comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Indomo: unus dñs. In quãuis grandi est¬
citu: uniussignũ expectatur. E t̾ ne pli¬
ra replicando fastidium legenti faciam
phec om̃ia adillud tenditur oratio.u
doceam te non tuo arbitrio dimittendiꝰ
seduuiere debere in monasterio subunꝰ
disciplina patris. consortioq multoꝵ
ut ab alio discas humilitatẽ. ab alio pł¬
entiam. Hic te silentiũ. ille doceat mal¬
suetudinẽ. Non facias qđ uis: comedis
quod iuberis. habeas quantum acceperis.
Yestiaris quod datur: oꝑis tui pensam ꝑ¬
soluas. Subiciaris cui non uis: lassus ad
stratũ uenias. ambulansq dormites.: &¬
necdum expleto somno. surgere cõpellaris
Dicas psalmũ in ordine tuo: in quo ñ dul¬
cedo uocis. sed m̃tis affectus quęritur
scribente apło. Psallam sp̃u. psallã & m̃te.
Et cantantes incordib ur̃is. Legerat enĩ
ẽẽ preceptũ. ẜsallite sapient̃. Seruias
fratrib. hospitum laues pedes. passus

Expanded text:
in domo unus dominus; in quamuis grandi exerin domo unus dominus; in quamuis grandi exercitu unius signum expectatur. et ne plura replicando fastidium legenti faciam, per haec omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio dimittendum, sed uiuere debere in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod uis, comedas, quod iuberis, habeas, quantum acceperis, uestiaris, quod acceperis, operis tui pensa persoluas, subiciaris, cui non uis, lassus ad stratum uenias ambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo — in quo non dulcedo uocis sed mentis affectus quaeritur scribente apostolo: psallam spiritu, psallam et mente et: cantantes in cordibus uestris; legerat enim esse praeceptum: psallite sapienter —, seruias fratribus, hospitum laues pedes, passus
Abbreviated transcription (Latin):
temq om̃ĩ studio ꝑsequamur : quȩ exu.¬
perat omnẽ sensũ. in qua habitatio deiẽ.
dicente ꝓpħa. Et factus ẽ in pace locꝰ eiꝰ
Pulchrȩq ꝑsecutio pacis dicitur: iuxta
illud apłi. Hospitalitatem sectantes.
Ut non leui. citatoq sermone. oe ut ita
loquar summis labiis hospites inuitemꝰ:
sed toto m̃tis ardore teneamꝰ. quasi aufe.¬
rentes secum de lucro nr̃o atq cõpendio
Nulla ars absq magistro discitur. Etia
muta animalia & ferarũ greges: suos¬
ductores sequuntur. In apib : principis
sunt. Grues: unã sequuntur ordine
litterato. Imperator unus : iudex unus
prouinciȩ. Roma ut condita ẽ: duos
fr̃s simul habere reges ñ potuit. & pan¬
cidio dedicatur. In rebeccȩ utero: esau
o iacob bella gesserunt. Singuli ȩccłas
ep̃i. singuli archipres biteri. singł̃i archida¬
coni. et om̃is ordo ȩcclesiaticus. suis reto¬
rib nititur. Innaui. unus gubernator.

Expanded text:
temque omni studio persequamur, quae exsutemque omni studio persequamur, quae exsuperat omnem sensum, in qua habitatio dei est dicente propheta: e t factus est in pace locus eius. pulchreque persecutio pacis dicitur iuxta illud apostoli: hospitalitatem persequentes, ut non leui citatoque sermone et - ut ita loquar — summis labiis hospites inuitemus, sed toto mentis ardore teneamus quasi auferentes secum de lucro nostro atque conpendio. Nulla ars absque magistro discitur. etiam muta animalia et ferarum greges ductores sequuntur suos. in apibus principes sunt; grues unam sequuntur ordine litterato. imperator unus, iudex unus prouinciae. Roma, ut condita est, duos fratres simul habere reges non potuit et parricidio dedicatur. in Rebeccae utero Esau et Iacob bella gesserunt. singuli ecclesiarum episcopi, singuli archipresbyteri, singuli archidiaconi et omnis ordo ecclesiasticus suis rectoribus nititur. in naui unus gubernator,
Abbreviated transcription (Latin):
dere ueritatem. Solus pater defensionẽ
suã callide opponere. Ne abimdanti
tristitia absorberetur fr̃. Quid multa:
Ita annus ductꝰ ẽ. Quo expleto: int̾rogat
adolescens suꝑ cogitationib pristinis.
anadhuc molestiȩ aliquid sustineret.
Pape inquit uiuere me non licet. & for.¬
nicari libet : Hic si solus fuisset. quoad.¬
uitore suꝑasset : Philosophi scłi solent
amorẽ ueterẽ amore nouo. quasi clauum
clauo expellere. Quod asuero septẽ princi¬
pes fecere ꝑsarũ: ut uastis reginȩ deside.¬
riũ. aliarum puellarũ amore cõpescerent.
llli uitio uitiũ. peccatũq peccato remedi.¬
antur: Nos amore uirtutũ. uitia suꝑemꝰ.
Declina ait amalo. & facbonũ. quȩre
pacẽ & ꝑsequere eã. Nisi oderimus malũ.
bonũ amare non possumꝰ. Qum potius
faciendũ ẽ bonũ: ut declinemus a malo
Pax quȩrenda : ut bella fugiamus. Nec
sufficit eam quȩrere. nisi inuentã fugien.¬

Expanded text:
dere ueritati, solus pater defensionem dere ueritati, solus pater defensionem suam callide opponere, ne abundantiori tristitia absorberetur frater. quid multa? ita annus ductus est, quo expleto interrogatus adulescens super cogitationibus pristinis, an adhuc molestiae aliquid sustineret: \'papae\', inquit, \'uiuere mihi non licet, et fornicari libet ?: hic si solus fuisset, quo adiutore superasset? Philosophi saeculi solent amorem ueterem amore nono quasi clauum clauo expellere. quod et Asuero septem principes fecere Persarum, ut Uasti reginae desiderium aliarum puellarum amore conpescerent. illi uitium uitio peccatumque peccato remediantur, nos amore uirtutum uitia superemus. declina, ait, a malo et fac bonum; quaere pacem et persequere eam. nisi oderimus malum, bonum amare non possumus. \'quin potius faciendum est bonum, ut declinemus a malo; pax quaerenda, ut bella fugiamus. nec sufficit eam quaerere, nisi inuentam fugien
Abbreviated transcription (Latin):
flumina ciceronisq fluuios. grauitatemq
frontonis & leuitatẽ plinii alphabetum
discerẽ: stridentia anhelantiaq uerba.
meditarer. Quid ibi laboris insumpserim.
quid sustinuerim difficultatis. quotiens
desperauerim: quotiens cessauerim. &
contentiont̃ discendi rursũ inceperim:
testis ẽ conscientia tam mea qui passus
sum: quã eoꝵ qui mecũ duxerunt uitã.
Etͣ grãs ago dño. quod de amaro semine
lit terarũ: dulces fructus capio. Dicã
& aliud qđ inegrpto uiderim. Grcus ad¬
olescens erat in cȩnobio. qui nulla conti¬
nentia. Nulla oꝑis magnitudine. Flãmã
poterat carnis extinguere. Hunc pericli.¬
tantẽ : pater monafferui hac arte seruauit.
Imꝑat cuidam iuiro graui. ut uirgus
atq conuiciis insectaretur hominem.
& post irrogatam iniuriam. primꝰ uenir&
ad querimonias. Uocati testes: ꝓeo lo¬
quebant᷑ qui contumeliã fecerat. Ilere
ille contra mendacium: nullos alios cre.¬

Expanded text:
acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere uitam. et gratias ago domino, quod de amaro semine litterarum dulces fructus capio. Dicam et aliud, quid in Aegypto uiderim. Graecus adulescens erat in coenobio, qui nulla continentiae, nulla operis magnitudine flammam poterat carnis extinguere. hunc periclitantem pater monasterii hac arte seruauit. imperat cuidam uiro graui, ut iurgiis atque conuiciis insectaretur hominem et post inrogatam iniuriam primus ueniret ad querimonias. uocati testes pro eo loquebantur, qui contumeliam fecerat. flere ille contra mendacium; nullus alius cre
Abbreviated transcription (Latin):
bores uel gemimis uł surculis. ut paruo
post tempore. laboris tui dulcia poma de¬
cerpas. Apum fabrica aluearia. ad quas
te mittunt ꝓuerbia: et monasteriorũ or-¬
dinẽ ac regiam disciplinã. in paruis disce
corporibͦ Texantur & lina capiendis
piscib. Scribantur libri: ut & manus
operentur cibũ. & animus lectione satu.¬
retur. In desideriis ẽ om̃is otiosus. E gyp¬
tiorum monasteria hunc morem tenent.
ut nullũ absq oꝑe ac labore suscipiant.
Non tã ꝓpter uictus necessaria. quã ꝓpt̃
ammȩ salutem : Ne uagetur ꝑniciosis
cogitationib mens : & instar fornicantiᷤᷤ
ierłm. omni transeunti diuaricet pedes
suõs. Dum ẽẽm iuuenis. & solitudins
me deserta uallarent : in centiua uitioꝵ
ardoremq naturȩ ferre ñ poterã. Quẽ cũ
crebris ieiunus frangerẽ: mens tam̃ cogi¬
tationib estuabat.Ad quã edomandam.
cuidã fr̃i qui ex hebreis crediderat. me
indisciplinam dedi. Ut post quintiliani

Expanded text:
bores uel gemmis uel surculis, ut paruo bores uel gemmis uel surculis, ut paruo post tempore laboris tui dulcia poma decerpas. apum fabricare aluearia, ad quas te mittunt Prouerbia, et monasteriorum ordinem ac regiam disciplinam in paruis disce corporibus. texantur et lina capiendis piscibus, scribantur libri, ut et manus operetur cibos et anima lectione saturetur. in desideriis est omnis otiosus. Aegyptiorum monasteria hunc morem tenent, ut nullum absque opere ac labore suscipiant, non tam propter uictus necessaria quam propter animae salutem, ne uagetur perniciosis cogitationibus et instar fornicantis Hierusalem omni transeunti diuaricet pedes suos. Dum essem iuuenis et solitudinis me deserta uallarent, incentiua uitiorum ardoremque naturae ferre non poteram; quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani
Abbreviated transcription (Latin):
ama. scientiam scripturarũ. & carnis
uitia ñ amabis. Ne uacet mens tua: ua-¬
riis ꝑturbationib. Quiȩ si pectori inse¬
derint. dominabuntur tui : & de dedu¬
cent addelictũ maximũ. Fac & aliquid
oꝑis. ut semꝑ te diabolus inueniat
occupatũ. Si apłi habentes potestatem
de euangelio uiuere. laborabant mani-¬
bus siuis ue quẽ grauarent. & aliis tribu.¬
ebant refrigeria. quoꝵ ꝓspiritalibus
debebant metere carnalia. cur tu in
usus tuos necessaria ñ p̃pares: Uel
fiscellam texe iunco. uel canistrũ lentis
flecte uiminib. Sariatur humus. are¬
olȩ ȩquo limite diuidantur. In quib cũ
olerũ iacta fuerint semina. uł plante ꝑ
ordinem positȩ : aquȩ ducant᷑ irriguẽ.
&e pulcherrimorũ uersuũ expectator
assistas. Suꝑcilio diuosi tramitis undã
elicit. illa cadens raucum per leiua
murmur saxa ciet: scatabrisq arentia tem¬
perat arua. Inserantur ergo fructuosȩ ar-¬

Expanded text:
ama scientiam scripturarum et carnis ama scientiam scripturarum et carnis uitia non amabis. nec uacet mens tua uariis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui et te deducent ad delictum maximum. fac et aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigeria, quorum pro spiritalibus debebant metere carnalia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uiminibus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta fuerint semina uel plantae per ordinem positae, aquae ducantur inriguae, ut pulcherrimorum uersuum spectator adsistas: ecce supercilio cliuosi tramitis undam elicit, illa cadens raucum per leuia murmur saxa ciet scatebrisque arentia temperat arua. inserantur infructuosae ar
Abbreviated transcription (Latin):
cebat inꝓfundo suꝑ natau it aqua: et
inter palmarũ arbores myrrȩ amari-¬
tudo monstrata ẽ. Nimirum talẽ & sociũ
habuit & magistrũ. qui egentiũ famem
suas fecit ẽẽ diuitias : & miseris derelicta.
insuã miseriã tenuit. Quorũ clamor tan-¬
dem ꝑuenit ad cęlũ. & patientissimas dei
uicit aures : & missus ẽ angłs. qui pessi.¬
mo nabal carmelo diceret. Stulte. hac
nocte auferent animã tuã ate. Quȩ
autẽ p̃parasti cuiꝰ erunt: Yolo ergote
& ꝓꝑter causas quas supra exposuiꝰ. non
habitare cum matre . et p̃cipue. Ne aut¬
offerentẽ delicatos cibos renuntiando con¬
tristes. aut si acceperis. oleũ igni adicias.
int̾ frequentiã puellarum. ꝑ diem ui-¬
deas quod nocte cogites. Nunquam de
manu tua & ocłis recedat liber: Ps alte-¬
rium discatur aduerbũ. Oratio: sine int̾.¬
missione. Uigil sit sensus. Ne uanis cogita¬
tionib patens: corpus & animus n
tendat ad dñm. Iram uince patientia.

Expanded text:
tebat in profundo, super-natavit aquae et tebat in profundo, super-natavit aquae et inter palmarum arbores Merrae amaritudo monstrata est. Nec mirum: talem et socium habuit et magistrum, qui egentium famem suas fecit esse divitias et miseris derelicta in suam miseriam tenuit. Quorum clamor tandem pervenit ad caelum et patientissimas Dei vicit aures, ut missus angelus pessimo Nabal Carmelio diceret: Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te; quae autem preparasti, cuius erunt? Volo ergo te et propter causas, quas supra exposui, non habitare cum matre et pofferentem delicatos cibos rennuendo contiistes aut, si acceperis, oleum igni adicias et inter frequentiam puellarum per diem uideas, quod noctibus cogites. numquam de manu et oculis tuis recedat liber, psalterium discatur ad uerbum, oratio sine intermissione, uigil sensus nec uanis cogitationibus patens. corpus pariter animusque tendatur ad dominum. iram uince patientia;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. Nullum ueretur. Om̃s se infe.¬
riores putat. crebriusq in urbib quã
incellula ẽ. Et int̾ fr̃s simulat uerecundiã:
qui platearũ turbis colliditur. Quid
igitur : Solitariã uitã rep̃hendimus:
dinime. Quippe quã sȩpe laudamus.
he de ludo monasterioꝵ huiꝰ cemodi uo¬
lumus egredi milites. quos rudimenta
nis suȩ multo tempore didicerunt.
qui omniũ fuerunt minimi. ut pͥmi
om̃ium fierent. Quos nec esuries ali
quando. nec saturitas suꝑauit: qui
pauꝑtate lȩtantur. Quoꝵ habitus.
sermo. uultus. incessus. doctrina uir.¬
tutũ ẽ. Qui nesciunt secundũ quosdã
ineptos homines. demonũ oppugnan.¬
tium contrase portenta confingere: nec
apud imꝑitos & uiles homines mirałm
sui faciunt: & exinde lucra sectentur.
Uidimus nuꝑ & planximus chresi opes
unius morte deprehensas. urbisq stipes
quasi inusũ pauperũ congregatas. stirpi
& posteriꝰ derelictas. Tuncͦ ferrũ quod ia.¬

Expanded text:
uoluerit; nullum ueretur, omnes se infeuoluerit; nullum ueretur, omnes se inferiores putat ciebriusque in urbibus quam in cellula est et inter fratres simulat uerecundiam, qui platearum turbis conliditur. quid igitur? solitariam uitam reprehendimus ? minime, quippe quam saepe laudauimus. sed de ludo monasteriorum huiusce modi uolumus egredi milites, quos rudimentanis suę multo tempore dederint, qui omnium fuerint minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries ali/ quando nec saturitas superauit, qui paupertate lętantur. Quorum habitus, sermo, uultus, incessus, doctrina uirtutum est, qui nesciunt secundum quosdam ineptos homines demonum pugnantium contra se portenta confingere, ut apud imperitos et uiles homines miraculum sui faciant, et exinde lucra sectentur. 10. Vidimus nuper et planximus, Crunius morte deprehensas urbisque stipes quasi in usus pauperum congregatas stirpi et posteris derelictas. Tunc ferrum, quod la
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in eo iuiuendũ sit. editus ad nepotia.¬
nũ liber docere te poterit. Nunc mona.¬
chi in cunabula moresq discutimꝰ. & eiꝰ
monachi. qui lib̃alib studiis eruditus:
in adolescentia iugũ xp̃i collo suo impo
solus an cum aliis in monasterio iuiuere
debeas. Michi placet ut habeas sacrũ
contuberniũ. Nec ipse te doceas. & absq
doctore ingrediaris uiã quã nunquã
ingressus es. statimq tibi in alterã par.¬
temꝰ declinandũ sit: & errorẽ patiaris.
plusq aut minus ambulans quã necẽe ẽ
currens lasseris: morãq faciendo ob¬
dormias. In solitudine. cito subrepit
suꝑbia. Et si parũ ꝑ ieiunauerit homi¬
nemq ñ uiderit : putat se alicuiꝰ esse
mom̃ti. Oblitusq sui. unde & quo ue-¬
nerit: intus corpore. lingua foris uagat᷑.
Iudicat contra apłi uoluntatẽ. alienos
seruos: quogula poscit. porrigit manũ.
Dorunt quantum uoluerit. facit quod

Expanded text:
938 tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotia938 tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber , docere te poterit. Nunc monachi incunabula, moresque discutimus: et ejus monachi, qui liberalibus studiis eruditus in adolescentia, jugum Christi collo suo impossolus, an cum aliis in monasterio vivere debeas. Mihi quidem placet, ut habeas Sanctorum contubernium, nec ipse te doceas, et absque ductore ingrediaris viam, quam nunquam ingressus es, statimque tibi in partem alteram declinandum sit, et errori pateas, plusque aut minus ambules, quam necesse est; ne aut currens lasseris, aut moram faciens, obdormias. In solitudine cito subrepit sunemque non uiderit, putat se alicuius esse momenti oblitusque sui, unde quo uenerit, intus corpore lingua foris uagatur. iudicat contra apostoli uoluntatem alienos seruos; quod gula poposcerit, porrigit manus; dormit, quantum uoluerit, facit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uideã: urbes introire cõpulsi sunt. Yi¬
derint quid alii sentiant. unusquisq eni
suo sensu ducitur: michi oppidũ carces
est: & solitudo paradisus c̃. Quid dest¬
deramus urbiũ frequentiã. qui de su.¬
gularitate censemur : Moyses ut pre
inheremo. Pastor oiiũ. hominũ fact
est pastor. Apłi de piscatione lacus¬
genesareth. ad piscationem hominum
transierunt. tunc habentes patrẽ et
rete in nauicula. secuti dñm protinus
om̃ia reliquerunt: portantes cotidie
crucẽ suã. et ne uirgã quidem in manu
habentes. Hoc dico ut etiam si clericatus
titillat desideriũ : discas quod possis do.¬
cere. & rationabilem hostiam offeras xp̃o.
Ne miles antequã tyro: Ne prius ma.¬
gister sis antequam discipłs. Non est
humilitatis meȩ neq m̃sure iudicare
deceteris. et de ministris eccłarũ. sinistrũ
quippiã dicere. Habeant illi ordinem
& gradũ suũ. Quem si tenueris: quomͦi

Expanded text:
Iudaeam urbes introire conpulsi sunt. UiIudaeam urbes introire conpulsi sunt. Uiderint, quid alii sentiant — unusquisque enim suo sensu ducitur —, mihi oppidum carcer est et solitudo paradisus. quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate censemur? Moyses, ut praein heremo, pastor ouium hominum factus est pastor; apGenezareth, ad piscationem hominum transierunt. Tunc al. qui tunc  habentes patrem, rete, naviculam, secuti Dominum, protinus omnia reliquerunt, portantes quotidie crucem suam, et ne virgam quidem in manu habentes. Haec dico, ut etiam si Clericatus te titillat desiderium, discas quod possis docere; et rationabilem hostiam offeras Christo: ne miles antequam tiro, ne prius magister sis, quam discipulus. Non est humilitatis meae, neque mensurae, judicare de Clericis, et de ministris Ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem, et gradum suum, quem si tenueris, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
terra quȩ spinas & tribulos generat.
I as electionis incuiꝰ xp̃s pectõre sonabat:
macerat corpꝰ suũ & subicit seruituti. Et
tamen cernit naturalem carnis ardorem
sue repugnare sententiȩ. Ut quod ñ uult
hoc agere cõpellatur. & quasi ium pati.¬
ens uociferatur & dicit. Miser ego homo.
quis me lib̃abit de corpore mortis huius:
Et tute arbitraris absq lapsu & uulnere
posse transire. nisi omĩ custodia seruaue.¬
ris cor tuũ. et cũ saluatore dixeris. mai̾
mea & fr̃s mei. hi sunt qui faciunt uo.¬
luntatẽ patris mei : Crudelitas ista pietas
scm̃ filium custodire : Oꝑtat &e illa te
uiuere. et non uidere ad tempꝰ: ut semꝑ
cũ xp̃o te uideat. Anna. samuhelem: ñ
sibi sed tab̃naculo genuit. Filii ionadab
qui uinum & siceram non bibebant. qui
habitabant intentorus. E quas nox
cõpulerat sedes habebant. scribitur in
psalmo. quod primi captiuitatẽ sustimi.¬
erint. quia exercitu chaldeoꝵ uastanti

Expanded text:
terra, quae spinas et tribulos generat. terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, in cuius Christus ore sonabat, macerat corpus suum et subicit seruituti et tamen cernit naturalem carnis ardorem suae repugnare sententiae, ut, quod non uult, hoc agere conpellatur, et quasi uim patiens uociferatur et dicit: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et tu te arbitraris absque lapsu et uulnere posse transire, nisi omni custodia seruaueris cor tuum et cum saluatore dixeris: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei? crudelitas ista pietas ri sanctum filium custodire? optat et illa te uiuere, non uidere ad tempus, ut semper cum Christo uideat. Anna Samuhelem non sibi, sed tabernaculo genuit. filii Ionadab, qui uinum et siceram non bibebant, qui habitabant in tentoriis et, quas nox conpulerat, sedes habebant, scribuntur in psalmo, quod primi captiuitatem sustinuerint, quia exercitu Chaldaeorum uastante
Abbreviated transcription (Latin):
tib xp̃m Nichil aliud dignabat᷑ aspicere.
Uestis asꝑa. zona pellitia. cibus locustȩ¬
melq siluestre: omĩa uirtute continen.¬
tiȩ p̃parata. Filii ꝓpħarũ quos monachoᷤ¬
legimus in ueteri testamento. ȩdifica¬
bant sibi casulas ꝓpt̾ fluenta iordanis:
& turbis urbim derelictis. polenta o̾
herbis agrestib uictitab ant. Quã diu
in patria tua es: habeto cellulã ꝓparadis
Uaria scripturarũ poma decerpe. his utert
delicus. harũ fruere cõplexii. Si scandali.¬
tat te ocłs. pes. manꝰ. ꝓice & nulli parcas.
ut solȩ parcas animȩ tuȩ. Qui uiderit
inquit dñs mulierẽ ad concupiscendum
iam mȩchatus ẽ eã in corde suo. Quis
głabitur. castũ se habere cor: Astra non
sunt munda in conspectu dñi. quanto
magis homines. quoꝵ uita temptatio ẽ:
Yȩ nobis qui quotiens concupiscimus:
totiens fornicamur. In ebriatus ẽ inquit
gladius m̃s incęlo: multo amplius us

Expanded text:
tibus Christum nihil aliud dignabatur aspicere. tibus Christum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis asmelque silvestre , omnia virtuti, et continentiae praeparata. Filii Prophetarum quos monachos in veteri Testamento legimus aedificabant sibi casulas propter fluenta Jordanis, et turbis urbium derelictis, polenta, et herbis agrestibus victitabant . Quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso: varia Scripturarum poma decerpe: his utere deliciis: harum fruere complexu. Si scandalizat te oculus, pes, manus, projice ea . Nulli parcas, ut soli parcas animae. Qui viderit, inquit Dominus, mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Quis gloriabitur castum se habere cor ? Astra non sunt munda in conspectu Domini: quanto magis homines , quorum 937 vita tentatio est? Vae nobis, qui quoties conctotiens fornicamur. inebriatus est, inquit, gladius meus in caelo: multo amplius in
Abbreviated transcription (Latin):
Sordes uestiũ. candidȩ mentis indicia sua.
Yilis tunica: contemptũ scłi ꝓbet. it a
bitus sermoq dissentiat. Balnearum fo.¬
menta non quęras: qui calorẽ corporis.
ieiuniorũ cupis frigore extinguere. Quȩ
& ipsa moderata sint. ne nummia debilitent
stomachũ.: & maiorẽ refectionẽ poscentia
erũpant in crudelitatẽ. quȩ parens libidi¬
nũ est. Modicus. ac temperatus cibus.
& carni & animȩ utilis ẽ. Matrem ita
uide. ne ꝑ illam alias uidere cogaris.
quarum uultus cordituo hereat᷑. et taci.¬
tum uuat subpectore uulmus. Ancillas
quȩ illi in obsequio sunt: tibi scias esse
in insidus. quia qͣnto iulior earũ condi¬
tio: tanto facilior ruina est. Et ioħe.
baptista scãm matrẽ habuit: pontificisq
filius erat. Et tam̃ nec matris affectu.
nec patris opib uincebatur : ut indomo
parentũ. cũ periculo uiueret castitatis.
Yiuebat in heremo: & ocłis desideran.¬

Expanded text:
sordes uestium candidae mentis indicio sint, sordes uestium candidae mentis indicio sint, uilis tunica contemptum saeculi probet ita bitus sermoque dissentiat. balnearum fomenta non quaeras, qui calorem corporis ieiuniorum cupis frigore extinguere. quae et ipsa moderata sint, ne nimia debilitent stomachum et maiorem refectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac temperatus cibus et carni et animae utilis est. matrem ita uide, ne per illam alias uidere cogaris, quarum uultus cordi tuo haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus. ancillulas, quae illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis, quia, quantum uilior earum condicio, tanto facilior ruina est. et Iohannes Baptista sanctam matrem habuit pontificisque filius erat et tamen nec matris affectu nec patris opibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret castitatis. uiuebat in heremo et oculis desideran
Abbreviated transcription (Latin):
delectari. & filios quȩrere spiritales. pau¬
latimq pudore superato. ꝑfecta matrũ¬
nomina. erũpere inlicentiã maritalem.
Alii sorores uirgines deserunt: et externis
uidius copulantur. Sunt quȩ oderint suos.
& non suoꝵ palpantur affectu. Quarũ im.¬
patientia index animȩ millã recipit excu.¬
sationẽ. & cassa pudicitiȩ uelamenta. qͣsi
aranearum fila disrũpit. Uideas ñnullos
accuctis renib. pulla tunica. barba pro¬
nlissa: amulierib ñ posse discedere. sub
eodem manere tecto. simul inire conui.¬
uia. ancillas iuuenes habere inministerio.
preter uocabula nuptiarũ: nomina esse
matrimonii. Nec culpa ẽ nominis xp̃iani.
si simulator religionis in uitiosit. quin
immo confusio gentiliũ. cum ea uident
ȩccłiis displicere: quȩ om̃ib bonis non pla¬
cent. Tu uero si monachus ẽẽ uis non ui-¬
deri: habeto curam ñ rei familiaris. cui
renuntiando hoc ẽẽ cępisti: sed animȩ tuȩ

Expanded text:
delectari et filios quaerere spiritales paudelectari et filios quaerere spiritales paulatimque pudore superato per ficta matrunomina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et non suorum palpantur affectu, quarum inpatientia, index animi, nullam recipit excusationem et cassa inpudicitiae uelamenta quasi aranearum fila disrumpit. uideas nonnullos accinctis renibus, pulla tunica, barba prolixa a mulieribus non posse discedere, sub eodem conmanere tecto, simul inire conuiuia, ancillas iuuenes habere in ministerio et praeter uocabulum nuptiarum omnia esse matrimonii. nec culpa est nominis Christiani, si simulator religionis in uitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea uident ecclesiis displicere, quae omnibus bonis non placent. Tu uero, si monachus esse uis, non uideri, habeto curam non rei familiaris, cui renuntiando hoc esse coepisti, sed animae tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
criminib certe in eo melior est. qđ sua ei
mala ñ placent᷑. Audio religiosã habere
aluit & enutriuit infantẽ. Et post studia
galliarum quȩ uł florentissima sunt
misit romam non parcens sumptib. &
absentiã filii spe sustinens futuroꝵ. Ut
ubertatem gallici nitoremq sermonis.
grauitas romana condiret: Ne calcarib
inte. sed frenis uteretur. Quod & in diser.¬
tissimis uiris greciȩ legimꝰ. qui asianũ
tumorẽ attico siccabant sale: et luxuri¬
antes flagellis uineas falcib reprimebant.
ut eloquentiȩ torcularia. Non uerborum
pampinis. sed sensuũ. quasi uuarum ex¬
pressionib redundarent. Hanc tu suscipe
ut parentẽ. ama ut nutricẽ: uenerare ut
sc̃am. Pec aliorũ uniteris exemplũ qui
relinq̃uunt suas. & alienas appetunt:
quoꝵ dedecus in ꝓpatulo est: sub nominbꝰ
pietatis quȩrentes suspecta consortia.
Noui ego quasdam iam maturiores etate.
& plerasq generis lib̃tini. ad olescentibus

Expanded text:
criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala non placent. ae erudivit infantem, ac post studia Galliarum quae vel florentissima sunt, misit Romam, non parcens sumptibus, ac absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque segrauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quod et in disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam. nec aliorum imiteris exemplum, qui relinquunt suas et alienas appetunt, quorum dedecus in propatulo est sub nominibus pietatis quaerentium suspecta consortia. noui ego quasdam iam maturioris aetatis et plerasque generis libertini adulescentibus
Abbreviated transcription (Latin):
gotiatores scłi multa pericula tanta susti.¬
nent. ut ad incertas ꝑueniant periturasq
diuitias. & seruant cũ animȩ discrimine
quȩ multis periculis quęsierunt. Quid
xp̃i negotiatori faciendum ẽ. qui uenditis
om̃ĩb quęrit p̾ciosissimam margaritã :
Qui totis substantiȩ suȩ opib emit agrũ
inquo repperiat thesaurli. quẽ nec fur
effodere. nec latro possit auferre ScioR
me offensurũ eẽ quã plurimos. qui gene¬
ralẽ de diuitiis disputationẽ. in suã rt¬
ferunt contumeliã. Et dũ michi irascunt᷑.
suã indicant conscientĩa. multoq peius
dese quã de me uidicant. Ego enim
neminem nominabo. nec ueteris come.¬
diȩ licentia certas ꝑsonas eligã atq con-¬
stringã. Prudentis uiri ẽ ac prudentium
feminarũ. dissimulare immo emendare
quod inse intelligunt: & indignari sibi
magis quã michi. Nec in monitorẽ male¬
dicta congerere: qui & si isdem teneat᷑

Expanded text:
gotiatores saeculi tanta sustigotiatores saeculi tanta sustinent, ut ad incertas perueniant periturasque diuitias, et seruant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt, quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo repperiat thesaurum, quem nec fur effodere nec latro possit auferre? Scio me offensurum esse quamplurimos, qui generalem de vitiis disputationem, in suam referunt contumeliam; 935 et dum mihi irascuntur, suam indicant conscientiam: multoque pejus de se, quam de me judicant. Ego enim neminem nominabo: nec veteris Comoediae licentia certas personas eligam atque perstringam. PRUDENTIS VIRI EST, ac prudentium feminarum, dissimulare, imo emendare quod in se intelligunt, et indignari sibi magis quam mihi; nec in monitorem maledicta congerere. Qui etsi iisdem teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
cultatib ac p̾ericulis. adurbẽ maxim̃a
ꝑueniunt. Utroq litore gentes uagȩ.
immo belue habitant ferocissimȩ. semꝑ
solliciti. sẽꝑ termati. totius ann uehud
cibaria. Latentib saxis. uadisq duris¬
simis. plena sunt om̃ia: ita ut speculator
& doctor in sũma mali arboris sedeat.¬
& inde regendȩ & circũ flectendȩ nauiꝰ.
dictata prȩdicat. Felix cursus ẽ. si post
ex menses supradictȩ urbis portũ tene.¬
ant: a quo se incipit aperire oceanus.
Terquẽ uix anno ꝑpetuo ad indĩa ꝑue-¬
nitur: & ad gangem fluuiũ. quẽ pͥhy-¬
son scã scriptura commemorat. qui cir-¬
cuit omnẽ terram euilat. & multa ge-¬
nera pignitoꝵ. de paradisi dicitur fon-¬
te euehere. Ibi nascitur carbunculus.
& smaragdus. & margarita candentia.
& uniones. quib nobilium feminarũ
ardet ambitio. montesq aurei. quos
ut ostendatur nob̾ quales custodes habeat
auaritia. Quorsum ista : ꝑspicuũ ẽ. Si ne¬

Expanded text:
cultatibus ac periculis ad urbem t Maximam cultatibus ac periculis ad urbem t Maximam perueniunt. utroque litore gentes uagae, immo beluae habitant ferocissimae. semper solliciti, semper armati totius anni uehunt cibaria. latentibus saxis uadisque durissimis plena sunt omnia, ita ut speculator et ductor in summa mali arbore sedeat et inde regendae et circumflectendae nauis dictata praedicat. felix cursus est, si post sex menses supra dictae urbis portum teneant, a quo se incipit aperire oceanus, per quem uix anno perpetuo ad Indiam peruenitur et ad Gangen fluuium — quem Phison sancta scriptura cognominat —, qui circuit omnem terram Euilat et multa genera pigmentorum de paradisi dicitur fonte euehere. ibi nascitur carbunculus et zmaragdus et margarita candentia et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio, montesque aurei, quos ut ostendatur nobis, quales custodes habeat auaritia. Quorsum ista ? perspicuum est. si ne
Abbreviated transcription (Latin):
quadrangulo qđ de cęlo descendit ad t̾ras:
docetur & discit. om̃s homines posse sal-¬
uari. Rursumq quod uiderat inspecie
candidissimi linteaminis. in suꝑna trans.¬
fertur : & credentiũ turbã de t̾ris incelũ
rapit. ut pollicitatio dñi cõpleat᷑. Beati
mundo corde.: quia ipsi dm̃ uidebt̃. Totũ
quod app̃hensa manu insinuare tibi
cupio: quod quasi doctus nauta post
multa naufragia rudem conor instru-¬
ere uectorem: ͦ illud ẽ. ut in quolitore
pudicitiȩ pyratȩ sint noueris. ubi carib¬
dis. & radix omniũ maloꝵ auaritia.
ubi scillei obtrectatoꝵ canes. de quib
apłs loquitur. Ne mordentes inuicem.
mutuo consumamini. Quomodo iN
media tran quillitate securi. libicis inter-¬
dũ uitioꝵ syrtib obruamur. Quid ue¬
nenatoꝵ anmantiũ. deserta huius scłi
nutriant. Nauigantes rubrũ mare. in
quo optandũ nobis ẽ. ut uerus pharao
cum suo mergatur exercitu: multis diffi¬

Expanded text:
quadrangulo, quod de caelo descendit ad terras, quadrangulo, quod de caelo descendit ad terras, docetur et discit omnes homines posse saluari. rursumque, quod uiderat, in specie candidissimi linteaminis in superna transfertur et credentium turbas de terris in caelum rapit, ut pollicitatio domini conpleatur: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. totum, quod adprehensa manu insinuare tibi cupio, quod quasi doctus nauta post multa naufragia rudem conor instruere uectorem, illud est, ut, in quo litore pudicitiae pirata sit, noueris, ubi Charybdis et radix omnium malorum auaritia, ubi Scyllaei obtrectatorum canes, de quibus apostolus loquitur: ne mordentes inuicem mutuo consumamini, quomodo in media tranquillitate securi Libycis interdum uitiorum Syrtibus obruamur, quid uenenatorum animantium desertum huius saeculi nutriat. Nauigantes Rubrum Mare, in quo optandum nobis est ut uerus Pharao cum suo mergatur exercitu, multis diffi
Abbreviated transcription (Latin):
sterquilino utile sit : quo solent cre¬
dentiũ arua condiri. & sterile anum¬
rum solũ pinguescere. Hȩc dicamus
ut prima te fili rustice fronte doceamꝰ
magna cȩpisse. excelsa sectari: & ad.¬
olescentiȩ immo pubertatis incentiua
calcantem. ꝑfectȩ quidẽ ȩtatis gradũ
scandere: sed lubricum iter ẽẽ ꝑͦ quod
ingrederis. Nec tantã sequi gloriã
post iuictoriam: quantã ignominã
post ruinam. Non michi nunc per
uirtutũ pratã ducendus es: Nec labo¬
randum. ut oftendam tibi uariorũ
pulchritudinem florũ. Quid in se
lilia habeant puritatis : quid rosarũ
uerecundia possideat. Quiduiolȩ pus¬
pura ꝓmittat in regno: qͥd rutilantas
spondeat pictura gẽmarũ. Iã enĩ ꝓpitio
dño stiuam tenes iam in tectũ atq sola¬
riũ. cum petro apło conscendisti. Qui esu¬
riens inideis cornelii saturatur fide. ce
famem incredulitatis eoꝵ. gentiũ conu̾si¬
one restinguit: atq inuase euangeliorũ

Expanded text:
sterquilinio quidem utile sit, quo solent cresterquilinio quidem utile sit, quo solent credentium arua condiri et sterile animarum solum pinguescere. haec dicimus, ut prima te, fili Rustice, fronte doceamus magna coepisse, excelsa sectari et adulescentiae, immo pubertatis, incentiua calcantem perfectae quidem aetatis gradum scandere, sed lubricum iter esse, per quod ingrederis, nec tantam sequi gloriam post uictoriam, quantam ignominiam post ruinam. Non mihi nunc per uirtutum prata ducendus es nec laborandum, ut ostendam tibi uariorum pulchritudinem florum, quid in se lilia habeant puritatis, quid rosarum uerecundia possideat, quid uiolae purpura promittat in regno, quid rutilantium spondeat pictura gemmarum. iam enim propitio domino stiuam tenes, iam in tectum atque solarium cum Petro apostolo conscendisti, qui esuriens in Iudaeis Cornelii saturatur fide et famem incredulitatis eorum gentium conuersione restinguit atque in uase euangeliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ichil gTrANO FLIcios
cui ꝓmittuntur regna cęlorũ.
Nichil laboriosius: qui cotidie
de uita periclitatur. Nichil
fortitis: qui uincit diabolũ. Nichil imn¬
becillius : qui a carne suꝑatur. Utriusq
rei: exempla sunt plurima. Latro cre.¬
dit in crucẽ. & statim meretur audire.
Amendico tibi : hodie mecũ eris in
paradiso. Iudas. de apostolatꝰ fastigio:
in ꝓditionis tartarum labitur. Et nec
familiaritate conuiuii. nec intincti.
one bucellȩ. Nec osculi grã frangitur.
ne quasi hominem tradat. quẽ filiũ
dei nouerat. Quid samaritana uiluis:
Nonsolũ quia ipsa credidit oe post sex
uiros unũ inuenit dñm. messiãq coq.¬
nouit ad fontẽ. quẽ in tẽplo iudeorum
popłs ignorabat. sed auctor fit mul.¬
toꝵ salutis: et apłis ementib cibum.
esurientẽ reficit: lassumq sustentat.
Quid salomone sapientius : attamen
infatuatꝰ ẽ amorib feminarũ. Bonus
ẽ sal: nullũq sacrificium absq asꝑ¬
ꝑdit nominis dignitatem. lt ne in

Expanded text:
Christiano felicius, cui promittuntur regna caelorum; nihil laboriosius, qui cotidie de vita periclitatur. Nihil fortius, qui vincit diabolum; nihil inbecillius, qui a carne superatur. Utriusque rei exempla sunt plurima. Latro credidit in cruce et statim meretur audire: Amen, amen dico tibi: hodie mecum eris in paradiso. Iudas de apostolatus fastigio in proditionis tartarum labitur et nec familiaritone buccellae nec osculi gratia frangitur, ne quasi hominem tradat, quem filium dei nouerat. quid Samaritana uilius? non solum ipsa credidit et post sex uiros unum inuenit dominum Messiamque cognoscit ad fontem, quem in templo Iudaeorum populus ignorabat, sed auctor fit multorum salutis et apostolis ementibus cibos esurientem reficit lassumque sustentat. quid Salomone sapientius ? attamen infatuatur amoribus feminarum. bonum est sal nullumque sacrificium absque huiperdit nominis dignitatem, ut ne in
Abbreviated transcription (Latin):
pater abraham. &e loch. angłos susceperut̃.
imitationes sint urȩ̃. & ne sinatis incolã
p̃terire : qui apud uos panem ñ comedat.
singuloꝵ. Sed modestũ. & reliqua. Do¬
mum suã bene regentẽ. Quam horribile
erit. si domui cleriei detrahatur: Lȩdit
ꝓrimis eius male loquitur popłs. Super
omĩa hȩc p̾cepit clericis boni testimonii
testificatio. casto confirmetur affectu

Expanded text:
pater Abraham et Loth Angelos susceperunt: qpater Abraham et Loth Angelos susceperunt: qimitationes sint vestrae: et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos panem non comedat. singulorum; sed modestum: et reliqua. Domum suam bene regentem: perquam horribile erit, si domui clerici detrahatur. Laedet proximis ejus male loquitur populus. Super omnia haec praecepit clericis boni testimonii testificatio, casto confirmetur affectu
Abbreviated transcription (Latin):
non ualet. Post satisfactionẽ. prandiũ
quasi noua lȩtitia disponitur. Int̾̃ pocula
imꝓperant uerba condemptꝰ. Ille uero¬
se lamentari simulat. quasi peccati genꝰ
inducens. Lege seremiam qualis esse
nũ.ẽ uiro: cum leuauerit uigũ ab ado¬
lefcentia sua. Et quia iħs relictis apłis
solusibat orare: Mariã inpenetrabilib
angłs solam inuenit. Non cum sagabita
loquentẽ. Q illa uirilẽ in troitum trepi.¬
dauit. ⁊u quȩ fornax es malitiȩ quid
a uiro desideras frequentius salutari:
debet ornari : Inordinata consuetudo ẽ
delicatis sermonib fabulose clamitans.
Sed si hospitalitatẽ cupis habere: habes
quandamꝰ uirginem morib & castitate
precelsam cupiens uisitare: illa noluit.
quod talib imbuta morib. custodierit
uoluntadem. Benedixit eã & ab ut
letus. Huc usq sufficiat defeminis di¬
ctũ. Consũmata quippe uirginũ causa:
transeamꝰ ad reliqua. Hospitalẽ precepit
apłs clericũ ordinandũ. Noc precepdo

Expanded text:
o: post satisfactionem prandium, quasi nova laetitia disponitur. Inter pocula improperant verba contemptus: ille vero lamentari se simulat, quasi peccati genus inducens. Lege quia talis debet num est viro cum levaverit jugum ab adolescentia sua . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare. Mariam quoque in penetralibus Angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem: et illa virilem introitum trepidavit. Tu quae fornax es malitiae, quid a viro desideras frequentius salutari? X. debet ornari? Inordinata consuetudo est, et delicati sermonis fabulosa calamitas. Sed si hospitalitatem cupis habere: habes quamdam virginem moribus et castitate praecelsam, cupiens visitare: illa noluit, quod talibus imbuta moribus, castam custodierit voluntatem: et benedicens eam, abiit laetus. XI. Hucusque sufficiat de feminis dictum. Consummata quippe virginum causa, transeamus ad reliqua. Hospitalem praecipit Apostolus clericum ordinandum. Hoc praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
eiecit e templo: qui absq funiculo & in¬
crepatione uendentiũ columbas. id est
dona sp̃s scĩ. mensas subuertit. Mãmonȩ
& nũmularioꝵ ȩra disꝑsit. ut domus dei
spelunca. Huiꝰ e uicino sectare uestigia.
&ceteroꝵ qui uirtutũ illius simileiᷤ sunt.
quos sacerdotiũ & humiliores fecit et
pauꝑiores. Aut si ꝑfecta desideras.
xicum abraham de patria tua. & de
cognatione tua: & ꝑge quo nescis. Si
mbes substantiã: uende & da pauꝑib.
Sinon habes. grandi onere lib̾atus es :
nudũ xp̃m. nudus sequere. Durũ. gran-¬
de. difficile. sed magna sunt premia¬

Expanded text:
proiecit e templo, qui absque funiculo et inproiecit e templo, qui absque funiculo et increpatione uendentium columbas, id est dona spiritus sancti, mensas subuertit mammonae et nummulariorum aera dispersit, ut domus dei um spelunca. huius e uicino sectare uestigia et ceterorum, qui uirtutum illius similes sunt, quos sacerdotium et humiliores facit et pauperiores, aut, si perfecta desideras, exi cum Abraham de patria et de cognatione tua et perge, quo nescis. si habes substantiam, uende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as scedulas superet: cotidianisq tracta.¬
tib iter tuũ dirigat. Nec patiatur te in
partẽ aliquã declinando. iuam relinquere
regiã : ꝑ quã isrł ad terrã repromissionis
ꝓperans. se transiturũ ẽẽ ꝓmittit. Atq
utinã exaudiatur uox eccłȩ cõplorantis.
Dñe pacem tuã da nobis. om̃a enim red¬
didisti nobis: Utinam qđ renuntiamꝰ scło.
uoluntas sit non necessitas: & pauꝑtas
habeat expedita głam. non illata crucia.¬
tũ. Ceterum uixta miserias huiꝰ tẽporis.
& ubiq gladios seuientes : satis diues est
qui pane̾ non indigoe. Nimiũ potens ẽ:
qui seruire ñ cogitur. Sc̃s exuperius
tolosȩ ep̃s. uidue saraptensis imitator:
esuriens pascit alios. & ore pallente ie¬
iuniis. fame torquet᷑ aliena. om̃emq
substantiã xp̃i uisceribꝰ erogauit. Nichil
illo ditius. qui corpꝰ dñi canistro iim in eo
sanguinẽ portauit itro. Qui auaritiã

Expanded text:
nostras scidulas superet cotidianisque tractanostras scidulas superet cotidianisque tractatibus iter tuum dirigat nec patiatur te in partem alteram declinando uiam relinquere regiam, per quam Israhelad terram repromissionis properans se transiturum esse promittit. atque utinam exaudiatur uox ecclesiae conplorantis: domine, pacem da nobis; omnia enim reddidisti nobis. utinam, quod renuntiamus saeculo, uoluntas sit, non necessitas, et paupertas habeat expetita gloriam, non inlata cruciatum. ceterum iuxta miserias huius temporis et ubique gladios saeuientes satis diues est, qui pane non indiget, nimium potens, qui seruire non cogitur. sanctus Exuperius, Tolosae episcopus, uiduae Saraptensis imitator, esuriens pascit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
filium quẽ recipit. Et ꝑ ꝑsaĩam clama
ds̃. Popule mĩs. qui beatos uos dicunt¬
ipsi uos seducunt. & semitas pedum
uroꝵ supplantant. Quid enim mihi
ꝓdest. si aliis mala mea referas:
me nesciente peccatis meis. immo dela
ctionib tuis alterũ uulneres: Et cũ
certatim om̃ib narias. Sic singulis
loquaris. quasi nulli alteri dixeris:
hoc non ẽ me emendare. sed uitio tuo
satis facers. Prȩcepit dñs peocantesi
nos. arguere debere secreto. uł ad hibi¬
to teste. Si audire noluerint: referre
ad ȩccłam. habendosq in malũ ꝑtinaces
quasi ethnucos & publicanos. Hȩc pre¬
scius loquor. ut ad olescentẽ meum. &
lingue. &e auriũ prurigine liberem:
ut renatum in xp̃o sineͦ ruga. & maculla
quasi pudicam uirginem ex hibeam
castũ tam inte quam corpore. Ne slo¬
nomine glorietur: & absq oleo bonorum
operũ extincta lampade. excludatur ab
sponso. Habes ibi scm̃ doctissimũq ponti¬
ficem proculũ. qui uiua & p̾senti uoce

Expanded text:
filium, quem recipit. Et per Esaiam clamat Deus: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos et semitas pedum vestrorum supplantant. Quid enim mihi prodest, si aliis mala mea referas, si me nesciente peccctationibus tuis alium uulneres et, cum certatim omnibus narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris ? hoc est non me emendare, sed uitio tuo satisfacere. praecepit dominus peccantes in nos argui debere secreto uel adhibito teste et, si audire noluerint, referri ad ecclesiam habendosque in malo pertinaces quasi ethnicos et publicanos. Haec expressius loquor, ut adulescentem meum et linguae et aurium prurigine liberem, ut renatum in Christo sine ruga et macula quasi pudicam uirginem exhibeam sanctamque tam mente quam corpore, ne sonomine glorietur et absque oleo bonorum operum extincta lampade excludatur ab sponso. habes ibi sanctum doctissimumque pontificem Proculum, qui uiua et praesenti uoce
Abbreviated transcription (Latin):
batos olei. Ait illi. Tolle cautionẽ tuã:¬
&e scribe octoginta. Et laudauit dñs uil.¬
licum siue dispensatorem iniquitatis qđ
prudenter fecerit: quia filii scłi huius
prudentiores sunt filiis lucis ingenerati.¬
one sua. Et ego dico uobis. Facite uobis
amicos de iniquo mãmona. ut quando
defeceritis. recipiant uos in ȩt̃na taberna.¬
cula. Qui fidelis ẽ in paruo: & inmultis
fidelis ẽ. Qui inminimo iniquus ẽ: & in

Expanded text:
batos olei. ait illi: tolle cautionem tuabatos olei. ait illi: tolle cautionem tuaet scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aut̃ oikoNorem̃o significat. Uillicus
aut̃ ꝓprie uillȩ gubernator ẽ. Unde &
a uilla: uillici nomen accepit. Oirono uor̃c
autẽ tam pecuniȩ quã frugũ: & om̃ium
quȩ dñs possidet dispensator ẽ. Unde &
oiRiono uorẽ xenofontis pulcherrimus
liber est: qui non gubernationem uillȩ
sed dispensationẽ uniuersȩ domus. tullio
int̾pretante significat. Iste igit᷑ dispensator
accusatus est ad dñm suũ quod dissiparoe
substantiã eius. Quo uocato: dixit. Quid
hoc audio dete : Redde rationẽ dispen¬
sationis. Neq eñ ultra mea poteris dis¬
pensare. Qui dixit insemet ipso. Quid
faciam quia dñs nĩs aufert ame dispen-¬
sationẽ: Fodere non ualeo: mendicare
erubesco. Scio quid faciã. Ut quando sub¬¬
lata michi fuerit dispensatio : suscipiant
me indomos suas. Nocauit itaq singu-¬
los debitoꝵ dñi sui: et dixit primo. quan¬
tum debes dño meo: qui dixit ei. Centũ

Expanded text:
hoc enim οἰκονόμος significat. Villicus hoc enim οἰκονόμος significat. Villicus autem proprie villae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum