comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lens iuqͥtatẽ tues. Quia uͦ in collectione iustoꝵ
reꝓbatio fiet impioꝵ: recte subiungit᷑. Neq ha¬
bitabit uixta te malignꝰ. neꝙ ꝑmanebt̃ iniusti
ante ocłos tuos. Malignꝰ: qͣsi maloigne plenꝰ dt̃.
Maligni gͦ noĩe. numerus infideliũ designari
potest: qͥ dũ in infidelitatis errore ꝑsistunt: ma¬
lignitate sua bonũ ignẽ gr̃e sp̃italis contẽpũt.

Expanded text:
lens iniquitatem tu es. Quia vero in collectione justorum reprobatio fiet impiorum , recte subjungitur: 5. Neque habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Malignus quasi malo igne plenus dicitur. Maligni ergo nomine numerus infidelium designari potest, qui dum in infidelitatis errore persistunt, malignitate sua bonum ignem gratiae spiritualis contemnunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quos om̃ps ds̃ odit. id ẽ odio suo dignos osten:¬
dit: ce qͥa hos in iusticie suȩ regła ñ cognoseit
a suo amore repulsos in ȩt̃nũ punit Per loq̃n¬
tes uͦ m̃datiũ heretici ñ immerito possunt
intelligi: qͥ sua falsitate ueritatẽ fidei conat᷑
destruere: qͦs districtꝰ uidex simul cũ reꝓbis

Expanded text:
Quos omnipotens Deus odit, id est, odio suo dignos ostendit, et quia eos in justitiae suae regula non cognoscit, a suo amore repulsos in aeternum punit. Per loquentes vero mendacium haeretici non immerito possunt intelligi, qui sua falsitate veritatem fidei conantur destruere: quos districtus judex cum reprobis
Abbreviated transcription (Latin):
popłoquẽ adhuc alligari timore oportebat: ce
ꝑfiliũ susi maiora popło quẽ caritate iã lib̾a¬
te conuenerat. Nec mirũ ẽ. qd̾ dant᷑ maiora pre¬
cepta ꝓpter regnsi celorsi: e minora data st̃ ꝓp̃t
mano exhib̾e medicinã. De hac sua iusticia
nosammonet in eũgłiodicens. Nisi abunda
quȩ inchoant hoĩes. s cẽ ista quȩ a me addut̃.
qui ñ ueni soluere legẽ s adimpłe: ñ intͣbitis
in regnũ cȩlorũ. Audiamꝰ minorẽ iusticiã. Au¬

Expanded text:
quem adhuc timore alligari oportebat: per Filium suum majora populo, quem caritate jam liberare convenerat. Nec mirum est quod dantur majora praecepta propter regnum caelorum, et minora data sunt propmano exhibere medicinam. De hac sua justitia nos admonet in Evangelio dicens, Nisi abundavquae inchoant homines, sed etiam ista quae a me adduntur qui non veni solvere legem, sed adimplere, non intrabitis in regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa qͥb nos audire dignat᷑: Ipsiꝰ quoq ẽ intelli¬
gere clamorẽ nr̃m: attende & approbare nr̃i eordiᷤ
adiungit᷑: qͥa tc̃ placent dõ ũba nr̃e dep̃eationiꝰ:
qñ ꝓceat ex desidio cordis. hinc ꝑ apłm dicitur.
Psallã sp̃u: psallã e m̃te. S qͥa ñ sufficit ut ũba
nr̃a audiat d̾s ce clamorẽ intelligat. nͥ ad effectũ

Expanded text:
ia, quibus nos audire dignatur? Ipsius quoque est intelligere clamorem nostrum, attendere et approbare nostri cordis adjungitur: quia tunc placent Deo verba nostrae deprecationis, quando procedunt ex desiderio cordis. Hinc per Apostolum dicitur, Psallam spiritu, psallam et mente . Sed quia non sufficit, ut verba nostra audiat Deus, et clamorem intelligat, nisi ad e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃b̾s ad cap̃ uocẽ mutãt: in qͦ unitatẽ capitiꝰ e m̃broꝵ nob̃
insinuant. Per uirũ sanguinũ: ꝑsequutores
sc̃orũ mr̃m designant᷑. Dolosi uͦ st̃ bii qͥ fideles
aĩas u̾bis seductoriis deciꝑe cupiunt: qͦs abho¬
minabit᷑ dñs. idẽ. ab hereditate electorsi sepa¬
rabit. Quia gͦ iui sius malismeritis dãpnandi

Expanded text:
membris ad caput vocem mutant: in quo unitatem capitis et membrorum nobis insinuant. Per virum sanguinum, persecutores sanctorum Martyrum designantur. Dolosi vero sunt, hi qui fideles animas verbis seductoriis decipere cupiunt, quos abominabitur Dominus, id est, ab haereditate electorum separabit. Quia ergo illi suis malis meritis damnandi
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Iusticia minor ẽ: ñ excedẽ in uindicta modũ.
ne plus rependat qͥsꝙ qͣm accepit. Et magnꝰhis
ꝗͣlus ẽ. Nemoenĩ facile inuenit᷑ qͥ pugno accep¬
topugnũ reddere uelit: & uno a conuitiantẽ
ũbo audito. unũ. & si tantundẽ ualeat referre
contentꝰ sit: S siue ira ꝑt̾batꝰ ĩ mod̾atiꝰ undicatꝰ.
siuie qͥa usts̃i putat eũ qui lesit pͥor gͣuius deb̾e
ledi qͣm lesusẽ. qͥ ñ leserat talẽ animũ magna

Expanded text:
 justitia minor est non excedere in vindicta modum, ne plus rependat quisque quam accepit: et magnus hic gradus est. Nemo enim facile invenitur qui pugno accepto pugnum reddere velit; et uno a conviciante verbo audito, unum et quod tantumdem valeat referre contentus sit: sed sive ira perturbatus immoderatius vindicat; sive quia justum putat, eum qui laesit prior gaedi quam laesus est qui non laeserat. Talem quippe animum magna
Abbreviated transcription (Latin):
supłꝰ dixit exaudi. qͣli in p̃senti se eraudiri cuꝑet
no uͦ dicit. mane exaudies ñ exaudi. ee adte orabo
ce astabo &e uidebo: forte suꝑior eiꝰ or̃o: i p̃am uoca¬
tionẽ ostendit. Caligans aũ int ꝓcellas hułscli.
qͥa sentit se ñ uidẽ qd̾ cupit ido dicit mane erau¬
dies. Acsidic̾et. Nõ esille qͥ possit uicli ab eis a quoy
ocłis nox pecc̃oꝵ ñdũ recessit: s mane. idẽ. ꝑacta
errous mei nocte. e discedentib pec̃corũ tenebͥe.
exaudies uocẽ meã adẽ. ostendes uocẽ meã exaudi¬
tã. Mane astabotͥ t uidebo. Astabo inqͥt: ñ iacebo.

Expanded text:
xit, exaudi, quasi in praesenti se exaudiri cuperet, nunc vero dicit, mane exaudies, non, exaudi; et, ad te oraboet, Adstabo, et Videbo? Forte superior ejus oratio ipsam vocationem ostendit. Caligans autem inter procellas hujus saeculi, quia sentit se non videre quod cupit: ideo dicit, Mane exaudies. Ac si diceret, Non es ille qui possis videri ab eis, a quorum oculis nox peccatorum nondum recessit: sed mane, idest, peracta erroris mei nocte, et discedentibus peccatorum tenebris, Exaudies vocem meam: idest, ostendes vocem meam exauditam. 4. Mane
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. ñc dicendũ ẽ qualit̾ ꝑ eandẽ sig̾cetur obscura. in qua
hetici sagiitant. Luna tͥb modis obscuratur. ł cũ m̃struis
cursib finitur nũdũ apparens noua. ł cũ nubilo ĩtpolat᷑.
ł ineclipsi cũ apparet cruenta. Similit̃ eccła fuit obscura¬
cũ adhuc noua in initio fidĩ ñdũ t̾ris maior effulsit. Item
cũ nebut blasphemoꝵ uituꝑat᷑: obscura ẽ. ł cũ cedib marti¬
rum ẽ cruenta. in hac obscuritate sagittant hetici. quia
scuint ħ cẽpora decipiendis infirmis accõmoda. ilł autẽ
subu̾sis: arbitͣitur ⁊̃ sibi attraħe rectos corde. Uel filii ecłe
dũ peccant dñr obscura luna. inqua hetici sagittant. cũ
infirmos decipunt. cũ ministrorũ mita attend̾e sugger̾t
S nicħ tim̃dũ ei qui ꝯfidit ĩ dño timeat qui ꝯfidit ĩ hoĩe.

Expanded text:
Ecclesia. Nunc dicendum est, qualiter per eamdem significetur obscura, in qua Ecclesia. Nunc dicendum est, qualiter per eamdem significetur obscura, in qua heretici sagittant. Luna tribus modis obscuratur, vel cum menstruis cursibus finitur nondum apparens nova, vel cum nubilo interpolatur: vel in eclipsi, cum apparet cruenta. Similiter Ecclesia fuit obscurata adhuc nova, dum in initio fidei nondum terris major effulsit. Item cum nebulis blasphemorum vituperatur, obscura est, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In hac obscuritate sagittant haeretici, quia sciunt haec tempora decipiendis infirmis accommoda. Illis autem subversis arbitrantur etiam sibi attrahere rectos corde. Vel ministri Ecclesiae dum peccant, dicuntur obscura luna, in qua haeretici sagittant, cum infirmos decipiunt, cum ministrorum merita attendere suggerunt. Sed nihil timendum ei qui confidit in Domino; timeat qui confidit in homine.
Abbreviated transcription (Latin):
impitos obscurato. Alii in obscura luna. ꝑ luña bñ figatur ec¬
elesia. Sunt .n. due opiniones de luna. quarũ q̃ u̾aẽ. aut non
omnino. aut difficile sciri pot̾. Alii dicunt eã lum̃ ꝓͥũ hr̃e. sed
globũ eiꝰ dimidium luc̾e. dimidiũ obscurũ et̃. dũ aũ partem
q̃ lucet paulatĩ in trã inu̾tit: ut uidĩ possit: corniculata ap-
illi : eã partẽ ht̃ ad nos qua non uidetur ab eo ⁊ ĩo ñlucet.
s cum recedit: illusttur ab eaparte quã ht ad nos. donec so¬
le occidente: plena surgat ab oriente. Cũ aũ ex alia parte
soli cepit ꝓpinquare: suꝑior pars illustrat᷑. inferior obscãt᷑.
q̃ de luna dicta sunt aliquib nimis obscura uidebuntur.
q̃ si ñ placent. satis ẽ int̾menta lune. ⁊ detͥm̃ta attende. que
cum deficit ut renouet᷑: sic qͦ sig̾cat eccłam. q̃ cũ moriendo
deficerit. resuscitabit᷑. huc usq dictũ ẽ qualit̃ ꝑ lunã sig̾cet᷑

Expanded text:
imperitos obscurato. Vel, in obscura luna, id est Ecest. Sunt enim duae opiniones de luna, quarum quae vera est, aut non omnino, aut difficile sciri potest. Alii dicunt eam lumen proprium habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut videri possit, corniculata appailli, eam partem habet ad nos, qua non videtur ab eo, et ideo non lucet: sed cum recedit, illustratur ab ea parte, quam habet ad nos, donec sole occidente plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coepit appropinquare, superior pars illustratur, inferior obscuratur justitiae. Forsitan, quae de luna dicta sunt, aliquibus nimis obscura videbuntur. Quae si non placent, satis est incrementa lunae, et detrimenta attendere, quae, cum deficit, ut renovetur, sic quoque significat Ecclesiam, quae cum moriendo defecerit, resuscitabitur. Hucusque dictum est, qualiter per lunam significatur
Abbreviated transcription (Latin):
Exurge: dit g̃ O dñȩ Quidã iudentes affligi eq̃ bonos
malos ĩgnorantis cur fiat: dechunt tͥ putantes q̃ diuma
funt ãminstratiõe: casuũ tem̾itate conting̾ẽ. s ego qui
dabo te. intoto corde .m. alii in parte cordis laudant. qui
ut latarum suscitatum in corpore: ñuͦ mirant̃ paulũ suscita¬
tum ĩ mente ꝙ ẽ mirabilꝰ : mirant᷑ quedã ñ oĩa ego ueto:

Expanded text:
ergo: O Domine, quidam videntes affligi aeque bonos ac malos, ignorantes cur fiat, detrahunt tibi putantes, quae divina fiunt administratione, casuum temeritate contingere. Sed ego, qui dabo te in toto corde meo. Alii in parte cordis laudant, qui ut Lazarum suscitatum in corpore, non vero mirantur Paulum suscitatum in mente, quod est mirabilius. Mirantur quaedam, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Scdo: incipientes ad oꝑa dĩ consid̾anda inuitat.
ut qͦs unum expectat p̃miũ una fides coniungat. ubi.
illa oꝑa exponens: aꝑte dicit gentes resurrecturas reps
qͥ licet nos tribulatiõib ꝓba&e: tñ duc̃ ad regnũ. Ibi. Bene¬
tionis exemplo ampliꝰ confidant indn̾o. sbi. uenite ⁊ au

Expanded text:
dere. Secundo incipientes ad opera Dei consideranda invitat, ut quos unum exspectet praemium, una fides conjungat, ubi illa opera Dei exponens aperte dicit gentes resurrecturas repuld, licet nos tribulationibus probet, tamen ducit ad regnum: Benetionis exemplo amplius confidant in Domino, ibi: Venite et au
Abbreviated transcription (Latin):
nationis figura hoc exilium sp̃uale magis plange¬
bant: sic ⁊ in illirus reu̾sionis lecicia: de sp̃tiali poti lib̾a¬
tione gaudebant. Ad lit̾tã: dr fusse u̾bũ ꝑegrinationis q̃¬
inaula nabucodonosor factũ ÷. Cũ n ibi diceret᷑ q̃ om̃s debe
rent ei subici: dictum ẽ. qđ iudei resisterent. ⁊ iõ captiua¬

Expanded text:
nationis figura hoc exilium spiritale magis plangebant, sic et in illius reversionis leticia de spiritali potius liberatione gaudebant. Et Ierin aula Nabuchodonosor, ubi, cum dicerentur omnes gentes deberi ei subjici, dictum est quod Judaei rebelles erant, et i
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ tinũ u̾bũ genuit qđ gignendo om̃ia disposuit. q̃ post
suis digessit ordinib ⁊ita: ap̃se semel. int homines uͦ:¬
opꝰ hic dici: duo hȩc de potestate ⁊ miscdia audiuit
quȩ ꝑtinent adhunc locũ. Uł cũ oĩa semel disposuerit
Potestas ergo timeat᷑ quia dĩ ẽ. Nulla p nͥ abipso ⁊ om̃is
equa. ⁊ si te lateat equitas. Misccłia uͦ amet᷑. Non pro
miscdia contempnat᷑ potestas. nec ꝓ potestate de mise¬
ricordia desꝑetur.
o idumeȩ. Ihi abscondit se dauid cũ fugeret
a facie saul. significans eccłiã. quȩ in hiuꝰ scłi ari¬

Expanded text:
ter unum Verbum genuit, quod gignendo omnia disposuit, quae post suis digessit ordinibus, vel ita apud se semel, inter homines opus est hic dici, duo haec de potestate et misericordia audivit, quae pertinent ad hunc locum. Vel cum semel omnia disposueritPotestas ergo timeatur, quia Dei est; nulla enim, nisi ab ipso, et omnis aequa, et si te lateat aequitas. Misericordia vero ametur: non pro misericordia contemnatur potestas, nec pro potestate de misericordia desperetur.TO IDUMAEAE. Ibi abscondit se David, cum fugeret a facie Saul , significans ecclesiam quae in hujus saeculi ari
Abbreviated transcription (Latin):
cauddi ds. ⁊ itulus. Infinem psalmꝰ dauid. Patec
esalmus iste breuit de passione ⁊ resurr̃one sextꝰ
Icommemorat. ł mo orat xp̃c. enumerans qͣsi
lamtata mala quȩ ꝑtulit. Scđo: irridet seuitiã iude¬
orum commemorans qͥ nuntiata resutr̾one magis tur
nos in dn̾o sꝑare cum patimur. Non aũt exsolo capite

Expanded text:
c. Titulus: IN FINEM PSALMUS DAVID; Patet. Psalmus iste breviter de passione et resurrectione Christi commemorat. Primo Christus orat enumerans quasi jam facta mala quae pertulit. Secundo irridet saevitiam Judaeorum commemorans quod nuntiata resurrectione magis turbnos in Deo sperare, cum patimur. Non solum autem ex solo capite,
Abbreviated transcription (Latin):
annos redituros. Inilla uͦ captiuitate: fuert̃ inbabao¬
nia ꝓpħe. int̃ quos erant et echiel ⁊ aggeus. Completis
aicte sepcuaginta annis: ꝑ mittente ciro rege ꝑsarum.
regressi sc̃ ictosolimam. ⁊ aggeus cum illis. ⁊ testicittũ
e. templum. Qm̃ aũ hȩc infigura contingebant alis.
quȩ cepio acam. alt̾am bonorum quȩ epit ababel
ui: upiditas. Huiꝰ caritas ques facit. ambe. ꝑmrece

Expanded text:
ost LXX annos redituros. In illa vero captivitate fuerunt in Babilonia prophetę, inter quos erant Ezechiel et Aggeus. Completis autem LXX annis, permittente Ciro rege Persarum, regressi sunt Ierosolimam et Aggeus cum illis, et restitutum est templum. Quoniam autem hec in figura contingebaque cepit a Cain, alteram que cepit ab Abel. Illius cupiditas, huius caritas cives facit. Ambe permixtae
Abbreviated transcription (Latin):
one ut malos t̾reat. bonos letificet. un̾⁊ ĩtitu
t inpsalmo multiplicit̾ monet ⁊ m̃te exulrare:⁊oꝑe¬
tationẽ xͥ deiectionẽ inimicoꝵ. bonoꝵ gr̃ã ⁊ leciciã.
hic i infuturo. Scd̾o: de u̾bo euangłii. Ibi. ds̃ cũ egre¬
dereris. T̃cio: de donatiõib xͥ ascendentis . Ibi. dũ

Expanded text:
one, ut malos terreat ac bonos laetificet. Unde et in titulo et in psalmo multipliciter monet et mente exsultare etationehic et in futuro. Secundo de verbo Evangelii ibi: Deus, cum egredereris. Tertio de donationibus Christi ascendentis, ibi: Dum
Abbreviated transcription (Latin):
siñ claudit os suũ: s peccata conficet᷑. ⁊ clamat de
ꝓfundis: euadit. Si aũ cum uenerit ĩ ꝓfumnlum con¬
tempnit: suꝑ eum puteus claudit os sium ⁊ morcu
iis ÷. limpletum: in eo q̾ in ecc̃atie dicitur
amortuo uelut qui ñstt perit confessio. I ꝗ ĩpsona

Expanded text:
peccati. Sed si peccata confitetur et clamat, de profundis evadit. Si autem cum venerit in profundum, contemnit, super eum puteus claudit os suum, et mortuus est, et impletum est in eo quod in Salomone dicitur: A mortuo velut qui non sit, perit confess
Abbreviated transcription (Latin):
tinoꝵ. s int̃ medios deros scdđ̾m usũ grecoꝵ. Ubi n noᷤ
dicimꝰ int̃me ⁊ uos: illi exp̃ssiꝰ dicunt int̾ mediũ meũ
i urm. uolentes rer̃ aliquẽ sig̾care osensũ. quẽ usus la¬
tinoꝵ ñ expͥmit. Uñ ⁊ ĩ eo qͥ ds̃ dic̃ ad abrabã. erit ces¬
tam̃tum int̾me ⁊ te. ⁊ad noe. Erit signũ int̾me itrã:¬

Expanded text:
dum usum Graecorum. Ubi enim nos dicimus: Inter me et vos, illi expressius dicunt: Inter medium meum et vestrum, volentes rerum aliquem significare consensum, quem usus Latinorum non exprimit. Unde et in eo quod Deus dicit ad Abraham: «Erit testamentum inter me et te .» Et ad Noe: «Erit signum inter
Abbreviated transcription (Latin):
onis ÷ causa passio xp̃i. ꝑhanc enĩ ⁊ ipse xp̃c transiuit. ⁊ nos
transire fecit de hoc mundo ad patrẽ. de timore ad securita.¬
tem. de morte ad uitam. de corruptione adincorruptio¬
nem. de t̾ra ad celum. unde ipse descendit ut eos qͥcecidant
subleuaret. hic ÷ transitꝰ dictꝰ ebraice pascha. factꝰ in passi¬

Expanded text:
isti passio. Per hanc enim et ipse Christus transivit, et nos transire fecit de hoc mundo ad Patrem, de timore ad securitatem, de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de terra ad coelum, unde ipse descendit ut eos, qui ceciderant, sublevaret. Hic transitus dictus est Hebraice Pascha, factus in passi
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptores xp̃i sedentis incelo grauiꝰ peocantes ꝗͣ iudei
qͥ ambulantẽ ĩt̾ra crucifixer̃t. initiunt fel ⁊ acetum escx.
cũ male bibendum ȩccłiȩ scandalum inferunt suie ꝑsecu¬
tores siue heretic.Gustauit dñs amarum poculũ do¬
cens ħ sacram̃to nos qͦ gustare .i. pati tales. s ñ bibit

Expanded text:
in coelo gravius peccantes quam Judaei, qui ambulantem in terra crucifixerunt, injiciunt fel et acetum escae, cum male bibendum Ecclesiae scandalum inferunt sive peccatores sive haeretici. Gustavit Dominus amarum poculum, docens hoc sacramento nos quoque gustare, id est pati tales, sed non bibit,
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ causã osticuit. ac siñeẽt lib̾andus si neutrũ
eoꝵ contingeret. S atcendendum qͥ duȩ st̃ libationes
una occulta q̃ sit ꝓpt̃ipsos scõs qualit lib̾ati sunt sep¬
tẽ machabei igne consummpti cũ matre ipsa eosd̾ hor¬
tante ut eligerent pociꝰ mori ꝓlegib dĩ: quã uiuere
contͣ eas. Ost ialia aꝑta. quȩ sio ꝓpt̾ inimicos punien¬

Expanded text:
onis suae causam constituit, ac si non esset liberandus, si neutrum eorum contingeret. Sed attendendum quod duae sunt liberationes: una occulta, quae fit propter ipsos sanctos, qualiter liberati sunt Machabaei septem igne consumpti cum matre ipsa eosdem hortante, ut eligerent potius mori pro legibus Dei, quam vivere contra eas . Est et alia aperta, quae fit propter inimicos punien
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ confirmatio p̃cedentium. ł sequentiũ. Solet aũ cũ psal¬
mi ãn archã dñi cantarent᷑. in huius modi locis fieri. q̃dam
ũboꝵ intcisio. ut quasi sua ⁊ singłari laude intelligerent᷑
seq̃ntia aliud ꝗͣ p̾cedentia contin̾e. Uñ septuaginta ĩ tp̃tes
sensũ mag̃ attendentes ꝗͣ u̾ba: ꝓ eo ꝙ ẽ sela. maluer̾t ñ tͣns¬
ferre. s pon̾e diapsalma. quo u̾bo sig̾catur u̾boꝵ diuisio.¬
aut ꝑsonarum fieri mut̾onem. Ut hic pꝰ inc̃pationẽ infideliũ¬

Expanded text:
est confirmatio praecedentium, vel sequentium. Solebat autem, cum psalmi ante arcam cantarentur, in hujusmodi locis fieri quaedam verborum intercisio, ut quasi sua, et singulari laude intelligerentur sequentia, aliud, quam praecedentia continere. Unde Septuaginta Interpretes sensum magis attendentessuerunt Diapsalma. Quo verbo significatur verborum divisio.aut personarum fieri mutationem, ut hic post increpationem mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
luce uid̾e latarum in requie. cuius cõꝑatione coactus ẽ confiteri
sua mala. si pꝰ iudicium ĩ ꝓfundiorib tenebris i nullã luc̃e dĩ u¬
debunt cui ꝯfiteantur. Uł mortẽ dic̃ cont̃ẽptum diuine legis
neuter confitetur. abhis nititur libari: qui dic̃.  Laboraui.¬
melius dr̃ lectus in qͦeger aiꝰ quiescit: uoluptas corporis.
⁊ delectatio scłi ꝗͣ lacmis lauat. qui se ab illa conatur extͣ
alt̾̃nant᷑: sigc̃at ꝙ quasi alt̾natim. patitur noctes cũ carne ser¬
uit legi pec̾i: ⁊ dies sentit. cũ m̃te seruit legid̃. Ut gͦ nox
coni̾tatur indiem: ꝑ singłas nocꝰtes .i. ꝑ singłos lapsus: la¬
usq ad cordis intima. ut resoluto lacͥmarum imbre: arida
sensualitas nouã uirtutũ germinet messẽ. Tibatꝰ ẽ. ⁊ c̃¬
cum dat peccores ĩ repbum sensũ. furor in futo cũ puniet.
ab ut᷑q furore dic̃ oculũ turbatum. Iuasi. lauabo. qr cũ¬

Expanded text:
luce videre Lazarum in requie, cujus comparatione coactus est confiteri sua mala; sed post judicium in profundioribus tenebris nullam Dei lucem videbunt, cui confiteantur. Vel mortem dicit contemptum divinae legis neuter confitetur. Ab his nititur liberari qui dicit: Laboravietiam dici lectus, in quo aeger animus quiescit, voluptas carnis et delectatio saeculi quam lacrymis lavat, qui se ab illa conatur extraat, quod quasi alternatim patitur noctes, cum carne servit legi peccati; et dies sentit, cum mente servit legi Dei. Ut ergo nox convertatur in diem, per singulas noctes, id est per singulos lapsus laquasi hortum, ut resoluto lacrymarum imbre arida sensualitatis novam virtutum germinet messem. VERS. 8. cum dat peccatores in reprobum sensum: furor in futuro, cum puniet. Ab utroque furore dicit oculum turbatum; quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ñ fallit. Scit eñ cui dr̃ causa ioci dici. iħ duo gen̾a. ñ st̾
sine culpa. s ñ cũ magna. ꝑfectis aũ: ñ ꝯuenit mentiri.
nec ꝓtẽporali uita cuuꝰ morte: sua ł alt̾ius ñ occidit᷑ anima
alt̾iꝰ at̾an suam occideit. Non ẽ culpa uerũ tac̾e. ut i dominꝰ.
Multa habeo uob̃ dicẽ. Illud aut̃ẽ uͥ ñ ẽ duplex cor: ñ debet
dici mendacium. Ut siquis cõm̃det gladiũ. ⁊ ꝑmitt̃a poscenti
reddẽ. si furens poscit ñ debeo redde. ne se ł alium occidat.
lõ hic ñẽ duplex cor qi cũ ꝓmisit redde: ñ cogitauit fu¬

Expanded text:
i dicitur, causa joci dici: et haec duo genera non sunt sine culpa, sed, non cum magna. Perfectis autem non convenit mentiri, nec pro temporali vita, cujus morte sua vel alterius non occiditur anima:alterius animam suam occidat, non est culpa verum tacere, ut Dominus: « Multa habeo vobis dicere . » Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium, ut si quis commodet gladium, et promittat se poscenti redditurum: si furens poscit, non debeo reddere, ut se vel alium occidat. Ideo hic non est duplex cor: quia cum promisi reddere non cognovi fu
Abbreviated transcription (Latin):
unitas ꝑsone omendat᷑. quȩ occulta erat inmisterio. lalibi.¬
Qelegit nos ante mundi constitutionẽ in ipso. auia ꝓfecto
qͥcqͥd cleus fecit abinitio: xp̃c fecit totum ꝑunitatẽ sacram̃¬
tandȩ st̃ scripturȩ. inquib unitas in xp̃o cominendatur
credimus saluari quemadmodum ⁊ illi. Namq illos dñs
solus ducebat. & non erat cum eis ds̃ alienus. Unde nec no.
nr ꝑpassionem carnis suȩ redemptor. Unus siquidem ĩ car¬
ne sua. unus insacramento atq unus inspu. Nec admitat
om̃ino ut aliꝰ filius hominis. alius filius dei intelligat᷑. qui
musdm̃ incarnatum qui ꝓpͥum sibi corpꝰ animatum uniurc
nouus. ñ recens extemꝑe. non alienus anatura ł genere. ud̃¬
si tͥ nouũ uidet᷑ ꝙ ꝓte hominẽ assumpsit: noueris qđ hoc sẽꝑ
cum eo ⁊ in eiꝰ consilio fuit ut sic fieret: ⁊ nunc quando plenitu.¬
passionẽ: inuenies semꝑ cum filio hominis eũde dĩ filium

Expanded text:
unitas personae commendabatur: quae occulta erat in mysterio. Quiquit, ante mundi constitutionem in ipso ; quia profecto quidquid Deus fecit ab initio, totum fecit per unitatem sacrametandae sunt Scripturae, in quibus unitas in Christo commendatur credimus salvari, quemadmodum et illi . Namque illos Dominus solus ducebat et non erat cum eo Deus alienus. Unde nec nobinoster per passionem carnis suae redemptor. Unus siquidem sua in carne, unus in sacramento, atque unus in spiritu: nec admittit ratio, ut alius filius hominis, alius Filius Dei intelligatur, qui s incarnatum, qui proprium sibi corpus animatum univit,novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. tur, quod pro te hominem assumpsit: noueris, quod semper cum eo & in eius consilio fuit, vt sic fieret: & nunc quando plenitupassionem, invenies semper cum filio hominis eumdem Dei filium
Abbreviated transcription (Latin):
bnaculoꝵ: ꝓpt̃ oues iacob iudeos significat. qͥ ⁊̃ diui¬
laad mons ẽ. ubi laban comp̃hendit iacobfugientẽ
cum om̃ib quȩ acqͥsierat in mesopotamia. ubi pꝰ iur.
⁊ comeder̃ suꝑ eũ. quẽ uocauit laban. tumulꝰ testis. iacob
erit int̃ me. ⁊ te hodie. si aut ego transiero illũ ꝑgens
adte. aut tu p̃t̾ieris malum mͥ cogitans. Iccitco appella

Expanded text:
bernaculorum propter oves Jacob Judaeos significant, qui etiam divilaad mons est ubi Laban comprehendit Jacob fugientem cum omnibus quae acquisierat in Mesopotamia, ubi post juret comederunt super eum, quem vocavit Laban Tumulum testis, et Jacob sit in testimonium. Si aut ego transiero illum pergens ad te: aut tu preterieris: malum mihi cogitans: Deus Abra
Abbreviated transcription (Latin):
quib apb̃ lac simplicis doctͥns dedit ñescã. Exhis dñs ñdico fac̃
le. s ꝑfic̃ laudem. qr ñ consułetur humano gn̾i nͥ in eccłis eum
e dicens. Non legistis ꝙ exore infantiũ.⁊c̃. dñr ⁊̃ infantes apłi¬
defensor: est inimicꝰ. Impugnat enĩ fidẽ ꝗͣ uidr̃ defend̾e. Simi¬
lit̾ philosophꝰ cũ dicat᷑ amator sapĩe ⁊i defensor: potuis ẽ ini¬
micus qm̃ dimisso filio dĩ qui ẽ uirtus ⁊ sapĩa: suadet. ut
elem̃ta colantur. ludeꝰ etiã ẽ inimicus uoto. ⁊ ultor sue .s. le¬

Expanded text:
am. Ex his Dominus, non dico, facit, sed perficit laudem: quia non consuleretur humano generi, nisi in Ecclesiis cum  dicens: « Nunquid legistis quia ex ore infantium et defensor, est etiam inimicus. Impugnat enim fidem, quam videtur defendere. Similiter philosophus, cum dicatur amator sapientiae et defensor, potius est inimicus: quoniam dimisso Filio Dei, qui est virtus et sapientia, suadet ut elementa colantur. Judaeus etiam est inimicus veritatis et ultor suae le
Abbreviated transcription (Latin):
hunc psalnũ tt et̃ cantatũ. qñ chusi filius arachi amitꝰ ds̃ de
struxit consilium achitophel. ⁊ ad eũ nuncios misit. ut ab hẽ¬
mo fug̾et. Uerum sciendũ ẽ eos uehement̃ errare. Primũ qͥ
nom̃ chusi ibi scͥptum ẽ. ꝑ samech. hic: ꝑ sin. dem̃ ꝙ ile filius
norantẽ. Sciendum itaq chusi int̾p̃tari ethiopẽ. ⁊ totũ psalmũ¬
contͣ saul ẽẽ conscͥptũ. in ciuus ꝑsona totus pot̃ intp̃tari. qͥ sp̃te
de familia saul: id̾ ꝓbat᷑. quẽ dđ uocat filiũ iemini. Mistice.

Expanded text:
hunc psalmum tunc esse cantatum, quando Chusi filius Arachi, amicus David. destruxit consilium Achitophel, et ad eum nuntios misit, ut de eremo fugeret. Verum sciendum est eos graviter errare. Primum, quod nomen Chusi ibi scriptum est per Samech, hic per Sin. Deinde quod ille filius fecit, maxime qui morte ejus audita ejulans clamavit: « Fili mi, fili mi Absalon! » Nec etiam hic vocaret leonem, quem ibi vocaverat puerum quasi ex de familia Saul, idem probatur, quem David vocat filium Jemini. Mystice
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit nos ad misticũ ĩ tellectũ. cũ relictis altiorib ponit
ima. ꝑoues accip̃ innocentes. ꝑ boues: p̃latos. qͣ u̾bo dĩ arãt
t̃renos ut fructificent. ꝑoues ⁊̃ intelligunt᷑ angłi ex eo qd̾
legr̃. ꝙ relictis nonaginta nouẽ: q̃ st̃ angłi: uenit qre ouẽ
ouẽ centesimã .i. hoiẽm. Iuia uͦ boues t̾reni nunciĩ .i. eu̾ge.
liste : recte ꝑ eosdẽ celestes .i. angli accipiunt᷑: Iñ tm̃ bonos
subiecisti. s insuꝑ. ⁊ c. hic ĩtelligit diffr̾iã seq̃ntiũ a p̃ceden.

Expanded text:
Mittit nos ad mysticum intellectum, cum relictis altioribus ponit ima. Per oves accipit innocentes; per boves praelatos, qui verbo Dei arant terrenos, ut fructificent. Per oves etiam intelliguntur angeli, ex eo quod legitur, quod relictis nonaginta novem, quae sunt angeli, ttit nos ad mysticum intellectum, cum relictis altioribus ponit ima. Per oves accipit innocentes; per boves praelatos, qui verbo Dei arant terrenos, ut fructificent. Per oves etiam intelliguntur angeli, ex eo quod legitur, quod relictis nonaginta novem, quae sunt angeli, ven
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anni. mei .i. tpr̃a iute huius ñ morte tolluntur. s st̃ in
gemitib ꝓ continuis cruciatib uł habundante iniqͥtate
in pauptate uirtꝰ mea. ł ĩ egestate uigor ms̃. Eget sanita¬
te corporis. nec parcitur cruciatib eget resolutione: et
parcitur morti. ⁊ dde hoc dicit infirmata ẽ fidutia mea

Expanded text:
anni mei, tempora vitae hujus, non morte tolluntur, sed sunt in gemitibus pro continuis cruciatibus, vel abundante iniquitate,in paupertate virtus mea, vel in egestate vigor meus. Eget sanitate corpus, nec parcitur cruciatibus; eget resolutione, et parcitur morti, et de hoc dico: Infirmata est virtus mea,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ esto i domum refu. Seruus ab irato dño fugit uͥ nonẽ
dñs sius s adõ fugiens quoc̃q du̾itat dm̃ iratum inueñ.
Placeatũ uͦ inuenit quic̃q uolens euad̾e dm̃ : fugit ad ipsũ
spse enim ẽ resugium ĩ domo q̃ ẽ eccła. inqua saluantur
homines. sic̃ in archa noe. uñ sequitur: ut saluũ me facras

Expanded text:
 esto in domum refugii. Servus ab irato domino fugit, ubi non est dominus suus; sed a Deo fugiens, quocunque divertat, Deum iratum invenit. Placatum vero invenit quicunque volens evadere Deum fugit ad ipsum. Ipse enim est refugium in domo, quae est Ecclesia, in qua salvantur homines, sicut in arca Noe. Unde sequi
Abbreviated transcription (Latin):
extasis. fit aũ duob modis ł qñ mens pauet t̃rena. ł qñ
celestib intenta: cet̾a obluuscit᷑. q̃ communium negotioꝵ
cura ꝑtͣctat. In hoc aũ psalmo exthasis maxime accipit᷑ pa¬
uor ppłi dĩ degentium ꝑsecutione. ⁊ de fidei defectu
turbat. primo contͣ pauorẽ p̃mittit᷑ spes. ⁊ or̾o c̾titudo
lib̾ationis. et gaudium. Sͦd̾o: enum̾antur q̃ ⁊ quanta
ꝑturbant ibi. onserẽ. ꝯtͣ quȩ seq̃r or̃o. ibi. Eripe. t̾ciaẽ
conclusio. in qua quid intend̾it aꝑit. exemplo sui nos
ãmonens bñ oꝑari cum spe. ⁊ dilectione. ibi. diligite.
ppłs redemptus gr̃as agit. ibi. redemisti me. Postea id̾ ppłs
diu suã ꝑturbationem enarrat in scd̃a parte. circa finẽ uͦ
ũ fine: int̃ponitur uox ꝓpħe ibi. ꝗuã magna: libidiligite.

Expanded text:
entis duobus modis: vel quando mens pavet terrena, vel quando coelestibus intenta caetera obliviscitur, quae communium negotiorum cura pertractat. In hoc autem psalmo exstasis maxime accipitur pavor populi Dei de gentium persecutione, et de fidei defectu turbati. Primo, contra pavorem praemittitur spes et oratio, certitudo liberationis et gaudii. Secundo, enumerantur, quae et quanta perturbant; ibi: Miserere. Contra quae sequitur oratio ibi: Eripe. Tertia est, in qua quid intendit, aperit, exemplo sui nos admonens bene operari cum spe et dilectione; ibi: Diligite. populus redemptus gratias agit; ibi: Redemisti me. Postea idem populus diu suam perturbationem enarrat in secunda parte. Circa finem vero, et in fine interponitur vox Prophetae; ibi: Quam magna. Et ibi: Diligite.
Abbreviated transcription (Latin):
nes malor: ⁊ ꝓmissiones fideliũ. his n tanꝗͣ pedibꝰ in ce¬
debat cũ malos increpabat. ⁊ boms p̃mia ꝓmittebat.¬
xert̃ añ eum adulterã hac illũ ligaturi complexione. ut
uł contͣriũ legi tenerent sidic̾et dimittendã qͣm lex p̃ci¬
pit lapidare: uł derident mendacẽ qͥ manfuetudinem¬

Expanded text:
nes malorum et promissiones fidelium, quibus quasi pedibus incedebat, cum malos increpabat, et bonis praemia promittebatxerunt ad me adulteram, hac me ligaturi complexione, ut vel contrarium legis teneret, si dicerem dimittendam, quam lex praecepit, lapidare: vel deriderent mendacem et in
Abbreviated transcription (Latin):
se corrumpas da intituli in scriptione cũ fugͥet
a facie saul inspelunca. Legr̃ in libro regum
qdđ dauid cum quereret᷑ asaule: fugit ad loca ticis.¬
sima engaddi. ubi absconditus latuit inspelunca.
cro: latuit ne aiudeis uidef ds. Nullꝰ aũt ticulus
late. ł tu. qͥcq ne corrumpas aliquid intituli ĩscͥptione

Expanded text:
TULI INSCRIPTIONE, CUM FUGERET A FACIE SAUL IN SPELUNCAM. Legitur in libro Regum, quod David, cum quaereretur a Saule, fugit ad loca tutissima Engaddi, ubi absconditus latuit in spelunca .cro latuit, ne a Judaeis videretur Deus. Nullus autem titulus est late, vel tu quicunque, ne corrumpas aliquid in inscriptione
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑ inspinas. Sig̾cat aũ peccata quȩ in hac urta
delectant. p̾ea pungunt. dũ uͦ delectant: siquis fu¬
turam non cogitat punctionem: ñ intelligit rãnũ.
Id i intelligere rannũ. attendere q h delectationis
mollicies post intorm̃ta durescat. spinȩ uͦ: rannũ intel:¬
ligent. cũ exꝑim̃to penarũ impĩ docebunt᷑. qđ nunc eos

Expanded text:
vertitur in spinas. Significat autem peccata, quae in hac vita delectant, postea pungunt. Dum vero delectant, si quis futuram non cogitat punctionem, non intelligit rhamnum. Id enim est intelligere rhamnum, attendere, quod haec delectationis mollities post in tormenta durescat. Spinae vero rhamnum intelligent, cum experimento poenarum impii docebuntur, quod nunc eos
Abbreviated transcription (Latin):
eanđ iterauit in tabilis. ut uoce forinsecꝰ ammota: redi¬
rent p̃uaricatores ad cor. hanc: om̃s facile locunt᷑. ut
siqͥs int̾rogatus qͥd sit meliꝰ aurũ an fides: locittꝰ iusti¬
ciam: auro fidem p̃ponit. q̃ forte tñ om̃datũ: teste re¬
moto: negare cogitat: ⁊ dum ueritatem cupiditas exclu¬
mꝰ qr uerax es: ficte locuti st̃ iusticiã ꝙ patet exꝑm̃to

Expanded text:
eamdem iteravit in tabulis, ut forinsecus admota redirent praevaricatores ad cor. Hanc omnes facile loquuntur, ut si quis interrogatus quid sit melius, aurum an fides, locutus justitiam auro fidem praeponit, quod forte tamen commodatum teste remoto negare cogitat, et dum veritatem cupiditas exclumus quia verax es , » ficte locuti sunt justitiam, quod patet experimento
Abbreviated transcription (Latin):
abiron ereccos contͣ moysen: t̾ra uiuos ab sorburt. cũ
tab naculis ⁊ om̃i sub̃ia eorũ. Chorȩ uͦ ⁊ducentos qͥnqͣ¬
ginta. seorsum abaaron offerentes incensũ: ignis egres¬
sus adomino int̾fecit. deinde: quatuordeci milia ⁊ septin¬
gentos de popło: uastauit incendium. qͥ studio cont̾ntionis

Expanded text:
contra Moysen terra vivos absorbuit cum tabernaculis et omni substantia eorum. Core vero et ducentos quadraginta seorsum ab Aaron offerentes incensum ignis egressus a Domino interfecit. Deinde quatuordecim millia, et septingentos de populo vastavit incendium, qui studio contentionis
Abbreviated transcription (Latin):
contradixit. ⁊ io̾: a sc̃is longe factꝰ÷. Tituli aũ inscriptio:¬
ñ:÷ deleta. quia ꝓpħatum erat in alio psalmo. ne corrũpas
tituli inscͥpcionem. l.egimꝰ aĩt in pͥmo libro regũ dd cũ quȩ¬
reret᷑ a saule uenisse ꝗ ad achis regẽ gech q̃ erat quitas al¬
lophiloꝵ. s eum ibi recentũ eẽ ñ legimꝰ. s̃ dauid melius
adhuc contradicunt titulo: tenent intorculari. id
pssura quȩ infructuosa ñ ÷. cum ibi manat uua q̃
qͥd me ꝑsequeris: s ⁊ corpꝰ incapite suo dic̃. conresus¬

Expanded text:
contradixit, et ideo a sanctis longe factus est; tituli autem inscriptio non deleta, quia prophetatum erat in alio psalmo: Ne corrumpas tituli inscriptionem. Legimus autem in primo libro Regum David, cum quaereretur a Saule, venisse ad Achis regem Geth, quae erat civitas Allophylorum, sed eum ibi retentum esse non legimus. Ergo David melius eteri mali, qui adhuc contradicunt titulo, tenent in torculari, id est in pressura, quae infructuosa non est, cum ibi manat uva, quae quid me persequeris? » Sed et corpus in capite suo dicit: « Conresus
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe diccum ẽ q ⁊ idichun int̾ptat᷑ transiliens
eos. ⁊ asaph congregatio. Huic asaph atcribuit᷑
psalmꝰ iste. inquo ipsa fidelis congregatio exem¬
plo sui docet calcare illecebras scłi. ⁊ transilire infinem¬
patrẽ ⁊ sufficit. ł mo dic̃. se p̃termissis om̃ib dm̃ quesis¬
se. Scd̾o narrat quanto delib̾ationis labore an sit redi¬
liens se quesisse. ⁊ qͣlit᷑. ⁊ qua necessitate.:⁊ quando. ⁊ ubi:⁊

Expanded text:
m est quod Idithun interpretatur transiliens eos, et Asaph, congregatio. Huic Asaph attribuitur iste psalmus, in quo ipsa fidelis congregatio exemplo suo jubet calcare illecebras saeculi, et transilire ad ChriPatrem.» Primo dicit se, praetermissis omnibus, Deum quaesiisse. Secundo narrat quanto deliberationis labore, an sit rediliens se quaesiisse, et qualiter, et qua necessitate, et quando, et ubi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Eger. relictus. qui maluit cedere medicũ quã ab eo curari:
iratꝰ corripias. ⁊ sic ille cognoscat infinẽ xp̃m. apphensa
cauda reu̾tens ad regnum. ut qͥd. mittit nos ad alterũ¬
dĩ. qͥ foras missus abeo: immundꝰ factꝰ ÷. Qd deplorat
de. me. s.t: aͣsi. Reuoca eã insinũ tuũ ut redeat ad colo¬
rem: agnoscens saluatorẽ. saltem infinẽ. Uł iudei uisa
eu̾sione: irascentes dixert̃. ñ utiq pauci s tota cognatio
cũ pauci uincerent multos. Stulti. ẽsi. deb̾etur reis:
iudeoꝵ supposuit ne uideret᷑ inclem̃tia dĩ qd ñ÷ auditus.
asaph cũ orasset ꝓ eis quos inpena detinet inpenitentiȩ

Expanded text:
 10. Usquequo aeger relictus, qui maluit caedere medicum, quam ab eo curari, iratus corripias, et sic ille cognoscet in fine Christum apprehensa cauda revertens ad regnum. Vel Dei, qui foras missus immundus factus est. Quod deplorans dicat: Revoca eam in sinam tuum, ut redeat ad colorem agnoscens Salvatorem, saltem in finem. Vel Judaei visa eversione irascentes dixerunt non utique pauci sed tota cognatiocum pauci vincerent multos. Stulti! Quasi dicat: deberetuJudaeorum supposuit, ne videretur inclementia Dei, quod non est auditus Asaph, cum orasset pro eis, quos in poena detinet impoenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
exurge ⁊ iudica causam meã. ut ego coronã quã ꝓmisisti. Illi uͦ cõ¬
fusionẽ accipiant. ł hic ut com̾itant᷑. uł infuturo dampnentur.
cum ita debet dicere meã: ait tuã suã causam faciens causam
iudicis ut eumefficatius moueat cui negocii sui qualitas in¬
timatur. Tale ẽ i negotium. qđ cũ insultat᷑ a saphindicendo
finem scłi uasaire. ħ io̾ dic̃ ut ipsa continuatio mansuetu¬
dinem patientis iudicis incitaret. Repetit orationẽ. Ne obli
q̃ utiq facit. qm̃ eos aut punit aut corrigit. Nota qđ suꝑ¬
biam quã ds̃ specialit̃ exsecrat᷑: ultimam posuit ut speci-¬
tt̃ intemoria conderet᷑.¬

Expanded text:
ut ego coronam, quam promisisti, illi vero confusionem accipiant, vel hic ut convertantur, vel in futuro, ut damnentur. Cum ita deberet dicere meam, ait tuam, suam causam faciens judicis causam, ut eum efficacius moveat, cui negotii sui qualitas intimatur. Quale est enim negotium, quod, cum insultatur Asaph in dicendo: finem saeculi vasa irae. Hoc ideo dicit, ut ipsa continuatio mansuetudinem patientis judicis incitet. Repetit orationem. VERS. 23quod utique facit, quoniam eos aut punis aut corrigis. Nota quod superbiam, quam Deus specialiter exsecratur, ultimam posuit, ut specialiter in memoria conderet
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dĩ ꝑmiscłiam temꝑatam exponit. Ibi. Adhuc escȩ
eoꝵ. Sexto enumerat plagas egypti ꝓpt̾ eos factas quib
beneficiis eoꝵ maliciã comꝑat quã pponit. Ibi. Quocienᷤ
septimo: qđ eductos de seruitute duxit in t̾ram ꝓmissiõis
illorum int̾ram ꝓmissionis: ⁊ qͣlit̾ eam in ipsos ꝑquos punie¬
bat recorsit. Ibi. audiuit dominꝰ. Nono: dequa tribu ⁊ quẽ
elegerit regem .⁊ quo loco regnum consticuerit. Ibi: Lrepu¬
lit. Loquitur totus xp̃c. pͥmo inꝑsona capitis ut sequentiũ
reuerentia crescat. deinde in ꝑsona asaph.i. fidelis smago¬
ge que mał exꝓbrat. Sciendũ uͦ ea quȩ narrant᷑ ñ mͦ mn
figura uerũ ⁊̃ intꝰ eẽ intelligenda. unde ⁊̃ uocant᷑ & para
quamuis subuelo figurarũ quȩ erant inplenitudine tꝑis re.¬
petra figuratꝰ. nob incarne manifestatꝰ. Non ꝑ exponendum
popłi dĩ. cui nos quoq de nationib congregam᷑. Quamuis
tegit᷑ intuemini corde:l qualit̾: addit. Incliate. au.ii.¬

Expanded text:
icordiam temperatam exponit, ibi: Adhuc escae eorum. Sexto enumerat plagas Aegypti propter eos factas, quibus beneficiis eorum malitiam comparat, quam proponit ibi: Quoties. Septimo, quod eductos de servitute duxit in terram promissioniseorum in terra promissionis, et qualiter eam in ipsos, per quos puniebat, retorsit, ibi: Audivit Dominus. Nono de qua tribu, et quem elegerit regem, et quo loco regnum constituerit, ibi: Et repulit. Loquitur totus Christus primo in persona capitis ut sequentium reverentia crescat; deinde in persona Asaph, id est, fidelis Synagogae, quae malis exprobrat. Sciendum vero, ea quae narrantur non modo in figura, verum etiam intus esse intelligenda in re. Unde etiam quamvis sub velo figurarum, quae erant in plenitudine temporis repetra figuratus, nobis in carne manifestatus. Hoc enim exponendum populi Dei, cui nos quoque de nationibus aggregamur. Quamvis tegitur, intuemini corde. Et qualiter, addit: Inclinate au
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ: qͥ ñ sichnt u̾bũ ut bene uiuant: dr̃ torrens. qͥa sic̃ tor¬
rens currit cũ impetu. s estate siccat᷑: ita mali accepto u̾
bo ñ tacent. currunt. s temptatiois estate deficiunt
totum de peccatorib. Illi s st̃ forͣces quoꝵ mala iugiter
influebant. Torrentes uͦ: quoꝵ mala erant subita ⁊ ĩpe¬
tuosa. Utrosq uocat fluuios qͥ de ȩthan .i. diabolo forti
solent manare. s hos a fonte suo diabolo ds̃ dirupit .i. di¬
uisit ne inde manarent.⁊ ⁊̃ penitꝰ siccauit. cũ eis pecca¬

Expanded text:
vero, qui non sic habent verbum ut bene vivant, dicitur torrens, quia sicut torrens currit cum impetu, sed aestate siccatur: mali accepto verbo non tacent, cum fluunt, sed tentationis aestate deficiunt.totum de peccatoribus. Illi enim etiam fontes, quorum mala jugiter influebant. Torrentes vero quorum mala subita et impetuosa. Utrosque vocat fluvios, qui de Ethan, id est, diabolo forti solent manare. Sed hos a fonte suo diabolo Deus dirupit et divisit, ne inde manarent. Etiam penitus siccavit cum eis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
qd. ĩ dicuntur estas. quia spii se feruentes. Imꝑfecti econ¬
tra dñr nox. quia cũ sint carnales ñ possunt caꝑe sapi¬
entiam u̾bi. Unde apłs. Non potiu uob̃ loqui nisi sic̃ carna¬
tum ÷.⁊ huiꝰ modi historialia. hi dñr aurora. qͣsi inci¬
pientes. ł luna. quia mutant᷑. Iuxta illud. Stultꝰ mu¬
Tuus ÷ dies. sol. estas. Itẽ . Nox. aurorał luna. ⁊ uer.
Uere. Nam tu fabricatꝰ es ea ita qd plasmasti .i. de nichilo
fecisti. qd ÷ plasmare adlitt̾am. in reformatione ⁊̃ plasmasti
quia pͥmam grãm dedisti. ⁊ deinde grãm ꝓgr̃ã. Indando uͦ
aliis. Tu quoq dñe esto memor huiꝰ. Non addit cuiꝰ. s
ad ea quȩ adlicteram pla̾masse dixerat: dmñ: pot̃ referri
tin̾ alii addunt creaturȩ tuȩ. ut hic intelligant᷑ iudei.
ħ oratio iã cepit impleri. Nlamr⁊ si rami fractist̃: manet
tñ radix: ĩ de ramis fractis aliqui redierunt. orans: com¬
memorat culpã eorĩr⁊ ait. Inimicꝰ .i. iudaicus popłs in.¬

Expanded text:
 dicuntur aestas, quia spiritu sunt ferventes. Imperfecti e contrario dicuntur nox, quia cum sint carnales, non possunt capere sapientiam verbi. Unde Apostolus. «Non potui vobis loqui sictum est, et hujusmodi historialia. Hic dicuntur aurora quasi incipientes vel luna, quia mutantur juxta illud: «StultuTuus est dies, sol, aestas. Item nox, aurora vel luna et ver. Vere. Nam tu fabricatus es ea, ita quod plasmasti, id est de nihilo fecisti, quod est plasmare ad litteram. In reformatione etiam plasmasti, quia primo gratiam dedisti, et deinde gratiam pro gratia. In dando vero aliis: tu quoque, Domine, esto memor hujus, non addit cujus: sed ad ea, quae ad litteram plasmare dixerat Deum, potest referri. Unde alii addunt: creaturae tuae, ut hic intelligantur Judaei. Haec oratio jam coepit impleri. Nam etsi rami fracti sunt, manet tamen radix, et de ramis fractis aliqui redierunt. Orans commemorat culpam eorum, et ait: Inimicus, id est Judaicus, populus in
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. lait illi dns. Apphende caudã eiꝰ: l apphendit: lfac¬
tem suasit: intelligit᷑ mors. ꝑ uirgã: xp̃c. Igit᷑ uirga serpenᷤ
xp̃c moriens. hic ÷ serpens ȩneus erectꝰ indeserto. ĩquẽ
intuentes aserpentib morsi: sanabant᷑. qr credñtes in
xp̃m mortuũ saluant᷑. Ex pauit moyses uiso serpente.
⁊ fugit. qr timuer̃ discipłi uisa passione: ⁊ recesser̃ apͥori
spe. Reformatꝰ ÷ serpens ĩ uirgã. qr de morce rediit xp̃o
aduitã. Tenuit moyses caudã sine timore qr discipłi cre¬
diderõ firmit̾ cognita resurrectione. de hac gͦ resurrõne:¬

Expanded text:
s: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit, et factem suasit, intelligitur mors, per virgam Christus. Igitur virga serpens Christus moriens. Hic est serpens aeneus erectus in deserto, in quem intuentes a serpentibus morsi sanabantur, quia credentes in Christum mortuum salvantur. Expavit Moyses, viso serpente, et fugit, quia timuerunt discipuli, visa passione, et recesserunt a priori spe. Reformatus est serpens in virgam, quia de morte rediit Christus ad vitam. Tenuit Moyses caudam sine timore, quia discipuli crediderunt firmiter cognita resurrectione. Qua dum caro e
Abbreviated transcription (Latin):
inigne cũ amore dĩ abstinent se ab om̃i specie mali. deinde
ominuunt cũ paulatim mala dimitrunt. adultimũ bi¬
bunt cũ ꝑfecti extoto consumunt. est ĩ diabolꝰ esca po¬
płis. cũ ĩ adorantes cũ. accusant ⁊ rephendt̃. Adeo q ita¬
tꝰ iudeus siue gentił seruo suo: uocat eũ sathanan in qͦ

Expanded text:
in igne, cum amore Dei abstinent se ab omni specte mali, deinde in igne, cum amore Dei abstinent se ab omni specte mali, deinde comminuunt, cum paulatim mala dimittunt, et ad ultimum bibunt, cum perfecti ex toto consumunt. Est etiam diabolus esca populis, cum etiam adorantes eum accusant et reprehendunt adeo, quod iratus Judaeus sive ge
Abbreviated transcription (Latin):
t: hõ: ñ solum quid fec̃. ⁊ ubi. s ĩ unde ⁊ qͣlt̃ cepit uo¬
luit notari cum ait. in medio t̃rȩ. Seqͥt᷑ qͣlit̃ fec̃. ⁊ conu̾sꝰ¬
rubri maris. duob laterib defixa ẽ. ut eẽt it̃ siccũ ꝑ
gentes quȩ possidebant᷑ ab eis lib̾asti ꝑaquas baptis
⁊ contriuit usq ad pultierem. Quẽ sparsit in aqua. & dedit
exeo potum filiis ifrł. Legit᷑ ĩ in exodo qđ uirga aaron ꝗͣ
acceꝑat a moyse u̾sa in colubrum: deuorauit uirgas mago¬
sis repcilib dictum÷. Macta. ⁊ manduca. oͦ ⁊ filii isrł ui¬
tulũ. ⁊ uirga a aron uirgas magorum. & petriis reptilia
corpꝰ xp̃i. Ipsi quoq eccliȩ degentib quȩ cũ eẽt popłs echi¬
sument. diabolus uͦ: quẽ consumant. S ħ consumptio: sit
paulatim. Sic enĩ ⁊ moyses tiitulũ pꝰ combussit. ut forma
confundet᷑. deinde ommuit. ut paulatim osũptꝰ bib̾et᷑
apopło. Qͥa ⁊ gentes que conu̾tunt᷑ formã diaboli ofundt̃

Expanded text:
t homo, non solum quid fecit et ubi, sed etiam unde et qualiter coepit, voluit notari, cum ait: In medio terrae. Ecce caecitas conRubri maris duobus lateribus defixa est, ut esset iter siccum per gentes, quae possidebantur ab eis liberasti per aquas baptiset contrivit usque ad pulverem, quem sparsit in aqua, et dedit ex eo potacceperat Moyses, versa in colubrum devoravit virgas magosis reptilibus dictum est: «Macta, et manduca .» Ergo et filii Israel vitulum, et virga Aaron virgas magorum et Petrus reptilia corpus Christi. Ipsi quoque Ecclesiae de gentibus, quae cum esset populus Aethisumment; diabolus vero, quem consumant. Sed haec consumptio fit paulatim. Sic enim et Moyses vitulum prius combussit, ut forma confunderetur, deinde comminuit; ut paulatim consumptus biberetur a populo, quia et gentes, quae convertuntur, formam diaboli confundunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsi occisi ft̃. Ut aũ tempꝰ qͦ causã ostende: reuolutis qͣdra¬
gnta duobꝰ annis: in ipsa festiuitate qͣ dñm occiderunt: atito &e
uespasiano passi sunt. ⁊ quitas eu̾sa. Qđ in hoc psalmo plangit
asaph. dr̃ aũ iste planctꝰ: intellectꝰ asaph. qr dum plangit: cau¬
sam irreꝑabił eu̾sionis intelligit. hanc.s. ut homo relicas t̾renis
nuet̾s testam̃to: desinat eẽ aĩał ⁊ expeccet cȩlestia ĩ nouo testa¬
m̃tofactus spĩał. quȩ ẽ intentio psalmi. Modꝰ uͦ tał÷ ł mo
deplorans destructionem irreꝑabilem: p̃cat᷑ ut saltem re.¬
liquiȩ saluȩ fiant. memorans qn ⁊ qͣlit̃ iudei dm irricanteᷤᷤ
destructi sunt. Scdõ: destructis signis ostendit rẽ ipsam.¬
s. aduentu xp̃i salitẽ ubiq ꝑipsũ. ibi. ds̃ aũ. t̃cio: orat ut
ds̃ penitentib parcat. ⁊ romanoꝵ suꝑbiam utilit̾ puniat.
bi. Memor esto. łmꝰ psalmꝰ lam̃tationis. s de ultima capti¬

Expanded text:
 ipsi occisi sunt. Ut autem tempus quoque causam ostenderet, revolutis quadraginta duobus annis in ipsa festivitate, qua Dominum occiderunt, a Tito et Vespasiano passi sunt et civitas eversa, quod in hoc psalmo plangit Asaph. Dicitur autem planctus iste intellectus Asaph, quia dum plangit causam irreparabilis eversionis, intelligit hanc, scilicet ut homo, relictis terrenis et Veteri Testamento, desinat esse animalis et exspectet coelestia in Novo Testamento factus spiritalis, quae est intentio psalmi. Modus talis est. Primo deplorans destructionem irreparabilem precatur, ut saltem reliquiae salvae fiant, memorans quando et qualiter Judaei Deum irritantes destructi sunt. Secundo destructis signis ostendit rem ipsamet salutem ubique per ipsum ibi: Deus autem. Tertio orat, ut Deus poenitentibus parcat et Romanorum superbiam utiliter puniat ibi: Memor esto. Primus psalmus lamentationis, sed de ultima capti