comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligis: filium di diligis. Cũ filiũ
d̃i diligis. oo patrem diligis. Nõ
potest gͦ separari dilectio. Elige
tibi qͥd̃ diligas: secunt᷑ te cetera.
Dicas. Dm̃ solũ diligo: dm̃ pa¬
trem. Mentiris. Dm si diligis. ñ
solum dm̃ diligis. s si diligis
patrem: diligis filiũ. Ecce ĩqͥs.
diligo patrem: o diligo filiũ.
S hoc solum. Patrem dm̃. ⁊ fili
qd̃ fcã sunt om̃ia. et u̾bũ ca¬
ro fcm̃ est: et habitauit in no¬
bis. Hec solum diligo. Menti¬
ris. Si enim diligis caput:
diligis ⁊ m̃bra. Si aut̃ m̃bra
ñ diligis. nec caput diligis.
Non expauescis uocem capitiᷤ
de celo clam̃tem prom̃bris. sa¬
ule. saule. quid me ꝑseq̃ris:
ꝑsecutorem suũ uocauit. ꝑ¬
secutorem m̃brorum suoꝵ.Di¬
lectorem suũ. uocauit dilecto¬
rem m̃broꝵ suoꝵ. Iam q̃ sint
m̃bra eius nostis frẽs: ip̃a est
eccł̃ia cli. In hoc cognoscimus.
qr diligimus filios d̃i: qr dm̃di¬
ligimus. Et quomͦ: Nõ aliud¬

Expanded text:
ligis, Filium Dei diligis; cum Filium Dei diligis, et Patrem diligis. Non potest ergo separari dilectio. Elige tibi quid diligas; sequuntur te caetera. Dicas, Deum solum diligo, Deum Patrem. Mentiris: si diligis, non solum diligis; sed si diligis Patrem, diligis et Filium. Ecce, inquis, diligo Patrem, et diligo Filium: sed hoc solum, Patrem Deum et Filiquod facta sunt omnia, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc solum diligo. Mentiris: si enim diligis caput, diligis et membra; si autem membra non diligis, nec caput diligis. Non expavescis vocem capitis de coelo clamantem pro membris, Saule, Saule, quid me persequeris ? Persecutorem suum vocavit persecutorem membrorum suorum: dilectorem suum vocavit dilectorem membrorum suorum. Jam quae sunt membra ejus, nostis, fratres; ipsa est Ecclesia Dei. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei, quia Deum diligimus. Et quom
Abbreviated transcription (Latin):
a m̃bra. Et quid secutus ait. Uo ᷤᷤ
aũt estis corpus xp̃i. ⁊ membra.
Dicebat paulo ante de dilectõne
fraternacs ait. Qui ñ diligit fra¬
trẽ quem uidet. dm̃ quẽ ñ uidet.
quomͦ pot̾it dilig̾e: Si aut̃ dili¬

Expanded text:
membra. Et quid secutus ait? Vos membra. Et quid secutus ait? Vos autem estis corpus Christi et membra . Dicebat paulo ante de dilectione fraterna, et ait, Qui non diligit fratrem quem videt, Deum quem non videt quomodo poterit dilige
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo ante de filio dei dicebat.
ñ de filiis cli. Ecce unus positus
est nobis. Omĩs qui credit qd̃
it eum. id est patrem. cdiligit eũ
qui genitus est ex ip̃o. id ẽ dñm¬
nr̃m ih̾m xp̃m. Et sequit᷑. In
hoc cognoscimus qr diligimus
filios dei. Qͣsi dicturus eẽt. In
hoc cognoscimꝰ qr diligimꝰ fili¬
ũ li. Filios dixit qui filiũ dei
paulo ante dicebat: qr filium
cl̃i. corpus sunt unici filii cl̃i.
Et cum ille caput. nos m̃bra:
unus est filius clĩ. Ergo qͥ dili¬
git filios dei. filium cl̃i diligit.
Et qui diligit filium cłi: prẽm
diligit. Nec potest qͥsqͣm dilig̾e
patrem nisi diligat filium. Et
qui diligit filiũ. diligit filioᷤᷤ di.¬
Quos filios di: Membra filii d̃i
Et diligendo fit ⁊ ip̃e m̃brũ: et
fit ꝑdilectionẽ imcõpage corpo¬
se ip̃m. Cum se enim inuicem a¬
mant m̃bra: corpus se amat. Et
si patit᷑ unum m̃brum: compa¬
tiunt᷑ om̃ia m̃bra. Et si gliat᷑
unum m̃brum: congaudent oĩ

Expanded text:
Paulo ante de Fili o Dei dicebat, Paulo ante de Fili o Dei dicebat, non de filiis Dei: ecce unus positus est nobis, Omnis qui credit quodit eum, id est, Patrem, diligit eum qui genitus est ex ipso, id em Christum. Et sequitur, In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei; quasi dicturus esset, In hoc cognoscimus quia diligimus Filium Dei: filios Dei dixit, qui Filium Dei paulo ante dicebat; quia filii Dei corpus sunt unici Filii Dei; et cum ille caput, nos membra, unus est Filius Dei. Ergo qui diligit filios Dei, Filium Dei diligit; et qui diligit Filium Dei, Patrem diligit: nec potest quisquam diligere Patrem, nisi diligat Filium; et qui diligit Filium, diligit et fiQuos filios Dei? Membra Filii Dei. Et diligendo fit et ipse membrum, et fit per dilectionem in compage corseipsum. Cum enim se invicem amant membra, corpus se amat. Et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si gloriatur unum membrum, congaudent omnia
Abbreviated transcription (Latin):
est. S quid est credere illudͤ. Et
om̃is qui diligit qͥ genuit eũ.
diligit eum qui genitus ẽ ab
ip̃o. Statim fidei ꝯiunxit dilec¬
tionem:qr sine dilectione fides
inanis est. Cum dilectione fide ᷤᷤ¬
xp̃iani: sine dilectione fides de¬
cio quis ñ uult credere in xp̃m:
adhuc nec demones imitat᷑. Iã
xp̃m. Habet ꝯfessionem fidei ĩ
timore pene:ñ in amore corone.
Nam et illi puniri timebant
Acle huic fidei dilectionem ut
fiat fides qualẽ dicit apłs pau¬
lus: fides q̃ ꝑdilectõnem oꝑat᷑.
Inuenisti xp̃ianũ inuenistici¬
uem ierłm: inuenisti ciuem ã¬
geloꝵ. inuenisti in uia suspi¬
rantem ꝑegrinum. Adiunge
te illiz comes tuus est: curre cũ
illo. si tñ et tu hoc es. Om̃is qui
diligit qui genuit eum:. dilig̃
eum. qui genitus est abillo.
Quis genuit.Pater. Quis est
genitus: Filius. Qͥ d gͦ ait: Oĩs
qui diligit patrem: diligit fili¬
um. In hoc cognoscimꝰ qr diligi¬
mus filios cli. Quid est hoc fr̃es:

Expanded text:
est. Sed quid est credere illud? Et omnis qui diligit qui genuit eum, diligit eum qui genitus est ab ipso. Statim fidei conjunxit dilectionem; quia sine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daecio quis non vult credere in Christum; adhuc nec daemones imitatur. Jam Christum; habet confessionem fidei in timore poenae, non in amore coronae: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, ut fiat fides qualem dicit Apostolus Paulus, Fides quae per dilectionem operatur : invenisti christianum, invenisti civem Jerusalem, invenisti civem Angelorum, invenisti in via suspirantem peregrinum; adjunge te illi, comes tuus est, curre cum illo, si tamen et tu hoc es. Omnis qui diligit qui genuit eum, diligit eum qui genitus est ab ipso. Quis genuit? Pater. Quis est genitus? Filius. Quid ergo ait? Omnis qui diligit Patrem, diligit Filium. 3. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei. Quid est hoc, fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq frẽs. nemo hereticoꝵ. dica
uobis. Et nos credimus. Ideo e¬
nĩ de demonib exemplum ꝓpo¬
sui. ne gaudeatis ad u̾ba credẽ¬
Uideamꝰ gͦ. quid est credere in

Expanded text:
is. Nemo hereticorum dicat vobis: et nos credimus. Ideo enim de daemonibus exemplum proposui, ne gaudeatis ad verba credenviventium. Quid est credere in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdilectionẽ oꝑatur. Oꝑa quidẽ
tua pret̾ita anteqͣm crederes. uł
nulla erant. ul si bona uidebãt᷑.
inania erant. Si enĩnulla e¬
rant. siceras quasi hõ sine pedib:
aut uexatis pedib ire ñ ualens.
Si aut̃ bona uidebant᷑ anteꝙͣ cre¬
deres. currebas quidẽ: s pret̾ ui¬
am currendo errabas. potius ꝙͣ
ꝑueniebas. Est gͦ nobis ⁊ currẽ¬
dum: ⁊ in uia currẽdum. Qͥ p̾t̾
uiam currit. in anit̾ currit: ĩmo
ad laborem currit. Tanto plus
errat. qͣnto p̾t̾ uiam currit. Qͥs
sgo sum uia. Que patria quo
currimus: ꝓp̃e dicit. Egosum
u̾itas. Pillum curris: ad illũ
curris: in ip̃o reqͥ escis. S ut
curramꝰ ꝑ ip̃m. extẽdit seusq ad
nos. Longe enĩ eramus: et longe
ꝑegrinabam᷑. Parum est qr lon¬
ge ꝑegrinabam᷑ ⁊ languidi mo
uere nos ñ poteramꝰ. Medieꝰ ue¬
nit ad egrotos: uia porrecta est

Expanded text:
dilectionem operatur . Opera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae go sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Sed ut curreremus per illum, extendit se usque ad nos: longe enim eramus, et longe peregrinabamur. Parum est quia longe peregrinabamur; et languidi nos movere non poteramus. Medicus venit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑba fuit ancilla sare. agar:
⁊ afflicta est a dña sua. ꝓpter
suꝑbiam. Disciplina erat il¬
la. ñ pena. Adeo cum recessis¬
set a dña sua. quid ei dixit
angłs: Reũtere ad dñam tu¬
am. Sic gͦ o carnalis aĩa tãꝙͣ
ancilla suꝑba. si forte aliqͣs
molestias passa es ꝓpter dis¬
ciplinam. quid insanis: Re¬
di ad dñam tuam: tene domi¬
nicam pacientiam. Ecce profe¬
runtur euͣgłia. legimus qr
diffunditiu eccłia: disputat᷑
contra. os dicit᷑ nobis. Traditores.
suius rei traditores: Ep̃c com¬
m̃dat eccłiam suam et ñ crediᷤ
Ego tibi crediturus sum male¬
dicenti parentib meis: Sis ut
credam tibi de traditorib: Crede
tu prius xp̃o. Quid est digniꝰ:
xp̃c d̾s est. Tu homo es. Cui pͥoͦr
toto orbe diffũdit. ego dico: cõ¬
tempne. Euuͣgłium loquit᷑.
Caue quid dicit euuͣgłium.
Oportebat xp̃m pati ⁊ resur¬

Expanded text:
perba fuit ancilla Sarae Agar; perba fuit ancilla Sarae Agar; et afflicta est a domina sua propter superbiam. Disciplina erat illa, non poena. Ideo cum recessisset a domina sua, quid ei dixit angelus? Revertere ad dominam tuam . Sic ergo carnalis anima, tanquam ancilla superba, si forte aliquas molestias passa es propter disciplinam, quid insanis? Redi ad dominam tuam, tene dominicam pacem. Ecce proferuntur Evangelia, legimus qua diffunditur Ecclesia: disputatur contra, et dicitur nobis, Traditores. Cujus rei traditores? Christus commendat Ecclesiam suam, et non credis: ego tibi crediturus sum maledicenti parentibus meis? Vis ut credam tibi de traditoribus? crede tu prius Christo. Quid est dignum? Christus Deus est, tu homo es: cui prius m toto orbe diffudit: ego dico, contemne; Evangelium loquitur, cave. Quid dicit Evangelium? Oportebat pati Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uiscerib xp̃ianis. Si heredibris
tam sunt dulcia. tam grata.
tam magni ponderis uerba i¬
turi insepulchrum. heredibris
xp̃i qualia debent ẽẽ uerba no¬
uissima. ñ redituri in sepuls¬
chrum. s ascensuri in celum:
Namq ille qui uixit.⁊mortu¬
us est. rapitur ad alia loca a¬
nima ip̃ius. corpus ip̃iꝰ ponit᷑
in terra. An fiant illa uerba
an ñ fiant. ñ ad eum ꝑtinet:
iam aliud agit. aut aliud pa¬
titur. Aut in sinu abrahe gau¬
det. aut in ignem et̾num aque
modicum desiderat. In sepulchͤ
aũt ip̃ius. iacet cadauer sine
sensu. & custediunt᷑ uerba no¬
uissima morientis. Qͥd sibi spe¬
rant illi qui uerba nouissima
sedentis in celo ñ custodiunt.
nat᷑. ille qui dixit. saule. saule.
quid me ꝑseq̃ris: Qui seruat
adiudicium. quicquid uidet
pati m̃bra sua. Et quid nos
fecimus inquiunt: Nos sumꝰ
passi. ꝑsecutionem ñ fecimus:
uos fecistis. O miseri.primo qr
diuisistis eccłiam. Maior est
machera lingue. qͣm ferri. Su¬

Expanded text:
visceribus christianis, si haeredibus sunt tam dulcia, tam grata, tam magni ponderis verba ituri in sepulcrum; haeredibus Christi, qualia debent esse verba novissima, non redituri in sepulcrum, sed ascensuri in coelum! Namque ille qui vixit et mortuus est, rapitur ad alia loca anima ipsius, corpus ipsius ponitur in terra: an fiant illa verba, an non fiant, non ad eum pertinet; jam aliud agit, aut aliud patitur: aut in sinu Abrahae gaudet, aut in igne aeterno aquae modicum desiderat ; in sepulcro autem ipsius jacet cadaver sine sensu; et custodiuntur verba novissima morientis. Quid sibi sperant illi qui verba novissima sedentis in coelo non custodiunt, nantur? illius qui dixit, Saule, Saule, quid me persequeris? qui servat ad judicium quidquid videt pati membra sua? 10. Et quid nos fecimus, inquiunt? nos sumus passi persecutionem, non fecimus. Vos fecistis, o miseri: primo, quia divisistis Ecclesiam. Major est machaera linguae quam ferri. Su
Abbreviated transcription (Latin):
iohem baptistã. alii helyam: alii
ieremiam. aut unũ ex ꝓpħis. Et
ille. Uos aut̃ quẽ me ẽẽ dicitis:
Respondit petriis. et ait. Tu es
xp̃c filius d̃ĩuiui. Et audiuit
adomino. Beatus es symon bar
iona:qr ñ reuelauit tibi caro
⁊ sanguis. s pater m̃s qͥ ĩ ceł ẽ.¬

Expanded text:
i Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Et ille: Vos autem quem me esse dicitis? Respondit Petrus, et ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et audivit a Domino: Beatus es, Simon Bar Jona, quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus qui e
Abbreviated transcription (Latin):
sionib stabuloꝵ reficimur.
⁊ transimus. Ubigͦ finis: Dile¬
ctissimi. filii d̃i sumꝰ. ⁊ ñdum
apparuit quid erimus. Hic dic¬
tum est in hac epła. Ad huc gͦ
in uia sumus, adhic quocũ¬
q uenerimus tnͣsire debemuᷤ.
usq quo perueniamꝰ ad aliꝙͣ
finem. Scimus cum qr appa¬
ruerit similes ei erimꝰ. qm̃ ui
debinus eum sicuti est. Iste
finis. ibi ꝑpetua laudatio: ibi
semꝑ alleluya sine defectu. Er¬
go ip̃m finem dixit in ꝑsalmo.
Om̃is ꝯsũmationis uidi finẽ.
Et qͣsi diceret᷑ illi. Quis est fi¬
nis quẽ uidisti. latum mãda¬
tum tuũ ualde. Ip̃e est finis.
latitudo mandati. Latitudo
latitudine erat apłs. cũ dice¬
ret. Os nr̃m patet ad uos o co¬
rinthii. Frẽs. cor nr̃m dilatatũ
est: ⁊ ñ angustamini in nob̃.
Ideo gͦ latum mandatũtuũ

Expanded text:
sionibus stabulorum reficimur, sionibus stabulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; hic dictum est, in hac Epistola. Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus, usquequo perveniamus ad aliquem finem. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Iste finis; ibi perpetua laudatio, ibi semper Alleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis . Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
liquid agendum. Queris ut ꝑ¬
agas aliquid ut placeas deo
Noli ip̃m honorem amare.ne
ibi remaneas. Queris laudem,
si dĩq̃ris. benefacis. Si tuam
q̃ris. male facis. remanẽs inuia.
S amaris. et tu. Laudaris ⁊¬
tu: noli gratulari. qnͣdo inte
laudaris. Laudare in dño.
ut cantes. In dño laudabitur
aĩa mea. Sermonẽ aliquem
bonum dicis. et laudatur ser¬
mo tuus: nõ laudatur quasi
tuus: ñ est ibi finis. Si ibi po¬
nis finem. finiris. S ñ finiri ᷤ
qͣsi ꝑficeris: s finiris ut cõsu¬
maris. Ergo ñ laudet᷑ sermo
tuus quasi abste: qͣsi tuus. S
quomͦ laudetur: Quomͦ dicit
psalmꝰ. In deo laudabo sermo¬
nem: in deo laudabo u̾bum. Ex
hoc fit. ut fiat in te qd̃ sequit᷑.
In deo sperabo: ñ timebo quid
faciat mͥ homo. Qnͣdo enĩ oĩa
tua in deo laudantur. ñ time¬
tur ne pereat laus tua. quia
ñ deficit d̾s. Ergo tnͣsi oe. istã.
in quib ñ est finis. Hiis uti¬
mur quasi in uia. quasi ĩ mã¬

Expanded text:
liquid agendum quaeris, ut perliquid agendum quaeris, ut peragas aliquid, ut placeas Deo: noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quaeris laudem? Si Dei quaeris, bene facis: si tuam quaeris, male facis; remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris: noli gratulari quando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea . Sermonem aliquem bonum dicis, et laudatur sermo tuus? Non laudetur quasi tuus, non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris, sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetur sermo tuus quasi abs te, quasi tuus. Sed quomodo laudetur? Quomodo dicit Psalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo laudabo verbum. Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo . Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transi et ipsam. in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in man
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ibi tibi finis est: alibi
uia est. Noli herere in uia: ⁊ ñ
ꝑuenire ad finem. Ad qͥcquid
aliud ꝑuen̾is. tnͣsiusq quo ꝑ¬
uenias adfinem. Qͥd est finiᷤ:
Michi aut̃ adherere deo. bonũ ẽ.
Adhesisti deo. finisti uiam: per¬
manebis in patria. Intendite.
Pecuniam aliquis querit. ñ sit¬
ibi finis. Transi qͣsi ꝑegrinꝰ. q̃ re
ubi te transigas ñubi remaneaᷤᷤ.
Si aut̃ amas. ꝑ auaritiã impli¬
catus es. Erit tibi auaritia ca¬
thena pedum: ultra progredi ñ
potes. Transi gͦ ⁊ hanc. Quere
finem. Salutem corporis q̃ris:
Adhuc noli ibi remañe. Qͤ est
enim ista salus corporis. q̃ mor¬
te ꝑimit᷑. q̃ egritudine debilita¬
tur: Friuola mortalis. fluxa.
Quere illã: ne impediat forte
morbida ualitudo. opera tia
bona. Ergo ñ ẽ ibi finis: qr ꝓpt̾
aliud q̃ritur. Qͥ cquid ꝓpter ali¬
ud q̃ritur. ñ est ibi finis. Qͥ cꝙͥ
ꝓpter se. ⁊ gratis q̃rit᷑. ibi est fi¬
nis. Queris honores. fortead a¬

Expanded text:
sunt. Ibi tibi finis est: alibi via est. Noli haerere in via, et non pervenire ad finem. Ad quidquid aliud veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Adhaesisti Deo, finisti viam; permanebis in patria. Intendite. Pecuniam aliquis quaerit; non sit tibi finis: transi tanquam peregrinus. Quaere ubi transeas, non ubi remaneas. Si autem amas, per avaritiam implicatus es: erit tibi avaritia catena pedum; ultra progredi non potes. Transi ergo et hoc; quaere finem. Salutem corporis quaeris, adhuc noli ibi remanere. Quae est enim ista salus corporis, quae morte perimitur, quae aegritudine debilitatur, frivola, mortalis, fluxa? Quaere illam, ne impediat forte morbida valetudo opera tua bona. Ergo non est ibi finis; quia propter aliud quaeritur. Quidquid propter aliud quaeritur, non est ibi finis: quidquid propter se et gratis quaeritur, ibi est finis. Quaeris honores; forte ad a
Abbreviated transcription (Latin):
Tu es petrus et suꝑhãc petram.
edificabo eccł̃iam meam. Qd
est suꝑhanc petram. edifica¬
bo eccl̃iam meã: Suꝑhanc
fidem: suꝑ id qd̃ dc̃m est. Tu
es xp̃c filius dei uiui. Super
hanc petram inquit fundabo
eccl̃iam im eã. Magna laus.
Ergo dicit petrus. Tu es xp̃c fi¬
lius dei uiui. Dicunt ⁊ demo¬
nes. Scimus qui sis filius di.
sc̃s d̃i. Hoc petrus: hoc ⁊ demo¬
nes. Eademu̾ba: ñ idem animꝰ.
Et unde constat. qd̃ petrus hoc¬
cum dilectõne dicebat: Quia
fides xp̃iana cum dilectõne ẽ:¬
fides demonis. sine dilectione.
Quomodo sine dilectione: Hoc
dicebat petrus. ut xp̃m ãplec¬
teretur: hoc dicebant demones.
ut xp̃c ab eis recederet. Namq
anteqͣm dicerent scimus qͥ sis.
tu es filius cli. quid nobis et tͥ
est.dixerunt. Quid uenisti ã¬
atexp̃m. Ego uidetis qr quo¬
modo hic dicit qui credit. ꝓpͥa
quedã fides est: ñ quomͦ ẽ młtiᷤ.

Expanded text:
us, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quid est, super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam? Super hanc fidem, super id quod dictum est, Tu es Christus Filius Dei vivi. Super hanc petram, inquit, fundabo Ecclesiam meam. Magna laus! Ergo dicit Petrus. Tu es Christus Filius Dei vivi: dicunt et daemones, Scimus qui sis, Filius Dei, sanctus Dei. Hoc Petrus, hoc et daemones: eadem verba, non idem animus. Et unde constat quia hoc Petrus cum dilectione dicebat? Quia fides christiani cum dilectione est; daemonis autem sine dilectione. Quomodo sine dilectione? Hoc dicebat Petrus, ut Christum amplecteretur: hoc dicebam daemones, ut Christus ab eis recederet. Nam antequam dicerent, Scimus qui sis; tu es Filius Dei: Quid nobis et tibi est, dixerunt? Quid venisti ana te Christum. Ergo videtis quia quomodo hic dicit, Qui credit, propria quaedam fides est; non quomodo cum multis.
Abbreviated transcription (Latin):
nebris. Ego sum dicit: et impi¬
os deietit. Quid iudicatur᷑ fa¬
ciet qui iudicandus hoc fetit:
Quid regnator poterit. qui mo¬
riturus hoc potuit: Et nunc ubi¬
et a iudeis expectat᷑ antixp̃c. ut re¬
tro redeant ⁊ ĩ terram cadant: qm̃
deserentes celestia. terrena desiderãt.
Certe ad comprehendendũ ih̃m ꝑ¬
setutores cũ traditore uenerunt
quẽ querebant inuenerũt: audi¬
erunt ego sum. Quare nõ comp̃¬
henderunt. sed abierũt retro ⁊ ceci¬
derunt. nisi quia hoc uoluit. qui
potuit quicquid uoluit: Uerum
si nunqͣm se ab eis ꝑmitteret appre¬
hendi. nõ quidẽ illi facerent ꝓpter
qd̃ uenerant: sed nec ip̃e faceret pp̃
qd̃ uenerat. Eum qͥppe illi cccidend̃
querebant seuiendo: sed querebat
nos ⁊ ip̃e moriendo. Pinde quia te¬
nere uolentib nec ualentib. ostẽ¬
dit potestatẽ suam: iam teneant eũ
ut faciat de nestientib uolũtatẽ
suam. Iterũ ergo eos interroga¬

Expanded text:
nebris. Ego sum, dicit; et impinebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubiet a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interroga
Abbreviated transcription (Latin):
auderet defendere. Ita quippe eiꝰ
abscondebat᷑ potestas. ⁊ obtende¬
batur infirmitas ut hec inimicis
necessaria uiderent᷑ aduersus eũ.
in quẽ nichil ualuisset. nisi qd̃¬
ip̃e uoluisset. Hene utens bo¬
nus malis. ⁊ faciens bona de
malis. ad faciendos bonos ex
malis: ⁊ discernendos bonos
gelista secutus adiungit. sci¬
ens om̃ia que uentura erãt
suꝑ eũ ꝓcessit et dicit eis. Qͥd
queritis: Responderũt ei. Iħ̾m
nazarenũ. Dicit eis ihc. Ego
sum. S tabat autẽ ⁊ iudas qͥ
tradebat eum cũ ipsis. Ut er¬
go dixit eis ego sum: abierũt
retrorsũ ⁊ cetiderunt ĩ terram.
Ubi nunc militũ cohors.⁊ mi¬
nistri principũ ac phariseoꝵ:
Ubi terror ac munimen armoy:
Nempe una uox dicentis ego sũ.
tantam turbam odiis ferccem.
armis q terribilem. sine telo
ullo ꝑcussit. reppulit. strauit.
Deus enĩ latebat in carne, ⁊ sẽ¬
piternus dies ita membris occl̃¬
tabat᷑ humanis. ut laternis ⁊
facib quereret᷑. occidendus a te¬

Expanded text:
dere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum, in quem nihil valuisset nisi qipse voluisset; bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis et discernendos bonos sicut Evangelista secutus adjungit, « sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dicit eis: Quem quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazarenu Judas, qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a te
Abbreviated transcription (Latin):
nienter uidet᷑ exigi fortitudo s etiã
pueri puelleq potuerũt: ⁊ ĩnu¬
merabilis societas scõꝵ martyrũ. ĩ
regnũ celoꝵ fortiter ⁊ uiolenter
te hos abire qndo se ꝓ nob̾ trade¬
dit: qui suo sanguine nos redemit.¬

Expanded text:
nienter videtur exigi fortitudo, sed etiam nienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter te hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit
Abbreviated transcription (Latin):
Iam semel negauerat. Ecce iterũ.
Deinde ut tertia negatio comple¬
atur. dicit unus ex seruis ponti¬
ficis. cognatus eius cuius abscidit
petrus auriclam. Nonne ego te
uidi in horto cũ illo: Iterum gͦ
negauit petrus: et statun gallus
cantauit. Ecce medici est comple
ta predictio egroti coniuncta p̃¬
sumptio. Non enim factum ẽ
qd̃ iste dixerat animam meam
ꝓ te ponam: sed factum est qd̃ ille
predixerat. ter menegabis. Sed
trina petri negatione completa.
iam iste sermo compleaturz ut de¬
inceps que de dño apud pontiũ
pylatum presidem gesta sunt:
ab alio consideremus exordio.

Expanded text:
Jam semel negaverat; ecce iterum. Jam semel negaverat; ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleatur, Dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est uerbũ domini suꝑ
ioh̃em ⁊ acharie filium in
deserto. Et cetera. Proinde isti
ambo pontifices. uicissim ⁊¬
suos annos agebant: et
erat annus cayphe. qͣndo
passus est xp̃s. Ideo secundũ
matheũ cum comprehensus
esset. ad illum ductus est: sed
prius ad annam scd̃m iohm
uenerunt cũ illo: nõ qͥa col¬
lega. sed quia socer eius erat.
Et credendũ. scd̃m uoluntatẽ
cayphe id esse factum: uł etiã
domos eoꝵ ita fuisse positas.
ut nõ deberet annas a tran-¬
seuntib preteriri. Sed cum
dixisset euangłista qd̃ eum
ligatũ miserit annas ad ca-¬
yphan. reuersus est ad locum
narrationis ubi reliquerat pe¬
trum ut explicaret qd̃ in do¬
mo anne de trina eius nega¬
tione contigerat. Erat autẽ
inquit symon petrus stans ⁊ ca¬
lefaciens se. Hoc recapitulat qd̃
ante iam dixerat. Deinde que se¬
cuta sunt iungit. Dixerunt ergo
ei. Nunquid et tu ex disciplis eius
es: Negauit ille et clixit. Non sũ.

Expanded text:
tum est verbum Domini super tum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto , et caetera. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agebant: et erat annus Caiphae quando passus est Christus. Ideo secundum Matthaeum cum comprehensus esset, ad eum ductus est: sed prius ad Annam secundum Joannem venerunt cum illo; non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. 6. Sed cum dixisset Evangelista quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat: deinde quae secuta sunt jungit. Dixerunt ergo ei: Numquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum.
Abbreviated transcription (Latin):
prebeat et iratus. Quanto
ergo melius et respondit ue¬
ra placatus:⁊ad ꝑferenda
grauiora tranquillo ani-¬
mo fuit paratus. Beatus ẽ
enĩ qui in om̃ib que inius¬
te ꝓ iusticia patitur. potest
ueraciter dicere. Paratũ cor
meũ deus. paratum cor me¬
um. Hinc fit quippe qd̃ seqͥ¬
tur. cantabo ⁊ psallam. Qd̃
paulus et barnabas etiã in
uinculis durissimis facere po¬
tuerunt. Sed ad narrationis
euanglice sequentia redeamꝰ
Et misit eum annas ligatũ
ad caypham pontificem. Ad
illum sicut matheus dicit. ab
initio ducebat᷑: qm̃ ip̃e erat
illius anni princeps sacerdotũ.
Alternos quippe intelligẽdi
sunt agere solere annos am¬
bo pontifices. idest principes
sacerdotũ. qui erant illo tp̃re
annas ⁊ cayphas. quos ⁊ lucas
euangłista commemorat:
narrans quo temꝑe ceꝑit do¬
mini precursor ioh̾es predi¬
care regnum celoꝵ. ⁊congre¬
gare discipłos. Sic enim
dicit. Sub principib sacer¬
dotum anna ⁊ caypha: fac¬

Expanded text:
praebeat homo et iratus. Quanto praebeat homo et iratus. Quanto ergo melius et respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Domini praecursor Joannes praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑe. ꝓcede ⁊ regna: ꝓpter ueritatẽ
et mansuetudinẽ ⁊ iusticiam. Si
cogitemus quis acceꝑit alapam. ñ¬
ne uellemus eũ qui ꝑcussit aut ce-¬
lesti igne consumi. aut terra dehis¬
cente sorberi. aut correptũ demonio
uolutari. aut aliqua huimodi.
qualibet pena. uł etiam grauiore.
puniri: Quid enĩ hoꝵ ꝑ potentiã
iubere nõ potuisset ꝑ quem factus
est mundus nisi pacientiã nos do¬
cere maluisset. qua uincit᷑ mund̾:
Hic dicet aliquis. Cur nõ fecit qd̃
ip̃e precepit: ꝑcucienti enim nõ
sic respondere. sed maxillam debu¬
it alteram p̃p̃arare. Qui qd̃ ⁊ueraci¬
ter. mansuete iusteq respondit.
nõ solum alteram maxillam ite¬
rum ꝑcussuro: sed totũ corpus figẽ¬
dum p̃p̃arauit in ligno. Et hinc
potius demonstrauit qd̃ demons¬
trandũ fuit: sua scilicet illa
magna precepta. pacientie
nõ obstentatione corꝑis. s
cordis pp̃aratione facienda:
fieri enim potest. ut alteram
maxillam uisibiliter homo¬

Expanded text:
e, et regna; propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
pe facto ille discipłs magr̃m de¬
fendere uoluit: ñõ qd̃ significan¬
dum est cogitauit. Et ille
igit᷑ ad pacientiã commonẽ¬
dus fuit: ⁊ hoc ad intelligẽ¬
tiam conscribendũ. Qd̃ autẽ
a patre sibi dicit datũ calicẽ
passionis. ꝓfecto illud est qd̃
ait apls. Si deus ꝓ nobis.
quis contra nos: Qui filio ꝓ¬
prio nõ peꝑcit: sed ꝓ nob̾ om¬
nib tradidit eũ. Uerum aue

Expanded text:
pe facto ille discipulus magistrum depe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significandum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod ait Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus t
Abbreviated transcription (Latin):
postea morituri: Cur ergo si tũc
morerent᷑ ꝑderet eos. nisi quia
nõdũ in eum sic credebant. quomͦ
credunt quicũq nõ ꝑeunt: Sy¬
mon ergo petrus Habens gladiũ
cipis sacerdotum: ⁊ abscidit eius
auriculam dextram. Erat aũ no¬
men seruo malchus. S olus hic
euangłista etiam nomen serui
huiꝰ expressit: sicut lucas solus. qd̃
eius auricłam dñs tetigerit. et sa¬
nauerit eũ. Malchus interpretat᷑
regnatuirus. Quid ergo auris pro
dño amputata. ⁊ a dño sanata
significat.: nisi auditũ amputa¬
ta uetustate renouatũ. ut sit in
nouitate sp̃c ⁊ nõ in uetustate lit¬
tere: Qd̃ cui prestitũ fuerit a xp̃o
quis dubitet regnaturũ esse cum
hoc ad illam ꝑtinet uetustatẽ q̃
in seruitutẽ generat qd̃ est agar.
Sed cũ accessit sanitas. figurata
est ⁊ libertas. factũ tam̃ petri do¬
minus impbauit: ⁊ ꝓgredi ultͣ
ꝓhibuit dicens. Mitte gladiũ in
uaginam. Calicem quẽ dedit mͥ
pater: nõ bibam illum: In suo qͥp¬

Expanded text:
postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? « Simon ergo Petrus, habens gladium, ficis servum, et abscidit ejus auriculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. » Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit, et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, quis dubitet regnaturum esse cum hoc ad illam pertinet vetustatem, quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est et libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit dicens: Mitte gladium in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? In suo quip
Abbreviated transcription (Latin):
Cohors autẽ et tribunus ⁊ mi¬
nistri iudeoꝵ. comprehenderũt
ih̾m: ⁊ ligauerũt eum. Comp̃¬
henderũt ad quẽ nõ accesserũt:
qm̃ dies ille. illi uero tenebre per¬
manserũt: nec audierũt acce-¬
dite ad eũ ⁊ illuminamini. Si
enĩ sic accederent. nõ eum ma¬
nib occidendũ sed recipiendũ
corde comprehenderent. Nunc
autẽ qͣndo eũ illo modo compre¬
henderũt. tunc ab eo longius re¬
cesserunt: et ligauerũt eum. a
quo solui potius uelle debuerũt.
Et erant fortassis in eis qui tũc
imposuerũt xp̃o uincła sua atq¬
ab eo postea liberati dixert̃:
dirupisti uincula mea. Ite

Expanded text:
ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atqab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾e. ut nõ eum ante opine¬
mur ingressum. quã illa u̾¬
ba finiret. Sciebat inquit et
iudas qui tradebat eũ. locum.
Ordo uerboꝵ est. sciebat locum
qui tradebat eũ: quia freq̃nt̾
inquit ihe conuenerat illuc
cũ discipłis suis. Ibi ergo lup
ouina pelle contectus. ⁊ inter
oues alto patris familias con¬
silio toleratus. didicit ubi ad
tempus exiguũ disꝑgeret gre¬
gem:insidiis appetendo pastorẽ.
Iudas ergo inquit cũ accepiss
cohortem. ⁊ aprincipib ⁊ pha¬
riseis ministros. uenit illuc cũ
laternis ⁊ facib et armis. Co¬
hors nõ iudeoꝵ sed militũ fuit.
A preside itaq intelligatur ac¬
cepta. tanqͣm ad tenendũ reum.
seruato ordine legitime potesta¬
tis. ut nullus tenentib auderet
resistere. qͣnqͣm ⁊ manus tãta
fuerat congregata.⁊ sic arma¬
ta ueniebat. ut uł t̾reret. uł etiã¬

Expanded text:
Jesus, ut non eum ante opineJesus, ut non eum ante opinemur ingressum, quam illa verba finiret. 2. Sciebat, inquit, et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est, Sciebat locum qui tradebat eum. Quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto Patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis et facibhors, non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Quanquam et manus tanta fuerit congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret
Abbreviated transcription (Latin):
erant ex nobis. Quod si fuissent
ex nobis. ꝑmansissent utiq nobis¬
cum. Nam uultis nosse kinĩ. quã
certissime dicatur hoc. ut qui forte
exierunt. ⁊ redeũt. non sint antixp̃i.
ñ sint contrarii xp̃o: Qui non sũt
antixp̃i. ñ potest fieri ut remaneãt
foris. N de uoluntate sua quisq aut
mus. aut ĩhumorib malis. Qui se
ĩ melius cõmiitat. ĩ corpore menbrũ
est. Qui aũt ĩ malitia ꝑmanet. hu¬
mor malus est. Et qͣndo exierit. rele-¬
uabunt᷑. qui p̾mebant᷑. Et nobis exi¬
erunt: sed non erant ex nobis. Qd̃si
fuissent ex nobis. ꝑmansissent uti
q nobiscum. s ut manifestarent᷑.
qd̃ non erant om̃s et nobis. id̾o ad¬
didit. ut manifestaret᷑ qr ⁊ intus
cũ sunt. ñ ex nobis sũt Non tamen
manifesti sũt: exeundo manifestã¬
tur. Et uos unctionẽ habetis a sc̃o
ut ip̃i uobis manifesti sitis . Enc¬
tio spiritał. ip̃e sp̃c sc̃s: cuius sa

Expanded text:
erant ex nobis: quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: Nam vultis nosse, charissimi, quam certissime dicatur hoc, ut qui forte exierunt et redeunt, non sint antichristi, non sint contrarii Christo? Qui non sunt antichristi, non potest fieri ut remaneant foris. Sed de voluntate sua quisque autmus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est; et quando exierit, relevabuntur qui premebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuque nobiscum: sed ut manifestarentur, quod non omnes erant ex nobis. Ideo addidit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio spiritualis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
accipĩt nobiscũ sacram̃ta. accipi¬
unt nobiscũ baptismũ accipiũt
nob̾cũ quod norunt fideles se acci¬
pere: bñdictionẽ eucharistiã ⁊ quic¬
quid ĩsacram̃tis scĩs est Ip̃ius alta¬
ris cõmunicatõem accipiũt nobis¬
cũ: ⁊ñsunt ex nobis. Temptatio
ꝓbat. qͥa nõ sunt ex nobis. Quan¬
do illis temptatõ uenerit. uelud
occasione uenti uolant foras: qr
grana ñ erant. Om̃s aũt tunc uo¬
labunt. qd̃ sepe dicendũ est. cũ a¬
rea dñica ceperit uentilarũ die

Expanded text:
accipiunt nobiscum Sacramenta, accipiaccipiunt nobiscum Sacramenta, accipiunt nobiscum Baptismum, accipiunt nobiscum quod norunt fideles se accipere, Benedictionem, Eucharistiam, et quidquid in Sacramentis sanctis est; ipsius altaris communicationem accipiunt nobiscum, et non sunt ex nobis. Tentatio probat quia non sunt ex nobis. Quando illis tentatio venerit, velut occasione venti, volant foras; quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, quod saepe dicendum est, cum area dominica coeperit venti
Abbreviated transcription (Latin):
titiir unum m̃brum. ꝯpatiunt᷑
oĩa m̃bra. Et si glificatur unum
m̃brum cõgaudent oĩa m̃bra. Si
etgo ĩgłificatõe m̾bri cetera mbra
congaudent. ⁊ ĩ passione oĩa mẽ-¬
bra patiũtur. concordia m̾brorũ
ñ habet antrxp̃os. Et sũt qui ĩtus¬
qͣndo quidẽ adhiic cutatur corpꝰ
ip̃ius ⁊ sanitas ꝑfecta ñerit. nisi ĩ
resurrectõe mortuoꝵ. sic sunt ĩcor¬
pore xp̃i. quomͦ humores mali
quando euomũtur. tunt releua-¬
tur corpus. Sic et mali quan¬
do exeunt. tũc eccl̃ia releuat᷑. et
dicit quãdo eos euomit. atq pro¬
icit corpus ex me exierunt humo¬
res istii sed non erant ex me. Quid
est non erant ex me: Non de carne
mea p̾cisi sunt: sed pectus meũ mͥ¬
p̾mebant. cũ inessent. Ex nobis exi¬
erunt. S nolite tristes ẽẽ. non erant
ex nobis Wnde ꝓbas: Quod si fuissẽt
ex nobis. ꝑmansissent utiq nobis¬
cũ. Hinc ergo uideat caritas ur̃a.
quia multi qui ñ sunt ex nobis.

Expanded text:
titur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Si ergo in glorificatione membri caetera membra congaudent. et in passione omnia membra patiuntur; concordia membrorum non habet antichristum. Et sunt qui iuandoquidem adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum. Sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali; quando evomuntur, tunc relevatur corpus: sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Et dicit quando eos evomit atque projicit corpus: Ex me exierunt humores isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? Non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. 5. Ex nobis exierunt; sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videat Charitas vestra, quia multi qui non sunt ex nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
municãt uniu̾sitati redẽpte sangui-¬
ne dñi. Habemus ip̃m dñm resurgẽ
tẽ amortuis. qui se dubitanti ma-¬
nib discipuloꝵ p̾buit palpandum
Et cum adhiic illi dubitarẽt. ait ilł.
Oportebat xp̃m pati ⁊ resurgere t̾ci¬
a die. ⁊ p̾dicari ĩnoĩe eus. peniten¬
tiã ⁊ remissionẽ pecc̃oꝵ ubi : Quaͦ
Quib: ꝑom̃s gentes: ĩcipiens ab
ictłm Securi sumus de unitate here-¬
ditatis. Quis quis huic hereditati ũ

Expanded text:
municant universitati redemptae sanguimunicant universitati redemptae sanguine Dtem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non
Abbreviated transcription (Latin):
manent nobiscũ. s exeũt ex nob̾. ma¬
nifestũ est qd̃ antixp̃i sint. Et quocͦ
ꝓbantur antixp̃i: Ex m̃datio. Et quis
num sacram̾tũ. Adcendite qd̾ ĩspi¬
rait nobis dñs deus. ⁊ quid ĩsinu-¬
are uobis uelu. Ecce exierunt a no¬
bis: ⁊ fc̃i sunt donat iste. Interroge
nec nos poͬsunt illi dice antrxp̃os. nͨ
nos illos: quia ⁊ nos confitemͣ ⁊ illi.
Si ergo nec illi nos dicunt. nec nos
illos: gͦ nec illi a nobis exierũt. nec
nos ab ip̃is. Si ergo ñ a nobis exiui¬
mus. ĩunit᷑ate sumus. Si ĩunitate
sumus. qͥd faciũt in hac cuutate du¬
o altaria: Quid faciũt diuise do-¬
mus. diuisa coniugia: quid facit o¬
est aut ip̃i a nobis exierunt. aut noᷤˢ
ab ip̃is Sedabsit ut nos abip̃is.
Habemus eñi testam̃tũ dñice here¬
ditatis: recitamus. ⁊ ibi nos ĩuenim᷑
Dabo tibi gentes heteditatẽ tuam: et
possessionẽ tuam t̾minos terre. Tene¬
mus heteditatẽ xp̃i. illi eam ñ tenẽt
Non cõmunicant orbi t̾rarum ũ com¬

Expanded text:
t nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum est, quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex mendacio. Et quis num sacramentum. Attendite, quid inspiraverit dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis et facti sunt Donatistae. Interrogemnec nos possunt dicere antichristos, nec nos illos, quia et nos confitemur et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos, ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab illis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid faciunt in hae civitate duo altaria, quid faciunt divisae domus, divisa coniugia? Quid facit est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, 'Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem Christi, illi autem non tenent nec communicant orbi terrarum, non com
Abbreviated transcription (Latin):
est nomẽ illi. Quom moyses ꝓprio
nomine appellatus est. quomodo he¬
lias. quomͣ habraham: sic tanqͣm
cramenti nomen est. Quomodo si dica¬
tur ꝓpha quomͦ si dicat᷑ sacerdos. sic
xp̃c cõmendat᷑ unctus ĩ quo esset re¬
lapis paruus erat. offenderũt ĩ illũ.
et fracti sunt. sed creuit lapis ille. ⁊¬
factus est mons magnus. Et quid
ait scriptura: Quicũq ofenderit ĩ
lapidem istum. conquassabit᷑ ⁊ suꝑ
quẽ uenent lapis iste. conteret eũ Dis¬
cetuenda sũt u̾ba. Offendentẽ dixit cõ¬
quassariz suꝑ quẽ aũt uenerit. conte¬
ri. Primo quia hũilis uenit. offende¬
rũt inillum hoĩes quia excelsus uen-¬
turus est adiudiciũ. suꝑ quẽ uenerit
conteret eum. s illũ non cont̾et uentu-¬
tus quẽ non quassauit cumuenit.
Qui ĩ hũilem ñ offendit. ñ formidabit

Expanded text:
nomen est illi. Quomodo Moyses proprio nomine appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham; sic tanquam Christus autem sacramenti nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, in quo esset relapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formid
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Non dixit qd̃dam m̃datiũ et u̾i¬
tate. ⁊ qd̃dam mendatiũ ñ ex u̾itate
Sententiã adtendite: neuos palpetis.
ne nobis aduletis: neuos decipiatis.
ne uos illudatis. Omẽ mendatiũ
ñ est ex u̾itate ide anĩ ergo quomͦ
antrxp̃i m̾tiuntur: qi ñ est unum
geniis m̾dacii. Quis est mdax nisi
liam significatõem habet iht: aliã¬

Expanded text:
o. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi mentiuntur quia non est unum genus mendacii. Quis est mendax, nisi Aliam significationem habet Jesus, alia
Abbreviated transcription (Latin):
te antixp̃os: ex nobis exierũt. Ergo
plangimꝰ dampnũ: Audi consolatõ¬
nem. S ñerant ex nobis. Oĩs here¬
ticiom̃s scismatici ex nobis exierũt.
idẽ ex eccl̃ia exierũt. S non exirent.
si ex nobis ẽẽnt. antequã exi rent.
Ergo ñ erant ex nobis Si antequã
exirent ñ erant ex nobis: multi int̾
sũt. non exierũt: sed tam̃ antixp̃i st̃.
Audemiis hoc diceret quid nisi
unusqͥsq cũ intus est. non sit au¬
scribitur: sed antixp̃c idest. cõtra¬
rius xp̃o. Iam quis contrarius
sit xp̃o. nũc adu̾titis ip̃o exponẽ¬
tez ⁊ intelligitis ñ posse exire fo¬
ras nisi antrxp̃os. Eos aũt qui nõ
sũt xp̃o contratii. foras exire nul
lom posse. Qui enĩ nou ͤ xp̃o cõtra¬
rius. ĩ corpore ip̃ius heret. ⁊ m̃brũ
sibi contraria. Coͬporis ĩtegritas.¬

Expanded text:
te antichristos. Ex nobis exierunt: ergo te antichristos. Ex nobis exierunt: ergo plangimus damnum. Audi consolationem: Sed non erant ex nobis. Omnes haeretici, omnes schismatici ex nobis exierunt, id est, ex Ecclesia exeunt; sed non exirent, si ex nobis essent. Antequam exirent ergo, non erant ex nobis. Si antequam exireat, non erant ex nobis; multi intus sunt, non exierunt, sed tamen antichristi sunt. Audemus hoc dicere: utquid, nisi ut unusquisque cum intus est, non sit anscribitur; sed Antichristus, id est, contrarius Christo. Jam quis sit contrarius Christo, nunc advertitis ipso exponente, et intelligitis non posse exire foras nisi antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse. Qui enim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret, et membrum sibi