comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq nos his passi¬
onum conditionib diuinam credimus subiacere naturã:
s inhis impassibilem patrem impassibilit̃ ex se ipso. id est
de eo qd̃ ipse est filium generasse fidelit̃ confitemur. Nec
nos diuisionum uel deriuationum ac partium cunctarũq:
rerum passionum genera que inani sollicicudinis timore
actus obicere uoluisti: aꝓfessionis ueritate deflectunt. ut
negemus dm̃ ex se ipso obhoc generare non potuisse. ne
iuideatur his passionib subiacere. Quid igitur religiosiꝰ.
quidue sanctius. ac diuinitati congruentius. obsecro
uos o auditores iudicii equa lance pensate. erigite m̃tis
ocłos. & terrificium futuri examinis diem metuentes. qͥd
sibiliter ex se ipso filium generasse. an illud potius opinari
ne passionis uitio subiaceret. exse ipso id est ex substantia sua
filium generare non potuisse. Ego enim id astruo. id claris.¬
sima uocis ꝓfessione asseuero: qd̃ sicut ds̃ impassibilis. ita
& om̃ps est. Credo id potuisse de sua substantia generare. nec

Expanded text:
ed neque nos his passionum conditionibus divinam credimus subjacere naturam; sed in his impassibilem Patrem, impassibiliter ex se ipso, id est de eo quod ipse est, Filium genuisse fideliter confitemur. Nec nos divisionum vel derivationum ac partium, cunctarumque rerum passionis genera quae inani sollicitudinis timore actus objicere voluisti, a professionis veritate deflectunt; ut negemus Deum ex seipso ob hoc generare non potuisse, ne videatur his passionibus subjacere. Quid igitur religiosius, quidve sanctius ac Divinitati congruentius obsecro vos, o auditores, judicii aequa lance pensate. Erigite mentis oculos, et terrificum futuri examinis diem metuentes, quid sibiliter ex seipso Filium generasse, an illud potius opinari, ne passionis vitio subjaceret, ex seipso, id est ex substantia sua Filium generare non potuisse. Ego enim id astruo, id clarissima vocis professione assevero, quod sicut Deus impassibilis, ita et omnipotens est. Credo de sua potuisse su
Abbreviated transcription (Latin):
be nam gͦ sunt illa inquibus tibi satisfactum non eẽ.
arbitraris: designa manifestus.
Aanius dixit. Ouid

Expanded text:
enam illa sunt, in quibus tibi satisfactum non esse arbitraris? Designa manifestius. Arius dixit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uitastalib comparetur exemplis: diuinis te conuenit
testimoniis edocere
one mea ita exorsus sum: quod athanasnis ꝑfidia cecita¬
tis p̾cipitatur inꝓfundum. Dum enim uult facundiã¬
sui sermonis ostendere: nescuis in crimine uersatur scͥpt᷑e
ditune dicendo eo quod insubstantia dĩ coequet filium ge¬
nitori cum ipse filius de se testetur &e dicat. Pater maior me
est. & qui me misit mandatum dedit. & non ego ueni
s ille me misit. & non ueni facere uoluntatem meam. &¬
sicut dixit michi pater sic loquor. & qđ dedit michi serua¬
ui. ce omĩa que michi dedit nemo aufert ame & roga¬
bo eum & exhibebit michi plusqͣm duodecim milia legio¬
nes angłoꝵ. & si hic calix non potest transire nisi bibam illũ
fiat uoluntas tua. & transeat ame calix iste. non sicut ego
uolo s sicut tu: & que sunt ei placita ego facio semꝑ. & se
dere addexteram meam uł ad sinistram non est meum da

Expanded text:
vitas talibus comparetur exemplis, divinis te convenit vitas talibus comparetur exemplis, divinis te convenit testimoniis edocere. one mea ita exorsus sum, quod Athanasius perfidia caecitatis praecipitatur in profundum. Dum enim vult facundiasui sermonis ostendere, nescius in crimine versatur, Scripturae divinae dicendo esse, quod in substantia Dei coaequet Filium genitori; cum ipse Filius de se testetur, et dicat: Pater major me est ; et 169 Qui me misit, mandatum dedit ; et Non ego veni, sed ille me misit ; et Non veni facere voluntatem meam, dixit mihi Pater, sic loquor ; et Quod dedit mihi, servavi ; et Omnia quae mihi dedit, nemo aufert a me ; et Rogabo eum, et exhibebit mihi plusquam duodecim legiones angelorum ; et Si hic calix non potest transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua ; et Transeat a me calix iste. Non sicut ego volo, sed sicut tu ; et Quae sunt ei placita, facio semper ; et Sedere ad dexteram meam vel ad sin
Abbreviated transcription (Latin):
lumen est: illic & splendor pari radiantis luminis claritate
refulget. Ergo pater non est copia suꝑflue redundationis
tanquam extra se effluens s ex se atq inse ut sapiens sapi¬
entiam filium genuit. & iccirco ex sue infinitatis magni-¬
tudine nusquam omĩno recessit. s neq substantie sue por¬
tuindam ꝓrata parce secreuit ase: quia lumen splendorẽ
gignendo. seꝑationi obnoxium non est. Atq ita singula
ꝓsequendo: reppies patrein in sua generatione nec copia
redunttantis cumuli auctum. nec diuine portionis detri¬
mento diminutum. nec separate substantie diuisione se¬
unctum quia rerum natura cui sacra illa & ineffa¬
bilis generatio comparatur: nichil in se tale recipit qd̃
aut exub̃ationi aut diuisioni aut iaccure obnoxium ẽ
luminis uel uerbi ac sapiendie aliarumq uircutum abste
cominemoratarum efficientias. his conditionibus teneri
non posse.S utrum ut ais paterne generationis nati¬

Expanded text:
lumen est, illic et splendor pari radiantis luminis claritate lumen est, illic et splendor pari radiantis luminis claritate refulget. Ergo Pater non est, copia superfluae redundationis, tanquam extra se effluens; sed ex se atque in se, ut sapiens sapientiam genuit Filium, et idcirco ex suae infinitatis magnitudine nusquam omnino recessit. Sed neque substantiae suae portiunculam, pro rata parte secrevit a se, quia lumen splendorem gignendo, separationi obnoxium non est. Atque ita singula prosequendo, reperies Patrem in sua generatione nec copia redundantis cumuli auctum, nec divisae portionis detrimento diminutum, nec separatae substantiae divisione sejunctum: quia rerum natura, cui sacra illa et ineffabilis generatio comparatur, nihil in se tale recipit, quod aut exuberationi, aut diminutioni, aut jacturae obnoxium essluminis, vel verbi ac sapientiae aliarumque virtutum abs te commemoratarum efficientias his conditionibus teneri non posse. Sed utrum, ut ais, paternae generationis nati
Abbreviated transcription (Latin):
lium est non separatur quia uirtus a forti non scindit᷑
quia sapientia asapiente non discernitur. quia sensus
a sensato non diuellitur. quia uerbum apaterno ore non
aufertur. quia splendor a suo lumine nulla secretione dis¬
criminatur: manifestum est patrem nec augmentum sus¬
cepisse nec detrim̃tum filium generando sensisse. quia hec
indõ & naturaliter insunt. & ipse in eis naturaliter in est. sic̃
ipse filius aꝑtius declarat dicens. Ego inpatre & pater in me.
esse enim &e inẽẽ nec copia est exub̃ans. idest extra redundans
quia ipsum in eẽ id est inpatre esse non recipit ut arrius cauil¬
latur extra effluere. nec detrimenti iactura est dum cor sapien-¬
tiam gignit dum intellectus cõsilium generat. dum os sermo¬
nem ꝓferc dum lumen splendorem emitcit. Inest enim splen-¬
dor in lumine. & lumen insplendore. & ita inse utrumq:
natura subsistit. ut neutrum sine altero eẽ possit. quia ubic̃q

Expanded text:
lium est, non separatur, quia virtus a forti non scinditur, lium est, non separatur, quia virtus a forti non scinditur, quia sapientia a sapiente non discernitur, quia sensus a sensato non divellitur, quia Verbum a paterno ore non aufertur, quia splendor a suo lumine nulla secretione discriminatur; manifestum est, Patrem nec augmentum suscepisse, 168 nec detrimentum generando sensisse; quia haec in Deo et naturaliter insunt, et ipse in eis naturaliter inest: sicut ipse Filius apertius declarat, dicens: Ego in Patre, et Pater in me . Esse enim et inesse, nec copia est exuberans, id est extra redundans quia ipsum inesse, id est in Patre e se, non recipit Arius, cavillatur extra fluere; nec detrimenti jactura est, dum cor sapientiam gignit, dum intellectus consilium generat, dum os sermonem profert, dum lumen splendorem emittit. Inest enim splendor in lumine et lumen in splendore, et ita in se utrumque natura subsistit, ut neutrum sine altero esse possit; quia ubicunque
Abbreviated transcription (Latin):
conferret in filium. ut hoc ipso aut hodie careat & suꝑfe¬
ctio non sit. aut eo si non indiget. uidetur suꝑflue abun¬
dare. Primo gͦ recedentes ab om̃i corporalium passionũ
ꝑscͥptione. & cunctis insibilium naturarum conditionibꝰ
derelictis: de spũali natiuitate sp̃ualiter disputemus. nec
itaq diuina ut impassibilitatem paterne generationis
ostenderet: sensum. sapientiam. uirtutem. uerbum. lum̃
filium eẽ narrauit. Sensum scilicet quo cuncta cogitant᷑
sapientiam. qua cogitata disponuntur. uirtutem qua
disposita ꝑficiuntur. uerbum quo ꝑfecta nuntiantur.
lumen quo nuntiata clarescunt. Et he om̃s nominum
speties: non diuerse s una est uirtus. Quia enim unuis ser¬
monis enuntiatione magnitudo enis nosci non potuit
iccirco multiplici uocabłoꝵ appellatione distinguitur.
ut ex diuersitate uel qualitate nominis quantitatem
uirtutis agnoscas. Quia gͦ consilium ah eo cuiuis consi-¬

Expanded text:
conferret in Filium, ut hoc ipso aut hodie careat, et perfeconferret in Filium, ut hoc ipso aut hodie careat, et perfectus non sit, aut eo si non indigeat, videatur superflue abundare. Primo ergo recedentes ab omni corporalium passionum perscriptione, et cunctis visibilium naturarum conditionibus derelictis, de spirituali nativitate spiritualiter disputemus, nec ptura itaque divina, ut impassibilitatem paternae generationis ostenderet, sensum, sapientiam, virtutem, verbum, lumen, Filium esse narravit. Sensum scilicet, quo cuncta cogitantur; sapientiam, qua cogitata disponuntur; virtutem, qua disposita perficiuntur; verbum quo perfecta nuntiantur; lumen, quo nuntiata clarescunt. Et hae omnes nominum species, non diversae, sed una est virtus. XXVIII. Quia enim unius sermonis enuntiatione magnitudo ejus nosci non potuit, idcirco multiplici vocabulorum appellatione distinguitur, ut ex diversitate vel qualitate nominis, quantitatem virtutis agnoscamus. Quia ergo consilium ab eo, cujus consi
Abbreviated transcription (Latin):
tales nugas ore sacrilego garris. & mole corporea subsisten¬
tem uis introducere dm̃. quia que ate obicuintur. non nisi
uisibilib ce palpabili mat̾ia extantib conueniunt rebus :
Dum eium conaris ostende filium extrinsecus &e non de pa¬
trio substantia genitum: adinanes philosophice artis que¬
stiones relicta fidei simplicitate transisti. ut quia diuina na.¬
tura ex siu infinitate decidẽ non potest nec ꝑfluentes exui¬
berationum copias amplius redundare: stolide atq crassio¬
ris materie simillima iudicetur. que sine sui damno ex se qͥc¬
quam tribuere non potest. Ergo qi augm̃tũ res corꝑea sumit detͥm̃tũ res mor-¬
ti obnoxia sentit: uideamus utrum ds̃ qui in nullo ẽ hoꝵ
ex seipso filium generando. nec substantiam suam ꝓ rata
parte diuiserit ut arrius inani metu &e suꝑflua timoris
formidine opinatur. nec sibi aliquid dextraxerit quod

Expanded text:
tales nugas ore sacrilego garris, et mole corporea subsistentales nugas ore sacrilego garris, et mole corporea subsistentem vis introducere Deum: quia quae a te 167 objiciuntur, non nisi visibilibus et palpabili materia exstantibus conveniunt rebus. Dum enim conaris ostendere Filium extrinsecus et non de Patris substantia genitum, ad inanis philosophicae artis quaestiones relicta fidei simplicitate transisti; ut quia divina natura ex sui infinitate decidere non potest, nec per fluentes exuberationum copias amplius redundare, stolidae atque crassioris materiae simillima judicetur, quae sine sui damno ex sese quidquam tribuere non potest. Ergo quia augmentum res corporea sumit, detrimentum res morti obnoxia sentit, videamus utrum Deus, qui in nullo est horum, ex seipso Filium generando, nec substantiam suam pro rata parte diviserit, ut Arius inani metu et superflua timoris formidine opinatur; nec sibi aliquid detraxerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ide inquantum laberis amentie.
ut diuine natiuitatis archanum nec suꝑnis quidem an¬
głoꝵ uirtutib cognitum. philosophicis rationib uesti¬
gari magis qͣm fidĩ ueneratione posse conspici arbitreris.
lummͦ cognitum. intra humani sensus rationem concludis.
&e ac si uulgatam & nullius secreti rem audati disputationis
manu contrectas. Et cum ne de creaturis quidem que sub
humani conspectus intuitu site sunt. ratio reddi possit. qm̃
inuestigabili miracłoꝵ oꝑe subsistunt: tu creatorem eoꝵ
qui his multo mirabilius prestat questione discutis. circũs¬
cribis argumento. iudignis &e ꝓphanis rationib uulgas.
S dum non uis fidei deseruire.dum dedignaris miris &e in¬
effabilib subici rebi dum impacientie estib agitatus imm̃:¬
sa atq infinita metiris: eo intentionis tue ꝑducis articłm.
ut ds̃ aut omĩno non genuerit. aut si genuit. om̃ibus
ate obiectis conditionum necessitatib subiacuerit. Sed qͥd

Expanded text:
ide in quantum laberis amentiae, ut divinae nativitatis arcanum, nec supernis quidem virtutibus cognitum, philosophicis rationibus vestigari magis quam fidei veneratione posse conspici arbitrareris; lummodo cognitum, intra humani sensus rationem concludis, et ac si vulgatam et nullius secreti rem audaci disputationis manu contrectas. Et cum ne de creaturis quidem, quae sub humani conspectus intuitu sitae sunt, ratio reddi possit quoniam investigabili miraculorum opere subsistunt; tu creatorem eorum qui his multo mirabilius praestat, quaestione discutis, circumscribis argumento, indignis et profanis rationibus vulgas. Sed dum non vis fidei deservire, dum dedignaris miris et ineffabilibus subjici rebus, dum impatientiae aestibus agitaris, et immensa atque infinita metiris, eo intentionis tuae perducis articulum, ut Deus aut omnino non genuerit, aut si genuit, omnibus a te objectis conditionum necessitatibus subjacuerit. XXVII. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum amortus. & sedere fecit ad dexteram suam. & mul¬
ta his similia. que studio breuitatis omitto. Si ergo ab eo mis-¬
sus est. si spontanea uoluntate non uenit. si uoluntatem suã
non facit. si quod ei dr̃ loquitur. si sibi data custodit. si rogat.
si ꝓcalice dep̃catur. si nomen ab alio accepit. si sedes discipłi
petentib ꝓpria uoluntate non tribuit. si que sunt patri
placita facit & ab ipso amortius fuscitatur: equumne ui-¬
decur. ut qui de sua subiectione tanta & talia dicit patri
efficiatur equalis:¬

Expanded text:
vit eum a mortuis. Sedere fecit ad dexteram suam , et multa his similia, quae studio brevitatis omitto. Si ergo majorem habet, si ab eo missus est, si spontanea voluntate non venit, si voluntatem suam non fecit, si quod ei dicitur loquitur, si sibi data custodit, si rogat, si pro calice deprecatur, si nomen ab alio accepit, si ab alio exaltatur, si sedes discipulis petentibus propria potestate non tribuit, si quae sunt Patri placita facit, et ab ipso a mortuis suscitatur, aequumne videtur ut qui de sua subjectione tanta et talia dicit, Patri efficiatur aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo ni¬
cemini decreta concilii lectione pandantur. & agnoscis atha¬
nasium uel eius auctores apłicam fidem nouoꝵ adiectione
uerboꝵ eatenus corrupisse ut eos qui antiquis patrum m¬
hesere doctrinis. ambitione regia usi. censuerint feralibus
relegandos edictis
ꝓbus iuidex dixit.S

Expanded text:
rgo Nicaeni decreta concilii lectione pandantur, et agnosces Athanasium vel hujus auctores apostolicam fidem novorum adjectione verborum catenus corrupisse, ut et eos qui antiquis Patrum inhaesere doctrinis, ambitione regia usi, censuerint feralibus relegandos edictis. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
S ut breuiter hec ipsa dicta de auctoritate ꝑ singlas unit̃
ac communiter michi ostendas postulo:
suꝑ aridam. qui facit magnalia & que inuestigari non
possunt. & que in salomone ait. Ds̃ sapientia sua funda¬
uit terram: parauit autem celos prudentia. Uel hoc
apło agnosce dicente. xp̃m clĩ uirtutem & dĩ sapientiã.
S & ipse rursus ait. Ut in habitet in me uirtuis xp̃i. Et
in psalmographo scͥptum est.Ambulabunt de uirtu¬
te in uirtutem.Non tamen pluralit̃ sapientias aut
uirtutes in his ꝑsonis ẽẽ significauit. Sicut idem ipse
repetit. Dñs ds̃ uirtutum nob̾cum. S &. hoc. Laudate
uidebimus lumen. Nam & de ꝑsona scĩ sp̃c salomon
inpuerbiis eadem ait. Lux dñi sp̃s hominum qui scru¬
tatur interiora cordis. Uel hoc. Ut pater ds̃ dñi nr̃i iħu xͥ:
pater claritatis. det uobis sp̃m sapientie ce reuelationis.
Et alio in loco: sic cautum uruenimus. Sed accipietis uir¬

Expanded text:
 ut breviter haec ipsa dicta de auctoritate per singulas personas uniter ac communiter mihi ostendas postulo. super 209 aridam, qui facit magnalia, et quae investigari non possunt . Et quae in Salomone ait: Deus sapientia sua fundavit terram, paravit autem coelos prudentia . Vel hoc Apostolum agnosce dicentem: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Sed et ipse rursus ait: Ut habi et in me virtus Christi . Et in psalmographo scriptum est: Ambulabunt de virtute in virtutem . Non tamen pluraliter sapientias aut virtutes in his personis esse significavit, sicut idem ipse repetit: Dominus Deus virtutum nobiscum . Sed et hoc: Laudate videbimus lumen . Nam et de persona Spiritus sancti Salomon in Proverbiis eadem ait: Lux Domini spiritus hominum, qui scrutatur interiora cordis . Vel hoc: Ut Pater Deus Domini nostri Jesu Christi, Pater claritatis, det vobis spiritum sapientiae et revelationis . Et alio in loco sic cautum invenimus: Sed accipietis vir
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia mirabilia insignis & ꝓdigiis oꝑantem ut suꝑius
p̃dixi. scĩtas & sc̃imomonia in sc̃ificatione eius. Uides itaq
eẽ in utrisq unam sapientiam siue uirtutem aut lucem.
aut sc̃itatem uł oꝑationem : Nec non & alia huiuscemodi.
multipliciter dicta: que non sunt adhec exempla illata.
Que satis longum est ꝑipsam trinitatem unuter dicta enar¬
rare: sufficiant.&. si pauca ad ꝓbationem ꝓ multis in cog¬
nitionem lucis fuisse exposita documenta. Inter̾ Ergo si
ad huc legis testimonio mnichi satisfacias queso: Resp̃. Iam au-¬
disti suꝑius euangłistam iohannem in epła sua tam abso¬
sine dubio in trinitate diuinitatis ꝑ omnia unum sunt : qr
in nominib ꝑsonarum tres sunt. Itaq ut scias de his que
suꝑius comprehendi. nullam diuisionem aut dift
in unam dĩtatem substantie plenitudinis patris &e filii &
scĩ sp̃s fecisse me nemini:¬

Expanded text:
ignis et prodigiis operantem, ut superius praedixi: Sanctitas et sanctimonia in sanctificatione ejus . Vides itaque esse in utrisque unam sapientiam, sive virtutem, aut lucem, aut sanctitatem, vel operationem, nec non et alia hujuscemodi multipliciter dicta, quae non sunt ad haec exempla illata, quae satis longum est per ipsam Trinitatem uniter dicta enarrare. Sufficiat, etsi pauca, ad probationem, pro multis in cognitionem lucis fuisse exposita documenta. Interrogatio. Ergo si adhuc legis testimonio mihi satisfacias quaeso. Responsio. Jam audisti superius evangelistam Joannem in Epistola sua tam absot . Utique sine dubio in Trinitate divinitatis per omnia unum sunt, et in nominibus personarum tres sunt. Itaque, 210 ut scias de his quae superius comprehendi, nullam divisionem aut distantiam in una deitate substantiae plenitudinis Patris, et Filii et sancti Spiritus fecisse me memin
Abbreviated transcription (Latin):
pasdi nunc unum de multis ꝑtinens exemplum. Memento
post tantam satisfactionem huc usq erit funis sermo dicen¬
sis sitamen adhuc nichil te commouet. dehis que suꝑus
scđm scͥpture rectissimam lineam. adordinem tibi diligent̃
exposui optime otheophile. ut cognoscas horum uerborum
dequib iam suꝑius eruditus es ueritatem. Ait psalmus¬

Expanded text:
Audi nunc unum de multis pertinens exemplum. Memento post hanc tantam satisfactionem, hucusque erit finis sermo dicentis. Si tamen adhuc nihil te commovet de his quae superius secundum Scripturae rectissimam lineam ad ordinem tibi diligenter exposui, optime Theophile, ut cognoscas verborum, de quibus jam superius eruditus es, veritatem: Ait psalm
Abbreviated transcription (Latin):
his eẽ ostendit: Nam si te adhuc in aliquo ambiguitas te¬
net: eadem ipsa repeto ubi ait uerbo dñi. non sonum uocis
In consistantiuũ accipias. quem si ualidius quis emiserit
De montib solet resonare echo. cuius cantus inphantasia¬
Auditus est resonantis s factus nullus. Sane de hoc uerbo
cbũ nr̃i patris quiest salus nr̃a sicut ubiq diune scͥpture
fasta sum:sisgo ouia dixit. uerbo dmi celi fmati ouia
seapnti oris enus om̃is uirtus core dognosce hocrierbum suo¬
stantiuum non aluinoe quan og poter ꝯꝑe uatun uuisse
S ce sp̃u oris eius eum sp̃m dixit qui de ipsa unita substan¬
tia ꝓcessit. sicut cautum inuenimus non ex alia natura qͣm
quam greci dicunt ustam re unita est eiusdem trinitatis
oꝑatio infactura:¬

Expanded text:
his esse ostendit. Nam si te adhuc in aliquo ambiguitas tenet, eadem ipsa repeto. Ubi ait: Verbo Domini, non solum vocis inconsubstantivum accipias; quem si validius quis emiserit, de montibauditus est resonantis, et factus nullus. Sane de hoc verbo Domini nostri Patris, qui est salus nostra, sicut ubique Scriptura facta sunt. Ergo quiahoc verbum substantivum non aliunde quam de Patre proprie natum fuisse; sed et Spiritu oris ejus eum Spiritum dixit, qui de ipsa unita substantia processit, sicut cautum invenimus; non ex alia natura quam quam Graeci dicunt οὐσίαν. et unita est ejusdem Trinitatis operatio in factura
Abbreviated transcription (Latin):
qui compositus non est qui unicus ac singłaris est qui cre-¬
ator. qui uuificator est. qui cum patre & filio unum pos¬
sidet nomen. qui peccata donat. qui sc̃ificat qui gr̃arum
charismata ꝓsi uoluntate dispensat. qui misteria reuelat.
qui legem dat. qui auccoritate sua ad gr̃am uocat. qui mũ¬
dum uidicat. qui temptatores fuos condempnat. in qͦ
irremissibiliter impii blasphemant : Si hic talis ds̃ ñ ẽ:¬

Expanded text:
s non est, qui compositus non est, qui unicus ac singularis est, qui cres non est, qui compositus non est, qui unicus ac singularis est, qui creator ac vivificator est, qui cum Patre et Filio unum possidet nomen, qui peccata donat, qui sanctificat, qui gratiarum charismata pro sui voluntate dispensat, qui mysteria revelat, qui legem dat, qui auctoritate sua ad gratiam vocat, qui mundum judicat, qui tentatores suos condemnat, in quo irremissibiliter impii blasphemant? Si hic talis Deus non e
Abbreviated transcription (Latin):
mundum de peccato. de iusticia & de iudicio: Audi aliud
fideles in grãm suam uocat filus. uocat &e sp̃s sc̃s. Qui
si creatura ẽẽt: parem ac similem uocandi auctoritatem
non haberet. Nam de patre apłs dicit. Quando autem
placuit dõ. qui me segregauit ab itero matris mee &
uocauit in gr̃am suam. Et dexp̃o romanis scͥbens in
quibus estis & uos inquit uocati iħu xp̃i. De sp̃u autẽ¬
torem quoq misteriorum eẽ sp̃m sc̃m : eadem scriptura testat᷑.
xurgens inquit agabus significauit ꝑ sp̃m famem
nam futuram. Et iterum. Cogitante autem petro de uisio¬
ne: dixit sp̃s sc̃s. Ecce uiri querunt te. Surgens descende
q uade cum illis. nichil dubitans: quia ego misi illos. S
ne multa inunum cogerendo testimonia in longum ꝓse¬
cutionis nr̃e tendatur oratio: breuiter uniuersa recolligo.

Expanded text:
mundum de peccato, de justitia, et de judicio . XL. Audi aliud mundum de peccato, de justitia, et de judicio . XL. Audi aliud fideles in gratiam suam, vocat Filius, vocat Spiritus sanctus. Qui si creatura esset, parem ac similem vocandi auctoritatem non haberet. Nam de Patre Apostolus dicit: Quando autem placuit Deo, qui me segregavit ab utero matris meae, et vocavit in gratiam suam . Et de Christo Romanis scribens: In quibus estis et vos, inquit, vocati Jesu Christi . De Spiritu satorem quoque esse mysteriorum Spiritum sanctum, eadem Scriptura testatur: Exsurgens, inquit, Agabus significavit per Spiritum famem magnam futuram . Et iterum: Cogitante autem Petro de visione, dixit Spiritus sanctus: Ecce viri tres quaerunt te. Surge, descende, et vade cum illis nihil dubitans, quia ego 179 misi illos . Sed ne multa in unum congerendo testimonia, in longum prosecutionis nostrae tendatur oratio, breviter universa recolligo.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissime desidant aspicere. Dicit enimita. Ca q̃
non habet arbitrium. At cum indispensatione sacram̃ti
lib̃tate utitur uoluntatis. nec expectat iubentis imꝑiũ:
apparet eum eẽ non creaturam s dm̃. Apłs enim ecu
celestium donoꝵ diu̾sitatib loqueretur: ad extremum
intulit. Hec autem omĩa oꝑatur unus atq idem sp̃s: di-¬
Apłõ dicente. Littera occidit. sp̃s autem uiuificat. Et rur¬
sus de dõ. uiuificabit & mortalia corpora ur̃a: ꝑ inha-¬
bitantẽ sp̃m. suũ inuobis. Et dñs in euangłio. Sp̃s est qui
uiuificat. Unde & in ez echiele sp̃s uite appellatur. Sp̃s in¬
quit uite erat in rotis. De quo dñs in eodem ꝓpħa mortaltũ
corporib dicit. Ecce intromtitam in uos sp̃m meum: o
nuietis. Ergo qui uitam tribuit: ds̃ est. Namsi ds̃ non eẽt:
quomͦ minidum iudicaturus uenire p̃dicatur dño di-¬
cente in euangłio. cum uenerit sp̃s paraclitus. ipse arguet

Expanded text:
reverentissime desiderant aspicere, dicit enim ita: Ea qureverentissime desiderant aspicere, dicit enim ita: Ea qunon haberet arbitrium. At cum in dispensatione sacramenti, 178 libertate utitur voluntatis, nec exspectat jubentis imperium, apparet eum esse non creaturam, sed Deum. Apostolus enim cum de coelestium donorum diversitatibus loqueretur, ad extremum intulit. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, diApostolo dicente: Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Et rursus de Deo: Vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum suum in vobis . Et Dominus in Evangelio: Spiritus est, qui vivificat . Unde et in Ezechiele Spiritus vitae appellatur; Spiritus, inquit, vitae erat in rotis . De quo Dominus in eodem propheta mortalium corporibus dicit: Ecce, ego intromittam in vos Spiritum meum et vivetis . Ergo quomodo mundum judicaturus venire praedicatur? Domino dicente in Evangelio: Cum venerit Spiritus Paraclitus, ipse arguet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa concinit ore: ꝑspicue dñs in euangłio demonstrauit
dicens. Si ego indigito dĩ eitio demonia: suꝑuenit in uos
regnum dĩ. Quo digito: lex dĩ in duab tabulis lapideis
conscͥpta refertur. ut in exodo legimus. Accepit inquit moy¬
ses duas tabulas. scͥptas digito dĩ. Unde ostenditur hunc
sp̃m̃ sc̃m legis latorem. tẽ cuius lex apeccatis homines lib̃at
scđm attestantis pauli p̃conium. Lex enim sp̃s uite lib̾a¬
uit me alege peccati & mortis. Cuius uirtutis potentiã:
magi quoq pharaonis mirabiliter confitentur dicenteᷤ.
Hic digitus dĩ est. Adhuc autem creatorem eẽ sp̃m sc̃m:¬
ꝓpħa dauid aꝑtus declarat dicens. Uerbo dñi celi firma¬
ti sunt & sp̃u oris eius om̃is uirtus eoꝵ. Et iterum. Emit¬
te sp̃m scm̃ tuum & creabuntur. Uirtutes autem celoꝵ:
angłos eẽ. nemo quis dubitet. Qui etiam scđm apłi testi¬
monium. in hunc sp̃m tanqͣm in sue originis auctorẽ:

Expanded text:
propheta concinit ore, perspicue Dominus in Evangelio demonstravit propheta concinit ore, perspicue Dominus in Evangelio demonstravit dicens: Si ego in digito Dei ejicio daemonia, supervenit in vos regnum Dei . Quo digito lex Dei in duabus tabulis lapideis conscripta refertur, ut in Exodo legimus: Accepit, inquit, Moyses duas tabulas scriptas digito Dei Unde ostenditur hunc Spiritum sanctum legislatorem esse, cujus lex a peccatis homines liberat, secundum attestantis Pauli praeconium: Lex Spiritus vitae liberavit me a lege peccati et mortis . Cujus virtutis potentiam magi quoque Pharaonis mirabiliter confitentur, dicentes: Hic digitus Dei est . Adhuc autem creatorem esse Sa David apertius declarat, dicens: Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Et iterum: Emitte Spiritum tuum, et creabuntur . Virtutes autem coelorum angelos esse nemo dubitat. Qui etiam secundum Apostoli testimonium, in hunc Spiritum tanquam in suae originis auctorem,
Abbreviated transcription (Latin):
creatura & non ds̃ ist quo utilitatis genere in nomine eiꝰ
lauachri uitalis regeneratio celebratur e Baptirate inqͥt
dñs gentes in nomine patris & filii & sp̃s scĩ. Qtnd enim nob̃
p̾stare potest si ds̃ non est: Qualis queso est ista creatura.
que unum cum patre possidet nomen. quem si in baptis¬
mate non nominaueris frustrari uidecur om̃e mysteriũ.
ꝑfectum non erit sacramentum: In cassum quippe patris
& filii nomine uteris. illo non nominato. Creaturam ergo
creatricem ẽẽ non posse. nulli est omĩno ambiguum. Hunc
autem sp̃m creatorem eẽ. scͥpture diuine ubiq loquunt᷑.:
sicut in iob uolumine legimus. Sp̃s diuinus est qui me fe
cit. Nam cunctam generaliter creaturam oꝑasse sp̃s sc̃s de¬
signatur: sicut dauid euidentius declarat dicens. Quoniã
uidebo celos. oꝑa digitoꝵ tuoꝵ. Uerbi uidelicet & sp̃s scĩ. Di¬

Expanded text:
creatura et non Deus est, quo utilitatis beneficio in nomine ejus creatura et non Deus est, quo utilitatis beneficio in nomine ejus lavacri vitalis regeneratio 177 celebratur? Baptizate, inquit Dominus, gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Quid enim nobis praestare potest, si Deus non est? Qualis quaeso est ista creatura quae unum cum Patre possidet nomen? Quem si in baptismate non nominaveris, frustra videbitur mysterium omne, perfectum non erit sacramentum. Incassum quippe Patris et Filii nomine uteris, illo non nominato. Creaturam ergo creatricem esse non posse, nulli est omnino ambiguum. XXXVIII. Hunc autem Spiritum creatorem esse Scripturae divinae ubique loquuntur; sicut in Job volumine legimus; Spiritus divinus est, qui fecit me . Nam cunctam generaliter creaturam operasse Spiritus sanctus designatur: sicut David evidentius declarat, dicens: Quoniam videbo coelos, opera digitorum tuorum , Verbi videlicet et Spiritus sancti. Di
Abbreviated transcription (Latin):
inc p̃ci¬
continetur loco. sicut ꝓpħa dicit ad patrem. Quoibo ab
sp̾utuo: Et commonet. Sp̃s dñi repleuit orbem t̾rarũ
Esse enim ubiq & uno eodemq momento celos. terras
maria infernaq replere ut dauid ait.si ascendo in celũ
id est simplicis nature est. Nam creatura omis qͣntum
ad nature ordinem ꝑtinet: composita est. Si itaq sp̃m scm̃
tum demum consequens erit. ut eum creaturam eẽ nulluᷤ
audeat dubitare. Tunc autem necesse erit. ut si creatura
est: doceas eum communem eẽ cum cet̾is uł angłis &e ar-¬
changłis. aut cum potestatib & pͥncipatibus. & unum. ẽ
ex illis. ac sic unicum &e singłarem non ẽẽ demonstres. Qd
quaquam utiq obnitentib & undiq declamar¬
ꝓpħisatq apłis. poteris demonstrare. salomone quidem
ita dicente. Sp̃s sc̃s simplex. uinicus. & cetera &e apło conte¬
utriq inuno sp̃i. Cernis igitur eum qui unice ac simpli¬
cis nature est. dm̃ potius quam creaturam ẽẽ: Deinde si

Expanded text:
inc praeci et nullo continetur loco, sicut propheta dicit ad Patrem: Quo ibo a spiritu tuo ? Et commonet: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Esse enim ubique, et uno eodemque momento coelos, terras, maria infernaque replere ut David aiid est simplicis naturae. Nam creatura omnis, quantum ad naturae ordinem pertinet, composita est. Si itaque Spiritum tunc demum consequens erit ut eum creaturam esse nullus audeat dubitare. Tunc autem necesse erit ut, si creatura est, doceas eum communem esse cum caeteris, vel angelis, vel archangelis, aut potestatibus et principatibus: et unum esse ex illis; ac sic unicum et singularem non esse demonstres, quod nequaquam utique obtinentibus, et undique reclamapostolis poteris demonstrare. Salomone quidem ita dicente: Spiritus sanctus simplex, unicus, et caetera . Et Apostolo conteutique in uno Spiritu . Cernis igitur, eum qui unicae ac simplicis naturae est, Deum potius quam creaturam esse? Denique si
Abbreviated transcription (Latin):
ulli duibium
est quod magicis artib athanasius non desinat indicũ
ꝑuertere sensum. ut recte fidĩ tramitem erga eos qui
eam religiosus sectantur & colunt. tenere non possint
Et iccuro qd̾ in examine tui culminis explicare non ua-¬
leo: pͥncipis irdicio reseruabo. ubi ueritatis indago p̃pol¬
let. & magice artes non ualent. ubi uere fidei oꝑseruan¬

Expanded text:
ulli dubium est quod magicis artibus Athanasius non desinat judicum pervertere sensum; ut rectae fidei tramitem erga eos qui eam religiosius sectantur et colunt, tenere non possint. Et idcirco quod in examine tui culminis explicare non valeo, principis judicio reservabo, ubi veritatis indago praepollet, et magicas artes ob verae fidei observan
Abbreviated transcription (Latin):
fatere dissimilem. Quo hinc erumpas. quorsum enadas. ñ ẽ.
Tuis te implicitum ꝓpositionis nexib: enodandi facultas
nulla suppeditat. Aut concede michi ex consequentibus ⁊ꝓ¬
bare omousion id est untus substantie fidem:. aut si conce¬
dere nolueris. neganta sunt tibi uniuersa que ipse fateris.
quia ea mide posita inuenire nusquam itiq pot̾is. Eous¬

Expanded text:
fatere dissimilem. Quo hinc erumpas, quorsum evadas non est. fatere dissimilem. Quo hinc erumpas, quorsum evadas non est. Tuis te implicitum propositionis nexibus enodandi facultas nulla suppeditat. Aut concede mihi ex consequentibus probare homousion, id est unius sub tantiae fidem; aut si concedere nolueris, neganda sunt tibi universa quae ipse fateris, quia ea nude posita invenire nusquam utique poteris. XX
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ religioso intellectu extiterit absolutiones. quot
fuerint quesite uel sumministrante ꝑfidie occasiones:
aut si id fateri nolueris. tius tecum obiectionib agam:
Ostende michi non exconiecturis. non ex ueri similibus
non ex ratione uicinis. non ad intelligendum ꝓuocantibꝰ
non adio ꝓfitendum pietate fidei suadente. s pura &e nu¬
da uerboꝵ ꝓpͥetate hoc scͥptum. ostende ingenitum aut im¬
passibilem p̾atrem. filium uero dm̃ exdõ. lumen ex lumine.
aut patri similem eẽ. Nolo michi dicas. hoc fidĩ ratio poseit
hoc puetas docet. ad hanc me nominis ꝓfessionem scͥptura¬
rum consequentia ꝓuocant. Nolo inquam michi talia ob¬
tendas. quia &e me similia de omousii ꝓbatione respuis ꝓ¬
ferentem. S ferco in manibis diuinoꝵ uoluminim codi¬
ces. & eodem sono isdem syllabis p̃dictoꝵ uocabłoꝵ nomina¬
indita lege. Aut ostende scͥptum filium patri sunilem: autt

Expanded text:
verborum religioso intellectu exstiterint absolutiones, quot verborum religioso intellectu exstiterint absolutiones, quot fuerint quaesitae vel subministratae perfidiae occasiones. Aut si id fateri nolueris, tuis tecum objectionibus agam. Ostende mihi non ex conjecturis, non ex verisimilibus, non ex ratione vicinis, non ad intelligendum provocantibus, non ad id profitendum pietate fidei suadente, sed pura et nuda verborum proprietate hoc scriptum ostende, ingenitum, aut impassibilem Patrem, Filium vero Deum ex Deo, lumen ex lumine, aut Patri similem esse. Nolo mihi dicas: hoc fidei ratio poscit: hoc pietas docet: ad hanc me nominis professionem Scripturarum consequentia provocat. Nolo, inquam, mihi talia obtendas; quia et me similia de homousii probatione respuis proferentem. Sed ferto in manibus divinorum voluminum codices, et eodem sonoindita lege. Aut ostende scriptum, Filium Patri similem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. confitendum filium dm̃ ex dõ. lumen de lumine:
Ostendite michi. utrum in eadem fidei forma id est in auten¬
tico symbolo quem apłi tradiderunt hoc scͥptum legeritiᷤ.
sum cumibi scͥptum non fuerit. saltem michi de ppħis le¬
gatur. de apłoꝵ litteris ostendatur. Quis has uocum to¬
leret nouitates: Quis suis admittere sensil patiatur.
filium. multis &e creberrimis concilioꝵ ur̃oꝵ decretis statu¬
istis. Exurgat nunc eunomus qui dissimilem confitet᷑:¬
& dicat. Ubi hoc legistis: Ubiscͥptum repperistis: Utrũne
pater. an filius hac de se usus sit uoce: Ergo tu arri qui
me hodie tali constringis articło. ut omousion ꝓpͥe scͥptũ
ostendam. aut fatere contra insolentes &e furtiuas heretice
intelligentie prauitates quedam confessionis nomina
non temere presumpta s exconsequenti ratione collec
ta. fidĩ auctoritatib fuisse inserta. ita ut tot nouor.

Expanded text:
ditis? confitendo Filium Deum ex Deo, lumen ex lumine? ditis? confitendo Filium Deum ex Deo, lumen ex lumine? Ostendite mihi utrum in eadem fidei forma, id est in authentico symbolo, quod apostoli tradiderunt, hoc scriptum legeritis. scriptum non fuerit, saltem mihi de prophetis legatur, de apostolorum litteris ostendatur. Quis has vocum toleret novitates? Quis suis admittere sensibus patiatur Filium, multis et creberrimis conciliorum vestrorum decretis statuistis. Exsurgat nunc Eunomius, qui dissimilem confitetur, et dicat: Ubi hoc legistis? ubi scriptum reperistis? utrumne Pater an Filius hac de se usus est voce? Ergo tu, Ari, qui me hodie tali constringis articulo ut homousion proprie scriptum ostendam, aut fatere contra insolentes et furtivas haereticae intelligentiae pravitates, quaedam confessionis nomina non temere praesumpta sed ex consequenti ratione cta, fidei auctoritatibus fuisse inserta: ita ut tot novorum
Abbreviated transcription (Latin):
dudum syrmuim conuenientes inunum: inter ceteras fi¬
dĩ quas ꝓmulgauerant sanctiones. dixerunt patrem un-¬
passibilem cẽ quod religiose eos scẽq statuisse ꝓbamus. Sed
hic idem idem ille ꝓclamat. Quousq ur̃e licentie audatiã
ꝓtenditis ꝓfitendo quod scͥptum non legistis impassibilẽ
patrem. quod nec ꝓpħe tradiderunt. nec simboli autenti¬
ci tradit auctoritas. s ur̃a est temeritate p̾sumptum : Rur¬
sum ꝓsequuntur idem ipsi qui syrmio conuenerant. & hãc
religiose confessionis fidem de filio statuunt. dm̃ inquiunt
ex dõ. lumen delumine. Iam hic fotino qui ex humane gene¬
rationis natura. initium tribuit filio. quanta calum nian¬
di occasio pateat. ipse tu queso metire. Cur enim non simi¬
les querimoniarum causas intendat. cur non simili uo¬
ciferatione ipse quoq insaniat dicens. quid dicitis.quid
statuitis. quid sequendum ur̃o ex indicio posteris tra¬

Expanded text:
dudum Syrmium convenientes in unum, inter caeteras fidudum Syrmium convenientes in unum, inter caeteras fidei quas promulgaverunt sanctiones, dixerunt Patrem impassibilem esse: quod religiose eos sancteque statuisse probamus. Sed hoc itidem ille proclamat: Quousque vestrae licentiae audaciam protenditis, profitendo quod scriptum non legistis impassibilem Patrem; quod nec prophetae tradiderunt, nec symboli authentici tradidit auctoritas, sed vestra est temeritate praesumptum? Rursum prosequuntur iidem ipsi qui Syrmio convenerant, et hanc religiosae confessionis fidem de Filio statuunt. Deum inquiunt de Deo, lumen de lumine. Jam hic Photino, qui ex humanae generationis natura initium tribuit Filio, quanta calumniandi occasio pateat, ipse tu, quaeso, metire. Cur enim non similes querimoniarum causas intendat? Cur non simili vociferatione ipse quoque insaniat, dicens: Quid dicitis? quid statuitis? quid sequendum vestro ex judicio posteris tra
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ discipłoꝵ uocabulo. ut & diuini ꝑ ysaiam uocabuli ser¬
mo impleretur qui ait. Seriuentium uͦ michi uocabitur
ius nominib formam eccłia retinens. contra diuersos he¬
reticos ꝓut sane fidei ratio postulabat. diuersas edidit no¬
minum nouitates. Deniq patri noitum innascibilitatiᷤ
nomen eccłia imposuit. Cum enim sabelliana heresis ge¬
nitum ex uirgine patrem uoluisset asserere. ingenitum
contra hanc confitendo eccłia tradidit patrem. Et utiq
indiuinis scripturis ingenitum nusquam legimus patrẽ:
potest gͦ sabellius audaciam suam in huius calumpnie uer¬
tere questionem: & simili ut tu ꝓpositionis genere uti quo
dicat. Cur diuinis scͥpturis sine ullo ꝓspectui pudoris mo¬
lentiam facitis ꝓfitendo innascibilem patrem. qđ scͥptum
ostendere non ualetis: Item quia eum non solum genitũ
s ce passum impio dogmate idem sabelliris ꝓfitetur: ep̃i ur̃i¬

Expanded text:
sorum discipulorum vocabulo, ut et divini per Isaiam oraculi sersorum discipulorum vocabulo, ut et divini per Isaiam oraculi sermo impleretur, qui ait: Servientium vero mihi vocabitur utendo nominibus formam Ecclesia retinens, contra diversos haereticos prout sanae fidei ratio postulabat, diversas edidit nominum novitates. Denique Patri novum innascibil tatis nomen Ecclesia imposuit. Cum enim Sabelliana haeresis genitum ex Virgine Patrem voluisset asserere, ingenitum contra hanc confitendo Ecclesia tradidit Patrem. Et utique in divinis Scripturis ingenitum nunquam ligimus Patrem. Potest ergo Sabellius audaciam suam in hujus calumniae vertere quaestionem, et simili, ut tu, propositionis genere uti, quo dicat: Cur divinis Scripturis sine ullo prospectu pudoris violentiam facitis, profitendo 139 innascibilem Patrem, quod scriptum ostendere non valetis? Item, quia eum non solum genitum, sed et passum, impio dogmate idem Sabellius profitetur episcopi vel tri
Abbreviated transcription (Latin):
Ecoliastice semꝑ moris est discipline si quando hereticoꝵ
notia doctrina exurgit. contra insolentes questionum no¬
uitates reb immutabiliter ꝑmanentib nominum uoca¬
bula immutare. & significantium rerum naturas expͥm̃e.
que tamen existentium causarum uircutib congruant.
&e que magis eadem antiquitus fuisse demostrent. non
ortus insiment nouitatem. Et ut quod dico planius
fiat: utor exemplo. In ipso xp̃iane religionis & p̃dicationiᷤ
discipłi tantum mͦ nominabantur. Et quia multi dog¬
ulla nominis discretio inter ueros falsosq discipłos siue
qui xp̃i. siue qui dosithei. siue theode. siue uide ciuiusdam.
siue etiam iohannis sectatores. qui se quasi xp̃o credere
fatebantur: noluerunt ut uno discipłoꝵ nomine cense¬
rentur. Tunc apłi conuenientes antiochiam. sicut eoꝵ lu¬
ca narrante indicant acta: om̃s discipłos nouo nomine.
id est xp̃ianos appellant. discernentes eos a communi fal¬

Expanded text:
esiasticae semper moris est disciplinae, si quando haereticorum nova doctrina exsurgit, contra insolentes quaestionum novitates rebus immutabiliter permanentibus, nominum vocabula immutare, et significantius rerum naturas exprimere; quae tamen existentium causarum virtutibus congruant, et quae magis easdem antiquitus fuisse demonstrent, non ortus novitatem insinuent. Et, ut quod dico planius fiat, utor exemplo. In ipso Christianae religionis praedicationis discipuli tantummodo nominabantur. Et quia multi dogulla nominis discretio inter veros falsosque discipulos, sive qui Christi, sive qui Dosithei, sive Theodae, sive Judae cujusdam, sive etiam Joannis sectatores, qui se Christo credere fatebantur, noluerunt ut uno discipulorum nomine censerentur. Tunc apostoli convenientes Antiochiam, sicut eorum Luca narrante indicant Acta, omnes discipulos novo nomine, id est Christianos appellant: discernentes eos a communi fal
Abbreviated transcription (Latin):
conspitio: inutrosq testimonii huius tela ubrabo. & inde fo-¬
tinum occido. unde sabellium perimo. Audiat gͦ sabellius dm̃
apud dm̃ fuisse. & desinat ab unitate ꝑsone. Audiat fotuus
hoc uerbum dm̃ inpͥncipio extitisse: & desinat de maria initi¬
uitribuere. Hoc inquit erat inpͥncipio aptid dm̃. Omnia
ꝑipsum facta sunt. & sine ipso factum est nichil. In hoc mun¬
do erat. & mundus ꝑ eum factus est. Antecedit creator creat᷑e
sue opificium. annon:
Pbus udex dix. C

Expanded text:
conspicio, in utrosque testimonii hujus tela vibrabo, et inde Phoconspicio, in utrosque testimonii hujus tela vibrabo, et inde Photinum occido unde Sabellium perimo. Audiat ergo Sabellius Deum apud Deum fuisse, et desinat ab unitate personae. Audiat Photinus, hoc Verbum Deum in principio exstitisse, et desinat de Maria virgine initium tribuere. Hoc, inquit, erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est . Antecedit creator creaturae suae opificium, an non? XV. Probus judex dix
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ mani¬
festissime ueritati callida disputationis arce fotinus obni¬
titur: euudentissima est diuine scͥpture auctoritate frangen¬
dus. Iohannes enim apłs istius credo insaniam longe ante
in spũ scõ conspitiens. ante pͥncipium scłoꝵ substantialiter
ꝑitie sopore demersum. & letali quiete sepultum: clarissi¬
me sue uocis p̃conio excitat dicens. In principio erat uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum. Hoc erat in
pͥncipio apuddm̃. Ergo qui inpͥncipio erat apud dm̃n. non
relinquitur ut in nouissimo tempore originis sue pͥncipiũ
ab homine sumpserit. Et ne hoc uerbum quod in pͥncipio
erat apud dm̃ diuine uocis transeuntem existimet sonumatt.
Et ds̃ erat uerbum. Quod si hoc uerbum ds̃ erat: substantia
manens non sonus transiens erat. fundate enim nature uir¬
tus ostenditur: que fuisse uel eẽ substantialiter p̃dicatur. Et
qm nunc quoq sabellium in hoc auditorio nobiscum astare

Expanded text:
m manifestissimae veritati callida disputationis arte Photinus obnititur, evidentissima est divinae Scripturae auctoritate frangendus. Joannes enim apostolus istius credo insaniam longe ante in Spiritu sancto conspiciens, ante principium saeculorum substantialiter alto imperitiae sopore demersum, et lethali quiete sepultum, clarissimae suae vocis praeconio excitat, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . Ergo ei qui in principio erat apud Deum, non relinquitur ut novissimo tempore originis suae principium ab homine sumpserit. Et ne hoc Verbum, 133 quod in principio erat apud Deum divinae vocis transeuntem existimet sonum, ait: Et Deus erat Verbum . Quod si hoc Verbum Deus erat, substantia manens, non sonus transiens erat. Fundatae enim naturae virtus ostenditur, quae fuisse vel esse substantialiter praedicatur. Et quoniam nunc quoque Sabellium in hoc auditorio nobiscum astare
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidem quam plurima.
que filium & alteruis nature & inferioris doceant eẽ po
iecta sunt: quid opus est hec eadem rursus repetere. & laci¬
niosam altercationis p̃bere materiam: Si placet igitur
de habitis inter nos disputationib ferto sententiam: Pipb
iudex dixit

Expanded text:
unt quidem quamplurima, quae Filium et alterius naturae, et inferioris doceant e se Fijecta sunt, quid opus est haec eadem rursus repetere, et laciniosam altercationis praebere materiam? Si placet igitur, de habitis inter nos disputationibus ferto sententiam. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
honorificauit eum in se: Consida iam inhis dictis unam ꝑsonã
duplici uocabło declaratam eẽ dĩ &e hominis: apło dicente.
Unus enim ds̃. & unus mediator dĩ & hominum. homo xp̃e¬

Expanded text:
honorificavit eum in se . Considera jam in his dictis unam personam honorificavit eum in se . Considera jam in his dictis unam personam duplici vocabulo declaratam esse, Dei et hominis, Apostolo dicente: Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est. ego dñs ds̃ qui impleo celum & terram : & omĩa
que ineis sunt. uides unitam eẽ hanc plenitudinem indis-¬
cretam eẽ diuinitatem: Itaq consida: quia quicquid addĩ¬
tatem refertur. unitatem indiscretam eẽ designat. Quicquid¬
ad causam hominis indicat: naturam infirmitatis ostendit
sicut ipse ait. Sp̃s carnem & ossa ñ ht̃: sicut me uidetis ha-¬
bentem. Nonne in hoc dicto hominem ostendit: Nam scd̃m
dm̃ sic ꝓsecutus est. Sp̃s est qui uiuificat: nam caro nichil
quia ubi auctoritatem refert. diuinitatem ostendit induri
sam. ubi ad hominem. naturam infirmitatis designat : Ac
ꝑ hoc: om̃is potestas dõ est ascribenda. & om̃is infirmitas ho¬
mini est imputanda. sicut ipse ait. Tristis est anima mea
usq ad mortem. Rogo qui maior est. qui assumpsit. aut
qui assumptus est : Ds̃ an homo: Hoc est forma dĩ. aut
forma serui hominis: Qui clarificat. aut qui clarificatꝰ
est. sicut ipse dixic. nunc clarificatus est filius hominis. & ds̃

Expanded text:
est: Ego Dominus Deus qui impleo coelum, et terram, et omnia quae in eis sunt . Vides unitam esse hanc plenitudinem, indiscretam esse divinitatem. Itaque considera, quia quidquid ad deitatem refertur, unitatem indiscretam esse designat: quidquid causam hominis indicat, naturam infirmitatis ostendit, sicut ipse ait, Spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Nonne in hoc dicto hominem ostendit? Nam secundum Deum sic prosecutus est: Spiritus est qui vivificat: nam caro nihil pquia ubi auctoritatem refert, divinitatem indivisam esse ostendit; ubi ad hominem, naturam infirmitatis designat. Ac per hoc omnis potestas Deo est ascribenda, et omnis infirmitas homini est imputanda, sicut ipse ait: Tristis est anima mea usque ad mortem . Rogo, qui major? qui assumpsit, an qui assumptus est? Deus, an homo? hoc est forma Dei, an forma servi hominis? qui clarificat, aut qui clarificatus est? sicut ipse dicit: Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus