comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in orõne conpunctꝰ dixit. Obsecͦ dñẽ mem̾ito
qͦmͦ ambulauerĩ corã te in ueritate: ⁊ in cor¬
de ꝑfecto. Nec tñ dñs hanc confessionẽ ꝑfec¬
tionis eiꝰ despexit aut renuit: quẽ mox in
siuis p̃cib exaudiuit. Ecce phariseus se iusti¬
ficauit in oꝑe: exechias iustũ se asseruit &̃ in
cogitacione. Atq uñ ille offendit: iñ iste dnm̃

Expanded text:
 dixit: Obsecro, Domine: memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto. Nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offend
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ sͥ censũ peccati solu̾e ꝑsuad&. mox totũ
n q̃niũ suũ redig̾e. ⁊ plenũ seruitiũ expendẽ
ãmona. Qd ẽ gͦ aliud tͥb annis regi babilonis
seruũ eẽ q̃ ꝑsuasione delectacione atq consen¬
sui. antiqͦ hosti subditũ fore: & totũ uiciis dedi¬
neqͣm spm̃ meditent᷑. Hinc ẽ qd̾ subdit᷑. rur¬
sũ rebellauit cont᷑ eũ. Nec tñ sufficit rebellare:
si ñ ꝑseuerauerit incertamine. Qͥ enĩ antiqͥ
hostis potestate se exuere desidat. necesse ẽ u
fortit᷑ ꝯtͣ eũ dimicet: ⁊ adiutoriũ asũma po¬
tencia assidiis p̃cib imploret: q̃tinꝰ diuina

Expanded text:
ersuadet, mox totum in dominum suum redigere, et plenum servitium expendere admonet. Quid est ergo aliud tribus annis regi Babylonis servum esse quam suasione, delectatione, atque consensu antiquo hosti subditum fieri, et totum in vitiis dedinequam spiritum meditentur: hinc est quod subditur: « Rursum rebellavit contra eum. » Nec tamen sufficit rebellare, si non perseveraverit in certamine. Qui enim ab antiqui hostis potestate se exuere desiderat, necesse est ut fortiter contra eum dimicet, et adjutorium a summa potentia assiduis precibus imploret, q
Abbreviated transcription (Latin):
añscła decreuit. qͣlit̾ ꝑ scła disponant᷑. Statu¬
tum qͥppe iã hominib ẽ uł qͣntũ eoᷤ hꝰ mundi
ꝓsꝑitas seqt᷑: uł qͣntũ adu̾sitas feriat: ne electos
eiꝰ aut ĩmodata ꝓsꝑitas eleu&s. aut nimia adu̾¬
sitas gͣua. Statutũ qͦ ẽ. qͣntũ in ip̃a uita morta¬
li tpr̾alit̾ uiuat᷑. Nã ⁊ si annos qͥndecĩ erecbiȩ¬
regi ad uitã addidit ompc̃ ds̃: cũ eũ mori ꝑmi
qr morieris tu ⁊ ñuiues: cui cũ mortis senten¬

Expanded text:
a disponantur. Statutum quippe jam homini est, vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat, ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivat; nam etsi annos qregi ad vitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permisquia morieris tu, et non vives. » Cui cum mortis senten
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾titq erechias faciẽ suã ad parietẽ: qr ad tẽ¬
plũ ire ñ pot̾at. Ad parietẽ aũ tẽpli iuxta qd̃ sa¬
lomon palatiũ extruxerat: uł absolute ad pari¬
etẽ. ne lacͥmas suas assidentib ostentare uidẽt᷑.
Aut certe iuxta iheremiã ad cor suũ: qͥ cir .i. pari

Expanded text:
Convertitque Ezechias faciem suam ad parietem, quia ad Templum ire non poterat. Ad parietem autem Templi, juxta quod Salomon palatium exstruxerat. Vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe juxta Jeremiam, ad cor suum; qui CIR  , i
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tati sunt. ꝑ qd̃ morbũ regiũ intelligi uoluis.
Cui contͣria putant᷑ uł sũpta in cibo. uł apposita
corꝑi q̃cũq sunt dulcia. Ergo i dĩ potencia
monstraret᷑. ꝑ res noxias ⁊ adu̾sas. sanitas resti¬
tuta ẽ. Alii sin ñ ulcꝰ. s apostema suspicant᷑:
qñ tumens corpꝰ cocto ⁊ putrescente pure com¬
plet᷑. E iuxta artẽ medicoꝵ oĩs sanies: sicciorib
sicis atq contusis in cutis suꝑficiẽ ꝓuocat᷑. Acꝑ
hoc ñ sꝑnendã ẽẽ medicinã. q̃ usu constet ⁊ ex¬
ꝑimento: qr ⁊ hanc fec̾it ds̃. De signo qd̃ postula¬

Expanded text:
interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt, cui contraria putantur, vel sumpta in cibo, vel apposita corpori quaecumque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii SIIN, non ulcus, sed apostema suspicantur: quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum, omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur: ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento: quia et hanc fec
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cont᷑ u̾ba assirii sentienda st̃. qd̾ ad blasphe¬
miam eiꝰ sic respondit dñs. Nũ ignoras qd̃ hȩc
q̃ fecisti mea fec̾is uoluntate. sħ ego futiua
p̃dixerĩ: ac ꝑte facienda mandauerĩ: Itaq
qd̾ olim decreui. hoc expletũ ẽ tpre: ũ colles
id ẽ pͥncipes qͥuit̾ se añ pugnabant. ⁊ ciuitates
munitissimȩ me ꝯtͣhente manũ meã. nec soli
tũ p̃bente auxiliũ eradicarent᷑: & contremes¬
cerent acꝑirent: ⁊ cõꝑarent᷑ ñ oliue ⁊ uineȩ.
fructuosisq arborib: s feno ⁊ gͣmini herbisq
domatũ q̃ frugib impedim̾ta sunt: añ mar¬
cescunt ꝗͣ ad maturitatẽ ꝑueniant. Itaq ⁊ ses¬
sionẽ ⁊ egressũ ⁊ introitũ tuũ añ cognoui: & in¬
saniã qͣ contͣ me debachaturꝰ eras. ꝓpħis uatici

Expanded text:
Domini contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti mea feceris voluntate, et ego haec futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim. Itaque quod olim decreveram, hoc expletum est tempore, ut colles, id est, principes, qui inter se pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente mt contremiscerent, ac perirent: et compararentur, non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimento sunt et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras,
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝯscientiȩ memorat: qr fauorẽ oris ali¬
eni ñ appetit: uitȩ suȩ gaudia extͣ sem&e ipm
ponere ignorat. Occultanda st̃ gͦ q̃ agimꝰ ne
erȩchiȩ qͦmꝰ pꝰ peccĩn penitentiã gessit.:⁊ obħ
ormiuitq
erechias cũ patͥb suis: ⁊ regnauit ma¬
nasses filiꝰ eiꝰ ꝑ eo. Duodecĩ annoꝵ erat manas
narrat scͥpt᷑a. manassem filiũ eiꝰ regnasse in
iherłm. Qͥ cũ ad idola colenda ⁊ abhomina¬
tiones faciendas se conu̾tera. relinqͦns dm̃
patrũ suoꝵ ⁊ bona exẽpla q̃ in genitore suo
erechia conspexerat: locutꝰ ẽ dñs ad eũ ⁊ ad
ppłm eiꝰ: & attendere noluert̃. Iccirco suꝑ in¬
duxit pͥncipes exercitꝰ regis assyrioꝵ ceꝑuntii¬

Expanded text:
monium conscientiae memorat, quia favorem oris alieni non appetit, vitae suae gaudia extra semetipsum ponere ignorat. Occultanda sunt ergo quae agimEzechiae, quando post peccatum poenitentiam gessit, et ormivitque Ezechias cum patribus suis, et regnavit Manasses filius ejus pro eo. Duodecim annnarrat Scriptura Manassem filium ejus regnasse in Hierusalem; qui cum ad idola colenda, et abominationes faciendas se converteret, relinquens Deum patrum suorum et bona exempla, quae in genitore suo Ezechia conspexerat. Locutusque est Dominus ad eum et ad populum ejus, et attendere noluerunt. Idcirco superinduxit eis principes exercitus reg
Abbreviated transcription (Latin):
uaim: tã ⁊ si płalit̾ dictũ. ut thebarũ. athenarũ
P ana ⁊ aua. uetꝰ editio qͣsi uniꝰ urbis nom̃ ateuga
ua posuit. Et qͥdẽ in hebreo: ita scͥptũ ẽ. Nerũ ꝙ
sillaba .u. q̃ in medio nominis posita ẽ. coniunc¬
tionẽ ⁊ apd̃ eos significat: pot̾ ⁊ ita distingui.
ũ dicat᷑ ane ⁊ gaue. u aqͥla tͣnstulit: siue ana
⁊aua. u nr̃ u̾tit int̾pres. Sin aũ ait tantis diis
iherłm uno dõ p̾sule uincemꝰ.  Uere iustꝰ exechi¬
as oĩa agens cũ consilio. ꝓhibuit ei responderi:
ne eũ ad maiores blasphemias ꝓuocaris. Uenitas¬

Expanded text:
si pluraliter dictum, ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana, et Ava vetus editio quasi unius urbis nomen Ana, et Ava posuit. Et quidem in Hebraeo ita scriptum est: verum quia syllaba u, quae in medio nominis posita est, conjunctionem apud eos significat, potest etiam ita distingui ut dicantur Ane et Gave, ut Aquila vertit interpres. Sin autem, ait, tantis diis Jerusalem, uno Deo praesule vincemus! Vere justus Ezechias omnia agens cum consilio, prohibuit ei responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venit
Abbreviated transcription (Latin):
iniȩ hostiũ. Ponitq simmilitudinẽ parturientis
feminȩ. ⁊ dolentis: q̃ ad partũ usq ꝑuenit ⁊
gen̾are ñ possit. Si qͦmͦ audiat dñs ds̃ tuus.
cente tanta ꝑpetim̃: s tuũ dm̃s dñm. E hanc
habemꝰ ultionis fidutiã: qm̃ uiuens ds̃ blaspls¬
matur
a cultore idoloꝵ mortuoꝵ. Leua gͦ orationẽ nrãm
iacentẽ ꝓ reliqͥis ppłi q̃ obsident᷑. Preuenit eos
ysaias. Qta eo spũ qͦ fut᷑a noscebat: & absentẽ re.

Expanded text:
arturientis feminae, et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non possit. Si forte audiat Dominus Deus tuus. cente tanta perpetimur, sed tuum dicimus dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuorum. Leva erga orationem nostram jacentem pro reliquiis populi, quae obsidentur. Praevenit eos Isaias, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplo nesiach dm̃ suũ. qͣsi uictoriã de hostib re¬
portaits. ⁊ delubrũ idoli sui tumphans ⁊ gͣtula.¬
buntꝰ incedẽt: contẽptor ueri dĩ in phano falsi
numinis trucidat᷑: nec angłico ꝑit gladio. qd̃
essae cõmune cũ plurib: s parricidio filioꝵ. Qͥ
cũ fugissent int̾rã aararath qd̃ intelligit᷑ arme.¬
nȩ: successit inlocũ patͥs sui asaradon. ꝗͣ scͥpta
cestat᷑ misisse habitatores samariȩ. ne t̾ra ma
u̾et inculta. Ararath aũ regio in armenia cã
tis ad radices tauri montis. qͥusq illuc extendit᷑.
Ergo ⁊ archa inqͣ lib̾atꝰ nͦoȩ cũ liberis sius cessan¬
te diluiuo. ñ ad montes gen̾alit̾ armeniȩ delata
ẽ q̃ appellat᷑ ararath: s ad montes tauri altissimoᷤᷤ

Expanded text:
stibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi numinis trucidatur, nec angeli perit gladio, quod erat commune pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae. Successit, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia camptis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ blasphemiȩ dies iste: uenert̃ filii usq ad partũ:
⁊ ures ñ ht̃ parturiens. Ireliqͣ. Stindunt uesti. N.¬
m̃ta sua. qͥ rabsacẽ audiunt blasphemantẽ: sci
⁊ contͣ dñm talia sit locutꝰ. Mira regis humili¬
tas: ⁊ prudentia. Dimisso regio cultu: obuolutꝰ
sacco. ad tẽplũ ꝑgit de palatio. Principes sac̾dotũ
ñstolis. s ciliciis mittit ad ysaiã cooꝑtos: ⁊ dixͭ.¬

Expanded text:
 filii usque ad partum, et vires non habet parturiens, etc. » Scindunt vestimenta sua, quia Rabsacen audiunt blasphemantem; scidet contra Dominum talia locutus. Mira regis humilitas et prudentia. Dimisso regio cultu, obvolutus sacco ad templum pergit de palatio. Principes sacerdotum non stolis, sed ciliciis, mittit ad Isaiam coopertos
Abbreviated transcription (Latin):
trib suis: qͥ sunt isrłitȩ. H itaq sententia. ꝓpħe
ad exechiã. misticȩ cont̃ ꝓpħas ypochritas plata
accipi pot̾: qͥ pꝰq̃m magnis uirtutib excrescius:
qr cauere malignoꝵ sp̃uũ insidias negligunt.
⁊celari in eisdẽ uirtutib nolunt: bona sua os¬
tendendo hostiũ faciunt: ⁊ ꝓdentes subito amit¬
tunt: qͥcqͥd diutiꝰ studentes oꝑant᷑. Hinc ꝑ psal¬
mistã dr̃. Tradidit in captiuitatẽ .ui.e: ⁊.p. e.¬
ĩm. inimici. Uirtꝰ qͥppe ⁊pulchritudo arrogã¬
tiũ inimici manib tͣdit᷑: qr õẽ bonũ qd̃ ꝑ con¬
cupiscentiã laudis ostendit᷑: occulti adu̾sarii
niri mancipant᷑. Hostes nãq ad rapinã ꝓuocãt.
qͥsuas eoꝵ noticiȩ diuitias denudant. Quousq
enĩ ab et̾nȩ pat̾ȩ securitate difiungimꝰ: in latͦ¬
nũ insidiantiũ it̾ ambulamꝰ. Qͥ gͦ in itin̾e de¬
p̾dari formidat: abscondat necesse ẽ bona q̃
portat. O miseri qͥ affectantes laudes hom̃: in

Expanded text:
ribus suis, qui sunt Israelitae . Haec itaque sententia prophetae ad Ezechiam, mystice contra hypocritas prolata accipi potest: qui post magnas virtutes decrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celari in eisdem virtutibus nolunt, bona sua ostendendo, hostium faciunt: et imprudentes subito amittunt, quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: « Tradidit in captivitatem virtutem e inimici. Virtus quippe, et pulchritudo arrogantium, inimici manibus traditur, quia omne bonum, quod per concupiscentiam laudum ostenditur, occulti adversarii viri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocant: quia suas eorum notitiae divitias denudant. Quousque enim ab aeternae patriae securitate disjungimur, per in latronum insidiantium iter ambulamus. Qui ergo in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est bona quae portat. O miseri, qui affectantes laudes hominum, in
Abbreviated transcription (Latin):
merito cultores uanitatis u dicebat ẽẽ subu̾¬
sos. Est aũ emath urbs cęlessiriȩ: q̃ nc̃ epipha¬
nia dr̃. iuxta emessã uͥ sup̃ moniumꝰ Arphad
urbs damasci qͣm expugnatã a rege assirioꝵ
⁊ iheremias scͥbit. Sepharuaĩ qd̾ num̃o płali li¬
bros uł litt̾assonat: nom̃ ẽ locoꝵ de qͥb assirqi

Expanded text:
merito cultores vanitatis, ut decebat esse submemerito cultores vanitatis, ut decebat esse submersos. Est autem Emath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur: juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum etiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras son
Abbreviated transcription (Latin):
suã uob̾c̃. ꝑ qd̃ ostendit: fame eos ⁊ siti ẽẽ capi¬
endos. Simulq illecebrã iungit timori: ũ qͦs
t̾rore ñ iuncit. ꝑsuasione decipiat. Idic̃ ex ꝑ¬
sona regis. Facite mecũ bñdictionẽ. H ẽ facite
qd̃ in urãm bñdictionẽ ꝓficiat. Bñdicite re¬
gi assirio: s eũ dnm confitemini ũ p̃mia ꝯse¬
qͣmini: donec reu̾tar de egipto. uł capta lob¬
t̾rã. Quã tñ ñ noĩ auit: qr similem ei inuenire
ñ potuit: s similitudinẽ ponit: ħ enĩ unꝰqͥsq
uult inqͦ natꝰ ẽ. Alii putant t̾rã mediȩ eis re¬
ꝓmitti: q̃ t̾rȩ iudeȩ similitudin̾e hãt.tã in si
tuꝗͣ in fructib. Qd̃ ait rabsaces int̾ alia quibꝰ
dm̃ blasphemabat. clamans ꝯtͣ iherłm. uͥ ẽ¬
d̾s emath ⁊ arphal. uͥ ẽ ds̃ sepharuaĩ. ana.:⁊
aua. nũqͥd lib̾auert̃ samariã de manu mea:
ostendit harũ õium ciuitatũ. siie gentiũ diĩ.
seruisse samaritas. Et qr ñ erant dii s idola:

Expanded text:
um. » Per quod ostendit fame eos et siti esse capiendos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypto, vel, capta Sobterram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed similitudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, clamans contra JeDeus Emath, et Arphad, et Sepharvaim, Ana, et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? Ostendit harum omnium civitatum, sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola,
Abbreviated transcription (Latin):
Detͣnslatione decẽ tͥbuũ q̃ regnabant insamaria
in assirios ꝑ salmanasar regẽ assirioꝵ: inqͥb
locis itidẽ ipẽ rex alios colonos adductos substi¬
tuit. qͥ dos ꝓpͥos qͦs int̾ra sua coluerunt ibi cole¬
uehem̃t᷑. ⁊ abstulit eos de conspectu suo. ⁊ ñ
remansit nͥtͥb iuda tantũm. S nec ip̃e iudaᷤ
custodiuit mandata dnĩ dĩ sui. Uerũtam̃ am¬
bulauit merrorib isrł. qͦs oꝑatꝰ fuerat. Proiec̃q
dñs oẽ sem̃ isrł. ⁊ afflix̃ eos: & tͣilidit inmanu
diripientiũ donec piec̾et eos a faciȩ sua. Subu̾¬
significat nͥ miserabilẽ ⁊ nimis deflendã rui¬
nã ppłi ȩcclastici:  Qm rex assiriꝰ ħ ẽ diabolus
cũ suo exercitu deuastando. atq obsidendo
cotidie afficit: cũ eos ꝑꝑ peccata cõmissa de se¬
dib ꝓpͥis euellens. defert int̾rã alienã: qͦ ma¬
gis lugere delect ft̃. ꝗͣ cantica leticiȩ ꝓferre.
Uñ ⁊ psalmista mistico eloqͥo: ħ idẽ cõmemorat

Expanded text:
De translatione decem tribuum quae regnabant in Samaria, in Assyrios per Salmanasar regem Assyriorum, in quibus locis itidem ipse rex alios colonos adductos substituit qui deos proprios quos in terra sua coluerunt, ibi coleet abstulit eos de conspectu suo et non remansit nisi tribus Iuda tantummodo sed nec ipse Iuda custodivit mandata Domini Dei sui verum ambulavit in erroribus Israhel quos operatus fuerat proiecitque Dominus omne semen Israhel et adflixit eos et tradidit in manu diripientium donec proiceret eos a facie sua significat, nisi miserabilem et nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
dieb ezrechiȩ. Letatꝰ ẽ gͦ in aduentu legatoꝵ mero¬
dach que patrẽ fuisse nabuchodonosor hebrei autumant:
sauros argenti ⁊ auri. ⁊odoram̃toꝵ. ⁊ unguenti
optimi: qd ebraico scͥbit᷑ olei boni: & õs thesauros
uasoꝵ gare. siue u ibi legit᷑ uasoꝵ suoꝵ. Gara

Expanded text:
diebus Ezechiae. Laetatus est ergo in adventu legatorum Merodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant;sauros argenti, et auri et odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza
Abbreviated transcription (Latin):
cando: ⁊ regnũ ꝓpͥũ dilatare in partib qͥdem
aqͥlonis usq ad emachi ciuitatẽ: a meridie
uͦ usq ad asphaltiten. Antiquitꝰ enĩ t̾mini
chananei isti fuer̾: sic̃ pͥnceps iħc ea loca de¬

Expanded text:
cando, et regnum proprium dilatare in partibus quidem cando, et regnum proprium dilatare in partibus quidem Aquilonis usque ad Emach civitatem; a meridie vero usque ad Ispaltiten. Antiquitus enim termini Chananaei isti fuerunt, sicut princeps Jesus ea loca de
Abbreviated transcription (Latin):
intelligas inoria.⁊ pharaone. ⁊ falthia. ⁊ cet̾is
ist i̾nodi cont̾rias fortitudines. uidebis qͦmͦ
ilis uiuentib nullus nr̃oꝵ uideat ac suspiree
i in penitentiã corruat. Non regno att apłs
ꝓfrum̃to paleas ꝓsolida pet̾. Iuti oꝑa sectam.¬
Qd dr̃ de ieroboã rege isrł ipe restiture tminos
isrł. ab introitu emath usq ad mare solituds¬
nis. Emath q̃ nc̃ epiphania dr̃ septentonalis
erat t̾minꝰ ifrł. Mare aũ solitudinis qd̾ ebra¬
icȩ dr̃ araba. mare mortuũ designat: qd̾ in
longitudine ꝑ stadia.d. L.xxx. uq ad roaros
moꝵ ꝓg̃dit᷑. Cuiꝰ loci iosephꝰ ita meminit di¬
inisrł filiꝰ ioas iheroboã insamaria annos .xl.¬
Hic aũ rex circa dm̃ qͥdẽ inuriosus ⁊ iniquus
extitit. uehem̃t idola colendo: ⁊ multa in con¬
grua ⁊ oꝑa extͣnea faciendo. Popłõ aũ isrłita¬
rũ multoꝵ bonoꝵ fuit occasio. Huic qͥdẽ io¬
nas ꝓpħauit. qr oporters eũ syros uinc̾e dimi¬

Expanded text:
intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istiusmodi contrarias fortitudines, uidebis, quomodo illis uiuentibus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet, ait apopro frumento paleas, pro solida petra luti opera sectamtituit terminos Israel ab introitu Emath, usque ad mare Solitudinis . » Emath, quae nunc Epiphania dicitur, septentrionalis erat terminus Israel. Mare autem Solitudinis, quod Haebraice dicitur Araba, mare Mortuum designat, quod in longitudine per stadia 580 usque ad Zoaros morum progreditur. Cujus loci Josephus ita meminit, diin Israel filius Joas Jeroboam in Samaria annos Hic autem rex circa Deum quidem injuriosus et iniquus exstitit vehementer idola colendo, et multa incongrua et opera extranea faciendo. Populo autem Israelitarum multorum bonorum fuit occasio. Huic quidem Jonas prophetavit, quia oporteret eum Syros vincere dimi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊rebellauit. ꝯt᷑ regẽ assyrioꝵ. ⁊ ñ seruiuit ei. Hĩc
sennacherib ingressꝰ nideã: obsedit eiꝰ urbes mu¬
nitas. Et cũ obsidẽt lachis: misit ad eũ ezechiaᷤᷤ
trecenta talenta argenti.⁊.xxx. auri fractis
ianus tẽpli. ⁊lãminis eiꝰ de tͣctis qͣs ipẽ affixit.
Misit aũ rex assirioꝵ tharthan ⁊ rabsacen: cũ
manu ualida iherłm. Egressus ẽ aũ ad eos he¬
liachim filiꝰ helchiȩ p̃positꝰ domꝰ.⁊ sobnas scͥba:

Expanded text:
rebellavit contra regem Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsederet Lachis, misit ad eum Ezechias trecenta talenta argenti, et triginta auri, fractis januis templi, et laminis ejus detractis, quas ipse adfixit. Misit autem rex Assyriorum Thartan et Rabsacen cum manu valida Jerusalem. Egressus est autem ad eos Eliacim, filius Helciae, praepositus Domus, et Sobna scriba
Abbreviated transcription (Latin):
idolata ⁊ ueti errore iubet dm̃ adorari u iherłm:
uͥ fuit tẽplũ eiꝰ. Quiq ut paucitatẽ obsessoꝵ
ostendẽt: duo milia eqͦrũ pollicet᷑: qͦrũ ascen¬
sores ezechias ñ hab̾et. Nonde inbecillitate
ipłi uenit. qͣsi eqͥtandi ignari: s de obseruatio¬
ne p̃ceptoꝵ dĩ. qͥ moysi p̃cepit ne rex irt eqͦs
⁊ uxores sͥ multiplicare. Sin aũ inqͥt me mi¬
tumũ seruoꝵ regis sennacherib sustin̾e ñ uales:
qͣm̃ tantã illiꝰ potentiã sustinebis: Ad it aũ
lide respondit se ñ sua uoluntate: s dnĩ uenis¬
se p̾ceptis. Dix̃ dñs ad me. Ascende suꝑ t̾rã.
tate. huc uenire ñ pot̾am. Cũ aũ uet̾um⁊
multas urbes ceꝑim. ⁊ parsiherłm maneat¬
intacta. manifestũ ẽ me eiꝰ uoluntate uenis¬
rapsaci. Precam᷑ u loqͣris nobis seruis tuis siria¬
ce. Siqͥdẽ intelligimꝰ hanc linguã: ⁊ ñ loq̃ris
nob̾ iudaicȩ audiente ppło qͥ ẽ suꝑ murũ. Res

Expanded text:
m, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, qui Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret . Sin autem, inquit, me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autelide respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terratate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerintacta, manifestum est me ejus voluntate venisRabsaci: Precamur ut loquaris nobis servis tuis Syriace, siquidem intelligimus hanc linguam, et non loquaris nobis Judaice
Abbreviated transcription (Latin):
gens fabricata ẽ dm̃ suũ qͣsi ad explanatioriẽ
sententiȩ subiunctũ sit. Uiri enĩ babilonii fe¬
cerunt soccoth benoth. id ẽ tab̾nacła benoth.
Et meliꝰ nni fallor fac̾et int̾pres: si soccoth latine in
tabernacła u̾tens: & nom̃ idoli benoth absolu¬
te pon̾et. Et sic̃ inseqͤntib manifeste dr̃ hi aũ
qͥ erant de sepharuaim: cõburebant filios suos
igni. ad remeleth. ⁊ anameleth diis sepharuaĩ:
uͥ ostendit᷑ ad remeleth ⁊ anameletb idola fu¬
isse urb̾ sepharuaun. ita uidet᷑ conseqͣns ut ⁊
nergel cutheoꝵ: asima ematheoꝵ. nebaar.⁊
narrat de ip̃is samaritanis qd̃ cũ dnm̃ colerent:
diis qͦ siuis seruirent iuxta consuetudinẽ gentiũ:
de qͥb tͣnsiati fuerant samariã. Iñ multo pꝰ
subseqͥt᷑ dicens. Fuerunt gͥ gt̃s iste tim̃tes qͥdẽ
dm̃: s nichilominꝰ ⁊ idoł suis seruientes. Nã
filii eoꝵ ⁊ nepotes eoꝵ sic̾ fecert̃ patressui. ita
faciunt usq in p̾sentẽ diẽ. Et qr insamaritano¬

Expanded text:
ata est deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth, id est, tabernacula Benoth. Et melius, ni fallor, faceret interpres, si Socoth Latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Hi autem  erant de Sapharvaim, comburebant filios suos igni Adremalech et Anamalech diis Sepharvaim, ubi ostenditur Adremalech et Anamalech idola fuisse urbis Sepharvaim: ita videtur consequens, ut etiam Nergel Chuthanorum, Asima Emethanorum, Nebaaz et narrat de ipsis Samaritanis quod cum Dominum colerent, diis quoque suis servirent juxta consuetudinem gentium, de quibus translati fuerant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fuerunt igitur gentes istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritano
Abbreviated transcription (Latin):
tuose arbores: u ꝑte qͣsi securĩ ⁊ serrã meã succide¬
rent᷑ ⁊ cadẽnt. Itaq ponã circulũ siue chamũ in
naribꝰ tius. ũ blasphemantia ora constringã: ⁊
neq̃ꝗͣ ult᷑ talia loqͥ audeas. Frenũq initiã labiis
tius qd̃ tuã ferotiã doma. ⁊ te reducat in assyrios.
Tibi aũ ertcbia ħerit signũ. Comede ħ anno quad
reꝑeris. ĩn scd̾o aũ anno q̃ sponte nascunt᷑ nas¬

Expanded text:
 serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
Clama ne cesses: qͣsi tuba exalta uocẽ tuã: & an¬
nuntia ppło meo scelera eoꝵ: ⁊ domui iacob
his hoĩb qͥ accipiebant peccuniã ut distͥbue¬
rent eã artificib. s infide tͣctabant eã. Deuo¬
tionẽ ostendit eoꝵ de qͥb sermo ẽ. qͥ tm̃ studii

Expanded text:
esses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob his hominibus, qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam. » Devotione
Abbreviated transcription (Latin):
uas aureũ ⁊ argenteũ de peccunia q̃ inferebat᷑
intẽplũ dnĩ. significat qd̃ alia deb& eẽ rõ for¬
mandoꝵ uasoꝵ in ministiũ dnĩ: alia paran¬
doꝵ lignoꝵ ⁊ saxoꝵ inedificiũ domꝰ. qr alia
debet eẽ doctͥna ꝗͦ rudes imbuunt᷑ ad fidẽ:
⁊ alia q̃ iam ꝑfecti instruunt᷑ ad scientiȩ ple¬
nitudinẽ. Bene aũ uasa domꝰ dñ illi possunt
intelligi: qͥ iã apti sunt ad capienda inunera
diuna: & habiles fiunt ad minist̾iũ dĩ. Nam
ydrie eos significare possunt: qͥ aꝗͣ sapĩȩ di¬
uine in se continent. Fuscinule qͦ. doctores
spãles. qͦrũ officiũ ẽ corpꝰ ⁊ sanguinẽ dnĩ cre¬
dentib distͥbuere. infidelib abnegare: nec
ñ ⁊ spãlem alimoniã u̾bi cuiq ꝓut conuenit
disꝑtiri. Qa sunt in u̾bis dĩ ñ nulla: q̃nrẽ hu¬

Expanded text:
uae inferebatur in templum Domini. » significat quod alia debet esse ratio formandorum vasorum in ministerium Domini, alia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus; quia alia debet esse doctrina, qua rudes imbuuntur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illi possunt intelligi qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunt qui aquam sapientiae divinae in se continent; fuscinulae quoque, doctores spiritales, quorum officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, nec non et spiritalem alimoniam verbi cuique, prout convenit, dispertiri. Quia sunt in verbis Dei nonnulla quae
Abbreviated transcription (Latin):
te seducat ds̃ tuꝰ in qͦ habes fidutiã: neq dicas
Iuxta uoluntatẽ dĩ rabsaces deseruit obsidionẽ
serta lachis. inuenit obpugnantẽ lobnã. Senna¬
cherib aũ occurrens regi ethiopũ: mnisit ad ere¬
chiã nuntios ⁊ epłas. ut eos qͦs iuirib ñcepit. ser¬
mone t̾rer&. Pugnasse. aũ sennacherib ꝯtͣ egiptios.
⁊ obsedisse pelusiũ: ĩaq exstructis aggerib ur¬
be capienda. uenisse tharachã regẽ ethiopũ in

Expanded text:
 in quo habes fiduciam, neque dicas: Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsidionem serta Lachis, invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopiorum in
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ tuoꝵ: nec ipẽ ꝑte. s ꝑ seruos tuos ũ maior
eẽt arrogantia dnm̃ blasphemasti. Altitudo
montiũ ⁊ iuga libani. excelsa cedri ⁊ abietes. uł
ꝑ metaphorã de cunctis gentib accipiendũ est.
⁊ pͥncipib earũ: uł de iherłm quȩ ẽ libanꝰ. cedri
⁊ abietes. potentes qͥq ⁊ioptimates. Altitudo
sũmitatis ⁊ saltꝰ carmeli. tẽplũ ẽ. Qd̃q infert
ego fodi ⁊ bibi aqͣm ⁊ siccaui uestigio pedismei
om̃s riuos aggerũ: uł obhoc dix̃. qr p̃multitu¬
dine exercitꝰ oĩa fluenta siccauerit. ut putros
sͥ fodẽ compulsꝰ sit: uł qr om̃s ppłos qͦs aq̃ signi¬

Expanded text:
uorum, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principibus earum, vel de Jerusalem, quae est Libanus, cedri et abietes, potentes quique et optimates, altitudo summitatis et saltus Carmeli templum est. Quod infert: « Ego fodi et bibi aquam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exersibi fodere compulsus sit. Vel omnis populus, quos aquae signi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint ruina eiꝰ. ⁊ uniu̾so isrł. Direptisitaq
achar omĩb uasis domꝰ dĩ atq confractis. clau¬
sit ianuas templi diũ: ⁊ fecit sͥ altaria in uniu̾sis
anguli s iherłm. In om̃ĩb qͦ urbib uida extru¬
xit aras ad cremandũ thus: atq ad iracundiã

Expanded text:
fuerint ruina eius et universo Israhel direptis itaque fuerint ruina eius et universo Israhel direptis itaque Achaz omnibus vasis domus Dei atque confractis clusit ianuas templi Dei et fecit sibi altaria in universis angulis Hierusalem in omnibus quoque urbibus Iuda extruxit aras ad cremandum tus atque ad iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
assyrioꝵ. Legi in cͦdã libro. musach salb̃i ex¬
positũ locũ quendã. uł edificiũ qd̾dã ẽẽ posi¬
tum in uestibulo templi dñ: uͥ reges qñ in
salb̃o orationis causa ad tẽplũ ibant. peccu¬
niã ꝓ elemosina ĩmictebant. E ita musach
salb̃i. garopbilatiũ eẽ regum: sic̃ corbanan ẽ
sac̾dotũ. Uidet᷑ enĩ achar ipm̃ edificiũ ⁊ in¬
gressum regis ext̾iꝰ ñ idõ conu̾tisse intemplũ
dnĩ. qd̾ in eo cultui seruiret᷑ diuino.: sũsimul
cũ templo ꝓfanaret᷑: studens ũ magis regi pla¬
cer&. assirio: qͣm dõ patrũ suoꝵ ⁊ dnõ. Cui sen¬
su uidet᷑ liber ꝑ alipomenon astipulari uͥ ita
scͥptũ ẽ. Igit᷑ achar spoliata domo diũ ⁊ domo
regũ ⁊ pͥncipũ: dedit regi assirioꝵ munera:
⁊ tũ nichil ei ꝓfuit: insuꝑ ⁊ intprẽ angustiȩ
⁊ dixit. Dii regũ syriȩ auxiliant᷑ eis: qͦs ego
placabo hostiis ⁊ aderunt mͥ: cũ e contrario ip̃

Expanded text:
Assyriorum. Legi in cujusdam libro, Musach sabbati, expositum locum quemdam, vel aedificium quoddam esse positum in vestibulo templi Domini, ubi reges quando sabbato orationis causa ad templum ibant, pecuniam pro eleemosyna mittebant. Et ita Musach sabbati, gazophylacium esse regum, sicut Corbanan est sacerdotum. Videtur enim Achaz ipsum aedificium et ingressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino, sed ut simul cum templo profanaretur, studens ut magis regi placeret Assyrio, quam Deo patrum suorum et Domino. Cui sensui videtur liber Paralipomenon astipulari, ubi ita scriptum est: « Igitur Achaz spoliata domo Domini, et domo regum et principum dedit regi Assyriorum munera et tamen nihil ei profuit insuper et in tempore angustiae ibus suis et dixit dii regum Syriae auxiliantur eis quos ego placabo hostiis et aderunt mihi cum e contrario ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sacis accusatio ezechiȩ testimoniũ ẽ: qr captis
iudeȩ urbib in dnõ confisus sit. ⁊ confortauit
ipłm ut indnõ sꝑarent. Uñ rabsaces destrue¬
re uult q̃ ille construxit: ⁊ dic̃ ad ppłm. Non
seducat uos exechias: ⁊ ñ uob̾ tͥbuat fidutiam

Expanded text:
sacis accusatio Ezechiae testimonium est, quod captis videlicet urbibus in Domino confisus sit: et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rabsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ eiꝰ. s ambulauit in uia regũ regũ isrł.
Insuꝑ ⁊ filiũ suũ consecrauit tnfferens ꝑ ignẽ
scđdm idola gentiũ: q̃ dissipauit dñs coram fi¬
liis urt. Hinc iosephꝰ talit̾ .o. narrat. Porro
⁊ .xl. ex qͥb regnauit .xii. sepultꝰ ẽ in regiis
monum̃tis. Uenitq regnũ ad eiꝰ filiũ achar:
qͥ impiꝰ circa dm̃ existens. ⁊ pat̾ne p̃uaricator
legis. reges isrłitarũ imitatꝰ. in iherosolimis
idoloꝵ aras constituit:  suꝑ eas sacͥficauit: in

Expanded text:
 ejus, sed ambulavit in via regum Israel. Insuper et filium suum consecravit, transferens per ignem secundum idola gentium, quae dissipavit Dominus coram filiis Israel. » Hinc Josephus taliter narrat: Porro  ex quibus regnavit duodecim. Sepultus est in regiis monumentis, venitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super ea sacrificavit. In
Abbreviated transcription (Latin):
uicto achaꝵ. multos de iudea damascũ tͣnstu¬
lisse: &. facee filiũ romeliȩ regẽ decẽ tͥbuũ quȩ
appellabant᷑ isrł. ⁊ regnabat insamaria. una
cͥc. milia mulierũ pueroꝵq ⁊ puellarũ cũ in¬
finita p̃da insamariã duxisse captiua. Rur¬
sũ ueniunt ad iudeã: ⁊ iherłm cupiunt de¬
bellare ⁊ ñ potuert̃: qr auxiliatꝰ ẽ ei dñs. ut
suũ ñtiare de uirgine nasciturũ: sic̃ ysauȩ
Mostendenda egredi in occursũ ysaias iubet̃
Q eatremũ agͥ ductꝰ piscine suꝑioris in uia agͥ
ulonis. ⁊ dice ad eũ. Uide ut sileas. noli timere.

Expanded text:
ascum transtulisse, et Phacee, filium Romeliae, regem decem tribuum quae appellabantur Israel, et regnabant in Samaria, una ducenta millia mulierum puerorumque et puellarum cum infinita praeda in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut suum nuntiaret de Virgine nasciturum, sicut Isaiae Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum: « Vide ut s
Abbreviated transcription (Latin):
temptũ diũ dũ sacͥficare intẽplo uellae contͣ̃ le¬
gẽ moysi. ꝑcussus ẽ lep̃ a dñõ iuxta altare ad¬
stans.: & holocausta utens offerre. Pot̃ qͥ ppe
orias rex lepsiis significare diabolũ. cꝰ lep̃ inqͥ¬
tatis insanabilis ẽ. Q cũ suã m̃surã ñ uellos cog¬
nosc̾e. ⁊ maiora tẽptass& appet̾e: feditate pessi¬
me lepre notabilis effectꝰ: de domo dĩ eiectꝰ ẽ.¬
ias ꝓpħa uisionẽ illã magnificã qͣ uidat dnm̃
sedentẽ suꝑ soliũ excelsũ uidẽ ñ potuit. Quã¬
diu ille regnũ tenuit iniudea. ꝓpħa ocłos ñ le¬
uauit ad celũ: ñ sunt ei reserata celestia: ñ ap¬
ꝓdidant. Tale qͥddã ⁊ in exodo scͥptũ ẽ: dũ pha¬
rao uix̃ ppłs isrł exluti ⁊ lat̾is ⁊ palearũ oꝑe ñ

Expanded text:
in templo vellet contra legem Moysi, percussus est lepra a Domino juxta altare astans, et holocausta nitens offerre: potest quippe Ozias rex leprosus significare diabolum, cui lepra iniquitatis insanabilis est. Qui cum suam mensuram non vellet cognoscere, et majora tentasset appetere, foeditate pessimae leprae notabilis effectus, de domo ejectus estias propheta visionem illam magnificam, qua viderat Dominum sedentem super solium excelsum , videre non potuit. Quandiu ille regnum tenuit in Judaea, propheta oculos non levavit ad coelum, non sunt ei reserata coelestia, non approdiderant. Tale quiddam et in Exodo scriptum est, dum Pharao vixit, populus Israel ex luti et lateris et palearum
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex pꝰ sobnã p̃positũ tẽpli: ꝗͣ tͣdunt ebrei
rabsaces cõminatione ꝑt̾ritũ. tdidisse manꝰ
assiriis:  ꝓdidisse iherłm: ⁊ excepta arce syon
⁊ tẽplo. assirios totã urbẽ cepisse. Quẽ &̃ sobnã
cũ eliachĩ: ad rabsacen exisse qͥdã putant. Rab¬
sacen aũ qͥ ebraicȩ locutꝰ ẽ filiũ ysaie ꝓpħȩ au¬
tumant: qͥ⁊ ipẽ ꝓditor fuerat. Relictũq filiũ
ysaiȩ alterũ uocari iasub qͥlatine relictũ sonat.
Alii aũ putant eũ samariten fuisse :⁊ ĩo hebraicã
scisse linguã÷ & tã audact̃ ⁊ impie dñm blasphe¬
masse: qͥ qͣsi q̃dã cont̾ria fortitudo. sua arrogan¬
tia imitabat᷑ ꝓpħas qͥ dicebant. H dic̃ dĩs. Iste¬

Expanded text:
pontifex post Sobnam praepositum templi quem tradunt Hebraei Rabsaces comminatione perterritum, tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Hierusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem qui Hebraice locutus est filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat. Relictumque filium Isaiae alterum vocatum Jasub, qui Latine, relictum sonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia imitabatur prophetas qui dicebant: « Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sant. Uidet᷑ enĩ eis timorẽ dĩ rite se custodire:
cũ scd̾m sensũ suũ ueritatise putant fauere.
S qr catbolicȩ fidĩ unitatẽ sꝑnunt hab̾e: malig¬
noꝵ spũũ uoluntatib se ueracit̾ manifestant
obtẽꝑare. Et ñ solũ inuentores pͥmi erroꝵ qͦs
patres samaritanoꝵ significant. hoc faciunt:
s ⁊ seq̃ces eoꝵ qͦs filioꝵ nomine. ⁊ nepotũ exp̃s¬
sos recte possumꝰ intellig̾ẽ. similit̾ agunt. Anno¬

Expanded text:
sant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed quia catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare, et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, similiter agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ de domo diũ:⁊ uener̃ ꝑuiã porte scutario¬
rũ in palatiũ: & sedit suꝑ thronũ regũ. U ⁊ por¬
ta si refert domꝰ messa: q̃ cũ porta scutarioꝵ no¬
minant᷑ ẽẽ uident᷑. Scutarios aũ tutores regis
appellat: testaute libro ꝑalipomeñ. Q cũ roboã
scuta erca ꝓ aureis fecisse cõmemorassis: adie¬
cit. Et tͣdidit illos pͥncipib scutarioꝵ: qͥ custodie¬
bant uestibulũ palatii. In qͦuidelica libro distinc¬
tiꝰ hec cuncta replicant᷑. Tercia parsurm̃ qͥ ue¬
niunt ad sabb̃m sac̾dotũ ⁊ leuitarũ. ⁊ ianitoꝵ.
erit in portis. Ecia uͦ pars ad domũ regis: ⁊ t̾cia
inporta q̃ appellat᷑ fundam̃ti. Oẽ uͦ reliquũm
uulgꝰ sit in atͥs domꝰ dnĩ: nec qͥsꝗͣ aliꝰ ing̃diat᷑
domũ dnĩ: nͥ sac̾dotes ⁊ qͥ ministͣnt de leuitis.

Expanded text:
regem de domo Domini, et venerunt perregem de domo Domini, et venerunt perrum in palatium, et sedit super thronum regum, ubi etiam porta Siref, et domus Messa, quae cum porta scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores Regum appellat, testante libro Paralipomenon: quia cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illa principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii: in quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur: Tertia pars vestrum, qui veniunt ad sabbatum Sacerdotum, Levitarum, et Janitorum erit in portis; tertia vero pars ad domum regis, et tertia in porta, quae appellatur Fundamenti; omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini, nec quisquam alius ingrediatur domu
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit: ⁊ illos qͥ iã suã septimanã minist̾ndo
umpleuerant. ne abirent retinuit. Qͥ alios ꝙͦ
leuitas de cunctis urbib iuda. simul ⁊ pͥncipes
familiarũ ifrł missis in hoc centurionib ihe¬
rosolimã cong̾gau̾at:⁊ u̾ba dierũ narrant:
qs educturꝰ filiũ regis tali ratione distinxit:
ut õs qͥ impleu̾ant salb̃m ⁊ eg̾ssuri erant in du¬
as diuisi partes. regẽ in int̾iorib atͥ locis armati
circumstarent. Reliq̃ uͦ multitudo. idẽ hi qͥ ñ
erant de stirpe leui exc̾iores atͥoꝵ ianuis contͣ
furorem reginȩ. si qͥd forte adu̾si moliret᷑ cus¬
todirent. Porro hi qͥ nuꝑ ad salb̃m uen̾ant sac̾¬
dotes. leuite ⁊ ianitores. intres diuisi partes. do¬
mũ regis .i. palatiũ obseruarent: ne uł hoc re¬
gina collecto exercitu contͣ regẽ defendẽt. Ser¬
uarent ⁊ portã habitacłi scutarioꝵ: ꝑ ꝗͣ de tẽplo
ad palatiũ descendebat᷑. sic̃ infra dr̃. Duxert̃q

Expanded text:
et illos qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit, qui alios quosque levitas de cunctis urbibus Juda simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus Hierosolymam, congregaverat, ut Verba dierum narrant; quos educturus filius regis tali ratione distinxit, ut omnes qu iimpleverunt sabbatum et egressuri erant, in duas divisi partes regem in interioribus atrii locis armati circumstarent; reliqua vero multitudo, id est, qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro qui nuper ad sabbatum venerant sacerdotes, et levitae, et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina collecto exercitu contra regem defenderent, servarent et portam habitaculi scutariorum, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur . Duxeruntque
Abbreviated transcription (Latin):
insamariã a rege assirioꝵ ad ducte sunt nati¬
onib. ⁊ unaqͦq gens fabricata ẽ dm̃suũ. po¬
sueruntq eos in fanis excelsis. q̃ fecerant sama¬
riȩ: gens ⁊ gens in urbib suis. inqͥb habitabant.
Uiri enĩ babilonii fecerunt soccoth benoth: uiri
⁊ tharthȩ. In libro qͥdẽ locoꝵ legit᷑. qd̾ benoth
⁊ mergel fuerant ciuitates qͣs construxerint in
regione iudeȩ samaritani: qͥ de babilonia t̾n¬
sierant. Asima qͦ oppidũ qd̃ edificauert̃ qͥ ad¬
eã uen̾ant de emath: nebaaz. ⁊ thartha ciuica¬
tes. qͣs euehi in eadẽ iudeȩ t̾ra condiderint.
Uidet᷑ aũ iuxta conseqͣntiã sermonis ⁊ idoloꝵ

Expanded text:
in Samaria a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: « Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum: posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae gens et gens, in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii feet Thartha; in libro quidem Locorum legitur, quod Benoth et Nergel fuerint civitates, quas construxerint in regione Judae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum, quod aedificaverint, qui eodem venerant de Hemath. Nebaaz enim et Thartha civitates, quas Hevaei in eadem Judaeae terra condiderint. Videtur autem, juxta consequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
contuit. ⁊⁊ oĩa simulac᷑ eoꝵ dissipauit: qͣtinꝰ uniꝰ¬
ui oĩpotentis noticiã hab̾ent. eiꝰq cultui digne
manciparent᷑. qͥn ipam litt̾am legis mosaice assi
uit: ac sensũ spãlem in ea intellig̾e eos docuit.
Decrechia rege cuiꝰ tpr̃ib rex assyriorũ sennache¬
ribuusit ũtios in iherłm cũ matiui ualida u blas¬

Expanded text:
contrivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus Dei omnipotentis notitiam haberet, ejusque cultui digne manciparentur, quin ipsam litteram legis Mosaicae, quaivit, ac sensum spiritualem in ea intelligere eos docuit.Ezechia rege, cujus temporibus rex Assyriorum Sennacherib misit nuntios in Jerusalem cum manu valida ut blas
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ in domo dñĩ: & dabant eã iuxta nume¬
rũ atq m̃surã in manu eoꝵ qͥ perant cem̃ta¬
riis domꝰ onĩ: qͥ impendebant ea in fabris lig¬
noꝵ ⁊ incem̃tariis his qͥ oꝑabant᷑ indomo dnĩ
⁊c Sebam regis ⁊ potitificẽ appellat sũmos doc¬
tores. qͥ peccuniã collatã iuxta numerũ atꝙ
m̃surã illis tͥbuebant qͥ p̃erant fabris ⁊ cemen¬
taris. ħ ẽ dispensatorib u̾bi diuini: qͥ eugłici
tͥtici m̃surã conseruis suis. his qͥ oꝑant᷑ in domo
dm̃. ⁊ uirtutũ oꝑa in edificio diuino cõponun.
thuebant. Qͥd gͦ aliud fecert̃ apłi qͦs pͥncipes¬
inȩadia electio diuina constituit. qñ ꝑ subiectos
sͥ discipłos u̾bi diuini semina ꝑtotũ orbẽ spar¬
serunt: qͣtinꝰ oꝑarios uoluntatis dĩ idoneos in
auditorib suis ꝑficerent:  Quoꝵ alii fabricabars
ligna cũ sema ip̃os ⁊ eos qͥ sͥ obediebant. ligna
fructifera indomo diũ ꝑare studebant. Alii
ta rupta erant reedificabant. Alii saxa cede¬

Expanded text:
ni, et dabant eam juxta numerum atque mensuram in manu eorum qui praeerant coementariis domus Domini, qui impendebant ea in fabris lignorum, et in caementariis his qui operabantur in domo Domini. » Scribam regis et pontificem appellat summos doctores, qui pecuniam collatam juxta numerum atque mensuram illis tribuebant qui praeerant fabris et coementariis, hoc est, dispensatoribus verbi divini, qui evangelici tritici mensuram conservis suis his qui operantur in domo Domini, et virtutum opera in aedificio divino componunt, tribuebant. Quid ergo aliud fecerin Ecclesia electio divina constituit quando per subjectos sibi discipulos, verbi divini semina per totum orbem sparserunt quatenus operarios voluntatis Dei idoneos in auditoribus suis praeficerent: quorum alii fabricant ligna, cum semetipsos et eos, qui sibi obediebant, ligna fructifera in domo Domini parare studebant, alii ta rupta erant, reaedificabant. Alii saxa caede
Abbreviated transcription (Latin):
tis: q̃ scĩ sp̃c solũmͦ scientie pateant: nrẽ uͦ ca¬
pacitatis ꝑ oĩa m̃surã tͣnscendant. Thuribula
aũ illos figurate demonstͣnt: qͥ mundã orõnẽ
ex conscientia pura ex fide ñ ficta offert̃ deo:
⁊ cũ ꝓpħa dic̾e possunt. Dirigat᷑ orõ mea. sic̃¬

Expanded text:
tus sancti solummodo scientiae pateant; nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant. Thuribula autem illos figurate demonstrant, qui mundam orationem, ex conscientia pura, et fide non ficta, offerunt Deo, et cum Propheta dicere possunt: Dirigatur oratio mea sic
Abbreviated transcription (Latin):
uit annos.L. duos. Post eũ regnauit ioathan filiꝰ
eiꝰ annis sedecĩ: ⁊ huiꝰ filiꝰ achar aliis sedecĩ. Post
maria ẽ: atq ita effici simul annos. Lxu. Scͥptũ
achar ascendit indamascũ: ⁊ uastau̾it eã.⁊
tͣnstulerit habitatores eiꝰ cyrenen ⁊ rasi int̾fe¬
cerit:  qd̃ tetendit insidias faceȩ filio romelie.
oseȩ filiꝰ hela. ⁊ ꝑcusserit eũ ⁊ int̾fec̾it: ⁊ regna¬
uerit. ꝓ illo in isrł. annis .ix. E qd̾ uen̾it salma¬
nasar rex assur.⁊ obsederit samariã q̃ nc̃ sebas¬
ten uocat᷑ tͥb annis: &s .ix. anno regni osee
ceper̾teã. Uinctũq oseȩ in carcerẽ miserit. ⁊
tnstulerit isrł in assyrios: posueritq eos in ala
⁊ inthabor iuxta fluuiũ gorani. inciuitatib¬
siue ut . lxx. t̾nstuler̃ inmontibꝰ medoꝵ. Iuxta
anagogen facilis int̾p̾̃tacio ẽ. qd̾ regnante achaꝵ
rege impio. rex aran qͥ int̾pr̃ excelsus atq sub¬
limis. u indica& arrogantiã sapĩȩ scłi. ⁊ faceȩ¬

Expanded text:
vit quinquaginta duos. Post eum regnavit Joatham filius ejus, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post maria est, atque ita effici simul annos sexaginta quinAchaz ascenderit in Damascum et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in Israel annis nasar rex Assur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta fluvium Gozan, in civitatibSeptuaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juxta anagogen facilis interpretatio est, quod regnante Achaz rege impio, rex Aram qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae sae
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba doctͥne damꝰ. sagutas emutimꝰ. Ponitq he¬
liseus manꝰ suas suꝑ manꝰ regis: cũ exẽplis suis dñs
actiones doctorũ dirigit. ⁊ confortat. Orienta¬
lem fenestrã aꝑire mandat. ⁊ iacere sagutam:
qr lumine scientie ⁊ uͭ doctͥne suos hortat᷑ pͥmũ
Saguta salitis dni: ⁊ saguta salutis cont̾ syriã.¬

Expanded text:
doctrinae damus, sagittas emittimus. Ponitque Elisaeus manus suas super manus regis, cum exemplis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem fenestram aperire mandat, et jacere sagittam, quia lumine scientiae et verae doctrinae, suos hortatur primum Sagitta salutis Domini, et sagitta saluti