comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea dicent: dñe quis similis tibi: Ossa dñr
in corpore dñi. om̃s iusti. firmi: corde fortes.
nullis ꝑsecutionib & temptationib ceden¬
tes: ad consentiendũ malo. Et unde possunt
nullis temptationib cedere: nisi quando cre¬
dunt dm̃ om̃ĩpotentẽ. in estimabiłe. ualen¬
tẽ eos lib̃are de om̃i tribulatione: unde &e di¬
cunt. dñe quis similis tibi: Eripiens inopẽ:
de manu fortiorũ eiꝰ: egenũ &e pauꝑem adiri¬
pientib eum. fortior enim erat diabolus ad
tenendũ te: quia ipse te uicit & diripuit. cui
consensisti. S quid fecit manu fortis: Alliga¬
ser uit fortem. effundendo frameã ad con¬
cludendũ eum: & de manu .i. de potestate
eus eruit in opem sine uirib. pauꝑem sꝑu.
egenũ ciu ñ erat adiutoriũ. Quis enim adiu¬
tor tibi: nisi ille cui dicis. dñs adutor meus
&e redemptor meus: Si de tuis uirib p̃sum̾e
uolueris: in de cades. unde p̃sumpseris. Si de

Expanded text:
mea dicent, Domine, quis similis tibi? Ossa dicuntur mea dicent, Domine, quis similis tibi? Ossa dicuntur in corpore Domini, omnes justi, firmi, corde fortes, nullis persecutionibus et tentationibus cedentes ad consentiendum malo. Et unde possunt nullis tentationibus cedere, nisi quando credunt Deum omnipotentem, inaestimabilem, valentem eos liberare de omni tribulatione? Unde et dicunt, Domine, quis similis tibi? Eripiens inopem de manu fortiorum ejus: egenum et pauperem a diripientibus eum. Fortior enim erat diabolus ad tenendum te, quia ipse te vicit et diripuit, cui consensisti. Sed quid fecit manu fortis? Alligavit fortem, effundendo frameam et ad concludendum eum: et de manu, idest, de potestate ejus eruit inopem, sine viribus, pauperem spiritu, egenum cui non erat adjutorium. Quis enim adjutor tibi, nisi ille, cui dicis, Dominus adjutor meus et redemptor meus ? Si de tuis viribus praesumere volueris, inde cades, unde praesumseris: si de
Abbreviated transcription (Latin):
illuc cadat. Sic om̃is qui nocet alt̾i: pͥus sͥ
nocet quã alteri. Recte gͦ subiungit᷑. Et in
laqueo cadat in ipso. Non inalio: s in ipso. Un¬
de enim aliũ deciꝑe appetit: inde se ipsũ pͥmũ
decipit. Et fieri potest. ut malicia sua ñ noceat
alteri: fieri autẽ ñ potest. ut ñ noceat sibi.
Michi autẽ quid: Anima autẽ mea exulta¬
bit in dño. Tanquã ineo aquo audiuit. saluꝰ
tua ego sum. tanquã ñ querens alias extͥn¬
secus diuitias: tanquã ñ querens cirrum flu¬
ere uoluptatib. bonisq terrenis: Uerum
gratis amans ñ ab illo uolens acciꝑe qd̾ de¬
lectet:. s ipsum solum sibi ꝓponens in quode¬
lectet᷑. Quid enim melius do Et delectabit᷑
insalutari suo. idẽ filio suo ꝑ quẽ saluati sumꝰ ⁊
ꝑ quẽ accessũ habuimꝰ ad dm̃. ut exultantes
in eo. corde credamꝰ ei adiusticiã: ore autẽ confi¬
teamur ad salutẽ. Unde & subdit᷑. Om̃ia ossa

Expanded text:
illuc cadat. Sic omnis qui nocet alteri, prius sibi illuc cadat. Sic omnis qui nocet alteri, prius sibi nocet quam alteri: recte ergo subjungitur, Et in laqueo cadat in ipso. Non in alio, sed in ipso. Unde enim alium decipere appetit, inde seipsum primum decipit. Et fieri potest, ut malitia sua non noceat alteri: fieri autem non potest ut non noceat sibi. Mihi autem quid? 9. Anima mea exultabit in Domino. Tamquam in eo, a quo audivit, Salus tua ego sum: tamquam non quaerens alias extrinsecus divitias. Tamquam non quaerens circumfluere voluptatibus bonisque terrenis: verum gratis amans. Non ab illo volens accipere quod delectet, sed ipsum solum sibi proponens, in quo delectetur. Quid enim melius Deo? Et delectabitur super salutari suo. Idest, filio suo, per quem salvati sumus : per quem accessum habemus ad Deum , ut exultantes in eo, corde credamus ad justitiam, ore autem confiteamur ad salutem . Unde et subditur: 10. Omnia ossa
Abbreviated transcription (Latin):
& nichil ꝓbantes. S quomͦ abscondert̃ ei la¬
queũ: qui uidebat corda abscondentiũ: Si
tam̃ erat intͣ illos ignoranti similis quasi
falleret᷑: cũ illi in eo deciꝑent᷑. in quo eũ falli
arbitrabant᷑. Hoc autẽ ad exemplũ patientiȩ
nr̃ȩ factum ẽ: quib necesse erat. ut int̾ maloᷤ
uuieremꝰ. & malos. siue scientes siue nescien¬
tes tolexemꝰ. S quid contigit huic popło re¬
ꝓbroꝵ: Sequit᷑ ae dicit. Neniat illi la¬
queus quemignorat. Magnifica retͥbutio:
nichil iustius. Illi laqueũ abscondert̃. & in p̃¬
de decipiunt᷑ nescientes: unde deciꝑe uolue¬
runt. In de illis nocet᷑: unde nocere conatist̃.
Sequit᷑ enim. Et captio quã abscondit appre¬
hendat eum. Tanqmͣ si quisquã ueneni cali¬
cẽ p̃paret alicui. & oblitus bibat. Et tanqmͣ
si fodiat foueam ut inimicꝰeius in ea incidat:¬
& ille oblitꝰ qd̾ foderat. ambulans ea uia. pͥor

Expanded text:
et nihil probantes. Sed quomodo absconderunt ei laet nihil probantes. Sed quomodo absconderunt ei laqueum, qui videbat corda abscondentium? Sed tantum erat inter illos ignoranti similis quasi falleretur, cum illi in eo deciperentur, in quo eum falli arbitrabantur. Hoc autem ad exemplum patientiae nostrae factum est, quibus necesse erat, ut inter malos viveremus: et malos, sive scientes, sive nescientes toleraremus. Sed quid contigit huic populo reproborum? Sequitur et dicit: 8. Veniat illi laqueus quem ignorat. Magnifica retributio. Nihil justius. Illi laqueum absconderunt, et inde decipiuntur nescientes, unde decipere voluerunt. Inde illis nocetur, unde illi nocere conati sunt. Sequitur enim: Et captio quam abscondit, apprehendat eum. Tamquam si quisquam veneni calicem praepararet alicui, et oblitus bibat. Et tamquam si foveam fodiat, ut inimicus ejus in eam incidat: et ille oblitus quod foderat, ambulans ea via prior
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Quando uen̾it temptatio. tollit᷑ pulius:
stat nec resistit. Tales coartat angłs: qnͣdo
tn sub potestate sua inuisibilis redigit inimicꝰ.
¶quib adhuc subdit. fiat uia illoꝵ ten ebre
lubricũ: & angłs dñi ꝑsequens eos. Tene¬
bais solum ÷ quis ñ horreat : Lubricũ solumt
iuisñ caueat: In tenebris & lubrico. ubi pedẽ
sunt ista duo mala. magnȩ penȩ.huma
nis. que ꝓcedunt de temptatione angeli
etantis. ꝑuiam designat᷑ actio: ꝑ tenebras
sas cordis: ꝑ lubricũ. p̃cipitatio oꝑis. Qñdo
pbi temptati &e confusi. ab angło malo coar
nde in lubricũ maloꝵ dilabunt᷑. Neciam
sunt retrorsũ conũti: quia temptator an¬
gelus eos ꝑ sequit᷑ ut impingat demalo in pe¬
ius. donec incidant in foueam iniquitatis:
& mergant᷑ in ꝓfundum desꝑationis & mor¬
tis. Unde autẽ tanta mala: Quo merito:
meũ parauert᷑: & hoc gratis. quia nichil mali

Expanded text:
quus. Quando venerit tentatio, tollitur pulvis, quus. Quando venerit tentatio, tollitur pulvis, nec stat, nec resistit. Tales coarctat angelus, quando eos sub potestate sua invisibilis redigit inimicus: De quibus adhuc subdit: 6. Fiat via illorum tenebrae et lubricum: et angelus Domini persequens eos. Tenebrosum solum quis non horreat, lubricum solum quis non caveat? In tenebris et lubrico ubi pedem figis? Sunt ista duo mala magnae poenae humani generis, qui procedunt de tentatione angeli coarctantis. Per viam designatur actio. Per tenebras, caecitas cordis. Per lubricum praecipitatio operis. Quando reprobi tentati et confusi ab angelo malo coarcdeinde in lubricum malorum dilabuntur. Nec jam possunt converti, quia tentator angelus eos persequitur, ut impingat  Ant. impinguat de malo in pejus, donec incidant in foveam iniquitatis, et mergantur in profundum desperationis et mortis. Unde autem tanta mala? Quo merito? meum paraverunt. Et hoc gratis, quia nihil mali
Abbreviated transcription (Latin):
Multi salubrit̾ confusi sunt. multi reueriti a
ꝑsecutione xꝑi. ad societatẽ m̃broꝵ eiꝰ deuota
pietate transierunt: & ñ fieret hoc nͥ confunde¬
rent᷑ & reuererent᷑. Auertant᷑ retrorsũ & confun¬
dant᷑ cogitantes mͥmala. Nonp̃cedant ħ seqnͣt᷑:¬
sident consilium. s accipiant. Nam petrus p̃
diretro sathanas. Precedendo sathanas es:
ce sequendo discipulus eris. Hoc gͦ & istis.Auer¬
tant᷑ retrorsũ & confundant᷑ de peccatis: eru¬
bescant ad penitentiã ÷ & cũ ceꝑint retrorsum
siqui. iam ñ cogitabãnt mͥ mala. ẜ desiderabẽ
bena. hȩc bene illis optauit. S quia sunt duo
gla corũ qui confundunt᷑. aut enim ad hoc
confundunt᷑ ut conu̾tant᷑ ad xꝑm÷ aut con¬
fundunt᷑ ad hoc. ut dampnent᷑ axꝑo: quia
de conu̾sis dixit. de reꝓbis subiungit. fiant
tenqm puluis ante faciem uenti: & angłs dñi
utans eos. Uentꝰ temptatio est:pulius ini¬

Expanded text:
Multi salubriter confusi sunt, multi reveriti a Multi salubriter confusi sunt, multi reveriti a persecutione Christi, et ad societatem membrorum ejus devota pietate transierunt: et non fieret hoc, nisi confunderentur et revererentur. Avertantur retrorsum et confundantur cogitantes mihi mala. Non praecedantdent consilium, sed accipiant. Nam Petrus pradi retro, sathana . Praecedendo sathanas es, et sequendo discipulus eris. Hoc ergo et istis. Avertantur retrorsum et confundantur de peccatis: erubescant ad poenitentiam: et cum ceperint retrorsum sequi, jam non cogitabunt mihi mala, sed desiderabunt bona. Haec bene illis optavit. Sed quia sunt duo genera eorum qui confunduntur: aut enim ad hoc confunduntur, ut convertantur ad Christum: aut confunduntur, ad hoc, ut damnentur a Christo: quod de conversis dixit, de reprobis subjungit: 5. Fiant tamquam pulvis anttans eos. Ventus tentatio est, pulvis ini
Abbreviated transcription (Latin):
de frameam: & conclude aduersus eos quiꝑ
s.secunt᷑ me. Ac si diceret. Multiplica iuinditĩ
& concludat᷑ aditꝰ illis: qui uolunt delere no¬
men meũ. Uel ꝑframeã: quãlibet fidelen
designat animã. Abundent iusti: & effi¬
t᷑ framea. Conclusũ est autẽ aduersus ee
qui ñ habet aduersꝰ scõs quid dicat pͣ᷑ui.
Et quia uox illoꝵ est ñ est salus ipsi indcall
dic animȩ meȩ salus tua ego sum: Dic: aefas¬
tum erit. Aliam salutẽ ñ requirã: p̃ter dm̃
meũ. Et si homo subuenit mͥ. si angelusl
alia aliqua creatura. ꝑ ilła m subuenit d.
om̃ia enim illi subiecta sunt: & ideo ñ illa
s ille ẽ mea salus. Deinde incipit orare ꝓil
micis S hic ꝓphetia ẽ. Et quȩ figura opꝰ¬
Di datuint᷑. animo ꝓpħandi ȩxplicant᷑. Illud fi¬
At & illud fiat: Nichil est aliud: quã hoc &e hoc
fut̾um ẽ. Sic gͦ audite ꝓphetiã. Confundant᷑
ae reuereant᷑: querentes animã meam. Ac sidic̾et.
Confundent᷑ e reuerebunt᷑. Factum est enim.

Expanded text:
adversus eos qui persequuntur me. Ac si diceret, Multiplica vindictam et concludatur aditus illis, qui volunt delere nomen meum. Vel per frameam quamlibet fidelem designat animam. Abundent justi, et effunditur framea. Conclusum est autem adversus eum, qui non habet adversus sanctos quid dicat pravum. Et quia vox illorum est, non est salus ipsi in Deo ejus : Dic animae meae, Salus tua ego sum. Dic, et factum erit. Aliam salutem non requiram, praeter Deum meum. Et si homo subvenit mihi, si angelus, si alia creatura: per illam mihi subvenit Deus. Omnia enim illi subjecta sunt: et ideo non illa, sed ille est mea salus. Deinde incipit orare pro inimicis: sed hic prophetia est. Et quae figura optndi dicuntur, animo prophetandi explicantur. Illud fiat, et illud fiat, nihil est aliud, quam hoc et futurum est. Sic ergo audite prophetiam: 4. Confundantur et revereantur quaerentes animam meam. Ac si diceret, Confundentur et reverebuntur: factum est enim.
Abbreviated transcription (Latin):
in abscondito faciei tuȩ: idẽ in secreto con
templationis diuinȩ. a contͣbatione ho¬
minũ: ut nullus eos iam ualeat cont᷑bare.
S interĩcũ ꝑegrinant᷑ in hoc scło. quia
multas patiunt᷑ linguas contͣ dicentes:
qͣd eis facis: Sequit᷑ & dicit. P teges eos in ta¬
bnaculo tuo: scilicet inp̃senti ȩccłia inqua
militamꝰ a contͣdictione linguarũ: ne linguȩ:
hereticoꝵ contradicentes ueritati. ualeant
cos incorꝑare sibi. Deinde ꝓ tantis beneficus¬

Expanded text:
in abscondito faciei tuae. in abscondito faciei tuae. A conturbatione hominum. Ut nullus eos jam valeat conturbare. Sed iterum cum peregrinantur in hoc saeculo , quia multas patiuntur linguas contradicentes, quid eis facis? sequitur et dicit, 21. Proteges eos in tabernaculo tuo. Scilicet in praesenti Ecclesia, in qua militamus, A contradictione linguarum. Ne linguae haereticorum contradicentes veritati valeant eos incor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ꝑasti diligentib te: Abscondisti autẽ tim¬
tib te. Quid ẽ abscondisti: Illis seruasti:
soliad eam ꝑueniant. Quãdiu enim ad hi
timent. nondũ & ipsi ꝑuenerunt: s credie
se ꝑuenturos: & atimore incipiunt. Nie
enim dulcius est immortalitate sapientu
s iniciũ sapientiȩ timor dñi: quã abscone¬
sti timentib te. S ꝑfecistieis qui sperant
inte. in conspectu filioꝵ hominũ. Id est e
ꝑfecisti dulcedinẽ tuam: qui in conspectu
tuam in corde tuo: a& timeas confiteri eũ
tibi ꝓ crimine obitiat᷑ quia xꝑianꝰ es. Si̾
ambulare uiam dĩ. etiam in conspectu h¬
minũ sꝑa in dm̃ idẽ noli erubescere desp̃
tua. Quomͦ uiuit incorde tuo. sic habitisil
oretuo: quia ñ sine causa signum suũ
gͦ in conspectu hominũ si feceris. si ide s
hominib ñ erubueris: si in conspectu filisꝰ
Nẽ incipit ds̃ dare fidelib in hacuita: s ꝑficit
malia. De quib adhuc subdit᷑. Abscondes eos

Expanded text:
s diligentibus te . Abscondisti autem timentibus te. Quid est , abscondisti illis? servasti ut soli ad eam perveniant. Quandiu enim adhuc timent, nondum et ipsi pervenerunt: sed credunt se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est immortalitate sapientiae: sed initium sapientiae timor Domini , quam abscondisti timentibus te: sed Perfecisti eis qui sperant in te, in conspectu filiorum hominum. Idest, eis perfecisti dulcedinem tuam, qui in conspectu tuam in corde tuo, et timeas confiteri, cum tibi pro crimine objiciatur, quia Christianus es. Si vis ambulare viam Dei, etiam in conspectu hominum spera in Dominum, idest, noli erubescere de spe tua. Quo modo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine caussa signum suum ergo in conspectu hominum si feceris, si inde coram hominibus non erubueris, si in conspectu filiorum nem incipit Deus dare fidelibus in hac vita, sed perficit in alia. De quibus adhuc subditur: Abscondes eos
Abbreviated transcription (Latin):
dolore uita mea. Post exꝑtam iram dei qua dics¬
tum ẽ pͥmo homini morte morieris: multos
defectus doloris habuit uitaista mortalis. Et
Et annimei ingemitib. Totum enim spacium
p̃sentis uite: scĩs dolor & gemitꝰ est. Unde & sub¬
diu Infirmata ẽ in pauꝑtate uirtꝰ mea. id ests
inconsid̾atione meȩ pauꝑtatis: quia nichils
habeo ex me. Et ossa mea: id est firmitas mea.s
uł robora corꝑis mei conturbata sunt. Cum
xꝑc dicit se eẽ infirmum. & incorpore & in ani¬
ma ostendit a se remotã omnẽ suꝑbiam. & qd̾
aliquis ñ debet de se p̃sumere. Ponit item aliaᷤ
bent designant᷑: Illis opprobriũ & timoris
cnnsa efficit᷑: cũ a uideis in cruce suspendit᷑.
Recte autẽ suꝑ om̃s inimicos suos se in oppro¬
brium factum dicit:quia plus despectus ap¬
paruit ipse qui sine culpa occidebat᷑: quã ip¬
sictiam iniqui. qui ꝓsuis scelerib dampna¬
bant᷑ Unde &e subdit. Qui uidebant mefo¬
ras fugerunt ame. Uidebant enim apłi¬

Expanded text:
dolore vita mea. Post expertam iram Dei, qua dictum est primo homini, Morte morieris : multos defectus doloris habuit vita ista mortalis. Et Et anni mei in gemitibus. Totum enim spatium praesentis vitae, sanctis labor et gemitus est . Unde et subditur, Infirmata est in paupertate virtus mea. Id est, in consideratione meae paupertatis: quia nihil ex me habeo. Et ossa mea, id est, firmitas mea, vel robora corporis mei, Conturbata sunt. Cum Christus dicit se esse infirmum, et in corpore et in anima : ostendit a se remotam omnem superbiam, et quod aliquis non debet de se praesumere. Ponit item alias abant, designantur? Illis opprobrium et timoris caussa efficitur, cum a Judaeis in cruce suspenditur. 133 Recte super omnes inimicos suos se in opprobrium factum dicit, quia plus despectus apparuit ipse, qui sine culpa occidebatur, quam ipsi etiam iniqui, qui pro suis sceleribus damnabantur: unde et subdit: Qui videbant me, foras fugerunt a me. Videbant enim Ap
Abbreviated transcription (Latin):
timentib eum. Et hoc ꝓbat.cum subiun¬
git. Diuites eguerunt & esurierunt: inqͥ¬
rentes autẽ dñm ñ minuent᷑ om̃i bono.
Uidert᷑ tͥ magis ut illi esurirent. qui con¬
tempto scło & pauꝑes facti.: dñm exquire¬
rent: illi autẽ non minuerent᷑ bonis. qui
terrenis abundant diuitiis. S noli atten-¬
dere homines scd̃m facultates rerum: s scd̃m
uirtutes animoꝵ. Isti quide mundi amato¬
res qui foris apparent diuites. ñ paruã intus
mentis patiunt᷑ inopiam. Unde quidã poe

Expanded text:
subjungit: 11. Divites eguerunt et esurierunt: inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono. Videretur tibi magis, ut illi esurirent, qui contemto seculo, et pauperes facti, Dominum exquirerent: illi autem non minuerentur bonis, qui terrenis abundant divitiis. Sed noli attendere homines secundum facultates rerum, sed secundum virtutes animorum. Isti quidem mundi amatores, qui foris apparent divites, non parvam intus mentis patiuntur inopiam. Qui aute
Abbreviated transcription (Latin):
qui custodit isrł. Aꝑte autẽ deipsosacram̃to
uult dicere quo ferebat᷑ in manib siuis: cũ
subiungit. Gustate & uidete: qm̃ suauis est
dñs. Oftendit tͥ illam sanã insaniã. & sobã
ebrietatẽ illiꝰ dauid. qui infigura nescio qͥd
ostendebat: quandoilli miseri corã rege achis
dixerunt. Quomͦ est e Sic dicebat dñs. Nisi¬
quis manducau̾̃it carnẽ meã. & bib̾it san¬
guinẽ meum: ñ habebit in se uitã. Et illi
in quib regnabat achis. idẽ error & ignoran
tia. dixerunt. Quomͦ iste potest dare nobis
carnẽ suã manducare: Siignoras gusta:
& uide qm̃ suauis ẽ dñs. Gustat qui amat:
uidet qui intelligit. Quisquis intelligit¬
minemon in mundo. ñ inseipso: s in deo.
Quocontra qui ñ sꝑat in deo: miser est.
Et ne post quã gustarent securi eeñt. ꝓtinꝰ¬
S addit. Cimete dñm omnes sc̃ieiꝰ. Deum time¬
re ẽ. coram eo se humiliare: & metuendo ca¬
uere. ne in his quȩ agimus. siue in cogitatio¬

Expanded text:
icus. 9. Aperte autem de ipso sacramento vult dicere, quo ferebatur in manibus suis, cum subjungit: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus. Ostendit tibi illam sanam insaniam, et sobriam ebrietatem illius David: qui in figura nescio, quid ostendebat, quando illi miseri coram rege Achis dixerunt, Quomodo est ? Sic dicebat Dquis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? Et illi in quibus regnabat Achis, id est, error et igntia, dixerunt: Quomodo iste potest dare nobis carnem suam manducare ? Si ignoras, gusta: et vide, quam suavis est Dominus. Gustat, qui amat: videt, qui intelligit. Si autem non intelligitmine, non in mundo, non in seipso: sed in Deo. Quo contra qui non sperat in Deo, miser est. Et ne postquam gustarent, securi essent, protinus addit: 10. Timete Dominum omnes sancti ejus. Deum timere, est coram eo se humiliare, et metuendo cavere, ne in his, quae agimus, sive in cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
de tedemptꝰ sanguine ipsiꝰ popłs gr̃as agit: ad
ataemũ ꝑturbatꝰ dui loquit᷑. qd̾ ad extasin ꝑ¬
tinet. Prophete uͦ ipsius ꝑsona bis int̾ponit᷑:
ꝓpefinẽ e in finẽ. Mat̾ia habet duo opposita:
agxiliũ diuine pietatis: & miseriã humanȩ
stagilitatis. Intendit homines ammonere. ut
neꝙ despent attendentes suas miseria s̾. neꝙ
Sipbiant stulte de di miscłia p̃sumentes: &
Semanifeste infinem. id ẽ in xꝑm nos diri

Expanded text:
de redemptus sanguine ipsius populus gratias agit: ad de redemptus sanguine ipsius populus gratias agit: ad extremum perturbatus diu, loquitur, quod ad ecstasin pertinet. Prophetae vero ipsius persona bis interponitur: Prope finem, et in finem. Materia habet duo opposita. Auxilium divinae pietatis, et miseriam humanae fragilitatis. Intendit homines admonere, ut neque desperent attendentes suas miserias, neque superbiant stulte de Dei misericordia praesumentes: et sic manifeste in finem, id est, in Christum nos diri
Abbreviated transcription (Latin):
mpungar. id ẽ ñ moriar: nã xꝑc resurgens
mortius iam ñ morit᷑. mors illi ultra ñ dña¬
Ut᷑. Quod factũ est in capite: fut᷑um est in cor¬
pore. Cantabit dõ gła nr̃a: quando similes ei
crimꝰ. & uidebimꝰ eum sicuti est: fiet enim qd̃
subdit᷑. D ñe ds m̃s ineternũ confitebortibi.
om̃ib. Confitere gͦ mͦ qd̾ tu fecisti in dm̃. idẽ pec¬
cata: & confiteb̾is qͥd tͥ fecerit deus dimittendo
perrata: ut ei confitens in ȩternũ ñ compunga¬
itulus psalmi sequentis: hic est. Infinẽ
psalmꝰ ipsi dauid. extasis. Ascribit᷑ psal¬
in ipsi dauid mediatori manu forti inꝑsecutio¬
nib: qui loquit᷑ hic. ñ tantũ ꝓ se. s etiam pro
martẏrib dirigendis infinẽ. Extasis quȩ addi
ta est titulo. excessum mentis significat: quȩ
sit uel pauore uelaliqua reuelatione. S in l
psalmo. pauor maxime apparet ꝑturbati po¬
puli dei ꝑsecutione om̃ium gentiũ: & defectu
ꝑorde fidei. S pͥus loquit᷑ ipse mediator: dein

Expanded text:
n moriar. Nam Christus resurgens ex mortuis, jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Quod factum est in capite, futurum est in corpore. Cantabit Deo gloria nostra, quando similes ei erimus, et videbimus 130 eum sicuti est . Fiet enim quod subditur: Domine Deus meus in aeternum confitebor tibi. omnibus. Confitere ergo modo , quod tu fecisti in Dominum, id est, peccata: et confiteberis, quid tibi fecerit Deus, dimittendo peccata: ut ei confitens in aeternum non compungaitulus psalmi sequentis hic est, In finem psalmus ipsi David, Ecstasis. Ascribitur psalmus ipsi David mediatori, manu forti in persecutionibus, qui loquitur hic non tantum pro se, sed etiam pro martyribus suis, dirigenti in finem. Ecstasis, quae ta est titulo, excessum mentis significat, quae fit vel pavore, vel aliqua revelatione. Sed in hoc psalmo pavor maxime apparet perturbati populi Dei persecutione omnium gentium, et defectu per orbem fidei. Sed prior loquitur ipse m
Abbreviated transcription (Latin):
si ñabit᷑. ꝑ hunc pauꝑ ostendit᷑ tͥ uia: qua
ias ad patriã. factus ẽ pauꝑ: ut tu ñ time¬
ammo diligas pauꝑtatẽ. Passus ẽ: ut pa¬
martuitu timentiũ eum: & eripiet eos. Tu
ttũ time dm: & estosecurus. Qm̃ iste pau¬
Pqui dictus est magni consilii angłs. im¬
matit se in cireuitu timentiũ eum÷ undiq
Iodiens ae defendens eos: ut in nulla par
rumꝑeualeat inimicus. Unde apłs ait.¬

Expanded text:
inabitur . Per hunc pauperem ostenditur tibi via, qua redeas ad patriam. Factus est pauper, ut tu non timeas, imo diligas paupertatem. Passus est, ut pacircuitu timentium eum: et eripiet eos. Tu tantum time Deum, et esto securus. Quoniam iste pauper, qui dictus est magni consilii angelus , immittit se in circuitu timentium eum, undique custodiens, et defendens eos, ut in nulla parte irrumpere valeat inimicus. 9. Apert
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑetuo melior ẽ: cũ queris bonũ tuum. il¬
lud quere qd̾ meli est animo tuo. Quid est aũ
animꝰ tuus: Attende. In animo tuo: est ima¬
go dei. Mens hominis accepit eam: e inclinan¬
do se ad peccatũ. decolorauit eam. Ipse ad eam
uenit reformator: qui erat eiꝰ antea formator.
Uenit ipsum uerbũ: & audiuimꝰ ab apło. re¬
formamni innouitate sensus ur̃i. Iam gͦ suꝑ

Expanded text:
ore tuo melior est: cum quaeris bonum tuum, illud quaere quod melius est animo tuo. Quid est autem animus tuus? Attende: in animo tuo est imago Dei. Mens hominis accepit eam, et inclinando se ad peccatum decoloravit eam. Ipse ad eam venit reformator, qui erat ejus antea formator. Venit ipsum Verbum, ut audivimus ab Apostolo, Reformamini in novitate sensus vestri
Abbreviated transcription (Latin):
plũ quend̾a pauꝑem cum subiungit. Iste pau¬
ꝑ clamauit & dñs exaudiuit eum: &e de om̃ib tri¬
bulationib eius saluauit eũ. Quis est iste:
Notabilis. amabilis. imitabilis: & fortasse ipse
est xꝑc. Qui cũ omniũ diues eẽt: in tantũ factꝰ

Expanded text:
ungit: 7. Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum: et de omnibus tribulationibus salvavit eum. Quis est iste? Notabilis, amabilis, imitabilis, et fortasse ipse est Christus: qui cum omnium dives esset, in tantum factus
Abbreviated transcription (Latin):
q & possidet & possidet᷑ ab altero. tanqmͣ here
& hereditas: possessor. & possessio. Nunc dictt
quia idem dñs decȩlo tanquã de excelsoloco si¬
ue de alto diuinitatis suȩ. siue de celsitudine
miscdĩȩ suȩ: uidit in imopositos & ualdias
remotos om̃s filios hominũ. Uidit inqua.
& miscditer attendit. Uidit. quia miseratꝰ et

Expanded text:
ro, tanquam haeres et haereditas, possessor et possessio. Nunc dicit, quia idem Dominus de caelo, tanquam de excelso loco, sive de alto divinitatis suae, sive de celsitudine misericordiae suae vidit in imo positos, et valde a se remotos omnes filios hominum. Vidit, inquam, et misericorditer attendit. Vidit, quia miser
Abbreviated transcription (Latin):
& inde toto corde. toto gemitu conuertit᷑ ad mi¬
sericordiã dñi: talis iniquitas do ad odium ñ in¬
uenit᷑: immo facile & remittit᷑. Qui autẽ ñ solũ
male uiuit. s etiã malãuitã suã suꝑbiendo de

Expanded text:
et inde toto corde, toto gemitu convertitur ad miet inde toto corde, toto gemitu convertitur ad misericordiam Dei: talis iniquitas Deo ad odium non invenitur. Imo facile ei remittitur. Quia autem non solum male vivit, sed etiam mal
Abbreviated transcription (Latin):
accusatione describit. In sc̾a parte describit
iustum: ñ cũ sua laude. s cũ laude dĩ. Intendit
autẽ nos ammonere. ut uicia nr̃a exnobis eẽ:
bona autẽ a deo cognoscamꝰ: ne ueniat nobis
Multi hoc dicunt. non possumꝰ ẽẽ sine pec¬
cato÷ talis ẽ nr̃a natura. tales nos fecit d̾s: si ip¬
se ñ uellet ñ peccaremꝰ. Quare hoc dicit iniustꝰ:
Non est timor dei ante oculos eius. Si d̾m time¬
ret. non hoc diceret: immo accusaret seipsũ ñ
dm̃. Ubi ñ est timor: ibi est dissolutio animi:
timor autẽ dei.frenum ẽ peccati. Quia gͦ talem
uult se abscondere deo qualis est: recte de illo
subiunctũ est. Qm̃ dolose egit in conspectu eius:
ut inueniat᷑ iniquitas eius ad odium. Dolose
agit inconspectu dei: quisquis uult ei abscon¬
dere peccatũ suũ. Et hȩc ẽ iniquitas quã odit
deus: & uehement̾̃punit. Quando homo peccat.
&e deinde penitet. e recognoscit se male egisse:
nullũ aliũ increpans uel accusans nͥ semetipsũ:

Expanded text:
a parte describit justum non cum sua laude, sed cum laude Dei. Intendit autem nos admonere, ut vitia nostra ex nobis esse, bona autem a Deo cognoscamus: ne veniat nobis Multi hoc dicunt: Non possumus esse sine peccato . Talis est nostra natura. Tales nos fecit Deus. Si ipse non vellet, non peccaremus. Quare hoc dicit injustus? Non est timor Dei ante oculos ejus. Si Deum timeret, non hoc diceret: imo accusaret seipsum, non Deum. Ubi non est timor, ibi est dissolutio animi. Timor autem Dei fraenum est peccati. Quia ergo talem se vult abscondere Deo, qualis est, recte de illo subjunctum est: 3. Quoniam dolose agit in conspectu ejus: ut inveniatur iniquitas ejus ad odium. Dolose agit in conspectu Dei, quisquis vult ei abscondere peccatum suum. Et haec est iniquitas, quam Deus odit, et vehementer punit. Quando homo peccat, et deinde poenitet, et recognoscit se male egisse, nullum alium increpans, vel accusans, nisi semetipsum:,
Abbreviated transcription (Latin):
& facta sunt: ipse mandauit & creata sunt.
Om̃ia fecit: om̃ĩa sequunt᷑ eius imꝑium. Ip¬
sidixit. sd est uoluit: & facta sunt om̃ia. ex
formi mat̾ia. De informi autẽ mat̾ia. per
mandatũ eiꝰ speties suas accepit om̃is creat᷑a.
Ipse qui om̃ia fecit uerbo. & creauit manda¬
u cũ iubet mouent᷑. cum iubet quiescunt:
ae malicia hominũ cupiditatẽ nocendi hab̾e

Expanded text:
et facta sunt: ipse mandavit et creata sunt. et facta sunt: ipse mandavit et creata sunt. Omnia fecit, omnia sequuntur ejus imperium. Ipse dixit, idest voluit, et facta sunt omnia ex informi materia. De informi autem materia, per mandatum ejus species suas accepit omnis creatura. Ipse qui omnia fecit verbo, et creavit mandato: cum jubet, moventur: cum jubet, quiescunt: et malitia hominum cu
Abbreviated transcription (Latin):
nens in thesauris abyssos. ꝑthesauros secre¬
tum uult intelligi: per abyssos. reꝓbos. No¬
uit ille om̃ium corda. scit qd̾ ad tempꝰ ꝓferat.
unde ꝓferat: quantã potestatẽ tͥbuat malis
in bonos: ad uidicandos quidẽ malos.eru¬
diendos autẽ bonos. Fiat gͦ qd sequit᷑. Timeat
dñm om̃is terra. Nescis unde ꝓferat qd̃ opus
est ad flagellandũ te pater tuus:. qui quid ẽ
ad disciplinã tuam h̃t abyssi thesauros. qͥb
crudiet te ad thesauros cȩloꝵ. Ergo redi ad
timorẽ: qui iam ibas ad securitatẽ. Et ne conu̾¬
teret se homo ad timendũ aliquid aliud p̃ter
dm̃: confirmat nos in timore d̃i. cũ subumn¬
git. Ab eo autẽ cõmoueant᷑ om̃s inhabitan¬
tes orbem. Commoueant᷑ om̃s ab illo: ñ time¬
ant alterũ p̃ter illũ. furit.seuit. serpens in¬
sidiat᷑: odit homo. diabolus impugnat: de¬
um time. Tota enim creat᷑a subillo ẽ: quẽ u¬
beris timere. Unde & subdit. Qm̃ ipse dixit

Expanded text:
nens in thesauris abyssos. Per thesauros, secrenens in thesauris abyssos. Per thesauros, secretum Dei vult intelligi. Per abyssos, reprobos. Novit ille omnium corda. Scit quod ad tempus proferat, unde proferat, quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Fiat ergo quod sequitur: 8. Timeat Dominum omnis terra. Nescis unde proferat, quod opus est ad flagellandum te, pater tuus: qui quidem ad disciplinam tuam habet abyssi thesauros quibus erudiet te ad thesauros caelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas ad securitatem. Et ne converteret se homo ad timendum aliquid aliud praeter Deum, confirmat nos in timore Dei, cum subjungit, Ab eo autem commoveantur omnes inhabitantes orbem. Commoveantur omnes ab illo. Non timeant alterum praeter illum. Furit, saevit, serpens insidiatur, odit homo, diabolus impugnat: Deum time. Tota enim creatura sub illo est, quem juberis timere. Unde et subdit: 9. Quoniam ipse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
& sꝑc oꝑant᷑. S ce hic alios cȩlos diuina uirti¬
te firmatos intelligimꝰ: idest apłos de quib
scͥptum est. Celi enarrant głam dĩ. Istos om̃
deus de infirmis hominib cȩlos fecit. ierbo
instruxit: sꝑu confirmauit. ꝑ omnẽ terran
misit: & suam miscdiam idẽ remissionẽ pecc¬
toꝵ. p̃dicari p̃cepit. Qui in tantũ sꝑu oris
gentib fluctibꝰ ꝑsequentiũ: qd̾ mͦ intra sur
t̾minos manet inclusum. Unde & subdit᷑.
Congregans sicut inutre aquas maris. Sill
enim aqua maris. id ẽ popls infidelis & an¬
seuire. occultũ autẽ murmur reddit inse
intra mortale fremit pellem conclusa sall¬
go. Hinc est quod alibi dicit. Peccator iud¬
bit & irascet᷑. dentib suis fremet & ardiset.
Mortalis enim pellis contegit amarã cogita¬
tionẽ: timentes enim pelli suȩ. intꝰ tenest.
qd̾ ñ audentemittere. Nam ead̾e ẽ amari¬
tudo: s qui tunc aꝑte seuiebant: ñ c ocul
nos emendet᷑: cũ opus ẽ nobis. Ideo sequit᷑. Po¬

Expanded text:
 operantur . Sed et hic alios caelos divina virtute firmatos intelligimus, idest Apostolos, de quibus scriptum est, Caeli enarrant gloriam Dei . Istos omnipotens Deus de infirmis hominibus caelos fecit, Verbo instruxit, Spiritu confirmavit, per omnem terram misit: et suam misericordiam, idest, remissionem peccatorum praedicari praecepit. Qui intantum Spiritu oris gentibus fluctibus persequentium, quod modo inter suos terminos manet inclusum. Unde et subditur: 7. Congregans sicut in utre aquas maris. Salsa enim aqua maris, idest, populus infidelis et amam non audet saevire. Occultum autem murmur rodit ipse, intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo. Hinc est quod alibi dicitur, Peccator videbit et irascetur, dentibus suis fremet et ardescet . Mortalis enim pellis contegit amaram cogitationem. Timentes enim pelli suae intus tenent quod non audent emittere. Nam eadem est amaritudo, sed qui tunc aperte saeviebant, nunc occultferat quo nos emendet, cum opus est nobis. Ideo sequitur: Po
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Misit d̾s filium suũ insimilitudinẽ car¬
nis peccati: ut de peccato dampnaret peccatũ
incarne. Hoc est filium suũ induit cilicio. int
de cilicio dampnaret hedos ⁊ ñ quia peccatũ
erat in dño. s similitudo carnis peccati: qͥ
mors non ẽ nͥ depeccato. & utiq corpꝰ illude¬
rat mortale. Cum gͦ ei molesti essent: indur¬
bat᷑ cilicio: id ẽ abscondebat᷑ in carne. ñ se mu¬
dicabat. ñ se demonstrabat. hinc nos ammo¬
net apłs: dicens. Non uos metipsos defendente
km̃i: sdate locum irȩ. Ideo subiungit. Hum¬
liabam in ieiunio animã meam. Non legii

Expanded text:
dicit, Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne : hoc est, Filium suum induit cilicio, ut de cilicio damnaret haedos: non quia peccatum erat in Domino, sed similitudo carnis peccati: quia mors non est nisi de peccato, et utique caro illa erat mortalis. Cum ergo ei molesti essent, induebatur cilicio, idest, abscondebatur in carne. Non se vindicabat, non se demonstrabat. Hinc nos admonet Apostolus dicens, Non vosmetipsos defendentemi: sed date locum irae . Ideo subjungit, Humiliabam in jejunio animam meam. Non legimu
Abbreviated transcription (Latin):
quare: Propter famem: ꝓpter necessita¬
tem. Ergo ne miser sit: malus est. Et id̃o
miserior: quia malus. Semꝑ gͦ beati ẽẽ uo¬
lunt.siue male uuientes. siue bene uiuen¬
tes. Non erunt autẽ. ñ illi qui iusti fuerint.
Quere gͥ quid habeas: ut beatꝰ sis. fieri autẽ
ñ potest: ut res deterior te faciat meliorẽ.
Accipe itaq fidele consiliũ melior te us eẽ.
quere qd̾ est melius te:. & inde efficieris me¬
lior te. In animo ẽ qd queris. Beatus enĩ
ẽẽ ius: in ipso animo tuo quere quid sit
melius. Cum enim duo sint queda. ani¬
mus & corpꝰ. & inistis duob illud sit meliꝰ
qd̃ dicit᷑ animus: potest corpꝰ tuum meliꝰ
fieri ꝑ meliorẽ: quia subiectũ est corpꝰ aĩo:
ut cũ fuerit iustꝰ animꝰ tuus: sit etiam
postea immortale corpꝰ tuum. Panimi
enim illuminationẽ. meret᷑ corpꝰ incorrup¬
tionẽ: ut fiat inferioris reꝑatio ꝑ meliorẽ
Si gͦ corꝑis tui bonum animus tuus est. qͥa

Expanded text:
quare? Propter famem, propter necessitaquare? Propter famem, propter necessitatem. Ergo ne miser sit, malus est. Et ideo miserior, quia malus. Semper ergo beati esse volunt, sive male viventes, sive bene viventes. Non erunt autem, nisi illi, qui justi fuerint. Quaere igitur quid habeas, ut beatus sis. Fieri autem non potest, ut res deterior te faciat meliorem. Accipe itaque fidele consilium. Melior te vis esse? quaere quid sit melius te: et inde efficieris melior te. In animo est quod quaeris. Beatus enim esse vis, in animo tuo quaere quid sit melius. Cum enim duo sint quaedam, animus et corpus: et in istis duobus illud sit melius quod dicitur animus: potest corpus tuum melius fieri per meliorem, quia subjectum est corpus animo. Ut cum fuerit justus animus tuus, sit etiam postea immortale corpus tuum . Per animi etiam illuminationem meretur corpus incorruptionem: ut fiat inferioris reparatio per meliorem. Si ergo corporis tui bonum animus tuus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pontificũ. Quoꝵ. quid̾e consiliũ fuit.
it ihm int̾ficerent: hin hoc est dissipatũ:
quia eũ quẽ occiderintt retinere in morte ñ
ualuerunt. Non enim est sapientia. ñ est
nisi de nobis quos ante p̃sciuit & p̃destina¬
uit: Quis tollit p̃destinationẽ filii deĩ.
ante mundi constitutionẽͦ Uidit nos. fe¬
cit nos. emundauit nos: misit ad nos. rede¬
mit nos. Hoc eiꝰ consiliũ. manet inȩt̾num.
Cogitationes cordis eiꝰ: ingen̾atione & gen̾a¬
tionẽ: id est dispositiones eiꝰ quȩ id̾o dicunt᷑
cordis:. quia rationabilit̾ ordinant᷑: in omnẽ
gen̾ationẽ extendunt᷑. Unde & subdit᷑. Bea¬
tagens: cuiꝰ est dñs deus eius. Quis hoc aus¬
dito. ñ erigat se: Amant homines beatitu¬
dines: & ideo ꝑuersi sunt homines quia
mali ẽẽ uolunt: s miseri nolunt. Et cũ ma
lici& comes indiuidua sit miseria: isti ꝑu̾se
Quod fieri ñ potest. s ideo uolunt ẽẽ mali.
ne sint miseri. Furtum facit aliquis. Queriᷤᷤ

Expanded text:
pontificum: quorum quidem consilium fuit, ut Jesum interficerent . Sed in hoc est dissipatum, quia eum quem occiderunt, retinere in morte non valuerunt. Non enim est sapientia, non estnisi de nobis, quos ante praescivit et praedestinavit? Quis tollit praedestinationem Filii Dei ante mundi constitutionem ? Vidit nos, fecit nos, emundavit nos: misit ad nos, redemit nos. Hoc ejus consilium manet in aeternum. Cogitationes cordis ejus in generatione et generationem. Idest, dispbiliter ordinantur, in omnem generationem extenduntur. Unde et subditur: 12. Beata gens cujus est Dominus Deus ejus. Quis hoc audito, non erigat se? Amant homines Al. omnes beatitudines, et ideo perversi sunt homines, quia mali esse volunt, sed miseri nolunt. Et cum sit malitiae comes individua miseria, isti perverquod fieri non potest: sed ideo volunt esse mali, ne sint miseri. Furtum facit aliquis. Quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit.¬
eati quorũ remisse sunt iniquitates:
&e quoꝵ tecta sunt peccata. Beatus
Suir cui ñ imputabatdns peccatum: nec est
insꝑu eius dolus. Sunt ñ nulli penitentes.
quoꝵ ꝑ lauacrũ regen̾ationis remissȩ sunt
iniquitates: & beati sunt. Rursꝰ sunt pleriq
qui post baptismũ peccauert̃. ẜ ad confessio¬
nẽ rediert: & ꝑ penitentiã & emendationẽ
tecta sunt eoꝵ peccata quȩ gessert̃: & ipsini¬
chilominꝰ sunt beati.. Est alius uir strenu¬
us. & ideounus quia rarus animi uirtute
fultus. qui se ab om̃i peccato criminali cus
ñ delectatꝰ est. ñ consensit: hic ẽ beatꝰ uir cu
dñs peccatũ ñ imputauit. Hinc ꝑ eund̾e psal¬
mistã. alibi dicit᷑. Si mei ñ fuerint dñati: tc̃

Expanded text:
cum dicitcum dicitiniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in spiritu ejus dolus. Sunt nonnulli poenitentes, quorum per lavacrum regenerationis remissae sunt iniquitates, et beati sunt. Rursus sunt plerique, qui post baptismum peccaverunt, sed ad confessionem redierunt: et per poenitentiam et emendationem tecta sunt eorum peccata, quae gesserunt. Et ipsi nihilominus sunt beati. Est alius vir strenuus, et ideo unus quia rarus, animi virtute fultus, qui se ab omni peccato criminali custnon delectatus est, non consensit. Hic est beatus vir, cui Dominus peccatum non imputavit. Hinc per eundem Psalmistam alibi dicitur, Si mei non fue
Abbreviated transcription (Latin):
si orat psalmꝰ. orate: & sigemit gemite : & sigͣ¬
tulat᷑ gaudete: & sisꝑat sꝑate. & si timet ti¬
mete. Omĩa quȩ hic scͥpta sunt: speculum
script᷑a edita a dauid legentib intellectũ
gignit: cscilicet ut quisq intelligat ñ
posse saluari aliquẽ: nisi ꝑpeccatoꝵ remiᷤᷤ¬
sionẽ. Prima intelligentia est: ut te nou̾is
peccatorẽ. Consequens intelligentia ẽ: ut
cũ ex fide ꝑ dilectionẽ bene ceꝑis oꝑariinechoc
uirib tius: s gr̃e dĩ deputau̾is. Mat̾ia est da¬
iud ꝓpħa. uł quicumq alius fidelis intellectus
penitens. Qui cũ ante ignorasset peccata sua:
lam recognoscit. Ponit etiã illiꝰ confessionẽ: de¬
inde illiꝰ confessionis cõmendationẽ. Postmo¬
dũ inducit xꝑm: ꝓmittentẽ bona plura huiꝰ¬
modi penitenti. Intentio ẽ illiꝰ penitentis. noᷤ
ammonere ad intellectũ huiꝰmodi confessiõis:
&e in pͥma parte ostendit se peccata recognoscẽ.

Expanded text:
si orat psalmus, orate, et si gemit, gemite: et si grsi orat psalmus, orate, et si gemit, gemite: et si gratulatur, gaudete: et si sperat, sperate: et si timet, timete. Omnia quae hic scripta sunt, speculum scriptura edita a David legentibus intellectum gignit. Hoc scilicet, ut quisque intelligat non posse salvari aliquem, nisi per peccatorum remissionem. Prima intelligentia est, ut te noveris peccatorem. Consequens intelligentia est, cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris . Materia est David propheta, vel quicumque alius fidelis, intellectu poenitens: qui cum ante ignorasset peccata sua, jam recognoscit. Ponit etiam illius confessionem: deinde illius confessionis commendationem. Postmodum inducit Christum promittentem bona plura hujusmodi poenitenti. Intentio illius poenitentis est, nos admonere ad intellectum hujusmodi confessionis. Et in prima parte ostendit se peccata recognoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ueritatẽ requiret dñs. Licet ꝑmittat
mͦ eam conculcare: tam̃ ipse requiret eam
insuotꝑe. A quib requiret: Ab his qui cã
cont᷑ falsitatẽ tenuert̃. Requiret autẽ ab
illis: ut remuneret. Requiret etiã ab his:
qui eam suꝑbe neglȩxert̃. De quib subdit᷑.
Et retͥbuet non modice.s abundant᷑. fa¬
cientib suꝑbiam. Qui sunt qui suꝑbiã fa¬
ciunt: nisi hii qui u̾itatẽ dei contẽpnunt :
Negͦ cum eis condempnem᷑: audiamꝰ & fa¬
ciamꝰ quod subinfert᷑. Uirilit̾ agite. Nolite s¬
lassas manus intͥbulationib dimittere. Et
si in corꝑe est infirmitas. uellassitudo: sit
in corde ad toleranda mala mundi. patien¬
tiȩ fortitudo. Et hoc ẽ quod subiungit. Et
confortet᷑ cortuum. S quib hoc dicit:
Nunqͥd amatorib mundi : Non. S audi
quib. Om̃s qui sꝑatis in dño. Uerba quȩs
audistis in psalmo fres. in corde describite:
in uobis tͣnsformate:. in his dm̃ laudate. &

Expanded text:
Quoniam veritatem requiret Dominus. Licet permittat Quoniam veritatem requiret Dominus. Licet permittat eam modo conculcari, tamen ipse requiret eam in suo tempore. A quibus requiret? Ab his qui eam contra falsitatem tenuerunt. Requiret autem ab illis, ut remuneret. Requiret etiam ab his qui eam superbe neglexerunt. De quibus subditur: Et retribuet 136 non modice, sed abundanter facientibus superbiam. Qui sunt qui superbiam faciunt, nisi hi qui veritatem Dei contemnunt? Ne ergo cum eis condemnemur, audiamus, et faciamus quod subinfertur: 25. Viriliter agite. Nolite laesas manus in tribulationibus dimittere. Et si in corpore est infirmitas vel lassitudo, sit in corde ad toleranda mala mundi patientiae fortitudo. Et hoc est quod subjungit: Et confortetur cor vestrum. Sed quibus hoc dicit? Numquid amatoribus mundi? Non. Sed audi quibus. Omnes qui speratis in Domino. Verba quae audistis in psalmo, fratres, in corde describite: in vobis transformate: in his Dominum laudate. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ excedit: nec remanet apud se. Sic & iste
uidit se pauentẽ nescio qua tͥbulatione mag¬
na. sicut ñ dest̃: & attendit cor suũ pauidũ
e trepidũ & ait. Proiectus sũ a facie oculoꝵ.
uoꝵ. Siinfacie tua eẽm ñ sic timerẽ. si me
tenderes ñ sic tre dtẽ. pidarẽ. Et quia
tonfessus sũ. quia hu : milis fui: qͥa cor
meũ accusaui. qͥa trepidans clamaui. idõ
exaudisti uocẽ orationis meȩ: E meritũ
qd̾dam exauditionis supponit: cũ dicit.
Dũ clamarẽ ad te: idẽ quia clamaui. Cla¬
mor ad dm̃: ñ est uoce. ẜ corde. Multi silen¬
tes labiis: corde clamauert̃. Multi ore stre¬
pentes: corde aduerso nichil impetrare potu¬
erunt. Sigͦ clamas. clama intꝰ ubi audit ds̃.
ego sum exꝑtꝰ. habui tribulationes. inuoca¬
ui e ñ sum deceptus. Sꝑaui in dm̃: & ñ sũ
confusus. Cogitationes meas illuminauit:
trepidationẽ meã firmauit. Diligite dñm.
qui ñ diligitis mundũ: hoc ẽ om̃s sc̃ĩeius:

Expanded text:
ipsum excedit, nec remanet apud se. Sic et iste vidit se paventem nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt. Attende cor suum pavidum et trepidum: et ait, Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem. Si me attenderes, non sic trepidarem. Et quia confessus sum, et quia humilis fui, quia cor meum accusavi; quia trepidans clamavi: Ideo exaudisti vocem orationis meae. Et meritum quoddam exauditionis supponit, cum dicit, Dum clamarem ad te. Idest, quia clamavi. Clamor ad Dominum non est voce, sed corde. Multi silentes labiis, corde clamaverunt. Multi ore strepentes, corde averso nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus, ubi audit Deus. Ego sum expertus, habui tribulationes: invocavi, et non sum deceptus. Speravi in Deum, et non sum confusus. Cogitationes meas illuminavit, trepidationem meam firmavit. Diligite Dominum, qui non diligitis mundum, hoc est, omnes sancti ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ. humiliatꝰ est pondẽ manꝰ dei. Et ido sub¬
dit. Conuersus sũ in erumpna mea. idẽ in con¬
sideratione meȩ miseriȩ: dũ configit᷑ spina: dĩ
compungit᷑ conscientia. ꝑferientẽ manũ d̾̃m
sensit suꝑ se pondus flagelli: sensit intra se cõ¬
punctionẽ peccati: datus ẽ ei sensus doloris: ce
sic inuenit suã infirmitatẽ: qui tacuerat con¬
fessionẽ. Unde ꝓtinus att. Delictũ meũ cogui¬
tum tͥ feci: & iniusticiã meã ñ abscondi. ꝑ delic

Expanded text:
ri, humiliatus est pondere manus Dei. Et ideo subri, humiliatus est pondere manus Dei. Et ideo subdit: Conversus sum in aerumna mea, id est, in consideratione meae miseriae, Dum configitur spina. Dum compungitur conscientia. Per ferientem manum Domini sensit super se pondus flagelli, sensit intra se compunctionem peccati. Datus est ei sensus doloris, et sic invenit suam infirmitatem, qui tacuerat confessionem. Unde protinus ait: 5. Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitiam meam non abscondi. Per deli
Abbreviated transcription (Latin):
tacuit: aliquid clamauit. Tacute confessio¬
Enẽ: clamauit p̃sumptionẽ. Quã dui pecẽm
nr̃m reticemꝰ: ipsũ peccatũ clamat ad dm.
Hinc est quod cam ã dñodicit᷑. Ecce uox sangui¬
nis fr̃ĩs tui. clamat ad me de terra. Quia enin
requisitꝰ negauerat: ipsa fusio ad dm̃ clamor
erat. Qm̃ tacui inquit: inuet̾auert̃ ossa mea.
Si clamaret peccata sua. innouarent᷑ ossa eiꝰ
id est ita uirtꝰ eius robusta eẽt in dño: quia
inse inueniret᷑ infirmꝰ. Mõdo autẽ quia inse
uoluit eẽ firmus. factus ẽ infirmꝰ.: & inuet̾au¬
r̃t ossa eiꝰ. Remansit inuetustate. qui noluit
confitendo amare nouitatẽ. Quid ẽ dũ clama¬
rem totadie: Dum ꝑseu̾arẽ in defensione pei¬
cati. Et quia tacuit. uindicantẽ dñi manũ
sensit dicens. Qm̃ die ac nocte. id est assiduẽ.g̃¬
uata est suꝑ me manꝰ tua. Suꝑ illũ d̃ñs ma¬
nũ grauat: quẽ exaltantẽ se. humiliat. Quia
confessione humilitatis suȩ noluit humilia¬

Expanded text:
nfessionem, clamavit praesumtionem. Quamdiu peccatum nostrum reticemus, ipsum peccatum clamat ad Dominum. Hinc est quod Cain a Domino dicitur, Ecce vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra . Quia enim requisitus negaverat, ipsa fusio ad Dominum clamor erat, Quoniam tacui inquit inveteraverunt ossa mea. Si clamaret peccata sua, innovarentur ossa ejus, idest, tota virtus ejus robusta esset in Domino; quia in se inveniretur infirmus. Modo autem, quia in se voluit esse firmus, factus est infirmus: et inveteraverunt ossa ejus, remansit in vetustate, qui noluit confitendo amare novitatem. Quid est, Dum clamarem tota die? dum perseverarem in defensione peccati. Et quia tacuit, vindicantem Domini manum sensit, dicens, 4. Quoniam die ac nocte, idest, assidue gravata est super me manus tua. Super illum Dominus manum gravat, quem exaltantem se humiliat . Qui a confessione humilitatis suae noluit humilia
Abbreviated transcription (Latin):
nus addit. Audiant mansueti. & letentur.
Bene autẽ ñ ait iracundi s mansueti: nam qndo
audiunt non mansueti. ñ letant᷑ s irascunt᷑.
& ipsi sunt quidicunt. quia ñ nos asinos fece¬
rimus. Iumenta mansueta: uult habere dñs.
Equus enim&e mulus dequib pauloante locutt
sumus. erigunt aliquando ceruicẽ: e sua fema¬
tate a se excutiunt sessorem. Domant᷑ frenii
chamo. uerbere: donec discant dnmsuũ port¬
re. Tuautẽ antequã freno tundant᷑ ora tua:
esto mansuetꝰ. & porta dñm. Nolunte laudar
s laudet᷑ ille qui sedet suꝑte. S iam quidnu
ammoneat: audiamꝰ. Magnificate dñm m¬
cum: & exaltemus nomen eius in idipsum.
Quisquis est incorpore xꝑi. ad hoc debet dan
oꝑam: ut cũ dm̃ magnificat. alios secũ adm¬
nificandũ d̾m trahat. Si amatis dm̃: rapre¬

Expanded text:
nus addit: Audiant mansueti, et laetentur. nus addit: Audiant mansueti, et laetentur. Bene autem non ait iracundi, sed mansueti. Nam quando audiunt non mansueti, non laetantur, sed irascuntur. Et ipsi sunt , qui dicunt, quia non nos asinos fecerimus, Jumenta mansueta vult habere Dominus. Equus enim, et mulus, de quibus paulo ante locuti sumus, exigunt aliquando cervicem, et sua ferocitate a se ercutiunt sessorem. Domantur frenis, chamo, verbere: donec discant dominum suum portare. Tu autem antequam freno tundantur ora tua, esto mansuetus, et porta Dominum. Noli te laudari, sed laudetur ille, qui sedet super te. Sed jam quid nos admonet, audiamus. 4. Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in idipsum. Quisquis est in corpore Christi, ad hoc debet dare operam, ut cum Dominum magnificat, alios secum ad magnificandum Deum trahat. Dominum ma