comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicium ur̾ pp̃. de filia iordani pͥncipis. uiide sup.¬
iuerum eẽ. constiterit. qđ nob̾ legati
iordani pͥncipis retulerunt. scilicae
quod ipse coactus & dolens filiã suam
infantulã. nolentẽ. flentẽ. & ꝓ uirib
renitentem. non assentientib s ualde
dolenteb matre & parentela. rainaldo
ridellifilio desponsauerit. q̃m canonũ
& legum auctoritas talia sponsalia ut
infra ostendetur non approbat. ne igno¬
rantib leges & canones nimis durũ qđ
dicimꝰ uideatur. ita sententiã tẽꝑam.
ut si princsp s cum assensu filię matris
& parentele id quod ceptũ ẽ. ꝑficere
uoluerit concedamus: Sin autem:
legatus nr̃ utrasq partes audiat. &
sinichil fuerit exparte supradicti
raimaldi amplius quod impediat.
abipso iordane sacramentum qđ ita
constent hȩc ut dicta funt accipiat.¬
& nos canonum ac legum scita seq̃ntes.
deinceps non ꝓhibemus quin ali i
uiro siuoluerit predicta filia eiꝰtantũ
in domino nubat. Ur sancio regi

Expanded text:
papae de filia Jordani principis. Si verum esse constiterit quod nobis legati Jordani principis retulerunt, scilicet quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam, nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus, matre et parentela, Raynaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus: ut si principes cum assensu filiae, matris et parentelae, id quod coeptum est perficere voluerint, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Raynaldi amplius quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum quod ita constent. Haec ut dicta sunt, accipiat: et nos canonum ac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta filia ejus tantum in Domino nubat. C
Abbreviated transcription (Latin):
licus nemo consenserit. Alioquin non ẽ.
mo: Postula ame & dabo tibi gs hereditatẽ
tuã : & possessionẽ tuã terminos terrȩ:
Itẽ Remmiscentur & conũtentur ad dñm
uniuersi fines terrȩ: Q alibi Quos dẽde¬
mit de manu mimici. de regionib congre¬
gauit cos. a solis ortu &e occasu abaquilone
& mari: Itẽ beatus aus̃ in prima expositi
magna totus orbis ẽ. Itẽ meadẽ Annuntia¬
ui iustitiã tuã in ęccła magna. Quã
magna: Toto orbe terrarũ. Quã magna.
Inom̃ib gentib. Quare inom̃ĩb gentib:
Quia inomnẽ terrã exiuit sonus eorum:

Expanded text:
licus nemo consenserit. Alioquin non est licus nemo consenserit. Alioquin non est mo: Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terre. Item: Reminiscentur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terre. Et alibi: Quos redemit de manu igavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Item beatus Augustinus in prima expositiomagna totus orbis est. » Item in eadem : « Annuntiavi justitiam tuam in Ecclesia magna. Quam magna? Toto orbe terrarum. Quam magna? in omnibus gentibus. Quare in omnibus gentibus? Quia in omnem terram exivit sonu
Abbreviated transcription (Latin):
prestantiora quã manna : Ꝙ iterũ inqͥrto
de sacramentis Accipe quȩ dico. diuiniora
esse sacramenta xp̃ianorũ quã iudeorũ
Ergo falsa sunt quȩ proponis Amplius:
Siuerum ẽ. qđ isti de corpore & sanguine
domini credunt &e astruunt. falsum est
quod ab ȩccła ubiq gentium de eadẽ re.¬
ubiq gentium creditur & astruitur. Oms
enim qui xp̃ianos se & ẽẽ. & diciletantur:
ueram xp̃i carnẽ. uerũq eius sanguinem
utraq sumpta de urgine. in hoc sacram̃to
se ꝑcipere lȩtantur. Interroga om̃s qͥ latinȩ
linguȩ nr̃arũ ue litterarũ notitiã ꝑceper̃.
Interroga grecos. armenios. seu cuius lib&
nationis quoscumq xp̃ianos. uno ore
hanc se fidem habere testantur. Porro siuni¬
uersalis eccłȩ fides falsa extitit: aut ñ quã
fuit catholica ȩccła. aut ꝑut: Nichilnãq
efficatius ad interitũ animarũ. quã ꝑnicios
error. S aut non fuisse. aut perisse. catho

Expanded text:
praestantiora quam manna. Et iterum in quarto praestantiora quam manna. Et iterum in quarto De sacramentis . Accipe quae dico, diviniora esse sacramenta Christianorum, quam Judaeorum. Ergo falsa sunt quae proponis. Amplius autem si verum est quod isti de corpore et sanguine Domini credunt et astruunt, falsum est quod ab Ecclesia ubique gentium de eadem re creditur et astruitur. Omnes enim qui Christianos se esse et dici laetantur, veram Christi carnem, verumque ejus sanguinem utraque sumpta de virgine, in hoc sacramento percipere laetantur. Interroga omnes qui Latinae linguae nostrarumve litterarum notitiam perceperunt. Interroga Graecos et Armenos, seu cujuslibet nationis quoscunque Christianos, uno ore hanc se fidem habere testantur. Porro si universalis Ecclesiae fides falsa exstitit, aut nunquam fuit catholica Ecclesia, aut periit. Nihil namque efficacius ad interitum animarum, quam perniciosus error. Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
innegotis fidei testimoniis creditur. quã
ratio uestigatur. His premissis. uideamus
nunc quid consequitur errorẽ illorum qui
credunt panẽ ⁊uinum dominicȩ mensȩ
intersacrandũ. quantũ ad substantiam
imniobilia ꝑmanere. Qđ si ita ÷ p̃stantiora
& diuiniora fuerunt sacramenta iudeorũ.
sacramentis xp̃ianorũ Quis enĩ nesciat
manna qđ decęlo pluebat dñs. seu anima¬
tas sensibilesq creaturas. quas popłs ille
consecrare consueuerat. parua bucella panis
modicoq uini prestantiores extitisse ⁊ Rur¬
sus quis non intelligat diuinius fuisse futura
prenuntiare. quã narrare preterita: cũ illud
non possit nisi spũ dei plenus. hoc autem
Sed absit hoc afidelium corde. & xp̃iana
intelligentia: xp̃i namq miles ambrosius
illa inferiora. hȩc potiora. & digniora eẽ. in
libro de mysteriis confirmat dic̃s Summo
studio comprobare uolumꝰ. quia antiquiora
sunt sacramenta ȩeccłȩ quã sẏnagoge. &

Expanded text:
in negotiis fidei testimoniis creditur, quam in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratione vestigatur. His praemissis, videamus nunc quid consequitur errorem illorum, qui credunt panem et vinum Dominicae mensae inter sacrandum, quantum ad substantiam immobilia permanere. Quod si ita est, praestantiora et diviniora fuerunt sacramenta Judaeorum, sacramentis Christianorum. Quis enim nesciat manna quod de coelo pluebat Dominus, seu animatas sensibilesque creaturas, quas populus ille consecrare consueverat, parva buccella panis, modicoque vini praestantiores exstitisse? Rursus quis non intelligat divinius fuisse futura praenuntiare, quam narrare praeterita? cum illud non possit nisi Spiritu Dei plenus, hoc autem Sed absit hoc a fidelium corde et Christiana intelligentia! Christi namque miles Ambrosius, illa inferiora, haec potiora, et digniora esse in libro De mysteriis confirmat, dicens : Summo studio comprobare volumus, quia antiquiora sunt sacramenta Ecclesiae quam Synagogae et
Abbreviated transcription (Latin):
ratio p̾bet exꝑimentũ. faciendũ ẽ. enim¬
quodlegislator agi oportere ostendit. dic̃s
Ne trans grediaris terminos antiquos.¬
terminos quos posuer̃ patres tui Et
beatus aus̃. in .i. libro de sermone domini
inmonte Qd uͦ aut obscurũ aut absurdũ
illic sonat. non inde concitet contraditio¬
num certamina. sed oret ut intelligat.
Et in libro tercio detrinitate Michi autẽ
a it utile ẽ. ut meminerim uiriũ mearũ.
fr̃sq meos ammoneã ut meminerint suarũ.
ne ultͣ quã tutũ ẽ. humana ꝓgrediatur
infirmitas & in libro contͣ felicianũ here¬
ticũ. Scripturarũ auctoritate contentus.
simplicitati potiꝰ obȩdire studeo quam
tumori: Et paulo pꝰ. Quã rationẽ afferre
potes. si partũ p̃dicas uirginis. si redditos
ocłos non negas cȩcis. si sepultos ostendas
redisse amortuis : Si ergo horũ & incomp̃¬
hensibilis ẽ. ratio. & ueritas ꝓmpta faciliꝰ

Expanded text:
ratio praebet experimentum. Faciendum est ratio praebet experimentum. Faciendum est quod legislator agi oportere ostendit, dicens: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui . Et beatus Augustinus in primo libro De sermone Domini in monte. Quod vero aut obscurum aut absurdum illic sonat, non inde concitet contradictionum certamina, sed oret ut intelEt in libro tertio de trinitate: Michi autem ait utile est ut meminerim uirium mearum, fratresque meos admoneam ut meminerint suarum ne ultra quam tutum est, humana progrediatur infirmitas. Et in libro contra Felicianum hereticum: Scripturarum inquit auctoritate contentus, simpltumori. Et paulo post. Quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis? si redditos oculos non negas caecis? si sepultos ostendas rediisse a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis est ratio, et veritas prompta, facilius
Abbreviated transcription (Latin):
ut illic in xp̃i carnẽ transferatur. aut
xp̃i caro ad t̾rã defertur. ut hic in eam
panis commutetur. aut nec panis fustollit᷑.
nec caro defertur. Non ẽ. gͥ uera caro. inquã
panis conuertitur. Hoc colligitur scđm
humanam sapientiã : & non scđm diumã.
Humana aut̃ sapientia oꝑa diuma ꝑquiri
Iꝓhibet apłs ad romanos dicens. Nonplus
sapere quã oportet saꝑe: s saꝑe ad sobrietatẽ:
& ad corithios Sermo m̃s &e p̃dicatio
mea. ñ in ꝑsuasibilibus humanȩ sapientiȩ
uerbis. sed inostensione sp̃s & uirtutis. ut
fides ur̃a non sit in sapientia hominum. sed
iniuirtute dei & ad colosenses. Uidete ne
quis uos decipiat ꝑphylosophẏam. &
inanem fallaciam. scđm traditionẽ homi¬
num. scđm elementa mundi. Etbeatus
gregorius in omelia paschali. Sciendum
inquit nobis ẽ. quod diuina oꝑatio si
ratione comprehenditur. non ẽ. admira¬
bilis. nec fides hab&e meritũ. cui humana

Expanded text:
ut illic in Christi carnem transferatur, aut ut illic in Christi carnem transferatur, aut Christi caro ad terram defertur, ut hic in eam panis commutetur, aut nec panis sustollitur, nec caro defertur. Non est igitur vera caro in quam panis convertitur. Hoc colligitur secundum humanam sapientiam, et non secundum divinam. Humana autem sapientia opera divina perquiri prohibet Apostolus ad Romasapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Et ad corinthios: Sermo meus et predicatio mea non in persuasibilibus humane sapientie uerbis, sed in ostensione spiritus et uirtutis, ut fides uestra non sit in sapientia hominum sdete ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, secundum elementa mundi . Et beatus Gregorius, in homilia Paschali : « Sciendum, inquit, nobis est quod divina operatio, si ratione comprehenditur, non est admirabilis. Nec fides h
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda sunt. qui hȩc ꝓbonis habent.
Adhuc instat aliquis &e dicit. Ambrosiꝰ¬
in libro de sacramentis ait. Sic̃ similitu¬
dinem mortis sumpsisti: ita similitudinẽ
p̃ciosi sanguinis bibis Unde infert &
dicit. non ẽẽ. uerum sanguinẽ insacramto.
cum non sit uera mors inbaptismo Sed
fallitur. Neꝗ enim similitudinis adũbia
identitatem semꝑ significant. aut eqͥlitatẽ.
In euuanglio namq saluator ait Estote
misericordes : sicut & pat̾ ur̃ misericors ẽ
Non tam̃ eadem siue equalis dõ. & hoĩb
potest inesse miscđia. & in euuangłio
xisti. Unde beatus aug̃ in expositione
eiuisdem euuangłi ait. Neq enim sẽꝑ¬
equalitatem significat qui dicit. siout
illud. ita &e illud S aliquando tantum
quia ẽ. illud: est ce illud Aut quia est
illud: ut sit &e illud Est adhuc aliud qd
obicitur. Si panis inuerã xp̃i carnem
conũtitur. aut panis sustollitur incęlũ.

Expanded text:
dicenda sunt: qui haec pro bonis habent. dicenda sunt: qui haec pro bonis habent. Adhuc instat aliquis et dicit: Ambrosius De sacramentis dicit . Sicut similitudine mortis sumpsisti, ita similitudinem pretiosi sanguinis bibis. Unde infert et dicit non esse verum sanguinem in sacramento, cum non sit vera mors in baptismo. Sed fallitur. Neque enim similitudinis adverbia, identitatem semper significant, aut aequalitatem. In Evangelio namque Salvator ait: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Non tamen eadem sive aequalis Deo et hominibus pxisti. Vnde et beatus Augustinus in expositione eiusdem euangelii ait: Neque enim seaequalitatem significat, qui dicit sicut illud, ita et illud. Sed aliquando tantum quia est illud, est et illud: aut quia est illud, ut sit et illud. Est adhuc aliud, quod objicitur. Si panis in veram Christi carnem convertitur, aut panis sustollitur in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec namq singularis hostia abinteritu
et̃no animam saluat. Quȩ illã nob̾mortẽ
tinigeniti reparat ꝑ sacram̃tũ. Ꝙ post
aliqua Qui passionis dominice mysteria
celebramus. debemꝰ imitari qd̾ colimus:¬
Quod uͦ panis dr̃ consueto sacrȩ scriptiurȩ
more io fit. quȩ res quas libae uocat noĩb
illarum rerum ex quib fiunt. seu quȩ eẽ.¬
putantur & non sunt. seu quib similes
aliquomodo existunt. Unde beatus
dr̃. Qͥd suꝑbis terra & cinis& & abrabam
tres uiros uidisse legitur cum ẽẽnt. angłi:
& beatus ieronimus insupradicto expla¬
nationũ libro in osȩe. Quasi tinea efficit᷑¬
& putredo. non qd̾ ds tinea sit aut putre¬
do. sed sustinentib pęnas hec uniũsa
uideantur Ꝙ in euuangłio scđm matħo¬
Si gͦ cum sitis mali. nostis bona data
dare filiis ur̃is. De qua sententia beatꝰ aus̃.
disputat. Quomodo mali dant bona:
S malos uocat. mundi amatores. Bona
uero quȩ dant. scđm sensum eorũ bona

Expanded text:
Haec namque singularis hostia, ab interitu aeterno animam salvat, quae illam nobis mortem Unigeniti reparat, per sacramentum. Et post aliqua : Qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod colimusQuod vero panis dicitur consueto sacrae Scripturae more id fit, quae res quaslibet vocat nominibus illarum rerum, ex quibputantur, et non sunt, sive quibus aliquo modo similes existunt. Unde beatus dicitur: Quid superbis terra et cinis? Et Abraham tres viros vidisse legitur, cum essent angeli . Et beatus Hieronymus in supradicto Explanationum libro Oseae ibid. Quasi tinea efficitur et putredo, non quod Deus tinea sit aut putredo, sed sustinentibus poenas, haec universa videantur. Et in Evangelio secundum MatSi ergo cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris . De qua sententia beatus Augusdisputat: Quomodo mali dant bona? Sed malos vocat mundi amatores. Bona vero quae dant, secundum sensum eorum, bona
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ copulatio &e conunctio aquȩ &
uini sic miscetur incalice dñi. ut mixtio
tantum qui offerat : sanguis xp̃i incip̃
eẽ. sine nob̾. Si uͦ aqua sit sola: plebs inci¬
pit eẽ. sine xp̃o. Ergo quando botrus
solus offertur. in quo uini efficientia¬
tantum demonstratur: salutis nr̃ȩ sa¬
cramentũ non negligitur. qđ aqua
significatur. Non enim potest calix dni
ẽe. aqua sola. aut uimim solũ: nisi
inutrĩiq misceatur. E idõ quia iam
ex hoc plurima & multiplex maioꝵ
manauit sententia. deinceps omĩs
talis error atq presumptio cesare
deb&e. ne ꝑu̾sorum inordinata cõpago
statum ueritatis eneruet: & ido nulli
deinceps licitum erit aliud indiuinis
sacris offerre. nisi iuxta antiquorũ
sententiã conciliorũ panẽ tantũ &
calicem uino &e aqua ꝑmixtũ De
cȩtero alit̃. quã p̃ceptũ est faciens:
tandui sacrificando cessabit. quã diu¬
legitima pęnitentiȩ satisfactione

Expanded text:
quae copulatio et coniunctio aquae et quae copulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis: si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini tantum efficentia demonstratur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod per aquam significatur. Non enim potest calix Domini esse aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque misceatur. Et ideo, quia jam ex hoc plurima et multiplex majorum emanavit sententia, deinceps omnis talis error atque praesumptio cessare debet, ne perversorum inordinata compago statum veritatis enervet. Et ideo nullum deinceps licitum erit aliud in divinis sacrisententiam conciliorum panem tantum et calicem vino et aqua permixtum. De cetero aliter quam praeceptum est faciens tamdiu a sacrificando cessabit, qualegitima poenitentiae satisfactione
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus dedisse. Legitur enim in
euuangłica ueritate. Accepit iħspanẽ
& calicem & benedicens. dedit discipłis
suis. Cesset gͦ lac sacrificando offerri.
quia manifestum & euidens exemplũ
preter panẽ &e uinum aliud offerri
nionis intinctã tradunt eucharistiam
popłis: nec hoc ꝓlatũ ex euuangelio
enim panis. & seorsum calicis cõmendatio
memoratur. Nam intinctũ pan̾e aliis
xpm prebuisse non legimꝰ. excepto illi
tantũ discipło quẽ intincta bucella ma-¬
gistri proditorẽ ostenderet. non quȩ sacra¬
menti huius institutionẽ signaret. Nã
quod de exp̃sso botro id ÷ de uuarũ gͣnis
popłs comiunicat. ualde ẽ. omnino
confusum : sed sinecesse fuerit botrus In
calice comprimatur. & aqua misceatur.
quia calix dominicus iuxta canonum
preceptum uinuͦm & aqua ꝑmixtus
Ergo cum incalice uino aqua miscetur
xp̃o popłs ad auiatur. & credentiũ plebs
ei inquẽ credidit copulatur & iungitur.

Expanded text:
cognoscimus dedisse. Legitur enim in cognoscimus dedisse. Legitur enim in evangelica veritate: Accepit Jesus panem et calicem, et benedicens dedit discipulis suis . Cesset ergo lac sacrificando offerri. quia manifestum et evidens exemplum praeter panem et vinum aliud offerri nto communionis intinctam tradunt eucharistiam populis, nec hoc prolatum ex Evangelio enim panis, et seorsum calicis commendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus, exepto illo tantum discipulo, quem intincta buccella magistri proditorem ostenderet, non quae sacramenti hujus institutionem signaret. Nam quod de expresso botro, id est, de uvarum granis populis communicatur, valde est omnino confusum; sed, si necesse sit, botrus in calice comprimatur, et aqua misceatur: quia calix dominicus juxta canonum praecepta, vino et aqua permixtus em in calice uino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et iungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
um omne crimen atq peccatũ oblatis
dõ sacrificiis deleatur. quid de cȩcero
prodelictorum expiatione dño dabitur.
quando impsa sacrificu oblatione erratur:
Audiuimus enim quosdã scismatica
ambitione detentos. contra diuinos ordines
& aplicas institutiones. lac ꝓ uino in di¬
uinis sacrificiis dedicare. alios quoque
intinctam eucaristiam popłis ꝓcõplem̃to
communionis porrigere Quosdã etiam
expressum uinum in sacramento dñici
calicis offerre: Alios uͦ pannum lineũ
musto intinctum ꝑ totum annũ reserua¬
re. & intempore sacrificii aqua partẽ
eius lauare. & sic offerre. Quod quã sit
euuangłicȩ atq apłicȩ doctrine contraruu
&e consuetudini eccłiasticȩ adu̾sum : non
difficile abipso fonte ueritatis ꝓbabitur.
a quo ordinata ipsa sacramentorũ myste¬
ria ꝓcesser̃: Cum enim magister uerita¬
tis uerum salutis nr̃e sacrificium suis
commendaret discipulis. nulli lac sed
panem tantũ & calicem sub hoc sacram̃to

Expanded text:
Cum omne crimen atque peccatum oblatis Deo sacrificiis deleatur, quid de caetero pro delictorum expiatione Domino dabitur, quando in ipsa sacrificii oblatione erratur? Audivimus enim quosdam schismatica ambitione detentos, contra divinos ordines et apostolicas institutiones lac pro vino in divinis sacrificiis dedicare, alios quoque intinctam Eucharistiam populis pro complemento communionis porrigere, quosdam etiam expressum vinum in sacramento Dominici calicis offerre: alios vero pannum lineum musto intinctum per totum annum reservare, et in tempore sacrificii aqua partem ejus lavare, et sic offerre. Quod quam sit Evangelicae atque apostolicae doctrinae contrarium, et consuetudini ecclesiasticae adversum, non difficile ab ipso fonte veritatis probatur, a quo ordinata ipsa sacramentorum mysteria processerunt. Cum enim magister veritatis verum salutis nostrae sacrificium suis commendaret discipulis, nulli lac , sed panem tantum et calicem sub hoc sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt qui carnalit̾ intelligunt. & ex
quȩ imitate corporis continentur. recisa
uͦ membra non uiuificat: sic nisi eos qui
incorpore.xp̃i. hoc ẽ. in unitate consistunt
ȩccłȩ. Sciendum ẽ. enim ualdeq tim̃dũ
quod quicũq fuerit suꝑbus minister.
cũ zabulo computatur. s non contaminat᷑
donum xp̃i. Qđ ꝑ illum fluit purum.
quod ꝑillum transit liquidum. uenit ad
fertilem terram Sp̃ualis uͦ uirtus sacra¬
menti ita ẽ: quȩ ab illuminandis pura
excipitur. & si ꝑ immundos transeat.
tamen non inqͥuinatur: Quod om̃e crim̃¬

Expanded text:
non sunt qui carnaliter intelligunt, et ex fidnon sunt qui carnaliter intelligunt, et ex fidquae unitate corporis continentur, recisa vero membra non vivificat; sic nisi eos qui in corpore Christi, hoc est in unitate consistunt Ecclesiae. Sciendum est enim, valdeque timendum, quod quicunque fuerit superbus minister cum zabulo computatur, sed non contaminatur donum Christi. Quod per illum fluit purum, quod per illum transit liquidum, venit ad fertilem terram. Spiritualis vero virtus sacramenti ita est, quae ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat; tamen non inquinatur. CAP. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
occidistis baptizamini. & dimittuntur uob̃
peccata ur̃a. medicum uł pꝰ ea cognouistis:
Securi iam bibite : sanguinem quẽ fudistis
Uidetur sc̃s ille panis quo corpꝰ dñi conse.¬
cratur. & uisibilit̾ ore ꝑcipitur. s uirtus
uerbi dĩ uł diuinitas qua anima ꝑcipientis
scĩficatur uideri non potest Clementum
panis uidetur. s uerissimł corpꝰ xp̃i est
Inde paulus apłs Panis quem frangimus.
nonne corpꝰ domimi ẽ: Q̾calix cuibenedi¬
cimus. ñ ne sangiuis domini ẽ: Nos per¬
hendie accipimus uisibilẽ cibũ. s aliud
ẽ. sacramentum aliud uirtus sacram̃ti.
Quã multi de altari accipiunt. & mori¬
untur. & accipiendo indagne moriut᷑.
Ipsa ueritas dicit. Qui manducat carnẽ
meam. & bibit sanguinem meũ. in me
manet &e ego inillo. Signum quia man-¬
ducat ce bibit. hoc ẽ. si manet & manetur.
si habitat & inhabitatur. si heret ut non
sunt quidem inseipsis sp̃s &e uita. sed illis

Expanded text:
occidistis baptizamini, et dimittuntur vobis occidistis baptizamini, et dimittuntur vobis peccata vestra, modicum vel postea cognovistis, securi jam bibite sanguinem quem fudistis. Videtur sanctus ille panis quo corpus Domini consecratur, et visibiliter ore percipitur: sed virtus Verbi Dei vel divinitas qua anima percipientis sanctificatur, videri non potest. Elementum panis videtur, sed verissime corpus Christi est? Inde Paulus apostolus: Panis quem frangimus nonne corpus Domini est, et calix cui benedicimus, nonne sanguis Domini est? Nos perendie accipimus visibilem cibum, sed aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti . Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo indigne moriuntur. manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non su
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate euu angłica & apłica tenendam
tradidit. michiq firmauit: Scilicet panẽ
& uinum quȩ in altare ponuntur. pꝰ conse¬
crationem non solum sacramentũ. sed etiam
inueritate manib sacerdotũ tractari. frangi.
& fidelium dentib atteri. uirans ꝑscam &
nerint. cum dogmatib & sectatorib suis
ȩc̃no anathemate dignos eẽ. ꝓnuntio. Quod
siego ipse aliquando aliquid contra hȩc sen¬
tire aut p̃dicare p̃sũpsero : canonum seue¬
ritati subiaceam: Lecto & ꝑlecto sponte
subscripsi Hanc confessionẽ sue sidei de
corpore & sanguine dni aberengerio romȩ
coram centum tredecim epĩs factã misit p̃p.
nicholaus ꝑ urbes. italiȩ. galliȩ. germaniȩ.
&& ad cũq loca fama prauitatis eius antea
ꝑuenire potuit. ut eccłȩ quȩ prius dolue¬
rant dea.u̾so atq ad u̾so : postea gaudent
de reũso atq conũso Itẽ inomelia p̃s xlu.
adiudeos loquens. In illius nomine quem

Expanded text:
auctoritate evangelica et apostolica tenendam auctoritate evangelica et apostolica tenendam tradet uinum que in altare ponuntur post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam in ueritate manibus sacerdotum tractari, frangi, et fidelium dentibus atteri, iurans per sanctam et nerint, cum dogmatibus et sectatoribus suis aeterno anathemate dignos esse pronuntio. Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hoc sentire ac praedicare praesumpsero, canonum severitati subjaceam. Lecto et perlecto sponte subscripsi. Hanc confessionem suae fidei de corpore et sanguine Domini a Berengario Romae coram centum viginti episcopis factam, misit papa Nicolaus per urbes Italiae, Galliae, et Germaniae, et ad quaecunque loca fama pravitatis ejus antea pervenire potuit, ut Ecclesiae quae prius doluerant de adverso atque perverso, postea gauderent de reverso atque converso. Item in homilia psalmi XLV, ad Judaeos loquens : En illius nomine quem
Abbreviated transcription (Latin):
finium terrȩ: Item meadem Hec ꝓphe¬
tia ꝓpt̃ eos p̃missa ẽ. qui putant religio¬
nem nominis xp̃iani usq ad certũ tempꝰ
in hoc mundo uicturã & postea ñ futurã.
ꝑmanebit autem cum sole .i. quandiu sol
oritur. & oeeidit. falsum ẽ. gͥ qđ abistis
de corpore xp̃i creditur. & astruitur. Crgo
uera caro eius ẽ. quã accipimus: & uerus
sanguis quẽ potamus Ego berengerius
diaconus. cognoscens ueram catholicã &
aplicam fidem. anathematizo omnẽ heresĩ
precipue eã dequa hactenꝰ infamatussũ.
quȩ astruere conatur panem &e uinum
que in altari ponuntur. pꝰ consecrationẽ
solummodo sacramentum & non uerum
nec posse sensualiter. nisi insolo sacraũto
manib sacerdotũ tractari uł frangi. aue
fidelium dentib atteri Consenrio autẽ
ꝓfiter. de sacramentis dominicȩ mense.
eam fidem me tenere quam domnus & uene¬
rabilis papa Nicholaus. & hȩc scã synodus.

Expanded text:
finium terrae. Item in eadem . Haec prophefinium terrae. Item in eadem . Haec prophetia propter eos promissa est, qui putant religionem nominis Christiani usque ad certum tempus in hoc mundo victuram, et postea non futuram. Permanebit autem cum sole, id est quandiu sol oritur et occidit. Falsum est igitur quod ab istis de corpore Christi creditur et astruitur. Ergo vera caro ejus est quam accipimus, et verus sanguis quem potamae diaconus, cognoscens veram, catholicam et apostolicam fidem, anathematizo omnem haeresim, praecipue eam, de qua hactenus infamatus sum, quae adstruere conatur, panem et vinum, quae in altari ponuntur, post consecrationem solummodo sacramentum, et non veruisti esse, nec posse sensualiter, nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari, vel frangi, aut fidelium dentibus atteri. Consentio autem profiteor de sacramentis Dominicae mensae, em fidem me tenere, quam Dominus et venerabilis papa Nicolaus et haec sancta synodus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipsaeccła in toto orbe terrarũ diffusa. Et
alibi. Corpꝰ xp̃i iã totus mundus ẽ Corpus
.xp̃i aboriente in occidente consonat. Item
in libro de agone xp̃d Nec eos audiamus
qui scãm ȩccłam quȩ una catholica est.
negant ꝑorbem eẽ. disfusa Et dñs in euuã¬
głio. Ager ÷ hic mundꝰ. Et paulo pꝰ. Simile
e regnum ielorum sagenȩ misse inmari. &
exom̃i genere piscium congreganti: Adũsus
tã p̃clara sp̃s sci testimonia obiciunt isti
tales. p̃dicatũ ẽ. euuangłm in om̃ib gentib
credidit mundus. facta ẽ. eocła. creuit.
fructificauit. sed in peritia male. intelli¬
gentium perut. Hanc sacrilegã uanitatẽ
eũtit euangłica ueritas & propħarũ non
uiolanda auctoritas: Pollicetur enĩ dñs
cccłȩ suȩ dicens Cece ego uob̃cũsũ om̃ib
dieb usq ad consummationẽ scłi. Aug̃s¬
onium finium terrȩ. Nonunius anguli.
non pannoniȩ. aut uideȩ aut affrice.
ñ spes orientis aut occidentis. s om̃ium

Expanded text:
esia, in toto orbe terrarum diffusa. Et alibi: Chorus Christi iam totus mundus est. Chorus Christi ab oriente in occidentem consonat. Item in libro de agone christiano: Nec eos audiamus qui sanctam ecclesiam que una catholica est negant per orbem esse diffusam. Et quibu hic mundus . Et paulo post: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti . Adversus tam praeclara Spiritus sancti testimonia, objiciunt isti tales: Praedicatum est Evangelium in omnibus gentibus, credidit mundus, facta est Ecclesia, crevit, fructificavit, sed imperitia male intelligentium peribit. Hanc sacrilegam vanitatem evertit Evangelica veritas, et prophetarum non violanda auctoritas. Pollicetur enim Dominus Ecclesiae suae dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Augusomnium finium terrae. Non unius anguli, non Pannoniae, aut Judaeae, aut Africae, non orientis aut occidentis, sed omnium
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus. & de. xp̃ospecie inuentꝰ ut hõ.
Et de patre dõ. neq speciem eius uidistis.
Apłs adphylipenses Insimilitudinem
hominum factris. ⁊ habitu inuentꝰ ut hõ.
Itẽ adhebreos. Qui cun sit splendor głe¬

Expanded text:
invenimus, et de Christo, specie inventus ut homo, invenimus, et de Christo, specie inventus ut homo, et de Patre Deo, neque speciem ejus vidistis. Apostolus ad Philippenses: In similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Idem ad Hebraeos: Qui cum sit splendor g
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem. ipsam eorundem efficientiam:
id ÷ peccatoꝵ Remissionẽ: Illis namq modis
om̃isos uera caro & sanguis exiftit. qui
nofmnecipsos hostiam fecłmus: Est
quidem eciam peccatorib &e indigne
ꝑcipientib uera xp̃i caro. uerꝰq sanguis.
sed essentia non salubri efficientia. huiꝰ
tismo dicens Sicut enim iudas cui bucel¬
lam tradidit dominus. non malũ accipi¬
endo s male accipiendo locum in se
diabolo prebuit: sic indigne quisq sumeis
dominicum sacramentũ non efficit. ut
quia ipse malus ẽ. ipsi malum sit: aut
quia non ad salatẽ accipit. nichil acceꝑit:
Corpꝰ ⁊ enim domini erat. nchilomimꝰ
his quib dicebat apłs Qui manducat
& bibit indigne: iudicium sibi manducat
& bibit. Inuenitur etiam spẽs similitu do
& figura. ꝓueritate. Unde apłs adco¬
rinthioc ꝑfidem ambulamus. & ñ per
speciem: Ambros ios. in libro desacramtas:
Speciem aut̃ & ꝓueritate intelligendam

Expanded text:
veritatem ipsam eorumdem efficientiam, veritatem ipsam eorumdem efficientiam, id est peccatorum remissionem. Illis namque modis omnibus vera caro et sanguis existit, qui nosmetipsos hostiam ferimus. Est quidem etiam peccatoribus, et indigne percipientibus vera Christi caro, verusque sanguis, sed essentia non salubri efficientia. Hujus tismo , dicens: Sicut enim Judas cui bucellam tradidit Dominus, non malum accipiendo, sed male accipiendo, locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens Dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est, ipsum malum sit, aut quia non ad salutem accipit, nihil acceperit. Corpus etenim Domini erat nihilominus his quibus dicebat Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Iet figura pro veritate. Unde Apostolus ad Corinthios: Per fidem ambulamus, et non per speciem . Ambrosius in libro De sacramentis: Speciem autem et pro veritate intelligendam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid namq sit sanguis agni. non iam
audiendo. sed bibendo didicistis Qui
sanguis suꝑ utrumq posten ponitur.
quando non solum ore corporis. s etiam
litt̃is appellatur spẽs. similitudo. figura.
signum. mysterium. sacramentum:
Hȩc autem uocabula ad aliquid sunt
Nulla uero quȩ adaliquid sunt possunt
ẽẽ. id qd st̃. ea adquȩ referuntur. Non
ẽ. gͥ corpꝰ xxpisti. Uerum his uocabulis
in nullo p̃soribitur fidĩ qua credimus &¬
ueritati quã defendimus Spẽs namq
&e similitudo illarum rerũ uocabula sunt :
ꝑficiant in nobis domine quesumꝰ tua
lãcramenta qd continent. ut quȩ numnc
specio gerimus. rerum ueritate capiamus :
Postulat gippe sacerdos ut corpꝰ xp̃iqd̃
sub specie panis ac iuini nunc geritur.
manifesta iusione sicuti re uera ẽ. qͣndoq
scđm iołm: Qui diligit me: diligetur
apatre moo. & ego diligã eum & manifestabo
ei me ipsom Quãuis ñ imꝓbabilit̾ quidã
ex ponant hoc loco. carnis acsanguinis

Expanded text:
Quidnam sit sanguis agni, non jam audiendo, sed bibendo didicistis. Qui sanguis super utrumque postem ponitur , quando non solum ore corporis, sed etiam litteris appellatur species, similitudo, figura, signum, mysterium, sacramentum. Haec autem vocabula ad aliquid sunt. Nulla vero quae ad aliquid sunt possunt esse id quod sunt ea, ad quae referuntur: non est ergo corpus Christi. Verum his vocabulis in nullo pueritati quam defendimus. Species namque et similitudo illarum rerum uocabula sunt quficiant in nobis domine quesumus tua sacramenta quod continent, ut que nunc specie gerimus, rerum ueritate capiamus. Postulat quippe sacerdos ut corpus Christi quod sub specie panis uinique nunc geritur, manifesta uisione sicuti reuera est quandoque e diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quamvis non improbabiliter quidam exponant hoc loco carnis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
serani qui contra pontificale
iudicium contraq apłicȩ sedis man.¬
data ꝓrumpens. supradictis cõmu¬
nionem sacrã ministrare presumpsit.
cum non poterit ignorare sententiã
proprii sacerdotis. ab officio ꝓtimis
eccłiastico repellatur. ut nullus eccłȩ
ministrorum contra pontificalia
constituta uenire contendat.
quolibet modo se uingere. aut
loqui cum eo uł mandatum ei
municationis uindictam¬

Expanded text:
Serani qui contra pontificale judicium, contraque apostolicae sedis mandata prorumpens supradictis communionem sacram ministrare praesumpsit, cum non potuerit ignorare sententiam proprii sacerdotis ab officio protinus ecclesiastico repellatur, ut nullus Ecclesiae ministrorum contra pontificalia statuta venire contendat. quolibet modo se jungere, aut loqui cum eo, aut mandatum ei municationis vindicta
Abbreviated transcription (Latin):
ox communicatos quoq asacer¬
dotib nullus recipiat ante
utriusq partis examinationẽ iustã.
nec cum eis inoratione. aut cibo
uł potu. uł osculo communicet
nec aue eis dicat: Quia quicũq
inhis uł aliis prohibitis scienter
ex comimunicatis commnunicauerit.
iuxta apłorum institutionẽ &
ipse simili excomiunicationi sub.
regulas scienter saltem indomo
simul locutus fuerit uł orauerit
ille cominunione priuetur. Sar¬
iue diaconus. suie prbr. siue qͥs
eum ab epõ suo fuisse abiectum. ñ
oportet ut ei communionẽ indulgeat.
Quod si fecerit sciat se conuocatis
ep̃is. causam eẽ. dicꝰturum:¬
seu quilibet exclero deprehensus¬
fuerit cum ex cominunicatis cõmu¬
nicare: etiã iste priuetur cõmunione
tanquã qui regulã confundit ecd̃ȩ¬
one priuatus ẽ. non ante suscipiat᷑
ab aliis quã suo reconcilietur ep̃o.
aut certe ad sy nodum que congrega¬
tur occurrens ꝓse satisfatiat:¬

Expanded text:
Excommunicatos quosque a sacerdotibus nullus recipiat ante utriusque partis examinationem justam, nec cum eis in oratione, aut in cibo, vel potu, vel osculo communicet, nec ave eis dicat, quia quicunque in his vel in aliis prohibitis scienter excommunicatis communicaverint, juxta apostolorum institutionem et ipsi simili excommunicationi subjaregulas, scienter saltem in domum simul locutus fuerit vel oraverit, ille communione privetur. CASive diaconus, sive presbyter, sive quis eum ab episcopo suo fuisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat; quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causam esse dicturumseu quilibet ex clero fuerit deprehensus cum excommunicatis communicare, etiam ipse privetur a communione tanquam qui regulam confundit Eccleone privatus est, non ante suscipiatur ab aliis quam suo reconcilietur episcopo, aut certe ad synodum quae congregatur occurrens, pro se satisfaciat
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar augtense concł. Cap̃.
i qui ꝑ disciplinã aut sententĩã
epĩ ab eccłia fuerint separati ab
aliis ep̃is non sunt recipiendi. Qd
nullus accedat. Similiter & clericus
si abstinetur aclericis deuitetur:
Si quis cum illo colloqui aut comu¬
uari fuerit deprehensus: etiã ipse
qui moniti fuerint de eo qui absti.¬
netur siue laico quolibet siue ele¬
on liceat communicare ex com¬
municatis. neq indomos eorũ
introeuntes orare cum eis Si aut̃
to cominuncauerit. quasi ꝑtur¬
bans omnẽ disciplinã eccłȩ excom¬

Expanded text:
esaraugustensi conc. cap. 5. Hi qui per disciplinam aut sententiam episcopi ab Ecclesia fuerint separati, ab aliis episcopis non sunt recipiendi. Quod nullus accedat. Similiter et clericus si abstinetur, a clericis devitetur. Si quis cum illo colloqui aut convivari fuerit deprehensus, etiam ipse qui moniti fuerint de eo qui abstinetur sive laico quolibet sive cleon liceat communicare excommunicatis, nec in domos eorum introeuntes orare cum eis. Si autemis communicaverit, quasi perturbans omnem disciplinam eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ꝓpt̃ malorũ hominum insidias
non potest euidentius & manifesti
ꝓloqui. Uerbigra. Sunimicus
ẽ. alicui proactib suis. nolite expe¬
ctare ut ipse uob̾ dicat. cum illo
nolite amicieẽ. s prudent̃ obser¬
uare debetis & uoluntati eiusabsq
contentione obsecõndare. & aũtere
uos ab eo cui ipsum sentitis adũsỹ
S nec loqui his quib ipse ñloqͥt᷑.
ut unusquisq qui inculpa est
dum cupit om̃ium urm amicicias
ferre.festinet citius ei reconciliari
qui omĩb pre ẽ Et ꝑ hoc redeat
ad salutem cum obędire ceꝑit moni¬
tis presidentis. Siuero amicꝰ fuerit.
his quib ipse amicus non ẽ: & lo¬
cutus fuerit cum hiscum quibus
non locuturus ẽ. & ipse ex illis ẽ.¬
qui exterminare uolunt deieccłiã

Expanded text:
ropter malorum hominum insidias non potest evidentius et manifestius proloqui, verbi gratia, si inimicus est alicui pro actibus suis, nolite exspectare ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse; sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque contentione obsecundare, et avertere vos ab eo cui ipsum sentitis adversum. Sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est, dum cupit omnium vestrorum amicitias ferre, festinet citius ei reconciliari qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum obedire coeperit monitis praesidentis. Si quis vero amicus fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est, et ipse ex illis qui exterminare
Abbreviated transcription (Latin):
IUstodi intꝰ innocentiam tuã.
ubi nemo opprimit causã
tuã. Preualuit inte falsũ testimo¬
nium. s ap̃ homines Num qͥd ap̃
dm̃ ualebit ubi causa tua dicenda
ẽ : Quando d̃s erit uidex. alius
testis quã conscientia tua ñerit:
Inter uidicem nuistum & conscientiã
tuam. noli timere nisi causam tuã
iquis ep̃s forte iracundus qd ẽẽ:
non debet cito. & asꝑse cõmouet᷑
aduersus prb̃m. siue diaconum. &
exterminare eum de ȩccłia uoluerit:
uidendumẽ. ne innocens damnetur:
aut ꝑdat communionẽ. Et idõ habeat
potestatem is qui ab iectus ẽ. ut epõs
finitimos interpellet. & causa eiꝰ audi¬
atur. ac diligentius tractetur. quia
non oportet ei negari audientiam
roganti: Et ille ẽp̃s qui iuste aut
iniuste eum abiecit patient̃ accipi¬
at. aut negocium discutiatur
ut uł ꝓbetur sententiã eiꝰ aplurimis
uł emendetur. Iam̃ priusꝙͣ omĩa
diligenter & sideliter exaͣmentur
re. ut comimunioni societ :
pꝰposito innocentes ac minimis

Expanded text:
ustodi intus innocentiam tuam ubi nemo opprimit causam tuam. Praevaluit in te falsum testimonium, sed apud homines. Nunquid apud Deum valebit, ubi causa tua dicenda est? Quando Deus erit judex, alius testis quam conscientia tua non erit. Inter judicem justum et conscientiam tuam noli timere, nisi causam tuam.quis forte iracundus, quod esse non debet, cito et aspere commovetur adversus presbiterum sive diaconum suum et exterminare eum de aecclesia voluerit, providendum est, ne innocens damnetur aut perdat communionem. Et ideo habeat potestatem is qui abiectus est, ut episcopos finitimos interpellet, et causa eius audiatur ae diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti. Et ille episcopus, qui iuste aut iniuste eum abiecit, patienter accipiat, ut negocium discutiatur, ut vel probetur sententia eius a plurimis vel emendetur. Tamen priusquam omnia diligenter et fideliter examinenturre, ut commupostposito, innocentes ac minimis
Abbreviated transcription (Latin):
enti de augustino quicqͥdlibet.
sola me inocłis dĩ conscientia
Et si ad tempꝰ dampnaris ab homine.
tribunal cȩleste ab inferiore accrpit
sententiam. a fuꝑiore coronam:¬

Expanded text:
Senti de Augustino quidquid libet, sola me in oculis Dei conscientia Etsi ad tempus damnaris ab homine, tribunal coeleste, ab inferiore accipit sententiam, a superiore coronam
Abbreviated transcription (Latin):
GReCORIUS adioħm scribens cõꝑbant:
De ꝑemptorio autem scripto affrica¬
num concilium monstrat decresco-¬
nio. ut si conuentus respicere detre¬
ctauerit. suo contempti & contu-¬
macia faciente. auctoritate iudica.¬
ria ꝓtinus excludatur. Et itẽ beatꝰ
gregoruus desententia in contumacẽ
scribens. ad maximum p̃sũptorem
salonitanum epm̃ dicit. Hortamur
ut ad nos uenire omi pꝰ posita excu¬
satione festines. quatinus seruata
iustitia hȩc de quib accusaris. &¬
cognoscere &e finire scđm canonica
instituta. xp̃o reuelante possimus.
Ita autẽ fac. ut ad ueniendũ ampliꝰ
iammoras non ingeras. ne ipsate
magis absentia obnoxium hisquę
dñr assignet. & nos inte hec res
non solum ꝓpt̾̃ dicta crimina q̃
purgare subterfugis. sed etiã ꝓpt̃
in obȩdientiȩ culpam duriꝰ scilicet
ut incontumacẽ cogat exconcilio
ferre iudicium Epła priua

Expanded text:
Gregorius ad Joannem scribens comprobant. Gregorius ad Joannem scribens comprobant. De peremptorio autem scripto, Africanum concilium monstrat de Cresconio, ut si conventus resipiscere detrectaverit, suo contemptu et contumacia faciente, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Et item beatus Gregorius de sententia in contumacem, scribens ad Maximum praesumptorem Salonitanum eput ad nos venire omni postposita excusatione festines, quatenus servata justitia, haec de quibus accusaris cognoscere et finire secundum canonica instituta, Christo revelante, possimus. Ita autem fac ut ad veniendum amplius jam moras non ingeras, nec ipsa te absentia magis obnoxium his quae dicuntur assignet, et nos in te haec res non solum propter dicta crimina, quae purgare subterfugis, sed etiam propter inobedientiae culpam durius scilicet ut in contumacem cogat ex concilio ferre judicium. » CA
Abbreviated transcription (Latin):
sacrã commmunione priuatum ab
ommipotente dõ tanti excessus
ueniam cum summna penitentia
ac lacrimis exorare: Qͦd si hanc¬
sententiam nrãm te cognouerimꝰ
implesse remissius. non ĩa tantũ
iniustitiam. s & contumatiam
fraternitatis tuȩ cognoscas iuuante
domino seuerius puniendã. qr nemo
p̃proꝑe uł p̃postere scilicet non
commonitus. neq conuentꝰ ÷ udicand¬
De comientione huius modi patra¬
toris manifestorum criminũ lex
uno ꝓ om̃ib ꝑemptorio id ÷ quod
causam extinguit fuerit euocatus.
& presentiam suam apud eũ udicẽ
aquo ei denuntiatum ẽ. exibere
noluerit. aduersus eum qͣsi in con¬
tumacem uidicari potest quinimo
nec retractari ꝑ appellationẽ nego¬
cia possunt. quotiens incontumacẽ
fuerit iudicatum:. Et hanc senten
tiam detrib auctoritatib conuentis
ex euanglica ueritate cęlestinus
ad nestorium scribens. & ephesina
sẏnodus de eodem decernens. & beatꝰ

Expanded text:
sacra te communione privatum, ab sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nostro tanti excessus veniam cum summa poenitentia ac lacrimis exorare. Qsententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non jam tantum injustitiam, sed et contumaciam fraternitatis tuae cognoscas adjuvante Domino severius puniendam, quia nemo praepropere vel praepostere, scilicet non commonitus neque conventus est judicandDe conventione autem hujusmodi patratoris manifestorum criminum lex uno pro omnibus peremptorio, id est quod causam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem, a quo ei denunciatum est, exhibere noluerit, adversus eum quasi in contumacem judicari potest. Quinimo nec retractari per appellationem negotia possunt, quoties in contumacem fuerit judicatum. Et hanc senttiam de tribus auctoritatibus conventis ex Evangelica veritate Coelestinus ad Nestorium scribens, et Ephesina synodus de eodem decernens , et beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ turbatior quã confideratior
forsitan fecisti:¬
cum iuste uidicamur dicente psal¬
mista. nec dampnabit illũ cum
uidicabitur illi Multi deniq
sacerdotum culpã zelo dĩ se ꝑseqͥ
ꝓfitentur. s dum indiscrete hoc
agunt. sacrilegii facinꝰ incurrunt.
& dum p̃cipites quasi ad em̃dandũ
ruunt: ipsi quoq multomagis
excommunicatione:.¬
quã ꝓbat & seruat ęccłia catholica
causa ꝓbetur ꝓpter quam ȩcđiastici¬
canones hoc fieri iubent. Si quis aut̃
uerit ille quidẽ qui ex cominunicatꝰ
ẽ. maioris sacerdotis auctoritate
ad gr̃am scȩ̃ cominunionis rede lat:
ls autem qui non legitime excom¬
municauit. intantum abstineat
a sacra communione tempꝰ. qͣntũ
maiori sacerdoti uisum fuerit.
ut quod iniuste fecit ipse iuste pati
intercȩtera scripsit dicens Cassatis pr
atq ad nichilum redactis p̃dictȩ
sententiȩ tuȩ decretis ex beati.p.
apłorum principis auctoritate
dec reiumus .xxx. dierum spacio

Expanded text:
perturbatior quam consideratior perturbatior quam consideratior forsitan fecisticum injuste judicamur, dicente Psalmista: Nec damnabit illum cum judicabitur illi . Multi denique sacerdotum culpam zelo Dei se persequi profitentu., sed, cum indiscrete hoc agunt, saet dum praecipites quasi ad emendandum ruunt, ipsi quoque multo magis excommunicationquam probat et servat Ecclesia catholica, causa probetur, propter quam eccanones hoc fieri iubent. Si quis autem verit aliquem, ille quidem, qui excommunicatus est, maioris sacerdotis auctoritate ad gratiam sanctae communionis redeat; is autem, qui non legitime excommunicavit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum maiori sacerdoti visum fuerit, ut quod iniuste fecit, ipse iuste pinter cetera scribit, dicens: Cassatis prius atque ad nihilum redactis predictae sententiae tuae decretis, ex beati Petri apostolorum principis auctoritate decernimus, triginta dierum spacio
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ &e coep̃s nr̃ nullis teculpis
extantib cominunione pͥuauerit.
idõq huiꝰ precepti nr̃i auctoritate
munitus officium tuũ securus
ꝑage. & communionẽ sine aliqͣ
maximiano siracusano ep̃o
requent̃ me ammonuisse uos
recolo ut inꝓferenda sententia
ẽẽ. precipites muillatenus debetis.
& nunc ecce cognoui quia reue¬
rentissimum uirum abbatem
eusebium commota furore ur̃a
frat̃nitas ex communicauit. qđ
ego ualde miratus sũ E pła
augustini ad auxilium ep̃m.
recor ut ignoscas precanti
ueniã ex communicato
si agnoueris culpã. Si autem
nichil eum peccasse prudent᷑
adũtis. fac qđ scm̃ uirum facere
oportet. ut si tibi contigit tãqͣm
homini. quod utiq homo dicit
inpsalmo turbatus ẽ. pre ira
ocłs m̃s exclames ad dm̃ miserere
mei dñe qnĩ infirmꝰ sum ut
porrigat tibi dexteram fuã:
ce comprimat iracundiã tuã.
& tranquillet mentem tuam
aduidendã faciendãq iustitiã.
Aufer gesta eccłiastica quȩ

Expanded text:
 noster, nullis in te culpis exstantibus, communione privaverit. Ideoque hujus praecepti nostri auctoritate munitus, officium tuum securus perage, et communionem sine aliqua Maximino Syrac. episc. Frequenter me admonuisse vos recolo, ut in proferenda sententia esse praecipites nullatenus deberetis. Et nunc ecce cognovi quia reverendissimum virum abbatem Eusebium, commota furore vestra fraternitas excommunicavit, quod ego valde miratus sum. CAAugustinus ad Auxilium episcopum . Precor ut ignoscas precanti veniam excommunicato, si agnoverit culpam. Si autem nihil eum peccasse prudenter advertis, fac quod sanctum virum facere oportet, ut, si tibi contigit tamquam homini, quod utique homo dei dicit in psalmo: Turbatus est prae ira oculus meus, exclames ad dominum: Miserere mei, domine. quoniam infirmus sum, ut porrigat tibi dexteram suam et comprimat iracundiam tuam et tranquillet mentem tuam ad uidendam faciendamque iustitiam. Aufer gesta ecclesiastica quae
Abbreviated transcription (Latin):
illis ep̃m eligat fieri. ubi ep̃s ñꝙͣ
sui ordinis ꝑdat. qui non solum
antiquorũ patrũ decreta. sed apłica
ausus ẽ conuellere instituta. Ut
cilio affricano. Capitulo.lxi.
Placuit & illud. ut plebͤs quȩ ñꝗͣ
habuerunt ꝓprios epõs. nisi ex
concilio plenario unius cuiꝰq ꝓuin
decretum fuerit: minime accipiant.

Expanded text:
illis episcopum eligat fieri, ubi episcopus illis episcopum eligat fieri, ubi episcopus sui honoris perdat, qui non solum antiquorum Patrum decreta, sed apostolica ausus est convellere instituta. CAPcilio Africano, cap. 61 . Placuit et illud, ut plebes quae nunquam habuerunt proprios episcopos, nisi ex concilio plenario uniuscujusque provdecretum fuerit, minime accipiant.