comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta uob est
lectio recitata. sed ne
aliquib ipsa eiꝰ pla-¬
nities alta forcasse
uideatur. eam subbre¬
uitate tnͣscurrimus:
quatinꝰ eiꝰ expositio
ita nescientib fiat
cognita. ut tamen
scientib nonsit one¬
rosa. Quia uiris lu¬
xuria in lumbis sit
feminis inumbilico
testatur dñs. qui de
diabolo ad beatũ iob
loquit᷑ dicens. Uirtꝰ
eius in lumbis eiꝰ: &
fortitudo illiꝰ inum¬
bilico uentris eius.
princi¬
pali igitur sexu
lumborum no¬
mine luxuria desig¬
natur : cum dñs di¬
cit. Sint lumbi ur̃i
prȩcincti: Lumbos e¬
nim prȩcingimꝰ. cũ
carnis luxuriã ꝑ con¬
tinentiam coartamꝰ.¬
Sed quia minꝰ est mala
non agere. nisi etiam
quisq studeat & bo¬
nis oꝑib insudare: p¬
tinꝰ addit᷑. Et lucer¬
nȩ ardentes in manib¬

Expanded text:
ta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum Job lejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamusSed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manib
Abbreviated transcription (Latin):
uo aut̃ sunt
quȩ iubentur:
& lumbos res¬
tringere. & lucerna ᷤᷤ
tenere : ut &̃ mun¬
ditia sit castitatis
incorpore. & luiñ
ueritatis in oꝑatione.
Redẽptori & enĩ nr̃o
unum sine altero pla¬
cere nequaquã potest:
si aut his qui bona
agit adhuc luxuriȩ
inquinamenta non
deserit . aut his qui
castitate prȩminẽt
nec dum se ꝑbona o¬
pera exercet. N ec ca¬
stitas ergo magna ÷
sine bono opere. nec
opꝰ bonum est aliqͥd
sine castitate.

Expanded text:
uo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si autem is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate.
Abbreviated transcription (Latin):
omnib scĩs & uobis pater qͥa
peccaui nimis cogitatione locu-¬
tione & oꝑe mea culpa precor
uos orate pro me.
confiriet in oĩ oꝑe bono & ꝑ¬

Expanded text:
is ejus et vobis, Pater; quia peccavi in cogitatione, in locutione et opere, mea culpa; precor vos, orate pro me. confirmet vos in omni opere bono,
Abbreviated transcription (Latin):
net. Si aut̃ mortuum
fuerit : multũ fructũ affert.
tificandum & multiplican¬
dum: Mortificandũ infide¬
litate. iudeoꝵ: multiplican¬
inquit animã suam ꝑdet
eam. Quod duob modis
intelligi potest. Qui amat
ꝑdet. id ÷ si amas ꝑde. Si
cupis uitã tenere in xp̃o:
noli mortẽ timere ꝓxp̃o.¬

Expanded text:
net. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. tificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplican animam suam perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli
Abbreviated transcription (Latin):
uos ipsi iudicate. Quis
sar dix̃. Qui factꝰ .ẽ.¬
est uniu̾sȩ creaturȩ. &¬
facturã surdam & mu¬
tam: Deciꝰ cęsar iratꝰ eũ
iussit in conspectu suo
expoliari. & cȩdi cum
scorpionib ĩpso decio
clamande. Deos blasfe¬
mare noli. Beatꝰ lau¬
rentiꝰ inter ipsa dormen¬
ta dicebat. Ego qui¬
dem gr̃ãs ago dõ meo.
suos. Tu miser torqͤ¬
ris in sania tua. & ins
furore tuo. Deciꝰ cȩsar
dix᷑. Leuate eum. & da¬
teante conspectum¬

Expanded text:
uos ipsi iudicate . quisar dixit; Quis factest uniuersę creature factura surda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qsuos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
de. & cardi. Et dix̾ eide¬
cius cȩsar. Sacrifica dus.
uectabit᷑. Beatꝰ lauren¬
tiꝰ dix̃. Infelix. has eꝓu¬
las ego semꝑ desideraui.
Nam tormenta ȩt̾na tibi

Expanded text:
et cardos;| Et dixit ei decius cesar; Sacrifica diis; uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormenta ista pena tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Cũ uenissent ambo
simul ante conspectum
ualeriani. ualerianꝰ dix̃
ad beatũ laurentium.
Iam depone ꝑtinaciam¬
aut triduo. & ꝓfero T̃
thesauros. Respondit ua-¬
tum. In tua pollicitatio¬
ne habeat triduo indu
atus laurentiꝰ datu si¬
bi triduo induciis thes¬
auros ꝓmisisset se decla¬
rare: Completis autem
trib dieb. prȩsentauit
fecto. Ubi sc̃ thesauroͥ.
quos pollicitꝰ es pręsen¬
tare: Beatꝰ laurentiꝰ
collecta multitudine
introduxit inpalatiũ
pauꝑes. & uoce clara
dixit beatꝰ laurentiꝰ.
Ecce istist̾ thesauri e¬
qui insingulis asper
decio cȩsare. Quid ua¬
riaris ꝑ multa. Sa¬
crifica diis. & obliuis.¬

Expanded text:
t cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertinaciaaut triduo, et thesauros; Respondit uatum; In tua pollicitacione abeat triduo inducatus laurentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem tribus diebus praesentauit|fecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . et uoce clara| dixit beatus laurentius; Ecce isti sunt thesauri ęqui in singulis asperdecio cesare;| Quid uariaris per multa ? sacrifica diis; Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi homo incustodia mul¬
to tẽpore gentilis. qui
plorando amissis ocłis
Crede infiliũ dĩ dnm¬
tizare. & illum mabit
de. Respondit lucillꝰ
sideraui baptizari in
dixit. Si extoto corde
credis: Respondit lucil.¬
lus cum fletu dicens. Ego
unc beat¬
laurentiꝰ cateciza¬
uit eum. & accepta aqͣ
fessione lauant᷑. Lu au¬
de. credo. Et benedix̃
aquã: Et cũ expolias¬

Expanded text:
ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis Crede in filium dtizare . et inluminabit te;| Respondit lucillus sideraui babtizari in|dixit; Si ex toto cor| de credis? Respondit lucillus cum fletu dicens; Ego Tunc beatlaurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . fessionede . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expolias
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros iam expendi
quos tradidisti michi.¬
pardenio tribuno. Eadẽ¬
nuntiauit decio. qͦd lau¬
rentiꝰ qui habebat thes-¬
auros reconditos archi¬
diaconꝰ syxti. incustodia
teneretur: Gauisus ÷.¬

Expanded text:
m expendi, quos tradidisti mihi,Parthenio tribuno. ntiavit Decio quod Laurentius, qui haberet thesauros reconditos, archidiaconus Sixti in custodia teneretur. Qui gavisus,
Abbreviated transcription (Latin):
ei ypolitꝰ. Si dictis fac¬
da compenses: faciã
quȩ hortaris. Dicit ei
uratꝰ laurentiꝰ. Audi
me & quȩ hortatꝰ sum
citiꝰ fac quia idola mu
re solito catecizauit eũ.
Et accepta aqua benedix̃.
& baptizauit eum. Et ex¬
tersus: aqua: cȩpit dicere
y politꝰ. Uidi animas in¬
nocentiũ lȩtas gaudere.
Et dix̃ ad beatum lauren¬
tium cũ lacrimis. Ad iuro

Expanded text:
ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum cicius fac . quia idola mutre solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiuro
Abbreviated transcription (Latin):
& modo uideo.
unc audientes mul¬
ei cęci: ueniebant
ad beatũ laurentiũ
cũ lacrimis. Et beatꝰ
laurentiꝰ incustodia po¬
sitꝰ ypoliti. ponebat
& illuminabant᷑. Ui
ad beatũ laurentium.
Ostende mͥ thesauros ȩc¬
cłȩ. Dicit ei beatꝰ lauren¬
tius. O ypolite si credis

Expanded text:
 modo uideo; unc| audientes multi ceci . ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatus laurentius in custodia positus ypoliti . ponebat  inluminabantur; ad| beatum laurentium; Ostende michi thesauros ęcclesię; Dicit ei| beatus laurentius; O ypolite si credideris
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: At ille respon¬
dit. Credo. Et ascendit
in celum. unde uentur
est iudicare uiuos &
mortuos & scłm per¬

Expanded text:
rexit? At ille respondit; Credo; Ascendit ad celum inde uenturus| est iudicare uiuos et mortuos et sae
Abbreviated transcription (Latin):
quã reticere ueritatem
randa ioħ̃is daptutȩ ge-¬
nuina natiuitas consecra¬
iit ui iccirco in hoc se¬¬
climerna bi. pensati¬

Expanded text:
atem randi Joannis Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
obinutuit. nec pͥstinũ
loqͣndi recepisset usũ:
nisi nom̃ pueri qͦ uocan¬
dus. ẽet. clausi oris eiꝰ
ita factũ ÷: ut os sa¬
cerdotale qͦd trepida¬
tio colugauerat dubi¬
tandis. meritũ filunas¬
centis absolueret. o
reparata pat̾ris lingua
infantis głam gtestaret᷑.
uid autlꝰ U¬
de continentiȩ eiꝰ
uirtute qͣd de amore
iustitiȩ loqͣr cui ũc̃ le¬
gitui inimitabilis mnobꝰ
& luce ipsa carior ueri¬
t̾as fuit : Conuersatus
enim in deserco uestitũ
habens depilr cameliꝰ
& zonã pellicã circa
lũboi suoi iocustas ede¬
hat & mel siluestre. ut
increpaturꝰ hominũ ma¬
la nulla pęrat᷑ hahere
uel inueste uel in epulis
uoluptatẽ. Beniq tan¬
ta etꝰ mentẽ quunȩ legiᷤᷤ
cmilatio nossiaebatut
praratatẽ pfĩde gene¬
raners xphico nugore

Expanded text:
obmutuit, nec pristinum obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae gener
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. dequo ꝓph̃ica an¬
nuntiatione prȩdictũ
est. Uox clamantis in
deserto. parate uiã dñi.
rectas facite sęmitas dĩ
sic̃ & clamauit. ut uo¬
ciferante salutis prȩco¬
ne  obturatas diu aureᷤ
mortaliũ prȩdicatio cȩ¬
lestis aꝑiret.
uis ergo huimodi
ꝓphetã ñ tota ã¬
miratione suscipiat. quẽ
tantũ recognoscit obtiꝰ¬
nuisse de deo ut ante
eiꝰ merita laudarentur
quã natuntas formare¬
tur. Hic gͥ zachariȩ
iusaissimo sacerdoti cũ
ctꝰ fat ilitati senissi.¬
mȩ coniuigis. success. onẽ
uotiui germinis despe¬
rasset. om̃ipotentis dĩ
cura ꝑ angłm ꝓmittitꝰ
nasciturꝰ. Et bene senis¬
simis parentib nouus
filiꝰ datur. qͥ senescenti
labentiq mundo unige¬
nitũ dĩ ad spe futurȩ
uuentutis oftenderet.
uid illud.¬
qͣnto .ẽ. stupore
mirandũ. qͦd zacharias
ipse dũ prȩcursorẽ salu¬
taris uerbi concipiendũ
senili aluo paulo tar¬
dius credit silentio re¬
pentinȩ taciturnitatiᷤᷤ

Expanded text:
mi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. uis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum t sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud,que est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis
Abbreviated transcription (Latin):
randa recordatio. ẽ. Be
talis honorat᷑ intan¬
saluatorẽ nr̃m ñ solũ ẽẽ.
uenturũ: sed aduentasse
iã & cohabitare hominib
ueritate prȩsentis testi¬
monii reuelaret. Quẽ cũ¬
int̾ ꝓmiscuas turbas ad
baptismũ suũ ꝓperare ui¬
disset: uelut digito de¬
monstrans ait. Ecce agnꝰ
dĩ. ecce qͥ tollit peccata
uam innocens. ẽ. huiꝰ
uita. uel qua possu

Expanded text:
randa recordatio est. B. talis honoratur, in tanSalvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata uam innocens est hujus vita, vel possu
Abbreviated transcription (Latin):
prȩterit. caeca iã
nocte ꝑuenit. Qͦd
in ȩccła collatũ dũ ui¬
gili is scẽ deuotionis
excolitur: matrona
quȩdam loci eiꝰ para¬
lisi disoluta ita ut
nullum membrũ suo
fungeretur officio.pre¬
carie deposcit . ut fe-¬
retro corporis subde¬
retur: ibiq usq ad lu-¬
cem extenta decubuit.
Maturȩ corpꝰ attollit᷑.
surgit & mulier. &ui
uificata ꝑ mortuum.
mirantib popłis ꝓp̾is
pedib debitum reddit
obsequiũ. Excipun
galliȩ patronũ ꝓpͥũ
maiore famulatu. qp¬
pe ubi reuerentiȩ iun¬
gebatur affectꝰ. Smẽ
hominũ genꝰ. diuerso
occurrit officio. Alii
uias preruptis deposi¬
tis molliunt. & pon¬
tium innouatione con¬
tinuant. Alii expen¬
sas ingerunt. alii psal¬
mis intonant. alii col-¬
la subponunt. Reful¬
gebat ꝑ cussa solis ra-¬
dio. splendorem sibi
cans luminũ multi¬
tudo. totoq ministe¬
rio karitatis ꝓpriȩ
redditur ciuitati. ubi
sepultꝰ corpore cotidia¬
nis miraculis uiuit in¬

Expanded text:
praeterit, caeca iam praeterit, caeca iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum membrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi cans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis propriae redditur civitati, ubi, sepultus corpore, cotidianis miraculis vivit
Abbreviated transcription (Latin):
Partẽ prȩsump¬
sit imperiũ. partem
uindicant sacerdotes :
Et quod fieri deopib
solet. nascit᷑ de exigui¬
tate contentio. dũ de¬
est qͦd capiant. Soliꝰ
benedictionis hȩres :
capsulam cũ scĩs re¬
gina suscepit: Cucul¬
lam cũ interiore cili¬
cio. petrus episcopꝰ u¬
surpauit. Sex uꝰ anti-¬
stites. ut aliqͥd monim̃¬
ti ex successione sc̃itatis
acciꝑent : disrumpere
quod suꝑ fuerat ma¬
luer̃. Unꝰ pallium: cin¬
gulum alter accepit.
Duo tunicam. duo sa¬
gulum diuiser̃. Deinde
ãpparatu defuncti fer-¬
uent studia conferen¬
tium. accusantium
Cur parua expensa
mortuo deb̾etur. Aco-¬
lius corpꝰ aromatũ con¬
strictione solidauit:
regina uestiuit. Quib
om̃ib rite ꝑfectis. ex¬
pensis & euectionibus
iter instruit imꝑator.
ministrosq eiꝰ copiosa
largicione. ꝓsequitur.
Sacerdotes religionis ob¬
sequiũ & inpresenti in¬
struunt. & ordinationẽ
prȩmittunt. unũq ag¬
men informat᷑ ad gal¬
lias.

Expanded text:
partem praesumpartem praesumit imperium, partem vindicant sacerdotes, et quod fieri de opibus solet, nascitur de exiguitate contentio, dum deest, quod capiant, – solius benedictionis heredes! Capsulam cum sanctis. regina suscepit; cucullam cum interiore cilicio Petrus episcopus usurpavit. Sex vero antestites, ut aliquid monumenti ex successione sanctitatis acciperent, disrumpere quod superfuerat maluerunt: unus pallium, cingulum alter accepit; duo tunicam, duo sagulum diviserunt. 44. Deinde apparatum defuncti fervent studia conferentum, accusantium, cur parva expensa mortuo deberetur. Acolius corpus aromatum constrictione solidavit, regina vestivit. Quibus omnibus rite perfectis, expensis et evectionibus iter instruit imperator ministrosque eius copiosa largitione prosequitur. Sacerdotes religionis obsequium et in praesenti instruunt et ordinatione praemittunt, unumque agmen informatur ad Gallias.
Abbreviated transcription (Latin):
debar michi ꝑ noctur¬
nũ soporem: a dño
nr̃o uiatieũ peregri¬
naturꝰ accipere. Et
tionis inqͥrerẽm: ne
metuas inquit. ad pa¬
triam ñ ad peregri¬
nationẽ te dirigo.
ubi habebis qͥetem
& requiẽ sempit̾nã.
Diriuabant intellectu
alio somniii sacerdo¬
tes. sed ille studiosiꝰ
cõmendabat extrema
dies aliquot sequeret᷑
in cõmodũ. Quo ingra¬
uescente. ciuitas dota
turbatur. accelerabat
transitum qui uoca¬
bat ad głam. & fessũ
a laborib dñs in ui¬
tat ad prȩmia. Regi¬
imperii suꝑ cilio
occurrit pauperi.re¬
quirit infirmũ. tri¬
buens quicquid ab
ea beneficii postulat.
Peculiariter sane pe¬
tit. quod illa inita
concessit. ut gleba
corporis sui patriȩ
redderetur. Uisitan¬
tiũ uͦ tanta fuit di¬
eb ac noctib mul¬
titudo. qnͣtũ aut ad¬
misit aditꝰ aut do¬
mꝰ recepit. Tempꝰ
omne. choris psal¬
lentib tenebatur.
Septimo in cõmodi
die: ad celos anima
felix & begga transfer¬
tur.
ereditas deinceps
relicta diuiditur.

Expanded text:
nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et tionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius commendabat extrema, dies aliquot sequeretur incommodum; quo ingravescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam laboribus Dominus invitat ad praemia. Regiimperii supercilio, occurrit pauperi, requirit infirmum, tribuens, quicquid ab ea beneficii postulat. Peculiariter sane petiit, quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur. Visitantum vero tanta fuit diebus ac noctibus multitudo, quantum aut admisit aditus aut domus recepit. Tempus omne choris psallentibus tenebatur. Septimo incommodi die ad caelos anima fidelis et beata transfertur. Hereditas deinceps relicta dividitur;
Abbreviated transcription (Latin):
hiehat. Offensus enim
ꝑbe insolentia regio¬
nis uir magnificꝰ esitius
qui tune rem publicam
gubernobat. en chari fe-¬
rocissimo alanoꝵ regi
loca illa inclinanda pͥ
rebellionis prȩslimptione
ꝑmiserat. quȩ ille aui-¬
ditate barbaricȩ cupidi-¬
tatis inhiauerat. Itaq
genti bellicossimȩ regiq.
idolorũ ministro obicit᷑
senex unꝰ. sedtamen om¬
nib xp̃i prȩsidio maior
& fortior. Nec mora fe¬
stinꝰ egredit᷑. qͥa immi¬
nebat bellicꝰ apparatꝰ.
Iam ꝓgressa gens fuerat.
totumq iter eques ferra-¬
tus impleuerat. & tamen
sacerdos nr̃ obuiꝰ fere¬
batur. donec ad reggem
ipsum qͥ subsequebatur
accederet. Oecurrit ini-¬
tinere iã ꝓgresso. & ar¬¬
mato duci inter suoꝵ
cateruas opponit᷑. Me¬
dioq interprete. pͥmũ
precem supplicem fundit:
Deinde increpat diffe¬
rentem. Ad extremũ
manu iniecta. freni ab¬
enas inuadit. atq in
eo loco umuersũ sistit
exercitum .L¬

Expanded text:
biebat. Offensus enim biebat. Offensus enim superbae insolentia regionis vir magnificus Aetius, qui tum rem publicam gubernabat, Gochari ferocissimo Alanorum regi loca illa inclinanda pro rebellionis praesumptione permiserat, quae ille aviditate barbaricae cupiditatis inhiaverat. Itaque genti bellicosissimae regique idolorum ministro obicitur senex unus, sed tamen omnibus Christi praesidio maior et fortior. Nec mora, festinus egreditur, quia imminebat bellicus apparatus. Iam progressa gens fuerat totumque iter eques ferratus impleverat, et tamen sacerdos noster obvius ferebatur, donec ad regem ipsum qui subsequebatur accederet. Occurrit in itinere iam progresso, et armato duci inter suorum catervas opponitur medioque interprete primum precem supplicem fundit, deinde increpat differentem, ad extremum, manu iniecta, freni habenas invadit atque in eo universum sistit exercitum.
Abbreviated transcription (Latin):
beris excita conuene¬
rat. Aderat popłs spe¬
tator futurꝰ & uidex.
ad stabant partes dispa¬
ri conditione dissimiles.
Iinc diuma auctoritas.
inde humana prȩsump¬
tio. Hinc fides. in de ꝑ¬
fidia. In de pelaguis au¬
ctor. hinc cristꝰ. ¶Ui.
rimori in loco be¬
atissimi sacerdo¬
tes prebuer̃ ad¬
uersariis copiã dispu¬
tandi. quȩ sola nudi¬
tate uerboꝵ. diu inanir̃
& aures occupauit &e
tempora. Deinde anti¬
stites uenerandi .tor¬
rentes eloquii sui cũ
& ȩuan¬
gelicis tonitrib ꝓfuder.
Miscebatꝰ sermoꝓpriꝰ cũ
diuino. & assertiones ui¬
olentissimas lectionum
testimonia sequebant᷑.
Conuincit᷑ uanitas. ꝑfidia
confutat᷑. ita ut ad sin¬
gulas uerboꝵ obiectio¬
nes reos se dum respon¬
dere nequeunt faterent᷑
Popł̃s arbiter uix manꝰ
continet. iudiciũ tamen
clamore testatꝰ¬
IXdontũ detrans¬
marina expedi¬
tione remeaue¬
rat. et iam legatio armo¬
ricani tractꝰ fatigatio¬
nem beati antistitis am¬

Expanded text:
beris excita conveneberis excita convenerat, aderat populus expectator futurus et iudex, adstabant partes dispari conditione dissimiles: hinc divina auctoritas, inde humana praesumptio; hinc fides, inde perfidia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primori in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt adversariis copiam disputandi; quae sola nuditate verborum diu inaniter et aures occupavit et tempora. Deinde antestites venerandi torrentes eloquii sui cum t euangelicis tonitribus profuderunt; miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones violentissimas lectionum testimonia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia confutatur, ita ut ad singulas verborum obiectiones reos se, dum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbiter vix manus continet, iudicium tamen clamore testatdomum de transmarina expeditione remeaverat, et iam legatio Armoricani tractus fatigationem beati antistitis am
Abbreviated transcription (Latin):
solum inecclesus uerũ
etiam ꝑ triuia ꝑ rura
ꝑ deuia diffundebatur.
ut passim & fideles cat¬
holici firmarent᷑. & de¬
prauati uiã correctioniᷤᷤ
agnoscerent. E rat in
illis apostoloꝵ instar
& gła: auctoritas per
conscientiã. doctrina
ꝑ litteras. uirtutes ex
ccedebat prȩterea
tantis auctorib:
assertio uerita¬
tis: Itaq regionis uni¬
uersitas. in eoꝵ senten¬
tiam ꝓmta transierat.
La tebant abditi sinistrę
ꝑ suasionis auctores. &
mor e maligni sp̃s ge¬
mebant. perire sibi po¬
płos euadentes. Ad ex-¬
tremũ diuturna medi¬
tatione concepta. prȩ¬
sumunt inire confli¬
ctum. ꝑ cedunt conspi-¬
cui diu̾itiis. ueste fulgen¬
tes. circum dati adsen¬
tatione multoꝵ. Con¬
tentionisq subire aleã
maluer̃. quã inpopło
quẽ subuerterent pudo¬
rem taciturnitatis incur¬
rere. ne uiderent᷑ seipsos
silentio damnauisse. Illic
plane Immensȩ multi¬
tudinis uumerositas.
etiã cũ coniugib ac li¬

Expanded text:
solum in ecclesiis, verum solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura, per de via fundebatur, ut passim et fideles catholici firmarentur et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat in illis apostolorum instar et gloria, auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex ccedebat praeterea tantis auctoribus adsertio veritatis, itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores et more maligni spiritus gemebant, perire sibi populos evadentes. Ad extremum, diuturna meditatione concepta, praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum, cognitionisque subire aleam maluerunt, quam in populo, quem subverterant, pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensae multitudinis numerositas etiam cum coniugibus ac li
Abbreviated transcription (Latin):
tam diu usui fuit. nisi¬
forte donatũ ÷: donec
aðtritione nimia sol¬
ueret᷑. cilicio semꝑ in¬
dutꝰ in herente. Spa¬
tium uͦ lectuli sui tra
latiles. in iectos cineres
coti diana impressione
densati. inconfecti so¬
li duritiam prȩferebaN.
Stratũ omne. subiecto
cilicio &t suꝑ posito uno
tantũ sagulo fuit. Ca¬
put abumeris ꝑ ceru-¬
cis confiniũ. nulla sub
lum.raro calciamen¬
ta detraxit. Redimitꝰ
loro semꝑ & capsula.
scͥoꝵ reliquias continen¬
te Iugis gemitꝰ. oratio
ꝑseuerans. Longum enĩ
tempꝰ somnũ capere in¬
ter tormenta ñ poterat
Dicat quisq quod sense¬
rit: Cȩterũ absolute
definio. beatũ germanuꝰ
inter tot cruces longũ
traxisse martyriũ. Inte
rea brittanniarũ insulã
quȩ inter om̃s eft
uel prima uł maxima.
a postolici sacerdotes rap¬
tim opimone prȩdicati¬
one. uirtutib impleue¬
runt: Et cum cotidie
irruente frequentia sti¬
parent᷑. diuinꝰ iermo ñ

Expanded text:
tam diu usui fuit, nisitam diu usui fuit, nisiforte donatum est, donec adtritione nimia solveretur, cilicio semper inus inhaerente. Spatium vero lectuli sui trabebant, iniectos cineres cotidiana inpressione densati, inconfecti soll duritiam praeferebaut. Stratum omne subiecto cilicio et superposito uno tantum sagulo fuit; caput ab humeris per cervicis confinium nulla subllum, raro calciamenta detraxit, redimitus loro semper et capsula sanctorum reliquias continente. Iugis gemitus, oratio perseverans; longum enim tempus somnum capere inter tormenta non poterat. Dicat quisque, quod senserit; ceterum absolute definio, beatum Germanum inter tot cruces longum traxisse martyrium. rea Brittaniarum insulam, quae inter omnes est vel prima vel maxima, apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus impleverunt; et cum cotidie, inruente frequentia, stiparentur, divinus sermo non
Abbreviated transcription (Latin):
enattari non porist.
qua hostilitate uim
si oi ipli eouscinent.
plicia corporis
sa ꝑstringam. Ex ea uͦ¬
die qua sacerdotii sũp¬
sit exordium usq ad
terminũ uite. tanta
obsinatione tabe cor-¬
poris animã suã pauit :
ut nunquã panẽ frum̃¬
ti ñ uinũ ñ acetũ non
oleum ñ legumen nun¬
quã uel salem adusũ
condiendi saporis acce.¬
perit. Sane die resur¬
rectionis uł natiuitatis
dominicȩ potiones sin¬
gulȩ sumebant᷑. inqͥb
ita uini sapor aquis
nimiis diluebatur. ut
aceti austeritas solet
largis ꝑ mixtionib dẽ¬
perari.¶ In refectionib
primum cinerem pre.¬
libauit. deinde panẽ
ordeaceum sumsit. que
tamen ipse excussit &¬
moluit: Et cũ hic cyb
grauior ieiuniis indicit᷑:
nunquã nisi uesꝑe. in¬
terdum tamen in ebdo-¬
mada media. plerũq
die septimo ponebatur.
Indumentũ. eꝰ culla ce
tunica in discretis fue¬
re demporib. Nam neq:
hieme accessit adiectio.
neq aestate leuamen
amissũ ÷. Quod utrũq

Expanded text:
enarrari non potest, qua hostilitate vim sibi ipse consciverit, plicia corporis sui sa perstringam. Ex ea die, qua sacerdotii sumpsit exordium, usque ad terminum vitae tanta obstinatione tabe corporis animam suam pavit, ut numquam panem frumenti, non vinum, non acetum, non oleum, non legumen, numquam vel salis ad usum condiendi saporis acceperit. Sane die resurrectionis vel nativitatis dominicae potiones singulae sumebantur, in quibus ita vini sapor aquis nimiis delebatur, ut aceti austeritas solet largis permixtionibus temperari. In refectionibus primum cinerem praelibavit, deinde panem ordeaceum sumpsit, quem tamen ipse excussit et moluit. Et cum hic cibus gravior ieiuniis iudicetur, numquam nisi vespere, interdum tamen in ebdomada media, plerumque die septimo ponebatur. 4. Indumentum cuculla et tunica indiscretis fuere temporibus. Nam neque hieme accessit adiectio, neque aestate levamen admissum est. Quod utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Si uerã deo
penitentiã obtu¬
leris: uerã eiꝰ in dulgen-¬
tiam consequeris. Dix
uerã dõ penitentiã offe¬
ro. ut om̃s codices meos
inquib erat illicita prȩ¬
sũptio¬
renunciauerim artib ini¬

Expanded text:
tor: «Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptiorenunciaui actibus ini
Abbreviated transcription (Latin):
plura quã dimiserat. inque sus¬
ciꝑet eiꝰ matrẽ qui illa donauerat:
Set in ea societate beatꝰ ioħs re¬
ceꝑat centuplũ. ubi nemo di¬
cebata liqͥd suũ sed erant illis
omĩa cõmunia: sicut inactib
erant. quasi nichil habentes:
& omĩa possidentes. Quomodo
gͦ matrẽ magistri & dñi sui
discipłs & famulus accepit in
sua. ubi aliquid suũ nemo di¬
quia paulopost in eodẽ
libro legitur. quotqͦt eni pos¬
sessores predioꝵ uł domoꝵ
erant. uendentes afferebant
pretia eoꝵ. et ponebant ante
pedes apłoꝵ. distribuebatur
autẽ unicuiq pro ut opꝰ
erat. incelligendũ ẽ. sic
distributũ fuisse huic dis¬
cipło quod opꝰ Lerat. ut
illic etiã beate marie
gͦ eã insua. nõ predia. que
nulla ꝓpͥa possidebat: sed
offitia que ꝓpͥa dispensa¬
tione exȩquenda curabat.

Expanded text:
plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes perceperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia, sicut in Actibus erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dquia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae ergo eam in sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
t enim uenerandus
baptista muto patri
aꝑuit linguã: ita aures
hominum salutaris grẽ
mnouauit auditu. Cla¬
mabat autem in deserto.
ubi predicationem eiꝰ nec
insolens turba ꝑstreꝑet:¬
nec infidelis rideret au¬
ditor. sed hi tantũ audire
possent: qui predicantẽ
uerbum salutis eura tan¬
tum diuini cultus expe¬
terent. ⁊aduerterent
eum uera annuntiare
de xp̃o: qui ꝑ assertionẽ
iustitie ut illicitas hero¬
dis nuptias increparet
nec regem timuisset
offendere. nec squalorem

Expanded text:
t enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝙisco¬
patũ turo¬
nicȩ eclȩ pete¬
batur. Secl cũ erui mo-¬
nadaric suo non facile
posiet: ruritiu quidam
unꝰ eciuib uxoris lan¬
guore suntulato adge¬
nua illiꝰ ⁊ nolutꝰ ut e¬
grederetur s oemunit.
ta disꝑositis⁊ iutinere
cuinũ tuchui. sub quadã
iustodia ad ciuitatẽ usꝙ

Expanded text:
ad episcopatum Turonicae Ecclesiae petebatur; sed cum erui a monasterio suo non facile posset, Ruricius quidam, unus e civibus, uxoris languore simulato, ad genua illius provolutus, ut egrederetur obtinuit. Ita dispositis jam in itinere civium turbis, sub quadam custodi
Abbreviated transcription (Latin):
itu psalmũ hunc le¬
ctum fuisse. ut teibi.¬
niũ oꝑis sui defensor
ardiret: quia exore in¬
fantiũ atq lactentiũ
in martino dñi laude
ꝑfecta. & ostensus pa-
copatu: qualẽ se qͦn¬
tũq prȩstiterit ñ. ẽ.
nr̃ȩ facultatis euolue¬
re.Idem enĩ constan¬
tissime ꝑseuerabat.
qui priꝰ fuerat. Fadẽ
incorde eiꝰ humilitas.
eadẽ inuestitu eiꝰ uili-¬
tas erat : Atq ita ple¬
nus auctoritatis &
gr̃e implebat episco¬
pii dignitatẽ: ut ñ
tamen ꝓpositũ mona¬
chi uirtutẽq desere¬
ret.
pere pretiũ. ẽ.
etiã illud insere¬
re lectioni : qualit̾ scm
eiꝰ corpuscłm in loco
ubi nunc adoratur.
fuerit angło annuen¬
te tnslatũm. Anno
exagesimo qͦrto post
transitũ gloriosi domni
martini: beatꝰ ꝑpetuus
turonicȩ sedis cathedrã
sortitꝰ : dignitatis. Ad¬
eptusq hunc apicẽ: cũ
magno uotoꝵ consensu
fundam̃ta templi am¬
pliora quã fuerant suꝑ
beata mẽbra locare dis¬
posuit. Quod sagaci

Expanded text:
tu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pari episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis evolvere. Idem enim constantissime perseverabat qui prius fuerat. Eadem in corde humilitas, eadem in vestitu ejus vilitas erat: atque ita, plenus auctoritatis et gratiae, implebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi virtutemque desereret.perae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci
Abbreviated transcription (Latin):
nter episcopos tamnei ÷ͥ
affuerant. precipue de¬
fensor quid̃a nomine di¬
citur refotue. Unde
ulũ les one ꝓphetica
tunc notatũ. Nã cum
di eo dia ofricui eiat

Expanded text:
nter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum di eo die officium erat
Abbreviated transcription (Latin):
adusum nob uertunt᷑ ulti¬
onis. Tranqͥllitatẽ qͥppe hu-¬
manȩ pacis. adusũ u̾timus
uanȩ securitatis. Peregrina¬
dionẽ t̾rȩ : ꝓhabitatione di¬
leximꝰ pat̾riȩ. Salutẽ cor-¬
porũ : redegimꝰ inusũ uitioꝵ
Ubertatis abundantiã: ñ
ad necessitatẽ carnis. sed ad
ꝑuersitatẽ intorsimꝰ uolun-¬
tatis. Ipsa serena aeris: ad
amorem nob̾ seruire coȩgimꝰ
terrenȩ delectationis.INrłi¬

Expanded text:
ad usum nobis vertuntur ultiad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo ꝑbella & seditio¬
nes ñ statĩ finis. qͥa mul¬
ta debent mala p̃currere
ut malũ ualeant sine fine
nuntiare. Sed cũ tot signa
ꝑturbationis dicta sint: opor¬
tet ut eoꝵ considerationem
breuit̾ ꝑsingula ꝑstringamꝰ.
quia necessẽ ÷ ut alia ẽ cȩlo.
alia ẽ terra. alia abelementiᷤ.
alia abhominib patiamur.
Ait enĩ. Surget gens contra
gentẽ. Ecce ꝑturbatio homi¬
nũ. Crunt t̾rȩmotꝰ magni
ꝑloca. Ecce respectꝰ irȩ desuꝑ.
Frunt pestilentiȩ. Ecce in ȩqͦ¬
litates corporũ. Erit fames.
Ecce sterilitas t̾rȩ. Terroresq
decȩlo & tepestates. Ecce in¬
aequalitas aeris.
uia ergo om̃ia consũ¬
manda st̃. ante consũ-¬
mationẽ omia ꝑturbantur:
Et qui incunctis delinqͥmus.
incunctis ferim᷑. ut impleat᷑
quod dicit᷑. Pugnabit ꝓ eo
orbis t̾rari̾ cont᷑ insensatoᷤᷤ.
Oinia nanq quȩ adusũ uitȩ
accspimꝰ. adusũ conu̾timꝰ
culpȩ. Sed cuncta quȩ ad
usũ prauitatis infleximus.

Expanded text:
Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. uia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insenOmnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ꝑtinent: seditioneᷤ
adciues. Ut gͦ nos indicet
interiꝰ exteriq: turbari:
aliud nos fatet᷑ abhostib
aliud a fr̃ib ꝑpeti. Sed
his malis prȩuenientib:
quia ñ statim finis seqͣtur
adiungit. Surget gens
supra gentẽ. & regnum
adu̾sus regnũ: & t̾rȩmotꝰ
magni erunt ꝑloca. &¬

Expanded text:
nes ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens ra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae motus magni erunt
Abbreviated transcription (Latin):
nita.
eq enĩ incredi¬
bile ÷ qͥa iuxta
hoc qͦd alibi pre¬
cipit᷑ contendite intra-
re ꝑ angustã portam
honore se inuicẽ prȩue¬
mendo certarunt. uerũ
qualibet excausa con¬
tenderint. nos potiꝰ ñ
carnales adhuc discipłt
quid gelserint. sed sp̃ual
magister iusserit ui¬
deamꝰ. Dix̃ aut̃ eis . Re¬
ges gentiũ dñant᷑ eoꝵ.
& qui potestatẽ habent

Expanded text:
nita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem hab
Abbreviated transcription (Latin):
deprioratu discipłi
non initȩ contentioniꝰ
arguit. sed formã quã
seqͥuant᷑ humilitatis
mod esta ratione descri¶¬
bit. Inqua tamen op¬
tinenda maiores & prȩ¬
cessores id. ẽ. doctores
excłȩ ñ minima discre¬
tione opꝰ habent : ne
uidelicet regum gen-¬
tiũ instar dominari sub¬¬
iectis seq ab eis gaudeant
suꝑuacuis laudib attolli:¬
sed ad exemplũ regis e¬
terni quasi iuniorẽs eis
quib regendis prȩsunt
suant᷑ ac ministri. qͥa
NII rsi necesse. ẽ. ut sic
bene agentib ꝑ humili-¬
tatẽ sint socii. qͦtinꝰ con¬
tra delinquentiũ uitia.
ꝑ zelũ iustitiȩ sint erecti.
ut & bonis in nullo se
preferant : & cũ prauoꝵ
culpa exigit potestatẽ
ꝓtinꝰ sui prioratꝰ agnos¬

Expanded text:
de prioratu discipulinon initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit . In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est, doctores Ecclesiae non minima discretione opus habent, ne videlicet regum gentilium instar dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibsed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnos
Abbreviated transcription (Latin):
acta ÷ aut̾̃ & Bed
contentio int̾pri
eos: qͥs eoꝵ uide¬
retur. ẽe. maior. Sic̃ bo¬
nis. ẽẽ. moris solet in
scripturis semꝑ exempla
patrũ precedentiũ qͥb ad
meliora ꝓficiant. quib
agnitis desuis actib hu.¬
milient᷑ inqͥrere: sic e con¬
trario reꝓbi siqͥd forde in
electis reprehensibile rep̾¬
periunt quasi suas exeo
neqͥtias obtecturi aut
ꝓiusto defensuri. libentiᷤ.¬
sime solent amplecti:
Ideoq multo ardentiꝰ
legunt qͦd facta ẽ. con¬
tentio int̾ discipłos xp̃i¬
quis eoꝵ uideretur. ẽẽ.
maior. quã qͦd multi¬
tudinis credentiũ erat
cor unũ & anima una.
recolunt tenaciꝰ
qͦd facta ÷ dissen¬
tiointer barnaban &
paulũ ita ut disced̾ent
abinincẽ: quã qͦd idem
paulꝰ ait. Cũ erĩ sit in¬
ter uos zelꝰ & contentio.

Expanded text:
acta est autem et contentio inter eos, quis eorum videretur esse major. Sicut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Chriquis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et anima una . recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et con
Abbreviated transcription (Latin):
memorans.quos ꝑdu-¬
cit ad ioseph uirũ ma¬
riȩ. dequa natꝰ est
mansiones aduirginẽ
mariã plenã scĩ sp̃s
gurgite fluentem.
ac si indelligibilẽ ior¬
danem duce dño it̾u¬
nun uentũ sit: ipsũq
qui uelut hamꝰ inre¬
tis capite. sic infine
genealogiȩ positꝰ &
in mare hiuꝰ mani
apatre ns cortu¬
osum draco.
catũ occisus occidit:
atq humani generis
mortẽ mortuus morti¬
ficauit. E tideo uelut
fune duplicato iterato
scilicet uniꝰ cuiꝰq nomi¬
ne inrecis similitudine
genealogie ordo contexit᷑.
donee abhuiꝰ pͥncipio hoc
est ab abraham ad ha
quid aduncahis leuia¬
tan hamo tuo. aut ar¬
milla ꝑforabis maxilla
carnationis xp̃i iste cap¬
tus est. quia dũ in illo
appetit aescam corpo¬
ris tnͣsfixꝰ ÷ aculeo di¬
uinitatis.
quanta st̃ que
incȩlis: uilescunt ani¬
mo omĩa quȩ habent᷑
interris.Terrena nanq
substantia suꝑnȩ feli¬
citati comparata: pon¬
dus est ñ subsidiũ. Tem¬
poralis uita: et̾nȩ uitȩ

Expanded text:
os perducit ad Joseph virum Mariae, de qua natus est mansiones ad virginem Mariam plenam sancti Spiritus gurgite fluentem, ac si intelligibilem Jordanem duce DomiNun, ventum sit; ipsumque qui velut hamus in retis capite, sic in fine genealogiae positus, et in mare hujus mundi a Patre missus, tortuosum draconem aduncatum occisus occidit, atque humani generis mortem mortuus mortificavit. Et ideo velut fune duplicato, iterato videlicet uniuscujusque nomine, in retis similitudinem genealogiae ordo contexitur, donec ab hujus principio, hoc est, ab Abraham ad hamquid aduncabis Leviathan hamo tuo, aut armilla perforabis maxillas carnationis Christi iste captus est, quia dum in illo appetiit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. quanta sunt quae in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
dia angłoꝵ choris in¬
ter ee. cũ beatissimis
spiritib głȩ condito¬
ris assistere. prȩsentẽ
uultum dei cernere. in¬
circumscriptũ lumen
uidere. nullo mortis
metu affici. incorrup¬
tionis ꝑpetuȩ munere
lȩtari : Sed ad hȩc
audita mnardescit ani¬
mꝰ. iamq illic cupit
assistere ubi se sperat
sine fine gaudere.
ed ad magnal Ill.¬
ꝑueniri ñ potest:
insi ꝑ magnos laboreᷤ.
Unde & paulꝰ ȩgregiꝰ

Expanded text:
 choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna prrveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ. Tunc &e¬
nim bene nrãm ani¬
mam odimꝰ. cũ eiꝰ car¬
nalib desideriis non
ad quiescimꝰ. cũ eiꝰ
appetitum frangimꝰ.¬
& eiꝰ uoluptatib relu¬
ctamur. Quȩ ergo
contempta ad meliꝰ
ducit᷑ : quasi ꝑ odiũ
amatͬ. dic sic Nimi¬
rum ex hib̾e ꝓocimis.
nrĩs odii discretionẽ
debemꝰ ut meis &
diligamꝰ quod sunt.
& habeamꝰ odio quod
inob̾ itinere obsistu

Expanded text:
semetipsum. Tunc etesemetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s & sorores . ad huc
autem & anmnã suã.
non potest m̃s. eẽ. dis¬
ed ꝑcunctari libet
quomꝰ parentes & car¬
naliter ꝓpinqͦs prȩ-¬
cipimur odisse: qui iu¬
bemur & inimicos di¬
ligere. Et certe de u
rem diligendã
prȩdicat. cum
magister dicat. qui
ux orem non odit
non potest m̃s. ẽe. diᷤ¬
cipłs. Nunqͥd aliud
udexͣ nuntiat. aliud
prȩco clamat: An si¬
mul & odisse possu¬
mꝰ & diligere Sed
si uim prȩcepti per¬
pendimꝰ. utrunq a¬
gere ꝑ discretionem
ualemꝰ. ut eos qui
nobis carnis cogna¬
tione comuncti sunt
& quos paimos nouimꝰ
diligamꝰ. & qͦs aduer¬
sariõs inuia dei patimͣ
odiendo & fugiendo nes¬
ciamꝰ.
uasi enim ꝑ odiũ
diligitur. qui car¬
naliter sapiens.
dum praua nobis inge¬
rit non audit᷑. Ut au¬
tem dñs demonstraret
hoc erga ꝓimos odiũ
non affectione ꝓced̾e
sed decaritate ad didit
itaq prȩcipimur pro¬
ximos. odisse &e am
onstat ergo qͥa
amando debei
odisse ꝓximum.
qui sic euꝰ odit sicut

Expanded text:
res et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse disSed percontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere? Et certe Veritrem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidititaque praecipimur proximos, odisse et Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
il iiduuid. filiabra¬
ham. Ordo prȩ¬
posterꝰ. sed necessa¬
rio permutatꝰ. Si enĩ
primum posuisset abra¬
ham & postea dauid:
rursus ei repetendꝰ fu¬
erat abraham. ut ge¬
nerationis series texe¬
retur. Ideo autẽ cȩte¬
ris pretermissis horũ
filium nuncupauit:
quia ad hos tantum
facta est de xp̃o repro¬
nissio. Ad abraham
insemine tuo inquit
benedicentur om̃s gen¬
des terre. Ad dauid uͦ
ait. Defructu uentris
tui ponam super sedẽ
tuam. Abraham ge¬
nuit isaac. Isaac aut̃
genuit iacob. E xequit᷑
ciggo humana genera¬
tionem xp̃i matheus.
abipso ꝓmissionis xp̃i

Expanded text:
ilii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes terrae . Ad David vero ait: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Abraham genuit Isaac, Isaac autem genuit Jacob. Exsequitur ergo humanam generationem Christi Matthaeus ab ips