comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de hos ubi ai. quo extͣ se spargi ꝑ disciplinã mens
nõ potest eo supra se intendere ꝑ ꝓfectum potestł
ponit exempla bona In altum ciesce arbor cogit
que ꝑ ramos diffundi ꝑhibet. Et cum riuos fontis
obstriumꝰ fluenta surgere ad suꝑiora ꝓuocamus sic¬
intentone anime. si exterioꝵ euagatio clauditur. ex¬

Expanded text:
eritur. Nam quo extra se spargi propter disciplinam mens non potest, eo super se intendere per profectum potest, quia et in altum crescere arbor cogitur, quae per ramos diffundi prohibetur; et cum rivos fontis obstruimus, fluenta surgere ad superiora provocamus. Iippe animae, si exterior evagatio clauditur, in
Abbreviated transcription (Latin):
deus in psalmo ⁊ ego illi. nec tñ cum psalmum
dico atcendo cuius psalmus sit Idcirco deo mag¬
nam iniuriam facio cum illum precor ut pretẽ
meam exaudiat qmͣ ego qui fundo non audio. dep̃
corur mͥ intendat: ego uero nec michi nec illi ĩten¬
do. s qd̾ detius est inmunda et inutilia ĩ corde uer¬
sando fetorem horribilem eius aspectib ingero

Expanded text:
Deus in Psalmo, et ego illi: nec tamen, cum Psalmum dico, attendo cujus Psalmus sit. Idcirco magnam injuriam Deo facio, cum illum precor ut meam cem exaudiat, quam ego qui fundo, non audio. Deprecor illum ut mihi intendat: ego vero nec mihi, nec illi intendo; sed, quod deterius est, immunda et inutilia in corde versando, fetorem horribilem ejus aspectibus ingero
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. Natus in paupere domo in tygurio rusticano
qui uix milio et cibario pane rugientem saciare
uentrem poteram nunc similam et mella fasti¬
dio. Noui et genera et nomina piscium in quo
liquore concha lecta sit. Calleo saporib auium dis¬
cerno prouincias. et ciborum me raritas ac nouis¬

Expanded text:
iis. natus in paupere domo et in tugurio rusticano, qui uix milio et cibario pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera et nomina piscium, in quo litore conca lecta sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouis
Abbreviated transcription (Latin):
cãticoꝵ pͥmo. oleũ effusũ nor̃ tuũ.d ꝯͨ. qͥd eque
m̃tis cogitãtꝭ ĩpĩgat. ꝙ itaq eastas ex̾citatos rel¬
excecatos reꝑat sẜus. u̾tutes roborat. uegetat mo¬
res bonos atz honestos. castas fouet affcõnes. arid
ẽ oĩs aiẽ cibus si nõ oleo illo ĩfũdat᷑ ĩsipidꝰ ẽ si nõ
hoc sale condiatur. si scͥbas nõ sapit in si nõ leg̾o
ibi iħm. si disputes aut ꝯf̾as nõ sapit michi si nõ
sonuerit ibi ihic. mel ĩ ore. ĩ aure melos. ĩ corde iu¬

Expanded text:
que mentem cogitantis impinguat? quid ita exercitatos reparat sensus, virtutes roborat, vegetat mores bonos atque honestos, castas fovet affectiones? Aridus est omnis animae cibus, si non oleo isto infunditur; insipidus est, si non hoc sale conditur. Si scribas, non sapit mihi nisi legero ibi Jesum. Si disputes aut conferas, non sapit mihi, nisi sonuerit ibi Jesus. Jesus mel in ore, in aure melos, in corde ju
Abbreviated transcription (Latin):
efficianũ celestes de t̾ra nõ facit celũ qͥ denichilo
facit t̾rã ⁊ celũ. uet̾a tuͣsierũt lapides colebatis
noua accesserũt deũ u̾m adoratis uet̾a tuͣsiert
tnͣsũt mortalitas noua accesserũt. ꝑmissa ẽ ĩmorta¬
litas. uet̾a tnͣsierũt. ꝑierat ois caro ꝑ iłierẽ sił cũ ui¬

Expanded text:
efficiamini coelestes. De terra non facit coelum, qui de nihilo fecit terram et coelum? Vetera transierunt; lapides colebatis: nova accesserunt; Deum verum adoratis. Vetera transierunt; transiit mortalitas: nova accesserunt; promissa est immortalitas. Vetera transierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ce kñm magiũ mist̾ium magnũ dĩue dilccio¬
deuim itempueus ades discessit dens hoier
di ligens adhõmes ueint dilexit iupium
ut fateret instũ dilexit infirim̃ ut facͥet
sanũ dilexit ꝑu̾sum ut sac̾et rectum Silexit mor¬
qm̃ ⁊̃ inise ir̃o ꝑuꝑ om̃es bonos angelos inpat̾e

Expanded text:
num divinae dilectioDeum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit moriam in seipso super omnes bonos angelos in Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ocum de dm̃ nc sciunt nec distimie uacantes decio comessa¬
bonis ⁊ ebrietatib scudent. c̾cenis ĩhiant c̾rena sapiunt assedu
ddl s ⁊ eccnia rari:. cardi ad inuestigandum cicpam pccõtis
pati to quere di uestigia leporis uelociores ad quetaudat ꝯgc̃¬
Landĩ tanes ꝙ ad uocandũ ꝑauꝑes. libentius porrigunt᷑ pã¬

Expanded text:
legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et ebrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidu in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
sauantur senibus.
quid̃ fortiores.
Y dropicis que nascunt᷑ uuln̾a in corpe nõ
facile sauantur.
Late pustule ñ ualde prurignose fiunt.
¶aput dolenti ⁊ circũdolenti sames aũt

Expanded text:
sanantur. Senioribus dfortiores. Ydropicis, quae nascuntur uulnera in corpore, non facile sanantur. Latae pustulae non ualde pruriginosae. Caput dolenti et circumdolenti, sanies,
Abbreviated transcription (Latin):
Asingultu lsitis st̾mitatõ sr̃ueniens soluit
Abydrope hĩto scd̾m uenas inuentrem a¬
qua fiuente. solutio.
Os̃i incisum fũit os aut cartillago. aũ ner¬
uus. aũ maxille tenues. aut p̾pucium.

Expanded text:
atiuntur, sternutatio superueniens soluit ydropici sunt, per uenas in uentrem aqua fluente, solutio; Cui incisum fuerit os, aut cartilago, aut neruus, aut maxillae quod tenue est, aut praepu
Abbreviated transcription (Latin):
Humide diete omnib febricitantibo
conferunt maxime u̾o pueris et
aliis sic assuetis refici. ⁊ quib semł¬
oni ⁊ etati et consuetudini
Estate et autũpno cibos grauissime
ferunt. hyeme u̾o facillime u̾e scdo̾.¬
sitionib ante crisim

Expanded text:
Humide diete febricitantibus omnibus conferunt, maximeque pueris et omnibus sic assuetis refici: dandum veoni, et etatiHumide diete febricitantibus omnibus conferunt, maximeque pueris et omnibus sic assuetis refici: dandum veoni, et etati, e
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus senescentibus.
Nmagnitud̾ie ñ ꝯ corꝑis iuuenescere
quidem decens est ⁊ non isuaue.
enescere u̾o inutile ⁊ peiꝰ ĩmoribus.
utariones tempoꝵ maxime ge¬
n̾ant morbos et in tp̃rib magne
mutationes. aut frigiditates aut

Expanded text:
plerumque senescentibus. In magnitudine corporis iuuenescere quidem, decens et non insuaue, senescere autem inutile et peius a modicis. Inmutationes temporum maxime generant morbos, et in teluporibus magnae inmutationes: frigus et aestus
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt et uentres sictant. et oculos
mordent. et tirca storacem dolorem.
Aust̾ne uero dissoluunt corꝑa et hũe¬
tant ⁊ capitis grauitates ⁊ g̾ues au¬
ditus et uertigines fatiunt in ocuł
et incorpore difficilem motum ⁊ uẽ

Expanded text:
ciunt et uentres siccant et oculi lacrimantur, et circa thoracem dolores, ; austrini uero dissoluunt corpora et humectant et capitis grauedinem et graues auditus et uertigines faciunt, in oculis et in corpore difficiles motus, et ue
Abbreviated transcription (Latin):
irta gñationes sauiei dolores ⁊ febs
accidunt magis qm facta sanie
Nomni motõne corporis cũ ceperit
Assueri assuetos ferre labores. ⁊ si fuerĩt
ubetilles aut senes. insuetis ⁊ forti¬
oribus ⁊ iuuenib facilius ferunt. O
x multo tp̃i assueta ⁊ si fuerint dete¬
riora insuetis minus molestare ꝯfue
mittere
replere aut caleface aut infrigidare
aut alit̾ quomlibet corpus mouere
o mͣsire ad aliud.
Omuia sid̾m rõnem facienti ⁊ non e¬

Expanded text:
irca natiuitates saniae et dolores et febres accedunt magis quam factae. In omni motu corporis, cum coeperit Assueti multos ferre labores, etsi fuerint inbecilles ac senes, insuetis etiam fortibus iuvenibus, facilius ferunt; nam ex multo tempore consueta, et si deteriora fumutare. inanire, calefacere uel infrigdare aut alio, quo libet, corpus mouere,transire in aliud. Omnia secundum rationem facienti non
Abbreviated transcription (Latin):
lunã scd̾m regłares inuenies. sed in błit septũ b̾¬
necñ . octob̃ .iiii. occurrit cũ scdm regłares ipsor̃
ẽẽ .uiiͦ. rõne regłariũ. ꝑacto aũ saltu in nouenbri:
deinceps inuiolatũ custodiet cursũ. Sed omẽm hãc
mense uilii tͣnsire uolueris. p̾ter dũ taxat kłas
augusti. in qͥbꝰ lunã .iiiͫ. ꝯputabis. q̃ scd̾m epactas
.Ii. ꝓnunciabit᷑. Sane ubicũq saltũ int̾ponas.

Expanded text:
niens, sed in Kal. Sept. necnon et Octob. IVa occurrit, cum secundum regulares in esse VIIa ratione regularium. Peracto enim saltu in Novembri deinceps inviolatum custodiet cursum. Sed omnem hanc nsilire volueris, praeter duntaxat in Kal. Augusti in quibus lunam IIIam computabis, quae secundum epactas IIa pronuntiatur. Sane ubicunque saltum interponas,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ uero non ita fiunt dolorem signͣt
et longitudinẽ egritudis ⁊ ꝯu̾sionẽ.
Lrigidi sudores cum acuta quid̾ febre
Et ubi incorpore sudor ibi egritudinem
Et ubi in corpore calidum aut frigidũ

Expanded text:
qui autem non sic fiunt, dolorem significant et longas aegritudines et iterationes. Frigidi sudores cum acuta febre mortemVbi in corpore sudor, illic indicai Et ubi in corpore frigidus aut calidus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiburine grosse et globose pauce nõ
tenuis iuuat. maxime uero talia ue¬
niunt quib exprincipio aut cełius
ypostasim hñt.
subiugar hiis capitis dolores. aut as¬
sunt aut aderunt.

Expanded text:
Quibus urinae crassae et globosae, modicae, non tenuata, iuuat; maxime autem talia ueniunt, quibus ab initio aut percelerius ypostasis est. in iumentis, his capitis dolores aut adsunt aut aderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Dolores oculoꝵ meri potio. aũ lauatrũ
Trauli a diarria maxime capuĩt᷑ longa.
Acidũ ructuantes ñ ualde pleuretici fuĩt.
uarices nasꝯtur. r᷑ sus capillati fuint. Ne¬
Ydropicis tussis fr̃ueniens p̾cedñs sũ malo.
Dissurriam fłoia soluit incisa u̾o int̾me¬

Expanded text:
Dolores oculorum meraca potio, uel lauacrum, Trauli de diarria maxime capiuntur. Acidum ructantes non,ualde pleuretici efficiuuarices innascuntur, rursus capillantur. Ydropicis tussis superueniens, malum. Dissuriam flebotomia soluit: uenam incide
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ pascha celebrabant. In italia uͦ alii .xx. diea
pascha celebrabant. Cũ gͦ he tales obseruatioes
ꝑ singłas ꝓuincias tenerent᷑. unde meror erat
sacerdotibꝰ eo qd̾ a qͥbꝰ una fides recte tenebat᷑
eor̃ dissentirent ieuinia. tc̃ papa uictor romas¬
ne urbis ep̃s direxit aͥctoritatẽ ad th eophilũ
ces arie palestineq antistitẽ. ut qͦmͦ pascha
recto iure a cunctis catholicis cel ebraretur
ecłiis. ibi fieret ordinatio ubi dñs⁊ faluato
mundi fuerat in carne ꝯu̾satꝰ. ꝑcepta gͥ auq

Expanded text:
 Pascha celebrabant. In Italia autem alii diebus 40 pascha tenebant. Cum ergo hae tales observationes per singulas provincias tenerentur, unde moeror erat sacerdotibus, eo quod a quibus una fides recte tenebatur, eorum dissentirent jejunia. Tunc papa Victor, Romanaeque urbis episcopus direxit auctoritorem ad Theophilum Caesariensis Palestinaeque antistitem, ut quomodo pascha recto jure a cunctis catholicis celebraretur ecclesiis, inibi fieret ordinatio, ubi Dominus et salvator mundi fuerat in carne versatus. Percepta itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Quibuscũq iuuenib existñtib uen¬
tres humidi st̃. hiis senescentibus
siccantur
ci. hiis semorib fcĩs hũectantur
do et aliorum ꝯtrarietas.

Expanded text:
Quibuscumque iuvenibus existentibus ventres humidi sunt, his senescentibus desiccantur; ci, senioribus factis humectanturio et aliorum contrarietas.
Abbreviated transcription (Latin):
incumo dolentes aliaiid corporis.
płimum dolerem non sentiunt. hiis
mens egrotat
ue in multo tp̃r extenuantur corpora
que uͥo in modito modite.

Expanded text:
icumque dolentes aliquid corporis rimum dolere non sentiunt, his mens egrotat. Qui in multo tempore extenuantur, corpora , et qui in modico, modice.
Abbreviated transcription (Latin):
enim aliũ incerta et non ualde ꝑ¬
man̾e nz morari ꝯsueuerunt.
Nepricirantibus non omĩo insuꝑficie
ꝑmanere. ⁊ nichil minuere corpus

Expanded text:
i sunt incerta, et non ualde permanere nec remorari solent. Febricitantium non ualde in superficie, permanere et nihil minuere corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt.xii.i. momentũ integrũ. Qͥd momentũ uinge
ad suꝑiora .xix. ⁊ habes. xͣc. monenta .i. horã dimi¬
diã. Quã supͣdictis .xxiii. semis horis adnectens.
inuenies horas.xͣc.iiii.i. diẽ integrũ. quẽ decimo
nono sẽꝑ anno tͣnsilire. ⁊ ob id saltũ lune uocari. hacte¬
nus exposita cogit rõ. ita ũ cũ reliqͥs annis. xpr ͣ ⁊

Expanded text:
d momentum junge ad superiora XIX, et habes XX momenta, id est dimidiam horam; quam supra XXIII semis horis annectens, invenies horas XXIV, id est diem integrum, quem nono decimo semper anno transilire, et ob id saltem lunae vocari hactenus exposita cogit ratio, ita ut reliquis luna XXX
Abbreviated transcription (Latin):
momenta. ⁊ inueniemꝰ in supͣscͥpto momentor̃. xx iii
semis horas ħmͦ. Qudragies uigeni ⁊ t̾ni. deccexo.
alia .xx. momenta faciunt dimidia horã. st̃q ut dictũ
÷.xxiii. semis hore. S ut integer dies.xxiiiͦi. horar̃ ꝑfici¬
at᷑: altãm huiꝰ hore meclieta tẽ ex unciis athomis q
q̃ singłis menũbꝰ quat̾ns addite st̃ momentis. calit̾¬
ꝯpleamꝰ Uncia duodecima pars ÷ cuiꝰlibae rei. duo¬
deci gͦ uncie momentũ faciunt: gͥ uncie. cexxxo.
est. uncie .uii. de. cc.xxxu. Qł uꝰ .uii. uneiis ad ꝯplen¬

Expanded text:
momenta, et inveniemus in suprascripto momentorum numero XXIII semis horas hoc modo: quadragies XX et terni DCCCCXX, alia XX momenta faciunt dimidiam horam, et sunt, ut dictum est, XXIII semis horae. Sed ut integer dies XXIV horarum perficiatur, alteram hujus horae medietatem ex unciis atomisque, quae singulis mensibus quaternis additae sunt, momentis compleamus. Uncia duodecima pars est cujuslibet rei. Duodecim enim unciae momentum faciunt. Igitur unciae CCXXXV est, unciae VII de ducentis XXXV. Quibus VII unciis ad complen
Abbreviated transcription (Latin):
solaris ⁊ lunaris ꝯmuniũ ⁊ ẽholismor̃ nẽ paueis dicta
sint. Si qua restant cũ ad ipm pascalẽ t̾minũ ue¬
nerimꝰ explicandũ : prout possibile fuerit exequem᷑
Sane in serie tẽp or̃ ꝯputanda nc̃ solaris anni qͥ cer¬
cior habetur calculando utim᷑¬
oc loco ꝯgruũ uidet᷑. de saltu lune q̃ possum
explicare: sumendũ q ab ip̃a origine censeo.
Diximꝰ supͣ lunã ex qͦ a sole recedit . pꝰ.xxix. dies. ⁊
horas .xii. rursus eidẽ succedere. ⁊ hunc ẽe mensẽ.¬
ꝗͥ annũ lunarẽ si ꝯmunis sit duodecies. ẽbolismũ¬

Expanded text:
solaris et lunaris, communium et embolismorum nunc paucis dicta sunt. Si qua autem restant, cum ad ipsum Paschae terminum venerimus explicandum, prout possibile fuerit, exsequemur. Sane in serie temporum computanda nunc solaris anni, qui certior habetur, calculo utimoc loco congruum videtur de saltu lunae quae possumus explicare sumendumque ab ipsa origine censeo. Diximus supra lunam ex quo die a sole recedit post XIX dies et horas XII rursus eidem soli succedere, et hunc mensem esse qui annum lunarem, si communis sit XII, embolismu
Abbreviated transcription (Latin):
insimul bisse uocant᷑. Bisse gͥ due partes it᷑ hore.
duodecĩ gͦ bisies .uiii. horas faciunt. binis horis per
tres bisses supputatis. Apparet gͦlunã .xxuii. diebꝰ
spatio solẽ ñ ꝯseqͥt᷑ ut ab eo reaccendat᷑ nisi additiᷤᷤ
duobꝰ. ⁊.iiii. horis. his ad suꝑiora iunctis mensem
lunarẽ .xx.uiiii. dier̃ .i .xii. horar̃ eẽ fatem᷑. Qͥa
uͦ xii. hore ꝓ integͦ die nequeunt ꝯputari: ⁊ unũ

Expanded text:
imul bis vocantur. Bissis igitur duae partes horae sunt. Duodecim ergo bisses octo faciunt horas, ponis per tres bisses supputatis. Apparet ergo lunam XXVII diebus spatio solem non consequitur, ut ab eo reaccendatur, nisi additis duobus diebus et IV horis, his ad superiores junctis mensem lunarem XXIX dierum et XII horarum esse fatemur. Quia vero XII horae pro integro die nequeunt computari, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ ñ tͣnscendit. necẽe erit singłis m̃sibꝰ oddẽ
recidere ⁊ sed̾m numerũ regłariũ in singłis hiliꝯ¬
lunã ꝯputare. Exenpli causa ũ ħ liqͥdiꝰ ꝯstet. Septe̾s

Expanded text:
numerum non transcendit, necesse erat singulis mensibus eadem numerum non transcendit, necesse erat singulis mensibus eadem recidere, et secundum numerum regularium in singulis Kalenlunam computare
Abbreviated transcription (Latin):
sius regłaribꝰ idcͥco a septenbri iniciũ sumt.
qd egiptꝰ cet̾at᷑ gnciũ in hac arte magistra. ab hoc
mense annũ inchoat. Uñ sic̃ romane antiqͥtatis
auetoritate p̾cedentes regł ares cũ ꝯcurrentibus
a mareio: it ob reuerentiã huiꝰ magisterii hano
lectioem a sepeñbrio uidñt᷑ in choare latins.
cur in inicio epactar̃ nulla ꝓnuncietun
pmo ꝙ setendũ ordinẽ istũ epactas in similitudi¬
nẽ eitcul m semet reũti. Cũq singłis annis unde¬
nariũ singłe capiant augmentũ: nonodecimo anno
cicli decẽnouenał ultimo .xuiii. epdictis existentib
nui in cetĩs .xi. sed .xii. addimꝰ ꝓpt̾ unũ diẽ qͥ tẽ lunan
anno diminuit᷑ quẽ saltũ lune uocant. qt p̃cedñti
era ti decctus tocũ sequentẽ lune ecatẽ semꝑ uno
idie maiorẽ ꝯputare cogit. Qđ liqͥdiꝰ aꝑiemꝰ eũ salt
fiunt . xxͣxͣ. Iste st̃ epaete pͥmi anni ciel decẽnoue
nal sue si adderent᷑ regłaribꝰ mensiuĩ. q luna hẽ

Expanded text:
s regularibus idcirco a Septembri initium sumunt, quod Aegyptus, caeterarum gentium in hac arte magistra, ab hoc mense annum inchoavit. Unde, sicut Romanae antiquitatis auctoritate praecedentes regulares cum concurrentibus a Martio, ita ob reverentiam hujusce magisterii hanc lectionem a Septembri videntur inchoare Latini. nuntietur. Primo, quia sciendum ordinem istum epactarum in similitudinem circuli in semet reverti. Cumque singulis annis undenarium singulae capiant augmentum, nono decimo, qui est cycli XIXalis ultimus, XVIII epactis existentibus, non ut in caeteris XI, sed XII addimus, propter unum diem qui tunc lunari anno diminuitur, quem saltum lunae vocant. Qui praecedenti aetati detractus, totam sequentem lunae aetatem uno die fiunt XXX. Istae sunt epactae primi anni cycli XIXalis. Quae si adderentur regularibus mensium, quia luna hunc
Abbreviated transcription (Latin):
in tm̃ augmentant᷑. ut ꝑ .xxix. annos integrũ
ꝑficiant diẽ. Quẽ diẽ xxuiiii sẽꝑ anno ipsa tͣnsi lire
cogit inminutio. ne n lunaris calculatio ⁊ tota t᷑be¬
tur paschał obseruantie rõ. Nam si negligat᷑. eue
.I. tota plena. ⁊ econt᷑ cũ . xi . ꝯputat᷑. appareat pͥma.
S ũ aꝑte clareat qͣlit̾ ille dies paulatĩ minuendo.
cieli i ensibꝰ .iiiͦiͦ. momenta. unciãq momenti⁊
athomũ deꝑdere dr᷑. pͥmũ om̃es .xix. annor̃ mẽ¬
ses qͦt sint uideamꝰ. ũ de singłis p̃fator̃ momẽ¬
torũ. unciar̃q ⁊ athomor̃ nũm colligentes. eũ

Expanded text:
in tantum augmentantur, ut per XIX annos integrum perficiant diem: quem diem XIXo semper anno ipsa transilire cogit imminutio, ne et lunaris calculatio et tota turbetur Paschalis observantiae ratio. Nam si negligatur illeid est plena luna. Et econtra, cum XVa computatur, appareat prima. Sed ut aperte clareat qualiter ille dies paulatim minuendo  mensibus IV momenta unciamque momenti et atomum perdere dicitur, primum omnes XIX annorum menses quot sint videamus, ut singulorum praefatorum momentorum unciarumque et atomorum numerum collig
Abbreviated transcription (Latin):
dies desit. ⁊ ħ ÷ qd̃ dic̃ dõnꝰ beda lunã. tredecies. in .xii.
sius mensibꝰ todiacũ ꝑcurrere. hi om̃es dies in sũmã
recdacti. efficiunt lunarẽ annũ . ccc. liiii. dierum
duodecies .it uigeni ⁊ noueni. ccc. xluiii. duodecĩ aũ
hore duodeties ducte. st̃. c.xliiii. ⁊ faciunt dies .ui. Qͥ
iuncti suꝑioribꝰ. ccc. liiiͦi. reddunt. qͥ st̃ ũ diximꝰ dics anni
dixi mensibꝰ ita sẽꝑ alt̾nantibꝰ. ut unꝰ tͥcenos. alter
undetͥcenos haberet dies. qͦusq uilii cesaris soller¬
tia solaris reꝑtus ÷ annus. pro eo qd̾ lunaris in mul¬
tis uacillaret. ⁊ soł cursui penitꝰ ñ ꝯueniret. Ita .N.¬
a uetĩbꝰ g̾cis ⁊ latinis obseruabat᷑. ũ .xii. exactis lu¬
natiõibꝰ. sẽꝑ a t̾ciadecima sequetẽ inchoarent annũ
rerent tẽpore: nã ꝑ octonos annos tͥbꝰ regͣdabatur
mensibꝰ: statutũ ÷ ũ octauo anno .xc. dies int̾kala¬
rent᷑. qͥ ꝑ tot annos ex undenis diebꝰ ⁊ duobꝰ bissextis

Expanded text:
dies. Et hoc est quod dicit dominus Beda, lunam tredecies in XII suis mensibus zodiacum percurrere. Hi omnes dies in summam redacti efficiunt lunarem annum CCCLIV dierum. Duodecies enim XXIX, CCCXLVIII. Duodecim autem horae duodecies ductae sunt CXLIV, et faciunt dies VI, qui juncti superioribus, CCCLIV reddunt, qui sunt, ut diximus, dies anni dixi, mensibus ita semper alternantibus, et unus tricenos, alter undetricenos haberet dies, quousque Julii Caesaris solertia solaris repertus est annus, pro eo quod lunaris annus in multis vacillaret, et solis cursui penitus non conveniret. CAa veteribus Graecis ac Latinis observabatur, ut XII semper exactis lunationibus a XIIIa lunatione sequentem inchoarent annum.rerent tempore nam per octonos annos tribus regradabatur mensibus statutum est ut octavo anno XC dies intercalarentur, qui per tot annos ex undenis diebus et duobus bissexti
Abbreviated transcription (Latin):
manifestiora fiant: dicendũ : in singłor̃ signor̾ pͥmo.
dem̃ in tociꝰ signiferi lustͣcione. quantũ tẽporis exp̃ndat
Ut a sollercioribꝰ ñ sñ magna diligentia ꝓbatũ ÷:
bisse uniꝰ hore tͣnsit. duc gͦ duodecies duod̃ dies: fiunt
singłos .xx. iiͦiͦi. horar̃ hos .iii. dies unge suꝑioribus
.xxͦ. iiiͦ. ⁊ fiunt .xxuii. Suꝑ adhuc in singłis signiᷤᷤ
bisse uniꝰ hore. Si q̃ris qͥd sit bisse: scito bisse dici cuiꝰ¬
cũq rei duas partes sublata t̾cia. Qͥ cqͥd .N. in tres

Expanded text:
manifestiora fiant, dicendum in singulis signis primo, dehinc in totius signiferi lustratione quantum temporis expendat. Ut a solertioribus non sine magna diligentia probatum est, bisse unius horae transit. Duc ergo duodecies duos dies, et fiunt singulos XXIV horarum. Hos III dies junge superioribus XXIV, et fiunt XXVII. Superest adhuc in singulis signis bissis unius horae. Si quaeris quid sit bissis, scito bissem dici uniuscujusque rei duas partes sublata tertia. Quidquid enim in tres
Abbreviated transcription (Latin):
tetͦ lunã ip̃is sublatis reliqͥs pro regłaribꝰ seqñtis mẽ¬
sĩs habeto. Exenplũ de duobꝰ damꝰ. ut sic de ceti̾s facus
dimitte.xixͦ. reliqͦs .u. da oetõtri. october ht die
axr.i ⁊ regłares .u. st̃ simul. xxͣx.ui. tolle xxix. qr
tota eiꝰ lunatio .uii. qͥ remanent da nouenbri. Sic¬

Expanded text:
tet, ipsis sublatis, reliquos pro regularibus sequentis mensis habeto. Exemplum de duobus damus, ut sic de caeteris facias. Dimitte XXX, reliquos V da Octobri. October habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Tolle XXIX, quia tota est lunatio; VII qui remanent da Novembri. C
Abbreviated transcription (Latin):
inultimis fuerit.
Quando uero steterit egritudo. tũc¬
Contemplari autem oportet egro¬
tantem si sufficiat dieta ad statũ
egritudinis ⁊ utrum ille prius de
ficiat ⁊ non sufficiat dieta. aut e¬
gritudo deficiat ⁊ obtundatur. Q

Expanded text:
ultimis sit. Quando stabilita fuerit aegritudo, tuncContemplari autem oportet aegrotantem, si sufficiat ad statum aegritudinis et utrum ille deficiat prius et non sufficiat ad cibum aut aegritudo
Abbreviated transcription (Latin):
declarant egritudines et tempora
anni ⁊ tirtuitus ad inuitem incre¬
menta. siue cotidie siue p̾ter diem
siue ꝑ amplius tempus fiant.
o appareat. inchoantem quid̃ mor-¬
bum abbreuiat. Si uero postĩus ap¬

Expanded text:
declarant aegritudines, et tempora anni, et circuitum ad inuicem incrementa, siue cotidie, siue die inter diem, siue per multum tempus fiant; o apparuerit initiante quidem, breuiat, sin uero in posterum ap
Abbreviated transcription (Latin):
habitudines fallaces si in ultimo
fiunt. uon em̃possunt manere in
eodem neq quiescere. Qui uero nõ
peius. Horumgͥ causa bonã ha¬
bitudinem soluere ꝯfert non tar¬
menti accipiat corpus. Neq com¬
pressiones adultimũ duc̾e. falla

Expanded text:
ualitudo est molesta, si in ultimo fuerit; non enim possunt manere in eodem, neque silere; qui autem non peius. Horum ergo ob causam bonam ualitudinem soluere conuenit, non taronis accipiat corpus; neque repressiones ad ultimum ducere, molestum
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑimentum uero fallax¬
sum prebere que oportet facientẽ.
mitib qui sponte fiunt si quidem
qualia oporter purgari purgent᷑.
non ꝯtrarium. Sic et iuaintio si

Expanded text:
experimentum autem fallensum praebere quae oportet facientem, tationibus, quae sponte fiunt, si quidem, qualia oportet purgari, purgentur, contrarium; sic et inaniti
Abbreviated transcription (Latin):
potens pr̃. qui me dign¬
atus es ĩ hac nocte custodire
et deprecor clemenciam tuam
tuo seruicio sc̃o cũ humilitate
et distretione qualiter tibi
placeat seruitus mea. Ame.¬

Expanded text:
potens Pater, qui me dignatus es in hac nocte custodire, et deprecor clementiam tuam,tuo sancto servitio, cum humilitate et discretione, qualiter tibi complaceat servitus nostra. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
Uic̃ib quid̃ fr̃m mordax cutem indurat
dolorem sine saine facit. nigrores. uł ri
sngide multe infusio caloris reuotatio¬
nemfacit. calor uero hec lirerat. N¬
Calidum sauiem faciens non moĩ mulie
tem mollit. ⁊ attenuat sine dolore rũ
pit rigoꝵ. spasmoꝵ thetanoꝵ mitiga¬
uedinem capitis soluit

Expanded text:
idum quidem demordens, cutem indurat, dolorem sine sanie facit, nigrores facit, rigida multa perfusa uaporis reuocationem facit, uapor autem haec liberat. Calidum saniem faciens, non in omni uulnere, commollit, attenuat, sine dolore, frigores, spasmos, tetanos mitigauedinem capitis soluit,
Abbreviated transcription (Latin):
pasmus ex elleboro mortale.
¶Nuulnere spasmꝰ fr̃ueniens mortalis.
angͥne młto fluẽ te spasmus innatꝰ
aut singultus malum
¶Nmodata purgatõne spasmus aut
siugultus innatus mallum
fiat. spasmo iunato moritur si nõ fe¬
bris acceperit. au adhoram ueniens
scd̃m qmͣ crapule soluunt᷑. locutꝰ fuĩt.¬

Expanded text:
pasmus de elleboro, mortale. In uulnere spasmus factus, mortale. Sanguinem multum fluentem spasmus innatus aut singultus, malum. In inmoderata purgatione spasmus aut singultus innatus, malum.fiat, spasmus innatus, moritur, nisi febris adueniat, aut, eadem hora ueniente, circa quam crapulae soluuntur, locut
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o finiat᷑mense. Quadragesime t̾minũ a .xii.
flas. marcii reqͥre incipiens. ꝑ omĩa sic facito sic̃
de. hiͥͣ diximꝰ. est aũ luna .ii. marcii mensis.
haũ in his duobꝰ t̾minis obseruabis. ut bissextili
anno uno die tardiꝰ reqͥrere incipias. id:.lxxͫ. a
qo in alũs ñ facies t̾minis. Et de.lxx. qͥdẽ in om̃i
bissextũ euent᷑us sit. ̃ in bissexto sic̃ in alus anniᷤᷤ¬
a .xii. lił. marciĩ reqͥre. In t̾mino qͦq lxx. bissextili
anno solet ouenire luna .ui. Qd̃ ideo notani. ne cũ
euenireo t᷑baret calculatorẽ. ⁊erminꝰ rogacioũm

Expanded text:
nse finiatur. Quadragesimalem Terminum a XII Kal. Martii require. Incipiens per omnia sic facito, sicut de LXX diximus. Est autem luna II mensis Martii. Hoc autem in his duobus terminis observabis, ut bissextili anno uno die tardius requirere incipias, id est LXXa quod in aliis non facias terminis. Et de LXX quidem in omni bissextum eventurus sit, etiam in bissexto sicut in aliis annis XXII Kal. Martii require. In termino quoque LXX mali bissextili anno solet evenire luna XI, quod ideo notavi ne cum venerit turbaret calculatorem. Terminus Rogationum
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa festiuitate nec minor quã.xu. nec maior
quã .xxi. euenire potest. si eñ salbo . xiiii. fuerit
qui est t̾minꝰ seqñti die pasche erit .xu. ꝗd si in
dñica t̾minꝰ idt÷ xiiii. euenerit. in aliã dñicã
qua festũ ꝑagit᷑. occurret .xxi.
debes. q̃ exiñ uersifica sp̃e ꝯpositadecantat᷑ ita
incipiens. None apł. nort̃ qͥnos. hec ĩ lectio per
singłos decẽnouenał cicli annos edocet. quo kła¬
rũ die t̾minus sit oocursurus. id ÷ luna .xiiii. p̃

Expanded text:
in ipsa festivitate nec minor quam XV, nec major quam XXI evenire potest. Si enim Sabbato XIV fuerit, qui est terminus, sequenti die Paschae erit XV. Quod si in Dominica terminus, id est XIV evenerit, in alia Dominica, qua festum peragitur occurrit XXIa. debes, quae exinde versifica specie composita decantatur, ita incipiens: Nonae Aprilis norunt quinos. Haec enim lectio per singulos XIX alis cycli annos edocet, quo Kalendarum die terminus sit occursurus, id est XIV luna post
Abbreviated transcription (Latin):
uiliĩ.xx. ꝓnuntiet᷑. porro iulii luna .ui. nonas
ip̃ius inchoat. ⁊ finit᷑ in ip̃o mense .xixͦ. .ii. kłas.
augusti. ⁊ finita est illiꝰ anns ꝯtͦuersia. Epactar̃
aũ lectio ħ anno tm̃ in kłis maii ac uilii dissonas.
febr .xix. existens. qd̾. lectio epactar̃ ostñdit.
S eqͥtur aũ luna febi.iii. nonas ipsiꝰ incipiens.

Expanded text:
. Porro Julii luna VI Non. ejus inchoatur, et finitur in ipso mense XXXma, II Kal. Aug. et finita est illius controversia. Epactarum autem lectio hoc anno III Kal. Maii ac Julii dissonat. Februari XXXma existens, quod et lectio epactarum ostendit. Sequitur autem luna Februarii IV Non. incipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ hł mensiũ inuenire docuimꝰ. Qd̾ si p̾fata
lectio memorie exciderit: docebimꝰ qͣlit̾ ⁊̃ sine
liccã r̃ suffragio recuꝑari possit. paschalẽ gͥ¬
terminũ cuiꝰq anni reꝑturꝰ. sume p̾cedentis anus¬
ꝑ ordinẽ singłos lłarũ dies ꝑ singłos articłos.
sumitatesq om̃iũ digitor̃ eiusdẽ manꝰ ꝯputans.
qͥcũq kłar̃ dies rursus in eodẽ articło expensis
cet̾is euenerit. t̾minũ eẽ noueris. ħ tm̃ memor

Expanded text:
 mensium invenire docuimus. Quod si praefata lectio memoriae exciderit, docemus qualiter etiam sine litterarum suffragio recuperari possit. Paschalem Terminum cujusque anni reperturus sume praecedentis anarum dies per singulos articulos summitatesque omnium digitorum ejusdem manus computans, quicunque Kalendarum dies rursus in eodem articulo expensis caeteris evenerit, terminum esse noveris. Hoc tantum memor
Abbreviated transcription (Latin):
anno qͥ÷ cieli ultimꝰ. t̾minũ habens .xu. kł maii.
Sed forte dicturꝰ es. nec p̾ti̾ti anni te nosse t̾minũ.
qͥs fuerit. sed inde ꝯsuluimꝰ inꝑicie. Hẽpe ⁊ si mal¬
tum hebes es. pͥmũ tñ decẽnouenał cicli t̾minũ
pꝰquã semel audieris retinere potes. id ÷. Hone apͥł¬
nort̃ qͥnos. Qd̃ si reliqͦs oblitꝰ es ꝯputa pͥmũ qͦtus

Expanded text:
 est cycli ultimus, terminum habens XV Kal. Maii. Sed fortasse dicturus es nec praeteriti anni te nosse terminum qui fuit. Sed et inde consulimus imperitiae. Nempe et si multum hebes es, primum tamen XIXalis cycli terminum, postquam semel audieris, retinere potes, id est Nonae April. Quod si reliquos oblitus es, computa primum quotus
Abbreviated transcription (Latin):
Cetã uͦ sic̃ ꝑ ordinẽ st̃ locata unũ ab antece¬
deictibꝰ. abcm̃ a sequentibꝰ. eosoẽ ũ dictũ est
custodiunt ortꝰ ⁊ occasus. ĩmo n cuosus. Ubs
sepissime dictũ: ita abcͥnsecꝰ sc̃ posita. ũ uno
loco oriri ac occunbere iudeantur. Sol qͦq in
utrolibet eor̃ positꝰ. ꝑ easdẽ aeris lineas fert᷑.
sed in geminis ascendit in leone descendit. Ite
sunt. porro añ cancrũ aries ⁊ pꝰ uirgineo
libra que pari m eẽ locata testant᷑ eqͥ nocti a
in utroq eor̃ annuatĩ occurrentia. Sic de
cetĩs ułq ad capͥcornũ. qͥ cot̾is humilior. riu¬
sus sui ÷ ortũ ⁊ occasũ. totũ q discursum ꝑa¬
git. Cũ gͦ sol ut dictũ est. ꝑ elxxxiii. orcus uł

Expanded text:
cut per ordinem sunt locata, unum ab antececut per ordinem sunt locata, unum ab antecedentibus, alterum a sequentibus eosdem, ut dictum est, custodiunt ortus et occasus, imo et cursus. Verbi saepissime dictum est, ita altrinsecus sunt posita, ut in uno loco oriri ac occumbere videantur; sol quoque in utroquelibet eorum positus per easdem lineas feratur. Sed in Geminis ascendit, in Leone descendit. Item sunt. Porro ante Taurum Aries, et post Virginem Libra, quae pari modo esse locata testantur aequinoctia in utroque eorum annatim concurrentia. Sic de caeteris usque ad Capricornum, qui caeteris humilior rursus suum ortum habet et occasum, totumque discursum. Cum ergo sol, ut dictum est, per CLXXXII or
Abbreviated transcription (Latin):
solsticio pacto. sole ad inferiora redeunte. Qd
si cdenuo ꝯsideres: inuenies eotidie ipsũ radtũ
ꝑ easdẽ lineas redire ad chorũ ꝑ quas uenerat¬
pridẽ ad affricũ. sole uidelicet ꝑ eosdẽ ortus
desorndente ab estiuo ad hibnũ. ꝑ qͦs descende¬
plendo .ccc. lxu. dies ꝑagat. Peragit.ił. cursũ
suũ ascendens a brumal solsticio ad boriale. m̃q
rursus descendens a horeali scł ad brumale. ⁊ ut
dictũ ÷ eosdẽ custodiens ortꝰ descendendo qͦs serua¬
uerat a scendendo. ñ qͦd eadẽ signa repetat. alio¬
quin ñ nͥ dimidiũ lustraret ⁊ocliacũ. Sed ita
est ip̃e signifer oblique per celũ porrectꝰ a po¬
lo usq ad polũ. ũ bina sẽꝑ signa ꝯtͣ se altͥnseꝰ
posita. cosdẽ habeant ortus⁊ occasus. duobꝰ tio¬
picis clũ taxat exceptis. qͥ singłarẽ habent ortũ
occubitũ. cãcis uidelicet ⁊ capͥcorno. qͦr̃ altm
dentissime pacet solsticiał exortꝰ mense uinio

Expanded text:
solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod si denuo consideres, invenies quotidie ipsum radium per easdem lineas redire ad corum, per quas pridem venerat ad Africum, sole videlicet per eosdem ortus descendente ab aestivo plendo CCCLXV dies peragat. Peragit enim annum suum ascendens a brumali solstitio ad boreale, indeque rursus descendens ad brumale, et, ut dictum est, eosdem custodiens ortus descendendo quos servaverat ascendendo, non quo eadem signa repetat, alioquin non nisi dimidium lustraret zodiacum, sed ita est ipse signifer oblique per coelum porrectus a polo usque ad polum, ut bina semper signa contra se altrinsecus posita eosdem habeant ortus et occasus, duobus tropicis duntaxat exceptis, quae singularem habent ortum et occasum, Cancro videlicet et Capricorno, quorum alterum dentissime pandit solstitialis exortus mense Julio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ orro eqͥnoctio ũpote a medio orientis sole sur¬
g̾ente: recta linea mediũ occidentis petere. Sẽ
brumale solsticiũ dep̾hensurꝰ qͦd sol in capͥcorno
agit: sic facito a .xu. hł ianuarũ qͦ die sol p̾fa¬
tũ ingredit᷑ signũ: notato mane singła loca ad¬
que sol oriens pͥmũ clirigat radiũ factis in par¬
sole adhuc inferiora petente Itẽ q xiͦ. fł. ianu¬
arii ortũ soł cliligentissime ꝯsiderans. uigilan¬
tissime not abis bocũ qͦ pͥmũ emiserit radiũ pre¬
dict foraminis. Ruosus sequenti die. idest .xi.¬
uł. ianuarii. ertũ soł studiosissime ꝯsid̾ato. ⁊aia¬
uertes radius ille utrũ solito in antea. an aliꝗͦ¬
retꝰ relire ꝑpexeris. qo sñ clubio eueniet: certissi¬
me noueris solẽ ꝑacto pͥdie. idest .xii. hł. solsticio:
suꝑiora repetente. Deinde si uolueris ꝑ singłos
ortus notato sẽꝑ loca q̃ radiꝰ ille petierit. ⁊ ui
dio id÷ x. hł. ulĩ. retͦ redire ꝯspicies. ũpote

Expanded text:
rro in aequinoctio, utpote a medio orientis sole surgente, recta linea medium occidentis petere manifbrumale solstitium deprehensurus, quo sol in Capricorno agit, sic facito: A XV Kal. Januarii, quo die sol praefatum ingreditur signum, notato mane singula loca quo sol oriens primo dirigat radium, factis in parisole adhuc inferiora petente. Itemque XII Kal. ortum solis diligentissime considerans, vigilantissime nota bis locum quo primum emiserit radium praedicti foraminis. Rursus sequenti die, id est, XI Kalend. ortu solis studiosissime considerato animadverte, radius ille utrum solito in ante pergat, an aliredire perspexeris, quod sine dubio eveniet, certissime noveris solem, peracto pridie, id est XII Kal., solstitio, superiora repetere. Deinde si volueris per singulos ortus nota semper loca quae tardius ille petierit scire,die, id est XII Kal., retro redire conspicies, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
qñ p̃ceptũ ÷ uideis ꝑ singłos annos agnũ ĩmolare.
ad uesperũ. in memoriã lib̾atiõis egressiõis ꝙ sue
ex egypto eadẽ nocte patrate. Et illi qͥdẽ qͣcũq die
in ebdomada p̾fata luna eueniat. mox suũ cele¬
brant pascha. ⁊ sequenti die. id:. luna .xu. festiui¬
tatẽ inchoant adi quã ꝑ .uii. celebrant dies
Nos uͦ n .xiiii. lunã expectamꝰ pꝰ eqͥnoetiũ ⁊ ea adue¬
memoriã simul ⁊ reuerentiã dnice resurrectioio
q̃ eo die ꝑacta÷ paschał ⁊enĩ festiuitas ñ u altere
festiuitates passim ꝑ omẽs euagat᷑ ebdomade
cdies. qd̃ hec sit singłaris. ⁊ sic̃ ait beatꝰ gregorius
sollẽpnitas sollẽpnitatũ. ẜeatꝰ qͦq augustinus

Expanded text:
 est Judaeis per singulos annos agnum immolare ad vesperum in memoriam liberationis egressionis suae ex Aegypto eadem nocte patratae; et illi, quacunque die in hebdomada, praefata luna eveniat, mox suum celebrant Pascha, et sequenti die, id est XV luna, festivitatem inchoant Azymorum, quam VII celebrant dies. Nos vero et XIV lunam exspectamus post aequinoctium, et ea advemul et reverentiam Dominicae resurrectionis, quae ea die peracta est. Paschalis enim festivitas non ut aliae festivitates passim per omnes evagatur hebdomadae dies, eo quod haec sit singularis, et sicut B. ait Gregorius, solemnitas solemnitatum, beatus quoque Augustinus:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictũ÷ ꝑ eaidẽ sẽꝑ liceas descendat. per
quas ascendit. qͣrto anno ex qͣdrantibꝰ inte
ger ꝯpletꝰ. ascensu soł int̾potiat᷑. sicq sascen¬
.ccc.lxui. Uerũ his ꝑ excessũ breuiter dicbis. ad
ostñdñdũ soł annuũ cursũ. recleamꝰ uñ digres

Expanded text:
um est, per easdem semper lineas descendat per quas ascenderat, donec quarto anno ex quadrantibus integer dies expletus ascensui solis interponatur, sicque et ascenCCCLXVI. Verum his per excessum breviter dictis, ad ostendendum solis annuum cursum redeamus, unde digres
Abbreviated transcription (Latin):
psas uͦ ꝯcurrentes alicuiꝰ annide inuenien diꝰ ꝯeli¬
quia sẽꝑ qͣrto anno unꝰ ob bissextũ tͣnulit᷑. tociꝰ
nũi qͣrtũ partẽ adicies. ⁊ additis insuꝑ reqł aus
.iiiI. qr tot p̾cesserant ꝯcurrentes annũ dñice
trum uͦ bissextꝰ uł qͦtꝰ ab eo sĩt annꝰ: ꝑfacile
est inuenire. Annis. it. dñi qͦt qͦt fuerint nus¬
lo ꝙ addito uł decͣcto ꝑ .iiͦiͦi. diuisis. qͦt reman¬
serint totꝰ÷ annꝰ a bissexto. Sinicħ remanserit
bissextꝰ est potest ⁊ ħ ꝑ ciclũ solarẽ inueniri.
Qtuscũq enĩ fuerit uno sublato. residuos per
ab eo su annus inuenies. d eciolo lunar.
d cielũ lune inueniendũ. e nuło anngrũ
dñi duobꝰ ũtblatis qͥ eo humanato de eod
õtelo restabant. cetus ꝑ.xuiiii. diuide. quorũ
ꝯstat reuolutione. relidus lunart̃ cidũ ostũ
Sinich remanserit: xix erto. hune sane eielit ao

Expanded text:
psas vero concurrentes alicujus anni invenire desiet quia semper quarto anno unus ob bissextum transilitur, totius numeri quartam partem adjicies, et additis insuper regularibus IV, quia tot praecesserunt concurrentes annum Dominictrum vero bissextus vel quotus ab eodem sit annus, perfacile est invenire. Annis enim Domini quotquot fuerint, nullo vel addito vel detracto, per IV divisis, quot remanserint, totus est annus a bissexto, si nihil remanserit, bissextus est. Potest hoc et per cyclum solarem inveniri. Quotuscunque enim fuerit, uno sublato, residuos per ab eo sit annus, invenies. CAPUT XXIX. d cyclum lunae inveniendum e numero annorum Domini, duobus sublatis qui, Deo humanato, de eodem cyclo restabant, caeteros per XIX divide, quorum constat revolutione; residui lunarem cyclum ostendunt. Si nihil remanserit, XIX erunt. Hunc sane cyclum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
paschał festi leticiã in aliã dñicã differimꝰ. ut
quidã putant ne unꝗͣ cũ iudeis pascha celebremꝰ.
ne cũ eis ũbre legali deseriure uideam. Ut uͦ
theophilus alexandrinꝰ archiep̃s soͥpsto: ne uł
.uiII. luna sabb̃o occurrente finire cogam᷑. ieui¬

Expanded text:
am in aliam Dominicam transferimus, ut quidam dicunt, ne unquam cum Judaeis Pascha celebremus, neve cum eis umbrae legali deservire videamur. Ut vero Theophilus Alexandrinus episcopus scribit, ne vel XIII luna Sabbato occurrente finire cogamur jeju
Abbreviated transcription (Latin):
pene om̃ib gñtibꝰ inꝑarent. om̃ibꝰ tributa in
qͥnquennio es: sedo argentũ t̾io soluebatur
durũ. Quarto rursus a pͥncipio repecebatur
idost ab ere. Unde iunctis tͥbꝰ qͥnquenniis .xo.¬
ret᷑ qͦd indictioẽm ñ p̾ferret. Singłis aũ qͥnquẽ¬
nuis
re: ob purgacioẽm sui. Uñ⁊ qͥnquenniũ dicit᷑
lustrũ. Nustrare pro purgare sepe dicimus.
fiebat aũ ħ mense februario. quẽ ob ħ a februo
i a plutone uocauer̃t. quẽ purgatore crede¬
mense diis manibꝰ diis manibꝰ dedicauerunt.

Expanded text:
 omnibus gentibus imperarent, omnibus tributa indquinquennio aes, secundo argentum, tertio solvebatur aurum; quarto rursus a principio repetebatur, id est ab aere: unde junctis tribus qretur, quod indictionem non praeferret. Singulis autem quinquenniis asi ob purgationem sui, t lustrare, purgare, saepissime dicimus. Fiebat autem hoc mense Februario, quem ob hoc a Februo, id est a Plutone vocaverunt, quem purgatorem credemensem diis Manibus dedicaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nios qͥ corꝑali intuitii hoc uiderimus inuest¬
gare. ũ si qͥs adeo studiosus extiterit. ut ex¬
gare p̾ualeat. Ubi pͥmo solsticior que illuc ab utis
parte qͥdã mͦ ãbiunt. notandi st̃ dies. ut pꝰmo¬
dũ id qͦd in medio est. idest eqͥnoctiũ facilius reꝑiatꝰ.
desĩgnatis utͥnq limitibꝰ. pͥmũ itaq cenacłm¬

Expanded text:
iam corporali intuitu viderimus investigare. Et si quis adeo studiosus exstiterit, ut gare praevaleat, ubi primo solstitiorum, qui illud ab utraque parte quodammodo ambiunt, notandi sunt dies, ut postmodum id quod in medio aequinoctium facilius reperiatur designatis utrinq
Abbreviated transcription (Latin):
cessu noctẽ ꝯtͣhit ac diẽ extendit usq ad estiuũ
solsticiũ qͦ nox breuissima ⁊ dies excat longissimꝰ
pacet ꝓfecto medio hor̃ decurso dier̃ spacio. tan¬
tũ minoratã noctẽ actũ q ẽẽ diẽ ut par lonꝯi¬
tudine metiant᷑. seruante adhuc die Ayz¬
ꝑueniant ꝓlixitatẽ uł angustiam quã neut
excedere potest. Qd̾ fit rumius in altõ solfticio.
Cũ gͦ solsticia altm .xii. kł. ianuarii alt̃m.xii.
lł. ulii ẽẽ ꝯstet. diesq sint ab uno ad altin clixxii.
scire uolens qͥs sit hor̃ mediꝰ p̾fatũ numerũ per¬
equas cliuide portiões. ⁊hãbebis in utq parte¬
dies .xci. Honagesimo gͦ pͥmo die post solitieui
brumale. noueris ee eqͥ noctiũ uernale. qͥ dies
occurrit .xii. lił apͥł. ⁊ ħfit in ascensu solis. Qd
si icm dephendere uiseq noctiũ autininalescł.
facito idẽ in descensii. uide .ił. gͥo diebꝰ descuato

Expanded text:
hit, ac diem extendit usque ad aestivum solstitium, quo nox brevissima et dies exstat longissimus, patet profecto medio mediorum decurso dierum spatio tantum minoratam noctem auctumque esse diem, ut pari longitudine metiantur, servante adhuc die proveniant prolixitatem, vel angustiam, quam neuter excedere potest, quod fit rursus in solstitio altero. Cum ergo solstitia alterum XII Kal. Januarii, alterum XII Kal. Julii esse constet, diesque ab uno ad alterum CLXXXII, scire volens, qui sit horum mediaequas divide portiones, et habes in utraque parte XCI. Nogesimo ergo primo die post solstitium brumale noveris aequinoctium vernale, qui dies occurrit XII Kal. April. Et hoc fit in ascensu solis. Quod si alterum deprehendere vis aequinoctium autumnale, facito idem in descensu. Vide enim quod diebus de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfacile factũ ÷. designatis.⁊ł. ũ dictũ est supͣ pũc¬
tis in pariete cenacħ ꝑ singłos radior̃ ictꝰ qͥ fiunt
oriente sole ab uno ad altm̃ solsticiũ uideb̾ in utq
eqͥnoctio mediũ punctor̃ surgentis soł radio peq.
hec de solsticior̃ ⁊ eqͥnoctior̃ indagine inepta garͥ¬
rulitate u̾bosiꝰ dicta tardioribꝰ. q̃so ne fastidio
sint peritioribꝰ. Iã de t̾mino paschali qͣlit̾ inueniat᷑
paucis expediamus.

Expanded text:
. Designatis enim, ut dictum est supra, punctis in pariete coenaculi per singulos radiorum ictus, qui fiunt in oriente sole ab uno ad alterum solstitium, videbis in utroque aequinoctio medium ipsorum punctorum surgentis solis radio peti. Haec de solstitiorum aequinoctiorumque indagine inepta garrulitate verbosius dicta tardioribus, quaeso, ne fastidio sint peritioribus. Jam de termino Paschali, qualiter inveniatur, paucis expediamus.
Abbreviated transcription (Latin):
anni ab incarnatione dñi. Similit̾et sinqtio
annis facito: ⁊ annos dñi sñ errore reperies. hoc
tm̃ memor esto. uͭ eũ.xi. tͣnsacta fuerit indie
denuo pͥma redierit. ad p̾fatũ nũm unũ
si desid̾as.: sume annos dñi qͦtqͦt fuerinte in p̾seg
his adde regłares .iii. illos scił annos qͥ p̾eesse.¬
rant de inlictione qua natꝰ est dñs. ⁊ totã hano
sũmã partire ꝑ .xu. ⁊ qͦt temanserint ipsa
indictio anni p̾sentis. Si nicħ remanserit.

Expanded text:
anni ab incarnatione Domini. Similiter singulis annis facito, et annos Domini sine errore reperies. Hoc tantum memor esto, ut, cum XV transacta fuerit indictio, et denuo prima redierit, ad praefatum numerum unum siderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant de indictione qua natus est Dominus, et totam hanc summam partire per XV, et qui remanserint, ipsa est indictio praesentis an
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ: uide qͦtꝰ sit annꝰ illiꝰ cicl: qͥ ꝓpͥe lunaris
tiplica qͥnqͥes. his adde p̾t̾itos anni dies a hł
ianuarĩ usq ad illũ diẽ de qͦ q̃ris. Qbꝰ in unũ
reclactis. si infra .lx. remanserint. punctos ẽẽ
scias horarũ ip̃ius diei. Et singłas horas ꝑ qͥnoᷤᷤ
punctos ꝯputans: ea hora lunã accendi nouers
eui. x. defuerint puncti. in toto ip̃ius hore pũcto
tũ ÷ horas faciens. qͦta ⁊ ꝙͦora ⁊ qͦto ip̃ius hare
puncto luna ip̃iꝰ diei accendat᷑ inuenies. Qd̃ si

Expanded text:
 proprie lunaris tiplica quinquies, hisque adde praeteritos anni dies a Kalendis Januarii usque ad eum diem de quo quaeris. Quibus in unum redactis si infra LX manserint, tot punctos esse scias horarum ipsius diei; et singulas horas per quinos punctos computans, ea hora lunam attendi noveris, cui quinque defuerint puncti in toto ipsius horae puncto, atum est, horas faciens, quota hora et quoto ipsius horae puncto luna ipsius dici accendatur, invenies. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
intes. cũ eis itidẽ finiamꝰ. Hã⁊ illi sic ⁊ nose
festa ꝑ octonos celebrant dies. ⁊ nicħ nr̃a ab illor̃
distat celebritate. nͥ ut dictũ est qd̾ ñ pariter incho¬
ant. Si aũ sab̾o .xiiii. luna euenerit: ꝯuł eqͥno¬
ctii dies fuerit uel ĩ tͥnsactꝰ. statĩ sequenti die
diueo pascha celebramꝰ. Ideuco aũ t̾minꝰ idẽ detẽ
nouenal ꝯtinet᷑ cido qͦd ñ nͥ tot anns ꝑactis ad
eundẽ diẽ hłar̃. luna.xiiii. redeat. his uͦ exple
.xxuiii. uariant᷑ annos. Queres cogit tã t̾mi¬
nũ quã ipam festiuitatẽ multo longiꝰ euagari.

Expanded text:
antes, cum eis itidem finiamus. Nam et illi sicut et nos eadem festa per octonos celebrant dies, et nihil nostra ab illorum distat celebritate, nisi, ut dictum est, quod non pariter inchoant. Si autem Sabbato XIV luna advenerit, et vel aequinoctium dies fuerit, vel jam transactus, statim sequenti die Dcontinetur, quod non nisi tot annis peractis ad eumdem diem Kalendarum luna XIV redeat. His vero expletXXVIII variantur. Quae res cogit tam terminum quam et ipsam festivitatem multo longius evagare,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ multiplica etatẽ qͣt̾. ⁊ ex his qͦs inueneris punctoᷤ
faerto horas singłas ꝑ qͥno punctos. Ad ñ lucendũ
oa. ⁊ factis exin rursus horis in sũmã collige. Et
si in toto .xii. horas reppereris. recte ꝯputasse te
noueris. postqͣm uͦ decrescere ceperit .s. a. xu. dẽicep̾
ad lucendũ multiplica num qͥ ab eiꝰ etate÷. usq

Expanded text:
ejus aetatem quater, et ex his quos inveneris punctis, facito horas singulas per quinos punctos. Ad non lucendumm multiplica, et factis exinde rursus horis, in summam collige; et si in toto XII horas reperis, recte computasse te noveris. Postquam vero decressere coepit, id est a XV deinceps, ad lucendum multiplica numerum, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦt partes suꝑfuerint: itidẽ in eodẽ signo es
.xxix. luna. sole in postremis signis partibꝰ degẽtas
one lune ad solẽ. Quantũ eni ꝑ singłos dies elui¬
gat᷑ ab eo recedens ex una parte circħ usq ad ens
ex altã parte donec ad id signũ. inmo ad eandẽ
signi ip̃ius partẽ ueniat ubi eũ reliquerat. teto

Expanded text:
aliquot partes superfuerint, itidem in eo signo pariteXXIX luna, sole in postremis signi partibus degente. one lunae ad solem. Quantum enim per singulos dies elongatur ab eo, recedens ex una partes circuli usque ad ex altera parte, donec ad signum, imo ad eamdem ipsius signi partem veniat, ubi eum reliquerat toto