comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum. Si gͦ isti colũpnȩ ñ erant:
quid ẽ qđ dñs dicit. qui uicerit fa¬
ciam illũ colũpnã in templo meo: Ut
colũpnȩ a semetipsis ñ erant. licet ui¬
derentur asimplicibꝰ a se esse qd erãt
& colũpne erant adño solidate. sine
sius meritis. & fundatores ȩccłiaꝵ.
erant & sustentatores. Dextras de¬
derunt michi. Qđ dicit dextras so¬
cietatis dederunt mͥ &e barnabȩ: ni-¬
chil ẽ aliud. nisi in suam societatem
qui causa negotiationis uenientes
ad exteras gent es  in primis ut ibi aduene¬
illũ qui p̃ est aliis: pacificus ne est
ingressus tuus: & ille: Pacificus.
Tunc mutuo dant sibi dextras manꝰ.
& alternatim osculant᷑ eas: ac de¬
inceps cũ pace negotium suũ exphent
deos. Tantũ subaudis p̃ceperunt
nobis. ut pauperũ illoꝵ memores
uel qui spoliati fuerant aiudeis. ut
nichodemꝰ & alii. Qđ etiã ipse solli¬
citꝰ fui hoc ipsũ facere. mitens eis
quȩ necessaria erant: agentibꝰ fide.

Expanded text:
tum . Si ergo isti columnae non fuerant, quid est quod Dominus dicit: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo meo ? Utcolumnae a semetipsis non erant, licet viderentur a simplicibus a se esse quod non erant, et columnae erant a Domino solidatae sine suis meritis, et fundatores Ecclesiae erant et sustentatores. Dexteras dederunt mihi. Quod dicit dexteras societatis dederunt mihi et Barnabae, nihil est aliud nisi in suam societatem qui causa negotiationis venientes ad exteras regiones, in primis ut ibi adveneillum qui praeest eis: Pacificusne est ingressus tuus? Et ille: Pacificus. Tunc mutuo dant sibi dexteras manus, et alternatim se osculantur, ac deinceps cum pace negotium suum explent, Judaeos. Tantum subaudis praeceperunt nobis, ut pauperum illorum memore reliquerant, vel qui spoliati fuerant a Judaeis, ut Nicodemus et alii. Quod etiam sollicitus fui hoc ipsum facere, mittens eis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑsonarum acceptor. fuit paulus ꝑse¬
cutor xp̃ianoꝵ. petrus negauit pꝰ qͣm
abillo doctus ẽ: ioħes &e iacobus. tẽ¬
ꝑe passionis relicto eo fugerunt cũ
aliis apłis. Qui uidebantur aliquid
michi contulert̃. s contra sub audis
ego contuli illis. Uel aliter. Cum pu-¬
tassent aliquid rep̃hensores mei e̾e̾.

Expanded text:
ersonarum. Fuit Paulus persecutor Christianorum, Petrus negavit postquam ab illo doctus est. Joannes et Jacobus tempore passionis, relicto eo, fugerunt cum aliis apostolis. Qui videbantur aliquid mihi contulerunt, sed e contra, subaudis ego contuli illis; vel aliter: cum putassent aliqui reprehensores mei esse,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: & non ẽ locus quẽ ñ imple¬
at. ꝑ plenitudinẽ potentiȩ suȩ. Ne
ꝑ hoc qđ ubiq ẽ ꝑ potentiã diuini-¬
tatis & omnia loca implet: erat eti¬
am & inpaulo. licet apaulo ñ seiret᷑.
Quando gͦ fidem filii sui dedit ei.
tunc itaq filiũ suũ illi manifestauit.
c ipse filiꝰ ubi erat ibi se reuelauit.
Sicut u̾bi gr̃a in utero uirginis ma¬
riȩ ubi erat: ibi carnẽ assupsit. Neq
ueni iherosolimã: Questio ẽ. quare
dicat se ñ uenisse iherosoluñã. nisi

Expanded text:
quem non impleat per plenitudinem potentiae suae, ac per hoc quod ubique est per potentiam Divinitatis et omnia loca implet, erat etiam in Paulo licet a Paulo non sciretur. Quando ergo Filii sui fidem dedit ei, tunc utique Filium suum manifestavit ei, et ipse Filius ibi erat, ubi ipse revelavit. Sicut, verbi gratia, in utero virginis Mariae ubi erat, ibi carnem assumpsit. Neque veni Hierosolymam. Quaestio est: quare dicat se non venisse Hierosolymam, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ ad sem̃tem fructuũ ꝑtinet: in ue-¬
nit᷑ pluralit̃ positũ. ut ingenesi habe¬
t᷑.Precepit in quiens ioseph egyptiis.
ut acciperent semina & seminarent:
ne forte terra redigeret᷑ innichilũ.
firmatũ ado. Hunc uersicłm uariomͦ
insius scripturis distingunt doctores.
Quida enĩ faciunt ꝑfectã distinc̾tionẽ ubi

Expanded text:
Si vero ad sementem fructuum pertinet, invenitur pluraliter positum, ut in Genesi habetur: Praecepit, inquiens, Joseph Aegyptiis, ut acciperent semina, et seminarent, ne forte terra redigeretur in nihilum firmatum a Deo. Hunc versiculum vario modo in suis scripturis distinguunt doctores. Quidam enim faciunt perfectam distinctionem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ. ut euangelitarẽ illum in gen-¬
tibꝰ: continuo. id ẽ cũ placuisset do
patri. ut reuelaret filiũ suũ ꝑ me
ingentibꝰ: ñ ad quieui carni or san¬
guini. id ẽ ñ consensi in iudaismo

Expanded text:
gentibus. Ut evangelizarem illum in gentibus continuo, id est cum placuisset Deo Patri ut revelaret Filium suum per me in gentibus, non acquievi carni et sanguini, id est non consensi in judaismo
Abbreviated transcription (Latin):
cob autẽ iudam: de cuiꝰ tribu oe ꝓge¬
niȩ assũpsit dñs carnẽ in utero uir¬
ginali beatȩ mariȩ. & ꝓcessit uelut
sponsus de thalamo suo. Sed queri
potest qͣre om̃es gentes dicant᷑ be-¬
nedici in xp̃o: cũ adhuc omnes gen-¬
tes ñ credant in eum. Et nulli dubi
um alium ñ mereri benedici: nisi qͥ
fidem eiꝰ habet. Qđ duobꝰ modis pot̾
solui. Potest eñi sinedochicos accipi.
hoc ẽ a toto pars: qr licet om̃es ñ credãt.
tam̃ ex om̃ibꝰ gentibꝰ fidem eiꝰ habent.

Expanded text:
cob autem Juda, de cujus tribu et progenie assumpsit carnem Dominus in utero virginali beatae Mariae, et processit velut sponsus de thalamo suo. Sed quaeri potest quare omnes gentes dicantur benedictae in Christo, cum adhuc omnes gentes non credant in eum, et nulli dubium sit alium non mereri benedici, nisi qui fidem ejus habet? Quod duobus modis potest solvi: Potest enim synechdochicos accipi, hoc est a toto pars, quia licet omnes non credant, tamen ex omnibus gentibus fidem ejus habent:
Abbreviated transcription (Latin):
iectioni apłs subiunxit. Alium
autẽ apłoꝵ uidi neminem. nisi ia¬
cobum frẽm dñi. filiũ scilicet ma¬
riȩ cleophȩ. martertere dm̃: qũe
genuit de alpheo. Ecce corã do qr
Sñ mentior: id ẽ digna sunt conspe¬
ctu di qr uera sunt. Deinde ueni¬
tiȩ. & cilitiȩ subaudis patriȩ. ubi
est & tarsus ciuitas pauli. Uenit
pretatur assũptio lamentabilis:
ut illam assumeret ad fidem xp̃i:¬
&e eam habitum penitentiȩ doce-
ret or lam̃ti. Eram aũt ignotus
facie eccłiis iudeȩ & cetera. Ignotꝰ
quidem erat facie: s nomine & fama
annos ȩuangelium p̃dicabat. Nonido
dicit pluralit᷑ ȩccłiis. qđ iudei & gen-¬
tes mixti essent: s tanta erat multitu¬
do iudeoꝵ credentium. ut plures ȩccłas
dentes in xp̃m aliqͣndo. subaudis qͣn-

Expanded text:
jectioni Apostolus subjunxit: Alium jectioni Apostolus subjunxit: Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini, filium scilicet Mariae Cleophae, materterae Domini, quae genuit de Alphaeo. Ecce coram Deo, quia non mentior, id est digna sunt conspectui Dei, quia vera sunt. Deindeet Ciliciae, subaudis patriae, ubi est et Tarsus, civitas Pauli. Venit rpretatur assumptio lamentabilis, ut illam assumeret ad fidem Chri habitum poenitentiae et lamenti. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, etc. Ignotus quidem erat facie, sed nomine et fama annos Evangelium praedicabat. Non ideo dicit pluraliter ecclesiis, quod Judaei et gentes misti essent, sed tanta erat multitudo Judaeorum credentium, ut plures ecclesias dentes in
Abbreviated transcription (Latin):
abraham illam ciuitatẽ. uocans eã
scrutatus ẽ legem &e ꝓpħas. & inue¬
nit ibi xp̃m ꝓmissum. ñ tam̃ datum.
Reuersus ẽ damascum: quia transiuit
septenarium numerium. & octona¬
ꝓpter sabbatum: octonarius adno-¬
uum. ꝓpter dñicam resurrectionem.
quȩ ꝯctaua die celebratur. Et quia
noui. repletus erat: ido non indiguit
amplius manere cũ petro. nifi quin-¬
decim diebus. Et iterũ reuersus ẽ
damascum: & cetera usq mansi apud
eum diebꝰ quindecim. Abut in ara-¬
uersus: & expleto triennio inter ara-¬
biam & damascum. uenit iheroso-¬
limam altera uice. uidere petrum.
non causa discendi. s causa cõmen¬
dande caritatis. & ut humilitatis
formã p̃beret aliis. dum honorem
p̃stitit priori apło : Et exhoc ap¬
paret eum ñ causa discendi uenis-¬
se: qr in tam paucis diebus ñ pote¬
rat doceri. Et qr poterat etiam¬
aliquis dicere. & qͥd si ñ didicit a
petro. didicit ab aliis: hiuc sub-¬

Expanded text:
Abrahae illam civitatem, vocans eam Abrahae illam civitatem, vocans eam scrutatus legem et prophetas, ibi invenit Christum promissum, non tamen datum. Reversus est Damascum, quia transiit aseptenarium numerum et octonaefertur propter sabbatum, octonarius ad Novum, propter Dominicam resurrectionem, quae octava die celebratur. Et quia menti repletus erat, ideo non indiguit amplius manere cum Petro, nisi quindecim diebus. Et iterum reversus sum Damascum, etc., usque mansi apud eum diebus quindecim. Abiit in Aramascum, et expleto triennio in Arabia et Damasco, venit Hierosolymam altera vice videre Petrum, non causa discendi, sed causa commendandae charitatis, et ut humilitatis formam praeberet aliis dum honorem praestitisset priori apostolo. Ex hoc apparet eum non causa discendi venisse, quia in tam paucis diebus non poterat doceri, et quia poterat aliquis etiam dicere: Ecquid si non didicit a Petro, didicit ab aliis? Huic ob
Abbreviated transcription (Latin):
pisset p̃dicare insinagogis iudeoꝵ.
in surrexerunt contra eum iudei.
ob quoꝵ ꝑsecutionẽ uenit iheroso.¬
limam. Quȩ questio ita soluenda ẽ.
Non ueni inquit iherosolimam
ad apłos. gratia uisitandi eos. neq
causa discendi sic̃ hic habet᷑: s cau¬
sa ꝑsecutionis. ueni iherosolimã. sic̃
ad aliam qͣmlibet ciuitatẽ irem. si
in med itinere esset. u̾bi gr̃a. in sama¬
riam aut inbethleem. Dequa uice
Quid michi aꝓdest. si audio paulum
isse arabiam. & reuersũ esse damas¬
cũ: si nescio quid ibi fecerit : forsitan
sic̾ in asia: ideoq ñdicit scriptura
qͥd ibi fecerit. Sed si ꝑpendimꝰ in ter¬
p̃tationẽ nominũ: itus oe reditus eiꝰ
aliqͣntum utilitatis inuenire pote¬
tus testamentũ: ipse apłs ostendit
alibi ubi loquit᷑ de agar &r sarai. Hȩc
inquit sunt duo testam̃ta. Et sina
mons ẽ in arabia. Dama scus uͦ quun-
terp̃tatur sanguinẽ bibens. uł effun¬
dens. quia ibi in terfectꝰ est abel a
chaim. ubi postea edificauit seruus

Expanded text:
nagogis Judaeorum, insurrexerunt contra eum Judaei, ob quorum persecutionem venit Hierosolymam? Quae quaestio ita solvenda est: Non veni, inquit, Hierosolymam ad apostolos gratia visitandi eos, neque causa discendi, sicut nec hic habetur, sed causa persecutionis veni Hierosolymam, sicut ad aliam quamlibet civitatem irem, si in meo itinere esset, verbi gratia, ut in Samariam aut in Bethleem. De qua vice Quid mihi prodest si audio Paulum abiisse in Arabiam, et reversum inde Damascum, si nescio quid ibi fecerit? Forsitan sicut in Asia: ideoque non dixit Scriptura quid ibi fecerit; sed si perpendimus interpretationem nominum itus et reditus illius, aliquantulum utilitatis invenire potetus Testamentum, ipse Apostolus ostendit alibi, ubi loquitur de Agar et Sara : Haec enim, inquit, sunt duo Testamenta, et Sina mons est in Arabia. Damascus vero, quae interpretatur sanguinem bibens vel effundens, quia ibi interfectus est Abel a Cain, ubi postea aedificavit servus
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m expugnabam: idẽ ualde
pugnabam. contra eam: Proficiebã¬
N in iudaismo supra multos coetane¬
os meos. idẽ suꝑ omnes coeuos. &r
qui meȩ etatis erant: ꝓficiebam ego
in doctrina legis. scđm traditionem
phariseoꝵ dequoꝵ genere ortꝰ eram.
& nullus poterat coequari michi in
studio lectionis atq questionũ: sed
neq in ꝑsecutione xp̃ianoꝵ ita po-¬
terat crescere ꝓstatu synagoge. inge-¬
nere meo. in genere phariseoꝵ. Abũ¬
dantius. id ẽ ampliꝰ. emulator. idẽ
imitator. existens studiosus. ad sta¬
matris mee id ẽ qui me fecit nasci.
exutero materno. uel qui me inp̃-¬
sentia sua segregauit. & separauit
ex utero matris meȩ ad p̃dicationẽ
euangelui sui. uł exutero matris hoc

Expanded text:
 et expugnabam illam, id est valde pugnabam contra illam, et proficiebam in judaismo supra multos coetaneos meos, id est super omnes coaevos, et qui meae aetatis erant. Proficiebam ego in doctrina legis secundum traditionem Pharisaeorum, de quorum genere ortus eram, et nullus poterat coaequari mihi in studio lectionis atque quaestionum, sed neque in persecutione Christianorum, ita poterat crescere pro statu Synagogae. In genere meo, id est genere Pharisaeorum, abundantius, id est amplius, aemulator, id est imitator et studiosus, existens ad staid est qui me fecit nasci ex utero materno, vel qui me in praesentia sua segregavit, et separavit ex utero matris meae, ad praedicationem Evangelii sui, vel ex utero matris,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Neq enĩ ego ab homine accepi
illud: id ẽ ab aliquo apłoꝵ Et si ac
talis erat. Inter accipere & discere
ȩuangelium. hoc in ter est: qđ acci¬
pit ȩuangłium cui pͥmũ in sinuat᷑.
& fidem eius accipit. Discit uͦ: qui
ea quȩ in illo ꝑ enigmata oe parabo¬
ꝓ las
a dño plata sunt. do reuelante uel
homine docente penetrare ualet.
nifestationẽ: didici euangelium.
Dequa reuelatione dicit : Tradũt
doctores. plenitudinẽ ȩuangelicȩ
doctrine. ꝑ illud tridium sp̃u scõ

Expanded text:
nem. Neque enim ego ab homine accepi illud, id est ab aliquo apostolorum; et si accimmortalis erat. Inter accipere et discere Evangelium, hoc interest: quod accepit Evangelium cui primum insinuatur, et fidem ejus accipit: discit vero, qui ea quae in eo per aenigmata et parabolas a Domino prolata sunt, Deo revelante, vel homine docente penetrare valet, nifestatione didici Evangelium. De qua revelatione dicit? Tradunt doctores plenitudinem evangelicae doctrinae per illud triduum, Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
quã considerant mente quid dicunt.
Illi uͦ cantant in corde quoꝵ mens
concordat uoci: iuxta illud beatibe.¬
nedicti. Sic stemꝰ ad psallendũ: ut
mens nr̃a concordet uoci nr̃e. Grãs¬
creaturis ẽ s & pat̾. id ẽ creator &
factor. Et qͦmͦ : In nomine dñi nr̃i

Expanded text:
quam considerent mente quid dicant. quam considerent mente quid dicant. Illi vero cantant in corde, quorum mens concordat voci, juxta illud beati Benedicti: Sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet uoci nostracreaturis est Deus Pater, id est, creator et factor. Et quomodo? In nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
inpuditicia. suꝑbia. ceterisq uituᷤ:
ita illi qui replent᷑ spũ scõ. replent᷑
castitate. humilitate. mansuetudi¬
ne. ceterisq uirtutibꝰ. Loquentes
& canticis spũalibꝰ. Nobismetipsis
loquimur: qñ alternatim canimꝰ
psalmos: Psalmi dicunt᷑ apsallen-¬
do: qui in psalterio inueniuntur:
Hymnꝰ grece: latino eloquio sonat
laus di. Hymnꝰ autẽ si cõponit᷑ iñcan.¬
nos. ambrosius. hẏlarius. clarissi-¬
mi uiri: cõposuer̃t p̃cipue. Bene au¬
tẽ cũ dixit canticis. sub iungit spũ¬
alibꝰ: quia sunt cantica. quȩ ñ sunt
spiritualia. neq in laude cłi cantan¬
tur. sic̃ cantica scłariũ hominũ. Can
sunt cantica moysi. canticũ anne
Hoc uͦ distat inter canticũ & psal
instrum̃to musicȩ artis: idẽ psalte¬
rio. Cantantes &e psallentes in cor¬
dibus ur̃is dño. Ideo dixit cantantes
incordibꝰ ur̃is: quia multi sunt qui
tatẽ uocis ut auditoribꝰ placeant.

Expanded text:
impudicitia, superbia, caeterisque vitiis: impudicitia, superbia, caeterisque vitiis: ita illi qui replentur Spiritu sancto, replentur castitate, humilitate, mansuetudine, caeterisque virtutibus, loquentes et canticis spiritualibus. » Nobismetipsis loquimur, quando alternatim canimus psalmos. Psalmi dicuntur a psallendo, quia in psalterio inveniuntur. Hymnus Graece, Latino eloquio sonat laus Dei. Hymnus autem si componitur et cannos, Ambrosius et Hilarius, clarissimi viri, composuerunt praecipue. Bene autem, cum dixit canticis, subjunxit spiritualibus, quia sunt cantica quae non sunt spiritalia neque in laudem Dei cantantur, sicut sunt cantica saecularium hominum. Cantsunt cantica Moysi et Annae Hinstrumento musicae artis, id est psalterio. « Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. » Ideo dixit cantantes in cordibus vestris, quia multi sunt qui tatem vocis ut auditoribus placeant,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit uoluntas di. Prucdens homo¬
đr quasi porro uidens qui alonge¬
sua oꝑa considerat quem finẽ ha
bitura sint: &e quiscit quid debe¬
at appetere. & quid uitare: &r qui
considerat quȩ placeant. aut quȩ
displiceãt do. Econtra ille qui in¬
considerate & in prouide om̃ia a¬
git. &. qui ñ considerat ad qũe finẽ
oꝑa sua deducat. & quid placeat
uoluntati di. appellat᷑ inprudens
& stultus. Unde dicit apłs. Ppterea
inquiens. qr dies mali sunt inqͥbꝰ
multa mala fiunt. nolite fieri in¬
prudentes siue inconsiderati: s
estote in telligentes quȩ sit uolun¬
tas đi. id ẽ quid placeat đo. o in
quibꝰ oꝑibꝰ uoluntas di impleatur.
debemꝰ in telligere om̃ia uitia quȩ ꝑ
ebrietatẽ solent euenire: quia ut qͥ¬
cła doctor dicit. ebrietas nullũ uiti¬
um excusat: S hoc notandũ ẽ. quia
sicut illi qui replent᷑ uino. replent᷑
in uerecundia. inpacientia. luxuria.

Expanded text:
quae sit voluntas Dei. Prudens diciquae sit voluntas Dei. Prudens dicitur quasi porro videns, qui a longe considerat quem finem sua opera habitura sint: et qui scit quid debeat appetere, et quid vitare; et qui considerat quae placeant, aut quae displiceant Deo. Econtra ille qui inconsiderate et improvide omnia agit et qui non considerat ad quem finem opera sua deducat, et quid placeat voluntati Dei, appellatur imprudens et stultus. Unde dicit Apostolus: Propterea, inquiens, quia dies mali sunt, in quibus multa mala fiunt, nolite fieri imprudentes, sive non considerantes, sed estote intelligentes quae sit voluntas Dei, id est quid placeat Deo, et in quibus operibus voluntas Dei impleatur. debemus intelligere omnia vitia quae per ebrietatem solent evenire, quia, ut quidam doctor dicit, ebrietas nullum vitium excusat. Sed notandum quia sicut illi qui replentur vino, replentur inverecundia, impatientia, luxuria,
Abbreviated transcription (Latin):
turã s ꝑ adoptionẽ. Uidete fr̃es.
idẽ considerate quomͦ caute & or-
dinate ambuletis: uiuatis oe con¬
substantialem in uos habetis. Quan¬
ta enĩ distantia ẽ inter tenebras
& lum̃. in ter fidelem ce infidelem:
tanta distantia ẽ inter sapientem
& insipientẽ. quia lum̃ &e sapientia
ñ potest esse in eo. nisi fidem omni¬
potentis di habeat. Redim̃tes tẽ¬
pus: qm̃ dies mali sunt. Quomͦ est
tempꝰ malũ: qđ sccłm dispositio nẽ
d̃i semꝑ uoluit᷑ mensibꝰ. diebꝰ &¬
habitatores habet: ita dicunt᷑ ma¬
li dies in quibꝰ mala fiunt am alis
hominibꝰ. Quid ẽ qd̃ dicit redimen
oꝑando. ad malũ suum: uos redi¬
mite illud uobis: talia oꝑa facien¬
do: ꝓ quibꝰ remunerationẽ capia¬
tis. Quicũq enĩ hoc facit qd̃ sibi u
tile ẽ. tẽpꝰ sibi redimit &e adquirit.
qr suum illud facit: & in suã salu¬
tem illud occupat. ꝓpterea sub¬
audis qr dies mali sunt. nolite fi¬
eri in prudentes. s intelligentes

Expanded text:
turam, sed per adoptionem . « Videte, fratres, » id est, considerate, « quomodo caute » et ordinate « ambuletis, » vivatis et consubstantialem in vobis habetis. Quanta enim distantia est inter tenebras et lumen, inter fidelem et infidelem, tanta distantia est inter insipientem et sapientem, quia lumen et sapientia non potest esse in eo, nisi fidem omnipotentis Dei habeat. « Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. » Quomodo est tempus malum, quod secundum dispositionem Dei semper volvithabitatores habet, ita dicuntur mali dies, in quibus mala fiunt a malis hominibus. Quid est quod dicit, « redimoperando ad malum suum: vos redimite illud, talia opera faciendo, pro quibus remunerationem capiatis. Quicunque enim hoc facit quod sibi est utile, tempus sibi redimit, et acquirit, quia suum illud facit, et ad suam salutem illud occupat. « Propterea, » subaudis quia dies mali sunt, nolite fieri imprudentes, sed intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
lestis patriȩ aperuisti. Et icło in
mediator ẽ. preces &e sacrificia nr̃a
offerimꝰ: & transmittimꝰ ad dm̃ pa-¬
tr̃e dicentes. Suscipe dñe p̃ces po
iecti in uicem in timore xp̃i. Sicut
auditores or subiecti sius p̃latis
subditi sunt causa obedientiȩ &e¬
o reuerentiȩ: sic debent etiam p̃lati
humiliare se erga subiectos in qͣn¬
tum uident illos equales sibi uirtu¬
tibus & uitȩ meritis In qͣntũ aũt
uident illos erigi in suꝑbiam contͣ
se oe uitia sectari: debent officiũ
sue p̃positure ostendere or fortit̃
redarguere & increpare. Qđ ꝓba¬
ri potest exfactis apłi petri: qui cũ
uidisset corneliũ centurionẽ cum
om̃i domo sua humilit᷑ se uelle a¬
dorare: econtra ille humiliauit se
illi dicens. Surge: nam & ego ho-¬
mo sum. Ubi autẽ uidit ananiã
& saphiram auia rectitudinis re-¬
cedere. & uitiis subiacere: poten¬
tiam sui officii &e p̃positurȩ osten¬
dit. solo uerbo illos interficiens:
S ista om̃ia intimore xp̃i sunt a

Expanded text:
lestis aperuisti. Et ideo in mediator noster est, preces et sacrificia nostra offerimus et transmittimus ad Deum Patrem, dicenjecti invicem in timore Christi. » Sicut auditores et subjecti suis praelatis subditi sunt causa obedientiae et reverentiae: sic debent etiam praelati humiliare se erga subjectos, in quantum vident illos aequales sibi in virtutibus et vitae meritis, in quantum autem vident illos erigi in superbiam contra se et vitia sectari, debent officium suae praepositurae ostendere et fortiter redarguere et increpare. Quod probari potest ex factis apostoli Petri, qui cum vidisset Cornelium centurionem cum omni domo sua humiliter velle se adorare, econtra ille humiliavit se illi, dicens: « Surge, nam et ego homo sum . » Ubi autem vidit Ananiam et Sapphiram a via veritatis recedere, et vitiis subjacere, potentiam sui officii et praepositurae ostendit solo verbo illos interficiens . Sed ista omnia in timore Christi sunt ag
Abbreviated transcription (Latin):
letis: ñ qͣsi in sipientes. s qͣsi
sapientes. Alloquitur
apłs ephesios: & in illis
omnes homines. hortaturq ut cau¬
te & considerate uiuant: sic̾ sapi-¬
entes. &e ñ siẽ insipientes. Fres aũt

Expanded text:
letis, non quasi insipientes, sed ut sapientes. Alloquitur Apostolus Ephesios, et in illis omnes homines, hortaturque ut caute et considerate vivant sicut sapientes, et non sicut insipientes. Fra
Abbreviated transcription (Latin):
tres pauꝑes hospitio colligit: hospitali.
sorẽ: ut non sit pugil sic̃ iudices hu¬
iꝰ scłi. Uel si ꝑcussus fuerit. ñ reddat
uicem. uel etiã suo pͣuo exemplo. aut
doctrina ꝑu̾sa: ñ ꝑcutiat animos
subiectoꝵ. Non cupidũ. Morbo cupi¬
ditatis: pene om̃es laborant. Uniꝰ
uxoris uirũ. Id ẽ anteqͣm ordinet᷑:
unã uxorẽ debet habere: ut ñsit
digamꝰ. aut trigamꝰ: pꝰ ea uͦ penitꝰ absti¬
nere debet. Suȩ domui bene p̃positũ:
id ẽ sue familiȩ anteqͣm ordinet᷑. Non¬

Expanded text:
tres pauperes hospitio colligit, hospitalitatres pauperes hospitio colligit, hospitalitasorem, ut non sit pugil, sicut judices istius saeculi: vel si percussus fuerit, non reddat vicem, vel etiam pravo suo exemplo aut doctrina perversa, non percutiat animos subjectorum; non cupidum, morbo cupiditatis penes omnes laboret unius uxoris virum, id est antequam ordinetur unam uxorem debet habere, ut non sit bigamus aut trigamus; postea vero penitus abstinere debet. Suae domui bene praepositum, id est su
Abbreviated transcription (Latin):
sigenuerit filios e eos infide or reli¬
gione om̃ipĩsłi educauerit. atq ad
ꝑfectionẽ bonȩ uitȩ ꝑduxerit: siqͥd
deliqͥd saluabit᷑. ꝓlabore quẽ m il-¬
lis imꝑendere studuit. Ca¬
idelis sermo. idẽ uerax.
siue p̃cedens. siue subse¬
quens. uel humanꝰ sermo
ut ingreco habet᷑. id ẽ iocundus.
desiderat. bonũ opꝰ desiderat. Opꝰ. ñ
dignitatẽ. laborẽ: ñ honorẽ: Iđo de¬
bet aliquis episcopatũ desiderare:
ut aliis doctrinã u̾bi d̃i annunti¬
et ut bonũ exempłu ostendat: ut
si necessitas fuerit. pͥmꝰ ad palmã mar-¬
tyrii currat. Oportet ep̃m in rep̃hen¬
sibiłe ẽẽ: id ẽ sine crimine oe capitali
peccato.Non dixit sine peccato: qr ñ
ẽ homo suꝑ t̃ram qͥ faciat bonũ & ñ
peccet. Ornatũ. moribꝰ & uirtutib
atq doctrina. ñ auro redimitis uesti¬
bꝰ. aut castorinis. Pudicũ: idẽ castũ
ab om̃i inmunditia. Hospitalem. Bai¬
cus aut quilibet ȩccłi asticꝰ si duos aut

Expanded text:
si genuerit filios, et eos in fide et religione omnipotentis Dei educaverit, atque ad perfectionem bonae vitae perduxerit: si quid deliquit, salvabitur pro labore quem illis impendere studuit. Fidelis sermo id est verax, sive praecedens sive subsequens, vel humanus sermo, ut in Graeco habetur, id est jucundus, at, bonum opus desiderat. Opus non dignitatem, laborem non honorem; ideo debet aliquis episcopatum desiderare, ut aliis doctrinam verbi Dei annuntiet, ut bonum exemplum ostendat: et si necessitas fuerit, ut primus ad palmam martyrii currat. Oportet episcopum irreprehensibilem esse, id est sine crimine et capitali peccato. Non dixit sine peccato, quia non est homo super terram qui faciat bonum et non peccet; ornatum moribus, et virtutibus, atque doctrina, non auro redimitis vestibus aut castoriis; pudicum, id est castum ab omni immunditia; hospitalem, laicus aut quilibet ecclesiasticus, si duos aut
Abbreviated transcription (Latin):
Non ornato auro uł gemimis. aut mar¬
garitis. s ornato dic̃. id ẽ cõgruo sibi.
qui nullus ẽ plus congruus qͣm can-¬
didus. sic̃ ẽ sindon. Sed qd̃ decet mu-¬
lieres sub aud̃ illud indum̃tũ habe¬
ant. ꝓmittentes pietatẽ ꝑ bona oꝑa:
id ẽ ostendentes religionẽ ce cultũ
di se tenere ꝑbona oꝑa. Mulier insi¬
lentio discat. sub audis qđ ignorat.
cũ om̃i subiectione ñ in eccłia: neq
cũ suꝑbia. sed in domo. Docere aũt
mulieri ñ ꝑmitto. In suo sexu ꝑmit¬
mittit᷑ mulier docere in domoͬ sua.
ce pueris etiã: in eccłia aũt. ꝓhibet᷑.
Et hoc quare. Quia subiecta debet

Expanded text:
non ornato auro, vel gemmis aut marnon ornato auro, vel gemmis aut margaritis, sed ornato dicit, id est congruo sibi; quia nullus est plus congruus quam candidus, sicut est sindon, sed quod decet mulieres, subaudis illud indumentum habeant, promittentes pietatem per bona opera, id est ostendentes religionem et cultum Dei se tenere per bona opera. Mulier in silentio discat, subaudis quod ignorat, cum omni subjectione, non in ecclesia, neque cum superbia, sed in domo. Docere autem mulieri non permitto. In suo sexu permittitur mulier docere in domo sua, et pueros etiam in ecclesia autem prohibetur. Et hoc quare
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ resurgere ad diem iuditu.
sic̃ ipse.ꝓmisit. In quo testimonio. id
ẽ in spe resurrectionis positꝰ sũ ego
p̃dicator: ut ilła annuntiem. Cap̾ uii¬
Uolo gͦ uiros orare in om̃i loco. Si apłs
uult. d̾s uult. qͥ habitat in eo: qr uas
electionis ẽ illi. Ne forte putarent
aliqͥ ñ ẽẽ orandũ nͥ tantũmͦ in eccła:
ait apłs. Uolo om̃es homines orare in
om̃i loco. in agris. in siluis. indomibꝰ.
in itinere: Tam̃ ñ p̃cipit orare in
turpibꝰ locis. sic̃ ẽ sterquiliniũ. neq
in publicis locis. in foro uidelicet aut
plateis. nͥ causa itineris aut initi-¬
nere sit positꝰ: ne rep̃hendat᷑ ille ta-¬
lis cũ phariseis quibꝰ dñs ait. Ue uo-¬
bis pharisei ypocritȩ. qͥ oratis in an¬
gulis plateaꝵ. leuantes ad celũ pu¬
ras manꝰ. ab homicidio. arapina. a fur.¬
to. aꝑiurio. Sine ira &r disceptati¬
one. id ẽ discordia. Similit̃ uolo &
mulieres orare in habitu ornato.

Expanded text:
credimus resurgere in die judicii, credimus resurgere in die judicii, sicut ipse promisit. In quo testimonio, id est in spe resurrectionis, positus sum ego praedicator, ut illam annuntiem. Volo ergo viros orare in omni loco. Si Apostolus vult, Deus vult qui habitat in eo; quia vas electionis est ille. Ne forte putarent aliqui non esse orandum nisi tantummodo in Ecclesia, ait Apostolus: Volo homines orare in omni loco: in agris, in silvis, in domibus, in itinere. Tamen non praecipit orare in turpibus locis, sicut est sterquilinium, neque in publicis locis, in foro videlicet, aut in plateis, nisi causa itineris, ut in itinere sit positus, ne reprehendatur ille talis cum Pharisaeis, quibus Dominus ait: Vae vobis, Pharisaei hypocritae, qui oratis in angulis platearum. Levantes ad coelum puras manus ab homicidio, a rapina, a furto, a perjurio, sine ira et disceptatione, id est discordia. Similiter volo et mulieres orare in habitu ornato,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs iħc. in una ꝑsona uerus ds ce ue.¬
rus homo: si solũmͦ d̾s e̾e̾t. ñ poterat
ẽẽ mediator: qr ipse in natura di¬
uinitatis uniꝰ substantiȩ ẽ cũ pa-¬
tre. E contra si solũmͦ homo purus :
neqͣqͣm e̾ẽt mediator nr̃ int̾nos ce
dm̃ patrẽ : qr peccator ẽẽt. & similis
nobis. om̃ibꝰ. Accepit gͦ humanitatẽ
nr̃am qͥ ds erat: & ꝑ hoc qͣsi sine pec¬
cato conceptꝰ. natꝰ. &e conu̾satꝰ ẽ ds uerꝰ
ce homo existens: in nocent̃ ꝓnobis
mortuus. factꝰ ẽ mediator nr̃. qr ne¬
mo ẽ ds ce homo. nͥ ipse solus. Nam
mediator ñ potest ẽe̾: nͥ int̾ duas
partes. Est autẽ mediator malus.
qui generat discordias int̃ duos.
Bonꝰ uͦ mediator. generat. &e. ꝓcurat
Qui dedit redẽp̃tionẽ ꝓ om̃ibꝰ. sub¬
aud̃ electis. Quã redẽptionẽ : Semet.¬
ipsũ. Qui dedit etiã testimoniũ re-
stimoniũ resurrectionis dedit: qr sic̃
ipse mortuus ẽ. t̾cia die resurrexit.
atq pꝰmodũ ad celos ascendit: ita nos

Expanded text:
nus Jesus in una persona verus Deus et verus homo est; si solummodo Deus esset, non poterat esse mediator noster: quia ipse in natura Divinitatis, unius substantiae est cum Patre. Econtra, si solummodo homo purus esset, nequaquam mediator esset inter nos et Deum Patrem, quia peccator esset et sihumanitatem nostram qui Deus erat: et per hoc quia sine peccato conceptus, natus, et conversatus est, Deus verus et homo existens, innocenter pro nobis mortuus, factus est mediator noster, quia nemo est Deus et homo, nisi ipse solus, nam mediator non potest esse nisi inter duas partes. Est autem mediator malus qui generat discordias inter duos; bonus vero mediator generat et procurat Qui dedit redemptionem pro omnibus, subaudis electis. Quam redemptionem? semetipsum. Qui dedit etiam testimonium, substimonium resurrectionis dedit, quia sicut ipse mortuus est, et tertia die resurrexit, atque postmodum ad coelos ascendit, ita nos
Abbreviated transcription (Latin):
ditium diaboli: idẽ in dãpnationẽ.
in qͣm diabolus incidit ꝓpt̃ suꝑbiam
or dicat. Quia indigebat eccłia mea
sapientia. or meo auxilio: me ad fid̾e
adduxit. & suꝑ se constituit. Opor¬
tet etiã illũ or testimoniũ bonũ habe.¬
re ab his qui foris sunt. id ẽ ab hereti¬
cis or paganis. qͥ extra eccłiã sunt: de¬
bet habere bonũ testimoniũ. sic̃ debe¬
ato basilio legimꝰ.¬

Expanded text:
incidat diaboli, id est in damnationem, in quam diabolus incidit per superbiam, et dicat: Indigebat Ecclesia mea sapientia vel meo auxilio, ideo me ad fidem adduxit, et super se constituit. Oportet etiam illum et testimonium bonum habere ab his qui foris sunt, id est ab haereticis et paganis, qui extra Ecclesiam sunt debet habere bonum testimonium, sicut de beato Basilio legim
Abbreviated transcription (Latin):
Uel etiã idcirco ñ ꝑmittit᷑ ei docere:
q fragilior ẽ sexũ qͣm uir. Et cauen¬
dũ ne sic̃ ꝑ serpent̾e seducta mor¬
tẽ aitulit mundo: ita etiã facile
ad errorẽ lapsa. alios ad eundem
ꝑ filioꝵ generationẽ si ꝑmanserit ead̾e
mulier infide ꝑfecta & dilectione
di or ꝓximi. or scificatione: ut p̃ter
uirũ ꝓpriũ alterũ ñ cognoscat. cũ¬

Expanded text:
tiam idcirco non permittitur ei docere, quia fragilior est sexu quam vir, et cavendum ne, sicut Eva per serpentem seducta mortem attulit mundo, ita etiam facile ad errorem lapsa, alios ad eumdem per filiorum generationem, si permanserit eadem mulier in fide perfecta et dilectione Dei et proximi ac sanctificatione, ut praeter virum per proprium alterum n
Abbreviated transcription (Latin):
ficere ꝓbona uoluntate. id ẽ ut sem-
ꝑ qđ bonũ ẽ uelimꝰ. Om̃ia aut̃e faci-¬
te sine murmurationibꝰ subaudis.
fide nec dehis quȩ euangeliũ. ꝓmit¬
tit. Ut sitis sine querela. idẽ sine re¬
p̃hensione. & simplices filii di. Sicut
d̾s simplex ẽ. ita filii eiꝰ puro & sim¬
plici corde debent incedere: sine
rep̃hensione. id ẽ sine crimine. In me¬
dionationis prauȩ or ꝑuersȩ. in ter
quos lucetis. Quando apłs scribe¬
bat philippensibꝰ: nec dũ adhuc om̃es
renati erant neq fideles. s multi erãt
infideles & heretici falsiq xp̃iani. In
fideles erant uiuere: ut sic̃ sol fu¬
gat tenebras. oe luna. ceteraq syde¬
ra illuminant noctẽ: ita illi lucendo.
fide. oꝑe. & doctrina. tenebras erro.¬
Pris
& nebulas infidelitatis. suo exemplo
& doctrina de cordibꝰ infidelium fu¬
garent. Sicut luminaria. sol. luna. &
cetera astra mundo. uel in hac uita.
uerbũ uite continentes: id ẽ fidem
rectã qua uiuit iustus: uel illiꝰ uer¬

Expanded text:
ro bona voluntate, id est ut semper quod bonum est velimus. Omnia autem facite sine murmurationibus, subaudis audis bfide, nec de his quae Evangelium promittit. Ut sitis sine querela. Id est sine reprehensione; et simplices sicut filii Dei. Sicut Deus simplex est, ita filii ejus puro et simplici corde debent incedere. Sine reprehensione. Id est, sine crimine in medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis. Quando Apostolus ista scribebat Philippensibus, necdum adhuc renati omnes erant neque fideles, sed multi erant infideles et haeretici falsique Christiani. Intfideles erant vivere, ut sicut sol fugat tenebras, et luna caeteraque sidera illuminant noctem, ita illi lucendo fide, opere, et doctrina, tenebras erroris et nebulas infidelitatis suo exemplo et doctrina de cordibus infidelium fugarent. Sicut luminaria. Sol, luna et caetera astra. In mundo. Vel in hac vita. Verbum vitae continentes. Id est fidem rectam qua vivit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis primũ erit si ita uixeritis. &
michi gła indie iuditii: qui uobis¬
uerbum uitȩ ministraui. Qui non
inuacuum cucurri: subaudis de
loco adlocũ p̃dicando. neq inuacu¬
um laboraui corpore & linguȩ instan¬
tia. Et hoc ad głam meã subaudis
immolor: idẽ in terficior anerone:
Nero ipse fuit sacerdos petri orp au¬
li: qr ipse mactauit eos. Mactauit
quidem. s non obtulit: qr ipsi seipsos
obtuli sacrificium do. & obsequium
fidei ur̃ȩ quã uos docui. Beatus pau¬
lus qui philippenses ab infidelitate
liberauit. &r inbaptismate apecca¬
tis purgando sanctificauit: ipse
utiq obtulit eos. &x ipsi sacrificiũ
eius fuerunt. Obsequium etiã appel¬
lat cultũ &e religionẽ: ut alibi. Ratio¬
nabile obsequium ur̃m. Et ẽ sensus.
Et si inquid int̃ficior anerone: ñ sen¬
tio penas. neq ꝑtumesco mortẽ. con
ego gaudeo de ur̃a fide. ita uos con-¬
gaudete de meo prenuo qđ ꝑceptu¬
rus sũ ꝓuobis.

Expanded text:
erit, si ita vixeritis, et mihi gloria in die judicii, qui verbum vitae vobis ministravi. Quia non in vacuum cucurri. Subaudis de loco ad locum praedicando. Neque in vacuum laboravi corporeae linguae instantia. Et hoc ad gloriam meam. Sed et si immolor. Id est interficior a Nerone. Nero ipse fuit sacerdos Petri et Pauli, quia ipse mactavit eos: mactavit quidem, sed non obtulit, quia ipsi seipsos obtuli sacrificium Deo. Et super obsequium religionis quem vos docui. Beatus Paulus qui Philippenses ab infidelitate liberavit, et in baptismate a peccatis purgando sanctificavit, ipse utique obtulit eos et sacrificium ejus ipsi fuerunt. Obsequium etiam appellat cultum et religionem, ut alibi: Rationabile sit obsequium vestrum , et est sensus: Et si inquit interficior a Nerone, non sentio poenas, neque pertimesco mortem, congego gaudeo de vestra fide, ita et vos congaudete de meo praemio quod percepturus sum pro vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
tati illiꝰ. Dat post modũ possibilitatẽ:
debemꝰ ce nos optẽꝑando obsecundare.
Et dũ iungimꝰ uoluntatẽ nr̃am oe
obsequium uoluntati &e possibilita-¬
ti illiꝰ: laudandus ẽ ille quia p̃uenit.
& qr possibilitatẽ p̃stat. atq ꝑseueran¬
tiã. & nos digni sumꝰ mercede ęt̃na.

Expanded text:
t ipse postmodum dat possibilitatem. Debemus ergo nos obtemperando obsecundare ei, et dum jungimus voluntatem nostram et obsequium voluntati et possibilitati illius, laudandus est ille qui praevenit, et qui possibilitatem praestat atque perseverantiam, ut nos digni s
Abbreviated transcription (Latin):
taq Rm̃i in fide. in dilectione sic̃
p̃sentia mea cũ apud uos essem: mul¬
tomagis nc̃ obedite uerbis nr̃is in
abstinentia. Multi sunt enĩ qui m
p̃sentia obedientes sunt: s in ab-¬
sentia in obedientes existunt. sicut
serui qui adoculum seruiunt. Cũ
Smeti subaudis cordis. &. tremore
sub audis corporis. ur̃am salutem
oꝑamini: idẽ uitã eternã uob̾ p̃pa¬

Expanded text:
 mei, in fide et dilectione, sicut praesentia mea, cum apud vos essem, sed multo magis obedite nunc verbis nostris in absentia. Multi sunt enim qui in praesentia obedientes sunt, et in absentia inobedientes exsistunt, sicut servi qui ad oculum serviunt. Cum metu, subaudis, cordis, et tremore, subaudis corporis, vestram salutem operamini, id
Abbreviated transcription (Latin):
gelica intonante in asya:
credidit inter ceteros uir¬
quidam nobilis nomine
philemon diuina gratia illustratus:
& baptiratus ẽ in sacro ac uiuo fonte.
Apło autẽ digrediente ab illis parti¬
bus non ẽ. ꝓsecutꝰ eum philemon: sed
remansit in ꝓpria regione ministrans
erat habundans multis opibus: habe.¬
bat tam̃ seruũ nomine onesimũ adhuc
infidelem qui fugiens eũ furatus ẽ
bona illius. Et quia dñs illiꝰ magnȩ
potestatis erat atq nobilitatis: timens
conp̃hendi abillo. multisq torm̃tis
affici. ut pote cui ñ paruũ dispendiũ
ab apło instructus credidit &e bapti¬
ministrabat illi. Et quia apłs p̃dica¬
bat seruos subditos debere esse dñis
sius: in dignũ duxit seruũ alterius
sine uoluntate dñi sui secũ retinere.
Qua ꝓpt̃ remisit eum ad dñm suum
seribens ei familiares literas de car¬
cere ꝑ eundem seruũ: quatinꝰ suscipe¬
ret illum cũ affectu dilectionis non
inferens penas ꝓbonis abillosublatiᷤ.

Expanded text:
gelica intonante in Asia, credidit inter caeteros quidam vir nobilis, nomine Philemon, divina gratia illustratus, et baptizatus est in sacro ac vivifico fonte. Apostolo autem degrediente ab illis partibus, non est prosecutus eum Philemon, sed remansit in propria regione, ministransim erat, abundans multis opibus. Habebat tamen servum nomine Onesimum, adhuc infidelem, qui eum fugiens, furatus est bona ejus. Et quia Dominus illius magnae potestatis erat atque nobilitatis, timens comprehendi ab illo multisque tormentis affici, ut pote cui non parvum dispendium ab Apostolo instructus credidit, et baptiministrabat ei. Et quia Apostolus praedicabat servos debere esse sum servum alterius sine voluntate domini sui secum retinere. Quapropter dimisit illum ad dominum suum, scribens ei familiares litteras de carcere per eumdem servum, quatenus susciperet illum cum affectu dilectionis, non inferens poenas pro bonis ab illo sublatis:
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. p̃cipit ei apłs modico uino
uti: qm̃ si uinũ cũ tẽperantia & sobri¬
etate qͥs biberit. leuam̃ p̃stat corꝑi.
S qͥd ẽ qđ patrẽ publii dissenteria
laborantẽ solo u̾bo sanauit apłs. &
discipulũ suũ timotheũ ñ sanauit.
nͥ tantũmͦ medicinã qͦ damͦ ostendit.
ꝑ qͣm posset aliqͥd corpꝰ alleuiare: Pa-¬
ter publii qui in fidelis erat necesse
habebat sanariꝑmiraculũ. ut ꝑ sani¬
tatẽ corporis sibi p̃stitã. ꝑueniret ad
sanitatẽ animȩ: Timotheus uͦ qͥ fide¬
lis erat. ñ indigebat sanari ꝑ miracu-¬
lũ: qr fidelissimꝰ erat. Cap̾.xxiiii.

Expanded text:
sistere, praecipit ei Apostolus modico vino quoniam si vinum cum temperantia et sobrietate quis biberit, levamen praestat corpori. Sed quid est quod patrem Publii dyssenteria laborantem solo verbo sanavit Apostolus, et discipulum suum Timotheum non sanavit, nisi tantummodo medicinam quodammodo ostendit, per quam possit aliquid corpus allevare? Pater Publii quia infidelis erat, necesse habebat sanari per miraculum, ut per sanitatem corporis sibi praestitam perveniret ad sanitatem animae: Timotheus vero qui fidelis erat, non indigebat sanari per miraculum, quia fidelissimus erat. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
tio &e discretione examines. & discer¬
nas utrũ faciendũ sit nec ne. x .xiii.¬
Manꝰ cito nemini imposueris. donec
ꝓbes uitã illiꝰ &e ficde. utrũ rectã fidem
teneat atq doctrinã illiꝰ: ut possit po¬
płm docere. Sine his tribꝰ. nullus ẽ or¬
dinandus ep̃c aut prb̃t. id ẽ sine fide
catholica. conu̾satione bona. & doctri¬
na sana. Neq cõmunicaueris alienis
peccatis. Peccatis alienis cõmunicat
ep̃s. idẽ particeps ẽ peccatoꝵ alicuiꝰ:
qͣndo cognoscit aliquẽ ueracit᷑ crimi¬
nosũ ẽẽ. uł audit mała famã illiꝰ: oe
famã. neq uidet illũ confessũ. aut
conuictũ testibꝰ: licet peccator sit qͥ¬
ordinat᷑. ñ ẽ ep̃s particeps peccatoꝵ¬
eiꝰ. Noli adhuc aqͣm bibere s modico
uino utere. ꝓpt̃ stomacũ tuũ. or fre¬
quentes tuas infirmitates. Solent
homines qͥ cũ uino nutriti sunt in¬
firmari. qͣndo abstinent auino: qr
qͣsi natura ẽ illis uinũ bibere: Simi¬

Expanded text:
cio et discretione examines, et discernas utrum faciendum sit nec ne. Manus cito nemini imposueris, donec praebes vitam illius et fidem, utrum rectam fidem teneat atque doctrinam illius ut possit populum docere. Sine his tribus nullus est ordinandus episcopus aut presbyter, id est sine fide catholica, conversatione bona, et doctrina sana. Neque communicaveris peccatis alienis. Peccatis communicat episcopus, id est particeps est peccatorum alicujus, quando cognoscit aliquem veraciter criminosum esse, vel audit malam famam illius, et famam, neque videt illum confessum aut convictum testibus, licet sit peccator qui ordinatejus. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates. Solent homines qui cum vino nutriti sunt, infirmari quando abstinent a vino, quia quasi natura est illis vinum bibere. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
fit in aliquo oꝑe: leuam̃ p̃stat corꝑi.
aliter. Corporalis exercitatio quȩ
fit in ieiunio. in uigiliis. inabstinen¬
tia. in refrenatione corporis. parũ
ꝓdest illi qͥ habet unde faciat ele-¬
mosinã pauꝑice retinet illam. Pie-¬
tas aut̃ẽ. id ẽ misccłie opꝰ: ad om̃ia
utilis ẽ. ꝓmissionẽ habens uitȩ p̃sen-¬
tis que nc̃ ẽ oe future etiã uite. Qui

Expanded text:
uo opere, levamen praestat corpori; aliter: corporalis exercitatio quae fit in jejunio, in vigiliis, id est abstinentia, in refrenatione corporis, parum prodest illi qui habet unde faciat eleemosynam pauperi, et retinet illam. Pietas autem, id est misericordiae opus, ad omnia utilis est, promissionem habens vitae praesentis, quae nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
Seniorẽ ne increpaueris.qr solent
senes dure acciꝑe qñ increpant᷑ auni¬
oribꝰ. S dicit beatꝰ gregoriꝰ. qr licet
apłs dicat seniorẽ ne increpaueris.
senior tam̃ stultꝰ: uehem̃ter ẽ increpan¬
¶X UI. dus. Uiduas honora. quȩ uere uiduȩ
sunt: id ẽ talem quȩ Nx annoꝵ ẽ. oe¬

Expanded text:
Seniorem ne increpaveris, quia solent senes dure accipere, quando increpantur a junioribus. Sed dicit beatus Gregorius, quia licet Apostolus dicat: Seniorem ne increpaveris, senior tamen stultus vehementer est increpandus, etc. Viduas honora, quae vere viduae sunt, id est talem qu
Abbreviated transcription (Latin):
se serus suis oe alus fornicatorib:
atq adultimũ in xp̃o uult nubere
idẽ aliquẽ xp̃ianũ acciꝑe dicens.
Quia ñ possũ me continere: nubã ali¬
cui xp̃iano fideli. Istã talem iuuen
dãpnationẽ. qͥa pͥmã fide &. ꝓmissi-¬
oñẽ qͣm ło pmiser̃t ꝑmanere inui¬
duitate irritam fecer̃t. accipientes
pꝰ ea maritũ. Uolonullã occasionem
dare adu̾sario: idẽ uolo ut occasi¬
oñe ñdent diabolo. gr̃a. siue causa
filias. aut neptas: subministret illiᷤᷤ
Qui bene p̃sunt prb̃i: duplici honore dig
ni habeant᷑. Duplicẽ honorẽ p̃cipit¬
apłs exiberi p̃sbitero. in salutationi¬
bꝰ uidelicet. &e ut humilient se illiꝰ sub¬
diti: & in exhibendis donis subsidi¬

Expanded text:
se servis suis, et aliis et fornicatoribus, atque ad ultimum in Christo volunt nubere, id est aliquem Christianum accipere, dicentes: Quia non possum me continere, nubam alicui Christiano fideli. Istam talem juvencdamnationem, quia primam fidem et promissionem, quam Deo promiserunt permanere in viduitate, irritam fecerunt accipientes postea maritum. Volo nullam occasionem dare adversario, id est volo ut occasionem non dent diabolo gratia sive causa, filias aut neptes subministret illis Qui bene praesunt praesbyteri, duplici honoreni habeantur. Duplicem honorem praecipit exhiberi praesbyteris, in salutationibus videlicet, ut humilient se illis subjecti, et exhibendis donis subsidi
Abbreviated transcription (Latin):
oe inp̃senti ministrat ei ds tẽporalia
su bsidia: & infuturo uitã ȩt̃nam.
Et hoc ẽ qd̾ dicit ꝓmissionẽ habens
p̃sentis uite &e futurȩ. Qui est salua¬
tor om̃iũ hominũ: maxime fideliũ.
Sic̃ om̃ips d̾s creator ẽ om̃iũ creatu¬
rarũ: ita etiam saluator: qr ipse sal-¬
uat illam in hoc scło & infuturo.

Expanded text:
ia subsidia, et in futuro vitam aeternam, et hoc est quod dicit: Promissionem habens praesentis vitae et futurae. Qui est Salvator omnium hominum maxime fidelium. Sicut omnipotens Deus creator est omnium creaturarum, ita etiam salvator, quia ipse salvat illam in hoc saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
IIn eptas aũt. idẽ ñ aptas oe ñ congru¬
as fidei &e aniles fabulas deuita.A¬
niles fabulas appellat deliram̃ta quȩ
solent anus or uetulȩ mulierculȩ exco¬
gitare ce narrare iuuenculis. Excer¬
ce te ipsũ ad pietatẽ: id ẽ extende te¬
ad cultũ cr religionẽ om̃ipiᷤᷤ di ad mi-

Expanded text:
Ineptas autem, id est non aptas et non congruas fidei, et aniles fabulas devita. Aniles fabulas appellat deliramenta, quae solent anus et vetulae mulierculae excogitare et narrare juvenculis. Exerce teipsum ad pietatem, id est extende ad cultum et religionem omnipotentis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis: ubi sedet nc̃ inplenitudine
honoris &e gloriȩ. Potest & ita in tel¬
ligi qd̾ dicit᷑. talis nobis decebat ut
esset pontifex: qͣsi diceret. Iudei
uelut serui timore legis do seruientes.
legales pontifices habuert̃ sibi conser¬
uos. mortalesq acpeccatores: qui
ꝓsemet ipsis similit̾ indigebant of-¬
ferre: nos aũt quibꝰ dictũ ẽ iam ñcli¬
cã uos seruos s amicos meos. &e qr fi¬
lii cłi sumꝰ seruiendo illi amore filiati¬
onis: decet ut habeamꝰ pontificem in¬
mortalem segregatũ apeccatoribꝰ. Se¬
quit᷑ Qui ñ haberet cottidie necessita¬
tẽ. queadmodũ sacerdotes legis: pri-
us. ꝓsuis delictis hostias offerre: de¬

Expanded text:
jestatis, ubi sedet nunc in plenitudine jestatis, ubi sedet nunc in plenitudine honoris et gloriae. Potest et ita intelligi quod dicit: Talis dicebat ut nobis esset pontifex, quasi diceret: Judaei velut servi per timorem legis Deo servientes, legales pontifices habuerunt, sibi conservos mortales ac peccatores, qui pro semetipsis similiter indigebant offerre, nos autem quibus dictum est: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos , et qui filii Dei sumus serviendo illi amore filiationis, decet ut habeamus pontificem immortalem, segregatum a peccatoribus. Sequitur: Qui non habet quotidie necessitatem, quemadmodum sacerdotes legis, prius pro suis delictis hostias offerre, de
Abbreviated transcription (Latin):
Talis enĩ decebat ut nobis esset pon¬
tifex. sẽs. in nocens. inpollutꝰ. segrega.¬
tus apeccatoribꝰ: &e excelsior celis fa¬
ctus. Non eramꝰ digni nec ꝓmerebamͣ
talem habere pontificem. s necesse erat
nobis ut talem haberemꝰ pontificem
qui esset sẽs. in interiore homine. in¬
nocens manibꝰ. inpolluto corpore: segre¬
gatus apeccatdribꝰ. idẽ ab om̃i pecca-¬
to inmunis: & a conuersatione pec¬
catoꝵ separatꝰ. In hoc enĩ fuit separatꝰ.¬
qr alii homines cũ peccato concipiunt᷑
& nascunt᷑: atq ab hoc scło cũ peccato
transeunt: Hic aut̃e sine peccato est
conceptus. sine peccato natus. &e sine
peccato ab hoc mundo transiuit:
qm̃ peccatũ ñ fecit. nec dolus in uen-¬
tus ẽ in ore eiꝰ: factus ẽ excelsior celis.
qͣndo qͣdragesimo die admirandȩ suȩ
resurrectionis suꝑ omnes cȩlos. &
suꝑ omnes ordines cęlestium sp̃u ũ.
eleuatus ẽ ad consessũ paternȩ ma¬

Expanded text:
Talis enim decebat ut nobis esset ponTalis enim decebat ut nobis esset pontifex sanctus, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem: sed necesse erat nobis, ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiore homine, innocens manibus, impolluto corpore, segregatus a peccatoribus; idem ab omni peccato immunis, et a conversatione peccatorum separatquia alii homines cum peccato concipiuntur, et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt: hic autem sine peccato est conceptus, sine peccato est natus, et sine peccato ab hoc mundo transiit: quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventusdmirandae suae resurrectionis super omnes coelos, et super omnes ordines coelestium spirituum elevatus est ad consessum paternae ma