comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł quas agunt. uł quas paciunt᷑ euenta. nõ
m natos. ita ut iacob qui posterior nas cebat᷑
mami plantam p̃cedentis frĩs tenens ĩueni¬
retur. hoꝵ certe dies ⁊ hora nascencium no¬
tari alit̾ nõ posset. Insi ut amboꝵ ꝯstellatõ
eãt una. qnͣtum aut̃ int̾ sit int̾ amborum
mores. fcã. labores. atq successus scͥptura tes¬
tis ÷. iam ore omnium genciũ ꝓuulgata: ne
q enim ad rem ꝑtinet quod dicunt ipsum
monient̾ minimũ atq angtissimũ temꝑis
qd̾ geminoꝵ partum disterminat multum
ualere in rerum natura. Atq celesturm corpor
rapidissima uelocitate ⁊ si enĩ ꝯcedã ut plu¬
rimũ ualeat: tñ ĩ ꝯstellatõnib a mathe̾ ĩue¬
niri nõ põt. quib se inspectis fata dicere ꝓ¬
firetur. Ꝙ ergo in ꝯstelłonib nõ ĩuenit quas
ncc̃e eͤ unas inspiciat. siue de iacob. su de fre eĩ.
consulat᷑. Qid ei prodest si distat incelo: ꝙ temere

Expanded text:
vel quas agunt vel quas patiuntur, eventa non vel quas agunt vel quas patiuntur, eventa non mus natos, ita ut Jacob, qui posterior nascebatur, manu plantam praecedentis fratris tenens inveniretur . Horum certe dies atque hora nascentium aliter notari non posset, nisi ut amborum constellatio esset una; quantum autem intersit inter amborum mores, facta, labores atque successus, Scriptura testis est, jam ore omnium gentium pervagata. 34. Neque enim ad rem pertinet, quod dicunt ipsum momentum minimum atque angustissimum temporis, quod geminorum partum disterminat, multum valere in rerum natura atque coelestium corporum rapidissima velocitate. Etsi enim concedam ut plurimum valeat, tamen in constellationibus a mathematico inveniri non potest, quibus inspectis se fata dicere profitetur. Quod ergo in constellationibus non invenit, quas necesse est unas inspiciat, sive de Jacob, sive de ejus fratre consulatur; quid ei prodest si distat in coelo quod temere
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. et ẽ certꝰ motꝰ illoꝵ quo tempora dis¬
tingunt᷑. atq uariant᷑. quẽ motũ notare cũ
quisq nascit᷑: quomodo se hẽat facile ẽ ꝑ eoꝵ
uiuentas conscriptasq regulas quas sacͣ scͥpt᷑a
ꝯdempnat dicens si enim tantum potuerunt ꝯ¬
sare ut possent estimare scłm: qͦmodo eiꝰ dñm
cencium. mores. actus. euenta. p̃dicere. magnus
error et magna demencia ẽ. ⁊ apud eos quidẽ
qui talia dediscenda didicerũt: sine ulla dubõe
refellit᷑ hec suꝑsticio¶ Constellatõnes .ti. quas q¬
uocant notatio ẽ syderum. qũo se hẽbant cum¬
mille nasc̾et᷑. de quo isti miseri amiseriorib.ꝯ
sulunt᷑ Fieri aut̃ pt̃ ut aliqri geminui tam se¬
quacit᷑ fundunt᷑ ex utero: ut int̾uallum tp̃ris
uit eos nullum possit app̃hendi ⁊ ꝯstelatõnũ
mimeris annotari. Unde̾ ncc̃e ẽ nõ nulla̾s ge¬
miuos easdem hĩe ꝯstellatõnes. cum paria reꝵe

Expanded text:
voluit; et est certus motus illorum, quo tempora disvoluit; et est certus motus illorum, quo tempora distinguuntur atque variantur. Quem motum notare, cum quisque nascitur, quo modo se habeat, facile est, per eorum inventas conscriptasque regulas, quos sancta Scriptura condemnat, dicens: Si enim tantum potuerunt scire, ut possent aestimare saeculum, quomodo ejus Dominum centium mores, actus, eventa praedicere, magnus error et magna dementia est. Et apud eos quidem qui talia dediscenda didicerunt, sine ulla dubitatione refellitur haec superstitio. Constellationes enim quas vocant, notatio est siderum, quomodo se habebant cum ille nasceretur, de quo isti miseri a miserioribus consuluntur. Fieri autem potest, ut aliqui gemini tam sequaciter fundantur ex utero, ut intervallum temporis inter eos nullum possit apprehendi, et constellationum numeris annotari. Unde necesse est nonnullos geminos easdem habere constellationes, cum paria rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
enim mirandum est cum eciam ꝓpiorib re¬
centioribq temporib sidus ꝙ appellamꝰ luci¬
fernm honori ⁊ noĩ cesaris romani dicare co¬
nati sunt. ⁊ fortasse fcm̃ eẽt atq isset ĩue¬
tustatẽ: nͥ auia eiꝰ uenꝰ p̃ocupasset: hoc noĩs
p̃dium: neq iure ullo ad heredes trahic̾et quod nũ¬
qmͣ uiua possed̾at: aut possidendum petiuerat.
slam uͥ uacabat locus neq alicuiꝰ pͥoꝵ mortuoꝵ
proqłicili enmi ⁊ sextili mensib iuliũ atqmie
augustum uocamꝰ. Se honorib hominũ iulii
cesaris et aug̾ti cesaris nũcupatos. ut facile qui
uoluerit intelligat. eciam illa sẏdera pͥus sine his
nominib celo uagata esse. mortius aut ilł qͦꝵ
honorare memoriam uł coacti sunt hoĩes regia
p̾tate uł placuit humana uanitate noĩa eoꝵ
ĩponentes syderibꝰ eos ip̃os sibi mortuos ĩcelum
leuare indebant᷑ss quodl uocet᷑ ab hõĩb. sunt g¬
tam̃ sẏdera que deus iustituit. et ordinauit ut

Expanded text:
andum est, cum etiam propioribus recentioribusque temporibus, sidus quod appellamus Luciferum, honori et nomini Caesaris Romani dicare conati sunt. Et fortasse factum esset atque isset in vetustatem, nisi avia ejus Venus praeoccupasset hoc nominis praedium; neque jure ullo ad haeredes trajiceret, quod nunquam viva possederat aut possidendum petiverat. Nam ubi vacabat locus, neque alicujus priorum mortuorum Pro quintili enim et sextili mensibus, Julium atque Augustum vocamus, de honoribus hominum Julii Caesaris et Augusti Caesaris nuncupatos; ut facile qui voluerit intelligat etiam illa sidera prius sine his nominibus coelo vagata esse: mortuis autem illis quorum honorare memoriam vel coacti sunt homines regia potestate, vel placuit humana vanitate, nomina eorum imponentes sideribus, eos ipsos sibi mortuos in coelum levare videbantur. Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen sidera, quae Deus instituit et ordinavit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯferens ⁊ agnoscens ⁊̃ ĩ litt̃is sacris suꝑsticiosa
figmenta repudiet. doleatq homines atq
taueat: qui cognoscentes dm̃ nõ ut deum:
głificau̾nt aut gr̃as egerunt. s euamierũt ĩ
cogitatõib suis. ⁊ obscuratum ẽ insipiens cor

Expanded text:
fitens et agnoscens, etiam in Litteris sacris superstitiosa figmenta repudiet; doleatque homines atque caveat, qui cognoscentes Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis, et ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte cõcordamꝰ cũ adu̾sario. cum illo scimus
⁊ uia. t̃ tota saĩtas ⁊ nlła ĩ digencia ⁊ nlła fati¬
gatõ aderit corꝑi.⁊ corruptibile ħ temꝑe
atq ordine suo quo resur̾ cõ carnis fu̾t᷑a
. induetur ĩ corruptõne. ñ mir̃ aut̃ sih
dabit᷑ hiis qui ĩ cogͥtõne sola ut u̾itatẽ amãt.
⁊ ĩ actõe solã pacẽ ⁊ ĩ cor᷑ solã sanitatẽ. ħ eĩ ĩ eic
ꝑficiet᷑. post hanc uitam. ꝙ ĩ hac uita plus
ut exͣ eã uisibłia mag̃ appetãt quib ad ꝯspi̾¬

Expanded text:
concordamus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori; quia corruptibile hoc, tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem, si hoc dabitur iis qui in cognitione solam veritatem amin actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis enim perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad con
Abbreviated transcription (Latin):
dĩant. cum istis sordib uiscoq reuolare. slam
tiunto uicõ curiositatis ĩ ꝑcunctandis demoĩb
quo isti max̾ tum quib nũc agit᷑ pagani
iplana salute renocant᷑. qr nimis piule ẽ¬

Expanded text:
dixerant, cum istis sordibus viscoque revolare. Nam dixerant, cum istis sordibus viscoque revolare. Nam tertio vitio curiositatis in percunctandis daemonibus, quo isti maxime, cum quibus nunc agitur, Pagani a christiana salute revocantur, quia nimis pue
Abbreviated transcription (Latin):
Iignoscant quid int̾sit int̾ paucoꝵ timidas
hucauas ⁊ manifestam salutẽ correctõmq
populoꝵ. illi .i. si reminiscerent᷑ quoꝵ isti no¬
miuib głiant᷑. ⁊̃ ĩuenirent refertas eccłia tẽ¬
pla deserta acupiditate bonoꝵ temꝑaliũ atq¬
asfluciciũ ad spẽm uite et̃ne. ad bona spĩtalia
⁊ intelligibilia uocari. ⁊ curre hũanũ genꝰ di¬
fent. fortasse si tales eẽnt quales fuisse memo¬
rantur. ħ sunt que nos ꝑsuad̾e popłis ñ ausi
sumꝰ. ⁊ eoꝵ pociꝰ ꝯsuetudini cessimꝰ: qmͣ illos
inr̃im fidemi uolũtatẽq trilduximꝰ. ita si hãc
utam illi uiri nob̾tum rurgꝰ agere potuissẽt.
uid̾ent ꝓfcõ cuiꝰ auctoritate facilius consułet᷑
hominib ⁊ paucis mutatis u̾bis atq sñuis
tonici fecert̃. aut si ħ nõ fatent᷑ nec fac̾ent
isuꝑbia ⁊ ĩ inuidia remanẽtes nescio utt̃ po¬
seut ad ea ip̃a que appetenda ⁊ desid̾anda eẽ

Expanded text:
agnoscant quid intersit inter paucorum timidas agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus tonici fecerunt. Aut si hoc non faterentur neque facerent, in superbia et invidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse
Abbreviated transcription (Latin):
uatin aꝑte suacet᷑ ꝙ appetit aĩtenis au̾sio ⁊ su
uim deum ũmq conũsio ut cotidie ꝑ unũ¬
sum e dem humanũ genꝰ una pene uoce res¬
boisteat sursum cor hr̃e se ad dñm. quid adh
obatamꝰ crapulam hest̾nam ⁊ ĩmortius pe¬
aidosb diuiuna eloquia ꝑscͥtamur./ Si qñ audem
ad dispͥutatõm uenitur. placonico noĩe hora
ꝙancia qmͣ pectus uero plenũ magis hr̃e
cestimꝰ qui g᷑ sensibilẽ istum mundũ ꝯtẽ¬
qnere. ⁊ animã uirtute purgandam sũmo
ao subit̾e. atq subiung̾e: uanũ aut malũ ꝓu¬
ant alia rõne refellendi sunt. Si tam̃ cũ huc
dignuĩ est disputat᷑e. Qui autem bonũ ⁊ appe¬
dendum fatent᷑ cognostant deum ⁊̃ cedant
des ꝑ qm̃ ppłis iam om̃ĩb hec credenda ꝑsuasa
sunt᷑. quod utiq ab ip̃is fi̾ent si tam̃ uałent
aut si nõ fieret cͥmen ĩuidencie uitare ñ pos¬
gent. Ergo cedant ei a quo fc̃m est. nec cͤiosica¬
⁊ aut inaui iactancia impediant᷑ quo minꝰ

Expanded text:
aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem rebelles eẽ arbitrant᷑. offensi aut̃
quibdam reb ⁊ rursum quibdam delectati
nõ eaum quib offendunt᷑ : s eaꝵ quib dełc
tant᷑ uolunt ẽẽ auctorem deum. ⁊ cum con¬
suetudinẽ uince̾ nequeũt iam carnalib la¬
queis irretiti duas animas ẽẽ ĩ uno corpore/
estimant. unam de deo que nat᷑alit̾ ħ sit ꝙ ip̃e
alt̾am de gente tenebraꝵ qmͣ deus nec ge¬
nu̾it. nec fecerit. nec ꝑtułit. nec abiec̾it. s
que suam uitam suam t̾ram suos fecus ⁊
iimalia suum pꝰtͤmo regnũ hu̾it ingeni¬
tumq pͥncipium. S quod̾ temꝑe adu̾sus de
catholica tuta sit. ⁊ qũo ñ ꝑturbent animũ
ea quib ꝯmoti hoĩes ĩ eoꝵ cedunt sñiam rõ¬

Expanded text:
invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, tantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deucatholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, ra
Abbreviated transcription (Latin):
eres isto diuine ꝓuidencie bñficio. Ex hiis .i. hõi¬
sus hecici fiunt᷑. qui eciam si ẽẽnt ĩ eccłia. ni¬
hdominꝰ errarent. Cum autem foris sunt płi¬
rum ꝓsunt. Non uerũ docendo quod nescuint.
sec᷑ a uerum̃ q̃rendũ carnales ⁊ ad uerum
apientum spitales catholico excitando. ẜunt
nifesti nõ fiunt int̾ nos quam diu imꝑicie
nr̃e tenebris delectati. dormire maluimꝰ qm
urnc̃ u̾itatis intueri. Qͣ ꝓpt̃ multi ut uideãt
ant᷑ utamur ergo ec̾iam heticis ñ ut eoꝵ ⁊̃
appbemꝰ errores. s ut catholicam disciplinã
ꝓdu̾suc coꝵ insidias asserentes. uigilanciores
⁊canciore s simꝰ ⁊̃ si eos ad salutem respond̾e
nõ possumꝰ credo autem ad futur̃ deum. ut
ip̃i scͥptura p̃cedente pietate legentib boĩs
ñ adu̾sus unam aliquam: set adu̾sus om̃s
p̃uas ⁊ falsas opĩones possit ualere. Contͣ
o tam̃ poss potissimũ instituta qui duas
naturas uł sub̾as singulis pͥncipiis as u̾sus

Expanded text:
 isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiam, si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitando. Sunt nifesti non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut itantur. Utamur ergo etiam haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiamsi eos ad salutem revocare  16. Credo autem affuturum Deum, ut ista scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
redire correcti. Iam uero cũcta spectała ⁊ oĩs
om̃is ꝑuenire se cuꝑe ꝯfitet᷑ cũ uehem̃ter
iudicat. ip̃m deniq p̃stigiatorem nicħ aliul
qmͣ falłam ꝓfitencẽ diligentẽ intuẽt᷑ ⁊ call¬
tissĩe obĩuãt. ⁊ si eludunt᷑. qr sua nõ poffũt
illiꝰ delectant᷑ scĩa qui eos eludit. Nã ⁊ a ille ne
eiia tephend̾it maiorem illo landem se mereri
piras. nõ ob alud. nͥ qr recipi falliq nõ potuit.
prantem młtis aꝑtus sit non ille iaudatur
s andent᷑ cetͥi. qr talia tephendẽ neq̃unt. Ita¬

Expanded text:
redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omredire correcti. iam uero cuncta spectacula et omomnis peruenire se cupere confitetur, cum uehementer judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille neum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequ
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ huic nocebit. quis hũc subiũgabit: ho
s cum subtrahũt᷑ agnoscit utr̃ eũ nõ ceꝑint¬
ando ad iñ ꝑuenit ꝙ cũ dolore amissurꝰ ẽ. ⁊
uincit cũ uinci uideat᷑. quisqͥs cedendo adid
ꝑuenit ꝙ nõ amittit ĩuitꝰ. Quẽ gͦ delcãt
lib̾tas ab amore mutabłiũ rer̃ liber ẽẽ appet
⁊ ꝙ̃ regnare delcãt uni oũun regnatoꝵ deo.
subditꝰ hẽat. plus diligendo .ii. qmͣ se ip̃m. ⁊ ħ
ẽ ꝑfecta uisticia qͣ pociꝰ pociora ⁊ minꝰ minora
diliguꝰ. sapientẽ aĩam atq ꝑfcãm talẽ dili¬
sapĩam. nec fiet qͥsꝙͣ quał cupit eẽ. nͥ se od̾it
quał est. s donec ad sapĩam ꝑfccõnemiq ue¬
mat᷑. eo aĩo ferat stulticiã ꝓxuui quo suam
ferret si stultꝰ eẽt ⁊ amaret sapĩam Qua pp̃t
si et ip̃a suꝑbia uere lib̾tatis ⁊ u̾e regni umbͥ
est. eciã ꝑ ip̃am nos ꝯmemorat diuina ꝓui¬
dencia quid significemꝰ uiciosi uł qͦ debeamꝰ

Expanded text:
is huic nocebit? quis hunc subiugabit? homosed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperintperando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligenerfecta justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus. Sapientem animam atque perfectam talem dilisapientiam; nec fiet quisquis qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset, et amaret sapientiam. Quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
tam eqͣlitatis legem iudicent᷑ ꝯuenire motꝰ
sibi pedum currentis formice ⁊ scd̃mo eam
gradientis elephantis quis eam dubitet locoꝵ
in t̾uallis ac tempoꝵ nec maiorẽ nec minorẽ
cum potencia suꝑet omĩa Hec aut̃ lex om̃iũ
aitiũ cum sit oĩo in ꝯmutabił mens u̾o hu
mana cui talem legem uid̾e ꝯse̾ssum mu
tabłitatem pati possit erroris satis apꝑet
supͣ mentẽ nr̃am eẽ legem que u̾itas dr̃
nec iam illut ambigend̾ est. in ꝯmutabilẽ
naturã que supͣ animã rõnalem sit dm̃¬

Expanded text:
tam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutmana, cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem natura
Abbreviated transcription (Latin):
qua scͥbamꝰ alia qua deleamꝰ a fabro fcũs est.
⁊ ĩ suo gen̾e pulcher ⁊ ad usum nr̃m aꝯmo¬
datꝰ. at si quispiam ea ꝑte scͥbere qua deletur
t̃ ea uelit delere qua scribit᷑ nlło modo stilũ fe
aut sol malũ erit. aut ocłi nullo modo sũt .it.

Expanded text:
qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus: at si quispiam ea parte scribere, qua deletur, et ea velit delere, qua scribitur, nullo modo stilum malaut sol malum erit, aut oculi? Nullo modo, sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
ena ex ip̃o sunt que ꝑ se ip̃a possũt uiciari. qr
setat sũia ⁊ intima u̾itas. Ita homo de ꝑa¬
esso in hoc scłm depulsus est .i. ab et̾nis ad tẽ¬
porala. a copiosis ad egena. a firmitate ad ĩ¬
pna nõ ergo a bono sub̾ali ad malum su¬
mꝰ ab carnale. abono intelligibłi ad bomĩ
ensibile a bono sũmo ad bonũ infimũ.
Est ꝙͣ ꝗdd̾am bonũ euod si diligit anima rõ¬
halisꝰ peccat qr infͣ᷑ illi mordinatũ est. Qie
ip̃m pcc̃m malũ ẽ. non ea sub̾a que p̾can¬
do diligitur. Non ergo arbor illa maalũ est.
que ĩ medio ꝑadisi plantata scribit᷑. s diuini
p̃cepti transgͣssio que cum ꝯseqñtem habet
uistamq tampnatõm ꝯtingit ex illa arbo¬
re que contͣ uetitum tacta est dinoscencia
boni ⁊ mali. qr cum suo pcc̃o anima fu̾it ĩ¬
modo malũ ꝙ cauendo non didicit: discit sen
malũ est uoluntaria p̃cipitatõ ĩ aquam ⁊ su¬
sfocntõ ꝙͣ mersus patit᷑. stilus ferreus alia ꝑce

Expanded text:
pso sunt, quae per seipsa possunt vitiari, quia vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum expulsus est, id est ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma: non ergo a bono substantiali ad malum sunum carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile: a bono summo, ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima ratalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit immodo malum, quod cavendo non didicit, discit sentmalum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio, quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte,
Abbreviated transcription (Latin):
ad naturam suam ⁊ eẽnciam ea que deficiunt .
qr̃ deficuit quia mutabilia sunt. qr̃ nuitabsu
sunt. qr nõ sũme sũt. qrͣ non sunt quia infi̾ora
sunt eo a quo fcã sunt. quis ea fecit. qui sũme ẽ.
nichilo. qm̃ quicqͥd ẽ quantulac̃q spẽs sit nõe
eciam de forma dici põt. neq enĩ frustra tam spe¬
ciosissimũ quã ⁊̃ formosissimũ in laude ponit᷑
id g᷑ ẽ unde fecit deus om̃ia quod nullam spẽm
nichil. Nam illud quod in comꝑatione ꝑfc̃õꝵ
informe dr̃ si ht̃ aliquid forme ꝙͣuis exiguum
ꝗͣuis inchoaitum non dum ẽ nicħ ac ꝑ hoc id qͦ¬

Expanded text:
ad naturam suam et essentiam ea quae deficiunt, ad naturam suam et essentiam ea quae deficiunt, re deficiunt? Quia mutabilia sunt. Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. nihilo. Quoniam quidquid est, quantulacumque specie sit necesse etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem ud quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum informe dicitur, si habet aliquid formae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est ni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sub eod̾ uno deo ꝯpedite młcitudini ĩ¬
posita erant. ab actione remota sunt ĩ fide
atq int̃pretatõne manserũt. Ita nec seruiłr
alligant᷑ ⁊ ix̃cent. lib̾alit̾ animũ Quisq at¬
ideo negat. utrũq testamãto ab uno deo ẽ.
posse quia ñ eisdem sacͣm̃tis tenet᷑. ppꝰ nr̃¬
quib uidei tenebant᷑ uł adhuc tenẽt᷑ põt dr̃e
non posse fiꝰ. ut unꝰ pr̃familias iustissimꝰ u¬
nũ imꝑet eis quib seruitutẽ duriorem utilẽ
indicat aliuo eis quos infilioꝵ gradũ ad optarea
ad unum deum utͣq ꝑtiñe põt. qui hoc pistae.¬
turbari si unus medicus alia ꝑ mĩstros ĩ becs
eadem maneat neq ullo pacto ip̃a mutet᷑ pcb¬
nr̃a ualitudo ita diuina ꝓuidencia cum sit ip̃aoio
in cõmutabił. mutabili tam̃ c̃ature uane lus¬
uenit. ⁊̃ ꝑ diu̾sitate m̃broꝵ alias alia uibet aut u¬
tat ut auicio unde mors incipit ⁊̃ ab ip̃a morte

Expanded text:
hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imhoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt; ita nec seruiliter alligant, sed exercent liberaliter animum. Aideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur phuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutenostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit; et pro diversitate morborum aliis alia jubet, aut vetat: ut a vitio, unde mors incipit, et ab ipsa morte,
Abbreviated transcription (Latin):
dcãm pcc̃oꝵ siuie ad hoĩs lib̾atõnem qmͣq fa¬
cile corpꝰ anime seruiat cum ip̃a seruiat deo.
qmͣ põt. set eciam nullo malo asficit᷑ quod fĩ
naturał xpĩanis minꝰ intelligentib plera fi¬
de digna. intelligentib aut̃ om̃i eriore p᷑gata.
¶Iam uero ip̃e tociꝰ doctne modus ꝑtim aꝑcis¬
simꝰ ꝑtim similitudinib indictis infcĩs. in
sacͣmentis om̃em instructionem anime ex̾cita
tionemq acomodatꝰ. quid aliud qmͣ rõnalis
exp̃o ad ea dirigitur que aꝑtissime dc̃a sunt. Et
si ea tantũ eent que facissime intelligunt᷑ nec
Nũt uero qm̃ pietas timore inchoat᷑ caritate
lege multis sacͣm̃tis honerabat᷑. hoc enĩ utile
talib erat ad desid̾andam gr̃ãm dei. que ꝑ ꝑ
pħas uentura canebat᷑. que ubi uenit ab ip̃a
dei sapĩa hoĩe assumpto quo ĩ libatõne uocati
modis contin̾ent. mlt̾a uero que ppło hebreo

Expanded text:
dictam peccatorum siue ad hominis liberationem quamque fadictam peccatorum siue ad hominis liberationem quamque facile corpus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. m potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod finaturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omtionemque accommodatus quid aliud quam rationalis dum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritatlege multis sacramentis onerabatur. hoc enim utile talibus erat ad desiderandam gratiam dei, quae per prophetas uentura canebatur. quae ubi uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati tudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo,
Abbreviated transcription (Latin):
satellites uolunptat̃ diuicias ꝑnicõse ppłi a¬
ppetebant. pauꝑ ẽẽ uoluit honorib ⁊ ĩꝑiis
inhiabant. rex fi̾ noluit. Carnales filios mag
nũ boñ putabãt. talem ꝯuigiũ ꝓlẽ¬
q contẽpsit. ꝯtumelias sr̃ bissime hor¬
rebant om̃e genꝰ ꝯtumeliaꝵ sustinuit
ĩuirias incollerabiles ee arbitrant᷑. que ma¬
ior iniuria qm iustum ĩnocentẽq dampnan. Do¬
lores corporis excecrabant᷑ flagellatꝰ atq tͧcifixus
est. Mori metuebant morte multatꝰ. Ignomini¬
osissimũ mortis genꝰ putabant crucẽ crucifixꝰ ẽ.
om̃iaq hr̃e cupientes non recte uiuebamꝰ caten¬
do uile fecit. ꝯm̃ia q uitare cupientes ab studio
pccm̃ ꝯmutti põt. nisi dum appetunt᷑ ea que
ip̃e contẽpsit. Aut fugunt᷑ que ille sustinuit
uero eius amortuis ncħ hom̃is ꝑire nature
cum om̃ia salua sunt deo satis uidicauit. ⁊ ꝙͤ¬
admod̾ cuncta seruiant c̾atori suo siue ad uin¬

Expanded text:
Satellites voluptatum divitias perniciose populi aSatellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnanum bonum putabant: tale coniugium prolemque contemsit; contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uin
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est ⁊ hĩtauit ĩ nob̾. Ita enĩ demõstͣuit
tatem corꝑeisq sensib deditꝰ qmͣ excelsum
temꝑato. set hom̃ib ĩ uero hoĩe aꝑꝑuit. ip̃ã
enĩ natura suscipienda erat. qr lib̾anda. Et
ne quis forte sexus a c̃atore suo se contẽptũ
putaret uirum suscepit natũ ex femina ẽ.
Nchil egit ui. set omĩa suadendo ⁊ mouendo
Uet̾e quippe seruituce tͣnsacta tempꝰ libtatis
illux̃at. ⁊̃ oportune iam hoĩ suadebat᷑ atq sa¬
lubrit̃ quam lib̾e eẽt c̃atus arbitͥo. miracłis
conciliauit fidem deo qui erat passione hõi
qm̃ gerebat ita loquens ad turb̾as ut deus
nunciatam sibi matrem negauit. ⁊ tñ u̾
erat. doct̾na enĩ deus apparebat. etatib hõ.
tem a quam ĩuinũ ꝯu̾sur᷑. ut deus dicit
recede ame mulier. michi ⁊ tͥ quid ẽ ñ dũ
uenit hora mea. cum aut̃ uenisset hora ut
homo moreret᷑ de cruce cognitam nir̃em
ꝯmendauit discipło qm᷑ p̃ cet̾is diligebat.

Expanded text:
 Ita enim demonstravit tatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum temperato — sed hominibus in uero homine apparuit. ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est. nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendouetere quippe seruitute transacta tempus libertatis inluxerat et opportune iam homini suadebatur atque salubriter quam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, passione homiquem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit : et tamenerat . Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavit discipulo, quem prae caeteris diligebat .
Abbreviated transcription (Latin):
ue occone siue ueritate xp̃c annuntietur. ⁊ in
hoc gaudeo. s ⁊ gaudebo. Quib omnibus con¬
sideratis. puto me non temere dicere. alio ita
esse in domo dei. ut ip̃i etiam sint eadem domꝰ
dei. que dr̃ edificari suꝑ petram. que uinca co¬
lumba appeslatur. que sponsa plilcra sine ma¬
cula ⁊ ruga. ⁊ ortus condusus. fons signatus.
puteus aque iuue. paradisus cum fructu pomo¬
rum. Que domus ⁊ claues accepit. ac potestatẽ
soluendi ⁊ ligandi. Hnͣc domum si quis corri¬
pientem corrigentemq comtempserit. sitt
dr᷑ domune dilexi decorem domus tue. ⁊ locum
habitationis glorie tue. ⁊ qui habitare facit

Expanded text:
ue occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in ue occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Quibus omnibus consideratis puto me non temere dicere alios ita esse in domo dei, ut et ipsi etiam sint eadem domus dei quae dicitur aedificari super petram, quae unica columba appellatur, quae sponsa pulchra sine macula et ruga et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. paradisus cum fructu pomorum, quae domus etiam claues accepit ac potestatem soluendi et ligandi. hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, sit tdicitur: domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae, et: qui habitare faci
Abbreviated transcription (Latin):
multerum granorum ad unatione conges¬
tum. Ppłm nr̃m quem portabat uidicat adu¬
natum. ⁊ qñ sanguinem suum uinum ap-¬
pellat de botris atq acinis plurimis expressũ.¬
atq in unum coactum. gregem item nr̃m sig¬
nificat commixtione ad unate multitudinis
copłatum. Hec uerba beati cỹpriam indieãt
mum ex unanuis ⁊ concordib constare
affirmauit. ⁊ docuit testimonio ꝓpħ̃ico. ⁊ sig¬
nificatione sacramentorum: in qua utiq
non erant illi inuidi. ⁊ sine caritate maliuo¬
li: qui tñ baptirant. Ex quo apparet ⁊ meis
ẽẽ posse att ab eis dari posse. sacramentum
xͥ qui non sunt in ecc̃a xp̃i. in qua non nͥ una¬
numes ⁊ concordes hĩtare cyprianus ip̃e testa¬
tur. Nen enim saltem hoc dici potest. tunc bap¬
tirare posse cum latent. Qm̃ illi paulum a pos¬
tolum non latebant. quo in epła sua ueracis¬
simus testis notat. ⁊ gaudere se dicit. qm̃ et

Expanded text:
multorum granorum adunatione congesmultorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinisplurimisexpressumadque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum.haec uerba beati Cypriani indicant mum ex unanimis et concordibus constare adfirmauit et docuit testimonio prophetico et significatione sacramentorum; in qua utique non erant illi inuidi et sine caritate maliuoli, qui tamen baptizabant. ex quo apparet et in eis esse posse adque ab eis dari posse sacramentum Christi qui non sunt in ecclesia Christi, in qua non nisi unanimes et concordes habitare Cyprianus ipse testatur. neque enim saltem hoc dici potest tunc baptizare posse cum latent, quoniam illi Paulum apostolum non latebant quos in epistula sua ueracissimus testis notat et gaudere se dicit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtant ꝓculdubio non habitabant mer̃ca
annuntiabant. Quo ip̃e intelligit non he¬
retico uel scismatice a paulo apło conme¬
morato. S falsos fr̃es cum illo interius cõ¬
uersantes. Qui certe baptitare non debe¬
bant. quia in ecẽa non hĩtabant. inqua
ip̃e dicit non hĩtare nͥ unanunes ⁊ concor¬
des. Nisi forte quisqmͣ sic abhorret auero.
ut dicat concordes ⁊ unanimes fuisse mui¬
dos. ⁊ maliuolo. ⁊ sine caritate contentioso.
⁊ tñ baptirabant. nec eorum ista detestada
et dispensabatur. aliqua ex parte munie¬
bat atr iuolabat. Totum sane ip̃m locum
in eadem ad magnum epła positum opere
pretium est ꝑtractare. Quem ita contexiut
et dicente. Deus qui in h̃itare facis unani¬
mes in domo. deniq unanimitate ⁊ anos
firma sibi atq inseparabili caritate cõnexos.
eciam ip̃a dominica sacrifitia dedarant. Nã
qñ dominus corpus suum panem uocat den

Expanded text:
habitant, procul dubio non habitabant in ecclhabitant, procul dubio non habitabant in eccladnuntiabant, quos ipse intellegit non haereticos uel schismaticos a Paulo apostolo commemoratos, sed falsos fratres cum illo interius conuersantes. qui certe baptizare non debebant, quia in ecclesia non habitabant in qua ipse dicit non habitare nisi unanimes et concordes; nisi forte quisquam sic abhorret a uero, ut dicat concordes et unanimes fuisse inuidos et maliuolos et sine caritate contentiosos. et tamen baptizabant nec eorum ista detestanda ctabatur et dispensabatur, aliqua ex parte minuebat adque uiolabat. Totum sane ipsum locum in eadem ad Magnum epistula positum operae pretium est pertractare, quem ita contexuit: et dicente: deus qui inhabitare facit unanimes in domo\'. denique unanimitate christianos firma sibi adque inseparabili caritate conexos etiamipsadominicasacrificiadeclarant. nam quando dominus corpus suum panem uocat de
Abbreviated transcription (Latin):
datam. qnͣta potuimus diligentia ꝑtractaui¬
mus. ⁊ quod hic dixit meminerimus dici
posse de omnib iniqurs. quos ⁊ in catholica
esse ip̃e testatur. ⁊ baptismum hr̃e ⁊ dare
nemo nr̃m ambigit. Illi enim ad ecc̃am qui
de parte diaboli ad xp̃m tnͣseunt. ⁊ edificant
suꝑ petram. ⁊ incorporantur columbe. ⁊ in
orto conduso ⁊ fonte signato minuuntur.
ubi non sunt omnes qui contra xͥ precepta
iuuunt. ubi libet esse uideantur. Nam ĩ epłã
qmͣ scripsit ad magnum cum de hcͣ ip̃a re
ageret satis aperte q nos ip̃e cominonuit.
in qualibet societate oporteat intelłigi ec¬
ecc̃am. Ait enim. de quodan loquens ali-¬
enus fiat ⁊ꝓphanus dominice passionis ac
dominice unitatis inmicus. non hĩtans ĩ
cordes atqz unanimes h̃tant. Quid esꝰ hic
dicimus paululum aduertant. qui nobis
de cypriano uolunt p̾scubere. Si enim in ec¬
clesiam xͥ non nͥ concordes atq unanimes

Expanded text:
datam, quanta potuimus diligentia pertractavidatam, quanta potuimus diligentia pertractavimus? Et quod hic dixit, meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in Catholica esse ipse testatur, et Baptismum habere et dare, nemo nostrum ambigit. Illi enim veniunt ad Ecclesiam, qui de parte diaboli ad Christum transeunt, et aedificant super petram, et incorporantur columbae, et in horto concluso et fonte signato muniuntur; ubi non sunt omnes qui contra Christi praecepta vivunt, ubilibet esse videantur. Nam in epistola quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque ipse nos commonuit, in quali societate oporteat intelligi Ecclesiam. Ait enim, de quodam loquens: Alienus fiat et profanus dominicae pacis, ac dominicae unitatis inimicus, non habitans in cordes adque unanimes habitant. quid ergo hic dicamus, paululum aduer- \' tant qui nobis de Cypriano uolunt praescribere. si enim in ecclesia Christi non nisi concordes adque unanimes
Abbreviated transcription (Latin):
diuersum sentiret amouentes. s quolib
modo dixerit. non magnoꝑe uerba hec re¬
fellenda sunt. Terte enim non cõmunicet
hereticus. nisi ecͣcstico beneficio baptismo
baptiratus. Constat aũt ecͣesticum esse
baptismum. ⁊̃ aput hereticos uerbis eu̾u¬
ngelicis consecratum. sicut ip̃m euunge¬
licum eccͣsticum est. nec ad eorum pertinet
ꝑuersitatem . S utiq suam retinet sancti¬
tatem. Iuniuis aneapoli dixit. ab eo ꝙ se¬
mel censuimus non recedo. ut heretico ad
ecc̃am uenientes baptiremus. Hic quia
nullam rõnem uel testimonium scriptu¬
rarum acculit. dui nos tenere non debet.
Typrianus a cartagine dixit. Meam sen¬
tentiam plenissime exprimit epła que
ad uibaianum collegam nr̃m scripta est
hereticos setundum euungłicam et apłicã
attestationem ad uersarios xp̃i ⁊ antixp̃os¬
appellatos. qñ ad erc̃am ueneriit unico
Quid aliud hic disputandum est qñ ip̃am cu¬
us mentionem facit epłam ad ubaianum

Expanded text:
diuersum sentiret amouentes. sed quolibet diuersum sentiret amouentes. sed quolibet modo dixerit, non magnopere uerba haec refellenda sunt. certe enim non communicet haereticus nisi ecclesiastico baptismo baptizatus. constat autem ecclesiasticum esse baptismum etiam aput haereticos uerbis euangelicis consecratum, sicut ipsum euangelium ecclesiasticum est nec ad eorum pertinet peruersitatem, sed utique suam retinet sanctitatem. Iunius a Neapoli dixit: Ab eo quod semel censuimus non recedo, baptizati uenientes ad ecclesiam baptixemus. Hic quia nullam rationem uel testimonium scripturarum adtulit, diu nos tenere non debet. Cyprianus a Karthagine dixit: Meam sententiam plenissime exprimit epistula, quae ad Iubaianum collegam nostrum scripta est, haereticos secundum euangelicam et apostolicam contestationem aduersarios Christiad Ecclesiam venerint, unico istiani. 97. Quid aliud hic disputandum est, quando ipsam, cujus mentionem fecit, epistolam ad Jubaianum
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ est. Licteus a gemellis dixit. Eletus ce¬
cum ducat. ambo inferieam cadunt. cũ
ergo hereticos constet. non posse illumina¬
re quemquam. ut pote cecos. baptisma e¬
orum non ualet. Nec uoz dicuus ualere
ad salutem qmͣdui heretici sunt. sicut et
illis homicidis quamdui oderunt. Nam
⁊ ip̃i intenebris sunt. ⁊ si quis eos sequi¬
tur simul in foueam cadunt. Nec iõ tam̃
baptismum uel non hñt uel non tradunt.
Natalis aboea dixit. Tam ego presens qmͣ
pompeius sabratensis. qmͣ etiam diega
liptimagnensis. qui michi mandauerũt.
corpore quidem absentes.sp̃cu presentes.
censemus quod et college nr̃i. quod hereci¬
ci communicationem hr̃e nobiscum non
possunt. nisi eccͣstico baptismo baptitatin
fum̃it. Commnunicationem credo eam dic̃.
que pertinet ad columbe societatem Nani
in ꝑticipatione sacramentorum ꝓcul dubio
communicabant eis. neminem uidican¬
tes. aut auire communionis aliquem si

Expanded text:
dictum est. Litteus a Gemellis dixit: Caecus caedictum est. Litteus a Gemellis dixit: Caecus caecum si ducat, ambo in foueam cadunt. cum ergo haereticos constet non posse inluminare quemquam utpote caecos, baptisma eorum non ualet. Nec nos dicimus ualere ad - salutem quamdiu haeretici sunt, sicut et illis homicidis quamdiu fratres oderunt. nam et ipsi in tenebris sunt et si quis eos sequitur, simul in foueam cadunt; nec ideo tamen baptismum uel non habent uel non tradunt. Natalis ab Oea dixit: Tam ego praesens quam Pompeius Sabratensis quam etiam Dioga Leptimagnensis qui mihi mandauerunt corpore quidem absentes, spiritu praesentes, censemus quod et collegae nostri, quod haeretici communicationem habere nobiscum, non possunt, nisi ecclesi-astieo baptismo baptismo fuerint. Communicationem credo eam dicit quae pertinet ad columbae societatem. nam in participatione sacramentorum procul dubio communicabant eis neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si
Abbreviated transcription (Latin):
tia bona. ⁊ fide non ficta. quia autem eius
hẽbant agnoscitur et sine ulla contumelia
suscipitur. sicut in ad ultera deus agnoscit.
dona sua. etiam cum illa sequitur amatoreᷤᷤ
suos. quia fornicatione correcta cum ad casti¬
tatem conuertitur. non dona illa culpantur.
⁊: ip̃a emendatur. sicut se autem posset de¬
fendere cyprianus. S hoc ei iohannis testimo¬
nium obiceretur. qñ talib cominunicabat.
ita se defendant contra quos dr̃. Nam ad is¬
tam questionem ut dixi omnino uonꝑtinz.
Iohannes enun dicit. aliene doctrine homi¬
nib aue non ẽẽ dicendum. Paulus auten
uehementius dicit. Si quis fr̃ nominatur.
int̾ uos ut auarus. aut ebriosus. ⁊ cetera.
cum eiusmodi ne quidem cibum simił
sumere. ⁊ tamen cum collegis fenerato¬
rib. in sidiosis. fraudatoribus. raptoribus.
non priuatam mensam sed dei altare he¬
bat commune cyprianus. Quomodo aũt
hoc defendatur. iam am aliis libris satis

Expanded text:
tia bona et fide non ficta. quod autem eius tia bona et fide non ficta. quod autem eius habebant agnoscitur et sine ulla contumelia suscipitur, sicut in adultera deus agnoscit dona sua etiam cum illa sequitur amatores suos, quia fornicatione correcta, cum ad castitatem conuertitur, non dona illa culpantur, sed ipsa emendatur. sicut se autem posset defendere Cyprianus, si hoc ei Iohannis testimonium obiceretur, quando talibus communicabat, ita se defendant contra quos dicitur. nam ad istam quaestionem ut dixi omnino non pertinet. Iohannes enim dicit alienae doctrinae hominibus haue non esse dicendum, Paulus autem apostolus uehementius dicit: si quis frater nominatur inter uos aut auarus aut ebriosus et cetera, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. et tamen cum collegis faeneratoribus insidiosis fraudatoribus raptoribus non priuatam mensam, sed dei altare habebat commune Cyprianus. quomodo autem hoc defendatur, iam in aliis libris satis
Abbreviated transcription (Latin):
una columba. cum possint qui non sunt ĩ co-¬
lumba cominunit᷑. baptisma tñ hr̃e cõmu¬
niter. Item alius aurelius acilliam dixit. Io
admut̾e eum in domum ur̃am. ⁊ aue illi ne
dixitis. Qui enim dixerit illi ane. cominu¬
nicat fc̃is eius malis. Quomodo admuti ta¬
les temere in domum dei possunt. qui in do¬
num nr̃am priuatam admitti prohibentur.
Aut quomodo cum eis sine erce baptismo
communicare possumus. quib sSi aue tm̃di¬
xerimus. fcĩs eorum malis commnunicamus.
disserendum. qñquidem ad qonem baptismi
qmͣ modo tcͣcamus omnino non ꝑtinet. Ait
enun. Si quis ad noz uenit. ⁊ doctrinam xp̃i
non h̃t̃. Heretici autem relinquentes doctri¬
nam erroris sui ad xͥ doccrinam conuertun¬
tur. ut incorporentur etc̃e. ⁊ ad illam colũ¬
bam incipiant ꝑtinere cuius sacramentũ
hebant. ⁊ iõ quod eius non hẽbant eis dat᷑.
id est pax ⁊ caritas de corde puro ⁊ consciẽ¬

Expanded text:
una columba, cum possint qui non sunt in couna columba, cum possint qui non sunt in columba communiter baptisma tamen habere communiter. Item alius Aurelius a Cillaui dixit: Ioadmittere in domum uestram et haue illi ne dixeritis; qui enim dixerit illi haue communicat factis eius malis. quo.. modo admitti tales temere in domum dei possunt qui in domum nostram priuatam admitti prohibentur? aut quomodo cum eis sine ecclesiae baptismo communicare possumus, qui.. bus si haue tantum dixerimus factis eorum malis communicamus ? disserendum, quandoquidem ad quaestionem baptismi quam modo tractamus omnino non pertinet. ait enim: si quis ad uos uenerit et doctrinam Christi non habet. haeretici autem relinquentes doctrinam erroris sui ad Christi doctrinam conuertuntur, ut incorporentur ecclesiae et ad illam columbam incipiant pertinere cuius sacramentum habebant. et ideo quod eius non habebant eis datur, id est pax et caritas de corde puro et conscien
Abbreviated transcription (Latin):
pii homicide apłis successerunt. Tur ergobap¬
tirant. An qr non sunt foris. d apetra foris
sunt cui claues dominus dedit. ⁊ ubi se edifi¬
is dixit. Non debemus hererico nr̃a presump¬
consecuti. cum iudicii dies uenerit nob̃ impu¬
tent quod ꝑ nos non sunt baptirati. ⁊ indul¬
gentiam diuine gr̃e consetuti. Propt̾ quod
cum sitnt una erc̃a ⁊ unum baptisma. qñ ad
nos conuertuntur. simul cum ecc̃a ⁊ ec̃ce bap
tismum consequantur. Inmo tnͣslati ad petͣm
⁊ columbe sociati accipiant remissionem pee¬
catorum. qm̃i hr̃e non poterant. extra petram
⁊ extra columbam. siue aperte foris sicut he¬
retici. siue tnͣqmͣ uitus sicut perditi catholici.
Quo tñ baptismum sine remissione pẽcorũ
⁊ hr̃e ⁊ dare manifestum est. cum ⁊ ab ip̃is
tales accipiunt qui non in melius commuta¬
ti deum labiis honorant. cor aũt eoꝵ longe ẽ
ab eo. Tñ sic est unum baptisma quomodo est

Expanded text:
pii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo bappii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et ubi se aedifiis dixit: Non debemus haereticos nostra praesumponsecuti, cum iudicii dies uenerit, nobis imputent quod per nos non sint baptizati et indulgentiam diuinae gratiae non consecuti. propter quod, cum sit una ecclesia et unum baptisma, quando ad nos conuertuntur, simul cum ecclesia et ecclesiae baptismum consequantur. Immo translati ad petram et columbae sociati accipiant remissionem peccatorum quam habere non poterant extra petram et extra columbam, siue aperte foris sicut haeretici siue tamquam intus sicut perditi catholici. quos tamen baptismum sine remissione peccatorum et habere et dare manifestum est, cum et ab ipsis tales accipiunt, qui non in melius commutati deum labiis honorant, cor autem eorum longe est ab eo, tamen sic est unum baptisma quomodo est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeat. Honoratus a tucca cdixit. Qum xp̃e ueritas
sit. magis ueritatem qmͣ consuetudinem sequi
debemus. ut heretico qui iõ ad nos ueniunt. qr
foris nichil acciꝑe potuerunt. ecc̃e baptismo n¬
sanctificemus. Et isteattestator est consuetudi
nis. Ubi nos plurimum adunat. quicquid aliud
contra nos dicere uideatur. Non autem iõ ad
nos ueniunt heretici. qr nicħ foris acciꝑunt. s
silium. Hoc itaq existimo ut quicunq exhere¬
si uenerint. sine dubio baptizentur. or ergo
illis quos exspectabat responsum est huic qͦ
Manifesta est sententia domini nr̃i ih̃u xp̃i apo¬
stolos suos monentis. ⁊ ip̃is soł potestatem a
pr̃e sibi datam ꝑmittentis. Quib no successimꝰ
eadem potestate ecc̃am domini gub̃nantes.⁊
credentium fide baptizantes. ⁊ iõ heretici qui nͦ
potestatem foris nec etc̃a xͥ hñt. neminem bap¬
tizare baptismo eius possunt. Numquit ⁊ im¬

Expanded text:
pereat. Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas pereat. Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae baptismo sanctificemus. Et iste adtestator est consunis, ubi nos plurimum adjuvat, quidquid aliud contra nos dicere videatur. Non autem ideo ad nos veniunt haeretici, quia foris nihil acceperunt; sed silium. Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine dubio baptizentur. 83. Quod ergo illis quos exspectabat, responsum est, huic quoManifesta est sententia Domini nostri Iesu Christi apostolos suos mittentis et ipsis solis potestatem a patre sibi datam permittentis, quibus nos successimus eadem potestate ecclesiam Domini gubernantes et credentium fidem baptizantes. et ideo haeretici qui nec potestatem foris nec ecclesiam Christi habent neminem baptizare baptismo eius possunt. Secu