comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DIS AS EP̃O REBUS ECCTO EIDELIBERTIS
iaronus presbiter in paro echia
constituti: Derebus eccłȩ sibi
creditis nihil audeant cõmutare
uindere uł donare. qui ressacra¬
ta dõ ess& noscuntur. Similiter
et sacerdo cts nibilderebus eccłȩ
siut commessi ut superius conpres¬
consilio & abhonore depositi de
suo proprio aliut tantũ restituat.
quantũ uisi sunt presũ psisse sanesi
quis proquolib& conditione de
rebus ecclesiȩ aliquid alienare
prae sũpserit. side suo proprio
tntũ ecłȩ contulerit. quantũ
uisus ẽ abstulisse. Tunc demũ
istud starelicbit. Ita tam̃ liber¬
tos quos sacerdotes prbt diaconꝰ
decedesia sibi conmissa ficere
coluerint actus ecdesiȩ prose¬
qui iubemus. quod si facere contĩp¬
serint. placuit eos ad propriũ re¬

Expanded text:
dis ab episcopo rebus Ecclesiae, et de libertis. Diaconus vel presbyter in parochia constituti de rebus ecclesiae sibi creditis nihil audeant commutare, vendere vel donare, quia res sacratae Deo esse noscuntur. Similiter et sacerdotes nihil de rebus ecclesiae sibi commissis, ut superius comprehconcilio, et ab honore depositi, de suo proprio aliud tantum restituant quantum visi sunt praesumpsisse. Sane si quis pro qualibet conditione de rebus ecclesiae aliquid alienare praesumpserit, si de suo proprio tantum ecclesiae contulerit, quantum visus est abstulisse, tunc demum istud stare licebit, libertos tamen quos sacerdotes vel diaconi de ecclesia sibi commissa se facere voluerint, actus ecclesiae persequi jubemus. Quod si facere contempserint, placuit eos ad proprium re
Abbreviated transcription (Latin):
nancũ ut accipitres haberenon
liceat Quod siquistaliũ ꝑsonarum¬
in hac uoluntate de tectus fuerit si lu¬
epsẽ. trib mensib: sta cõmunione
suspendat prbt duob mensib seabs¬
uneat dia conus uno abomni offi¬

Expanded text:
nandum aut accipitres habere non liceat. Quod si quis talium personarum hac voluntate detectus fuerit, si episcopus est, tribus mensibus se a communione suspendat; presbyter duobus mensibus, diaconus uno ab omni offi
Abbreviated transcription (Latin):
nomenteneat. & ordinatione ecłȩ
cexpositis iuuentis id obser¬
uandũ qđ iãdudũ synodus nr̃ã
consttuit: xu. desecu laris
Quisuis uxores dere Linquun
Si uero sacculares qui coniuga¬
le consortiũ cul pegrauiore di¬
mitunt uł &iam dimiser anil¬
las causas discidii probabiliter
proponentes. Propt̃ea suama¬
trimonia dimittunt. ut autlici¬
ta autaliena p̃sumant sunte¬
quã aput ep̃m conprouincia les
discidii causas dixer᷑ a pruis uxo¬
res quã uiditio dmnentur abie¬
tur xxui, ut siuo lũntaue
oricus dãnũ ecclo si fecius
VT SATIS FACIAT eX CÕ cOUNICET
Qiquis uero declericis docum̃ ta
quib ecłȩ possessio firmatur
aut sub primere autngare aut
aduersariis fortassetradere
dam nabili &punienda obstina¬
tione p̃sumpserit. quicquid ꝑ
absentiã docum̃toꝵ dam niecłȩ¬
in latũ ẽ. Depropriis facultati

Expanded text:
nomen teneat et ordinationi ecclesiae, nomen teneat et ordinationi ecclesiae, De expositis iandum quod jam dudum synodus sancta constituit. XXV. De saecularibus qui suas conjuges derelinquunt. Hi vero saeculares, qui conjugale consortium culpa graviore dimittunt vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabiliter proponentes propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant, si antequam apud episcopos comprovinciales discidii causas dixerint, et prius uxores quam judicio damnentur abjentur. XXVI. Ut si voluntarie clericus damnum ecclesiae fecerit, et satisfaciat et excommunicetur. Si qui vero de clericis documenta, quibus ecclesiae possessio firmatur, aut subripere aut negare aut adversariis fortasse tradere damnabili et punienda obstinatione praesumpserint, quidquid per absentiam documentorum damni ecclesiae illatum est de propriis facultati
Abbreviated transcription (Latin):
chiis teneant. Clericiuero siquis
in his festiuitatib qua su pradixi¬
mus in oratoriis hinisi iubente.
aut ꝑ mittente epõfacere aut te¬
nere uoluerint a cõmunione pel¬
lantur : xxii. VTNONLice AaT
prrb̃ro uł clerico rẽ ecclesie
uEN DERE AUTDONARE:
t lic& suꝑ fluũ sit derenota et
Cantiquis canonib: prohibita
iterato aliquid definire. Tamen
qđ facilius cupiditas aut in pro¬
bitas reprimatur. Idstatuimus
qđ omnes iubent ut ciuita tenses
siue deoce sani praesbrteris uł
clericis alboiure ecclesiȩ rem
eccle siae sicut ꝑmiserint ep̃i te¬
neant. uonder caut donare pe¬
nitus non p̃sumant qđ si fece¬
rint & factauenditio non uale¬
bit & de facultatib: siquas habent
prehenditur posteriorẽ pri&¬
inullus p̃ronat nisi fortasse
elatus superbia qđ necessitate
ecłȩ ep̃s ius serit in plere contẽpnit
sane siofficiũ arcedia conatus ꝓpt᷑
simpliciorẽ naturã implere aut
expedire ne quiueritille locis ui

Expanded text:
chiis teneant, clerici vero si qui chiis teneant, clerici vero si qui in festivitatibus quas supra diximus in oratoriis, nisi jubente aut permittente episcopo, facere aut tenere voluerint, a communione pellantur. XXII. Ut non liceat presbytero vel clerico rem ecclesiae vendere vel donare. Et licet superfluum sit de re nota et antiquis canonibus prohibita iterato aliquid definire, tamen quo facilius cupiditas aut improbitas reprimatur, id statuimus quod omnes jubent, ut civitatenses sive dioecesani presbyteri vel clerici, salvo jure ecclesiae, rem ecclesiae sicut permiserint episcopi teneant, vendere aut donare penitus non praesumant: quod si fecerint, et facta venditio non valebit, et de facultatibus, si quas habent prehenditur posteriorem priori nullum praeponat, nisi fortasse elatus superbia quod pro necessitate ecclesiae episcopus jusserit implere contemnit. Sane si officium archidiaconatus propter simpliciorem naturam implere aut expedire nequiverit, ille loci sui
Abbreviated transcription (Latin):
aeculares uero quinatalednĩ pas¬
cha pente costen non communica¬
uerint: catholici noncredantur
nec intercatholicos habeantur:
DESCĨS MONIA LIBUS qua eta¬
Te uE LEN TUR.
cẽ moniales quã lib& uitaeor ũ
etmores probatis int ante annũ
adatis sue quadra gensimũ non ue¬
lentur. xx. declericis quico¬
MAOO NU TRIUN T.
Lerici qui comã nutriunt. ab arce¬
dia cono &iam sinoluerint in uitide¬
tondantur uestim̃ta uł calciam̃ta
a&iam tis nisi quaereligionẽ dece¬
antuti authabere non liceat:
UTSOLEM NITATES COMORES
IN CIUITA TIBUS CELEBRENTUR
Ciquis &iã extra parochias inquib
legitimus ẽ ordinari usq conuen¬
tus oratoriũ in agro habere uolue
rit reliquis festiuitatib utubimissas
teneat ꝓpt̃ gragionẽ familie. iux¬
ta ordinẽ ꝑmittimus. pascha ue¬
ro natale dñi. ephi phaniã ascen¬
sionẽ dñi. pente costen & natale
sc̃i iohannis baptistae . & siquama¬
xime dies infestiuitatib habent᷑
non nisi inciuitatib aut parro¬

Expanded text:
aeculares vero qui Natale Domini, Pascha, et Pentecosten non 353 communicaverint, catholici non credantur, nec inter cathoDe sanctimonialibus qua aetate velentur. Sanctimoniales, quamlibet vita earum et mores probati sint, ante annum aetatis suae quadragesimum non velentur. XX. De clericis qui comam nutriunt. Clerici qui comam nutriunt ab archidiacono etiam si noluerint inviti detondantur: vestimenta vel calceamenta eis etiam nisi quae religionem deceant uti aut habere non liceat. XXI. Ut solemnitates majores in civitatibus celebrentur. Si quis etiam extra parochias, in quibus legitimus est ordinariusque conventus, oratorium rit, reliquis festivitatibus, ut ibi missas teneat propter fatigationem familiae juxta ordinem permittimus, Pascha vero, natali Domini, Epiphania, Ascensione Domini, Pentecoste, et natali sancti Joannis Baptistae, et si quae maxime dies in festivitatibus habentur, non nisi in civitatibus, aut paro
Abbreviated transcription (Latin):
cumq contractos resunde pauperes
bibunt alienare praȩsumant. quod
si necessitas conpulerit. ut proecđȩ
indirecta uinditione aliquid distra¬
hatur aput duos uł tres conprouin¬
ciales uł uicinos epõs causa quecesse
sit uindendi primitus conprob&ur
habita discussione sacerdo tali eorum
subscriptio ne quae facta fuerit uin¬
ditio robor&ur: Miterfacta cun¬
ditio łtransactio non ualebit. sune
siquos de seruis eccłȩ menemeritos sibi
ep̃s libertati dona uerit conlatam
libertatẽ a successorib placuitcus¬
todiri cũ id quod eis missor in liber¬
tate contulerit. quod tamen iubemꝰ
uiginti solidorũ numeri modum
in terrulã uimola uł ospiciola tenere.
quodamplius datũ fuerit . post
manumissoris mortẽ ecłȩ reuocen
cis saluouire eccłȩ in usũ prestare.

Expanded text:
cunque contractus res unde pauperes cunque contractus res unde pauperes vivunt alienare praesumant: quod si necessitas certa compulerit, ut pro eccleindirecta venditione aliquid distrahatur, apud duos vel tres comprovinciales vel vicinos episcopos causa quae necesse sit vendendi 232 primitus comprobetur, et habita discussione sacerdotali eorum subscriptione quae facta fuerit venditio roboretur: aliter facta venditio vel transactio non valebit. Sane si quos de servis ecclesiae benemeritos sibi episcopus libertati donaverit, collatam libertatem a successoribus placuit custodiri cum eo quod eis manumissor in libertatem contulerit, quod tamen jubemus viginti solidorum numerum, modum in terrula, vineola vel hospitiolo tenere: quod amplius datum fuerit post manumissoris mortem ecclesia revoccis salvo jure ecclesiae in usum perstare
Abbreviated transcription (Latin):
quid quã ẜuerit derelicrũ
Iontifices uero quib in sũ mo
sacer dotio constitutis ab extrane¬
is dũ taxat aliquid. aut cũ ecclesia
aut sequestratim autdimittitur
autdonatur. Quia hoc ille quido¬
nat proredẽptione anime suae ñ
eroquomodo sacerdoti probatur
fferre non qua si suũ proprium
sed qua sidimissum eccłȩ interfa¬
cultates eccłȩ computabunt: quia
iustũ ẽ ut sicut sacerdos hab& qđ
eclesie dimisum i ẽ: ita & ecclesia
nabcad qđ relinquitur sacerdotis¬
anc quit quid prefidei conmissum
ait sacerdotis autecđȩ fortasse
dimittitur : Euicũq alii postmo¬
dum profuturũ id inter faculta¬
es suas ecclesia conputare. autre
MOPĨS HABEANTUR ETDeSER¬
uis eccłȩ qualit̃ a Ep̃o MΛNU¬
MIT TARITUR¬
Asellas uero uł mancipiola¬
ecclesie. epĩ sicut prisca canonum
praecipit auctor itas ul uasaministe¬
rii quasi conmendata fideli propo¬
sito in integro ecclesiȩ iure possi¬
deant . Id ẽ ut neque uindere neq ꝑquos¬

Expanded text:
quidquam fuerit derelictum. Pontifices vero quibus in summo sacerdotio constitutis ab extraneis duntaxat aliquid aut cum ecclesia, aut sequestratim aut dimittitur aut donatur, quia hoc ille qui donat pro redemptione animae suae, non pro commodo sacerdotis probatur offerre, non quasi suum proprium, sed quasi dimissum ecclesiae inter facultates ecclesiae computabunt; quia justum est, ut sicut sacerdos habet quod ecclesiae dimissum est, ita et ecclesia habeat quod relinquitur sacerdoti sane quidquid per fideicommissum aut sacerdoti, aut ecclesiae fortasse dimittitur cuicunque alii postmodum profuturum, id inter facultates suas ecclesia computare aut ret episcopis habeantur: et de servis ecclesiae qualiter ab episcopo manumittanturCasellas vero vel mancipiolecclesiae episcopi, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, vel vasa ministerii quasi commendata fideli proposito integro ecclesiae jure possideant; id est ut neque vendere, neque per quos
Abbreviated transcription (Latin):
non mutauer int abiciantur: xuiiii.¬
Et nisi digne paenituerint: non re¬
cipiant᷑ : Iuuenib &iã panitentia
non facile conmittenda ẽ. propt̃
adates fragilitatẽ. Viaticũ tam̃:
omnib: in morte positis non ne¬
gandũ: Qua aerATEdiacones
OR DINEN TUR
p̃s uero benedictionẽ diaco¬
natus minor ib: auigintiet
quinq annoꝵ penitus non coninit¬
at sane coniugati iuuenes consen¬
serint ordinari. &iã uxorũ uolun¬
us ita requirenda ẽ ut seques¬
trato mansionis cubi culo religi¬
one p̃missa postea quã pariter
conuersi fuerint ordinentur.
ginta annos id ẽ antequã aduiri
per fecti a &atẽ ꝑueniat. nullus me¬
tropolitanorũ ordinar ep̃sumat.
quo errore culpentur:¬

Expanded text:
non mutaverint, abjiciantur: non mutaverint, abjiciantur: et nisi digne poenituerint non recipiantur. Juvenibus autem poenitentia non facile committenda est propter aetatis fragilitatem, viaticum tamen omnibus in morte positis non negandum. XVI. Qua aetate diacones ordinentur. Episcopus vero benedictionem diaconatus minoribus viginti et quinque annorum penitus non committat: sane si conjugati juvenes consenserint ordinari, etiam uxorum voluntas ita requirenda est, ut sequestrato mansionis cubiculo, religione promissa, posteaquam pariter conversi fuerint ordinentur. ginta annos, id est antequam ad viri perfecti aetatem perveniat, nullus metropolitanorum ordinare praesumat, quo errore culpentur
Abbreviated transcription (Latin):
Ionas teria puellarũ. longius¬
Lamonasterio monachorũ aut¬
propt̃ insidias dias diaboli. aut̃ ꝓpt̃
ab locutiones omniũ conlocentur:¬
i bertos legitime ad ominis suis
factos ecclesia sinecessitas exige¬
rit tueantur. Quodsi quis ante
audientiã aut ꝑuadere. autexpo¬
liare p̃sũpserit ab ecclesia repel¬
nib: aequaliter custodire stu¬
dendũ ẽ. ut sicut ubiq fit & postante¬
phonas collectiones ꝑordinẽ ab epĩs
uel prbis dicantur : & rmnus matutinꝰ

Expanded text:
ceperint. XXVII. Ut monasterium inconsulto episcopo nullus construat: oblocutiones hominum collocenturibertos legitime a dominis suis factos, ecclesia, si necessitas exigerit, tueatur; quod si quis ante audientiam, aut pervadere, aut exspoliare praesumpserit, ab ecclesia repelnibus aequaliter custodiri, studendum est ut ubique sicut fit et post antiphonas collectiones per ordinem ab episnachis ordinari, cum consensu
Abbreviated transcription (Latin):
Nemonas teriũ sine notitia ep̃o
construatur:
derebus ecclesiae usu conlatis ut prescrip¬
tionem tẽporib non de fendantur.
Delapsis quidecatholica fide in heresẽ
tran seunt:
de in cestis coniugiis.
Dehis quiseruos suos extrauidicem
Delaicis qui in solemnitatib: maiorib
adciuitatẽ non currunt.
declericis quiabeccłȩ officiũ diebus
solemnib de sunt:¬

Expanded text:
Ne monasterium sine notitia episcopi constituatur. 59. De rebus ecclesiae usui collatis ut praescriptionis tempore non defendantur. 60. De lapsis qui de catholica fide in haeresim transeunt. 61. De incestis conjugiis. 62. De his qui servos suos extra judicem De laicis qui in solemnitatibus majoribus ad civitatem non occurrunt. 64. De clericis qui ab ecclesiae officio diebus solemnibus desunt
Abbreviated transcription (Latin):
seuera uerunt quidã filii nr̃i
uenientes de supradicta. prouin¬
cia qđ memoratus nauissei com¬
miserit & credendũ .ẽ. accidisse
non nullã de tẽpestatib moram
quetardar& eius aduentum tam̃
etiam. circaipsos. sicaritati urae
plac& hec forma seruabitur ut
placitad eosdem. concilii trans mit¬
tantur. ab uniuersis ep̃is dictũ est
hacquae statuit sc̃i tas tua omnib
plac&:¬

Expanded text:
severaverunt quidam filii nostri severaverunt quidam filii nostri venientes de supradicta provincia, quod memoratus navi se commiserit, et credendum est accidisse nonnullam de tempestatibus moram, quae retardaret ejus adventum: tamen etiam circa ipsos, si charitati vestrae placet, haec forma servabitur, ut placita ad eosdem concilii trans mittantur. Ab universis episcopis dictum est: Haec, quae statuit sanctitas tua, omnibus plac
Abbreviated transcription (Latin):
midia. legatiomitti non potuit
quod ad huc tumultu tyronume
epis copi propriis necessita tibus
inciuitatibus suis aut inpediti
aut ocupatis. Nam&iam tracto¬
riam scĩ tatis tue cũ ad scm̃ senem
scĩ tippũ deferem in presenti tra¬
etatum hocui sum fuerat ut conci¬
lium indicer&ur quo ins trueta
legatio possit adhoc conciliũ desti¬
nari sedcũ eũ. posterioribus lit¬
teris ammone rẽ deinpedim̃to
tironum ut superius dixi:
Rescriptis. proprus excusauit:
Aurelius ep̃s dix̃ non dubium est
quod predicti fratres & coep̃inri¬
numi diecũ gesta concilii accepe¬
rint & suos adhibebunt consensus
et in effectũ . deducere maturabun
quecũq in placitũ uenerint cura
ergo stius sedis hocipsũ ut eis inti¬
in&ur necesse ẽ. prouideri. De
epĩs tripolitanis. Detripoli¬
tanis uero fratrib nr̃is hoc potui
condiscere quod dulcitiũ fratrẽ
nr̃m destinauerint legatũ sed
quia non potuit occurrere hocas¬

Expanded text:
midia legatio mitti non potuit, midia legatio mitti non potuit, quod adhuc tumultu tironum, episcopi propriis necessitatibus in civitatibus suis aut impediti, aut occupati sunt. Nam etiam tractoriam sanctitatis tuae cum ad sanctum senem Xantippum deferrem, in praesenti tractatu hoc visum fuerat, ut concilium indiceretur, quod instructa legatio posset ad hoc concilium destinari; sed cum eum posterioribus litteris admonerem de impedimento tironum, ut superius dixi, rescriptis propriis excusavit. Aurelius episcopus dixit: Non dubium est, quod praedicti fratres et coepiNumidiae, cum gesta concilii acceperint, et suos adhibebunt consensus, et in effectum deducere maturabunt, quaecunque in placitum venerint: cura ergo istius sedis hoc ipsum ut eis intimetur necesse est provideri. De episcopis Tripolitanis. De Tripolitanis vero fratribus nostris hoc potui condiscere, quod Dulcitium fratrem nostruin destinaverint legatum; sed quia non potuit occurrere, hoc as
Abbreviated transcription (Latin):
luciano & siluano legatis prouintiȩ
mauritanie sitifensis legationis
litteras & recitatis. Aurelius ep̃s
dixit horũ scriptorũ textus sociabit᷑
gestis. De epis brzacenis numidius
ep̃s dix̃ anim aduertimus fratris
et coep̃s nr̃os byzacene prouinciae
et mauritaniae sitifensis ad conciliũ
destinasse legatos. Nunc queramus
urm̃ legati numidie aduenerint
uel certe prouinciȩ tripolitate uł mau¬
ritaniȩ caerdensis
e ep̃ĩs mauritaniae sitifensis lu¬
cianus & siluanus ep̃i legati. pro
uinciae mauritaniȩ sitifensis dixer
sero ad cessariensis fratres nr̃os
tractorieuenit nã iã &illi uenirent
tamen necesse ẽ. ueniant & confidi¬
mus deanimis illorũ quia siqut in
hoc concilio gestum fuerit & ipsi
sine dubio suos consensus adhibebant:
eepĩs numidiis alipius epis copus
ecclesietagusdixit nosquidem de
numidia uenimus ego & sci fratres
agustinus & possidius sed dinu¬

Expanded text:
Luciano, et Sylvano legatis provinciae Luciano, et Sylvano legatis provinciae Mauritaniae Sitifensis legationis litteras, et recitatis, Aurelius episcopus dixit: Horum scriptorum textus sociabitur gestis. De episcopis Byzacenis. Numidius episcopus dixit: Animadvertimus, fratres et coepiscopos nostros Byzacenae provinciae, et Mauritaniae Sitifensis ad concilium destinasse legatos: nunc quaeramus, utrum legati Numidiae advenerint, vel certe provinciae Tripolitanae, vel Mauritaniae Caesariensis. De episcopis Mauritaniae Sitifensis. Lucianus et Sylvanus evinciae Mauritaniae Sitifensis, dixerSero ad Caesarienses fratres nostros tractoria venit, nam jam et illi venirent; tamen necesse est veniant, et confidimus de animis illorum, quia si quid in hoc concilio gestum fuerit, et ipsi sine dubio suos consensus adhibebunt. De episcopis Numidiae. Alypius episcopus Ecclesiae Tagastensis dixit: Nos quidem de Numidia venimus, ego et sancti fratres Augustinus et Possidius; sed de Nu
Abbreviated transcription (Latin):
cum aurelius ep̃s uniuersalicon¬
alio consediss& ad stantib: dia¬
inis Aurelius ẽs dix exigen¬
te ratione frat̾nita s urã ameate¬
nuitate ad hoc conciliũ conrogata
est iam dudũ enim sicut urã scĩtas
recordatur habito concilio sedis¬
tinauimus fratres nr̃os adtrans¬
marina legatus quosoport& in
coetu scĩ tatis urae ꝑ func te legatio¬
nis cursũ narrare & lic& herter
node hacre considentib nobis prȩ¬
tergesta eclesiastice diligentius
que gesserint tractaremus ho¬
dietamen oport& tractatũ hes¬
ternidiei actis ecclesiasticis con¬
firmari:
cep̃is prouinciarum a frice
quinon affuer᷑ presenti con¬
cilio ordo itaq rerũ deposcit ut
primitus de fratrib nr̃is & consa¬
erdetib quiad hoc conciliũ uel
debyzacio uel certedemauritana
conuener. queramus quẽ ad mo¬
dum huic concilio decreuerunt
in teresse & offerentib: philo logio
g&a uenustiano & feliciano epĩs
prouintiae byracerie legationis lit¬
teras & recitatis offerentib &iam

Expanded text:
universali concilio consedisset, astantibus diaconis, Aurelius episcopus dixit: Exigenterratione fraternitas vestra a mea tenuitate ad hoc concilium congregata est; jamdudum enim, sicut vestra sanctitas recordatur, habito concilio destinavimus fratres nostros ad transmarina legatos, quos oportuit in coetu sanctitatis vestrae perfunctae legationis cursum narrare; et licet hesterno die de hac re considentibus nobis praeter gesta ecclesiastica diligentius quae gesserint, tractaremus, hodie tamen oportet tractatum hesterni diei actis ecclesiasticis confirmari. De episcopis provinciarum Africae, qui non adfuerunt praesenti concilio. Ordo itaque rerum deposcit, ut primitus de fratribus nostris et consacerdotibus, qui ad hoc concilium vel de Byzatio, vel certe de Mauritania convenerunt, quaeramus, quemadmodum huic concilio decreverint interesse. Et offerentibus Philologio, Gesta, Venustiano, et Feliciano episcopis provinciae Byzacenae, legationis litteras, et recitatis, offerentibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uindere autdonare
Vtlericus iunior seniori non pre¬
ponatur¬
deixpositis inuentis.
Desicularib qui suas uxores dere¬
linquunt:
ut suo luntariȩ clericus damnũ
eccłe fecerit & satis facuat etex¬
communi c&ur.
ut monas teriũ in consulto e põnal¬
lus construat demundis

Expanded text:
ndere, aut donare. 23. Ut clericus minor seniori non praeponaturDe expositis inventis. 25. De saecularibus qui suas uxores derelinquunt. 26. Ut si voluntarie clericus damnum ecclesiae fecerit et satisfaciat et excommunicetur. 27. Ut monasterium inconsulto episcopo nullus constitua
Abbreviated transcription (Latin):
roptermulta ꝑ turbationem et se¬
dcuones que fiunt placuit consu&u
dinẽ om̃nimodis amputari quae pre¬
terregulã in quib: dam partibus
uid&ur admissa ita ut deciuitate
rans feratur. Si quis autẽ post
dfinitionẽ sci & magni concilii
alequidagere tẽptauerit & schu¬
uis cemodi ne gotiomanciparit.
doefactũ suspror. in irritũ ducat᷑
irestituatur eccłȩ cui fuit ep̃s aut¬

Expanded text:
ropter multam perturbationem, et seditiones quae fiunt, placuit consuetudinem omnibus omnimodis amputari, quae praeter regulam in quibusdam partibus videatur admissa, ita ut de civitate transferatur. Si quis autem, post definitionem sancti et magni concilii, tale quid agere tentaverit, et se hujuscemodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuit epis
Abbreviated transcription (Latin):
&iam placuit ut clericus si relicto
officio suo propt̃ districtionem
ad saccularẽ fortasse confugerit.
et hisadquẽ recurrit. solatiũ de
fensionis impenderit. cumeodem
de eccłȩ cõmunione pellatur:¬

Expanded text:
 Placuit, ut clericus, si relicto officio suo propter districtionem ad saecularem judicem fortasse confugerit, et is, ad quem recurrit, solatium ei defensionis impenderit, cum eodem de ecclesiae communione pellatur
Abbreviated transcription (Latin):
dedigamus clericis ñ minis trent: xuiiii
De contumacib clericis etad offi .xx¬
cium tardis:
de ep̃is quiuel in nocentes uł promini¬
mis causis aliquos ex cõmunicant
Dehis quisuas uł propinquoꝵ oblati¬
ones ecclesiae fraudant:
Siclericus furtũ ecclesiȩ fecerit:

Expanded text:
De bigamis clericis ut non ministrent. 2. De contumacibus clericis, et ad officium tardis. De episcopis qui vel innocentes, vel pro minimis causis aliquos excommunicant. 4. De his qui suas vel propinquorum oblationes ecclesiae defraudant. 5. Si clericus furtu
Abbreviated transcription (Latin):
xluiii. Declericis quis ine epistulis sui ponti¬
fici pro ficiscunt.
depresbiteris parocitanis resecłȩ
distrahentibus.
de eisdem ut quid quid emerint in nomi¬

Expanded text:
95 52. De clericis qui sine epistolis sui pontificis proficiscuntur. 53. De presbyteris parochianis res ecclesiae distrahentibus. 54. De eisdem ut quidquid emerint in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
murũ prouitate ad gradus ceclesi¬
astios peruenire. quiuero itape¬
nuentiam accipium ut a liqđ mor¬
ule peccatũ perpetrasse publi¬
a fateantur adelerũ d honores
udesiasticos ꝑ uenire nullate¬
ius poterunt quiast confessio¬
ne propria notauerunt:¬

Expanded text:
tem ad gradus ecclesiasticos pervenire. Qui vero ita poenitentiam accipiunt, ut aliquod mortale peccatum perpetrasse publice fateantur, ad clerum vel honores ecclesiasticos pervenire nullatenus poterunt, quia se confessione propria notaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Credis in patrẽ
dis quod iste tres personȩ quomodo diximꝰ
et unus ds̃ ẽ.
credois
mit tat tibi peccatatua ipsodicente.
si non remiseritis hominib: peccata
eorum nec pat̃ ur̃ caelestis dimit t&uob̃
diligenter Si est incestuosus etsi
ei paenitentiã & si non uult dimittere
nolidare ei penitentiã: Tunc confiteat᷑

Expanded text:
Credis in Patrem dis quod istae tres personae, quomodo diximus, et unus Deus? Cremittat tibi omnia peccata tua, ipso dicente: Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis dimittet vobis diligenter si est incestuosus; et sei poenitentiam; et si non vult, noli dare ei poenitentiam. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
sine intermissione fatigatur ec¬
clesia ut defensoris eis aduersus po¬
tentias diuitũ cũ epis coporũ pro¬
uisione delegentur:
non occurrunt:
tem placuit ut quotiens cum que
conciliũ congregandũ ẽ epĩ qui neꝙ
etate : Ne que egritudine nequeali¬
qua. grauiore necessitate impedi¬
untur cũ petenter occurrant & pri¬
matib suarũ quarũ que prouincia¬
rum intim&ur ut deuniuersis ep̃is
ueldue uel tres tune fiant acde
singulis turmis uicis sim quod quod¬
electi fuerint ad diem concilu
instantis simeoccurrat quod si
non opor tuerit occurrere excu¬
sationes suas intractoru consere¬
bant. uel sipos taduentũ tractoriȩ
aliquenece s sitates repenteforsi¬
tanortȩ fuerint nisi rationẽ inpi¬
dimenti sui aput suũ primatem
red dider int ecclesiae suȩ cõmunio¬
nem debere. eẽ. contentos:
omnib: uisuũ ẽ uthincquoq
primatui numidie intim& ur
quod cognus cat memoratũ eresca¬
nium scriptis suis conueniendum

Expanded text:
sine intermissione sine intermissione clesia, ut defensores eis adversus potentias divitum cum episcoporum provisione delegentur. non occurrunt. LXXXVI. Item placuit, ut quotiescunque concilium congregandum est, episcopi qui neque aetate, neque aegritudine, neque aliqua graviori necessitate impediuntur, competenter occurrant, et primatibus suarum quarumque provinciarum intimetur, ut de universis episcopis vel duae, vel tres turmae fiant, ac de singulis turmis vicissim, quotquoelecti fuerint, ad diem concilii instantissime occurrant. Quod si non potuerint occurrere, excusationes suas in tractatoria conscribant, vel si post adventum tractatoriae aliquae necessitates repente forsitan ortae fuerint, nisi rationem impedimenti sui apud suum primatem reddiderint, Ecclesiae suae communione debere esse contentos. omnibus visum est, ut hinc quoque primati Numidiae intimetur, quo cognoscat memoratum Cresconium scriptis suis conveniendum
Abbreviated transcription (Latin):
placint ut nemini sibi facultas
relictas principali cathedra ad
aliquã exclesiã indio cesim consti¬
tutã seconferrȩ uł in repropria
diuitius quã oport& constitutum

Expanded text:
placuit ut nemini sit facultas, relicta principali cathedra, ad aliquam ecclesiam in dioecesi constitutam se conferre, vel in re propria diutius quam oportet constitu
Abbreviated transcription (Latin):
urelius ep̃s dix̃ aequitii a& iam
Nolem merito suo ep̃opali senten¬
tia dã pnati non arbitror prater¬
eundeam esselegationis causam
ut si forte eũ in illis partib reppert¬
rit aduersus eũ ꝑagere
Abuniuersis epis dictũ ẽ multum
plac& et sta prosecutio maxime
cum olim damna tussit aquicius
et eius impudens in qui& udo ꝓstatuo
salute ecłȩ magis magisq ubique
reppellendũ & suscripserunt:

Expanded text:
urelius episcopus dixit: Equitii etiam, olim merito suo episcopali sententia damnati, non arbitror praetereundam esse legationis causam: ut si forte eum in illis partibus repererit, adversus eum peragere. Ab universis episcopis dictum est: Multum placet et ista prosecutio: maxime cum olim damnatus sit Equitius, et ejus impudens inquietudo pro statu et salute Ecclesiae magis magisque ubique repellenda.
Abbreviated transcription (Latin):
urlius ep̃s dix̃ quod intrac¬
Atatũ uenit caritatis ur̃ae pu¬
tohoc ecclesiasticis gestes esse
firmandũ professio enim ura
omnium hocde ꝓom sit debere
unum quẽ que uram in ciuitate
perse conuenire donatistarum
praepositus aut adiungere sibi
uicium collegã ut parit̾ cos in
singulis quibus que ciuitatib
uellocis ꝑ magistratus. ułsenio¬
res locorũ conueniant. hocsiom¬
nib: plac& edicatur ab uni uer¬
sis epĩs dictum ẽ omnib: plac&
et om̃s hoc subscriptione nr̃a fir¬
mauimus p&imus &iam ut epis¬
tolis ad iudices de concilio mit¬
eorũ recit&ur at hunc tenorem
prosecutionis omnes qui placue¬
rit tencamus ob uniuersis qs¬

Expanded text:
episcopus dixit: « Quod in tractatum venit charitatis vestrae, puto hoc Ecclesiasticis gestis esse firmandum. Professio enim vestrum omnium hoc deprompsit, debere unumquemque nostrum in civitate sua per se convenire Donatistarum praepositos, aut adjungere sibi vicinum collegam, ut pariter eos in singulis quibusque civitatibus vel locis, per magistratus vel seniores locorum conveniant. Hoc si omnibus placet, edicatur. » Ab universis episcopis dictum est: « Omnibus placet, et omnes hoc subscriptione nostra firmavimus. Petimus etiam, ut epistolis ad judices de concilio miteorum recitetur, ut hunc tenorem prosecutionis omnes, si placuerit, teneamus. » Ab 213 universis e
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non oporteat adlaptis n
quem quã postduas quad ragas
tis maueniunt. fidem dises
et quinta feria septimane ma¬
dine ꝑcipiunt. baptis ma postquã
conualuerint fidem ꝑdis cere.
et scre cuius numeris participes
facti sunt

Expanded text:
Quod non oporteat ad baptisma quemquam post duas Quadragesimptisma veniunt fidem discere, et quinta feria septimanae madine percipiunt baptisma, postquam convaluerint, fidem perdiscere, et scire cujus muneris participes facti sint
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non oporteat sacerdotea
uel clericũ sinel it teris pros¬
cisei canonicis.¬
eliI quod puetR ipis copas
clericus proficisei non de bean
Quod non oporteat sacerdo tem uł
clericũ praet̃iussionẽ sui pro ficis¬
xliii pontificis: VT SVEDIΛ¬

Expanded text:
oporteat sacerdotem, vel clericum, sine litteris proficisci canonicis. Quod praeter episcopum clericus proficisci non debeat. CXLV. Quod non oporteat sacerdotem, vel clericum, praeter jussionem sui proficisci pontificis. Ut subdi
Abbreviated transcription (Latin):
Auferendis illut &iam . pendum
ut qm̃ contra pracepta. diuina con¬
uiuia multis in locis exercentur
que aberrogentili ad tracta sunt
nautnunc apaganis xp̃iani. ad
bec ed ebranda cogant ex quare
somporib: xpĩ anorũ imperatorũ
prosequucio altera fieri occul¬
teuideatur u& aritalia iubeant
i deciuitatib: &depossessionib
impositã ponã prohibere maxi¬
et in ipsis locis sacristalia cõmitte¬
re non re formident quib diebus
etiam qđ pudoris ẽ dicere saltatio¬
nes scelera tissimas. ꝑuicos ad que
plateas exerceant ut matronalus
honor & innumerabiliũ feminarũ.
pudor deuote uenientiũ ad sacra¬
tissimũ diem in iurus lasciui entib:¬

Expanded text:
auferendis: Illud etiam petendum, ut quoniam, contra praecepta divina, convivia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili adtracta sunt, ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda cogantur, ex qua re temporibus Christianorum Imperatorum persecutio altera fieri occulte videatur, vetari talia jubeant: et de civitatibus et possessionibus imposita poena prohiberi: maxiet in ipsis locis sacris talia committere non reformident: quibus diebus etiam, quod pudoris est dicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor et innumerabilium feminarum pudor, devote venientium ad sacratissimum diem, injuriis lasci
Abbreviated transcription (Latin):
rauida oport& baptizari
quando uoluerit nihilenĩ.
inhooqđ̃ parit nascenti cõmuni¬
cat propterea qđ unius cuiusq¬
suum propositũ in confessione

Expanded text:
ravidam oportet baptizari, quando voluerit. Nihil enim in hoc quae parit nascenti communicat, propterea quod uniuscujusque propositum in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
athecuminis sungrediatur.
acdesiã et mordine eorũ qui
aistruuntur ad sistat hicaut̃
dep̃ hensus. fuerit peccans si¬
quidem genu. flectit audiat:
ut non de linquat ulterius si
uro. & audiens pec cauerit
expellatur

Expanded text:
atechumenus, si ingrediatur ecclesiam, et in ordine eorum, qui instruuntur, assistat, hic autem deprehensus fuerit peccans, siquidem genu flectit, audiat, ut non delinquat ulterius. Si vero et audiens peccaverit, expellatur
Abbreviated transcription (Latin):
excipiant aut nesuũ censum ex¬
pensis cottidianis inmunuant:
quod sialiquid defructib suis
ecclesi e uelut proipsa expensa
sua contulerint. non sepre fe¬
rant in ani iactantia. illis quos
nihil habentes pascit ecclesia:
Quia profectior ẽ. illȩ qui semun¬
di rebus expoliat. aut̃ quicũ nihil
habuerit nec habere desiderat.
quam ille qui exmultis quaepos
sid& ecclesie aliquid praes tat.
Ac si de eo qđ prestiterit:
forsitan iactat. Dura sunt quod
dico necego diffiteor. dura s̃.
sed obseruarẽ nolentib : Cete¬
rum sifiant ista quedifficilia non
facientib sunt. statim facilia fa¬
cientib fint. Nonergo eaquae
nolumus obseruare in possibiliu
nobis facit dura sed nouitas. inu¬
sum ueniant. et neminẽ frequi¬
tata conturbant. Nam quȩro q
sit eorũ quaed ixi difficile. ut hom
id qđ opus non hab& ab ecclesu
non accipiat anut qđ hab& sinecu¬
sacontẽpnat: Si propt̃ hoc non
uult suarelinquere. ut habeat in¬
deuiuat. ut quid accipit undera¬

Expanded text:
excipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. § 2. Quod si aliquid de fructibus suis ecclesiae velut pro ipsa expensa sua contulerint, non se praeferant inani jactantia illis, quos nihil habentes pascit et vestit ecclesia, quia perfectior est ille, qui se mundi rebus exspoliat, aut qui, quum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam isidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsitan jactat. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor; dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista, quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed nosum veniant, et neminem frequentata conturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde ra
Abbreviated transcription (Latin):
quis. uel post egritudinẽs ut ne¬
cesse sit eũ ante horã prandii
re ficere . non prohibeo relegio¬
sos. uel rellgiosas mittere eis
quod eis uidetur ut mittant p¬
dium tamen & cenã extraneno
habebit. Eccedico audistis a¬
unt: qui habere uoluerit
priũ &deproprio uiuere a
tra ista precepta nr̃a facere
rum ẽ. ut dicã non mecũ mani
sed clericus nonerit: Dixerao
et scio medixisse : ut si nollent
non illis tollerem dericatũ su
sum manerent. seorsum uiue¬
rent. quomodo nossent dõuia¬
rent. Et tamen ante oculos po¬
sui quantũ malasit a proposu
claudos quã plangere nriu
Quienim hẏpocrita ẽ mortuus
q uomodo ergo quicũ q uoliss
socialis hȩcuita quis quis u
pocrisi uixerit quis quis
non illi ꝑmitto Vt indefa¬
at testam̃tũ. sed delebo cu
tabula dericorũ: Interpo
contrame mille concilia m
contrame quo uolueri si

Expanded text:
quis, vel post aegritudinem, ut nequis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? audiunt. Qui habere voluerit proprium et de proprio vivere et contra ista praecepta nostra facere, parum est ut dicam, non mecum mansed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me dixisse, quod si nollent non illis tollerem clericatum, sed seorsum manerent, seorsum viverent  quomodo nossent Deo viverent,  et tamen ante oculos posui quantum mali sit a proposito claudos, quam plangere mortuos. Qui enim hypocrita est mortuus est. Quomodo ergo, quicunque voluisset socialis haec vita, quisquis cum hypocrisi vixerit, quisquis non illi permitto ut inde faciat testamentum, sed delebo de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, si
Abbreviated transcription (Latin):
utar offeratur mihi uerbi gratia
birrũ preciosũ forte dec& ep̃m.
quã uis non doceat augus tinum.
id est hominẽ pauperem de
pauperibus natũ. Modo dic¬
turi sunt homines quia in ueni
preciosas uestes. quas non pos¬
sem habere uel in domo patris
mei: uel in illa sacculari pro¬
fessione mea non dec&. Talẽ
debeo qualem possim si non
habuerit fratrimeodare:
Qualem potest habere presbite¬
ri. qualem potesthabere decen¬
terdiaconus & subdiaconus.
talem uolo accipere. quia in cõ¬
mune accipio. Siquis melio¬
rem dederit: uendo qđ a face¬
resoleo Vt quando non potest
uestis esse comiunis. pr&ium
uestis. possit esse commune :
uendo & erogo pauperib:. Si hoc
eum delectat: ut egohabeam:
Talem dec& de quo nonerubescã:
fateor enim uobis de preciosaues¬
te erubesco quia non dec& hanc
professionẽ non deo& hanc am¬
monitionẽ non dec& haecmem¬
bra non dec&hoscanos: &iam
illud dico si forte in nostradomo
in nostrasoci&ate egerestali¬

Expanded text:
utar; offerat mihi, verbi gratia, utar; offerat mihi, verbi gratia, byrrhum pretiosum: forte decet episcopum, quamvis non deceat Augustinum, id est, hominem pauperem, de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet: talem debeo habere, qualem possum, si non habuerit, fratri meo dare. Qualem potest habere presbyter, qualem potest habere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere: quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo; ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis possit esse commune. Vendo, et erogo pauperibus. eum delectat, ut ego habeam; talem det, de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia non decet hanc professionem, non decet hanc admonitionem, non decet haec membra, non decet hos canos. Etiam illud dico, si forte in nostra domo, in nostra societate aeger est ali
Abbreviated transcription (Latin):
Nerũ tanen quae cũq perlata fu¬
erint sioportere uidebitur.
loquar in de caritati uestre:
Ante oculos ur̃os uolo situi tanrã:
Stio quiaquerentes licentiam
male faciendi. quaerunt sibi
exemplamale uiuentiũ. Et mul¬
tos in famant. ut socios inuenis
plus quid faciamus non habemꝰ:
Anteuros oculossumus: Nullius
aliquid desideramus nisibona
operaurã. Et uos exortor fra¬
tresmei sialiquid multiscleri¬
cis dare. sciatis quia non deb&is
qua siuitiaeorũ fouere contra
me. Omnib: offerte qđ uul¬
tis. offerte de uoluntate ura:
Quod cõmuneerit distribu&ur.
uni cuiq: sicut cuiq opus erit:
Gazo filatiũ ad tendite : & omnes
habebimꝰ: Valdeme delectat:
si ipsũ fuerit praesepenr̃m. ut nꝰ
simus iumentadĩ uos a gerdĩ:
Nemod& birrũ lineã tonicam
nisi in cõmune. decommuni ac¬
cepi & mihi ipsi cũ sciã cõmune
me uelle habere quicquid habeo:
nolo talia offerat sc̃itas ur̃a.
quib egosolus quasi decentius

Expanded text:
Verumtamen quaecumque perlata fuVerumtamen quaecumque perlata fuerint, si oportere videbitur, loquar inde Charitati vestrae. Ante oculos vestros volo sit vita nostra. Scio quia quaerentes licemale faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multos infamant, ut socios invenissm est fecimus, plus quid faciamus non habemus. Ante vestros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos exhortor, fratres mei, si aliquid vultiscis dare, sciatis quia non debetis quasi vitia eorum fovere contra me. Omnibus offerte quod vultis, offerte de voluntate vestra. Quod commune erit, distribuetur unicuique sicut cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, vos ager Dei. Nemo det byrrhum, vel lineam tunicamnisi in commune: de communi accipio et mihi ipsi, cum sciam commune me habere velle quidquid habeo. Nolo talia offerat Sanctitas vestra, quibus ego solus quasi decentius
Abbreviated transcription (Latin):
iudicarẽ i psiunde iudiuaao¬
fuerã fimerunt: Non inueni
unde iudiarẽ. sed unde la&are¬
Ed qui uerunt omnino concordit̃
uoluntatimȩ & consiliomeo : ut pa¬
resessent in pecunia. quã reli¬
quid patereorũ eedesia renun¬
tiante post sermonẽ meũ. Locu¬
turi sunt homines. sed & quod li¬
b& homines loquantur : quale¬
cumq aura flante perduce tur
inde aliquid ad aures meas : Et si
fuerittale ut sitnos iterũ neces
se purgare respondebo. male¬
dicis. Respondebo detractorib:
Respondebo incredulis. Non no¬
bis credentib: prepositis suis
Respondebo ut potero quod dñs
dederit. Interim modonon est
necesse: quia nihil forte dictu¬
risunt. Ouinos amant libere
gaudeant. qui nos oderunt. taci¬
te dolebunt: Tamen silinguas
exeruerunt audient dõ propi¬
do dobiscũ. Responsionẽ meã
nonlitẽ meã: Non enĩ homi¬
ues nominaturus sũ & dicturus
illehor dix̃ ille sic detrax Cũ
fortasse & iam adime falsa quia
et hoc pores⁊ fieriperferantur:

Expanded text:
judicarem, ipsi, quod judicaturus eram, finierunt. Non inveni unde judicarem, sed unde laetarer. Acquieverunt omnino concorditer voluntati meae et consilio meo, ut pares essent in pecunia, quam reliquit pater eorum, ecclesia renuntiante, post sermonem meum. Locuturi sunt homines. Sed et quodlibet homines loquantur, qualicunque aura flante perducetur inde aliquid ad aures meas: et si tale fuerit, ut sit iterum necesse nos purgare, respondebo maledicis, respondebo detractoribus, respondebo incredulis, non nobis credentibus praepositis suis. Respondebo, ut potero, quod Dominus dederit. Interim modo non est necesse, quia nihil forte dicturi sunt. Qui nos amant, libere gaudebunt: qui nos oderunt, tacite dolebunt. Tamen si linguas exercuerint, audient, Deo propitio, vobiscum responsionem meam, non litem meam. Non enim homines nominaturus sum et dicturus, Ille hoc dixit, iste sic detraxit; cum fortasse etiam ad me falsa, quia et hoc potest fieri, perferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ positorũ officuest
ditorũ mentes sc̃arũ scripu¬
rarũ lectionib assidae min¬
ant: Nelupus in uisibilis adia
inueniat. quia ouile dñi ingr¬
di & aliquã ouiũ subriper:
ualeat: Et quã quã ab his hol
tantissime spiritaliter furi
o porteat. necesse est tamen
ut claustra. quod ero sibi cõmss
canonice uiuendũ ẽ : formis und¬
que circũdent munitionib : uin¬
li omnino intrandi autexeund
ni si perportã pateat adius.
Sint &iam interius: dormitoria
refectoria cellaria. & c&erar
habitationes. usib fratrũmun
soci&ate uiuentiũ necessarue.
Qui uero hac quae premissa sun un¬
ta qđ possibilitas suppaitat
rennuerit. imparminus que
idoneus ad c& era ecclesiastr
officia peragenda habendi
et quã quã diuina ultione siti¬
nus si nodali tamen ẽ senten
XXIII

Expanded text:
epositorum officii est ut subditorum mentes sanctarum Scripturarum lectionibus assidue muniant, ne lupus invisibilis aditum inveniat, quo ovile Domini ingredi et aliquam ovium subripere valeat. Et quanquam ab his hoc instantissime spiritaliter fieri oporteat, necesse est tamen, ucanonice vivendum est, firmis undique circumdent munitionibus, ut nulli omnino intrandi, aut exeundi, nisi per portam, pateat aditus. Sint etiam interius dormitoria, refectoria, cellaria, et caeterae habitationes usibus fratrum in una societate viventium necessariae.Qui vero haec quae praemissa sunt, juxta quod possibilitas suppetit, agere renuerit, impar minusque idoneus ad caetera ecclesiastica officia peragenda habendus est. Et quanquam divina ultione sit dignus, synodali tamen est sententia XVIII
Abbreviated transcription (Latin):
res quo modo autẽ uiuere ueli¬
mis quomodo dõ propitio iã ui¬
uamus Quã uis. deseripturas cã
mul ti noueritis. tamen ad cõme¬
morando suos ipsade libro actuũ
apostolorũ uobis lectio recitabit᷑
ut uideatis ubides criptura sit:
seforma quã desideramus imple¬
re dumergo recitatur: uos in¬
tentissimos: uolo ut post eius
recitationẽ qđ institui. loquar
dño donante intentioni ur̃ ae:
Cumq diaconus lazarus leger&.
cum oras sent motus ẽ. locus in
quoerant congregati: & inple¬
tisunt omnesspũ scõ: etloque¬
bantur uerbũ dĩ cũ fiducia om

Expanded text:
do autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intentissimos esse volo, ut post ejus recitationem, quod constitui loquar, Domino donante, intentioni vestrae. Cumque diaconus Lazarus legeret: Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti sunt omnes Spiritu sancto, et loqueban
Abbreviated transcription (Latin):
pra&ia illoꝵ. & ponebant ante
pedes a postolorũ distribue¬
bantur autẽ uni cuiq pro ut cu¬
ique opuserat cũ que lazarus
dia conus recitar&: & ep̃o codi¬
cem tradidiss&: augustinus¬
ep̃s dix̃ Etego lege uolo plus
enimme delectat huius uerbi
esse lectorẽ : quã uerbimei dis¬
putatorem: Cum oras sent mul¬
tus . ẽ. locus in quoerant congre¬
gati: & impleti omnes spũscõ
loquebantur uerbũ dĩ cũ fidu¬
cia omni uolenti: Multitudi¬
nis autẽ: erat credentiũ anima

Expanded text:
 ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti omnes Spiritu sancto, loquebantur verbum Dei cum fiducia omni volenti. Multitudinis autem credentium
Abbreviated transcription (Latin):
usus conuertant. sed magis iuxta
possibilitatẽ rerũ xp̃o famulanti¬
um: Immoeorũ inquib xp̃s pas¬
citur etuestitur. curã gerere
penitus non neglegant: Sed
et sententia beatihiero nimi.
non solũ p̃latis sed &iã cete¬
ris qui reb utuntur ecclesiae.
uigilanter perpendenda est.
qui ita in cõmentario mathei
euangelis tae ait: Omne sigit᷑
qui stipe tẽpli & hisquae confe¬
runtur adusus eccłȩ ab utunt᷑
in aliis rebus. quib suã expleant
uoluntatẽ similes sunt scriba¬
rum et sacerdotũ: Redimenti¬
um mendatium. & saluator is
sanguinẽ: Ergores ecłȩ.
pauperib: & militib xp̃i. stipen¬
diarie debent intellegi Vnde
totis nisib praelatis satagendũ ẽ.
ut scõrũ patrum dictis & exem¬
plis obsequentes. derebus sibi cõ¬
missis. ut praemissum ẽ & sub¬
ditos gubernent. et pauperes fo¬
ueant. cunctis que ut ilita tibus
ac necessitatib ecđae fideliter
adminis trando consulant: qua¬

Expanded text:
usus convertant; sed magis, juxta usus convertant; sed magis, juxta possibilitatem rerum, Christo famulantium, imo eorum in quibus Christus pascitur et vestitur, curam gerere penitus non negligant. Sed et sententia beati Hieronymi, non solum praelatis, sed etiam caeteris, qui rebus utuntur Ecclesiae, vigilanter perpendenda est, qui ita in commentario Matthaei evangelistae ait: Omnes igitur qui stipendiis templi, et his quae conferuntur ad usus ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluntatem, similes sunt scribarum et sacerdotum redimentium mendacium et Salvatoris sanguinem. Ergo res Ecclesiae pauperibus et militibus Christi stipendiariae debent intelligi. Unde totis nisibus praelatis satagendum est ut sanctorum Patrum dictis et exemplis obsequentes, de rebus sibi commissis ut praemissum est et subditos gubernent, et pauperes foveant, cunctisque utilitatibus ac necessitatibus Ecclesiae fideliter administrando consulant, qua