comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exponẽs ait. Omnis infideliũ uita pc̃c est.
⁊ nicħ bonũ est sine sũmo bano. ubi deest
agnitõ et̾ne iu̾tatis. falsa uirtus est etiã
in optimis morib. ⁊ iacobꝰ in epła canoni
ca ait. Qui offendit in uno .s. in caritate:

Expanded text:
 ait: Omnis infidelium vita peccatum est, et nihil bonum est sine summo bono; ubi deest agnitio aeternae veritatis, falsa virtus est, etiam in optimis moribus. Et Jacobus in Epistola canon., c. 2, ait: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
entie u suꝑstitione. quia fidei
defectionẽ sequit᷑ ypoctisis men¬
dax. ut sit uel in uerbis pietas:
qͣm amiserat conscĩa. Ipsam q
simulatam pietatem omĩum u̾¬
boꝵ mendacio: impiam redõt.
fłe doctane institutis fidei scĩta¬
tem cortumꝑe molientes. auri¬
umq pruriginẽ sub nouello

Expanded text:
entiae in superficie. Quia fidei entiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello
Abbreviated transcription (Latin):
nem calumpnie atq contradc̃oni
emuloꝵ semꝑ fuisse obnoxium:
quia dissentientib uoluntatũ
motib. dissentiens qͦ fit anĩoꝵ
sensus. ut cum om̃e dcm ueri ra¬
cione ꝑfc̃m sit. inde clum aliud a¬
liis aut uidet᷑ aut cõplacet: iu̾ta
tił ñ intellecte B offendenti ĩpi¬
etatis error obuiat. aut uolũta¬
tis inuidia resultet. quam deus
huiꝰ scl̃i oꝑatur in illis diffidẽtie
filiis: qui ñ rõni uoluntatem
subiciunt. nec doctrine studiũ ĩ¬
pendunt. s hiis que sompnia¬
uerunt sapientie u̾ba coaptare
nitunt᷑. ñ ueri. s placiti: rõnẽ
sectantes. quo iniqua uolũ¬
tas ñ ad intelligentiam ueri-¬
tatis: s ad defensionẽ ꝑlacenti¬
um incitat Non desiderantes do¬
ceri ueritatem. s ab ea ad fabu¬
las conu̾tentes auditũ quorũ
ꝓfessio est magis placita: ꝙͣdo¬
cenda conquirere. nec docenda
desiderare. S desideratis doctri¬
nam coaptare hñt rõnem sapi¬

Expanded text:
nem calumniae atque contradictioni nem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deus seculi hujus operatur in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapi
Abbreviated transcription (Latin):
upientes
aliquidde
penuria
ac tenuita
opus ultra uices nr̃as agere pre¬
sumpsimus. consũmationis fidu-¬
ciam. laboris q mercedem: in sa
maritano statuentes: qui platiᷤ
in curationem semiuiui duobus
denariis. suꝑeroganti cuncta red¬
dere ꝓfessus est. Delectat nos ue-¬
ritas pollicentis: s t̾ret ĩ mensitaᷤ
laboris. Desiderium hortat᷑ ꝓfici¬
endi: s dehortat᷑ infirmitas defi¬
ciendi quam uincit ⁊elus domꝰ
dei Quo muardescentes fidem no¬
stram adu̾sus errores carnaliũ
atq animaliũ hominũ. dauiti¬
ce turris clipeis ĩmunire.ł po¬
tius munitam ostend̾e. ac theolo¬
gicarum inquisitionũ abdita
aꝑire. Necũ ⁊ sacram̃torum eccl̃i¬
asticoꝵ ꝓ modico intelligentie
nr̃e noticiam trad̾e: studumus.
Non ualentes studiosorũ fratr̃
uotis iure resiste̾. eorum in xp̃o
laudabilib studiis. lingua ac
stilo: nos seruire flagitantium
Quas bigas in nobis agitat xp̃i
caritas. qͣnuis ñ ambigamus
omnẽ humani eloquii sermo¬

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitatopus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ceo. Nullus hoꝵ alium. aut p̃cedit et̾¬
nitate. aut excedit magnitudĩe. aut
suꝑat potestate. qui nec filio nec spiũ
scõ qͣntum ad nature diuĩe unitatẽ
ꝑtinet aut anterior aut maior ẽ pater.
nec filius spũ scõ. Eternum quippe ⁊ sine
tris filii q ꝓcedit Ob hoc gͦ tres unũ
recte credinus. ⁊ dm̃s deum quia u¬
na ꝓrsus et̾nitas. una ĩ mensitas. una
llit. aut et̾nitate aut magnitudine.
aut potestate

Expanded text:
Quia nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio, nec Spiritu sancto quantum ad naturae divinae unitatem pertinet aut anterior, aut major est Pater, nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe et sine tris Filiique procedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus, et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una llit, aut aeternitate, aut magnitudine, aut potestate
Abbreviated transcription (Latin):
lit ẽẽ ꝑticipes. qͣm uidet ⁊ cõmunicari po¬
sse.⁊ minui oĩo nõ posse. Illud gͥ bonũ
qd̃ ip̃e erat. ⁊ quo b̃s erat. sola bonitate
nõ necessitate alii cõmũicari uoluit qr
sũme boni erat ꝓdẽẽ uelle. ⁊ oĩpotenti¬
ssimi noceri ñ posse
Quare racionalis cͤ

Expanded text:
cipes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationalis c
Abbreviated transcription (Latin):
tuans. uĩtatis q disciplinã tradẽs
diã in principio temporũ mũdũ creasse
⁊ ante tp̃ra eternaliter extitisse. significat
ip̃iꝰ et̾nitatẽ. ⁊ oĩpotentiam cõmẽdans . cͥ Beda
uoluisse facere est. quia ut p̃diximꝰ ex eiꝰ
uoluntate. ⁊ bonitate res noue existũt
Ccredamꝰ gͥ rerum creatar̃ celestiũ ł t̾restͥA¬
um iusibiliũ ł inuisibiliũ cãm nõ esse.

Expanded text:
cuans, veritatisque disciplinam tradens, Deum in principio temporum mundum creasse, et ante tempora aeternaliter extitisse significat, ipsius aeternitatem et omnipotentiam commendans, cui voluisse, facere est; quia, ut praediximus, ex ejus voluntate et bonitate res novae existunt. Credamus ergo rerum creatarum coelestium, terrestrium, visibilium vel invisibilium causam non
Abbreviated transcription (Latin):
tra maximinũ qui asserebat prẽm
potentiorem filio. eo ꝙ filiũ genuit
dm̃ ereatorem filius autẽ nõ . dice¬
bat q prẽm potuisse gignere. ⁊ nõ fiuũ
⁊ iõ potentõrem ẽẽ filio. Ad qd̾ ixdens.
filio nõ ẽẽ hiis uerbis. absit ut iõ ae
potentior sit pr̃ filio sicut putas. qr
creatorem genuit pr̃. filius aũ nõ
genuit creatorem. neq .n nõ potuit.
s nõ oportuit uide ⁊ diligenter at¬
tende ħ uerba Nõ .n. nõ potuit. sed
nõ oportuit. uidet᷑ .n. dr̃e. ꝙ filius
potuit gignere. s nõ oportuit. ⁊ ita
potuit qd̃ nõ oportuit. Quare aũt
nõ oportuit: subd̾ dicens. Immod̾a ã¬
ta enĩ esset diuina generatõ. si filiꝰ
genitꝰ nepotem gigneret pri quia
⁊ ip̃e nepos nisi auo suo ꝓnepotẽ gig¬
neret. sccl̃m nrãm mirablem sapiẽ¬
si nepotem nõ gigneret auo suo.
⁊ ꝓnepotẽ ꝓauo suo: nõ a nob̾ appel¬
laretur oĩp̃s. nec impleret᷑ genera¬
tõis series. si semꝑ alter ex altero

Expanded text:
tra Maximinum, qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod respondens Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et diligenter attende haec verba: Non enim non potuit; sed non oportuit. Videtur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapiensi nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens, nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero
Abbreviated transcription (Latin):
mi ⁊ pulcritudo agri metũ est. Iõ
inquit mecũ est: qr apud deum
nich̾ p̃teriit. nicħ futur̃ est. cũ il¬
lo sunt oĩa futura ⁊ ei nõ detrahũ¬
turꝰ iam p̃tĩta cum illo sunt omĩa
cognitione quadam ineffabili sa

Expanded text:
mi: «Et pulchritudo agri mecum est», ideo inquit ‘mecum est’ quia apud Deum nihil praeterit, nihil futurum est; cum illo sunt omnia futura et ei non detrahuntur iam praeterita; cum illo sunt omnia cognitione quadam ineffabili sa
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩs. que attingit a fine usq ad finẽ.
qd̃ est astus mobilis. certus incomqͥ
aliquid ł astus aliquis. s quia sui ĩ¬
mobilitate omnia attingit. nõ loca¬
li motu s ut uͥq semꝑsit. ⁊ nusqͣm
inclusa teneat᷑. Sic gͦ caritas d̾r motꝰ
anĩ. nõ ꝙ ipsa fit motꝰ uel affestio. uł
uirtus aĩ s qr per eam qiͣ eẽt uirtus¬
cum ꝑ eum mens hoĩs afficiat᷑ ⁊ mo¬
motus ł affectio mentis. ad credendũ
bsꝑandum. sicut ad diligend̾: Ad ꝙ
sane dici potest. quia alios astus atq
sunt. Utpote actum fidei .i. cred̾e fide
metdia. ⁊ actum spei .i. sperare media
spe. Per fidem .n. ⁊ spẽm p̃dcõs oꝑatur
astus. Diligendi uo̾ astu ꝑ se tm̃ sine
alicuiꝰ uirtutis medio oꝑatur .i. dili¬
gere. aliter gͦ hunt astum oꝑat᷑ qͣm a¬
lios uirtutum actus. Id̾oz differenter
de hoc ⁊ dealiis loquit᷑ script᷑a. que istũ
specialiter caritati tribuit. Est gͦ cari
tatem dicit ẽẽ bonũ. quo nil melius

Expanded text:
Qui attingit a fine usque ad finem, qui est actus mobilis, certus, incoinqaliquid vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sic ergo charitas dicitur motus animi, non quod ipsa sit motus, vel affectio, vel virtus animi, sed quia per ecum per eum mens hominis afficiatur et momotus vel affectio mentis ad credendum vel sperandum, sicut ad diligendum? Ad quod sane dici potest quia alios actus atquesunt, utpote actum fidei, id est, credere fide media, ut actum spei, id est, sperare media spe. Per fidem enim et spem praedictos operatur actus. Diligendi vero actum per se tantum, sine alicujus virtutis medio operatur, igere. Aliter ergo hunc actum operatur quam alios virtutum actus. Ideoque differenter de hoc et de aliis loquitur Scriptura, quae istum specialiter charitati tribuit. Est ergo chatatem dicit esse bonum, quo nil melius
Abbreviated transcription (Latin):
ũt.s ꝙ ãs mala eẽ dͭͤ si malas hñt causas. nõ
ira accipiend̾ est qr᷑ ipsa mala siit. s quia
pecrant ⁊ mali sũt qui ea malo fine agũt
Item ⁊ illud aliud .s. bonũ opꝰ intentõ facit
⁊ intentõm fides dirigit. det̾minãt dicentes
ibi bonũ uocatũ ꝙ remun̾abile ẽ ad uitã
plura. licet nõ ea rõs qua illud: sint bona
i aliis forte bonis modis. Sola ꝙ illa intentõ
remunerabił est ad uitam qͣm fides dirig̃.
s nõ illa sola bona est. ut auĩt. Nam si qͥs
uideus ł malus xp̃ianus necessitatẽ ꝓximi
releuaui̾t naͣli pietate ductus. bomũ fecit
⁊ bona fuit uolũtas qͣillud fent.

Expanded text:
ug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; plura, licet non ea ratione qua illud sint bona.et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona fuit voluntas qua illud fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
efficiens maior est eo ꝗ efficit᷑. nich̾ aũ
mauis est uoluntate dei. Non gͦ euis cã
querenda est. Idem in .l. contͣ manicheoᷤᷤ
Si qui dyxerit quid placuit dõ fac̾e celũ
⁊ t̾ram: Rdend̾ est eis. qui uoluntatẽ
dĩ nosce desiderant. cãs ⁊ uoluntatem
dĩ stire querunt. ꝗ uoluntas dĩ oĩum
que sunt ip̃a sit causa. Si .n. ht̃ cãm uo¬
luntas. est aliquid qd̾ ancedat uolun¬
quare deus fecit celum ⁊ t̾ram Redẽd̾
est illi qd̃ uoluit. uoluntas enĩ dĩ cau¬
sa est celi ⁊ t̾re ⁊ idõ maior est uoluntas¬
querit qͣ est uoluntas dĩ Nich̾ autẽ
maius inueniri potest. Compescat segͦ
humana temeritas. ⁊ id qd̾ non est nõ
querat. ne id qd̃ est nõ inueniat. Ecce
hiis austoritatib aꝑte insinuat᷑ q uo
luntatis dĩ causa nulla est.⁊ iõ que¬
renda nõ est

Expanded text:
efficiens major est eo, quod efficicitur; nihil autem majus est voluntate Dei: non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos: Si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt, quod voluntas Dei omnium que sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat volunquare Deus fecit coelum et terram? respondendum est illi, quia voluit; voluntas enim Dei causa est coeli et terrae, et ideo major quaquaerit quam est voluntas Dei, nihil autem majus inveniri potest. Compescat se ergo humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Ecce his auctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo querenda non est.
Abbreviated transcription (Latin):
uno. utr̃ magis diligatur a dõ uno
tp̃r ꝙͣ alio: distinguenda est dilectõis intł̾¬
ligentia Si enĩ referat᷑ ad dilectõis effestũ:
cõcessibile est. Si uõ ad dilestõis eẽntiam:
inficiabile est.
.Si d̾s ab et̾no dilex̃ repbes.

Expanded text:
uo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno dilexit reprobos.
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento confirmatõnis ad dẽd
De cuiꝰ uirtute queri solet. forma enĩ aꝑta est.
b signat sacro crismate. ꝙ sacranitu ab aliiˢ
perfici nõ potest nisi a suminis sac̾dotib nec
tempore apłoꝵ ab aliis ꝙͣ ab ip̃is apostolis
legitur peractum. nec ab aliis ꝙͣ. qui locũ
eoꝵ tenent perfici potest aut debet. Nam si
alit̾ p̃sũptũ fu̾t: irritũ hẽatur ce uacuũ
nec uiter eccłiastica reputabit᷑ sacramẽta.
Licet autẽ p̃sbit̾is baptiratos tangere in pͤ ã¬
tore. s non crismate signare in fronte. Uͥtꝰ¬
uo̾ huiꝰ sacram̃ti est donatio sp̃s scĩ ad robur
qui in bap̃o datus est ad remissõm. Unds
Rabanus. A sũmo sacerdote per impositõm R
manꝰ ꝑaclitus traditur baptitato. ut robo¬

Expanded text:
sacramento Confirmationis addendum est; de cujus virtute quaeri solet. Forma enim aperta estbus sacro signat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis sacerdotibus; nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur peractum, nec ab aliis quam ab illis qui locum eorum tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte. Virtus autem sacramenti est donatio Spiritus sancti ad robur, qui in Baptismo datus est ad remissionem. Unde Rabanus: A summo sacmanus Paracletus traditur baptizato, ut robo
Abbreviated transcription (Latin):
tismus ad remissõm plus ualeat. Qd̾ uidet᷑
In hac uõ eiꝰdem septiformẽ grãm cum oĩpleni¬
tudine sc̃itatis ⁊ uͥtutis uenire in hominẽ.
bet. sic̃ ⁊ bap̃s. nisi aliter cogat necessitas. nec
debet iterari sicut nec bap̃s ł ordo. Nulli enĩ aG¬
sacram̃to facienda est ĩuria. Qd̃ fieri putat᷑
qñ nõ it̾and̾ iteratur. Sed utr̃ aliqua. b nul¬
la iterari possit qõ est. Nam de bap̃o ⁊ ordĩe
ꝙ nõ debeant iterari aꝑte aus ait  otrq sacͣ¬
m̃tũ est ⁊ quadam consetratõe datur. illud
quidẽ cum baptiratur: illud u̾o cum ordĩat᷑

Expanded text:
tismus, plus ad remissionem valeat. Quod videtur In hac vero, ejusdem septiformem gratiam, cum omni plenitudine sanctitatis et virtutis venire in hominem. bet, sicut et Baptismus, nisi aliter cogat necessitas. Nec debet iterari, sicut nec Baptismus, vel Ordo. Nulli enim sacramento facienda est injuria; quod fieri putatur, quando non iterandum iteratur. Sed utrum aliqua vel nulla iterari possint, quaestio est. Nam de Baptismo et Ordine quod non debeant iterari, aperte Aug. dicit: Utrumque sacramentum est, et quadam consecratione datur, illud quidem cum baptizatur, illud vero cum ordinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud. s amanti ꝑ se ip̃a sufficiat. q̃ mad¬
mod̾ uolũtas udendi finẽ ht̃ uisionẽ. ⁊
uoluntas uidendi fenestram finẽ habet
fenestre usionem. Altera uõ est uolũtas
ꝑ fenestrã uidendi transeuntes. cuiꝰ itẽ finis
s̾met religate. si bona est illa ad qͣm cũste
est ascendentiũ ad bĩtudinẽ ꝙ certis uelt
passib agitur. Prauar̃ aũ ⁊ distortarũ
uolũtatũ implicatõ. uĩdm est qͦ alliga¬
bitur qui ħ agro. ut ꝓiciatur in tenebras

Expanded text:
ipsam sufficiat, quemadmodum voluntas videndi finem habet visionem, et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem. Altera vero est voluntas per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis ates, et omnes sibimet religatae, si bona est illa ad quam cunctae est ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur. Pravarum autem et distortarum voluntatum implicatio vinculum est, quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
L miro in honore generantis ẽ. Cumgͦ
filius essentiam heãt. tota .n. in eo ẽ
diuina essentia: uidet᷑ ꝙ ip̃a diuinaes¬
sentia nata sit. Item in .u.lait. Naͣtiui
tenere n᷑am. Nec .n. aliud qͣm deus sb̾¬
sistit. ꝙ nõ aliũde qͣm de dõ subsistit.

Expanded text:
erantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentia nata sit. Item in lib. 5, circa fintenere naturam, nec enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsisti
Abbreviated transcription (Latin):
natura. ⁊ ita uidr̃ ex hiis uerbis atq
p̃dc̃is. n᷑a dei ⁊ genita ⁊ genuisse. qd̾
aꝑtiꝰ dicit. in .i.ix. de tri. Nos inquit
unigenitũ deum in forma dei manẽ¬
tẽ. in natura dei mansisse ꝓfitemur.
nec unitatẽ forme seruiłꝰ in nͣam diui¬
ne unitatis refundimꝰ. nec rureꝰ cor¬
porali insinuatõne prẽm in filio p̃di¬
camus. s ex eo eiusd̾ gnĩs genitam ñ¬
am n᷑aliter in se gignentem hũisse n᷑¬
am. que in forma n᷑e se gignentis ma¬
nens. formã n᷑e ⁊ infirimitatis corpo¬
ralis accepit. Non n defecerat dei naͣ
ne ess. s in sehumilitatẽ t̾rene natui¬
tatis. manẽs sibi dei n᷑a susceꝑat ge¬
neris sui potestatẽ. in hĩtu assumpte
humilitatis exercens. Ecceh̾ aꝑtedͭ¬
⁊ n᷑am genuisse:. ⁊ n᷑am genitam. et
n᷑am assumpsisse naturã qd a pleri¬
sq negat᷑. Item in eodem. Niinquid
unigenito deo cõtumelia est pr̃i s̾ in¬
nascibilem deum esse. cum ex innasci¬

Expanded text:
ur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, unigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic apenitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innasci
Abbreviated transcription (Latin):
q in ista ymagine trinitatis. nõ ħ tria
unus homo. s unius hoĩs sunt. In
illa u̾o̾ sũma trinitate cuiꝰ ħ ymago
est. nõ uniꝰ dei sunt illa tria. s unus
deus.⁊ tres sunt ille nõ una ꝑsona.
Illa .ii. tria nõ hõ sunt. s hoĩs sunt. ł
in hoĩe sunt. s nũquid possumus
dr̃e trinitatem sic esse in dõ. ut aliqͥd
dĩ sit. nec ipsa sit deus ͤ Absit ut ħcͤ
damus. Dicamus gͦin mente nostra.
ymaginẽ trinitatẽ. s exiguam et qͣlẽ¬
cunq eẽ. que sũme trinitatis itage¬
nt simłitudiẽm: ut ex maxima ꝑtes̾
minerit mens ⁊ intelligit ac diligit
se. s quia potest etiam meminisse ⁊
intelligere.⁊ amare illũ a quo fc̃a ẽ.
Alia assignatõ trinitatis in aĩa .s. mens

Expanded text:
 in ista imagine Trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa Trinitate cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus est, et tres sunt illae, non una persona.Illa enim tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit minit mens, et intelligit, ac diligit se; sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare illum a quo facta est. 18. Alia assignatio trinitatis in anima, s
Abbreviated transcription (Latin):
ed quomͦ restam ⁊ bonam uolun¬
tatem hũit homo. si ꝑ eam nͨ me¬
quia nec aliquid mali ea tunc uolebat
⁊ ad tempꝰ stare uoluit. s nõ ꝑseuerant̾
⁊ idõ resta ⁊ bona fuit tunc uolũtas ho¬
minnis oppositõ contͣ᷑ illud ꝙ dcm̃ ẽ hõĩẽ
non posse prosicere.

Expanded text:
m et bonam voluntatem habuit homo, si per eam nec meQuia nec aliquid mali ea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, sed non perseveranter, et ideo recta et bona fuit tunc voluntas hominis. 3. Oppositio contra illud quod dictum est, hominem non potuisse proficere.
Abbreviated transcription (Latin):
pientia ingenita est sapĩa prĩs. ⁊ sapi¬
enua gentra est sapĩa prĩs. Non est ã
tanqͦ sop hystica ⁊ a u̾itate longinqͣ
cunctis q in theologia ꝑitis patenti¬
a. adicimꝰ responso indigna adu̾ten¬
sa est gͦ racio dc̃i illa enim d̾r prĩs. qr
una est tamẽ sapĩa prĩs. quia sapĩa¬
genita est eatem sapĩa. ⁊ ea qua sapĩeᷤ
est. siue ea qua sapiens est intlłigat᷑ pͣ¬

Expanded text:
a ingenita est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem tanquam sophistica et a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna advertenrsa est ergo ratio dicti. Illa enim dicitur Patris, qui Una est tamen Sapientia Patris, quia Sapiengenita est eadem Sapientia, et ea qua sapiens est; sive ea qua sapiens est intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
retice ħ unitas est. ut ita ꝑ se agat
filus: ne a se agat. ⁊ ita nõ aseagat
ut ꝑse agat. intlige filiũ agentẽ. ⁊ ꝑ eum
prẽm agentem. Nona se agit. cum pater ĩ
eo manere monstrat᷑. per seagit: cum scl̾
natiuitatẽ filii agit ip̃e que placita sũt.
Infirmꝰ sit nõ a se agendo. nisi a dõ ip̃e agit
Non sit uͦ in unitato ne si que agit ⁊ inqͥ¬
b placet nõ per se agit. Sicut gͦ inqͥñt
filiꝰ ꝑ se agit s nõ a se. ita filus deb⁊ dici
sapiens per se s nõ a se. sic ⁊ per se deus
dese..
dese. An una tm̃ sit sapientia prĩs.
ost ħ a quibzdam quer sol utrũ¬
tunt᷑ ꝓbare ħ modo. filius inqͥuũt est
sapĩa prĩs genira. qua pater sapiens
nõ est. Est gͥ aliqͣ sapĩa prĩs. qͣ sapiẽs
nõ est. Est autẽ ⁊ sapĩa prĩs ingenita.

Expanded text:
ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se, sed non a se. Sic et ipse per se Deus de se. 6. An una tantum sit Sapientia Patris. Post tuntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris ingenita
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e. Queri autẽ solet utr̃ filius sit sa¬
piens se ipso. ł ꝑ se ip̃m. Quidam dicũt
multiplicem hic fieri intlłigentiam ⁊
id̾o distinguend fore. ita ut cum dicis
filium eẽ sapientẽ de ipso ł ꝑ se ipsũ
si sui naͦ ⁊ essentia sapientẽ intlłigas
uerꝰ sit intlłestus. Si uo̾ a se ipso ł dese¬
ipso sapientẽ ẽẽ intlligas: fłitati sub

Expanded text:
Patre. Quaeri autem solet utrum Filius sit sapiens seipso vel per seipsum? Quidam dicunt multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati
Abbreviated transcription (Latin):
si minus ht̃ in potestate aliquid ꝙͣ
pater: nõ sunt eius oĩa. que ht̃ pater.
S eius sunt oĩa que ht̃ pater. tantã gͥ
ht̃ potestatem filius qͣntam pater. Eqͣ¬
lis est gͦ pr̃i sion enĩ potest qui accepit:
ineqͣlis ei esse qui dedit. ¶uautẽ ħ
de potnĩa sapis ꝗ potens sit filius. s
potentior pater. ut ẜ doftrinam uestͣm
potens potentem potui̾t gign̾e. ⁊ non¬

Expanded text:
nus habet in potestate aliquid quam Pater, non sunt ejus omnia quae habet Pater. Sed ejus sunt omnia quae habet Pater; tantam ergo habet potestatem Filius, quantam Pater; aequalis ergo est Patri. Non enim potest qui accepit, inaequalis esse ei qui dedit. Tu autem hoc de potentia sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens potentem potuerit gen
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ scłm perfectõm uie. alia est enũ ꝑfectio
currentis: alia ꝑuenientis. facit hmanda¬
tũ ut cursor quid̾m ante omĩa ⁊ p̃ om̃ib
diligit. nec tamẽ omĩno ꝑficit.

Expanded text:
cundum perfectionem viae. Alia est enim perfectio currentis, alia pervenientis. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perficit.
Abbreviated transcription (Latin):
mala fieri bonũ est. nec sinerent᷑
mala ab oĩpotenti bono fieri nisi ħ ẽẽt
bonum ut ea essent. ea rõne dc̃m esse
asserunt. quia ex malis que fiunt d̾y
bona elicit. nec ip̃e ꝑmitteret ea fieri
nisi deeis bñ aliquid faceret. Uñ ãs ĩ
torum u̾borum talem ẽẽ intlłigentiã
ait. Deus oĩpotens cui rerum ẽ sũma
potestas. cum sũme bonus sit nullo
modo sineret aliquid mali ẽẽ in oꝑĩb
facere. ꝗͣ mala nulla ꝑmitt̾e. Ex hooiͣ
sensu dc̃m est ac uerum est. bonũ esse
mala fieri. quia ex malis que fuint bo

Expanded text:
Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. Unde August., in ctorum verborum esse talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibufacere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bo
Abbreviated transcription (Latin):
um uo supͣ ꝑhibitum sit xp̃m
plenũ gr̃ã fuisse. ñ est suꝑua¬
cuũ inqͦuirere. utẽ fidem ⁊ spem. sicut
caritatem hũit. Si enĩ hiis caruit: nõ
uidet᷑ plenitudinẽ grãrum hũisse. Ut
hiis singłis aliqͣ in mediũ ꝓferendas̃.

Expanded text:
um vero supra perhibitum sit Christum plenum gratia fuisse, non est supervacuum inquirere utrum fidem et spem sicut charitatem habuerit. Si enim his caruit, non videtur plenitudinem gratiarum habuisse. Ut his singulis aliqua in medium proferenda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de unis qui fuerunt ante cutũcisi¬
onẽ. ⁊ de feminis que fuerunt ante ⁊pꝰ. qd̾
remediũ contͣ pc̃cm hũint. Quidam di¬
cunt sacnficia ⁊ oblatões eis ualusse ad
remissõm pc̃ti. s melius est dr̃e illos qͥ
de abraham ꝓdierũt ꝑcircũcisionẽ iusti¬
ficatos. mulieres uero ꝑ fidem. ⁊ oꝑatio¬
nẽ bonam. ł suam si adulte erant. ł ꝑẽ¬
tum si ꝑuule. Cos u̾o qui fuerũt ante
cutũcisionẽ. puulos in fide ꝑentũ. ꝑ enteꝰᷤ
ligebant spũaliter in ilł sacrificis iu

Expanded text:
uerunt ante circumcisionem, et de feminis quae fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres vero per fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum; parenteligebant spiritualiter in illis sacrificiis,
Abbreviated transcription (Latin):
redeamꝰ. s ad lbi arbitns trastatũ Ecõ
philosophi diffinientes dixerunt liberũ
de uoluntate iudicium. quia potestas ip̃a
⁊ habilitas uoluntatis et rõnis. quam
supͣ diximꝰ ẽẽ liberum arbitrium. libera ẽ
qͣntũ ad uoluntatẽ. quia uoluntarie
moiu̾̃ ⁊ pontaneo appetitu ferri pot̃. ad
ea que bona ł mala iudicat.ł uidicare
ualet. s lib̾m arbitriũ nõ ꝑtinet nͥ ad

Expanded text:
et, ad liberi arbitrii tractatum, quod philosophi definientes dixerunt liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas voluntatis et rationis, quam supra diximus esse liberum arbitrium, libera estquantum ad voluntatem, quia voluntarie moveri, et spontaneo appetitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat, vel judicare valet. 2. Quod liberum arbitrium non pertinet nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem. post om̃ĩum prẽm dm̃ carnis qͦꝵ
pater diligatur.⁊ mr ⁊ filius ⁊ filia. frater ⁊
soror. Ambꝵ qͦ diligendi exprimensordinẽ
suꝑ illud canticoꝵ. Ordinauit in me caritatẽ¬
qd̃ in primo est ponũt t̾ciũ b quartum. Prĩo¬
deus diligendꝰ est. Scd̾o ꝑentes. t̾cio filii. post
domestici qui si boni sunt: malis filus p̃ponẽ¬
di sunt. Scd̾o ħ in euͣnglio. ad cuiꝰq dilestõm

Expanded text:
haritatem; post omnium patrem Deum, carnis quoque pater diligatur, et mater, et filius, et filia, frater, soror. Ambrosius quoque diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charitateod in primo est, ponunt tertium Deus diligendus est; secundo, parentes; inde filii, post domestici, qui etiam, si boni sunt, malis filiis praeponendi sunt. Secundum hoc in Evangelio ad cujuscunque dilectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum legis de diligendis ꝑenti
t̾ram. Utquid enĩ specialiter illud p̃ciꝑet᷑
de parentib. nisi maiori dilectõe forent dili¬
gendi . S ħ illi referendũ dñt ad extĩoꝵ echi¬
bitionẽ. inqua preponendi sunt ꝑentes.
Sonde honora dixcit nõ dilige. Obuiat os̃¬

Expanded text:
ceptum legis de diligendis parentterram. Ut quid enim specialiter illud praeciperetur de parentibus, nisi majori dilectione forent diligendi? Sed hoc illi referendum dicunt ad exteriorem exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Unde, honora, dixit, non dilige. Obviat
Abbreviated transcription (Latin):
ficit enĩ ꝙ diligimꝰ ⁊ nõ odio hẽmꝰ. Ecce ex p̃mi¬
ssis aꝑte insinuatur. ꝙ in affectu caritatis dis¬
tinctõ sit hñda ut differenti affcũ nõ parihoĩe ᷤᷤ
tes. Inde filios ⁊ frẽs. Post domesticos: demũ
inimicos diligamꝰ. S inquiũo illi que de
ordins dilestd̃is supͣ dñr ẽẽ referenda ad oꝑm
exhibitõm. que different̾ ꝓximis exhibenda
sunt. primo ꝑentib inde filiis. post domesti¬
cis. demũ inimicis. Deum u̾õ tamaffestu ꝙͣ
obsequi echibitõne ante omĩa diligendũ
Q aligͥ eorũd̾ tradũt tm̃ proximos qͣn

Expanded text:
ligamus, et non odio habeamus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines tes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obsequii exhibitione ante omnia diligendum. 4. Quod aliqui eorumdem tantum proximos q
Abbreviated transcription (Latin):
tõe. Dumits no. de n.si proculdubio uerba
sponsionis huiꝰ implent᷑ si hõ qui ñd̾
itꝗ ꝓfecit ut cẽ diligat iumirũ. tñ
quando rogatur ab hoĩe qui pectauͭ
in eum ut ei aimaitat. diitut ex cor
gat hominẽ in quẽ peccauit. si pcc̃o su¬
o mouet᷑ ut roget: nõ est ad huc deputã¬
dusinimitꝰ. ut eum diligere sit difficile

Expanded text:
toribus nostris, procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex cordgat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile,
Abbreviated transcription (Latin):
tur in or̃one dnĩca ⁊ ħ re uera grande
est ⁊ eximie bonitatis .s. ꝑfcẽ diligere
inimicũ. Ita ⁊ cum dicit impleri u̾ba a¬
luis sponsionis ab hoĩe qui ñ ita ꝓfecit
ut diligat inimicũ:. de dilectõe ꝑfecta
accipiend̾ est

Expanded text:
tione Dominica, et hoc revera grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
nimitus. Precipimur gͦ ⁊ nimicũ di¬
ligere.⁊ qi illud p̃ceptum generale est:
oĩb p̃cipit᷑ om̃s hõies diligere. ꝙͣ ini¬
micos. Quidam qd̃ hic d̃r simplicit̾ te¬
nere uolentes: illud p̃ceptũ det̾minãt
dicentes illic ꝑfcĩs dar in p̃ceptum. di¬
ligere ominẽ hoĩem. ꝙͣ uumicũ. mino¬
rib u̾o incõsilium in p̃ceptum uͭ eos
diligere qui nicħ mali fecerunt ais. et
numicos ñ odire. S melius est ut m¬
telligatur oĩb illo mandato p̃cipi cu¬
cunctor diligere. ⁊̃ uumicos. tui sensui
attestantur suꝑus posite austoritates
⁊ alis multe. Illud uero auõi noiissi¬
me positum de ꝑfcã cautate dc̃m intel¬

Expanded text:
nimicus; praecipimur ergo et inimicos diligere. Et quia illud praeceptum generale est omnibus, praecipitur omnes homines diligere, etiam inimicos. Quidam quod hic dicitur simpliciter tenere volentes, illud praeceptum determinant, dicentes illic perfectis dari in praeceptum diligere omnem hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta charitate dictum intel
Abbreviated transcription (Latin):
ligi ꝙ alicui a d̾o dimittunt᷑ pcc̃a ñ dili¬
genti iimicũ si tñ fratu roganti. qui in
se peccauit dimitiit. S cum pcc̃a ñ dimi¬
ttant᷑ alicuadulto nisi cantatt̃ hẽat:
Seqͣr ut caritatem hẽat qui nõ diligit
unumicũ. siuomͦ gͦ noie ꝓximu oĩs homo
intelligiur in illo mandato. Dili ꝓ .u.

Expanded text:
ligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitatem habeat qui non diligit inimicum. Quomodo ergo nomine proximi omnis homo i
Abbreviated transcription (Latin):
bita no. si ⁊ n . d. d .n. Illam enĩ sponsionẽ dicit
a multis impleri qui ñ dum diligũt inimicos
Ait enĩ sic. Magnũ est erga eum qui tibi nich as̃
mali fecĩt ẽẽ beniuolum ⁊ beneficum. Ilud
multo grandiꝰ ⁊ magnificentissiẽ bonitatis ẽ.
ut tuũ qͦ mimic̃ diligas. ⁊ ei qui tͥ malum ułt
⁊ si potest facit. tu semꝑbonũ uelis. facias q
qd̃ possis. audiens dicentẽ ihm. Diligite ini¬

Expanded text:
bitoribus nostris. Illam enim sponsionem dicit a multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi nihil mali fecerit esse benevolum et beneficum; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu semper bonum velis faciasque quod possis, audiens dicentem Je
Abbreviated transcription (Latin):
ic solet quen quid potius sit plensq
menti diligere amicos. an dilig̾e ini¬
micos. Sed ħ comparatio implicita est. Si enĩ
quo uno homĩe qui diligit simul amitũ et
inimicũ quid hoꝵ potius sit querat᷑. obscu¬
ra est responsio. qi de motu mentis agit᷑. de qͦ
nõ est nob̾ facile uidicium. an unus ⁊ idem
motꝰ sit erga amicũ ⁊ inimicũ s erga amicũ
intensior an duo unus erga inimit̃. qui d̾r dif¬
ficilior. alter erga amic̃ qui uidetur feruẽtior
Nec incongrue putatur melior ille qui est fer¬
uentior .ł si unus idem ꝙ est inde potior uͥardẽ¬

Expanded text:
ic solet quaeri quid potius sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim quo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
dam modo ĩmnortalis esse duat᷑. et
sit. nõ drẽt solus ħt imortali tatem
nisi quia uera ĩmortalitas. incõmu¬
tabilitas est. quam nulla potest hr̃e
creatura q̃m solius creatoris est. uñ
iacobus aͥit apud quẽ nõ est transm¬
dauid. Mutabis ea. ⁊ mutabunt᷑ tu
moueri est ꝑ affectõnes cõmutari d̃s
tor. qui est ĩmutabił solus. unde re¬
cte solus d̾r hr̃e ĩ mortalitatẽ. In omĩ a¬
enĩ mutabilin᷑a ut ait aũs contra
maximinũ. nõ nulla mors est ip̃a mu¬
tatio. quia facit aliquid in ea nõ esse
qd̃ erat. unde ⁊ ipsa anĩa hũa. qui iõ¬

Expanded text:
esse dicatur, et sit, non diceretur, solus habet inmortalitatem, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura, quoniam solius Creatoris est. Unde Jacobus apostolus ait: Apud quem non est transmDavid: Mutabis ea et mutabuntur; tu moveri, et per affectiones commutari; Deus tor; qui est immutabilis solus, unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod erat, unde et ipsa anima humana, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ mutari. Neo potuit aliqua mutatõne
pectare. ꝓinde ut ait aũs in .iͦ .i. de tri.
sub̾am dei sine ulla sui cõmutatõne
nutabilia facientẽ. ⁊ sine ullosuo tẽ¬
porali motu temporalia creantẽ ĩ tu¬
eri ⁊ nosse. licet sit difficile oportẽt.
Ueregͦ ac ꝓprie incõmutabił est sola
diuinitatis essentia que sine sui mu¬
tatõne cunctas condidit n᷑as¬
simplicitate.

Expanded text:
 potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Proinde, ut ait Aug. in primo lib. de Trin., substantiam Dei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit nasimplicitate.
Abbreviated transcription (Latin):
desinit iuu̾e. ht̃ tamẽ qͣndam mortẽ
suam. quia si iuste uiuebat ⁊ pectat:
morit᷑ iusticie. Si pectatrix erat et in¬
stificat᷑. moritur pcco ut alias eius
mutatõnes tateam. de quib modolõ¬
gum est disputare. ⁊ creaturarũ n᷑a
celestium mori potuit. quia pectare

Expanded text:
esinit vivere; habet tamen quamdam mortem suam; quia, si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã nõ cõplent. utrũ transi¬
lirisint ꝑ ignem. ut ibi qͣi compleant ꝙꝑ
enĩ tanta fuĩt cordis contritõ. ⁊ delicti expro¬
bratõ ut sufficiat ad puniend̾ ꝑcc̃m. lib̾i
ab aliis penis transeunt ad uitam. ⁊ si in
⁊ ingemuerunt corde. Qui u̾o nõ adeo cõte¬
tunt᷑ corde ⁊ ingemiscunt ꝓ pc̃co. Si antẽ
um sentiũt ⁊ grauiꝰ pumũt᷑ ꝙͣ si hic im¬
plessent pnĩam. horrendũ est enĩ incid̾e¬
cit. ñ reseruans pc̃cm ad penam eternã. Ex
iusticia uͦ impunitũ ñ dimittit delictum.
aut enĩ homo punit aut ds. homo autẽ
ficiens ultio pcc̃i deus qui ħ nouit ab illo
quitaliter penitet: ultĩus penam nõ exig̃.
Si uo inti̾or ꝑenitudo nõ sufficit in uindi¬
ctam pct̃i nec exterior penitentia implet᷑.
Deus qui modos ⁊ mensuras pcr̃oꝵ. ⁊ pe¬
narum nouit. addit penam sufficientẽ.
Studeat gͦ quisq sic delicta corrigere. ut
post mortem nõ oporteat penam tolerare

Expanded text:
vita non complent, utrum transituri sint per ignem, ut ibi quasi compleant, quod enim fuerit tanta cordis contritio, et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, etsi ineenituerunt, et ingemuerunt corde. Qui vero non adeo conteruntur corde et ingemiscunt pro peccato, si ante eum sentient, et gravius punientur quam si hic implessent pcit, non reservans peccatum ad poenam aeternam; ex justitia vero impunitum non dimittit delictum, aut enim homo punit, aut Deus. Homo autem ficiens ultio peccati, Deus qui hoc novit, ab illo qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interior poenitudo non sufficit in vindictam peccati, nec exterior poenitentia impletur, Deus qui modos et mensuras peccatorum et poenarum novit, addit poenam sufficientem. Studeat ergo quisque sic delicta copost mortem non oporteat poenam tolerare.
Abbreviated transcription (Latin):
trium pͣrum distinctõnẽ aũs oftẽde̾
uolens sine exp̃ssione illar̃ trium ꝓ¬
p̾etatum suꝑius cõmemoratarum.
In pr̃e est unitas. in filio equalitas. A¬
in spu scõ unitatis equalitatisq cõ¬
qualia omnia pp̃ filiũ. cõnexa omĩa

Expanded text:
trium personarum distinctionem Aug. ostendere volens sine expressione illarum trium proprietatum superius commemoratarum, In Patre est unitas; in Filio aequalitas; in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque conqualia omnia propter Filium; connexa omnia
Abbreviated transcription (Latin):
s. ⁊ singulus quisq hoꝵ deus est. ⁊¬
simul om̃s unus deus. ⁊ singulus qͥs¬
q hoꝵ plena sub̾a est. ⁊ simul om̃s
una sub̾a. Pater nec filuis est nec sp̃s
mutabilitas. eadem maiestas. eadem
potestas. In hiis u̾bis aꝑte insinuat᷑
ꝑsonar̃trium distinstio.
Ñr patri atiri¬
buatur unitas ⁊ filio equalitas.

Expanded text:
 horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia, et simul omnes una substantia. Pater nec Filius est nec Spirimutabilitas, eadem majestas, eadem popersonarum trium distinctio. 8. Quare Patri attribuatur unitas, et Filio aequalitas.
Abbreviated transcription (Latin):
gentie rõnem cum dr ypostasis ⁊
cum d̾r essentia quia hic significat᷑
ꝗ est cõmune trib. hic u̾o nõ. Est ta¬
quid sit filius. respandet᷑ deus. q̃ris
qͥd sit pater ⁊ filius. respondet᷑ deus.
De singłis int̾rogatꝰ łm responde. de
utroq int̾rogatus nõ deos. s dm̃ ix¬
de. Non sic in hõib. tanta enĩ ibi est
sub̾e unitas: ut equalitatẽ admib¬
tat. pluralitatẽ nõ admittat. Sigͦ
q pater ad se dicit᷑ deus. ad filiũ dr¬
filius. ꝗ dicit᷑ filius ad prẽm nõ est

Expanded text:
r hypostasis, et cum dicitur essentia; quia ibi significatur quod est commune tribus, hic vero non. Est ta. Quaeris quid sit Filius? Respondetur, Deus. Quaeris quid sit Pater et Filius? Respondetur, Deus, Deus. De singulis interrogatus, Deum responde. De utroque interrogatus, non deos, sed Deum responde. Non sic in hominibus. Tanta enim est societas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si erque Pater ad se Deus dicitur, ad Filium Fili
Abbreviated transcription (Latin):
mile cum alicubi erit. alibi nõ erit.
alitubi sit. Deus autẽ ĩmense uͥtutiᷤᷤ
uiuens potestas. que nusꝗͣ nõ assit.
nec desit usꝙͣ. se omnẽ ꝑ sua edocet.
⁊ sua nõ aliud ꝗͣ se eẽ sig̃c̃at. ut uͥ
sua insuit: ip̃e eẽ ꝑ sua inttlłigat᷑.

Expanded text:
mile, cum alicubi erit, tamen alibi non erit: alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse in
Abbreviated transcription (Latin):
respiciens inquit. Non i ⁊ res¬
dem est natura: qd̃ nature fes. nat᷑e
subiciens exempla de ipsis creat᷑is.
inde ostendens erroris ẽẽ sub mẽsu¬
ra creaturanrũ metiri creatorẽ. add̾.
si diceret. Si adinstar creaturarũ
de creator sentis: cogeris fati̾. qr nõ
idem est deus. ⁊ qd̃ di est. ꝗ dicere
impiũ est. cum sp̃s cli deus sit
⁊ dei filius sit cłs. Dongͦ scłm
subd̾. accipienda sunt ħ que de dõ

Expanded text:
respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit:si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri quia non idem est Deus et quod Dei est; quod dicere impium est, cum Spiritus Dei Deus sit, et Dei Filius sit Deus. 4. Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
discessit manere ĩnuptam. aut uiro suo re¬
conciliari. ⁊ de iuro ad dit. ⁊ uir uxorẽ non
ducere. sed hoc a falsariis in ambrx libro
positum creditur. supplend̾ enĩ ẽẽ in uiro
ꝙ de uxore p̃misit. aꝑte dicit aũs lic. Qre agͣ¬
nõ ad dit de muliere ꝙ p̃misit de uiro. nisi
ꝙ simle̾m formam uult intelligi ͤ Ut si di¬
misit qd̃ cã fornicatõis ꝑnuttit᷑. maneat
sine uxore. aut reconcilietur uxori. Idem
Sĩ nec illi nubere conceditur uiuo iuro. a sd̃¬
quo recessit. nec huic alteram ducere uiua
uxore quam dimisit. multo muniꝰ fas est
illicitacum quiblib stupͣ cõmitte̾. Idem
Uit nõ facile dimittatur uxor. dominus Iden¬
tineri ⁊ mechũ dixit. qui a iuro solutam¬
dixxi. Ec hil ostend̾i ꝙ si causa formeatõis
sit seꝑatio. nõ potest uir ł mulier in aliã
transire opłam possunt aũ recontiliari ⁊
cohĩtare siõ prius. si dimissum alter reuo¬
care uolui̾t
.Que predictis udñr ob

Expanded text:
discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de viro addit: Et vir uxorem non ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit August., de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi conceditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus tineri, et moechum dicit etiaduxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. Quae praedictis videntur ob