comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si seitentiae ꝑsona adicat᷑ ftt crian. si de trahat᷑ fit sertentia. PECA N¬
SCΕVΑ T AΝΑSEΑ Cata scaua ÷ confirmnatio p̃positertĩ dna¬
sceua contraria saperiori est Reuinc̃ prom̃e ñ fuisse autñ ẽe qđ nacũ
aut fastũ autdictũ esseꝓponit᷑ ut siquis chuimerã neget fiuisse. aut
fuisse confirmec. Int̃ hanc ⁊ thesn hoc int̃ẽ qđ diesis quanuis uipsa
habeat dispucationẽ initranq partẽ. tam̃ in certe rei qͥtiasi deli¬
beratio ⁊ cohortatio ÷ Cata sceual ⁊ anasctua in his reb q̃ uerdsimi¬
Vs ñsunt sed ꝓueris ponunt᷑ plerun quersant᷑ A nasceuã pͥmadi¬
usio ẽ in conueniens ⁊ mendacũ. In conuenientis speciessunt qđ
in honestũ ÷ ⁊ inutile Itẽ in honestũ trastit᷑ a utilidictis. aut in
fastis in distis utsi quis incecora ⁊ sn esperidareia austorctate
dixse dicat᷑ uelut si aliquis infamet caethiẽ illã ansoriũ.iui

Expanded text:
 fit sententia. De Catasceua et Anasceua . Catasceua est confirmatio propositae rei. Anasceua autem contraria superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum esse proponitur; ut si quis Chimaeram neget fuisse, aut fuisse confirmet. Inter haec et thesin hoc interesse, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incertae rei quasi quaedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceua aAnascevae prima divisio est, in inconveniens, et mendacium. Inconvenientis species sunt: quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur, aut in dictis, aut in factis. In dictis, ut si quis indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur, velut si aliquis i
Abbreviated transcription (Latin):
timana sȩeuao rẽdeamꝰ neqdaliqđ siguficare uoluerint qͥista finxert̃
uut scrllã m̃ marinã. sed maritiniã femnã. nec succinctã canibus
sed rapacẽ aliquã in in hospitalẽ uenientib extitisse. DEPROSOPO¬
PEIA ro sopopera ⁊ cũinanimaliũ ÷ ꝑsona ⁊ sermo fingit᷑. Cicero
soqueret᷑ dicens i cȩcera Sio imontes ⁊ flumina ⁊ arbor es loquentes
inducĩmꝰ ꝑ soniã im pohentesrei. q̃ non habet naturã loquendi qđ
ri trago edis usitatĩ est .  inor ationib: frequentissime inuenitur
Di et ttoboltta: Ethopopeianuͦ illã uocamꝰ. inquã hominis

Expanded text:
d aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem venientibus extitisse. De Prosopoeia . Prosopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero loqueretur, dicens,' et cetera. Sic et montes et flumina vel arbores loquentes inducimus, personam inponentes rei quae non habet naturam loquendi; quod et tragoedis usitatum et in orationibus frequentissime invenitur. De Ethopoeia . Ethopoeiam vero illam vocamus, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tetie stxlis q ertris audacia. Nã cõ purate ꝑsona susci prai
audatx abruptaerit ⁊ temerariabratio: dũ feminae sermosimulatur
sexui conuenire debetoratio Iã uͦ ad olesentis. ⁊ senisimilics. uimpẽ¬
ratoris. ⁊ parasiti. ⁊ rustici ⁊phy lo sophi. diũs aratio dicenda est
Alit̃ prloqt᷑ gaudio affestus alt̃ uulneritꝰ. In qͦ genere distionis
illa sunt maxime cogitanda qͥs loquat᷑. ⁊ apudquẽr ⁊ deqͦ ⁊ubi
⁊ qͦ tẽ pore qͥd egerit quid asturus sit. aut qͥd patipossit. sihaec
consultaneglexerit DEGINERIBUS AUESTONUM
S enera questionũ duosunt quoꝵ unum est finitum. alterũ infintã
Fincũ hypothesis grete. latine tausa dicũ ubi cũ certaꝑscna con¬
trouersia est. Infiniũ qđ grece thesis. latine ꝓpositũ nominatur
hoc ꝑ sonã ñ habet certam. nec inthesi aliqua certa circunstantia.
id est nec locus. nec tẽpus In causa uꝰ certa sunt omnia. Unde quasi pars

Expanded text:
sexus, maeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio: iam vero adolescentis et senis, et militis et imperatoris, et parasiti et rustici et philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De generibus quaestionum . Genera quaestionum duo sunt, quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum ὑπόθεσις Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. Infinitum, quod Graece θέσις, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars
Abbreviated transcription (Latin):
iure qũt odo que tempereñ est auids han cutburia dinote pre cũ prri cilo
captis ñ dibitiũ octidere Pxterea sednustorinũ enthi memaus altera¬

Expanded text:
iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere
Abbreviated transcription (Latin):
modi sunt duo Primꝰ enthi mema qͥ est in ꝑfestus syllogismꝰ atqrhetoricus
Scds epr dierema qͥ est rhetoricꝰ. ⁊ latior yllogis mꝰ. Enhumematis
mẽ bra sunt quinq Primũ conuincibile. Scđm Ostentabile . Tertiũ sen¬
tentiale. Quartũ Exẽ plabile. Quintũ Collestuũ. Conuincibilet̃ qđ eui¬
dentiratio ne conuincit᷑ sic̃ fecit cice roꝓmilone. Eius gͥ mortis sedetis¬
ultores eu̾iuitã siputetis ꝑuos restui posse noliti sstentabile est. qđ certa
reide monstratione constringit. sic̃ cicero in cantilena. hic tam̃ uiuit
uiuit immo etiã insenatũ ueñ. Sententiale ẽ qd sententia generalis
ad dcit ut apud terentiũ. Ob sequiũ amicos. ueritas odiũ parit. Exem¬
plabile est qđ alicuꝰ exẽpli cõparatione euentũ similẽ cõminatur. sic̃
cicero in phi lippicis. Iemirte antoni quoꝵ exempla imitaris eoꝵ exitus
ñ ꝑtimescere . Collestiuũ est cũ inunũ quae argum̃tata sunt colliguntur

Expanded text:
modi sunt duo, primus enthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus. Secundus epichirema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. Enthymematis membra sunt quinque, primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exedenti ratione convincit, sicut fecit Ciceroultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rator est gͥ uirbonꝰ dicendiperitꝰ. Uirbonꝰ consistit natura morili¬
uita artib Dicendiperitꝰ consistit artificiosa eloquentia q̃ consisa
partib .v. inuentione dispositione elocutione memoria ꝓnan¬
tiatione ⁊ fine of ficii qđ est a liqͥd ꝑ suadere. Ipsa cutẽ periti adi¬
cendi in trib reb consistit. natura dostrina usu. Natura in genio
doctrina sciẽntia. usu assiduitate. Haec sunt t q̃ nonsolũ in ora¬
tore sed inuno qͦq homine artifice expestant᷑ ut aliqͥd efficiat
de qͥb lib et utilitatib. uita qͥd aut debeat autñ debeat fieri
trastat᷑. De monstratiuũ in qͦ laudabilis ꝑsona aut rep̃hen¬
sibilis ostendit᷑ Iudiciale in qͦ deipsius ꝑ sona facto aut paena

Expanded text:
rator est igitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat.de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poena
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sit unũ quod ad omẽs res & priuatas & publicas ma¬
ximeꝑtineat. Hoctuta. hoc honesta. hoc illustris h

Expanded text:
 sit, quod ad omnes res et privatas et publicas maxime pertineat: hoc tuta, hoc honesta, hoc illustris, h
Abbreviated transcription (Latin):
guo eampartem quae sibi ꝓsit defendere aut uerbi diffin¬
tionem inducere. et illius uerbiuim quo urgeri uideatur¬
ad suae caus e cõmodum traducere. Aut ex scripto nonscrip¬
tum aliquid inducere ꝑratiocinationem. dequa post

Expanded text:
guo eam partem, quae sibi prosit, defendere aut verbi definitionem inducere et illius verbi vim, quo urgeri videaturad suae causae commodum traducere aut ex scripto non scriptum aliquid inducere per ratiocinationem, de qua post
Abbreviated transcription (Latin):
it et qđ ho mines impellantur ñ salaratiacuiationeurdrtrum. uerum etiam fala¬
In his duob etiã
illud accusator cõn¬
siderare debebit
mne forte istaquae se¬
cutus sit aut sugerit
in opinionetantũ
habuerit reus neq
consecutus sit com¬
modita tem neq
ullũ malũ fugerit
sed dicendũ est euta
fuisse iusũ quiar.¬
guit᷑ et sit suao pi
aut id qđ bonũ est malũ putant. aut contra. qđ malũ est bonũ.
aut qđ namalũ est nec bonũ. malũ authonã: aut qđ netma lũ
autbonũ est. nec malũ nec bonũ Poc intellesto si qui negabit.

Expanded text:
. Quod homines impellantur non sola ratiocinatione uera rerum, uerum etiam falin his duobus etiam illud accusator considerare debebit, ne forte ista quae secutus sit aut fugerit in opinione tantum habuerit reus, neque consecutus sit commoditatem neque ullum malum fugerit; sed dicendum est ei ita fuisse uisum qui arguitur, ut sit sua opiaut id, quod bonum est, malum putant, aut contra, quod malum est, bonum, aut, quod nec malum est nec bonum, malum aut bonum, aut, quod malum aut bonum est, nec malum nec bonum. hoc intellectu si qui negabit
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Sed quia nonsatis aliciu uidetͥ dilucide de¬
monstratũ. nisi qđ exciuili causarũ genere exẽplisubie terimꝰ¬
uidet᷑ eius modiquoq utendũ exempla. non quo p̃ceptio¬
differat. aut aliter hoc in sermone atq indicendo sit
utdidũ sedut eoꝵ uoluntati satis fiat. qui qđ aliquo in
loco uiderint alio in loco nisimonstrat᷑ ne queunt cognoscere

Expanded text:
dit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimvidetur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quodifferat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit um, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo in haccausa quȩ apud gretos ẽ ꝑuulgata cũ epami¬
nondas thebanoꝵ imperator. qđ ei qui sibi ex lege p̃tor¬
successerat exercitũ nontradidit. et cũ paucos ipsedies
contralegẽ exertitũ tenuisset. lace demonios funditus
uicit. poterit accusator argumentatione ut ꝑ induc¬
tionẽ aimscriptũ legis contra sententiã defendat

Expanded text:
ergo in hac causa, quae apud Graecos est pernondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege prsuccesserat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunc modũ. Si iudices id qđ epami nondas ait legisscri¬
torem sensisse asscribat ad legẽ et addat hanc exceptionem

Expanded text:
ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sint exitũ ꝑuenturae Nã qui uidet si cirei quã primo
roget᷑ reste assenserit. illã quoq rẽ quae sibidis pliceat ẽe
neces sario concedeidã. plerunq aut ñ respondendo dut
male respondendo longius rogationẽ ꝓcedereñ sinit
Quare ratione rogationis imprudens. ab eo qđ concessit
adid qđ non uult concedere. de ducenđ est. Extremun
autẽ aut taceat᷑ oportet. aut concedat᷑ aut neget᷑ Si
negabit᷑. aut ostendenda similitudo ẽ earũrerũ que
ante concessae sunt. aut alia utendũ inductione siconce¬
det᷑ conludenda ẽ argumentatio Sitacebit᷑ aut eli¬
cienda responsio ẽ aut qm̃ taciturnitas uitat᷑ confes¬
sionẽ ꝓeo acsi concessumsit. condudere oportebit ar gi¬
mentationẽ Ita fit hoc genus argumentanditraꝑtũ Prima
pars ex similitudine constat una plurib: ue. Altera
exeo qd concedi uolumꝰ &ius causa si militudines ad¬
hibitae sunt. Tertia ex conclusione: quȩ aut confir¬

Expanded text:
quem sint exitum perven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confir
Abbreviated transcription (Latin):
in his exemplis concessionis in est omnibus scripti controuer¬
fia ea quaȩ ex scripto et sententia nominat᷑ S ed quia deon¬
cessioneloquebamur in eam pͣcepta dedimus Alio actẽ loco
de scripto et sententia dicemus. N unc in alterã concessionis
partẽ. considerationem intendemus IDE DEPRECA NON¬
epretatio est inqua non defensio facti. sedigna scendi postilatio
abeo qui peccatoꝵum uindex esse debet. ut igno scat impe¬
trare Qua reparte eius generis cũ causam nonideo confti¬
tueris utilicebit ut si ꝓaliquo claro autfortiuiro. cuius in
rem publicam multa sunt beneficia dicere possis cumu
dearis non uti de precatione: utitamen ad hunc modum

Expanded text:
in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecatio est, in qua non de- fensio facti, sed ignoscendi postulatio ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non tueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam multa sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum
Abbreviated transcription (Latin):
pillire testari. an haere des scđi ipsius patris familias¬
ñ filii quoq eius pupilli haere dessint Atq hoc ñ alie¬
num est qđ ad multa ꝑtineat. neaut nusquã aut¬
usq quaq dicatur hic ad monere. Sunt c
Quia scđs̃ heres cũ dicitur eius est scđs. quihereditatẽ remuisit Vnde heres a¬
Quandiu ñ licebat
filio scribere testa
aliun de filius haberet¬
plurei habent rationes in simplici constitutione Quo d sit:
cumid qđ fastum est. aut qđ defenditur. pluribus decausis
restum aut ꝓbabile uideri potest. ut in hac ipsacausa Sup
ponatur eũ ab haeredib haetratio Vnius ꝑ petimniae plures
dissi milib. detausis heredes ẽẽ nom posunt nec unqũa fadũ
est ut eius dẽ pecunie alius testamento. alius legehaeres eset
Infirmatio autẽ hacerit Nonẽ un apecuinia ꝓpterea qđ ler

Expanded text:
pilli retestari, an haeredes snon filii quoque eius pupilli heredes sint? Atque hoc non alienum est, quod ad multa pertineat, ne aut nusquam autusquequaque dicatur, hic ad- monere. sunt cQuia secundus heres cum dicitur, eius est secundus qui hereditatem remisit. Vnde heres Quam diu non licebat filio scribere testamaliunde filius haberetplures habent rationes in simplici constitutione; quod fit, cum id, quod factum est aut quod defenditur, pluribus de causis rectum aut probabile videri potest, ut in hac ipsa causa. sub- ponatur enim ab heredibus haec ratio: unius enim pe- cuniae plures dissimilibus de causis heredes esse non possunt, nec umquam factum est, ut eiusdem pecuniae alius testamento, alius lege heres esset, infirmatio autem haec erit: non est una pecunia, propterea q
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ad p̃cnui questionem appositos locos exponemus¬
atioigitur p̃mu quatuor. est in partes distributa. iibe¬
ne ficia. In hominẽ. In p̃mugenus. infacultates ene¬
ficia exsuaui. extempore. ex animo eius qui fecit ex
casu considerant᷑. Exsuaui quaerent᷑ hoc modo magna
anparua facilia andifficilia. singularia sint anuil¬
garia uera an falsa quadam exoratione honestentur

Expanded text:
Nunc ad praemii quaestionem appositos locos exatio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑ excerpsimꝰ et exuarus ingenus excellentissima
quaeq libauimꝰ Ex his enĩ qͥ nomine et memori a digni
sunt nec nihil optime. nec omĩa peae cdarissime quisquã
dicere nob uideatur. Quaꝓpt̃ stultitia uisaẽ. aut abene¬
inuentis alicuius recedere. siqͥd inuitio eiꝰ offenderem:
aut ad uitia eiꝰ qͦq: accedere. cuiꝰ aliqͦ bene p̃cepto du¬
crem. Quod si in caeteris qͦq studiis amultis eligere
homines comodissimũ qđq. quã sese uni alicuicerto uellent ad

Expanded text:
de- batur, excerpsimus et ex variis ingeniis excellentis- sima de- batur, excerpsimus et ex variis ingeniis excellentis- sima quaeque libavimus. ex iis enim, qui nomine et memoria digni sunt, nec nihil optime nec omnia prae- clarissime quisquam dicere nobis videbatur. quapropter stultitia visa est aut a beneinventis alicuius recedere, si quo in vitio eius offenderemur, aut ad vitia eius quoque accedere, cuius aliquo bene praecepto duceremur. quodsi in ceteris quoque studiis a multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni alicui certe vellent ad
Abbreviated transcription (Latin):
unt sorores sunt apud nosuirgines Quare quasint il¬
lae dignitate potes ex his suspicari Prae betae ugit᷑ mihi quȩso
uobis. ut mutũ insimu lachrũ ex ani malierẽplo ueritas trans¬
ferat᷑: Iunc croconiatȩ publico de consilio uirgines unũ in locuõ
condurer̃ & pictai quã uell& eligendi potestatẽ dederunt
Illeautẽ quinq delegit quarũ nomina multi poeta moriae
bere ueris simũ uidiciũ debuisset Neq enĩputauit
omnia quaȩ quaereret aduenustate unose incorporereperire
posse. ideo qđ nihil simplici ingenere om̃ib expartib ꝑfestũ
natura expoliuit. Itaq tanqua caeteris ñ sit habitura quod
largiat᷑ si uni cuncta concesserit. aliud alii cõmodi aliquo
exemplũ. cuius oms partes quocunq essent in genere ex¬
pͥmendae nõb̵ necessariae uiderent᷑ sed om̃ib unũ in lo¬
cũ coadis scriptorib qđ quisq cõmodis sime p̃cipert ui

Expanded text:
unt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint ilunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praebete igitur mihi, quaesovobis, ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur. tum Crotoniatae publico de con- silio virgines unum in locum conduxerunt et pictori quam vellet eligendi potestatem dederunt. ille autem quinque delegit; quarum nomina multi poe+tae memo-bere verissimum iudicium de- buisset. neque enim putavit omnia, quae quaereret ad venustatem, uno se in corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omnibus ex partibus per- fectum natura expolivit. itaque, tamquam ceteris non sit habitura quod largiatur, si uni cuncta concesserit, aliud alii commodi aliquo exemplum, cuius omnes partes, quocumque essent in genere, exprimendae nobis necessarie vi- derentur; sed omnibus unum in locum coactis scripto- ribus, quod quisque commod
Abbreviated transcription (Latin):
aliis p̃staresaepeaccepissent. libenter acceperunt¬
utauerunt enĩ si quo in genere plurimũ posse in coma neu uulissen¬
ninus ita in orationib tullius. Pinxit ⁊euxis multa quae ꝑmanent usq ad nostra¬
memoriam tenent scł a posteriora quicquid pinxit oratiotulliana. Prte fert autẽ tullius o pu
suo quippe et grecos e latinos atuͦ ⁊ euxis ex unaciutate t ipsius tẽ poris eligendi habutt
gno opere elaborassec e gregũ sibiopus illo in fanore lictu¬
rũ. Neq: tumeos illao pinio fefellit. Nãreuxis quae siuit ab
his quas nã uirgines formosas haberent Illiaut̃ statĩ homi¬
nẽ deduxerunt impalestrã. atq cipueros ostender̃ mul¬
tos magna p̃ditos honestate. Et enĩ quo dã tẽpore croto¬
niatȩ multũ om̃ib: corporũ uirib: & dignitatib anteste¬
terunt atq honestissimas ex gĩnicocertamine uictorias.
domũ cũ laude maxima retuleruns Cũ pueroꝵ igit᷑ fe¬
mas & corpora magnohic operemirare t᷑. hoꝵ inqui¬

Expanded text:
aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunttaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opeus, ita in orationibus Tullius. Pinxit Zeuxis multa quae usque ad nostrmanent; saecula posteriora tenent quidquid pinxit oratio Tulliana. Zeuxis guae, quippe cum et Graecos et Latinos; at uero Zeuxis ex una ciuitate et ipsius temporis eligendi habuit gno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neque tum eos illa opinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus corporum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine victorias domum cum laude maxima rettulerunt. cum puerorum igitur formas et corpora magno hic opere miraretur: Horum, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
grauitas et austoitas est. plus proficit ad misericor¬
diam captandam commouendam. quam humilitas et
obsecratio Commotis autem animis. diutius incanquesti¬
one morarinon oportebit. Que ad modum enimdixit
rhetor appollius. lacrima nihilcitius arescit Sed
quoniam et satis ut uidemur de omnibus orationis
partibus diximus ethuius uoluminis magnitudo
longius processit quaȩ sequuntur deinceps in secun¬

Expanded text:
gravitas et auctoritas est, plus proficit ad misericordiam commo- vendam quam humilitas et obsecratio. commotis au- tem animis diutius in conquestione morari non opor- tebit. quemadmodum enim dixit rhetor Apollonius, lacrima nihil citius arescit. Sed quoniam satis, ut videmur, de omnibus orationis partibus diximus et huius voluminis magnitudo lon- gius processit, quae sequuntur deinceps, in secun
Abbreviated transcription (Latin):
pistorib existima batur magno pretio condustũ ad¬
hibuerunt. Is et taeteras cõpluris tabulas pinxit Qua¬
religionẽ remansit. Et ut excellentẽ muliebris¬
fo maepulchritudinẽ muta in sese imago contineret. multas belen¬
helenae pingere se si mula chrũ uelledixit. Quod cro¬
toniatȩ qͥ eũ muliebri incorpore ping endo plurimũ¬

Expanded text:
pictoribus existimabatur, magno pretio conductum adibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quareligionem remansit, et, ut excellentem muliebrisformae pulchri- tudinem muta in se imago contineret, Helene pingere simulacrum velle dixit; quod Crotae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimu
Abbreviated transcription (Latin):
efensor is. conquestio est calamitatis. eius quae nonculpa
sedui maior e quadam acciderit et defortunae potesta¬
te et hominum in firmitate ec utianimum suum non
euentũ considerent. In quibus omnib conquestionem

Expanded text:
efensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considerent. in quibus omnibus conquestionem
Abbreviated transcription (Latin):
afferet᷑. haberi conueniat ostendet᷑. Deinde quid rescũ¬
re differat de monstrabimꝰ. Ex quo docebimus. aliud de
eo qđ cõ parabit᷑ et de eo quicũ comparabit᷑ existimari
oportere Huius facultatis maxime indigemꝰ. cũ eã
ipsa argumentatio quae ꝑ inductionẽ tractatur erit¬
rep̃hendenda : S in uidicatũ aliquid iñ feret᷑ qm̃ id¬
ex his locis maxime firmat᷑ laude eoꝵ qui iudicarunt
similitudineeius reiquadeagit᷑ ad cãrem quade iu¬
dicatũ est : et cõmemor ando ñ modononesse rep̃hen¬
sum iudiciũ sed ab om̃ib apꝓbatũ et demonstrando
difficilius et maius fuisse idiudicatũ qđ ad iudicandũ¬
afferat᷑ quã id qđ instet: contrarus locissires aut

Expanded text:
eretur, haberi con- veniat, ostendetur. deinde, quid resre differat, demonstrabimus: ex quo docebimus aliud de uod comparabitur, et de eo, quicum comparabitur, existi- oportere. huius facultatis maxime indigemus, ipsa argumentatio, quae per inductionem trac- tatur, errehendenda. Sin iudicatum aliquod inferetur, ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua dicatum est; et commemorando non modo non esse represum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuisse ad iudicandum, quafferatur, quam id, quod instet: ex contrariis locis, si res aut
Abbreviated transcription (Latin):
buerit anĩ ad uertere qui animũ aduerterit ut nontã¬
restum. nontam fuerit honestum in iudiciũ illam remꝑ
uenire. quã eo modo atq ab eo uindicari. quo modo et ab
quosit uindicata. Postea sic remfuissẽ aꝑtam. ut iudicũ
decare fieri nihi attinuerit : Atq hic demonstrandum
est rationib et similibus reb. ꝑmultas ita a troces et per¬
spicuas res ẽẽ. ut deliis non modo ñ netesse sit sed neutile
quidem quin moxiudiciũ fiat expectare. Locus autem¬
communis accusatoois. in eum quicũ id qđ arguitur
negare m̃possit. tamenaliquid sibis pei comparet exiui cum¬
monstratio e de eo conquestio. qui supplium dederit in¬
dempnatus In eius autẽ qui sumpserit audiciã e crude

Expanded text:
buerit animum advertere, qui ani- mum advertit; ut nonrectum, non tam fuerit ho- nestum in iudicium illam rem pervenire, quam eo modo atque ab eo vindicari, quo modo et ab quo sit vindicata; postea sic rem fuisse apertam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstran- dum est rationibus et similibus rebus permultas ita atroces et perspicuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei conparet ex iudiciomonstratio et de eo conquestio, qui supplicium dederit indamnatus; in eius autem, qui sumpserit, audaciam et crude
Abbreviated transcription (Latin):
in causam afferet is qui a sententia stabit: primũ
erit contradicendum. quam ab surdum non negare
contra legem fẽcis se. sed quare fecerit causam aliquã
inuenire S einde controuersa esse omnia. ante solitos
esse accusatores uidicibus ꝑ suade. ad finem esse ali¬
cuusculpat eum qui accusaret causam ꝓferre.
que cum ad peccandum impulisset: nunc ipsum
reum causam afferre quare deliquerit Deinde
hanc inducere parutionem . cuius in singulas

Expanded text:
in causam afferet is, qui a sententia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse, sed, quare fecerit, cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: ante solitos esse accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc inducere partitionem, cuius in singulas
Abbreviated transcription (Latin):
obrem scripto non potuerit Aut non oper tuerat optem
perari. Si aliud sensisse scriptor: aliud scripsisse dicct᷑:
ofrima pars qua is utit᷑ qui se uolu tate defendit. entra qũ
nunc p̃ceptadat scriptori
is quiscripto ut etur haȩcdice nonoportere eius uolun¬
tate nos argumentari. qui neid facere passemus in¬
dicium nobis reliquerit suae uoluntatis. multa mõ
moda consequi si institu atur ut ascriptoreced ttur¬
Nama eos qui aliquid sorbant non existimaturos id qẽ
scripserint ratumfuturum. et eos qui udiceit certuon
quid sequantur nilil habituros. si se mel ascripeores¬
dere consutuerinit. Quod si uoluntas scriptor is conser¬
uanda sit senon ad uersarios a uoluntate eiusstare
Nam multo ꝓprius accedere ad scriptor is uoluntatem
eum qui ex ipsius eam lit teris interprecetur quam
illum qui sententiam scriptoris non exipsius scripto
spestet. qđ ille suae uoluntatis quasi imaginẽm reli¬
querit. seddomesticis suspitionibus ꝑscrutetur

Expanded text:
ob- rem scripto non potuerit aut non oportuerit optem- perari. Si aliuPrima pars, qua utitur is qui se uoluntate defendit, contra quam nunc praecepta dat scriptoriis, qui scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- daturet eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scripto recedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspicionibus perscrutetur
Abbreviated transcription (Latin):
namꝰẜ ariter autẽ inuenies multas res necessitatis. ad
quas similis adiunctio non accedit. Quod genus. ut homines
mortales neces se est interire: Et cibo utantur. non necesse est

Expanded text:
namus; pariter autem esse multas res necessitatis, ad quas similis adiunctio non accedit; quod genus ut homines mortales necesse est interire, sine ad- iunctione; ut cibo utantur, non necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
neq constitutio neq pars constitutionis:. Plac& aut p¬
ꝯsttutionẽ  s. constitutionẽ
gebit᷑: si ue constitutionẽ. prima causȩ accusatoris consis¬
mationẽ dixerit. siue defensoris prima dep̃catione Na
cũ eadẽ omnia in co̾moda sequentur.  Deinde con¬
iecturalis causa ñ potest simulex eadẽ parte eode inge¬
nere & comecturalis esse & definitiua Rur sus uei¬

Expanded text:
constitutio neque pars constitutionis est. placet autem ipsi constitutionem guebitur, sive con- stitutionem primam causae accusatoris confirmationem dixerit sive defensoris primam deprecationem; nam eum eadem omnia incommoda sequentur. Deinde conecturalis causa non potest simul ex eadem parte eodem in genere et coniecturalis esse et definitiva. nec de
Abbreviated transcription (Latin):
nere et diffinitiua et trans latiua ẽẽ sE tomuino uulla con¬
sttuitiaa pars constitutionis potest simul & sua habere
ec alterius in seuim continere. ideo qđ una quȩq ex se¬
et ex sua natura simplicit᷑ considerat᷑ : Vltera as sumpta
numerꝰ cõstitutionũ diplicat᷑: noniuis constitutionis auget᷑
At deliberatiua causa simul excadẽ parte eodẽ ingenere
& conieeturalẽ & generalẽ et diffinitiuã ex trans latiuã
solet habere constitutionẽ & unã aliquã et plures non¬
nũ quã: Ergo ipsa neq constitutio est. nec pars constitu

Expanded text:
et omnino nulla constitutio nec pars con- stitutionis potest simul et suam habere et alterius in se vim continere, ideo quod una quaeet ex sua natura simpliciter consideratur, altera assumpta numerus constitutionum duplicatur, non vis constitu- tionis augetur. at deliberativa causa simul ex eadem parte eodem in genere et coniecturalem et generalem et definitivam et translativam solet habere constitu- tionem et unam aliquam et plures nonnumquam. ergo ipsa neque constitutio est nec pars constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam sententiam quoq adiungert Contrarian legem iton¬
ad aliam sententiã transducere ut si ficri poterit nediscre pare

Expanded text:
ipsum sententiam quoque adiungere, contrariam legem itad aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ difficilius ẽ dicere quas partes ex posueris in partitione deqͥb:
tepollicitussis discturũ et redusturũ in memoriã quib. rationib

Expanded text:
id quod difficilius est, dicere, quas partes exposueris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationib
Abbreviated transcription (Latin):
modũ natura ipsoꝵ desiderat. Atq hoc sit nob̵ dietũ comina¬
niter de om̃i genere locoꝵ cõmuniũ : Nunc exponemuso
coniefturalẽ constitutionem qͥ locicõmunes incidere soleant
Suspitionib credioportere et ñ oportere Rumorib crediop¬
tere et ñ oportere Testib credio portere. et non oportere
Quȩstionib. credioportere. et ñ oportere Uitã ante asta spec¬
cari o portere et ñ oportere Eiusdẽ esse. qui in illa peccari
et hoc qͦq ad misisse dr̃. et non esse eiusdem cause Maximt

Expanded text:
modum natura ipsorum desiderat. Atque hoc sit nobis dictum communiter de omni genere locorum communium; nunc exponemus, in coniecturalem constitutionem qui loci communes in- cidere soleant: suspicionibus credi oportere et non oportere; rumoribus credi oportere et non oportere; testibus credi oportere et non oportere; quaestionibus credi oportere et non oportere; vitam ante actam spectari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui in illa re peccarit, et hoc quoque admisisse et non esse eiusdem; causam maxim
Abbreviated transcription (Latin):
il eñ considerandũ ẽ in his om̃ib inuentionib nisi id qđ ꝑsonis
aut negotiis at tributũ ẽ Quare inuentionẽ et argumentati¬
onũ expolitionẽ exillis quae ante p̃cepta sunt hanc quoq in par¬
tẽ orationis transferri oportebit Veruntamen ut quaedã
praeceptio det᷑ huius quoq partis exponemꝰ modos rep̃hensi¬
onis Quos qui obseruabunt facilius eaquae contradicentur¬
diluere aut infirmare poterunt : Om̃is argumentatiore

Expanded text:
il enim considerandum est in his omnibus inventionibus nisi id, quod personis aut negotiis adtributum est. quare inventionem et argumentationum expolitionem ex illis, quae ante praecepta sunt, hanc quoque in partem orationis transferri oportebit. verum- tamen, ut quaedam praeceptio detur huius quoque partis, exponemus modos reprehensionis; quos qui ob- servabunt, facilius ea, quae contra dicenturdiluere aut infirmare poterunt. Omnis argumentatio re
Abbreviated transcription (Latin):
Quia inuentio
ceidi mođo aut
optimi suit. aut
inediocres. aut
infimi¬
sita sunt. hoc idem exerceamus ut quã facile factusit
det᷑ Illud autẽ uolumꝰ intellinosꝓbetenere. aliis qͦq
rationib tractari argunientationes in phylosophia
multis et obscuris. de quib certũ est artificiũ consti¬
tutũ uerũ illa nob̵ ab horrere abusuoratorio uisa sunt
Quae ꝑtinere autẽ ad dicendũ putamꝰ ea nos cõmodius
quãcȩ teros attendisse non affirmamꝰ. sed ꝑquisitius
ee diligentius conscripsis se pollicemur. Nunc ut in¬
stituimus ꝓficisci ordine ad reli qua per genus¬

Expanded text:
quia inuentio cendi modo aut optimi sunt aut mediocres aut infimisita sunt, hoc idem exerceamus, ut quam facile factu sitdetur: illud autem volumus intellegi nos probe tenere aliis quoque rationibus tractari argumen- tationes in philosophia multis et obscuris, de quibus certum est artificium constitutum. verum illa nobis abhorrere ab usu oratorio visa sunt. quae pertinere autem ad dicendum putamus, ea nos commodius quam ceteros adtendisse non affirmamus; perquisitius et diligentius conscripsisse pollicemur. nunc, ut statui- mus, proficisci ordine ad reliqua pergemus
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli iamerat aduenticia cuius haeres non illo urtẽ po¬
re intestamento quis quã soriptus erat. si quid pupillo acci¬
dis set et de altera patris eti ã nunc mortui uoluntas pla¬
rimũ ualebat quaiam mortuo pupillo suis hare dib

Expanded text:
pupilli iam erat adventicia, cuius heres non illo in testamento quisquam scriptus erat, si quid pupillo accidisset; et de altera patris etiamnunc mortui vo- luntas plurimum valebat, quae iam mortuo pupillo suis heredib
Abbreviated transcription (Latin):
et audoritatẽ et firmamentũ adiungitoratio. Puius¬
partis certa sunt p̃cepta quaȩ in singula causarum
quando quẽ ad mo¬
dum. Quib. admi¬
niculis. Verũ exhis
duo prima omnem
ui argumentatio¬
niscontinent Quis¬
⁊ auid. Reliqua
ltaq duo haec prima
quis i quid aꝑtiorib
nominib: cicero no¬
minauit. id est ꝑsonã
idictũ. factũ ue qđ ne¬
gotiũ est. Itaq om̃isres
confirmat᷑ aut exat¬
tributis ꝑsone argu¬
m̃tis sũptis. aut ex
attributis negotio
certapsona haec qͥdemomis res exillis septem locis ar gumenta trahit. Quis quidicur ibi
genera diuidentur. Ueruntamen non in cõmodũ uidetur
quandam siluã atq materiã uniuersam ante ꝑmixtam
et confusam exponere om̃ium argumentationũ. post autẽ
tradere quẽ ad modũ unũ qđq causa genus hinc omnibus
argumentandirationib tractis confirmari oporteat

Expanded text:
et auctoritatem et firmamentum adiungit oratio. huiuspartis certa sunt praecepta, quae in singula causarum quando, quemadmodum, quibus adminiculis. Verum ex his duo prima omnem uim argumentationis continent, quinque reliqua Itaque duo haec prima quis et quid apertioribus nominibus Cicero auit, id est, personam et dictum factumue, quod negotium est. Itaque omnis res confirmatur aut ex adtributis personae argumentis sumptis aut ex adtributi negotiocerta persona'. Haec quidem omnis res ex illis septem locis argumenta contrahit, quis, quid, cur, ubigenera dividentur. verumtamen non incommodum videtur quandam silvam atque materiam universam ante permixtim et confuse exponere omnium argumentationum, post autem tradere, quemadmodum unum quodque causae genus hinc omnibus argumen- tandi rationibus tractis confirmari oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
et certouo cabulo appellat᷑ Nãturã diffinire difficile
est P artes autẽ eius enumerare eas. quarũ indigemus
ad hanc p̃ceptio nẽ facilius: Ecce Autẽ partim diui no
par tĩ mor tali in genereuersant᷑. M ortalium autem
pars in hominũ pars in bestiarũ genere numeratur

Expanded text:
et certo vocabulo appellatur. naturam ipsam definire difficile est; partes autem eius enumerare eas, quarum indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur
Abbreviated transcription (Latin):
opor tet cõmeciri cũ tem pore negitiũ et uidere poti¬
eritne aut magnitudo negotii. aut multraudo reripm
in eotransigi tẽpore. Considerat᷑ autẽ tempus et anni et¬
mensis et diei et noctis et ungilia echor&e et in aliqua parti
alicuius hoꝵ. Pccasio autẽ est parstẽporis habens in sẽ
nr̃m intria tempora
tẽporadiuidunt.
in illud tẽpus uetus
atq obsoletũ ⁊ per¬
aita quũ. Deinde in
illud qđ licet uetꝰ
sit ⁊ a nr̃a memoria
remotũ tam̃ in lit¬
ttris continet᷑. Postre¬
meminerunt Praȩ¬
sens u t̃pus ir duo
diuidunt in p̃sens
⁊ magis presens

Expanded text:
oportet commetiri cum tempore negotium et vi- dere, potueritne aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi tempore. consideratur autem tem- pus et anmensis et diei et noctis et vigiliae et horae et in aliqua parte alicuius horum. occasio au- tem est pars temporis habens in se rum in tria tempora tempora diuidunt: in illud tempus uetus atque obsoletum et perantiquum, deinde in illud quod licet uetus sit et a nostra memoria remotum, tamen in litteris continetur, postrememinerunt. Praesens uero tempus in duo diuidunt, in praesens et magis praesens
Abbreviated transcription (Latin):
turums ante animo colligi possit quid quaq exre soleat euenire¬
considerandũ est. hoc modo. Exarrogantia odiũ. exin
dicit᷑ plurimũ distit. ut frigus. calori. uite. mors Dispa¬
ratũ est id. qđ ab aliqua reꝑoppositionẽ negationis se pa¬
rat᷑ hoc modo Sapere et ñ sapere Cen¬

Expanded text:
turum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat eveniconsiderandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex incitur, plurimum distat, ut frigus calori, vitae mors. dispaautem est id, quod ab aliqua re praeposi- tione negationis separatur, hoc modo: sapere et non sapere. gen
Abbreviated transcription (Latin):
uare cũ tempore hoc diffirt. Nã genere quidẽ itrunq
idem ẽẽ intelligit᷑ Uerũ intẽporespaciũ quodã modo
declarat᷑ qđ in annis aut in anno. Aaut in aliqua anni
par tespectat᷑. In occasione. ad spatiũ temporas. fa¬
ciendi quaedam oportunitas incelligit᷑ adiuncta
Quare cũ genere idem sit. fit aliud. qđ partequadam
et specie ut diximus differat. Haec distriburtur
intria genera Publicũ. Cõmune. Singulare
ubbcũ est qđ ciuitas uniuersa aliqua de causa fre¬
quentat. ut ludi. dies festus. bellũ. Cõmune qđ ac¬
cidit om̃ib eodẽ fere tẽpore. ut messis. uindemia¬
calor. frigus. Singulare autẽ est. qđ aliqua de¬
caus a priuatĩ alicuiso let accidere. ut nuptiae sa cri¬
ficiũ. funus. conuiuiũ somnus:Mođ autẽ est in

Expanded text:
rt: nam genere quidem utrumque idem esse intellegitur, verum in tempore spatium quo- dam modo declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum. commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemialor, frigus. singulare autem est, quod ali- causa privatim alicui solet accidere, ut nup- tiae, sacrificium, funus, convivium, somnus. modus autem est, in
Abbreviated transcription (Latin):
id eo fit qr ut negotium
rant᷑ ut aꝑtius qualis sit
ꝑsona uideatur
targiniensibus bellũ s. Argumentũ et ficta res que
tamen fieri potuit. Huius modi apud terentiũ Nam
is post quã excessit exephoebis sosia. Illa autẽ nar¬
ratio quaeuer satur in ꝑsonis. eius modi est. ut in ea
simul cũ rebus ipsis ꝑsonarũ sermones et animi ꝑspia
possiit. hoc modo. uenitad mes epeclamitans Quida gis
micio : curꝑdis ad olescentẽ nob̵: curamat : corpotar
curtuhis reb sũptũ suggeris : uestitunimio indul
ges nimiũ ineptus est nimiũ ipse ẽdurus p̃ter aequ
e bonum. Hoc ingenere narrationis multa debet in¬
eẽ festiuitas confesta exrerum uarietate. Animo
dissimi litud ine. grauitate. lenitate spe. metu suspi¬
tione desiderio dissi mulatione errore miscđa
for tunae cõmutatione. insperato in cõmodo. subita
letitia iocundo exiturerum. Verũ haec ex his
que postea de elocutione p̃cłent᷑ or namenta
sument᷑. N unc de narratione ea qu&e causae continet

Expanded text:
ibitur ut negotium rantur ut apertius, qualis sit persona, uideaturginiensibus bellum. argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit. huiusmodi apud Terentium: Nam is postquam excessit ex ephebis, Sosia illa autem narratio, quae versatur in personis, eiusmodi est, ut in ea simul cum rebus ipsis personarum sermones et animi perspici possint, hoc modo: Venit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his rebus sumptum suggeris, Vestitu nimio indulges? nimium ineptus es. Nimium ipse est durus praeter aequumque et bonum. hoc in genere narrationis multa debet inesse festivitas, confecta ex rerum varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, errore, misericordia, fortunae commu- tatione, insperato incommodo, subita laetitia, iucundo exitu rerum. verum haec ex iis, quae postea de elocu- tione praecipientur, ornamenta sumentur. Nunc de narratione ea, quae causae continet
Abbreviated transcription (Latin):
est cum ad mirabile genus cause est hoc estut ante diximus
cum animus u auditoris infestus est. Id autẽ trib excausis
fit maxime si aut in est in ipsacausa quaedã turpitudo. autabis
qui ante dixerunt ĩa quid dã auditori ꝑsua sumuidet᷑ aut
eotẽpore locus diendidat᷑ cum illi quos audireoportet. defisi
sont audiendo Nã exhac quoq re non minus ex primis dub
in oratore non nunqũa ainimus auditoris offendit᷑ Si cause
dit᷑ aliamrem quae probatur aut ꝓre hominẽ: aut ꝓhominere

Expanded text:
est, cum admirabile genus causae est, hoc est, ut ante diximus, est, cum admirabile genus causae est, hoc est, ut ante diximus, cum animus auditoris infestus est. id autem tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur aut eo tempore locus dicendi datur, cum iam illi, quos audire oportet, defessi sunt audiendo. nam ex hac quoque re non minus quam ex primis duabus in oratore nonnumquam animus auditoris offenditur. Si causditur, aliam rem, quae probatur; aut pro re hominem aut pro homine re
Abbreviated transcription (Latin):
existimatio. quantaqeoꝵ iudicu et austoritatis ex¬
pestatiosit ostendet᷑. Abreb. ipsis. si nostr̃ã causam
laudando extollemꝰ aduersarioꝵ causã ꝑ contẽp¬
tionẽ deprimemus. Attentos autẽ faciemꝰ side¬
monstrabimus ea quae dicturi erimꝰ magna noua¬
in credibilia ẽe. aut ad omẽs. aut ad eos qͥ audient
aut ad aliquos illustres homines. aut ad deosim¬
mortales. aut ad summã reipublicae ꝑtinere. et
sipollicebimur nos breui nram causã de monftra¬
turos. atq exponemꝰ iudicationẽ. aut iudicati
ea quae sunt nobis di¬
cenda ponamꝰ ut ludices
ad cognoscendũ nego¬
tium comparemus
in quo consistat contro uersia. Nãet cum docilẽ uelissa¬
cere simul atterttum facias oportet. Namis est maxime
docilis. quia ttentissime est paratus audire. Nunc insinua¬
tiones quẽ ad modũ tractare conueniat de incẽps dicendum
uidetur DE INBINVATODEInsinuatione igiur utendũ

Expanded text:
existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exexistimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudando extollemus, adversariorum causam per contemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus,monstrabimus ea, quae dicturi erimus, magna, novaincredibilia esse, aut ad omnes aut ad eos, aut ad aliquos illustres homines, aut ad deomortales, aut ad summam reipublicae pertinere: et si pollicemur nos brevi causam nostram demonstraturos, atque exponemus judicationem aut judicaea quae sunt nobis dicenda ponamus, ut nobis iudices ad cognoscendum negotium comparemus. in quo consistat controversia. nam et, cum docilem velis facere, simul attentum facias oportet. nam is est maxime docilis, qui attentissime est paratus audire. Nunc insinuationes quemadmodum tractari con- veniat, deinceps dicendum videtur. insinuatione igitur utendum
Abbreviated transcription (Latin):
distũ est. reliquũ est. ut ostendat᷑ quib quaeq rationib.
res conficipossit
eni uolentia. quatuor ex locis cõparatur. Ab nr̃a. Abal
adusario&ꝵ. biudicũꝑsona. A causa. Ab nr̃a. sidenos¬
tris factis et officussine arrogantia dicemꝰ. sicrimi¬
na illata et aliquas minus honestas suspitiones in iec¬
tas diluemꝰ. Si quae in cõmoda acciderint aut quaȩ
instenit difficultates ꝓferemꝰ. Si p̃ce et obsetratione
humili ac suppliciutem᷑. Ab aduersarioꝵ autẽ si
eos aut in odiũ. aut in inuidiã. aut in contẽptione
adducemꝰ Inodiũ ducent᷑ si qđ eoꝵ spurce suꝑbe
crude lit̃ malitiose factum ꝓferet᷑. In inuidiam
siuis ete potentia diuiti& cognatio pecuniae ꝓfe¬
rent᷑ atq: eoꝵ usus arrogans et intolerabilis. ut his
sortit᷑ sapient᷑. mansue te gesta ꝓferent᷑ ut ne qua
adsentatio nimia significetur. et si dehis quã honesta

Expanded text:
dictum est, reliquum est, ut ostendatur, quibus quae- que rationibus dictum est, reliquum est, ut ostendatur, quibus quae- que rationibus res confici possit. Benivolentia quattuor ex locis comparatur: ab nostra, ab adversariorum, ab iudicum persona, a causa. ab nostra, si de nostris factis et officiis sine arrogantia dicemus; si crimina inlata et aliquas minus honestas suspiciones iniectas diluemus; si, quae incommoda acci- derint aut quae instent difficultates, proferemus; si prece et obsecratione humili ac supplici utemur. ab ad- versariorum autem, si eos aut in odium aut in invidiam aut in contemptionem adducemus. in odium ducentur, si quod eorum spurce, superbe, crudeliter, malitiose factum proferetur; in invidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuniae prentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta