comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os arictũ. Neq enĩ qui ad huc
seruus ẽ sufficit ad talẽ hosti¬
ã magnũ siqͥdem eiẽ. si possit
offerre turturẽ siue columbã
Qui enĩ adhuc seruit subtimo¬
columbino q̃dã cantu satisfa¬
cere. Mercennariꝰ autẽ qͣmuis
petusantiȩ & peauȩ delectatio¬
nis edum anteactum inara dm̃
mactet ne m̃cedem amittat. ñ
facile contingit ut ad holocau¬
stum dñi agnũ agnidm ĩma¬
culatũ manꝰ eius inueniat. Nã

Expanded text:
os arietum. Neque enim qui adhuc os arietum. Neque enim qui adhuc servus est, sufficit ad talem hostiam, magnum siquidem ei est si possit offerre turturem sive columbam. Qui enim adhuc servit sub timocolumbino quodam cantu satisfacere. Mercenarius autem, quamvis petulantiae et pravae delectationis haedum anteactum in ara Domini mactet, ne mercedem amittat, non facile contingit ut in holocaustum Domini agnum agniculum immaculatum manus ejus inveniat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
fferte dño filii dei affer¬
đr nouicii. attendite sicupitiᷤᷤ
ẽẽ filii dei. Uob̃ optiodat᷑. in
ur̃a electione relinqͥt᷑ antran¬
seatis in lib̾tatem filioꝵ. anma¬
neatis insubiectione m̃cẽna¬
rioꝵ anpotiꝰ seruiatis sub cõ¬
ditione seruoꝵ. Qd̾ qͥsq eẽ
eligat. eiꝰ hostia declarat. In le¬
ge p̃cipit᷑. uel docet᷑ aliam eẽ
deb̃e hostiam pͥncipum. aliã
sac̃dotum atq aliã tẽ oport̾e
hostiam pauꝑm. Sic ni fallor
alia hostia conuenit filio. & a¬
lia atq alia mercennario uł
seruo. Sic̃ diu̾sa ẽ conditõ. sic
diffẽns debet ẽẽ oblatio. Affer
lii estis libent̃ facitis. si filii eẽ
cupitis oportet ut libent̾ faci¬
atis. Ne appareatis uacui incon¬
spectu dñi. affeite ñ qͦdlibet qͥ¬
libet. sed filios arietum filii dĩ.
Siqͥs tamꝗͣ ouis adoccisionem
ducit᷑. & sic̃ agnus coram ton¬
dente se obmutescit. & si aꝑit
os suum iste ꝓfecto int̾̃ filios
adnum̃abit᷑ qͥ offeit̃ dño fili¬

Expanded text:
fferte Domino filios arr, novitii: Attendite si cupitis esse filii Dei. Vobis optio datur, in vestra electione relinquitur an transeatis in libertatem filiorum, an maneatis in subjectione mercenariorum, an potius serviatis sub conditione servorum. Quid quisque esse eligat, ejus hostia declarat. In lege praecipitur, vel docetur aliam esse debere hostiam principum, aliam sacerdotum, atque aliam esse oportere hostiam pauperum. Sic, ni fallor, alia hostia convenit filio, et alia atque alia mercenario, vel servo. Sicut diversa est conditio, sic differens debet esse oblatio. Affertlii estis, libenter facitis; si filii esse cupitis, oportet ut libenter faciatis. Ne appareatis vacui in conspectu Domini, afferte non quodlibet quilibet, sed filios arietum, filii Dei. Si quis tanquam ovis ad occisionem ducitur, et sicut agnus coram tondente se obmutescit, et non aperit os suum, iste profecto inter filios annumerabitur qui offerunt Domino fili
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ pot̾o mundareẽas. Quo¬
ciens enĩ ꝓsordib̾ oꝑm inconspec¬
tu tuo defleo manuũ mearũ
macłas lacͥmarũ unda lauare
contendo. Qcqͥd enĩ ꝑculpam
fedat᷑ citoꝑ compunctionis
lauacrũ diluit᷑. Qui uult gͦ
mundas manꝰ hr̃e studeat eaᷤ
assiduis fletib mundare. S
qͥa hoc int̾ bonos meliꝰ agit᷑.
qͦrum exemplis instrumur.
nib adiuuam᷑. lauabo & e¬
go. si int̾ qͦsubet. sed lauabo

Expanded text:
quantum potero mundare eas. Quoties enim pro sordibus operum in conspectu tuo defleo, manuum mearum maculas lacrymarum unda lavare contendo. Quidquid enim per culpam foedatur, circo per compunctionis lavacrum diluitur. Qui vult ergo mundas manus habere, studeat eas assiduis fletibus mundare. Sed quia hoc inter bonos melius agitur quorum exemplis instruimur, nibus adjuvamur. Lavabo et ego non inter quoslibet, sed lavabo
Abbreviated transcription (Latin):
insidiet᷑ in obedientie: Esto sit crim̃ cui
illa penalis gehenna uel gehennalis
pena assignatur. quale queso illd diffi¬
niemꝰ eẽ crimen. quod ueritate iudice
reum t̾m facit iudicio: Nec t̾n diffitebim᷑
ẽẽ reatũ. quod uel hactenꝰ reum statuit.
Qd̃ si reatum ⁊ pecc̾m. Porrõ om̃e pecc̾m
contra dei mandatũ presumit᷑. Qd̃ aut̃
contra mandatũ presumit᷑: in obedien¬
tia dr. Hinc colligit᷑ qd̾ irasci fr̾i ⁊ in¬
obedientia sit & trimen ñ sit. En unũ
inuentũ est monacho leue ac ueniale
pecẽm: qd̾q ñ humani s diuini manda¬
ti statuat trans gressorem. In hoc genere
transgressionis sunt. ñ nulla stultiloqͥa
seu uamiloquia. & queq ociose dicta. Fa¬
cta ⁊ cogitata. huiusmõi enim nunqͣm
nͥ contra mandatũ. & dei mandatum
usurpant᷑. Pecc̃a quippe sunt. & d̾s ꝓ¬
hib& om̃e pecc̃m. & tam̃ uenialia ñ
criminalia reputant᷑. excepto cum ꝑ

Expanded text:
insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui poenalis illa gehenna vel gehennalis poena assignatur: quale, quaeso, illud definiemus esse crimen, quod, Veritate judice, reum tantum facit judicio? Nec tamen diffitebimur esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne peccatum contra Dei mandatum praesumitur. Quod autem contra mandatum praesumitur, inobedientia dicitur. 26. Hinc colligitur, quod irasci fratri, et inobedientia sit, et crimen non sit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere transgressionis sunt nonnulla stultiloquia seu vaniloquia, et quaeque otiose dicta, facta, et cogitata. Hujusmodi enim nunquam nisi contra mandatum, et Dei mandatum usurpantur. Peccata quippe sunt, et Deus prohibet omne peccatum: et tamen venialia, non criminalia reputantur, excepto cum per
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsgressionis ꝑicło. Cet̾m sic̃ ñ omĩa
unius ẽẽ constat uł necessitatis uł uti¬
litatis uel dignitatis: sic ñ una de õiũ
tͣnsgressione fertͣ sententia. nec paria
manent discrimina dispares culpas.
Porro nec pari culpa negliguntuꝵ.
que non pari cura p̃cipiuntur: nec
pari ꝓinde pena puniunt᷑. Ecce enĩ
euangłm tam flagitiũ crapulȩ qͣm for¬
nicationis turpitudinẽ dampnat. Uer̃
quis magis non horreat e duob mał.
turpitudine fedari qͣm cibo ex satura¬
ri: Nonne deniq ueritas in eu̾głio
sub nominib trabis ⁊ festuce. graues
leuesq discernit in obedientie culpaᷤ:
Non ipsa disputante immo diffini¬
ente gradatim nob̾ distinguit᷑. quȩ
cui reatui pena debeat᷑. dum alium
iudicio. alium concilio. aliũ ⁊ gehẽna
di necessitas cogit. ut si magistri di¬
uina detur in suis p̃ceptis auctoritas.
nullum ideo iam monacho leue aut
ueniale pec̃cm. in uenire possi. pu¬
tetur: & quod eiꝰ uniu̾se actioni crim̃

Expanded text:
omnia unius esse constat vel necessitatis, vel utilitatis, vel dignitatis: sic non una de omnium transgressione fertur sententia, nec paria manent discrimina dispares culpas. Porro nec pari culpa negliguntur, quae non pari cura praecipiuntur; nec pari proinde poena puniuntur. Ecce enim Evangelium tam flagitium crapulae, quam fornicationis turpitudinem damnat. Verum quis magis non horreat e duobus malis, turpitudine foedari, quam cibo exsaturari? Nonne denique Veritas in Evangelio sub nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, imo definiente, gradatim nobis distinguitur, quae cuique reatui poena debeatur, dum alium judicio, alium consilio, alium et gehenna di necessitas cogit, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum inveniri posse putetur; et quod ejus universae actioni crimen
Abbreviated transcription (Latin):
istis samuelis sententia qua int̾ lepͣm
⁊ lepram uidet᷑ discernere sic. Si pec¬
cauerit uir in uirũ: ꝓpitiꝰ ei poterit eẽ
d̾s.Si autẽ in dm̃ peccau̾it. quis orabit
ꝓ eo: Ego qui si me hoc angi articło
sentiam. ut aut dm̃ aut hominẽ offen¬
dere necesse sit: dm̃ potiꝰ libent̾ eligo
ñ offendere. Et qͣm tutiꝰ iustiusq Ha¬
beo nempe ex p̃senti ꝓpħe capitulo de
hominis lesione meam consolationẽ:
dei scilicet ꝓpitiationẽ. Cet̾m deo offen¬
so. quis orabit ꝓme: Si adhominem
confugio. id quidem scriptura ñ con¬
sulit: quin immo maledictus ait qui
spem suam ponit in homine. Merito
ꝓinde. si autem in dm̃ peccau̾it. etiam
inquit ꝓeo: Neuter equidem. Nã
& aquo offenditur. ⁊ obquẽ offendit᷑.
eque utriꝰq oratio execranda decer¬
nitur apud ip̃m qui offendit᷑. hoc ẽ
apud dm̃. Talis ergo requirendus ẽ
adorandum: qui sit idoneus ad pla¬
candum: Porro culpam si qua ẽ qͦd

Expanded text:
istis, Samuelis sententia, qua inter lepram istis, Samuelis sententia, qua inter lepram et lepram videtur discernere sic: Si peccaverit vir in virum, propitius ei poterit esse Deus; si autem in Deum peccaverit, quis orabit pro eo? Ego igitur si me hoc angi articulo sentiam, ut aut Deum, aut hominem offendere necesse sit; Deum potius libenter eligo non offendere, et quidem tutius justiusque. Habeo nempe ex praesenti prophetae capitulo de hominis laesione meam consolationem, Dei scilicet propitiationem. Caeterum Deo offenso, quis orabit pro me? si ad hominem confugero, id quidem Scriptura non consulit; quinimo: Maledictus, ait, qui spem ponit in homine . Merito proinde. Si autem in Deum peccaverit, etiam, pro eo? Neuter equidem. Nam et a quo offenditur, et ob quem offenditur, aeque utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uacuum ẽ. Et t̾n qͥs nesciat unũ de¬
tractionis u̾bum qͣntum etiam inmui¬
meris talib id÷ ociozis p̃pondẽt. ad de¬
lictum meritũq dãpnationis: Quidita:
Uidł quia discretio ⁊ in mandatis con¬
sequent̾ & inculpis: ut sic̃ dix̾am ma¬
iors gͣuior leuiorq minoꝵ censeat᷑
tnsgressio mandatoꝵ. S mandantiũ¬
ñ ita. Siue enĩ ds. siue homo uicarius
dei mandatũ qd̾ cumq tradidit pari
ꝓfecto obseqͥndum ẽ cura pari reue¬
rentia deferendum: ubi tam̃ deo con¬
traria non p̃cipit homo. Qd̃ si conti¬
gerit: ꝑ agendum indubitant̾ consulo.
in petri sententia: quia obedire deo o¬
portet magis qͣm hominib. Aut enĩ
hoc respondendum cũ apłis: aut cum
phariseis certe audiendũ. Quare ⁊ uoᷤ
tͣnsgredimini mandatũ dei ꝓpt̾ tradi¬
tiones uras: hi autẽ dolet se contẽpni
magist̾ homo. p̃ illo qui doc& hominẽ
scientiam: consolet᷑ illa qͣm ⁊ uos posu¬

Expanded text:
vacuum est. Et tamen quis nesciat unum devacuum est. Et tamen quis nesciat unum detractionis verbum, quantum etiam innumeris talibus, id est otiosis, praeponderet ad delictum meritumque damnationis? Quid ita? Videlicet quia discretio est in mandatis, consequenter et in culpis: ut sicut dixeram majorum gravior, leviorque minorum censeatur transgressio mandatorum. CAPUnon ita. Sive enim Deus, sive homo vicarius Dei, mandatum quodcunque tradiderit; pari profecto obsequendum est cura, pari reverentia deferendum, ubi tamen Deo contraria non 508 praecipit homo. Quod si contigerit, pergendum indubitanter consulo in Petri apostoli sententiam: quia obedire oportet Deo magis quam hominibus . Aut enim hoc respondendum cum apostolis, aut cum Pharisaeis certe audiendum: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Si autem dolet se contemni magister homo prae illo, qui docet hominem scientiam; consoletur illa, quam et vos posu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ pari ponde grauis ⁊ cõmu¬
nit̾ dampnabilis est: neglectꝰ autẽ in
fixis grauior. tolerabilior immobilibus
mandatis. Siqͥdem adult̾ium quocũq
mͦ quocũq ꝑpetres animo. turpe fla¬
gitium est ac criminale pecc̃m: cũ t̾n
leue u̾bum in temꝑe uel loco silentii
forte ꝑ obliuionẽ subreptũ risusue ꝑ
impetum magis excussus qͣm p̃sũptꝰ
contra p̃ceptum qd utiq animi negli¬
gentis aut dissoluti sp̃c indicium est eo
facillime ueniã ꝓmereat᷑: quo uix uel
pecc̃m reputatur. Qd eum scient̾ ⁊ ex
de lib̾atione inu̾ba otiosa silencio licet
ñ indicto lingua laxat᷑: Nunqͥd tam̃
hoc neget quispiam usurpari contra
regłam ueritatis Uñ nimirũ ⁊ ratio
exigenda ẽ in futuro iudicio: iudice
ipso terrifice admodum cominante:
quia de om̃i uerbo ocioso reddent ra¬
tionẽ homines in die iudicii. Heu nob̃
que nam pot̾it ratio reddi de ocio:
Alioqͥn ocium ñ est. si ñ om̃ino rõne

Expanded text:
mandatorum pari pondere gravis, et commumandatorum pari pondere gravis, et communiter damnabilis est: neglectus autem in fixis gravior, tolerabilior in mobilibus mandatis. Siquidem adulterium quocunque modo, quocunque perpetres animo, turpe flagitium est ac criminale peccatum: cum tamen leve verbum, in tempore vel loco silentii forte per oblivionem subreptum, risusve per impetum magis excussus, quam praesumptus contra praeceptum quod utique animi negligentis, aut dissoluti spiritus indicium est, eo facillime veniam promereatur, quo vix vel peccatum reputatur. Quid, quod scienter et ex deliberatione in verba otiosa, silentio licet non indicto, lingua laxatur? nunquid hoc tamen neget quispiam usurpari contra regulam Veritatis? unde nimirum et ratio exigenda est in futuro judicio, Judice ipso terrifice admodum comminante, quia de omni verbo otioso reddent homines rationem in die judicii . Heu nobis! quaenam poterit reddi ratio de otio? Alioquin otium non est, si non omnino ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ incrimen: ita sane si ꝑsubreptio¬
nem aut obliuionẽ. non autẽ ꝑ contẽp¬
tum hors tͣnsgressio contig̾it. Media
quippe sunt equib illa uidł p̃cepta
constituunt᷑ que uos facticia nominatis:
longe utiq disparem a naturalib qͣntũ
inipsis ẽ gerentia necessitatẽ: cum tam̃
nec sine offensa negligi nec contẽꝑni
sine crimine uel ipsa queant. iniuncta
oꝑis qualitas in noxia sit: adiuncte t̾n
auctoritatis pondꝰ in noxiũ mandato
mandatũq pec̾co noxium facit: ñ mag¬
no t̾n si contemptꝰ defuerit. Hec ergo
generalis regula sit uniu̾soꝵ quȩ ꝑse
aut diuina institutione. aut ꝓpͥa uniꝰ
cuiꝰq ꝓfessione fixa ñ sunt: ut non
iussa quidem licite utrũlib& uel ad¬
mittantur uel omittant᷑. iussa uͦ sine
culpa ñ negligant᷑. sine crimine non
contẽpnantur. Ubiq enĩ ⁊ culpabilis
neglectꝰ. ⁊ contẽptꝰ dampnabilis est.
tumor. Porro contẽptꝰ in om̃i spetie

Expanded text:
crimen; ita sane, si per subreptiocrimen; ita sane, si per subreptionem aut oblivionem, non autem per contemptum horum trangressio contigerit. Media quippe sunt, e quibus illa videlicet praecepta constituuntur, quae vos factitia nominatis, longe utique disparem a naturalibus, quantum in ipsis est, gerentia necessitatem: cum tamen nec sine offensa negligi, nec contemni sine crimine vel ipsa queant, injuncta operis qualitas innoxia sit; adjunctae tamen auctoritatis pondus obnoxium mandato, mandatumque peccato obnoxium facit, non magno tamen, si contemptus defuerit. 18. Haec ergo generalis regula sit universorum, quae aut divina institutione, aut propria cujusque professione fixa non sunt; ut non jussa quidem, licite utrumlibet vel admittantur, vel omittantur: jussa vero, sine culpa non negligantur, sine crimine non contemnantur. Ubique enim et culpabilis neglectus, et contemptus damnabilis est. tumor. Porro contemptus in omni specie
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ minimũ qd̾ minimũ ÷ reputet:
s minimũ ex comꝑatione maioꝵ. Houit
uerus humilisq obediens ⁊ minima ñ
contẽpnere. ⁊ maxime curare quȩ ma¬
xima sunt: intimo qͦdam deuoti sin¬
ceriq animi sapore discernens: quib
de mandatis ei qui ꝑre est suis quodãmͦ
factis respondeat cum ꝓpħa. Tu man¬
dasti mandata dua custodiri nimis.
Ubiquia ñ dicit uniu̾salit̾ omĩa: illa
sine gͣndi culpa quacũq occasione uio¬
lantur. ideo non sine graui penaqͦmͦ¬
cumq oblata donantur. utputa non
occides. & si qua huiꝰmodi sunt. quoꝵ
nunqͣm potest ẽẽ obseruatio iniusta
uel mala. nunqͣm bona licitaue tͣns¬
gressio dispensatione dũtaxat huma
tionem admittunt. quia leuiori cen¬
sura neglecta puniunt᷑: leuiora dicunt᷑.
Ex his uerbi gr̃a dico ẽẽ uel risum int̾¬
dictum: uel indictum silentiũ. Hec siqͥdẽ
si contͣ mandata ñ ueniunt nec pecc̃a
sunt: accedente mandato si quominus
iam obseruant᷑ in pecc̃m reputant᷑: ñ

Expanded text:
reputet; sed minimum ex comparatione majorum. Novit verus humilisque obediens et minima non contemnere, et maxime curare quae maxima sunt, intimo quodam devoti sincerique animi sapore discernens, quibus de mandatis ei qui praeest, suis quodammodo factis respondeat cum propheta: Tu mandasti mandata tua custodiri nimis . Ubi, quia non dicit universaliter omnia, illa am non sine grandi culpa quacunque occasione violantur, ideo non sine grandi poena quomodocunque violata donantur; ut puta, Non occides, et si qua hujusmodi sunt: quorum nunquam potest esse observatio injusta vel mala; nunquam bona licitave transgressio dispensatione duntaxat humantionem admittunt, quia leviori censura neglecta puniuntur, leviora dicuntur. Ex his, verbi gratia, dico esse vel risum interdictum, vel indictum silentium. Haec siquidem si contra mandatum non veniunt, nec peccata sunt. Accedente mandato, si quominus jam ob
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitur ñ implet᷑. Etsi enĩ om̃is in obe¬
dientia inexcusabilit̾ sit culpabił nulla
t̾n ȩt̾nalit̾ dampnabilis. nisi qͣm reme¬
dium penitentie ñ sanat: nulla ÷ letalit̾
criminał. nͥ que contẽꝑtum suꝑbie non
euitat. ¶agna gͥ securitas filiis
obedientiȩ. ⁊ reuera pax hominib bone
uoluntatis. qn in om̃i obedientia sola
dampnat in penitentia. qͣm nescit qui
diligit dm̃: sola incriminat᷑ suꝑbia.
qͣm facile cauet qui timet gehennam.
S exemplis clariꝰ elucescet qd̃ dicimꝰ. Si
iubente seniore ut sileam. uerbum michi
forte ꝑobliuionẽ elabit᷑. reum me fateor
in obedientiȩ. s uenialit̾. Si ex contemptu
sciens & delib̃ans sponte in u̾ba ꝓruꝑo.
& ruꝑo silentii legem: preuaricatorem
me constituo ⁊ criminalit̾. Et si in peni¬
tens ꝑseuero usq ad mortẽ: peccaui etiã

Expanded text:
praecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobepraecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnatur impoenitentia, quam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia, quam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum mihi forte per oblivionem elabitur; reum me fateor inobedientiae, sed venialiter. Si ex contemptu sciens et deliberans sponte in verba prorupero, et rupero silentii legem; praevaricatorem me constituo, et criminaliter; et si impoenitens persevero usque ad mortem, peccavi, e
Abbreviated transcription (Latin):
ri leue seu ueniale pecc̃m. qr ⁊ si totiens
deo qd̾ fatendum ẽ. in obediens ẽẽ conuin
pret̾greditur. sicut t̾n ñ par cura mexecu¬
tione exigit᷑. sic nec par culꝑa contͣhitur
intrans gressione & si quippe unꝰ est qui
offenditur. ñ t̾n uniꝰ pondis que iubent᷑.
nec uniꝰ subinde discriminis iussoꝵ ẽ o̾iũ
censenda transgressio. Uñ pat̾ bñdictus
mini de obedientie ꝓmissione quȩ fit
ex regłari ꝓfessione. quasi ñ oporteat
ꝓmitt̾e quam constat. nec integre posse
tenere nec sine crimine p̃teriri. si qͥdem
deo quicqͥd dei minist̾ homo ñ perꝑam
iusserit imputandũ constit̾it. Frustra in¬
qͣm ex hac occasione malũ ita in obedien¬
die ex aggeratis. ut a tam necessario bono
ꝓmutende obedientie t̾reatis. quia &. Si
ans ut uos dicitis in obedientia in tã uariis
⁊ innumeris quȩ a seniorib indicunt᷑: ñ
semꝑ t̾n dampnabilit̾ seu criminalit̾ qd̾

Expanded text:
ri leve seu veniale peccatum: quia etsi toties ri leve seu veniale peccatum: quia etsi toties Deo quod fatendum est inobediens esse convincpraetergreditur; sicut tamen non par cura in exsecutione exigitur, sic nec par culpa contrahitur ex transgressione. Etsi quippe unus est qui offenditur; non tamen unius ponderis quae jubentur, nec unius subinde discriminis jussorum est omnium censenda transgressio. Unde pater Benedictus, mini de obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, quam constat nec integre posse teneri, nec sine crimine praeteriri: siquidem Deo, quidquid Dei minister homo non perperam jusserit, imputandum constiterit. Frustra, inquam, ex hac occasione malum ita inobedientiae exaggeratis, ut a tam necessario bono promittendae obedientiae terreatis: quia etsi dans, ut vos dicitis, inobedientia in tam variis et innumeris, quae a senioribus indicuntur; non semper tamen damnabiliter seu criminaliter quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt᷑. alia de leuiorib alia de gͣuioribꝰ
inscripta culpis: Quid ÷ anͣ leuior culpa.
nisi leuior inobedientia:
Mradunt᷑ gͥ a prelatis int̾dum minora
mandata qͦꝵ transgressio leuiora scd̃m
regłam parit & peccata: ⁊ t̾n in dm̃ ni¬
chilominꝰ preuaricatio fit. qͦtiens abbis
iussio p̃terit᷑. Siqͥdem ⁊exore ipso dai
non equalia sunt ꝓmulgata. ⁊ ideo non
equali cuncta uigilantia obseruanda: s
alia cura exhibenda ẽ ei ꝓculdubio qd̾ ip̾e
ꝑhib& pͥmum ⁊ maximum mandatum.
ialia his que alibi discernens. qui soluerit
inquit unum de his minimis meis man¬
datis. Q a gͦ. Nudimꝰ ex regła grauiores
ileuiores culpas. legimꝰ ⁊ in euangłio ma¬
xima minimaq mandata ⁊ mandators
transgressiones uniu̾sas dicemꝰ equalit̾
maximas: Non ⁊ gͦ necẽẽ ut concedam qd̃
dicitis. aut deo scilicet ñ tribui om̃e qd̾ ab
homine magistro accipit᷑ qd non sit contͣ
dm̃. aut monacho nullum posse inueni¬

Expanded text:
veniuntur, alia de levioribus, 512 alia de gravioribus inscripta culpis? Quid est autem levior culpa, nisi levior inobedientia? Traduntur igitur a praelatis interdum minora mandata, quorum transgressio leviora secundum Regulam parit et peccata; et tamen in Deum nihilominus praevaricatio fit, quoties abbatis jussio praeteritur: siquidem et ex ore ipso Dei non aequalia sunt promulgata, et ideo non aequali cuncta vigilantia observanda; sed alia cura exhibenda est ei procul dubio, quod ipse perhibet primum et maximum mandatum : alia his quae alibi discernens, Qui solverit, inquit, unum de his minimis mandatis . Quid ergo? Audivimus ex Regula graviores et leviores culpas; legimus et in Evangelio maxima, minimaque mandata: et mandatorum transgressiones universas dicemus aequaliter maximas? Non est igitur necesse ut concedam quod dicitis, aut Deo scilicet non tribui omne quod ab homine magistro accipitur, quod non sit contra Deum; aut monacho nullum posse inveni
Abbreviated transcription (Latin):
inquit caꝑe caꝑiat. Hoc quippe ÷ qd̾
choares ꝓuidisse debueras un ꝑfic̾es.
caute ꝓfitetur pollicet᷑. se ultra in nul¬
lo transgressurum. hoc ÷ ñ iam pecca¬
turum. Alioqͥn aut ꝑiurat qui ita
Iirat: aut sanctior est illo qui ait.
inmultis offendimꝰ om̃s. Qd̾ si conse¬
quens falsum eẽ uidet᷑: uidendum ẽ
⁊ de eo qd̾ antecedit. ne forte lex quȩ
data ẽ ꝓpt̾ transgressiones cohibendas
ñ solum ñ eas coherceat. s ⁊ augeat in¬
suꝑ crimine ꝑiurii. siqͥdem id ꝓmitt̾e
nos in nr̃a ꝓfessione credamũs quod
certum est non posse teneri.

Expanded text:
inquit, capere capiat. Hoc quippe est inquit, capere capiat. Hoc quippe est choares, providisse debueras unde perficecaute profitetur, pollicetur se ultra in nullo transgressurum; hoc est, jam non peccaturum. Alioquin aut perjurat qui ita jurat, aut sanctior est illo qui ait: In multis offendimus omnes . Quod si consequens falsum esse videtur; videndum est et de eo quod antecedit, ne forte lex quae data est propter transgressiones cohibendas, non solum non eas coerceat, sed et augeat insuper crimine perjurii: siquidem id promittere nos in nostra professione credamus, quod certum est non posse teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
illa distinctio qd̾ dei quidem uel uix.
p̃lati uͦ hominis nequaꝗͣ. om̃ino aquo¬
libet iussa posse teneri ꝓhibita ue con¬
ceditis. quasi uͦ illa queant absq istis
in tegre custodiri: S si attenditis de
male qͦ uiuentib p̃latis dĩ preceptũ ẽ.
que dicunt facite. Igit᷑ qui non facit:
aꝑte ñ in hominẽ tantum. s & in dm̃
p̃uaricator existit. Itane gͦ nullꝰ man¬
data ꝑfecte ex sequit᷑ sui magistri:
Quãobrem putatis: Quia uolumus.
in obedientie erimen. Qd̾ si in possibile
scitote non paucas sed in num̾os aliter
om̃ino sentire. nec aliud qͣm qd̾ ꝓprio
didicert᷑ exꝑim̃to. Si aũ non inpossibile
qͥdem s cͥn difficile eẽ sentitis magistroᷤᷤ
ñ contẽpnere. ⁊ dum ideo consentitis
ratis adu̾sus obedientie legem. affir¬
mantes ꝑicłosum ꝓmittere. qd̾ tam la¬
boriosum est obseruare. Adhoc ego res¬
pondeo. immo ñ ego sed dñs. Qui pot̃

Expanded text:
illa distinctio, quod Dei quidem vel vix illa distinctio, quod Dei quidem vel vix praelati vero hominis nequaquam omnino a quolibet jussa posse teneri prohibitave conceditis? quasi vero illa queant absque istis integre custodiri. Sed si attenditis, de male quoque viventibus praelatis Dei praeceptum est, Quae dicunt facite . Igitur qui non facit, aperte non in hominem tantum, sed et in Deum praevaricator existit. Itane ergo nullus mandata perfecte exsequitur sui magistri? Quamobrem putatis? quia nolumus, inobedientiae crimen. Quod si impossibile scitote non paucos, sed innumeros aliter omnino sentire, nec aliud quam quod proprio didicerint experimento. Si autem non impossibile quidem, sed tamen difficile esse sentitis magistros non contemnere; et dum ideo consentitis, ratis adversus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego, sed Dominus: Qui potest,
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitatẽ ut nob̃ uideat᷑ tenende o¬
bedientiȩ uel cauende inobedientie con¬
sid̾antes: inuitã ita monachicã exclama¬
tis. Heccine ÷ illa eo securior quo artior
eo certior quo magis ardua ueniendi
ad dm̃ uia. ut monacho nat᷑alit̾ mala
iux cauere naturalit̾ bona ux ꝓcõmuni
infirmitate ualenti implere. ñ minor t̾n
necessaria sit caudela adcauenda uel ob¬
seruanda que sͥ prelatus suus uł phib̾e
uoluerit uel iubere: Et subditis. Qd̾cũ
amultis credat᷑. licet a paucis. uł etiam
a nulł ad integrũ obseruet᷑. qͥd aliucd
oꝑatur talis sententie credulitas. ꝗͣ qd̃
illa ab apło tantũ culpata manducandi
ydolatita lib̾tas: Nil plane aliud: si ita
eẽt ut dicitis. Bene ꝓrsꝰ non pocest con¬
seius eẽ sibi: qui se non implere confidit.
qd̾ deb̾e se credit. Creditis itaq ut u̾boꝵ
leant. abb̃is non ualeant: cũ ip̃a u̾itas
testet᷑ ne unũ quidem iota p̃teritũ iri.
est dñs. sub iugo legis gemere adhuc. ñ¬

Expanded text:
t vobis videtur, tenendae obedientiae, vel cavendae inobedientiae, considerantes, in vitam ita monachicam exclamatis: « Haeccine est illa eo securior, quo arctior; eo certior, quo magis ardua veniendi ad Deum via, ut monacho naturaliter bona vix cavere, naturaliter bona vix pro communi infirmitate valenti implere, non minor tamen 513 necessaria sit cautela ad cavenda, vel observanda quae sibi praelatus suus vel prohibere voluerit, vel jubere? » Et subditis: « Quod cum a multis credatur, licet a paucis, vel etiam a nullis ad integrum observetur; quid aliud operatur talis sententiae credulitas, quam quod illa ab Apostolo tantum culpata manducandi idolothyta libertas? » Nil plane aliud, si ita esset, ut dicitis. Bene prorsus non potest conscius esse sibi, qui se non implere confidit quod debere se credit. Creditis itaque ut verbleant, abbatis non valeant: cum Veritas ipsa testetur, ne unum quidem iota praeteritum iri . est Dominus; sub jugo legis gemere adhuc, non
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit consũmare: h̃: forsan diciti.
Elrgo ne ita ꝑfectus quispiã inuenit᷑.
cui non uuł minimum aliqͥd int̾dũ
surripiat᷑ de tam multis ac minutis.
quȩ passim uel a negligentib p̃positis
imꝑantur: Alinime quidem hoc ego
cuiquã dedim: cũ ipsi qͦ de se fateant᷑
apli. In multis enim offendimꝰ om̃s.
⁊ si dixerimꝰ quia pecc̃m ñ habemꝰ ipsi
nos seducimus. S non continuo ut ali¬
quid p̃terimꝰ. ꝑimus: p̃sertim cũ nos
scriptura consoletur. si quis ꝑeccauerit
ꝓ fͣnsgressorib rogauit ut ñ ꝑirent:
Nbi sane notandum. quia & si ꝓtrans¬
gressorib ñ tam̃ ꝓcontẽptorib legit᷑
supplicasse. Uerum illi qͦm ꝑire posst̾.¬
ꝓ quib saluator rogat ne ꝑeant: Quã¬
obrem ñ uideo cur ita omnẽ in obe¬
dientiã ⁊ transgressionẽ uel minimoꝵ
quoꝵ lib& mandatoꝵ ex aggerandã
putaueritis: ut exclamaretis. Quod gͦ
iam monacho pot̾it ueniale peccatum

Expanded text:
non potuit consummare . 24. Sed forsan dicitis: non potuit consummare . 24. Sed forsan dicitis: Ergone ita perfectus quispiam invenitur, cui non vel minimum aliquid interdum subripiatur de tam multis ac minutis, quae passim vel a negligentibus praepositis imperantur! Minime quidem cuiquam hoc ego dedorim, cum ipsi quoque de se fateantur Apostoli, In multis offendimus omnes ; et, Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus . Sed non continuo ut aliquid praeterimus, perimus: praesertim cum nos Scriptura consoletur, Si quis peccaverit,pro transgressoribus rogaverit, ut non perirent . Ubi sane notandum, quia etsi pro transgressoribus, non tamen pro contemptoribus legitur supplicasse. Verum illi quomodo p quibus Salvator rogat, ne pereant? Quamobrem non video, cur ita omnem inobedientiam et transgressionem vel minimorum quorumlibet mandatorum exaggerandam putaveritis, ut exclamaretis: Quod ergo jam monacho poterit veniale peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sine mora. Disputare ꝓfecto. hoc ÷ in
actu cordis non in auditu auris obedire.
Istius modigͦ carnalem animã ñ modo
ꝑremi sed etiam opͥpͥmi ponde p̾sũpte
ꝑfectionis necesse ẽ: quia ñ potest por¬
tare caro infirma qͦd solus sp̃c ꝓmp̃tus
exꝑitur iugum ẽẽ suaue ⁊ onuis leue.
Xp̃i quippe iugũ & onus ẽ. i omĩno
sic dicitis legem regłe subintrasse. ut
habundare delictum: uerum dicitis:
Cecerum hoc culpa non ẽ. date legis aut
dantis legem: sed in prouide ꝓfitentis.
& impie preuaricantis. Mandatũ qͥdẽ
iustum & scm̃. sed tu tȩnoris ẽẽ carnalẽ
uenundatũ sub peccato. Uerũ hoc añ pre¬
uidisse debueras. quoturris huiꝰ euũ glice
non priꝰ iaceres fundam̃ta qͣm sedens cõ¬
putares si hab̾es sumptꝰ ad ꝑficiendum.
Hunc autẽ quid restat nͥ ut aut correptꝰ
obedias seniorib. aut confusus audias
ab illusorib. hic homo ceꝑit edificare &

Expanded text:
sine mora. » Disputare profecto hoc est in sine mora. » Disputare profecto hoc est in astu cordis, non in auditu auris obedire. Istiusmodi ergo carnalem animam non modo premi, sed etiam opprimi pondere praesumptae perfectionis necesse est: quia non potest portare caro infirma, quod solus spiritus promptus experitur jugum esse suave et onus leve. Christi quippe jugum et onus est, et omnino c itaque si dicitis legem Regulae subintrasse, 510 ut abundaret delictum, verum dicitis. Caeterum hoc culpa non est datae legis, aut dantis legem, sed improvide profitentis, et impie praevaricantis. Mandatum quidem sanctum et justum: sed tu te noris esse carnalem, venumdatum sub peccato . Verum hoc ante praevidisse debueras, quo turris hujus evangelicae non prius jaceres fundamentum, quam sedens computares, si haberes sumptus ad perficiendum. Nunc autem quid restat, nisi ut aut correctus obedias senioribus, aut confusus audias ab illusoribus: Hic homo coepit aedificare, et
Abbreviated transcription (Latin):
uos sum̃tes mat̾iam siue occasionẽ ar¬
gum̃tandi asseritis. si hoc constiterit ut
uine auctoritatis ponde escimanda sint.
hominẽ subhomine aut uix aut neqͣꝗͣ
posse saluari:cum intanto ppło manda¬
toꝵ quȩ prelati etiã ꝑ incuriam sepe p̃ci¬
piunt. int̾dum ñ preuaricari aut diffi¬
cile admodum aut om̃ino impossibile¬
tatem tante in eẽ ꝑfectioni: s cũ ip̃a cor¬
de inꝑfecto p̾sumit᷑. Porro in ꝑfecti
cordis: ⁊ infirme ꝓrsꝰ uoluntatis indi¬
tium est.statuta senioꝵ studiosius dis¬
cutere herere ad singła que in iungunt᷑.
exig̾e de quibq rationẽ. ⁊ male suspicari
de omni p̾cepto cuiꝰ causa latuerit: nec
umqͣm libent̾ obedire nͥ cum audire
contigerit qͦd forte libuerit: aut qd̾ ñ
alider licere seu expedire monstrau̾it
uel aꝑta ratio uel in dubitata auctori¬
tas. Delicata satis immo nimis moles¬
tia ẽ huiꝰmodi obedientia. Non plane
hec illa ẽ quȩ ex regła tradit᷑. obediẽtia

Expanded text:
vos sumentes materiam sive occasionem argumentandi, asseritis, si hoc constiterit, ut vinae auctoritatis pondere aestimanda sint; hominem sub homine, aut vix, aut nequaquam posse salvari, cum in tanto populo mandatorum, quae praelati etiam per incuriam saepe praecipiunt, interdum non praevaricari, aut difficile admodum, aut omnino impossibiltatem tantae inesse perfectioni: sed cum ipsa corde imperfecto praesumitur. Porro imperfecti cordis, et infirmae prorsus voluntatis indicium est, statuta seniorum studiosius discutere, haerere ad singula quae injunguntur, exigere de quibusque rationem, et male suspicari de omni praecepto, cujus causa latuerit; nec unquam libenter obedire, nisi cum audire contigerit quod forte libuerit, aut quod non aliter licere seu expedire monstraverit vel aperta ratio, vel indubitata auctoritas. Delicata satis, imo nimis molesta est hujuscemodi obedientia. Non plane haec illa est quae ex Regula traditur, « Obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
quos utiq ñ ignoro ⁊ uidisse ⁊ odisse
⁊ me ⁊ patrẽ meũ. Prohuiꝰ mõi pusillo
in scientia. terrens paulꝰ eum qui cum
habeat scientiã nescit tam̃ condescendẽ
qͣnto ampliꝰ prelatoꝵ qͦs sͥ d̾s equare
quodãmͦ in utraq parte dignatꝰ. sibi¬
met imputat illoꝵ ⁊ reu̾entiam ⁊ con¬
temptum: specialit̾ contestans eis. qui
uos audit me audit. ⁊ qui uos sꝑnit
me sꝑnit: An ñ deniq hoc ip̃m ⁊ re

Expanded text:
quos utique non ignoro et vidisse, et odisse quos utique non ignoro et vidisse, et odisse et me, et Patrem meum. Pro hujusmodi pusillo in scientia terrens Paulus eum, qui cum habeat scientiam, nescit tamen condescendere quanto amplius praelatorum? quos sibi Deus aequare quodammodo in utraque parte dignatus, sibimet imputat illorum et reverentiam, et contemptum, specialiter contestans eis: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Annon denique hoc ipsum et Re
Abbreviated transcription (Latin):
curã non iram ꝓuocare solent spũaliũ
dũtaxat uiroꝵ paulo ita docente. Uos
qui spũales estis: huiꝰmoi̾ instruite in
spu lenitatis. In dignũ namq ualde ẽ.¬
humanã eos mereri in dignationem:¬
qui diuinã miserationẽ tam facile conse
magni quidem peccatores. s pusilli esti¬
matores: i si ex uno irã. nunquid ñ tam̃
ex alt̾o ueniam meruert̾: Beati qͥdem
fuissent. si iuxta u̾bum dñi in ipso scan¬
dalizati ñ eeñt. Hunc uͦ quid nͥ miserie
S t̾n ⁊ miserandi. Probat hoc pia illa
incruce patientis. sed nichilominꝰ com¬
patientis supplicatio. Patͥ inqͥt ignosce
ilł: ⁊ qͣsi quereret᷑ indulgentie ratio in
tam horrendo facinore. sequit᷑ qr nes¬
ciunt quid faciunt. Ac si dic̾e̾t. eodigni
uenia. quo ⁊ pusilli scientia st̃. Ideo ig¬
ignosco ill: quia ñ agnoscor ab illis.
Si enim cognouissent: nunqͣm głe dñin
crucifixissent. Sunt quib ñ ita ignosco:

Expanded text:
curam, non iram provocare solent spiritualium curam, non iram provocare solent spiritualium duntaxat virorum, Paulo ita docente: Vos qui spirituales estis, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis . Indignum siquidem ehumanam eos mereri indignationem,qui divinam tam facile conseqmagni quidem peccatores, sed pusilli aestimatores, etsi ex uno iram, nunquid non tamen ex altero veniam meruerunt? Beati quidem fuissent, si juxta verbum Domini in ipso scandalizati non essent . Nunc vero quid nisi miseri? Sed tamen et miserandi. Probat hoc pia illa in cruce patientis, sed nihilominus compatientis supplicatio: Pater, inquit, ignosce illis. Et quasi quaereretur indulgentiae ratio in tam horrendo facinore, sequitur: Quia nesciunt quid faciunt . Ac si diceret: Eo digni venia, quo et pusilli scientia sunt. Ideo ignosco illis, quia non agnoscor ab illis. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sunt quibus non ita ignosco,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: qd̃ nullatenꝰ lesio cuiꝰcumq ꝓximi
ne dum p̾lati excuset᷑ a culpa: si solus
defuerit in causa d̾s. Alioquin paulo
certũ tenemus ipsius u̾itatis testimoniũ.
sic loquentis ad ipsos: qui uos sꝑnit:
me sꝑnit. Sed & dequolib& fr̾e. nolite
aut contẽpnere unũ ex his pusilł. Et
qui scandalizau̾it unum ex his pusillis:
qd̃ sequit᷑ au̾tat ds ã nob̃. S ñ om̃ium
scandala: equa sunt lance pensanda. Alit̾
namq accipienda sunt scandala pus¬
illoꝵ: & aliter phariseoꝵ: De quibus
apłis tum̃tib ⁊ intimantib qd̃ scanda¬
lizati eent in sermone ueritatis: respon¬
sum ẽ sinite illos: ceci sunt duces cecoꝵ.
Illoꝵ quippe scandalũ de ignorantia.
istoꝵ de malitia descendit. Illi scandali¬
zantur quia ueritatẽ nesciunt. isti qͥa
oderunt. Uñ ⁊ pusillos illos arbitror ap¬
pellari qd̃ uoluntatis qͥdem bone. s ñ
magne scientie existentes. ⁊elum d̾i hñt¬
⁊ si non scdm scientiã. Talium scandala

Expanded text:
m: quod nullatenus laesio cujuscunque proximi, nedum praelati, excusetur a culpa, si solus defuerit in causa Deus. Alioquin Paulo certum tenemus ipsius Veritatis testimonium, sic loquentis ad ipsos: Qui vos spernit, me spernit . Sed et de quolibet fratre: Nolite, ait, contemnere unum ex his pusillis; et: Qui scandalizaverit unum ex his pusillis , quod sequitur, avertat Deus a nobis. 20. Sed non omnium scandala aequa sunt lance pensanda. Aliter namque accipienda sunt scandala pusillorum, aliter Pharisaeorum, de quibus apostolis timentibus et intimantibus quod scandalizati essent in sermone veritatis responsum est: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Illorum quippe scandalum de ignorantia, istorum de malitia descendit. Illi scandalizantur, quia veritatem nesciunt; isti, quia oderunt. Unde et pusillos illos arbitror appellari, quod voluntatis quidem bonae, sed non magnae scientiae existentes, zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam. Talium scandala
Abbreviated transcription (Latin):
deliter accusauit. Quid deniq est quod
dicitis. in om̃i actione insidiat᷑ monacho
crimen in obedientie. qͣsi aut furtim
surrepat nescienti. aut casu accidat in¬
felici. aut ñ ualenti ĩ plere qd̾ p̃cipit᷑
criminis calũpnia struat᷑ de ĩpossibili:
Itã ne inqͣm monacho crim̃ insidiat᷑
in obedientie. cũ ⁊ antiqͣ illa tã nota
tam noxia. p̾uaricatio facile ut cre¬
dit᷑ indulgentiã conseq̾̃ret᷑. dum mͦ
confessio ⁊ non defensio sequeretur
Heq enim t̾m ut dictum ẽ. nocuit
simplicis actionis qͣmuis ex delib̾ati¬
one transgressio: qͣntum adiuncte ex¬
cusationis cum p̃ meditatiõe obstina

Expanded text:
deliter accusavit . 28. Quid est quod deliter accusavit . 28. Quid est quod denique dicitis, in omni actione monacho crimen insidiari inobedientiae, quasi aut furtim subrepat nescienti, aut casu accidat infelici; aut non valenti implere quod praecipitur, criminis calumnia struatur de impossibili? Itane, inquam, monacho crimen insidiatur inobedientiae? cum et antiqua illa tam nota, et tam noxia praevaricatio, facile, ut creditur, indulgentiam consequeretur, dummodo confessio, et non defensio sequeretur. Neque enim tantum, ut dictum est, nocuit simplicis actionis, quamvis ex deliberatione, transgressio, quantum adjunctae excusationis cum praemeditatione
Abbreviated transcription (Latin):
scło. siue infuturo. Non gͦ qualiscumq
mandati pret̾icio criminalem fac̃ inobe¬
dientiam: sed repugnare. sed nolle obe¬
dire. Cet̾m qͣnti absq illa pessima. &
rebelli uoluntate non obediunt: qͣm
itaq monacho crim̃ insidiat᷑ in obedi¬
entie. si totiens sine crimine tͣnsgredit᷑.
quotiens intͣnsgressione defuerit huiꝰ¬
tiq illi que facta ẽ in paradiso:quȩ ni¬
mirum ualuit ñ solum obligare ꝑ¬
sonam.s & uitiare naturã. Arbitror
cationem.aut non aliunde. aut inde
maxime iudicatã grauissimã. hoc ẽ
ex rebellione defensionis quȩ secuta ẽ
qñ deo causam requirente pec̾ci. ut ad
quippe mortem ipsoꝵ. s mag̾ ut con¬
uerterent᷑ & uiuerent. ipsi maluerinz
declinare cor suũ in uerba malitiae.
ad excusandas excusationes in pecc̃is.
Elt quidem gemina malitia pecca¬
toris. Primum qd̾ nec sui misertꝰ ẽ. ut
culpam ꝓpͥam fateret᷑ ⁊ sanaret᷑. deinde
qdͥ & uxorem ut se fallacit̾ excusaret cru¬

Expanded text:
futuro. Non ergo qualiscumque mandati praeteritio criminalem facit inobedientiam: sed repugnare, sed nolle obedire. Caeterum quanti absque illa pessima et rebelli voluntate non obediunt? Quomodo itaque monacho crimen insidiatur inobedientiae, si toties sine crimine transgreditur, quoties in transgressione defuerit hujutiquae illi, quae facta est in paradiso; quae nimirum valuit, non solum obligare personam, sed et vitiare naturam. Arbitror cationem, aut non aliunde, aut inde maxime judicatam gravissimam, hoc est ex rebellione defensionis, quae secuta est: quando Deo causam requirente peccati, ut pequippe mortem eorum, sed magis ut converterentur et viverent, ipsi maluerunt declinare cor suum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis. Et quidem gemina malitia peccatoris. Primum quod nec sui misertus est, ut culpam propriam fateretur, et sanaretur: deinde quod et uxorem, ut se fallaciter excusaret, cru
Abbreviated transcription (Latin):
inminimis qͦ mandatis culpã facit
ñ minimã: ⁊ conu̾tit in crimen grauis
rebellionis. neuũ satis leuem simplicis
transgressionis. Deniq inqͦ obedientie
crimen & absq dubio sit: ap̃ samuelẽ
adu̾tite. Quasi inquit pecc̃m ariolãdi
ẽ repugnare: & quasi scelꝰ idolatrie
nolle acquiescere. Non ait ñ acqͥescere.
s nolle acquiescere: ut non iussionis
simplex ipsa transgressio. s uoluntatis
suꝑba contentio. scelus idolatͥe reputet᷑.
Non ÷ enim idipm nolle obedire & ñ
obedire. Hoc quippe int̾dum erroris ẽ.
ñ nunqͣm ⁊ infirmitatis: illd̃ uͦ aut odio¬
se ꝑtinatiȩ. aut contumatie ñ ferende.

Expanded text:
pam facit non minimam, et convertit in crimen gravis rebellionis naevum satis levem simplicis transgressionis. Denique in quo inobedientiae crimen et absque dubio sit, apud Samuelem advertite. Quasi, inquit, peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Non ait, Non acquiescere; sed, nolle acquiescere: ut non jussionis simplex ipsa transgressio, sed voluntatis superba contentio, scelus idololatriae reputetur. Non est enim id ipsum nolle obedire, et non obedire. Hoc quippe interdum erroris est, nonnunquam et infirmitatis: illud vero aut odiosae pertinaciae, aut contumaciae non ferendae.
Abbreviated transcription (Latin):
abillo cui credita ẽ. dispensatio mist̾ior
dei: Ipsum ꝓinde quem ꝓdeohabemꝰ.
nos in hac parte diuinã hominib tribu¬
entes auctoritatẽ. cum ille in supͣ memo¬
dubiis. hoc ille negat de manifestis:
ut cum ait si peccau̾it uir in uirũ sub

Expanded text:
ab illo cui credita est dispensatio mysteriorum ab illo cui credita est dispensatio mysteriorum Dei? Ipsum proinde quem pro Deo habemus, nos in hac parte divinam hominibus tribuentes auctoritatem: cum ille in supra memodubiis, hoc ille negat de manifestis: ut cum ait, si peccaverit vir in virum, sub
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino accipiendum ẽ quasi p̃ cipiat d̾s.
Quid enim int̾ est utrum ꝑse an ꝑ suos
ministros siue homines siue angłos hõĩby
innotescat suũ placitũ ds̃: S homines
inquis facile falli indei uoluntate de rebꝰ
dubiis ꝑcipienda:⁊ in p̃cipienda fallexe
possunt. S enim qͥd hoc refert tua. qui
consciꝰ non es. p̾sertim cũ teneas de scͥp¬
turis quia labia sac̾dotis custodiunt sci¬
entiam:⁊ legem ex ore eiꝰ requirt̾ quia
angłs dñi exercituum ẽ: Requirt̾ dixe¬
rim legem. ñ qͣm uel autentica ulla
scͥptura tradidit. uel ratio manifesta ꝓ¬
bau̾it. de huiꝰmodi quippe nec p̃ceptor
expectandꝰ. nec ꝓhibitor auscultandꝰ est.
s quodita latere aut obscurũ eẽ cogno¬
scitur. ut in dubiũ uenire possit utrũ¬
nam d̾s sic. an aliter forte uelit.si ñ de
labiis custodientib scientiã. ⁊ exore an¬
głi dñi exercituũ certum reddat᷑. A quo
deniq diuina potꝰ consilia reqͥrent᷑. quã

Expanded text:
cipiat Deus. Quid enim interest, utrum per se, an per suos ministros, sive homines, sive Angelos, hominibus innotescat suum placitum Deus? Sed homines, inquis, facile falli in Dei voluntate de rebus dubiis percipienda, et in praecipienda fallere possunt. Sed enim quid hoc refert tua, cui conscius non es? praesertim cum teneas de Scripturis, quia Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem ex ore ejus requirunt: quia angelus Domini exercituum est . Requirunt, dixerim, legem, non quam vel authentica ulla Scriptura tradiderit, vel ratio manifesta probaverit de hujusmodi quippe nec praeceptor exspectandus, nec prohibitor auscultandus est; sed quod ita latere aut obscurum esse cognoscitur, ut in dubium venire possit, utrumnam Deus sic, an aliter forte velit, si non de labiis custodientibus scientiam, et ex ore angeli Domini exercituum certum reddatur. A quo denique divina potius consilia requirentur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
constit̾it ipsum qui precipit. siue homi¬
nem siue dm̃. Est uerbi gr̃a mandatũ¬
non furab̃is: ⁊ ẽ mandatũ om̃i petenti
te da: utrũq quidem magnum qm̃
utrumq diuinum. s de non furando
maiꝰ. Quis enim nesciat equissimo deo
non eque displicere tenaces atq fures:
& quia de duob malis plus uelit tenere
nos nr̃a. qͣm dollere aliena: & ita minꝰ
peccare qui non tribuit sua. qͣm qui ñ
sua furatur: s & inmandatis homiñ
rara equalitas inuenit᷑: cum ꝓuariis
necessitatib uel utilitatib agendorũ.
iniungentiũ affectio uarietur. qͦdq
putauerint rectius uel cõmodiꝰ. hoc
amplius cupiant ⁊ exigant obseruari.
Tam gͦ qualitas p̃ceꝑtor ꝙͣ auctoritas
p̃cipientium.:⁊ obedientie prefigit me¬
tam.⁊ in obedientiȩ t̾minat culpam:
qͣn ut dictum ẽ in p̃latis quibq gra¬
uioris auctoritatis ⁊ eoꝵ preceptis qͥbꝰq
maioris utilitatis. quo diligentior debet᷑
obsequendi cura: eo & culꝑa grauior

Expanded text:
ui praecipit, sive hominem, sive Deum. Est, verbi gratia, mandatuNon furaberis ; et est mandatum, Omni petenti te da . Utrumque quidem magnum, quoniam utrumque divinum: sed de non furando, majus. Quis enim nesciat aequissimo Deo non aeque displicere tenaces, atque fures; et quia de duobus malis plus velit nos tenere nostra, quam tollere aliena; et ita minus peccare qui non tribuit sua, quam qui non sua furatur? 15. Sed et in mandatis hominum rara aequalitas invenitur, cum, pro variis necessitatibus vel utilitatibus agendorum, injungentium affectio varietur; quodque putaverint rectius vel commodius, hoc amplius cupiant et exigant observari. Tam ergo qualitas praeceptorum, quam auctoritas praecipientium, et obedientiae praefigit metam, et inobedientiae terminat culpam: quando ut dictum est in praelatis quibusve gravioris auctoritatis, et eorum mandatis quibusque majoris utilitatis, quo diligentior debetur obsequendi cura, eo et culpa gravior
Abbreviated transcription (Latin):
quispiam obedierit: melior damen
cum ex dei amore obeditur. Illa quippe
obedientia necessitatis est: ista caritatis:
Illum autẽ optimũ dix̾im obedientiȩ gra¬
dum cum eo animo opꝰ iniunctum reꝑitur
quo ⁊ p̃cipitur. Cum enim ex uoluntate
iubentis pendet intentio exeq̾ntis: fit ut
nec maiꝰ minorib nec minus maioribus
confuse ut assolet ad implendũ qd̃ in¬
iungit᷑ subiecti studium impendat᷑. sed
mod̾ante animo queq ꝓsua dignitate
in obseruando scilicet iussa. qͣm in cauẽ

Expanded text:
quispiam obedierit : melior tamen cum ex Dei amore obeditur. Illa quippe obedientia necessitatis est, ista charitatis. Illum autem optimum dixerim obedientiae gradum, cum eo animo injunctum opus recipitur, quo et praecipitur. Cum enim ex voluntate jubentis pendet intentio exsequentis, fit ut nec majus minoribus, nec minus majoribus confuse ut assolet ad implendum quod injungitur, subjecti studium impendatur; sed moderante animo quaeque pro sua dignitate in obser
Abbreviated transcription (Latin):
loth pat̾num usurꝑasse concubitũ: ⁊ t̾n
quis non uideat qͣntum euacuau̾it aut
attenuau̾it turpis nefandiq flagitii yeadũ
pietas intentionis. ⁊ intentio pietatis: Iã
uͦ de illo qui p̃cipit & item de eo qd pre¬
cipit᷑ huiuscemodi adu̾tenda erit scdm
rationẽ distinctio: ut cuiꝰ int̾ p̃ceptores
reu̾entior nob̾ imminebit auctoritas eius
grauior formidet᷑ offensio: ac maioris cuiꝰq
mandati fͥnsgressio dãpnabilior estimet᷑.
neis. Quib autẽ meliꝰ constat obedire:
ipsis ꝓculdubio ⁊ ñ obedire detestabiliꝰ
est. Et de mandatis similit̾. Maiorib
quippe maior. minorib minor.oꝑa nr̃a
⁊ cura debet᷑: de quoꝵ ⁊ contẽptu iuxta
eandem considationem gͣuior leuiorue

Expanded text:
Lot paternum usurpasse concubitum : et tamen Lot paternum usurpasse concubitum : et tamen quis non videat, quantum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique reatum flagitii pietas intentionis, et intentio pietatis? Jam vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. neis. Quibus autem melius constat obedire, ipsis procul dubio et non obedire detestabilius est. 14. Et de mandatis similiter. Majoribus quippe major, minoribus minor opera nostra et cura debetur: de quorum etiam contemptu, juxta eamdem