comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
logi pcci ad p̾bend̾ illi m̃bra nr̃a. arma
iiquitatis. etiam si nõ ualemus esfi¬
cere ut ead desid̾ta nõ existant. us qm¬
uis nond̾ umus in pace illa etna ex õi
hois ꝑte ꝑfecta. iam tñ desinamus eẽ
lubiege. ubi puaricatõis rea manens
tenetur. dum eam ꝯcupĩa carnis in
nus aut̃ sub grã ubi nlła est ꝯdemp¬
natio hiis qui sunt in xp̃o ihir. qr nõ
bllm ea repugnante legi ntis eorũ
dean cuptiuante islessu s lege patio
q̃uoo mest in mbris mortalib. Qui enĩ n
ducuntur sp̃u sequitur ut carne duan¬
tur sõ aut̃ pati adilitatem carnis. hdu¬
ci a carne dampnatio est. Et io ꝙ u sp̾iem
nõ eas oĩo hr̃e. nõ iam certam s ceram¬
nis p̾miũ est si obtintis intortum
pseuando sub gr̃a. Cõmutatõ em̃ apis
re ut intlligant se ii ad oꝑanousa desi¬
derus carnalib consenicimo eune deu
carne nõ sp̃u. Manifesta sunt ant opra

Expanded text:
peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in mus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio solum ea repugnante legi mentis eorum, sed etiam captivante illos sub lege peccati, quae est in membris mortalibus . Qui enim non ducuntur spiritu, sequitur ut carne ducantur. Non autem pati adversitatem carnis, sed duci a carne, damnatio est. Et ideo, Quod si non eas omnino habere, non jam certamen, sed certaminis praemium est, si obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. Commutatio enim corporis re, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus consenserint, tunc duci carne
Abbreviated transcription (Latin):
Qnnen ergolegem nunc dicit ex oꝑib
hiis que ad bonos mores ꝑtinent. qr et
ma que sunt in sacram̃tis cũ bene alibi
messiguntur. nec carnalit̾ obsernant᷑
a seruis. ad illa duo p̾cepta referantur
ncc̃e est. dilectõnis dei ⁊ ꝑximi. Recte ita
accipitur ab hoc ꝑtin̾e quod etiam dñs
ait. Nõ uent legem solle: s adimplere
qr erat ablaturus timorem carnalem.
ꝑ quem caritas dei disfiia est incordib¬
ures opantiũ iustitiam. nlło modo quisqͣ
mentoꝵ. umbras situroꝵ eẽ. quas iam
aduentu dñi lbero heredi nccias non ẽẽ
monstrauit Iꝑa u̾o ad bonos mores ꝑti¬
uentia nõ impleri nisi daectõe ꝑ quam
fidos opatur. Unde si oꝑa legis quedam
post fidem suꝑflita. q̃dam añ fidem nua
sunt. iunat iustus ex fide. ut ⁊ omis gͣ¬
ue secuitutis abiciat. leui sarcina xp̃i

Expanded text:
dicit ex his operibus quae ad bonos mores pertinent, quia et illa quae sunt in sacramentis, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad illa duo praecepta referantur necesse est, dilectionis Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertinere, quod etiam Dominus ait: Non veni legem solvere, sed adimplere ; qui erat ablaturus timorem carnalem,  quem charitas Dei diffusa est cordibus operantium justitiam, nullo modo quisquam amentorum umbras futurorum fuisse: quas jamadventum Domini libero haeredi necessarios non esse monstravit; opera vero ad bonos mores pertinentia non impleri, nisi dilectione, per quam fides operatur. Unde si opera legis quaedam post fidem superflua, quaedam ante finem nulla sunt, vivat justus ex fine, ut et onus grave servitutis abjiciat, levi s
Abbreviated transcription (Latin):
indifferentiam ne quis eum putaret. ul
in tymothei cicũcisione siłate aliquid
egisse. uł in ciuusqͣm agere. si forte talis
cansa extitisset aliqua. Ostendit ent̃ nõ
tp̃am cutũcisionem obesse aliquid credẽ¬
tib. s spem salutis in talib obsernatõib

Expanded text:
indifferentiam, ne quis eum putaret vel in Timothei circumcisione simulate aliquid egisse, vel in cujusquam agere, si forte aliqua talis causa exstitisset. Ostendit enim non ipsam circumcisionem obesse aliquid credentibus, sed spem salutis in talibus observationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ic curũcisione ostendet. nisi ex illa salutẽ
pare. xicħ ergo nalere dicit in xp̃o cutũci¬
donem aut p̾pticiũ. s fidem que ꝑdilactio¬
nem oꝑatur. ⁊ hic illud tetigit. qr sb̾ lege
seritus ꝑ timorem oꝑatur. Currebatis
bene inquit. Quis nos impedunt uutati
nõ obedire. Hoc est quod suꝑius ait. quis
nos fascinauit Suasio ur̃a inquit non
exco est qui nos uocauit. Hec aut̃ suasio
carnalis est. ille aut̃ in lib̾tatem nocauto
siasionem aut̃ coꝵ dixit. quod eis suade¬
batur Eos aut̃ pancos qui ad mos uenie¬

Expanded text:
se in hac circumcisione ostenderet, nisi ex illa salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in Christo circumcisionem aut praeputium, sed fidem quae per dilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub Lege servitus per timorem operatur. Currebatis bene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedire? Hoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit ? Suasio, inquit, vestra non ex eo est qui vocavit vos. Haec enim suasio carnalis est, ille autem in libertatem vocavit. Suasionem autem eorum dixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, qui ad illos venie
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o. qui nn lege uestificamin. Hec es
iba ꝓscriptio. qua xp̃m ꝑscriptũ supis
bat. abscedit opa legis in eam possessio
qui debitores exant oꝑum legis libarẽ¬
tur. ue hĩto. isti ingrati tante gr̃e. de¬
bitores ẽẽ uolunt iuiuĩse legis faciẽde
Mond aut̃ erat scm̃. s qr uoluntas momi
cepat. Itaq plerisq locis lequitur qͣsi
fc̃m sit. Nos enĩ inquit sp̃it ex fide sꝑem
ustitie expectamus. In quo demonstan
ea ꝑtin̾e ad fidem xp̃i que spiritalit̾e
siderantur nõ que carnalit expectant᷑¬

Expanded text:
a Christo, qui in Lege justificamini. Haec est illa proscriptio qua Christum proscriptum superius bat, abscedit, opera Legis in eam possessionqui debitores erant operum Legis, liberentur hoc debito; isti ingrati tantae gratiae, debitores esse volunt universae Legis faciendae. Nondum autem erat factum; sed quia voluntas moveri coeperat; ita plerisque locis loquitur quasi factum sit. Nos enim, inquit, spiritu ex fide spem justitiae expectamus. In quo demonstrat ea pertinere ad fidem Christi, quae spiritualiter exspectantur; non quae carnaliter desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
ptine nemo ambigit. s alio faie quo u¬
bens ea face decet .i. caritatis et na som¬
tis hin pͥmia. ⁊ ex fide expectantis non
sicut indei qui timore ista imples agtẽ
iõ qͥdam oꝑa legis implebant quẽ mĩa¬
cram̃tis sunt. Illa no que ad cones mo¬
res ꝑtinent: omnino nõ posasit. ao eni

Expanded text:
o ambigit; sed alio fine, quo liberos ea facere decet, id est, charitatis aeterna sperantis hinc praemia, et ex fide exspectantis. Non sicut Judaei, qui timore ista implere cogebideo quaedam opera Legis implebant, quae in sacramentis sunt; illa vero quae ad bonos mor
Abbreviated transcription (Latin):
dit qr muistũ est etiam si io posłit face
impime nõ solũ apudhoies. s etiamã¬
pud dm̃ sicut dauio cũ dutntoarẽ¬
pisset in potestatem regem sauł ĩpune
ris. qr mltũ ab eis diligebatur es catr
nec deo qui hanc ip̃am potestatem deous̃¬
se se dixat. ut oĩo ei faceret quod nesset
Peꝑcit ergo diligens ꝓximũ tamqͣm
seip̃m. nõ solũ ꝑsecutũ s etiam ꝑsecu¬
turũ. qui eum corrigiqm int̾ficimale¬
bat homo in net̃i testam̃to. s nõ homo
de ueti testam̃to. quem fides fucuxete¬
reditatis xp̃i reuelata ⁊ crxdita salie
faciebat. ⁊ ad imuitand nccalut. Idco nũt
dicit apls. In libtatem uocati estis fũca

Expanded text:
est, etiam si id possit facere impune, non solum apud homines, sed etiam apud Deum. Sicut David cum divinitus accepisset in potestatem regem Saül, impune ris, quia multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet . Pepercit ergo diligens proximum tanquam seipsum, non solum persecutum, sed etiam persecuturum, qui eum corrigi quam interfici malebat: homo in Veteri Testamento, sed non homo de Veteri Testamento, quem fides futurae haereditatis Christi revelata et credita salvum faciebat, et ad imitandum vocabat. Ideo nunc dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
memorauit pximi dilectõm. quã lege
dixit impleri. Et ad romanos cũ in ead̾
qõne u̾saretur. qui enĩ diligit alterũ
legem implenit. nõ adult̾abis. nõ ho¬
micidiũ facies. nõ furabis. nõ ꝯcuꝑis¬

Expanded text:
memoravit proximi dilectionem, quam lege dixit impleri, et ad Romanos, cum in eadem quaestione versaretur: Qui enim diligit alterum, inquit, legem implevit. Nam non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non c
Abbreviated transcription (Latin):
atꝑ dncem lib̾tatis sue. s oꝑa seruilia
ornalit ꝯũsi retrorsum. se conari non
porsus magnifice ⁊ oĩo diuiuo ordine.
postea qͣm inos eos instriꝑcit adusus illos
a quib in seruitutem legis seducebant᷑.
loo in eis cauet. neꝯstructores fc̃ ⁊uo
lentes iam calumpniis carnaliũ relpõ¬
dere. ꝯtentõib studeant ⁊ appetitu mã¬
nis głe legis oñib nõ seruientes: uauis
cupiditatub seriuant. gicħ aut̃ sic ꝓdrt

Expanded text:
ac ducem libertatis suae; sed ad opera servilia carnaliter conversi, retrorsum se conari non orsus magnifice et omnino divino ordine, posteaquam eos instruxit adversus illos a quibus in servitutem Legis seducebantur, hoc in eis cavet, ne instructiores facti, et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant, et appetitu inanis gloriae, Legis oneribus non servientes, vanis cupi
Abbreviated transcription (Latin):
nond̃ nos agnouisse dm̃. s ca fide pige¬
ri ut oportuno tp̃re cognosc̾e̾ ualeamus.
S quod in ip̃a correctione ait. inmo ceg¬
niti a deo. si ꝓpͥe accipiatur: putabitur
ds. qͣi ex tp̃re aliquid cognosc̾e quodante
nõ erat. Trnslate ergo dcm̃ est. ut ocłos
dei accipiamus ip̃am dilectõm etus n
quam ꝯm̃dauit mittens ꝓ impiis imi¬
cum filim. Sic enĩ ⁊ de hiis qui dili¬
guntur dice̾ solemus quod añ oculos
heantur. Hoc est ergo cognoscentes dm̃
immo cogniti a deo. Euod ⁊ tohes dixit
Dicit aut̃. Estote sicut ⁊ ego. qui utiq
cum iudens natus sim. iam ista carna
tune ac decent̾ facit eos recolere cari¬
tatem suam. ne tamqͣm inimicũ illũ
deputent. Dicit enr̃ fr̃es p̾cor uos nicħ¬

Expanded text:
 nos cognovisse Deum; sed ea fide purgari, ut opportuno tempore cognoscere valeamus. Sed quod in ipsa correctione ait, imo cogniti a Deo, si proprie accipitur, putabitur Deus quasi ex tempore aliquid cognoscere, quod ante non noverat. Translate ergo dictum est, ut oculos Dei accipiamus ipsam dilectionem ejus, quam commendavit mittendo pro impiis cum Filium. Sic enim de his qui diliguntur dicere solemus quod ante oculos habeantur, hoc est ergo cognoscentes, imo cogniti a Deo. Quod et Joannes dicit: Dicit autem, Estote sicut et ego: qui utique cum Judaeus natus sim, jam ista carnaltune ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent. Dicit enim, Fratres, precor vos, ni
Abbreviated transcription (Latin):
uislitie regła est quam ꝯm̃dat ad chorm¬
chros idem apłs. Mulier sui corporis pote
tur potestate ꝯsistant cui potestatiqui
fpandem nõ facit: ille castitatis ꝯiuga¬
lis inra custodit. Senectus aus pentũ
ysaat ad eam significatõm ualet. qm̃
noui testam̃ti ppłs ꝙͣtus sit nocius. pre¬
destinatõ tñ eius apud dm̃ ⁊ ip̃a irsmu ce¬
ab mitio. Capnalẽs auit̃ qui sunt in eccła¬
gelio quid̃ acasionem nascendi accepũt
si carnalis exror quo concepti sunt. et
centula ⁊de pr̃e sene sine ꝑmissione na¬
te smit. cir ⁊ dñs nõ nisi obantiquitatẽ
u̾itatis in aporalopsi alto capite apparint
ati sunt ergo tales ex adasione antiq̃
u̾itaris in nouitio tpẽali q m̃datio. Dici
etgo nos apłs scõ psaat ꝓmissionis nos

Expanded text:
justitiae regula est, quam commendat ad Corijustitiae regula est, quam commendat ad Corinthios idem apostolus; Mulier sui corporis potestur potestate consistunt. Cui potestati qui fraudem non facit, ille castitatis conjugalis jura custodit. Senectus autem parentum Isaac ad eam significationem valet, quoniam Novi Testamenti populus quamvis sit novus, praedestinatio tamen ejus apud Deum, et ipsa Jerusalem coeab initio . Carnales autem qui sunt in Eccgelio quidem occasionem nascendi acceperunt; sed carnalis error quo concepti sunt, et centula, et de patre sene sine repromissione nati sunt. Quia et Dominus non nisi ob antiquitatem veritatis in Apocalypsi albo capite apparuit . Nati sunt ergo tales ex occasione antiquae veritatis in novitio temporalique mendacio. Dicit ergo nos Ap
Abbreviated transcription (Latin):
gem acceꝑat. ⁊ iõ celestem irłm sara si¬
inficat que dui deserta est a ꝯcubitui
uiri pp̃ oognitam stĩlitatem No enim
tales hoies qͣlis erat abraham ad explẽ¬
dam libidinem utebantur femimio.
s ad successionem ꝓlis. accesserat aut
stilitati senectus etiam ut ex õĩ despa¬
tione diuitia ꝓmissio magnũ m̾itũ
credentib daret. Certus ergo de ꝑmis¬
stone dei officio gignendi accessit ad e¬
tatem tam grauem. quam in annisi
ugentõrib corporali copulatõe deseru¬
erat. Nõ enĩ ob aliud apłs adirncta ea
niulier figiumn mneptatur quoo per
ꝓp̃ hãm dc̃m est. qm̃ multi filii deseri ma¬
por sit mortua neq int̾ eos ullũ extitiss
diuortiũ Unde ergo illa deserta auit illa
hñs uirũ isi ꝙ abraham ꝓpagande plis
opam ad agar ancille fecunditatem abi
ip̃oris satc stilitate tnstulerat. Ip̃a tam̃
nmtente ⁊ ultro offerente. ut maritus
enis de ancilla suscipet filios. Antiqua enĩ

Expanded text:
gem acceperat. Et ideo coelestem Jerusalem Sara significat, quae diu deserta est a concubitu viri propter cognitam sterilitatem. Non enim tales homines, qualis erat Abraham, ad explendam libidinem utebantur feminis, sed ad successionem prolis. Accesserat autem sterilitati etiam senectus, ut ex omni desperatione divina promissio magnum meritum credentibus daret. Certus ergo de promissione Dei officio gignendi accessit ad aetatem jam gravem, quam in annis vigentioribus corporali copulatione deseruerat. Non enim ob aliud Apostolus, adjuncta earum mulierum figura, interpretatur quod per prophetam dictum est, Quoniam multi filii desertae, maSara sit mortua, neque inter eos ullum exstitisset divortium. Unde ergo illa deserta, aut illa habens virum, nisi quod Abraham propagandae prolis operam ad Agar ancillae fecunditatem ab uxoris Sarae sterilitate transtulerat? ipsa tamen permittente et ultro offerente, ut maritus ejus de ancilla susciperet filios. Antiqua enim
Abbreviated transcription (Latin):
fĩt nõ sumus ancille alii s libere. Sa cuĩ
libertas nimnc marine opponenda est fer¬
uitutis igo. quo mn opto legis tenebã¬
tur qui ad cutũcisionem istos trahebant
nond̃ acidisse. Accõmodatius ent̃ dicet
surgite. S quod addidit. ⁊ ne it̾m serut¬
tutis iugo actineamint. qñ quid̃ hic ñ¬
ulłm alind igum pt̃ intlsigi. quo eos

Expanded text:
s ancillae filii, sed liberae. Ea enim libertas nunc maxime opponenda est servitutis jugo, quo in operibus Legis tenebantur, qui ad circumcisionem istos trahebant.nondum cecidisse: accommodatius enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nullum al
Abbreviated transcription (Latin):
illa siña de qua supius disputanmus.
Quid enĩ aliud hoc loco gentib dicat nõ
itieno. nisi ut ꝓsit illis quod a serum¬
te suꝑstitõts sue ꝑ fidem xp̃i libati su
ne iterũ serui eẽ nelint sub uigo cam¬

Expanded text:
illa, de qua superius disputavimus. Quid enim aliud hoc loco gentibus dicat, non invenio, nisi ut prosit illis quod a servitute superstitionis suae per fidem Christi liberati sunt: ne iterum servi esse velint sub jugo
Abbreviated transcription (Latin):
cili leductõnis quib eos ꝑturbari udet
sollicitudo aut̃ aliuid de illis curaꝵ quas
se quodãmodo ꝑturire dicit. tamdiu cẽ
pot̾it donec pueniant in m̃luram etatis
plenitudinis xp̃i. ut iam nõ moteant᷑
oĩuento doctrine. Nõ ergo pp̃ mitiũ fidei

Expanded text:
cula seductionis, quibus eos conturbari videt. Sollicitudo autem talium de illis curarum, qua se quodammodo parturire dicit, tamdiu esse poterit, donec perveniant in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut jam non moveantur omni vento doctr
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea que dr̃ circũcilio in carne manu
facta. qui eratis ilo tpere sine xp̃o aliena¬
ti a societate isrł ⁊ pegrini testam̃toꝵ
⁊ pmissionis spem non hñtes ⁊ sine deo
in hoc mundo. Deniq illic infideles de oli¬
ua sua fru fracti hic aut̃ fideles de oleast
in oliia illoꝵ incerti eẽ monstnͣtur Illor
ergo erat de legis tnͣs gresstone con¬
terenda suꝑbia. sicut ad romanos
cum scripturaꝵ ũbis pcc̃a eoꝵ exagp̾ass
scitis aut̃ inquit qm̃ quecũq lex dicit.
huis qui in lege sunt loquitur. ud om̃e
os obstruatur. ⁊ uens fiad om̃is m̃dus
deo. Indei scil de tͣnsgressione legis gen¬
tes dempietate sine lege unde ⁊ icerui
ait. Concuisit eni d̾s omnia i incredu¬
litate ur omnib misereatur. Ho ⁊ nc̃
dicit refricans ip̃am qõtiem. Lexergo
adisus ꝓmissa est. absit. Si enĩ datacẽt
lex que posset uinificare. oĩo exlegei

Expanded text:
ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta, qui eratis illo tempore sine Christo, alienati a societate Israel, et peregrini testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo » . « Denique illic infideles de oliva sua fracti, hic autem fideles de oleastro in olivam illorum inserti esse monstrantur . Illorum ergo erat de Legis transgressione atterenda superbia. Sicut ad Romanos cum Scripturarum verbis peccata eorum exaggerasset, Scitis autem, inquit, quoniam quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo : Judaei scilicet de transgressione Legis, et Gentes de impietate sine Lege. Unde et iterum ait: Conclusit enim Deus omnia in incredulitatem, ut omnibus misereatur . Hoc et nunc dicit, refricans ipsam quaestionem - Lex ergo adversus promissa Dei? Absit. Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege
Abbreviated transcription (Latin):
phetaꝵ mos est ag̾e̾nt ꝑ que illam legẽ
morbos ostendentem nõ auferentem. etiã
sitũ est ꝑ angłos sem̃ in manu mediato¬
ris. ut ip̃e liberaret a pcc̃is iam ꝑ tnsgres¬
sionem legis coactos confit̾i. opus sibi ẽẽ
nem fudisset reconciliarentur deo. In
istis enĩ etat ꝑtͣnsgressionem legis con¬
frigenda suꝑbia. qui głantes de patre
tanto ꝑnicõsius qnto arrigantius p̾fe¬
rebant. Gentes aut̃ facillime etiam sinc
hiꝰ legis tnͣsgressione hũiliarentur. hoĩes
enĩ ullam ex parentib iustitiam origĩ¬
nem se trabere p̾uidentes siłachioꝵ etiã¬
inuenit eungłica gr̃a. Nõ enĩ sicut istis
dicit pot̾at nõ fuisse illam iustitiam pa¬
rentũ eoꝵ in colendis ydolis quam cẽar¬
bitrabantur. ita etiam uideis dici pot̾at
falsam fuisse iustitiam pr̃is abeaham.⁊
Itaq illis dẽ. facite ergo fructũ dignum
pnĩe ⁊ ne dic̾itis uobts. prẽm hẽmus s̃¬
braham. potens est enĩ d̃s de lapidib lu

Expanded text:
etiam mos est, agerent. Perque illam legem morbos ostendentem, non auferentem etiam psita est per angelos, sed in potestate mediatoris, ut ipse liberaret a peccatis per transgressionem legis coactos confiteri, opus sibi esse nem fudisset, reconciliarentur Deo. In istis enim erat per transgressionem legis confringenda superbia, qui gloriantes de patre tanto perniciosius, quanto arrogantius praeferebant. Gentes autem facillime etiam sine hujusmodi legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus originem justitiae se trahere praevidentes, simulacrorum etiainvenit evangelica gratia. Non enim sicut istis dici poterat, non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis, quam esse arbitrabantur: ita etiam Judaeis dici poterat, falsam fuisse justitiam patris Abraham. Itaque illis dicitur: Facite ergo fructum dignum et ne dixeritis vobis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ temptatõm ur̃am in carne mea. nõ
spreuistis. neq respiustis. Temptati
lunt. enĩ cũ ꝑsecittõm patẽtur apłs.
utrũ timore deserent eum an caritate
amplectentur. Et neq sprenistis ĩqͥt
tamqͣm ntilem istam temptatõm. n
respistis tit nõ suscipetis ꝗmunio¬
nem ꝑiculi mei s sicit angłm dei re¬
cepistis me sicut xp̃m iħm. deide ad¬
mirans opus eoꝵ spiritale ꝯmendat
tit hoc intuentes in carnalem timorẽ
nõ decidant. Que ergo inquit fuit bea¬
⁊ dedissetis michi. Ergo inimcus fr̃s
utiq nõ. S quid uetũ p̾dicans nisint
circũcidantur: Et iõ inde quid adtim¬
git. Emulantur uos nõ bene .i. mui
dent nob̃. qui uos carnales de spirita¬
lib uolunt face. hoc emulantur nõ
bene. s excludẽ inquit uos uolunt. ut
illos emulemini. hoc est imitemini
quõ nisi ut seruitutis iugo actinea¬
menssicut ip̃i attinentur : Donũ est¬
aut̃ ait emulari in bono semꝑ. uult
enĩ ut seip̃m imitentur. pp̃ hoc addidit

Expanded text:
non sprevistis, neque respuistis. Tentati sunt enim cum persecutionem pateretur Apostolus, utrum timore desererent eum, an charitate amplecterentur. Et neque sprevistis, inquit, tanquam inutilem istam tentationem, neque respuistis, ut non susciperetis communionem periculi mei. Sed sicut angelum Dei excepistis me, sicut Christum Jesum. Deinde admirans, opus eorum spirituale commendat, ut hoc intuentes, in carnalem timorem non decidant. Quae ergo fuit, inquit, beaet dedissetis mihi. Ergo inimicus factutique, Non. Sed quid verum praedicans, nisi ut non circumcidantur? Et ideo vide quid adjungit, Aemulantur vos non bene: id est, invident vobis, qui vos carnales de spiritualibus volunt facere, hoc est, aemulantur non bene. Sed excludere, inquit, vos volunt, ut illos aemulemini, hoc est, imitemini: quomodo, nisi ut servitutis jugo attineamini, sicut ipsi attinentur? Bonum autem, ait, aemulari in bono semper. Vult enim ut semper ipsum imitentur: propter hoc addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m aut̃ nicħ eis ꝑfuturũ eẽ dicit si
cũcidantur. s illo modo quo eos isti nol¬
bant circũcidi uut in carnis circũciso¬
ne ponet sꝑem salutis. Nõ enĩ tymoco
anũ iuuenem circũcidit fecit aut̃ s
pp̃ scandalũ suoꝵ. nich simulans oĩo. ẜ
ex ila mdifferentia qua dicit. circũciuo
nich est. pputiũ nicħ est Nccħ enĩ obest
ista curũcisio ei qui salutem in illa esse

Expanded text:
m autem nihil eis profuturum esse dicit si circumcidantur: sed illo modo, quo eos isti volebant circumcidi, id est, ut in carnis circumcisione ponerent spem salutis. Non enim Timotheo stianum juvenem circumcidit: fecit autem hoc propter scandalum suorum , nihil simulans omnino, sed ex illa indifferentia qua dicit, Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est . Nihil enim obest illa circumcisio ei qui salutem in illa esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis uite ac negotioꝵ suoꝵ ab astrologis
⁊ chaldeis uocatos dies ⁊ nisos ⁊ annos
⁊ tp̃ra obsernent. fortasse tñ nõ opus ẽ
ut hoc de gentiliũ errore misłiganius
nt intentõm cause quam ab exordio su¬
ceptam ad finem usq ꝑducit subitoi
aliud detorq̃re uelle uideamur. s de hu
potius de quib cauendis eum ꝑtotam¬
seruant dies ⁊ m̃ses ⁊ annos ⁊ tpra m
carnali obseruatõe sabbĩ ⁊ neomenie
umbre futuroꝵ iam adueniente ip̃o
in suꝑstitõe remanserunt. cũ tamqͣn
salutaria obseruarentur a nesciẽtib
quo referenda sint. ut tamqͣm hoc dire
se seruitutem qua tenebamini cum
seruiretis elem̃tis m̃di qũ rursus ao
talia rediretis seoncti ab eis qui nonõ
agnoscentes lib̾tatis sue tp̃s int̾ cetã
oꝑa legis que carnalit̾ saptunt. etiã
tp̃rib sermunt. quib ⁊ uos rursuout

Expanded text:
 ab astrologis et Chaldaeis notatos dies, et menses, et annos, et tempora observent. Fortasse tamen non opus est ut hoc de Gentilium errore intelligamus, ne intentionem causae, quam ab exordio susceptam ad finem usque perducit, subito in aliud temere detorquere velle videamur; sed de his potius, de quibus cavendis eum agservant dies, et menses, et annos, et tempora in carnali observatione sabbati et neomeniae, umbrae futurorum, jam adveniente Christo in superstitione remanserunt, cum tanquam salutaria observarentur a nescientibus quo referenda sint: ut tanquam hoc dixes evasisse servitutem qua tenebamini, cum serviretis elementis mundi, quando rursus ad talia reditis, seducti ab eis qui nondum agnoscentes libertatis suae tempus, inter caetera opera Legis quae carnaliter sapiunt, etiam temporibus serviunt; quibus et vos rurs
Abbreviated transcription (Latin):
mu qñꝙ nõ circũcisis s gentib loͥt
sicitt m tota epła apparet. Ao utiꝙr adcit¬
cũcistonem dicit eos reuti in quã nũꝙͣ
erant. s ad infirma inquit ⁊ egena elem¬
ta quib rursus ut antea seruire uultis
quod degentib mesłre agimiur. Hiis n
supͣdixat. s tunc quid̃ ignorantes dm̃
hus qui natura nõ sunt dii seristis. ao

Expanded text:
uando non circumcisis, sed Gentibus loquitur, sicut in tota Epistola apparet; non utique ad circumcisionem dicit eos reverti, in qua nunquam erant, sed ad infirma, inquit, et egena elementa, quibus rursus ut antea servire vultis. Quod de Gentibus intelligere cogimur: his enim supra dixerat, Sed tunc quidem ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, servist
Abbreviated transcription (Latin):
adiungens. qui ꝑuulus sub ꝓcuratorib
nec putarent se nõ eẽ filios. qr nõ erant
sub pedagogo. Am̃ aut̃ filii estis inquit
misit d̃s sp̃m filii sui in corda ur̃a cla¬
mantem. abba ꝓat̾. Duo sunt u̾ba que
posuit. ut post̾iore int̾p̃taretur pͥmum
Nam hoc est abba quod ꝑat̃. Eleganter
aut̃ inclłigitur nõ frustra duaꝵ lĩgnaꝵ
u̾ba posuisse. idem significantia ppun¬

Expanded text:
adjungens, qui parvulus sub procuratoribus ne putarent se non esse filios, quia non erant sub paedagogo, Quoniam autem filii estis, inquit, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater. Duo sunt verba quae posuit, ut posteriore interpretaretur primum: nam hoc est, Abba, quod Pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse idem significantia, p
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ ꝓmissionem natus est Iue aut̃ ⁊ de
anculla scd̾ carnem ⁊ de lib̾a nasci poturt
bo parentes senuissent. Qd̾ si data per
cipiendos aꝑtissime ostendit. uoluerit
aliquos cechure filios in aliqua figi
ra reꝵ futuraꝵ inspice. Nõ frustra de ta¬
lib ꝑsonis administratõe sp̃c sc̃i hoc ge¬
sta conscripta sunt. mueniet fortassis
hereses ⁊ scismata significari. Qm filii
de libera quid̃ sunt isti de eccła. s tñ sco
carnem nati sunt nõ spiritalit᷑ ꝑ re¬
ꝓmissionem. Quod si ita est: nec ip̃i ad
hereditatem iueniutur ꝑtine iad

Expanded text:
missionem natus est. Ille autem et de ancilla secundum carnem, et de libera nasci potuit bo parentes senuissent. Quod si data per cipiendos apertissime ostendit, voluerit aliquis etiam Cethurae filios in aliqua rerum figura futurarum inspicere non enim frustra de talibus personis administratione Spiritus sancti haec gesta conscripta sunt; inveniet fortasse haereses et schismata significari. Qui filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia; sed tamen secundum carnem nati sunt, non spiritualiter per repromissionem. Quod si ita est, nec ipsi ad haereditatem inveniuntur pertinere,
Abbreviated transcription (Latin):
fc̾m sub lege ut eos qui sublege eranon
dim̾et. ut adoptõm filioꝵ recipramus s
stabat ut etiam gentes que nõ etanti
datus est: docet. Unde seetiam peters e
baptizato incircũcuo centutione cr
defendit apud iudeos qui credidam
cens nõ se potuisse aquam negater

Expanded text:
factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus ; restabat ut etiam Gentes, quae non erant datus est, docet. Unde se etiam Petrus de baptizato incircumciso Centurione Cornelio defendit apud Judaeos qui crediderant, dicens non se potuisse aquam negare i
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait.ut eos qui sub lege erant redr¬
meret. ⁊ ad lib̾and̾ eum ppłm ꝑtinet. qui
puulus sub pedagogo sermebat. ⁊ refert᷑
ad id quod dixit fc̃m̃ sub lege. Illud autẽ
quodait. ut adoptõm filioꝵ recipemus. re¬
fertur ad id quod dixit. fcm̃ ex muliere.
Hinc enĩ adoptõm recipimus. quod ille
unicus nõ dedignatus est ꝑticipatõm i
nr̃e nature. fc̃m ex muliere. ut nõ solũ
imigenitus ẽẽt. ubi fr̃es nõ ht̃. s etiami
pͥmogenitus in młtis fr̃ib eẽt. Ouo ent̃¬

Expanded text:
quod ait, Ut eos qui sub Lege erant rediquod ait, Ut eos qui sub Lege erant redimeret, et ad liberandum eum populum pertinet, qui parvulus sub paedagogo serviebat; et refertur ad id quod dixit, factum sub Lege. Illud autem quod ait, ut adoptionem filiorum recipiamus, refertur ad id quod dixit, factum ex muliere. Hinc enim adoptionem recipimus, quod ille Unicus non dedignatus est participationem naturae nostrae, factus ex muliere, ut non solum Unigenitus esset ubi fratres non habet, sed etiam Primogenitus in multis fratribus fieret . Duo en
Abbreviated transcription (Latin):
legi tamqͣm pedagogo ex elem̃itis huius
mundi tamqͣm ꝓcuratorib ⁊ auctorib
Misit ds̃ inquit filiũ suũ fcm̃ ex mulie¬
re. mulierem ꝓfemina posuit. more lo¬
cutõnis hebreoꝵ. No̾ enĩ qr de eua dcm ẽ.
formauit eam in mulierem. iam passa
erat concubitus utri. quos nõ scribim
passa. nisi cũ dimissi erant ex padyso.
factũ ant orcit pp̃ susceptõm creature.
qr qui nascintur ex feminis: no tunc
ex deo nascuncur ẜ tũ os illos facit uo sie
naĩci possint. ut oẽm creaturam. factũants
sustinint ex quib libaret qui eis seruilit
tenebantur. Qui etiam morcem sustimi¬
it. ut ex illa lib̾aret eys qui mortalitate
tenebantur. ut adoptõm inquit filioꝵ re¬
cipiamus. Adoptõm pp̃ea dicit. ut distinc¬
te intlłigamus unicũ dei filiũ. Nos enĩi
sumus. Ille natura est filius: qui hoc est
quod pat̾. Nec dixit accipiamus s recipta¬
mus. ut significaret hoc nos amisisse in
adam ex quo mortales sumus. Hoc ergo

Expanded text:
parte elementis hujus mundi, tanquam procuratoribus et actoribus: Misit Deus, inquit, Filium suum factum ex muliere. Mulierem pro femina posuit, more locutionis Hebraeorum. Non enim quia de Eva dictum est, Formavit eam in mulierem , jam passa erat concubitum viri, quod non scribitur passa, nisi cum dimissi essent de paradiso. Factum autem dixit, propter susceptionem creaturae; quia qui nascuntur ex feminis, non tunc ex Deo nascuntur, sed tamen Deus illos facit, ut sic nasci possint, ut omnem creaturam. Factum autem sustinuit, ex quibus liberaret qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex ea liberaret eos qui mortalitate tenebantur. Ut adoptionem, inquit, filiorum recipiamus. Adoptionem propterea dicit, ut distincte intelligamus unicum Dei Filium. Nos enim bsumus: ille natura est Filius, qui hoc est quod Pater. Nec dixit, accipiamus; sed, recipiamus: ut significaret hoc nos amisisse in Adam, ex quo mortales sumus. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝯtumeliam dñi moysen fecisse al̾
dix̾it. cum tantam in ea cruce sab
inditiũ serpentem illum ertge ñ
nisi ut eum intuentes qui moysi al
pentib morituri erant. ꝯtinuo sar¬
uentut. Nec pp̃ alud ille serpens en
ft̃s erat. nislut ꝓmansure passiorn

Expanded text:
ontumeliam Domini Moysen fecisse aliquis dixerit, cum tantam in ea cruce salutem indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sanarentur. Nec propter aliud ille serpens aeneus factus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑip̃m. Cum aut̃ dicit. hiis qui naturałi
nõ sunt dii seriustis. satis demonstrat
imũ uerũ dm̃ natura eẽ dm̃. quo nom̃e
trinitas fidelissimo ⁊ catholico greno cor¬
dis accipitur. Eos aut̃ qui natura nõ sũt
dii. pp̃ra suꝑius ꝓcuratores apctoresꝙ ap¬
peslat. qr nlła creatura est. siue que in iu

Expanded text:
. Cum autem dicit, His qui naturaliter non sunt dii, servistis, satis demonstrat unum verum Deum natura esse Deum, quo nomine Trinitas fidelissimo et catholico gremio cordis accipitur. Eos autem qui natura non sunt dii, propterea superius procuratores actoresque appellat, quia nulla cr
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur ꝓcuratores uł apictores diuine
ꝓridentie. nõ dñs magistratũ huius m̃¬
didyabłm dicẽt. nec utetur illo adcorrec¬
tõm hoĩni ip̃a potestas apłica. eod parao
alibi dicente. quos tradidi sathane. ut
discant nõ blasphemare. ⁊ alioloco ad sa¬
lutem. dit enĩ ego quid̃ sicut absens cor¬
sens eum qui sic oꝑatus est. in noĩe dñi

Expanded text:
ntur procuratores vel actores divinae providentiae, non Dominus magistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, « Ego quidem sicut absens coraesens, eum qui sic operatus est, in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Ceꝑant ent̃ iam iudei credere. cũ in t̾ris
adhiic filius dei mortalem hoĩem geret¬
sicuit in cũngelio scriptũ est xbiaq̃tes
⁊ chananee mulieris fidem ip̃e lauduupo
⁊ alius centurionis de quo ait nõ senre¬

Expanded text:
erant enim jam Judaei credere, cum in terris adhuc Filius Dei mortalem hominem gerersicut in Evangelio scriptum est: ubi quanquam et Chananaeae mulieris fidem ipse laudaverit , et illius Centurionis, de quo ait non se inve
Abbreviated transcription (Latin):
siłitudinem subelem̃tis huius munoi
fu̾unt uuder. cũ illis ꝑ legem quam acce¬
ꝑunt unus ds qui fecit celũ ⁊ t̾ram co¬
lendus ꝯm̃daretur. S pt̃ eẽ alius exitus
curatores ⁊ auctores dicat elem̃ta minor
sub quib sermebant gentes. ut filius ille
gentib ꝯgregatus est ꝑtim fuit sub pe¬
dagogo legis tpr̃e pueritie sue .i. ex ea ꝑte
qua de uideis ꝯgregatus est. ꝑtu scibele¬
m̃tis huius mundi quib tam ꝓcurator¬
b ⁊ acctorib sermebant. ex ea ꝑte qua.
s dicens. cum eẽmus ꝑuuli sub elem̃tis
mundi huius eramus seruientes nõ ꝑti¬
neat ad significatõm iudeoꝵ. ex quib pau¬
lus origniem duxit s magis ad gentim̃

Expanded text:
ilitudinem sub elementis hujus mundi fuerint Judaei, cum illis per legem quam acceperat unus Deus, qui fecit coelum et terram colendus commendaretur. Sed potest esse alius exitus rocuratores et actores dicat elementa mundi, sub quibus serviebant: ut filius ille gentibus congregatus est, partim fuerit sub paedagogo legis tempore pueritiae suae, id est, eis congregatus est; partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ea parte qua dd dicens, Cum essemus parvuli, sub elementis hujus mundi eramus servientes, non pertineat ad significationem Judaeorum, ex quibus Paulus originem ducit, sed magis ad Gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
dtoitieqdi eo tomanas ulius aptis¬
q disertã est Hoc eñ mexime in eo uictoro¬
sum est quod añqͣm cutũcide̾tur: deputata
est fites eris ad iustitiam. ⁊ ad hoc ractissiẽ
refertur quod ei dcm est. qr bñdicentur ĩn
te omnes gentes. Imticõnentiꝑ ficer
eius qua iustificatus est etaaman sacram¬
ta circũcisionis. quod fider signacłm acce¬
pit. ⁊ añ oẽm seruitutem legis que młto
legis sub timore młt intlligi nõ libtate
ut scilz corporali p̾sentiꝙ indita uinoi¬
caretur in eos qui nõ ꝑmauent i omneb
que scripta sunt in ltbrolegio ut faceft
eim. Huc quoq accedebat. ut in ip̃a cepo
ris pena otiam maledicti ignominam
formidarent Iueant̃ itstificatur apno
dm̃. qui eum gratis colit. ⁊o scis cupiõt¬
tate appetendi aliquio ab ip̃o p̾s ip̃m aut
timors amictendi. In ip̃o eni iõlabitiado¬

Expanded text:
manos uberius apere dissertum est . Hoc enim maxime in eo victoriosum est, quod antequam circumcideretur, deputata est fides ejus ad justitiam, et ad hoc rectissime refertur quod ei dictum est, Quia benedicentur in te omnes gentes : imitatione utique fidei ejus, qua justificatus est etiam ante sacramentum circumcisionis, quod ad fidei signaculum accepit, et ante omnem servitutem Legis, quae multo Legis; sub timore vult intelligi, non in libertate: ut scilicet corporali praesentique vindicta vindicaretur in eos qui non permanerent in omnibus quae scripta sunt in libro Legis, ut facerent ea; huc quoque accederet, ut in ipsa rum poena etiam maledicti ignominiam formidarent. Ille autem justificatur apud Deum, qui eum gratis colit non scilicet cupiditate appetendi aliquid ab ipso praeter ipsum aut timore amittendi. In ipso eni
Abbreviated transcription (Latin):
infans. ut iam ub̾ib nõ indigeat. ⁊ p
nauem ꝑuenitur ad patam ut iam
naui opus sit siue ꝑ legem spiritał
intellectam legi mortis est: ne sub
ea carnalit̾ miet. Nam hoc modo ꝑ ie¬
gem dei nt morerẽtur: uolebat cũ cis
paulo post ait dicite m lub lege uolentes
cẽ legem nõ legistis: Scriptũ est ent̃ ꝙ abra¬
ham duos filios hũit ⁊ cet̾a. Et ꝑ eamd̾ legẽ
spiritalit̾ intelletam morentur carnali¬
b obseruatõib legis. Quod aut̃ adiũgit
ut deo niuam. deo inuit qui sisb deo est. le¬
gi aut qui sub lege est. Sub lege aut̃ uiuit

Expanded text:
am uberibus non indigeat; et per navem pervenitur ad patriam, ut jam navi opus non sit. Sive per Legem spiritualiter intellectam Legi mortuus est, ne sub ea carnaliter viveret. Nam hoc modo per Legem Legi ut morerentur volebat, cum eis paulo post ait, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit , etc., ut per eamdem Legem spiritualiter intellectam morerentur carnalibus observationibus Legis. Quod autem adjungit, Ut Deo vivam; Deo vivit qui sub Deo est; Legi autem, qui sub Lege est: sub Lege autem vivit
Abbreviated transcription (Latin):
toros erant. Nõ ergo mitis iustitie sue da¬
cum dicant: quos nõ opus erat iustisda¬
riseõ enĩ neni uocare iustos ait dñs: sed
pcc̃ores. ad hocutu ne sunt pcc̃ores. Si ago
toritam facio grãm dei ut dicam ꝑlegẽ
et̃ iustitiam. nam si ꝑlegem iustitia peͤ
xp̃t gratis mortuus eit .i. sine cansa mor¬
tuus est qñ ꝑ legem .s. ꝑ oꝑa legis quib
indei confidebant: possec et̃ instina inhõi¬
b Gratis aut̃ mortuũ xp̃m nec illi dñt

Expanded text:
tiae suae datum dicant, quod non opus erat justis dari. Non enim veni vocare justos, ait Dominus, sed peccatores : ad hoc utique, ne sint peccatores. Si ergo irritam facio gratiam Dei, ut dicam per Legem esse justitiam. Nam si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est: id est, sine causa mortuus est, quando per Legem, id eJudaei confidebant, posset esse justitia in hominibus. Gratis autem mortuum Christum nec illi dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diei ⁊ ꝙ p̾uaricatores ip̃ius legis mułt
sunt. nõ ad ꝑuitiem s ad utilitatem u¬
luit eis qui credidunt. Cornitõ em̃ man¬
ris egritudinis ⁊ descõati medicũ uen¬
mentius fecit ⁊ disigia rdentius. sincĩ
dusi in ea. Posteaqm uenit fides tam m̃
sumus sub pedagogo. Cos ergo nunc te¬
p̾hendit qui faciut irritam gram ꝓͥ¬

Expanded text:
d praevaricatores ipsius Legis inventi sunt, non ad perniciem, sed ad utilitatem valuit eis qui crediderunt: cognitio enim majoris aegritudinis, et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Cui eniclusi in ea . Posteaquam venit fides, jam non sumus sub paedagogo. Eos ergo nunc reprehendit, qui faciunt irritam gra
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm parentem utiq imitentur. Quos
itm inquit ꝑturio. donoc xp̃c reformetur
in uob̾. Magis hoc ex ꝑsona eccłe locutus ẽ¬
iam ⁊ alibi dicit. fc̃s sum ꝑuulus in me¬
dio ur̃m. tamqͣm si nutrix foueat filios su¬
os. formatur aut̃ xp̃c in credente ꝑ fidem
in intiore hoĩe uocato in lib̾tatem gratie
miti ⁊ humili corde. nõ se iactante de opi¬
fecistis uni ex minimis meis. mͥ fecistis
formatur eiũ xp̃c in eo. cũ formam accipit
mmitatõe sit quod ille qͣntũ gradu stiosi¬
nitur. Qui eni dicit le in xp̃o man̾e. ait io¬
hannos. debet quõ ⁊ ille ambulauit. et ip̃e
ambulare. S cũ hoĩes a mr̃ib ꝯcipiant᷑

Expanded text:
tanquam parentem utique imitentur, Quos iterum, inquit, parturio, donec Christus formetur in vobis. Magis hoc ex persona matris Enam et alibi dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Formatur autem Christus in credente per fidem in interiore homine, vocato in libertatem gratiae, miti et humili corde, non se jactante de opefecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Formatur enim Christus in eo qui formam accipit imitatione sit quod ille, quantum gradu suo sinitur. Qui enim dicit se in Christo manere, ait Joannes, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare . Sed cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
am quicũꝙ in xp̃o baptirati sunt. ad hoc na¬
sont regentes de sedesparent. qr nõ custodte¬
lantur sub pedagogo. ⁊ tõ se filios nõ puta
anĩa dei est. neq spotentia ⁊ singłaritate
sinceptõnis ad hñdam naturalit ⁊ agendã
ponam sapĩe. sicut ip̃e mediator unũ cum

Expanded text:
 quicunque in ipso baptizati sunt, ad hoc valet, ne gentes de se desperarent, quia non custodiebantur sub paedagogo, et ideo se filios non putarsapientia Dei est: neque potentia et singularitate susceptionis, ad habendam naturaliter, et agendam personam sapientiae, sicut ipse m
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ne statũ. Ouꝑbienti ergo ppłolex posi
acciꝑe nõ possto ⁊ sine hac gr̃a nlło modo
p̾cepͥtalegis impleret transgressione
humiliaretur ut quere̾t gr̃am. nec
sesis m̾itis saluũ fiert quod suꝑbũ
est:opinaretm ut eẽt in sua potesta¬
te ⁊ nirib iustus. s in manu media¬
toris iustificamus imptũ. ꝑangelos
aut̃ ministrata est om̃is dispensatio

Expanded text:
t. Superbienti ergo populo lex positaccipere non posset: et sine hac gratia nullo modo praecepta legis impleret, transgressione humiliaretur, ut quaereret gratiam, nec se suis meritis salvum fieri, quod superbum est, opinaretur, ut esset non sua potestate et viribus justus, sed in manu mediatoris justificantis impium. Per angelos a
Abbreviated transcription (Latin):
salui fierent. ppłm tñ saluũ fac̾e non
pot᷑ant. Qui ppłs sane si ꝑ totũ orbem
confideret. nam de toto orbe eccłam oele
angusta pancoꝵ est. In mniũ tñ congre¬
gati quotquor existe potu̾unit᷑. usq ĩ¬

Expanded text:
salvi fierent, populum tamen salvum facere non poterant. Qui populus sane, si per totum orbem consideretur nam de toto orbe Ecclesiam Jeangusta paucorum est: in unum tamen congregati, quotquot existere potuerunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dei mediatore nõ opuis hñt̾ ꝑ quem recõ¬
cilientur. Item angłi qui ulło suadente
spontanea p̾naricatõne lapsi sunt: ꝑ
medratorem nõ reconciliantur. Restat
ergo ut qui mediatore suꝑbo dyaboloi
suꝑbram psuadente deiectus est: media¬
tore humili xp̃o hũlitatem ꝑsuadente
erigatur. am filius dei in. naturali eq̃¬
litate pr̃is man̾e ueslet. nec se exmant¬
ret formam serui accipiens. nõ eẽt me¬
drator dei ⁊ hõmi qr ip̃a trmitas unus
deus est ead in trib pre ⁊ filio ⁊ sp̃it scõ.
deitatis et̾nitate ⁊ eqͣlitate ꝯstante. Sic
itaq iicus filius dei mediatordei ⁊ ho¬
minũ fc̃s est cumi ubũ dei ds apud dm̃
⁊ maiestatem siam usq ad humana:
deposuit ⁊ hũilitatem hũanam us ad
omnia subnexit ut mediator ẽẽt int̃
dm̃ ⁊ hõtes homo ꝑ dm̃ ciltra hoĩes. Ip̃e est
enĩ spetiosus forma p̃ filiis hõm ⁊̃ uct᷑
oleo exultatõnis p̾ ꝑticipib suis. Gana¬
ti sunt ergo ab impietate suꝑbie ut re¬

Expanded text:
Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem in tribus, Patre et Filio et Spiritu sancto, deitatis aeternitate et aequalitate constante. Sic itaque unicus Filius Dei, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum, et majestatem suam usque ad humana deposuit, et humilitatem humanam usque ad divina subvexit, ut mediator esset inter Deum et homines homo per Deum ultra homines. Ipse est enim speciosus forma prae filiis hominum, et unctus oleo exsultationis prae participibus suis . Sanati sunt ergo ab impietate superbiae, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
auus fides depuitata est ad iustitiam. et
m̃ sem̃ abrahe cui dc̃e sunt ꝓmissiones ⁊¬
ip̃m dicit apłs. hoc est omnes xp̃ianos fide
inuitantes abraham. quod ad singłari¬
tatem redigit ꝯmendando quod nõ dc̃m¬

Expanded text:
cujus fides deputata est ad justitiam . Et ideo semen Abrahae, cui dictae sunt promissiones, Christum dicit Apostolus, hoc est omnes Christianos fide imitantes Abraham: quod ad singularitatem redigit, commendando quod non d
Abbreviated transcription (Latin):
hydeꝵ administrari. Aute infirma applłat
ex eo ꝙ infirma ⁊ instabili spẽ nartantur
fgena uo ex coꝙ egent sũma ⁊ stabili
sp̃e creatoris. ut quõ sint ẽẽ possint. Et
go eligat lector utram uolet snĩam. dũ¬
m̾ intsligat ad tantũ ꝑiculũ at̃e ꝑtin̾e.
suꝑstinosas tprm obseruatões. ut huic
loco subrec̾it apłs. Timoo uos ne forte sñ
causa laborauim in nob̃. Quod cũ tan¬
ta celebritate atq auctoritate ꝑ orbem
t̾raꝵ in eccłus legatur. Plena sunt cõ¬
uenticula nr̃a hõib. qui tpr̃a reꝵagẽ¬
daꝵ a mathematicis accipnint. Iam uͦ
locus iste de tudeoꝵ suꝑstitõsa obs̾ua¬
tõne intlłigendus est. quam spẽ hũt
cum xp̃ianos se dici uelint ex ephem̾t¬
dis itam naufragam gub̃nantes

Expanded text:
rma appellat, ex eo quod infirma et instabili specie variantur: egena vero, ex eo quod egent summa et stabili specie Creatoris, ut quomodo sunt, esse possint. 35. Ergo eligat lector utram volet sententiam, dummodo intelligat ad tantum periculum animae pertinere superstitiosas temporum observationes, ut huic loco subjecerit Apostolus, Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vos. Quod cum tanta celebritate atque auctoritate per orbem terrarum in Ecclesiis legatur, plena sunt conventicula nostra hominibus qui tempora rerum agendarum a mathematicis accipiunt. Jam vero locus iste de Judaeorum superstitiosa observatione intelligendus est, quam spem habent, cum christianos se dici velint, ex ephemeridis vitam naufragam gubernantes
Abbreviated transcription (Latin):
tuus eit: ne morerentur. parc auita
tamqͣm enea ꝑmanet crucis fidea it
cum alii moriantur. alii nascantur.
quam intuendo sanentur. Nõ igitar
mirũ si de maledcõ uicit maledc̃m: qͥ
uicit de morte mortem. ⁊ de pcc̃o pcmͣ
de serpente serpentem. Maledcã auten
mors: maledc̃m pcc̃m. maledcs̃ serpor
Et hec omnia in cruce tͥumphata sim
Maledc̃s igitur omnis qui pendet in
ligno. Quia ergo nõ ex oꝑib legisfe
bñdcõnis abrabe pp̃ exemplũ fidei ꝑ¬
net ad gentes it anũtiatõm inqua¬
in carne. s quod spu diligitur: credituria
cõm facit. quod utiꝙ młto est infirmus:
cestator mutat testam̃tũ: nõ ꝯfirmatũ
mutat. testatoris enĩ morte ꝯfirmatur
Auod aut̃ mors testatoris ualet ad ꝯfir

Expanded text:
tuus est, vere morerentur: nunc autem tanquam aenea permanet crucis fides, ut cum alii moriantur, alii nascantur, quam intuendo sanentur. Non igitur mirum si de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledictum peccatum, maledictus serpens; et haec omnia in cruce triumphata sunt. Maledictus igitur omnis qui pendet in ligno. Quia ergo non ex operibus Legisbenedictionis Abrahae propter exemplum fidei permanet ad Gentes. Ut annuntiationem, inquin carne, sed quod spiritu diligitur, credituris tionem facit, quod utique multo est infirmius testator mutat testamentum, non confirmatum mutat: testatoris enim morte confirmatur. Quod autem mors testatoris valet ad confir