comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ingenia uiuaciter tenet. neq cum corpore mori¬
tur ut arabas asserit neq post modum int̾itur a
sicut z enon dicit. quia substancialiteruiuit. Al̾ium
uero anime ñ sunt substantiue. s cum carne ip̃a
carnis uuacitate nascuntur ⁊ cum carnis mocte
finiuntur. ⁊ ideo nec rõne reguntur. sicut plato ⁊
alexander putant. s ad omnia nature iatam̃ta
ducuntur. Aninahumana ñ cum moritur. quia
neo cum carne ut suꝑius diximus seminatur s for¬
mato in uto matris corpore dei iudicio creari ⁊ in¬
fundi eam dicimus ut uiuat homo intus in utero
⁊ sio procedat natiuitate in mundum. auima a cre¬
atore pͥncipium hñs ex quo est. perfetta est ĩ gen̾e
suo. Unde ex quo est. saret omnia que qb homine sa¬
ri possunt: insi grauitas. cartus esset. Qd̾ per pͥmũ
hominem qui ante corruptionem humanitatis
ex qua fuit perfecte hũit scĩam humanam: pro¬
bari potest. S modo corrupta humanitate. ex
quo conungitur corruptioni corrumpitir nec

Expanded text:
atque ingenia vivaciter tenet. Neque cum corpore moritur, ut Aratus asserit; neque postmodum interitura, sicut Zenon dicit: quia substantialiter vivit. Animalium vero animae non sunt substantivae, sed cum carne ipsa carnis vivacitate nascuntur, et cum carnis morte finiuntur: et ideo nec ratione reguntur sicut Plato et Alexander putant; sed ad omnia naturae incitamenta ducuntur. Anima humana non cum carne moritur, quia nec cum carne, ut diximus superius, seminatur: sed formato in utero matris corpore, Dei judicio creari et infundi eam diximus, ut vivat homo intus in utero, et sic procedat nativitate in mundum. Anima a Creatore principium habens, ex quo est, perfecta est in genere suo: unde ex quo est, sciret omnia quae ab homine sciri possunt, nisi gravitas carnis esset. Quod per primum hominem, qui ante corruptionem humanitatis, ex quo fuit, perfecte habuit scientiam humanam, probari potest. Sed modo corrupta humanitate, ex quo conjungitur corruptioni, corrumpitur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
libro .iiiiͦ. Tempus nr̃e mortalitatis inquit qñꝙtu¬
sitorium est ut penitus si sit: angło ħ in sacto elcqͥo
attestante qui ait. per uiuentem in secula quia
tempus iam non erit. Nam ⁊ si ꝓpħa dicit. er̃
tempus eoꝵ in et̾num quia per momenta tẽpꝰ
deficit. nomine temporis eoꝵ defectum uocauit.
ostendens qd̾ sine fine onũ modo defectu deficiunt.¬
hi qui auisionis uitime consolatione seꝑantur.
Intelligitur ergo per tempus mnutabilitatis hu¬
mane uarius defectus. Non infunditur p̾dc̃a
niriditas abundantia pluuie: s in fusione rorts
quia non eget predicatione s rore diuine ꝯtemi¬
plationis. Ubi enim unus quisq omnia scientem
sciet: ibi nemo doctrina predicationis eget. De

Expanded text:
lius . Tempus nostrae mutabilitatis ita quandoque transiturum est, ut penitus non sit, angelo in sacro eloquio attestante, qui ait: Per viventem in saecula, quia tempus jam non erit. Nam etsi Propheta dicit: Erit tempus eorum in aeternum : quia per momenta tempus deficit, nomine temporis eorum defectum vocavit, ostendens quod sine fine oii, qui a visionis intimae consolatione separantur. Intelligitur igitur per tempus, mutabilitatis humanae varius defectus. Non infundetur praedicta viriditas abundantia pluviae, sed infusione roris, quia non eget praedicatione, sed rore divinae contemplationis. Ubi enim unusquisque omnia scientem sciet, ibi nemo doctrina praedicationis egebit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: secundum regulam sub sauctis apostolis
eos post laborem ad quietem clanstri reducit. sio xp̃o
post huius mundi laborem suos deducet ad requi¬
em. post labororem .s. mundane tribulationis ad qͥe¬
tem diuine contemplationis. Uellem sare qͥ fuerũt¬

Expanded text:
vitam secundum regulam sub sanctis apostolis vitam secundum regulam sub sanctis apostolis eos post laborem ad quietem claustri reducit; sic Christus post hujus mundi laborem, suos deducet ad requiem, post laborem, scilicet mundanae tribulationis, ad requiem divinae contemplationis. Duodecim autem apost
Abbreviated transcription (Latin):
dei sapiencia omnib omnia prouidebit. Ibi ulłs ĩ
suo ordine deficiet quia in libro diuine sapiẽ in
quo scyiptus est ordo nature unus quisq leget.
paucis ⁊ iterum sicut sapienti sat dc̃m ẽ ¶ xli¬
quando aliquis ei de multis refert pauca .s qũ
aliquis simplicib loquitur oportet ut eis difusiꝰ
⁊ uerbis loquatur planiorib. Ideo tratbatum longius
extendi: qm̃ simpliciorib frĩb intendelam loqui. p̾ri¬
usquam tamen huic operi finem ponam: de inuen¬
tore nr̃i ordins simpliciorib foĩb aliquid in transi¬
tu dicam Inuentor siquidem ur̃i ordinis missus fu¬
nit in hunc mundum. induit humanitatis hĩtum.
Induit uestem carnis: uocauit pccõres ad claustoum
perfecte religionis. premisit gr̃am. proposuit misez¬
ricordiam. promusit ueniam. Collegit ꝯuentum
plures. quasi conuersos. Construxit eccłiam perto¬
tum orbem terrarum diffusam. Proposuit ꝯmunẽ

Expanded text:
Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in suo ordine deficiet, quia in libro divinae sapientiae, in quo scriptus est ordo naturae, unusquisque leget. paucis, et iterum sicut sapienti sat dictum est, quando aliquis ei pauca de multis refert; sic quando aliquis simplicibus loquitur, oportet ut eis diffusius et verbis planioribus loquatur. Ideo tractatum longius extendi, quoniam simplicioribus fratribus intendebam loqui. Priusquam tamen huic operi finem imponam, de inventore nostri ordinis simplicioribus fratribus aliquid in transitu dicam. Inventor siquidem nostri ordinis missus fuis. Venit in hunc mundum, induit humilitatis habitum, induit vestem carnis: vocavit peccatores ad claustrum perfectae religionis. Praemisit gratiam, proposuit misericordiam, promisit veniam. Collegit conventum,  discipulos complures quasi conversos. Construxit Ecclesiam per totum orbem terrarum diffusam, proposuit communem
Abbreviated transcription (Latin):
perficitur: quando coet̾uam dei sapsam. quam mͦ
per oia predicantium quasi per decurrencia flu¬
mina sumimus. in ip̃o suo fonte bibemus. In libro
eciam dialogi scriptum repperi. quod sic̾ mali ma¬
los in supplicio sic bom bonos cognoscent in regno.
In qua uidelicet cognitione utriusq partis cu¬
mulus excrescit retributionisyut ⁊ boni ampliꝰ
gaudeant qui secum eos letari ꝯspiciunt quos
amauerunt ⁊ mali dum cum eis torꝙ̃tur quos ĩ
hoc seculo dilexerunt. despetto deo eos non solum
rabilius in electis quia tion solum eos quos in
hoc cognou̾ant mũdo. agnoscunt: s uelut uisos
ac cognitos recognoscunt bonos tuos nũquam
uiderunt. Quia enim illic omnes ꝯmuni cla¬
ritate deum conspiciunt. ñ est quod ibi nesciãt
ubi scientem omnia sciunt. Tunc enim ĩ claustro
perfecte beatitudinis. angelis ⁊ hominib deus
preerit quib nichil deeẽ poterit: qũ abbĩs moie

Expanded text:
perficietur, quando coaeternam Dei sapientiam, quam modo perficietur, quando coaeternam Dei sapientiam, quam modo per ora praedicantium quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso suo fonte bibemus. In libro etiam Dialogi scriptum reperi: quod sicut mali malos in supplicio, sic boni bonos cognoscent in regno. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus excrescit retributionis, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt, quos amaverant; et mali, dum cum eis torquentur, quos in hoc saeculo dilexerunt, despecto Deo, eos non solumrabilius in electis, quia non solum eos, quos in hoc cognoverunt mundo, agnoscunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, non est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt. Tunc enim in claustro perfectae beatitudinis angelis et hominibus Deus praeerit quibus nihil deesse poterit, quoniam abbatis more,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita circũspettione. Sic se intelligendum pre¬
bent ceteris ut uix intelligi ualeant a discretis. Nec
tamen sic secretum mentis ambulante qͥn pro tem¬
pore ⁊ loco quib congruunt uiderint illud dicant.
Et quia sumino abbĩ toto affectu mentisiam in¬
herent: ad huc in terris poĩti formam sũmi ab¬
batis tenent.A ꝓposito suo fletti nequeunt ⁊ eos
qui sub ip̃is sunt propoĩta sua tenere cogunt. Alios
reprehendunt. ⁊ ab aliis reprehendi uolunt. Nichil
enim in se hr̃e desiderant quod occulis homnuim et
occulis diuine maiestatis non ostendant. Et quia
scriptum repperiunt. beati mundo corde qm̃ ipsi dĩ
udebunt ideo ut deum in futuro uideant: occłm
cordis a puluere terrene uanitatis mundant. In
futura siquidem uita deus iudebitur: ab his quoꝵ
premium. ut post huiuc tenebras mortalitatis.
Suudeamus luce diuine contemplationis. Qd̾ ni¬
mirum iusio. nunc fide inchoatur s tunc inspecie

Expanded text:
sollicita circumspectione; sic se intelligendos praesollicita circumspectione; sic se intelligendos praebent caeteris, ut vix intelligi valeant etiam a discretis. Nec tamen sic secretum mentis obnubilant, quin pro tempore et loco quibus congruum viderint, illud dicant. Et quia summo abbati toto affectu mentis inhaerent, adhuc in terris positi formam summi abbatis tenent. A proposito suo flecti nequeunt, et eos qui sub ipsis sunt proposita sua tenere cogunt, alios reprehendunt, et ab iis reprehendi volunt. Nihil enim in se habere desiderant, quod oculis hominum et oculis divinae majestatis non ostendant. Et quia scriptum reperiunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , ideo ut Deum in futuro videant, oculum cordis pulvere terrenae vanitatis mundant. In futura siquidem vita Deus videbitur ab iis, quorupraemium, ut post hujus tenebras mortalitatis gaudeamus luce divinae contemplationis. Quae nimirum visio fide nunc inchoatur, sed tunc in specie
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis int̾micet quatinus ⁊ sublenata qͥꝑ¬
piam uideat. ⁊̃ reu̾berata contremiscat: et qr
eum secuti est uidere non potest aliquando ui¬
dendo cognoscat. Sunt autem in eccłiis quidam
prelati. qui licet diu̾sis operib suit intenti:
damen operantur quieti. Interiora domus sue im¬
plent doctrina: exteriora uero cutũdant ꝓuiden¬
cia. Nec tamen sic doctrine student. ut a proui¬
dencia cessent nec sic curis extertorib inhĩat ut
a spũali doctrina refrigescant. Sũma regunt
⁊ tamen una non deserunt. Illa cum potestate
ista cum humilitate. Non enim ⁊ sapientib rece¬
dunt. ⁊ tamen simpliciorib fr̃ib condescendunt.
Sic latent frĩb in sua simplicitate: ut tamen alñ
cognoscantur in operatione. Sic cognoscuntur ĩ suo
opere: ut iux reprehendi possunt cognoscentis esti¬
matione. Sic ad sunt qiuandoq ut uderi queant.
quia quamuis remoti sint corpore: ad sunt tam̃

Expanded text:
claritatis intermisceat, quatenus et sublevata quiclaritatis intermisceat, quatenus et sublevata quidpiam videat, et reverberata contremiscat: et quia eum sicuti est videre non potest, aliquando vivendo cognoscat. Sunt autem in Ecclesiis quidam praelati qui, licet diversis operibus sint intenti, tamen operantur quieti. Interiora domus suae implent doctrina, exteriora vero circumdant providentia; nec tamen sic doctrinae student, ut a providentia cessent; nec sic curis exterioribus inhiant, ut a spirituali doctrina refrigescant. Summa regunt, et tamen ima non deserunt. Illa cum potestate, ista cum humilitate. Non enim a sapientibus recedunt, sed tamen simplicioribus fratribus condescendunt. Sic latent fratribus in sua voluntate, ut tamen aliquando cognoscantur in operatione; sic cognoscuntur in suo opere, ut vix reprehendi possint cognoscentis aestimatione; sic adsunt quandoque, ut videri nequeant, quia quamvis remoti sint corpore, adsunt tamen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si baptiratos omnes infantes atq in eadem in¬
faucia morientes. ingredi regnum celeste creden¬
dum est: ommes tamen paruulos. qui scił iam
loqui possunt regna celestia ingredi credendum
non est. quia non nullis paruulis eiusdem regni
celestis aditus aparentib clauditur si male nu
in quo olamamus abba pater qui omnia
operatur quietus. nec tamen angustatur ĩtẽtꝰ
sio ext̾iora cirũdat. ut int̾iora impleat. ut ex
deserat. sic innus presens est ut a superiorib non re¬
cedat. Sio latet in sua specie. ut tamen cognos¬
catur in operatione. sic in suo cognoscitur oꝑe.
ut tamen comprehendi non ualeat cognoscẽtis
estimatione. Sic ad est ut iuderi nequeat sic ui¬
deri non ualet. ut damen eius presenciam ipsa
sua iudicia testentu Sic se intelligendum pre¬
beti ut tamem ip̃m nobis radium sui intelłs
obnubiletr ⁊ sic rursum caligine nos ignoran
cie reprimit. ut tamen nr̃e menti radiis sue

Expanded text:
etsi baptizatos omnes infantes, atque in eadem inetsi baptizatos omnes infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui ponon est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nuin quo clamamus: Abba Pater  , qui omnia operatur quietus, nec tamen angustatur intentus, sic exteriora circumdat, ut interiora impleat; sic indeserat; sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat; sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione; sic in suo cognoscitur opere, ut tamen comprehendi non valeat cognoscentis aestimatione; sic adest, ut videri nequeat; sic videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur; sic se intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet; et rursum nos caligine ignorantiae sic reprimit, ut tamen nostrae menti radios suae
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. post quam de corporib exeuntr ne quaquam
per morarum spacia. sicut antiqui pres a patrie
celestis perceptione differuntur mox quippe ut
a colligatione cartus exeunt. in celesti sede reqͥ¬
quod ante restitutionem corpoꝵ: in celo recipian¬
tur anime iustoꝵ. Hoc neq de omnib iustis fat̾i
possumus neq de omnib negare. Nam sunt quo¬
rundam anime iustoꝵ. que quibdam ad huc mã¬
sionib a celesti regno differutin: In quo dilatois
damino: quid aliud innuitur. nisi qd̃ deperfecta
iusticia aliquid minus hũerunt: ⁊ tamen luce
clarius constat. quia perfectoꝵ iustoꝵ auime:
mox ut huius claustra carnis exeunt in celestib¬
sedib recipiuntur hoo autem ip̃is iustis pro re¬
tributione sue iusticie crescet in dic iudicii. quod
nunc animaꝵ sola post modum uero eciam cor¬
poꝵ be atitudine perfruentur. ut in ipsa quoq
carne gaudeant. in qua dolores cruciatusq pro
domino pertulerunt. Preterea sciendum est qm̃

Expanded text:
ui postquam de corporibus transeunt, nequaquam per morarum spatia, sicut antiqui Patres, a coelestis patriae perceptione differuntur. Mox quippe ut a carnis colligatione exeunt, in coelesti sede reqcorporum in coelo recipiuntur animae justorum, hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam animae justorum, quae quibusdam adhuc mansionibus a coelesti regno differuntur. In quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi qjustitia aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorum animae, mox ut hujus carnis claustra exierint, in coelestisedibus recipiuntur. Hoc autem ipsis justis pro retributione suae justitiae crescet in die judicii: quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruentur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores cruciatusque pro Domino pertulerunt. Praeterea sciendum est quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
repositam tenuit: qui uera certitudine. de spe resur¬
rectionis presumpsit. Laudabo igitur deuni in ui¬
ta mea᷑ ut possim eum laudare in futura uita. Lau¬
do/. deumin opere humane creationis ⁊ post lapssi
humani generis laudo enm de nuscdĩa repara¬
tionis laudo eciam pro bono future resurrectõnis
S ad huc adiciam super omnem laudem istam. pt
primain enin creationem ⁊ peccare ⁊ mor gomo po¬
tuit. post reparationem peccare similiter ⁊ mori nõ
bit. ⁊ ħ laus est super omnem laudem quia non im¬
pedietur aliquo casu nec habebit finem. Mirabilis
deus in sanctis suis deus ispb̾ipse dabit uirtutem
⁊ fortitudinem plebi sue benedittus deus. In p̾senti
mirabilis in sanctis. q in miraculis faciendis: in
futuro autem mirabilis in uenerandis bonis. Ip̃e
dat in presenti plebi sue ad huc infirme fidei ur¬
tutem. paciencie forcitudinem in futur auteru
dabit uirtutem incorruptionis. fortitudinem in¬

Expanded text:
repositam tenuit, qui vera certitudine de spe resurrepositam tenuit, qui vera certitudine de spe resurrectionis praesumpsit. Laudabo igitur Deum in vita mea , ut possim eum laudare in futura vita. Laudabo Deum in opere humanae creationis, et post lapsum humani generis laudabo eum de misericordia reparationis, laudabo etiam pro bono futurae resurrectionis. Sed adhuc adjiciam super omnem laudem istam. Post primam enim creationem et peccare, et mori homo potuit, post reparationem peccare et mori non desiit, st haec laus est super omnem laudem, quia non impedietur aliquo casu, nec habebit finem. Mirabilis ergo Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, benedictus Deus . In praesenti mirabilis in sanctis suis in miraculis faciendis, in futuro admirabilis in bonis remunerandis. Ipse dat in praesenti plebi suae adhuc in fide firmam virtutem, patientiae fortitudinem; in futuro autem dabit virtutem incorruptionis, fortitudinem im
Abbreviated transcription (Latin):
diantes detrahunt qui tales sunt a deo recedunt. Q
autem in tribulationib cum xp̃o permanserunt in
futuro celestis głe participes erunt ⁊ aui secuti sunt
eum ad laborem sequentur ad reqiuiem. Cum ip̃o erũt
in olaustro future beatitudinis. ⁊ perfruentur dulce¬
dine diuine contemplationis. In libro uite legent.
florib amenitatis perpetue delectati. sub umbraꝰ
ligni uite quasi sub umbra diuine protettionis reqͥ¬
escent. ħ requies mea in seculum secisli hic habitabo.
simo die de terra surretturus sim t rursumi cir¬
cũdabor pelle mea ⁊ in carne mea uidebo deui
saluatorem meum. Nondixit creatorem s redẽp¬
torem. Qui enim oumia creauit: de captiuitate
nr̃a: sua nos passione redemit. Et qui inter impioꝵ
hominem deum uideam. Reposita est h̃ spes mea in
sinu med. unde beatus. g̾g̃. Nichil cercius nos hr̃e
credimus: quani qd̾ in sinu tenemus. In sinu gͦ speni

Expanded text:
diantes detrahunt. Qui tales sunt a Deo recedunt. Qui diantes detrahunt. Qui tales sunt a Deo recedunt. Qui autem in tribulationibus cum Christo permanserint, in futuro coelestis gloriae participes erunt. Et qui secuti sunt eum ad laborem, sequentur ad requiem. Cum ipso erunt in claustro perfectae beatitudinis, et fruentur dulcedine divinae contemplationis. In libro vitae legent floribus amoenitatis perpetuae delectati. Sub umbra ligni vitae quasi sub umbra divinae protectionis quiescent. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo simo die de terra surrecturus sum: et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum salvatorem meum . Non dixit Creatorem, sed Redemptorem. Qui enim omnia creavit, de captivitato nostra sua nos passione redemit. Et qui inter impioruhominem Deum videam. Reposita est haec spes mea in sinu meo . Unde beatus Graegorius: « Nihil certius nos habere credimus, quam quod in sinu tenemus. » In sinu ergo spem
Abbreviated transcription (Latin):
Iacob Dhilippus. Bartholoneus. Matheus. Symon.
Iudas ⁊̃ Iudas scarioches Petrns agnosgens Andreas
uirilis. Iacob luctator. Iohannes grã. Thomas ge¬
minus. Iacob supplantator. Philippus os lampadis.
Bartholomeus filius suspendentis aquas. Matheus do¬
natus. Symon obediens. Iudas laudans. uł ꝯfitens
interprecantur. Qlui igitur bonitatem dei sicut pe¬
trus agnoscunt sicut andreas uiriliter agunt. sicut
iacob luctantur contra uicia. adiunante iohĩs gr̃ã.
sicut chomas ⁊ si aliquando dubitant post ea tamen
conuertuntur ut credant sicut iacob uicia suppla̾¬
tanti sicut philippus aꝑto ore deum predicant. sicut
bartholoniens aquas suspendunt. quia ppłos in laꝑ¬
su mundi poĩtos a terrenis sustollant. Sicut ma¬
theus oranib que possident renuncant ⁊ se ipsos
donant. sicut symon deo obediunt ⁊ situt iudas peo
nec sicut iudas scarioches loculos portant ⁊ locumꝰ
nuitant osculo magystros tradunt. dum illos insi¬

Expanded text:
eus, Simon, Judas, et Judas Iscariotes . Petrus agnoscens, Andreas virilis, Jacobus luctator, Joannes gratia, Thomas geminus, Jacobus supplantator, Philippus os lampadis, Bartholomaeus filius suspendentis aquas, Matthaeus donatus, Simon obediens, Judas laudans vel confitens interpretatur. Qui igitur bonitatem Dei sicut Petrus agnoscunt, sicut Andreas viriliter agunt, sicut Jacobus luctantur contra vitia, adjuvante Joannis gratia, sicut Thomas etsi aliquando dubitant, postea tamen convertuntur ut credant, sicut Jacobus vitia supplantant, sicut Philippus aperto ore Deum praedicant, sicut Bartholomaeus aquas suspendunt, quia populos in lapsu mundi positos a terrenis sustollunt, sicut Matthaeus omnibus quae possident renuntiant, et seipsos donant, sicut Simon Deo obediunt, et sicut Juda connec sicut Judas Iscariotes loculos portant, et locum mutant, osculo magistros tradunt, dum illis insi
Abbreviated transcription (Latin):
b firmis et fc̃a est illis in arcem ⁊ posuerunt illic
gentem ꝑcc̃oꝵ ⁊ iuros iniquos ⁊ posuierunt illicar¬
ma ⁊ escas. Ascendit in ierłm rex authiochꝰ: quando
in eccłia dominatur diabolus. uel in anina carna-¬
lis appetitus. Ascendit autem in multitudine gͣ
ui .i. in habundantia delictoꝵ.⁊ in grauitate crũ¬
libet cominalis pcr̃. Intrat in sauctificationem
cum superbia: qm̃ sauctificata per confessionem
elationis spõ aꝑit sibi corda. Accepit altare aure¬
um ⁊ candelabrum luminis :i. puritatem orõis
⁊ lucem diuine contemplationis. Accepit uniuer

Expanded text:
t facta est illis in arcem. Et posuerunt illic gentem peccatorum, et viros iniquos, et posuerunt illic arma, et escas . Ascendit in Hierusalem rex Antiochus, quando in Ecclesia dominatur diabolus, vel in anima carnalis appetitus. Ascendit autem in multitudine gravi, id est, in abundantia delictorum, et in gravitate cujuslibet criminalis peccati. Intrat in sanctificationem cum superbia, quando sanctificata per confessionem elationis spiritus aperit sibi corda. Accepit altare aureum, et candelabrum luminis, id est, puritatem orationis, et lucem divinae contemplationis. Accepit
Abbreviated transcription (Latin):
huius agitari flucti¬
b conspicio: timeo ne
aut pondere diuina¬
dum pressus. aut in¬
uendutis impetu cõ¬
pulsus: periculum
scyllee uoraginis in¬
curras. Amor ⁊ enim mulieris est quasi quedam
uorago mortis: uelut unda submergens. ligat a¬
mor mulieris. s tunc grauius cum indissolubi¬
li nodo coniugii stringimus. Mictimus ergo sum¬
mitatem funiculi spũalis ut traharis. ne uiti¬
culo giugii tenearis. Suminitas funiculi sp̃nal.
fixus in limo cist̾ne ueteris extrattus respiraũ.
tur a contagione luti cum amundo peccator ex¬
ens per penitenciam ab soluitur a labe peccatiꝰ
Ieremias trahitut funiculo inuoluto ueterib
pannis: nos autem ueterum prĩmi trahim̃.¬

Expanded text:
hujus agitari fluctibus conspicio, timeo ne aut pondere divitiarum pressus, aut inventutis impetu compulsus, periculum Scyllae voraginis incurras. Amor etenim mulieris est quasi quaedam vorago mortis, velut unda submergens. Ligat amor mulieris, sed tunc gravius cum indissolubili nodo conjugii stringitur. Mittimus ergo summitatem funiculi spiritualis ut traharis, ne vinculo conjugii tenearis. Summitas funiculi spiritalremias infixus in limo cisternae veteris extractus respiravit tur a contagione luti, cum mundo peccator exiens per poenitentiam absolvitur a labe peccati. Jeremias trahitur funiculo involuto veteribus pannis, nos autem veterum Patrum trahim
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ mentib exhibenda iudicia motib occultis inspi¬
rare. S ⁊ angeli ad deum locuntur sicut per iohã¬
nem in apocalipsi dicitur: Dignus est agnus aiu oc¬
cisus esti accipere uirtutem ⁊ diuinitatem. ⁊ sapũlm¬
uox enim angłoꝵ est in laude conditoris. ipsa ad¬
muiratio intifrie ꝯtemplationis. Miracła diuiue
uirtutis obstupuisse dixisse est qm̃ exatatus cum
reuerencia cõrdis m̃otus magnus est ali aures ĩ cir¬
cũscripti sp̃c clamor uotis. Que nox se quasi per dis¬
tuicta uerba explicat dum se per inmimeros mo¬
dos admirationis format. Deus ergo angłis loqui¬
tur. cum eis uoluntas eius intima uidendo mani¬
festatrur angeli uero locuntur domino: cum per ħ
qd̃ super semet ip̃os respiciunt. in motum admi¬
rationis surgunt. Quod deus ad sanctaꝵ
animas loquatur. C.xxxuii.¬

Expanded text:
eorum mentibus exhibenda judicia motibus occultis inspieorum mentibus exhibenda judicia motibus occultis inspirare. Sed et angeli ad Deum loquuntur, sicut per Joannem in Apocalypsi dicitur: Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem et divinitatem . Vox enim angelorum in laude Conditoris, est ipsa admiratio intimae contemplationis. Miracula divinae virtutis obstupuisse, dixisse est; quoniam excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum se per innumeros modos admirationis format. Deus igitur angelis loquitur, dum eis voluntas ejus intima videndo manifestatur. Angeli vero loquuntur Domino, cum per hoc, quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis surgunt. CAP. XXXVIII. Quod Deus ad sanctorum animas loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quitt agere debeant in ip̃a contemplatione uerita¬
tis legant ⁊ uelut quedam ꝑrecepta. siit uocis ip̃a
gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus
dicitur: qd̾ uidentib inspiratur. Unde cum eoꝵ cor¬
dib intta hũam superbiam animasuersionis ultõĩs
deus infunderet ⁊ dicit duenite ⁊ descendamus ⁊ con¬
fundamus ibi litiguas eoꝵ. Dicitur eis qui adħ ent
mente. quia ninirum ħ ip̃m nũquam a diuina ꝯ¬
templatione decrescere in diuina contemplatione sẽ¬
per accrescere est. Et nunquam corde recedere este qiͣ
quodam stabili motu sempet uenire. Quib ⁊ dix̃.
Descendamus ⁊ ꝯfundamus linguas eoꝵ. Ascendunt
angeli in eo quod creatorem conspiciunt. descendũt
angeli in eo quod creaturam sese in illicitis erigen¬
tem. ex anime distrittionis premt̃. Dicere igitur d̃
descendamus ⁊ ꝯfundamus linguas eoꝵ. in se ip̃o eis
ħ quod recte agitur ostendere ⁊ ꝑuim int̾ne uisionis

Expanded text:
quidquid agere debeant in ipsa contemplatione veritaquidquid agere debeant in ipsa contemplatione veritatis legant; et velut quae dam praecepta sint vocis, ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus inspiratur. Unde cum eorum cordibus contra humanam superbiam animadversionem ultionis Deus infunderet, dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Dicitur eis, qui adhaerent, Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est, et nunquam corde recedere, est quasi quodam stabili motu semper venire. Quibus etiam dicit: Descendamus, et confundamus linguas eorum. Ascendunt angeli in eo quod Creatorem conspiciunt; descendunt angeli in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere igitur Dei, descendamus, et confundamus linguas eorum, est in seipso eis hoc quod recte agitur ostendere, et per vim internae visionis
Abbreviated transcription (Latin):
minatur fiex erim ur̃ operatus est salutem
in medio terre. Rex erat ⁊ a regalib sedib uen̾ati
⁊ cum a celo rediit quos a seruitute diaboli lib̾au̾ati
ad conregnandum sibi secum in celestib sedere fecit.
Cum ergo homo ad illud beatuni silentium future
beatitudinis peruenerit quid petat ult̾ius non ha¬
bebit. Tunc enim silebit iquitas abundabit cari¬
tas nec quicquam ibi deficiet ubi unus quisq omnia
habentem in se habet. Tuno enim erit deus omnia
beatitudinis alicui loqui liceat. place̾t forsi¬
tan tibi fr̃ audire: quid auttoritas inde dicat. Unde
natura cum loqui dicitur. euis loqutio nequaquam
una eadem qualitate formatur aliter enim loquit᷑
deus ad augelos: alr̃ angeli ad deum. Alit̾ loquit᷑
deus ad sanctoꝵ animas: aliter sauctoꝵ anime ad de¬
um. Nam quia nature spũali excorporea oppoĩtione
nil obstat: loquitut deus ad angelos sanctos. eo ip̃o
quo cordib eoꝵ occulta sua iuiusibilia ostendit.ut

Expanded text:
ex enim noster operatus est salutem in medio terrae . Rex erat, et a regalibus sedibus venerat: et cum ad coelos rediit, quos a servitute diaboli liberaverat, ad conregnandum secum in coelestibus sedere fecit. Cum ergo homo ad illud beatum silentium futurae beatitudinis pervenerit, quod petat ulterius non habebit. Tunc enim silebit iniquitas, abundabit charitas; nec quidquam ibi deficiet, ubi unusquisque omnia habentem in se habebit. Tunc enim erit Deus omnia beatitudinis alicui loqui liceat. Placeret forsitan tibi, frater, audire quid auctoritas inde dicat. Unde natura cum loqui dicitur, ejus locutio nequaquam una eademque qualitate formatur. » Aliter enim loquitur Deus ad angelos, aliter angeli ad Deum, aliter Deus ad sanctorum animas, aliter sanctorum animae ad Deum. Nam, quia naturae spirituali ex corporea oppositione nil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso quo cordibus eorum occulta sua et invisibilia ostendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis aculeo. in et̾na incorruptione regnabit. Cre¬
dimus igitur. ⁊ fatemur carnem nr̃am post
resurrectionem fu turam. ⁊ eandem. ⁊ diuersam
eandem pernaturam diuersam per gloriã can¬
dem per ueritatem diuersam per potenciã. Erit
itaq subtilis quia ⁊ in corruptibilis erit palpabi
quia non amutet eẽnciam nature ueracis. In¬
dubitant: ideo uolumus ut de eis diuine scriptu¬
re uerbis certiores fiant. Ait enim beatus g̾g̾ mo¬
ralium libro octauo. Cum santtus seu malignus
sp̃o aliquo moriente egredientem animam a clau¬
stro carnis acceperit. in eternum secum sine ulla
permutatione retinẽbit. ut nec exaltata ad suꝑ¬
plicium proruat: nec eternis mrersa supplicũs
ultra ad remedium ereptionis ascendat. Neq̃ꝙͣ
quem ante mortem grã ad ueniam nou reformat¬

Expanded text:
tis aculeo in aeterna incorruptione regnabit. Cretis aculeo in aeterna incorruptione regnabit. Credimus igitur, et fatemur carnem nostram post resurrectionem futuram et eamdem et diversam: eamdem per naturam, diversam per gloriam; eamdem per veritatem, diversam per potentiam. Erit itaque subtilis, quia incorruptibilis: erit palpabilis, quia non amittet essentiam naturae veracis. dubitant, ideo volumus ut de eis divinae Scripturae verbis certiores fiant. Ait enim beatus Gregorius : « Cum sanctus, seu malignus spiritus aliquo moriente egredientem animam a claustro carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla mutatione retinebit: ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec aeternis mersa suppliciis ultra ad remedium ereptionis ascendat. Nequaququem ante mortem gratia ad veniam non reforma
Abbreviated transcription (Latin):
S ecce resurrettionem audio effectum ⁊ amen
eiusdem resurrectionis. exquiro. Credo namq quia
resurrecturus sum. s uolo ut sciam qualis. Siendũ
quippe est michi. uttum in quodam alio subtili.
forsitan nel aetio. an iu eo quo morior corpore re¬
surgam. S si marrio corpore resurtexero iã ego
non ero qui resurgo. Nam quomodo est uera re¬
surrectio si uera non poterit ẽẽ cato: Aꝑta igitur
rõ sugg̾it. quia si uera caro non fu̾it: ꝓculdubio
resurrectio uera non erit. ħ enim resurrectio non¬
recte potest dici ubi nou resurgit. quod cecidit:
Credendum est igitur quia nequaquam corpus
nr̃m in illa resurrectionis gloria. erit impalpabi¬
le. uentis subtilius uel aere. Erit autem sub tile
quidem per effectum spũalis potencie. s palpabłe
pet u̾it atem nature. In illa ergo celestis gloria.
regni caro secundum uaturam erit. s seciuidum
passionis desideria non erit: quia de uitto mor¬

Expanded text:
» Sed ecce resurrectionem audio, effectum tamen » Sed ecce resurrectionem audio, effectum tamen ejusdem resurrectionis exquiro. Credo namque quia resurrecturus sum, sed volo ut sciam qualis. Sciendum mihi quippe est utrum in quodam alio subtili forsitan vel aereo, an in eo quo moriar, corpore resurgam. Sed si in aereo corpore resurrexero, jam ergo non ero, qui resurgo. Nam quomodo vera est resurrectio, si vera non potuit esse caro? Aperta igitur ratio suggerit quod si vera caro non fuerit, procul dubio resurrectio vera non erit. Haec enim recte resurrectio non potest dici, ubi non resurgit quod cecidit. Credendum est igitur quia nequaquam corpus nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis subtilius, vel aere. Erit enim subtile quidem per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. In illa ergo coelestis regni gloria caro secundum naturam erit, et secundum passionis desideria non erit, quia devicto mor
Abbreviated transcription (Latin):
b creaturis presit. nobis insinuat. tunc de t̾sa no¬
stre mentis caligine. clara uisione se manifestat et
tunc implebitur quod in euangłio ipsa ueritas di¬
cat. uenit hora cum iam in prou̾biis non loquar
uobis: s palam de patre annunciabo uobis. filiꝰ
enim de patre palam anunciat: quia per hoc qd̾
uerbum est ex natura nos diuinitatis illustrat.
Palam it aq de patre se annũciare assit: quia ꝑ
patefrãm tunc maiestatis spẽm. ⁊ quomodo ipse
⁊ indiuisibiliter tria unum. Apparente igitur in
iudicio retributore operum. iam uerba cessãbũt
exhortationum ⁊ nos angustias uite presentis e¬
uadentes in illa quoq suscepti contemplatione
gaudioꝵ. iam nullatenus indigebimus audire u̾
tur non ego. s beatus. g̾g̾. audiatur. Redemptor
nr̃ inquit resurrectionem quam in se ostendit.
nobis promisit ⁊ quia membra sui secuntur glãm
capitis. eam in fine mundi frũrus est in nobis.

Expanded text:
ibus creaturis praesit nobis insinuabit; ac tunc detersa noibus creaturis praesit nobis insinuabit; ac tunc detersa nostrae mentis caligine, clara se visione manifestabit, et tunc implebitur quod in Evangelio dicit ipsa Veritas: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Filius enim de Patre palam annuntiat quia per hoc quod Verbum est ex natura nos divinitatis illustrat. Palam itaque de Patre annuntiare se asserit, quia per patefactam tunc majestatis suae speciem, et quomodo ipse et indivisibiliter tria unum. Apparente igitur in judicio retributore operum, jam verba cessabunt exhortationum, et nos angustias vitae praesentis evadentes, in illa quoque suscepti contemplatione gaudiorum, jam nullatenus indigebimus audire vertur, non ego, sed beatus Gregorius audiatur. « Redemptor noster, inquit, resurrectionem, quam in se ostendit, nobis promisit; et quia membra sui sequuntur gloriam capitis, eam in fine mundi facturus est in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. S ⁊ deus ad sanctoꝵ animas loquitur. sicꝰ
eis resurrettionem corpoꝵ suoꝵ desiderantib respõ¬
sum diuinitus dicitur Requiescite tempus ad huc
fr̃m ur̃o ꝵ. Desiderantib animab requiescite ad huc
modicum dicere est inter ardorem desiderii ex ipsa
presciã solacium consolationis aspirare. ut ⁊ a ĩa¬
rum uox sit. ħ quod amantes desiderant. ⁊ respon¬
dentis dei sermo fit. hoc quod eas retributionis cer¬
titudine inter desideria confirmat. Respondere ergo
eius est: ut collectionem frm̃ expectare deberant:
eoꝵ mentib libenter expectandi moras infund̾e̾: ut
cum carnis resurrectionem appetunt ⁊̃ ex colligẽ¬
gelos ⁊ ad auimas santtoꝵ deus loqui ¶.xxxuiii
consueuit. Ad huc uero scire desidero. quomodo pꝰt
resurrectionem deus hominib loqui debeat: ut qd̾
beatus gͥg̾. Cum nobis post resurrectionem dñs
ostendetur per spẽm. tumo semet ip̃m quomodo oĩ¬

Expanded text:
rent. Sed et Deus ad sanctorum animas loquitur, sicut rent. Sed et Deus ad sanctorum animas loquitur, sicut eis resurrectionem corporum suorum desiderantibus, per responsumrum . Desiderantibus animabus, requiescite adhuc modicum, dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare, ut et animarum vox sit hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc, quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, ut collectionem fratrum exspectare debeant, est eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere, ut, cum carnis resurrectionem appetunt, ex colligengelos et ad animas sanctorum Deus consuevit loqui. Adhuc vero scire desidero quomodo post resurrectionem hominibus loqui debeat, ut quodbeatus Gregorius: Cum nobis post resurrectionem osostendetur per speciem, tunc semetipsum quomodo omn
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dei: ⁊ clamabant uoce magna dicentes. Ut¬
qͦ domine non iudicas ⁊ iundicas sanguinẽ nr̃m
de his qui hĩtant in terra᷑ unde beatus. g̾g̾. Quid ẽ
animas uinditte petirõnem querere. isi diem ex¬
tremi iudicii ⁊ resurrectionem extinttoꝵ corpoꝵ de¬
siderare. Magnus quippe clamor eoꝵ magnum ẽ de¬
siderium. Tanto enim quisq minus clamat qnͣto
minus desiderat. Et tanto maiorem uocem in au¬
res incircũscripti sp̃o exprimit quanto se in eius de¬
siderium. plenius fundit. Animaꝵ igitur uerbar
ip̃a sunt desideria.Nam si desiderium sermo non
osset: ꝓpha non diceret. Desiderium cordis eorum
audiuit auris tua. S quomodo dñr petere. quas
⁊ uoluntatem dei certum est ⁊ ea que futura sunt
non ignorare: De ip̃o ergo bibunt quod ab ip̃o si¬
ciuuint. Discordarent igitur a uoluntate conditoris
si quo eum uident uelle non peterent. eiq minus
uniuehent. si uolentem dare desiderio pigriori pulsa¬

Expanded text:
bant voce magna dicentes: Usquequo, Domine, non judicas, et vindicas sanguinem nostrum de iis qui habitant in terra? Unde beatus Gregorius: « Quid est animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare? Magnus quippe clamor earum magnum est desiderium. Tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat. Et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. » Animarum igitur verba, ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Sed quomodo dicuntur petere, quas et voluntatem Dei certum est et ea quae futura sunt non ignorare? De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt. Discordarent igitur a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle, non peterent; eique minus inhaererent, si volentem dare desiderio pigriori pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Et obtulerunt sacrificium super altare holo¬
caustoꝵ nouum. Sacerdotes sine macula. iudas
elegit qñ uirtutes que in ara cordis ministrant ĩ¬
maculatas reddit. Qlui in lege dei uoluntatem hũt
quia alr̃ medullatum sactificium non offerrent. Et
nundauerunt sancta .i. deuotionem mentis. ab oĩ
malicie culpa. Et edificauerunt int̾secus domum:
ip̃ãm uidelic conscĩam diu̾sis qualitatib morum
Et sanctificauerunt edem ⁊ atriac intus mentem
⁊ ext̾ius opera. ⁊ fecerunt uasa sancta noua. Uasa
noua sancta faciunt qui nouitate ꝯmissionis iuxͣ

Expanded text:
nt sacrificium super altare holocaustorum novum . Sacerdotes sine macula Judas eligit, quando virtutes, quae in ara cordis ministrant, immaculatas reddit. Qui in lege Dei voluntatem habent, quia aliter medullatum sacrificium non offerrent, et mundaverunt sancta, id est devotionem mentis, ab omni malitiae culpa. Et aedificaverunt intrinsecus domum, ipsam videlicet conscientiam, diversis qualitatibus morum. Et sanctificaverunt aedem et atria: intus mentem, et exterius opera. Et fecerunt vasa nova sancta. Vasa nova s
Abbreviated transcription (Latin):
uite. secundum formam humanitatis xp̃c ĩ medio
ecclie. ħ autem lignum ht̃ spem. Sicut enim sr̃ius
potuit: per resurrettionis głam rursus ad uite ui¬
riditatem uenit. huius rami pullulant. ut ex re¬
surrectione illiuis multiplicati longe lateq fideles
crescunt. fructus huius arboris est caro xp̃i ⁊ sãguis.
Qui ex hoc fruttu se ipios cilunt. et̾ neiute salutem
absq scrupulo dubitationis expectant. Lignum uero
uite quod est in medio claustri future beatitudĩs
id est sapũ dei patris fuit abinitio creature cibus
angeloꝵ incaruata nero dei sapiencia fr̃a est redẽꝑ¬
tio pcc̃oꝵ. salus iustoꝵ. Sub ramis huius arboris
id est sub tutela diuine protectionis iusti resident.
aspectu cius delectantur ⁊ amenitate gaudent: sa¬
ciantur fruttus dulcedins .i. contemplatione fructꝰ

Expanded text:
vitae secundum formam humanitatis Christi in medio vitae secundum formam humanitatis Christi in medio Ecclesiae. Hoc autem lignum habet spem. Sicut enim superius potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad vitae viriditatem venit. Hujus rami pullulant, ut ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles crescant. Fructus hujus arboris est caro Christi et sanguis. Qui ex hoc fructu seipsos cibant, aeternae vitae salutem absque scrupulo dubitationis exspectant. Lignum vero vitae quod est in medio claustri futurae beatitudinis, id est, sapientia Dei Patris, fuit ab initio creaturae cibus angelorum; incarnata vero Dei Sapientia facta est redemptio peccatorum, et salus justorum. Sub ramis hujus arboris, id est sub tutela divinae protectionis, justi resident, aspectu ejus delectantur, et amoenitate gaudent; satiantur fructus dulcedine, id est contemplatione; fr
Abbreviated transcription (Latin):
tatis radicatur in profundo humilitatis: crescit ꝑ
desiderium. expandit ramos per exemplum. dat fruc¬
tum boni operis: cibat esurientem dulcedine contem¬
plationis. De ħ ligno per beatum iob dicituit lignũ
ht̃ spem. Si precisum fuerit rursum urescit ⁊ rami
eius pullulant. Unde beatus. g̾g̾ in moralib lignũ
nomine. aliqñ crux. aliquando uir iustus. aliqnͣdo
uero incarnata dei sapiã figuratur. In ligno siqͥdem
spem: quia future beatitudinis iustus expectat retri¬
butionem. Si prescisum fuerit: uursum iurescit. uñ
beatus g̾g̃ Cum in morte passionis iustus. pro u̾ita
te afficitur. in et̾ne uite uiriditate recuperatur. Et qͥ
hic urebat perfidem: illic uirescit per spẽm. Et ra¬
mi eius pullistant quia plerumq ex passione iusti¬
titer pro deo egisse gratulantur. Ex fruttu gͥ ligni
iusticie qd in medio moralis claustri ponitur: ani¬
ma cum suis uirtutib saciatur. Est eciam lignũ

Expanded text:
tatis, radicatur in profundo humilitatis, crescit per tatis, radicatur in profundo humilitatis, crescit per desiderium, expandit ramos; per exemplum dat fructum boni operis, cibat esurientem dulcedine contemplationis. De hoc ligno per beatum Job dicitur: Lignum habet spem: si praecisum fuerit rursum virescit, et rami ejus pullulant . Unde beatus Gregorius in Moralibus: « Ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aliquando vero incarnata Dei Sapientia figuratur. » In ligno siquidem spem, quia futurae beatitudinis justus exspectat retributionem. Si praecisum fuerit, rursum virescit. Unde B. Gregorius: Cum in morte passionis pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per spem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justio Deo fortiter egisse gratulantur. Ex fructu igitur ligni justitiae, quod in medio moralis claustri ponitur, anima cum suis virtutibus satiatur. Est et lignum
Abbreviated transcription (Latin):
amenitati. ponitur lignum uite. ut uit a sit ĩ
amenitate. Non est enim felix amenitas: cum
uita coartatur intra mortis metas. S cum uita
sine fĩne fu̾it: tuno amenitas uite cum uit a felix
erit. ita ut audiat homo quod per ꝓphãm dicitur
a domino. longitudine dierum replebo eum et
ostendam illi salutare nieum longitudo tẽporis
est spacium et̾nitatis: ostensio salutaris uisio sal¬
uatoris. ħ autem salutare: est lignum uite. Diu̾sa
quedam iusticia. in medio materialis olanstri. Est ⁊̃
arbor uite: xp̃o in medio eccłie. S ⁊ in medio claustoi
future beatitudinis. est quasi lignum uite sapiẽcia
dei patois ne primi ligni fructum cangeret homo pꝰ
peccatum antequam eiectus eẽt de paradiso audi¬
uit a domino. uidete ne sumat de ligno uite. Arbor
uero iusticie. que est lignum uite. in claustro anime
ponitur ut animi uirtutes in eo delectentur. Est
antem anime claustrum contemplationis secretũ.
Dlantatur autem arbor iusticie in terra bone uolũ¬

Expanded text:
amoenitati ponitur lignum vitae, ut vita sit in amoenitate. Non est enim felix amoenitas, cum vita arctatur intra mortis metas. Sed cum vita sine morte fuerit, tunc amoenitas vitae cum vita felix erit, ita ut audiat homo quod per Prophetam dicitur a Domino: Longitudine dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum : longitudo temporis est spatium aeternitatis; ostensio salutaris est visio Salvatoris. Hoc autem salutare est lignum vitae. Diversa quaedam justitia in medio moralis claustri. Est etiam arbor vitae Christus in medio Ecclesiae. Sed in medio claustri futurae beatitudinis est quasi lignum vitae Sapientia Dei Patris. Ne primi ligni fructum tangeret homo post peccatum, antequam ejectus esset a paradiso audivit a Domino: Videte ne forte sumat de ligno vitae . Arbor vero justitiae, quae est lignum vitae, in claustro animae ponitur, ut animi virtutes in eo delectentur. Est autem animae claustrum contemplationis secretum. Plantatur autem arbor justitiae in terra bonae volun
Abbreviated transcription (Latin):
a deo reprobatus. liber uero diuine sapie: qui est
ab eterno scriptus a deor nunquam ẽ corruptus¬
s semper idem permanet nec ullius mendatii
maculam in se ht̃. Cum aliquis cogitat qͥd agere
debeat. ⁊ ħ rõnabiliter disponit: quasi in libro rõ¬
nis legit. Cum uero peccat ⁊ correptus pertinet: qͣ
in libro correptionis legendo studet. Si autem ac¬
cusatus ab aliquo audiat a magrõ. ubi sunt qui
te accusabant. uade ⁊ amplius noli pecdare leg̃
in libro grẽ. Ihõ autem inclinans se deorsum. digi

Expanded text:
a Deo reprobatus. Liber vero divinae sapientiae, qui est a Deo reprobatus. Liber vero divinae sapientiae, qui est ab aeterno scriptus a Deo, nunquam est corruptus, semper idem permanet, nec mendacii maculam in se habet. Cum aliquis cogitat quid agere debeat, et hoc rationabiliter disponit, quasi in libro rationis legit. Cum vero peccat, et correptus poenitet, quasi in libro correctionis legendo studet. Si autem accusatus ab aliquo audit a Magistro: Ubi sunt qui te accusabant? vade, et jam noli amplius peccare ; legit in libro gratiae: Jesus autem inclinans se deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
lis. cum angelis quiete sine fine uiuent. De li¬
residentr procul dubio diuine sapiencie lectõ¬
i student. Nec retrahit eos aliqua necessitas
corporis: nec aliquod impedimentum laboris. E
enim in claustro perfecte beatudinis manent
nullo indigent s post poĩtis omnib curis attẽte
legunt in libro uite. Quatuor sunt libri uitẽ. u¬
nus scriptus fuit in paradiso. alius in defertor
tertius in templo. quartus scriptus ab et̾no ad huc
habetur in celesti claustro. Primus scriptus ẽ a dõ
in corde homunis. secundus a moyse in tabłis la¬
pideis: tercius a xp̃o in terra: quartus in prescien¬
cia diuina. Primus ẽ liber rõtus. Secundus correp¬
tionis. tertius grẽ. quartus diuine sapie. lib̾ qui
in paradiso est scriptus: ibidem corruptus. nͨ emẽ¬
datus. Liber a moyse in deserto scriptus: młtociens¬
est corruptus ⁊ multociens emendatus liber in
templo scriptus: ⁊ ã iudeis accusatus: ñ est tam̃

Expanded text:
lis cum angelis quiete sine fine vivent. lis cum angelis quiete sine fine vivent. resident procul dubio divinae sapientiae lectioni student. Nec retrahit eos aliqua necessitas corporis, nec aliquod impedimentum laboris. Qui enim in claustro perfectae beatitudinis manent, nullo indigent, sed postpositis omnibus curis attende legunt in libro vitae. Quatuor sunt libri vitae: primus scriptus fuit in paradiso, secundus in deserto, tertius in templo, quartus scriptus ab aeterno, et adhuc habetur in coelesti claustro. Primus scriptus est a Deo in corde hominis, secundus a Moyse in tabulis lapideis, tertius a Christo in terra, quartus in praescientia divina. Prima est liber generationis, secundus correctionis, tertius gratiae, quartus divinae sapientiae. Liber qui in paradiso est scriptus, ibidem est corruptus, nec emendatus. Liber a Moyse in deserto scriptus, multoties corruptus est, et multoties emendatus. Liber in templo scriptus, est a Judaeis accusatus, non est tamen