comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A uaricia cum sua magnitudine magnificat mabciam. diuatõ¬
nem potestatem cam suo actu
Quanto turat anaricia tanto dinat suus agtne insatiabilis
et ꝑpter hoc anatus angnientando dinicias credit quiescere
sed nõ potest.
ꝑ otetas auaricie est haditus priuatiuus potestatis laigitats
sient sudicas potestacis auditus quappter auarus nõ halts po¬
te atem quiescentem
Sicut sites eleuat intlłm ad credendiu u̾itates sup stus iiti¬
tuo sic auaricia eleuat intlłm ad creden

Expanded text:
ficat malitiam, durationem, potestatem, cum suo actu. 3. Quanto durat auaritia, tanto durat suus actus insatiabilis. Et propter hoc auarus augmentando diuitias credit quiescere, sed non potest. 4. Potestas auaritiae est habitus priuatiuus potestatis, largitatis, sicut surditas potestatis auditus; quapropter auarus non habet potestatem quiescentem. 5. Sicut fides eleuat intellectum ad credendum ueritates super suis uiribus, sic auaritia eleuat intellectum ad creden
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut ute hõ qui est ppriuui ał et iste leo qui ẽit aliud ꝓpͥũ
aimal et iste equus et istu rosa que est aluid corpus ꝓpͥuin
et sic nũ moralib sicut sor. qui ht̃ suũ ꝓpͥun equũ et psato si¬
tellectus a quib pͥncipiis scia iuris oritur et in quib prĩ¬
cipiis ꝯsistit et quib principus inrista utid. Et etiaui cog¬
noscit ꝙ uira sunt applicabilia ad nuxtionem pͥncipioꝵ ⁊ iłiꝵ
principia huiꝰ artis eo quia ꝑ simplicitatem sunt pͥnci
simplicia sicut simplicitas est boͣ ꝑ bonitatem et magna per
magnitudinem et sicut pͥncipia explicata sunt discur sa in
mix̨tione pͥncpioꝵ et regulaꝵ sic siuplicitao pot̾ discurri
ꝑ omiã pͥnciꝰ et regulas. Sua quidem diffintio est ꝑ pͥmam

Expanded text:
est. Sicut: Iste homo, qui est proprium animal; et: Iste leo, qui est aliud proprium animal; Et: | Iste equus; et: Ista rosa, quae est aliud corpus proprium. Et sic in moralibus. Sicut Sortes, qui habet suum proprium equutellectus, a quibus principiis scientia iuris oriatur, et in quibus principiis consistit, et quibus principiis artista uti debet. Et etiam cognoscit, quod iura sunt applicabilia ad mixtionem principiorum et rrincipia huius Artis, eo quia per simplicitatem sunt | principia simplicia. Sicut: Simplicitas est bona per bonitatem et magna per magnitudinem. Et sicut principia explicata sunt discursa per mixtionem principiorum et regularum, sic simplicitas potest discurri | per omnia principia et regulas. Sua quidem definitio est per prim
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃a nałir agit.
¶E pͥmiaui spẽm regule .e. niã est quiã est ens ꝯttuens
in se sua corrła ex quib est
Ler scd̾am spẽm na est ut alia entia hẽant existentiam
et agentiam nãłi
ignis ꝑ calefactionẽs appriatas xo hs̃ sicus habet aqͣ cale¬
facta que h̃t calefactuuu calestibile et caleface et su sto

Expanded text:
de ipso naturaliter agit. Per primam speciem regulae E natura est, quia est ens, continens in se sua correlatiua, ex quibus est. Per secundam speciem natura est, ut alia entia habeant existentiam et agentiam naturaignis per calefactionem. Appropriatas uero habet, sicut habet aqua calefacta, quae habet calefactiuum, calefactib
Abbreviated transcription (Latin):
Nyomo mnultuni filo captus ꝑ luxur iam credit eẽ multruin
un tuosus ec de tali er ediitate multum miratur incłłs.
Iuxuria est habitus mendax eo quia incipit cum pulc¬
tidine et quiescit in turpitudine: et ħ ꝙ est maluta ht̃
ip̃nt pro bono.
Iuxuriosus ꝑ delectationem quam habet intendo. audi¬
eudo. pͥmagniando et cogitando et taugendo in uia ad i¬
tit gaudii pt isl et acqutit penas sempiteruas oruide
siuo potentiis in lẏmbo.
T u xin iosus nõ distiuigiit inter pulcritudiues et curpi¬
tito mes mulieriõ nami ex istis facit ununi fuicui et unam
Iñ diucusi contiat iar custitati cuni lnxuria ut ꝑ castita¬
tem ip̃e nõ hẽat felicitatem uerumptanien boc uon credit
ymagniatiua usque quo in iutionatuia sit pcc̃m.¬

Expanded text:
7. Homo multum filocaptus per luxuriam credit esse multum 7. Homo multum filocaptus per luxuriam credit esse multum uirtuosus; et de tali credulitate multum miratur intellectus. 8. Luxuria est habitus mendax, eo quia incipit cum pulchritudine et quiescit in turpitudine. Et hoc, quod est malum, habet ipsa pro bono. 9. Luxuriosus per delectationem, quam habet, uidendo, audiendo, imaginando, cogitando et tangendo in uia, amittit gloriam paradisi, et acquirit poenas | sempiternas omnibus | suis potentiis in limbo. 10. Luxuriosus non distinguit inter pulchritudines et turpitudines mulieris; nam ex istis facit unum finem et unamLuxuriosus contradicit castitati cum luxuria, ut per castitatem ipse non habeat felicitatem; uerumtamen hoc non credit imaginatiua, | usquequo in rationatiua sit peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ illum est facta sine artificiata. De luxuria ꝑ¬
uxuria ratione bouitatiõ tacti principia deduc¬
ue malificat et iuculpat bonitatem castitatis. ła
uxuria ratione magne duloedis tactine magnificat
magnitudinem et penaui rationatiue. Et in isto passu cog
noscit iuelłs ꝑ queni modũ orit conscĩa.
Hireuriã ratione durationis delectabilium corpalunti causat
d iiubiles penas in infer no
T utiuria sud nuitait fotestate in spir itualeni potestati corpo¬
eali. Et in isto passu cognoseit intellectus ꝑ quẽ medñ luxiͦ¬
oslis est ligatus.¬
Nuxuria ꝓuertit mtssi̾a ad credendim ue ip̃a nõ sit pet̃m
sinit auaricio puertit illum ad credendun ut ip̃a nõ sit
peccatuni. Et in isto passu cognoscit intlłs quid est obstina¬
to peccatorie.
I uxnria ratione pulcritudinis faciei mulieris filocapit
luxuriosnn ad amandina turpitudines et fetores niferi¬
ores quos mulier ht̃ in se.

Expanded text:
quae per illum est facta siue artificiata. 3 De luxuria quae per illum est facta siue artificiata. 3 De luxuria Luxuria ratione bonitatis tactiuae malificat et inculpat bonitatem castitatis. 2. Luxuria ratione magnae dulcedinis tactiuae magnificat magnitudinem et poenam rationatiuae. Ets, per quem modum oritur conscientia. 3. Luxuria ratione durationis delectabilium corporalium causat durabiles poenas in inferno. 4. | Luxuria submittit potestatem spiritualem potestati corporali. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum luxuriosus est ligatus.Luxuria peia peruertit intellectum ad credendum, quod ipsa non sit peccatum. Et in isto passu cognoscit intellectus, quid est obstinatio peccatoris. 6. Luxuria ratione pulchritudinis faciei mulieris filocapit luxuriosum ad amandum turpitudines et foetores inferiores, quos mulier habet in se.
Abbreviated transcription (Latin):
queritur de tempẽ gule. Et respondendum est ꝙ ip̃
t tu illo habitus nouus. adbuc est i tempe quia ip̃a tẽ¬
pore preterito utitur. uaui gulosus condolet quia plus nõ po¬
cauerit et comederit. et similicer presenti utitur quia me¬
diante illo habet practicam. et etiam futuro utitur nam
quandoq desid̾at comedere et bibere. It̾m in inferno utit᷑
illo ui quo ip̃e patietur famen. sittm. mextinabiles et seu¬
piteruas. De gula ꝑ regulam. i¬
En regulam .i. queritur gula ubi est. Et responden¬
dum est q ip̃a est in sius corielatuus prinatius ⁊
ns es ex quibus est et b ꝑ regulam .e.d. R. sigͣtum est
regulam .k. queritur gula quoniodo est. Et
lespondendum est ꝙ sicut tempautia est ꝑ modumi positi¬
uuni sic gula est ꝑ modum priuatiuũ. gulosus enim non
habes modim neq mensur am in comedendo nec in potan
potando.
Per scd̾ani regulam .k. queritur gula cum quo est ad qd̾¬
⁊ icendum est ꝙ cum sua causa si cut cuꝑa cumsuo capato

Expanded text:
quaeritur de tempore gulae. Et respondendum est, quod ipsa est in illo habitus nouus. Adhuc | est in tempore, quia ipsa in tempore praeterito utitur; nam gulosus condolet, quia plus non potauerit et comederit. Et similiter praesenti | utitur, quia mediante illo habet practicam. Et etiam futuro utitur; nam semper desiderat comedere et bibere. Item in inferno utitur illo, in quo ipse patietur famem, sitim inextimabiles et sempiternas. Per regulam I quaeritur: Gula ubi est? Et respondendum est, quod ipsa est in suis correlatiuis priuatiuis, et in his, ex quibus est. Et hoc per regulamst? Et respondendum est, quod sicut temperantia est per modum positiuum, sic gula per modum priuatiuum; gulosus enim non habet modum neque mensuram in comedendo neque in potando. Per secundam regulam K quaeritur: Gula cum quo est? Ad quod dicendum est, quod cum sua causa; sicut capa cum suo capato;
Abbreviated transcription (Latin):
flores folia et fructus et ad multiplicare suam spẽm in indiu¬
dua et ad ħ ꝯcurruut p̾ncipia explicata sicut bouitas ałis q̃
est in subo̾ habet appetitu ut habeat actum suũ scil bonifica

Expanded text:
flores, folia et fructus, et ad multiplicare suam speciem in indiuflores, folia et fructus, et ad multiplicare suam speciem in indiuidua. Et ad hoc concurrunt principia explicata; sicut bonitas animalis, quae est in subiecto, habet appetitum, ut habeat actum suum, scilicet bonifica
Abbreviated transcription (Latin):
mmobłe a scd̾m sum sp̃ẽm regule.e. extra se nõ appetit qͥetẽ
et sic de aliis De instmctu nacure
fistinctus est pͥncipiũ ĩplicatum et est applicabilis ad
funtõm sapĩe cũ decima regula. nam sicut sapĩa est eus rone
cui sapicns ntclłit sic instinctus nalis est ens r̃one cuꝰ sub̾ĩ¬
et hi. sic de brutis que hñt mstiuctum et industriam ad iuẽd̾
¶ꝑ scdam fpẽt regle̾.c. correlatiua instinctuo sunit applica ͣ
¶Suũs ẜo ꝯcretum est res instincta ꝑ scd̾ami spẽm regule .c. ⁊¬
et ꝑ pͥmam .e. significatum est et suns fiuis ꝯsistit in sed̾a̾ spẽ.e¬
ppetitus nature est pͥncipium nuplicatum De appetitu ne¬
et sua diffinitio applicabilis est ad diffiuitionem uolũ¬
tatis. nam sicut uoluntas appetit obña et ponit ip̃m desid̾a¬
tum et de ip̃o ꝯcupiscentiam habet sic appetitus habet se ad
obm̃ ut m ip̃o obiecto quiesdat. sicut elem̃ta que hũo appeti¬
tura ad elem̃tandum et planta ad uegetandun et ad gu̾are

Expanded text:
appetit quietem; et sic de aliis. 27. De instinctu Instinctus est principium implicatum. Et est applicabilis ad finitionem sapientiae cum decima regula. Nam sicut sapientia est ens, ratione cuius sapiens intelligit, sic instinctus naturalis est ens, ratione cuius subiem, et huiusmodi. Et sic de brutis, quae habent instinctum et industriam ad uiuendum. Per secundam speciem regulae C correlatiua instinctus sunt applicabiliSuum uero concretum est res instincta per secundam speciem regulae C; et per primam E significatum est. Et suus finis consistit in secunda spet principium implicatum. Et sua definitio est applicabilis ad definitionem uoluntatis. Nam sicut uoluntas appetit obiectum et ponit ipsum desideratum, et de ipso concupiscentiam habet, sic appetitus se habet ad obiectum, ut in ipso obiecto quiescat; sicut elementa, quae habent | appetitum ad elementandum, et planta ad uegetandum et ad generare
Abbreviated transcription (Latin):
Per sectundam regulam.s. queritur prutentia cuu quo est
at ꝙ respendendendendum est ꝙ tp̃a est cur pendentia diligẽ¬
tia scientia aut credulitate dispositione et pportione sine quib
esle uõ potest De fortitudine ꝑ principia ded tu
orticudo sub uitione bonitatio nucritur et coloratur

Expanded text:
r secundam regulam K quaeritur: Prudentia cum quo est? | Ad quod respondendum est, quod ipsa est cum prouidentia, diligentia, scientia aut credulitate, dispositione et proportione; sine quibus esse non potest. 3 De fortitudine 1. Per principia deducta 1. Fortitudo sub ratione bonitatis nutritur, col
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nitatem et sic habetur camera .b. c.d. et m .b. est implicata bo¬
nit̾as et dͤa et utrũ. et in .c. magnitudo ꝯcordantia et quid est
t ir. diet̾uitas ꝯcrarietas et de quo est. In istis quidem t̾ͥnimis
apilicetur ad ꝓpõitum scil ad ꝯdusionem et sicut exemplificauui¬
ius in predictis ita p̃t exẽpliacari in alis
U it̾ius si queratur utrũ dõ sic magis actu psuũ intlłm ꝙͣ ꝑ suam

Expanded text:
ternitatem? Et sic habetur camera B C D; et in B est implicata boternitatem? Et sic habetur camera B C D; et in B est implicata bonitas et differentia et utrum; et in C magnitudo, concordantia et quid est; et in D aeternitas, contrarietas et de quo est. In istis quidem terminis applicetur ad propositum, scilicet ad conclusionem. Et sicut exemplificauimus in praedictis, ita potest exemplificari in aliis. Vlterius: Si quaeratur, utrum Deus sit magis actu per suum intellectum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
et nuplicitum fiat sic uidel ꝙ recipiantur t̾ͥmnui
qui suit in q̃one ut si queratur utrum sit deus
in qõne ista ꝑ utrũ est applicata .b. et in .b. est applicata bo¬
nitas et differentia. et sic arcista d se adiuuare cum istis t̾¬
miuis qui sunt sub.b. Et si ułt se adiunare applicet alios t̾¬
minos nuplicatos in ip̃a q̃one qui sunt explicati i arte sicũ
magnitudinẽ et et̾uitatem et si nõ sunt infita magnitudo
et ẽtuitas sequitur ꝙ deus nõ est et sic habebit cameram .b.
e di Deinceps discurrat ꝑ istos t̾minos ad ꝓbandiini deum
eẽ uel ad inꝓband̾ sicut tres t̾nim sunt discursi ꝑ pͥncipia et re¬
gulas
E reio in qõne sunt duo t̾umui explicati ut si querat᷑ utruer dõ
sit et̾ius recurrat᷑ ad aliũ t̾nimũ explicatũ in ip̃a qõne uidelic
at potestatem et c. nã si est et̾nus potest eẽ eternus et si ñ est
ꝙ deuo sic in tñi infinitus ꝑ suã magnitudinem sicut ꝑ suaui e¬

Expanded text:
et implicitum, fiat sic, uidelicet quod recipiantur termini, qui sunt in quaestione. Vt si quaeratur: Vtrum sit Deus? In quaestione ista per utrum est applicata B, et in B est applicata bonitas et differentia; et sic artista debet se adiuuare cum istis terminis, qui sunt sub B. Et si uult se amplius adiuuare, applicet alios terminos, implicatos in ipsa quaestione, qui sunt explicati in Arte; sicumagnitudinem et aeternitatem. Et si non sunt infinita magnitudo et aeternitas, sequitur, quod Deus non est; et sic habebit cameram B C D. Deinceps discurrat per istos terminos ad probandum Deum esse, uel ad improbandum, sicut tres termini sunt discursi per principia et regulas. Si uero in quaestione sunt duo termini expliciti, ut si quaeratur, utrum Deus sit aeternus, recurratur ad alium terminum, explicatum in ipsa quaestione, uidelicet ad potestatem, et ceteros. Nam si est aeternus, potest esse aeternus ; et si non equod Deus sit in tantum infinitus per suam magnitudinem, | sicut per suam ae
Abbreviated transcription (Latin):
fnitantia et inconstantia nõ possunt eẽ siuił in deritate
Inconstantia nõ est de gn̾e telectationis seo de ga̾e laberi
Constartia apit et distiuguit differentias niconstautia a
laudit et obscurat cas
De tõne inconstante est ꝙ iu principio debet ei desisti uã
postmedum guine est ei reustere quoi
Que aite constantia est ꝑ paus seo ontnõ incorstantia

Expanded text:
in ueritate. 9. Inconstantia non est de genere delectationis, sed de genere laboris. 10. Constantia aperit et distinguit differentias, inconstantia autem claudit et obscurat eas.in specie. 12. De ratione inconstantiae est, quod in principio debet ei resisti ; nam postmodum graue est ei resistere. 13. Quoniam constantia est per prius, ideo omnis incons
Abbreviated transcription (Latin):
dueta pmretioneui principiaꝵ sic passio que est gn̾ale. princi¬
pumi potest deduci ꝑ mixtionem pricipioꝵ et regulaꝵ
¶Ampliuo passus est suus ꝯci¬
tuatus et de ip̃a hĩtuatus. Petus qui i¬
¶sp̃a ẜo passio orta est motractione et mixtione pͥucipioꝵ
sicut bonitas que est passio mqͣntum est de magnitud me
babituata et eou̾so et ħ ꝓ pͥniam sp̃ẽm rogule .d. clariuns¬
et ad ħ etiam regula.d. osentit. De habitu
IAbitus est prmcipinm et est nplicatum s applicabi¬
ie est ad principia explicata sicut emmi bonus agit
bor lum hĩtuaudo se de uir tute morali bona sic hĩcuaus ħitu¬
at se dehĩm mo ali põne hitus et sic de bonitate stuat ir de
magnitudiue et c.
¶ Pituatuu oo est suũ ꝯcretum. slam ficut albiu est de al¬
bediue hĩtuatuui et capatus de capa et ignis de caliditate
et iustus de iusticia sic hĩtuatuu de hĩtu.
rectio est d iffusus sicut intlłs qui suũ iu̾telligibile nitͥnsecũ

Expanded text:
ducta per mixtionem principiorum, sic passio, quae est generale principium, potest deduci per mixtionem principiorum et regularum. Amplius: Passus est suus ctuatus, et de ipsa habituatus. Ipsa uero passio orta est in contractione et mixtione principiorum; sicut bonitas, quae est passio, in quantum est de magnitudine habituata, et e conuerso. Et hoc p. 21. De habitu Habitus est principium, et est implicatum; sed applicabile est ad principia explicata. Sicut enim bonus agit bonum, habituando se de uirtute morali bona, sic habituans habituat se de habitu morali ratione habitus; et sic de bonitate, habituata de magnitudine, et ceteris. Habituatum uero est suum concretum; nam sicut album est de albedine habituatum, et capatus de capa, et ignis de caliditate, et iustus de iustitia, sic habituatum de habitu. iectis est diffusus. Sicut intellectus, qui suum intelligibile intrinsecum
Abbreviated transcription (Latin):
Per quartam speciem quei it᷑ accidia quid habet in alio. gd q uod
ticendum est ꝙ ip̃a hubet in omiib prcis suos actus. De acci
dia. ad quod dicendun est ꝙ ip̃a est de absentia gulam d¬
caricatis in subiecto ui quo caritas erat sicut conseq̃ io deducta
quod nonest quia suum antede dens non est. uel discursa auo¬
Per sed̾am specieu .d. queritur accidia de quo est. ad quod diccndo
est ꝙ ip̃a est sde suno priuatis correlatuus specificis cum quib est
pectatum sreaisitum sicus suideitas que est de sis quin quib est

Expanded text:
Per quartam speciem regulae C quaeritur: Accidia quid habet in alio? Ad quod Per quartam speciem regulae C quaeritur: Accidia quid habet in alio? Ad quod dicendum est, quod ipsa habet in omnibus peccatis suos actus. Per primdia? Ad quod dicendum est, quod ipsa est de absentia caritatis in subiecto, in quo caritas erat; | sicut consequens, quod non est, quia suum antecedens non est. Per secundam speciem regulae D quaeritur: Accidia de quo est? Ad quod dicendum est, quod ipsa est de suis priuatiuis correlatiuis specificis, cum quibus est peccat
Abbreviated transcription (Latin):
diosus mumir niurat et fingit se uaticinatorem et dat consiliũ
ia sit habituatus.
fiueni in quo quiescat.osa so lalit
E tioiosas cum sua accidia coequat actus uicioꝵ ut acctoia sit
fortis concra diligenti am irtuciliu.
Q mor accizia est ca ea uuuorem diligentiami cuca maiorem a
mortale. Et respondendinu est q sic ip̃a eniui imped
onnes actus un tutum ¶ Ez hic miratur messs cum accidia
sit pectatum mortale et ꝑ nulta signa sit signatu et figuiata q̃te
est ita puni nota ab hominib usquequo recordatur maiorem ptem
bemnium esse habituatam de accidia. De accidia ꝑ regulã
quit est accidia. Et respondendum est q. p̃a est pectatin
tialiter. Et i espondelidum est ꝙ ip̃a habet suos correlatiuos qui stͥ
de correlatinus priuatis caritatis. nam homo caritatiuus gaudet
dendum est ꝙ ip̃a est in bems pigra et maluiola ni malis autem
uelox sollicita et electua.

Expanded text:
diosus murmurat et fingit se uaticinatorem, et dat consilium, diosus murmurat et fingit se uaticinatorem, et dat consilium, tia sit habituatus. finem, in quo quiescat. 15. 17. Accidiosus cum sua accidia coaequat actus uitiorum, ut accidia sit fortis contra diligentiam uirtutum. 18. Minor accidia est circa minorem diligentmortale? Et respondendum est, quod sic. Ipsa enim impedit omnes actus uirtutum. Sed hic miratur intellectus: Cum accidia sit peccatum mortale, et per multa signa sit signata et | figurata, quare est ita parum nota ab hominibus? Vsquequo recordatur maiorem partem hominum esse habituatam de accidia. Per Quid est accidia? Et respondendum est, quod ipsa est peccatum, tialiter? Et respondendum est, quod ipsa habet suos correlatiuos, qui sunt de correlatiuis priuatiuis caritatis. Nam homo caritatiuus gaudet dendum est, quod ipsa est | in bonis pigra et maliuola, in malis autem uelox, sollicita et electiua.
Abbreviated transcription (Latin):
respondendum est ꝙ iõi est cui priuatione humilitatis obe¬
dientie iusticie et buiusmodi et etiam cum ou̾inib aliis que
ea predientur. De accidia ꝑ principia deducta
Omo accidiosus ad agendum benun est piger sed at
agendum malum est uelox et sollicitus.
̃diosus ad euitandum utile ꝯ̇unine est sellicitus
Sccitia impedit homines qui ꝓpomint ageie bonum et euita¬
te maluun et nõ possunt nam cor potestas ab accidia est con¬
cateuata.
Atidia alt̾at et ificit inełsm ut ip̃a ab illo ignoret᷑.
Atidia faat ueluntatem pigram ad diligendim bonum sol¬
licitam autẽ ad amandumi malum.
Acccia uidicat pigriciam ꝑ uirtute ez dilgentiam ben pes
Accidia in ueris est pigra s in falsis sollicita.
Actadiosus nõ se delectat cun habicib⁊ posituis set enui pri¬
i faciento scĩam si confundit illamt.
Nccidiosus concordat suas potentias supiores et inferioreo m
onnub pectotis nani cum ip̃is est piger in acquirento urr

Expanded text:
quod ipsa | est cum priuatione humilitatis, oboedientiae, iustitiae, et huiusmodi; et etiam cum omnibus aliis, quae de ipsa praedicantur. 5 De accidia 1. Per principia deducta 1. Homo accidiosus ad agendum bonum est piger, sed ad agendum malum est uelox et sollicitus. 2. Accidiosus ad euitandum | utile commune est sollicitus. uiusmodi. 4. Accidia impedit homines, qui proponunt agere bonum et euitare malum, et non possunt; nam eorum potestas ab accidia est concatenata. 5. Accidia alterat et inficit intellectum, ut ipsa ab illo ignoretur. 6. Accidia facit uoluntatem pigram ad diligendum | bonum, sollicitam autem ad amandum malum. 7. Accidia iudicat pigritiam pro uirtute, sed diligentiam pro uitio. 8. Accidia in ueris est pigra, sed in falsis sollicita. 9. Accidiosus non se delectat cum habitibus positiuis, sed cum priin faciendo scientiam, sed confundit illam. 11. Accidiosus concordat suas potentias superiores et inferiores in omnibus peccatis; nam cum ipsis est piger in acquirendo uirt
Abbreviated transcription (Latin):
Nti cũ i agnuo fun ⁊e suncit omnã s remediũ dat᷑ cũ mag
abstiuentia et delib̾atione
Ira ꝙͣdu diuat tan diu durat suus actus. Remedium
delibenationis deuincitur.
Iui puertit uolantatem in odiendo qd̾ debet dilige. suñ
uero remedium est abstinentia usq resurgat ꝑ diligere.
U eluuitas cum ita est in uicis. remediuim a eius ẽ ut cum
abitinentia sit in uitute.

Expanded text:
cum magno furore uincit omnia. Sed remedium datur cum magna abstinentia et deliberatione. 3. Ira quamdiu durat, tamdiu durat suus actus. Remedium deliberatione deuincitur. 5. Ira peruertit uoluntatem | in odiendo, quod debet diligere; suum uero remedium est abstinentia, usquequo resurgat per diligere. 7. Voluntas cum ira est in uitio; remedium autem eius est, ut cum abstinentia sit
Abbreviated transcription (Latin):
ad passionem prnĩcipioꝵ explicatoꝵ sicut ad bonificabile
et c q̃ quidem surit de gu̾e mat̾ie ratione passionis
¶Mat̾ia u̾o nõ habet concreca et ħ ꝑ scd̾am spẽni regule.c.
eo quia situplicitae porit qr s̃t una simp le po sabstauene ⁊ le¬
¶ Eua passio est suũ pͥncipitm. pͥmituũ ꝑ primã speciem rłe
.d. significatum est.
¶Concretum u̾o siue mat̾iatum est ꝯpõituu ex pluribus

Expanded text:
ad passionem principiorum explicatorum. Sicut ad bonificabilead passionem principiorum explicatorum. Sicut ad bonificabiledem sunt de genere materiae ratione passionis. Materia uero non habet concreta; et hoc per secundam speciem regulae C, eo quia simplicitas ponit, quod sit una simplex pars substantiae. Sua passio est suum principium primitiuum, per primam speciem regulae D significatum. Concretum uero siue materiatum est
Abbreviated transcription (Latin):
discurri suo modo ħ tamen diçimus de forma opõita in creatis
eo quia formificabile est de gn̾e auat̾ie. si in deo for est illa eeͬn
cum qua ageus agit in mat̾ia nalitꝰ ip̃a quidem fõi ꝯpõita ht̃
sua correlaciua apõita ut supͣ dem est. s for simplex increatis
nõ habet correlatua eo quia est unaps simplex sube uidelicet
foriuificinis siuẽ agens quo ad pͥmai spẽn regule .c. ꝯsid̾atum
et ħ idem de for licc̃utali dici p̃t. tulis quidem forͣ in sensibilis
et mͥ ymaginabilis est inqͣnͣtum exͣ figuram est.
¶Concretiun uo suũ siue eẽ est fortum eo quia a for deuoĩa¬
tum est.
¶Idrͣtiuu qt̾ est de gn̾e corꝑis ꝑ colorem et figuram est ui¬
sibile et ꝑ duriciem tangibile et in lapide de elem̃itatiua foͣr¬
tura et i plança de cregetatiua for tuui et sic de aliis et hoc
ꝑ scd̾am sp̃em rłe̾ .d. et ꝓ pͥmam .e. significatini est. De¬
lt̾ia est een simplex passiua. et est applicabilis macla¬

Expanded text:
discurri suo modo. Hoc tamen dicimus de forma, composita in creatis, eo quia formabile est de genere materiae; sed in Deo non. Forma est illa essentia, cum qua agens agit in materia naturaliter. Ipsa quidem forma composita habet sua correlatiua composita, ut supra dictum est. Sed forma simplex in creatis non habet correlatiua, eo quia est una pars simplex substantiae, uidelicet formificans | siue agens, quo ad primam speciem | regulae C consideratam; et hoc idem de forma accidentali dici potest. Talis quidem forma insensibilis et inimaginabilis est, in quantum extra figuram est. Concretum uero suum | siue esse est formatum, eo quia a forma denominatum est. Formatum, quod est de genere corporis, per colorem et figuram est uisibile, et per duritiem est tangibile. Et hoc patet in lapide, de elementatiua formato, et in planta, de uegetatiua formata; et sic de aliis. Et hoc per secundam speciem regulae D et per primam E significatum est. ia est essentia simplex passiua. Et est applicabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Homo iratus concordat uiciũ cũ uicio s põt dari pemed ũ
ni conco dando urtutẽ eũ tui tute.
Nomo natus cũ ira contradicit patie cuiꝰ remediũ coussset
ut resistat᷑ ei cũ patientia
Tta iucipit cũ odire sed illa corpitur ciam amare.
Tia mensurat cũ nueusura femediũ x̾o consistit in nẽ¬
surando cum mensuta.
Saior ira absq maiori patientia est impugnabilio nõ a

Expanded text:
oncordat uitium cum uitio; sed potest dari remedium in concordando uirtutem cum uirtute. 12. Homo iratus cum ira contradicit patientiae; cuius remedium consistit, ut resistatur ei cum patientia. 13. Ira incipit cum odire; sed illa corrumpitur cum amare. 14. Ira mensurat cum immensura; remedium uero consistit in mensurando cum mensura. 16. Maior ira absque maiori patientia est impugnabilis, non a
Abbreviated transcription (Latin):
P Et regulam .h. homo est eus in temꝑe intelligens legõs ⁊ c̾
deuui rogins.
regulani modalitatis homo est ens hũs modum meca¬
nicandi et gn̾andi aliũ hominem
P Et regulam instrum̃talitatis̃ homo est suba gn̾ans cuin
muliere aliũ homineui. et cum mai tello est eus ageus cla¬
uũ et huiꝰmõi.
Et sicut dedinius exempluma de homine rta pot̾ dari de a
at fac̾e diffiniçiones diu̾simode de una et eadem re. ip̃a cog¬
nita ꝑ u̾is diffiniciones que pͥus ignota erat et ideo arcista
d artista applicare illus dubura ad regulas successiue
¶nam si cut cristallus põitus in colore rnbeo se hituat de ip̃o. et
Ietiam si ponatur. in uiridi se hĩtuat de ip̃o et sic de aliĩs sic qñ
discutitur ignotum ꝑ regulas et spẽs regulaꝵ tunt ignotuui
est coloratum siue decłatum ꝑ spẽs regulaꝵ inquib est põitũ¬

Expanded text:
regulam H homo est ens, in tempore intelligens, legens, et Deum rogans. Per regulam | modalitatis homo est ens, habens modum mechanicandi, et generandi alium hominem. Per regulam instrumentalitatis homo est substantia, generans cum muliere alium hominem; et cum martello est ens, agens clauum, et huiusmodi. Et sicut dedimus exemplum de homiat facere definitiones diuersimode de una et eadem re, ipsa cognita per ueras definitiones, quae prius ignota erat. Et ideo artista et artista applicare illud dubium ad regulas successiue. Nam sicut crystallum, positum in colore rubeo, se habituat de ipso, et etiam si ponatur in uiridi, se habituat de ipso, et sic de aliis, sic quando discurritur ignotum per regulas et species regularum, tunc ignotum est coloratum siue declaratum per species regularum, in quibus est positu
Abbreviated transcription (Latin):
I onod respondent um est ꝙ bouitas magnitudo et liͣ¬
de tempe spei. Et respontendum est ꝙ spes est in tẽ¬
ꝑore. huoitus enim uonus est et depeutet a preteritis. et ẽ
in tempe presenti. eo quia ip̃a est. at huc quia babet suũ ac¬
tum. et auibit tenipus futurum nam illus sꝑat. et bec p
regulaua.e. t .li. si grificatum est. et tu isto passsi cognoscit ti¬
telletue ꝙ spes in tempe ualte magnus habitus est. De

Expanded text:
respondendum est, quod bonitas, magnitudo, et hude tempore spei. Et respondendum est, quod | spes est in tempore; habitus enim nouus est, et dependet a praeteritis. Et est in tempore praesenti, eo quia ipsa est. Adhuc quia habet suum actum, et ambit tempus futurum; nam illud sperat. Et hoc per regulam C D K significatum est. Et in isto passu cognoscit intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
queritur inconstantia quate est peo regulam e¬
Ti dicentoum est ꝙ ip̃a esẜ quia in subiecto deducta
ini quo est constantia nõ est sicuo caliditas que est m
aqua calida nam ra ea nõ est frigiditas unde aignoscit
intellectus ꝑ queni modum suat᷑ similes habitus nata¬
rales habitib moralib.
D er scd̾am s̃peciem iegule .e. queritur imistantua q̃
Est ad quod dicendũ est ꝙ ip̃a est ut co stanto nõ ba

Expanded text:
tur: Inconstantia quare est? Cui dicendum est, quod ipsa est, quia in subiecto, in quo est, constantia non est. Sicut caliditas, quae est in aqua calida; nam in ea non est frigiditas. Vnde cognoscit intellectus, per quem modum sunt similes habitus naturales habitibus moralibus. Per secundam speciem regulae E quaeritur: Inconstantia quare est? Ad quod dicendum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯpetit.c. applicentur alic lr̃e ad .c. sicut dixinus de .b.
et hoc idem p̃t̃ dici de.d.e. et cͥ. et talis applicatio est nifal¬
libilis et uulde gu̾alis. De applicatione ꝑ difitiones¬
Etud̾ modũ hꝰ artis̃ artista diffinire d t̾cunos qui
sunt iñ qõne siue sint expliciti aut impliciti sicut si
queratur erũ deus sit infinitus et cunc respondeus difłiui¬
re di deum et infuntatem dicendo sic̾. Deus est eus sic ꝑfec¬
tium ꝙ exͣ se nõ indiget aliquo aliõ
E infiitas est euo cui ꝯpetunt infiuita corpsa sine quib¬

Expanded text:
nis competit C, applicentur aliae litterae ad C, sicut diximus de B. Et hoc idem potest dici de D E, et ceteris. Et talis applicatio est infallibilis et ualde generalis. 6 DE APPLICATIONE ADSecundum modum huius Artis artista definire debet terminos, qui sunt in quaestione, siue sint expliciti, aut impliciti. Sicut si quaeratur: Vtrum Deus sit infinitus? Et tunc respondens definire debet Deum et infinitatem, dicendo sic: Deus est ens sic perfectum, quod extra se non indiget aliquo alio. Et infinitas est ens, cui competunt infinita correlatiua, sine quib
Abbreviated transcription (Latin):
Dei sedum speciem regule .ẜ. queritꝰ luxuria quanta est distie¬
tiue. ad quod respondendii est q ip̃a est taruta quantum lu¬
xuria potest angere aut dmuuuere actus suos. Et in isto pa¬
su coglosait incelledus ꝙ in eadem essencia et etiam babitu.
nsistit quanticuo discieta ꝑ plures acttis differentes nũo.

Expanded text:
speciem regulae F quaeritur: Luxuria quanta est discretiue? Ad quod respondendum est, quod ipsa est tanta, quantum luxuria potest augere aut diminuere actus suos. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod in eadem essentia et etiam habitu consistit quantitas discreta p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Erciꝰ est qñ abstractum est suba et ꝯcretum est acc̃ns sicut ig¬
ueitas etc calidum. calidum quidem dico inꝙͣtum est hitus quia
sic est acc̃us.
Quartus est qñ abstractum est accus et siũ ꝯcrecũ ẽ substan¬
tiã sicut albedo et album. dico album sub rõme corpis de albedĩe
habituati et sic est suba ⁊ nõ acc̃ns.
Oniues isti quatuor modi siat implicati in t̾miuis qõns et eꝯᷤᷤ
et sic debent explicari ĩ ꝯclusione. ad istos quatuor modes ut
itilo nõ decipiatur ꝓ batiatõnem medii. De applicatõne

Expanded text:
ertium est, quando abstractum est substantia, et concretum est accidens; sicut igneitas et calidum. Calidum quidem dico, in quantum est habitus, quia sic est accidens. Quartus est, quando abstractum est accidens, et suum concretum est substantia; sicut albedo et album. Dico enim album sub ratione corporis, de albedine habituati; et sic est substantia et non accidens. Omnes isti quattuor modi sunt implicati in terminis quaestionis, et e conuerso; et sic debent explicari in conclusione ad istos quattuor modos, ut intellectus non decipiatur per uariationem medii. 3 DE APPLICATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
¶tatis quam intellectus Et responden ꝑ regulami
duma est ꝙ sic gulosus nomq cura uoluntate appeB. ln¬
eit cibumiꝰ et petum. sed cum tatellectu tisceriut inter mauis
que et gula Et responteno um est q gula est petiu
Q quo gulosus intus comedit et bibit
Pe sodu spẽm regile .o. queritur quid habet gula ii se coes¬
sentialiter. Et respondendum est ꝙ habet catrelattaos prmiati¬

Expanded text:
atis, quam intellectus? Et respondendum est, quod sic; gulosus namque cum uoluntate appetit cibum et potum, sed cum intellectu discernit inter maius Quid est gula? Et respondendum est, quod gula est peccatum, cum quo gulosus nimis comedit et bibit. Per secundam speciem regulae C quaeritur: Quid habet gula in se coessentialiter? Et respondendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
speciem regnle .ẜ. queritur gula quanta est otinue ⁊
iũe diceudum est ꝙ ip̃i habet intantum inagnat quanaita¬
tem oe putit ⁊ ip̃a indiuuisidilis est et gulosus cutu pp̃a satu
Per sccam speciem.f. quer itur quanta est gula discretiue. ad
q̃uod respondendum est ꝙ ip̃a est tanta quot uiciba gulosus
utitur illa augmentando aut dumniendo actus suos at plo¬
Et priman spe ciem regule.gͦ. queritur que est ppr

Expanded text:
speciem regulae F quaeritur: Gula quanta est continue? Et huic dicendum est, quod ipsa habet in tantum magnam quantitatem continuam, quod ipsa indiuisibilis est, et gulosus cum ipsa satupeciem regulae F quaeritur: Quanta est gula discretiue? Ad quod respondendum est, quod ipsa est tanta, quot uicibus gulosus utitur illa, augmentando aut diminuendo actus suos ad plam speciem regulae G quaeritur: Quae est pr
Abbreviated transcription (Latin):
eo quia cedit ꝙ ħ ꝙ est auaricia sit largitas.
N Quatuo ratione auaricie cum aliquo homine ur tuoso concortũ
ait pxito suo gua sim benor est contrarius
H eno auarus puertit ꝑrmogia positiuna i priuatiua et se
quanto magis credit quiesc̾e tanto magio laborat sicut aliquis
homo credens melius udere cum octulis obceci
Hous auarus cum sine priuation s quiescit sleut homo paciẽs
Hono auarus cni maiorib duntis est magis auarus dide
patet ꝙ qͥnto mag̾ ht̃ tunto magͥ appetit br̃e

Expanded text:
 quod hoc, quod est auaritia, sit | largitas. 11. Auarus ratione auaritiae cum aliquo homine uirtuoso concordantcit proximo suo, quia fini bonorum est contrarius. 13. | Homo auarus peruertit principia positiua in priuatiua; et sic quanto magis credit quiescere, tanto magis laborat; sicut aliquis | homo, credens melius uidere cum oculis obcaecaHomo auarus cum fine priuationis quiescit, sicut homo, patiensHomo auarus cum maioribus diuitiis est magis auarus. Vnde patet, quod quanto magis habet, tanto magis appetit habere. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
Datientia nõ distinguit uiter uitupentem et utipatum
Datiencia citm caritute pietate et hurtilitate est onexi
Sitientia nõ curat de uindicta
Baticutia in principio habet pasionem et in fuie achioneui ⁊
iuctoriam
Daticutia est meduua existeus inter labereni et quietem
Puno de patientia habituatus semꝑ est ia quiete. De pati
Datientia cum maiori labore est menor uirtus. entia ꝑ iegu¬
Detieuna coequat prospitates et adnersitetes. las deducta¬
uo cum minoritate patientie est in piculo et peliuo p¬

Expanded text:
Patientia non distinguit inter uituperantem et uituperatum. Patientia non distinguit inter uituperantem et uituperatum. 11. Patientia cum caritate, pietate et humilitate est connexa. 12. Patientia non curat de uindicta. 13. Patientia in principio habet passionem, | et in fine actionem et uictoriam. 14. Patientia est medium, existens inter laborem et quietem. 15. Homo de patientia habituatus semper est in quiete. 16. Patientia cum maiori labore est maior uirtus. 17. Patientia coaequat prosperitates et aduersitates. 18. Homo cum minoritate patientiae est in periculo. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
lituto collecta a uoluntate deducta ꝑprincipia exceptis cou¬
trarietate et minoricate. et enam est in qraieb regular iun
sustertata teo existente sua causa et uol initate existente suo
subiccto cra disposinione sire peccato.
Per secundam regulam.b. queritur caritas cum quo est. ad
quod responeendiun est ꝙ ip̃a est cum agente indelicet cuu
deo qui est sua causa et cum uoliuitate que est suũ subiectũ.
et est cuui principus et regulis suo modo et etiam cum aliis
urtutib sine quib esse nõ potest. De patientia ꝑ prĩ¬
uouiara patienna est habitus uolũtatio cipia dedta¬
eo uoluntas cum bontate patientie uincit suam
Datient a cuti duratione duat cont᷑ inpaticutum¬
Pcina oua telibentione itelectus p̃a oritur et uuit
et nututur.
Paticatia cum caritate est te geuere lunulitatis.
Imtentia sub caritate est alcior uit tuo quau sub aliqua ali¬
a uirtute.
Poutua ueram patientiara nulla tra stare potest.
Datientia cuta pallione acquirit leticiam et delectationem.

Expanded text:
litudo, collocata a uoluntate, deducta per principia, exceptis contrarietate et minoritate. Et etiam est in speciebus regularum sustentata, Deo existente sua causa, et uoluntate existente suo subiecto cum dispositione sine peccato. Per secundam regulam K quaeritur: Caritas cum quo est? Ad quod respondendum est, quod ipsa est cum agente, uidelicet cum Deo, qui est sua causa. Et cum uoluntate, quae est suum subiectum. Et est cum principiis et regulis suo modo. Et etiam cum aliis uirtutibus; sine quibus esse non potest. 8 De patientia 1. Puoniam patientia est habitus uoluntatis, ideo uoluntas cum bonitate patientiae uincit suam | Patientia cum duratione durat contra impatitione intellectus ipsa oritur, uiuit et nutritur. 6. Patientia cum caritate est de genere humilitatis. 7. Patientia sub caritate est altior uirtus, quam sub aliqua alia uirtute. 8. Contra ueram patientiam nulla ira stare potest. 9. Patientia cum passione acquirit laetitiam et delectationem. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
Et pemam regulam.s. queritur parientia quomoto
est. et respontendua est ꝙ tp̃a est ꝑ illura moditu p
iem coslecta est ex bilib pricipioꝵ in cempe neccessitutis
cũm deliberatione ut nu et mipatientia nõ oriantur et hoo ꝑ
regulam.c. d. k. signisicitum est
Peb sccam iegulami .si. qieritur patientia cuta quo est. E
pender dum est ꝙ p̃a est cum delibenitione intellectus et uolut¬
catis et est cum inctoria bonitatis. magnindins et c. extepta
concubietate et etiam est cum alis urtutib cum quib est ꝯ¬
sionit ad habcadim dolorem de langore ꝓxum stn:
M ga tudo pietatio monet uoluututem at Nbendum dolo¬
tia mansietudo suspiria et fletus.
Diecao est amabilis eo quia uoluntas cum ip̃a desti uit suam
crudelitatem
Uoluntas eitui pietate puct ꝙ suns langor et sua tr isticia sit̃
sua gleria et sua delectato¬

Expanded text:
regulam K quaeritur: Patientia quo modo est? Et respondendum est, quod ipsa est per illum modum, per quem collecta est ex -bilibus principiorum in tempore necessitatis cum deliberatione, ut ira et impatientia non oriantur; et hoc per regulam C D K significatum est. Per secundam regulam K quaeritur: Patientia cum quo est? Et respondendum est, quod ipsa est cum deliberatione intellectus et uoluntatis. Et est cum uictoria bonitatis, magnitudinis, etc., excepta contrarietate. Et etiam est cum aliis uirtutibus, cum quibus est csponit ad habendum dolorem de langore proximi sui. 2. Magnitudo pietatis mouet uoluntatem ad habendum dolotia, mansuetudo, suspiria et fletus. 6. Pietas est amabilis, eo quia uoluntas cum ipsa destruit suam crudelitatem.9. Voluntas cum pietate putat, quod suus langor et sua tristitia sint sua gloria et sua delectat
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio deuiceps assirmatio nel negatio.
¶redere non esl fiuis intellectus sed tntelligeie uernu¬
ptanen fides est ei instr muantuu ad elenant uui suum
nitelligere enin credere et soro sient instrumentum consi¬
stit inter cansaui et effectumi sic fi des consistit inter intel¬
lectun et deuta influra sice a deo in subiectura ut ip̃m qͥ¬
escat in obiecto prund.
tuiria ꝙ sit miuor et falsa alicqura principia positiua sub¬
la habente maior em uirtutem et maius obiectum
Illã fidẽ que plus aredit esse equalitatem in rationib

Expanded text:
itatio, deinceps affirmatio uel negatio. 15. Credere non est finis intellectus, sed intelligere. Verumtamen fides est ei instrumentum ad eleuandum suum intelligere cum credere. Et ideo, sicut instrumentum consistit inter causam et effectum, sic fides consistit inter intellectum et Deum, influxa fide a Deo in subiectum, ut ipsum quiescat in obiecto primo. 16. ontraria, quod sit minor et falsa. Alioquin principia positiua sucla, habente maiorem uirtutem et maius obiectum. 17. Illa fides, quae plus credit esse aequalitas in rationibus
Abbreviated transcription (Latin):
quentur de tempe auaricie Et respondendum est ꝙ hetto
auarus est in tempe de anaricia habituatus habeus delorem de
preteritis cogitando ꝙ pliua petiusset acquisisse. et laborat in tẽ¬
porale presenti cum bemo. et hadet dolorem quia nõ utitur futuri
et b ꝑ regnlam .c. d.li. signiscatum est. De auaricia ꝑ re¬

Expanded text:
eritur de tempore auaritiae. Et respondendum est, quod homo auarus est in tempore de auaritia habituatus, habens dolorem de praeteritis, cogitando, quod plura potuisset acquisiuisse; et laborat in tempore praesenti cum bonis; et habet dolorem, quia non utitur futuris. Et hoc per regulam C D K significatum est. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Fites est habitus a deo tutus et sic a deo guberuatur sic̃
gnbernare nam sup sua natura est ueruummptameu dispo¬
nit se ut subcambat ei habiti timeado deum offeidere nõ
credendo i eiu et sic oritur conco diatia niter intellig̾e
Illa lex quecumqi sit ꝑ fidem optet esse nerã sicut p bom¬
et idio illa lex optet esse nera ni qua fites est altior in uit¬
tute et magis contra pectata. et m isto passu cognoscit m¬
ut ꝑ regillam .b. patet. et quando intellectus est in aliqͦ
du in giarum usqͦ intellectus ascendat ad primũ obiec¬
tumi et i pp̃o quiescat intelligendo sed maxmie in uia cre¬
Nides est medium cum quo intellectus acqniiat ueri¬
tum et ascendat ad priũ cbiectum qued quidem infli
intellectui fidem ut ip̃a sit intelletu lus pes ad ascẽ¬
dendum et ip̃e intellectus habet alcerum pe ui de sua
natura iidelicet intelligere sicut homo ascentens ꝑ scalã

Expanded text:
Fides est habitus, a Deo datus; et sic a Deo gubernatur, sicuFides est habitus, a Deo datus; et sic a Deo gubernatur, sicugubernare; nam super suam naturam est. Verumtamen disponit se, ut succumbat ei habitui, timendo Deum offendere, non credendo in eum; et sic oritur concordantia inter intelligeIlla lex, quaecumque sit, per fidem oportet esse uera; sicut per bona, et cetera. Et ideo illa lex oportet esse uera, in qua fides est altior in uirtute et magis contra peccata. Et in isto passu cognoscit iut per regulam B patet. Et quando intellectus est in aliquodu in gradum, usquequo intellectus ascendat ad primum obiectum et in ipso quiescat intelligendo, sed maxime in uia creFides est medium, cum quo intellectus acquirat meritum, et ascendit ad primum obiectum; quod quidem influit intellectui fidem, ut ipsa sit | intellectui unus pes ad ascendendum. Et ipse intellectus habet alterum pedem de sua natura, uidelicet intelligere ; sicut homo, ascendens per scalam
Abbreviated transcription (Latin):
ui ueritute: est supuis credendo nelłs auteil tuferuo ĩ¬
telligendo. et ideo quando melłs ascendis m altioreu gradũ
in uer itate. et similiter fides ascendit in altiore gͦusdũ
n ip̃a ueritate nam habitus est sapius sed habituarus i
ferius sient homo culpatus ascendens in montcm cuiꝰ cep
est inferuo et sua capa in illo supius
Ii tellectus eto qoiest i. it lligeuo deoi mnsi cum labore si¬
cut homo ascendens n montem qui in illuu ascendere
nõ potest nisi cum labore. set cum intellectuo ascendit
ad deun cum side nõ laboret sed potius in illo se delec¬
tat credento. Et quia potentia altior est sine labore quã
gloriam quam ip̃am intelligendo.
Iutellectus nõ distiugnit credento modaliter et necces¬
sariẽ sed longe et consuse. sed nicellectus cum intelligit
Cuccessinus quare pucet ꝙ intelectus altio est credendo q̃
nntelligento. cuiꝰ ratione sius actus est sup sua natura cie¬
dendo sicut aqua est sup sua natura caleficiendo.

Expanded text:
autem inferius intelligendo. Et ideo, quando intellectus ascendit | in altiorem gradum in ueritate, et similiter fides ascendit in altiorem gradum in ipsa ueritate; nam habitus est superius, sed habituatus est inferius. Sicut homo capatus, ascendens in montem, cuius corpus est inferius, et sua capa superius. 9. Intellectus non potest intelligere Deum nisi cum labore; sicut homo | ascendens in montem, qui in illum ascendere non potest, nisi cum labore. Sed cum intellectus | ascendit ad Deum cum fide, non laborat, sed potius in illo se delectat credendo. Et quia potentia altior est sine labore, quam gloriam, quam ipsam intelligendo. 10. Intellectus non distinguit, credendo modaliter et necessarie, sed large et confuse. Sed intellectus cum intelligit successiuus; quare patet, quod intellectus altior est credendo, quam intelligendo. Cuius ratione suus actus est super sua natura, credendo; sicut aqua est super sua natura, calefaciendo. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
sieut liius u teiupe ueceslitatio quando nõ se potest at uii.a¬
re cui suis uirib adiiat se cum be ntate tei et c et sumt¬
uter cum misericordia et curente dei et biiuodi sua ue¬
to distuctio est quando in subiecto in quo est nõ uenit pc¬
catum qt̾ malum est et contra misericordiam et cu itatẽ

Expanded text:
essitatis, quando non | se potest adiuuare cum suis uiribus, adiuuat se cum bonitate Dei, etc.: et similiter cum misericordia et caritate Dei, et huiusmodi. Sua uero destructio est, quando in subiecto, in quo est, uenit peccatum; quod malum est et contra misericordiam et caritatem
Abbreviated transcription (French):
Quon dens est sũmuas amabilis sdeo uolintas cum
curitate eleuat suũ auuare o diligentoiut plus teũ qͥ ñ
Quomau deus est pse amabilis et nõ ꝑ se cretibilis nei
spatilis inquantum est de se iteo car itas est altior uiretuo
quuã alie uixtutes
Caritis cum uentate niuit et etiam inticit ymagia ula

Expanded text:
Quoniam Deus est summus amabilis, ideo uoluntas cum caritate eleuat suum amare ad diligendum plus Deum, quam Quoniam Deus est per se amabilis, et non per se credibilis nec sperabilis, in quantum est de se, ideo caritas est altior uirtus, quam aliae uirtutes. 8. Caritas cum ueritate uiuit et eti
Abbreviated transcription (Latin):
tis ip̃am ostendit et plat
Husitas cutu ypetilla siugit se cẽ uir intem prudentia a destou¬
it et manfestat illam qualis est.
Hpnis fulsus concortat sensib ilia et eoꝵ signa ut decipiat ꝓmagi¬
tistiontem et inellm qui cumi sua concordantia enucłeat predẽam
falsitatem.
Eateo co ntradicit fii cuui quo contratiait᷑ falsitati.
Halsitas in pemapio se telcat in suc̃ a iutristutur patione cuius
coguoscitur

Expanded text:
is ipsam ostendit et probat. 7. Falsitas cum hypocrisia fingit se esse uirtutem; prudentia autem destruit et manifestat illam, qualis est. 8. tur. 11. Homo falsus concordat sensibilia et eorum signa, ut decipiat imaginationem et intellectum, qui cum sua concordantia enucleat praedictam falsitatem. 12. Falsitas contradicit fini, cum quo contradicitur falsitati. 13. Falsitas in principio se delectat, in fine autem intristatur, ratione cuius agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
encũ ẽ ꝙ ip̃a est pct̃m cum quo uolintas sine telifatiẽn
odit bonũ et diligit malum.
coessertialiter cui respondendiu est ꝙ ip̃a habet suos cor¬
relatiuos confuses ratione sin fuiortis
ad oc icudum absq ratioue et intiłs ad ignoranduni et
nenioria ad ob litscend uu

Expanded text:
quod ipsa est peccatum, cum quo uoluntas sine deliberatione odit bonum et diligit malum. coessentialiter? Cui respondendum est, quod ipsa habet suos correlatiuos confusos ratione sui furoris. ad odiendum absque ratione, et intellectus ad ignorandum, et memoria ad obliuiscendum.