comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ire p̃cipitur: ut au̾itatis itinere in
uia scandali ulti ñ diriuetur. Unde
⁊ ꝑzachariam dr. Ad dirigendos pedes
nr̃os in uiam pacif. Tunc enim gressus
nr̃os inuiam pacis dirigimus. qñ ꝑ illd̃
acꝰtionum it̃ ꝑgimus. in quo abauctoris
nr̃i gr̃a non discordamus. Hec fr̃s knũ¬
de historica expositione transcurrimus.
nũc si placet ea que dic̾ta sunt mystico
intellectu disseramiis. Quem namq
phariseus de falsa iusticia p̃sumens nͥ
iudaicum populum: Quem peccatrix
mulier. s ad uestigia domini ueniens
⁊ plorans nisi conu̾sam gentilitatem de¬
signat c Que cum a labaustro uenit un¬
gentum fudit. retro secus pedes stetit. lacͥ¬
mis pedes rigauit. capillis tersit. eosdẽs ꝙ
quos infundebat ⁊ t̃gebat pecdes osculari
ñ desiit. Nos gͦ nos illa mulier exp̃ssit. si
toto corde addominum post pecta redea¬
mus si eius penitencie luctus imitemur.
nionis expͥmit᷑. Unde ⁊ paulus dic̃. Spisti

Expanded text:
ire praecipitur, ut a veritatis itinere in ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derivetur. Unde et per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus, quando per illud actionum iter pergimus, in quo ab auctoris nostri gratia non discordamus. 5.  historica expositione transcurrimus; nunc vero, si placet, ea quae dicta sunt mystico intellectu disseramus. Quem namque Pharisaeus de falsa justitia praesumens nisi Judaicum populum, quem peccatrix mulier, sed ad vestigia Domini veniens et plorans, nisi conversam gentilitatem designat? Quae cum alabastro venit, unguentum fudit, retro secus pedes Domini stetit, lacrymis pedes rigavit, capillis tersit, eosdemque quos infundebat et tergebat, pedes osculari non desiit. Nos ergo, nos illa mulier expressit, si toto corde ad Dominum post peccata redeamus, si ejus poenitentiae luctus imitemur. nionis exprimitur? Unde et Paulus dicit: Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tur sentencia ꝓpt̃ quod dicotͥ remittũt᷑
ei peccata multa: qr dilex̃ multũ. Quid
fratres mei esse dilectionẽ credimꝰ nisi
ignẽ: Et quid culpam. nisi rubiginem:
ta: qr dilex̃ multum. Ac aꝑte diceretur
Incendit plene pectati rubiginẽ: qui
ardet ualide ꝑ amoris ignẽ. Canto nãꝙ
amplius peccati rubigo consumitur:
quanto peccatoris cor magno caritatis
igne concrematur. Etce ea que admedi¬
um uen̾at egra sanata est. s desalute eiꝰ
adhuc alii egrotant. Nam simul discũ¬
bentes conquesti sunt intra se dicentes.
quis est hic. qui etiam peccata dimittit:
S celestis medicus egros nn quos etiã
de medicamento fieri deteriores uidet:
eam qm sanauerat ꝑpietatis sue sentẽ¬
tiam confirmat. dicens. fides tua te sal¬
uam fecit: uade ĩ pace. fides ⁊ enim saluã
fecit: qr hoc quod petut posse accipere ñ
dubitauit. s ipsam quoq spei certitu¬
dinem. iam abillo acceperat: aqͦ ꝑspẽ
etiam salutem querebat. In pace aut̃

Expanded text:
tur sententia: Propter quod dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Quid, fratres mei, esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpam, nisi rubiginem? lta, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra sanata est, sed de salute ejus adhuc alii aegrotant. Nam simul discumbentes conquesti sunt, intra se dicentes: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros nde medicamento fieri deteriores videt. Eam quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit. Sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem
Abbreviated transcription (Latin):
bus qͥppe ei debitorib paradigina opponit᷑:
quoꝵ unus minus alius ampluis debet.
Utrorumq debito dimisso: quis ãpliuis
largitorẽ debiti diligat interrogatur. qͥb
u̾b̾ ꝓtinus ille respondit. Ille plus dilig̃:
cui plus dimutit᷑. Qua ĩ re notandum ẽ
qr dum sua sentencia phariseris tõiuncit᷑.
quasi freneticꝰ funẽ portat ex qͦ ligetur.
Enumerantur ei bona pectatͥcis enume¬
rant᷑ mala falsi iusti cũ iͥntraui indo¬

Expanded text:
bus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, bus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, et alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: In
Abbreviated transcription (Latin):
liere tangi despiciunt q̃ ꝓfecto mulier
si ad pharisei pedes uenisset: nmirum
calcib repulsa discedẽt. ĩ qͥnari eñi Se
alieno peccato crecdet. S quia hunc uera¬
sua iusticia non replebat. de alieno uuln̾e
egrotabat. Unde neccesse semꝑ est ut cum
peccatores quosq conspicimus. nosmet ip¬
sos pͥus in illoꝵ calamitate defleamus qr
fortasse in similib aut lapsi sumusaut
labi possumus. si lapsi ñ sumus. Et sicen¬
sura magist̾ii debet semꝑ uirtute. disci¬
pline uicia ꝑseqͥ oportet tamen ut sollicite
discernamus. quia districtionẽ debemꝰ
uiciis. compassione nature. Si enim feri¬
endus est peccator: nutriendꝰ ẽ. ꝓximus.
Cum uͦ iam ꝑpenitenciã ꝑcutit ipse quod
fecit: iam nr̃ ꝓrimus pectator ñ ẽ. Quia
cum dei se iusticia contra se dirig̃. ⁊ hoc in
se punit quod de iusticia diuina rep̃ben¬
dit. S iam iste suꝑb ⁊ arrogans: qua
sentencia coniuncatur aucliamuis. Deduo¬

Expanded text:
liere tangi despiciunt. Quae profecto mulier liere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia divina reprehendit. 4. Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur audiamus. De duo
Abbreviated transcription (Latin):
eun qr pectatrir est. Ecce phariseris
ueratit᷑ apud se suꝑb ⁊ fallicĩt iustus:
egram rep̃hendit deegͥtudine. medi¬
cum desubuentione. qui ipse quoq:
de elationis uuln̾e egrotabat ⁊ ignora¬
bat. Int̾ duos autẽ egros medicus ade-¬
rat s unus eger infebre integrũ sẽsum
tenebat: alter uͦ infebre carnis ⁊ sensũ
ꝑdicdat m̃tis. Illa quippe flebat quod
fecerat: phariseus autem de falsa iusti¬
cia elatus. uim sue inualitudinis exag¬
gerebat inegritudine. gͦ ⁊ sensum
ꝑdidat: qui hoc ipsum quoq quod
a salute longe esset ignorabat. S int̃
hec. nos gemutus cogit. quoscdã nr̃i
ordinis iuros intueri: qui sacer dota¬
li officio p̃diti. si quid fortasse tuste
ex teriꝰ uel tenuit᷑ egerĩt ꝓtinus
subiectos despiciunt. ⁊ peccatores qͦsꝙ
in plebe positos dedignantur. eisq com¬
pati culpam suam confitentib nołũt.
ac uelud pharisei more. a peccatͥte mu¬

Expanded text:
eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice mu
Abbreviated transcription (Latin):
iħu lacrimis cepit rigare pedes eius.
⁊ capillis capitis sui tergebat.⁊ osca¬
labatur. pedes eius.⁊ ungento unge¬
bat. liquet fr̃s quod illicitis actib
prius mulier intenta ungentũ sibi
ꝓ odore sue carnis adhibuit. Quod
gͦ sibi turpit exhibuerat. hoc iam dõ
laudabilit̾ offerebat. Oculis terrena
concupierat: s hos iam penitentiã
conterens flebat. Capillos ad composi¬
tionẽ uultus exhibuerat. s capillis
lacrimas tergebat. Dre suꝑba dixerat.
s pedes domini osculans hoc in redẽpto¬
ris sui uestigia figebat. Quot gͦ in se ha¬
buit oblectamenta: tot de iuenit ho¬
locausta. Conu̾tit ad uirtutũ nume¬
rum cͥminum: ut totum seruiret deo
in penitentia. quicquid exse dm̃ con¬
tempserat inculpa. s hoc phariseus
intuens despicit. ⁊ non solum uenien¬
tem pectatricem mulierem. s etiam
suscipientem dominum rep̃hendit.
dicens intra se. hic si esset ꝓpħia sciret
utiq que ⁊ qualis est mulier q̃ tangit

Expanded text:
lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit
Abbreviated transcription (Latin):
de marie penitencia: flere mag̃
libet quam aliquid dicere. Cuius eñ
uel seͥxeũ pectus quod eius peccatͥtis
lacͥme ad exemplum penitendi non
emolliãtur: Considauit namq quid
fecit: ⁊ noluit moderari quid faceret.
Suꝑ conuiuantes ingressa est: non¬
uissa uenit. int̃ epulas. lacͥmas obtu¬
lit. Discite quo dolore ardet que flere
⁊ int̃ epulas non erubescit: hanc uero.
qmͣ lucas peccatricem mulierem. iohes
mariam nominat. Illam ẽẽ mariam
credimus: de qua marcus septẽ de¬
monia. eiecta fuisse testat᷑. Et quid
septem demoniis. nͥ uniu̾sa uicia desi¬
gnantur: Quia enim septem dieb
om̃e tempus comp̃henditur. recte sep¬
tenario num̾o uni̾sitas figuratur. Sep¬
tem gͦ demonia. maria hicdouit: que
unu̾isis uiciis. plena fuit. S ecce quia
turpitudinis sue maculas aspexit: lauã¬
ipsam gͣuit̃ erubescebat intus: nichil
esse crediclit. qd̾ uerecundaretur foris. Qtͥd
gͥ miramur fr̃s. mariam uenientenz.
an dominum suscipientem: Suscipien¬

Expanded text:
de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa estussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
patienciam: eam q̃ cũ res exigit exer¬
cete in oꝑatione. Nullum ur̃m ad o¬
dium ꝓximi contumeliosa uerba
commoueant. nulla ꝑit̾arũ rerum
dampna ꝑturbent.Si enim fixa m̃¬
te mensuara dãpna ꝑtimescitis lãp¬
na rerum transeuncium grauia ñ
putatis si eterne retributionis glãm
conspicitis: de temporali in uitia non
doletis. Tol̾ate gͦ adu̾sarios ur̃os. sed
ut fratres diligite quos tolatis. Et̃na
p̃mia: ꝓdampnis temporalibus q̃rite.
plere posse confidat: s obtinete p̃cibus.
quando hoc petitur largiri quod iubet.
Cum continue pulsatur in p̃ce: conci¬
te opitulatur intemptatione. ꝑ iħm¬

Expanded text:
patientiam, eamque, cum res exigit, exerpatientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. plere posse confidat, sed obtinete precibus it, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione,
Abbreviated transcription (Latin):
iugilanti oculo semet ipsam debet mens
circunspicere: ne contra mala ꝓxini ꝑ¬
trahatur ad retributionẽ mali cͤontra
temptamenta adu̾sarii. seducatur ad
delectationẽ uel consensum delicti. ne
contra flagella opificis. ad excessum ꝓ¬
ruat murmurationis. ꝑfecꝰte enin
temptam̾ta eius a delectatione atq
consensu non trabit᷑. ⁊ inter contume¬
lias ꝓximi custoditur ab odio.⁊ inter
flagella dei. compescitur a murmu¬
ratione. Nec hec agentes retͥbui nob̾
p̃sencia bona requiramus. Lam ꝓ
labire patiencie bona sꝑanda st̃
sequentis uite: ut tunc p̃mium nr̃i
laboris incipiat quando omnis iam
labor. sunditus cessat. Unde ⁊ ꝑ psalmi¬
stam cdicitur. Non in finem ob liuio
erit pauꝑis: pacientia pauperum
non ꝑibit in finem. Quasi enĩ ꝑisse
patiencia pauperũ cernitur. cum
nich̃ ꝓ illa in hac uita. humilibus
cipitur. cum simul omnia laboriosa
terminant᷑. Seruate gͦ fr̃s in mente

Expanded text:
vigilanti oculo semetipsam debet mens vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti, ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim tentamenta ejus a delectatione atque consensu non trahitur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmurpraesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus c ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa ineccłiastica pace patiencia:. ad
quantũ hũc retͥbutionis culm̃ euexit
qͥd huic suus conditor intus dedit.
dequo eͥnis tantã głam. indie eiꝰ exitus
⁊ foris innotuit: Quibus hunc creda¬
mus. nisi scĩs martyribus sociatũquẽ
aitestantib corporeis quoq oculis. a
beatis spiritib constat esse susceptum:
Nullo iste gladio ꝑcussus occubuit: et
tamen coronam patiencie. quã in mẽte
tenuit inegressione ꝑcepit. Probamꝰ
cotidie uerũ ẽẽ. qd̃ ante nos dictũ ẽ:
qr scã eccłia elecꝰtoꝵ florib plena. ha¬
bet in pace lilia. in bello rosas. Sciẽ¬
dum p̃tẽa ẽ. qd̃ tribus modis uirtus
patiencie exceri solet. Alia namq st̃
que adeo alia que abantiquo adu̾sa¬
rio. alia que a ꝓximo sustinemus: A
prorimo namq ꝑsecutionis. dampna.
⁊ contumelias¶ab antiquo uero adu̾sa¬
rio. temptauienta. adeo autem. flagella
toleramus. S in omnib his tribus mods

Expanded text:
ta illa in Ecclesiastica pace patientia, ad ta illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis
Abbreviated transcription (Latin):
estimabat. Hunc cum dies mortis eiꝰ egre¬
di decorpore urgeret: conuener̃t młti
ut tam sancte anime de hoc muncdo re¬
cedenti suas animas commendarent.
Cumq circa lectum illiuis hii qui con¬
uenerant omnes ad sisterent: alii cor¬
poreis oculis ingredientes angelos uide¬
runt. s dicere aliquid nullo mͦ potue¬
runt. Alii õino niħ uider̃t. s om̃s qui
aderant ita uehementissimiis timor ꝑ¬
culit: ut nullus egrediente illa sc̃a
anima illic stare potuisset. Et hii gͦ qui
uiderant. ⁊ hi qui omnino nicħ uid̾ant
uno omnes timore ꝑculsi et territi fu¬
gerunt. Nullusq illic assiste̾ illo mori¬
ente potuit. Pensate gͥ fratres omp̃s
deuẜ qualit terreat. qñ districtus uidex
uenturꝰ ẽ. si sic ad frenstes t̃ruit. quan¬
do gratus. remunerans uenit: Aut qͣlit̃
timeri potest cum uideri potuerit.
si sic mentes p̃sentium ftͣuit ⁊ qñ uide¬
ri non potuit. Ecce fratres kiñi serua¬

Expanded text:
aestimabat. Hunc cum dies mortis egreaestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate ergo, fratres, omnipotens Deus qualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratres charissimi, serva
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s tamen martyr extitit: quia
passionem qmͣ non suscep̃ incorpore
seruauit in mente. Et nos gͦ. hoc exẽ¬
plosine ferro esse martyres possu¬
mus: si patientiam ueracit ĩ animo
nus nomine: pater monasterii uirta
reatine urb̃ menia constutus. Wir ual¬
de sanctus patientie uirtute singula¬
ris. ⁊ suꝑ sunt multi. qui illum noue¬
runt. eiq uel uitam. uel obitum. nar¬
rant. Erat autem huius. lingua rus¬
tica: s docta uita. hic pro amore ce¬
lestis patrie cuncꝰta despexat. posside
aliquis in hoc mundo fugiebat. Tu¬
mulcus deuitabat hominum: crebͥs
ac ꝓlixiorib orationib intentus erat.
uirtus tamen patiencie in eo uehem̃t
ercreuerat: ita ut eum sibi amicum
crederet. qui sibi molestie aliquid.
irrogasset. Reddebat contumeliis gͣ¬
cias. Si quod in ipsa sua inopia ei¬
dampnum fuisset illatum. hoc maxi¬
mum lucrum putabat. Omnes suos ad¬
uersarios. nichil aliud quam adiutores

Expanded text:
vit, sed tamen martyr exstitit, quia vit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo nus nomine, pater monasterii juxta Reatinae urbis moenia constituti, vir valde sanctus, virtute patientiae singularis. Et supersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tamen martyrii palmam tenemus.
Duo quippe sunt. martyrii genera:
unum in publico. aliud inmente. si¬
mul et actione. Itaq esse martyres
possumus. etiam si nullo ferro ꝑcuti¬
entium trricidemur. Mori quippe a ꝑ¬
sequente: martyrium in aꝑto oꝑe ẽ.
ferre uero coutumelias. odient᷑e dili¬
gere. martyriũ ẽ. in occulta cogitatiõe.
Nam quia duo sunt martyrii gen̾a:
unum mocculto oꝑe aliud in publi¬
co: testatur u̾itas que zebedei filios
requirit dicens. Postestis bibere calicẽ.
quem ego bibuturus sum ͨ Eui cum
ꝓtinus responderent possumus: ilico
dominus respondit dicens. Calicem qui¬
dem małum bibetis. Quid enim ꝑ cali¬
cem. nisi dolorem passionis accipimus:
De quo alibi dicit. Pater si fieri potest
transeat a me calix iste. Et zebedei fi¬
lii. id est iacob ⁊ iohes. non ut̃q ꝑmar¬
tyrium occubuit ⁊ tamen quod uter¬
q calicem biberet. audiuit. Ioħ̃es nãq
nequaqͣm ꝑ martyrium uitam fini¬

Expanded text:
et tamen martyrii palmam tenemus. et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, iDominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam fini
Abbreviated transcription (Latin):
tanto furore conturbat: ut plerũq
uir patiens illa se eqͣnimit tolasse
etiam post uictoriam captiuuis eru¬
bescat. se q non redilisse contumeli¬
as doleat: et deteriora rependere si
occrasio p̃beatur querat. Quib gͦ
isti sunt similes. nisi his qui ꝑ for¬
tuudinem incampo uictores sunt. s
ꝑ negligentiam post modum intra
urbis claustra capiunt᷑: Quib isti
sunt similes. his. quos irruens gra¬
us sangor a uita non subtrahit. s
lenit ueniens. rediuiua febͥs occidit:
Ille gͦ ueracit̃ patientiam seruat.
qui ⁊ adtempus aliena mala sine
dolore tolerat: et hec eadem retrac¬
tans ꝑtulisse se talia exultat: ne bo¬
num patiencie quietis tempore
ꝑeat. quod inꝑitur bationib custodi¬
tur. S quia uatale martiris hodie
colimus fr̃s m̃i. nequaqmͣ nos auir¬
tute eius patiencie. estunare ertra¬
neos debemus. Si enim aduuante nos
domino. uirtutem paticiencie seruare
contendimus. ⁊ in pace eccłie uiuinius.

Expanded text:
tanto furore conturbat, ut plerumque tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
igne uehementissime doloris instingã¬
tur. Argumenta ultionis inquirunt.
⁊ mansuetudinem quam tolerantes
habuerunt in retractione sua semet¬
ipsos diiudicantes ꝑdunt. Callidus
namq adu̾sariis. bellum contra duos
mouet: Unum uidelicet inflammans¬
ut contumelias pͥor ĩferat: Alteruĩ uero
prouocans. ut contumelias lesus reddat.
S euis iam iam uictor extitit. quem
ad ꝓferendas contumelias cominouit:
contra illum acͥus dolet quem ad red¬
dendas inuirias cominouere ñ potuit
Unde fit ut tota se uirtute contͣ eum
erigat. quem contumelias fortiter ꝑtu¬
lisse consicł̾at. quẽ quia commouere
secreta cogitatione deceptionis in qͥ
ꝑdidit ad ꝑrhibendas occulte insi¬
dias ex ardescit. Quietis namq iam
tempore ad uictoris animum redit
Et uel dampna rerum. uel miuria¬
rum iacula. ad memoriam reducit
Eunctaꝙ que sibi illata sunt uehe¬
menter exagg̃ans: fuisse intolera¬
bilia ostendit. Et quiescentis animũ

Expanded text:
igne vehementissimi doloris instiganigne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammansut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere secreta cogitatione deceptionis tempus perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616
Abbreviated transcription (Latin):
Docꝰtrina uiri: ꝑ patienciam noscit᷑
Tanto gͦ quisq minus ostenclit᷑ doctꝰ.
quanto conuincitur minus patiens
Neq enim potest ueratit bona docen¬
do impendere: siuuendo nesciat eqͣ¬
nimiter aliena mala tołare. Quan
do enm culmine uirtus patientie
polleat: rursum sõlomon indicat.
dicens. Melior est patiens uiro forti:
⁊ qui dominat᷑ animo suo expugna¬
tore urbium. Minor est uicꝰtoria ur¬
bes expugnare: quia extra sunt q̃
uncuntur. Maiis est autem quod
ꝑpatientiam iuncitur: quia ipse ase¬
animus suꝑatur.⁊ semet ipsum sibi¬
met ipsi subicit. quando eum patien
cia in humilitate tolerancie ff̃nit. Sci¬
endum uero est: quod plerumꝙ eue¬
nire patientib solet. ut eo quidẽ tẽ¬
pore quo ad u̾sa patiuntur. uel contu¬
melias audiunt. nullo dolore pulsent᷑
Et sic patienciam exhibeant ut cus¬
todire etiam cordis in nocentiam cu¬
rant. S cum post paululum hec ip̃a
que ꝑtulerunt ad memoriam reuoiãt.

Expanded text:
Doctrina viri per patientiam noscitur, quia tanto quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens, neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Recte to culmine virtus patientiae polleat, Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur; majus est autem quod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, qtia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant,
Abbreviated transcription (Latin):
tione mortis: consolatio ꝓtinus subdit᷑
de gaudio resurrectionis. cum dicitur.
capillus decapite ur̃o non ꝑibit. Scimꝰ
fratres qr caro incisa dolet. capillꝰ incifꝰ
non dolet. Ait gͦ martytib suis. sapil¬
lus de capite ur̃o non ꝑibit. Uidelicet
aꝑte dicens. Cur timetis ne ꝑeat. quod
incisum dolet. quando ⁊ illud ĩ uobi s
ꝑire ñ potest. quod incisum dolet: Seqͥ¬
tur. In patiencia ur̃a possidebitis anĩas
ur̃as. Idcirco possessio anime inuirtute
patiencie ponitur: qr radix om̃ium.
custosq uirtutum. patiencia est. ꝑpa
tienciam uero possidemus animas nr̃as.
quia dum nobis ipsis dominaridiscimꝰ
hoc ipsum incipimus possidere: quod
sumus. Paciencia uera est aliena ma¬
la eqͣnimĩt ꝑpeti: contra eũ quoq qͥ
mala irrogat. nullo dolore morderi Nã
qui sit proximi mala portat. ut tameiz¬
tatitus doleat. ⁊ tempus digne retributio¬
nis querat: patientiam nõ habet.

Expanded text:
tione mortis, protinus consolatio subditur tione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis avestras . Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur; quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras; quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore morderi. Nam qui sic tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non servat,
Abbreviated transcription (Latin):
mini autem a parentib. ⁊ frĩb ⁊ co¬
gnatis ⁊ amicis: ⁊ morte afficient ex
uobis. Minorem dolorem mala inger̃t:
que abeptraneis ingeruntur. Plus
uero in nob̾ ea tormenta seuiunt q̃
meus maledixisset michi: suib portas¬
sem utiq. Et si is qui oderat me suꝑ me
magna locutus fuisset: abscondissem
me utiꝙ abeo. Tu uero homo una¬
nimis dux meus ⁊ notus meus. Qui
simul metum dulces capiebas cibos:
in domo donuni ambulauimus cum
consensu. Et rursum. Homo pacis
tis uocib dicat. Transgressionem eius
tanto grauius ꝑtuli. quanto hanc
ab eo qui meus esse uidebatur sensi:
Omnes gͦ electi quia summi capitis
menbra sunt. caput quoꝙ suum in
passionib secuntur: ut ipsos adu̾sarios
in sua morte sentiant qͥe quoꝵ iuita
p̃sumebant. Et tanto eis crescat merces
oꝑis: quanto eis uirtutis suchrum pro¬
ficit exaliene dampno caritatis. S
quia tlura sunt que p̃dicuntur de afflic¬

Expanded text:
mini autem a parentibus et fratribus, et comini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae meus maledixisset mihi, supportassem utique; et si is qui oderat me super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis ertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflic
Abbreviated transcription (Latin):
dine pendeat: ꝑu̾siores tamen quosꝙ
inueniens quia digne ruinis illius
opprimantur innotescit. Et subditur.
Ducentes ad reges ⁊ p̃sides: ꝓpt̃ nom̃
meum. Contingent hec uobis intesti¬
monium. Intestimonium uidelicet
quoꝵ nisi eoꝵ qui aut ꝑsequendo mor¬
tes inferunt aut uidendo ñ imitantur:
Mors quippe iustorum bonis in aduito¬
rium ẽ: malis intestimoniũ. Ut in de
ꝑu̾si sine excusatione ꝑeant: unde
electi exemplum capiunt ut uiuãt
q̃ auditis tot terrorib turbari po¬
terant infirmarum corda: atq ideo
infertur. Ponite gͦ in cordib ur̃is: ñ
p̃meditari. quẽ ad modũ respondeatis eis.
Ego enim dabo uob̃ꝰ ⁊̃ sapientiã: cui
non sti poterunt resistere ⁊ contradicere
omnes aclu̾sarii ur̃i. Ac si aꝑte m̃bris
suis infirmantib dicat. Nolite terreri
nolite ꝑtimescere uos ad certamen acce¬
distis: s ego p̃lior. uos uerba editis:
s ego sum qui loquor Sequit᷑. Trade¬

Expanded text:
dine pendeat, perversiores tamen quosque dine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideobinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapien poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trade
Abbreviated transcription (Latin):
dum uero  qud̃ dicitur. terroresq
de celo ⁊ tempestafes. Eñ tẽpestates
hyemales uenire ex ordine tẽpoꝵ
soleant. Cur boc loco tempestates
uenire in ꝑlitionis signo p̃dicũt᷑
nisi quod eas tempestates dominus
uenire de nuntiat. que nequaqͣm
orclinem temporum seruant: Que or
cdinate serui ueniunt signum ñ sunt.
S tempestates insigno sunt: que ipsa
quoq tempoꝵ statuta confundunt:
qr estiuum tempus omne conu̾sum in
pluuiis hyemalib iudimus. Quia aũt
cuncta hec non iniusticia ferientis sũt
s de m̾ito mundi patientis. facta pra¬
uorum hominum p̃mittuntur cum
dicitur. S ante hec omnia: incipient
uob̾ manus suas iniceͤ ⁊ ꝑsequentur
et tradent uos in sinagogis ducente s
acl reges ⁊ p̃sides ꝓpter nomen meum
Ac si aꝑte dicat. Pͥrius corda hominum
⁊ post elementa turbantur: ut cum
rerum ordo confunditur: ex qua iam
retributione ueniat de monstretur.
Nam quãuis finis mundi ex ipso suo or¬

Expanded text:
dum vero quod dicitur: Terrores dum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. , quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo or
Abbreviated transcription (Latin):
Qua gͦ omnia consummancla sũt:
ante consummationẽ om̃ia ꝑturbãt᷑.
Et quia incunctis delĩquimus ĩcũc¬
tis ferimur. ut impleatur qd̃ dicit᷑:¬
⁊ pugnabit pro eo orbis terrarum.
contra insensatos. Omnia namq:
que aclusum uite accepimus: ad
usum conu̾timus culpe. u cuncta
que adusum pͣuitatis infleximus:
ad usum nob̃ uertunt᷑ ultionis. Trã¬
quillitatem quippe humane pacis:
acdusum u̾timus uane securitatis
ꝑegnnationem terre: ꝓhabitione
dileximus patrie. Salutem corpoꝵ:
redigimus in usum uitiorum. Uber¬
tatis habuncdlantiam ñ ad necessitatẽ
carnis: s ad ꝑu̾sitatem intorsimus
uoluptatis. Ipsa serena blandim̃ta.
ad a morem nob seruire cogimus
terrene delectationis. Iure gͥ restat.
ut simul nos omnia feriant: que
simul omnia uiciis nr̃is male sub¬
acta seruiebant. Ut quot prius in
mundum in columes habiumus
gaudia: tot de ipso post modum
cogamur sentire tormenta. Notã¬

Expanded text:
Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notan
Abbreviated transcription (Latin):
magni erunt ꝑloca. ⁊ pestilencie ⁊ fa¬
mes. Terroresq de celo ⁊ signa magna
erunt. Uel sic̃ in quibdã codicibus
inuenitur: terroresq decelo ⁊ tem¬
pestates. Atq post subditur. Et sig¬
na magna erunt. Ultima tribulatio
multis tribulationibus p̃uenit᷑. Et ꝑ
crebra mala que p̃ueniunt: indicã¬
tur mala ꝑpetua que subsequent᷑.
Et ideo post bella ⁊ secditiones ũ statĩ
finis: quia multa debent mala p̃cur¬
rere. ut malum ualeant sinͨͤfine nũ¬
tiare. S cum tot signa ꝑturbationis
dicta sunt: oportet ut eorum consi¬
derationẽ breuiter ꝑsingula per¬
stringamus. qr necesse ẽ ut alia ece¬
lo. alia et̃ra. alia abelementis.
alia abhominib patiamur. Ait
enim. Surget gens contra gentem:
ecce ꝑcurbatio hominum. Erunt
terremotus magni ꝑ loca: ecce respec¬
tus ire desuꝑ. Erunc pestilentie ecce
inequaliqitates corpoꝵ. Erit fames
ecce st̾ilitas terre. T̃roresq decelo ⁊
tempestates: ecce ineqͣlitates aͤris.

Expanded text:
 pestilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris.
Abbreviated transcription (Latin):
uos oderunt. Orate ꝓ ꝑsequentibus
⁊ calumpniantib nos hirtus itaq ẽ
coram hominib aduersarios tołare.
s uirtus coram deo. diligere. Quia hoc
solum sacrificiũ deus accipit: quod
ante euis oculos. inaltare boni oꝑis.
flamina caritatis. incencdit. Scienclũ
uero est quod plerumq ideo patien¬
tes esse uidemur: quia retribuere
mala non possumus. Quigͦ idcrrto
malum non retribuit. qr nequaqnͣ
ualet: proculdubio ut p̃diximus
patiens non est. qr patientia ñ ĩ osten¬
sione inquiritur s in corde. ꝑin paci¬
entie autẽ uicium. ipsa uirtutum

Expanded text:
te pro persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtut
Abbreviated transcription (Latin):
tuã: ⁊ ꝯfũdaris Uͥginẽ ne ꝯspicias ne forte scanda¬
lizeris: in decore illiꝰ. ꝑꝑ spẽm mulieris młti ꝑi¬
erũt: ⁊ exhͣ .cupiscentia qͣi ignis exardescit. Qui
se iungit fornicariis: erit neqͣm. Post ꝯcupiscen¬
tias tuas ñ eas. ⁊ auolũtate tua a u̾tere. Qui te¬
net mulierẽ infidelẽ: qͣi qͥ ap̃phẽdit scorpionẽ.
Sic̃ sol oriens in altissimis clł: sic mulieris bõe¬

Expanded text:
scandalizeris in decore illius . Propter spem mulieris multi perierunt, et ex hac concupiscentia quasi ignis exardescit . Qui se jungit fornicariis, erit nequam . Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Qui tenet mulierem nequam, quasi qui apprehendit scorpionem . Sicut sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bo
Abbreviated transcription (Latin):
łis. q̃ ꝑ carnis ĩ mundiciã templũ dĩ iuolat:
cito deduc̃ ad senecꝰtutẽ. Onu̾b pect̾is fornica¬
tio maior ẽ: qr fornitatio unu̾isa añcedit
mala. Melius : enĩ mori: qͣm fornican. Meliꝰ¬
ẽ a mori: qͣm libidine maculari. Libido uero.
ininfernũ hominẽ mergit. libido uͦ: in

Expanded text:
ia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tceleriter ducit ad senectutem. Omnibus peccatis fornicatio major est, quia fornicatio antecedit mala. Melius est enim mori quam fornicari, vel libidine maculari. Libido in infernum hominem mergit. Libido in
Abbreviated transcription (Latin):
Inter epulas ⁊ illecebras uoluptatũ: ⁊̃ ferreas
mentes libido dornat. Difficile .it. int̃ delici¬
as seruat᷑ pudicicia. Nitens cutitis: sordidũ¬
ostendit animũ. Et inserico. ⁊ inpãnis. libi¬
tiũ sꝑnit scalorẽ. Sine cerere ⁊ lib̾o friget ue¬
nus. Qui luxuriat᷑. uiuens mortuus :. Ergo
qui in ebriat᷑. mortus ⁊ sepultus ẽ. Greb̃. dix̃.
Dũ sacietate uent̃ extẽdit᷑. aculei libidinis
excitãt᷑. Iisid̾.d̾. fornicatio carnis: adult̾ium
÷. fornicatio aĩe: seruitꝰ ydoloꝵ ÷. Luxuna . iͦi
castitas carnis. pͥncipalit his luob ucũs
humanũ possidet genꝰ. uł dũ mẽtẽ ĩ suꝑbiã
erigit: ⁊ dũ ꝑ luxuriam carnẽ corrũpit. pͥma
fornisationis ocłoꝵ tela sunt. sccła u̾boꝵ. s qͥ ñ
capit᷑ oculis. pͭ. u̾b̾ resistere. Q delectationẽ refre¬
nat libidinose suggestionis: ñ tͣnsit ad ꝯsensum
libidinis. Cito .i. resistit oꝑi: qͥ titilanti m̃tem
ñ accomodat delectationi. Si plus oblectat m̃¬

Expanded text:
inter epulas et illecebras voluptatum. Etiam ferreas mentes libido domat. Difficile enim inter delicias servatur pudiciostendit animum; et in sericis et in pannis libitur pudicitia. Sine Cerere et Libero friget Venus. Qui luxuriatur vivus, mortuus est: ergo qui inebriatur mortuus et sepultus est. GREGORIUS. Unde satietate venter extenditur, inde aculei libidinis excitantur. ISIDORUS. Fornicatio carnis adulterium est. Fornicatio animae servitus idolorum. Luxuria castitas carnis. Principaliter his duobus vitiis humanum genus possidet, dum mentem in superbiam erigit, vel per luxuriam carnem corrumpit. Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti consensum non accommodat delectationi. Si plus oblectat me
Abbreviated transcription (Latin):
urit quẽ occiosũ inuen̾it. Corpꝰ .i. labore fa¬
tigatum: minus delectat᷑ flagitio. Dcio enĩ
deditus cito luxuria surripit᷑ uacantem
cito luxuria. p̃ocupat. Cesariꝰ dix̃. Contra
reliqua uitia: oportet nos omĩ uͥtute resi¬
ste̾. contͣ libidinẽ uͦ: ñ expedit repugnare
s fuge̾. In uitas patrũ d̾r. Castitatẽ gignit e¬
abstinentia: castrimargia ã mat̾ : ĩ otinẽ

Expanded text:
quem occisum invenerit. Corpus enim labore fatigatum minus delectatur flagitio. Otio enim dedito, cito luxuria subrepit. Vacans cito luxuria praeoccupatur. CAESARIUS. Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero non expedit repugnare, sed fugere. EX VITIS PATRUM. Castitas gignit abstinentiam, gastrimargia autem mater est incontine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp furor species ĩ. q̃ furore extunto desicdat
ultionem. ⁊ eum quem clecepisse se putat
uult delere. Greg̃ . d. Inde .ii. diabolus in
alt̾ius corde rixe malum solet ĩ mutere:
unde alterũ ꝯ spicit pietatis negociũ fecisse
In nr̃o u. botio oꝑe. aliqñdo cauendum.

Expanded text:
urore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alium conspicit ad pietatis negotium excitari. In nostro enim bono opere, aliquando cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
s hominib placẽ desid̾at: inuanum laborat. Mag¬
nus gͦ unusquisq eẽ studeat. s tũ aliqͦ m ẽẽ se nes¬
ciat. ne dũ s magnitudinẽ arrogant̾ tͥbuit. ãmit¬
tat. Bono oꝑi dũ laus humana obiuat: mentes
oꝑantiũ immutat. ꝑ hoc ꝙ agimꝰ: laudes exteriꝰ
ñ q̃ramꝰ. Sic & sit opꝰ in publico: qͣtinus intentio ma

Expanded text:
 hominibus placere desiderat, in vanum laborat. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono operi dum laus humana obviat, mentes operantes immutat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ feruor adulantis. I ysid̾ .d. Ꝙ elemosinã uane
głe causa imꝑtit: ex uͥtute uiciũ fac̃. Qͥ aliqd̃ do¬
num dei ꝙ meruit in suã laudẽ ꝯu̾tit: ꝓculdu¬
bio uͥtutẽ ĩ uitiũ tͥnffert. Non declinat a dextera
qͥ ñ s̃ s deo tͥbuit boã q̃ agit. Inde se nõnulli ẽẽ ĩtos
ꝯficlunt: unde maxime reꝓbant᷑. Amator uane
głie unde possit semꝑ laudari. age̾ ñ qͥescit. Ille¬

Expanded text:
nis. ISIDORUS. Qui eleemosynam vanae gloriae ex causa impertit, ex virtute vitium facit. Qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit. Inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. Amator vanae gloriae, unde semper possit laudari, agere non quiescit. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Noli q̃rere abhomine ducatũ: neꝙ ac
rege cathedram honoris. Nõ laudes uirum in
sp̃e sua: neq sꝑnas hominẽ in uisu suo. Non
In uestitu ne głieris unqͣm: nec incdie honoris
tue extollaris. Ante mortẽ ne laudes hominẽ
quẽqͣm: qm̃ in filiis agnoscit᷑. uir. In uanita¬
te: app̃bendit᷑ pect̃or ⁊ suꝑb añ sermonem
ne collaudes uirum. ħ eñi temptatio ÷ hõiũ.
pͥones regem noli uicdi sapiens. Curã habeco
debono nomine. hoc enĩ magis ꝑmanebit tͥ:
cum ingłi ais fu̾is. Qui laudẽ ũ appetit: nec
contumelias sentit. Nõ ido̾ te bonũ existimes:
si bonꝰ p̃diceris. nemo magis pͭ. scire qͥd sis: sic̃
p̃diceris : Caue ne rumusculis hominũ des oꝑã.
ne offenclas cłm. populoꝵ laudẽ dũ cõmodes G reg̃.¬
dixit. Sc̃ĩ ñ solũ głam supͣ modũ suũ omĩo non¬

Expanded text:
omine ducatum, neque a rege cathedram honoris . Non laudes virum in specie sua, neque spernas nominem in visu suo . NonIn vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir . In vanitate apprehenditur peccator non laudes virum . Haec enim tentatio est hominum . Penes regem noli velle videri sapiens . Curam habe de bono nomine, hoc enim magis proderit tibi, cum ingloriosus fueris. Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aestimes, si bonus praediceris. Nemo magis scire potest qui sis, sicut praediceris? Cave ne rumusculis hominum eleveris, ne offensus Deo, populorum laudes comedas. GREGORIUS. Sancti non solum gloriam sup