comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem michi. In iherosolimam ascendunt.
ob sc̃e crucis exaltacionem. quȩ post aliquos
dies celebratur. Dixi aut̃ ⁊ ego ei. Putas susci¬
pient me si uoluero abire cum ipsis : Ce ille
dix̃ Si habueris naulũ. nullꝰ te proibebit.
D ixi ei uere frat nec naulũ nec sũptũ habeo. Uadã
autẽ ⁊ ascendam in unã nauiũ quã cõdippert̃.
eis tracdam: Corporis aut̃ mei potestatẽ habẽ¬
tes pro naulo accipiant: Propterea aut̃ cum
eis uolui ambulare abba meus ignosce ut
multos habe̾m cooꝑatores in meȩ libidinis
me meam dicere confusionem: Contremisco enĩ
nouit dñs. maculant enĩ ^ tͤe ⁊ipsum.
isti sermones mei: Tosimas autẽ terrã lacͥml
infundens: respondit ad eam. Dic propt̃ dm̃
o mater mea. dic ⁊ ne p̃termutas sequenciã
tantȩ salutifere narracionis. Illa aut̃ adiun¬
gens priori narracioni addidit hȩc. Ille aut̃
adolescens sermonũ meoꝵ audiens scurrilita¬
tem ridens abscessit. Ego aut̃ quem manu

Expanded text:
autem mihi: In Jerosolymam omnes ascendunt ob sanctae crucis exaltationem, quae post aliquot dies solito celebratur. Dixi autem ei et ego: Putas suscipient me, si voluero ire cum ipsis? Et ille dixit: Si habes naulum, nullus te prohibebit. Dixi ei: Vere, frater, naulum vel sumptum non habeo. Vadam autem et ascendam in unam navim, quam conduxerunt.  tradam; corpus enim meum in potestate habentes, pro naulo accipient. Propterea autem cum eis volui ambulare abba meus, ignosce ut multos haberem cooperatores in meae libidinis hi, ne compellas me meam dicere confusionem. Contremisco enim, novit Dominus, maculant enim et ipsum aerem isti sermones mei. Zosimas autem terram lacrymis infundens, respondit ad eam: Dic propter Deum, o mater mea, dic, et ne praetermittas sequentia tam salutiferae narrationis. Illa autem adjungens priori narrationi, addidit haec: Ille autem adolescens audiens sermonum meorum obscuritatem, ridens discessit. Ego autem fusum, quem manu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sum: & omnino corporeo tegmine nuda.
ut ipse uidesi ⁊ corporis turpitudinẽ habens in¬
tectam. S siuis peccatͥci mulieri uere oracionẽ
tribuere. proice mͥ indum̃tũ quo circũdat᷑ es
ut possim muliebrem infirmitatẽ opiens con
tremor. nimiꝰq metꝰ ⁊ m̃tis excessus accepit
uocauit ⁊ osimã Strenuus erat uir ille
ualde ⁊ diuinitatis dono prudentissimus &
cognouit quia ex nomine non uocass& eũ
quem nunꝗͤ uiderat. de quo nec ungͤ audie.¬
rat. nisi mani festissimȩ. prouidentiȩ grã fuiss&
illustrata. Fecit aũ cum festinacione quod iu-¬
ssũ est en ⁊ exuens se pallio quo erat indutꝰ.
t̃ga uersus proiecit.ei. Illa aut̃ accipiens. in qͣntũ
potuit tegens partẽ corporis quã oportet plus
culam: Quid queris a me uidere aut disce
T antũ non pigritasti laborem tolerare: Ille aũ

Expanded text:
enim sum, et omni corporeo tegmine nuda, enim sum, et omni corporeo tegmine nuda, ut ipse vides, et corporis turpitudinem habens intectam. Sed si vis peccatrici mulieri orationem vere tribuere, projice mihi indumentum quo circumdatus es, ut possim muliebrem infirmitatem operire ad tremor nimiusque metus et mentis excessus accepit cepit Zosimam. Strenuus enim erat vir ille valde, et divinitatis dono prudentissimus, et cognovit quia ex nomine non vocasset eum quem nunquam viderat, de quo nec unquam audierat, nisi manifestissime providentiae gratia fuisset illustrata. Fecit autem cum festinatione quod jussum est, et exuens se pallio quo erat indutus, terga versus projecit ei. Illa accipiens, in quantum potuit tegens partem corporis, quam oportet plus em? Quid quaeris a me videre aut discere, quia tantum non pigritasti tolerare laborem? Ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans comũgi sͣgienti. Hic enĩ sequebatu
uelocior: ⁊ pau lulũ efficiebat᷑ propinquior.
lacrimis. Cur me fugis decrepitum peccato
dinem. Sustine indignũ ⁊ infirmũ sustine
me per spem quã hades ꝓ tanti laboris re
muneracione. Sta ⁊ tribue oracionẽ ⁊ be¬
nedictionem seni. ꝓ deo qui neminẽ aliqñ
proicit: Hec cũ lacrimis zosima postulante.
uenerunt currentes in quendam locũ in qͦ
quasi aridus torrens designabat᷑ in quo¬
inpredictũ locũ. illud quod fugiebat des¬
cendit: ⁊ iterũ ascendit in partẽ aliam. Zosi¬
mas aut̃ clamans ⁊ nusꝗͣ progredi ualens.
stetit in alia parte loci. qui spem̃ uidebat᷑
habere torrentis. E addidit lacͥmas lacrimiꝰ.
⁊ suspiriis suspiria ampliauitꝰ. ⁊ multoma¬
illud corpꝰ quod fugiebat. uocẽ talẽ emisit.
Abba zosima ignosce mͥ propt̾ dominũ: qm̃
manifestare me tͥ conu̾sa non possũ. Aulier

Expanded text:
desiderans conspicere fugientem. Hic enim persequebatur; desiderans conspicere fugientem. Hic enim persequebatur; velocior, et paulo efficiebatur propinquior. lacrymis: Cur me fugis decrepitum ac peccatordinem. Sustine me infirmum et indignum. Sustine me pro spe, quam habes pro tanti laboris reione. Sta, et tribue orationem et benedictionem seni per Deum, qui neminem aliquando projecit. Haec cum lacrymis Zosima postulante, venerunt currentes in quemdam locum, in quo quasi aridus torrens designabatur, in quin praedictum locum, illud quod fugiebat descendit, et iterum ascendit in partem aliam. Zosimas autem clamans et nusquam progredi valens, stetit in aliam partem torrentis, qui speciem videbatur habere torrentis, et addidit 385 lacrymas lacrymis, et suspiria suspiriis ampliavit, ut multo maillud corpus quod fugiebat, vocem talem emisit: Abba Zosima, ignosce mihi propter Deum, quoniam manifestare me tibi conversa non possum. Mulier
Abbreviated transcription (Latin):
fantasiã alicuiꝰ spc̃ existimans se uidissez ⁊ cõ¬
tremuit: Signo enĩ crucis se muniens. & a
se timorem proiciens. iam enĩ oracionis euis
instabat sinis conuertens oculos uidit aliquẽ
inueritate properantem ad partem occidentis.
Oulier aut̃ erat quod ui debatur nigerrimo¬
corpoie p̃solis arclore denigrata. ⁊ capilos ca¬
pitis habens ut lana albos modicos. ⁊ ipsos
non ampliꝰ quã usque ad uerticem. descenden
one. cep̃ festinãter currere in eam partem
ubi ilud quod apparuit festinabat Gaudetut
enim gaudio magno: Non enĩ uiderat inspacio
dierũ illoꝵ speciem hominis. aut animalium.
ł uolucrũ. bestiarũq formã. Desiderabat igitur
cognosce̾ quȩ uel quał esset bestia que uidebat᷑.¬
ens currere apud inferiorẽ solitudinẽ. ⁊osimas
aut̃ ȩtatis senectã obliuiscens. ⁊ laborem non
reputans itineris tetendit rapidissimo cursu

Expanded text:
antasiam alicujus spiritus existimans se vidisse, antasiam alicujus spiritus existimans se vidisse, signo autem crucis se muniens, et a se timorem projiciens jam enim et orationis ejus finis instabat, convertens oculos, vidit aliquem in veritate properantem ad partem Occidentis. Mulier autem erat, quod videbatur, corpore nigerrimo, prae solis ardore denigrata, et capillos capitis habens ut lana albos, modicos et ipsos, non amplius quam usque ad cervicem descendentefestinanter currere in eam partem, ubi et aliud quod apparuit festinabat. Gaudebat enim gaudio magno. Non enim viderat in spatio dierum illorum speciem hominis, aut animalium, vel volucrum, bestiarumque formam. Desiderabat enim cognoscere quae vel qualis bestia ens currere apud inferiorem solitudinem. Zosimas autem aetatis senectam obliviscens, et laborem non reputans itineris, tetendit rapidissimo cursu,
Abbreviated transcription (Latin):
bat aũ nocte in terra modicũ quiescens & sõ¬
nũ ad modicũ gustans. quocumq eum uesꝑtinũ
tempus rerpiebat. Diliiculo aũ properare incipie¬
bat semper incessabile hñs idem propositum.
In desideriũ enĩ habens ut dicebat introire inso¬
litudinem: sperans inuenire aliquẽ patrem
in ea habitantem. qui eũ posset aliquid edisi¬
care sicut desiderabat. sine cessacione. iter age¬
bat acsi ad aliquẽ manifestũ festinass uiginti
aut̃ dierũ agens iter. cum sextȩ horȩ tempꝰ
aduenit: sterit modic̃ ab itinere et cõuersus
ad orientẽ agebat solltã oracionem. Constie¬
uerat enĩ constitũto diei tempore sigere iti¬
neris cursũ y istans psallere: & genu flexo ora¬
re. Dum aut̃ psalleret. ⁊ intentis incelum
inspiceret obtutib. uidit a parte dextera
ubi stans orabat. umbrã quasi huma¬
ni corporis apparentẽ. & priꝰ quidẽ turbatꝰ ẽ:¬

Expanded text:
bat autem nocte in terra, modicum quiescens, et sombat autem nocte in terra, modicum quiescens, et somnum ad modicum gustans, quocunque eum vespertinum reperiebat tempus. Diluculo autem properare incipiebat, semper incessabile idem habens propositum, in desiderium habens, ut dicebat, introire in solitudinem, sperans invenire aliquem patrem in ea habitantem, qui eum posset aliquid aedificare, sicut desiderabat, et sine cessatione iter agebat, ac si apud aliquem manifestum festinans. Viginti autem dierum exigens iter, cum sextae horae tempus advenisset, stetit modicum ab itinere: et conversus ad Orientem, agebat solitam orationem. Consueverat enim constituto diei tempore figere itineris cursum, et stans psallere, et genuflexo orare. Dum autem psalleret, et in coelum inspiceret intentis obtutibus, vidit a parte dextra, ubi orabat, umbram quasi humani corporis apparentem; et primo quidem conturbatus e
Abbreviated transcription (Latin):
dominicam cũ ramis palmarũ celebrare sca
accep̃ ȩccła. Reuerteba tur aut̃ unꝰ quisq
habens proprĩ laboris testem agricolam pro¬
priã conscientiã. cognoscentẽ qualit̃ operatꝰ
est: ⁊ qualia biborũ semina seminauit.
laboris certamina consummasset. Hic est
itaq huiꝰ monasterii cãnon ⁊ ita perfecte &
optime custoclebat᷑: Unus quisq enĩ ut dictũ
est per soltudinem deo iũgebatur. ⁊ insemet ipso
decertabat. ne hominib placeret secl soli deo. Illa
enĩ quȩ propter homines fiunt. & ut hominib
placeant. non solũ non proderunt ea¬
facientib s ⁊ multa cdamna et infructuosa sẽper¬
acquirũt ⁊ obnoxia. Tunc itaq rosimas con¬
sueta monasterii lege. transincauit iordanem
modicũ quid pro corporisᷤ necessitate deportañ.
&s uestem qua utebatur. Et canonem
quidem celebrabat. solitudinem ꝑ transiens tẽpore¬
bero refectionis necessitaiẽ p̾bebat naturȩ Sede-¬

Expanded text:
dominicam cum ramis palmarum celebrare sancta dominicam cum ramis palmarum celebrare sancta accepit Ecclesia. Revertebantur autem unusquisque habens proprii laboris testem propriam conscientiam, cognoscentem qualiter operatus est, et qualia laborum semina laboris certamina consummasset. CAP. VII.--Hic est itaque hujus monasterii canon, et ita perfecte et optime custodiebatur. Unusquisque enim, ut dictum est, per solitudinem Deo jungebatur, et in semetipso decertabat, ne hominibus placeret, sed soli Deo. Illa enim quae propter homines fiunt, et quae ut hominibus placeant aguntur, non solum non proderunt facientibus, sed et per multa damna efficiuntur agentibus obnoxia. Tunc itaque Zosimas consueta monasterii lege transmeavit Jordanem, modicum quid pro corporis necessitate deportans congrua, et vestem qua utebatur; et canonem quidem celebrabat, solitudinem pertransiens, et tempore escae necessitatem faciebat naturae. Sede
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat. Nam unꝰ portabat corpori ad m̃suram̃
sufficiens. aliꝰ cãric as. aliꝰ palmarũ fructus dãc¬
tilos. aliꝰ uero legumina aquis infusa. aliꝰ nich̃
pret̃ corpꝰ propͥum. ⁊ uestimentũ quo utebant᷑.
Nutriebant᷑ autem quando necessitas nature exi
gebat. herbis quȩ nascebant᷑ per solitudinem.
Canon autem erat unꝰquisq sibi ipsi ⁊ lex sine
preuaricacione ut non cognosceret aliquis con-¬
sociũ qualit̾̃ abstinebat aut qualiter agebat.
Iordanem enĩ mox transmeantes. lõge ab in¬
uicem se sequestrabant: ⁊ nullꝰ se iungebat
ad sociũ. ciuitatẽ estimantes solitu dmem:
S & si unꝰ exipsis alonge uenientẽ acd se aliquem
uidebat. mox declinabat de itinere. & ad aliã
partẽ pergebat Ciuebãt autem sibi ⁊ deo ꝑsai¬
lẽtes frequent̃. ⁊ consticuto gustans tempore cibr̃.
monasteriũ ante diem uiuificũ resurrectiõis
dñi ⁊ saluatoris nostri ihũ xp̃i. quam festam

Expanded text:
volebat. Nam unus portabat corpori ad mensuram volebat. Nam unus portabat corpori ad mensuram sufficiens, alius carycas, alius palmarum fructus dactylos, alius vero legumina 384 aquis infusa, alius nihil praeter corpus proprium et vestimentum quo utebatur. Nutriebantur autem, quando necessitas exigebat naturae herbis quae nascebantur per solitudinem. Canon autem erat unusquisque sibi ipsi et lex absque praevaricatione, ut non cognosceret aliquis consocium, qualiter abstinebat, aut quomodo agebat. Jordanem enim mox transmeantes, longe ab invicem se sequestrabant, et nullus se jungebat ad socium, civitatem aestimantes solitudinem. Sed et si unus ex ipsis a longe venientem ad se aliquem videbat, mox declinabat de itinere, et ad aliam partem pergebat. Vivebat autem sibi ipsi et Deo, psallens frequenter, et constituto gustans tempore cibum. monasterium ante vivificum diem Resurrectionis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, quam festam
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̃ ipsiꝰ monasterii seruabat᷑ tradicio.
Dñica quam primã ieiuniorũ ebdomadã no¬
minari mos est. agebant᷑ diuina sacramẽta
consuete ⁊ unꝰquisq particeps efficiebatur
mentes congregabant᷑ om̃s in oratorium:
⁊ curuatis genib factaq simpliciter oracione.
salutabant se inuicẽ monachi . unꝰ quisq genu¬
flexo publice amplectebantur abbatem: postulã¬
tes oracionẽ ut haberent ad inchoatum certam̃
cooꝑatorem ⁊ comitatorem. his ita se habentib
fores monasterii patefiebant. psallentes consona
uoce. Dñs illuminacio mea: ⁊ salus mea quẽ
timebo: Dñs defensor uitȩ mee a quo trepidabo:¬
& cetera. Exiebant om̃s multociens aut duos
monasterii custo des res inquentes: non ut cus¬
todirent ea quȩ intus erant reposita. non eñĩ
erant apud illos aliqͣ furib congrua. s ne ora¬
torium absq diuinis relinquerent sollemniis.
Unus quisq aut̃ se onerabat ꝓ ut poterat aut

Expanded text:
qualiter ipsius monasterii servabatur traditio. Dominica quam primam jejuniorum hebdomadam nominari mos est, agebantur divina sacramenta consuete, et unusquisque particeps efficiebatur mentes, congregabantur omnes in oratorium, et curvatis genibus, factaque suppliciter oratione, salutabant se invicem monachi, et unusquisque genuflexo publice amplectebatur abbatem, postulantes orationem, ut haberent ad inchoatum certamen eum cooperatorem et comitatorem. His ita se habentibus, fores monasterii patefiebant, et psallentes consona voce: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? etc. , exibant, unum multoties aut duos monasterii custodes relinquentes, non ut custodirent ea quae intus erant reposita non enim erant apud illos aliqua furibus congrua, sed ne oratorium absque divinis relinquerent solemniis. Unusquisque autem se annonabat, prout poterat aut
Abbreviated transcription (Latin):
thesee rꝰ occultꝰ. quȩ utilitas in utrisq sicut
scriptũ est: Dic michi omnia propt̃ dominũ:
solitudinẽ ut ea que cura te sunt dt̃ faciat ma¬
nifesta. Non enĩ nostrȩ iuitutis est. uidicus
resistere dĩ. Nisi fuisset acceptabile. ap̃o deo
nostro manifestare te & qualit̃ de certasti.
nec te ipsam ꝑmiserat uideri. ab aliqͦ nec
me consortaret tantã properare uiã nusꝗ̃
ualentẽ progredi. aut potentẽ de cellula mea

Expanded text:
thesaurus occultus quae utilitas in utrisque? sicut thesaurus occultus quae utilitas in utrisque? sicut scriptum est ? Dic mihi omnia propter Deum; nesolitudinem, ut ea quae circa te sunt Deus faciat manifesta. Non enim nostrae virtutis est judiciis resistere Dei. Nisi fuisset acceptabile Christo Domino manifestare te et qualiter decertasti, nec teipsam permiserat videri ab aliquo, nec me confortaret tantam properare viam, nusquam valentem progredi, aut potentem de cella mea
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid te abba cogitaciones tuȩ perturbant scã¬
dalizari in me. quia sp̃e sũ ⁊ fictam facio ora¬
cionem: Satis factus esto homo. peccatricem
me eẽ mulierculam tam̃ sacͦ sum circumda¬
nis ⁊ totũ caro ⁊ nicħ̾ spiritał fantasis ali¬
quando ł admentẽ reducens. Hȩc dicens sig¬
nocrucis signat frontem suam. oculosq &
labia simulq ⁊ peccori uexillũ crucis infigẽs
ita dix̃. Ds̃ abba z osima de adilsario ⁊ de ĩ¬
missionib eiꝰ liberet nos: qm̃ malta suꝑnos
est inuidia eiꝰ. Hec audiens senex. prosternit
se. ⁊ apphmñdit pecles eiꝰ dicens cum lacͥmis
hanc induta es nuditatem. pro quo has car¬
nes ita expendisti. ut nicħ abscõdas a seruo
tuo. quis es ⁊ unde ł quando. ⁊ ob quã occa¬
sionem solitudinem hanc in habitastii sed omĩa
quȩ cirta te sunt edicito mͥ: ut dĩ magnalia
facias manifesta. Sapiencia enĩ occulta. ⁊

Expanded text:
Quid te, abba, cogitationes tuae perturbant scanQuid te, abba, cogitationes tuae perturbant scandalizari in me, quia spiritus sum, et fictam orationem facio? Satisfactus esto, homo, peccatricem me esse mulierculam, tamen sacro sum circumdanis et totum caro, et nihil spiritualis phantasiae aliquando vel ad mentem reducens. Haec dicens, signo crucis signat frontem suam, oculosque et labia; simulque et pectori vexillum crucis infigens, ita dixit: Deus, abba Zozima, de adversario et immissionibus ejus liberet nos, quoniam multa super nos est invidia ejus. Haec audiens senex, prosternit se, et apprehendit pedes ejus, dicens cum lacrymis: natus est, pro quo hanc induta es nuditatem, pro quo has carnes expendisti, ut nihil abscondas a servo tuo, quae es, et unde, et quando, vel ob quam causam solitudinem hanc inhabitasti, sed et omnia, quae circa te sunt, edicito mihi, ut Dei magnalia facias manifesta. Sapientia enim abscondita et
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ cursus ⁊ itineris labor sine fructu mͥ effici¬
atur. ⁊ tantȩ solitudinis ta. & illa respondit
ad eũ. Te quidẽ opoetet abba ⁊ osima sacer docu
ut dixi. habentẽ honorem. prome ⁊ pro om̃i¬
bus orare. In hoc enĩ ⁊ uocatꝰ es. S quia obedi¬
entiȩ preceptũ habemꝰ quod mͥ a te ussum
est. bona faciam uoluncate. & hec dicens ad
labiorũ. insilencio. Uox penitꝰ non audiebat᷑.
potuit. ex ip̃sa oracione agnoscere. Stabat enĩ
ut dicebat tremens terrã conspiciens ⁊ ni¬
chil ullo modo loquens. Iurabat aut̃. dm̃ testẽ
uerbi proponensi qm̃ ut uidit eam ꝑseue¬
iantem in oracionis constantia. paululum
eleuatis ab aspectu t̾rȩ oculis. uidit eam elena¬
tam quasi cubitum unũ a t̾ra: ⁊ in aere
pendentẽ orare. Hoc aut̃ ut uidit. nimio t̃¬
rore correptꝰ prostrauit se in t̾ram sudoreq
suffusꝰ ⁊ nimiũ perturbat᷑. nicħ dicere p̃¬

Expanded text:
hujus cursus et itineris labor sine fructu mihi efficihujus cursus et itineris labor sine fructu mihi efficiatur tantae solitudinis via. Et illa respondit ad eum: Te quidem oportet, abba Zosima, sacerdotii, ut dixi, habentem honorem, pro omnibus et pro me orare, in hoc enim et vocatus es; sed quia obedientiae praeceptum habemus, quod mihi a te jussum est, bona faciam voluntate. Et haec dicens, adlabiorum in silentio, voxque penitus non audiebatur potuit verba ex ipsa oratione agnoscere. Stabat autem, ut dicebat tremens, terram conspiciens, et nihil ullo modo loquens. Jurabat autem, Deum testem verbi proponens, quoniam ut vidit eam perseverantem in orationis constantia, paululum elevatis ab aspectu terrae oculis, vidit eam elevatam quasi cubitum unum a terra, et in aere pendentem orare. Hoc autem ut vidit, nimio pavore correptus, prostravit se in terram, sudore suffusus, et nimium perterritus, nihil dicere prae
Abbreviated transcription (Latin):
multarũ aut̃ horarũ spaciũ. dix̃ mulier ad
Losimã. Abba zosima tibi competit benedi¬
cere ⁊ orare: Tu enĩ sacerdotalihonore suffultꝰ
es: ⁊ plurimis iam annis scõ assistis altario
⁊ donis diuinitatis. xp̃i secreta rimaris. Hec
uerba zosimã in magnũ tuorem ⁊ cer¬
tam̃ magis inducebant: ⁊ tremens senex su¬
quidem es ex ipsa uisione ospiritał mater:
qm̃ tu ad dnm profecta es: ⁊ forciori parte¬
scło mortua es. Manifeste aut̃ õmnib plꝰ
tributa est tibi grã: ut me uocares ex no¬
mine quem nunꝗͣ uidisti. S quia grã
non exdignitate cognoscit᷑. s ex animarum
& zosima respondẽte am̃. surrexerunt utͥq de
t̃ra. E ait mulier seni. Homo quã obrem
ad me peccatam uenisti: Tam̃ qm̃ quidem te
beas meꝵ̧ exiguitatis corpori congruũ. dic mͥ qͦ
sanctis. pacẽ stabilẽ largitꝰ est. ds̃. S suscipe ĩ¬
digni monachi consolacionẽ: ⁊ propt̃ dnm̃ ora
pro omni mundo. ⁊ prome peccatore. ut non

Expanded text:
multarum autem horarum spatia dixit mulier ad Zosimam: Abba Zosima, tibi competit benedicere et orare; tu enim presbyterii honore fultus es, et plurimis jam annis sancto assistis altari, et donis divinitatis Christi secreta rimaris. Haec verba Zosimam in magnum timorem et certamen magis inducebant, et tremens senex suquidem es ex ipsa visione, o spiritualis mater, quoniam tu ad Dominum profecta es, et fortiori parte mortua es. Manifesta autem plus omnium tributa est tibi gratia, ut me vocares ex nomine, quem nunquam vidisti. Sed quia gratia non ex dignitate cognoscitur, sed ex animarum et Zosima respondente Amen, surrexerunt utrique de terra. Et ait mulier seni: Homo, quam ob rem ad me peccatricem venisti? Tamen quoniam quidem te beas meae exiguitatis corpori congruum, dic mihi, ationibus sanctis pacem stabilem Deus largitus est; sed suscipe indigni monachi consolationem, et per Dominum ora pro omni mundo, et pro me peccatore, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ab aliqͥb dare uolentib. accipiebã¬
qͥppiam. Hoc enĩ libidinis furore suecensa.
considerabã. ut ampliꝰ ad me concurre̾ gratis¬
facerem implens stiepri mei sceleris desideriũ
Neq eni considerẽs quia prodiuitiis aliqͥd acci¬
piebam mñdicans enĩ uiuebã: aut multo¬
ciens stuppã filando. Desideriũ enĩ ut dixi ha¬
bebã insaciabile: ita ut indesinent̃ me in¬

Expanded text:
enim ab aliquibus dare volentibus aliquid accipiebam; hoc enim libidinis furore succensa considerabam, ut amplius ad me facerem currere, gratis implens stupri mei et sceleris desiderium. Neque vero consideres quia pro divitiis nihil accipiebam; mendicans enim vivebam, aut multoties stuppam filando. Desiderium enim, ut dixi, habebam insatiabile, ita ut indesinenter me in
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea Non enĩ ut tu considerasti ꝓpt̃
aliquam glam meã. quȩ cuxa me sunt
uolo narrare. Quid enĩ potero głari. quȩ
diaboli uas fui electionis effecta: Scio aut̃
quia sicepero ea marrare quȩ sunt de me.
fuges ame: quem admodũ quis fugit a fa¬
cie serpentis. aurib non sustinens audire in¬
expedibilia quę sũ operata. Dicã tam̃ nicħ
negans s ueriꝰ referã: supplicans te priꝰ ut
non deficias orare prome: ut misericordiam
merear ⁊ inueniã indis tuiditũ. E senex suf¬
susus lacrais fiebat. Tunc cep̃ mulier narra¬
uentib duodecimũ gerens etatis annũ. af¬
fectũ illorũ spernens. in alexandriam ueni:
& quomͦ quidẽ uirginitatẽ meã in primis ui
derare. Hoc enĩ breue est dicere. Illud autẽ
mei ardorem quem inamorem habui stupͥ.
Decem ⁊ septem ⁊ eo ampliꝰ annos ignosce. publi¬

Expanded text:
anima mea. Non enim, ut tu ipse considerasti, propter aliquam gloriam, quae circa me sunt, volo narrare. Quid enim potero gloriari, quae diabolo vas fui electionis effecta? Scio autem quia si coepero narrare ea quae sunt de me, fugies a me, quasi quis fugiat a facie serpentis, auribus non valens audire, ob inexpedibilia quae sum operata. Dicam autem, nihil negans, sed verius referam, supplicans te prius ut non deficias orare pro me, ut misericordiam merear et inveniam in die judicii. Et senex suffusus lacrymis, flebat. Tunc coepit mulier narraventibus, duodecimum agens aetatis annum, affectum illorum spernens, Alexandriameam in primis vioderare. Hoc enim non breve est dicere: illud autem mei ardorem, quem habui in amorem stupri. Decem et septem et eo amplius annos transegi publi
Abbreviated transcription (Latin):
est ad eum dicens. Serue bone conpleta sunt
non diceris pantaleon. s misericors uocaberis
U ñ et multos es liberaturus. Tu autem es speᷤ
nauigantium: ⁊ refugiũ miserorum. suscep
torumq qui oppͥmuntur. E grotis medicus:
⁊ demonum ꝑsecutor: Hȩc. audiens sẽs pan-
taleon uocauit homines illos ⁊ dix̃ eis. Per¬
cutite me. Illi autẽ nolebãt. & dixit sc̃s pan
taleon. Nisi hoc feceritis: non habebitis mec̃
eum: E apparuit corpus eiꝰ sicut nix: ⁊ pro¬
ubi decollatꝰ fuerat repleta est fructu. & õis
populus cuutatis uenerunt ad sepeliendum

Expanded text:
e celo, dicens: «Serve meus bone, completa sunt am non diceris Milianus, sed misericors vocaberis, unde et tu multos liberaturus es. Tu autem es spes navigantium et refugium eorum, et susceptor <eorum> qui opprimuntur, rogantibus medicus, et demonum persecutor». Hec audiens, Milianus clamavit homines illos, et dixit eis: «Percutite me». Illi autem nolebant; et dixit eis: «Nisi hoc feceritis, non habebitis mecum eum, eubi ligatus est, repleta est fructuum. Et omnis populus civitatis venerunt condere
Abbreviated transcription (Latin):
perator uocari ad se scm̃ pantaleonẽ: ⁊ dixit ei.
Quid tu putas ut possis euadere manꝰ meas
nisi sacrificaueris diis: Sc̃s pantaleon respõ¬
dit Non est michi necessarium respondere tͥ
de hoc uerbo. Imperator dix̃. Ecce magister
consenserunt michi ⁊ sacͥficauerunt diis. &
sunt nobiles in palacio meo Sc̃s autem pan¬
taleon cognouit per sp̃m scm̃. quia iam
coronati sunt: ⁊ dix̃ imperatori. Iube ut uideã
eos ante te. Non enim post multos dies: cum¬
eis ero inregnũ cȩlorum Imperator dixit. In
alias ciuitates eos direxi: causas meas aucturos¬
Sc̃s pantaleon respondit. Bene indigne canis
soles mentiri s modo uere dixisto sunt
enim in celo in ciuitate xp̃i Tunc multa

Expanded text:
dixit ei: «Quid te putas, quia possis evadere de manu mea, nisi sacrificaveris diis?» Milianus respondit: «Non est michi necessarium respondere tibi de hoc sermone». Imperator dixit: «Ecce magister pus consenserunt michi, et sacrificaverunt diis, et sunt nobiles in palatio meo». Milianus cognovit per Spiritum Sanctum quia iam coronati sunt, et dixit imperatori: «Iube ut videam illos ante te; non enim post multos dies ero in regno celorum». Imperator dixit: «In aliam civitatem eos direxi causas meas acturos». Milianus respondit: «Bene, indigne canis, soles mentiri, sed modo veritatem dixisti: sunt enim in celo, in civitate Christi». Tunc multa
Abbreviated transcription (Latin):
quingentas: ⁊ factꝰ est timor magnus in
illa ciuitate. Imperator aut̃ timore per¬
territus uocauit eum ad se & dixit es
uobis dixit propheta. Conuertantur mala
Cigo de nobis dicta sunt istaꝰ quis ce¬
Dñs meus hermolaus presbit. Imperator
apparebit tibi. Imperator dix̃ ꝑ meã salu¬

Expanded text:
quingentas. Et factus est timor magnus in illa civitate. Imperator, timore ductus, clamabat eum ad se, et dixit ei: vobis dixit propheta: “Convertantur mala xit: «Ergo de nobis dicta sunt verba ista? Quis te«Dominus meus Hylarianus presbiter». Imperator apparebit tibi». Imperator dixit: «Per meam salu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exultabo in te psallam nomini tuo altissime.
In comu̾tendo inimicũ meum retrorsum infir¬
mabuntur ⁊ perient a facie tua. Qm̃ fecisti
iudicium meum ⁊ causam meam : sedisti
super tronũ qui uidicas equitatem. Incre¬
pasti gentes ⁊ periit impiꝰ : dñs autem in

Expanded text:
exultabo in te  et psallam nomini tuo Altissime. In convertendo inimicum meum retrorsum  infirmabuntur, et perient a facie tua. Quoniam fecisti iudicium meum, et causam meam  sedes super tronum, qui iudicas aequitatem. Increpasti gentes, et periit impius  nomen
Abbreviated transcription (Latin):
& dixte imꝑatori. Ceciderũt diĩ ⁊ confrac¬
ti sunt. Imꝑator hȩc audiens: dixit. Per
salutẽ meam si non celeriꝰ de hac ciuitate
ad deos meos peruenient. Tunc uissit sc̃m¬
pantaleonem incarc̾em mitti. ⁊ ilł trib
multas penas inferri ⁊ postea decollari. ꝓp̃i

Expanded text:
et dixit ei: «Ceciderunt dii tui, et confracti sunt». Imperator autem audiens, dixit: «Per salutem meam, nisi celerius de hac civitate ad deos meos pervenerunt». Et iussit Milianum in carcere mitti, et illis tribus multas penas dari, et
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia tua: quia non solũ homines ꝑpt̃
nomen tuum pacunt᷑ s & fere elegerunt
emꝰ puero isti. qm̃ omnem populũ separat
a sacrificiis deorum: & dixerunt ei. Iube si¬
tur : & ita animam reddat. & tussit impe¬
rator sic fieri. Eincluserunt scm̃ pantaleonẽ
incarcere: quoadusq fabricata eẽt rota. ꝙ.
post dies triginta nunciatum est impera¬
ta est. Tunc uissit imperator mitti preconẽ
ut omnis populus ueniret ⁊ expectaret

Expanded text:
gloria tua, quia non solum homines propter nomen tuum patiuntur, sed et fere elegerunt am puero isti, quoniam omnis populum separat a sacrificiis deorum?» Et dixerunt impetur, et sic potest animam reddere». Et iussit imperator sic fieri, et incluserunt Milianum in carcerem usque quo fabricata est rota. Et post dies triginta nuntiaverunt impera. Et iussit imperator mitti preconem, ut omnes populus expectaret
Abbreviated transcription (Latin):
est. Imperator dixit. Habes alios tecum:
Hermolaus dix̃ Sunt duo fratres Impr̃ dix̃.
tor dix̃. Adducantur. Cumq adducti fuis
sis: dixit eis uos estis qui pantaleonem se¬
parastis a dũs nr̃is  & illi dixerunt. Dignos
uocat cłs noster ad se. Maximianꝰ impr¬

Expanded text:
s». Imperator autem dixit: «<H>abes alios tecum?» Hylarianus dixit: «Sunt duo fratres». Imperator dixit:  adducti sunt, si, dixit eis: «Vos estis qui Milianum separastis a diis nostris?» Illi dixerunt: «Dignos clamat Deus noster ad se». Maximianus respo
Abbreviated transcription (Latin):
cacionis meȩ. In quac̃q die tribulor: uelo¬
citer exaudi me. Non est simił tui in dus
dñẽ ⁊ non est sccłm opera tua. Om̃s gen¬
tes quascumq fecisti uenient ⁊ adorabunt¬
magnus estu ⁊ faciens mirabilia. tues ds̃

Expanded text:
ationem meam in quacumque die tribulor, et exaudi me Non est similis tibi in diis, Domine, et non est secundum opera tua. Omnes gentes, quascumque fecisti, laudent te et ama
Abbreviated transcription (Latin):
bo & ego deum meum: Imperator dixit.
benedixisti. Ita fiat Ceperunt deniq inuocari
alii ypocratem: alii iouem. alii mercurium
cacionem: subrisit. Uidens quoq imperator
quia nichil proficerent: dixit. Faciat ⁊ panta¬
respiciens in celũ. dixit. Dne deus meus exau-

Expanded text:
et ego Deum meum». Imperator dixit: «Bene dixisti; ita fiat». Et ceperunt invocare alius Ypocratem, alius Iovem, alius Mercurium, vidit, subrisit. Videns autem imperator quia nichil proficerent, dixit: «Et faciat Miliarespiciens in celum, dixit: «Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Exaudi ds̃ oracionem meam dum
deprecor: a timore inimici animam meã
tem: quia exacuerunt ut gladium lingͣs
suas. E orante eo: apparuit illi ap̃c: in¬
& tenens manum eiꝰ ascendit cũ eo insar¬
taginem: ⁊ continuo extinctus est: ⁊ plũ¬
die narrabo: ⁊ adnunciabo ⁊ exaudiet uocẽ
& dixit imperator circum stantib omĩb
Quid est hoc ut plumbum frigidũ factum
sit ⁊ ignis extinctus est: Que tormenta
fundum maris mittatur: Numquid ⁊ mari

Expanded text:
dixit: «Exaudi Deus orationem meam, dum deprecor: a timore inimici libera te, quia exacuerunt ut gladium linguas suas Et, orante eo, apparuit illi Chri manus eius, et ascendit cum eo in sartaginem, et mox ignis extinctus est, et plumdie narrabo, renuntiabo: et exaudiet uocem . <IV> Imperator autem circumstantibus dixit: «Quid est plumbum frigidum factum est, et ignis extinctus est? Que tormenta fundum fluminis mittatur. Numquid flumini
Abbreviated transcription (Latin):
Inquacumq die inuocauero te: uelociter exan-¬
solus: ⁊ tu curas omnes qui in te credunt
Sacrificia deorũ pereunt : nisi eum extermina¬
ueris. om̃s enĩ isti incipient credere ei. tuaũ
noli ei credere. Nam qui curatꝰ est per uirtu¬
tem deoꝵ curatus est. Imperato aut̃ consenciẽs
sacrifica diis Uides enim quanti mortui sunt
tui sunt. Nam qui pro ap̃o moriuntur. in
eternũ uiuent. Maximnianꝰ imperator dixit.
Noli nominare apm̃: ⁊ libera iuuentutem
tuam. Multa enĩ ⁊ magna torm̃ta tibi pre¬
parata sunt: si ꝑmanseris in eadem confes¬
torm̃ta adhibe. ego enim paratus sum omnia
tormenta tua sustinere propt̾ xp̃m. Maxi¬
ante sexaginta dies quanta passus est an

Expanded text:
In quacumque die invocavero te, velociter exaues Deus, et curas <eos>, qui in te credunt»«Sacrificia deorum peribunt, nisi istum exterminaveris. Omnes enim isti incipiunt credere. Tu autem noli eum credere: nam que<m> curavit, per virtutem deorum curavit». Imperator, consentiens sacrifica diis. Vides enim quanti mortui sunt tui sunt. Nam qui pro Christo mortui sunt in eternum vivunt». Maximianus dixit: «Noli nominare Christum, et libera iuventutem tuam. Multa enim et magna tormenta tibi parata sunt, si tu permanseris in eadem confuormenta, celerius michi adhibe. Ego enim paratus sum omnia tormenta sustinere propter Chrsitum». Maxiante istos dies
Abbreviated transcription (Latin):
affectu. quo doloris impulsu tenebat᷑ aite¬
batur retrahebatur feretrum a ppło retror¬
sum: Post tandem gͦ uix ppłis pͥraptus.
atꝙ ut ita dix̾im fortia a fortiorib raptus.

Expanded text:
affectu, quo doloris impulsu tenebatur? Arcebatur, retrahebatur feretrum a populo retrorm. Post tandem ergo vix populis praereptus atque, ut ita dixerim, fortia a fortioribus raptus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑata sapientia uincit usq quaq malici¬
am: attingens afine usq ad sinem forticer:
ac disponens om̃ia suauit̃. Hȩc ẽ ergo muli¬
er ad quam diuintim illud intendebat ora¬
culum. hancquandoq nascituram innu.¬
ebat. hanc singulariter intimabat.

Expanded text:
corporata sapientia dicit, Usquequaque maliticorporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ropositionem sequatur ordine suonar.¬
ratio. iamq referamus unum de p̃taxa¬
tis oraculis. ac deinde paucis expecdiamus.
Dixit et̾nus adueterem: ds̃ ad serpentem.Ini¬
micicias ponam uit te & mulierem: & semen
Quid ẽ fr̃s in hoc loco serpentis caprit contere¬
re. nisi pͥncipalem diaboli suggestionem idẽ
concitpiscentiam resistendo suꝑare: Siergo
queratur quȩnam mulier huiꝰmodi uictoriã
oꝑata sit: ꝓfecco non reꝑitur in linea genera¬
tionis humanȩ donec ꝑueniatur adillam.
dequa nunc aginus scãrum scãm. Adsitnt̃ro¬
gecur inquo serpentis caput uł ipsa contri¬
uerit: nimirum meo quod uirgintatemsi¬
mul &e humilitatẽ sacrificauit deo. Uirgi.¬
nitate namq seruata. ꝓbattir extinexisse
concupiscentiam carnis. humilitate quȩ
facit pauꝑem sp̃ui: concupiscentiam mentis
Sicq principali suggestione diaboli uicta.
uiciosum caput uirtitis pede contriuit
Hon tamen hoc solo. sed eo quam maxime tri¬
umphauit. quod de sua mundissima carne

Expanded text:
ropositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen res, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib asportari precepit. De cuniculo quoq
ꝓ anunal ualde in domabile ẽ huic simile qͥd¬
dam fecitz qͣndo in insula laci perusini temꝑe

Expanded text:
fratribus asportari praecepit. De cuniculo quoque, quod animal valde indomabile est, huic simile quiddam fecit, quando in insula laci Perusini tem
Abbreviated transcription (Latin):
fletu rupit. plorans ac eiulans ꝙ eum uiuum
minime repperiss. Deinde iam cum deferretur
corpꝰ ad sepulchrum. tota pene cuutas ruit in
obsequio fun̾is cum luctu. Nam ⁊ regina seuo.¬
ta cum eẽt hyemis tempore palus in mensa.
nullatenus suadeti potuit ut uehicło uteret᷑
equi. s pedestri et graui labore sequens feretrum
ꝑ paludem. lamenta continua cum om̃i socia¬
bat familia. ¶ qͣntus luctus om̃ium. qͣntus
p̾cipue monachoꝵ fletus ⁊ pauꝑum: qui eo
die ibi confluxant: plateas om̃s ꝑ strepebant.
Chorus siquidem psallentium lacͥmosas redee¬
bant uoces cantus et agmina flentium lugo¬
bres reboabant in aere fletꝰ Omnem ppłs ur¬
bem qͣciehat gemitib celsumꝙ culmen oli¬
pi implebat plangorib. Quis enim in il¬
lo die qͣmuis sine uscerib eẽt cum paupe¬
rum lamenta audiret ñ statim in flectũ
ꝓrumperetr Quis etiam nunc sictis ocl̃is¬
recordari pot̾it cum ꝑuientum eẽt ad locum

Expanded text:
fletum prorupit, plorans atque eiulans, quod eum vivum fletum prorupit, plorans atque eiulans, quod eum vivum minime repperisset. corpus ad sepulchrum, tota paene civitas ruit in obsequio funeris cum luctu, Nam et regina devota, cum esset hiemis tempore palus inmensa, nullatenus suaderi potuit, ut vehiculo uteretur equi, sed pedestri et gravi labore sequens feretrum, per paludem lamenta continua cum omni sociabat familia. O quantus luctus omnium, quantus praecipue monachorum fletus et pauperum, qui eo die ibi confluxerant, plateas omnes perstrepebant! Chori siquidem psallentum lacrimosas reddebant voces, cantus et agmina flentium lugubres reboabant in aere fletus; omnem populus urbem quatiebat gemitibus celsumque culmen Olimpi implebatur plangoriblo die, quamvis sine visceribus esset, cum pauperum lamenta audiret, non statim in fletu prorumperet? Aut recordari poterit, cum perventum est ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
tes nec metentes nec in horrea congregantes
absꝙ ur̃a sollicitudine uos enutrit: et habũ¬
danter in om̃ib que nob̾ sunt oportuna pro¬
uidit. Ip̃e uero auicule rostris apertis. alis col¬
lisꝙ ꝓtensis. suo modo mirabilit̾ gestientes:
scm̃ dei talia ꝓponentem intuebant᷑ et uerbis
suis diligenter intendere uidebantur. Sanctꝰ
uero franciscus ꝑ medium illax transiens
et reu̾tens. tunica eas tangebat ut uoluit.
nec illis quidem se pruis a loco mouentibus
donec benedictione cum signo crucis et licentia
eis. similit ip̃e recessit. Tunc cepit se magne ne¬
gligentie coram fratuib intusarez es ꝙ has¬
tenus ommiserat auib predicare. Igitur ab
illo tp̃r uir dei cuius ori semꝑ laus affuit laus
utiq saluatoris: non solum homines ut lauda¬
rent ip̃e laudans ammonuitz s et aues et bes¬
tias. ⁊ quaslibet creaturas alias frr̃m uel soroꝵe.

Expanded text:
tes nec metentes, nec in horrea congregantes, tes nec metentes, nec in horrea congregantes, absque vestra sollicitudine vos enutrit et abundanter in omnibus quae vobis sunt opportuna providit". Ipsae vero aviculae, rostris apertis, alis collisque protensis, suo modo mirabiliter gestientes, sanctum Dei talia proponentem intuebantur, et verbis suis diligenter intendere videbantur. Sanctus vero Franciscus, per medium illarum transiens et revertens, tunica eas tangebat ut voluit; nec illis quidem se prius a loco moventibus, donec benedictione cum signo crucis et licentia eis data, similiter ipse recessit.Tunc coepit se magnae negligentiae coram fratribus incusare, eo quod hactenus omiserat avibus praedicare. Igitur ab illo tempore vir Dei, cuius ori semper laus affuit, laus utique Salvatoris, non solum homines ut laudarent ipse laudans admonuit, sed et aves et bestias et quaslibet creaturas alias, fratrum vel soro
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate plenissimus. dum more soli¬
to qͣdam uice ꝑ uallem spoletanam transitum
faceret. accidit ut ñ longe a castello cui nom̃
meuannium. multitudinem magnam diu̾¬
si gen̾is auium conuolasse uideret. Et qm ob
p̾cipuum creatoris amator amorem miro in
om̃s etiam creaturas ducebat᷑ affectu: sociis
in uia relictis. a lacriter contͣ locum uͥ stabant
adunate cucurritz easꝙ ꝓut ei consuetudintᷤ
erat ueluti rõnis humane participes salutauit.
uidens autem ꝙ ꝓpter ip̃m loco non cederent.
ammirans usq ad illas accessitz s nec tunc
una quidem illax drm adueniret abscessit.
Repletus itaꝙ gaudio magno uir der: solli¬
cite illas ad audiendum dñi uerbum intẽ¬
dere monuit: ⁊ hiis similia simplicit᷑ eis int̾
alia plura ꝓposuit. fr̃s mei uolucres. młtum
tenemini ur̃m laudare et dilig̾e creatorem: qͥ
plumis uosinduit. qui pennis a t̾ra uos sub¬
uehit: qui uob̾ inter creaturas nobilib in pu¬
riori mansiones acre tribuitz qui nec seren¬

Expanded text:
plicitate plenissimus, dum more solito quadam vice per vallem Spoletanam transitum faceret, accidit ut non longe a castello, cui nomen Mevanium, multitudinem magnam diversi generis avium convolasse videret. Et quoniam ob praecipuum Creatoris amorem miro in omnes etiam creaturas ducebatur affectu, sociis in via relictis, alacriter contra locum ubi stabant adunatae cucurrit, easque, prout ei consuetudinis erat, veluti rationis humanae participes salutavit. Videns autem quod propter ipsum loco non cederent, admirans usque ad illas accessit; sed nec tunc una quidem illarum, dum adveniret, abscessit. Repletus itaque gaudio magno, vir Dei sollicite illas ad audiendum Domini verbum intendere monuit, et his similia simpliciter eis inter alia plura proposuit: "Fratres mei volucres, multum tenemini vestrum laudare et diligere Creatorem, qui plumis vos induit, qui pennis a terra vos subvehit, qui vobis inter creaturas nobilibus in puriore mansiones aëre tribuit; qui nec seren
Abbreviated transcription (Latin):
nio ante didicerat. conuocauit ad se frẽs
quos uoluitz singulosq ꝓut sͥ dabat᷑ desu¬
per benedixit. Cumꝙ caligantib oculis
uidere ñ posset: sicut qͦndam patͥartha ia¬
cob manib cancellatis dexteram fratͥ qui a
sinistris eiꝰ sedebat imposuitz int̾rogansꝙ
quis cẽt. ⁊ intelligens ẽẽ frẽm helyam: quẽ
ut dictum ẽ substituerat loco sui. sic se uel¬
le respondit. Pruum gͥ illi ac deinceps
unuisis in eius ꝑsona fintrib benedixit. et
bona illi plima impͥcatus beneglictões in co
multunodas confirmauit. Quib comple
bis appximat. et maxima suꝑ uos est futura tẽp¬
tatio. felices aut̃ illi sunt: qui in bonis ꝑseue¬
rai̾unt que ceperunt.

Expanded text:
nio ante didicerat, convocavit ad se fratres nio ante didicerat, convocavit ad se fratres quos voluit, singulosque, prout sibi dabatur desuper, benedixit. Cumque caligantibus oculis videre non posset, sicut quondam patriarcha Iacob, manibus cancellatis, dexteram fratri, qui a sinistris eius sedebat, imposuit; interrogansque quis esset et intelligens esse fratrem Heliam quem, ut dictum est, substituerat loco sui, sic se velle respondit. Primum igitur illi, ac deinceps universis in eius persona fratribus benedixit, et bona illi plurima imprecatus, benedictiones in eo multimodas confirmavit. Quibus completbulatio vobis approximat et maxima super vos est futura tentatio. Felices autem illi sunt qui in bonis perseveraverint, quae coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
senas qͣi mense sexto ante obitum
sluimꝰ. tõto corpore grauius qͣm solebat atirti¬
tus. ꝓpinquare uidebat᷑ ad exitum. festinato
itaꝙ de longinquo six helyas accurrit. eũ¬
ꝙ in aduentu suo paululum respirantẽ.
secum ad cellam de cortona ꝑluxit. ubi dlõ
sterisset ꝑ modicũ: acruis inualescente mor¬
bo deluci se rgauit assisium. Quo post¬
qͣm ꝑuenit. fcã est non modica tocius ex¬
ultacio coutatis: ⁊ gr̃as agentes lauda¬
uer̃t unanimiter d̾nm: qr tantũ penes
se recondi sperauere thesaurum. Aalho¬
ctusgͥ in palatium assisiam ep̃i cepit
ñ multopost tocius corporis uirtute destitui.
⁊̾ tam attrociter ꝑ singła m̃bra torqueni:
ut int̾rogatus an potiꝰ martirium a carni¬
fice sustinent. tͥluanam hiꝰ passionẽ. ⁊ si
ꝑ uoluntate diuina sͥ placitam ⁊ acceptã.
grauiorẽ tamen quo uis martyrio respon¬
deret. Cernens itaꝙ ꝓximare diem uite no.¬
uissimum: quẽ ꝑ reuelatõnem iam bien¬

Expanded text:
Senas, quasi mense sexto ante obitum suum, toto corpore gravius quam solebat attritus, propinquare videbatur ad exitum. Festinato itaque de longinquo frater Helias accurrit, eumque in adventu suo paululum respirantem secum ad Cellam de Cortona perduxit. Ubi dum stetisset per modicum, acrius invalescente morbo, deduci se rogavit Assisium. Quo postquam pervenit, facta est non modica totius exsultatio civitatis; et gratias agentes laudaverunt unanimiter Dominum, quod tantum penes se recondi speravere thesaurum. 68 Adductus igitur in palatium Assisiani episcopi, coepit non multo post totius corporis virtute destitui et tam atrociter per singula membra torqueri, ut interrogatus an potius martyrium a carnifice sustineret, triduanam huiusmodi passionem, etsi pro voluntate divina sibi placitam et acceptam, graviorem tamen quovis martyrio responderet. Cernens itaque proximare diem vitae novissimum, quem per revelationem iam bien
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃a est autem hec ip̃a beati francisci canoni¬
rationis p̾dara sollempnitas die diũicoz die
kalendax aug̾ti septimo decio.

Expanded text:
a est autem haec ipsa beati Francisci canonizationis praeclara solemnitas die dominico, die kalendarum augusti septimo decimo.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur eligius ltmouitas galliaxmeñ ep̃i.¬
urbe. que ab occeano britãnico fece ducen¬
coꝵ milium spacio se iungitur in uilla
cathalacense. que a predita urbe sex cirtiter
milib ad septenitͥonalem plagam uergit. ori¬
undus fuit. Est itaq p̾fata ciuitas partib sita
armonicanis. inult̾iori gallia primaq aqui¬
tania que ad plagam respicit occidentalem.
sui contigua ẽ ab oriente ꝓuincia ludũensis.
galliaq belgica. ht̃ etiam ab euro ⁊ meridie
ꝓuinciam narbonensem: a cirtio ant̃ ambit᷑
occamo: porro ab occasu ht̃ hyspanias. In hac
ergo regione. parentib ingenuis. atqy ex lon¬
ga ꝓsapia xp̃ianis. eligins natus. atty alitus
ẽ. Cuius pater eucherius: mat̾ uero tetrigia
uocitata est. Ip̃e autem diuina gr̃a presciente
congruum sibi ac ueluti spetulam mentis sue.
eligius nomen accepit. Ergo cum ꝓpositum sit
id qd̾ priusqͣm nasceretur ad indicium scĩta

Expanded text:
gitur Eligius Lemovecas Galliarum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit id quod, priusquam nasceretur, ad indicium sa
Abbreviated transcription (Latin):
ne forsitan falso simules pauꝑtatem: durius
increpatum fecit coram codem paupere nudũ
p̾cidere ⁊ pedibus eiꝰ deosculatis humilit̾ ab ip̃o
ueniam postulare. Ait enim. Qui pauꝑi ma¬
ledicit. xp̃o facit in uiriam cuiꝰ nobile signũ
geritz qui uoluntarie pauꝑem ꝓ nob̾ in hoc
mundo se fecit. Ip̃e quoq ⁊ si minimum quid
hr̃et corporalium uirium: humeros tamen
ꝓprios sepiꝰ ad subleuanda supposuit honera
pauperx: quoꝵ etiam pio relo multa alia fa¬
ciebat frequentius in hunc modum: que iui¬
si breuitati studeremus scribere non fuiss indig.¬

Expanded text:
ne forsitan falso simules paupertatem!", durius ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus eius deosculatis humiliter ab ipso veniam postulare. Ait enim: "Qui pauperi maledicit, Christo facit iniuriam, cuius nobile signum gerit, qui voluntarie pauperem pro nobis in hoc mundo se fecit". Ipse quoque, etsi minimum quid haberet corporalium virium, humeros tamen proprios saepius ad sublevanda supposuit onera pauperum. Quorum etiam pio zelo multa alia faciebat frequentius in hunc modum, quae, nisi brevitati studeremus, scribere non fuisset indig