comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenda. si xp̃c eius ẽet conditionis:
cuius & corporis. Primo itaq dolo
scrutatus ẽ. an ipse ẽet substanti¬
arum creator: qui rerum corꝑearũ
posset in quod uellet mutare natu¬
ras. Scđo: ansub humane carnis
specie diuinitas obumbrata tegere¬
tur. cin facile ẽet ꝑuium sibi aera fa¬
cere & t̾rena ꝑuacuum m̃bra lib̾are.
Sed cum illi dñs iusticiam maluis¬
set opponere ueri hominis. qm po¬
tentiam manifestare deitatis. ad
hoc conuertit tercie fraudis ingeni¬
um. ut eum in quo diume potes¬
tatissigna cessauerant dñandicu¬
piditate temptaret: & ad uenerati¬
onein su regna mundi pollucendo tra¬
duceret. Sed prudentiam diabolistul¬
tam fecit sapientia dei. ut suꝑbꝰ hostĩ
quem pro om̃ib oportebat occidi. hu
ius igituraduersarii dolos ñ solum
in illecebrisgule: scd etiam in pro¬
posito abstinentie caueamus. Qmi
enim sciuit humano generi mortẽ
inferre ꝑcibum. nouit & ꝑ ipsum no

Expanded text:
venda, si Christus ejus esset conditionis venda, si Christus ejus esset conditionis cujus est corporis. Primo itaque dolo scrutatus est an ipse esset substantiarum creator, qui rerum corporearum posset in quas vellet mutare naturas; secundo, an sub humanae carnis specie Divinitas obumbrata tegeretur, cui facile esset pervium sibi aerem facere, et terrena per vacuum membra librare. Sed cum illi Dominus justitiam maluisset opponere veri hominis, quam potentiam manifestare Deitatis, ad hoc convertit tertiae fraudis ingenium, ut eum in quo divinae potestatis signa cessaverant, dominandi cupiditate tentaret, et ad venerationem sui regna mundi pollicendo traduceret. Sed prudentiam diaboli stultam fecit sapientia Dei: ut superbus hostquem pro mundo oportebat occidi. CAP. IV. Hujus igitur adversarii dolos, non solum in illecebris gulae, sed etiam in proposito abstinentiae caveamus. Qui enim scivit humano generi mortem inferre per cibum, novit et per ipsum noc
Abbreviated transcription (Latin):
uasis pia effusione uacuatis. fonsno¬
ue ubertatis exortus ẽ: ut scĩs usib
ñ minueretur eius substantie pleni¬
tudo. cinus ñ fuerat formidata defe
quȩ uos uoluntarie confidimꝰ prȩpa¬
ratos. ñ ambigitis diabolum qui
om̃ium uirtutum ẽ. ad usarius in¬
uidere. & ad hoc uimsuę malignita¬
tis armare ut pietati laqueos de ip¬
sa pietate pretendat. & quos ñpo¬
tuerit deiccreꝑ diffidentiam. conet᷑
laudabiliter uuentem laus huma¬
na ñ capiat. nisi ut scriptum ẽ. qui
głatur in dño głetur. Cuis uero ille
hostis nequissimꝰ ñ audeat impug¬
nare propositum cuius ñ appetat iu¬
olare ieuinium. quando uersutias
suassicut ęuangłica lectione patefa¬
ctum ẽ. nec ab ip̃so mundi saluatore
continint. Expauescens enim in eo
quadragnita dierum noctiumq
ieunium. explorare callide uoluit
utrum hanc continentiam donatã
haberet an propriam: ut ñ metue¬
ret deceptionum suarũ oꝑa resol¬

Expanded text:
vasis pia effusione vacuatis, fons novasis pia effusione vacuatis, fons novae facultatis exortus est: ut sanctis usibus non minueretur ejus substantiae plenitudo, cujus non fuerat formidata defecquae vos voluntarie confidimus praeparatos, non ambigatis diabolum, qui omnium virtutum est adversarius, invidere et ad hoc vim suae malignitatis armare, ut pietati laqueos de ipsa pietate praetendat, et quos non potuerit dejicere per diffidentiam, conetur laudabiliter viventem laus humana non capiat, nisi, ut scriptum est, qui gloriatur, in Domino glorietur . Cujus vero ille hostis nequissimus non audeat impugnare propositum? cujus non appetat violare jejunium? quando versutias suas, sicut evangelica lectione patefactum est, nec ab ipso mundi Salvatore continuit? Expavescens enim in illo quadraginta dierum noctiumque jejunium, explorare callidissime voluit utrum hanc 159 continentiam donatam haberet an propriam: ut non metueret deceptionum suarum opera resol
Abbreviated transcription (Latin):
iusci assuescat inuirias. Nunc fidelis
animꝰ ꝑ arma iusticie a dextris se exerce¬
at & simstris: ut ꝑ głam & ignobilitatẽ.
ꝑ infamiam & bonam famam. securã
probria defatigent. Non timeat᷑ mt¬
oꝑa miscd̃ie diminutio facultatum.
rare. cindonatum ẽ. inomniũ rerum
dño omnia possidere. Oꝑantib ergo
que bona sunt: ñ ẽ. om̃ino metuendũ
ne eis desit facultas oꝑandi. cũ & in dy¬
obus nuimiis euangłice illius uidue
sit laudata deuotio: & pro calice aque
frigide. premium habcat gratuita
largitio. Ex affectib enim piorum
benignitatis m̃sura taxatur. & ñqͣ.
eum miserendi efficatia deserit: in
quo miscđia ipsa ñ deficit. Exꝑta ẽ.
hoc uidua illa desarepta. que beato
helie in tempore famis unius diei ci¬
bum quem solum habebat apposu¬
it: & propħȩ esuriem necessitati sue
preferens. exiguum farinȩ ac pusillũ
olei incunctanter expendit. Sed ñ ei
defuit quod fideliter erogauit. & in

Expanded text:
visci assuescat injurias. Nunc fidelis visci assuescat injurias. Nunc fidelis animus per arma justitiae a dextris se exerceat et sinistris : ut per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, securam probria defatigent. Religiosorumm diminutio facultatum. rare, cui donatum est in omnium rerum Domino omnia possidere. Operantibus ergo quae bona sunt, non est omnino metuendum ne eis desit facultas operandi; cum et in duobus nummis evangelicae illius viduae sit magnificata devotio , et pro calice aquae frigidae praemium habeat 158 gratuita largitio . Ex affectibus enim piorum benignitatis mensura taxatur; et numquam eum miserendi efficacia deserit, in quo misericordia ipsa non deficit. Experta est hoc vidua sancta de Sarepta, quae beato Eliae in tempore famis, unius diei cibum, quem solum habebat, apposuit , et prophetae esuriem necessitati suae praeferens, exiguum farinae et pusillum olei incunctanter expendit. Sed non defuit ei quod fideliter erogavit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
deretur. in quib aliorum temporum
culpas & pia oꝑa redimerent. & ieni¬
nia casta decoquerent. Ingressurigͥ
institutos. preceptis apłicis obedire
curemus. emundantes nos abomni
inquinam̃to carnis ac sp̃e. ut casti¬
gatis colluctationib quę sunt inter
utranq substantiam. animus quẽ
sub dei gubernaculis constitutũ cor¬
porissuni decet ẽe. rectorem. dñationiꝰ
sue obtineat dignitatem. Non eñĩm
sola abstinentia cibi stat nr̃isũma
ieuiii. aut fructuose corpori esca
subtrahitur. nisi mens ab iniquita¬
te reuocatur. & ab obtrectationib lin¬
gua cohibetur. Si ergo nobis edendi
est moderanda libertas: ut etiam
alie cupiditates eadem lege frentis
Mansuetudinis & patitinie. pacis & tran¬
quillitatis hoc tempus ẽ: in quo exclu¬
sa om̃ium contaminatione uciorum.
ꝑpetuitas nob̾ ẽ. obtinenda uirtutum.
Nunc piarum m̃itium fortitudo dona¬
re culpas. neglegere contumelias. & obli¬

Expanded text:
deretur, in quibus aliorum temporum deretur, in quibus aliorum temporum culpas et pia opera redimerent, et jejunia casta decoquerent. CAP. II. Ingrtos, praeceptis apostolicis obedire curemus, emundantes nos ab omni inquinamento carnis ac spiritus : ut castigatis colluctationibus quae sunt inter utramque substantiam, animus, quem sub Dei gubernaculis constitutum corporis sui decet esse rectorem, dominationis suae obtineat dignitatem: ut nemsola abstinentia cibi stat nostri summa jejunii, aut fructuose corpori esca subtrahitur, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Sic ergo nobis edendi est castiganda libertas, ut etiam aliae cupiditates eadem lege frenentur. Mansuetudinis et patientiae, pacis et tranquillitatis hoc tempus est: in quo exclusa omnium contaminatione vitiorum, perpetuitas nobis est acquirenda virtutum. Nunc piarum mentium fortitudo donare culpas, negligere contumelias, et obli
Abbreviated transcription (Latin):
scđiam dei ꝑ ipsius gr̃am prestetur
accessus. numc tam̃ om̃ium mentes
maiori studio ad sp̃uales profectus
moueri. & ampliori fiditia oportet
animari: quando ad uniu̾sa pictatis
officia. illius nos diei in quo redẽpti
sumus recursus inuitat. ut excellens
suꝑ omĩa passionis dñice sacram̃tum.
purificatis & corporib & animis cele¬
bremus. Debebatur quidem tantis my¬
steriis ita incessabilis deuotio & conti¬
nuata reuerentia. ut tales ꝑmanere¬
mus in conspectu dei. quales nos in
ipso paschali festo dignum ẽ inue¬
niri. Sed quia hec fortitudo ꝑaucorũ
est: & dum carnis fragilitate austeri¬
or obseruantia relaxatur. dumq ꝑ
uarias actiones utȩ huius sollicitu¬
do distenditur. necesse ẽ. de munda¬
no puluere. etiam religiosa corda sor¬
descere. magna diuine institutionis
salubritate prouisum ẽ: ut ad repa¬
randam m̃tium puritatem quadra¬
ginta nobis dierum exercitatio me¬

Expanded text:
sericordiam Dei per ipsius gratiam praestetur sericordiam Dei per ipsius gratiam praestetur accessus, nunc tamen omnium mentes majori studio ad spiritales profectus moveri, et ampliori fiducia oportet animari, quando ad universa pietatis officia, illius nos diei, in quo redempti sumus, recursus invitat: ut excellens super omnia passionis Dominicae sacramentum purificatis et corporibus et animis celebremus. Debebatur quidem tantis mysteriis ita incessabilis devotio et continuata reverentia, ut tales permaneremus in conspectu Dei, quales nos in ipso paschali festo dignum est inveniri. Sed quia haec fortitudo paucorum est, et dum carnis fragilitati austerior observantia relaxatur, dumque per varias actiones vitae hujus sollicitudo distenditur, necesse est de mundano pulvere etiam religiosa corda sordescere; magna divinae institutionis salubritate provisum est, ut ad reparandam mentium puritatem quadraginta nobis dierum exercitatio me
Abbreviated transcription (Latin):
ores. quod corum utimur subiectiõe.
cum quib uni dño eadem subicim᷑
seruitute. Si qui ergo horum graui¬
orib dños suos offendere alictis. in¬
dulgentiam nunc in dieb reconci¬
liationis accipiant. Auferat miscra¬
tio seueritatem: & uenia deleat ulti¬
onem. Nullum custodia teneat. nul¬
ut his remittenda sibi nosset᷑ pecca¬
ta propria. qui remisisset aliena. Dis¬
sensionũ materiȩ dilectissimi & inui¬
ciciarum aculei conterantur. CesseN
odia. deficiant simultates. in unita¬
te dilectionis omĩa xꝑi m̃bta conue¬
niant. Beati enim pacifici. q̃m filii
dei uocabuntur: nec solum filii. sed
ctiam heredes. coheredes autem xp̃i.
Redicaturus enm nob̃ dilectis¬
simi sacratissimũ maximũq
⁊tisiniu. quo aptius utar exordio qͣ.
incipiam dicamq quod lectum est.
ecce nunc tempus acceptabile ecce
nunc dies salutis: Quanuis enĩ nul¬
la sint tempora quȩ diumis ñsint
plena munerib & semꝑ nob ad mi¬

Expanded text:
ores, quod eorum utimur subjectione, ores, quod eorum utimur subjectione, cum quibus uni Domino eadem subjicimur servitute. Si qui ergo horum gravioribus dominos suos offendere delictis, indulgentiam nunc in diebus reconciliationis accipiant. Auferat miseratio severitatem, et venia deleat ultionem. Nullum custodia teneat, nulut remittenda sibi is nosset peccata propria, qui remisisset aliena . Dissensionum materies, dilectissimi, et inimicitiarum aculei conterantur. Cessent odia, deficiant simultates, in unitatem dilectionis omnia Christi membra conveniant: Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; nec solum filii, sed etiam haeredes, cohaeredes autem Christi , edicaturus vobis, dilectissimi, sacratissimum maximumque jejunium, quo aptius utar exordio, quaus loquebatur, incipiam, dicamque, quod lectum est: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis ? Quamvis enim nulla sint tempora quae divinis non sint plena muneribus, et semper nobis ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. pietatis oꝑa quib semꝑ studen¬
dum est habundantiꝰ exequamur.
miscłes simus ad om̃s. maxime aũ
ad domesticos fider: ut in ipsis quoq
elemosinarũ distributionib bonita
oriri facit suꝑ bonos & malos & plu¬
it suꝑ iustos & iniustos. Quanuis g
fidelium precipue sit adiuuandã
pauꝑtas. etiam illi tam̃ qui ñdum cũgłm
receꝑunt. in suo labore miserandi
sunt: quia in om̃ib hominib nat᷑e
est diligenda communio. que nos
ctiam his benignos debet efficere
qui nobis quacunq sunt condicio¬
ne subiectimaxime u eadem gr̃a ĩa
renati: & eodem sanguinis xꝑi pre¬
cio sunt redempti. Simul enim & cũ
istis habemus quod ad imaginem
dci conditi sumus: uec carnaliori¬
gine a nobis. nec sp̃uali natiuitate
diuisi sunt. Eodem sp̃u sc̃ificamur.
cadem fidc uiuimꝰ. ad cadem sacra
concurtimꝰ. Non sꝑnatur hȩc unitaᷤ
nec uilis nob̾ sit tanta cominuno:
sed hoc ipsum nos ꝑ omĩa faciat miti¬

Expanded text:
rum pietatis opera, quibus semper studenrum pietatis opera, quibus semper studendum est, 155 abundantius exsequamur: Misericordes simus ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei : ut in ipsis quoque eleemosynarum distributionibus, bonitatoriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quamvis ergo fidelium praecipue sit adjuvanda paupertas, etiam illi tamen, qui nondum Evangelium receperunt, in suo labore miserandi sunt: quia in omnibus hominibus naturae est diligenda communio, quae nos etiam iis benignos debet efficere, qui nobis quacumque sunt conditione subjecti, maxime si eadem gratia jam renati, et eodem sanguinis Christi pretio sunt redempti. Simul enim et cum istis habemus, quod ad imaginem Dei conditi sumus, nec carnali origine a nobis, nec spiritali nativitate divisi sunt. Eodem Spiritu sanctificamur, eadem fide vivimus, ad eadem sacramenta concurrimus. Non spernatur haec unitas, nec vilis nobis sit tanta communio; sed hoc ipsum nos per omnia faciat miti
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dño & saluatore nr̃o deceptio¬
num suarum diabolus ñ reuocauit
insidias. quanto magis fragilitatẽ
nr̃am impugnare presumit. quos
exinde uehementiore odio & inuidia
seiiore ꝑsequitur. exquo ei in bap¬
tismo renuittiauimꝰ. & ab illa cuido¬
minabatur origine in nouam crea¬
turam diuina regeneratione tran¬
siuimus: Unde quia dum mortali
carne urcundamur. ñ desinit nob̾
antiquus hostis laqueos peccatiũq
tendere. & tunc maxime adu̾sus xpi
m̃bra seuire: quando ab eis sacratio¬
ra sunt celebranda mysteria. Merito
doccrina sp̃e scĩ hac erudicione imbu¬
it populum xꝑianum: ut ad pascha¬
le festum quadraginta dierum se cor¬
tinentia prepararet. Cunis purifica¬
tionis ratio iam nos ad obseruantiã
sue salubritatis inuitat. & diligen¬
tiam nob̃ propositi castigatoris
indicit. Quanto enim sanctꝰ quisq
hos dies inuenietur egisse: tanto pro¬
babitur pascha dñi religiosius hono

Expanded text:
ipso Domino et Salvatore nostro deceptioipso Domino et Salvatore nostro deceptionum suarum diabolus non revocavit insidias, quanto magis fragilitatem nostram impugnare praesumet, quos exinde vehementiore odio et invidia saeviore persequitur, ex quo ei in baptismo renuntiavimus, et ab illa cui dominabatur origine, in novam creaturam divina regeneratione transivimus! Unde quia dum mortali carne circumdamur, non desinit nobis hostis antiquus laqueos peccati ubique praetendere, et tunc maxime adversus Christi membra saevire, quando ab eis sunt sacratiora celebranda mysteria, merito doctrina Spiritus sancti hac eruditione imbuit populum Christianum, ut ad paschale festum quadraginta dierum se continentia praepararet. Cujus purificationis ratio jam nos ad observantiam suae salubritatis invitat, et diligentiam nobis propositae castigationis indicit. Quanto enim sanctius quisque hos dies invenietur egisse, tanto probabitur Pascha Domini religiosius honor
Abbreviated transcription (Latin):
est istius uite que tota temptatio ẽ &
qua nimirum iuncitur. qui iunci ab
eadem ñ ucretur. Supbum ẽ. enĩ de
ñ peccandi facilitate presumere. cũ
hoc ipsum presumpsisse peccatũ sit.
igitur se fauat dilectissimi. nemo de
cipiat. neq ita quisquã de cordis sui
puritate confidat. ut putet se nullis
temptationũ periculis subiacere: cũ
ꝑugil ille temptator eos acriorib pul¬
set insidiis. quos maxime uiderit ab¬
stinere peccatis. Nam a quo dolos suoᷤ
contineat. qui ipsum quoq dñm ma¬
iestatis ausus ẽ calliditatis sue frau-¬
de temptare: Hiderat suꝑbiam suã
baptizati iħu añi humilitate calca¬
tam intellexerat quadraginta dierũ
ieunio omn̾e concupiscentĩã carnis
exclusam. & tam̃ ñ despauit de arti¬
bus sue malicie sp̃ualũ improbitas.
tantumq sibi de nature nr̃e muta¬
bilitate promisit. ut quen uerum
exꝑiebatur hominẽ. presumeret
posse fieri peccatorem. Si ergo ab

Expanded text:
est istius vitae, quae tota tentatio est , est istius vitae, quae tota tentatio est , et qua nimirum vincitur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccatum sit, igitur se fallat, dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam suam baptizati Domini Jesu humilitate calcatam; intellexerat quadraginta dierum jejunio omnem cupiditatem carnis exclusam, et tamen non desperavit de artibus suae malitiae spiritalis improbitas; tantumque sibi de naturae nostrae mutabilitate promisit, ut quem verum experiebatur hominem, praesumeret posse fieri peccatorem. Si ergo ab
Abbreviated transcription (Latin):
ga dedecoret: Nam quid prodest ho¬
nestatis formam preferens cultus ex¬
terior. siiteriora hominis aliquorũ
sordeant contaminatione uiciorum.
Omĩa igitur quȩ animi puritatem
& speculum m̃tis obnubilant. abster¬
genda sedulo & quadam elimatiore
cientiam suam. seq ante se statuat
proprii censura idicii. uideat sin
secreto cordis sui illam quam xp̃cdit
inuenit pacem. si desiderium sp̃c ul
la concupiscentia carnis impugnat.
sihumilia ñ sꝑnit. si alta non appe¬
tit. siiniquo non delectatur lucro si
immoderato rerum suarum ñ gau¬
det augmento.Si demq alienã feli¬
citate non untur. aut iimici mise¬
ria non lȩtatur. & cum harum ptur¬
bationum nichil in se forte reppe¬
rerit. sincero disquirat examine qͣ¬
lium cogitationum specie frequen¬
tetur: & utrum nullis uanitatũ ma¬
ginib adquiescat. uel quam eito a¬
nimum abhis quȩ noxie blandium
abducat. Nam nullis illecebris mo¬
ueri nullis cupiditatib titillari il

Expanded text:
ga dedecoret? Nam quid prodest hoga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam elimatione cientiam suam, seque ante se statuat proprii censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, quam Christus dat , invenit pacem, si desiderium spiritus nulla concupiscentia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie blandiuntur 154 abducat. Nam nullis illecebris commoveri, nullis cupiditatibus titillari, non
Abbreviated transcription (Latin):
Miduoluntates nr̃as actionesq diri¬
gere quod diuine nouimꝰ placere in¬
sticie: sed cum hii appropinquant
dies quos illustriores nobis salutis
nr̃e sacram̃ta fecerunt. diligentiore
solliutudine corda sunt mundanda
& studiosius exercenda ẽ. disciplina
uirtutũ. ut sicut ipsa mysteria qua¬
dam sui parte maiora sunt.tta & nr̃a
obseruantia superet in aliquo con¬
suetudĩe suam. & cui festiuitas ẽ. ce¬
lebranda sullimior. ipsequoq mea
reperiatur ornatior. Si enim racio¬
nabile & quodamm religiosum ui¬
detur ꝑ diem festum inuestiu niti¬
diore prodire & habitu corporali hila¬
ritatem m̃tis ostendere. supsamqͦq
orationis domũ. propensiore tunceu¬
ra. & ampliore cultu quantũ possumꝰ
adornamꝰ. nonne dignum ẽ ut anima
xꝑiana quȩ uerum uiuumq. deitem¬
plum ẽ. speciem suam prudenter ex¬
ornet & redemptionis sue celebratu¬
ra sacram̃tum. om̃i circunspectione
precaueat ne ulla eam macula inidͥ¬
tatis obfuscet. aut duplicis cordis n¬

Expanded text:
id voluntates nostras actionesque dirigere, quod divinae novimus placere justitiae; sed cum ii appropinquant dies quos illustriores nobis salutis nostrae sacramenta fecerunt, diligentiore sollicitudine corda nostra sunt mundanda, et studiosius exercenda est disciplina virtutum: ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est ut anima Christiana, quae verum vivumque Dei templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveat ne ulla eam macula iniquitatis offuscet, aut duplicis cordis ru
Abbreviated transcription (Latin):
instigaret in laqueum. Dicendo enĩ
peccaui tradens sanguinẽ iustum.
in impietatis tuȩ ꝑfidia perstitisti.
qui iħ m ñ deum dei filium. sed nr̃e
tantum mͦ condicionis hominem.¬
etiam inter extremũ mortis tue pe¬
ricuilum credidisti. Cuius flexisses
piis aurib ur̃is insinuata sufficiañ
ne fastidium de prolixitate subrepat̾.
Que autem desunt plenitudinr. qͣr¬
ta feria auxiliante dño reddenda
promitumꝰ: qm qui dedit quod lo¬
cuti sumus. dabit sicut credimus
quod loquamur. ꝑ dñm nr̃m iħm¬

Expanded text:
instigaret ad laqueum. Dicendo enim: instigaret ad laqueum. Dicendo enim: Peccavi, tradens sanguinem justum , in impietatis tuae perfidia perstitisti: quia Jesum non Deum Dei Filium, sed nostrae tantummodo conditionis hominem inter extrema mortis tuae pericula credidisti; cujus flexisses piis auribus vestris insinuata sufficiant, ne fastidium de prolixitate subrepat. Quae autem desunt plenitudini, quarta feria auxiliante Domino reddenda promittimus: quoniam qui dedit quod locuti sumus, dabit, sicut credimus, quod loquamur: per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
& ium in se ꝑsecutoris admitcit ex
illa ẽ. uoluntate qua dilexit nos:
& tradidit semet ipsum pro nob̾.
cooꝑante in hoc ipsum patre: qui
filio proprio ñ pepercit. sed pro nob̾
om̃ib tradidit eum. Una est enim
patris & filii uoluntas. ut est una
Aiumnitas. De cuius dispositionis
tibi iuda debemus. Saluationi qui¬
dem nr̃ȩ. ñ hoc uobis uolentib un¬
pietas ur̃a seruiuit: & ꝑ uos factũ
est quicquid maniis dei & consiliũ
S decreuert fieri.
Mors igiturxꝑinos liberat. uos ac¬
cusat. Merito soliũ habetis. quodon¬
nib ꝑire uoluistis. Et tam̃tanta ẽ
nr̃i bonitas redemptoris. ut etiamuc
possitis consequi ueniam: si xp̃m di
filium confitendo. illam parricida¬
lem malitiam relinquatis. Non eñ
frustra dñs incruce orauit. paterdi¬
mitte illis quia nesciuint quid faci¬
unt. Quod remedium nec te uidamͣ
siret. si ad cam penitentiam confus¬
ses: quȩ te reuocaret ad xꝑm. ñ qui

Expanded text:
et vim in se persecutoris admittit ex et vim in se persecutoris admittit ex illa est voluntate qua dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis : cooperante in hoc ipsum Patre, qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Una est enim Patris 201 et Filii voluntas, ut est una Divinitas: de cujus dispositionis hil tibi, Juda, debemus. Salvationi quidem nostrae, non hoc vobis volentibus, impietas vestra servivit, et per vos factum est quidquid manus Dei et com decreverunt fieri. Mors igitur Christi nos liberat, vos accusat. Merito soli non habetis quod omnibus perire voluistis, et tamen tanta est nostri bonitas Redemptoris, ut etiam vos possitis consequi veniam, si Christum Dei Filium confitendo illam parricidalem malitiam relinquatis. Non enim frustra Dominus in cruce oravit: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quid faciunt . Quod remedium nec te, Juda, siret, si ad eam poenitentiam confugisses quae te revocaret ad Christum, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
petrus qui animosiore constantia
dño coherebat. & contra uiolentoꝵ
impetus feruore sc̃e caritatis exarse¬
rat. inseruum principis sacerdotũ
usus ẽ. gladio: & aurem iuri ferociꝰ
tis apłi pium motũ: progredi dñs ul¬
tra non patitur. Recondi gladiũ iubet.
nec sinit se apud impios manu fer¬
roq: defendi. Contra sacram̃tũ enim
erat redemptionis ñr̃e: ut qui mo¬
ri pro om̃ib uenerat. capinollet.
Nam dilato gloriose crucis triumpho
& dñatio diabolica fieret longior
& captiuitas humana diutturnior.
Dat ergo in se furentib licentiam se¬
uiendi: nec tam̃ etiam talib dedig¬
natur se indicare diumitas. Aurem
serui iam ipsa sectione demortuam.
enam: in sedem dehonestati capitiᷤ
reuocat manus xp̃i. Reformat qd̾
ipse formauerat: nec tarde caro se¬
quitur eius imꝑium. cunus erat ip¬
sa figm̃tum. Habent ergo dium̃a
hec oꝑauntutem. sed quod dñs ma¬
iestatis suȩ potentiam compͥmit:

Expanded text:
Petrus, qui animosiore constantia Petrus, qui animosiore constantia Domino cohaerebat, et contra violentorum impetus, fervore sanctae charitatis exarserat, in servum principis sacerdotum usus est ladio, et aurem viri ferocius tis apostoli pinta motum progredi Dominus ultra non patitur: recondi gladium jubet, nec sinit se adversus impios manu ferroque defendi. Contra sacramentum enim erat redemptionis nostrae, ut qui mori pro omnibus venerat, capi nollet: ne dilato gloriosae Crucis triumpho et dominatio diabolica fieret longior, et captivitas humana diuturnior. Dat ergo in se furentibus licentiam saeviendi, nec tamen etiam talibus dedignatur se indicare Divinitas. Aurem servi jam ipsa sectione demortuam, enam, in sedem dehonestati capitis revocat manus Christi. Reformat quod ipse formaverat: nec tarde caro sequitur ejus imperium, cujus erat ipsa figmentum. CAP. V. Habent ergo divinam haec opera virtutem. Sed quod Dominus majestatis suae potentiam comprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
faces atq: laternas lumen uerũ tene¬
brissius obcecata ñ cerneret dñs qui
expectare potius turbas quam decli¬
nare delegerat. sicut ioħc euangeli¬
sta testatur: quem querant necdũ
inuentus int̾rogat. Illisq dicentib
quod iħm quererent: egosum in qͥt
Quod uerbum illam manũ ita exfe¬
rocissimis congregatam. quasi quo¬
dam fulmineo ictu strauit & ꝑcu¬
lit: ut om̃s illi atroces. minaces atq
terribiles: retro acci corruerent Ubi
fuit seuitie conspiranio. Ubi ardor
irarum: Ibi instructus armorum:
Dñs dicit ego sum: & ad uocem eiꝰ tuir¬
ba prosternitur impiorũ. Quid iam
poterit maiestas eius iudicatura. cu¬
ius hoc potuit humilitas iudicanda.
suscepto mysterio conueniret: inhac
potestate ñ ꝑstuit. sed ꝑsecutores su¬
os infauiltatem dispositi sceleris re¬
dire ꝑmisit. Nam si teneri nollet.
ñ utiq teneretur. Sed quis homi¬
num posset saluari. si ille se non
sineret comprehendi: Nam& beatꝰ

Expanded text:
faces atque laternas, lumen verum tenefaces atque laternas, lumen verum tenebris suis obcaecata non cerneret, Dominus, qui exspectare potius turbas quam declinare delegerat, sicut Joannes Evangelista testatur , quem quaerant necdum inventus interrogat: illisque dicentibus, quod Jesum quaererent, Ego sum, inquit . Quod verbum ita illam manum ex ferocissimis congregatam, quasi quodam fulmineo ictu stravit et perculit, ut omnes illi atroces, minaces atque terribiles, retroacti corruerent. Ubi fuit saevitiae conspiratio? ubi ardor irarum? ubi instructus armorum? Dominus dicit, Ego sum: et ad vocem ejus turba prosternitur impiorum. Quid jam poterit majestas ejus judicatura, cujus hoc potuit humilitas judicanda? mysterio suscepto conveniret in hac potestate non perstitit; sed persecutores suos in facultatem dispositi sceleris redire permisit. Nam si teneri nollet, non utique teneretur. Sed quis hominum posset salvari, si ille se non sineret comprehendi? Nam et beatus
Abbreviated transcription (Latin):
nitas consummauit & deitas. dispen¬
satio fuit miscđie: & accio pietatis Ta¬
lib enim uinculis tenebamur constric¬
u: ut nisi ꝑ hanc opem ñ possemꝰ ab¬
solui. humilitas igitur diuinitatis
nr̃a prouectio ẽ. Nos tanto redimim᷑
precio: nos tanto curamur impendio.
Quis enim ab impietate ad iusticiam
amiseria ad beatitudinẽ esset recursꝰ.
nisi & iustus ad impios. & beatus incli¬
de uirtute ẽ. diumi consilii: ñ de con¬
ditione peccati. Quanuis enim ex in¬
firmitate nr̃a uere passus dñs tħc.
uereq sit mortuus ñ tam̃ itase ab¬
stinuit agła sua. ut inter conttimdiaᷤ
passionis nichil diuine oꝑationis
exerceret. Nam cum impius iudas
ñiam ouina pelle uelatus. sed lupi¬
no furore manifestus. ium sceleris ꝑ
speciem patis incipienssignũ traditi¬
onis seuiore om̃ib telis osculo prebu¬
isset. & multitudo furibunda que ad
comp̃hendendum dñm cum arina¬
ta militũ cohorte confluxerat. inter

Expanded text:
nitas consummavit et Deitas, dispennitas consummavit et Deitas, dispensatio fuit misericordiae, et actio pietatis. Talibus enim vinculis tenebamur obstricti, ut nisi per hanc opem non possemus absolvi. Humilitas igitur Divinitatis nostra provectio est. Nos tanto redimimur pretio, nos tanto curamur impendio. Quis enim ab impietate ad justitiam, a miseria ad beatitudinem esset recursus, nisi et justus ad impios, et beatus inclide virtute est divini consilii, non de conditione peccati. Quamvis enim ex infirmitate nostra vere passus Dominus Jesus, vereque sit mortuus, non tamen ita se abstinuit a gloria sua, ut inter contumelias passionis nihil divinae operationis exerceret. Nam cum impius Judas, non jam ovina pelle velatus, sed lupino furore manifestus, vim sceleris per speciem pacis incipiens, signum traditionis saeviore omnibus telis osculo praebuisset, et multitudo furibunda quae ad comprehendendum Dominum cum armata militum 200 cohorte confluxerat, inter
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ dei nouissimis dieb u̾bum
caro factum ẽ. ideo salittifere uugi¬
nis partusextremi tantũ temporis
generationib profuit. & ñ se etiam
in preteritas refudit etates. Omnis
prorsus antiquitas colentium dm̃
uerum: omĩs numerus apud sccila
priorascõrum. satra fide uixit & placuit.
Et neq patriarchis neq propħis. neq
cuiquam om̃ino sc̃orum. nisi in redẽp
propħarum orauilis signisq ꝓmissa.
ita est criam ipso munere atq. oꝑe pre
to ordine dũice passionis ñ ita infiR¬
mitatem consideremꝰ humanam: ut
arbitremur illicpotentiam defuisse di
et̃nam patri formam unigeniti cogite¬
musat putemus ñ fuisse uera: quȩ
deo uidentur indigna. Prorsus utraq
homine disiunctum. nec homo ẽ dis¬
sociatus a uerbo. Nonẽ. fastidita hu¬
militas. quia nec imminuta maiestas.
Nichil nocuit naturȩ inuolabili. qͦd
passibili oportebat inferri. Totumq
illud sacram̃tum quod simul & huma¬

Expanded text:
pientiae Dei novissimis diebus Verbum pientiae Dei novissimis diebus Verbum caro factum est , ideo salutiferae Virginis partus, extremi tantum temporis generationibus profuit, et non se etiam in praeteritas refudit aetates. Omnis prorsus antiquitas colentium Deum verum, omnis numerus apud saecula priora sanctorum, in hac fide vixit et placuit; et neque patriarchis, neque prophetis, neque cuiquam omnino sanctorum, nisi in redemptprophetarum oraculis signisque promissa, ita est etiam ipso munere atque opere pto ordine dominicae passionis, non ita infirmitatem consideremus humanam, ut arbitremur illic potentiam defuisse divaequalem Patri formam Unigeniti cogitemus, ut putemus non fuisse vera quae Deo videntur indigna. Prorsus utraquehomine disjunctum, nec homo est dissociatus a Verbo. Non est fastidita humilitas, quia nec imminuta majestas. Nihil nocuit naturae inviolabili, quod passibili oportebat inferri: totumque illud sacramentum, quod simul et huma
Abbreviated transcription (Latin):
acratissimum dilectissimi do¬
minice passionis diem quam
dñs iħc dei filius prohumani
geñeris salute suscepit: & sicut promi¬
sit omĩa ad se exaltatus attraxit.tam
plane ac lucide euangłicus sermo re¬
serauit. ut religiosis & piis cordib ñ
aliud sit audisse quȩ lecta sunt: qm
uidisse quȩ gestasunt. Unde cum indo¬
bitabilem obtineat auctoritat̃e sacr
narratio: annitendum nob̾ ẽ. auxili¬
ante dño. ut ꝑspicuum habeat intel¬
ligentia: quod notum fecit hẏstoria.
Post illam nanq humanȩ prȩuarica¬
tionis prima & uniu̾salem ruinam.
exqua ꝑ unũ hominem peccatum
intronuut in hunc mundum. & ꝑ
peccatum mors: & ita mom̃s hoĩes
ꝑtransiit in quo om̃s peccauerunt.
nemo diaboli dñationem. nemouin
cla dirȩ captiuitatis euaderet: nec
cuiquam aut reconciliatio aduem¬
am aut reditus pateret ad uitam. nisi
tur ueniens querere & saluare quod
perierat. It sicut ꝑadam mors. ita
rectio mortuorum. Non enim quia
scđm inscrutabile propositum sa¬

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, Dominicae passionis, quam Dominus Jesus, Dei Filius, pro humani generis salute suscepit, et sicut promisit, omnia ad se exaltatus attraxit, tam plane ac lucide evangelicus sermo reseravit, ut religiosis et piis cordibus non aliud sit audisse quae lecta sunt, quam vidisse quae gesta sunt. Unde cum indubitabilem obtineat auctoritatem sacra narratio, annitendum nobis est, auxiliante Domino, ut perspicuum habeat intelligentia, quod notum fecit historia. Post illam namque humanae praevaricationis primam et universalem ruinam, ex qua per unum hominem peccatum introivit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ; nemo cula dirae captivitatis evaderet nec cuiquam aut reconciliatio ad veniam, aut reditus pateret ad vitam, nisi tur, veniens quaerere et salvare quod perierat : ut sicut per Adam mors, ita rectio 199 mortuorum . Non enim quia secundum inscrutabile propositum sa
Abbreviated transcription (Latin):
munda mundis: comquinatis aũ
& infidelib nichil ẽ. mundum. sed
inquinata sunt eorum. & mens &
catholicȩ matris sc̃a generatio: qͦs
inscola ueritatis sp̃c sc̃s erudnut. li¬
bertatem ur̃am congrua ratione mo¬
deramini: scientes qm̃ bonum ẽ. eci¬
am alicitis abstinere. & cum castiga¬
tius inuendum ẽ. ita discernere ci¬
bos: ut usus eorum semoueatur. nos
natura dampnetur. Nulla itaq uos
tas qui sua maxime obseruantia
polluuntur seruientescrrature potĩ
quam creatori. & luminarib celi
stultam abstinentiam deuouentẽ¬
qui in honorem solis ac lune die dm̃i
oꝑe. bis impii.bis prophanisunt:
qui ieiunum suum. & ad sy derum
cultum. & resurrectionis xꝑunstitu¬
ere contemptũ. Abdicant enim sesa¬

Expanded text:
unt mundis. Coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum, sed coinquinata sunt eorum mens et cocatholicae matris sancta generatio, quos in schola veritatis Dei Spiritus erudivit, libertatem vestram congrua ratione moderamini, scientes quoniam bonum est etiam a licitis abstinere, et cum castigatius vivendum est, ita discernere cibos ut usus eorum semoveatur, non natura damnetur. Nullo itaque vos t, qui sua maxime observantia polluuntur, servientes creaturae potius quam Creatori , et luminaribus coeli stultam abstinentiam devoventem in honorem solis ac lunae prima ete bis impii, bis profani, qui jejunium suum et ad siderum cultum, et ad resurrectionis Dominicae instituere contemptum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem sue potestatis inlinant. & con¬
stiationum suarum seueritate mol¬
lita multarum culparum reos preci¬
piunt relaxari. ut indieb quib mũ¬
dus saluatur mistratione diuina.
etiam ipsorum suꝑnȩ bonitatis imi¬
tatrix sit emulanda clem̃tia. Imitẽ
regiis iutentur exemplis. Non enĩ¬
fas est priuatas leges austeriores ẽe.
qͣm publicas. Remittantur culpe
uinda soluantur: deleantur offense.
ꝑeant ultiones. ut sacra festiuitas p
diuinam atq humanam benioni¬
gnitatem om̃s letantes om̃s habeat

Expanded text:
nem suae potestatis inclinant, et constitutionum suarum severitate mollita, multarum culparum reos faciunt relaxari; ut in diebus, quibus mundus salvatur miseratione divina, etiam ipsorum supernae bonitatis imitatrix sit aemulanda clementia. Imitenregiis incitentur exemplis. Non enim privatas leges fas est austeriores esse quam publicas. Remittantur culpae, vincula solvantur, deleantur offensae, pereant ultiones: ut sacra festivitas per divinam atque humanam gratiam, omnes laetantes, omnes habeat
Abbreviated transcription (Latin):
cruditi ad agonem presentis certa¬
minisscienter accedimꝰ audiamꝰ
dicentem apłm. nonẽ. nobis collue¬
tatio adũsus carnem & sanguinem
sed adusus principes & potestates ad
uersus rectores mundi huius tenebra
rum. contra sꝑualia nequitiȩ in ce¬
lestib. & ñ ignoremus quod hii hos¬
tes nr̃i contra se geri omĩa sentiunt
quecunq nos ꝓ nr̃a salute agere tr̃p¬
tamus & hoc ipso quod aliquid boni¬
appetimꝰ. adu̾sarios prouocamꝰ. Hȩc
enim inter nos atq illos ꝑ diabolice
inuidie fomitem inueterata dissen¬
sio est. ut quia bonis exciderunt ad
que nos deo auxiliante prouehim.
nr̃is iustificationib torqueantur
Si ergo nos erigimur. illi corruunt.
si nos conualescimꝰ. illi infirmantur.
Remedia nr̃a plage ipsorum sunt.
quia curatione nr̃orum uuluerum
nulnerantur. State igitur dilecussi¬
mi ut apłs ait succincti lumbosmã¬
tis ur̃e inueritate. & calciati pedes

Expanded text:
ionibus instituti, ad agonem praesentis certaionibus instituti, ad agonem praesentis certaminis scienter accedimus, audiamus dicentem Apostolum: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes versus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae, in coelestibus ; et non ignoremus quod hi hostes nostri contra se geri omnia sentiunt, quaecumque nos pro nostra salute agere tentamus; et hoc ipso quod boni aliquid appetimus, adversarios provocamus. Haec enim inter nos atque illos 146 per diabolicae invidiae fomitem inveterata dissensio est, ut quia illi ab his bonis exciderunt, ad quae nos Deo auxiliante provehimur, nostris justificationibus torqueantur. Si ergo nos erigimur, illi corruunt; si nos convalescimus, illi infirmantur. Remedia nostra plagae ipsorum sunt, quia curatione nostrorum vulnerum vulnerantur. State ergo, dilectissimi, ut Apostolus ait, succincti lumbos mentis vestrae in veritate, et calceati pedes
Abbreviated transcription (Latin):
Quia obhoc se dñs temptari atem¬
ptatore ꝑmisitut cuius munimur
auxilio: eiꝰdem erudirem̃ exemplo.
Hicit enim adu̾sarium ut andistis
testimoniis legis. non potestate uir¬
tutis. ut hoc ipso & hominem plus
honoraret. & adu̾sarium plus puni¬
ret: cum hostis generis humani non¬
solum quasi a deo. sed etiam quasi ab
homine uinceretur. Pugnanit ergo
ille tunc: ut & nos postea pugnare¬
mus. Uicit ille: ut & nos similiter
uinceremꝰ. Nulla sunt enim dilectis¬
simi sine temptationum exꝑim̃tis
oꝑa irtitis nulla sine ꝑturbatio¬
nib fides. nullum sine hoste certa¬
men. nulla sine congressione uicto¬
ria. Uita hȩc nr̃a in medio insidia
quit accedens ad seruitutem dei pre¬
para animam tuam ad temptationẽ
Nir enim sapientia dei plenus sciers
studium religionis laborem habere
certaminis cum preideret pugnę
ꝑiculum. ante admonuit pugnatu¬
rum: ne forsitansi ad ignorantem
temptator accederet imparatum ci

Expanded text:
quia ob hoc Dominus se tentari a tequia ob hoc Dominus se tentari a tentatore permisit, ut cujus munimur auxilio, ejusdem erudiremur exemplo. Vicit enim adversarium, ut audistis, testimoniis legis, non potestate virtutis; ut hoc ipso et hominem plus honoraret, et adversarium plus puniret, cum hostis generis humani non quasi a Deo jam, sed quasi ab homine vinceretur. Pugnavit ergo ille tunc, ut et nos postea pugnaremus; vicit ille, ut et nos similiter vinceremus. NULLA SUNT enim, dilectissimi, sine tentationum experimentis opera virtutis, nulla sine probationibus fides, nullum sine hoste certamen, nulla sine congressione victoria. Vita haec nostra in medio insidiarinquit, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Vir enim sapientia Dei plenus, sciens studium religionis laborem habere certaminis, cum praevideret pugnae periculum, ante admonuit pugnaturum: ne forte si ad ignorantem tentator accederet, imparatum cit
Abbreviated transcription (Latin):
pore salubriter assumatur. ut ꝑ ugi¬
les hostes incessabili suꝑentur indũ¬
stria: nunc tam̃ sollicitius expeten¬
da est & studiosius instruenda q̃n
& ipsi subtilissimi aduersarii acri¬
ore insidianturastutia. Scientes eñi
agere nos sacratissimos quadrage¬
sime dies. in quorũ obseruantiaom¬
nes preterite disidie castigantur. om̃s
neglegentie diliuintur. ad hoc totã
ium sue malignitatis intendunt.
ut celebraturi sc̃m pascha dñi. in ali¬
quo inueniamur indigni. & unde
nob̾ obtinenda erat propitiacio. in¬
de contrahatur offensio. Accedenteᷤ
mitium. id ẽ. ad diligentiorem dñi
seruitutem. quia quasi ad quendã
agonem sc̃ĩoꝑis introimꝰ ad pugnã
temptationum animos preparemꝰ:
& intelligamꝰ quanto studiosiores ꝓ
nr̃a salute fuerimꝰ. tanto nos uehem̃¬
tius ab aduersariis impetendos. Sed
fortior est qui in nobis est. quã qui
adu̾sum nos ẽ. & ꝑ ipsum ualidi
sumus: in cunius uirtute confidimꝰ.

Expanded text:
pore salubriter assumatur, ut pervigipore salubriter assumatur, ut pervigiles hostes incessabili superentur industria, nunc tamen sollicitius expetenda est, et studiosius instruenda, quando et ipsi subtilissimi adversarii acriori insidiantur astutia. Scientes enim adesse sacratissimos Quadragesimae dies, in quorum observantia omnes praeteritae desidiae castigantur, omnes negligentiae diluuntur, ad hoc utique totam vim suae malignitatis intendunt, ut celebraturi sanctum Pascha Domini, in aliquo inveniantur immundi; et unde eis obtinenda erat propitiatio, inde contrahatur offensio. CAP. III. Ainitium, id est, ad diligentiorem Domini servitutem, quia quasi ad quemdam agonem sancti operis introimus, ad pugnas 145 tentationum animas praeparemus; et intelligamus quanto studiosiores pro nostra salute fuerimus, tanto nos vehementius ab adversariis impetendos. Sed fortior est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et per ipsum validi sumus, in cujus virtute confidimus:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis hostium fortitudo succumbet.
& emendatione nr̃a infirmabunt᷑.
quos graues nob̃ ñ ipsorum merita.
sed nr̃a delicta fecerunt. Quapropter
scientes nos ñ alitter preualere posse
aduersariis nr̃is: nisi preualuerimꝰ
& nobis. Sunt enim intranosmet¬
ipsos multa certamina: & alud caro
adũsus sp̃m. aliud adu̾sus carne sp̃c
concupiscit. In qua dissensione si cu¬
piditates corporis fuerint fortiores.
turpiter animꝰ amitcet propriam
seruire. quem decuerat impare. Si
auttẽ mens rectori suo subdita & su¬
pernis munerib delectata. t̾rene no¬
luptatis incitam̃ta calcauerit. & in
suo mortali corpore peccatum regna¬
re ñ siuerit: ordinatissimũ tenẽbit
ratio principatum. & munitiones
enis nulla sp̃ualium nequitiarum
labefactabit illusio. quia tuncẽ. ue¬
ra pax hominis & uera libertas q̃n
& caro animo iudice regitur. & ani¬
mus deo preside gubnatur. Hec aut̃t
preparatio dilectissimi. licet om̃i tem¬

Expanded text:
nobis hostium fortitudo succumbet; nobis hostium fortitudo succumbet; et emendatione nostra infirmabuntur, quos graves nobis, non ipsorum merita, sed nostra delicta fecerunt. CAP. II. Quscientes non aliter nos praevalere posse adversariis nostris, nisi praevaluerimus et nobis. Sunt enim intra nosmetipsos multa certamina, et aliud caro adversus spiritum, aliud adversus carnem spiritus concupiscit . In qua dissensione si cupiditates corporis fuerint fortiores, turpiter animus amittet propriam servire quem decuerat imperare. Si autem mens rectori suo subdita, et supernis muneribus delectata, terrenae voluptatis incitamenta calcaverit, et in suo mortali corpore regnare peccatum non siverit , ordinatissimum tenebit ratio principatum, et munitiones ejus nulla spiritalium nequitiarum labefactabit illusio: quia TUNC EST vera pax homini et vera libertas, quando et caro animo judice regitur, et animus Deo praeside gubernatur. Haec autem praeparatio, dilectissimi, licet omni tem
Abbreviated transcription (Latin):
Breorum quondam populus &
om̃s istłitice tribus cum propt̃
peccatorum suorum offensiones gra¬
inphilistinorum dñatione premeren¬
tur. ut suꝑare hostes suos possent si¬
cut sacra manifestat hystoria. iires
anuni & corporis indicto sibi repara¬
uere ieunio. Intellexerant eñi durã
ccuse mandatorũ dei. & morũ corrup¬
tione meruisse: frustraq se armis cer¬
tare. nisi prius uiciis repugnassent.
Abstinentes eigo a cibo & potu. seuere
sibi castigationis ad hibuere censurã
& ut hostes suos uincerent: gule ille¬
cebram in se ipsis ante incerunt. fac¬
tumq c̃. hoc mͦ ut seui aduersarii &
graues dñi esurientib cederent. quõ
libi saturos subiugarant. Et nostraq
dilectissimi inter multas ad uersita¬
tes & prelia consticuti. si similib reme¬
diis uti cupimꝰ. simili obseruationie
curemur. Cadem enim propemodum
causa nr̃a ẽ. que illorum fuit: qͣm si¬
Qui si donata nobis ꝑ dei gr̃am morũ
correctione uincantur. corporeorum

Expanded text:
braeorum quondam populus et omnes Israeliticae tribus, cum propter peccatorum suorum offensiones gravi Philistinorum dominatione premerentur, ut superare hostes suos possent, sicut sacra manifestat historia, vires animi et corporis indicto sibi reparavere jejunio. Intellexerant enim duram ctu se mandatorum Dei et morum corruptione meruisse, frustraque se armis certare, nisi prius vitiis repugnassent. Abstinentes ergo a cibo et potu severae sibi castigationis adhibuere censuram; et ut hostes suos vincerent, gulae illecebram in seipsis ante vicerunt. Factumque est hoc modo ut saevi adversarii et graves domini esurientibus cederent, quos sibi saturos subjugarant. Et nos itaque, dilectissimi, inter multas adversitates et praelia constituti, si similibus remediis uti cupimus, simili observatione curemur. Eadem enim propemodum causa nostra est quae illorum fuit: quoniam siQui si donata nobis per Dei gratiam morum 144 correctione vincantur, etiam corporeorum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium nacionum om̃iumq lingua¬
rum: & nullũ iam genus hominum
reperitur quod ñ tirannicis legib n¬
luctetur. dum ꝑ om̃s fines t̾re regeni¬
randa in xp̃o multorũ miliũ milia
prȩparantur. & appropinquante no¬
ue creaturȩ ortu. sp̃ualis nequitia
abhis quos possidebat extruditur
fremit ergo despoliati hostis impnis
furor. & nouum querit lucrũ. quia
ius perdit antiquum. Captat mde¬
fessus & ꝑuigil. si quas riꝑiat oues a
sacris gregib neglegentius euagan¬
tes. quas ꝑ prodnia uoluptatum &
ꝑ deuexa luxuriȩ in diuersoria mor¬
tis inducat. Inflaminat itaq iras
nutrit odia mouet cupiditates ir¬
ridet continentiam. incitat gulam
Quem enim temptare non audeat
qui nec ab ipso dño nr̃o iħu rp̃o co¬

Expanded text:
omnium nationum, omniumque linguaomnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. CAP. III. Quem enim tentare non audeat, qui nec ab ipso Domino nostro