comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it os suñ. Recte gͦ ait. me aũ ꝓpt̾ innocenti¬
am suscepisti: & id̾o mito confirmatus est
meternũ. Hoc fecit. hoc docuit᷑. hanc eiꝰ
innocentiã ꝓut possumꝰ imitem᷑. ut non
regnet in nob̃ peccatũ: ut cũ capite nr̃o su¬
scipi a do patre & confirmari meream᷑ in
eternũ. Et ne ingͣti simus. agamus ei gr̃as
ꝓ tantis suis beneficiis: & toto corde. tota
deuctione dicamꝰ quod subdit᷑. Benedictꝰ
dñs ds isrł. Inde sit benedictus & laudatꝰ
tamqͣm d̾nator & creator isrł. id ẽ uidenti¬
ũ eumꝑ fidem. & credentiũ uidere illũ ꝑ
spẽm: qui intelligunt filiũ eius dm eẽ & ho¬
minẽ: & ista benedictio incipiat ab hoc
scło. & duret usq in scłm subsecutiuũ: fiat
fiat. Hic habetur in hebreo: am̃ am̃. Que
uerbi replicatio: indissolubiłe significat
confirmationẽ. Qua t̾bi repetitione ip̃e
dns usus ẽ in eungłio: uͥ ait. Am̃ am̃ dico
uob̾: ad confirmanda uidelicet sentenciã

Expanded text:
os suum . Recte ergo ait, Me autem propter innocentiam suscepisti, et ideo merito confirmatus est in aeternum. Hoc fecit, hoc docuit, hanc ejus innocentiam prout possumus, 196 imitemur: ut non regnet in nobis peccatum , ut cum capite nostro suscipi a Deo Patre et confirmari mereamur in aeternum. Et ne ingrati simus, agamus ei gratias pro tantis suis beneficiis, et toto corde, tota devotione dicamus quod subditur: Benedictus Dominus Deus Israel. Inde sit benedictus et laudatus, tamquam dominator, creator Israel, idest videntium eum per fidem, et credentium videre eum per speciem: qui intelligunt Filium ejus Deum esse et hominem. Et ista benedictio incipiat ab hoc saeculo, et duret usque in saeculum subsecutivum. Fiat, fiat. Hic habetur in Hebraeo, Amen, amen. Quae verbi replicatio indissolubilem significat confirmationem. Qua verbi repetitione ipse Dominus usus est in Evangelio, ubi ait: Amen, amen dico vobis : ad confirmandam videlicet sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
tas eius nr̃a fortitudo ẽ. qͦmͦ stultũ eius nt
sapientia ẽ. qͦmͦ mortalitas enis nr̃a imii¬
talitas est. Intelligere etiam oportet que
pauꝑtas & infirmitas nr̃i saluatoris ext¬
plum nob̃ tribuit humilitatis: patienis
obedientiȩ. inansuetudinis: caritatis. h
intelligere & cogitare. credere &e imitari.
uerba beatitudo est. Et quasi quis qua¬
ret. quis fructus erit huius intellectus:
Sequitur & dicit. In die mala liberabit
mali. liberabit eũ dũs ab omĩ malo. il
omĩ pena. ab omĩ tribulatione & ans¬
stia huius scłi. atq a potestate & torm̃s
diaboli & inferni: & transferet eum m
bertatẽ głȩ filioꝵ dĩ. Narrat & alia beꝰs¬
ficia quȩ dominus largitur beato uirs
qui intelligit: subdens. D ñs conserues
eum & uiuificet eũ. & bm̃ faciat eiun
in t̾ra: & non tradat eũ in animã iniuh¬

Expanded text:
fortitudo est: quomodo stultum ejus nostra sapientia est: quomodo mortalitas ejus nostra immortalitas est. Intelligere etiam oportet, quia paupertas et infirmitas nostri Salvatoris exemplum nobis tribuit humilitatis, patientiae, obedientiae, mansuetudinis, caritatis. Haec intelligere et cogitare, credere et imitari, vera beatitudo est. Et quasi quis quaereret, Quis fructus erit hujus intellectus? sequitur et dicit: In die mala liberabit mali, liberabit eum Dominus ab omni malo, ab omni poena, ab omni tribulatione et angustia hujus saeculi, atque a potestate et tormentis diaboli, et inferni: et transferet eum in libertatem gloriae filiorum Dei . Narrat et alia beneficia, quae Dominus largitur beato viro, qui intelligit, subdens: 3. Dominus conservet eum, et vivificet eum, et beatum faciat eum in terra, et non tradat eum in animam ini
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligit᷑ fides. Iustus em̃: ex fide uiuit.
redidit abraham do. & reputatum ẽ ei
Piusticiã. Hanc multi absconderunt in
urde suo: timore mortis. Multi adhuc ab¬
condunt dĩ iusticiã: aut ꝓpt̾ penam quã¬
iment. aut ꝓpt̾ dampnũ. Qui autem nec
penã nec dampnũ timent: ad illos ꝑtinẽt᷑
equib dicitur. Beati qui ꝑsecitionẽ pa¬
e xp̃m p̃dicaui qui de seipso ait. Ego sũ
iras. Et de quo symeon ait. Uiderunt
limei salutare tuũ dñe. Et alibi psal¬
usta postulat: dicens. Salutare tuũ
nob̾. Non abscondi miscđiam tuam.
ueritatẽ tuam: a concilio multo. Incon

Expanded text:
intelligitur fides. Justus enim ex fide vivit . Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Hanc multi absconderunt in corde suo, timore mortis. Multi adhuc abscondunt Dei justitiam, aut propter poenam timentes, aut propter damnum. Qui autem nec poenam, nec damnum timent, ad illos pertinent, de quibus dicitur, Beati qui persecutionem pam praedicavi, qui de seipso ait, Ego sum Veritas . Et de quo Simeon dicit, Viderunt oculi mei salutare tuum . Et alibi Psalmista postulat dicens, Salutare tuum da nobis . Non abscondi misericordiam tuam, et veritatem tuam a concilio
Abbreviated transcription (Latin):
uitq magnȩ felicitatis ẽ.: scłm potuisse
espicere. & omĩpotenti d̃o seruire cepis¬
es uasisse uitioꝵ infelicissimũ dñatũ.
berum eẽ a misera seruitute diabolice
pecati. Uanaꝵ rerũ cupiditatib ñ ex¬
uciari: scelerib ñ immnisceri. Innocent᷑
uiere. beatȩ castitati oꝑam dare: głosȩ
pauꝑtatis sufficientiã possidere. ncħ
tra dm querere: in ipsius amore & cõ
mplatione suauit requiescere. Len¬
nus quantũ nob dns pia uocatione
ntiletit: de qͣntis fraudib. adulteriis
pmis. ꝑuriis. sacrilegiis. immundi¬
sautiis & peccatis liberauerit: & tẽ
guoscemꝰ qͣm uerum sit qͦd aucdimus
psalio quod dicitur. & beatũ faciat¬

Expanded text:
potuisse despicere, et omnipotenti Deo servire coepisse, evasisse vitiorum infelicissimum dominatum, liberum esse a misera servitute diaboli et peccati , vanarum rerum cupiditatibus non excruciari, sceleribus non immisceri, innocenter vivere, beatae castitati operam dare, gloriosae paupertatis sufficientiam possidere: nihil extra Deum quaerertemplatione suaviter requiescere. Pensemus quantum nobis Dominus pia vocatione contulerit, de quantis fraudibus, adulteriis, rapinis, perjuriis, sacrilegiis, immundiciis, vitiis et peccatis liberaverit: et tunc cognoscemus, quam verum sit, quod audimus in psalmo, quod dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm: innocentia ẽ Hinc in alio psalu
quesitum ẽ. Quis ascendet in montẽ dis
Et continuo adiunctum ẽ. In nocens manib:
& mundo corde. Ille innocens ẽ. qui nec sͥ
nocet nec alt̾i. Attendamꝰ gͥ caput nr̃m in
infirmitate nr̃a positũ. beatus eñ qui in¬
telligit suꝑ egenũ & pauꝑem. & discamꝰ

Expanded text:
alio psalmo quaesitum est. Quis ascendet in montem Domini? Et continuo adjunctum est: Innocens manibus et mundo corde . Ille innocens est, qui nec sibi nocet, nec alteri. Attendamus igitur caput nostrum in infirmitate nostra positum. Beatus enim qui intelligit super egenum et p
Abbreviated transcription (Latin):
rã fecerit. expecta eum: qr ueniens ueniet.
Qͦmͦ autẽ intendit ei dñs: exponit cũ sub¬
iungit. Et exaudiuit p̃ces meas. In quo
ex audiuit : Audi quod sequitur. Et ecdi¬
xit me de lacu miseriȩ : id est de ceca ꝓfun¬
ditate erroris. quȩ homines miseros facit.
& de luto fecis. id ẽ de concupiscentiis car¬
nis quȩ animas reddunt lutulentas corã
enim de luto prauitatis educit᷑: ut eul
pedes ꝑ fidem in petra solidentur. S quꝰ
rectam fidem recta subsequi debet oꝑatiꝰ
gressus eius directi sunt: ut pꝰ directionẽ
gressuũ. id ẽ ꝑfectionem bom oꝑis. more
acciꝑet etiam nouũ canticũ predicatiois¬
Adhuc enim nob̾ in infirmitatis confusis¬
ne iacentib. preberi ñ adebet auctorita
p̃dicationis. S cum iam in bono oꝑe surgimꝰ:
cũ iam recti stare ceꝑimꝰ. dignũ est ut ad lu¬
chrandos alios in p̃dicationẽ mitti debeamꝰ.
ualde etiam notandum ẽ. qͦd postqͣm dixit
canticũ. continuo adiunx̃. carmen: idẽ ym¬

Expanded text:
exspecta eum: quia veniens veniet . Quomodo autem intendit ei Dominus, exponit cum subjungit: 3. Et exaudivit preces meas. In quo exaudivit? Audi quod sequitur. Et eduxit me de lacu miseriae. Idest, de certa profunditate erroris, quae homines miseros facit. Et de luto faecis. Idest, de concupiscentiis carnis, quae animas reddunt lutulentas coram enim de luto pravitatis educitur, ut ejus pedes per fidem in petra solidentur. Sed quia rectam fidem recta subsequi debet operatio, gressus ejus directi sunt, ut post directionem gressuum, idest, perfectionem boni operis, in ore accinfusione jacentibus, praeberi non debet auctoritas praedicationis. Sed cum jam in bono opere surgimus, cum jam recti stare coeperimus, dignum est, ut ad lucrandos alios in praedicationem mitti debeamus. Valde etiam notandum est, quod postquam dixit Canticum, continuo adjunxit Carmen, idest, hym
Abbreviated transcription (Latin):
flagellatum sine merito. occisum sine de¬
bito: ꝓpt̾ innocentiã. ꝓpter integritatẽ. sin
peccato. suscepisti sanandũ: quẽ ammodi
medicus egrotũ. Et confirmasti me. dab
immortalitatẽ & impassibilitatẽ: in coli¬
spectu tuo. in maiestate & diuinitate tud
ineternũ. Quia xp̃c resurgens ex mortuis
iam ñ moritur: mors illi ultra ñ añabitils

Expanded text:
flagellatum sine merito, occisum sine deflagellatum sine merito, occisum sine debito, propter innocentiam, propter integritatem, sine peccato, suscepisti sanandum, quemadmodum medicus aegrotum. Et confirmasti me, Dando immortalitatem et impassibilitatem. In conspectu tuo. In majestate et divinitate tua. In aeternum. Quia Christus resurgens ex mortuis jam non moritur, mors illi ult
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ : implesse se arbitrati sunt uolum¬
tatẽ nocendi: effecto fructii seuiciȩ. Uidert
xp̃m in cruce pendentẽ: moueruñ capit:
dicentes. si filius dĩ es. descende de cruce. Nõ
descendebat qui poterat. ñ impotentiã de¬
monstrabat: s patientiã docebat. Si em̃
hoc illis dicentib de cruce descend̾et: his qͣsi
insultantib cessisse uideretur: & uictus ob¬
ꝓbria tolerare non posse crederetur. Mag
mansit in cruce illis insultantib: fixus.
illis mitantib. Ideo enĩ caput agitabant.
qr capiti ñ herebant. Docuit nos plane pa¬
tientiã. Nam quod ẽ fortius fecit: qͥ uolut
facere quod udei ꝓuocabant. Multo ẽ eñ
potentius de sepulchro surgere: qͣm de ctu¬
ce descendere. Qm̃ non gaudebit inimitꝰ
m̃s suꝑ me. Gauisi sunt gͣ. s resurrg̃ẽ xp̃c
głificatus ẽ xp̃c. Uident mͦ in noĩe ipsuis
conu̾ti genus humanũ: mͦ insultent. modo
caput agitent:. imino iam caput figant.
Meautem ꝓpt̾ innocentiã suscepisti. Me

Expanded text:
crucifixum. Implesse se arbitrati sunt voluntatem nocendi, effecto fructu saevitiae. Viderunt Christum in cruce pendentem, moverunt caput, dicentes: Si Filius Dei es, descende de cruce . Non descendebat, qui poterat. Non impotentiam demonstrabat, sed patientiam docebat. Si enim haec illis dicentibus, de cruce descenderet, his quasi insultantibus cessisse videretur, et victus, opprobria tolerare non potuisse crederetur. Magis mansit in cruce illis insultantibus, fixus illis nutantibus. Ideo enim caput agitabant, quia capiti non haerebant. Docuit nos plane patientiam. Nam quod est fortius, fecit, qui noluit facere quod Judaei provocabant. Multo est enim potentius de sepulcro surgere, quam de cruce descendere. Quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Gavisi sunt ergo, sed resurrexit ificatus est Christus. Vident modo in nomine ejus converti genus humanum: modo insultent, modo caput agitent, imo jam caput figant. 13. Me autem propter innocentiam suscepisti. Me
Abbreviated transcription (Latin):
uoces expectandȩ & audiendȩ sunt. Et si eẽ
unus quisc nr̃m potuerit ydrchun. ines
q̃o cantat inuenit se & audit se. Idithun quip¬
pe: transiliens eos int̾pretat᷑. Siquis tͣnsilies
cantauit: gaudeat eẽ quod cantauit. Siqͥs
adhuc t̾rȩ inherens cantauit: optet & ftude¬
at eẽ quod cantauit. Canticũ id̾o dicitur. qͥa
spũalem continet iocunditatẽ: docet enĩ
nos m̃te de t̾renis ad celestia tͣnsisire. Mit¬
liens. & ꝑfectus ille qui omĩ mundanoꝵ uo¬
luntate postposita. solis celestib inhiat:
& talis qui a d̾o ꝑfectus est. ut etiam singuã
suã apeccato omĩno cohibeat. Hanc ꝑparteᷤ
ita disponit. In pͥma parte oftendit ille tñ¬
siliens se tacere mundo .i. hominib pͣuis
qui depͥmunt eũ & conant᷑ rep̃hendere di¬
cta eius. & loqͥ de eo. In scoła parte comparat
hȩc mundana ẽẽ cum cȩlestib:. ostendens
hec eẽ uana. illa appetenda. Intercia ponit ora¬
tionẽ: ut a mał liberetur. & celestia ualeat oꝑ¬

Expanded text:
voces exspectandae atque audiendae sunt. Et si esse unusquisque nostrum potuerit Idithum in quod cantat, invenit se, et audit se. Idithum, quippe Transiliens eos interpretatur. Si quis transiliens cantavit, gaudeat se esse quod cantavit. Si quis adhuc terrae inhaerens cantavit, optet et studeat esse quod cantavit. Canticum ideo dicitur, quia spiritualem continet jocunditatem: docet enim nos mente de terrenis ad coelestia transilire. Mitliens et perfectus ille qui omni mundanorum voluptate postposita, solis coelestibus inhiat, et talis qui a Deo perfectus est, ut etiam linguam suam a peccato omnino cohibeat. Hanc per partes ita disponit. In prima parte ostendit ille transiliens, se tacere mundo, id est, hominibus pravis, qui deprimunt eum, et conantur reprehendere dicta ejus, et loqui de eo. In secunda parte comparat haec mundana cum coelestibus, ostendus haec esse vana, illa appetenda. In tertia ponit orationem, ut a malis liberetur, et coelestia valeat ob
Abbreviated transcription (Latin):
in medio cordis sui: qui diligit dñm dm̃
suũ ex toto corde suo. & ex tota anima sua
& ex totis uirib suis. & ꝓximũ suũ sici
scipsum. Quisquis talis est: iustum pro¬
fecto est. ut iusticiã quã in se ꝑfecte habit.
aliis predicare non cesset. Unde & subdl̃
Annuntiani iusticiã tuam in eccłia mas
na: toto orbe t̾raꝵ diffusa. Annuntiaui quꝰ
ex legalib iustitutis iusticia ñ fiat: s g
Ecce labia mea non ꝓhibebo. Si aliqui is¬
luerint ꝓhibere: non tacebo. Talia labld
habebat petrus. tam ꝓmpta ad p̃dican¬
dam iusticiam: quando ꝓhibitum est apͥ¬
cipib ne ultra loqueretur de ihũ: & ip
uiriliter respondit. Obedire oportet dł
magis qͣm hominib. Et quia ꝓmipta:
labia mea ad annuntiandã ueritatẽ: dñe tu
scisti. Tuenim cognitor cordis: tu testis cor¬
scientiȩ. Quicquid labia nr̃a loquant᷑. ds
senꝑ attendit cor nr̃m: & scd̃m illud nos
iudicat. Tales gͦ nos exhibere debemus: ut

Expanded text:
inineum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex totis viribus suis, et proximum suum sicut seipsum . Quisquis talis est, justum profecto est, ut justitiam, quam ipse habet, aliis praedicare non cesset . Unde et subditur: 10. Annuntiavi justitiam tuam in Ecclesia magna, 186 Toto orbe terrarum diffusa. Annuntiavi quod ex legalibus institutis justitia non fiat, sed ex te. Ecce labia mea non prohibebo. Si aliqui voluerint prohibere, non tacebo. Talia labia habebat Petrus, tam promta ad praedicandam justitiam: quando prohibitum est a principibus, ne ultra loqueretur de Jesu: et ipse viriliter respondit, Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et quia promta sunt labia mea ad annuntiandam veritatem, Domine, tu scisti. Tu enim cognitor cordis, tu testis conscientiae. Quicquid labia nostra loquantur, Deus semper attendit cor nostrum, et secundum illud nos judicat. Tales ergo nos exhibere debemus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus meus. huius aduentꝰ testimoniũ tra¬
hit de scͥptura: cum subdit conu̾tendo se
ad patrem. & dicendo. In capite libri scͥptum
uoluntatẽ tuam: idest ut impleã obedien¬
tiã ate mͥ iniunctam. Et sicut scͥptum est:
ita uolui ods m̃s. Non ueni facere uolun¬
tatẽ meam: s uoluntatẽ eius qui misit
me patͥs. Attende quid in capite huius li¬
bri scriptũ sit de xp̃o. Dicitur enim ibi. bea¬
tus uir qui non abiit: & cęt̾a. hic autẽ ait. i¬
ce uenio. Dicitur ibi. S in lege dm̃ uolun¬
tas eius. hic uero ait: ut facerem uolunta¬
tem tuam. Dicitur ibi: & in lege dmi medi¬
tabitur die ac nocte. Hic autem dicit: & le¬
gem tuã in medio cordis mei. Hec satis equi¬
pollentia sunt. Qd̾ medium est: ñ decliuat
magis ad aliquã partem. Ille gͦ habet legĩ
dĩ in medio cordis sui: qui mandata eiꝰ ita
meditat᷑ & seruat: ut ñ declinet ad dexce¬
ram neq ad sinstrã. Iue habet segem di

Expanded text:
tus meus. Hujus adventus testimonium tus meus. Hujus adventus testimonium de scriptura trahit, cum subdit convertendo se ad Patrem, et dicendo: In capite libri scriptumvoluntatem tuam, idest, ut impleam obedientiam a te mihi injunctam. Et sic scriptum est: Ita volui, o Deus meus. Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris. Attende, quid in capite hujus libri scriptum sit de Christo. Dicitur enim ibi, Beatus vir qui non abiit, et caetera. Hic autem ait, Ecce venio. Dicitur ibi: Sed in lege Domini voluntas ejus: hic vero ait, Ut facerem voluntatem tuam. Dicitur ibi: Et in lege Domini meditabitur die ac nocte: hic autem dicit, Et legem tuam in medio cordis mei. Haec satis aequipollentia sunt. Quod medium est, non declinat magis ad aliquam partem. Ille ergo habet legem Dei in medio cordis sui, qui mandata ejus ita meditatur et servat, ut non declinet ad dexteram, neque ad sinistram . Ille habet legem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Uel aures nob̾ ꝑficiuntur a deo:
quando ad obediendu ei ꝑ omĩa ꝑfecti
efficimur. Uñ scriptumẽ. Melior est obe¬
dientia. qͣm uictuȩ. ꝑfectas aures a
dño ppłs ille habuit: de quo alibi dñs
ꝑ psalmistam ait. Popłs quem ñ cogno¬
ui seruiuit mͥ: in auditu auris obediuit
mͥ. Holocaustum & ꝓpeccõ: non postulasti.
qͦd hostiȩ pars aliqua oblata d̃o. s acrifici¬
um dicebatur: holocaustũ autẽ totum
incensum erat : iudelicet quando tota ho¬
stia in sacrificio incendebatur. S dñs
nec minora nec maiora uet̾is legis sacri¬
ficia requirit: cui ñ iam umbra. s ueritaᷤ
grata existit. Quandoquidẽ hȩc ñ postu¬
lauit: Quȩ sunt quȩ postulauit: Sequit᷑
& dicit. Tunc dixi: ecce uenio. Uox xp̃i est
inꝑsona sua. Tunc. id est eo tempore quo
mͥ oportunũ uidebatur. ut uetera in no¬
ua mutarent᷑: dixi ecce uemio: id ẽ deli¬
beraui ut in manifestatione fieret aduẽ¬

Expanded text:
ras . Vel aures nobis perficiuntur a Deo, ras . Vel aures nobis perficiuntur a Deo, quando ad obediendum ei per omnia perfecti efficimur. Unde scriptum est, Melior est obedientia quam victimae . Perfectas aures a Domino populus ille habuit, de quo alibi Dominus per Psalmistam ait, Populus quem non cognovi, servivit mihi : in auditu auris obedivit mihi . Holocaustum et pro peccato non postulasti .m: quod hostiae pars aliqua oblata Deo, sacrificium dicebatur. Holocaustum autem totum incensum erat : videlicet quando tota hostia in sacrificio incendebatur. Sed Dominus nec minora nec majora veteris legis sacrificia requirit, cui non jam umbra, sed veritas grata existit: quandoquidem haec non postulavit. Quae sunt, quae postulavit? sequitur, et dicit: 8. Tunc dixi, Ecce venio. Vox tempore, quo mihi opportunum videbatur, ut vetera in nova mutarentur: Dixi, Ecce venio , idest, deliberavi ut in manifestatione fieret adven
Abbreviated transcription (Latin):
fides. uetus etiam sacrificiũ mutatũ est :
ostendit᷑ cum subinfert̃. Sacrificiũ & obla¬
tionẽ nolusti: aures autẽ ꝑfecisti mͥ. Ecce
quomͦ uir sc̃s preuidebat mutandũ ẽẽ
sacrificiũ: & legem sp̃aliter intelligendã.
Nec factum ẽ hoc temporib suis: s nr̃is.
Ipse hoc spũ scõ reuelante p̃uidebat: nos
autem sicut auduimꝰ sic uidimꝰ in ciui¬
tate dm̃. Ecce sacrificiũ & oblationem
sicut pͥus consuetudo erat: noluit dñs. Ip¬
se factus est nob̾ sacerdos: & sacrificium.
Ipse uerus est agnus dei qui immolatꝰ ẽ
ꝓ nob̾: qui tollit peccata mundi. Transiuit
umbra: apparuit ueritas: uetera tͣnsiert̃:
& ecce facta sunt noua. Perfecit autẽ nob̾
aures: ut quȩ de lege audimꝰ sp̃aliter in¬
telligamus. Has requirebat xp̃c: qͣndo
dicebat. Qui ht̃ aures audiendi: audi¬
at. Aures ꝑfecit suis discipłis: quando
aꝑuit illis sensum ut intellig̾ent scͥptu¬

Expanded text:
dicata est, vetus etiam sacrificium mutatum est : dicata est, vetus etiam sacrificium mutatum est : ostenditur, cum subinfertur: 7. Sacrificium et oblationem noluisti, aures autem 185 perfecisti mihi. Ecce quomodo vir sanctus praevidebat mutandum esse sacrificium, et legem spiritualiter intelligendam. Nec factum est hoc temporibus suis, sed nostris. Ipse hoc Spiritu sancto revelante praevidebat. Nos autem sicut audivimus, sic vidimus in civitate Domini. Ecce sacrificium et oblationem, sicut prius consuetudo erat, noluit Dominus. Ipse factus est nobis sacerdos et sacrificium. Ipse est verus agnus Dei, qui immolatus est pro nobis, qui tollit peccata mundi. Transivit umbra, apparuit Veritas: vetera transierunt, et ecce facta sunt nova. Perfecit autem nobis aures, ut quae de lege audimus, spiritualiter intelligamus. Has requirebat Christus, quando dicebat, Qui habet aures audiendi audiat . Aures perfecit suis Discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s mirabilia tua. ẜ ecisti enim celũ &
terrã & omnia quȩ in eis sunt: & hec qui¬
dem tua. id est tͥ subdita. tͥ famulantia.
Et cogitationib tuis quib omnia dispo¬
nis: non ẽ quis similis tͥ. Quis eñ cog¬
nouit sensum dñi. aut quis consiliarius
eius fuit : Hȩc tua mirabilia opera.tam
uisibilia qͣm inuisibilia. & tua in compre¬
hensibilis sapientia. p̃dicant te solum co¬
lendum ẽẽ: te solum amandu & appe¬
tendu: ñ istas uanitates falsas & insa¬
nias. Annuntiaui hȩc nescientib: ⁊ lo¬
cutus sum scientib. Sapientib enĩ ⁊ in¬
sipientib debitor sũ. Ut anñtiani pͥus ꝑ patres
& nouissime locutꝰ sum ꝑ memet ipsum:
multiplicati funt super numerũ. Multi
em̃ audita p̃dicatione uenerunt ad socie¬
tatẽ credentium. qui ñ sunt in numero
eledoꝵ. teste ueritate quȩ ait. M ultiuo¬
cati: pauei uͦ electi. Suꝑ numerũ gͦ pre¬
destinatoꝵ ad uitã: multiplicati sunt

Expanded text:
meus, mirabilia tua. Fecisti enim caelum et meus, mirabilia tua. Fecisti enim caelum et terram et omnia quae in eis sunt: et haec quidem tua, idest tibi subdita, tibi famulantia. Et cogitationibus tuis, Quibus omnia disponis, Non est qui similis sit tibi. Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Haec tua mirabilia opera tam visibilia quam invisibilia, et tua incomprehensibilis sapientia, praedicant te solum colendum esse, te solum amandum et appetendum: non istas vanitates et insanias falsas. Annuntiavi, Haec nescientibus. Et locutus sum, scientibus. Sapientibus enim et insipientibus debitor sum . Vel annuntiavi prius per patres, et novissime locutus sum per memetipsum. Multiplicati sunt super numerum. Multi enim audita praedicatione venerunt ad societatem credentium, qui non sunt in numero electorum, teste Veritate, quae ait: Multi vocati, pauci vero electi . Super numerum ergo praedestinatorum ad vitam, multiplicati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. & despicere terrena. E cce fides. spes
antas. quib colitur ds: & efficitur homo
satus. Unde & subditur. Bs̃ uit cuius ẽ
nom̃ dm̃ spes eius. Nom̃ dñi iħc est: quod
int̾pretatur saluator. ẜeatus gͦ ille: qui se
a iħu saluari sꝑat. Et ñ respexit in uanita¬
te & insanias falsas: ut auariciȩ deseruiret
aut ydola ad oraret. Terrena quippe concu¬
piscere: inuanitates respicere est. Unde dñs
in eungłio. Nemo respiciens retro: aptus ẽ
regno di. Ideo in alio psalmo orat.dicens.
Auerte ocłos meos ne uideant uanitatẽ.
Idola uero colere. lapides adorare. creatu¬
re potus deserure. qͣm creatori. qui omĩa
feciti omĩa sapienti cogitatione disponit:
magna & falsainsama est. Unde fide &¬
conu̾sione deuotione conu̾tens se ad do¬
minũ. ut corda similit̾ ad ipsum conuer¬
tat alioꝵ qui uanitates & insanias falsas
respiciunt: ait. Al ulta fecisti tu dnẽ ds̃

Expanded text:
diligere et despicere terrena . Ecce fides, spes, diligere et despicere terrena . Ecce fides, spes, caritas, quibus colitur Deus, et efficitur homo beatus. Unde et subditur: 5. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus. Nomen Domini Jesus est, quod interpretatur Salvator . Beatus ergo ille, qui se a Jesu salvari sperat. Et non respexit in vanitates et insanias falsas. Ut avaritiae deserviret, aut idola adoraret. Terrena quippe concupiscere, in vanitates respicere est. Unde Dominus dicit in Evangelio, Nemo respiciens retro aptus est regno Dei . Ideo in alio psalmo orat, dicens, Averte oculos meos ne videant vanitatem . Idola vero colere, lapides adorare, creaturae potius deservire quam Creatori , qui omnia fecit, omnia sapienti cogitatione disponit, magna et falsa insania est. Unde fide et devotione convertens se ad Dominum, ut corda similiter ad ipsum convertat aliorum, qui vanitates et insanias falsas respiciunt, ait: 6. Multa fecisti tu, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uã uitã ꝑtinent accepit. & hȩc omĩa ad
laudem om̃p̃otentis d̾i expendit: ñ solũ
more suo inmissum eẽ canticũ nonũ:
hetiam carm̃ d̾o nr̃o recte testatus est.
fsto nouus homo: p̃dica xp̃m: & sic canta¬
sti canticũ nouũ. Noli querere laudẽ tuã.
s laudans inuoca dnm̃: & sic carm̃ do nro
tare ẽ. Et quia hoc cantico & carmine au¬
dito. multos ad fidem conu̾suros uir scs̃
uidit: ido ꝓtimis adiunxit. Nidebunte mul¬
ti& timebunt: & sꝑabunt in dño. Qͥ ceci
erant & de d̃o nichil intelligebant: atten¬
benes & imitantaes cantici noui cantatores.
iliminati sunt. Uidebunt gͦ credentes.ti¬
mebunt penitentes: sꝑabunt celestia appe¬
entes. P ostqͣm homo fide illuminatus est.
mus gradus ad d̾m est timor. sicut scrip¬
funẽ: pͥncipium sapĩȩ timor dm̃. Et qͣnto
it̃ quisq in se humiliat᷑ ꝑ timorẽ: tanto
ulius in do̾ erigitur ꝑ spem. Spe autẽ
musibilia bona erectus: incipit cȩlestia

Expanded text:
tinent, accepit: et haec omnia ad laudem omnipotentis Dei expendit, non solum in ore suo immissum esse canticum novum, sed etiam carmen Deo nostro, recte testatus est. Esto novus homo, praedica Christum: et sic cantasti canticum novum. Noli quaerere laudem tuam, sed laudans invoca Dominum: et sic carmen Deo nostro tare est. Et quia hoc cantico et carmine audito multos ad fidem conversuros vir sanctus vidit, ideo protinus addidit: Videbunt multi, et timebunt, et sperabunt in Domino. Qui caeci erant, et de Deo nihil intelligebant, attendentes et imitantes cantici novi cantatores, illuminati sunt. Videbunt ergo credentes, timebunt poenitentes, sperabunt caelestia appetentes. Postquam homo fide illuminatus est, primus gradus ad Deum est timor, sicut scriptum est, Principium sapientiae timor Domini . Et quanto magis quisque in se humiliatur per timorem, tanto amplius in Deo erigitur per spem. Spe autem ad invisibilia bona erectus, incipit caelestia
Abbreviated transcription (Latin):
tum᷑ paraliticus intus eras. ad est qui
dicat tibi. tolle grabatũ tuũ. & uade
indomũ tuam. Et quasi quereret᷑ qͣre
gͦ cũ opem ferat nobis ds. tanta mala pati¬
mus in hac iuta. tantos labores. tan
tã in quietudinẽ carnis &e scłi. con¬
uertit se ad dnm̃: & tamqͣm consiliũ¬

Expanded text:
tum. Paralyticus intus eras: Adest qui tum. Paralyticus intus eras: Adest qui dicat tibi, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam . Et quasi quaereretur, Quare ergo cum opem ferat nobis Deus, tanta mala patimur in hac vita, tantos latam inquietudinem carnis et saeculi? convertit se ad Deum, et tanquam consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
nde scĩ mres etiam in suis passiõib
tores extiterunt: quia & si potuert
corporalit̾ occidi. numqͣm tam̃ ammo potue¬
runt frangi. Illi uero qui occider̃t ucti st̃:
auia qͦd uoluerunt implere. ininime po¬
tuert̃. Hinc est quod in mortib mr̃m ñ
ploramus. s cantamꝰ: quia uidelicet de
trumpho exultamꝰ. Nec annimtiamus
mortes. s natalicia. quia mr̃io felicit̾
tenati. ceꝑunt bene uiuere ingloria.
Dicatar gͦ recte. Et ñ tradat eum in am¬
mã iminicoꝵ eius. Sequitur aliud ma¬
gnũ donũ. Dominiis opem ferat illi:
suꝑ lectum doloris eius. Per lectum do¬
loris: intelligitur caro nr̃a quȩ dolet
infirma. Quomodo aliquis iacet & re¬
quiescit in somno lecto suo: ita ammꝰ
infirmus iacet & requiescit in carne fua.
Incarnalib enim delectat᷑ uolupta¬
tib. Humana quippe natura eo ipso
quo creata est in infirmitate semꝑ ht̃
deficere. atq indesment̾ ad deteriora
labitur. uisi ope diuinȩ gr̃ȩ subleue¬

Expanded text:
nde sancti Martyres etiam in suis passionibus victores exliterunt, quia et si potuerunt corporaliter occidi, nunquam tamen animo potuerunt frangi. Illi vero qui occiderunt, victi sunt: quia quod voluerunt implere, minime potuerunt. Hinc est, quod in mortibus Martyrum non ploramus, sed cantamus, quia videlicet de triumpho exultamus. Nec annuntiamus mortes, sed natalicia: quia martyrio foeliciter renati, coeperunt beate vivere in gloria. Dicatur ergo recte, Et non tradet eum in animam inimicorum ejus. Sequitur aliud magnum donum. 4. Dominus opem ferat illi super lectum doloris ejus. Per lectum doloris, intelligitur caro nostra, quae dolet infirma. Quomodo aliquis jacet et requiescit in lecto suo, ita animus infirmus jacet et requiescit in carne sua. In carnalibus enim delectatur voluptatibus. Humana quippe natura eo ipso quod creata est in infirmitate, semper habet deficere, atque indesinenter ad deteriora labitur: nisi ope divinae gratiae sustente
Abbreviated transcription (Latin):
Immici autẽ mei uiuunt: bene ẽ illis. gau¬
dent in scłi felicitate. uͥ ego laboro: rugio a
gemitu cordis mei. Et confortati s̃ suꝑ me:
me. Et multiplicati sunt qui oderunt me
imq. Multi enim apparuerunt inꝑassioẽ
iimici: qui antea uidebant᷑ amici. Qm̃ nec
absconditur inimicꝰ. Quia xp̃c dilexit eos:
illi eũ oderunt iniꝙ. Oduim namꝙͣ ẽ ini¬
qũi: odio habere amicũ. Od̃ium iniquũ est
odire hominẽ. non peccatũ. Hic est omĩs &
magnꝰ reatus illoꝵ. Nam quid nocere po¬
tuerunt ꝑsequendo. uoluntate ñ necessita¬
te morienti: S ipsum odiũ: est crimen ma¬
ximũ ꝑsequentis. Qͥ retribuunt mala ꝓ
bonis: detrahebant mͥ. Et ñ alia de causa.
nͥ qm̃ sequebar bonitatẽ. Debuerant quidẽ
ꝓtantis beneficiis bona retribuere: qͦd ñ
solum ñ fecerunt. uerũ etiam ꝓ bono mala
reddidert̃. Nec solum nocebant facto. s in¬

Expanded text:
Inimici autem mei vivunt. Bene est illis, gauInimici autem mei vivunt. Bene est illis, gaudent in saeculi felicitate, ubi ego laboro, rugio a gemitu cordis mei. Et confirmati sunt super me. Et multiplicati sunt qui oderunt me ique. Multi enim apparuerunt in passione inimici, qui antea videbantur amici. Quia Cebantur amici. Quia Christus dilexit eos, illi eum oderunt inique. Odium namque iniquum est, odio habere amicum. Odium iniquum est, odire hominem, non peccatum. Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequendo voluntate non necessitate morienti? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis. 20. Qui retribuunt mala pro bonis detrahebant mihi. Et non alia de caussa, nisi quoniam sequebar bonitatem. Debuerant quidem pro tantis beneficiis bona retribuere: quod non solum non fecerunt, verumetiam pro bono mala reddiderunt. Nec solum nocebant facto, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
pit. I̾o gͦ non insultent inmici mer. ñ ma¬
gialoquant᷑. Et si flagellat me pater m̃s:
⁊ fagella paratus sum: quia mͥ p̃paratur
Dereditas. Nonuis flagellum: non tͥ datur
hereditas. Omĩs enim filuis: necesse est ut
sagellet᷑. Usq adeo omnis flagellat᷑: ut nec
ppsi peꝑcerit qui peccatũ non habuit. Et
olor m̃s inconspectu meo semꝑ. An de flagel¬
Odolebat: Absit. Unde ergo: Sequitur & dic̃.
ello. non de uulnere. ñ de medicina: s de
peccato. Nam flagellũ: medicina ẽ contra
percatũ. Non securus sis: cũ confessus fueris
peccatũ. Non hoc sufficit: nisi deinde cogi¬
es ꝓpeccato tuo. Detexisti uulnis confiten¬
do. Sacerdos qui ẽ medicus ammȩ tue: de¬
bit tͥ consiliũ medicinȩ. Dixit tͥ unde te¬
ibstineas: quid adhibeas uulneri tuo. De
dare ut saneris. Cogitabat ille ꝓ peceato
luo: qui dicebat. Q m̃ iniquitatẽ meã ego
cognosco: & pecc̃m meũ contra me ẽ semꝑ. Neq

Expanded text:
pit . Ideo ergo non insultent inimici mei, non mapit . Ideo ergo non insultent inimici mei, non magna loquantur. Et si flagellat me Pater meus, in flagella paratus sum: quia mihi praeparatur haereditas. Non vis flagellum? non tibi datur haereditas. Omnis enim filius necesse est ut flagelletur. Usque adeo omnis flagellatur, ut nec ipsi pepercerit, qui peccatum non habuit . Et dolor meus in conspectu meo semper. An de flagello dolebat? Absit. Unde ergo? sequitur: 18. Quogello, non de vulnere, non de medicina: sed de peccato. Nam flagellum medicina est contra peccatum. Non securus sis, cum confessus fueris peccatum. Non hoc sufficit, nisi deinde cogites pro peccato tuo. Detexisti vulnus confitendo: sacerdos qui est medicus animae tuae, dedit tibi consilium medicinae: 177 dixit tibi unde abstineas, quid adhibeas vulneri tuo. Debdare, ut saneris. Cogitabat ille pro peccato suo, qui dicebat: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Neque
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. Unde & illi dixerunt. Confidit indi
liberet nunc eum siuult. Facile adu̾sa
ꝑas:. si spes tua fixa sit ino. Et si tri¬
ris ad tempus: in tpr̃e oportuno exai
te dñs ds tius. S unde exaudiet: Si
impetrare aliquid uolumꝰ. h umilit̾ Acp
factum est. Orat quando uult ex infir¬
tate cariuis: imꝑat qñ uult ex potestate diui¬
atatis. S quid dixit: slequando suꝑ gaudẽ¬
ant mͥ inimici mei: ꝓ me deuicto. Suꝑ gaude¬
eent enĩ si ipse non resurgeret. Et dum cõ¬
nouent᷑ & quasi labunt᷑ pedes mei in passio¬
&: suꝑ me magna locuti sunt. P roicientes e¬
iñ uigũ eius atq illũ contemptu habentes:
tores in hac uita. aut ñ. aut minis flagellan¬
tur: quia iam desꝑata est intentio eoꝵ. At uͦ
li quib paratur uita sempit̾na. necesse est
q hi flagellentur: quia uera ẽ illa senten¬
ta. Fili ne deficias a disciplina dñi. neq fa¬
igeris du abeo argueris. Quẽ enĩ diligit
dñs corripit: flagellat omnẽ filiũ quẽ reci¬

Expanded text:
s. Unde et illi dixerunt: Confidit in Deo, liberet nunc eum si vult . Facile adversa superas, si spes tua fixa sit in Deo. Et si tribularis ad tempus, in tempore opportuno exaudiet te Dominus Deus tuus. Sed unde exaudiet? seqimpetrare aliquid volumus, humiliter depfactum est. Orat quando vult, ex infirmitate carnis: imperat quando vult, ex potestate divinitatis. Sed quid dixit? Nequando supergaudeant mihi inimici mei, pro me devicto. Supergauderent enim, si ipse non resurgeret. Et dum commoventur, et quasi labuntur pedes mei: in passione super me magna loquuti sunt. Projicientes enim jugum ejus, atque illum contemtui habentes tores in hac vita aut non, aut minus flagellantur, quia jam desperata est intentio eorum. At vero illi, quibus paratur vita sempiterna, necesse est ut hic flagellentur: quia vera est illa sententia, Fili, ne deficias a disciplina Domini, neque fatigeris dum ab eo argueris . Quem enim diligit Dominus, corripit, flagellat omnem filium quem reci
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ: tanto amplius putredim & corruptio
n ꝓpinquamꝰ. Ido adhuc subditur. Miser
factus sum & curuatus sum usq in finem.
Ante beatus eram. mͦ factus sum miser: por¬
tans multas miserias & inanima & incorꝑe.
Ante erectus usq ad dm̃: mͦ curuatus usq¬

Expanded text:
amplius putredini et corruptioni propinquamus. Ideo adhuc subditur: 7. Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem. Ante beatus eram, modo factus sum miser, portans multas miserias, et in anima et in corpore. Ante erectus usque ad Deum, modo curvatus usq
Abbreviated transcription (Latin):
suo redargutiones :i. qͣmuis haberem und
possem redarguere. tam̃ fui quasi ñ habẽ
Quid in hoc aluid. nisi nr̃a suꝑbia confir¬
tur: Quȩ si exagitata uel leuiter fu̾it. amr¬
res imurias reddit qͣm acceꝑat: facit qui
test. minatur quȩ non potest. Ecce imui
suscipiens ds non irascitur: ñ contumta¬
sauerba respondit. Etam qͣm si ei dicłi
quare ñ aꝑiusti os tuũ: Sequitur & dichi¬

Expanded text:
suo redargutiones. Idest, quamvis haberem unde suo redargutiones. Idest, quamvis haberem unde possem redarguere, tamen fui quasi non habens. Quid in hoc aliud, nisi nostra superbia confunditur? Quae si exagitata vel leviter fuerit, acriores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur quae non potest. Ecce injuriam suscipiens Deus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Et tanquam si ei diceretur, Quare non aperuisti os tuum? Sequitur, et dic
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã caritas amissa torm̃tat. Et qͥ iuxta
me erant delonge steterunt .i. discipłr. quia
relicto eo om̃s fugerunt. Et um faciebant
qui q̃rebant aĩam meã: trahentes eũ ad iucͥ¬
ciũ & mortẽ. Et qui in quirebant mala mͣ loci¬
ti sunt uanitates: dicebant enĩ aduersꝰ eum
falsa testimonia. Et dolos tota die medita¬
bant᷑: quib ante pilatũ accusare possent S
iam patientiã nr̃i redemptoris audiamꝰ. Eg
autẽ tamqͣm surdus ñ audiebam. Unde qu¬
dam eoꝵ ait. Non audis quanta adu̾sum ti
testificantur: Et sicut mutus ñ aꝑiens osli¬
ũ. Sicut scͥptum ẽ. Tamqͣm ouis ad uictimã
ductus est: & ñ aꝑuit os suũ. Et hoc dictũ
scłm actum. Cum haberet actum audiend̃
& loquendi: non eodem utebat᷑ ad uindict̃
hec autẽ ꝑtinent ad potentiã: cum subu¬
fertur. Et factus sum sicut homo ñ aueꝰ
id ẽ non potens audire: & ñ habens inc

Expanded text:
sed etiam caritas amissa tormentat. Et qui juxta sed etiam caritas amissa tormentat. Et qui juxta me erant de longe steterunt. Idest, discipuli: quia relicto eo omnes fugerunt . Et vim faciebant qui quaerebant animam meam. Trahentes eum ad judicium et mortem. Et qui inquirebant mala mihi, loquuti sunt vanitates. Dicebant enim adversus eum falsa testimonia . Et dolos tota die meditabantur. Quibus ante Pilatum accusare possent . Sed jam patientiam nostri Redemtoris audiamus: 13. Ego autem tamquam surdus non audiebam. 176 Unde quidam eorum ait: Non audis quanta adversum te testificantur ? Et sicut mutus non aperiens os suum: Sicut scriptum est: Tamquam ovis ad victimam ductus est, et non aperuit os suum . Et hoc dictum est secundum actum. Cum haberet actum audiendi et loquendi, non eodem utebatur ad vindictam. Haec autem pertinent ad potentiam, cum subinfertur: 14. Et factus sum sicut homo non audiens, Idest, non potens audire. Et non habens in ore
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ in corꝑe: ꝑ egrinamur a dño. Per fid̾e
enĩ ambulamus⁊ ñ ꝑ spẽm. Et qͣmdu qͦt
ñ uidemus sꝑamus: ꝑ patientiã expecta¬
mꝰ. Int̾ has tribulationes iam ad consola¬
tionem nr̃am audiamꝰ capitis nr̃i uoces:
iam incipiat lucescere caput nr̃m in ꝑas¬
sione. Ait gͦ. Amici mei & ꝓximimei. adu̾¬
sum me appropinquauer̃ & steterunt.
Quasi dicat. Quid coir quereris. Uide me
afflictũ. crucifixũ. peccata tua portantẽ:
mundi miserias ferentẽ & auferentem.
Et hoc est quod dicit. Amici mei .i. iudez
qui se finxerunt amicos meos. & ꝓximi
mei scłm carnẽ. aduersum me appropn¬
quauer̃ cum gladiis & fustib ut me tra¬
derent: & steterunt rigidi. in malicia sua
ꝑseuerantes. Graue ẽ peccare: s grauius
est in peccato ꝑtinacẽ ꝑmanere. Et notan¬
du quod ñ inmici aut extranei: s amici &
ꝓximni. Grauiora quidem s̃ mala quȩ ab
amicis patim̃: qͣm ea quȩ patim̃ ab inimi¬
cis. Non solum em̃ pena illoꝵ nos erutiat:

Expanded text:
Per fidem enim ambulamus, non per speciem. Et quandiu, quod non videmus, speramus: per patientiam exspectamus . Inter has tribulationes jam ad consolationem nostram, audiamus capitis nostri voces. Jam incipiat lucescere caput nostrum in passione: ait ergo, 12. Amici mei, et proximi mei, adversum me appropinquaverunt et steterunt. Quasi dicat: Quid conquereris? Vide me afflictum, crucifixum, peccata tus portantem, mundi miserias ferentem, et auferentem Et hoc est quod dicit, Amici mei, id est, Judaei, qui se finxerunt amicos meos, et proximi mei secundum carnem , adversum me appropinquaverunt, cum gladiis et fustibus , ut me traderent: et steterunt rigidi in malitia sua perseverantes. Grave est peccare, sed gravius est in peccato pertinacem permanere. Et notandum quod non ait, Inimici, aut extranei: sed amici et proximi. Graviora quidem sunt mala quae ab amicis patimur, quam ea quae patimur ab inimicis. Non solum enim poena illorum nos cruciat,
Abbreviated transcription (Latin):
quib ad huc subdit᷑. Dñs uirtutẽ popłe
las & turbines istiꝰ scħ. requiescant felicite
dedicatione domꝰ dauid. Palmꝰ il
est cantici. id est exultationis habite in
dicatione: hoc est in consudatione dedia¬
tiones domus dauid. Dedicatio domꝰdalꝰ
resurrectio saluatoris intelligit᷑: in qua
nia uitȩ nr̃ȩ corꝑa dedicant᷑. Domu daid
ȩdificat᷑: quando humanitas assumid̾
Domus dauid dedicat᷑: quando amortius
suscitat᷑. Domꝰ xꝑi: est humanitas. Sicut
ebrior factꝰ est in resurrectione: assumpta
ipassibilitate & immortalitate. In pͥma
prte psalmi est actio gr̃aꝵ delib̾atione: in
qua etiam hortat᷑ scõs ut ꝓ ea do grates rẽd¬
dant: quȩ lib̃atio illoꝵ. est. qui ꝑ eam lib̾ati
sunt. In scda parte quȩ incipit ego autẽ dixi
in abundantia mea. ostendit᷑ meritũ quare
fuit dignũ ut lib̾etur. Intercia parte quȩ inci¬
pit. audiuit dñs. ostendit᷑ qualit̃ fit ipsa de¬

Expanded text:
quibus adhuc subditur: 11. Dominus virtutem populo las et turbines istius seculi, requiescant feliciter dedicatione domus David. Psalmus iste est Cantici, id est, exultationis habitae in dedicatione, hoc est, in consideratione dedicationis domus David . Dedicatio domus David resurrectio Salvatoris intelligitur: in qua omnia vitae nostrae corpora dedicantur. Domus David aedificatur, quando humanitas assumitur. Domus David aedificatur, quando a mortuis resuscitatur. Domus Christi est humanitas. Sicut ristus celebrior factus est in resurrectione, assumpta impassibilitate et immortalitate. In prima parte psalmi est actio gratiarum de liberatione: in qua etiam hortatur sanctos, ut pro ea Deo grates reddant, quae liberatio eorum est, quia per eam liberati sunt. In secunda parte, quae incipit, Ego autem dixi in abundantia mea, ostenditur meritum, quare fuit dignum, ut liberetur. In tertia parte, quae incipit, Audivit Dominus, ostendit qualiter fiat ipsa de
Abbreviated transcription (Latin):
tos suos tanquã in archa ita in ȩccłia cus¬
ditos: mundũ istũ suꝑare &e despic̃e fac
Qui mundꝰ recte ꝑdiluuiũ designat᷑: qui
carnales intra se extingurt. sp̃ales su pral
repellit. Et quia semꝑ in ȩccłia sua dñer
nabit post diluuiũ: bene subiunctũ eft
Et sedebit dñs rex in ȩt̾num. Sunt enu
sc̃i sedes di: & ipse est rex eoꝵ defendens il

Expanded text:
tos suos, tanquam in area, ita in Ecclesia custoditos, mundum istum superare et despicere facit. Qui mundus recte per diluvium designatur: quia carnales intra se extinguit, spirituales supra se repellit. Et quia semper in Ecclesia sua Dominus regnabit post diluvium, bene subjunctum est: Et sedebit Dominus rex in aeternum. 127 Sunt enim sancti sedes Dei, et ipse rex
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ manꝰ tͥbulantiũ positus estuans. an¬
helans. laborans. firmus. & certus dño susci¬
piente. ducente. regente. quod subiungit
audiamꝰ. Credo uidere bona dñi: interra
iuiuentiũ. O bona dñi. dulcia. immortalia.
sempit̾na : Quando uos uidebo: Credoin¬
quit uidere. Iustus enim: ex fide uiuit.
Quid est fides: Credere qd̾ ñuides. Quȩ enĩ
uident᷑. temporalia sunt. Ipsa st̃ in t̾ra mo¬
rientiũ. Quȩ autẽ ñ uidentur. ȩterna. Ip¬
sa sunt int̾ra uiuentium. Terra dicta ẽ ꝑ
similitudinẽ. ꝓpter stabilitatẽ. Nullus
ibi ꝑit. s semꝑmanet & beate uiuit. S qͣd
dicit apłs: Si autẽ qd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ pa¬

Expanded text:
inter manus tribulantium positus, aestuans, aninter manus tribulantium positus, aestuans, anhelans, laborans, firmus et certus, Domino suscipiente, deducente, regente, quid subjungat, audiamus: 13. Credo videre bona Domini in terra viventium. O bona Domini dulcia, immortalia, sempiterna! Quando vos videbo? Credo, inquit, videre. Justus enim ex fide vivit . Quid est fides? Credere quod non vides. Quae enim videntur, temporalia sunt, ipsa sunt in terra morientium. Quae autem non videntur, aeterna, ipsa sunt in terra viventium . Terra dicta est per similitudinem, propter stabilitatem. Nulius ibi perit, sed semper manet, et beate vivit. Sed quid dicit Apostolus? Si autem quod non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
mentita est sibi ñ scĩs: quia m̃datiũ eoꝵ.
quȩ bona sunt. maloꝵ. impugnatione ñ
solu̾ñ deficiunt: s etiam magis ẽẽ bona
noscunt᷑. Si doctrina eccłiastica simplex
eẽt. & nullus extrinsecꝰ hereticoꝵ. dogmatũ
assertionib eam stringeret: ñ pot̾at tã
clara & tamȩ raminata uideri fides nr̃a.
S iccirco doctrinã catholicã. contͣdicenti¬
ũ obsidet impugnatio. ut fides nr̃a ñ ocio
torpescat: s exercitiis elimet᷑. Propt̃ hoc̃ de¬
niq & apłs dicebat. Oportet autẽ & hereses
ẽe: ut ꝓbati quiq manifesti fiant int̃ uos.
Ipsum deniq diabolum & obluctantes ad¬
u̾sum nos contͣrias potestates si auferas:
uirtutes animi sine obluctante ñ poter̃t
enitescere. Sic & fidelium gła ñ pot̾it re¬
splendere: nisi eam in fideliũ reꝓbatio &
pena commendat. Post illum circuitũ
& iubilationẽ: post istaꝑicula & laboreᷤ

Expanded text:
mentita est sibi , non sanctis: quia mendacium eorum mentita est sibi , non sanctis: quia mendacium eorum quae bona sunt, malorum impugnatione non solum non deficiunt, sed etiam magis esse bona noscuntur. Si doctrina Ecclesiastica simplex esset, et nullus exstrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus eam stringeret: non poterat tam clara, et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, sed exercitiis elimetur. Propter hoc denique et Apostolus dicebat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant . Inter nos, ipsum denique diabolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena commendet. Post illum circuitum et jubilationem, post ista pericula et labores,
Abbreviated transcription (Latin):
cendo compͥmunt seruos dei. Postulat gͦ
uir sc̃s legem sibi poni inuia. & dirigi a dõ
insemita: quatinꝰ ꝑ legem instructus recte
credat: ⁊ ꝑ gr̃ãm directus. amando & opan¬
do recte incedat. Et hoc facit ꝓpter inimicos
suos. qui eos quos minus eruditos aut im¬
ꝑfectos inueniunt: ad errorẽ siue iniqͥtatẽ
sipossunt trahunt. De quib ad huc subait᷑
Ne tradidis me in animas t̾bulantiũ me.
qũi insurrexerunt in me testes iniqui. &
mentita ẽ iniquitas sibi. Si tradideris car¬
nem meã in manus eoꝵ ñ tradas meñdest
animã meam in animas.idest uolunta¬
tes eoꝵ: ut ex toto animum & desidium
suum expleant de me. lit si occidant corpꝰ.
uł animã ñ occidant. Qm̃ ut ate reuocareit:
insurrexert̃ in me testantes iniquitatẽ &
falsitatẽ. Multotiens enim falsi testes contͣ
scõs surrexerunt: qui eos p̃uaricatores
legis & seductores affirmarent. S iniqͥtaᷤᷤ

Expanded text:
cendo comprimunt servos Dei. Postulat ergo cendo comprimunt servos Dei. Postulat ergo vir sanctus legem sibi poni in via, et dirigi a Deo in semitam: quatenus per legem instructus recte credat, et per gratiam directus, 120 amando et operando recte incedat. Et hoc facit, propter inimicos suos, qui eos quos minus eruditos aut imperfectos inveniunt, ad errorem sive iniquitatem si possunt trahunt. De quibus adhuc subditur: 12. Ne tradideris me in animas tribulantium me, quoniam insurrexerunt in me testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi. Si tradideris carnem meam in manus eorum, non tradas me, idest, animam meam, in animas, idest, voluntates eorum, ut ex toto animum et desiderium suum expleant de me: ut si occidunt corpus, vel animam non occidant . Quoniam ut a te revocarent, insurrexerunt in me, testantes iniquitatem et falsitatem. Multotiens enim falsi testes contra sanctos surrexerunt, qui eos praevaricatores legis, et seductores affirmarent. Sed iniquitas