comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba mens nr̃a non uult hoc sponte
deserere: quod cotidie ꝑdit iuita
dicturi sumus. qui abamore p̃sentis
seculi ne p̃ceptis flectimur nec uerb̾i¬
bus emendamur: s fortasse aliqͥs
tacitis sibr cogitationibus dicat. Ad
uocem dominicam uterq iste piscator
quid aut quantum dimisit. qui pene
affectum debenius pocꝰ pensare quam
censum. Multum reliquit qui sibi m¬
chil retinuit. Multum reliquit: qui
quaulibet parum deseruit. Certe
nos et habita cum amore possidemus
⁊ eam que minime habemus excle¬
siderio queri mus. Multum gͦ petrũ
⁊ amdereas dimisit: quanddo ut̃ꝙ
etiam desideria habendi de reliqͥt.
Multum dimisit: qui cum re pos¬
sessa etiam concupiscentiis renun¬
tiauit. Asequentibus gͦ tauta dimis¬
sa sut: quanta ñ a sequentib
concupisci potuerunt. Nemo gͥ etiã
cum quoslam conspicit multa de¬
reliquisse: apud semet ipsum
dicat. Imitari mundi huius contẽp¬
tores uolo s quod relinquam ñ habeo
Multa fratres reli. quitis: sidesi¬

Expanded text:
ult hoc sponte deserere quod quotidie perdit invita. dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene affectum debemus potius pensare quam censum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemped quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desi
Abbreviated transcription (Latin):
an etiam pro hominibus ad infe¬
ros descendere digneris insinua.
ut qui natiuitatis tue p̃cursor exti¬
ti. descensionis etiam p̃cursor fiã.
⁊ uenturum in in ferno te nuntiẽ
quem iam uenisse mundo enunci¬
aui. Unde et inquisitus dominus
euuineratis potencie sue miracrił:.
de mortis sue ꝓtinus humilitate
respondit dicens. Ceci uident clau¬
di aubulant. lepsi mundantur.
Gurdi audiunt. mortui resun¬

Expanded text:
an etiam pro hominibus an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resu
Abbreviated transcription (Latin):
tendat dicens. Ecce agnus dei ecte
qui tollit peccata mundi. qui ⁊ hu¬
militatem suam et cdiuinitatis eius
potentiam consicłans dicit qui de ter¬
ra est de terra loquitur: qui autem
de celo uenit su ꝑ omnes est cur in car¬
cere positus mitens discipulos reqͥ¬
rit tues qui uenturus an alium ex¬
pecꝰtamuis. Canquam si ignoraret
quem ostenderat. ⁊ an ipse sit nesci¬
at. quem ipsum ipse ꝓpłiando. bap¬
tirando. ostendendo. clamauerat. S:
hec cicius questio soliitur: si geste
rei tempus et ordo pensetur. Ad ior¬
danis enim fluenta positus quia
ipse redemptor muncdi eẽt. asseruit.
Missus uero in carcere: an ipse ue¬
niat requirit. Non ipsum qr esse
mundi redemptorem dubitat: sed
querit ut sciat. si is qui ꝑ se inmimi¬
dum uen̾at: ꝑ se etiam ad inferni
claustra descendit. Quem enini p̃¬
currens mundo nuntiauerat. hunc
moriendo ad feros p̃currebat. Ait
gͦ. Tues qui uenturus es an aluim
er pectamus s ac si aꝑte dicat. Sic̃
ꝓ hominibus nasci dignatus es.

Expanded text:
ecce qui tollit peccatum mundi ; qui et humilitatem suam, et divinitatis ejus potentiam considerans, dicit: Qui de terra est de terra loquitur, qui autem de coelo venit super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos suos, requirit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? tanquam si ignoret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es,
Abbreviated transcription (Latin):
uocem petrus ⁊ andreas relictis re¬
tibus secuti sunt redemptorem. Nulla
uero hunc facere adhuc miracula uide¬
rant: nichil abeo de p̃mio et̃ne retribu¬
tionis aucdierant ⁊ tamen ad unum
domim p̃ceptum hoc quod possidere
uidebantur obliti sunt. Quanta nos
eius miracula uidemus. quot flagellis
asfligimur. quantis minarum asꝑita¬
tibis detercenur: et tamen uocantẽ
sequi contempnimus. In celo iam sedex
qui de conuersione nos ammonet Iam

Expanded text:
vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a p̃terita: in baptismatis per¬
ceptione laxata sunt. Et tamen post
baptisma multa cominisimus: sed
lauari iterum baptismatis aqua
non possumus. Quia gͦ ⁊ pꝰ baptis¬
mum inquinauimus uitam bap¬
dzemus lacrimis conscienciam: qͣti¬
nus regionem nrãm ꝑaliam uiam
repetentes: qui ex ea bonis delectati
discessimus ad eam malis amarica¬
ti redeamus. Prãnte domino. n maħm.x¬

Expanded text:
nostra praeterita in baptismatis pernostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus, praestante Domino n
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium ex treme districtionis. Pen¬
semus quam districtus. iuidex ueniat:
qui indicium minatur ⁊ latet. Terro¬
res petcatorib intentat: ⁊ tamen susti¬
net. Et idcirco cicius differt: ut minus
inueniat quos condempnet. Nuniamꝰ
fletibus culpas: et cum psalmiste uoce
preueniamus faciem eius inconfessio¬
gͦ nulla decipiat: nulla uana leticia
seducat. In ꝓximo uamq est uidex
qui dixit. Ue uobis qui ridetis nunc:
quia lugebitis ⁊ flebitis. hinic enim
salomon ait. Risus dolori miscebit᷑.
⁊ extrema gaudii luctus occupat
huic itum dicit. Risum de putaui
errorem.⁊ gaudio dixi. quid frustͣ
deciꝑis ͤ hint rursus ait. Cor sapien¬
cium ubi tristicia est: ⁊ cor stultorum
ubi leticia. ꝑtimescamiis gͥ p̃cepta
dei. sicelebramus ueraciter sollemp¬
nitatem dei. Gratum namq deo sacͥ¬
ficium est afflict̃o co ntra peccatũ:
psalmista testante qui ait. Sacrifi¬
cium deo sp̃c contribulatus. Leccata

Expanded text:
judicium extremae districtionis. Penjudicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessionulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata
Abbreviated transcription (Latin):
fluriu luxurie deseruire. sicut de
putatierunt uimenta in st̃c̃ore suo
Iumenta quippe inst̃core suo pucͦs¬
cere est: carnales homines infeco¬
re lururie uitam finire. Myrrã
gͦ deo offerimus: quando ħ morta¬
le corpus aluxurie putredine ꝑ
condimentum continentie cristodi¬
mus. Magnum uero nob̾ aliquid
magi inniunt: quod in regionem
suam ꝑaliam uiam ureuertunt᷑
In eo namq quod ammoniti faciunt
nob̾ ꝓfecto insinuant quid faciam᷑
Regio quippe nr̃a paradisus est aꝙͣ
iħu cognito redire ꝑuiam qua uenimꝰ
prohibemur. A regione et enim nr̃a:
suꝑbiendo. in obediendo uisibilla sequẽ¬
do. cibum uetitum gustando discessimꝰ
secladeam necesse est. ut flendo. obe¬
diendo. iusibilia contempnendo. atq
appetitum carnis refrenando redea¬
mus. Paliam gͦ iuam ad regionem
nostram regredimur: qm̃ qui apara¬
disi gaudiis ꝑdelectamenta discessi
pauidi semꝑq suspecti ponamus ante
oculos cordis. hinc culpas oꝑis illinc

Expanded text:
fluxu luxuriae desaevire, sicut de fluxu luxuriae desaevire, sicut de putruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta quippe in stercore suo computrescere est, / carnales quosque in fętore luxurię viergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra sudo, cibum vetitum gustando, discessimus, sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando redeamus. Per aliam viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimpavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in nr̃a fuisse carne mortalẽ
Quanius in auro thure. ⁊ myrra.
intelligi ⁊ aliud potest. Auro namꝙ
sapiẽtia designatur: salomone at¬
testante qui ait. Thesaurus desicde¬
rabilis: requiescit inore sapientis. Ihu¬
re autem quod deo incenditur uirtus
orationis ex primitur: psalmista
testante qui dicit. Hirigatur oratio
mea sicut incensum inconspectu tuo.
ratur. Unde sancta eccłia de suis ope¬
rariis usq ad mortem prodeo c̾tantib
dicit. Manus mee distillauerunt mir¬
ram nato gͦ regi aurum offerimus:
si inconspectu illius claritate suꝑne
sapiencie resplendemus. Thus offe¬
rimus: si cogitationes carnis ꝑ scã
orationum studia inara cordis incen¬
dimus. ut suaue aliquid deo ꝑceleste
desiderium redolere ualeamus. Myr¬
r imus: si carnis uicia ꝑ abstinenti¬
am mortificamus. ꝑmyrram namꝙ
ut diximus agitur ne mortua caro
putrefiat. Mortuam uero carnem
putrescere est: hoc mortale corpus

Expanded text:
etiam in nostra fuisse carne mortalem. etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Aurum namque sapientiam designat, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thus autem, quod Deo incenditur, virtus orationis exprimitur. Psalmista attestante: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . ratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus: per myrrham namque, ut diximus, agitur ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere est hoc mortale corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uideamur. Magi uero aurum. thus
et mirram deferunt. Aurum quippe
regi congrint. Thus uͦ in dei sacrificiũ
ponebatur. Mirra autem mortuorum
corpora condiuntur. Lum gͦ magi quem
adorant: etiam mysticis muneribus
p̃dicant. Auro regem thure deum myr¬
ra mortalem. Sunt uero non nulli lĩe¬
tici qui hunc deum credunt: s ubiꝙ
pheto ei thus offerunt: s offerre etiã
aurum nolunt. Et sunt ñnulli qui ⁊¬
hunc regem existimant: sed deum
negant. hii uidelicet ei aurum offe¬
runt: s offerre thus nolunt. Et sunt
non nulli qui hunc et deum ⁊ regem
fatentur: s assumpsisse carnẽ morta¬
lem negant. hii nimirum ei aurum
⁊ thus offerunt: secl offerre mybã
assumpte mortalitatis nolunt. Nos
itaꝙ nato domino offer rrmus aurũ
ut hunc ubiq reguare fateamur
Offeramus thus ut credamus qd is
qui intempore homo apparuit. d̾s
ante tempora extitit. Offeramus myr¬
ram: ut eum quem credimus in sua
diuinitate impassibilem credamus

Expanded text:
videamur. 6. Magi vero aurum, thus videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique ofecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamurOfferamus thus, ut credamus, quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit. Offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem, credamus
Abbreviated transcription (Latin):
ut tot dicant fata quot sunt. menb
nascentium fateri etiam matheinatici
solent: quod quisquis signo aquarii
nascitur: in hac uita piscatoris mini¬
sterium sorciatur. Piscatores uͦ ut
fertur: getulia non habet. Quis gͥ
dicat quia nemo illic instella aqͣrii
nascitur ubi piscator ominimodo non
habetur. Rubsum quos nasci signo libre
asserunt trapezetas futuros dicunt. Et
traperetas multaruim gentium prouin¬
cie ignorant. fateantur ergo necesse ẽ.
aut hoc meis signum de esse: aut ef¬
fectum fatalem nullo modo habere.
Imꝑsarum quoꝙ francorumq terra
reges ex genere prodeunt. quib ꝓfec¬
to nascentibus quis estimet quanti
eisdem momentis horarum ac tempoꝵ
ex seruili conditione nascuntur: Et ta¬
men regum filii uno eodemq sidere
coͣnserius nati ad regnum ꝓficiunt c̃
serui qui secum fuerant nati inser¬
uitute moriantur: Hec de stella bre¬
uiter diximus. ne mathematicorum
stulticiam indiscusam preterisse

Expanded text:
ut tot dicant fata, quot sunt membra ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse
Abbreviated transcription (Latin):
stella dicitur. Usq dum ueniens sta¬
ret supra ubierat puer: dum ñ puer
adstellam sed stella ad puerum cucur¬
rit. si dici liceat. non stella fatum pue¬
ri sed fatum stelle is qui apparuit pu
aliquid fatum dicant. Uitam quippe
hominum: solus hanc conclitor qui cre¬
auit ad ministrat. Neq ꝓpter stellas
homo s stelle ꝓpter hominem facte sũt.
Et si stella fatum hominis dicit᷑: ipsis
suis ministeriis subẽẽ. homo ꝑhibetur
Perte cum iacob de utero egrederetur.¬
⁊ prioris fratris plantam teneret ma¬
nii. prior ꝑfecte nequaquam egredi po¬
tuit nisi et sub sequens in coasset tam̃¬
rta cum unti tempore eodemq momento
utrumq mater fuderit non una utri¬
usq uite qualitas fuit s aclhec solent
mathematici respondere. quia uirtu s
contellationis in ictu pungentis ẽ. Qb
ediuerso nos dicimus: quia magna mo¬
ra est natiuitatił. Si gͥ in ictu puncti
constellatio ꝑmutatur: necesse iam erit

Expanded text:
stella dicitur: Usque dum veniens stastella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puequid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit
Abbreviated transcription (Latin):
no regno pͥuaretur: reminciari sibi ubi
puer in ueniretur postulat. Ad orare uel¬
le se simulat. ut quasi hunc si inuenire
possit ertinguat. d quanta est huma¬
na malicia contra consilium diuinitis:
scriptum quippe est. Non est sapientia
non est prudentia non est consilium
contra dominum. Nam ea que appa¬
ruit magos stella ꝑducit. Natum regẽ
repperiunt: munera de tulerunt. Et ne
redire adherodem debeant: insompnis
ammonentur. Sic ꝙ fit ut iħm qͦm
querit herodes. in uenire non posit.
Euiuis ꝑsona: qui alii quam hypocͥte
designantur. qui dum ficte querunt
inuenire deun nunquam merentur:
u inter hec sciendum est: qd̃ pͥscilli¬
aniste heretici nasci unum quemq.
hominem sub constitutionibus stella¬
rum putant. Et hoc madiutorium sui
erroris ad sumunt: quod noua stella exi¬
it cum dommnus incarne apparuit
cuius fuisse fatũm eamdem qui ap¬
paruit stellam. putant. S si euan¬
gelii uerba pensamus quib deadem

Expanded text:
no regno privaretur. Renuntiari sibi ubi no regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem
Abbreviated transcription (Latin):
elementa ut diximus aut signis
aut scissionibus deũ clamant. Qui
etiam ad dampnationis sue cumu¬
lum eum quem natum despiciunt:
nasciturum songe ante p̃scierunt
⁊ uon solũ qr nasceretur nouerant. s
etiam ubi nasceretur. Nam ab herode
requisiti locum natiuitatis eiꝰ expͥmũt.
quem scripture auctoritate didicerunt.
Et testimonium ꝓferunt. qd̵ bethleem
honorari natiuitate noui ducis ostendi¬
tur: ut ipsa eorum scientia ⁊ illis fieret
ad testimonium dampnationis.⁊ nob̃
ad adiutorum credulitatis. Quos ꝓ¬
fecto bene isaac: cum iacob filium su¬
um benediceret designaunt. qui et
caligaus oculis et ꝓpħans in p̃senti filiũ¬
suum non uidit: cui tamen multa in
post̾um p̃uidit. Quia nimirum uida¬
icus populus ꝓphetie sp̃u plenus ⁊ cecus
eumdẽ quo multa in futurum p̃dixit.
inp̃senti positum non agnouit. S nati¬
uitate regis nr̃i cognita: herodes ad cal¬
lida argumenta conu̾titur. Ne terre¬

Expanded text:
elementa, ut diximus, aut signis elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nec dum loquentem: elementa mu¬
ta p̃dicarent: S in omnib signis q̃
uel nascente domino: uł moriente
monstrara sunt: consicłandum nob̾
quanta fuerit inquorundã uideoꝵ
corde duritia. que hunc nec ꝓ pro¬
phetie douum nec ꝑ miracula agno¬
uic. Omuia quippe elementa aucto¬
rem suum uenisse testata st̃. Ut
enun de eis quidam usu humano
loquar. Deum hunc celi esse cogno¬
uerunt: quia protinus stellam mi¬
serunt. Mare cognouit: qua subplã¬
tis eius se calcabile p̃buit. Terra cog¬
nouit: quia eo moriente contremuit.
Sol cognouit: quia lucis sue radios
abscondit. Saxa et parietes cognoue¬
runt: quia tempore mortis eiꝰ scissa
sunt. Infernus cognouit: quia hos
quos tenebat mortuos reddidit. Et
tamen hunc quem deum omnia in¬
sensibilia elementa senserunt: ad¬
huc infidelium uideorum corda dm̃
esse minime cognoscunt.⁊ duriora
saxis scĩdi ad penitentiam nolunt.
Lumq confiteri ab negant: quem

Expanded text:
 necdum loquentem elementa mu necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem
Abbreviated transcription (Latin):
icut in lectione euangelica fratres
kim̃i audistis celi rege nato rex t̃re
turbatuf est: quia nimirum terrena
altitudo confunditur. cum celsitudo ce¬
lestis aꝑitur. S querendum nob̾ est
quid nam sit quod redemptor ͤ nato pa¬
storibus iniudea angelus apparuit. atq ad
adorandum hunc ab oriente magos
non angelus sed stella ꝑduxit. Quia
uidelicet uideis tanquam rationẽ utẽ¬
tibus: rationale animal iclest angłs
p̃licare debuit. Gentiles uͦ quia uti
ratione nesciebant. ad cognocendum
dominum non ꝑuocem. s ꝑ signa tã¬
ꝓpħetie tanquam fidelib non infi¬
delibus: ⁊ istis signa tanquam infi¬
delibus non fidelib data sunt. Et
notandum quod redemptorem nr̃m
cum iam ꝑfecte esset etatis ei̾dem gẽ¬
tibus apłi p̃dicant: eumq pariuilũ
⁊ uec dum ꝑ humani corporis officiũ
loquentem stella gentib deuuntiat.
Quia nimirum rationis ordo poscebat.
ut loquentem iam dominum. loquẽ¬
tes nobis p̃dicatores in notescerent.¬

Expanded text:
Sicut in lectione evangelica, fratres charissimi, audistis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa ophetiae tanquam fidelibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et
Abbreviated transcription (Latin):
abimo quoq nr̃m uenturus uidex exi¬
git: quantum dedit. Ut gͦ talenti sui
rationibus redeunte domino quisq se¬
curus sit: cum tremore penset. cotidie
quid accepit. Ecce namꝰ iam uixta ẽ: ut
ille qui ꝑegre ꝓfectus est redeat. Quasi
ꝑegre quippe abiit qui de hac terra ĩ
qua natus est longe cliscessit S ꝓfecto
reuertitur: ut de talentis rationes
ponat. Qui siabonei accõne torpes¬
cumus: de ipsiꝰdonis que contulit nos
destrictius iudicat. Consideremus
gͦ que accepimus: atꝙ meorum orati¬
one iugilemus. Nulla abspũali opere
terrena cura impecdiat: ne si interra ta¬
lentum absconclitur. talenti dominus
ad iracundiam ꝓuocetur. Piger ⁊ eñi
seruus cum iam uidex culpas exami¬
nat. talentum de terra leuat. quia st̃
pleriq qui tunc se a t̾renis desideriis
uel oꝑibus subtrahunt. quando iam
ꝑ animadu̾sionẽ iudicis ad eternum
supplicium trahuntur. Ante gͦ de talen¬

Expanded text:
ab unoquoque nostrum venturus judex exiab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talen
Abbreviated transcription (Latin):
unde ponere rationem cogar. Calenti
enim nomine: cuibet pauꝑi etiam hoc
ipsum reputabitur qd̾ ł minimum acce¬
pic. Alius namq accepit intelligentiã
p̾dicationis ministerium debet extalen¬
to. Alius terrenam sub̾am accepit: erro¬
gationem talenti ex rebus debet. Alius
nec int̾norum intelligentiam nes rerũ
affluentiam accepit s tamen didicit ar¬
tem qua pascitur. ipsa ars ei intalenti
acceptione reputatur. Alus nicħ horũ
assecutus est: s tamen fam fortasse fa¬
miliaritates locum apud diuitem me¬
ruit: talentum profecta familiaritatis
accepit. Si gͦ nichil ei ꝓ indigentibus
loquitut. ꝓtalenti retentione dampna
ricordie largitate torpeat. Habens artẽ
qua regitur magnoꝑe studeat ut usum
atꝙ ultilitatem illius cum ꝓximo par¬
citur. habens loquendi locum apud di¬
uitem dampnationẽ pro retento talen¬
to timeat. si cum ualet non apud eũ.
ꝓ pauꝑib intercedaz. Tantum quippe

Expanded text:
unde rationes ponere cogar. Talenti unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatricordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
qui exteriora fideliter ad ministrant
Generał etiam sententia mox subdit᷑
ti autem dabitur ⁊ habundabit: quia
quisquis caritatem habet etiam dona
alia ꝑcipit. Quisquis caritatem non
habet. etiam dona que ꝑcepisse uideba¬
tur a mutit. Unde necesse est fr̃es mei.
ut ꝑ omne quod agitis erga caritatis
custodiam uigiletis. Caritas autem uͦe¬
ra est. amitum diligere in deum: et
inimicum diligere ꝓpter deum. Quam
quisquis non habet omne bonum amit¬
tit quod habet. Talento quod acceperat
pͥuat᷑. ⁊ iuixta dominicam sentenciam
inext̾iores tenebras mitit᷑. P penã quippe
inext̾iores tenebras cadet: quia ꝑculpam
suam sponte in interiores tenebras ceci¬
dit. Iilic coactus patitur tenebͣ s ultiõĩs:
qui hic libent̾ sustinuit tenebras uo¬
luptatis. Scienlum uͦ est quod nulł
piger. abbac talenti acceptione secu¬
rus est. Nullus namq est qui ueraciter
dicat talentum minime accepi. non ẽ

Expanded text:
qui exteriora fideliter administrant. 6. qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, ti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est
Abbreviated transcription (Latin):
distis. etiam alia studeatis intellige̾
que non audistis quatinus alia ex
aliis colligentes etiam illa discatis
ex uob̾met ipsis agere: que necdum
ex predicationis ore diclicistis. Pigrũ
uero seruum qua sententia feriat
aucliamius: Tollite abeo talentum:
⁊ date ei qui habet decem talenta.
Oportunum ualde uidebatur ut cum
malo seruo unum talentum tollitur:
ei pol qui duo quam qui quinꝙ talen¬
ta acceptrat daretur Illi enim dari
tuf. ꝑ duo autem intellectus ⁊ oꝑatio
ex primitur: Plus gͦ habuit qui duo
ministrationẽ meruit s ab intellectu
int̾noꝵ adhuc uaciuis fuit: unum gͦ
talentum quo intellectum significari
diximus illi dari debuit: qui bene ex¬
eeriora que acceꝑat ministrauit. Quod
cotidie in scã eccł̃ia cernimus qr pleriq
dum bene ministrant ext̾iora que acci¬
piunt: ꝑ ad iuinctam gr̃am ad intellec¬
tum quoq mysticum ꝑducuntur: ũt
etiam de interna intelligentia polleant

Expanded text:
ditis etiam alia studeatis intelligere ditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 tur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo ministrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant
Abbreviated transcription (Latin):
batione consilium ñ habent: dũ mori¬
untur. ⁊ uitam timent Unde ⁊ huic
semino: ⁊ cong̃go nbi ñ spargo. Spor¬
tiu gͦ te dare pecuniam non mulariis¬
et ego ueniens recepissem utiꝙ quod
meum est cum usura. Ex uerbis
suis seruus constringitur cum domi¬
nus dicit. Meto ubi non semino ⁊ con¬
grego ubi non sparsi. Ac si aꝑte di¬
cat. Si iurta tuam sententiam ⁊ illd̾
dedi. quanto magis ate exquiro quod
acde rogandũ dedi O portuerat ergo
te dare pecuniam meam nummnularii.
⁊ ego ueniens recepissem utiq quod
meum est cum usura. Pecuniam uͦ
nummulariis dare est: eis scientiam
p̃dicationis impedere. qui hanc ua¬
sicut nostrum ꝑiculum aspicitis. si
dominicam pecunam teneamus:
auclistis. In usura quippe pecunia
etiam non data recipitur. Eum eñi¬
⁊ hoc redditur quod acceptum fuerat
etiam illud suꝑ impenditur quod accep¬
de accepta hac uerbi pecunia usurã
soluetis et curate ut ex eo quod au¬

Expanded text:
batione consilium non habent, dum moribatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. semino, et congrego ubi non sparsi. Hotuit ergo te dare pecuniam meam nummulariiset ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere qui hanc vasicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, exigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod accepissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod au
Abbreviated transcription (Latin):
mulat Et timusse ͤ dicit in lucrum ta¬
lentum expendere. qui hoc solum ti¬
mere debuerat: ne hoc sine lucro ad
dominum reportaret: Sunt enim ple¬
riꝙ intra scãm eccłiam. quorum iste
seruus imaginem tenet: qui melioris
uite uias ad gredi metuunt: ⁊ tamen
iacere in sui torporis ignauia non per¬
.timescunt. Cumq se peccatores conside¬
rant: sanctitatis uias arripere trepi¬
dant ⁊ remanere insius iniquitatib
non formidant. quorum bene petrus
adhuc in infirmitate positus spẽm te¬
net: cum uiso domino miraculo pisci¬
um dixit. Exi ame domine: quia pec¬
cator homo sum. Immo site peccatorem
consideras: oportet ut ate dominum
non repellas S qui idcirco melioris
habitus uias et rectioris uite app̃hen¬
dere arcem nolunt, quia in firmos
se esse conspiciunt: quasi et peccato¬
res se esse fatencur. ⁊ dominum repel¬
lunt: eumq quem in se sanctificare
debuerant fuguint. ⁊ uelut in ꝑtur¬

Expanded text:
mulat, et timuisse se dicit in lucrum tamulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in pertur
Abbreviated transcription (Latin):
eternam remun̾ationem intromittitur.
cum ei uoce dominica dicit᷑. Luge seue bo¬
ne et fidelis: quia supͣ pauca fiusti fideł.
supra multa te constituamintra ingau¬
dium domini tui: Pauca quippe sunt
bona omnia p̃sentis uite: quanlibet
multaᷤ iudeantur. S tunc fidelis sermuis
supra multa constituitur. quando de uic¬
ta omni corruptionis molestia de eternis
gaudiis in illa celesti sede głatur. Tunc
ad dñr sui gaudium ꝑfecte intromit¬
titur: quando in eterna illa patria as¬
sumptus. atꝙ angeloꝵ cetibus admir¬
tus. sic int̾uis gaudet de mun̾e. ut ñ sit
iar quod ext̾uis doleat de corruptione:
it: ad dominum cum u̾bis excusationis
redit dicens Domine scio quia homo¬
durus es. metis ubi non seminasti ⁊⁊ con¬
gregas ubi non sparsisti: ⁊ timens abii.
⁊ abscondi talentum tuum interra. Ec¬
ce habes quod tuum est. Notandum qd
in utilis seruus durũ dominum uocat:
cui tamen adlucrum deseruire dissi¬

Expanded text:
aeternam remunerationem perducitur, aeternam remunerationem perducitur, cum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidesuper multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. it, ad Dominum cum verbis excusationis redit, dicens: « domine, scio quia durus es; metis ubi non seminasti, congregas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissi
Abbreviated transcription (Latin):
plicatum denegotio lucrum reportant:
Bene autem alia quinꝙ ul alia duo.
in lucrum uenisse referunt᷑. quia dũ
utriq sexui p̃dicatio impenditur. qͣi
accepta talenta geminantur q is qui
unum talentum acceꝑat: abiens fodit
interram ⁊ abscondit pecuniam domi¬
ni sui. Talentum in terra abscondere est:
acceptum ingenium interrenis actibits
implicare. Lucrum spiritale nõ querere.
cor a terrenis cogitationibus numquam
leuare. Sunt namq non nulli qui donũ
intelligentie ꝑceperunt: s tamen qͣue
carnis sunt sapiunt᷑. De quibus ꝑ ꝓhhe¬
tam dicitur Sapientes sunt ut faciant
mala: bene autem facere nescitint. S
dominus qui talenta contulit rationem
politurus redit: quia is qui nunc pre spi¬
ritualia dona tribuit: districte in iudicio
merita ex quirit Quid quisq accepit
considẽt. ⁊ quod lucrum de acceptis re¬
portet penset. Geruus qui gemina talen¬
ta retulit a domino laudatur: atꝙ ad

Expanded text:
plicatum de negotio lucrum reportant. plicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt. De quibus per prophetam dicitur: Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Sed Dominus, qui talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
lenta dedit: alii uero duo. alii uͦ cõmisit
unum. Quinq et enun sunt corporis sen¬
sus: iudelicet uisus. auditus. gustus. odo¬
ratus. ⁊ tactus. Quinꝙ gͥ talentis donum
quinq sensuum. id est ext̾ioꝵ sciencia
ex primitur Duobus uͦ intellectus ⁊ oꝑatio
designatur. Unius autem talenti nomine
intellectus tantum modo designat᷑. S ig
qui quinq talenta acceꝑat alia quinq
lucratus est: quia sunc non nulli qui et¬
si interna ac mistica penetrare nesciunt.
pro intentione tamen suꝑne patrie docẽt
recta quos possunt. De ipsis exterioribus
tant. Dumq se a carnis petulantia a ter¬
renarum rerum ambitu atꝙ a iusibiliũ
uoluptate custodiunt: abhis etiam alios
ammonendo compescunt: Et sunt non¬
nulli qui quasi duob talentis ditati.
intellectum atq oꝑationem. ꝑcipiunt:
subtilia de internis intelligunt. mira
inexteriob oꝑantur: Cumq ⁊ intelligẽ¬
Di qn opando alos pbrant. quaidu¬

Expanded text:
lenta, alii duo, alii vero commisit lenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo talentis donum quinque sensuum, id est exteriorum scientia, exprimitur. Duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat alia quinque lucratus est, quia sunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus a carnis petulantia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi du
Abbreviated transcription (Latin):
monet ne nos qui plus cet̾is in hoc mũ¬
do accepisse aliquid cernimur abacto¬
re mundi grauius inde iudicemur:
Cuni enun augentur dona: rationes
etiam crescunt donorum Tanto gͦ esse
humilior atꝙ ad seiuendum dõ prom¬
ptior quisq debet ex munere: quanto
se obligatiorẽ esse conspit̃ in retldencla
ratione. Ecte homo qui ꝑegre ꝓficist᷑ur.
seruos suos nocat: eisꝙ ad negocium
talenta partitur: Dost multum uͦ tẽpꝰ
positurus rationem reu̾tit᷑: bene oꝑau¬
tes ꝓ ad portato lucro renuuirat: seruũ
uero a bono oꝑe torpentẽ dampnat:
Quis itaq iste homo est qui ꝑegre pro¬
ficiscitur: nisi redemptor nr̃ qui in ea car¬
ne quam assumpserat abiit incelum:
Parnis enim locus ꝓprus. terra est. Que
quasi ad ꝑegrina ducitur dum ꝑ redemp¬
torem nr̃m in celo collocatur. S homo
iste ꝑegre ꝓficiscens. seruis bona sua
tradidit quia fidelibus suis sp̃ũalia
dona concessit. Et uni quidem quinꝙ ta¬

Expanded text:
mus, ne nos qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque ta
Abbreviated transcription (Latin):
ribus euelletur. Tunc regni ianna
lugentibus clauditur. que mͦ cocidie
penitentib aꝑibt᷑. Erit namq et
tunc penitentia. s fructuosa iam ñ
erit. Quia nequaquam ueniam tũc
in uenit. qui mͦ aptum uenie tempꝰ
ꝑdit. Hinc et enĩ paulus dicit. Ecce
nunc tempꝰ acceptabile: ette nc̃ dies
salutis. Hinc ꝓpħ̃a ait. Querite
dominum dum inueniri potest:
in uocate eum dum ꝓpe est. Unde
⁊ eascdem fatuas uͥgines inuocantes
dominus non audit: qr ĩter clauisa
nem ꝓpe esse poterat. ꝓpe iam ñ erit.

Expanded text:
xibus evellatur. Tunc regni ianua xibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis! Hinc propheta ait: Quaerite doinvocate eum dum prope est . » Unde et easdem fatuas virgines invocantes Dominus non audit: quia interclausa pe esse poterat, prope jam non est.
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. archangeli. throni. principa¬
tus ⁊ dominationes obsecuntur. Pen
do iam in pena remedium non erit:
Que illa confusio cui reatu suo erigen¬
te contingit. inconuentu ommum
homiuuun angelorumq erubescere:
Qui pauor enm quem ⁊ tranquillũ
mens humana capere si ualet etiã
iracum uidere: Quem liem bene
ꝓph̾a ait. intuens ait. Dies iredies
illa dies tribulationis ⁊ angustie di¬
es calamitatis ⁊ miserie. dies tenebra¬
rum. ⁊ caliginis. dies nebule ⁊ tur¬
binis. dies tube ⁊ clangoris. Pensate
corla reproborum. qͣ asꝑitate ꝓpħa
iuidit amarescere. quem tot appella¬
tiomibus non ualet expleͥcare. Qnͣta
uͦ tunc erit electorum leticia. qͥ de eiꝰ
merentur uisione gauclere. de cuus
conspectu uident. ⁊ elementa otremis¬
cere. cum eo simul adnuptias. ĩ trare.
Qui ⁊ insponsi nuptias ggaudent. et
tamen ipsi sunt sponse qr illo et̃ni
regni thalamo uisiomi nr̃e comungi
iam in ꝑpetuum ab amoris sui ample¬

Expanded text:
angeli, archangeli, throni, principaangeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. Pensdo iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clangoris. Pensate,corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus iam in perpetuum ab amoris sui ample