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente et corpore composita dupliciter non est. Sed rursus sciendum est quia ipsa etiam natura incorporea cum loqui dicitur, ejus locutio nequaquam una atque eadem qualitate formatur. Aliter enim loquitur Deus ad angelos, alit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est solerter intuendũ quid sit quod uel
ad saran loqui dñs dicitur. uel qͦd satan dño respon¬
dere ꝑhibetur. discutienda quippe est : quȩ nam sit
ista locutio. Neq enĩ uel a dño qͥ sũmꝰ atq incircũscriptꝰ est
sp̃s. uel asatan qͥ nulla est carnea natura ues-¬
titus. humano mͦ aereus flatꝰ folle uentris
ad trahit᷑: ut ꝑ organũ gutturis uocis expressi¬
one reddat᷑. Sed dum naturȩ inuisibili natura
ĩcomp̃hensibilis loquit᷑ : dignũ est ut mens
nrͣa qualitatẽ corporeȩ locutionis excẽdens.
ad sublimes atq incognitos modos locutioniꝰ
intimȩ suspendat᷑. Nos namq ut ea quȩ sentiꝰ¬
mus intr insecus. extrinsecꝰ expͥmamꝰ hȩc ꝑ
organũ gutturis ꝑ sonum uocis eicimues.
Alienis qͥppe oculis: intͣ secretum m̃tis. quasi
post parietẽ corporis stamꝰ. Sed cũ manifestare
nosm& ipsos cupimꝰ. qͣsi ꝑ linguȩ ianuã egre¬
dim᷑: ut quales sumꝰ intrinsecꝰ ostendamus.

Expanded text:
solerter intuendum, quid sit, quod vel ad Satan loqui Dominus dicitur, vel quod Satan Domino respondere perhibetur. Discutienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enim vel a Domino, qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel a Satan, qui nulla est carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur, ut per organum gutturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur. Nos namque ut ea quae sentimus intrinsecus extrinsecus exprimamus, haec per organum gutturis, per sonum vocis ejicimus. Alienis quippe oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus; sed cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae januam egredimur, ut quales sumus intrinsecus ostendamus.