comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsonantia qua eomnẽ musicae modulationem regit. prae¬
ter sonum fierinon potest. Sonus uero prȩterquendam
pulsum ꝑcussionẽ que non redditur. pulsus uero atq ꝑcussio
nullomodo ẽẽ. potest nisi precesserit motus: Sienim cuncta
sint immobilia. non poterit alterum alteri concurrere ut
alterum inpellatur ab altero sed cunctis stantib: motuq ca

Expanded text:
musicae elementis. Consonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuque ca
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quod ẽ B. eundem .B. Superat quã septua gesima tercia:
maiore uero quã septua gesima quarta: Fĩ igit᷑ quodẽ .c̃. pro¬
portio adid quod ẽ .BS. maior quidẽ ẽ quãlxxv ad lxxiii:
Minor uero quã lxxiiii. ad lxxiii : nam in priore unitas sep

Expanded text:
 quod est B eumdem B superat, quam septuagesima tertia, majore vero quam septuagesima quarta. Ejus igitur quod est C proportio ad id quod est B major quidem est quam 75 ad 74, minor vero quam 74 ad 73. Nam in priore unitas sep
Abbreviated transcription (Latin):
ocigit᷑ ita distincto de monstrabit᷑ dia pason c̃sonantia. quȩ cunc¬
tatum optima ẽ in multiplici in aequalitatis genere . & induplici¬
tatis habitudine repperiri : Ac primũ quid ẽ illud demons trandũ
quẽ ad modum in multi plicitatis generedia pason consonantia pos¬
sit agnosci: Prȩcurrendum ẽ igitur ad breue quiddam. quo prius
cognito facilior demons tratiofiat: Ab omni suꝑ particularisi con¬
tinuam eisuꝑ particularem quis auferat ꝓportionem quae ẽ
sclic&minor : id quod relinquit᷑ minus ẽ eius medi & ate qua de trac¬
teiẽ pro portionis ut in ses qualtera acses quitercia. Qmses qual

Expanded text:
Hoc igitur ita distincto, demonstrabitur diapason consonantiam, quae cunctarum optima est in multiplici inaequalitatis genere, et in duplicitatis habitudine reperiri. Ac primum quidem illud demonstrandum, quemadmodum in multiplicitatis genere diapason consonantia possit agnosci. Praecurrendum est igitur ad breve quiddam, quo prius cognito facilior demonstratio fiat, ab omni superparticulari, si continuam ei superparticularem quis auferat proportionem, quae est scilicet minor, id quod relinquitur minus est ejus medietate, quae detracta est proportionis, ut in sesquialtera ac sesquitertia. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
deleetationẽq ut dictũ ẽ similitudo conquat: Ande plat
Siamgume cauendiȩ uistinat. Nedeberemorat mi ca
aliquid ꝑmutetur. Negat enim esseullã tantã mnetinuiic¬
publica labe qͣs ã paulatim depudenti acmodestamunica

Expanded text:
t dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam paulatim de pudenti ac modesta musica
Abbreviated transcription (Latin):
modo concientiam ꝑsonare. Itaigituradid quod diu inquire¬
ł et attont us accessit adopusdiuq considerans arbitratus . ẽ.

Expanded text:
modo concinentiam personare. Ita igitur ad id quod diu inquirebat attonitus, accessit ad opus: diuque considerans, arbitratus e
Abbreviated transcription (Latin):
equalium partium. cs. sed ds̃. duarũ: Critigit᷑ cs̃. sesqual¬
tra eiquae ÷ d̃s: Rursus qm̃ .cs̃. est triũ partiũ aequaliũ
qualis ÷ una .e. B. Triplaigit᷑ ẽ .cB. ab eaquȩ ẽ. Es Frĩt
igit᷑ .cB̃. Lichanos hypaton diatonos : c̃sonabt que proslã¬
diates saron: Eadẽ uero lychanos hypaton diatonos c̃sonabit
ad mesen c̃sonantiã diapente: eadẽq Irchanos diatonos c̃sona¬
bit ad neten hy ꝑ boleon di apason & diapente: rur sus side tota
ab̃. nonã partẽ auferã eam que ẽ ał. Ert̃ partesocto B.
erit igit᷑ E S. hy patebypat .n. ad quã ses quioctauã c̃tineat

Expanded text:
aequalium partium C B, sed D B duarum, erit igitur C B sesquialaequalium partium C B, sed D B duarum, erit igitur C B sesquialtera ejus quae est D B. Rursus quoniam C B est trium partium aequalium, qualis est una E B, tripla igitur est C B ab ea quae est E B; erit igitur C B lychanos hypaton diatones, consonabitque proslamonsonantiam. Eadem vero lychanos hypaton diatonos consonabit ad mesen consonantiam diapente. Eademque lychanos diatonos consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B nonam partem auferam, eam quae est A F, erunt partes octo F B. Erit igitur F B hypate hypaton, ad quam sesquioctavam contineat
Abbreviated transcription (Latin):
singillatim uero ad .ds. duplȩs̃ ab his quaesunt ac̃ .c̃o.dẽ. es̃:
Frit igit᷑ as̃. quidem grauissima idȩ̃ps lãba nomenos: Db̃. aut̃
mese : Estenĩ dimidiatotius: Et sicut ab̃. ab eaque .ẽ. DB. du¬
pla ẽ. spatio : ita G̃B. abeaquȩ ẽ. ab̃ dupla ÷ acumine: nã
ut superius dictũ ÷ spatii & acuminis sẽꝑ ordo c̃uersus. ẽ:
nã tanto ẽ chorda maior in acumine qri anto fuerit minor
ins patio: quocircaerit. & e s. n&ehy ꝑ boleon: qm̃ .e s.
eius quȩ .ẽ. DẼ. dimidia quidẽ ẽ in quantitate dupla uero. ẽ¬
in acumine : Rursus qm̃ eadem EB eiꝰ quȩ ẽ as. quarta
parsins patio quadruplaerit ab eadem in acumine : Frit igitur
ut dictũ ẽ. ne ehyꝑboleon dupla inacumine. ab eaquae ẽ mese:
Mesiaut̃ dupla i acumine abeaquae .ẽ. pros lãbã nomenos: conso¬
eftaut̃ . ab̵. quat tuor taruncem partium: cb. autẽ trium
Ã Eigit᷑ ses ouitercia .ẽ. abeaquȩ .ẽ. cb̃.: Rursus quiatriũ ÷

Expanded text:
sigillatim vero A D, D B duplae sunt ab his quae sunt A C, C D, D E, E B. Erit igitur A B quidem gravissima, id est proslambanomenos, D B autem mese. Est enim dimidia totius, et sicut A B ab ea quae est B D dupla est spatio, ita B D ab ea quae est A B, dupla est acumine. Nam, ut superius dictum est, spatii et acuminis semper ordo conversus est. Nam tanto est chorda major in acumine, quanto fuerit minor in spatio, quocirca erit et E B. Nete hyperboleon quoniam E B ejus quae est D B, dimidia quidem in quantitate, dupla vero in acumine. Rursus quoniam eadem E B ejus quae est A B quarta pars est in spatio, quadrupla erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla in acumine ab ea quae est mese. Mese autem dupla in acumine ab ea quae est proslambanomenos. NEst autem A B quatuor earumdem partium, C B autem trium, A B sesquitertia est ab ea quae est C B. Rursus quia trium est
Abbreviated transcription (Latin):
inscripsimꝰ t : Rursus trite hyꝑboleon diatonici generisquȩ ÷
ũ dccccxui. ad paraneten by ꝑboleon diatonicigeneris quȩ ẽ. uĩ.
dacii. Rursus obtin& differentiam tonũ quã similinotula in sig¬
niuimꝰ : Nete aut̃ die zeugmeñ ad triten hy ꝑ boleon id ÷ ũi. lxxii.
ad ũ. dccc xVi. semitoniũ refert qđ tali notula signauimꝰ ł : Et
norũ acsemitonii : Sedidẽ duo toni acsemitoniũ inchromatico
genere hacratione diuisis: Secundũ enĩ genꝰ qđ ÷ chromaticũ
hoc modo descriptũ : paranete enĩ chromatice hyꝑboleon
que ẽ .ii . dcc xxui. ad netenhy ꝑboleon qu&đ ÷ icciii. cõpara

Expanded text:
inscripsimus. T. o Rursus trite hyperboleon diatonici generis, quae est II. DCCCC. XVI. ad paranete hyperboleon diatonici generis, quae est II. D. XC. II. obtinet differentiam toni, quam simili notula T.o insignivimus. Nete autem diezeugmenon ad triten hyperboleon, id est, III. LXX. II. ad II. DCCCC. XVI. semitonium refert, quod tali notula signavimus. T. sn, duorum tonorum ac semitonii. Sed iidem duo toni ac semitonium in chromatico genere hac ratione divisi sunt. Secundum enim genus, quod est chromaticum, hoc modo descriptum est. Paranete enim chromatice hyperboleon, quae est II. DCC. XXX. VI. ad neten hyperboleon, quae est II. C
Abbreviated transcription (Latin):
.do int̃uallũ effictum ex composito bis copulatoq sibim& & ꝑ
binariũ nultiplicato .Bc. int̃uallo : innumeris quoq: idem
ꝓbat᷑. Sit enĩ .ũ. ad c̃. duplum utbinarius adunitatem & siat ut c̃
ad .G̃. Ita .b. ad .d. Fritigit᷑ .o. quaternarius multiplex Est autẽ
ad .c̃. unitatẽ: Estenĩ quadruplus quat̾ narius unitatis. & binario.

Expanded text:
C D intervallum, effectum ex composito bis copulatoque sibimet et per binarium multiplicato B C intervallo. In numeris quoque idem probatur. Sit enim B ad C duplum, ut binarius ad unitatem, et fiat ut C ad B, ita B ad D. Erit igitur D quaternarius. Multiplex est autem ad C unitatem. Est autem quadruplus quaternarius unitatis, et binario
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ toñ dxxx̃i. ecc xli. & sit hoc .d: abeo uero quod ẽ .a. intendat᷑
b semitonum aliud intendat᷑ minꝰ quod ẽ .c̃ : & sit c̃ dax iũi celxuii.¬
qm̃ igit᷑ .a. d. torꝰ ÷ ac uero duo contin& minora semitoma uideamus¬
haec quȩsit differentia int̃ .c. atq d. numeros constituta: estautẽ
.e. scilic& unitatem .uuĩ cliii : De monstratũ ÷ igit᷑ tonũ duob: semito

Expanded text:
ntendatur B semitonium aliud intendatur minus, quod est C, et sit C 524288. Quoniam igitur A D tonus est, A C vero duo continent minora semitonia: videamus quae sit differentia inter C atque D numeros constituta. Est autem E, scilicet unit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportionis iniimos incident: Tot &iã int̃c&eros eĩdem ꝓ¬
portionis incident : sed nullus int̃. Ed atq q̃ minimos eĩdem
ꝓportionis int̃uenire potest: Nullus igit᷑. int̃ .B. atq: c̃.¬
ꝓportionalit̃ cad& : & in numerissit quae lib& suꝑ particula
isꝓportio ut ses qualtera. : Hic uero sint .X&xv: in eadẽ
uero ꝓportioneminimi .ii. & .iii: aufero d& trib binarium
sit reliqua unitas. eadem quae utrosq m&it᷑ : Nullus erit igit᷑
inter binarium t̃nariũq numerꝰ quisit binario maior:
Minor uero t̃nario: Alio quin unitas diuid& quod ÷ in c̃ueri¬
ens. Quareneint̃ decem quidẽ atq: quindecim quis quam
inueni &᷑ numerꝰ quitalẽ ad .x. obtineat ꝓportionem
qualẽ adeumtenent. XU.

Expanded text:
proportionis minimos intercident, tot etiam inter caeteros ejusdem pproportionis minimos intercident, tot etiam inter caeteros ejusdem proportionis incident. Sed nullus inter F D atque G minimos ejusdem proportionis intervenire potest. Nullus igitur inter B atque C proportionaliter cadet, et in numeris sit quaelibet superparticularis proportio, ut  aufero de 3 binarium; fit reliqua unitas, eadem utrosque metitur. Nullus erit igitur inter binarium ternariumque numerus, qui sit binario major, minor vero ternario. Alioquin unitas dividetur, quod est inconveniens. Quare ne inter 10 quidem atque 15 quisquam invenietur numerus qui talem ad 10 obtineat proportionem qualem ad eum tenent 15.
Abbreviated transcription (Latin):
& prior naturalit̃ suerit ultimo comparatꝰ si primũ ultimꝰ fuerit
m̃sus in&i& & medium: C̃ igit᷑ m&i& id quodẽ .B Multi¬
plex ẽ igitur .B. eiꝰ quod ÷ c̃: idrursus ex numeris sit .c̃. unitas.¬
d. uero exduplicata proportione. Bc quater narius : & ẽ mul¬
tiplex eĩ quod. est c̃ : est enim quadruplus: Qm̃ igit᷑ hic
quadruplus ex duplicata. Bc̃. proportione generatꝰ. B.c̃.¬
portionalit̃ int̃uenient. Sit enĩ Bic ꝓportio suꝑparticularis & in
eadem ꝓportione minimisint. dł. &g: qm̃ dł &g. minimifont¬
ineadẽ ꝓportione sunt eĩdem ꝓportionis primi: quocir caso la¬
eos unitas in&i&᷑: Auferat᷑ igit᷑ . C̃. ab .D.E. & relinquat᷑.D
Hic ẽ igit᷑ utrorũq m̃sura cõmunis: Haec igitur erit unitas:
quocircanullus int̃. Fd̃. atq: q̃ incid&. numeꝰ quisit. abłO
quidẽminor. Maior uero ab . G̃. solaenĩint̃ ÷ unitas: quantiũ
insuꝑparticularib: proportionib: proportionalit̃ int̃ eĩdem

Expanded text:
 primus fuerit ultimo comparatus, si primus ultimum fuerit mensus, metietur et medium. C igitur metietur id quod est B. Multiplex est igitur B ejus quod est C. Id rursus ex numeris, sit C unitas, vero ex duplicata proportione, B C sit quaternarius, et est multiplex ejus quod est C. Est enim quadruplus. Quoniam igitur quadruplus ex duplicata B C proportione generatur, B C pportionaliter intervenient. Sit enim B C proportio superparticularis, et in eadem proportione minimi sint D F et G. Quonin eadem proportione, sunt ejusdem proportionis primi. Quo circa eos unitas metietur. Auferatur igitur G ab D F et relinquatur D, hic est igitur utrorumque mensura communis: haec igitur erit unitas. Quocirca nullus inter F D atque G incidet numerus, qui sit ab F D quidem minor, major vero ab G. Sola enim interest unitas, quanti vero in superparticularibus proportionibus proportionaliter inter ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
uallum .S. c̃: & .G. multiplex eius quod ÷ c̃: & fiatut ÷ c̃ ad .B.
ita .b̃. ad .d.: qm̃ igit᷑ .B. multiplex ẽ eĩ quod ẽ. c̃: i&it᷑ c̃ terminꝰ.
id quod ÷ B. ł bis ł tertio ł deinceps & ÷ ut .c̃. ad.s̃. ita badd:

Expanded text:
rvallum B C, et B multiplex ejus quod est C, et fiat ut est C ad B, rvallum B C, et B multiplex ejus quod est C, et fiat ut est C ad B, ita B ad D. Quoniam igitur B multiplex est, ejus quod est C metitur C terminus, id quod est B, vel bis, vel tert
Abbreviated transcription (Latin):
unde sit ut om̃is sonꝰ quasi ex quibdam partib cõpositꝰ eẽ uideatur:
Om̃is aut̃ partium c̃iunctio. quadã ꝓportione cõmittit᷑: Sonorũ
igit᷑ coniunctio proportionib: constituta :: proportiones autem
principalit̃ innumeris considerant᷑: Proportio uero simplex
numerorũ uel in multiplicib uel in suꝑ particularib uel in suꝑ¬
partientib: inuenitur: Secundũ multiplices uero proportiones
uel suꝑ particulares c̃sonȩ uel dissonȩ uoces exaudiuntur :
Consonȩ quidems quȩ simulpulsȩ suauem ꝑmix tũq int̃ sec̃ iungunt
sonũ. Dissonȩ uero quaesi mulpulsȩ non reddunt suauẽ neq ꝑmix¬
tũ sonũ. his igit᷑ ita praedictis deꝓportionib pauca dicam̃
unt̃ uallũ multiplex binariomultiplic& id quod fit ex hac
Omultiplicatione int̃uallũ multi plexerit. Sit multiplex int̾¬

Expanded text:
Unde fit ut omnis sonus quasi ex quibusdam partibus compositus esse videatur. Unde fit ut omnis sonus quasi ex quibusdam partibus compositus esse videatur. Omnis autem partium conjunctio quadam proportione committitur. Sonorum igitur conjunctio proportionibus constituta est. Proportiones autem principaliter in numeris considerantur, proportio vero simplex numerorum vel in multiplicibus, vel in superparticularibus, vel in superpartientibus invenitur. Secundum vero multiplices proportiones, vel superparticulares, consonae vel dissonae voces exaudiuntur. Consonae quidem sunt quae simul pulsae suavem permixtumque inter se conjungunt sonum; dissonae vero quae simul pulsae non reddunt suavem neque permixtum sonum. His igitur ita praedictis, de proportionibus pauca dicamus. ntervallum multiplex binario multiplicetur, id quod fit ex hac multiplicatione intervallum, multiplex est. Sit multiplex inte
Abbreviated transcription (Latin):
FA PLICIUNT CAPITULAF .I. VOCUH DIEEERENTIAS
IN QUANTITATE¬
tsiomĩa quȩde monstrandaerant superioris libritractatione
digessimꝰ Non penit& tam̃ rursus eadem breuit̃ memoriae
recolligenda praestare cum quadã diuersitate tractatus:
ut his rursus ad memoriã redeuntib ad regulȩ diuisionem
peactotatendit intentio ueniamꝰ: Sifor rerum omniũ quiefnullus au¬
ditum sonus ferir& : Id aut̃ sier&. qm̃ cessantib: motib cunctis pullã
int̃ serespulsum cierent: Ut igit᷑ situox pulsu ÷ opꝰ: sed ut sit pulsus
motꝰ necesse ÷ antecedat: ut ergo sit uox. motũ. ẽẽ. necesse . ẽ.:
Sed om̃is motus hab& ins&ũ uelocitatem tũ &iã tarditatem: Sugit᷑
sit tarđ inpellendo motꝰ grauior reddit̾ sonꝰ: nãut tarditas ꝓxi¬
ma stationi ÷. Ita grauitas contigua tacitur nitati: uelox ueromotꝰ
acutam uoculam prȩstat: Prȩterea quȩ grauis ÷ intentione
rescit ad medium: Quae uero acuta. remissione decrescit ad mediũ:

Expanded text:
UM. Vocum differentias in quantitatetsi omnia quae demonstranda erunt superioris libri tractatione digessimus, non poenitet tamen rursus eadem breviter memoriae recolligenda praestare, cum quadam diversitate tractatus, ut his rursus ad memoriam redeuntibus ad regulae divisionem, quo tota tendit intentio, veniamus. Si foret rerum omnium quies, nullus auditum sonus feriret. Id autem fieret, quoniam cessantibus cunctis motibus nullae inter se res pulsum cierent: ut igitur sit vox, pulsu est opus. Sed ut sit pulsus, motus necesse est antecedat. Ut ergo sit vox, motum esse necesse est. Sed omnis motus habet in se tum velocitatem, tum etiam tarditatem. Si igitur sit tardus in pellendo motus, gravior redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi est, ita gravitas contigua taciturnitati. Velox vero motus acutam voculam praestat. Praeterea, quae gravis est, intensione decrescit ad medium. Quae vero acuta, remissione decrescit ad medium.
Abbreviated transcription (Latin):
instrumentis. ut incthara ueltibus c&erisq quaecantilenae famulant᷑
& primũ eaquȩ estmu: ulenai his maxime ꝑspiciendo ẽ. quae
in ipsocaelo uel compage elementorum ueltẽporũ uaria&eate iasurr:
Quis m̃ fieripotest ut tã uelox caclima. hnna. tacito silentiq cursu
moueatur & si adnĩas auressonus ille non ꝑuenit. quod multis
fieri decaisis necesse ẽ. non poterit tamen motustam uelo cissimis
ita magnorũ corporũ nullos omnino sonos cierecum prȩseram
tanta sint stellarũ cursus coaptatione conurt ut nihil ae que con¬
paginatũ Nuhilita commis sũ possit intelligi: Nã que ali excelsio¬
res alii inferioresferuntur. atq i ta om̃s aequali incitatione uol¬
uuntur. ut ꝑdis pares in aequalitates ratuscursuũ ordoducatur:
Tsn denon potest ab hac caelesti uertig. ie ratusordomodulationis
apsistere. Iamuero quat tuor elementor ĩ diuersitates contrarias¬
epotentias . nisi quȩdã armonia coniunger& quifieriposs&

Expanded text:
instrumentis, ut in cithara vel in tibiis, caeterisque quae cantilenae famulantur. Et primum ea quae est mundana in his maxime perspicienda est quae in ipso coelo, vel compage elementorum, vel temporum varietate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali incitatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harm
Abbreviated transcription (Latin):
colo ts sormesq: conspicere nisi &ia quaesit horũ ꝓpri& as inuesti¬
gauerint. sic non sufficit cantilenis musicis. A ta: i. Nisi&iã quali
rincipio igitur demu sica disserenti illud inter indicendum
uidetur. Quot musicȩ genera ab eius studiosis comphensa
eẽ nouerimus Sunt autẽ tria & prima quidẽ mundara ẽ
secunda uero humana Tercia ⁊uuein quibdã constituta. est.

Expanded text:
colores formasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investicolores formasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali ae narratur. Principio igitur de musica disserenti, illud interim dicendum videtur, quot musicae genera ab ejus studiosis comprehensa esse noverimus. Sunt autem tria. Et prima quidem mundana est; secunda vero humana; tertia quae in quibusdam constituta est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferentes. quo quo modo ꝓstrant delectantur. Nonneillud e iã niani¬
festũ est inbellum pugnantiũ ani.ros tubarũ carmine accendi
Quodsi ueri simde est ab animi pacato statuquẽquam ad furorem atq
ira cundiã posse profer .nor. est dubium quod conturbatȩ mentis
iracundiã uelnimiã cupiditatẽ modestior modus possit astringe t
Quid quod cum aliquis cantilenã libentius aurib atq animocapii
Adillud &iã nonsponte conuertitur : ut motũ quoq: aliquẽ milẽ
auditȩ cantiliiae corpus effingat. Et quod omnino aliquod melos
auditum sibim emor aniinus ipsedecerpat. ut ex his omnib: ꝑspicue
nec dubitanter appareat. Ita nobis musica nnaturaliter. ẽẽ. conium:¬
tam. ut ea nesi uelimus quidem carere possimus. Quocirca inter¬
denda uismentis. ẽ. ut id quodnatura .ẽ. insitũ. scientia quoq
conprehensum teneri. Sicut enĩ inuisu quoq non fufficit eraditis

Expanded text:
oferentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manioferentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est, ab animi pacato statu, quemquam ad furorem atque iracundiam posse proferri. Non est dubium, quod conturbatae mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem auditae cantilenae corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis
Abbreviated transcription (Latin):
qui a non potest dubitari quinnrãe animae &corporisstatus eisdẽ
quod ã modo proportionib: uideatur. ẽẽ. compositus. qiuib:
armonicas modulationes posterior disputatio conuingi copu¬
lariq: monstrabit : Inde ẽ eni quodinfantes quoq: cantilena
dulcis oblectat: Aliquiduero asperũ atq inmite ab audiendi uo¬
luptate suspendit : Nimirũ id &iã om̃is a&as patitur om̃isq: sexus.
Iua lic& suis actib: distributa sint . unata menmusicae delectatioe con¬
iuncta sunt. Quidenĩ fit cum infletib lȩctus sosmodulantur dolentis.
quod maxime n uliebre ẽ. ut cumcantico quodamdultior fit causa
deflendi Iduero &iã fuit antiquis inmore ut cantus tibi ȩ luctibuis
praeir&. Testis ẽ. papinius tacius hoc uersu. Cornugraue mugit
adunco tlacuitenerossuũ ꝓducerema.ies . & qui suauiter canere
non potest sibitamen aliquid canit. Non quod eum al qua uolupta¬
te id quod canit adficiat Iquod quandam insitã dulcecunem ex anin io¬

Expanded text:
Quia non potest dubitari quin nostrae animae et corporis status eisdem quodammodo proportionibus videatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique demondulcis oblectat. Aliquid vero asperum atque immite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis aetas patitur, omnisque sexus. Quae licet suis actibus distributa sint, una tamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes? Quod maxime muliebre est, ut cum cantico quodam dulcior fiat causa flendi. Id vero etiam fuit antiquis in morem, ut cantus tibiae luctibus praeiret. Testis est Papinius Statius hoc versu: Cornu grave mugit adunco, Tibia cui teneros suetum producere manes. Et qui suaviter canere non potest, sibi tamen aliquid canit, non quod eum aliqua voluptate id quod canit afficiat, sed quod quamdam insitam dulcedinem ex animo pr
Abbreviated transcription (Latin):
Sedduo sesquit̃ cii amplioress unoses qualtero: Duoigit᷑ coniunã dias¬
tessaron c̃sonantiã uincent. quod nulla ratione c̃tin&: Exhisigit᷑ app¬
bat᷑ di apente acdiatessaron inmultiplicigenere collo cariñ posse:
Quocirca insuꝑ particulari in aequalitatis genere iureponentur.
.XXIIII. DEMONS TRATIODIAPENTEETDIATESSA RON
IN MAXIMISSUPPARTICULARIB ESSE

Expanded text:
Sed duo sesquitertii ampliores sunt uno sesquialtero. Duo igitur toni unam diatessaron consonantiam vincent, quod nulla ratione continget. Ex his igitur approbatur diapente ac diatessaron in multiplici genere collocari non posse: quocirca in superparticulari inaequalitatis genere jure ponentur. CAPUT XXIII. Demonstratio diapente et diatessaron in maximis superparticularibus
Abbreviated transcription (Latin):
onuero ignoramꝰ. ẽẽ alias quoq: ꝓportionũ medi&eates . quas qui¬
dem mn arithmeticis deximꝰ: Sed ad p̃sentẽ tractatum. hasinari
necessariae : Sed int̃has tres medi&ates: ꝓportionalitas quidẽ
ꝓprie & maxime geo m&rica nuncupatur. Id circoqm̃ aequis pro¬
portionib tota contexit᷑. Sed tam̃ eodem utem᷑ ꝓmiscue uocabulo:
Proporcionalitats &iã c&eras nuncupantes XIII. DECOΛ¬
TUNUIS MEDIETATIBUS
ET DIS IUNCTIS.

Expanded text:
on vero ignoramus alias quoque esse proportionum medietates, quas quidem in arithmetica diximus; sed ad praesentem tractatum hae sunt interim necessariae. Sed inter has tres medietates proportionalitas quidem proprie, et maxime geometrica nuncupatur, idcirco quoniam aequis proportionibus tota contexitur. Sed tamen eodem utemur promiscue vocabulo, proportionalitates etiam caeteras nuncupantes. CAPUT XIII. De continuis medietatibus et disjunctis
Abbreviated transcription (Latin):
unatarũ medi& as arithmn&ica nuncupat᷑ qđ int̃ terminos scđm
numerum aequa .ẽ. differentia : Geo m&rica uero secunda dicit᷑
qđ similis ẽ qualitas proportionis : Armonica aut̃ uocatur.
qm̃ ẽ. ita co aptata. Vt in differentiis ac terminis aequitas ꝓpor¬
nonum consider&e : Acdehis quidẽ diligentasin arhim &icis disputatũ ẽ.
pancuers ut commemoremꝰ tantũ sta ꝑcurrimꝰ : aev. Quiꝰ aorionũ¬

Expanded text:
una eorum medietas arithmetica nuncupatur, quod inter terminos, secundum numerum aequa est differentia. Geometrica vero secunda dicitur, quod similis est qualitas proportionis. Harmonica autem vocatur, quoniam ita est coaptata, ut in differentiis ac terminis aequalitas proportionum consideretur. Et de his quidem diligentius in arithmeticis disputatum est, nunc vero ut commemoremus, tantum ista
Abbreviated transcription (Latin):
adunitatẽ binarius comparatus: Itaq maxinie distant soru inbis
dia pason cũ a sequa drupla int̃ uallidim̃sione discedunt: Minimũ
parte trancendit: Acstat deinceps c̃cinentiarũm ođ quineq ultra quadruplã
possit extendi Neq intrapartẽ t̃ciã coartari : Et scđmnicomacũ quidẽ¬
hic c̃sonantiarũ ẽ ordo ut sit prima dia pason: Secunda dia pason &dia¬
pente t̃ciab̵dia pason. quarta diapente. quinta diatessaron .XVuii.
DIORDINE CON SONANCIARUSEA TEHCIA
LUBU LISISPETEU SI

Expanded text:
ad unitatem binarius comparatus; itaque maxime distant soni in bis diapason, cum a se quadrupla intervalli dimensione discedunt. Minimum parte transcenditpossit extendi, neqhic consonantiarum est ordo, ut sit prima diapason, secunda diapason et diapente, tertia bis diapason, quarta diapente, quinta diatessaron. CAPUT XVIII. De ordine consonantiarum sententia Eubulidis et Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dũplicẽ uincunt quẽ ad modũ exarith meticis instructꝰ sibi potest colligere
quisq: Duoigit᷑ tonidiatessaron superabt̃ quod .ẽ. in conueniens : Diatessaron
enĩ duos tonossemitoniis patiotianscendit. fuigit᷑ fieri potest ut diapente

Expanded text:
duplicem vincunt, quemadmodum ex arithmeticis instructus sibi potest quisque colligere. Duo igitur toni diatessaron superabunt, quod est inconveniens: diatessaron enim duos tonos semitonii spatio transcendit. Non igitur fieri potest ut non diapente
Abbreviated transcription (Latin):
lenti ad ulescentes tibiarũ &iã cantu ut sit instinctimulieris pudiae
fores fiangerent ad monuisse tibicinã ut spondeum caner& pithagoras
dicitur quod cumilla feciss& tarditate modorũ & grauitate canentis.
Ilorũ surentem p&ulantiam consedisse Sed ut similia breuiter exẽ¬
placonquiram terpander atq: arion m& hymneus. lesbios. atq
iones grauissimis morbis cantus eripuere praesidio. Is menias uero
thebanus boetiorũ plurib: quos ischia dici doloris tormenta uex abant.

Expanded text:
lenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae lenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque Iones, gravissimis morbis, cantus eripuere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat
Abbreviated transcription (Latin):
ap udeos siuit mnusicaediligentia ut cama nimos quoq obeie fte
arbitiarentur Aulgatum quippe ẽ. quã scepe iracundias
cunilena re presserit quã multa uel in corporũ ut l inot¬
morũ affectiorib miranda ꝑfecent. Curem̃ ẽ. ilud ignotũ
quod prtago ios ebrium adulescentẽ tauro minitanũ seib
pho i gui modi sono incitatum spondeo succinente redelidere
mitiorem & sui compotẽ: Nãcun iscortumi inriualis domo
ess& clausum: atq ille furens domũ uell& amburere
Cuiq phi tagoras. stellarumeur sus ut eimos noetur nus ins¬
picrre ubuntellexit sono phri. gumodi ineitatũ mults
amicorũ monitionib a facinc renoluis se desistere mutar
modiũ praecepit: atq ita furentis animũ adulescentis
adstatĩmeritis pacatissimȩ tẽperauit
Quodscilic& marcus tullius comme¬
morat in eo libroquẽ de consilis suis composuit. Aliterquidem sed hoc modo:
Sedut aliqua similitudine adductus maximis minima conferã ut cũ uinci¬

Expanded text:
apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tullius commemorat in eo libro quem de consiliis suis composuit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima conferam, ut cum vino
Abbreviated transcription (Latin):
quadam motuum ex grauitate acumen intendi. De trac¬
tione uero motuum lax ari ex acumine grauitatem. explu¬
rib: enimmotibus acumen quam grauitas constat. In quib:

Expanded text:
quadam motuum ex gravitate acumen, intendi, detractione vero motuum laxari ex acumine gravitatem. Ex pluribus enim motibus acumen quam gravitas constat. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Neccidem homini ẽper aequalis .ẽ. Ftus tra autem ario iuicacio
quis quam committ& quodueraciter affect& inquirere: Idu¬
copythagonci medio quodamferuntur innere : Namnec
omne udicium dedunt auribus & quaedam tamen
ab eis non nisi auribus explorantur Ipsas &eni ⁊ consonar¬
tias auremetiuntur. Quibus uero interse distantis coriso¬
nantiae differant. idiam non aurib: quarũ sunt obtus
uiditia. sed regulis rationiq ꝑmittunt ut quasi oboe diens quia.

Expanded text:
nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judicio nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judicio quisquam committet, quod veraciter affectat inquirere. Idcirco Pythagorici medio quodam feruntur itinere. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure metiuntur. Quibus vero inter se distantiis consonantiae differant, id jam non auribus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique permittunt, ut quasi obediens qui
Abbreviated transcription (Latin):
graius quedistantia: consonantia. ẽ. acuti sonigrauis que mꝑx¬
tura suauiter uniformiter qu e aurib accidens. Dissonantia
uero est duorum sonorũ sibim & ꝑmixtorũ ad auremueniens
aspera at que in iocunda ꝑcussio. Nam dumsibim& misceri
nolunt. & quodam modo integer uterq nititur ꝑ uenire
Cũq alter alteriofficit adsensum insuauiter uterq trans¬
mittitur. XIIII NONOMNE IUDICIŨ DAN DAPA
PSSESIASIBUS SEDAMPUUS RATIONI ESSE EPRE¬
BEM DU IN QUODESENSUŨ FALLATIAD
ed dehis ita proponimus ut nonomne iudicium sensib:
idemus. quãquam a sensu aurium hiuus ceartis sumat᷑
omne principium. Namsinullus ess& auditus ⁊culla om¬
nino disputatio deuocib extitiss & sed principium quodã¬
modo s quasi ad monitionis uicemten& auditus postre¬
eonsero persectio agnitionis quȩis in ratiocinatione¬
cmsstit qudecertis regulissese tenens numquam ullo
ertore prolabitur. Nsam quiddiutius dicendũ esł de
er rore sensuum: quardone omnib: ea demsentiendiuis

Expanded text:
gravisque distantia. Consonantia est soni acuti gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus avero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quodammodo integer uterque nititur pervenire, cumque alter alteri officit, ad sensum insuaviter uterque transmittitur. CAPUT IX. Non omne judicium dandum esse sensibus, sed amplius rationi esse credendum, in quo de sensuum fallacia. Sed de his ita proponimus, ut non omne judicium sensibus demus, quanquam a sensu aurium hujusce artis sumatur omne principium. Nam si nullus esset auditus, nulla omnino disputatio de vocibus exstitisset. Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam errore prolabitur. Nam quid diutius dicendum est de errore sensuum, quando nec omnibus eadem sentiendi vis,
Abbreviated transcription (Latin):
Non. ẽ igit᷑ semitonium sedminus a semitonio: Tunc enũ integrũ
ẽẽ semitonium iure putar&ur: Sieorũ differentia quȩ cẽ .xiii.
facta octes. medi &atem ducentorũ quadragintatrũ nimero

Expanded text:
Non est igitur semitonium, sed minus a semitonio. Tunc enim integrum Non est igitur semitonium, sed minus a semitonio. Tunc enim integrum esse semitonium jure putaretur, si eorum differentia, quae est 13 facta octies, medi
Abbreviated transcription (Latin):
integritatẽ usq non ꝑuenit. sed int̃haec unũ mauis semitoniũ
UUMERIS SEMITO NUM CONSTAD
uod uero sit integrũ semitoniũ aut quib: primis numeris
const& nunceuidentius explicabo Id  qđ dediuisi¬
one tonidictũ ẽ: Non ad hoc ꝑtin& ut semitoniorũ modos
uoluerimꝰ ostendere sed ad id potius quod tonũ ingemina
dequadiceremus non possedis ungi. Diatessa ronquae .ẽ consonantia
uocũ quidẽ ẽ. quattuor int̾uallorũ trium: Constat aut̃ exduob
tons & integrosemitonio. Sitenim subiecta discriptio excii.cc xui.
Ses qui tertia proportiofi& acdiatessaron concinentiã resonabit:
Sedsi cc xui ad cxcii cõparemus. Sesquioctauapros ortio ẽ
Est enĩ eorum differentia xXIIII. quae . ẽ. octauapars decentũ
conparat᷑ : erie altera sesquioctaua proportio . Nã eorũ diffe¬
conparatio ducentorũ quinquaginta sex. adducentos qua. dra

Expanded text:
integritatem usque non pervenit. Sed inter haec unum majus semitonium integritatem usque non pervenit. Sed inter haec unum majus semitonium us primis numeris semitonium constet. Quod vero integrum sit semitonium, aut in quibus primis numeris constet, nunc evidentius explicabo. Id enim quod de divisione toni dictum est, non ad hoc pertinet, ut semitoniorum modos voluerimus ostendere. Sed ad id potius quod tonum in gemina aequa diceremus non posse disjungi. Diatessaron, quae est consonantia, vocum quidem est quatuor, intervallorum trium. Constat autem ex duobus tonis, et non integro semitonio. Sit enim subjecta descriptio 192, 216, sesquitio est; est enim eorum differentia 24, quae est octava pars, comparetur, erit altera sesquioctava proportio. Nam eorum diffecompa
Abbreviated transcription (Latin):
efficit simphoniã : Diatessa ronigit᷑ ac diapente unum diapa¬
son concinentiã iungunt: Rursus tonus in aequa. diuidi
non potest. Cur autem posterius liquebit Nunc hoc
tantum nosse sufficiat. quod num quam tonus in gemina
aequa diuidit᷑. atq ut id facillime conpro bo&ur sit ses quiocta¬
uaꝓportio uIII. & uiiii.: Horũ nullus naturaliter me¬
dius numerus incid&. Hosigit᷑ binario multiplicemus fiuntq
numerus naturalis int̾cidit. qui .ẽ scilic& xUIi: Qui dispo¬
Sesquioctauã retinent ꝓportionẽ. atq. id circotonũ. sed hanc
proportionem xuiinumerus medius p̃nae qualia partitur :
Conparatus enĩ. ad xiri hab& insetotum xii & eius sextam
decimam partẽ. scilic& unitatẽ : Siuero ad eũ idẽ. adxiiii.
Tercius id ẽ . xiiii numerus conpar&᷑. hab& eum totum & eĩ¬
decima. Sed utraq semitonia nuncupant᷑ ñ qđ omnino semi¬
tonia ex aequo sint media. sed quod semũ dicisol&. quod ad

Expanded text:
efficit symphoniam. Diatessaron igitur ac diapente unam diapason consonantiam jungunt. Rursus tonus in aequa dividi non potest, cur autem posterius liquebit. Nunc hoc tantum nosse sufficiat, quod nunquam tonus in gemina aequa dividitur. Atque ut id facillime comprobetur, sit sesquioctava proportio 8 et 9. Horum nullus naturaliter medius numerus incidet. Hos igitur si binario multiplicemus, fiuntque numerus naturaliter incidit qui est scilicet 17. Qui disposesquioctavam retinent proportionem, atque idcirco tonum. Sed hanc proportionem 17 numerus medius non in aequalia partitur. Comparatus enim ad 16, habet in se totum 16, et ejus sextam decimam partem, scilicet unitatem. Si vero ad eum, id est 17, tertius, id est 18, numerus compardecima. Sed utraeque partes semitonia nuncupantur, tonia ex aequo sint media, sed quod semum dici solet, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
habeatis ꝑ uos transire contigert. ab illo benẽdictõnes uasorũ ⁊ uestiuro
cdon seoritones asforium onrdinatones monachorum auctoritate sodis ap
tenciam promulgauerut / siuo cciam in mercentarios uros pro eo qd deci¬
mas non soluitis uel aliqua cca fione eoꝵ que ab aplica benignitate uobis
madulta sunt seu beuefactores nroo. pro eo quod aliqua uob beneficia uel¬
ob̾sequia ex caritate prestiterus uel ad latorandum adiuuerit in illis diebe
in quib uos laboratis ⁊ alu ferantur eandem seuam protuleriut. ipan
tanqm contra sedic apłice indulta pro latam. deciunius nritandam. uec lit¬
tere ulle firitatem habeant. quas tacito noie cistercienõ ordiuis. ⁊ cont̃
tenorem aplicorum priui legiorum con stiterit impetrari. Statuentes
ut pp cõmunia interdicta terrara moua steriu ur̃m/ excõmuuicatis et
interdictio exclusis. ad minis nõ prohubeatur officus adstinere. Pretea
exelusis excõmmicatis ⁊ interdictis diuina o fficia celebrare. Paci quoq

Expanded text:
vasorum et vestium, consecrationes altarium, ordinationes monachorum, auctoritate sedis apostolice tenciam promulgaverint, sive eciam in mercennarios vestros, pro eo quod decimas non solvitis, vel aliqua occasione eorum que ab apostolica benignitate vobis indulta sunt, seu benefactores obsequia ex caritate prestiterint uel ad laborandum adiuuerint, in illis diebus in quibus uos laboratis et alii feriantur, eandem sententiam protulerint, ipsam tamquam contra Sedis apostolice indulta prolatam duximus irritandam, nec littere ulle firmitatem habetenorem apostolicorum privilegiorum, contisterit impetrari. Statuentes ut, propter communia interdicta terrarum, monasterium vestrum excommunicatis et interdictis exclusis, a divinis non prohibeatur officiis abstinere. Preterea exclusis excommunicatis et interdictis diuina officia celebrare. Paci quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Quõd si sedes diocesani ep̃i forte uatauerit/ interim omĩa eccliasti¬
ca sacramenta/ a uicnus ep̃is acciꝑe bbere ⁊ absq contrdictione possi¬
tis. sic tamen ut ox hoc in posterum proprio ep̃o nullum p̾iudiciũ
generetus. Quia uero interdum proprii epi copiam nõ habetis/
si qulo ep̃m Roman sedis ut diximus gram ⁊ cõmunionẽ habente
⁊ de quo plenam noticiam habeatis per uos tran sire contigerit/ ab
eo benẽdictiones uasorum ⁊ uestium/ consecrationes altarium ordina¬
tiones monachorum auctoritate a plice sedis recipere ualeatis.
Morro si ep uel alii ecc̃liarum rectores in monasterium nr̃m uel¬
uiam promiulgauerint siue etiam in mercenuarios urõs/ pro eo quod
decimas sicut dictum est non ꝓsoluitis sine aliqua occa sione eorum
que ab aplica benignitate uob indulta sunt seu beuefactores urõs
pro co qudo aliqua uob benefiçia uel obsequia ex caritate prestiteruit/ uel

Expanded text:
Quod si sedes diocesani episcopi forte uacauerit, interim omnia ecclesiastiQuod si sedes diocesani episcopi forte uacauerit, interim omnia ecclesiastica sacramenta a uicinis episcopis accipere et absque contradictione possitis, sic tamen ut ex hoc in posterum proprio episcopo nullum preiudicium generetur. Quia uero interdum proprii esi quem episcopum Romane sedis, ut diximus, gratiam et communionem habentem et de quo plenam noticiam habeatis, per vos transire contigerit, ab eo benedictiones vasorum et vestium, consecrationes altarium, ordinationes monachorum, auctoritate apostolice sedis recipere valeatis. Porro, si epcti sententiam promulgauerint, siue etiam in mercenarios uestros, pro eo quod decimas sicut dictum, est non persoluitis, siue aliqua occasione eorum que ab apostolica benignitate uobis indulta sunt, seu benefactores uestros pro eo quando aliqua uobis beneficia uel obsequia ex charitate prestiterint uel
Abbreviated transcription (Latin):
uo bis conferre renuerit licitum sit eidem abbi si tamen sacerdos fuerit
ꝓprios nõ uicios benẽdicere ⁊ alia que dad officum suum ꝙtinent exercere. ⁊
adicientes ut in recipiendis professionios que a benedictis uel beuẽdi¬
ceadis abbib ex hibentur ea sunt epi forma ⁊ expressione conteti que
al origine or dius uo scitur instituta. ut silicet abbes ip̃i ep̃o saluo ordiue
suo pro fiten debeant ⁊ contra statuta ordnus sui uullam professionem
patore compelsantur. Pro con secratiotub uero actarium uel ecc̃arum siue¬
pro oles sco uel quo lidet ecrastico sacuamento muillac doobio sub osrci
con suetudinis uel alio modo quioquĩ audeat extorquere. sed hec omia gra¬
tis uobis ep̃e diocesañ impeñdat. Alioguin liceat uob quencuq mnalue¬
ritis catholicũ adire antistitem/ gram ⁊ cõmunruionem aplice sedis ha¬
bentem qui ur̃a fretus auctoritate uob̃ quod postulatur impendat.

Expanded text:
is conferre rennuerit, licitum sit eidem abbati, si tamen sacerdos fuerit, is conferre rennuerit, licitum sit eidem abbati, si tamen sacerdos fuerit, proprios novitios benedicere et alia, que ad officium suum pertinent, exercere et adicientes, ut in recipiendis professionibus, que a benedictis uel benedicendis abbatibus exhibentur, ea sint episcopi forma et expressione contenti, que ab origine ordinis noscitur instituta, ut silicet abbates ipsi episcopo, saluo ordine suo, profiteri debeant et contra statuta ordinis sui nullam professionem facere compellantur. Pro consecrationibus uero altarium uel eccpro oleo sancto uel quolibet ecclesiastico sacramento nullus a uobis sub obtentu consuetudinis uel alio modo quicquam audeat extorquere, sed hec omnia gratis uobis episcopus diocesanus impendat. Alioquin liceat uobis quemque malueritis catholicum adire antistitem, gratiam et communionem apostolice sedis habentem, qui uestra fretus auctoritate uobis, quod postulatur, impendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Capituli uri prouidencia constitutam. uisi propter mauufestam donius ur̃e
utilitatem. Quõdisi facere forte presumpserit nõ teneatur Conuentus ꝙ
hus aliquatenus respondere. Lictum preterea sit uobis in causis pro¬
monus uti.ne pro defectu testium ius urm in aliquo ualeat deperire.
Iisuper auctoritate aplica inhubemue. ne ullus cp̃e uel quelibet alia per¬
sona ad sinodos uel couuentꝰ foreuiies uos ire uel uidicio sclaro de ur̃a
propria substancia uel possessionib uiio iubiacere compellat. nec ad
domos ur̃as causa ordines te lebrandi causas tractandi/ uel aliquos
tõ uentus publicos cõuõcandi uenire pre sum aci nec reglarem electionem
abbis ur̃is impediat aut de msticuendo uel remouendo eo qui pro tempore fu¬
cuiꝰ ꝑrochia domus ur̃a fundata est cum hunulitate ac deuotone qua con¬
uenit requisitue substitutum abbem ⁊ alia que ad officiũ ep̃ale pertiuiẽt¬

Expanded text:
capituli Uestri prouidentia constitutam, nisi propter manifestam domus Uestre capituli Uestri prouidentia constitutam, nisi propter manifestam domus Uestre utilitatem. Quod si facere forte Presumpserit non teneatur conuentus pro hiis aliquatenus respondere. Licitum Preterea sit uobis in causis prorum testimoniis uti, ne pro defectu testium ius uestrum in aliquo ualeat deperire. Insuper auctoritate apostolica inhibemus ne ullus episcopus uel quelibet alia persona ad sinodos uel conuentus forenses uos ire uel iudicio seculari de uestra propria substantia uel possessionibus uestris subiacere compellat, nec ad domos uestras causa ordines celebrandi, causas tractandi uel aliquos conuentus publicos conuocandi, uenire presumat; nec regularem electionem abbatis uestri impediat aut de instituendo uel remouendo eo, qui pro tempore fupus, in cuius parrochia domus uestra fundata est, cum humilitate ac deuotione qua conuenit requisitus, substitutum abbatem be
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Liceat quoq uobis tlicos uel laicos liberos ⁊ ab solutos e scło fu¬
gientes dd conuersio nem recipere ⁊ eos absq contradictione aliqua
retinere. Prohibemus insuper ut nulli frm ur̃ox / post factam
in monasterio ur̃o proffessiono fas sit sine abbis sui licencia/ de codem
loco discedere. Discedentem uero absq cõmunium brarum ur̃arum cã¬
cione nullus recinere. Quõd si quis forte retrnere presumpserit licitũ
uobis sit in ip̃os monachos uel cõuersos/ reg̃larem suiam prouuilga¬
re. Illũd districtius in hibentes ue terras seu quõd libet beneficium
absqz consen su tocuis capituli / uel maioris autsanioris partis ĩpius.
Enque uero donationes uel alienationes aliter quam dictum est facte
fuerat aas nritas es̃ censemus. Pd hoc eciam prohidemus ne ali¬
quis monachus siue conuersus/ sulb profossione uie domus estrictꝰ
suis consensu ⁊ liconcia abbis ⁊ maioris partis capituli uhi pro alauo
fideubeat uel ab aliquo pecuriam mutuo occpiat ulera sumienam

Expanded text:
. Liceat quoque vobis clericos vel laicos liberos & absolutos e seculo fugientes, ad conuersionem recipere, & eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, vt nulli fratrum vestrorum post factam in Monastem vero absque communium litterarum vestrarum caucione, nullus audeat retinere. Quod si quis retinere forte presumpserit, licitum sit vobis, in ipsos monachos vel conversos regularem sententiam promulgare. Illud districtius inhibentes, ut terras seu quodlibet beneficium moabsque consensu totius Capituli vel maioris aut sanioris partis ipsius. Si que vero donationes aut alienationes aliter quam dictum est. facte fuerint, eas irritas esse censemus. Ad hec inhibemus, ut aliquis Monachus siue conuersus sub professione vestræ Domus astrictus, sine consensu & licētia Abbatis & maioris partis Capituli vestri pro aliquo fideiubeat, vel ab aliquo pecuniā mutuo accipia
Abbreviated transcription (Latin):
uincis. terris. nemorib. usuagus ⁊ pascuis. in bosco ⁊ plano. in aquis et
moleñdnus. in uus ⁊ semitis. ⁊ om̃ib aliis libertatib ⁊ inmunitatib suis¬
Sane laborum de possessionib habitis ante concilium generale/ ac ecia
noualium/ que ꝓprus manib aut sumꝑtib colitis/ de quib aliquis hacte

Expanded text:
tis, terris, nemoribus, usuagus pascutis, terris, nemoribus, usuagus pascuMolendinis, in viis, & semitis, & omnibus aliis libertatibus, & immunitatib Sane laborum uestrorum de possessionibus habitis ante Concilium generale ac etiam noualium que propriis manibus aut sumptibus colitis, nullus a uobis de