comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ ꝑ uisibłium specłatoem ad inusibłiũ ꝯtẽpla¬
tionẽ assurgimꝰ. quid aliud qm qͣndam uelut
scalam erigimus ꝑ quam ad ea que supͣ nos sunt
mente ascendam᷑: Inde est qd̾ in boc tractatu õiͤ
rõcinationis nr̃e ꝓtessus inicium sumit ex hns
ternis d̾r ex intentione est. Quod uͦ de tp̃alib. ex
occasione. Nam tota huius oꝑis nr̃i intentio i̾ua¬
tur cura illos duos eẽndi modos: qui sunt ab ec̾to¬
Uncgͥ latiuis De sũma suba quod sit a seme¬
dcm̃ est: constat ip̃m ẽẽ ab et̃no. illud aũt inicio¬
c̃tissimũ est. ⁊ unde ut credo nemo dubitare põt:
quia in tanta multitudĩe rerum existentiũ. ⁊
tam młtiplici disfentia graduũ esse oporteat ali¬
quid sũmum. Sũmum u oĩum dicimus: qͦd̾ in¬
chil est mauis. nchil est meluis. Absq dubio a̾¬
ma. Quam aũt constat in hac rerum uniu̾sitate
sũmum locumten̾e: nõ potest hoc ip̃m qd̾ est a i¬
suo inf̾i̾ori acciꝑe. Oportet gͦ ut aliqua sub̾a exi

Expanded text:
per visibilium speculationem ad invisibilium contemplationem assurgimus, quid aliud quam velut quamdam scalam erigimus, per quam ad ea quae supra nos sunt mente ascendamus? Inde est quod in hoc tractatu, omnis ratiocinationis nostrae processus initium sumit ex his tur, est ex intentione; quod vero de temporalibus, ex occasione: nam tota hujus operis nostri intentio versatur circa duos essendi modos qui sunt ab aeterno. CAPUT XI. De substantia summa, quod sit a semetum est, constat ipsum esse ab aeterno. Illud autem certissimum est, et unde, ut credo, nemo dubitare potest, quia in tanta multitudine rerum existentium, et tam multiplici differentia graduum esse oporteat aliquid summum. Summum vero omnium dicimus, quo nihil est majus, nihil melius. Absque dubio ama, quam autem constat in hac rerum universitate summum locum tenere. Non potest autem hoc ipsum quod est a suo inferiori accipere, oportet ergo ut al
Abbreviated transcription (Latin):
R edduuna sula sit idem quod igtieler
sũma suba sũme potens est. Sed illud illar est ide¬
c̃tissimũ est qm̃ hoc ip̃m qd̾ potens est: illi qd̾ alta¬
est de ip̃i potentia. H oc ip̃m qd̾ sapiens est. de ip̃a sa¬
pientia. ꝓbatum est autem quia totum qd hab.
nõ nisia semet ip̃a ht̃. Ut gͥ habeat non uͥasem¬
iã. qd̾ habet de ip̃a potentia. qd ht̃ de ip̃a sapia.
accẽ est ut ille omĩo non sint aliud aliqͥd ꝙ̃ ipsa.
Auoͥn que ane põs atip sapientia potens uersa¬
piens &e non ualet: qd̾ ab ip̃u ht̃ nõ tam a seqm̃
aliunde hr̃et. Conseqñs autem est cm̃ si uttap ũ¬

Expanded text:
m quod altera. stantia summe potens est. Sed illud certissimum est, quoniam hoc ipsum quod potens est, illi est de ipsa sapientia. Hoc ipsum quod sapiens est, de ipsa sapientia. Probatum est autem quia totum quod habet, nonnisi a semetipsa habet. Ut igitur habeat nonnisi a semetipsa quod habet de ipsa potentia, quod habet de ipsa sapientia necesse est, ut illae omnino non sint aliud aliquid quam ipsa. Alioqui sine potentia atque sapientia potens vel sapiens esse non valet; quod ab ipsis habet, non tam a se quam aliunde habet. Consequens autem est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ U̾nde omĩs sapĩã originem trahit s ubi sułui ra¬
tionalis non est sapientia omĩo messe nõ potest
Soli enim r̾onali sube potest sapĩa mẽe. est itaꝙ
iatõalis suba. ⁊ oĩum sũma. cui mest sũma sapĩa ¶t¬

Expanded text:
, unde omnis sapientia originem trahit. Sed ubi substantia ra, unde omnis sapientia originem trahit. Sed ubi substantia rationalis non est, sapientia omnino inesse non potest. Soli enim rationali substantiae potest sapientia inesse. Est itaque rationalis substantia et omnium summa, cui inest summa sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Ed illud quod de sũma sułs dc̃m est. adhuc
ampliori rõe ꝓbau rone potest. Iuud aũt
ftissimũ est qd̾ in tota rerum uniũsitate nich̾ eẽ
potest: nisi possibłitatem ẽendi uł de se ip̃o habuit
uł aliunde acceꝑit. Qd̾ enim eẽ nõ potest: omĩo
nõ est. Ut gͥaliquid existat: oportet utab eẽndi pc̃a
posse ẽẽ accipia. Ex eẽndi itaq potentia eẽ accipit.
om̃e quod in rerum uniũsitate sũbsistit. s si ex ipsa
sunt omĩa: uec ip̃a quidem est nisi ab semet ipsa.
nec aliquid ht̃ nisi a semet ip̃asi ex ip̃o sunt omia.
g omis essentia omĩs potentia. omnis sapiettia.
si om̃e eẽ ab illa est: ip̃a sũma eẽittia est si ab illa om̃e
posse: sũme potens. si om̃e saꝑe:sũme sapiens est. Est
enim impossibłe mauis aliquid dare qm̃ hab̾e. Sapi¬
entia quidem apossidente tota potest dari. simul ⁊a
daute totaietin̾. s maiorem sapĩam quam hales oĩo
imꝑari nõ uales. Sũme sapientem itaq oportuit¬

Expanded text:
Sed illud quod de summa substantia dictum est, adhuc ampliori ratione probari potest. Illud autem certissimum est quod in tota rerum universitate nihil esse potest, nisi possibilitatem essendi vel de seipso habuerit, vel aliunde acceperit. Quod enim esse non potest, omnino non est: ut igitur aliquid existat, oportet ut ab essendi potentia posse esse accipiat. Ex essendi itaque potentia esse accipit omne, quod in rerum universitate subsistit. Sed si ex ipsa sunt omnia, nec ipsa quidem est nisi a semetipsa, nec aliquid habet nisi a semetipsa. Si ex ipsa sunt omnia, ergo omnis essentia, omnis potentia, omnis sapientia. Si omne esse ab illa est, ipsa summa essentia est. Si ab illa omne posse, summe potens. Si omne sapere, summe sapiens est. Est enim impossibile majus aliquid dare quam habere. Sapientia quidem a possidente tota potest dari simul, et a dante tota retineri. Sed majorem sapientiam quam habes omnino impartire non vales. Summe sapientem itaque esse oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
qui non est ab et̃no ⁊ oo ip̃o ictiq uixta p̃dc̃am iati¬
onem. noc a semet ip̃o coticliano ⁊ mt̃tiplici ccifica¬
succedere. ⁊ que prius quidem nõ erant: inactum
ꝓdire. Hoc in hom̃ib hoc in aĩalib incessant᷑ ui¬
demus. Idem in aibustis ⁊ herbis: cotidianis ꝓlamꝰ
exꝑim̃tis Qd̃ in oꝑatione nature idem uidemꝰ
in oꝑib industrie Quod gͥ ĩnum̃a sint: queabe¬
t̃no non fuerunt: cotidiana exꝑm̃ta latẽ non
sinunt. Suꝑior aũt iõ Ĩuenit qd̾ quicqͥd ab et̃no
non fuit: a semet ip̃o esse nõ possit Auoquin aꝑtecõ¬
iuincit᷑. quia aliquid sͥ iniciũ existendidedit: sũb
illo instanti qñ nichił habuit qñ omĩo mł potu¬
it. Qd̃ qmͣ sit omĩo impossĩbłe: sane m̃tis hoĩem i¬
nullatenus potest latere. Omĩa itaq illa que ẽe
ceperunt ex tempore. ꝯstat et illud halere ꝯmime.
qd̾ non eist ab et̾no. ⁊ eo ip̃o ut iam dcm̃ est. neca se¬
met ip̃o. Ecce de illo essendi modo iam diximꝰ:. de

Expanded text:
n est ab aeterno, et eo ipso utique juxta praedictam rationem, nec a semetipso, quotidiano et multiplici certificasuccedere, et quae prius quidem non erant in actum prodire; hoc in hominibus, hoc in animalibus incessanter videmus. Idem in arbustis et herbis quotidianis probamus experimentis quod in operatione naturae, idem videmus in operibus industriae. Quod igitur innumera sint quae ab aeterno non fuerunt, quotidiana experimenta latere non sinunt. Superior enim ratio invenit quia quidquid ab aeterno non fuit a semetipso esse non possit; alioquin aperte convincitur quia aliquid sibi initium existendi dedit sub illo instanti, quando nihil habuit, quando omnino nil potuit, quod quam sit omnino impossibile, sanae mentis hominem nullatenus potest latere. Omnibus itaque illis, quae esse coeperunt ex tempore, constat illud habere commune, quod non est ab aeterno, et eo ipso, ut jam dictum est, nec a semetipso. Ecce de illo essendi modo jam diximus, de
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ semꝑ effectum p̃cedere. ⁊ om̃e qd̾ de alioẽ
suo pͥncipio succed̾e semꝑ oport̾e. Ceiteradiuir soł
de sole ꝓcedit. ⁊ de illo originem trahit. ⁊ tam̃ soli
coeuus᷑ existit. Ex quo ⁊ fuit. de seracdium ꝓdiiit¬
⁊ sine radio nullo tpr̃e fuit. Sigͥ lux ista corꝑalis
ht̃ radium sibi radium sibicoenum. cur nõ hãt
lux illa sp̃ualis. ⁊ in accessibilis radium sibi coe¬
t̃num: In natura creata legimꝰ: quid de natiua
increata pensare uł estimare dẽbeamꝰ. Uidemu
cotidie quomͦ nature ip̃ius oꝑatione existenti¬

Expanded text:
um praecedere, et omne quod est de alio suo principio semper succedere oportere. Certe radius solis de sole procedit, et de illo originem trahit, et tamen soli coaevus existit. Ex quo enim fuit, de se radium produxit, et sine radio nullo tempore fuit. Si igitur lux ista corporalis habet radium sibi coaevum, cur non habeat lux illa spiritalis et inaccessibilis radium sibi coaeternum? In natura creata legimus, quid de natura increata pensare vel aestimare debeamus: videmus quotidie quomodo naturae ipsius operatione existenti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑexcellenti natura opatio nature nulla eut. anu̾
omĩo nil pot̾it. Nunquid non illa natura q̃ huic
nature nr̃e finctum fecunditatis donauit in se
onũo st̾ilis ꝑmanebit. Et que aliis gn̾atõem iti¬
buit nunquid sine gn̾atõe sterilis erit. Ex hiis
itaq uidet᷑ ꝓbabile qd̾ in illa suꝑeentiãli ĩcõ¬
mutabile sit aliquod ẽẽ : qd̾ nõ sit a semet ip̃o

Expanded text:
tura operatio naturae nulla erit, aut omnino nil poterit? Nunquid natura illa quae hunc naturae nostrae fructum fecunditatis donavit, in se omnino sterilis permanebit, et quae aliis generationem tribuit nunquid sine generatione et sterilis erit? Ex his itaque videtur probabile, quod in illa superessentiali incommutabilitate sit aliquid esse quod non sit a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a semet ip̃a esse. Nam sicut suꝑuis iamdycimꝰ at
ꝓbaium᷑. si nichil eẽt a semet ip̃o: nichil eẽt ab et̃no
⁊ tunc quid̾ nulla rerum origo. nulla eẽt rerñ suc¬
cessio. Conuncit᷑ itaq rerumm exꝑtarũ euidenti¬
a: aliqmͣ sũb̾am ẽẽ oport̾e a sem ĩa. Nam si nulla
a semet ip̃a ẽẽt: nlłm eorum omĩo foret q̃ aliunde
originẽ trahunt. ⁊ a semet ip̃is esse nõ possunt. ꝑ¬

Expanded text:
sicut superius jam diximus atque probavimus, si nihil esset a semetipso, nihil esset ab aeterno, et tunc quidem nulla rerum origo, nulla esset rerum successio. Convincit itaque rerum expertarum evidentia aliquam substantiam esse oportere a semetipsa. Nam, si nulla a semetipsa esset, nullum omnino eorum foret, quae aliunde originem trahunt, et a semetipsis esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eo ip̃o quidem etiã ab et̃no. Namsi nichil a sem¬
ip̃o fuisset: non eẽt om̃ino unde ea exisfe potuns¬
sent: que suum esse a semet ip̃is non habent. nec hab̾e
ualent. Conuincit᷑ itaq aliquid esse a semet ip̃o. ⁊
tia conuincit. Sic sane ex eis que uidemus rẽtinãdo
colligimus. ⁊ ea esse q̃ non uidemus ex tͣnsitoriiset̃¬
na. ex mundanis suꝑmundatia. ex hũanis dĩna.

Expanded text:
dem etiam ab aeterno: nam, si nihil a semetipso fuisset, non esset omnino unde ea existere potuissent quae suum esse a semetipsis non habent, nec habere valent. Convincitur itaque aliquid esse a semetipso et etia convincit; sic sane ex his quae videmus ratiocinando colligimus, et ea esse quae non videmus, ex transitoriis, aeterna, et mundan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonalt. Pec omĩa legi s unde hec omĩa ꝓlen¬
tun: melegisse non memini. Legi qs in deplee
uera non sit nisi una suba. qd̾ in unitate sube
distiucte. qd̾ st ibi ꝑidna q̃ fit asemet ipa ñ abali¬
a aliqua qd̾ sit ibi ꝑiona que sit ab una sola nou
aũt a semet ip̃a. qd̾ fit ibi ꝑsona q̃sit a ꝑsona gemi¬
ua ñ aũt ab ua sola. Cõtidie audio de etib qd in
sint tues et̃mi. s unus et̃nuis. qd̾ nõ tres increati nõ
nee tres dñ. s unus est dñs. Innenio qd pat̃ non
sit facdus nec genitus. qd alliuis nõ sit fact᷑ s gx¬

Expanded text:
aec omnia legi; sed unde haec omnia probentur, me legisse non memini: legi quod in divinitate vera, non sit nisi una substantia, quod in unitate substantiae distinctae; quae sit ibi persona quae sit a semetipsa, non ab alia aliqua; quod sit ibi persona quae sit ab una sola, non autem a semetipsa; quod sit ibi persona quae sit a persona gemina, non autem ab una sola. Quotidie audio de tribus quod non sunt tres aeterni, sed unus aeternus; quod non tres increati, nec nec tres Domini, sed unus est Dominus; invenio quod Pater non sit factus, nec genitus; q
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩ etiã ncͣcias rationes adducere. ⁊ fidei nr̃e do¬
cumita u̾itatis enodatione ⁊ explaͣtee condire.
Ciado namꝙ sine dũbio. am̃ ad quoꝵlilet e letia¬
geat nr̃am industriam lat̾e. Omĩa quecepert. etteer
tempe. ꝑ bñplacito conditoris possibse est eẽ pos¬
siboile est ñ ene unde ⁊ eo ip̃o eorim ese sistam
rato emando colligit am̃ eꝑiendo piet. s nẽ uero

Expanded text:
um etiam necessarias rationes adducere, et fidei nostrae documenta, veritatis enodatione et explanatione condire. Credo namque sine dubio, quoniam ad quorumlibet explanagat nostram industriam latere. Omnia quae coeperunt esse ex tempore pro beneplacito Conditoris, possibile est esse, possibile est non esse: unde et eo ipso eorum esse non tam ratiocinando colligitur, quam experiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmutunt᷑. Quidam pͥmo gradu posuert fiuios.
Sccd nepotes t̾tio ꝓnepotes. suarto adnepotes.
nepotes. In hunc modum. ui gͣous in ꝓhibitr̃e
continent᷑. Qui aũt patrem matrem mdicem g¬
ñationis & dicunt. filium aũt ⁊ auam quas
truucum gͣnat̾onis constituunt. isti in nepoti¬
b pͥmum gradum computand censent. ⁊cõm
quam acceptõem ille gridus qui in suꝑior dupo¬
sitione septimus fuit. In hac sextus et ostendit᷑.
Gradus consanguinitatis qͣntum us tendatur¬
⁊ sursum ⁊ deorsum: copłam coniugalem ñ
admittit. sicut de filio ad matrem. ⁊ om̃s qui
supͣ sunt ħ est auiam ꝓauiam ⁊ cet᷑a. ⁊ cẽ mĩe
ad alium. ⁊ om̃s qui infra sunt. Ioc est nepotẽ
ꝓnepotem. ⁊ cet̾a. Similit̾ de patre ad fuam¬
ut de patre filia ad pr̃em supͣ ⁊ infra considat᷑.
Quaapt̾ int̾ eos qui a lat̾e descendunt grao
consangumitatis in matͥmonio computant᷑
Quidam affiuntatem .uͦ. gͣdu t̃ minare uosaert

Expanded text:
tuntur. Quidam primo gradu posuerunt filios; secundo, nepotes; tertio, pronepotes; quarto, adnepotes; nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum gradum computandum censent, secundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem non admittit, sicut de filio ad matrem et omnes qui supra sunt, hoc est aviam proaviam, etc., et de matre ad filium; et omnes qui infra sunt. Hoc est nepotem pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare voluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ⁊ asfinitatem ⁊ spalem egermanis tregiunit.¬
Ria quedam sunt .i. consangninttas asfini¬
o lex indicta est. Consanguinitas est it̃ eos. qui
conungñr scdm lineam gn̾is. Asfuntasest int
eos qui gen̾e quidem iuncti ñ sunt. ⁊ tam̃ mediã¬
te gũe sunt sdciati. U̾bi gr̃a. fũiis flis meicon an¬
illi. Qui gͦ de aliena cognatione uxorem duct
cognatos suos affines sli facct. ⁊ est it̾ milierẽ
⁊̃ cognatos uin. siue int̃ uirum ⁊ cognatosiu¬
lieus: non quidem consanguinitas s affinitas.
in qua similit̾ ut in consanguinitate contraat᷑
matumonii ꝓhibet᷑. In consanguinitate usq ad
septiumgͣdum coniugia uetita sunt. q̃dam
tn scripture in sexto gradu. q̃dam uͭ in .uii. ꝓhi¬
bitionem t̾minare uidñr. Ambigua est enm
locutio cum d̾r. qd̾ usq ad sepcimum gradum
coniugia copłari ñ ꝑmittunt᷑ Potest enĩ ⁊ sic
uitelligi. quia usq ad ui. gͣdum quidꝰ ꝓħi

Expanded text:
finitatem, et spiritualem germanitatem. Tria quaedam sunt, id est consanguinitas, affinio lex indicta est. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanilli. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus matrimonii prohibetur. In consanguinitate usque ad septimum gradum conjugia vetita sunt. Quaedam tamen Scripturae in sexto gradu, quaedam vero in septimo prohibitionem terminare videntur. Ambigua est enim locutio cum dicitur, quod usque ad septimum gradum conjugia copulari non permittuntur. Potest enim et sic intelligi, quod us
Abbreviated transcription (Latin):
simulier ista post ꝑceptam gr̃am bapt̾i ce priori
ptt̃o abiudiat᷑ udet᷑ imꝑfecta fuisse gr̃a ⁊ nõn
otum qd fcedelat in culpa: lauachro iegn̾atoni
abintum. nec uetum iam eẽ: quia ueta tͣnͣsierũt:
⁊ noua facta suit omĩa. Opt̃ hor libata idet ini.¬

Expanded text:
si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abjudicatur, videtur imperfecta fuisse gratia; et non totum quod praecedebat in culpa lavacro regenerationis ablutum; nec verum jam esse, quod vetera transierunt et nova facta sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Expostulat ab eccła ut aut uirum suum recipiat.
aut alti nubere concedat᷑. Quid illi dicet eccła: Si
turum suum illi reddit: soluit mat̾moniũ qd xͥ
niuente uxore sua quam fidelis fidelem legitimẽ
duxit: alti copulat᷑. Quad omĩo sier ñ licet. s nõ
xit illi ut alti nubat: ad ult̾am eam fac̃ẽ uidet᷑. que
ñdum soluta alege uiuentis uin cum alt̾o ⁊nigiũ
copulare concedit.Non gͥ aliud suꝑ eẽ uidr nisiuit
hanc mulierem eccła ad continentiam seruandam
cagat que pecc̃o suo obligata uidet᷑. ut nec siuam
hr̃e possit. nec att̾m. D si hoc eccła fec̃it. continge
potest ret scandaliz et mulier illa. ⁊ fidem xͥanam:
⁊ quorum uxores iam ad fidem tͣnsierunt. ⁊ ip̃is
cerelicdtis cum aliis adelib coniugia inierunt. hc
cagnito ad fidem xanam nenire ꝑtimesgarit. ⁊ sub¬
saqnai ꝓ diio multorum dum fdem finigũnt. qͥa
continentes eẽ uł nolunt. uł ñ possunt. Postremo

Expanded text:
Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium, quodvivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri non licet. Ergo non xerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtur, quam nondum solutam a lege viventis viri cum altero conjugium copulare concedit. Non igitur aliud superesse videtur, nisi ut hanc mulierem Ecclesia ad continentiam servandam cogat, quae peccpossit, nec alterum. Sed si hoc Ecclesia fecerit, contingere potest ut scandalizetur mulier illa, et fidem Christianam et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
Infidelis etiam dereliaus tͥmen ad ult̾ii incutiti
si alti copłat᷑. ꝓpt̾ea si fidelis etiam ab eo qd̾ lu
facit ad qͣuod tam̃ nullatenꝰ cogi potest. quiañ
debiti opus est. s caritatis officium. sicut dicit
beatus augustinꝰ in libro de alri adult̾inis cõmu¬
giis. Discessionem fidelis ab infideli dñs ñ ꝓhlł
tis ñ solum ne dimissi scandaliz ent᷑. s etiam cum
in aliena conuigia inciderint ad istt̃mis nexib al¬
ligati: difficalime al infidelitate resoluant. Icas
adult̃ium cõmitat infidelis si altĩ se sociat. quiaa
debito pͥoris pacti solittus ñ est. S dicis. Ecce infid¬
lis qͥcunq paganus siue udeus xp̃ianus effict
uxorem quam pͥus hu̾it. quia eum ad fidem se
ligans. Contingit postea ut compinta ifdelĩ
suam onere incipiat. ad fidem uentt. x ana efficit̃
Quid de hac mnuliere faciendum: Contin̾e ñ potest.

Expanded text:
Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licfacit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non ptis non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia eum ad fidem sequi ligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ciat siue non faciat: qͣntum in se est luctat᷑ ani¬
mam fr̃is sui. ⁊ implet opus pietatis. Si autẽ
pati ñ iult decestans infidelitatem eius: ñ est
subietus seruituti in eiusmodi frat. Nemo illum
cagere potest. si uult quin infidelem deserat. neq ꝓ¬
hibere etiam si uolu̾it. quin se fideli coniungat᷑.
In infideli pec̃cm est qui fidem respuit. cuiꝰ culpa
soluit uis matrimonii. ita ut iam exig̾e uire nõ
possit. qd si exigẽt᷑ sine inuiria negare ñ posset.¬
Culꝑa quippe infideł fidelem a debito soluit. sit̃
econtrario iusticia fidelis infidelem debito astͥngit.
Itaq ñ peccat fidelis si altĩ se coniungit. qm̃ a iu¬
re matͥmonii adu̾sus infidelem solutus est. s łs¬
delis etiam dẽlictus sine culpa alienam societã
ñ appetit. quem adhuc ius mat̾monii. ⁊ debti
conuigalis fed̾is erga fidelem astringit. Eigon
potest adult̾ium nocari si fidelis alt̾i coniunga

Expanded text:
ciat sive non faciat, quantum in se est lucratur aniciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidelitatem ejus, non est servituti subjectus in ejusmodi frater. Nemo illum potest cogere si vult quin infidelem deserat, neque prohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est qui fidem respuit, cujus culpa solvit jus matrimonii, ut jam exigere jure non possit, quod si exigereCulpa quippe infidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Siue enim discedat siue mañe eligat infi¬
delis nicħ illi debet: qui fidelis factus est. Nemo
illum cogẽ potest quin faciat qd̃ uelit. Inuira¬
enim creatoris soluit ius matrimonii. Nõ põt
iam infidelis ab illo exigere quia in illo debttũ suũ
ꝑdidit: postqmͣ creatori id qd̾ debet redde ⁊tẽpnit̃
Habet iam fidelis causam qua uiste negare pot̃
etiam id qd̾ peius debuit. ⁊ qd̾ adhuc quid̃ debus¬
set si causam int̃uenientẽ. ⁊ debitum ip̃m soluẽ¬
tem ñ hu̾isset. Gliber est fidelis sa si socium fide¬
lem elig̾e uult: nemo illum ꝓhib̾e potest. tam̃
si pacit᷑ infidelem cohabitare uolentem: opusꝑ
fectionis facit ad lucrandum ꝓximum suũ. sicut
dicit apłs. Scificatus est uir iͥnfidelis ꝑ mulierẽ
fidelem. ⁊ itm̃ mudier infidelis ꝑ uirum fidelem.
Si gͦ fidelis infidelem consentientem cohabitare
ad hoc patit᷑ ut de infideli faciat fidelem. siuȩ fa¬

Expanded text:
tur. Sive enim discedat sive manere eligat infitur. Sive enim discedat sive manere eligat infidelis, nihil debet illi qui fidelis factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod velit. Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Non potest jam infidelis ab illo quidquam exigere, quia in illo debitum suum perdidit, postquam Creatori id quod debet reddere contemnit, habet jam fidelis causam qua justo negare potest, etiam id quod prius debuit, et quod adhuc quidem debuisset, si causam intervenientem et debitum ipsum solventem non habuisset. Ergo liber est fidelis si socium fidelem eligere vult, nemo illum prohibere potest; tamen si patitur fidelem cohabitare volentem, opus perfectionis facit, ad lucrandum proximum suum; sic dicit Apostolus: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem fidelem; et iterum mulier fidelis per virum fidelem . Si ergo fidelis infidelem cohabitare consentientem ad hoc patitur, ut de infideli faciat fidelem, sive fa
Abbreviated transcription (Latin):
est subiectus seruituti frat̃ in eiusmodi. Seruitu¬
ti subiectus eẽt si uł traheret᷑ inuitus uł ten̾et᷑
ñ uoluntaruis. Nichil illi debet. siue discedat
siue maneat. ꝑdidit nis suum qui creatori in¬
uiriam fecit. Si gͦ discedit infidelis discedat. nͥl
ad nos. ñ cogit᷑ fidelis quasi aliquo debito obliga¬
tus aut sequi discedentem. aut sustin̾e contẽp¬
nentem. ñ est subiestus seruituti in eiusmodi.
l iber est ut faciat qd̾ uult tant̃ in dño. Ducat
ucorem si ir ille est si femina est nubat. Qmͣ
iiit societatem eligat. ñ iam tenet᷑ debito pͥo¬
ris societatis cuiꝰ uis solutum est p̃p̃ iniuriam
creatoris. Que uidł iniuria t̾atoris ñ solum
tunc excusat fidelem. qñ ab infi̾deli p̃p̃ deumdi¬
missus atã sine culpa coniũgit᷑. s tũc etiam ex¬
cusat qñ ip̃e fidelis magis societatem fidelem
eligens infidelem cohabitare quid̃ uolentem¬
s fidem reciꝑe irçinuẽtem xͥana deuotione detesta¬

Expanded text:
rater in ejusmodi , servituti subditus esset si vel traheretur invitus, vel teneretur non voluntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est subjectus servituti, liber est ut faciat quod vult, tantum in Domino, ducat uxorem si vir ille est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus solutum est propter injuriam Creatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem fidelem eligens infidelem cohabitare quidem, volentemed fidem recipere renuentem Christiana devotione detesta
Abbreviated transcription (Latin):
bum dei Celum ⁊ t̾̃ra tͣnsibunt. u̾ba aũt mea ñ
tͣnsibunt. Añqm deus in carne int̾ homines ap
pareret: co inspirante dixit adam. Qmobiem
in humanitate apparuit: int̾ragatum est siliat̃
ẽẽt homini uxorem relinq̃re Quod ꝓhibens fien:
uetuit. p̃t̾ si fornicatio sola exclude̾tꝰ copłam mau¬
talem. Unde ꝓtulit statim in medio eandem p̃ar
sententiam quam ante scła manens cum ipatiaer a¬
bum inspirauit in adam ip̃e confumans qd̾ ip̃e p¬
una. Si una caro fiunt: quomͦ pot̾is aliquis eo
ꝓpinquus ꝑtinere uni si non ꝑtineat alt̾i: Quoo
minime fieri posse credendum est. Nam uno defũ¬
c̃to in suꝑstice asfinitas ñ delet᷑. necalia copła con¬
iugalis affinitatem pͥoris copłe solu̾e potest. &
neq alt̾ius conuinctionis sobolem placet ad ip̃s
affinitatis pͥoris siquidem tͣnsire consorcium ꝓeo
qd̃ u̾bum dñi ualidum est. ⁊ ut inqͥens dixit ppħ¬

Expanded text:
Verbum Dei: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non Verbum Dei: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunthomines, eo inspirante dixit Adam: Quamobrein humanitate apparuit, interrogatum est, si licitum esset homini uxorem relinquere . Quod prohibens fieri vetuit, praeterquam si fornicatio sola excluserit copulam maritalem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam, quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiraverat in Adam, ipse confirmans, quod ipse puna . Si una caro fiunt, quomodo poterit aliquis eorum propinquus pertinere uni, si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est, nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere potest. Sed neque alterius conjunctionis sobolem placet ad ipsius affinitatis prioris siquidem transire consortium, pro eo quod verbum Domini validum est et
Abbreviated transcription (Latin):
pitudĩem patris filtus reuelare potest. s qͥa scrip¬
tum est erunt duo in carne una: qui turpitu¬
dinem nou̾ce que una caro cum patre fuit ieue¬
lare p̃sumpsert: ꝓfecto patris tupitudinem
reuelabit. Cum cognita quoq fratris misceri
ꝓ hibitum est. quia ꝑ compunct̃oem pͥorem caro
fratris fu̾it facta. ꝓ qua re eciam ioħes baptista
capite truncatus ⁊ scõ martyro consu̾matus est.
grates. Qm̃ t̃sisti que debusti: iocundũ redidi¬
sti me. unde placide ad inquisita respondeo. Se
dem apłicam consulere decrenisti. Si mulier co¬
picia nuptiali exͣneo uiro iuncta: cognationi
eus ꝑtineat. si eo defuncto cognatio maneat ea¬
dem. inł si sub alio uiro cognationis nocabula diᷤᷤ
Eit enim ubum dñi ualidum ⁊ forte est. durabłe
est. ꝑ seũ abale est. ĩmutabile. ñ mom̃taneum. non
tͣnsitorium. Ait aũt ꝑ se ip̃am u̾itas. qd̃ deris est ũ

Expanded text:
pitudinem patris filius revelare potest. Sed quia scrippitudinem patris filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognita quoque fratri misceri prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus, et sancto martyrio consummatus est grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. dem apostolicam consulere decrevisti si mulier, copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si ab alio viro cognationis vocabula vincEst enim verbum Domini validum et forte, est durabile, est praeservabile et immutabile, non momentaneum, non transitorium; ait autem per se ipsa Veritas, quae Deus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
eib didisi. ⁊o leate rede dationis. pp̃. gregoriusdma
eis ad ueligionem xp̃ianttatis diuma gła illustanet.
Licentiam illis dedisset in. iuii sese copiclar ge¬
u̾atione. Quod quidem xͥanis licitum non est dũ
usq se cognou̾int. S dum rudes erant inuitan
cognatus hu̾it nullus audeat sͥ in comugio copła¬
re. Si quis huic tali nephario conuigio conuenent.
⁊ in eo ꝑmanserit: sciat se apłice auatoritatis a¬
nathematis uinculo ẽẽ ĩnodatum. ⁊ nullus sac̃¬
dos tribuat ei cõmunionem. Si uͦ conũsus diuisꝰ¬
q fuerit a tali topłatione digne penitentie sub¬
mittat᷑. ut sac̃dos loci consid̾au̾it. Dec̾tum. G6.
Iumoris. Si quis fratris uxorem dux̾it in cõ¬
iugium: anathema sit Si quis de ꝓpria cognati
gꝰ. Si debeant duo g̾mani fĩes singłas ixo¬
res acciꝑe que sunt ab illis longa ꝓgenie gn̾ate.
qmͣ enim in sacris eloquiis inuenit᷑ qd̾ huic capi¬
Turpitudĩem patris tui ñ reuelabit. neq enĩ tur̾¬

Expanded text:
 beatae recordationis papa Gregorius dum eos ad religionem. Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulare generatione, quod quidem Christianis licitum non esse, dum utique se cognoverint, sed dum rudes erant invitandcognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregorii Junioris Si quis fratris uxorem duxerit in conjugium, anathema sit. Si quis novercam aut ni. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generaet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capielabis . Neque enim tur
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitas remanere: aliam quam quidem fa¬
ciunt num̾ationem. in hac etiam disputatõne
duximus finiendam. Sunt enim quidam qui ñ
a fratrib. s a filiis hominum eorum. id est patru¬
elib. uł consanguineis genealogiam ñare inci¬
piunt. dicentes filios fratium in pͥma gn̾atione
compittari debere. quia fratres quasi truncus er
quo cet̾ ramusculi oriant᷑ existunt. S nec ista gͣ¬
duum comput̃o si bñ intlłcta fũit ab ea quam
suꝑius exposuimus in sententia pot̾it eẽ oiu̾sa.
gradus cognationis num̾ent᷑. Qua in reĩ¬
pins amonendi sumus cognatõem aliam supͣnu¬
merare aliam iufta. aliam ex tͣnsũso. que etiam ex
latere dicit᷑. Suꝑior cognatio est ꝑentum infioe
ex huis ꝓgu̾ant᷑. ⁊ tonuenient patiui amicte. auũ¬
tiuli matcere. Et suꝑio quidem ⁊ inferior. cognato
a pͥmo gradu incipit. At ea que ex tͣnsũso nũant᷑
a scdo. Pumo gradu est supͣ pat̾ mat̾. infiu fuiꝰ

Expanded text:
mbiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratribus, sed a filiis eorum, id est patruelibus, vel consobrinis, genealogiam numerare incipiunt, docentes filios fratrum in prima generatione computari debere: quia fratres, quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur, existunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius expgradus cognationis numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior ex his progenerantur, et convenienter patrui amitae avunculi materterae. et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit: at ea, quae ex transverso numeratur, a secundo. Primo gradu est supra pater mater, infra filius
Abbreviated transcription (Latin):
atq iuidicib diu̾sarum ꝓunciarum. Demq
dui uentilãtis legib ⁊ sacris canonib distĩcte
inuenimꝰ. obaliam atq aliam causam. alt̾am
legum. alt̾am canonum: fieri compittatõem.
In legib siquidem ob nich aliud ip̃orum graduũ
mentio fasta est: nisi ut hereditas. uł successio
ab una ad alt̾am ꝑsonam int̾ consanguineos
deferat᷑. Hac gͥ decausa quia ħeditates neq̃unt
deferri nisi de una ad alt̾am ꝑsonam: ideo cͤauit̃
scłaris imꝑator in singulis ꝑsonis singłos p̃fi¬
gere gradus. Quia uͦ nuptie non ualent smne du¬
ab fieri ꝑsonis: ideo sacri canones duas in unogͣ¬
du constituunt ꝑsonas. Utraq tam̃ computatio
si attente ac subtilit̾ fu̾it ꝑspecta: idem sensisse
⁊ eandem ẽẽ in sententia atq ad eund̾ t̾minum
conuenire manifestum est. Iustuanꝰ namq uᷤ

Expanded text:
atque judicibus diversarum provinciarum. Denique atque judicibus diversarum provinciarum. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus ob aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine duabus personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manifestum erit. Justinianus namque
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam ꝑlata est questio nouit̃ exorta de gra¬
dib consanguinitatis. qm̃ qͥdam legum ⁊ cano¬
num imꝑiti existimantes eosdem ꝓpinquitatis
gradꝰ contra sacros canones. ⁊ eccłasticũ morem
nu̾are nitunt᷑. nouo ⁊ in audito errore affir¬
mantes qd̾ germani fratres uł sorores int̃ se
suit in eccła scd̃a gn̾atõe. filii eorum uł filie:
in qͣrta. nepotes uł neptes eorum in .uiͣ. taliq
eam t̾minantes dicunt deinceps uios ac mu¬
lieres uit se posse nuptialia uira contrahere ⁊ as
huiꝰmodi ꝓfantim errorem confirmand̾ in argum̃to
assumunt scłares leges quas tustinianꝰ imꝑator
ꝓmulgauit de successionib consanguineoꝵ Qͥb
confisi ostend̾e̾ moliunt᷑ fr̃̾es in scd̾o gradu ẽẽ mi¬
m̃atos. Allios eorum in qͣito. nepotes in .uiᵈ. Sic se¬
re nitunt᷑. Nos uero deo añuente. hanc q̾stionẽ
discute curanimꝰ in sẏnodo ħita in lat̾anensi
consistorio conuocatis ad hoc opus ep̃is. ⁊ cłiciᷤ

Expanded text:
apostolicam perlata est quaestio noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic sere nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et clericis
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ que in ꝓposito continentie sub manifesta
etiam ꝓfessione ad castimoniam ⁊ seruandam
consecrate sunt. De hiis gͦ dicunt. quia si pꝰt tale
ꝓpositum ad nuptias carnales tnsieruit: ad penĩ¬
tentiam ñ sint admittende. nisi is cui se iunx̾ant
.i. fornicator siue adutt̾ ab hac uita .i a tali cõ¬
u̾satione discesserit. In eo enim statu penitenti¬
am ag̃e ñ possunt. in quo qͣmdiu ꝑmanserint:
saluati non possunt. Quidam eum cui se uinxe¬
rant: xp̃m int̃pretari uolunt cin prius ꝓposi¬
to continentie se uouerunt. ⁊ quasi sub con¬
ditione dictum sit. quia scds ad quẽ tͣnseunt:
legitimus ñ iudicat᷑. nisi pruis ille qui cui añ
se iuinxerant moriat᷑. Si enim in hominib ħ ra¬
tio seruat᷑ ut qmͣdui pͥor uiuit. scd̾s legitimus
eẽ ñ possit: constat ꝓfecto. quia ubi pͥor omĩno

Expanded text:
agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, consta
Abbreviated transcription (Latin):
debitum inierunt desccere contempserint: quasi
inobedientes. ⁊ in incestu fornicationis nefande
contaminatos: uste seũitatis sententias ab ec¬
clesie cõmunione peecidendos. neq ullatenꝰ ad
penitentiam recipiendos: nisi se ab huꝰ infamisi
societatis conũsatione retraxerint. Et ħ est for¬
tassis quod sibi uolunt u̾ba illa cunc̃tis pene ꝓ
sui ambiguitate iam nota. Innocentiꝰ enim ppͣ. cͥuiꝰ
auctoritas in eccła xp̃i celebnis est: sic dicit. Que
xp̃o inquit sp̃alit̾ nubunt. ⁊ sac̾dote uelant᷑. si
publice nupserint it clanculo corrupte suerĩt.
ñ eas admittendas ad agendam penitentiã: nisi
is cui se iunxerant. ab hac uita discessent. Si enĩ
heo ratio in hominib seruat᷑. ut que dimisso ui¬
to suo ad alium tͣnsient adult̾a habeat᷑ nec ei
agende. penitentie locus concedat᷑ nisi alt̃ defim¬
ctus fuerit: qnͣtomagis etiam ea que se ĩmortali
sponso uuxerat. Non est gͦ dubium qd̾ de illis ħͥ

Expanded text:
debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi celebris est, sic dicit: Quae Christo, inquit, spiritualiter nubunt, et a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic
Abbreviated transcription (Latin):
eccultum fuit uotum enis: ñ potest eccła ilũ
niteat: eccła neq de occultis penitentem a consi¬
lio salutis repelłe. neq p̃p occulta ea que mani¬
festa sunt dissoluere potest. Si aũt hii qui ꝓpo¬
situm suum publica ꝓfessione. ⁊ uoto firmalie¬
runt. deinde uoluernt ad carnalis fed̾is iura tͣnsi¬
re: nullatenus eos eccła ꝑmiitit. ⁊ si forte p̃sũpse¬
rint ea contra ꝓpositi ac ꝓfessionis sue puritatem
inire: quasi illegitima. ⁊ a scĩtate conuigii aliena
debita districtione dissoluit. Sic ecclã tenet sic no
tenere debemus qui eccłe institiita seqͥm᷑ ⁊ salu¬
bre esse credimus: quicquio sp̃u dei di tante ab
illa fu̾it institutum. ⁊ dignum reu̾entia iudicat᷑.
¶tiam si aliis temporib aliqñ ñ ita fuisse. ⁊ nunc
alit̃ esse qm fuit: demonstret᷑: ñ tam̃ cogitate de¬
lemus quasi leuitate aliqua fcm̃ sit ut nunc
alit̃ teneat᷑. ⁊ alit̃ instititum sit qmͣ fuit. s ꝙ

Expanded text:
occultum fuerit votum ejus, non potest illum niteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
porib tenenda indulsimus. ne bonum qd infina
ad huc radice plantatum erat: erueret᷑. s aliqͣntũ
sirmaret᷑. i⁊ usꝙ ad ꝑfstionem custodiret᷑. Hec eigo
edo iohennes ideur̾o ꝑstringenda curani. ut hii qui
grasionie none dispencationis illicita matmonia ꝗtͣ

Expanded text:
poribus tenenda indulsimus, ne bonum, quod infirma poribus tenenda indulsimus, ne bonum, quod infirma adhuc radice plantatum erat, erueretur, sed aliquantulum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra
Abbreviated transcription (Latin):
anglorum gentis ep̃o quota gn̾atione fideles acbe¬
ant copislari. dispensatorie sic rescribit. Quedã lex
seu duorum fr̃m g̃manorum. uł ouarum sororum
Item ioh̾es dicitꝰ. Uerum post ml̃tum temporisafe¬
lice messane suicie presule requisitꝰ utrium aug̃¬
tino scripsenit. ut anglorum . iiii. gn̾atione cõn¬
tracta mat̾monia minime solũent᷑. Humillimꝰ
pat̾ gregoruis int̾ cetera talem dedit iõem. Nõ scrpp
ip̃i. ⁊ anglorum genti que nuꝑ ad fidem uenate
ue abono quod ceꝑat metuendo aust̾iora recedet.
sp̃alit̾ non gn̾alit᷑ cͥtissime me scripsisse cognos¬
cas. Unde ⁊ mͥ omnis romana cuittas testis existit.
firma radice in fide fuerint solidati si iufra ꝓpri¬
am consanguutatẽ inuenti fuerint. no sepa¬
rent᷑ aut infra affinitatis lineam. id est ułq
⁊ eos ubis ac exemplis instruere. ⁊ que potest de
calib eperint rationablit̾. ⁊ adelit̃ excludẽ opt
ñ escam. ista it modo ñ postis ut p̃fixum est tẽ¬

Expanded text:
Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispenseu duorum fratrum germanorum, vel duarItem Joannes dicit: Verum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripsetracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem: « Quod ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit, firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est usqueet eos verbis et exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fidelnon escam, ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, tem
Abbreviated transcription (Latin):
puiquitas eẽ desierit eam ruisus lex mat̾monii
iunculo repetit. ⁊ quodam mͦ reuorat fugientẽ
Ideo aũt uiq ad sextum gn̾is gradum consangͥ¬
nitas constituta est ut sicut .uietatib mũdi
gu̾atio ⁊ hominis status finit᷑. ita ꝓpinquitaᷤᷤ
gn̾is cot gradib t̃minet᷑ hoc modo. Filus ⁊ fi¬
lia qd est frater ⁊ soror: sit ip̃e truncus. Ilt seor¬
sum se uinctis ex radice illius trunci egredũt᷑
isti raimistuli. nepos ⁊ nepos ⁊ neptis. pͥmus.
ꝓnepos ⁊ ꝓueptis: sco̾i ab nepos abneptis. t̾tiꝰ.
ad nepos ⁊ adneptis. Quart᷑. i̾tinepos. ⁊ tͥnep¬
tis. Quintꝰ. trinepotis nepos. ⁊ tͥnepͦtis. Sextꝰ.
septimam obseruate dec̾nimꝰ gn̾at̾cem. ⁊ qmdiu
se agnoscunt affinitate ꝓpinquos: ad coniuga¬
lem copłam acced̾e denegamus. Qd̃ si fecerint:

Expanded text:
propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur hoc modo. Filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radiisti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, trineptis: quintus; tseptimam observare decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
magni amite magne auuncli magni. mat̾tere
ist filia. qui consobrim applłant᷑. Quib ex latere
accrescunt ꝓpatrui ꝓ amite ꝓ auuncłi ꝓmat̾tere:
filius ut filia. ad patͣruus adamita. Hii suĩt abaui
pat̾ni. frat̃. ⁊ soror. ab auuncłs ab mat̾tera. Hii sf
abauie pat̾ne mat̾neq frat̃ ⁊ soror. ab aiuiq ma¬
t̾ni. Hec qͦ explanari amplius ñ possunt: qm ipse
auctor disseruit. Septimo gradu qui sũt cog¬
nati recta linea supͣ instaq priorib nrominib
ũ applłant᷑. s ex tͣnͣsũsa linea continent᷑ fratris
sororis adnepos. adneptis. consobrini filii. filieq
sustessionis. Idcuro gradꝰ .uii. constituti sunt. qr
ult̾ius ꝑ uerum naturam. nec nomĩa inueniri
nec uita succedentib ꝓrogari potest. In hiis. uii.
gradib omĩa ꝓpinqͥtatum nomĩa continent᷑.
pltra quos affinitas inueniri nec successio pot̃
dum se paulatim ꝓpaginum ordinib di¬
ulmens usq ad ultunum gradum subtͣxit. ⁊ ꝓ

Expanded text:
magni amitae magnae avunculi magni materterae vel filia, qui consobrini appellantur, quibus ex latere accrescunt propatrui, proamitae; proavunculi, promaterterae filius vel filia, adpatruus adamita. Hi sunt abavi paterni frater et soror, abavunculus, abmatertera. Hi sunt abaviae paternae maternaeque frater et soror abavique materni. Haec quoque explanari amplius non possunt, quam ipse auctor disseruit. Septimo gradu qui sibi sunt cognati, recta linea supra infraque propriis nominibus non appellantur, sed ex transversa linea continentur fratris, sororis, adnepos, adneptis, consobrini filii filiaeque successionis, idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam nec nomina inveniri, nec vita succedentibus prorogari potest. In his enim septem gradibus omnia propinquitatum nomina ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest itas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et