comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miliũ pars duodecima. id. d quingenti anni.
uelio unuis hore spacium deputature Porto si scd̾m
scripturas unũ diem nulle annos ẽẽ ponamus mul¬
tomagis olim transiit tam longidieis hora nouis¬
sima. ño dico si uicesima quarta pars eius qui sunt
anni paulo amplius quadraginta: sed si duodecĩa
deputetur. que illos annos duplos habet. Unde cõ¬
uenientius ille apłs creditur horam posuisse pro
tẽpore. Que hora quam longa sit ignoram᷑. qr ñ¬
ẽ urm̃ scire tempora que pater posuit ĩ sua pote¬
state. quaiuis cam nouissimã noiũmus. multoma¬
gis utiq nos quã qui fuerunt ante nos. ex quo ẽe
us dici cepit hora nouissima. Quod aũ id̾o iidet᷑
uenerationi tue ꝯphendi ño posse tẽpoꝵ mesuras
ut definiatur quo anno futurus ẽ finis. qr ẜm
intelligo. Si .n. sic breuiabuntur ut fiant ex pluri¬
b pauciores. queso ẜm quam ueritatem futirie¬
rant plures insi breiuabraitur. Ebdomades eñi

Expanded text:
annorum pars duodecima, id est quingenti anni annorum pars duodecima, id est quingenti anni uel unius horae spatium deputatur. porro si secundum scripturas unum diem mille annos esse ponamus, multo magis olim transiit tam longae diei hora nouissima; non dico, si uicesima quarta pars eius, qui sunt anni paulo amplius quadraginta, sed si duodecima deputetur, quae illos annos duplos habet. unde conuenientius ille apostolus creditur horam posuisse pro tem- pore, quae hora quam longa sit, ignoramus, ater posuit in sua potestate. quamuis eam nouissimam nouerimus multo magis utique nos, quam qui fuerunt ante nos, ex quo esse uel diei coepit hora nouissima. Quod autem ideo uidetur uenerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur, quo anno futurus est finis, quia intellego. si enim sic breuiabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores, quaero, secundum quam ueritatem futuri erant plures. nisi breuiarentur? hebdomades enim
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ milia constituant uelut unũ diem. eumq
i partes uelut horas duodecim partiantur. ut
sic quingentos annos postremos hora uideatur
hr̃e postrema in quib amus iam iohannes in¬
quiunt loquebatur. quando nouissimã. horam
õe dicebat. Sed aluid ẽ. nosse aliquid aliud sus¬
picari. Cur .n. non potuis si sex annoꝵ milia de¬
putandꝰ ẽ unus dies. non duodecima sed uitesi¬
ma quarta pars euis ima hora ẽ. idest. nõ quĩg̾e¬
ti sed ducenti quĩquagnnta anni: Totus enii
dies totus circuitus solis uerius nũcupatur. ño
ab oriente usq in occidentem. sed ab oriente usq
in orientem unde toto die ꝑacto. idẽ. ug̃ti et
quatuor lioris. tursus exhoritur. Ao per hoc hora
ista nouissima ex quo tempore id loqutus ẽ io¬
hannes ante ferme septuagnnta amios ut mi
añ fuisse defunctus quã quinq milia quingẽ¬
ti anui ageneris humani exordio ꝯplerentur
Nondũ erat itaq hora nonissima si sex annoꝵ

Expanded text:
norum milia constituant uelut unum diem eumque norum milia constituant uelut unum diem eumque in partes uelut horas duodecim partiantur. ut sic quingentos annos postremos hora uideatur habere postrema; in quibus annis iam Iohannes, inquiunt, loquebatur, quando nouissimam horam esse dicebat. Sed aliud est nosse aliquid aliud suspicari. cur enim non potius, si sex annorum milia deputandus est unus dies, non duodecima sed uicesima quarta pars eius una hora est, id est non quingenti sed ducenti quinquaginta anni? totus enim dies, totus circuitus solis uerius nuncupatur non ab oriente usque in occidentem sed ab oriente usque in orientem, unde toto die peracto. id est uiginti et quattuor horis rursus exoritur. ac per hoc hora ista nouissima, ex quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme septuaginta annos ut minante fuisse defunctus, quam quinque milia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. nondum erat itaque hora nouissima, si sex milium
Abbreviated transcription (Latin):
cerniinus. Sed et mille annoꝵ tõpus si eoꝵ finis
ẽex scłi fmis: posset unu̾sum nouissimũ dici tẽp
uel eciam nouissimus dies: quia scriptum ẽ. mil¬
le anni ante oculos tuos tanqũa dies unnus. ut
quicquid per eosdem nulle annos geretur. nonĩs
simo die diceretur geri. Iterum .n. dico. quod in
hac causa sepe dicendum est. Consideremꝰ aute
qũa multos amios dixerit beatꝰ iohannes euan¬
gelista. nouissima hora est. Nam si tunc essemus
hoc audito quando cred̾emus tot annos post ea
transituros. ac non pocus ip̃o adhuc iohanne ĩ
corpore constituto dũ speraremus ee uentur̃.
Neq .n. dixit. nouissimũ tẽpus est aut nouissi¬
mus amiis. aud mensis. aut dies. sed nouissima
hora est. Et ecce ista hora quã longa ẽ : Nec tñ ẽ
ule mentitus utiq intelligendꝰ est horam ꝓ tp̃e
posuisse. Quod non nulli sic accipiũt. ut sex an¬

Expanded text:
cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis esset saeculi finis, posset uniuersum dici nouissimum tempus uel etiam nouissimus dies, quia scriptum est: Mille anni ante oculos tuos tamquam dies unus, ut, quicquid per eosdem mille annos gereretur, nouissimo tempore uel nouissimo die diceretur geri. iterum enim dico, quod in hac causa saepe dicendum est: consideremus, ante quam multos annos dixerit beatus Iohannes euangelista: Nouissima hora est. nam si tunc essemus, hoc audito quando crederemus tot annos postea transituros ac non potius ipso adhuc Iohanne in corpore constituto dominum speraremus esse uenturum? neque enim dixit \'nouissimum tempus est\' aut \'nouissimus annus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissima hora est. et ecce ista hora quam longa est! nec tamen est ille mentitus, sed utique intellegendus est horam pro tempore posuisse. quod nonnulli sic accipiunt, ut sex an
Abbreviated transcription (Latin):
die illa et hora nemo scit: ego autem inquis
pro iposibilitate sensus meidico. neq mensem
neq an ẽ im aduentus ip̃nis scui posse. Ita enĩ
hoc uidetur sonare. tanquã nõ possit sam quo
anno uenturus sit: sed possit sciri quia ebdoma¬
de amioꝵ uł qua decade tanqu̾a dici possit ati
definri intra illos uł illos septen annos. ano ĩ¬
trasslos uel illos decem annos. Qui sine hoc qͥ¬
dem ꝯpͥhendi potest. quero utrũ sic saitem pos
centum annos. uel quotlibet seu maioris numeri
seu minoris annoꝵ sed in quo eoꝵ uos ignorare.i
Hec si iam ꝯphendisti: multum est quod ꝯpͥhend̾e
potuisti. Id ipm̃ autem est quod rogo. ut nob̾ beni¬
gnus imꝑtias: adhibens ydonea docum̃eta. quib
id potueris indagare. Si aũt neq hoc te ꝯpͥhen¬
disse p̾sumis: hoc sentis quod ego. Nouissima .n
ẽe ista tempora. multis rerũ signis apparentibus
que dnm̃ p̾dixisse leginus om̃s qui ea credimus

Expanded text:
die et hora nemo scit, ego autem\', inquis, die et hora nemo scit, ego autem\', inquis, \'pro inpossibilitate intellectus mei dico neque mensem neque annum aduentus ipsius sciri posse\'. ita enim hoc uidetur sonare, tamquam non possit sciri, quo anno uenturus sit, sed possit sciri, qua hebdomade annorum uel qua decade, tamquam dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possaginta uel centum annos uel quotlibet seu maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum est autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cernerent: etiam cetera fallaciter s̃ promittiar¬
bitrantes. et deip̃a mercede fidei desperarenti ñ
ergo ille diligit aduentũ dñi. qui eum asserip
ꝓpinquare. nec ille qui eum asserit nõ ꝓpiniqͦre
sed ille pocius qui eum suie prope. siue longe.
in sinceritate fidei. firmitate spei. ardore carrta¬
tis expectat. Nani si tantomagis diugitur dñs
quantomagis creditur et p̃dicatur cituis ẽe u̾e¬
turus. magis eum diligebant qui eiis aduen
tim iamunstare dicebant quam bii quos apłs
eis cradere prohibebat. us ip̃e apłs qui hoc utiqñ
credebat. Si autem onerosa nõ ẽ infirmitas me¬
a sc̃itatitue peto apertius nd grauens exponere
quomodo dixeris. neminem posse tempoꝵ men¬
suras codagere. ne forte hoc eo mͥ uideatur quos
dtiam cantatitue et frustra quilibet nrm̃ instrui
expectet ab altero. Cum hoo .n. dixisses: demde
sbͥnuixisti et aisti. Euangeliũ quidem dicit. de

Expanded text:
cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arcernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini qui eum asserit propinquare, nec ille qui eum asserit \' non propinquare, sed ille potius qui eum, siue prope sine longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis exspectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum dilitum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae, peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc enim dixisses. deinde subdidisti et aisti: Euangelium quidem dicit: De
Abbreviated transcription (Latin):
solum aũt michi. sed his qui diligunt aduentum
dm̃i. Tunc .n. quod ex eu̾gelio conmemoras. uasti
fulgebunt si cut soi in regno pris sui. et quod pro¬
pheda dicit ecce .ii. caligo et tenebre operient ter¬
ram suꝑ gentes. in te uero apparebit dñs. et ma¬
iestas eu̾is in te ui debitur. Item quod scriptũ ẽ.
qui uero exspectant dnm̃ exultabunt cũ uirtute.
producent pennas sicut aquile. current et ño
laborabunti ambulabint et nõ esurient ħ pla¬
ne pnssime et uerissime dicis. ꝯmendans eorũ
beatitudinem qui diligunt aduentum dñi. Sed
et illi quib dicebat apłs. ñõ cito moueamitam̃e¬
te quasi ister dies dñi: diligebant utiq adu̾etũ
dm̃. nec eos hoc dicens doctor ab illa dilectione
grangebas. qua ut inflãmarẽtur uolebat. Et
ideonolebat ut crederent eis a quib audiebãt
nistare diem dñi. ne forte cum tr̾assisset tempꝰ
quo eum crediderant ẽẽ uenturũ. et uenisseñ

Expanded text:
solum autemsolum autemdomini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueamini mente, quasi instet dies domini diligebant utique aduentum domini nec eos dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum et uenisse non
Abbreviated transcription (Latin):
issent. Iam uero quod ait ad eos. peitẽtiamagite
ꝯpleta funt tp̃a. credite euangelio: eciam ip̃e fir¬
post paucos annos fuerat transituta. et nũc noui¬
mus iam ẽe transacta: eũsa. s. ciuitate ĩ quareg¬
num eoꝵ fuerat constitutũ. Proinde quod ex da¬
mele de interfecta bestia posint uenerabilitas
tus. et de reliquas bestiaꝵ regno et inter hec defi¬
lio hom̃is uemente cũ mibib celi. manifestũ ẽe
dixisti intelligentib scripturã. Sed si fiu̾s dig¬
natus exponere. quomõ ista ꝑtincat ad cognos¬
cendũ tempoꝵ spacium. post quod erit saluato¬
nis aduentus. ita ut iueniantur sine ulla ami¬
biguitate manifesta: fatebor eciam ip̃e cũma¬
oꝵ qui ea fuerant cognituri. Diigendus gͦ est
et exspectandus dm̃i sicut sc̃e exhortaris aduentꝰ
Magnam dicis ee beatitudinẽ diligentib eius
abuentum. et ad hibes apsi testimonũt tuits
uerba sic ponis. De cetero reposita est mͥ corona ĩti¬

Expanded text:
issent. iam uero quod ait ad eos: Paenitentiam agite, issent. iam uero quod ait ad eos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio, etiam ipse firpost paucos annos fuerant transitura et nunc nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cognoscendum temporum spatium, post quod erit saluatoris aduentus, ita ut inueniantur sine ulla ambiguitate manifesta, fatebor etiam ipse cum maorum, qui ea fuerant cognituri. Diligendus ergo est et expectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: De cetero reposita est mihi corona iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ns suioris dñi ihũ xp̃i. Sed post quatũ temporis
istud temporis erit: nec saltem obsture locutus ẽ. Qͥs¬
ham sit enim qui mõ tenetus quid teneat. us qͥd
s̃ uelit quodan. de medio fiat post test quisq seco¬
artate ut intelligat uł aliquatenꝰ suspicetur. qm̃
quoquomodo scrptum legiti. quandui aũ teneat es
post quanta tẽpoꝵ spacia de medio fiat: hic tacetur
dicens. et tu si cognouisses c̾epus uisitationis tue
forsitan ꝑmansisses. nunc aũt absconsa sunt ab
otrał tuis. Sedhoc ad tempus pͥmi aduentus dm̃iꝑ
tinet non scd̾i de quo nunc q̃o est. De scd̾o quippẽ
aduentu suo dixit. nõ est urm̃sdire tc̃pora. non de
pͥmo. De illo .n. ab eo q̃sierunt apłi quem spera¬
bant. non de isto quem iamuidebant. Si.n. pͥmũ
eus aduentum indei cognouissent. nũquam dnm̃
głe trucifixissent. et ido non eu̾ti sed ꝑmanere potu¬

Expanded text:
iritu oris domini Iesu Christi; sed post quantum temporis iritu oris domini Iesu Christi; sed post quantum temporis istuc erit, nec saltem obscure locutus est. quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic tacetur dicens: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem absconsa sunt ab oculis tuis\'. sed hoc ad tempus primi aduentus domini pertinet, non secundi, de quo nunc quaestio est. de secundo quippe aduentu suo dixit: Non est uestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt discipuli, quem sperabant, non de isto, quem iam uidebant. si enim primum eius aduentum Iudaei cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent et ideo non euerti sed permanere potu
Abbreviated transcription (Latin):
tur imiquitatis. tm̃ qui tenet modo teneat do¬
nec de medio fiat. et tunc reuelabitur illei
inquus. quaem dũs iħ̾c int̾ficiet spũ oris sui
Que uerba apłica utinam non tm̃modo pon̾e
uerum eciam exponere dignareris. Ita sane obs¬
cura sunt et mystice dc̃a: ut tñ appareat eum
nichil de statutis dixisse tẽporib. nullumq
eoꝵ interuallum spaciumq apperuisse. Artn.
ut reueletur in suo tẽpore. nec dixit post quan¬
tum tẽporis hoc futurum sit. deide subũxst
iam enim mysfium oꝑatur iniquitatis. Hoc
in quitatis mysfium quomodolibet intellgatur qͥd
at ab alio sic ab alio aut̾ẽ sic quadiu tam̃ operetire
occutumest: neq id expressit apłs tanqũa homo er
Quamuis .i. non dum inter eos eranqũado eis hoc di¬
ctum est: ad eoꝵ tñ collegiui. atq societatem etiam
rpm̃ non ambiginius ꝑtinere. Item quod sequitur
fiturum. Si quidem ipm̃ iudetur aliqnͣto eusd̃e¬
tiore significatione tetigisse. interficiendũ spũo¬

Expanded text:
et modo, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequitur: futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisse interficiendum sp
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam confitetur. quã qũa om̃s consonent e¬
ũigłio. quia om̃s diligirat manifestationẽ dñ:
et eam desideranter et ingilant̾ exspec̃tant: ni¬
deamus tñ quis amplius consonet. unde dicit.
Uigilemus et oremus. quia breuis est. et inc̾ta¬

Expanded text:
rantiam confitetur, quamquam omnes consonent erantiam confitetur, quamquam omnes consonent euangelio, quo omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter exspectant. uideamus tamen quis amplius consonet. unus dicit: nuigilemus et oremus, quia citius uentu
Abbreviated transcription (Latin):
later. qũ finis erit. Ante quippe ño er̾it. Utaũt
tͥ tan quã sc̃o homini dei et sincerissimo fratri.
aperiam de hac questione quid sentiam. error
quidem in utroq uitandꝰ est. quantum ab hoĩe
uitari porest siue citius sine tardius quam fu¬
turum est. dñs uentuiꝰ ẽe credatur. Sed mͥ quis¬
qũa nõ uidetur errare. cũ aliquisd nescire se scio
sed cum se putat scire quod uescit. Remonea¬
mus itaq de medis seruum illum malũ quidi¬
ces in corde suo. Moram facit dominꝰ meus
uenite dominatur conseruis suis. et ebriosis
conminando mistetur. Iste quippe proculdubi¬
o dñi su odit aduentum. Quo seruo malo re¬
moto: constituamus ante oculos tres seruos
bonos. familiam dñicam diligenter sobrieq
tractantes. ⁊duentum dñi sui sitienter deside¬
rantes: iugilanter expectantes. fidelit̾ am̾a¬
tes. Sumus eoꝵ citius. alter tardius dĩ putai
ẽe uenturum: tertius uero suam de hac re igno¬

Expanded text:
latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem latet. quando finis. erit; ante quippe non erit. Ut autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimofratri aperiam, de hac quaestiquidem in utroque uitandus est, quantum ab homine uitari potest, siue citius siue tardius quam futurum est dominus uenturus esse credatur. sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: moram facit dominus meus uenire, dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo semoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes, aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter exspectantes, fideliter amantes: si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re igno
Abbreviated transcription (Latin):
ruit angelis. p̾dicatũ est in gentib. creditũ est
in mũdo. assumptum est ingła. Nẽpe manifestũ
est hoc quod ĩ extremo posuit. eciam nũc m̃dum
ẽe completum. quatomag̾ tunc qñ ista dicebat᷑.
Etc̃a quippe tunc assumetur in gła. qñ dicetur
Uenite benedictiprĩs mei percipite regnum.
batur futurum. Multominus mitandu̾ est. quod
etiam uerbis presentis temporis usus est. in eo qd̃
illum itidem dixisse memorasti. pp̃ spem que repo¬
sita est nobis. qu̾a ante audistis in uerbo uertratis
euangłii quod aduenit in uos. sicut et in omni
mũdo est fructificans et crescens. quauis ewa¬
gelium nondum mũdum tenebat umuersũ.
Sed fructificare illud in inuierso mũdo dĩs et
crescere. ut ita significaret quousq fuisset fru¬
ctificando atq crescendo uẽturũ. Si ergolatet
qũ ecc̃a fructificante acq crescente. uniu̾sus
onĩio a mari usq ad mare ĩplebitur: ꝑculdubio

Expanded text:
catum est in gentibus, creditum est catum est in gentibus, creditum est in mundo, adsumptum est in gloria? nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit. etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc, quando ista dicebat! ecclesia quippe tunc adsumetur in gloria, quando dicetur: Venite. benedicti patris mei. percipite regnum; batur futurum. Multo minus mirandum est, quod etiam uerbis praesentis: tempillum identidem dixisse memorasti, Propter spem, quae reposita est nobis, quam ante audistis in verbo veritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si ergo latet. quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
uet nisi ad eos qui incarne tunc erunt cũ oĩa
complebuntur: quanto mag̾ illud quod ex
magna parte per eos agendum fuit. quauis et
posteris eoꝵ eadem actio seruaretur: Quod aũ
dixis apłs. nonquid ño audierũt. iomñe t̾rã
exiuit sonus eoꝵ et in fines orbis terre uerba eoꝵ
qũauis locutus a p̾teriti tẽporis uerbis. tñ qd̃
fututũ fuerat dixio. nõ quod iam fcm̃ atq com¬
pletum. sicuo et ip̃e ꝓpħa quo usus est teste. no
ai in omnem terram exiturus est. sed exiit inqͥt
somis eoꝵ. quod utiq nõdũ erat fcm: quale est
etiam illud. foderint manꝰ meas et pedes. quod
tam longe fcm̃ postea nouimus. Sed ne istas ꝓ¬
pheticas tantũ locutiones nd et apsicas fuisses
credamus. nonne idemip̃e apłs ait. que est etc̃ad̾i
uiui. columpna et firmam̃tũ u̾tatis. et sine du¬
bio magnũ est pietatis sacram̃itũ. quod mani¬
festatum est in carne. iustificatum ẽ in spũ. appa¬

Expanded text:
net nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia net nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: Numquid non audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatum est in sp
Abbreviated transcription (Latin):
nomen meũ. nisi in om̃ib gentib sint et qui
oderit et quos oderit: Quo pacto igitur ab
apłis est p̃dicatio ista completa quando adhuc
usd sunt gentes. quod certissimũ est nob̾ in qͥs
modo cepit. et in quib nondum cepit impleri
Nonita sic dcm̃ est apłis. eritis mͥtestes nue¬
rusalem. et in tota uidea eo samaria. et usc i
extremum terre. tanqũa ip̃i soli quib tuno lo¬
quebatur tantum nimus fucrunt impletu¬
ri: sed sicrit eis solis uidetur dixisse quod dixit
ecte ego nobistũ sum usq ad ꝯsũmation̾e scłi
Quod tamen eumuniuer se ecc̃e ꝓmisisse q̃
aliis morientib. aliis nascentib hic ust in
idsi consumationẽ futura ẽ. quis nõ intelligat¬
sicut eis et illud ait quod ad eos om̃io nõ ꝑtin
et tamen sic dictum est tanquam ad solos per¬
tiueret. cum ideritis hec om̃ia fieri. scitoteqͥ¬
a prope est in ianuis: ad quos enim hoc perti¬

Expanded text:
nomen meum ; nisi in omnibus gentibus sint et qui nomen meum ; nisi in omnibus gentibus sint et qui oderint, et quos oderint? 49. Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes quod certissimum est nobis in quibus modo coepit, et in quibus nondum coepit impleri? Non itaque sic dictum est Apostolis, Eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae promisisse, quae aliis morientibu:aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura esicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc perti
Abbreviated transcription (Latin):
n dicp fructificando atq crescendo. Si ergo quia
ꝓphetia ueritatis m̃tiri nõ potest. necesse ẽ ut õs
gentes quotquot fecit deus adorent eũ: Quo¬
au̾t inudcabunt᷑ adorabunt eum. nsi inuocẽt
cum: Quomodo aũt inuocabunt eũ: in qu̾e
nõ crediderũt: Aut quomodo credent ei quẽ ñ
audierunt: Quomodo au̾t audient sme pre¬
dicante. aut quomodo p̾dicabunt nisi mittan¬
tur. Mitter enĩ angelos suos. et congregabit
electos suos a quatuor uentis .i. ab unu̾so orbe
terrarum. In quib ergo gentib nõdum ẽ ec̾c̃a
oported ut sit: nonut om̃s qui ibi fuerũd credãt.
Om̃s emi gentes promisse sunt ñõ om̃s hoĩes
omlum gentium. Nonenim om̃ium est fides.
Credit itaq om̃is gens i omĩb hom̃b quie¬
lestisunt ante constitutionem mũdi. inceteris
non credit et credentes odi. Quomodo enĩ et
illud implebitur. erits odio om̃ib gentib ꝓpt̾

Expanded text:
tique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia tique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo credent, quem non audierunt? quo modo autem audient sine praedicante? aut quo modo praedicabunt, nisi mittantur? mittit enim angelos suos et congregat electos suos a quattuor uentis, id est ab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium; non enimCredit itaque omnis gens in omnibus qui electi sunt ante constitutionem mundi , in caeteris non credit, et credentes odit. Quomodo enim et illud implebitur, Eritis odio omnibus gentibus propter
Abbreviated transcription (Latin):
tur uniuersus. Quomodo aũ implebitura¬
lit̾ itia ꝓphetia. om̃s getes quotquot fecistiue¬
ment et adorabũt coram te dñe: Non enĩ de
locis sus migrando uenient. sed in locis suis
tredendo. De credentib quippe dominꝰ dixit.
lemo põt uenire ad me nisi datum ei fuent
apr̃e meo. Propheta aũdicit. Et adorabunt
cum uinis quisq de loco suo. om̃s insule genti¬
um. Om̃s insule dixit. tanquam diceret. eciã
om̃s insule. hinc ostendens qm̃ nulla reliꝙͣ¬
tur terraꝵ ubi non sit ecca. quando nulla resi¬
quitur insularũ quarũ nõnulle eciam in occe¬
ans sunt constitute. et quasdam eaꝵ eũgłim
ĩa suscepisse didicimus: atq ita et in insuiis qͥ
sicut minuuerso orbe terraꝵ. que tanquã om̃iũ
quodam modo maxima ẽ insula. quia et ip̃am
cingit occeanus. in ciias littora ĩ occidentaub
ꝑtib eccãm iam ꝑuenisse nouissmus. et quoc̾¬
q littoꝵ euis nodum peruenit. ꝑuẽtura est. u¬

Expanded text:
tur universus. Quomodo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine ? Non enim de locis suis migrando venient, sed in locis suis credendo. De credentibus quippe Dominus dixit: Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo . Propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium . Omnes insulae dixit, tanquam diceret, Etiam omnes insulae; hinc ostendens quam nulla relinquatur terrarum ubi non sit Ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae, et quasdam earum Evangelium jam suscepisse didicimus. Atque ita et in insulis sinsicut in universo orbe terrarum, quae tammam omnium quodammodo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cujus littora in occidentalibus partibus Ecclesiam pervenisse jam novimus, et quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est u
Abbreviated transcription (Latin):
iste creditur tutitus. Qui antem quid hoc sit ue¬
ium ignorare se confitetur: illud optat hoc tołat
in nillo eoꝵ errat. qui nicħ eoꝵ aut affirmat au
negat. Obsecro te ut me talem non spernas. d
et egote diligo id affirmantem quod uerume̾e
defidero. Et tantomagis nolo fallaris. quanto
magis amo quod polliceris: et quantomagis
rudeo peritulosum ẽe si falleris. Da uenianisi
onerosus fui scĩs sensib tius. Quanto en̾i ranꝰ
prouent tanto me tecum saltem per litteras
loqui dintius delectauit. Epistola Sancti aug̃.¬

Expanded text:
iste creditur tutius. qui autem quid horum sit ueiste creditur tutius. qui autem quid horum sit uerum ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat, quia nihil eorum aut affirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id affirmantem quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quantmagis amo quod polliceris, et quanto magis video periculosum si falleris. Da veniam, si onerosus fui sanctis sensibus tuis: quanto enim rarius provenit, tanto me tecum saltem per litteras loqui diutius delectavit. EPISTOLA CC. Aug
Abbreviated transcription (Latin):
pestent: abundant tñ opprobria et insultationes
atq irisiones mimicoꝵ multos infirmos a xp̃i¬
ana fide autentium. dicendo tamen fallaciter eis
regnum fuisse promissum: quam fallaciter dice.¬
batur cito ẽẽ uentur̃. Qui autem credunt. quod
dicit scd̾s tardius dum̃ ẽẽ uenturũ: si falsum fue¬
rit inuentum. citius dño ueniente nullo modo
qui ei crediderant turbabũtut infide. sed mopi¬
natogaudio perfruentur. Qua pp̾ qui dicit dnĩn
citus ẽe uenturum. optabilius loquitur: s pe¬
riculose fallitur. utinam ergo sit uerum. quia
erit molestum. siño erit uerum. Qui autemdi¬
cit dum tarduis ẽe uenturum. et tam̾ credit spe¬
rat amat eius aduentum prodefecto de tardi¬
tate enis eciam si fallitur. feliciter fallitur. Ha¬
bebit em̃ maiorem pacientiam. si hoc ita erit. ma¬
iorem letitiam si ñoerit. Nc per hoc ab eis qui dili¬
gunt manifestationem dñi. ille auditur suauius.

Expanded text:
pectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes pectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque inrisiones inimicorum multos infirmos a Christiana fide auertentium dicendo tam faregnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturus. qui autem credunt quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo qui ei crediderant turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum. qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius, etiam si fallitur, feliciter fallitur. habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam, si non erit. ac per hoc ab eis qui diligunt manifestationem domini ille auditur suauius,
Abbreviated transcription (Latin):
do uenturus est dominus. Eugelium dicio. ui¬
dete uigilate. et orate. uescimus eñĩ qũadot̾epꝰ
sit. Obrecto te quio aliud dicere audimus hũc
tertiũ. qua quod dicere audimꝰ cũgeliũ. Om̃s
quidem pre desid̾io regni dei. hoc uolunt ẽẽue¬
rum quodprtat primus: sed hoc scd̃s negat. Ter¬
cius uero non negat aliquid hoꝵ. sed ignorare se
fatetur quis uerum dicat illoꝵ. Proide si hoc
scm̃ fuerit quod predixerat peminis. gaudeb̾t
cumilło seds eo tertuis. Om̃s .i manifestatio¬
nem dm̃ diligunt. Exultabunt iaq citius uenisse
quod dĩligunt. Si autem fcm̃ non fuerit. et appare¬
re pocius ceperit hoc ẽẽ uerum quod dicebat scds.
metuendum est ne inter ip̃as moras perturbẽtur
qui crediderant quod dixerat primus. et incipĩat
dñi aduentum nõ tardum putare. sed uallum:
qui uides quantus interitus sit aminaꝵ. Quodsi
tante fidei fuerint. ut se ad scd̾i p̾dicta com̾tant
eo dum̃ eciam tardantem fideliter et pacienterex¬

Expanded text:
inus". euangelium dicit: uidete, ui uigil ate et orate; nescitis enim quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus et euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc uolunt esse uerum quod putat primus; sed hoc secundus negat, tertius uero non negat aliquid horum, sed ignorare se fatetur quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factam fuerit quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt; exultabunt itaque citius uenisse, quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum, quod dicebat secundus, metuendum est, ne inter ipsas moras perturbentur. qui crediderant. quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare sed nullum. qui uides quantus sit interitus animarum. quod si tantae fidei fuerint. ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter ex
Abbreviated transcription (Latin):
tinere. son.n. romanos. sed om̃s gentes dominꝰ
semini abrahe media quoq niratione ꝓmisit Ex
qua promissione iam fcm est: ut ñ nulle gentes
que nõ tenentur ditione romana. reciperent eũ¬
głium: et adiungentur ecc̃ẽ que fructificat et
crescit in uniuero mũdo. Adhuc .n. habet quo
crestat donec fiat quod de xp̃o in salomonis fi¬
gura ꝓpħatum ẽ. Pominabitur a mariuscad
mare. et a flumine usq ad terminos orb t̾re

Expanded text:
tinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus tinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis te
Abbreviated transcription (Latin):
libet unus illoꝵ. aliqũ minus. aliqñ melius
intelligit. Nescio tũ utr̃ intueri aliquid certiꝰ
ni hac q̃one possemus. si ulla rõne seu facul¬
tate possemus. qua illud quod ĩ epsa priore
ĩa posui. qñ euangelio m̃dus anusus ĩple¬
atur. Quod .n. putat uenerabilitas tua iam
hoc per ip̃os apłos factum: non ita ẽẽ certis do¬
cumentis probaui. Sunt .ii. apud nos. hoc ẽ.i
affrica barbare ĩmuñabiles gentes: in quibꝰ
ñdũ ẽ p̾dicatũ eu̾głim ex his qui duꝗͣ in de ca¬
ptiui. et romanoꝵ seruitiis ĩa mistentur co¬
tidie nobis addiscere in promptu ẽ. Paucitũ
anni sũt ex quo quidã eoꝵ rarissimi atq pau¬
cissimi qui pacati romanis finib adherent
ita ut uo habeant reges suos. s fuꝑ eos pre¬
fectia romano ꝯsticuantur ĩperio: et ill. es
gione xp̃ĩana in suoꝵ aliquib derinẽtur: neq ul¬
lo modo dicipotest istos ad ꝓmissione dei nõ per¬

Expanded text:
libet unus illorum, aliquando minus, aliquando melius libet unus illorum, aliquando minus, aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultate possemus, quam illud, quod in epistula priore iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat uenerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, et illi ipsgione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non per
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmmathm ip̃e om̃io aduentꝰ euident᷑ expͥmit᷑
cuĩ suꝑius quibdam signis ꝓpinquitas intelligẽ¬
da mõstratur. Ad hoc quippẽ apud matħm ẜmo
ip̃e concluditur. Cum aũ uenerit inquit filius
sedebit suꝑ sedem maiestatis sue. Tunc ꝯgͣga¬
buntur ante cumonĩs gentes. et cetera us q ad
illud ubi ait et ibunt hii ĩ suppliciũ eternam
ustiaũin uitam cternam. Hoc .n. nullus am¬
bit de xp̃i aduentu nouissimo. et de fine scłi fu¬
isse p̾dictum. Nam et illas quĩq et quĩq nirgi¬
nes ño defucrunt qui non ꝯtẽptibili disputatoe
dotere uoluerint ad hũc enis aduentum qui ñc
fit per eccam ꝑtinere. Sed hec nõ temere pollic̃ẽ¬
da. ne aliquid occurrat. quod ualide ꝯtradicat
pͥsertim qr indalib diuinoꝵ eloquioꝵ obscimi¬
tatib quib nr̃as intelligentias deo placuit et
tere. nõ solun aliꝰ alio mouetur acutius eoꝵ qͥ
scripturas sc̃as ño ĩꝓbabilit̾ trac̾tant. s eciã qui¬

Expanded text:
aeum ipse omnino adventus evidenter exprimitur, cujus superius quibusdam signis propinquitas intelligenda monstratur. Ad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem venerit Filius sedebit super sedem maiestatis suae, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et cetera usque ad illud, ubi ait: Et ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. hoc enim nullus ambigit de Christi aduentu nouissimo et de fine saeculi fuisse praedictum. nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere uoluerint ad hunc eius aduentum, qui nunc fit per ecclesiam, pertinere. sed haec non sunt temere pollicenda, ne aliquid occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellercere, non solum alius alio movetur acutius eorum qui Scripturas sanctas non improbabiliter tractant; sed etiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
tistũs est. cunise quasi discentib credidit. Ro¬
gauit me quidem postea quam se manicheoꝵ
auoitorem ẽe confessus est ut cum nuam u̾i¬
tatis catholice doctrine reuocarem. sed fateor
eius functione sõ clerici specie uehem̃ter exhor¬
rui: eumq cohercitum pellendum de ciuitate
curaui. Nec m hoc satis fuit. nisi et tue scĩtati
cum meis littens intimarem: ut aclericorum
gradu congrue eceastica seueriate deiectus
cauienous omib innotescat. Petenti antem
penitentie locum tunc credatur. si et auos
quos illic nouit ẽẽ manifestauerit uobis.
non solumm malliana. sed inipsa tota omio

Expanded text:
tefactus est, cum se quasi discentibtefactus est, cum se quasi discentibgauit me quidem, postea quam se Mani. chaeorum auditorem esse confessus est, ut eum in uiam ueritatis doctrinae catholicae reuocarem, sed, fateor, eius finctionem sub clerici specie uehementer exhorrui eumque coercitum pellendum de ciuitate curaui. nec mihi hoc satis fuit, nisi et tuae sanctitati t etenim meis litteris intimarem, ut a clericorum gradu congrue ecclesiastica seueritate deiectus cauendus omnibus innotescat. petenti autem paenitentiquos illic novit esse, manifestaverit vobis, non solum in Malliana, sed in ipsa tota om
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse contendunt. Patriarchas ꝓpħas e blasphe¬
mant. Legem per famulum dei moysen datam
non a uero deo dicunt sed apͥncipe tenebrarum
Animas non solum hominũ. sed eciam pecorũ
dodei ẽe sbstantia. et omĩo partes dei arbitran¬
tur. dm̃demq bonum eo uerum. dicunt cumite¬
nebraꝵ gente puguatre. et partem suam tenebͤ¬
nam principib miscuisse eamq toto m̃do inqui¬
natam et ligatam per cibos electoꝵ suoꝵ. et per
solem et lunam purgan asseuerant et quod pͣ¬
gari de ip̃a parte dei nd potuerit in fine sołi eter¬
uo ac penali uinculo chsligari ut ũo solũ mola¬
bilis et corruptibilis et contaminabiłꝰ credatur
deus. euuuis pars potuit ad tanta mala perduci. s
non possit saitem totus a totacomquinatione
et ĩmunditia et miseria uł in fine scsi purgari.
Has cum ĩlis intolerabiles blasphemias ibdya¬
conus iste quasi catholicus nõ solũ credebat: sed

Expanded text:
fuisse contendunt. patriarchas prophetasque blasphefuisse contendunt. patriarchas prophetasque blasphemant. legem per famulum dei Moysen datam non a uero deo dicunt sed a principe tenebrarum. animas non solum hominum sed etiam pecorum de dei esse substantia et omnino partes dei esse arbitrantur. deum denique bonum et uerum dicunt cum tenebrarum gente pugnasse et partem suam tenebrarum principibus miscuisse eamque toto mundo inquinatam et ligatam per cibos electorum suorum et per solem ac lunam purgari adseuerant et, quod purgari de ipsa dei parte non potuerit, in fine saeculi aeterno ac poenali uinculo conligari, ut non solum uiolabilis et corrupDeus, cujus pars potuit ad mala tanta perduci, sed non possit saltem totus a tanta coinquinatione et immunditia et miseria vel in fine saeculi purgari. 3. Has cum illis intolerabiles blasphemias, subdiaconus iste quasi catholicus, non solum credebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
such̾ melius me facere posse arbitratus sum
quam ut tue sc̃itati potissimũ scriber̾e. ne ꝑ
oiuile uaster mimitus. qui nõ desunt insidiar
uo perdat ammas tam magno precio comꝑa¬
tas. Mallianensem quẽdam sbdyaconũ uis¬
tormũ apud uos constitum ẽe manicheum
co ra sacrilego errore sub nomine clencilatrabat
am est eciam etate iam senex. Ita ẽ autem mani¬
festus. u eciam ip̃e a me interrogatus antequam
atestib coargueretur negare non posseo. Tos euin
et tales eẽ iam sciebar. quibus se incautus effudas
ut incħ aliud si negare temptaret quam nondico
meheoꝵ non electum se ẽt confessus ẽ. Auditores
autem qui appel̃antur apud eos. et carnib uescun¬
curer agro s columt: et si uoluerint inxores hñs St
ram inth facunt: qui electi uocantur. Sed ip̃i audi¬
tores ante electos genua figunt ut eis manis su¬
ieunaut. et om̃s blasphemias cum illis credunt
ram confitentes fuisse. sed falsam. Ac per hoc et
faisam euis passionem. nullamꝙ resurrectom

Expanded text:
Nihil melius me facere posse arbitratus sum, quam ut tuae Sanctitati potissimum scriberem, ne per ouile uastet inimicus, qui non desinit insidiari, ut perdat animas tam magno pretio comparatas. Mallianensem quendam subdiaconum Victorinum apud nos constitit esse Manichaeum et in tam sacrilego errore sub nomine clerici latitabat; nam est etiam aetate iam senex. ita est autem manifestatus, ut etiam ipse a me interrogatus. antequam a testibus coargueretur, negare non posset. tot enim et tales iam esse sciebat, quibus se incautus eftuderat. ut nihil aliud, si negare temptaret, quam non diconichaeorum, non electum se esse confessus est. Auditores autem qui appellantur apud eos, et carnibus ueacuntur et agros colunt et, si uoluerint, uxores habent. quorum nihil faciunt, qui electi uocantur. sed ipsi auditores ante electos genua figunt, ut eis manus suieiunant et omnes blasphemias cum illis credunt,ram confitentes fuisse sed falsam ac per hoc et falsam eius passionem et nullam resun-ectionem
Abbreviated transcription (Latin):
scirent imparatis atq dormientib horam dm̃
sicut furem ẽe suenturam: atq hoc sciendo es¬
sent ip̃i iugilanter parati post quantalibet t̃e¬
pora uenitet es siuum uemret seruauit modũ
ut licet apłs non tñ presumeret alios docere
quod apłis dñm dixisse cognouerat. nõ ẽ ur̃m
scire. Ponis eciam quod idem ip̃e apłs dixit. Non¬

Expanded text:
scirent inparatis atque dormientibus horam domini scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret alios docere, quod apostolis dominum dixisse cognouerat: Non est uestrum scire. Ponis etiam, quod idem ipse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
spom uel timorem ab hoc nr̃o tẽpore remonisse
Non .n. uidemus ip̃os amatores huius sołi quib
sb̾itaneus apparebit interitus iam dicere: pax⁊
securitas. Quid ergo scire sufficiat. satis ip̃e apłs
non opus habemus uob scribere. uel sicut alii co¬
dices hñt. non opris habetis uob̾ scribi: nec secutꝰ
adunxit uos .n. ip̃i diligenter scitis quantum
temporis restet. sed ait uos. nap̃i diligent̾ scitis.
qr hora dñi sicut fur in nocte ita ueniet. Hoc gͦ
scire opris est ut curent filii lucis ẽẽ. et parato cor¬
de ugilare. qui nolunt ab illa hora tanquama
nocturno fure comprehendi. Nam si ad cauend̾
hoc malum. idest ne hora dm̃ tanqũa fur ĩuẽĩ¬
at patatumopus ee̾t nosse tempoꝵ spacia: non
diceret apłs non opus ẽẽ ut hoc scriberet. s hoc
eis pocuus ẽe scribendum tandoqu̾a doctor ꝓui¬
dentissimus iudicaret. Nuns autem nec ułli sl
hoc opus ẽe monstrauit. quib sufficiebat uts

Expanded text:
spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonnon opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cundum. credendo in eum fideliter q uigilan¬
do. ne illum tanquam fur in tenebris ꝯp̾hen¬
dati siue tardius uenerit siue citus quam spe¬
ratur. Dicit eciam ficut ammonet apłs paulꝰ
in nouissimis dieb instabunt tẽpora peritulo¬
sa: et reliqua. sed ñ quid ideo docet tẽpora que pa¬
ter posuit in sua potestate: Aut id̾o quisña no¬
uit quam longa uel brema sint. eadem ip̃a. que
fatendum est ẽẽ nouissima: Cogitare quippe de¬
De temporib autem et momentis nõ necesse
dixetint pax eo securitas: timo subitaneus illis ap¬
parebit interitus. quomodo dolores parturientis
et non effugient. Et hic non dixit post quantum
tẽporis hoc futurum sit. sed quomodo futuru sit:
idest non quanta ent etatis breuitas uel plixitas
sed quantumlibet interuallum sit spatiumq
tẽporis. non tamen eis hoc malum noiussimum¬
uemiet: nisi cum dixerint pax et securitas. Qui¬
b uerbis uidetur apłs huius nonissimi dieiuł

Expanded text:
cundum credendo in eum fideliterque uigilancundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe deDe temporibus autem et momentis non necesse Tax et securitas\', tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel