comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gruenter ip̃i dicunt scientiam an¬
geloꝵ ad beatitudinẽ aug̾̃i usq ad
futuram consũmationem qn̾ in scĩa
ac beatirudine perfectissimi erunt. ut
nec augeatur amplius nec minuat᷑¬
cunt angelos dicuntangelos¬
in confirmationein quibrdam¬
tione atq noticia fuisse p̾ profecilse¬
ditos ut in hũs ulterius non profeeĩt
ns. profecturi sunt. profecerunt ta¬
men in scientia rerum gxt̾ioꝵ sicut ĩ
tognitione sacramenti incarnationiᷤᷤ
⁊ huĩmodi. set non in contemplatione
d̾itatis quia trinitatem inunitate at
se in m̾itis .i. qͣntum aduimm̾endi
let quantum adnumerum m̾itoꝵ
piura enim bona fecerunt post ea ꝙͣ
tunc non fecerant. s eoꝵ caritas ex q
llla processerunt non estaucta ex
qua tantum m̾uerunt ante qͣm istã
adderentur qͣntum post ea hiis adiec¬
quod aui superius dicunt probabai
titium in scientia ⁊ in auis proficiãt¬
cuint antequam fiant. set nec õs tie
nec omnia perfecte angeios scire dyx

Expanded text:
gruenter ipsi dicunt angelorum scientiam ac beatitudinem augeri usque ad futuram consummationem, quando in scientia ac beatitudine ita perfectissimi erunt, ut nec augeatur amplius nec minuatdicunt angelos inin confirmatione tione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnationis et hujusmodi, sed non in contemplatione deitatis, quia Trinitatem in unitate, ase in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjecquod alii superius dicunt probabilidicium in scientia et aliis proficiantciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia perfecte angelos scire dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
mio proficiant usq adiutur quod¬
ditiumsquod inm̃ttis profi protici¬
magis ac magis mereantur qͥ utq¬
bdam uidetur ex eo quod cotidie ho¬
minum utalitatib deseriunt eoꝵ¬
q ꝓfectib student. quib ⁊̃ nichomi¬
nus uidetur quod ⁊ in p̾mio profi¬
tiant .s. ĩ cognitione ⁊ indiectione
dei. licet enim ut auint in confirma¬
tione b̾itudinem acceperint eter¬
nam atq perfectam. augetur dam̃
cotidie eoꝵ beatitudo quia magis ac
magis duirgunt. atq cognoscunt.¬

Expanded text:
rito proficiant usque ad judicium. Quod in meritis profimagis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam nihilominus videtur, quod et in praemio proficiant, scilicet, in cognitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscun
Abbreviated transcription (Latin):
ligenda sint. Quod ergo iexx att
cetera cum sint liberi arbitrii post̾
fiectimn utramq partem. accipio¬
portet lecundum statum in quo
creata sunti. Taus enim ⁊ homo
⁊ angeuis creatus est qui aditarẽ¬
co fiecti posunt poterat. set post et¬
boni angeui per gratiam ita lunt
confirmati ut peccare non poslĩt
⁊ mali ita inuttio obdurati ut be¬
gendum est angeli mutabiles sunt
natata ĩnutabiles sunt gratia quia
ex natura in primordio sue conditio¬
nis mutati potuerunt ad bonum siue
ad malum s post per gratiam ita bono
ad ditti sunt ut inde mutari neq̃ant
ad hoc enĩ repugnat gͣtia nõ natura¬

Expanded text:
ia Dei. Quod ergo Hieronymus ait: Caetera cum sint liberi arbitrii possunt flecti in utramque partem, accipi oportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque flecti poterat; sed postboni angeli per gratiam ita sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita vitio obscurati, ut begendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura
Abbreviated transcription (Latin):
les ⁊ sapientia amplius perspicaces.
ls. super gen̾ has autem inuisibi¬
les disfr̾ias inuisibllium solus iue põ¬
derare potuit qui omnia in numero ⁊¬
⁊ m̃lura ⁊ pondere disposuit .i. in se ip̃o
qui est m̾sura omni rei modum ꝑfi¬
gens ⁊ numerus omnirei sp̃em pre¬
bens ⁊ pondus omnem rem ad stabi¬
eluidem ordinis equaies sint. ita esse
quibzdam placuit set non est proba¬
bne nec assertione dignum. quia lu¬
tifer qui fuit de collegio iuperioꝵ ip¬
lis ⁊̃ dignior exctait qui auiꝰ excetien¬
tiores creati fuereant. Ex quo perri¬
pitur quodsi perstitisset in ordine su¬
periori fuisset ⁊ auis eiusdem ordinis
dignior extitisset per simile osten¬
postoloꝵ ⁊ alter matirum ⁊ tamen
in apostolis aui atuis sunt dignio¬
res. similter ⁊ in maͣtirib aui alii

Expanded text:
les, et sapientia magis perspicaces; les, et sapientia magis perspicaces;  sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare potuit, qui omnia in numero et mensura et pondere disposuit, id est, in seipso qui est mensura omni rei modum praefigens, et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabiejusdem ordinis aequales sint. Ita esse placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enalter martyrum, et tamen in apostolis alii sunt digniores, similiter et in martyribus alii
Abbreviated transcription (Latin):
penitus nominib ordinum suoꝵ ꝑ
uatisunt. s non uidetur ituid pos¬
se stare. Non enim tunt caritate¬
ardebant nec sapientia pollebant
nec in eis deus sedebat. Sienim hec
huissent non cecidissent. Non ergo
tunc erant seraphin uel cherubin ł
quia ante casum quoꝵ dam non erãt
tui ordines quia nondum h̃ebant
dona in quoꝵ participationisb con¬
ueniunt. set quibdam cadentib a
ĩus appostta sunt eisq qiui tetiderĩt
collata fuissent eadem dona si persti¬
tissent.Ideoq scriptura dicit. de sĩgu¬
lis ordinib aliquos cecidisse. non qͥ¬
a fuissent in ordinib ⁊ post ea cecide¬
uint uel corruerunt. set quia si per¬
stitissent eoꝵ auqui in singnus fu¬
issent ordinib qui ⁊̃ nature tenuita¬
te ⁊ in forme perspicacitate diftereᷤ¬
tes gradus hebant sicut ili quiper¬
stiterunt. aui enim ut prediximus
lupetiores. aui inferiores conditi st̾
Superiores qui natura magis subti¬

Expanded text:
penitus nominibus ordinum suorum penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitatardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc erant cherubin, vel seraphin, vel quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subti
Abbreviated transcription (Latin):
ambigendum .n. quin ⁊̃ ⁊ de auis¬
mitcantur. apostolus quoq ait¬
Omnes suntamministertorii spiri¬
tus in ministerium ministera mis¬
li. hũs testimoniis asserunt quidã
omnes angelos mitti. Nec debet in¬
dinum uideri. si ⁊̃ superiores mittã¬
tur cum ⁊ ile qui creator est om̃i¬
um ad hec inferiora descenderit q

Expanded text:
ambigendum quin etiam et de aliambigendum quin etiam et de alimittantur. Apostolus quoque aitministratores spiritus, in ministerium missi. His testimoniis asserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est um ad haec inferiora descenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃ nr̃a ciuitaᷤ dei nullacinium suo¬
rum nuositate fraudabitur aut u¬
biori ⁊̃ copia fortasse regnabit. Ne¬
tam hominũ aut ĩmundoꝵ demo¬
num nouimus in quoꝵ locum luc¬
cedentes fai catholice mr̾is que ft̃a
apparebat interris inea pace de qͣ ce
tiderunt sine utio temporis termi¬
no permanebunt s ttioꝵ ciuium
numerus siue qui est siue qui fu¬
it siue qui futurus est in cogniti¬
tes ad exteriora nuntiã quib mni¬
da mittantur quidam pu tuntur
tant auquos in illa mintitudine
esse qui foras oftitio suo exeunt. a¬
uos qui semper intus assistunt sic̾
lcriptum est inda̾nieie. Miua mi¬
tarchia q̃ sac̃ principatus dr de pre¬
latione sp̃uum ait. superiora tula
agmina ab ĩtimis nunqͣm recedũt
qm̃ ea qui preminent usum exteri¬
oris officũ nunqͣm hñt hũs aucto¬
ritatib utuntur qui angelos mit¬
ti nisi inferioris ĩficiantur obiectio
de seraphin adme. qui ordo
superior est ⁊ excetientior. Ideoq
side itio ordine mittuntur non est

Expanded text:
ra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Nerum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatitus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Mirarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris officii nunquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiantur. 2. Objectiode Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est
Abbreviated transcription (Latin):
ot̃ ⁊ aut̃ ĩtluo accipint dicat᷑
pat̾ in fcuo uel per faium o¬
perari. quia eum genuit oĩ¬
um opificem sicut dicitur per eũ
iudicare quia genuit iudicem. ita ⁊
per spͥm sanccum dicitur operari
litione epłe ad hebreos sic ait. Nõ
ut ħeticus in aniter suspicatur tã¬
qͣm auq instrumentum pr̃is gxci¬
fecisse tanqͣm iꝑe facere non posset
set licut dicitur ꝑat̾ iudicare per fi¬
lium quia iudicem genuit. sic ⁊ dẽ
tat opificem genuisle nota cansa¬
ter est secundum quod pater est
multo amplius eoꝵ causa est q̃ per
fuium facta sunt hec de opere pri¬
me diei dicca sunt. de opete secũde¬

Expanded text:
t aliter illud accipi, ut dicatur Pater in Filio vel per Filium operari, quia cum genuit omnium opificem; sicut dicitur Pater per eum judicare, quia genuit judicem, ita et per Spiritum sanctum dicitur operari sitione Epistolae ad Hebr., sic ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, tanquam aliquod instrumentum Patris extifecisse, tanquam ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam tat opificem genuisster est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta sunt. Haec de opere primae diei dicta sunt. DISTINC
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula. Inferiorib cetera reunꝙq̃¬
tes ordinib ad cognominatõe. Ut sera¬
phin qui ordo gxcesientislimus exci¬
matur tam dnectionem qͣm cogntt¬
onem diuinitatis ⁊ cet̾a uitutum
dona oet̾is omnib sublimius perce
.i. caritate nomen accepit ille superi¬
or ordo. Maius enim donũ est caritas
qͣm scientia. Item maius est scire ꝙp
iudicare. scientia namq informat
dono .i. cognitione u̾itatis appellatus
est .s. cherubin ĩ ⁊ de auis inteiligen¬
dum est. assignatur ergo excellentia
ordinum. secundum excesientiam do¬
omnib sunt cõmunia. Omnes enł̃
ardent caritate ⁊ scientia pleni sũt¬
⁊ sic de ills auis. s superiores auuis
excellentius ut iam dictum est ĩp̃a
acceperunt a quib ⁊ nominanturr
Unde gͥg̾ in illa sũma ciuitate qui¬
q ordo eius rei censentur nomine ꝙͫ
plenius accepit in munere q̃ ꝯ ex ib

Expanded text:
vocabula, inferioribus caetera relinquenvocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimd est, a charitate nomen accepit ille superior ordo. Majus enim donum est ipsa charitas, quam scientia. Item, majus est scire quam judicare; scientia namque informatd est, cognitione veritatis, appellatus est, scilicet cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellentia ordinum secundum excellentiam doomnibus sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictum est, ipsa acceperunt, a quibus et nominantur; unde Gregorius: In illa summa civitate quisque ordo ejus rei censetur nomine, quam plenius
Abbreviated transcription (Latin):
plentur ut mneis lereatde gritia po
iuditia disterniat atq informet. Do¬
minationes uocantur qui principa¬
tus ⁊ potestates transcendunt prin¬
cipatus dicuntur quisibi sibiectis
que sunt agenda disponunt eisq
ad explenda diuina mistia principã¬
tur. potestates nominantur hu qͥ
hoc ceteris potentius in suo ordine
acceperunt ut uututes ad uerse eis
subiecte eoꝵ refrenentur potestate
li per quos signa ⁊ miracitia freq̃nt᷑
fiunt. archangeu quimaiora nunti
data iunt qui enim sibi noti iũt
contemplatione nob̾ m̃otescũt
cognominatione ⁊ nominantur sĩgłi
ordines adonis gtiax qͥ non singulari¬
ter s excellenter data sunt inparcicipa¬
singulant̃. Omnia enim in omnib
lunt ñ quide equaut̃ quia atui auis
sublimius possident quetamen om̃s
hñt. Cumq omnia dona gr̃aꝵ superio¬
res ordines sublimius ⁊ perfeccius per¬
ceperint tam̃ ex p̃cipuis sortiti sunt

Expanded text:
plentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos plentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos judicia decernat atque informet: dominationes vero vocantur qui principatus et potestates transcendunt: principatus dicuntur qui sibi subjectis quae sunt agenda disponunt, eisque ad explenda divina mysteria principantur: potestates nominantur hi qui hoc caeteris potentius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae eorum refrenentur potestate, tur illi per quos signa et miracula frequenter fiunt: archangeli qui majora nuntiadata sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participasingulariter. Omnia enim in omnibus sunt, non quidem aequaliter; quia alii aliis sublimius possident, quae tamen omnes habent. Cumque omnia dona gratiarum superiores ordines sublimius et perfectius perceperint, tamen ex praecipuis sortiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
angelos archangelos principatus
potestates uitutes dominationes tͦ¬
nos cherubin ⁊ seraphin. Et inueni¬
untur mistis ordinib tria ternaes¬
le. ⁊ in singuus tres ordines ut tel¬
nitatis simitudo in eis insinuetur
impresla. unde dyonisins tres ordi¬
nes angeloꝵ essetradit ternos ĩ sin¬
guios ponens. Sund enimtoes supe¬
riores. tres inferiores. tres medii. su¬
periores: leraphin chenibin troni. mͣ¬
duĩ. dominationes principatus poteᷤ¬
tates. Inferiores uirtutes archange¬
li angeli quid appellatur ord d
do. deinde utrum ad ip̃a creatio¬
ne fu̾it ista distinttio ioꝵ ordinum
ordo angeloꝵ dicitur munttudo c¬
lestium sp̃uum qui inter se auiquo
munere gratie siminiatur sicutart¬
ne conueniunt ut uerbi gratia. se¬
raphindicuntur. qui pre auis ardẽt
caritate. Seraphin enim int̃pa arden
uel succendens. cherubin qui pre au¬
is inscientia preminenti cherubine¬
nim interpr᷑ pienitudo scientie. tronꝰ¬
ait qui tanta diuinitatis gratia e¬

Expanded text:
angelos, archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutes, archangeli, angeli. 2. Quid appelletur ordo, do; deinde utrum ab ipsa creatione fuerit distinctio illorum ordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut etre conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens vel succendens; cherubin, qui prae aliis in scientia eminent; cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: t qui tanta divinitatis gratia re
Abbreviated transcription (Latin):
unt nisinouem ordines nͣ ordines¬
reciderunt perstitissent mouentur lecto¬
res quomodo scciptura dicat decimũ
angeloꝵ qͦꝵ alii assumuntur inordĩe
alii in ordine inferioꝵ qui .s. minus
de hominib formandam decimum
crdinem danqͣm ix sint angeloꝵ ⁊ de¬
cimus hominum hs homines pro
qualitate m̾itoꝵ statuendos in ordi¬
nib angeloꝵ. quod ergo legitur de¬
cimus ordo complendus de hominib
extali sensu dictum accipi potest qr
de hominib restaurabitur quod in
angeus lapsum est de quib tot cor¬
ruerunt unde poss fieridecimus or¬
do. pp̃ quod dicit apostolus. Restau
rarisomnia in xp̃o que incelis ⁊ quein
terris sunt quia per. xp̃m redemptum
est genus humanum de quo fit repa¬
ratio ruine angłice tamen nonminꝰ
saiuaretur homo ⁊ si angelus non ce¬
manserunt homines ad beatidi soꝵ¬
tudinem adintituntur. unde g̃g¬
superna illa ciuitas ex angłis homi¬
nib constat ad qͣm credimus huma
sicut scriptum est statuit terminoᷤᷤ

Expanded text:
int nisi novem ordines, nececiderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scripangelorum; quorum alii assumuntur in ordinealii in ordine inferiorum, qui scilicede hominibus formandum decimum ordinem, tanquam novem sint angelorum et decimus hominum, sed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus ordo complendus de hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur quod in angelis lapsum est, de quibruerunt, unde posset fieri decimus ordo. Propter quod Apostolus dicit, rari omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terris sunt ; quia per Christum redemptum est humanum genus, de quo fit reparatio ruinae angelicae. Tamen non minus salvaretur homo, quamvis angelus non cemenserunt, homines ad beatitudinem admittuntur. Unde GSuperna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humansicut scriptum est: « Constituit terminos
Abbreviated transcription (Latin):
tut intrare. Ecce hic uidetur inlinu¬
Rbeda qͦ super itium locum accaum a¬
minis iuxta subam nicha implere poꝰ¬
lit nisi creattix trinitas quia tm̃mo¬
do secundum operationem ⁊ uõuio¬
tatis instinccum anima de hus que
lunt creata impletur Impiet uero sa¬
thanas coraucuius non quidemm
grediens in eum ⁊ in senlum eius. n
introiens aditum cordis. si quidemꝰ
potestas hec louus dei est s catudaet
fraudilenta deceptione animam in
affectum mautie trahens per cogita¬
tiones ⁊ incentiua uitioꝵ quib pre¬
nus est. Impleuit ergo sathanas cor
inserendo. Idem sp̃s ĩmundus fiãma
cutionum infundit. hũs auccoritati¬
b ostenditur quod demones nõ suo¬
stantiauter intrant corda hominum
cognoscere de ordini tõne qͥt¬
b angeioꝵ quid scrip lunt¬

Expanded text:
turae. Ecce hic videtur insinuBeda quoque super illum locum Act. aminum juxta substantiam nihil implere possit nisi creatdo secundum operationem et voluntatis instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor ae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma cutionis infundit. His auctoritatibus ostenditur quod daemones non substantialiter intrant corda hominumcognoscere de ordinibus angelorum, quid Script
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣlem mͦ c̃nimꝰ. fc̃a ẽ gͦ illa mat̾ia ĩ forma
confulionis ante formam disposccioniꝰ
informa confusionis prius omnia cor¬
poralia mat̾ialit̃ simul ⁊ semei sc̃t
creata. post modum informa dispõnt
sex dieb sunt ordinata. Ecce absolu¬
tam est quod primo in discussione ꝓ¬

Expanded text:
lem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione p
Abbreviated transcription (Latin):
turam tacta esse manifestum est.⁊¬
sinos latet quomodo ea ministris an¬
geus ea fecerit deus per angeios tam̃¬
esse facta dicimus. audeo igitur fidu¬
tiauter dicere nec deum patrem net
u̾ibum eius nec sp̃m eius qui est unꝰ
deus perto quod est atq io ip̃mꝰ ẽ uł¬
lomodo esse mutabide. ac per hoc mł¬

Expanded text:
turam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta esse dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicere nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, qui est unus Deus, per id quod est atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc mu
Abbreviated transcription (Latin):
quod exit in nouissimo tempore anti¬
potest moueantur electi. Qũe toire¬
ligati dicunt ab eo tempore quo rẽp¬
tauit deum indeserto uel in passione
⁊ iuice̾ ẽ ab eo. Ipm ꝓutant primũ ho¬
minem temptaile ⁊ nicisse. ⁊ secunto¬

Expanded text:
it in novissimo tempore Antipotest, moveantur electi . Quem ibi religatum dicunt ab eo tempore quo tetavit Christum in deserto. vel in passione; et victus est ab eo. Ipsum putant primum hominem tentasse, et vicisse, et secun
Abbreviated transcription (Latin):
onen referende Hoc autemeũ alii
dixille astruunt nonica sentiendo
s oppinionem alioꝵ referendo qdꝰ
ex ip̃ius ũbis diuidicare uolunt qͥ¬
bs att demones dicureur aeria ani¬
mauia non ait sunt. Itaenim quidã
dicebant. de ħitatione uero cauigi¬
nosi aeris in quem detrusi sunt ñ
oppinando s rel u̾itatem asserento
eum tradidisse dicunt quod ipius
iocurtioniidistinctio oftenot  Du
quoce plimos catholicos tractatore
in hoe conuenisse atq id concarott
docuisse quod angeu incorporer icor¬
porei sunt nec corpora ħnt stbi untta
assumunt autem auqñ corporea dõ
rperante ad impletionem mimute¬
cu sui sibi adeo iniuncti. eademq pꝰ
explettionem deponunt in quib cor¬
porib hominib ħ apparuerunt at¬
co iotum sunt ⁊ aliquãdo quidemio¬
aiea sunt ex personadei sine dictĩo¬
ne aueuius perione. auquando ex
rersona pateris uei fiui siue spiritu
paito formis appacuisse ho¬

Expanded text:
ngelorum. Hoc autem eum alii dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem aliquando corpora, Deo praeparante. ad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post expletionem deponunt; in quibus corporibus hominibus apparuerunt atque locuti sunt. Et aliquando quidem locuti sunt ex persona Dei sine distinctione alicujus personae, aliquando ex persona Patris, vel Filii, sive Spiritus alibus formis apparuisse ho
Abbreviated transcription (Latin):
tia itiustres doctores. Ideoq ut om̃is
repugnantia de medio tollatur pre¬
dicca aimonem sequentes determi¬
namus. ut itus angeus qui maioriꝰ
dignitatis sunt ⁊ per quoꝵ ministe¬
rium itla nuntiata sunt ex parte eꝑ¬
nita a secitus fuisse ut pote famiui¬
arib ⁊ nuntus. Ilis uero qui mĩo¬
ris dignitatis sunt in cognita extin¬
le dicamus iqͦ impleta sunt ⁊ peg
ect̾am p̃dicata. ⁊̃ tunc ab omnto a

Expanded text:
tia illustres doctores. Ideoque ut omnis tia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
uenit de edom tinctis uestib de bolra¬
⁊̃ in ꝑsai̾mo. quis est iste rex głie. Ex
quib apparet ꝙ miffium uerbi ĩ car¬
nati plenius cognou̾nt angeli post
completionem qͣm ante ⁊ ucut in teg¬
nitione huius misterii profecerunt. ĩ¬
ta dicunt eos ind̾ctatis cognitionem
ꝓficere quod autem in huius misterũ
cogniuonem profecerint euidenter
indeo ut ĩnotescat muttis formis sa¬
pientia dei per ec̾cam principib ⁊ po¬
testatib incerestib super quem locũ¬
dicit iex angłicas dignitates p̾fa¬
tam misterium ad purum non ĩtei¬
lexisse donec completa est passio xͥ⁊
apostoloꝵ predicatio per gentes di
dicere super eundem locum e¬
pistole dicens. non latuit angelos
misterium regni ceioꝵ quod oportu¬
no tempore relatum est pro salute
nr̃a. Illis ergo a setulis ĩnotuit su¬
pra memoratum misterium quta
omnis creatura non ante secula
tax auccoritum.: attende lector qui¬
auidentur dissentire in hac senten¬

Expanded text:
estibus de BosraEt in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eos in deitatis cognitione proficere. Quod autem in hujusmodi mysterii cognitione profecerint, evidenterDeo, ut innotescat multiformis sapientia Dei per Ecclesiam principibus et potestatibus in coelestibus. Super quem locu angelicas dignitates supramemoratum mysterium ad purum non intellexisse, donec completa passio Christi, et apostolorum praedicatio per gentes di. super eumdem locum Epistolae dicens: Non latuit angelos mysterium regni coelorum, quod opportuno tempore revelatum est pro salute ra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula,  est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac senten
Abbreviated transcription (Latin):
mium tempore set calila. aiuas au¬
tem uidetur quod beatitudinem ꝙͣ
receperunt in confirmatione per gͣ¬
tiamtunc appositam non meruert¬
gratiam ad merẽdum. s a ueate ui¬
uendum. Net cantunt eis edatũ
est bonum quo mer̾entur s quo fe¬
lciter fruerentur. quod autem tunt
in premis acceperunt per obsequia

Expanded text:
mium tempore, sed causa. Aliis aumium tempore, sed causa. Aliis autem videtur quod beatitudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruergratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
est data tulpa eoꝵ tu derunt¬
it. quia cum stare possent no¬
lunt quouiq gratia apponeretur si¬
cut alii peratterunt donec itus cade̾¬
tib per superbiam gratia eis appoĩta
est. a ꝑte ergo cadentium ciupa in ħ
deprehendi pot̾. quia licet sine grati¬
a nequirẽt proficere qͣm nondum ac¬
ceperant. per id tam̃ quod eis couatũ
erat in creatione poterant non cadere
i stare quia nichil erat quod ad calã
eos impelleret. set sua spontanea uo¬
luntate declinaunt quod sinon fecis¬
ri soiet ittum eam meruert̃¬
utrumin per gratiam tune¬
beati fu̾int angeli et gium est den¬
quod in ip̃a confirmatione ueati fue¬
rint plures contesta̾tur auccoritates
⁊ ideo pro contestanti hndum est u¬
trum uero per gratiam tunc ĩbbidatã
ip̃am beatitudinem meri̾unt ambi¬
guum est. Quibzdam enim placet
quod eam meruerint per gratiam
qͣm inconfirmatione accepetunt. s¬
muiq in eis m̃itum ⁊ premiũ fuiꝰ¬
se dicunt nec mĩtum preteslisse p̾¬

Expanded text:
est data, culpa eorum fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa in hoc deprehendi potest, quia sine gratia nequirent proficere, quam non acceperant; per id tamen quod eis collatum erat in creatione, poterant non cadere, id est, stare, quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt: quod si non fecis; sed utrum eam meruerint per gratiam tunbeati fuerint angeli; et Quod in ipsa confirmatione beati fuerint, plures contestantur auctoritates, et ideo pro constanti habendum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datam ipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirmatione perceperunt, simulque in eis meritum et praemium fuisse dicunt; nec meritum praecessisse prae
Abbreviated transcription (Latin):
tes fecerunt. possent utiq fetisse s¬
tinifes qui ranas serpentes q fecerũt
quedam uero non possunt facere ⁊̃
li permittantur ꝰ angelis superiorib
dei fit ut quod possent mali angeli
li permitterentur ideonon possunt qr
non permittunt᷑. Neq̃ occurit alia rati¬
fessi sunt dicentes. digitus dei est hit.
non signantur homini explicare diͤᷤ¬
ficile est ĩmo ĩpossibile. Nouimus ho¬
minem posse ambulare ⁊ neq: hoc pos¬
le si non permittatur. uolareautem nõ
posse ⁊̃ si permittatur sio ⁊ illi angeu
quedam possunt fac̃e si permittantur
ab argelis potentiorib ex imperio¬
dei. quedam uero nõ possunt lietiã
permittantur quiaitie non permit¬
tit a quo iis est taus nature modus.
qui ⁊̃ per angelos suos illa plerum q
non permittit que toncessit ut possĩt

Expanded text:
isse ciniphes qui ranas serpentesque fecerunt. Quaedam vero non possunt facere, etiam si permittantur ab angelis superioribusDei fit ut quod possent mali angeli si permitterentur, ideo non possunt quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratifessi sunt, dicentes: Digitus Dei est hic. non sinantur, homini explorare difficile est, imo impossibile. Novimus hominem posse ambulare, et neque hoc posse si non permittatur; volare autem non posse, etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere si permittantur ab angelis potentioribDei; quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint
Abbreviated transcription (Latin):
sensuum subtiltates ⁊ corpoꝵ per
mutabilitates in menbris terrenis
here qͣnto faciũ est tanto mirabili¬
ores in huiusmodi operib eoꝵ exis¬
tunt ceu̾tates. set non est creator uͥ¬
qui qut principauter ista format nͦ
quisqͣm hoc potest nisi unus creator
deus. aluid est enim ex inrtimo ac fũ¬
ie ac sũmo causaꝵ cardine condere
ac ministrare treaturam quod fac̾
soius cceator deus. aiuuid autem pro
disttibittis ab illo uirib ⁊ facultatib
aliqͣm operationem forinsecus admo¬
uere ut tc̃ uel tunt sic uel sio exeat¬
quod quod creatur. Ista quippe ortgi¬
nacitter at primordi altter in quadã
texcura elementoꝵ tuncta iam crea¬
ta lunt s acceptis oportunitatib pro

Expanded text:
sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis here quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus po
Abbreviated transcription (Latin):
res hominũ nec agritolas treatores
frugum qͣmuis eoꝵ extrĩsecus ad hi¬
bitis motib ista creanda deiuirtus
int̾ius operetur ita non solum ma¬
Set nec bonos angelos fas est putare
creatores. s pro subtuitate sui sensu
occudtiora nouerunt. ⁊ ea que per ꝯ¬
gruas temꝑatõnes elemẽtoꝵ laten¬
ter spargunt atq ita gignendaꝵ res
⁊ accelerandoꝵ incrementoꝵ p̾bent
set nec boni ħ nisi qͣntum deus iub
nec mali ħ iniuste faciunt nisi qͣn
tam potestatem non nili iuste accepit
siue ad suam penam liue ad alioꝵ.
uel penammaioꝵ. uł laudẽ bonorũ¬

Expanded text:
hominum, nec agricolas creatores frugum quamvis illorum extrinsecus adhibitis motibus, ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum maed nec bonos angelos fas est putari creatores, sed pro subtilitate sui sensus occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum  accelerandorum incrementorum praebent ec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ rerum que coporauiter uisibtitter¬
q nasturitur occutta quedam semĩa
incorporeis mundi huius eiementis
iarent que deus orrginaiter eis in¬
didit. hor enim creator omnium rerũ¬
est qiuiꝰ ereator est inuisrbaium se¬
minum quia quecũq nascendo ad
ocłos nr̃os exeunt ex oceiitis semini¬
b accipiunt progrediendi hic pri¬
mordia ⁊ incrementa debite mag¬
nitudinis distinctiones ꝙ formarũ
ab originalto ut ita dicam regl̃is su¬
munt. sicut parentes non ditunt᷑¬

Expanded text:
e rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt. 9. Sicut parentes non dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑra itiud bontim per iusticiam bo¬
ni. aui illo corrapto per citipã mair
connerlio iustos iustos fecit. ⁊ au̾sio
iniustos. u̾traq fuit uouintatis. et
libera potestas⁊ habilitas noiã uit¬
tatis rationaus. ꝑpterant enim uolũ¬
tate eitgere qd̾ub ⁊ idem ratione iu
dicare .i. dis tetn̾e inquib constat li¬
b̾um arbitum nec creati lunt uoletes
au̾tiuel coni̾tti s habres ad uolen¬
dum ħuel tilud ⁊ post creationen
lpontanea uoluntate aui eiegerũt
malum aui bonum ⁊ ita discreui de¬
us lucem a tenebris sicut dicit lcp¬
sua itiuminauit. maios uero exceca¬
uit post creationem auqud datũ¬
iautem est stantib per qds¬
quid coliatum sit per quodo perans¬
u̾terentur .i. diuigerent deum. Dicimꝰ
quia est eis collata gratia cooperans
sine qua non pot̾ proficere rational
crectura ad m̾itum uite. Cadere enĩ
pot̾ per se set proficere non põt sine
gratia adiuuante qua gratia indi¬
onindigebat gebat ange

Expanded text:
per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et libera potestas et habilitas voluntatis rationalis. Poterant enim voluntate eligedicare, id est discernere in quibus constat lirum arbitrium. Nec creati sunt volentes averti vel converti, sed habiles ad volendum hoc vel illud. Post creationem vero spontanea voluntate alii elegerunt malum, alii bonum; et ita discernit Deus lucem a tenebris, sicut dicit Scripsua illuminavit, malos vero excaecavit. 3. Post creationem aliquid datum est stantibus per qquid collatum sit per quod converterentur, id est, diligerent Deum, dicimus quia est eis collata gratia cooperans, sine qua non potest proficere rationalis creatura ad meritum vitae. Cadere enim potest per se; sed proficere non potest sine gratia adjuvante. 4. Qua gratia indigebat ange
Abbreviated transcription (Latin):
testates inimam istam cauginem
tanam in eui gnis carterem abierꝰ
sublinuis et heree puritatis ħitatio¬
ne detrusos per quos magice artes
post̃ quitquid possunt ualere alliqo
nilt data de super potestate are dt
autem uel ad fatiendos faliaces et¬
cut inegiptios ⁊ in ipos ⁊ magos dã¬
ies ne tale auauid sacere promag

Expanded text:
testates in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusos, per quos magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos dales, ne tale aliquid facere pro mag
Abbreviated transcription (Latin):
tantum inter .xx. ordines angelo¬
dam dicunt omnes quidem mitti
geloꝵ ministeriũ suscitipiunt eti¬
am nomina assumunt. unde ꝓsal
ael de superiori ordi ori ordine fu
gabriel fortitudo dei. in pirituum¬
phael meditina dei. Nec non or¬
sunt ista nomina ordinum dinsi
let lp̃uum ⁊ dicunt quidam sin¬
gulum hoꝵ unius ꝓprie ac singn¬
larit̃ sp̃s esse nomen. aui uero nõ
unius singnacit̃ ac determinate
l nunc huius. nũc itiius esse no¬
men secundum qualitatem eoꝵ
ad que nuntianda uel gerenda mit¬
tuntur. sicut ⁊ demonum quedam
nomina sunt que quidam putant
unius esse ꝓpria. auĩ uero piurib
cõmunia. Diabolus quippe qui
grece ita uocatur. ⁊ criminator in¬
terpr̃. uei deorsum fluens hebra¬
ioe dicttur sathan .i. adu̾sarius dĩ¬

Expanded text:
ntum, inter novem ordines, angelodam dicunt omnes quidem mitti,gelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt. Unde psal.ael de superiori ordine sint. Nec suGabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum horum unius proprie ac singulariter spiritus esse nomen. Alii vero, non unius singulariter et determinate, sed nunc hujus, nunc illius esse nomen, secundum qualitatem eorum ad quae nuntianda vel gerenda mittuntur: sicut et daemonum quaedam nomina sunt quae quidam putant esse unius propria, alii vero pluribus communia. Diabolus quippe, qui Graece ita vocatur, et criminator interpretatur vel deorsum fluens, Hebraice dicitur Satan, id est, adversarius. Di
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis accipiat itium statum in¬
nocentie in quo fuerunt ante pee¬
catum. Illiuero qui ꝑestiterunt au̾
suam beatitudinem futuram deo
reuelante prescierunt ⁊ ita spei c̃¬
titudine auquo modo beati fuert̃
uel uinc̾ci exciterunt sue beatitu¬
dinis ⁊ ita beati auter non fuerũt
quam reuqui qui ceciderunt. mi¬
chi autem quod posterius dictũ ẽ
dam modo perfecti fue ⁊ ĩ perfecci
perfecti. Nonenim uno mͦ auqͥd
dicitur auquid perfectum: set płi¬
bus. quod tribus modis dicitur¬

Expanded text:
liquis accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod posterius dictum estdperfecti. Non enim uno modo aliquid dicitur perfectum, sed pluribus. 5. Quod tribus modis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
nau prestatur ut peccare non possit
non est hoc nature ꝓprie led dei gra¬
tie. Ideoq soius deus est qui non gͥ¬
tia cuiusq set natura sua nec põ¬
tuit nec potest peteare nec poterit p̾¬
care. Ecce hic insinuatur quod an¬
geli ante confirmationem pectare
potueriuit set post confirmatione
nonpossunt. ⁊ quod potuerunt fu¬
it eis ex urero arbitrio quod estei
naturale. Quod uero modo non poᷤᷤ¬
lunt peccare non est eis ex natura.
ex utbero arbitrio let ex gratia. ex qͣ
gratia ⁊̃ est ut ĩpnruberũ ariã nõ¬

Expanded text:
nali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ideoque solus Deus est qui non gratia cujusquam, sed natura sua non potuit, nec potest, nec poterit peccare. Ecce hic insinuatur quod angeli ante confirmationem peccare potuerunt, sed post confirmationem non possunt. Quod potuerunt fuit eis ex libero arbitrio, quod est eis naturale; quod vero modo non possunt peccare, non est eis ex natura, id est, libero arbitrio, sed ex gratia, et qua gratia etiam est ut ipsum liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
nonideo carent libero arbitri ante¬
o quia maie uelle non possunt
multo quipepe liberius est arbi¬
trium quod non potest seruire pec¬
cato neq culpanda est uoluntas
aut uoluntas non est aut libera
dicenda non est qua beati sic es¬
se uolunt ut essemiseri non so¬
lum nolint set prorsus uetie nõ¬
possunt. Non possunt itaq boni
angeli uetie maium uel uelle eᷤᷤ¬
se miseri. Neq hoo hñt ex natu
re set gratie benefitio. ante gra¬
tie namq confirmationem pota¬
tuetĩt peccare angeli. ⁊̃ quida ⁊̃ pecra

Expanded text:
non ideo carent libero arbitrinon ideo carent libero arbitrio quia male velle non possunt; multo quippe liberius est arbitrium quod non potest servire peccato. Neque culpanda est voluntas: aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, quia beati esse sic volunt, ut esse miseri non solum nolint, sed nec prorsus velle possint. Non possunt itaque boni angeli velle malum vel velle esse miseri; neque hoc habent ex natura, sed ex gratiae beneficio. Ante gratiae namque confirmationem pore peccare angeli, et quidam etia
Abbreviated transcription (Latin):
bant libecum arbittium quia mu
tramq partem flecti non possunt c̃
liberum arbitrium adutrumq se
habeat. unde ieꝵ ieꝵ intractatu
de prodigo filio dicit.Solus deusẽ
inquem peccatum cadere non pot̾.
Cetera uero ꝯsint uberi arbitrii in
utramq partem flecti possunt. hic¬
uidetur dicere quod omnis crea¬
tura. in libero arbitrio constituta
pot̾ flecti ad bonum ⁊ ad maium.
quod si est ergo boni ⁊ maii angłi
ad utrumq fleccipossunt. ergo et
boni possunt fieri mali. ⁊ mai bõi
mautia obdurati sunt ut nõ ua¬
leant fieri boni ⁊ tamen utriq
h̾nt liberum arbitrium. quia ⁊̃ bo¬
ni non auqͣ cogente nec̾citate set
ꝓpria ac spontanea uoluntate ꝑ
gratiam quidem adiuti bonume¬
ugunt ⁊ maium respuunt. ⁊ ma¬
li similiter spontanea uoluntate
a gratia desittut i bonum uitant
⁊ maium secuntur. ⁊ maii hnt li¬
berum arbitcium set depressuma¬
q torruptum quo surgere ad bo¬
num nonuaient quod boni post
ut enim aug̾ tradit in eucħ  uod

Expanded text:
ant liberum arbitrium, quia in utramque partem flecti non possunt, cum liberum arbitrium ad utrumque se habeat. Unde Hieron. in tractatu de prodigo Fin quem peccatum cadere non potest. Cetera vero sunt liberi arbitrii, in utramque partem flecti possunt. Lividetur dicere quod omnis creatura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali bonmalitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni; et tamen utrique habent liberum arbitrium, quia et boni non aliqua cogente necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum sequuntur: et mali habent liberum arbitrium, sed depressum atque corruptum, quod surgere ad bonum non valet. 3. Quod boni post Ut enim Aug. tradidit in Ench., c. 105,
Abbreviated transcription (Latin):
puto inquit sane quod cedunt¬
sancci repugnantes aduer pluis ad¬
sus ctios incentores ⁊ uincen auos¬
tes minuant ex̾citum demonum
uelut qͣm plurimos eoꝵ int̾miant
ne uitra tas sit illi sp̃ni qui ab auqͦ
sancto casto ⁊ pudice uiuendo uictuꝰ
est impugnare iterum alium hõi¬
nem. hoc autem quidam putant in¬
telligendum tm̃ de illo uitio in quo
superatus est. ut si de superbia au¬
quem uirum sanctum temptat et
geli qui pers gratiam ut p̃¬
sunt ⁊ boni quidem intãcatiĩma¬
tum confirmati sunt per lo ut be¬
gratiam quod peccare neq̃ ne uiu¬
unt. Mal uero per maiitiã neci¬
adeo sunt obstinati quod bo ant
bonamuoluntatem h̾ere siue be¬
ne uelle non nouaient ⁊ si bonũ
lit quod aliqũ uolunt. uoiunte

Expanded text:
Puto, inquit, sane quia sancti repugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc autem putant quidam intelligendum tantum de illo vitio in quo superatus est, ut si de superbia aliquem virum sanctum tentat, et I PER GRATIAM UT sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tur diuitie secundum syriam linguã
hoc autem nonideo est quod diabotꝰ
in potestate ħ at dare uel aufetre di¬
uitras tui uerit. set quia eis utiturꝰ
omnes inisto aere caligi ne¬
noso lit an aliquiiam sint in infet¬
no quod in inferno cotidie descẽdãt
aliquu demonum u̾isimile est qui aĩaᷤ
itiue cruct Andas deducunt. ⁊ quodil¬
lit aliqui semper sint att̾natis forete
nitib non procul est a uero qui fulie
animas detinent atq cruciant. quoo
autem anime maloꝵ itlic descendant
ator tbi puniantur ex eo constat qd̵ e
tenebantur educeret. Si enim iustiil¬
lie descendebant mutto mag̾ iniusti
⁊ sicut trad̾ auccoritas cum iustos e
direit iniquos ibi. Momordit enim ĩ¬
fernum non absorbuit. Quidam pri¬

Expanded text:
tur divitiae secundum Syriam linguam. Hoc autem non ideo est, quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias, cui velit, sed quia eis utitur omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi relinquens. Momordit enim infernum, non absorbuit . Da
Abbreviated transcription (Latin):
ra licut ante peccare natura pec¬
urerum arbitrium e non qe debli
perftiud non possit bonus angelus
peccare quod utiq non est exurbero
arbitro set ex gratia dei apent

Expanded text:
ra sicut ante peccare berum arbitrium eorum debillud non possit bonus angelus peccare; quod utique non est ex ipso arbitrio, sed ex gratia Dei. T
Abbreviated transcription (Latin):
re non susfitit Ced fateor excedere
uires intentionis mee utrum ange
poris qͣlitate per han occiitius ope¬
rantes assumunt ex inferiorib e¬
lementis copitientiorib corpꝰ ꝙ si¬
bi coaptatum quasi auqͣm ueste̾
mutant et nertant inquaslibet
speties corporaies ⁊ ip̃as ueras si
cut aqua uera in uerum uinum
conuersa est a domino. antp̃a ꝓpri¬
a corpora tranforment inid quod
uolunt accomodatum adid qd a
sum nullo experimento comp̾hẽ¬
dere uaieo sicut angeli qui hec a¬
gunt. attende lector quia q̃onem
ꝓpõitã nõ soluit s indiicussam re¬
linquit utrum angeli qui mitte¬
bantur seruatis luis ꝓpriis sp̃nau¬
b corporto super uestirantur au¬
qua cõpiientiori sp̃e inqua possũt
uideri anip̃m corpus muitarent ⁊ tͣriꝰ¬
pem in qua possent cerni. in quib
uerbis uidetur aug̃ attestari ãge¬
los esse corporeos ac ꝓpria ⁊ spuccu¬

Expanded text:
entiam. Sed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, poris qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus corpus quod sibi coaptatum quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales et ipsas veras, cut aqua vera in vinum verum conversa est a Domino; an ipsa propria corpora et sua trasforment in id quod volunt accommodatum ad id quodsum nullo experimento comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et trem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Augustinus attestari angelos esse corporeos ac propria et sp