comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinecdũ secir cũ uenire acmulos suos potuis¬
sediceboent ł ut inertes ignauosq ac̃spectu
suo cũnota & iniuria iubebat expolli spacia
tẽporis taenti &opus in anit̃ inpensum cũ fre¬
mitu furoris expbrans illos uꝰ qui senuncia¬
beent ẽ signatos sibim& docepisse sũmis
lccudib cũ exultatione ac fauore cunctorũ
ut fortis simos bellatores cod exẽplũ cunctorũ
gloriosissemos coraõnib: emittebat : in quorũ
numero cũquidã nequissimus spiritusut pota
quendã triũ phũ sublimissimũ delacturus leca
cedueniss& : Nom̃ monachi optime cogniti de¬
signauit Adserens post .XU. annos quib: cum
ugit᷑ obsedis i& taendẽ cliquando sep̃ ualuisse
uteũ etedẽ ipsoc nocter uina fornicationis elide¬
ro Ncc̃ cũquecdã sacra puella ñ solũ mpulis se ut
stup̃ crim̃ incurren& sed &ic̃ ꝑsuasisse uteacm
sibi iure c̃iugii r&entar& suꝑ cuĩ relatione cũ

Expanded text:
qui necdum se circumuenire aemulos suos potuisqui necdum se circumuenire aemulos suos potuisse dicebant uelut inertes ignauosque a conspectu suo cum nota et iniuria iubebat expelli, spatia temporis tanti et opus inaniter inpensum cum fremitu furoris exprobrans, illos uero qui se nuntiabant consignatos sibimet decepisse summis laudibus cum exultatione ac fauore cunctorum ut fortissimos bellatores ad exemplum cunctorum gloriosissimos coram omnibus emittebat. in quorum numero cum quidam nequissimus spiritus, utpote quendam triumphum sublimissimum delaturus, laetior aduenisset, nomen monachi optime cogniti designauit, adserens post quindecim annos quibus eum iugiter obsedisset tandem aliquando se praeualuisse, ut eum eadem ipsa nocte ruina fornicationis elideret: nam cum quadam sacra puella non solum inpulisse ut stupri crimen incurreret, sed etiam persuasisse ut eam sibimet iure coniugii retentaret. super cuius relatione cum
Abbreviated transcription (Latin):
eis dm̃ legim : responsione discripta : siego
inbel zebub pͥncipe demoniorũ eiecio dȩmones
&icc̃ ꝓspicuae uisiones &experim̃te sc̃orũ
multanos edocent: Ncc̃cu̾un: efratrib nr̃is
in hac solitudine it ager& aduesperante iã die
antrũ qđ dac̃ repperiens ibidẽ substitit : Vesꝑtinã
uolens in cosrnaxincȩlebrare : ubidũ psed mos
exmore decantat : tẽp: mediȩ noctis excessit:
cũq finita sollẽ nitate refecturus la ssũ corpus¬
culũ paululũ residiss& Repente coepit catꝰ¬
uas dȩ monũ undiq: c̃fluentiũ innumercbiles
intueriq infinita c̃stipatione atq ordine
longissimo ꝓcedentes : aliȩ p̃ibant pͥncipẽ suũ
aliae seq bantꝰ: quitandẽ celiquando & meeg¬
nitudine ꝓcerior cunctis. & cspectut᷑ ribilior
ccduenit: ac posito solio cũ intribunali quo¬
dcc̃ sublimissimo c̃sediss& : uniscuia ct̃os dili¬
genti coepit examinatione discutere: illosq

Expanded text:
aeis domini legimus responsione descripta: si ego aeis domini legimus responsione descripta: si ego in Beelzebub principe daemoniorum eicio daemones, etiam perspicuae uisiones et experimenta sanctorum multa nos edocent. nam cum unus e fratribus nostris in hac solitudine iter ageret, aduesperante iam die antrum quoddam repperiens ibidem substitit, uespertinam uolens in eo synaxin celebrare: ubi dum psalmos ex more decantat, tempus mediae noctis excessit. cumque finita sollemnitate refecturus lassum corpus paululum resedisset, repente coepit cateruas daemonum undique confluentium innumerabiles intueri, quae infinita constipatione atque ordine longissimo procedentes aliae praeibant principem suum, aliae sequebantur. qui tandem aliquando et magnitudine procerior cunctis et aspectu terribilior aduenit, ac posito solio cum in tribunali quodam sublimissimo consedisset, uniuscuiusque actus diligenti coepit examinatione discutere: illosque
Abbreviated transcription (Latin):
testa & dominats edutiq ñ alit̾ fi& nisi fuerint
deipsorũ ditione sublacti supraquos in hoc scło
potestiseudominationes ł pͥncip̃tis cedministra¬
renoscuntur. xU. AAm quia bonȩ pasti
&ccdẽ ordinũ uocabula p̃sineratione causccue
uesint indnec & officiorũ ł meritorũ seudigni¬
tatũ sint noia nulli dubiũ ÷ : et enĩ deofficionun¬
ciandi angelos id ÷ nuntios manifestũ ÷ cop¬
llaori: & ccrchangelos eo qđ ipsis cengelis p̃sint
nõis ipsius ꝓp&as doc& : dominationes &icem
abeo qđ quib: dac̃ dominent᷑: pͥncip̃tis quoq: qđ ha¬
becent quorũ sint pͥncipes : & sedes qđ it coscilic&
dõ cohererent & domesticae ac facmilicresei
sint utin ipsis ł ut inquacdã sede diuina maies¬
taes peculiarius quiescat. & quodã modo in
eisfirmius reclin&ur : XUI. Regi autem
minundos spirt̃us anequiorib: potestatib: eis¬
q ẽẽ. subiectos p̃terilla scripturarũ testimo¬
niaq: in euaengeliis quoq: calũniantib: pharis¬

Expanded text:
em ; quod utique non aliter fiet, nisi fuerint de ipsorum ditione sublati, supra quos in hoc saeculo potestates seu dominationes vel principatus administrare noscuntur. CAPUT XV. Quod non sicausaue sint indita et officiorum uel meritorum seu dignitatum sint nomina, nulli dubium est. etenim de officio nuntiandi angelos, id est nuntios manifestum est appellari et archangel os eo quod ipsis angelis praesint, nominis ipsius proprietas docet, dominationes etiam ab eo quod quibusdam dominentur, principatus quoque quod habeant quorum sint principes, et sedes quod ita scilicet deo cohaereant et domesticae ac familiares ei sint, ut in ipsis uelut in quadam sede diuina maiestas peculiarius requiescat et quodammodo in eis firmius reclinetur. Regi autem inmundos spiritus a nequioribus potestatibus eisque esse subiectos praeter illa scripturarum testimonia, quae in euangeliis quoque calumniantibus Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdita & in prũptu cognoui: hanc ergo scientiã
oniũ naturarũ : ꝑ successiones generationum
sem̃ sed pat̾na traditione suscipiens donec
diusũ a sacrilegec ꝓpacgine ꝑdurauit quẽced¬
adutilitatẽ uitȩ cõmunis exercuit : cũ ĩ impia
gonerationes fuis sst admixtũ dresꝓfccnas
a nopiasq piae dedicerat : instinctu quoq de¬
monũ diriuauit curiosesq exea maleficiorũ
astoes atq p̃stigicos ac magicas suꝑstitiones
audact̃ iastitunt. Docens posteros suos ut sa¬
eio illo cultu dium nois derelicto ł ael eñta hor

Expanded text:
condita et in promptu cognoui. hanc ergo scientiam omnium naturarum per successiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, donec diuisum a sacrilega propagine perdurauit, quemadad utilitatem uitae communis exercuit. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoque daemonum deriuauit curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa h
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt̃ qr m̃dax ÷ & patꝰ eĩ pelusiũ petit ubi illũ
quẽ spiriti ininđ ad seruit. eõ deiectũ nouerit
cõmorari : Erat siqͥdẽ illi &ic̃ notissim: fratꝰ
quẽcũre quisiss& repperit qđ eadẽ nocte qua
cipinuncianet monasterio ppͥstino deselito
uicũ pous sa. & cũ designata puella fuisse lapso
miserabili de uolutum. Xtui. Nãquod unscui¬
q: nr̃m duo cobereant angeli id ÷bon: ac mal:
scriptura testatur: & debonis quidem saluator
Nec̃ tẽnatis inquiens unũ expusillis istis : dicoen
uob qđ angelieorũ in caelis sẽꝑuiđ fac̃ pat̃r

Expanded text:
 pater ejus ; Pelusium petiit, ubi illum quem spiritus immundus asseruit esse dejectum, noverat commorari. Erat siquidem illi etiam notissimus frater. Quem cum requisisset, reperit quod eadem nocte qua cipi nuntiarat, monasterio pristino derelicto uicum petisset et cum designata puella fuisset lapsu miserabili deuolutus. Nam quod unicuique nostrum duo cohaereant angeli, id est bonus ac malus, scriptura testatur. et de bonis quidem saluator ne contemnatis, inquiens, unum ex pusillis istis: dico enim uobis quod angeli eorum in caelis semper
Abbreviated transcription (Latin):
tione c̃tendit. xiiii. hosergo p̃ter illas quas
superius exposuimus opiniones &icẽ idcircodici
gere qđ scilic& ł diuersis gentib: dominentur
acp̃centꝰ Ecerte qđ inferiores sp̃scetq dȩmonia
de quib &ic̃ euangelica legiones eẽ ꝓpͥo ipsorũ
ẽfessone testantur suos exerceant pͥncĩppatos
Nenĩ dominationes dici possunt : Nisi hebecent
in quos ditionẽ suȩ dominationis eperceant nec
poio sul aut pͥucipiuo cariq unt nisi fuerint su
quos sibiuindicent pͥncipatus : qđ & iat̃ in eucengłio
designaeri ablocs phemaentib phcriseis mani¬
festissime repperim: in belzebub pͥncipedemoni

Expanded text:
tirentur. Nos ergo, praeter illas quas superius exposuimus opiniones, etiam idcirco dicigere, quod scilicet vel diversis gentibus dominentur ac praesint, vel certe quod in inferiores spiritus atque daemonia de quibus etiam Evangelia, legiones esse propria ipsorum confessione testantur suos exerceant principatus. Non enim dominationes dici poin quos dicionem suae dominationis exerceant, nec potestates aut principatus uocari queunt, nisi fuerint super quos sibi uindicent principatus. quod etiam in eoangelio designari a blasphemantibus Pharisaeis manifestissime repperim
Abbreviated transcription (Latin):
celcnt᷑ : q: siaꝑtac iugit᷑ uisione c̃spicerent: ad na¬
iorem furoris incitarent᷑ insaniã. nullo scilic&
int̃ ueniente tẽpotis puncto quo abistis scelerib:
eccscernerent desinentes quippe quasmilla
lassitudo carnalis seuoccupatio familicris rei
acsollicitudo cottidiam uict: quẽ cdmodũ nofacoep¬
tis intentionib: &icc̃ inuitissimos ñnũquã cessccre
ẽpellunt : .XIII. Has namq: inpugnationes quib:¬
certissimũ ÷ : Ncc̃ discordias atq: c̃flict: suꝑ ũ nullis
gentib: ꝓquad cc̃ sibi nequitiae uernacula fermilia¬
ritate susceptis indefesso certamine similit
exercere ñ desinunt : qđ &ic̃ inuisione decnihelis
ꝓferȩ manifestissime legim : figuratũ : angelo
gabrihele itccnarrante : fiolitimere dacnih&l:
quia exdiepͥmo quo posuisti cortuũ cecdintellegen¬
dũ ut teccd fligeres inc̃spectudĩtui : exaudita s̃
uerbatua: &egoueni ꝓpt̃ seronopestucs: pͥnceps

Expanded text:
I celantur. quae si aperta iugiter uisione conspicerent, ad maI celantur. quae si aperta iugiter uisione conspicerent, ad maiorem furoris incitarentur insaniam, nullo scilicet interueniente temporis puncto quo ab istis sceleribus eas cernerent desinentes, quippe quas nulla lassitudo carnalis seu occupatio familiaris rei ac sollicitudo cotidiani uictus quemadmodum nos a coeptis intentionibus etiam inuitissimos nonnumquam cessare conpellunt. Has namque inpugnationes quibcertissimum est. Nam discordias atque conflictus super nonnullis gentibus pro quadam sibi nequitiae vernacula familiaritate susceptis, indefesso certamine similiter exercere non desinunt. quod etiam in uisione Danihelis prophetae manifestissime legimus figuratum, angelo Gabrihele ita narrante: noli timere Danihel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum intellegendum ut te adfligeres in conspectu dei tui, exaudita sunt uerba tua et ego ueni propter sermones tuos. princeps
Abbreviated transcription (Latin):
spectione cauendũ ÷ ac̃siliis procuis quias aucto¬
rempuniunt ita deceptũ nec peccato faciunt
carere nec poena. XiI Taptauero sp̃uumden¬
sitate ẽstipat: ẽ aeniste qͥ intꝰ cȩlũ t̾rãq disfundit᷑
inquos̃ qui&&i ociosiq ꝑuolitant ut scctis utilit̃
humanis aspectib: eos ꝓuidentia diuina subtraxe¬
rit: autenĩ t̾ror concursus eocũ ł horrorẽ
uultuũ inquosse ꝓuoluntate sua cũ libitũ fuerit
trans fermant atq c̃uertunt intolerabili formi¬
dine hoies c̃st̾narent̾ atq deficerent nequa¬
quã uelentes haec carnalib oculis intueri aut
certenequiores cottidie redderentꝰ exẽplis eoꝵ
iugib: &imitatione uitiati : & phoc int̾ hbies &im¬
mundas atq aeriaes potestates fier& noxiaq dã
fecmiliaritces ac ꝑnitiosee c̃iunctio: qr hȩc flagitia
q: nc̃ int̾hoies. amittuntur. ł pari&ũ septis ł
locorũ int̾ucdlo & quad cc̃uerȩ cundiȩ c̃fussione

Expanded text:
spectione cauendum est a consiliis prauis, quia sicut auctospectione cauendum est a consiliis prauis, quia sicut auctorem puniunt, ita deceptum nec peccato faciunt carere nec poena. Tanta uero spirituum densitate constipatur aår iste qui inter caelum terramque diffunditur, in quo non quieti otiosique peruolitant, ut satis utiliter humanis aspectibus eos prouidentia diuina subtraxerit. aut enim terrore concursus eorum uel horrore uultuum, in quos se pro uoluntate sua cum libitum fuerit transformant atque conuertunt, intolerabili formidine homines consternarentur atque deficerent, nequaquam ualentes haec carnalibus oculis intueri, aut certe nequiores cotidie redderentur exemplis eorum iugibus et imitatione uitiati, et per hoc inter homines et inmundas atque aerias potestates fieret noxia quaedam familiaritas ac perniciosa coniunctio, quia haec flagitia quae nunc inter homines admittuntur uel parietum saeptis uel locorum interuallo et quadam uerecundiae confusione
Abbreviated transcription (Latin):
rens reper& &humiliatus suꝑuentrẽ t̾renis uiti¬
orũ escis & operib pacscer&ur: occultũ de inceps
publicans inimicũ acponens int̾ipsũ & hoie utiles
inimicitiaes sedutarẽq: discordicẽ : utdũ cau&ur
tcc̃quẽ hostis noxius amicitiis frccudulentis ulte¬
rius hoi nocere ñ possit. XI. In quo tamen
cillud nos p̃cipue deb& instruere ut amalis c̃sili¬
sdedinem : qđ lic& deceptionis auctor. congrua
poena &cdemnatione plectatur neille quidem
qoi seducitur. supplicio careat lic& ediquantule
leuiore quãille qui auetor deceptionis extiterit
qđ hic exp̃ssũ placnis sime cerminus : Adã nãq
quiseductus ÷ pnmo ut ceptłi uerbi cloquitur quisse
ducti ñ÷ sed seductȩ ad quiescens in exiticebilẽ
uid&ur accesssse esensu sudore uult: aclabore
er uͦ quihui reiꝑsucc sor extitit multiplicationem
gemituũ acdlorũ atq tristitiae ꝓmereur ꝓp&ruo
multatur: quã obrẽ suma sollicitudine & circum¬

Expanded text:
rens reperet et humiliatus super uentrem terrenis uitirens reperet et humiliatus super uentrem terrenis uitiorum escis et operibus pasceretur, occultum deinceps publicans inimicum ac ponens inter ipsum et hominem utiles inimicitias salutaremque discordiam, ut dum cauetur tamquam hostis noxius, amicitiis fraudulentis ulterius homini nocere non posset. In quo tamen et illud nos praecipue debet instruere, ut a malis consiliis declinemus, quod licet deceptionis auctor congrua poena et condemnatione plectatur, ne ille quidem qui seducitur supplicio careat, licet aliquantulo leuiore quam ille qui auctor deceptionis extiterit. quod hic expressum planissime cernimus. Adam namque qui seductus est, immo ut apostoli uerbiductus non est, sed seductae adquiescens in exitiabilem uidetur accessisse consensum, sudore uultus ac labore er nero quae hmus rei persuasor extitit multiplicationem gemituum ae dolorum atque tristitiae promeretur, perpetuo multatur. quamobrem summa sollicitudine et circum
Abbreviated transcription (Latin):
erat scepientior õtub bestes trae: Nec̃ hoc cogno¬
m̃ non solũ gabriheli ł michabeli nullomꝰ possit
aptari sednebonoquidem cuiquã hommi c̃uene¬
ur&: aꝑtissime itaq & serpentis uocabulũ &c̃¬
pceratio besticcrũ. ñsonat cengeli dignitatẽ seo
p̃uaricatoris in feciiã : Deniq liuore ac seductio¬
nismateria quauthoiem deceper t inseigat:
ẽ deanterioris ruinae exercit causa qđ scilic&
delimot̾rae nuꝑrime figuratũ : adillac̃ eũ glo¬
amcerner& euocandũ undecũ eẽt un: depͥncipi¬
b: sememinerat c̃ruisse: et idcirco pͥorem eius
lcpsũ quo suꝑbiendo c̃ruerat qđ &iã serpens
meruerat nuncupari : secundar uina ꝑ inuidi¬
am subsecuta ÷ q inueniens eum cedhuc aliquid in se
crectũ habentẽ itacut &ic̃ cuius dec̃ c̃loquii atq
c̃filiis hoie possit habere c̃soctiũ sententiaa dñi
utilit᷑ inimade iect: ẽ : ut ñiam  centea sublime
aliquidintuens & excelsus inceder& sedut solo cohe¬

Expanded text:
erat sapientior omnibus bestiis terrae. nam hoc cognomen non solum Gabriheli siue Michaeli nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquam homini conueniret. apertissime itaque et serpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam. denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris ruinae extitit causa, quod scilicet de limo terrae nuperrime figuratum ad illam eum gloriam cerneret euocandum, unde, cum esset unus de principibus, se meminerat conruisse. et idcirco priorem eius lapsum quo superbiendo conruerat, quo etiam serpens meruerat nuncupari, secunda ruina per inuidiam subsecuta est. quae inueniens eum adhuc aliquid in sese erectum habentem, ita ut etiam cuiusdam conloquii atque consilii cum homine posset habere consortium, sententia domini utiliter in ima deiectus est, ut non iam sicut ante sublime aliquid intuens et excelsus incederet, sed ut solo cohae
Abbreviated transcription (Latin):
porat c̃fortar& obiecitq tam̃ ait : necũ quidẽ
obimpugnationis illius uchem̃ticc̃ se cedeum
uenire potius se nisi inadiutoriũ sibi michachel
archangel: cedueniss& & occurrens pͥncipi
regniꝑscerũ seseq c̃flictui ei int̾serens & ob¬
ponens eũ q: abipsius inpugnatione defendens
adinstructionẽ ꝓph&ȩ postuicensma &xunũ diẽ

Expanded text:
fortaret, obiecit. qui tamen ait ne tmic quidem ob inpugnationis illius uehementiam se ad eum peruenire potuisse, nisi in adiutorium sibi Michael archangelus aduenisset et occurrens principi regni Persarum seseque conflictui eius interserens et obponens eumque ab ipsius inpugnatione defendens ad instructionem prophetae post uicensimum et unum diem
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ extitis se. quaendo adam & euã liuida callid¬
tatedecepit .X. SeREΝuS: Ñcẽ istud p̃uaricat¬
onis illius seudeiectionis initium geneseos latio
manifestatq ante illorũ deceptionẽ serpen¬
minis
tini noss nota eũ crededit. inurendũ itadicens
serpens aũerat. sapientior siue uthebraici expͥ¬
munt libri callidior cunctis besteis terrae
quas fecit dñsds. Intellegitis ergo qđ ante cir¬
cũ uentionẽ pͥmilidi deangelica discesserat sc̃i¬
tate itocut ñ solũ nois huĩ insignirimerer&ur in¬
ficinia sedeiã inne quidetergiuersactione coe
rłp̃fer&ur besteis t̾rae : p̃enĩtali uocabolo scripp

Expanded text:
liter extitisse, quando Adam et Euam liuida callidliter extitisse, quando Adam et Euam liuida calliditate decepit. SERENVS: Non esse istud praeuaricationis illius seu deiectionis initium Geneseos lectio manifestat, quae ante illorum deceptionem eerpentini nominis nota eum credidit inurendum ita dicens: serpens autem erat sapientior siue, ut Hebraici exprimunt libri, callidior cunctis bestiis terrae quas fecit dominus deus. intellegitis ergo, quod ante illam circumuentionem primi hominis de angelica discesserat sanctitate, ita ut non solum nominis huius insigniri mereretur infamia, sed etiam in nequitiae tergiuersatione ceteris praeferretur bestiis terrae. non enim tali uocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
stationis apice c̃ruisse scriptura cõmemorat dicens
ł cicc̃ pastem stellarũ draconẽ illũ secũ paerit᷑ ꝓtra¬
xisse un: quoq: apđorũ euidentius dic̃ angelos
uͦ quiñ seruauer suũ pͥncipatũ sedreliqr suũ domi¬
ciliũ iniudiciũ macgnidiei uinculis & nis sub caligine
reseruauit: illud &iã qđ adnos dicitur:
quid aliud quã multos pͥncipes cecidisse significat:
quib: inditus ratio diuersitatis huiꝰ ista colligitur:
has differentices ordinũ qua sinstaer scãrũ celestiũ
iustutũ ceduerse potestates habere dicuntur¬
foerlt nunc eucc̃ retentaro ł ceste decelestib:
de uolutͦ cedsimilitudinẽ illarũ uis tutsue ibidẽ
ꝑseuerant: ꝓneqͥtiȩ suȩ merito inqua unaqq in
uocaullum creuit: hosint᷑ segrados & or chinũ
uocabula in parte c̃traria uindicasse : luiii¬
uo a cmauus: Nos acten : credebam: causcem
atq initiũ ruinȩ seupuaricationis diabolice
quadecengelica statione deiect: ẽ : inuidicẽ specia¬

Expanded text:
stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. unus quoque apostolorum euidentius dicit: angelos uero qui non seruauerunt suum principatum, sed reliquerunt domicilium suum, in iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauit. illud etiam quod ad nos dicitur: quid aliud quam multos principes cecidisse significat? quibus indiciis ratio diuersitatis huius ista colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur certe de caelestibus deuolutas ad similitudinem illarum uirtutum, quae ibidem perseuerant, pro nequitiae suae merito, in qua unaquaeque in malum creuit, hos inter se gradus et ordinum uocabula in parte contraria uindicasse. GERMANVS: Nos hactenus credebamus causam atque illitium ruinae seu praeuaricationis diabolicae, qua de angelica statione deiectus est, inuidiam specia
Abbreviated transcription (Latin):
tenerã & quodã mopꝰ alpitantẽ rudẽq cp̃pexerat
& inque tanta fuit non solum sapientia e plenitudo
sed &iã gratia ꝓphetiae diuina illa insufflatione¬
trans fusa ut uniuersis animantib: noiarudis
adhuc mundihuius. habitator inponer& : acñ
solũ omnegenus bestiarũ atq serpentiũ furo¬
res uirusq discerner& ssed &icẽ uistutes herio¬
barũ & cerborũ lapidũq naturas actẽporum
necdũ exꝑtorũ uicis situ dines pastir&ur itaut
efficaciter potuerit dicere : Dñs dedit mͥeorũ¬

Expanded text:
teneram et quodammodo palpitantem rudemque conspexerat teneram et quodammodo palpitantem rudemque conspexerat et in quem tanta fuit non solum sapientiae plenitudo, sed etiam gratia prophetiae diuina illa insuffiationetransfusa, ut uniuersis animantibus nomina rudis adhuc mundi huius habitator inponeret ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentum furores uirusque discerneret, sed etiam uirtutes herbarum et arborum lapidumque naturas ac temporum necdum expertorum uicissitudines partiretur, ita ut efficaciter potuerit dicere: dominus dedit mihi eoru
Abbreviated transcription (Latin):
itadiscreuo. sem̃ illud sechipoto deoptimara¬
diceꝓcedens : ꝓmerito scitatis angelidĩ siue
ut diuer sec ẽxemplaria c̃tinent filii dĩ uocati
suorũ &opera t̾rena filii hoiũ nuncupantur
Cũ eẽt ergo int̃ ipsos usq: ad illis tẽpi hȩc uti¬
iꝑs scã qi diuisio uidentes post hȩc fili saehqui
difiluerant filices corũ quide cam ꝓgenie
nascebant᷑ deriderio pulchritũdinis carum succensi
acceperunt de ipsis sibim& uxorer quȩ uirir surpa¬
pentum orũ nequitiar infundenter abilla cor inge¬
nita scitate ac simplicitate paternaptinur corruer:
ad quor rtis c̃grue dirsitũ ÷ illudeloquium :ego dixi
disciplinae tradita sibi amaioribus exciderunt
quampime homoille quiuniuersarũ naturarum
institutionem euestigio sibs ecut: ẽ potuit euden¬
ter ad angere suirq: posteris cestaratione trans¬
mittere quippe quimundi ipsiur infantiã ad huc

Expanded text:
ista discretio, semen illud Seth, utpote de optima raista discretio, semen illud Seth, utpote de optima radice procedens, pro merito sanctitatis angeli dei siue ut diuersa exemplaria continent . filii dei uocati suorum et opera terrena filii hominum i nuncupantur. cum esset ergo inter ipsos usque ad illud tempus haec utilis sanctaque diuisio, uidentes post haec filii Seth qui dei filii erant filias eorum qui de Cain progenie nascebantur desiderio pulchritudinis earum succensi acceperunt de ipsis sibimet uxores, quae uiris suis parentum suorum nequitias infundentes ab illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad quos satis congrue directum est illud eloquium: ego dixi: disciplina tradita sibi a maioribus exciderunt, quam primus homo ille, qui uniuersarum naturarum institutionem e uestigio subsecutus est, potuit euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
illiusq exca in sacrilego descedebat seꝑdiuisa ꝑ¬
mansit : sicut &icc̃ genea logiae discretio mani¬
feste dedarat ita dicens: Adcc̃ genuit seth
seth genuit enos enos genuit camnã . Cainã
aũ genuit malalehol malaleheł: aũgenuit:
ian& iar& genuit enoc Enoc genuit matusalã
matã salac̃ genuit lamec lamec genuit noe
Itẽ genea logia cam. Itacdiuisa describitꝰ: Camge¬
nuit enoc enocgenuit cainã cainã genuit
maleleh&l malelchel genuit matuseclã matu¬
scdẽ genuit lamec lamec genuit ioh&l &uibal:
itaeq illa generatio q desceh iusti ꝓpagine des¬
en debatꝰ suae lineae iugitꝰ ignitioneq ꝑmixta
inpatrũ atq ã tauiscĩtato longor &ate durauit:
ne quaquã scilic& sacrilegius acmalitia neqͥs¬
sime plis infacta q insem& impi&atis germen
uelutabita traditione r&inebat. insesdũ donas
ergo ꝑseuerauit . in t̃ illis generationis eorũ

Expanded text:
illius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa pillius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa permansit, sicut etiam genealogiae discretio manifeste declarat ita dicens: Adam genuit Seth, Seth genuit Enos, Enos genuit Cainam, Cainam autem genuit Maleleel, Maleleel autem genuit Iaret, laret genuit Enoc, Enoc genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamee genuit Noe. item genealogia Cain ita diuisa describitur: Cain genuit Enoc, Enoc genuit Cainam, Cainam genuit Maleleel, Maleleel genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamec genuit lobel et Iubal. itaque illa generatio quae de Seth iusti propagine descendebat suae lineae iugiter agnationique permixta in patrum atque ataui sanctitate longa aetate durauit, nequaquam scilicet sacrilegiis. ao malitia nequissimae prolis infecta, quae in semet inpietatis germen uelut auita traditione retinebat insertum. donec ergo perseuerauit inter illos generationis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
XXI DexeNus duces questiones ñ mediocres parit
pculistis dequib quantũ possũ eodem quo ppo¬
suistis cadine respondebo : nullom̃ e credea¬
dũ÷ sp̃itcdes natures coire cũ feminis carnalitꝰ
posseꝗdđ sicliquando hoc secundũ litterã fieripo¬
tuis s& quomꝰ nc̃ quoq id ipsũ nonł raro c̃tinge¬
nX & absq semine ł coitu uirialiquos nascisimi¬
lit᷑ demulierib c̃ceptu dȩ monũ cernoremus
Cũpͥsertim este eos libidinũ sordib: ã modũ de¬
lectariquas ꝓcul dubio ꝑsem& ipsos exercere
quã ꝑhoies moellent : sud ullo mͦ possit imple
eccehoc nouũ ÷ iã fuit in scłis ꝙ fuerꝰ antenos : sedita
q: stio hui ꝓpositionis cobsoluitur: postnee abe
iustine a fratricida &impio omne hominũ gen:
exordiũ sumor& in locũ fratris extinctinascitꝰ
g&b quiñ solũ poteritatis sed&iã frat̾ꝰne iustitiae
piceatiq succeder&: cuiꝰ ꝓgenies patris secuta
istitiae: a soci&ate &c̃iunctione cognationis

Expanded text:
 Serenus: Duas quaestiones non mediocres pariter proposuistis, de quibus, quantum possum, eodem quo proposuistis ordine respondebo. Nullo modo credendum est spiritales naturas coire cum feminis carnaliter posse. Quod si aliquando hoc secundum litteram fieri potuisset, quomodo nunc quoque id ipsum non uel raro contingeret et absque semine uel coitu uiri aliquos nasci similiter de mulieribus conceptu daemonum cerneremus? cum praesertim constet eos libidinum sordibus admodum delectari, quas procul dubio per semet ipsos exercere quam per homines mallent, si id ullo modo posset inplerecce hoc nouum est, iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos. sed ita quaestio huius propositionis absoluitur. post necem Abel iusti, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris extincti nascitur Seth, qui non solum posteritati sed etiam fraternae iustitiae pietatique succederet. cuius progenies patris secuta iustitiam a societate et coniunctione cognationis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ antechristi illaq: omã quine uangelio sequunt᷑
q &impl&a antecaptiuitatẽ hiero solimorũ & in
finemundihuĩ intellegunt᷑ inplenda equib: neutra¬
opinio inpugnat alicc̃ nec sequente̾ pͥor intellec¬
tus euacuat V. ET IDCΙRCO ꝓposita ccuob
questio lic& ñ scctis uideatur nec frequenter
inthoies uentilatac nec apud plurimos pateat
uerehoc ipso a pud celiquos eaq ꝓferem forsita
uideantur abigua ita debemus nostrã tẽpera¬
resententicc̃ qm̃ fidei trinitatis nibil p̃iudican
ut int̃ illa habeant᷑ q medies̃ tenenda : quã quã
ñ tali opinione qualis suspicionib tantũ &c
iecturis collegi sol& sed minȩ festis scripturarũ
testimoniis oma c̃ꝓbentur.Vi. Ab sit eRgo
utdm̃ quicquã crexesse c̃fiteatur. qđ substaentialit̃
malũ sit dicente scriptura. Omãq: fecit dr̃bo¬
na ualde : Siũ ecdõ tcoles isticreatis ł cedhoc facci

Expanded text:
tum Antichristi ; illaque omnia quae in Evangelio sequuntur , tum Antichristi ; illaque omnia quae in Evangelio sequuntur , quae et impleta ante captivitatem Jerosolymorum et in fine mundi istius intelliguntur implenda. E quibopinio inpugnat aliam nec sequentem prior intellectus euacuat. Et idcirco proposita a uobis quaestio licet non satis uideatur nec frequenter inter homines uentilata nec apud plurimos pateat, et ez hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan uideantur ambigua, ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei trinitatis nihil praeiudicat, ut inter illa habeatur quae medie sunt tequoda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scripturarum testimoniis omnia conprobentur. Absit ergo ut deum quicquam creasse confiteamur quod substantialiter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit dnt valde . Si enim a Deo tales isti creati sunt, vel ad hoc facti,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps uester : &iterũ : itãpare illo c̃surgit
michachel pͥnceps maegnus quistat ꝓfiliis p̃p¬
litui : legim ergo grecorũ quoq pͥncipẽ simi¬
litꝰ aliũ nuncupari: quiutiq facuens gente sibi
subdite ⁊ cc̃pͦplo israheli quã natione ꝑscerũ
uidebatur cduersus: ex quoliquido puid&ur
qđ discoadias gentiũ &c̃flictus acsimiltates qua sint
seistis instigantib: ger. &ic̃ c̃trase coduersae
exercecent potestates. & illacrũ ł uictarico gecu¬
deant ł deminutione crucientur & obhoc
ñ possint int̾se eẽ c̃cordes. dũ unusquisq ꝓhis quib:¬

Expanded text:
princeps uester. et iterum: in tempore illo consurget Michael princeps magnus, qui stat pro : filiis populi tui. legimus ergo Graecorum quoque principem similiter alium nuncupari, qui utique fauens genti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordes, dum unusquisque pro his quib
Abbreviated transcription (Latin):
Uid&enequando grauent̾ cordaura in crapula
& ebri&ccte & curis sȩcularib: Etidcrco si uolu¬
mus orationes nr̃as. ñ solũ celos sed euic̃ eaq suꝑ
cȩlos s̃penarare : Curem : m̃tem cebõnib: trenis
uitiis expur gacta eunctisq mundata fecib: passionũ
ad suptilitatẽ ꝑducere naturelẽ ut ita ad dm̃ oratio
ei nullo uitiorũ pondere p̃gratta escendat: V¬
Notandũ tcemꝰ quib excansis grauarim̃ tẽ dñs
designauerit: Nenĩ cdulteria p̃focnicationes
ñ homicidia. Nblasphemices p̃rapinafq mocta¬
lia eẽ &dc̃nabilia null ignorat sedcrapulaẽ
posuit &ebri&atẽ & curas siue sollicitudines scłao

Expanded text:
uidete ne quando grauentur corda uestra in crapula uidete ne quando grauentur corda uestra in crapula et ebrietate et curis saecularibus. et idcirco si uolumus orationes nostras non solum caelos, sed etiam ea quae super caelos sunt penetrare, curemus mentem ab omnibus terrenis uitiis expurgatam cunctisque mundatam faecibus passionum ad subtilitatem perducere naturalem, ut ita ad deum oratio eius nullo uitiorum pondere praegrauata conscendat. Notandum tamen quibus ex causis grauari mentem dominus designauerit. non enim adulteria, non fornicationes, non homicidia, non blasphemias, non rapinas, quae mortalia esse et damnabilia nullus ignorat, sed crapulam posuit et ebrietatem et curas siue sollicitudines sa
Abbreviated transcription (Latin):
tatione : a lice snc̃ẽq mandatũ istud ꝓficer eñualebi
uirtutib: tantũ Eut naturalib: bonis dedita iugiõn¬
potentis dĩ contẽ plactione pascatur. In. Ete nim
qual itas. animae ñ meptae sed subtilissime plume
seupeinae leuissiȩ c̃paratur : q siumoris cuius¬
picc̃ extrinsecus accidentis conruptione uitiata
ñ fuerit ł in fusc mobilitate substantiae suae
tenuis simisp̃s edium̃to ł ut naturalitꝰ adsublimi¬
accelestiaq: sustollitur : sinuͦ umoris cuiꝰ quã aesꝑgi
neł infusione fuerit p̃grauata iñmͦ in nullos aeri¬
os uolatu naturali mobilitate raeptabitur sed &i
quoq: nr̃a siaccidentib uitiis curisq mundanis
ad grauata ñ fuerit: noxiae ł libi dinis umore
corrupta ł ut naturali furitatis suȩ beneficio sub¬
leuata leus simosp̃italis meditationis codflectu
sublimabitꝰ codsuꝑna : & humilia deserens atq t̾re¬
na sccdilla celestia. & inuisibilia transfer&ur

Expanded text:
tatione. alias namque mandatum istud perficere non ualebimus, tatione. alias namque mandatum istud perficere non ualebimus, uirtutibus tantum uelut naturalibus bonis dedita iugi omnipotentis dei contemplatione pascatur. Etenim qualitas animae non inepte subtilissimae plumae seu pennae leuissimae conparatur. quae si umoris cuiuspiam extrinsecus accedentis corruptione uitiata non fuerit uel infusa, mobilitate substantiae suae tenuissimi spiritus adiumento uelut naturaliter ad sublimia caelestiaque sustollitur. sin uero umoris cuiusquam aspargine uel infusione fuerit praegrauata, non modo in nullos aerios uolatus naturali mobilitate raptabitur, sed etquoque nostra si accedentibus uitiis curisque mundanis adgrauata non fuerit noxiaeue libidinis umore corrupta, uelut naturali puritatis suae beneficio subleuata leuissimo spiritalis meditationis adflatu sublimabitur ad superna, et humilia deserens atque terrena ad illa caelestia et inuisibilia transferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
in hibendũ utita paulatim cdc̃teplationẽ di acspi¬
tales intuitos incipiat sublimari : quid qd eni ante
rationis horaꝰ conima nr̃a c̃ceperit : Necesse ÷
ut orantib: nob̵ ꝑ ingestionẽ recordationis occur¬
rat: quã̃ obrem quacles orantes uolum: inuenire
teclenos anteorationis tẽpore p̃pccra redebemus :
Exp̃cedentienĩ statumens in supplicatione forma¬
uerborũ quoq ł sensuũ anteoculos imago pludens
aut ircescinos scđ p̃cedentẽ qualitatẽ aut trista¬
ni aut c̃cupiscentias causces uax p̃teritas r&ractare
aicrisu fectuo : qđ &icc̃ pud& dicere cuĩ quac̃ scurilis
dicti ł facti titillatione pulsari: aut codpͥores faci&
uolitare discursus: Et idcirco quid qͥdorantib nob̵
nolum: ut in repatante orationẽ deccdrtis nr̃i
pectoris extrudere festinem : ut ita illud a postoli¬
cũ possim: implere : sine in tꝰmissione orate Qin
omni loco leuantes purcesmaends sineira & discep¬

Expanded text:
inhibendus, ut ita paulatim ad contemplationem dei ac spiriinhibendus, ut ita paulatim ad contemplationem dei ac spiritales intuitus incipiat sublimari. quidquid enim ante orationis horam anima nostra conceperit, necesse est ut orantibus nobis per ingestionem recordationis occurrat. quamobrem quales orantes uolumus inueniri, tales nos ante orationis tempus praeparare debemus. ex praecedenti enim statu mens in supplicatione formauerborum quoque uel sensuum ante oculos imago praeludens aut irasci nos secundum praecedentem qualitatem aut tristari aut concupiscentias causasue praeteritas retractare aut risu fatuo, quod etiam pudet dicere, cuiusquam scurrilis dicti uel facti titillatione pulsari aut ad priores faciet uolitare discursus. et idcirco quidquid orantibus nobis nolumus ut inrepat, ante orationem de adytis nostri pectoris extrudere festinemus, ut ita illud apostolicum possimus inplere: sine intermissione orate, et : in omni loco leuantes puras manus sine ira et discep
Abbreviated transcription (Latin):
talib innitentẽ quac̃uis passionũ s.mbres laer¬
gissimiꝓfundentur . quã uisei ꝑsecutionũ uiolenti
tiorentes instar ari&s inlidantur quãuis inruat
xincubat aduer sccriorũ spirituũ saeuatem pestas
ñsolũruina ñ derust. sed nec ipsa celiquaten: uexabit
inpulsio: II. Et idcinco ut coferuore acpuritate
qua deb& emittipossit oratio haec somini amodis
obseruanda : pͥmũ sollicitudo rerũ carnaliũ genera¬
lit cebsciȩ den dac t Deinde nullus negotii causȩ ue
ñ solũ cura sed ne memoria quidẽ penit: admitte¬
da : de trectationes uaniloquia scumultiloquia:
Scurilitates quoq similitꝰ. amputandae: i raepõnib
siue tristitiae ꝑt̾batio fundit: eruenda c̃cupiscentiȩ
carnalis acfilicr grriae noxius fomes radicitus
euellendus: &itahis acsimilib uitiis extrusis penitus
sunt pͥmũ ꝓfundȩ humilitatis inc̃cussa fundami
deinde suꝑponenda uis tutũ sp̃italis extructio
& ccbõnidiscursu. atq: euagatione lubrica cenim:

Expanded text:
nnitentem, quamuis passionum imbres largissimi profundantur, quamuis ei persecutionum uiolenti torrentes instar arietis inlidantur, quamuis inruat et incumbat aduersariorum spirituum saeua tempestas, non solum ruina non diruet, sed nec ipsa aliquatenus uexabit inpulsio. Et idcirco ut eo feruore ac puritate qua debet emitti possit oratio, haec sunt omnimodis obseruanda. primum sollicitudo rerum carnalium generaliter abscidenda est, deinde nullius negotii causaeue non solum cura, sed ne memoria quidem penitus admittenda, detractationes, uaniloquia seu multiloquia, scurrilitates quoque similiter amputandae, irae prae omnibus siue tristitiae perturbatio funditus eruenda, concupiscentiae carnalis ac filargyriae noxius fomes radicitus I euellendus. et ita his ac similibus uitiis extrusis penitus sunt primum profundae humilitatis inconcussa fundamindeinde superponenda uirtutum spiritalis extructio et ab omni discursu atque euagatione lubrica animus
Abbreviated transcription (Latin):
dentepcutientiũ animas experebant sedpan
dicullis poterat. diligite mimicos uros: inquib
maegnus fruct: &utilitas ducebatur it ami¬
cossuos dligerent : declinarent ũ abinimiciraso
locbeis odio dissiderent: nec oppͥmere illo seint¬
ficero sestinarent : AXV Illud uero qđuos dedia¬
adĩosectis cebsurdũ ÷ hoc ł leuit̃ opinari : Vitenim
paulo antedixim: sp̃s spm ũ generat sneanima¬
quidem animã pot÷ ꝓcreare lic& c̃cretionẽ
carnis ñ dubitem : hum anosemine coalescere it ade
utraq: substantia id÷ carnis & animȩq: cuiad scri¬
bitur auctoril pͦstdomanifestius distinguente
deinde patres inquid carnis nr̃e habuimus eru¬
ditores & reuere bamur ñ multo magis subicie¬
mur patrispirituũ. &uiuemus : qd hac diuisione

Expanded text:
dente percutientium animas expetebant. sed nec dente percutientium animas expetebant. sed nec dici illis poterat: diligite inimicos uestros, in quibus magnus fructus et utilitas ducebatur, ut amicos suos diligerent, declinarent uero ab inimicis et solo ab eis odio dissiderent nec obprimere illos et interficere festinarent. IIIud uero quod uos de diaa domino, satis absurdum est hoc uel leuiter opinari. ut enim paulo ante diximus spquidem potest anima procreare, licet concretionem carnis non dubitemus humano semine coalescere, ita de utraque substantia, id est carnis et animae, quae cui adscribatur auctori, apostolo manifestius distinguente: deinde patres, inquit, carnis nostrae habuimus eruditores et reuerebamur: non multo magis subiciemur patri spi
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti blas femia hec deips& Aher&a ca in sania
ꝓferentur dicente aecles ccste : Cognoui
& idcirco iustis lexñ ÷ posita siniustis aũ & ñ
subditis impiis & peccatoub: scleratis & c̃ tami¬
natis illinãq habentes naturales atqi insitae
legis scenã utq integrã disciplinã nequaquã
legehac extmmsecus codhibita litterisq discripta
ꝙ:q: in adiutoriũ illinatura data ÷ indigebant:
Exquib aꝑtissimaratione colligitur
neclegẽ istã ꝑscriptã lit tis dari cebinitio debu¬
isse: Erat enĩ hoc suꝑfluũ fieristante adhuc
natur ili lege nec cedintegrũ uiolacta : nec euan¬
geiea ꝑfectionẽ tradicnte legis potuisse
custodiac̃: Nenĩ poterant ccudire quite ꝑcus¬
seiris indextera mcexillatua p̃beilli & cltera
quic̃t entiñ erant talionis aequalitate iniuriaes
ppaes uindicare sedl&ccles calces actelarũ
uultepapalee paleuis sina rependebant &puno

Expanded text:
ingenti blasphemia haec de ipso ab haeretica insania ingenti blasphemia haec de ipso ab haeretica insania proferentur, dicente Ecclesiaste: cognoui et idcirco iustis lex non est posita, iniustis autem et non subditis, inpiis et peccatoribus, sceleratis et contaminatis. illi namque habentes naturalis atque insitae legis sanam atque integram disciplinam nequaquam lege hac extrinsecus adhibita litterisque descripta quaeque in adiutorium illi naturali data est indigebant. ex quibus apertissima ratione colligitur nec legem istam perscriptam litteris dari ab initio debuisse erat enim hoc superfluum fieri stante adhuc naturali lege nec ad integrum uiolata nec euangelicam perfectionem tradi ante legis potuisse custodiam. non enim poterant audire: qui te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, qui contenti non erant talionis aequalitate iniurias proprias uindicare, sed letales calces ac telorum uulnera pro alapa leuissima rependebant et pro uno
Abbreviated transcription (Latin):
legs sedoi cc̃ eucengelii p̃uenire mandata :
XXIII. Ilaergo intellegim: abinitio dm̃om̃ia
cnecesse u ꝑfectaͦ nec fuisse qđ ordinationieius
pͥncipali ł utm ꝓuidae & in ꝑfoctae necesse
ec̃t codiungis simillo stactũ ac dispositio nequa
abipso creata sunt uniuersa incnsissent
Et idcirco meos qͥ antelegẽ mmo cente diluui¬
um peccauerunt : iusto iuditio anim aduer¬
tissedm̃ ꝓbam quiatrans gressinaturalem
legem sineulla meruerun excusatione pu¬
nire : nec millorũ icedim: blasphemiã
calũnia quiignorantes hanc rationẽ dero¬
geentdo u&eris tes tam̃ti : acd&ra hentesure
fidei subsaimantes querespondent: qui dergo
placuit dõ ur̃o ut posttot annorũ milia legẽ
uoluerit ꝓmulguere . Tanta scła pcessus sine
lege trcensire : qđ si posteco melius aliquid ad¬
inuenit: appar& eũ in pͥmordio mundi inferiora ł
d&eriora sapuisse : & posthȩc łut experim̃tis
edoctũ coepisse rectiora ꝓspicere ac pͥncipades

Expanded text:
 sed etiam euangelii praeuenere mandata ? Ita ergo intellegimus ab initio deum omnia creasse perfecta nec fuisse quod ordinationi eius principali uelut inprouidae et inperfectae necesse esset adiungi, si in illo statu ac dispositione qua ab ipso creata sunt uniuersa mansissent, et idcirco in eos qui ante legem, immo ante diluuium peccauerunt, insto iudicio animaduertisse deum probamus, quia transgressi naturalem legem sine ulla meruerunt excusatione puniri, nec in illorum incidemus blasphemam calumniam, qui ignorantes hanc rationem derogant deo ueteris testamenti ac detrahentes nostrae fidei subsannantesque respondent: quid ergo placuit deo uestro, ut post tot annorum milia legem uoluerit promulgare, tanta saecula passus sine lege transire? quodsi postea melius aliquid adinuenit, apparet eum in primordio mundi inferiora uel deteriora sapuisse et post haec uelut experimentis edoctum coepisse rectiora prospicere ac principales
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑstingere sed &ic̃ plurima sglentio p̃tꝰ ire
inmaiorẽ inodũ quã disposueram: extensic c̃: p̃mis¬
sanãq super diuersi sinstitutis disputatione copiosa
quanos studio breuitatis resecaremaluimus ꝑ̃
haec adextremubeat: ifaac intulit uerba : Iy Om
ruptã orationis ꝑseuerantia tendit ł quantuni
humanȩ fragilitati ẽ uedit : adimmobilẽtitmn¬

Expanded text:
da praestringere, sed etiam plurima silentio praeterire da praestringere, sed etiam plurima silentio praeterire in maiorem modum quam disposueramus extensa est. praemissa namque super diuersis institutis disputatione copiosa, quam nos studio breuihaec ad extremum B. Isaac intulit verba. CAPUT Iruptam orationis perseverantiam tendit, et quantum humanae fragilitati
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sitͥ mura potestate: ꝓfusio lacrimarũ XXIs¬
Respdediuer sitate iẽpum ctionułq ꝑ lacrimas dige¬
runtur XXX Dero qđ eligiñdebeant. lacrimas
quando ñ spontaneae ꝓferuntur XXXI. sententia
abbatis an tonii suꝑorationis statu XxaN Deexau¬
ditionis inditio .Xxxiii Obiectio quia p̃dicte ex au¬
ditionis fiditicõ tantũ mͦ scĩs conueniat XXXIIII¬
Rep̃ de diuersis ex auditionũ causis XXXUL Deorati¬
one intracubi culũ &clauso ostio deferenda. xxiii
Deutilitate breuis actacitates orationis E XPLC capł¬
eperpesua orãtatq incessabili iugitate qđ inse¬
cundo institutionũ libroꝓmissu ÷ c̃lationes send
huiꝰ quẽ nc̃ inmediũ ꝓferemus id ÷ abbatis isaac dño
fauente c̃plebt̃ : quib explicatis & p̃ceptis beatissi¬
mȩ memoriȩ pap̃castoris. & desideriour̃o Obea¬
tissime papaleonti & scẽ fratꝰ helladi satis fecisse
mecredo: uoluminis amplitudine primitus excu¬
sataq: studentib: nob ñ solũ sermone succincto narran¬

Expanded text:
nostra potestate profusio lacrimarum. Responsio de diuersitate conpunctionum quae per lacrimas digeruntur. De eo quod elici non debeant lacrimae, quando non spontaneae proferuntur. Sententia abbatis Antonii super orationis statu. De exauditionis indicio. + Obiectio, quia praedictae exauditionis fiducia tantummodo sanctis conueniat. Responsio de diuersis exauditionum causis. De oratione intra cubiculum et cluso ostio deferenda. De utilitate breuis ao tacitae orationis. De pe perpetua orationis atque incessabili iugitate quod in secundo Institutionum libro promissum est, conlationes senis huius quem nunc in medium proferemus, id est abbatis Isaac domino fauente conplebunt. quibus explicatis et praeceptis beatissimae memoriae papae Castoris et desiderio uestro, o beatissime papa Leonti et sancte frater Helladi, satisfecisse me credo, uoluminis amplitudine primitus excusata, quae studentibus nobis non solum sermone succincto narran
Abbreviated transcription (Latin):
poris huĩ c̃creatione ministeriũ tantũ mͦsit
hominib: adscribendũ: Sũmauero c̃ditionis
dõ omniũ creatori dicente đđ : manus tuȩ feẽr̃
sistime : coagulastime ut caseũ nossib & neruis in¬
seruistime : & dñs adhieremia : pͥusquãte in utero
formarẽ nouite: aecdesiastes ũ utriusq substantiȩ
naturã atq originẽ examinatione oet: atq
mitii exquo uidelic& unaqq ꝓcessit & c̃sidera¬
tione finis at quẽunaqq c̃tendit satiseuident᷑
acꝓpae colligens parit q hui corpous atq animȩ
sẽparatione disceptans uita disseruit : pͥus quã con¬
uertat᷑ puluis in t̾ra sfuit & spsreuer tr̃ ad
dm̃ qui dedit eũ quida ꝑtius dicipotuit quã utma
teriuã carnis quã puluerẽ nominauit . quide ho
semine sumit exor diũtĩq uidetꝰ ministerio semi¬
nari uelut & terra supta iterũ reuertiꝓnun¬
udo iuisq geueratur : sed peculi aritꝰ adõ tribuitꝰ
ie suf flationẽ qua cedã pͥmit: animauit cui¬

Expanded text:
s huius concretione ministerium tantummodo at hominibus adscribendum, summa uero conditionis deo omnium creatori, dicente Dauid: manus tuae fecerunt sisti me, coagulasti me ut caseum? ossibus et neruis inseruisti me. et dominus ad Hieremiam: priusquam te in utero formarem, noui te. Ecclesiastes uero utriusque substantiae naturam atque originem examinatione ortus atque initii, ex quo uidelicet unaquaeque processit, et consideratione finis ad quem unaquaeque contendit satis euidenter ac proprie colligens pariterque de huius corporis atque animae separatione disceptans ita disseruit: priusquam conuertatur puluis ii dedit eam. quid apertius dici potuit quam ut teriam carnis, quam puluerem nominauit, quia de hominis semine sumit exordium eiusque uidetur ministerio seminari, uelut e terra sumptam iterum reuertiutriusque generatur, sed peculiariter a deo solo tribuitur, dam primitus animauit, eui
Abbreviated transcription (Latin):
mansu &udinẽ : misericordiȩ humconitatis
sciertiaẽ ẽsecut ÷ : quantã nc̃ nec ebillis quidẽ
quieuangelia memorit̾ tenent uidem: imple
na quẽ scorũ legimus antel egẽ uillũ legis ñ obser¬
uasse mendatũ : quis illorũ ñcustodiuit aud¬

Expanded text:
ansuetudinis, misericordiae, humanitatis scientiam consecutus est, quantam nunc ne ab illis quidem qui euangelia memoriter tenent uidemus inpleri ? quem sanctorum legimus ante legem ullum legis non obseruasse mandatum? quis illorum non custodiuit: aud
Abbreviated transcription (Latin):
am bulccrecũdo: nullã legis inluminationem
abaliquo c̃secutus: ubisem &io fahlegerant t̃pi¬
tudinẽ patristui ñ reuelabi sut incedentes nror¬
sumpatris uerecunda uelarent : unde monit:
abraham spolus hostiũq sibi offerebantur
ner&ributionẽ laborissui c̃sequer&ur absti¬
nuit ł decimas sacerdoti melchisedhecq: mo¬
saicalegep̃cipiuntꝰ ex soluit: lindeidẽ psc abra¬
hamundeloth t recnseuntib: acperegrinis hu¬
manitatis sura &ccblutionẽ pedũ necdũ euan¬
gelio corus cantemandato : suppliciter obtu¬
leri unde iobtantã deuotionẽ fidei taentã

Expanded text:
ambulare cum deo, nullam legis inluminationem ambulare cum deo, nullam legis inluminationem ab aliquo consecutus? ubi Sem et Iapheth legerant: turpitudinem patris tui non reuelabis, ut incedentes retrorsum patris uerecunda uelarent? unde monitus Abraham spoliis hostium quae sibi offerebantur, ne retributionem laboris sui consequeretur, abstinuit, uel decimas sacerdoti Melchisedec, quae Moysaica lege praecipiuntur, exsoluit? unde idem ipse Abraham, unde Loth transeuntibus ac peregrinis humanitatis iura et ablutionem pedum necdum euangelico coruscante mandato suppliciter obtulerunt? unde I