comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us redemptor dicit᷑ de mediato¬
ui si solus dicitur me ce¬
diator non ꝑater nei sps
dio arbiter est ad componendũ
pacem .i. ad reconciuandum ho¬
mines deo hic est arbit̾ q̃miobde
enim sumus deo ut ait apostoiꝰ¬
trci. quod non lic ẽ intetugen¬
xp̃c. ut inciperet amare quos
oderat sicut reconcruatur ini¬
micus inimico ut deinde sint ami¬
ci qui ante se oderant. S iam nos
dilgentideo recõtruati sumus.
Non enim ex quo reconecuati su¬
mus per sanguinem filũ nos ce¬
ꝑit durgere s ante mundum pͥ¬
usqͣm nos auquid essemus quo¬
modo ergo diugenti nos deo re¬
conciliati sumus p̃p̃ peccatum c̾
eo ħebamus inimicitias quiħe¬
ergo inimici eramus deo licuti
remissis peccatis tales inimicit
ter deũ ⁊ homines ip̃os recon¬
ciliat cõ. Recõciliat autẽ dumof
eius eramus  su S cum peccata
ad deum reconciliatio Qua¬
re solus fuius dr̃ mediator. Nam
de patre legitur quod recontiuaũ¬
Cum rgitur reconcaet quare nõ

Expanded text:
ur Redemptor. 6. De Mediatore. Qui solus dicitur Mediator, non Pater vel Spiritus dio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Jobenim sumus Deo, ut ait Apostolti. Quod non sic intelligen ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Qumodo ergo nos diligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habeergo inimici eramus Deo, sicut dimissis peccatis tales inimicititer Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum oejus eramus. Sed cum peccata ad Deum reconciliatio, quare solus Filius dicitur Mediator? Nam de Patre legitur quod reconciliaveCum ergo reconciliet, quare non
Abbreviated transcription (Latin):
nume. per quid per obedientiam ⁊̃
uoluntatem perfectam quam noꝰ
tunc huit primum. nec maiorem
honunem ex quo fuit homo/ ha¬
buit igituranima ila auod̃ bo¬
nũ in s̃e post mortem quod non
in dei cõtemplarione. in quo pre
cipne beatitudo cõsistit. pot̃ tam̃
inferti simplicitet quod beatior
fuit. de eo quod scciptum est do¬

Expanded text:
nimae. Per quid? Per obedientiam et nimae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest taminferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
homo factus est per caritatem ⁊
iusticiam ⁊ auas uirtutes ĩ qͣcũ
pienitudine fuit secũdum hõi¬
nem cõditus sibi tm̃ m̾uit qͣnt̃
post pet marytũ tolecantiam¬
Cat̾a enimpienitudo sp̃ualium
carismatũ in eo fuit quod in eiꝑ
fit̾e non potuit. ⁊ ideo melioripi¬
us anima fieri non potuit. ꝙ ab
uttio sue conditionis excitt qr
ꝓfic̾e inm̾itis non uaiit ut ent̃¬
huit omnino xp̃c iuxta anime¬
mttum quo potuiss proficere. In
membrisautem q̃ nos lumus cho¬
tidie ꝓficit non ergo ꝑtus meruit
libi xp̃c per crucis patibitium qͣm
a conceptione m̃uit pet gratiam
uirtitum Non igitur profecit
scõ anime mitum̃ qͣntum ad uir¬
tutem m̃itiprofecit tñqͣntum ad
num̃um m̃ctoꝵ plura enim hũit
m̃uta ĩ passione. qͣm ĩ cõceptione
s maioris iuitutis non extiterũt
in merendo plura qͣm aute fuer̃t
panciora. Meruit ergo a cõceptõ¬
ne non modo głiam impassibtu¬
tatis ⁊ ĩmortanis corporis sed ⁊̃¬

Expanded text:
homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiamnta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proficere in meritis non valuit. Unhabuit omnino Christus juxta animaritum quo potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptione meruit per gratiam virtutum. Non ergo profecit secundum animae meritum, quantum ad virtutem meriti; profecit tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ras auis q accludens ianuam.
muito magis igitur humtutaᷤ
qͣ mortem gustauit urgressum
regni celestis omnib suis ĩple¬
to dei decreto aperire uaiuit. at¬
ꝙ decreti delere ꝙ rographum ũ
enim ait ambrosius tm̃i fuit p ͤ¬

Expanded text:
udens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus suis, impleto Dei decreto, aperire valuit, atque decreti delere chirographum. Ut enim ait Amb.: Tantum fuit p
Abbreviated transcription (Latin):
quib debitores quiĩ eum credũt
adiabolo ante tenebanturonde
qui pro muttis effundetur. per
itiũ ergo redemptisumus in ꝗͦ
princeps mundi nichri ĩuenit uñ

Expanded text:
quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur. Per illum ergo redempti sumus, in quo princeps mundi nihil invenit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑer mortem urgeniti. cuiꝰ
tanta fuit ut dictum est humi¬
ltas ⁊ ꝑatĩa ut eius m̾ito ꝑat̾et
credentib in eum aditus regni
Magna ergo ĩmorte unigentti
prestita sunt nobis. ut uceat
nobis redire in patriam sicut o¬
lim in morte sũmi pontificis hii¬

Expanded text:
eniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, hi
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta mortautate. imortaas
gioria uestiri. s non m̃ito iũcici¬
e ⁊ caritatis auaꝵ q uirtitum.
Non enim xp̃c homo esse potuit
in quo plenitudo uirtutum ⁊ gr̃e
non fuit. nec uirtutes ei in essepo¬
tuerunt cuctio mortalitatis ĩduto
quin per eas mereretur. hñs ergo
has uirtutes secundum homis
passibuem ac mortarem nõ po¬
tuit non mereri gloriam ĩmor¬
igitur potuit factus mortaus
line merito gloriam impassibi
qui potuit tamen alsequi ħ line
meccto passionis. quia per passio¬
onemnti m̃uitꝰ quod nonante ꝑ
uirtutes mũit de cãmortu ⁊ pas

Expanded text:
tate immortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immorergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilqui. Potuit tamen hoc assequi sine merito passionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod non ante per virtutes meruerit. 5. De caus
Abbreviated transcription (Latin):
minum tanta existeret huntutaᷤ
que omnib sufficere potesfet. Sic̃
ĩ primo homine tanta fuit super¬
bia cĩ omnib sius nocuit. nõ est
autem inuentus inter homines
aliquis quo id posset impiere nͥ
se omnem iusticiam .i. consũma¬
tissimam humtutatem qͣ maior

Expanded text:
mine tanta existeret humilitas, quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo homine tanta fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem inventus inter homines aliquis quo ise omnem iustitiam et inconsumatissimam humilitatem qua maior
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine sua deus autem nrͣ
uasa eius eripiens ⁊ sua faciens fu¬
dit amarttudinem ⁊ impieuit dii¬
cedine per mortam suam apeccatis
redimens ⁊ adoptionem giorie filio¬

Expanded text:
amaritudine sua. Deus autem noster vasa ejus eripiens et sua faciens, fudit amaritudinem, et implevit dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem gloriae filio
Abbreviated transcription (Latin):
amb̃r de naturau donatione iodic¬
tum inteuigit it qua eterniaut̃
pater genando dedit fiuo nomen
quod est super omne nomen .s.¬
tsle deum per naturã quia gen¬
uit ab ecemo fcuum plenum ⁊
sibi eqͣlem deum quod tamen

Expanded text:
Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio nomen quod est super omne nomen, scilicet, Deum per naturam, quia genuit ab aeterno Filium plenum et sibi aequalem Deum. Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
omne nomen .s. honorificẽtiam
quod uocatur deus. hoctũ nom̃
aute mortẽ hĩt . hũit enun hoc
nomen dei filius ĩ quantum deus ẽ
ab et̾no pet naturam. In quantum
uo homo factus est hũit Ex tempo¬
ee per gratiã. untamen aug̃ dic̃
hominidonatũ ẽẽ tand nomẽno¬
forma dei tm̃ erat. S cum dicitur¬
⁊ donauit itunomen quod est sr̃
qua forma exattat̾ sit. ang
ma crucifixus est in ea exattatu
est ⁊̃ in ea donatum est ipi nomẽ
ut cum ip̃a forma serui nom iris¬
tur mugenttus fas dei. hoc ti
ldonatũm est ut homini quod
iam hebat idem ip̃e deus. hoc igi¬
tur per gratiã accepit ut ip̃e ens
homo uei sublistens ĩ forma ser
ui .i. inanima ⁊ carne nominet᷑
hoc nomen. secundum tropum
utim in scciptura creb̾rimum
hocaccipiendum est quo dicit᷑
res fieri qñ ĩnotescit. poit tesur¬
rectionem u̾o qd aute erat ĩeui¬
denti posicum est ut scirent hg¬
nem ergo icuus nominis donañ
ei deus post resurbettionem. sed
itiam meruit per obedientiam

Expanded text:
omne nomen, scilicet honorificentiam, quod vocatur Deus; hoc tamen nomen ante mortem habuit. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus est, ab aeterno per naturam; in quantum homo vere factus est, habuit ex tempore per gratiam. Verumtamen August. dicit homini donatum esse illud nomenm erat. Sed cum dicituret donavit illi nomen quod est super qua forma exaltatus sit. In ma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse Deus. Hoc ergo per gratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens in forma servi, id est, in anima et carne, nominetur hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc capiendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent honem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam sibi cõmunis cum patte
uoluntatis. pro hominib ecgo
pro petro rogatur. ne deficiat fi¬
des eius. Sciens igitur hec omnia
lũmata passione metum calicis trã¬
siturum. qui nisibibislet transire
non poss. nec finis terroris nisi cõ¬
sũmata passione t̾rori iuccederet
quia post mortem eins per uirtutũ
gioriam aplice ĩtirmitatis scan

Expanded text:
sententiam sibi communis cum Patre sententiam sibi communis cum Patre voluntatis. Pro hominibus ergopro Petro rogat, ne deficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia summata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem ejus per virtutum gloriam apostolicae infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
uo s ut suis transiret caux passi¬
onis ira ĩquiens Si passio hono¬
risicatura eum erat sicut iuda ex¬
eunte ait nunc honorificatus est
filius hominis quotristem eum
metus passionis effecerat nisi for
canuta eet  S forte
timuisse uiq eo extimabatur ut
tranffria se caueem deprecatus
sit dicens. pater tranifer caucẽ
tiendimetum tͣnferri dep̾caretur
a le quod per dupeniationu stuci¬
um festinaret impiete. Non ent
conuenit ut pati nout qui pati
uenit. ⁊̃ cum ꝑati eum uetie cog
cõfiteri. qͣm ad id impie stuttitie
prorumpere ut eum assereres ne
pat̾etur orasse q̃m pati uelle oraf¬
ses cognosceres. Non ergo libitris
tis neq sibi orat transire caucem.
incumbat ꝙa se transire orat. ne
in hiis .s. maneat. Non enim rogat
ne secum sit ł ut a le tranleat de¬
inde ait. Non sicut ego nolo s sic̾
ti humane in lollicitudinis ligni¬
ficans consortium s non disccrie̾

Expanded text:
ssio, sed ut a suis transiret calix passissio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi fortcatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatus sit dicens: Pater transfer calicemtiendi metum transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cogconfiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde ait, Luc. 22: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis, humanae in se sollicitudinis significans consortium, sed non discernens
Abbreviated transcription (Latin):
uitare dicant quod ip̃e xp̃c. Nõ
ergo ad insipiendaniam fuit qd̾
xp̃c clamans nõn auditut ad
salitẽ corporalẽ. Bonum quidem
ficari uidetur xp̃m secund̃ hũ a¬
num affectũ de potentia patris
dubitasse sicdicens in .li. iii. de tri¬
sic dicens de quodubitat de se an
de patre. de deo utiq cui dicit tran¬
fer. dubitat hominis affectu¬
sut Namdeus depatre nõdu¬
bitat nec de morte formidat. ꝓpħaꝰ
t̃ non dubitat qui nichu deo es¬
se imposubile asserit. Non ĩf ho
dubitat ⁊ faium dubitare tucre¬
dis. ut homo etgo dubitat ut ho
locutus est. hũs uerbis ĩnui uide¬
dubitaũit affectu humano.¬
ea ratione dictum accipi potest
non quia ip̃e dubitau̾it s quia
modum gessit dubitantis ⁊ hõi¬
b dubitare uidebatur uba hyltu¬
dum non est quod primentia le¬
non sibis suis orasse cumꝰmissa
dixit. Transeat ame caur iste ⁊̃¬
t̃ sic nec sibi s suis timuit nec
eumuoluissent sibi nonesset pa¬

Expanded text:
vitare, dicant quod ipse Christus. Non vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum quidem ficare videtur Christum secundum humanum affectum de Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo esse impossibile asserit, psal. 134: dubitat, et Filium dubitare tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homo locutus est. His verbis innui videdubitaverit affectu humano.ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare videbatur. 5. Vdum non est quod Hilanon sibi, sed suis orasse, cum dixit: Transfer a me calicem hunc, sicut nec sibi, sed suis timuit; nec enim voluisse ut sibi non esset pa
Abbreviated transcription (Latin):
hominis assumꝑsit affectum. ñ
ergo qͣi deus s quasi homo ioqͥ¬
tur sus cepit quidem uouintatẽ
nr̃am. mea est uouintas ꝙͣ su¬
quia nichil excipitur sine dubio
quam pat̾ habet eandem ⁊ frintꝰ
ht̃ uoiuntatem. Eandem est uo
iuntas xp̃i que paterna. unag̾
uoluntas est patris ⁊ fuĩ sed ã
tiauoruntas hominis alia deiũ
scias uitã in uolmitate ẽẽ h̾ois
passionem autem xp̃i ĩnoum¬
tate diuina ut pateretur pro
nobis.Hiis testimoniis eui¬
denter docetur in xp̃o duas fu
est. ⁊ ex affectu humano sensu¬
autatis quidem non rõnis iud
uoluit ⁊ petiit quod non impe¬
trauit. nec iõ petut ut impetra¬
ret quia sciebat deum non esse
facturum tilud nec tuud fieri
uolebat affectu tõnis. uel uoiũ¬
tate diuinitatis Ad quid ergo
petiit ut menbris formam pre¬
beret ĩminente turbartione ecla¬
mandi ad dominum. ⁊ subiti¬
endi uoluntatem suam diui¬
ne uouuitati ut siꝑinsante mo¬
lestia tristantur pro eiusdema¬
monitione orent. S si neq̃unt

Expanded text:
tum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suquia nihil excipitur, sine dubio quam Pater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
s ħtotum est factum in formaser¬
ui. Informa enim dei semper fuit
⁊ ecit ciaritas. It̃ amb̾r idem capi¬
titium retractans ait quid ⁊ qͣnt̃
humiltas mereatur hit oftendi¬
tate hui testimoniis euidensfit
quod xp̃c per hurtitatatem ⁊ o¬
bedientiam passionis meruit aa¬
tificationem corporis nec id solum
s ⁊̃ ĩpassibattatem anime aĩa e¬
nim ip̃ius aute mortem erat pał¬
mortem m̃ito humtutatis ⁊ animꝰ
ĩpassibais facta est ⁊ caro ĩmorta¬
sit facta impassibius qñ caro fat¬
ta est ĩmortaus .ł. ip̃o resurrectõi̾
momento de auccoritate nobis t̃¬
tum nõ est s uel mox post tarmiꝰ¬
impassibtutate donata est aut ĩ

Expanded text:
oc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostendis testimoniis evidens fit quod Christus per humilitatem et obedientiam passionis meruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat pamortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortsit facta impassibilis, quando caro facta est immortalis, scilicet ipso resurrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carniimpassibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
non est de quo quidãnoui
dit̾e solent quod non libi s me̾¬
bris tm̃ meruit. Meruit quidem
menbris redemptionẽ a diaboie
a peccato. apena. ⁊ regni rese¬
rationem. ut a mota ignea rũ
ĩmortalitatu gloriam sic̃ait

Expanded text:
non est, de quo quidam dicere solent, quod non sibi, sed membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea rompimmortalitatis gloriam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
se hõ eẽt uel angelus in homine
factie peccaret cum utramq na¬
turã per se constet cecidisse. Ideo dĩ
faius hominem passibilem sumꝑ¬
sit in quo ⁊ mortem gustauit. qͦ
cerum nobis aperuit. ⁊̃ a secuitute
diaboli .i. a peccato. Seruitus enim
tum. a temporau u̾o penitus lib̾abit¬
nol in futuro. qnͣ̃ nouissima mors
inimica destruetar. ad huc enim ex¬
pectamꝰ redẽptionem corporis. Scõ
animas uero iam redempti sumus
ex parte non ex toto a ciiꝑa non a
pena nec omnino a cicipa. Nõ enum
ab ea sic redempti sumus ut non
lit let ut non dñetur. quomo dope

Expanded text:
ine, facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Ideo Dei lius hominem passibilem sumpsit, in quo et mortem gustavit, quo coelum nobis aperuit et a servitute diaboli, id est, a peccato servitus enim tum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, quando novissima mors inimica destruetur, ad Cor. 15. Adhuc enim expectamus redemptionem corporis; secundum animas vero jam redempti sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dominetur, Rom. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
fetu sensuautatis non uolebat
ĩmo refirgiebat nec tamen in eo
caro contra sp̃m m contͣ deum
concupiscebat. quia ut ait aug̃¬
Non nutium est uitium cũ caro
concuꝑiscit aduersus sp̃m. caro
autem dicta est concupiscere qr
hoc secundum ip̃am agit ani¬
ma. sicut anima per aurem an¬
dit. per ocłm uidet. Caro enim
nichu nisi per animam concupi̾¬
cit.s concupisce dicctur cum a¬
nima carnau concupiscentiꝰ. Tpi¬
ritui reluctatur. hñi carnaiem

Expanded text:
fectu sensualitatis non volebat, imo refugiebat; nec tamen in eo caro contra spiritum vel Deum concupiscebat, quia, ut ait AugNon nullum est vicium, cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut anima per aurem audit, per oculum videt. Caro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscencia spiritui reluctatur habens carnalem
Abbreviated transcription (Latin):
uouintates dicens. quantum di
dat deus ab homine. tantum uo¬
luntas dei a uoluntate hominiꝰ
Unde hominem gerens xp̃c oste̾¬
dit priuatã quandam hominit
uoluntatem. in qua ⁊̃ suam et
nr̃am figuranit qui capud noᷤ¬
trum est ⁊̃ ad eum sicut mẽbra
ꝑtinemus. pater ĩquit l fieri
pot̃. tcanseat a me cauhe iste. hec¬
erat hũana uoluntas ꝓprium a¬
liciuid ⁊̃ tanqͣm priuatum uolẽs.¬
S quia reccum uit esse homi¬
nem ⁊ ad deum dirigit subdit
Non quodego uolo s quodtu
uis. ac li diceret. uidete in me qr
potes aliquid ꝓprium uene ut de¬
us aiud neut conceditur ħ hu¬

Expanded text:
untati hominis. Quantum enim distat Deus ab homine, tantum voluntas Dei a voluntate hominis. Unde hominem gerens Christis privatam quamdam hominis voluntatem, in qua suam et nostram figuravit, qui caput nostrum est, et ad eum sicut membra pertitinemus. Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste . Haec humana voluntas erat proprium aliquid, et tanqSed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc hu
Abbreviated transcription (Latin):
tem qui carnaus concupiscentie
cã non est in anima sola. nec ĩ car¬
ne sola. Ex utroq enim fit quia
line utͦq delectatiotaus non sen¬
erat ⁊ rõniplacebat᷑ ut idem secũ¬
dum carnem uellet qͣtinus i̾tã
humanitatis ĩ eo probaretur Na
qui hominis naturam suscepit
que ipsius sunt subire debuit. Iõ
ut mentis affectu uetiet mori. ⁊
sensuautas affectu nouiet. sicut
in uiris sanccis fit petro enim ip̃a
noiens est ductus noiens ad eam
uenit. s uoiens eam uicit ⁊ reuqͥt
affectum infirmitatis qͦ nemo
uilt mori. qui a deo est natura¬
lis ut eum petro nec senectus at
onis caritate ĩformatus quo pp̃ de
autatis carnis ĩfirmitati ꝓpin¬
quis ⁊ ei coniũctus quo mors re¬
fugitur. ut enim ait aug̃ pius¬
mentis ratione cuꝑit dissoin et
esse cum xp̃o sensu autem carmᷤ¬
dit mortem. scd̃ istum affectum
xp̃c mori uoluit. nec obtinuit
quod scd̃ istũ affectum pecut au
nto

Expanded text:
tem carnalis, concupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non senerat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideout mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ipsa nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus absonis charitate informatus, quo propter Deum alitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: Paulmentis ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem cardit mortem. Secundum istum affectum Christus mori noluit, nec obtinuit quod secundum istum affectum petiit. 3. to
Abbreviated transcription (Latin):
potest per id quod ip̃e ait pater
si possibile est transeat ame ca¬
lx iste. u̾nitũ non quod ergono¬
io . s quod tuuis. hic namq uo¬
luntatem suam a patris uoiũta
gendum non ẽ aotrna

Expanded text:
potest per hoc quod ipse ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis. Hic namque voluntatem suam a Patris voluntatgendum non est
Abbreviated transcription (Latin):
per fuit ẽẽ p̾destinat ã secundum
ens homo esset dei fuius ⁊ natu¬
xam humanam esse predestina¬
tam ut uerbo patris personaut̃
ad quod dici pot̾ ħ simpliciter ab
sq determinatione minus cõgru¬
enter dici. ⁊ siqũ breuitas causa
simpliciter denuntietur. nunqͣm
tamem simpliciter debet interu¬
gi quia ut ait. aug̾ in .li.y de .tͥ.¬

Expanded text:
per fuit esse praedestinatam secundum ilicet, ens homo esset Dei Filius; et naturam humanam esse praedestinatam ut Verbo Patris personaliter Ad quod dici potest hoc simpliciter et absque determinatione minus congruenter dici. Et si quandoque brevitatis causa simpliciter denuntietur, nunquam tamen simpliciter debet intelligi. Quia, ut August., in lib. 1 de T
Abbreviated transcription (Latin):
in eo fu̾it ambignum non est q̃
⁊̃ ante peccatum in homine fuit
qñ auqͥs in eo non fuit defect᷑
tunc fuit defeccus quod nature
ei erat. Unde ⁊̃ quidam taiem
mortalitatem in nobis non esse
defectum non improbe tradunt
s necc̃itatem moriendi uei pa¬
tiendi que ⁊̃ mortautas dicit᷑
uel passibsutas. Dicitur enim
homo nunc passibiis uel mor¬
taus non modo pp̃ aptitudineᷤ¬
eius cum passibilis exciterit añ
mortẽ. nunquid necc̃itatem pa¬
tiendi huit. 3 si enim necc̃itã
patiendi uei moriendi fuit ĩ x
nõ uidetur sola uoluntate mise

Expanded text:
in eo fuerit, ambiguum non est, quae etiam ante peccatum in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem in nobis non esse defectum non improbe tradunt, sed necessitatem moriendi vel patiendi, quae etiam mortalitas dicitur vel passibilitas. Dicitur enim homo nunc passibilis vel mortalis, non modo propter aptitudine quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate mise
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia usq¬
ad mortem est¬
mors nontris¬
s finis. a deo ã¬
non pp̃mortẽ
luscepta est tͥs¬
titia ut sit des¬
tituta per mor¬
sibitristis est
set tuis qui inscanda
r ĩfirmitatem carnis erãt
futuri quos monet orare ne in¬
ducantur intemptationem qui
aute polliciti erant se non scan¬

Expanded text:
tristitia usqad mortem estmors non trissed finis. A Deo non propter suscepta est ttia, ut sit desituta per morsibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scan
Abbreviated transcription (Latin):
carne. u̾m hanc necc̃ctatem nõ
hũit ex neccitare sue conditio¬
nis quia a peccato ĩmunis s ex
lola uoluntate accepit de nr̃a
infirmitate ponens taberna¬
tuium suum in sole .i. sub dem¬
porau mutabiutate ⁊ labores

Expanded text:
carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infirmitate ponens tabernaculum suum in sole, scilicet, sub temporali mutabilitate et labore.
Abbreviated transcription (Latin):
uontamen uttiose ĩfirmitatis nõ¬
tre formaerat incorpore. quod ex
conceptu sp̃s sc̃ uirgo progenuit
audisti leccor ũba hylarũ quib
dolorem excludere uidetur sed si
excussa sensus ⁊ impietatis hebi¬
tudine p̾missis diugenter t̾tendaᷤᷤ
atq ip̃ius sccipture circunstãtiã
diugenter lpicias diccoꝵ rationẽ
atq uirtutem percipuere ut cũq
poteris ⁊ intellrgentiam argue¬
re non atcentabis. Intelligitur
enim ea ratione dixisse dolorem
pallionis ĩ xp̃m non incidisse ⁊ uͥ
hñs naturam ad dolendum. ⁊ ĩo
dominium huit passio. Ita ⁊̃ non
e. Itaq net̃cital timendi non fuit
in eo. sicut est in nobis. nec natu¬
ra dolendi fuit in eo sitiet est ĩ nob̃¬

Expanded text:
non tamen vitiosae infirmitatis nosnon tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et vhabens naturam ad dolendum. Et idedominium habuit passio; ita etiam ne. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
timor eius signifitetur in uerbi
cuins fidutia contineatur ĩ factis
Timuisse rgitur ħ̾etice passio¬
nem uidetur s ob ignorantie ħ
ecrorem petrus ⁊ sathanas ⁊ scã¬
daium est. an ne timuit qui ar¬
matus obuius prodiit ⁊ in corpore
eius infirmitas fuit ad cuius occur¬
sum ꝯst̾nata perseq̃ntium agmina
supinatis corporib conciderunt.¬
mitatem dominatam huius corpo¬
ris credis tuius tantam ħuiͭ natu¬
ra uirtutẽ s forte dolorem nulne¬
tum timuit qmͦ cogo o tu alsercor
nem claui hũit terrorem. qui exci¬
lamaurẽ soio restituit a tactu ꝓ¬
ducens ħ aurem manus clauum
dolet ⁊ sentit uuinus. queatã do¬
lorem uulneris nõ reuquit pũgẽ¬
de carnis metutristis est. cuius a
tattu caro post cedem sanatut t̃
biguum in natura corporis eius
infirmitatem corporee nature nõ
fuisse ⁊ passionem itiam licet cor¬
poriitiata sit non tamen naturã¬
dolendi corpori intulisse quia licet̾
forma corporis nr̃i esset in domino

Expanded text:
timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, ronem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis metu tristis est, cujus in attactu caro post caedem sanatur? Idnstrari non est ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturdolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
pena deseuit. ⁊ uirtus corporis sñ¬
sensu pene uim pene inse deseui¬
entis exepit huit sane iruid dũi
corptis doĩoris nr̃i naturam si
corpus nr̃m id nature ħt ut cal¬
cet undas ⁊ fluctus de super eat
nec ciaͥsedomus obstacłis acceat᷑¬
pus solum ista natura sit ut fera¬
tur inundis ⁊ sistat in uquidis et
structa trãscurrat qͥtł per naturã
humani corporis carnem ex sp̃u
sc̃o conceptam iudicamus caro
illa decelisẽ. ⁊ homoitie de deo
est. ħul ad paciendum corpus. et
palsus est s naturam non ħus
ad dolendum. Item in eodem. Ui

Expanded text:
poena desaeviit, et virtus corporis poena desaeviit, et virtus corporis sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceats solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corporis carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolend
Abbreviated transcription (Latin):
qͣonem ũba hẏlatũ quib uide¬
tur tradere ictus ⁊ innera ⁊
huiusmodi. sic in xp̃m incidiᷤ¬
le ut passionis doiorem non s̃¬
cut̾ent. Sicut delum tractum ꝑ
aqͣm uel ignem uel aera ea fa¬
cit. q̾ ⁊̃ cũ trahitur per corpora
ãmata quia perforat ⁊̃ pung̾
non tamendolorẽ ingerit. qui¬
Ita ⁊ corpus xp̃i line sensu pene¬
ĩpene excepisse dicit quia ucut
naturam ad dolendum ait enim
sic  in xx.li. detri unigenttᷤ
deus hominemu̾m secundum
simiictudinẽ nr̃i hominis nõ de¬
fitiens a se ip̃o lumplit. In quo ꝙͣ¬
uis aut ictus incideret aut uiri¬
nus descenderet aut nodi cõcur¬
rerent aut suspendio eieuaret
afferrent quidem ħ impetum
passionis. nec tamen doiorem pa̾¬
lionis inferrent. ut reium auqd̾
aqͣm petforans. uei ignencõpun¬
gens. uel aera nul uerans. om̃s
quide᷑ has pasliones nature sue
dum ĩ natura non est. uei aqͣmꝑ¬
ceditur. dum suspenditur dum
moritur s h in corpus irruenꝰ
onis ex̃cuit dum penaii misterio

Expanded text:
tionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quiIta et corpus Christi sine sensu poepoenae excepisse dicit, quia sicutnaturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen passionis dolorem inferrent; ut telum aliquod aquam perforans, aut ignem compungens, aut aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae dum in natura non est vel aqcaeditur, dum suspenditur, dum moritur; sed in corpus irruens onis exercuit, dum et poenali ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
ed ex qua causa iui humanꝰ.¬
us dicci intelligentia .s. sen¬
lus proficiebat humanus assu¬
infantia eius exꝑs cognitionis fue¬
rit.⁊ patrem ⁊ mr̃em ignorau̾it qd
nec ecc̃a recepit. nec premisse auc¬
torttates patiuntur sic intelugis
proficiebat ergo humanus iensu
pr̃em ⁊̃ mnr̾em dicctur ignorasse iti
infantia quiata se habebat. ⁊ ge¬
rebat ac si agnitionis esset exꝑs¬

Expanded text:
ed ex qua causa illius dicti intelligentia, scilicet, sensus proficiebat humanus, assuinfantia ejus expers cognitionis fuerit, et patrem et matrem ignoraverit; quod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed Proficiebat ergo humanus sensuspatrem et matrem dicitur ignorasse in infantia, quia ita se habebat et gerebat ac si agnitionis expers ess
Abbreviated transcription (Latin):
xit ãiãmeã pono prote. cep̃e di i¬
cit anima mea turbatur. utrũq
ille qui luperior est gerit time¬
tis affectum. Item in eodem. ut
homo turbatur ut homo flet.
ut ħo crutifigitur per natura
hominis ⁊ tediauit ⁊ resurre¬
xit. Nontubatur eius nittus ã
turbatur eius diuinitas. s tur¬
let turbatur anima. secundum
cepit tristitiam meam confide̾¬
ter tristiciam nomino qui crurẽ
predico. U ħo huit tcistitram ꝙͥ
meo suscepit affectu. michi cõpatit᷑
mͥ tͥstis est. mͥ dolet. gͦ pro me ⁊ in
me doluit. qui ꝓ se nichu ħ̾uit ꝙ
doloret. Doles tgitur domine ie¬
su mea uulnera nontua quia
nontu prote set pro me doles ier
ita dicimus hominem passibuem
a dei filio susceptum ut diuinitaᷤᷤ
impassibilis permau̾rt. passus est
enim faius dei nonputatiue let
uere omnia que scriptura testa¬
poterat .s. secundum sub̾am as¬
lumptã. licet ergo persona fuii
susceperit ꝑasubuem hominem
itatanien euis ħgatione secund̃
luam sub̃am nul passa est ut tota

Expanded text:
cit: Animam meam pono pro te. Christus dicit: Anima mea turbatur. Utrumqueille, qui est superior, gerit timentis affectum. Ille enim homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur, per naturam hominis et taediavit et resurrexit. Non turbatur ejus virtus, non turbatur ejus divinitas, sed turbatur anima, secundum cepit tristitiam meam; et confidenter tristitiam nomino, qui crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. Doles igitur, Domine Jesu, vulnera mea, non tua, quia non tu pro te, sed pro me doles. Hieita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus est enim Filius Dei non putative, sed vere, omnia quae de iet, secundum substantiam assumptam. Licet ergo persona Filii susceperit passibilem hominem, ita tamen ejus habitatione secundum substantiam suam nil passa est, ut tota
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo hoc dicit qui peccatum
non fecit nec ĩuentus est dolus in
ore eius sed de nobis corpore suo ħ̾
tebat personam. sieut aubi cum
dixit. transeat ad me caux iste ꝓ
dominus pati teccia die resurrectu¬
rus. cum ard̃et paiius dissolui et
ẽẽ cum xp̃o. non enim fortior est¬
go coronandus gaudet mori. ⁊̃ do¬
minus coronaturus timet mortẽ.
S infirmitatem nr̃am rep̃sentãs
Ier¬
cant qui putant samiatorem
timuisse mortem ⁊ passionis pa¬
uore dixisse transeat a me ta¬
ux iste. de c̾minano auctoriaũ
eautem in sacris iiteris a¬
liqua aduersa diuersitas
eẽ putetur. harum aucto¬
ritatum u̾ba in hunc modum
accipienda dicimus. ut non ũtta¬
tem timoris ⁊ tristicie nei ꝓpassio¬
nem s timoris ⁊ tristicie necc̃ita¬

Expanded text:
Quomodo hoc dicit qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus: sed de nobis corpore suo dicgerebat personam. Sicut et alibi, cum dixit: Transeat a me calix iste prDeus pati, tertia die resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo. Non est enim fortior migo coronandus gaudet mori; et dominus coronaturus timet mortem. Sed infirmitatem nostram repraesentans, Hiercant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me cax iste. 6. Determinatio auctoritatum. Ne autem in sacris Litteris aliqua adversa diversitas esse putetur, harum auctoritatum verba in hunc modum accipienda dicimus, ut non veritatem timoris et tristitiae vel propassionem, sed timoris et tristitiae nec
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. Non uicii peccatis s hu¬
manis maus .i. doiorib reptera
fuit anima xp̃i. quib ip̃a cõpa¬
titur carni. Non enim doior corpo¬
ris potest esse anima. dolere auteꝰ
anima ⁊̃ non doiente corpore pot̾
hos autem humane ĩfirmitatis
affectus sicut ip̃am carnem ac moᷤ¬

Expanded text:
um: Non vitiis et peccatis, sed humanis malis, id est, doloribus repleta fuit anima Christi, quibus ipsa compatitur carni. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima, etiam non dolente corpore, potest. Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem ac mor
Abbreviated transcription (Latin):
bis contradicere. nisi uarias dic¬
toꝵ discerneret cansas. Ex qͥ¬
da sunt est. Si enim discernatur
intenugentie causa predictoꝵ
uerboꝵ nichi occurrit cõtradie¬
tiponis de quibdam hyłr ca

Expanded text:
bis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, nihil occurrit contradictionis. 7. De quibusdam Hila
Abbreviated transcription (Latin):
num geneta ⁊ corporis uicia
a quib omnino ĩmuniũ excite
quos defectus enim ħuit itrad
ostensionem uere humanitatis
ut timorem ⁊ tristiciam. uel ad
impletionem operis ad quos ue¬
nerat ut passibilitatem ⁊ mor¬
talitatem. uel ab ĩmortatelitati
delꝑatione spem nostram dcri¬
tionil. Hos autem defectus nõ
conditionis iue necc̃ttate set mi¬
serationis uoluntate suscep̃
ueros quidem huit defectus sit̃¬
⁊ nos sed non eadem causa. no¬
autem em ex pecrato ortgina¬
li hos defectus contrahimulu
cut apĩs ĩlinuat dicens. corpuᷤ

Expanded text:
corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros quidem habuit defectus sicut et nos, sed non eadem ex causa. Nos enim ex peccato originali hos defectus contrahimus, sicut Apostolus insinuat dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c autem non ex peccato hui¬
modi hũit defectus quia sine
peccato est conceptus ⁊ natu
nr̃o in se transtulit ueram ĩ fir¬
mitatem sicut accepit uera̾ car¬
nem qͣm sine omni ĩfirmttatẽ
aslumere potutt licut abiq cul

Expanded text:
 autem non ex peccato hujusmodi habet defectus, quia sine peccato est conceptus et natute de nostro in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quam sine omni infirmitate assumere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
omo cui sp̃s est datus y.¬
tem ad probandum idem. Scrip¬
tumest enim in libro sapientie.
qui potuit tͣcens gredi ⁊ non est
transgressus. facere maium ⁊ ñ
fecit S hocaccipiendumest se¬
cundum membra. uel partim
de capite partim de membris de ca¬
pite non est tranigessus. ⁊ non te¬
cit mauim. demembris potuit tͣnꝰ¬
gredi ⁊ facere matum siteus potu¬
humanã naturam potuitaslum̃
lecundum musliebrem sexum qͥ
xii ut assumpsit ĩ uitiui. S opor¬
tunius atq coigruentius faccum
est ut de femina nasceretur ⁊ uit̃
assumeret ut ita utciusq secus
liberatio oftenderetur. unde. aug̃
quia uirum oportebat suscipere qͥ
sexus honorabiuor ea consequẽs
erat ut feminei lexus lw̾ano hĩc
appar̃et quo mue uir de femĩa na¬
tus est sapientia ergo dei que
dicitur mirgenttus fuus homĩe
suscepto inut̃o ⁊ deutero nirgĩs
ub̃ationem hominis indiicauit

Expanded text:
omo, cui Spiritus est datus tem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapien.: Qui potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuhumanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quxu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liberatio ostenderetur. Unde Augustquia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quae dicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
esse peccatum. cuiob au
re ut essent naturaua. Item aug̃
in li. traccationis inquiens. ignõ¬
rantia ⁊ difficiatas ⁊ si essent ho¬
minis primordia naturatia nõ
licculpandus deus s landandus¬
esset. set si ħhomo in primordi¬
Onaturauter ħuisset mnqͥo
esset ĩ eodefectus ⁊ pena si defet¬
tus uel pena ei ĩdita fuisset ante
peccatum iniuste cumeo agiu
lam non fuisse defectus uei penaᷤ
linaturaut̃ homini infuissent Si¬
cut non fuit homini aute pecca¬
tum nundum gratiam ad epto
defectus sine penea non posse ꝓ¬
ficere. s postqͣm gratia recepit
pet qͣm proficers potuit ⁊̃ ad tẽpꝰ¬
⁊̃ profecit eãq culpa post amilit
simul q proficiendi faciitatem
perdidit defectus fuit ei ⁊ petia
non polse proficere .s. a maio de¬
clinare ⁊ donum facere. Omues
igitur defectus nr̃os suscepit x¬

Expanded text:
esse peccatum. Cui obviare, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defectus nostros suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tum uirginis magnus nonfue¬
rit s quia potentĩam qͣm dei fi¬
lius naturaut̃ ħt homo erat ex
tempore accepturus ut una sit
persona homo ⁊ deus. Ecce aper¬
te dicit quod homo erat accept᷑¬
us ex tempore potentiam quã
accepturus erat t ampotentiam
ergo uel persona uei natuta ho¬
mĩnis. sed persona non quia sem¬
per ħuit ⁊̃ ħt. ergo natura. si na¬
tura ergo animã. Namdecarne
constat quod accipere non postet
ad quod dicimus illud esse acci¬
piendum de periona. s non in qͣn¬
tum est dei. ĩmo in qͣntum est ho¬
sona dei ⁊ hominis fuũ dei ⁊ tai¬
ihominis. que in qͣntum est dei
persona semper ⁊ naturauter
ommipotentiam huit s in qͣntũ
est hominis non semꝑer fuit. si¬
la ergoperiona que semper fu¬
erat dei futura erat hominis ꝑ¬
sona. ⁊ secundum hoc quod in¬
tura erat hominis persona age¬
ptura erat extempore potentiã
qͣm naturauter ⁊ semper ħue¬
rat in qͣntum dei persona

Expanded text:
artum Virginis magnus non fueartum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus ex tempore potentiam quam ccepturus erat illam potentiam; ergo vel persona vel natura hominis. Sed persona non, quia semper habuit et habet; ergo natura. Si natura; ergo anima. Nam de carne constat quod accipere non posset. Ad quod dicimus illud esse accipiendum de persona, sed non in quantum est Dei, imo in quantum est pesona Dei, et hominis, Filii Dei et filii hominis; quae in quantum Dei persona est, semper et naturaliter omnipotentiam habuit, sed in quantum est hominis non semper fuit. Illa ergo persona quae semper fuerat Dei, futura erat hominis persona; et secundum quod futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona
Abbreviated transcription (Latin):
sconditi quod ⁊̃ ratione propa¬
ti potest sic. Nichi scit au̾quis ꝙ
eluis anima tͥg uoret̃ sͣ xp̃i lecundũ
omnium concessionem omnia scit¬
tunt siomnia sc̃it ergoscit creare
mundum uel le ip̃am. Rgdemus ꝙ¬
dentiam ⁊ creandi animã. ⁊ scit q¬
modo deus le ip̃am creauit. ħt ergo
scĩam sui treate. non sui creande
quia non est creanda set t̾rata. q¬
ti potest. quia naturauter capax
ẽ scientie. ⁊ ideo idei congrue dat̃
est sine mensura cuius ip̃a natu¬
rauter capar est. Non est autem
deus facit ne omnipotens ⁊ per ħ
deus putaretur u̾ntã forte necpo
creatura contemplatur ut eiunita
in quo ⁊̃ anguĩ ⁊ que dei sunt ⁊ que
futura sunt cognoscunt. quo mo¬
tiam quantam ⁊ deus ni uer rede.¬
homo assumptus tantam poten¬
tiam quantam ⁊ deus qũo ergoĩ¬
tenugitur iaud ambr sr̃ luchã
ubi angłs de nascituro faio uir¬
ginis ait hic erit magnus ⁊ friuiꝰ
artissimi nocabitur. Nonideo in¬
quit ecit magnus quod ante ꝑ¬

Expanded text:
Quod etiam ratione potest probari sic: Nihil scit aliquis quod ejus anima ignorat. Sed Christus, secundum omnium concessionem, omnia scitt: Si omnia scit; ergo scit creare mundum vel seipsam, restentiam, et creandi animam; et scit quomodo Deus seipsam creaverit; habet ergo scientiam sui creatae, sed non sui creandae, quia non est creanda, sed creata. ri potest: Quia naturaliter capax est scientiae, et ideo id congrue ei datum est sine mensura, cujus ipsa naturaliter capax est. Non est autem Deus facit, ne omnipotens, et per hoc Deus putaretur. Verumtamen forte nec pocreatura contemplatur, ut ei unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt cognoscunt. 4. Quomotiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante p