comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to magis licet leue pecm̃ enis graue esb
crimen. Sicut enĩ hũilitas in potente sub¬
limis ⁊ magnificata est: ita ⁊ culpa euis
pro crimine habenda est. exceptis enim
pcc̃is que constat om̃ib ẽẽ islicita. Non sĩ¬
a licent potentib que sunt ꝯcessa hũilib.
Dignitoso emĩ hoĩ negociari deforme esp.
⁊ popiam ingredi notabile est. Senato¬
uib qͦ fenus ifamia est. Si ergo in hns
ienss nuienti notandi sunt. t anto magie
bei s issituendi sunit si peccaneriñt. Per
hei gͦ apparet daid grauissime peccasse. ⁊
quide duplici modo comu̾sus tñ ⁊ homicidis
⁊adult̾i ueniam consecutus est. ⁊ quodam¬
modo amplus deflens reformatus est. sum
em a ꝓpha nathan argueretꝰ : pccm̃ celare
nõ ausus est. s confeisus est dicens. peccam
dtio. tunc respondit ꝓpħ̾a ⁊ dixit er abstu¬
lit dñs pocm̃ tuum ⁊ nõ morieris quĩ pem¬
tuisti. ⁊ quia inuenitur postea aph̾asse:

Expanded text:
to magis, licet leue peccatum eius, graue est to magis, licet leue peccatum eius, graue est crimen. sicut enim humilitas in petente sublimis et magnifica est, ita et culpa eius pro crimine habenda est. exceptis enim peccatis, quae constat omnibus esse inlicita, non omnia licent potentibus, quae sunt concessa humilibus. dignitoso enim homini negotiari deforme est et popinam ingredi notabile est; senatoribus quoque fenus infamia est. si ergo in his inuenti notandi sunt, quanto magis rei constituendi sunt, si peccauerint! per haec ergo apparet Dauid grauissime peccasse, et quidem duplici modo: conuersus tamen et homicidii et adulterii ueniam consecutus est et, quod amplius est, deflens reformatus est. cum enim a profeta Nathan argueretur, peccatum celare non ausus est, sed confessus est dicens: peccaui domino. tunc respondit ei profeta et dixit: abstulit dominus peccatum tuum et non morieris, quoniam paenituisti; et quia inuenitur postea profetasse,
Abbreviated transcription (Latin):
tib. neq fructus aliquis pñie. quia hoc pec¬
catum neq hic neq in futuro remitti
dm̃ca oracula ꝓmiserunt. hic gͦ apparet
cum dolo dicere nouacianum agendam pe¬
nitenciam. ut quid enĩ peniteat si delictũ
aboleri negat᷑. Penitencie enĩ genitꝰ fletꝰ
⁊ lamentatõ hoo acquirit: ut ⁊ uemam me¬
reatur ⁊ resormatõnem. Demiq dauid
penitens ⁊ confitens petm̃ suum ⁊ uenam
meruit ⁊ ad pͥstimim statum redditus est.
quia ⁊ rex ꝑmansit ⁊ poirea ꝓph̾anit quod
liquido ꝓbatur. In qͥnquagesimo enĩ ꝓsal¬
mo penituit: ⁊ postea ꝑsecutõnem a filio
passus ꝓpħauit. tercus enĩ psalmus iuxta
hystoriam post qͥnquagesimũ est s forte
regi ignosci oꝑtuit hũilib añt ignosti nõ
debet. cũ magis potentiorib dificilius ig¬
noscendum iuideat᷑. Deus enĩ ꝑsonam hõĩs
nõ accipit. qͣnto enĩ quis sublimior est: t̾al¬

Expanded text:
tibus neque fructus aliquis paenitentiae, quia hoc pectibus neque fructus aliquis paenitentiae, quia hoc peccatum neque hic neque in futuro remitti dominica oracula promiserunt. Hinc ergo apparet cum dolo dicere Nouatianum agendam paenitentiam; ut quid enim paeniteat, si delictum aboleri negatur? paenitentiae enim gemitus, fletus et lamentatio hoc adquirit, ut et ueniam mereatur et reformationem. denique Dauid paenitens et coufitens peccatum et ueniam meruit et ad pristinum statum redditus est, quia et rex permansit et postea profetauit. quod liquido probatur; in quinquagensimo enim psalmo paenituit et postea persecutionem a filio passus profetauit; tertius enim psalmus iuxta historiam post quinquagensimum est. sed forte regi ignosci oportuit, humilibus autem ignosci non debet, cum magis potentioribus difficilius ignoscendum uideatur. deus enim personam hominis non accipit. quanto enim quis sublimior est, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tat᷑ ⁊ iuuat. Itaq est fructus peniten¬
cie sicut claruit comui̾sit ad d̾m/ Extlusal
est gͥꝰ nouaciani impie ꝯposita assertio.
qua u̾boꝵ dm̃ sensum nuertit dicens. ait
uerit: iam redire nõ poisit̃. aut cer tẽ
semente erratum suũ amarissime fleuit.
stuis utiq conuersis ignosci ⁊ reformari
eos ꝑ penitenciam. S nouacianus fingit
agendam penitenciam. Quia enĩaꝑte nõ
lege subtilit̾ hanc frustrare contendit. a ñ
enĩ dicit. quia qui negauerit nullo modo ue
tenciam ꝓfitetꝰͫ: huic aũt manifeste fraus
eiꝰ apparet cum subiũgit dicens. Quicumq
peccauerit in spm̃ scm̃ nõ remittetur ei
neq hic neq in futurum. ꝙͣuis alia cã sit
minum ihm. Nouaciamis tñ ut huic pccõ
ueniam deneget: unũ sensum uult esse ut¬
negantis dñm ⁊ peccantis in spm̃ scm̃ : ut
hac tͥgusatõne fructum amputet piũe.
Si enĩ idem est negare dñm qd̾ pectasse
in spm̃ scm̃: nulla uenia speranda est negã¬

Expanded text:
ur et uiuat. itaque est fructus paenitentiae, sicut claruit, conuersis ad deum. exclusa est ergo Nouatiani impie conposita adsertio, qua uerborum domini sensum inuertit dicens: \'aiuerit, iam redire non possit aut certe sequente erratum suum amarissime fleuit scius utique conuersis ignosci et reformari eos per paenitentiam. sed Nouatianus fingit agendam paenitentiam. quia enim aperte nrictus lege subtiliter hanc frustrare contendit. quando enim dicit quia \'qui negauerit. nullo modo ueitentiam profitetur? hinc autem manifeste fraus eius apparet. cum adiungit dicens: quicumque peccauerit in spiritum sanctum. non remittetur ei neque hic neque iminum Iesum, Nouatianus tamen. ut huic peccato ueniam deneget, unum sensum uult esse negantis dominum et peccantis in spiritum sanctum. ut hac tergiuersatione fructum amputet paenitentiae. si enim idem est negare dominum quod peccasse in spiritum sanctum. nulla uenia speranda est negan
Abbreviated transcription (Latin):
Si em̃ huiꝰ criminis in hac uita semꝑ agẽ¬
da penitencia eẽt: nõ diceret lugere se eos
quia nõ egerunt : s quia nõ agunt. Scien¬
tes aũt hic incipient ꝑagere penitenciam
quia nõ egerunt. Hoo enĩ uolebat ut ue¬
mens ad eos pacem hyet cũ ꝯmunione eoꝵ
ecce ꝓbatum est fornicariis post actam

Expanded text:
si enim huius criminis in hac uita semper agensi enim huius criminis in hac uita semper agenda paenitentia esset, non diceret lugere se eos, quia non egerunt, sed quia non agunt. sciens autem hic et incipi et peragi paenitentiam, ait quia non egerunt. hoc enim uolebat, ut ueniens ad eos pacem haberet cum communione eorum. ecce probatum est fornicariis post actam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuideri nõ posse ut ꝑuemant ad salutem:
uipis fc̃a fuerit metu aliquo aut ꝑ errorem
iam satisfactõ locum nõ hẽat reformandi ho¬
minem ⁊ hoc est occasionem quesile ꝑdendi ho¬
mines nõ saluandi. S absit: quia dñs ait.
Nam si nobis peccata que in nos pectamus
iuicem si ꝯu̾tamꝰ: septuagies septies remit¬
ti a nobis. alt̾utrum p̾cipit deus. qͣnto mag̃
ip̃e si in illum peccetꝰ ignosat com̾sis. Omẽm
enĩ peccatorem comu̾ti uult. Unde apłb. for¬
nicariis ⁊ ĩmundis remissum ꝓbat dicens.
Ie forte ueniens lugeam młtos ex hiis qui
aute peccauerunt ⁊ nõ egerunt penten¬
ciam super ĩmũdicia ⁊ fornicatõne quam
gesserunt. ꝓbat quoidam egisse pm̃am de
quib nõ dolet s gandet. Aliquos aũt signifi¬
cat nõ egisse formcatõnis sue penitenciam
apt̾ qd̾ ⁊ lugere se eos dicit nõ ꝑtinent es
ad intam quia nõ egerunt penitenciam

Expanded text:
provideri non posse, ut perveniant ad salutem, provideri non posse, ut perveniant ad salutem, iuria facta fuerit metu aliquo aut per errorem, iam satisfactio locum non habeat reformandi hominem; hoc est occasionem quaesisse perdendi hominis, non saluandi. sed absit, quia dominus ait: are. nam si nobis peccata, quae in nos peccamus inuicem, si conuertamur, septuagies septies remitti a nobis alterutrum praecepit deus, quanto magis ipse, si in illum peccetur, ignoscit conuersis! omnem enim peccatorem conuerti uult. Unde apostolus fornicariis et inmundis remissum probat dicens: ne forte ueniens lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicatione, quam gesserunt. probat quosdam egisse paenitentiam, de quibus non dolet, sed gaudet: aliquos autem significat non egisse fornicationis suae paenitentiam, propter quod et lugere se eos dicit non pertinentes ad uitam, quia non egerunt paenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
opus eiꝰ dicentes opus ẽẽ demonioꝵ. dum mͦ
nudiam atq odium qd̾ cͥca saluatorem
ex̾cebant explerent. Iccͥco neq hic neq in
futurum hoc remitti eis ostendit. S noua¬
cianus maiora inquit crimina nominatĩ
post lauacrum. Iccͥto enĩ in baptismo ait.
simul om̃ia remittunt᷑ pcc̃a. ut decet̾o
si quid graue ꝯmiserint: millo mͦ uemã
ꝯseqͣntur. quia post acceptum sp̃m scm̃ qd̾
neget peccari nũqmͣ debere : s si eẽt possibłe.
porro aũt sciens deus fragile genus hũamĩ.
semꝑ remediis salutarib ꝓsecutus est eos.
ut post pcc̃a hẽrent: quomꝰ se reꝑarent.
Si aũt sp̃c datus ꝓhibet peccantib dari
penitenciam : milla ꝓuidencia est in nouo
testam̃to. ⁊ meluis indebit᷑ uet̾ib ꝓuisũ
quib medicina ista minime esp denegata.
Et quomodo malior gr̃a est in nouo qͣm ĩuet̾i
Nam hoc inimici est qui sciens hõib aliter

Expanded text:
opus eius dicentes opus esse daemoniorum, dum modo opus eius dicentes opus esse daemoniorum, dum modo inuidiam adque odium, quod circa saluatorem exercebant, explerent. idcirco neque hic neque in futurum peccatum hoc remitti eis ostendit. Sed Nouatianus: \'maiora\', inquit, \'crimina nominatim post lauacrum. idcirco enim in baptismo\\ ait, simul omnia remittuntur peccata, ut de cetero si quid graue commiserint, nullo modo ueniam consequantur, quia post acceptum spiritum sanctneget peccari numquam debere, sed si esset possibile? porro autem sciens deus fragile genus humanum semper remediis salutaribus prosecutus est eos, ut post peccata haberent quo modo se repararent. si autem spiritus datus prohibet peccantibus dari paenitentiam, nulla prouidentia est in nouo testamento et melius uidebitur ueteribus prouisum, quibus medicina ista minime est Et quomodo major gratia est in Novo quam in Veteri? Nam hoc inimici est, qui sciens hominibus aliter
Abbreviated transcription (Latin):
tortus hiꝰ ⁊ exinigulatus hoc uerum eẽ dicit
sequit  . Supͣmemorati aũt uidei aliud sen¬
sermit ⁊ aluid egerunt. qui sine iudice ⁊
carifice conscĩa sua teste semꝑ torquent᷑.
Qui enĩ ꝑ errorem inmicus exislit: uero
cũ comisus fuerit gaudet cognouisse seueri¬
tatem. Maliuolus enĩ ht̃ qd̾ emendet. nõ.¬
Bi enĩ conuert̾it se incipiet uerum dicere.
qd̾ pͥus fłm ẽẽ nesciebat. Spũ aut scõ ut
fiat iniuria nulla causa extitit. Officium
enĩ eiꝰ offensionem nõ paret. quia ĩ uͥtute
signoꝵ ⁊ ꝓdigioꝵ apparet. Quis em insibi¬
lare audeat contͣ eum uidentes mortuos ex¬
citatos: aut quis irasdatur ei cuiꝰ effectu ui¬
deat currentes ꝑaliticos ceros lumen admit¬
tere. surdum audire : aut quomͦ nõ ama¬
bat cum ꝙ̃ uidit sp̃o ĩmundos eicere : leꝓsos
mundare: ⁊ simul om̃s instrmitates curare
huic uidei maluerunt muiriam facere.

Expanded text:
tortus huius modi et exungulatus hoc uerum esse dicit, tortus huius modi et exungulatus hoc uerum esse dicit, quod sequitur; supra memorati autem Iudaei aliud senserunt et aliud egerunt, qui sine iudice et carnifice conscientia sua teste semper torquentur. qui enim per errorem inimicus extitit uero, cum conuersus fuerit, gaudet cognouisse se ueritatem. maliuolus enim non habet quod emendet; si enim conuerterit se, incipiet uerum dicere quod prius falsum esse nesciebat. Spiritui autem sancto ut fiat iniuria, causa nulla existit; officium enim eius offensionem non parit, quia in uirtute signorum et prodigiorum apparet. quis enim insilire audeat contra eum uidens mortuos excitatos? aut quis irascatur ei, cuius effectu uideat currentes paraliticos, caecos lumen admittere, surdos audire? aut quo modo non amabit eum, quem uidet spiritus inmundos eicere, leprosos mundare et simul omnes infirmitates curare? huic Iudaei maluerunt iniuriam facere
Abbreviated transcription (Latin):
tes magnalia ⁊ intesligentes hoo ẽẽ qd̾
ꝓmiserat deus. inuidia cecati sunt ut
hoc ẽe negarent. ⁊ nõ solum negarent
s ⁊ perseq̃rent᷑ usq ad mortem. Non gͦ
Dignĩ est istis pcc̃m hoc uniqͣm debere re¬
mitti. qui ꝯstĩa sua teste deo cui se deuo¬
tos dicebant ausi sint repugnare. ut
sunt cause. Aut enĩ aliquis dum selicitati ai¬
tuis inuidet dolore hũilitatis sue insurgit
sn trestorem. aut aliquid repentmũ pastꝰ
qd sit adu̾sus macundiam excitatus in parẽ¬
tem inuiriosus existit. xp̃m aũt incarnatũ
ua iniuria ꝓuocat. dim emĩ ignorant ho¬
mmes sacramentum incarnati xp̃i: blas¬
phemant indignum ducentes. si filius dei
qui incorꝑals ⁊ simplicis nature est hoim̃m
more natus dicatur: blasphemant gͦ quia
ignorant mist̾um. Q mobrem com̃sis huis
porrigenda est mamis: quia sic contͣ uerũ
existut: dum pro se facere arbitͣntur. u̾o.¬

Expanded text:
tes magnalia et intellegentes hoc esse quod tes magnalia et intellegentes hoc esse quod promiserat deus, inuidia caecati sunt, ut hoc esse negarent et non solum negarent, sed et persequerentur usque ad mortem. non ergo dignum est istis peccatum hoc umquam debere remitti, qui conscientia sua teste deo, cui se deuotos dicebant. ausi sunt repugnare. Ut sunt causae. aut enim aliquis, dum felicitati alterius inuidet, dolore humilitatis suae insurgit in creatorem aut aliquid repentinum passus, quod sit aduersum, iracundia excitatus in parentem iniuriosus existit. Christo autem incarnatio sua iniuriam prouocat. dum enim ignorant homines sacramentum incarnati Christi, blasphemant indignum ducentes, si filius dei, qui incorporalis et simplicis naturae est, hominum more natus dicatur. blasphemant ergo, quia ignorant mysterium. quam ob rem conuersis his porrigenda est manus, quia sic contra uerum existunt, dum pro uero se facere arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
assignantes. Si añt de credentib uis dcm̃:
exlusa est sissdueratõ tna quia om̃ia pcc̃a
rennttent᷑. ⁊ qui dixit inquit uerbum
contͣ filiũ hõis remittetur ei ergo siue in
deum siue in xp̃m peccet᷑: remittet᷑ hõib.
causa est ⁊ que ad tempus illud ꝑtimut.
Unde nõ illis hoc remitti neq hic neq ĩ
futurũ ostendit. Non enĩ errore pecta¬
uerunt in spm̃ scm̃ : sed maliuolencia.
Scientes emĩ prudentes que oꝑa que ui¬
derunt in gestis saluatoris dei ẽẽ ut po¬
pulum a fide eiꝰ auert̾ent hec summulabãt
eẽ pͥncipis demonioꝵ. huic est unde di¬
cit eis dñs. uos hẽtis clauem scĩe ⁊ neq
uos intratis. neq alios sinitis intrare.¬
hec gͦ sentencia contͣ maliuolos ꝓlata
est. quib remedium inueniri nõ potest
ut saluentur. Nichil est enĩ hoc crimine
graduins. fingit emĩ falsum ẽẽ qd̾ scit eẽ
uerum. Iudea enĩ qui sub dei lege ẽẽ iude¬
bautur quibq fc̃a ꝓmissio xp̃i est. uidẽ¬

Expanded text:
 de credentibus uis dictum, exclusa est adseueratio tua, quia omnia peccata remittentur: et qui dixerit, inquit, uerbum contra filium hominis, remittetur ei. ergo siue in deum siue in Christum peccetur, remittetur hominibus; causa est et quae ad tempus illud pertinuit. unde non illis hoc remitti neque hic neque in futurum ostendit. non enim errore peccauerunt in spiritum sanctum, sed maliuolentia. scientes enim prudentesque opera quae uidebant in gestis saluatoris dei esse, ut populum a fide eius auerterent, haec simulabant esse principis daemoniorum. hinc est unde dicit eis dominus: uos habetis clauem scientiae et neque uos intratis neqHaec ergo sententia contra malevolos prolata est quibus remedium inveniri non potest ut salventur. Nihil est enim hoc crimine gravius: fingit enim falsum esse, quod scit esse verum. Judaei enim qui sub Dei lege esse videbantur quibusque facta promissio Christi est. uiden
Abbreviated transcription (Latin):
do s de ecclia in qua sub imo degentes no¬
mine diu̾si cunt actu. Quid quidẽ noua¬
cianinn nõ ignorane adnecto. s quiaabs¬
cessionis sue iustas q̃rimomas nõ hebat.
ne aꝑte erubesteret argum̃ta quedam
tib. cõnfianit q̃ mallam segis int pͥtatõneͤ

Expanded text:
do, sed de ecclesia, in qua sub uno degentes nodo, sed de ecclesia, in qua sub uno degentes nomine diuersi sunt actu. quod quidem Nouatianum non ignorasse aduerto, sed quia abscessionis suae iustas querimonias non habebat, ne aperte erubesceret, argumenta quaedam sibi conflauit per malam leg
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mn illo qui int̾ discumbentes iauentꝰ
est nõ hñs uestimentum nupciale quẽ
solum ꝓiectum de cetu ostendit etclle. q
crimen ĩdignitatis eiꝰ nõ polluit cet̾os.
Et qua hec indignitas eiꝰ designanda est.
eo ꝙ uestimentũ nõ hũerit mipciale ma¬
nnfestus fuit cet̾is. uidebant enĩ eum int̾ ce
aluid eẽ uestitum. hinc est unde paulus
apłus. In magna aũt inquit domo nõ solũ
sunt uasa aurea ⁊ argentea s lignea ⁊
fuctilia. Ictud apt̾ hymeneum ⁊ filetum
posuit. qui cum ẽẽnt ex ecclia ꝑuerie de
pesurrectõne sentiebant. Sicut aliqui de
chorittheoꝵ eccłia resurrectonem negꝰ¬
bant. S hanc domũ magnam nouacianꝰ
cũ ĩmumdis cogatur asserere qd̾ facere
puto conuelli. In ima enĩ domo om̃s sub
uno sunt nõĩe. qͣmͣus enĩ morib diueris
sint. uno tñdm̃ sui noĩe censent᷑ ĩ ꝓfessi¬
one. Mundꝰ aũt hic diuerse ꝓfessionis ꝯti

Expanded text:
etiam in illo, qui inter discumbentes inuentus etiam in illo, qui inter discumbentes inuentus est non habens uestimentum nuptiale, quem solum proiectum de coetu ostendit ecclesiae, quia crimen indignitatis eius non polluit ceteros; et quia haec indignitas eius designata est, eo quod uestimen- u tum non habuerit nuptiale, manifestus fuit ceteris. uidebant enim eum inter se aliud esse uestitum. Hinc est unde apostolus Paulus: in magna autem, inquit, domo non solum sunt uasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. istud propter Hymeneum et Filetum posuit, qui cum essent ex ecclesia, peruerse de resurrectione sentiebant, sicut aliqui de Corinthiorum ecclesia resurrectionem negabant. sed hanc domum magnam Nouatianuscum inmundis cogatur adserere. quod facile puto conuelli. in una enim domo omnes sub uno sunt nomine; quamuis enim moribus diuersi sint, uno tamen domini sui nomine censentur in professione. mundus autem hi
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝓsenauerit in malo dãpnabitur. ac ꝑ
hoc sicut iusticia iusti nõ liberabit enm
m die qua errau̾it. Sic ⁊ inquitas ĩusti
nõ nocebit ei cũ ꝯuerc̾it se. Ideo dixit. sacͥ¬
ficans dnis erradicabit᷑. Si aũt conuert̾it
se uita uiuet. sicut est ⁊ silud qd̾ ait dñs.
qui me negauerit negabo eum. Si antẽ
conũterit se nõ pot̾it negari ab eo quem¬
ꝯfitetur. huic est ut dic̾e̾t in psalmo. nõ
iustificabitur in ꝯspectu tuo om̃is homo
niuens. hec emĩ siña imputatur hõi in qͣ
moritꝰ. Nam quia in eccłia mali cum bo¬
nis futuri eẽnt usq ad uidiciũ dei ip̃e doꝰ
significait dicens. Siłe est regnũ celoꝵ
rechi misse in mari. que ex om̃i genere
pisdum collegit. cum aũt uenissent ad lit¬
tus bonos segregauerunt in uasa sua ma¬
los uero foris miserunt. Sic erit ĩ ꝯsũma¬
tõne seculi. exibunt angłi ⁊ segregabũt
de regno dei om̃ia standala. ⁊ eos qui mi¬
quitatem faciũt. hec causa significatur

Expanded text:
rseuerauerit in malo damnabitur. ac per hoc sicut iustitia iusti non liberabit eum in dic qua errauerit, sic et iniquitas iniusti non nocebit ei, cum conuerterit se. ideo dixit: sacrificans diis eradicabitur; si autem conuerterit se, uita uiuet. sic est et illud quod ait dominus: qui me negauerit, negabo eum. si autem conuerterit se, non potconfitetur. Hinc est ut diceret in Psalmo, Non justificabitur in conspectu tuo omnis homo vivens . Haec enim sententia imputatur homini in qua moritur. Nam quia in Ecclesia mali cum bonis futuri essent usque ad judicium Dei, ipse Deus significavit, dicens, Simile est regnum coelorum retiae missae in mari, quae ex omni genere piscium colligit. cum autem uenissent ad litus, bonos segregauerunt in uasa sua, malos uero foras miserunt. sic erit in consummatione saeculi: exibunt angeli et segregabunt de regno dei omnia scandala et eos qui iniquitatem faciunt. haec causa significatur
Abbreviated transcription (Latin):
que futura est in aduentu dm̃i. scds m
pasione dm̃ est ostensa. quia in fine cũ
cepit dñs aduenire ut iudicet mundũ
couuentur luminaria ab officio suo dicẽte
dño ni isiis dieb sol ꝯtenebrabitᷤ. ⁊ lima
nõ dabit lumen suũ. qd̾ quidẽ ⁊ ioel ꝓpha

Expanded text:
tura est in aduentu domini secundo, in passione domini est ostensa, quia in fine, cum coeperit dominus aduenire ut iudicet mundum, soluentur . luminaria ab officio suo dicente domino: in illis diebus sol contenebrabitur et luna non dabit fulgorem suum. quod quidem et Iohel
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ oblatõ si seruet᷑ iustĩa ⁊ nõ negligatur
miscd̾a. quia qd̾ nobis petimꝰ ⁊ aliis p̾stare
ciens dñs bellum uidaicũ adu̾sus se futu¬
rum: dixit discipulis suis ut gladios sͥ
pararent. quo fcõ ꝯceptum eẽt bellum. du¬
ce sỹmone scariote uidens petrus apłus in¬
surgentes hostes ꝓtulit gladiũ. ⁊ amputa¬
uit auriculam serm sacerdotum. tũc dñs
dixit petro ut reꝯderet gladiũ in thecam
suam. om̃is enĩ inquit qui accipit gladiũ:
gladio ꝑibit. ut quid ꝑari uissit qͥ ꝓhibuit
ꝑcut̾e eum etiam mortis designans eum qui
ꝑcusserit gladio. cũ nõ inuiste uideatur: utiq¬
apłus ꝑcussisse. qͣntum ꝑtinet enĩ ꝑcussit
eum ꝙ̃ contͣ se armatũ iidebat. Rensrẽ

Expanded text:
go oblatio, si seruetur iustitia et non neclegatur misericordia, quia quod nobis petimus et aliis praestare ciens dominus bellum Iudaicum aduersus se futurum dixit discipulis suis ut gladios sibi pararent. quo facto cum coeptum esset bellum duce Simone Scariote, uidens Petrus apostolus insurgentes hostes, protulit gladium et amputauit auriculam serui sacerdotum. tunc dominus dixit Petro, ut reconderet gladium in thecam suam: omnis enim, inquit, qui accipit gladium, gladio peribit. ut quid parari iussit. qui prohibuit percuti, reum etiam mortis designans eum, qui percusserit gladio, cum non utique iniuste uideatur apostolus percussisse? quantum pertinet enim, percussit eum
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ sdlum officium salcer dotis: s ⁊ natura
Auceponitꝰ. illiut ultra hoĩes intesligat᷑
nullo modo em̃ fieri põt ut qui tantũ
amico dei p̃p̾onitur: ⁊ fidelius que a deo
ut amore ciꝰ nec filium suũ carissimum
a dco mendatõnem meritoꝵ qd̾ facit ab ͭ¬
ham pͥmũ eñ cũ nesciret deum. neq sis¬
nũ indisset quo ei suade̾tur dicenti sibi
des. eti de t̾ra tua ⁊ de cognacõnenlia¬
⁊ de donu pr̃is tui. nec distulit s statĩ
obedut. nõ solum p̾sentis dei: s et ficti
diũ implens uoluntatem. dicit em̃ doꝰ
quicũq plus fecͥit domũ aut parentes
aut fre̾s aut cognatos qmͣ me nõ est digͥ

Expanded text:
propter solum officium sacerdotii, sed et natura propter solum officium sacerdotii, sed et natura anteponitur illi, ut ultra homines intellegatur. nullo modo enim fieri potest ut qui tantum amico dei praeponitur et fideli usque adeo, ut amore eius nec filium suum carissimum ad commendationem meritorum, quam fecit Abrabam. primum enim, cum nesciret deum neque signum uidisset, quo ei suaderetur, dicenti sibi deo: exi de terra tua et de cognatione et de domo patris tui, nec distulit, sed statim oboediuit non solum praesentis dei, sed et futuri domini implens uoluntatem. dicit enim dominus: quicumque plus fecerit domum aut parentes aut fratres aut cognatos quam me, non est
Abbreviated transcription (Latin):
tes aũt quos antistites dicimꝰ regłam
hñt uerbis sollẽpnib ordinatam et
gule ip̃e scit. cui dare debeat uł ĩfund
sacratissima bñdictõ. Ille uero qui in
dicit sũmi dei sacerdotem : ꝑ uolunta¬
tem dait bñdcõnem. Uerba em̃ bñdcõ¬
nis ⁊ natura eiꝰ cum uolintate con¬
cordant. Nec erat ut ibi uellet ubi
debet. neq noluit ubi debet nõ. s cui
dederit uerba dedit effectum. Nostri
aũt sacerdotes suꝑ mltos cotidie nom̃
dñi ⁊ uerba bñdcõnis imponũt: sed in
paucis effectus est. Est it̾um qnͣdo me¬
liores se bñdicunt. ꝯmͣuis enĩ quis stũs
sit : curuat tñ caput ad bñdictõnem
sumendam. qr nõ ꝓpͥum sacerdotis eib:
s dei int̾uentu. heli enĩ sacerdos annam
bñdixit. ⁊ ꝓsecutus effectus est. non
utiq que merito sacerdotis s ip̃ius anne
cuiꝰ mundũ cor inspexit deus. Igitur ꝙ¬
meschisedech nõ ideo melior abrahe dicit᷑

Expanded text:
tes autem, quos antestites dicimus, regulam tes autem, quos antestites dicimus, regulam habent uerbis solemnibus ordinatam et gulae ipse scit cui dari debeat uel infundi sacratissima benedictio. Ille uero qui in dicit summi dei sacerdotem, per uoluntatem dat benedictionem. uerba enim benedictionis et natura eius cum uoluntate concordant. nec errat, ut ibi uelit ubi non debet, neque nolit ubi debet, sed cui dederit uerba, dedit effectum. nostri autem sacerdotes super multos cottidie nomen domini et uerba benedictionis inponunt, sed in paucis effectus est, est iterum quando meliores se benedicunt. quamuis enim quia sanctus sit, curuat tamen caput ad benedictionem sumendam, quia non proprium sacerdotis est, sed dei inuentum. Heli enim sacerdos Annam benedixit et prosecutus effectus est non utique merito sacerdotis, sed ipsius Annae, cuius mundum cor inspexit deus. Igitur Melchisedech non ideo melior Abrahae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in epła data ad hebreos. quia obua¬
uit inquit melchidedech sacerdos dei
sũm abrahe reuertenti a cede regũ.
so qui fecit celum ⁊ t̾ram qͥ tradidit
mincos tuos in manus tuas. ⁊ ut sig¬
inficaret quid intelligendus esset idem
melchisedech adiecit. Sine dubio em̃ ait
qd̃ miniimnũ a meliore bñdicit᷑. qd̾ quidẽ
nõ utiq ad traditõnem retulit officis
ettłiastici. Quis enĩ ambig̾et regulam
tradicõius dñice qua bñdicunt᷑ subiecti
dño meliorem ẽẽ hiis qui bñdicinit᷑ ab
eã. Dm̃ enĩ mist̾uim in hiis uerbis que
ip̃m ꝯplectintur ac memorant opatͦ.
uoluit demonstrare. Quis gͦ hic ⁊ qͣntꝰ
est ad cuiꝰ ꝯꝑaitõnem minimꝰ drꝰ abraham
quem constat in om̃ib fidelib signum hẽ¬
ret testimonii nubilit atis ac fidei. Igit᷑
hic melchisedech. nõ utiq sic bñdixisse
intesligitꝰ abraham. sicut faciũt ho¬
mines sacerdotes. ut ex delegatõne da¬

Expanded text:
et in epistula data ad Hebreos, quia obuiaet in epistula data ad Hebreos, quia obuiauit, inquit, Melchisedech sacerdos dei summi Abrahae reuertenti a caede regum so, qui fecit caelum et terram, qui tradidit inimicos tuos sub manus tuas, et, ut significaret, quid intellegendus esset idem Melchisedech, adiecit: sine dubio enim, ait, quod minimum est, a meliore benedicitur. quod quidem non utique ad traditionem rettulit officii ecclesiastici. quis enim ambigeret regulam traditionis dominicae, qua benedicuntur subiecti domino, meliorem esse his qui benedicuntur ab ea? domini enim mysterium in his uerbis, quae ipsum complectuntur ac memorant, operatur. uoluit demonstrare. Quis ergo hic et quantus est, ad cuius conparationem minimus dicitur Abraham, quem constat in omnibus fidelibus signum habere testimonii nobilitatis ac fidei! igitur hic Melchisedech non utique sic benedixisse intellegitur Abraham, sicut faciunt homines sacerdotes, ut ex delegatione da
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postqͣm confuse sunt lingue: nuisqł re¬
ꝑta hec que nũc dicitur hebrea. Si igitͣ
nusqmͣ ht̃ locum uł gentem abraham
aũt natõne syrus erat. uñ hauc linguã
abrahe uł cetis seminis eiꝰ. nisi quia aut
illa pͥor est: aut certe de młtis aptata.
uidemꝰ enĩ aliqͣntas linguas siłia eiꝰ hr̾e
S nõ sic ꝯuenit rõm. quomͦ illud si pͥma
ip̃a eẽ dicatur: nõ enĩ occiose hoc fc̃m rõ
ꝓbat. Ip̃am enĩ linguam debuit abrahã
hr̾e qmͣ habuit pͥmus homo. Ut moyses
uemens ⁊ creaturam ⁊ hoĩem a deo fcm̃
describens. hac uoce ut̾etur qua deus
locutus est. ⁊ hominẽ appellauit adam.
⁊ ade mulier uocata est eua. ut hec uox
cẽt in libro moysi que fuerat ⁊ in huis
quos destribit. ut uere in om̃ib refor¬
matam docet pͥmam causam. ⁊ bñfi¬
ciũ dumum in abraham. de melchisede¬
t melchisedech leginus in libro. eui¬
geneseos. de melchisedech siłi modo

Expanded text:
Et postquam confusae sunt linguae, nusquam reEt postquam confusae sunt linguae, nusquam reperta haec quae nunc dicitur Hebraea. Si ergo nusquam habet locum vel gentem; Abraham autem natione Syrus erat; unde hanc linguam Abrahae vel caeteris seminis ejus, nisi quia aut illa prima est, aut certe de multis aptata? Videmus enim aliquantas linguas nonnulla veconuenit rationi quo modo illud, si prima ipsa esse dicatur; non enim otiose hoc factum ratio probat. ipsam enim linguam debuit Habraham habere, quam habuit primus homo, ut Moyses ueniens et creaturam et hominem a deo factum describens hac uoce uteretur, qua deus locutus est et hominem appellauit Adam et Adae mulier uocata est Eua, ut haec uox esset in libro Moysi, quae fuerat et in his quos describit, ut uere in omnibus reformatam doceret primam causam et beneficium diuinum in Habraham. CVIIII. DE MELCHISEDECH. Legimus in libro Geneseos de Melchisedech, simili modo
Abbreviated transcription (Latin):
tota confusa ẽẽt cet̾is linguis. Ita enĩ
tunc actum esb ne se hõies intellig̾ent¬
⁊ maiora auderent. Taute gͦ tũc lingͥ
intelligunt᷑ extitisse qͣnti ⁊ hoĩes fuerũt
qui disꝑsi locis in quib hĩtarunt: innis
quisq linguam suari instituit. si aũt
ip̃a cẽ minime putabit᷑ que scͥpta est tunc
ima fuisse hoc suꝑerit. ut de cet̾is lingius
collecta sit ꝑticulatim. ⁊ ꝯpagniata ĩ spẽm
lingue inmis qua ut̾etur abraham. ut q
pater młtaꝵ gentiũ erat ex młtis lingͥs
sermonem hẽret ꝯpositũ: ⁊ eẽt ꝑ om̃ia
m̃ouatus. S qr hii quos memorat liber
geneseos unuis ⁊ sermonis uocis ab orien¬
te migrasse legunt᷑. ⁊ inde it̾um disꝑsi a
deo suꝑ faciem tociꝰ terre : nõ utiq illic
remanait . qui in pͥmitus lingua data
remaneret. Demq in t̾ram aliqͣm hẽ
int̾ hoĩes ut t̾re lingue neq gentẽ excep¬
tis iudeis. quia pͥmo hoĩ data est ĩ ꝑadnd.

Expanded text:
tota confusa esset ceteris linguis. ita enim tota confusa esset ceteris linguis. ita enim tunc actum est, ne se homines intellegerent et maiora auderent. tantae ergo tunc linguae intelleguntur exstitisse, quanti et homines fuerunt, qui dispersi locis, in quibus habitarunt, unus quisque linguam suam instituit. Si autem ipsa esse minime putabitur quae scripta est tunc una fuisse, hoc supererit, ut de ceteris linguis collecta sit particulatim et conpaginata in speciem linguae unius qua uteretur Habraham, ut, quia pater multarum gentium erat, ex multis linguis sermonem haberet conpositum et esset per omnia innouatus. sed qGeneseos unius vocis et sermonis , ab Oriente migrasse leguntur, et inde iterum dispersi a Deo super faciem totius terrae, non utique illic remansit, quin primitus lingua data remaneret. Denique neque terram aliquam habet inter homines, ut caeterae linguae, neque gentem, exceptis Judaeis; quia primo homini data est in paradiso.
Abbreviated transcription (Latin):
g ͦ huic impugnandũ putant: patiuntꝰ᷑
hẽbit uictoriam. nisi is qui ꝑ ordinem red¬
dita rõne ostendit uerum ẽẽ qd̃ asserit.
qui enĩ in una re par est par esse dicendꝰ
est. si in alt̾a inequalis fuerit inuentus.¬
⁊ Iam apt̾ sonũ ĩnuitata est litt̾a. ut
hebrei pro habreidic̾e̾ntur. qr melius
sonari. qm̃ ex uidaq nõ uidai dicunt᷑:
s uidea . Ubicũq enĩ absu dum iusũ eit
m̃mintata esb litc̾a. ut nox sonũ ꝯpõitũ
hẽret. Nam pro medio die meridie di¬
cimꝰ ⁊ młta sunt alia. Igitur ꝯuentent
est ostensuim ut nõie abrahe tã lingua
qmͣ ppłus nũcuparetur. hec gͦ lingua
est ꝙͣ dicimiꝰ pͥmitus datam ade ⁊ cet̾is
qͣm ꝓpt̾ p̾sũptõnem turris edificate tre¬
dmnis in młtas disꝑsam ⁊ confusam. ut
nõ iam hec s młte ex hac ĩmutatõne
hĩta quoꝵdam dcõꝵ existerent : ut nõ
hẽret speciem. nec tam̃ deperiret: sed

Expanded text:
ergo hinc inpugnandum putant, patiuntur ergo hinc inpugnandum putant, patiuntur te uictoriam, nisi is qui per ordinem reddita ratione ostendit uerum esse quod asserit. qui enim in una re par est, perdidisse dicendus est, si in altera inaequalis fuerit inuentus; nam propter sonum inmutata est littera, ut Hebrei pro Habraei dicerentur, quia melius sonat, quoniam et ex Iuda non Iudai dicuntur, sed Iudaei. ubicumque enim absurdum uisum est, inmutata est littera, ut uox sonum conpositum haberet. nam pro \'medidie\' meridie dicimus et multa sunt talia. igitur conuenit, ut est ostensum, ut nomine Habrahae tam lingua quam populus nuncuparetur. Haec ergo lingua est, quam dicimus primitus datam Adae et ceteris, quam propter praesumptionem turris aedificatae credimus in multas dispersam et confusam, ut non iam haec, sed multae ex hac inmutatione habita quorundam dictorum existerent, ut non haberet speciem nec tamen deperiret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ ꝓspitua ratõne firmatur. Nam qm̃
dignatõne dei fcm̃ est ut in abraham u¬
stt aretur genus humanũ. ⁊ forma fieret
salutaris hõib. nulli est ambiguũ. Iccirco
in ip̃o reꝑatum est qd̾ fuerat amissum
ucio fragilitatis humane. hic em̃ ymago
quedam positus ut ad eiꝰ silłtudinem ge¬
nus hominuĩ reu̾teretꝰ ad dm̃. ut et dei¬
sermonẽ ⁊ cultuyam qui datur pͥus fu¬
erat inciosum hõm̃ recuꝑaret hom̃b
Quia sicut in pͥncipio in adam fuit dei
ymago ut cognitõ eiꝰ eẽt in t̾ris. Ita post
rumas humani gen̾is. ⁊ oblimuonẽ ueri
in abraham reformatum est. ut ab ip̃o
tum. Unde nõ est absurdum ut ex noĩe
eiꝰ plebs ab eo cepta uocabulum sortiret᷑
S nẽ forte apt̾ nom̃ heber scrupulum
patiant᷑. quia magis hebreis heber so¬
nat nomen . qr hebrei dicuntur non e¬
heei. recognoscant it̾um qr hebrei .i. nõ
eber ei dnͣr. heber enĩ dcm̃ est hebrer. ot

Expanded text:
sed et perspicua ratione firmatur. Nam quoniam sed et perspicua ratione firmatur. Nam quoniam dignatione Dei factum est ut in Abraham vivificaretur genus humanum, et forma fieret salutaris hominibus, nulli est ambiguum, idcirco in ipso reparatum esse quod fuerat amissum vitio fragilitatis humanae. Hic enim imago quaedam positus est, ut ad ejus similitudinem genus hominum reverteretur ad Deum, ut et Deisermonem, qui datus prius fuerat in usum hominum, recuperaret hominibus, quia, sicut in principio in Adam dei fuit imago, ut cognitio eius esset in terris, ita post ruinas humani generis et obliuionem ueri in Habraham reformatum est, utab ipso ftum. unde non est absurdum ut ei nomine eius plebs ab eo coepta uocabulum sortiretur. Sed ne forte propter nomen Heber scrupulum patiantur, quia magis Hebreis Heber sonat nomen, quia Hebrei dicuntur, non Habraei, recognoscant iterum quia Hebrei, non Heberei dicuntur; Heber enim dictus est, non Hebrer. si
Abbreviated transcription (Latin):
eis erat origo. Abiatur si nõ cõuent
ratõni. sꝑnatur si dispat est ꝯuellatur .
si alienũ est a meritis abrahe ⁊ nos refel¬
lamur qͣ adulatores eiꝰ. Que est hec ini¬
micicia adu̾sus abraham que emulatõ
que iob tractant initaici. ⁊ qui sunt
hii nisi qui filii eiꝰ dicuntꝰ᷑. Quid est in
quo displicet abraham ut głia hec ali¬
ena ab eo putetur. ⁊ quid ist qd̾ pla¬
ceat in heber ut pͥmatũ istũ hẽre dica¬
⁊ ⁊ nachor quos constat nõ longe ab eo
est. hoc heber ne forte a nobis suppͥmat᷑
meritum eiꝰ. S nullum est quia ꝯmunes
sunt nobis stͥpture. ⁊ quid unicuiq de¬
beatur in ꝓpatulo est. Si enĩ ex sało
ne putant hoc debere defendi inferm̃
⁊ inppbabile est. tunc eñ rite nomini
eiꝰ uindicaretur si cause alique testis
existerent que hoc ꝯfirmarent. possẽc
enĩ aliqui es̾tem noĩs rem sibi nõ suam un¬
dicare. Idõq hoc est uerum ꝙ nõ solo noĩe:

Expanded text:
eis erat origo. Abnuatur, si non convenit eis erat origo. Abnuatur, si non convenit rationi; spernatur, si dispar est; convellatur, si alienum est a meritis Abrahae; et nos refellamur quasi adulatores ejus. Quae est inimicitia adversus Abraham, quae aemulatio, qua ei obtrectant inimici; et qui sunt hi, nisi qui filii ejus dicuntur? Quid est in quo displicet Abraham, ut gloria haec aliena ab eo putetur? Et quid est quod placeat in Heber, ut primatum istum habere dicat Nachor, et pater Nachor, quos constat non longe ab eo est hoc Heber, ne forte a nobis supprimatur meritum ejus; sed nullum est, quia communes sunt nobis Scripturae, et quid unicuique debeatur, in propatulo est. Si enim ex solo nomine putant hoc debere defendi, infirmum et improbabile est. Tunc etenim rite nomini ejus vindicaretur si causae aliquae testes existerent quae hoc confirmarent: possent enim aliqui ejusdem nominis rem sibi non suam vindicare. ideoque hoc est verum, quod non solo nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
siset fres eiꝰ hebrei sut appeliãti. Sci¬
tes em̃ abraham funse. qui de siria des
cendisset in chancam ⁊ młtiplicatꝰ fuisset
appellatus ⁊ pater młtaꝵ gentium. qui
c tricentis decem uiris ⁊ octo uernaculis
cus qͣnq reges confod̾it. quia nõ in angulo
het gesta ⁊ dicta sunt. ut laterent eos qui
& semine eiꝰ erunt hebreos nũcaparunt.
ordmiis gͦ ⁊ meriti fuit abrahe ut caput
cieres. hiis qui ex eo traducẽ hñt. dei
em̃ indicio pͥnceps ⁊ origo positus est in
t̾ra chanacmn. ut ex eo geniti alt̾nis es¬
sent ⁊ ꝓfessionis ⁊ ꝯn̾satõnis qmͣ fuerat
ĩe pͥusqmͣ descend̾e̾t in t̾ram canaan
Imouatus enĩ ip̃e nonim ꝯstitueret
ppłm in dei deuotõne. Hinc est unde a¬
płs paulus hebrenni se ex hebreis fa¬
tetur. hoc emĩ dignitatis uidebat᷑ eẽ
cognomĩ. ⁊ estimoniũ enĩ ⁊ nobilitas
gen̾is erat ut ex noĩe cognominarẽt᷑.
qui mltis modis deo placuerat. quiq

Expanded text:
Iosef et fratres eius Hebrei sunt appellati. sciIosef et fratres eius Hebrei sunt appellati. scientes ecendisset in Chanaan , et multiplicatus fuisset, appellatus et pater multarum gentium, qui cum trecentis decem et octo uiris uernaculis suis quinque reges confoderit, quia non in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent, eos, qui ex semine eius erant, Hebreos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti fuit Habrahae, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. dei enim iudicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti alterius essent et professionis et conuersationis, quam fuerat ipse, priusquam descenderet in terram Chanaan; innouatupopulum in Dei devotione. Hinc est unde apostolus Paulus Hebraeum se ex Hebraeis fatetur : hoc enim dignitatis videbatur esse cognomen. Testimonium enim et nobilitas generis erat, ut ex nomine ejus cognominarentur, qui multis modis Deo placuerat, quique
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius. ex hoc om̃s inicium sũpsimꝰ. ⁊ eiꝰ noĩe
nncupatimir. hoĩes em̃ uocantꝰ pp̃ humũ
unde p̃r nr̃ forisecus originem ht̃. Igitꝰ
causa ⁊ ratõ facit ut ex noĩe ancuiꝰ cet̾i
subsistentes sub eodem noĩe appellent᷑. ip̃m̃
signifitantes in sese. Qmͣobrem iudeamꝰ si
congruit. sicut quidam putant. ex heber
dc̃os hebreos. uidetꝰ᷑ enĩ qͣntũ ad nomen
ꝑtinet inde huiꝰ nõis origo descendere. aan¬
t̾ior est enĩ heber ꝙͣ abraham. qd̾ si eẽt
uerũ: deberent hii qui de tribu heber
sunt post ip̃m eodem nõie m̃cupari. ab
heber qũ septima gn̾atõne natus est ab¬
ham. Si gͦ suꝑ abraham uł ip̃e abrithã
hebreus dcũs eit: sine dubio hebrei ab
heber mincupant ᷑. Si aũt nõ legit ͦ sitꝑ
aeraham dc̃os hebreos. s post abraham
oiam utiq ex heber. s abram dicuntur.
pebrei quippe cũ filii abraham pͥmo hoo
nore aipellati nostantur. In genesi enii

Expanded text:
ipsius. ex hoc omnes initium sumpsimus et eius nomine ipsius. ex hoc omnes initium sumpsimus et eius nomine nuncupamur. homines enim uocamur propter humum, unde pater noster forinsecus originem habet. igitur causa et ratio facit, ut ex nomine alicuius ceteri subsistentes sub eodem nomine appellentur ipsum significantes in sese.. Quam ob rem uideamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebreos. uidetur enim, quantum ad nomen pertinet, inde huius nominis origo descendere; anterior est enim Heber quam Habraham. quod si esset uerum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari; ab Heber enim septima generatione natus est Habraham. si ergo super Habraham uel ipse Habraham Hebreus dictus est, sine dubio Hebrei ab Heber nuncupantur; si autem non legitur super Habraham dictos Hebreos, sed.post Habraham, non iam utique ex Heber, sed ab Habraham dicuntur Hebrei, quippe cum filii Habrahae primo hoc nomine appellati noscantur. in Genesi enim
Abbreviated transcription (Latin):
pescitur. qͥui cũ ubiq sit ĩmo opm̃a ureã
ce heat. am pͥcdarus eib ut a nlło iudent
ne sle uoluerit temꝑare. Demq salua
minme iudebatur nisi uoliisset. ⁊ Iam
ciaprtate magna apparut. hoc uel uiti
icrebat in corꝑe qd cũ uoliuit mamfesta¬
uit Duiomõ gͣ latebat qui cdausus non
qii a defectum nõ patitur. Cum gͦ nos ꝙͣ
mĩt uideri. Cum gͦ om̃a in deo unt: qr
extioit cuncta dicente apło In ip̃oemi
ear misi in quo uolu̾it. mmist̾io em̃ ddam
eñ om̃ib est ⁊ ꝓuidencia quadam ĩ quo
dat que sit origo ip̃ius. ut nõ absurde no¬
minari aut subsistere uideat᷑. S ut nĩ¬
cupatiorem ostendet que caput intelli¬
gatur ẽẽ ip̃nis noĩe. Igitꝰ ratõ hoĩs est cã
qua constat. Constat aũt ex iiͦii. elem̃tis.
tͣra aera. aqua. igne. deo auctore dũtaxist.
qͥntus esb aminꝰ quasi auriga. ut concretũ
⁊ figuratum corpus agit. ⁊ quasi imꝑator

Expanded text:
patitur, qui, cum ubique sit, immo omnia intra patitur, qui, cum ubique sit, immo omnia intra se habeat, tam praeclarus est ut a nullo uideatur, nisi se uoluerit temperare. denique saluator, minime uidebatur, nisi uoluisset. nam claritate magna apparuit, hoc ueluti latebat in corpore, quod, cum uoluit, manifestauit. quo modo ergo latebat qui clausus non quia defectum non patitur. cum ergo nusquuult uideri. cum ergo omnia in deo sint, quia excedit cuncta dicente apostolo: in ipso enim est nisi in quo uoluerit. mysterio enim quodam in omnibus est et prouidentia quadam in quo dat, quae sit origo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere uideatur, sed ut nuncupatio rem ostenderet, quae caput intellegatur esse ipsius nominis. igitur ratio hominis est causa qua constat. constat autem ex quattuor elementis, terra aere aqua igne, deo auctore dumtaxat; quintus est animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus agitet quasi imperator
Abbreviated transcription (Latin):
creata est dicit. qr om̃ia spiritalia ante
cresta sunt qm carnalia. Ut lux que ĩ
suꝑnis erat fieret in subiectis ut lampas
in domo. Qua aũt rõne ante lucẽ tenebͤ
dicintur: cũ semper post lucẽ iudeantꝰ
Demq celestia ⁊ spiritalia lumen nat᷑a
ẽẽ treduntꝰ᷑. t̾rena ⁊ carnalia tenebͣꝵ
ut tenebͣꝵ natura potencia luminis
subsistere iudeatur. quia om̃e uum ssĩ¬
mttatis est. NIam requiramus in ip̃o
iole tenebras dep̾hendimꝰ. Q nͣdo em̃ uieͣ
illumm fueris: tam clarissimus iudetur
ut᷑ ꝓspici nõ possit. Si uero in int̾uallo
Narnsimnis quidem s ut possit aspici. si
nebras nunciat. ⁊ ita ꝑuenituri at re¬
nebre ey lumine ortum capere uideant᷑.
Itełꝵ qui fecit lucem hic mundum cre¬
auit ⁊ tenebras. Qnomꝰ faciens a quam
sumil trecunt ⁊ t̾ram. ut sicut furmb̾
aaue tra est Ita tenebre defectus limi¬
nit sens aũt solus est. qm defectam nõ

Expanded text:
creata est, dicit, quia omnia spiritalia ante creata est, dicit, quia omnia spiritalia ante creata sunt quam carnalia, ut lux quae in supernis erat fieret in subiectis, ut lampas in domo. qua autem ratione ante lucem tenebrae dicuntur, cum semper post lucem uideantur? denique caelestia et spiritesse creduntur, terrena et carnalia tenebrae; ut tenebrarum natura potentia luminis subsistere videatur, quia omne imum summitatis est. Nam si requiramus, in ipso sole tenebras deprehendimus. Quando enim juxta illum fueris, tam clarissimus videtur, ut prospici non possit; si vero intervallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si nebras nuntiat, et ita pervenitur, ut tenebrae ex lumine ortum capere videantur. Itaque qui fecit lucem, hoc modo creavit et tenebras, quomodo faciens aquam simul creavit et terram: ut sicut firmum aquae tnon
Abbreviated transcription (Latin):
n cemebia. ⁊ si de ꝯsulib coniciamus ind¬
bimꝰ alimi pͥmo nominari qui pͥor eligitur.
ueriq iol ⁊ dici cum illo quis erit anisulr
Si gͥ ⁊ nox ante diem eẽt. por noĩaretur.
Nam usd edeo a die icipit mimerus. ut
micio marie fc̃a est qͣrtadecima. fadaemi
iicere debuit tota nodte. ⁊ in alud mane
copit qͥntadecima. Quid gͦ ambigioͦ ut
nõ a die pͥncipia teneantur pp̃ quoꝵdam
ꝯtentõnes de re mamfesta coacti sumꝰ la¬
tius loqmi. cũ ip̃a se lectõ ex planet. In qua
diẽs ante noctem aꝑta rõne significatur.
het om̃na supͣ memorata scdm mundiori¬
gĩem dixiis. uerum si altuis lequi ueli¬
mus intelectum nr᷑m spiritali erigẽtes
uigire: in ꝯgruum dep̾hendimꝰ tenedras
ante lucem creatas asserere. Si enĩ lux
celestis nature esb. ⁊ tenebre t̾rene: in¬
eptum utiq est post ten ebras iucem fac¬
tam putare. quia moyses lucem fc̃am qͥdẽ
s in qua mĩc mnundꝰ est ꝑte. nõ quia tũc

Expanded text:
et tenebrarum. et si de consulibus coniciamus, uidebimus illum primo nominari qui prior eligitur. denique solet dici: \'cum illo quis erit consul?\' si ergo et nox ante diem esset, prior et nominaretur. nam usque adeo a die incipit numerus, ut initio mane facta est quarta decima; facta enim lucere debuit tota nocte et in aliud mane coepit quinta decima. quid ergo ambigitur, ut non a die principia teneantur? Propter quorundam contentiones de re manifesta coacti sumus latius loqui, cum ipsa se lectio explanet, in qua dies ante noctem aperta ratione significatur. haec omnia supra memorata. secundum mundi originem diximus. uerum si altius loqui uelimus, intellectum nostrum spiritali erigentes uigore incongruum deprehendemus tenebras ante lucem creatas adserere. si enim lucis caelestis natura est et tenebrarum terrena, ineptum utique est post tenebras lucem factam putare, quia Moyses lucem quidem factam, sed in qua nunc mundus est parte, non quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidictam data sit. quibdam tñ igno¬
uit. ne oĩo crudelis diceret ᷑. s in plures
umdicauit. quia sensus eiꝰ ad ulciscendũ
Cmptus est. Sme dubio gͥ mdlior gr̃a no¬
ue legis est: qmͣ fuit uet̾is. si gͦ maior gr̾a
est: quomͦ negatꝰͫ hoc p̾stare posse: q̃d̾ p̾sti¬
tit illa que minorem gr̾am hũit. erat enĩ
apensłor in seueritate. Itaq si ista penitẽ¬
tib ignonisse ꝓbatur. quid fieri põt ut
ista que clemens est nõ recipiat peniten
des. Nam ⁊ iudei filii dei appellati sunt.
qui per moysen in nube ⁊ in malri bapti¬
tati apłi pausi auctoritate leguntꝰͫ legẽ
em̃ accepturi ꝓculdubio purificati noscũ¬
tur. ut decet̾o accepte legis redderent

Expanded text:
ad uindictam data sit, quibusdam tamen ignoad uindictam data sit, quibusdam tamen ignouit, ne omnino crudelis duceretur, sed in plures uindicauit, quia sensus eius ad ulciscendum promptus est. Sine dubio igitur maior gratia nouae legis est quam fuit ueteris. si ergo maior gratia est, quo modo negatur hoc piaestare posse, quod praestitit illa, quae minorem gratiam habuit? erat enim propensior in seueritate. itaque si ista paenitentibus ignouisse probatur, qui fieri potest ut ista, qutes? Nam et Judaei filii Dei appellati sunt, qui per Moysen in nube et in mari baptizati, apostoli Pauli auctoritate leguntur . Legem enim accepturi procul dubio purificati noscuntur, ut de caetero acceptae Legis redderent
Abbreviated transcription (Latin):
diam facilis est. pͥmordia sua mitissima ⁊
aũt ⁊ illa que asꝑior insa est ꝓpt̾ fragilita¬
tem hũam generis: nõ solum rigorem suũ
molliuit. s ⁊ humanam ⁊ piam se p̾stitit.
⁊ hec que clemens uisa est aliqñ uindicauit¬
in annaniam. et enĩ cum saphira uxore
sua diumitꝰ cesi sunt. ⁊ tymas magus
incredulus et dei legi repugnans. dm̃ iudi¬
cio ⁊ iltute cetatus est. Et herodes rex sp̃
qd̃ honorem nõ dedit deo ab angelo dei
ꝑtussus statens uermib exspirfunt. Ne
quia misericordia p̾dicatur multum dĩo
putarent hoĩes ⁊ impie peccare. timo¬
rem posuit. ostendens ad hoc dari uemiam
delictoꝵ. ut quasi ex mortiuis iuuificati.
postea abstinerent se a contͣriis. ut id ela¬
boret ͦ ne quis hinc cũ crimine exeat: qr
lex plemtudinem ht̃ misericordie nõ con¬
temptui duceretꝰ ab amotorib pcc̃oꝵ in
supͣdcõs uindicauit. uetus uero lex qͣmꝙͣ

Expanded text:
diam facilis est, primordia sua mitissima etdiam facilis est, primordia sua mitissima etautem et illa quae asperior visa est propter fragilitatem humani generis, non solum rigorem suum mollivit, sed et humanam et piam se praestitit, et haec quae clemens visa est aliquando vindicavit. Ananias enim cum Saphira uxore sua divinitus caesi sunt . Et Elimas magus incredulus et Dei legi repugnans, Domini judicio et virtute caecatus est . Et Herodes rex propterea quod honorem non dedit Deo coeli, ab angelo Dei percussus scatens vermibus exspiravit . Ne quia misericordia praedicatur, inultum omnino putarent homines et impune peccari, timorem posuit, ostendens ad hoc dari veniam delictorum, ut quasi ex mortuis uiuificati postea abstinerent se a contrariis, ut id elaboretur, ne quis hinc cum crimine exeat, quilex plenitudinem habet misericordiae, ne contemptui duceretur ab amatoribus peccatorum, in supra dictos uindicauit. uetus uero lex, quamquam