comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam ueniat ad fontem euomit
omne uenenum. Imutare ⁊ tu hc̃
ubi ait.Estote prudentes sicut ser¬
pentes ⁊ omne uenenum ireamare
euome ⁊ remute cum seruis tuisut
tibi dimittuntur a dño peccata tu¬
a situt euuangelium precipit.Di¬
mitite ⁊ dimutetur uobis date ⁊
danr uobis ⁊ qualeni cupis te eẽ
uotuo. Et omne quod cumq in¬
choaueris facere primum inuota
dñm ⁊ gr̃as ei age ⁊ cum consum¬
maueris illud similiter fac. Inuo¬
uoca deum ex toto corde tuo ⁊ mue¬
nies eum ⁊ cum inueneris ne dimit¬
tas eum ut conuigatur mens tu a ĩ
amore euis. hoc mi fr̃ stude inuita tu¬
a ⁊ orationem tuam puram offer
xp̃o dño nec cogitationes huuis scli
suꝑflue conturbent cortuum neq
indiu̾sa rapiatur mens tua. memẽ¬
to enini de subdei stare conspectibus
qui ccculta cordis ꝑspitit ⁊ secreta mẽ¬
tis tue nouit uigilanter igitur ⁊ as¬
sidue assiste inconspectu dei inrtempo¬
re orationis ut imminentem diabo¬

Expanded text:
equam veniat ad fontem, evomit equam veniat ad fontem, evomit omne venenum. Imitare et tu hunc ubi ait, Estote prudentes sicut serpentes : et omne venenum irae amarum evome, et remitte conservis tuis, ut tibi dimittantur a Domino peccata tua, sicut Evangelium praecipit: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Et qualem cupis erga te vo tuo. Et omne opus quodcumque inchoaveris facere, primum invoca Deum, et gratias ei age: et cum consummaveris illud, similiter fac. Invoca Deum ex toto corde tuo, et invenies eum: et cum inveneris, ne dimittas eum, ut conjungatur mens tua in amore ejus. Hoc, mi frater, stude in vita tua, et orationem tuam puram offer Christo Domino. Ne cogitationes hujus saeculi superfluae conturbent cor tuum, neque in diversa rapiatur mens tua. Memento enim te sub Dei stare conspectibus, qui occulta cordis perspicit, et secreta mentis tuae novit. Vigilanter ergo et assidue assiste in conspectu Dei in tempore orationis: ut imminentem diabo
Abbreviated transcription (Latin):
detractor ⁊libens auditor diabolum por¬
tant inlingua. Cuita queso a tius
auribus laqueos detractionum per
quos captos plurimos audis. postu¬
la tibi a dũo cor prudens ⁊ ꝑ ugilẽ
sensum ut discernere ualeas uerba
detrahentium non ignores fraudes
⁊ uisidias eorum ⁊ inrecia corum
a nobis omnia uicia mala dum he
incerti sumus de talib prosterna¬
mus nos humiliter in conspectu pii
patris nr̃i ⁊ peccata nr̃a tito produ¬
camus iumedium ut deleat ea ip̃e
pr̃ñr celestis. Et confessi fuerimus
non nos uistificemus orantes nesit̃
phiseus ille discedamus condempna¬
ti. memoremus puplicanum illum
⁊ ita oremus ut ueniam delictorũ
consequi mereamur. Clamor cor¬
dis nr̃i puiset ad aures onmpotẽ¬
tis dei qr inpura mente placabitur
intp̃re orationis. Omnem malici
aicordis proiciamus a nobis ⁊re¬
mittamus in nos peccantib. Est
denq genus serpentis qd̃ cum ce¬
perit ire ad bibendum aquam añ¬

Expanded text:
detractor et libens auditor diabolum pordetractor et libens auditor diabolum portant in lingua. Evita, quaeso, a tuis auribus laqueos detractionum, per quos captos plurimos audis. Postula tibi a Domino cor prudens et pervigilem sensum ut discernere valeas verba detrahentium: non ignores fraudes et insidias eorum, et in retia eorum a nobis omnia vitia mala, dum haincerti sumus de talibus, prosternamus nos humiliter in conspectu pii Patris nostri, et peccata nostra cito producamus in medium, ut deleat ea ipse Pater noster coelestis. Et cum confessi fuerimus, non nos justificemus orantes, ne, sicut Pharisaeus ille, discedamus condemnati. Memoremus publicanum illum, et ita oremus, ut veniam delictorum consequi mereamur. Clamor cordis nostri pulset ad aures omnipotentis Dei; quia in pura mente placabitur in tempore orationis. CAPUT XXVIIam cordis projiciamus a nobis, et remittamus in nobis peccantibus. Est denique genus serpentis, quod cum coeperit ire ad bibendum aquam, ant
Abbreviated transcription (Latin):
carnis non ne sicut fenum estatis ar¬
dore ꝑcussum arescit ⁊ paulatim deco¬
rem pristinum amittit ⁊̃ quando
mors uenerit dit michi queso quan¬
ta remanebit incorpore pulchritudo
inaniter diligebas antea cum uide¬
ris totum corpus intumescere ⁊ iunfe¬
torem ẽe conuersum nonne claudes
nares tuas ne sustineas fetorem fe¬
tidissimum ubi queso tunc erit sua¬
uitas luxurie ⁊ cum uinorum epu¬
lentie ubi blanda uerba que corda
audientium molliebant ubi ser¬
mones dulces qui amarctudinem a¬
mantib infundebantur ubi immo¬
deranuis risus ⁊ iotus turpis ubi in¬
effrenata ⁊ inutilis leticia iste est fi¬
nis pulchritudinis ⁊ obleccationis
Mundus enim ꝑ ibit ⁊ concupiscẽ¬
cia eius. Oquam felicissimum boñ
est ⁊ quam ualde felicissimum pul
aures tuas ad percipienda uerba de¬
trabencium non concipias mortẽ
manima tua detrahenti enum ⁊ au¬
dienti utrisq esca mors anime est
derraitio. Et ut breuius concludã

Expanded text:
carnis? Nonne sicut fenum aestatis arcarnis? Nonne sicut fenum aestatis ardore percussum arescit, et paulatim decorem pristinum amittit? Et quando mors venerit, dic mihi, quaeso, quanta remanebit in corpore pulchritudo? quod antea inaniter diligebas. Cum videris totum corpus intumescere, et in fetorem esse conversum, nonne claudes nares tuas, ne sustineas fetorem fetidissimum? Ubi, quaeso, erit tunc suavitas luxuriae, et conviviorum opulentia? Ubi blanda verba, quae corda audientium molliebant? Ubi sermones dulces, qui amaritudinem amantibus infundebant? Ubi immoderatus risus et jocus turpis? Ubi effrenata et inutilis laetitia? Iste est finis pulchritudinis carnis et oblectationis. Mundus enim peribit et concupiscentia ejus . O quam felicissimum bonum est, et quam valde felicissimum spleaures tuas ad percipienda verba detrahentium, ne concipias mortem in anima tua. Detrahenti enim et audienti, utrique esca mortis animae, est detractio. Et ut brevius concludam,
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħ u dño nr̃o. Nam uirtus est a¬
nime tue deum diligere ⁊ o direilla
quenon diligit deus uirtus est an¬
me tue pacientiam sectari ⁊ ab om̃i
inpatiencia declinare. uirtus est aĩe
tue castitatem tam corporis quam a¬
nime tustodire uirtus est anime nuȩ
uam hinus scł̃i gloriam contempnẽ
⁊ omnia caduca calcare ⁊ pro illiuis
amore quieteredemit dum unus in
corpore laborare uirtus est anime tu¬
ehumilitate stndere ⁊ suꝑbiam ab¬
hominari uirtus estanime tue irã
⁊ furorem cohibere ac reprimereuir¬
tus est amme nue ab omni stulticia
delinare ⁊ sapientiam diuinam
amplecti. uirtus estanime tue om¬
nem delectationem subicere ⁊ men¬
tem tuam ad xp̃m erigere has ergo
iurtutes facile ⁊ ꝑ facile potuisses
obtinere si secularium curam ⁊ sa¬
ducas ac terrenas res deuitare uolu¬
isses ⁊ nichil amori xp̃i ꝓposuisses .o.
mi quialis ꝑfectus est inpulchritudĩe

Expanded text:
su Domino nostro. Nam virtus est asu Domino nostro. Nam virtus est animae tuae, Deum diligere, et odire illa quae Deus non diligit. Virtus est animae tuae patientiam sectari, et ab omni impatientia declinare. Virtus est animae tuae, castitatem tam corporis quam animae custodire. Virtus est animae tuae, vanam hujus mundi gloriam contemnere, et omnia caduca, calcare, et pro illius amore qui te redemit, dum vivis in corpore, laborare. Virtus est animae tuae, humilitati studere, et superbiam abominari. Virtus est animae tuae, iram et furorem cohibere ac reprimere. Virtus est animae tuae, ab omni stultitia declinare, et sapientiam divinam amplecti. Virtus est animae tuae, omnem delectationem carnis subjicere, et mentem tuam ad Christum erigere. Has ergo virtutes facile et perfacile potuisses obtinere, si saecularium curam, et caducas ac terrenas res devitare voluisses, et nihil amori Christi praeposuisses.mi, qualis profectus est in pulchritudine
Abbreviated transcription (Latin):
tuum quia inhis deus adiracundiaᷤ
ꝓuocatur. Qui enim ampiectitur pacẽ
escere uul̃t. uirum autem iracundũ
iuidum detractorem mendatem su¬
perbum omnib modis excecratur d̾̃s
Inuidus autem urc similis est naui
que iactatur influctib maris inper¬
turbatione est semꝑ ut lupus rapax
insanit inaniter inmiserra deni netͦ¬
⁊ tabescens ad nichilum redigitur sem¬
per furore plenus ꝑticeps demoniorũ
efficitu. homo patificus seturam pos¬
sidet mentem totus est angelorumi
agmine munitus ⁊ fructus iocundi¬
tatis replenis gaudens ⁊ delectans ĩ
dño omnia eius inpace uersantur
discordiam fugat secreta mentis sue
illuminat consortium angelorum
merebitur ⁊ regnum eterne beauitu¬
dinis perpetualiter obrinebit. Ne que
cepta aut .q. a me edita dum exfon¬
te saluatoris nr̃i sint emanata. Ne
frangat animam tuam ulla aduer¬
sitas uel prosperitas mundi a precep¬
tis ac mandatis dei ⁊ a caritate que ẽ

Expanded text:
tuum, quia in his Deus ad iracundiam tuum, quia in his Deus ad iracundiam provocatur. Qui enim amplectitur pacem,escere vult. Virum autem iracundum, invidum, detractorem, mendacem, superbum omnibus modis execratus Deus. Invidus autem vir similis est navi, quae jactatur fluctibus maris: in perturbatione est semper: ut lupus rapax insanit inaniter: in miseria detinetur, et tabescens ad nihilum redigitur: semper furore plenus particeps daemoniorum efficitur. Homo pacificus securam possidet mentem: totus est ab angelorum agmine munitus, et fructu jucunditatis repletus, gaudens et delectans in Domino. Omnia ejus in pace versantur. Discordiam fugat: secreta mentis suae illuminat. Consortium angelorum merebitur, et regnum aeternae beatitudinis perpetualiter obtinebit. CAPUT Xcepta aut quasi a me edita, dum ex fonte Salvatoris nostri sunt emanata. Ne frangat animam tuam ulla adversitas vel prosperitas mundi a praeceptis et a mandatis Dei et a charitate quae est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ animas nr̃as ⁊ corpora impolluta ei
bitet ⁊ nos in illo ꝑ maneamus. Non
enim postulat a nobis aurum atq ar¬
gentum neq pallia neq uestes pretio¬
ut uitam eternam hab eamus habea
mi. Qui diligit ꝓximum legem im¬
plebit qui autem econtrario odit
homicida est quidiligit fratrem suũ
intranquillitatem est cor euis fratrẽ
uero odiens tempestate circundatus e
uir mutis benignus eciam si patitur
mala pro nichilo ducit iniquus aut̃
⁊̃ paruum uerbum audiens a proxi¬
mo contumeliam arbitratur. Qui
caritate plemis est tranquillo aĩo
⁊ sereno uultu ꝓcedit iur odio płenꝰ
ambuiat. iratundus. Tu autem frat̃
qd̃ illi placitum sit facias ⁊ tid̃ tͥ
non uis fieri nt ꝓximo tuo cupias
euenire. si eum inderis inbonis acti¬
b conuersantem congratulare ei
⁊ illuis gaudium tuum dicito. Et si
aliquid aduersum patitur illuis tͥs¬
titiam tuam deputa Ne simulato
corde nõ quam diligas proximum

Expanded text:
et animas nostras et corpora impolluta ei et animas nostras et corpora impolluta ei bitet, et nos in illo permaneamus. Non enim postulat a nobis aurum, neque argentum, neque pallia, neque vestes pretiout vitam aeternam habeamus. CAPUT quia qui diligit proximum legem implevit . Qui autem e contrario odit, homicin tranquillitate est cor ejus: fratrem vero odiens, tempestate circumdatus est. Vir mitis et benignus, etiamsi patitur mala, pro nihilo ducit: iniquus autem, etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui charitate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit: vir odio plenus ambulat iracundus. Tu autem, fratequod illi placitum sit, facias. Quod tibi non vis fieri, ne proximo tuo cupias evenire . Si eum videris in bonis actibus conversantem, congratulare ei, et illius gaudium tuum dicito: et si aliquid adversum patitur, illius tristitiam tuam deputa. Ne simulato corde unquam diligas proximum
Abbreviated transcription (Latin):
tros ꝓpriis manib finxit ⁊ cuntta
bona que erga nos geruntur coti
tribamus. Iubet enim scriptura pa¬
rentes nostros ꝓpria uiscera dilig̾e
si tm̃ accedere nos ad seruinum xͥ
nec sepultura a nobis ilł debeturxͦ
qr non nobis tribuunt parentes ea
que xp̃c. Ipse enim dixit in euuange¬
lio. Qui autem amat aute prẽm aut
matrem aut filios autagros pluscͣ
me non est me dignus. Quanto qͥs¬
eum quisplus amat tanto felicior
⁊ btatior efficietur. Intm̃.I uos
amauit ut eciam ꝓ nobis mori dig¬
natus sit ⁊ manus eius que uirtutes
plurimas faciebant clauis pronr̃a
redemptione affixe sunt ⁊ori mesli¬
fluo quo salutaris doctrina profluit
fel ꝓcibo impii porrexerunt ⁊ qui ne¬
minem lesit cesus est ⁊ qui nullum
maledixit obꝓbria ⁊ maledicta pro
nobis ꝑtulit. hec omnia perpessus ẽ
ut nobis uitam eternam donaret. Et
cum nobis uita ueneficia prestet n̾i¬
querita nobis nisi ut diligamus eũ

Expanded text:
tros propriis manibus finxit: et cuncta tros propriis manibus finxit: et cuncta bona, quae erga nos geruntur quoticribamus. Jubet enim Scriptura parentes nostros ut propria viscera diligere, si tamen accedere nos ad servitium Chnec sepultura a nobis illis debetur;tes nostros, quia non nobis tribuunt parentes ea quae Christus: Ipse enim dixit in Evangelio, Qui amat patrem aut matrem aut filios aut agros plusquam me, non est me dignus . Quanto quisque eum plus amat, tanto felicior et beatior efficietur. In tantum enim nos amavit, ut etiam pro nobis mori dignatus sit; et manus ejus quae virtutes plurimas faciebant, clavis pro nostra redemptione affixae sunt; et ori mellifluo, quo salutaris doctrina profluxit, fel pro cibo impii porrexerunt; et qui neminem laesit, caesus est; et qui nullum maledixit, opprobria et maledicta pro nobis pertulit. Haec omnia perpessus est, ut nobis vitam aeternam donaret. Et cum nobis tanta beneficia praestet, niquaerit a nobis, nisi ut diligamus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
no t̾renum accipis donantiũ illenͦ
brachia decoras ille uirtutum orna¬
mento anime sue xp̃o decorem accipit
semper enim celeste donum axp̃o expec¬
tat qui terrenam huius scłi pompaᷤ
proicitur. uenobis si ugum xp̃i sua¬
ue a nobis repellimus ⁊ quicqinid gra¬
ue ⁊ onerosum est anme nostre sub¬
portamus nos ad portandum ⁊ dum
diligimus ꝑiculum incidamus in
quis sit qui nos precioso sanguine
redemit ⁊ quid ei debeamus qui nos
cum tanta penuria redemit. Si terre¬
nos parentes cum tanto affectu di
gis nobis celestis pater noster amã¬
dus est qui pronobis cruitfixus ẽ.
Nam quicquid parentum nostrorũ
circa nos fuit obsequium eius est
beneficium. Qui ⁊ antequam nas¬
cerentur in hec scl̃o sua ꝓuidenna pa¬
rentes nob̃ p̾parauit quoꝵ obseqͥo
nutriremur ⁊ usbera matris lactere¬
pleuit undenutriremur. Ergo ma¬
gis ommibus diligamus redemp¬
torem nr̃m qui ⁊ nos ⁊ parentes noᷤ¬

Expanded text:
no terrenum accipis donativum; ille vno terrenum accipis donativum; ille vbrachia decoraris; ille virtutum ornamenta animae suae a Christo decorem accipit. Semper enim coeleste donum a Christo exspectat, qui terrenam hujus saeculi pompam projicit. Vae nobis, si jugum Christi suave a nobis repellimus, et quidquid grave ac onerosum est animae nostrae supponamus nos ad portandum; et dum diligimus periculum, incidamus in quis est, qui nos pretioso sanguine redemit, et quid ei debeamus, qui nos cum tanta penuria redemit. Si terrenos parentes cum tanto affectu dilgis nobis coelestis Pater noster amandus est, qui pro nobis cruci affixus est? Nam quidquid parentum nostrorum circa nos fuit obsequium, ejus est beneficium, qui antequam nasceremur, in hoc saeculo sua providentia parentes nobis praeparavit, quorum obsequio nutriremur, et ubera matris lacte implevit, unde nutriremur. Ergo magis omnibus diligamus Redemptorem nostrum, qui et nos et parentes nos
Abbreviated transcription (Latin):
precioso suo sanguine redemit. Tu
mues terrenus contra hostem uisibi¬
lem ꝑgis ad pugnam cum uero bos¬
tis inuisibilis dimicare non cessat.
Tu contra corpora inimin tui pug¬
nare decertas armis uteris carnalib
illius uero aduersus diabolum esti
colluctatio cum armis sp̃ualibus
Tu inprelio galeam ferream gestas
incapite s illuis galea xp̃c est. Tu ne
uulnereris lorica indutus es sz ille pre
lorica xp̃i caritate est uestitus. Tu cc̃
ceas ⁊ sagntas emittis ille contra in¬
imicum fuum ⁊ salubritatem hu
militatem uerba dixigere studet. Tu
donec pugnam ꝑficiasarma ate¬
met ipso non deseris ne abaduer¬
so uulnereris. Ille nunquam debet
eẽ inermis. qr illius hostis tuo est
callidior. Tuus hostis ad tp̃c dumicat
illuis u̾o hostis tamdiu incorpore
consistit cum illo pugnare ñ cessat
Tna arma laborio sa ⁊ grauia sũt
ad portandum illuis uero arma su¬
arua acleuia sunt. Tu ꝓlabore terre¬

Expanded text:
pretioso sanguine suo redemit. Tu pretioso sanguine suo redemit. Tu miles terrenus contra hostem visibilem pergis ad pugnam; cum illo vero hostis invisibilis quotidie dimicare non cessat. Tu contra corpora inimici tui pugnare decertas, armis utens carnalibus; illius vero adversus diabolum est colluctatio cum armis spiritualibus. Tu in praelio galeam ferream gestas in capite; sed illius galea Christus est. Tu ne vulnereris, loricam indutus es; sed ille, pro lorica, Christi charitate est vestitus. Tu contra ceas et sagittas emittis; ille contra inimicum suum humilitatem et salubria verba dirigere studet. Tu donec pugnam perficias, arma a temetipso non projicis, ne ab adversario vulnereris; ille nunquam debet esse inermis, quia illius hostis tuo est callidior. Tuus hostis ad tempus dimicat; illius vero hostis quamdiu in corpore consistit, cum illo pugnare non cessat. Tua arma laboriosa et gravia sunt ad portandum; illius vero arma suavis ac levia sunt. Tu pro labore terre
Abbreviated transcription (Latin):
possum rogare patrem meum ⁊ ex¬
hibebit michi plusquam .xii. legio¬
nes angelorum eciam ut adultimũ
condudam. Diabolus cum ruina n¬
magna ꝑ suꝑbiam ⁊ cupiditatem.
diabouce frandis laqueos ⁊ sc̃e hũili¬
tatis gradus descripsi ut facilius tibi
subieccos ualeas dotere quomodo nel
qualiter hos euadant atq ꝑ humili¬
tatem regna celorum possideant. Et
nos si uolumus ꝑ ficere nr̃i certa¬
minis cursum ⁊ ad eternam beati¬
tudinem ꝑuenire caueamus inpri¬
am diabolicam ⁊ cum humilitate
xp̃i conemur sequi uestigia ⁊ si quis
militans imꝑatori terrenꝰ omnib¬
uissis eins obedire tertat quantoma¬
gis militaturus imꝑatori celesti de
dum excita ⁊ nullus eam pregrauet
compiis miles terrenus quocũq
loco mutitur paratus ⁊ promptus esti
neq seuxoris aut filioꝵ gr̃a excusare
poterit multomagis miles xp̃i sine ĩ¬
pedimento huius scl̃i imperatori suo
dño iħu xp̃o debet obedire qui ipsum

Expanded text:
possum rogare Patrem meum et expossum rogare Patrem meum et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum ? Et ut ad ultimum concludam, diabolus cum ruina magna per superbiam et cupiditatem diabolicae fraudis laqueos et sanctae humilitatis gradus descripsi, ut facilius tibi subjectos valeas docere quomodo vel qualiter hos evadant, atque per humilitatem regna coelorum possideant. Et nos si volumus perficere nostri certaminis cursum, et ad aeternam beatitudinem pervenire, caveamus in priam diabolicam, et cum omni humilitate Christi conemur sequi vestigia. Et si quis militans imjussis ejus obedire decertat; quanto magis militaturus Imperatori coelesti, dedum excita, et nullus eam praegravet somnus. Miles terrenus quocumque loco mittitur, paratus ac promptus est, neque se uxoris aut filiorum gratia excusare poterit: multo magis miles Christi sine impedimento hujus saeculi imperatori suo Domino Jesu Christo debet obedire, qui ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
per pharaonem lo qurtur dicens.
siescio dñm dm̃ ⁊ isrł non dimittam
xp̃c cum humilitate dicit si dixero qr
non noui uos eum ero similis uob
mendax sed noui eum ⁊ mandata eiꝰ
seruo. Diabolus tupidus ⁊ suꝑbus dic̃.¬
mea sunt flumina ⁊ ego feã ea xp̃c¬
tum humilitate dicit non possum ego
ame ipso facere quicquam sed pater
meus inme manens ipse facit o pera
diabolus suꝑb ⁊ cupidus dicit mea st̃
omna regna mundi⁊ gloria eorum
⁊ cui uolo do ea. xp̃c cum diues ẽẽt pro
nobis pauꝑ factus est ut euis inopra
nos diuites redderemus. Uiabolus sr̃¬
bus ⁊ cupidus dicit sicut colliguntur
que derelicte sunt sit uniuersam ter¬
ram ego congregaui ⁊ non fuit qui
moueret pennam ⁊ aꝑiret os atq grã¬
niret. xp̃c cum hummilitate dicit si mił
sum sicut passer solitarius intecto
Diabolus per suꝑbiam ⁊ cupiditatẽ
dicit ex sucaui uestigio pedum me¬
orum omnes riuos aggerum. xp̃c
cum humilitate dicit. sinquid nõ

Expanded text:
per Pharaonem loquitur, dicens, per Pharaonem loquitur, dicens, Nescio Dominum, et Israel non dimittam : Christus cum humilitate dicit, Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax; sed novi eum, et mandata ejus servo . Diabolus supMea sunt flumina, et ego feci ea . Chcum humilitate dicit: Non possum a 30 me ipso facere quidquam ; sed Pater meus in me manens ipse facit opera . Diabolus superbus et cupidus dicit: Mea sunt omnia regna mundi et gloria eorum, et cui volo do ea . Christus cum dives esset, pro nobis factus est pauper, ut ejus inopia nos divites redderemur . Diabolus superbus et cupidus dicit: Sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi, et non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret . Christus cum humilitate dicit, Similisum sicut passer solitarius in tecto . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit: Exsiccavi vestigio pedum meorum omnes rivos aggerum . Christus cum humilitate dicit, Nunquid non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia possit cupidus inueniri. De sr̃¬
bia namq nascuntur hereses stisma¬
ta detractiones inuidie ire ryce dissen¬
siones contentiones animositates ã¬
bitiones elationes presumptiones iac¬
tancia uerbositas uanitas in quietu¬
do mendatium ꝑuirium ⁊ tetera hiꝰ¬
la. Cupiditas quemq facit homineᷤᷤ
gulosos intemperantes ebriosos
auidos rapaces forncarios ad ulteroᷤᷤ
strupratores incestos flagitiosos ⁊
alia inmimerabilia perque diabolꝰ
genus humanum precipitare soiet
humilitate dicit humiliata est inter¬
ra anmnia mea diabolus ꝑ suꝑbiam
⁊ cupiditatem dicit ero similis altis¬
forma dei se exinaniuit semet ipsũ
formam serui accipiens humilianit
se patrifc̃i obediens usq ad mortem
Diabolus ꝑsuꝑbiam ⁊ cupiditatẽ
dicit. super astra dei exal̃tabo soliũ
meum xp̃c. tum humilitate ditit dis¬
cite ame qr mittis sum ⁊ humilis
corde. Siabolus cupidus ⁊ suꝑbus

Expanded text:
superbia possit cupiditas inveniri. De supsuperbia possit cupiditas inveniri. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidiae, irae, rixae, dissensiones, contentiones, animositates, ambitiones, elationes, praesumptiones, jactantia, verbositas, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera h. Cupiditas quoque facit homines gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, et alia innumerabilia, per quae diabolus genus humanum praecipitare solet.ate dicit, Humiliata est in terra anima mea . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit, Ero similis Altisforma Dei, exinanivit semetipsum formam servi accipiens, humiliavit se Patri, factus obediens usque ad mortem . Diabolus per superbiam et cupiditatem dicit: Super astra Dei exaltabo solium meum : Christus cum humilitate dicit, Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Diabolus cupidus et superbus
Abbreviated transcription (Latin):
rissime inxp̃o fr̃ deprecanda nõbis ẽ
duina clemencia ut desideria carna¬
nalia delectatio sp̃ualis immimuat ⁊ pi¬
etas in nobis crudelitati resistat ⁊ ma
quillitas tollere scurrilitatem ⁊ uer¬
bositatem tatiturnitas moderata cõ¬
pescat. Curiositatem studium sp̃ua¬
le imugiliis ⁊ orationib ⁊ elemosi¬
nis succidat ebrietatem sobrietas do¬
met ire ⁊ furori mansuetudo dñetur
leuitatem maturitas regat luxuriã
uera tastitas excludat mundi cupidi¬
tatem dei ⁊ ꝓximi caritas refrenet iac¬
tantiam ⁊ suꝑbiam conculcet pro¬
funda humilitas qr humilitas hõis
scis angelis similes facit ⁊ suꝑbia ex
angelis demones facit ⁊ ut enident̾
aut poterit ẽẽ sine suꝑbia. si quidem
nichil aliud omne peccatum est nisi
dei contemptus qm̃i euis precepta cõ¬
tempnius ⁊ hec nulla res alia ꝑsua¬
det homini nisi suꝑbia porro sũꝑbiat
cupiditas intantum unum est malũ
ut nec suꝑb sine cupiditate nec sine

Expanded text:
rissime in Christo frater, deprecanda nobis est divina clementia, ut desideria carnalia delectatio spiritualis imminuat, et pietas in nobis crudelitatis iram resistatquillitas toleret, scurrilitatem et verbositatem taciturnitas moderata compescat, curiositati studium spirituale in vigiliis et orationibus et eleemosynis succedat, ebrietatem sobrietas domet, irae et furori mansuetudo dominetur, levitatem maturitas regat, luxuriam vera castitas excludat, mundi cupiditatem Dei et proximi charitas refrenet, jactantiam et superbiam conculcet profunda humilitas: quia humilitas homines sanctis Angelis similes facit, et superbia ex Angelis daemones fecit. CAPUT XIX. aut poterit esse sine superbia. Si quidem nihil aliud omne peccatum est, nisi Dei contemptus quo ejus praecepta contemnimus: et hoc nulla res alia persuadet homini, nisi superbia. Porro superbia et cupiditas in tantum unum est malum, ut nec superbia sine cupiditate, nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
u uult loquitur que uult ⁊ qͣuid uult
⁊ ubi uitt manducat ac bibit quã¬
do uuiit ⁊ quantum mut ridet ⁊ iocat᷑
turpiter ridet inter quos uult ⁊ qua̾¬
do uult postremo quicquid naribus
suaue sit querit quicquid tactu b lã¬
dum quicquid ocłis delectabile quictͥd
corpori suo io tundum excercet ac seqͣr
inuestimentis pulcherrimis ⁊ equiti¬
b ⁊ armis sicut uult ⁊ qñ uult ⁊ si sut
non scd̃m deum s carnaliter uiuit ⁊
delectatur ⁊ omnia desideria carnis sue

Expanded text:
u vult; loquitur quae vult, et cui vult, u vult; loquitur quae vult, et cui vult, et ubi vult; manducat ac bibit quando vult, et quantum vult; ridet et jocatur turpiter inter quos vult, et quando vult. Postremo quidquid naribus suave est, quaerit; quidquid tactu blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid corpori suo jucundum, exercet ac sequitin vestimentis pulcherrimis et equitibus et armis, sicut vult, et quando vult: et sic non secundum Deum, sed carnaliter vivit et de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbant non audania extollit non
gaudia huius scł̃i delectantur nõ
iracundum animositas non suspi¬
cio sum ꝑ uersitas non uerborum¬
malignitas uanitas non risorem.
malignitas immobilem stabilemq¬
do protelaui ut intelligat dislcissi¬
ma fraternitas tua quatinus homo
carne mortuns nec facere potest is¬
ta que dixinec pati ⁊ histalib nõ
torpeamus s studeamns quantum
possumus cum dei adiuitorio corꝑa
nr̃a cum uiculis est ⁊ concupiscẽciis
mortificare ⁊ induamus nouum lo¬
minem qui scd̃m deum treatus esti
iusticia ⁊ sc̃ĩtate ueritatis nec huma¬
nis laudib delectemur nec detractori¬
b libenteraurem prebeamus nec ad¬
ulatorib nr̃is credamus sie discor¬
des sumis s magis eos quos uale¬
mus ad concordiam ꝓuocemus quia
scd̃m euuangelium beati pedesqui ad
dicit. si scd̾m carnem uiteritis morie¬
mini. Igitur ille scd̃m carnem uiuit
uult dormit quando iult ⁊ quamdi¬

Expanded text:
perturbant, non audacia extollit, non perturbant, non audacia extollit, non gaudia hujus saeculi delectant; non iracundum animositas, non suspiciosum perversitas, non verbosum vanitas, non risorem malignitas, non mobilem instabilemqdo protelavi, ut intelligat dulcissima Fraternitas tua, quatenus homo carne mortuus nec facere potest ista quae dixi, nec pati; et ut his talibus non torpeamus, sed studeamus quantum possumus, cum Dei adjutorio corpora nostra cum vitiis et concupiscentiis mortificare , et induamur novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Nec humanis laudibus delectemur, nec detractoribus libenter aurem praebeamus, nec adulatoribus nostris credamus, nec discordes simus; sed magis eos quos valemus ad concordiam provocemus; quia secundum Evangelium, Beati pedes qui ad dicit, Si secundum carnem vixeritis, moriemini . Igitur ille secundum carnem vivit, vult, dormit quando vult, et quamdi
Abbreviated transcription (Latin):
omnum moritur peccato sed su
maligna in nobis dampnare ⁊
hec miserabile seculum fugere
ut sicut homo carne mortus ĩ
sepulchro nrlli detrabit nemini
iuolentus existit neminem calumpnia¬
tur neminem opprimit non inuidet bonis
non insultat malis non luxurie carnis
seruit non bibendo magis ac magis inse
sitim accendit non odiorum flamma
mardescit non potentes aut diuites huiꝰ
scł̃i adulatur non inquietate turio si¬
tate raptatur non de turba maxima
sibi astante curam gerit non auro ar¬
gentoq sine pallio circundatus distẽ¬
ditur non salutationib potentium
fatigat non eum suꝑbia inflat non
ambitio hꝰ scł̃i necat non uana gła tur¬
piter iactat non aurum siue armille
atq omnes huuis scł̃i false diuitie ĩ¬
flãmant non rabies insania furoris
exagitat non equoꝵ trassitudo amor¬
q inuitat non pulcherrima species
feminarum auidum reddit non hys¬
trionum miserabilium uerba uirisum
excitant non contentiones huiꝰ scl̃i.

Expanded text:
omnium moritur peccato, sed suomnium moritur peccato, sed sumaligna in nobis damnare, et hoc miserabile saeculum fugere? Ut sicut homo mortuus in sepulcro carne, nulli detrahit, nemini violentus existit, neminem calumniatur, neminem opprimit, non invidet bonis, non insultat malis, non luxuriae carnis servit, non bibendo magis ac magis in se sitim accendit, non odiorum flamma inardescit, non potentibus ac divitibus hujus saeculi adulatur, non inquieta curiositate raptatur, non turbam maximam sibi astantem curam gerit, non auro argentoque sive paliis circumdatus distenditur, non salutationibus potentum fatigat; non eum superbia inflat, non ambitio hujus saeculi necat, non vana gloria turpiter jactat, non aurum sive armillae atque omnes hujus saeculi falsae divitiae inflammant, non rabies insani furoris exagitat, non equorum crassitudo amorque invitat, non pulcherrima species feminarum avidum reddit, non histrionum miserabilium verba in risum excitant, non contentiones hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i te ad hoc semꝑ cauere concedat
qr illis dnob originaliter totum
dampnatum est genus humanũ
illi enim non ederent deligno pro¬
hibito nisi concupiscerent nec con¬
cupiscerent nisi temptati nectẽp¬
tarentur uec deserti nec deserentur
adeo nisi ipsi prius deseruissent de¬
um nec illi deum desererent nisi su¬
ꝑbirent ⁊ sumiitudinem dei ad ꝙͣ
facti erant dampnabiliter negle¬
xissent proquo morbida eorum
corpora contraxerunt mortem ⁊ uixͣ
quo ineis penaliter facta est necces
ut lapsum ⁊ dampirationis eoꝵ¬
possumus euadere exemplum sie
supplicium qr quamius exadam
tisimum ⁊ uiuimus. Quid est imit¬
tari adam nisi carnalibus con¬
cupiscentiis ac desideriis mortenoᷤ
perpetua occidi: Et quid est imitta
ri ⁊ cum ip̃o qui nos precio sui sã¬
guinis redemit feliciter regnare
aliter resurgamus. Et ut cotum
dicam nobis adam abstulit para¬
disum ⁊ xp̃c donauit regna celoꝵ
nusquisq autem nostrum nõ

Expanded text:
i te ab hoc semper cavere concedat: i te ab hoc semper cavere concedat: quia in illis duobus originaliter totum damnatum est genus humanum. Illi enim non ederent de ligno prohibito, nisi concupiscerent; nec concupiscerent nisi tentati: nec tentarentur, nisi deserti: nec desererentur a Deo, nisi ipsi prius deseruissent Deum: nec illi Deum desererent, nisi superbirent, et similitudinem Dei ad quam facti erant, damnabiliter neglexissent. Pro quo morbida eorum corpora contraxerunt mortem, et juxquo in eis poenaliter facta est necessiut lapsum et damnationis epossimus exemplum sive supplicium: quia quamvis ex Adam tismum et vivimus. Quid est imitari Adam, nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte nos perpetua occidi? Et quid est imitariri, et cum ipso qui nos pretio sui sanguinis redemit, feliciter regnare? aliter resurgamus: et ut totum dicam, Adam nobis abstulit paradisum, et Christus donavit regna coelorum, nusquisque autem nostrum non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnomine illus pati. Speremus qd̃
ꝓmisit ⁊ sequamur quo ipse preces¬
sit nõnos ullo modo ab amore xp̃i
separet huius scl̃i miserabilisdul¬
biliter dum contestatur nobis
sc̃s ioh̾es apt̃s dicens nolite dilig̾e̾
mundum neq ea qui in mundo
bsle exilium adam ⁊ euam ꝓiecert̃
qr nisi dilectio dei ab eis defetisset
nunquam diligere cepissent ma¬
le suadentis serpentis consilium
imino nec credidissent. Et concu¬
piscentia carnis ab eis impleta e̾
cid̃ de ligno uento gustauerunt.
⁊ concupiscentia otulorum tid̾ si¬
tua qid̃ se fieri posse quid deus est
crediderunt. Et ideo uolens nos om̃s
apłs ab his tribus generib morns
cauere dixit. Omne qd̃ ininundo e̾
concupiscencia carnis est ⁊ concu¬
piscentia cccłorum abinitio seculi
⁊ ut facilins fr̃ mi bonitas tua in¬
telligat si placet qualiter illi pri¬
mi homines scilicet adam ⁊ eua cõ¬
miserunt tam grande peccatum pã¬
dam quatemis gracia dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
nomine illius pati? Speremus quae promisit, et sequamur quo ipse praecessit. Non nos ullo modo ab amore Christi separet hujus saeculi miserabilis dulbiliter contestatur nobis sanctus Joannes apostolus, dicens, Nolite diligere mundum, neque ea bile exsilium Adam et Evam projecerunt. Quia nisi dilectio Dei ab eis defecisset, nunquam diligere coepissent male suadentis serpentis consilium, imo nec credidissent. Et concupiscentia carnis ab eis impleta est, quod de ligno vetito gustaverunt; et concupiscentia oculorum, quod siquod se fieri posse quod Deus est, crediderunt. Et ideo volens nos omnes Apostolus ab his tribus generibus mortis cavere, dixit, Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi ut facilius, frater mi, Bonitas tua intelligat, si placet, qualiter illi primi homines, Adam scilicet et Eva, commiserunt tam grande peccatum, pandam, quatenus gratia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ter cum ad delectationẽ corporis fru¬
ende meretrins ꝑ uenerit gaudet ꝑ¬
iuriis si huius scł̃i fatultates iurã¬
do ad quisierit gandet iratundus
si iram suam ꝑ fecerit ⁊ mustta alia
que mens bonitatis sue frater kñie
comprehendere poterit. Et tum gau¬
dere grande malum est ⁊ꝑducens
admoetem peccatum nec quodub
scelus coram deo tam abhoĩabile fit
quam preterita peccata unum ꝙ̃
q ur̃m reminiscendo gaudere inde
⁊ exultare atq ineis semꝑ iacere
ħ sunt que suꝑuis diximus uñ nos
gaudere uisit mundus ut ꝑeamꝰ
cum amatoribus mundi huius
ħ enim gaudia uelut uenena di¬
auoli repudiart delemus qr non
solum corpora sed ⁊ animam ꝑꝑe¬
tualiter necare festinant. Quesõ fr̃
que xp̃c est allidens sume scutum fidei
inquo possis omnia tela diaboli ig¬
nea extingere. Et gaudeamus de bo¬
nis dñi de consciencia pura ⁊ de cõ¬
fessione uera ⁊ digna penitentra

Expanded text:
ter, cum ad delectationem corporis fruter, cum ad delectationem corporis fruendi meretricis pervenerit. Gaudet perjurus, si hujus saeculi facultates jurando acquisierit. Gaudet iracundus, si iram suam perfecerit. Et multa alia quae mens Bonitatis tuae, frater charissime, comprehendere poterit. Et cum sit gaudere grande malum est, et perducens ad mortem peccatum. Nec ullum quodlibet scelus coram Deo tam abominabile fit, quam praeterita peccata unicuique nostrum reminiscendo, gaudere inde et exsultare, atque in eis semper jacere. Haec sunt quae superius diximus, unde nos gaudere vult mundus, ucum amatoribus hujus mundi. Haec enim gaudia velut venena diaboli repudiare debemus, quia non solum corpora, sed et animam perpetualiter necare festinant. CAPUT XII. quae Christus est allidens , sume scutum fidei , in quo possis omnia tela ignea diaboli exstinguere: et gaudeamus de bonis Domini, de conscientia pura, de confessione vera, et de poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
detur ab eo simus nos ip̃i fc̃i deipos¬
cessio ⁊ efficietur nobis deus posses
do quam cui efficitur siuis imꝑator.
⁊ redemptor census ⁊ suus hereditas dig¬
natur ẽẽ ipsa diuinitas. Omnes enĩ
exillo fructus ꝑcipimus inillo ⁊ de
illo semper uiuimus. Quid rogo hoĩ
sufficit cui ip̃e conditor ñ sufficit. Qͥd
ultra querit cui omne gaudium ⁊
omnia suus redemptor esse debetur
hostis decipiendo fallit. Cam cecrtatẽ
ante ocłos nr̃e mentis ob ducit ne
discernere ualeamus gaudia huiꝰ
seculi ⁊ gaudia regis eterni Nam
gaudere quidem bomun est s qͥ gau¬
num ẽẽ qd̾̃ gaudet. Gaudet miles ter¬
renus honoreshuius scł̃i ꝑituros
uestes pulchras ⁊ speciosas armil¬
las brachio circundatas coronam
capiti impositam ⁊ tale gaudiũ
non est eternum s ꝑ iturum gau¬
det ⁊ captor cum desiderata rapue¬
rit gaudet ebrio sus cum cocasionẽ
potationis inuenerit gandeta dul¬

Expanded text:
detur ab eo; simus nos ipsi facti Dei posdetur ab eo; simus nos ipsi facti Dei possessio, et efficietur nobis Deus possessus, quam cui efficitur suus imperator et redemptor census, et haereditas dignatur esse ipsa divinitas? Omnes enim ex illo fructus percipimus, in illo et de illo semper vivimus. Quid, rogo, homini sufficit, cui ipse Conditor non sufficit? Quid ultra quaerit, cui omne gaudium et omnia suus Redemptor esse debet? Chostis decipiendo fallit, et a caecitate ante oculos mentis nostrae obducit, ne discernere valeamus gaudia hujus saeculi, et gaudia Regis aeterni! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaunum esse quod gaudet. Gaudet miles terrenus honores hujus saeculi perituros, vestes pulchras, et speciosas armillas brachio circumdatas, coronam capiti impositam: et tale gaudium non est aeternum, sed periturum. Gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit. Gaudet ebriosus, cum occasionem potationis invenerit. Gaudet adul
Abbreviated transcription (Latin):
habita sunt a̾deo non fatiamus ⁊ q̃
uissa sunt ad eo fatiamus uixta ꝓ¬
phetam quiait du̾te a malo ⁊ fac
bonum. Omnis enim scõrum libro¬
tum scries ad nr̃am salutem scripta
est ⁊ hec maxime aurib nr̃is into¬
nat ⁊ it̾m atq it̾m replicat quid
sit omni homini cauendum ł qͥd
sequendum inquib libris tua dig¬
recogitemus quali honore nobis
illuis recogatio sit legatio accipi¬
enda. Qd̃ si a rege legatio ant indi¬
culus ad nos ueniret nunquid ñ mox
aliis curis post positis prompta uo¬
luntate ⁊ cum omni deuocione lit¬
teras acciperemus ⁊ legentes impłe̾.
satageremus ⁊ ecce de celo rex regũ
est nobis dirigere luteras suas nõ
ut aliquod seruicium sibi nectes¬
sarium nobis demandet s quead
salutem ⁊ gloriam nobis prodesse
possint innotescat. Proide si ali
deum qui possidet omnia qui cre¬
auit omnia expedita mente possi¬
deamus ⁊ ineo habeamus quecũq
feliciter ac sc̃e desideramus. s qũo
nemo possidet deum nisi qui possi¬

Expanded text:
hibita sunt ab eo, non faciamus; et quae jussa sunt ab eo, faciamus, juxta Prophetam: Diverte a malo, et fac bonum . Omnis enim sanctorum Librorum series ad nostram salutem scripta est: et hoc maxime nostris auribus intonat, et iterum atque iterum replicat, quid sit homini cavendum, vel quid sequendum. In quibus Libris tua Digrecogitemus, quali honore nobis illius legatio sit accipienda. Quid si a rege legatio aut indiculus ad nos veniret, numquid non mox aliis curis postpositis prompta voluntate et cum omni devotione litteras acciperemus, et legentes implere satageremus? Et ecce de coelo Rex regum olos dignatus est nobis dirigere litteras suas: non ut aliquod servitium sibi necessarium nobis demandet, sed quae ad salutem et gloriam nobis prodesse possint innotescat. CAPUT X. Deus Deum qui possidet omnia, qui creavit omnia, expedita mente possideamus, et in eo habeamus quaecumque feliciter et sancte desideramus. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possi
Abbreviated transcription (Latin):
on ergo fit aliquid nͥ om̃ĩpotẽs
fieri uelit ł sinendo ut fiat uł
ip̃e faciendo. Nec dubitandum est deũ
facere bñ ⁊̃ siuendo fieri quecumq
fiunt. fuale. Non .il. hoc nͥ iusto uidi¬
cio sinit ⁊ ꝓfecto bonum est omne ꝙ¬
iustum est. Quamius ergo ea que
mala st̃ inquantum mala st̃ non
st̃ bona tñ ut ñ solum bona s ⁊̃ sint¬
⁊ mala bonum est.Nam nisi ẽẽt hxcbo¬
num ut ẽent ⁊mala nullo modo ẽẽ
sin̾entur ab õĩpotenti deo cui ꝓcul
dubio semꝑ ꝙͣͣ facile est qd̃ non uult
ẽẽ ñ sinere. hcc nisi credamus peri¬
ditatur ip̃m nr̃e confessionis inici¬
um qua nos indeum pr̃em oĩpotẽ¬
tem credere confitemur. Neq. N. ob
aliud ueraciter omĩpe uocatur ni¬

Expanded text:
on fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vultesse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Neque enim ob aliud veraciter vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ omnia delens qd̃ adu̾sus nos e¬
rat tyragraphum decerti decreti. qd̃
erat contrarium nobis tollens illd̾
demedio ⁊ affigens illud cruci exuẽc
se carnem principatus ⁊ potestates
exemplauit fidutiałr triump hans
eos in semet. ip̃o. Etad tymotheum.
mundum pecc̃ores saluos face quo¬
rum primus ego sum. S ideo mise¬
ricordiam consecutus sum ut ĩ me
ostenderet primo xp̃c iħx omnem
longanimitatem ad informatio¬
nem eoꝵ qui credituri sunt illi ĩ
uitam ẽtnam. Item dicit. unus. Ni
deus unus ⁊mediator dei ⁊ hoĩm
eundem. Noli ergo inquit erubes¬
cere dñm testimonium dñi nr̃i.
neq meuinctum eins s collabo¬
ra euuangelio scd̃m uirtutem dei
saluos nos faciemtis ⁊ uocantis uo¬
catione sua sc̃a non scdm opera nr̃a
s scd̃m suum ꝓpositum ⁊ grãm q̃
data est mobis inxp̃o sħ̾u ante scła
et̃na manifestata autem nunc ꝑ
cuantis quidem mortem illumi¬
nantis autem uitam ⁊ incorrup¬
tionem ꝑ euuangelium. Adtitũ

Expanded text:
nia delicta, delens quod adversus nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis, tollens illud de medio, et affigens illud cruci, exuens se carnem, principatus et potestates exemplavit fiducialiter triumphans eos in semetipso . 48. Et ad Timotheum: mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet primo Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Item dicit: Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum eundem: noli ergo, inquit, erubescere testimonium domini nostri neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua sancta non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam, quae data est nobis in Christo Iesu ante saecula aeterna, manifestata autem nunc pecuantis quidem mortem, inluminantis autem uitam et incorruptionem per euangelium. Ad Titum
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Nolite contristare sp̃m sc̃m
dei inquo signan estis indie redẽp¬
tionis. Ad colosenses etiam ita lo¬
quitur Gr̃as agentes pr̃i y doneos
facienti nos inpartem sortis sc̃õꝵ
inlumine qui eripuit nos depo¬
testate tenebrarum ⁊transtulit
nos inregnum filii caritatis sue

Expanded text:
et alibi: nolite contristare spiritum sanctum dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Ad Colosenses etiam ita loquitur: gratias agentes patri idoneos facienti nos in partem sortis sanctorum in lumine, qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii c
Abbreviated transcription (Latin):
tamine quo corpus nr̃m castigamꝰ
⁊ seruitni subitimus ł ad u̾sus licitos
⁊ neccios relaxanda ł continentia co¬
hibenda. S qm diuino sp̃u qui multo
meluis quam nos omina generis hu¬
mani nouit ł p̾terita ł p̾sencia ł futa
talis uita humana p̾cognita atq p̾¬
dicta est ut non iustificetur incons¬
pectu dei. omnis uiuens fitut ꝑ igno¬
rantiam ł infirmitatem non excer¬
tis adu̾sus eam totis uirib uolunta¬
tis eidem adillicita eidem ⁊̃ non nulla
cedamus tanto magis ⁊ trebrius qͣn¬
to creb det̾iores tanto minus ⁊ rarius
quanto meliores sumus. S qm̃ dehac
utrum sit fuerit futurus ue sit hõ
sine pecc̃o in hac uita. excepto illo qui
dixit ecce uenit princeps mundi ⁊ ĩ
me nichil inueniet aliquanto dili¬
gentuis disserendum est. iste sit ħ
uoluminis modus ut illud abalio q̃¬
ramus exordio.¬

Expanded text:
tamine, quo corpus nostrum castigamus tamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis humani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam dutrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, aliquanto diligentius disserendum est, iste sit huius uoluminis modus, ut illud ab alio quaeramus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis pec̃ci id agitur ut euagcuet᷑
caro peccati. Ciracuatur aitem nõ
ut inp̃a carne uiuente carne concu¬
piscentia consꝑsa ⁊ innata repente
absumatur ⁊ ñ sit s ñ obsit. mortu¬
o que inerat nato. Nam si ꝑ baptiᷤ¬
mũ uixerit atq adetatem capacem
p̾cepti ꝑ uenire potuerit. ibi habet
cum qua pugnet eamq aduiuã¬
de deo suꝑet.si non inuacuum gra¬
ciam dei susceꝑit. si reꝓbatus esse
noluerit. Nam nec grandib hec
p̾statur inbap̃mo nisi forte mira¬
culo ineffabili omnipotentissimi
creatoris ut lex pec̃ci que in est ĩ mẽ¬
bris repugnans legi mentis puni¬
tus extinguanir ⁊ non sit s ut
quicquid mali ab hoĩe fc̃m dc̃m co¬
gitatum est cum eidem concupis¬
cencie subiecta mente seruiret totum
aboleaturac uelut ftm non fu̾it habe¬
atur. ip̃a uero soluto reatus uinculo
quo illam diabolus animam retinebat
⁊ interdusione destructa qua hoĩem a
suo creatore separabat maneat incer¬

Expanded text:
carnis peccati, id agitur, ut euacuetur carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum uixerit atque adpraecepti pervenire potuerit, ibi habet cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si non in vacuum gratiam ejus susceperit, si reprobatus esse noluerit. nam nec grandibus hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, penitus extinguatur et non sit, sed ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in cer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus faceet s iit omittãm pote¬
rat rerte qd̃ multis ⁊̃ peccorib prestint
quoꝵ pulli quamuis sint ꝑuuli neq
accedentib corporis increm̃ns ⁊̃ mente
ꝓficiant qm̃ rationalem animanitũ¬
⁊minutissimi ⁊ currunt ⁊ matres.
agnoscunt nec sugendi oꝑib cura
⁊ ope admouentur aliena s ea ip̃i ip¬
si inmaternis corporib loco abdito
posita mirabili facilitate nouerunt
Contra homini nato nec ad incessũ
pedes ydonei nec manus saltem ad
scalpendum habiles. Et nisi oꝑe nu¬
trientis ad motis labris papille ub̾is
ingerantur nec ubi sint senciint
⁊ uixta se iacentib mammis mag̾
possint esurientes flere ꝙͣ sugere
ꝓinde infirmitati mentis congͥ¬
it hec oĩo infirmitas corporis ħ fu
lis aĩa sic grauatur siue ⁊ ip̃a expa¬
rentib tracta sit siue ibidem crea¬
ta siue desr̃ inspirata. Qd̃ nunc q̃¬
rere differo. Inꝑuulis certe gr̃a dei
ꝑ bap̃m eius qui uenit insiłtrudĩe

Expanded text:
protinus facere. Sed, ut hoc omittam, poteprotinus facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe, quod multis etiam pecoribus praestitit, quorum pulli. quamuis sint paruuli neque accedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animaminutissimi et currunt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuilis anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine