comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ tesareur nolle. Aliud est nolle miẜeri
Tunoditexes. Cesar caue credas. fuit
in affrita. tulit arma contrate. Nunt
quid dicis: Caue ignostas. hec nec hõĩs
on̾et ad hominẽ uox est. Qua qͥ apud
te .C. tẽsar utetur. suã citiꝰ abiciet hu¬
manitatem. quam extorquebit tuam.
Ac primus aditꝰ & postulacio tuberonis
hec ut opinor fuit. uelle se de quinti ligã¬
rii scelere dicere. Non dubito quin admira¬
tus sis. uel qͦd de nullo alio quisquã. uel
quod is qui meadem causa fuissat. uel qͥd¬
nam noui sceleris afferret. Scelus tu il¬
lud uocas tubero . Cirristo enim nõĩe
illa adhuc causa caruit: Alii errorem
appellant. Alii timorẽ. qui dirrius spe.
cupiditatẽ odium. pertinaciam. Scelus
prium & uerum nomẽ nr̃i mali q̃rat᷑.
fatalis quedam calamitas incidisse uidet᷑.
et improuidas hominum mentes occu¬
pauisse. dot nemo mirari debeat huma¬
ua consilia diuina necessitate esse suꝑata.

Expanded text:
re Caesarem nolle, aliud est nolle misereri. re Caesarem nolle, aliud est nolle misereri. tum diceres: Caesar, cave credas: fuit in Africa, tulit arma contra te. nunc quid dicis? cave ignoscas. haec nec hominis nec ad hominem vox est. qua qui apud te, C. Caesar, utetur, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam. ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere. non dubito quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris adferret. scelus tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii timorem; qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui graprium et verum nomen nostri mali quaeritur, fatalis quaedam calamitas incidisse videtur et improvidas hominum mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina necessitate esse superata.
Abbreviated transcription (Latin):
C. cesaa Caue ignostas. Cauete fcũm pes
frĩs salute obseceancium misereat᷑ eõne
oũem humanitatẽ exuisses: quanto hoci
duxiꝰ quod nos domi petimꝰ id atenn foro
oppugnaxi & in tali misexia multoꝵ per¬
fugũt mi sedĩe tollere. Dicam plane cesar
qͥđ sentio. Si inhac tanta tua fortuna lene¬
dundaret ista uictoria. Quã młti eni
essent deuictoribꝰ. qui te ceudelem esse uel¬
lent. cum etiam de uictis reͥperiant᷑ qͣm
multa ͬ cum ate ignosti nemini uellent
inipedixẽt cdemenciam tuam. cum ecias¬
hi quibꝰ ip̃e ignouisti nolint te esse i
alios misericordem. Quod si probare
Cesari possemꝰ. in affrica ligariũ om̃ino
nõ fuisse. Si honesto o misericordi men¬
dacio saluti ciui calamitoso eẽ uellemus
Tamen hominis non esset ĩ tanto distri¬
mĩne &. periculo ciuis refellere & xe¬
darguere nr̃m mendacium. Et si eẽt alicu¬
ius. eiꝰ certe non ẽẽt qui in eadem causa
et fortuna fuisset. Sed tamẽ aliud ẽ erra¬

Expanded text:
credas, cave ignoscas, cave te fratrum pro fratris salute obsecrantium misereat, nonne omnem humanitatem exuisses? quanto hoc durius, quod nos domi petimus, id a te in foro oppugnari et in tali miseria multorum perfugium misericordiae tolli? dicam plane, Caesar, quod sentio. si in tanta tua fortuna lenidundaret ista victoria. quam multi enim essent de victoribus qui te crudelem esse vellent, cum etiam de victis reperiantur! quam multi qui cum a te ignosci nemini vellent, impedirent clementiam tuam, cum hi quibus ipsis ignovisti nolint te esse in alios misericordem! quod si probare Caesari possemus in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset in tanto discrimine et periculo civis refellere et coarguere nostrum mendacium, et, si esset alicuius, eius certe non esset qui in eadem causa et fortuna fuisset. sed tamen aliud est erra
Abbreviated transcription (Latin):
qua ut possis. Nec natura melius
qũa ut uelis seruare quã pleimos.
longiorez or̃onem causa forsitan
postulat. tua terte natirra breuiorẽ.
Quare cum utiliꝯ esse arbitror te
ip̃m qũa me aut quẽquã loqui tecu
finẽ iaz fatiã. Tantũ te ãmonebo. sulli¬

Expanded text:
quam ut possis, nec natura melius quam ut possis, nec natura melius quam ut velis servare quam plurimos. longiorem orationem causa forsitan postulet, tua certe natura breviorem. qua re cum utilius esse arbitrer te ipsum quam aut me aut quemquam loqui tecum, finem iam faciam: tantum te admonebo, s
Abbreviated transcription (Latin):
cordari. Hic igit᷑ titus ligariꝰ qui tum
nichil egit aliud. neq enim hec diuiua¬
bat. nͥ ut tu euni studiosum & bonũ ui¬
rum iudicares. Nunc ate suplex frĩs
falutẽ petit. Quã huiꝯ aminonitꝰ officio
cum utrisq his dederis tres fratees
optimos & integerrimos. non solũ sibi
ip̃os. neq his tot talibꝰ uiris. neq nobis
necesiaxiis tuis. s eciam rei .R. condonaue¬
ras fac gͦ quod de homine nobilissimo U
darissimo fecisti Ruꝑmarxia Nũdidẽ¬
m foro. deoptimis & huic om̃i frequẽcie
probatistimis fratribꝰ. ut concessistullũ
fenatuii. sic da hunc populo. tuiꝰ uolũta¬
ten carissimã semꝑ habuisti. Et si ille
fuit. Noli obfeceo dubitare . Cesar. similẽ
illi gloriẽ laudem quam sepissime que¬
uere. Nichil est tam populare quã boui¬
tas. Nulla de uirtutibꝯꝰ tuis plurimis
homines enim ad deos nulla ꝓpius acce¬
dunit quam salutem hominibꝯ dando.
Nichil habet nec fortuna tua maius

Expanded text:
cordari. hic igitur T. Ligarius, qui tum cordari. hic igitur T. Ligarius, qui tum nihil egit aliud—neque enim haec divinabat—nisi ut tui se studiosum et bonum virum iudicares, nunc a te supplex fratris salutem petit. quam huius admonitus officio cum utrisque his dederis, tris fratres optimos et integerrimos non solum sibi ipsos neque his tot talibus viris neque nobis necessariis tuis sed etiam rei publicae condonaveris. fac igitur, quod de homine nobilissimo et clarissimo fecisti nuper in curiin foro de optimis et huic omni frequentiae probatissimis fratribus. ut concessisti illum senatui, sic da hunc populo, cuius voluntatem carissimam semper habuisti, et, si ille tissimus fuit, noli, obsecro, dubitare, C. Caesar, similem illi gloriae laudem quam saepissime quaerere. nihil est tam populare quam bonitas, nulla de virtutibus tuis plurimis ia est. homines enim ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando. nihil habet nec fortuna tua maius
Abbreviated transcription (Latin):
ligaris in italia esse potuisset. in eadem smia
fuisset futireꝯ in qua frẽs fuerũt: Quis
est qui hoꝵ sensum conspirautẽ & pene
conflatum in hac ꝓpe equalitate featerua¬
non nouerit. qui hoc non sentiat. Qͥa uis
prius sucirũ fuisse. quã hi feẽs diũsas sen¬
tençias fortunasq feq̃rentur. Coluntate
tt om̃s tetum fuerũt. tempestate abreptꝰ
est unꝰ. Qͥ si consilio id fecisset. esset eoꝵ
similis quos tu tamẽ saluos esse uoluisti.
S ierit ad bellum. dillenserit nõ a te so¬
lum uerũ eciam a fratribꝰ. hi te orant
tui. Equidẽ cum tuis om̃ibꝰ negocũs
int̾essem. memoriã teneo qualis titꝰ li¬
gariꝰ questor urbanus fuerit erga te
& dignitatẽ tũa. S parũ est me hoc me¬
minisse. Spero etiam te. qui obliuisti niꝰ¬
chil soles nisi miurias Quã hoc ẽ ani¬
mi quã eciam ingenii tui.te aliquid de hu¬
ius illo questorio offiçio. eciam de aliis
quibꝯdam questoribꝰ reministentẽ re¬

Expanded text:
Ligarius in Italia esse potuisset, in eadem sententia futurus fuerit in qua fratres fuerunt? quis est qui horum consensum conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna noverit qui hoc non sentiat, quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres diversas sententias fortunasque sequerentur? voluntate igitur omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus qui, si consilio id fecisset, esset eorum similis quos tu tamen salvos esse voluisti. sed ierit ad bellum, dissenserit non a te solum verum etiam a fratribus: hi te orant tui. equidem, cum tuis omnibus negotiis interessem, memoria teneo qualis T. Ligarius quaestor urbanus fuerit erga te et dignitatem tuam. sed parum est me hoc meminisse: spero etiam te qui oblivisci nihil soles nisi iniurias—cum hoc est animi, tum etiam ingeni tui—te aliquid de huius illo quaestorio officio, etiam de aliis quibusdam quaestoribus reminiscentem re
Abbreviated transcription (Latin):
reccior. quis prudençior. Quãqũã hot
Loco deiotarũ non tam ingenio & prudẽcia
qua fide & religione uite defendendũ puto.
Nota tibi est hominis probitas.C. cesar. noti
mores. Nota constançiã cui porro qui modo
ppłi xoniani nom̃e audiuit.deiota ui ĩtegͥtas.
gcauitas iuxtꝰ. fides. non sit audita dea¬

Expanded text:
tectior, quis prudentior? quamquam hoc tectior, quis prudentior? quamquam hoc loco Deiotarum non tam ingenio et prudentia quam fide et religione vitae defendendum puto. nota tibi est hominis probitas, C. Caesar, noti mores, nota constantia. cui porro qui modo populi Romani nomen audivit, Deiotari integritas, gravitas, virtus, fides non audita e
Abbreviated transcription (Latin):
et uõĩe affeceris. Il igit᷑ nõ modo a te pe¬
ritulo liberatꝰ. s eciam honore amplissiõ
ornatꝰ. Arguitirr domi te sue int̾ficere
uoluisse. quod tu nͥ eum firriosissimunt
iudices. suspicari profecto nõ potes̃. t
enim omictã cuiꝰ tanti sceleris fuerit in
conspectu deoꝵ penatiũ necare hospitem.
cꝰ tante importunitatis om̃ium gẽciũ
atq om̃is memoriẽ cdlaxissimũ lumẽ es¬
tinguere. cuꝯ ferocitatis uictoreẽ oxbis
hx̃ annu inueniri. St hec omictam cuius
tanti furoris fuit. om̃is reges quoꝵ młti
erãt finitimi. om̃s liberos ppłos. omines
fsocios oñs prouinçias. onũia demiõs oma¬
nium arma contra se unũ excitare. qͦnã
ille modo cũ regno. cũ domo. cum cõiuge
cmi caeissimo filiõ distractus esset. tanto
stelere nõ modo perfecto. s eciam cogita¬
to. At credo hec homo inconsultꝰ & temera¬
ius non uidebat. quis consideracior illo. qͥs

Expanded text:
et nomine adfeceris. is igitur non modo a te peet nomine adfeceris. is igitur non modo a te periculo liberatus sed etiam honore amplissimo ornatus, arguitur domi te suae interficere voluisse: quod tu, nisi eum furiosissimum iudicas, suspicari profecto non potes. ut enim omittam cuius tanti sceleris fuerit in conspectu deorum penatium necare hospitem, cuius tantae importunitatis omnium gentium atque omnis memoriae clarissimum lumen exstinguere, cuius ferocitatis victorem orbis tyrannum inveniri—ut haec omittam, cuius tanti furoris fuit omnis reges, quorum multi erant finitimi, omnis liberos populos, omnis socios, omnis provincias, omnia denique omnium arma contra se unum excitare? quonam ille modo cum regno, cum domo, cum coniuge, cum carissimo filio distractus esset, tanto scelere non modo perfecto sed etiam cogitato? at, credo, haec homo inconsultus et temerarius non videbat. quis consideratior illo, quis
Abbreviated transcription (Latin):
uel rogatꝰ ut amicꝰ. uel accersitꝰ ut sociꝯ
uel uocatꝰ ut is qui senatui parere didicis¬
set. Postremo uenit ut ad fugientẽ. nõ
ad insequẽtẽ. idest ad periculi nõ ad uicto¬
rie societatẽ. Itaq pharsalico prelio facto
A pompeiõ discessit. spẽ infinitã ꝑ seqͥ uolu¬
it. uel officio siquid debuerat uelerrori
siquid uesaerat satis factũ esse duxit do¬
mum se contulit. Teq Alexandrinũ bellũ
gerente utilitatibꝰ tuis paruit. Ille exer¬
acum .cn. domiti amplissimi uiri suis tet¬
ts & copiis suscentauit. Ille ephesum
ad eum quẽ extuis fidelissimũ & proba¬
tissimũ om̃ibꝰ delegisti pecuniã misit. Ille
iterũ ille t̾tio auctionibꝰ factis pecumã
dedit qua ad bellũ uterere. Ille corpus
suũ ꝑiculo obiecit. Tecũq in acie cont᷑
farnacem fuit. tuũq hostẽ ẽẽ dixxit suũ.
Que quidẽ a te niea parte accepta sũt
Cesar ut eum amplissimo Regis honore

Expanded text:
vel rogatus ut amicus, vel arcessitus ut socius, vel rogatus ut amicus, vel arcessitus ut socius, vel evocatus ut is qui senatui parere didicisset: postremo venit ut ad fugientem, non ut ad insequentem, id est ad periculi, non ad victoriae societatem. itaque Pharsalico proelio facto a Pompeio discessit; spem infinitam persequi noluit; vel officio si quid debuerat, vel errori si quid nescierat, satis factum esse duxit; domum se contulit, teque Alexandrinum bellum gerente utilitatibus tuis paruit. ille exercitum Cn. Domiti, amplissimi viri, suis tectis et copiis sustentavit; ille Ephesum ad eum quem tu ex tuis fidelissimum et probatissimum omnibus delegisti pecuniam misit; ille iterum, ille tertio auctionibus factis pecuniam dedit qua ad bellum uterere; ille corpus suum periculo obiecit, tecumque in acie contra Pharnacem fuit tuumque hostem esse duxit suum. quae quidem a te in eam partem accepta sunt, Caesar, ut eum amplissimo regis honore
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ contra dignitate tuam. Que cũ
ita essent . Lamẽ usq eo tenuit se. qͦ a .cni
Ignoste Ignoste Cesar si eiꝯ uiri auctorifati
rex deiotarꝯ cessit quẽ nos om̃o secutisũd.
Do quẽ cum dii acq homines om̃ia orna¬
menta congessissent. Lũ tuipe plue snd
memaxuria. Meq enim si tue ees seste t¬
terorum laudiliꝯ obstuxitatẽ Actulexut
Idcixcon li. pompei memoria amisimnꝯ. quã¬
tum nonĩe eiꝯ fuerit. quãte opes. quanta
nrome genere belloꝵ głia. quan honores
populi romani quãti senatꝯ. quãti tui. Qs
ignorat: Quato ille suꝑiores uicer ato
gltotanto tu om̃ibꝰ p̃stitisti.Itaos. ¶ Napom¬
pebella  oictorias. teĩphos. consulano
adiirantes numerabamꝰ. tuos enurio¬
rare non possumꝯ. Ad eñ igitur Rex deio¬
tarus uenit hoc misero fitaliq bello quẽ
antea iustis hostilib q bellis adiuuerat
ent aun eeat no hospicio solum. uerum
etiam familiaritate coniunctꝰ cuenit.

Expanded text:
hominum contra dignitatem tuam. quae cum hominum contra dignitatem tuam. quae cum ita essent, tamen usque eo se tenuit quoad a Cn. ignosce, ignosce, Caesar, si eius viri auctoritati rex Deiotarus cessit quem nos omnes secuti sumus; ad quem cum di atque homines omnia ornamenta congessissent, tum tu ipse plurima et maxima. nec enim, si tuae res gestae ceterorum laudibus obscuritatem attulerunt, idcirco Cn. Pompei memoriam amisimus. quantum nomen illius fuerit, quantae opes, quanta in omni genere bellorum gloria, quanti honores populi Romani, quanti senatus, quanti tui, quis ignorat? tanto ille superiores vicerat gloria quanto tu omnibus praestitisti. itaque Cn. Pompei bella, victorias, triumphos, consulatus admirantes numerabamus: tuos enumerare non possumus. ad eum igitur rex Deiotarus venit hoc misero fatalique bello quem antea iustis hostilibusque bellis adiuverat, quocum erat non hospitio solum verum etiam familiaritate coniunctus, et venit
Abbreviated transcription (Latin):
mine sepe honorificentissimis decretis ap¬
pellauisset. qͥq cum illũ ordinẽ ab adolestẽ¬
cia grauissimũ saĩssimũq duxisset. isdẽ rebꝰ
est ꝑturbatus homo longincꝰ ce alienigẽa.
quibꝰ nos inmedia re.p. nati semꝑq uer¬
sati. Cum audiret senatꝰ consencientis auc¬
toritate arma sup̃ta. Consulibꝰ. p̾coribꝰ
tribunis plebis. nobis imꝑatoribꝰ rem.ł.¬
defendẽdã datam mouebat᷑ animo. & uir
huic imꝑio amicillimꝰ de salute pp̃łi rõni
extimescebat. in qua eciam suam esse ĩclu¬
sam uidebat. In sumo tamẽ timore qͥesten¬
dum esse arbitrabat᷑. Maxime u̾o ꝑcur¬
batus est ut audiuit consules ex Icalia
profugilse om̃sq consulares. sic enim e
nunciãbatur. cunctũ senatũ. totã Italiam
patebat ad orientẽ uia nec ulli ueri subse¬
quebantur. Nichil ille de condicionibus
tuis. Michil de studio concordie & pacio
Nichil de conspiraçione audiebat. certoꝵ

Expanded text:
mine saepe honorificentissimis decretis apmine saepe honorificentissimis decretis appellavisset, quique illum ordinem ab adulescentia gravissimum sanctissimumque duxisset, isdem rebus est perturbatus homo longinquus et alienigena quibus nos in media re publica nati semperque versati. cum audiret senatus consentientis auctoritate arma sumpta, consulibus, praetoribus, tribunis plebis, nobis imperatoribus remdefendendam datam, movebatur animo et vir huic imperio amicissimus de salute populi Romani extimescebat, in qua etiam suam esse inclusam videbat. in summo tamen timore quiescendum esse arbitrabatur. maxime vero perturbatus est, ut audivit consules ex Italia profugisse, omnis consularis—sic enim ei nuntiabatur—cunctum senatum, totam Italiam umoribus patebat ad orientem via nec ulli veri subsequebantur. nihil ille de condicionibus tuis, nihil de studio concordiae et pacis, nihil de conspiratione audiebat certorum
Abbreviated transcription (Latin):
hospicium renouare uoluisti. Te eius
di penates acceperũt. Te amicũ & pla¬
catum deiotari Regis are fotiq uidenãt.
Cũ facile orari cesar tũ semel exoraxi so¬
les. Nemo ũquã te placauit mimito. quis
ullas resedisse in te simultatis xeliquias
son serit. Quãquã cuisũt inaudite eu
deiotaro querele tue. Nunquã tu allun
accusaiuisti ut hostem s ut amitũ officio
paruni functum qd ꝓpensior ĩ. c̃R. p̃opei
amiaciam fuisset quã in tua. Cui tamẽ ip̃i
rei ueniam te daturum fuisse dicebas. cum
auxilia pompeio uel si eciam filium misisser.
ip̃e tam̃e etatis excusaçione usus eẽt. Itaq
cũ maximis eum rebꝰ liberares per paruã¬
amicicie culpam relinquebas. Itaq nõ solũ
in eum nõ animaduertisti. s om̃i metu libe.¬
rauisti. hospitẽ agnouisti.Regem reliquisti.
Neq enim ille odio tui progressus. s errore
cõmuni lapsus est il rex quẽ senatꝰ hoc no¬

Expanded text:
hospitium renovare voluisti; te eius hospitium renovare voluisti; te eius di penates acceperunt, te amicum et placatum Deiotari regis arae focique viderunt. cum facile orari, Caesar, tum semel exorari soles. nemo umquam te placavit inimicus qui ullas resedisse in te simultatis reliquias senserit. quamquam cui sunt inauditae cum Deiotaro querelae tuae? numquam tu illum accusavisti ut hostem, sed ut amicum officio parum functum, quod propensior in Cn. Pompei amicitiam fuisset quam in tuam: cui tamen ipsi rei veniam te daturum fuisse dicebas, si tum auxilia Pompeio vel si etiam filium misisset, ipse aetatis excusatione usus esset. ita cum maximis eum rebus liberares, perparvam culpam relinquebas. itaque non solum in eum non animadvertisti sed omni metu liberavisti, hospitem agnovisti, regem reliquisti. neque enim ille odio tui progressus, sed errore communi lapsus est. is rex quem senatus hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
diligençia minuat hanc perturbacionẽ
mẽa. S aute qͣm de accusacione ip̃a dico.
De accusatorũ spe pauca dicam. Qͥ cum
uideant᷑ nec ingenio nec usu atq exer¬
citacione rerũ ualere. Tamen ad hanc
causam nõ sine aliqua spe & cogitacione
uenerũt. Iratũ te regi deiotaro fuisse nõ
ecant nestũ. Aflictum illum quibꝯdane
iucõ modis & detrimentis ꝓpt̾ offensionẽ
animi tui meminerãt. teq cũ hui ma¬
tum ⁊uni sibi amicũ ẽẽ cognouerãt. suꝙ
apud ip̃um te de tuo ꝑiculo dicerenmo
forte putabant ut in exulcerato animo
facile fictum oimẽ insideret. Quãobrẽ
hot nos priũ metu cesar ꝑfidem &
constancia et clemenciã tuã liberane
residere in te ullam ꝑtem iracundie su¬
spicemur. per dexteram istam te oroe
quani Rogi deiotaro hospes hospiti porxili¬
xisti. Istam inquã dexterã non tam ã bellis
uec in prelus quã in promissis & fade
firmiorẽ. Tu illiꝯ domũ inixe tu uetus

Expanded text:
diligentia minuat hanc perturbationem diligentia minuat hanc perturbationem meam. sed ante quam de accusatione ipsa dico, de accusatorum spe pauca dicam; qui cum videantur neque ingenio neque usu atque exercitatione rerum valere, tamen ad hanc causam non sine aliqua spe et cogitatione venerunt. iratum te regi Deiotaro fuisse non erant nescii; adfectum illum quibusdam incommodis et detrimentis propter offensionem animi tui meminerant, teque cum huic iratum, tum sibi amicum esse cognoverant, quodque apud ipsum te de tuo periculo dicerent, fore putabant ut in exulcerato animo facile fictum crimen insideret. quam ob rem hoc nos primum metu, Caesar, per fidem et constantiam et clementiam tuam libera, ne residere in te ullam partem iracundiae suspicemur. per dexteram istam te oro quam regi Deiotaro hospes hospiti porrexisti, istam, inquam, dexteram non tam in bellis neque in proeliis quam in promissis et fide firmiorem. tu illius domum inire, tu vetus
Abbreviated transcription (Latin):
quenciam in qua oratorum studia niti
solent. In cus oculis. in tuo ore duultuq.
adquiesto. te unum intueor. Te unũ oĩs¬
mea spectat oratio. que mͥ ad spem opti¬
neude ueritatis gratissima sunt. ad mo¬
tum animi & ad om̃e impetũ dicendi.
contentionemq leuiora. hanc enĩ causã¬
.c. cesar si in foro dicerẽ eodem audiẽte
de disceptante. quantã mͥ alacritatem
populi romani concursus afferret. Qͥs
enim ciuis rei non faueret cuiꝯ omnez
etatem in pp̃łi romani bellis con sũpta
esse meminisset. Spectarem curiã. intu¬
erer forũ. celum deniq testarer ip̃u
si cũ & deoꝵ in mortalium & pp̃łi rom̃ai
& senatꝰ beneficia in Regẽ deiotarum
recordarer. Nullo mͦ mͥ de esse poss or̃o.
Que qm̃i angustiora parietes faciũt.
Accioq maxime cause debilitatur loco.
Tuũ est cesar qui pro multis sepe dixisti.
Qͥd mͥ nc̃ animu sit ad te ip̃m refer re
quo facilius tũ equitas tua cum audiendi

Expanded text:
quentiam in qua oratorum studia niti quentiam in qua oratorum studia niti solent: in tuis oculis, in tuo ore voltuque acquiesco, te unum intueor, ad te unum omnis spectat oratio: quae mihi ad spem obtinendae veritatis gravissima sunt, ad motum animi et ad omnem impetum dicendi contentionemque leviora. hanc enim, C. Caesar, causam si in foro dicerem eodem audiente et disceptante te, quantam mihi alacritatem populi Romani concursus adferret! quis enim civis ei regi non faveret cuius omnem aetatem in populi Romani bellis consumptam esse meminisset? spectarem curiam, intuerer forum, caelum denique testarer ipsum. sic, cum et deorum immortalium et populi Romani et senatus beneficia in regem Deiotarum recordarer, nullo modo mihi deesse posset oratio. quae quoniam angustiora parietes faciunt actioque maximae causae debilitatur loco, tuum est, Caesar, qui pro multis saepe dixisti, quid mihi nunc animi sit ad te ipsum referre, quo facilius cum aequitas tua tum audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
ns tomunibꝰ extimescebam siã cũ inore
maioeũ de seruo in dominũ ne toremiẽtos
quide queri liceat. in qua questione dolox
elitere uerã uocẽ possit ab inuito. exorta
est seruus. qͥ cũ in eculeo apellare nõ ross.
eñ actuset solutꝰ. Deturbat me.s. cesar emã
illud interdum qͦd tamẽ cũ te penitere cogno¬
ui timere desino. Re. enini miguteẽ. Cedud
tua sapĩa fit equissimum. Nam dicere apud
eum de facinore contra cuiꝰ uitam consiliues
fatinoris ĩ isse arguare.si per se ip̃m cõsidere ᷤ
graue est. Nemo enim fere est qui sui pe¬
xituli udex non sibi se equiorem quariso
prebeat: s tua cesar p̃stans singula ensi
natura hunc inͥ metũ minuit. Non enim
tam timeo quid tu de rege deiotaro quas
intellego quid de te ceteros uelis iudicare
Aioueor eciã loa ip̃iꝯ insolençia quod tan¬
tam causam quãta nulla unquã in dister¬
tacione uersata est. Dico intea domesticos
parietes. dico extra conuentũ. & eam fre¬

Expanded text:
nis communibus extimescebam. nam cum more maiorum de servo in dominum ne tormentis quidem quaeri liceat, in qua quaestione dolor elicere veram vocem possit etiam ab invito, exortus est servus qui, quem in eculeo appellare non posset, eum accuset solutus. perturbat me, C. Caesar, etiam illud interdum quod tamen, cum te penitus recognovi, timere desino: re enim iniquum est, sed tua sapientia fit aequissimum. nam dicere apud eum de facinore contra cuius vitam consilium facinoris inisse arguare, cum per se ipsum consideres, grave est; nemo enim fere est qui sui periculi iudex non sibi se aequiorem quam reo praebeat. sed tua, Caesar, praestans singularisque natura hunc mihi metum minuit. non enim tam timeo quid tu de rege Deiotaro, quam intellego quid de te ceteros velis iudicare. moveor etiam loci ipsius insolentia, quod tantam causam quanta nulla umquam in disceptatione versata est dico intra domesticos parietes, dico extra conventum et eam fre
Abbreviated transcription (Latin):
ui. temere feci. penitet. Ad dementiam
tuam confugio. delicti ueniam peto. Ut
ignostatire oxo. Si nemo ipetrauit
acroganter. Si pluximi. Tuidem fero¬
pom. qui spom dedisti. an sperandi liga¬
rio causa non sit. Cuni mͥ apud te locꝰ sit
etiam pro altero deprecandi: Qͣm qͣm nec
in hac or̃one spes est posita caule. nec in eo¬
rum scudũs qui a te pro ligario petũt tui
netessaxrĩ. Uidi enim & cognoui quid ma

Expanded text:
vi, temere feci, paenitet; ad clementiam vi, temere feci, paenitet; ad clementiam tuam confugio, delicti veniam peto, ut ignoscatur oro. si nemo impetravit, adroganter: si plurimi, tu idem fer opem qui spem dedisti. an sperandi de Ligario causa non erit, cum mihi apud te locus sit etiam pro altero deprecandi? quamquam nec in hac oratione spes est posita causae nec in eorum studiis qui a te pro Ligario petunt tui necessarii. vi
Abbreviated transcription (Latin):
respondebitis. Si ur̃as.uidete ne erretub̃te
qui ce sarẽ nr̃is inimicis iratũ foree puter¬
tis. cum ignouerit suis. Itaq nũtibi iudeor
m causa ligaxii esse occupatꝰ. num de eius
facto dicere: qͥcqͥd dixi ad unam sũmaguese¬
fecte uolo. Uel humanitatis sel clenentie
Sel miscdie. Causas egi Cesar multas d qdẽ
tecu dumte in foro tenuit uatio honorũ
tuorum Certe nunquam hot mͦ ⁊ Ignoscite
iudices exrauit lapsꝰ est non putauit esi
uniqũa post hac. ad parentem sit agcil soleto
Adiudices. non fecit. nõ cogitauit. falsi cestes.
futum crime. Dic te Cesar de facto ligarii
uiditem esse. Quibꝰ in presidũs fuerit
quere lateo nec hec quidẽ colligo q̃ foro¬
tasse ualerẽt eciãm apud iudicem. legato
ante bellum profectꝰ. Relictꝰ in pate. bello
oppssus. ii eo ip̃o non acerbꝰ. tam& sitotus
anims ac siudio tuus. Ad iudicẽ sic agiso¬
ler. Sed ego apud parentem loquor. Exra¬

Expanded text:
respondebitis? si vestras, videte ne erretis respondebitis? si vestras, videte ne erretis qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum ignoverit suis. itaque num tibi videor in causa Ligari esse occupatus, num de eius facto dicere? quicquid dixi, ad unam summam referri volo vel humanitatis vel clementiae vel misericordiae. causas, Caesar, egi multas equidem tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum tuorum, certe numquam hoc modo: ignoscite, iudices; erravit, lapsus est, non putavit; si umquam posthac. ad parentem sic agi solet, ad iudices: non fecit, non cogitavit; falsi testes, fictum crimen. dic te, Caesar, de facto Ligari iudicem esse; quibus in praesidiis fuerit quaere: taceo, ne haec quidem conligo, quae fortasse valerent etiam apud iudicem: legatus ante bellum profectus, relictus in pace, bello oppressus, in eo ipso non acerbus, totus animo et studio tuus. ad iudicem sic, sed ego apud parentem loquor: erra
Abbreviated transcription (Latin):
iusto imꝑio ex senatꝰ consulto in prouinçiã
suani uen̾at. hic ꝓhibitꝰ. nõ acł cesarẽ. ue
iratꝰ. nõ domũ. ne mers. non in aliquam
regionem. ne condẽpnare causam illã quã
fecutꝰ erat uideret᷑. in macedoniã ad.cn.
pom pei castra uenit. in eamip̃am causaz
a qua erat reiectꝰ miuria. Qd cum ista
ues nichil cõmouisset eiꝯ animũ ad quẽ
ueneratis. languidiore credo studio in causa
fiustis. tantũm in p̃sidiis eratis. Animi uͦ
acausa ab hourebãt an ut fit in ciuilibus
bellis. nec ii uobis magis quã in reliquis.
om̃s onim uincendi scudio tenebamur. Pa¬
cis equidem semꝑ auctor fui. l tũ sero. erat
enim amentis cum aciem uideres pacem
cogitare. Om̃s inquã uincere uolebamus
Tu precipue corte. qui in eum locum ue¬
neras ubi tibi esset pereundum nisi ui¬
cilles. Quãqͣm ut nunc res se habet nõ
dubito. quin hant salutem ante ponas illi
uictorie. Hec gͦ non dicerẽ tubero. si aut
uos constancie ur̃e. Aut Cesarem beneficũ

Expanded text:
ovinciam suam venerat. hinc prohibitus non ad Caesarem ne iratus, non domum ne iners, non aliquam in regionem ne condemnare causam illam quam secutus esset videretur: in Macedoniam ad Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam a qua erat reiectus iniuria. quid? cum ista res nihil commovisset eius animum ad quem veneratis, languidiore, credo, studio in causa fuistis; tantum modo in praesidiis eratis, animi vero a causa abhorrebant: an, ut fit in civilibus bellis—nec in vobis magis quam in reliquis; omnes enim vincendi studio tenebamur. pacis equidem semper auctor fui, sed tum sero; erat enim amentis, cum aciem videres, pacem cogitare. omnes, inquam, vincere volebamus; tu certe praecipue, qui in eum locum venisses ubi tibi esset pereundum, nisi vicisses. quamquam, ut nunc se res habet, non dubito quin hanc salutem anteponas illi victoriae. haec ego non dicerem, Tubero, si aut vos constantiae vestrae aut Caesarem benefici
Abbreviated transcription (Latin):
um in om̃ibꝰ causis grauioribꝰ .C. ce
sar inicio dicenli cõmoueri soleam ue¬
hementiꝯ quã uidetiro uel usꝮ uel etas me¬
a postulaxe. tũ in hac causa ita me multa
ꝑtirobant ut quãtum mea fides studii mͥ
afferat ad salutem degis deiotari ac defẽ¬
dendam. tantum facultatis timor detrahat.
Primum dico pro capite. fortunisq regis.
qͦd ip̃m et si nõ niquũ est. in tuodumtaxat
periculo. tamen est ita musitatũ regem
reũ capitis esse. Ut ante hoc tempꝰ nõ sit
auditum. Deinde eum Regem quẽ ornare
antea cuncto cum senatu solebamꝰ. peo
ꝑpetuis eius in nr̃am rem .R. meritis. nũc
contra atrocillimũ crimiẽ cogor defẽde¬
re. Accidit ut accusatoꝵ alteriꝰ crudelita¬
te. Alteriꝰ indignitate conturrber. Crude¬
lis Castor. ne dicam sceleratum & impiuz
qui nepos auum in capitis disccimẽ addu¬
xerit Adolescencieq sue terrorem ĩtule¬
pit ei cuiꝰ senectutẽ tueri & tegere debe¬
bat. cõmendaçionẽq ĩ euutis etatis ab ĩ¬

Expanded text:
um in omnibus causis grauioribus, Gaius aesar, initio dicendi commoueri soleam uehementius quam uideatur uel usus uel aetas mea postulare, tum in hac causa ita multarturbant ut, quantum mea fides studi mihi adferat ad salutem regis Deiotari defendendam, tantum facultatis timor detrahat. primum dico pro capite fortunisque regis, quod ipsum, etsi non iniquum est in tuo dumtaxat periculo, tamen est ita inusitatum, regem reum capitis esse, ut ante hoc tempus non sit auditum. deinde eum regem quem ornare antea cuncto cum senatu solebam pro perpetuis eius in nostram rem publicam meritis, nunc contra atrocissimum crimen cogor defendere. accedit ut accusatorum alterius crudelitate, alterius indignitate conturber. crudelis Castor, ne dicam sceleratum et impium, qui nepos avum in capitis discrimen adduxerit adulescentiaeque suae terrorem intulerit ei cuius senectutem tueri et tegere debebat, commendationemque ineuntis aetatis ab im
Abbreviated transcription (Latin):
Nasti optimos hõies. Animaduerte hoꝵ
om̃ium mestitiam. & dolorẽ huiꝯ titi bro¬
cchi. de quo non dubito quid existimes.
lacrimas. squaloreq ĩp̃ius et filii uides
Quid de frĩbꝯ dicam: Noli Cesar putare
de uniꝰ capite nos agere. Aut tres tͥ liga¬
uni retinendiin ciuitate sũt. Aut tees eciui¬
tate exterminandi. Nam qͦduis exiliũ his

Expanded text:
madverte horum omnium maestitiam et dolorem; huius T. Brocchi de quo non dubito quid existimes lacrimas squaloremque ipsius et fili vides. quid de fratribus dicam? noli, Caesar, putare de unius capite nos agere: aut tres Ligarii retinendi in civitate sunt aut tres ex civitate exterminan
Abbreviated transcription (Latin):
malleos et faces ad inflamandã urbem
comparare. Sit deniq in striptũ in fronte
uniꝯ cuusq quid de re .p. senciat. polliceor uo
re diligenciam tantam in uobis auctorita¬
tem. tantam in equitibꝰ .R. uirtutẽ. tantã
in om̃ibꝰ bonis consensionem. Ut Catiline
ꝓfectione om̃ia patefacta illustrata opp̃ssa
uindicata ẽẽ uideatis. His om̃ibꝰ. Catilina
cum sũma reip. salute & cum tua peste ac
perniciae. cũq eoꝵ exicio qui se tetũ om̃i
scelere parxicidioq uinxexũt proficiscere
ad impium bellum ac nefarium. Tum tu
Iupiter qui hidem qͥb hec urbs auspiciis a romło es
cõstitutꝰ quẽ statorẽ hiuꝰ urbis atꝙ Imperii uere
nominamꝰ. hunc et huiꝯ socios a tuis aris¬
ceterisq templis a tectis urbis ac moenibꝰ
auita fortunisq ciuium arce bis et homines
bonoꝵ mimicos hostes patrie. latcones Ita¬
lie scelerum foedere inter se ac ne faria
societate coniũctos aet̾nis supliciis uiuos

Expanded text:
malleolos et faces ad inflammandam urbem malleolos et faces ad inflammandam urbem comparare; sit denique inscriptum in fronte unius cuiusque quid de re publica sentiat. polliceor hocre diligentiam, tantam in vobis auctoritatem, tantam in equitibus Romanis virtutem, tantam in omnibus bonis consensionem ut Catilinae profectione omnia patefacta, inlustrata, oppressa, vindicata esse videatis. hisce ominibus, Catilina, cum summa rei publicae salute, cum tua peste ac pernicie cumque eorum exitio qui se tecum omni scelere parricidioque iunxerunt, proficiscere ad impium bellum ac nefarium. tu , Iuppiter, qui isdem quibus haec urbs auspiciis a Romulo es constitutus, quem Statorem huius urbis atque imperi vere nominamus, hunc et huius socios a tuis ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus, a vita fortunisque civium omnium arcebis et homines bonorum inimicos, hostis patriae, latrones Italiae scelerum foedere inter se ac nefaria societate c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ suos eduxerit. et eodem ceteros undiq
collectos nanfragos adgregauerit extĩgue¬
tus atq delebitur. non modo hectam adulta
loꝵ omnium. Et enim iam diu. p.c. ĩ his
Sed nestis quo pacto omnium scelerũ ac
ueteris furoris & audacie maturitas in
nr̃i consulamꝰ tempus exupit. Hit si ex tãto
latrocinio iste unus tolletur. oidebimur for¬
tasse ad brene quoddam tempꝰ. curxa et me¬
tu esse peleuati peritulum Aũt residebit
bo graui cum aestu febriq iactanture. si
aquã gelidam biberint primo releuari ui¬
dentur. denide multo grauiꝰ uehementiꝯq
afflictantur: sic hic morbꝰ qui est in re .p.
releuatꝰ istiꝯ poena uehemenciꝰ uiuis re¬
liquis in grauescet. Quare secedant ĩꝓbi
seteruãt se a bonis unum in locum tõgee¬
gentur. muro deniq id qd̾ sepe iam dixi di
scernantur a nobis desmant insidiari do¬
mui sue consuli tircũstare tribunal pre¬
toris urbani obsidere cum gladiis cucĩa

Expanded text:
que suos eduxerit, et eodem ceteros undique que suos eduxerit, et eodem ceteros undique collectos natur atque delebitur non modo haec tam adultalorum omnium. etenim iam diu, patres conscsed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse relevati, periculum autem residebit bo gravi, cum aestu febrique iactantur, si aquam gelidam biberunt, primo relevari videntur, deinde multo gravius vehementiusque adflictantur, sic hic morbus qui est in re publica relevatus istius poena vehementius reliquis vivis ingravescet. qua re secedant improbi, secernant se a bonis, unum in locum congregentur, muro denique, quod saepe iam dixi, secernantur a nobis; desinant insidiari domi suae consuli, circumstare tribunal praetoris urbani, obsidere cum gladiis curiam,
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. certe uerendum mn non erat ne quid.
hoc parricida ciuium interfecto inuidie mͥ
inposteritatem redundaret. Quod si ea mi¬
chi maxime impenderet. Tamẽ hoc animo
semꝑ fuiut inudiam uirtute partã glĩam
non inuidiam putarẽ. Qͣmqͣm nõ nulli sũt
In hoc ordinẽ qui aut ea q̃ mminẽt nõ uideãt
aut ea que uideant dissimulẽt. qui spem cati¬
liue mollibꝰ sentenciis aluerũt. conurratio¬
nemq nastentem non credendo corroborcaue¬
rũt quoꝵ auctoritate secuti multi nõ solũ
im probi uerũ enam imꝑiti. sim hũc ammad¬
uextissent ceudelicer & regie factũ ẽẽ dice¬
rent Nunc intelligo si iste quo intendit ĩ
manliana castra poruenerit. Neminẽ tam
stultum fore qui non uideat coniuracionẽ
esse stãm neminen tam improbũ. qui nõ
fateatur. hoc autẽ uno int̾focto intelligo hãc
rei p. pestem paulisper reprimi. non ĩ per¬
petuũ comprimi posse. quod si se ei exxit secũ¬

Expanded text:
runt, certe verendum mihi non erat ne quid runt, certe verendum mihi non erat ne quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi in posteritatem redundaret. quod si ea mihi maxime impenderet, tamen hoc animo fui semper ut invidiam virtute partam gloriam, non invidiam putarem. quamquam non nulli sunt in hoc ordine qui aut ea quae imminent non videant aut ea quae vident dissimulent; qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt coniurationemque nascentem non credendo conroboraverunt; quorum auctoritate improbi, verum etiam imperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter, et regie factum esse dicerent. Nunc intelligo, si iste, quo intendit, in Manliana castra pervenerit, neminem tam stulrum fore, qui non videat coniurationem esse factam: neminem tam improbum, qui non fateatur. Hoc autem uno interfecto, intelligo hanc reipubl. pestem paulisper reprimi, non in perpetuum comprimi posse. Quod fi se eiecerit, secum
Abbreviated transcription (Latin):
At numꝙͣ in hac urbe hi qͥ a re .p. defecerũt
ciuium iura tenuerũt. An inuidiam posteri¬
tatis times: preclaram uero populo .R. refe¬
res gr̃am qui te homine ꝑ te cognitum. nul¬
la comendacione maioꝵ tam mature ad su¬
mum imperium. per om̃s honoꝵ gradus
extulit. si ꝓpter inuidiam. aut alitui ꝯ ꝑiculi
metum salutem ciuium tuoꝵ neglegis. Sed si
quis est imudie metꝰ non est uehementior
seueritatis acfortitudinis inuidia. qͣm mer¬
cie ac nequicie ꝑtimescenda. An cum bello ua¬
stabitur Italia. uexabuntur urbes. tecta ar¬
debunt. tu te nõ existimas inuidie incendio
conflagratireũ: His ego sanctissimis rei p.
uocibꝰ et eoꝵ homniũ qui hoc idem senciunt.
mẽtibꝰ pauca respondebo. Ego si hoc optimũ
uiuendum non dedillem. Et enimi si lummi
uiri et cdarissimi ciues saturnini & graccho¬
rum & flacti & suꝑioꝵ conpluximũ sãgiũe.
non modo le ‸ contamiuarũt. ẜ etiã honesta¬

Expanded text:
at numquam in hac urbe qui a re publica defecerunt at numquam in hac urbe qui a re publica defecerunt civium iura tenuerunt. an invidiam posteritatis times? praeclaram vero populo Romano refers gratiam qui te, hominem per te cognitum, nulla commendatione maiorum tam mature ad summum imperium per omnis honorum gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus, non est vehementius severitatis ac fortitudinis invidia quam inertiae ac nequitiae pertimescenda. an, cum bello vastabitur Italia, vexabuntur urbes, tecta ardebunt, tum te non existimas invidiae incendio conflagraturum?’ his ego sanctissimis rei publicae vocibus et eorum hominum qui hoc idem sentiunt mentibus pauca respondebo. ego, si hoc optimum vivendum non dedissem. etenim si summi viri et clarissimi cives Saturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanguine non modo se non contaminarunt sed etiam honesta
Abbreviated transcription (Latin):
opie reꝵ omnium. quibꝰ tebreui tẽpore
confectum esse senties. Tantum profeci
cum te aconsulatu repuli ut exul potiꝰ tẽp¬
tare qͣm cõsul uexare rem .p. posses. Atq
ut id quod esset abste scelerate susce ptum
latrocinium potiꝰ qͣm bellum nom̃aret᷑. Nũc
moniam detester ac depreter. percipite q̃so
diligenter. que dicam. & ea penitꝰ animis ue¬
steis mentibꝰq mandate. Et enim si metũ
patria que michi uita mea multo est carior. si
quidagis: Tu ne eum que esse hostem compisti.
quem ducem belli futurum uides. quem expet¬
tari imperatorẽ in casteis hostium sentis auc¬
torem sceleris. principem coniuratiõis. euo¬
catorem seruoꝵ et ciuium ꝑditorẽ exire patiere
ut abste non emissus ex urbe. l immillus in
urbeni ẽẽ uideat᷑: Nõne hũc in uincula duci
Non ad mortẽ rapi. Non sũmo supplicio mat
in hac re p̃. ꝑniciosos ciues morte mulctarũt.
an leges que de ciuium. Re. supplicio rogate st̃.

Expanded text:
opiae rerum omnium quibus te brevi tempore opiae rerum omnium quibus te brevi tempore confectum esse senties. tantum profeci, cum te a consulatu reppuli, ut exsul potius temptare quam consul vexare rem publicam posses, atque ut id quod esset a te scelerate susceptum latrocinium potius quam bellum nominaretur. nunmoniam detester ac deprecer, percipite, quaeso, diligenter quae dicam, et ea penitus animis vestris mentibusque mandate. etenim si mecum patria, quae mihi vita mea multo est carior, si quid agis? tune eum quem esse hostem comperisti, quem ducem belli futurum vides, quem exspectari imperatorem in castris hostium sentis, auctorem sceleris, principem coniurationis, evocatorem servorum et civium perditorum, exire patiere, ut abs te non emissus ex urbe, sed immissus in urbem esse videatur? nonne hunc in vincla duci, non ad mortem rapi, non summo supplicio mactin hac re publica perniciosos civis morte multarunt. an leges quae de civium Romanorum supplicio rogatae sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium transtulisti. Ibis tandem aliquando
quo te iam pridem tua ista cupiditas effrenata
at furiosa rapiebat. Neq enim tibi hec res
ad fert dolorẽ: sed qũãdam incredibile uolup¬
tatem. Ad hanc te amentia nõ natirra pepexrit.
uoluntas exercuit. fortuna seruauit. Nũqͣm
tu non modo otium sed ne bellum quidẽ nisi
nefarium concupisti. nactꝰ eͦx perditis atq
ab om̃i non modo fortuna uorũ eciã spe de¬
relictis conflatam improboꝵ manũ. Hic tu
qua leticia perfruere/ quibꝰ gaudiis exulta¬
bis. quãta in uoluptate bacchabere cum in tãto
numero tuoꝵ neq audies uirũ bonum quẽ¬
quam neq uidebis. Ad huiꝯ uite studiu me¬
ditati illi sunt qui feruntur labores tui.iace¬
re humi non solum ad obsidendum scuprum
uerũ eciam ad facinus obeundum. uigilaxe
non solum. insidiantem somno maritoꝵ. ueꝵ
eciam bonis ociosoꝵ. Habes ubi ostentes illã
tuam preclarã pacĩãm. famis. frigoris in¬

Expanded text:
civium transtulisti? ibis tandem aliquando civium transtulisti? ibis tandem aliquando quo te iam pridem tua ista cupiditas effrenata ac furiosa rapiebat; neque enim tibi haec res adfert dolorem, sed quandam incredibilem voluptatem. ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit, fortuna servavit. numquam tu non modo otium sed ne bellum quidem nisi nefarium concupisti. nactus es ex perditis atque ab omni non modo fortuna verum etiam spe derelictis conflatam improborum manum. hic tu qua laetitia perfruere, quibus gaudiis exsultabis, quanta in voluptate bacchabere, cum in tanto numero tuorum neque audies virum bonum quemquam neque videbis! ad huius vitae studium meditati illi sunt qui feruntur labores tui, iacere humi non solum ad obsidendum stuprum verum etiam ad facinus obeundum, vigilare non solum insidiantem somno maritorum verum etiam bonis otiosorum. habes ubi ostentes tuam illam praeclaram patientiam famis, frigoris, in
Abbreviated transcription (Latin):
ut preditas tuo con flare uis inuidiam recta uia
perge in exilium. Uix feram sermones homi¬
num. si id feceris. uix molem istiꝯ inuidie. si
in exilium iussu consulis ieris sustinebo. Sin
aũt est seruiee mee laudi et głie manis egre¬
dere cum importuna sceleratoꝵ manu cõfer
te ad manlium concitare ꝑditos ciues. secerne
te abonis. infer patrie bellum. exulta impio
latrocinio. ut a me non eiectꝰ ad alienos. sed
inuitatus adtuos esse uidearis. Qm qͣm quid
ego te inuitem. aquo iam scian esse p̾missos
qui tibi ad forum aureliũ prestolarẽt᷑ aema¬
xi. cum sciam pactam et constituta cum Man¬
lio diem a quo eciam aquilam illã argentẽa
ac funestam futuxã. cui domi tue sac̾eiũ ste¬
lexum tuoꝵ constitutũ fuit sciã ẽẽ p̾millam
Gunt illa carere diutiꝯ possis quam uen̾ari
Ad cedem proficiscens solebas. a cuiꝰ altari¬
bus sepe istam imipiam dexteram ad nece¬

Expanded text:
ut praedicas, tuo conflare vis invidiam, recta ut praedicas, tuo conflare vis invidiam, recta perge in exsilium; vix feram sermones hominum, si id feceris, vix molem istius invidiae, si in exsilium iussu consulis iveris, sustinebo. sin autem servire meae laudi et gloriae mavis, egredere cum importuna sceleratorum manu, confer te ad Manlium, concita perditos civis, secerne te a bonis, infer patriae bellum, exsulta impio latrocinio, ut a me non eiectus ad alienos, sed invitatus ad tuos isse videaris. quamquam quid ego te invitem, a quo iam sciam esse praemissos qui tibi ad forum Aurelium praestolarentur armati, cui sciam pactam et constitutam cum Manlio diem, a quo etiam aquilam illam argenteam ac funestam futuram, cui domi tuae sacrarium sceleratum constitutum fuit, sciam esse praemissam? tu ut illa carere diutius possis quam venerari ad caedem proficiscens solebas, a cuius altaribus saepe istam impiam dexteram ad nec
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante exaudire potusti quoꝵ ego uix abs
te iam diu manus ac tela contineo. eosdem
facile adducam ut te hec que iam pridem
uastare scudes relinquentem usq ad por¬
tas prosequantur Qm qͣm quid loquar.
t̾e ut illa res frangat. tu ut umꝙͣ te corrigas. tu
ut ullam fugam meditere. tu ut exilium cogites
utinã tĩbi istam mentem dii inmortales doña
rẽt. Et si iubeo. simea uoce perteitꝰ ire in exi¬
lium animũ induxeris: qͣnta tempestas inui¬
die nobis siminꝰ in p̾sens tp̃us recenti memoria
sceleꝵ tuoꝵ at in posteritatem impendeat: Sed
est tanti: dum modo tua ista sit priuata calami¬
tas. et a rei .p. periculis seiungatur. Sed tu
ut uiciis tuis cõmoueare. ut legum poenas ꝑ¬
timestas. Ut temporibꝰ rei.p. cedas. nõ est po¬
stulandum. Neq enim isses Catilina ut te
aut pudor a turpitudĩe. aut metꝰ apericulo
aut racio a furore reuocaxit. Qͣmobrẽ ut
sepe iam dixi proficiscere. ac si michi inimico

Expanded text:
lo ante exaudire potuisti. quorum ego vix abs lo ante exaudire potuisti. quorum ego vix abs te iam diu manus ac tela contineo, eosdem facile adducam ut te haec quae vastare iam pridem studes relinquentem usque ad portas prosequantur. quamquam quid loquor? te ut ulla res frangat, tu ut umquam te corrigas, tu ut ullam fugam meditere, tu ut ullum exsilium cogites? Vtinam tibi istam mentem di immortales duint! tametsi video, si mea voce perterritus ire in exsilium animum induxeris, quanta tempestas invidiae nobis, si minus in praesens tempus recenti memoria scelerum tuorum, at in posteritatem impendeat. sed est tanti, dum modo tua ista sit privata calamitas et a rei publicae periculis seiungatur. sed tu ut vitiis tuis commoveare, ut legum poenas pertimescas, ut temporibus rei publicae cedas non est postulandum. neque enim is es, Catilina, ut te aut pudor a turpitudine aut metus a periculo aut ratio a furore revocarit. quam ob rem, ut saepe iam dixi, proficiscere ac, si mihi inimico,
Abbreviated transcription (Latin):
te esse dicis: nõ referam id qd̃ abhorret ameis
moribꝰ. sed tamẽ fatiam ut intelligas qͥd hi
de te senciãt. Egredere ex urbe Catibna
libera xem . p. ne tu in exilium si hãt uocem
expectas ꝓficiscere. Qd est Catilina e quio
actendis. & quid animadũtis. hoꝵ silen¬
cium: paciuntur. tatent. Qd expectas
auctoritatẽ loquẽtium. quoꝵ uolũtatẽ tatiꝰ¬
toꝵ ꝑspicis. Ac li hoc idem huit adolestẽti
optimo .p. sestio. si fortissimo uiro.M. mar¬
cello dixissem iam michi consuli hoc ip̃o ĩ tem¬
plo iure optimo senatꝯ uimi et manꝯ intu¬
lilset. De te autez Catilina cum quiescunt
probant. cum paciuntur decernũt. cũ ta¬
cent clamant. Neq hi solum quoꝵ tibi
auctoritas est uidelicet cara uita uilis¬
sima. S eciã illi equites. R. honestissimi
atos optimi uiri. coteriq fortillimi ciues
qui stant crecum senatum. quoꝵ tu et freq̃n¬
tiam udere et scudia ꝑspicere & uoces pau¬

Expanded text:
te esse dicis. non referam, id quod abhorret a meis te esse dicis. non referam, id quod abhorret a meis moribus, et tamen faciam ut intellegas quid hi de te sentiant. egredere ex urbe, Catilina, libera rem publicam metu, in exsilium, si hanc vocem exspectas, proficiscere. quid est? ecquid attendis, ecquid animadvertis horum silentium? patiuntur, tacent. quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis? at si hoc idem huic adulescenti optimo P. Publio Sestio, si fortissimo viro M. Marcello dixissem, iam mihi consuli hoc ipso in templo senatus iure optimo vim et manus intulisset. de te autem, Catilina, cum quiescunt, probant, cum patiuntur, decernunt, cum tacent, clamant, neque hi solum quorum tibi auctoritas est videlicet cara, vita vilissima, sed etiam illi equites Romani, honestissimi atque optimi viri, ceterique fortissimi cives qui circumstant senatum, quorum tu et frequentiam videre et studia perspicere et voces pau