comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ docet hominem scientiam di sapien-¬
cia lux illa quȩ illuminat om̃em ho¬
minem uenientem in hunc mundũ
incipit se ingerere: ⁊ lucis suȩ radios
nunc m̃tis oculis infundere. minc sub¬
trahendo iterum abscondere. Crebro
itaq animũ uisitat: qr nunc ad alta
eleuat ⁊ iterum ad una deponit: et
sibi relinquit. S iterum inopinate
redit: ꝙ ubi non sꝑabatur occurrit. ⁊
se ilarem ostendit. Incipit hic demum
qͦdd̃am mire uisionis p̾ludium ante
intuentis aspectum formare: ꝙ fic̃ aqͥ¬
la ꝓuocans ad uolandum pullos suos
assiduo reuelationũ suarum euola¬
tu & reuolatu seipsam in diu̾sa raꝑe
& contemplantis animum ad uolan¬
di desiderium pͥmo inflaminare: &
qͣndoq ad plenum uolatum ꝑfecte in¬
formare. ¶ Hic pͥmum animus anti¬
quam dignitatem recuꝑat: & ingem¬
tum ꝓpriȩ libertatis honorem sibi uen¬
dicat. Quid enim sp̃ui racionali tam a¬
lienum. qͥd indignȩ seruituti tam obno¬

Expanded text:
quae docet hominem scientiam, Dei sapientquae docet hominem scientiam, Dei sapientia, lux illa quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, incipit se ingerere, et lucis suae radios nunc mentis oculis infundere, nunc subtrahendo iterum abscondere. Crebro itaque animum visitat, et nunc ad alta elevat, et iterum ad ima deprimit, et sibi relinquit. Sed iterum inopinate redit, et ubi non sperabatur occurrit, et se hilarem ostendit. Incipit hic demum quoddam mirae visionis praeludium ante intuentis aspectum formare, et sicut aquila provocans ad volandum pullos suos assiduo revelationum suarum evolatu et revolatu, seipsam in diversa rapere, et contemplantis animum ad volandi desiderium primo inflammare, et quandoque ad plenum volatum perfecte informare. Hic primum, animus antiquam dignitatem recuperat, et ingenitum propriae libertatis honorem sibi vindicat. Quid enim spiritui rationali tam alienum, quid indigne servituti tam obno
Abbreviated transcription (Latin):
iniisibilib ñ iam appropinqͣre s in he¬
rere: ⁊ inseri potius qͣm accedere. ¶b
ipsis gͦ quȩ ad illa uicinius accedunt
& quȩ iniuisibilium ymaginem eiuden¬
tiorem gerunt. debemꝰ utiq similitu¬
dinem trahere: ut ad ea qͦ ꝑ exꝑientiã
non nouimus. ꝑ ea que cognouimꝰ in¬
telligentia nr̃a possit ascendere. Hinc
est qđ corona archȩ ñ usq ad eius infe¬
riora descendit: que tam̃ se ei in eius
suꝑiorib coniungit. Quomͦ in hoc con
templationis genere incipiat homo¬
statu dedocetur homo esse amimalis
& discit effici sp̃ualis: eo qđ tunc inci¬
piat sp̃ualia comparare & reformare
in nouitate sensus sui satagens coti¬
die magis magisq sapere que sursũ
sunt ñ que suꝑ t̾ram. ¶Magnus i¬
taq labor confueta deserere: & molita¬
rum cogitationũ infima in ino re¬
linquere: & alta ꝑscrutatione de t̾re¬
nis ad cȩlestia euolare. ¶Hic pͥmo illa

Expanded text:
r visibilibus non non jam appropinquare, sed inhaer visibilibus non non jam appropinquare, sed inhaerere, et inseri potius quam accedere. Ab ipsis ergo quae ad illa vicinius accedunt, et quae invisibilium imaginem evidentiorem gerunt, debemus utique similitudinem trahere, ut ad ea quae per experientiam non novimus, per ea quae cognovimus intelligentia nostra possit ascendere, hinc est quod corona arcae non usque ad ejus inferiora descendit, quae tamen se ei in ejus stemplationis genere incipiat homostatu deducetur homo esse animalis et discit effici spiritualis, eo quod tunc incipiat spiritualia comparare, et formari in novitate sensus sui, satagens quotidie magis magisque sapere quae sursum sunt non quae super terram. Magnus utique labor consueta deserere, et inolitarum cogitationum infima in imo relinquere, et alta perscrutatione de terrenis ad coelestia evolare. Hic primo illa
Abbreviated transcription (Latin):
supp̾ma alta consid̾atione tͣnscendit.
In hunc itaq modum archȩ corona in¬
nititur. dũ in altum erigitur: qr con¬
templantis animus ad inuisibilia con¬
p̃bendenda ex rerum uisibilium simi¬
litudine ñ parum adiuuatur. ¶Tunc
aũt corona quã archa se q expandit la¬
tius & erigit altius: qͣndo subtilis con¬
templator manifeste dep̾hendit bona
imusibilia uisibilib q multitudine
ampliora ⁊ dignitate excellentiora. Lon¬
ge enim copiosior ẽ bonoꝵ inuisibiliũ
magnitudo: qͣm ut eam rep̾sentare po¬
sit corporalium similitudinũ tanta
multitudo. Habent tam̃ corporalia
omia ad inuisibilia bona similitudi¬
nem aliquã: s alia infimam quandã
& ualde longinqtam ⁊ pene extrane¬
am: alia autem uicimorem & manife¬
stiorem. & qͣnto ꝓpinquiorem tanto eui¬
dentiorem: et supra hec alia ualde pro¬
pinquam & cognatam ut sic dicam :
penitus expressam. in tm̃ ut uideant᷑¬

Expanded text:
suprema alta consideratione transcendit. suprema alta consideratione transcendit. In hunc itaque modum arcae corona innititur, dum in altum erigitur, quia contemplantis animus ad invisibilia comprehendenda ex rerum visibilium similitudine non parum adjuvatur. Tunc autem corona quam arca se et expandit latius et erigit altius quando subtilis contemplator manifeste deprehendit bona invisibilia visibilibus, et multitudine ampliora, et dignitate excellentiora. Longe enim copiosior est bonorum invisibilium magnitudo, quam ut eam repraesentare possit corporalium similitudinum tanta multitudo. Habent tamen corporea omnia ad invisibilia bona similitudinem aliquam, sed alia infimam quamdam, et valde longinquam, et pene extraneam. Alia autem viciniorem et manifestiorem, et quanto propinquiorem, tanto evidentiorem, et supra haec alia valde propinquam et cognatam, ut sic dicam, et penitus expressam, in tantum ut videantu
Abbreviated transcription (Latin):
a creatura mundi ꝑ ea quȩ facta sunt
intellecta conspiciunt᷑. Recte aũt hȩc
contemplatio quȩ ut ad ininsibilia as¬
cendat. haculo se corporeȩ similitudimꝰ
sustentat. & quadam ut ita dicam corpo¬
ralium ꝓpͥetatum scala se ad alta sub¬
leuat: recte inqͣm huiꝰ modi speculatio
ꝑ coronam archȩ designat᷑: qͣ ab inferio¬
ri qͥdem parte ligno affigitur. s a parte
suꝑiori ligni mensurã suꝑgredit᷑. Co¬
parte infra lignum descendit: ex par¬
te tam̃ maiori mensuram ligni tͣnͣscen¬
dit. ¶Sic nimirum sic ista speculatio
usq ad indagandas rerum corporeaꝵ
propͥetates sponte se inclinat: ut habe¬
at unde ex istis ad illa sumlitudinem
trahat. Uerumtam̃ se latius expandenᷤ
inferioꝵ angustias intra se includit: nec
his contenta qͦ ex similitudine collegit.
s alia ex aliis argum̃tando conciens:
& rõcinando colligens consequentiarũ
executione om̃em corpoream similitu¬
dinem longe pꝰt se relinqͥt: & arche nr̃ȩ

Expanded text:
mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Recte autem haec contemplatio qui ut ad invisibilia ascendat baculo se corporeae similitudinis sustentat, et quadam, ut ita dicam, corporalium proprietatum scala se ad alta sublevat, recte, inquam, hujusmodi speculatio per coronam arcae designatur, quae ab inferiori quidem parte ligno affigitur, sed a parte superiori ligni mensuram supergreditur. Coparte infra lignum descendit, ex parte tamen majori mensuram ligni transcendit. Sic nimirum, sic ista speculatio, usque ad indagandas rerum corporearum proprietates, sponte se inclinat, ut habeat unde ex istis ad illa similitudinem trahat. Verumtamen se latius expandens inferiorum angustias intra se includit, nec his contenta quae ex similitudine collegit, sed alia ex aliis argumentando convincens, et ratiocinando colligens, consequentiarum exsecutione omnem corpoream similitudinem longe post se relinquit, et arcae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ta qd̾ extrinseca qualitas ꝑtinet ad
solum uisum: queadmodum intͥn¬
seca qualitas ad qͤmlibet ceteroꝵ sen¬
suum. ¶Ad̾ auditum ꝑtinet illa as¬
signatio similitudinis: ubi audis. Et
uocem quã audiui tanqͣm uocem cy¬
tharedoꝵ cẏtharizantium in cythariᷤ
suis.Ad odoratum aũt illud respi¬
cere iidetur: uͥ sapientia de seipsa lo¬
quit᷑. Sicut cynnamonum q balsa¬
mum aromatirans odorem dedi: qͣsi
myera electa dedi suauitatem odoris.¬
Gut ¶ A deliciis gustus similitudo assum¬
tur: uͥ eadem ipsa de semetipsa fatet᷑.
Sp̃c meus suꝑ mel dulcis: & heredi¬
tas mea suꝑ mel & fainim. Melicias
tactus redolet: qd alias habes. Sicut
unguentum in capite: qͦd descendit
in barbam barbam aaron. Hȩc de qͦ¬
litate intrinseca dicta sunt: ꝓ ea ui¬
delicet parte qua eam corporei sensus
attingere possunt. Naturalis oꝑatio
pro sumlitudinis grã in consid̾ationẽ
ad ducitur: cum aꝰ dño ꝓpħs uoce pro¬

Expanded text:
ta quod extrinseca qualitas pertinet ad ta quod extrinseca qualitas pertinet ad solum visum quemadmodum intrinseca qualitas ad quemlibet caeterorum sensuum. Ad auditum pertinet illa assignatio similitudinis, ubi audis: Et vocem quam audivi, tanquam vocem citharaedorum citharizantium in citharis suis . Ad odoratum autem illud respicere videtur, ubi Sapientia de seipsa loquitur: Sicut cinnamomum et balsamum aromatizans, odorem dedi, quasi myrrha electa dedi suavitatem odoris . A deliciis gustus similitudo assumitur, ubi eadem ipsa de semetipsa fatetur: Spiritus meus super mel dulcis, et haereditas meas super mel et favum . Delicias tactus redolet, quod alias habes: Sicut unguentum in capite quod descendit in barbam, barbam Aaron . Haec de qualitate intrinseca dicta sint, pro ea videlicet parte, qua eam corporei sensus attingere possunt. Naturalis operatio, pro similitudinis gratia, in considerationem adducitur, cum a Do
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis: quintꝰ aũt ex eo qd̵ ꝑ ipsum
fit s ꝓposito uoluntatis. Primis gͦ
huiusmodi rõcinationis modus in
hac speculatione trahitur ex materie
propͥetate: scd̃s ꝙ t̾cius ex rei ipsius
qualitate: s scds ex qualitate extͥnse¬
ca qͦd diximus formam: t̾cus uͦ ex qͣ¬
litate intͥnseca qͦd suꝑius diximꝰ natu¬
ram.¶Quartus aũt modus colligit᷑
ex eo qd̾ in re ipsa uel ab ipsa fit scd̾m
motum naturalem: qͥntus demum
ex eo qd̾ agitur scd̾m modum artifi¬
cialem.¶Ex ꝓpͥetate materiȩ simili¬
tudo trahitur: cum dicitur. Crura
illius columpnȩ marmoreȩ: qͣ fun¬
ddatȩ sunt suꝑ bases aureas. Qualitaᷤ
extrinseca: constat in colore ⁊ figura.
A colore similitudo assignat᷑ in eo
qͦd legitur. Dilectus meus candidus
ꝙ rubicundus. Afigurȩ qualitate
similitudo sumitur: uͥ mystica descͥp¬
tione sacrȩ scͥpturȩ qualitas ꝯmen¬
datur. Aspectus earum & opus eaꝵ
quasi si sit rota in medio rotȩ. No¬

Expanded text:
ecessitatis. Quintus autem ex eo quod per ipsum fit, sed proposito voluntatis. Primus ergo hujuscemodi ratiocinationis modus in hac speculatione trahitur ex materiae proprietate. Secundus et tertius ex rei ipsius qualitate. Sed secundus ex qualitate extrinseca, quod diximus formam. Tertius vero ex qualitate intrinseca, quod superius diximus naturam. Quartus autem modus colligitur ex eo quod in re ipsa, vel ab ipsa fit, secundum motum naturalem. Quintus demum ex eo quod agitur secundum motum artificialem. Ex proprietate materiae similitudo trahitur, cum dicitur: Crura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas . Qualitas extrinseca constat in colore et figura. A colore similitudo assignatur in eo quod legitur: Dilectus meus candidus, et rubicundus . A figurae qualitate similitudo sumitur, ubi mystica descriptione sacrae Scripturae qualitas commendatur: Aspectus rotarum, et opus earum quasi si sit rota in medio rotae . No
Abbreviated transcription (Latin):
plationis genus hoc habe¬
re cõmune cum suꝑiori
in ymaginatione uideli¬
cet uersari: & circa rerum uisibiliũ
atq ymaginabilium consid̾ationem
occupari. In hoc tam̃ maxime distant.
qd in illo qͥdem nichil rõcinando qͣri¬
tur. s totum scdm ymaginationem
ducit᷑: istud rõcinatione texitur. &¬

Expanded text:
mplationis genus hoc habemplationis genus hoc habere commune cum superiori, in imaginatione videlicet versari et circa rerum visibilium atque imaginabilium considerationem occupari. In hoc tamen maxime distant, quod in illo quidem nihil ratiocinando quaeritur, sed totum secundum imaginationem ducitur. Istud autem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
pis: melius tͥ in eiusmodi usus a xp̃ians
theologis qͣm a mundi philosophis ma¬
teriam requiris. Uerumtam̃ ficut illo¬
rum garȩ ad archȩ deaurationem extͥn¬
illi occultam rerũ naturam plene ꝑspi¬
cere potuerunt: nec isti occultam dei
iusticiam ꝑfecte penetͣre ualuerunt.
S ecce unm adhuc tͥ thesaurum osten¬
dimus: quem in id negocii suꝑhabundan¬
tem & indeficientem eẽ cognouimꝰ. Certe¬
uͥ autrum intelligentiȩ defecerit: fidei
obrixum deesse ñ poterit. Sane si om̃ia
philosophoꝵ dicta. si omña catho
cõmendare potueris: innumera tam̃
in secretiorib naturȩ sinib in diuinoꝵ
udicioꝵ archanis inuemes. quoꝵ rõnem
penetrare ñ p̃ualebis. S qͦd intelligere ũ
regula iusta & ordinata ẽẽ non dubites.
lccirco tͥ in eiusmodi dr. Si ñ credid̾itis:
ñ intelligetis. Crede gͦ cum beato iob qͥa
nibil fit in terra sine causa: crede quia¬
iudicia dm̃ uera iustificata in senyi¬

Expanded text:
pis, melius tibi in ejusmodi usus Christianis pis, melius tibi in ejusmodi usus Christianis theologis quam a mundi philosophis materiam requiris. Verumtamen sicut illorum gazae ad arcae deaurationem intrinilli occultam rerum naturam plene perspicere potuerunt, nec isti occultam Dei justitiam perfecte penetrare valuerunt. Sed ecce unum adhuc tibi thesaurum ostendimus quem in id negotii superabundantem et indeficientem esse cognovimus. Certe ubi intelligentiae aurum defecerit, fidei obryzum deesse non poterit. Sane si omnia philosophorum dicta, si omnia Catholcommendare potueris, innumera tamen in secretioribus naturae finibus, in divinorum judiciorum arcanis invenies quorum rationem penetrare non valebis. Sed quod intelligere non regula justa et ordinata esse non dubites. Idcirco tibi in ejusmodi dicitur: Si non credideritis non intelligetis . Crede ergo cum beato Job quia nihil fit in terra sine causa ; crede quiajudicia Domini vera justificata in semet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opus accingere. & archam suam am¬
biat auro suꝑducere: ilobest ab ext̾i̾o¬
rib scienciis q scłarib disciplinis scien¬
eix aurum mutuare: dum mͦ sciat ip¬
sum ab onũ falsitatis uł uanitatis sco¬
riã mundare. & ad plenam ꝑfectamq
puritatem & qualem huiꝰ oꝑis dignitas
exigit medullitus exquoquere. Diximꝰ
au̾t archȩ nr̃e deaurationem constare:
in assignanda rerũ uisibilium rõne.
Quis aũt nesciat quomͦ tota pene mun¬
dana philosophia in hoc maxime labo¬
rat ut latentes rerũ uisibilium causas
sagacitatis suȩ inuestigatione inueniat.
& in palam ꝓducat.: ¶Uide qͣm magnas
qͣm multas doctͥne opes scientiȩq gartas
p̃clara illa philosophoꝵ ingenia conqͥsie¬
runt. reposuerunt. tibiq in eiusmodi
usus reliquerunt: uerumtam̃ hec om¬
ma ut dictum ẽ in solam extͥnsecam
archȩ deaurationem sufficere ñ possũt.
Si aũt eam ꝙ intͥnsecus deaurare cu¬

Expanded text:
hoc opus accingere et arcam suam amhoc opus accingere et arcam suam ambiat auro superducere nihil obest exterioribus scientiis et saecularibus disciplinis, scientiae aurum mutuare, dummodo sciat ipsum ab omni falsitatis, vel vanitatis scoria mundare et ad plenam perfectamque puritatem et qualem hujus operis dignitas exigit medullitus excoquere. Diximus autem arcae nostrae deaurationem constare in assignanda rerum visibilium ratione. Quis autem nesciat quomodo tota pene mundana philosophia in hoc maxime laborat, ut latentes rerum visibilium causas sagacitatis suae investigatione inveniat et in palam producat? Vide quam magnas, quam multas doctrinae opes, scientiaeque gazas praeclara illa philosophorum ingenia conquisierunt, reposuerunt, tibique in ejusmodi usus reliquerunt. Verumtamen haec omnia, ut dictum est, in solam extrinsecam arcae deaurationem sufficere non possunt. Si autem eam et intrinsecus deaurare cu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sit uistus in omĩb uiis suis ⁊ sos in
om̃ib oꝑib suis: & deaurauimꝰ eam
intͥnsecus. Quomͦ putas om̃em lignoꝵ
pulchritudinem in archa sua auro ob¬
duxerat: qͥ manifeste dephendetat. con¬
stantq de dño affirmabat qm misera¬
tiones eius suꝑ om̃ia oꝑa euis: Stude¬
amus & nos uxta exemplum ꝓpħȩ au¬
ro huiꝰmodi om̃ia tegere. ⁊ eonsq sub
tali fulgore abscondere: qͣtinus in com¬
paratione diuinȩ rõnis atq dispositio¬
nis ꝑ quã facta sunt atq disposita. exte¬
rioꝵ om̃ium pulchritudo in oculis nr̃is
appareat parua uel nulla. De distincti¬
one secunde contẽplationis. Capłm¬
contemplationis gen̾e locuti¬
sumus: septem illud gradi¬
bus distiximꝰ. Longumꝰ eẽt
modo fingulos ꝑcurrere:  quomͦ ꝑ om¬
nes cubitos tam in longitudine qͣm in
latitudine uł altitudine archa deauip¬
ri debeat ostendere. S ne ninis id lon¬
gum faciamꝰ: his interim suꝑsedere
iudicaunmuis. Si qͥs aũt satagat se in

Expanded text:
minus in omnibus viis suis, et sanctus in omnibus operibus suis, et deauravimus eam intrinsecus. Quomodo putas omnem lignorum pulchritudinem in arca sua auro obduxerat, qui manifeste deprehenderat, constanterque de Domino affirmabat quoniam miserationes ejus super omnia opera ejus? Studeamus et nos, juxta exemplum Prophetae, auro hujusmodi omnia tegere, et eousque sub tali fulgore abscondere, quamvis in comparatione divinae rationis atque dispositionis, per quam facta sunt atque disposita exteriorum omnium pulchritudo, in oculis nostris appareat parva vel nulla. CAPUT X. De distinctione secundae contemplationis. Scontemplationis genere locutisumus, septem illud gradibus distinximus. Longum esset modo singulos percurrere, et quomodo per omnes cubitos, tam in longitudine quam in latitudine vel altitudine arca deaurari debeat ostendere. Sed, ne nimis in longum faciamus, his interim supersedere melius judicavimus. Si quis autem satagat se in
Abbreviated transcription (Latin):
quib abundat iam aurũ tam de emo¬
lumento laboꝵ nr̃oꝵ qͣm de spoliis e¬
gyptioꝵ. archam nr̃am auro uestire
curemus: non solum ext̾ius uerum
etiam int̾ius. Attendamus quomͦ d̾̃s
in sap̾ia sua fecit hȩc om̃ia. quomͦ sa¬
pientia sua fundauit t̾ram. ⁊ stabili¬
uit cȩlos prudentia: quomͦ sap̃ia illuis
eruperunt abyssi. ꝙ nubes rore ꝯcresct̃.¬
et archam nr̃am deaurauimꝰ s ext̾iuis.

Expanded text:
quibus abundat jam aurum, tam de emoquibus abundat jam aurum, tam de emolumento laborum nostrorum quam de spoliis Aegyptiorum, ercam nostram auro vestire curemus, non solum exterius, verum etiam interius. Attendamus quomodo in sapientia sua fecit haec omnia, quomodo sapientia sua fundavit terram, et stabilivit coelos prudentia, quomodo sapientia illius eruperunt abyssi, et nubes rore concrescuntet arcam nostram deauravimus sed exterius.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qͥb pecunia defecerat ad eam
ex integgro deaurandam extͥnsecus. Ñ
enim erat eiusdem facultatis phisicas
rerum raciones inuenire: ꝙ occultas
in his qͦ accidunt iusticiȩ causas diiu¬
dicare. Longe aliud ẽ latentes rerũ cau¬
sas scdm publicam rõnem inuestigare
& abstrahere: & longe aliud diuinoꝵ iu-¬
dicioꝵ rõnem ñ ignorare. nuesti¬
gatio naturȩ ad archȩ nr̃e deauratio¬
nem extͥnsecam: assertio diuinȩ iusti¬
cie ꝑtinet ad deaurationem intͥnsecã.
Ad hanc utiq penitus defecerunt. pu¬
tantes casu potius qͣm diuino mitu om¬
nia accidere. sacrantesq aram fortunȩ
crediderunt dm res humanas mimme
curare. ꝓ eo qđ cernerent eque contin¬
gere bon̾a & mala. bono & malo. iusto
ꝙ iniusto. ummolanti uictimas ⁊ con¬
tempnenti eas: & ipse cuiꝰ palpebrȩ in¬
terrogant filios hominũ oriri faciat
solem suum suꝑ bonos ⁊ malos: & eque
pluat suꝑ iustos & imustos ¶Nos aũt

Expanded text:
quippe quibus pecunia defecerat ad eam quippe quibus pecunia defecerat ad eam ex integro deaurandam extrinsecus. Non enim erat ejusdem facultatis physicas rerum rationes invenire, et occultas in his quae accidunt justitiae causas dijudicare. Longe aliud est latentes rerum causas secundum physicam rationem investigare, et astruere, et longe aliud divinorum judiciorum rationem non ignorare. Investigatio naturae ad arcae nostrae deaurationem extrinsecam, assertio divinae justitiae pertinet ad deaurationem intrinsecam. Ad hanc utique penitus defecerunt putantes casu potius quam divino nutu omnia accidere, sacrantesque aram Fortunae crediderunt deam res humanas minime curare pro eo quod cernerent aeque contingere bona et mala, bono et malo, justo et injusto, immolanti victimas et contemnenti eas, et ipse cujus palpebrae interrogant filios hominum oriri faciat solem suum super bonos et malos, et aeque pluat super justos et injustos. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereundum puto quomͦ
huiꝰ mundi sapientes stu¬
duerunt archas suas deau¬
rare: ut uł sic pudeat nos
in archȩ nr̃e deauratione ñ laborare.
Satagebant itaq & ipsi gentium philo¬
sophi sapientiam trahere de occulto:
occultas rerũ causas rimantes: ꝙ usq
ad abditos nature sinus ingenii sui a¬
cumine penetͣndos: eruebant aurum
de ꝓfundo. ¶Ceꝑunt gͦ latentes rerũ
causas inuestigare. inuenire. ⁊ in palã
proferre: o dubia queq ñ dubiis asser¬
tionib probare. Inuenerunt itaq
multa inuestigatione ꝓfunda: & am¬
miratione digna. Unde tremor terris.
qua ui maria alta tumescunt. & cetera
multa in hunc modũ inuenientes. scͥp¬
toq cõmendantes ad posteros tͣnsmitẽ¬
re curauerunt. Archam itaq suam
ex magna parte s exterius tm̃ deaura¬
re potuerunt: nam ut eam intͥnsecꝰ
deaurarent erat eis parua cura possi¬
bilitas nulla: cito siqͥdem eoꝵ defecit
pecunia. nec erat eis auri tanta copia
qͦ possent eam deaurare intrinsecus:

Expanded text:
tereundum puto, quomodo hujus mundi sapientes studuerunt arcas suas deaurare, ut vel sic pudeat nos in arcae nostrae deauratione non laborare. Satagebant itaque, et ipsi gentium philosophi sapientiam trahere de occulto, occultas rerum causas rimantes, et usque ad abditos naturae sinus ingenii sui acumine penetrantes, eruebant aurum de profundo. Coeperunt ergo latentes rerum causas investigare, invenire et in palam proferre, et dubia quaeque non dubiis assertionibus probare. Invenerunt itaque multa investigatione profunda et admiratione digna unde tremor terris, qua vi maria alta tumescunt, et caetera multa in hunc modum invenientes, scriptoque commendantes, ad posteros transmittere curarunt. Arcam itaque suam ex magna parte sed exterius tantum deaurare potuerunt. Nam ut eam intrinsecus deaurarent, erat eis parva cura, possibilitas nulla. Cito siquidem eorum defecit pecunia, nec erat eis auri tanta copia quo possent eam deaurare intrinsecus,
Abbreviated transcription (Latin):
forma depingit. Eo enim citius inue¬
nit rõnem eur ita fieri uł ordinari de¬
buissent: qͦ uidet mala que sequerent᷑
si alit̾ essent. ¶ Sicut itaq in pͥori yma¬
ginatio pꝰt se cogitationem trahit: sic
in ista racio ymaginationem circũdu¬
cit atq disponit. Iccirco aũt utraq in
ymaginatione consistere dicit᷑ qͥa cir

Expanded text:
forma depingit. Eo enim citius inveforma depingit. Eo enim citius invenit rationem cur ita fieri vel ordinari debuissent quo videt mala quae sequerentur, si aliter essent. Sicut itaque in priori imaginatio post se cogitationem trahit, sic in ista ratio imaginationem circumducit atque disponit. Idcirco autem utraque in imaginatione consistere dici
Abbreviated transcription (Latin):
in ymaginatione scãm ymaginatio¬
nem: istud uͦ in ymaginatione scđm
rõnem. ¶ Notandum aut qđ nec in
ea qͥdem parte qua fidei innititur
potius qͣm intelligentia texitur: nec
in ea inquam parte ꝓpͥetatis suȩ t̾mi¬
nos usq quaq tͣnsgreditur. Cum enĩ
umumera di oꝑa discreta ⁊ ordinata
cũ m̃numera eius uidicia iusta ⁊ ue¬
ra intelligentiȩ suȩ uiuacitate ꝑspici¬
at: ex his qͦ recta ẽẽ intelligit recta ⁊
illa esse ꝑpendit: quoꝵ racionem
penetͣre non sufficit. Uides gͦ qr hȩc
speculatio nec ibi qͥdem uͥ fidei uesti¬
gia sequit᷑ a rõcinationis suȩ tramite
penitus abducit᷑. Adeo aũt hec de qua
mͦ loquimur speculatio scđm rõnem
agitur: ut ipsa etiam ymaginatio in
ea scđm rõnem disponi & ordinari
uideatur. ¶Nam in pͥma quidem
cogitatio quo eam ducit ammiratio
solam sequit᷑ ymaginationem: in hac
inuestigatione querit. ñ solum eas sibi
sub alio ordine ꝓponit qͣm eas ꝑ senfũ
inuenit: ueruinetiam sub alia sepe

Expanded text:
ginatione secundum imaginationem, istud vero in imaginatione secundum rationem. Notandum autem quod nec in ea quidem parte qua fidei innititur potius quam intelligentia texitur, nec in ea, inquam, parte proprietatis suae terminos usquequaque transgreditur. Cum enim innumera Dei opera discreta et ordinata, cum innumera ejus judicia justa, et vera intelligentiae suae vivacitate perspiciat ex his quae recta esse intelligit, recta et illa esse perpendit quorum rationem penetrare non sufficit. Vides ergo quia haec speculatio nec ibi quidem ubi fidei vestigia sequitur a ratiocinationis suae tramite penitus abducitur. Adeo autem haec de qua modo loquimur speculatio secundum rationem agitur, ut ipsa etiam imaginatio in ea secundum rationem disponi et ordinari videatur. Nam in prima quidem cogitatio quo eam ducit admiratio solam sequitur imaginationem, in hac investigatione quaerit, non solum eas sibi sub alio ordine proponit quam eas per sensum invenit, verum etiam sub alia saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sitam tandemq inuentam mens so¬
let cũ auiditate susciꝑe. mirari cum
exultatione eiusq ammiratiom diu¬
tius inherere: & hoc ẽmim meditatio¬
nem meditando excedere. ⁊ meditati¬
onem in contẽplationem tͣnsire. Pro¬
pͥum itaq ÷ contẽplatiom iocundita¬
tis suȩ spectaculo cum ammiratione
inherere: & in hoc utiq differre uidet᷑
tam a meitatione tͣm a cogitatione: nã
cogitatiouti iam dictum ẽ uago incesfu
semꝑ hucillucq diu̾tit: meditatio uͦ
destinata ꝓmotione semꝑ in ulteriora
tendit. Quod contemplationis mo¬
dus multiformiter agitur. Quintu᷑¬
ed cum ꝑspicax capłm.

Expanded text:
sitam tandemque inventam mens sositam tandemque inventam mens solet cum aviditate suscipere, mirari cum exsultatione, ejusque admirationi diutius inhaerere. Et hoc est jam meditationem meditando excedere, et meditationem in contemplationem transire. Proprium itaque est contemplationi jucunditatis suae spectaculo cum admiratione inhaerere. Et in hoc utique differre videtur tam a meditatione quam a cogitatione. Nam cogitatio, uti jam dictum est, vago incessu semper huc illucque divertit, meditatio vero destinata promotione semper in ulteriora tendit. CAPUT V. Quod contemplationis modus multiformiter agitur. Sed cum perspicax
Abbreviated transcription (Latin):
gulis pene mom̃tis consueuit ad in¬
epta & friuola relaxare: s sine ullo di¬
scretionis freno ad om̃ia se ingerere
uel pꝰcipitem dare. Commune uerõ ẽ
contẽplationi ⁊ cogitatiom libero qͦ¬
dam motu & scdm spontaneum nutu
huc illucq circumferri: & nullo diffi¬
cultatis obstaculo a discurfioms suģ im¬
petu p̾pediri. Differunt auͣt in eo ipso
inaxime a meditatione: cuiꝰ studium ẽ
semꝑ quouis indistriȩ labore. qualib
anun difficultate. ardua quȩq appre¬
hendere. obstrusa irrumꝑe: occulta pe¬
netrare. E it tam̃ sepe ut in cogitationũ
nr̃aꝵ euagatione tale aliqͥd ammus in¬
currat: qd̵ scire uebem̃ter ambiat for¬
titerq insistet. ¶ Sed dum mens
desiderio suo satiffaciens eiusmodi m¬
qͥsitiom studium impendit. iam cogi¬
tationis modũ cogitando excedit: et
cogitatio in meditationem tͣnͣsit. So¬
let sane simile aliqͥd circa meditationẽ
accidere: nam u̾tatem quidem diu qͤ¬

Expanded text:
gulis pene momentis consuevit ad ingulis pene momentis consuevit ad inepta et frivola relaxare, et sine ullo discretionis freno ad omnia se ingerere, vel praecipitem dare. Commune vero est contemplationi et cogitationi libero quodam motu et secundum spontaneum nutum huc illucque circumferri, et nullo difficultatis obstaculo a discursionis suae impetu praepediri. Differunt autem in eo ipso maxime a meditatione cujus studium est semper quovis industriae labore, qualibet animi difficultate ardua quaeque apprehendere, obstrusa irrumpere, occulta penetrare. Fit tamen saepe ut in cogitationum nostrarum evagatione tale aliquid animus incurrat quod scire vehementer ambiat, fortiterque insistat. Sed dum mens desiderio suo satisfaciens ejusmodi inquisitioni studium impendit, jam cogitationis modum cogitando excedit, et cogitatio in meditationem transit. Solet sane simile aliquid circa meditationem accidere. Nam veritatem quidem diu quae
Abbreviated transcription (Latin):
finiri posse.¶Cos¬
templacio ẽ libera
m̃tis ꝑspicacia. in
sapientiȩ specta¬
cula cũ ammira¬
tione suspensa. Nel certe sicut p̾cipu¬
o illi nr̃i temꝑis theologo placuit: qui
etiam in hȩc u̾ba diffiniuit. ¶ Contẽ¬
platio ẽ ꝑspicax & liber animi contui¬
tus in res ꝑspiciendas usq quaq diffu¬
sus. ¶editatio uͦ ÷ studiosa m̃tis
intentio. circa aliqͥd inuestigandũ dili¬
gent̾ insistens. Uel sic. Mȩditatio ẽ ꝓ¬
uidus amii obtutus. in u̾itatis inqui¬
sitione uehem̃ter occupatus. ¶ Cogi¬
tatio ÷ au̾t inꝑuidus amini respectus
ad euagationem ꝓnus. Uidetur itaq
trib ẽẽ cõmune ⁊ qͣsi substanciale quen¬
dam animi aspectum esse. Ubi enim nil
m̃te conspicitur: millum hoꝵ recte di
uelẽe affirmat᷑. Cõmune est aũt tam
contẽplatiom qͣm meditationi cir¬
ca utilia occupari: & in sapientiȩ uł
scientie studiis maxime immo assi¬
due uersari. S in hoc solent sane ma¬
xime a cogitatione differre: qͤ se sin¬

Expanded text:
se. Contemplatio est libera mentis perspicacia in sapientiae spectacula cum admiratione suspensa, vel certe sicut praecipuo illi nostri temporis theologo placuit, qui eam in haec verba definivit. Contemplatio est perspicax et liber animi contuitus in res perspiciendas usquequaque diffusus; meditatio vero est studiosa mentis intentio circa aliquid investigandum diligenter insistens, vel sic: Meditatio est providus animi obtutus in veritatis inquisitione vehementer occupatus; cogitatio autem est improvidus animi respectus ad evagationem pronus. Videtur itaque tribus esse commune et quasi substantiale quemdam animi aspectum esse. Ubi enim nil mente conspicitur, nullum horum recte dicitur vel esse affirmatur. Commune est autem tam contemplationi quam meditationi circa utilia occupari, et in sapientiae vel scientiae studiis maxime imo assidue versari. Sed in hoc sane solet maxime a cogitatione differre qui se sin
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ qua uocati estis. ⁊ p̃oculis sem¬
ꝑ habentes quod scriptum ẽ. Qui
perseuerauerit usq infinem hie sal¬
uus erit. bonum oꝑautes uon de¬
ficiatis. sed ile uirtute inurtutem
totius constantie sp̃u ascendentes
ad ordinis obseruautiam fortius
utendatis. et considerantes quod
non sunt condigne passiones huiꝰ
temꝑis ad futuram gloriam que
reuelabitur innobis. inspe corone

Expanded text:
vocati estis, et prae oculis semper habeatis, quod scriptum est : „Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit“, bonum operantes non deficiatis, sed de virtute in virtutem totius constantiae spiritu adscendentes ad ordinis observantiam fortius intendatis et considerantes, quod non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nob
Abbreviated transcription (Latin):
manm fidei que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑
de prums ignis que unnedio che¬
rubu impłere p̃siunit. Hec thuri¬
uulum conscientie angłicis naribꝰ
apponere nou erubescit: hec labus
impatiens. ore auido. de furuo gle
panem suauitatis rapit. Nec pre
ipatiantia impatientis desideri
ꝓsilit minedios carbones. & napo¬
res quide sentit non urentes
s rorantes: ñ afficientes. s refi¬
cientes: non conburentes s illu¬
imnantes. Hec uultꝰ suos acla¬
ritate faciei dĩ effigiatos rediens
a contemplatione reportat. & de ã¬
plexibꝰ sponsi tota redolens. ubera
suꝑ om̃ia aromata fraglantia ex¬

Expanded text:
manum fidei quae per dilectionem operatur, de prunis ignis quae sunt in medio cherubim implere praesumit. Haec thuribulum conscientiae angelicis naribus apponere non erubescit. Haec labiis impatiens ore avido, de furno gloriae panem suavitatis rapit. Haec prae impatientia impatientis desiderii prosilit in medios carbones, et vapores quidem sentit non urentes, sed lucentes; non afficientes, sed reficientes, non comburentes, sed illuminantes. Haec vultus suos, alacritate faciei Dei effigiatos, rediens a contemplatione reportat, et de amplexibus sponsi tota redolens, ubera super omnia aromata fragrantia
Abbreviated transcription (Latin):
oleo.d irabilit uero uuctio ista so¬
lidat noueneruat: adiaborẽ erigit.
ñ in molliciem resoluit: habiles non
debues. ad om̃e opꝰ bonum efficit.
ad agones prumpunt et t̾reue po
muns ihu insignia ubiq gentiũ
deferunt. Inde pane duro et frigido
a ꝑsecutoribus eccłie cibati: corꝑis
duras & asꝑas mortificationes susti¬
nuerunt. Iude inlaboribꝰ płimis.
ĩ carcere habundant̾. in mortibus
freq̃nr. inde ꝑicula fluminũ. ꝑioła
tib. ꝑicła inciuitate. ꝑicła ĩ soliud.¬

Expanded text:
. Mirabiliter enim unctio ista solidat non enervat, ad laborem erigit non in mollitiem resolvit, habiles non debiles ad omne opus bonum efficit. ad agones prorumpunt et nominis Jesu insignia ubique gentium referunt. Inde pane duro et frigido a persecutoribus Ecclesiae cibati, corporis duras et asperas mortificationes sustinuerunt. Inde in laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in mortibus frequenter. Inde pericula fluminum, pericula tibus, pericula in civitate, pericula in solitud
Abbreviated transcription (Latin):
ne confirmet. ⁊ uos ea sola uelle ac
ꝑficere sine intermissione coucedat.
per que et uenustas ordinis incom¬
taminata seruertur. & uos securi
possitis ȩterne beatitudis p̃mi¬
um expectare. Quanuus gͥ sine
dubitatione credamus quod ille

Expanded text:
ne confirmet et vos ea sola velle ac ne confirmet et vos ea sola velle ac perficere sine intermissione concedat, per quae et venustas ordinis incontaminata servetur et vos secure possitis aeternae beatitudinis denarium exspectare. Quamvis igitur sine dubitatione cre
Abbreviated transcription (Latin):
uite preꝑatis exemplã. ut homines
oꝑa ur̃a bona uidentes głificent pa¬
trem ur̃m qui incelis ẽ. ⁊ de ur̃e ꝑ¬
fectioms plenitudine. & religionis
fonte bibentes. terrena despiciant.
& tollentes crucem suam ꝑuestigia
ur̃a dñm in carnis mortificatione
seqͣntur. Licet autẽ suaui ur̃e reli¬
gionis odore referti. uos et totũ ordi¬
nem. olun etiam dum in minori esẽe¬
mus officio fuunus amplexati. hoc
tamen tempore quanto ad hoc exma¬
iori officio sumꝰ astricti maiori uni¬
uesitatẽ urãm affectione complectim᷑.
& ei qui corda ur̃a uisitationis sue
gr̃a illustrauit. inmagna cordis ex¬
ultatione grãs exhibentes. tocius
cordis afectibus exoramus: ut con
.ta. hostii millatenus incursione tur¬
betur. sed ipsequi uos tanqͣm elec¬
tos oꝑarios ad suam uocauit uine¬
am excolendam. actiones uras aspi¬
rando p̃ueniat. & quod inuobis dig¬
natus est oꝑari: uberiori benedictio¬

Expanded text:
vitae praeparatis exempla, ut homines vitae praeparatis exempla, ut homines opera vestra bona videntes glorificent patrem vestrum, qui in coelis est, et de vestrae perfectionis plenitudine et religionis fonte bibentes terrena despiciant et tollentes crucem suam per vestigia vestra Dominum in carnis mortificatione sequantur. Licet autem suavi vestri religionis odore referti, vos et totum ordinem olim etiam, dum in minori essemus officio, fuimus amplexati, hoc tamen tempore, quanto ad hoc ex maiori officio sumus adstricti, maiori universitatem vestram affectione complectimur et ei, qui corda vestra visitationis suae gratia illustravit, in magna cordis exultatione gratias exhibentes totius cordis affectibus exoramus, ut congta hostili nullatenus incursione turbetur. Sed ipse, qui vos tamquam electos operarios ad suam vocavit vineam excolendam, actiones vestras adspirando praeveniat, et quod in vobis dignatus est operari, uberiori benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
Ucius ep̃s serius seruoꝵ dei:
Uulectis filus. Sisterciẽ. ⁊ aliis albi¬
bus eiꝰdem ordinis apud cifterciũ
menti qd mortuũ cadens interram
inuatũ fructum attulit inuob̾. ita
fructificat: quod aboriente in occi¬
dentem ꝑuenabilia ur̃i ordinis in¬
stituta sacra religio propagat᷑. & ꝑ
mortificationẽ corꝑum qnͣto ma¬
ior. tanto do acceptior fructus pro¬
uenit ammarũ. Ille siquidem qui¬
uos elegit deiundo. ipso mmundo
iam iinaligna ꝓlapso. ⁊ iusticia
defiçiente inaliis. sacrũ ordinẽ inqͦ
ad cõprehendendum ȩterne b̾itudi¬
nis brauium. caducis & trausitori¬
is rebus ut ur̃e deuotionis inten¬
tio ꝑ nullum offendiculum ualeat
umpediri reiectis: currere et seruire
dño statiustis. ad cõmune remediũ
suscitauit: quia dum infame. siti. fri¬
gore. ac nuditate. carnales concupiᷤᷤ¬
centias. ⁊ antiquum human gn̾is
inmicum debellare contenditis. ñ
solum urĩs animabꝰ requiem p̃ꝑatis.
sed aliis etiam ad tenendam iriam

Expanded text:
iscopus servus servorum Dei dilectis filiis Cisterciensi et aliis abbatibus eiusdem ordinis apud Cistercium menti, quod mortuum cadens in terram multum fructum attulit, in vobis ita fructificat, quod ab Oriente in Occidentem per venerabilia vestri ordinis instituta sacra religio propagatur et per mortificationem corporum quanto maior, tanto Deo acceptior fructus provenit animarum. Ille siquidem vos elegit de mundo, ipso mundo iam in maligna prolapso, et, iustitia deficiente in aliis, sacrum ordinem, quo ad comprehendendum aeternae beatitudinis bravium, caducis et transitoriis rebus, ut vestrae devotionis intentio per nullum offendiculum valeat impediri, reiectis, currere et servire Domino statuistis, ad commune remedium suscitavit, quia, dum in fame, siti, frigore ac nuditate carnales concupiscentias et antiquum humani generis inimicum debellare contenditis, non solum vestris animabus requiem praeparatis, sed aliis etiam ad tenendam viam
Abbreviated transcription (Latin):
erat in cuiitate peccatͥx. Hiixit
namq pedes. unxͣ er cap̃. Grata
certe deo est unctio. a peccatis cõ¬
uersio: hec pedes. Multo autem
sio: ista caput. Frange esurien¬
ti pau̾e tuum. & egenos uagos¬
unguento unxeris pedes thesu.
Da elemosuiã ũ extristicia aut
ex ne cessitate. s exmulta hilari¬
tate. et effu disti unguentũ. Pa
ritate miseretur. Hic pedẽ suum¬

Expanded text:
erat in civitate peccatrix , unxit namque pedes, unxit caput. Grata certe Deo est unctio, a peccatis conversio, haec pedes; multo autem sio; ista caput. Frange esurienti panem tuum, et egenos et vagosunguento unxisti pedes Jesu. Da eleemosynam, non ex tristitia aut ex necessitate, sed ex multa hilaritate, et effudisti unguentum superitate miseretur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sant᷑. Est aute craticula instrumen¬
tũ hñs uelut qͣsda costas. et int̾
ignis penetͣret int̾ĩora eiꝰ qͥ desuꝑ
quodcũq suꝑponit᷑ . forte ñ solum
paues s et carnes agni hic assan¬
tur. De carnibꝰ nempe agni. nec crudũ
quid ut iudei. nec coctũ aqua ut phi
aguꝰ ille in quo beneplacitũ est deo
descendentẽ et inauentẽ suꝑ eũ. aboĩ
contagione peccati umminis. car¬
cũ uoluit tetigit. ignis temptati¬
oiis: et cũ uoluit ꝓhibuit ne ac¬
ced̾e̾t ad se flagellum siue laquens
uenantiũ. Potestatẽ em̃ habeo poñ¬
Quare enĩ cũ uellent eum tenere.
nemo uullum misit manũ. & cũ
audirent ego sum. ceciderũt retͦr¬
sumꝰ usi qͣuia ñ erat ibi aꝑtura
potestatis huinane. uͥ do ꝑuntten¬
nes agni: Alias uero. lapides tu¬
henderũt & crucifixerunt. uͥ scił
scendit coquit᷑. et caro agni. siue
piscis qui pͥmum de mari ascẽdit.
dure passioins ignibus assatur.
ue deficiant reficiant᷑ hoc cibo: le

Expanded text:
atur. Est enim craticula instrumentum habens velut quasdam costas, et interignis penetret in interiora ejus quod desuper quodcunque superponitur, et forte non solum panes, sed et carnes assi agni, assantur hic. De carnibus namque agni, nec crudum quid, ut Judaei, nec coctum aqua, ut phiAgnus ille in quo beneplacitum est Deo descendentem et manentem super eum , ab omni contagione peccati immunis, carcum voluit, tetigit eum ignis persecutionum, et cum voluit, prohibuit ne accederet ad eum flagellum, sive laqueusvenantium. Potestatem enim habebat poneQuare enim cum vellent eum tenere, nemo in eum misit manus ; et cum auditur: Ego sum: ceciderunt retrorsum , nisi quia ibi non erat apertura potestatis humanae, Deo permittennes Agni? Alias vero, et lapides tuhenderunt, et crucifixerunt: ubi scilicet scendit , decoquitur, et caro Agni sive piscis qui de mare ascendit, durae passionis ignibus assatur. ne deficiant, reficiuntur hoc cibo. Len
Abbreviated transcription (Latin):
uem. ñ carius delectationes. s mũdi
amaritudines sꝑare debemꝰ. Unde
uent̃ sponse distinctus saphiris me¬
moratur. quia nc̃ consolatione adeo
erigunir. nc̃ temptatione erudimur.
murenulas aureas u̾imculatas argñ

Expanded text:
ae non carnis delectationes, sed mundi amaritudines sperare debemus. Unde venter sponsi distinctus sapphiris memoratur, quia nunc consolatione a Deo erigimur, nunc tentatione erudimur; murenulas aureas vermiculatas argento
Abbreviated transcription (Latin):
distinguendũ est ubi sit p̾ceptio. ubi
inuultu sedentis inthrno. hoc utr̃q
sunia uocauit: & qui sedebat ĩ quit
suuilis erat aspectui lapidis iaspidis
os sardim. laspis uiridis coloris est.
ce a quosi. et significat ꝓmissam
ĩ mortalitatẽ. Sardius rubei: et
significat p̃cepti laborem. Uñ pal¬
unsta. Qui fingis laborẽ inp̃cepto.
Son deficiamꝰ gͦ delabore si tendi¬
niꝰ adrequiem. qr ꝑmultas tͥbulati¬
ones oportet nos int᷑re inregnũ dei.
manua. pꝰ multiplicem consolation¬
um suaꝵ uisitationẽ. non statim in

Expanded text:
distinguendum est ubi sit praeceptio exein vultu sedentis in throno, hoc utrumque simul notavit: Et qui sedebat, inquit, similis erat aspectui lapidis jaspidis et sardinis . Jaspis viridi coloris est et aquosi, et significat promissam immortalitatem. Sardis, rubei et significat praecepti laborem; unde Psalmista: Qui fingis laborem in praecepto . Non diffidamus ergo de labore si tendimus ad requiem, quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . manna, post multiplicem consolationum suarum visitationem, non statim in
Abbreviated transcription (Latin):
intatẽ uerbi. ꝯcipit siue parit uir¬
guiũ uirgo. Pasta ũniforinis. s tor¬
uata et formata coquit᷑ inclibano. or
do ñ sine regula & certa forma stabi¬
liri debet in claustro. aiaturã hu¬
manã ñ sine septiformis gr̃e accep¬
tione concipit et edit uirgo. De pa¬
nibꝰ beue spirat clibauꝰ: religio cla¬
uftͣlis de uirtutibꝰ pium exemplũ
dorem placabilẽ reddũt etiã angłi¬
cis statiombus. De pane clibani
mitͥtur caro: de iustitutione claustͥ
anima. de fructu uirguns tota
siuiuil eccłia. Currunt pauꝑes pro
pane ad clibanũ: hmules ꝓpie¬
uisq detumumꝰ stilum in assignan¬
da comꝑatione clibam. claustri.

Expanded text:
nitatem Verbi concipit sive parit virginum Virgo: pasta non informis, sed tornata et formata coquitur in clibano; ordo non sine regula, sed certa forma stabiliri debet in claustro; naturam humanam, non sine septiformis gratiae acceptione concipit et edit Virgo; de panibus bene spirat clibanus, religio claustralis de virtutibus, pium exemplum dorem placabilem reddunt etiam angelicis stationibus; de pane clibani nutritur caro, de instructione claustrali anima, de fructu Virginis tota simul Ecclesia. Currant pauperes pro pane ad clibanum, humiles pro pieusque detinuimus stylum, in assignanda comparatione clibani, claustri
Abbreviated transcription (Latin):
tua refectio est. Cuiꝰ uestum̃ta scd̃m
iob. cuiꝰ aromata scđm salouionẽ
austro ꝑflant᷑: ei talia fercula p̃pa¬
raut᷑: frigidum ñ nouit. ab horret
tepidum: querit calidum. acutũ
et suꝑferuidum. Fide namq calescit.
fiue coalescit: spe ad ueram subli¬
initatẽ acuit᷑. snic excrescit. caritate
iirtutum plentudine suꝑcrescit᷑:¬

Expanded text:
t refectio! Cujus vestimenta secundum Job, cujus aromata secundum Salomonem austro perflantur, ei talia fercula praeparantur. Frigidum non novit, abhorret tepidum, quaerit calidum, acutum et superfervidum. Fide namque calescit, sive coalescit; spe ad veram sublimitatem acuitur sive excrescit; charitate in virtutum plenitudinem supercrescit
Abbreviated transcription (Latin):
tie. Pater inqͥens diicte illis quia
nesciunt qͥd faciuit. Sauat oues
amaritudines m̃tis. fauus distillãs
de labiis filii olei. Sanguis deflu¬
ens de uenis miscdie: uenena de¬
pellit malicie et nequitie. Fauces
delectatione. uent̃ satietate. ossa
medullis. uerui robore replent᷑.
cũ de craticła panis tota fide as¬
sumit᷑.h actemis de pane incra¬

Expanded text:
e illis, quia nesciunt quid faciunt . Sanat omnes amaritudines mentis, favus distillans de labiis olei; sanguis defluens de venis misericordiae venena exstinguit malitiae et nequitiae. Fauces delectatione, venter satietate, ossa medullis, nervi robore replentur, cum de craticula panis tota fide assumitur. CAPUT XXIV. De pane in
Abbreviated transcription (Latin):
iurgnnialis uteri.
ARBonũ et cinerũ reliqͥ¬
is enuudat᷑ a coquente
pauunentũ clibani. su
dĩo. acreatore iuariabile ꝓpositũ
ginis utero. Pasta mollis accedit
ad clibanũ. debilis auumna ad clu¬
strum: caro passibilis ũ quide ali¬
uude accedit. s in ipso & de ipso u¬
tero uͥginali ꝯscendit in xp̃m. Non
sparse seminat᷑. s depointur pais

Expanded text:
Virginis utero. Carbonum et cinerum reliquiis emundatur a coquente pavimentum clibani, a srio carnis invariabile propositum ginis utero. Pasta mollis accedit ad clibanum, debilis anima ad claustrum; caro passibilis non quidem aliunde accedit, sed de ipso et in ipso utero virginali concedit in Christum. Non sparsim seminatur, sed deponitur in
Abbreviated transcription (Latin):
si obtineri potest exfide. Recte gͦ
animi arbitͥum ex uirtute deuoci¬
onis obtinere nititur: qd̾ enimpos¬
sibile non ẽẽ ueritats testimonio
comꝓbat᷑. Uisiones inqͥt somni¬
orum meorum qͣs uidi. ⁊ solutionẽ
eorum narra. Opcimum gͦ studii ge¬
nus ẽ. summe deuotioni curam un
pendere: eoqd̃ nullum sacram̃tum
iuxta demonstratam rõnem sit ei im¬
possibile. Iuxta regis itaq nabucho¬
donosor exemplum danielem nr̃m
qͥb libet sapientib nrĩs p̃feramus:
omnia studia. omĩa exercitia nr̃ã ue¬
re deuotionis lucris subserture co¬
gamus: & tunc ꝓculdubio ñ frustra
attemptabimus. quicqͥd de diuiis
myst̾iis cum dei adrutorio ex eiꝰ of¬
ficio utiliter p̃fumimus. S nunc
uisionis ordinem ꝓsequamur. spũ¬
alisq intelligentie sensum saltem
scd̃m moralem edificõnem maiorib
ingeniis. maiora relinquentes per¬

Expanded text:
si obtineri potest ex fide. Recte ergo si obtineri potest ex fide. Recte ergo animi arbitrium ex virtute devotionis obtinere nititur, quod ei impossibile non esse Veritatis testimonio comprobatur. Visiones, inquit, somniorum meorum quas vidi, et solutiones eorum narra. Optimum ergo studii genus est summae devotioni summam curam impendere, eo quod nullum sacramentum juxta demonstratam rationem sit ei impossibile. Juxta regis itaque Nabuchodonosor exemplum, Danielem nostrum quibuslibet sapientibus nostris praeferamus, omnia studia, omnia exercitia nostra verae devotionis lucris subservire cogamus, et tunc procul dubio non frustra attentabimus quidquid de divinis mysteriis cum Dei adjutorio ex ejus officio utiliter praesumimus. Sed nunc visionis ordinem prosequamur, spiritalisque intelligentiae sensum, saltem secundum moralem aedificationem majoribus ingeniis majora relinquentes per
Abbreviated transcription (Latin):
tet insius exercusis p̃sumere. Qndo
gͦ scłarib scientiis importune insisti¬
mus. qñ studiorum nr̃orum impor¬
tuntate deuocionis nr̃e exercitia
int̾rumpimus: eum ꝓfecto qui pͥn¬
cipari debet.danielem uidelicet ser¬
uire compellimus. S attendendũ
ẽ qͣm sit malum. bonis etiam sci¬
entiis abuti.&. earum abusione me
⁊solet in bonosusus deflecti. Quã¬
sit utile summe deuotioni summã cu¬
autem deuotio bonis studiis ante¬
seruit. iure uͦ malis pͥncipatur. iu¬
redameli inter om̃s sapientes ba¬
bilonis pͥmatus concedit᷑: siuera
huic sentencie concordare uidetur
si recte pensetur. qd ex ore ueritatis
auditur. am̃dico uobis. quicquid
orantes pecitis. credite quia accipi
etis ꝙ: fiet uobis: Clera aut̃ ⁊ plena
deuotio non ẽ. que attestacioni ue¬
ritaus credere ñ potest. Si aut̃ potest
cred̾e: potest petendo ⁊ credendo ob¬
tin̾e. Fit itaq sum me deuotioni
nullum sacram̃tum impossibile.

Expanded text:
tet in suis exercitiis praesumere. Quando tet in suis exercitiis praesumere. Quando ergo saecularibus scientiis importune insistimus, quando studiorum nostrorum importunitate devotionis nostrae exercitia interrumpimus, eum profecto qui principari debet, Danielem videlicet, servire compellimus. Sed attendendum est quam sit malum bonis etiam scientiis abuti, et earum abusione melsolet in bonis usus deflecti. CAsit utile summae devotioni summam cautem devotio bonis studiis antefertur, jure vero malis principatur, jure Danieli inter omnes sapientes Babylonis primatus conceditur, si verhuic sententiae concordare videtur, si recte pensetur quod ex ore Veritatis auditur: Amen dico vobis, quidquid orantes petieritis, credite quia accera autem et plena devotio non est quae attestationi Veritatis credere non potest. Si autem potest credere, potest petendo et credendo obtinere. Fit itaque summae devotioni nullum sacramentum impossibile,