comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ eo resurgente pariter cũ eo resur¬
gerent. Nos autẽ ñ debemꝰ pusillani-¬
mes fieri ubicũq sepeliamur: cũ
ciamꝰ ubi corpora eoꝵ gloriosa iace-¬
ant humata. fide moy ses natus oc-¬
cultatus ẽ mensibꝰ tribus aparentibꝰ¬
suis eo qđ uidissent elegantẽ in fan-¬
Ytem
&e ñ timuer̃t regis edictum: Non sua
fide occultatus ẽ moyses qr adhuc fi¬
eri ñ poterat. s fide parentũ suoꝵ
patris scilicet ac matris. qui ficdem ha¬
bentes qđ om̃ips ds posset eum libera¬
sibꝰ. Deinde uͦ cũ ñ potuissent eum ce¬
lare. ꝓptͣ uagitus ipsius. posuerunt
eũ in fiscellam cyrpeam: posueruntq
in carreptũ fluminis. Edictũ enĩ hu
iusmodi regis erat. ut omnes pueri
in flumine iactarent᷑. Sed qͥd ẽ qđ di¬
cit ñ timuisse eos regis eclictũ: Si ñti¬
muerunt. quare custodierr̃: In hoc
gͦ timuer̃t qr ñ sunt ausi retinere eũ.
in hoc uͦ quasi ñ timuer̃t. qr ñ ꝓiece¬

Expanded text:
nus eo resurgente pariter cum eo resurnus eo resurgente pariter cum eo resurgerent. Nos autem non debemus pusillanimes fieri ubicunque sepeliamur, cum ciamus ubi corpora eorum gloriosa jaceant humata. Fide Moyses natus occultatus est tribus mensibus a parentibus, eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum. Non sua fide occultus est Moyses, qui adhuc fari non poterat; sed fide parentum suorum, patris scilicet ac matris, qui fidem habentes quod omnipotens Deus posset eum liberansibus; deinde vero cum non potuissent eum celare propter vagitum ipsius, posuerunt eum in fiscellam scirpeam, posueruntque eum in carectum fluminis. Edictum enim erat hujusmodi regis, ut omnes pueri in flumine jactarentur. Sed quid est, quod dicit, non timuisse eos regis edictum? Si non timuerunt, quare custodierunt? In hoc ergo timuerunt, quia non sunt ausi retinere eum. In hoc vero quasi non timuerunt, quia non projece
Abbreviated transcription (Latin):
cens. q peregrinũ erit semen tuũ
in terra aliena: maleq trartabunt
annis qͣdrigentis. Ueruntam̃ gen-¬
tem cui seruierint iudicabo ego di-¬
cit dñs: & pꝰ hec reuertent᷑ in terra¬
patrũ suoꝵ: Neqͣqͣm gͦ de ossibꝰ sius
mandaret ioseph nisi plena fide
speraret reditũ eoꝵ in terra reꝓmis¬
sionis. Di cit enĩ eis. Uisitans uisita¬
te ossa mea hinc uobiscũ. Et ñ solum
tribus ioseph ossa patris sui deporta¬
uerunt secũ ꝑ desertũ in terr̃a reꝓ¬
missionis. sed etiam reliquȩ tribus
omniũ patriarchaꝵ ossa secũ detu¬
lerunt: sepelieruntq ea insichem:
quȩ euenit inpossessione tribuiio¬
sarra & rebecca. & lia. ubi oe ada
cũ eua sepultus quiescebat: fortassis
uͦ querit aliquis quȩ causa extiterit.
ut omnes illi scĩ patres in terra reꝓ¬
missionis maluerint sepeliri: quam
in alio loco. Cui respondendũ ẽ. qđ¬
siderio ibi consepeliri obtabant: qͣti¬

Expanded text:
cens quia peregrinum erit semen tuum cens quia peregrinum erit semen tuum in terra aliena, maleque tractabunt illud annis quadringentis; verumtamen gentem cui servierint judicabo ego, dicit Dominus, et posthaec revertentur in terrapatrum suorum : nequaquam ergo de suis ossibus mandaret Joseph, nisi plena fide speraret reditum eorum in terram repromissionis. Dicit enim eis visitans: Visitate ossa mea hinc vobiscum . Et non solum tribus Joseph ossa patris sui deportaverunt secum per desertum in terram repromissionis, sed etiam reliquae tribus: omnium patriarcharum ossa secum detulerunt, sepelieruntque ea in Sichem, quae evenit in possessionem tribus JoSara et Rebecca et Lia, ubi et Adam cum Eva sepultus quiescebat. Fortassis vero quaerit aliquis quae causa exstiterit, ut omnes illi sromissionis maluerint sepeliri quam alio in loco. Cui respondendum est: nosiderio ibi consepeliri optabant, quate
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios suos effraim &e manassem
adbenedicendũ. Qui ficde habens om̃ia
illis euenire iuxta qđ eis exorabat.
benedixit eos. Idcirco autẽ dicitur
singłos illoꝵ benedixisse: qr suꝑ utrũq
ꝓpriam benedictionẽ fudit. Posuitq
minorẽ ante maiorẽ: qm̃ p̃uidebat
pꝰ ea defuturis. Qđͦq sequitur & ado-¬
rauit fastigium uirgȩ eiꝰ. id ẽ uirgȩ¬
ioseph. duplicit᷑ intelligi potest. Spũ
ga recta ẽ. uirga regni tui. Ergo ñ uir-¬
gam adorauit. ꝓdo: scđm ritum gen-¬
tilium qui ydola colebant. sed inuir-
uidebat figurari in illa. Quantũ uͦ
ad literam ꝑtinet. fortassis scdm con-¬
suetudinẽ illiꝰ tẽporis adorauit uir¬
gam ioseph quẽ uidebat dñm esse to-¬
ciꝰ terrȩ egypti. ea scilicet ratione
qua hester legit᷑ adorasse uirgã assu¬
eri. fide iosepħ moriens. de ꝓfectio¬
ne filioꝵ isrł memoratus ẽ: & de ossi-¬
bus siuis mandauit. De ꝓfectione fi-
pue qđ dixerat᷑ ab raham. Scito p̃nos¬

Expanded text:
duos filios suos Ephraim et Manasse ad benedicendum: qui fidem habens omnia illis evenire juxta quod eis exorabat, benedixit eos. Idcirco autem dicitur singulos illorum benedixisse quia super utrumque propriam benedictionem fudit, posuitque minorem ante majorem: quoniam praevidebat res ita futuras. Quodque sequitur: Et adoravit fastigium virgJoseph, dupliciter intelligi potest. Spiriga recta est virga regni tui . Ergo non virgam adoravit pro Deo secundum ritum gentilium qui idola colebant, sed in virga evidebat praefigurari in illa. Quantum vero ad litteram pertinet, fortassis secundum consuetudinem illius temporis adoravit virgam Joseph, quem videbat Dominum esse totius terrae Aegypti, ea, scilicet ratione qua Esther legitur adorasse virgam Assueri . Fide Joseph moriens de profectione filiorum Israel memoratus est, et de ossibus suis mandavit. De profectipue quod dixerat ad Abraham: Scito praenos
Abbreviated transcription (Latin):
suie scło. uerbo di patris: iuxta qđ io
hannes dicit. om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt.
sunt: ex quo uarietas cepit ẽẽ tẽporis.
fide plurimã hostiam habel qͣm chain
obtulit. ꝑ qͣm testimonium consecutus ẽ
esse iustꝰ testimoniũ ꝑhibente muneribꝰ
eiꝰ đo. ce ꝑ illam defunctus adhuc lo
quit᷑ Primũ ponit eum qui mala pas
tatur eos. ut sicut ille in iuste occi¬
sus est afratre or ñ recusauit ꝑsecu¬
tionẽ: ita & illi ñ recusarent si in iuste
paterent᷑ a contribulibꝰ fr̃ibꝰ suis. Plu¬
rimã qͥppe. id ẽ maiorẽ hostiam ha-¬
bel obtulit ło qͣm chain: ñ qd̃ illa ho¬
stia in rebꝰ carnalibꝰ maior extitisset:
s qͥcqͥd melius habuit habel ꝑfidem
do beniuolo animo ꝓtulit: & exinde
ei sua multiplicata fuerunt & intel¬
ligimꝰ ipsũ ꝑ hoc placuisse đo. fide
credebat ab eo Testimoniũ quoq do
ꝑ hibente muneribꝰ eiꝰ. siue qđ ignis des¬
cendit decęlo. ut in theodotione le-¬

Expanded text:
sive saecula verbo Dei Patris, juxta quod Joannes dixit: Omnia per ipsum facta sunt. sunt, ex quo varietas coepit esse temporis. Fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente Deo muneribus ejus: et per illam defunquitur. » Primum ponit eum, qui mala passr enim eos, ut, sicut ille injuste occisus est a fratre, et non recusavit persecutionem, ita illi non recusarent, si injuste paterentur a contribulibus eorum. Plurimam quippe, Id est majorem hostiam Abel obtulit Deo quam Cain: non quod illa hostia rebus carnalibus major exstitisset: sed quidquid melius habuit Abel, per fidem Deo benevolo animo protulit, et exinde ei sua multiplicata fuerunt; et intelligimus ipsum per hoc placuisse Deo, fide nerandum credebat ab eo. Testimonium quoque Deo perhibente muneribus ejus, sive quod ignis descendit de coelo, ut in Theodotione le
Abbreviated transcription (Latin):
iam: alia uͦ exnatura. sterilis eriim
erat. sed ad suscipiendũ & retinendũ
semen accepit uirtutẽ. Mulieres nã¬
q ex duabꝰ p̃cipue rebꝰ steriles esse so¬
lent: siue qr in uulua uirtutẽ caloris¬
senectute euenit cũ deficiunt muli¬
ebria: siue qͣndo uulua concludit᷑ etiã
iniuuentute. ut ñ ꝑueniat sem̃ adlo¬
ca conceptionis. Contra quȩ dedit¬
& senectutẽ. Adlocũ & enĩ concepti¬
onis satis ꝑuenit sem̃: & postqͣm ue¬
nit. dedit partus fecũditatẽ mulieri.
factũq ẽ ut fidei soliditate utero. &¬

Expanded text:
jam; alia vero ex natura: sterilis enim jam; alia vero ex natura: sterilis enim erat. Sed ad suscipiendum et retinendum semen accepit virtutem. Mulieres namque ex duabus rebus steriles esse solent; sive quando in vulva virtutem nosenectute evenit, cum deficiunt muliebria; vel quando vulva concluditur etiam in juventute, ut non perveniat semen ad loca conceptionis: contra quae, iet senectutem. Ad locum etenim conceptionis satis pervenit semen: et postquam pervenit, dedit partus soliditatem mulieri. Factumque est ut fidei soliditate uteri
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatẽ firmitatẽq sui. in qua qͥ
semel locũ inuenerit. nũqͣm poterit
ex hereditari. neq euelli: ido inquid
illi fide morati sunt in terra reꝓmissi-¬
onis quasi in aliena. qr reꝓmissiones
in terra factas ñ adtendebant. s futu¬
rã quietem querebant. xxuiiii.¬
stenderunt enĩ se ipsos maioribꝰ
esse dignos. idcirco ñ ꝑmisit eos acci¬
ꝑe ista: qr maiora dare uolebat: fide
& ipsa sarra sterilis uirtutẽ in con¬
ceptionẽ seminis accepit etiã p̃ter tẽ
repromiserat. Questio hic oritur qͣre
dicat fide accepisse sarrã uirtutem
concipiendo. cũ ab angło rep̃hensa
sit cur riserit causa in fidelitatis:
Risus enĩ ille si gaudiũ fuit: plene
fidei ñ fuit: Risus autẽ abrahe: &
gaudii. oe plenȩ fidei fuit: Quȩ ita
soluit᷑. qr &e si pͥmũ dubitauit. pꝰ modũ
tam̃ uerbis angłi solidata ẽ infide:
& euacuata dubitationis causa: in
erat etate sterilis. Duplex enĩ erat p̃¬
clusio. Una tẽporis. senuerat quippe¬

Expanded text:
stabilitatem et firmitatem sui. In qua qui semel locum invenerit, nunquam poterit exhaereditari neque evelli. Ideo, inquit, illi fide morati sunt in terra repromissionis quasi in aliena, quia repromissiones in terra factas non attendebant, sed futuram quietem quaerebant. Ostenderunt enim seipsos majoribus esse dignos, idcirco non permisit eos accipere ista, quia majora dare volebat. Fide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accrepromiserat. Quaestio hic oritur quare dicat fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit, cur riserit causa infideRisus enim ille etiamsi gaudii fuit, plenae fidei non fuit: risus autem Abrahae et gaudii et plenae fidei fuit, quae ita solvitur: Quia et si primum dubitavit, postmodum tamen verbis angeli solidata est in fide, et evacuata dubitationis causa, int erat aetate, sterilis: duplex enim erat praeclusio, una te
Abbreviated transcription (Latin):
uiteq meritũ: Sic̃ enĩ glorificat᷑ qͣn¬
do benignoꝵ & optimoꝵ hominum
d̾s uocatur. & colentium uirtutes:
sic econtrario confundit᷑ &e erubescit
in actibꝰ nefandoꝵ si inuocatur abil
Illi autẽ ita erant clari uirtutibꝰ. ita
confidentia pleni: ut ñ confunde-¬
retur. s pociꝰ głificaret᷑: cũ illoꝵ uo¬
caretur ds. Dicit᷑ autẽ generaliter:
ds terre. & ds cȩli. Si quide ẽ oe đs
gentium. & ñ solum gentium s etiã
tociꝰ mundi: eo qđ ipse condidit om̃ia.

Expanded text:
vitae meritum. Sic enim glorificatur, quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur, et colentium virtutem: sic econtrario confunditur et erubescit ineptiis nefandorum, si invocetur ab illIlli autem erant ita clari virtutibus, ita confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus. Dicit autem generaliter, Deus terrae, et Deus coeli, siquidem et Deus gentium, et non solum gentium, sed etiam totius mundi, eo quod ipse condidit omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
s successio eoꝵ: Et quia qñ obediuit do
exiens de terra sua ñ uocabat᷑ abrahã.
s abram: ido considerate dixit apłs:
fide qui uocat᷑ nc̃ abrahã: tunc autẽ
uocabatur abram.moratus ẽ in terra
reꝓmissionis quasi in aliena. Expe-¬

Expanded text:
sed successio illorum. Et quia quando obedivit Deo, sed successio illorum. Et quia quando obedivit Deo, exiens de terra sua, non vocabatur Abraham, sed Abram. Ideo considerate, dixit Apostolus: Fide qui vocatur nunc Abraham, tunc autem vocabatur Abram, moratus est in terra repromissionis quasi in aliena. P
Abbreviated transcription (Latin):
onibꝰ abrahȩ. Abrahȩ nãq dictũ ẽ.
Inte benedicent᷑ om̃es gentes terre:
ce in ysaac uocabit᷑ uocabit᷑ tibi se
patri tuo. multiplicabo sem̃ tuũ sic̃
stellas celi. daboq posteris tuis uni¬
uersas regiones has. Ad iacob qͦq
dixit. Ego łs om̃ips. crescere &r
multiplieare gentes faciam exte:
daboq terrã quam dedi abraham
& ysaac. Ecce qͦmͦ coheredeᷤ sunt
in reꝓmissionibꝰ abrahȩ. Notandũ
autẽ q fides abrahȩ duplicatur
ꝑ magnitudinẽ fidei : unde & capud
fidei dr. Nam sic̃ fide exiuit de t̾ra
sua nesciens quo iret: sic fide man¬
sit ot demoratus ẽ in tͣra sua qͣsi in
aliena. Uidit filiũ ibi ut perigrinũ
habitantẽ. uidit nepotẽ: uidit seip¬
sũ in aliena terra peregrinantem.
&e nichil turbabatur. Quãqͣm enim
adipsũ dictũ esset qr tibi dabo oe
semim tuo. ñ ꝑ semen tibi. s tibi ce
semini tuo. tam̃ neq ipse. neq ysaac.
neq iacob potiti sunt hac ꝓmissio¬

Expanded text:
rahae. Abrahae namque dictum est: In te benedicentur omnes gentes terrae ; et in Isaac vocabitur tibi sempatri tuo, multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has . Ad Jacob quoque dixit: Ego Deus omnipotens. Crescere et multiplicari ex te gentes faciam, daboque tibi terram quames cohaeredes sunt in repromissionibus Abrahae. Notandum autem quia fides Abrahae duplicatur pro magnitudine fidei. Unde et caput fidei dicitur. Nam sicut fide exivit de terra sua, nesciens quo iret, sic fide mansit et demoratus est in terra sua quasi in aliena. Vidit filium ibi ut peregrinum habitantem, vidit nepotem, vidit seipsum in aliena terra peregrinantem, et nihil turbabatur. Quanquam enim ad ipsum dictum esset, quia tibi dabo et semini tuo, non per semen tibi, sed tibi et semini tuo, tamen neque ipse, neque Isaac, neque Jacob potiti sunt hac promissio
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ñ fuit id̾o in obediens do. Et qͣm.¬
qͣm contraria iterũ audiret dicente.
sibi dño. offer ysaac filiũ tuũ michi.
aquo iam audierat. qr in ysaae uoca¬
bitur tibi semen. ñ hesitauit de ꝓmissi-¬
onibꝰ: credens qđ amortuis posset il¬
lum suscitare ds. & ex eo multitudi¬
Ynem
ppłoꝵ multiplicare. Qua ꝓpt̃ ido fili¬
um mox offerre uoluit: qr ađo hunc
continuo resuscitandũ esse credebat.
Sed ne posset qͥs qͣm adicere qr ha¬
bebat alterũ filium ex quo sperabat
rȩꝓmissionẽ implenda ꝓpterea con¬
fidens obtulit istũ: dicens apłs eti¬
am unigenitũ offerret ipse abrahã

Expanded text:
tamen non fuit ideo inobediens Deo; et quantamen non fuit ideo inobediens Deo; et quanquam contraria iterum audiret, dicente sibi Deo: Offer Isaac filium tuum mihi , a quo jam audierat: Quia in Isaac vocabitur tibi semen , non haesitavit de promissionibus, credens quia a mortuis posset illum suscitare Deus, et ex eo multitudinem populorum multiplicare. Quapropter filium mox offerre voluit, quia a Deo hunc continuo resuscitandum esse credebat. Sed ne posset quisquam dicere quia habebat alterum filium ex quo sperabat repromissionem implendam, propterea confidens obtulit istum, dicit Apostolus: Etiam unigenitum obtulit ipse Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
cabit᷑ tibi sem̃: arbitrans qr ce amor¬
tuis suscitare potens ẽ ds. Quid est
qđ beatus iacobus in epła sua menti¬
onẽ abrahe facit. & landat eũ sũmo¬
illiꝰ sed fidem attentissime cõmendat :
Recte igit᷑ beatus iacobꝰ ex oꝑibꝰ eũ
laudat. quẽ sciebat etiam fide ꝑfe¬
ctum: qm̃ illis scribebat qui fidem
quicđe uidebant᷑ habere. s eandem
fidem bonis oꝑibꝰ ñ exhornabant. At
uͦ beatus paulus qui illis scribebat
qui oꝑa bona legis uidebant᷑ habere.
s fidem ꝑfectã ñ habebant: iure fi¬
dem abrahȩ. attentius cõmemorat
quatinꝰ studeant eum imitari. Uel
certe ut ostenderent. qr qͥ filii abrahȩ
uolunt esse. necesse ẽ ut fide or oꝑa
habeant: merito unꝰ exfide. alter ni-¬
chilominꝰ laudauit eum eroꝑibꝰ fide
inqͥd obtulit abraham ysaach eũ tẽp¬
taretur: licet ñ haberet filiũ nisi il
lũ. & in illo ꝑcepisset. ꝓmissiones. qd̾
multaꝵ gentium pater esset futurus.

Expanded text:
abitur tibi semen: arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus. Quid est quod B. Jacobus in Epistola sua mentionem Abrahae faciens, laudat eum summonon opera illius, sed fidem attentissime commendat? Recte igitur beatus Jacobus ex operibus eum laudat quem sciebat etiam fide perfectum, Quoniam illis scribebat qui fidem quidem videbantur habere, sed eamdem fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae volunt esse, necesse est ut fidem et opera habeant, merito unus ex fide, alter nihilominus laudavit eum ex operibus. Fide, inquit, obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, licet non haberet filium lmissiones quod multarum gentium esset futurus pater,
Abbreviated transcription (Latin):
molestia. ita nisi peccasset homo pͥ-
aparadyso terreno transferret᷑ ad
para dysũ cȩlestem. Ut autẽ tͣnsfer-¬
retur: causa fuit hoc qđ placuerat
do. Sed ut placeret do: causa fuit
eiꝰ fides. Nisi enĩ crederet qđ red-¬
diturus esset ei ds mercedem: qͦmͦ
placeret ei ͨ Ante tͣnslationẽ enĩ
testimonium habuit placuisse do
dicente scͥptura. q ambulauit enoch
cũ do: obtẽꝑans uoluntati eiꝰ Sine fide
enĩ impossibile est placere do: Crede

Expanded text:
mmum, a paradiso terreno transferretur ad paradisum coelestem. Ut autem transferretur, causa fuit quod placuit Deo: sed ut placeret Deo, causa fuit ejus fides. Nisi enim crederet quod redditurus esset ei Deus mercedem, quomodo placeret ei? Ante translationem enim testimonium habuit placuisse Deo, dicente Scriptura quia ambulavit Henoch cum Deo, obtemperans voluntati ejus. Sine fide enim imposs
Abbreviated transcription (Latin):
sangius iustoꝵ qͥ effusus ẽ suꝑ terrã.
asanguine habel iusti.usq ad san¬
guinẽ ⁊achariȩ filii barachiȩ: Pillã
etiam hostiam adhuc loquit᷑: iam de-¬
functus ut dr. Sanguis habel clamat
adme de terra: Siue adhuc loquit᷑. hoc
ẽ. interemit eum quide corpore: sed
eiꝰ głam ñ potuit interimere cũ eo
Dũ enĩ gła illiꝰ in toto mundo p̃dicat᷑.
dũ eiꝰ laus in ore hominũ uersatur.
dũ eum om̃es ad mirant᷑: cottidie
adhuc licet defunctꝰ loquitur: Qui
enĩ alios suo exemplo admonet ut
iusti sint: quomͦ ñ loquit᷑ : fide enoch
translatus ẽ ne uideret mortẽ: &
nis oꝑibꝰ exhornata: credens se om̃i¬
no ꝑ illam placere do Quaꝓpt̃ trans¬
latus ẽ inparachysũ terrenũ unde
qͦnda ada eiectus fuerat. uidelicet
ne exꝑiretur mortẽ tẽporalem.
donec tẽpꝰ ado constitutũ ꝑcurrat.
Quo habitu uͦ uel quo statu consistat
mͦ inparadiso: ñ ẽ nobis inquirere:
hoc tam̃ credendũ ẽ. qr sine aliqua

Expanded text:
fusus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae. Per illam etiam hostiam adhuc loquitur jam defunctus, et dicitur: Sanguis Abel clamat ad me de terra. Sive adhuc loquitur, hoc est interemit quidem eum corpore, sed ejus gloriam non potuit interimere cum eo: dum enim gloria illius in toto mundo praedicatur, dum laus ejus in hominum ore versatur, dum eum omneadhuc licet defunctus loquitur: qui enim alios suo exemplo admonet ut justi sint, aliquo modo loquitur. Fide Henoch translatus est ne videret mortem, et nis operibus exornatus, credens se omnino per illam placere Deo: quapropter translatus est in paradisum terrenum, unde quondam Adam ejectus est: videlicet ne experiretur mortem corporalem, donec tempus a Deo constitutum percurrat: quo habitu vitae, vel quo statu consistat modo in paradiso, non est nostrum inquirere. Hoc tamen credendum est, quia sine aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
efficiunt. Aspiciebant in fide istaᷤ
ꝓmissiones. salutabant desiderio.¬
oe confitebant᷑ sermone qđ pere-¬
grini essent: iuxta qđ psalmista
dicit. Qm̃ peregrinꝰ sũ apud te: sic̃
omnes patres mei. Peregrinꝰ apere¬
gre. idẽ longe ꝓficiscendo dictꝰ ẽ.
ꝑagrare enĩ: ꝑ ambulare dicimꝰ: Nã
qui in tabernaculis habitabant. qͥ
sepulcra pecuniis emebant. certũ
ẽ qr peregrini erant. in tantũ ut eti¬
amubi suos sepelirent ñ haberent:
Qua ꝓpter prima uirtus ẽ peregrinũ
ueri ab eis. sic̃ peregrinꝰ: Ido ñ confun-¬
ditur. id ẽ ñ erubescit d̾s uocari qłs
illoꝵ: parauit enĩ illis ciuitatem: do
inquid qr illi crediderunt do. nichilq
de terrenis sibi sũpserunt. adhoc ut
in illis spem suã ponerent: idcirco non
erubescit om̃ips ds uocariłs illoꝵ.¬

Expanded text:
efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salutabant desiderio, confitebantur sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Quoniam perigrinus sum aomnes patres mei . Peregrinus a peregre, id est a longe proficiscendo dictus est. Peragrare enim perambulare dicimus. Nam qui in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant, certumque est quoniam peregrini erant, in tantum ut etiam ubi suos sepelirent non haberent. Quapropter prima virtus est peregrinum  removeri ab eis sicut peregrinus Ideo non confunditur, id est non erubescit, Deus vocari Deus illorum. Paravit enim illis civitatem. Ideo, inquit, quia illi Deo crediderunt, nihilque de terrenis sibi praesumpserunt, ad hoc ut in illis spem suam ponerent, idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ: licet peregrini essent. ut potele¬
git᷑ de abraham qd erat diues in
argento & auro. aliqͣs degustatio.¬
nes. ꝓmissionũ ꝑceperunt. In hoc uͦ
¶missiones¬
Qm̃ siquis dimiserit domũ. aut fratres.
aut sorores. aut patrẽ. aut matr̃e ꝓp-¬
ter me: centuplũ accipiet. & uitam
eternam possidebit: Istã ꝓmissionẽ
ñ sunt consecuti illi ante dñi aduen-¬
tũ: licet omnia sua reliquissent. sic̃
& apłi Siue etiam ꝓmissiones de
dñi aduentu ñ sunt consecuti. qm̃ li¬
cet eis ꝓmissus esset: tam̃ ñ uidert̃¬
eum p̃sentẽ inmundo. Salutabant
quoq easdem ꝓmissiones: id est
optabant &r desiderabant sicut dñs
in euangłio ait. Multi reges &. ꝓpħȩ
tis: oe audire quȩ auditis & ñ au¬
dierunt. Ex metaphora nauigan¬
tium dixit salutantes. qui alonge
prospitientes. desideratas ciuitates
anteqͣm ingrediant᷑ eas salutati¬
one p̃ueniunt: easq sibi familiares

Expanded text:
bus, licet peregrini essent, ut pote lebus, licet peregrini essent, ut pote legitur de Abraham, quod erat dives in argento et auro, aliquas degustationes promissionum perceperant. In hoc vero, omissionesQuoniam si quis dimiserit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit, istam promissionem non sunt consecuti illi ante Domini adventum, licet omnia sua reliquissent, sicut et apostoli: sive etiam promissiones de Domini adventu non sunt consecuti: quoniam licet eis eum praesentem in mundo. Salutabant quoque easdem promissiones, id est optabant et desiderabant, sicut Dominus ait in Evangelio: Multi reges et prophetae unt; et audire quae auditis et non audierunt. Ex metaphora navigantium dixit, salutantes, qui a longe prospicientes desideratas civitates, antequam ingrediantur, eas salutatione praeveniunt, easque sibi familiares
Abbreviated transcription (Latin):
dixit om̃es isti mortui sunt cũ fide:
ita ẽ intelligendũ qđ omnes illi mor¬
tui sunt. p̃ter solũ enoch. quẽ nouimꝰ
esse translatum: Qd uͦ subintulit ñ ac¬
cepisse eos reꝓmissiones. manifestũ
ẽ qr in qͥbꝰda rebꝰ acceperunt: in qͥbꝰ da
minime. neq plenitudinẽ: Accepit si¬
quidem enoch. ne uideret mortẽ:
accepit noe ut saluaret᷑. acceperunt
& alii plurimi. Sed hec qued̾a erant
illis libamina. queda erant &e pͥmȩ
degustationes futuroꝵ: ñ plenitudo
ꝓmissionũ: Qs̃ enĩ ñ solũ quȩ futura
sunt nob̵ largit᷑. sed etiã quȩ huiꝰ ui¬
te ͤ necessaria p̃stat. sic̃ discipulis
sius dicebat. Primũ querite regnũ
di. & iusticiam eiꝰ: oe hec omnia tẽ¬
poralia inqͣntũ uob̃ expediunt adi-¬
cientur uob̾. In hos enĩ qr in p̃senti
scło ex parte laudem iusticie ꝓme¬
ruerunt. nec cũ impiis perierunt.
locupletesq fuerunt. bonis tẽporali¬

Expanded text:
dixit, omnes isti mortui sunt cum fide, dixit, omnes isti mortui sunt cum fide, ita est intelligendum: quod omnes illi mortui sunt, praeter solum Henoch, quem novimus esse translatum. Quod vero subintulit, non accepisse eos repromissiones, manifestum est quia in quibusdam rebus acceperunt, in quibusdam minime, neque plenitudinem. Accepit siquidem Enoch, ne videret mortem, accepit Noe, ut salvaretur, acceperunt et illi plurimi. Sed haec quaedam erant illis libamina, quaedam erant et primae degustationes futurorum, non plenitudo promissionum. Deus enim non solum quae futura sunt nobis largitur, sed etiam quae hujus vitae sunt necessaria praestat, sicut discipulis suis dicebat: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia, temporalia, inquantum vobis expediunt, adjicientur vobis. In hoc enim, quia in praesenti saeculo ex parte laudem justitiae promeruerunt, nec eum impiis perierunt, locupletesque fuerunt bonis temporali
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. idẽ cũ fide defuncti sunt om¬
nes isti ñ acceptis repromissionibꝰ. sed
alonge eis aspitientes & confitentes
& salutantes: qr peregrin &e hospites
fuerunt suꝑ terrã Qui enĩ hec dicunt¬
sub̾ qr peregrin sunt suꝑ terrã: signi¬
ficant se patriam inquirere Et siqͥ¬
de illiꝰ sub̾ terrȩ meminissent de qͣ
exiert adhoc ut uellent reuerti: ha¬
bebant utiq tempꝰ reuertendi. Nunc
autẽ dũ nolunt reuerti ad eã de qua
exierunt. s morant᷑ in aliena qͣsi pe-¬
regrini : meliorẽ appetunt idẽ cęle-¬
stem: Duo queda. hic dignũ ẽ quere¬
nes isti Et cũ hic dixisset ñ accepisse
eos repromissiones s alonge aspexisse.
suꝑiꝰ dixit de habel qr testimonium
consecutus ẽ qd esset iustus. Et de
enoch qr translatus ẽ. de noe qͦq
qr saluatus ẽ. de cõdempnatione
iacob: nulli dubium. quin ꝓmissio¬
ꝓmission is acceperint: Quȩ duo.
huiusmodi solutione egent. Qd pͥmũ

Expanded text:
fidem, id est cum fide, defuncti sunt omfidem, id est cum fide, defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus: sed a longe eas aspicientes, salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram. Qui enim huia peregrini sunt super terram, significant se patriam inquirere. Et siquidem illius terrae meminissent de qua exierant, ad hoc ut vellent reverti, habebant utique tempus revertendi: nunc autem, quia nolunt reverti ad eam de qua exierunt, sed morantur in aliena quasi peregrini, meliorem appetunt, id est coelestem. Duo quaedam hic dignum est quaerenes isti. Et cum iterum dixisset, non accepisse eos repromissiones, sed a longe eas aspexisse, superius dixit de Abel: Quia testimonium consecutus est, quod esset justus. Et de Enoch, quia translatus est. De Noe quoque, quia salvatus est condemnatione iam Isaac et Jacob, nulli dubium quirepromissionis acceperunt? Quae duo hujusmodi solutione egent. Quod primum
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & sarra. ab uno corpore abra-¬
hȩ &e sarrȩ. hortisunt innumerabiles
ppłi. His u̾bis uoluit ostendere. qr ñ
solũ genuit sarra ysaac. uerũ etiã
& plures qͣm aliqua fecũ darũ muli-¬
erum. Unũ autẽ corpꝰ dicit. habere
quoq adhuc oe hoc inquiens corpore
emortuo nati sunt ñ uita mortua s
semine: Senex enĩ homo semenqͥdem
fundere potest: s tam̃ soliditate se-¬
minis caret: ut filios. ꝓcreare possit
nisi forte de adolescentula ut alii fuer̃t.
Sicut sydera inqͥd cȩli uel arena maris.
Hyꝑbolicos dictũ ẽ. ꝑsydera autẽ cȩli
boni intelligendi sunt exutroq ppło
filii abrahȩ ꝑfidem: at uͦ ꝑ arenã ma-¬
ris reꝓbi accipiuntur. ex iudaico ppło
filii abrahȩ ꝑ carnẽ: qui terrena semꝑ¬
querentes. pondere peccatoꝵ gͣuant᷑.
Et si hominibꝰ stelle cęli siue arenama¬
ris uel etiã illi qͥ designati sunt ꝑ hoc
innumerabiles sunt: do aut̃e cui oĩa
patent numerabiles existunt: Iux ta

Expanded text:
videlicet, et Sara, ab uno corpore Abrahae et Sarae orti sunt innumerabiles populi. His verbis voluit ostendere quia non solum genuit Sara, verum etiam et plures quam aliqua fecundarum mulierum. Unum autem corpus dicit habere iquoque adhuc: Et hoc, inquiens, corpore emortuo nati sunt, non vita mortuo, sed semine. Senex enim homo semen quidem fundere potest, sed tamen soliditate seminis caret, ut filios procreare possit, nisi forte de adolescentula, ut alii ferunt. Sicut sidera coeli, vel arena maris, hyperbolicos dictum est. Per sidera autem coeli, boni intelligendi sunt ex utroque populo filii Abrahae per fidem. At vero per arenam maris reprobi accipiuntur ex Judaico populo filii Abrahquaerentes, pondere peccatorum gravantur. Et si hominibus stellae coeli, sive arena maris vel etiam illi qui designati sunt per hoc, innumerabiles sunt, Deo autem cui omnia patent numerabiles existunt. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ Et si argum̃tũ ẽ eadem fi¬
des rerũ quȩ nec dũ apparent: qͥd ẽ
qd eã iam uolunt uidere: Arguere
dicebant antiqui qͣsi ostendere aqͦ
uenit argum̃tũ. quasi ostensio. oe p̃-¬
monstratio futurarũ rerũ: oe illaꝵ
quȩ non uident᷑ Est autẽ ꝓprie ar¬
gum̃tũ. ratio quȩ rei dubiȩ fidem
facit. Profecto gͦ liquet: qr fides illaꝵ

Expanded text:
videntur; et si argumentum est eadem fividentur; et si argumentum est eadem fides rerum quae necdum apparent, quid est quod eam jam volunt videre? Arguere dicebant antiqui ostendere: a quo venit argumentum, quasi ostensio et praemonstratio futurarum rerum et illarum quae non videntur. Est autem proprie argumentum ratio, quae rei dubiae fidem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
exfide uiuit Nos autẽ nonsumꝰ sub¬
qui sitionẽ animȩ. Non sumꝰ inqͥdego
&r uos filii illoꝵ paganoꝵ atq genti¬
lium qui se subtrahunt auita fidei.
& luce sempiterna ad ꝑditionẽ ani¬
marũ suarũ: s sumꝰ filii patriarcharũ
qui fide. ꝓbati sunt. & in fide ꝑfecti
fuerunt: ut adquirerent sibi suas a¬
nimas ad salutẽ. & in suꝑ alioꝵ suo
substantia rerũ. argum̃tũ uidelicet
rerũ ñ apparentu fides ẽ ea credere
quȩ ñ uident᷑: Et dũ ea credimꝰ inue¬
Pritate.
aut fuisse. aut esse. aut futura esse
quȩ ñ uidemꝰ: ipsa fides facit ea sub
sistere in nobis credendo. Uerbi gr̃a.
ut exmultis saltẽ paucis utamur
exemplis. resurrectio generalis. nec¬
dũ facta ẽ: s cũ nec dũ sit in substan-¬
tia. spes facit eam subsistere. & in a¬
nima nr̃a. qͣsi p̃ oculis illam habemꝰ.
hoc ẽ qđ dicit substantiã esse fidem
illarũ rerũ quȩ sperant᷑: nec dũq

Expanded text:
ex fide vivit. Nos autem non sumus subex fide vivit. Nos autem non sumus subquisitionem animae. Non sumus, inquit, ego et vos filii illorum paganorum atque gentilium, qui se subtrahunt a vita fidei et luce sempiterna ad perditionem animarum suarum, sed sumus filii patriarcharum, qui in fide probati sunt, et in fide perfecti fuerunt ut acquirerent sibi suas animas ad salutem et insuper aliorum suo sperandarum rerum, argumentum videlicet rerum non apparentium. Fides est ea credere quae non videntur et dum ea credimus in veritate aut fuisse, aut esse, aut futura esse, quae non videmus, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credenda. Verbi gratia, ut ex multis saltem paucis utamur exemplis: resurrectio generalis necdum facta est: et cum necdum sit in substantia, spes facit eam subsistere in anima nostra, quasi prae oculis illam habeamus. Hoc est, quod dixi, substantiam esse fidem illarum rerum quae sperantur, necdum quae
Abbreviated transcription (Latin):
modica enĩ consolatio ẽ laboris. cito
sperare iudicem. & remuneratorem:
constantiam certaminis remuneratu-¬
rũ. Iustus autẽ meus. ex fide uiuit:
Qd si subtatoxerit se: ñ placebit animȩ
meȩ: Hoc ꝓpheticũ testimonium intu¬
lit apłs ad exhortationẽ fidei: in ad¬
quisitionẽ animȩ. Sic̃ uita corporis
anima. ita uita animȩ fides ẽ: qui uide¬
licet concipit corde. confitet᷑ ore. ex¬
hornat᷑ oꝑe: qm̃ fides sine oꝑibꝰ mor¬
tua ẽ. Aqua fide siquis se. subtraxerit:
ñ placebit uoluntati di Non ẽ enim
putandũ qđ d̾s pater. aut sp̃c sanctꝰ.
aut filiꝰ etiam innatura diuinitatis
habeat animã: s more humano lo-¬
quens scriptura diuina nob̾ consu-¬
lendo. uoluntatẽ illiꝰ animȩ uocabu¬
lo. exprimit. Considerandũ aut̃ẽ
qr sic̃ displicebit qui hesitauerit: ita
Laborastis in quid in certamine:
expectate beatam spem. Nolite hic
querere quȩ speratis: quia iustus

Expanded text:
modica enim consolatio est laboris, cito modica enim consolatio est laboris, cito sperare judicem, et remunerationem constantiae, certaminisque remuneratorem. Justus autem meus ex fide vivit. Quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. Hoc propheticum testimonium intulit Apostolus ad exhortationem fidei, in acquisitionem animae. Sicut vita corporis anima, ita vita animae fides est: quae videlicet concipitur corde, confitetur ore, exornatur opere: quoniam fides sine operibus mortua est, a qua fide si quis se subtraxerit, non placebit voluntati Dei. Non enim est putandum quod Deus Pater, aut Spiritus sanctus, aut Filius etiam in natura divinitatis habeat animam; sed more humano loquens divina Scriptura, nobis consulendo voluntatem illius, animae vocabulo exprimit. Considerandum autem quia, sicut displicebit qui haesitaverit, ita Laborastis, inquit, in certamine, exspectate eam spem, nolite hic quaerere quae speratis: quia justus
Abbreviated transcription (Latin):
biter: aut etiam rex. qui tibi brauium re¬
ferat. ꝓuictoria tua Qđ si ille athleta
impatienter ferret ñ tolerans sitim atq
estuationes dicens. aut date qđ mere-¬
or aut reced̾a: diceret᷑ illi: Patienter
sustine hanc morulam: in ꝓximo ẽ ut
ueniat imꝑator qui tibi reddet p̃mi-¬
um: Isto mͦ oe apłs hortat᷑ eos ne defice¬
rent in laboribꝰ: s patient̃ ex pectarent
dñi aduentũ: Patientia inquid uob̃
necessaria ẽ Hoc ẽ unũ opꝰ habetis. ui-¬
delicet ut ꝑseueretis in agone: donec
recipiatis coronã digñã labori ur̃o
Non eñi qui cepit coronabit᷑: s quiꝑ
seuerauerit in certamine usq in finẽ
hic saluus erit. In pacientia in qͥd dñs
possidebitis animas ur̃as. Reportetis
dixit ꝓmissionẽ: id ẽ accipiatis głam
sempiternȩ beatitudinis. Adhuc enĩ
qͥn xp̃m significet. Consolat᷑ eos tã qͣm
parũ sit temporis: usq dũ ueniat: Non

Expanded text:
biter, aut etiam rex qui tibi bravium rebiter, aut etiam rex qui tibi bravium reddat pro victoria tua. Quod si ille athleta impatienter ferret, non tolerans sitim atque aestuationes, dicens: Aut date quod merui, aut recedam, diceretur illi: Patienter sustine hanc morulam, in proximo est ut veniat imperator, qui tibi reddet praemium. Isto modo et Apostolus hortatur eos ne deficerent in laboribus, sed patienter exspectarent Domini adventum: Patientia, inquit, vobis necessaria est: hoc est, verum opus habetis, videlicet ut perseveretis in agone, donec recipiatis coronam condignam labori vestro. Non enim qui coeperit, coronabitur, sed qui perseveraverit in certamine usque in finem, hic salvus erit. In patientia inquit Dominus possidebitis animas vestras. Reportetis, dixit, promissionem, id est, accipietis gloriam sempiternae beatitudinis. Adhuc enim quin Christum significet: consolatur eos tanquam parum sit temporis, usque dum venit: non
Abbreviated transcription (Latin):
olite itaq amittere confidentiã
urãm: quȩ magnã habet remunerati¬
onẽ. Idẽ nolite deficere intribulati-¬
onibꝰ: qr magna ẽ remuneratio: Appa¬
ret autẽ q in magna confidentia erãt
ad dm̃: qͣm ne amitterent instantissi-¬
me eos hortatur: faciliꝰ enĩ in tegra con¬
seruant᷑: qͣm amissa recuperent᷑. Qua¬
ꝓpter qđ tenet᷑ & formi diñe habet.
necesse ẽ ut fortitudinẽ habeat. Nichil
in quid nob necessarium ẽ. nisi ut stetis
titudine ur̃a quȩ magnã habet remu-¬
.:nerationẽ apud dm̃ satientia uobis
.I. necessaria ẽ: ut uoluntatẽ d̃i facientes
reportetis. ꝓmissionẽ. O qͣnta magnitu¬
dohortationis & consolationis: ueluti
siquis ad athletam &e certatorẽ hoc diceret
qui cunctos suꝑasset. nullũq relictũ
haberet qui sibi decertare posset: Uer-¬
bi gr̃ã dũ ille diceret. iam qr omnes su-
michi coronã: poterat illi quilibet dice¬
re. Sustine parumꝑ usq dũ ueniat ar¬

Expanded text:
olite itaque amittere confidentiam vestram quae magnam habet remunerationem, id est nolite deficere in tribulationibus, quia magna est remuneratio. Apparet autem quia magnam confidentiam habebant ad Deum, quam ne amitterent instantissime eos hortatur. Facilius enim integra conservatur, quam amissa recuperatur. Quapropter quod tenetur et formidinem habet, necesse est ut fortitudinem habeat. Nihil, inquit, vobis necessarium est, nisi ut stetis titudine vestra, quae magnam habet remunerationem apud Deum. Patientia enim vobis necessaria est: reportetis. O quanta magnitudo hortationis et consolationis! Veluti si quis ad athletam et certatorem hoc diceret: Qui cunctos superasset, nullumque relictum haberet, et qui sibi decertare posset. Verbi gratia, dum ille diceret: Jam quia superavi mihi coronam, poterat illi quilibet dicere: Sustine parumper usque dum veniat ar
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ haberet. Quia gͦ fides fundam̃tũ
ẽ om̃ium uirtutũ: ido sine fide un¬
possibile ẽ placere do. Credere enim
oportet accedentẽ addm̃. qui a est
& in quirentibꝰ se remunerator fit.
Quicũq ad dm̃ accedit credendo.
credere oportet illũ qr ds ẽ: hoc ẽ
hoc ẽ semꝑ habet esse: iuxta qđ ipse
dixit admoysen. Ego sũ qui sũ. Et qͥ
ẽ misit me aduos. Credere etiam de¬
bet. qr in quirentibꝰ se ꝑ bona oꝑa iux¬
ta qđ psalmista dicit. querite dñm
& confirmamini: eternus &r uerus¬

Expanded text:
 haberet. Quia ergo fides fundamentum est omnium bonorum, ideo sine fide nemo potest Deo placere, credere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et iniquirentibus se remunerator sit. Quicunque ad Deum accedit credendo, credere oportet illum quia Deus est, hoc est, semper habet esse, juxta quod ipse dixit ad Moysen : Ego sum qui sum. Et: Qui est misit me ad vos. Credere etiam debet, quia inquirentibus se per bona opera, juxta quod Psalmista dicit, Quaerite Dominum, et confirmamini , aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura diuina dicente qr iustꝰ ex
fide uiuit: deinde uͦ ex rationibꝰ osten¬
dens fidem esse substantiã rerũ ñ ap-¬
parentium: Hunc autẽ exꝓgenitori-¬
bꝰ incipit loqui. mirabilit᷑ eos ponens
in exemplum: qr sic̃ illi omnes ꝑfidem
saluati sunt. ita oe om̃es ꝑfidem salua¬
mur. Cũ enĩ inuenit animã eisd̾e passi-
appter necessaria consolatio: exp̃ceden-¬
tium fide ce patientia. Apłs expatribꝰ
in itio dicens. Manifestũ ẽ in qͥd q ñ ex¬

Expanded text:
Scriptura divina dicente: Quia justus ex Scriptura divina dicente: Quia justus ex fide vivit; deinde vero ex rationibus, ostendens fidem esse substantiam rerum non apparentium: nunc autem ex progenitoribus incipit loqui, mirabiliter eos ponens in exemplum; quia sicut illi omnes per fidem salvati sunt, ita et nos omnes per fidem salvamur: cum enim invenit animaropter necessaria est consolatio ex praecedentium fide et patientia. Apostolus ergo initio, dicens: Manifestum est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dendo gͦ credidit. qr considerando
Senes hic debemꝰ in telligere. patres
ueteris testam̃ti. patriarchas uidelicet.
ꝓpħas aliosq iustos: qui infide qua
credidert̃ do eiꝰq ꝓmissionibꝰ testimo¬
nium laudis atq iusticiȩ ꝓmeruert:
Unde abraham quia credidit đo re-¬
putatũ ẽ ad iusticiam & amicus d̃i
appellatus ẽ. Hec autẽ fides.ita ẽ ac-¬
cipienda ut credatur in corde: con-¬
fiteatur ore: ex hornet᷑ oꝑibꝰ: Iue enĩ
uere credit: qui exercet oꝑando qd
credit. Quo contra de his qui fidem
nominetenꝰ retinent: paulus dicit:
onfitent᷑ se nosse dm̃: xx uiii.
factis autẽ negant: fide in telligimꝰ ap-¬
tata esse scła uerbo di: ut ex inuisibi-¬
libꝰ uisibilia fierent: Quia enĩ quid̾a
hebreoꝵ debiles adhuc erant. & afi¬
de quidem initium sũpserant. ex passi-¬
onibus aut̃ẽ tribulationũ pusillant¬
mes efficiebantur. minꝰq patienter
mala sibi irrogata ferebant. hortatꝰ
moramini pͥstinos dies. Peincle ex

Expanded text:
dendo ergo credidit, qui considerando Senes hic debemus intelligere patres Veteris Testamenti: patriarchas videlicet, prophetas, aliosque justos, qui in fide, qua crediderunt Deo ejusque promissionibus, testimonium laudis atque justitiae promoverunt. Unde Abraham quia credidit Deo, reputatum est ei ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Haec autem fides ita est accipienda, ut credatur in corde, confiteatur ore, et ornetur operibus. Ille enim vere credit, qui exercet operando quod credit: quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Quia animae Hebraeorum debiles adhuc erant, et a fide quidem initium sumpserant, ex passionibus autem tribulationum pusillanimes efficiebantur, minusque patienter mala sibi irrogata ferebant, hortatusmoramini pristinos dies; deinde ex
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrȩ erant suꝑ faciem abyssi. Ex
inuisibili autẽ materia facta sunt ui¬
sibilia: qñ ꝑspeties & formas. diuisa
or discreta sunt omnia. Potest & alio
mͦ intelligi. qđ dicit ex inuisibilibꝰ. ui¬
sibilia fieri. In ui sibilit̾ mundus ante¬
qͣm formaret᷑ in di sapientia erat: qͥ
tam̃ ꝑ expletionẽ oꝑis uisibilis factꝰ
ẽ humanis obtutibꝰ. Qđ autẽ dicit scła¬

Expanded text:
tenebrae erant super faciem abyssi. Ex invisibili autem materia facta sunt visibilia, quando per species et formas divisa et discreta sunt omnia. Potest et alio modo intelligi, quod dicit ex invisibilibus visibilia fieri. Invisibiliter mundus antequam formaretur in Dei sapientia erat, qui tamen per expletionem operis visibilis factus est humanis obtutib
Abbreviated transcription (Latin):
cta facta secula: qr ñ ex puisibilibꝰ
sed ex inuisibilibꝰ facta sunt quȩ uiden¬
tur. In uisibilia hic possumꝰ in tellige¬
re informem materiã: dequa đr in
exordio genesis. In pͥncipio inquid fe¬
cit ds celũ oe terram: In celi autẽ no¬
mine non ẽ intelligendũ istud cęlũ cor¬

Expanded text:
 non ex visibilibus, sed ex invisibilibus facta sunt quae videntur. Invisibilia autem hic possumus intelligere informem materiam de qua dicitur in exordio Genesis: In principio fecit Deus coelum et terram. In coeli autem nomine non est intelligendum istud coelu
Abbreviated transcription (Latin):
corporis amplius penetrare. oculos
uestros eruissetis ce decdissetis michi:
tanta caritate erga me feruentes
eratis. & tantum desiderabatis au-¬
dure uerbum dei per me: Cap̾ .xx.iii.¬

Expanded text:
corporis amplius penetrare, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi, tanta charitate erga me fruentes eratis, et in tantum desiderabatis audire verbum Dei per me. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
solutionis instat. siue imminet.
Libare dicimꝰ degustare. & funde¬
re. uł immolare: In de cõponit᷑ de¬
libo. delibas. & delibor. delibaris.
Hic autẽ. ꝓsacrificatione & immo-¬
latione ponitur. Ac si diceret. Ego
enĩ iam immolor. Sacerdos petri
& pauli extitit nero. s eiꝰ immolatio
ñ ẽ reputata ei ad gratiam: mors
autẽ illoꝵ. gratissimũ sacrificium
fuit ło. B onũ certam̃ certaui. id est
bene pugnaui: cursum cõsũmaui:
Sic̃ ille qui instadio currebat. ꝑue¬
niens ad locum destinatum. bra-¬
uium sibi. ꝓmissum accipiebat: sic
beatus paulus inter metas fidei cur¬
rens ꝑuenit ad coronam sui laboris.
undẽ ipse dicit. fidem seruaui. In re¬
liquo siue dereliquo uel decetero.
iudex. Sic loquitur dedie iuditii
absolute: quasi dere om̃ibꝰ nota. Re
enĩ uera om̃ibꝰ certa. & nota debet
da. Non solum aũt mͥ subaudis red
rant se remunerari abillo. Sicut rex
quilibet aut imperator alicuiꝰ suoꝵ

Expanded text:
solutionis instat, sive imminet. solutionis instat, sive imminet. Libare dicimus degustare, et fundere, vel immolare: inde componitur: delibo, debas, et delibor, delibaris, hic autem pro sacrificatione et immolatione ponitur, ac si diceret: Ego enim jam immolor. Sacerdos Petri et Pauli exstitit Nero, sed ejus immolatio non est reputata ad gratiam, mors autem illorum gratissimum sacrificium fuit Deo. Bonum certamem certavi, id est bene pugnavi, cursum consummavi. Sicut ille qui in stadio currebat, perveniens ad locum destinatum, bravium sibi promissum accipiebat, sic beatus Apostolus inter metas fidei currens, pervenit ad coronam sui laboris. Unde ipse dicit: Fidem servavi. In reliquo, sive de reliquo vel de caetero, judex. Sic loquitur de die judicii absolute, quasi de re omnibus nota. Re enim vera omnibus certa et nota debetda. Non solum autem mihi, subaudis reddrant se remunerari ab illo. Sicut rex quilibet aut imperator alicui suorum
Abbreviated transcription (Latin):
stros contẽpnentes. congregabunt
sibi magistros qui illa loquant᷑ quȩ
ipsi desiderant: &e ad uoluntatẽ ip¬
soꝵ ꝑtinent. Prurientes auribus.
Prurire ẽ: scalpere. Illi pruriunt
tentas adhoc ut aliquid noui au
ustȩ. Opus ȩuangeliste ẽ docere:
iħc facere &e docere. Qui gͦ bonũ ad
nuntiat. sed ipse idipsum opus ñ
implet qđ docet. euangelista quide
appellari potest: s opus euangeli¬
stȩ ñ facit. Ministerium tuum in-¬
ple. Ministerium illiꝰ erat alios doce-¬
re: ut eo recedente acorpore. rẽma.¬
neret aliquis qui in eiꝰ loco sub ro¬
gari potuisset. Et ẽ sensus. Tempꝰ
meȩ passionis iam imminet: in
oꝓximo ẽ & tuus recessus. Sicut
gͦ ego docuite. ut remaneret pꝰ
me qui ministerium meum imple-¬
ret: sic &r tu instrue alios qui tibi
succedant. Et quasi ei diceret timo¬
theus. qͣre p̃cipis ut ministerium
meum impleam: subiungit in quiens.
Ego enĩ iam delibor: oe tẽpꝰ meȩ re¬

Expanded text:
stros contemnentes, congregabunt stros contemnentes, congregabunt sibi magistros qui illa loquantur quae ipsi desiderant, et ad voluntatem ipsorum pertinent. Prurientes auribus. Prurire est scalpere; illi pruriunt tentas ad hoc ut aliquid novi audiant. stae. Opus evangelistae est docere Jesus facere et docere . Qui ergo bonum aliquod denuntiat, sed ipse idipsum opus non implet quod docet, evangelista quidem appellari potest, sed opus evangelistae non facit. Ministerium tuum imple. Ministerium illius erat alios docere, ut eo recedente a corpore, remaneret aliquis qui in ejus locum subrogari potuisset, et est sensus: Tempus meae passionis jam imminet, in proximo est et tuus recessus. Sicut ergo te docui, ut remaneret post me qui ministerium meum impleret, sic et tu alios instrue qui tibi succedant; et quasi ei diceret Timotheus: Quare mihi praecipis ut ministerium meum impleam? subjunxit, inquiens: Ego enim jam delibor, et tempus meae re
Abbreviated transcription (Latin):
rus est uiuos ac mor¬
tuos: & aduentũ ipsi¬
us & regnum eius.
Predica uerbũ ȩuan¬
insta in ammonitione oportune uo-¬
lentibus. & inportu quietis consisten-¬
tibꝰ: in portune nolentibꝰ. Argue
peccantes. obsecra bene laborantes.
ut inmelius. ꝓficiant. In crepa illos
qui nolunt corrigere se. In omni pa-¬
tientia &e doctrina quid ẽ qđ ad
tytũ scribens p̃cepit illi inquiens
in crepa cũ om̃i imperio. & ad timo¬
theum similit̃ epłam dirigens in
crepa cũ omni patientia: nisi qđ
medicus erat amboꝵ: Nam tytus
pit ei or instigauit adhoc ut in-¬
creparet cũ om̃i imperio: neforte
ꝓpt̃ suam mansuetudinẽ ñ corri¬
peret delinquentes:Timotheus
autẽ qr acrioris animi erat. neces-¬
se habebat ammoneri. ut cũ om̃i
patientia increparet delinquen¬
tes. ne forte ultra modũ dure in¬
crepans in desperatione aliquem
pusillanimem poneret. Cap̃.xix.¬
Ad sua desideria coaceruabunt
sibi magistros. id ẽ ueritatis magi¬

Expanded text:
t vivos et mortuos, per adventum ipsius et regnum ejus, praedica verbum EvanInsta in admonitione opportune volentibus et in portu quietis consistentibus, importune nolentibus: argue peccantes, obsecra bene laborantes ut in melius proficiant, increpa illos qui nolunt corrigere se in omni patientia et doctrina. Quid est quod ad Titum scribens praecepit illi, inquiens increpa cum omni imperio, et ad Timotheum similiter epistolam dirigens dicit, increpa cum omni patientia, nisi quia medicus erat amborum? Nam Titus pit ei et instigavit ad hoc ut increparet cum omni imperio, ne forte propter suam mansuetudinem non corriperet delinquentes. Timotheus autem quia acrioris animi erat, necesse habebat admonere, ut cum omni patientia increparet delinquentes, ne forte ultra modum dure increpans, in desperationem aliquem pusillanimem poneret. Ad sua desideria coacervabunt sibi magistros, id est veritatis magi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m resurrexisse
de uirgine. Si enĩ
de uirgine natꝰ
non ẽ: utiq nec de semine dauid.
idẽ de ꝓgenie dauid descendit. S
ueritate roboratũ ẽ. illũ desemine
mulieris ẽe̾ natũ. sine semine uiri:
&e tam̃ uirgo ꝑmansit. In qͦ euangłio

Expanded text:
non resurrexisse de virgine. Si enim de virgine natus non est, utique nec de semine, id est de progenie David descendit. Sed veritate roboratum illum de semine mulieris esse natum sine semine viri, et tamen virgo permansit. In quo Evang