comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est pat̾ disc̾ne dispõnem dispensatõnem suscep¬
ti homnus a manẽte ĩ mortalit̾ diunitate: ⁊
nõ erras in uͥbis. que mustum amas dice̾ ⁊ ea ñ
dignaris saꝑe.¬
eofiteor autem sicut dicis patrem ĩnatum
filium natum. S non id̾o funt duĩse na¬
ture steq substancie. quia ille inatus est. ile
natus est. Etenim si est natus: filius est. Sa
filius esti uerus filuis. quia imigenitꝰ. ẽ.: D Iam
⁊ nos dicti sumus filii. S miquid unigeniti
sumꝰ tot filii: est̃ ille filius uigenitꝰ Ile na¬
tura filus nos gr̃a filii. Ille unigenitus de
patre natꝰ. S est qd̾ pat̾ scd̾m naturam sed̾m
substanciam. Qui autem dicit eum pp̃ea qͥa
rus dei filius. Si enim animalib dedit ut
non generent nisi quod sunt: hominẽ generat.
carnis carnem. ⁊ deus deum non gen̾at: Si gͦ
euisdem subẽ est: quare dicis minorem: An for¬
te quia homo pat̾ qnͣdo gen̾at filium ⁊ si hoĩ
nem gen̾at. tam̃ maior minorem gen̾at. Expͤ¬

Expanded text:
ne dispensationem suscepti hominis a manente immortaliter divinitate, et non erras in verbis, quae multum amas dicere, et ea non dignaris sapeProfiteor autem, sicut dicis Patrem innatum, Filium natum. Sed non ideo sunt diversae naturae atque substantiae, quia ille non natus est, ille natus est. Etenim si natus est, Filius est: si Filius est, verus Filius est, quia unigenitus est. Nam et nos dicti sumus filii: sed numquid unigeniti sumus tot filii? Aliter ille Filius unigenitus: ille natura Filius, nos gratia filii: ille unigenitus de Patre natus, hoc est quod Pater secundum naturam, secundum substantiam. Qui autem dicit eum propterea rus Dei Filius. Si enim animalibus dedit ut non generent nisi quod sunt; homo hominem generat, canis canem, et Deus Deum non generat? Si ergo ejusdem substantiae est, quare dicis minorem? An forte, quia homo pater quando generat filium, etsi homo hominem generat, tamen major minorem generat? Exspe
Abbreviated transcription (Latin):
mine testimonium non accipio. S hec dico ut uoᷤᷤ
salui sitis IRe inquid lucha fuit ardens ⁊ lucens
uos aũt uoluistis ad horam exustare in lumine eiꝰ
ego aũt hab̾eo testimoniũ maius iobe: oꝑa que
dedit michi pat̾ ut ꝑficiam ea ipã oꝑa que ego fa¬
tio: testificantur de me quia pat̾ me misit. Et qui
misit me pater: testificantur de me. Oruis tam
scultus est ut non intelligat qm̃ alius de alio testi¬
monium ꝑhibuit pat̾ de fiłio. qui utiq ⁊ dicebat.
Hic est filius meus dilectus in quo b̾ene cõplacui
ipm̃ audite: Bilcm̃ lego ⁊ credo quod pat̾ ⁊ qui
diligit ⁊ filius qui diligitur. Unigenitum audi
o ⁊pm̃: ⁊ uon dubito quia unus ÷ ab uno est geui¬
tus. pͥmogeuitum paulus clamat dicens. Qui
est yͥmago dei inuisihił pͥmogenitus umuulse ca¬

Expanded text:
mine non accipio: sed haec dico, ut vos mine non accipio: sed haec dico, ut vos salvemini. Ille, inquit, lucerna fuit ardens et lucens; vos autem voluistis ad horam exsultare in lumine ejus. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera quae dedit mihi Pater ut perficiam ea, ipsa opera quae ego facio, testificantur de me, quia Pater me misit. Et qui misit me Pater, ipse testificatur de me . Quis tam stultus est, ut non intelligat quoniam alius de alio testimonium perhibuit, Pater de Filio, qui utique et dicebat: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui; ipsum audite ? Dilectum lego, et credo quod Pater est qui diligit, et Filius qui diligitur. Unigenitum audio Christum, et non dubito quia unus ab uno est genitus. Primogenitum Paulus clamat, dicens: Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus universae crea
Abbreviated transcription (Latin):
magni dei ⁊ saluatoris nr̃i ih̾u xpi. Iste enim mag
nus deus xp̃c dicit qd̃. Ascendo ad patrem meũ ⁊
patrem ur̃m deum ineum ⁊ deum ur̃m. De sua eĩ
subiectione unum statuit deum. Iste ergo unus ÷¬
deus ut iam recitauimus testimoniis quem xp̃s
coprlatio uł ꝑmuixtio filii cum patre. aut certe spũs
sautti cum filio uł cum patre. faciat unum deuin: s
quia ille solus unus ꝑfectus est deus quiut ip̃e ꝓ¬
secutus es anemine uitam accepit. qui filio dedit
suo exemplo hre uitam in semz ipõ. Copulatos qͥ¬
dem dicimus ni caritate ⁊ incontordia. Iam ut su¬
testmmonium dico deme: testimoniũ meũ non
est uerum alius est qui testificatur de me. Et
ne psumptorio spũ quidam putarent qd̾ aut de
ioh̾e baptista dixit. alium. aut forte de petro aplõ
aut pauso ip̃e ꝓsecutus est. Uos misistis ad iham¬
iohannem ⁊ testimoniũ reddidit u̾itati. ego ab ho

Expanded text:
magni Dei et Salvatomagni Dei et Salvatonus Deus Christus dicit, quod ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum . De sua enim subjectione unum statuit Deum. Iste est ergo unus Deus, ut jam recitavimus testimoniis, quem Chricopulatio vel permistio Filii cum Patre, aut vel certe Spiritus sancti cum Filio vel cum Patre, faciat unum Deum. Sed quia ille solus unus perfectus est Deus, qui, ut ipse prosecutus es, vitam a nemine accepit, qui Filio dedit suo exemplo habere vitam in semetipso: copulatos quidem dicimus in charitate et in concordia. Jam ut sutestimonium dico de me, testimonium meum non est verum; alius est qui testificatur de me. Et ne praesumptorio spiritu quidam putarent, quod aut de Joanne Baptista dixerit alium, aut forte de Petro apostolo vel Paulo; ipse prosecutus est: Vos misistis ad Joannem, et testimonium reddidit veritati. Eg
Abbreviated transcription (Latin):
rum faces. Quid enim est aliuid semꝑ genens
qmͣ semꝑ miser Ideo nos gemimꝰ qr nos miserl.
sumus. Et grã spũi sancto. quia caritate et̾mi setułi
hamo cegniti a deo. facit abrabam deus tognoscentẽ
ꝑp̃ tid̾ ei dicit. nũc cognoui.
axsminus Respondit. In quibus nos rep̾hen¬
dit m ipĩs ip̃o deteg̾io. Certum est enut di¬
uina nos mouet scriptura. qd̃ ex mułtiloquo non
testimonia: non mubositate illi imputabitur res¬
qui ad istam regusam te adduxiut profitearis ⁊¬
qd̾ pat̾ est pat̾. quia innatus est. quia anemme
accepit uitam. ⁊ quia filius a parre tonsetutus ẽ
uitam. ⁊ quia spũs sanctus: spũs factus estꝰ. Dicẽ¬
doautem unum deum: bene quidem fac̾es. Si confi¬
a nob̾is unus deus colitur. in natꝰ. infectus. inui¬
sibilis. qui ad huinana contagia. ad humanam cͣ¬
nem non descendit. Est aũt ⁊ filius scd̾m apłm
non pusillus. S magnus deus. Sic ait beatus
pasus. Expettantes beatam spem. ⁊ adueutumn głe

Expanded text:
res miserum. Quid enim est aliud, semper gemens, quam semper miser? Ideo nos gemimus, quia miseri sumus. Et gratias Spiritui sancto, quia charitate aeterni saeculi tum est, Imo cogniti a Deo. Facit Abraham Deus cognoscentem, propter quod ei dixit, Nunc cognovi. MAX. respondit: In quibus nos reprehendis, in ipsis ipse detegeris. Certum est enim, et divina nos monet Scriptura, quod ex multiloquio notestimonia, non in verbositate illi imputabitur revflua. Sufficit mihi, qui ad istam regulam te adduxi, ut profitearis quod Pater Pater est, quia innatus est, quia a nemine accepit vitam; et quia Filius a Patre consecutus est vitam; et quia Spiritus sanctus Spiritus sanctus est. Dicendo autem unum Deum, bene quidem faceres, si confiA nobis unus colitur Deus, innatus, infectus, invisibilis, qui ad humana contagia et ad humanam carnem non descendit. Est autem et Filius secundum Apostolum, non pusillus, sed magnus Deus: sicut ait beatus Paulus, Exspectantes beatam spem et adventum gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
Id humana contagia pat̾etur uenit enim mũ¬
dure non inquinari. Suscepit ergo ⁊ humanã¬
aĩam humanam ⁊ carnem humanam sine ul¬
la peste contagii. et utrumq id ⁊ aĩam huma¬
nam ⁊ carnem huinauam. in se ipõ saluare dig¬
natus est.
ed quia demuisibisitate euis u̾itati qnͣtũ¬

Expanded text:
 carne contagia pateretur. Venit enim mundare, non coinquinari. Suscepit ergo animam humanam, et carnem humanam sine ulla peste contagii: et utrumque, id est et animam humanam et carnem humanam, in se ipso salvare dignatus est. Sed quia de ejus invisi
Abbreviated transcription (Latin):
lequeus est. Ut aut non colatis xp̃m. aut nõ
unum deum colatis. s duos.
risti etiam de patre quod ad humana cõ
tagia ubi dicuntur. cõtaminationẽ aliqmͣ sig¬
nificant. Uoliusti gͥ xp̃m intelligi uenisse ad
huinana contagia. Ego huinana carne ĩqui
nulla de humano gen̾e ⁊ de humana carne cõ¬

Expanded text:
sequens est ut aut non colatis Christum, aut non sequens est ut aut non colatis Christum, aut non unum Deum colatis, sed duos. Dixisti etiam de Patre, quod ad humana conttagia ubi dicuntur, aliquam contaminationem significant: voluisti ergo Christum intelligi venisse ad humana contanulla de humano genere et de humana carne con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħ̾m xpnĩ cui głia in secuła am̃. Et ideo unus deꝰ
a nobis ꝓnũtiatur: quia unus est. suꝑ omĩa deus.
innatus infectus ut ꝓsecuti sumus fiłiũ natum
si paulo non credis dicenti. p̾mogelutum uniu̾se
creature uł ip̃i filio trede dicenti ad pilatum. Cũ
tum lego. Etiam si ad eculeum suspendar aliter
non sum dicturus. qd̾ docent nos sancte scͥpture
ꝓfiteor. Tu enim qui dicis qd̾ unus sit pat̾ ⁊ fiłrꝰ
dic patrem unigenitum. dic que sunt patris in
filio. dic filium ingenitum. dic innatum. dic q¬
eum nemo uidit unquͣ nec uid̾e̾ potest. Prose¬
quere de spũ sancto talia qualia de patre legimus
habe me discipusum. ꝓsequere de filio qd̾ filius
sit muatus. qł sit orignie. Si equalis. ittiitab̃
inatus. Si talis: utiq mnnatꝰ. Si innatus. u¬
tiq nͦ uidet eum quisqmͣ hominũ: Ua testimo¬
nia ⁊ instrue.⁊ doce: ⁊ ħebis me discipł̃m.
rgustinus dixit. a uobis unum deũ colidi¬
xisti. sicut te loquente adu̾tere potur. Cõ¬

Expanded text:
m, cui gloria in saecula. Amen . Et ideo unus Deus a nobis pronuntiatur, quia unus est super omnia Deus innatus, infectus, ut prosecuti sumus. Filium autem natum si Paulo non credis dicenti, primogenitum universae creaturae: vel ipsi Filio crede dicenti ad Pilatum, cum tum lego, etiamsi ad equuleum suspendar, aliter non sum dicturus: quod docent nos sanctae Scripturae, profiteor. Tu enim qui dicis quod unus sit Pater et Filius, dic Patrem unigenitum, dic primogenitum: dic quae sunt Patris in Filio, dic Filium unigenitum, dic innatum, dic quia nemo eum vidit unquam, neque videre potest. Prosequere de Spiritu sancto talia qualia de Patre legimus, habe me discipulum. Prosequere de Filio, quod Filius sit innatus, quod sit sine origine. Si aequalis, utique talis: si talis, utique innatus: si innatus, utique nec vidit eum quisquam hominum. Da testimonia, et instrue, et doce, et habebis me discipulum. 14. AUG. dixit: A vobis unum Deum coli dixisti, sicut te loquente advertere potui: con
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis huius. Nonne deus est oĩum pͥscius
futurorum: Quis hoc negab̾it insanus : Eamen
ait apłus. Nuic autem cognostentes d̾m ĩmo
uitionem suam. cognoscentes deum. Quid est cos¬
noscentes deum: ⁊ Iolite uobis arrogare. nolite
suꝑbure. cogniti estis a deo. ¶Quid est coguiti estiᷤ
adeo: Cognitores suos deus nos fecit. Neus uobiᷤᷤ
dedit ut tognoscatis. Quomodo est ⁊ illud. ⁊ Qũc
suum ad Pplocaustum abraham: Dicit ez deus. Nc̃
cognoui. Uã est tota dei prescientia. Tunc cogno¬

Expanded text:
locutionis hujus. Nonne Deus est omnium praescius locutionis hujus. Nonne Deus est omnium praescius futurorum? Quis hoc negabit insanus? Tamen ait Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo nitionem suam. Cognoscentes Deum. Quid est, Cognoscentes Deum? Nolite vobis arrogare, nolite superbire: Cogniti estis a Deo. Quid est, cogniti estis a Deo? Cognitores suos Deus vos fecit: Deus vobis dedit ut cognoscatis. Quomodo est et illud Domini:suum ad holocaustum Abraham, dicit ei Deus, Nunc cognovi. Ipsa est tota Dei praescientia? tunc cogno
Abbreviated transcription (Latin):
a seipõ tam̃ filius uitam non accepit. quia non
a se ipõ factus est: a patre natus est. Gignendo
dedit. non quia iam erat fisus sine uita ⁊ dedit
ei uitam: quomodo nos petõ facti sumus sine ui¬
ta ⁊ ꝑidulgentiam ⁊ gr̃am accepinus uitam
Ille uitam accepit a patre quia inta natus ẽ a pa
uie . Ac ꝑ h tu non potiusti dic̾e subiectum esse
fil̾io spm̃ sanctum: insi quia gemitib int̾peslat
ꝑ nobis. Uidetur enim tibi illa ꝑfectio sancditatis
ingemitib semꝑ eẽ. nec respirare a gerendo. Q
et̾na miseria. Inteslige locutionem ⁊ blasphemiam
deuitabis. Sic net dictus est gemitib int̾pellare
ut intellig̾emus gemitib int̾pellare nos face. Ad
euim nobis ⁊ infundendo caritatem nobis. facit̾
nos int̾pellare genntibus.  eniq alio loco cum d¬
cit apłls. clamantem abba pat̾. alioled dicit Inis
clamanus apͥoa pat̾. ex pofuit quid sit damantem
mantem nisi clamare facientem : DEo exemplum

Expanded text:
a se ipso vitam non accepit, quia non a se ipso vitam non accepit, quia non a se ipso natus est, a Patre natus est. Gignendo dedit, non quia jam erat Filius sine vita, et dedit ei vitam, quomodo nos peccatores facti sumus sine vita, et per indulgentiam et gratiam accepimus vitam: ille vitam accepit a Patre, quia tre. Ac per hoc tu non potuisti dicere subjectum esse Spiritum sanctum, nisi quia gemitibus interpellat pro nobis. Videtur enim tibi illa perfectio sanctitatis in gemitibus semper esse, nec respirare a gemendo. O aeterna miseria! Intellige locutionem, et blasphemiam devitabis. Sic enim dictum est, Gemitibus interpellat; ut intelligeremus, Gemitibus interpellare nos facit. Adest enim nobis, et infundendo charitatem nobis, facit nos interpellare gemitibus. Denique alio loco cum dicit Apostolus, Clamantem, Abba, Pater ; alio loco dicit, In quo clamamus, Abba, Pater : exposuit quid sit, Clamantem, mantem, nisi, clamare facientem? Do exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
qui condemꝑnet: xꝑc qui mortuus estsmo ma¬
gis qui ⁊ refurrexit qui est indext̾a dei. qui et
intpellat ꝓ nob̾is. Eque cuni discipulis positꝰ
gitis me mandata mea seruate ⁊ ego rogabo
patrem meum ⁊ alium ad uocatum dabit uob
Si sufficiunt ħ bene est. S quominꝰ addam ꝙͣ¬
ta iuibes testimonia.
ugustinus dixit. ea que nos confitemur
nobis ꝓbare non debes. ħ enim faciendo
absumis. Scimus filium dei filiũ dei eẽ. Sei¬
mus a se ipõ non eẽ s genitum eẽ a patre. patrẽ
uero ipm̃ ingenitum eẽ. a nulso eẽ. a nullo uitã
accepisse. fisium uero a patre accepisse uitam
S non ita tanqmͣ fui̾t asiquͣdo sine uita ut acci¬
peret uitam. Nedit enim ei uitam gignendo
uitam. Gignend̾o eum uitam: dedit ei uitam. e¬
qͣsitatem autem ostendit dicendo. Situt hẽt pa¬
ter uitam insemet ipõ: sic dedit filio ⁊ uitam ha¬
bere m semet ipõ. Uitam habet insemet ipõ pat̾

Expanded text:
qui condemnet? Christus qui mortuus est, imo maqui condemnet? Christus qui mortuus est, imo magis qui et resurrexit, qui et est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis ? Aeque cum discipulis positusgitis me, mandata mea servate; et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobiSi sufficiunt haec, bene est: si quominus, addam quanta jubes testimonia. 13. AUG. dixit: Ea quae nos confitemur, nobis probare non debes. Hoc enim faciendo, rium tempus absumis. Scimus Filium Dei Filium esse Dei: scimus a se ipso non esse, sed genitum esse a Patre. Patrem vero ipsum ingenitum esse, a nullo esse, a nullo vitam accepisse: Filium vero a Patre accepisse vitam, sed non ita tanquam fuerit aliquando sine vita, ut acciperet vitam. Dedit enim ei vitam, gignendo vitam: gignendo cum vitam, dedit ei vitam. Aequalitatem autem ostendit dicendo: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso .
Abbreviated transcription (Latin):
remus sicut oꝑtet nescimus. S ipe spũs po¬
stulat pro nobis genitibus menarrabilibus. qd̃
lego : credo qd̾ gemitib menarrabilib postulat
sꝑõ sanctus. Et ido isto eruditus magistio ĩtm̃
dico subiestum esse spm̃ scm̃ ut gertib postu¬
let ꝓnobis. Unum aaitem ꝓfiteor d̾m nõ ut
tres unus sit: S unus est ĩcomꝑabilis ĩmen¬
sus. infi̾itus innatus muisibilis. quem ⁊ fi¬
luis ipẽ orauit ⁊ orat apud quem ⁊ spũs sanctꝰ
aduocatione fungitur. NIam quid orat filius
patrem: Qmͣius enĩ soleatis omĩa illa testi¬
monia que i sancto segimus eunͣgłio corꝑi
ippsicare: actamen nr̃m est ꝑserutatis diuiis
scpturis ostend̾e quia ⁊ nunt sedens ad dexte¬
ram patris int̾pellat ꝓ uobis ea enim de causa
dixoi. ⁊ orauit ⁊ orat: quia nuc̃ utiq int̾pellat
ꝓnobis sicut ait apłus. Quis accusabit adu̾¬
sis electos dei: Neus qui iustificat: Quis ẽ

Expanded text:
remus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus poremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Quod lego credo, quia gemitibus inenarrabilibus postulat Spiritus sanctus. Et ideo isto eruditus magisterio in tantum dico subjectum esse Spiritum sanctum, ut gemitibus postulet pro nobis. Unum autem profiteor Deum, non ut tres unus sit; sed unus Deus est, incomparabilis, immensus, infinitus, innatus, invisibilis, quem et Filius ipse et oravit et orat, apud quem et Spiritus sanctus advocatione fungitur. Nam quia orat Filius Patrem; quamvis enim soleatis omnia illa testimonia quae in sancto legimus Evangelio, corpori applicare; attamen nostrum est perscrutatis divinis Scripturis ostendere, quia et nunc sedens ad dexteram Patris interpellat pro nobis. Ea enim de causa dixi, et oravit et orat; quia nunc utique interpellat pro nobis, sicut ait Apostolus: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
erciminus respondit. Ac ꝑ ħ pares atis equa¬
les dixisti qd̾ quid̃ testimoniis doc̾e nõ ul¬
liusti ⁊ ob istam remi ad asiam cam̃ diu̾tisti. Nos
enim non diffidimus. Seo c̾ta cognoscimis fide
qͥd̾ erat cor unum ⁊ anima una om̃ium credẽtiũ
Nec enim ħ pͥiudicat religioni nr̃e. S magis cõ¬
cordat. sine dubio autem. Si oĩum credentium cor
unum ⁊ anima una: quare aũt uon pat̾ ⁊ filius
pat̾ i quibͥus non obtemꝑauit filius: Qnͣdo
emi sp̾c sanctꝰ contria xp̃õ aut patͥ tradidit man¬
data: Constat scd̾m saluatoris sm̃am qui ait. ego
⁊ pater unum sumus. eẽ islos inconcordia ⁊ con¬
sensu unum. Sicut aũt ipẽ ꝓfessus es: pat̾ pater
ipm̃ filium qui tantus ac talis est. ut etiam an¬
geli ip̃ĩ concupiscant. in eum ꝓ spic̾e tantus est
iste spũs sanctus: ut sufficiat ubiq oĩum postu¬
lationes susciꝑe. ⁊ aduocatione furigi. Ex ħ testẽ
profero beatum paulum qui ait. Nam quid o¬

Expanded text:
MAX. respondit: Ac per hoc pares atque aequales dixisti, quod quidem testimoniis docere non valuisti, et ob istam rem ad aliam causam divertisti. Nos enim non diffidimus, sed certa cognoscentes fide, quod erat cor et anima una omnium credentium. Nec enim hoc praejudicat religioni nostrae, sed magis concordat. Sine dubio enim si omnium credentium erat cor et anima una, quare autem non Pater et Filius Pater, in quibus non obtemperavit Filius? Quando enim Spiritus sanctus contraria Christo aut Patri tradidit mandata? Et constat secundum Salvatoris sententiam, quod ait, Ego et Pater unum sumus ; esse illos in concordia et in consensu unum. Sicut autem ipse professus es, Pater Pater  Spiritum sanctum, qui tantus ac talis est, ut etiam Angeli ipsi concupiscant in eum prospicere . Tantus est iste Spiritus sanctus, ut sufficiat ubique omnium postulationes suscipere, et advocatione fungi. Et in hoc testem profero beatum Paulum, qui ait, Nam quid o
Abbreviated transcription (Latin):
dis. ⁊ auttoritate maior es: ꝓfer. instrue pͥus tes¬
timoniis quod tres sunt equales. tres omĩpoten¬
tes. tres innati tres inuisibiles. tres incapabi¬
les: ⁊ tunc demumi nccͣe est testimoniis. ut ad¬
quiescamus si quo minus respond̾e rõnem de di¬
uinis scͥpturis nõ ualu̾is: ncͣcͣe ẽ me ut ad oĩa
que in p̃cedenti dixi. suie enim patiem solum qͥ
qd̾ uiuit a nemine accipiens. suĩ filius qd̃ sum
ꝓfessus. quia qd̾ uiuit a patre accepit. sui de spũ
santto qd̾ dixi. etiam qnͣta desid̾as testimonia ꝓ¬
feram. Angustinus dixit. qd̾ ego quesiui ut di¬
quo modo non dicimus nou dtres deos. Si enm
De singulis int̾rogemur utrum deus sit pat̾. Res¬
deus. Utrum deus sit filius: Respondemus deꝰ.
Utrum spc̃ sanctus sit deus. respondemꝰ deꝰ. Cũ
aũt de omib int̾rogati fu̾imus. utrum tres st̃¬

Expanded text:
dis, et auctoritate major es, profer, instrue prius tesdis, et auctoritate major es, profer, instrue prius testimoniis, quod tres sint aequales, tres omnipotentes, tres innati, tres invisibiles, tres incapabiles: et tunc demum necesse est testimoniis ut acquiescamus. Si quo minus reddere rationem de divinis Scripturis non valueris, necesse me est, ut ad omnia quae in praecedenti dixi: sive enim Patrem solum qui quod vivit a nemine accipiens, sive Filium, quod sum professus, quia quod vivit a Patre accepit, sive de Spiritu sancto quae dixi: etiam quanta desideras testimonia proferam. 12. AUG. dixit: Ego quod quaesivi ut diquomodo non dicimus tres deos. Si enim de singulis interrogemur, utrum Deus sit Pater; resutrum Deus sit Filius; respondemus, Deus: utrum Deus sit Spiritus sanctus; respondemus, Deus. Cum autem de omnibus interrogati fu
Abbreviated transcription (Latin):
non iustificabitur omĩs caro. nichil est aliud
qmͣ omĩs homo. ꝓpter qd̾ ergo u̾bum caro fac¬
tum est. ⁊ ille semet ipm̃ exmnaniuit forͣm s̾¬
ui accipiens: ex ipã forma serui dyxit. Spt̃ do¬
mini suꝑ me par potestas est. Una sub̃a ẽ
eadem diuinitas. Ideo qmͣuis t̾nitatem coła¬
mus. quia pat̾ non est filius. uͨ filius ẽ pat̾.
n spiritus sanctꝰ aut pater ail filius: tam̃ mnũ
deum cosimius. quia ipã t̾nitatis mesfabałis ⁊
excessa cõuictio. Unum deum oftendit unum
⁊ duos dominos. dicitis deum patrem ⁊ dnm pa¬
go utrum ambo simuł uuus sit. Respondetis.
duo dii. suꝑ est ut eis ⁊ tempła ⁊ y̾doła faciatis.
iximinus dixit. Resigionis auctores
nũqmͣ in casumpniam u̾tuntur. Int̾roga¬
sti testimonia ut ea que professus sum: testimo¬
niis doc̾em. ⁊ ip̃e pares atq eqͣles: ꝓfit̾is tres: pa
stimonium diuinarum scͥpturaꝵ uon ad eqͣlita¬
tem ꝑtinens. S ad singularitatem. omĩpotẽtis

Expanded text:
non justificabitur omnis caro ; nihil est aliud quam, Omnis homo. Propter quod ergo Verbum caro factum est, et ille semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , ex ipsa forma servi dixit, Spiritus Domini super me. Nam par potestas est, una substantia est, eadem divinitas. Ideo quamvis Trinitatem colamus, quia Pater non est Filius, nec Filius est Pater, nec Spiritus sanctus aut Pater aut Filius: tamen unum Deum colimus, quia ipsa Trinitatis ineffabilis et excelsa conjunctio unum Deum ostendit, unumet duos dominos? Dicitis Dominum Patrem et Deum Pago, utrum ambo simul unus sit. Respondetis, Duo dii. Superest ut eis et templa et idola faciatis. MAX. respondit: Religionis auctores nunquam in calumniam vertuntur. Interrogasti testimonia, ut ea quae professus sum testimoniis docerem: et ipse pares atque aequales profiteris tres, Patstimonium divinarum Scripturarum, non ad aequalitatem pertinens, sed ad singularitatem omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
sarum tempus assumis. Ego non nego ꝑ xpm
s ꝑ tantas moras testimoniis ꝓbare uoluisti qd̃
ipẽ confiteor. Ego ħ si diͣxi. hoc quesiui. ħ it̾mdi¬
non recolis: recitentur u̾ba tua gestis ut appareat
ea nos uississe recitari: ⁊ prolubote dixisse quod
nccͣla si non ip̃e temet ipm̃ placasses. Iam enĩ ꝑse¬
cutus es intestrnoniis que protuli uł in rõne qmͣ
dedi: quod ip̃e sic heãt. Cum finita sit ergo ista: ꝓpo
nare an non dixisti: Regote ut unrum de duob
breuit᷑ mͥ respondere Digneris. Dixisti. An non di¬

Expanded text:
sarium tempus absumis. Ego non nego per Christum sarium tempus absumis. Ego non nego per Christum Sine causa hoc per tantas moras testimoniis probare voluisti, quod ipse confiteor. Ego hoc dixi, hoc quaesivi, hoc itctum. Si autem non recolis, recitentur verba tua in Gestis, ut appareat ea nos jussisse recitari, et probabo te dixisse quod saria, si non ipse temetipsum placasses. Jam enim prosecutus es in testimoniis quae protuli, vel in ratione quam dedi, quod et ipse sic habeas. Cum finita sit ergo ista quaesnare, an non dixisti? Rogo te ut unum de duobus breviter mihi respondere digneris. Dixisti, an non di
Abbreviated transcription (Latin):
qũ nemo pot̾ rape de mauu mea oues quas m de¬
dit pat᷑ Simili modo nͨ de manu patris.
Augustinus dicit. Res loqueris nccias qui¬
d̾em: s non ad causam ad int̾rogationem
meam non eudisti: ⁊ tam̃ multa dixisti. Si ue¬
lis resicta questione que nit̾ nos u̾titur reddere to¬
tum euigłm. qui dies sufficiunt: Qnͣtũ tem¬
ꝑis spacium nctͣm est. Breuit̾ michi dic qd̾ int̾ro¬
gaui te utrum illummet ꝑ se ip̃am xp̃c: an non
minus sendit. Non decet in resigione pt̾ea cũ
de deo loquamur. calumpniam inferre. Ego et
responsum etiam ⁊̃ fion sufficiunt que diximuᷤ: Ad
sus estin om̃s credentes: Sic enim legimus be¬
atum petrum dixisse. Nunc ih̃m suscitauit deꝰ
cuius nos testes sumus. Pext̾a itaq dei exastatꝰ
⁊ promissione spiritus sancti accepta a patie effu¬
dit s donum qd̃ nunc uos uidetis ⁊ auditis. Dixi
a xp̃o consecutus sit. Recurre ad testimonia autes
riꝓhare qd̾ ipẽ non nego: in rebus suꝑflus neceᷤ¬

Expanded text:
 nemo potest rapere de manu mea oves quas mihi dedit Pater: simili modo nec de manu Patris. 7. AUG. dixit: Res loqueris necessarias quidem, sed non ad causam. Ad interrogationem meam non respondisti, et tamen multa dixisti. Si velis, relicta quaestione quae inter nos vertitur, reddere totum Evangelium, qui dies sufficiunt, quantum temporis spatium necessarium est? Breviter mihi dic, quoniam interrogavi te, utrum illuminet per se ipsum Christus, an non respondit: Non decet in religione, praeterea cum de Deo loquamur, calumniam inferre. Ego et responsum dedi, et si non sufficiunt quae diximus, addsus est in omnes credentes. Sic enim legimus beatum Petrum dixisse: Hunc Jesum suscitavit Deus, cujus nos omnes testes sumus. Dextera itaque Dei exaltatus, et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hoc donum quod nunc vos et videtis et auditis . Dixis sanctus, a Christo consecutus sit. Recurre ad testimonia ante probare quod ipse non nego, in rebus superfluis neces
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m ⁊ in põ treata sunt. ⁊ ipẽ est aute omẽs
⁊ om̃ia in ipõ constant. Et uste filius dei deusu¬
talem genuit pat̾ ut ip̃e ꝓsetutus es: utiq maio¬
rem prẽm confessus est ut statuat illum unum
deum incuiꝰ ⁊ sinu describitur a iohanne euuͣge¬
lista. audiui utiq ipm̃ clamantem ⁊ dicentem
de ininisibilitate omĩpotentis der: qd̾ deum ne¬
mo uidit unqm unigenitus filius que est insi

Expanded text:
 in ipso creata sunt; et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant : et iste Filius Dei, Deus utalem genuit Pater, ut ipse prosecutus es, utique majorem Patrem confessus est, ut statuat illum unum Deum, in cujus et sinu describitur a Joanne evangelista. Audi utique ipsum clamantem et dicentem de invisibilitate omnipotentis Dei, quod Deum nemo vidit unqu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. scd̾m p̾cedens testimoniũ. Alle me de tla¬
rificabit. quia de meo accipite ⁊ annũ ciabit nobiᷤ.
Itemptidem compissus it̾m dico. quia suie illiũat
spt̃ sanctus. siue docet. siue instruit: om̃ia a xpõ
Autem mulieris uir. capud aũt xp̃i deus. Et quia
fiłio spc̃ sanctus est subiectus. ⁊ quia filius patri
est subiettus. Ut rñis. ut obediens. ut bonus a bo
qui etiam clamat ⁊ dicit. Ego que psacita suit patͥ
facio semꝑ.
dixisti. Quod aut̃ dixi dominum dixisse de spuitu
sancto. De meo accipiet: Id̾d dictum est qruia de pa¬
tre accepi ⁊ om̃ia que sunt patris sine dubitatio ⁊
filii. ⁊am ipẽ cum dixisset adiecit. ¶dõ dꝑci de meo
accipiet: quia que habet pater mea sũt. ⁊ic ergo

Expanded text:
onium: Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis. Idem itidem compulsus iterum dico, quia sive illuminat Spiritus sanctus, sive docet, sive instruit, omnia a Christo autem mulieris, vir; caput autem Christi, Deus . Et quia Filio Spiritus sanctus est subjectus: et quia Filius Patri est subjectus, ut charissimus, ut obediens, ut bonus a bonqui etiam clamat et dicit, Ego quae placita sunt Patri, facio semper . uod paulo ante dixisti. Quod autem dicis Dominum dixisse de Spiritu sancto, De meo accipiet; ideo dictum est, quia de Patre accepit, et omnia quae sunt Patris, sine dubio et Filii sunt. Nam ipse cum hoc dixisset, adjecit, Ideo dixi, De meo accipiet; quia omnia quae habet Pater, me
Abbreviated transcription (Latin):
Eudi iscł dominis deus tuus deus unus est. Et
in hact diuina p̃scͥptõne cũ discinus eandem ip̃m
tͥntatem unum ẽẽ deum. Sm ⁊ de singulis q̃ra¬
tur utium pat̾ omĩpotens sit: Eudemus. omĩpo¬
tens. Si filius. ħ idem respondemus. Si sp̃c sc̃s
unus deus pat̾ ⁊ filius. ⁊ spũs sanctus sine cau¬
sa ergo putas nos num̾o coartari: cum diuinita¬
tis potencia etiam rõnem numeri excedat. Si enĩ
anime mustorum hominũ accepto spũ sancto ⁊¬
⁊ quodã modo conflate igne caritatis. Unam aĩam
fec̾unt de qua dicit apłus. Erat eis una anima
⁊ cor unum. tot corda tot milia cordiu. unum
cor fecit caritas sp̃c sancti. tot milia auimaꝵ unã
animam dixit sp̃c sanitus. qmͣ ip̃ẽ unam aĩam fe¬
cit. quͣto magis nos bnum deum dñis semꝑ s ĩ¬

Expanded text:
Dominus Deus tuus, Dominus unus est. Et in hac divina praescriptione condiscimus, eamdem ipsam Trinitatem unum esse Deum. Sic et de singulis si quaeratur, utrum Pater omnipotens sit; respondemus, Omnipotens: si Filius; hoc idem respondemus: si Spiritus sunus Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus est. Sine causa ergo putas nos numero coarctari, cum divinitatis potentia etiam rationem numeri excedat. Si enim animae multorum hominum accepto Spiritu sancto et quodam modo conflatae igne charitatis unam animam fecerunt, de qua dicit apostolus, Erat enim eis anima et cor unum : tot corda, tot millia cordium, unum cor fecit charitas Spiritus sancti; tot millia animarum unam animam dixit Spiritus sanctus, quam ipse unam animam fecit: quanto magis nos unum Deum dicimus, s
Abbreviated transcription (Latin):
ab imnigenito deo consecutus est. ⁊ si pua sũt testi¬
monia. addo.
ugustius dixit. Ne dicas nos calumpnia¬
ri: Pegantur iłba ipiũs pauso suꝑus. Anto¬
nius notarius ad lecum recitauit. Dico spm scm̃ ⁊¬

Expanded text:
 sanctus, ab unigenito Deo consecutus est: et si parva sunt testimonia, addo. 10. AUG. dixit: Ne dicat nos calumniari, legantur verba ipsius paulo superius. Antonius notarius ad locum recitavit: Dico Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quod dectna mea non est mea s eius qui misitie
ꝑatris. ⁊ qͥd̾ uidi ⁊ audiui apud patrem meumlo¬
quor. Siue ergo xp̃c docens̃ nos illumiiat: patll
uluminatio ad auitorem returrit qui est fons boni¬
taris a quo consecutus. Sine beatus apłus. sue
minatio ad unum auctorem recurrit ⁊ ea de cau¬
ladicebat ꝓpa. Rominus iluminatio mea
⁊ salus mea qũe trmebo.
ogustinus dixit. Ego non nego illuminato
Credo qd̃ sat̾e religionem tuam beatum. dixisse
apłm paulum. Cum aũt benignitas ⁊  humd¬
intas apparuut saluatoris nr̃i der nõ  exoxib
rustitie que fecimus nos: S sed̾m su.  am mi

Expanded text:
quod, Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit Patris ; et, Quod vidi et audivi apud Patrem meum, loquor . Sive ergo Christus docens nos illuminat, Pater s illuminat, illuminatio ad auctorem recurrit, qui est fons bonitatis: a quo consecutus, sive beatus Apostolus, minatio ad unum auctorem recurrit. Et ea de causa dicebat propheta: Dominus illuminatio mea, et salus mea; quem timebo ? 6. AUG. dixit: Ego non nego illuminare Credo non latere Religionem tuam, beatum dixisse apostolum Paulum, Cum autem benignitas et humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus nos, s
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustmus dixit aouet me ad ita posu¬
ł Sos eram unum auctorem deum patrem cognoᷤ¬
timus a quo illuminatio om̃is ꝑgradus desdeoit
Iam demq ⁊ aplus paulus ꝓfert de se testimo¬
uit nobis deuis. ⁊ int̾ cetera: posui te m liunme
gencuim. Si apłus in sumine gentiũ positus ẽ
ut doctor qnͣto magis spũs sanctus qui illumĩa¬
tor est apłi in quo ⁊ apłus łocutus ẽ sed̾m ipĩs a pꝰ¬
tosi dicta: Quia nemo potest dic̾e dĩ ħmn̾

Expanded text:
UG. dixit: Movet me, quod ita posu: Nos enim unum auctorem Deum Patrem cognoscimus, a quo illuminatio omnis per gradus descendit. Nam denique et apostolus Paulus profert de se testimoavit nobis Deus; et inter caetera, Posui te in gentium . Si Apostolus in lumine gentium positus est ut doctor, quanto magis Spiritus sanctus, qui illuminator est Apostoli; in quo et Apostolus locutus est, secundum ipsius Apostoli dicta, quia nemo potest dicere Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝑ ħ si ea uolumus flect̾e quo eorum natura
non patitur. ad oꝑa sͥ non congria non sequnt᷑
tamen qnͣto ea seq̃tia uosuntario motu agimꝰ.
libidinis aduitorio non egemus ⁊ cum ab eis mo¬
uendis cessare uolumus cõtinuo cessamus nes
contra uoluntatem nr̃am stimulo sibidinis exti¬
tantur. Sane qd̃ dicis. etiam genitalia seriure aĩ
naꝑio: nouam qnͣdam sibidinem dicis. aut for¬

Expanded text:
ac per hoc si ea volumus flectere quo eorum natura ac per hoc si ea volumus flectere quo eorum natura non patitur, ad opera sibi non congrua non sequuntur. Tamen quando ea sequentia voluntario motu agimus, libidinis adjutorio non egemus: et cum ab eis movendis cessare volumus, continuo cessamus, nec contra voluntatem nostram stimulis libidinis excitantur. 22. Sane quod dicis, « etiam genitalia servire animi imperio; » novam quamdam libidinem dicis, aut for
Abbreviated transcription (Latin):
non tibi eẽt nccͣrius saẜor si adeẽt pudor. Quid
euim prodest quia u̾ecundari te dicis ⁊ de reb̾us
loqui tasibus Horrore prohib̾i. s nccͣitate cõpel¬
li. qnͣdo non erubuisti sentenciam tuam relinq̃re
scͥptam. contra qmͣ tu ip̃ẽ ꝑspicua ilitate turbatꝰ.
moratio u̾etundie tue ninus ĩnerecunda ẽ. Sed
nõ mͥ płacet quia contͣte soquit᷑. Homo es enĩ
qui non erubescis sibidinem landare ⁊ erubesc̾e
te dicis de libidinis motib disputare. Quid eĩ
aut̃ magnũ fu̾at uitium qd̾ postea qmͣ dixi ut
asia menbra moueantur positum in positum in
potestate est. continno subiecti. qnͣdo ab ĩpedimẽ¬
tis corpus sib̾um hẽmus ⁊ sanim: Sompnus
enĩ qnͣdo ĩuitos pͤmit. ⁊ sassitudo unq ĩpedimẽ¬
ta sunt quib menb̾roꝵ agiłitas impeditur. dem̃
qd̃ aisti nec in eam ꝑtem sequi menbra qua uo
ꝓpt̾ea me ẜ̃dixiuse ut ad oꝑa sꝰͥ congrua moueat᷑.

Expanded text:
non tibi esset necessarius labor, si adesset pudor. Quid non tibi esset necessarius labor, si adesset pudor. Quid enim prodest, quia « verecundari te » dicis, « et de rebus loqui talibus horrore prohiberi, sed necessitate compelli; » quando non erubuisti sententiam tuam relinquere scriptam, contra quam tu ipse perspicua veritate turbatus, Sed ideo mihi placet, quia contra te loquitur. Homo es enim, qui non erubescis libidinem laudare, et erubescere te dicis de libidinis motibus disputare. 21. Quid autem magnum fuerat intueri, quod posteaquam dixi, « Ut alia membra moveantur positum in potestate est; » continuo subjeci, quando ab impedimentis corpus liberum habemus et sanum? Somnus enim quando invitos premit, et lassitudo, utique impedimenta sunt, quibus membrorum agilitas impeditur. Deinde quod aisti, « nec in eam partem sequi membra quam vopropterea me praedixisse, « ut ad opera sibi congrua moveantur;
Abbreviated transcription (Latin):
loco illo quid dix̾im corpus infuglt.
erum tu qui mȩ uerbis meis repugnasse dixi¬
sti. qd̾ eẽ frissimum uidebit. quisquis te au
lasse recolu̾it: tu ergo qui inme qͣͣ sententias me¬
as int se pugnantes notasti ⁊ momordisti. epone
quemad̾m tibi ip̃e constitis. nͨ tibi ipe restitis ił
pmum dixisti. cum uentum fu̾it ut filii seminẽ¬
tur ad uoluntatis prorsus. nutum menbra m
ħ opus creata famisiari. ⁊ nisi eorum impedimẽ¬
ta aut de infirmitate aut de ĩmoderatione ꝓue
niant. seruire animi imꝑio: Postea u̾o hoc genꝰ
motus i hiis hñdum putasti. que multa ini
nr̃o corpore ordine suo ac dispensatione secreta
uolunta. is̃ non imꝑum s consensum reqͥrũt.
atq imꝑio animi seruiunt si scd̾m post̾iorem sẽ¬
tenciam tuam sicut fames ⁊ sitis ⁊ digestio non
uosuntatis imꝑium. S consensum requirunt:
Mułtum quidem lab̾orasti ut hec iuenires que
contra te pocius qmͣ contͣ me dic̾es. S in tali cã

Expanded text:
loco illo quid dixerim corpus intelligit. 20. loco illo quid dixerim corpus intelligit. 20. Verum tu qui me verbis meis repugnasse dixisti, quod esse falsissimum videbit quisquis te audlasse recoluerit: tu ergo qui in me quasi sententias meas inter se pugnantes notasti, et momordisti, expone quemadmodum tibi ipse constiteris, nec tibi ipse restiteris, ubi primum dixisti, « Cum ventum fuerit ut filii seminentur, ad voluntatis prorsus nutum membra in hoc opus creata famulari; et nisi eorum impedimenta, aut niant, servire animi imperio: » postea vero, « hoc genus motus in his habendum putasti, quae multa in nostro corpore ordine suo ac dispensatione secreta, voluntatis non imperium, sed consensum requirunt. atque imperio animi serviunt; » si secundum posteriorem sententiam tuam, « sicut fames et sitis et digestio, non voluntatis imperium, sed consensum requirunt? » Multum quidem laborasti, ut haec invenires, quae contra te potius quam contra me diceres: sed in tali causa
Abbreviated transcription (Latin):
luitati non seruit in motib genitalium. Non sũt
ergo n̾ba mea int̾ se contraria: qmͣus te paciantur uł
non intelligendo. uł alios intellig̾e non sinendo con¬
trarium: Si enim ꝑs corꝑis non poss nomine cor̾s
nũtupari: non dic̾et apłus. Mulier non habet cor¬
poris sui potestatem. s uir. ⁊ simłr ⁊ uir nõ habet
sui corpis potestatem: s mlr. Ipã utiq m̃bra appel¬
lans corpis nomine: quibus disd̾intur sexus. ꝑagitꝰ¬
q concubitus. ¶uis est enim qui dicat uirũ sui
ꝑ hoc. ego scd̾m apłm etiam solum genitale m̃brũ
nomine corꝑis nũtupaui. qd̃ non uoluntate sicut
manum uł pedem: S libidine mou̾i agnoscit
sensus humanus qui te deridet in reb manifestiᷤ
ĩpudentes nebulas excitantem ut nos duitius de
pudendis rebus cogat ⁊ nccitas soqui ⁊ honestas
cͥcum loqui. S qui u̾ba mea legit que refellere
niteris eisq te msidiantem ꝑ spicit: sufficit mͥ ꝙ

Expanded text:
luntati non servit in motibus genitalium. Non sunt luntati non servit in motibus genitalium. Non sunt ergo verba mea inter se contraria, quamvis te patiantur, vel non intelligendo, vel alios intelligere non sinendo, contrarium. Si enim pars corporis non posset nomine corporis nuncupari, non diceret Apostolus, Mulier non habet sui corporis potestatem, sed vir: similiter et vir non habet sui corporis potestatem, sed mulier . Ipsa utique membra appellans corporis nomine, quibus discernitur sexus peragiturque concubitus. Quis est enim qui dicat, virum suiper hoc ego secundum Apostolum, etiam solum genitale membrum nomine corporis nuncupavi, quod non voluntate, sicut manum vel pedem, sed libidine moveri agnoscit sensus humanus, qui te deridet in rebus manifestis impudentes nebulas excitantem, ut nos diutius de pudendis rebus cogat et necessitas loqui, et honestas circumloqui. Sed qui verba mea legit, quae refellere niteris, eisque te insidiantem perspicit, sufficit mihi quia
Abbreviated transcription (Latin):
miliores pecoribus qm̃ hominib eẽ uideantur. Qͦ¬
rum tante fatuitatis que i illis apparet naturalis
nion potestis ullum dic̾e̾ m̾itum qui nullum ẽẽ di¬
citis origiale pcc̃m. Quis aut non uideatur coti¬
Die ꝓbet testibus rebus humanis ꝑuulum pͥuis ni¬
chil saꝑe. demde crescendo uana saꝑe. ⁊ postea si ad
mana natura que iacet in ꝑuuuilis cui łaudibus nr̃is
saluatorem tanqmͣ sana sit inuidetis. quẽ ad̾m pͥus
ꝓferat insipientie qmͣ sapientientie fructam uide¬
emde aliis ubis meis int̾positis casumpnia¬
ris qd̾ ego ip̃ẽ mͥ contrarius fuerim quicum
Dixissem mobedienti homini penam mobedientiam
sin corꝑis tedditam: continuo alia m̃bra corꝑis nomi¬
uati expresserim dicens. qd̾ ad nutum nr̃e fuant
uoluptatis. Hos ego dixi: genitasibus utiq excepti
que corpis nomine nũtupaur. Ac ꝑħ est corpus uolũ¬
tati seruit maliorum motione menbroꝵ. ⁊ corpusuo¬

Expanded text:
miliores pecoribus quam hominibus esse videantur; qumiliores pecoribus quam hominibus esse videantur; quorum tantae fatuitatis, quae in illis naturalis apparet, non potestis ullum dicere meritum, qui nullum esse dicitis originale peccatum. Quis autem non quotidie probet testibus rebus humanis parvulum prius nihil sapere, deinde crescendo vana sapere, et postea, si ad mana natura, quae jacet in parvulis, cui laudibus vestris Salvatorem, tanquam sana sit, invidetis, quemadmodum prius proferat, insipientiae, quam sapientiae fructum videde aliis verbis meis interpositis calumniaris, « quod ego mihi ipse contrarius fuerim, qui cum dixissem inobedienti homini poenam inobedientiam sui corporis redditam, continuo alia membra corporis nominatim expresserim, dicens, quod ad nutum nostrae serviant voluntati » ? Hoc ego dixi, genitalibus utique exceptis, quae corporis nomine nuncupavi: ac per hoc, et corpus voluntati servit in aliorum motione membrorum; et corpus vo
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nullum malum eis meẽ uis credi. qd eẽ cõ¬
sequens arb̾itraris si malorum oĩum causa insi¬
pientia est: S si disputatione subtilissima ⁊
climatissima opus est ut sciamus utrum pͥmoᷤᷤ
homines insipientia est suꝑhos aut insipien¬
tes suꝑbia fecerit: Nunc ꝓpt̾ id qd̾ int̾ nos agͦ
quis ignorat omnes homines quicumq sapien¬
tes fiuint ex insipientibus fieri nisi forte aliqui
ex p̾conib mediatoris magna eius multũq ĩso¬
lita gr̃a ad sapiãm non ex insipientia. s ex infan¬
tia transire potinit: Quod si natura sine fide me¬
diatoris fieri posse contenditis: archantun uirus
panditis ħesis nrẽ. Nichil enim uos ag̾e̾ apparet
tanta defensione ⁊ laude nature nisi ut xp̃c̃ gratis
mortuus sit. cuiꝰ nos dñis fidem que ꝑ dilcõnem
cpatur etiam natura mspiẽntib opitulari. Sst¬
enim qui tanta cordis ob̾tũsitate nascintur ut si¬

Expanded text:
Ideo nullum malum eis inesse vis credi, quod esse conIdeo nullum malum eis inesse vis credi, quod esse consequens arbitraris, si malorum omnium causa insipientia est. Sed, si disputatione subtilissima et elimatissima opus est ut sciamus utrum primos homines insipientia superbos an insipientes superbia fecerit; nunc, propter id quod inter nos agitur, quis ignorat omnes homines, quicunque sapientes fiunt, ex insipientibus fieri, nisi forte aliqui ex praeconibus Mediatoris, magna ejus multumque insolita gratia, ad sapientiam non ex insipientia, sed ex infantia transire potuerint. Quod si natura sine fide Mediatoris fieri posse contenditis, arcanum virus panditis haeresis vestrae. Nihil enim vos agere apparet tanta defensione et laude naturae, Nisi ut Christus gratis mortuus sit , cujus nos dicimus fidem, quae per dilectionem operatur , etiam natura insipientibus opitulari. Senim qui tanta cordis obtusitate nascuntur, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
homine trahitur aut alt̾um malfo tanqmͣ ĩ ui¬
cato uase corrumpitur. dͥ ccculto iudicio diuine
legis mncfuditur. Qluid autem horum sit uerũ:
libentius disco qmͣ dico. ne audeam docẽ quod nes¬
tio. Noc tam̃ scio id horum ẽẽ uerum qd̵ fides
uera antiqͣ tatholica qͣ creditur ⁊ asseritur origina¬
le pet̃m. non ẽẽ cõiuicerit fłm. Ista fides non nega¬
tur ⁊ ħ qd̾ de anima latet. aut̃ ex ocio discitur. aut
sicutalia multa m hͣc uita sine salutis sabe nescit᷑.
Magis enim curandum est siũ in ꝑuulis sui ĩ gnͣ¬
dibiis quo anima sanetur auxilio qmͣ quo uicia¬
ta sit m̃ito. Que tamen si inciata negabitur:
nͦ sanabitur.
luid sane cur dix̾is excegitare non potui m eo qsd̃
cõmemorasti dixisti dixisse apłm. non satis con¬
stat. S non inde contendo tu pocns cur ħ dix̾is
quero. An forte quia ꝑuuli non rette dnr insipi¬
entes qui non dum sapientie possunt ẽẽ ꝑticipes.

Expanded text:
ex homine trahitur, aut alterum in altero tanquam in viex homine trahitur, aut alterum in altero tanquam in vitiato vase corrumpitur, ubi occulta justitia divinae legis includitur. Quid autem horum sit verum, libentius disco quam dico, ne audeam docere quod nescio: hoc tamen scio id horum esse verum quod fides vera antiqua catholica, qua creditur et asseritur originale peccatum, non esse convicerit falsum. Ista fides non negetur, et hoc quod de anima latet; aut ex otio discitur, aut sicut alia multa in hac vita sine salutis labe nescitur. Magis enim curandum est, sive in parvulis, sive in grandibus, in quo anima sanetur auxilio quam quo vitiata sit merito: quae tamen si vitiata negabitur, nec sanabitur. Illud sane cur dixeris, excogitare non potui, in eo quod commemorasti dixisse Apstat, sed non inde contendo: tu potius cur hoc dixeris quaero. An forte quia parvuli non recte dicuntur insipientes, quia nondum sapientiae possunt esse participes?
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte ego ⁊ hic dico. Iniustum enmierat ut qui
non tredid̾at deo uero non decipetur a fło. lauda
ergo ⁊ istuis iusticiam falsitatis. ⁊ dic que dyxi¬
sti in laude Lbidinis quia nichil ea potest lau
petĩ non hũt ut officium uindicantis assume
Omnia hec scd̾m tuos acutissimos fensus iͦ¬
ce dicuntur ⁊ in illis inmũdi spẽ laudem. Er¬
go p̾conium uocis tue in simili causa aut mẽ¬
dati redde spũi. aut contiaci tolle libidini.
Quid fugis ad obscurissimam de anima que¬
stionem: In ꝑadẏso ab animo quidem cepit
iatio. ⁊ ad p̾ceptum trangrediendum indeꝰ con¬
sentio. ꝓpter qd̾ dictum est a serpente. Eritis
uent dii. S pec̾m illud homo totus impleuit.
Tunc est caro fasta pcc̃i cuius uitia sanentur so¬
la simisitudine carns pct̃i. Ut ergo ⁊ anma ⁊
caro ꝑiter utrumq puniatur nisi qd̃ nascitur re
iascendo emendetur: ꝓfecto at utrumq uitiatũ

Expanded text:
Ecce ego et hic dico: Injustum enim erat ut qui Ecce ego et hic dico: Injustum enim erat ut qui non crediderat Deo vero non deciperetur a falso; lauda ergo et istius justitiam falsitatis, et dic, ut dixisti in laude libidinis, quia nihil ea potest laudpeccati non habuit, ut officium vindicantis assumeret, Omnia haec secundum tuos acutissimos sensus, recte dicuntur et in illius immundi spiritus laude. Ergo praeconium vocis tuae in simili causa, aut mendaci redde spiritui, aut contumaci tolle libidini. 17. Quid fugis ad obscurissimam de anima quaestionem? In paradiso ab animo quidem coepit elatio, et ad praeceptum transgrediendum inde consensio, propter quod dictum est a serpente, Eritis sicut dii : sed peccatum illud homo totus implevit. Tunc est caro facta peccati, cujus vitia sanantur sola similitudine carnis peccati. Ut ergo et anima et caro pariter utrumque puniatur, nisi quod nascitur, renascendo emendetur, profecto aut utrumque vitiatum
Abbreviated transcription (Latin):
ed homo intelligens ⁊ acutus ustam di¬
cis eẽ libidinem ⁊ laudis p̾conio p̾dican¬
dam. Si eum qui deo non obediuit non isli obe¬
diendo puniuit. Si puident̾ hic saꝑes. ꝓfecto in
quitatem eẽ uid̾es qua ꝑs infi̾or hominis repug
carnis miquitate punitum sicut ẽ rex iniqus ma¬
ligni spiritus iniquitate punitꝰ. An ⁊ ipm̃ ma¬
lignum spm̃ laudare disponis: Eya quid mora¬
ris: Decet enim te mnimicran gͣtuite dei boĩ¬
tatis. laudatorem spiritus eẽ mendacis. Net ła¬
borabis inuenire quid dicas. laudes eius ꝑatas
hẽs. Si ħ ipã in eum u̾b̾a tͣustuleris que posiusti
in laude libidinis. uesud conseqñtia sentenciã
meam qͣ ego dixi. In iustum enim erat ut obtẽ¬
paretur a seruo suo. ħ est a corꝑe ei qui non obtẽ¬
ꝑau̾at domino suo. Quod tu negans ⁊ falsũ
ẽẽ deridens: uelud ostendere uoliusti que seque¬
quia impiumi regeni sicut m̾ebatur fallendoi
xit ad mortem: non negas mniquitatis ultorem.

Expanded text:
ed, homo intelligens et acutus, justam dicis esse libidinem et laudis praeconio praedicandam: si eum qui Deo non obedivit, non illi obediendo punivit. Si prudenter hic saperes, profecto esse iniquitatem videres, qua pars inferior hominis repugncarnis iniquitate punitum, sicut est rex iniquus maligni spiritus iniquitate punitus. An et ipsum malignum spiritum laudare disponis? Eia quid moraris? decet enim te inimicum gratuitae Dei bonitatis, laudatorem spiritus esse mendacis; nec laborabis invenire quid dicas, laudes ejus paratas habes. Si haec ipsa in eum verba transtuleris, quae posuisti in laude libidinis, velut consequentia sententiam meam; quia ego dixi: Injustum enim erat ut obtemperaretur a servo suo, hoc est a corpore suo ei qui non obtemperaverat Domino suo. Quod tu negans, et falsum esse deridens, velut ostendere voluisti quae sequequia impium regem sicut merebatur fallendo traxit ad mortem, non negas iniquitatis ultorem .
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimaꝵ r̾r inrũta st̃. Nam ⁊ panis ĩmũdꝰ dict᷑.
⁊̃ oleum ⁊ plumbũ ad ꝯꝑatõem auri ĩmĩtoũ ẽ. et
coriuis ad pauũ. ⁊ cũ umꝰ corporis m̃bra sint. alia hone¬
sta alia nhpuesta uocantur. cũ sciantur mala nõ esse.
Itaq omĩa in sua netura bona st̃ quia utiliaX
Cum deus dicat ad adrahrm de filiis istł ssd qͣrta ꝑro¬
genie exituri ẽnt de potestate egyptioꝵ gͥd ẽ ut e

Expanded text:
 dicitur . et oleum et plumbum ad conparationem auri inmundum est et coruus ad pauum et, cum unius corporis membra sint, alia honesta, alia inhonesta uocantur, cum sciantur mala non esse. itaque omnia in sua natura bona sunt, quia utilia. X. CUM DEUS DICAT AD ABRAHAM DE FILIIS ISRAHEL, QVOD QVARTA PROGENIE EXITURI ESSENT DE POTESTATE AEGVPTIORUM, QVID EST UT E