comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam ĩnotuit ut ẽẽ peccatũ qd̾ ignorabatur.
uł ẽẽ graue. uł ẽẽ pumitnd̾. ꝑ hoc ostendit legẽ
ñ ẽc̃ peccatũ. sed radicem peccati. qͣre ĩtelligit᷑
legem ad hoc datam eẽ ñ ut peccatum ĩ sereretꝰ
ut extirparetur. s tm̃ ut de monstraretur. qd̾
aĩam faceret ream. ut quia peccatũ sine gr̃a di

Expanded text:
atum quod ignorabatur, vel esse grave, vel esse puniendum. Per hoc ostendit legem non esse peccatum, sed indicem peccati. Quare intelligitur legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, vel exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur quod animam faceret ream, ut quia peccatum sine grati
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ñ cognoni infi ꝑ legem. Sicut in
hoc uno apparet. Nam ꝯtupiscentiã nesciebã
.s. ꝯcupiscĩa. unde oĩa mala ueniunt. bona est¬
ergo lex que dum hoc ꝓhibet oĩa mortalia ꝓ¬
hiret. ñ est lex pectatũm. s insinnatrys peccĩ
ꝑ eam factus est hõ doctus. sed peiꝰ est iuctus d̾
sine gra xp̃i erat.⁊ nota qd̾ ait. Nesciebam. ñ
ꝓse hoc dicit. s in sua ꝑsona generalẽ facit
tum d̾r. Non ecupisces r̾em ꝑximi. uł uxorem
pximi. alii u̾o generalit̾ quamlib⁊ ꝯcupiscẽ¬

Expanded text:
Peccatum non cognovi nisi per legem, sicut in hoc uno patet. Nam concupiscentiam nesciebam, cupiscentia. Unde omnia mala veniunt. Bona ergo lex quae dum hoc prohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eam factus est homo doctus, sed pejus est victus, dum sine gratia Christi erat. Et nota quod ait, nesciebam, non pro se hoc dicit, sed in persona sua generalem agit rem proximi . Alii ergo generaliter quamlibet concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
moniis apłi que nõ
ĩtelligunt conãtur¬
ꝯuincere catholicos.
laude defendat.⁊ quo senfu p̾dicta dixerit u̾ba
aperiat. qĩ dicat. qñ quid lex mortis est. ⁊ aux̃
in re peccati detinens a bona oꝑatõe. ergo qͥd¬

Expanded text:
moniis Apostoli quae non intelligunt, conanturvincere Catholicos. laude defendat, et quo sensu praedicta dixerit verba, aperiat: quasi dicat: Quando quidem lex mortis est, et auxit vires peccati detinens a bona operatione. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ħt uicium quare cũ illo curris ad medicũ si non
ht uiciũ: Si sanus ẽẽt ñ clamaret iłx. hunc
Sinite ꝑuulo uenire ad me. qui uenit peccõ¬
res sal. fa ⁊ sermo iste est fidelis .i. uerus. ⁊ digitꝰ
acceptõe .i. acceptabilis quia utilis est. ⁊ ñ mi
tantũ. sed omni. quia hio ⁊ in ficturo saluat
corpus ⁊ aĩam. sed corpus in firturo. aĩam hic ⁊
ĩ futuro. uel sermo iste est humanus alia lit¬
tera. ut ñ dicam diuinus. quia si homo qui lo¬
spicio suscipit hoĩem humanus dr. qntomag̃
humanus est qui in se ip̃o suscepit hoĩem. ⁊ ido¬
huiꝰ sacram̃ti sermo qͣmius sit duinus recte
tam̃ d̾r eẽ humanus. fidelis inquam. uł hu
go qui in lege fueram sum pͥmis .i. maxumis
peior enĩ om̃ib sum. quia ꝑsecutor. quo non
erat peior. Nemo enĩ acrior int̃ ꝑsetutores ergo
nemo pͥor int peccõres. pͥmus ergo erat ñ ordi¬
ne tẽporis. sed magnitudine imquitatis. Sed

Expanded text:
habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , qui venit peccatores salvos facere. Et sermo iste est fidelis, id est verus, et dignus acceptione, id est acceptabilis, quia utilis est: et non una tantum, sed omni, quia hic et in futuro salvat corpus et animam; sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, alia littera, ut non dicam divinus, quia si homo qui hospitio suscipit hominem humanus dicitur, quanto magis humanus est qui in seipso suscipit hominem. Et ideo sacramenti hujus sermo quamvis sit divinus, recte tamen dicitur esse humanus. Fidelis, inquam, vel hugo, qui in lege fueram, sum primus, id est maximus, pejor enim omnibus sum, quia persecutor quo non erat pejor. Nemo enim acrior inter persecutores. Ergo nemo pejor inter peccatores. Primus ergo erat non ordine temporis, sed magnitudine iniquitatis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum pectata di¬
misit. sed ⁊̃ fidem ⁊ di¬
letionẽ dedit. de qnib¬
nulli estambiguum
in hũc mund̾¬
serum qͣi passibilis cũ¬
aliis. ad quid: saluos
tam̃ carne nati siuit.
etcores saluo facere. tous
morbo. tollere uulnera. ⁊ nuilla cã est medicine
Si uenit de celo magnus medicus: magnus p
totũ orbem tre iacebat egrotus. Ipe egrotus gmꝰ
hũanum est qd̾ totũ perierat. ex quo pectaurtit
nus ĩ quo erat totũ. S uenit inus sine pecdato
nam ꝑ qd̾ d̾s erat semꝑ hic erat qui dixit. celum
⁊ t̾ram ego impleo. ergo ⁊ ĩ mundo erat. ⁊ uenit
hic erat ꝑ diuinã maiestatẽ. uenit ꝑ hũanam ⁊̃¬
firmitatẽ. Quareuenit: peccores saluq facere
ñ eum de celo ad t̾ram merita nr̃a sed pecc̃a trare
Ip̃e erĩ saluũ faciet .po. su. unde :a pectĩs eoꝵ.
sumquid ad ustum ppłm ꝑtinent pariuili: ꝑ¬
tiuent plane sit tredite cum ista fide ꝑuulo ad
gram xp̃i portate. quid michi dicis samis est ñ

Expanded text:
non solum peccata misit, sed etiam fidem et dilectionem dedit de quibnulli est ambiguum, in hunc mundserum, quasi passibilis culiis. Ad quid? Salvos tamen nati sunt tores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est, quod totum perierat, ex quo peccavit unus, in quo erat totum; sed venit unus sine peccato, Nam per quod Deus erat semper hic erat, qui dixit: Coelum et terram ego impleo . Ergo et in mundo erat et venit. Hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quare venit? peccatores salvos facere. Non eum deIpse enim salvabit populum suum . Unde? a peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non
Abbreviated transcription (Latin):
fiant hominib. hii uĩ deo ꝓbati sunt. qui bñ
possunt decere. sed manifesti hõib ẽẽ ñ possunt
nisi cum docent. Socere aũt nolunt: nisi eos qͥ
doceri querunt. S multi ad q̃rend̾ pigri sunt
nisi ꝑ molestias ⁊ insultationes hereticoꝵ q̃i de
sompno excitentur. heretitus u̾o est: qui alic
temporalis cõmodi.⁊ maxime głie pͥncipatusq
sui gr̃a falsas ac nouas oppiniones. uł gignit.

Expanded text:
fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt, nisi eos qui doceri quaerunt, sed multi ad quaerendum pigri sunt, nisi per molestias et insultationes haereticorum quasi de somno excitentur. Haereticus vero est qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac novas
Abbreviated transcription (Latin):
errore cecati. uł malicia depͣuati ꝓsunt. qr ñ acci¬
puint potestatẽ corporaliter afflĩgendi: exercent
cendi existit occasio. Multa quippe ad fidem catho¬
licam ꝑtinentia. dũ heticoꝵ caltida ĩ quictudine
exagitantur. ut aduersus eo defendi possint. et
ꝯsidantur diligentius. ⁊ ĩtelliguntur clarius. ⁊
p̾dicantur instantius. hereticoꝵ enĩ genus calli
nistro utetur. Utamur ergo ⁊ hereticis non ut
eoꝵ approbemur errores. S ut catholicam doctri
⁊ cautiores simus. ꝓsunt ergo nob̾ heretici ñ ue¬
rũ docendo qd̾ nesciunt. s ad uerum q̃rend̾. ⁊ a¬
periendũ catholico excitando. Id̾o diuina ꝓui¬
deritia hetico młto ẽẽ ꝑmritrt. ut cũ insultant
nob̾ ⁊ int̾rogant no que nescimus. uł sic extu¬
tiamus pigritiam ⁊ diuinas scripturas nosse
cturum ẽ: dicit. ⁊ qr hoc utile est: ad quid ẽ iti¬
le subdit. ut ñ tm̃ reꝓbi qui dicunt ego sum
Sicut illiqui dicunt ego sum xp̃i manifesti

Expanded text:
errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent cendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur instantius. Exstiterunt nistro utetur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut Catholicam doctri cautiores simus. Prosunt ergo nobis haeretici, non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum quaerendum et aperiendum Catholicos excitando. Ideoque divina providentia haereticos esse multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse turum est, dicit, et quia hoc utile est. Ad quid le, subdit: Ut non tantum reprobi qui dicunt: Ego sum sicut illi qui dicunt ego sum Christi, manifesti
Abbreviated transcription (Latin):
i. s auctoridati preci¬
pienti ad quiescendũ.
Unde ait. hoc aũt pre.
lercia requiratur. Sed
p̾cipientis auctoritas

Expanded text:
 sed auctori praecipienti acquiescendum. Unde ait: Hoc autem praelertia requiratur, sed praecipientis auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
tera oriuntur. ubi enĩ dissensio ẽ: nicħ reatum
sicut erant in his: qui dubitabant de resurrõne.
Scissure aũt erant ꝓ donis sp̃ualib. uidens em̃¬
mediatoris curare genus hũanum. mouit here
ticos qui sub uocabulo xp̃iano: doctrine resister¬
ent xp̃iane. Qui enĩ in eccłia xp̃i morbidum a¬
liquid prauũq sapiunt. si correcti ut samĩ rec¬
tumq sapiant resistunt ⁊tumacit. suaq pesti¬
fera dogmata emendare nolure. s defensare per

Expanded text:
tera oriuntur. Ubi enim dissensio est, nihil rectusicut erant in his qui dubitabant de resurrectione; scissurae autem erant pro donis spiritualibus. Videns enim dticos qui sub vocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae. Qui enim in Ecclesia Christi morbidum aliquid pravumque sapiunt, si correcti ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera dogmata emendare nolunt, sed defensare per
Abbreviated transcription (Latin):
non pot p̾termrttr: irt
uos o chormthii soletiꝰ¬
sed debetur domino.l.
seruitio domini. ⁊ do
minus debetur corꝑi¬

Expanded text:
non potest praetermitti, ut vos, o Corinthii, soletised debetur Domino, id est servitio Domini, et inus debetur corpo
Abbreviated transcription (Latin):
suscipet: m̃bra eius ñ eẽnt nisi aĩe nr̃e. Quia uo¬
⁊ corpus susceprt. ꝑ qd̾ caput etiam est nob̾. qui
ex aĩa ⁊ corpore estamus. Profecto illius m̃ba. ft̾
corpora nr̃a. Quia enĩ corpus accepit: ⁊ corporũ
caput est. si ergo aliquis cupiens fornicari: ui¬
lescat sibi. ⁊ ĩ seip̃o ꝯtempnat se ip̃m: non in se
ꝯtempnat xp̃m. ñ dicat faciam hoc: nich̾ sum
sint corpora nr̃a: Tollens ergo a serurtio xp̃i m̃¬

Expanded text:
susciperet, membra ejus non essent nisi animae nostrae, quia vero corpus suscepit, per quod etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus, profecto illius membra sunt corpora nostra, quia enim corpus accepit et corporum caput est. Si ergo aliquis cupiens fornicari vilescat sibi, et in seipso contemnat seipsum, non in se contemnat Christum. Non dicat: Faciam hoc, nihil sum,sint corpora nostra, tollens ergo a servitio Chri
Abbreviated transcription (Latin):
olim floruistis ministrando michi neccͣria. que
ministratio dr flo. quia inde fructus et̾ne in
sterilitate aruerant.⁊ q̃i marcuerant. refloru¬
istis dico: ita ut ostend̾etis uo sentire miseri¬
tordi compassione qd me pungebat sicut ⁊ o¬
lumn senciebatis. sentire dico: ꝓme .i. ad utili

Expanded text:
olim floruistis ministrando mihi necessaria: quae ministratio dicitur flos, qui in fructus aeternsterilitate aruerant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, sicut et olim sentiebatis. Sentire, dico, pro me, id est
Abbreviated transcription (Latin):
iutam suam custodit
sibi benefacit. Quisqͥs
⁊̃ inalio misericors
est. que bone fame st
erttia mundi. uel de aliis sołarib. uł ita distĩgue
ut hoo .s. si qua laus referatur ad famam. ⁊ ib
lud. si qua uirtus referatur ad alia p̾dicta hoc
gitate que omĩa didicistis me uos docente. et
accepistis ut digna teneri. Item hec id̾o cogitã¬
uos ẽẽ in mo heo igitur omnia agite. ñ solum
cogirate sed actu implete.⁊ d̾ dator pacis erit
uobiscum .i. adiuuans uq hec facere. G auis¬
morat qd̃ sibi sepe no¬
cessaria miserant. Uñ¬

Expanded text:
itam suam custodit, sibi bene facit. Quisquis mam in alios, misericors est. Quae bonae famae entia mundi, vel de aliis saecularibus. Vel ita distingue, ut hoc, si qua laus referatur ad famam; et hoc, si qua virtus referatur ad alia praedicta, hoc gitate quae omnia didicistis, me vos docente, et accepistis, ut digna teneri. Item haec ideo cogitaos esse in me. Hoc igitur agite, non solum cogitate, sed actu implete. Deus dator pacis erit vobiscum, id est adjuvans vos haec facere. Gmorat quod sibi saepe cessaria miserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nec te ad hoc niuat sapientia tua. nec aliqͣ urtꝰ
repbat. Magna indignitas est. ⁊ pͥsumptio ho-¬
minẽ ꝯtradicere d̾o. Iniquum: iusto. Malum:¬
mortalem: ĩmortali. sernuim: domino. creatu¬
ram: creatori. ¶Monetur aũt iniquus eoqd̾
de ead̾ massa creato alio instificat .d. alio reꝑ¬
bat ad hoc añt ostendendũ rrcte iititur uerbis

Expanded text:
nec te ad hoc juvat sapientia tua, nec aliqua virtreprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malummortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ex meritis qd̾ obdurat. iidebatur ⁊̃ ex uolin¬
tate dei ẽẽ cui resisti non pot̾. qd̾ aliquis ẽ malꝰ
hoc igitur ex ꝑsona ⁊tradicentis apłs sibi obi¬
cit. quast quia ex uoluntate est qd miseretur
uł obdurat. Dicis ita michi. hoc quid q̃ritur
ex uoluntate dei ẽẽ obduratõem. cur in quam
queritur. Unde alius sit bonus. alius fit mabꝰ
non est opus hoc inquiri. quia talis erit quis¬
ꝙ qualem iuiit d eum eẽ. uoluntati em̃ eius
adhuc .s. postquam ꝯstat ex uoluntate dei ẽẽ cũ
nichil possit nisi qd d̾ uult. uoluntati emmeiꝰ

Expanded text:
ex meritis quod obdurat. Videbatur etiam ex voluntate Dei esse, cui resisti non potest, quod aliquis est malus. Hoc igitur ex persona contradicentis Apostolus sibi objicit. Quasi dicat: Quia ex voluntate est quod miseretur vel obdurat. Dicis itaque mihi hoc: Quid quaeriturex voluntate Dei esse obdurationem, cur, inquam, quaeritur unde alius sit bonus, alius sit malus? non est opus hoc inquiri, quia talis erit quisque, qualem vult eum Deus esse. Voluntati enim ejus, Adhuc, scilicet postquam constat ex voluntate Dei esse, cum nil possit, nisi quod Deus vult. Voluntati enim ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facit ꝑ udicium ñ facit.s miseretur irtiq
scd̃m gr̃am que gratis dattir. obdurat ã scd̃
uidicium qd̾ meritis redditur. Uñ datur ĩ tel
quõ sit melior ñ erogetu id̾o quia ñ quomõ
mali sed ñ largiendo bonũ qd̾ facit equitate
libet. scruteturꝰ qui pot̾ tam magnũ ꝓfundũ
idicioꝵ dei. uerumptñ caueat precipicium
scrutabilia enĩ sunt iudicia dei.g P reterea
notand̾ est qd̾ obduratio dei tm̃ temporalis ẽ
poralit̾. Que aũt temporaliter est idem est qd̾
obduratio.s. desertio. Que aũt ab eterno est:

Expanded text:
um non facit. Miseretur utique secundum gratiam quae gratis datur; obdurat autem secundum judicium quod meritis redditur. Unde datur intellquo sit melior non irrogetur. Ideoque non quomodo mali, sed non largiendo bonum. Quod facit aequitate liberet, scrutetur qui potest tam magnum profundum judiciorum Dei, verumtamen caveat praecipitium. scrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. poraliter. Quae autem temporaliter est, idem est quod obduratio, scilicet desertio. Quae autem ab aeterno est,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. ⁊tra qd̃ carnales ĩ uoluptatib suis ui¬
uentes sic̃ solent sicut dictum ẽ murmurare et
loqui adu̾sus deum ⁊ uoluntati eius nõ uicio
reuocans ab hiꝰ p̾sump¬
q̃stionis ita retundit.
citatis esid̾ationen re
qͣite ⁊ illum attende.
tu es homo. ille est d̾s.¬
cet qd̾ d̾ ꝯqueritu. ⁊¬

Expanded text:
vivere, contra quod carnales in voluptatibus suis viventes sic solent, sicut dictum est, murmurare, et loqui adversus Deum, et voluntati ejus, non vitio revocans ab hujusmaestionis ita retundit. citatis considerationem reet illum attende. Tu es homo, ille est Dcet quod Deus conqueritu
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe sue .5 multi de isto ꝓfundo q̃rentes redcere
rõnem atq̃ scd̾m riecturas cordis sin inscruta¬
bilem altitudinẽ iudicioꝵ dei cogitare conãtes
intabulas uanitatis abierunt dicentes. qr aĩe
suas. ⁊ uolentes disputare de dei ꝓfundo mersi¬
sut in ꝓfundum dicentes. aĩas in celo ante
ꝯusatas ⁊ ibi aliquid hom uł mali egisle. ⁊ ꝓ
meritis ad corpora t̾rena detrusas ẽẽ. hoc autẽ
qua ait cum ñdum nati ẽent. aut aliquid bom
ut̃ mali egissent. Melior est ergo fidelis igno¬
rantia quam temeraria scĩa. Ergo cuius uult
miseretur gratuita miscd̾ia. ⁊ quẽ nult ĩdu¬
desipiat ut dicat deum malas hõium nolim¬
tates quas uolu̾rt. ⁊ q̃n uolu̾it. ⁊ ubi uoluerit

Expanded text:
scientiae suae. Multi de isto profundo quaerentes reddere scientiae suae. Multi de isto profundo quaerentes reddere rationem atque secundum conjecturas cordis inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae suas; volentes disputare de Dei sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Ergo cujus vult miseretur gratuita misericordia, et quem vult indudesipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩueminus quia nullum est mĩe meritũ
tis redditur. Meritum aũt obdiuationis est pec¬
catum tocius masse dampnate. nec obdurat d̾s
obduratus est se obduratum debite ⁊ quisquis
aduitus est se aduitum gratis agnoscat. mise
tur. nec dampnatus nisi de suis merrtis ꝯque-¬
ratur. Sola enim gr̃a redemptor discerint a ꝑ¬
ditis quo in una ꝑditioruis contreuerat mafla
ab origine ducta ꝑditionis cã cõmuni. uiiu̾sũ
ticiam. Illis u̾o qui opantur ostenditur płib
non lib̾atis ⁊ in dampnatõe iuista derelictis. qͥd
cõmeruiss uniu̾sa conspersio. ⁊ quo ⁊̃ isto debi¬
tum iuditiũ dei duceret insi cius indebita mĩa i
subueniss .5. Non ergo intelligend̾ est qd̾ d̾ to¬
impellit ut peccent. Eoꝵ aũt ñ miseretur qm̃
ab hũanis sensib remotissima indicat. quam ñ¬
traꝵ .s. ⁊ s. d. uniu̾sa namq massa merito dãp¬
nata: ꝯtumeliam debitam cui uult reddit da
iusticia honorem ĩ debitũ donat cui uult d̾i gr̃a.

Expanded text:
non invenimus, quia nullum est misericordiaetis redditur. Meritum autem obdurationis est peccati uniuersa massa damnata est nec obdurat deus obduratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Misertur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita misericordia subvenisset. Non ergo intelligendum est quod impab humanis sensibus remotissima judicat. Nontiae Dei! Universa namque massa merito damnata, contumeliam debitam, cui vult reddit Dei justitia; honorem indebitum donat cui vult Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dolore pm̃ie deponanius ⁊ m̃bra nostra ꝯtinẽ¬
tie. atq iusticie clauis ꝯfixa habeamus. ne ad
pͥora mala redeamus a quib ⁊̃ ita ꝑfecte quies¬
camus. ut nec eoꝵ iusio nec memoria habeat᷑¬
⁊ sic ad bona resurgentes ĩ nourtate uite am
pultura requies absolutoꝵ. In resurrõne in¬
ta iustoꝵ. In ascensiõe ꝓfectus ꝑfectoꝵ. Incõ¬
sessu ad dext̾am głia beatoꝵ. hec aũt ñ solum
a nob̃ exigit xp̃o in sacram̃to passionis. sed.⁊̃ si
uoluius mmitari efficit uñ subditur. N ot¬
Socscientes

Expanded text:
entiae deponamus, et membra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur; et sic ad bona resurgentes in novitate vitae ampultura requies absolutorum, in resurrectione vita justorum, in ascensione profectus perfectorum, in consessu ad dexteram gloria beatorum. Haec autem non solum a nobis exigit Christus in sacramento passionis, sed etiam si volumus imitari efficit. Unde subditur: Hoc scientes
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta sunt. Quicquid enĩ gesta sunt
ĩ cruce xp̃i. in sepultura ⁊ resurrõne. in ascen¬
sione. ⁊ sessione ad dextam prtris ita gestum
miles mortis xp̃i qr
dei: ita ⁊ tamfirmiter
nos a uiciis resurgẽtes
ad bona oꝑa ambulem

Expanded text:
sacramenta sunt. Quidquid enim gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, in ascensione, et in sedere ad dexteram Patris, ita gestum miles mortis Christi,Dei. Ita et tam firmiter nos a vitiis resurgentes ad bona opera ambulem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nourtate urte quod
possumus. Si enim.
no explantati ad siłi¬
tudinẽ arboris de ma¬
la t̾ra fcĩ sumus adeo
teri ritu remoti firmi¬
ter heremus bono deo
faciente.⁊ similes su¬
est. ut hiis reb mystice non tm̃ dictis s etiã
gestis configuretur uita xp̃iana. attende gͦ¬
deposuit ut dolorem crucis sustinens sic hr̃et
membra distenta ĩ cruce. ⁊ ꝯfixa ne ad pͥores ac¬
tus mou̾entur a quib ⁊̃ sepultꝰ quieuit hũa

Expanded text:
in novitate quod possumus. Si enim nos explantati, ad similitudinem arboris, de mala terra, facti sumus, a Deo:teri ritu remoti firmiter haeremus bono Deo faciente, et simileest, ut his rebus mystice non tantum dictis, sed etiam gestis configuretur vita Christiana. Attende deposuit, ut dolorem crucis sustinens sic haberet membra distenta in cruce et fixa, ne ad priores actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, huma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ panca legis corrumꝑit totam mas .i. cõgre¬
gationẽ fidelium. uel urcirtu. Sensus itaq
ste est. ne putetis paucoꝵ hõuim insidias con¬
tempnendas. Ut enĩ scintilla res parua est. et
comp̾henderit. ⁊ nutrmm̃ta sui ĩuenerit. menia
urbes lacissimas saltus. regionesq ꝯsumit. ⁊ sic̃
ferm̃tum res modita indetur ⁊ nichili. sed cum
farma ꝯspersum totam massam suo ugore cor¬
ruꝑit ĩ illius uim transit omne qd̾ mixtum ẽ
ita ⁊ doctrina ꝑu̾sa ab imo ĩcipiens uix duos au̾¬
ut cancer serpit ĩ corpore ⁊ iuxta uulgare ꝓuer¬
bium uniꝰ pecudis scabies totum cõmaculat gͥ¬
gem. Igitur. ⁊ scurtilla statim ut apparnerit ex

Expanded text:
et pauca legis corrumpit totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, etcomprehenderit, et nutrimenta sui invenerit, moenia, urbes latissimas, saltus, 158 regionesque consumit; et sicut fermentum res modica videtur et nihili, sed cum farina conspersum totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mistum est, ita et doctrina perversa ab uno incipiens, vix duos auut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ergo: quis uos fasci¬
non obedire ueritati¬
que ultro se ingerit
cursum suum effica¬
marent. unde ut nul¬
li eoꝵ credant hortat
suadent eiigelice uitati obedire ñ sinentes.ꝑ

Expanded text:
Ergo quis vos fascinon obedire veritatiae ultro se ingerit?cursum suum efficamarent. Unde ut nul credant hortatusuadent, evangelicae veritati obedire non sinentes.
Abbreviated transcription (Latin):
bant. hoc enĩ erat ꝓpͥum ⁊ detestabile eoꝵ uiciũ
qd̾ dicebant. ego sum pauli. ⁊c̃. nec illo quo in
scismata dissiluisse redarguit: arbitror ueram
bant. ꝑ hanc ergo u̾itatem quam tenebant: ip̃o¬
rũ falsitatẽ ꝯiuncit. Uerum quippe bap̃m habe¬
bant. ⁊ ex cuius u̾itate ut corrigerent falsitatẽ
ab ip̃o audut. Nũquid paulus. ⁊ c̃ ꝓrsus fieri
pot ut aliqui uerum habeare bap̃m: ⁊ ñ ueram¬

Expanded text:
bant. Hoc enim erat proprium et detestabile eorum vitium, quod dicebant, ego sum Pauli, nec illos quos in schismata dissiluisse redarguit, arbitror veram bant. Per hanc ergo veritatem quam tenebant, ipsorum falsitatem convincit. Verum, quippe baptismum habebant, et ex ejus veritate, ut corrigerent falsitatem ab ipso audiunt, nunquid Paulus, etc. Prorsus fieri potest ut aliqui verum habeant baptismum, e
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd signim demonstraretur. excellei¬
gnitatis ministera dispensatores ministerioꝵ qͥ
soli baptizare deb̾ent. s si hoc fieret : ip̃oꝵ iam̃ ba¬
ptismus diceretur. quãus eis a domino attrib¬
utus. sicut baptismus ioħis fuit. iam apłs agit
d̾o grãs qd̾ neminẽ eoꝵ baptizauit. qui tanquã
eoꝵ in cuiꝰ noĩe baptizati estis ꝑ hõum noĩa sedi

Expanded text:
demonstrarentur excellgnitatis ministri, et dispensatores mysteriorum qui soli baptizare deberent. Sed, si hoc fieret ipsorum jam baptismus diceretur quamvis eis a Domino attributus, sicut baptismus Joannis fuit. Ideo Apostolus agit Deo gratias quod neminem eorum baptizavit, qui tanquam obliti in cujus nomine baptizati essent, per hominum nomina se di
Abbreviated transcription (Latin):
dampnant. Sicut ĩ seq̃nti ostend̾r. ⁊ qr nond̃¬
eo noĩatim expͥmit: id̾o inseq̃nti nominat.
⁊ quia ñ solum qui ĩ lege pectau̾nt peribñt
sed ⁊̃ qui sine lege pectauerunt id̾o ⁊ de gentibꝰ
ibidem a ddid̾ dicens. Nam ĩ omnẽ aĩam. homĩs

Expanded text:
aliis, sicut in sequenti ostenditur. Et quia nondum nominatim eos exprimit, ideo in sequenti nominat. Et quia non solum qui in lege peccaverunt peribunt, sed etiam qui sine lege peccaverunt; ideo et de gentibus ibidem addidit dicens: Iram in omnem animam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
bebis predicatorem i¬
uideatur ad littam ẽẽ
ut de eis in lege preci¬
piat:non ꝓbob hoc
dicit. quia pp̃ nos tm̃

Expanded text:
e praedicatione, videatur ad litteram esse eo? id est ut de eis in lege praecipiat? Non pro bobus, hoc dicit, quia propter
Abbreviated transcription (Latin):
manducat : utiq nł¬
lus. lac gregis dicit
quicquid a plebe p̃po¬
sitis datur. hiis uer̾
passe ultra debitum
cabant ab eis sumptũ
nis licentiam dicta fst̃.¬

Expanded text:
manducat? Utique nullus. Lac gregis dicitur quidquid a plebe praepositis datur. His verbispasse ultra debitum cabant, ab eis sumptum nis licentiam dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
pmittebat d .s. ex hac mortalitate corruptõe. ab¬
iestione. informitate puluere futuros homines
equales angelis dei ñ solum scripturam fecit hõi¬
b ut credent. sed. ⁊̃ fidei sue posuit mediatorẽ nõ
quẽlib pͥncipem. uł angłm. sed unicũ filium ait
filiũ suũ demõstratorẽ iue. id̾o eum fecit uiand
ut ꝑ illum iremus. Missus est ergo medicus ꝙ
cum non cognouit egrotus. id̾oq eum occidit.
S ⁊ asꝑsus sanguis medici ualuit ad medicam̃¬
tum egroti. uenit: ut usitaret. Occisus est: ut

Expanded text:
mittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulveaequales angelis Dei. Non solum Scripturam fecit hominibus, ut crederent, sed etiam fidei suae ponit mediatorem non quemlibet principem vel angelum, sed unicum Filium, ut Filium suum demonstratorem viae: ideo fecit illum viam, ut per illum iremus. Missus est ergo medicus, quem tamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valuit ad medicamentum aegroti. Venit, ut visitaret; occisus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i hec omnia hñt ꝑ iħm qui dedit testam̃tum
tur sanguis abel. quia iste ueniam. ille iũdic¬
tam. Iste salutẽ. ille dampnatõem clamat. Iste
⁊̃ ꝑsec̾utorib urtam.⁊ indulgentiam. ĩplorat
domino dicente. pnt ignosce ilt qr neltunt
quid faciunt. s̃ Et nota qd̾ abel qui pͥmus fu¬
it ĩiuste occisus posurt ꝓ omnib aliis quorũ
sanguis nullam remiissionẽ facere potuit. tũt
multommꝰ sanguis ñ aliũ sed sanguis xp̃i fe¬
cit. ⁊ id̾o d̾r melius loqui. uł certe meliꝰ loquit
a quo redempti sumus qͣm sangus abel qui
facce nos loqui. abel fuisse uirũ iustum. ⁊ in fi¬

Expanded text:
 Haec omnia habent per Jesum qui dedit Testamentumtur sanguis Abel, quia iste veniam, ille vindictam; iste salutem, ille damnationem clamat. Iste etiam persecutoribus vitam et indulgentiam implorat, Domino dicente: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nota quod Abel qui fuit primus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo minus sanguis animalium, sed sanguis Christi fecit. Et ideo dicitur melius loqui. Vel certe melius loquitur, a quo redempti sumus, quam sanguis Abel qui facit nos loqui Abel fuisse virum justum, et in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfilium nisi alter ẽ¬
ĩfidelis. de uirgmib
domini. aliqua. lege
supra dedi. s. non nubendi. s ꝯtmendi nisi
dispensatõe michi credita. ac ꝑ hoc estat quod

Expanded text:
ilium, ubi alter efidelis. De virginibus Domini, aliqua lege psupra dedi, scilicet non nubendi, sed continendi, nisi dispensatione mihi credita, ac per hoc constat quod
Abbreviated transcription (Latin):
se qd̾ diabolus suggebat. ido ait. adam ñ est se¬
ductus pͥor .s. nec. ⁊ in eo in quo mulier ut .s. ais
mam hr̃et. Minus ergo pectauit qui de pñia et¬
eam ꝯtristare. qͣm credebat sine suo solatio ꝯta¬
bescere.⁊ a le alienatam oĩo urtire. Non enĩ car¬
nali uirtus ⁊cupiscentia quam ñdum senserat
bamitali q̃ dam beniuolentia qua płmq fit ut
offendatur d̾. ne offendatu: amicus qd̾ eũ face

Expanded text:
se quod diabolus suggerebat. Ideo ait, Adam non est seductus prior, scilicet nec in eo in quo mulier, ut sciliceiam veniam haberet. Minus ergo peccavit qui de poeeam contristare, quam credebat sine suo solatio tabescere, et a se alienatam interire. Non quidem carnali junctus concupiscentia, quam nondum senserat; sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit, ut offendatur Deus, ne offendatur amicus. Quod eum face
Abbreviated transcription (Latin):
modo quo eua. muli¬
lier aũt sedu¬
ñ est seductus. Cum enĩ pͥuaricatorẽ apłs di
tat. in similitudinẽ ꝓuaricatõis ade sedustũ
tũ negat. unde ⁊ int̾rogatus ñ ait. Mulier se¬
duxit me. sed dedit michi ⁊ comedi. Mulierus
gissent sicut deq futuro tanqͣm eis diuuita¬
tẽ ĩuideret qui eq hoĩes fecerat. sed ⁊̃ si iurtm

Expanded text:
modo quo Eva: mulier autem seduncat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero gissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽe poss ĩtel¬
ligi: nisi adderetin
naturam. scd̃m quã ⁊ inmor fuit angelis pa¬
sione.⁊ maior ac melior. ⁊̃ grẽ plenitud̾ie. de
qua ⁊̃ ip̃i angeli ad m̃suram accipiunt. id̾o
ei pꝰtquam ĩmortat̾. magis differens quia ho¬
filius ñ poss ex hoc apłs amplitudinẽ honoris
asserere ꝓpͥus aũt filius ẽ de ip̃o patre genitus
Si aũtadoptõis gr̃a ẽet filius non solum pr̃e
led ⁊̃ angelis minor esset. ¶Ui enim. qiͣ nere
Cui enim angeloꝵ.u
tĩq nec ⁊̃ maioribus

Expanded text:
dictum esse posset intelligi, nisi adderetur naturam, secundum quam et minor fuit angelis passione, et major ac melior etiam gratiae plenitudine, de qua etiam ipsi angeli ad mensuram accipiunt. Ideo ei, postquam immortalis magis differens, quia hoFilius, non posset ex hoc Apostolus amplitudinem honoris asserere. Proprius autem Filius est de ipso Patre genitus. Si autem adoptionis gratia esset Filius, non solum Patre, sed etiam angelis minor esset. Cui enim. Quasi diccui enim angelorum, utique nec etiam majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus qr uerum
dico. sed si fallerem:
uult errantẽ: id̾o uo¬
bis nuumitus uideor
uiste uoz rep̾hendẽs
emulantur.a. ego¬

Expanded text:
inimicus, quia verum dico, sed si fallerem, vult errantem, ideo vobis inimicus videor juste vos reprehendens. Aemulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
michi irascamini. ⁊
alios michi p̃̾ponitis
cum hoc ñ sit peccati
sed głie. gratis pridi¬
caii uobis. Ego dico
te ad urtam remortis
uo emisse licentiam
peccandi. his enĩduabꝰ¬

Expanded text:
mihi irascimini, et alios mihi praeponitis, cum hoc non sit peccati, sed gloriae, gratis praedicavi vobis. Ego, dicote ad vitam, remotis vos emisse licentiam peccandi. His enim duab
Abbreviated transcription (Latin):
in eis se expendisse sig¬
nificat. Cum enĩ dic̃
stipendium abaliis
ad ministeriũ nr̃m.
dicare. ⁊ non accepi⁊̃¬
cum egerem. ⁊ hoc est
pud uos ⁊ egerem mib¬
li fui onerosus alico
accipiendo. Non fuio
dum. ne bñ seminan¬
tes amitterent frucł
quia si ñ acciꝑet: illil
forte in scandalum ꝓ
uobis sine onere. qr
non iactaui me uob̾¬
de genere ꝯtra uog: nes¬

Expanded text:
in eis se expendisse significat. Cum enim dicitstipendium ab aliis ad ministerium vestrum, dicare, et non accepicum egerem. Et hoc est apud vos et egerem, nulli fui onerosus, aliquid accipiendo. Non fui odum, ne bene seminantes amitterent fructum, quia si non acciperet, illis forte in scandalum prvobis sine onere, quia non jactavi me de genere contra vos ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturam sciri ñ possunt. Ut de mist̾io redẽp¬
tionis ⁊ ĩcarnationis. Notum dei est hoc qd̾ ⁊ hꝰ
nature que omnẽ latet creaturã. Similiter ⁊
turalis ad hoc ꝓfuit.
sed ⁊. D eus illig reue

Expanded text:
per naturam sciri non possunt, ut de mysterio redemptionis et incarnationis. Orig. Notum Dei est, hoc quod ex naturae, quae omnem latet creaturam. Similiter etturalis ad hoc profuit, sed et Deus illis reve
Abbreviated transcription (Latin):
lium imitatores. Etͣ nota quia ñ ait colloꝙ̃¬
tes humilib. s ed ꝯsertientes qd̾ ñ fit ore tm̃
quia tũc uera est humilitas. sed ñ est ĩ lingͣ
sola. Sicut ypocrita qui dicit se pect̃m ñ harere
foris fingit hũilitatẽ intus amplectitur uani
ne p̾sumentes dese ñ ꝯdoleant aliis. s exꝑbrent
eis qĩ peccorib. hec est fuꝑbia que cum se p̃ponit
offendit. deuide adiimxit. sed humilib ꝯsenti¬
entes. ut alia cã sit eoꝵ ut ita grãm habeant ap̃
deum qui suꝑbis refistit.⁊ hũilib dał gr̃am.
olite esse
prudentes ap̃

Expanded text:
itatores. Et nota quod non ait, colloquentes humilibus, sed consentientes, quod non sit ore tantum, quia tunc vera est humilitas, si non est lingua sola, sicut hypocrita qui dicit se peccatum non habere foris, fingit humilitatem, intus amplectitur vanitne praesumentes de se condoleant aliis, sed exprobrent, quasi peccatoribus. Haec est superbia quae cum se praeponit offendit. Deinde adjunxit: sed humilibus consentientes, ut aliena causa sit eorum, ut ita gratiam habeant apud Deum qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Et nolite esse prudentes ap
Abbreviated transcription (Latin):
Et nota quia urt lucrum possint hr̃e: adhec eos
facienda monit: que meritũ collocant apudi
deũ ab illicitis abstinere facit timor. Uerctir
enĩ ne mala faciens: penis subdatur. hec aũt q̃
Qui ergo ab illicitis se abstinet: laudem h̃t. Qͥ
u̾o a licitis se temperat: laudem ht. ⁊ p̾miñ. Sy¬
ergo ocolosenses qui
no elegit. ⁊ sci sacram̃¬
toꝵ participatõe. ⁊ dile¬
cti a deo .i. quia iam sq̃
estis ⁊ quia d̾ dilexit
uoꝵ induite iuscera mi
tis erga omnes. deinde
cum additur. benigni¬
tatẽannni ad benefaci¬
endum ꝑati. ⁊ hũilita¬
tem: ut sitis humiles
solum ñ iudicat. sed ⁊¬

Expanded text:
Et nota quia ut lucrum possint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nuQui ergo ab illicitis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis se temperat, laudem habet et praemium. Suergo, o Colossenses qui no elegit, et sancti sacramentorum participatione, et dilecti a Deo, id est quia jam sancti estis, et quia dilexit Deus vos, induite viscera mitis, erga omnes. Deinde cum additur, benignitatem animi ad benefaciendum parati, et humilitatem, ut sitis humiles solum non judicet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est ymago dei. qui cre
ubi homo sit creatus
adymaginẽ dei. qr ñ
corporis lineamẽtis
sed forma quadam
intelligibili mẽtis
pecc̃i homo ĩ agnitõe
dei renonatur scd̾m
ymaginẽ eins qui
nouamur: ⁊ ip̃e est nouus homo qui renoua¬
tur ĩ agnitõe dei nulli dubiũ est. ñ scdm cor¬
pus. n scd̃m qͣmlib ꝑtem animi. sed scd̾m¬
creaturam fieri putetur. scdm ymaginem d̾i
ubi est ymago del .i. in merrte. ñ qd̾ alia sit y¬

Expanded text:
est imago Dei, qui creaubi homo sit creatus ad imaginem Dei, quia non corporeis lineamentis, sed forma quadam intelligibilis mentispeccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui novamur, et ipse est novus homo qui renovatur in agnitione Dei, nulli dubium est, non secundum corpus, nec secundum quamlibet partem animi, sed screaturam fieri putetur. Ideo autem secunduubi est imago Dei, id est, in mente. Non itaque sic
Abbreviated transcription (Latin):
stites ꝯsolari q̃urit ĩ tristicia mortis amici. Q id
eñ mirũ si ꝯtristaris. utcorpus qd uiuit ex aĩa
fit examme discedente aĩa: qui ambulabat ia¬
cet. qui loquebatur tacet. clausi ocult lucem ñ
capunt. aures milla uoce patescunt. oĩa m̃broꝵ
officia aquieuerãt. Non est qui moueat gressus
ad ambuland̾. manus ad oꝑand̾. Sensus ad ꝑci¬
piend̾. Nonne ista est domus qͣm nescio. quis ĩ¬
uisibilis ħitator ornabat: discessit qd̃ ñ uidet᷑
remansit qd̃ cum dolore uideatur. Ista est causa

Expanded text:
erstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid erstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa
Abbreviated transcription (Latin):
nabili. ⁊ ꝯsolabiles lacrimas fundant conditiõe
mortali. quas tñ repͥmat fidei gaudiũ: qua cre¬
duntur fideles q̃n moruntur. aliqͣntulũ a nob̾
abire. ⁊ ad meliora transire. Sit ꝓ uirib cura se¬
peliendi. ⁊ sepulcra ꝯstruendi. quia het ĩ scriptu¬
ris scĩs inter uona oꝑa deputata sunt. nec solum ĩ
pleant gͥ hec hoĩes erga suos officia postremi mu¬
pendant. Poterat aũt d̾s hec donare credentib ut¬
nec istius experirentur corporie mortẽ. S si hxc
fecisset carni q̃dam felicitas add̾etur. minueret᷑
aũt fidei fortitudo. sic eñi hoĩes mortẽ istamtim¬
ent: ut ñ obaliid felices dicerent ẽe xp̃iano. si
turam ad xp̃i grãm festinaret. sed p̃premouen¬
dam mortis molestiam ⁊ su delicate quodãmodo
derent. credere se ñ moriturũ: qnto maiꝰ est. qͣnto
foraiꝰ. qnto laudabilus ita credere ut se speret mo¬
riturum. sine fine uicturũ. Unde ⁊ kan euis suꝑ¬

Expanded text:
nabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione nabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquando tandem a nobis abire, et ad meliora transire. Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis inter opera bona deputata sunt: nec solum in pleant igitur haec homines erga suos officia postremi mupendant. Poterat enim Deus haec donare credentibnec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, niad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendam mortis molestiam delicatius derent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uieturum ! deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
neris agmina exequiaꝵ sumptuosa diligentia:
sepulture monum̃toꝵ oppulenta ꝯstructio.u
uoꝵ sunt qualiactũq solatia.: ñ aditoria mor¬
tuoꝵ or̃onib uero sc̃e eccłie ⁊ sactificio salutari
ẽ dubitand mortuo ãdiuuari. Ut tum eis mise¬
ncordiꝰ agatur a domino qͣm̃ coꝵ peccã merueñt.
hoc enĩ a prĩb traditũ unu̾isa obseruat eccłia.
ctisunt. cum ad ip̃m sacrificiũ loco suo cõmemo
rentur oretur ac ꝓ illis quo id offera cõmemo
lebrentur. qui eis dubitet suffragari ꝓ quib or̃o¬
nes non ĩ aniter d̾o erigantur. Non est ambigẽ¬
dum ista ꝓdeẽ defunctis. s talib qui ita uixenit
mentis de corporib exierunt. frustra illis a suis
tes. sed iram. Non ergo mortius noua mercta cõ¬
parantur. cũ ꝓ eis aliquid bom oꝑantur sui. sed
actum est nisi cum hic iuuere destrtissent.⁊ ido is¬
tam finiens quisq utcam nisi qd meruerit ĩ ip̃a
ñ poterit hr̃e pꝰt ip̃am. ꝑmittantur itaq pia cor

Expanded text:
neris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari dubitandum mortuos adjuvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum universa observat Ecclesia, nione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo comrentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemormisericordiae celebrentur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter erogantur? Non est ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt mentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis tes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed actum est, nisi cum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia cor
Abbreviated transcription (Latin):
quia talis affectionis
estis meliora quam
combustionẽ. ⁊ incim¬
ora saliti. quam sint
pleno. sed timendo netales sitis.terreo uerb
ne ip̃a redoleatis. Et nota ꝙ ait. ꝯfidimꝰ de uo¬
bis. Quia enim de p̾senti n h̃t quid laudet. de
spe futuroꝵ eos attollit. ad que ꝑ p̾tercta eo¬
allicit ⁊ recreat aĩo eoꝵ ⁊ ꝯfortat antiqua eis

Expanded text:
quia talis affectionis estis, meliora quam combustionem, et viciniora saluti quam sint spinis plenos, sed timendo ne tales sitis. Terreo verbis ne ipsa re doleatis. Et nota quod ait, confidimus de vobis; quia enim de praesenti non habet unde laudet; de spe futurorum eos attollit, ad quam per praeterita allicit et recreat animos eorum, et confortat antiqua eis
Abbreviated transcription (Latin):
dei non est in sermoe
sed in uirtute .i. non
sermo humane sapĩe
sed uirtus est cã regni
quid hoꝵ uultis .s. an¬
correctionis ubi. ⁊ si sit caritas. ntam eẽ iuides¬
an incaritate .i. in manifesta dilectiõe. ut bona
⁊ se p̾parent ad recipiend̃ eum. absit aũt ut
pii filii dicerent. Si ĩ uirga uenturus es: noliue¬
nire. Melius est enĩ erudui i uirga patris. quã¬
inter uos. ⁊ c̃. hic redarguit illum forncatorẽ
terentur reum. tam ĩ¬
gentis pecc̃ secum in¬
correctum ꝯuenire. Nõ
ergo solum illũ aꝑte
nicatio. res utiq ĩfamis.⁊ talis est illa form¬
catio qualis nec ⁊̃ inter gentes. Ut graue istd
peccatum ostenderet. nec ab his ⁊̃ dicit admit¬
ti qui deũ nesciunt. deinde criminis gertes ꝓ¬
suam loco nxoris hebat. nec aliqua terguiersa¬
tione poterat tegi crimen. Scierd̃ qd̾ causa hꝰ
fornicationis .s. de uxore patris incipit de for¬
nicatõe. ptea monebit de oĩ tarnali iudelicet ⁊¬

Expanded text:
Dei, non est in sermone, sed in virtute, id est non sermo humanae sapientiae, sed virtus est causa regni. quid horum vultis, correctionis, ubi etsi sit charitas non tamen esan in charitate, id est in manifesta dilectione, ut bona et se praepararent ad recipiendum eum. Absit ut pii filii dicerent: Si in virga correctionis venturus es, noli venire. Melius est enim erudiri in virga patris quainter vos, etc. Hic redarguit illum fornicatoremterentur reum tam ingentis peccati secum incorreptum convenire. Non ergo solum illum aperte nicatio, res utique infamis, et talis est, illa fornicatio, qualis nec etiam inter gentes, ut grave istud peccatum ostenderet nec ab his etiam dicit admitti qui Deum nesciunt. Deinde criminis prodit gsuam loco uxoris habebat, nec tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. Sciendum quod causa hujus fornicationis, scilicet de uxore patris, incipit de fornicatione, postea monebit de omni carnali videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauia sustineãt sc̃i: a dest ꝓfecto sp̃c sc̃s. qui
ĩ exterioris hominis corruptõe in interiorem
renouat de die ĩ diem.⁊ gustata reqͥe sp̃uali
spe future beatrtudine. omĩa aspera releuat. ⁊
ministro dei ĩ tastitate m̃tis ⁊ corꝑis. ĩ scĩa
ut .s. caste sciant nicħ adulterme opĩnioris
admisceant. ĩ longanuinitate expectationis
tate dico hita in sp̃n scõ. Quia oĩa sincere face
debemus. ut scd̃m deum suaues ⁊ affabiles simꝰ
ñ ut illi qui ꝑ dulces sermones seducunt cor¬
da ĩnocentiũ. in carrtate ñ ficta. sicut pseudo
tas est in his qui ĩ adu̾sitate deserunt fr̃es. Itẽ¬
speremus ĩ homĩe. uł in nobis siquid bomi est¬
quia qui pdicta h̃t miracula facit ad ꝯu̾sionẽ

Expanded text:
ra sustineant sancti, adest profecto Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovat de die in diem, et gustata requie spiritali, spe futurae beatitudinis omnia aspera relevat, etministros in castitate mentis et corporis, in scientia ut, scilicet caste sciant, nihil adulterinae opinionis admisceant. In longanimitate exspectationistate, dico, habita in Spiritu sancto, quia omnia sincere facere debemus, ut secundum Deum suaves et affabiles simus; non ut illi qui per dulces sermones seducunt corda innocentium, in charitate non ficta, sicut pseudo cta vero charitas est in his qui in adversitate deserunt fratres. Itesperemus in homine vel in bonis; si quid boni estquia qui praedicta habet, miracula facit ad conversionem
Abbreviated transcription (Latin):
ni enis .i. xp̃o cui dicitur fcã ꝓmisnio. qr in eo
mundi. Nond̾ enimꝰ lexdata erat q̃n hec ꝓmis¬
sio fc̃a est. abraham dicitur heres mundi .i. pos
⁊ ip̃e in xp̃o qui ex eo natus est possidet omnia
abraham ergo heres mundi est.⁊ ĩ se ⁊ ĩ semĩe
heres .i. dominus mundi scdm potestatẽ ꝑ ꝙ̃
fit bñdictio filiis abrahe. cui dedit pat̾ gentes¬

Expanded text:
 est Christo, cui dicitur facta promissio, quia in eo mundi. Nondum enim lex data erat, quando haec promissio facta est. Abraham dicitur haeres mundi, id est et ipse in Christo qui ex eo natus est, possidet omnia. Abraham ergo mundi haeres est, et in se et in semine est Dominus mundi, secundum potestatem, per quem benedictio filiis Abrahae fit, cui dedit Pater gentes
Abbreviated transcription (Latin):
in quo legant omĩa sibi nec̃cria. ⁊ id̾o non est
opus legẽ. uł scriptum ẽ. in .ca. libri .i. in pri¬
mo pso .s. beatis iir. qui caput psalterii d̾r.
Eyperins dicens. quid se¬
entiat ex illa scriptura

Expanded text:
bi necessaria: et ideo non est opus lege. Vel scriptum est in capite libri, id est in primo psalmo, Beatus vir: Qui caput Psalterii dicitur. Superius dicens. Quid sentiat de illa Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
neq fierent a patre ꝑ filium. n sius finibus
salua ẽẽnt nnsi d̾ sũme bonus ẽet que ⁊ nulli
so alia qͣntum uellent. alia qͣntum posserit.
ut manerent dedit. qͣre ip̃m domĩ dei cũ pre¬
sumus ꝙ quẽ sumus. ĩ quo sumus. a quo dis¬
cessimus. qui dissimiles fci sumus. a quo peri¬
te non ꝑmissi sumus. pͥncipiũ ad qd̾ returrimꝰ¬
⁊ formam quam sequimim. ⁊ grãm qͣ recon¬
ciliamur. Unũ quo auctore editi sumus. ⁊ siłi¬
tudinẽ eius ꝑ quam ad diuinitatẽ reformam
stantialit̾. ⁊ naturalit fastũ est. ⁊ donum be¬
nignitatis eus qua placuit. ⁊ ꝯciliatum est
auctori suo ut non interiret qd ab eo ꝑ u̾bũ
factum est. s Et hee sunt tres quib fiuend̾¬

Expanded text:
neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli so alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent dedit. Quare ipsum Donum Dei cum Psumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamstantialiter et naturaliter factum est; et donum benignitatis ejus qua placuit, et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quod ab eo per Verbum factum est. Et hae sunt res quibus fruend