comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppło. putas est in ista ex hedra.
putas est in hac t̾ra: Nõ potest
nisi eẽ: sed latet. Hyems est:in¬
tus est uiriditas in radice. for¬
te mu̾enimꝰ et aures illius. S
ubicumq est illa aĩa. utinã
illaminuenirẽ. ⁊ ñ aures suaᷤᷤ
li. Illa me doc̾et aliqͥd potius ꝙͣ
a me disceret. Anima q̃ dam sc̃ã
ignea: et desiderans regnum cdi.
hanc ñ ego alloquor. s ł̾s ip̃e:
⁊patient̾ iuuentem ĩ hac t̾ra.
ita consolatur. Iam ius ut ue-¬
niam: ⁊ ego noui qr iam uis ut
ueniam. Noui qualis es: ut
secura expectes aduentũ meũ.
Noui qr molestia est tͥ. s ma¬
gis expecta. tolera: uenio ⁊ ci¬
touenio. S amanti tardum
est. Audi eam cantantẽ. tãꝙͣ
lilium de medio spinarũ: au¬
di supirantẽ ⁊ dicentem. Psal¬
lam ⁊ intelligam in uia ĩma¬
culata. qnͣdo uenies adme. Sz
in uia ĩmacłata meritoñ ti¬
met qr ꝑfecta caritas foras
mittit timorẽ. Et cũ uenerital
eiꝰ amplexũ timet: sed securiter.

Expanded text:
pulo? putas, est in ista exedra? putas, est in hac terra? Non potest nisi esse, sed latet. Hiems est, intus est viriditas in radice. Forte invenimus aures illius. Sed ubicumque est illa anima, utinam illam invenirem, et non aures suas li! Illa me doceret aliquid potius, quam a me disceret. Anima quaedam sancta, ignea, et desiderans regnum Dei: hanc non ego alloquor, sed Deus ipse, et patienter viventem in hac terra ita consolatur: Jam vis veniam, et ego novi quia jam vis ut veniam: novi qualis es, ut secura exspectes adventum meum; novi quia molestia est tibi: sed magis exspecta, tolera; venio et cito venio. Sed amanti tardum est. Audi eam cantantem tanquam lilium de medio spinarum: audi suspirantem, et dicentem, Psallam et intelligam in via immaculata; quando venies ad me ? Sed in via immaculata merito non timet; quia perfecta charitas foras mittit timorem. Et cum venerit ad ejus amplexum, timet, sed securiter.
Abbreviated transcription (Latin):
trem. O omicida. qͦmodo diligis
d̃m: Non audisti suꝑius ĩ ip̃a
epła. qui odit frẽm suũ omici¬
da est: S prorsus diligo dm. ꝙͣ¬
uis oderim frẽm meũ. Prorsus
ñ diligis dm: si odis frẽm. Et mͦ
ꝓbo alio docum̃to. Ip̃e dedit no¬
bis preceptũ. ut diligamꝰ inui¬
cem. Quomodo diligis d̃m: cũ
odis p̾ceptum: Quis ẽ qͥ dicat.
diligo imꝑatorem. s odi leges
eius: In hoc intelligit ĩꝑator si
diligis eum: si obseruent᷑ leges
eius ꝑprouintias. Lex imꝑato¬
ris q̃ est: Mandatũ nouum do
uobis: ut uos inuicem diligatiᷤ.
Dicis gͦ te diligere xp̃m: serua
mandata eius: et fr̃em dilige.
Si aut̃ frẽm ñ diligis. quomͦ
eum diligis. cuius mandatũ
contẽpnis: Fratres. egoͬsatior
loq̃ndo de caritatein nomine
xp̃i. Qͣntum et uos habetis
huius rei auaritiam. tm̃ spe¬
ramus qr crescit in uobis ip̃a.
⁊ foras mittit timorem: ut re¬
maneat ille timor castus per¬
manens in scłm scł̃i. Tolere¬
mus mundum. toleremꝰ tri¬

Expanded text:
omicida, quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixit, Dedit nobis praeceptum, ut diligamus invicem : quomodo diligis eum, cujus odisti praeceptum? Quis est qui dicat, Diligo imperatorem, sed odi leges ejus? In hoc intelligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus per provincias. Lex imperatoris quae est? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Dicis ergo te diligere Christum; serva mandatum ejus, et fratrem dilige. Si autem fratrem non diligis; quomodo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, et foras mittit timorem, ut remaneat ille timor castus permanens in saeculum saeculi. Toleremus mundum, toleremus tri
Abbreviated transcription (Latin):
dilcõnem. Nam si habeat ip̃ã¬
dilcõnem. dm̃ uidet: qr d̾s dile¬
ctio est. Et purgat᷑ ocłs illema¬
gis magisq dilectione. ut ui¬
deat illam incõmutabilem il¬
lam substantiam. cuiꝰ presen-¬
tia semꝑ gaudeat: qͣ ꝑfruatur
in eternum ꝯuinctus angłis.
S currat mͦ: ut aliqͣndo in pa¬
tria letetur. Nõ amet ꝑegͥna¬
tionem:ñ amet uiam. Totum
amarũ sit. preter illũ qͥ uocat.
quousq in hereamꝰ illi: ⁊ dica¬
mus qd̃ dc̃m est. in psalmo.
Perdilisti om̃s qui fornicant᷑
abste. Et qͥ sunt qui fornican¬
tur: Q̾ discedũt et amãt mũ¬
dum. Tu aut̃ qͥd: Sequit᷑ et
dicit. Michi aut̃ inherere cł̃o bo¬
num est. Totum bonũ meũ.s
herere dõ est gratis. Nam si int̾ro¬
ges ⁊ dicas. quare inheres deo. ⁊
dicat ut donet mͥ. quid donet tͥ:
Celum ip̃e fecit: t̾ram ip̃e fecit.
Qd tibi donat᷑us est: Iam heres
illi: inueni melius. et donattͥ.
Qui enĩ ñ diligit frẽm quẽ ui¬
ligere: Et hoc mandatũ habe¬

Expanded text:
ionem. Nam si habeat dilectionem, Deum videt; quia Deus dilectio est: et purgatur ille oculus magis magisque dilectione, ut videat illam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat, qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. Sed currat modo, ut aliquando in patria laetetur. Non amet peregrinationem, non amet viam: totum amarum sit, praeter illum qui vocat, quousque inhaereamus illi, et dicamus quod dictum est in Psalmo, Perdidisti omnes quia fornicantur abs te. Et qui sunt qui fornicantur? Qui discedunt, et amant mundum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem inhaerere Deo bonum est . Totum bonum meum est, Deo inhaerere gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: inveni melius, et donat tibi. 11. Qui enim non diligit fratrem suum quem viligere? Et hoc mandatu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis exposui. qr ñ semꝑ ade¬
qualitatem dr̃. sicut. S dicit᷑
ad qͣnͣdam similitudinem. Qͦ¬
modo enĩ dicis sicut aures habeo.
ita habet ⁊ ymago: Nũqͥd om¬
ninosic: S tñ dicis. sicut. Si
ergo fcĩsumus ad ymaginẽ
dei. quare ñ sicut d̃s: Sumus.
ñ ad equalitatem: s pro modo
nr̃o. Unde gͦ nob̾ datur fiducia
indie iuditii: Quia sicut ille
est.⁊ nos sumꝰ in hoc mundo.
Debemus hoc referre adip̃am
caritatem: et intelligere qͥd dic¬
tum sit. Dñs in euugłio dicit.
Si diligitis eos qui uos diligt̃.
quã m̃cedem habebitis: Nũne
⁊ publicani hoc facuint:Qd
ergo uult nos. ego dico uob.

Expanded text:
s exposui quia non semper ad aequalitatem dicitur, sicut; sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quomodo enim dicis, Sicut aures habeo, ita habet et imago? Numquid omnino sic? Sed tamen dicis, sicut. Si ergo facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? Non ad aequalitatem, sed pro modo nostro. Unde ergo nobis datur fiducia in die judicii? Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Debemus hoc referre ad ipsam charitatem, et intelligere quid dictum sit. Dominus in Evangelio dicit, « Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? » Quid ergo vult
Abbreviated transcription (Latin):
date oꝑã intus: agite uob̃ c̃.
ut desideretis diem iudicii. Ali¬
ter ñ ꝓbatur ꝑfecta caritas:
nͥ conceꝑit ille dies iudicii deside¬
rari. Ille aut̃ eum desiderat. qͥ¬
fidutiam habet in illo. Ille aũ
fiduciam h̃t ĩ illo. cuius consci-¬
entia ñ trepidat. incaritate ꝑ¬
fecta. atq sincera. In hoc ꝑfecta
est dilectio eius in nobis. ut
fiduciam heamus indie iudi¬
cii. Quare habebimꝰ fiduciam:
Quia sicut ille est. ⁊ nos sumus
in hoc mundo. Audisti causã
fiducie tue. Quia sicut est in¬
quit ille.⁊nos sumus in hoc

Expanded text:
date operam, intus agite vobiscum, ut desideretis diem judicii. Aliter non probatur perfecta charitas, nisi cum coeperit ille dies desiderari. Ille autem eum desiderat, qfiduciam habet in illo: ille autem fiduciam habet in illo, cujus conscientia non trepidat in charitate perfecta atque sincera. 3. « In hoc perfecta est dilectio ejus in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii. » Quare habebimus fiduciam? « Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. » Audisti causam fiduciae tuae: « Quia sicut ille est, inquit, et nos sumus in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo dicis. diligo frẽm. putes
qr ñ diligis cłm. Necesse est qr
diligis frẽm. diligas ip̃am dile¬
ctionem. Dilectio aut̃ ds est. Ne¬
cesse est gͦ ut diligat d̃m: qͥs qͥs
diligit frẽm. Si aũ ñ diligis
frẽm quẽ uides. dm̃ quẽ ñ uideᷤᷤ
quomͦ pot̾is dilig̾e: Qre nõ ui¬
det d̃m: Quia ñ habet ip̃am di

Expanded text:
ndo dicis, Diligo fratrem, si putes quia non diligis Deum. Necesse est qui diligis fratrem, diligas ipsam dilectionem; dilectio autem Deus est: necesse est ergo ut Deum diligat quisquis diligit fratrem. Si autem non diligis fratrem quem vides, Deum quem non vides quomodo potes diligere? Quare non videt D
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio dicebat qͥdam in psal¬
mo. Et tu dñe usq quo: Con¬
u̾tere dñe. et erue aiãm meã.
Gemebat se differri. Sũt enĩ
hoĩes qui cum patientia mo¬
riuntur. Sunt aut̃ quidã
ꝑfecti. qui cum patientia ui¬
uunt. Qͥd dixi: Qͥ adhuc desi¬
derat istam uitam. qnͣdo il¬
li uen̾it dies mortis. patient̃
colerat mortem. Luctatur
adu̾sum se: ut sequat᷑ uolũ¬
tatem d̃i. Et hoc potius agit
anima qd̃ eligit ds̃. ñ qd̃ elig̃
uoluntas humana. et ex desi¬
deriouite p̾sentis. fit lucta cũ¬
morte: et adhibet patientiã.
⁊ fortitudinẽ. ut equo aĩo mo¬
riatur. Iste patienter morit᷑.
Qui aut̃ desiderat sicut dicit¬
ñ patient̾ moritur: sed patiẽ¬
ter uiuit. Delectabilit̾ morit᷑.
uiuentem: id est cum patiẽ¬
tia hic ñ amare uitam: s to¬

Expanded text:
desiderio dicebat quidam in Psaldesiderio dicebat quidam in Psalmo, Et tu, Domine, usquequo? Convertere, Domine, et erue animam meam . Gemebat se differri. Sunt enim homines qui cum patientia moriuntur: sunt autem quidam perfecti qui cum patientia vivunt. Quid dixi? Qui adhuc desiderat istam vitam, quando illi venerit dies mortis, patienter tolerat mortem: luctatur adversum se, ut sequatur voluntatem Dei; et hoc potius agit animo, quod eligit Deus, non quod eligit voluntas humana: et ex desiderio vitae pmorte, et adhibet patientiam et fortitudinem ut aequo animo moriatur, iste patienter moritur. Qui vero desiderat sicut Apostnon patienter moritur, sed patienter vivit, delectabiliter moritur. viventem, id est cum patientia: hic non amare vitam, sed to
Abbreviated transcription (Latin):
Mortificate m̃bra ur̃a q̃ sunt
suꝑ t̾ram. Sꝑitalia nequitie.
dicit m̃bra suꝑterrã. Nam se¬
quitur et exponit. Auariciã.
ĩmunditiam. oe cetera q̃ illic
exsequitur. Qͣntũ aut̃ morti¬
ficat iste qui tim̃e cepit. diem
iudicii.m̃bra sua suꝑterram:
tm̃ surgunt ⁊ corroborantur
m̃bra celestia. Membra aũ
celestia. omĩa oꝑa bona. Sur-¬
gentib celestib m̃bris. incip̃
desiderare qd̃ timebat. Time¬
niret impium quẽ dãpnar⁊.
Desiderat ut ueniat: quia ĩuẽ-¬
turus est pium quẽ coronet.
Iam cum ceꝑit desiderare ueni¬
entem xp̃m casta anima. q̃
desiderat amplexus sponsi. re¬
nuntiat adult̾o fit uirgo ĩ¬
terius ip̃a fide. spe. ⁊ caritate.
habet iam fiduciam in die iu¬
dicii. Non pugnat ꝯtra se. ꝙͣ¬
do orat ⁊ dicit. adueniat reg¬
num tuum. Qui enĩ timet
ne ueniat regnum dei. timz
ne exaudiatur. Quom orat
qui timet ne exaudiat᷑: Qui
aut̃ orat cum fiducia. caritaᷤᷤ
optat iam ut ueniat. De ip̃õ

Expanded text:
Mortificate membra vestra quae sunt super terram. Spiritualia nequitiae dicit membra super terram: nam sequitur et exponit, Avaritiam, immunditiam , et caetera quae illic exsequitur. Quantum autem mortificat iste, qui timere coepit diem judicii, membra sua super terram, tantum surgunt et corroborantur membra coelestia. Membra autem coelestia, omnia opera bona. Surgentibus coelestibus membris, incipit desiderare quod timebat. Timeniret impium quem damnaret; desiderat ut veniat, quia inventurus est pium quem coronet. Jam cum coeperit desiderare venientem Christum casta anima, quae desiderat amplexus sponsi, renuntiat adultero; fit virgo interius ipsa fide, spe, et charitate. Habet jam fiduciam in die judicii: non contdo orat, et dicit, Adveniat regnum tuum . Qui enim timet ne veniat regnum Dei, timet ne exaudiatur. Quomodo orat, qui timet ne exaudiatur? Qui autem orat cum fiducia charitatis, optat jam ut veniat. De ipso
Abbreviated transcription (Latin):
illo ꝑfecta caritas. Nũqͥd
tam̃ desꝑandum est: In quo
uides initium. cur desperas
finem: Qd̃ initium uideo ĩ¬
quies: Ip̃m timorem. Audi
scripturam. Initium sap̃ie
timor dñi. Cepit gͦ tim̾e diẽ
iudicii: tim̃do corrigat se.
Nigilet adu̾sis hostes suos:
idest adu̾sus pecc̃a sua. Incip̃

Expanded text:
illo perfecta charitas. Numquid illo perfecta charitas. Numquid tamen desperandum est? In quo vides initium, cur desperas finem? Quod initium video, inquis? Ipsum timorem. Audi Scripturam: Initium sapientiae timor Domini . Coepit ergo timere diem judicii: timendo corrigat se; vigilet adversus hostes suos, i
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Dicit quom se ꝓbet
unusquisq. qͣntum in illo
ꝓfecerit caritas: uel potius ꝙͣ¬
tum ip̃e in caritate ꝓfecerit.
Nam si caritas d̾s est. nec pro¬
ficit nec deficit ł̾s. Sic dicit᷑
ꝓficere in te caritas. qr tu ĩ ea
ꝓficis. Interroga gͦ qͣntum ĩ
caritate ꝓfeceris. & quidtibi
respondeat cor tuũ: ut nou̾is
m̃suram prouectus tui. ꝓmi¬
sit ergo ostende nob̃. in quo
cognoscamꝰ eum. et ait. In hoc
Quere in quo. Ut fiduciã hẽa¬
habeamus in die iudicii: Nõ
timere ne ueniat dies iudi¬
cii. Sunt hoĩes qͥ ñ credunt
diem iudicii. Isti fiduciam
habere ñ possunt. in die. qm
uenturam ẽẽ ñ credũt. Pret̾¬
mittamus istos: excitet illoᷤᷤ
deus ut uiuant. De mortu¬
is ut qͥd loquim᷑: Nõ credũt
futurum diem iudicii: nec ti¬
ment. nec desiderant qd̃ ñ cre¬
dunt. Cepit aliquis credere
diem iudicii. Si cepit credere.
cepit et timere. S quia tim⁊
adhuc. ñdum ht̃ fiduciam
in die iudicii. Nũdum est ĩ

Expanded text:
icit quomodo se probet unusquisque, quantum in illo profecerit charitas: vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit nec deficit Deus: sic dicitur proficere in te charitas, quia tu in ea proficis. Interroga ergo quantum in charitate profeceris, et quid tibi respondeat cor tuum, ut noveris mensuram profectus tui. Promisit enim ostendere nobis in quo cognoscamus eum, et ait, In hoc Quaere, in quo? Ut fiduciam habeaam in die judicii? Non timere ne veniat dies cii. Sunt homines qui non credunt diem judicii; isti fiduciam non possunt habere in die quam venturam esse non credunt. Praetermittamus istos: excitet illos Deus, ut vivant; de mortuis utquid loquimur? Non credunt futurum diem judicii, nec timent, nec desiderant quod non credunt. Coepit aliquis credere diem judicii: si coepit credere, coepit et timere. Sed quia timet adhuc, nondum habet fiduciam in die judicii, nondum est in
Abbreviated transcription (Latin):
de qua apls dicit. fc̃s sum par¬
uulus in medio ur̃m. tãqͣm
nutrix fouens filios suos. tẽ¬
uos diligimꝰ. qnͣdo exigitis.
Pigros ñ amamꝰ: qr languẽ¬
tes formidamꝰ. Int̾cessert̃ aũ
ut int̾mitt̾emus textum hu
tuerunt nisi legi . & ip̃a tracta¬
ri. Nũc gͦ ad p̾termissum ordi¬
nem redeamus: ⁊q̃ restant in¬
tente accipiat scĩtas ur̃a. Nes¬
cio utrum magnificentius
nobis caritas comm̃dari pos¬
set. qm ut diceretur. O̾s cari¬
tas est. Breuis laus.⁊magna
laus. Breuis in sermone:⁊ ma¬
gna ĩ ĩtellectu. Qͣm cito dicit᷑.
d̾s dilectio est. Et hoc breue ẽ.
Si num̾es. unum est. Si appẽ¬
das. qͣnͣtum est: D̾s dilectio
est. Et qui manet inquit
in dilectione. in deo manet:
et deus in illo manet. Sit tͥ
domus ds̃: et esto domus dei.
Mane in deo: ⁊ maneat in te
ds̃. Maneat in te d̾s. ut te cõ¬
tineat: manes in deo ne cadaᷤ:
qr sic de ip̃a caritate apls di¬

Expanded text:
de qua Apostolus dicit, Fde qua Apostolus dicit, Fuulus in medio uestrum, tamquam si nutrix fouens filios suos. evos diligimus quando exigitis. Pigros non amamus; quia languentibus formidamus. Intercesserunt autem, ut intermitteremus textum hujtuerunt nisi legi, et ipsa tractari. Nunc ergo ad praetermissum ordinem redeamus; et quae restant, intente accipiat Sanctitas vestra. Nescio utrum magnificentius nobis charitas commendari posset, quam ut diceretur, Deus charitas est. Brevis laus, et magna laus: brevis in sermone, et magna in intellectu. Quam cito dicitur, Deus dilectio est! Et hoc breve est: si numeres, unum est; si appendas, quantum est! Deus dilectio est. Et qui manet, inquit, in dilectione, in Deo manet et Deus in illo manet . Sit tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat: manes in Deo, ne cadas; quia sic de ipsa charitate di
Abbreviated transcription (Latin):
Eminit carita ᷤ¬
mã partem res¬
titisse nobis tra¬
ctandam et exponendã uo¬
bis. quantũ dñs donat. Huiꝰ
ergo debiti nos memores su¬
mus: ex actionis aut̃. uos me¬
mores ẽẽ debetis. Fadẽ quippe
caritas.que in ipsa epła ma¬
xime ee ꝓpe sola comm̃datur:
et nos facit fidelissimos debi¬
tores. ⁊ uos dulcissimos exac
marus exactor est. Ubi autẽ
caritas est. o qui exigit dulciᷤ
est. ⁊ a quo exigit᷑. Et si aliꝙ̃
laborem suscipit. facit eũdẽ
laborem ꝓpe nullũ et leuem
ip̃a caritas. Nonne uidemus
fectu de uberib matris lac a ꝑ¬
uulis: ⁊ qͣmuis suggens impe¬
tum faciat in ubera. melius
est tñ matri. qͣm si ñ suggat.
nec exigat qd̃ caritati debet᷑.
Sepe uidemꝰ ubera uaccarũ.
etiam agrandiuscuł uituł
capite ꝑcuti. et ꝓpe ip̃o impe¬
tu leuari matrum corpora:
nec eos tñ calce repellere.S
si desit filius qui suggat. mu¬
gitu uocari ad ubera. Si gͦ ẽ
in nobis illa caritas sp̃ualis.

Expanded text:
eminit Charitas vmam partem restare nobis tractandam, et exponendam vobis, quantum Dominus donat. Hujus ergo debiti nos memores sumus: exactionis autem vos memores esse debetis. Eadem quippe charitas quae in ipsa Epistola maxime et prope sola commendatur, et nos facit fidelissimos debitores, et vos dulcissimos exactmarus exactor est: ubi autem charitas est, et qui exigit dulcis est; et a quo exigitur, etsi aliquem laborem suscipit, facit eumdem laborem prope nullum et levem ipsa charitas. Nonne videmus fectu de uberibus matris lac a parvulis? Et quamvis sugens impetum faciat in ubera; melius est tamen matri quam si non sugat, nec exigat quod charitate debetur. Saepe videmus ubera vaccarum etiam a grandiusculis vitulis capite percuti, et prope ipso impetu levari matrum corpora, nec eos tamen calce repelli; sed et si desit filius qui sugat, mugitu vocari ad ubera. Si ergo est in nobis illa charitas spiritualis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fornacłam illius. carbonũ
copiam repperisset. et admota sͥ
sellula diuaricatis pedib super
ignem illum nudato inguine
resideret. continuo martinꝰ fac¬
tam sacro teginini sensit ĩiuri
aiz magna uoce ꝓclamans. Qͥs
inquit nudato inguine. nr̃m ĩ¬
cestat habitacłm: Hoc ubi ille
fr̃ audiuit. et ex conscĩa qd̃ incͤ¬
pabatur agnouit. ꝯtinuo ad
nos cucurrit ex animis. pudorẽ

Expanded text:
ad fornaculam illius carbonum ad fornaculam illius carbonum copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret, continuo Martinus factam sacro tegminam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine nostrum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudore
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat impetraret. Eox ad eũ
licontius diuina exꝑtus bñfi¬
tia ꝑuolauit. nuntians simul
et agens grãs. domũ suam om̃i
ꝑicło liberatam. Nentum etiam
argenti libras obtulitz qͣs uir
beatꝰ nec respuit nec recepit: s
pͥusqͣm pondus illd̃ monasterii
limen atting̾et. redim̃dis id cap¬
tiuis. continuo deputauit. Et
cum ei sugeretur a fr̃ib. ut a¬
liquid ex eo in sũptu monaste¬
rii reseruaret. om̃ib in angꝰtũ
ẽẽ uictum. multis deẽe uestitũ.
nos inquit eccł̃ia et paschat et
uestiat: dum mͦ nr̃is nichil u¬
sib quesisse uideamur
uccurrunt hoc loco
illius uiri magna mira¬
cula. q̃ facilius admirari possu¬
mus. qͣmͣ referre. Agnoscitis ꝓ¬
fecto qd̃ dico. Nulta sunt illiꝰ
q̃ ñ queant explicari. ueluti est
illud qd̃ nescio an ita ut gestum
esta nobis possit exponi. Quidã
ex fr̃ib. nom̃ ñ ignoratis. sed ce¬
landa persona est. ne scõ uiro u̾e¬
cundiam fecerimꝰ. quidã gͦ cũ

Expanded text:
ceperat inpetraret. mox ad eum ceperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamur. Succurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimus - quidam ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad psendoforum monasterii ip̃iꝰ
adductum energuminum, et pͥꝰ
qmͣ limen attingeret. fuisse cu¬
natum.
Ostantem quendam nuꝑ
audiui. cum in tyrreno maricur¬
su illo quo romam tendit᷑. naui¬
garet. subito turbinib exortis. ex¬
tremũ uite om̃iũ fuisse discrim̃.
In quo cum quidam egyptius
negotiator. nec dum xp̃ianus.
magna uoce clamauerit. deus
martini eripe nos. mox tempes¬
tatem fuisse sedatam:. seq op¬
tatum cursum. cum sũma pla-¬
cidi equoris quiete tenuisse.
yconcius ex uicariis
uir fidelis. cum familiam
illius luces extrema uexaret. ⁊
in audite calamitatis exemp¬
plo. ꝑ totam domum corpora e¬
gra ꝓcumberent. martini ꝑ lit¬
teras implorauit auxilium. Qͦ
tp̃re uir bs̃ rem ẽẽ ꝓmisit diffici¬
lem impetrari. Nam sp̃u senti¬
ebat. domum illam diuino nu¬
mine uerberari. Tamen ñ pͥus
destitit septem totos dies. totidẽ¬
q noctes orando et ieiunando cõ¬
tinuans. qm id qd̃ exorandum re¬

Expanded text:
ad pseudoforum mo- nasterii ipsius ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditugaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum re
Abbreviated transcription (Latin):
isse ꝑmixtum. haud longe aui¬
co cui nomen est anthetanna qͣ
uasta solitudine siluarum secre¬
ta pariuntur. ꝑgressis paululũ
comitib ille subsedit: causam
doloris et fcĩ. accusante. ac defẽ¬
dente inuicem cogitatõne ꝑuol¬
uens. Astitit ei repente angls.
Perito inquit martine cõpim¬
geris. sed alit̾ exire nequisti. Re¬
para uirtutem. resume constan¬
tiam: ne iam ñ ꝑicl̃m glie. sed
salutis incurreris. Itaq ab illo
tẽpore satis cauit. cum illa itachi¬
ane partis cõmunione misceri.
Ceterum cum quosdam ex energu¬
minis tardius qm solebat. et grr̃a
minore curaret. sub inde nob̃ cũ
lacrimis fatebatur. se ꝓpt̾ comiu¬
nionis illius malum. eui se uel
puncto temporis necessitate non
sp̃u miscuisset. detrim̃tum senti-¬
reuirtutis. Sexdecim postea ui¬
xit annos. nullam synodũ adiit:
mouit.
ed plane ut exꝑtisumꝰ ĩmi¬
nũtam ad tempus grãm. młti¬
plici m̾cede reparauit. Nidi postea

Expanded text:
isse permixtum, haut longe a uiisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, mouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea
Abbreviated transcription (Latin):
cos dies habita sinodus. itachiũ
pronuntiauerat. culpa. ñ teni.
Qͥb cum martinus parũ mo¬
ueretur. rex ira accenditur: ac
se de conspectu eius abripuit.¬
Et mox ꝑcussores hiis ꝓquib
martinus rogauerat. dirigun¬
tur. Qd̃ ubi martino comꝑtũ
iam noctis tempore est. palatiũ
inrupit. spondet si parteret᷑ se cõ¬
mimicaturum. dum mͦ ut ex
tribuni iam in excidium eccła¬
rum. ad hispanias missi retrahe¬
ximus indulget om̃ia. Post tri¬
die. felicis ep̃i ordinatio paraba¬
tur. scissimi sane uiri et plane
digni. qui meliore tẽpore sac̃doᷤ
fieret. Huius diei communionẽ
Martinus iniit. satius estiman ᷤ
ad horam cedere. qm hiis ñ cõsu¬
lere. quoꝵ ceruicib gladius ĩmi¬
nebat. uerũptam̃ summa ui ep̃i
nitentibut cõmunionẽ illam
subscriptõe firmaret: sed extor¬
queri non potuit. Postero die se
inde ꝓripiens. cum reuertens in
uiam mestus ingemisceret. se uł
ad horam noxie cõmunioni fu¬

Expanded text:
cos dies habita synodus Ithacium cos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicaturum, modo uti et tribuni iam ad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraheximus indulget omnia. postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui meliore tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fu
Abbreviated transcription (Latin):
rem hereticoꝵ eẽ s iundicem. Ni¬
chil actum morte pͥscilliani.
si martinus exerceat illiꝰ ultio¬
nem. Postremo ꝓstrati cum fle¬
tu et lamentatc̃e. potestatem
regiam implorant. ut utatur
adũsus unum hoĩem ui sua.
Nec multum aberat quin coge¬
retur imꝑator. Martinum cũ
hereticoꝵ sorte miscere. S ille
licet ep̃is nimio fauore ẽẽt ob¬
noxius. ñ erat nescius. marti¬
num fide scĩtate ac uirtute. cũc¬
tis prestare mortalib. Alia lõ
geuia. scm̃ uincere parat. Ac
primo secreto accersi tũ blande
appellat: hereticos iure dampna¬
tos more iuditioꝵ publicorum
potius qͣm insectatõnib sac̾dotũ.
Non ẽẽ causam. qua itachii cete¬
roꝵq partis eius communionẽ.
putaret eẽ dampnandã. Nheog¬
nistũ odio potius. qm causa
fecisse discidium. Eundẽq tñ
solum ẽẽ qui se a cõmunione ĩ¬
terim seꝑaret a reliquis. Nichil
nouatum: quin etiam ante par¬

Expanded text:
rem haereticorum esse, sed uindicem: nirem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam inplorant ut utatur aduersus unum hominem ui sua. nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. sed ille, licet episcopis nimio fauore esset obnoxius, non erat nescius Martinum fide, sanctitate, uirtute cunctis praestare mortalibus: alia uia sanctum uincere parat. ac primo secreto arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante pau
Abbreviated transcription (Latin):
tribun cum iure gladioꝵ adhiᷤ¬
panias mitterentur. Pia enim
erat sollicitudo martino. ut nõ
solum xp̃ianos qui sub illa erat
occasione uexandi. s etiam ip̃os
hereticos liberaret. Uerum primo
die atq alt̾o suspendit hõinem
callidus imꝑator. siue ut rei põ¬
dus imponeret. siue qr nimis sibi
riq tum arbitrabant᷑. auaricia
repugnabat. Siquidem in bona
eoꝵ inhiauerat. Fertur enimille
uir multis bonisq actib preditꝰ.
adu̾sus aduaritiam parum cõ¬
suluisse. nisi ꝓ regni necessitate.
lium ꝯstitutus facile excusabit᷑.
quiblibet occasionib subsidia ĩ¬
ꝑio parauisse. Int̾ea ep̃i ip̃i qͦrꝵ
communionẽ Martinus ñ ũbat.
trepidi ad regem concurrũt. pre¬
dampnatos se conq̃rentes. Actũ
ẽẽ de suo om̃ium statu. si theoni¬
sti ꝑtinatiam. qui eos solus pa¬
lam lata sententia condẽpnaue¬
rat. martini armaret auctori¬
tas. ñ oportuisse hominẽ recipi
menib. Illum iam ñ defenso¬

Expanded text:
tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterentur. pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei pondus inponeret, siue quia obnoxius rique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, lium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defenso
Abbreviated transcription (Latin):
nomine machariouirum suũ.
libium. magicis artib mente
captum: ⁊ eius tͣnsgressionib
sotiatum. Qui statim q̃situs.
reꝑtus ẽ ⁊ adductus. atq ĩ xp̃i
nominis confessione p̾fecto di
pectu scõꝵ rustici ⁊ eleutherii.
ut corm̃toꝵ ip̃ius t̾rore abinten¬
tione sua resipiscerent. p̃ciosꝰ
campiductor eoꝵ. ⁊ fortissimuᷤ
athleta d̃i dionisius. expoliat᷑
et toto corpore nudus. a ternis
gellat᷑. nec uincitur. Qui inter
crepitus u̾berum. dĩ gl̃am col¬
laudare. ⁊ commilitones suos
ut ad hec se inuictos p̾parͣent cõ¬
monere. om̃sq fideles ut hĩc in
dñica fide corroborarent᷑. ñ desine¬
bat p̾dicare dicens. Laudem dñi
loquetur os meũ. ⁊ bñdicat om̃iᷤᷤ
caro nom̃ scm̃ eius. qm stigna

Expanded text:
nomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dicpectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis gellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: quonia
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ responsalia młtociẽs remisisti.
ñ solum te hec ẽẽ uera funditus
ignorare. uerum ⁊ quis idem moy¬
ses fũit ꝑnescire: euuͣgłiumq
iħu xp̃i dei totius maiestatis. qd̾
meum uocabas renuere. paulũ
uero hoiẽm mundi circuitorem
⁊ seminiubium. de mat̾ialibad
immat̾ialia ñ uelle susciꝑe. im
mo me refellendo qm̃ paterna
religionis iura degener omittes.

Expanded text:
mihi responsalia multoties remisisti mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangeliumque Jesu Christi, Dei totius majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens,
Abbreviated transcription (Latin):
cauimus. habentem se in hec u̾ba.
Appollofanio concreto.⁊conplu¬
losopho. Nunc nunc mͥ ad te ser¬
mo dirigitur. precordialis amor
multos tibi sollicitudinum mea¬
rum angores de te replicans: teq
miti mente suꝑ uecordi nocte. tͥ
friuolatis diitina ꝑtinatia ar¬
guens. et thephanatica illusiõ¬
num fantasmata insultans. su¬
ꝑnalem meditatõnem benignita¬
tis dei. magnificentissime ⁊ dili¬
gentissime adorando. tibi bene re¬
sipiscenti. paraĩe mee coniubilo:
tuisq te despectionib compella¬
bo. ut illa tibi iterata commñdẽ.
quoꝵ pͥdem contẽpseras notionẽ.
requentissime quidẽ et diligen¬
ter sacris diludaui tibi moyse ꝓ
piatas. Seq̃nter quoq eum. in a¬
micitia sũptum. młtaq inegy¬
pto. ⁊ egressionis sue itinere pro
eo ⁊ in eo fecisse magnalia: atq
theologos multimodos effecisse. qͦ¬
rum prenoscentia d̃s humanatꝰ
fieri ex uirgine est dignatus. Uñ

Expanded text:
cavimus, habentem se in haec verba: cavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse ppiatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ceptam. ñ sc̃e diuinis in diuina
utentes. diuinum eicere tẽptẽt
cultum: ⁊ ꝑ multam uanam.
gliam poetarum. seruitutem ĩ¬
duicere stiideant creature potiuᷤ
qͣm creatori. Unde ⁊ appollofa¬
nii sophiste. cultoris scilicet sõ¬
lis. faciens mentionem. et scõpo¬
licarpo de eo suadens. acti in sole
sub ezechia miracłi recordatur.
cui fidem accõmodare idem appol¬
lophanius detrectauit. Atq ut
ei ñ possit mom̃ti resistere. beatũ
policarpum instruit.⁊rememo¬
rari eum appollophanio petit de si¬
gno tenebrai in saluatoris cruci¬
fixione fcõ. earũdemq tenebraꝵ
accessionem ⁊ recessionem ab oriẽ¬
te in orientem. extitisse mirabilẽ.
sicut in heliopoli ciuitate parit̾
constituti uiderunt: addens ⁊ u̾¬
ba que ei tunc sepefatus appollo¬
phanius dixerat. uti plenius in
epła ad ip̃m directa infra docebit᷑.
Qͣm ob pleniorem gestarũ rerum
cegnitionem huic subnectere iudi¬

Expanded text:
ceptam, non sancte divinis in divina ceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam riam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indi
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ om̃ia. hominib est subs¬
tantialit̾ constitutꝰ: et qd̃ scd̃m
homines de hoĩnum substantia
sb̾stantialit̾ est sb̾stantiatꝰ. sic̃
ostendit uirgo suꝑ excellent̾ pari¬
ens.⁊ aqua ĩstabilis. mat̾ialem
⁊ t̾restrem grauitatem sustinẽs.
na egit benignus ih̾c. neq huma
fõs nouam qͣndam clĩ uirilem o¬
ꝑationem nobis ꝑmilitauit.
Dorotheo quoq ministro direx̃
litt̾as innotescens qd̃ diuina ca¬
ligo sit lux in accessibilis in qͣ
habitare d̃s lr. et in qua sit oĩs
qui eum scire ⁊ uid̾e dignus in
hoc corpore fu̾it. Sosipatrem aũ
sacerdotem breui diplomate mõ¬
nuit. ne bona sua ñ manifesta¬
ta iudicet ẽẽ neglecta: et ut care
po etiam sinirneoꝵ ep̃o. beati ui¬
delicet ioħis apłi discipło. epłam
qͣsi apologeticam missit. innuẽs
qd̃ ꝑtinaces contradictores u̾ita¬
tis. sepius correpti. aliqͣntulum
sint declinandiz simul ⁊ grecos ac¬
cũsans. qd̃ ꝑ sapiantiam a deo ac¬

Expanded text:
est super omnia, hominibus est substantialiter constitutus, et quod secundum homines, de hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: na egit benignus Jesus, neque humana factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careapo etiam Smyrneorum episcopo, beati videlicet Joannis apostoli discipulo, epistolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo ac
Abbreviated transcription (Latin):
rum sp̃uum infestatione uexa¬
ti. dum ad menioratoꝵ xp̃i tes¬
tium tumulos examinandi. uͥ¬
tute diuina ducuntur. scõrum.
ip̃oꝵ cogunt᷑ imꝑio. quõquisq¬
sit martyrum positus loco. desi¬
gnatis nom̃ib indicare. Quo¬
rum memoranda ⁊ głosissima
passio.e regione urbis parisioꝵ.
in colle qͥ antea mõs m̾curii. qm̃
inibi ydolum ip̃ius principalit̾
colebatur a gallis. nunc uͦ mons
martyrum uocatur. scõrũ dñi
gr̃a. qui ibidẽ triumphale mͣr¬
tyrium. celebrata lero .uiiͦ. Idꝰ.¬

Expanded text:
rum spirituum infestatione vexarum spirituum infestatione vexati, dum ad memoratorum Christi testium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur imperio, quo quisque martyrum sit positus loco, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nunc vero mons Martyrum vocatur, sanctorum Domini gratia, qui ibidem triumphale martyrium perpetra
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum m̾itis ⁊ precibreadem
uen̾abilis femina. in nomine
sc̃e trinitatis exaqua ⁊ sp̃uscõ
renata. cuncta q̃ habere potuit do¬
martirib tradidit. ac sacras ex¬
cubias apd̃ eoꝵ corpora qͣmdui
suꝑuixerat celebrans. in bona
cata fidelium num̾ositate xp̃i-¬
ani beati dionisii patrociniis de¬
uotissimi. basilicam suꝑ bissiõ¬
no sumptu. cultiq eximio cõ-¬
quentia: quoꝵ miracłoꝵ insig¬
nia. ñ solum sermo ñ preualet
enarrare. uerum nec ip̃is q̃unt
humanis mentib comp̾hendi.
Unde nec dignitas honoris et
magnificentie eoꝵ. hom̃is cogi¬
tatu põt attingi. Exꝑiuntur
tñ infirmi. at qͥbrcũq anxieta¬
tib afflicti. in eodẽ loco ⁊ ubiq
dĩi clem̃tiam. ꝑ eorumdẽ mẽ¬
tum cdi famulos conueniat ho¬
norari: quoꝵ int̾uentu recipit
cecitas uisum. debilitas gressũ:
⁊ obstricte aurium ianue reci¬
pere mentur auditum. S nec
illud silendum. qd̃ immundo¬

Expanded text:
quorum meritis et precibus, eadem quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua et Spiritu sancto renata, cuncta, quae habere potuit, Domartyribus tradidit, et sacras excubias apud eorum corpora, quandiu supervixerat, celebrans, in bona cata fidelium numerositate, Christiani et beati Dionysii patrociniis devotissimi, basilicam super pretiono sumptu, cultuque eximio conquentia. Quorum miraculorum insignia, non solum sermo non praevalet enarrare; verum nec ipsis queunt humanis mentibus comprehendi. Unde nec dignitas honoris et magnificentiae eorum hominis cogitatu potest attingi. Experiuntur tamen infirmi ac quibuscunque anxietatibus afflicti, in eodem loco et ubicunque Domini clementiam per eorumdem matum Dei famulos conveniat honorari, quorum interventu recipit caecitas visum, debilitas gressum et obstrictae aurium januae recipere merentur auditum. Sed nec illud silendum est, quod immundo
Abbreviated transcription (Latin):
tepuisse feruorem. locum tãtoꝵ
martyrum ossa seruantem. qͣ
centia. una cum scĩs dñi sac̃do¬
tib. ⁊ fidelium turbis. reuerentiᷤᷤ¬
sime satis agredit᷑ ⁊ in compa¬
rabilem thesaurum. quẽ diusͥ
⁊ posteris futͦum seruauit. oĩ¬
bus patenter eadem sacratissĩa
die innotuit. qua b̃s dyonisiuᷤ
cum sociis suis triumphans a¬
gonem expleuit:⁊ coronã uic¬
torie acciꝑe de manu domimm̾¬
uit. atq testis dñi iħo preciosꝰ.
sydereum senatum possedit.ip¬
sumq locum. eminentis mau¬
solei edificatione signauit. Sc̃o-¬
rum quoq corporib digna ue¬
neratione sepultis. eoꝵ uestim̃¬
ta. tuni ca uidelicet cilicium. ⁊
calige seĩ dyonisii preciosi. et
casula scĩ rustici archipb̃ri. at¬
q dalmatica beati eleutherii ar¬
chidiaconi. exceptis portionibuᷤ
que ꝓ reliquiis electoꝵ dñi a fide¬
lium dñt a fidelium deuotione
sumpte sunt. usq hodie debiti
cultus reuerentia conseruant᷑.

Expanded text:
tepuisse fervorem, locum tantorum tepuisse fervorem, locum tantorum martyrum ossa servantem, qua centia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter eadem sacratissima die innotuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accipere de manu Domini meruit, atque testis Jesu Domini pretiosus sidereum senatum possedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. Sanctorum quoque corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conservantur,
Abbreviated transcription (Latin):
eis p̾ceptum fuerat exequunt᷑.
furtumq laudabile. qd̾ nemi¬
ni dampnum intulit. ⁊ omni¬
b pie credentib lucrum maxi¬
mum contulit .uiͦ. a memorata
urbe lapide. in sulcis autũpna¬
lib. quos tunc seminib iaciẽ¬
dis. prescͥpta matrona. inhũn¬
dantia parabat. arantum spe-¬
tiem agricolaꝵ pretendentes. ue¬
lut quiddam ruralis oꝑis labo¬
rantes abscondunt. Locum et¬
am. certo notamine assignare
ꝓcurant. Ex quo eadem cdi fut᷑a
plenius femina. ac sͥ college xͥa¬
ni. inter nocturna secreta silẽ¬
tia. prescripta martyrum cor¬
pora tollentes. b̃ati dyonisii cor¬
pori coniunxerunt: ⁊ uen̾atiõe
qua inter ꝑsecutoꝵ rabiem pote¬
rant. deuotissime frequentabãt.
Facta deinceps satione. nec suũ
seges negauit obsequium. que
tali est fecundata pinguedine.
atq se in eam bñficium uberta¬
tis sic effudit. ut centuplicatoᷤᷤ
fructus deuotissima cultrix adqͥ¬
cum primum uidit ꝑsecutiõis

Expanded text:
eis praeceptum fuerat exsequuntur, eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acqucum primum vidit persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
mergenda ꝑferre. Si ds omni¬
potens p̾scius futuroꝵ. qui mo¬
tat tempus. ⁊ quod p̾destinauit
ñ mutat consilium. qui malũ
holofernis conceptum. pruden¬
tia beneuolentis femine immu¬
tauit. iniquoꝵ consilia. sue di ͤ¬
positionis arti. industria qͣ uo
lis quedam materfamilias ca¬
tulla nomine. que licet adhuc
paganoꝵ errorib necessitate po¬
tius qͣm uoluntate teneretur ad
exempla martyrũatq ad baptis¬
mi grãm ꝑuenire se desiderare. ⁊
mente demonstrabat ⁊ oꝑe. dei
misccłia inspirata. macte uirtu¬
tis consilium appetiuit. atq ad
conuiuium uenire postulat
scõꝵ corporũ ꝑditores. Et dum
eis copiam oblate humanitati ᷤ
expendit. a memoria eoꝵ q̃ susce¬
perant agenda discussit: fidelib¬
q suis. ⁊ familiaris uoti consciis.
secreta ordinatione comittit. ut
substracta furto p̾ciosa corpora
bõꝵ. diligens elaboret occultare
ꝓuisio. Qui dñe uoluntate et
iussione comꝑta. festinant᷑ qd̃

Expanded text:
mergenda perferre; sed Deus omnimergenda perferre; sed Deus omnipotens praescius futurorum, qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispositionis arti, industria qua volis quaedam mater familias, Catulla nomine, quae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam voluntate, teneretur addsti, per exempla martyrum, atque ad baptismi gratiam pervenire se desiderare, et mente demonstrabat et opere, Dei misericordia inspirata, mactae virtutis consilium appetivit, atque ad convivium venire postulat sanctorum corporum perditores. Et dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui dominae voluntate et jussione comperta, festinanter, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lum cum suꝑius fatalartia con¬
spexisset. ꝓsiliuit in infidelium t᷑¬
nis sui fonte. ab immunditia.
ydoloꝵ occubuit baptizata. in re¬
missionem pecc̃oꝵ. Quius filius
libius. quem ex prescͥpto lisbio
uiro suo susceꝑpat. romã ductuꝰ.
domitiano eiuspilato. pertres
cesares militauit: et sub scõm
masso ep̃o. qui tercius a beato-
dyonisio parisioꝵ rexit eccł̃iam
reuersus. om̃ib que sunt mũ¬
di relictis. baptyzatus.⁊religio
ciatus. Neterum metuentes ꝑ¬
secutores. ⁊ gentilium falãges.
ne conũsi ppł̃ifidelissima proba¬
taq deuotio. scõꝵ corpora rusti¬
ci. ⁊ eleutherii. que in monte uͥ
ip̃i una cum beato dyonisiofue¬
rant martyrizati iacebant. ꝓfu¬
tura sibi ad patrocinium colli-¬
gerent. ⁊ tumularent. inito cõ¬
silio. eligunt tetris secane ꝓfũ¬
idisq gurgitib. martyrum cor¬
pora ꝑdenda committere. Que
imposita nauib ad ꝓuisum
gurgitem ministros iubent de¬

Expanded text:
lum, cum superius fata Larcia conlum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in infidelium tunis sui fonte ab immunditia idolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus filius Visbius, quem ex praescripto Lisbio viro suo susceperat, Romam ductus, Domitiano evespillatoper tres Caesares militavit, et sub sancto Masso episcopo, qui tertius a beato Dionysio Parisiorum rexit Ecclesiam reversus, omnibus quae sunt mundi relictis, baptizatus, et religciatus. Caeterum metuentes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent de