comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aept arta &s angustã nob uĩa salutiso¬
stendit. Sigͦ iaed eccła intioꝵ pͥncipẽ
sisara obtectũ pellib id ẽ. membroꝵ
mortificatione sopitũ ȩtno tradidit
somno. Occurrit tam̃ iael ȩccła pꝰ hoc
a pͥori popło in sectanti sisara in secta¬
bat᷑ eñi isrł legẽ iustitiȩ sed in legẽ ñ ꝑ¬
uenit᷑ Occurrit gͦ eccła etia ipsi &uos¬
tendit ei opus suũ. Ostendit inctorĩa
õsũmatã atq in societatẽ eũ ꝓstrati ho¬
stis inuitat Uerũ ẽ eñ illud qđ apłs
in nouissimo tepr̃ dic̃ futurũ qͥa cũ ple¬
nitudo gentiũ sub introierit tunc om̃is

Expanded text:
iam salutis ostendit. Sic ergo Jael Ecclesia vitiorum principem Sisaram obtectum pellibus, id est, membrorum mortificatione sopitum, et aeterno tradidit somno. Occurrit tamen Jael Ecclesia post hoc, et priori populo insectanti Sisaram. Insectabatur enim Israel legem justitiae, sed in legem non pervenit. Occurrit ergo Ecclesia, etiam ipsi, et ostendit ei opus suum, ostendit ei victoriam consummatam, atque in societatem eum prostrati hostis invitat. Verum est enim illud quod Apostolus in novissimo tempore dicit futurum, quia cum plenitudo gentium sub
Abbreviated transcription (Latin):
quant᷑ exempla siqͣ uͦ in ilł culpantur
ut isti : caueant & declinent Magna
gͦ laus pͥmi huiꝰ udicis gothoniel referi
tũ ñ ualde memini: sunt gͦ & om̃iũ ho¬
datum est sed & animarũ Uerũ nescio
siqͥ talis ȩccłiae uidex quẽ tlignũ faciat
di spũ sc̃o replere ut sicut gothoniel ite
testimonio scripturȩ decoratus est Nta eu
ipsi de qͥb hoc obtamꝰ dĩ testimonuĩ mer¬

Expanded text:
quantur exempla; si qua vero in illis culpantur, quantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis Othoniel refertutum non valde memini. Sunt ergo et hodatum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mer
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitatis ⁊ iliꝰ in qͥt cenes fr̃ caleph
Illius laudabilis & ad mirandi
caleph qͥ fuit comes & socius iħu naue
De quo ꝓut potuimꝰ in suis locis quȩ
uisa s̃ disseriumꝰ. Quid gͦo dic scri¬
ptura de isto gothoniel: Post ea quã dix̃
ualidũ & ita iustũ clamorẽ emittat
ad dm̃ ut dignꝰ sit ex audiri. & mere¬
atur popłs acciꝑe iudicẽ & talem
iudicem quẽ sp̃s dñi repleat ut pos¬
sit rectũ tenere iudiciũ. Unde & li¬
ber ipse uidicũ dr̃. It describunt᷑ in eo
iudices qui uidicauer̃ popłm. Sic̃ enĩ
alii libri regũ dicuntur uł regnoꝵ in qͥb
discribit᷑ unus qͥsq regũ quomodo regnauc¬
rit & quid egerit. ita & in hocꝰ bello gdo
iudicũ referunt᷑ & des cribit ñ solũ siquo
ab eis recte & humilit̃ gestũ ẽ. uerũ tu
siquid culpabilit̃ ad missũ ẽ: Cur tam
utrũq descriptũ sit si reqͥris ut nunc ȩ¬
desiȩ principes uel udices p̃uidentes ei
quȩ abhis laudabilit̃ gesta s̃ prioꝵ se¬

Expanded text:
Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum se
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ sint ñ refugit nec orrescit dũ mͦ
qđ cupit obtineat inde euenit ut faci¬
at malignũ in cipectu dñi. Et pꝰea quã¬
sũmis in deꝑtꝰ fuerit infuł¬
ipsa suꝑbiȩ fastigia sũma c̃scendit inde de¬
iectus tradit᷑ hic cusar saton. Um scilicet ex
aeris pͥncipib Tit ut & alii pharaomi & alii
chiram ut humiliet eũ qͥ nimis fuerit ex¬
altatus: ut affligat ut cõterat donec resi¬
piscat et quȩrat dm̃. Iuia cũ eẽt in suꝑbia
& datione c̃stitutꝰ ignorabat dñm Nunc
gͦ hi qͣ tradunt᷑ ꝓ peccato : intribulatione¬

Expanded text:
em sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquasummas indeptus fuerit infuipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione constitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi q
Abbreviated transcription (Latin):
pius est ds̃ & misericors qͥ uindictã tẽpet
abeo qͥ illã penitendo p̃uenit. Sed illud ẽ¬
sidemꝰ quia donec seruirent chusar saton
hui qͥ traditi fuerint ꝓdelictis et ñ clama¬
ueruit addñm nemo suscitatus est qͥ salua¬
re eos possit Cũ uͦ clamauer ad dñm̃ to
suscitauit dñs saluatore isrł & saluauit¬

Expanded text:
pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo, qui illam poenitendo praevenit. Sed illud consideremus, quia, donec servierunt Chusarsaton ii, qui traditi fuerant pro delictis suis, et non clamaverunt ad Dominum, nemo suscitatus est, qui salvare eos posset. Quum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit Dominus salvatorem Israel, et salva
Abbreviated transcription (Latin):
qui ministrant᷑ in scis odor iste tet̾rimꝰ ut
possimꝰ sic̃ apłs dicebat effici bonus odor
xp̃i: Ne forte irascat᷑ dñs & ad iracundĩa
saton. ut humilitatẽ quã inscientia xp̃i
docere debiumꝰ. in correptionas nr̃ȩ tribu¬
latione discamꝰ. Sed ude benignũ dñm
miscđiã cũ seueritate miscentẽ & ipsius
pene modũ iusta & clem̃ti libatione pen¬
santẽ Non inꝑpetuũ tradidit delinquen¬
tes sed quanto in qͥt tẽpr̃ seruier̃ baalim
tanto seruier̃ etiã chusar saton hoc ẽ.
octo annis Disce hȩc & tu o auditor qͥsq
ille es qͥ ibi c̃scius es alicuiꝰ erroris. sed
quanto tẽpr errasse te nosti. Quanto
tẽpr deliquisti tanto nichilo minꝰ tẽpr̃
humilia te ipsũ dõ & satis facito ei in confessione
penitentiȩ
Non expectes ut humiliet te cusar saton &
in uito necessitas extorqueat pęnitentiã sed
ipse p̃ueni tortores istius manus Quia¬
si te ipse em̃ daueris si te ipse correxeris.

Expanded text:
qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, effici bonus odor Christi , ne forte irascatur Dominus, et ad iracundiaRasathaim, ut humilitatem, quam in scientia Christi docere debuimus, in correptionis nostrae tribulatione discamus. Sed vide benignum Domate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas extorqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manussi te ipse emendaveris, si te ipse correxeris,
Abbreviated transcription (Latin):
deus isrł et tu ascende in montẽ thabos
diẽ in qua mittit dñs angłm suun
mecũ. Uides gͦ qͦmͦ illis pͥorib ꝓphetia
aetulit eloqͥaꝰ dĩ. & illis dic̃ data ẽẽ p̃cep¬
ta ut ascendant in montẽ. sed excusant
sione falsũ ẽ. Qđ em̃ ñ ascenderint
imontẽ dĩ : certũ ẽ. Qđ autẽ pollicen¬
tur se ascensuros eẽ cũ ꝓphetia falsu
rai tam̃ scito qͥa ñ erit pͥmatꝰ tuus in ina
hac quã in cedis sed in manu mulieris tr¬
cadi dñs sisarã : euident̃ ostendet qͥa ñ
erit apđ illũ popłm pͥmatꝰ nec ꝑ mane¬

Expanded text:
eus Israel ut ascendas in monte Thabor angelum suum mecum. Vides ergo quomodo illis prioribus prophetia detulerit eloquia Dei; et illis dicit data esse praecepta ut ascendant in montem. Sed excusant sione falsum est. Quod enim non ascenderint in montem Dei certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsurumtamen scito, quia non erit primatus tuus in via hac quam incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum populum primatus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
didit eos in rȩpbũ sensũ ut faciant ea
quae ñ cõueniunt Quare: quia reple
sunt in qͥt om̃i iniqͥtate neqͥtia. forni¬
catione. auaricia & cȩt̃is om̃ib: quȩ
dicunt᷑. sic̃ & hic mͦ Qui seruier̃ in qͥt

Expanded text:
idit eos in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quare? Quia repleti sunt, inquit, omni iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, et caeteris omnibus quae dicun
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ festũ celebrare in eo loco quẽ elegit
dñs ds̃ Et nos qͥđẽ ñ diximꝰ ad illos qͥa
ñ erit uob pars in hoc altari uł in heredi¬
tate dm̃. sed ipsi sponte sua altare uerĩ
& cęlestẽ pontificẽ refutar̃. Et eo usq
infelicitatis adductis ut & imaginem
ꝑderent & ñ susciꝑent ueritatẽ Idõ di
ad eos: Ecce relinquet᷑ uob domꝰ ur̃a
deserta: Trans lata ẽ. eni ad g̃s gr̃a sp̃s

Expanded text:
em festum celebrare in loco quem elegit Dominus Deus. Et nos quidem non diximus ad illos, quia non erit vobis pars in hoc altari, vel in haereditate Domini, sed ipsi sponte sua altare verum et coelestem pontificem refutarunt, et eo usque infelicitates eis sunt, ut et imaginem perderent, ad eos: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Translata est enim ad gentes gratia S
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc illi quia uerȩ hostiȩ & que possint ai¬
ferre peccata ñ illo altari offerebant᷑ qđ
habebat primogenitꝰ popłs. sed in isto ubi
iħc erat. Hic cȩlestia hostia hc uera sacri¬
ficia cõsumant᷑ fit gͦ unꝰ grex & unus
re etiam historiȩ cuiusdã si tam̃ donan

Expanded text:
haec, quia verae hostiae et quae possent auferre peccata, non illi altari offerebantur quod habebat primogenitus populus, sed in isto ubi Jesus erat. Hic coelestes hostiae, hic vera sacrificia consummantur. Fit ergo unus grex, et unus re etiam historiae cujusdam, si tamen Domin
Abbreviated transcription (Latin):
morti iħu dicunt᷑. De qͥb scribens ad hebre¬
os dic̃ apłs Rursũ crucifigentes sibimet¬
ipsis filiũ dĩ : & ostentui habentes. Uides
Sed & tu ipse cõsiđa apđ te si ꝗdo de aua¬
ricia cogitas. & cõcupiscis aliena diriꝑe.
nunqͥd potes dicere qͥa uiuit xp̃c inme
aut si de stupro cogitas si furore exagita¬
ris. si luore succenđis si inuidia stimula¬
ris si temulentia debacharis si suꝑbia ex¬
tolleris. si crudelitate grassaris nũqͥd po¬
tes in his om̃ib dicere qͥa xp̃c uuuit in¬

Expanded text:
Hebraeos dicit Apostolus: Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . Vides Sed et tu ipse considera apud te. Si quando de avaritia cogitas, et cupis aliena diripere, nunquid potes dicere, quia vivit Christus in te? Aut si de stupro stipularis, si furore exagitaris, si livore succenderis, si invidia stimularis, si temulentia debaccharis, si superbia extolleris, si crudelitate grassaris, nunquid potes in his omnibus dicere, quia Christus vi
Abbreviated transcription (Latin):
Non dix̃ unũ diẽ fuisse iħm. sed multis
dies łni Quos gͦ multos ponimꝰ diȩs
scđm hunc ordinẽ quẽ exposumꝰ Ego
sic arbitror qđ unꝰ dies ipsiꝰ ẽ istitia
aliꝰ sc̃ĩficatio. aliꝰ prudentia. aliꝰ masdia¬

Expanded text:
Non dixit unum diem fuisse Jesu, sed multi sunt dies Jesu. Quos ergo multos ponimus dies secundum hunc ordinem quem exposuimus? Ego sic arbitror quod unus dies ipsius est justitia, alius sanctificatio, alius prudentia, alius mi
Abbreviated transcription (Latin):
diũ autẽ rama & int̾ mediũ bethel se¬
dere dr̃ Rama int̃p̃tat᷑ ex celsa. Bechel
autẽ domꝰ dĩ. Uidete in qͥb locis reside
dr̃ ꝓphetia. int̃ excelsa & domũ dei
Nichil eñ humile nichil deiectũ nichil
uile. ꝓphetiȩ sede reperiri potest
sic̃ & salomon nichil ominꝰ sapientiȩ se¬
dẽ describens dic̃de ea qđ uł in portis cu¬
tatũ adsistat uł in muroꝵ moenib ha¬
bitet uł in altis turrib libe agat Hoc
modo ergo ꝓphetia quȩ nunc in debbori
describitur int̃ domũ dĩ & int̃ excelsa
dr̃ habitare. Non em̃ nos docent quȩ si
t̃rã s̃ querere sed quȩ incęlis sunt & it
excelsis ubi xp̃c ẽ in dexctera dĩ sedens
luc nos ꝓphetia ortatur ascenđȩ illuc
barac. Barac autẽ in t̃p̃tat᷑ choruscatio
Coruscatio uͦ ẽ quȩ habet qͥdẽ lucẽ sed
ñ ꝑmanentẽ ad modicũ eñi tẽporis res¬
plendit & desinit. Hic gͦ barac mͥ in
decur forma gerere popłi pͥoris qͥ
tatꝰ ad audienda eloqͥa dĩ & diuinȩ

Expanded text:
dium autem Rama et inter medium Bethel sedere dicitur. Rama interpretatur excelsa, Bethel autem domus Dei. Videte in quibus locis residere dicitur prophetia: inter excelsa et domum Dei. Nihil enim humile, nihil dejectum, nihil vile, erga prophetiae sedem reperiri potestntiae sedem describens dicit de ea, quod vel in portis civitatum assistat, vel in murorum moenibus habitet, vel in altis turribus libere agat . Hoc ergo modo prophetia, quae nunc in Debbora describitur, inter domum Dei et inter excelsa dicitur habitare. Non enim nos docet quae super terram sunt quaerere, sed quae in coelis sunt et in excelsis, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Illuc nos prophetia hortatur ascendere, illuc Barach; Barach autem interpretatur coruscatio. Coruscatio vero est quae habet quidem lucem, sed non permanentem, ad modicum enim temporis resplendet et desinit. Hic ergo Barach mihi videtur formam gerere populi prioris, qui itatus ad audienda eloquia Dei, et divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ morsen eruditi & instructi fuerant & qͥ
nob̵ incertamine positis auxcilia orationib
siones cõsecuti s̃. expectantes ut etiã nr̃a
uocatio cõpleret᷑. sic̃ dic̃ apłs Nunc de¬
mũ ꝑfectionẽ quȩ ab eis deleta fuerant cõ¬
secunt᷑ cũ munerib quȩ accipiunt ab iħu ut
unus qͥsq habitet in pace om̃i bello atq om̃a
impugnatione cessante Post hȩc lectũ est
forte tãꝗ discedentes a dõ. hoc fecissent
uelut apostate facti cõtra mandatũ dĩ
gerentes expugnarent᷑ areliqͥs filiis isrł
sin alit̃ ut noscerent causã: illi uͦfatis
satis faciunt de ara & dicunt: Scimꝰ qͥa al¬
Nos facimꝰ autẽ hoc altare ad similitudinẽ
illiꝰ altaris qđ apđ uos instructũ est : qđ
apđ nos figura & imago ueri altaris
dicere quia iordanis finitimꝰ est. in t̾ nõs &
uos. & ipse de t̾minat & idõ ñ habetis por¬
tionẽ in altari nr̃o. Hȩc illi responsa mi¬
ser̃. sed uideamꝰ nos quid facti huiꝰ cõtineat

Expanded text:
 Moysen eruditi et instructi fuerant, et qui nobis in certamine positis auxilia orationibus siones consecuti sunt, exspectantes ut etiam nostra vocatio compleatur, sicut dicit Apostolus, nunc demum perfectionem quae eis dilata fuerat consequantur, cum muneribus quae accipiunt ab Jesu, ut unusquisque habitet in pace, omni bello atque omni impugnatione cessante. Post haec lectum nobis forte tanquam discedentes a Deo hoc fecissent, velut apostatae effecti, et contra mandatum Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus quia alnos autem fecimus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos constructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris dicere quia Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm hominẽ uenientẽ in hunc mun¬
dũ : ita & apłi lux erat mundi: in ȩuas¬
głio scriptũ est. Dicente dño ad eos
Uos estis lux mundi. Qđ si etiã apłi
sunt lipc mundi: sine dubio ꝑ p̃cepta
& mandata sua illuminant nob̵ dies
dieb semoꝵ qui longuoꝵ dierũ fuer
post iħm. Nec hoc michi ociose dictũ
uidet᷑ qđ longeui uł longuoꝵ dierum
ter seniores qui longiorẽ diem fecerit
uerũ tam̃ longuorũ dierũ dicunt᷑ scĩ

Expanded text:
n hunc mundum , ita et apostoli lux erant mundi. In Evangelio scriptum est, dicente Domino ad eos: Vos estis lux mundi . Quod si etiam apostoli sunt lux mundi, sine dubio per praecepta et mandata sua illuminant nobis dies, diebus seniorum qui longorum dierum fuerunt post Jesum, nec hoc mihi otiose dictum videtur, quod longaevi vel longorum dierum ter seniores, qui longiorem diem fecerit, Verumtamen longor
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est dm̃ trađe quos tradit : ñ qͥã ipsi
tradat aliquẽ sed ex eo qđ deliqͥt in digno
eos scilicet qͥ se ñ ita excolunt & a uitiss
purgant ut libent̃ in eis habitet ds̃ Ip¬
so refugiente atq aũtente se ab anima
quȩ in immundicia ac uitiis posita est
tradita dr̃ ex eo qđ dõ uacua in uent᷑
& inuadit᷑ ͥ spu nequã. Et idõ nos sũmo studio
ugilemꝰ & festinemꝰ purgare nos auitus ee con¬
cugiscentiis malis ut dm̃ intra nos tenere pos¬
sumnusen& ut habitare dignet᷑ in nobis dum
dlectat᷑ & actib & sermonib & cogitatio

Expanded text:
dum est Deum tradere quos tradit, non quia ipse tradat aliquem, sed ex eo quod derelinquit indignos, eos scilicet qui se non ita excolunt et a vitiis purgant, ut libenter in eis habitet Deus. Ipso refugiente atque avertente se ab anima, quae in immunditia ac vitiis posita est, tradita dicitur ex eo quod Deo vacua invenitur, et invaditur a spiritu nequam. Et ideo nos summo studio vigilemus, et festinemus nos purgare a vitiis et concupiscentiis malis, ut Deum intra nos tenere possimus, et ut habitare dignetur in nobis, dum delectatur et actibus et sermonibus et cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi scriptis & p̃ceptis suis illuminant cor¬
da nr̃a & faciunt etiã ipsi dies quosdã
in nob exipsa luce quã ipsi exuera luce
participati sunt uenientes: Qui gͦ illi¬
minat᷑ & instruitur ex apłoꝵ p̃ceptis

Expanded text:
ipsi scriptis et praeceptis suis illuminant corda nostra, et faciunt etiam ipsi dies quosdam in nobis ex illa luce, quam ipsi ex vera luce participati sunt venientes. Qui ergo illuminatur et instruitur ex apos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cognouerit oꝑa dm̃ magna quȩ fec̃ in
isrł. Quid ena sunt aliquã oꝑa dm̃i par¬
ua ad quoꝵ distinctionẽ hȩc magna
dicant᷑  Ego arbitror : qđ om̃e quidẽ
dĩ opus magnũ ẽ. Sed ꝓcapacitate eoꝵ¬
qͥ oꝑant᷑ si sibi in uicẽ cõparent᷑ uł
magna oꝑa d̃i dicunt᷑ eẽ uł parua
Uerbi causa Edux̃ filios isrł de ȩgr̃¬
pto in manu forti & brachio ex celso
Aegrpto ꝓdigiis cȩlestib uerberata inã
fecit in mari: manna in deserto popło
dedit: De cȩlo locutꝰ ẽ. ad morsen: le¬
gẽ c̃scriptã in tabuł lapideis dedit:
Nonne hȩc magna s̃ oꝑa dñi ÷ Sed si
illud his cõpares qđ ita dilex̃ ds̃ mun
dũ hunc ut filiũ suũ unicũ daret ꝓ
salute mundi. inuenies illa om̃ia par¬
ua eẽ. ad huiꝰ oꝑis magnitudinẽ. Qđ
opus etiã nos cognoscere debemꝰ & cređẽ¬

Expanded text:
era Domini magna, quae fecit in Israel. Quid enim sunt aliqua Domini opera parva, ad quorum distinctionem haec magna dicantur? Ego arbitror quod omne quidem Dei opus magnum est, sed pro capacitate eo si sibi invicem comparentur, vel magna opera Domini dicuntur esse, vel parva. Verbi causa, eduxit filios Israel de Aegypto in manu forti et brachio excelso, Aegypto prodigiis coelestibus verberata, viam fecit in mari; manna in deserto populo dedit; de coelo locutus est ad Moysen, legem conscriptam in tabulis lapideis dedit. Nonne haec magna sunt opera Dei? Sed si illud his compares, quod ita dilexit Deus hunc mundum, ut Filium suum unicum daret pro salute mundi , invenies illa omnia parva esse ad hujus operis magnitudinem, quod opus etiam nos et cognoscere debemus et crede
Abbreviated transcription (Latin):
rat istas macheras in ȩccła & circũcidat
scđo eos qͥ scđa indigaent circuncisione
Qđ autẽ dic̃ petrinas macheras hoc ẽ. ex
saxo cultros et ñ exferro araifici oꝑe fabri¬
catos. Illud ostendit qđ sermo hic dĩ qͥ
cirtunciđe de auditoꝵ cordib in munditias
potest ñ ẽ. exarte grammatica uł retho¬
rica ueniens. neq doctoꝵ malleis do: ma¬
tuss aut studioꝵ cotib elimatus. sed ex illa
petra descendens quȩ de monte sine ma¬
nibus abscisa ẽ. & orbẽ t̾rę cõplaut
dona sp̃italia credentib cribuit. Post hȩc cõ
bu nanasse qͥ secũ militauer̃ ad hostes isrłi¬
ticos suꝑandos. & dimitat eos ire adhȩre¬
ditatẽ suã datis his etiã munerib qͥbusdã¬

Expanded text:
rat machaeras in Ecclesia, et circumcidat secundo eos qui secunda indigent circumcisione. Quod autem dicit petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et non ferro artificis opere fabricatos, illico ostendit quod sermo Dei, qui circumcidere auditorum cordibus immunditias potest, non est ex arte grammatica vel rhetorica veniens, neque doctorum malleis edomitus, aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens quae de monte sine manibus abscisa est, et orbem terrae complevit, et dona spiritalia credentibus tribuit. CAPUT XI. De bum Manasse, qui secum militaverant ad hostes Israeliticos superandos, et dimittit eos ire in haereditatem suam, datis his etiam quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
pristinas sordes aut uitioꝵ nr̃oꝵ carna¬
liũ inmundicias retinere:: Oportet gͦ
post digressionẽ rubri maris id ẽ. post
circũcisi sumꝰ ab iħu In eo loco quẽ petut
iłc : & accepit in illo quẽ possedit in
animã iusti in ipso recondit & mache¬
ras Sepe ostendimꝰ machera uerbũ dĩ
dictũ quo uerbo abscidunt᷑ & purgant᷑
peccata de animis audientiũ. Hȩc gͦ uirtꝰ
diumi uerbi recondit᷑ in eodẽ loco cindat᷑
sermo scientiȩ & sermo sapientie ut opor

Expanded text:
pristinas sordes ac vitiorum carnalium immunditias obtinere? Oportet ergo post egressionem Rubri maris, id est, post circumcidimur ab Jesu, in eodem loco quem petit Jesus et accipit; in loco quem possidet in anima justi, in ipso recondit et machaeras. Saepe ostendimus machaeram verbi Dei dictum, quo verbo abscidantur et expurgentur peccata de anima audientium. Haec ergo virtus verbi divini reconditur in eo loco cui datur sermo scientiae et sermo
Abbreviated transcription (Latin):
dico pͥmogenitꝰ. scđm tẽpꝰ loquor. Hȩc
gͦ dicunt᷑ ne int̃nos & illos qͥ ante aduen¬
tũ xp̃i fuer̃ iusti. diuisio aliqua hac seꝑa¬
tio uideat᷑. sed ostendent se etiã si ante
Licet eñi altare habuerint tunc ante
aduentũ saluatoris sciebant tam̃ qͥa ñ eẽt.¬

Expanded text:
enitus, secundum tempus loquor. Haec ergo dicuntur, ne inter nos et illos qui ante adventum Christi fuerant justi, divisio aliqua ac separatio videretur; sed ut ostenderetur, etiamsi ante Licet enim habuerint altare tunc ante adventum Salvatoris, sciebant tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omĩa & cõp̃hende. quis meminis se
saltim & obseruare ordinẽ ipsũ misteri¬
orũ ualet : qđ si scđm litterã solus diffi¬
cile texͥus narrationis explicari
quȩ in hystoria cõtinet᷑ e uolui qͥđ dici
mus de his sacram̃tis quȩ ꝑ hoc descri¬
buntur & in qͥb distributiones futurȩ
explicet:Quomodo hȩc in resurrectione
ꝑ singulos quosq scõꝵ sac̃dotali uł le¬
uitico ordine habenda sit distributio
& quẽ ad modũ dic̃ apłs In resurrec¬
tione ñ cõfusȩ aguntur om̃ia sed ue¬

Expanded text:
haec omnia et comprehendere? Quis meminisse haec omnia et comprehendere? Quis meminisse saltem et observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textus narrationis explicari quae in historia continetur evolvimus de his sacramentis, quae per hoc scribuntur et in quibus distributiones futurae explicet, quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio? ut quemadmodum dicit Apostolus in resurrectione non confuse agantur omnia, sed « ve
Abbreviated transcription (Latin):
meon merari: Meraris uero pͥmus sor¬
titur. et iterũ pꝰmerari tercius innumeris
ab obcidente accepit zabulon. ut iusti¬
tia seruaret᷑. in sorte ea quȩ scđm dñm
ducit᷑ & credentiũ mentes ad mysteria
futuri scđ̃i dirigat. Contuenda: pꝰ hȩc
eoꝵ qͥ ad mare erant. Id ẽ. effrem &
beniamin & manas sess Caath cũ sus¬
cepisset scđa sorte tribũ beniamin
ceteri exfamilia eiꝰ sorciti s̃ effrem. Post ho
eos qͥ erant ex dimidia tribu manasse quȩ
fuit in t̾ra sc̃ã sortit᷑ gerson Et uterũ ipse
gerson sortit᷑ etiã aliam dimidiam tribũ
manasse. Sed quia oportebat eos qͥerant
in aqͥlone aliqͥd sac̃dotał gr̃ȩ conseqͥ ne
penitus nudati donis celestib uidentur
in his ergo quoꝵ nouissimꝰ ordo erat in
aquilone : Id est dan. neptalim aser rur¬
sum caath. ñ qͥdẽ in t̾ sacerdotes sed int̃
cȩteros pͥmã tam̃ accepit sortẽ dan.
scđam uero in gerson inaser t̾ciã. id est
gerson inneptalim. Quis potest ad sequi

Expanded text:
meonis. Meraris vero primum sortitur Ruben, et iterum Merari tertium in numeris ab oriente accepit Zabulon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum ducitur, et credentium mentes ad mysterium futuri saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erant, id est Ephraim, et Benjamin, Manasse. Gad cum suscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui fuit in terra Gerson; et iterum ipse Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros primam accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
buum manasse quȩ ẽ. in basanitide ciuita¬
tes duodecĩ qui sunt aũt ultimi de leuitis:
filii in qͥt merari isti nouissima in qͥb ac¬
cipiunt tribub uideam: extribu in quit
transiordanẽ : It de tribu zabulon qͥ&
ipse ultimꝰ est in t̃ filios liae & accipiunt¬
obseruanda s. in locis cõtegimꝰ. De quib:
etiã si pande ꝓfundiora ñ possumus
saltim summa queq ꝑstringere ñ pige¬
bit ut ex his qͥsq auditor occasionẽ ca¬
piat intelligentiȩ altioris & mistice ꝑ¬
quirendȩ : cũ quatuor partes sint orbis
terrȩ caab accepit sortẽ pͥmꝰ int̃filios
lem a parte orientis cũ illis tribub quȩ
tibus certũ ẽ. orientalẽ plagã nobiliorẽ
uidi in qua et nobilior om̃ium reliquarũ
uidȩ tribuũ habebat᷑ & filii caath Sa¬
cerdotes pͥmã ducunt in pͥmis tribub¬

Expanded text:
u Manasse, quae est in Paranitide civitates duodecim. Qui sunt ultimi in Levitis? Filii, inquit, Merari isti novissimi, et in quibus accipiunt tribus videamus. Ex tribu, inquit, trans Jordanem, et de tribu Zabulon, qui et ipse ultimus est inter filios Liae, accipiuntin locis contigimus, de quibus etiamsi pandere profundiora non possumus, saltem summa quaeque perstringere non pigebit, ut ex his unusquisque auditor occasionem capiat intelligentiae altioris et mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint orbis terrae, Caath accipit sortem primus inter filios Levi a parte orientalis, cum illis tribubus quaetibus certum est orientalem plagam nobiliorem videri. Et quae nobilior omnium reliquarum Judae tribus habeatur, et filii Aaron sacerdotes primam dicunt in primis e tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ qđ scriptũ ẽ. Si te ducẽ ordina¬
uerint. ne ex tollaris : sed esto int̾eos qua¬
si unꝰ ex ipsis. Uide gͦ quomͦ duxerat ipse
popłi qͥ eos in troduxerat in t̾ra scãm
in terrã reꝓmissionis. Ipse erat successor
te t̾rã. sed expectat ut accipiat portiun¬
aedificauit sibi locũ ipsũ quẽ accepit.
& hereditate diuina. Sed qm̃ ad dñm
& saluatorẽ nr̃m ea quȩ de iħu scri¬
bunt᷑  referre cõsueuimꝰ : Fortassis eda
ñ om̃is hic popłs dat aliquã partem
meo dño iħu: & uelut locũ quendã ha¬
bitationi eius distribuit. Sed ne in ur
dĩ inme. Et acceptũ ame locũ in anima mea dñs
ea muros in expugnabiles & turres excelsas
ut edificaret in me mansionẽ si mererer
digna se & patre. Et ita adornabat animã
& tociꝰ sc̃itatis efficeret in tantũ ut etiã face

Expanded text:
Et iterum scriptum est: « Si te ducem ordinaverint, ne extollaris, sed esto inter eos quasi unus ex ipsis . » Vide ergo quomodo duxerat populum, ipse qui eos introduxerat in terram sanctam, in terram repromissionis: ipse erat successor terrae, sed exspectat ut accipiat portiunaedificat locum ipsum quem accepit, m et Salvatorem nostrum ea quae de Jesu scribuntur referre consuevimus, fortassis etiam noster omnis hic populus dat aliquam portionem meo Domino Jesu, et velut locum quemdam habitationi ejus tribuit. Sed ne injurim Filio Dei in me; et acceptum a me locum in anima mea Dominus eo muros inexpugnabiles et turres excelsas, ut aedificet in me mansionem, si mererer, dignam se et Patre: et ita adornet animam et totius sanctitatis efficiat: in ta
Abbreviated transcription (Latin):
nec fortuitu fieri dispensant᷑: sic̃ em̃ ñ est
putandũ qđ fortuitu accederit: Uerbi cau¬
sa. Ut ille angłs michael uocaret᷑. alius
mana descendant sic̃ ñ fuerit fortuitu
ut ille patriarcha abraã & ille tsaac &
sa accedit sed certa & diuina ratione ut
illa sarai uocaret᷑ & sarra. uł ille ifrł &

Expanded text:
vel fortuitu fieri dispensentur. Si enim est putandum quod fortuitu acciderit, verbi causa, ut ille angelus Michael vocaretur, alius mana descendam, sicut non fortuitu, ut ille patriarcha Abraham vocaretur, et su accidit, sed certe divina ratione, ut illa Sara vocaretur ex Sarai, et ille Israel
Abbreviated transcription (Latin):
sis credendũ ẽ. ciuitatib seruo illi qͥ bene
negotiatꝰ fuerat dñm dicere qͥa potesta¬
tẽ habes supra decẽ ciuitates. & alii
sortiũ t̾rȩ uidȩ ꝓferre aduos inꝗtũ fas
fuit. ausi sumꝰ scriptura ꝓ uocante quȩ¬
bis occasionẽ deder̃ sentire dehis om̃ib:
qđ mysteria in his cȩlestia describant᷑¬

Expanded text:
sis credendum est civitatibus servo illi qui bene negotiatus fuerit Dominum dicere: « Habe potestatem supra decem civitates , » et alii sortium terrae Judae proferre ad vos, in quantum fas fuit, ausi sumus Scriptura provocante, qubis occasionem dederunt sentire de his omnibus quae mysteria in his coelestia describunt
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ anatiuitate sortiatur uł certe illud
qđ erga homines geri exscripturis scĩs
sȩpe docuimꝰ qđ & boni angłi ad sint ho¬
minib: & cõtrarii qđ ñ utiq fortuitu &
absq uidicio ille angłs illius animȩ : Uer¬
angłis dic̃ dñs : qͥa sẽꝑ uident faciem
patris qͥ in cęlis est De quib utiq dubi¬
tandũ ñ ẽ. qđ iudicio dĩ qui uł illoꝵ digni¬
dã misticã xp̃i dispensationẽ directã. Ego
autẽ quantũ ad optionẽ meã spectat puti
audent̃ dicendũ etiã de his uirtutib quȩ
enta sufficient̃ exhibeat. alia imbriũ
alia uentoꝵ. alia marinis. alia autẽ
trestrib animalib uł singuł quibusq
ẽt̃ra gignentib p̃sit. & eẽ in his singuł
sacramenta in effabilia diuinȩ dispensa¬
tionis: ut ordine suo cuncta & cõpetenti

Expanded text:
tam novitate sortitur; vel certo illud quod erga homines geri ex Scripturis sanctis saepe docuimus, quod et boni angeli adsint hominibus, et contrarii; quod utique fortuito et absque judicio sit ille angelus illius animae, verangelis dicit Dominus « quia semper vident faciem Patris qui in coelis est ; » de quibus utique dubitandum non est quod judicio Dei, qui vel illorum dignidam mystica Christi dispensatione directa. Ego autem, in quantum ad opinionem meam spectat, puto audenter dicendum etiam de his virtutibus quae enta sufficienter exhibeat, alia imbrium, alia ventorum, alia marinis, alia autem terrestribus animalibus singulis quibusque a terra gignentibus praesit: et esse in his singulis sacramenta meffabilia divinae dispensationis, ut ordini suo cuncta et competenti
Abbreviated transcription (Latin):
sitã grauis dr̃ suꝑ immundos sp̃s manus
effr̃e. Uel quia boni actꝰ & bona oꝑa gra¬
uant & affligunt dȩ monũ genꝰ cõtrari¬
asque uirtutes : quanto enĩ nos meliora
egerimus. & quanto in optimis cõuersam̃ :
tanto illis molesta efficiunt᷑ & grauia
Gratũ uero illis ẽ. & acceptũ. & uolunta¬
tes eiꝰ quodã modo exhibent. qͥ in turpitu¬

Expanded text:
 immundos spiritus manus Ephraim vel boni actus, vel bona opera gravantia affligunt daemonum genus, contrariasque virtutes. Quanto enim nos meliora gerimus, et quantum in optimis conversamur, tanto illis haec molesta efficiuntur et gravia. Gratum vero illis est et acceptum, et voluntatem eorum quodammodo exhibet qui intr
Abbreviated transcription (Latin):
quantã mansuetudinẽ & humilitatẽ habe¬
at iħsi qͥ uere dignꝰ erat ferre
sa : quȩ ẽ in monte effrem. Et edificauit¬
ibi ciuitatẽ: & habitauit in ea. Ipse ẽ. qu
dedit hereditatẽ om̃ib filiis uida : qui
dedit effrẽ & dimidie tribui manasse
Ipse dedit & magnifico illi caleph filio iepho¬
ne hereditatẽ. Ipse misit ternos ꝑ singu¬
las tͥb qͥ uniuersã trã ꝑ agrarent atq: de¬
rent sibi Ipse misit om̃ib sortes. & se in
nouissimis reseruauit. Quare putas uo¬
luit eẽ. om̃iũ nouissimis. sine dubio: ut
eẽt. om̃iũ pͥmꝰ. Et nec ipse hereditatis sibi¬
sortẽ p̃sumit sed apopło accepit. Et illi
clat popłs hereditatẽ. a quo ipse ꝑceꝑat

Expanded text:
Quantam mansuetudinem et humilitatem beati Jesu, qui dignus erat ferre Saraa, quae est in monte Ephraim; et aedificavit civitatem, et habitavit in ea. Ipse est qui dedit haereditatem omnibus filiis Juda, qui dedit Ephraim et dimidiae tribui Manasse; ipse dedit magnifico illi Caleph filio Jephone haereditatem; ipse misit ternos per singulas tribus, qui universam terram peragrarent atque derent sibi; ipse misit omnibus sortes, et se in novissimis reservavit. Quare putas voluit omnium esse novissimus? Sine dubio ut esset omnium primus. Et nec ipse sibi haereditatis sortem praesumpsit, sed a populo accepit; et illi dat p
Abbreviated transcription (Latin):
sron: ñ ẽ utiq sine causa qđ beniamin in
sorte sua accepit ierłm & montẽ sron¬
nisi qͥa cȩlestis illiꝰ ierłm ratio sine di¬
bio hoc exigebat. ut ñ alia beniamin dari de¬
beret nisi ierłm t̾restris quȩ illiꝰ celestis figu¬
rã seruat acformã Similit̃ etia de bechel
sorte decernit᷑. uł chebron uł aliȩ singu

Expanded text:
Sion. Non est utique hoc sine causa quod Benjamin in sorte sua accepit Jerusalem et montem Sion. Quia coelestis illius Jerusalem ratio sine dbio hoc exigebat, ut jam aliqua Benjamin dari deberet Jerusalem terrestris, quae illius coelestis figuram servat ac formam. Similiter autem de Benjamin sort
Abbreviated transcription (Latin):
A morreus : in t̃p̃tat᷑ amarꝰ uł amaritudo
Habitantes gͦ in elom: quae int̃p̃tatur ari¬
manent & habitant amaritudmes in arie
bolicas edis instruct᷑as que conantur Paci¬
fici uero qͥ carnalib cõcupiscentiis suꝑatis ins
pacẽ animȩ eger̃: in utrisq tam̃ ꝑseuerat¬
& ñ cõtendit cõtraria uirtus. amaritudo
ꝑsistere : in quo tale aliqͥd in telligere pos¬
sumus quia dic̃ ꝑmansit habitare amor¬
reus in ipso. Uerbi gr̃a. Si inimica uirtꝰ de¬
monis examaritudinis turma ueniens ob¬
tem: Adhibeantur autẽ multȩ orationes.

Expanded text:
Amorrhaeus interpretatur amarus vel amaritudo. Habitantes ergo in Elon, quae interprrmanent, et habitant amaritudines in arietbolicas aedes et destruere conantur; pacifici vero, qui in carnalibus concupiscentiis superati pacem animae egerint: in utrisque tamen perseverare contendit contraria virtus amaritudinis et persistere; in quo tale aliquo intelligere possimus, quia dicit, permansit Amorrhaeus in ipsis. Verbi gratia, si inimica virtutis daemonis ex amaritudine turma veniens obtes, adhibeantur autem multae o
Abbreviated transcription (Latin):
& emundabit᷑. Uides qͥd ad nos ꝑ sp̃italẽ
in telligentiã dr̃. ut emundemꝰ siluã quȩ
in nob̾ ẽ. & excidentes in utiles & in fruc¬
tuosas exnob̵met ipsis arbores. faciamꝰ illi
noualia quȩ sẽꝑ in nouemꝰ. & ex quib fruc¬
tũ capiamꝰ tcesimũ sexagesimũ. centesimũ¬

Expanded text:
mundabis eum. Vides quia ad nostram spiritalem intelligentiam dicitur, ut et mundemus silvam quae inutilis est, et excidentes inutiles atque infructuosas ex nobis arbores, faciamus ibi novalia, quae semper innovemus, et ex quibus fructum capiamus tricesimum, et sexagesimum et centesimu
Abbreviated transcription (Latin):
lida aut robusta generant sensus ualidos
& potentes. & qͥ suꝑari a cotradicente
ñ possint. In aliis quidẽ uirtꝰ ista re
languidi quidã ꝓferunt᷑ & in epti. & nichil in
se fortitudines recinentes. Hoc gͦ significans
sub nomine rafain. ut huiꝰcemodi de nob̾ ma¬
tres remissas quȩ sensus in hermes & inutiles
in telligentia ꝓprietatẽ nominis. Non dẽc¬

Expanded text:
 generat sensus validos et potentes, et qui superari a contradicente in te non possunt. In aliis autem virtus ista reslanguidi quidam referuntur et inepti, et nihil in se fortitudinis continentes. Hoc ergo significatur sub nomine Raphaim: et hujuscemodi de nobis matres remissas esse, quae sensus ineruditos intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
ne sortiũ testimoniis cogregatis qđ ex mul¬
toꝵ locoꝵ c̃sidatione uirtutẽ reposuimꝰ
diligentiꝰ app̃hende. Michi qͥdẽ ex his om̃ib
uł cuidens adhuc sensus adliqͥdũ putare
ñ potuit. uł etĩa de re tanta enuntiandi &
ꝓferendi archana metꝰ in sedit. Illud tam̃
nob apłs sors ducta designat. Quia ubi¬
ex fide in tegra & oratione p̃missa sors
ducit᷑ ea quȩ dĩ uoluntas c̃tinet in occulto
sors hominib: declarat. In manifesto aut̃¬

Expanded text:
 multorum consideratione virtutem reposcimus diligentius apprehendere, mihi quidem ex his omnibus vel evidens adhuc sensus ad liquidum patere non potuit, vel etiam de re tanta enuntiandi et proferendi animi metus insedit. Illud autemuod nobis ab apostolis sors ducta designat. Quia ubi fide integra ac oratione praemissa sors ducitur, ea quae Dei voluntas continet in occulto, sors hominibus declarat in manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
undecĩ apłis Precedente nanq: oratione ñ iã
casu sed puidentia sors diuina in diciũ ꝓfe¬
rebat Sed adhuc querebã in nouo testam̃to
sic ubi sors in xp̃o uł in ȩccła nominatur. uł
in reb mysticis. & quȩ ad animã ꝑtinere in¬
dentur. Inuenio paulũ ad ephesios scribente
dicere de xp̃o. In quo inqͥt sorte uocati sumꝰ p̃¬
destinati scđm ꝓpositũ eiꝰ qͥ om̃ia oꝑat᷑ scđm¬

Expanded text:
is . » Praecedente namque ratione, non jam casu sed prudentia sors divinum judicium deferebat. Sed adhuc quaerebam in Novo Testamento si sors in Christo vel in Ecclesia nominatur, vel in rebus mysticis quae ad animam pertinere videantur. Invenio Paulum ad Ephesios scribentem, dicere de Christo: « In qua, inquit, sorte vocati sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui omnia o
Abbreviated transcription (Latin):
latiora spacia occupare : iubent᷑ ext̃minare
chananeũ Uideamꝰ gͦ nunc qͥd sibi indet᷑ de
chananeis triꝑtita narratio Primꝰ cananȩ¬
us nobiscũ qͥdẽ ẽ : sub tributo est ñ ẽ. tam̃
biscũ ẽ : hoc est animȩ iuncta est. Sed ñ ẽ
desidiis cedit. Si uero ĩã aliquantũ ꝓfece¬
rimꝰ efficit᷑ nobis caro & obȩdiens ac parens¬
fectus : cũ sibi carnẽ & obȩdire fecerit &¬
seruire. Terciũ uͦ ẽ qđ ꝑfectũ ẽ. Si em̃ ĩa
dr̃ cananeus & morti tradendus. Quomͦ
autẽ hoc in nr̃a carne cõpletur : audi apłm¬
paulũ dicentẽ Mortificate membra ur̃a¬

Expanded text:
spatia occupare, jubentur exterminare Chananaeum. Videamus ergo quid sibi videatur de Chananaeis tripartita narratio. Primo Chananaeus nobiscum quidem est, et sub tributo est; non est tamen biscum est, hoc est animae, adjuncta, sed non est desideriis cedit. Si vero jam aliquantum profecerimus, efficitur nobis caro servus, et obediens ac parensfectus, cum sibi carnem et obedire et servirer Chananaeus, et morti tradendus. Quomodo autem in nostra carne completur, audi Apostolum dicentem: « Mortificate au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ nauigantib immineret. Sed qđ uerũ¬
suꝑ ionã. Querens gͦ de his in uenio & salo¬
monẽ in ꝓuerbi is dicentẽ Cõtradictiones
cohibet sors. & int̃ potentes definit. uł uti
cessare ostendit cõtradictiones : ubi mittt᷑
sors. Sed cũ hȩc in testam̃to ueteri ñ pauca
referri de sortib inuenerimꝰ. cõũti me etĩa
ad nouũ testam̃tũ ut uiderẽ si forte uł
ibi cotẽpnunt᷑ sortes Ne ibi qͥdẽ earũ usus¬
abicit᷑ & inuenio qđ aliꝗdo cũ de eẽt. de¬
in locũ uidȩ aliĩ subrogari. cõuenientes
apłi qͥ utiq multo sapientiores erant quã
eos in medio. nec tam̃ de eis sibi met ipsis
uidiciũ cõmiser̃. ut illũ facerent quẽ ipsi
uoluissent. Sed orantes in qͥt miser̃ sortẽ¬

Expanded text:
periculum navigantibus immineret. Qupericulum navigantibus immineret. Qusuper Jonam. Quaerens ergo de his, invenio et Salomonem in Proverbiis dicentem: « Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit , » veluti cessare ostendens contradictiones, ubi mittetur sors. Sed cum haec in Testamento Veteri non pauca referri de sortibus invenirem, converti me etiam ad Novum Testamentum, ut viderem si forte vel ibi contemnerentur sortesinvenio quod aliquando cum deesset in locum Judae alium subrogari, convenientes apostoli qui utique multo sapientiores erant quam os, et statuerunt in medio, nec tamen de his sibimetipsis judicium permiserunt, ut illum facerent quem ipsi voluissent; « sed orantes, inquit, miserunt sorte
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ Mittã sorte & ꝓferã in conspectudm̃a
sortẽ si priꝰ describentes trã ad tuleritis mͥ
descriptionẽ eiꝰ Et ita post hȩc sortib missis
sic hereditas popło dĩ distribuit᷑. & agit᷑ sors
ista ñ fortuitu sed scđm hoc qđ p̃destinatũ ẽ.
a dño Deniq trib beniamin prima ibi acce¬
pit sortẽ ubi erat ierłm. Post hanc trib sy¬
meon scđa. Post hanc isachar. Deinde zabu¬
lon Deinde aser. Post etiã neptalim Inde dan
In qͥb nouissime ueniunt tres ille trib quȩ
ex cõcubinis descender̃ iacob Quȩ gͦ sit ratio
sortiũ apđ memet tpsũ reqͥrebã: ut ex mul¬
tis testimoni is scripturȩ qđ latebat agnos¬
cerẽ Inueniebã in scripturis etĩa gentiles
homines usos ẽẽ. sortib Tunc cũ naigaret
ionas & tẽpestas surgeret. auint nãq̃ hi
qui nauigabant. Mittamꝰ sortẽ & sciamꝰ
cuiꝰ causa haec tanta malicia ẽ qͣsi sors
tantũ ualeret ut ꝓde eũ posstt cuiꝰ causa

Expanded text:
et proferam in conspectu Domini, si prius describentes terram, et tuleritis mihi descriptionem ejus. Et ita post haec sortibus missis haereditas populo Dei distribuitur; et agitatur sors ista, non fortuitu, sed secundum hoc quod praedestinatum est a Deo. Denique tribus Benjamin primam ibi accepit sortem ubi erat Jerusalem, post haec tribus Simeon secunda, post haec Issachar, deinde Zabulon, deinde Aser, post haec etiam Nephthalim, deinde Dan; in quibus novissime veniunt tres illae tribus quae ex concubinis descenderant Jacob. Quae ergo ratio sortium apud memetipsum requirebam, ut ex multis testimoniis Scripturarum quod latebat agnoscerem. Inveniebam sane in Scripturis etiam gentiles homines usos esse sortibus. Hinc cum navigaret Jonas, et tempestas urgeret; aiunt namque illi qui navigabant: « Mittamus sortem, et sciamus cujus causa haec tanta malitia , » quasi sors tantum valeret ut prodere posset cujus causa
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃p̃tari fructificationẽ Sed sic̃ sepe iam
diximꝰ de talib nominib et in hoc duplex
int̃pretatio ẽ. Est enĩ frucaficatio bona &
fructificatio mala sic̃ & in euangłiis de¬
signat᷑ qͥa arbor bona fructꝰ bonos fac̃¬

Expanded text:
interpretari fructificationem. Sed sicut saepe jam interpretari fructificationem. Sed sicut saepe jam diximus de aliis omnibus, et in hoc duplex est interpretatio. Est enim fructificatio bona et fructificatio mala, sicut in Evangeliis designatur, « quia arbor bona bonos f
Abbreviated transcription (Latin):
& dedisse eã in dotẽ filiȩ suȩ. Gatir autẽ : in¬
t̃p̃tat᷑ cõsolatio. Sigͦ corpus & anima muna
atq: eadẽ cõtricione habitent id ÷ coniunctȩ¬
& sociatȩ sibi in uicẽ & sopitȩ : ita ut & anima
carnalit̃ uiuat.  & ñ festinet animȩ uelocius
sibi obȩdientẽ & subditã facere carnẽ : ue¬
rendũ : ne ueniat pharao exegr̃pto & cap¬
tiuã ducat infelicẽ anima. ita ut indotẽ¬
& captiuos nos ducerẽ in lege peccati : in¬
uenies quomodo ille pharao auctor & rex
quȩ carnalit̃ uixerit in dotẽ cõscribet Post
questionẽ mouent. de hereditate maiorẽ
sortẽ reqͥrant. dicentes ad iłm. Quare
nob̵ dedisti in hereditate sortẽ unã. & pe¬
daturã unã : ego autẽ popłs multus sũ.¬
tus sumꝰ & benedicat nos dñs : audiumꝰ¬
a iłñi Si popłs multꝰ es: ascende insal¬
tũ. & munda tͥ ipsi & para locũ in t̾ra.
& expugna ferereos & rafam Hecesse
ẽ. gͦ eicere ferezeos Inuenimꝰ aut ferezeos

Expanded text:
dotem filiae suae. Gazer autem interpretatur constructio. Si ergo corpus et anima una atque eadem constructione habitent, id est, conjunctae sibi invicem et sociae, ita ut et anima carnaliter vivat, et non festinet anima velocius sibi obedientem et subditam facere carnem, verendum est ne forte veniat Pharao ex Aegypto, et captivam ducat infelicem animam, ita ut et captivos ducere nos in legem peccati, invenies quomodo ille Pharao, qui quae carnaliter vivit in dotem conscquaestionem movent de haereditate majore; sortem requirunt, dicentes ad Jesum: Quare nobis dedisti in haereditate sortem et pedaturam unam? Ego autem populus multus, et Dtus sumus, et benedixit nos Dominus, audiamus ab Jesu: Populus multus, ascende in saltum, et munda tibi ipsi, , et purga Pherezaeos et Raphaim. Necesse est nos ejicere Pherezaeos. Invenimus autem Pherezaeos
Abbreviated transcription (Latin):
nobcũ positꝰ cananeus pͥmo tantũ tͥbuta
dependit. Scđo obȩdiens efficit᷑ ac subia
oꝑe p̃ai.hȩc de secretis & de abscondi¬
tis inpublicũ ꝓduxis se. & ueris se ad
agnitionẽ ur̃am quȩ seruant᷑ obtecta
qͥ nobcũ ẽ : citiꝰ subicere nob̵ & obaudientẽ facere¬
& negligimꝰ : ueniet pharao exegrpto & in¬
cipiet locũ nr̃m in dotẽ dare filiȩ suȩ : &
captiuos nos tradere legi peccati Sed absit
hoc ab isrłitica humilitate : ut seruiat filiae
mersus ẽ. pharao. Obseruemꝰ gͦ sic̃ & hic
te si illi inualuerint suꝑ nos. & obtinuerint
nos de isrłiticis cananȩos nos faciant
sic̃ or ille effectꝰ ẽ. quẽ suꝑauerat carnis

Expanded text:
nobiscum positus Chananaeus primo tributa dependit, secundo obediens efficitur ac subjerae pretii haec de secretis et absconditis in publicum produxisse, et venisse ad agnitionem nostram quae servabatur obtecta, qui nobiscum est, citius subjicere nobis et obedientem faet negligimus, veniet Pharao rex Aegypti, et incipiet locum nostrum in dotem filiae suae dare, et captivos nos tradere legi peccati. Sed absit hoc ab Israelitica nobilitate, ut serviat filiae mersus est, Pharaoni. Observemus ergo, sicut et hic s illi invaluerint, et obtinuerint nos, de Israelitis Chananaeos faciant nos, sicut et ille effectus est quem superaverat carnis
Abbreviated transcription (Latin):
in uestigare ordinẽ dictoꝵ. quid ex hoc
solũ nob rerũ gestarũ narratio tradet᷑
scripta sed sacram̃tis diuinis dõq dignis
repleta: Primo gͦ dictũ ẽ. qͥa ñ ꝑdidit effre
cananeũ qͥ habitabat in gatir : sed habitabat
cananeus in effr̃e usq in hodiernũ diẽ &
factus ẽ. sub tributo seruus: Cũ ascendit

Expanded text:
investigare ordinem dictionum quid ex hoc ut sola nobis rerum gestarum narratio traderetur, scripta sunt, sed sacramentis divinis Deoque dignis repleta. Primo ergo dictum est quia non perdidit Ephraim Chananaeum qui habitabat in Gazer, sed habitabat Chananaeus in Ephraim usque in hodiernum diem, et factus erat sub tributo servus. Ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
N consuetudine hominũ cũ aliquid sorte
diudit᷑. fortuitu uidet᷑ sors illa ad illũ
uł alia ad aliũ cađe. In scriptura autẽ
scã ñ ita ẽ & aliquotiens querebã apđ
memet ipsũ si de re tanta ac tali patres
scĩ sortib uidiciũ cõmisissent Qđ sieẽt.¬
gͦ in leuitico ubi scriptũ ẽ. Et accipient
quecũq uenerit sors apompei: accipiet᷑

Expanded text:
n consuetudine quidem hominum, cum aliquid sorte dividitur, fortuitu videtur sors illa ad illum, vel alia ad alium cedere. In Scriptura autem sacra non ita est: et aliquoties quaerebam apud memetipsum si dere tanta ac tali patres sancti sortibus judicium commisissent. Quod si esergo a Levitico, ubi scriptum est: « Et accipient, quemcunque vener
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dñm dep̃cem᷑. ut eiciens a nob̵ malas co¬
gitationes bonas inserat dignas ierłm
atur . aut sordidũ. qđ nos in die tudicii
& conscientia & cogitationib: arguat. sed
inueniat᷑ in nob̵ puritas corđ in xp̃o iħu¬

Expanded text:
ergo Dominum deprecemur, ut ejiciens a nobis malas cogitationes, bonas inserat et dignas in atur aut sordidum quod nos in die judicii ex conscientiae cogitationibus arguat, sed inveniatur in nobis puritas cordis.