comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in debam concludere ualitudim me. Cũ
.n. nõ nulla loquendi cura detinere. nlla
int̾ disputandum it tepebat inimod̾ata
contentio. simul eciam ut si quid nrm li¬
tteris mandare placuisset. nec alit̾ dicẽ¬
di necessitas. nec labor recordationis ẽẽt
agebant autẽ ista metũ alippuis et n¬
naiguis frater meus et licentus re¬
pente admitabilit̾ poetice deditus tri¬
gecium item nob̾ milicia reddiderat qͥ
tanquã ueteramis adamauit hẏstori¬
am et iam n libris non nicħ habeamꝰ
S nocte quadam cum eingillassem
de more. mecumq ip̃e tacitus agitarẽ
que in mentẽ nescio unde uemebant. na
id michi amore inueniendi ueri tam incõ¬
saetudinẽ ueterat. ita ut a primã. si tales
cure merant. aut cette ultimuã. dimidi¬
am tñ fere noctis partẽ peringil. qd cũ
cogitatem uec me paciebar adolescentiũ
lucubrationib a me ip̃o auocati quia et il¬
li ꝑ totum diem tantum agebant ut nim¬

Expanded text:
uidebam conducere ualetudini meae. cum uidebam conducere ualetudini meae. cum enim nonnulla loquendi cura detinerer, nulla inter disputandum inrepebat immoderata contentio; simul etiam, ut, si quid nostrum litteris mandare placuisset, nec aliter dicendi necessitas nec labor recordationis esset. agebant autem ista mecum Alypius et Nauigius, frater meus, et Licentius repente admirabiliter poeticae deditus; Trygetium item nobis militia reddiderat, qui tamquam ueteranus adamauit historiam; etiam in libris nonnihil habebamus. Sed nocte quadam, cum euigilassem de more mecumque ipse tacitus agitarem, quae in mentem nescio unde ueniebant — nam id mihi amore inueniendi ueri iam in consuetudinem uerterat, ut aut primam, si tales curae inerant, aut certe ultimam, dimidiam tamen fere noctis partem peruigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar adulescentium lucubrationibus a mo ipso auocari, quia et illi per totum diem tantum agebant, ut nim
Abbreviated transcription (Latin):
tuditioni operam dederis qua purga¬
tur et excolitur amius: millo mo do
ante ydonens. cui diuimia semina comi¬
tantur. Quod totum cuius modi sit ꝯ¬
et quem flagitet ordinem. quidue studi¬
osis et bonis cõ ꝓmittat. qualemq iitã
nos inuanuis carissumm tui et quẽ fruct
de liberali ocio carpanus: hii te liber sat̾
ut opinor edocebunt. nomine tuo nob̾
quã ña elaboratione dulciores. preser¬
tum si te in ipm̃ ordinẽ de quo ad tescͥ¬
bo meliora eligens inserere atq coaptate
uoluens. Nam cum stomaci dolor scolã
me deserere coegisset. qui iam ut scis eci¬
am sine ulla tali necessitate ĩ philosop¬
hiam confugere moliebar. statim me
contuli ad uillam famillarissum nrĩ
uerecũdi. Quid dicam eo libente: nosti oꝑ¬
time honũs. cũ in om̃s tum uero in nos
bentuolenciã singulatem. Ibi disserebamꝰ
int̾ nos q̃cumq iidebantur ittilia. ad hi¬
to sane stilo. quo cuncta excipetentur. Oꝑ

Expanded text:
ruditioni operam dederis, qua purgaruditioni operam dederis, qua purgatur et excolitur animus nullo modo ante idoneus, cui diuina semina committantur. quod totum cuius modi sit et quem flagitet ordinem quidue studiosis et bonis ratio promittat qualemque uitam nos uiuamus, carissimi tui, et quem fructum de liberali otio carpamus, hi te libri satis, ut opinor, edocebunt nomine tuo nobis quam nostra elaboratione dulciores, praesertim si te in ipsum ordinem, de quo ad te scribo, meliora eligens inserere atque coaptare uolueris. Nam cum stomachi dolor scholam me deserere coegisset, qui iam, ut scis, etiam sine ulla tali necessitate in philosophiam confugere moliebar, statim me contuli ad uillam familiarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis cum in omnes tum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebamus inter nos, quaecumque uidebantur utilia adhibito sane stilo, quo cuncta exciperentur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
secati queant: ncħ cũ est preter illudu¬
num quo cetera pariliter demeciantur:
et quod omĩb quasi quodam equanta¬
tis uire dominetur. Hunc uero in qũã¬
libet partem se egredi uelis eo amittũ¬
tur omĩa quo in plurima ꝑgitur: sio
aninuis a se ip̃o fusus ĩmensitate qua¬
dam diu̾beratur: et ueta mẽdacitate
cont̾ritur. cum eum natura sua cogit ubicp
untm querere et multitudo inuenire nõ
que mõ et in taium conguiant atq per¬
fecta fint cuncta. et tñ pecrata fugienda sĩt
assequeris ꝓ fecto mi renobi. Sic .n. mi¬
chi notum est ingenium cuum. et pult¬
tudinis omminode amator om̃ib aĩmus
sine libidinis ĩ mod̾atione atq sordibus
Quod signum so̾ pena in te futute sapĩe
ꝑncioss cupiditatib diuino iuire p̾scri¬
dis. ne tuam causam deseras falsis uolu¬
ptatib illectus. qua p̾uaricatione nicħ
turpuis et periculosiis inueniti potest
Assequeris ergo istamichi crede. cume¬

Expanded text:
secari queant, nihil tamen est praeter illud usecari queant, nihil tamen est praeter illud unum, quo cetera pariliter dimetiantur et quod omnibus quasi quodam aequalitatis iure dominetur, hinc uero in quamlibet partem si egredi uelis, eo amittuntur omnia, quo in plurima pergitur, sic animus a se ipse fusus inmensitate quadam diuerberatur et uera mendicitate conteritur, cum eum natura sua cogit ubique unum quaerere et multitudo inuenire non que modo et in unum congruant atque perfecta sint cuncta et tamen peccata fugienda sint, assequeris profecto, mi Zenobi — sic enim mihi notum est ingenium tuum et pulchritudinis omnimodae amator animus sine libidinis inmoderatione atque sordibus, quod signum in te futurae sapientiae perniciosis cupiditatibus diuino iure praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, qua praeuaricatione nihil turpius et periculosius inueniri potest — assequeris ergo ista, mihi crede, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
tis maxima causa est: quod homo sibi sibi¬
ip̃e est incognitus. qui tñ ut se nosdat ma¬
gna opus ht̃ consuetudine recedendi a sẽ¬
sib. et animũ in se ipm̃ colligendi atq ĩ
seipõ retinendi. Quod hii tm̃ assequũtur
qui plagas quasdam opinionũ quas ui¬
te cotidiane cursus infligit. aut soluud̾ie
inurunt: aut liberabilib medicant disci¬
plinis. Ita .n. sibi ammus redditus que sit
pulcritudo unu̾sitatis intelligit: q̃ ꝑfecto
ab uno cognominata est. Idcitco illam iu¬
dere non licet animeq̃i in multa procedit
sectatur aauiditate pauperiẽ: quã nescit
sola se gregatione multitudiis posse cn¬
tani. Multitudinẽ autẽ nõ homitrũ dico
sed om̃iũ que sensus attingit. Nec mite¬
re quod eo egeste̾m patitur magis: quo
magis appetit plura complecti. Ut .n. i
circulo quantumius amplo unum ẽ me¬
dium quo ip̃e cuncta conu̾gunt quod
centronge ometre uocant. et quanus
tocus ambitus partes ĩnumerabilitet

Expanded text:
ris maxima causa est, quod homo sibi ris maxima causa est, quod homo sibi ipse est incognitus. Qui tamen ut se noscat, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus , et animum in seipsum colligendi atque in seipso retinendi. Quod ii tantum assequuntur, qui plagas quasdam opinionum, quas vitae quotidianae cursus infligit, aut solitudine inurunt, aut liberalibplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura conplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cuncta conuergunt, quod xsvvoov geometrae uocant, et quamuis totius ambitus partes innumerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
dinatũ miranur alienare a secretissimo ma¬
iestatis arbitrio. ullis nugis uane opimionis
audebimius: At .ii. hoc ipm̃ est plenius q̃onũ
quod menbra pulicis dispoĩta mire atq dis¬
tincte sunt: cum int̾ea humana uita ĩ mui¬
merabilium perturbationũ in constanciau̾¬
setur et fluctuet. S hoc pacto si quis tami
munitum cerneret. ut in ueriniculato pai¬
uimẽto nicħ ultra unius cesselle modulũ
acies enis uaieret ambire: intuperaret arti¬
ficem. uelut ordinationis et compoĩtionis
ignarũ eo quod uauetatẽ lapillorũ ꝑtur¬
batam putaret. a quo illa emblemata inu¬
mus pulcritudinis faciem congruencia
si mul cerni con lustranqz non possent. Ne
.n. aluid minus eruditis homib accidit. qͥ
uniu̾sam rerũ coaptationẽ. atq contẽp¬
tum imbecilla mente complecti. et con¬
sid̾are non ualentes. si quid eos offend̾iti
qr sue cogitationi magnum est. magnani¬
reb putant inherete feditatem. Cuiꝰ etro¬

Expanded text:
dinatum miramur, alienare a secretissimo madinatum miramur, alienare a secretissimo maiestatis arbitrio ullis nugis uanae opinionis audebimus. at enim hoc ipsum est plenius quaestionum, quod membra pulicis disposita mire atque distincte sunt, cum interea humana uita innumerabilium perturbationum inconstantia uersetur et fluctuet. sed hoc pacto, si quis tam minutum cerneret, ut in uermiculato pauimento nihil ultra unius tessellae modulum acies eius ualeret ambire, ficem velut ordinationis et compositionis ignarum; eo quod varietatem lapillorum perturbatam putaret, a quo illa emblemata in unius pulchritudinis faciem congruentia simul cerni collustrarique non possent. Nihil enim aliud minus eruditis hominibus accidit, qui universam rerum coaptationem atque concentum imbecilla mente complecti et considerare non valentes, si quid eos offenderit, quia suae cogitationi magnum est, magnam putant rebus inhaerere foeditatem. 3. Cujus erro
Abbreviated transcription (Latin):
Utrumq impium: sed magis posterius
Quam qũa .n. deẜtum deo quicqũa cre¬
d̾e. cum imperitissimũ. tum eciam peri¬
culosissimũ animo sit. tñ in ip̃is homĩb
nemo quẽqua non potuisse anquid c̾mi¬
uatus est. Negligencie u̾o intuꝑatio mł¬
to est quã mancie crudelitatuq piugati¬
or. Itaq uelut compellitur tõ tenere nõĩ¬
menor pietatis. aut ista terrena nõ posse
a diuiis administrari. aut negligi. aut
contempni: pocius quã ita gubernan ut
omis de deo sit mitis atq inculpanda c̃o¬
questio. D quis tam cecꝰ est mente ut i
humanam dispitationẽ. ac uolũtatem
est tõni diume potencie mod̾ationisq da¬
de dubitet: insi forte. aut casib tam rata
sotiliq dim̾sione uł miritissimoꝵ quo¬
tumq animaitum menbra figurantur
Aut quod casui quis negat posse msi rati¬
one factum iiden. ant uero per uniuer¬
sam naturam quod in singuł quib q
teb nich ante humana catagente or¬

Expanded text:
utrumque impium, sed magis posterius. utrumque impium, sed magis posterius. quamquam enim desertum deo quicquam credere cum imperitissimum tum etiam periculosissimum animo sit, tamen in ipsis hominibus nemo quemquam non potuisse aliquid criminatus est. neglegentiae uero uituperatio multo est quam malitiae crudelitatisque purgatior. itaque uelut conpellitur ratio tenere non inmemor pietatis aut ista terrena non posse a diuinis amministrari aut neglegi atque contemni potius quam ita gubernari, ut omnis de deo sit mitis atque inculpanda conquestio. Sed quis tam caecus est mente, ut qquod praeter humanam dispositionem ac uoluntatem est, diuinae potentiae moderationique dare dubitet ? nisi forte aut casibus tam rata subtilique dimensione uel minutissimorum quorumque animalium membra figurantur aut, quod casu quis negat, possit nisi ratione factum fateri aut uero per uniuersam naturam, quod in singulis quibusque rebus nihil arte humana satagente or
Abbreviated transcription (Latin):
ac tenere. cui. iꝰ. de or¬
uero unn̾titatis qͦ oo
cohercetur hic mũdꝰ
et regitu ał uide. us pand̾e difficillimũ
hom̃ib ates ratissimũ ẽ. Huc accedit: qd̾
eciam si quis hec possit. non illud quoq ua¬
let efficere. ut dignum auditorem. tam di¬
uinis obscurisꝙ reb uel uite merito uelħi¬
tu quodam eruditionis inueniat. Nec tñ
quicquã ẽ. quod mag̃ auide expectant q̃¬
q optima ingenia. magisq audite ac dis¬
cere studeant. qui scopulos uite huius et
ꝑcellas uelut erecto quantũ licet capite
ispiciunt: quã quo fiat ut et deus hũao
curet. et tanta in humanis reb peruer¬
sitas usq quaq diffusa sit ut non diuine
s ne ẜuili quid̃ cuipiam ꝓcurationi. si et¬
ei tanta potestas daretur cribuenda ẽẽ ni¬
deatur. Quã obrem illud ẽẽ quas necessa¬
rium hiis quib taua cure sunt credendũ
dimittitur. aut diuinam ꝓuidenciã. ño
usq in hec ultima et una pertendi. aut
ceite maia omĩa dei uoluntate cõmitti.

Expanded text:
ac tenere cuique pruero uniuersitatis, quo cohercetur hic mundus et regitur, uel uidere uel pandere difficillimum hominibus atque rarissimum est. hue accedit, quod, etiamsi quis haec possit, non illud quoque ualet efficere, ut dignum auditorem tam diuinis obscurisque rebus uel uitae merito uel habitu quodam eruditionis inueniat. nec tamen quicquam est. quod magis auide expetant quaeque optima ingenia magisque audire ac discere studeant, qui scopulos uitae huius et procellas uelut erecto, quantum licet, capite inspiciunt, quam quomodo fiat, ut ei deus humana curet et tanta in humanis rebus peruersitas usque quaque diffusa sit, ut non diuinae sed ne seruili quidem cui procurationi, si ei tanta potestas daretur, tribuenda esse uideatur. quam ob rem illud quasi necessarium his, quibus talia c-urae sunt, credendum dimittitur, aut diuinam prouidentiam non usque in haec ultima et ima pertendi aut certe mala omnia dei uoluntate committi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̾ delestat in parte sine loci siue tpr̃is
itelligatur tñ multo ẽẽ meliꝰ totum cuiꝰ
na pars est: et ruisum qd̾ offendit ĩ par¬
te. ꝑspicuum sit hoĩ dicto nõ ob amid of¬
fendere. nisi qr nõ uidetur totum cui ꝑs
illa mirabilit̾ ꝯgruit. In illo uero mũdo
intelligibili ꝙͣꝑlibet ꝑtem tanquã totũ
pulcram ẽe atq ꝑfectam. Dicentur ita
lacius. si ur̃a studia siue memoratũ istũ
a nob̾ siue aliũ fortasse breuiorẽ atq cõ¬
modiorẽ tectũ tlĩ ordinẽ ut hortor a ꝓe

Expanded text:
ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, intellegatur tamen multo esse melius totum, cuius illa pars est, et rursus, quod offendit in parte, perspicuum sit homini docto non ob aliud offendere, nisi quia non uidetur totum, cui pars illa mirabiliter congruit, in illo uero mundo intellegibili quamlibet partem tamquam totum pulchram esse atque perfectam. dicentur ista latius, si uestra studia siue memoratum istum a nobis siue alium fortasse breuiorem atque commodiorem, rectum tamen ordinem, ut hortor
Abbreviated transcription (Latin):
indere. ates ipmũ fontem unde manat õ¬
ne uerum ipmq patrem uecitetis. De¬
uis magne qui eriunt illi oculi. quã sani
quã decori. quam ualentes. ꝙͣ constan¬
tes. quã sereni. quã beati. Quid añ est
illud quod uident  Quid queso. quid ar¬
bitremuri quid estimemus illud. quid lo¬
quinuir: Cotidiana uerba occurrunt uł¬
de sordida st̃ omĩa uilissimis reb. nicħã¬
debit aũ qui bñ inuiti bñ orat orat. uene
studet qñ cum mouebit. cur ainis optãs
hr̃e filios ñ heat. alius habundant᷑ expo¬
nat. aluus oderit nascituros. auus diligat
natos. qũo non cepugnet. nicħ fututũ
ẽẽ qd̃ nõ sit apd̾ deumi: Ex quo necesse
est ordine omĩa fieri: et tñ nõ frustra
rogati. Postremo quando istum utrum e¬
mouebilt. aut ulla hon̾a. aut ulla pericu¬
la. aut ulia fastidia. aut ulla blandim̃ta
fortune: In hoc .n. sensibili mũdo uehe¬
m̃t̾ ꝯsid̾andum est quid sit tp̃s et locus

Expanded text:
uidere atque ipsum fontem, unde manat omuidere atque ipsum fontem, unde manat omne uerum, ipsumque patrem ueritatis. deus magne, qui erunt illi oculi, quam sani, quam decori, quam ualentes, quam constantes, quam sereni, quam beati! quid autem est illud, quod uident ? quid quaeso, quid arbitremur, quid aestimemus, quid loquamur ? cotidiana uerba occurrunt et sordidata sunt omnia uilissimis rebus. nihil amdebit autem, qui bene uiuit, bene orat, bene studet — quando eum mouebit, cur alius optans habere filios non habet, alius abundanter, exponat alius, oderit nascituros, diligat natos? quomodo non repugnet nihil futurum esse, quod non sit apud deum. ex quo necesse est ordine omnia fieri et tamen non frustra deum rogari ? postremo quando istum uirum mouebunt aut ulla onera aut ulla pericula aut ulla fastidia aut ulla blandimenta fortunae ? in hoc enim sensibili mundo uehementer considerandum est, quid sit tempus et locus,
Abbreviated transcription (Latin):
poris ħt eodem modo. Igitut si ĩmortał est
tõ. et ego qui ista oĩa. uł discerno ł cõnecto
tõ sum. illud quo mortale appellor nõ est
in eum. Aut si anima non id id est. qd̾ rõ
det̾iore ad meluis. a mortalli ad ĩmortaie
fugiendũ est. Hec et alia multa secũ aĩa
bñ erudita loquitut atep agitat. q̃ ꝑsecͥl
nolo. ne cum ordinem nos docere cupio
modum excedam qui pr̃ est ordinis. G̃ta¬
datim .ii. se et ad mores uitamq optimã
ñ iam sola fide. s c̾ca tõne ꝑducit. Cũ mi¬
netoꝵ uim atq potenciam diligenter in¬
tuenti. minis indignũ in deb̾r. et minꝰ flẽ¬
dum. per suam sciãm u̾sum bñ crrrere. o¬
cycharamq concinere. et suam uitã seq
ipam que amia est. deuiũ iter sequi:
et dominante sibi libidine cum turpis¬
sumno se intioꝵ strepitu dissonate. Cũ añ
ce ꝯposuerit. et ordinarit atq concĩnã
pulcramq reddiderit: audebit iam deuni

Expanded text:
poris habet eodem modo. Igitur, si immortalis est poris habet eodem modo. Igitur, si immortalis est ratio, et ego qui ista omnia vel discerno vel connecto, ratio sum; illud quo mortale appellor, non est meum. Aut, si anima non id est quod ratio, deteriore ad melius, a mortali ad immortale fugiendum est. Haec et alia multa secum anima bene erudita loquitur, atque agitat: quae persequi nolo, ne cum ordinem vos docere cupio, modum excedam, qui pater est ordinis. Gradatim enim se, et ad mores vitamque optimam non jam sola fide, sed certa ratione perducit. Cui numerorum uim atque potentiam diligenter intuenti nimis indignum uidebitur et nimis flendum per suam scientiam uersum bene currere citharamque concinere et suam uitam seque ipsam, quae anima est, deuium iter sequi et dominante sibi libidine cum turpissimo se uitiorum strepitu dissonare. Cum autem se conposuerit et ordinarit atque concinnam pulchramque reddiderit, audebit iam deum
Abbreviated transcription (Latin):
umerosa faciendo. sed numeros cognos¬
cendo melior sum. Quid gͦ: ille nestien¬
tes operani numerosa pot̾ante poterant
ꝑfecto. Uñ id docetur: Ex eo qd̃ uos quo¬
q ceitis dim̾sionib lingña dentib. et
palato accomodam᷑: ut ex ore littere ac
u̾ba ꝓrũpanti Nec cñ cogitamꝰ cum locͥ¬
mut. quo moui oris id facere debeamꝰ
Deinde quis bonus cantor. etiã si mu-¬
sice fit imperitus non ip̃o sensu nat᷑ali
et tithinum et melos ꝑceptum inemoria
custodiat incando: Quo quid fieri num
ꝑante natura. Qñ aũ melior et pecoribꝰ
p̾ponendus: Qñ nouit quid faciat. ac nicħ
et unũ duo ł duo et duo quatuor uerassi¬
t̾it ista rõ nõ ẽẽ. Ista .ii. semꝑ tał est: mũ¬
dus autẽ iste. nec heri huĩt. nec cras ħ̾ebit
qd̃ ht̃ hodie. nec hodienio ip̃o die. uł spaci¬
o unuis hore eodem loco solem huit. Ita c̃
in eo inch̾ manet. ncħ uł patuo spacio tẽ¬

Expanded text:
umerosa faciendo sed numeros cognosumerosa faciendo sed numeros cognoscendo melior sum. quid ergo? illae nescientes operari numerosa poterant? poterant profecto. unde id docetur? ex eo, quod nos quoque certis dimensionibus linguam dentibus et palato adcommodamus, ut ex ore litterae ac uerba prorumpant, nec tamen cogitamus, cum loquimur, quo motu oris id facere debeamus. deinde quis bonus cantator, etiamsi musicae sit imperitus, non ipso sensu naturali et rhythmum et melos perceptum memoria custodiat in canendo, quo quid fieri numeperante natura. quando autem melior et pecoribus praeponendus ? quando nouit, quod faciat. nihil ed unum ad duo uel duo ad quattuor uerissterit ista ratio non esse. Ista enim semper talis est; mundus autem iste nec heri habuit, nec cras habebit quod habet hodie, nec hodierno ipso die, vel spatio unius horae eodem loco solem habuit: ita cum in eo nihil manet, nihil vel parvo spatio tem
Abbreviated transcription (Latin):
cuneus noĩatus ẽi: quasi couneus. Quid
amor omis homĩs nonie unãt uist
fieti cum eo qid̾ amat: Et s ei continga.¬
triũ. dim eo fit uoluptas. Ip̃a nou ob
anud delectat uehem̃itius. nisi qd̃ anr̃a¬
cia sese corpora in umnum cogunt᷑. Dolor
rrade ꝑnisiosus est. Qmia id quod unum
erat dissicere intitur. Etgo molestũ et ꝑi¬
cutosum est. unũ fieri cum eo qd scꝑan
potest. Qt nultis reb pacsim añ iacͥenti¬
iii. deide in unani formã ꝯgregatis n¬
nam facio doniũ. Melior gͦ ego. si quid̾
ego facio illa fit. Io melior qr facio. non
dubium est. inde me ẽẽ meliorẽ erũa do¬
miis est. Sed non inide sum melior hitũ¬
dme aut apicula. Nam et illa indos a¬
tabre struit. et illa fauos. Sed hiis meli¬
or qr tõnale anmal sum. At si in ratis
dĩisionib tõ est. nũquiduã et aues qd
fabricant minus apte ꝯgruent̾q dimẽ¬
sum est ĩmo numerosusum̃ est. ñ ergon¬

Expanded text:
cuneus nominatus est quasi couneus. quid cuneus nominatus est quasi couneus. quid amor omnis ? nonne unum uult fieri cum eo, quod amat et, si ei contingat, unum cum eo fit? uoluptas ipsa non ob aliud delectat uehementius, nisi quod amantia sese corpora in unum coguntur. dolor unde perniciosus est? quia id, quod unum erat, dissicere nititur. ergo molestum et periculosum est unum fieri cum eo, quod separari potest. Ex multis rebus passim ante iacentibus, deinde in unam formam congregatis unam facio domum. melior ego, si quidem ego facio, illa fit, ideo melior, quia facio; non dubium est inde Ille esse meliorem, quam domus est. sed non inde sum melior hirundine aut apicula — nam et illa nidos adfabre struit et illa fauos — sed his melior, quia rationale animal sum. at si in ratis dimensionibus ratio est, numquidnam et aues quod fabricant, minus apte congruenterque dimensum est? immo numerosissimum est. non ergo n
Abbreviated transcription (Latin):
et occulto. ea q̃ discenda sunt possum dis¬
cͥ̾nete. ł conectere. et ħ uis mea rõ ueca¬
tur. Quid aũ disc̾nendũ est. nisi qd̃ att
ꝯnestendum est. isi ut unum fiat. qu̾a¬
ꝯnecto. integrũ uolo. In illa parte intã¬
tur aliena: in hac ꝓpria copulantur: ut
miũ anquid ꝑfem̃ fiat. Lapis ut eẽt la¬
pis. om̃s eius partes. omĩsq in eo natu¬
ra in unũ sondata est. Quid arbor. nõ¬
ne atbor non eẽt. si una non eẽt. Qund
mẽbra ciuꝰlibet ammantis et iustera. et
quicquid est eoꝵ equib contat. Certes
unitatis paciantur diuortium. non erit
ał. Aunici quid aliud quã unũ eẽ conã¬
tur. Et quãto mag̾ unũ: tancomagis
amici st̃. Populus una cutitas est. Cui
peticulosa discentio. Quid est disfenta¬
aũ nsi non unũ sentire. Ex multis mi¬
lib fit inuis excercius. Nonne q̃ ins
multitudo. eo mimus itincitur quo nt¬
agis inium coit: Uñ ip̃a coicio in uiuĩ

Expanded text:
et occulto ea, quae discenda sunt, possum diset occulto ea, quae discenda sunt, possum discernere uel conectere et haec uis mea ratio uocatur. quid autem discernendum est, nisi quod aut connectendum est, nisi ut unum fiat, quanconnecto, integrum volo. In illa parte vitantur aliena, in hac propria copulantur, ut unum aliquid perfectum fiat. Lapis ut esset lapis, omnes ejus partes, omnisque natura in unum solidata est. Quid arbor? nonne arbor non esset, si una non esset? Quid membra cuiuslibet animantis ac uiscera et quidquid est eorum, e quibus constat? certe si unitatis patiantur diuortium, non erit animal. amici quid aliud quam unum esse conantur? et quanto magis unum, tanto magis amici sunt. populus una ciuitas est, cui est periculosa dissensio. quid est autem dissentire nisi non unum sentire? ex multis militibus fit unus exercitus. nonne quaeuis multitudo eo minus uincitur, quo magis in unum coit? unde ipsa coitio in unum
Abbreviated transcription (Latin):
sim sentimus atq agimꝰ. Excipit .n. hane
eruditionẽ iam ipa philosophie discipli¬
na. et in ea nicħ plus intiemer quã quid
sit unũ. sed longe altius longeq duĩ¬
altera de d̾o. Cuius duplex q̃o est: una
de aĩa altera de deo. Prmnia efficit ut nos¬
met ipõs nouetimꝰ. Alt̾a ut originẽ nr̃ã.
Iua nob̾ dulcior. ista catior. Illa nos dig¬
nos beata utta uita. beatos ħ facit. pri¬
ma est illa discentib. uta iam doctis. hͥ
est ordo studiorum sapĩe. per ꝙ̃ fit qͥsq
ydoneus ad intelligend̾ ordinẽ rerum
.i. ad dinoscendos duos mũdos. et ip̃m
patentẽ uniu̾sitatis. cuiꝰ nulla scĩa est ĩ
aĩa. isi scire qũo eum uesciat. Hunc gͥor
dinem tenens aĩa. iam philosophie tra¬
dita primo seipãm inspicit. et cui iam il¬
la eruditio periuast. aut suam aut seiꝑ¬
meluis eo potentius munetis. aut nicħ
alud quã muerũ ẽẽ rõnem. tra secũ
loquitur. Ego quid̃ in eo motu int̾iore

Expanded text:
sim sentimus atque agimus. excipit enim hanc sim sentimus atque agimus. excipit enim hanc eruditionem iam ipsa philosophiae disciplina et in ea nihil plus inueniet, quam quid sit unum, sed longe altius longeque diuinius. cuius duplex quaestio est, una de anima, altera de deo. prima efficit, ut nosmet ipsos nouerimus, altera, ut originem nostram. illa nobis dulcior, ista carior, illa nos dignos beata uita, beatos haec facit, prima est illa discentibus, ista iam doctis. hic est ordo studiorum sapientiae, per quem fit quisque idoneus ad intellegendum ordinem rerum, id est ad dinoscendos duos mundos et ipsum parentem uniuersitatis, cuius nulla scientia est in anima nisi scire, quomodo eum nesciat. Hunc igitur ordinem tenens anima iam philosophiae tradita primo se ipsam inspicit et, cui iam illa eruditio persuasit aut suam aut se ipmelius et potentius numeris aut nihil aliud quam numerum esse rationem, ita secum loquetur: ego quodam meo motu interiore
Abbreviated transcription (Latin):
Quid .n. potuit deo noc̾e mau nescio
q̃ ilła natura. Si .ii. dñt: non potuise
fabricandi. mudi causa nouerit. Si
pocuuse dñt mexpiabile nefas esti d̾m
molabilem credere nec ita saitem ut
l uiture ꝑuidetit ne sua sb̾a muolaret᷑.
Nam aĩam penas hic pendere faterur
cũ inter enis et dei sb̾am ncħ uelint
oĩo distare. Si aũ istum mũdũ non
fcm̃ dicamꝰ ĩmpitem est atq ingratum
cretere. ne illud sequatur qd̃ dens
nillo modo quicquã requitendũ ẽ.
plamus acqp ureuius ad istaꝵ terum
cognitionẽ aspirare debere sine illa
qiͣ duplici smña bone dupoĩtionis po¬
tentieqs mineroꝵ. Si quis eciam hoc
plutimũ putat solos nimmeros opti¬
me noueriti aut solam dyaleticam
si et hoc infinitum est. tm̃ ꝑfc̃e sciat
quid sit inĩ in nimeris quantũq ua¬
leat: nondum illa sũma lege sũmoq or¬
dine terum oĩm. sed in hiis q̃ cotidie pas¬

Expanded text:
quid enim potuit deo nocere mali nescio quid enim potuit deo nocere mali nescio qua illa natura? si enim dicunt non potuisse, fabricandi mundi causa non erit; si potuisse dicunt, inexpiabile nefas est deum uiolabilem credere, nec ita saltem, ut uel uirtute prouiderit, ne sua substantia uiolaretur; namque animam poenas hic pendere fatentur, cum inter eius et dei substantiam nihil uelint omnino distare. si autem istum mundum non factum dicamus, impium est atque ingratum credere, ne illud sequatur, quod deunullo modo quicquam requirendum est.planius atque breuius, ad istarum rerum cognitionem neminem adspirare debere sine illa quasi duplici scientia bonae disputationis potentiaeque numerorum. si quis etiam hoc plurimum putat, solos numeros optime nouerit aut solam dialecticam. si et hoc infinitum est, tantum perfecte sciat, quid sit unum in numeris quantumque ualeat nondum in illa summa lege summoque ordine rerum omnium, sed in his, quae cotidie pas
Abbreviated transcription (Latin):
am quam uenerand̾ misteriis ꝑcepisti fir¬
me cauteq custodias. Deinde: ut in hac mn¬
ta atq morib ꝯstant̾ uigilant̾ q ꝑmane¬
as. De reb aũ obscurissimis. et tñ diuinis
qũo deus et nicħ mali faciat. et sit oĩpo¬
tens. et tanta mala fiant. et cui bono m̃¬
dum fecerit. qui non erat indigus et u¬
trũ semꝑ fr̾it malum an tp̃e ceperit
semꝑ fu̾it. in quo illud malum d̾io or¬
dine domaretur. Si autẽ hic m̃dꝰ ali¬
qũ effecisse cepit: quõ añquã eẽt pote¬
state dei malum tenebatur. Et quid
includerert. Si autẽ fuit tempus. qͦ
sb̾ dei dño malum non erar. quid ib̾ito
accidit. qd̾ per et̾na retro tp̃a non acci¬
derat. In d̾o .n. nomim exititisse ꝯfiliũ
ne dicam impumi: ineprissimũ est di¬
cere. Si autem ĩporunũ fuisse et qiͣ
imꝓb̾um mal uni deo duĩs quod non¬
nuli existimant ĩa nemo doctus risũ
tenebit. nemo suscensebit ĩ doctus. o¬

Expanded text:
am, quam uenerandis mysteriis percepisti, firam, quam uenerandis mysteriis percepisti, firme cauteque custodias, deinde ut in hac uita atque moribus constanter uigilanterque permaneas. de rebus autem obscurissimis et tamen diuinis, quomodo deus et nihil mali faciat et sit omnipotens et tanta mala fiant et cui bono mundum fecerit, qui non erat indiguus, et utrum semper fuerit malum an tempore coeperit semper fuerit, in quo illud malum diuino ordine domaretur-si autem hic mundus aliquando esse coepit, quomodo, antequam esset, potestate dei malum tenebatur et quid includeretur? si autem fuit tempus, quo sub dei dominio malum non erat, quid subito accidit, quod per aeterna retro tempora non acciderat? in deo enim nouum extitisse consilium, ne dicam impium, ineptissimum est dicere. si autem inportunum fuisse et quasi improbum malum deo dicimus, quod nonnulli existimant, iam nemo doctus risum tenebit, nemo non suscensebit indoctus;
Abbreviated transcription (Latin):
fecto mentiar. Me .ii. ipm̃ cii magna
necessitas fuit ista perdiscere: adhuc ĩ
multis uerboꝵ sonis ytali exagitant.
et a me uicissimi quod ad ipm̃ sonum
accinet rep̾hendũtur. Aliud est .ii. eise
arte. aliuo gente securum. Soloectano
aũ quos dicimus: fortasse quisquis doc¬
tus diligent̾ aicendens in or̃one mea re¬
iperiet. Non .n. defuit: qui mͥ non ulła
hiiꝰmodi uicia ipm̃ ciceronem fecisse pe¬
ntissime petsuasissec. barbarissimorum
aũ genus. nris tẽporib tale ꝯꝑtum ẽ.
ut et ip̃a eiis or̃o batbata ideatur¬
qua toma ẜuata est. S tu contẽptis
istis. uł puetilib reb. uł ad te ñ perti¬
nentib ita gramatice pene dunam
uim naturamq cognostis: ut eiis a¬
nimam timnisse. corpus disctetis re¬
liquisse uideatis. Hoc eciã do cetetis hui
modi artib dixetim. quas si penit᷑ fortas¬
se contẽpins. ad monco te. quatũ filius au¬
deo. quãtumq ꝑmittis ut fidem istam cu¬

Expanded text:
fecto mentiar. Me enim ipsum, cui magna fecto mentiar. Me enim ipsum, cui magna necessitas fuit ista perdiscere, adhuc in multis verborum sonis Itali exagitant; et a me vicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. Aliud est enim esse arte, aliud gente securum. Soloecismos autem quos dicimus, fortasse quisque doctus diligenter attendens in oratione mea reperiet; non enim defuit qui mihi nonnulla hujusmodi vitia ipsum Ciceronem fecisse peritissime persuaserit. Barbarismorum autem genus nostris temporibus tale compertum est, ut et ipsa euata est. sed tu contemtis istis uel puerilibus rebus uel ad te non pertinentibus ita grammaticae paene diuinam uim naturamque cognosces, ut eius animam tenuisse, corpus disertis liquisse uidearis. Hoc etiam de ceteris huius modi artibus dixerim, quas si penitus fortasse contemnis, admoneo te, quantum filius audeo quantumque permittis, ut fidem istam tu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem quãtum satis est. fu̾it persecutꝰ
Cum .n. artes ille om̃s lib̾ales. partim ad
usum uite. partim ad cognitionẽ rerum
ꝯtẽplationẽq discantur: usum eaꝵ asse¬
qui difficillimũ est. insi ei qui ad ipsa pu¬
ericia ingemosissimꝰ instantissime atq cõ¬
stantissime oꝑam dedetit Quod u̾s ex ilł
ad id quod q̃rimus opus est. ne te quesd
mat̾ hoc uelut rerũ ĩ mensa quedam fil¬
ua deterreat Etem̃ quedam de omĩbus
eligentur numero paucissima. neq po¬
tentissima. cognitione autẽ multis. qͥ¬
dem ardua. tibi tñ. cuins ingeniũ con¬
die mͥ nouum est. et cinus animũ. ul
etate.uł admirabili temperantia re¬
motissimũ ab om̃ib nugis. et a mag¬
na labe corporis emergentẽ. in se mł¬
cum surrexisse cognosto: tam erunt
facilia. quam difficilia tardissimus mi¬
serrimeq inuentib. Si .n. dieam te
facile ad eum ẜmoniem ꝑuenturã qui
locutionis et lingue uicio cateat: pro¬

Expanded text:
ordinem, quantum satis est, fuerit persecutus. ordinem, quantum satis est, fuerit persecutus. cum enim artes illae omnes liberales partim ad usum uitae partim ad cognitionem rerum contemplationemque discantur, usum earum assequi difficillimum est nisi ei. qui ab ipsa pueritia ingeniosissimus instantissime atque constantissime operam ad id quod quaerimus opus est, ne te, quaeso, mater, haec velut rerum immensa quaedam silva deterreat. Etenim quaedam de omnibus eligentur numero paucissima, vi potentissima, cognitione autem multis quidem ardua; tibi tamen, cujus ingenium quotidie mihi novum est, et cujus animum vel aetate vel admirabili temperantia remotissimum ab omnibus nugis, et a magna labe corporis emergentem, in se multum surrexisse cognosco, tam erunt facilia quam difficilia tardissimis miserrimeque viventibus. Si enim dicam te facile ad eum sermonem perventuram, qui locutionis et linguae vitio careat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
simplex uerũcertumq redegerit eruditi
dignissimis noĩe nõ tenete tam q̃tit illa
diuma non iam credenda solumꝰ uerũ
aũ uł adhuc ẜuus cupiditatũ et inhiaus
reb ꝑeuntib ł iam ista fugiens casteqp
uiuens nesciens tñ quid sit nch. quid in¬
formis mat̾ia. quid formatũ examine qͥd
corpus. quid species in corpore. quid lot᷑
quid tempus. quid in loco. quid intẽpore.
qͥuid sit n. quid sit nec ĩ loco ce nec ntͣ
quid sit p̾t̾ tp̃s et semper: quid stt et nuscͥẜ
ciens. nõ dico de illo ss̃mo deo qui scitur õ¬
melius nesciendo. de aĩa ipsa sua q̃rere ac
disputare uoluerit: tĩ errabit: qũatũ er¬
rari plurimũ potest. Facilius aũ ista cognos¬
cet: qui numeros simplices atq ĩtelligibiles
ꝯp̾hendecit. Porro isto ꝯp̾hendet. qui et in¬
gemo ualens et priulegio etatis aut cu¬
uislibet felicitats ociosus et studio uehe¬
m̾t̾ etiam sensus memoratũ disciplinaꝵ

Expanded text:
simplex uerum certumque redegerit, eruditi simplex uerum certumque redegerit, eruditi dignissimus nomine non temere iam quaerit illa diuina non iam credenda solum uerum eautem uel adhuc seruus cupiditatum et inhians rebus pereuntibus uel iam ista fugiens casteque uiuens, nesciens tamen, quid sit nihil, quid informis materia, quid formatum exanime, quid corpus, quid exanime in corpore, quid locus, quid tempus, quid in loco, quid in tempore, quid sit aeuum, quid sit nec in loco esse nec nusquam, quid sit praeter tempus et semper, quid sit et nusquamciens, non dico de summo illo deo. qui scitur melius nesciendo, sed de anima ipsa sua quaerere ac disputare uoluerit, tantum errabit, quantum errari plurimum potest. facili?.. autem ista cognoscet. qui numeros simplices atque intellegibiles conprehenderit; porro istos conprehendet, qui et ingenio ualens et priuilegio aetatis aut cuiuslibet felicitatis otiosus et studio uehementer incensus memoratum disciplinarum
Abbreviated transcription (Latin):
nebant. quas in se ip̃a cogitando ĩtuebat᷑
aꝵ pocuis atq uestigia recoiebat. Hic sei
młtũ erexit. multũq p̾sumpsit. Nusa ẽ
ĩmortalẽ aĩam ꝯꝓbare. Ttactauit oĩa di¬
ligñt̾ percep̃ prorͣsus ie plurimũ pꝰse. Et
quicquid posset numeris posse. Monit eã
quoddam miraculũ et suspicari cep̃ se ip¬
sam fortasse muerũ ẽẽ eũ ipm̃ qͦ cũsta
numarentur. aut si id ñ eẽt: ibi tñ eñ ẽẽ
quo ꝑuenire sacageret. Hunc u̾o totis ui¬
rib comp̾hend̾. qui iam uniu̾se u̾itatis in¬
dex futurus. ille cuiꝰ m̃tionẽ fecit alypras
cũ de achademicis q̃ terem᷑ quasi ꝓtheus ĩ
manib erat. Imagines .n. false rerũ earũ
quas numeramꝰ ab illo occultissimo quo
numeramꝰ defluentes in sese rapiũt cogi¬
tationẽ: et sepe illum cum iam tenetur
elabi faciunt. Quib si quisq nõ cessent.
et illa omĩa que per tot disciplinas late
uarieq diffussi sunt ad unum quiddam

Expanded text:
nebant, quas in se ipsa cogitando atque uolunebant, quas in se ipsa cogitando atque uoluarum potius atque uestigia recolebat. hic se multum erexit multumque praesumpsit, ausa est inmortalem animam conprobare. tractauit omnia diligenter, percepit prorsus se plurimum posse et quidquid posset numeris posse. mouit eam quoddam miraculum et suspicari coepit se ipsam fortasse numerum esse eum ipsum, quo cuncta numerarentur, aut si id non esset, ibi tamen eum esse, quo peruenire satageret. hunc uero totis uiribus conprehendit, qui iam uniuersae ueritatis index futurus, ille, cuius mentionem fecit Alypius, cum de Academicis quaereremus, quasi Proteus in manibus erat. imagines enim falsae rerum earum, quas numeramus, ab illo occultissimo, quo numeramus, defluentes in sese rapiunt cogitationem et saepe illum, cum iam tenetur, elabi faciunt. Quibus si quisque non cesserit et illa omnia, quae per tot disciplinas late uarieque diffusa sunt, ad unum quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
q conustrans. senat nicħ aliud quã pu¬
lcritudinem sibi placere et in pulcti¬
tudine figuras. in fignits dimensioneᷤ
indumensionib mimeros quesuint¬
ꝙ ip̃a secum uttũ ibi tas linea. talis ꝙ ro¬
tunditas. uł q̃libet alia forma. et figura
cẽt qualem intelligentia ꝯtineret. lõge
det̾iorem inuenit et nulla ex patte qd̃
uiderent oculi. cum eo qd̾ mens cerneret
ꝯparandũ. Hec quoq distincte et dispõite
in disciplinam redegit: appenauitq geome¬
triam. Motus eã celi multũ mouebat etad
te diligent̾ consid̾andũ inuitabat et iam
ibi ꝑ constatissimas tẽpoꝵ uices per astro¬
rũ tatos diffinitosq cursus. per int̾uanoꝵ¬
diffiniendo ac secernendo mordinẽ nectẽs
astrologiam genuit: magnũ religionit
augm̃tũ torm̃tumq curiosis. In hiis gͥ oĩbꝰ
disciplinis occurrebant ei oĩa nimerosa
q̃ tñ in illis dim̾isionib manifestius emi¬

Expanded text:
que conlustrans sensit nihil aliud quam puque conlustrans sensit nihil aliud quam pulchritudinem sibi placere et in pulchritudine figuras, in figuris dimensiones, in dimensionibus numeros quaesiuitque ipsa secum, utrum ibi talis linea talisque rotunditas uel quaelibet alia forma et figura esset, qualem intellegentia contineret. longe deteriorem inuenit et nulla ex parte, quod uiderent oculi, cum eo, quod mens cerneret, conparandum. haec quoque distincta et disposita in disciplinam redegit appellauitque geometricam. motus eam caeli multum mouebat et ad se diligenter considerandum inuitabat. etiam ibi per constantissimas temporum uices, per astrorum ratos definitosqdefiniendo, ac secernendo in ordinem nectens astrologiam genuit, magnum religiosis argumentum tormentumque curiosis. In his igitur omnibus disciplinis occurrebant ei omnia numerosa, quae tamen in illis dimensionibus manifestius emi
Abbreviated transcription (Latin):
uideret non solum sonorũ. sed eciã u̾boꝵ
rerũq magna momẽta. plurinrũ eos ho¬
norauit eisq honorauit tribuit: quorũ
uellent rõnabiliũ m̾datiorũ potestatẽ
Et qm̃ de prima illa disciplina stirpeni
ducebant: indices meos gramaticos ẽẽ
ꝑmisio In hoc gͥ quarto gradu sine in
athinis suie in ipsa mod̾atione intellige¬
bat tegnare numeros totumq ꝑficere. In¬
spexit dilectissime craꝰ modi eeñt. Reppeti¬
ebat diuinos et sempit̾uos: p̾sertim. qd̾
ipĩs arxiliantib oĩa superiora ꝯtexuerat
Eciam tolerabat egerrue splendorum
illoꝵ atq serenitatem corporea uocum
materia decolorari. Et qm̃ illud c mẽs
ui det semper est. presens et ĩmortale ap¬
probatur. cuiꝰ gn̾is. mimeri apparebant
nabili medatio iam poetis fauente tõe
iouis et memorie filias musas ẽẽ cõfi¬
tum est. uñ ista disciplina. sensus ĩtelͤ¬
ꝓfecta est. in ocinoꝵ opes et terram celĩ¬

Expanded text:
uideret non solum sonorum sed etiam uerborum uideret non solum sonorum sed etiam uerborum rerumque magna momenta, plurimum eos honorauit eisque tribuit quorum uellent rationabilium mendaciorum potestatem. et quoniam de prima illa disciplina stirpem ducebant, iudices in eos grammaticos esse permisit. In hoc igitur quarto gradu siue in rhythmis siue in ipsa modulatione intellegebat regnare numeros totumque perficere; inspexit diligentissime, cuius modi essent; reperiebat diuinos et sempiternos, praesertim quod ipsis auxiliantibus omnia superiora contexuerat. et iam tolerabat aegerrime splendorem illorum atque serenitatem corporea uocum materia decolorari. et quoniam illud, quod mens uidet, semper est praesens et inmortale adprobatur - cuius generis numeri apparebant tionabili mendacio iam poetis fauente ratione louis et Memoriae filias Musas esse confictum est. unde ista disciplina sensus intell. Hinc profecta est in oculorum opes et terram caelum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis deputari. Teitio dari eythatas. ly¬
ras. ꝯmbala. atq om̃e qd̃ ꝑcieciendo ca¬
norum eẽt uidebat autẽ hanc mateti¬
am ẽẽ ulissimã: nsi certa dim̾isionei
tẽporum et acuminis grauitatisq mo¬
d̾ata uarierate. somi figuratentur. Reco¬
gnouit huic ẽẽ illa semina. q̃ in grama¬
tica. cũ sillabas diligenti ꝯsid̾at̾one u̾sa¬
ret. pedes et acentus uocauerat. Et qr
ĩ ip̃is uerb̾ breuitates et longitudies
allos mordines cercos disponete atq cõ¬
iĩgere. et in eo primo sensum ipm secu¬
ta mod̾atos ĩpressit articulos. que et ce¬
sa et mẽbra noĩauit. Et ne longuis pe¬
dum cursus ꝓ uolueretur. quã eius iu¬
dicium posiet sustinete modũ stacuit.
nũ reu̾tererur et ab eo ip̃o uersum uoca¬
nit Quod aũt non eẽt certo fine mod̾a
cuireret titum noĩe notauit. Qui iati¬
ne nicħ aluud quã nitmerus dici potͣest
Sic ab ea poete geniti sunt. In quib cũ

Expanded text:
mentis deputari, tertio dari citharas lymentis deputari, tertio dari citharas lyras cymbala atque omne, quod percutiendo canorum esset. Uidebat autem hanc materiam esse uilissimam, nisi certa dimensione temporum et acuminis grauitatisque moderata uarietate soni figurarentur. recognouit hinc esse illa semina, quae in grammatica, cum syllabas diligenti consideratione uersaret, pedes et accentus uocauerat, et quia in ipsis uerbis breuitates et longitudinesillos in ordines certos disponere atque coniungere, et in eo primo sensum ipsum secuta moderatos inpressit articulos, quae caesa et membra nominant. et ne longius pedum cursus prouolueretur, quam eius iudicium posset sustinere, modum statuit, unde reuerteretur, et ab eo ipso uersum uocauit. quod autem non esset certo fine moderacurreret, rhythmi nomine notauit, qui Latine nihil aliud quam numerus dici potuit. sic ab ea poetae geniti sunt. in quibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
q ipsa sibi uiam per suas possessiones. or¬
dinẽq mouta est. Dend̾abat .n. pulcritu¬
dinem. quã sola et simplex p̾set sine
istis ocuł intueni. Impediebat᷑ a sensibus.
Itaq in eos ipõs paululũ aclem torsit ai
Qui ueritatẽ sese habere clamantes festi¬
nantẽ ad ana ꝑgere ĩportuno sccepitu re¬
nocabant. Et prmo ab aurib cep̃: qr dice¬
bant ip̃a u̾ba sua ẽe quib iam. et grama¬
ticam et dyaleticam. et rechonitam fece¬
rat. At ista potentissima sec̾nendi cito in¬
dit quid int̾ sonũ: et id cuiꝰ signum eẽ
distarer. Intellex̃ incħ aluid ad aunum
iudiciũ ꝑtinere. quam sonum. eumq
ẽẽ criplicẽ. aut in noce aumantis. aud
in eo qd̃ flatus in organis fac̾et. Stut
ĩ eo qd̃ pulsu ederetur. Ad primũ ꝑti¬
nere. tragedos. ł comedos. ł choros emꝰ¬
scemodi. atq om̃s oĩo qͥ uoce ꝓpriaca¬
rent. Secũdũ tybiis et similib ĩstru¬

Expanded text:
que ipsam sibi uiam per suas possessiones orque ipsam sibi uiam per suas possessiones ordinemque molita est. desiderabat enim pulchritudinem, quam sola et simplex posset sine istis oculis intueri; inpediebatur a sensibus. itaque in eos ipsos paululum aciem torsit, qui ueritatem sese habere clamantes festinantem ad alia pergere inportuno strepitu reuocabant. et primo ab auribus coepit, quia dicebant ipsa uerba sua esse, quibus iam et grammaticam et dialecticam et rhetoricam fecerat. at ista potentissima secernendi cito uidit, quid inter sonum et id, cuius signum esset, distaret. intellexit nihil aliud ad aurium iudicium pertinere quam sonum eumque esse triplicem, aut in uoce animantis aut in eo, quod flatus in organis faceret, aut in eo, quod pulsu ederetur; ad primum pertinere tragoedos uel comoedos uel choros cuiuscemodi atque omnes omnino, qui uoce propria canerent, secundum tibiis et similibus instru
Abbreviated transcription (Latin):
dispositaq gramatica admonita ẽ. quer̾e
atq attendere hanc ipam iim. q̃ peperit
solum digesserat atq ordinarat. uerũ eciã
falsitatis icreptõne defenderas Qñ gͦ tran¬
siret ad alia fabricanda. insi ipa sua prius
disciplinaꝵ quam dỹaleticam uocant. ħ
docet docere. hec docet discere m hac se ip
tiliter et honeste. non ipãm sincerissumã
quã ratus aĩmus uidet ueritatẽ. sed ꝓpͥos
sensus consuetudinẽq sectantur: oporte¬
bat eos non coceri solum quantũ queũt
s sepe et maxime ꝯmoueri. Hanc suam
ꝑtem q̃ id ageret necessitatis plemorem
quã puriratis reftmamo gremio deliciaꝵ
quas popilo spargat ut ad utilitatẽ suã
dignetur adduci. uocant rechoricã. Hac¬
tenus pars illa q̃ in significando rõnabi
est. Hinic se illa rõ ad ip̃aꝵ diuinaꝵ terũ
beatissimã ꝯtẽpiationẽ ceꝑare uoluit.
S ne de alto caderet. q̃ sunt gradus. ac¬

Expanded text:
dispositaque grammatica admonita est quaerere dispositaque grammatica admonita est quaerere atque attendere hanc ipsam uim, qua peperit solum digesserat atque ordinarat uerum ab omni etiam falsitatis inreptione defenderat. quando ergo transiret ad alia fabricanda, nisi ipsa sua prius disciplinarum, quam dialecticam uocant? haec docet docere, haec docet discere; in hac se ipsutiliter et honeste, non ipsam sincerissimam quam rarus animus uidet ueritatem, sed proprios sensus consuetudinemque sectantur, oportebat eos non doceri solum, quantum queunt, sed saepe et maxime commoueri. hanc suam partem, quae id ageret, necessitatis pleniorem quam puritatis refertissimo gremio deliciarum, quas populo spargat, ut ad utilitatem suam dignetur adduci, uocauit rhetoricam. hactenus pars illa, quae in significando ratiest. Hinc se illa ratio ad ipsarum diuinarum rerum beatissimam contemplationem rapere uoluit. sed ne de alto caderet, quaesiuit gradus at
Abbreviated transcription (Latin):
pla esse comperit: quib longe breuesq su¬
labe tent̾entur. Notauit eciã ista. et in regi¬
las certas dispesuit. Pot̾at iam ꝑfesta esse
gramatica. Sed qr ip̃o noĩe ꝓfiteri se litt̾as
ddamat. ude eciã latine litteratura diciti᷑
fcm est. nt quicquid dignũ memoria lris
mandaretur ad eam necessario ꝑtineret.I¬
taq unũ quid̾ nom̃: sed res infinita mul¬
tiplex curaꝵ plemor quã iocunditatis aut
ueritatis. huic discipline accessit hystoria: ñ
tñ ipis hystoricis qũa gramaticis laboriosa
Quis ferat ĩperitũ iuderi hominẽ qui uo¬
lasse dedalum non audierit mẽdacẽ illũ
qui dixent stuitum qui credident. ĩpudẽ¬
tem qui int̾rogauent non uideri: aut in
quo nrõs familiares grauit̾ miserari soleo
qui si non tesponderint quid uocata sit ma¬
t̾ curiati accusant̾ in scĩe cum ip̃i eos a qui¬
b ea togantur uanos et meptos nec curiosos
audeant appellare: Illa igitur ratio. perfesta

Expanded text:
pla esse comperit, quibus longae brevesque sypla esse comperit, quibus longae brevesque syllabae tenderentur. Notavit etiam ista, et in regulas certas disposuit. 37. Poterat jam perfecta esse grammatica, sed quia ipso nomine profiteri se litteras clamat, unde etiam latine litteratura dicitur, factum est ut quidquid dignum memoria litteris mandaretur, ad eam necessario pertineret. Itaque unum quidem nomen, sed res infinita, multiplex, curarum plenior quam jucunditatis aut veritatis, huic disciplintam ipsis historicis quam grammaticis laboriosa. quis enim ferat imperitum uideri hominem, qui uolasse Daedalum non audierit, mendacem illum, qui finxerit, stultum, qui crediderit, impudentem, qui interrogauerit, non uideri, aut in quo nostros familiares grauiter miserari soleo, qui si non responderint, quid uocata sit mater Euryali, accusantur inscitiae, cum ipsi eos, a quibus ea rogantur, uanos et ineptos nec curiosos audeant appellare? Illa igitur ratio perfecta