comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est int̾ se aliquẽ tranquillũ ẽẽ. et sibi ruenire.
fortis pax. aut ĩꝑatoris sollicita ꝓuidencia. aut
manu militũ queritur. aut belloꝵ ꝓspero cedit
euentu. aut int̾nitione aliqͣ barbaroꝵ si in se
hostili motu arma ru̾tant. In ea pace nlła nr̃a
uittus est. s euentus est. Certe gła pacis illiꝰ¬
ad ĩꝑatorẽ refertur. Istiꝰ pacis frustus in nob̾ ẽ.
que est inm̃tib singłoꝵ. q̃ tenetur affc̃ĩb. Istius
lis nequicie tẽptam̃ta. qmͣ quo arma hostilia re¬
pellũtur. Ista pax sublunor: q̃ corꝑaliũ passionũ
excludit illecelras. ꝑturbationes q initigat. ꝙͣ ea
que barbaticos sedat incursus. Plus est eĩ clau¬
so iutta te hosti resist̾e. ꝙͣ remoto. Itaq iacob qͥ
cor suũ ab om̃i simultate nuidau̾at. et pacificũ
affestũ gerebat. postꝙͣ reiecit oĩa sua. solus remã
sit. et lustatus est cũ deo. Quicũq eĩ secularia

Expanded text:
est intra se aliquem tranquillum esse et sibi conuenire. est intra se aliquem tranquillum esse et sibi conuenire. foris pax aut inperatoris sollicita prouidentia aut manu militum quaeritur aut bellorum prospero cedit euentu aut internicione aliqua barbarorum, si in se hostili motu sua arma conuertant. in ea pace nulla nostra uirtus, sed euentus est. certe gad imperatorem refertur: istius pacis fructus in nobis est, quae est in mentibus singulorum, quae tenetur affectibus. Istius lis nequitiae tentamenta, quam quo arma hostilia repelluntur. Ista pax sublimior, quae corporalium passionum excludit illecebras, perturbationesque mitigat, quam ea quae barbaricos sedat incursus. Plus est enim clauso intra te hosti resistere, cor suum. ab omni simultate mundauerat et pacificum affectum sit, et luctatus est cum Deo . Quicumque enim saecularia
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatẽ quietis. Ides dñs donũ eiꝰ ꝑfcĩorib reser
nõ turbari metu. nõ exagi suspitione. nõ t̾rore cõ¬
cuti nõ dolore uexari. s qͣi in lutore tutissimo ad¬
u̾sum infurgentis fluctus seculariũ ꝓcellarum
m̃tẽ ĩmobilẽ fidei statiore placidate. hoc firma
inuehenis aĩs ꝓbatoꝵ. ut nõ turbetur cor nr̃m.
n exagitetur as. Hanc pacẽ suꝑ omnẽ m̃tẽ ẽẽ
apłs doctor inseruit dicens. Et pax dei q̃ exsupe¬
rat omnẽ sensũ custediat corda ur̃a et sensus in
xp̃o iħ̃u. frustus itaq pacis est nõ ꝓturbari ĩ pec¬
tore. Deniq uita iusti quecta est. Iustus aut̃ in¬
quietudius et turbatõis plerꝰ est. Itaq ampl
sius suspicatõib affligitur ĩpius ꝙͣ alienis.
pletũq u̾berĩb maiores iubices uulnerũ in eiꝰaĩo
sunt. ꝙͣ in edꝵ corꝑe. qui ab aliis u̾berant᷑. Gnͣde

Expanded text:
stabilitatem quietis; ideo dominus donum eius perfectioribus reserustabilitatem quietis; ideo dominus donum eius perfectioribus reserunon turbari metu, non exagitari suspicione, non terrore concuti, non dolore uexari, sed quasi in litore tutissimo aduersum insurgentes fluctus saecularium procellarum mentem inmobilem fida statione placidare. hoc firmaminuehens animis probatorum, ut non turbetur cor nostrum neque exagitetur animus. hanc pacem super omnem mentem esse apostolus doctor asseruit dicens: et pax dei, quae superat omnem mentem, custodiet corda uestra et sensus in Christo Iesu. fructus itaque pacis est non perturbari in pectore. denique uita iusti quieta est. iniustus autem inquietudinis et perturbationis plenus est. itaque amplius suis suspicionibus adfligitur impius quam alienis plerique uerberibus maioresque uibices uulnerum in eius animo sunt quam in eorum corpore qui ab aliis uerberantur. grande
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat de recõciliatõe frat̾na. ita ut hũilitate eirm
inuitaret officiis acquir̾et. mun̾ib qͦ emend̾ pu¬
taret. Occurrit itaq fr̃ĩ cũ rocorib et pignorib
suis. ut ⁊̃ si ipsi indignatetur. ncc̃itud̾is obsequii
inflect̾etur. et adorauit eũ septies. Quid sibi istud
uult ẽẽ. Lex dicit. Dnm deũ tuũ adorabis. et illi
soli seruies. Et hic adorat intẽꝑantẽ. rracundum.
minantẽ parricidale flagitiũ: An t̾̃ram adorauit il¬
reã. aut dutis atq asꝑis inhorrentẽ cautibͦ Qd
sibi ⁊̃ uult ꝙ septies adorauit: ħ̾eret ab selutio.
tͥ illud eccuri̾et. qd̾ pecto in engłio int̾toganti. si fr̃
ñs in me peccau̾it. quotiẽs remutã ei usq septi¬
es: Respondit dñs iht. nõ solũ septies. s usq sep¬
tus esau. iniuriam quã se accepisse putabat remit¬
in castris. Perfcã uirtus ht̃ tnͣqͥllitatẽ et

Expanded text:
cogitabat de reconciliatione fraterna, ita ut humilitate eum cogitabat de reconciliatione fraterna, ita ut humilitate eum inuitaret, officiis adquireret, muneribus quoque emendum putaret. occurrit itaque fratri cum uxoribus et pignoribus suis, ut, etiamsi ipsi indignaretur, necessitudinis obsequiis inflecteretur. et adorauit septies in terra. quid sibi istud uult esse? lex dicit: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, et hic adorat intemperantem, iracundum, minantem parricidale flagitium. an terram adorauit ilrea aut duris atque asperis inhorrentem cautibus? quid sibi etiam uult quod septies adorauit? haereret absolutio, nisi illud occurreret, quod Petro in euangelio interroganti: si frater meus in me peccauerit, quotiens remittam ei? usque septies? respondit dominus Iesus: non solum septies, sed etiam septus Esau iniuriam, quam se accepisse putabat, remitin castris. perfecta uirtus habet tranquillitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃destinatam sibi in riugiũ pio amabat affcũ
S qm̃ lia tamꝙͣ lex subintͣuit. et oculis infi̾nior
obrepsit tamꝙͣ synagoga. q̃ m̃tis cecttate xp̃m ud̾e
nõ potuit. Suꝑhũndauit gr̃a scẽ tachel q̃ supͣ pri¬
mũ ullud est expetita ⁊iugiũ. Que eccẽ pͥncipatũ
futurũ iam tũc nois siu iut̾p̃tatione sg̃abat. Gã
rachel que abstulit obꝓbriũ suo partu. Beata ra¬
chel q̃ abscondit cultus errores q gentiliũ que si¬
mulacta eoꝵ plena ẽẽ ĩmunditie declarauit. Ne¬
nio credat patetne pietatis lesam ẽẽ reu̾entiã.¬
cerit prẽm aut mr̃em ꝙͣ me. nõ ẽ me dignꝰ. ubi
cã agebat᷑ religoĩs: fides debuit hr̃e iudiciũ et qiͣ
rea stare ꝑfida. Hec eo usq ꝓbata sũt. ut ꝓficienti
iacob scõ angłi dei eccurrent. Deniq udit castra
dei applicantia: et ait. Castra dei ħ sũt. ꝑftĩs eĩ et
ficelib dĩna solent adeẽ p̃sidia. Perftũs aut̃ qui

Expanded text:
et praedestinatam sibi in conjugium pio amabat affectu. Sed quoniam Lia tamquam Lex subintravit, et oculis infirmior obrepsit tamquam Synagoga, quae mentis caecitate Christum videre non potuit, superabundavit gratia sanctae Rachel , quae e principatum futurum jam tunc nominis sui interpretatione signabat. Beata Rachel, quae abstulit opprobrium suo partu: beata Rachel, quae abscondit cultus, erroresque gentilium, quae simulacra eorum plena esse immunditiae declaravit. Nemo credat paternae pietatis laesam esse reverentiamcerit patrem aut matrem quam me non est me dignus. ubi causa agebatur religionis, lides debuit sedem habere iudicii et quasi rea stare perfidia. Haec eo usque probata sunt, ut proficiscenti Iacob sancto angeli dei occurrerent. denique uidit castra dei adplicantia et ait: castra dei haec sunt; perfectis enim et fidelibus diuina solent adesse praesidia. perfectus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tamiꝓͣ in spelunca uite hꝰ positus sollicito p̃ten¬
debat affc̃u. et loge ance reb dubiis p̃uidẽbat
remedia. Deuiq q fames erat in tota tͥra. Se¬
nex depositus q̃ alacres iiuenes ignorabant.
prumꝰ uitũ audierit uideco int̾im pͥmꝰ ãmonu¬
it filios suos in egipto exuberare fum̃ta eo ꝓ¬
ficiscend̃ ut em̾ent q̃ sibi ad usũ ncc̃ia forent.
libent̃ ⁊̃ ip̃e iuuenũ consiliis acquiescebat. ut
⁊̃ filiũ iuniorẽ simł mit̾et. ⁊ renũtiantib illis
ꝙ ioseph filiꝰ suus uiu̾et. infracto licet corpore.
s uiuida ai uirtute nõ expectauit ut filiꝰ ad se
ueniret. s ip̃e magis ꝑrexit ad filiũ. Pietati enĩ
m̃sura ordinis nõ ppond̾at. Nulla itaq sensit ĩpe¬
dim̃ta fesse senectatis cũ ꝑge̾t. Pietas eĩ leua¬
bat laborẽ. uerũ uͥ recepti filii frustu potitꝰ aliqͣn¬
to exasto tp̃e septẽ et decẽ uidel aunoꝵ qd̾ scõ¬

Expanded text:
tamquam in specula uitae huius positus sollicito praetentamquam in specula uitae huius positus sollicito praetendebat adfectu et longe ante rebus dubiis praeuidebat remedia. i Denique fames erat in tota terra: senex depositus quae alacres iuuenes ignorabant primus utrum audierit. ... uidero. interim primus admonuit filios suos in Aegypto exuberare frumenta. eo proficiscendum, ut emerent quae sibi ad usum necessaria forent. libenter etiam ipse iuuenum consiliis adquiescebat, ut etiam filium iuniorem simul mitteret. et renuntiantibus illis quod Ioseph filius suus uiueret infracto licet corpore, sed uiuida animi uirtute non expectauit ut filius ad se ueniret, sed ipse magis perrexit ad filium; pietati enim mensura ordinis non praeponderat. nulla itaque sensit inpedimenta fessae senectutis, cum pergeret; pietas enim leuabat laborem. uerum ubi recepti filii fructu potitus aliquanto exacto tempore, septem decem uidelicet annorum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
senecfutis. Est eĩ et senatus iurẽs gr̃a: et iu¬
uentus inconsiliis cana. De qͣ dicit scriptura.
Senectus eĩ uen̾abilis. et etas senectutis uita
ũnaculata. Ex hac uita fuit iacob: qui bonis
oꝑib p̃uenit tpc̃ longeue senectutis. ut et su¬
frustũ esꝰ ante tpc̃ caꝑet. et postrema eiꝰ intpẽ nõ
tim̾et. Beatus quidẽ et iuuenis qui bene uiuis.
s beatus et senex qui ben e iuxit. Quid eĩ iuueĩs
sꝑat. ãdeptus est senior. Qd̃ sex fuit: optatħ
eẽ qui iuuenis ẽ. Certe hic inquieti maris
logiore sibi adhuc cursu mañte iactatur fuic¬
tib. sex uͦ sicut inportu. ita instatione est se¬
nestutis. Erat itaq hiꝰ iacob. qui uix sꝑanda
uiuenib bona incoluni et tuta gr̃e claue iã
clausa et obsignata retinebat. Qd̾ aut̃ possede¬
as eo qd̃ adhuc sꝑes p̃stabiliꝰ est. Erat gͥ senex
iatob ad quẽ uiuenes adu̾sa tp̃is alicuiꝰ tẽpesta¬
te pulsi tamꝙͣ in portũ sese recipiebant. Ip̃e aũt

Expanded text:
senectutis. est enim et senectus uirens gratia et iuuentus cana consiliis, de qua dicit scriptura: senectus enim uenerabilis et aetas senectutis uita inmaculata. ex hac uita fuit Iacob, qui bonis operibus praeuenit tempus longaeuae senectutis, ut et fructum eius ante tempus carperet et postrema eius in tempore non timeret. beatus quidem et iuuenis, qui bene uiuit, sed beatus et senex, qui bene uixit. quod enim iuuenis sperat adeptus est senior, quod senex fuit optat hoc esse qui iuuenis est. certe hic inquieti maris longiore sibi adhuc cursu manente iactatur fluctibus, senex uero sicut in portu ita in statione est senectutis. erat itaque huiusmodi Iacob, qui uix speranda iuuenibus bona incolomi et tuta gratiae claue iam clausa et obsignata retinebat. quod autem possideas eo quod adhuc speres praestabilius est. erat ergo senex Iacob, ad quem iuuenes aduersa temporis alicuius tempestate perculsi tamquam in portum sese recipiebant, ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
ram eiꝰ applicasset filiũ semorẽ. et ad si¬
nistrã ipsiꝰ bec est iacab applicasset filiũ iuniorẽ
ut etatis ordo beueddoĩs ordinẽ reseruaret. extẽ¬
teret ia cob dext̾am suã suꝑ nepotẽ iuniorẽ. et si¬
nistrã suꝑ seniorẽ nepotẽ. Et uolenti filio prĩam
dext̾am suꝑ manassen seniorẽ ⁊u̾tere respond̾et.
Stio fili scio. et hic erit inppłm. et hic exaltabit᷑.
s frater eiꝰ iunior maior illo erit. ⁊ cãm p̃latoĩs
ssdiurixit dicẽs. Sem̃ eiꝰ erit młtitudo gentiũ.

Expanded text:
 adplicasset filium suum seniorem et ad sinistram ipsius, hoc est Iacob, adplicasset filium iuniorem, ut aetatis ordo benedictionis ordinem reseruaret, extenderet Iacob dexteram super nepotem iuniorem et sinistram super seniorem nepotem et uolenti filio patriam dexteram supra Manassen seniorem conuertere responderet: scio, fili, scio: et hic erit in populum et hic exaltabitur; sed frater eius iunior maior illo erit. et causam praelationis adiuncxit dicens: semen eius erit multitu
Abbreviated transcription (Latin):
et unxetat deo. q̃ est ecc̃a. Colũpna eĩ et firma¬
m̃tũ dcã est u̾itatis. Eam ungit qui in xp̃m
sid̾emꝰ qualis uir iustus ẽẽ debeat. si inuidia fu̾it
exorta. prim̃ ut declinet eã. Meliꝰ est eĩ sine li¬
te abire: ꝙͣ resid̾e cũ uirgio. Deinde u talia possi¬
deat: que secũ aufre possit. Tũt ut in nullo ab
adu̾sario tenĩ possit obnoxiꝰ. s dicat. cognoste si
quid tuũ est apud me. Et q̃ siuit laban. et nicħ
suũ inueĩt apud iacob. Magnꝰ uir et uere
beatus qui uich suũ potuit amut̾e. nicħ alie¬
Itaq ille ꝑfc̃us est cui nicħdeest. iustꝰ cui nich̃

Expanded text:
et uncxerat deo, quae est ecclesia. columna enim et firmaet uncxerat deo, quae est ecclesia. columna enim et firmamentum dicta est ueritatis. eam unguit qui in Christum um. nunc consideremus qualis uir iustus esse debeat, si inuidia fuerit exorta. primum ut declinet eam; melius est enim sine lite abire quam desidere cum iurgio. deinde ut talia possideat, quae secum auferre possit, ut in nullo teneri ab aduersario possit obnoxius, sed dicat: cognosce, si quid tuum est apud me. et quaesiuit Laban et nihil suum inuenit apud Iacob. magnus uir et uere beatus, qui nihil suum potuit amittere, nihil alieitaque ill
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ deo prĩ defectur inpsalmo. ꝑ nucina iurgã
sacdotale munꝰ xp̃o offert᷑: hec est eĩ uirga aarõ
q̃ reposita fioruit. qua sa c̃dotalis gr̃a scĩficatõis emi¬
cuit. ꝑ platanũ sp̾italis fructus sgãtur ubtas.
qr arbori huic uitis ãnectitur. ut eiꝰ leta consortio
in partus sese ubetes fundat. Si quid̃ dñite mu
tura dicit. diues fcũs ẽ ualde. bonũ gregẽ nutti¬
ens xp̃o. que fidei titulo et uarietate uirtutum
głosi noĩs nobilitauit insignib. Itaq nec sibi
uidebatur angustus censu fide opimꝰ. et labe filiis
ut opulentissimꝰ in inuidiã uocabat᷑. qui suum
gregẽ alieni gregis accessione ⁊maculasset.
t dixit ei ds̃. Reu̾tere in t̾ra prĩs
tui et ingentẽ tuã et ego ero tecũ. Oñdens
nich̾ ei deẽẽ cui adeẽt oĩm pleitudo. hcc solũ abun¬
pet̾et. ꝑ quã recõciliaret. q̃ pꝰ fu̾ant discrepãtia.
Nec mirũ si pacẽ hẽret. qui colũpnã statuetat

Expanded text:
quod deo quod deo sacerdotale Christo munus offertur; haec enim uirga Aaron, quae reposita floruit, qua sacerdotalis gratia sanctificationis emicuit. per platanum spiritalis fructus significatur ubertas, quia arbori huic uitis adnectitur, ut eius laeta consortio in partus sese uberes fundat, siquidem dominicae muniptura dicit, diues factus est ualde bonum gregem nutriens Christo, quem fidei titulo et uarietate uirtutum gloriosi nominis nobilitauit insignibus. itaque nec sibi uidebatur angustus censu fidei opimus et Laban filiis ut opulentissimus in inuidiam uocabatur, qui suum gregem alieni gregis accessione cumulasset. et dixit ei deus: reuertere in terram patris tui et in gentem tuam, et ego ero tecum, ostendens nihil ei deesse, cui adesset omnium plenitudo; hoc solum abunpeteret, per quam reconciliaret quae primo fuerant discrepantia. nec mirum si pacem haberet qui columnam statuerat
Abbreviated transcription (Latin):
cepimꝰ om̃ia. Ipsi aut̃ nich ⁊ferimꝰ ipsi. qri nlło
qui abundat oĩb. et nobis largit᷑ uniu̾sa:
sequiũ ꝓprio dño pio p̃bitura seruitio. Et uẽit
ad puteũ ut biberet de siuis uasis. et de puteoꝵ
suoꝵ fontib. et fuꝑfu̾ent ei aque de suo fõte.
fons eĩ uite ẽ in manib iusti. Et ueĩt ad laban.
et oues eiꝰ pauit. Iniquitas incõmutata residet.
narius ingreditur uistꝰ. et rector est. qͥ sibi gregẽ
multaꝵ p̾stantiũq u̾tutũ splendore fulgentẽ
engłice p̃dicatoĩs minist̾io colligebat. ut potatu¬
uis ouib uirgã storaciua. et uociuã. et de platano
ꝓpon̾et inuentis. Que rcupiscẽtes bĩssime tͥni¬
tatis p̃figurata nust̾ia. haut qmͣꝙͣ decoloros fetꝰ
pie m̃tis conceptõe formarẽt. Boue oues ꝙͣ bonoꝵ
partus operũ fidei sacre nõ degen̾es ediderunt.
ꝑstoracẽ sgãtur uicensũ et sacrificiũ uesꝑtinũ.

Expanded text:
cepimus omnia; ipsi autem nihil conferimus, quia nullo cepimus omnia; ipsi autem nihil conferimus, quia nullo qui abundat omnibus et nobis largitur uniuersasequium proprio domino pio praebitura seruitio. et uenit ad puteum, ut biberet de suis uasis et de puteorum suorum fontibus et superfluerent ei aquae de suo fonte; fons enim uitae est in manibus iusti. et uenit ad Laban et oues eius pauit. iniquitas incomitata residet. narius ingreditur iustus et rector est, qui sibi gregem multarum praestantiumque uirtutum splendore fulgentem euangelicae praedicationis ministerio colligebat, ut potaturis ouibus uirgam storacinam et nucinam et de platano proponeret in uenis, quo concupiscentes beatissimae trinitatis praefigurata mysteria hautquaquam decoloros fetus piae mentis conceptione formarent. bonae oues, quae bonorum partus operum fidei sacrae non degeneres ediderunt. per storacem significatur incensum et sacrificium uespertinum,
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtariꝰ potiꝰ ꝙͣ coactus obedire ceꝑis fri. Hinc
orta est inuidia. Et minitabatur esau ꝙ post
mortẽ pr̃is frẽm eccsc̾et. S si id acciderit: disca¬
mus a telecta quẽ admcd̃ ꝓuidd̃est. Ne inuidia
uracundiam extitet. iracundia in parricidium
ꝓruat. ueniat relecca. hoc est irduat paciam. bo¬
na custos ĩnccentie. suadeat. ut ire lcrũ demus
Concedamꝰ aliquo lõgiꝰ. tonec tp̃e indiguatio
molliatur offensionis. obrepat obliuio. Itaq
pacĩa nõ exiliũ teformidat. s ĩpigre suscepit.
slõ tam ut ꝑiculũ salutis. ꝙͣ ut incentiuũ scełis
declinetur. Mater qͦ pia abeẽ sibi diłcissimũ fili¬
um telerat plus ei collatura quẽ lesit. Ut̾q aut̃
ꝯsulens. ut alt̾m ĩmunẽ aꝑiculo. Alt̾m integẽ
p̃staret a crimine. Audiuimꝰ quid corpeis ebre¬
tatib ĩtẽꝑantia lctuta sit. Cousid̾emꝰ quid uera
u̾tus agat. Nich reqͥrit nisi dei gr̃am. Solum
illũ et sũmũ sequit᷑. solo eo ⁊tenta est aquo ac¬

Expanded text:
edire coeperis fratri. Hinc orta est inuidia et minitabat Esau quod post obitum patris fratrem occideret. sed si id acciderit, discamus a Rebecca quemadmodum prouidendum sit, ne inuidia iracundiam excitet. iracundia in parricidium proruat. ueniat Rebecca, hoc est induatur patientia, bona custos innocentiae, suadeat ut irae locum demus. concedamus aliquo longius, donec tempore indignatio molliatur, offensionis obrepat obliuio. itaque patientia nec exilium reformidat, sed inpigre suscipit, non tam ut periculum salutis quam ut incentiuum sceleris declinetur. mater quoque pia abesse sibi dilectissimum filium tolerat plus ei conlatura quem laesit, utrique tamen consulens, ut alterum inmunem a parricidio, alterum integrum praestaret a crimine. audiuimus quid corporeis ebrtatibus intemperantia locuta sit, consideremus quid vera virtus agat. Nihil requirit nisi Dei gratiam: solum illud et summum bonum sequitur, solo eo contenta est, a quo ac
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Dicat nt̃ aliqus nõ bm̃ ioseph iacob. cũ
upsis mortis eẽt dieb. qui pene plura cũ deo ꝙͣ
tũ hõib alloquua miscebat. nõ beatũ cũ cculi es
grauarentur seuectute. et nõ posset uid̾e uidet᷑
oĩ quibdã cecitas eẽ grauis etũpna calamita¬
tis. S tũt qͦ beatꝰ iacob: qr disceruebat spũ qd

Expanded text:
tauit. Dicant nunc aliqui. non beatum Iacob, cum in ipsis mortis esset diebus, qui paene plura cum deo quam cum hominibus alloquia miscebat, non beatum, cum oculi eius grauarentur in senectute et non posset uidere; uidetur enim quibusdam caecitas esse grauis aerumna calamitatis. sed tunc quoque beatus Iac
Abbreviated transcription (Latin):
semori p̃tuletũt. Simł cauend̃ ne quis dũ eoꝵ
intendit exẽplo. iniquũ int̾ filios hẽat uidiciũ.
ut alterũ diligend̾ putet. alterũ pꝰ habend̃. hinc
eĩ extitantur edia ft̃na. et de pecũie uslis incre¬
m̃to facinꝰ parricidale ⁊poruit᷑. eadẽ foueat ꝓlem
m̃sura pietatis. Esto tñ ut aliquis sibi ampliꝰ
ccͣ blandiorẽ aut similiorẽ tapiat affcus. Par d
ccͣ om̃s ẽẽ forͣ iusticie. Plus confertur dilco cui
fr̃m amor queritur. Plus aadimitur ei. qui p̃la¬
toĩs inuiste on̾atur inuidia. Minabatur esau
ꝙ frẽm suũ cccid̾et. Nec fr̃na eũ g̾manctas. nec
parentũ reu̾entia aparricidali furore reuccabat

Expanded text:
seniori praetulerunt. simul cauendum, ne quis dum eorum intendit exemplo, iniquum inter filios habeat iudicium, ut alterum diligendum putet, alterum posthabendum. hinc enim excitantur odia fraterna et de pecuniae uilis incremento facinus parricidale conponitur. eadem foueat prolem mensura pietatis. esto tamen ut aliquid sibi amplius circa blandiorem aut similiorem rapiat affectus, par debet circa omnes esse forma iustitiae. plus confertur dilecto, cui fratrum amor quaeritur; plus autem adimitur ei qui praelationis iniustae oneratur inuidia. minitabatur Esau quod fratrem suum occideret, nec fraterna eum germanitas nec parentum reuerentia a parricidali furore reuocabat,
Abbreviated transcription (Latin):
lauabit in uino stolam suss. et in sangiu̾e uue
anaboladus suũ. Hilares oculi eiꝰ auiuo. et dẽ¬
tes caudidiores lacte. Quis cautus dulcior.
quis sonus suauior ꝙͣ remissio pccõꝵ et resur¬
rectio mortuoꝵͦ Hunc cautũ scũs dd̾ ille dĩne
organũ uccis. et dñici sermonis iut̾pres eỹ¬
thara cecinit spãli hiis medulis gr̃e sublimẽ
aĩm illũ m̃tẽq mulcebat. Hec cautu mũdi
istiꝰ asꝑa mitigauit. hec sonitu setuli dura
molliuit hic psalt̾io t̾rorẽ mortis infregit.
hac suauitate cordaꝵ iufua caltauit.
ed audiamꝰ ⁊̃ alia que scũs prĩarcha iacob
ãmirabili illo sue organo m̃tis increpaũ
Deptalim uitis remissa porrigẽs in seĩe suo de¬
corẽ. filiꝰ m̃s ampliatꝰ ioseph. filiꝰ mñs ãpliatꝰ.
delo appetit filiꝰ m̃s. filiꝰ nĩs adolescẽtior ad me

Expanded text:
lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae anaboladium suum. hilares oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. qui cantus dulcior, qui sonus suauior quam remissio peccatorum et resurrectio mortuorum? hunc cantum sanctus Dauid ille, diuinae organum uocis et da cecinit spiritali. his modulis gratiae sublimem illum animum mentemque mulcebat. hoc cantu mundi istius aspera mitigauit, hoc sonitu saeculi dura molliuit, hoc psalterio terrorem mortis infregit, hac suauitate cordarum inferna calcauit. sed audiamus etiam alia quae sanctus patriarcha Iacob admirabili illo suae organo mentis increpauit: Nephthalim uitis remissa, porrigens in germine suo decorem. filius meus ampliatus Ioseph, filius meus ampliatus, zelo adpetitus filius meus, filius meus adulescenti
Abbreviated transcription (Latin):
sui & securus mortẽ illã ĩmortalitatẽ puta¬
ĩ debatur corpis iplicatꝰ
ĩpedim̃to. et iugilanti in futura tp̃a p̃¬
aĩa mea. et in octursũ illoꝵ nõ extendant
iusceta mea. Quis ã tam ualidꝰ in uirtute
ꝙͣ iste fortis in infinitate: Qui dicelat. Ma
qr indurata est. diuida illos iiacob. et disꝑgã
illos mistł Quis eĩ tam caliorus cantib qmͣ
iste uocib. qui toto auditꝰ est rauudo: qui ꝑõs
solutꝰ tm̃ attollens se aĩo. et erigẽs spũ corꝑis
sui tamꝙͣ cithate armonuã dissoluta m̃broꝵ
ꝯpage destrustã alca m̃te despiciẽs nõ require¬
bat. s cciosam iac̾ẽ humi paciebat᷑. Ipẽ aut̃ can¬
tu se multẽbat int̾no. et ꝓph̃ico se modulam̾ie
dełcabat dicẽs. Iuda te laudabunt frẽs tui ma¬
nus tue suꝑ dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. adorabũt te
filii prĩs tui. Caculus leonis uida ex gͥmine
mͥ ascendisti. recũbens dormisti ut leo. et tãꝙͣ
catulus leonis. Quis excitauit illũ. Et ĩsra

Expanded text:
utem securus mortem illam inmortalitatem putabat. uidebatur corporis inplicatus impedimento et uigilanti in futura tempora praeanima mea et in occursum eorum non contendant uiscera mea. quis autem tam ualidus in uirtute quam iste fortis in infirmitate, qui dicebat: mal ira illorum, quia indurata est. diuidam illos in Iacob et dispergam illos in Istrahel? Quis uero tam canorus cantibus quam iste uocibus, qui toto auditus est mundo, qui per osolutus tasui tamquam citharae harmoniam dissoluta membrorum compage destructam alta mente despiciens non requirebat, sed otiosam jacere humi patiebatur. Ipse autem cantu se mulcebat interno, et prophetico se modulamine delectabat dicens: Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda: ex germine mihi ascendisti: recumbens dormisti ut leo et tamquam catulus leonis. quis excitabit illum? et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
tolus uͥ icrep̃hensibił rapina. Irrep̃hensibił aut̃
rapia pietatis. qr a dieb ioħis reguũ celoꝵ co¬
git. et cogentes dixipiũt illud. festinantes enĩ
prẽs pascha celebrabant. qi festinãtes mandu¬
cabant agnũ nõ demorarites. et frẽm beniamin
scũs ioseph pie em̃to fraudis accersiuit et tenu¬
it. et ipsi tñ ut benedic̾etur cogendo elicuit et un¬
petrauit S eam beuedcõm que cũ suꝑiore con¬
gruet et cõuẽiret. ut seruitet fr̃i suo. Eteĩ qui
imꝑare nõ pot̾at. et alt̾m rege seruire debebat.
ut a prudentiore reg̾etur. sleq eĩ fuit scĩ prĩarche¬
degñi condõni seruitutis adic̾et. s ut bonꝰ pat̾.
cũ duos hr̃ẽt filios. unũ tẽpantẽ. prudentẽ et
sobriũ: alt̾m cũ utriq consułet. intẽpanti p̃fecit
sobriũ et insipientẽ prudẽti statuit obedire.
Quia insipiẽs nõ pot̃ uolũtariꝰ uirtutis ẽẽ disci

Expanded text:
dolus, ubi irreprehensibilis est rapina: irreprehensibilis autem dolus, ubi irreprehensibilis est rapina: irreprehensibilis autem rapina pietatis; quia a diebus Joannis regnum coelorum cogitur, et cogentes diripiunt illud. Festinantes autem patres pascha celebrabant, qui festinantes manducabant agnum, non demorantes, et fratrem Beniamin sanctus Ioseph piae conmento fraudis accersiuit et tenuit. et ipse tamen ut benediceretur cogendo I elicuit et inpetrauit, sed eam benedictionem, quae cum superiore congrueret et conueniret, ut seruiret fratri suo. etenim qui inperare non poterat et alterum regere seruire debebat, ut a prudentiore regeretur. neque enim fuit sancti patriarchdegeneri conditioni servitutis addiceret: sed ut bonus pater, cum duos haberet filios, unum intemperantem, prudentem et sobrium alterum, quo utrique consuleret, intemperanti praefecit sobrium, et insipientem prudenti statuit obedire; quia insipiens non potest voluntarius virtutis esse disci
Abbreviated transcription (Latin):
explicari. Induit eam xp̃ianꝰ ppłs et tefulsit.
Illuũauit eã sue fidei cełitate. et pioꝵ luce fcõ
Agnouit ysaat notũ cdorẽ gn̾is sui recognoũ
plebis ueteris nõ recognouit. et sdeo rgnouit eẽ
mutatã Manet eĩ hedieq cadẽ stola. s ppłi deuo¬
tioris canora cepit eẽ ⁊fessio. m̾itoq dix̃ uox qͥd̃
uox iacob: manꝰ a manꝰ esau et odoratꝰ ẽ cdorẽ
uestim̃toꝵ. et fortasse illud ẽ. qr nõ oꝑib iusti¬
ficamui. s fide Qm̃ carnalis infirmitas oꝑib
ĩpedim̃to ẽ. s fidei claritas fc̃oꝵ obumbt᷑ erro¬
gege inp̃destinatõm delatũ s subintrasse syna
et gr̃a. Simł clar̾et ĩpigrũ regui celestis candi¬
datũ ẽẽ debere. ut p̃ripiat bñdcom. et p̃rogatiuã¬
sue benedcõis usurpet. Unde nõ est notatus a
pr̃e uinior filiꝰ. s laudatꝰ. Qd̃ ait ysaac. Et̾ tuus
ueniẽs cũ tolo accepit benedcõm tuã. Bonꝰ eĩ

Expanded text:
explicari. induit eam Christianus populus et refulsit. explicari. induit eam Christianus populus et refulsit. inluminauit eam suae fidei claritate et piorum luce factorum. agnouit Isaac notum odorem generis sui, recognouit plebis ueteris non recognouit et ideo cognouit esse mutatam. manet enim hodieque eadem stola, sed populi deuotioris canora coepit esse confessio meritoque dixit: uox quidem uox Iacob, manus autem manus Esau. et odoratus est odorem uestimentorum. et fortasse illud est, quia non operibus iustificamur, sed fide, quoniam carnalis infirmitas operibus inpedimento est, sed fidei claritas factorum obumbrat errogogae in praedestinatione delatum, sed subintrasse synaget gratia, simul clareret inpigrum regni caelestis candidatum esuae commendationis usurpet. Unde non est notatus a patre junior filius, sed laudatus, quod ait Isaac: Frater tuus veniens cum dolo, accepit benedictionem tuam . Bonus enim
Abbreviated transcription (Latin):
bos moꝵ. hic domesticã gr̃am. hic ten̾e man¬
suetud̾is atq pietatis pio pr̃i dulces epulas
mirustrauit. Plus placet maĩs quicqͥd ectur¬
rerit.: qm quicqͥd affectatũ putau̾is defendũ
accessit ad oues iacob: et actulit ĩnccentie pa¬
stus. uel sacte ꝓpħie mun̾a. Qua pr̃ĩarche ci¬
ad iuctunã. Hũc apublico ꝑpenti uel ppło ciuꝰ
typũ gerebat cibũ utilẽ iudicabat. in quo futã
erat remissio pccõꝵ Iteo stolam accepit fcis
sui qr senili p̃stabat sapĩa Ideo iunior ft̃ seni¬
orẽ frẽm exuit: qr fidei emicuit dignitate.
Hauc stolam inecc̃e typo rebecta ꝓtulit. et dedͤ
salomonis. ez echie. et iosye regũ. et dedit ppło
xp̃iano. qui uti amuctu sciret accepto. qm̃ ppłs
uideoꝵ eam sine usu hẽbat. et ꝓprios nesciebat
oruatus. Iacebat hec stola in umibra abiecta at¬
q neglecta. Obscurabatur eĩ tenebrosa ĩpie¬
tatis caligine. nec in angusto co ppłi latiꝰ pot̾at

Expanded text:
bos morum, hic domesticam gratiam, hic tenerae manbos morum, hic domesticam gratiam, hic tenerae mansuetudinis atque pietatis pio patri dulces epulas ministrauit. plus placet in animis quicquid occurrerit quam quidquid affectatum putaueris deferendum. accessit ad oues Iacob et attulit innocentiae partus uel sacrae prophetiae munera, quia patriarchae ciad uictimam. hunc uel publico parenti uel populo, cuius typum gerebat, cibum utilem iudicabat, quo futura erat remissio peccatorum. ideo stolam accepit fratris sui, quia senili praestabat sapientia, ideo iunior frater seniorem fratrem exuit, quia fidei emicuit dignitate. hanc stolam ecclesiae typo Rebecca protulit et dedit Solomonis, Ezechiae et Iosiae regum, et dedit populo Christiano, qui uti amictu sciret accepto, quoniam populus Iudaeorum eam sine usu habebat et proprios nesciebat ornatus. iacebat haec stola in umbra adiecta atque neglecta; obscurabatur enim tenebrosa impietatis caligine nec in angusto corde populi latius poterat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ offerebat dño. quẽ scielat collatũ sibi munꝰ
posse seruare. In quo et alt̾i ⁊sulebat. quẽ dĩne
subducebat offeuse. ne grauiori ĩplicaretur
reatu. si accepte gr̃ãm benedcoĩs amittet.
ccpe tñbonũ certam̃ int̾ ꝑentes. m̃t defe¬
rat affcm̃. pr iudiciũ Mater ccͣ iuniorẽ
tenetra pietate ꝓpendat. pr̃ cc seniorẽ nmͣ hono¬
rificentis seruet. hic miagis honoret. illa pluᷤ
diligat. Dũ singuli singłos foueãt. nõ in unũ
ut̾q ⁊spirẽt. defraudẽt alt̾m. fiat equitas iut̾
diu̾sa certamina. et disparib studiis par ut̾q
atq equalis pentũ amor et gr̃a ⁊feratur. Com¬
penset alter. qd̾ altet ĩminuat. Sic pio afftũ
ysaac prĩarcha. et scã rebecta cerrabant. ut neu¬
trũ infi̾orem fac̾ent. s uttũq equalẽ. Uicit tñ
ille qui p̃ferebatur oraculo. uicit ĩpigricia
tarditatẽ. mansuetuto duriciã. dũ alt̾ uena¬
tu asꝑso p̃dam querit agrestẽ. hic initiũ ci¬

Expanded text:
 offerebat domino, quem sciebat conlatum sibi munus posse seruare. in quo et alteri consulebat, quem diuinae subducebat offensae, ne grauiore implicaretur reatu, si acceptae gratiam benedictionis amitteret. Accipe tamen bonum certamen inter parentes. mater deferat affectum, pater iudicium. mater circa iuniorem tenera pietate propendat, pater circa seniorem naturae honorificentiam s singuli singulos foueant, non in unum uterque conspirent, defrudent alterum. fiat aequalitas inter diuersa certamina et disparibus studiis par utrique aequali parentum amore gratia conferatur. conpenset alter quod alter imminuit. sic pio affectu Isaac patriarcha et sancta Rebecca certabant, ut neutrum inferiorem facerent, sed utrumque aequalem. uicit tamen ille, qui praeferebatur oraculo, uicit inpigritia tarditatem, mansuetudo duritiam. dum alter uenatu aspero praedam quaerit agrestem, hic mitium ci
Abbreviated transcription (Latin):
athleta fortis qui reꝑcutiat u̾berantẽ. Si ñ cedis
certe sinonis fiagello. Qui młtis metuenda
torm̃ta despiciat dicẽs. sagitte iufantiũ fcẽ sunt
plage eoꝵ. Qui cũ gͣuissimo licec dolore lustet᷑.
net se miserabilẽ p̃beat. s oñdat iulat̾na lumẽ.
luce. nec extingui posse aĩ u̾tutẽ. Nõ iste ĩ suoꝵ
iniuriis mollis. riec de sepulcro sui corꝑis solli
citus. ciui sciat celũ dẽberi. Nõ in captĩtate cuuls
plebis abiectior. s sit̃ iudex seuerus inficeliũ
ꝑfidiã. erreres q ⁊depnans. Ut daniel qͥ satdotũ
furta ꝓdebat. et suꝑstitoẽs eoꝵ redaiguebat. oñdẽs

Expanded text:
athleta fortis, qui repercutiat uerberantem si non caedis, athleta fortis, qui repercutiat uerberantem si non caedis, certe sermonis flagello, qui multis metuenda tormenta despiciat dicens: sagittae infantium factae sunt plagae eorum, qui cum grauissimo licet dolore luctetur nec se miserabilem praebeat, sed ostendat tamquam lucere nec extingui posse animi uirtutem. non iste in suorum iniuriis mollis nec de sepulchro sollicitus sui corporis, cui sciat caelum deberi, non in captiuitate ciuieae plebis abiectior, sed sicut iudex seuerus infidelium perfidiam erroresque condemnans, ut Danihel, qui sacerdotum furta prodebat et superstitiones eorum redargu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uidetur dño. Deniq ustus dix̃. Bonũ u̾bũ
qd̃ licutꝰ est dñs. Et dix̃. fiat pax et fides in di¬
eb meis. Nõ utiq iustꝰ iste ezechias in filios
eqͣnumit᷑ suscipiebat ut seruulus. Accedit ilsd̃
azarias. misael ꝙͣ si incapñtate nõ incidissent.
Cũ sdeo incaptĩtatẽ dedusti sint. ut ppło in et
p̃sentia in captĩtare solacia. et spem euadd̾e captĩ¬
tatis affcẽt. ꝑftĩ est eĩ uiri rũitatẽ nature sustẽ¬
tare u̾tute aĩ et ad meliora abduc̾e. Nec succum¬
bere hiis q̃ plerisq t̾tibilia et formidolosa uideãt᷑.
s qiͣ fortẽ militẽ grauissimoꝵ casuũ sustinere
incursus. ⁊flictus subire. et qiͣ ꝓuidũ gubna¬
torẽ nauẽ utẽpestate reg̾e. atq ccturrento ĩsur¬
gentib fiuctib mag̾ uitare naufragiũ sulcãto
uudas ꝙͣ declinando. Nõ iste in ꝑsecutõne pauidꝰ.
nõ intorm̃tis mollior. ne torquentẽ exsuꝑet. s ꝙͣ

Expanded text:
quod uidetur domino. denique iustus dixit: bonum uerbum quod uidetur domino. denique iustus dixit: bonum uerbum quod locutus est dominus et dixit: fiat pax et fides in diebus meis. non utique iustus iste Ezechias in filios aequanimiter suscipiebat ut seruulus. accedit illud,Azarias Misahel quam si in captiuitatem non incidissent, cum ideo in captiuitatem deducti sint, ut populo et praesentia in captiuitate solacia et spem euadendae captiuitatis adferrent. perfecti est enim uiri conmunitatem naturae sustentare uirtute animi et ad meliora adducere nec succumbere his quae plerisque terribilia et formidolosa uideantur, sed quasi fortem militem grauissimorum casuum sustinere incursus, conflictus subire et quasi prouidum gubernatorem nauem in tempestate regere atque occurrendo insurgentibus fluctibus magis uitare naufragium sulcando undas quam declinando. non iste in persecutione pauidus, non in tormentis mollior, ne torquentem exasperet, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
etũ hec specie estunantur nõ pondẽ. Illũ
ꝓfundũ iurũ iustũ nicħ uelle nͥ ssłũ so¬
lũ. et p̾clarũ bonũ. Huic soli intend̾e. hoc unũ
in bonis duc̃s. nõ aliud cũ illo. s solũ ip̃m sꝑ de
siderare. ħ dełcari. Cui si aliud adiũgatur qd̾ de¬
lecter eũ ut est filioꝵ suauitas. nõ illud amit¬
titur. s istud adiungit᷑. Nõ eĩ minuũt accñtis
bĩtudinẽ q̃ aug̾e nõ possũt. qr plenũ illud et
ĩuio labile manet. inqͥd̃ aĩa sese induit. et cui se
uisetuis. et infudit. Manet sꝑ int̾ adu̾sa et
dełcabilia ꝑfcã uirtus. Neq adu̾sa de ꝑfcõe eius
quicꝙͣ munũt. n dełcabilia adiungũt ꝑfc̃oni
Qͥd eĩ est ꝙ is qui ad sũmũ ascendit. aut dãp¬
ni de caducis senciat aut coroditatis: Nleq eĩ
qd̃ grauissimũ apud plerosq hẽtur. s miserũ
putabit si incaptĩtatẽ uel ip̃e ueniat uel eius
filii. Nõ eĩ intolerabiłr ferret qd̃ ht̃ natura. ł

Expanded text:
ie aestimantur, non pondere: illud profundum uirum iustum nihil uelle nisi illud solum et praeclarum bonum, huic soli intendere, hoc unum in bonis ducere, non aliud cum illo, sed solum ipsum semper desiderare, hoc delectari. cui si aliud adiungatur quod delectet eum, ut est filiorum suauitas, non illud amittitur, sed istud adiungitur. non enim minuunt accidentia beatitudinem, quae augere non possunt, quia plenum illud et inuiolabile manet, in quod anima sese induit et cui se inseruit et infudit. manet semper inter aduersa et delectabilia perfecta uirtus, neque aduersa de perfectione eius quicquam minuunt neque delectabilia adiungunt perfectioni. quid enim est quod is qui ad summum ascendit aut damni de caducis sentiat aut conmoditatis? Neque uero, quod grauissimum apud plerosque habetur, se miserum putabit, si in captiuitatem uel ipse ueniat uel eius filii; non enim intolerabiliter feret quod habet natura uel
Abbreviated transcription (Latin):
fenerabũt: Nc̾ utiq pecũam. s sapĩam. sic̃ et
lex dicit. fenerabis gentib multis. tua mutuũ ñ
accipies. Fenerauit iudeus ꝓselito dĩne legis o¬
racilla. s qr ip̃e legis oratula iudere nõ potuit. ⁊
que hẽbat nesciuit oracula. qui litt̾am fenera¬
bat gentib. nt̃ ab hiis sp̃alis dectrine gr̃a mutu¬
atur. Meritoq sbiectus est seruituti qm̃ qͥ mu¬
tatur setuus est. q addictus fenori creditoris.
Qui ã pie doctrine fenꝰ imꝑtit: is est pͥnceps. sic̃
lex dicit. Princeps eris gentiũ multaꝵ. tibi ã
pͥnceps ex ipsis nõ erit. Princeps eĩ est qͥ regit.
qui et ht̃ sapĩe pͥncipiũ. quẽ hũit ppłs irteoꝵ¬
S qm̃ qd̃ docebat seruare nõ potuit: d disc̾e qd̃
decere nesciuit. Hec est gͥ qd̃ ait pr̃iarcha ysaac.
seriuies frĩ tuo. Erit ã cũ deposu̾is et solueris
iugũ ipsiꝰ acollo tuo. sgãns duos futuros ppłos.

Expanded text:
fenerabunt? Non utique pecuniam, sed sapientiam, sicut et fenerabunt? Non utique pecuniam, sed sapientiam, sicut et Lex dicit: Fenerabis gentibus multis: tu autem mutuum non accipies . Feneravit enim Judaeus proselyto divinae legis oracula. Sed quia ipse Legis mysteria videre non potuit, et quae habebat nescivit oracula, qui litteram fenerabat gentibus, nunc ab his spiritalibus doctrinae gratiam mutuatur: meritoque subjectus est servituti; quoniam qui mutuatur, servus est, quasi addictus fenori creditoris: qui autem piae doctrinae fenus impartit, is est princeps, sicut Lex dicit: Princeps eris gentium multarum: tibi autem principes ex ipsis non erunt . Princeps enim est qui regit, qui et habet sapientiae principatum, quem habuit po quod docebat seruare non potuit, debet discere quod docere nesciuit. hoc est igitur quod ait patriarcha Isaac: seruies fratri tuo. erit autem cum deposueris et solueris iugum illius a collo tuo, significans duos futuros populos,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uelut nauis in fluctib sine gubnatore flut¬
tuaret. s sb̾didit eũ fc̃i scd̾m qd̃ scriptũ ẽ. Ser¬
uit eĩ imprudens prudẽti. Recte gͦ eũ subdidͭ.
ut regẽtis imꝑio suũ melioraret affc̃m. Ideoq
Dnã est eĩ pieras crudelitatis. et mansuetudo
frangitur uł dilcõe irretitur. uel cupiditatib
adicitur. uł indignatõe exasꝑatur. uł merore
deicitur. Seriuił eĩ est oĩs passio. Qm̃ qͥ facit
pcm̃ seruus est pcc̃i et qd̃ peius ẽ młtoꝵ ser¬
uus ẽ. qui subiectis ẽ uiciis multis. s omnes
adduxit. ut seriuicio ei exire uix liceat. Aut uͦ
ille qui uolũtatis sue arbiter est iudex cõsilii.
rat̃pres arbitrii. qui coħ̾cet corꝑis aꝑpetentiã
passionis. qr ea que agit bene agit. Bene autẽ
agẽs recte agit: et qui recte agit inculpate et ir¬
fcõ liber ẽ. Nõ conditio fortuita seruũ facit. sed
ꝓbrosa insipĩa
eniq famulus prudẽs regit dños stul¬
tos. et ꝓprii serui dñis fenerabt̃. Quid

Expanded text:
is in fluctibus sine gubernatore fluitaret: sed subdidit eum fratri, secundum quod scriptum est: Servit enim imprudens prudenti . Recte ergo eum subdidit, ut regentis imperio suum melioraret affectum. Ideo na est enim pietas crudelitatis et mansuetudo frangitur uel delectatione inretitur uel cupiditatibus ducitur uel indignatione exasperatur uel maerore deicitur. seruilis enim omnis est passio, qcati et quod peius est multorum seruus est qui subiectus est uitiis. multis se dominis ad dixit, ut seruitio ei exire uix liceat. at uero ille qui uoluntatis suae arbiter est, iudex consilii, interpres arbitrii, qui coercet corporeae adpetentiam passionis, qui ea quae agit bene agit — bene autem agens recte agit, et qui recte agit inculpate et inrofecto liber est. nam probrosa insipientia . Denique famulus prudens regit dominos stultos, et periti servi dominis fenerabunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullo indigebat. Pauꝑ nõ erat qui se pau¬
perẽ nõ putabat. et quis pauperẽ dicat. cuiꝰ
ru̾sanone dignus orbis t̾raꝵ digna ñ fuit:
⁊ iteo conu̾satio eiꝰ erat in celo. hic uͦ p̃diues
iudiuiciis sinc̾itatis et sĩplicitatis. decorus
maiore aĩe ꝙͣ corꝑis pulcritudĩe q̃ marresc̾e
nõ nouit. Etate impiget cuilic̾et cũ uellet
corꝑeo isto exire gurgustio. et suꝑna ꝑadysi
m̃tis uigore penetͣte. Exultans sp̃u. cũ sepul¬
cri extrema mandaret. Nõ eĩ t̾rẽnose tumło
claudd̃. s suꝑno recipiend̃ domitilio p̾sume¬
bat. ⁊ sdeo tamꝙͣ alt̾i mandabat sepulcrũ

Expanded text:
qui nullo indigebat. pauper non erat, qui se pauqui nullo indigebat. pauper non erat, qui se pauperem non putabat. et quis pauperem dicat, cuius conuersatione dignus orbis terrarum non fuit, et ideo conuersatio eius erat in caelo? hic uero praediues in diuitiis simplicitatis et smajore animae quam corporis pulchritudine quae marcescere non novit, aetate impiger, cui liceret, cum vellet, corporeo isto exire gurgustio, et superna paradisi mentis vigore penetrare, exsultans spiritu, cum sepulcri extrema mandaret. Non enim terreno se tumulo claudendum, sed superno recipiendum domicilio praesumebat; et ideo tamquam alteri mandab
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ debilitas bĩtudinẽ ipedire nõ posset: Ille o¬
cułoꝵ ĩpeditꝰ mun̾e. ille defatigatis corꝑis ui¬
rib inlecto tamꝙͣ in sepulcco corpꝰ relinquẽs as¬
surrexit in se. et lõge ab aliis. atq uitͣ semetip̃m
sese colligens p̃sentib reb subdux̾at. et nouissi¬
moꝵ dierũ future miscebatur etati. Sic eĩ sccip¬
cũ est. Annũciabo inqͥt uobis q̃ occursura sit
uobis ĩnoiussimis dieb. Quid gͥ ei deerat cui
xpc̃ aderat: qui ei ꝓfcuro dix̾at. ascendã tecũ in e¬
inicilio ꝙͣ iste in alieno: Quis tam abundaus
intbtate ꝙͣ iste infame: Quis tam fortis in
iuuentute ꝙͣ iste insenestute: quis tam actuo¬
sus intiegocio ꝙͣ uste iuocio: Quis tara uelox ĩ
cuiriculo ꝙͣ iste in let̾ulo: Quis tam latus in
fiore atolescẽtie. ꝙͣ iste in mriortis ⁊finioͦ. Quis
tam diues integno ꝙͣ iste inꝑegrino loco: De-¬
niq reges benedicelat. nec ũn̾ito pauꝑ uõ erat.

Expanded text:
est quod debilitas beatitudinem impedire non possit? ille oculorum impeditus munere, ille defatigatis corporis uiribus. in lecto tamquam in sepulchro corpus relinquens adsurrexit in se et longe ab aliis atque intra semet ipsum sese colligens praesentibus se rebus subduxerat et nouissimorum dierum futurae miscebatur aetati. sic enim scriptum est: adnuntiabo inquit uobis quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus. Quid igitur ei deerat, cui deus aderat, qui ei profecturo dixerat: descendam tecum in Aemicilio quam iste in alieno? quis tam abundans in ubertate quam iste in fame? quis tam fortis in iuuentute quam iste in senectute? quis tam actuosus in negotio quam iste in otio? quis tam uelox in curriculo quam iste in lectulo? quis tam laetus in flore adulescentiae quam iste in mortis confinio ? quis tam diues in regno quam iste in peregrino loco? denique reges benedicebat. nec inmerito pauper non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. fides eĩ ec̃c̃e omnẽ obseruantiã gentilitatis
illud infrustuosũ est. Ibi gͦ sũt diigentiũ. ũ nlłs
ẽ fructus. Ibi in aures gentiliũ infodiũtur. qͥs de¬
derũt iacob. ut ram nouã linguam audite assueᷤ¬
cant. uetetẽ ꝑfidie sonũ nesciant. Obsurdescant
aures eoꝵ saccilegio. emidentur ad gr̃am. Nõ
p̃hendit. Ibi eĩ uolebat adhuc radices suas licare

Expanded text:
tium; fides enim ecclesiae omnem obseruantiam gentilitatis tium; fides enim ecclesiae omnem obseruantiam gentilitatis istud infructuosum est. ibi ergo sunt dii gentium, ubi nullus est fructus. ibi inaures gentilium infodiuntur, quas dederunt Iacob, ut iam nouam linguam audire adsuescant, ueterem perfidiae somnum nesciant, obsurdescant aures eorum sacrilegio, emundentur ad gratiam. noam testimonium deprehendit. ibi enim uolebat adhuc radices suas locare
Abbreviated transcription (Latin):
et dolent̃ scenã illam exaste ultõis accepit. Unde
ꝓphanti aduentũ dñi ih̃u. tesponsũ dĩnũ ẽ datũ.
Exurgens ascende ui lccũ lethel. hoc est in domum
panis. uͥ uatus est xp̃c. sicut micheas ꝓpħa testat᷑
dicẽs. Et tu bethleem domꝰ effrata: nõ es mu̾ma uͭ
sis uit̾ pͥncipes uida: ex te eĩ exiet pͥnceps in istł. et
egͥssus eiꝰ ab initio adie seculi. uere tomꝰ panis q̃
domꝰ est xp̃i. qui nobis pauis salutaris aduenit
e celo. ut iam ulłs esuriat cibũ sibi ĩmortalitatis
acquirẽs. Ibi iubetur hĩtare pr̃ĩattha. ibi atam d̾i¬
dei fac̾e qui apparuit ei. Ibi deos accepit alienos.
et abscondit eos sub lentisco. ibi qͦ sepulta ẽ tathel
Inuia inquit effrata hec est bethleẽ. Ibi ⁊̃ colũpuã
statuit iacob supͣ monum̃tũ eiꝰ. Qnͣta mist̾ia qr
ibi est ecc̃a dei. in qͣ apparet ds̃ quilequit᷑ cũ siuilis
sius. Ibi eripiũtur et abscondũtur simulatͣ gen¬

Expanded text:
is accepit. unde prophetanti aduentum domini Iesu responsum diuinum est datum: exsurgens ascende in locum Bethel, hoc est in domum panis, ubi natus est Christus, sicut Michaeas propheta testatur dicens: et tu, Bethleem, domus Ephratha, non es minima, ut sis inter principes Iuda. ex te enim exiet princeps in Istrahel. et egressus eius ab initio a diebus saeculi. uere domus panis. quae domus Christi est, qui nobis panis salutaris aduenit e caelo, ut iam nullus esuriat cibum sibi inmortalitatis adquirens. ibi iubetur habitare patriarcha, ibi aram deo facere, qui apparuit ei. ibi deos accepit alienos et abscondit eos sub lentisco, ibi quoque sepulta est Rachel in uia inquit Ephratha; haec est Bethleem. ibi etiam columnam statuit Iacob supra monumentum eius. Quanta mysteria, quia ibi est ecclesia dei, in qua apparet deus et loquitur cum seruulis suis ! ibi eripiuntur et absconduntur simulacra gen
Abbreviated transcription (Latin):
Alioꝵq uanas formidĩes ⁊pͥmat. qͣs hẽat de peti¬
culoꝵ sollicitudĩe. mortis timore. corꝑis infi̾nita¬
te. ut deceat dissolui corꝑe. et cũ xp̃ ẽẽ młto meliꝰ.
iudignatõm omnẽ extlud̾et. dolorẽ offensionis
au̾teret. Ostendẽs se miuorẽ exilio nõ fuisse. qͥ
posset largiri q̃ nõ acceꝑat. S nimis ad infi̾ora
pporro. et utilia tnͣscurro. cũ priꝰ definiend̾ sic. qͥd
sit b̃s̃. Scriptũ est eĩ. Beatus uir qui nõ abiit in

Expanded text:
aliorumque uanas formidines conprimat, quas habeant de perialiorumque uanas formidines conprimat, quas habeant de periculorum sollicitudine, mortis timore, corporis infirmitate, ut doceat dissolui corpore et cum Christo esse multo melius, dignationem omnem excluderet, dolorem offensionis auerteret, ostendens se minorem exilio non fuisse, qui posset largiri quae non acceperat. sed nimis ad inferiora propero et utilia transcurro, cum prius definiendum sit quid sit beatus. scriptum est enim: beatus uir, qui non abiit in
Abbreviated transcription (Latin):
et qiͣ ignauũ arguet. qui plus in corꝑis usu ꝙͣ ĩ
aĩ urtute ꝯstituat. Ꝙ ea quib seruiet desidecet.
cũ hẽat qd̃ aliis magis possit uibere. Ꝙ in pau¬
tẽ defleat. qui debeat despit̾e regias pptt̃ates. diui¬
tib et potentib imꝑare. Hec eĩ uita iusti. qui ⁊̃
qͣs hẽat facultates rũes estimare debeat. ĩmo ⁊̃
inopib diuide. dispensare pauꝑib. retc̾e uolupta¬
tes ꝓprias. tenuare sũptũ. adhibere parsimõiã.
et tẽꝑantie sobrietatẽ ten̾e in ꝓaperis. paciãm in
adu̾sis. in dolore tołantiam magnaĩtatẽ inꝑicłis.
sanitatis ꝑpetue uota uescire. mortis ĩmiũtis ter¬
tore nõ ⁊cuti. Neq eĩ p̃stantiorẽ putare. cui scd̾m
nãm liberi ꝓpinqui. salubritas. leticia. affiuentia.
red iudau̾it: qmͣ cui illa defu̾it. Neq ext̾nis scli
s u̾tutis domestics m̾ita pensare.
Illam qͦ formã iusticie ẽẽ quis abnuat. ut nicħ
metuat. nicħ reformidet nisi re u̾tutis dispẽdia:

Expanded text:
arguet, quod plus in corporis usu quam in animi uirtute constituat, quod ea quibus seruiat desideret, cum habeat quod aliis magis possit iubere, quod in pau ignobilitatem defleat, qui debeat despicere regias potestates, diuitibus et potentibus imperare. haec enim uita iusti, qui etiam quas habeat facultates communes aestimare debeat, immo etiam inopibus diuidere, dispensare pauperibus, recidere uoluptates proprias, tenuare sumptum, adhibere parsimoniam temperantiae, sobrietatem tenere in prosperis, patientiam in aduersis, in dolore tolerantiam, magnanimitatem in periculis, sanitatis perpetuae uota nescire, mortis inminentis terrore non concuti neque eum praestantiorem putare cui secundum naturam liberi propinqui salubritas laetitia affluentia redundauerint quam cui illa defuerint neque externis saeculi, sed uirtutis domesticis merita pensare. illam quoque formam iusti esse quis abnuat. ut nihil metuat. nihil reformidet nisi uirtutis dispendia