comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma. inquo om̃ia. Hec uerba parili sunt. Quid
deinde sb̾iecit: Ipĩ gła. Sincerissime omnino.
fama: Quanto eñ meliꝰ atq diffussus diffam¬
atur. tanto digitur. et amatur ardentiꝰ. Quod
cum at: incħ̾ aliudab humanogñe qũa certo
et constanti gradu in optimamuitã et beatiꝰ¬
Id em̃ ẽẽ patuit et rõne quantũ ualuimꝰ. ete¬
a q̃ nr̃e r̃oni antecellit auctortate diuina: in¬
optimũ homĩs. et nisi cui ẽ hocere beatissi¬
tutem assirmaui̾m misũmum anorem dere
Namq illud quod quadruꝑta acitur uirtis
ex ip̃iuis amoris uauo quodam ffectu quan¬
tum intelligo dicitur: Itaq illa quatuoruit
tutes quaꝵ utinam ita inmenib uis ut no¬
mina inore sunt om̃ium sic ecem diffinire ñ
dubitem ut temperantia sit anor integrum slos
se p̾bens ei quod amatur fortitido amor faci fe¬
le tolerans om̃ia ip̃ quod amatir. iusticia a^¬
mor soli amato seruiens. et pp̃erecte domin¬
ans. prudentia amor ea quily auuiatur ab

Expanded text:
nia, in quo omnia: haec verba Pauli sunt. Quid deinde subjicit? Ipsi gloria . Sincerissime omnino. fama? Quanto enim melius atque diffusius diffamatur, tanto diligitur et amatur ardentius. Quod cum fit, nihil aliud ab humano genere quam certo et constanti gradu in optimam vitam et beatisId enim esse patuit, et ratione quantum valuimus, et ea quae nostrae rationi antecellit auctoritate divina, nihOptimum hominis, nisi cui est herere beatissitutem affirmaverim nisi summum amorem dei. Namque id, quod quadripartita dicitur virtus, ex ipsius amoris vario quodam affectu, quantum inttutes, quarum utinam ita sit in mentibus vis, ut nomina in ore sunt omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temppraebens ei quod amatur, fortitudo autem amor facile tolerans omnia propter id quod amatur; justitia, amor soli amato serviens, et propterea recte dominans; prudentia, amor ea quibus adjuvatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
perantiam dicamꝰ amorem ẽẽ d̃ sese integ ͭ
incorruptumq seruantẽ: fortudinena
morem oñia ip teum facile ꝑerentẽ ictl¬
ciam amorem deo tm̃ seruentem. et ob hoc bene
smaperantem cet̾isq hom̃i sb̾iecta sunt: puden¬
tiam amorem. bene dist̾nentem ea quib adi¬
odius ducatur paucis explicabo/ si prius testi¬
monium ñ testam̃ti quib utor iam dui. eciam¬
teuetͥi paria ut pollicitꝰ sum comparauero. nĩ
Num paulus em̃ tm̃ dicit d̾o nos ẽẽ debere
subunctos ita ut in medio quod separet nicħ
sir: Nonne et ꝓph̃a ꝯmodissime hoc et breuis
nũ est: Nonne quod ibi latissime de caritate
dictum ẽ. hic uno uerbo continet᷑ quod ait in¬
hete: Item quod addidit bonum ẽ. nonne ad illd̾
respicit quod ibi positũ est. diligentib dm̃ omia
atq sapĩam. cumq uirtꝰ ad operationẽ. sapĩa
uero ad disciplinam ꝑtinere intelligatur. uñ¬

Expanded text:
em Deo sese integrum incorruptumque servantem; fortitudinem, amorem omnia propter Deum facile perferentem; justitiam, amorem Deo tantum servientem, et ob hoc bene imperantem caeteris quae homini subjecta sunt; prudentiam, amorem bene discernentem ea quibus adjodus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero. Num enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos, ita ut in medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et breviss Deo bonum est? Nonne quod ibi latissime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnatque Sapientiam ; cumque virtus ad operationem, sapientia vero ad disciplinam pertinere intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
scrpturas illi condempnare ñ audent. Audiam᷑
mo amore tend̾e iubes. Oiliges inquit dmũ
deum tuum. Dic mͥ eciam queso ce: quis sit
diligendimodus. Uereoremĩ. ne plus minus¬
ut uequã oportet inflãmer desiderio et amo¬
redeimei. Ex toto inquit corde tuo. Nonẽ
satis. Ex tota anima tua. Ne id quidem sat̾
est. Ex tota mente tua. Quiduis amplius.
uellem fortasse: si iuderem quid posset ampliꝰ
Quid ad hec paulus: Scimꝰ inquit qm̃ dilig̃¬
tib deum omĩa ꝓcedunt in bonum. Dicat eciam
ip̃e dilectionis modũ. Quis gͦ separabit inqͥt

Expanded text:
Scripturas illi condemnare non audent. Audiamus Scripturas illi condemnare non audent. Audiamus mo amore tendere jubes: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum. Dic mihi etiam, quaeso te, qui sit diligendi modus: vereor enim ne plus minusve quam oportet, inflammer desiderio et amore Domini mei. Ex toto, inquit, corde tuo. Non est satis. Ex tota anima tua. Ne id quidem satis est. Ex tota mente tua . Quid vis amplius? Vellem fortasse, si viderem quid posset esse amplius. Quid ad haec Paulus? Scimus, inquit, quoniam diligentibus Deum omnia procedunt in bonum. Dicat etiam ipse dilectionis modum. Quis ergo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
quid lberalius diuina ꝓuidentia dici põtiq̃ a
legib suis hominẽ lapsum et pp̃ cupiditatẽ
recũ mortalisi uire ao merito mortalem soto¬
lem ꝓpagantem. ñ omio deseruit: Habet enĩ
potestas illa iustissima miris et incõp̃hñsibi¬
lib modis. per quasdam secretissimas successi¬
ones rer̃s seruientiũ quas creanit et seueri¬
tatem ẽẽ itindicandi. et clem̃tiam lib̾andia
Quod quidem quam sit pulchrũ qm magnũ
qm̃ d̾o dignum. qm̃ postremoid quod q̃uitur
uerum: nequacoᷤu intelligere pot̾imꝰ. nsiab hu¬
manis et ꝓximis incipientes uere religiomis
fide p̃ceptis ꝙ seruatis ñ deseruerimꝰ uiam ꝙꝑ
m̃to. et apłoꝵ testimonio. et martyrũ sangͥue.
et gentium ocupatione nuunuit. Quare de¬
inceps nemo ex me querat siñam meam. U
pociꝰ audiam̾ oraculas nras ꝙ rancumcular
diuinis ib̾mittamꝰ affatib. Uideamꝰ qm̃ad¬
mod̾ ip̃e dñs in euangelio nob p̃cepent ẽẽ
uiuendũ: quõ eciam paulus apłs. Has enĩ

Expanded text:
ina providentia dici potest, quae a legibus suis hominem lapsum, et propter cupiditatem rerum mortalium jure ac merito mortalem sobolem propagantem, non omnino deseruit? Habet enim potestas illa justissima, miris et incomprehensibilibus modis, per quasdam secretissimas successiones rerum sibi servientium quas creavit, et severitatem vindicandi, et clementiam liberandi. Quod quidem quam sit pulchrum, quam magnum, quam Deo dignum, quam postremo id quod quaeritur verum, nequaquam intelligere poterimus, nisi ab humanis et proximis incipientes, verae religionis fide, praeceptisque servatis, non deseruerimus viam qumento, et Apostolorum testimonio, et Martyrum sanguine, et Gentium occupatione munivit. Quare deinceps nemo ex me quaerat sententiam meam, sed potius audiamus oracula, nostrasque ratiunculas divinis submittammodum ipse Dominus in Evangelio nobis praeceperit esse vivendum; quomodo etiam Paulus apostolus: has enim
Abbreviated transcription (Latin):
per fcõꝵ xpĩanoꝵ quib sĩma castitas ñ laudã¬
da tiñ sed eciã capessenda uisa est. mores et cõ¬
tinentiam singularemi: ne uos impudent̾ iac¬
tare apud animos imperitoꝵ quas dificilluua
rer̃ abstinentia. si quid in uob̾ pudoris ẽ. audeatis.
Nec ea dicam q̃ uos ignoratio. sed q̃ uob̾ occulta
oꝑ multitudinem per totum orbem dies magis
magiso diffundi. et moriente maxie atq egbp¬
to quod uos uullo modo potest latere: Nicħ̾ de hiꝰ
dicani quos paulo añ ꝯmemoraui. qui secretissi¬
ini penitus ab omi hominũ ꝯspectu pane solo qui
eis ꝑ digesta int̾uaua tp̃m aff̾tur. et aqua con¬
tenti desertissimas t̾rat incolunt: perfruentes
colloquio dei cui puris mentib inheserũt. et eiꝰ
pulcritudinis contẽplatõne beatissini q̃ nͥ scõꝵ¬

Expanded text:
 Christianorum, quibus summa castitas, non laudanda tantum, sed etiam capessenda visa est, mores et continentiam singularem; ne vos impudenter jactare apud animos imperitorum, quasi difficillima rerum abstinentia, si quid in vobis pudoris est, audeatis. Nec ea dicam quae vos ignoratis, sed quae nobis occultatistianorum multitudinem per totum orbem in dies magis magisque diffundi, et in Oriente maxime atque Aegypto, quod vos nullo modo potest latere? 66. Nihil de iis dicam quos paulo ante commemoravi, qui secretissimi penitus ab omni hominum conspectu, pane solo, qui eis per certa intervalla temporum affertur, et aqua contenti, desertissimas terras incolunt; perfruentes colloquio Dei, cui puris mentibus inhaeserunt, et ejus pulchritudinis contemplatione beatissimi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo inquit bonus ẽ dẏabolus. quia utlisi
Inmo malus inqͣntũ dyabolus est: Sed uo¬
nus om̃ipotñs deus ẽ. qui etiã de malica ee
multa iusta et bona operat᷑. Non eñ drade¬
lo imputat᷑ nisi uolũtas sua: qua conat s¬
le facere: nõ dei ꝓuidentia: que de ulo uenl

Expanded text:
Ergo, inquiunt, bonus est diabolus, quia utilis est? Ergo, inquiunt, bonus est diabolus, quia utilis est? Imo malus in quantum diabolus est; sed bonus et omnipotens Deus est, qui etiam de malitia ejus multa justa et bona operatur. Non enim diabolo imputatur, nisi voluntas sua, qua conatur facere male, non Dei providentia, quae de illo bene
Abbreviated transcription (Latin):
hendant : Interrogent scd̾m morẽ suũ. et res¬
pondeamꝰ sic̃ dñs donare dignatur. Quare fe
dinans eum secũdũ inoderam̃ iusticiesne: tt
quia nichil oberat deo pecratũ eiꝰ et siue nõ
peccaret mors nulla esset: siue quia peccauit
alii mortales de pcc̃o eius corrigunt᷑. Sic eum
faceret inquit. ut nõ peccaret. Imino ip̃e ha
faceret. Sic enĩ factus est: ut si uoluisset ño
peccaret. Non admide̾tur ĩquit młier. hoc¬
est dicere nõ freret bonũ quia et ip̃a utiqia
liquod bonũ est: et tanꝙͣ bontũ ut apłs eam
faceret deus. si eum peccaturũ ẽẽ sciebat. In¬
mo quare non facere. cũ ꝑ sitam iustĩam et
ꝓuidentiã multos de malicia dyaboli corex
n forte nõ audistis apłm paulũ dicentẽ que
tradidi sathane ut discant uo blasphemari
Et de se ip̃o dicit. Et ne magnitudo reuela¬
nũ excollat me÷ datus est michi stimululs
nis mee. angłs sathane qui me colaphret.

Expanded text:
hendant? Interrogent secundum morem suum, et reshendant? Interrogent secundum morem suum, et respondeamus sicut Dominus donare dignatur. Quare fecdinans eum secundum moderamen justitiae suae, et quia nihil oberat Deo peccatum ejus: et sive non peccaret, mors nulla esset; sive quia peccavit, alii mortales de peccato ejus corriguntur. faceret, inquiunt, ut non peccaret. Imo ipse hoc faceret; sic enim factus est, ut si noluisset, non peccaret. Non admitteretur, inquiunt, st dicere, non fieret bonum: quia et ipsa utique aliquod bonum est, et tantum bonum, ut Apostolus eam faceret Deus, si eum peccaturum esse sciebat. Imo, quare non faceret, cum per suam justitiam et providentiam multos de malitia diaboli corrigat? An forte non audistis apostolum Paulum dicentem, Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ? et de seipso dicit, Et ne magnitudine revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis, angelus Satanae qui me colaphizet .
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ corporis mortalitas que significatur sii
hystoria: de qua iam tractatum est. sed de qr¬
nalib sensibus actracta fantasmata: que g¬
naliter m̃tientem diuina lege cõsequittur
⁊ contegunt. atq ita de paradyso id ẽ. de catho¬
lica fide. & ueritate dimittit᷑ habitaturus õ¬
tra paradysũ: id est eidem fidei contͣdicturus.¬
et qui si aliquãdo sead deũ cõuerterit ꝑfł̃me¬
am frameã id ẽ ꝑ temporales tribulationes
sua pc̃ca cognostendo: et gemendo ⁊ nõ iam
extraneam naturã: que nulla ẽ. sed seip̃mas¬
cusando ut ip̃e ueniã mereatur. ꝙplenitu¬
dinem scĩe qd̃ est karitas. diligendo deum.
qui supͣ omĩa est incõmutabils diligendo
ex toto corde. et ex tota anima ⁊ ex tota m̃tte
diligendo etiam ꝓxim̃ tanꝙͣ se ip̃m. ꝑuer̃et a
arborem uite: et uiuet in et̾mĩ. Quid hałst
ergo isti qd̾ in hiis lict̾ĩs ueteris testam̃ti repͥ¬

Expanded text:
ri non corporis mortalitas, quae significatur in ri non corporis mortalitas, quae significatur in historia, de qua jam tractatum est; sed de carnalibus sensibus attracta phantasmata, quae carnaliter mentientem divina lege consequuntur et contegunt: atque ita de paradiso, id est de catholica fide et veritate, dimittitur, habitaturus contra paradisum, id est eidem fidei contradicturus. Qui si aliquando se ad Deum converterit per flammeam frameam, id est per temporales tribulationes, sua peccata cognoscendo et gemendo, et non jam extraneam naturam, quae nulla est, sed seipsum accusando, ut ipse veniam mereatur; et per plenitudinem scientiae, quae est charitas, diligendo Deum, qui supra omnia est incommutabilis, et diligendo ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; et diligendo proximum tanquam seipsum, perveniet ad arborem vitergo isti, quod in his litteris Veteris Testamenti repre
Abbreviated transcription (Latin):
terra: intelligat no nature ẽẽ. sed pene. Et
hoc ñ nescio cui genti tenebrarũ sed diuino
iudicio tribuat: quia moderamẽ iusticie
est. sira cuiq tribuere. Ip̃e det młieri escã
celestem quã accepit a capite suo qui ẽ xp̃c
ño ab illa accipiat uetitũ cibum. id ẽ here¬
ticoꝵ faliaciam cũ magna pollicitatõne sci¬
entie ⁊ quasi secretoꝵ ad aꝑtionem: qd̾ fiat
ad decipiendũ. Ercor ipse conditior. hereti¬
corum quippe suꝑba et curiosa cuꝑiditas
in libro ꝓuerbioꝵ clamat sub mulieris y¬
maginẽ ⁊ dicit. Qui stultus est: diuertat
ad me. Et mopes sensu exhortatur dicens
panes occuitos libent᷑ edite. et aquã duł¬
cem furtiuã bibire. Et necesse ẽ ramen aun
et illa quisq crediderit p̾cedente libidine u¬
tiendi que xp̃m m̃titũ esse credit: accipite¬
tiam tunicam pelliceam diuino iudicio. qc̃
nomine michi uidet᷑ in ꝓphetia significa¬

Expanded text:
terra, intelligat non naturae esse, sed poenae; et terra, intelligat non naturae esse, sed poenae; et hoc non nescio cui genti tenebrarum, sed divino judicio tribuat: quia moderamen justitiae est sua cuique tribuere. Ipse det mulieri escam coelestem, quam accepit a capite suo, qui est Christus: non ab illa accipiat vetitum cibum, id est haereticorum fallaciam cum magna pollicitatione scientiae, et quasi secretorum adapertionem, quo fiat ad decipiendum error ipse conditior. Haereticorum quippe superba et curiosa cupiditas in libro Proverbiorum clamat sub mulieris imagine, et dicit, Qui stultus est, divertat ad me: et inopes sensu exhortatur, dicens, Panes occultos edite libenter, et aquam ducem furtivam bibite . Et necesse est tamen, cum et illa quisque crediderit, praecedente libidine mentiendi, qua Christum mentitum esse credit, accipiat etiam tunicam pelliceam divino judicio. Quo nomine mihi videtur in prophetia significa
Abbreviated transcription (Latin):
aut curiosos qui t̾rena faciũt. et spiritalia
t̾reno oculo inquir̃t. Erunt aut̃ inimuci¬
cie int̾ istũ ⁊ mulierẽ. et int̾ sem̃ eius ⁊ se¬
men młieris: si pariat ista filios ꝙͣuis cum
dolorib et sead uirũ suũ cõuertat: ut eius
ip̃e dñinet᷑. Tunc erũ põt cognostr nõ ali¬
am ꝑtem in nobis ꝑtinere ad auctorẽ d̾m
et ałiam ad gentẽ tenebrarum sicut isti di¬
cunt. sed potius ⁊ illud qd̾ regendi ht̃ pote¬
starem in hõie et illud inferius qd̃ regen¬
dum est ex deo esse: sic̃ dicit apłs. uir qui¬
dem nõ debet uelare caput: cum sit ymago
dei: młier aut̃ gła uiri est. Non enĩ nir
ex młiere. sed mulier ex iiro. Etenĩ nõ est
uirũ: Propterea debet habere uelamen młi¬
er suꝑ caput ꝓpt̾ angelos. Uerũptamen
neq mulier sine iuiro: neq uir sine młi¬
ere in dño. Sic̃ enĩ młier ex iuro: ita ⁊ uirꝑ
in agro suo ⁊ qd̾ sꝑinas ⁊ tribulos ei pariat

Expanded text:
aut curiosos, qui terrena sapiunt, et spiritualia aut curiosos, qui terrena sapiunt, et spiritualia terreno oculo inquirunt. Erunt autem inimicitiae inter istum et mulierem, et inter semen ejus, et semen mulieris, si pariat ista filios quamvis cum doloribus, et se ad virum suum convertat, ut ejus ipse dominetur. Tunc enim potest cognosci non aliam partem in nobis pertinere ad auctorem Deum, et aliam ad gentem tenebrarum, sicut isti dicunt; sed potius et illud quod regendi habet potestatem in homine, et illud inferius quod regendum est, ex Deo esse, sicut dicit Apostolus: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imagoDei; mulier autem gloria viri est. Non enim vir ex muliere, sed mulier ex viro: etenim non creavirum; propterea debet habere velamen mulier super caput, propter Angelos. Verumtamen neque mulier sine viro, neque vir sine muliein agro suo, et quod spinas et tribulos ei parit
Abbreviated transcription (Latin):
seruare uellet. et ex fide ꝑseuerant᷑ uiueret¬
et donet idoneus fieret intelligentie ueri¬
tatis. id est si operaret᷑ in paradyso: ⁊ custodi¬
ret qd̾ accepit: nõ ueniret ĩ uiam defomuta¬
tem: ut cũ aibi displicet caro quasi nuditas
sua. carnalia mag̾ tegun̾ita mendacioꝵ tã¬
quam folia fici colligeret: quib sibi facẽt
succinctoriũ. Hoc enim isti faciũt cũ de xͦ
m̃tiunt᷑. et ip̃m m̃titum esse p̾dicant: et.
tanꝙͣ abscondunt se a facie dei ad sita men¬
dacra ab illius ueritate couersi sic̃ apłs di¬
cit. Et a ueritate quidẽ auditũ suũ auercẽt
Metuo ne sicut serpens euã seduxit astutia
sua. sic ⁊ sensus uestri corrũpantur. Ille ergo
error pectore et uentre serpit. ⁊ terram man¬
ducat blon enĩ decipit nisiaut suꝑbos qui
sibi arrogant qd̾ nõ sunt. cito credunt qd̾..
sũmi dei ⁊ anune humane natura una eadẽ¬
q natura sit: aut desideriis carnalib ĩplica¬
ciunt ñ ip̃i faciunt. sed gens tenebrarum:

Expanded text:
servare vellet, et ex fide perseveranter viveret, donec idoneus fieret intelligentiae veritatis, id est, si operaretur in paradiso, et custodiret quod accepit; non veniret in illam deformitatem, ut cum sibi displicet caro quasi nuditas sua, carnalia magis tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligeret, quibus sibi faceret succinctorium. Hoc enim isti faciunt, cum de Christo mentiuntur, et ipsum mentitum esse praedicant; et tanquam abscondunt se a facie Dei, ad sua mendacia ab illius veritate conversi, sicut Apostolus dicit: Et a veritate quidem auditum suum averMetuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et sensus vestri corrumpantur; ille ergo error pectore et ventre serpit, et terram manducat. Non enim decipit, nisi aut superbos, qui sibi arrogantes quod non sunt, cito credunt quod summi Dei et animae humanae una eademque natura sit; aut desideriis carnalibus implicaciunt, non ipsi faciunt, sed gens tenebrarum;
Abbreviated transcription (Latin):
semper integer: et incõmutabił permanet
Quod ꝓfecto ñ posset. insi dei nature eẽt ac sb̃
stancie. cui solum commitrabilitas atq ut ra
dicam in ꝯu̾sibilitas semper ẽ. Creatura em̃
noq hoc ego sed idem paulus clamat uanita¬
ti subiecta est. neq nos potest auanitate se¬
parare ueritatiq connectere. quod sb̾iectũ
ẽ uanitati. Et hoc nob̾ sp̃c scũs p̃stat. Creatura¬

Expanded text:
semper et integer et incommutabilis permaneret. semper et integer et incommutabilis permaneret. Quod profecto non posset, nisi Dei naturae esset ac ipsius substantiae, cui soli incommutabilitas atque ut ita dicam, invertibilitas semper est. Creatura enim neque hoc ego, sed idem Paulus clamat, vanitati subjecta est . Neque nos potest a vanitate separare, veritatique connectere, quod subjectum est vanitati. Et hoc nobis Spiritus sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
ideut ꝓfecto amare iurtutẽ. amare sapienciã.
amare ueritatem. et amare ex toto corde. et ex
tota aninia. et ex totamente. Untutem. q̃ ĩui¬
olabis et inuicta ẽ. Sapientiam: cui stulticia
ñ succedit. Ueritatem: q̃ ꝯu̾ti atq alit̾ quã seꝑ
ẽ sese habere nõ nouit. Per hanc ip̃e cernitur
p̃r. Dictum ẽ emĩ: nemo uenit ad prẽm inaiper
me. Hiuic heremꝰ per scĩficationẽ. Sanctifica¬
ti em̃ plena eo integra caritate elagramus. qu¬
a soia efficitur ut a deo si a deo ñ au̾tamur: ei¬
ꝙp pocuis qũa hiue mundo conformemur. ꝑke¬
testinauit enĩ ut ait idẽ apłs: conformes nos
ymaginit suii eus. Siet gͥ per caritatẽ ut con¬
formenuir deo: et ex eo conformati atq figu¬
rati et circuncisi ab hoc mundo ñ confundam᷑
cũ hiis q̃ nob̾ ẽẽ debent sb̾iecta. Fit autẽ hoc
per spm̃ scm̃. Spes em̃ inquit ñ confundit:
qm̃ caritas d̾ei diffusa est incordib nr̃is ꝑ
spm̃ scm̃ qui datus est nob̾. Nullo aũ modo ma

Expanded text:
id erit profecto amare Virtutem, amare Sapientiam, amare Veritatem, et amare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui stultitia non succedit, Veritatem quae converti atque aliter quam semper est sese habere non novit. Per hanc ipse cernitur Pater; dictum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Huic haeremus per sanctificationem. Sanctificati enim plena et integra charitate flagramus, qua sola efficitur ut a Deo non avertamur, eique potius quam huic mundo conformemur: Praedestinavit enim, ut ait idem Apostolus, conformes nosi ejus . 23. Fit ergo per charitatem ut conformemur Deo, et ex eo conformati atque configurati, et circumcisi ab hoc mundo, non confundamur cum iis quae nobis debent esse subjecta. Fit autem hoc per Spiritum sanctum. Spes enim, inquit, non confundit; quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus sanctum qui datus est nobis . Nullo modo autem
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃ia contra ordinem et sentiunt. et loqunt᷑
ec gerunt. nicħq aliud maxime dicum. nͥ tõnẽ
prius ẽe reddñdam. morem illis geramet qd̾ ta¬
teorm disputando uicioss̃ ẽe suscipiam. Deleet
eciam si optimũ sit. Nam et qui appetit qd̃ adi¬
pisti ñ põt cruciatur et quiadeptꝰ est quod appe¬
tendum ñ eẽt callitur: et qui ñ appetit qd adip¬
istendũ ẽẽc egrotat. Nacħ aũ istoꝵ animo ꝯti¬
git sine miseria: nec misenia et beatitudo ĩ hõie
uo simul hitars ꝯsuerunt. Nullus gͥ illoꝵ

Expanded text:
qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur, qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur, et gerunt, nihilque aliud maxime dicunt, nisi rationem prius esse reddendam, morem illis geram; quod fateor in disputando vitiosum esse, suscipiam. Delectaeciam si Optimum sit. Nam et qui appetit, quod adipisci non potest, cruciatur, et qui adeptus est, quod appetendum non esset, fallitur, et qui non appetit, quod appetendum esset, egrotat. Nichil autem illorum animo contingit sine miseria, nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt. Nullus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
assumam cestimonia quib eos ncc̃e sit cre¬
dere: de nous .s. testam̃to. De quo tñ nicħ
ꝓferam eoꝵ q̃ solent inmissa eẽ dr̃e cũ ma¬
gnis angustiĩs coarcantur: s ea dicam que
approbare et laudare coguntur. Nec onño
ullam relinquam cestem sm̃um ꝓdustã
to similem comparemꝰ si eiugilare tandem depo¬
cem aspirare uolueĩt: et anmadu̾tant et ꝙͣ
an a cõne. ⁊ Iature quidem ordo ita se hc ut
cum aliquid discimꝰ c̃onem p̾cedat auctoritĩ
Nam nifirina rõ uid̾i potest. q̃ cum reddita fu¬
erit: auctoritatẽ postea ꝑ qmͣ sirmetur assum¬
ai. S qi calligantes hominũ mentes consue¬
tudine cenebraꝵ quib in nocte pcc̃oꝵ uicioꝵ¬
op uelantut ꝑspicunat sinceritati cp rõnis as¬
pectum ydoneũ intend̾e neq̃unt salub̾rime
ꝯparatum ẽ: ut in lucem ueritatis aciem titu¬
bantem ueluti camis humanitatis opacata
inducat arictoritas. S qm̃ cũ hiis nob̾ res eił

Expanded text:
assumam testimonia, quibus eos necesse sit creassumam testimonia, quibus eos necesse sit credere, de Novo scilicet Testamento, de quo tamen nihil proferam eorum quae solent immissa esse dicere, cum magnis angustiis coarctantur; sed ea dicam, quae et approbare et laudare coguntur. Nec omnino ullam relinquam testem sententiam proto similem comparem; ut si evigilare tandem, depocem aspirare voluerint, animadvertant et quam an a ratione? Naturae quidem ordo ita se habet, ut cum aliquid discimus, rationem praecedat auctoritas. Nam infirma ratio videri potest, quae cum reddita fuerit, auctoritatem postea, per quam firmetur, assumit. Sed quia caligantes hominum mentes consuetudine tenebrarum, quibus in nocte peccatorum vitio sinceritatique rationis aspectum idoneum intendere nequeunt; saluberrime comparatum est, ut in lucem veritatis aciem titubantem veluti ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. Sed quoniam cum iis nobis res est,
Abbreviated transcription (Latin):
uentatis: et ubi neq om̃s a quib q̃ritut do¬
c̾e possunt: neq om̃s qui q̃runt dist̾e digni
sunt. Et diligentia gͥ et pretas adhibẽda ẽ.
Alt̾o siet ut scientes inueniam᷑: alt̾o ut scire
mereamur.¶Sed qm̃ due maxime illecebre¬
sunt menicheoꝵ quib decipiunt᷑ incautint
cos uelint habere doctoees. et una cum scripuu¬
ras rep̾hñdunt uł quas male intelligunt ł
quas male intelligi nolunt: altera cũ uite
caste et memorabił continentes continẽci¬
e ymagniem p̃ferunt hic liber congruentẽ
catholice discipline sñiam nram̃ de uita
et morib continebit ĩ quo fortasse ĩ telligi¬
dur et qm sit facile simulare et qmͣ diffi¬
cile hr̃e uirtutẽ. Eum sane modum teneło
si potero: et ut neq ĩ illoꝵ morbos qͥmͥ sunt
notissimitam grauit᷑ inuehar. qmͣ illi ine¬
a q̃ ignorant. Sanari enĩ eos pocus si fieri
potest qmͣ oppugnan uolo. et ea de scͥptuᷤᷤ

Expanded text:
esse veritatis, ubi neque omnes a quibus quaeritur doesse veritatis, ubi neque omnes a quibus quaeritur docere possunt, neque omnes qui quaerunt discere digni sunt. Et diligentia igitur et pietas adhibenda est: altero fiet ut scientes inveniamus; altero, ut scire mereamur. 2. Sed quoniam duae maxime sunt illecebrae Manichaeorum, quibus decipiuntur incauti, ut eos velint habere doctores; una, cum Scripturas reprehendunt, vel quas male intelligunt vel quas male intelligi volunt; altera, cum vitae castae et memorabilis continentiae imaginem praeferunt: hic liber congruentem catholicae disciplinae sententiam nostram de vita et moribus continebit, in quo fortasse intelligetur et quam sit facile simulare, et quam difficile habere virtutem. Eum sane modum tenebo, si potero, ut neque in illorum morbos, qui mihi sunt notissimi, tam graviter invehar, quam illi in ea quae ignorant; sanari enim eos potius, si fieri potest, quam oppugnari volo. Et ea de Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
dmodũ manicheoꝵ iuectionib quib m
iegem qd̃ uetus testam̃tum uocatur mm¬
perite atq impie feruntur: seceq nb̾
mpetitoꝵ plausus mani iactatõne uẽ.¬
ult possimꝰ occurrere. Quod breuit &
bie cõmemorari a me potest. Quis enim
nediocrũ sanus ñ facile intelligat. scupta¬
tũ e spositionẽ ab hiio petendam eẽ quie
antuir abslitda que cum a doctorib exponũ¬
tur eo laudanda uideat᷑ elitus. quo abiecti
asꝑnanda uidebant᷑ et eo accipiantur aꝑta
dulaus. quo clausa difsicilius aperebantur¬
Hoc fere in scĩs ueteri testam̃ti libus eueĩt
a modoille qui eis offend̾r dostorem pociꝰ eo¬
cũ pium qm impium laceratorẽ requitat pri¬
usc sempet studio q̃rentis qmͣ temeritate re¬
p̾hñtentis imbuatur. Nec si ea discere cupi¬
ens maliquos forte incid̾it uel ep̃os uel pres¬
et ministros. qui aut passim caueant ñ date
mist̾ia. aut contenti simplici fide altiora cog¬
nosc̾e ñ curauerint desperet ibi ẽe scienciam

Expanded text:
dmodum Manichaeorum invectionibus, quibus in Legem, quod Vetus Testamentum vocatur, imperite atque impie feruntur, seseque inter imperitorum plausus, inani jactatione ventilant, possimus occurrere: quod breviter etiam hic commemorari a me potest. Quis enim mediocriter sanus non facile intelligat, Scripturarum expositionem ab iis petendam esse, quiantur absurda, quae cum a doctioribus exponuntur, eo laudanda videantur elatius, quo abjectius aspernanda videbantur, et 227 eo accipiantur aperta dulcius, quo clausa difHoc fere in sanctis Veteris Testamenti libris evenit, si modo ille qui eis offenditur, doctorem potius eorum pium, quam impium laceratorem requirat, priusque studio quaerentis, quam temeritate reprehendentis imbuatur. Nec, si ea discere cupiens, in aliquos forte inciderit vel episcopos vel preset ministros, qui aut passim caveant nudare mysteria, aut contenti simplici fide, altiora cognoscere non curarint, desperet ibi scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicere. Usoꝑ a deo ncħ hñt quod contradicãt:
ut hec nuseri respondere cogantur. Sed quis ñ
ĩtelligati comuictoꝵ hominũ aliam ñ ẽẽ potuis
istam sententiam ĩ ueteri testam̃to ẽẽ negent.
homines. et per abruta fugiente. aut in pacem
reuocabo. si uoluerint resipiscere aliquantum
et consid̾are quid dictum sit: aut eos intelligẽ¬
tia cet̾oꝵ qui sine cupiditate iudicant in secta¬
bor. Quid em̃ potest amicuis: quã iste sibi con¬
sonare siñe: Nam tribulatio. angustia per secu¬
tio. fames. nuditas. periculum: hominem ĩ hac
uita constitutsĩ grauit̾ afficiunt. Hec itaq oĩa
u̾ba: illo uno concludũtur testimomouet̾is
legis. quo dcm̃ est pp̃ te afficimur. Gladiꝰ resta¬
bat. qui ñ erumpnosamuitam affert. sed qmͣ
inuenerit adimit. Huic gͦ respondet estima¬
ti sumꝰ ut oues occisionis. Caritas uero ip̃a si
potuit significau exp̃ssius: qmͣ quod dcm̃ est¬

Expanded text:
esse dicere, usque adeo nihil habent quod contradicant, esse dicere, usque adeo nihil habent quod contradicant, ut haec miseri respondere cogantur. Sed quis non intelligat convictorum hominum aliam non esse potuissistam sententiam in Veteri Testamento esse negent, ahomines, et per abrupta fugientes, aut in pacem revocabo, si voluerint respicere aliquantum, et considerare quid dictum sit; aut eos intelligentia caeterorum, qui sine cupiditate judicant, insectabor. Quid enim potest amicius quam istae sibi consonare sententiae? Nam tribulatio, angustia, persecutio, fames, nuditas, periculum, hominem in hac vita constitutum graviter afficiunt. Haec itaque omnia verba illo uno concluduntur testimonio veteris Legis, quo dictum est, Propter te afficimur. Gladius restabat, qui non aerumnosam vitam affert, sed quam invenerit adimit. Huic ergo respondet, Aestimati sumus ut oves occisionis. Charitas vero ipsa non potuit significari expressius
Abbreviated transcription (Latin):
deus nob̾ est: deus nob̾ ẽ sũmũ bonũ. Neq ĩ
fra remanendũ nob ẽ u ocp ultra querẽdũ
stigemus uł pocius attendam᷑. Presto enĩ ẽ. et facil¬
lime me udetur utrum hiis sententiis ex euange¬
lio atq apło ꝓlatis. eciam testam̃ti uet̾is auctori¬
tas congruat. Quid dicam de superiore senten¬
tia. cum manifestum sit om̃ib eam de lege q̃ per
moysen data ẽ ẽẽ depromptam. Ibi eñ scͥptumẽ.
Diliges dñm deum tuũ ex toto corde tuo. et ex
tota amima tua et ex tota mente tua. Quid ã
illi quod ab apło dcm̃ ẽ. comꝑare de ueteri testa¬
m̃to possim: ne duitius q̃rerem. ip̃e sb̾iecit. Cum
eñ dixisset. nulla tribulatione. nulla angustia.
nulla ꝑ secutione nulla nocĩtate inopie corꝑał.
nullo penculo. nullo gladio a caritate xp̃i seꝑari
statim sb̾uinxit. Sicut scͥptum ẽ. qr pp̃ te affict¬
mur totadie. estimati sumus ut oues occisiois.
Heo illi solent a corruptorib scͥpturaꝵ in missa

Expanded text:
Deus est, Deus nobis est summum bonum. Neque enim infra remanendum nobis est, neque ultra quaerendum; stigemus, vel potius attendamus, praesto enim est et facillime videtur, utrum his sententiis ex Evangelio atque Apostolo prolatis, etiam Testamenti Veteris auctoritas congruat. Quid dicam de superiore sententia, cum manifestum sit omnibus, eam de lege quae per Moysen data est, esse depromptam? Ibi enim scriptum est, Diliges Dominum Deum tuum, ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua . Quid autem illi quod ab Apostolo dictum est, comparare de Veteri Testamento possim, ne diutius quaererem ipse subjecit. Cum enim dixisset nulla tribulatione, nulla angustia, nulla persecutione, nulla necessitate inopiae corporalis, nullo periculo, nullo gladio nos a charitate Christi separari; statim subjunxit: Sicut scriptum est, Quia propter te afficimur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis . Haec illisolent a corruptoribus Scripturarum immissa
Abbreviated transcription (Latin):
turam c̃e mali. cui deus coactus ẽ dare natute su
e sue partem cruciandam: nos dñis nullũ esle¬
malum naturale. sed om̃s naturas ẽe bonas. et
ipm̃ deunsuminã ẽẽ naturã. ceteras ex ip̃o esse
natutas et om̃s bonas in quantũ sunt. qm̃ fecit
deus omĩa bona ualde sed distinctionis gradib ot¬
dinata. ut sit aliud alio meluis. Atq ita om̃ignẽ bo¬
norim ciniuetsitas ista compleatur. Que qtuibus¬
dam perfectis. quibdam imꝑscĩs. tota perfecta ẽ.
qm̃ perfestor conditorq euis. iusto modaminead¬
ministtare non cessat qr om̃ĩa bona facit uolũta¬
tẽ nnicħ mali patitur necessitate. Cuius .n. uolim¬
tas supetat omĩa. nulla ex parte quicqua sentit
iuitus. Cum ergo illa illi eo nos ista dñs iuis¬
qnisq eligat quid sequatur. Ego .n. quod bona
fice coram deo dixerim. sine ullo studio contenti¬
onis sine aliqua dubitatõe ueritatis: et sine

Expanded text:
naturam mali cui Deus coactus est naturae suae naturam mali cui Deus coactus est naturae suae partem dare cruciandam: nos dicimus nullum malum esse naturale , sed omnes naturas bonas esse, et ipsum Deum summam esse naturam, caeteras ex ipso esse naturas: et omnes bonas in quantum sunt, quoniam fecit Deus omnia bona valde, sed distinctionis gradibus ordinata, ut sit aliud alio melius; atque ita omni genere bonorum universitas ista compleatur, quae quibusdam perfectis, quibusdam imperfectis, tota perfecta est, quam Deus effector conditorque ejus justo moderamine administrare non cessat; qui omnia bona facit voluntate, nihil mali patitur necessitate. Cujus enim voluntas superat omnia, nulla ex parte quidquam sentit invitus. Cum ergo illa illi, et nos ista dicimus, unusquisque eligat quid sequatur. Ego enim, quod bona fide coram Deo dixerim, sine ullo studio contentionis, sine aliqua dubitatione veritatis, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
teo pie sentiatur qm̃ negate non possimus ĩ miseri¬
a peccatoꝵ eẽ genus humanũ. illi dñt naturam d̾iẽe
in miseria. nos negamus. Sed eam nauirã dñs esse
mn misetia quam de nicħo fecit deus et ad hoc uenisse
non coactam. sed uoluntate pectandi. Illi dñt naturã
dei cogiab ip̃o deo ad penitentiam peccatoꝵ. Nos noga¬
m̃. Sed dicimus eam naturã quam deus focie de ni¬
cħo. postea quam peccauit cogiad penitentiã pcc̃orũ.
Illi dñt naturam dei ab ip̃o deo accipere ueniam. Nõ
nogamus et dicimus eam naturam quam deus fe¬
cit de nicħo. si se a peccatis suis ad suũ deum conu̾te¬
ut accipere ueniam pcc̃oꝵ. Illi dicunt naturã dei ne¬
tessttate cẽ mutabilem. Nos nogamus: sed dñis¬
nocete peccata insi sua. et deum dicumus tante bo¬
nititis ẽẽ. tante iticie tanto incorruptõnis: ut n
pcccet neq ip̃e alicui noceat qui pectare noluent
nec ip̃i aliquis qui peccare uoluerit Illi dicunt na

Expanded text:
sentiatur, quoniam negare non possunt in miseria peccatorum esse genus humanum; illi dicunt naturam Dei esse in miseria: nos negamus, sed dicimus eam naturam esse in miseria, quam de nihilo fecit Deus, et ad hoc venisse non coactam, sed voluntate peccandi. Illi dicunt naturam Dei cogi ab ipso Deo ad poenitentiam peccatorum: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam Deus fecit de nihilo, posteaquam peccavit cogi ad poenitentiam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei ab ipso Deo accipere veniam: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam fecit Deus de nihilo, si se a peccatis suis ad Deum suum converterit, accipere veniam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei necessitate enisi sua; et Deum dicimus tantae bonitatis esse, tantae justitiae, tantae incorruptionis, ut neque peccet, neque ipse alicui noceat, qui peccare noluerit, nec ipsi aliquis qui peccare voluerit. Illi dicunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
homĩis una perfectio: qua soia impetratuit u̾i¬
tatis sinceritate ꝑfruatut. Hec nob̾ testam̃to
utroes concinitur het nob̾ hinc acepinde sra¬
decur. ¶Quid ad huc scͥpturis quał ignoratis calum¬
pmamur: Nescitis quanta imperitia lacessatis
libros quos et soli rep̃hendũt qui nõ intelligt̃
et soli intelligere neq̃unt qui rep̃hendunt. s̃i
enĩ eos aut ullus inimicus cognosc̾e sinitur. ꝙ¬
quicumꝙ ad uitam et̾nam peruenire ꝓposii¬
mus. Uita enĩ et̾ua ẽ. totũ p̃miũ: cuiꝰ ꝓmusione
gaudemꝰ. Nec p̃miũ potest p̾cedere mercta. pͥ¬

Expanded text:
hominis una perfectio, qua sola impetrat ut verihominis una perfectio, qua sola impetrat ut veritatis sinceritate perfruatur: haec nobis Testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. Quid adhuc Scripturis, quas ignoratis, calumniamini? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere nequeunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimicus cognoscere sinitur, quicumque ad vitam aeternam pervenire proposuimus. Vita enim aeterna est totum praemium, cujus promissione gaudem
Abbreviated transcription (Latin):
pẽtem perintiem. quã illud quod a ꝓpħa dciũ
est. qui speruit modica paulatim decider de qͣ
sententia si oportunum eẽt festinantib copi¬
osissime disputare. atq id a nobis nũc susce¬
ptumm inunus flagitaret. fortasse demonstte¬
mꝰ qmͣ suit aita mist̾ia. q̃ impenitusimi. et sa¬
crlegi homines deudendo. nõ illi quidem ꝑ¬
aulatim iam decidunt. sed mano lapsu p̃cipi¬
enĩ deus ẽ sũmũ hominis bonũ quod negare
ũo potestis. sequitur ꝓfecto. qm̃ sũmũ bonum
appetere ẽ. bene uiuere. ut nicħ sit aliud beneuĩ¬
uere quã toto corde. tota amia tota mentedi
ligere deum. a quo existit ut incorruptꝰ meo
amor atq integer custodiatur: quod ẽ iustitẽ¬
ꝑantie ut isssis frangatur inconmodis qd̾ ẽ
fortitudinit: nulli aui seriuat. quod ẽ iusticie
uigilet in disc̾nendis reb ne fauatia paulatĩ
dolus ue subrepat quod ẽ puudentie. Hec est

Expanded text:
pentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum pentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno lapsu praecipienim Deus est summum hominis bonum, quod negare non potestis, sequitur profecto, quoniam summum bonum appetere, est bene vivere, ut nihil sit aliud bene vivere, quam toto corde, tota anima, tota mente Deum diligere: a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae; et nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusve subrepat, quod est prudentiae. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
ture pocus quam creatori seruiunt: eo inuet̾
testam̃to prius dictum ẽ. dmñ deũ tuũ ador¬
ab̾. et illi sou seriies: Sed quid opꝰ ẽ hino ꝑ¬
plitra dicere. cum sententiis tanb ibi plena
sint omia. Hano gͦ uisticia iuite regulam da¬
bit huic amatori de quo sermo ẽ: ut deo qu̾e
diligit.i. sũmo bono. sũme sapĩe. ssĩme paci
libentissime seruiat. cet̾aꝙ omĩa partim b̾ie¬
cta sͥ regat partim sb̾icienda p̾sumat. Q̾ nor.¬
na iuuendi. ut docuimꝰ uttiꝰq testam̃ti aucto¬
ritate roboratur. ¶Nec de prudentia dutiꝰ
dife̾ndum est. ad qũã dinoscentia pertinet ap-¬
petendoꝵ. et uirandoꝵ q̃ si desit. nncħ eoꝵ de qui¬
b iam dictum ẽ. effici põt. Huiꝰ aũ sunt excu¬
bie atq diligentissina uigilantia: ne sb̾repen¬
te paulatim mala suasione fallamur. Uñ sepe
tis qr modicum ferm̃tum totam massam cor¬
per qm fit ut ũ sentiamꝰ quasi minitatis ser¬

Expanded text:
turae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri turae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de prudentia diutius disserendum est, ad quam dignoscentia pertinet appetendorum et vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excubiae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe tis quia modicum fermentum totam massam corper quam fit ut non sentiamus quasi minutatim ser
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ licet magnũ licet inuictum iurũ tam̃
Offerunt enĩ mͥ scͥpture ille stupende fortitudi¬
nic feminani: et ad eam me iam transire sare¬
compellunt. Que cũ septẽ liberis tyramio at¬
q carmfici prius uiscera omĩa quam unũ u̾bũ
sacrilegũ impendit: cũ eius hortatione fuii ro¬
borarentur: in quoꝵ m̃bris ip̃a torq̃batur: latu
ta eciam ꝓprio mumere quod eos ferre p̃ceꝑat
Quid ad tantam pacientiã queso addi potenti
Quid tñ mirũ. si om̃ib medullis conceptus di
amor et tyranno et camfici et dolon et corpori
et sexui et affecti resistebat: An ñ audierat
dierat omne quod tͥ applicitum fu̾it accipe. et
in dolore sustine. et in humilitate tua habe pa
dhuc erant libris diuina fortitudinis p̃cepta cõ¬
scͥta sunt. Quid de iusticia q̃ ad deũ pertinet.
Nonuie cum et dñs dicat. ñ potestis duob do¬
minis seruire: et apłe redarguat eos qui crea¬

Expanded text:
virum, licet magnum, licet invictum, virum tamen. virum, licet magnum, licet invictum, virum tamen. Offerunt enim mihi Scripturae illae stupendae fortitudinis feminam, et ad eam jam me transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius viscera omnia, quam unum verbum sacrilegum impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen etiam proprio munere, quod eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: dierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patdhuc erant, Libris divina praecepta foustitia quae ad Deum pertinet? Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis servire , et Apostolus redarguat eos qui crea
Abbreviated transcription (Latin):
iurum a quo in magnis cruciatib corporis et h¬
orribili tabe mẽbroꝵ ñ modo sustinent᷑ huma¬
na: sed diuina eciam disputentur. In cuiꝰ sin¬
guł uocib satis elucet. si quis equo aĩo atten¬
dat quanti pendenda sint ista que cum uolũt
homines per dominationẽ tenere. ab his ipĩs
pocuis per cupiditatẽ tenentur: et rerũ tempo¬
ralum serui fuint cum impente dm̃ c̃ẽ deside¬
rant. amisto namq ille om̃s diuitias. et fcũs
repente pauperrimꝰ. tam inconcussum tenuit i¬
et infixum d̾o: ut satis demonstraret ñ illas sibifu¬
isse magnas. sed se illis: sibi autẽ deum. Quo aĩosi
ẽẽ possent nnĩ temporis homines. nõ magnoꝑe ĩ
nouotestam̃to ab istoꝵ possessione ꝓhiberemur
ut ꝑfecti ẽẽ possemus. Muito est eñ mirabiliꝰ
ñ inherere illis quãnis possideas. qũa om̃io ea
ñ possidere. Sed qũã de dolore atq crutiatibus
corporis tolerandis nũc agitur: reluiquo isti

Expanded text:
virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et hvirum, a quo in magnis cruciatibus corporis et horribili tabe membrorum, non modo sustinentur humana, sed divina etiam disputantur. In cujus singulis vocibus satis elucet, si quis aequo animo attendat, quanti pendenda sint ista, quae cum volunt homines per dominationem tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem tenentur, et rerum mortalium servi fiunt, dum imperite domini esse desiderant. Amisit namque ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testamento ab istorum possessione prohiberemur, ut perfecti esse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quamvis possideas, quam omnino ea non possidere. 43. Sed quoniam de dolore atque cruciatibus corporis tolerandis nunc agitur, relinquo istum
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cum se amina rapiet in deum: suꝑ om¬
nem carnificinam libera et admiranda uo¬
litabit penius pulcherrimis et integeruimiᷤ
quib ad dei amplexũ amor castus ĩnitit᷑
Nonuero amatores auri a matores laudis. amato¬
res fe maꝵ. a matorib suis deus sinet ẽẽ fortio¬
res: cum ille non amorsed congruentiꝰ cupiditas
us libido nominet᷑. In quatam̃ apparet quãt᷑
sit impetus animi ad ea que diligũtur. defle¬
xocuisu per mania queq tendentis: arguiẽ¬
toq nobis ẽ. quam sint omĩa perfe̾nda ñ dese¬
ramus deum: si tanta illi ut deserant ꝑferũti¬
Quid gͦ hic nouitestam̃ti auctoritates colliga
ubi dictum est. tribulatio pacientiam oꝑatur
patientia ꝓbationem. ꝓbatio uero spem. et ñ
colum dictum. sed eciam exemplis eoꝵ qui di¬
xerunt ꝑbatum atq firmatum: De uet̾i po¬
cius testam̃to. inquod illi rabide seruiunt excita¬
bo exemplum pacientie. Neq illum memorabor

Expanded text:
Quo cum se anima rapiet in Deum, super omQuo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido nominetur. In qua tamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque nobis est, quam sint omnia perferenda, ne deseramus Deum, si tanta illi ut deserant, perferuntQuid ergo hic Novi Testamenti auctoritates colligam, ubi dictum est, Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem ; et non solum dictum, sed etiam exemplis eorum qui dixerunt, probatum atque firmatum, de Veteri potius Testamento, in quod illi rabide saeviunt, excitabo exemplum patientiae. Neque illum memorabo
Abbreviated transcription (Latin):
ille de quo loquiinur quẽ tota sauctitate in¬
flammatũ ẽẽ oportet in deũ. in ño appetendis ul¬
istis tẽꝑaus: in anutrendis fortis uocatur. Sed
int̾ hec omĩa que inhac uita possidentur: corpꝰ
homini grauissimũ ẽ uinculum iuistissimis de¬
i legib pp̃ antiquum peccatum. quo nicħ est.
ad p̃dicandũ nocius. nicħ ad intelligendũ secre¬
ctius. Hoc gͥ uinculum ne concutiatur atq ue¬
xetur laboris et doloris. ne auferatur atq pe¬
rimatur mortis terrore aminamquatit. Am¬
at eñ illud inconsuetudinis ñ intelligens si
eo bene atq scienterutatur resurrectionem
reformationemq eus ope ac lege diuina si¬
no ulla molestia un suo subditam fore auter.
Sed cum se hoc amorẽ totum in deum ꝯuͣtit.
hic cognitis mortem non modo contempnet
uerum eciam desid̾abit. Sod restat cum colo¬
re magna conflictio. Nicħ ẽ tñ tamdurũ at¬
q ferreum: quod nõ amoris igne iuncatur.

Expanded text:
ille de quo loquimur, quem tota sanctitate inille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum peccatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit, his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur.