comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod sine pccstib intelle gendum sit: Nee tamen obtineat
figurȩ mediũ signũ dicit᷑ estergo signum tiotoc sine
pastibi: est autem punctum nota medium figurae tenens
Itecfit ut omne punctũ &icẽ signũ sit: Non autẽ omnesig¬
punctũ uideatꝰ
Voloenim dehis nominib: internos
conuenire utminus indis putaenđo circũ loquomur:
Quaꝰqua pleriq punctũ appellornt non qđ om̃s figurȩ mediũ
sed eđ solius circuli uel pilȩ ten& tã & simin nob̵ deuocabulis
ab ipso incipit linea ipso terminat᷑ figurã rectis lineis nullã
uidemus fieriporse Nisi ipso angulus clacudat᷑: Deinde unde¬
cũq secari linecepotest ꝑ ipsum secatꝰ cũ psũ omnino nullã in se
admittat sectionẽ : Nulla linecinis ꝑipsũ copulatꝰ postremo

Expanded text:
quod sine partibus intelligendum sit, nec tamen obtineat figurae medium, signum dicitur. Est ergo signum nota sine partibus. Est autem punctum, nota medium figurae tenens. Ita fit ut omne punctum etiam signum sit, non autem omne sigpunctum videatur. Volo enim de his nominibus inter nos convenire, ut minus in disputando circumloquamur: quanquam plerique punctum appellent, non quod omnis figurae medium, sed quod solius circuli vel pilae tenet; tametsi minus nobis de vocabulis ab ipso incipit linea, ipso terminatur; figuram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nino meminisse cupiebam: quã obrem illud iam
uolo respondeas utrũ falso uerũ ante ponas Alam
hinc dubitare incredibilis dementia est cdic erto
quȩ sote num quin nam uera lin ea est quȩ ꝑ longum
seca repotest. autuer signum qđ ullo modo secari
potest Aut uera latitudo quȩ cũ erecta est ut dixim
sectionem ꝑ longũ decesũ uersus admittit : A Nihil
tale punctũ ł talem lineã ł talẽ latitudinẽ uidisti
Omiuno nũquam non enĩ sunt ista corpopea at¬
quisi corporea corporeis oculis mira quadam perum
cõgitatione cernuntur opost& animum quo uide¬
mur illa incorporalia corporeũ corpus uẽ non eẽ
antu aliter ex istimas MAgeiam : concedo corpur ñ
eẽ animũ uel quicquam corporeũ: Quid est tandem
dic mihi: uide interim utrum confectum sit carere illum

Expanded text:
nino meminisse cupiebam. Quamobrem illud jam nino meminisse cupiebam. Quamobrem illud jam volo respondeas, utrum falso verum anteponas. E. Jam hinc dubitare, incredibilis dementia est. A. Dic ergo, quaeso te, numquidnam vera linea est, quae per longum secari potest; aut verum signum quod ullo modo secari potest; aut vera latitudo, quae cum erecta est, ut diximus, sectionem per longum deorsum versus admittit? E. Nihil tale punctum, vel talem lineam, vel talem latitudinem vidisti? E. Omnino nunquam. Non enim sunt ista corporea. A. Atqui si corporea corporeis oculis mira quadam rerum cognatione cernuntur; oportet animum quo vidla incorporalia, corporeum corpusve non esse. An tu aliter existimas? E. Age, jam concedo corpus non esse animum vel quidquam corporeum; quid est tandem, dic mihi? A. Vide interim utrum confectum sit carere illum
Abbreviated transcription (Latin):
nota est : quaero utrũ pos sint decẽ duo priora ubiaderit
altitudo O sine longitudine quidem uideo esse
nonporre altitudinem sine lectitudine autẽ potest:
Rahergo ad cogitꝓronem latitudinis & sieiquasiiacente animo figurauer qbisc̃
do uideatur tibiꝰgͥras se in altitudinẽ & latitudinis
iam nomen discriptionemq: ammisisse : anadhuc ma¬
neat latitudo Quã uisita sit conlocata uid&ur
mihi altitudo eẽ facta AC Recordaris ne obsecro
quem amͦ modũ altitudine definieramus:a re¬
cordor plane & meiam sic respondisse pud&:
Nã euã hac modo quasi crecta altitudo sectionem
ꝑlongũ deorsum uersus non ammittit: quare
nulla in ea possunt interiora cogitari: quam uis
mediũ & extrema cogitentur secundũ autem su¬
periorem demonstrationẽ altitudinis quã fecisti
ut recordarer nulla omnino est altitudo ubi nihil
intus cogitari potest: A Recte dicis & sicte om¬

Expanded text:
nota est; quaero, utrum possint deesse duo superiora, ubi aderit nota est; quaero, utrum possint deesse duo superiora, ubi aderit altitudo. E. Sine longitudine quidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine autem potest. A. Redi ergo ad cogitationem latitudinis, et si eam quasi jacentem animo figuraveris, do videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recordarer, nulla omnino est altitudo, ubi nihil intus cogitari potest. A. Recte dicis, et sic te om
Abbreviated transcription (Latin):
considerec utrũ lactitudo uere undiq: secariqu eat : Anali¬
cunde nec ipsa sectionẽ possit amittere quamuis plus a̾mit¬
tat quãlinea : A Mescio procsus unde non possit occredote
non recor decri nã nescire istudnullomodo potes. quacre
oõmone faciocinte istomodo: Ceste enim lectitudinem
sic intellegis ut cogitationetua decdtitudine nihilusurp es.
A sic omnino : Accedat igitꝰ huic lactitudini Altitudo & res¬
ponde iam utrũ &iom aliquid accesserit: quo maegis
undique secari queat  Mire omnino amꝰ monuisti:
Nuncenim uideo non solum desuper Aut ex inferiore
parte sed o laterib: quoque ammitti posse sectionem:
Nihilque omnino remansis se unde non queat pen&rare
diuisio : quecre macnifestũ est loctitudinẽ exhis pastib secari
nom posse perques surrectura est Altitudo : Quõ tibi
igitur si non feellor & longitudo & lectitudo & celtitudo

Expanded text:
considera, utrum latitudo vere undique secari queat; an aliconsidera, utrum latitudo vere undique secari queat; an alicunde nec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam linea. E. Nescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire istud nullo modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divisio. Quare manifestum est, et latitudinem ex his partibus secari non posse, per quas surrectura est altitudo. 21. A. Quoniam tibi igitur, si non fallor, et longitudo, et latitudo, et altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ c&eris placnis figuris:N& dealtitudine ad hucnihil
dixime eã prȩponendã ratio demonstrcuerit . quae circulo dauditꝰ
ꝓpt̃ sũmã requaditatẽ quȩa licc ipsius ȩqualitatis moderatio est
quã punetũ in medi constitutũ, Multa dehuius potentia diciposst
sed adhibeo modũ & tibi ips cogitanda plura ꝑmitto A
s aneutiudeat : nonenimine requirere pigebit si quid suerit obscurus:
Cerno autẽ medioerit̃ ut puto maegnãhus signiẽe potentiõe
Nuncergo illud adtende cũ & quicdset signũ equid sit lorgitudo
& q sit lcotitudo ꝑspexeris: quidhorũ tibi uideat᷑ al terius & cuius
indigerẽ sine quo eẽ nomposst NVideo qđ latitudo longitudir
indigeat sinequa ꝓrsus intelle non potest : Rursu longitu d ñt
cerno latitudine quidem non indigere ut sit sed sine signo illo
esse non postest : Illud ccutẽ signũ ꝑsem& ipsũ eẽ & nullius
horũ indigere macnifestũ ÷ Ita est utdicis: sed diligentius

Expanded text:
cum caeteris planis figuris nam de altitudine adhuc nihil diximus eam praeponendam ratio demonstraverit quae circulo clauditur, propter summam aequalitatem; quae alia ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autem mediocriter, ut puto, magnam hujus signi esse potentiam. 20. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi videatur alterius, et cujus indigere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
plis fi& apertius: sienim merogares
quid es s&loueum hoc modo definirem
Nomo est animal mortale non continuo
quia uerum dictum est: &iam definitionem
probare deberer sed super posita ei par¬
ticula idest euersa omnis. conuertere il

Expanded text:
plis tibi fiet apertius. Si enim me rogares plis tibi fiet apertius. Si enim me rogares quid esset homo, et eum hoc modo definirem, Homo est animal mortale; non continuo quia verum dictum est, etiam definitionem probare deberes, sed superposita ei particula, id est, omnis, convertere il
Abbreviated transcription (Latin):
te animam quiddã quod patitur corpus ne¬
que tamen ullo sensu ꝑcipi potest: Nam
nec uideo me modo senercere ineque id au¬
ditu aut ol factu aut gustatu. Aut ac¬
tu sentio: Unde ergo istud nosti ⁊ra¬
tione id colligo: Quibus argumentis
ratiotua nititur & quod alios uideo
senes qui ut ego nunc sum iuuenes erant:
non ne sensus est quo eos uides unus de
quinque : a quis negat sed exeo quod
illos uideome quoque cum id non uideã.
coniecto senescere : Quid uerborum
ergo illi definitioni quo perficiatur
addendum putas. cum sensus non sit nisi
non lateat animam corporis passioi nec
tamen ita ut eam peraliam passionem aut
per aliud quod lib& intellegat:a. Dic quȩ so
sed fac totus ad sis ualebitenim hoc ad plura
quod dicam definitio nihil minus nihil am¬
plius contin& quam id quod susceptumest
ex plicandum aliter omnino uitiosa est :
Vtrum autem huius modi uitis careat
conuersione exploratur quod his exem¬

Expanded text:
tet animam quiddam quod patitur corpus, netet animam quiddam quod patitur corpus, neque tamen ullo sensu percipi potest: nam nec video me modo senescere, neque id auditu, aut olfactu, aut gustatu, aut tactu sentio. A. Unde ergo illud nosti? E. Ratione id colligo. A. Quibus argumentis ratio tua nititur? E. Quod alios video senes, qui ut ego nunc sum, juvenes erant. A. Nonne sensus est, quo eos vides, unus de quinque? E. Quis negat? Sed ex eo quod illos video, me quoque cum id non videam, conjecto senescere. A. Quid verborum ergo illi definitioni, quo perficiatur addendum putas; cum sensus non sit, nisi non lateat animam corporis passio, nec tamen ita ut eam per aliam passionem, aut per aliud quodlibet intelligat? E. Dic, quaeso, sed fac totus adsis; valebit enim hoc ad plura quod dicam. Definitio nihil minus, nihil amplius continet, quam id quod susceptum est explicandum; aliter omnino vitiosa est. Utrum autem hujusmodi vitiis careat, conversione exploratur: quod his exem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam tãmen mutationem nostram corpo¬
raciam nunc dumloquimur pati neque meo
fallimur utopinor : nam procliuius ut me
falli dicam quod uideo quam quod intelleg u
capillor meos nunc crescere corpus que por
momenta mutari. quod simutatio ista passo
corporis est. quod nemo negat mee nunȩ
sentitur a nobir: nec tamen animam latir
quianor non lat&: patitur ut dixicorpur
quod non lat& animam nec sensus estitamen
quare illa definitio quae nihil quod sensus non
err& debebat includere cum hoc inclusit. cer¬
te uitios a est  Nihil mihi restare uideo quam
ut te pexam ut aut definias aliter authane me¬
cures si potest: Nam eam ista ratione quamue¬
hementer probo uitiosam essenegare non pos¬
sum cfacileest istam corrigere quod uolo tu
audies: facies enim mihi crede sibene in telle¬
xisti ubi pecc& a Num alibi quamubi aliena
cõ prehendit : Quo tandem modo a quia quod
senescit coepur quam uis in iuuenemon potest
negari pati aliquid: Idque cum scimus non la¬

Expanded text:
aliquam talem mutationem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo negat, nec nunc sentitur a nobis, nec tamen animam latet, quia nos non latet; patitur, ut dixi, corpus quod non latet animam, nec sensus est tamen. Quare illa definitio, quae nihil quod sensus non esset, debebat includere, cum hoc inclusit, certe vitiosa est. E. Nihil mihi restare video, quam ut te petam, ut aut definias aliter, aut hanc recures, si potes: nam eam ista ratione quam vehementer probo, vitiosam esse negare non possum. A. Facile est istam corrigere, quod volo tu audeas: facies enim, mihi crede, si bene intellexisti ubi peccet. E. Num alibi quam ubi aliena comprehendit? A. Quo tandem modo? E. Quia quod senescit corpus, quamvis in juvene, non potest negari pati aliquid; idque cum scimus, non la
Abbreviated transcription (Latin):
animã exeo qđ amplior fiat adipisci an neomnes
Anonomines puto sed illas superiores : Non n&ibi
& hoc genere uid&ur infune ambulare ÷ nã& hoc ui¬
sed quihuius rei magistros patiuntur ꝯc̃hene sane
dicis Nam hoc tibi &iã delocutione responderim
multi enĩ greci & aliud linguȩ genus crebrius nos
loquenter audiunt : quã funi am̃bulan &x pectant qui
utdinguam nram discant : quẽ ad modũ nos cũ ipsorũ
nos seuolumtsepe magistris traduntur : Quȩ
cũ ita sint miror ur animȩ incrementis tribu¬
ere uelis qđ loquntur hominer: Qđ autem in fune

Expanded text:
animam, ex eo quod amplior fiat, adipisci? anne omnes? animam, ex eo quod amplior fiat, adipisci? anne omnes? E. Non omnes puto, sed illas superiores. A. Nonne tibi ex hoc genere videtur in fune ambulare? nam et hoc vised qui hujus rei magistros patiuntur. A. Bene sane dicis; nam et hoc tibi etiam de locutione responderim: multi enim Graeci et aliud genus linguae crebrius nos loquentes audiunt, quam funambulum spectant; qui ut linguam nostram discant, quemadmodum nos cum ipsorum nosse volumus, saepe magistris traduntur. Quae cum ita sint, miror cur animae incrementis tribuere velis quod loquuntur homines; quod autem in fune
Abbreviated transcription (Latin):
uideris &uam cũ in fune quisq ambulat ampliorẽ crede¬
re hunc hibere animã quã eos quid facere nequeunt:
A hoc aliud ÷: quiseni hac ñ uideat esse artis
Cur obsecro astis anquia didicit Ita uero quare
tibi ergo eã si aliud quisq discat non astis uid&uriꝰ pla¬
ne quio ꝗd discitur astis eẽ ñ nego nonergo ille didicit
a parentib: gestũ facere ꝓdidicit saneꝰ : EOpost& igitur
& hoc non animae crescendo amplioris &imitatoriae
cuiusdã astis eẽ cedas ÷ Nonpos sũ hoc concedere
Ergo ñomne qđ discitur astis ÷ qđ nunc concesseras
astis omnino: nonergo illedidicit gestũ qđ itẽ non minꝑ
dederar: A didic̃ sed hoc ñ ÷ astis ꝓcat quitu paulo ante
dixisti astis eẽ qđ discitur AAgeiam concedo & loqui
& gestũ facere : Eo qđ ea didicinu aftiseẽ tamen aliȩ sunt
astes quasdũ in alios intendim̃ discimi : Aliȩ qua ȩa ma

Expanded text:
videris etiam cum in fune quisque ambulat, ampliorem credevideris etiam cum in fune quisque ambulat, ampliorem credere hunc habere animam, quam eos qui id facere nequeunt. E. Hoc aliud est: quis enim hoc non videat esse artis? Cur, obsecro, artis? an quia didicit? E. Ita vero. A. Quare tibi ergo etiam, si aliud quisque discat, non artis videtur? E. Plane quidquid discitur, artis esse non nego. A. Non ergo ille didicit a parentibus gestum facere? E. Didicit sane. A. Oportet igitur et hoc non animae crescendo amplioris, sed imitatoriae cujusdam artis esse concedas. E. Non possum hoc concedere. A. Ergo non omne quod discitur artis est, quod nunc concesseras. E. Artis omnino. A. Non ergo ille didicit gestum, quod item non minus dederas. E. Didicit, sed hoc non est artis. A. Atqui tu paulo ante dixisti artis esse quod discitur. E. Age, jam concedo, et loqui et gestum facere, eo quod ea didicimus, artis esse. Tamen aliae sunt artes, quas, dum in alios intendimus, discimus; aliae, quae a magi
Abbreviated transcription (Latin):
si oculis colligebant : &iã surdi intellegebantur: Aͦ Illũ
uero egobene noui & dristis nescio quib: credo tibi sed
quor sum istã qr dixisti non te posse cogitare inter
taler homines nasciquẽpia: A Nec nunc aliud dico
nam istos nisi fallor inter eos quiloquerentur nator
ẽe concedis: Nonne quidẽ negauerim sed cũ iã
inter nos const& non nullos tales homines eẽ pos¬
se quȩ so cogites. siex hoc genere masculus &¬
femina iungerentur adq in aliquã quocũq casu
delati solitudinẽ ubi tamen uiuere ualerent
gignerent filiũ ñ surdũ quem amͦ modũ esr& cum
parentib: iste locuturaͥ quẽ ad modũ censer nisi ut
parentesei deb ant ita gestu signa redditurũ sed
tamen puer parius nehoc quidem põs sit quareilla
ratio mea man& integra : Quid enĩ refest utrũ loqui
angestũ facere crescendo ad sequatur cũ ad animam
utrũq: ꝑtineat quã fateri nolumus cresceresiã mihi

Expanded text:
si oculis colligebant, etiam surdi intelligebantur. E. Illum si oculis colligebant, etiam surdi intelligebantur. E. Illum vero ego bene novi, et de istis nescio quibus credo tibi: sed quorsum ista? A. Quia dixisti non te posse cogitare inter tales homines nasci quempiam. E. Nec nunc aliud dico: nam istos, nisi fallor, inter eos qui loquerentur, natos esse concedis. A. Non equidem negaverim: sed cum jam inter nos constet nonnullos tales homines esse posse; quaeso cogites, si ex hoc genere mas et femina jungerentur, atque in aliquam quocumque casu delati solitudinem, ubi tamen vivere valerent, gignerent filium non surdum, quemadmodum esset cum parentibus iste locuturus? E. Quemadmodum censes, nisi ut parentes ei dabant, ita gestu signa redditurum? Sed tamen puer parvus ne hoc quidem posset: quare illa ratio mea manet integra. Quid enim refert utrum loqui, an gestum facere crescendo assequatur, cum ad animam utrumque pertineat, quam fateri nolumus crescere? 32. A. Jam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
educatus que sit : A Nemo idignoratoc constitue er¬
go quempiã ibinatũ ãdq: altũ ubi homines non loquerex¬
tur: sed nutib membrorũq: motu cogitationes nias sibi¬
m& exp̃mendar signarent: Non ne censes eũ talia eẽ
facturum : neq locuturũ quiloquentem neminem au¬
dierit : A Nolo mehoc int̃roges qđ fieri non potest:
Quienim tales homines int̃quos quẽ quã natum cogi¬
taripossim ac ita n&u nonui disti mediolani adulircen¬
tem honestis simi corporir & elegantissimȩ urbanitatis
mutum tamen ita atq surdũ ut neq: alios nisi motu
corporis intelleger& : neq ipscaliter quȩ uell& signi¬
ficar& hinc enĩ ÷ notissimus : Nãego noui rusticum quen¬
dã loquentẽ deloquente uxorẽ filiosams mares atq fȩ¬
minas quat tuor fere aut eo amplius si Non enĩ satis
nunc cã memini mutor surdosq genuis se: nã exeo
qđ loqui ñ poterant muti: Exeo aut̃ qđ nulla signani¬

Expanded text:
educatusque sit. E. Nemo id ignorat. A. Constitue ereducatusque sit. E. Nemo id ignorat. A. Constitue ergo quempiam ibi natum atque altum ubi homines non loquerentur, sed nutibus membrorumque motu cogitationes suas sibimet expromendas signarent; nonne censes eum talia esse facturum, neque locuturum, qui loquentem neminem audierit? E. Nolo me hoc interroges, quod fieri non potest. Qui enim tales homines, inter quos quemquam natum cogitare possim? A. Itane tu non vidisti Mediolani adolescentem honestissimi corporis et elegantissimae urbanitatis, mutum tamen atque ita surdum, ut neque alios nisi motu corporis intelligeret, neque ipse aliter quae vellet significaret? hic enim est notissimus. Nam ego novi rusticum quemdam loquentem, de loquente uxore, filios omnes mares atque feminas quatuor fere, aut eo amplius non enim satis nunc commemini mutos surdosque genuisse. Nam ex eo quod loqui non poterant, muti; ex eo autem quod nulla signa ni
Abbreviated transcription (Latin):
mole membrorum: Itaenim supͣ distribuimur: Opor¬
t& autem nunc te recordari qđ depuncto iam satis egim
Nam id potentissimũ eẽ maximeq: infiguris dominari
ratio docebat: Potentia uero ał q dominatus non neos¬
tentat quandã magnitudine & inpuncto tamen nullũ spatiũ
re periebamus: Nonigitur magnum uel ingentẽ
animum : cũ audimus aut dicimus quantũ loci occup& :
sed quantũ possit cogitandũ ÷: Quã obrem suam pri¬
mum argumentũtuũ : quo tibi ꝑ&atẽ cũ corpore
animus crescere uidebatur satis discussũ ÷ tran¬
seamus ad aliud : Hescio utrum om̃a quaeme non¬
frustra mouere ad solent ꝑ secuti fuerimus: & fieri
potest ut recordationẽ meã aliqua fugiant : Verũ¬
tamen qđ nunc inmentem uenit uideamus Qua¬
lesit qđ puer in fans non loquitur atq id crescendo
ad sequitur : facile ÷ istud nãcredo uideritibi ea lin¬
gua quẽ que loqui qualo qͥuntur homines int̃quor natus

Expanded text:
mole membrorum: ita enim supra distribuimus. Opormole membrorum: ita enim supra distribuimus. Oportet autem nunc te recordari quod de puncto jam satis egimus: nam id potentissimum esse, maximeque in figuris dominari ratio docebat. Potentia vero atque dominatus nonne ostentant quamdam magnitudinem? et in puncto tamen nullum spatium reperiebamus. Non igitur magnum vel ingentem animum cum audimus aut dicimus, quantum loci occupet, sed quantum possit, cogitandum est. Quamobrem si jam primum argumentum tuum, quo tibi per aetatem cum corpore animus crescere videbatur, satis discussum est; transeamus ad aliud. frustra movere assolent, persecuti fuerimus; et fieri potest ut recordationem meam aliqua fugiant: verumtamen quod nunc in mentem venit videamus quale sit, quod puer infans non loquitur, atque in crescendo assequitur. A. Facile est istud: nam credo videri tibi ea lingua quemque loqui, qua loquuntur homines inter quos natus
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis afferant causam : sed omnis illa seminis
uirest & quorundã nature nume yorum sane oecul¬
torum & difficilum addinoscendũ quanto minus arbi
se: quod site illud mou& quod solemi eã quã grȩci
machrotȩniam uocant longanimitatem interpre¬
tari : anim aduestere lic& a corpore ad animũ multa
uerba trans ferri sic̃ ab animo ad copus: Nam si¬
Nam si
montemim ꝓbum &iustis simã tellurem dixit uirgilius
quȩ uerba cernis ab animo ad corpora eẽ translata
Quid mirũ simutua uice longanimitatem dicimus:
Cum longa nisi corpora eẽ non possint Eauero quae¬
int̃ uirtutes appellatur animi magnitudo : ad nullum
spatiũ sed adiim quandã. Id ÷ ad potestat̾ẽ potentiam¬
que animi relata recte intellegitur uistus eo plurisesti¬
mandec quo plura contemnit: Sel dehac postloque¬
mur: cũ querimus quanta sit anima sic̃ quȩriad sol&
quantus fuerit hercules : factorum excellentia non

Expanded text:
magnitudinis afferunt causam; sed omnis illa seminis magnitudinis afferunt causam; sed omnis illa seminis vis est, et quorumdam naturae numerorum sane occultorum, et difficilium ad dignoscendum: quanto minus arbit30. Quod si te illud movet, quod solemus eam quam Graeci μακροθυμίαν vocant, longanimitatem interpretari; animadvertere licet a corpore ad animum multa verba transferri, sicut ab animo ad corpus: nam si montem improbum, et justissimam tellurem dixit Virgilius , quae verba cernis ab animo ad corpora esse translata; quid mirum si mutua vice longanimitatem dicimus, cum longa nisi corpora esse non possint? Ea vero inter virtutes quae appellatur animi magnitudo, ad nullum spatium, sed ad vim quamdam, id est ad potestatem potentiamque animi relata recte intelligitur; virtus eo pluris aestimanda, quo plura contemnit. Sed de hac post loquemur, cum quaeremus quanta sit anima, sicut quaeri assolet, quantus fuerit Hercules, factorum excellentia, non
Abbreviated transcription (Latin):
uerit : sed tam̃ cũ ꝓficere animam per a&atem &ã
tuconcedar miror quifiat ut omnis quantitatis ex pers:
&ã si non memibrorũ spatio. Et certe temporis ad iuuaur:
Vtenĩ mebrorũ magnitudo ideo nihil affest arguiũti
cur animam adiuu& qđ multi exiliorib breuioribusq
membrir prudentiorer inueniuntur quibus dam
magna mole corporis p̃ditis: Ita quõ iuniores nondiu
lor renorib magis industrios atq strenuos uide¬
mus non uideocurputandar spatia temporis in
&atib: incrementa ut corporib: sic animis dare
cũ &ipsa corpora quib ꝑtempus crescere adqiam¬
pliora spatia tenere concersumest sȩpe sim¬
sepesint anno¬
siora breuiora  Non modo senilia quȩ magnitudine
tem poris contrahuntur adq miniuntur. sed &uami
puerorum quor anim aduestimus his breuiorer eẽ
coepoce quib: sunt &ate maiores : Sugitur porrecta
in plurimum tempora neipsis quidem corporibus

Expanded text:
verit? Sed tamen cum proficere animam per aetatem etiam verit? Sed tamen cum proficere animam per aetatem etiam tu concedas; miror qui fiat, ut omnis quantitatis expers, etiamsi non membrorum spatio, at certe temporis adjuvetur. Ut enim membrorum magnitudo ideo nihil affert argumenti cur animam adjuvet, quod multi exilioribus brevioribusque membris prudentiores inveniuntur quibusdam magna mole corporis praeditis; ita quoniam juniores nonnullos senioribus plerisque magis industrios atque strenuos videmus, non video cur putanda sint spatia temporis in aetatibus incrementa ut corporibus, sic animis dare; cum et ipsa corpora, quibus per tempus crescere atque ampliora spatia tenere concessum est, saepe sint annosiora breviora, non modo senilia, quae magnitudine temporis contrahuntur atque minuuntur; sed etiam puerorum, quos animadvertimus his breviores esse corpore quibus sunt aetate majores. Si igitur porrecta in plurimum tempora, ne ipsis quidem corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
obremꝰ sicircul nor magnitudine spatii. sed quadamcop¬
formatione c&eris prȩstat: quanto magis deuistute ex istiman¬
dũ ÷ qđ non maioris loci occuptetione : sed diuina quadã con¬
gruentia rationũ atq: concordia c&eras affectiones animi
superat: Cũ aut̃ puer ꝓficit laudabiliter ad quã rem magis
quã aduirtutem ꝓficere dicitur: Antibi ñ uid&ur᷑ A ma¬
nifestum ÷ Nnonigitur tibi deb& uideri animus sic̃ corpus
crescendo cũ xate ꝓficere: ꝓficiendo enĩ aduirtutem ꝑ¬
uenit quã fatemur Nulla spatii magnitudine sed
magna .ui. constantie pulchrã eẽ atq ꝑfectam: & si aliuda
maius aliud melius utiam dedisti quic quid anina cũ &ate
ꝓficit composq rationis fit non mihi uid&ur fieri
maior sed melior: qđ simembrorũ id facer & magnitudo
eoquisq prudentior err& q̃o longior aut ualedior: quod
sealiter habere nonoͣpinor negabis  a Quis istuo nega¬

Expanded text:
obrem si circulus non magnitudine spatii, sed quadam conobrem si circulus non magnitudine spatii, sed quadam conformatione caeteris praestat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affectiones animi superat? 28. Cum autem puer proficit laudabiliter, ad quam rem magis quam ad virtulem proficere dicitur? an non tibi videtur? E. Manifestum est. A. Non igitur tibi debet videri animus sicut corpus crescendo cum aetate proficere: proficiendo enim ad virtutem pervenit, quam fatemur nulla spatii magnitudine, sed magna vi constantiae pulchram esse atque perfectam: et si aliud est majus, aliud melius, ut jam dedisti; quidquid anima cum aetate proficit, composque rationis fit, non mihi videtur fieri major, sed melior. Quod si membrorum id faceret magnitudo; eo quisque prudentior esset, quo longior aut validior: quod se aliter habere non, opinor, negabis. E. Quis istud nega
Abbreviated transcription (Latin):
saest: Runc ergo illud Atende utrũ tibi uideatur uir¬
tus equalitas quȩdã eẽ uitȩrationi undiq consentientis.
Na si aliud ab alio inuita discrep&: magis nisi fallor offen¬
dimur quã sialiqua pars circuli maiore minore ue. inter¬
uallo quã aliȩ paster dist& apuncto antu aliter ex istimarꝰ
A immo as sentior: & hanc que abste descripta e st probo
cẽ unstutem: Nã&ratio ñdicenda est. Autexistimanda nisi
uera: &cuius uita ꝑ om̃a congruit ueritati. Is est ꝓfecto
uel solus ł ceste maxime quibene atq honeste uiuit & qui
ita sit affectus solus habere ustutem & ea uiuere iudican¬
dus est  probe dicis sed tre &iã illud uides u topinor
similiorem uistuti eẽ circulũ figurarũ planarũ alia
qua lib&: Hinc est enĩ quod apud oratiũ magnis laudib
solemus &tollere illum uersũ quoait cũ desapiente
ager&: fostis & inseipso totus teres adque rotundus

Expanded text:
sa est. A. Nunc ergo illud attende, utrum tibi videatur virsa est. A. Nunc ergo illud attende, utrum tibi videatur virtus aequalitas quaedam esse vitae, rationi undique consentientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliae partes distet a puncto. An tu aliter existimas? E. Imo assentior, et hanc quae abs te descripta est, probo esse virtutem: nam et ratio non dicenda est aut existimanda, nisi vera; et cujus vita per omnia congruit veritati, is est profecto vel solus, vel certe maxime, qui bene atque honeste vivit; et qui ita sit affectus, solus habere virtutem, et ea vivere judicandus est. A. Probe dicis: sed certe etiam illud vides, ut opinor, similiorem esse virtuti circulum figurarum planarum alia qualibet. Hinc est enim quod apud Horatium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis et in se ipso totus teres atque rotundus.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitur uenerit: sed agamus si plac& more nostro
ut duce ratione tutibi ipsi respondeas s ac prius quȩra¬
mur utrũ crescentis cũ corpore animi ceftũ argu¬
mentũ sit quod &atis accersu aptior humane consa¬
&udini homo & inea magir magisq peritus ÷¬
Aage ut plac&: Nã &ego idgeni docendi ae dis cendi ma¬
xime ꝓbo Nescio quo enĩ modo cũ id qđ nescie ur
quȩrebã ipsererpondeo fit ipsa in uentio non mo¬
dore sed amꝰ miratione &iã dulcior : Dic ergo utrũ¬
tibi maus & melius duo quȩdã anunũ xtq idem ẽẽ uideat᷑
duob nominib appellatũ. Ascio aliudeẽ qđ mauor alud qđ
meliur dicimus quidhor duor est cuius eẽ putes: quan¬
titatem̃ : A Iduidelic& qđ maiuir dicimur: qͣuid cũ duarũ figura¬
rũ rotundã quad rata meliorẽ eẽ confitemur quantitas ne
id faciti añ quid aliud: Ã Nullo modo quantitas sedilla
dequa superiur Egimus aequalitas huius excellentiae cau¬

Expanded text:
divinitus venerit. Sed agamus, si placet, more nostro, divinitus venerit. Sed agamus, si placet, more nostro, ut duce ratione tu tibi ipse respondeas. Ac prius quaeramus, utrum crescentis cum corpore animi certum argumentum sit, quod aetatis accessu aptior humanae consuetudini homo, et in ea magis magisque peritus eAge ut placet; nam et ego id genus docendi ac discendi maxime probo: nescio quo enim modo cum id quod nesciens quaerebam ipse respondeo, fit ipsa inventio non modo re, sed admiratione etiam dulcior. CAPUTtibi majus et melius duo quaedam, an unum atque idem esse videatur duobus nominibus appellatum? E. Scio aliud esse quod majus, aliud quod melius dicimus. A. Quid horum duorum est cujus esse putes quantitatem? E. Id videlicet quod majus dicimus. A. Quid cum duarum figurarum rotundam quadrata meliorem esse confitemur? quantitasne id facit, an quid aliud? E. Nullo modo quantitas, sed illa de qua superius egimus, aequalitas hujus excellentiae cau
Abbreviated transcription (Latin):
AAccipio istalibentissime atq assentior : sed illud memou& cũ
corporee quantitatis non eẽ animã resita clara sit mihi ut
omnino quẽ am modũ resistã illis argumentis & quid eoiũ
non concedã prorsus ignorem : primũ cur. ꝓate ut corpur
crescit ita & anima ł crescatł crescere uideatur :
quisenĩ neg& pueros in fanter nebestiarũ quidem ñ nul¬
larũ astutiȩ cõparandos: quis aut̃ dubit& illis crescen¬
tib: &ia ip̃sam in eis quodã modo crescere rationem de¬
inde si ꝑspatiũ sui corporis anima distenditur quo mo¬
do nullius quantitatis ÷: Siaut̃ non distenditur quo¬
modo sentit ubiq pungentẽ : Smnino ea quȩris qua
me quoq sȩpe mouerunt Itaq ñ sũim paratus tibi rer¬
pondere ut mihi soleo : utrũ autebenȩ ratio qu& e
agit iudicabit: Qualecũq Id tamensit. plus certe ñ
possum nisi foste aliquid melius cũ disputam: in m̃tẽ

Expanded text:
retur. 26. E. Accipio ista libentissime atque assentior: sed illud me movet, cum retur. 26. E. Accipio ista libentissime atque assentior: sed illud me movet, cum corporeae quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis argumentis, et quid eorum non concedam, prorsus ignorem; primum, cur aetate ut corpus crescit, ita et anima vel crescat vel crescere videatur. Quis enim neget pueros infantes, ne bestiarum quidem nonnullarum astutiae comparandos? quis autem dubitet, illis crescentibus etiam ipsam in eis quodammodo crescere rationem? Deinde, si per spatium sui corporis anima distenditur, quomodo nullius quantitatis est? si autem non distenditur, quomodo sentit ubique pungentem? A. Omnino ea quaeris quae me quoque saepe moverunt: itaque non sum imparatus tibi respondere, ut mihi soleo; utrum autem bene, ratio quae te agit judicabit: qualecumque id tamen sit, plus certe non possum, nisi forte aliquid melius cum disputamus, in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
fostas se disputatũ ÷ quã uolebas uidebis quantũ ad alia
ualebit: si hanc disceptationẽ aliquid eo adiutam eẽ con¬
cedis: Nam &ex orc& animũ hoc genus disciplinarum
ad subtiliora cernenda: neluceillorũ reꝑcurrur & eã susti¬
nere non ualeus in eardẽ tenebras quas fugere cũ piebas li¬
benter refugiat: &id fest argumenta nis fallo cestissima
qͥb: qđ fuerit inuentũ atq confectũ impudentẽ habeat du¬
bitationẽ quantũ homini talia uestigare ꝑmis sũ ÷ mini
enĩ ego dehis reb: dubito quam dehis quas istis oculis uide¬
mus cũ pitu ita sẽꝑ bellũ geritib:: Quid enĩ minus ferun¬
dũ & audiundũ ÷ quã facteri nosratione prȩstare bestus
& eãrem faterieẽ aliquid coeporeo lumine sentimus
quã &ciã non nullȩ bestiȩ melius cernunt. : Id aut̃ qđ ratione
intuentur nihileẽ contendere qđ sidicer&ur tale eẽ quale
illud÷ qđ oculi uident : uihil ꝓfecto diciposse indignur uid&

Expanded text:
fortasse disputatum est quam volebas, videbis quantum ad alia valebit, si hanc disceptationem aliquid eo adjutam esse concedis: nam et exercet animum hoc genus disciplinarum, ad subtiliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et eam sustinere non valens, in easdem tenebras quas fugere cupiebat, libenter refugiat; et affert argumenta, nisi fallor, certissima, quibus quod fuerit inventum atque confectum, impudentem habeat dubitationem, quantum homini talia vestigare permissum est. Minus enim ego de his rebus dubito, quam de iis quas istis oculis videmus cum pituita semper bellum gerentibus. Quid enim minus ferendum et audiendum est, quam fateri nos ratione praestare bestiis, et eam rem fateri esse aliquid quam corporeo lumine sentimus, quam etiam nonnullae bestiae melius cernunt; id autem quod ratione intuemur, nihil esse contendere? Quod si diceretur tale esse, quale illud est, quod oculi vident, nihil profecto dici posse indignius vide
Abbreviated transcription (Latin):
bene at quecepterespond&ir : & miroc undest & c̃ogor cognos¬
cereuideamus tamen quourque progredi uestreclatens
pos sit intentio iam nobis licenti &iam uerba reddantur:
quitam diunescio quacura occupatus alienus ab hocsermo¬
ne fuit uteum ista nonediter quam eos quinonar rnt fa¬
miliares nostrosicredam erse electurum: sed rediad nos quȩ¬
so licenti at que hictotus facutas sir tibiemiindico: Namdesi¬
nitionem meam tu probasti quadictum est quid sit essecum
dõcum quomente sapientis manere immobilem mequantũ
asse quiualeo docere uoluistis: sedillud memou& quomo do
cum iste sapiens quam diu interhomines uiuit in corporeesse
non negeur.: quo pacto fiat ut eius corpore huc atque illuc
uagante: mens immobilis maneat : Isto enim modo potes
dicere cum mou&ur nauis homines qui mea sunt non mo¬
ueri quamuis cbipsis eam pos sideriguber narique fatea¬

Expanded text:
bene atque apte respondetis, et miror unde sit et cogor cognosbene atque apte respondetis, et miror unde sit et cogor cognoscere. uideamus tamen, quo usque progredi uestra latens possit intentio. iam nobis Licenti etiam uerba reddantur, qui tam diu nescio qua cura occupatus alienus ab hoc sermone fuit, ut eum ista non aliter quam eos qui non assunt familiares nostros credam esse lecturum. sed redi ad nos quaeso. Licenti, atque hic totus fac ut assis; tibi enim dico. nam definitionem meam tu probasti, qua dictum est, quid sit esse cum deo, cum quo mentem sapientis manere immobilem me, quantum assequi ualeo. docere uoluistis. Sed illud me mouet, quomodo. cum iste sapiens, quamdiu inter homines uiuit, in corpore esse non negetur, quo pacto fiat, ut eius corpore huc atque illuc uagante mens immobilis maneat. isto enim modo potes dicere, cum mouetur nauis. homines, qui in ea sunt. non moueri, quamuis ab ipsis eam possideri gubernarique fatea
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus. quidue inde innostram salutem sineulla de genera¬
tionemcnauerit : quemunum dmominipotentem cum quo tri
quidam nec contumeliose ut multi pradicant: quantum autẽ
illud sit quod hoc&iam nostrigeneris coeporis tantos propt̃
nos dĩ cod sumere atqueagere dignatur est : quanto uid& ur
ulius. tanto est clementic plenius : & ccquidam ingeniosorũ
superbicc. longealteque semotius : animccuero unde origi¬
nemducat quidue hicagat: quantum agat ia dõ quidheb eat
proprium quod alter nat inutramque naturam: quate¬
nus moriatur & quomod oimmostelis prob&ur : quam
magni put&ises re ordinis ut ista discantur : magniom nino
at quecesti de quo breuiter sitempus fuerit postloquemir :
Illud nuncame accipiatis uolosiquis temere acsineordine
disciplincerum in hcrum rerũ cognitionem aud& inruere :
prostudio sȩ illum curiosum: prodocto credulum procauto
incredulum fieri: Itaquem ihi quod modo intessoganti tam

Expanded text:
tellectus quidue inde in nostram salutem sine ulla degeneratellectus quidue inde in nostram salutem sine ulla degeneratione manauerit, quem unum deum omnipotentem, cum quo tripquidam, nec contumeliose, ut multi, praedicant. quantum autem illud sit, quod hoc etiam nostri generis corpus tantus propter nos deus adsumere atque agere dignatus est, quanto uidetur uilius, tanto est clementia plenius et a quadam ingeniosorum superbia longe alteque remotius. Anima uero unde originem ducat quidue hic agat. quantum agat a deo, quid habeat proprium, quod alternat in utramque naturam, quatenus moriatur et quomodo immortalis probetur. quam magni putatis esse ordinis. ut ista discantur? magni omnino atque certi, de quo breuiter, si tempus fuerit, post loquemur. illud nunc a me accipiatis uolo, si quis temere ac sine ordine disciplinarum in harum rerum cognitionem audet inruere, pro studioso illum curiosum, pro docto credulum, pro cauto incredulum fieri. itaque mihi quod modo interroganti tam
Abbreviated transcription (Latin):
suspicioꝰ egoautem si quid meos monere possum : quantũ mi¬
hiceppar& quantumq sentio censeo illos disciplini somnibus
erudiendos aliter quippe ista sic intellegi utluceclariora sinti
nullo modo pos sunt: siautemaut pigriorer sunt autaliis nego¬
tus prȩoccupati : autiam duri ad discendum. fidei sibi praesidi¬
a parent quo illos uinculo ad sese trahat: atque abhis horrendis
& inuolutis simis medis. liber& ille qui neminem sibi permi. ste¬
ricbenecredentem perire ꝑmittit : Duplexcnim est uia quã
sequimur cum rerum nos obscuritas mõu& autrationem
autceste a uctoritatem. philosophiccrationem promittit &¬
uix paucis simos liberat: quostamen non modo non contem¬
nere illa misteric sed sola intellegere ut intellegenda sunc
cogit: nullum que aliudheb& Negotium quȩ uera & ut itadicã
germinac philosophiccest: quam ut doceat quod sit omnium re¬
rum principium sine principio: quantus que meo maneat in¬

Expanded text:
suspicio? ego autem si quid meos monere possum, quantum misuspicio? ego autem si quid meos monere possum, quantum mihi apparet quantumque sentio, censeo illos disciplinis omnibus erudiendos. aliter quippe ista sic intellegi, ut luce clariora sint, nullo modo possunt. si autem aut pigriores sunt aut aliis negotiis praeoccupati aut iam duri ad discendum, fidei sibi praesidia parent, quo illos uinculo ad sese trahat atque ab his horrendis et inuolutissimis malis liberet ille, qui neminem sibi per mysteria bene credentem perire permittit. Duplex enim est uia, quam sequimur, cum rerum nos obscuritas mouet, aut rationem aut certe auctoritatem. philosophia rationem promittit et uix paucissimos liberat. quos tamen non modo non contemnere illa mysteria sed sola intellegere, ut intellegenda sunt, cogit, nullumque aliud habet negotium, quae uera et, ut ita dicam, germana philosophia est, quam ut doceat, quod sit omnium rerum principium sine principio quantusque in eo maneat in
Abbreviated transcription (Latin):
ille pecunic quilcer giri liberaliter multa paratus est eique
defos se incub& macera : scabiosur fenerator amplacpatrimo¬
nicc luxuries disꝑgat atque difsundat : uix toto die lacrimans
mendicus nummum impar& : alium hono extollat indignũ
lucidimores abscondantur in turba: hȩc&edia in hominum
uita cogunt homines plerum que inpiecredere. nullonor
ordinediuinȩ ꝓuidentiȩ guber nari : Alios autem pior&bo¬
nos atquesplendido ingenio prȩditos quineque nos dese¬
ria iummo dõ pos sunt in animum inducere & tamenre¬
rum tanteo qua si caligine atque commixtione turbatimullumor¬
dinem uidentiuolentes que sibinudccri abditissimas causaser¬
rores suos sae pe&iam carminib: conqueruntur: quisi hoc io¬
lum interrogent curitadi semper serenas hie mesoent:
&item semper g&ulic nostra miserasitiat: quiseis facilere¬
spondebit aut ubiapudnor indecgabitur illius ordinis ullec

Expanded text:
ille pecunia, qui; largiri liberaliter multa paratus est, eique ille pecunia, qui; largiri liberaliter multa paratus est, eique defossae incubet macer et scabiosus fenerator, ampla patrimonia luxuries dispergat atque diffundat, uix toto die lacrimans mendicus nummum impetret, alium honor extollat indignum, lucidi mores abscondantur in turba. Haec et alia in hominum uita cogunt homines plerumque inpie credere nullo nos ordine diuinae prouidentiae gubernari; alios autem pios et bonos atque splendido ingenio praeditos, qui neque nos deseri a summo deo possunt in animum inducere et tamen rerum tanta quasi caligine atque commixtione turbati nullum ordinem uident uolentesque sibi nudari abditissimas causas errores suos saepe etiam carminibus conqueruntur. qui si hoc solum interrogent, cur Itali semper serenas hiemes orent et item semper Getulia nostra misera sitiat, quis eis facile respondebit? aut ubi apud nos indagabitur illius ordinis ulla
Abbreviated transcription (Latin):
quis non m&uat: quis nonoderitꝰ sepetamen in disputationib:
cestis & suis sedib conlocatȩ : tantum uedent. ut nescio quomodo
pereas dulcescat ipsec deceptio: Non nehicquoque ordo ipselecu¬
dabitur : iamin musica ingenid marica mastrorum motibus
innumerorum necessitatib: ordo itedominatur sut siquis quasi
eius fontem atqueipsum penarale uideredesider&: aut in his
inueniat : Aut ꝑhȩc eo sineullo errore ducatur : Tcdisenimeru¬
ditio siquis eccmoderate utatur : Namnihilibi quam nimium
formidandum est talem philosophiȩ militem nutrit uel &iã
ducem aitadsummum illum modum ultra quodrequirere
aliquid necporsit necdebeat neccupiat: quauult cuol& atq
perueniat : multosque perducat : undeiam dumipsis humac.¬
nis reb teneatur sic eas derpiciat cunetaquediscernat: ut
nullo modo eum moueat curalius opta liberos hebere peo
hebeat aliur uxoxis nimicc foccunditate tor queatur. egeat

Expanded text:
quis non metuat, quis non oderit ? saepe tamen in disputationibus quis non metuat, quis non oderit ? saepe tamen in disputationibus certis et suis sedibus conlocatae tantum ualent, ut nescio quo modo per eas dulcescat ipsa deceptio. nonne hic quoque ordo ipse laudabitur? Iam in musica, in geometrica, in astrorum motibus, in numerorum necessitatibus ordo ita dominatur, ut, si quis quasi eius fontem atque ipsum penetrale uidere desideret, aut in his inueniat aut per haec eo sine ullo errore ducatur. talis enim eruditio, si quis ea moderate utatur-nam nihil ibi quam nimium formidandum est — talem philosophiae militem nutrit uel etiam ducem, ut ad summum illum modum, ultra quod requirere aliquid nec possit nec debeat nec cupiat, qua uult, euolet atque perueniat multosque perducat, unde iam, dum ipsis humanis rebus teneatur, sic eas despiciat cunctaque discernat, ut nullo modo eum moueat, cur alius optet liberos habere nec habeat, alius uxoris nimia fecunditate torqueatur, egeat
Abbreviated transcription (Latin):
sed oculos querunt soli cis mos & barbaris mos quosuocant
po&e ad aniauerunt quȩ scemata & m&ccplecs mos mutatis
appellccre nominib: quam manifestauitia fugere malun
darche tamen istẽ carminib: suauis sima condimenta
des̃derabumus : congere multa munum locum: totum agre
putidum rancidum fastidibo tranfer in liberam forense¬
queditionem quis noneam fugere atque intheatra secon¬
dereiubebit : ordo igitur ea gubernans & moderans ncc
aputꝰ senimia necubilib& alienaerse pati&ur : summis¬
sccquȩdam impolitȩq simillima ipios saltus acuenustos
locos seseinter ponens in lustratoatio quae ñ rola sit pro¬
icis utulem. si autem desit illopulchra non prominent non
in suir quasi regionib: possersionib quedominantur sibiq
ipscopropricluce obstant : totum que confundunt: magnȩ & hic
debentur ordinigratia mentientes condusiones. aut inrepen¬
tes paulatim uelminuendo uel coddendo inassersiomẽ falsitatis

Expanded text:
sed oculos quaerunt. soloecismos et barbarismos quos uocant, sed oculos quaerunt. soloecismos et barbarismos quos uocant, poetae adamauerunt; quae schemata et metaplasmos mutatis appellare nominibus quam manifesta uitia fugere malunt. detrahe tamen ista carminibus, suauissima condimenta desiderabimus. congere multa in unum locum, totum acre putidum rancidum fastidibo. transfer in liberam forensemque dictionem, quis non eam fugere atque in theatra se condere iubebit? ordo igitur ea gubernans et moderans nec apud se nimia nec ubilibet aliena esse patietur. summissa quaedam impolitaeque simillima ipsos saltus ac uenustos locos sese interponens inlustrat oratio. quae si sola sit. proicis ut uilem; si autem desit, illa pulchra non prominent, non in suis quasi regionibus possessioni busque dominantur sibique ipsa propria luce obstant totumque confundunt. Magnae et hic debentur ordini gratiae. mentientes conclusiones inrepentes paulatim uel minuendo uel addendo in assensionem falsitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Inanius dedecoris & turpitudinis plenius mer &rͣib: lenoni¬
b c&eris que hocgenus pestib dicipotest᷑ auferme parices
derebur humanis tur ba ueris omnice libidinib constitue
inat ronarum locum lecbe acdedecore dehones taberi Sic̃¬
uitur hocgenus hominum persuos morer i purirsimã
uite perordinis leger condicione uilir simum : Non ne in
cocporib: animantium quȩdam membra sisoleca dtendas
nonpos us adtendere tamene natur a ordo necquiane¬
cos saria sunt dees seuoluit uolue Necquia in decorẽ emine¬
re permisit : qua damende formiccsuor locor tenendo me¬
liorem locum concessere meliorib: quid nobis suauius quod
agro uilleque spectaculum congruentius fuit pugna illeccon¬
flictuque gallinaciorum gallocum: cuiur superiore librofe¬
cimus mentionens : quid abiectius: tamen de foxmitate sub¬
iectiuidiniur: & peripram tamen eiurdem cestaminis: per¬
fectior pulchritudo prouenerat: talic credo sunt omnice

Expanded text:
inanius, dedecoris et turpitudinis plenius meretricibus lenoniinanius, dedecoris et turpitudinis plenius meretricibus lenonibus ceterisque hoc genus pestibus dici potest? aufer meretrices de rebus humanis, turbaueris omnia libidinibus; constitue matronarum loco, labe ac dedecore dehonestaueris. sic.igitur hoc genus hominum per suos mores impurissimum uita, per ordinis leges condicione uilissimum. nonne in corporibus animantium quaedam membra, si sola adtendas, non possis adtendere? tamen ea naturae ordo nec, quia necessaria sunt, deesse uoluit nec, quia indecora, eminere permisit. quae tamen deformia suos locos tenendo meliorem locum concessere melioribus. quid nobis suauius, quod agro uillaeque spectaculum congruentius fuit pugna illa conflictuque gallinaciorum gallorum, cuius superiore libro fecimus mentionem? quid abiectius tamen deformitate subiecti uidimus? et per ipsam tamen eiusdem certaminis perfectior pulchritudo prouenerat. Talia, credo, sunt omnia,