comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidei quisquis in solis uocibus memorie
commendau̾it. nesciens quid significẽt.
sicut solent qui grece nesciunt uerba gre¬
ta tenere memoriter. uel latina similit̾
uel cuiusq alterius lingue qui eius
ignari sunt. nonne habet quandam in
suo ammo trinitatem. quia et in memori¬
a sunt illi uerborum soni eciam quarido
itide. non cogitat. et inde formatur acies
recordationis eius quando de eis cogitat.
et uoluntas recordantis atq cogitan¬
tis utrumq conuingit. Nullo modo ta¬
men dizximus istum cum hoc agit secũ¬
dum trinitatem interioris hommis a¬
gere: sed pocius exterioris. quia id solũ
meminit. et quando uult quantum uult
intuetur. quod ad sensum corporis per¬
tinet qui uocatur auditus. nec aliud
quam corporalium rerum id est sonoꝵ
tali cogitatõne ymagines uersat. Si s̃
quod uecba illa significarit teneat et re¬
colat iam quidem aliquid interioris ho¬
minis trinitatem agit. sed non dum di¬

Expanded text:
fidei quisquis in solis vocibus memoriae fidei quisquis in solis vocibus memoriae commendaverit, nesciens quid significent; sicut solent qui graece nesciunt, graeca verba tenere memoriter, vel latina similiter, vel cujusque alterius linguae, qui ejus ignari sunt: nonne habet quamdam in suo animo trinitatem, quia et in memoria sunt illi verborum soni, etiam quando inde non cogitat; et inde formatur acies recordationis ejus, quando de his cogitat; et voluntas recordantis atque cogitantis utrumque conjungit? Nullo modo tamen dixerimus istum, cum hoc agit, secundum trinitatem interioris hominis agere, sed potius exterioris: quia id solum meminit, et quando vult, quantum vult intuetur, quod ad sensum corporis pertinet, qui vocatur auditus, nec aliud quam corporalium rerum, id est sonorum, tali cogitatione imagines versat. Si autem quod verba illa significant, teneat et recolat; jam quidem aliquid interioris hominis agit: sed nondum di
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli partibus nec̾ce est ẽẽ miseriã
uitam eandemq ꝑpetuam que mors
pocius est dicenda quam uita: eadeo
fides habet. de qua et in hoolibro sicut
potui pro spacio temporis disputa¬
iii. cum iam et in quarto libro huius
operis multa de hac dixerim. sedibi
ps aliud: hic ꝓpter aliuid Ibi scilicet
ut ostend̾em cur et quomodo xp̃c imple¬
nitudine temporis a patre sit missus.
ꝓpter eos qui dicunt eum qui misit et
eum qui missus est equales natura
eẽ non posse: hic autem ad distinguendã
astiuam scientiam a contemplatua sa¬
pientia. Placuit quippe uelut gradatim
ascendentibus in utraq requirere apud
interiorem hominem quandam su
cuiusq generis trinitatem. sicut prius
apud exteriorem quesuumus ut ad il¬
lam trinitatem que deus est pro nostro
motlulo si tamen uel. hoc possumus sal¬
dem in enigmate et pet speculum contuen¬
dam ex̾citatore in his inferioribus rebus
mente ueniamus. Huius igitur uerba

Expanded text:
diaboli partibus necesse est miseram esse diaboli partibus necesse est miseram esse vitam, eamdemque perpetuam, quae mors est potius dicenda quam vita, eadem fides habet. De qua et in hoc libro, sicut potui, pro spatio temporis disputavi, cum jam et in quarto libro hujus operis multa de hac re dixerim ; sed ibi propter aliud, hic propter aliud: ibi scilicet ut ostenderem cur et quomodo Christus in plenitudine temporis a Patre sit missus , propter eos qui dicunt, eum qui misit, et eum qui missus est, aequales natura esse non posse; hic autem, ad distinguendam activam scientiam a contemplativa sapientia. 26. Placuit quippe velut gradatim ascendentibus in utraque requirere apud interiorem hominem quamdam sui cujusque generis trinitatem, sicut prius apud exteriorem quaesivimus; ut ad illam Trinitatem quae Deus est, pro nostro modulo, si tamen vel hoc possumus, saltem in aenigmate et per speculum contuendam exercitatiore in his inferioribus rebus mente veniamus. Hujus igitur verba
Abbreviated transcription (Latin):
tamen omnium est u̾an beati¬
fides. qua cor mundante ad betudinẽ ꝑ¬
atitudinem peruenitur. ita fit: uenire¬
ut ꝑ istam quam non omnes uolunt.
ad illam tendendum site quam nemo
potest ẽẽ qui nolit ueatus ẽẽ. Seatos¬
eẽ se uelle omnes incorde suo uident. tan¬
taq est inhac re nature humane con¬
spiratio ut non fallatur homo qui
hoc ex ammo suo de ammo conicit alie¬
no. Seniq ommes iel uelle nos nouimnꝰ
multi uero iimortales se ẽẽ posse de¬
sperant cum id quod omnes uolunt
Id est beatus. nullus eẽ aliter possit.
uolunt tamen eciam immortales ẽe
si posuit. sed non credendo quod possĩt
non ita uiuunt ut possint. Necessaria
est ergo fides. ut beatitudinem conse¬
quamur: omnibus humane nature
bonis. io est et amme et corporis. Hãc
autem fidem inxp̃o eẽ diffinitam qui
in carne resurrexit a mortius ñ mori¬
tucus ulterius. nec nisi ꝑ illum quẽ¬
quam liberari a cliaboli dominatu
ꝑ remissionem peccatorum. inciius

Expanded text:
tamen omnium est fides, qua cor mundante ad beatitudinem pervenitur. Ita fit ut per istam quam non omnes volunt, ad illam tendendum sit quam nemo potest esse qui nolit. Beatos esse se velle, omnes in corde suo vident, tantaque est in hac re naturae humanae conspiratio, ut non fallatur homo qui hoc ex animo suo de animo conjicit alieno; denique omnes id velle nos novimus. Multi vero immortales se esse posse desperant, cum id quod omnes volunt, id est beatus, nullus esse aliter possit: volunt tamen etiam immortales esse, si possent: sed non credendo quod possint, non ita vivunt ut possint. Necessaria ergo est fides ut beatitudinem consequamur, omnibus humanae naturae bonis, id est, et animi et corporis. Hanc autem fidem in Christo esse definitam, qui in carne resurrexit a mortuis, non moriturus ulterius: nec nisi per illum quemquam liberari a diaboli dominatu, per remissionem peccatorum: in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
merabiliter in amme natura inueni¬
ri. manifestum est non simplicem sed
multiplicem ẽẽ naturam. Nichilemn
simplex mittabile est omins autera crea

Expanded text:
merabiliter in animae natura inveniri: manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile est. Omnis autem crea
Abbreviated transcription (Latin):
eciam detracta specie corporis que corpora¬
liter sentiebatur remanet inmemoria
similitudo eius. quo rursus uoluntas
conuertat actem ut uide formetur intͥn¬
secus. sicut ex corpore obiecto sensibił
sensus extrmsecus formabatur. Capi¬

Expanded text:
etiam detracta specie corporis quae corporaetiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
leontis ad colores quos uidet facillima
conuersione uariari. Aliorum autem
amimalium quianon est ad conuersi¬
onem facilis corpulentia fetus plerũ¬
q pclunt libidines matrum quod cũ
magna delectatõne conspexerint. Qmͣ
emim teneriora atq ut ita docerim for¬
mabiliora sunt primordia seminum.
tam efficaciter et capaciter secuntur inten¬
tionem materne anime et que in ea fc̃a
est phantasia per corpus quod cupide as¬
pexit. Sunt exempla que copiose com¬
memorari possint: sed unum sufficit de
fidelissimis libris. quod fecit iacob: et¬
ut oues et capre uarios coloribus pa¬
rerent. supponerdo eis uariata uirgul¬
ta incanalibus aquarumq potantes
intuerentur eo tempore quo conciperent.
cum secundum trinitatem exterioris
hominis uiuit. id est cum ad ea que forĩ¬
secus sensum corporis formant. non lee¬
dabilem uoluntatem qua hec ad utile
aliquid referat sed turpem cupiditatẽ
qua his inherescat accommnodat. Quia

Expanded text:
leontis ad colores quos videt facillima leontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt libidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexit. Sunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore quo conceperant cum secundum trinitatem exterioris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
prunum. idest res ip̃a insibilis non per¬
tinet adaminantis naturamnsi cum cor¬
pus nostrum cemimus. Alterum autẽ
ita pertinet. ut et in corpore fiat et ꝑ cor¬
pus in amina. Eit eniminsensu qͣuine¬
q sine corpore est. neq sine anma derci¬
umuero solius anime est: quia uolurtaᷤᷤ
est. Cumigitur horum triumtam diu̾¬
se substantie sint: tamen in tantam co¬
eunt unctatem. ut duo priora uix inter¬
cedente uicdice ratione liscerm ualeant
species indelicet corporis quod indetur
et ẏmago eius que fit insensu so est
uisio. Doluntas autem tantam habet¬
umi copulandi hec duo ut et sensum
formandum admoueat eirei que cerni¬
tur. et in ea formatum teneat: et si tam
uiolenta est. ut possit uocai amor aut
cupiditas aut libido: etia ceterum cor¬
pus ammantis uehementer afficit. et
ubi non resistit pigrior cduriorq mate¬
res. insinulem speciem coloremq com¬
mutat licet uidere corpusculum came¬

Expanded text:
primum, id est, res ipsa visibilis non perprimum, id est, res ipsa visibilis non pertinet ad animantis naturam, nisi cum corpus nostrum cernimus. Alterum autem ita pertinet, ut in corpore fiat, et per corpus in anima: fit enim in sensu, qui neque sine corpore est, neque sine anima. Tertium vero solius animae est, quia voluntas est. Cum igitur horum trium tam diversae substantiae sint, tamen in tantam coeunt unitatem, ut duo priora vix intercedente judice ratione discerni valeant, species videlicet corporis quod videtur, et imago ejus quae fit in sensu, id est, visio. Voluntas autem tantam vim habet copulandi haec duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamae
Abbreviated transcription (Latin):
um uidebimus. Curautem sinistro u¬
so illa species uideri desut que ad dex¬
trum erat. uicissimq deotro clauso illa¬
ad sinistrum erat. et longum este et
rei presenti non necessarium modo q̃¬
rere atq disserere. Quod emmn ad suscep¬
tam questionem sat est: nisi fieret in
sensu nostro quedam ymago similli¬
ma rei eius quam cernimus non scd̃
oculorum numerum flamine species
geminaretiu: cum quidam cernenli
modus adhibitus fuerit qui possit
concursum separare radioꝵ. Eximo
quippe oculo quolibet modo deducto
aut impresso aut intorto si aliter.
clausus est. duppliciter uideri aliquidd
quod scit unum nullo pacto potest. Q
cum ita sint: tria hec quamius diuer¬
sa natura quemacdinoclum inquandã
unitatem contemperentur memmnerimꝰ
id est species corporis que uidetur et yma¬
go eius impressa sensui quod est iusio.
sensus ue formatus: et uoluntas ani¬
mi que rei senbili sensum admouet in
eo quod ip̃am uisionem tenet. Horum

Expanded text:
um videbimus. Cur autem sinistro clauum videbimus. Cur autem sinistro clauso illa species desinit videri quae ad dextrum erat, vicissimque dextro clauso illaad sinistrum erat, et longum est et rei praesenti non necessarium modo quaerere atque disserere. Quod enim ad susceptam quaestionem satis est; nisi fieret in sensu nostro quaedam imago simillima rei ejus quam cernimus, non secundum oculorum numerum flammae species geminaretur, cum quidam cernendi modus adhibitus fuerit, qui possit concursum separare radiorum. Ex uno quippe oculo quolibet modo deducto, aut impresso, aut intorto, si alter clausus est, dupliciter videri aliquid quod sit unum nullo pacto potest. 5. Quae cum ita sint, tria haec quamvis diversa natura, quemadmodum in quamdam unitatem contemperentur meminerimus; id est, species corporis quae videtur, et impressa ejus imago sensui quod est visio sensusve formatus, et voluntas animi quae rei sensibili sensum admovet, in eoque ipsam visionem tenet. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
no desistant. Quos intelligendum est re¬
liquias ẽẽ forme illius que facta erat in
sensu cum corpus lucidum uideretur. pau¬
latimq et quodammodo gradatim defici¬
endo uariari. Nam et insertarum fenestra¬
rum cancelli si eos forte intuebamur sepe
i illis apparuere coloribus. ut manifestũ
sit hanc affectionem nrõ sensui ex care que
uidebatur impressam. Erat ergo eciam cũ
uideremus et illa erat clarior et expressi¬
or. sed multum comuncta cum specie rei
eius que cernebatur ut discerni omnino
non posset. et ip̃a erat uisio. Qum eciam
cum lucerne flammula modo quodam
diuaricatis radiis oculorum quasi ge¬
minatur. due uisiones fiunt. cum sit
ies una que uidetur. Sigillatim quip
pe afficiuntur idem radii. de suo quisq o¬
culo emicantes: dum non sinintur in illd̃
corpus intuentlum pauter coniuncteq
conturrere ut imus fiat exxutroq contuu¬
tus. Et ideo sumum oculum clauserimꝰ.
non geminum ignem. sed sicuti est un¬

Expanded text:
no desistant: quos intelligendum est reno desistant: quos intelligendum est reliquias esse formae illius quae facta erat in sensu, cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodam modo gradatim deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, saepe in illis apparuere coloribus: ut manifestum sit, hanc affectionem nostro sensui ex ea re quae videbatur impressam. Erat ergo etiam cum videremus, et illa erat clarior et expressior; sed multum conjuncta cum specie rei ejus quae cernebatur, ut discerni omnino non cum lucernae flammula modo quodam divaricatis radiis oculorum, quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Sigipe afficiuntur idem radii de suo quisque oculo emicantes, dum non sinuntur in illud corpus intuendum pariter conjuncteque concurrere, ut unus fiat ex utroque contuitus. Et ideo si unum oculum clauserimus, non geminum ignem, sed sicuti est un
Abbreviated transcription (Latin):
liquido humori adiungeretur anulus.
eo detracto. nichil ymaginis appareret:
Nec ideo tamen discernere ratio non debe¬
ret fuisse nullo humore antequam detra¬
heretur anuli forma facta ex anulo. q̃
clistinguenda est ab ea forma que in a¬
nulo est unde ista facta est. Que detra¬
cto anulo non erit. quamius illa in anu¬
lo maneat unde ista facta est. S ic sensus
oculorum non ideo non habet ymagnũ
corporis quod uidetur quam diu iudet᷑.
quia eo detracto non remanet. Ac ꝑ hoc
tardiorib ingeniis difficillime persuade¬
ri potest. formari in sensu nr̃o ymaginẽ
rei iusibilis cum eam uidemus. et eandẽ
formam ẽẽ uisionem. Sed qui forte ad¬
uerterunt quod cominemorabo. non ita
in hac inquisitione laborabunt. Blerũ¬
q cum duscule attenderimus queq lu¬
minaria et demde oculos clauserimus:
quasi uersantur in conspectu quidam
lucidi colores. uarie se se commutanteᷤ
et minusminusq fulgentes. donec omni¬

Expanded text:
liquido humori adjungeretur annulus, liquido humori adjungeretur annulus, eo detracto nihil imaginis appareret: nec ideo tamen discernere ratio non deberet, fuisse in illo humore, antequam detraheretur, annuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est quae detracto annulo non erit, quamvis illa in annulo maneat unde ista facta est. Sic sensus oculorum non ideo non habet imaginem corporis quod videtur quamdiu videtur, quia eo detracto non remanet. Ac per hoc tardioribus ingeniis difficillime persuaderi potest, formari in sensu nostro imaginem rei visibilis, cum eam videmus, et eamdem formam esse visionem. 4. Sed qui forte adverterint quod commemorabo, non ita in hac inquisitione laborabunt. Plerumque cum diuscule attenderimus quaeque luminaria, et deinde oculos clauserimus, quasi versantur in conspectu quidam lucidi colores varie sese commutantes, et minus minusque fulgentes, donec omni
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in aqua uestigium tam diu est:¬
donec ip̃m corpus quod imprimitur in¬
est. Quo ablato: nullumerit. cum ri¬
maneat aqua que erat. et antequam
illam formam corporis caperet. Ideoq
non possumus quidem dicere quod se¬
sum gignat res uisibilis. gignit tamen
formam uelut similitudinem suam que
fit insensu. cum aliquid uidendo sentimꝰ.
ed formam corporis quod uidemus. et
formam que ab illa in sensu uidentis fit
ꝑeundem sensum non discerminus. q̃m
tanta coniunctio est: ut non pateat dis¬
cernendilocus. Sed ratione colligimꝰ
nequaquam nos potuisse sentire. nisifi¬
eret insensu nr̃o aliqua similitudo con¬
spesti corporis. Neq enim cum anulus
cere imprimitur. ideo nulla ymago facta
est quia non discernitur. nisi cum fuerit
separata: sed q̃m post ceram separatam
manet quod factum est. ut uideri possit.
Propt̾ea facile persuadetur quod in erat
iam cere forma impressa ex anulo et an¬
tequam ab illa separaretur. S i autem

Expanded text:
velut in aqua velut in aqua donec ipsum corpus quod imprimitur inest; quo ablato nullum erit, cum remaneat aqua, quae erat et antequam illam formam corporis caperet. Ideoque non possumus quidem dicere quod sensum gignat res visibilis: gignit tamen formam velut similitudinem suam, quae fit in sensu, cum aliquid videndo sentimus. Sed formam corporis quod videmus, et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colligimus nequaquam nos potuisse sentire, nisi fieret in sensu nostro aliqua similitudo conspecti corporis. Neque enim cum annulus cerae imprimitur, ideo nulla imago facta est, quia non discernitur, nisi cum fuerit separata. Sed quoniam post ceram separatam manet quod factum est ut videri possit, propterea facile persuadetur, quod inerat jam cerae forma impressa ex annulo et antequam ab illa separaretur. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p ꝓpria singulorum uerum eciam ꝓpt̾
differentiam naturarum: atq inhis cumi
sensus non procedat ex corpore illo quod
uidetur. Sed excorpore sentientis ani¬
mantis. cui amina sua quodam nuiromi
contemperatur tamen ex corpore qd̾ uide¬
tur gignitur uisio id est sensus ip̃e for¬
matur ut iam non tantum sensus qui
eciamintenebris ẽẽ integer potest dum
est incolumitas oculorum: sed eciam sen¬
sus informatus sit: que uisio uocatur.
Gignitur ergo ex re iisibili iuisio. sednõ
hec sola: nisi ad sit et uidens. Quo circa
exiusibili et uidente gignitur uisio. ita
sane ut exuidente sit sensus oculorum
et aspicientis atq intuentis intentio Il¬
la tamen informatõ sensus que uisio
dicitur. a solo imprimitur corpore quod
uidetur. iclest a re aliqua uisibili. ¶ͣ
detracta: nulla remanet forma que mne¬
rat sensui. dum acleẽt illucd quod uide¬
batur. Sensus tamen ip̃e remanet qui
erat. et priusquam aliquid sentiretuR

Expanded text:
propter propria singulorum, verum etiam propter propter propria singulorum, verum etiam propter differentiam naturarum. 3. Atque in his cum sensus non procedat ex corpore illo quod videtur, sed ex corpore sentientis animantis, cui anima suo quodam miro modo contemperatur: tamen ex corpore quod videtur gignitur visio, id est, sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca ex visibili et vidente gignitur visio, ita sane ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intentio: illa tamen informatio sensus, quae visio dicitur, a solo imprimatvidetur, id est, a re aliqua visibili; qua detracta, nulla remanet forma quae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus tamen ipse remanet, qui erat et priusquam aliquid sentiretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quandoquidem iste animus. illud corpꝰ
est: Ced ab ip̃o quoq sensu atq uisione.
qm soluis ammi est. hec intentio. Sen¬
sus autem oculorum non obaluid sendꝰ
corporis clicitur: nisi quia et ip̃i oculi mẽ¬
bra sunt corporis. Et quamius non sen¬
tiat corpus examme. amma tamen com¬
mixta corpori ꝑ instrumentum sentit cor¬
poreum. et idem̃ instrumentum sensus
uocatur. Qui eciam passione corporis
cum quisq excecatur. interceptus ex¬
tingutur. cum idem maneat ammuis.
et eius intentio luminibus amissis non
habeat quidem sensum corporis quod u¬
dendo extrinsecus corpori aduingat. atq
in eo uiso figat aspectum nisi tamen ip̃¬
somnlicet se adempto corporis sensu nec
petire potuisse necminui. Manetemin
quidam uidendi appetitus integer. siue
id possit fierr. siue non possit. Hec igitur
tria corpus quod udetur. et ip̃a uisio. et
que utrumq conungit intentio: mani¬
festasunt addignoscendum. non solũ

Expanded text:
quandoquidem iste animus, illud corpus quandoquidem iste animus, illud corpus est: sed ab ipso quoque sensu atque visione: quoniam solius animi est haec intentio: sensus autem oculorum non ob aliud sensus corporis dicitur, nisi quia et ipsi oculi membra sunt corporis: et quamvis non sentiat corpus exanime, anima tamen commixta corpori per instrumentum sentit corporeum, et idem instrumentum sensus vocatur. Qui etiam passione corporis, cum quisque excaecatur, interceptus exstinguitur, cum idem maneat animus, et ejus intentio, luminibus amissis, non habeat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit intentio, manifesta sunt ad dignoscendum, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
sui. que uisio uocatur. Corpus enim aui¬
su in sua natura separabile este sensus
autem qui iam erat in anmante eciam
priusquam uideret quod uidere posset
cum aliquid iusibile incureeret. uel iu¬
sio que fit insensu ex uisibili corpore cum
iam coniunctum est et uidetur. Sensus
matus extriñ¬
secus. adamman¬
tis naturam ꝑ¬
tinent. omnino a¬
liam quam est illud corpus quod
uidendo sentimus. quo sensus non ita for¬
matur ut sensus sit: sed ut uisiosit. Nã
sensus et ante obiectum rei sensibilis nͥ
eẽt innobis. non distaremus a cecis
dum nichil udemus siue intenebris. si¬
ue clausis lummnibus. Hocautem dista¬
mus. quod nobis mest et non uidentibus
quo uidere possimus qui sensus uocatur.
Illis uero non inest. nec aliunde nisi quod
eo carent: ceci appellantur. Itemq illa aũ
intentio que in ea re quam uidemus sẽ¬
sum tenet. atq utrumq conuungit ñ
tantum ab ea re uisibili natura differt.

Expanded text:
sui, quae visio vocatur. Corpus enim visui, quae visio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurreret, vel visio quae fit in sensu ex visibili corpore, cum jam conjunctum est et videtur; sensus matus extrinsecus ad animantis naturam pertinet, omnino aliam quam est illud corpus quod videndo sentimus, quo sensus non ita formatur ut sensus sit, sed ut visio sit. Nam sensus et ante objectum rei sensibilis nisi esset in nobis, non distaremus a caecis, dum nihil videmus, sive in tenebris, sive clausis luminibus. Hoc autem distamus, quod nobis inest et non videntibus, quo videre possimus, qui sensus vocatur: illis vero non inest; nec aliunde, nisi quod eo carent, caeci appellantur. Itemque illa animi intentio, quae in ea re quam videmus sensum tenet, atque utrumque conjungit, non tantum ab ea re visibili natura differt;
Abbreviated transcription (Latin):
mus hec tua quod facillimum suma¬
est consideranda sunt et dmoscenda.
Primo ip̃ares quam uidemus. siue la¬
pidem. suie aliquam flaminam. siue ꝙͥ
aliud quod iuderi oculis potest. quod u¬
tiq iam ẽe poterat antequam uideretur:
Beinde uisio que non erat priusquam.
rem illam obiectam sensui sentiremũ.
tertio quod in ea ie que uidetur. quam¬
diu udetur sensum detinet oculorum .i.
ammu intentio. In his igitur tribus. nõ
solum est manifesta clistinctio: sed eciam
cliscreta natura. Primum quippe illud
corpus uisibile longe alterius nature ẽ
quam sensus oculorum quosibimet in¬
cidente fit uisio. Ip̃aq uisio que quid a¬
luicd quam sensus ex ea reque sentur
informatus apparet: Quamius reuisi¬
bili detracta nulla sit nec ulla omnino
ẽe possit talis iusio. si corpus non sit qd̾
uiden queate nullo modo tamen eiusdẽ
substantie est corpus quo formatur sen¬
sus oculorum. cum idem corpus uidetur. ⁊
ip̃a forma que ab eodem imprimitur sen¬

Expanded text:
haec tria, quod facillimum est, consideranda sunt et dignoscenda. Primo, ipsa res quam videmus, sive lapidem, sive aliquam flammam, sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, et antequam videretur: deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tertio, quod in ea re quae videtur, quamdiu videtur sensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit talis visio, si corpus non sit quod videri queat: nullo modo tamen ejusdem substantiae est corpus quo formatur sensus oculorum, cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sen
Abbreviated transcription (Latin):
pra. tamen int̾ se nunt in ista uita mag¬
nitudinib sepaiantur. Seiz emm qui¬
a moles nulle ibi sunt ideo non uidemus
in alio maiorem ẽẽ. memoriam quam
intelligentiam. in alio contra. in alio dlu¬
o hec amoris magnitudine superari si¬
ue sint ip̃a duo inter se equalia siue nõ
sunt: Atq ita et a singulis bina. et abi¬
nis singula. et a singulis singula ma¬
iorib minora iuncuntur. Et quando ĩ¬
ter se equalia fueruit ab omn langore
sanata. nec tunc equabitur reinatura
immutabili eares que ꝑ gr̃am ñ mu¬
tatur. quia non equatur creatura crea¬
tori. et quando abomnilanguore sana¬
bitur: mutabitur. Sed hanc non so¬
lum incorporalem uerum eciam sũme
in separabilem uereq immutabilem tͥ¬
nitatem cum uenerit uisio que facie ad
faciem nobis ꝓmittitur. multo clariu̾
certiusq uidebimus quam nunc eus
ymaginem quod nos sumus. ꝑquod
tamen speculum et inquo enigmate
quiuident sicut in hac uita idere con¬

Expanded text:
pora, tamen inter se nunc in ista uita magpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere con
Abbreviated transcription (Latin):
iungens tamquam parenti ꝓliq com¬
munis. unde nec parens intelligitur
ẽẽ nec proles habeat in hac ymagine
aliquamlicet ualde imparem simili¬
tudinem sp̃c sanctr non tamen sicut
ista ymagine trinitatis non hec tria
unus homo. sed unius hominis sunt:
ita in ip̃a summa trinitate cuius hec yma¬
go est nonunius dei sunt illa tria sed u¬
nus deus este et tres sunt slle non una
persona. Quod sane mirabiliter inef¬
fabile est et ineffabiliter mirabile.
cum sit una persona hec ymago trini¬
tatis. ip̃a uero summa trinitas tres per¬
sone sint in separabilior est illa trinitas
ꝑsonaꝵ trium quam hec unius. Illa
quippe in natura diuinitatis sine id
melius dicitur dectatis quod est hoc est
asq incominutabilit̾ inter se ac semꝑ
equalis est nec aliq̃n non fuit autalit̾
fuit: nec aliquando non erit aut aliter
ent. Ita uero tria que sunt in impari y¬
magine et si non locis. q̃m non sunt cor¬

Expanded text:
iungens tamquam parenti prolique comiungens tamquam parenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem similitudinem spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt cor
Abbreviated transcription (Latin):
rebus omnib antecellit tanta sit trini¬
est inseparabilitas. ut cumtrinitas tas.¬
homunum non possit diciimus homo.
iula unus deus et dicatur et sit. nec in
uno deo sit slla trinitas sed unus deus
nec rursus quemadinodum ista y¬
mago quod est homo babens illa cͥa
uina ꝑsona est ita est illa tuitas sed
crespeisone sunt pater. fai et filius patris
et sp̃c pr̃is et filii. Quamius enm memo¬
ria hominis et maxime illa quam peco
ra non habent .i. qua res intelligibiles
ita continentur ut non in ea per sensus
corporis uenerint habeat pro modulo su¬
o in hac ymagine trinitatis incompara¬
biliter quidem imparem sed tamen qͣ¬
lẽcumq similitudinem pr̃is itemq intel¬
ligentia hominis que per intentõem co¬
gitatõnis inde formatur quando quod
scitur dicitur. et nullius lingue cordis
uerbum est. habeat in sua magna dis¬
parilitate non nullam similitudinem
filii: et amor hominis de scientia proce¬
dem et memoriam intelligentiamq c̃õ¬

Expanded text:
rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo, habens illa tria, una persona est, ita est illa Trinitas, sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Quamvis enim memoria hominis, et maxra non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint, habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque con
Abbreviated transcription (Latin):
quentibus. quarum in una dixit pec¬
catores. in alia inimicos dei. taiquam
illis singulis recfliderit singula pec¬
catores ad infirmos: inimicos dei refe¬
rens ad impios Capttulumundecim¬

Expanded text:
quentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
uicia. Nam placet michi quod noui. et di¬
finitio quid sit in temperantia. et hoc est
uerbum eius. sicut sunt in arte nota ui¬
cia. etrecte approbatur eorum noticia. cũ
disceruit cognitor speciem priuatõnem.¬
q uirtittis. sicutagere et negare et esse
et non ẽẽ. Attamen urtute priuari atos
in uicium difficete. dominabile est. Et
cliffinire in temperantiantinetbumq e¬
uis clicere pertinet ad artemmorum. ẽẽ
autem intemperantem. ad id pertiner
quod illa arte culpatur: sicut nosse ac
diffiire quid sit soloetismus. pertinet
ad artem loquendi. Facere autem ius¬
um est. quod eadem arte reprehendit.
Uerbum estigitur quod nimo discer¬
nere et insinuare uolumus. cum amo¬
renotitia. Cumitaq mens se nouit et
amat. uingitur ei amore uerbum eiuᷤ.
Et quoniamamat noticiam. et nouit a¬
morem et uerbum in amore est. et amor
iuerbo. et uttumiq in amante atq
noticia. similis est. ei rei quamnouit.

Expanded text:
vitia. Nam placet mihi quod novi et devitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem privationemque virtutis, sicut aiere et negare, esse et non esse: attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et utrumque in amante atquenotitia, similis est ei rei quam novit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis noticia uerbum an ta.
tantum amata notitia. Nomimus enim:
ẽa que odimus. Sed nec concepta nec par¬
ta dicenda sunt anmo: que nobis displi¬
cent. Non enim omina. que quodammo¬
nota sint. non tam en uerba dicantur
ista de quibus nunc agimus Aliter enĩ
dicuntur uerba. que spacia temporum
sillabis tenent. siue pronuntientur. si¬
ue cogitentur. aliter omne quod notum
est uerbum dicitui: ammo impressum.
quam dui de memoria proferri et diffi¬
niri potest. quamius res ip̃a displiceat:
aliter cum placet quod mente concipi¬
tui: secunclum quod genus urrbi acci¬
piendum est quod ait apłc. nemo dicit
dominus iħc nisi in sp̃u sc̃o. cum sccłm
aliam u̾bi notionem dicant hoc et illi de
quibus ip̃e dominus ait. non omius qͥ
dicit michi domine domine intrabit in
regnum celorum. Herumptamen cun
et illa que oclimus recte displicent. recte¬
q improbantur: approbatur eorum im¬
probatio. et placet et uerbum est neꝙ
uiciorum noticia nobis displicet. sed ipsa

Expanded text:
nis notitia verbum, an tantum amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia quae quoquo monota sint, non tamen verba dicantur; sicut ista de quibus nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus, Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto : cum secundum aliam verbi notionem dicant hoc et illi, de quibus ipse Dominus ait, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Verumtamen cum et illa quae odimus, recte displicent, recteque improbantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrandum est ẽẽ simul hec tria. mẽ¬
tem. amorem notitiam: Sed non uniuꝰ
substantie sunt. aqua. unumi. et mel.
quamuis. ex eorum comnuxtione fiat
una substantia potionis. Quomodo au¬
tem illa cria non sint euisdem ẽentie ñ
uideo. cum mens ip̃a se amet. atq ip̃a se
nouerit. atq ita sint hec tria. ut non al¬
teri alicii ierum mens uel amata uel
nota sit. Unius ergo eiusdemq ẽẽntie
nec̾ce est. hec tria sint. et ideo si tamqͣm
commixtione confusa ẽent. nullo modo
eẽnt tria nec referri aclinuioem possẽt.
quemadmodum si ex uno eodeme au¬
ro tres anulos simles facias. quam¬
uis conexos sibi. referuntur ad inuicẽ
quod similes E sunt. Omnis enim si¬
milis alicui si milis est. et trinitas
auulorum est.⁊ unum autum ut
si misceantur sibi. et pertotam singu¬
li massam suam cõ spergantur. inter¬
cidet illa trinitas et omnino nonerit.
ac non solum umum aurum clicetur.

Expanded text:
arbitrandum est esse simul haec tria, menarbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis. Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tocius pars est. et totã ominibus partibꝰ
totum est. Sed qm̃ et pars corpus est.
et totum. non tantũ ista relatiue dicũ¬
tur. sed eciam sub stantialiter sunt.
fortassis ergo mẽs totum est it eius
quasi partes a mor quo se amat.
et scientia qua se nouit. quibus dua¬
bus partibus illud totum constat. an
tres sunt equales pattes. quibus totũ
unum completur: Sed nulia pars to¬
totum cuius pars est complectitur. ͥ¬
Mens uero cum se totam nouit. hoc
est ꝑfecte nouit. ꝑ totum eius est. no¬
ticia eius. et cum se ꝑfecte amat totam
amoreus. Nunc ergo sicut ex uno et
aqua et melle una fit portio et singula
ꝑ totum sunt. et tamen tria sunt. nul¬
la enim pars est. potionis que non habe¬
at hec tria. Non enim iuncta. uelut si
aqua et oleumẽẽnt. sed omiino comii¬
ixta sunt et substantie sunt omnes. ⁊
totus ille liquor una quedam est ex tͥ¬
bus confecta substantia tale aliquid

Expanded text:
totius pars est, et totum omnibus partibus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est, et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen sicut amici homies posunt
seorsum ẽe ab inuicem. sic amans et amor.
autsciens et scientia. Quamquam et a¬
mici corpore uidentur separari posse. ño
ammo: in quantum amicisunt. uerup¬
tamen fieri potest. ut amicus amicum
etiam oclisse incipiat. et eo ip̃o amicus
eẽ desinat. nesciente eclo et adhuc amã¬
te. Amor autem quo se mens amat si
ẽẽ desinat. simul et illa desinit ẽẽ amãs
Item noticia qua se mens nouit. si ẽe de¬
sinat. simul et illa nosse desinete sicut
caput capiteti alicuius ittiq caput est.
et relatiue ad se dicuntur. quam ius
eciam substantie sint. Nam et caput
corpus est. et capitatum. et si non sit cor¬
pus: neo capitatum erit. Sed hec precisi¬
one ab inuicem separari possunt. illa nõ
possunt. Quod si sunt aliqua corpora
que secari omnino et diuidinequeuit
tamen nisi partibus sius constarent cor¬
pora non eẽnt. Pars ergo ad totum rela¬
tiue dicitur: quia omins pars aliciuus

Expanded text:
non tamen sicut amici homines possunt non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
Mens autem amore quo se amat. potest
amare et aluicl preter se. Item non se so¬
lam cognoscitmens: sed alia multa.
Quam obrem non amor et cognitio tã¬
quam insubiecto insunt menti. sed sub¬
stantialiter eciam ita sunt. sicut ip̃a mẽs
quia et si relatiue dicuntur ad inuitẽ.
in sua tamen sunt singula quec sb¬
stantia. Non enim sicut color et colora¬
tum relatiue ita dicuntur ad inuicem
ut color in subiecto colorato sit. non ha¬
bens in se pp̃o ꝓpriam substantiam. quo¬
nuam coloratum corpus substantia est.
Ille autem insubstantia. sed sicut duo
amici eciam duo sunt homines. que st̃
substantie. cum hommes non relatiue
dicantur amici autem relatiue. Ses et
item. Quamius substantia sit amans
uel sciens. et substantia scientia et sub¬
stantia sit amor. sed amans et amor. aũ
sciens et scientia. relatiue ad se dicantur.
sicutamici. ¶Sens uero ac sp̃c non sunit
relatiua. sicut nec homines relatiua sũt.

Expanded text:
Mens autem amore quo se amat, potest Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens vero aut spiritus non sint relativa, sicut nec homines relativa sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
estutta. et uita quelibet. quolibet corpore
maior est non mole. sed ui. Mens uero
cum se ip̃a cognoscit. non se superat noticra
sua. quia ip̃a cognoscit. ip̃a cognoscitur.
Cum ergo se totam cognoscit. neq secum
quicquam aliud. par illi est. cognitio sua
quia neq exalia natura est. eius cogniti¬
o. cum se ip̃a cognoscit. et cum se totam ni¬
Milq ampluis percipit. neo minor nec ma¬
iorest. Red hic igiturꝰ diximus hectria cũ
ꝑfecta sunt ẽẽ consequenter equalia. Si
mul eciam admonemui: si utcumq uide¬
re possimus hec in amia existere. et tam¬
quam inuolute uolui. ut sentiantur et
diumeientur substantialiter. uel ut i¬
ta dicam ẽentialiter non tamquam insub¬
iecto ut color. aut figura incorpore. aut ul¬
la alia qualitas aut quantitas. Quieqͥd
enim tale est. non excedit subiectum in qͦ
est. Non enim color iste. aut figura hu¬
ius corporis. potest ẽẽ. et alterius corporiᷤ

Expanded text:
est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
etnoticia eius cum senouit. Ip̃a igitur o
mens et amor et noticia eius. tria quedã
sunt. et heotria unum sunt. et cum petfe¬
sta sunt equalia sunt. Si emmminus
seamat quam est. ut uerbi gratia car¬
tum se amet homnus mens quantimi
amandum est. corpus hominis. cum plus
sid ip̃a quam corpus. peccat. et non est
perfectus amor eiuis. Item si ampliuisie
amet quam est uelut si tantim se am
quetum amandus est. deus. cum ui¬
comparatõnebilit̾ minus sit ip̃a quam
deus. eciam sic mimo pectat. et non ꝑ fec¬
cum habet amorem suis Maiore autem
ꝑuersitate et iniquitate peccat. si corpus
cantum amat quantum amandus est
deus. Item notia. si minor est quam est.
sllud qͥuod noscitur et plene nosci põt
ꝑfecta non est. Sn autem maior est. ia
Tuperior est. natura que nouit quami
illa que nota est. sicut maior est noti¬
cia corporis quam ip̃m corpus. quod ea noti¬
cia notum est. Illa enim uita quedam est
in tatõne cognoscentis. corpus autem nõ

Expanded text:
et notitia ejus, cum se novit. Igitur ipsa mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non
Abbreviated transcription (Latin):
mens que se nouit et amat. in amore. et
noticia sua est et amor amoramanitis
mente atq in amore eius est. quia sciẽ¬
tem se amat. et amantem se nouit. ac ꝑ
hoc et bina in singulis. quia mensq
se nouit et amat. cum sua noticia est
in amore. et cum suo amore innotici¬
a est amorq ip̃e et noticia simul sut
in mente que se amat et nouit. Tota
uero in totis quemadmodum sint. iã
supra ostendimus. cum se totam mens
amat. et totam nouit. et totum amorẽ

Expanded text:
mens quae se novit et amat, in amore et mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem