comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natm̃ti recte d̾r lex qr le¬
giitune fcm̃ ẽ ut qͥ ñ obe¬
iat sinũ inferiꝰ .i. caro su¬
prate ẽ dñs tuus. ĩ frate
caro tua. serui matorut
seruiat tͥ inferior contẽp¬
sisti suꝑiorẽ. torq̃ris ab
inferiore. dico repͥuguãtẽ
dũcentẽ me ꝑ cõsensũ ⁊

Expanded text:
recte dicitur lex, quia legitime factum est, ut qui non obeviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico repugnantem, ducentem me, per consensum et
Abbreviated transcription (Latin):
me colafiret. ie uitiũ appositũ s aplõ dic̃
mordax epythema qͦtumor
turaret. Quis gͦ de se securus ẽ. Quomꝰ setunis.
malignus missits a deo ⁊ a sathana. s pp̃ aliud¬
dñs enĩ ad conseruationẽ ĩmisitidiabłs ã uenit
ut eĩ uirtutẽ ĩifirmitate ꝑfic̾et. dans colãphi¬
tantẽ angłm. diabolus enĩ ñ hoc agebat nema¬

Expanded text:
ra capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus malignus missus a Deo: et propter aliudDominus enim aut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem angelum. Diabolus enim non hoc agebat, ne ma
Abbreviated transcription (Latin):
et ioħes. ⁊ moyses. Ita enĩ dese ip̃is locuti sũt tã¬
qm de aliis. Inusitatiꝰ aũ hec fecit apłs ñ in hy¬
storia uͥ rerũ gestaꝵ suscipit᷑ explicanda nar¬
ratto. s inepła sit inferens se ordini narratõ¬
nis sue. tanꝙͣ retũ gestaꝵ scciptor. ñ tanqͣm
siti ip̃ius pdicator nicħ enĩ deꝑit u̾itati. qñ
etres ip̃a dr. ⁊ dicendi iactantia qͥdã mͦ ustatu
Hoc qͥppe narrabat ꝙ ad eiꝰ laudẽ ꝑtinebat. de se
ergo quasi de alio ait scio hoĩem mauẽtẽ ĩ xp̃s¬

Expanded text:
et Joannes, et Moyses: ita enim de seipsis locuti sunt tanquam de aliis. Inusitatius autem hoc fecit Apostolus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epistola sic inserens se ordini narrationis suae tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nihil enim deperit veritati quando et res ipsa dicitur, et dicendi jactantia quodammodo vitatur. Hoc quippe narrabat quod ad laudem Dei pertinebat. De se ergo quasi de alio ait: Scio hominem manentem in
Abbreviated transcription (Latin):
et quo ĩtelledu dyc̾it mandatũ eẽ ad mortẽ expo¬
nit contͣ q̃sdam impios qui dicebant uetust.
stat legẽ eẽ bonam. ⁊ tũ constet mͦ ꝙ bona ẽ lex
ẽ mͥ fcm̃ ẽ mors .i. datur hec bonũ m a deo ita
ut sit efficiens causa mortis. Absit nõ enĩ ẽ
exip̃a lege mors. s exiritio hõis. qr nõ lex sed
fomes ẽ efficiens causa mortis quibonã uec
tit ĩ mialũ. sic̃ eiũ meditina ñ ẽ cã mortis s os¬
tendat uenena mortifera licet his mali hoĩes ib¬
utant᷑ ad mortẽ suami ł alioꝵ sit lex q̃ irenena
pccõꝵ demonstrat. ⁊oĩem libertatẽ suã abu

Expanded text:
et quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios qui dicebant Vetus Testat legem esse bonam, et cum constet modo quod bona est lexst mors, id est datur hoc bonum mihi a Deo, ita ut sit efficiens causa mortis: Absit! Non enim est ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate su
Abbreviated transcription (Latin):
ca ⁊ potus ñ ẽ cã regni. s nisticia. ut fr̃ĩ fatias ꝙ
tibi uis ⁊ pax .i. concordia q̃ effectus ẽ iusticie.
et gaudiũ. nõ utiq in epłis ut multi solent. s in
et grate acciꝑe. hoc gaudiũ orit᷑ de frat̾na pace .i. sic̃
de disceptatione oritur ira. łuascit᷑. uͥ ñ sp̃c sc̃s̃ ẽ
qui in solis pacificis ẽ. cuiꝰ gr̃a ħ tria sũt ĩ aliquo
queñ in nobis sũt o romani. Qui enĩ .3. ũe ⁊ ius¬

Expanded text:
tri facias quod tibi vis; et pax, id est concordia quae est effectus justitiae, et gaudium, non utique in Epistolis ut multi solent, sed inire, sed humiliter et grate accipere. Hoc gaudium oritur de fraterna pace, sicut de disceptatione nascitur ira, ubi non est Squi in solis pacificis est, cujus gratia haec tria sunt in aliquo, quae non in vobis sunt, o Romani. Qui enim. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣñtũ qͥs accipiat. dũ mͦ id fatrat ꝓ congritentia
hõim cũ quib uiuit ⁊ ꝑsone sue ⁊ ꝓualitudĩs sue
necc̃itate. s qnͣta fatilitate ⁊ serenitate aĩ careat
scio hñdare ⁊ penuriã pati. sic̃ iustificat᷑ sap̃ia a
filiis sius. qͥ intelligent. nec ĩ abstinendo nͭ ĩmã

Expanded text:
a hominum cum quibus vivit, et personae suae et valetudinis suae necessitate, sed quanta facilitate et serenitate animi careat hScio abundare et penuriam pati , sic justificatur sapientia a filiis suis, qui intelligunt nec in abstinendo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. si diffusa ẽ caritas. ecce
tã exqͣntulocũq pignore¬
pignus accepimꝰ. Quidã tñ codices meli hñt arrã
eamdẽ qͥppe rem int̾pretes dicẽ uoluerãt. int̾est tñ aliqͥs
inlaq̃ndi usu int̾ arram ⁊ pignus. Prgnꝰ enĩqñdat᷑ so¬

Expanded text:
nim, si diffusa est charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignorepignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, so
Abbreviated transcription (Latin):
dences uiitatẽ caritatis qĩ int̾ alios ñ possẽt hitaie
causa scĩtatis sue. qͥ potiussito exemplo debu̾nt cõ¬
solari alios. uñ subdit. s potiꝰ ⁊ solantes eos. cõ¬
solatur laborantẽ. qui parit̾ in labore ꝑsistit. qr
subleuatio laboris ẽ uisio collaborantis. ut ĩti¬
nere fiti ⁊ tanto mag̃ ⁊solem̃ qͣnto mag̃ ud̾itis di
res estis fini ⁊ p̃mio retributõis. tanto mag̾ ĩstate¬

Expanded text:
dentes unitatem charitatis, quasi inter alios non possent habitare causa sanctitatis suae, qui potius suo exemplo debuerunt consolari alios. Unde subdit: Sed potius consolantes eos. Consolatur laborantem qui pariter in labore consistit, quia sublevatio laboris est visio collaborantis, ut in itinere fit. Et tanto magis consolemur, quanto magis videritis dieres estis fini et praemio retributionis, aut tanto magis instate
Abbreviated transcription (Latin):
rechiel dicit. Mift̾ia
diuina nouit. cũ ĩ ꝑa¬
diso dei illũ fuissec⁊p̃
tiosos lapides hũisse.
qr sñ caritate ĩ suꝑbi¬

Expanded text:
zechiel dicit, mysteria divina novit, cum in paradiso Dei illum fuisse, et pretiosos lapides habuisse quia sine charitate in superbi
Abbreviated transcription (Latin):
septuraꝵ. tñ fuerut quidã ĩ p̾mordio fidei
et uii. diaconi sub apłrs. Eiͣngłiste enĩ diaco¬
ni sũt. qui ⁊ si ñ sint sacerdotes tñ eifngłita¬
repossũt. altos aũ pasto. ⁊ docto ut ep̃os qͥ ubo¬
essn unũ altqͥd dicob nõib ꝯplexus ẽ. utĩ¬
tellig̾ent pastores ad officiũ suũ ꝑtiñe doctͥ¬
nam pastor enĩ nõ ẽ ñ hẽat doctrinam qͣ pascat
gregẽ. Ecce qũo alii plus alii muꝰ dedit hõl¬
b dat admñsurã. ip̃e u̾o nõ adm̃surã accipit
set plene disce opꝰ ministratõis s creflite. Si . n.
uñ om̃ia ñ ꝑfecte aget singła ⁊ ħ ĩminist̾iũ
erat netͣcm ad ⁊sũmatõem sc̃oꝵ.uut ⁊sũment

Expanded text:
Scripturarum; tamen fuerunt quidam primordio fidei et septem diaconi sub apostolis. Evangelistae enim diaconi sunt, quia et si non sint sacerdotes, tamen evangelizare possunt. Alios autem pastores et doctores, u unum aliquid duobus nominibus complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit.set plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfecte ageret singula, et hoc ministerium erat
Abbreviated transcription (Latin):
qr pͥores. Ifte minimꝰ
qr nouissimꝰ. s indeap¬
paret dignior qr pͥores
constituti sũt ꝑ xp̃m
adhuc exparte hoĩem

Expanded text:
priores; iste minimus, quia novissimus. Sed inde apparet dignior, quia priores constituti sunt per Christum adhuc ex parte hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsurtose equatis legi.
dũ ipm̃ sñ lege ad salu¬
et paxa quo secure q̃¬
.i. qui sponte obtulit
qr nõ est aluis qͥ poss
aꝑire librũ. n loo detri¬

Expanded text:
injuriose aequatis legi, dum ipsum sine lege ad saluet pax, a quo secure quid est sponte obtulit, quia non est alius qui posset aperire librum, n
Abbreviated transcription (Latin):
tronib. Bria enĩ gñe mas¬
culino dm̃is calicẽ aptũ¬
potationi. a quo d̾r ebrietas
qd̾ ẽ nimia potatio uini.
mientiũ. ⁊ ĩpuditiciis.a.¬

Expanded text:
tionibus. Brian enim genere masculino dicimus calicem aptpotationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. mientium, et impudicitiis
Abbreviated transcription (Latin):
citis. sic̃ enĩ sum̃da sũt alim̃ta quẽ admod̃ meditam̃¬
ta. fãmes enĩ ⁊ sitis qͥdã dolores it̃. Et sic̃ febres necãt
nͥ alim̃toꝵ meditina succurrat qd̾ p̃sto ẽ excõsola¬
tõe nuimei dei qui regnũ dei q̃rentib oĩa aditien¬
da ꝓmisit: Sit gͦ sum̃da ẽ altinonia ut meditina.
s dũ ad quiete satietatis ab indigentia transit᷑ i
beat ẽẽ causa edendi. adumgit se tanꝙͣ pedasseca ꝑi¬
adħ intertũ hilarescit infelix aĩa gaudens ñ appa
rere qd̾ satis sit moderatõi ualctudinis. ut obten¬
tu salutis obumibret negotiũ uoluptatis. nec idẽ¬

Expanded text:
citis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in beat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periad hoc incertum hilarescit infelix anima, et in eo parere, quid satis sit moderationi valetudinis: ut obtentu salutis, obumbret negotium voluptatis . E
Abbreviated transcription (Latin):
pere sũptus. St enĩ ab his accipet qͦs ĩ tantis uici¬
il arguebat. auctoritatẽ magitii inclinaret. Non
enĩ pot̾ instant̃ argui a quo accipit᷑ max̃ie. cũ il¬
le ꝓmptus ad dandũ sit. ut sibi humiliet sp̃oitũ
tatẽ meã in rep̾hendendo qd̾ facerẽ. si sũptus ab
eis acciꝑem. Pseudo aũ apłi qͥ nõ causa religio

Expanded text:
pere sumptus. Si enim ab his acciperet quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii inclinaret. Non enim potest instanter argui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum ut sibi humiliet praepositrtatem meam, reprehendendo quod facerem, si sumptus ab eis susciperem. Pseudo autem apostoli qui non causa r
Abbreviated transcription (Latin):
miquitas puniat. NIam ꝑ potestatem diabolo datã
et iob ꝓbatus ẽ ut iustus appareret. ⁊ petrus tẽptatꝰ¬
ẽ ne dese p̃sumeret ⁊ paulus colaphiratus ne se ex¬
tolłet. ⁊ sudas dãpnatus ut se suspend̾et. Cũ gͦ d̾s
disposita sũt. Iob ait. d̾s potentes nõ abicit cũ ⁊ ip̃e¬
sit potens. õb̃. d̾m qͥppe mutari desid̾at qui fastigiũ
nõ p̃esse. Tumoris nãꝙ elatio ñ ordo potestatis incͥ¬

Expanded text:
iniquitas puniatur. Nam per potestatem diabolo datam, et Job probatus est ut justus appareret , et Petrus tentatus ne de se praesumeret , et Paulus colaphizatus ne se extolleret , et Judas damnatus ut se suspenderet . Cum ergo per disposita, unde: Deus potentes non abjicit, cum et ipse potens sit . Deum quippe imitari desiderat, qui fastigium non praeesse. Tumoris namque elatio, non ordo potestatis, in c
Abbreviated transcription (Latin):
s ens N ꝑopus suũ ꝑ qd̾ eos
⁊ la natura suffic̾e uide
q̃sierũt quoqͦ mͦ int̾rogantes creatiuas de crea¬
tore ⁊ oĩum sp̃e ac dispõne. qͣi uoce respondente
ex arte artificẽ cognouerũt unde secsrAnui¬

Expanded text:
er opus suum, per quod eos sola natura sufficere videquaesierunt, quasi interrogantes creaturas de Creatore, et omnium specie ac dispositione quasi voce respondente ex arte artificem cognoverunt. VER
Abbreviated transcription (Latin):
illas tres ꝑ sonas idõ dicunt᷑ intellexisse qd̾
eas distincte ueratit̾ ⁊ ꝓprre intellexerunt.
s qr illa cẽ cognouerut in deo q̃ in illis tͥb
ꝑsonis in sacra script᷑a freq̃nt̃ solent distint¬
fiat: ñ ẽ ottosũ inqͥrere. sit̃ enĩ exmotĩb ⁊
ãministratõe corꝑis: aĩam qͣm ñ uides ĩ telli

Expanded text:
illas tres personas ideo dicuntur intellexisse, quod eas distincte veraciter et proprie intellexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distincfiat, non est otiosum inquirere. Sicut enim ex motibus et administratione c
Abbreviated transcription (Latin):
S mirũ ẽ qm dixit eẽ inuisibilia. ł rursus
dixit aspiciunt᷑. s addendo intellecta det̾minat¬
uistonis modũ. Tria enĩ gña uisionis ĩscͥpt᷑is
ĩueniunt᷑ Est enĩ iusio corporalis. sp̃italis uł
ymaginaria ⁊ intellectualis. De tertio gñe ẽ ui¬

Expanded text:
 mirum est quod dixit esse invisibilia; et rursus dixit, conspiciuntur; sed addendo intellecta, determinatur modus visionis. Tria enim genera visionis in Scripturis inveniuntur. Est enim visio corporalis, spiritualis vel imaginaria, et intellectualis. De tertio 8 genere est i
Abbreviated transcription (Latin):
rlib contẽpne potestatẽ timendo potestatẽ ma¬
torem. Ipos humanaꝵ rerũ gͣdus adu̾te si qͥd uisse¬
Rursũ si qͥd ip̃e ꝓ consul iubeat. ⁊ aliud iubeat imꝑa¬
tor nũquid dubitat᷑ illo contempto illi eẽ seruien¬
dũs sigo si aliud imꝑator. ⁊ aliud d̾s iubeat ⁊tẽpto
sllo obtemꝑandũ ẽ d̾o.¬

Expanded text:
 contemne potestatem timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte, si quid jusseRursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? ergo si aliud imperator, aliud Deus jubeat, contempto illo, obtemperandum est Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
inquo ñ ẽ aqua. Suꝑ quẽ locũ dicit rerx. In resur¬
rectione xp̃i iusti qui ꝓ pcc̃o ade uincti inĩferno
tenebantur resurrexersit. Solet aũ quers utrum
antiqͥs iustis qui in inferno tenebant᷑ pcc̃a eẽnt
et si remissa erant om̃ia qua de causa ap̃ inferos
detinebant᷑. ad qd̾ dñis qd̾ om̃ia erant eis dimissa

Expanded text:
aqua . Super hunc locum dicit Hieronymus: In resurrectione Christi, justi, qui pro peccato Adae vincti in inferno tenebantur, resurrexerunt. Solet autem quaeri utrum antiquis justis qui in inferno tenebantur peccata essent ret si remissa erant omnia, qua de causa apud inferos detinebantur. Ad quod dicimus, quod omnia erant eis dimissa
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ p̃tiũ datũs nobis a xp̃o iħu. de quo petrus ait
qr nõ corruptibili argento ł auro redempti es¬
tis. s p̃tioso sanguine unigeniti filii dei. Nẽpe
ut iustificarentur hõies diuina gr̃a u̾itas de
t̾ra orta ẽ ut posset ꝓ illis iustificandis offerre

Expanded text:
 pretium datum pro nobis a Christo Jesu. De quo Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniret ad uos c̃ frib
Hoc iõ ditit. qr corrĩ¬
thii hũc requisierãt
fu̾itis. ¶uos aut̃ ui¬
ti nõ obrepit somp¬
nus Uirilit᷑ agite.
ctio fiant in caritate
nõ causa inanis głie
pendet usq sslucuit
etuos subdati sitis.

Expanded text:
ut veniret ad vos cum fratribus. Hoc ideo dicit, quia Corinthii hunc requisierant fueritis. Vos autem viti non obrepit somnus, viriliter agite.ctio, fiant in charitate, non causa inanis gloripendet usque illuc; Ut et vos subditi sitis.
Abbreviated transcription (Latin):
uereant᷑.⁊ honorent. ⁊ ip̃m hoiẽm d̾m ⁊ regẽ
oĩum agnoscant. ⁊ ẽẽ sensus. Int̾im oꝑt
regnũ eiꝰ manifestare. donet eũ regnare
tis iustificant᷑. ⁊ ei fide subdunt. ⁊ illi qui
nare ip̃a regni eiꝰ manifestatõe ⁊ fusi fatebil

Expanded text:
hominem Deum et regem omnium agnoscant. Et est sensus: Interim oportet regnum ejus manifestari, donec eum regnare tis justificantur, et ei fide subduntur, et illi qui nare ipsa regni ejus manifes
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥ modo regnat po
terit sitos suscitare.
oꝑtet regnare dico.do¬
nec ponat ĩ futo õs ĩi¬
cos sib pedibus.¬
regnũ euatuabit potestatẽ. s oꝑt il reg. i

Expanded text:
et qui modo regnat, terit suos suscitare. Oportet regnare, dico, donec ponat in futuro omnes inimicos sub pedibus.regnum, evacuabit potestatem: sed oportet i
Abbreviated transcription (Latin):
legalib tñi ualui iã illa
teliqͥ. Ioꝙ uos meo exem¬
plo ab eisdẽ recedite hñdã
tius aliis existẽs exemplũ
aliis enulator i. imirator

Expanded text:
legalibus tamen valui, jam illa reliqui: ideoque vos meo exemplo ab eisdem recedite. Abundatius, aliis existens in exemplum, aliis aemulator, id est imitator
Abbreviated transcription (Latin):
timeas flagellari. s exhe¬
redari. Curre sub ma¬
nu prĩs flagellantis
qr dũ flagellat erudit¬
ad heditatẽ. Noli eẽ ñ¬
quo sensu ⁊ puerili

Expanded text:
timeas flagellari, sed exhaeredari. Curre sub maatris flagellantis, quia dum flagellat, erudiaereditatem. Noli esse iniquo sensu et puerili
Abbreviated transcription (Latin):
tunica. ałr finit᷑ hit uł ibi ageri fiit panis
mandutando. finit᷑ timica texendo. ⁊ ibi sonat
finis ⁊ illit. s panis finit᷑ ut ⁊ sunat᷑. tunica:
ut ⁊esumeti paus fuiit utũ sit. tumica ut ꝑ¬
fecta sit. Sic gͦ caritas ẽ finis .i. ꝑfectto p̃cepti

Expanded text:
tunica, aliter finitur hic vel ibi ager. Finitur panis manducando, finitur tunica texendo, et ibi sonat finis et illic; sed panis finitur ut consumatur, et tunica ut consummetur; panis finitur ut non sit, tunica ut perfecta s
Abbreviated transcription (Latin):
bia tua. s ꝓximi tus.
Hec aũ głiatio ad laudẽ
opto. ut sustineatis. s¬
p̾cipto suppor. me. ut sub¬
dei emu .i. adhonorẽ d̾i ñ meũ. ñ ⁊ elo sponsã dim̾.
s deo amicis enĩ sponsi sũ. Sponsus srelat spon¬
sam. amicus uͦ sponsi ñ sibi. s sponso. Et nota
statũ motus m̃tis. uł in honũ ł ĩ malũ. hic aut̃

Expanded text:
bia tua, sed proximi tui. Haec autem gloriatio ad laudem t: Opto ut sustineatis. Saecipio, supportate me, ut subd est ad honorem Dei, non meum, non zelo sponsam Dei mei, sed Deo. Amicus enim sponsi sum. Sponsus igitur zelat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sponso. Et notastatum motus mentis, vel in malum, vel in bonum; hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonet ĩcrepatio ⁊ intus lenitatis teneat᷑ dilc̃o at
et redarguant his enĩ duob modis ñ temaculat
malus .s. si ñ consentis ⁊ redarguis Wtrũꝙ cam
Et est sensus ñ sitis consentientes malis aꝓp¬
insultant̾ arguendo. ꝙ

Expanded text:
personet increpatio, et intus lenitatis teneatur dilectio.o et redarguant. His enim duobus modis non te maculat malus, si non consentis, et si redarguis. UtrumEt est sensus: Non sitis consentientes malis appinsultanter arguendo.
Abbreviated transcription (Latin):
s ordinẽ sequit᷑ utab
eccl̃ia ꝓ rectore suo fiat
or̃os⁊ bñ utiq rogat
apl̃s minores ꝓseora¬
re. Multi enĩ minumi
dũ congregant᷑ imani

Expanded text:
sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia pro rectore suo fiat oratio. Et bene utique rogat Apostolus minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unani
Abbreviated transcription (Latin):
patris Nr̃l. Nõ enĩ tũt pot dic t̃ genitus esau
qu parentes erant mali. ⁊ tr̃genit̾
ratob qñ parentes erantłom ysaae dido pris .i. in¬
filii dei. ¶et nota qr ꝓmissio fc̃a sare. ostendit
ham repbatus sit. de quo eodem ysaac natussola

Expanded text:
Esau, quando parentes mali, et tunc genitus Jacob quando parentes erant boni. Isaac dico, patris, id eolumus esse filii Dei. Et nota quod promissio facta Sarae ostendit natus reprobatus sit, de quo eodem Isaac natus sola
Abbreviated transcription (Latin):
narrãt. qr nescientes uim¬
gis colorẽ seqr. ñ saporem.
Putãt enĩ nũꝙͣ recedend̾ eẽ¬
ab his q̃ moyses tͣdid̾. ut pu¬
ta de escaꝵ diffrã. Uñ subd̾̃.¬

Expanded text:
narrant, quia nescientes Scm, colorem sequuntur, non saporem. Putant enim nunquam recedendab his quae Moyses tradidit, ut puta de escarum differentia. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. ꝙ fides ẽ exĩ¬
qua constat iustum
fuisse abrahã. ⁊ ꝑmis
redes. Lexenĩ ñ facit
aliguos heredes. nã¬
uã. Adħ enĩ data ẽ¬

Expanded text:
sequuntur, quod fides est exiqua constat justum fuisse Abraham. Et promeredes. Lex enim, non facit aliquos haeredes, nanam. Ad hoc enim data e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̾ s incircũtisis
gentib fidẽ abrahe
imitantib te dico qͥ¬
cui credidisti ꝙ ꝑ fi
demei places. sequit᷑¬
qͥ uiuificat. ħ sũt t̾ba

Expanded text:
ed etiam incircumcisis gentibus, fidem Abrahae imitantibus. Te, dico, qucui credidisti. Haimo fidem ei places, qui vivificat. Haec sunt verba
Abbreviated transcription (Latin):
tur p mientam tanqm̃ qͥsituri. decredendis
nułla infidelitate dubitemꝰ. deintelligendis
niella temeritate affirmemꝰ. In illis auctori¬
tas ẽ tenenda. inhis ilitas exqͥrenda. Et sciend̾
ẽ. que licet nõ inm̃tto in aliqͥb iustis ꝓhuẽ

Expanded text:
 inveniamus tanquam quaesituri. De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum est. Quae licet non immerito in aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
mo tim iõ uolelant atũsidi qd ałi se pittabant
in x̃po saluari nõ posse. Hoc enĩ aĩo. hac itolunta¬
mandata sũt obseritabant inrelligentes ⁊ qua
p̃ͥnuntiande u̾itatis rõne mandata sint ⁊ quo¬
rat aboleri. uistifitait neminẽ pot̾unt ñ rõ tũ fu̾ãt
tanqͣm diabolica gentiũ satrilegia fugienda. ⁊̃ cũ isa
ãta. Inde ẽ qd̃ timotħm uidea matre ⁊ greto patre
natũ cutũcidit apłs ⁊ ip̃e morẽ ħi custodiuttñ si¬
enĩ ⁊ cet̾a legalia ita natis ⁊ institutix ñ erãt noxia
talib ꝙ satram̃tis adhuc dediti erant ult᷑ ueliet
sic̃ timotħs cõferre. cõgruentiã ñ erant ꝓlisbendi
s in his confadebant. erant ꝑditi. sic ⁊ iudei im̃ ẽ il

Expanded text:
 ideo volebant circumcidi, quod aliter putabant in Christo se salvari non posse. Hoc enim animo, hac voluntasunt observabant, intelligentes et qua praenuntiandae veritatis ratione sint mandata, et quorat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa ata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi et caetera legalia ita natis et institutis non sunt noxia, talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi
Abbreviated transcription (Latin):
fides que reuelata ẽ cis iam imbutos inuenlat
teres s cessando iam appareant signa fiti fuisse
que cũ honore paulatim deserendo erant sepeli¬
enda ñ ut sacrilegia gentiũ fugienda. p̾t ea u
tanqͣm tũ honore sepilra sũt a ranis om̃ib
irteparalisłr deserenda. Ioninꝰ aũ ista legalia
post x passionẽ siue meissꝑes ponat᷑. siue nõ
obseruantib dixit itoxia eẽ. nisi dispensatorie

Expanded text:
fides quae revelata est eis, jam imbutos invenerattere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legalia post Christi passionem sive in eis spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mala uoluntas cũ ultra ñ pot̃iuł de bñ fitiis
grãm nõ referre. Susurtones. int̾ amicos discor¬
dias seminantes. Detractores. qui altoꝵ bona
negant uł ĩ uertũt᷑ ⁊ ne leuia putent᷑ susurco.
et decractio. qr inũbis sũt addit deeis. do odibiles.
et cõtumeliosos. qui dc̃is ł ftĩs ꝯtumełial ⁊ tͣpra
inferunt. supbõs inhonorib. elatos slati fũt
qui nolũt pati pͥoremł parẽ. Inuentores maloꝵ
qui nouũ gen̾ mali cuicũq mueniũt ũbo łopẽ¬

Expanded text:
 mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio et detractio, quia in verbis sunt, addit de eis: Deo odibiles, et contumeliosos, qui dictis vel factis contumelias et turpia inferunt. Superbos in honoribus. Elatos. Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Inventores malorum, qui novum genus mali cuju
Abbreviated transcription (Latin):
qr eĩ fruemi bĩtudine. coleredes aũ xp̃i. Inquo ⁊
ẜ qd̾ d̾r hũanis legib. nos tñ heredes d̾i dituñ ⁊
si nõ decedat. qr hereditatẽ et̾nam nos filii sponsi
et sponse sꝑamus. qm̃ infuto possidebũ. ñ pat̾s
morte qui mori ñ poti qui ẽ hereditas nr̃a ⁊ pot̃
dici qd̾ decedat. ẜ modũ coꝑnitõis quo nũc cognos¬

Expanded text:
 ejus fruemur beatitudine, cohaeredes autem Christi, in quo et  dicitur humanis legibus, nos tamen haeredes Dei dicimur, et si non decedat, quia haereditatem aeternam nos filii sponsi, et sponsae speramus quam in futuro possidebimus, non Patris morte, qui mori non potest, qui est haereditas nostra. Vel potest dici, quod decedet secundum modum cognitionis, quo nunc cognos
Abbreviated transcription (Latin):
lauemꝰ. ⁊ nota qr ut luctũ possint hr̃e. Adiec
ne mala factens pents subdat᷑. ł aũ q̃ nũc
fatienda monet ad ꝓfectũ m̾̃itoꝵ ꝑtinẽtiex
uoluntate enĩ fiũti ñ exnec̃citate. Qui gͦab
illicitis se abstinet laudẽ ht̃. qut uͦ aliritis

Expanded text:
us Et nota quia ut lucrum possint habere ad haec ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad profectum meritorum pertinent: ex voluntate enim fiunt non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc laudem ꝓuocat eos ad meliora: more exhor¬
tantes. Qui onĩ uidet se laudari laborat ut uera
sint q̃ dnr. uñ nec dicit eos se doce̾ s monere .i. nõ
dicit ut se doceant. s moneant. qiͣ qd̾ sciatur. s sub
subtͣfugit aĩo. aut negligent̾ habet᷑. Audatiꝰ aũ¬
ĩmemoriã uos

Expanded text:
ocat eos ad meliora more exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ut vera sint quae dicuntur. Unde nec dicit eos se docere, sed monere, id est non dicit ut se doceant, sed moneant, quasi quod sciatur, sed subterfugit ain memoriam vos
Abbreviated transcription (Latin):
siretudinẽ ⁊ ĩnocentiã. hyrcus ꝑsssttudine carnis
pcci. qr caro eius passibilis ⁊ mortalis. arces qr
uitia ꝓpislit gemino corni caritatis. taurus for¬
titudinẽ resuriõnis. Quod creamat᷑ cinis effi¬
titu ꝑ cinerẽ memoria iei p̃terite accipit᷑ extra
castra eẽ ẽ uoluptates corꝑts exire. his gͦ qͥ sũt¬

Expanded text:
innocentiam; hircus, pro similitudine carnis peccati, quia caro ejus passibilis et mortalis; aries, qui vitia propulit, gemino cornu charitatis; taurus, fortitudine resurrectionis: quod crematur, cinis efficitur. Per cinerem, memoria rei praeteritae accipitur; extra castra esse est voluptates car
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃i sui necc̃itate oblatus sit ⁊̃ semel ĩmo solã
uolintate.um ut hõ semel mortu neccitate ⁊ iu¬
oblatus ñ pot̾ nõ pot̾ ampli mori. s nͥ indigeniꝰ
qr ala una obło sufficit. ad ex haurienda p̾cc̃a.
ñ dico oĩm. s multoꝵ qr ñ om̃s credunt. Scdo
aũ aditentu ueniens ad iudiciũ appareluit exp̃

Expanded text:
ecessitate Christus oblatus sit, etiam semel, imo sola voluntate. Verum ut homo semel mortuus necessitate et juoblatus non potest amplius mori, sed nec indigemus quia illa una oblatio sufficit, ad exhaurienda peccata. Non dico omnium, sed multorum, quia non omnes credunt. Secundo, autem adventu, veniens ad judicium a
Abbreviated transcription (Latin):
rantib. s romanis tamqͣm sapientib altiori
sensu ⁊ ꝓfundiorib usus ẽ argum̃tis Istis uͦ
uelut mmꝰ sapientib usus ẽ. mod̾ato sermone
quib ⁊ dicigo insensati galathe ut sic cos re¬
uocaret. ¶ Est gͥ intentio apłi in hac epła ga¬
dei religionẽ ⁊ eiingelii ueritatem reducere.¬
¶ Modus talis salutationẽ p̃mittit ubi contͣ
leuitate eos redarguit. post ꝑsonã suã latĩ ꝯmẽ¬
dat. Deinde legem moysi micitis modis imp

Expanded text:
ron. sed Romanis tanquam sapientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epdei religionem et Evangelii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modis imp
Abbreviated transcription (Latin):
apłs galathis. Gãlathe sũt greti. eñssli
Snientes. gretis se miscuerũtam̃ illa
ꝓuintia priꝰ gallo gretia. dein de galathia ap¬
pellata ẽ. Unde cũ greciatuti ingenii sint. illi
tm̃ galathestulti. ⁊ ad intelligendũ tardiores

Expanded text:
i enientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. ⁊ bñficii gr̃a
ut sc̃i. aut qd colit᷑ nt
d̾s tͥnitas. extollitur
de tribu dan. tuxta¬
ꝙ iatob ait. fiat dan
se dicens uideis. Ego sũ xp̃c uob̾ ꝓmissus.
tũc ꝯfluentad eũ õs uidei ⁊ reedificabt̃ tem¬
plũ a romants destructũ. sedebit q ibi dicẽs

Expanded text:
gentium; vel beneficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, s Trinitas. Extollitur de tribu Dan, juxtad Jacob ait: Fiat Dan se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
n alio etiã apdictis t̾rẽ¬
fatiens uas qiͣ instet
dies dñi. ñ qͥn uelit il¬
los cẽ paratos. ut hẽant
succinctos lumbos. ⁊
litcernas ardentes ĩm.¬
nib. expectantes qñ re¬
u̾tatur dñs amptiis.
In quo enĩ quẽq ĩuene

Expanded text:
 alio etiam a praedictis terrefaciens vos, quasi instet dies Domini. Non quin velit illos esse paratos, ut habeant succinctos lumbos, et lucernas ardentes in manibus, exspectantes quando revertatur Dominus a nuptiis. In quo enim quemque
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nõ uenret dñs ad iuditiũ. nͥ pͥmũ ue¬
nerit discessio .i. nͥ pͥus gentes a romano dis
eccłie.ł de discessione a fide ⁊ ẽ sensus. ñ ueui¬
codices hñt inͥ iteñit refuga pͥmũ. qd̾ nulli
dubrũ ẽ deantix eũ dixisse quẽ refugam uorat
utiq a dño deo. Si enĩ ħ de oĩb ĩ periis m̾ito
dici pot̾. qͣnto magif de isto quẽ etiã describens
subdit. ⁊ nͥ reuelatus .i. manifestatus fũit cuĩ
sp̃es iamp̃cetit hõ ñ d̾s tonis ꝓcc̃i serius ⁊ fons¬

Expanded text:
m non veniet Dominus ad judicium, nisi primum venerit discessio, id est nisi prius gens a Romano discEcclesiae. Vel de discessione a fide. Et est sensus: Non veniNisi venerit refuga primum, quod nulli dubium est de Antichristo eum dixisse quem refugam vocat utique a Domino Deo. Si enim hoc de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto, quem etiam describens subdit: et, nisi revelatus, id est manifestatus, fuerit, cujus spes jam praecedit homo, non Deus totus, peccati, servus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ibi ꝑtinꝰ ĩmortalit᷑. ⁊ incorruptibłr reuiuiftẽ.
cũ credamꝰ in ictu oculi futurã resurtõnẽ ⁊ ĩm̃bra
li uelotitate rediturũ antifsssimoꝵ cadauerũ pul¬
uerem. Nec ab illa sm̃ia illos arbitram᷑ futtiros ĩ¬
munes qͣ dẽm ẽ. terra es ⁊ int̾ram ibis .i. ĩ ħ ibis
amissa uita. qd̾ eras añqiͣm assimies uitã hore

Expanded text:
 ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in li velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia illos arbitramur futuros immunes qua dictum est, terra es, et in terram ibis , id est in hoc ibis amissa vita, quod eras an
Abbreviated transcription (Latin):
demorte amicoꝵ ĩ uicẽ. alt̾ alt̾m ⁊̃ uerbis istis
tante spei. Peat cont̾statio ubu ẽ tanta ⁊ soło
detergatur luctus ex aĩo. fides expellat dolorẽ
Intanta spe ñ decet ẽẽ triste templum dei. sn
defuncto km̃o. ĩmo meli cũ dolet sanat᷑ cor hu¬
manũ. qͣm m̃dolendo sit ĩ hũanũ. maria enĩ¬

Expanded text:
de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi defuncto charissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria eni
Abbreviated transcription (Latin):
at illam grãm ⁊ ꝑ illa amaritudinẽ nõ solũ ille ĩ
quo ẽ. s ⁊̃ eiꝰ exemplo ĩqͥnent᷑ multi. alii ⁊ iõ gͣite ẽ.¬
et fons sulphureus aqͣs nõ halules ad bibend̾. ita
tudinis g̾minet ostendit ꝑ partes in quib altqͦs

Expanded text:
at illam gratiam, et per illam amaritudinem, non solum ille in quo est, sed etiam ejus exemplo inquinentur multi alii. Et et fons sulphureus aquas non habiles ad bibendum; ita tudinis germinet, ostendit per partes in quibus aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c usq ad ĩcarnatõem
usq ad mortalitatis hu¬
mane ꝑticipatõẽm. us
ad diaboli tẽptationẽ¬
us ad ppłi irrisionem
us ad spicta ⁊ uincła
feda qͥo ĩ flars. p̃nceps tuus humilis ẽ ⁊ tit suꝑ¬

Expanded text:
ue ad incarnationem, usque ad mortalitatis huparticipationem, usque ad diaboli tentationeue ad populi irrisionem, usque ad sputa et vincula,fetida, quid inflaris? Princeps tuus humilis, et tu sup
Abbreviated transcription (Latin):
uo. ĩ u̾i. ĩ corripiendo
uitas apparet argu¬
entis. dũ q̃ arguunt᷑
se emĩdant. du enĩ cor¬
recti ĩmutant᷑ testiõi

Expanded text:
 id est in corripiendo veritas apparet arguentis, dum qui arguuntur se emendant; dum enim correcti immutantur, testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
tura. qr eũ om̃s angłi
ad orant. ⁊ decebatut tał
pontifex ẽẽt nob̾. filiis
setui. alios pontifices
hueũĩt. qui cũ talissit
ñ ht̃ cotidie nec̃citateni
ñ qd̾ aliqũ egeatis hoc
dicit ut remoueat ꝙ le

Expanded text:
tura, quia eum omnes angeli adorant, et decebat ut talis pontifex esset nobis, filiis; servi alios pontifices habuerunt. Qui, cum talis sit, non habet quotidie necessitatem, non quod aliquando egeat, sed hoc dicit ut rem
Abbreviated transcription (Latin):
pene dicit qr q̃dã uasa
sola aqͣ baptitabant᷑
si ĩ nobis sñ sangͥne
xp̃i. nicħ mundatur
⁊ sit renussio pcc̃i ñ fit

Expanded text:
Pene dicit, quia quaedam vasa sola aqua baptizabantur, sed in nobis sine sanguine Christi nihil mundatur s sit, remissio peccati non fit
Abbreviated transcription (Latin):
tipes. Sciebant eiũ ip̃m ẽẽ qͥ ꝓmissus erat ĩ
lege. s tñ mist̾iũ eiꝰ qua filiꝰ dei erat. ⁊ ab eterno
neq sciebant sacram̃tũ ĩ caruatõis passronĩ
et rcdẽptionis. Qd̾ gͦ in cungłio clamãt demo¬
nes. Quid nobts ⁊ t̾ iħ̾u filii dei. magis ex suspi¬
tione iħu qm excognitõe dixisse tredendi sũt. uel

Expanded text:
nt enim ipsum esse qui promissus erat in lege, non tamen mysterium ejus quod Filius Dei erat, et ab aeterno; neque sciebant sacramentum incarnationis, passionis et redemptionis. Quod ergo in Evangelio clamant daemones: Quid nobis et tibi, Jesu Fili Dei magis ex suspicione quam ex cognitione dixisse credendi sunt. Vel,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmoriendo ñ deleruit. sit̃ inutero uirginis cõ
nascendo formauit. oprtuus ẽ gͦ nõ discedente
uita: sic passus ẽ ñ ꝑeunte potentia. Nemo au¬
fert aiãm eiꝰ ab eo. qt potestatẽ ht̃ ponendi. ⁊ po¬
testatẽ sumendi. Ecce habes auctor oꝑis ponet
auctorts ẽ. Que enĩ potestate sua ñ alio cogen¬
te ꝓpetit᷑. ip̃e auctor ẽ oꝑis. Nõ gͦ ad mariã loca

Expanded text:
 sicut in utero virginis cum nascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet auctoris est, quia enim potestate sua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam loca
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea uellent. sic̃ a parentib ꝑlegem acceꝑãt
custodire. s tñ in eis ñ constituerent spẽ salu¬
tis. Estq sũma sñie tue credentes quidẽ de
gentib a legis onere libetos eẽ. s credentes de
onis qui pp̃ hec sũt anatħatirati. qd̃ eugłio
miscuetũt cuiltus legis. qui dũ uolunt᷑ ⁊ iudei
Dicis legis cerimonias his qͥ exiudeis sũt
nõ eẽ pestiferas. Ego ecͣc ꝓnũtio qd̾ sũt uti¬

Expanded text:
qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de onis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dum volunt Judaei esDicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra pronuntio quod sunt uti
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥro in eo ꝙ scripsit se uidisse petrũ ñ recte
ambulantẽ adu̾itatẽ eugłi. eiq iõ testitisse
qd̾ illa simulatc̃e gentes uidanare cogebat.
utrũ uerũ scͥpserit an nõ. nescio qua dispensa¬
tuua falsitare m̃titus sit Absit ut cũ m̃datit᷑
fecisse credamꝰ. ꝯino enĩ tenend̾ ẽ in doctna re¬
ligionis. nullo mͦ ẽẽ m̃tiendũ. ł in scͥptorib¬

Expanded text:
equiro in eo quod scripsit se vidisse Petrum non recte ambulare ad veritatem Evangelii, eique ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse m
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ legem intemplũ intrauitt hostiã obtulit. Etce
qũo iudeis uideus st̃s ẽ. ñ gͦ offictoso m̃datio s ho¬
nesta dispensatõe ⁊ petrũ se agentib segregasse ⁊
paislũ ei restitisse. ego ĩmo alii añ me exposuterũt
u̾o credentes legi subditos eẽ. nec peccare si circũ¬
cidunt ⁊ sacrificant.dũ mͦ sꝑem salutis ĩ eis ñ con¬
stituant. nᵈ pecrat petrus si iudartat. s qd̾ cogit g̃s

Expanded text:
m in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judaizat, s
Abbreviated transcription (Latin):
erant antiochie ⁊ senseit
tanꝙ᷑ disc̾nerẽt tibos.
ita ut ⁊ bar. qͥ mecũ erat
agentilib subtraħet.
et cũ infirmis idẽ ĩenti¬
re se simularet.Hec aũ¬
se simulano gentib in¬
utilis erat. Ioq paulꝰ
petpũ redargust. uñ subd̾¬

Expanded text:
erant Antiochiae, consenserunt, tanquam discerneret cibos, ita ut et Barnabas, qui mecum erat a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Haec autem simulatio gentibus inutilis erat, ideoque Paulus Petrum redarguit. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ. ꝙ neq nos. neꝙ patres nr̃i portare potusm̃.
s ꝑ gram credimꝰ saluari sic̃ ⁊ illi. Petrus ttaq
bene sensit de abolitõe legis. s simulauit ꝑtimo¬
re uideoꝵ ne occ̃one gentiũ a fide reced̾ent. ⁊ sic ꝑde¬
ret gregẽ suũ. Simulauit aũ paulus ꝓsiłi metu.
ut incircũ cisiõe timothei ⁊ ip̃e qͥ comã exuoto nut̃¬

Expanded text:
 neque nos neque patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nut
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscendã salutẽ dicebatur paulusgt̃e p̃dita¬
tor egregius dampnare legẽ moysi ut satrilegã.
nec deo mandante scriptã ⁊ tõ huiꝰ false oͥmina¬
tionis ĩuidiã diluere uolens ip̃e udarauit.
oftendens ñ eam eẽ sacrilegam iuders. ut ẽ sa

Expanded text:
piscendam salutem, dicebatur Paulus gratiae praedicator egregius damnare legem Moysi ut sacrilegam, nec Deo mandante scriptam, et ideo hujus falsae criminationis invidiam diluere volens ipse judaizavit, ostendens non eam e
Abbreviated transcription (Latin):
s conu̾satiõis exemplo. ⁊ deħ obrurgatus ẽ. Hĩc
discant galathe petͥ auctoritate ñ eã iudairã¬
dũ qui m hrephensus ẽ. ¶ De hac aũ rep̃hensi
nõ iõ obseruasse illa legalia ꝙ uellet ea pꝰ xp̃m ser¬
peccarent. qui eiꝰ qiͣ exẽplo uidauabant. nec fuit
dicit petrũ seruasse illa legalia ñ dispensatorie
s u̾e. qͣi eis sicbiectũ: s nõ in eis spem ponentẽ.
q̃ ab om̃ib uideis erant seruanda. ⁊ enĩ u̾e p̃¬
casse ñ illa seruando. s alios suo exẽplo uidai.¬
re cogendo ut rep̾hensto u̾a sit ñ dispensatoria.

Expanded text:
 conversationis exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritate non esse judaizandum, qui in hoc reprehensus est. De hac autem reprehensionon ideo observasse illa legalia, quod vellet ea ppeccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit dicit Petrum servasse illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem ponentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria.
Abbreviated transcription (Latin):
rantiñ ut opinor obseurũ ẽ ⁊ tacobũ ħ iõ monu¬
isse. ut scirent falsa eẽ que de illo audierant. hu qͥ
cũ de iideis credidissent. tñ emulatores erãt leg
pulũ uehem̃tissimũ gr̃e p̃dicatorẽ. ⁊ intentio̾i
eoꝵ maxime adu̾sũ aBemulis ẽ noue legis qͥ nõ

Expanded text:
Non, ut opinor, obscurum est, et Jacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant legiPaulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxi
Abbreviated transcription (Latin):
dens se ab eis postea seꝑabat. Petrus uͦ rephensi¬
bilis erat. nec paulus ei ꝓcaciter resistebat. Nau¬
lits enĩ inpetto hoc pesponde rep̃hend̾e ñ potuit
Qd̾ ip̃e fecit. is argit̾e simulatdem. cuiꝰ ⁊ ip̃e reuserat
C fuit ħ rep̃hensio u̾ nõ u̾a. s dispensatoria. si
petris peccauit nec paulus ꝓratitꝰ arguit. Petrꝰ
gentib comedit. qui ⁊̃ q̃stionẽ dehac re soluit.
Cũ enĩ paulus ⁊ barnabas iã comũsis młtis genti¬

Expanded text:
dens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrusgentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas ja
Abbreviated transcription (Latin):
humelitatis accepit atq ita exemplũ past̾is
p̃buit tanto sanctĩ qͣnto adimitand̾ difficiItus
qͦ nõ dedignarent᷑ maiores. sic uͥ forte rectitͣmitẽ
reliqͥssent ⁊̃ aposttorib corrgi. laus itaꝙ iuste
lebertatis ĩpaulo .⁊ sc̃e hũaditatis ĩ pet̾eminitari

Expanded text:
humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis i
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatis cẽ ñ pũbli¬
ce corã om̃ib. ne fideli¬
b exiudea qͥ putabant
cũ iam exposuiss coram
nifirmos qui ñ possũt
om̃ia caꝑe quib aliqͣ
tacuerat ditenda ꝑfectiᷤᷤ.
Aliqñ enĩ aliqͥd ueri
putarer p̃dicasse ĩutiłr
p̃dicatõis si opus appel

Expanded text:
auctoritatis, non publice coram omnibus, ne fidelibus ex Judaea, qui putabant cum jam exposuisset coram infirmos qui non possunt omnia capere, quibus aliqua tacuerat dicenda perfectis. Aliquando enim aliquid veri putarer praedicasse inutiliter. Praedicationis vero opus appel
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs ñ cessitisit̾ legit᷑ in quibdam codicib ñ
uoluntate cessit. t̾am cessurũ sesig̃tauit. sillli
ñ ẽent. s pp̃ illos subintͦductos falsos frẽs ñ
cessit. Si ergo cedendũ ñ fuit. qͣre falsi frẽs di¬
cunt᷑. quoꝵ bñficto ñ fecit ꝙ fatiend̾ nõ erat.
Etgo si hoc bñficiũ ⁊̃ p̃stiterũt apło. qr hoꝵ¬
res dcĩ sũt si hoc illũ fac̾e uolebant ꝙy fc̃uris
erat. s pp̃ istos ñ fecit. sin aũ ñ erat fturus sñ
diebio pp istos fecit lett̾a ħ indicati qr cessitet
hystoria fc̃m exclamati. qũo enĩ ad horã nega.¬
se. Ille enĩ posset dic̾e se ñ ad horã cessisse. qͥ nũqm¬
ĩ itenirt̾ cesisse. nͨ ad horã enĩ cessit. Ille enĩ post
ram cessit. Cur dicit se nõ cessisse pp̃ falsos fr̃es.
s ꝑ se fc̃ũrus erat. Aut enĩ cessurus pp̃ tłostr̃os.¬

Expanded text:
legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare falsi fratres dicuntur, quorum beneficio non fecit quod faciendum non erat? Ergo si hoc res dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negase? Ille enim posset defendere se nec ad horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec ad horam enim cessit ram? Cur etiam dicit se cessisse propter falsos fratres, si per se facturus erat? aut enim cessurus propt
Abbreviated transcription (Latin):
incorde retineri addit
litra cordis. Estote.
taslant᷑a uob̾. estote aͥ ĩuitẽ benigni .i. largi de
lio qͥn d̾s repetit remissa. Si enĩ inhis ⁊tẽptꝰ
fu̾it sũ dubio reuocabit snĩam ꝑ ꝙͣ mĩam
dei. ĩuicẽ nob̃ donando
ẽt tũt eritis sic̃ filui ba¬

Expanded text:
corde retineri, addit, litia cordis. Estote.tollantur a vobis, estote invicem benigni, id est largi de lioquin Deus repetit remissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiamDei, invicem vobis donando. Et tunc eritis sicut filii
Abbreviated transcription (Latin):
hot semꝑminuat᷑ donec fuuat᷑. Quid ẽ i cdi
gauliũ breuit̾ dico scłi leticta ẽ ĩ prmnita negͥ¬
tia .s. luxurari inspectatulis nitgari. hebriõ¬
sitate ĩgurgitari. turpitudine fetere ⁊ nich
mali pati. Eccegandium scłi ħi face. nͥ castiga¬
ri fame ł belli timore ł morbo. ł aliqͣ adu̾sitate.
s om̃ia inrerũ hñdantia. inpace carnis ĩse¬
curitate malem̃tis agere. ecce gaudiũ scłi

Expanded text:
ur, donec finiatur. Quid est saeculi gaudium? breviter dico, saeculi laetitia est impunita nequitia, scilicet luxuriari, in spectaculis nugari; ebriositate ingurgitari, turpitudine fetere, nihil mali pati. Ecce gaudium saeculi, nec castigari fame, vel belli timore, vel morbo, vel aliqua adversitate; sed omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate mentis malae agere. Ecce gaudium saecu
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Contumelia enĩ creatoris soluit ius matͥ¬
monii cica ip̃m qui relinqͥtur ne acuset᷑. alii
copulatus. Infidelis aũ discedens ⁊ in d̾m ⁊ ĩ matͥ¬
moniũ peccat. Itaꝙ nõ ẽ ei fides seruanda ⁊ iu¬
credid̾int. ⁊ ꝑ cognitõem dei ⁊ firmat᷑ ⁊iugium.

Expanded text:
erit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens et in Deum et in matrimonium peccat. Itaque non est ei fides servanda conjucrediderint per cognitionem Dei, confirmatur conjugium.
Abbreviated transcription (Latin):
telligentie hõim. ⁊ ita
exhacre nullus ẽ eis ꝓfoc¬
tus. s deo. cuiꝰ laudes di¬
cit. qͥ ⁊̃ intelligit. ideo
deo secreta ł ita. Qui enĩ ut alit̾ accipiat᷑ lingͣ.
cũ loquimͣ signa rerũ dant᷑. ñ res ip̃e ꝓferunt᷑. Ioeo tñs¬
lato ilbo linguã hit dlitit ꝓlatõem ubi st̃ sig̃catões

Expanded text:
telligentiae hominum. Et ita ex hac re nullus est eis profectus, sed Deo, cujus laudes dicit, qui et intelligit, ideo Deo secreta. Vel ita: Qui enim, ut aliter accipiatur lingua, cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo ling
Abbreviated transcription (Latin):
uidet ymagines. ⁊ magis ẽ ꝓpħa qui solo eaꝵ intell¬
lectu p̃ditusẽ. s maxĩe ꝓpħa ẽ qui utroq p̃cellit. ut
qui uidet ĩ spu significatões ⁊ eas mente intelligit
ut daniel qui ⁊ sopniũ regis qd̾ uid̾at dixitit qͥd sig¬
nificaret aperuit. Nam ⁊ ip̃ ⁊ ymagines ĩspũ eiꝰ ex¬

Expanded text:
idet imagines, et magis est propheta, qui solo earum intellectu praeditus est. Sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut qui videt in spiritu significationes, et eas mente intelligat, ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, et quid significaret aperuit. Nam et ipsae etiam imagines in spiritu e