comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Siafrẽsuo militãte
net uins obseruationem. hãc
hercoitatem frẽm testatorisł
cuis filios ab intestato enincẽ
non potuissenre consticit.

Expanded text:
ratre suo militante net iuris observationem, hanc hereditatem fratrem testatoris vel eius filios ab intestato evincere non potuisse iure constitit.
Abbreviated transcription (Latin):
tosqz clencos qui sacroscĩsce¬
clesus obsccutur sic mona¬
chos exalus quibuscumq ꝑ
memoratos cuiquampulsa¬
it uiditio nisun tue sublimi¬
tatis dum taxat examinc ũ
cis ⁊btituduus honor debit
reseructur ⁊ oracorum afflu¬
ens  indefensionib copiala
Sap̾stetur. ¶ preteacumin
tes sen cuiuscumq gradus
clencisiue monachi bẽantur
dum moappbentur orthodo
pulsanturnon alios qͣ ecclie
ꝓprie defensores seuquos yco¬
nomos uocant fideuissores
tinax ⁊ auarapt̾iutas extraẽ¬
os ydoc̃osq fidenssores flagi¬
tat multiplex innoxie panp¬
tati affuigaturrincomodum
¶mhac aut regiaurbemclita
inuenti exquacumq ꝓiuntia
uenientes cum intuc amplici¬
dinis uiditio qͥd cis solum de¬
legauimus licepulsatifuent
reucrentissimi orthodore fidi
sacdotes senc̃te yconomant eo¬
clesie  defensores seuclericicu

Expanded text:
osque clericos, qui sacrosanctis ecclesiis obsequuntur, sive monachos ex aliis quibuscumque memoratos cuiquam pulsare iudicio, nisi in tuae sublimitatis dumtaxat examine, ubi eis et beatitudinis honor debitus reservetur et oratorum adfluens in defensionibus copia large praestetur. Praeterea cum in tes seu cuiuscumque gradus clerici sive monachi habeantur, dummodo approbentur orthodoxractibusve pulsantur non alios quam ecclesiae propriae defensores seu quos oeconomos appellant fideiussores ertinax et avara protervitas extraneos fideiussores flagitat, multiglex innoxiae paupertati infligatur incommodum. In hac autem regia urbe inventi ex quacumque provincia venientes, cum in tuae amplitudinis iudicio, quod eis solum delegavimus, lite pulsati fuerint, reverentissimi orthodoxae fidei sacerdotes certe oeconomi aut ecclesiae defensores seu clerici
Abbreviated transcription (Latin):
ius est ptatefiliam dante mate
patronus adoptare nonproli¬
becornam siniuns arrogatio
femine nisi cenyorescriptonũ
quam pccdit

Expanded text:
ibertae filiam dante, matris patronus adoptare non prohibetur. nam sui iuris adrogatio feminae nisi ex nostro rescripto quam procedit
Abbreviated transcription (Latin):
liene ciuitags cuirecte datoad¬
diturnonmluratur patria acꝑ
auene apt̃ea ius originis inbonoruiz
ac muncrum obscquio ꝑadop¬
tc̃em non miniupspicis.

Expanded text:
lienae civitatis civi recte datoditur, non mutatur patria, ac propterea ius originis in honorum ac munerum obsequio per adopnem non minui perspicis.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo ignib u̇bcro nesit¬
qz om̃ib facultas crim̃
publicum  arguendisit of
to crimine libertas dabitur fi¬
lu ctiamquos exhacconuicti¬
õc huiterutiomib dignitatiᷤᷤ
insignibmnnu damancant li

Expanded text:
dendo ignibus verberone. Sitque omnibus facultas crimen publicum arguendi, sit oto crimine libertas dabitur. Filii etiam, quos ex hac coniunctione habuit, exuti omnibus dignitatis insignibus in nuda maneant li
Abbreviated transcription (Latin):
sibiucgrauoraab
aduerianotuo ob¬
iciintpr ecdis atq
uidexextimabit antibi
pmittendum sitcunde
accarc tamet sipriorinsẽ¬
mpro Sicantioes quib
scõmus solutam ingonio
pecuniam probare sedicit tu¬
tores ulcuratores tuisuspec¬
tas ut falsas hant ꝓprionoieͬ
cum non liccat aliend non p¬
hibentur incrimen falsi subs¬
scribere necenim facile tutorẽ
ulcuratores quioffitio ⁊ peĩ
culores pupillorumulado¬
lescentuim administranti
snna notanturnisi cudens
coripricalumꝑnia iudicati
apparebit.

Expanded text:
graviora ab adversario tuo objiciuntur, caedis atque judex aestimabit, an tibi permittendum sit eundem accusare, tametsi prior inscrSi cautiones, quibus secundinus solutam ingenuo pecuniam probare se dicit, tutores vel curatores tui suspectas ut falsas habent, proprio nomine, cum non liceat alieno, non prohibentur in crimine falsi subscribere. Nec enim facile tutores vel curatores, qui officio et periculo suo res pupillorum vel adulescentium administrant, sententia notantur, nisi evidens eorum calumnia iudicanti apparebit.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr Ill̃minumiã
que ꝯtra matrem defu¬
ctil de sun cre pretitis fiebat te¬
poribꝰ proiustiticyone ampu
turomimodo cambresancci¬
mus licettres liberos ingenu
auł libtinaquatuorminime

Expanded text:
 Illam iniuriam, quae contra matrem defuncti vel defunctae prateritis fiebat temporibus, pro iustitiae ratione amputntur, omnimodo eam habere sancimus, licet tres liberos ingenua vel libertina quattuor minime
Abbreviated transcription (Latin):
prolatce nonptestium deposi¬
toes te fuisseminoremondei
¶huiusmoianit sacamcto
corporaliter prestito nullum
tibi supẽe auxilium ꝑspicu

Expanded text:
prolatione, non per testium depositiones te fuisse minorem ostenderis. Huiusmodi autem sacramento corporaliter praestito nullum tibi superesse auxilium perspicu
Abbreviated transcription (Latin):
dotem suscipuint sicrum creder¬
dameẽ muuersesuamq dotom
partimanticxistimauit quare fi¬
deuissorul alius intressor exigit

Expanded text:
dotem suscipiunt. Si enim credendam mulier se suamque dotem parti mariti existimavit, quare fideiussor vel alius intercessor exigit
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siceditoris nolun¬
tas nirc subntea liberaritedebi¬
to nolentis doccnpot. etanteq̃
sollempnitortibi uberatio asu

Expanded text:
. Si creditoris voluntas iure subnixa liberari te debito volentis doceri potest, et antequam sollemniter tibi liberatio a su
Abbreviated transcription (Latin):
lite pendente ulactioẽsfił res
quas possitetadalium quẽdã
tñstulit sipescienttm sincig̃¬
rantem uitiolitigiosicc̃tus sb̃.¬
iacere distinctõt quadam inrer
contrabentes obseruandaut

Expanded text:
lite pendente vel actiones vel res quas possidet ad alium quendam transtulerit sive scientem sive ignorantem, vitio litigiosi contractus subiacere: distinctione quadam inter contrahentes observanda
Abbreviated transcription (Latin):
et testĩn patris quodãmodoex
pteunt iure acrescendicuerłt¬
batct ipa quasi scripta lẽgatisa
supponcretur exprctorcantem
hẽbut contracabubonorump̃¬
sessicemincocuniconstitutio
autemmagniangonini camĩ
tantum coartabat᷑ in quantũ
uis accrescend compcteluit. t¬
¶Quicnimtales differetia
inducunt quasinature accato¬
⁊ res cristunt cur nontotos ma

Expanded text:
et testamentum patris quodammodo ex parte iure adcrescendi evertat et ipsa quasi scripta legatis supponeretur, ex praetore autem habebat contra tabulas bonorum possessionem in totum, constitutio autem magni Antonini eam in tantum coartabat, in quantum ius adcrescendi competebat. Qui enim tales differentias inducunt, quasi naturae accusatores existunt, cur non totos ma
Abbreviated transcription (Latin):
dendis benefitium constitut¬
omb diuorumn:orum parẽ¬
tum ad proiuntias porrectu
cc̃utcessio bonorum admita¬
tur notumcitnon tamencred¬
etorib sua. auctoritate diider
hec bonaetiurdominn dctincr
suenditionis iomedio quate¬
nus substantia patitur indem¬
pnicatisucconsulcre piissu

Expanded text:
dendis beneficium constitutionibus divorum nostrorum parentium ad provincias porrectum esse, ut cessio bonorum admittatur, notum est: non tamen creditoribus sua auctoritate dividere haec bona et iure dominii tenere, sed venditionis remedio, quatenus substantia patitur, indemnitati suae consulere permissu
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝯpauit. restitucret uenditõ
citcc̃tus iritus constituctur.
Mpr. Omsquis maioret. re
pdiactiam procul poita distrax
paulo uilioris pciinominere¬
pctitois reiuendite copiamm¬
nimeconsequaturnz manib
immoransinatur obicctis ut
uiresibi metlocorum causctu
incognitas qui familians rei
scire uires ulmentaatq cino¬

Expanded text:
qui comparavit restitueret, venditor contractus irritus constituitur.. Quisquis maior aetate praedia etiam procul posita distraxerit, paulo vilioris pretii nomine repetitionis rei venditae copiam minime consequatur. Neque inanibus immorari sinatur obiectis, ut vires sibimet locorum causetur incognitas, qui familiaris rei scire vires vel merita atque emo
Abbreviated transcription (Latin):
Tentecreditores silentio tradid¬
int negocium palamẽ actõez
suam remisisseeos quamipxe¬
soccro tuotefenebrem pecuniã
ces oluisseꝓponas curabit prese
prouuntie mrestituenda pecu¬
maquampro ȩo exsoliustinec
nonetiamusims cius indem¬
pritatitue prospicere. namsu
recepta acreditore mancipiaq̃
pignori fuant data hacmente
socero tuo tradidistintpignoi
unculum tuum dissoluature
obligatiosemelextinctain sta¬
uran non põt.¬

Expanded text:
ente creditores silentio tradiderunt negotium, palam est actionem suam amisisse eos, quamsocero tuo te fenebrem pecuniam exsolvisse proponas, curabit praeses provinciae in restituenda pecunia, quam pro eo exsolvisti, nec non etiam usuris eius indemnitati tuae prospicere. Nam si recepta a creditore mancipia, quae pignori fuerant data, hac mente socero tuo tradidisti, ut pignoris vinculum dissolvatur, obligatio semel extincta instaurari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
tõe cxꝑtus es aducrsus eum
quen domũtuam deposiusse
uelincendio cocremasse dãp¬
noq te afflixisse ꝓponis. uc io
dampnum resartiatrr com¬
perentis iudicis aucte conse¬
queris quin ctamsi aquap
ininam aliodenuata est ut
inpriorem statum restituatũ
cuisdem indicis curaimpet

Expanded text:
tione expertus adversus eum, quem domum tuam deposuisse vel incendio concremasse damnoque te adflixisse proponis, ut id damnum sarciatur, competentis iudicis auctoritate consequeris. quin etiam, si aqua per iniuriam alio derivata est, ut in priorem statum restituatur, eiusdem iudicis cura impet
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantete partus an
a fure uendicauis ita fict uł
siqua malendo coul forie.ad
discendum artifiium iusteco¬
sumpta fuint restituores.

Expanded text:
ignorante te partus anca fure vindicaveris, ita fiet, ut, si qua in alendo eo vel forte ad discendum artificium iuste consumpta fuerint, restitueris
Abbreviated transcription (Latin):
precibus insertum est precep¬
tionis legatum ctomisi a parte
bereditatis uendicanpossede¬
claratur intelligis desidonotr¬
o uixtiuris formam cc̃cosul¬
tum uorbaucro responsi bec st̃
filicmnator ꝓdiumitalegauit
pcipipito simito extra parten
hcreditatis cuni hereditatimi¬
tis filia renuntiasset. nichomi
camrectelegatum uendicare
uisumest.

Expanded text:
precibus insertum est, praeceptionis legatum et omissa parte hereditatis vindicari posse declaratur, intellegis desiderio tuo iuxta iuris formam esse consultum. Verba vero responsi haec sunt: filiae mater praedium ita legavit: " praecipito sumito extra partem hereditatis": cum hereditati matris filia renuntiasset, nihilo minus eam recte legatum vindicare visum est.
Abbreviated transcription (Latin):
annomemoratacõntinna to
temporis obseructur adinter¬
ponendam contestationem.
finsenidamqz litemctquemal¬
modumonnis minorctas

Expanded text:
anno memorata continuatio temporis observetur ad interponendam contestationem finiendamque litem. Et quemadmodum omnis minor aetas
Abbreviated transcription (Latin):
gentirr. ¶bospes ucro si a¬
uquid debonis taliumcõt̾
usum fiũt assignandum ñ
obstantestatupo aliquoart
ctiamconsuetudine scup̾¬

Expanded text:
gentur; hospes vero, si aliquid de bonis talium contrvisum fuerit assignandum non obstante Statuto aliquo aut Consuetudine, seu
Abbreviated transcription (Latin):
missum relictum est tnsihrde
compertauoluntate defũcti.
prediaercausa fiocicommis¬
si auotuo prestiterunt frustra
ab heredib cius de careqũesti¬
otibimoncturcumnonerea
solascriptura s exconscientia
relicti fiocicommissisacis defr¬
ctinoluntatisatisfactumcẽ.
uideatiꝵ¬

Expanded text:
missum relictum est, tamen si heredes comperta voluntate defuncti praedia ex causa fideicommissi avo tuo praestiterunt, frustra ab heredibus de ea re quaestio tibi movetur, cum non ex ea sola scriptura, sed ex conscientia relicti fideicommissi satis defuncti voluntati factum esse videat
Abbreviated transcription (Latin):
rit militarem. accorquidemp¬
poĩti negocuactiõe mulctetur
reus ucro pro condempnato
pitalem sibiammadisioẽm
subcundam cẽcognoseant si
ul suam ul militumexecutoem
intdictam prebuerint.

Expanded text:
rit militarem, actor quidem propositi negotii actione multetur, reus vero pro condemnato pitalem sibi animadversionem subeundam esse cognoscant, si vel suam vel militum exsecutionem interdictam praebuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
non appellant iedintegrande
audientie facultas denegetur
omnes igitur quicontrapre¬
fectos urbis magros offõrum
magros militum seupconsu¬
les seucomites orientis seuui¬
canos seuprefectos augustalec
ul alium indicem subspe fori¬
dinis prouocatoem nonarbi¬
trantiꝑ intpõendam areuoca¬
dalite repellantur. ¶Quino
iuim sustinuerint contestatõe
publiceppõita intradies inde¬
licetlimos quib appellarelic
cãs appellationis ciudentiaf¬
firmatoe distingnãtuthoc frõ¬
tanquam intpoita appella tõe

Expanded text:
non appellant, redintegrandae audientiae facultas denegetur. Omnes igitur, qui contra praefectos urbi, magistros officiorum, magistros militum seu proconsules seu comites orientis seu vicarios seu praefectos augustales vel alium iudicem sub specie formidinis provocationem non arbitrantur interponendam, a revocanda lite pellantur. Qui vero vim sustinuerunt contestatione publice proposita, intra dies videlicet legitimos, quibus appellare licet, causas appellationis evidenti adfirmatione distinguant, ut hoc fact
Abbreviated transcription (Latin):
cam neglexerit minimeq co¬
plcu̾it etubertatecum et hered¬
tatesua culpadefraudarssinãt
casualis c̃conditio et exfortue
insidus defecerit tunchumaĩ¬
tatis intutulibertatem quidẽ
ciomimõ competere hereditrẽ
aut siquidem soluendo sitada

Expanded text:
am neglexerit minimeque compleverit, et libertate eum et hereditate sua culpa defraudari. sin autem casualis est condicio et ex fortunae insidiis defecerit, tunc humanitatis intuitu libertatem quidem ei omnimodo competere, hereditatem autem, si quidem solvendo sit, a
Abbreviated transcription (French):
cumctucteres pecumie appella¬
tioncomnes res significandi
fimunt et huiusmodiuocabu¬
lum et inlibris iuns. autorum
ctinalia antiqua prudentian
infestissimc inuentum est

Expanded text:
m veteres pecuniae appellatione omnes res significari definiunt et huiusmodi vocabulum et in libris iuris auctorum et in alia antiqua prudentia manifestissime inventum est
Abbreviated transcription (Latin):
dispoiticem series lege cõcessa
quibom̃ib exordine porrati
uno codemq loco et tp̃re s ⁊ ta¬
bulami manuoscriptis subop¬
tetu septem utdc̃m est testium
et corrundem testium manusb̾¬
scriptis dchineconsignatis tã
abhisdcm testib quamatabu¬
lanoplonumoptinebit robr̃
testantis arbitrium. ¶quei
cundem modum cruntobser¬
uanda quamius nonbrdes in¬
stituere. s legata solumulfidi¬
cõmissaet insumma quecodi¬
cillis hentur congradix̾intõ¬
dinandi. atcumhumana fra
gilitas mortis p̾cipue cogita¬
tõe turbata minus memoria
possit res plures consequipate¬
bitcis lñia uolun tatemsuam
siucintestĩ uel in codicillitencẽ
ꝯpõitam cuiuelintscribendaz
credereut in eodem posteacol¬
latis testibo et tabuiano reetiã
ut dc̃m est patefẽa cuius cã con¬
uocati sunt etcartula promat
quam susceptãtestatorirecita¬
bit cabularius simulet testib
ritubitenorcorum cunctis in¬
notuentelegium ip̃csuum ꝑ

Expanded text:
m series lege concessa. Quibus omnibus ex ordine peroratis uno eodemque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septem  ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. 1a . Quae in eundem modum erunt observanda, quamvis non heredes instituere, sed legata solum vel fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit ordinanda. gilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, re etiam  ut dictum est patefacta, cuius causa convocati sunt, et chartula prometur, quam susceptam testatori recitabit tabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum
Abbreviated transcription (Latin):
uentoes suic inscriptis doãtio¬
nibꝰ poitas. siuesineserptis
hitas quas donarces acceptõ
spoponderitiminime implere
uoluerit exhis ctenim tmmo
cais si fuerint inuiditium di¬
tis cogninonaliter aꝓꝓbare q̃

Expanded text:
entiones sive in scriptis donationi impositas sive sine scriptis habitas, quas donationis acceptor spopondit, minime implere voluerit. Ex his enim tantummodo causis, si fuerint in iudicio ditis cognitionalit
Abbreviated transcription (Latin):
icoratorum locoꝵ ꝓq̃ntĩtate q̃
placuit.ad p̃bendalumiana⁊e
difitia.actectarecuꝑada regic hi
urbis lanacrosinc auqua uiber
creusatõc conferri.

Expanded text:
oratorum locorum pro quantitate, quae placuit, ad praebenda luminaria et aedificia ac tecta reparanda regiae huius urbis lavacro sine aliqua iubemus excusatione conferri.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nonprius ad eos qͥ
debitorib fiscnn suntobliba¬
ti accõm fiscalem extendi cpõ¬
tere isi patuerit principales
do c̾tissiminuris est.
dem. Ansolucum nomiẽ
datoñ alit nisi mandatis acci¬
ombꝰ expcnsoasundebitoris. al¬
uersus eius dehitores c̾ditor
experinpot. sũoantemnomie
utiliactiõe rectentctm.

Expanded text:
mo. Non prius ad eos, qui debitoribus fisci nostri sunt obligati, actionem fiscalem extendi oportere, nisi patuerit principales , certissimi iuris est.e. In solutum nomine dato non aliter nisi mandatis actionibus ex persona sui debitoris adversus eius debitores creditor experiri potest. suo autem nomine utili actione recte ut
Abbreviated transcription (Latin):
manumissumctaliatria tisco
cadem rõc similia. quemulcta
non scmpimponitur s pocius
conquiciat.si fortemanumi

Expanded text:
manumissum, et alia tria fisco eademque ratione similia. Quae mulcta non semper imponitur, sed potius conquiescit, si forte manumi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P issite. ic frem tum
emancipatos. pater n fecit do¬
natoem analium postea tran¬
ferendo portioncincius nic
nobis abstulit nec si frat tun
sibiq̃itipradurusticipartem
donantipatri consgint dũn
ab codiscedere pou̾it ꝓpter
senãtus consuiti anc̃tem nẽc
auxilium mintegrum restit¬
tõis in hacrenc̃cuim estina¬
lus ueroreb quectiam smned¬
cretirecitatioc alicnari possũt
sipostꝙ sibidõate fui̾nt poste¬

Expanded text:
. Si in te ac fratrem tuum emancipatos pater vester fecit donationem, in alium postea transferendo portionem eius nihil vobis abstulit: nec, si frater tuus sibi quaesiti praedii rustici partem donanti patri consensit, dominium ab eo discedere potuit propter senatus consulti auctoritatem, nec auxilium in integrum restitutionis in hac re necessarium est. In aliis vero rebus, quae etiam sine decreti recitatione alienari possunt, si, postquam sibi donat
Abbreviated transcription (Latin):
ditatemcius ꝙͣ incognitum
erat ab hostib interfectam a
pud hostes mortuos cẽcogno¬
sciturnee supfacultatibꝰ eii
cuius incertauita ac fortuna
fuit tñsigił indicari potuit

Expanded text:
ditatem eius, quam incognitum erat ab hostibus interfecta an pud hostes mortuos esse cognoscitur, nec super facultatibus eius, cuius incerta vita ac fortuna fuit, transigi vel iudicari potuit
Abbreviated transcription (Latin):
un posteaꝙ apud hostes mat̾terã
uram facimunus implesseĩno¬
tuit tuncuobis  lm̃na pmittitura¬
gnoscende ꝓbonorum posẜocm
iucc̃essionis nonofficientib eĩz
que pperam gestasunt sipriorez
gradumoptinc̃tis succcssionis

Expanded text:
 posteaquam apud hostes materteram vestram fati munus implesse innotuit, tunc vobis licentia permittitur agnoscendae per bonorum possessionem successionis: non officientibus enim, quae perperam gesta sunt, si priorem gradum obtinetis, successionis
Abbreviated transcription (Latin):
tractum exnonscriptouo¬
luenit manifestum quia a¬
ut pertestesant piuisiuran¬
dum fidem accipiat.actore¬
quidem testes deducente
pulsato antem uirãte.iũ
referentesicut index nego¬

Expanded text:
tractum ex non scripto voluerit, hoc manifestum est quia aut per testes aut per iusiurandum fidem percipiet, actore equidem testes deducente, pulsato autem iurante aut referente, sicuti iudex nego
Abbreviated transcription (Latin):
emptores petitioni pcii ꝯpensa¬
toem obicere prohibentur.
mp̃r. ¶ippter fractus expos¬
sessicẽ cuapceptos uict̾ncus tunꝰ
debitortibi constitutus ẽcumid
qd pnatretua legatum estatepe¬
tereceperit Mutuo debiteꝙͣtita¬
tis apudeum qui suꝑ eare uid
catus estopensatoẽm non ĩme fu¬

Expanded text:
emptores petitioni pretii compensam obicere prohibentur propter fructus ex possessione tua perceptos vitricus tuus debitor tibi constitutus est, cum id, quod a matre tua legatum est, a te petere coeperit, mutuo debitae quantitatis apud eum qui super ea re caturus est compensationem non imme
Abbreviated transcription (Latin):
parepidemq rouideturamitr
debitaet lucranoncapere. ¶i
ominiaut ultiinauoluntate.
nsiucinscriptis siuc sĩscriptĩ
uoluntas conficiaturtestibo
amaccõmodantibꝰ.¬

Expanded text:
par eademque ratio videtur amittere debita et lucra non capere. In omni autem ultima voluntate sive in scriptis sive sine scriptis voluntas conficiatur. testibam accommodantib
Abbreviated transcription (Latin):
plere nequiuerit incestatus i¬
deaturc̃ẽ defunctus nectrans¬
duccreliceat ad frdcicomissi ĩ¬
t̃pretationem uelut orcodicilli
ultimam uoluntatem nisi to
illc complexus situt indectia
codicillorum scriptura debeat
optinere illo uit ellectionis i¬
delicet pdurante ntquuitqui
missum migrare noñpossit.
¶Siquis uoro exparentibo ut᷑¬
usq sexus aclibensusq adqr̃¬
uinculo alligatus nłcog̾tiõis

Expanded text:
plere nequiverit, intestatus videatur esse defunctus, nec traducere liceat ad fideicommissi interpretationem velut ex codicillis ultimam voluntatem, nisi id ille conplexus sit, ut vim etiam codicillorum scriptura debeat obtinere; illo iure electionis videlicet perdurante, ut, qui missum migrare non possit. Si quis vero ex parentibus utriusque sexus ac liberis usque ad gravinculis alligatus vel cognationis
Abbreviated transcription (Latin):
qncumqr impleta fuĩt condi¬
poresiuc post mortem cius cõ¬
ditionem iudcricẽ completam
qd et in legatis et infideicõmi¬
sis et inlibertatib optinendũ
cc̃censemus nedumnimian
timircura huiusmodisensus
subtilitate inditia testantium
defraudentuꝵr.

Expanded text:
 impleta fuerit condipore sive post mortem, condicionem videri esse completam. Quod et in legatis et in fideicommissis et in libertatibus obtinendum esse censemus, ne, dum nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõcmsus qui substitu tõc p̃¬
granatus est pater efficiatur et
ubcros substulent et intelligen¬
tẽm nonce iusmile patremside
nepotibeogitai̾ut tale fecisse sb̾¬
sticutõemhumanitatis intintr
hocetlatius et pinguius intpre¬
tandum ẽeqedidimus.etsiqs
nafurales bũit filioͥs et partcin
cis relinquent ueldedontusq
admodum quem nos statium
et sbstitutioni cos subiugaut
nullaliberorum corum mentõc
fcact hic intelligieuanescere sõ¬
stitrtõcm liberis cam excludẽtib̾
et intellectuoptimobiisquial
substicutionem nocanturr obsi¬
stẽtect nonconcedente adcos e¬
ampartem uonire szad filios uł
filiasnepotes ulneptes prone¬
potes uei proneptes moriẽtis
berisinc uistasobole decesserint
utqd̃ inter uistos liberos scitum
est hocet inaturales filios extẽ¬
daturqucomnia et in legatis
ulfidci cominissis specialbus
locum hre sanccimus.
dem. Siquis hrdemscripse¬
nt subtaliconditõe su llecon¬

Expanded text:
stitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos statuimus, et substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem venire, sed ad filios vel filias, nepotes vel neptes, pronepotes vel proneptes morientis beri sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos liberos sanctum est, hoc et in naturales filios extendatur. Quae omnia et in legatis vel fideicommissis specialibus locum habere sancimus. . Si quis heredem scripserit sub tali condicione: " si ille con
Abbreviated transcription (Latin):
¶mp̃r. Etiamsus
dunsioni abitnum
dedit cui dandi  lñia nonfr¬
it. tñsisocuiquondam du¬
sionconsensum dedernt quo
quisqz corum sccundumplaci¬
tapossidebit proꝑte socu dimĩ
Nactus est.

Expanded text:
. Etiamsi is divisioni arbitrum dedit, cui ius dandi non fuit, tamen si socii quondam divisioni consensum dederint, quod quisque eorum secundum placita possedit, pro parte socii dominium nactus est.
Abbreviated transcription (Latin):
strui sccontendit qd utiq
ip̃a rcicquitas suadet. anũo
ab coaquo aliquid peguiu
actor desideret rõcs orhibora
qn hoccan nõ oportet origi¬
nem petitionis exinstrugxĩ¬

Expanded text:
struere contendit quod utique ipsa rei aequitas suadet, an vero ab eo a quo aliquid petitur actor desideret rationes exhiberi, quando hoc casu non oportet originem petitionis ex instrumen
Abbreviated transcription (Latin):
istimauorint clientib sius ĩ¬
ferre concument nichilstudi¬
irclnquentes qd sibi possibi¬
le est. ¶non autem credita
sibi ca cognita qd̃ im probasit

Expanded text:
istimaverint clientibus sferre procurent, nihil studiinquentes, quod sibi possle est, non autem credita sa cognita, quod improba sit
Abbreviated transcription (Latin):
spaliter enumoran iuissimus
ncquis uccens iuris prolici¬
dẽfinitis cum in supenore par¬
te nicsanccionis in plurimic
locis comũcum fecimns men¬

Expanded text:
specialiter enumerari iussimus, ne quis veteris iuris prolixientia. His ita definitis, cum in superiore parte nostrae sanctionis in plurimis locis coniuncti fecimus men
Abbreviated transcription (Latin):
Dumanobis fuĩt ad
appellatiocm consulta tõcmyo
Itscriptum siuc sitprimo urd¬
tio peticadilatiosiuecatribu¬
tanonsit siuence petitaquit̃
camdare cuiquam nonliceb

Expanded text:
um a nobis fuerit ad appellationem consultationemve rescriptum, sive sit primo iudicio petita dilatio sive ea tributa non sit sive nec petita quidem, eam dare cuiquam non liceb
Abbreviated transcription (Latin):
miuna ꝓcederet cogendis hiis
ad quos funus mortiptinet.
sua lura perdere. ca quidemque
mortuo poĩto antescpultura
cius fẽa fuint ułcrigendo qd de¬
bitum cẽ dicitur ulconfessioes
aliquas ant fidcuissoremant
pignora capiendo penitus an¬
putarido prccipimus.redoitis
no pignoribntpecumis que
solutesunt uel absolutis fitci¬
soribꝰ gencralitomnibꝰ sincul¬
lamnouatoc inpristinũ statũ
reducendis principale negoci¬
umerintegro disceptaricumu
frũt flagitio quinquagintali¬
bras .uundependẽutsiminusy
suo corpore sub ꝯpetenu indice
penas ludre. Inaut ut defunctise

Expanded text:
iuria procederet cogendis his ad quos funus mortui pertinet sua iura perdere, ea quidem, quae mortuo posito ante sepulturam eius facta fuerint vel exigendo quod debitum esse dicitur vel confessiones aliquas aut fideiussorem aut pignora capiendo, penitus amputari praecipimus: redditis vero pignoribus vel pecuniis quae solutae sunt vel absolutis fideiussoribus et generaliter omnibus sine ulla innovatione in pristinum statum reducendis principale negotium ex integro disceptari: eumehensus fuerit flagitio, quinquaginta libras auri dependere vel, si minus suo corpore sub competenti iudice poen
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶mntibi prodoteq̃
acccpat.res mantus obliga¬
uit comoruo huquibꝰ cade
pignoradederat non offoren¬
tes debitum nullapossunt ꝑ
tursuccessesseullarõe  conueĩ
pe adsolent aquibusdam sec¬
tefieri ntuenientib amicis
nec transigendiul paciscendi
scufencrandiil socictatis coe¬
unde gra seudealus quibuscũ¬
ydiochira grece appellantur si
totaseries corum manucc̃hẽ¬
tium ułndtaniaut altius cu¬
iislibet scriptura fiñt. iporum
tñbant subscriptõem siũ testi¬
dec̃ales  sintquos uulgo tabr

Expanded text:
e. Cum tibi pro dote quam acceperat res maritus obligavit, eo mortuo hi, quibus easdem pignori dederat, non offerentes debitum nulla possunt ptur successisse, ulla ratione convenirepe adsolent a quibusdam secrete fieri, intervenientibus amicis nec ne, transigendi vel paciscendi seu fenerandi vel societatis coeundae graidiochira graece appellantur, sive tota series eorum manu contrahentium vel notarii aut alterius cuiuslibet scripta fuerit, ipsorum tamen habeant subscriptiones, sive testindicionales sint, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dum constitut dius
clandius ꝯsulcissimus
priceps parẽs utiacturaca¬
use afficerẽtur. bnqui s
potentiorum patrociin
ab uocassent ut hoc ꝓpͥoito
mctuiuditiare lites pocius si¬
omarcediscurerentquam potẽ¬
tiorum donorumopibꝰnite¬
rentur q̃sicmpalamest intmp

Expanded text:
dum constituit divus claudius consultissimus princeps parens noster, ut iactura causae adficerentur ii, qui sibi potentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus niterentur. Quem palam est in
Abbreviated transcription (Latin):
mamsinant. ilii usq ad tres
tĩmo aurcos et. idiudices q̃¬
niminterest referri quatemis
misitia crutipenas luantcor¬
porales.nñs aut ⁊ inplissimi
uroicibo liua sit et maiores pe

Expanded text:
sin autem alii, usque ad tres tantummodo aureos, et ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores p
Abbreviated transcription (Latin):
mesticos etagentes mrcb
milciauldignitas submo¬
ceratoribo prouintimm p
functõib publicis uenderẽ
nulla foriprescnptõc ualitura
scĩmus siscquiexigũt public̃
debitantitemptaũntimmꝗct
malus priuatis actiomib occu¬
patos uolumus respondere qui
uero ꝑprountias iocianturuel
cõductorum nocabulis cumnõ
armata militia preditisunt defẽ¬
sincuirorum potentium succu¬
uissibz conditonis sint cõducto¬
res nisi forte comcatum adrem

Expanded text:
mesticos et agentes in rebus militia vel dignitas sub moderatoribus provinciarum pro functionibus publicis respondere nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur publica debita uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos volumus respondere, qui per provincias negotiantur vel conductorum vocabulis, cum non armata militia praediti sunt, defensive virorum potentium seu cuiuslibet condicionis sunt conductores, nisi forte commeatum ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
quiscpe importuns potẽtuur
inccessionib opprimuturint
litigatores audientiam tuam
impͣtir debebis ncc nictuas nc
puidices clarissums uuris cuz
duus clandius huiuis reurec¬
torem prouintie ⁊ disecptato¬
rom ⁊sires postularet ultorez
spaliter fecit¬

Expanded text:
qui saepe importunis potentium intercessionibus opprimuntur, inter litigatores audientiam tuam impertire debebis: nec metuas, ne praeiudices clarissimis viris, cum divus Claudius huius rei rectorem provinciae et disceptatorem et, si res postularet, ultorem specialiter fec
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Consultadiualiaqbꝰ
considerate prospectum est ne
uoluntates ultimedeficientiũ
inhacregiaurbe confecta apud
alium apcrin possint quamimi
clarissimum protemporecensũ
mag̃rm monimentis int̾uem¬
entib prouins ordine nencir
hrditate cuius summacentum
aurcorum precium non crecdit
mncrcedis quicquamant sump¬
tuum censum ad ministrante
antcensualis apparitio supint¬
mandis husdemclogus audea

Expanded text:
sulta divalia, quibus considerate prospectum est, ne voluntates ultimae deficientium in hac regia urbe confectae apud alium aperiri possint quam virum clarissimum pro tempore census magistrum, monumentis intervenientibus pro iuris ordine, neve in hereditate, cuius summa centum aureorum pretium non excedit, mercedis quicquam aut sumptuum censum administrantes aut censualis apparitio super intimandis isdem elogiis audea
Abbreviated transcription (Latin):
dom. ¶aterͣtestõ filiis tutores
erit solet oruolũta tedesũcte dat
tutor apresidibofirmannullo
uoexhiis intuciẽte si ros pupil¬
lares quidatisunt ad ministrare¬

Expanded text:
o. Mater testamento filiis tutores erit, solet ex voluntate defunctae datus tutor a praesidibus confirmari. nullo vero ex his interveniente si res pupillares qui
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr nor quidem c̾ditor
ꝯpellinon põttibi quipost̾ioẽ
loco pignus accepistidebitu
offerre.s si tuciomine qd debei
solus pignoris  tuica firma¬

Expanded text:
Prior quidem creditor compelli non potest tibi, qui posteriore loco pignus accepisti, debitum offerre: sed si tu ei omne quod debetur solveris, pignoris tui causa firma
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ umhrdes instituũt᷑
imprscũ  augusta ius cõecum
ceteris antquodet incodicilt
scriptis obseruandumert.⁊ sic̃¬
inpriscis legib cautum est in¬
patori quoq nł anguste cestin

Expanded text:
m. Cum heredes instituuntur imperator seu Augusta, ius commune cum ceteris habeant: quod et in codicillis scriptis observandum erit. et sicuti Priscis legibus cautum est, imperatori quoque vel Augustae test
Abbreviated transcription (Latin):
dem Sitr̃patruclis tuusañ
quarcum decimũctatis suean
num decessit cum faccrenonpo¬
tinctestm̃n. nich exqus postremo
recte postulatur iũdicionansi
hancctatem c̃gressus N uigoris
nccdumemersissent ucstigiasu¬
umordinauit sollempniter i¬
dicium hoccucllere frustra cõari
looim uolutates conscrbeco
dicillos salua  testõrumobseruã¬

Expanded text:
er patruelis tuus ante quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemniter iudicium, hoc convellere frustra conarislo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testamentorum observan
Abbreviated transcription (Latin):
qnusus actulit adnram mãsu¬
ctudinom referantur. ¶itlone̾
cnim indicum libent andimus
ncad ministratorum decres cere
udatur auc̃tas. sicorum ꝯsulta
dditis repellamus. coffitio p̃¬
defertur hec uinsdictio
sanccientib nobis ut li¬
beralenogocium ip̃cdisce¬
Ptator ecaminet. sancin¬
terpom abco decreta cone¬
niet ut sinc mintegnim
usntutio defcrenda est probatis
dumtaratcũs ab codemctiam
interponaturdecretum seu cuto¬
ns dandiscuordinandicurato¬
ris impleatur ab comterpoito
dectorum quippecumapud eũ¬
cum quoq adipiscidebeat patro¬
norum uidicio scoulascuutus
libertitem nec sanedebita filior

Expanded text:
usus attulerit, ad nostram mansuetudinem referantur. relationes enim iudicum libenter audimus, ne administratorum decrescere videatur auctoritas, si eorum consulta adytis repellamus D. XII defertur haec iurisdictio sancientibus nobis, ut liberale negotium ipse disceptator examinet. sane interponi ab eo decreta conveniet, ut, sive in integrum restitutio deferenda est, probatis dumtaxat causis ab eodem etiam interponatur decretum, seu tutoris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum apud eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem. nec sane debita filior
Abbreviated transcription (Latin):
succ̃onẽ uocant qd si actores ł
pcuratores locunquo flagiti¬
uit. siquidem inagro id fc̃mẽ
fundus cum mancipiis ⁊ pec¬
coribꝰcetisq reb quecultin
rusticosbstinetur fisciumbu
sc̃m est dimidiam bonorimu
est qd̃ noluit moxcognntum
publicart¬

Expanded text:
sionem vocantur. Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitivit, si quidem in agro id factum est, fundus cum mancipiis et pecoribus ceterisque rebus, quae cultui rustico sustinentur, fisci viribus factum est, dimidiam bonorum oest, quod noluit mox cognitum publicar
Abbreviated transcription (Latin):
siuie solisiue scpͣius cidem relic¬
tum cqualance et bereditatem
ctagrum et aliam quamcumq
rem duudiet addimidiam par¬
tem unumquomq uocuri iusi
spaliter expresserit et dixent te¬
statortantas quidem partes
uellcumim tantas antem alte

Expanded text:
sive soli sive saepius eidem relictus, aequa lance et hereditatem et agrum et aliam quamcumque rem dividi et ad dimidiam partem unumquemque vocari, nisi specialiter expresserit et dixerit testator tantas quidem partes velle unum, tantas autem alte
Abbreviated transcription (Latin):
mpr I ncoationib que acti
adhibere nam supfluum est pri¬
natum testimonium cum pub¬
lica monum̃ta sufficiantucrir
et illas donationcs quas gestis

Expanded text:
p. In donationibus, quae actis adhibere: nam superfluum est privatum testimonium, cum publica monumenta sufficiant. Verum et alias donationes, quas gestis
Abbreviated transcription (Latin):
ul mantus cas que crbonism
muliers ad cum tñscunt hoc c̃
ubiprimũmĩnum. alterus i¬
morte dissoluiturnec supstes
adsas nuptias puenit. sires ul
maritus uluxor hocest qui sup¬
stes c̃noconsumpserit uł alicã¬
mentibꝰ quasircrum dñis occi¬
sum cẽ nõ dubium est liberis li¬
ccatres apatre profectas ut pat¬
nas  amatreut maternas. ccipe

Expanded text:
l maritus eas, quae ex bonis mulieris ad eum transeunt,  hoc est ubi primum matrimonium alterius morte dissolvitur nec superstes ad secundas nuptias venit, si res vel maritus vel uxor hoc est qui superstes est non consumpserit vel alinientibus quasi rerum dominis concessum esse non dubium est, liberis liceat res a patre profectas ut paternas, a matre ut maternas accipe
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ uidicẽ ułapudaliumq̃ li¬
bet ꝓpoĩto parentum suamctia
uosuntateniconsonarculant
pcesoblatas et sacros apiegs
promulgatos uł posteapposuᷤ¬
crint niuinfantes sinc quictꝰ

Expanded text:
dem iudicem vel apud alium quemlibet proposito parentum suam etiam voluntatem consonare vel ante preces oblatas et sacros apices promulgatos vel postea deposuerint, nisi infantes sint, qui et
Abbreviated transcription (French):
Mp̃r. Qui deportã¬
tursiheredesscribantũ
tanquam pegrini capere
nonpossunts heredita
inca ca est inqua cẽt siscri¬
ptino fuissent

Expanded text:
. Qui deportantur, si heredes scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, sed hereditas in ea causa est, in qua esset, si scripti non fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Pateltuus sicrresior
aptchrs institutus est q̃ alter
horesscriptus capore non poss
isq:ad nullam partem bercdita¬
tis pꝑt̃cõclitocm suamadmitti
potuit ex asschores cr̃titit.nam
residucommemoratio ⁊̃ totur
aAdmitrit.

Expanded text:
. Pater tuus si ex residua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum admittit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem  alsiquidem crim̃uł
aliud capitale mouereuos ma¬
non pacitursz eares pecuniaꝵ
ꝯpendium non aufert sienim
deficescripture unde eadem ma¬
ter ura fidei commissum sibirẽ¬
dicat dubitatio est in quir fide
Quitatis ctiamsin̾e metucrimĩs¬

Expanded text:
 Falsi quidem crimen vel aliud capitale movere vos manon patitur. sed ea res pecuniarium compendium non aufert. si enim de fide scripturae, unde eadem mater vestra fideicommissum sibi vindicat, dubitatio est, inquiri fides veritatis etiam sine metu crimi
Abbreviated transcription (Latin):
butcomcum̾ et abipis silimõ
siualuissz prestarcturñisinoia¬
tim abuno ulexctis h̃rdibus
fuerat relictum tuncctemquẽ¬
admodum solus ulsoliprcsta¬
bant.ita etlucrum sentiant.
missam sint uclmorcis causa
donatochonoratiuclalia forte
hoc apud enumcratas persoas
scĩmus prouinliomnimodo.
inhac parcecumonini subtili¬
tatedisposint prct̾catur nRa
sanccioncapertius  hocindu¬
cimus. cumcnim iam statumr
hoccum sus oncrb ad cumq
lucretur perucnut. sanccimus
siquidem cõditionł.aliud gra¬
uanicindandositconsticutuz
hocomnimo lucrantes pronõ
lũcriagnoscore. ¶Smantẽ
infaciendo aliqui dimpoituz
est siquidem bocet poralium ĩ¬
plen possitsimilimodoctalu¬
crante agnosciputasi honcã
tapscairbeatur in sulamuliro¬
numentum nł̃. aliud talcsius
sumpuibꝰ faccre ul horedinel
legatano nłalii fortequomte
refert sincpcum dequotestõr
locutus est. sincp aliumenisdẽ
lucrisuccorom.a dim̾pleatur

Expanded text:
butionem, cum et ab ipsis simili modo, si valuisset, praestaretur, nisi nominatim ab uno vel ex certis heredibus fuerat relictum: tunc enim, quemadmodum solus vel soli praestabant, ita et lucrum sentiant. missarii sint vel mortis causa donatione honorati vel alia forte hoc apud enumeratas personas sancimus pro virili omnimodo pin hac parte cum omni subtilitate disposuit, praetereatur, nostra sanctione hoc apertius inducimus. Cum enim iam statuimus haec cum suis oneribus ad eum qui lucretur pervenire, sancimus, si quidem condicio vel aliud gravamen in dando sit constitutum, hoc omnimodo lucrantes pro modo lucri agnoscere. Sin autem in faciendo aliquid impositum est, si quidem hoc et per alium impleri possit, simili modo et a lucrante agnosci, puta si honorata persona iubeatur insulam vel monumentum vel aliud tale suis sumptibus facere vel heredi vel legatario vel alii forte, quem refert, sive per eum, de quo testator locutus est, sive per alium eiusdem lucri successorem adimpleatur
Abbreviated transcription (Latin):
mpr S iademptis bonis in
insulamdatus nsꝙnus exin¬
dulgentia cõirdistiactioẽs tr¬
incansabonorum publicator
necerordine est qd petis ut otra
heredes tutorumactiones tibi

Expanded text:
onis in insulam datus sis, quamvis ex indulgentia communi redisti, actiones tain causa bonorum publicatorum, nec ex ordine est quod petis, ut contra heredes tutorum actiones tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendosustuleruntliuami
cc̃cedipenitus cumquadamdi¬
num pcurare suucmasculisint si¬
nc femine utcos. uł locoliborum
uł loco seruorum antlococoloro¬
numaut asscriptitiorum hẽant.
s nullo discriminchitobuquiab
berict ingennu appareant ⁊ sibi
acquirant ⁊ĩpostitatt̃ suamueł
quomõ uoluint transmittant
nulla maculaul seruituris nel
asscriptitie autcolonanccodirõi
imbuti. necqĩpatronatus iura
abinitio infantes ciecerunt. et
moreis tp̃e fortespemcireacos i¬
babucrutinctos constitutos siq
cos susccperint hos it̾m ascreuo¬
cartconaret senlincc̃itatisub¬

Expanded text:
enutriendos sustulerunt, licentiam concedi penitus, cum quadam dirum procurare sive masculi sint, sive feminae, ut eos vel loco libertorum, vel loco servorum, vel colonorum aut adscriptitiorum habeatur, sed nullo discrimine habito, his qui ab beri et ingenui appareant, et sibi acquirant, et in posteritatem suam vel quo modo voluerint, transmittantnulla macula vel servitutis vel adscripticiae aut colonariae condicionis imbuti: nec quasi patronatus iura ab initio infantes abegerunt et mortis forte spem circa eos habuerunt, incertos constitutos, si qui eos susceperunt, hos iterum ad se revocare conari et servili necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
cores et indices apecuns atq
patrimonus manus abstine¬
ant n alicnum uirgum putẽt
suan predam ctenim pruiata¬
rum queqz litium cognitor. e¬
idemq mercator statutinile

Expanded text:
tores et judices a pecuniis atque patrimoniis manus abstineant, neque alienum jurgium putent suam praedam. Etenim privatarum litium cognitor, idemque mercator, statutam le
Abbreviated transcription (Latin):
dempnatacstulqueniciuslo¬
cumsuccessit corum refertur q̃¬
stio quandoquidem et sicuictȯ
corumabalio subsecuta fuiss
aduersus cos debuisse dariacti¬
onemquibꝰ pretusolutio pro¬
ficit mertissimerescriptumẽ.¬

Expanded text:
demnata est vel quae in eius locum successit eorum refertur quaestio, quandoquidem, etsi evictio eorum ab alio subsecuta fuisset, adversus eos debuisse dari actionem, quibus pretii solutio proficit, meritissime rescriptum
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Siconͣtrapu
pupillosułiiduas ł
diucuo morbo grauato
et debiles impetratum⁊
fuĩt lenitatis nr̃e iuditiũ¬
anullo nrorum iudicum
compellanturcomitatuino
stro sicopiam facere quini¬
mo intraprouintiam inqra
litigator anctestes uelinstra
sunt expenanturiurgandifõ¬
tunamatq omnis cautela
seructuructerminos prouir¬
tiarum suarum cognoscant
excedereqḋ sipnpuu uliudu¬

Expanded text:
. Si contra pupillos viduas vel diutino morbo fatigatos et debiles impetratum fuerit lenitatis nostrae iudiciua nullo nostrorum iudicum compestro sui copiam facere. Quin immo intra provinciam, in qua litigator et testes vel instrumenta sunt, experiantur iurgandi fortunam atque omni cautela servetur, ne terminos provinciarum suarum cogantur excedere. Quod si pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
płonon c̃in telligicam fuisse i¬
adbitam⁊ muldomagis qsi ĩ
utilis c̃ ⁊ualidam cam effici.
¶Etntplemius dotibꝰ sb̃neĩ
ypothoas in cẽaccipimus ita
inhuiusmoi actoc damius exi
pothecam sincexꝑte mantipro
restõedotis  sincce ꝑtemulicris
proipadotepstandaulrebo dot¬

Expanded text:
legi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis est, validam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniathypothecas inesse accipimus, ita et in huiusmodi actione damus ex pothecam, sive ex parte mariti pro restitutione dotis sive ex parte mulieris pro ipsa dote praestanda vel rebus dot
Abbreviated transcription (Latin):
pignora possidere deside¬
ransno iadebitorũquos ĩ
solcecessaredicis exprimẽ
et ansollempnia pegistisig̾¬
ficar  debiustidũmoscias dia
boi debitoris quepignoridedit:
utuniũsadominiotuo gñalit
addicanturipetrare te nõpos
Mp̃r. Si creditor pignur se
iurc domini anrascrenitate p¬
sidere petut et post formam
rescripti alioanno usuras auo¬
bis accepent abencfitio impetra¬
to recessissȩ pidetur.

Expanded text:
pignora possidere desiderans nomina debitorum, quos in solutione cessare dicis, exprimere et, an sollemnia peregisti, significare debuisti, dummodo scias omnia bona debitoris, qui pignori dedit, ut universa dominio tuo generaliter addicantur, impetrare te non pos. Si creditor pignus iure dominii a nostra serenitate possidere petiit et post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio impetrato recessisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit pecuniam. licet in
res alienas creditori nons
templacõe dominirerum
cafenoridantẽ principalit
obligatum obnoxium re¬
manereoz.¬

Expanded text:
sumpsit pecuniam, licet in res alienas, creditore non contemplatione domini rerum eam fenori dante, principaliter obligatum obnoxium remanere
Abbreviated transcription (Latin):
postcomplctumquadriemmiuz
qd spatiumproncilianno quĩ
restitutionib dabatur prestitu
est aliudpienniumeu indulgẽ
nitraqd̃ pot rebin suo statu
suam abdicatoem reuocare quo
tp̃r tñsactonullus aditus pcri¬
tus adpatgnam cibrditatem
reseructur nisi forteadhuc in
minorictatteo constituto ree
uendice sunt tuncet enim per
mintegrum restitutõemno de¬
negetur ciadirchrditatem ⁊ rec
recũpare crereoitorib paterme

Expanded text:
post completum quadriennium, quod spatium pro utili anno qui restitutionibus dabatur praestitum est, aliud triennium ei indulgeri, intra quod potest rebus in suo statu suam abdicationem revocare. Quo tempore transacto nullus aditus penitus ad paternam hereditatem ei reservetur, nisi forte adhuc in minore aetate eo constituto res venditae sunt. Tunc etenim per in integrum restitutionem non denegatur ei adire hereditatem et res recuperare et creditoribus pate
Abbreviated transcription (Latin):
creditoremalienum actio suꝑ¬
est. eo qd̃ debitam eiquantita¬
tem offerens iusobligationi
inte transferri desideras cũab
eote nomencõpasse nõsug¬
geras  licet solutiõe ab alio fa¬
ctanominedebiroris cuanes¬
cere soleatobligatio.

Expanded text:
creditorem alienum actio superest eo, quod debitam ei quantitatem offerens ius obligationis in te transferri desideras, cum ab eo te nomen comparasse non suggeras, licet solutione ab alio facta nomine debitoris evanescere soleat obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dem boã fidc eadres in dotẽ amli
credataest. nulla marito ꝯpecit
actio doloaut dantis intpoĩtio
dedoloactioadususcum locu
hebit nisi amulicredolus int̾¬
poĩtus sit tunceñmefamosa
actioadũsus eã deturinfomac¬
tio ꝯpetit.

Expanded text:
dem bona fide eadem res in dotem data est, nulla marito competit actio: dolo autem dantis interposito de dolo actio adversus eum locum habebit, nisi a muliere dolus interpositus sit: tunc enim, ne famosa actio adversus eam detur, in factum actio competit.