comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sidianir qͣsi leo in spelunca sua. Nam
impedire ñ p̃ualet actionem. temp¬
it intentionẽ: suggerens. i suadens
quatinus effectum giȩ arroges tibi. Qd
quidẽ suꝑbiȩ genus longe illo pͥore
intolerabiliꝰ eẽ ñ ambigas. Quid enim
odiosius illa uoce qua quidam dixe¬
runt manus nr̃a excelsa. ⁊ ñ dñs fec̃
hec omĩa: Sic gͦ tim̃dum manente gr̃a
Qiid si recesserit: Num multomagi
tunc timendum: Plane multomagiꝰ.
quid dator grẽ dicat. Sine me ait ni¬
chil potestis facere. Time gͦ subtrac¬
ta gr̃ã. tanqͣm mox casurus. Time
i contreme̾sce. dõ tͥ ut sentis irato. Li¬
me. quia reliquit te custodia tua. Nec
dubites in causa eẽ suꝑbiam. etiã si ñ
appareat: etiam si nil tͥ conscius sis.
Quod tumescis scit ds̃. ⁊ qui te iudi¬
cat ipse ẽ. S nec qͥ seipsũ commnendat
ille ꝓbatus ẽ: s quẽ ds̃ commnendat.
Nunqͥd comm̃dat te ds̃. cũ gr̾ã pͥuat:

Expanded text:
insidiatur quasi leo in spelunca sua . Nam insidiatur quasi leo in spelunca sua . Nam si impedire non praevalet actionem, tentat intentionem, suggerens et suadens, quatenus effectum gratiae arroges tibi. Quod quidem superbiae genus longe illo priore intolerabilius esse non ambigas. Quid enim odiosius illa voce, qua quidam dixerunt: Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit haec omnia? 10. Si ergo timendum manente gratia; quid, si recesserit? num multo magis tunc timendum? Plane multo magis;quid dator gratiae dicat. Sine me, ait, nihil potestis facere . Time ergo subtracta gratia, tanquam mox casurus; time et contremisce, Deo tibi, ut sentis, irato; time, quia reliquit te custodia tua. Nec dubites in causa esse superbiam, etiamsi non appareat, etiamsi nihil tibi conscius sis. Quod enim tu nescis, scit Deus; et qui te judicat, ipse est. Sed nec qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . Nunquid commendat te Deus, cum gratia privat?
Abbreviated transcription (Latin):
inendam. recuꝑandam: qͣm si onũ
mpore coram deo inueniaris. ñ altum
pe s timere. Beatus homo qui sẽꝑ ẽ
uidus. Time gͦ cũ arriserit grã. ti¬
e cum abierit. time cum denuo reu̾¬
ur: ⁊ hoc ẽ semꝑ pauidum eẽ. Suc¬
lant uicissim sibi in animo tres isti
:uł offensa recedere: seu it̾um redire
acata sanctietur. Cum adest. time ne
miei Pligne oꝑeris ex ea: nam hoc monet apłs.¬
adiulat dete inquiens ne inuacuum grãm¬
lintimumi recipiatis. Et ad discipłm. Noli in¬
qu lmm at negligere gr̃ãm que in te ẽ. Et de¬
i lnrimmetipso dicebat: quia grã dei in me
salimicua ñ fuit. Sciebat homo consili¬
suudian dei ñ habens. redundare in contẽp¬
iusi m donantis. donum negligẽ nec ex¬
eristi ndere ad quod donatũ ẽ idq intole¬
osissime hoc malum ⁊ ipse cauebat
cebatq cauendum. S rursũ latet
uea hic. quȩ nolo noslateat. de qua
occultius sicut habetis in psalmo

Expanded text:
retinendam, recuperandam, quam si omni retinendam, recuperandam, quam si omni tempore coram Deo inveniaris non altum sapere, sed timere. Beatus homo qui semper est pavidus . Time ergo cum arriserit gratia, time cum abierit, time cum denuo revertetur; et hoc est semper pavidum esse. Succedant vicissim sibi in animo tres isti vel offensa recedere, seu iterum redire placata sentietur. Cum adest, time ne non digne opereris ex ea: nam hoc monet Apostolus: Videte, inquiens, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis ; et ad discipulum: Noli, inquit, negligere gratiam quae in te est ; et de semetipso dicebat: Quia gratia Dei in me vacua non fuit . Sciebat homo, consilium Dei habens, redundare in contemptum donantis donum negligere, nec expendere ad quod donatum est; idque intoleosissime hoc malum et ipse cavebat, docebatque cavendum. Sed rursum latet fovea hic, quae nolo vos lateat, de qua losius, quanto occultius, sicut habetis in psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
me aliud putem qͣm unum emontib
gelboe qͤm p̾terit in ira u indignatiõe
sua. ille ceteroꝵ omnium benignissimꝰ
uisitatorꝰ filioli hec cogitatio toslit
extollentiã ocłoꝵ. conciłat grãm. spon¬
si saltib preparat. Hec ego in me tͣnsfi¬
guraui ꝓpt̾ uos: ut et uos ita faciatis
Imitatores mei estote. Quod ñ de exer¬
citio dico mͦ uirtutum aut moꝵ discli¬
plina aut gła sc̃itatis: necenĩ de huiu¬
modi qͥcqͣm mͥ temere arrogauerim in¬
tatione dignum. S uolo uos ñ parcere
uob̾ s accusare uosmetipsos. quotiens
forte in uob̾ uł ad modicũ tepere grãi¬
irtutem languescere de prehenditisi
ut et ego ꝓhuiusmodi memetipsum
cuso. Hoc facere hominis ẽ qui curi¬
us circumspector ẽ sui:⁊ scrutator ui¬
mes ui um suarum ac studioꝵ. atq in om̃i¬
qui I semꝑ suspectum habet arrogantie
tansit tium. ne reserpat. In ueritate didici
leque efficax eẽ ad grãm ꝓmerendã.

Expanded text:
me aliud putem quam unum 1454 de montibus me aliud putem quam unum 1454 de montibus Gelboe, quem praeterit in ira et indignatione sua ille caeterorum omnium benignissimus visitator? 9. Filioli, haec cogitatio tollit extollentiam oculorum, conciliat gratiam, sponsi saltibus praeparat. Haec ego in me transfiguravi propter vos, ut et vos ita faciatis. Imitatores mei estote. Quod non de exercitio dico modo virtutum, aut morum disciplina, aut gloria sanctitatis nec enim de hujusmodi quidquam mihi temere arrogaverim imitatione dignum; sed volo vos non parcere vobis, sed accusare vosmetipsos, quoties forte in vobis, vel ad modicum tepere grativirtutem languescere deprehenditis, sicut et ego pro hujusmodi memetipsum accuso. Hoc facere hominis est, qui curiosus circumspector est sui, et scrutator viarum suarum ac studiorum, atque in omnibus semper suspectum habet arrogantiae vitium ne subrepat. In veritate didici, nil aeque efficax esse ad gratiam promerendam,
Abbreviated transcription (Latin):
dium in sp̃u sc̃o: Ideo ad opus manuum
piger. ad uigilias sompnolentus. ad iram
p̃ceps. ad odium ꝑtinax. lingue ⁊gulȩ
indulgentior. senior obtusiorq ad p̾dica¬
tionem. heuomnes montes incireuitu
meo uisitat dñs: ad me aut̃ ñ appropin¬
quat. Num collis ñ sum ex his quos
transilit sponsus: Nam alium quidẽ
intueor singłaris abstinentiȩ. alium uͦ
patientiȩ ammirande. alium aut̃ sum¬
me humilitatis ⁊ mansuetudinis.a¬
lium multȩ miscd̃iȩ ⁊ pietatis: illũ in
contẽplatione frequent̾ excedere. hũc
pulsare ⁊ penetrare cȩlos orationum ĩ¬
stantia. aliosq in aliis p̃minere uirtu¬
tib. hosinqͣm considero omnes feruen¬
tes. omnes deuotos. om̃s in xp̃o unani¬
mes. om̃s donis celestib. igrã affluen¬
tes. tanqͣm sꝑitales reuera montes qui
a dño uisitanter: ⁊ sponsum in se sa¬
lientem frequent̾ recipiunt. Ego aut̃
qui horum in me inuenio nichil. quid

Expanded text:
dium in Spiritu sancto? Ideo ad opus manuum dium in Spiritu sancto? Ideo ad opus manuum piger, ad vigilias somnolentus, ad iram praeceps, ad odium pertinax, linguae et gulae indulgentior, segnior obtusiorque ad praedicationem. Heu! omnes montes in circuitu meo visitat Dominus, ad me autem non appropinquat. Num collis non sum ex his quos transilit sponsus? Nam alium quidem intueor singularis abstinentiae, alium vero patientiae admirandae, alium autem summae humilitatis et mansuetudinis, alium multae misericordiae et pietatis; illum in contemplatione frequenter excedere, hunc pulsare et penetrare coelos orationum instantia, aliosque in aliis praeeminere virtutibus. Hos, inquam, considero omnes ferventes, omnes devotos, omnes in Christo unanimes, omnes donis coelestibus et gratia affluentes, tanquam spirituales revera montes qui a Domino visitantur, et sponsum in se salientem frequenter recipiunt. Ego autem, qui horum in me invenio nihil, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tolerabiorẽ in diuite suꝑbiam. qͣm in
pauꝑe ducat: Ne mͥ. Si tam dure in po¬
tente illo ammadu̾sum ẽ ꝓ eo quod ele-¬
uatum cor illius. nec ei ꝓfuit qd̃ cogna¬
ta potentib supbia eẽ cognoscit᷑ ⁊ quid
de me exigendum:⁊ misero:⁊ suꝑbo: De¬
niq iam luo penas. iam acerbissime ua-¬
pulo. Non sine causa sane ab heri ⁊ nu-¬
dius t̾cius inuasit me languor iste am-¬
mi: ⁊ mentis hebitudo in solito quedã
inertia sp̃c. Currebam bene. s ecce lapiꝰ
offensionis in uia: impegi ⁊ corrui. Suꝑ¬
bia inuenta ẽ in me: ⁊ dñs declinauit
in ira a seruo seruo suo.hinc ista steri¬
litas animȩ meȩ: ⁊ deuotionis mopia
qͣm patior. Quomͦꝰ ita exaruit cormeũ.
Nec compungi ad lacͥmas queo: tanta ẽ
duritia cordis. Non sapit psalmus. nõ
legere libet. ñ orare delectat. Meditatio¬
nes solitas ñ inuenio. Ubi illa in ebriati¬
o sp̃c: IIbi mentis serenitas. ⁊ par igau¬

Expanded text:
tolerabiliorem in divite superbiam, quam in tolerabiliorem in divite superbiam, quam in paupere ducat? Vae mihi! si tam dure in potente illo animadversum est pro eo quod elevatum est cor illius, nec ei profuit quod cognata potentibus superbia esse cognoscitur; quid de me exigendum et misero, et superbo? Denique jam luo poenas, jam acerbissime vapulo. Non sine causa sane ab heri et nudiustertius invasit me languor iste animi, et mentis hebetudo, insolita quaedam inertia spiritus. Currebam bene: sed ecce lapis offensionis in via; impegi, et corrui. Superbia inventa est in me, et Dominus declinavit in ira a servo suo. Hinc ista sterilitas animae meae, et devotionis inopia quam patior. Quomodo ita exaruit cor meum,terra sine aqua? Nec compungi ad lacrymas queo; tanta est duritia cordis. Non sapit psalmus, non legere libet, non orare delectat, meditationes solitas non invenio. Ubi illa inebriatio spiritus? ubi mentis serenitas, et pax, et gau
Abbreviated transcription (Latin):
tatione conspexerit. Quid suꝑbis terra
⁊ cinis: Et de angłis tͣnsilit adñs execrans eo¬
rũ suꝑbiam. Ergo repudiatio angłoꝵ
mendatio hominum: seͥpta ẽ enim ad ip¬
soꝵ correptionẽ. Cooꝑetur mͥ in bonũ
etiã diaboli malum: ⁊ lauem manꝰ mea̾
in sanguine peccatoris. Qualit̾ inquis:
maledictio intorquetur ꝓpha dauid m
sp̃u dicente de illo. subtipo gelboe. ut
supͣ memoratũ ẽ. Montes inquit qui in
circuitu eiꝰ sunt uisitet dñs: a gelboe aũt
tͣnseat. Sane ego hoc legens referensq ocło
in me:⁊ intuens diligent̾. inuenio me pe¬
ste ipsa infectum qͣm in angło dñs in tan¬
tum exorruit. quatinus ꝓpt̾ea declinaret
ab eo. cum omnes in circuitu eiꝰ montes
siue de angłis siue de hominib uisitati¬
onis grã dignaretur: ⁊ pauens tremensq
aio ad memetipsum. Si sic actum ẽ. cum
angło. qͥd de me fiet t̾ra. icinere: Iue in
celo intumuit. ego in sterqͥlinio. Quis ñ

Expanded text:
tatione conspexerit. Quid superbis, terra tatione conspexerit. Quid superbis, terra et cinis? Et de Angelis transilit Dominus, exsecrans eorum superbiam. Ergo repudiatio Angelorum fiat emendatio hominum: scripta est enim ad ipsorum correptionem. Cooperetur mihi in bonum etiam diaboli malum, et lavem manus meas in sanguine peccatoris. Qualiter, inquis? maledictio intorquetur, propheta David in spiritu dicente de illo sub typo Gelboe, ut supra memoratum est: Montes, inquit, qui in circuitu ejus sunt, visitet Dominus, a Gelboe autem transeat. 8. Sane ego hoc legens, referensque oculos in me, et intuens diligenter, invenio me peste ipsa infectum, quam in angelo Dominus in tantum exhorruit, quatenus propterea declinaret ab eo, cum omnes in circuitu ejus montes, sive de Angelis, sive de hominibus, visitationis suae gratia dignaretur; et pavens tremensque aio ad memetipsum: Si sic actum est cum angelo, quid de me fiet terra et cinere? Ille in coelo intumuit, ego in sterquilinio. Quis non
Abbreviated transcription (Latin):
qui ualles sumus stillare uł raras guitu¬
las possint: ne omnino aridi ⁊ steriles
istiusmodi uł saltib uł instillationib
humectatur. p̾terfluente ⁊ transilien¬
te illam fonte sapientie: ⁊ quia nos
habuerunt sapientiã. perierunt ꝓpt̾
suam in sipientiam. Ecce uenit᷑ saliẽs
in montib tͣnsiliens colles. Ad hoc salit
ut tͣnsiliat. qͥ ñ uult ad omnes ꝑtingere.
neq enĩ inom̃ib beneplacitũ ẽ deo. Fr̃s si
iuxta sapientiã pauli scͥpta sunt ista
ad correptionẽ nr̃am. obseruemus spõ¬
si discretos. circum spectos saltus. quẽ¬
admodum uidelicet tam apud angłos
quam apud nos ⁊ in humiles saliat:⁊
suꝑbos transiliat. Siquidem excelsus
dñs ⁊ humilia respicit: ⁊ alta a longe
cognoscit. Hec in qͣm attendamꝰ. quo
cauti simus sponsi nos salutiferis sal¬
tib p̾parare: ne ueluti montib gelboe
forte tͣnseat ⁊ a nob̾. si indignos sua ui si¬

Expanded text:
qui valles sumus, stillare vel raras guttuqui valles sumus, stillare vel raras guttulas possint, ne omnino aridi et steriles istiusmodi vel saltibus, vel instillationibus humectatur, praeterfluente et transiliente illam fonte sapientiae: Et quia non habuerunt, inquit, sapientiam, perierunt propter suam insipientiam . 7. Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles. Ad hoc salit ut transiliat, qui non vult ad omnes pertingere; neque enim in omnibus beneplacitum est Deo. Fratres, si, juxta sapientiam Pauli, scripta sunt, ista ad correptionem nostram , observemus Sponsi discretos et circumspectos saltus, quemadmodum videlicet tam apud Angelos quam apud nos, et in humiles saliat, et superbos transiliat: siquidem excelsus Dominus et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Haec, inquam, attendamus, quo cauti simus Sponsi nos salutiferis saltibus praeparare, ne veluti a montibus Gelboe forte transeat et a nobis, si indignos nos sua visi
Abbreviated transcription (Latin):
ircuitu suo. tam głosos montes. cum se
dos e regione incultos. tenebrosos. bonis
ib infecundos despiciat ita ut se senti
ẽ ob ꝓbrium hominum ⁊ angłoꝵ. qui
ib exꝓbrabat: scdm illud in psalmo.
co iste quẽ formasti ad illudendũ ei.
hoc. quia ob ipsoꝵ suꝑbiam tͣnsilit
sponsus. saliens in montes qui in cir¬
cu eiꝰ sunt tanqͣm fons ascendens de
dio paradisi: irrigans uniu̾sa ⁊ im-¬
ns omne animal denedictione. Beati
itorrente uoluptatis huiꝰ potari in¬
nlum uel raro ꝓmerentur in quibꝰ
i non continue fluit. saltim ꝑ ho
fiat in ipsis qͦq fons aquȩ salientis
uitã ȩt̾nam. Et quidẽ huiꝰ flumnus
impetiis letificat ciuitatem dei. sane ꝑ¬
heniter .i affluenter. In nr̃os aut̃ montes
qui intra sunt utinam int̾dum facta qͣsi
mundatione saltus dare aliquos ñ despi¬
ciat. quib sufficient̾ irrigati. nobis quoq

Expanded text:
in circuitu suo tam gloriosos montes, cum se et in circuitu suo tam gloriosos montes, cum se et suos e regione incultos, tenebrosos, bonis omnibus infecundos despiciat, ita ut se sentiat esse opprobrium hominum et angelorum, qui omnibus exprobrabat, secundum illud in Psalmis: Draco iste quem formasti ad illudendum ei? 6. Atque hoc, quia ob ipsorum superbiam transilit eos Sponsus, saliens in montes qui in circuitu ejus sunt, tanquam fons ascendens de medio paradisi, irrigans universa, et implens omne animal benedictione. Beati qui torrente voluptatis hujus potati interdum vel raro promerentur in quibus etsi non continue fluit, saltem per hitae, ut fiat in ipsis quoque fons aquae salientis in vitam aeternam. Et quidem hujus fluminis impetus laetificat civitatem Dei, sane perenniter et affluenter. In nostros autem montes qui in terra sunt, utinam interdum facta quasi inundatione saltus dare aliquos non despiciat, quibus 1453 sufficienter irrigati, nobis quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
lum salientem in montib ⁊ transilien¬
tẽ colles: iuxta imp̃cationẽ di dicentis
Om̃s montes qͥ in circuitu eiꝰ sunt .i. in
circuitu gelboe iuisitet dñs: a gelboe ai
tͣnseat. Diabolo nempe qͥ ꝑgelboe de sig¬
atur. hinc inde sunt montes quos uisi¬
t dominꝰ: suꝑ angłi. infra homines. In pe¬
m siqͥdem suam locum in aere isto medi¬
n int̾ cȩlum. ⁊ t̾ram de celo cadens sortitus
t uideat ⁊ inuideat: ipsaq inuidia tor¬
eatur. scͥptura dicente. Peccator uidebit
rascetur: dentib suis fremet.⁊ tabescet.
iam missr cum suspicit celos. inquib in¬
meros montes intuetur. diuina clarita
ulgentes. diuinis laudib resultantes:
limes ingła abundantes in grã. Quã
seriorᷤ cum respicit t̾ram montes nichi-¬
iiusqͣm plurimos de populo acqui¬
onis habentem. fide solidos. spe excelsos.
tate spatiosos. cultos uirtutib. bonoꝵ
altu sponsi. cotidianam capientes be¬
lictionẽ. Cum quinto putamꝰ dolore
Incore aspiciat cupidissimus głe. istos

Expanded text:
 transilientem colles, juxta imprecationem David dicentis: Omnes montes qui in circuitu ejus sunt, id est in circuitu Gelboe, visitet Dominus; a Gelboe autem transeat . Diabolo nempe, qui per Gelboe desigatur, hinc inde sunt montes quos visitat Dominus; supra angeli, infra homines. In poenam siquidem suam locum in aere isto, medium inter coelum et terram, de coelo cadens sortitus est, ut videat et invideat, ipsaque invidia torqueatur, Scriptura dicente: Peccator videbit et irascetur, dentibus suis fremet, et tabescet . Quam miser, cum suspicit coelos, in quibus innumeros montes intuetur divina claritate fulgentes, divinis laudibus resultantes, sublimes in gloria, abundantes in gratia! Quam miserior, cum respicit terram, montes nihilominus quam plurimos de populo acquisitionis habentem, fide solidos, spe excelsos, charitate spatiosos, cultos virtutibus, bonorsaltu sponsi quotidianam capientes benedictionem! Cum quanto putamus dolore et rancore aspiciat ille cupidissimus gloriae istos
Abbreviated transcription (Latin):
nis. nec paleas cũ granis offerre. Scruta bor
ego uias meas.⁊ studia mea. qͦ is qͥ scruratu¬
rus ẽ ierłm in lucernis nil in scrutatũ in
me siue in discussum inueniat. Neq enum
uidicaturus ẽbis in id ipsum. Quis mͥdet
ad liquidum ꝓsequi uel ꝑsequi umũsa de¬
licta mea. ut in nullo oporteat uereri ocłos
capreȩ ut in nullo ad lumen contingat.e¬
rubescere lucernarũ: Et nunc uideor s non
uideo. Presto ẽ ocłus cui omĩa patent: ⁊ si
ñ patet ip̃se. Erit qͣndo cognoseam. sic̃ i cog¬
nitus sum. at nunc quidem cognosco ex
parte: ñ parte cognitꝰ. s ex toto. Uereor aspe¬
cdum exploratoris. illiusqͥ post parietem.
stat. Hoc enim scͥptura addit de illo quẽ
ꝑ acumie uisus capreȩ assimilauit. En
ipsestat inquit post parietem respiciens
ꝑfenestiras. ꝓspiciens ꝑ cͣallos. De quo suo
loco udebimus. Hunc gͦ uereor oceultoꝵ

Expanded text:
nis, nec paleas cum granis offerre. Scrutabor nis, nec paleas cum granis offerre. Scrutabor ego vias meas et studia mea, quo is qui scrutaturus est Jerusalem in lucernis, nihil inscrutatum in me sive indiscussum inveniat. Neque enim judicaturus est bis in idipsum. 4. Quis mihi det ita ad liquidum prosequi et persequi universa delicta mea, ut nullo oporteat vereri oculos capreae, in nullo ad lumen contingat erubescere lucernarum? Et nunc videor, sed non video: praesto est oculus cui omnia patent, etsi non patet ipse. Erit quando cognoscam, sicut et cognitus eum: at nunc quidem cognosco ex parte non tamen ex parte; cognitus, sed ex toto. Vereor aspectum exploratoris illius, qui post parietem stat. Hoc enim Scriptura addit de illo, quem pro acumine visus capreae assimilavit: En ipse stat, inquit, post parietem, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos. De quo suo loco videbimus. Hunc ergo vereor occult
Abbreviated transcription (Latin):
namq sub ꝑsona dñi. Cum accepero tẽpꝰ.
ego iusticias iudicabo. Uias iustoꝵ ñ fallor
.i actus eoꝵ discussurum se ⁊ examinatu¬
rum dicit. Uerendum ualde cum ad hoc
uentum fuerit. ne in tam subtili exami¬
ne. multȩ niẽ iusticie ut putamus. peoca¬
ta appareant. Unũ ẽ tñ. si nosmetipsos di¬
iudicar̾umꝰ. ñ utiq udicabim᷑. Bonũ iudi¬
cium. quod me illi districto diuinoq sub
ducit ⁊ abscondit. Prorsus horreo incidere in
manus dei uiuentis. Uolo uultuire iudi¬
catus p̾sentari ñ iudicandus. Sp̃ualis homo
omĩa diuidicat:⁊ ipse a nemine iudicatur
Iudicabo ꝓĩde mala mea. iudicabo ⁊ bona.
Mala meliorib curabo corrigere actib di¬
luere lacrimis. punire iriunii s: cet̾isq
scẽ laborib discipline. In bonis de me
humlit̾ sentiã: ⁊ iuxta p̾ceptũ dñi seruũ
me in utilem reputabo: qui quod facere de¬
bui tantũ feci. Dabo oꝑam. nec lolia ꝓ gra¬

Expanded text:
namque sub persona Domini: Cum accepero tempus, namque sub persona Domini: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Vias justorum, ni fallor, et actus eorum discussurum se examinaturum dicit. Verendum valde cum ad hoc ventum fuerit, ne sub tam subtili examine multae nostrae justitiae, ut putantur, peccata appareant. Unum est tamen, si nosmetipsos dijudicaverimus, non utique judicabimur . Bonum judicium, quod me illi districto divinoque judicio subducit et abscondit. Prorsus horreo incidere in manus Dei viventis; voto vultui irae judicatus praesentari, non judicandus. Spiritualis homo omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur . Judicabo proinde mala mea, judicabo et bona. Mala melioriribus curabo corrigere actibus, diluere lacrymis, punire jejuniis, caeterisque sanctae laboribus disciplinae. In bonis de me humiliter sentiam, et, juxta praeceptum Domini, servum me inutilem reputabo, qui quod facere debui, tantum feci . Dabo operam nec lolia pro gra
Abbreviated transcription (Latin):
minit saluatoris. Ut hum ilis qͥppe ap¬
uit: paruulus qui natus ẽ nobis. Ue¬
n tu qui aduentum desideras saluato
uisu ẽ nil inscrutatũ relinquet relin
iet ocłs eiꝰ. Scrutabitur renes ⁊ corda: ip¬
q cogitatio hominis conficebit᷑ illi. Ed
Mitum in babilone. si ierłm manet scru¬
nium: Puto enim hoc loco ꝓpħam. ie
in nomine designasse illos qui in hoc scło
Pitam ducunt religiosam. mores suꝑne iliꝰ
tam in ꝑturbationẽ uitioꝵ. scelerumq con-¬
susione uastantes. Deniq illoꝵ peccata ma¬
infesta sunt p̾cedentia ad idiciũ. ⁊ ñ egẽt
scrutinio s supplicio. Mea aut̃ qui uide¬
or monachiis ⁊ ierosolimita. peccata cer-¬
te occulta sunt. nomine ⁊ habitu mona¬
chi adumbrata: iiccirco necesse erit sub¬
tili ea inuestigari discussione. ⁊ quasi ad¬
motis lucernis de tenebris in lucẽ ꝓdi. Pos¬
sumꝰ afferre aliquid ⁊ de psalmo. ad confir¬
mandũ id qͦd dr̃ de scrutanda ierłm. ait

Expanded text:
meminit Salvatoris. Ut hinnulus quippe apparuit parvulus qui natus est nobis . Verum tu qui adventum desideras Salvatoris, visu est; nihil inscrutatum relinquet oculus ejus. Scrutabitur renes et corda , ipsaque cogitatio hominis confitebitur ilii . Quid tutum in Babylone, si Jerusalem manet scrutinium? Puto enim hoc loco prophetam Jerusalem nomine designasse illos, qui in hoc saeculo vitam ducunt religiosam, mores supernae iltam in perturbatione vitiorum, scelerumque confusione vastantes. Denique illorum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium, et non egent scrutinio, sed supplicio. Mea autem, qui videor monachus et Jerosolymita, peccata certe occulta sunt, nomine et habitu monachi adumbrata: et idcirco necesse erit subtili ea investigari discussione, et quasi admotis lucernis de tenebris in lucem prodi. 3. Possumus afferre aliquid et de psalmo ad confirmandum id quod dicitur de scrutanda Jerusalem. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
re deberet. alioquin poterat sufficere a
designandam festinantis uelocitatẽ d
solo hynnulo comparatio. Is qͥppe rap¬
re indilecte uideat᷑ amplexus. nichilo¬
minus tñ gressus uł potus saltꝰ suo:
prudenti consideratione dirigere no¬
utus tibi oporteat figere pedem: oportu
ꝓfecto cum hynnulo de caprea similitu
licium. Xp̃c nempe iustus ⁊ misericors. sal¬
itor ⁊ iudex.⁊ quia ainat. uult omnes hoĩe
uos fieri:iad agnitionẽ ueritatis uenire:
ua uidicat nouit qui sunt eiꝰ. ⁊ ipse scit
ioselegit a pͥncipio. Igitur duo hec do
iob animantib commendata a spũ
spnlsidi gnari sunt posse monstrari. quȩ spon¬
iil lint aptari utilit̾. i congruent̾ queant: s ħ
lim arbitror sufficere possunt ad dandam
iulmilllii ionẽ adducte similitudinis. Pulere tñ¬

Expanded text:
re deberet. Alioquin poterat sufficere, ad re deberet. Alioquin poterat sufficere, ad designandam festinantis velocitatem, de solo hinnulo comparatio; is quippe rapire in dilectae videatur amplexus, nihilominus tamen gressus, vel potius saltus suos prudenti consideratione dirigere noutus ubi oporteat figere pedem: oportuit profecto cum hinnulo etiam de caprea similitudjudicium. Christus nempe justus et misericors, salvator et judex: et quia amat, vult omnes hominead agnitionem veritatis venire ; et quia judicat, novit qui sunt ejus , et ipse scit quos elegit a principio . 2. Igitur duo haec boduobus animantibus commendata a Spirisi et gnari sunt, posse monstrari, quae sponso aptari utiliter et congruenter queant: sed haec, ut arbitror, sufficere possunt ad dandam rationem adductae similitudinis. Pulchre t
Abbreviated transcription (Latin):
imilis ẽ dilectꝰ m̃s capreȩ hynnulo¬
q ceruoꝵ. E xp̾cedñti uersiculo pẽ¬
det. Quẽ enĩ salientẽ ⁊ ꝓperantẽ mͦ descͥp¬
serat: consequent̾ comparat capreẽ hyn¬
nuloq ceruoꝵ. apte quidẽ. quod genꝰ am¬
mantiũ cursu uelox. ⁊ saltu agile sit. Por¬
ro sermo de sponso ẽ: ⁊ sermo sponsus ẽ.
Et ꝓpħa dic̃ de deo quia uelocit̾ currit
sermo eiꝰ sane congruens huic loco ubi
sponsus qͥ de sermo dei ẽ. saliens tͣnsili¬
ensq describit᷑: similis ꝑ inde capreȩ
hynnuloq ceruoꝵ. Et hec ratio siili
tudinis. Adde tñ ne ulla similitudims
ipsiꝰ uł minima ꝓportiuncła uacet: qͥa
capiea quidẽ ñ mͦ cursus ꝑnicitate. si
acumine uisus eminet. Quod utiq ꝓpͥ
illam respicit narrationis partem. qua¬
sponsus ñ tantum saliens s ⁊ transiliens masi ita¬
apparere refertur: qͥa nͥ acuto ⁊ ꝑspicanles lilt
intuitu ñ posset omĩno p̾sertim int̾cu¬
rendũ discernere. in qͦs salire ⁊ qͦs tͣnsili¬

Expanded text:
imilis est dilectus meus capreae hinnuloque cervorum . Ex praecedenti versiculo pendet. Quem enim salientem et properantem modo descripserat, consequenter comparat capreae hinnuloque cervorum. Apte quidem, quod hoc genus animantium cursu velox, et saltu agile sit. Porro sermo de sponso est, et sermo sponsus est. Et Propheta dicit de Deo quia velociter currit sermo ejus ; sane congruens huic loco, ubi sponsus, qui sermo Dei est, saliens transiliensque describitur, similis proinde factus capreae hinnuloque cervorum. Et hmilitudinis ipsius vel anima proportiuncula vacet, quia caprea quidem non modo cursus pernicitate, sed et acumine visus eminet. Quod utique proprie illam respicit narrationis partem, qusponsus, non solum saliens, sed et transiliens apparere refertur; quia nisi acuto et perspicaci intuitu non posset omnino, praesertim inter currendum, discernere in quos salire, et quos transili
Abbreviated transcription (Latin):
turus sum alium intellectũ quẽ hodiei¬
no seruaui: uos ꝓbate ⁊ eligite potiora.
Non ẽ opus suꝑiora repetere: quȩ excidisse
ñ arbitror in tam breui. Si qͦ minus tam̃ scͥp¬
ta sunt ut dicta sunt:⁊ et excepta sicut.i
sermones ceteri ut facile recuperetur. qͦd
orte exciderit. Qua ꝓpt̾ alia accipite. Ecce
uenit is inquit saliens in montib transi¬
iens colles. Sponsum loquitur qui ꝓfec¬
o tunc in montib saliit. cũ missus a pa¬
re ad eu̾ngłitandũ pauꝑib. angłoꝵ fun¬
⁊ ñ ẽ dedignatꝰ officio: factus magni con¬
lii angłs. qui dñs erat. Per se descendit
dt̾ras. qui alios delegare solebat: ꝑ seno¬
im fecit dñs salutare suum. ꝑ se incon¬
uectu gentium reuelauit iusticiã suã.¬

Expanded text:
turus sum et alium intellectum quem hodieno servavi: vos probate, et eligite potiora. Non est opus superiora repetere quae excidisse non arbitror in tam brevi. Si quominus tamen, scripta sunt ut dicta sunt, et excepta stylo, sicut et sermones caeteri, ut facile recuperetur quod forte exciderit. Quapropter accipite alia. Ecce venit is, inquit, saliens in montibus, transiliens colles . Sponsum loquitur: qui profecto tunc in montibus saliit, cum missus a Patre ad evangelizandum pauperibus, Angelorum fungi non est dedignatus officio, factus magni consilii Angelus, qui Dominus erat. Per se descendit ad terras, qui 1451 alios delegare solebat: per se notum fecit Dominus salutare suum, per se in conspectu gentium revelavit justitiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
ce uoluerimus cuncta hoꝵ ꝓut delectat
explorare amena. abdita ꝑscruptari.
uerendum ne aut sermo grata breui¬
tate careat: aut larga excellensq mate¬
ries debita diligentia. festinatione frau¬
detur. Pausemus ꝓinde hodie iam si
placet in montib istis. qm̾ bonum ẽ nos
hic ẽẽ. uͥ a pastore xp̃o una cũ scĩs angłis
in loco pascue collocati: ⁊ iocundus pa¬
citur ⁊ uberius. Et nos siquidẽ oues pa¬
cue eiꝰ. Ruminemꝰ gͦ tanqͣm munda a¬
nimalia boni pastoris. q̃ de hodierno
sermone tota auiditate glutiuimꝰ. ser-¬
mone altero residua capituli eiꝰdẽ atte¬
tius p̾cepturi: largiente sponso ecclie

Expanded text:
ce voluerimus cuncta horum, prout delectat, ce voluerimus cuncta horum, prout delectat, explorare amoena, abdita perscrutari; verendum ne aut sermo grata brevitate cureat, aut larga excellensque materies debita diligentia festinatione fraudetur. Pausemus proinde hodie jam, si placet, in montibus istis; quoniam bonum est nos hic esse, ubi a pastore Christo una cum sanctis angelis in loco pascuae collocati, et jucundius pascimur, et uberius. Et nos siquidem oves pascuae ejus. Ruminemus ergo, tanquam munda animalia boni pastoris, quae hodierno sermone tota aviditate glutivimus; sermone altero residua capituli ejusdem attentius percepturi, largiente sponso Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
factus ex muliere. factus i sub lege ẽ ꝓ
culdubio ñ solũ montes. id ẽ maiores su-¬
ꝑioresq beatitudines. s etiam minores
angłos descendendo tͣnsiliit: qui quidẽ
incomꝑatione suꝑioꝵ. merito collim
nomine designant̾. Ceterum qͥ minor
ẽ in regno cęloꝵ maior ẽ. quo uis carnẽ
portante suꝑ t̾ram: etiã si sit ille iohes¬
baptista. Nam ⁊ si sane dm̃ hominẽ fa-¬
teamur. etiam in homine suꝑ omnem pͥn-¬
cipatum ⁊ potestatẽ longe in comꝑabilit̾
p̃minere: certum tam̃ quia ⁊ si preit ma-¬
iestate. s infirmitate succumbit. Ita gͦ
saliit in montib itͣnsiliit colles. cum ñ
solum suꝑiorib s inferiorib sꝑitib dig¬
nantissime se inferiorẽ exibuit. Nec mͦ
illis suꝑnis sꝑitib sed et ipsis qui domõ
luteas ihabitant subiectum se exibuit:
tͣnsiliens ⁊ uincens humilitate etiam
hominum humilitatem. Erat deniq
ẽ iam dies. nec adhuc omnino de his mõ¬
tib descendere libet. Ceterum si hac ui¬

Expanded text:
re, factus et sub lege est, procul dubio non solum montes, id est majores superioresque beatitudines, sed etiam minores angelos descendendo transiliit, qui quidem in comparatione superiorum, merito collium nomine designantur. Caeterum qui minor est in regno coelorum, major est quovis carnem portante superBaptista . Nam etsi sane Deum hominem fateamur, etiam in homine super omnem principatum et potestatem longe incomparabiliter praeeminere; certum tamen quia etsi praeit majestate, sed infirmitate succubuit. Ita ergo saliit in montibus, et transiliit colles, cum non solum superioribus, sed et inferioribus spiritibus dignantissime se inferiorem exhibuit. Nec modo illis supernis spiritibus, sed et ipsis qui domos luteas inhabitant, subjectum se exhibuit, transiliens et vincens humilitate etiam hominum humilitatem. Erat denique ta est dies, nec adhuc omnino de his montibus descendere libet. 9. Caeterum si hac vi
Abbreviated transcription (Latin):
culum. corpus uidelicet qd̃ de uirginis
corꝑe ad hoc sibi aptare dignatus ẽ in eo
Saliit gͦ in montib idẽ. in illis suꝑnis
spitalib cum ad eos usq descendit sacra¬
mentum a scłis absconditũ:⁊ magnum
pietatis misterium eis dignanter aperi-¬
ens. S transiens hos supiores atq eminẽ¬
tiores montes. cherubin scilicet atq serap¬
hin. necnon dñationes pͥncipatus. ⁊ potes¬
tates. uirtutesq etiam ad inferiorẽ usq
angeloꝵ ordinem descendere tanqͣm ad
colles dignatus ẽ.S nunquid uel in illi̾
remansit: Transiit ⁊ colles. Non enim in¬
quit angłos. s semen abrahȩ app̾hendit.
ad patrẽ de filio. Minuisti eum paulonu-¬
nus ab angłis. Q uãquã hoc sane ad com-¬
mendationẽ naturȩ humanȩ dictum
possit intelligi. qͦd homo ad imaginẽ et si¬
militudinẽ dei conditus ac p̾ditus ratio¬
ne ad instar utiq angłi: modicũ tam̃
distet ab angło. ꝓpt̾ corpus de t̾ra. S au¬

Expanded text:
uum, corpus videlicet, quod de Virginis corpore ad hoc sibi aptare dignatus est, ut iSaliit ergo in montibus, id est in illis supremis spiritibus, cum ad eos usque descendit, sacramentum a saeculis absconditum, et magnum pietatis mysterium eis dignanter aperiens. Sed transiliens hos superiores atque eminentiores montes, cherubin scilicet atque 1450 seraphin, nec non dominationes, principatus et potestates, virtutesque etiam ad inferiorem usque angelorum ordinem descendere, tanquam ad colles dignatus est. Sed nunquid vel in illis remansit? Transiliit et colles. Non enim, inquit, angelos, sed semen Abrahae apprehendit ,ad Patrem de Filio: Minuisti eum paulo minus ab angelis . Quanquam hoc sane ad commendationem naturae humanae dictum possit intelligi, quod homo ad imaginem et similitudinem Dei conditus, ac praedictus ratione ad instar utique angeli, modicum tamen distet ab angelo propter corpus de terra. Sed au
Abbreviated transcription (Latin):
sermo u̾itatis amplius eos caligare faciat.
dum ñ recte intellectus errorẽ ꝓu̾itate min¬
strat. Qđ tñ scripture uitiũ ñ ÷ s legentiũ
⁊ ñ intelligentium cecitas. neq sacramenroꝵ
di confusio. s p̾sumentiũ prauitas: hic autẽ
ꝑicłose errauerunt tot manifestis sentencil
⁊ assertionib ñ dubiis q̃dam ambigua p̾ferai¬
tes. ⁊ inipsis magis mendatiũ quã u̾itatẽdi¬
gentes. nõ quia hoc ibi magis dicebat᷑.s qua
hoc ab illis inagis credebatur. Qd enĩ: Nũqͥd
iõ sacram̃tũ altaris. u̾itas ñ ÷ ꝙ figͣa ÷: Oͦni¬

Expanded text:
sermo veritatis amplius eos caligare faciat, sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem pro veritate ministrat. Quod tamen Scripturae vitium non est, sed legentium et non intelligentium caecitas. Neque sacramentorum Dei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem periculose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis; quaedam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes. Non quia hoc ibi magis dicebatur, sed quia hoc ab illis magis credebatur. Quid enim! Nunquid ideo sacramentum altaris veritas non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rem sacramenti ht̃. Qui manducat ⁊ ñ iico¬
porat᷑. sacramentũ ht̃ s rem sacram̃ti nõ ht̃.
Sicut qui in corꝑat᷑ etiã simanducare ñ contini¬
gat rem sacramenti ht̃ quamuis sacramentum
ñ ħat. Qui sumit sacramentũ ht̃. qui crede
⁊ diligit rem sacramenti ht̃. Meluis gͦ est
illi qui credit ⁊ diligit etiam si sumere ⁊ ma¬
ducare non possit: quã illi qui sumit ⁊ ma¬
ducat ⁊ ñ credit nec diligit. uł sicredit non
scripturarum locis munimnentũ erroris
ducere putauerunt dicentes in sacramento
altaris u̾itatem corꝑis ⁊ sanguinis xp̃i ñ eẽ
s imagiuẽ illius tantũ ⁊ spẽm ⁊ figurã. ꝑ pte
qr scriptura aliqͦtiens dicat. id qͦd in euchar¬
cramenta dĩ recta ⁊ humili fide susciꝑent
aut scripturas conuenienti intelligentia trac¬
tarent. Nc̃ aut̃ qr in sacramentis dĩ sensum sũ
fidei p̾ferunt: inscripturis sacris sanam ut̃¬
p̾tationis formam ten̾e c̃tempnũt. ⁊ fit ut

Expanded text:
 rem sacramenti habet. Qui manducat et non incorporatur, sacramentum habet, sed rem sacramenti non habet. Sicut qui incorporatur etiam si manducare non contingat, rem sacramenti habet quamvis sacramentum non habeat. Qui sumit sacramentum habet, qui credit et diligit, rem sacramenti habet. Melius ergo est illi qui credit et diligit, etiamsi sumere et manducare non possit, quam illi qui sumit et manducat et non credit, nec diligit; vel si credit non cripturarum locis munimentum erroris ducere putaverunt, dicentes in sacramento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esse, sed imaginem illius tantum et speciem et figuram. Propterea quod scriptura aliquoties dicat id quod in Eucharicramenta Dei recta et humili fide susciperent, aut Scripturas convenienti intelligentia tractarent. Nunc autem quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferant in Scripturis sacris, sanam interpretationis formam tenere contemnunt; et fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ ⁊ sp̃alit̃ ꝑcipit᷑. Qd enĩ uidemꝰ spẽs ẽ
panis ⁊ uini. qđ aũ sub spẽ illa credimus
pependit in cruce.⁊ qui fluxit de lacẽ. hec ꝑ
panem ⁊ uinum corpus ⁊ sanguinem tm̃ sig¬
nificari credimus. s sub sp̃e panis ⁊ uini.
uerum corpus. ⁊ uerum sanguinẽ consecrari.
⁊ spẽm quidẽ uisibilem sacramentũ eẽ ueri
corpis ⁊ ueri sanguinis. corpus autẽ ⁊ sangͥnẽ
spẽs illic cernit᷑ cuiꝰ res uł sub̾a ibi ẽẽ non creditur.
non cernitur. Uidet᷑ enĩ spẽs panis ⁊ uini ⁊ sub̾a
panis ⁊ uim non credit᷑. creditur lub̾a corporis

Expanded text:
liter percipitur. Quod enim videmus, species est panis et vini; quod autem sub specie illa credimus,pependit in cruce, et qui fluxit de latere. Nec per panem et vinum corpus et sanguinem tantum significari credimus; sed sub specie panis et vini verum corpus et verum sanguinem consecrari, et speciem quidem visibilem sacramentum esse veri corporis et veri sanguinis; corpus autem et sanguinespecies illic cernitur, cujus res vel substantia ibi esse non creditur; non cernitur; videtur enim species panis et vini, et substantia panis et vini non creditur; creditu
Abbreviated transcription (Latin):
tione malignoꝵ spũum. Hec ÷ aũ sig̾catio
huiꝰ sacramenti. qđ aqua penitentiã sig̾cat
de p̃titis. sal discretionẽ ⁊ cautelam de
fut᷑is. que duo si simul misceantur amara
conscientia in dulcedinem u̾titur. atq illu¬
siones infestationes demonũ amplius ei
nõ cͥm̃ . Hositaq supradictã institutio¬
nẽ securi. ꝑ singłos dies dñcos sal ⁊ aquam
simul miscendo benedicimus. ut hac asꝑsione
fideles ⁊ habitacula fidelium contͣ spiritales
annos in initio quadragesime qd caput ie¬
suscipitur. cinis consecratus capitib fidelium
imponat᷑. Scł obrecordationẽ mortalitatis
nr̃e. ut mortalis homo qui tc̃ exhabitu pe¬
nitentie ⁊ recordatione pecratoꝵ suoꝵ ad

Expanded text:
tione malignorum spirituum. Haec est autem significatio tione malignorum spirituum. Haec est autem significatio hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradictam institutionem secuti, per singulos dies dominicos sal et aquam simul miscendo benedicimus, ut hac aspersione fideles et habitacula fidelium contra spirituales annos in initio quadragesimae, quod caput jesuscipitur, cinis consecratus capitibus fidelium imponatur scilicet ob recordationem mortalitatis nostrae, ut mortalis tunc homo qui ex habitu poeni
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥa fecerit laudabile extra illum głariñ
debere. Qui fidelit̾ in om̃i oꝑe suo ⁊ añ fẽm
ab illo auxilium querit. ⁊ pꝰ fc̃m cotũ quod
oꝑatꝰ: bonũ adlaudem ⁊ głam eiꝰ conuertit.
Sĩc gͦ om̃ia q̃ facimꝰ sola fide ⁊̃ sine ꝓlacioẽ¬
uboꝵ in nomine dñ recte fieri dicunt᷑: sic
⁊ quedam sacraũta siue ũboꝵ ꝓlatione ꝑ¬
solam fidem scĩficantur. Nam ipsa u̾ba aliqñ
sacramenta sunt q̃ tñ exaliis u̾bis scĩficationẽ
non accipiunt. Hullum cũ sacramentũ sine
illo u̾bo scĩficat᷑. qd siue sola fide siuesfide ⁊ ꝓla¬
Alexander papa quintus abeato
petro constituit ut sal ⁊ aqua benedicerent᷑
ad asꝑgendum popłm ⁊ habitacula eortIllo
utiq exemplo. quo eliseus ꝓpħa sal in aquam
misisse legitur. ut hoc condimento fontes
amari indulcedinem u̾terentur. Hac gͥ
aqua scĩficata fideles asꝑguntur ⁊ habitacła
fidelium lustrantur abillusione ⁊ infesta¬

Expanded text:
si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non debere. Qui fideliter in omni opere suo et ante factum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudem et gloriam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae facimum, in nomine Domini recte fieri dicuntur; sic et quaedam sacramenta sine prolatione vsolam fidem sanctificantur. Nam ipsa verba aliquando sacramenta sunt, quae tamen ex aliis verbis sanctificationem non accipiunt. Nullum tamen sacramentum sine illo verbo sanctificatur, quod sive sola fide, sive ex fide, et prolaAlexander papa quintus a beato Petro constituit ut sal et aqua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infesta
Abbreviated transcription (Latin):
Unit quedam sacramenta in eccłia in
quib ⁊ si pͥncipalit salus non cꝰtutercet᷑¬
Hec licet in p̃senti omniã numerari non possint.
quedam eñ int̾mitt̾e non oportet ꝓ exemplo uni¬
u̾soꝵ. Ex hũs gͥ sacramentis alia constant ure¬
bus qualia sunt aqua asꝑsionis. susceptio cineris.
autem constant in factis qualia suit signacłimn
crucis. exsuflatio exorcitationis. ex pansios ma¬
nuium ancuruatio genuum. ⁊ alia eiusmodi.
Alia in dictis constant sicit: trinitatis inuo¬
catio :⁊ quec̃q inhunc modũ. Hec aũ omnia
aiuina uirtute inuocata scificent᷑. siue sola
fide exibita ꝑ eandem diuinam uixtutem
scificationis effectum accipiant. Ubi enim
uera fides: ubum di decẽ non potest. qr ipsũ
uer bum fide concipit᷑⁊ ꝑ fidem oꝑatur. Dĩa
rectam derneremus. Ille enim in nomine
añi omniã q̃facit oꝑatur. qͥ ꝑrectã fidem
agnoscit se nec sine illo aliqͥd bom posse fac̃e.

Expanded text:
unt quaedam sacramenta in Ecclesia in quibus etsi principaliter salus non constet. ta exercetur. Haec licet in praesenti omnia enumerari non possint, quaedam tamen intermittere non oportet pro exemplo universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et quaecunque in hunc modum. Haec autem omnia divina virtute invocata sanctificentur, sive sola fide exhibita per eamdem divinam virtutem sanctificationis effectum accipiant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest; quia ipsum verbum fide concipitur, et per fidem operatur. Omnia, rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia quae facit operatur, qui per rectam fidem agnoscit se, nec sine illo aliquid boni posse facere, et
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur.⁊ qñ missa ⁊ aqͦ pͥmũ ĩstituta
Iunde missa dic it UR:¬
riii. Celebratio misse in cõmemoratione passis
xp̃i agitur sic̃ ipse p̃cepit apłis tradens eis
corpus ⁊ sanguinem suum dicens lioc facia
In imneam cõmemorationem. Hanc missam beatꝰ
petrus apłs pͥmus omniũ anthoge cicit᷑

Expanded text:
ssa, et a quo primum instituta est et unde missa dicitur. Celebratio missae in commemorationem passionis Christi agitur; sicut ipse praecepit apostolis tradens eis corpus et sanguinem suum, dicens: Hoc facite in meam commemorationem . Hanc missam beatus Petrus apostolus primus omnium Antiochiae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sti sunt pars corꝑis alt̾a. Et sunt quasi simul
fue partes iste. caput scł ⁊ hec alt̾a pars corꝑis.
ptea in altari due partes seorsum reseruantur
eitra calicem quasi extra passionem qm̃ ipsum
caput iamininortale ⁊ inpassibile de morte re¬
surrexit amplius nõ moriturum neq passurũ
ampluis. ⁊ similit̃ illi qui de hac uita egressi st̃.
sci. ⁊ cumipso capite suo iam głantur ⁊ gaudent
expectantes ⁊ ipsi resurrectionẽ carnis sue ⁊
immortalitatem iam neq dolorem neq pas-¬
sionem sentiunt ullam. ⁊ sunt simul iste due
partes extͣ calicem ⁊ extra passionem qm̃ hec
pͥora transierunt. Tercia pars incalice poni¬
E sig̾cans eos qui adhuc uiuunt in passione do¬
nec ⁊ ip̃si abhac uita exeant ⁊ transeant adca¬
puit suum iͥ amplius nec moriant᷑ nec patiant᷑.¬

Expanded text:
sti sunt pars corporis altera; et sunt quasi simul duae partes istae: caput scilicet et haec altera pars corporis. Propterea in altari duae partes seorsum reservantur extra calicem quasi extra passionem, quoniam ipsum caput jam immortale et impassibile de morte resurrexit, amplius non moriturus neque passurus amplius, et similiter illi qui de hac vita egressi sunt sancti et cum ipso capite suo jam gloriantur et gaudent, exspectantes et ipsi resurrectionem carnis suae, et immortalitatem, jam neque dolorem neque passionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra calicem, et extra passionem, quoniam hinc priora transierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos qui adhuc vivunt in passione, donec et ipsi ab hac vita exeant, et transeant ad caput suum ubi amplius nec moriantur nec patiant
Abbreviated transcription (Latin):
Et inueniunt᷑ incorꝑe isto quasi . iiͭi. partes ex
quib cotũ corpus constat. Una pars ⁊ ipsum
Alia pars corꝑis ÷ in menbris illis que iam se¬
cuta sunt caput ⁊ sunt cũ ipso capite ubi:
ipsum caput. Sĩc scriptũ ÷. Ubicumq fueri
corpus illuc congregabunt᷑ aquile. Illi gͦ

Expanded text:
et inveniuntur in corpore isto quasi tres partes, ex quibus totum corpus constat. Una pars est ipsum Alia pars corporis est in membris illis, quae jam secuta sunt caput; et sunt cum ipso capite, ubi est ipsum caput. Sicut scriptum est: Ubicunque fuerit corpus, illuc congrega
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spẽm quidem panis ⁊ uini significat᷑. in ꝑcep¬
tione aũ grẽ infusione int̃ne ⁊ et̃ne refectiõis
ꝑficitur. Et sic quidẽ cum tͥa muno ibi sint:
Claret itaq qm̃ diuinissime eucharistie
assumptio sacramentũ: ⁊imago participa¬
tionis iħu. qr hoc quod eius sacramentum
uisibilit̾ ꝑcipimus signũ ÷ qđ ei sp̃alit̃ uii¬
ri debemus. Ipsa aũ eucharistia .i. bona
gr̃a. ipsa scł hostia sacra diuinissima uocat᷑.
qm̃ diuinos facit. ⁊ participes diuinitatis eos qͥ
⁊ in carne eius digne sumpta ipsus etiã diui¬
uitatis susceptio ⁊ participatio ⁊ consortium
condonatur. ꝓpt̃ea diuinissima ⁊ seĩssima

Expanded text:
per speciem quidem panis et vini significatur; in percepper speciem quidem panis et vini significatur; in perceptione autem gratiae infusio internae et aeternae refectionis perficitur. Et sic quidem cum tria in uno ibi sint, Claret itaque, quando divinissimae eucharistiae assumptio sacramentum est, et imago participationis Jesu, quia hoc quod ejus sacramentum visibiliter percipimus signum est, quod ei spiritaliter uniri debemus. Ipsa autem eucharistia, id est bona gratia, ipsa scilicet hostia sacra divinissima vocatur, quoniam divinos facit et participes divinitatis eos qui et in carne ejus digne sumpta, et ipsius etiam divinitatis susceptio et participatio et consortium condonatur. Propterea divinissima et sanctissima,
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluit enim sapientia dei que se ꝑ uisibilia
manifestat ostendẽ. qm̃ ipsa animaꝵ cibus ⁊
refectio ÷ & ꝓpt̃ea carnẽ assumptam ineduliũ
ꝓposuit. ut ꝑcibum carnis adgustũ inuitaret
diuinitatis. S ne rursum humana infirmi¬
tas contactum carnis in assumptione horre¬
ret consueti ⁊ principalis edulũ sp̃e illam
uelauit. ⁊ sic sumendam ꝓposuit. ut sensus
in uno foueretur.⁊ fides in alt̃o edificaret᷑.
fouet᷑ enum senisus in uno dum solita tiñ
⁊ consueta ꝑcipit. Edificat᷑ aũ fides in alt̃o:
doceatur plena ⁊ ꝑfecta refectio eẽ in sumptio cͤor¬
ꝑis ⁊ sanguinis xp̃i ex diuinitate xp̃i. Plena aũ
refectio cibus ⁊ potus÷. cibi autẽ ⁊ potus: panis
Carormea uere ÷ cib ⁊ sanguis meus uere⁊ potꝰ.
Que tñ corꝑis ⁊ sanguinis sumptio qr sola sine
sp̃ali effectu salutẽ non conferat: ipse idem sal¬
uator manifestat dicens. Caro nicħ prodest.
sp̃e ÷ qui uiuificat. Uirtus gͦ ⁊plenitudo sp̃alis

Expanded text:
oluit enim sapientia Dei, quae se per visibile manifestat, ostendere, quod ipsa animorum cibus et refectio est, et propterea carnem assumptam in edulium proposuit, ut per cibum carnis ad gustum invitaret Divinitatis. Sed, ne rursum humana infirmitas contactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii specie illam velavit, et sic sumendam proposuit, ut sensus in uno foveretur, et fides in altero aedificaretur. Sensus enim fovetur in uno, dum solita tantum et consueta percipit; aedificatur autem fides in altero, doceatur plena et perfecta refectio esse in sumptione corporis et sanguinis Christi ex divinitate Christi. Plena autem refectio cibus et potus est; cibi autem et potus, panis Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Quae tamen corporis et sanguinis sumptio quia sola sine spirituali effectu salutem non conferat, ipse idem Salvator manifestat, dicens: Caro nihil prodest; spiritus est qui vivificat . Virtus ergo et plenitudo spiritualis