comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m iudeum dicat᷑ illa uͥgo
ꝯcipit. quã hora cõcipiendi uͥgine
inuenit. R. S si quã in coeundo
in uenit iurginẽ hora ꝯcipiendi.
nũquid ⁊ eq̃ uirginẽ in uenit ho¬
ra pariendi. H. Absit a nob̾ ħi
dictun ẽ. de uirgine. ꝯcipiet e
pariet. Non dictum ẽ. Eece uirgo
ꝯcipiet. ⁊ ñ uirgo pariet. s ait.
Eece uͥgo ꝯcipiet ⁊ pariet filium
Uideti quam caute. uidete q̃ pro¬
uide sp̃s sc̃s preuenit corda ma¬
lignantia c⁊ obstrux̃ os loquẽtiũ
ĩiqua. Quid hic habes q̃so. qͥd nis¬
pondeas ꝓuideo: h. Responda
me iudeum ñ eẽ. nec necessarũ
hr̃e ꝓipso respondere. Hic ut̾m
do ei locum respondi ꝑ semedͥis¬
sum. Uerum si nultis ut ura as¬
sertio palmam optini̾e possit. ꝓ¬
bare oportet. uł qd̾ signum ild̾
y cõceptu ce partu uirgius ñls
datum gr̾a tollendi timoris al
quomͦ res qͥ post tot tp̃a futa
erat. tollere ꝑoslet timore illa

Expanded text:
secundum Judaeum dicatur, illa virgo secundum Judaeum dicatur, illa virgo concipit quam hora concipiendi virginem invenit. RICH. Sed, si quam in coeundo invenit virginem hora concipiendi nunquid et aeque virginem invenit hora pariendi? HUGO. Absit a nobis hoc dictum est de Virgine: Concipiet, et, pariet. Non dictum est: Ecce virgo concipiet, et non virgo pariet, sed ait: Ecce virgo concipiet, et pariet filium. Videte quam caute, videte quam provide Spiritus sanctus praevenit corda malignantia, et obstruxit os loquentium iniqua. Quid hic habes, quaeso, quod respondeas pro Judaeo? HUGO. Respondeo me Judaeum non esse, nec necessarium habere pro ipso respondere: hic iterum do ei locum respondendi per semetipsum. Verum, si vultis ut vestra assertio palmam obtinere possit, probare oportet vel quod signum illud in conceptu et partu Virginis non sit datum gratia tollendi timoris, vel quomodo res, quae post tot tempora futura erat, tollere possit timorem illum
Abbreviated transcription (Latin):
huic quod iuideo quid̾ ⁊ siñ
satiffaciat. ad satiffacionẽ tñ
suffic̾e debeat. Nonne iudeus
q̃so tecum sentit. quod conceptꝰ
slie & partꝰ in signum adño da¬
tum fuerit: H. Sentit itiq ĩħ
mec̃. ⁊ ego secũ. & si audes nega¬
re. damꝰ ꝓpħicum testimoniũ.
R. Qui ergo dicitis hoc ẽẽ uͥgi¬
tui hoc illi conting̾e. potestis q̃so
ꝓbare hoc ẽẽ contralegem natẽ.
uł ꝑret̃ usum multiplicis ex¬
ꝑientie: H. Mimme. R. Qua
ergo rone q̃so cdicetur rei alicꝰ
signum eẽ debere. si ꝓmittat
futurum feminam impͥmo
coitu ꝯciꝑe. quã si p̃dicat sub
ortu solis leporem currere.
uł canem latrare. oum indif¬
ferent̃ possĩt hec omni die oĩ
hora ꝑ diu̾sas regiones ꝯting̾es
a uiro. que possit reman̾ẽ iurgo
H. Minrie absq dubio.Ri. Qm
ergo dici pot̾ quod aliqua de iuro
uirgo ꝯcipit. q̃ quãus in pͥmo cor¬
tu concipiat hoc ipsum qͦd uͥgo
ẽ aũ ꝯceptionẽ amittit: h. Ut

Expanded text:
huc quod Judaeo quidem etsi non satisfaciat, ad satisfactionem tamen sufficere debeat. Nonne Judaeus, quaeso, tecum sentit quod conceptus ille, et partus in signum a Domino datum fuerit? HUGO. Sentit utique in hoc mecum, et ego secum: et si audes negare damus propheticum testimonium. RICH. Qui ergo dicitis hoc esse virgicoitu hoc ille contingere, potestis, quaeso, probare hoc esse contra legem naturae, vel praeter usum multiplicis experientiae. HUGO. Minime. RICH. Qua ergo ratione, quaeso, dicetur rei alicujus signum esse debere, si promittat futurum feminam in primo coitu concipere, quam si praedicat sub ortu solis leporem currere, vel canem latrare, cum indifferenter possint haec omni die, omni hora per diversas regiones contingere? a viro quae possit remanere virgo. HUGO. Minime absque dubio. RICH. Quomodo ergo dici potest quod aliqua de viro virgo concipit, quae quamvis in primo coitu concipiat, hoc ipsum quod virgo est ante conceptionem amittit? HUGO. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidłe suam in pͥma uiri ad eam
accessione ꝯcepisse. illd̾ inquã
in u̾bis suis uͥginẽ designasse
concedat. R. Bene facis illud
inde maxime ꝯcedendo. quia sa¬
tiffacit ꝓindeo. H. Quantũ mͥ
uidetur putatis uos aliquid ef¬
fecisse. s nolite głari p̾propere.
R Audigͦ. Suꝑuis dixisti ilã
de qua loquim᷑ ꝓpħiam de pro¬
phetissa dictã. & mehilominus
inbeata maria completam.
Si itaq dicis ħ ẽẽ uirginẽ ꝯciꝑe.
sisse. utiq aut dicta ꝓpłna ĩ be¬
ata uirgine scłm hoc ꝯpleta ñ
euangłistam. qui utrumq dixit.
Si autẽ fateris quod ñ nͥ falso
diffiteri potes. qm̃ ħ sit uͥginẽ
conciꝑe ⁊ parere. sñ uirili sciłc
semine ꝯcipiendo in conceptu
& partu uirginẽ ꝑ seu̾are:¬
telligenda ñ erit. aut m̃dacẽ
facis ꝓphetam qui eam de suo
semine ꝯcepisse descͥbit.H.
Proculdubio ista debent suf¬
ficere xp̃iano. s ñ satiffaciũt
udeo. qui nec euangłiste tes¬
timomũ ꝓ auctoritate recip̃.

Expanded text:
iri ad eam accessione concepisse; illud, inquam, in verbis suis virginem designasse concedat. RICH. Bene facis illud inde maxime concedendo, quia satisfacit pro Judaeo. HUGO. Quantum mihi videtur, putatis vos aliquid effecisse; sed nolite gloriari praepropere. RICH. Audi ergo. Superius dixisti illam de qua loquimur prophetiam de prophetissa dictam, et nihilominus in beata Maria completam. Si itaque dicis hoc esse virginem concipere, sisse, utique aut dicta prophetia in beata Virgine secundum hoc completa non evangelistam qua utrumque dixit. Si autem fateris quod non nisi falso diffiteri potes; quoniam hoc sit virginem concipere et parere, sine virili scilicet semine concipiendo, in conceptu, et partu virginetelligenda non erit; aut mendacem facis prophetam qui eam de suo semine concepisse describit. HUGO. Procul dubio ista debent sufficere Christiano, sed non satisfaciunt Judaeo, qui nec evangelistae testimonium pro auctoritate recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. ĩ eo quod alma ponit᷑ in hebͤo.
& uirgo in latino. Huius siquid̾
uerbi exp̃ssionẽ. qͦd ẽ alma. ĩu¬
na dictione latinꝰ sermo ñ ht̃.
nũquam tñ denupta. nũquam
nͥ de ea que uͥgo ẽ. dici solet. Uĩ
gͦ solam sententie cogitauit. et
exprim̾e uoluit. quomͦ potuit
uł oportuit. qͥ dixit. Ecce uͥgo
concipiet Nł ecce uͥgo ĩutero
habebit. H. Ecce libent̾ accipio
ut alma ñ dicatur nͥ de ea que
sit uirgo. libent̾ in hoc de fero
euangłiste uł beato ieronimo.
maxime c̃ hoc satiffaciat ꝓuideo.
Nam illd̾ quidem qͦd solum
luxta sententiã suam in uentũ

Expanded text:
est in eo quod alma ponitur in Hebraeo, est in eo quod alma ponitur in Hebraeo, et virgo in Latino. Hujus siquidem verbi expressionem, quod est alma, in una dictione Latinus sermo non habet, nunquam tamen de nupta, nunquam nisi de ea quae virgo est, dici solet. Vim ergo solam sententiae cogitavit, et exprimere voluit quomodo potuit, vel oportuit qui dixit: Ecce virgo concipiet, vel ecce virgo in utero habebit. HUGO. Ecce libenter accipio, ut alma non dicatur nisi de ea quae sit virgo; libenter in hoc defero evangelistae vel beato Hieronymo, maxime cum hoc satisfaciat pro Judaeo. Nam illud quidem quod solum juxta s
Abbreviated transcription (Latin):
ne co exegiate cũ it̾atione. & uoti¬
feratione. ñ ad rũpendam surdi¬
tatẽ nram. s tuam. Nũquid nã
uł ad huc intelligentie aure ꝑ¬
cepisti. que ipse iterato dixisti:
Quidiam taces: Cur ꝓmore ñ ilus
respondes: h. Utiq intumesco ad¬
u̾sum me ipsum p̾ira & in digna¬
tione. quod recolo me ista totiens
legisse & audisse. & quod mͦ aĩa da¬
to. minime aĩadu̾tisse. Nam sic̃
in tellexi. & credidi ꝓpħiam illã
inbeata dei genitͥte in pletam.
qm̃ hoc euangłista denuntiat.
sic debueram intellexisse ⁊ cre¬
didisse. puerꝑã quã loquimur.
uͥginẽ ꝑ propħam a dño dictã.
nam ⁊ hoc euangłista affirmat.
R. Cum ꝓeo quod propħa dicit
concipiet: euangelista ponat in
utero habebit.cur q̃so nemo e¬
uangłistam mendacii arguit.
& in hebreo ñ sic scͥptum ꝯtẽdit:
H. Quia utrobiq ẽ una eademq
sententia. quãuis sint u̾ba diu̾¬
sa. R. Similit̾ sane sentiendũ

Expanded text:
ne id exegi a te cum iteratione et vocine id exegi a te cum iteratione et vociferatione, non ad rumpendam surditatem nostram, sed tuam. Nunquidnam vel adhuc intelligentiae aure percepisti quae ipse iterato dixisti? Quid jam taces? Cur pro more non illico respondes? HUGO. Utque intumesco adversum meipsum prae ira et indignatione, quod recolo me ista toties legisse et audisse, et quod modo animadverto minime advertisse. Nam, sicut intellexi et credidi prophetiam illam in beata Dei Genitrice impletam, quoniam hoc evangelista denuntiat, sic debueram intellexisse et credidisse puerperam quam loquimur, virginem per prophetam a Domino dictam. Nam et hoc evangelista affirmat. RICH. Cum pro eo quod propheta dicit, concipiet, evangelista ponat in utero habebit, cur, quaeso, nemo evangelistam mendacii arguit, et in Hebraeo non sic scriptum contendit? HUGO. Quia utrobique est una eademque substantia, quamvis sint verba diversa. RICH. Similiter sane sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
legitur in hebreo ñ idem sonat.
qͥo uirgo. R. Qnͣtum nob̾ uidct᷑.
quicqͥd insuꝑiori tͣctatu uocife¬
rauimꝰ. surdis aurib locuti sumꝰ.
uociferabimus gͦ certe adhuc ma¬
iora si oportuerit clamore. si uel
sic detur surditatẽ tuam rumꝑe.
Dic illd̾ obsecro. uñ animadu̾tis
illam de qͣ loqͥmur ꝓpħiam. in
beata uirgine maria ꝯpletam:
H. Cum euangłista manifeste
hoc dicat. quis isi infidelis
negare p̃sumat : Hoc autẽ totum
inquit euangłista factum ẽ ut
ad ĩpleretur. quod dictum ẽ ado¬
mino ꝑ propħam dicentẽ. Ecce
uͥgo inutero habebit. & pariet
filium. R. Quod ꝑpropħam a
dño dictum. ⁊ inbeata uͥgine ꝯ¬
plecum dixisti. uellem ã te ite¬
tari uoce gnͣdiori. H. O quã uisto
dei iudicio. surditatis notam in¬
curristis. quã nob̃ quidẽ inauste
satis ĩ pingere temptatis. Erigie
itaq aures. ⁊ audite uociferantẽ.
si ñ potestis sermocinantẽ. Escce
uͥgo inutero habebit. R. Ego sa¬

Expanded text:
legitur in Hebraeo, non idem sonat legitur in Hebraeo, non idem sonat quod virgo. RICH. Quantum nobis videtur, quidquid in superiori tractatu vociferavimus, surdis auribus locuti sumus. Vociferabimus ergo certe adhuc majori, si oportuerit, clamore, si vel sic detur surditatem tuam rumpere. Dic illud, obsecro, unde animadvertis illam de qua loquimur prophetiam in beata virgine Maria completam? HUGO. Cum evangelista manifeste hoc dicat, quis nisi infidelis negare praesumat? Hoc autem totum, inquit evangelista, factum est, ut adimpleretur quod dictum est a Domino per prophetam dicentem: Ecce virgo in utero habebit et pariet filium . RICH. Quod per prophetam a Domino dictum, et in beata Virgine completum dixisti, vellem a te iteruri voce grandiori. HUGO. O quam justo Dei judicio surditatis notam incurristis, quam nobis quidem injuste satis impingere tentastis! Erigite itaque aures, et audite vociferantem si non potestis sermocinantem. Ecce virgo in utero habebit. RICH. Ego sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissum signũ dare potint. qͥ
solem suũ oriri facit suꝑbonos
& malos. &e pluit super iustos
& iniuistos. Partus aũ uͥgmał.
sicut ⁊̃ ipsi ꝯceditis. ñ potuit eẽ
signum illuis q̃ tunc desid̾abat᷑
lib̃ationis. Quod gͦ regi achar
tollendi timoris grã ꝓponitur.
et domui dõ ꝓmittitur ⁊exibet᷑.
ut signum eẽ possit eiꝰ rei obquam
dand̾ fuit. recte intelligit᷑ dictum
de ꝓphetissa. ⁊ nichi lominꝰ cõplecũ
inbeata uͥgine maria. nequis nos
estimet uidaizare. & erroneos esse
Nam & id quod scͥptum ẽ. os ñ ꝯmi¬
nuetis exeo. dictum utiq ẽ. de
trũnã credas aliam aliquam p̾ter
solam beatam uirginẽ mariam.
uirginem ꝯcepisse. uͥginẽ peꝑisse
H. De alia certe nec credo factũ.
nec sꝑo futurum. R Non gͦ recte
in tesligitur de ꝓphetissa dictum.
Ecce uͥgo ꝯcipiet. & pariet filiũ.
H. Recte hoc diceretis. si in hebreo
hoc loco uirginẽ legerttis. Sed
utiq iam audistis quod hoc loco

Expanded text:
missum signum dare potuit, qua solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Partus autem virginalis, sicut enim ipsi conceditis, non potuit esse signum illius quae tunc desiderabatur liberationis. Quod ergo regi Acham tollendi timoris gratia proponitur, et domui David promittitur et exhibetur, ut signum esse possit ejus rei ob quam dandum fuit, recte intelligitur dictum de prophetissa, et nihilominus completum in beata virgine Maria, ne quis nos aestimet judaizare, et erroneos esse. Nam et id quod scriptum est: Os non comminuetis ex eo , dictum utique est de trumnam credas aliam aliquam praeter solam beatam virginem Mariam, virginem concepisse, virginem peperisse? HUGO. De alia certe nec credo factum, nec spero futurum. RICH. Non ergo recte intelligitur de prophetissa dictum: Ecce virgo concipiet et pariet filium. HUGO. Recte hoc dixeritis, si in Hebraeo hoc loco virginem legeretis. Sed utique jam audistis quod hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
ta bestia. qͣrtũ regnũ erit ĩ in¬
u̾do qd̾ maius erit oĩb regnis.¬
regni decẽ reges erũt. et aliꝰ
furget post eos. et ip̃e potẽcior
erit pͥorib. et tres reges hu̾li¬
putabit qd possit mutare tꝑ̃a
et leges. et tradẽt ᷑ ĩ manu eiꝰ¬

Expanded text:
ta bestia, quartum regnum erit in terra, quod maius erit d maius erit oregni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribputabit quod possit mutare tempora et leges, et tradentur in manu eiu
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ꝑquẽ factũ ẽ in qͦ factum est
totum qͦd ꝓpt̾ nos fcm̃ ẽ. Dic un¬
pie ⁊abulõ ꝗd ualt nc̃ fraus tuaͦ
lenta malicia. Ecce hõ factꝰ ẽ
qiͣ as̃. sciens bonũ ⁊ malũ. quod
tu fraudulent᷑ ꝓmisisti. Eece hõ¬
fc̃s ẽ uerus ds̃. quod tu qd̾ nec
cogitare potiusti. Dic gͦ. dic impie
zabulon. quid tͥrã ualet illa qͦn¬
dam tua cruenta uictoria:. Ecce.
qͦndam uictor. iã nc̃ uictꝰ iaces ã
xp̃i uictoria. Mulierẽ decepisti.
⁊ ꝑ mulierẽ deiecisti. ⁊ eoce in mu¬
liere deceptꝰ. ⁊ ꝑmulierẽ deiectꝰ
corruisti. Escce qͣles inunicitias
ex ercuit. quomͦ pugnauit uicit.
tͥumphauit. sem̃ mulieris. fruc¬
tus uͥginis matͥs. Dicamꝰ ei om̃s.
tur. nemo ĩ dignetur. nos quidẽ
tã breuẽ mat̾iam longa exposi¬
tione extend̾e. sermonem protra¬
here. u̾ba multiplicare. tã uigili
diligñtia. tã diligenti uigilantia.
obiecta refellere. sentienda astru¬
ere. u̾itatis sentũtiã hinc iñ ro¬

Expanded text:
 quem factum est, in quo factum est totum quod propter nos factum est. Dic, impie Zabulon, quid valet nunc fraus tua? lenta malitia. Ecce homo factus est quasi Deus sciens bonum et malum quod tu fraudulenter promisisti. Ecce hofactus est verus Deus, quod tu quidem nec cogitare potuisti. Dic ergo, dic, impie Zabulon, quid tibi jam valet illa quondam tua cruenta victoria? Ecce quondam victor, jam nunc victus jaces a Christi victoria. Mulierem decepisti, et per mulierem dejecisti, et ecce in muliere deceptus, et per mulierem dejectus corruisti. Ecce quales inimicitias exercuit; quomodo pugnavit, vicit, triumphavit semen mulieris, fructus Virginis matris. Dicamus ei omnes, tur, nemo indignetur nos quidem tam brevem materiam longa expositione extendere, sermonem protrahere, verba multiplicare, tam jugi diligentia, tam diligenti vigilantia objecta refellere, sentienda astruere, veritatis sententiam hinc inde ro
Abbreviated transcription (Latin):
cce monstratũ ÷ ꝑ u̾itatẽ iam
posse dicide adam scło. qͦd
ꝑexprobrationẽ. pꝰ dictũ ẽ de
adam pͥmo. Quidaũ dicemus
de eod̾ hoĩe pͥmo. claritati xͥcõ

Expanded text:
cce monstratum est per veritatem jam posse dici de Adam secundo, quod per exprobrationem prius dictum est de Adam primo. Quid autem dicemus de eodem homine primo claritati Christi
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex ilł. aqͥb ꝑimproꝑiũ
audiuit. Ecce adam fc̃s÷ quasi
tͥnitate ꝑsonis: ñ ne claritati xͥ
ꝯfiguratꝰ erit. qͣi imꝰ ex ip̃is : Ces¬
set iam ironia. dicat᷑ iam ex sen¬
tñtia. Dictum ẽ ħ ex ꝓbrando.

Expanded text:
 improperium audivit: Ecce Adam factus est quasi Trinitate personis, nonne claritati Christi configuratus erit quasi unus ex ipsis? Cesset jam ironia, dicatur jam ex sententia. Dictum est hoc exprobrando,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ĩ argum̃tũ ad ducit᷑. Et cer¬
ad dam ad huc qͦd suffice̾ possit.
& dedulci mat̾ia dui loqͥ delectat:

Expanded text:
semper in argumentum adducitur; et ceraddam adhuc quod sufficere possit.  de dulci materia diu loqui delectat
Abbreviated transcription (Latin):
suus mꝰ ree dauid sr̾ eos. et pastor
unus erit õiũ eoꝵ. In iudiciis m̃¬
is ãbulabũt. et mãdata m̃a custo¬
diẽt et facient ea. et habitabũt
sr̾ trã qͣm dedi seruo m̃o iacob
lioꝵ eoꝵ usq ĩsẽpitnũ. et dau¬
id su̾us m̃us pͥnceps eoꝵ ĩ ꝑpetu¬
ũ. et ꝑcuciã illis fedꝰ pacis. pactũ
sẽpitnũ erit eis. et fu̾dabo eos.
et młtiplicabo et dabo sci̾scaconẽ
meã ĩ medio coꝵ ĩ ꝓpetuũ. et er̃
tab̾naculũ m̃ũ ĩ eis. et ero eis

Expanded text:
servus meus David super eos; et pastor unus erit omnium eorum; et in judiciis meis ambulabunt, et mandata mea custodient, et facient ea, et habitabunt super terram quam dedi servo meo Jacob, piternum: et David servus meus, princeps eorum in perpetuum. Et percutiam illis foedus, pactum sempiternum erit eis, et fundabo eos, et multiplicabo, et dabo sanctificationem meam in medio eorum in perpetuum, et erit tabernaculum meum in eis, et ero eis
Abbreviated transcription (Latin):
ħmͦ gͦ reges ił p̃sidebant. qͥ siue
insiria siue ĩsamaria idolatrie
scriuebãt. Nech qͥd emdico. tales
uidelic⁊ reges h̃ loco ꝑ regem sirie
filiũ tomelie mistice designatoᷤ.
si ipsos ibis u̾bis. ꝓpͥe ⁊ historice¬

Expanded text:
go reges illis praesidebant, qui sive in Syria, sive in Samaria idololatriae serviebant. Nec hoc quidem dico, tales videlicet reges hoc loco per regem Syriae, et Filium Romeliae mystice designatos, sed ipsos in his verbis p
Abbreviated transcription (Latin):
tiran nidedeiecti. illi uidł qͥm¬
tie. illi demiq ꝑqͥs salꝰ eoꝵ impe¬
diri pot̾at. de quibꝰ pͥmitã eccła ꝯ
greganda. ffiõi segesꝓpaganda
erat. ut designata illa diuine ꝓpa.¬
gationis messio. ĩ cdiminaborna.
spicite regiones. qm̃ ram albe s

Expanded text:
tyrannide dejecti. Illi vidciae. Illi denique per quos salus eorum impediri poterat, de quibus primitiva Ecclesia congreganda, et fidei seges propaganda erat, ut designata illa divinae propagationis messio in divina horrea spicite regiones quoniam jam albae s
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ. ⁊ carnalibꝰ regibus posũt ap¬
fidelitas infatues. ⁊ sidelitas illu¬
minet᷑ sam ipã qͥcm litt̾e ambi¬
guitas. u̾itatẽ obuoluit. E diu̾so
añ sacram̃ti ꝓfuinditas ꝓpbiȩ¬

Expanded text:
talibus et carnalibus regibus possit apfidelitas infatuetur, et fidelitas illuminetur. Nam ipsa quidem litterae ambiguitas veritatem obvolvit. E diverso autem sacramenti profunditas, p
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ibi legit᷑. Et ꝯescñs inqͥt p̃cep̃
ilł. ab ietłmis nediscederent⁊ pau¬
cisintiectis addit᷑ uidentibꝰ ilł ele¬
uatꝰ ẽ. Ecce qr comedit ⁊ ascendit.
adam comedendo. ab illa sublimi
comedendo ⁊ ascendñdo. hũi lem
istã deposuit ⁊ sublimẽ illã apphũ¬
dit᷑. Dicitis qr oportuit xͫ. pati. ⁊ re¬
surgẽ amortus. ⁊ ita intͣre ĩgła. suã.

Expanded text:
 ibi legitur: Et convescens, inquit, praecepit illis ab Hierosolymis ne discederent, et paucis interjectis additur: Videntibus illis, elevatus est . Ecce quia comedit et ascendit. Adam comedendo ab illa sublimitcomedendo et ascendendo, humilem istam deposuit, et sublimem illam apprehendit. Dicitis quia oportuit Christum pati, et resurgere a mortuis, et ita intrare in gloriam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ꝙ absꝙ dubio. iͥ fuit ad reatũ.
Uides certe. qͦmͦ sed uctornt᷑ frau¬
dulentiȩ suelnc. q̃ ꝑ mulierẽ ac¬
qͥsiuiti ta̾n ꝑ semen mulieris ami¬
sit Ntinã tandẽ aliqñ. iudi euigi¬
lent. utinã tandẽ aliqñ sapiant
⁊ intelligant hanceẽ mulietẽ bũ¬

Expanded text:
reatum? Vides certe quomodo seductor noster fraudulentiae suae lucra quae per mulierem acquisivit, iterum per semen mulieris amisit. Utinam tandem aliquando Judaei evigilent! Utinam tandem aliquando sapiant, et intelligant hanc esse muliere
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ĩtsꝙ executꝰ ẽ ñ uolũtatẽ su¬
am. ẜ uoluntatẽ patͥs. Sic sane
ñ solũ comedendo ⁊ bibendo. uer̃
q̃esuriendo ⁊ sitiendo. siue alio qͦ
qͥd̾. ñ solum. ex esu butiri ⁊ mełł
imio ⁊ exnsu auꝰaꝙ comestiõĩs.
tum ist. de cibo butirri mest. S
scͥptura diuina q̃dã ex industria
elegit. que certi mist̾u grã. singa¬

Expanded text:
n voluntatem suam, sed voluntatem Patris. Sic sane non solum comedendo et bibendo, verum etiam esuriendo et sitiendo, sine alio quoquidem non solum ex esu butyri et mellis, imo et ex esu cujusque comestionis. tum est de cibo butyri et mellis. Sed Scriptura divina quaedam ex industria elegit quae certi mysterii gratia singu
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. qͥdẽet intẽe gaudus paradysi. s
necdũ ꝑ exꝑientiam nou̾at ꝗdeẽt
intẽẽ gaudiis celi. siouit qͥd sit ẽẽ ĩ
loco uoluptatis. nesciuit ꝗd sit fore
ingłaet̾nitatis. Nonne pͥorem illam
recuꝑauit ħo. qñ audiuit hõ. ab
hoĩe dõ. hodie mecũ eris ĩparadyso.
Ñ ne ⁊ istam sublimẽ acciꝑe m̾ut¬

Expanded text:
paradisi. Sed necdum per experientiam noverat quid esset interesse gaudiis coeli. Novit quid sit esse in loco voluptatis, nescivit quid sit fore in gloria aeternitatis. Nonne priorem illam recuperavit homo, quando audivit homo ab Homine Deo: Hodie mecum eris in paradiso? Nonne et istam sublimem acci
Abbreviated transcription (Latin):
tas ĩ micitias exertuisse. ⁊ inctorũ
obtinusse. cũ audiãt hc̃ ex come¬
stioẽ ad illd̾ ꝓficisse. uñ ꝯstat ad
serpentis suasionẽ. pͥmũ hoĩẽ de¬
fecisse:: Ecce qmͦ ĩpugnataris iti

Expanded text:
micitias exercuisse, et victoriam obtinuisse, cum audiant hunc ex comestione ad illud profecisse, unde constat ad serpentis suasionem primum hominem defecisse? Ecce quomodo impugnatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
llã humilẽ acqͥ sinit nature nr̃e
norassimã istu sublimẽ. S si co¬
medendo obtinuit illã. nũqͥd ñ
istã : utiq. qr istã obtinuit illa me
sic̃ dii scientes bonũ acmalũ. de
ead̾ intelligamꝰ ꝙ inħ loco legimꝰ.
B utirũ ⁊ mel comedet. ut sciat reꝓ¬

Expanded text:
e novissimam istam sublimem. Sed si comedendo obtinuit illam, nunquid non et istam? Utique quia istam obtinuit illa medsicut dii scientes bonum ac malum ; de eadem intelligamus, quod in hoc loco legimus: Butyrum et mel comedet
Abbreviated transcription (Latin):
tiã duoꝵ statuñ. sibisuccedentiũ.
Ibidesexnfortiori fragilior ꝓducr̾.
lato deterior sub introducit᷑. Prioe
fuit aũ peccm̃. qñ potuit hõ uiri¬
lit̃ stare ⁊ fortit̾ agere. secundꝰ pꝰ pec¬
catũ qñ oportuiteũ muliebrit̃
uiue. ⁊ carnali illecebrȩ multifor¬
mit̃ subseruire hicaũ ec̃u̾so. de
ĩ firmiori sexi. fortior gignit᷑ qñ¬
uere uiuentiũ. scłs adam gnãt᷑.
Sichic pꝰ unũ statũ. aliꝰ exurgit.
⁊ det̃iori melior succedit. Et pͥor qͥd̾
añ resurrectionẽ inqͦ oportet sepe
cadere. sepe cͥabce  ⁊ muliebrit̃
qñpot̾it hõ in ꝑfectioĩs sue ĩteͥ¬
miori sexii ĩ inrgine credit᷑ qr fuit
qũ peccare potũit ⁊ fuit qñ pecca
reñtimuit. sici ĩpͥori statu ꝗlib
electꝰ añmortẽ lapsũtun:. pꝰ mor¬
tẽ. oiõ pecoĩ lapsũ ñtimet Et siõ for¬
tior sexiis ĩ xͦ. oiõ peccare ñ potuit.
sicĩ sccdo statu hõ inet̃nũ peccare
s̃timebit. Et notandũ ĩ matre eiꝰq

Expanded text:
tiam duorum statuum sibi succedentium. Ibi de sexu fortiori fragilior producitlato deterior subintroducitur. Prior fuit ante peccatum, quando potuit homo viriliter stare et fortiter agere. Secundus post peccatum, quando oportuit eum muliebriter vivere, et carnali illecebrae multiformiter subservire. Hic autem e converso de infirmiori sexu fortior gignitvere viventium secundus Adam generatur. Sic hic post unum statum alius exsurgit, et deteriori melior succedit. Et prior quidem ante resurrectionem, in quo oportet saepe cadere, saepe resurgere, et muliebriter poterit homo in perfectionis suae integiori sexu in virgine creditur, quia fuit quando peccare potuit, et fuit quando peccare non timuit; sic et in priori statu quilibet electus ante mortem lapsum timet, post mortem omnino peccati lapsum non timet. Et sicut fortior sexus in Christo omnino peccare non potuit, sic in secundo statu homo in aeternum peccare non timebit. Et notandum in matre, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
cati. de mat̾na carne ñ ꝯtraxit. ẜde
leuit. Si tantũ sola eiꝰ c̃ceptio ualuit
ut ꝯcupiscentiȩ fomitẽ. totĩq corru¬
ptioni sradicẽ delerit. qͥd queso ĩes¬
piationẽ corꝑis sit ualere potuit na
patientia. ob edĩa. passio. crucifixio
Si tantũ ualuit ꝙ gestã÷ una hora.
ł uniꝰ potiꝰ horȩ porcuncala: qͥdua¬
lere potuerunt tot annoꝵ tpã ĩmi
Qͥ potuit sub ꝯceptioĩs sue tp̃r. ex
ĩfusione grẽ suȩ. mat̾naiuscͥa pur¬
gare. curñcredat᷑ eosqͥ eiꝰdꝰ gr̃ẽ parti¬
mundare: sur ñcredat᷑ in qͦlib no¬
stcũ natura illã mundare posse. ꝗͦ
ĩbeatauirgine potuit. ñ solum pur¬
gare. s ⁊ honorare s ⁊ glificare. n
eont. eam głificauit. ꝙ ei aliqͥ sup̃
naturam dedit. fecit si qͥd̾ in ea ali¬
qͥd ꝙ fuit contͣ naturã. aliqͥd ꝙ fu¬
it scdm̃ naturã. aliqͥd ꝙ fuit supͣ
naturã. Contͣ naturã ĩfirmitatis¬

Expanded text:
rne non contraxit, sed delevit. Si tantum sola ejus conceptio valuit ut concupiscentiae fomitem, totiusque corruptionis radicem deleret, quid, quaeso, in expiationem corporis sui valere potuit nattio, patientia, obedientia, passio, crucifixio? Si tantum valuit quod gestum est una hora vel unius potius horae portiuncula, quid valere potuerunt tot annorum tempora Qui potuit sub conceptionis suae tempora ex infusione gratiae suae materna viscera purgare, cur non credatur eos qui ejusdem gratiae partimundare? Cur non credatur in quolibet nostrum naturam illam mundare posse, quam in B. Virgine potuit non solum purgare, sed et honorare, sed et glorificare? In eo enim eam glorificavit quod ei aliquid supra naturam dedit. Fecit siquidem in ea aliquid quod fuit contra naturam, aliquid quod fuit secundum naturam, aliquid quod fuit supra natura
Abbreviated transcription (Latin):
heret.ẜ in eiꝰ incarnatione. nat᷑e
tum honoris. ł dignitatis. muli¬
etibꝰ ł ex mulieribus natis ĩeo c̃tu¬
lit. ꝙ creator omĩum. ꝙ saluator
homĩm̃. nascentiũ more ix muliere
Nasci uoluit Ex muliere ita
debuit nasci quẽ oportuit. ĩqͣntũ
rõ sustrauit ꝑ oiã fr̃ĩbꝰ assimilari.
S ꝙ muliebrẽ. de muliebͥ sexu as

Expanded text:
heret; sed in ejus incarnatione naturae tum honoris vel dignitatis mulieribus, vel ex mulieribus natis in eo contulit quod Creator omnium, et Salvator hominum nascentium more ex muliere nasci voluit! Ex muliere itaque debuit nasci, quem oportuit in quantum ratio sustinuit per omnia fratribus assimilari. Sed quod muliebrem de muliebri sexu a
Abbreviated transcription (Latin):
qinͣ humana sñ corruptione ñ
seminat᷑. Radix enĩnr̃ẽ corrupti¬
bilitatis germinare incipit. abipã
hora ꝯceptiõis. S ecce ĩ beata ma
tota exea fructificatio pꝰmodũ ex.¬
ritura. aꝑte monstrat᷑. ꝙ ut᷑q fut᷑a
erat munda. ⁊ carognãns ⁊ caro gnã¬
ta. Potuit gͦ solꝰ huiꝰ puerꝑȩ filius
ꝓ hacparte cantare canticũ nonũ
dnõ. Sñ iniqͥtatibꝰ ⁊ ceptꝰ sũ. ⁊ sñ pec¬
catis ꝯcepit memat̾ mea. Mani festũ

Expanded text:
 humana sine corruptione non seminatur? Radix enim nostrae corruptibilitatis germinare incipit ab ipsa hora conceptionis. Sed ecce in beata Marx praeciditur, tota ex ea fructificatio postmodum exritura, aperte monstratur quod utraque futura erat munda, et caro generans, et caro generata. Potuit ergo solus hujus puerperae filius pro hac parte cantare canticum novum Domino. Sine iniquitatibus conceptus sum, et sine peccatis concepit me mater mea. Manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
naturã ꝯditioĩs pͥme fuit ꝙ sine
iurilisemine uͥgo ꝯcepit. Purita¬
tis frut. ꝙ sũ ꝯcupiscentia semina¬
repotuit. Honoris ꝙ ꝓlem ab om̃i
peccĩ ꝯtagio mundã effudit. Głȩ.¬

Expanded text:
naturam conditionis primae fuit, quod sine virili semine virgo concepit. Puritatis fuit, quam sine concupiscientia seminare potuit. Honoris, quod prolem ab omni peccati contagio mundam effudit. G
Abbreviated transcription (Latin):
nos ñpossumꝰ patres hrẽt. S ⁊ rõ
sane ex igebat. ut sic̃ unũ pͥncipi¬
umerat ĩgnĩs nr̃i ppagatioẽ. sices¬
set ⁊ unũ pͥncipiñ ingnĩsnrĩ re¬
paratioẽ. O portuit gͦ reparatorẽ
gnĩs nr̃i. aut desolo niro. aut de
sola femina nasci. Si si deuiro. se¬
xum femineũ assumeret. ordinẽ
nature ꝯfunderet. qͥfemineũ sex ñ
supͣ uirilẽ extolleret.⁊ idem ip̃dice¬

Expanded text:
non possumus partes haberet. Sed et ratio sane exigebat, ut sicut unum principium erat in generis nostri propagatione, sic esset et unum principium in generis nostri reparatione. Oportuit ergo reparatorem generis nostri, aut de solo viro, aut de sola femina nasci. Sed, si de viro sexum femineum assumeret, ordinem naturae confunderet, qui femineum sexum supra virilem extolleret: et idem ip
Abbreviated transcription (Latin):
re a te quid tu sentias inde. H.
Ego absꝙ dubio. ñ alios intelli¬
go quam rasin regim sirie. & fa¬
cee famm romelie. R. Adde ⁊ alld̾
que sit illa t̾ra. quam rex achar
de testabatur. cuius duo illi desig¬
nati reges: reges eẽ dicunt᷑. & ãqͥb
derelinquenda p̃dicitur. H. Mi¬
rar quam de facili me de ꝯstan¬
ti ad ancipitem sententiã sola
& simplici int̾rogatione ꝑduxis¬
tis. ⁊ qͥd pͥus aduertere debuerã.
nec adũteram. ad uertere fecistis.
slamsine det̾ra sirie. sine det̾ra
isrł hoc dicatur. utranlibet qͥdẽ
de testabatur. qui abutraq inpie
impugnabatur. neutra tũ illarũ
Auos reges habebat. ut de eo m̃to
dici debeat. Antequã sciat puer
reprobare malum. et eligert bonuĩ
deceluiquet᷑ terra quam tu de te¬
taris ã facis duoꝵ regum suorua.
Quod in his duob regibus. ñ ilbꝰ
Anos qui in regno isrł ad huc se

Expanded text:
re a te quid tu sentias inde. HUGO. re a te quid tu sentias inde. HUGO. Ego absque dubio non alios intelligo quam Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae. RICH. Adde et illud, quae sit illa terra quam rex Achaz detestabatur, cujus duo illi designati reges, reges esse dicuntur, et a quibus derelinquenda praedicitur. HUGO. Miror quam de facili me de constanti ad ancipitem sententiam sola et simplici interrogatione perduxistis, et quod prius advertere debueram, nec adverteram, advertere fecistis. Nam, sive de terra Syriae, sive de terra Israel hoc dicatur, utramlibet quidem detestabatur, qui ab utraque impie impugnabatur; neutra tamen illarum duos reges habebat, ut de eo merito dici debeat: Antequam scireprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris a facie duorum regum suorum  CAPUT XI. Quod in his duobus regibus non illos duos qui in regno Israel adhuc s
Abbreviated transcription (Latin):
dinem designaretis scđm histori¬
am. & illam ur̃am quam de regibꝰ
sp̾ualib ponitis sententiam. ex¬
cud̾etis scd̾m allegoriam. mͥ utiq
plac̾et. & omnib ut credo m̃ĩto
placere debuisset. R. Ecce & in
hoc ipso studebimus satiffacere
desiderio tuo. Nam illa ut c̃dimꝰ¬
littera aliam expositionem recipit.
ad quam ut uera fateamur opino
nr̃a mag̃ accecdit. H. Oportuit itaqꝙ
magis posuisse istam quã illam.
.R. Imo ut ꝯfundant᷑ qui ex adu̾so
stant. ⁊ sus nos cauillationibꝰ in pug¬
nant. oportet ⁊ illam posuisse. ⁊ istã
ñ õmittere. ut uideant & erubescãt
nos plures rationabiles exitus inue¬
nire. ubi nos putant suis argum̃tati¬
onib cͥcuncludere. usbi nec sibi nec
nob̾ putanit aliquẽ euadendi exi¬
tum pat̾e. H. Nolite obsecꝰ diuti¬
na expectatione ãiuram meum
suspendere. celerius audire uel¬
lem quid debeam de regibus istis
sentire. R. Uolumus pͥus audi¬

Expanded text:
dinem, designaretis secundum historidinem, designaretis secundum historiam; et illam vestram quam de regibus spiritualibus ponitis sententiam extenderetis secundum allegoriam, mihi utique placeret, et omnibus, ut credo, merito placere debuisset. RICH. Ecce et in hoc ipso studebimus satisfacere desiderio tuo. Nam illa, ut credimlittera aliam expositionem recipit, ad quam, ut vera fateamur, opinio nostra magis accedit. HUGO. Oportuit itaque magis posuisse istam quam illam. RICH. Imo ut confundantur qui ex adverso stant, et suis nos cavillationibus impugnant, oportet et illam posuisse, et istam non omittere, ut videant, et erubescant nos plures rationabiles exitus invenire, ubi nos putant suis argumentationibus circumcludere, ubi nec sibi, nec nobis putant aliquem evadendi exitum patere. HUGO. Nolite, obsecro, diutina exspectatione animum meum suspendere, celerius audire vellem quid debeam de regibus istis sentire. RICH. Volumus prius audi
Abbreviated transcription (Latin):
nem dici solere. Nam uixta loqñ¬
di usum solemus sepe u̾boꝵ signi¬
lcationem modo extend̾e. modo
istringere. uł alio quolibet mͦ
uriare. S int̾ hec diligentem
lectorem oportet. caute discutere.
sex ad iunctis collige. quid qͣlit̃
& uixta quam acceptionẽ sins
quibꝰq locis debeat ex ponere.
Aliquid sane debet eẽ int̾ boni
approbationem. & boni electio¬
nem. Ilud nãq ẽ. discretionis
istud delib̾ationis. Discretionis
est. bona amalis secernere. & illa
approbare. ista reprobare. Delib̾a¬
tionis ẽ. ex bonis qui dem exciꝑe ea
q̃ meliora sunt. uł que unicuq
magis expedunt. Non gͦ possu¬
mus iuire reprehendi. si magis
usi sumus. ꝓprietate u̾bi. quam
licentia loquendi. Uñ ꝑpendi¬
possit. quod de regibus rasin &
de damele exemplo ꝓbauimus.
Et nunquã certe expositio m̾ito
rep̃henditur. que scͥpturarum
auctoritate comprobat᷑. H. Certe
si reges ibi iuxta ꝯmunẽ ꝯsuetu¬

Expanded text:
nem dici solere. Nam, juxta loquennem dici solere. Nam, juxta loquendi usum, solemus saepe verborum significationem modo extendere, modo restringere, vel alio quolibet modo variare. Sed inter haec diligentem lectorem oportet caute discutere, et ex adjunctis colligere quid, qualiter, et juxta quam acceptionem suis quibusque locis debeat exponere. Aliquid sane debet esse inter boni approbationem, et boni electionem. Illud namque est discretionis, istud deliberationis. Discretionis est bona a malis secernere, et illa approbare, ista reprobare. Deliberationis est, ex bonis quidem excipere ea quae meliora sunt, vel quae unicuique magis expediunt. Non ergo possumus jure reprehendi, si magis usi sumus proprietate verbi, quam licentia loquendi. CAPpossit quod de regibus Rasim, et de Daniele exemplo probavimus. Et nunquam certe expositio merito reprehenditur, quae Scripturarum auctoritate comprobatur. HUGO. Certe si reges ibi, juxta communem consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicta sufficiunt uelleneu
ad cet̾a que me mouent alilu¬
tienda tnͣsire. R Rxone q̃d uss
& iuxta quod uires suppeditant ꝓm¬
tum habebis. H. Sicut superius iã
dixi. illa sententia quam de boni
electione ponitis. uidetur mͥ ni¬
mis uiolent̾ ex torta. & illa simi¬
liter quam de regibus ponitis ali¬
quantulum ꝑegrina. Uultis ibi
electionem boni esse. ex bonis op¬
tumna excipere. Hinc consequent̃
ostendere nitimim. qi ia emanu¬
el ñr scd̃m illam scientiam que
ꝑecꝑientiam ÷. usq ad resui rec¬
honem suam electionem ł bõi
ĩhabuit. qm̃ bonum in mortali¬
tatis impassibilitatis. in corrup¬
tibilitatis. bonum celestis & suꝑ¬
mundane iocunditatis. q̃ sunt op¬
tima ext̾ioris hominis bona eate¬
nus ꝑ exꝑientiam nescunt. R. Qͥd
iuxta id qd̾ uidetur tͥ. dicendum
ĩ. eẽ electionem boni: H. Certe ñ
solum ex bonis optima exciꝑe.
uerum etiam bona amalis se¬
cernere & acceptare. R. Nec nos
negamus uixta hanc acceptio¬

Expanded text:
icta sufficiunt, vellem vos ad caetera quae me movent discutienda transire. RICH. Propone quod vis, et juxta quod vires suppeditant promptum habebis. HUGO. Sicut superius jam dixi, illa sententia quam de boni electione ponitis videtur mihi nimis violenter extorta, et illa similiter quam de regibus ponitis aliquantulum peregrina. Vultis ibi electionem boni esse, ex bonis optima excipere. Hinc consequenter ostendere nitimini quia Emmanuel noster secundum illam scientiam, quae per experientiam est, usque ad resurrectionem suam electionem boni non habuit, quoniam bonum immortalitatis, impassibilitatis, incorruptibilitatis, bonum coelestis et supermundanae jucunditatis quae sunt optima exterioris hominis bona eatenus per experientiam nescivit. RICH. Quid, juxta id quod videtur tibi, dicendum est esse electionem boni? HUGO. Certe non solum ex bonis optima excipere, verum etiam bona a malis secernere et acceptare. RICH. Nec non negamus juxta hanc acceptio
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ĩ pleu̾is dies tuos ut uadas
ad patres tuos suscitãd̾o sem̃
tuũ post te qd̾ erit de filiir tu¬
is. et stabiliã regnũ eꝰ. ipẽ
hedificabit mͥ domũ et firma¬
bo soliũ eiꝰ usq ĩ et̾nũ. Ego
ero ei ĩ patrẽ et ipẽ erit mͥ ĩsi

Expanded text:
ue impleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum ejus. Ipse aedificabit mihi domum, et firmabo solium ejus usque in sempiternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
.porro cornua .x. ip̃iꝰ regni decẽ
reges erũt. et aliꝰ ꝯsurget po¬
st cos. et ip̃e potẽtior erit pͥorib
.et tres reges humiliabit et t̾mo¬
scõs altissimi cõte̾t. et putabit
qd̾ possit mutare tẽpora et le¬
et tõpora et dimidiũ tẽporis. ħ

Expanded text:
ornua decem ipsius regni, decem reges sunt: et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit, et sermonctos Altissimi conteret: et putabit quod possit mutare tempora, et leet tempora, et dimidium temporis .
Abbreviated transcription (Latin):
pressit. Qͥdsunt aũ. melatꝙp bu¬
tirũ. nͥ delicie muscatũ. ⁊ cerce
ħ ĩmundarũ. illd̾ uenenosarũ.
slam apes aculeum portant ⁊ ue.¬
nenũ hñt. Et uideqͦmͦ ꝓ melle
laborant ł pugnant. ita ut sepe
nt nostis. pingnedo est lactis.
scimꝰ certequomiꝰ muscȩ exitimia
ĩglinue lacti seingirunt ĩ mer.¬
gunt mͦ ⁊ uitam deponũt. Ema
ħ xͥani. audiant uniu̾si. eccenna
intͥnitate ꝑsonarũ. pp hoĩes facta
est particeps muscatũ. Qͥ ĩgꝰdis¬
peret. de cet̾o hoĩem posse fieri
participem et̃narũ delitiarũ. si
dñs maiestatis. ut dictũ ẽ pp̃ ho¬
mines descendit usꝙ ad delicias

Expanded text:
sit. Quid sunt autem mel atque butyrum, nisi deliciae muscarum? et certe hoc immundarum, illud venenosarum, Nam apes aculeum portant, et venenum habent. Et vide quomodo pro melle laborant, vel pugnant, ita ut saepe ut nostis, pinguedo est lactis, et scimus certe quomodo muscae ex nimia ingluvie lacti se ingerunt et immergunt, modo et vitam deponunt. Emmahoc Christiani, audiant universi. Ecce una in Trinitate personarum propter homines facta est particeps muscarum. Quis ergo desperet de caetero hominem posse fieri participem aeternarum deliciarum, si Dominus majestatis, ut dictum est, propter homines descendit usque ad delicia
Abbreviated transcription (Latin):
De signo recuꝑande felicitatis:
cce iam hñis signũ pꝰsignum.
Restat aũ. ad huc ⁊ t̾ciũ. Butir̃
inquit ⁊ melcomedet. Si intelligiᷤ
quelagis. si recolis que audis. citiꝰ¬

Expanded text:
De signo recuperandae felicitatis. Ecce jam habemus signum post signum. Restat autem adhuc et tertium: Butyrum, inquit, et mel comedet . Si intelligis quae legis, si recolis quae audis, citi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ: oxinanitio nt̃i redem¬
ptoris. dataest insignũ ⁊ cͥtissimũ
argnitĩtũ. future ñte plenitudinis.
ecceuixta triplex ꝓmissũ. habes ⁊
tͥplex signum. Nnũ inmatre. duo
mple. hino integtatẽ urrgiis illĩc
hnmiliationẽ.⁊ exmnanitionẽ di¬
mo. quomiꝰ h triplex signũ respon¬
det e regione tͥplici ꝓmisso. ꝓmis¬
sum ẽ ubeo omors ero mors tua
morsus tuus inferne. ꝓmissũ ẽ xp̃i¬
ano. oportet cortuptibileb ĩduere
incorruptionẽ.⁊ mortale ħ ĩcduere

Expanded text:
dictum est, exinanitio nostri Redemptoris data est in signum, et certissimum argumentum futurae nostrae plenitudinis. Ecce juxta triplex promissum habes et triplex signum. Unum in matre, duo in prole. Hinc integritatem virginis, illinc humiliationem et exinanitionem dimo, quomodo hoc triplex signum respondet e regione triplici promisso. Promissum est Judaeo: O mors, ero mors tua; morsus tuus, inferne . Promissum est Christiano: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut edans ⁊ bibatis. suꝑ m̃sã meã. ĩ
regno patͥs mei. Signũ uͦ hꝰ muni̾s ac-¬
cipit ut̃q ĩex iͥnitioẽ sũmȩ maiesta¬
tis. Ecce qͦmͦ tͥplex illacrepinissio ꝯ-¬
firmat᷑ inħtͥplici signo. ut sit signũ:
ĩcorruptio ĩ corruptiois. humilia¬
tio exaltationis. exananitio futẽ

Expanded text:
 super mensam meam in regno Patris mei . Signum vero hujus muneris accipit uterque in exinanitione summae majestatis. Ecce quomodo triplex illa promissio confirmatur in hoc triplici signo: Ut sit signum incorruptio incorruptionis, humiliatio exaltationis, exinanitio futurae
Abbreviated transcription (Latin):
tiam lit̾e cogitemꝰ nil oĩo uidẽt᷑
ad rem ꝑtixi̾e. nã illa quã de elec¬
tione boĩponitis sententiã uidet᷑
mͥ uolenta. & illa ꝗͣ de duobus
regib datis satis ꝑ egrina .R. Nẽ¬
cio qͥd sit illd̾. qͦd te ĩ illo tracta¬
tu nr̃o tͥ placuisse dicis. qͥ pe¬
ne totum qͦd diximꝰ rep̾hendis.
S debes singula eoꝵ q̃ te mouẽt
ex plicare plemꝰ. si q̃ris ut ad
singła tͥ fufficient̾ respondeamus.
h. Gratum habeo quod ꝓponitis.

Expanded text:
tiam litterae cogitemus, nil omnino videntur tiam litterae cogitemus, nil omnino videntur ad rem pertinere. Nam illa quam de electione boni ponitis sententia, videtur mihi violenta, et illa quam de duobus regibus datis satis peregrina. RICH. Nescio quid sit illud quod te in illo tractatu nostro tibi placuisse dicis, qui pene totum quod diximus reprehendis. Sed debes singula eorum quae te movent explicare plenius, si quaeris ut ad singula tibi sufficienter respondeamus. HUGO. Gratum habeo quod proponitis.
Abbreviated transcription (Latin):
bar accidit. Nam aliũ quẽdam
ex magist᷑ cui andree discipłis
pꝰmodum offendi. quẽ eodem
in ueni. H. Hescio qͣ fronte tli
aranee dicitis quã totis machina¬
nonis ur̃e conetib disrũꝑe ñ suf¬
ficitis. S ne me estimet qͥs ꝯten¬
tioso fine pugnas u̾boꝵ querẽ. pa¬
ratꝰ sum ea q̃ me mouent ex pon̾e.
nacqͥescere. & ut aĩum meũ ple¬
nius exponam. ꝑatior sũ obreu̾en¬
tiam tanti sac᷑menti. ꝑatior inquã
a u̾itate uinci. quã sophistice uin¬
ce. & contentiose agẽ. R. Placet
ad mod̾ fr̾. placet. qͦd te uł sero
tanti sacͣmenti reuerentia tan¬
git. S iam ex pecto a te ipso au¬
dire. q̃ sint illa q̃ uiste debeant.
uł ualeant ãiũ tuũ mou̾e.h. Pri¬
mo qͥd̾ quod rõnes quib illum ꝗͦ
uocatis errorẽ ꝯuinc̾e tẽpͣtis ui¬
dent᷑ in firme. nec satis necessa¬
rie. uerum ille quas addandi
signi ꝯm̃dationẽ refertis satis
placent ꝑse ꝯfid̾ate . s si cͥcũstan¬

Expanded text:
bar accidit. Nam alium quemdam bar accidit. Nam alium quemdam ex magistri tui Andreae discipulis postmodum offendi, quem eodem inveni. HUGO. Nescio qua fronte telam araneae dicitis, quam totis machinationis vestrae conatibus disrumpere non sufficitis. Sed ne me aestimet quis contentioso fine pugnas verborum quaerere, paratus sum ea quae me movent exponere, acquiescere, et ut animum meum plenius exponam, paratior sum ob reverentiam tanti sacramenti, paratior, inquam, a veritate vinci, quam sophistice vincere, et contentiose agere. RICH. Placet admodum, frater, placet quod te vel sero tanti sacramenti reverentia tangit. Sed jam exspecto a teipso audire quae sint illa quae juste debeant vel valeant animum tuum movere. HUGO. Primo quidem quod rationes quibus illum quem vocatis errorem convincere tentatis, videntur infirmae, nec satis necessariae. Verum illae quas ad dandi signi commendationem refertis, satis placent per se consideratae. Sed si circumstan
Abbreviated transcription (Latin):
Prelibatio materie. de qua agi¬
tur in hoc opere. h
NSPECTO illo quem de ema¬
nuelis ꝯceptu uł partu scͥpsistis
tractatu: multa admodũ placue¬
runt. uerũtamen ut uera fatear.
mͥ ad plenum satiffacẽ ñ potuert̃.
Nam exquisita illa alt̾cationis
ur̃e ratiocinatio iã me ad anci¬
pitem quidem sententiam traẽ.
s in contͣrie partis assertionis so¬
lidare ñ potuit .R. Puto mi hugo
quia intentionis nr̃e studiũ ñ inch̾
effecit. si iam te de ꝑtinaci ad an¬
cipitem sententiã ꝑauxit. Nam
mł̾to tołabiliꝰ ẽ. dubitare de u̾ita¬
tis assertione. ꝗͣ falsa ꝯfident̾ as¬
truere. Supͣ mod̾ aũ miratꝰ sũ pa¬
rit̾ & indignatꝰ. qͦd te. qͦd tuum
illud ingeniũ tã temus araner
tela potuit irretire. & pene ĩsola¬
bibit᷑ illaq̃are. Ista ꝓculdubio illa¬
q̃atio tua p̾cipua causa funt. q̃
me ad ꝯfutandũ erroris semina¬
rium scbe coegit. Ueritꝰ sum
sane ne alios ĩ uolu̾et error qͥti
irretire potuit. &s ecce qͦd uert¬

Expanded text:
Praelibatio materiae de qua agitur in hoc opere. HUGO. Inspecto illo quem de Emmanuelis conceptu vel partu scripsistis tractatu, multa admodum placuerunt. Verumtamen, ut vera fatear, mihi ad plenum satisfacere non potuerunt. Nam exquisita illa altercationis nostrae ratiocinatio jam me an ancipitem quidem sententiam traxit, sed in contrariae partis assertione solidare non potuit. RICH. Puto, mi Hugo, quia intentionis nostrae studium nonnihil effecit, si jam te de pertinaci ad ancipitem sententiam perduxit. Nam multo tolerabilius est dubitare de veritatis assertione, quam falsa confidenter astruere. Supra modum autem miratus sum pariter et indignatus quod te, quod tuum illud ingenium tam tenuis araneae tela potuit irretire, et pene insolubililiter illaqueare. Ista procul dubio illaqueatio tua praecipua causa fuit, quae me ad confutandum erroris seminarium scribere coegit. Veritus sum sane ne alios involveret error qui te irretire potuit, et ecce quod vere
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt. quic quid indubiũ uenire
potiuss. Neminem uͦ ꝯturbet.
siunum eundemq scripture lo¬
cum uideat me alit̾ & alit̾ expo¬
nere. cũ sciat apud scͥpture sacre
ex positores hoc frequens ẽẽ & cele¬
bre. Nam datam illam suꝑuis
de diiob regib sententiam uolui
pͥmo pon̾̃e. eo quod uideat᷑ magnoꝵ
quoꝵdam uiroꝵ expositioni ma¬
gis accedere. Ad ultimũ aũ illam
pon̾e placuit. ad quã animꝰ meus
ampliꝰ accedit. lectoris autem iu¬
dicio relinquitur eligẽ qͦd rectuiᷤ
relibatio materie. de qua agi¬
tur in hoc oꝑe.¬
Q uod dicta prophetia ñ possit
ueraciter intelligi nisi de sola
beata uirgine maria.

Expanded text:
ceret quidquid in dubium venire ceret quidquid in dubium venire potuisset. Neminem vero conturbet si unum eumdemque Scripturae locum videat me aliter et aliter exponere, cum sciat apud Scripturae sacrae expositores hoc frequens esse et celebre. Nam datam illam superius de duobus regibus sententiam volui primo ponere, eo quod videatur magnorum quorumdam virorum expositioni magis accedere. Ad ultimum autem illam ponere placuit, ad quam animus meus amplius accedit. Lectoris autem judicio relinquitur eligere quod rectius Praelibatio materiae de qua agitur in hoc opeQuod dicta prophetia non possit veraciter intelligi, nisi de sola beata Virgine Maria.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ de partu uirgi¬
nis. uł infantia nr̃i
errorem dictauerã. simul ⁊ edid̾m.
quendã ex magistri andree disci¬
płis offendi quẽ ad huc eod̾ errore
implicitũ ĩ ueni. Ex arsit itaq
aĩmus meus ad illa q̃ añ iam dixe¬
ram ad huc aliquid add̾e. uñ pos¬
sẽ eoꝵ etiam infirmitati satiffac̃e.
qͥ sub hoc erroris ꝯtagio uidebait
pene usq ad desꝑationẽ laborassi.
Credo aũ deuotis m̃tib ad mod̾
plac̾e. paruitatẽ meã tam ex cel¬
lenti mat̾ie cũ tanta diligentia
in sistere. & ad tollendũ errorem
de tam ĩ menso tanti misterii
profundo libent̾ desudare. Sub
forma aũ dialogi totã subsequĩ¬
tis oꝑis seriẽ digessi. eo qͦd hic mo¬
dꝰ dicendi uł docendi preceteris
sit uł ad audiendũ iocũdior aił
ad ꝑsuadendũ efficatior. Unũ
itaq ex magistri andreẽ discipu¬
lis mecum alt̾cantem in trodu¬
xi ut sub forma ratiocinandi.
seruata uicissitudine in t̾rogan¬
di & respondendi melius eluces¬

Expanded text:
quem de partu Virginis, vel infantia nostri errorem dictaveram, simul et edideram, quemdam ex magistri Andreae discipulis offendi, quem adhuc eodem errore implicitum inveni. Exarsit itaque animus meus ad illa quae ante jam dixeram adhuc aliquid addere, unde possem eorum etiam infirmitati satisfacere, qui sub hoc erroris contagio videbantur pene usque ad desperationem laborasse. Credo autem devotis mentibus admodum placere, parvitatem meam tam excellenti materiae, cum tanta diligentia insistere, et ad tollendum errorem de tam immenso tanti mysterii profundo libenter desudare. Sub forma autem dialogi totam subsequentis operis seriem digessi, eo quod hic modus dicendi, vel docendi prae caeteris sit, vel ad audiendum jucundior, vel ad persuadendum efficacior. Unum itaque ex magistri Andreae discipulis mecum altercantem introduxi, ut sub forma ratiocinandi, servata vicissitudine interrogandi et respondendi, melius eluces