comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ gabrihel dm̃ uidit. Qui asi mariae illud uisibile fuit. Eergo in localẽ
locali contẽ plabile. Quod siẽ in localenonẽ quia siquis quae lo calisẽ. loca¬
lit̃ uidet. Et aspicien srespicereñ potest partẽ. Videtigit᷑ locũ quilo¬
calit̃ uidet quia pars locusẽ & locus locoꝵ utiq parsẽ & loca corpora sunt
Et qui partẽ uidet parte sui uidet. nec uideri parte nisi pars potest. Pars
uerodĩ nulla ẽ quiain partilis nt̃ habet partẽ. Autigit᷑ gabrihel dm̃ ñ iu¬
det Ait solidũ uidet. Nec integrũ nisi de in tegro uideripotest. Corpus
uero net inte grũ uideri. Nec uidere incegrũ potest. Nonigit᷑ corpꝰ ẽ
unde gabrhel dnm̃ uidet quia quo localit̃ mariã gabriheluidet . Et
ũ maria localit̃ uidit uidere in localit̃ nequit. Sed ut tecũ uerbo congre¬
diar. Sitotus gabrihel pĩnsi corpꝰẽ prodistantia partiũ nec totus ẽ

Expanded text:
quo Gabriel deum uidet? quia si Mariae illud uisibile fuit, est ergo inlocale quo Gabriel deum uidet? quia si Mariae illud uisibile fuit, est ergo inlocale locali contemplabile. quod si est, inlocale non est: quia si quisque localis est, localiter uidet et adspiciens respicere non potest nisi partem. uidet igitur locum qui localiter uidet, quia pars locus est et locus locorum utique pars est et loca corpora sunt. et qui partem uidet parte sui uidet, nec uideri parte nisi pars potest, pars uero dei nulla est, quia inpartilis non habet partem. aut igitur Gabriel deum non uidet aut solidum uidet, nec integrum nisi de integro uideri potest. corpus uero nec integrum uideri nec uidere integrum potest, non igitur corpus est, unde Gabriel deum uidet, quia quo localiter Mariam Gabriel uidit et eum Maria localiter uidit, uidere inlocaliter nequit. sed ut tecum uerbo congrediar, si totus Gabriel non nisi corpus est pro distantia partium, nec totus est
Abbreviated transcription (Latin):
ocupabat . Dilattihiuꝰ paululũ discussioriẽ sententiae : Tantũ aduersantiũ
repugnantiã ꝓlocutionũ stupere mestiteor: Nunc aerẽ subtdẽ niunceundẽ
uastũ dicis pumnc magnũ mundilo cũ quȩ̃ ꝓportio ueaeri selem̃tũ replet po¬
etica quadã licentia uacuũ ꝑhibes. Nec intelligis uacuũ prorsus eẽ non
posse quia ubiẽ aliquid ñ nihilẽ Aeruero nuhilni ẽ : Igt᷑ ubiaer ẽ. uacu¬
ũ nonẽ : Sed uec illud uacuũ recte potest dici. qđ mnihilẽ quia qđ̃ nihilest.¬
ERECORPUISI¬
SIT
reciperealiquid nom potest. Proin de uacuũ nonẽ qđ nulliusc apexẽ . Illud
uero quo expectat qđ matremdnũ appellare mauis poett rũ more gene¬
tricem &alisq: uersib: poetae oratoriãtexis. Egottim̃ ponqualit̃ sed quid
loquari s inquiro atq:ut respondeas quaeso Cũbeatissi mꝰ gabrihel ante
oculos dominicȩ matris adsisterent. Illud ne in gabrihelomariauidit

Expanded text:
occupabat. Dilata hujus paululum discussione sententiae, tantum adversantium occupabat. Dilata hujus paululum discussione sententiae, tantum adversantium repugnantiam prolocutionum stupere me fateor. nunc aerem subtilem, nunc eundem uastum dicis, nunc magnum mundi locum,. quem pro portione aeris elementum replet, poetica quadam licentia uacuum perhibes nec intellegis uacuum prorsus esse non posse, quia ubi est aliquid nonnihil est. aer uero nihil non est, igitur ubi aer est uacuum non est. sed nec illud uacuum recte potest dici, quod nihil est, quia quod nihil estere corpus visist recipere aliquid non potest. proinde uacuum non est quod nullius capax est. illud uero quo spectat, quod matrem domini adpellare mauis poetarum more genitricem et absque uersibus poetice oratoriam texis? ego tamen non qualiter, sed quid loquaris inquiro atque ut respondeas quaeso. cum beatissimus Gabriel ante oculos dominicae matris adsisteret, illudne in Gabriele Maria uidit,
Abbreviated transcription (Latin):
CULOCALISIT IN
Quia sic̃ani¬
MAINLOCALIT̃
DISCEDITACOR¬
PORE UT MORI¬
NITASXp̃i inlo¬
CALIT̃DISCES SIT
VT MORERETFI
łteundeinpassio uedereliquit spsequoqudnĩ dec ruce clamauit doms quareme
dereliqusti Sienĩpondiscessit non dereliquit : Si dereliquit utiq discesst
Obicefiuncigit᷑ localitẽdo : Contiguus uidelicet gradus eatabinuria simli¬
tudin isdĩserarisindm̃ : Etquiin famis imaginc laces siasuctorẽ : Sicat ergo
inlocalinesdõnom admitut᷑ qđ homin ẽx pm̃ disceden do disseruit : Sic anima
in localitatispriuilegiũ ñ amittit: Cũ cor poremoriente discedit : Elic iã pumo
an geloꝵ statũ suꝑb orator inueheris. Etgtaibrihelũtibi quasi quo ddã linguȩ
Qũcaeloꝵdnm̃ maria e in fundendũ uiscerib: tuntiaret. Cũq subdominicae
oculis genetricis adstaret sine dubiocaelo deerat : Muria ñ suꝑ uolabat Va¬
cua atq diffusa uastiaeris non implebat sed ipsũ tantũ locũ in quoaderat

Expanded text:
in QVIA SICVT ANIMA INLOCALITER DISCEDIT A CORPORE VT MORINITAS CHRISTI INLOCALITER DISCESSIT VT MORERETVR et eundem in passione dereliquit. ipse quoque dominus de cruce clamauit: deus meus, quare me dereliquisti? si enim non discessit, non dereliquit, si dereliquit, utique discessit. obice nunc igitur localitatem deo. contiguus uidelicet gradus est, ut ab iniuria similitudinis dei feraris in deum et qui infamas imaginem lacessias auctorem. sicut ergo inlocalitas deo non adimitur, quod hominem Christum discedendo deseruit, sic anima inlocalitatis priuilegium non amittit, cum corpore moriente discedit. VI. QVIA NOad angelorum statum superbus orator inveheris, et Gabrielem tibi quasi quoddam linguae r, cum coelorum Dominum Mariae infundendum visceribus nuntiaret, cumque sub dominicae oculis genitricis astaret; sine dubio coelo deerat, maria non supervolabat, vacua atque diffusa vasti aeris non implebat; sed ipsum tantum locum in quo aderat,
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽcorpꝰ. Sis inecor poremulto fetiu s intelligt. Non ẽ cor pꝰqđ potestec̃
sine corpore : Scio in quithomirẽ raptũ sedsiue in corpore siue ex tracorpꝰ
nescio Qđttle ẽ ac sidiceret.: Raptũ mescio sed eũ corpore ansin ecorporefies¬
cio. Ergodsicũ or poreraptuses rapita m̃ sinecorpore potiusti In cor poreus
igitures &iam incorpore sipotiustirapis inecorpore. Quippe incorporeũ
corpori saluasuis ubsttntia uiuificandi eiusdẽ c̃ausa miscetur. Utaut̃

Expanded text:
tus est. si sine corpore, multo potius intellegitur non esse corpus, quod potest esse tus est. si sine corpore, multo potius intellegitur non esse corpus, quod potest esse sine corpore. scio, inquit, hominem raptum, sed siue in corpore siue extra corpus nescio, quod tale est ac si diceret: raptum mecio. ergo etsi cum corpore raptus es, rapi tamen sine corpore potuisti. incorporeus igitur es etiam in corpore, si potuisti rapi sine corpore, quippe incorporeum corpori salua sui substantia uiuificandi eiusdem causa miscetur, ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
sibibeatꝰ apłs quidue faceat in certũ : Raptũ et̃ hominẽ scit in corpore an
extracorpꝰ pescit. Anim aduerte : iamaliud hicdici hominẽ aliudcorpꝰ
łccetam̃ discretũ ẽ quid uescirea płr q̃ uid scire sedicat : Excucia mꝰigitur
utrũ ex incorporeo corporeoue. An exutroq: sit : Ita tenꝰ nesciat Siciti
cũ corpore an sine torpore sit raptus ignorat : Scio in quit hominẽ raptũ
sedsiue in corpore siue extracorpꝰpiescio : Isticnumc ani aduertilic& qđ isqui
raptusẽ & raptũ eẽsenouit. Sentien s tam̃ non ipsumse eẽcorpꝰslum. & sicũ
istu com nepatescitobscurũ nempeis quis eucũ corpore. seu s in eaopore sit
raptus incertusẽ : In corporeũ tumc et̃ & corpꝰ haberescertusẽ : Quis pone
sinecorpore raptusẽ Corpꝰcum illo raptus ẽ tiontam̃ hoc ẽ ipseqđ cor pꝰcũ quo rap¬

Expanded text:
sibi beatus apostolus quidue fateatur incertum. raptum esse hominem scit, in corpore an sibi beatus apostolus quidue fateatur incertum. raptum esse hominem scit, in corpore an extra corpus nescit. animaduerte iam aliud hic dici hominem, aliud corpus. ecce tamen - discretum est, quid nescire apostolus, quid scire se dicat. excutiamus igitur utrum ex incorporeo corporeoue an ex utroque sit ita tenus nesciat, sicuti cum corpore an sine corpore sit raptus ignorat. scio, inquit, hominem raptum, sed sine in corpore sine extra corpus nescio. istic nunc animaduerti licet, quod is qui raptus est et raptum esse se nouit, sentiens tamen non ipsum se esse corpus suum et sic cum istoc omne patescit obscurum, nempe is, qui seu cum corpore seu sine corpore sit raptus incertus est, incorporeum tamen esse et corpus habere se certus est, quia si non sine corpore raptus est, et corpus cum illo raptum est, et non tamen hoc est ipse quod corpus, cum quo rap
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. Uerũ quõ nontrans t̃tiũ sed intertiũ caelũ raptus ẽ paulus.
ranseundae s̃ uel ut duo caeliom̃ scorporeae atq: in corpore aecreature
Adoreator ẽ uero quasi int̃tiũ caelũ nontran seundi qđ nom potest¬
Neq redeundi qd non deb& selstandia manendicausa ueniendũ ẽ:  licaut̃ cursus
atq: stettuspsectusẽ atq ꝑfertio quaesalic uirtutũ ẽ ponlocoꝵ Quõ quiꝓfiat
currit & qui ꝑ ficit̃ ꝑuenit : Nuncqm̃ amplissi mos cãpos latissi mae quaestio¬
nis bretu admodũ calle transmisimꝰ. Datis aliquot ut reoriudicus quaescili¬
cs arectoueritatis tramite errorũ deuia se cernunt : Quid sibiuelit illud
qđ apłs siue incorpore siue extracor p̃raptũ seeẽ dicit inquiro : Quippe sic ait
Dcio hominẽ raptũ siue incorpore siue extra corpꝰpiescio : Etreliqua : Dequib
qđ atti nuit deximꝰ : Ac primũ ad habita discussione uideamꝰ quid certũistic

Expanded text:
aliud. uerum quoniam non trans tertium, sed in tertium caelum raptus est Paulus, aliud. uerum quoniam non trans tertium, sed in tertium caelum raptus est Paulus, transeundae sunt uelut duo caeli omnis corporea atque incorporea creatura, ad creatorem uero quasi in tertium caelum non transeundi, quod non potestneque redeundi, quod non debet, sed standi et manendi causa ueniendum est. hic autem cursus atque status profectus est atque perfectio, quae scilicet uirtutum est; non locorum, quoniuenit. Nunc autem quoniam amplissimos campos latissimae quaestionis breui admodum calle transmisimus datis aliquot, ut reor, indiciis, quae scilicet a recto ueritatis tramite errorum deuia secernunt, quid sibi uelit illud, quod apostolus siue in corpore siue extra corpus raptum se esse dicit, inquiro. quippe sic ait: scio hominem raptum, siue in corpore siue extra corpus nescio et reliqua, de quibus quod adtinuit diximus. ac primum adhibita discussione uideamus quid certum istic
Abbreviated transcription (Latin):
onincorportãcreaturã. Entibicodũ in corporeã intellettuolẽq subflan¬
tiã Nuncigit᷑ ut possis ꝑdues caclosiusq intertiũ caelũ paulo prac eunte
mptri i ncorpor eotui unuersũ tranis natetorporeũ : Postq a&iã in¬
corporeũ ereatũ idemq mutabile acriore ammodũ nisu& uolatu ꝑcini¬
oretranscende : Atq ab hincint̃tiũ cadũin ipsius in mutabilis. incorpores
beatissima contẽ platione requiesce : Teq humana aniina in corportã
nosce ciupnatura e excellentia promptũ ẽ simul& aongruũ interima uł
sumnna tuitã quã mediante s ubstantia uel in fradispice corp̾imũ uelsu¬
praconspicere dm̃ sũmũ. Nuncegom& sciscitor ad seras penob aliã de
ternariocaeloꝵ numero acdiuersitaterationẽ Quã quidẽ cupio sedli¬
sttintiae in aorporali s int̃serat: Quia sinihilabsq: dõ nisi corpẽ. pontres
ergo caeli sedduo s. Vt unũ fermecaelũ sit omne corpꝰ &creato corporis

Expanded text:
ualemque substantiam. nunc igitur ut possis per duos caelos usque in tertium caelum paulo praeeunte raptari, incorporeo tui uniuersum transmitte corporeum postque etiam incorporeum creatum idemque mutabile acriore admodum nisu et uolatu perniciore transcende atque abhinc in tertium caelum, in ipsius inmutabilis incorporei beatissima contemplatione requiesce teque, humana anima, incorpoream nosce, cui pro naturae excellentia promptum est simul et congruum inter ima uel summa tui tamquam mediante substantia uel infra despicere corpus imum uel supra conspicere deum summum. Nunc egomet sciscitor adferasne nobis aliam de ternario caelorum numero ac diuersitate rationem, quam quidem cupio, sed listantiae incorporalis interserat, quia si nihil absque deo nisi corpus est, non tres ergo caeli, sed duo sunt, ut unum ferme caelum sit omne corpus et creator corporis
Abbreviated transcription (Latin):
lio dnis̃ politetimere eos quioccidun corpꝰ animã aut̃ nom possoccidere :
Vurquae sõanimã occidere nom potest quioccidere corppotest . pisiquia forte
anima nonẽ corpꝰ :  Tuuero diciscorpusẽ quid ẽ sed tenuius. Corpꝰ ẽ quiđẽ
sed leuius. At ego m& responsũ refero tenuiussit lic& & leuius. Sed
tam̃ si corpẽ occidipotestabeo a quo corpꝰoccidi potest : Dehis nempe duob:
agimꝰ anima uidelica & corporequib: confit homouisibilis Quienĩ dexit
politetimere eos nondexit quiaccidunt spissius corpꝰ grauius corpꝰ. sed qui
occidun corp. Et tẽ nondeoxit tenuius &leui uscorpꝰ sed animã nom poss̃
occidere. Hoc nempe corporis nomine iuuens ꝓfecto corpꝰindusit
Qua pecoccidi quid nisiuuum potest: Ac ꝑ hoc si animacorpẽiuium occidi
Abillo potest a quopotestcorpoccidi: Veritasdict. Quioccidunt corpꝰani¬
mã nom possunt occidere : Nonẽ igtt corpꝰanima quae occidi tion potest:

Expanded text:
s: nolite timere eos, qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. cur, quaeso te, animam occidere non potest qui occidere corpus potest, nisi quia forte anima non est corpus? tu uero dicis: corpus est quidem, sed tenuius, corpus est quidem, sed leuius. at egomet responsum refero: tenuius sit licet et leuius, sed tamen, si; corpus est, occidi potest ab eo, a quo corpus occidi potest. de his nempe duobus agimus, anima uidelicet et corpore, quibus confit homo uisibilis. qui enim dixit: nolite timere eos, non dixit, qui occidunt. spissius corpus, grauius corpus, sed qui occidunt corpus. et item non dixit, tenuius et leuius corpus, sed animam non possunt occidere. hoc nempe corporis nomine uiuens profecto corpus inclusit, quia nec occidi quid nisi uiuum potest, ac per hoc si anima corpus est uiuum, occidi ab illo potest, a quo potest corpus occidi. ueritas dicit: qui occidunt corpus, animam non possunt occidere. non est igitur corpus anima, quae occidi non potest
Abbreviated transcription (Latin):
neꝑ se sehuma panimꝰ sed qm̃ pene sũmũ istiusce negotii ĩstuc in loco
uertit᷑. Vigilacẽ uigilantẽ que simulquaero lectorẽ. Aisus animi
ꝑcorpꝰ q̃ui hominibeluaeq: cõmunis ẽ intendit sese atq: erexit ꝑista

Expanded text:
 Sed quoniam pene summum istiusce negotii istuc in loco vertitur, vigilacem vigilantemque simul quaero lectorem. Visus animi per corpus qui homini belluaeque communis est, intendit sese atque exserit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ qui illũ mͦ contempnunt uł iniuriis affi¬
ciu̾nt. Ideo nonctũ penitꝰ intereunt: s tñ confrin¬
guntur. ut ñ recti ambulent. Suꝑ quos aut̃ eadit:
ueniet illis desuꝑ inuidicio cũ pena ꝑdicionis. Ideo
dix̃ conteret eos: ut sint impii tanquã puluis quẽ
proicit uentus a facie terre. elex l¬
uod dñs dix̃ simile ẽ regnũ çeloꝵ homini regi qui
feẽ nuptias filio suo: nuptias dix̃. uerbũ incarna¬
tum : ꝙ in ipso homine suscepto eccłia do copulata
est. Quod dixit tauri mei ⁊ altilia occisa ft̃. tauros
ctix̃. pͥncipes plebiũ. Altilia uͦ: omĩa saginata. Quod
dũs dix̃. ite adexitus uarũ. ⁊ quoscũq inueneritis¬
uocate adnuptias: uie intelligunt᷑ dogmata genan

Expanded text:
super eum, qui illum modo contemnunt vel injuriis afficiunt, ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Et uod Dominus dixit, Simile est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, Ite ad exitus viarum, et quoscumque inveneritisvocate ad nuptias: viae intelliguntur dogmat
Abbreviated transcription (Latin):
ac si eugłm exponendũ exordine susceptũ
eẽt a nobas: s ꝓarbitrio ⁊i temꝑe consulen¬
tis. cũ quo a gebat᷑: siqͥd ei uidebat᷑ obscurũ.
Ideoq multa i fortassis obseuriora p̃termissa st̃: qr ea ĩa
nouerat.iq quȩ nondũ nouerat inquirebat. Nec tens
uolebat festinationẽ suã. inhis que antea iã sic acceꝑat:
ut ętiã assiduitate audiendi atq tractandi. memorie
stinatione dilata. cũ tempꝰ daretur retractabant᷑. sieo locs
scn bebant᷑ qui nacuus mordine iam expositarũ rerũ
subsequebat᷑. Qd postea quã cõꝑi. nequis forte quereret
aliꝗn legere in hoc oꝑe. qͦd eu in eugłio m ouisset. ⁊ adoᷤ¬
rendũ excitasset. tedio ꝑturbati ordinis offenderetur
quandoquidem ea carptim ut poterant dictabant᷑ in
unũ collecta ⁊ contexta cognoui: feci ut adordinem
numeroꝵ p̃scriptis titulis. qđ cuiq opus eẽt facilo in¬

Expanded text:
elium exponendum ex ordine susceptum elium exponendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta et contexta cognovi; feci ut ad ordinem numerorum praescriptis titulis, quod cuique opus esset, facile in
Abbreviated transcription (Latin):
secłm lucam. In unum librum ille: in alte¬
rũ istȩ redactȩ sc̃. Titulus huiꝰ oꝑis ẽ.
questiones eugłioꝵ. S quare Ila sola
desupra dictis eugłistis exposita fuerintestiȩ his
libris meis continent᷑. ⁊ que ista suit: ꝓlogus meus
adiunctis atq annum eratis eisdem questionibꝰ.
ita ut quisq legere qͥd uoluerit numerus secutꝰ
orsum dñm duob discipłis suã retulisse passionẽ.
mendositas codicis nos fefellit. Nam duodec̃ĩ scͥptũ
duos patres potuerit habere ioseph. cuiꝰ comunx
dicta ẽ uirgo maria. illud qd ꝑhibet᷑ frẽm duxisse
defuncti frĩs uxorem. ut ei semen sełm legem sus¬
citaret: idõ dixi eẽ infirmũ. qm̃ qui nasceret᷑ nom̃
defuncti lex eum iubebat acciꝑe: ñ ẽ uerũ. Nom̃
enĩ defuncti qđ dictũ ẽ. adhoc lex ualere p̃cepit.
ut eius filiꝰ diceret᷑. ñ ut hoc qd ille uocaret᷑. hoc
opꝰ sic incipit. Hoc opꝰ ñ ita. scͥptũ ẽ. Explic̃ retract᷑¬

Expanded text:
 similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huius est: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutusdominum seorsum duobus discipulis suam rettulisse passionem, mduos patres potuerit habere Joseph, cujus conjux dicta est virgo Maria; illud quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est. CAPVT
Abbreviated transcription (Latin):
De illo qͥ ssclit in altũ ⁊ ⁊ posuit fancdam̃tũ suꝑ perrã.
De pueris sedentibꝰ in foro⁊acdinuicẽ clamantibꝰ.
De illo in qͦerat legio demonioꝵ. lectũ ponit

Expanded text:
it in altum et posuit fundamentum super petram. XI. De pueris sedentibus in foro et ad invicem clamantibus. XII. De illo in quo erat legio daemoniorum.
Abbreviated transcription (Latin):
n segete:tirania dicunt᷑. Quod primo seꝑata zira¬
nia dicunt᷑: ꝙr tribulatione p̃cedente seꝑabuntur.
impii apiis. Qd̾ ꝑ bonos angłos intelligitur fieri: qr offi¬
cia uindictȩ: possunt implere boni bono animo. qͦuͦ
lex. qͦmͦ iudex. Officia uͦ misccłie. mali ĩplereñ possũt.
Ranum sinapis. ad feruorem fidei. uel qͦd xi.
dicat᷑ uenena expellere. Maius fit om̃ib holerib
id est dogmatib. Pogmata aut̃ sunt placita sectarum.
id est quod placuit singulis sectis. xii.
ermentũ qd accepit mulier nabscondit infarinȩ
satis trib: mulierem sapientiã dic̃. fermentũ. dile¬
ctionem: quod feruere facit et excitat. In farne aĩ
saoreri b uel tria illa in homine. extoto eorde et ex
sota anima ex tota mente: uł tria illa fruelifera. cen-¬
hesaurum in agro absconditũ dixit duo desta¬
escata legis in eccłia: Que qͥs eũ ex parte intel¬
ectus ettigerit sentit illic magna latere. Et uadit

Expanded text:
 segete zizania dicuntur. Quod primo separentur zizania dicitur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos angelos intelligitur fieri, quia officia vindictae possunt implere boni bono animo, quomodo lex, quomodo judex; officia vero misericordiae mali implere non possunt. ranum sinapis ob fervorem fidei, vel quod dicatur venena expellere, majus fit omnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata autem sunt placita sectarum, id est, quod placuit singulis sectis. XII.d accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, CenXIII. Ib. XIII, 44. Thesaurum in agro absconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere: et vadit
Abbreviated transcription (Latin):
quot cunc regibus tantum et sacerdotib fiebat᷑. Et qͦd
sacerdotiũ. utrũq nom̃ illi popło conuenire
declarauit: quo illa unctio ꝑtinebat. Cetera
itaq uitia. tanquã ualitudines ⁊i quasi membroꝵ
aniine atqs sensuum: ꝑsemet ipsum uterius in
conscientia untellectu dñs sanat icorrigitꝰ. Doc¬
ꝑsermonem sonantẽ atq lectionem: ibi colo
quidam intelligitur uerus atq sincerus: quia ira
domini audita qͥd me ꝑsequeris. &. ego sum ihe
quẽ tu ꝑsequeris. adananiã tam̃ missus est. utͤ
ilo sacerdotio qđ in eccłia constitutũ ẽ. sacram̃¬
tum doctrinȩ sidei ꝑciꝑet. ⁊ uerus eius approbare
nir color non quia non potest ꝑse ipsum alsom¬
nia facere. namquis alius hȩc facit ȩtiam in eccłu
sed ut ipsa societas congregatoꝵ fideliũ. aꝓpbancio
minuicem atq cõmunicando. uere fidei doctri¬
narr iomnib quȩ dicuntur uerb̃. uel signis. uel

Expanded text:
quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quodquod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quodsacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: docsermonem sonantem atque lectionem, ubi color quidam intelligitur verus atque sincerus, quia in pDomini audita, Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus, quem tu persequeris; ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus apprtur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
summa peritia. ꝓferunt in lucem: miactantiame
sermonis ostentant. N ulla porro falsa doetria ẽs
quȩ ñ aliqua uera intermisceat. Uera gͦ falsis in¬
orclinate ꝑmixta. in una disputatione uel narrea¬
one hominis. tanquã in unius corꝑis colore apparen¬
tra. significant lepram. tanquã ueris falsisq celou
lodis humana corꝑa uariantẽ atq maclantẽ. Hi aũ tã ii¬
tandi ft̃ eccłie ut si fieri potest longius
remoti. magno clamore xp̃m interpellent. siẽ
iti decem stetert̃ alonge. ⁊ leuauert̃ uocẽ dicentes.
Ihu preceptor miserere nostri. Namti qđ precep¬
toiem uocant. quo nomine nescio. utrũ quisquã
añm interpellauerit ꝓmedicina corꝑaliꝰ satis
puto significare lepram falsam eẽ doctrinams
quã bonus preceptor absterget. Sacerdotium se
iudeo. nemo fere fideliũ dubitat. figurã fuisse
futuri sacerdotii regalis quod ẽ in eccłia: qͦ cor¬

Expanded text:
summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum fucis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest, longius remoti magno clamore Christum interpellent: sicut isti decem steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Nam et quod praeceptorem vocant, quo nomine nescio utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor abstergit. Sacerdotium vero Judaeorum nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo con
Abbreviated transcription (Latin):
potius. cur eos ad sacerdotes miserit. ut cũ irent
mundarentur. Nullũ eoꝵ inquib hȩc corporalia
beneficia prestitit: inuenitur misisse ad sacerdotes.
nisi leprosos. Nam et illũ alepra mundauerat: cui
dixit. Uade ostende de sacerdotib: ⁊ offer ꝓ de sa¬
Crificiũ quod precepit moyses. in testimonium
illis. Deinde qualis mundatio spiritalis possit
intelligi. eoꝵ quos ingratos extitisse arguit: Se¬
cundum corpus enim: facile est uidere p̾osse ho¬
bat considerantẽ: quomͦ mundus dici possit ĩgra¬
tus. Querendũ est igitur: quid ipsa lepra significet.
Non enĩ sanati. sed mundati dicuntur: qui ea cn¬
ruerunt. Coloris quippe uitium ẽt non ualitudiis
aut integritatis. sensuum. atq membroꝵ: L epesie¬
¶ ñ ab sarde incelligi. possunt: qui scientiaro uere
fidei ñ habentes. uarias doctrinas ꝓsitent᷑ erroris.
hon enĩ uł abscondunt imperitiam suã. sedl pir

Expanded text:
potius, cur eos ad sacerdotes miserit, ut cum irent potius, cur eos ad sacerdotes miserit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacrificium quod praecepit Moyses, in testimonium illis . Deinde qualis mundatio spiritualis possit intelligi eorum, quos ingratos exstitisse redarguit. Secundum corpus enim facile est videre posse horbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Quarendum igitur est quid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qui ea caruerunt: coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, variaNon enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
duine sapientie ꝑfrui: cũ dixerint. Serui suꝑua¬
cui sumus. qđ debuimus facere fecimus. uichil nob
operis restat. Cursum consũ mauimus agonem ꝑfe¬
cimus. nichil Suꝑest nob̃ corona iusticiȩ. Omĩa enĩ
diei possunt de illa in effabili ꝑfrũctione ueritatis.
Et tantomagis omnia dici possunt: qͣntominꝰ dig¬
ne dici aliquid potest. Nam ilux ẽ in luminators.
et requies exercitaton. ipatria redeuntiũ i esca indi¬
gentium. ⁊corona uncentiũ. Et quȩcũq bona tẽ¬
poraliter transeuntia. ꝑ creaturȩ partes error appe¬
tit infidelium: ueriora inȩternum manentia. in
creatore omniũ simul inuentura ẽ pietas filior.
multa queri possunt. quȩ merito querentes mouent
ñ solum de numero quid sibi uelint qͦd decem sunt
⁊ quod unis ex eis solus gras agit. hec enĩ libere
queruntur. ut ȩtiam non inuestigata. uł nichil uł
non multũ impediant intentionem legentis: s illa

Expanded text:
divinae Sapientiae perfrui, cum dixerint, Servi supervadivinae Sapientiae perfrui, cum dixerint, Servi supervacui sumus, quod debuimus facere, fecimus: nihil nobis operis restat; cursum consummavimus, agonem perfecimus, superest nobis corona justitiae . Omnia enim dici possunt de illa ineffabili perfructione veritatis: et tanto magis omnia dici possunt, quanto minus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, et requies exercitatorum, et patria redeuntium, et esca indigentium, et corona vincentium: et quaecumque bona temporaliter transeuntia per creaturae partes error appetit infidelium, veriora in aeternum manentia in Creatore omnium simul inventura est pietas filiorummulta quaeri possunt quae merito quaerentes movent. Non solum de numero quid sibi velint quod decem sunt, et quod unus ex illis solus gratias agit; haec enim libere quaeruntur, ut etiam non investigata, vel nihil vel non multum impediant intentionem legentis: sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
sitiens postulauit. Manducet gͦ et bibat confessio-¬
nem ifidem gentiũm: ministrantibiꝰ hoc ẽ eugeli¬
rantibus seruis sis. Quoꝑtinet ȩtiã illud qđ de gra-¬
no sinapis eis primo respondit: pͥus illos fidem ha
bere presenti uitȩ necessariã: quȩ minima uidet᷑.
quãdui thesaurus ẽ in uasis fictilib. Sedui maxi-¬
pasci ministerio seruoꝵ suorp: hoc est in suum
corpus quasi mactatos ⁊ manducatos transfer¬
re credentes. et iam hic pascit eos uerbo fidei.
et sacramento passionis  sue. Non enĩ uenit
ministrari s ministrare. Dicant gͦ illi seru ꝑfina¬
pis granũ arbori huic moro: hocꝰ est ipsi eugelio
erucis dominicȩ ꝑ poma sanguinea. tanqͣm uul¬
nera in ligno pendentia. uictũ popłis prebitẽ. Dicant
Q illi ut eradicet᷑ deꝑfidia iudeoꝵ: nin mare genti¬
um transferat᷑ atq plantet᷑. Hac enim domestica ser¬
uitute esurienti ⁊ sitienti dño ministrabunt. Cẽ
demũ querant escis in corruptibilibꝰ mȩternum

Expanded text:
t et bibat : manducet ergo et bibat confessionem et fidem gentium, ministrantibus, hoc est, evangelizantibus servis suis. Quo pertinet etiam illud quod de grano sinapis eis primo respondit, prius illos fidem habere debere praesenti vitae necessariam, quae minima videtur quamdiu thesaurus est in vasis fictilibus, sed vi maxipasci ministerio servorum suorum, hoc est, in suum corpus quasi mactatos et manducatos transferre credentes, etiam hic pascit eos verbo fidei et sacramento passionis suae. Non enim venit ministrari, sed ministrare . Dicant ergo illi servi per sinapis granum arbori huic moro, hoc est, ipsi Evangelio crucis dominicae, per poma sanguinea, tanquam vulnera in ligno pendentia, victum populis praebitura; dicant ergo illi ut eradicetur de perfidia Judaeorum, et in mare Gentium transferatur atque plantetur: hac enim domestica servitute esurienti et sitienti Domino ministrabunt. Tunc demum quaerant escis incorruptibilibus in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ dñi. Ouo denarii sunt: uł duo p̃cepta
cet̾is. uł ꝓmissio uite p̃sentis .⁊ future. Scdm enĩ duas
ꝓmissiones dictũ est. Accipiet in hoc scło septies tantũ:
infuturo scło uitam ȩternam consequet᷑. Stabularius
gͦ ẽ. apłs. Quod suꝑerogat. aut illud consiliũ ẽ qđ ait.
de uirginibꝰ aut̃ preceptũ dñi ñ habeo. consiliũ aut̃do:
aut quotd etiã manibꝰ suis oꝑatus ẽ. ne ĩfirmoꝵ aliquẽ
innouitate eũgłii grauaret: cũ ei lic̾e̾t pasci ex eugłio.xuiiii.

Expanded text:
post resurrectionem domini. duo denarii sunt uel duo praecepta post resurrectionem domini. duo denarii sunt uel duo praecepta eris, uel promissio uitae praesentis et futurae. secundum enim duas promissiones dictum est: accipiet in hoc saeculo septies tantum, in futuro saeculo uitam aeternam consequetur. stabularius ergo est apostolus. quod supererogat, aut illud consilium est, quod ait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do; aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in nouitate euangelii grauaret, cum ei liceret pasci ex euangelio. CLXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
spoliauer̃t immortalitate: ⁊⁊ plagis impositis pecc̃a sua¬
dendo. reliquert̃ semiuiuũ: quia exparte qua potest
intelligere. ⁊ cognoscere dm̃ uiuus ẽ ho. ex parte qͣ
peccatis contabescit et p̃mitur. mortuus ẽ. ⁊ ideo semi¬
uiuus dicitur. Sacerdos aut̃ et leuita qui eo uiso p̃te¬
rierunt: sacerdotiũ ⁊ ministeriũ ueteris testamenti
significat. qł ñ poterat ꝓdesse ad salutẽ. Samantanus
eustos interp̃tatur: ⁊ ideo ipse dñs significat᷑ hoc noĩe.
Auigatio uulnerũ ẽ cohibitio peccatoꝵ. Oleum. con¬
solatio spei bonȩ: ꝓpter indulgentiã datam. ad recon¬
ciliationem pacis. Uinũ: ex hortatio adoꝑandũ feruen¬
tissimo sp̃ũ. Iumentũ eius ẽ caro: in qua ad nos uenire
cdignatus ẽ. Imponi iumento ẽ: in ipsam incarnationẽ
xp̃i credere. Stabulũ ẽ eccłia: ubi reficiunt᷑ uiatores.
de ꝑegrinatione inȩternã patriã redeuntes. Alt̾a dies ẽ:

Expanded text:
spoliaverunt immortalitate: et plagis impositis, peccata suaspoliaverunt immortalitate: et plagis impositis, peccata suadendo: reliquerunt semivivum: quia ex parte qua potest intelligere et cognoscere Deum, vivus est homo; ex parte qua peccatis contabescit et premitur, mortuus est, et ideo semivivus dicitur. Sacerdos autem et Levita qui eo viso praeterierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, quae non poterant prodesse ad salutem. Samaritanus, Custos interpretatur: et ideo ipse Dominus significatur hoc nomine. Alligatio vulnerum, est cohibitio peccatosolatio spei bonae propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. uinum exhortatio ad operandum feruentissimo spiritu. iumentum eius est caro, in qua ad nos uenire dignatus est; imponi iumento est in ipsam incarnationem Christi credere. stabulum est ecclesia, ubi reficiuntur uiatores de peregrinatione in aeternam patriam redeuntes. altera dies est
Abbreviated transcription (Latin):
delectacionũ. Cuiꝰ quasi pannũ idẽ partẽ aliquã quȩ ad
cibos ꝑtinet dic̃. ñ oportere hoĩb adhue ueteri consue¬
tudim deditis imꝑtiri: qr ⁊⁊ illine quasi conscissio uid̾r
fieri. ⁊ ipsi uetustati ñ conuenit. Dic̃ etiã similes eos eẽ
ueterib utͥbus: quos uino nouo. idẽ sp̃italibus p̃ceptis
facilius dirumpi. quã id posse continere dic̃. Erunt aut̃
iam utres noui: cũ post ascensum dñi. desid̾io consolati¬
aderant linguis loquerent᷑. dicti st̃ musto pleni. Nouum
enim uinũ: iam nouis utrib uenerat. xuiii.¬
Homo qͥdam descendebat ab iherł̃m in ihericho. Ipse ad̃a
intelligitur in genere humano. hierłm ciuitas pacis illa
celestis: a cuiꝰ beatitudine lapsus ẽ Herico: luna ĩterp̃tat᷑.
et siguificat mortalitatem nr̃am: ꝓpter quod nascit᷑. crescit
senescit. ⁊ occidit. Latrones: cdiabolus et angeli eiꝰ. qui eũ

Expanded text:
delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non conuenit. dicit etiam similes eos esse ueteribus utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolatiaderant linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus uenerat.Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho: ipse Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem, civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus est. Jericho, Luna interpretatur, et significat mortalitatem nostram, propter quod nascitur, crescit, senescit, et occidit. Latrones, diabolus et angeli ejus: qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
in gaudio uero. cũ tanto minꝰ delectant carnalia. qͣnto
sp̾alium maior saginata ẽ. Cũ gͦ dñs int̾rogatus ẽẽt. cur
discipuli eius ñ ieiunarent: de utroq ieunio responc
Namq adillud qđ intͥbulatione ieiunari solet: ꝑtinet
qđ ait. sponsi filios dẽ ieiunaturos. cũ abeis ablatus fuer
sponsus. Tẽ eñi desolabuntur ⁊⁊n merore ac luctu er
dono ꝑcep̃to: etiã ieiunii alterũ genus. qđ fiat ꝑleticiã
iam renouati in uitam sp̾alem. conuenientissime cȩle¬
brabunt. Quod anteqͣm accipiant. dic̃ eos tanqͣm ueta
uestimenta. quibꝰ in conuenient̃ nouus pannus assum
id ẽ aliqua particula doctrinȩ quȩ adnoue uite dẽꝑan¬
tiam ꝑtinet. Quia si hoc fiat:  psa doctrina quodam
mͦ scindit᷑. Cinus particła quȩ ad ieiuniũ ciboꝵ ualet
in oportune traditur: cũ illa doceat generale ieuiniũ.
ñ ad concupiscentia ciboꝵ tm: s abomn leticia tẽꝑaliũ

Expanded text:
in gaudio uero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto in gaudio uero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritalium maior sagina est. cum ergo dominus interrogatus esset, cur discipuli eius non ieiunarent, de utroque ieiunio respondit. namque ad illud quod in tribulatione ieiunari solet pertinet quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. tunc enim desolabuntur et in maerore ac luctu erudono percepto etiam ieiunii alterum genus, quod fiat per laetitiam, iam renouati in uitam spiritalem conuenientissime celebrabunt. quod antequam accipiant, dicit eos tamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
i quod lum̃ ẽ in te. tenebre sunt ipse tenebre qͣntȩ:
lum̃ dixit: bonã intentionẽ mentis qua oꝑami.
Cenebras aut̃: ipsa oꝑa appellat. siue q ignorat᷑ ab aliis.
quo animo illa faciamꝰ. siue qr eoꝵ exitũ ȩtiã ipsi nes¬
eimus: idest quomͦ exeat̃ atq ꝓueniant eisquib nos
ea bono animo impendimꝰ Plerũq enĩ beneficiis nr̃is
male utendo corrumpuntur. quibus nos ea misericor¬
diter beniuola intentione prestamus. XU.¬
unc uos pharisei. qđ deforis ẽ calicis ⁊ieatini mun¬
datis. Hinc ⁊⁊ deinceps qđ dic̃ in phariseos ⁊ legis
doctores: hoc ẽ qͦd suꝑius dixit. Obfirmarat faciem
in iherłm: ut eis aꝑte uera dicere uttia ⁊ pecc̃a eoꝵ¬
donoꝵ quȩ in eo dantur unicuiq ꝓpͥa: siue hominũ.
siue angelorum. In nullis enim menbris nr̃is:
magis apparet particio: quam in digitis
E iunium. aut intribulatione ẽ:aut xuii.
ingaudio. In tribulatione. ad ꝓpitiandũ dm̃ ꝓpecẽis.

Expanded text:
 quod est in te, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae ? Lumen dicit bonam intentionem mentis, qua operamur: tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignoratur ab aliis quo animo illa faciamus, sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, id est, quomodo exeant atque proveniant eis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea misericorditer benevola intentione praestamus. Xunc vos, Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis. Hinc et deinceps quod dicit in Pharisaeos et Legis doctores, hoc est quod superius dixit, Obfirmaverat faciem in Jerusalem , ut eis aperte vera diceret vitia et peccata eodonorum, quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitiseiunium aut in tribulatione est aut in gaudio. in tribulatione ad propitiandum deum pro peccatis;
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt. ceca ⁊ ꝑfunda curiositate submersi. Q
sutt̃ pastores porcoꝵ fugientes. ista nuntiarunt.
significat quosdã ȩtiam primates impioꝵi. quã quã
xpistianã legem fugiant. potentiã tam̃ eius ꝑgentes
stupendo imirando predicare. Quod geraseni ꝓdeuut
eudere qđ factũ ẽ: ninueniunt hominem uesttiũ.
ꝑculsi significat multitudinẽ uetusta sua uita de¬
leclatani honorare qͥdem. s nolle pati xp̃ianã legem

Expanded text:
noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Quod noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Quod autem pastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominem vestitum, perculsi; significat multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati christianam legem,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ⁊ eam quasi cooꝑit uerbũ timendo p̃dicare.
Eam itaq uasis uł electi nomine appellauit: sub quo
erat legio demonioꝵ signisi catȩ sunt gentes. quȩ
multis demonib seruiebant. Quod sine uestim̃to era
Ni habebat sidem. Qd ĩ domo non habitabat: in conscia
sua ñ requiescebat. Quod in monum̃tis manebat.
mortuꝯs opib hoc ẽ peccatis delectabat᷑. Qđ aite co¬
dibus ferres ucatenis ligabat᷑ significat glle so
duros leges gentiũ: quibus ⁊in ẽoꝵ republiea pe¬
cata cohibent᷑. Quod ȩtiã talibꝰ uinculis disrupi
agebatur ademonio inheremũ: significat qͦd ȩtiã
ipsis transgressis legibus. adea scelera cupiditate duo¬
batur quȩ lam uulgarem consuetudinem excederent.
Qd aut̃ inporcos pascentes in montib demonia ire i¬
missa sunt: significat immundos ⁊ suꝑbos homĩe
in abditis agunt sacrilegos ritus suos. qͥ xp̃o crede

Expanded text:
tatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: tatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo erat legio daemoniorum, significatae sunt Gentes quae multis daemonibus serviebant. Quod sine vestimento erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges Gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Quod etiam vinculis talibus disruptis agebatur a daemonio in eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Quod autem in porcos pascentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et superbos homines, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere
Abbreviated transcription (Latin):
iserenitate animi careat. cũ his uł oportet uł etiã
necesse carere. ut illud in animo xp̃iani compleat᷑.
in omnibꝰ. ⁊ in omĩb imbitus sũ. Et satiari. ⁊ esu¬
rire. ⁊ habuncdare. ⁊penuriã pati: omnia possũ in
eo qui me confortat. & illud. Neq si manducaue¬
rimus habundabimꝰ : neq si ñ manducauerimꝰ
egebimus. Et illud. Non est regnũ dĩ esca ⁊ potus:
sed iusticia .⁊ pax nigaudiũ. Et quia solent homines
multũ gaudere de carnalib epulis: addidit inspu sc̃o.
Iustificatur gͦ sapĩa ab om̃ib filiis suis. qui intelligunt
utendis terrenis temꝑa oportuna eẽ debere: facilitatẽ
uͦi carendi talibꝰ. ⁊ amorem fruendi ȩternis. ñ uariari
oportere ꝑtempora. s perpetuo retineri.
s suꝑ candelabrũ ponit. ut intrantes uideant lum̃:
qui uerbũ dei timore carnaliũ in commodoꝵ abscon¬
dit. ipsam carnem utiq p̃ponit manifestationi ueri¬

Expanded text:
et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut ilin omnibus et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me confortat ; et illud, « Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud, » Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium. » Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retineri. super candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen; qui verbum Dei timore carnalium incommodorum abscondit, ipsam utique carnem praeponit manifestationi veri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sapientia abom̃ib filiis suis: ostendit filios sapĩẽ
intelligere. nec in abstinendo nec in manducando ẽẽ
iusticiam. s in equanimitate tolerandi in opiam. et
temꝑantiã ꝑhabundantiã ñ se corrũpendi. atq opor¬
tune sumendi uł ñ sumendi ea quoꝵ ñ usus sed
concupiscentia reprehendenda ẽ. Non enĩ interest oĩ¬
no qͥd alim̃torũ sumas. ut succurras necessitati corꝑis:
dũ mͦ congrua sint generib alim̃toꝵ his cũ quibus
tͥ uiuendum ẽ. Neq quantũ sumas multũ int̃ est. cũ
uideamꝰ alioꝵ stõmachũ citius satiari i eos tñ illi ipsi
paruo quo satiant᷑ ardent̃: iintolerabilit̃ ⁊ omĩno turpit̃
iuhiare. alios aut̃ plusculo qͥdem satiari. s tolerabiliꝰ
inꝯpiam ꝑpeti. ⁊uel ante horam positas epulas. su d
intemꝑe. aut opus sit. aut necesse sit cũ tranquillito¬
te aspicere. neq tangere. Magis gͦ interest ñ qͥd uel

Expanded text:
est sapientia ab omnibus filiis suis, ostendit filios sapientiae est sapientia ab omnibus filiis suis, ostendit filios sapientiae intellegere nec in abstinendo nec in manducando esse iustitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel
Abbreviated transcription (Latin):
te xp̃iana. terrena omnia exhaurire de corde suo: ne
ꝓpter aliquid tale dm̃ colat. Altum aut̃ fodere. donec
ad petram ꝑueniat. in tantũ xp̃m gratis sequi. Ngratis
eum colere: ut ñ solũ ꝓpter suꝑflua. s nec ꝓpt̃ illa que
uident᷑ huic uitȩ necessaria: ⁊ quȩ sine culpa a qͦ uis
iusto sumi ⁊ haberi possunt. tam̃ temꝑalia atq ter¬
rena sunt. colendus putetur. &¬
e pueris sedentibꝰ in foro nadinuicem clamantibꝰ
uniuerso ordine ad ꝓposita respondit. Quod ait la¬
mentauimꝰ ⁊⁊ ñ plorastis: ad ioħem ꝑtinet: cuiꝰ absti¬
nentia a cibis : ipotu. luctũ penitentię significabat.
Quod aut̃ ait cantauimus thibiis ⁊ ñ saltastis: adip¬
sum dñm: qui utendo cũ ceteris cibo ⁊ipotu. leticiã
regni figurabat. Atilli nec humiliari cũ ioħe. nec cũ
xp̃o gaudere uoluerunt: dicentes illũ demonium
habere. istum uoracem et ebriosum. ⁊ amicũ pub¬
licanoꝵ. ⁊ pecc̃oꝵ. Quod aut̃ subiungit. niustificata

Expanded text:
 omnia terrena exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donec ad petram perveniat: in tantum Christum gratis sequi, et gratis eum colere, ut non solum non propter superflua, sed nec propter illa quae videntur huic vitae necessaria, et quae sine culpa a quovis justo sumi et haberi possunt, tamen temporalia atque terrena sunt, colendus Deus putetur. e pueris sedentibus in foro et ad inuicem clamantibus conuerso ordine ad proposita respondit. nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod autem subiungit: et iustificata
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. requies beatorũ pauperũ. quoꝵ ẽ. regnum
cȩlorũ. quo post hauc uitam recipiunt᷑. Sepultara
infermi. penarũ ꝓfunditas. quȩ suꝑbos ⁊ ui miseri¬
cordes post hanc uitã uorat. Quos tam̃ dñs in ista
narratione dieit uidere de longinquo. atq seu¬
tire beatoꝵ reqͥem: quo sane transire ñ possunt.
Quod aut̃ sibi uult linguã refrigerari. cũ inflãma
utiq totus arderet: significat qͦd scriptũ ẽ. Mors et
uita in manib linguȩ. ⁊ qr ore confesslo fit ad sa¬

Expanded text:
Abrahae, requies beatorum pauperum, quorum est regnum Abrahae, requies beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, in quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni, poenarum profunditas, quae superbos et immisericordes post hanc vitam vorat. Quos tamen Dominus in ista narratione dicit videre de longinquo atque sentire beatorum requiem, quo sane transire non possunt. Quod autem linguam sibi vult refrigerari, cum in flamma utique totus arderet, significat quod scriptum est, Mors et vita in manibus linguae : et quia ore confessio fit ad sa