comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manichei scriptutas ueteris testamẽti quas nõ¬
nouerunt uituperare ĩfirmos ⁊ paruulos nr̃os
ñ inuenientes quo mͦ sibi respondeant: irrid̾e
atq decipere. quia nulla scriptura est que nõ
apud eos qui illam nõ intelligũt: facile possit
rep̾hendi. Sed ideo diuina ꝓuidentia multoᷤᷤ
diui̾si erroris hereticos esse ꝑmittit. ut cũ in¬
sultant nobis & int̾rogant nos ea que nesci¬
mus: uel sic excutiamus pigritiam: ⁊ diuinaᷤᷤ
scripturas nosse cupiamus. Propt̾ea ⁊ apłs di
cit. Oportet multas hereses esse: ut ꝓbati ma¬
nifesti fiant int̾ uos. Hii emĩ deo probati sũt.
qui bene possũt docere. S maĩfesti hõibus¬
ẽẽ nõ possunt: nisi cũ docent. Docere autem
rendum pigri sunt: nisi ꝑ molestias et insul¬
tatõnes herecicoꝵ quasi de sompno excitẽ¬
tur ⁊ de imperitia sua erubescant sibi. & de il¬
la imperitia periclitari se sentiant. Qui hoĩes
si bone sunt fidei nõ cedunt hereticis: sed qͥd

Expanded text:
geremus et nos verba quibus eis responea vituperatione infirmos et parvulos nostros, non invenientes quomodo sibi respondeant, irridere atque decipere: quia nulla Scriptura est, quae non apud eos qui illam non intelligunt, facile possit reprehendi. Sed ideo divina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosscit: Oportet multas hereses esse, ut probati manifesti fiant inter nos. Hii enim deo probati sunt, / qui bene possunt docere, sed manifesti esse hominibus non possunt, nisi cum docent. Docere autem rendum pigri sunt, nisi per mollestias et insultaciones hereticorum quasi de sompnio excitentur et de impericia sua erubescant; sic et de illa impericia periclitari se senciant. Qui homines, si bone sunt fidei, non cedunt hereticis, sed, quid
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ ergo librum uetenᷤ
testamenti qui inscribit᷑
Genesis sic solent maiiche¬
i respondere qd̾ scriptum
est in principio fecit deus
celum et t̾ram. Querũt
in quo principio. ⁊ dicunt
Si in principio aliquo tẽ¬
oris fecit deus celum ⁊ terram. quid agebat
Quit subito façere qd̾ nũꝙͣ autea fecerat per
tempora et̾na:. Hiis respondemus. deũ in pͥn¬
cipio fecisse celum ⁊ t̾ram. ñ in pͥncipio tem¬
poris s in xp̃o: cũ uerbũ eẽt apud patrem ꝑ

Expanded text:
imum ergo librum Veteris Testamenti, qui inscribitur Genesis, sic solent Manichaei reprehendere. Quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram, quaerunt, in quo priSi in principio aliquo temporis fecit Deus coelum et terram; quid agebat cuit subito facere quod nunquam ante fecerat per tempora aeterna? His respondemus. Deus in principio creavit coelum et terram, non in principio temporis, sed in Christo, cum verbum esset apud pa
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nugaꝵ ciceronẽ ĩueniretis: cogatur
iste a uobis hunc nrm̃ ẜmonẽ contra ila
inusta defend̾e. Hano tibi auipi duram
mercedem pro mea faisa laude testitu¬
o. Hinc cum arcissent finem tanteꝯ
flictionis atrum ficmissimum nescio
modestius tñ et citius quam speraue¬
ram fecimms

Expanded text:
rum nugarum Ciceronem inueneritis, cogatur rum nugarum Ciceronem inueneritis, cogatur iste a uobis hunc nostrum sermonem contra illa inuicta defendere. hanc tibi, Alypi, duram mercedem pro mea falsa laude restituo. — Hic cum arrisissent, finem tantae conflictionis — utrum firmissimum nescio — modestius tamen et citius, quam speraueram, fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse achademici optarunt. Quid em̃o
uob̾ hoo ẜmonis lepore iocundiꝰ: Quid sẽ¬
tenciaꝵ grauitate ꝓpensuis: Qui beniuolẽ¬
cia promptuis: Quid doctrina ꝑitus iuideti
aut exiber potest: Rorsus ne quaquam
digne admirati possum. quod tam facere
aspera. tam fortit̾ desꝑata. tam mod̾ate cõ¬
uicta. tam dilucide obscura. tractata sunt
Quare iam socii mei. expectationẽ expec¬
tationẽ nram qua me ad respondendũ ꝓ¬
uocatis. cerciore spe metum ad discendum
ꝯu̾tite. ħemus ducem qui nos in ip̾̃a m̾ta¬
tis achana. d̾o iam monstrante perdutat
hic ego cum illi puerili quodam studio ꝙ
alipus responsurus nõ uidebatur: qua¬
si fraudatos se nultu ostend̾ent: inuidetis
alipii constancia ĩa securus nch̃n eũ me¬
tuo ut uos quoq mͥ grãs agatis instruo noᷤ
adu̾sus alum. qui tantã intñtionẽ ure ex¬
pectationis offendit. Legite achademicos
et cum ibi uic̾torem. Quid .n. facilius. isti¬

Expanded text:
fortasse Academici optarunt. quid enim fortasse Academici optarunt. quid enim nobis hoc sermonis lepore iucundius, quid sententiarum grauitate perpensius, quid beniuolentia promptius, quid doctrina peritius uideri aut exhiberi posset? prorsus nequaquam digne ammiraripossum, quod tam facete aspera, tam fortiter desperata, tam moderate conuicta, tam dilucide obscura tractata sunt. quare iam, socii mei, exspectationem uestram, qua me ad respondendum prouocabatis. certiore spe mecum ad discendum conuertite. habemus ducem, qui nos in ipsa ueritatis arcana deo iam monstrante perducat. Hic ego, cum illi puerili quodam studio, quod Alypius responsurus non uidebatur, quasi fraudatos se uultu ostenderent: Inuidetis, oniam de Alypii constantia iam securus nihil eum timeo, ut uos quoque mihi gratias agatis, instruo uos aduersus illum, qui tantam intentionem uestrae exspectationis offendit. legite Academicos et, cum ibi uictorem — quid enim facilius ? — ista
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃i auctoritate discedere. Non .ii. reppeno
ualentiorem. Quod aũ sõ tillissima rõne ꝑse¬
quẽdũ est: ita enĩ iam sum affestus ut quid
sit uerũ non credendo solum. s eciã intelli¬
gendo app̾hendere ĩpacient̾ desiderem: ap̃ pla¬
tonicos me nit̾im quod sacris ñis nõ repug¬
net. reꝑturum ẽẽ confido. Hic postquã ser¬
monis finem me fecisse aspexerunt. quãꝙͦ
iam erat nox et aliquid eciam lut̾na illata
scͥptum erat. tũ illi adolescentes intentis¬
sime expectabant utrum alypuis uł alio di¬
e se responsurum ẽẽ ꝓmitt̾et. Tum ille Su¬
cħ̾ michi aliquandõ inquit tam ex sentẽ¬
cia promouisse affirmare paratus sum: qͣm
quod hodierua disputatione discedo suꝑa¬
tus. Nec istam meam tm̃ puto debere eẽ
leticiam. Cõmunicabo ergo eam nob̾ cõcer¬
tatores mel. uł uidices nrĩ. quando quidẽ
isto se pacto a suis posteris iunci ep̃i eciam

Expanded text:
a Christi auctoritate discedere; non enim reperio a Christi auctoritate discedere; non enim reperio ualentiorem. quod autem subtir:ssima ratione persequendum est - ita enim iam sum affectus, ut quid sit uerum non credendo solum sed etiam intellegendo apprehendere impatienter desiderem — apud Platonicos me interim, quod sacris nostris non repugnet, reperturum esse confido. Hic postquam sermonis finem me fecisse aspexerunt, quamquam iam erat nox et aliquid etiam lucerna inlata scriptum erat, tamen illi adulescentes intentissime exspectabant, utrum Alypius uel alio die se responsurum esse promitteret. tum ille: Nihil mihi aliquando, inquit, tam ex sententia prouenisse affirmare paratus sum, quam quod hodierna disputatione discedo superatus. nec istam meam tantum puto debere esse laetitiam. communicabo ergo eam uobiscum, concertatores mei uel iudices nostri, quando quidem isto se pacto a suis posteris uinci ipsi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ad me cui satis est iam non arbitrariñ
posse ab homine ĩuenin ueritatẽ. Quiscͥs
autẽ putat hoc sentisse achademicos: ipm̃¬
ciceronem audiat. Ait .n. sllis morem fuis¬
se occultandi. sentenciam suam nec eam
qͦsucquam insi qui secum ad senestutem
usq uixissent aperire consuescere. Que sit
autem ista: deus uiderit. Eam tñ arbitror
platonis fuisse. Sed ut breuit̾ accipiatiᷤᷤ
omne ꝓpoĩtum meũ: quomodo se habeat
cepisse. S̾ed eum tricesimũ. et terciũ eta¬
tis amniũ agam: non me arbitror despera-¬
te debere. eam me quandoq adepturum
compptemptis tũ cetens oĩb que bona in¬
ortales putant. huic inuestigande inser¬
uire ꝓposui. Aquo me negocio. qm̃ rõnes
achademicoꝵ nõ leuit̾ det̾rebant: satis ut
arbitror contta eas ista disputatõe muni¬
tus sum. Nusi aũt dubiũ est: gemino po¬
dere nos ĩpessi ad discendũ. austoritans
atq tõnis. Mͥ ergo certũ est nũquã prrꝰ

Expanded text:
nihil ad me, cui satis est iam non arbitrari non nihil ad me, cui satis est iam non arbitrari non posse ab homine inueniri ueritatem. quisquis autem putat hoc sensisse AcCiceronem audiat. Ait enim illis morem fuisse occultandi sententiam suam, nec eam cuiquam nisi qui secum ad senectutem usque vixisset, aperire consuesse. Quae sit autem ista, Deus viderit; eam tamen arbitror Platonis fuisse. Sed ut breviter accipiatis omne propositum meum; quoquo modo se habeat ercepisse. Sed cum trigesimum et tertium aetatis annum agam, non me arbitror desperare debere eam me quandoque adepturum. Contemptis tamen caeteris omnibus quae bona mortales putant, huic investigandae inservire porposui. A quo me negotio quoniam rationes Academicorum non leviter deterrebant, satis, ut arbitror, contra eas ista disputatione munitus sum. Nulli autem dubium est gemino pondere nos impelli ad discendum, auctoritatis atque rationis. mihi ergo certum est nusquam prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
docerent disputationib suis atistotilem ac
platonẽ ita sibi continere. ut imperitis mi¬
nus q actentis dissentire iideantur: mul¬
tis quidem seculis multisq contentionib
sed tñ eliquata est ut opmor una uerissime
philo sophie disciplina. Non .n. est ista hꝰ¬
mundi philosophia quam sacra nr̃a me¬
tttissime decestantur. s ait̾uis intelligibi¬
l̃. cui animas multiformib erroris tene¬
bris cedatas et altissimis a corpore sordibus
oblitas: nũquam ista rõ sbtilissima reno¬
caret. nisi suminus deus populari qua¬
dam clemencia diuini intellec̾tus aucto¬
iitatem usq ad ipm̃ corpus humanum
declinaret atq summiti̾et. Ciuus nõ so¬
lum p̾ceptis. s eciam factis excitãte aĩore
dite in semet ip̃as: et respicem prĩam eci¬
am sine disputatõnũ concertatõe potu¬
issent. hoc michi de achademicis int̾i ꝑ
babiliter ut potui petsuasi. Quod si fłm ẽ.

Expanded text:
docerent disputationibus suis Aristotelem ac docerent disputationibus suis Aristotelem ac Platonem ita sibi concinere, ut imperitis minusque attentis dissentire uideantur, multis quidem saeculis multisque contentionibus, sed tamen eliquata est, ut opinor, una uerissimae philosophia meritissime detestantur, sed alterius intellegibilis. cui animas multiformibus erroris tenebris caecatas et altissimis a corpore sordibus oblitas numquam ista ratio subtilissima reuocaret, nisi summus deus populari quadam clementia diuini intellectus auctoritatem usque ad ipsum corpus humanum declinaret atque summitteret, cuius non solum praeceptis sed etiam factis excitatae animae redire in semet ipsas et resipiscere patriam etiam sine disputationum concertatione potuissent. Hoc mihi de Academicis interim probabiliter, ut potui, persuasi. quod si falsum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uacuam defensorib. et qriasi nillo
hoste seciram uelud aduitor et cuius itte¬
pserat. nescio quid inferens mali de stoicoꝵ
cinerib quod platonis adita molaret. S
hinc arreptis iterum illis atmis et philo
restitit dones moreretur: et om̃s eiꝰ reliqͥ¬
as tullius nr̃ oppressit. se uito impaciens
labefactati uł contaminati quicquid cla¬
manisset. Adeo post illa tempora nõ lõgo
alud placonis quod in philosophia purga
it maxime in plotino. qui platonicus
philosophus ita eius simis uidreatus ẽ
ut simul eos indicatus iitisse tantum añ
int̾ est temporis ut in hoc ille teuixisse putã¬
dus est sit. Itaq nunc philosophos nõ fere in¬
demus. nsi aut cyuicos. aut peripaticos. aut
platonicos. Et cyncos quidem: qr eos uite
quedam delectat libertas atq licencia. ꝙ
autem ad eruditionem doctrinamq attinet
et mores quib consulitur aĩe. quia non de¬
fuerunt acutissimi et solertissimi uin qui

Expanded text:
quasi uacuam defensoribus et quasi nullo quasi uacuam defensoribus et quasi nullo hoste securam uelut adiutor et ciuis inrepserat nescio quid inferens mali de Stoicorum cineribus, quod Platonis adyta uiolaret. sed huic arreptis iterum illis armis et Philo restitit, donec moreretur, et omnes eius reliquias Tullius noster oppressit se uiuo impatiens la befactari uel contaminari quidquid amauisset. adeo post illa tempora non longo illud Platonis. quod in philosophia purgatit maxime in Plotino, qui Platonicus philosophus ita eius similis iudicatus est, ut simul eos uixisse, tantum autem interest temporis, ut in hoc ille reuixisse putandus sit. Itaque nunc philosophos non fere uidemus nisi aut Cynicos aut Peripateticos aut Platonicos, et Cynicos quidem, quia eos uitae quaedam delectat libertas atque licentia. quod autem ad eruditionem doctrinamque attinet et mores, quibus consulitur animae, quia non defuerunt acutissimi et sollertissimi uiri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cie princeps atq auctor fuisse. Deinde ĩ
titm̃ tullium conflictio ista ditrauit. iã
plane saucia et ulmo spũ latinas litteras ĩ¬
flatirras. Nam nncħ mͥ uidetut inflatius:
quantanquã multa copio sissenne atq or¬
dinatissime dicere non ita sencientẽ. Qui¬
b tñ uentis uel uene feus ille platonicus
cuteoꝵ greges in animis deliciosoꝵ populo¬
tum aprica stabula posuerunt. Quippe ã¬
thyocus phylonic auditor homĩs quãtum
arbitror circum spectissimi: qui iam uelu¬
ti aperire cedentib hostib portas ceperat
et ad platonib auctoritatem achademiã
legesq tenocare. quãqũa et mettodorus
id antea facere temptanerat. qui primus
dicitur ẽẽ confessus de recto placuisse ach¬
ademicis nnicħ posse comprehendi sed ue¬
cessario contra stoicos hru̾modi eos arma
sumpsisse. Igitur antiochus ut institue¬
ram dicere auditis philone achademico et
omesatco stoico. in achademiam ueterem

Expanded text:
miae princeps atque auctor fuisse. Deinde in miae princeps atque auctor fuisse. Deinde in nostrum Tullium conflictio ista durauit iam plane saucia et ultimo spiritu Latinas litteras inflatura. nam nihil mihi uidetur inflatius quam tam multa copiosissime atque ornatissime dicere non ita sentientem. quibus tamen uentis faeneus ille Platonicus cureorum greges in animis deliciosorum populorum aprica stabula posuerunt. quippe Antiochus, Philonis auditor, hominis, quantum arbitror, circumspectissimi, qui iam ueluti aperire cedentibus hostibus portas coeperat et ad Platonis auctoritatem Academiam legesque reuocare — quamquam et Metrodorus id antea facere temptauerat, qui primus dicitur esse confessus non directo placuisse Academicis nihil posse conprehendi, sed necessario contra Stoicos huius modi eos arma sumpsisse — igitur Antiochus, ut institueram dicere, auditis Philone Academico et Mnesarcho Stoico in Academiam ueterem
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt assensus nnch acturum ẽẽ sapientem. Oyo
miuem mirum. atq cõ non mͥrum ab ipĩs
em̃ platonis fontib profluebat: aitendit sa¬
pienter quales illi actiones ꝑbarent eascp
nescio quaꝵ ieraꝵ similes itͣdent. id quod
i hoc mundo ad agendũ seqrtetetur: ue.¬
pente nouerat. et prudenter tegebat idqe
ciam probabile appellabat. Robabat enĩ be¬
ne ymaginem: quisquis eius intuetur. ex¬
emplum. Quomodo ergo nicħ approbat sa¬
piens. aut quomodo simile sequitur ueri
cum ipm̃ uerum quid sit ignoret: Etgo illi
norant et approbant falsa in quib mutati¬
onem landabilem terum ueraꝵ ammad¬
utebant. Sed quia hoc tanqu̾ã profanis
nefas. ne facile erat ostendere: teliquers̃t
postens. et quib illo tempore potuerunt.
signum quoddam sentencie sue. Inos aũ
bene dyaleticos de uerbis mouete. q̃onẽ
iisultantes irridentes q prohibebant. ob
hoc dicitur carneades eciam achadenie t̾

Expanded text:
esset assensus, nihil acturum esse sapientem — oesset assensus, nihil acturum esse sapientem — ominem mirum atque adeo non mirum! ab ipsis enim Platonis fontibus profluebat; attendit sapienter quales illi actiones probarent, easque nescio quarum verarum similes videns, id quod in hoc mundo ad agendum sequeretur, verperite norat, et prudenter tegebat, idque etiam probabile appellabat. Probat enim bene imaginem, quisquis ejus intuetur exemplum. Quomodo enim approbat sapiens, aut quomodo simile sequitur veri, cum ipsum verum quid sit ignoret? Ergo illi norant, et approbabant falsa in quibus imitationem laudabilem rerum verarum animadvertebant . Sed quia hoc tanquam profanis nec fas, nec facile erat ostendere; reliquerunt posteris, et quibus illo tempore potuerunt, signum quoddam sententiae suae. Illos autem bene dialecticos de verbis movere quaestionem insultantes irridentesque prohibebant. Ob hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
noq taie aliquid in corporib posse inueni¬
n. quib ille tribuebat omia. olim prorsus
hoc genus disputationũ quod magna ne¬
cessitate flagrauerat fuisset extinctũ. Sed
teno ymagine constancie deceptus. tit
ipis achademicis indebatur. nec mͥ eciã
non uidetur ꝑtimax fuit. fidesq illa cor¬
pora pernitiosa quoquomodo potuit per¬
uixit in crisiprim. qui ei qui maxime po¬
tent magnas iures lacus se diffundendi
dabat: inisi ex illa parte cariieas acrior et
ingilantior sciperiorib ceteris ita restititis¬
set ut mirer illam opimonem auquid e¬
clam postea uaitisse. Namq carneades
primo illam uelut ealumpniandi impu¬
denciam qua uidebat archesilam nõ me¬
diociter infamatum deposuit. ne contra
omĩa uel dicere quasi ostentationis cau¬
s inderetur. sed ipõs ꝓprie s stoicos atq cͥ¬
sipum conuellendos eu̾tendosq ꝓposuit.
Demde cum undiq premeretur si nullirei

Expanded text:
neque tale aliquid in corporibus posse inuenineque tale aliquid in corporibus posse inueniri, quibus ille tribuebat omnia, olim prorsus hoc genus disputationum, quod magna necessitate flagrauerat, fuisset extinctum. sed Zeno imagine constantiae deceptus, ut ipsis Academicis uidebatur nec mihi etiam non uidetur, pertinax fuit fidesque illa corporum perniciosa, quoquo modo potuit, peruixit in Chrysippum, qui ei — nam maxime poterat — magnas uires latius se diffundendi dabat, nisi ex illa parte Carneades acrior et uigilantior superioribus ceteris ita restitisset, ut mirer illam opinionem aliquid etiam postea ualuisse. namque Carneades primo illam uelut calumniandi impudentiam, qua uidebat Arcesilam non mediocriter infamatum, deposuit, ne contra omnia uelle dicere quasi ostentationis causa uideretur, sed ipsos proprie sibi Stoicos atque Chrysippum conuellendos euertendosque proposuit. Deinde cum undique premeretur, si nulli rei
Abbreviated transcription (Latin):
magisdetio. Quã obrem cum teno sita qua¬
dam uera philosophia iuguat sentencia de
lestaretur. dicens eam ẽẽ mortalem. nec qͥs¬
quam eẽ preter hunc sensibilem mũdũ
ncħq in eo agi nui in corpore: nam et de¬
um ipm̃ ignem ꝓutabat prudentissime.
ats utilissime mͥ indetur archesslas cũ il¬
lud latet serperet illumalum. occultasse re¬
itus achadenne sentenciam et quasi au¬
rum inueniendum quandoq posteris ob¬
tusse. Quate cum in faisas opiniones ⁊¬
ruere tutba sio ꝓnior et consuetudine co¬
iporũ omĩa ẽẽ corporea facillime sed no¬
rie credatur instituit uiracutissimers.
att hrimanissimus te docere pocius qͦs
paciebatur male doctos: quam docete e
quos dociles non arbitrabatur. Inde oĩa
illa nata sunt que noue achademe tͥbu¬
untut. quia eorum necessitatem uet̾es ñ
habebant. Quod si zeno exꝑgefactus esset
aliquando et uidisset neq quicquã com¬
prehendi posse isi quale ip̃e definiebat:

Expanded text:
magisterio, quam ob rem cum Zeno sua quamagisterio, quam ob rem cum Zeno sua quadlectaretur dicens eam esse mortalem nec quicquam esse praeter hunc sensibilem mundum nihilque in eo agi nisi corpore — nam et deum ipsum ignem putabat — prudentissime atque utilissime mihi uidetur Arcesilas, cum illud late serperet malum, occultasse penitus Academiae sententiam et quasi aurum inueniendum quandoque posteris obruisse. quare cum in falsas opiniones ruere turba sit pronior et consuetudine corporum omnia esse corporea facillime sed noxie credatur, instituit uir acutissimus atque humanissimus dedocere potius quos patiebatur male doctos quam docere quos dociles non arbitrabatur. inde illa omnia nata sunt, quae nouae Academiae tribuuntur, quia eorum necessitatem ueteres non habebant. Quodsi Zeno expergefactus esset aliquando et uidisset neque quicquam comprehendi posse nisi quale ipse definiebat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ageretur i hoc mundo per eas uirmu¬
tes quas ciuiles uocabat aiarum uetaꝵ
urtutum similes. que non paucis sapi¬
entib note eeñt: non posse ma uensiłe
nomuinari. Hec et alia hutusmodi mi¬
chi udentur inter successores euis cͣn¬
tũ poterant ẽẽ ẜuata: et pro misteriis cꝰ¬
todita. Non .ni. aut facile ista percipiũ¬
tur nisi ab eis qui se ab om̃ib uiciis m̃¬
dantes in aliam quandam plusqu̾a hu¬
manam consuetudinem uendicauerũt.
ant non granit̾ peccat. quisquis ea sciens
quosuibet homines docere uoluerit. Ita¬
b auditis et creditis in scolam telictama
platone uenisset quam tunc apoleniose¬
tinebat. suspectum ħitum suspicor. nes
taiem rasum cui platonica illa uielut sa¬
crosca decreta facile prodi ꝯmittiq debe¬
tent. prinsq didicistet eam que i illam
scolam ab aliis accepta deculerat. Mo¬
ticur polenio: succedit ei archealas xens¬
ms quidem condiscipilut s suͥ polemoni

Expanded text:
tamen ageretur in hoc mundo per eas uirtutamen ageretur in hoc mundo per eas uirtutes, quas ciuiles uocabat, aliarum uerarum uirtutum similes, quae nisi paucis sapientibus ignotae essent, non posse nisi ueri simile nominari. Haec et alia huius modi mihi uidentur inter successores eius, quantum poterant, esse seruata et pro mysteriis custodita. non enim aut facile ista percipiuntur nisi ab eis, qui se ab omnibus uitiis mundantes in aliam quandam plus quam humanam consuetudinem uindicarint, aut non grauiter peccat, quisquis ea sciens quoslibet homines docere uoluerit. ita quibusdam auditis et creditis in scholam relictam a Platone uenisset, quam tunc Polemo retinebat, suspectum habitum suspicor nec talem uisum, cui Platonica illa uelut sacrosancta decreta facile prodi committique deberent, priusquam dedidicisset ea ea, quae in illam scholam ab aliis accepta detulerat. moritur Polemo, succedit ei Arcesilas, Zenonis quidem condiscipulus, sed sub Polemonis
Abbreviated transcription (Latin):
eciam longe lateq peregrinatꝰ audierat. Igͥ
plato adiciens lepori sb̾tilitatiq socratice
quam ĩmortalib habuit naturaliũ dun¬
naꝵ q terum peritiam quam ab eis quos
ꝯmemorani diligent̾ accepetat. sb̾iũgẽs¬
q quasi formatricem illaꝵ parcium uidi¬
cem q dyaleticam que aut ip̃a ẽẽt autsi¬
ne qua omĩo sapiencia ẽẽ nõ posset: per¬
fectam dicitur composuusse philo sophie
disciplinam. de qua mine disserere tem¬
poris non eẽ. Sat estin. ad id quod uolo
platonem sensisse duos eos mundos .ł
unũ intelligibilem in quo ip̃a ueritas
ħ̾itatet. istum autem sensibilem quem
manifestum est nos uisu tactuq sentire
Itaꝙ illum uerum hunc uerisimilem.
et ad illuis ymaginem fcm̃. et ĩo de illo
in ea que se cognosc̾et anima uelut expo¬
liari et quasi serenari uenitatem: de hoc
autem in stultorũ animis non scienciã
sed opinionem posse generari. Quicquid

Expanded text:
etiam longe lateque peregrinatus audierat. igitur etiam longe lateque peregrinatus audierat. igitur Plato adiciens lepori subtilitatique Socraticae, quam in moralibus habuit, naturalium diuinarumque rerum peritiam, quam ab eis quos memoraui diligenter acceperat, subiungensque quasi formatricem illarum partium iudicemque dialecticam. quae aut ipsa esset aut sine qua omnino sapientia esse non posset, perfectam dicitur composuisse philosophiae disciplinam, de qua nunc disserere temporis non est. sat est enim ad id, quod uolo, Platonem sensisse duos esse mundos, unum intellegibilem. in quo ipsa ueritas habitaret, istum autem sensibilem, quem manifestum est nos uisu tactuque sentire; itaque illum uerum, hunc ueri similem et ad illius imaginem factum, et ideo de illo in ea quae se cognosceret anima uelut expoliri et quasi serenari ueritatem, de hoc autem in stultorum animis non scientiam sed opinionem posse generari: quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
a. ingilancia. ingemo. doctrina: cui tamen
asserenti nicħ scire posse hominem. si hoc so¬
lum diceretur: scio tra uideri michi. unde
id refelleret nõ hrẽt. Quid igitur. Placuit
tantis uiris petpetus et pertinacib contẽ¬
cionib agere: ne in quẽquã cadere uensci¬
encia inderetur. Audite iam paulo atten¬
cuis. non quid sciam: sed quid existimen
Hoc .n. adultimũ reẜuabam ut explicatẽ
si possem: quale michi ẽẽ indeatur. totũ
a chademicorũ consilium. Plato uir sapiẽ¬
tissimus et erudissimus temporũ suorum
qui et ita locutus est. ut quecumq diceres
magna fierent. et ea locutus est. ut qũo¬
cumq diceret parua non fierent: dici¬
tur post mortem sociatis magistri sui ꝙ̃
singularit̾ dilexerat a pitagoreis eciam n¬
mlta didicisse. Pitagoras autẽ greca phi¬
certe occultissima: postquã commnotus phe¬
recide cuius dam sciri disputationib ĩ mor¬
taiem eẽ animũ credidit. multos sapiẽtes

Expanded text:
ia uigilantia ingenio doctrina; cui tamen ia uigilantia ingenio doctrina; cui tamen asserenti nihil scire posse hominem si hoc solum diceretur: scio ita uideri mihi\', unde id refelleret non haberet. Quid igitur placuit tantis uiris perpetuis et pertinacibus contentionibus agere, ne in quemquam cadere ueri scientia uideretur? audite iam paulo attentius non quid sciam sed quid existimem; hoc enim ad ultimum reseruabam, ut explicarem, si possem, quale mihi esse uideatur totum Academicorum consilium. Plato, uir sapientissimus et eruditissimus temporum suorum, qui et ita locutus est. ut quaecumque diceret magna fierent, et ea locutus est, ut quomodocumque diceret, parua non fierent, dicitur post mortem Socratis magistri sui, quem singulariter dilexerat, a Pythagoreis etiam multa didicisse. Pythagoras autem Graeca phicerte occultissima, postquam commotus Pherecydae cuiusdam Syri disputationibus immortalem esse animum credidit, multos sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
et quod est grauius apud sapientissimos
iudices defenduntur: nicħ concessi. et ideo
ñ errani. Quomodo aũt ñõ facerem. qd̾
ꝓbabile insum est: Qui autẽ nõ putant
ista probabilit̾ posse persuaden. leganto¬
rationem catherne qua prĩe parricidiũ
quo uno continentur omĩa scelera persuas̃
Iam illud quis non tidet: Ip̃i dicunt nchil
se magendo sequi nsi probabile et querũt
magnopere ueritatem: cum eis sit probabłe
non posse inueniri. Omirum monstrum.
Sed hoc omittamus. Minus id ad nos. minꝰ
ad uite nr̃e discrimẽ. minus ad fortimarĩti¬
ꝑiculum pertinet. Illud est capitale. illudi
formidolosum. illud optimo cuiq metuẽ¬
dum. quod nefas omne si hec ratio ꝓbabił
erit. cum ꝓbabile cuiquam inisum fuit esse
faciendrm. tantum uilli quasi uero assẽ¬
ciatur: non solum sine sceleris sed eciam
sine erporis uituꝑatione cominittat. Quid
tullium alqua ex parte sequar industͥ¬

Expanded text:
et, quod est grauius, apud sapientissimos et, quod est grauius, apud sapientissimos iudices defenduntur: nihil consensi et ideo non erraui; quomodo autem non facerem quod probabile uisum est? qui autem non putant ista probabiliter posse persuaderi, legant orationem Catilinae, qua patriae parricidium, quo uno continentur omnia scelera, persuasit. iam illud quis non ridet? ipsi dicunt nihil se in agendo sequi nisi probabile et quaerunt magnopere ueritatem, cum eis sit probabile non posse inueniri. o mirum monstrum! sed hoc omittamus; minus id ad nos, minus ad uitae nostrae discrimen, minus ad fortunarum periculum pertinet. illud est capitale, illud formidolosum, illud optimo cuique metuendum, quod nefas omne, si haec ratio probabilis erit — cum probabile cuiquam uisum fuerit esse faciendum, tantum nulli quasi uero assentiatur — non solum sine sceleris sed etiam sine erroris uituperatione committat. quid Tullium aliqua ex parte sequar industr
Abbreviated transcription (Latin):
cos et tanquã crimen uerissimũ pument:
aut eudem obtemperantes uerisimilit̾ hoĩ¬
nem probabilit̾ q dampnabũt ut iam qͥd
agat iste patronus prorsus ignoret. Cui
enĩ succenseat nõ habebit. cum om̃s se ni¬
cħ̾ etrasse dicant: qñ non assencientes id
quod tusumest ꝓbabile feterit. Pouet
igitur: personam patroni et philosophi cõ¬
solatoris suscipiet. Ita facile adolescenti qui
iam tm̃ in achademia profecerit. persuadebit:
ut se tanqnam in sompnis putet ẽẽ damp¬
natum. Sed uos me iocan acbitramum. liq̃t
demerate per omne diuinum: nestire me
prorsus quomodo iste peccauerit. si quisquis
id egent quod ꝑbabile iudetur: nõ percat
nisi forte in totum alud ẽẽ dicunt ertate:
aliud peccare: sed ꝙ illis p̾ceptis egisse ne
erremus. peccare autem nichil magnum
ẽẽ dixisse. Taceo de homicidiis. saculegiis.
om̃bq om̃ioq fieri aut cogitari possunt
flagiciis aut facinorib que paucis uerbis

Expanded text:
cos et tamquam crimen uerissimum punient cos et tamquam crimen uerissimum punient aut eisdem obtemperantes uerisimiliter hominem probabiliterque damnabunt, ut iam quid agat iste patronus prorsus ignoret. cui enim suscenseat non habebit, cum omnes se nihil errasse dicant, quando non assentientes id quod uisum est probabile fecerint. ponet igitur personam patroni et philosophi consolatoris suscipiet; ita facile adulescenti, qui iam tantum in Academia profecerit, persuadebit, ut se tamquam in somnis putet esse damnatum. sed uos me iocari arbitramini. liquet deierare per omne diuinum nescire me prorsus, quomodo iste peccauerit, si quisquis id egerit quod probabile uidetur non peccat, nisi forte in totum aliud esse dicunt errare, aliud peccare seque illis praeceptis egisse, ne erremus, peccare autem nihil magnum esse duxisse. Taceo de homicidiis parricidiis sacrilegiis omnibusque omnino quae fieri aut cogitari possunt flagitiis ac facinoribus, quae paucis uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
tue iugilauerunt. Quid dictutꝰ est aliud ꝙͣ
non tibi eẽ ꝓbabile ut id faciat adolescens:
Alt illi ꝓbabile est. Nam si ex alieno ꝓbabi¬
liniuimus. nec tu debisti administrare
rem publicam quam epicuro iustm est
non ẽẽ faciendum. Adulterabit igitur ille
uuenis coningem auenam. qui dep̾hen¬
sus si fui̾t. ibi ce mueniet a quo defendat᷑
quam quã eciam si inueniat quid dicturꝰ
es: Negab̾ profecto. Quid si tam clarũ ẽ
ut frustra inficiere: ꝑsnadere uis ninir̃
tanquã ingumasio cumano atq adeo ne¬
apolitano cumano ates nicħ cum peccasse:
mimo etiam nec etrasse quid̃. Non enĩ
faciendum eẽ adultenum pro uero sibi per¬
suasit probabile occurrit. secutus est. fecitanͥ
fortasse non fecit. sed fecisse sibi uisus est. Iste
autem maritus homo fatuus ꝑturbat oĩa
litib pro uixoris castitate proclamans: cũqͣ
forte nunc dormit et nescit. Hoc illi uidi¬
ces si intellexeñt aut negligent achademi¬

Expanded text:
tuae uigilauerunt. quid aliud dicturus es quam tuae uigilauerunt. quid aliud dicturus es quam non tibi esse probabile, ut id faciat adulescens ? at illi probabile est. nam si ex alieno probabili uiuimus. nec tu debuisti amministrare rem publicam, quia Epicuro uisum est non esse faciendum. adulterabit igitur ille iuuenis coniugem alienam; qui deprehensus si fuerit, ubi te inueniet, a quo defendatur? quamquam etiamsi inueniat, quid dicturus es? negabis profecto. quid, si tam clarum est, ut frustra infitiere? persuadere uis nimirum tamquam in gymnasio Cumano atque adeo Neapolitano nihil eum peccasse, immo etiam nec errasse quidem. non enim faciendum esse adulterium pro uero sibi persuasit; probabile occurrit, secutus est. fecit; aut fortasse non fecit, sed fecisse sibi uisus est. iste autem maritus, homo fatuus, perturbat omnia litibus pro uxoris castitate proclamans, cum qua forte nunc dormit et nescit. hoc illi iudices si intellexerint, aut neglegent Academi
Abbreviated transcription (Latin):
cior. tpã facta hominũ. et mores consid̾are ce¬
pi. Tũ uero tam multa michi et tam capita¬
lia in istos uenerunt in menteni: ut iamño
ndetem. sed partim stomacharer: partim do¬
letem: homines doctissimos et acutissimoᷤ
in tanta scelera sentenciaꝵ et flagicia deuo¬
lutos. Certe .n. nõ fortasse omĩs qui etrat
peccat. Omĩs tam̃ qui peceat. acit ertare cõ¬
ceditur: aut aliquid petus. Quid si ergo ali
quis adolescentulũ eum hos audierit dicen¬
tes. turpe est etrate. et ideo nulli rei consenti¬
re debemus. sed tam̃ cum agit quisq quod
ei udetur ꝓbabile. nec cessat nec etrat: illd̾
tantum meminerit. quicquid occurrit. uł
animo uł sensib. nõ pro tiero ẽẽ approband̾
id igitur: audiens adolescens insidiab̾r pri¬
dicitie uxoris aliene. Tete consulo in arce tu¬
lli de adolescenciũ morib uitaq tractamis
cui educande atq instituende om̃s ille lr̃e¬

Expanded text:
tior ipsa facta hominum et mores considerare coetior ipsa facta hominum et mores considerare coepi. tum uero tam multa mihi et tam capitalia in istos uenerunt in mentem, ut iam non riderem sed partim stomacharer partim dolerem homines doctissimos et acutissimos in tanta scelera sententiarum et flagitia deuolutos. Certe enim non fortasse omnis, qui errat, peccat. omnis tamen, qui peccat, aut errare conceditur aut aliquid peius. quid, si ergo aquis adolescentium cum hos audierit dicentes: Turpe est errare, et ideo nulli rei consentire debemus; sed tamen cum agit quisque quod ei videtur probabile, nec peccat, nec errat: illud tantum meminerit, quidquid occurrit vel animo vel sensibus, non pro vero esse approbandum. Id igitur audiens adolescens, insidiabitur pudicitiae uxoris alienae, Te, te consulo, M. Tulli; de adolescentium moribus vitaque tractamus, cui educandae atque instituendae omnes illae litte
Abbreviated transcription (Latin):
mansionis sue eam̃ quo beniuolentorẽ red¬
dat: pastori eum p̾fereus. Ille autẽ easui u¬
mis etat de hiis qui nos samardacos iam
uulgꝰ uocat. Tenuit sicũ morẽ homo pes¬
simis etiam gratis. Hac perge ait. Nam e¬
go inde uenio. Decep̃: atq abiit. S̾ qũa¬
do iste deciperetut: non enĩ monstrationem
istam tanquam ueram inquit approbo. sed
mans uera ẽẽ uerba pastoris: ⁊̃ loco illo qͦ
tendebant iam se reficiebat. Iste aũt̃ non
etrans. si quidem probabile sequitur: cir¬
cuiit siluas uescio quas. nec iam cui locus
ille notus sit. ad quẽ prouenite ꝓposuerat:
inuenit. uete nob̾ dicam. cum ista cogitate
tisin tenere non potuit fien per achademi¬
corũ uerba nescio quomodo ut erret ille qͥ
ueram tram ceł casii tenet. ille autẽ qui
per arnos montes ꝓbabilit ductus est nec pe¬
titam regionem uiuenit non uideatur etrare
ut enĩ temerariam consensionem uire con

Expanded text:
mansionis suae causam, quo beniuolentiorem redmansionis suae causam, quo beniuolentiorem reddat pastori eum praeferens. ille autem casu planus erat de his, quos samardocos iam uulgus uocat. tenuit suum morem homo pessimus etiam gratis. hac perge, ait; nam ego inde uenio. decepit atque abiit. sed quando iste deciperetur? non enim monstrationem istam tamquam ueram, inquit, approbo, sed mans uera esse uerba pastoris, in loco illo, quo tendebant, iam se reficiebat, iste autem non errans, si quidem probabile sequitur, circumiit siluas nescio quas nec iam cui locus ille notus sit, ad quem uenire proposuerat. inuenit. uere uobis dicam, cum ista cogitarem, risum tenere non potui, fieri per Academic-orum uerba nescio quo modo, ut erret ille, qui ueram uiam uel casu tenet, ille autem, qui per auios montes probabiliter ductus est nec petitam regionem inuenit, non uideatur errare. ut enim temerariam consensionem iure cond
Abbreviated transcription (Latin):
nitum. Demde ubi totum cautuis cittũ¬
spexi: isus sum mͥ uidisse unum aditum
quiam securos ettor it rueret. Non solũ em̃
puto ermm eitare qui faisam uiam sequitur.
Qd etiam eum qui ueram nõ sequitur Facia¬
mn enĩ duos matores ad unũ locum tendẽ¬
tes. quorũ ait̾ instituerit nulli credere. alt̾
nimis credulus sir. uentum est ad aliqd bi¬
nitm. Hic ille credulus pastori qui aderã
uł ꝯcuipiam rusticano. sauie frugihonio
dic queso. qua bene in illum locum pera¬
gatur. Sespondebitur. Si hac ibis: nicħ er¬
ras. Et ille dicit ad comitem. uerũ dicit: o¬
hac eamus. Ridet iir camissimus et tam
cito assensum facetissime illudit. Acq in¬
t̾ea illo discedente in biuio fugnur. Et iam
inquit inderi turpe cessare. cum ecce alio
uie cornulat᷑ quidam et rirbanus equoĩ¬
sidens eminet et ꝓpinquate incipit. gram¬
latut iste. Tum aduenienti et sauitato indi-¬
an ꝓpoĩtum. Querit tram. Dicit etiam rei¬

Expanded text:
nitum, deinde ubi totum cautius circumnitum, deinde ubi totum cautius circumspexi, uisus sum mihi uidisse unum aditum, qua in securos error inrueret. non solum enim puto eum errare, qui falsam uiam sequitur, sed etiam eum, qui ueram non sequitur. faciamus enim duos uiatores ad unum locum tendentes, quorum alter instituerit nulli credere, alter nimis credulus sit. uentum est ad aliquod biuium. hic ille credulus pastori, qui aderat, uel cuipiam rusticano: salue, frugi homo! dic quaeso, qua bene in illum locum pergatur. respondetur: si hac ibis, nihil errabis. et ille ad comitem: uerum dicit, hac eamus. ridet uir cautissimus et tam cito assensum facetissime inludit atque interea illo discedente in biuio figitur. et iam incipit uideri turpe cessare, cum ecce ex alio uiae cornu lautus quidam et urbanus equo insidens eminet et propinquare occipit. gratulatur iste, tum aduenienti et salutato indicat propositum, quaerit uiam, dicit etiam re
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ geram. Sed quid hic dicam: Quidũ
hũt quid dicant: Quid eĩ faciam qũed̾
castris meis foras truditis uł ubi ñ ĩplorabo
auxilia doctiorũ. cũ quib si superare nõ¬
o minus pudebit fortasse superati: Iaciã
igitur quib uitib possum fumosum qͥd̾¬
etiam et scabrũ: sed ma fallor ualidissimũ
celum. Qau ncħ approbat incħ̾ agit. O hoĩ¬
nem rusticum et ubi est ꝓbabile. ubi est ue¬
tisimile. Hoc uolebatis. Audiais ne ut so¬
nent sanita grecanica: exceptũ est qdꝰ ob̾
ualiiũ qiutidem. sed quia manu iaculati sti¬
mus. et ncħ mͥpotencus isti mei suggetũ
ne auquid ut indeo uulnens fecimus cõu¬
tam me ad ea que nõ illa et ager mĩstrat
Onerant me pocuis maiora quã p̃parant
Nam cum ociosus diu cogitassem in uto
uite quo nam modo possit istuc ꝓbabile
ac uenisimile actus nrõs ab arrore deten¬
dere. primo uisum est michi ut solet itid̾i
cum ista uendebam belle tectum et mu¬

Expanded text:
uobis geram. sed quid hic dicam? quid? quobis geram. sed quid hic dicam? quid? qhabent quod dicant. quid enim faciam, quem de castris meis foras truditis? num implorabo auxilia doctorum, cum quibus si superare nequeo, minus pudebit fortasse superari? iaciam igitur quibus uiribus possum fumosum quidem iam et scabrum sed, nisi fallor, ualidissimum telum: qui nihil approbat, nihil agit. o hominem rusticum! et ubi est probabile? ubi est ueri simile? hoc uolebatis. auditisne, ut sonent scuta Graecanica? exceptum est quod issimum quidem, sed qua manu iaculati sumus! et nihil mihi potentius isti mei suggerunt nec aliquid, ut uideo, uulneris fecimus. conuertam me ad ea, quae uilla et ager ministrat; onerant me potius maiora quam praeparant. Nam cum otiosus diu cogitassem in isto rure, quonam modo possit istuc probabile aut ueri simile actus nostros ab errore defendere, primo uisum est mihi, ut solet uideri, cum ista uendebam, belle tectum et mu
Abbreviated transcription (Latin):
piente de illis sirs disputationib contra qͣs
intimur querere. Ergo arbitror ego sapi¬
enti ceitam ẽẽ sapienciã .i. sapientẽ perce¬
pisse sapienciani: et ob hoc eum nõ opina¬
ti cum assentitur sapiencie. assentitur em̃
ei tei quam si nõ petcepisset sapiens nõ cẽs.
Nec isti quẽquã nõ debere assentiri insi
reb que nõ possunt ꝑcipi assumant. Nõ
aũ sapĩa nncħ est. Eum igitur et si sapĩã
et assentitur sapĩe: neq nicħ scit. neq uł¬
li ͤ sapiens assentitur. Quid amplius nul
cunt penitus euitatt. si in uullam rem ani¬
mũ declinet assentio : Errat .ii. inquiunt
quisquis nõ solum remnõ fłam. sed eciã
dubiam quãuis uera sit et probat. Nichil
autẽ quod dubiũ est nõ sit inuenio. surt
inuenit sapiens ipãm ut dicebamꝰ sapiã
Sed huic iam ultis me fortasse disced̾e.
Non sunt facile secutissima relinquenda
cũ u̾sutissimis hom̃ib agiꝰ. Morem tam̃

Expanded text:
sapiente illis suis disputationibus, contra quas sapiente illis suis disputationibus, contra quas nitimur, quaerere. Ergo arbitror ego sapienti certam esse sapientiam, id est sapientem percepisse sapientiam et ob hoc eum non opinari, cum assentitur sapientiae; assentitur enim ei rei, quam si non percepisset, sapiens non esset. nec isti quemquam non debere assentiri nisi rebus, quae non possunt percipi, affirmant; non autem sapientia nihil est: cum igitur et scit sapientiam et assentitur sapientiae, neque nihil scit neque nulli rei sapiens assentitur. quid amplius uultcunt penitus euitari, si in nullam rem animum declinet assensio ? errat enim, inquiunt, quisquis non solum rem falsam sed etiam dubiam, quamuis uera sit, approbat. nihil autem quod dubium non sit inuenio. at inuenit sapiens ipsam, ut dicebamus, sapientiam. Sed hinc iam uultis me fortasse discedere. non sunt facile securissima relinquenda; cum uersutissimis hominibus agimus; morem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nescire sapienciam. sapientẽ nõ consẽ¬
tire capĩe dicere nõ pudebit. At si ĩaueri
simile est cadere i sapientẽ uł ip̃nus sapien¬
ciepperceptionem. et nulla causa esti cur ñ ei
quod potest percipi assenciatur: utdeo qd̃
uolebam ẽẽ ueri simile. sapientem .s. assensui¬
rum ẽẽ sapiencie. Si quetes ubi inueniati
ipam sapiencian: respondebo in semetip̃o. Si
dicis erim nescire quod habeat: redis ad illud
absindum sapientem nescire sapĩam. Si ca¬
pientem ipm̃ negas posse inuenitri: nõ iamẽ
achademicis. sed tecum quisquis hoc sentis
ẜmone alo disseremus. Ini .n. cum hec dis¬
putant de sapiente profecto disputant Cla¬
mat cicero se ipm̃ magnũ ẽẽ opinatorem. s
de sapiente se querere. Quod si adhuc uos a¬
dolescentes ignotum habetis certe inhortẽ¬
sio legistis. Si igitur nec certi est quictpͣn
nec opmari saprentis est: nicħ trniqũa sapi¬
ens approbabit. Unde manifestum est eos sa

Expanded text:
tem nescire sapientiam, sapientem non consentem nescire sapientiam, sapientem non consentire sapientiae dicere non pudebit. at si iam ueri simile est cadere in sapientem uel ipsius sapientiae perceptionem et nulla causa est, cur non ei quod potest percipi assentiatur, uideo quod uolebam esse ueri simile, sapientem scilicet assensurum esse sapientiae. si quaeres, ubi inueniat ipsam sapientiam, respondebo: in semet ipso. si dicis eum nescire quod habeat, redis ad illud absurdum, sapientem nescire sapientiam. si sapientem ipsum negas posse inueniri, non iam cum Academicis sed tecum, quisquis hoc sentis, sermone alio disseremus. illi enim cum haec disputant, de sapiente profecto disputant. clamat Cicero se ipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere. quod si adhuc uos, adulescentes, ignotum habetis, certe in Hortensio legistis: si igitur nec certi est quidquam nec opinari sapientis est, nihil umquam sapiens approbabit. unde manifestum est eos de
Abbreviated transcription (Latin):
te oculos tale spestaculum constituam᷑ si p¬
sumus tixam quandam sapientis et sapiẽ¬
ciencie. Quid aliuid dicit sapiencia. quã se
ẽẽ sapienciam. At contra iste non credo in¬
quit. quis ait sapiencie. non credo ẽẽ sapĩã:
Quis nisi is cum quo illa loqui potuit et
in quo ħetare dignata est scilicet sapiens.
Ite nunc: et me querite qui cum achadem¬
icis prignem. Habetis iam nouũ ceramẽ.
sapiens et sapiencia secum prignant. Sa¬
piens nõ uult consentire sapiencie. Ego uo¬
biscum secutus expecto. Quis .n. nõ credat ĩ¬
inctam ẽẽ sapienciam: Tam̃ nos aliqua ꝯ¬
plexione mumamus. Aut enĩ in hoc certa¬
mine achadenneus m̃cet sapĩam et a me
uĩcerur quia non erit sapiens: aut ab ea su¬
perabitur et sapientẽ sapiencie consenti¬
re docebimus. Aut igitur sapiens achade¬
mnicus nõ est. arit nõ nulli rei sapiens assẽ¬
cietur. insi forte quẽ dicete priduit sapiẽ

Expanded text:
te oculos tale spectaculum constituamus, si pte oculos tale spectaculum constituamus, si possumus, rixam quandam sapientis et sapientiae. quid aliud dicit sapientia quam se esse sapientiam ? at contra iste: non credo, inquit. quis ait sapientiae: non credo esse sapientiam? quis, nisi is, cum quo illa loqui potuit et in quo habitare dignata est, scilicet sapiens? ite nunc et me quaerite, qui cum Academicis pugnem; habetis iam nouum certamen: sapiens et sapientia secum pugnant. sapiens non uult consentire sapientiae. ego uobiscum securus exspecto. quis enim non credat inuictam esse sapientiam? tamplexione muniamus. Aut enim in hoc certamine Academicus vincet sapientiam: et a me vincetur, quia non erit sapiens: aut ab ea superabitur; et sapientem sapientiae consentire docebimus. Aut igitur sapiens Academicus non est, aut nonnulli rei sapiens assentietur: nisi forte quem dicere puduit sapie
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur quod adu̾stem ista dicipossit:
et ultro me uictum ẽẽ profiteor. Non.ni.
de gloria ꝯparanda sed de inuemienda m̾¬
tate cractamus. Mͥ satis est quoquo modo
molem istam transcend̾e. que intrantibus
ad philosophiam sese opponit. et nescio qͥb
receptacuł tenebrascens talem eẽ philosoph¬
iam totam minatur: nicħ̾ q mea lucis ĩtiẽ¬
tum iri. sꝑare permittit. Quid aũt ampliu
desid̾em ncħ habeo: si iam ꝓbabile est non¬
ncħ scire sapientẽ. Non .n. alia cauta ueni
simile iidebatur eum assensionẽ sustin̾e
debere: msl qua erat uensimile ncħ̾ posse
comp̃hendi. Quo sb̾lato: parum percip̃eũ
sapiens uł ipam ut iam conceditur sapĩam
uulla iam causa remanebit. cur ño assenci¬
atur sapiens uł ip̃i sapiencie. Est .ni. siñ du¬
bitatione mõstruosius capientẽ nõ appro¬
bare sapienciam: qrta sapientẽ nescire sa¬
pienciam. Nam queso paululum quasi ã¬

Expanded text:
inueniatur, quod aduersum ista dici possit, inueniatur, quod aduersum ista dici possit, et ultro me uictum esse profiteor. non enim de gloria comparanda, sed de inuenienda ueritate tractamus. mihi satis est quoquo modo molem istam transcendere, quae intrantibus ad philosophiam sese opponit et nescio quibus receptaculis tenebras tegens talem esse philosophiam totam minatur nihilque in ea lucis inuentum iri sperare permittit. quid autem amplius desiderem, nihil habeo, si iam probabile est nonnihil scire sapientem. non enim alia causa ueri simile uidebatur eum assensionem sustinere debere, nisi quia erat ueri simile nihil posse conprehendi. quo sublato — percipit enim sapiens uel ipsam, ut iam conceditur, sapientiam — nulla iam causa remanebit, cur non assentiatur sapiens uel ipsi sapientiae. est enim sine dubitatione monstrosius sapientem non approbare sapientiam quam sapientem nescire sapientiam. Nam quaeso paululum quasi an
Abbreviated transcription (Latin):
da. et nõ miseranda fame necet. Hec de pre¬
ceptione satis eẽ ꝓpẽa puto: quira de assenci¬
endo cum dicere cepero tota ibi tisum c̃a
u̾sabitur. Iam ergo ad eam partem uenia¬
mus in qua dubitare adhuc uidetur aly¬
pris. Et prius uel ipm̃ perspicianits qtra¬
le sit quod te acutissime. atq cautissime
monet nam si tot tantis q rõnib tobo¬
ratam. Hoc enĩ dixisti achademicorũ sen¬
tenciam qua eis placuit nicħ scire sapiẽ¬
tem. hoc tuũ labefactat iniẽtũ quo co¬
gmiir confiteri multo ẽẽ ꝓbabilitis sa¬
pientem scite sapienciam: magis est assensio
exibenda. Hoc ip̃o enĩ ostenditur. nicħ qũa
cui non ex parte contraria. si assit ingeni¬
um non minus actiter. uł fortasse actuis
resistatur. Eo fit ut cum sit uictus achade¬
nicus: uicerit. O utinam uincatur. Nuncͣͣ
efficiet quãms arte pelasga: uet simul a me
uistus instorq discedat Certe si nicħ aliud

Expanded text:
do et non miserando fame necet. haec de perdo et non miserando fame necet. haec de perceptione satis esse propterea puto, quia de assentiendo cum dicere coepero, tota ibi rursum causa uersabitur. Iam ergo ad eam partem ueniamus, in qua dubitare adhuc uidetur Alypius, et primo id ipsum perspiciamus quale sit. quod te acutissime atque cautissime mouet. nam si tot tantisque rationibus roboratam — hoc enim dixisti — Academicorum sententiam, qua eis placuit nihil scire sapientem, hoc tuum labefactat inuentum, quo cogimur confiteri multo esse probabilius sapientem scire sapientiam, magis est assensio cohibenda. hoc ipso enim ostenditur nihil quamlcui non ex parte contraria, si assit ingenium, non minus acriter uel fortasse acrius resistatur. eo fit, ut, cum sit uictus Academicus, uicerit.s o utinam uincatur! numquam efficiet quauis arte Pelasga, ut simul a Ille uictus uictorque discedat. certe nihil aliud