comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us annos ut multi eoꝵ con¬
pellerent᷑ patriã et xp̃ianã
desere legẽ. Sed qui autẽ
ꝑ grãm dei contẽpsissent. co¬
gebant᷑ tradere pulchros
paruulos suos adcircũci¬
dendũ uel adturcandum.
siue rapiebant᷑ asinib ma¬
trũ. int̃fecto patre et illu¬
sa parente: Quippe intan¬
tã maliciã exarserant illa
hominũ genera ut eccłias
quas nõ poterant delere
ꝑmorã. ocłos eoꝵ eruebant
et sagittabant: Altaria uͦ
omĩa suffodiebant In ȩc¬
clesiis aut̃ magnis mahu¬
marias faciebant: Quod
si aliquis de illis angusti¬
atis xp̃ianis imaginẽ dĩ
uł alicuiꝰ scĩ domi suę
habere uolebat. uł redi¬
mebat eã ꝑsingulos m̃ses
uł annos. aut conculcata
instercore: corã oculis ipsiꝰ
cõminuebat᷑. Qđq adhuc
relatu nimis durũ ẽ: Po¬
nebant uiuenes in ꝓstibuliᷤ.
cõmutantes sorores eoꝵ pro
umo et nequius agerent.
Et neq his neq aliis tris¬
tib illacrimari palã etiã

Expanded text:
us annos, ut multi eorum comus annos, ut multi eorum compellentur patriam et Christianam deserere legem: Si qui, per Dei gratiam, contempsissent, cogebantur tradere pulchros parvulos suos ad circumcidendum vel turcandum, vel rapiebantur de finibus matrum, interfecto patre et illusa parente. Quippe in tantam malitiam exarserant illa hominum genera ut ecclesiaquas non poterant delere per moram, oculos eorum eruebant, vel sagittabant, altaria vero omnia suffodiebant. In ecclesiis autem magnis, bafumarias faciebant. Quod si aliquis de illis angustiatis Christianis, imaginem Dei vel alicujus sancti, domi suae habere volebat, vel redimebat eam per singulos menses el annos; aut conculcata in stercore, coram oculis ipsius comminuebatur. Quodque adhuc relatu nimis durum est, ponebant juvenes in prostibulis et commutantes sorores eorum pro vino, ut nequius agerent. Et neque his neque aliis tristibus, illacrimari palam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
exconcassatione et uulne¬
rib conuocauit comitem
et principes eiꝰ Et dixit
ei. finis uite meȩ appro¬
pinquauit. et scio satis
quia de omĩb quȩ male
feci uel dixi. uł etiã cogita¬
ui ante dm̃ uidicabor. in
cuius conspectu hodie tes¬
tificor ipsũ corã uobis me
nichil conposuisse. de his
omĩb quȩ ex parte dei.
et apłoꝵ ipsius uobis an¬
bio uidebitis ea quȩ ad
huc uob̃ dicã si quidem
deo fidelit̾ seruiatis: Post
hȩc petrus securus inpace.
hora sibi adeo constituta:
migrauit ad dñm. Sepul.¬
tusq ẽ in loco illo: ubi
iniherłm. qua melius ac
leuius fieret ab incolis
regionis illius ꝑquirebãt.
Tunc accesserunt ad nos
quidã suriani Sunt em̃
ibi montana libani inqͥb
multo tprẽ xp̃ĩam posse¬
derunt: Qui ꝓpt̾ ciuita.¬
suriani uocant᷑ Sed in¬
surgentib ꝑ dei uidiciũ
sarracenis atq tͣcis. in
tanta opp̃ssione seruitu.¬
tis isti suriari fuerunt
ꝑ quadringentos et eo ampli¬

Expanded text:
ex conquassatione et vulneex conquassatione et vulneribus, convocavit comitem et principes ejus, et dixit eis: Finis vitae meae appropinquavit, et scio satis quia de omnibus, quae male feci et dixi, vel etiam cogitavi, ante Deum judicabor; in cujus conspectu, hodie testificor ipsum, coram vobis, me nihil composuisse ex his omnibus quae ex parte Dei, et apostolorum ipsius vobis bis die vobis dicam, siquidem Deo fideliter serviatis. Tholomaeus, securus et in pace, hora sibi a Deo constituta, migravit ad Dominum; sepultusque est in loco illo, ubi Jerusalem, qua melius ac levius fieret, ab incolis regionis perquirebant. Tunc accesserunt ad nos quidam Suriani. Sunt enim ibi montana Libani, in quimulto tempore Christiani possederunt, qui propter civitaSuriani vocantur. Sed insurgentibus, per Dei judicium, Sarracenis atque Turcis, in tanta oppressione servitutis isti Suriani fuerunt, per quadringentos et ampli
Abbreviated transcription (Latin):
comiti dicens: Uirgo ma¬
ter scĩssima mittit tibi hc̃
anulũ. et quociens cumq¬
defeceris in aliquib recor.¬
dare illius dnẽ quȩ tibi
mittit hunc. et apellabis
eam. et dñs auxiliabit᷑ tibi
Rursus cum quereret sa¬
cerdos abeo. quid uellet ut
faceret frat̾ suus: respon.¬
dit ei ep̃s Oret bene elec̃¬
tũ ep̃m. ut ꝓ animab pa¬
mat̾ nr̃a ut deinceps lan.¬
cea nõ monstret᷑. nisi asacer.¬
dote. et induto sacris ues¬
tib et crux ei p̾ferat᷑ sic
Et tenuit ep̃s crucẽ in as.¬
tile positã. et quidã indu.¬
tus sacerdotali ueste seque¬
bat᷑ eum habens lanceam
int̾ manꝰ: Et ep̃s incepit
responsoriũ hoc: Gaude
runt sine numero centena
facto uenit sacerdos. et
primũ quesiuit si habere¬
mꝰ lanceã Et cum uidiss:
eam cũ multis lacrimis ce¬
mus: Misit itaq comes
guillelmũ ugonẽ de mon¬
tilio frẽm epĩ podiensis la
odiciã. ubi crux dimissa
fuerat cũ capella ipsius

Expanded text:
comiti, dicens: Virgo macomiti, dicens: Virgo mater sanctissima, mittit tibi hunc annulum, et quoties defeceris in aliquibus rebus, recordare illius dominae quae tibi mittit hunc annulum, et appellabis eam, et Dominus auxiliabitur tibi. Rursus, cum quaereret sacerdos ab eo quid vellet ut faceret frater suus, respondit episcopus: Oret bene electum episcopum, ut pro animabus pamater nostra, ut deinceps lancea non monstretur nisi a sacerdote induto sacris vestibus; et crux ei praeferatur, sic. Et tenuit episcopus crucem in hastile positam, et quidam indutus sacerdotalibus vestibus sequebatur eum, habens lanceam inter manus. Et episcopus incoepit responsorium hoc: Gaude,runt sine numero centena facto, venit sacerdos, et primum quaesivit, si haberemus lanceam; et cum vidisset eam, cum multis lacrymis coemus. Misit itaque comes Guillelmum Ugonem de Muntilio fratrem Podiensis episcopi Laodiciam, ubi crux dimissa fuerat, cum capella ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
duxit usq ad lanceã dñĩ :¬
Et nunc ait dña et beata¬
uirgo maria. qͦd nisi illã cru¬
cẽ habeatis: nõ potestis ha¬
bere consilium. Et continuo
statĩ ep̃s eã monstrauit ei
bitis. specie et ornatu ual¬
de admirabilis. et assistebat
ei beata agatha. et quedã
altera uirgo cũ duob cereis.
Et tunc sacerdos ait ad
ep̃m qui assistebat ei Dñe qͣn¬
ta dicunt᷑ de uobis in exercitu:
Quod in inferno uob̃ barba
et capilli conbusti sunt. et a¬
lia multa quib nõ creditur
Et nunc oro ut unã de can.¬
delis illis intestimoniũ hoꝵ
quȩ dicitis mͥ donetis ut de¬
ferã ad comitẽ Tunc ait
meã Nũquid ꝑusta ẽ : Post
hȩc accessit ep̃s ad beatam¬
mariã uirginẽ. et cognita
eiꝰ uoluntate regressus est
ad sacerdotẽ. et dixit ei:
Qđ tu queris impetrare
nõ potes. s hic anulus quẽ
habes indigito tuo. nec tͥ
ꝓdest. nec portare debes
eũ. sed uade et dabis eũ

Expanded text:
duxit, usque ad lanceam Domini? duxit, usque ad lanceam Domini? Et nunc ait domina et beatirgo Maria, quod nisi illam crucem habeatis, non potestis habere consilium. Et continuo statim episcopus eam monstravit ei. bitis, specie et ornatu valde admirabilis; et assistebant ei beata Agatha, et quaedam altera virgo cum duobus cereis. Et tunc sacerdos ait ad episcopum, qui assistebat ei: Domine, quanta dicuntur de vobis in exercitu, quod in inferno vobis barba et capilli combusti sunt, et alia multa quibus non creditur? Et nunc oro, ut unam de candelis istis in testimonium horum quae dicitis, mihi donetis ut deferam ad comitem. Tunc ait meam. Nunquid perusta est? Post haec accessit episcopus ad beatissimam Virginem, et cognita ejus voluntate regressus est ad sacerdotem, et dixit ei: Quod tu quaeris, impetrare non potes; sed hic annulus quem habes in digito tuo, nec tibi prodest, nec portare eum debes: Vade, et dabis eum
Abbreviated transcription (Latin):
ualere ꝑdei grãm. ex studio
agit: quatinus a ꝓposito
itineris nos retrahat. ne
hi qui audierint exemplo
nr̃i uenire disponant. S
iam quos ipse multociens
nos de tã multis p̃t̃ spem
liberauit ꝑiculis. et contͣ
omiã molimina imꝑatoris
et fraudes eiꝰ nos contuta.¬
ingrediam. et facile ex dĩ
ꝓmissione qđ uolumus
re : oꝑe cõplebit: Similit̃
de donatiuis erit. Lau
sententiã Sed quia comitiᷤ
familiares erant multi. qͥp¬
pe cũ ppło se comes sine ali¬
is principib ex posuisset.
et plurib magna et priua.¬
ta beneficia contulisset.
ꝓptã consilia principũ. et
pplĩ uota impediebant: Pre.
ꝓmeruerunt: Apparuit
enĩ ep̃s podiensis stepha.¬
no ualantino. de quo suꝑiꝰ
ciens agnouit eũ Et ait ep̃s
Quare neglexisti semel et se
p̾ferri faciebã. ut aportaret᷑
in exercitũ : Et quod signũ¬
ẽ melius cruce: At non est.
satis illa crux ꝓuob̃ lapida¬
ta. Annon illa bene uos con¬

Expanded text:
valere per gratiam Dei, ex studio valere per gratiam Dei, ex studio agit quatenus a proposito itineris nos retrahat, ne hi qui audierint, exemplo nostri venire disponant. Sed jam quos ipse multoties lnos de tam multis, praeter spem liberavit periculis et contra omnia molimina imperatoris et fraudes ejus nos contutaingrediamur, et facile, ex Dei promissione, quod volumus re complebit. Similiter de ejus donativis erit laus. sententiam. Sed quia comitis familiares erant multi; quippe cum pro populo suo comes, sine aliis principibus, morti exposuisset, et pluribus magna et privata beneficia contulisset, propterea consilia principum et populi vota impediebantur. CAPacile promeruerunt. Apparuit enim episcopus Podiensis Stephano Valentino, de quo supericiens agnovit eum. Et ait episcopus: Quare neglexisti semel vel sepraeferri faciebam, ut apportaretur in exercitum. Et quod signum melius cruce? An non est satis illa crux pro nobis lapidata? An non illa crux bene vos con
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatẽ scĩ ioħis. et tẽ
instabat dñicũ pascha
Dicebant obea multi in
quib comes erat. expec¬
temꝰ imꝑatorẽ. et habebi¬
mus donatiua eiꝰ. et ipsum
qͥ faciet nob̃ uenire mercatũ
ꝑmare et ꝑt̾rã. et sub ipso
dño concordabimꝰ. om̃s ei¬
uitates se dabunt ei. et
ille uestiet quas uoluerit.
et quas uoluerit destruet.
Pretẽa ppłs iste nr̃ longis
ac duturnis de fatigatio¬
nib conquassatus siuene¬
rit in iherłm. uolet fortas¬
sis reu̾ti ut deforis uiderit
eã: Quȩ uͦ et quanta ꝑicu.¬
la maneant illos qui ꝑfi¬
cere ita desiderant: ꝑ pen¬
datis Ad hȩc aut̃ obdimꝰ
castellũ archados. quod
uel ui capient᷑. Et eũ lon¬
ge notũ sit de obsidione
ista. si dimittamꝰ eã ut in¬
explicabilẽ. multũ contẽp.¬
in expletũ dimiserit: At
Semꝑ nocuit nobis imꝑator
semꝑ mentitus ẽ. sẽꝑ adu̾sũ
nos cogitauit. et nunc qͥa
uidet se nichil posse. et noᷤ

Expanded text:
festivitatem sancti Joannis, et tunc festivitatem sancti Joannis, et tunc instabat Dominicum Pascha. Dicebant ob ea multi in quibus comes erat: Exspectemus imperatorem, et habebimus donativa ejus, et ipsum, qui faciet nobis venire mercatum per mare et terram, et sub ipsius dominio concordabimus. Omnes civitates se dabunt ei, et ille vestiet quas voluerit, et quas voluerit destruet. Propterea populus iste noster, longis et diuturnis defatigationibus conquassatus, si venerit in Jerusalem, volet fortasse reverti, ut deforis viderit eam. Quae vero et quanta pericula maneant illos qui perficere iter desiderant, perpenditis. Adhuc autem obsidemus castellum Archados, et vel vi capientur, et cum longe notum sit de obsidione ista, si dimittamus eam ut inexplicabilem, multum conteminexpletum dimiserit. At Semper nocuit nobis imperator, semper mentitus est, semper adversum nos cogitavit. Et nunc quia videt se nihil posse, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ : usq septingentos cecidis¬
se audiuimꝰ: Reu̾si itaq
cũ grandi uictoria. et mul-¬
tis spoliis. dixerunt nr̃i
principes ad ppłm Hodie
uidit nos rex tripolitanus.
et nos uidimus uias ciui.¬
tatis. et considerauimꝰ ac-¬
cessus Et nunc si laudatiᷤᷤ
iustũ esse decernimꝰ. ut craᷤ
sapiat rex quales nos mi¬
lites sumꝰ: Reu̾si itaq al¬
tera die: extra ciuitatem
nullũ inuenerunt: Post
dauit ad nrõs pͥncipes si
desisterent ab obpugnatio¬
ne archados donaret eis
.xu. milia aureos. et eqͦs
et mulas et uestes. et uic̃
captiuos quos habebat
rimoniis de bonnundo. eo
qđ retineret ciuitatẽ anti¬
ochie contͣ iuram̃ta quȩ
imꝑatori fecerat: Habebat
enĩ boamundꝰ antiochiã
eo tpr̃ẽ Nãq cũ audiss¬
boamundꝰ de comite quod
ꝓfectus esset amarra in
interiora sẏrie expulit ho¬
mines comitis iuolenter
de turrib antiochie quas
seruabant. Proptẽa man¬
dauit alexius ad nros¬

Expanded text:
vero, usque ad septingentos cecidisvero, usque ad septingentos cecidisse audivimus. Reversi itaque cum grandi victoria, et spoliis multis, dixerunt nostri principes ad populum: Hodie vidit nos rex Tripolis, et nos vidimus vias civitatis, et consideravimus accessus; et nunc, si laudatis, justum esse decernimus ut cras sapiat rex quales milites sumus. Reversi itaque altera die, extra civitatem nullum invenerunt. Post d nostros principes si desisterent ab oppugnatione Archados, donaret eis quindecim millia aureos, et equos multos et mulas, et vestes, et victucaptivos, quos habebat rimoniis de Boimundo, eo quod retineret civitatem Antiochiae, contra juramenta quae imperatori fecerat. Habebat enim Boimundus Antiochiam eo tempore. Namque cum audisset de comite, quod profectus esset a Marra in interiora Syriae, expulit homines comitis violenter de turribus Antiochiae, quas servabant. Et propterea mandavit Alexius ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
nare cũ nrĩs parabant Est
quidã murus firmissimuᷤ
aquȩ ducti in ciuitatẽ et
altus. inter quẽ et mare
nõ multũ ampla uia est:
Atrib enĩ partibꝰ tripolĩ ma¬
re scingit. Hunc gͥ murũ
aquȩ ducti quẽ diximus
sarraceni munierunt. Ut
quasi de castello. et ad castel.¬
lũ exire. et regredi possent
si qͥd aduersi contigisset. Ui¬
dentes itaq nr̃i hanc mul¬
titudinẽ loco et armis con¬
fidentẽ. inuocando dm̃ et
erectis astis: conglobatim
pedites et milites more pro¬
cessionis usq ad eos uene.¬
runt:. Ut si nr̃os uidisses:
amicos nõ hostes eos crede¬
cõplet᷑ aquę ductus cada¬
uerib eoꝵ Tantũ namq
timorẽ hostib inmisit dñ
ut uix fugere post primos
ictus aliqui eoꝵ possent:
Erat quidẽ aduidendũ
satis delectabile. cũ aquę¬
ducti riuulus raptĩ trim¬
cata cadauera nobilium
et uulgi: in ciuitatẽ infer¬
ret: Ceciderunt ibi de nr̃ĩs
unus uel duo: De hostib

Expanded text:
nare cum nostris parabant. Est nare cum nostris parabant. Est quidam murus firmissimus aquaeducti in civitatem et altus, inter quem et mare, non multum ampla via est; tribus enim partibus Tripolim mare cingit. Hunc igitur murum aquaeducti quem diximus, Sarraceni munierunt, ut quasi de castello castellum exire et regredi possent, si quid adversi contigisset. Videntes itaque nostri hanc multitudinem loco et armis confidentem, invocando Deum, et erectis hastis conglobatim pedites et milites, more processionis, usque ad eos venerunt, ut si nostros vidisses, amicos non hostes esse ecompletur aquaeductus cadaveribus eorum. Tantum namque timorem hostibus immisit Dominus ut vix fugere, post primos ictus eorum aliqui possent. Erat quidem ad videndum satis delectabile, cum aquaeducti rivulus raptim truncata cadavera nobilium et vulgi in civitatem inferret. Ceciderunt ibi de nostris unus vel duo; de hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cũ discordiã principũ
nr̃oꝵ didicisset. respondit
hȩc nrĩs qui de reddendo
tributo eũ appellabant Et
qui sunt franci: et quales
milites : et quanta ẽ eoꝵ
potentia: Ecce t̾cius m̃sis
mͦ agit᷑ ex quo exercitus fran.¬
coꝵ obsedit castrũ archadoᷤᷤ
et neq eoꝵ assultũ habui.
sis uidi. et tam̃ sunt ꝓpe¬
ueniant. et uideamꝰ eos.
et conꝓbemꝰ miliciã eoꝵ.
Quare ego eoꝵ hominum
tributarius fierẽ. quoꝵ fa¬
cies non uidi. et fortitudinẽ¬
eoꝵ ignoro: Ut uͦ hȩc relata
sunt ad exercitũ nr̃m. quiꝙ
dixerunt ad inuicẽ E cce
qͥd ad quisiuimꝰ ꝓcontentio¬
nib et discordiis nrĩs: Blas¬
phematur ds̃. et nos contẽp.¬
statuerunt ut ep̃s albarien
sis. cum parte exercitus cas¬
tra seruaret. et principes
cum ordinib peditũ et mi¬
litũ sicut pugnandi mos
ẽ : usq ad muros ciuitatis
assultarent: Constituta au
talit̃. egressi tripolitani ob¬
uiã illis in multitudine
tumultus sui confisi pug¬

Expanded text:
s, cum discordiam principum nostrorum didicisset, respondit nostris, qui de reddendo tributo eum appellabant: Et qui sunt Franci? Et quales milites sunt? Et quanta eorum potentia? Ecce tertius mensis modo agitur ex quo exercitus Francorum obsedit castrum Archados, et neque assultum eorum habui, sis vidi, et tamen sunt pveniant huc, et videamus eos, et comprobemus militiam eorum. Quare ego eorum hominum tributarius fierem, quorum facies non vidi, et fortitudinem ignoro? Ut vero haec relata sunt ad exercitum nostrum; dixerunt quique ad invicem: Ecce quod acquisivimus pro contentionibus et discordiis nostris: Blasphematur Deus; et nos contemstatuerunt ut Albariensis episcopus cum parte exercitus castra servaret, et principes cum ordinibus peditum et militum, sicut pugnandi mos est, usque ad muros civitatis assultarent. Constituta autciscerentur, egressi Tripolitani obviam illis, in multitudine et tumultu suo confisi, pug
Abbreviated transcription (Latin):
in die illa lancea dñi reꝑta
ẽ ubi ego ꝓmissa dni con-¬
pleta esse credo: Sed quid
inde dubitatis. ep̃o podi-¬
ensi statĩ ut hec uidi obtu¬
li ꝓtestimonio hoꝵ coram
multitudine omĩ. quod
si ipse uellet ego transirẽ
ꝑignes uel de altissima
turre p̃cipitarer. Et ad¬
huc hoc ipsũ uob̃ offero: Ae¬
cessit aut̃ et ep̃s attensis di
cens: In somnis ego annon
dutus albis et stetit ante
me. et tenebat dnĩcã lance¬
nib suis. et dixit mͥ Cre.¬
dis hanc lanceã esse dñĩ :¬

Expanded text:
in die illa lancea Domini reperta in die illa lancea Domini reperta est; ubi ego promissa Domini completa esse credo. Si quid inde dubitatis, episcopo Podiensi statim ut haec vidi obtuli pro testimonio horum, coram multitudine omni, quod si ipse vellet, ego transirem per ignes, vel de altissima turre praecipitarer, adhuc hoc ipsum vobis offero. Accessit autem et episcopus Athensis, et dixit: In somnis ego an vigdutus albis, et stetit ante me, et tenebat lancenibus suis, et dixit mihi: Credis hanc lancea
Abbreviated transcription (Latin):
clericus ante me albis uestib
indutus: Et cum quesissẽ
abeo quis esset. aut unde
ueniret: respondit: Ego sũ
marcus euuangłista uenioq
apud antiochiã. et manda¬
uit omĩb discipłis suis ut
uenirent eo. qm̃ franci de¬
bent pugnare cũ turcis. et
nos erumus eis p̃sidio. et
hoc dicto abiit: Cumq ego
his parũ crederẽ adolore
neq lacrimis cessarẽ. dixit
mͥ isdẽ surianus Intellige.
in euuangłio beati petri est
de exire poterit. nisi prius
at ignis. et indei nomine
et hoꝵ testimonio transibo
ꝑ mediũ: Accessit et alius
sacerdos nomine stephanꝰ
cognomine ualanti. uir
magni testimonii. et bone
uitȩ. et dixit: Ipse dñs iħs¬
mͥ locutus ẽ in ipso feruo¬
re tribulationis quȩ fuit
apud antiochiã. et ꝓmisit
sua uirgine maria. qđ in
U. die quȩ futura erat mi¬
sericordiã ppło suo faceret.
et labores eius quã pluri-¬
mos cõpleret. si ad eum re¬
u̾terent᷑ extoto corde: Et

Expanded text:
clericus ad me albis vestibus clericus ad me albis vestibus indutus; et cum quaesissem ab eo quis esset, et unde veniret, respondit: Ego sum Marcus evangelista, et venio apud Antiochiam, ei mandavit omnibus discipulis suis, ut eo venirent, quoniam Franci debent pugnare cum Turcis, et nos erimus eis praesidium. Et hoc dicto abiit. Cumque ego his parum crederem, nec a dolore nec a lacrymis cessassem, dixit mihi isdem Surianus: Intellige: In Evangelio beati Petri est de exire poterit, nisi prius at ignis, et in Dei nomine, et horum testimonio, transibo per medium. Accessit et alius sacerdos, nomine Stephanus, cognomine Valentinus, vir magni testimonii, et bonae vitae; et dixit: Ipse Dominus Jesus locutus est mihi in ipso fervore tribulationis quae fuit apud Antiochiam, et promisit sima virgine Maria: quod, in quinta die quae futura erat, misericordiam populo suo faceret et labores ejus quamplurimos compleret, si ad eum reverterentur ex toto corde; et
Abbreviated transcription (Latin):
rã enĩ illuc ante captã an
ut nullus ingredi uł egre¬
tim. et multa alia mala
quȩ obsessis imminebant.
et pluruna falsa quȩ sarra¬
ceni et turci ueris malis
addebant. de uita mea se¬
quandã confugi. ubi ante ma¬
iestatẽ quandã matris dñi
ꝓcubui. lacrimis et p̾cibus
appellare ꝑ eã dei miscđiam
cepi: Cumq ꝑ aliquot dies
id fecissem ꝑmanens in pran¬
sus. et dicens ei: ORarissi
ma dnã isti ꝑegrini sunt. qͥ
dimissis omib paruulis et
mulierib et om̃ib caris su¬
is. ꝓnomine filii tui et ꝓte
huc de longinquis partibꝰ¬
uenerunt. et ꝓfilio tuo pug.
te. int̾ris ipsoꝵ. si in manus
turcoꝵ eos tradideris: Hȩc
et alia multa his similia. cũ
iratus et gemens sepius ite¬
rassem. uenit ad me quidã
surianꝰ qui xp̃ianus erat. et
dixit mͥ Bono animo esto
et uide ne amplius fleueriᷤᷤ
et dixit: Modo erã ante fo.¬
res ȩccłiȩ beate marie ma.¬
tris dñi. et uenit quidam

Expanded text:
ram enim illuc ante captam Antram enim illuc ante captam Antut nullus ingredi vel egret, et multa mala alia quae obsessis imminebant, et plurima falsa, quae Sarraceni et Turci veris malis addebant, de vita mea quamdam confugi. Ibi ante majestatem quamdam matris Domini procubui, lacrymisque et precibus appellare per eam Dei misericordiam coepi. Cumque per aliquot dies id fecissem, permanens impransus, et dicens ei: O Regina domina, isti peregrini sunt qui dimissis parvulis et mulieribus, et omnibus charis suis, pro nomine Filii tui, et pro te, huc de longinquo venerunt, et pro filio tuo pugnaterris ipsorum, si in manibus Turcorum eos tradideris? Haec et alia similia cum moestus et gemens saepius iterassem, venit ad me quidam Surianus qui Christianus erat, et dixit mihi: Bono animo esto, et vide ne amplius fleveris. Et dixit: Modo eram ante fores Ecclesiae beatae Mariae matris Domini, et venit quidam
Abbreviated transcription (Latin):
do reuelatũ fuerat Et post
hȩc arnulfũ capellanũ co¬
mitis normanniȩ. qui qͣsi¬
capud omĩum increduloꝵ
erat: Et quia litteratus e¬
rat credebant ei multi. et
quesiuimus abeo quare ip¬
se dubitaret: Cumq dice¬
ret quia ep̃s podiensis in¬
de dubitauit: Respondit
quidã sacerdos nomine pe¬
trus desiderii Ego uidi
et post multa alia: dixit
mͥ ep̃s hec: Egosũ inuno
choro cum beato nicholao.
sed quia de lancea dni du¬
bitaui. qui maxime crede¬
re debuissẽ. deductus sum
ininfernũ. ubi capilli mei
ra. et medietas barbȩ con.¬
busta est: Et licet inpena
nõ sim. tam̃ clare dm̃ uidẽ
nõ potero. donec capilli et
barba sicut ante fuerunt:
ta alia exparte dei p̾dixit¬
nobis sacerdos iste. quȩ
postea euenerunt. s: hec suo
loco dici poterunt: Accessit
et alius quidã sacerdos e¬
brardus nomine: et dixit:
Co tp̃re quo tͣci obsidebant
exercitũ nr̃m infra antiochi¬
am. ego erã tripolĩ. Wene.¬

Expanded text:
do revelatum fuerat, et post do revelatum fuerat, et post haec Arnolfum capellanum comitis Northmanniae, qui caput omnium incredulorum erat, et quia litteratus erat, credebant ei multum, et quaesivimus ab eo, quare ipse dubitaret. Cumque diceret quod episcopus Podiensis inde dubitaverit, respondit quidam sacerdos Petrus nomine Desiderii: Ego post et post multa alia, dixit mihi episcopus: Ego sum in uno choro cum beato Nicolao, sed quia de lancea Domini dubitavi, qui maxime credere debuissem, deductus sum in infernum, ibique capilli mei, is, et medietas barbae combusta est, et licet in poena non sim, tamen clare Deum videre non potero, donec capilli et barba sicut ante fuerant mta alia ex parte Dei, praedixit sacerdos iste quae postea nobis evenerunt; sed haec suo loco dici poterunt. Accessit et alius quidam sacerdos, Ebrardus nomine, et dixit: Eo tempore quo Turci obsidebant exercitum nostrum infra Antiochiam, ego eram Tripolis. Vene
Abbreviated transcription (Latin):
cabo itaq eos. atq int̾ ali¬
os cognoscibiles faciã Cũ
aut̃ hȩc dixisset dñs. cepi
ritate litterarũ scienciam
quã nuꝑ mͥ abstulerat: red.¬
deret: Et dixit mͥ dñs:
Non sufficiunt tibi ad enar.¬
randũ ea quȩ nosti : et tam̃
uis scire plurima: Et con¬
tinuo ita michi uisus sum
sapiens. ut nichil sapere
ultra rogarẽ Et ait dñs:
Sufficiunt tibi adhuc quȩ
nosti : Et respondi Suffi¬
ciunt Et dñs rursũ. Ed
dixi tibi: Responde. Et
ego nichil sciebã: Cumq
michi instaret ut aliquid
eoꝵ quȩ dixerat responderẽ
sibi: respondi dnẽ nichil
noui Et ait dñs. Uade
et annuncia quȩ nosti: Et
sufficiant tibi quȩ scis: Cũ
aut̃ hec fr̃ĩb ostendissemꝰ.
ceperunt quidã dicere qđ
nũquã crederent qđ huius¬
cemodi homini loqueret᷑
ds̃ et dimitteret principes
et epõs et ostenderet se rus¬
de lancea dñ dubitabant.
illos quib de lancea aliqͣn¬

Expanded text:
cabo itaque illos, atque inter alicabo itaque illos, atque inter alios cognoscibiles faciam. Cum autem haec dixisset Dominus, coepi ritate sua litterarum scientiam, quam nuper mihi abstulerat, redderet. Et ait Dominus: Non sufficiunt tibi ad enarrandum ea quae nosti, et tamen vis scire plura? Et continuo ita mihi visus sum sapiens, ut nihil sapere ultra rogarem, et ait Dominus: Sufficiunt tibi adhuc quae nosti? Et respondi: Sufficiunt. Et Dominus rursum: Quid dixi tibi? Responde. Et ego nihil sciebam. Cumque mihi instaret ut aliquid eorum quae dixerat responderem sibi, respondi: Domine, nihil novi. Et ait Dominus: Vade et annuntia quae nosti, et sufficiant tibi quae scis. Cum autem haec fratribus ostendissemus, coeperunt quidam dicere, quod nunquam crederent quod hujuscemodi homini loqueretur Deus, et dimitteret episcopos et principes, et ostenderet se hode lancea Domini dubitabant. illos quibus de lancea aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ ipsos cõplebo. quȩ uob̃
ꝓmiserã Hȩc quoq dices
ad eos: Cur timent facere
iusticiã : et quid melius
iusticia: Hanc iusticiam
uolo ut teneant:. Per fa-¬
milias et cognationes po-¬
nant uidices. Cum aut̃
quilibet offenderit aliũ:
dicat qui in iuriã patit᷑:
fr̃ uellesne sic tibi ficri:
Post hec nisi male factor
desierit: ex nomine sue
potestatis ei contra dicat.
le factore omĩa bona sua
auferat. et medietas om̃ĩ
riam paciebat᷑. reliqua uero¬
pars potestatis: Si aut̃ iu¬
dex aliqua decausa hȩc dis¬
dic ei quod nisi ille correxe.¬
rit. nõ exsoluet᷑ usq adul.¬
timũ scłi diẽ. nisi remiseris
illi: Scis ne quã grauis¬
res sit ꝓhibitũ : et enĩ ego
ꝓhibui ade de arbore scien¬
Trans gressus ẽ meũ ꝓhibitũ
et ipse et posteri sui in cap¬
tiuitate misera fuerunt:
Donec ego ueniens incarne.
eos morte crucis moriendo
redemi: De decimis uͦ qui
p̃cepi dederunt: Multipli¬

Expanded text:
et per ipsos complebo quae vobis et per ipsos complebo quae vobis promiseram. Haec quoque dices ad eos: Cur timent facere justitiam? Et, quid melius justitia? Hanc justitiam volo ut teneant; per familias et cognationes ponant judices. Cum autem quilibet offenderit alium, dicat qui injuriam patitur: Frater vellesne sic tibi fieri? Posthaec nisi malefactor desierit, ex nomine suae potestatis ei contradicat; lefactore omnia bona sibi auferat, et medietas sit riam patiebatur, reliqua vero, potestatis. Si autem judex aliqua de causa haec facere disdic ei quod nisi ille se correxerit, non exsolvetur usque ad ultimum saeculi diem, nisi remiseris illi. Nescisne quam grave sit prohibitum? Etenim ego prohibui Adae de arbore scientransgressus meum prohibitum, et ipse et posteri sui in captivitate misera fuerunt, donec ego veniens in carne, eos, morte crucis moriendo, redemi. De decimis vero, b sicut praecepi dederunt. Multipli
Abbreviated transcription (Latin):
dixero nõ mͥ credent Et
respondit mͥ dñs: Uis
cognoscere eos qui his nõ
pes et ppłm. disponantq
de bello uel de castri obpug¬
natione. aliquid cũ tẽpus
fuerit. ꝓclametq notissimꝰ
dispositũ cõplere tendat:
Tunc sicut dixi tibi ordi.¬
nes uidebis. et tu et alii
qui his creditis increduloᷤᷤ
distinguetis Et dixi: Qͥd
de incredulis faciemus:
Et respondit mͥ dñs: Nõ
parcatis eis. s occidite. qͥ a
ꝓditores mei sunt fr̃s ui-¬
dȩ scarioth: Res uͦ illoꝵ:
his qui de priori ordine
sunt concedite. pro ut ne¬
cessariȩ fuerint: Si sic a¬
gitis. in uenistis uiã rectã.
quã actenus circũ istis:
Et sicut cȩtera quȩ dixis¬
ti inconmutata eis ꝓue.¬
nerunt. et hȩc quoq eue¬
nient: Scis tu quã gentẽ
p̃cipue dilexerim: Et res
runt. odio eos habui. et
inferiores omĩb gentibus
stabiliui: Widete itaq ne
increduli sitis: Alioquin
uob̃ remanentib cum ui-¬
deis alios ppłos assumam.

Expanded text:
dixeno, non credent mihi. Et dixeno, non credent mihi. Et respondit mihi Dominus: Vis cognoscere eos qui his non pes et populum, disponatque de bello, vel de castri oppugnatione aliquid, cum tempus fuerit, proclametque notissimus dispositum complere tendat. Tunc sicut tibi dixi, ordines videbis, et tu et alii qui his creditis et incredulos distinguetis. Et dixi: Domine, quid de incredulis faciemus? Et respondit mihi Dominus: Non parcatis eis sed occidite, quia proditores mei sunt, fratres Judae Iscariotae: Res vero illorum his qui de priore ordine sunt concedite, prout necessarium fuerit Si sic agitis, invenietis viam rectam quam hactenus circuistis. Et sicut caetera quae eis dixisti, incommutata provenerunt, et haec quoque venient. Scis tu quam gentem praecipue dilexerim. Et resprunt, odio eos habui, et inferiores omnibus gentibus stabilivi. Videte itaque ne increduli sitis: Alioquin, vobis remanentibus cum Judaeis, alios populos assumam,
Abbreviated transcription (Latin):
tes bellũ surgere: se domib
intrudunt. atq ad negocia
sua conu̾tunt᷑. nõ credenteᷤᷤ
in uirtute mea uictoriam
consistere. sed in hominum
ꝓbitate. Hi tales similes
us est mortis. crucifigat᷑.
quia se regẽ fecit. et dĩ fili.¬
um se dixit: Quitus aut̃
ordo ẽ. eoꝵ qui cum belli
clamorẽ audiunt de longe¬
speculantes. clamoris causas
requirunt. et ignauie non
uirtutis exempla aliis tri.¬
buunt: Et nõ solũ ꝑicula
nolunt: Sed sub specie ca-¬
uendi alios uolentes pug¬
nare. uel pugnatorib arma
ministrare. secũ ad specu.¬
landũ inuitant: Hiq uide
dici sumiles sunt Erat aut̃
nudus incruce dñs tantũ
linteolo p̾cinctus agenib
usq ad lũbos. Et erat
linteolum medio colore in¬
ter nigrũ et rubeũ. et cir.¬
ca horã habebat uittas al¬
bas. et rubeas atq uirides.
Post sublata cruce reman.¬
sit in habitu in quo pͥus
uenerat dñs: Et dixi ego
adeum: Dñe ds̃ si hec

Expanded text:
tes bellum insurgere, se domibus tes bellum insurgere, se domibus intrudunt atque ad negotia sua convertuntur, non credentes in virtute mea victoriam consistere, sed in hominum probitate. Hi tales, illis us est mortis, crucifigatur, quia regem se fecit, et Dei Filium se dixit . » Quintus autem ordo eorum est qui cum belli clamorem audiunt, de longspeculantes, clamoris causas requirunt, et ignaviae non virtutis aliis exempla tribuunt et non solum pericula nolunt, sed sub specie cavendi, alios volentes pugnare, vel pugnatoribus arma ministrare, secum ad speculandum invitant. Hi Judae dici similes sunt. Erat autem nudus in cruce Dominus; tamen linteolo praecinctus, a genibus usque ad lumbos, et erat linteolum medio colore, coloratum inter nigrum et rubeum. Et circa horam habebat vittas albas, et rubeas atque virides. Post sublata cruce remansit in habitu in quo prius venerat Dominus. Et dixi ad eum: Domine Deus, si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ait mͥ dñs Ecce crucẽ. qͥa¬
crucẽ querebas: Et fuit
incruce illa dñs sic disten.¬
tus. et crucifixus. sicut in
tp̃re passionis: Petrus aut̃
bat: Andreas uͦ asinistris
ille atergo manib sustenta¬
bat: Et dixit dñs adme:
Hec dices ppło meo. quia sic
me uidisti: Uides has qͥnq
plagas meas: sic uos qͥnq
ordinib consistitis: Primꝰ
ordo est nõ formidancium
tela. uel gladios. nec aliqͥd
genus tormenti: Ordo iste
as. fustes. et baculos. de
eis. et ipsi sunt inme: Cũ
uͦ hi tales obeunt. ad extris
dei collocant᷑. ubi post re¬
surrectionẽ incelũ ascen¬
sunt. atq eos a tergo custodi¬
unt. ad quos etiam illi Refu¬
sunt similes. qui me seque
pides et tela priorib mi¬
nistrant: Hi uͦ similes illis
sunt qui cum uiderent me
incruce positũ. de passione
mea dolentes. pectora sua
ꝑcueiebant. in iuriã michi
fieri ꝓclamantes. Quartꝰ
quidẽ ordo ẽ. eoꝵ qui uiden.¬

Expanded text:
ait mihi Dominus: Ecce crucem qait mihi Dominus: Ecce crucem quam quaerebas. Et fuit in cruce illa Dominus sic distentus et crucifixus, sicut in tempore passionis. Petrus autembat; Andreas a sinistris, ille a tergo, manibus sustinebat. Et dixit mihi Dominus: Haec dices populo meo quia sic me vidisti. Vides has quinque plagas meas? sic vos quinque ordinibus consistitis. Primus ordo est non reformidantium tela vel gladios, nec aliquod genus tormenti. Ordo iste et fustes, et baculos, demeis, et ipsi sunt in me. Cum vero ii tales obeunt, a dextris Dei collocantur, ubi ego post resurrectionem, in coelum ascensunt, atque a tergo eos custodiunt, ad quos etiam refusunt similes, qui me sequeb qui lapides et tela prioribus ministrant; hi namque similes sunt illis qui, cum viderent me in cruce, de passione mea dolentes, pectora sua percutiebant, injuriam fieri mihi proclamantes. Quartus autem ordo est eorum qui viden
Abbreviated transcription (Latin):
ui. concurrente .u. nonis
aprilis innocte. Cũ ego
cerẽ incapella comitis scĩ
egidii ad obsidionẽ archa¬
dos. cogitare mecũ cȩpi de
sacerdote illo. cui dñs cũ
cruce aparuit. cum atͣcis
obsessi in antiochia tenere¬
mur: Atq cũ multũ mi¬
rarer qđ numquã cũ cru¬
ce mͥ apparuerat. uidi
ilico dñm ingredientẽ. et
apłos eiꝰ petrũ et andreã.
et aliũ quendã magnũ. et
spissũ. bruno colore et sub¬
caluo. et magnis oculis. et
dixit michi dñs: Quid agis:
Et respondi: Dñe ego sto:
Et ait iterũ dñs: Tu pene
cum aliis submersus esses.
Sed quid modo cogitabas:
Et respondi: Onẽ pat̾ ego
de sacerdote cui cum cruce
appariusti cogitabã Et
dñs ego scio istud Et de¬
inceps crede quia ego sum
dñs. ꝓ quo oñs huc uenis
modo uidebis Et inpsa
hora uidi ibi quandã crucẽ
de duob lignis nigris atq
rotundis factã. nõ politã
neq ad aptatã. nisi quod
in medio trabes incise. se
in uicẽ conplectebant᷑ Et

Expanded text:
concurrente quinto Nonis Aprilis, in nocte, cum ego cerem in capella comitis Sancti Aegidii ad obsidionem Archados, cogitare mecum coepi, de sacerdote illo cui Dominus cum cruce apparuit, cum a Turcis obsessi in Antiochia teneremur, atque cum multum mirarer quod nunquam cum cruce mihi apparuerat, vidi illico Dominum ingredientem, et apostolos ejus Petrum et Andream, et alium quemdam magnum et spissum, bruno colore et subcalvo, et magnis oculis. Et ait mihi Dominus: Quid agis? Et respondi: Domine, ego sto. Et ait iterum Dominus: Tu pene cum aliis submersus esses. Sed quid modo cogitabas? Et respondi: Domine Pater, ego de sacerdote illo, cui cum cruce apparuisti, cogitabam. Et Dominus: Ego scio istud. Et deinceps: Crede quia ego sum Dominus, pro quo omnes huc venistmodo videbis. Et in ipsa hora vidi quamdam crucem de duobus lignis nigris atque rotundis factam, non politam neque adaptatam, nisi quod in medio trabes incisae se invicem complectebantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
filii. dõ et patrib urbẽ et pa.¬
triam uendicauerunt: Hȩc
celebrabit᷑ dies. idus iuilii.
ad laudẽ et głam nominis
suȩ urbẽ et patriã quã ura¬
uit patrib et reddidit in
fide et benedictione filiis:
perunt agere principes ut
aliquis eligeret᷑ in regem.
qui omĩum curã gerens.
et tributa regionis collige.¬
rius t̾ra desolaret᷑ Cumq
id ageret᷑. congregati sunt de
clero quidã. et principib dixe¬
runt: Laudamꝰ electionem
urãm. uerũ si recte et ordine
faciatis: Sicut sunt eterna
priora tẽporalib sic uicariũ
spiritalẽ pͥus eligite post hȩc:
regẽ qui rebꝰ agendis scłarit᷑
p̃sit: Alioquin: inualidum

Expanded text:
filii, Deo et patribus urbem et pafilii, Deo et patribus urbem et patriam vindicaverunt. Haec dies celebratur Idus Julii, ad laudem et gloriam nominis suae urbem et patriam quam juravit patribus, et reddidit in fide et benedictione filiis. perunt agere principes, ut aliquis eligeretur in regem; qui omnium curam gerens, et tributa regionis colligerius desolaretur. Cumque id agerent, congregati sunt de clero quidam, et principibus dixerunt: Laudamus electionem vestram, verum si recte et ordinate faciatis: sicut sunt aeterna priora temporalibus, sic vicarium spiritualem eligite prius; post haec qui rebus agendis saecularibus praesit: a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe p̃cium erat uidere de¬
sepulchrũ dñi Quomodo
plaudebant exultantes
et cantantes canticũ no¬
uum dño: Et enĩ mens
eoꝵ deo uictori et trium.¬
phanti uota laudũ offe.¬
rebat. quȩ explicare u̾bis nõ
poterat. Noua dies. nouum
leticia laboris atq deuoti¬
onis consũmatio. noua u̾ba
noua cantica. ab uniu̾sis
exigebat: Hȩc inquã dies
celebris inomĩ scl̃o uentu¬
ro. om̃s dolores atq labo¬
res nr̃os gaudium et ex¬
ultationẽ fecit: Dies hȩc
confirmatio. et fidei nr̃e
renouatio Hec dies quã
fecit dñs. exultemꝰ et lete.¬
in hac illuxit et benedixit
dñs ppło suo. In hac die
domnus ademarus podi.¬
ensis ep̃s amultis in ciui¬
tate uisus ẽ etiam multi
de eo testant᷑. qđ ipse pri.¬
mus murũ ascendens.
ad ascendendũ socios atq
ppłm inuitabat: In hac
aut̃ die ciecti apłi ab ierosoli¬
mis ꝑuniu̾sũ mundũ disꝑsi
sunt: In hac eadẽ die apłoꝵ

Expanded text:
operae pretium erat videre deoperae pretium erat videre desepulcrum Domini, quomodo plaudebant, exsultantes et cantantes canticum novum Domino. Etenim mens eorum Deo victori et triumphanti vota laudum offerebat, quae explicare non poterant. Nova dies, novum laetitia; laboris et devotionis consummatio, nova verba, nova cantica, ab universis exigebat. Haec, inquam, dies celebris in omni saeculo venturo, omnes dolores atque labores nostros gaudium et exsultationem fecit; dies haec,tio, et fidei nostrae renovatio. Haec dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetein hac illuxit et benedixit Dominus populo suo. In hac die dominus Ademarus, Podiensis episcopus, a multis in civitate visus est. Et etiam multi de eo testantur quod ipse primus murum ascendens, ad ascendendum socios atque populum invitabat. In hac autem die ejecti apostoli ab Hierosolymis, per universum mundum dispersi sunt. In hac eadem die, apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
parte comitis. ac si nũquam
capiendi essent: S cum iã
nr̃i mȩnib portirent᷑ ciuita¬
tis et turrib : tunc uidereᷤᷤ
mirabilia Alii namq qđ
capitib alii aut̃ sagntati
de turrib saltare cogebant᷑.
Alii uͦ diutissime torti: et
ignib ad usti flam merieban¬
tur Widebant᷑ ꝑuicos et
plateas ciuitatis aggeres
capitũ. et manuũ atq pe¬
dum: ꝑ cad auera uͦ publi¬
ce hominũ et equitũ dis¬
cursus erat. S parua et
S ad tẽplũ salomonis ue.¬
niamꝰ: Ubi suos ritus
atq sollempnitates cantare
solebant:. S quid ibi factũ
ẽ : Si uerũ dicimus: fidẽ
guine ad genua. et usq
adfrenos equoꝵ. Iusto m¬
mirum iudicio. ut locus
idẽ eoꝵ sanguinẽ exciperet.
quoꝵ blasphemias indeum
tam longo tp̃re ꝑtulerat:
Repleta itaq cad aueribus
et sanguine ciuitate: con¬
fugerunt aliquanti ad
t᷑rẽ dauid. et poposcerunt
a comite raimundo securi.¬
tatis dexterã. et dederunt

Expanded text:
 erant de parte comitis, ac si nunquam  erant de parte comitis, ac si nunquam capiendi essent. Sed cum jam nostri moenibus potirentur civitatis, et turribus, tunc erat videre mirabilia. Alii namque ilcapitibus, alii autem sagittati, de turribus saltare cogebantur; alii vero diutissime torti, et ignibus adusti flammeriebantur. Videbantur per vicos et plateas civitatis aggeres capitum, et manuum atque pedum. Per cadavera vero publice, hominum et equitum discursus erat. Sed parva et Sed ad templum Salomonis veniamus, ubi suos ritus atque solemnitates cantare solebant. Sed quid ibi factum est? Si verum dicimus, fidem guine usque ad genua, et usque ad frenos equorum justo miroque Dei judicio, ut locus idem eorum sanguinem exciperet, quorum blasphemias in Deum tam longo tempore pertulerat. Repleta itaque cadaveribus et sanguine civitate, confugerunt aliquanti ad turrem David, et poposcerunt a comite Raimundo securitatis dextram, et reddiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
confortati. qui iam languebãt
ceperunt incurrere muris.
Alii aut̃ scalas et funes sur¬
sum iniciebant: Pretẽa qui¬
dã iuuenis innexuerat sa¬
gritas. et sagntauerat cul-¬
citras quib muniebat᷑ pro¬
pugnaculũ. qđ sarraceni fe¬
cerant contͣ t᷑rẽ ligneã du¬
cis et duoꝵ comitũ Erant
aut̃ culcitre de gãbasio Ibi
itaq ignis accensus. effuga¬
uit eos qui defendebant mu.¬
nitionẽ. Tunc uelocit̃ dux
et qui cum eo erant soluer̃
cratẽ. de sursũ qua mimie¬
bant᷑ anteriora tͣris conduc̃.¬
te asũmo usq ad medium.
Atq sic facto ponte. uirilit
et in ꝑt̾riti intrare iherłm
ceperunt. Int̾ primos uͦ in¬
gressus ẽ tan credus et dux
lotaringiȩ qui quantũ san.¬
guinis ea die fuderit uix
credibile ẽ. Post illos aut̃
ascendebant om̃s: et sarra-¬
ceni iam paciebant᷑: S mi¬
rum qđ mͦ dicã: Cũ iam ci-¬
uitas pene correpta esset a-
francigenis : adhuc tamen

Expanded text:
confortati qui jam languebant, confortati qui jam languebant, coeperunt incurrere muris, alii autem scalas, et funes sursum injiciebant. Praeterea quidam juvenes ignierant sagittas, et sagittaverunt culcitras, quibus muniebatur propugnaculum quod Sarraceni fecerant, contra turrem ligneam ducis et duorum comitum; erant autem culcitrae de gambasio. Ibi itaque ignis accensus effugavit eos qui defendebant munitionem. Tum velociter dux et qui cum eo erant solverunt cratem desursum qua muniebantur anteriora turris conductae, a summo usque ad medium atque sic facto ponte, viriliter et imperterriti intrare in Jerusalem coeperunt. Inter primos vero ingressus est Tancredus, et dux Lotharingiae, qui quantum sanguinem ea die fuderint, vix est credibile. Post illos autem ascendebant omnes; et Sarraceni jam patiebantur. Sed mirum quod modo dicam: Cumque jam civitas pene correpta esset a Francigenis, adhuc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres petrariã unã de
nris fascinare uellent. la¬
excussus. mulieres carmi¬
nantes cum trib puellis
paruulis allisit. atq ani¬
mab excussis in cantatio¬
nes au̾tit:. Cũq iam circa
meridiẽ om̃s nr̃i conturba¬
rent᷑ tam ex lassitudine ꝙͣ
desperatione : Quippe cũ
unicuiq de nrĩs plures ad¬
u̾sarii resisterent: Preterea
murus firmissimꝰ et altus
et multa copia. atq opor¬
tunitas quȩ hostib ad
munimen: nobis adu̾se:
et hostiũ exultatione: ac¬
cessit mediatrix dei miseri¬
cordia. quȩ luctũ nr̃m in
gaudiũ conu̾tit. qđ nulla
dies nob̃ auferat. Et enĩ
consiliũ quorũdã iã age¬
bat᷑. ut machinȩ nr̃e re¬
ducerent᷑. quar̃ pars con-¬
busta. altera con quassata
fuerat. cũ miles quidam
de monte oluieti. cũ suo¬
clipeo uentilare cepit ad
eos qui erant de comitis¬
parte et ad alios ut in¬
grederent᷑. Quis aut̃ iste
miles fuerit: cognoscere
nõ potiumus: Hoc signo nr̃i

Expanded text:
mulieres petrariam unam de mulieres petrariam unam de nostris fascinare vellent, laexcussus, mulieres carminantes cum tribus pueris allisit, atque animabus excussis, incantationes avertit: cumque jam circa meridiem omnes nostri conturbarentur, tam lassitudine quam desperatione, quippe cum unicuique de nostris plures adversarii resisterent; praeterea murus firmissimus et altus, et multa copia atque opportunitas, quae hostibus ad munimen, nobis autem adet hostium exsultationem, accessit mediatrix Dei misericordia, quae luctum nostrum in gaudium convertit, quod nulla dies a nobis auferat. Etenim consilium quorumdam jam agebatur, ut machinae nostrae reducerentur, quarum pars combusta, altera conquassata fuerat. Tum ecce miles quidam, de monte Oliveti cum clypeo suo ventilare coepit, ad eos qui erant de parte comitis, et ad alios ut ingrederentur. Quis autem iste miles fuerit, cognoscere non potuimus. Hoc signo nostri
Abbreviated transcription (Latin):
et sic confortarent᷑. Proptẽa
abutrisq custodiȩ. ab ut̾sq
labor. ab utrisq insõnes cu¬
re. Hinc spes certissima:
illinc dubius timor Oꝑa¬
bant᷑ isti ꝓdõ spontanei oꝑa
ad capiendũ: oꝑabant᷑ illi
ꝓlegib mahũmet inuiti
oꝑa adresistendũ. Quȩ uͦ
et qualia molimina ab utͥsꝙ
ꝑ noctẽ facta fuerint: mira¬
bile credite Mane aut̃ fac.¬
to tantus ardor nr̃is incu¬
buit. ut usq ad muros pro¬
grederent᷑. et machinas il¬
luc deducerent: At sarra¬
ceni tantas machinas fece¬
rant. ut unicuiq de nrĩs
nouẽ uł decẽ opponerent᷑:
atq sic multũ nr̃a molui.
na impediebant Et tam̃
hȩc dies erat nona. de qua
sacerdos dixerat. qđ usq
bros lapidũ ictus. et uiri
deficiebant nr̃i multimode
defatigati S restabat ad¬
huc dĩ miscđia nusquam
expugnabilis. nusquã su-¬
ꝑata intribulationib semꝑ
oportuna: Werũ hoc p̃te¬
rire nõ libuit:. Qđ cum due

Expanded text:
et sic confortarentur. Propterea et sic confortarentur. Propterea ab utrisque custodiae, ab utrisque labor ab utrisque insomnes curae. Hinc, spes certissima; illinc, dubius timor. Operabantur isti pro Deo, spontanei, opera ad capiendum; operabantur illi pro legibus Bahumeth inviti, opera ad resistendum. Quae vero et qualia molimina ab utrisque per noctem facta fuerint, mirabile credite. Mane autem facto, tantus ardor nostris incubuit, ut usque ad muros progrederentur, et machinas illuc deducerunt. At Sarraceni tantas machinas fecerant ut unicuique de nostris novem vel decem apponerentur, atque sic multum molimina nostra impediebant. Et tamen haec dies nona erat, de qua sacerdos dixerat, quod usqbros lapidum ictus, et viri deficiebant nostri, multimode defatigati. Sed restabat adhuc Dei misericordia, nunquam expugnabilis, nusquam superata, in tribulationibus semper opportuna. Sed hoc praeterire non libuit quod dum duae
Abbreviated transcription (Latin):
sagitȩ uerũ etiã ligna et
stipule ꝓiciebant᷑. et suꝑ hec
ignis et mallei lignei. inuo¬
luti pisce et cera et sulphure.
et stupa. et panniculi igne
suecensi ꝓiciebant᷑ in machi¬
nas: Mallei inquã elauati
ab omĩ parte. ut quaqͣ parte
ferirent hererent. et herendo
inflãmarent Ligna uͦ et sti¬
pulã ideo iaciebant. ut saltĩ
incendia inde accensa retar.¬
darent. qͦs neq gladius. et
lum retinere poterant: Ac¬
ta ẽ itaq pugna ab ortu so¬
lis. usq ad occasũ die illa
ita mirabilit̾. ut nusquam
mirabilius aliquid gestũ
ẽẽ credat᷑ Et adhuc dm̃
omĩpotentẽ ducẽ ac conduc¬
torẽ nr̃m appellabamꝰ con¬
fidentes de eiꝰ miscdia: Ha
uͦ sarraceni ne ꝑ noctẽ ciuitas
a nrĩs corriperet᷑. uł sequenti
die iam fractis ante muralib
et conpleto uallo: citissime
murus interior ꝑuaderetur.
at uͦ nr̃i hoc solũ metuebant.
ne ad motas machinas ali¬
quomͦ sarraceni incenderent.

Expanded text:
sagittae, verumetiam ligna et sagittae, verumetiam ligna et stipula projiciebantur, et super haec ignis, et mallei lignei involuti pice, et cera, et sulphure, et stupa et panniculis igne succensis projiciebantur in machinas. Mallei, inquam, clavati ab omni parte, ut quaqua parte ferirent, haererent, et haerendo inflammarent. Ligna vero et stipulas ideo jaciebant ut saltim incendia inde accensa retardarent quos neque gladius et alum retinere poterat. Acta est itaque pugna ab ortu solis usque ad occasum die illa, ita mirabiliter ut nusquam mirabilius aliquid gestum esse credatur: Et adhuc Deum omnipotentem ducem ac conductorem nostrum appellabamus, confidentes de ejus misericordia. Nox enim Sarraceni ne per noctem civitas a nostris caperetur, vel sequenti die, jam fractis antemuralibus, et completo vallo, citissime murus pervaderetur. At vero nostri hoc solum metuebant, ne admotas machinas aliquo modo Sarraceni incenderent,
Abbreviated transcription (Latin):
ascias. atq dolabra. et se¬
cures. quȩ ꝑmaxime nob̃
necessariȩ fuerunt .S qͥd
moram᷑ : Iamq dies pugne
constitutę ad uenerat. et
obpugnatio incepta ẽ. S
hoc unũ inprimis dicere
tis paruulis et mulieribus
de quib nõ erat numerꝰ. Et
inqͣntũ nos existimab amus.
numerũ .xii. milia nõ tͣnscen¬
debant: S habebamus mul¬
tos debiles atq pauꝑes. et
erant in exercitu nr̃o mille
ducenti milites. uł trecenti.
Et ut ego arbitror nõ ãpliꝰ.
Hȩc aut̃ idõ diximus ut
net Ut aut̃ nr̃i t᷑res ad
muros ducere cepert: ab
omĩ parte uolabant lapi-¬
des excussi a torm̃tis atq
petrariis. et sagitȩ ut gͣn¬
do innumerabiles: S ista
pacient̾ serui dei sustinebãt.
habentes fidei ꝓpositũ. uł
qͦd occumberent. itł qđ ad
p̾sens se de hostib uindica¬
rent: fiebatq pugna nullo
indicio uictorie. sed cũ iam
ꝓximarent cũ machinis et¬
ad muros nõ solũ lapides et

Expanded text:
ascias, atque dolabras et seascias, atque dolabras et secures, quae permaxime nobis necessariae fuerunt. Sed quid moramur? Jamque dies pugnae constitutae advenerat, et oppugnatio incoepta est. Sed hoc unum in primis dicere tis parvulis et mulieribus, de quibus non erat numerus. Et in quantum nos existimamus, numerum duodecim millium non transcendebant, sed habebamus multos debiles atque pauperes. Et erant in exercitu nostro mille ducenti vel trecenti milites, ut ego arbitror, non amplius. Haec autem ideo diximus, utnet. Ut autem nostri turres ac muros minare coeperunt, ab omni parte volabant lapides excussi a tormentis, atque petrariis; et sagittae ut grando innumerabiles. Sed ista patienter servi Dei sustinebant, habentes fidei propositum, quod vel occumberent, vel quod ad praesens se de hostibus vindicarent. Fiebatque pugna nullo indicio victoriae, sed cum jam proximarent cum machinis ad muros, non solum lapides et