comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥa dñs adiuuit inquit: paulominꝰ
habitasset in inferno anima mea. Nc̃
aut̃ de umbra mortis ad uite transiui¬
mus umbram: magis aut̃ tͣuslati sumꝰ
de morte in uitam. in xp̃i umbra uiuẽ¬
tes. si tam̃ iuuentes ⁊ ñ mortui. Nec enĩ
reor continuo ut quis in umbra eiꝰ fue¬
rit qd̃ uiuat in ea: qͥa ñ plane oĩsqͥ fidẽ
habet ex fide iuuit. llam fides sine oꝑi¬
b inoruuia ẽ: nec potest dare uitã. qͣm
minime ipsa habuerit. Ideo ꝓpħa cũ
bra eiꝰ sumꝰ: s in umbra inquit eiꝰ ui¬
umus int̾ gentes. Et tu gͦ uide ut iuuas
exemplo ꝓpħȩ in umbra eiꝰ: ut qͣndoq
⁊ regnes in lumine eiꝰ. Nec enim tantũ
umbram habet: habet ⁊ lucem. Ipse
ante faciẽ nr̃am .i. in futuro: si tñ q̃
retro sunt obliuiscentes. ad ea que an¬
te sunt nosmetipsos ipsos extendimꝰ.
quo ꝑuenientes exꝑiamur de u̾bo qͦd
uificat. Nec ignoro. qd̾ in carne adhuc
manens quis dixerit. Et si cognouimꝰ
in paradisum. ñdum ad t̾cium celũ

Expanded text:
minus adjuvit me, inquit, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Nunc autem de umbra mortis ad vitae transivimus umbram; magis autem translati sumus de morte ad vitam , in Christi umbra viventes, si tamen viventes, et non mortui. Nec enim, reor, continuo, ut quis in umbra ejus fuerit, quod vivat in ea, quia non plane omnis qui fidem habet ex fide vivit. Nam fides sine operibus mortua est; nec potest dare vitam, quam minime ipsa habuerit. Ideo propheta bra ejus sumus; sed; in umbra, inquit, ejus vivimus inter gentes. Et tu ergo vide ut vivas exemplo prophetae in umbra ejus, ut quandoque et regnes in lumine ejus. Nec enim tantum umbram habet, habet et lucem. Ipse ante faciem nostram, id est in futuro; si tamen quae retro sunt obliviscentes, ad ea quae ante sunt nosmetipsos extendimus, quo pervenientes experiamur de verbo quod vivificat . Nec ignoro quod in carne adhuc manens quis dixerit: Et si cognovimusin paradisum, nondum ad tertium coelum
Abbreviated transcription (Latin):
tans in cubili tuo: qualit̾ uidelicet
foueas morbum. satisfacias pesti. ꝑ¬
sequaris in sontẽ bene ab illo gesta
calumpniando. depͥmendo: ꝑuertendo.
atq impediendo gerenda. Alioqͥn: non
nocet ambulanti ⁊ extendenti se ad me¬
liora. qd̃ iam ñ ipse oꝑat᷑: s qd̾ habitat
in eo peccatum. Non ẽ gͦ dampnatio illi
ꝑis ad ledendũ. nocendũ ue aliqͦmͦ. magiᷤᷤ
aut̃ confundit᷑ sic se eẽ male affectũ: ⁊ in¬
olitum ex longo. uitium confitendo.
fiendo. orando. conatur expellere: et
cum ñ p̃ualet mitior inde ad omneꝰ
apud se humilior inuenit᷑. Quis sanũ
sapiens hominẽ dampnet. qͥ a dño di¬
dicit mitis eẽ ⁊ humilis corde: absit.
ut inuenatur exꝑs salutis. imitator
saluatoris. sponsi eccłiȩ dñi nr̃i iħuxͥ¬

Expanded text:
tans in cubili tuo, qualiter videlicet tans in cubili tuo, qualiter videlicet foveas morbum, satisfacias pesti, persequaris insontem, bene ab illo gesta calumniando, deprimendo, pervertendo, atque impediendo, gerenda. Alioquin non nocet ambulanti et extendenti se ad meliora, quod jam non ipse operatur, sed quod habitat in eo peccatum . Non est ergo damnatio illi,poris ad laedendum nocendumve aliquo modo; magis autem confunditur sic se esse male affectum: et inolitum ex longo vitium confitendo, flendo, orando conatur expellere; et cum non praevalet, mitior inde ad omnes, atque apud se humilior invenitur. Quis sanum sapiens hominem damnet, qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde? Absit ut inveniatur expers salutis imitator Salvatoris, sponsi Ecclesiae Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea que ante sunt me extendo. Mag¬
na fidutia. qͦd magnum electionis ua̾.
ꝑfectum ab nuens. ꝓfectũ fatetur. Ergo
ñ ambulantẽ s sedentem a mortis tene¬
bris comp̾hendi: ꝑicło ẽ. Et quis se¬
dens. nisi qui ñ curat ꝓficere: Id caue¬
to: ⁊ si morte p̾ocupatus fuis in refrige¬
rio eris. Dices deo. Imꝑfectũ meũ uide¬
runt ocłitui: ⁊ in libro tuo nichilo¬
minus inquit om̃s scribentur. Qui
omneᷤ : ꝑfecto qui in desicdio ꝓficien¬
di inueniuntur. Sequit᷑ enim. dies
formabunt᷑ i nemo in eis. Sub audis
ꝑibit. Dies ꝓficientes intellige: qui si
morte p̾occupati fuerint. in eo quodeis
de est ꝑficiendi sunt. Formabunt᷑: i ne¬
mo in eis in formis relinquitur. Et
qͦmͦ ais ego ꝓficere possum. qͥ frĩ ꝓfi¬
cienti inuideo: Si doles quod inuides:
sentis s ñ consentis. Passio ẽ qͣndoq
sananda. ñ actio condempnanda. Tan¬
tum ñ illic resideas iniquitatẽ medi¬

Expanded text:
ad ea quae ante sunt me extendo. Magad ea quae ante sunt me extendo. Magna fiducia! quod magnum electionis Vas perfectum abnuens, profectum fatetur. Ego non ambulantem, sed sedentem a mortis tenebris comprehendi periculum est. Et quis sedens, nisi qui non curat proficere? Id caveto: et si morte praeoccupatus fueris, in refrigerio eris. Dices Deo: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo nihilominus, inquit, omnes scribentur. Qui omnes? Profecto qui in desiderio proficiendi inveniuntur. Sequitur enim: Dies formabuntur, et nemo in eis ; subaudis: Peribit, Dies proficientes intellige, qui si morte praeoccupati fuerint, in eo quod eis deest perficiendi sunt. Formabuntur, et nemo in eis informis relinquetur. 8. Et quomodo, ais, ego proficere possum, qui fratri proficienti invideo? Si doles quod invides, sentis, sed non consentis. Passio est, quandoque sananda, non actio condemnanda. Tantum non illic resideas, iniquitatem medi
Abbreviated transcription (Latin):
assecutus: ⁊ ñ ẽ cur dicere ñ possim etiã
ipse. quia ordinauit in me caritatem.
Si autẽ dicas difficile quẽqͣm plus alie¬
nogaudere magno bono qͣm ꝓpͥo paruo:
aduertes certe uł ex hoc excellentiam
gre apud sponsam:⁊ quam ñ cuilibet
animȩ dicere sit.qͥa ordinauit in me¬
caritatẽ. Quare facies deciderunt quo¬
rumdam ur̃m mͦ ad hunc sermonem
Nam alta suspiria testantur tristiciam
animoꝵ: conscientiarum deiectionẽ.
Nimirum metientes nosmet ipsos no¬
aliene ñ inuidere uirtuti. nedum gau¬
mus. Ambulemꝰ dum lucem habemꝰ:
ne tenebre nos comp̾hendant. Ambu¬
lare ꝓficere ẽ. Ambulabat apłs qͥ dice¬
bat. Non arbitror me cõprehendisse. Et
addit̃. Unum autẽ quȩ retro sunt ob¬
liuiscens: ad ea quȩ ante sunt me extẽ¬
do. Quidẽ unum aut̃ : Unum autẽ in¬
quit quasi remansit mͥ ad remediũ:
ad spem. ad consolationem. Qa illud:
Que retro sunt uidelicet obliui scens:

Expanded text:
assecutus, et non est cur dicere non possim etiam assecutus, et non est cur dicere non possim etiam ipse, quia ordinavit in me charitatem. 7. Si autem dicas difficile quemquam plus alieno gaudere magno bono, quam proprio parvo, advertes certe vel ex hoc excellentiam gratiae apud sponsam, et animae dicere sit, quia ordinavit in mharitatem. Quare facies deciderunt quorumdam vestrum modo ad hunc sermonem? Nam alta suspiria testantur tristitiam animorum, conscientiarumque dejectionem. Nimirum metientes nosmetipsos noalienae non invidere virtuti, nedum gaumus. Ambulemus dum lucem habemus, ne tenebrae non comprehendant . Ambulare, proficere est. Ambulabat Apostolus, qui dicebat: Non arbitror me comprehendisse; et addit: Unum autem, quae retro sunt obliviscens, ad ea quae ante sunt, me extendo . Quid est, unum autem? Unum autem, inquit, quasi remansit mihi ad remedium, ad spem, ad consolationem. Quid illud? Quae retro sunt videlicet obliviscens,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ẽ ad sollicitudinẽ: minus ad util¬
tatẽ ac ꝑ hoc minus eẽ oporteat ⁊ ina¬
fectu. freq̃nter ꝓinde qͦd ꝓ iniuncto
p̃ponit᷑: de iudicio post habetur. et
qd̾ ueritas iudicat p̾ponendum. id c¬
rius amplectendũ ordo postulat car¬
tatis. Nonne u̾bi grã ex inuncto in¬
cumbit mͥ cura omniũ ur̃mꝰ Iam Eltꝑsiqͥ be¬
qͥcqͥd huic forte p̾tulero oꝑi. qͦd minꝰ  masit
ipsi inuigilẽ digne ⁊ utilit̾ ꝓ uirib msint il
exequendo. ⁊ si ex caritate fortassis id
facere uidear: ordinis tñ ratio ñ con
sentit. Quod si ante omnia quidem ut
debeo huic intendo curȩ. ñ autẽ magis ad
maiora gaudeo dei lucra que ꝑ alteraͣm
fieri forte comꝑero: patet me ordinẽ cari¬
tatis ex parte tenere. ex parte nequaqͣm.
Si uͦ me ⁊ ad id ampliꝰ qd̃ specialiꝰ incũbit
sollicitum.i nichilominus ad illud quod
maius ẽ. magis affectum exhibeam: utro¬
biq ꝓfecto inuenior caritatis ordinem

Expanded text:
d utild utilitatem, ac per hoc minus esse oporteat et in affectu. Frequenter proinde quod pro injuncto praeponitur, de judicio posthabetur: et quod veritas judicat praeponendum, id charius amplectendum ordo postulat charitatis. Nonne, verbi gratia, ex injuncto incumbit mihi cura omnium vestrum? Jam quidquid huic forte praetulero operi, quo minus ipsi invigilem digne et utiliter pro viribus exsequendo; etsi ex charitate fortassis id facere videar, ordinis tamon ratio non sentit. Quod si ante omnia quidem, ut debeo, huic intendo curae, non autem magis ad majora gaudeo Dei lucra, quae per alterum fieri forte comperero, patet me ordinem charitatis ex parte tenere, ex parte nequaquam. Si vero me et ad id amplius, quod specialius incumbit, sollicitum, et nihilominus ad illud, quod majus est, magis affectum exhibeam; utrobique profecto invenior charitatis ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
os uͦ euangłistas. alios pastores: ⁊ docto¬
res ad consummationẽ sc̃oꝵ. Oportet
autẽ ut hos una omnes caritas liget
i contemꝑet in unitatt̃ corꝑis xp̃i. qͦd
minime omnino facere poterit: si ip¬
sa ñ fuerit ordinata. Nam si suo quisq
feratur impetu scdm sp̃m quẽ accep̃.
et ad queq uolet indifferent̾ ꝓut af¬
ficitur ⁊ ñ rationis iudicio conuola¬
rit. dum sibi assignato officio nemo
contentus erit. s omnes omnia indis¬
creta amministratione parit̾ attẽp¬
tabunt: ñ plane unitas erit. s magiꝰ
confusio. Ordinauit in me caritatem
Utinam ⁊ in me dñs iħc tantillũ ordi¬
net caritatis qͦd dedit. ut sic mͥ cure sĩt
uniu̾sa que sunt ipsius. ut tñ qͦd mei
potissimum ꝓpositi seu officii eẽ con¬
stiterit: ante omnia curem. s sane ita
id priꝰ. ut tñ ad multa que mͥ specialit̾
ñ attinent. afficiar ampliꝰ. Non enim
semꝑ quod pͥus curandum sed etiam
diligendum ampliꝰ erit. cum sepe qͦd¬

Expanded text:
os vero evangelistas, alios pastores et doctores ad consummationem sanctorum . Oportet autem ut hos una omnes charitas liget, et contemperet in unitatem corporis Christi: quod minime omnino facere poterit, si ipsa non fuerit ordinata. Nam si suo quisque feratur impetu secundum spiritum quem accepit, et ad quaeque volet indifferenter, prout afficitur, et non rationis judicio convolarit; dum sibi assignato officio nemo contentus erit, sed omnes omnia indiscreta administratione pariter attentabunt, non plane unitas erit, sed magis confusio. 6. Ordinavit in me charitatem. Utinam et in me Dominus Jesus tantillum ordinet charitatis quod dedit; ut sic mihi curae sint universa quae sunt ipsius, ut tamen quod mei potissimum propositi seu officii esse constiterit, ante omnia curem: sed sane ita id prius, ut tamen ad multa, quae mihi specialiter non attinent, afficiar amplius. Non enim semper quod prius curandum, id etiam diligendum amplius erit: cum saepe q
Abbreviated transcription (Latin):
im xp̃c dñs: in umbra iuiumus int̾
ntes. In umbra in gentib: in luce
angłis. In umbra sumus qͣmdiu ꝑ
em ambulamus: ⁊ ñ ꝑ speciem. Et
xlindi leh ei intellectũ. intellectu reuelandũ

Expanded text:
inus; in umbra ejus vivemus inter gentes . In umbra in gentibus, in luce cum angelis. In umbra sumus, quandiu per fidem ambulamus, et non per speciem; et fidei intellectum, intellectui revelandum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣq iũ facere regno caritatis. ut usq ad
ultimos eiꝰ t̾minos occupare illudpiꝰ in¬
uasor p̾ualeas. dũ ne mnimicis qͥdẽ usce-¬
ra claudenda pietatis existimes. bñfa
do celi. latitudotue aĩe. ⁊ altitudo ñ dis¬
par. s nec dissimił pulcͥtudo. implet᷑q
cͥcudinis celo. sũmꝰ ⁊ inm̾sus atq głosus
ñ mͦ dignant̾ habitat: s ⁊ spatiose deã
cum sit nichilominꝰ ipsa in sua quidem
uniu̾sitate ingens qͦddã celũ extentum
miles eã: si tñ ñ tͥ excidit illud. qͦd paulo
ante memoratũ ẽ. huiꝰ exemplar. decelo ui¬

Expanded text:
equaque vim facere regno charitatis, ut usque ad equaque vim facere regno charitatis, ut usque ad ultimos ejus terminos occupare illud pius invasor praevaleas, dum ne inimicis quidem claudenda viscera pietatis existimes; benefacdo coeli, latitudo tuae animae; et altitudo non dispar, sed nec dissimilis pulchritudo; impleturquchritudinis coelo summus et immensus atque gloriosus, non modo dignanter habitat, sed et spatiose deambcum sit nihilominus ipsa, in sua quidem universitate, ingens quoddam coelum, extentum miles eam, si tamen non tibi excidit illud quod paulo ante memoratum est hujus rei exemplar, de coelo vi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Ueruntaten uixta sermonẽ dñĩ
qͥd ampliꝰ facit : Nec amplã ꝓiñ nec ma-¬
gnã. s plane angustam modicãq censu-¬
crĩ aĩam: qͣm tam modice caritatis cẽ co¬
gͣuerĩ. at si gͣndescat. i ꝑficiat. ita ut tͣn-¬
siens limitẽ angusti huiꝰ obnoxiiq amo
lib̾tate sp̃c app̾hendat. quatinꝰ largo qͦ¬
dam g̃nuo bone uoluntatis ad oẽm se¬
ipsam curet extendẽ ꝓrimũ. dilig̃n¬
do unũquẽq tanquã seipsã. nunqͥa
iam illi recte dicet᷑. quid am pliꝰ facis.
qͥppe qͤseipsam tam amplã facit:Am¬
plum in quam gerit caritatis sinũ. que
cõplectit᷑ uniũsos. etiã qͥb nulla se noũ
carnis necessitudine iunctã nulla spe
ꝑcipiendi cõmodi cuiꝰcũq illectã nulla
ꝑcepti redibitione obnoxiã. nullo de-¬
niq om̃ino astrictã debito. nͥ illo sane
de qͦ dr̃ Nemini qͥoqͣm debeatis uͥut ĩ¬
uicẽ diligatis. Uerũ si adicias etiã usq¬

Expanded text:
tatem. Verumtamen juxta sermonem Domini, tatem. Verumtamen juxta sermonem Domini, quid amplius facit? Nec amplam proinde, nec magnam, sed plane angustam modicamque censuerim animam, quam adeo modicae charitatis esse cognoverim. 11. At si grandescat et proficiat, ita ut transiens limitem angusti obnoxiique amoris libertate spiritus apprehendat, quatenus largo quodam gremio bonae voluntatis ad omnem seipsam curet extendere proximum, diligendo unumquemque tanquam seipsam; nunquid jam illi recte dicetur: Quid amplius facis? quippe quae seipsam tam amplam facit. Amplum, inquam, gerit charitatis sinum, quae complectitur universos, etiam quibus nulla se novit carnis necessitudine junctam, nulla spe percipiendi commodi cujusquam illectam, nulla percepti redhibitione obnoxiam, nullo denique omnino astrictam debito, nisi illo sane, de quo dicitur: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Verum si adjicias etiam usqu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it uacare ⁊udere qm̃ ipse ẽ deus:¬
S et odio siue inuidie aut rancori mi¬
mine ꝓrsus indulgendũ: qm̃ in mali¬
uolã amĩam ñ introibit sapĩa. Deiñ ne¬
cesse ẽ eã cresc̾e ac dilatari: ut sit capax
dei. Porro latitudo eiꝰ dilectio eiꝰ. sic̃ dicit
tura. Crescit quidẽ ⁊ extndit᷑. s sꝑita¬
lit̾. Crescit: ñ in substantia. s in uirtu
in uirũ ꝑfectũ: in m̃surã etatis pleni¬
in dño. Gͦ qͣntitas cuiꝰq aĩe estimet᷑ de
m̃sura caritatis qͣm ht̃. ut u̾bi gr̾ã. q̃
mnultũ ht̃ caritatis. magna sit. q̃ parũ:
parua. q̃ uͦ nichil: nichil. dicente pau¬
lo. Si caritatẽ ñ habuero. nichil sũ. Qͦd
si qͣntulãcũq hre ceꝑit. ut saltim dili¬
gñtes se dilig̾e curet. ac salutare uł fr̃s
suos:ieos qͥ se salutant: iã ñ nichil q
illã aiam dixerim q̃ in ratione dati
et accepti socialem saltim retinet cari¬

Expanded text:
poterit poterit Sed et odio sive invidiae aut rancori minime prorsus indulgendum, quoniam in malevolam animam non introibit sapientia . Deinde necesse est eam crescere ac dilatari, ut sit capax Dei. Porro latitudo ejus, dilectio ejus, sicut dicit tura. Crescit quidem et extenditur, sed spiritualiter; crescit non in substantia, sed in virtutin virum perfectum, in mensuram aetatis plenigo quantitas cujusque animae aestimetur de mensura charitatis quam habet, ut verbi gratia, quae multum habet charitatis, magna sit; quae parum, parva; quae vero nihil, nihil, dicente Paulo; Si charitatem non habuero, nihil sum . Quod si quantulamcunque habere coeperit, ut saltem diligentes se diligere curet, ac salutare vel fratres suos, et eos qui se salutant; jam nonnihil quidem illam animam dixerim, quae in ratione dati et accepti socialem saltem retinet chari
Abbreviated transcription (Latin):
q ita extendere sic̃ pellẽ. q̃ utiq cũ ungi¬
tur dilatat᷑. Quatinꝰ ⁊ ego dicere ualeam.
uiã mandatoꝵ tuoꝵ cucurri. cũ dilatas¬
ti cor meũ: potero etiã ipse fortassis ostñ¬
dere mne ipso:i si ñ cenaculũ grande stratũ
uͥ possit recumbere cũ discipłis suis. at¬
tam̃ uͥ saltim reclinet caput. a longe suspi-¬
tio illos certe beatos de quib dr̃. ⁊in habi¬
tabo in eis i deambulabo in illis. O quanta
illi aĩȩ latitudo. quanta ⁊ m̾itoꝵ p̾rogati¬
ua: quȩ diuinã in se p̾sentiã. ⁊ digna inue¬
nit᷑ susciꝑe. ⁊ sufficiens caꝑe. Qͥd illa cui.⁊¬
spatia suppetunt deambulatoria ad opꝰ
quidẽ maiestatis: Non ẽ ꝓfecto intricata
forensib causis. curisue secłarib. nec c̾te
uentri.⁊ luxurie edita: s nec turiosa spe¬
ctandi. seu cupida oĩno dominandi: uł
etiã tumida dñatu. Oportet namq
pͥmo qͥdẽ is om̃ib uacuam eẽ aĩam: ut
celũ fiat atq habitatio dĩ. Aliqͥn qͦmͦ

Expanded text:
que ita extendere sicut pellem, quae utique cum ungitur dilatatur, quatenus et ego dicere valeam: Viam 1364 mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum ; potero etiam ipse fortassis ostendere in me ipso, etsi non coenaculum grande stratum, ubi possit recumbere cum discipulis suis; attamen ubi saltem reclinet caput. A longe suspicio illos certe beatos, de quibus dicitur: Et inhabitabo in eis, et deambulabo in illis . 10. O quanta illi animae latitudo, quanta et meritorum praerogativa, quae divinam in se praesentiam, et digna invenitur suscispatia suppetunt deambulatoria, ad opus quidem majestatis? Non est profecto intricata forensibus causis curisve saecularibus, nec certe ventri et luxuriae dedita; sed nec curiosa spectandi, seu cupida omnino dominandi, vel etiam tumida dominatu. Oportet namque primo quidem his omnibus vacuam esse animam, ut coelum fiat atque habitatio Dei. Alioquin quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
natũ: auri dei filiꝰ auri formosus in notur
s ñ iudeoꝵ: quia erant in circũcisi auril
Merito petrus abscidit auricłam serui. ui
uiã face̾t u̾itati. ⁊ u̾itas liberaret eũ .i. lil
rũ facẽt. Erat ille centurio incircũcisus
s ñ aure. qͥ ad unã expirantis uocẽ sub ĩn
firmitatis indiciis dñm maiestatis agno a¬
uit. Ideoq ñ despexit qd̾ uidit: qr credidi ans axi¬
qd̾ ñ uidit. Non aũ credidit ex eo qͦd uidit mtihiłt
sexeo ꝓculdubio qͦd audiuit. qr fides ex e lutꝰ¬
auditu. Dignum quidem fuerat ꝑ suꝑioreᷤ
ocłoꝵ fenestras u̾itatem intrare ad animã. s ħ
nob̾ oaĩa seruatur in posterũ: cũ uidebimꝰ fa¬
cie ad faciẽ. Nunc aut̃ unde irrepsit morib
inde remediũ intret. ⁊ ꝑ eadẽ sequatur ues¬
tigia uita mortẽ. tenebras lux. uenenũ serpẽ¬
tis antidotũ u̾itatis. ⁊ sanet ocłm qͥ turbatꝰ ẽ:

Expanded text:
mnatum; auri Dei Filius, auri formosus innotuit; mnatum; auri Dei Filius, auri formosus innotuit; sed non Judaeorum, quia erant incircumcisi auribus. Merito Petrus abscidit auriculam servi, ut viam faceret veritati, et veritas liberaret eum, id est liberum faceret. Erat ille centurio incircumcisus, sed non aure, qui ad unam exspirantis vocem sub tot infirmitatis indiciis Dominum majestatis agnovit. Ideoque non despexit quod vidit, quia credidit quod non vidit. Non autem credidit ex eo quod vidit; sed ex eo procul dubio quod audivit, quia fides exauditu . Dignum quidem fuerat per superiores oculorum fenestras veritatem intrare ad animam; sed hoc nobis, o anima, servatur in posterum, cum videbimus facie ad faciem. Nunc autem unde irrepsit morbus, inde remedium intret, et per eadem sequatur vestigia vita mortem, tenebras lux, venenam serpenti
Abbreviated transcription (Latin):
terat. qui exclamauit. Uere homo hic. filiꝰ dĩ
erat. S in qͦ adu̾tit: adu̾tendum. Si enĩ attẽ¬
deret qͦd apparebat: qͦmͦ formosus qͦmͦ filiꝰ
dei: Quid nͥ deforme ⁊ nigrũ ocłis spectan¬
tiũ occurrebat. cũ expansis manib in cri¬
ce medius duoꝵ neqͣm risum malignantibꝰ
daret. fletũ fidelib: Et soluserat risui. qui
solus pot̾at eẽ t̾rori: solus honori debue¬
rat. Unde gͥ adu̾tit pulchritudinẽ cru¬
cifixi. ⁊ qd̾ is sit filiꝰ dei. qͥ cum iniquis re¬
putatꝰ ẽ: Respondere ad id aliqͥd nr̃m: ne
fas nec opꝰ ẽ. Nec enĩ euangłiste hoc diligñ¬
tia p̃t̾iuit. Sic enĩ habes. Uidens aut̃ cent᷑io
qͥ exadu̾so stabat. qͥa sic clamans expirasẜ
ait. Uere hic homo filiꝰ dei erat. Ergo ad uo¬
cẽ credidit. ex uoce agnouit filiũ dĩ. ⁊ ñ ex
fudit. Ocłs ꝓnuntiabat infirmũ. ocłs fedũ
ocłs miserũ. ocłs morte turpissima condi¬

Expanded text:
terat qui exclamavit: Vere homo hic Filius Dei terat qui exclamavit: Vere homo hic Filius Dei erat! Sed in quo advertit, advertendum. Si enim attenderet quod apparebat, quomodo formosus, quomodo Filius Dei? Quid nisi deforme et nigrum oculis spectantium occurrebat, cum expansis in cruce manibus medius duorum nequam, risum malignantibus daret, fletum fidelibus? Et solus erat risui, qui solus poterat esse terrori, solus honori debuerat. Unde igitur advertit pulchritudinem Crucifixi, et quod is sit Filius Dei, qui cum iniquis reputatus est? Respondere aliquid ad id nostrum nec fas, nec opus est; nec enim eim habes: Videns autem centurio qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere hic homo Filius Dei erat . Ergo ad vocem credidit, ex voce agnovit Filium Dei, et non ex fudit. Oculus pronun tiabat infirmum, oculus foedum, oculus miserum, oculus morte turpissima conde
Abbreviated transcription (Latin):
Meos agnosco hos pilos:⁊inpelle mea ui¬
debo dm̃ saluatorẽ meũ. Non tñ rebecea
sic illũ induit. s maria: tanto digniorẽ qͥ
benedictionẽ acciꝑet. qͣnto sanctior q̃ peꝑit
Et bene in meo habitu: qr mͥ benedictio
uendicat᷑. mͥ postulat᷑ hereditas. Siqͥdem
modo suã mones ut postulet: Aut qͦmͦ sua si
necesse ht̃ ut postulet. Michi ꝓinde postu¬
lat. qͥmeã ad hoc induit formã: ut susci¬
piat causam. Quippe disciplina pacisnr̃e
iniqͥtatẽ om̃iũ nr̃m. Unde debuit fr̃ib ꝑ
omĩa similari. sic̃ ait apłs: ut misericors
fieret. Propt̾ea uox quidẽ uox iacob: manꝰ
nit᷑. ⁊ aliud credit᷑. Nigrũ sensus renunti¬
at fides candidum: ⁊ formosum ꝓbat. Nig̃
ẽ: s ocłis insipientiũ. nam fideliũ m̃tib for¬
mosus ualde. Niger ẽ: s formosus. Niger re¬
putatione herodis: formosus confessione la¬
tronis: centurionis fide. Qͣm formosũ adu̾¬

Expanded text:
Meos agnosco hos pilos; et in pelle mea viMeos agnosco hos pilos; et in pelle mea video Deum Salvatorem meum. 3. Non tamen Rebecca sic illum induit, sed Maria; tanto digniorem qui benedictionem acciperet, quanto sanctior quae peperit. Et bene in meo habitu; quia mihi benedictio vindicatur, mihi postulatur haereditas. Siquidem omodo suam mones ut postulet? aut quomodo sua, si necesse habet ut postulet? Mihi proinde postulat, qui 1367 meam ad hoc induit formam, ut suscipiat causam. Quippe disciplina pacis nostiniquitatem omnium nostrum : unde debuit fratribus per omnia similari, sicut ait Apostolus, ut misericors fieret . Propterea vox quidem, vox Jacob est; manus nitur, et aliud creditur. Nigrum sensus renuntiat, fides candidum et formosum probat. Niger est, sed oculis insipientium: nam fidelium mentibus formosus valde: niger est, sed formosus: niger reputatione Herodis, formosus confessione latronis, centurionis fide. 4. Quam formosum adver
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intꝰ. aliqͥn: oĩs gła eiꝰ filie regis ab intꝰ.
Intꝰ diuitatis candor. decor uirtutum.
absconditꝰ uultꝰ eiꝰ idespectꝰ. dũ tẽptatur
ꝑ omnia ꝓ similitudine absq peccato. Ag¬
nosco denigrate formã nat᷑e: agnosco tunicã
illas pelliceas ꝓtoplastoꝵ peccantiũ habitũ.
Deniq semet ipsum denigrauit. formã serui
accipiens. in similitudinẽ hominũ factꝰ. iha¬
bitu inuentꝰ ut homo. Agnosco sub pelle edi
qui peccatum sig̾cat: ⁊ manũ que pecc̃m ñ
fecit :⁊ collũ ꝑ quod mali cogitatio ñ transi¬
uit. ideoq ñ inuentꝰ ẽ dolus in ore eiꝰ. Noui
qd̾ sis lenis nat᷑a. mitis ⁊ humił corde blan¬
dis aspectu. suaiuis sp̃u: ⁊ qͥdẽ unctꝰ oleole¬
ticie p̃ consortib tuis. Unde gͦ nc̃ adinstar
esau pilosus ⁊ hispidus: Ciꝰ nã rugosa .i
tetra imago hec. ⁊ uñ hi pili: Mei sunt: nã
pilose manꝰ similitudinẽ expͥmunt pecc̃oriꝰ

Expanded text:
non intus: alioquin omnis gloria ejus filiae regis ab intus . non intus: alioquin omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Intus divinitatis candor, decor virtutum, absconditus vultus ejus et despectus, dum tentatur per omnia pro similitudine absque peccato. Agnosco denigratae formam naturae; agnosco tunicas illas pelliceas, protoplastorum peccantium habitum . Denique semetipsum denigravit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Agnosco sub pelle haedi, qui peccatum significat, et manum quae peccatum non fecit, et collum per quod mali cogitatio non transivit; ideoque non est inventus dolus in ore ejus . Novi quod sis lenis natura, mitis et humilis corde, blandus aspectu, suavis spiritu, et quidem unctus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Unde ergo nunc ad instar Esau pilosus et hispidus? Cujusnam rugosa et tetra imago haec, et unde hi pili? Mei sunt: nam pilosae manus similitudinem exprimunt peccatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: Induit se compassionis neuũ: ut mor¬
bum in alt̾o passionis leuet uł sanet. Ni¬
grescit candoris zelo: lucro pulchritudi¬
nis. Multos candidos fac̃ umius demgͣtio:
ñ cũ tingitur culpa. s cum cura afficit᷑.
Expedit inqͥt ut unꝰ moriat᷑ hõ ꝓ popło:
⁊ ñ tota gens ꝑeat. Expeditut unꝰ ꝓ oĩb.
denigret᷑ similitudine carnis peocati:⁊
ñ totagens nigredine condẽpnet᷑ peccati.
Splendor i figura sub̃ȩ dĩ obnubilet᷑ in
forma serui: ꝓuita serui. Candor uite et̾¬
ne nigrescat in carne: ꝓ carne purgan¬
da. Spetiosus forma p̾filiis hominum.
Pro filiis hominũ illuminandis obscuret᷑
in passioẽ turpetur in cruce: palleat
morte. Ex toto ñ sit ei spẽs neq decor. ut
sͥ spetiosã ac decorã acquirat sponsam
eccłam sine macła ⁊ sine ruga. agnosco
pellẽ salomõis. immo ipsũ in pelle ingra
salomonẽ amplector. Ht̾ ⁊ salomon igre¬
dinẽ: s in pelle. foris inger in cute nger.

Expanded text:
 Induit se compassionis naevum, ut morbum in altero passionis levet, vel sanet; nigrescit candoris zelo, lucro pulchritudinis. 2. Multos candidos facit unius denigratio, non cum tingitur culpa, sed cum cura afficitur. Expedit, inquit, ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat : expedit ut unus pro omnibus denigretur similitudine carnis peccati, et non tota gens nigredine condemnetur peccati: splendor et figura substantiae Dei obnubiletur in forma servi pro vita servi: candor vitae aeternae nigrescat in carne, pro carne purganda: speciosus forma prae filiis hominum, pro filiis hominum illuminandis obscuretur in passione, turpetur in cruce, palleat in morte: ex toto non sit ei species neque decor, ut sibi speciosam atque decoram acquirat sponsam Ecclesiam sine macula et sine ruga. Agnosco pellem Salomonis, imo ipsum in pelle nigra Salomonem amplector. Habet et Salomon nigredinem, sed in pelle; foris niger, in cute niger,
Abbreviated transcription (Latin):
frustra: s ut is qͥ intꝰ repositꝰ erat ornatꝰ.
nitidior seruaret᷑. hoc exemplo sponsa ñ
negat ingredinẽ. s excusat nec ꝓbo ducit
qualẽcũq habitũ quẽ caritas formet: iu¬
diciũ u̾itatis ñ imꝓbet. Deniq qͥs infirmat᷑¬

Expanded text:
frustra, sed ut is qui intus repositus erat ornatus, nitidior servaretur. Hoc exemplo sponsa non negat nigredinem, sed excusat; nec probro ducit qualemcunque habitum, quem charitas formet, judicium
Abbreviated transcription (Latin):
tulit reparet uisum: qm̃ nͥ crediderimꝰ ñ
intelligemꝰ. Ergo auditꝰ ad m̃itũ. uisus ad p̾̃¬
miũ. Unde ꝓpħa. Auditui meo inqͥt dabis
gaudiũ ⁊ leticiã: qd̃ fidelis retributio audi¬
tionis. beata uisio sit.⁊ beate meritũ uisio¬
nis fidelis auda̾tio. Beati aut̃ mundo .c.qi.
deat dm̃: quẽadmodũ habes. fide mundans
sus. auditꝰ excitet᷑. auditꝰ exicipiat u̾itatẽ.
felix cii u̾itas attestat᷑ dicens. In auditu au¬
ris obediuit mͥ. Dignꝰ qui uideã: s priꝰqͣm
udeam obedisse inueniar. Securꝰ uidebo:
ad quẽ meȩ obedientie munꝰ p̾cesserit. Qm

Expanded text:
reparet visum; quoniam nisi crediderimus, non intelligemus. Ergo auditus ad meritum, visus ad praemium. Unde Propheta, Auditui meo, inquit, dabis gaudium et laetitiam : quod fidelis retributio auditionis beata visio sit, et beatae meritum visionis fidelis auditio. Beati autem mundo corde,deat Deum, quemadmodum habes: Fide mundans ur, auditus exercitetur, auditus excipiat veritatem. Felix, cui Veritas attestatur, dicens: In auditu oris obedivit mihi . Dignus qui videam, si priusquam videam, obedisse inveniar; securus videbo, ad quem meae obedientiae munus praecesserit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ celos suos homi nes sꝑitales uita ⁊ opi¬
nione conspicuos. fide puros. spe firmoᷤ
latos caritate: contẽplatione suspensos.
et hii pluentes pluuiã u̾bi salutarẽ. to¬
nant increpationib coruscant miracłis.
hii enarrant głam dĩ. hii extenti sic̃ pelleꝰ
suꝑ omnẽ t̾rã. legẽ uite ⁊ displine digito
quidẽ dĩ scͥptam in semet ipsis ostendt̃:
ad dandã seientiã salutiᷤ plebi eiꝰ. oftñdt̃¬
⁊eu̾głm pacis: qm̃ salomonis st̃ pelles
imaginẽ q̃ in sponsi ornatu ñ longe suꝑ¬
ius descͥbant᷑. agnosce similit̾ ⁊ reginams
astantẽ a dextͥs eiꝰ circũ amictã similibꝰ
ornam̃tis: ñ tñ parib. Nani ⁊ si huic etiã
in loco ꝑegͥnatiõis sue ⁊in die uͥtuuis sue
in splendorib sc̃oꝵ ñ minima claritatis
atq decoris ẽ portio: different̾ tñ illum
cororat integͥtas. i consũmatio głie bea¬
toꝵ. Qmqͣm ⁊ sponsã dixerim ꝑfectã atq
beatã: s ex parte. Nã ex parte tab̾nacłn

Expanded text:
t coelos suos, homines spirituales, vita et opinione conspicuos, fide puros, spe firmos, latos charitate, contemplatione suspensos. Et hi pluentes pluviam verbi salutarem, tonant increpationibus, coruscant miraculis. Hi enarrant gloriam Dei, hi extenti sicut pelles super omnem terram, legem vitae et disciplinae digito quidem Dei scriptam in semetipsis ostendunt, ad dandam scientiam salutis plebi ejus: ostendum pacis, quoniam Salomonis sunt pelles. imaginem, quae in sponsi ornatu non longe superius describebantur . Agnosce similiter et reginam astantem a dextris ejus, circumamictam similibus ornamentis, non tamen paribus . Nam etsi huic etiam in loco peregrinationis suae, et in die virtutis suae, in splendoribus sanctorum, non minima claritatis atque decoris est portio; differenter tamen illum coronat integritas et consummatio gloriae beatorum. Quanquam et sponsam dixerim perfectam atque beatam, sed ex parte. Nam ex parte tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑: qͣ qͥd ẽ ñ estis ꝓmissione fraudandi.
Ceterũ id qͦd differendũ maliud sermonis
pͥncipiũ. tũ qr hoc iã huiꝰ flagitat longi¬
tudo. tum etiã ut p̾ueniat ex more ratio.
ea q̃ in laudẽ ⁊ głam st̃ reseranda spon¬

Expanded text:
ratur: qua quidem non estis promissione fraudandi. ratur: qua quidem non estis promissione fraudandi. Caeterum id differendum in aliud sermonis principium; tum quia hoc jam hujus flagitat longitudo; tum etiam ut praeveniat ex more oratio ea, quae in laudem et gloriam sunt referenda spon
Abbreviated transcription (Latin):
blimitas. Et tab̾nacłin cedar: ⁊ sc̃nariũ
dei. Et t̾renũ habitacłm: ⁊ celeste palatiũ
⁊ domꝰ lutea: ⁊ aula regia. Et corpꝰ mortiᷤ.
⁊ templũ lucis. ⁊ despectio deniq suꝑbis:
spẽs tñ celestis exornat. exornant pelles
salomon is.Si horretis nigͣm: miram ini
⁊ formosã. Si despicitis humilẽ: sublimẽ
suspitͣite. hoc ipsũ qͣm cautũ. qͣm plenum
consilii. plenũ discretionis ⁊ congruentie ẽ:
qd̾ in sponsa deiectio ista: iista celsitudo. se
tẽꝑant᷑. ut int̾ mundi huiꝰ uarietates. ⁊ su¬
blimitas erigat humilẽ ne deficiat inad¬
u̾sis. ⁊ subli mẽ humilitas repͥmat. ne eua¬
nescat in ꝓsꝑis. Pulchre õio ambe res cũ
adinuicẽ contͣrie sint. sponse tñ pariter
cooꝑant᷑ in bonũ. subseruiunt in salutẽ:
nis induc̾e similitudinẽ. Restat tñaꝑi¬
endus ille suꝑ eodẽ capitulo sensus. quẽ
in pͥncipio cõmemoriui ⁊ ꝓmisi. qͣlit̾ ui¬
deł tota ad solã nig̾dinẽ similitudo refe-¬

Expanded text:
as! Et tabernaculum Cedar, et sanctuarium Dei; et terrenum habitaculum, et coeleste palatium; et domus lutea, et aula regia; et corpus mortis, et templum lucis; et despectio denique superbispecies tamen coelestis exornat, exornant pelles Salomonis. Si horretis nigram, miremini et formosam; si despicitis humilem, sublimem suspicite. Hoc ipsum quam cautum, quam plenum consilii, plenum discretionis et congruentiae est, quod in sponsa dejectio ista, et ista celsitudo, sectemperantur, ut inter mundi hujus varietates et sublimitas erigat humilem, ne deficiat in adversis; et sublimem humilitas reprimat, ne evanescat in prosperis? Pulchre omnino ambae res, cum ad invicem contrariae sint, sponsae tamen pariter cooperantur in bonum, subserviunt in salutem. nis inducere similitudinem. Restat tamen aperiendus ille super eodem capitulo sensus, quem in principio commemoravi et promisi, qualiter videlicet tota ad solam nigredinem similitudo refe
Abbreviated transcription (Latin):
il utiq ñ qͦmͦ cet̾os dixit tantũ ut fieret. s
ugnauit ut acqͥreret: occubuit ut redi
quare conturbas me: Putasne ⁊ tu penes
e inuenias locũ dño: Et qͥs nob̾ in nobis
ocus huic idoneus gle̾: sufficiens maies¬
ati: Utinã uł merear ad orare. in loco ubi
teterunt pedes eiꝰ. Qͥs dabit mͥ saltim ue¬
tigiis adherere sc̃e cuiꝰpiã aĩȩ. quã elegit

Expanded text:
ique, non quomodo caeteros, dixit tantum ut fieret, sed pugnavit ut acquireret, occubuit ut redimquare conturbas me? Putasne et tu penes te invenias locum Domino? Et quis nobis locus in nobis huic idoneus gloriae, sufficiens majestati? Utinam vel merear adorare in loco ubi steterunt pedes ejus. Quis dabit mihi saltem vestigiis adhaerere sanctae cujuspiam animae, quam ele
Abbreviated transcription (Latin):
dẽq dñm głie admirantes. ⁊ sponsũ deco¬
ratũ corona: ⁊ sponsã ornatã monilib
siuis: Ipse gͥ qͥ descendit ipse ẽ ⁊ qͥ ascendit:
ut nemo ascendat in celũ nͥ qͥ de celo desc̃ẽ¬
dit. unꝰ idẽq dñs ⁊ sponsus in capite ⁊ spõ¬
sa incorꝑe. Nec frustra in t̾ris uisuꝰ ẽ hõ ce¬
lestis. cũ de t̾renis celestes qͣm plurimos
fec̾it sibi similes: ut̃ qͦd legit᷑. quał celestĩ.
tales ⁊ celestes. Ex tunc gͦ in t̾ra uiuit᷑ more
celestiũ. dũ instar suꝑne illiꝰ beateq crea¬

Expanded text:
sponsum decoratum corona, et sponsam ornatam monilibus suis? Ipse igitur qui descendit, ipse est et qui ascendit, ut nemo ascendat in coelum, nisi qui de coelo descendit, unus idemque Dominus, et sponsus in capite, 1363 et sponsa in corpore. Nec frustra in terris visus est homo coelestis, cum de terrenis coelestes quamplurimos fecerit sibi similes, ut sit quod legitur: Qualis coelestis, tales et coelestes . Extunc igitur in terra vivitur more coelestium, dum instar supernae illius beataeque crea
Abbreviated transcription (Latin):
aunt lune ñ nͥa sole ẽ: sic absq caritat mͥsiliats
seu iusticia. continentie m̾itũ nullũ est
hinc deniq sapiens. O qͣm pulchra ẽ inqͥt ca¬
sta gen̾atio cũ caritate. Porro stellas dixissi
uirtutes ñ me penitet: consid̾antẽ con¬
gruentiã similitudinis. Quomͦ nẽpe stelle
innocte lucent. indie latent: sic u̾a uirtu
Illud sane cautele ẽ: hoc necessitatis. Qͦ uii¬
tꝰ ẽ sydus: ⁊ hõ uirtutũ celũ. Nisi qͥs forte

Expanded text:
unt, lunae nonnisi a sole est, sic absque charitate seu justitia continentiae meritum nullum est. Hinc denique Sapiens: O quam pulchra est, inquit, casta generatio cum charitate! Porro stellas dixisse virtutes non me poenitet, considerantem congruentiam similitudinis. Quo modo nempe stellae in nocte lucent, in die latent, sic vera virtuIllud sane cautelae est, hoc necessitatis. Ergo virtus est sidus, et homo virtutum, coelum. Nisi quis forte
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in miscdia ⁊ miserationib: ⁊ sponsabo
te mͥ infide. Unde magis magisq conform.¬
ri satagit forme q̃ de celo uenit discensab
ea u̾ecunda eẽ. ⁊ sobria. discens pudica ⁊ sca
discens patiens atq cõpatiens: pꝰtremo dis¬
cens mitis ⁊ humił corde. Et idõ morib hi¬
niscemodi contendit. ⁊ absens place̾ ei in qͦn
to ominẽ aiãm talẽ ñ mͦ celestẽ eẽ ꝓpt̾ origi¬
nẽ: s icelũ ipsũ posse ñ in m̾ito appell

Expanded text:
mihi in misericordia et miserationibus, et sponsabo te mihi in fide . Unde magis magisque conformari satagit formae, quae de coelo venit, discens ab ea verecunda esse et sobria, discens pudica et sancta, discens patiens atque compatiens, postremo discens mitis et humilis corde. Et ideo moribus hujuscemodi contendit et absens placere ei, in quuto omnem animam talem non modo coelestem esse propter originem, sed et coelum ipsum poss
Abbreviated transcription (Latin):
cendñtes suꝑ filiũ hõĩs: s meliꝰ dicimꝰ. qd̾
sponsã tunc iudit: cũ u̾bũ in carne uidit.
agnoscens duos in carne una. Dũ eñ sẽs il¬
le emmanuel t̾ris intulit magist̾iũ disci¬
pline celestis. dum suꝑne illiꝰ ierłm q̃ est¬

Expanded text:
cendentes super Filium hominis? Sed melius dicimus quod sponsam tunc viderit, cum Verbum in carne vidit, agnoscens duos in carne una. Dum enim sanctus ille Emmanuel terris intulit magisterium disciplinae coelestis, dum supernae illius Jerus
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura cõmemorat: aĩa inqͥens iusti. sedes
ẽ sapie. Qui aut̃ ex doctrina saluatoris sapit
sp̃m eẽ dm̃. atq in sp̃u ad orandũ: etiam
sedem ei ñ ambigit assignare sꝑitalẽ. Ego
aͦ fidñt̾ id fecerim: ñ minꝰ in hominis
usti. qͣm in angłico sp̃u. Confirmat me in
ioc sensu. maxime illa fidelis ꝓmissio. Ego
n scõ habitas laus isrł. Manifeste aut̃ apłs
licit. habitare xp̃m ꝑfidẽ in cordib. Nec¬

Expanded text:
Scriptura commemorat: Anima, inquiens, justi sedes est sapientiae. Qui autem ex doctrina Salvatoris sapit spiritum esse Deum, atque in spiritu adorandum ; etiam sedem ei non ambigit assignare spiritualem. Ego vero fidenter id fecerim, non minus in hominis justi, quam in angelico spiritu. Confirmat me in hoc sensu maxime illa fidelis promissio: Ego in sancto habitas, laus Israel . Manifeste autem Apostolus dicit habitare Christum per fidem in cordibus n
Abbreviated transcription (Latin):
sum communicare parata sit ⁊ ini¬
mice: Nec mirum tñ: qr sa salus ex
iudeis ẽ. Ad locum unde exierat reu̾sa-¬
tur saluator: ut reliquie isrł salue
fiant. Non ramiradici. ñ matri ingrati sĩt.
Non rami radici inuideant. qd̃ ex ea sũp¬
sere: ñ filii matri. qd̾ de eiꝰ suxere uberibꝰ.
Teneat iaq ȩccłia firmit̾ salutẽ. qͣm
iudea ꝑdidit. ipsa appiehendit. donec
plenitudo gentium introeat: ⁊ sie om̃ĩs
isrł saluus fiat. Uelit in cominune. com¬
munẽ uenire salutẽ: que sic ab oĩb ca¬
pitur. ut nil singłis minuatur. Utiq
hoc facit: ⁊ plus. Quid plus: Quod ⁊
nomen sponse illi optat: ⁊ gram. Pror¬
sus suꝑ salutẽ hoc. Incredibilis caritã.
si ñ sermone quẽ locuta ẽ ipsa fecisset
fidem. Dixit enĩ si aduertisti. uelle se in¬
troducere quẽ tenebat. ñ mͦ in domũ
matris. s incubiculũ qͦq qd̾ ẽ p̃roga¬

Expanded text:
sum communicare parata sit et inisum communicare parata sit et inimicae? Nec mirum tamen, quia salus ex Judaeis est . Ad locum unde exierat, revertatur Salvator, ut reliquiae Israel salvae fiant. Non rami radici, non matri filii ingrati sint. Non rami radici invideant quod ex ea sumpsere: non filii matri, quod de ejus suxere uberibus. Teneat itaque Ecclesia firmiter salutem, quam Judaea perdidit, ipsa apprehendit, donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Velit in commune communem venire salutem, quae sic ab omnibus capitur, ut nil singulis minuatur. Utique hoc facit, et plus. Quid plus? Quod et nomen sponsae illi optat, et gratiam. Prorsus super salutem hoc. 6. Incredibilis charitas, si non sermo quem locuta est ipsa, fecisset fidem. Dixit enim, si advertisti, velle se introducere quem tenebat, non modo in domum matris, sed et in cubiculum quoque, quo
Abbreviated transcription (Latin):
misit eum. hec aut̃ ñ sic. Nolo inqͥt
benedictionẽ tuã: s te. Quid enĩ mͥ
ẽ in celo. ⁊ ate quid uolui suꝑt̾ramꝰ Nõ
dimittam te: nec si benedixeris mͥ.
Tenui: nec dimittam. Nec minus for¬
sitan ille teneri uult. cum phibeat di¬
cens. Deliciȩ meȩ: ẽẽ cũ filiis hominum.
Q uodq pollicens ait. ecce ego uob̾tũ sũ
omnib die b. usq ad consumationem
scłi. Quid hac copula fortius quȩ una
duoꝵ tam uehementi uoluntate firma¬
ta ẽ: Tenui euminquit. S nichilominꝰ
ipsa uicissim tenetur ab eo qͣm tenet:
ni cui loquitur. Tenuisti manũ dexte¬
dere potest: Tenet fidei firmitate: tenet
deuotionis affectu. at nequaqͣm diu
teneret: si ñ teneret᷑. Tenetur aut̃ poten¬
tia: i miscdĩa dñi. Tenui eum. nec dimit¬
tam. donec introducã in domũ matris
meȩ: ⁊ in cubicłm genitricis meȩ. Magna
eccłie caritas. que ne emule qͥdem si
nagoge. suas delicias inuidet. Quid be¬
nignius. ut quẽ diligit amina sua. ip¬

Expanded text:
ic. Nolo, inquit, benedictionem tuam, sed te. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram . Non dimittam te, nec si benedixeris mihi. 5. Tenui eum, nec dimittam. Nec minus forsitan ille teneri vult, cum perhibeat dicens: Deliciae meae esse cum filiis hominum : quodque pollicens ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quid hac copula fortius, quae una duorum tam vehementi voluntate firmata est? Tenui eum, inquit. Sed nihilominus ipsa vicissim tenetur ab eo quem tenet, cui alibi dicit: Tenuisti manum dextedere potest? Tenet fidei firmitate, tenet devotionis affectu. At nequaquam diu teneret, si non teneretur. Tenetur autem potentia et misericordia Domini. Tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Magna Ecclenagogae suas delicias invidet. Quid benignius, quam ut, quem diligit anima sua, ip
Abbreviated transcription (Latin):
ta tu a dño filia. que ⁊ uidignationẽ
compescis: ⁊ hereditatẽ restituis. Bene¬
dicta tu matri tuȩ. cuiꝰ beneficio au̾ti¬
tur ira. reu̾titur: salus: reu̾citur qui
dicat illi. salus tua ego sum. Non suffi¬
cit hoc. addat ⁊ dicat. Desponsabo te mͥ
in fide. desponsabo te mͥ in uidicio: ⁊ iusti-¬
cia: desponsabo te mͥ in miscđia. ⁊ misera¬
tionib. S memento: quia que has con-¬
ciliat amicitias sponsa ẽ. Quomͦ sponsũ.¬
⁊ hc̃ sponsum alt̾i cedit. ne dicam cupit:
Non ẽ ita. Cupit quidẽ illum matri filia
bona. ñ tam̃ ut cedat illi: s ut cõmuni¬
cet. Sufficit unus duab: n qd̾ iam ñ er̃t
due. s una in ipso. Ipse ẽ enĩ pax nr̃a
qui facit utramq unã. ut sit una spoi¬

Expanded text:
ta tu a Domino filia, quae et indignationem ta tu a Domino filia, quae et indignationem compescis, et haereditatem restituistis. Benedicta tu matri tuae, cujus beneficio avertitur ira, revertitur salus, revertitur qui dicat illi: Salus tua ego sum . Non sufficit hoc; addat et dicat: Desponsabo te mihi in fide, desponsabo te mihi in judicio et justitia, desponsabo te mihi in misericordia et miserationibus . Sed memento quia, quae has conciliat amicitias, sponsa est. Quomoet hunc sponsum alteri cedit, ne dicam cupit? Non est ita. Cupit quidem illum matri filia bona, non tamen ut cedat illi, sed ut communicet. Sufficit unus duabus, nisi quod jam non erant duae, sed una 1546 in ipso. Ipse est enim pax nostra, qui facit utramque unam, ut sit una spon
Abbreviated transcription (Latin):
si tantum domum intraret: at secretũ
cubiculi. signat grãm. hodie ait. salus
hiuic domui facta ẽ. Quid ni sit domes¬
ticis eiꝰ salus. saluatore ingresso domũ:
s que in cubiculo meretur eum reci¬
ꝑe seorsũ habet secretũ suũ sibi. Salus
domui sit: thalamo delitie recorduntur.
Indomum matris mee introducam
eum inquit. In qͣm domũ nͥ de qua olĩ
p̾nuntiarat iudeis. ecce relinquetur uo¬
bis domus ur̃a deserta: Fecit quod dixit.
sic̃ habes. ⁊ de hoc testimoniũ eiꝰ in ꝓpħa.
Reliqui ait domũ meã: dimisi heredi-¬
tatẽ meam. Et nẽ ista pollicetur reducere
illum: ⁊ domui matris sue ꝑditam salu-¬
tẽ restituere. Et si hoc parum uidetur.
audi quid bom adiciat: ⁊ incubiculũ
genitricis meȩ. Qui ingieditur chala-¬
mum sponsus ẽ. Magna amoris poten¬
tia. saluator indignabundꝰ exierat de
domo: ⁊ hereditate sua: ⁊ hunc ad huiꝰ
gr̃am mitigatꝰ inflectitur. ita ut re-¬
deat ñ mͦ saluator s sponsus. Benedic-¬

Expanded text:
i domum intraret: at secretum cubiculi signat gratiam. Hodie, ait, huic domui salus facta est . Quidni sit domesticis salus, Salvatore ingresso domum? Sed quae in cubiculum meretur recipere, seorsum habet secretum suum sibi. Salus domui fit; thalamo deliciae reconduntur. In domum matris meae introducam eum, inquit. In quam domum, nisi de qua olim praenuntiarat Judaeis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta? Fecit quod dixit, sicut habes et de hoc testimonium ejus in propheta: Reliqui, ait, domum meam, dimisi haereditatem meam : et nunc ista pollicetur reducere illum, et domni matris suae perditam salutem restituere. Et si hoc parum videtur, audi quid boni adjiciat: Et in cubiculum genitricis meae. Qui ingreditur thalamum, sponsus est. Magna amoris potentia! Salvator indignabundus exierat de domo et haereditate sua: et nunc ad hujus gratiam mitigatus inflectitur ita, ut redeat non modo Salvator, sed et sponsus. Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
utine. qd̃ aqͣuis eluitur. nec uentiᷤ
ssoluit᷑. nec scinditur gladiis: Deni-
aque multe ñ poterunt extinguere
ritatẽ. Tenui eum nec dimiitã. Et
spatͥarcha. Non te inquit dimittam.
benedix̾is mͥ. Ita ista ñ uult dimit¬
re eũ. ⁊ forte magis qͣm patͥarrha id
non uult: quia ꝓ benedictione quidẽ.

Expanded text:
nec aquis eluitur, nec ventis dissolvitur, nec scinditur gladiis? Denique, aquae multae non poterunt exstinguere charitatem . Tenui eum, nec dimittam. Et sanctus patriarcha: Non te, inquit, dimittam, nisi benedixeris mihi . Ita ista non vult eum dimittere, et forte magis quam patriarcha id non vult, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uigise Quid enim animȩ u̾bo: Multum
ꝑ omnẽ modũ. Primo qͥdẽ qd̃ naturarum
tanta cognatio ẽ. ut hoc imago illa ad inia¬
ginẽ sit: deinde. qd̾ cognationẽ similitudo
estetur. Nempe ñ ad imaginẽ tantũ.:⁊
ad similitudinẽ facta ẽ. In qͦ similis sitqͣ¬
ris: audi de imagine pͥus. Uerbũ ẽ u̾itas

Expanded text:
jungis? quid enim animae et Verbo? Multum jungis? quid enim animae et Verbo? Multum per omnem modum. Primo quidem, quod naturarum tanta cognatio est, ut hoc imago, illa ad imaginem sit. Deinde, quod cognationem similitudo testetur. Nempe non ad imaginem tantum, sed ad similitudinem facta est. In quo similis sit quaeris? Audi de imagine prius.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam ur̃m ut comꝑi minꝰ ȩ quo aĩo
ferunt qd̾ ecce iam ꝑ aliqͦt dies dũ
stupori ⁊ ammirationi sacram̃toꝵ in he¬
rere delectat. sermo quẽ mͣistramꝰ. aut
nullo fuerit. aut exiguo admodũ mo¬
ralium sale conditꝰ. Id quidẽ p̾ter soli¬
tum. s ñ que dicta sunt reuisere licet:
Non ꝓcedo nͥ prius reuoluam omĩa. Cia
dicite si recordamini a quo nam scͥpture
loco ceꝑit de fraudatio hec: ut rursum
inde adoriar. Meumiͤ re sarcire dampna
immo dñi. de qͦ totũ p̾sumimꝰ. Quoita¬
q repetendũ pͥncipio: An inde in lectu
mea: Nifallor. inde. Ab hinc tantũ ⁊ de¬
inceps cura una fuit mͥ harum allego¬
riarũ densa discussa caligine. pon̾e in
redeamus ad indaganda moralia: nec
enim mͥ poterit ẽẽ pigrum. quod uobis
commodum fuerit. atq hoc ita congrue
fiet. si que dicta sunt in xp̃o:⁊ in eccł̃ia: u̾¬
bo animeq eadem nichilominus assigne¬
mus. S dic̃ mͥ aliquis. Quid tu duo ista cõ¬

Expanded text:
uidam vestrum, ut comperi, minus aequo animo ferunt, quod ecce jam per aliquot dies, dum stupori et admirationi sacramentorum inhaerere delectat, sermo quem ministramus, aut nullo fuerit, aut exiguo admodum moralium sale conditus. Id quidem praeter solitum. Sed num quae dicta sunt, revisere licet? Non procedo, nisi prius revolvam omnia. Eia, dicite, si recordamini, a quonam Scripturae loco coeperit defraudatio haec, ut rursum inde adoriar. Meum est resarcire damna, imo Domini, de quo totum praesumimus. Quo itaque repetendum principio? An inde: In lectumea? Ni fallor, inde. Abhinc tantum et deincps cura una fuit mihi, harum allegoriarum densa discussa caligine, ponere inredeamus ad indaganda moralia. Nec enim mihi poterit esse pigrum, quod vobis commodum fuerit. Atque hoc ita congrue fiet, si quae dicta sunt in Christo et in Ecclesia, Verbo animaeque eadem nihilominus assignemus. 2. Sed dicit mihi aliquis: Quid tu duo ista con