comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gumento possunt ꝯfici. Et unã rem om̃s ꝓbare possunt. Nec int ÷ in ꝓpositiõe
quam partẽ in primo ponas: utrum argumenti. an quęstionis. dum modo
conditionis ratio conseruetur. cum dix̃ĩs. Si rethorica est benedicendi scientia:
itilis est. Potest ⁊ sic ꝓponere. Utilis ẽ rechorica: si benedicendi scientia est
Hoc ⁊̃ in duob aliis experiri licet. Quartus modꝰ ẽ qui ꝑ distunecionẽ efficit
ita ut uio assumpto aliud necessario negatum sit hoc modo. Aut samis ẽ
aut imbecillis. Saniis ẽ autẽ: non ẽ gͥ imbecillis. Quntus modꝰ ẽ qui et¬
ipse ꝑ disiunccionẽ efficitur. ita ut uno negato aliud necessario sit ħmͦ.
Aut sanus ÷ aut imbecillis. non ẽ autẽ samis. Igitur imbecillis. Additi st̃
alii duo modi. qui ꝑ argumentũ istorum duoꝵ fieri possunt: ñ tamen ꝑ

Expanded text:
gumento possunt confici et unam rem omnes probare possunt. Nec interest in propositione gumento possunt confici et unam rem omnes probare possunt. Nec interest in propositione quam partem in primo ponas utrum argumenti utrum quaestionis, dummodo condicionis ratio conseruetur. Cum dixeris si rhetorica est bene dicendi scientia utilis est, potes et sic proponere: «utilis est rhetorica, si bene dicendi scientia est». Hoc etiam in duobus aliis experiri licet. Quartus modus est qui per disiunctionem efficitur ita ut uno assumpto aliud necessario negatum sit hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis; sanus est autem; non est igitur imbecillis». Quintus modus est qui etiam per disiunctionem efficitur ita ut uno negato aliud necessario sit, hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis; non est autem sanus; est igitur imbecillis». Additi sunt alii duo modi qui per argumentum istorum duorum fieri possunt, non tamen per
Abbreviated transcription (Latin):
Qd erat dubiũ antequam ꝓpositio & asumptio concedẽtur. Hichil tamen
Hic primus modus a dialeticis appellatur: qui ẽ ab antecedentib. ꝓpt̾ea¬
qm argumentum quc̃ admodum ꝓpositũ ÷: itri assumptũ. Hoc tantũmͦ
differens: quod cum conditione positum ẽ. ⁊ sine conditione ad sumptũ:
Sca̾s mod̾ ÷ qui appellatur a consequentib: in quo ipsum argumentum
quȩstionẽ sequit᷑: Nam questio argum̃tũ. hoc modo. Siñ ÷ rethorica util.
non ẽ benedicendi scientia. Assumitur argum̃tũ a contrario: id÷ ꝑ negatio¬
latur a repugnantib: in quo demonstratur non posse simul hoc eẽ. ⁊ ultid
nonẽe. In quo eum fuerit assumptũ unũ: aliud necessario tolletur. Id est
cum fuerit assumptũ ẽe: ñ eẽ. tollat᷑. hoc modo. Nion ẽ benedicendi scientia
utile eẽ: sublato eo quod non eẽ utile ꝓpositũ erat. hii tres modi ex uno ar¬

Expanded text:
quod erat dubium, antequam propositio et assumptio concederetur. nihil tamen quod erat dubium, antequam propositio et assumptio concederetur. nihil tamen ismi. hic primus modus a dialecticis appellatur, qui est ab antecedentibus, pm argumentum, quemadmodum positum est, ita et assumptum, hoc tantummodo differens, quod cum condicione positum est et sine condicione assumptum. 415 secundus modus est, qui appellatur a consequentibus, in quo ipsum argumentum quaestionem sequitur, non quaestio argumentum, hoc modo: 'si non est rhetorica utilis, non est bene dicendi scientia'. assumitur argumentum a contrario, id est per negatiolatur a repugnantibus, in quo demonstratur non posse simul hoc esse et illud non esse; in quo cum fuerit assumptum unum, aliud necessario tolletur; id est ut, cum fuerit assumptum esse, non esse tollatur, hoc modo: 'non est bene dicendi scientia e sublato eo quod non esse utile propositum erat. Hi tres modi ex uno ar
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatiuo ⁊ particulari abdicatiuo particulare abdicatiuũ directum:
ut eefc omne ustum honestũ. quoddam iustũ non ẽ malũ. Qd̃dam gͥ
Bonestum non ẽ malum. Omnes gͥ modi certum ordie tenent eusd
oroinistatio t̃ que in psis formis demonstrata est Sd Sit ꝯdicionat. Syllogi¬
onditionalis syllogisimiis est: cuius ꝓpositio ⁊ plenũ argum̃tum ⁊
plenum id de quo questio est continet: Ita ut assumpto anumento
iam tertum inferri possit de quo quȩstio erat. Ad hunc modum po-¬
namus questionẽ esse : utrum sit utilis rechorica. Et uolentes utilẽ
ꝓbare: angumentum ab huius desinitione capiamus qd̾ ÷ benedicendi
scientia. Ex huius argumento ⁊ illa questione: condicionalis syllo¬
gismus ponitur sic. Si rethorica est benedicendi scientia: utilis est.
Adsumimus argum̃tũ ita. Est autẽ rechorica: benedicendi scientia.
Hec duo qui concesserit: ⁊̃ inuitus. ꝯcedat. necesse ẽ utilem ẽẽ rethoricam:

Expanded text:
tivum directim, ut est' omne iustum honestum; quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. omnes igitur modi certum ordinem tenent, eiusdemque ordinis ratio est, quae in ipsis formis demonstrata est. 414 Condicionalis syllogondicionalis syllogismus est cuius propositio et plenum argumentum et plenum id de quo quaestio est continet ita ut, assumpto argumento, iam certum inferri possit de quo quaestio erat, ad hunc modum: ponamus quaestionem esse utrum sit utilis rhetorica, et uolentes utilem probare, argumentum ab huius definitione capiamus quod est bene dicendi scientia. Ex hoc argumento et illa qugismus ponitur sic: 'si rhetorica est bene dicendi scientia, utilis est'. assumimus argumentum ita: 'est autem rhetorica bene dicendi scientia'. haec duo qui concesserit, etiam invitus concedat necesse est utilem esse rhetoricam,
Abbreviated transcription (Latin):
Recipit autẽ: prima: nouẽ modos. secunda quatuor. tercia sex. Rimȩ formȩ
pͥmus modus ẽ: in quo conficitur ex duob uniu̾salib dedicatiuis uniu̾sa¬
le dedicatinũ directũ. ut ẽ. om̃e iustũ honestũ. om̃e honestum bonum.
omne gͥ iustũ bonũ. Si reflexim inferas: om̃e gͥ bonum iustũ. non sequitur.
s particulariter potest inferri. quoddam gͥ bonim iustũ. Et efficit᷑ qͥntꝰ modꝰ.
Scd̾s modus ẽ in quo conficitur ex uniuersali dedicatiuo. uniuersale abdica
tiuum directum: ut ẽ. omne iustum honestũ. suillum honestum turpe.
Nullum gͥ iustum turpe. si reflectas. Nullum gͥ turpe iustũ: efficitur sextꝰ
modꝰ. Diximus enim supra uniuersale abdicatiuum posse conuerti. Tercius
modꝰ ẽ: in quo conficitur ex particulari dedicatuo ⁊ uniu̾sali dedicatino
particulare dedicatiuũ directũ. ut ẽ. qđ dam iustũ honestũ. omne honestũ

Expanded text:
Recipit autem prima nouem modos, secunda quattuor, tertia sex. Primae formae Recipit autem prima nouem modos, secunda quattuor, tertia sex. Primae formae primus modus est, in quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicatiuis uniuersale dedicatiuum directim ut est «omne iustum honestum; omne honestum bonum; omne igitur iustum bonum». Si reflexim inferas «omne igitur bonum iustum», non sequitur, sed particulariter potest inferri «quoddam igitur bonum iustum», et efficitur quintus modus. Secundus modus est, in quo conficitur ex uniuersali dedicattiuum directim ut est «omne iustum honestum; nullum honestum turpe; nullum igitur iustum turpe». Si reflectas, «nullum igitur turpe iustum», efficitur sextus modus. Diximus enim supra uniuersale abdicatiuum posse conuerti. Tertius modus est, in quo conficitur ex particulari dedicatiuo et uniuersali dedicatiuo particulare dedica
Abbreviated transcription (Latin):
uolupias non est uirtus. Tercia forma ẽ inqua subieeciua suꝑioris sumpti
eadem ẽ ⁊ subiectiua seq̃ntis ut qđ dã bonum uoluptas ẽ omne bonũ ittile:
Quoddã gͥ utile ẽ uoluptas. In pͥma forma ⁊ unu̾salit̃ ⁊ parcicularit̃ et
delicatiue ⁊ abdicatine concludi potest. In scda uniuĩsalit̃ ⁊ particularit
nisi ꝑ contrarium concludi non potest. In t̾cia forma particularit̃ tantũ
concluditur. Quaꝓpt̃ non frustra hic ẽ ordo seruatus. Nam m̃to pͥma dr̃.
in qua omnimodo concludi potest. Scda item recte: in qua potest concludiuns¬
uersaliter ⁊ particularit̃ quanuis ꝑ contrarium. Tercia item recte: quia in qͣnti¬
tate minor ẽ. in qua nisi particularit̃ concludi non pot̃. Nunc dicendum est
singulȩ forme quos modos recipiant. Nam recipiunt intra se certũ nimerum:
extra quos modos quicquid conclusũ fuerit non ÷ temere concedendum.

Expanded text:
uoluptas non est uirtus». Tertia forma est in qua subiectiua superioris sumpti uoluptas non est uirtus». Tertia forma est in qua subiectiua superioris sumpti eadem est etiam subiectiua sequentis ut «quoddam bonum uoluptas est; omne bonum utile est; quoddam igitur utile est uoluptas». In prima forma et uniuersaliter et particulariter et dedicatiue et abdicatiue concludi potest; in secunda forma nisi per contrarium concludi non potest; in tertia forma particulariter tantum concluditur: quapropter non frustra hic est ordo seruatus. Nam merito prima dicitur, in qua omni modo concludi potest, secunda item recte, in qua potest concludi uniuersaliter quamuis per contrarium, tertia item recte, quia in quantitate minor est, in qua nisi particulariter concludi non potest. Nunc dicendum est singulae formae quot modos recipiant. Nam recipiunt intra certum numerum, extra quos modos quicquid conclusum fuerit non est temere concedendum.
Abbreviated transcription (Latin):
est. in quo sumptã s iinera sunt ut aliquo extrinsecus ad dito supplcantur.
it hoc quod supradictum ẽ: omnis uoluptas bonum ẽ: omine bonum
itile est. udemus utiq nec totum qđ supra positũ ÷ dictum: s unam m̃
sed̾ini uit impleret sententiã aliquid petiũ extrinsecus. ict utile ẽ. Buus
uoluptas irile est. Huius gñs tres forme sunt. Erima ẽ in qua dedaratiua par ti¬
eula supioris sumpti. sequentis efficitur subiectiua. Aut subiectiua suꝑioris.
declaratua seq̃ntis. Declaratiua suꝑioris fit subiccaua seq̃ntis: ut in superioris
ꝓposito eremplo. Subiectiua suꝑioris. sit dcclaratiua seq̃ntis: si hoc m uelis co¬
uertere. Onine bonũ utile ẽ. omnis uoluptas bonum ẽ. Om̃is gͥ uoluptas utile:
Scd̃ã forma est in qua declaratiua suꝑioris sumpti: eadem ẽ ⁊ delaratiua se¬
quentis. ut om̃is uirtus bonum ẽ. ⁊ om̃is uoluptas non ẽ bonũ. omnis g

Expanded text:
smus est in quo sumpta ita sibi nexa sunt ut aliquo extrinsecus addito suppleantur smus est in quo sumpta ita sibi nexa sunt ut aliquo extrinsecus addito suppleantur ut hoc quod supra dictum est «omnis uoluptas bonum est; omne bonum utile est». Videmus utique noquium secundum, ut impleret sententiam, aliquid petivit extrinsecus, id est 'utile est'. huius e est». Huius generis tres formae sunt: prima est in qua declaratiua particula superioris sumpti sequentis efficitur subiectiua, aut subiectiua superioris declaratiua sequentis. Declaratiua superioris fit subiectiua sequentis ut in superiori proposito exemplo; subiectiua superioris fit declaratiua sequentis, si hoc modo uelis conuertere: «omne bonum utile est; omnis uoluptas bonum est; omnis igitur uoluptas utile est». Secunda forma est in qua declaratiua superioris sumpti eadem est etiam declaratiua sequentis ut «omnis uirtus bonum est et omnis uoluptas non est bonum, omnis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib duob sumꝑtis ⁊̃ muito eosequitur. Omnis gͥ uoluptas utilis ẽ.
Hoc totum quod constat ex duob sumptis & in latione ratiociatio a nõb
adia qł conceditur neces saria ꝑuentio. Possunt gͦ pbara ẽẽ sumpta: s mmus
ã duob ẽ non possunt. Et enim c̃ integͣ ratiorinacio: si ad illuo qđ uolum
ostendere utilem eẽ uoluptatẽ. tribus ⁊̃ sumptis ꝑuenire ulius. t om̃is
uoluptas scd̃m naturam ẽ: omne qd̾ scđm naturam ẽ bonum ẽ. om̃e bo
num utile ẽ. Om̃is gͥ uoluptas utilis ẽ. Ex hoc ⁊ apparet plura ⁊ licere adde
si oportueriti non nunꝗ̃ ⁊̃ concludimꝰ. inferentes nonquidem id qd oficit᷑.
si quod ex eo ipso qđ inferre debemus necessario oficitur hoc modo. Omimo
uirtus bonum ẽ. om̃e bonũ utile ẽ. Om̃is gͥ urtꝰ ñ nocet. Iinferendum
erat: omnis gͥ uirtus utilis. Ex eo necessario sequitur non nocere. Qd eñ ittile

Expanded text:
ex quibus duobus sumptis etiam invito eo sequitur 'omnis igitur voluptas utilis est'. ex quibus duobus sumptis etiam invito eo sequitur 'omnis igitur voluptas utilis est'. 406 Hoc totum, quod constat ex duobus sumptis et illatione, ratiocinatio a nobad id, quod non conceditur, necessaria perventio. possunt ergo plura esse sumpta, sed minus a duobus esse non possunt. etenim est integra ratiocinatio, si ad illud, quod volumus ostendere, utilem esse voluptatem, tribus etiam sumptis pervenire velimus, ut 'omnis voluptas secundum naturam est; omne quod secunnum utile est; omnis igitur uoluptas utilis est». Ex hoc apparet plura etiam licere addere, si oportuerit. Nonnumquam etiam concludimus inferentes non quidem id quod conficitur, sed quod ex eo ipso quod inferre debemus necessario conficitur, hoc modo: «omnis uirtus bonum est; omne bonum utile est; omnis igitur uirtus non nocet». Inferendum erat «omnis igitur uirtus utilis»; ex eo necessario sequitur non nocere; quod enim util
Abbreviated transcription (Latin):
Siuero quȩdam uoluptas bonum ñ ẽ falsum ẽ omnis uoluptas bonũ est
aliquid ex ea uolentes efficere: cum concessa suerit sumptum dicitur.
Huic ⁊̃ uni sententiȩ alia certa ratione debet innecti. Et utiq ꝓpter id qd̾
inferre uolumus concedenda. Et hec cum concessa fuerit sumptũ dicitur.
Ex duob sumptis ratione sibimet nexis: conficitur in lacio. Quȩ in lacio
sumptum ꝓpter ea dici non potest: quia non expectas ut hoc ⁊̃ tibi adu̾sartꝰ
concedat. s eo inuito sequitur si modo ratione seruata fuerit inlatum. Et ut
hoc planum fiat exemplo putemus questionem ẽẽ utrum uoluptas utił
sit si ꝓponamus ita. Omnis uoluptas bonũ est: plena quidem sententia ẽ.
sumptum efficitur: si hoc adu̾sarius concedat. Quo concesso: adingenda ẽ
alia sententia. Omne autẽ bonumi utile ẽ. si hoc ⁊̃ ocesserit: efficit̾ sũptum.

Expanded text:
Si uero «quaedam uoluptas bonum non est», falsum est «omnis uoluptas bonum est». Si uero «quaedam uoluptas bonum non est», falsum est «omnis uoluptas bonum est». aliquid ex ea volentes efficere, cum concessa fuerit, sumptum dicitur. huic etiam uni sententiae alia certa ratione debet innecti et utique propter id, quod inferre volumus, concedenda. 405 et haec cum concessa fuerit, sumptum dicitur. ex duobus sumptis ratione sibimet nexis conficitur illatio. quae illatio sumptum propterea dici non potest, quia non exspectas, ut hoc etiam tibi adversarius concedat, sed eo invito sequitur, si modo ratione servata fuerit illatum. et ut hoc planum fiat exemplo, putemus quaestionem esse, utrum voluptas utilis sit. si proponamus ita 'omnis voluptas bonum est', plena quidem sententia est; sumptum efficitur, si hoc adversarius concedat. quo concesso adiungenda est alia sententia: 'omne autem bonum utile est'. si hoc etiam concesserit, efficitur sumptum;
Abbreviated transcription (Latin):
neq simul affirmari neq simul negari possut. Nam si uerum est
omnis uoluptas bonum est: falsum ẽ. quedam uoluptas non ẽ bonum. Itẽ
siuerũ ẽ omnnis uoluptas non est bonũ: falsum ẽ. quedam uoluptas ẽ bonum.
Hoc irem contingit si prius particularẽ uicissim nomines. Nam si uerũ ẽ
quȩdam uoluptas non ẽ bonum falsũ ẽ. omnis uolupias bonũ est. Item si
Item uniu̾salis dedicatiua confirmata: particularẽ suam necessario confir-¬
mat. Negata: non necessario eam negat. Nam si uerum ẽ omnis uoluptas
bonum est: necessario uerum ẽ quedam uoluptas bonum ẽ. At uͦ si suꝑiorẽ
negemus hoc modo. non omnis uoluptas bonum ẽ: potest fieri ut quȩdã
uoluptas bonum sit. Parcicularis item dedicatiua confirmata: ñ necessario
uniu̾salẽ suam ꝯfirmat. Negata: necessario illam negat. Nam si uerum est
quȩdam uoluptas bonum est: non sequitur ut omnis uoluptas bonũ sit.

Expanded text:
neque simul affirmari neque simul negari possunt. Nam si uerum est neque simul affirmari neque simul negari possunt. Nam si uerum est «omnis uoluptas bonum est», falsum est « quaedam uoluptas non est bonum ». Item si falsum est «omnis uoluptas non est bonum», uerum est quhoc item contingit, si prius particularem vicissim nomines. item si verum est 'omnis voluptas non est bonum', falsum est 'quaedam voluptas bonum est'; et si Item uniuersalis dedicatiua confirmata particularem suam necessario confirmat, negata non necessario eam negat. Nam si uerum est «omnis uoluptas bonum est», necessario uerum est «quaedam uoluptas bonum est». At uero si superiorem negemus hoc modo non omnis uoluptas bonum est, potest fieri ut quaedam uoluptas bonum sit. Particularis item dedicatiua confirmata non necessario uniuersalem suam confirmat, negata necessario illam negat. Nam si uerum est «quaedam uoluptas bonum est» non sequitur ut «omnis etiam uoluptas bonum sit».
Abbreviated transcription (Latin):
uerisale aboicatuium non aliam iecipit. Uocetur gͦ dicendi causa nlagma
crniis o her scd̃ã. Hcc autem ꝓloquia quẽ ad modum urõsc affecta sinti oc
mods mansestius apparẽbit. Quatuor lineis quadrata formula expͥmatur
angulo : abdicatiua. Itẽ infra ad primum angulam particularis dedicati¬
uar Ad angulum reliquũ particularis abdicatiua. Deinde ducant᷑ angu¬
leres linee ab uniu̾sali dedicatiua ad particularẽ abdicatiuã. d ab inui¬
uer sali abdicatiua ad particularẽ dedicatiuã. Due igitur superiores
simul confirmari non possunt. simul negari possunt. Nam non pot̃ suerũ ẽẽ
simul ẽẽ non omnis uoluptas bonum ẽ.⁊ non omnis uoluptas ñ ÷ bonũ.
Duȩ uero inferiores uicissim simul negariñ possunt: simul ꝯfirmari pos.¬
sunt. Nam utiq non potest simul non quedam uoluptas bonum esse.¬
⁊ non quedam uoluptas non bonum eẽ. At uero potest ⁊ quedam uolup¬
tas bonum ẽẽ : ⁊ quedam uoluptas bonum non eẽ. Angulares autẽ

Expanded text:
ma conuersio», haec secunda». Haec autem proloquia quemadmodum inter se affecta sint hoc modo manifestius apparebit. Quattuor lineis quadrata formula exprimatur. dem angulo uniuersalis abdicatiua; item infra ad primum angulum particularis dedicatiua, ad angulum reliquum particularis abdicatiua; deinde ducantur angulares lineae ab uniuersali dedicatiua ad particularem abdicatiuam et ab uniuersali abdicatiua ad particularem dedicatiuam. Duae igitur superiores simul confirmari non possunt, simul negari possunt. Nam non potest simul uerusimul esse non «omnis uoluptas bonum est», «non omnis uoluptas non est bonum». Duae uero inferiores uicissim simul negari non possunt, simul confirmari possunt. Nam utique non potest simul «non quaedam uoluptas bonum» et «quaedam uoluptas bonum esse». At uero potest et «quaedam uoluptas bonum esse» et «quaedam uoluptas non esse bonum». Angulares autem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ꝓ toto dicamꝰ ⁊ euis partes breuit̾ collig̾ẽ uoluerimꝰ: diffir̃e ñ suppetũt
partiũ. ⁊ certarũ partiũ nominib uti cogemur: ut dicamꝰ caput pedes ⁊ reliẽ
& particionẽ: qđ in diuisione ꝑ formas currimus in particione ꝑ partes.
formȩ autẽ sunt que gm̃ subiciit᷑ & eius diffinitionẽ tenere possunt &
nom̃. Partes st̃ quȩ in toto sunt ⁊ diffinitionẽ ñꝗͣ: nom̃ int̃dũ totius re

Expanded text:
hominem pro toto dicamus et eius partes breviter colligere voluerimus, differentiae non suppetunt hominem pro toto dicamus et eius partes breviter colligere voluerimus, differentiae non suppetunt partium, et certarum partium nominibus uti cogemur, ut dicamus caput, pedes et reliet partitionem, quod in divisione per formas currimus, in partitione per partes. formae autem sunt, quae generi subiciuntur et eius definitionem tenere possunt et nomen. partes sunt, quae in tot
Abbreviated transcription (Latin):
pule alnis subse positis ⁊ gña et possunt. Ut anial: si breuit pͥmo dundẽ
uoluerimus ꝑ differentias possumꝰ. Qd alia sunt gradientia. alia sei pentia
alia natantia. alia uolantia. hinc item hocẽ de sngulis formnis possimiꝰ gña
facere. ut dicamus ammalia gradientia gñs eẽ ⁊ ei sormas subiciamꝰ: qd̾ alia
sunt humana. alia ferina. ⁊ ex his possunt eẽ alie formȩ. ꝑ qr si necesse fuerit
ad mndiuiduũ pot̾it ꝑueniri. S hoc ñ in om̃i assertione facẽ oporte. s in sub
tili quadã disputatione. Tunc aũ m oratione hoc m̃ possumus dinidere:
cum id exigit obscuritas cause. Quod si causa non sit obscura. diuisionis
quidem ratio messe ⁊ tractari debet s multum apparere ñ debet: E ĩparticiendo modꝰ.¬
Iartiendi differentiȩ non frequent̃ occurrunt. atq ita sine his infinita
potest eẽ particio si usq ad indiuiduũ uoluerimꝰ ꝑuenre. Nam si certum

Expanded text:
gulae aliis sub se positis etiam genera esse possint, ut animal si breuiter primo diuidere gulae aliis sub se positis etiam genera esse possint, ut animal si breuiter primo diuidere uoluerimus, per differentias possumus quod aria sunt gradientia, alia serpentia, alia natantia, alia uolantia. Hinc item, hoc est de singulis formis, possumus genera facere ut dicamus animalia gradientia genus esse et ei formas subiciamus, quod alia sunt humana, alia ferina. Et ex his possunt esse aliae formae, per quas, si necesse fuerit, ad indiuiduum poterit perueniri. Sed hoc non in omni astili quadam disputatione. tunc autem in oratione hoc modo possumus dividere, cum id exigit obscuritas causae; quod si causa non sit obscura, divisionis quidem ratio inesse et tractari debet, sed multum apparere non debet. 353 Partiendi differentiae non frequenter occurrunt, atque ita sine his infinita potest esse partitio, si usque ad individuum voluerimus pervenire. nam si certum
Abbreviated transcription (Latin):
hoe m̾i ho ẽ aĩal grãmaticũ. Qnãuis enĩ ñ sit ñ hõ aĩal gamaticũ sion tñ¬
em̃ oĩs hõ gͣnatic̃. Diffinitio plena ẽ hoc modo. ho ẽ aĩal rachiale mor¬
tale. dion endo eñi mortale. seꝑauimꝰ a dĩs. Addendo ronale: sepaiumꝰ a feris
nonellegimus ad ipsum totum ẽẽ qua certũ hominẽ confitumiꝰ. ⁊ oiffum¬
tioneni ⁊ nom̃ ipsuis totius ñ posse in partes cadere. som em̃i aut brachiu
sole duit caput hominẽ dr̃e pot̾imus. aut ipsius diffinitionẽ singula
Siralio quodã intellectu. Nã totũ ⁊̃ in singłis: oc̃ in multis agno posur
artifer ⁊ uir ⁊ mulier ẽẽ pot̃: melitis omnẽ accipimꝰ. ad stc paerit᷑ a
aiiei. st̃ que in toto eẽ intelligunt᷑ ⁊ qͥb totũ ostat:ͥ i diuidñdo mod̾¬
Ne uudere usi debemus: donec ad mduiditũ ueniatir ⁊ hocst cumpet
ouserentias ad paucitatẽ gña rligimꝰ ⁊ cisita fomas sabieims uit & ipse pni¬

Expanded text:
 animal grammaticum'; quamvis enim non sit nisi homo animal grammaticum, non tamen omnis homo grammaticus. definitio plena est hoc modo: 'homo est animal rationale mortale'; addendo enim 'mortale' separavimus a diis, addendo 'rationale' separavimus a feris. intellegimus id ipsum totum esse, quia certum hominem constituimus, et definitionem et nomen ipsius totius non posse in partes cadere. non enim aut bracchium solum aut caput hominem dicere poterimus, aut ipsius definitionem singula sed alio quodam intellectu. Nam totum etiam in singulis, omne in multis agnoscitur.artifex et uir et mulier esse potest, melius omne accipimus. Partes sunt quae in toto esse intelleguntur et quibus totum constat. Diuidere re usque eo debemus, donec ad individuum veniatur; et hoc fit, cum per differentias ad paucitatem genera redigimus et eis ita formas subicimus, ut et ipsae sin
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa opposita differunt. qd̾ illa rei ci natura insunt onini tempore asters¬
tra uice accedant necẽ t̃. ut corꝑi animat sanitas. ⁊ imbecillitas altmn
corum semꝑ est in corꝑe animat. Hȩc autẽ possunt aliquo tempore ei
iei cui natura ineẽ possunt: utraq dece aliquando. t infans dum
ñdũ tempus est quo dentes hĩe possit neq dentatus neq edentulꝰ r

Expanded text:
ipsa opposita differunt, quod illa rei cui natura insunt omni tempore alteruipsa opposita differunt, quod illa rei cui natura insunt omni tempore alterutra uice accidant necesse est ut corpori animalis sanitas et imbecillitas: alterum eorum semper est in corpore animalis, haec autem possunt aliquo tempore ei rei cui natura inesse pnondum tempus est, quo dentes habere possit, neque dentatus neque edentulus
Abbreviated transcription (Latin):
quo ea natura ẽẽ ꝑmittit. Ut dentatũ eum dicimus qui dentes habet.
edentulũ uͦ ñ illum dm̃is qui dentes ñ habet. s cui natura mest ut hãt
ex illo tempore. quo natura ꝑmittit ut habeat. Nam neq lapidẽ recte dñĩs
edentulũ qui non quam dentes ht̃: neq infantẽ quanuis aliquando
hr̃e possit. ñdum tñ illo tempore ut hãt natura ꝑmittit. Hoc ergo
tercium gñs oppositorũ differt a pͥmo relatiuorum: eo qđ cernentia ita
opponiturçȩcitati ut eiusdem cecitatis non sit. aut ad eam quodam modo
referat᷑. A secundo gnẽ id ÷ contrariorum illud differt: ab his dum¬
taxat contrariis quȩ hñt mediũ: qđ cernentia ⁊ cecitas intelligunt᷑
eiga oculos. ut alterum eorum necessario insit. hoc gͦ differunt ab
his contrariis que hñt medium: quia illorum alt̾m. ñ necessario inest
substantie. Horum aũ necessario. Ab his uͦ otrarũs quȩ medio carent. ꝑ

Expanded text:
quo ea natura esse permittit, ut dentatum eum dicimus qui dentes habet, quo ea natura esse permittit, ut dentatum eum dicimus qui dentes habet, edentulum uero non illum dicimus qui dentes non habet, sed cui natura inest ut habeat, et ex illo tempore quo iam natura permittit ut habeat. Nam neque lapidem recte dicimus edentulum qui numquam dentes habet neque infantem. Quamuis aliquando habere possit, nondum tamen illo tempore ut habeat natura permittit. Hoc ergo tertium genus oppositorum differt a primo relatiuorum eo quod cernentia ita opponitur caecitati ut eiusdem caecitatis non sit aut ad eam quodam modo referatur; a secundo genere, id est contrariorum, illud differt ab his dumtaxat contrariis quae habent medium, quod cernentia et caecitas intelleguntur erga oculos ut alterum eorum necessario insit. Hoc ergo differunt ab his contrariis quae habent medium quia illorum alterum non necessario inest substantiae, horum autem necessario. Ab his uero contrariis quae medio carent, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quȩ sunt alia ut in ea re in qua ẽẽ possunt alterutra uice. necessa¬
rio isint & medio carent. ut sanitas ⁊ imbecillitas. Hec duo contraria
natura infunt corporib ammaliũ: atq ita uice alterutra necessario inft̾
ut diximus. ut in quo animalis corꝑe sanitas non ẽ. necessario imbecillitaᷤᷤ
est. Et in quo imbecillitas ñ est. neccessario ut sanitas sit. At uͦ candi¬
dum & nigrum cum sint contraria & naturalit̾ in corꝑib mueniantur.
ꝓpt̃ea medio non carent: quia non necesse ẽ corpus aliquod candidũ eẽ.
aut ingrum. Potest enĩ ita deeẽ candidum. ut ñ insit nigrũ. Atq hoc
modo ex alia parte. Ergo color aliquis medius inueniri potest. ut luteus.
uel uiridis. Habitus & orbatio. ita sibi opponuntur ut in ea re cui eue¬
nire possunt alterum eorum necessario insit. ex illo dum taxat tempore

Expanded text:
Nam quae sunt talia ut in ea re, in qua esse possunt, alterutra uice necessaNam quae sunt talia ut in ea re, in qua esse possunt, alterutra uice necessario insint, medio carent ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corporibus animalium, atque ita uice alterutra necessario insunt ut diximus ut in quo animalis corpore sanitas non est, necessario imbecillitas sit, et in quo imbecillitas non est, necessario ut sanitas sit. At uero candidum et nigrum cum sint contraria et naturaliter in corporibus inueniantur propterea medio non carent quia non necesse est corpus aliquod candidum esse aut nigrum. Potest enim ita deesse candidum ut non insit nigrum atque hoc modo ex alia parte; ergo color aliqui medius inueniri potest ut luteus uel uiridis. Habitus et orbatio ita sibi opponuntur ut in ea re, cui euenire possunt, alterum eorum necessario insit ex illo dumtaxat tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut relatiua opponantur. ut magnum paruo ⁊ dimidiũ duplo.
aut ut contrariari ut stulticia sapientiȩ aut ut habitꝰ. orbationi. ut cer-¬
nentia cecitati. aut ut agentia negationi. ut cicero disputat cicero ñ disputat.
hȩc autẽ int̃ se non nicbil differunt. Nam relatiuũ relatiuo ita opponit᷑.
ut hoc ipsum quod opponitur enis sit cui opponitur. aut ad id qͦcũq mͦ
referatur. Nam dimidiũ opponitur duplo: ⁊ eiusdem dupli dimidiũ
est. lta gͦ illi opponitur ut eius sit. et paruum opponitur magno ut eiꝰ sit.
ita ut ipsum paruũ ad ħ magnũ cui opponit᷑ paruũ sit. Contraria tiero
ita sibi opponuntur: ut ñ eorum sint quib opponunt᷑. s tamen ad ea
quocunq modo referantur. Si quidẽ stulticia sapientiȩ ita contraria ẽ:
ut non euisdem sapientiȩ stulticia sit. ut ad illã sit stulticia. Sciendũ
tamen ẽ quȩdam contraria medium hr̃e: quȩdam non habere.

Expanded text:
ut aut relatiua opponantur ut magnum paruo et dimidium duplo, aut contraria ut stultitia sapientiae, aut habitus orbationi ut cernentia caecitati, aut aientia negationi ut «Cicero disputat», «Cicero non disputat». Haec autem inter se nonnihil differunt. Nam relatiuum relatiuo ita opponitur ut hoc ipsum quod opponitur eius sit cui opponitur aut ad id quocumque modo referatur. Nam dimidium opponitur duplo et eiusdem dupli dimidium est. Ita ergo illi opponitur ut eius sit et paruum opponitur ut eius sit magno ita ut ipsum paruum ad hoc magnum, cui opponitur, paruum sit. Contraria uero ita sibi opponuntur ut non eorum sint quibus opponuntur aut ad ea quocumque modo referantur; siquidem stultitia sapientiae ita contraria est ut non eiusdem sapientiae stultitia sit aut ad illam sit stultitia. Sciendum tamen est quaedam contraria medium habere, quaedam non habere.
Abbreviated transcription (Latin):
ab di eatiua indendum est quid st ꝓpriũ m̃ẽe. t enũi ꝓprtum e hominis
et risibile: ptappriũ ẽ rsibile non eẽ pret̃ homines. Frgo si particula¬
re abocattiuũ ꝓponamus sic: quiddam risibile non ẽ p̾ter hominem.
reantiii sine dubio quiodam pret̃ hominẽ non eẽrisibile. Item quiodã
maninũ inracionale imnmortalo: ñ ẽ hõ. Quiodã homo ñ ẽ mnanimum
mracionale. nmoerale. Item sunt aliȩ conũsiones quȩ faciumt easdem
ꝓ loq uiorum particulas indissinitas ⁊̃ negatione seilicet de loco migrante.
sam particule i indiffinitȩ sunt hoc modo. homo non homo animal nori
aomal. Ee gr mde situm ẽ. quia negas tantum hocet̃ non dicis qđ stto
uos ge dico omiis homo anmal ẽ. si nelim rerce conũtere. adhibeo negati¬
ones ut fant pardieule indiffunte. Si enm ẽ uerũ. omnis bõ est animal:¬
ucrum. ẽ omne ñ ammal non homo est. Hac conũfione usus ÷ in retbora¬
et cistis. Bende s constitutio & ipsa ipans eius quelibet uitentionis depulsio

Expanded text:
prium non esse. ut enim proprium est hominis esse risibile, ita proprium est risibile non esse praeter hominem. ergo si particulare abdicativum proponamus sic, quiddam risibile non est praeter hominem', recurrit sine dubio, quiddam practer hominem non esse risibile. item 'quiddam inanimum, irrationale, immortale non est homo», «quidam homo non est inanimum, irrationale, immortale». Item sunt aliae conuersiones quae faciunt easdem proloquiorum particulas indefinitas, etiam negatione scilicet de loco migrante. Nam particulae indefinitae fiunt hoc modo: «homo», «non homo»; «animal», «non animal» et ideo indefinitum est, quia negas tantum hoc esse, non dicis quid sit. Cum ergo dico «omnis homo animal», si uelim recte conuertere, adhibeo negationes ut fiant particulae indefinitae. Si enim est uerum omnis homo animalac conuersione usus est in Rhetoricis Cicero: «Deinde si constitutio et ipsa et pars eius quaelibet intentionis depulsio
Abbreviated transcription (Latin):
non sne An o botest intelligi neq sine his uli. uicissiua. Uat aittesrit¬
laria. trid modis aut alicinius ut fitius. auo alicus ut intris. aur ao
aliatio us durpoltem. quomam duplum ad aliquio simplicn es. qurua
pelat ura bis ao qus referuntur uce mutua repondet. sam quem aomot
aliqua bisdem casib refpondeant aliqua casus mutent sam de filio dixi
bom peserds dt̃ẽ possumus quonam seruus domini seruate. dẽs ler uut

Expanded text:
non sine domino, potest intellegi, neque sine his illi uicissim. Dicuntur autem renon sine domino, potest intellegi, neque sine his illi uicissim. Dicuntur autem relatiua tribus modis: aut «alicuius» ut filius, aut «alicui» ut «uicinus» aut «ad aliquid» ut duplum, quoniam duplum ad aliquid simplum est. Omnia relatiua his ad quae referuntur, uice mutua respondent; nam pataliqua isdem casibus respondeant, aliqua casus mutent. Nam de filio dixi; item de seruo dicere possumus quoniam seruus domini seruus est
Abbreviated transcription (Latin):
libet enim minori comparatum: maus ẽ. Idemq maiori comparatum.
minus ẽ. Si gͥ manis ⁊ minus contraria sunt: cogim᷑ confiti quod ualde
ab saraum est posse alieui rei uno tempore simul euenne contraria.Rur¬
sus olind abiurdum cogimur intelligete: imam andemq rem sibmet
es. contranam i qudem res una diũsis quantitatib compieri sprouet
codd em temupore maior ⁊ minor ẽẽ. Quantitas ñ tecipit magis ce ninus
Nor enum qrunc magis qunq sunt quam duo duo aut idem quo
alis duob magis duo funt. Aut magis eras duo erunt quam hodio st̃.
Est auire pprium quanttatis qđ sedm hanc dicimus pat ⁊ iip aodie eqi.¬
tans ꝓprium est qd scđm hanc dicimus simile ⁊ cisimile. quanuus inoi¬
uer sis rebi ur umꝙ licat abusiue usarpari. Usirle ua nuis in¬
elatuum ẽ aet̃ horipsim qđ dicitur alicuuis est: uelad aliquia
nos sbre modo reserri pocest. Ut filiis non simne patte i cl ioat aliqru¬

Expanded text:
libet enim minori comparatum maius est idemque maiori comparatum libet enim minori comparatum maius est idemque maiori comparatum minus est. Si igitur maius et minus contraria sunt, cogimur confiteri, quod ualde absurdum est, posse alicui rei uno tempore simul euenire contraria. Rursus aliud absurdum cogimur intellegere, unam eandemque rem sibimet esse contrariam, siquidem res una diuersis quantitatibus comparata potest eodem tempore maior et minor esse. Quantitas non recipit magis et minus; non enim quinque magis quinque sunt quam duo duo aut idem duo aliis duobus magis duo sunt, aut magis cras duo erunt quam hodie sunt. Est autem proprium quantitatis quod secundum hanc dicimus par et impar ut qualitatis proprium est quod secundum hanc dicimus simile atque dissimile, quamuis in diuersis rebus utrumque liceat abusiue usurpari. Relatiuum est quod hoc ipsum quod dicitur alicuius est uel ad aliquid quolibet modo referri potest, ut filius non sine patre uel matr
Abbreviated transcription (Latin):
Iuantitas biꝑtita ẽ: qđ alia discreta ẽ. alia continua. Discreta est
ut numeri & orationis. Contineȩ ut lineȩ ac temporis. Itẽ alia quantitas
diuisio ẽ: qđ alia situm quendam partium ht̃: alia non habet. Nam
liea. situ quodam partiũ intelligit᷑. Si quidem dici pot̃ quȩ pars eiꝰ. quo
loco sit dextrã quȩ simstram uidetur hr̃e. At uero numerus aut oratio
aut tempus nichil horum hñt. quamuis ordinẽ br̃e possint. ut sin his
aliquid primum. & scđ̃m. ⁊ ultimũ.⁊ medium: nichil tamen qđ in loco
intelligatur hñt: Quantitas om̃ĩs caret contrario. Quid enim bipedali
tripedali ue contrarium: Et siquis dix̃ĩt contraria ẽẽ magis & minus quȩ
uidentur ẽẽ u̾ba quantitatis: sciat ñ ẽẽ diffinitam quantitatẽ. Itaq si di¬
cat aliquis mauis ẽẽ uidetur ei contrariũ qđ minus ẽ: si certum quȩ si-¬

Expanded text:
uantitas bipertita est, quod alia discreta est, alia continua: discreta, uantitas bipertita est, quod alia discreta est, alia continua: discreta, ut numeri et orationis, continua, ut lineae ac temporis. item alia quantitatis divisio est, quod alia situm quendam partium habet, alia nolinea situ quodam partium intellegitur, siquidem dici potest quae pars eius quo loco sit dextramque ac sinistram uidetur habere. At uero numerus aut oratio aut tempus nihil horum habent, quamuis ordinem habere possint ut sit in his aliquid primum et secundum et ultimum et medium, nihil tamen quod in loco intellegatur. Quantitas omnis caret contrario. Quid enim bipedali tripedaliue contrarium ? Et si quis dixerit contraria esse magis et minus, quae uidentur esse uerba quantitatis, sciat non esse definitam quantitatem. Itaque, si dicat aliquid maius esse, uidetur ei contrarium quod minus est; si «certum» quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas magis & minus. nec tam̃ omis. Nichil enim quadrũ magis al.¬
tero quadro quadrum ẽ. Magis autẽ aliquid candido candidũ dici potest. Et
tur adtendisse qui qualitates ipsas non dñt recipere magis ⁊ minꝰ. s ea quȩ
ab his denominantur ut iusticia sit ipsa una quȩdam ⁊ ꝑfecta notio. ut
non dici possit magis hec iusticia quam illa ẽ. Dici tñ potest magis hic itꝰ
quã ille ẽ. Item dici non potest magis ħ sanitas quã illa ẽ. dici tñ possit m¬
gis hic sanus quam ille ẽ. Ex quo sit ut substantia ñ recipiat magis et
minus. Qualitates quidem ꝑ ipsas substancias possint recipere. Itẽ. ꝯtrariũ
qualitas ht̃: nec tñ om̃is. Nam sanitati cum sit imbecillitas contraria.
nichil ẽ quadro rotundo ue contrarium. Uidendum ẽ autẽ quoniam
quicquid ꝯtrariũ qualitati ẽ: qualitas sit necesse ẽ: dulcedo aũ qualttas.

Expanded text:
qualitas magis et minus, nec tamen omnis. nihil enim quadrum magis alqualitas magis et minus, nec tamen omnis. nihil enim quadrum magis altero quadro quadrum est; magis autem aliquid candido candidum dici potest; et tur attendisse, qui qualitates ipsas non dicunt recipere magis et minus, sed ea, quae ab his denominantur, ut iustitia sit ipsa una quaedam perfecta notio, ut non dici possit 'magis haec iustitia quam illa est', dici tamen potest 'magis hic iustus quam ille est', item dici non potest 'magis haec sanitas quam illa est', dici tamen possit 'magis hic sanus quam ille est'. ex quo fit, ut substantia non recipiat magis et minus, qualitates quidem per ipsas substantias possint recipere. item contrarium qualitas habet, nec tamen omnis; nam sanitati cum sit imbecillitas contraria, nihil est quadro rotundove contrarium. videndum est autem, quoniam, quicquid contrarium qualitati est, qualitas sit necesse est; dulcedo autem qualitas,
Abbreviated transcription (Latin):
sit s quod frangi possit. Nam ⁊ palestricum corpus duob mochs dicimus.
& id quod palestra compositum est.⁊ id qd̾ natura ita formatũ ut huic
arti accomodatũ sit quanuns ea non sit imbutum. Iluo tam̃ a palestra
recce dicitur palestricum. qđ ipsius artis habet effectũ. Non autem
umienitur ipsius qualitatis nomen unde sit denommatuiũ. ⁊ deriuatũ
palestricum illud qđ nondum est. sed eẽ potest. Quare cognoscendum
est. dici quascam substantias ex qualitatib: quarũ noĩa ñ inuemuntur:
slamq ut bonũ dicimus a bonitate: non ita optimũ ab optimitate. Ita gͦ
palestricum quod intelligimus ex eo quo ꝑcipere possit palestrã: ñ ht̃ certũ
qualitatis nom̃ ex quo dictum udeatur. constat tam̃ a qualitate ẽẽ di
etum. Quarta sp̃es est earum qualitatũ scd̾m quas. formas figurasq intel.¬
liginus. ut quadrum rotundum pulchrum deforme & similia. Recip̃

Expanded text:
sit, sed quod frangi possit. Nam et palaestricum corpus duobus modis dicimus, sit, sed quod frangi possit. Nam et palaestricum corpus duobus modis dicimus, et id quod palaestra compositum est, et id quod natura ita formatum ut huic arti accommodatum sit, quamuis ea non sit imbutum. Illud tamen a palaestra recte dicitur palaestricum, quod ipsius artis habet effectum, non autem inuenitur ipsius qualitatis nomen, unde sit denominatum et deriuatum palaestricum illud quod nondum est, sed esse potest. Quare cognoscendum est dici quasdam substantias ex qualitatibus quarum nomina non inueniuntur. Namque ut «bonum» dicimus a «bonitate», non ita «optimum» ab «optimitate». Ita ergo palaestricum quod intellegimus ex eo quo percipere possit palaestram, non habet certum qualitatis nomen ex quo dictum uidetur. Constat tamen a qualitate esse dictum. quarta species est earum qualitatum, secundum quas formas figurasque intellegimus, ut quadrum, rotundum, pulchrum, deforme et similia. recipit
Abbreviated transcription (Latin):
tume. aliqua imꝑfecta. Nit si qui grãmatice arti oꝑam dedit in plerisq
tamen sallatur nondum potest dici habitus stamen dicitur dispositio.
anis amarum calidũ uel frigidum: non qđ ex his egdem substantiş ali¬
quid patiantur s quod sensus nr̃õs aliquid pati cogant. Cogit em̃ aliquis pa¬
ti ᷤ tangentẽ calor ⁊ dulcedo gustantem. Itẽ que nob ex aliqua passione
ita ut quis aliqua repentina causa uel pallet uel rubet. Nam ipse. pas¬
siones rectius non qualitates appellantur. Siquidem scđm has ñ dicim̃
quales. Non enim sequitur ut qui pallet sit pallid̾. aut qͥ amat amator.
Aut qui ẽ ebruis ebriosus. Iulȩ gͥ passiones sunt non qualitates. Tercia
sper est carum qualitatũ qua non ex eo qd̾ iam quisq est sẽ ex eo qd
eẽ pocest intelliguntur. ut dicimus fragile lignum non qđ iam fracõ

Expanded text:
sunt, aliqua imperfecta ut si qui grammaticae arti operam dederit, in plerisque sunt, aliqua imperfecta ut si qui grammaticae arti operam dederit, in plerisque tamen fallatur, nondum potest dici habitus, sed tantum dicitur dispositio. atque amarum, calidum uel frigidum, non quod ex his eaedem substantiae aliquid patiantur, sed quod sensus nostros aliquid pati cogant. Cogit enim aliquid pati et tangentem calor et dulcedo gustantem. Item quae nobis ex aliqua passioita ut quis aliqua repentina causa uel pallet uel rubet. Nam ipsae «passiones» rectius, non «qualitates» appellantur, siquidem secundum has non dicimur quales. Non enim sequitur ut qui pallet sit pallidus, aut qui amat amator, aut qui est ebrius ebriosus. Illae igitur passiones sunt, hae qualitates. Tertia species est earum qualitatum quae non ex eo quod iam quicque est, sed ex eo quod esse potest, intelleguntur ut dicimus fragile lignum, non quod iam fractum
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. Nam nichil homini aut equo contrarium. Sed siquis ayãt: clodiũ
ciceiomi fuisse contrarium. intelligit non ipsas substantias fiuise contra¬
rias s qualitates quȩ ipsis erant ut maliciam bonitati aut uicium iur.¬
taui aut iniusticiã iusticiȩ. Nidetur aittẽ substantiȩ ꝓprium. quo duira
ea pemq capax est contrariorum. quadam suꝑmutatione. t lapis cũ
idem sit. potest nunc albus ẽt nunc niger Ioem tamen lapis ẽe non dẽ¬
sinit. ⁊ cicero primo stultus postea sapiens. ĩo tñ cicero ee n desinit.
Qualutatem cẽ diximis: secundum quam dicimuritẽ de qͣlitate¬
qualet qualitatum forma una est: in qua dispositio quȩdam ⁊ habitꝰ m̃tis
esse intelligitur. ut in omnib ꝑcepris artib sapientia graminatica rechoriea
iasq: quȩ ta herent anio. ut difficile amitti possinit. S in his aliq̃ ꝑfeca

Expanded text:
habet; nam nihil homini aut equo contrarium. sed si quis dixerit Clodium habet; nam nihil homini aut equo contrarium. sed si quis dixerit Clodium Ciceroni fuisse contrarium, intelligit non ipsas substantias fuisse contrarias, sed qualitates, quae in ipsis erant, ut malitiam bonitati aut vitium virtuti aut iniustitiam iustitiae. videtur autem substantiae proprium, quod una eademque capax est contraidem sit, potest nunc albus esse, nunc niger, idem tamen lapis esse non desinit: et Cicero, primo stultus, postea sapiens, idem tamen Cicero esse non desinit. Qualitatem esse diximus secundum quam dicimurquales. Qualitatum forma una est in qua dispositio quaedam et habitus mentis esse intellegitur, ut in omnibus perceptis artibus, sapientia, grammatica, rhetorica ceterisque quae ita haerent animo ut difficile amitti possint. Sed in his aliqua perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
lcunda substantia. ee intelligitur: Ita engo substantiss omnibuis cominan
esimnon so m subiecto. Etima uͦ nec de subiecto ẽ fubstane emes noreuole
ne cienutti potest: idͥ reciꝑe magis ⁊ mius. Et si quidẽ nemo omine
alio magis ho e: & nec ip̃se unus homo magis cras erit homo qr lao
hodiefiit. ⁊ in diũsis non magis equus equus est quam homo homo
hor ailtem obseruandum ẽ in substantiis int̾ ꝯsocces suas rrieste
ut prima prime compares. secundam scde. Nam si sedam prine c̃o¬
paresit in agis substantia ẽ pͥma quam scła. Prima enomi itẽ mas
declarat. ꝯccła uero ht̃ quandam communonũ ambignt. sicemfu
siam cum dico cicero: iam quiddam indiuiduũ cerdumq significo.
Cum dico homo quoniam cuncti sumꝰ. huic appellatiomi subditi moer¬
tum est quem significem. Ita gͦ fit ut magis sit suba pͥma quam
secunda. quia rem certuis ostendit Magis gͣ ⁊ minus substantiã
non recipit int̃ consortes suas. Item substantia contrarium nichil

Expanded text:
substantia esse intellegitur. ita ergo substantiis omnibus commune est non esse in subiecto; prima vero nec de subiecto est. substantia nec intendi nec remitti potest, id est recipere magis et minus, et siquidem nemo homine alio magis homo est, et nec ipse unus homo magis cras erit homo quam hodie fuit, et in diversis non magis equus equus est quam homo homo. hoc autem observandum est in substantiis, inter consortes suas, id est ut primam primae compares, secundam secundae. nam si secundam primae compares, magis substantia est prima quam secunda. prima enim rem magis declarat, secunda vero habet quandam communionum ambiguitatem. nam cum dico Cicero, iam quiddam individuum certumque significo; cum dico homo, quoniam cuncti sumus huic appellationi subditi, incertum est, quem significem. ita ergo fit, ut magis sit substantia prima quam secunda, quia rem certius ostendit. 366 magis ergo et minus substantia non recipit inter consortes suas. item substantia contrarium nihil
Abbreviated transcription (Latin):
medendi souertia. quod eã opitulari posse
oris uicus nec pallas denegaret nec ipse ma¬
iugena: inconsentaneũ tamen uidebatur in¬
cedere medicam penulatã. Iccuroq ab ea
et nomen ⁊ officium suũ ac totius expositio
artis exquiritur. T unc illa ut familiare ha¬
bebat exponere ꝑcuntata ac docere facile
que ab eadem querebantur: penula a dex

Expanded text:
medendi sollertia, quod eam opitulari posse medendi sollertia, quod eam opitulari posse oris uitiis nec Pallas denegaret nec ipse Maiugena, inconsentaneum tamen uidebatur incedere medicam paenulatam. Idcircoque ab ea et nomen et officium suum ac totius expositio artis exquiritur. Tunc illa, ut familiare habebat exponere percunctata ac docere facile, quae ab eadem quaerebantur, paenula a dex
Abbreviated transcription (Latin):
contraxerant. leui sensim a tiritione purgabat.
hec abstrusa nosse carmina numerosq mui¬
tisidos: crebre supputationis opere putaba¬
tur. deniq quotiens curandos acceperat:
mos eius erat de nomine primo tractare.
Casus etiam ñ tacebat: quanti uel uitia crea¬
re possent. uel prudentissime declinari. ⁊ c̃
genera rerum uerba etiam curandoꝵ cum
ratione captabat. ne ut fieri ab egrotantib
moris ẽ. nom̃ pro nomine ꝯmutarent. ł ũ
uerboꝵ modos. tempora figurasq. scema¬
ta requirebat: ubebatq alios. quis pleni.¬
tudo obtunsior atq immobilis torpor inse¬
derat. gradus pcurrere scandereq quam
plurimũ operũ prepositionib aut ꝯiun¬
ctionibus participatis insistere. totaq cu¬
randos arte fatigari. hanc igitur feminã
tali multors curatione callentem. cũ deoꝵ
non nulli iatricẽ. alii genethliacem diu̾sis
rerũ oꝑib estimarent: ad dereturq fidei

Expanded text:
contraxerant, leui sensim attritione purgabat. contraxerant, leui sensim attritione purgabat. Haec abstrusa nosse carmina numerosque multifidos crebrae supputationis opere putabatur. Denique quoties curandos acceperat, mos eius erat de nomine primo tractare; casus etiam non tacebat, quanti uel uitia creare possent uel prudentissime declinari tunc genera rerum, uerba etiam curandorum cum ratione captabat, ne, ut fieri ab aegrotantibus moris est, nomen pro nomine commutarent. Tum uerborum modos, tempora figurasque schemata requirebat, iubebatque alios, quis plenitudo obtunsior atque immobilis torpor insederat, gradus percurrere scandereque quam plurimum operum, praepositionibus aut coniunctionibus aut participatis insistere totaque eurandos arte fatigari. Hanc igitur feminam tali multorum curatione callentem cum deorum nonnulli Iatricen, alii Genethliacen diuersis rerum operibus aestimarent, addereturque fidei