comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de se eẽ sig̃tauerat. S̾ duos fet̾at. qd̾ unitati ad¬
u̾sum est. Hes ratio in diuinis lidris est . ut sig¬
nifitatus deus xp̃c modum ñ excedat dei unius.
¶uam aũt illud tuũ stultum ẽ. fotine qd̾ sic di¬
stinguis in capite euuͣgłii ioħis. ne u̾bum deus
dicatur. sic enĩ legis. in pͥncipio erat u̾bum ⁊ u̾¬
bum erat ap̃ d̾m. ⁊ deus erat ilbum. Dor ĩ prin¬

Expanded text:
de se esse significauerat, sed duos deos fecerat, quod unitati adde se esse significauerat, sed duos deos fecerat, quod unitati aduersum est. haec ratio in diuinis libris est, ut significatus deus Christus modum non excedat dei unius. Quam autem illud tuum stultum est, Fotine, quod sic distinguis in capite euangelii Iohannis, ne uerbum deus dicatur? sic enim legis: in principio erat uerbum et uerbum erat ap
Abbreviated transcription (Latin):
rari qnͣto magis in celis. Rex em̃ adoratur intͥ
dispensatione adoretur incelis ⁊ int̾ra. Leginꝰ
nariq quia ilbun cato ft̃ũ est. ħ est ministro¬
sansto spũ. incarnatum eõ et maria. hoc ubũ ap̃¬
dei appessari. Quomͦ gͦ ñ aũ mariam est. Qd̾ in
pͥntipio erat. ⁊ deus erit etiam si obcecatus deũ ħ
eẽ ueges. Dbum tam̃ si negas m ignoras ħ uer¬
bum filium dei appsłatum. ⁊ boc ap̃dm̃ fuisse ĩ ꝓn¬
cipio. Qua gͦ rõne post mariam dicis eẽ qd̾ ĩ pͥnͦ
legis fuisse. In aporalipsi enĩ leguis dexpõ. nom̃¬
eus ẽ u̾bum dei. qd̾ u̾bum młtas ħt int̾p̾tatões̃
Nam nichil de deo est ad̾ deus dicatur. S pẽ
auttoritatem uiiꝰ dei qd̃ de ipõ natum est u̾bum aꝑ¬
tuit dici ut de ip̃o ⁊ ñ exͣ eum trederet᷑. Nam siłi
mꝰ ⁊ uitus ⁊ sapĩa dei uocatur ut eadem rõne de ip̃o
intlłigatur. ¶ Si enĩ dixiss deus. ⁊ deus ñ illum

Expanded text:
rari; quanto magis in caelis! rex enim adoratur in terari; quanto magis in caelis! rex enim adoratur in tedispensatione adoratur in caelis et in terra. Legimus namque quia uerbum caro factum est, hoc est ministrosancto spdei appellari. quo modo ergo non ante Mariam est, quod et in principio erat et deus erat? etiam si obcaecatus deum hoc esse neges uerbum, tamen non negas neque ignoras hoc uerbum filium dei appellatum et hoc apud deum fuisse in principio. qua ergo ratione post Mariam dicis esse, quod in principio legis fuisse? in Apocalypsi enim legimus de us est uerbum dei, quod uerbum multas habet interpretationes. nam nihil de deo est quod non deus dicatur, sed propter auctoritatem unius dei quod de ipso natum est uerbum aptuit dici, \'ut de ipso et non extra eum crederetur. nam simili modo et uirtus et sapientia dei uocatur, ut eadem ratione de ipso intellegatur. si enim dixisset deus et deus\\ non illum
Abbreviated transcription (Latin):
uix᷑ q̃d deni est. ⁊ a patre deo ẽẽ monstraret. Deui¬
q in subiectis ait. Neq enĩ ego ab homine accepi
tam aꝑtum. Dei enĩ doct̾nam ñ ꝑ homiẽ dicit.
se setutum. S ab ip̃o deo doctum. Nam nos dei
suam testatur. apłus si sic didicit sicut cet̾i ppłi
ut quid ⁊ dicit. n ego ab hoĩe acrepi illud. n edoc̃¬
tus sum. S ꝑ reuelationem iħ̃u xp̃i. Qluis am¬
bigat hoc loco xp̃m d̾m signifitatum. S ꝙ uid
mirũ curnit̾ cet̾a dicat. ad romanos. quorũ pa¬
carnem ex patrib. scd̾m diuinitatem uͦ ex dõ xp̃c
sit. suꝑ om̃ia deus. S forte ad patris ꝑsonam ꝑ¬
tmere dicatur. Sed hoc loco nulla est pat̾ni noĩs
oĩa eẽ deum. Pret̾᷑ ħ enĩ alia nulla st̃. Dicat
nũc fotinus. Si hec hõi genu flectunt. aut si deus
potencias illas celestes. ⁊ sanctos angelos ut bo¬
minẽ adorent decreuit. S absit. quia deus mtħ
stultum dec̾enit. axiximne cum ñ łiteat nͥ deũ ado¬

Expanded text:
uxta quod deus est, et a patre deo esse monstraret. denique in subiectis ait: neque enim ego ab homine accepi tam apertum ? dei enim doctrinam non per hominem dicit se adsecutum, sed ab ipso deo doctum. nam nos dei suam testatur apostolus, si sic didicit, sicut ceteri populi? Ut quid et dicit: neque ego ab homine accepi illud neque edoctus sum, sed per reuelationem Iesu Christi? quis ambigat hoc loco Christum deum significatum? sed quid mirum, cum inter cetera dicat ad Romanos: quorum pacarnem ex patribus, secundum diuinitatem uero ex deo Christus sit super omnia deus. \'sed forte ad patris personam pertinere dicatur.\' sed hoc loco nulla est paterni nominomnia esse deum; praeter haec enim alia nulla sunt. dicat nunc Fotinus, si haec homini genu flectunt aut si deus potentias illas caelestes et sanctos angelos, ut hominem adorent, decreuit. sed absit, quia deus nihil stultum decernit, maxime cum non liceat nisi deum ado
Abbreviated transcription (Latin):
ui pacem suscipit
discordau̾it a dẏabolo pacem non cut hͥmũdꝰ¬
hebit cum xpõ ¶Aemo enĩ potest dat rego
Discordat qui lege dei fidelit̾ seruit . xp̃i. xci
pate munitꝰ oĩum adn̾sariorũ ꝯprimut tela.
¶Quis enĩ audeat adu̾sus eum quẽ seit regis a¬
mitũ ¶ Alit̾ tam̃ mũdus pacem dat. qm se salua¬
to dare ꝓmisit¶ Mundus aũt aut metu pa¬
tem dat aut p̾ce ¶Saluator u̾o cum sit fortor
pellat.  songo int̾ualo discuit dei ⁊ m̃di
¶Set enĩ fragisis est. ilsa fortis. h caruea illa¬

Expanded text:
ui pacem suscipit discordauerit a diabolo, pacem non habebit cum Christo. nemo enim potest duobus discordat, qui legi dei fideliter seruit; Christi pace munitus omnium aduersariorum conprimit tela. quis enim audeat aduersus eum quem scit regis amicum? aliter tamen mundus pacem dat, quam se saluator dare promisit. mundus enim aut metu pacem dat aut prece; saluator uero, cum sit fortior pellatur, sed longo interuallo discernitur dei et mundi. haec enim fragilis est, illa fortis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ unũ et apħis ¶ Nam cum sapidare uellẽt alã
uidei srudit eis iħc. multa oꝑa bona ostendi uodis
Si ig᷑ uidei qͥd̃ dei oꝑa eeñt ñ ambigebãt apli am¬
ꝑsona erat. Res enĩ maudita. ⁊ q̃ i sensum hunna¬
nuĩ ñ rerat. stirporem hõib faciebat. Eum au¬
diebant dicentem iłlum se adeo exisse illint ⁊ab¬
umi sͥ patrem eẽ di ¶dcto discipuli satis sulneẽ
fam̃ ẽẽ ꝗfitentes manifatione uborum dĩi dixe¬
ut quis te mt̾taget ¶In hoc tredimꝰ. qm̃ adeo exi¬
sti sa i enũ ñ uere a deo exiuit fides apłoꝵ exi¬
antur ¶ S ñ pot̾. quia a saluatore ꝓbata ẽ res¬
pondit enĩ eis modo creditis .i. tanta signa uidẽ¬
tes ñ credebatis. ¶taq ꝓbatum ẽ apłis xp̃m̃. a¬
dere ñ eẽt ambiguũ ¶ Sienĩ nemo iudit diũ ñ
qui est a deo ħ uidit dm̃. ⁊ si nemo nouit patrẽ nͥ
filius ¶ Doc est uere ap̃ dim̃ fuisse. ⁊ abeo exis¬
se ⁊ uenisse. ENemo enĩ aluis potat a deo exi¬

Expanded text:
apidare uellent illum Iudaei, respondit eis Iesus: multa opera bona ostendi uobis si igitur Iudaei quod dei opera essent non ambigebant, apostoli aminaudita, et quae in sensum humanum non rueret, stuporem hominibus faciebat, cum audiebant dicentem illum se a Deo exiisse, et proprium sibi patrem esse Deum; idcirco discipuli satis sibi esse factum confitentes manifestatione verborum Domini, dixeut quis te interroget; in hoc credimus, quoniam a deo existi. si enim non uere a deo exiuit, fides apostolorum exinanitur; sed non potest, quia a saluatore probata est. respondit enim eis; modo creditis, id est tanta signa uidentes non credebatis\'. itaque probatum est aposredere non esset ambiguum. si enim nemo uidit deum, nisi qui est a deo hie uidit deum, et si nemo nouit patrem nisi filius - hoc est uere apud deum fuisse et ab eo exisse et uenisse; nemo enim alius poterat a deo exi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ exsurrexit homo similis salomoni. xp̃
mentia fotii qui xp̃m ante mariani ñ fat̾i uult
quera uoce sua audit testantem qd̃ añ abraham
st Cum enĩ de temꝑe agͥent cum eo uidei dicẽ¬
tes¶QLuinquagnta anos nõdum hẽs. ⁊
abraham uidisti. Endit eis ¶Amen dico uobis
añ abraham ego sum. ñ dixit es melior sũ. Q
ad int̾rogata respondit. quia ante erat qmͣ puta¬
bant uider. M aledittum plane legis fotmus e¬
uadere ñ pot̾. qua spẽ ht in xpõ. quem tantũ¬

Expanded text:
quia non exsurrexit homo similis Solomoni. Chriquia non exsurrexit homo similis Solomoni. Chrimentia Fotini, qui Christum ante Mariam non fateri uult, quem uoce sua audit testantem quod ante Abraham sit! cum enim de tempore agerent cum eo Iudaei dicentes: quinquaginta annos nondum habes, et Abraham uidisti? respondit eis: amen dice uobis, ante Abraham ego sum. non dixit: \'melior sum\', sed ad interrogata respondit, quia ante erat quam putabant Iudaei. maledictum plane legis Fotinus euadere non potest, quia spem habet in Christo, quem tantu
Abbreviated transcription (Latin):
tiatio integra est. ¶ Ostendit enĩ quia u̾bum ħ qd̃
in principio ap̃ dm̃ erat. ⁊ deus erat. ut in sacͣmẽ
n̾ationib. deus u̾bum ap̃ dm̃ patrem fuisse creda¬
tur. ⁊ quia carnalib indubiũ uenit. qui uolũt
scͥptura ꝑ sensus sui loqui capacitate fides posita
est. que sensum scripture setuta p̾miũ m̾eatur
salomoni. cum sapĩam a deo postulasset respõsũ
a duo est. Etce dedi t̾ inquit cor sapiens fꝑdens
quale ñ fuit aute te. ⁊ si post te si exurget si
lomoni ⁊ quid uidebit᷑ dexpõ. qui int̾ cet̾a re¬
gina dĩxͥt anstriuenit ab ultimit t̾re audire sa¬
pientiam salomonis. ecce plus salomonis hic.
⁊ũc elige cui credas. fotine. deo anxpõ. patri
an filio ¶Si patri credis. argius filium. Si fi¬
lio tredis̃ accusas patrem. ¶ Siem̃ homo tantũ
est xpus. frustra pꝰposuit salomoni etͣ ꝓmissum
der. Si aũt intlligitur ut deus digne se aute po¬
luit salomoni. ⁊ ꝓmissum ntammatum ẽ dei

Expanded text:
tiatio integra est. ostendit enim quia uerbum hoc, quod in principio apud deum erat, deus erat, ut in sacramennerationibus, deus uerbum apud deum patrem fuisse credatur. Et quia carnalibus in dubium uenit, qui uolunt scripturam pro sensus sui loqui capacitate, fides posita est, quae sensum scripturae secuta praemium mereatur. Solomoni, cum sapientiam a deo postulasset, responsum a domino est: ecce dedi tibi, inquit, cor sapiens et prudens, quale non fuit ante te, et post te non exsurget uir lomoni. et quid uidebitur de Christo, qui inter cetera: regina, inquit, austri uenit ab ultimis terrae audire sapientiam Solomonis: et ecce plus Solomone hic? nunc elige cui credas, Fotine, deo aut Christo, patri an filio. si patri credis, arguis filium; si filio credis, accusas patrem. si enim homo tantum est Christus, frustra se praeposuit Solomoni contra promissum dei; si autem intellegitur esse et deus, digne se anteposuit Solomoni et promissum intaminatum est dei,
Abbreviated transcription (Latin):
s̾enti ⁊ in futuro spem eẽ in eo ait. Si i has
tintum uita sperantes simius in xp̃o miserabi¬
liores sumꝰ om̃ib hominib ¶Ion gͦ hõ
tantum est in quo spem hre dicems᷑. quia uana
spes in homine. ¶HNec diximꝰ pauca de muitis
suffic̾et erã si bone m̃tis eẽt fotmo. hoc solum¬
qd̾ postremũ posumꝰ qiomꝰ intlłigit᷑. qb dicit

Expanded text:
senti et in futuro spem esse in eo ait: si in hac tantum uita sperantes sumus in Christo, miserabiliores sumus omnibus hominibus. non ergo homo tantum est, in quo spem habere docemur, quia uana spes in homine. haec diximus pauca de multis; sufficeret enim, si bonae mentis Fotino hoc solum postremum p
Abbreviated transcription (Latin):
significatio est ꝓnũtiantis ⁊ u̾bum erat ap̃ dmĩ
⁊ deus erat. Het gͦ legiõ nr̃e sapĩa ẽ. ut doceat
quia est. que lingua est que gens. que t̾ra q̃ sec¬
taque neget d̾m eẽ ⁊ ut quid insinuet dicit ⁊
u̾bun erat ap̃ dm̃. aut u̾bum hec eud uult ĩ¬
telligi nisi rõem eius offendat. Non enĩ ꝓpt̾
dei est. qd̾ ideo creditur. quia ñ est om̃ib manitm.
Iõ scͥptura contendit doc̾e quid fit u̾bum dicens.

Expanded text:
significatio est pronuntiantis, Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat? Haec ergo legis nostrae sapientia est, ut doceat quia est Deus? Quae lingua est, quae gens, quae terra, quae secta, quae neget Deum esse? Et ut quid insinuet dicit, Et Verbum erat apud Deum: aut verbum hoc quid vult intelligi, nisi rationem ejus ostendat? Non enim proptDei est, quod ideo creditur, quia non est omnibus manifestum. Ideoque Scriptura contendit docere quid sit Verbum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ut alit̾ de hoc credatur p̾cipitar qmͣ decels ut
qͣuia inbti st qui fali dei santitins cã aplañtar¬
¶ Dit solus uerus dei filius cre dat᷑ unde ⁊ u
se dic̾e̾. Non dicam ⁊ uerũ nͥ saluator ꝯsciis na¬
tiuitatis sue a deo ꝓfecte quomͦ pat̾etur se adora
ri si nesciret se de d̾o ¶Cum scͥptum sit dmũ dm̃
tuũ atorabis ⁊ ip̃i soli series ¶Qmppe cũ il¬
ioh̃i dñs corripuerit eo qd̾ adorare se uellet dicẽs
ei ne fec̾is. quia cum seruus fuus sũ dm̃ adora
⁊ cum soli deo seruendum scͥptura testet᷑. apła

Expanded text:
atur, praecipitur quam de ceteris, ut, quia multi sunt qui filii dei sanctitatis causa appellantur, hic solus uerus dei filius credatur, unde et se dicere, non dicam et uerum, nisi saluator conscius natiuitatis suae a deo profectae? quo modo autesse de deo, cum scriptum sit: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies, quippe cum Iohannem angelus corripuerit, eo quod adorare se uellet, dicens ei: ne feceris, quia conseruus tuus sum; deum adora, et, cum soli deo seruiendum scriptura testetur, apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
intͥreget in h credimꝰ qm̃ a do̾ existi. Hac int̾pta¬
tioue ñ indigent quippe cum ista sũma fit religi
deo se dixit exisse ⁊ uenisse ĩ mũdum. eadẽ debu
rũ. relinquo mũdum ⁊ uado ad patrem. ħ forte
dicatur significasse quia doctna que uenerat a
deo relicto mũdo ad d̾m est regressa. ¶Aluid enĩ
rũdum ad iurtutes ⁊ doctlie ꝑtinet cãm ñ ad
saluatoris ꝑsonam. ¶Cum dicit. It̾m relinquo
m̃dum ⁊ nado ad patrem. Illo autẽ redit unde
uenat. S udimꝰ post abscessum dm̃ ⁊ iltutẽ
ĩm̃do fuisse ⁊ dectͥnam. ¶uides gͦ ñ de urtute

Expanded text:
interroget: in hoc credimus, quoniam a Deo existi . Haec interpretainterroget: in hoc credimus, quoniam a Deo existi . Haec interpretatione non indigent. Quippe cum ista summa sit religioDeo se dixit exiisse, et venisse in mundum, eadem debuerum relinguo mundum, et vado ad Patrem; hoc forte dicatur significasse, quia doctrina quae venerat a Deo, relicto mundo ad Deum est regressa? Aliud enim mundum ad uirtutis et doctrinae pertinet causam, non ad saluatoris personam, cum dicit: iterum relinquo mundum et uado ad patrem, illo autem redit unde uenerat, sed uidemus post abscessum domini et uirtutem in mundo fuisse et doctrinam, uides ergo non de uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
testem suũ eẽ ꝓfessus ẽ. ait enĩ int̾ sit xp̃m̃ añ
cet̾a de dnõ. qui desursum uenit suꝑ mariam
om̃s est. qui aut de t̾ra est de t̾ra ⁊ loquit᷑. esse
qui uero de celo uenit qd̾ uidit ⁊ audit testificaͦ
⁊ testimoĩum euis nemo accipit. Ecce ioh̾es
om̃s setum ꝑit̾ ad ꝯꝑationem dm̃. Terrestres
appellauit. quia illum de celis testatur uenisse
Cet̾os aũt om̃s de t̾ra eẽ. ħ est de inf̾i̾orib. Et
ipẽ dñs int̾cet̾a eadem loquit᷑ dicens. Nõ
enĩ descendi de celo ut faciam uoluntatẽ meã
S uoluntatem euis qui misit me patris. Et
it̾m dñs mtͭ alia hot sensu loquit᷑ dicens. ⁊ ñ¬
dico uobis quia ego rogabo patrem. ¶pẽ eñ pr̃
diligit uos quia uos me diligitis. ⁊ creditis quia
a des exiui patre ⁊ ueni m hũc mũdum. It̾m relĩ¬
quo mundum ⁊ uado ad patrem. Tunc uideu¬
tes discipisli manife̾ illum eẽ locutum dicũt ei
semiꝰ qr̃ scis om̃ia. ⁊ non opus tͥ est ut quis te

Expanded text:
testem suum esse professus est. ait enim inter cetera de domino: qui de sursum uenit, super omnes est; qui autem de terra est, de terra et loquitur; qui uero de caelo uenit, quod uidit et audiuit, testificatur et testimonium eius nemo accipit. ecce Iohannes omnes secum pariter ad conparationem domini terrestres appellat, quia illum de caelis testatur uenisse, ceteros uero omnes de terra esse, hoc est de inferioribus. et ipse dominus inter cetera eadem loquitur dicens: non enim descendi de caelo ut faciam uoluntatem meam, sed uoluntatem eius, qui me misit. patris. et iterum dominus inter alia hoc sensu loquitur dicens: obis, quia ego rogabo patrem. ipse enim pater diligit uos, quia uos me diligitis et creditis quia ego a deo exiui patre et ueni in hunc mundum; iterum relinquo mundum et uado ad patrem. tunc uidentes discipuli manifeste illum esse locutum dicunt ei: m scis omnia, et non opus tibi est ut quis te
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ilba. ¶ec ipã urtus dnũ patrem suũ appel¬
lat. ecce incurris qd̾ times. quia si uirtꝰ dei fi¬
luis dei est apaĩ utiq uiotꝰ est. de qͣ dacit aplus. xͭ¬
dei urtutem. ⁊ dei sapĩam. hec exiuita des.t
ĩ apłos oꝑatum ut plemꝰ appareat lim̃n de sua
ꝑsona locutum. quia relicto m̃do regͥssus ẽ ad de¬
u̾ia. ¶Aut si putas iuirtutem hanc ñ eẽ xpm̃.

Expanded text:
esse uerba, haec ipsa uirtus deum patrem suum appellat. ecce incurris quod times, quia si uirtus dei filius dei est, ipsa utique uirtus est, de qua dicit aposdei uirtutem et dei sapientiam; haec exiuit a deo et in apostolos operatum, ut plenius appareat dominum de sua persona locutum, quia relicto mundo regressus est ad deum. aut si putas uirtutem hanc non esse
Abbreviated transcription (Latin):
in regñandis uł cet̾is officiis. scd̾a q̃ in pentheco¬
sten data est. que est gñalis. ñ solum eiũ ĩ apłos
U̾m etiam in om̃s detidit sp̃ẽ sanitꝰ credentes. Ter¬
tia forma est que solis apłis uł ordinatis unitio
ẽ ꝯcessa ĩ signis ac uirtutib faciendis us dum
fidei semina iac̾entur ad crem̃tum. Semina¬
em̃ fidei st̾ iuirtutes ꝑ apłos facte. ip̃i enĩ antisti¬
tes positi sũt hiꝰ u̾itatis. qui ꝑ signa ⁊ poigia ñ
ĩrõnabilẽ eẽ fidem ñam testarent᷑. Nulla enĩ
dẽm t̾renam philosophiam actusat. qr se solis
u̾bis studuit nõ hñs testimoniũ u̾tutis que
stabile eẽ. qõ uͥbis astructum erat demonstraret.
Igitur spc̃ sanctꝰ gen̾alit᷑ semł datur om̃ib cre¬
dentib ꝑ quem filii dei eẽ ꝓbent᷑. dũ manet in
eis. In signis u̾o ⁊ ꝓdigiis faciendis ñ manet
ni hoĩe. s uecatꝰ aduenit aut sugget nctͣia et
ris gr̃am p̾stat tuitionem etiam deferens deuo¬
tis fider¬

Expanded text:
coste data est, quae est generalis — non solum enim in apostolos, uerum etiam in omnes decidit spiritus sanctus credentes —; tertia forma est, quae solis apostolis uel ordinatis initio est concessa in signis ac uirtutibus faciendis, usque dum fidei semina iacenim fidei sunt virtutes per Apostolos factae. Ipsi enim antistites positi sunt hujusmodi veritatis, qui per signa et prodigia non irrationabilem esse fidem nostram testarentur. Nulla enim omnem terrenam philosophiam accusat, quia semper solis verbis studuit, non habens testimonium virtutis, quae stabile esse quod verbis astructum erat, demoigitur spiritus sanctus generaliter semel datur omnibus credentibus, per quem filii dei esse probentur, dum; manet in eis. in signis uero et prodigiis faciendis non manet in homine, sed uocatus aduenit aut suggerit necessaria et ris. gratiam praestat, tuitionem etiam deferens deuotis fide
Abbreviated transcription (Latin):
euigłista testatur. Post qmͣ deiuista morte resur
dies hoc temꝑe quo ascend̾e ad ꝑatrem dispo¬
suit int̾fatus iudetur. Illud aũt td̾ insufflas
tim sb̃iecit dicens. cuiꝰ tenu̾itis ꝑcc̃a tenebunt᷑.
Si cuiꝰ re miseritis remutent᷑ eis. Inspiratõ¬
tis ꝑ qmͣ ꝯmendatõres heãntur. Unde apłus
dicit ad thimotheũ. ¶ Noli inguit negligere
spẽ scũs tredentib decet̾o ĩuisibłr dari ñ ambi¬
geretur. Ita ⁊ in supͣdicta causa forma data ẽ
n principio. ut ex eo traditioni ectͣstice sp̃t sc̃s¬

Expanded text:
euangelista testatur, postquam deuicta morte resurgdies. hoc tempore quo ascendere ad patrem disposuit, interfatus uidetur. Illud autem quod insufflasstim subiecit dicens: cuius tenueritis peccata, tenebuntur; si cuius remiseritis, remittentur eis. inspiratitis, per quam commendatiores habeantur. unde apostolus dicit ad Timotheum: noli, inquit, neglegere sanctus credentibus de cetero inuisibiliter dari non ambigeretur, ita et in supra dicta causa forma data est in principio, ut ex eo traditioni ecclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
dus ñ pot᷑ accipere quia ñ uidit nͨ cognoscit eran
¶os uidetis eũ ⁊ cognoscetis. quia ap̃ uos manet
⁊ uobiscũ est. ¶ Quid ẽ hoc negat datum spm̃ aũ
pasionẽ. Rogaturum aũt se ꝓmisit pattem ut m¬
tat eum. Item subiecit quia tum ip̃is legit᷑. erat
ideo in hac causa ꝑturbationes ut quid tenend
sit nesciam ¶ In hus om̃ib q̃ ꝓposita stͥ ñ una ẽ
causa dreuit᷑ enĩ singularũ causaꝵ significate sũt
forme. quia unus quid̾ est spc̃. S dona ht młta
Ton gͦ legit᷑ spc̃ sanctus malligi dedet ⁊ eus offi¬
tiũ in quo sit significatꝰ ¶Nam quia ⁊ cũ eis
erat ⁊ uenturꝰ erat ũ est falsum. si si ñistud ad
psonam trahas s ad natiuam. Alt̾m euĩ se uẽ¬
turũ a parre ꝓmisit xp̃c̃. ut quia idiffe̾us est
eorĩ diuinitas in psencia xp̃i ñ absens putetꝰ¬

Expanded text:
UIDET NEC COGNOSCIT EUM; UOS UIDETIS EUM ET COGNOSCITIS, QVIA APUD UOS MANET ET UOBISCUM EST.\' QVID EST HOC? NEGAT DATUM SPIRITUM ANTE PASSIONEM, ROGATURUM AUTEM SE PROMITTIT PATREM, UT MITTAT EUM. ITEM SUBICIT, QVIA CUM IPSIS ERAT ET MANEBUIDEO IN HAC CAUSA PERTURBATIONES, UT QVID TENENDUM SIT NESCIAM. In his omnibus quae proposita sunt non una est causa. breuiter enim singularum causarum significatae sunt formae, cum ergo legitur spiritus sanctus, intellegi debet et eius officium. in quo sit significatus. nam quia et cum eis erat et uenturus erat, non est falsum, sed si non istud ad personam trahas, sed ad naturam. alterum enim se uenturum a patre. promisit Christus, ut, quia indifferens est eorum diuinitas
Abbreviated transcription (Latin):
Eunt indecamꝰ si de uitutib ambig̾ent disapłi
utrum a deo exissent. cum uidissent lararũ iã feti¬
dumi cifta die resuscitatũ. ceco a natiuitateccudõ
reformnatos tetigisse fimbrie midierẽ a ꝓfluiuo li¬
beratara aq̃ naturam ꝯmutatam ĩ uitum. an de¬

Expanded text:
Nunc uideamus si de uirtutibus ambigerent discipuli. utrum ex deo essent, cum uiderent Lazarum iam fetidum quarta die resuscitatum, caeco a natiuitate oculos reformatos. tactu fimbriae mulierem a profluuio liberatam, aquae naturam inmutatam in ui
Abbreviated transcription (Latin):
arum. S non obest renatis: qd̾ oberat natis.
Unde fit consequens ut qui ex eis nascitur ⁊ l¬
Li obsit si non renascitur.
usane int aiguit̃tationes tuas quib te
mauit adusus mea isfa contorques idẽ¬
tidem te maricheos aduuare non uides: I do
quipꝑe tibi uidetur natus de concubitu comiugie¬
l non tͣhere originase pẽm. quia de hecope q uod
uon habet culpara nasci sicut dicis culpa nõ pt̃.
is suffragis quorin detestatione tonaris obte
g a adu̾sus catholicam fidem fundatissmam
nata ess Hic manicheus te adiuante allam
natuam sicut desipit malam molitur idnce ut
fit unde cissꝑpa nata eẽ credatur quia de opede
scdm tua ilba cicipa non nascitur Nunqiud
potest uinci manicheus nisi cum illo ⁊ ip̃e uil¬
catise : ¶ Luia etiam ⁊ angelus ⁊ homo dei fĩl
opa sine culpa ex quib tam culpa nata est dũ ab
qd eis datum est sine culꝑa. ⁊ facti sunt mali ñ

Expanded text:
arum. Sed non obest renatis, quod oberat natis. arum. Sed non obest renatis, quod oberat natis. Unde fit consequens, ut qui ex eis nascitur, et illi obsit si non renascatur. 64. Tu sane inter argumentationes tuas, quibus te aniter adversus mea verba contorques, identidem te Manichaeos adjuvare non vides. Ideo quippe tibi videtur natus de concubitu conjugali non trahere originale peccatum, quia de hoc opere quod non habet culpam, nasci, sicut dicis, culpa non poteis suffrageris, quorum detestatione conaris obtegere, quod adversus catholicam fidem fundatissimam nata est? Hic Manichaeus, te adjuvante, aliam naturam, sicut desipit, malam molitur inducere, ut sit unde culpa nata esse credatur: quia de opere Dei, secundum tua verba, culpa non nascitur. Numquid potest vinci Manichaeus, nisi cum illo et ipse vincaris? Quia et angelus et homo Dei sunt opera sine culpa; ex quibus tamen culpa nata est, dum abserunt, quod eis datum est sine culpa; et facti sunt mali, n
Abbreviated transcription (Latin):
sere aftertas. Cusumpniaris emm nos extisamorẽ
sree turpibus ⁊ fiagiciosis hominib ut cum m¬
fanda inuuida i s eruit cont᷑ uoluntatem se di¬
pugnandum. ¶lam siuos cum id bonũ eẽ
ducatis non uitis tam̃ ut er̃a adu̾dis xpm lo¬
num stigesce uł c̾te torpesce. Uella credamus
anto iigiantius ⁊ ardentius cont mnalum noᷤ
cornsemiis ee pugnandum: Dos illud diũs ẽ
cont᷑ uoluntatem ut caro concupiscat adil sus̃
spm. Non illud ut sp̃s̃ adilsus carnem. ꝑaulł
concupiscentiam bonam fit ut nisi causa geue¬
randi non utantur ꝯuges carius libidine ac
sit maso utantur bene. qui usus bonus mali
fatit honestum contubitum uͥeq nuptialem.
Uosuptatis autem causa non prolis facit co¬
cubitam cubrabilem. S inconiuge uemasem
‸eo aũt ⁊ dehonesto toncubitu qui nasca ͤ dg d̃
renasdendo diluatur quia ⁊ in concubitiu hones¬
tomest maluni quo bene ntitut honitas iupti¬

Expanded text:
lere affectas. Calumniaris enim, nos excusationem lere affectas. Calumniaris enim, nos excusationem praebere turpibus et flagitiosis hominibus, ut cum infanda immunda commiserint, contra voluntatem se dpugnandum. Nam si vos, cum id bonum esse dicatis, non vultis tamen ut vestra adversus istud bonum frigescere, vel certe tepescere bella credamusanto vigilantius et ardentius contra malum nos censemus esse pugnandum? Nos dicimus illud esse contra voluntatem, ut caro concupiscat adversus spiritum; non illud, ut spiritus adversus carnem. Per quam concupiscentiam bonam fit, ut nisi causa generandi non utantur conjuges carnis libidine, ac sic malo utantur bene; qui usus bonus mali facit honestum concubitum vereque nuptialem: voluptatis autem causa, non prolis, facit concubitum culpabilem, sed in conjuge venialem. Ideo autem et de honesto concubitu qui nascitur, trahit quod renascendo diluatur; quia et in concubitu honesto inest malum, quo bene utitur bonitas nupti
Abbreviated transcription (Latin):
hominis natura purgaret. Si eigo ibi ñ seruend̾
libidini ĩ adu̾sus eam bellandum fu̾t: aut non
si fuit. aut non talis qualis nñc est fuit. Nunc
enum sibidim nctẽ est ut repugnet qui s̾uire no¬
luerit. ntẽ est ut s̾iuat qui repugnare neglexͥli.
QQuorum duuim unum est melestum ⁊ silanda¬
Sile astͥum turpe ⁊ muserabise. Itaq m ħ scło unũ
horum castis est nccͣarium In gadiso autem utr̃¬
q abeatis fu̾at alienum.
ed itm me dicis michimet ipi eẽ contͣrumm
aposits idelicet alus u̾bis meis ubi ꝓpage¬
tioms offitium a carnalis delectatioms appetitione
dustne sis alid eẽ dixi non ꝯcumbere misi uoluntate
arpete uo luptatem. S non p̾ter ꝯiugem qd ueni¬
alem het culꝑam. Nichil hñt duo ista qͣnͣtum me¬
tuni om̃s uident qui uerum uident. unde meo¬
itendas michi ẽẽ contrium. Audi tam̃ idemptidẽ
qͣd eorum sensib meultacius intemetur. quos gal¬

Expanded text:
hominis natura pugnaret. Si ergo ibi nec serviendum hominis natura pugnaret. Si ergo ibi nec serviendum libidini, nec adversus eam bellandum fuit; aut non ibi fuit, aut non talis qualis nunc est fuit. Nunc enim libidini necesse est ut repugnet, qui servire noluerit: necesse est ut serviat, qui repugnare neglexerit. Quorum duorum unum est molestum, etsi laudabile: alterum turpe et miserabile. Itaque in hoc saeculo unum horum castis est necessarium, in paradiso autem utrumque a beatis fuerat alienum. 63. Sed iterum me dicis mihimetipsi esse contrarium, propositis videlicet aliis verbis meis, ubi propagationis officium a carnalis delectationis appetitione d tamen aliud est non concumbere nisi sola uoluntate adpetere uoluptatem, sed non praeter coniugem, quod uenialem habet culpam, quicum omnes vident qui verum vident, unde me ostendas mihi esse contrarium. Audi tamen identidem quod eorum sensibus inculcatius intimetur, quos fal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmixtionem. Et dicis postea ds̃ ⁊ pͥm
est sine appetitu mutuo. ⁊ sine oꝑe naturali ꝓpa¬
gationem eẽ non posse. Nunquidtam̃ negas
uibim et etiam adult̾os appetitu mutuo ⁊ opena
turali ⁊ corꝑum cõmixtione ꝯuingi᷑ Non ẽ gͦ
ista diffintio nuptiarum. Aliud  em̃ ad̾ nuptie
sunt. ⁊ aliud est sine quo etiam nuptie filior. ꝓpa¬
rint᷑ sibi q misciuł non potu̾int ił sine spe s̾c¬
piende prolis erubuerintata noluerit. Uides
ergo qifi inconsidate nuptias diffiniens dicendo
eas ałind non eẽ nisi corꝑum ꝯmixtionem. Tolle¬
rabilius forte dices non eas rachoari nisi ꝑcorpo¬
rum cõmixtionem ⁊ filiorum ꝓcreandoꝵ causa u¬
tiq ducuntur uxores. ⁊ alit̾ non possunt filii E¬
crenri. S precreandi causa ꝯmuxtio corporum ale
qmͣ nut est fuisset si nemo pestass. Absit enu
ut honestissima ala fencitas ia ꝑdẏso cõmode libi¬
diii semꝑ obtem ꝑaret. Absit ut ila paꝵ aninui

Expanded text:
commixtionem: et dicis postea, quod et verum commixtionem: et dicis postea, quod et verum est, sine appetitu mutuo et sine opere naturali propagationem esse non posse. Numquid tamen negas, sibimet etiam adulteros appetitu mutuo et opere naturali et corporum commixtione conjungi? Non est ergo ista definitio nuptiarum. Aliud est enim quod nuptiae sunt, et aliud est sine quo etiam nuptiae filios proparint, sibique misceri vel non potuerint, vel sine spe suscipiendae prolis erubuerint atque noluerint. Vides ergo quam inconsiderate nuptias definieris, dicendo eas aliud non esse nisi corporum commixtionem. Tolerabilius forte diceres, non eas inchoari nisi per corporum commixtionem: quia filiorum procreandorum causa utique ducuntur uxores, et aliter non possunt filii procreari. Sed procreandi causa commixtio corporum aliter quam nunc est fuisset, si nemo peccasset. Absit enim ut honestissima illa felicitas in paradiso commotae libidini semper obtemperaret: absit ut illa pax animi
Abbreviated transcription (Latin):
stro utitur in prudente.
ed homines acutissimi. ideo non modum. ñ
genus. S excessum uoluptatis arguitis et
exprobrandum censetis obscenis: quia eum nostis
ut dicis intra concessos fines amini potestate posse
retin̾i. Faciat animi potestas si pot̾. ut ad tͣnsgdien¬
dos fines a quib tͣngͥdiendis eam reuocat: e nõ se
libido ꝯmoueat. QD̾si face non potest: profecto i
fines non tnͣsgdiatur improbo hospiti resistitur qͥ
eos tͣnsgredi nitittir. S uniu̾sum contemptũ eiuꝰ
inquis uirginib ꝯtinentib que inẽẽ testamur. n¬
Nunquid id̾o uirgines ⁊ continentes cont᷑ ꝯcupis¬
centiam carnis non pugnant: Et quid ⁊ contͣ ad̾
extent abste quo ꝓdicata illa głosa c̾tamina. ut uͥ¬
gmitatem continentiamq custodiant: Si gͦbig¬
nant: malum est qd̾ expugnant. Et uͥ est hoc
malum nisi inapĩs: Etgo non ħitat i me hoc
est in carne mea honum. Uacit᷑ dr ⁊ abrpĩa¬
ichil aduid dicis ẽẽ miptias qmͣ corꝑum

Expanded text:
stro utitur imprudente. 61. Sed homines acutissimi ideo non modum, non genus, sed excessum voluptatis arguitis et exprobrandum censetis obscenis, quia eum nostis, ut dicis, intra concessos fines animi potestate posse retineri. Faciat animi potestas, si potest, ut ad transgrediendos fines, a quibus transgrediendis eam revocat, non se libido commoveat. Quod si facere non potest; profecto ut fines non transgrediatur, improbo hosti resistitur, qui eos transgredi nititur. Sed universum contemptum ejus, inquis, virginibus continentibusque inesse testamur. Numquid ideo virgines et continentes contra concupiscentiam carnis non pugnant? Et quid est contra quod exercent abs te quoque praedicata illa gloriosa certamina, ut virginitatem continentiamque custodiant ? Si ergo pugnant, malum est quod expugnant. Et ubi est hoc malum, nisi in ipsis? Ergo, Non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum, veraciter diihil aliud dicis esse nuptias, quam corporum
Abbreviated transcription (Latin):
tione uł narratione nõĩs. tanqmͣ i umꝰ sop¬
poris colore apparentia. signͣt lepm tanam
ueris falus q colorum locis humana corpo¬
rauariantem atq maculantem. huautẽ
tam utandi st̾ eccłie. ut si fi̾ pot̾ ionguis

Expanded text:
ne vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram veris falsisque colorum locis humana corpora variantem, atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius
Abbreviated transcription (Latin):
tib ad sigula si Rdeas nõ deerit si peccet. De¬
niq dei temꝑata iusticia est. Pectantib enĩ aligñ
ignoscit aliqñ mrascitur. aliquã reddit ñ qnͣtum d¬
digni sunt. suffert enĩ eos. ut sut qui ꝓficiant
Lex enĩ quia seipãm mollire ñ pot̾. a nobismi¬
tiganda est ut possit ꝓdẽẽ sub se agentib. His
gͥ ustus ñ est multũ. qui dei imitator est. qͣre¬

Expanded text:
as, non deerit ubi pecces. Denique Dei temperata justitia est. Peccantibus enim aliquando ignoscit, aliquando irascitur, aliquando reddit non quantum digni sunt: suffert enim eos, ut sint qui proficiant. Lex enim quia seipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est, ut possit prodesse sub se agentibus. Hic ergo justus non est multum, qui Dei imitator est. X
Abbreviated transcription (Latin):
tidi hrẽt a cordib hoĩnũ ꝑ fidem xp̃i tuua carnalis
error obstabat. caligniem p̾stans humanis cordib
ne cognosc̾ent ereatorem. Abrahe aũt qr ꝓmissus
rum qui errorem hũc amputaret. Iam uide si non
ꝗgrue illa m ꝑte uł tale signũ accepit.. xiii.¬
ip̃orum. ne de origine illorum signũ mati sunt.
aliquod reman̾et. N onne ꝓuisum est am an¬
causa occisi. parentes enĩ tam ꝓ se qm ꝓ alus rer

Expanded text:
cidi haberet a cordibus hominum per fidem Christi, quia carnalis cidi haberet a cordibus hominum per fidem Christi, quia carnalis error obstabat caliginem praestans humanis cordibus, ne cognoscerent creatorem. Abraham autem, quia promissus rum, qui errorem hunc amputaret. iam uide, si non congrue illa in parte uel tale signum accepit. XIII.orum, ne de origine illorum aliquod signum remaneret. Nonne provisum est , aliena causa occisi. Parentes enim tam pro se quam pro his rei
Abbreviated transcription (Latin):
filium Hiturum in quo om̃s gentes benedic̾ent᷑ ⁊ a
quo scĩmoniũ exhortandũ erat illa in ꝑte signũ ac¬
cepit. ꝑ qmͣ gen̾atio fit filiorũ ⁊ dessat ut sanctior
sit. SI si aliquib deformatõ udedur aĩadultant
abrabam i eo gauisum. ⁊ filios eius boc testimõio
fuisse ghiosos Nam achior utiq unus exꝑͥnci¬
ꝑib gentilium uidens tantam uirtutem eẽ ĩ des
abrahe ut holofnem ducẽ ex̾citus assỹrioꝵ. Cuiꝰ
potenciam tota t̾ra tremebat ꝓprio gladio manu
femine de collaret sponte se cͥcumcidit. Arbitratus
ext eo ip̃o dignitatem s̾ q̃sitam. E Ionne pͥfert sesi
quis ꝓ nomine xp̃i ccisaum aut aliqd meubrũ anu¬
serit ñ ne ꝑtem ipam humanis militib ingerat
ut appareat głosus: Ofide eñ aliquid ad tempus
amitte lucrum est face. Ita ⁊ abrahami. fid̾i sue fis¬
nũ accipiens ñ deformatus est s melioratꝰ. Epiri¬
talit᷑ uero ħ significauit quia nebula carms etum¬

Expanded text:
filium habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur, et a quo sanctimonium exoriendum erat, illa in parte signum accepit, per quam genaliquibus deformatio uidetur, animaduertant Abraham in eo gauisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem sibi quaesitam. nonne prae se fert, si quis pro nomine Christi oculum aut aliqserit? Nonne partem ipsam humanis vultibus ingerit, ut appareat gloriosus? Pro fide enim aliquid ad tempus amittere, lucrum est facere. Ita et Abraham fidei suae signum accipiens non deformatus est, sed melioratus. spiritaliter uero hoc significauit, quia nebula carnis circum
Abbreviated transcription (Latin):
inquis totus orbis ꝯmunione ĩa plenus est utara
nulte sunt Reses quaꝵ uobis nulla ꝯmunicats
Iimo non tantum ħeticis: uerum etiam cecło
hominib malis: plenus ⁊ orbis. Et sancfis ac fi¬
delib dei seruis plenus est orbis. Caua ⁊ mare
plenum est amaris futib plemim est ⁊ dulad̃
er are multoꝵ e. Et ne ubis tius tante aAluis ste¬

Expanded text:
inquis, totus orbis communione uestra plenus est, inquis, totus orbis communione uestra plenus est, multae sunt haereses, quarum uobis nulla communicat? immo non tantum haereticis, uerum etiam ceteris hominibus malis plenus est orbis et sanctis ac fidelibus dei seruis plenus est orbis, quia et mare plenum est amaris fluctibus, plenum est et dulcibus errare multorum est, et ne u
Abbreviated transcription (Latin):
dilatatur non ꝯmunicat ꝑs donati. Uidelicet ne
a pct̾orib polluatur. ⁊ ubi est qͥd̾ nõ istam ur̃am q̃
maffrica remauens orbi t̾rarumn calumpniat᷑. aũ ex
affrica in paicis latentib pegrmatur. S illam q̃ ra¬
mos suos ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ub̃tatis extendir.
uoluit deseri cypͥanus. etiam si i eiꝰ cõmunione ñ
tantum fuit uerum appareant petõres dicens. Nã
⁊ si uidentur ẽẽ in eccłia zizania ñ tam̃ impediri
debet uł fides uł caritas nr̃a. ut qm̃ ⁊ izania eẽ in
eccłia cͥnimus ip̃i de eccłia recedamus: Sic ⁊ tu reᷤ¬
ponde si t̃ placet ueri aliquid respond̾e. ⁊ quomodo
implebitur qͥd̃ scͥptum ẽ. filius malus ip̃e se iustum
dicit. exttum aũt suum non abluit. Da gͦ ad fcli¬
um malum maximianenses damipnet. ⁊ ꝑsequatur.
dampuatis ⁊ ꝑsecutis recontilietur. uł sic ꝯuincat᷑.
uł sic confinidatur. uł sic corrigatur Quomodo

Expanded text:
dilatatur, non communicat pars Donati? Videlicet ne dilatatur, non communicat pars Donati? Videlicet ne a peccatoribus polluatur. Et ubi est quod non istam vestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam. quae ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. noluit deseri Cyprianus, etiamsi in eius communione non tantum sint uerum appareant peccatores, dicens: nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet uel fides uel caritas nostra, ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus? Hic et tu responde, si tibi placet ueri aliquid respondere. et quomodo implebitur quod scriptum est: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit? coarguat filium malum, Maximianenses damnet et persequatur, damnatis et persecutis reconcilietur: uel sic conuincatur, uel sic confundatur, uel sic corrigatur. quomodo,
Abbreviated transcription (Latin):
metuas p̾uasebis enĩ. uͭ erubestas quod detestabilis
fu̾is confusionẽ enĩ ĩ ꝑpetuum obłiusc̾is. ignominie
iuduitatis tue non eris memor. qm̃ ego sum dñs
qui facio te. dñs nom̃ meum. ⁊ qui eruit te ip̃e deꝰ
clesiam didicit cypͥanus ut dicet sic eccłia dnĩ luce¬
ꝑusa ꝑ orbem totum radios suos porrexit ramos su¬
os ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ub̃tatis extendit. Hiuc¬
tu cresconi tante manifestationi diuinoꝵ eloquioꝵ
calumpniaris. utendo residua gentium que nõdũ
octupauit eccłia. qnͣta eccupau̾it uñ ad residua tenẽ¬
ꝓuestum qui debetur ista ꝑfectio negare non dub̾itas
Non dico adu̾sus uoces diuinas. S iam ⁊ adu̾sus
tuas : ⁊Iam ⁊ de te i magna ipsus u̾itatis exp̃s¬
sum est. ut dic̾e̾s nesciens. uł non attendens quid
dix̾is. qd̾ in xp̃ianum nom̃ totum cotidie u̾titur mñ¬
dus. Cur ergo huic ecclie que toto mundo crescendo

Expanded text:
metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deusclesiam didicit Cypperfusa, per orbem totum radios suos porrexit, ramos suos per universam terram copia ubertatis extendit . Huic, Cresconi, tantae manifestationi divinorum eloquiorum calumniaris, intuendo residua gentium, quae nondum occupavit Ecclesia; et quanta occupaverit, unde ad residua tenenprovectum, cui debetur ipsa perfectio, negare non dubitas, non dico adversus voces divinas, sed jam et adversus tuas? Nam et de te vi magna ipsius veritatis expressum est, ut diceres nesciens, vel non attendens quid dixeris, quod in Christianum nomen totus quotidie vertitur mundus. Cur ergo huic Ecclesiae, quae toto mundo crescendo
Abbreviated transcription (Latin):
manib ur̃is. quia utiq xp̃i aduentus abstulit illa
omĩa sacrificia uideoꝵ. ⁊ non agnoscis eccłiam in eo
quod sequitur. qm̃ ab ortu solis usq ad occasum gło¬
rificatum est nom̃ meum in gentib ⁊ in om̃i lo¬
do inceusum adolebitur nomini meo ⁊ hostia pura.
meguũ enĩ nonĩ meum ingentib dicit dominuᷤ
omp̃s. ¶ Agnoscis xpm i eo qͥd̾ dicit ꝓpħa. Sicut
ouis ad ĩmolandum ductus ẽ. ⁊ cet̾a que ibi de illo
tamqmͣ in euugłio legunt᷑. ⁊ non agnoscis eccł̃iam
i eo qd̾ pauło post ait. Letare st̾ilis que non paris.
erumpe ⁊ lama que non parturis qm̃ multi filii de¬
serte magis qmͣ enis que habet uirum. Dixit eñ doꝰ.
Dilata locum tab̃naculi tui ⁊ aulas tuas confringe.
Nou est qd̾ partas. porrige longuis funiculos. palos
ualidos confirma. etiam atq etiam in dextmͣ atq sini¬
stram extendes. semen eñ tuum ħeditabit gentes ⁊
ciuitates que deserte erant uih̃itabit. Nou ẽ quod

Expanded text:
manibus vestris; quia utique Christi adventus abstulit illa omnia sacrificia Iudaeorum —, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: quoniam ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum enim nomen meum in gentibus, dicit dominus otens. agnoscis Christum in eo quod dicit propheta: sicut ouis ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo tamquam in euangelio leguntur, et non agnoscis ecclesiam in eo quod paulo post dicit: laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xpm̃i meo quod scͥptum ẽ. deus uidicium tuum
regida. ⁊ iusticiam tuam filio regis. ⁊ non agnoscẽ
ecłiam in eo qd̃ psalmꝰ ip̃e testatur. dominab̾itur
amari us ad mare ⁊ a flumine usq ad t̾minos or¬
bis t̾re coram illo decident ethiopes.⁊ inimiti euiˢ
t̾ram liugent. reges tharsis ⁊ insule mim̾a offe¬
rent. reges arabum. ⁊ saba dona adducent. ⁊ ado

Expanded text:
dicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis, et non agnoscis ecclesiam in eo quod psalmus ipse testatur: dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. coram illo decident Aethiopes et inimici eius terram lingent. reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum
Abbreviated transcription (Latin):
peslant a sua ncͣcitate fiunt non uoluntate. Necs
emm si quadraginta illi qua paulum apł̃m int̾fic̾ẽ
ꝯiurauerunt marmatos a quib deducebatur iru¬
issent penasq sumꝑfissẽt. paulo ista fuerant ĩ pu¬
tanda. Omitto qd̾ etiam uoluntarias mortes quas
ip̃i s ing̾uut inuos mentiendo transstis. ⁊am de
iartuło qͥd̾ se ipẽ p̃cipitau̾it andiui qd ꝓfc̃o est are

Expanded text:
pellant, necessitate fiunt, non uoluntate. neque pellant, necessitate fiunt, non uoluntate. neque enim si quadraginta illi, qui Paulum apostolum interficere coniurauerant, in armatos a quibus deducebatur inruissent poenasque sumpsissent, Paulo ista fuerant inputanda. omitto quod etiam uoluntarias mortes, quas ipsi. sibi ingerunt. in nos mentiendo transfertis. nam de Marculo quod se ipse praecipitauerit audiui. q
Abbreviated transcription (Latin):
honestatus. post ea qmͣ satis exeruciatus oculos do¬
lentium ridentiumq saciauit: in de ductus ad aliũ
locum quo nemo nr̃oꝵ audebat acced̾e duodetimo
unt die Srmissus est. Foc ep̃o urõ ypponensi ꝑ¬
cusiano ip̃ẽ sum questus gestis sane municipali¬
b ne si quid ag̾e eẽt ncte ħ ad se negaret fuisse
płatum. Quid respond̾it quemad̾m ad inquiren¬
dam causam dissimusau̾it nr̃amq intentionem do¬
losius eludendam. Post etiam non respondendo pu¬
tau̾it: saris eadem gesta testantur Nunt uͦ qui ad
nos a uob̾is ełici transierunt qnͣta patiant᷑ a ur̃is qñ
narrare sufficimus : Benat non quitumt ad
nos inde ueniut u̾itatem ꝑsecutione de lui qunt.
o suꝑuatuas inuidias molestiaꝵ quas regalib sͦsis
ꝓ urõ errore patimini ꝑ paruas ⁊ ꝑpe nullas ꝓ mas¬
no furore ur̃orum impitante etiam nob̾ quie ab ppĩs
t̾rems potestatib ut ur̃õrum impetꝰ a sua salute de¬

Expanded text:
honestatus posteaquam satis excruciauit oculos dohonestatus posteaquam satis excruciauit oculos dolentium ridentiumque satiauit, inde ductus ad alium locum, quo nemo nostrorum audebat accedere, duodecimo uix die dimissus est. hoc episcopo uestro Hipponiensi Proculiano ipbus, ne si quid agere esset necesse, hoc ad se negaret fuisse perlatum. Quid responderit, quemadmodum ab inquirenda causa dissimulaverit, nostramque intentionem dolosius eludendam post etiam non respondendo putaverit, satis eadem gesta testantur. Nunc vero qui ad nos a vobis clerici transierunt, quanta patiantur a vestris, quando narrare sufficimus? denique non quicumque ad nos inde ueniunt ueritatem persecutione derelinquunt, o superuacuas inuidias molestiarum, quas regalibus iussis pro uestro errore patimini perparuas et prope nullas pro magno furore uestrorum, inputantes etiam nobis, quae ab ipsis terrenis potestatibus, ut uestrorum impetus a sua salute de
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾e a capite usq ad pedes ꝑcussit. ⁊ tam̃ fuit
illit integris in tegͥ lumiuib locus. uec oeu os
dius extixit. cuiꝰ totum in ꝑrtestatem corpus atce¬
pit. Uerum ħ iudelicet non ꝑferuntur ad urõs.¬
mitissimam in se ꝓlatam recusare sententiam. aꝑ¬
pellat ad euis filios cuꝰ lege se irretitum uidelat
ut extitaret uiniu̾se ꝑ̃ti donati qd̃ solus epeti noui
uolerat nͦ cogelatur qraͣ umiꝰ sui p̾sb̾ri audacisem¬
⁊ sauidiofissmiũ facmꝰ sola degͣdatione ꝑunire. Fe¬
stituitus quidam in regione ẏpponensi pbr uĩ fuit.
bus iuberetur u̾itatis ratione ꝑmotus mamfesta
uolutate tͣnsiss. de domo sua raptus est a clicis
⁊ t̾rumcellionib ur̃is lute palam ii castellum pro¬
xiarũ ductus. ⁊ multitudine expͤtante nichilq re¬
siste audente ad furentum arbitum fustib cesus ĩ
lacuna lutusenta uoluptatus. amictu uinoceo de¬

Expanded text:
uulnere a capite usque ad pedes percussit; et tamen fuit uulnere a capite usque ad pedes percussit; et tamen fuit illic integris integer luminibus locus, noc oculos eius extinxit cuius totum in potestatem corpus accepit. uerum haemitissimam in se prolatam recusare sententiam, appellare ad ejus filios cujus lege se irretitum videbat, ut excitaret universae parti Donati, quod solus perpeti nec volebat nec cogebatur, quam uniet inuidiosissimum facinus sola degradatione punire. Restitutus quidam in regione Hipponiensi uester presbybus iuberetur, ueritatis ratione permotus manifesta uoluntate transisset, de domo sua raptus est a clericis et circumcellionibus uestris, luce palam in castellum proximum ductus et multitudine spectante nihilque resistere audente ad furentum arbitrium fustibus caesus, in lacuna lutulenta uolutatus, amictu iunceo de
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib dicebatur ad eiusdem theodosii filios ꝓuocan¬
dum putauit. Aceptatum ẽ rescͥptum ÷¶ Quid
aliud nisi qd̾ ꝑs donati iam sciret se ad illam pe¬
nam aurariam cum cet̾is ħeticis ꝑtin̾e. tum quib
ppt᷑ ꝯmunionem talis ꝑsetutionis. aut cõmunẽ
se putet hr̃ẽ iusticiam. aut si non deputat non se
id̾o iactet iustam. quia ea pena coħcetur. qua coher¬
ceri ⁊ eas ħeses uidet quas ꝯcedit iniustas. ⁊ tandẽ
intelligat. quod xͥ martyrem nõ facit pena s causa:
Nos aut usq adeo seuos ꝑsetutores ẽẽ arguat. ut
iͨ post imꝑiale rescͥptum aurum illud fisco crispiꝰ
expend̾it. indulgentiam ilłi cathosicis ep̃is impetuͣ
qui facuut quid ego dicam satronib piratis tru¬
tulento alici gen̾i barbaroꝵ qnͣdo nͨ ip̃i oĩum c̃¬
delitatum magrõ dẏabolo comꝑandi sunt: Ile
sdm̃ uirum iob om̃ib reb eius ablatis gͣuissimo

Expanded text:
omnibus dicebatur, ad eiusdem Theodosii filios prouocanomnibus dicebatur, ad eiusdem Theodosii filios prouocandum putauit. acceptatum est. rescriptum est, quid aliud, nisi quod pars Donati iam sciret se ad illam poenam aurariam cum ceteris haereticis pertinere, cum quibus propter communionem talis persecutionis aut communem se deputet habere iustitiam aut, si non deputat. non se ideo iactet iustam, quia ea poena coercetur, qua coerceri et eas haereses uidet quas concedit iniustas, et tandem intellegat, quod Christi martyrem non facit poena sed causa, nos autem usque adeo saeuos persecutores esse arguat, ut nec post imperiale rescriptum aurum illud fisco Crispinus expenderit, indulgentiam illi catholicis episcopis impequi faciunt quid aequos dicam latronibus, piratis, truculento alicui generi barbarorum, quando nec ipsi omnium crudelitatum magistro diabolo conparandi sunt? ille sanctum uirum Iob omnibus eius rebus ablatis grauissimo