comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinihilhabere propriũ
nec habere aliquit concupis¬
cunt. Non suorum sed
communiũ possessores.
Quid .ẽ. aliud de
euangelio uiuere: Nisi
labo stentẽ inde ubi
laborat necessaria ui¬
te percipere :
Apostolus tamen qui
sic euangeliũ praedica¬
uit ut nec de eu angelio
ui uer&. sed necessaria
sibi suis manib minis¬
trar&: desecon fidenter
eloquitur. E¬
Ego autem:
nullo horum usussum.
Et quare hotdexerit:
secuturus dperuit dicens
Ex peditmibi mori.
m agis quã utgloriam
meam quis euacu&
Euacuari dicit gloriã
suã : si abeis quib
p̃dicabat. uoluis s&
accipere uite tempora¬
lis expensam. Nole¬
bat quipe in praesenti
laboris sui fructum
sed infuturo recipere.
Siergo ille quinihil
habebat noluit de
euangelio ubi labo¬
rabat sed suis manib
uiuere Negloriã
sue mercedis amitte¬
r&. quidnos qui&
propria nolumus
amore possidendi.
non uiuendi necessitate.
re linquere. & accipere
insuper uolumus nonunde
uiuamus sed unde censum

Expanded text:
qui nihil proprium qui nihil proprium nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt. si ne curo
non seruant. sine
anxia delectatione
non possident. sine
dolore non perdunt
Apostolo autẽ xpĩ
militib dicit. Volo
uos sine sollicitudine
esse. Etra dix om¬
niũ malorũ est
duaritia. Quã
quidem app&entes:
errauerut afide
& inseruerunꝰ sedolorib:
multis. Ac sfcensus iste
terrenus eis a quib: otiose
diligitur: non est
uolu ptatũ materia
seddolorũ. Quaꝓpt̃¬
expedit facultates. ec¬
clesiae possidere. Vt
indeuiuant. Qui non
saeculo cuius gaudia
fugitiua repudiant
seddõ deseruiuN Cuius
in effabilia bona deside¬
Qualrrer INTELLE¬
GXTUR Quod dicrr
APOSTOLUS QUI IN
SACRANIO OPERAN¬
ruR Quasde s acra¬
a postolus : Qui insacrario
operantur: quaede
sacrio sunt edunt
Et qui altario deseruiunt
cũ altari pasticipantur.
Quinisi hoc de contemptorib
facultatum suarum
uell& intellegi : numquã
secutus adiunger&. ita
& ds̃ ordinauit his qui
euan gelium adnunti¬
at deeuangeli o uiuere
De euange liouiuunt.

Expanded text:
inveniunt, sine cura inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore non perdunt. Apostolus autem Christi militibus dicit: Volo vos sine sollicitudine esse ; et, Radix omnium malorum est avaritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapexpedit facultates ecclesiae possideri, ut inde vivant qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo serviunt, cujus ineffabilia bona desideQualiter intelligatur quod dicit Apostolus, Qui in sacrario operantur, quaApostolus: « Qui in sacrario operantur, quae de sacrario sunt, edunt, et qui altari deserviunt cum altari participant . » Qui, nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligere, nunquam secutus adjungeret: « ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiae in cor rupti¬
biles morum. Quib
non abdant nisi qui
illis carnalib
excorde renunti¬
ant Quae quã uis
& ipsa si& bona ut¬
pote ab onodõ creata.
tamen qui a suntbonis
malis. qu e cõmuna:
student eas piritales
uiri contemnere. quo
posant adilla in conpa¬
rabiliter: meliora quae
sunt bonorũ omniũ
propria peruenire. ¶m̃
nonẽ talebonũ quodha¬
bent & mali quale
illu dest quod non ha¬
bent nisiboni Corpora¬
le bonum quando ha¬
bent iniqui ÷ ipsorum
est pͥmium. Quando
habent iusti: no n est
eorum p̃mium. sed
temporale solatium
Itemboni temporalis
amissio: fit exercicium
iusti. & in iusti sup pli¬
cium quia &iustus
desiderio caelestium
captus. omniatempo¬
ralia siue habeat siue
amittat. omninonon
sentit. &iniquus
id quod cumde lecta¬
tione habuit: sine dolo¬
re non perdit. proptere¬
aigitur eis qui
militant dõ: fugien¬
desunt extoto corde
diuitiae. Quecs qui
habere uolunt: sine
labore non quaerunt
sine difficultate non

Expanded text:
divitiae incorruptidivitiae incorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae sunt bonorum omnium propria, pervenire. Quoniam non est tale bonum quod habent et mali, quale illud est quod non habent nisi boni. Corporale bonum quando habent iniqui, ipsorum est praemium: quando habent justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non
Abbreviated transcription (Latin):
unde non debeas : non .ẽ.
habenda facultas sid&es¬
tanda calamitas: Ninil . ẽ
enim cala mitiosus nihilq
miserius eo ÷ quiiniquis ad¬
qui sitionib: crescit. quem
locupl&em faudes faciur
acrapinae: Ille nobis sunt am¬
biendae diuitiae. qude nos
ornare possunt pariter &muni¬
re: Quas nec adqui rere
possumus inuiti.: Necper¬
dere. Quaenos contrac imp&us
hostiles armant. amundo dis¬
terminant: dõ cõmendar
Ditant animos nrõs: atq
nobilitant: Nobiscũ sunt:
introc nossunt. Diuitiae
nr̃ae : credende sunt: Pu¬
dicitia: quaenos pudicos. Ius¬
titia. quae iustos Pi&as:
quaepios: Humilitas : quae
ros: Prudentia: quae pru¬
dentes: Temperantia : quae
tem perantes. &caritas: quaȩ
nos facitdõ & hominib: caros
Vistutum potens: saeculi con¬
temptores. acbonorum omniũ
sectatores. Haec sunt non õ¬
nium. sed scõrum scaẽ
uistutes. Non diuitum
superborũ. sed humi¬
lium pauperum faculta¬
tes: Patrimoniũ cordiũ :

Expanded text:
unde non debeas, non est unde non debeas, non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possunt pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere: quae nos contra impetus hostiles armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant: nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt, pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae ros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et charitas, quae nos facit Deo et hominibus charos, virtutum potentes, saeculi contemptores, ac bonorum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum sanctae virtutes: non divitum superborum, sed humilium pauperum facultates: patrimonium cordium,
Abbreviated transcription (Latin):
Heu quam subtiliter nos
ille decipiendi astifex fal¬
lit. quanta caecitate
oculos nrae mentis ob¬
ducit. Nedis cernamus gau¬
dendi duidi. unde iustius
gaudeã : Aut necupien¬
tes augeri diuitiis nouerimꝰ:
quas quib: in conparabi¬
liter p̃feramus : Nam
gaudere quidem bonũ ẽ:
Se quigaud&. si non inde
gaudeat unde deb&. Ñ
potesibonum esse quod
gaud&: si quidem gau¬
d& & raptor: cum deside¬
ratarapuerit: Caud&
& aebriosus cum exopta¬
te occasionem potatio¬
nis inuenerit. E aud&
& adult̃. cum ad delecta¬
tionem fruendi
corporis concupiti ꝑue¬
nerit: Sedcum sit gaude¬
rebonum: dehis atq: huius¬
ce modi gaudere: grande
est malũ: Haec& hir simi¬
lia sun: undenos gau¬
dere uultmundus. Cum
suis amat̾orib periturus
Haec sunt quae repudi¬
are debemus: ut de
bona cons cientia.
descĩtate morũ. dead quisi¬
tione uistutum. Dedon odĩ
& de promisione futuri regni
ineffabiliter gaudeam: dita¬
ri quoq diuitus. grande.ẽ.
bonum: Sedinde ditari

Expanded text:
Heu quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit! quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus: aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaudet, si non inde gaudet unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit: gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit: gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit. Sed cum sit gaudere bonum, de his atque de hujuscemodi gaudere, grande est malum. Haec et his similia sunt, unde nos gaudere vult mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunt quae repudiare debemus, ut de bona conscientia, sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei et de promissione futuri regni, ineffabiliter gaudeamus. Ditari quoque divitiis, grande est bonum. Sed inde ditari
Abbreviated transcription (Latin):
modamus uelpsalmodi aeo perã
damus. uelorationi incumbimꝰ uel
&iammiss arum sollemniacele¬
bramus. unde ait proph&a. in cons¬
pectu angelorum psallã tibi. Nec
dubitari lic& ubi corporis & san¬
guinis dominici gerunturmrs¬
teria: supernorum ciuium adeẽ
nia ineramus sẽꝑ euangelicȩ p̃s¬
sentiae memores cũ timore con¬
& ueneratione conp&enđi caeles¬
te comple amus officium Nesiqđ ab¬
sit id neglegent̃ aut in hones tel tepi¬
de expleuerimus & ad perficiendũ
pigri aduenerimus : in sententiã
quadicitiłr. Muledictus homo qui
opus dĩ fecerit neglegent̃ misera¬
bilit̃ labamur. Ergo solerti industri¬
a nobis obseruandũ est. nequid in
ecła dĩ ineptum Nequid perues sũ
Nequi dindecens aut cogitatione
a uerbis aut actibus perp&rem
Quatenus & conspectuangeloꝵ digni
efficiamur. Et dñs ad nosueniens
Ñ quod condemn& in nobis Sed po¬
tius quodremuner& inueniat Cxxxiii
cxxxiii
QUALES ADLEGENDUM ETCAN

Expanded text:
modamus, vel psalmodiae operam modamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel etiam missarum solemnia celebramus. Unde ait Propheta: In conspectu angelorum psallam tibi . Nec dubitari licet, ubi corporis et sanguinis Dominici geruntur mysteria, supernorum civium adesse nia intramus, semper angelicae praesentiae memores, cum timore et veneratione competenti, coeleste compleamus officium: ne si quod absit id negligenter, aut inhoneste, vel tepide expleverimus, et ad perficiendum pigri advenerimus, in sententiam qua dicitur, Maledictus homo qui opus Dei fecerit negligenter, miserabiliter labamur. Ergo solerti industria nobis observandum est, ne quid in ecclesia Dei ineptum, ne quid perversum, ne quid indecens, aut cogitatione, aut verbis, aut actibus perpetremus, quatenus, et conspectu angelorum digni efficiamur, et Dominus ad nos veniens, non quod condemnet in nobis, sed potius quod remuneret, inveniat. CAPUT CXXXIII. Quales ad legendum et can
Abbreviated transcription (Latin):
deant. Sitq eoꝵ studii ut nihil
desibi commissis rebus ecclesiae
pereat.
TIBUS ETPSALENTIBUS OÑO
ANGELORUM ADSINTERESIDI
Isallentium inecclesia dnõ
mens concordare deb& cumuo
uoce ut impleatur illud apłi
ꝑsallam spũ psallamamente¬
Qm̃ quãuis ubiq dnm̃ perpoten¬
tiam diuinitatis nouerim us eẽ
Precipue tam̃ eũ cum diuino
ad sistim officio pergratiã no¬
biscredimus adeẽ. De qua rebe¬
da uenerabilis p̃sbit̃ in expositi¬
one euangelii lucae itadicit
Non lat& angelos crebro electis
inui sibili ad eẽ p̃sentiam
ut eos uel abhostis callidi defen¬
dant insidiis uelmaioricaelestis
desi derii gratia sustollant. Apło
ad cestante qui ait. non ne omnes
sunt administratorii sp̃s inmi¬
nisterium missi. propt̾eos qui
heredi tatem capiunt s alutis
Maxime tam̃ angelicinobissp̃s
adeẽ credendis: cũ diuinis spe¬
cialit̃ mancipamur obsequiis
idẽ cu mecdesi am ingressi uel
lectionibus sacris aurem. a com¬

Expanded text:
deant, sitque eorum studii, ut nihil deant, sitque eorum studii, ut nihil de sibi commissis rebus ecclesiae pereat. tibus et psallentibus Domino, angelorum adsit praesentia. Psallentium in ecclesia Domino mens concordare debetcum voce, ut impleat illud Apostoli: Psallam spiritu, psallam etquamvis ubique Dominum per potentiam divinitatis noverimus esse, praecipue tamen eum, cum divino assistimus officio, per gratiam nobis credimus adesse. De qua re Beda Venerabilis presbyter, in expositione Evangelii Lucae ita dicit: Non latet angelos crebro electis invisibili adesse praesentia, ut eos ab hostis callidi defendant insidiis, vel majori coelestis desiderii, gratia sustollant, Apostolo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Maxime tamen angelici nobis spiritus adesse credendi sunt, cum divinis specialiter mancipamur obsequiis, id est, cum ecclesiam ingressi, vel lectionibus sacris aurem accom
Abbreviated transcription (Latin):
prõptiores acdeuotiores existaxł
ut perhanc qui & ẽ. beneoperanes
ad eã quae finecar & ꝑ uenireua¬
leant. Quiuero hashoras frequen¬
tare & in his ut dignum est caeles¬
teneglexerit officium ꝑsolue¬
re : Digne muectione corripiat᷑
ut & ipse emend&ur : & ca&eri
timorem habentes huius cemodi
neglegentiam caueant Sed qm̃ a
liud est ex toto omittere aliud pi¬
gre occurrere. Qui segniter aut
tarde ad matutinum. aut ad a¬
liud qđ lib& diuinum obsequi¬
um ꝑ agen dũ occurrerit. Dignus
ẽ non cumaliis inchoro. sedom¬
nium ultimus autcerte ut
erubescere discat. in loco huius¬
cemodi neglegentib: aprela¬
tis constituto st&. foris uero
nulla tenus remanere presumat
Neotio & fabulis uac & & adĩ lau¬
dibus penitus alienus exsistat.
Custodes p̃tere aecclesi ae harũ
orarũ distinctiones. benenoranT
ut scilic& signacertis temporib:
pulsant. Lumin aria uero cũ om¬
nidiligentia concinnan daꝓui¬

Expanded text:
promptiores ac devotiores existant: promptiores ac devotiores existant: ut per hanc quietem bene operantes, ad eam quae fine caret, pervenire valeant. Qui vero has horas frequentare, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiatur, ut et ipse emendetur, et caeteri timorem habentes hujuscemodi negligentiam caveant. Sed quoniam aliud est ex toto omittere, aliud pigre occurrere; qui segniter aut tarde ad matutinum, aut aliud quodlibet divinum obsequium peragendum occurrerit, dignum, ut non cum aliis in choro, sed omnium ultimus, aut certe, ut erubescere discat, in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis constituto stet: foris vero nullatenus remanere praesumat, ne otio et fabulis vacet, et a Dei laudibus penitus alienus existat. Custodes praeterea ecclesiae harum horarum distinctiones bene norint, ut scilicet signa certis temporibus pulsent. Luminaria vero cum omni diligentia concinnanda provi
Abbreviated transcription (Latin):
dum dñĩ sententiam : domus eius
domusorationis uocanda ẽ : Om¬
nesigitur ab otiosis sermocinaci¬
onibus. auditum pariter castigent
& linguã & inec clesiacũ timore
& uenaeratione stantes aut
orent. autcantent. autlegant
aut audiant uerba uero turpi a
& liuida acsaecularia: necipsiꝓ
ferant nec alios ꝓferresinaNt
Quinimmo. laudes dõ in cõmune
ꝑ soluentes prosuis populorumq
quorum oblationib: uiuunt delic¬
tis dnm̃ exorent: Debent quoq
iuxta apłm. primo omniũ abhis
fieri obsecrationes orationes
Postulationes Gratiarũ actiones
Pomnib: hominibus ꝓregib: &om¬
nib: qui in sublimitate s̃ constitu¬
ti ut qui &ã & tranquillã uitam
agamus in õmpi& ate& castitate
Hocenim in quit apłs. Bonũ est &
acceptum ccorã saluatore nr̃o
dõ cocueant &iã nepro requies¬
ibim locis diuino cultuimancipa¬
tis concessaotio corpeañ sed ma¬
gis inpersoluendis diumis laudib:

Expanded text:
dum Domini sententiam, domus ejus dum Domini sententiam, domus ejus domus orationis vocanda est . Omnes igitur ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigent, et lin guam, et in ecclesia cum timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. Verba vero turpia, et livida, ac saecularia nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo in commune persolventes, pro suis populorumque, quorum oblationibus vivunt, delictis Dominum exorent. Debent quoque juxta Apostolum , primo omnium ab his fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate. Hoc enim, inquit Apostolus, bonum est et acceptum coram salvatore nostro Deo. Caveant etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis concessa, otio torpeant: sed magis in persolvendis divinis laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
Studeant summopere cano¬
nici p̃dictas hora suigilantissi¬
macura custodire. & in his diuinũ
officiũ humilit̃. Ac deuote ꝑ sol¬
uere moxenĩ ut datũ fueritsig
num festinato omnes adecde¬
siam conueniant. quã non pompa¬
ticae aut in honeste uel in conposi¬
te sed cũ reuerentia & dĩtimore
ingrediatur. neccũ baculis incho¬
ro. exceptis debilib: sed relegio¬
sis simae illisstandũ &psallen¬
dum ẽ. Sunt & enĩ clericorum qui
in secularib: negotuis & disceptati¬
onib: poene totum infatigabili c̃
deducunt diem. & mox ut eccle¬
siam adiumum officiumꝑ agen¬
dum intrauerint. It a fatiga¬
tiuidentur. ut necor ationi
uacare nec adpsallendũ sta¬
requeant. sed potius sedentes
non diuinis seduanissolent ins¬
tare. loquellis & scłaria uerba
& quod dictu nefasẽ turpia &
obscena inuicemꝓferunt. Opor
o&namq: ut ab his qui id faciunt¬
Et absiiflis quieos forte imita¬
riuolunt. iste execr abilis usus
radicitus euellatus. qui a secun

Expanded text:
Studeant summopere canonici praedictas horas vigilantissima cura custodire, et in his divinum officium humiliter ac devote persolvere; mox enim ut auditum fuerinum, festinato omnes ad ecclesiam conveniant, quam non pompatice, aut inhoneste, vel incomposite, sed cum reverentia et Dei timore ingrediantur. Nec cum baculis in choro, exceptis debilibus, sed religiosissime illis standum et psallendum est. Sunt etenim quidam clericorum, qui in saecularibus negotiis et disceptationibus pene totum infatigabiliter deducunt diem, et mox ut ecclesiam ad divinum officium peragendum intraverint, ita fatigati videntur, ut nec orationi vacare, nec ad psallendum stare queant: sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare loquelis, ac saecularia verba, et quod dictu nefas est turpia et obscena invicem proferunt. Oportet itaque ut ab his qui faciuntet ab illis qui eos forte imitari volunt, iste exsecrabilis usus radicitus evellatur: quia secun
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõmonitus. saluatorẽ
meruit confiteri
Quiq &iam ad primum
diuinitatis indicium
Ecce uere is rahelita
in quodolus non est
Deniq: isti oblationes
intemplodñi suscipiunꝰ
apopulis. Istioboe diun
officiis leuitarum.
Isti quoq uasa corporis
& sanguinis xp̃i
dia conibus ad altaria dñi
offeruNT: De quibus
quidem placuit patribus.
casti & continentes sint
abuxoribus. Et ab omni
carnali inmundicia
liberi: Iuxta quod illis
proph&a
dicente iubetur
Mundamini quifertis
uasadñi: Hugitur cum
ordinantur. sicut sacerdotes
& leuite manus
in positionem nNon suscipiuNT.
sed patenam tantum
& calicem dema nu ep̃i¬
& ab archidia conos cyppͥum
aquae cum aqua manile.
& manu tergium accipiuNT

Expanded text:
ne commonitus, Salvatorem ne commonitus, Salvatorem meruit confiteri. Quique etiam ad primum divinitatis indicium Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis. Isti obediunt officiis levitarum. Isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt . De quibus quidem placuit patribus, casti et continentes sint ab uxoribus, et ab omni carnali immunditia liberi, juxta quod illis propheta dicente jubetur: Mundamini qui fertis vasa Domini . Hi igitur cum ordinantur, sicut sacerdotes et levitae, manus impositionem non suscipiunt: sed patenam tantum et calicem de manu episcopi, et archidiacono scyphum aquae cum aqua manili et manutergium accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
unde exerceat scilic&
abspũ scõ concessum.
secundũ apłt praeconium:
Exorcistasenim
memorat apostolus cum dic̃:
Num quid omnes donatio¬
nes habent
sanationum : Hienim
cumordinantur
sicut ait canon:
accipiant demanu ep̃i
libellum in quo scripti sunT
Exor cismi.
accipientes potestatem
in ponendimanus
super inerguminos¬
siue caticuminos:¬
ccoliti grece latine
cero ferarii dicuntur
Aade portandiscereis
quandolegendum est
euangelium: aut sa¬
crificium offerendum :
Tunc enim accendũntur:
luminaria ab eis
& deportantur
Non ad effugandas
te nebras dum̃ sol
eotempore rutil&.
sed ad signum la&itiae
demons trandum. ut
subtipo luminis corpo¬
ralis illa lux ostendatur
dequa in euan gelio.
legitur
DESUB DIA CONIBUS¬
ubdia com
qui apud grecos
yppodia coni
uocitantur : Ines dra
inueniuntur: Apellantur¬
quie ibina tanei.
id est in humilitate
dno seruientes.
Exeorum ordine fuit
illenathana el qui in euange¬
lio iohannis diuina ꝓditio¬

Expanded text:
unde exerceat  Ms. adunde exerceat  Ms. ada Spiritu sancto concessum, secundum Apostoli praeconium. Exorcistas enim memorat Apostolus, cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum ? Hi enim cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenossive catechumenoshi Graece, Latine ceroferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad fugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis, illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur:de subdiaconis. Subdiaconi, qui apud Graecos hypodiaconi vocantur, in Esdra inveniuntur, appellanturque ibi Nathinaei, id est, in humilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael, qui in evangelio Joannis divina proditio
Abbreviated transcription (Latin):
dis pertita. Inuenimus
memorat templi eos
nunc esse exorcistas
in ecclesia dĩ: FueruN
enim sub es dr̃a actores
tem pli seruorum salo mo¬
nis filii : quiactum templi
totius subcuram suam
haberent Aut sacris
oblationibus deseruireN:
Et cum fuissent exordine
& minis terio
tem pli.
longe fuer̃
Quia nec psalmistis
Necostiariis Nec sacrorũ
seruis ad tingere licebat
ad munera altacris.
nisi tantum modo leuitis :
Quid ergo est: nullaem
aliam curam habebaN
actores templi : Nisi adsa¬
cra tecta ficcienda.
Aut quaecum q:
fuissent uexata
aut delapsa, per eos dem
actores d&hesauris
dominicis reficerentur.
atq: excolerentur
Ergo actores templi
exor cistȩ sunt inpopulo dĩ:
Quo modo enim actor
prudens & bonus scit
quidsit dominisui
census :¬
& omnis substantiae
modus.
& regit apud setotius
possessionis
instrumenta originalia :
sic & exor cista redigit
insua diligentia totius
regni dñi
secreta.
ut memoriae
mand& descriptura rum
sacra mentis

Expanded text:
dispertita. Et invenimus dispertita. Et invenimus memorat templi, nunc eos nunc esse exorcistas in ecclesia Dei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii, qui actum templi totius sub cura sua haberent, ac aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunquia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant actores templi, nisi ad sartatecta facienda, ut aut quaecunque fuissent vexata aut delapsa, per eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic et exorcista redigit in suam diligentiam totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de scripturarum sacramentis,
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse est ergo intantis
rebus scientiae
ingenium : quo proprie
singula conuenienter¬
que pronuntientur :
Propterea & accentuum
uim oport& lectorem
scire
ut nouer it
inqua syllaba
uox protendatur
pronuntiantis
Plerumq: enim inperiti
lectores.
in uerborum accentibus er¬
ranT: & soleN
Nos nescire quod dicimus.
Porro uox
lectoris: simplex
erit & clara. Ad omne
pronuntiationis
genus accommodata.
plena suco uirili.
Agrestem & subrusticũ
effugiens sonũ:
Non humilis
Nec adõ sublimis:
sed tantum cum grauitatis
specie
Auribus enim & cordi
consulere deb& lecton.
Nonoculis
Nepotius exseipso.
expectatores magis quam
auditores faciat :
V &usopinio est. lector is
pronuntiandi causa.
Praecipuam curam
uocis habuis se
Vtex audiri intumultu
possit: unde & dudum
lectores
praecones uel proclama
DE EX ORCISTIS
Inor dine & ministerio
ecclesiae esse exor cis¬
tas secundum offitia
quae intemplo
salo monis erant dis¬
posita quaeq: pos terius
sunt abes dra

Expanded text:
Necesse est ergo in tantis Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent nos nescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, ed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possit. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatde exorcistis. In ordine et ministerio Ecclesiae decet esse exorcistas secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita; quaeque posterius sunt ab Esdra
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem ad huius modi
prouehitur gradum:
isteerit doctrina & libris
inbutus. sensuumq
ac uerborum scientia
perornatus :. Ita utdis¬
tinctionibus sententiarũ
intellegat.
ubifimatur iunctura.
ubi adhuc pendeatoratio.
u bi sententia
extremaclaudatur
Sicque expeditus
uim pronuntiationis
tenebit : ut ad intellec tum
omnium mentes sensum
discernendo genera
pronuntiationum
atq: ex primendo
proprios sententiarum
affectus: Modo indicantis
uoce modo dolentis.
Modo increpantis
Nodo exor tantis
si ue hissimilia secundum
genus propriae
pronuntiationis: in quo
magis illa ambigua
sententiarum adhibenda
cognitio est
multa enim inscripturis
sunt : quae nisi proprio
modo pronunuientur.
Incontrariam
recedunt sententiam
sicuti est: Quis accusauit
aduersus electos dĩ.
ds̃ qui iustificat
Quod que si confirmatiue
non seruato genere
pronuntiationis suae
r magna per uer¬
sitas oritur
Sicergo pronuntiandum
est: Ac sidicer&
ds̃ nequi iustificat
sub auditur Non :

Expanded text:
Qui autem ad hujusmodi Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus, ita ut distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendeat oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiatitenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensumqscendo discernendo genera pronuntiationum, atque exprimendo proprios sententiarum affectus: modo indicantis voce, modo dolentis, modo increpantis, modo exhortantis, sive his similia, secundum genus propriae pronuntiationis, in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam, sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat ? Quodque si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non.
Abbreviated transcription (Latin):
inter faciem morsi
& as pectum populi israhel.
hoc significabat
illis temporibus & iam
coma scõrum
Nam & apostulus
comam prouela mento
esse dicit
Pro inde iam non opor¬
t& ut uelantur crinibus
capita eorum
quid ño consecrantur :
sed tantum ut reue¬
lentur: Quia
quod erat occultum
insacramento pro¬
ph&iae : iam in
euangelio declara
DEOS TIARI IS
stiarii sunt : qui
inu&eri testa¬
mento ianito res
tem pliuocaban tur
qui praeerant portis
hierusalem: Quiq
discernentes : eos tantũ
in ecclesia qui sunt
fideles recipiunt
Intrare enim
templum: Nisi per hos
Non possumus
Habentenim potes tatem :
tam bonos
recipiendi:¬
quam reiciendi indignos.
& initium
a proph&is accepit :
Sunt igitur lectores.
qui uerbum dĩ
praedicant: quibus dicitur.
clama neces . ses
qua si tuba
ex alta uocem tuam
Istiquippe dumordinantur:
primum de eorum
conuersatione
ep̃s uerbum facit ad populũ:
Deinde coram plebe
tradit eis codicem apicum
diui norum addĩ uerbum
adnuntiandum

Expanded text:
inter faciem Mosis inter faciem Mosis et aspectum populi Israel, hoc significabat illis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et Apostolus comam pro velamento esse dicit . Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur: quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratde Ostiariis. Ostiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur, qui praeerant portis Jerusalem, quiquediscernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum nisi per hos non possumus. Habent enim potetam bonos recipiendquam rejiciendi indignos. et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores, qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum, deinde coram plebe tradit eis codicem apicum divinorum, ad Dei verbum annuntiandum.
Abbreviated transcription (Latin):
apostolum ueterem hominẽ
cum actibus suis
& induentes nouum qui
renouatur in agnitione dĩ:
Quamrenouationem inmen¬
teo port& fieri. sed in capi¬
te demons trari. Vbi ipsa
mens noscitur habitare:
Quod uero de tonso capite
superius inferius
circuli corona relinquitur.
sacerdotium regnumq
ecclesiae in eis existimo
figurari : Thiara enim apiro
u&eres constituebatur
in ca pite sacer dotum:
Haec exbysso confecto.
rotunda erat quasi sphe¬
ra media: Et hoc significa¬
tur in parte capitis tonsa :
Corona autem : latitu do
aurei est circuli:
Quae reinum capita
cingit: Utrum quae
ris quadam simili tudine
quod scriptum est: P&ro
a postolo perdocente.
Uos estis genus elec tum
regale sacerdotium:
Nonante coma nutritur
& sic tund&ur
Sed quihaec ex quiruNT.
aduertant quid sit inter
illud proph&icum uela¬
mentum. &hanc euan¬
gelii reuelatio Nem
De qua dicit a postolus.
Cum transieris ad xp̃m.
aufer&ur uelamen:
Quod autem significabat
uela men inter positum.

Expanded text:
Apostolum, veterem hominem Apostolum, veterem hominem cum actibus suis , et induentes novum, qui renovatur in agnitione Dei . Quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso capite superius, inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque ecclesiae in eis existimo figurari. Tiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum. Haec ex bysso confecta confecto rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capiti capitis tonsa. Corona autem latitudo aurei est circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itris quadam similitudine quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium .non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui exquirunt, advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit Apostolus: Cum transieris ad Christum, auferetur velamen . Quod autem significabat velamen interpositum
Abbreviated transcription (Latin):
Ion sure ecclesiasticae
usus: anazoreis nisi
fallor exortus est:
Quiprius crine seruato.
& capillos in igne sacrificu
ponere iubebantur
Scilic&. ut per fectionem
de uotionis suae dño
consecrarent: Huius ergo
exempli usus ab apostolis
introductus est:
Vt hi qui indiuinis cultibur
mancipati dño consecran
ciso in nouentur
hoc quippe & e zechieli
proph&ae iub&ur
Dicente dño: Tufiliho¬
minis sume tibi gladium
acutum. & duces per caput
tuum & barbam.
Videlic& quia & ipse sacer¬
dotali genere: dõ inminis¬
terium scĩficationis
deseruiebatuu
Hoc & natoreos illos.
priscillam & aquilam
in actibus apostolorum
primum fecisse legimus:
Saulum quoq apostolum
& quosdam discipulorum
Est autem inclericis
tonsura signum quoddã
quod incorpore figura¬
tur. sed in animo agitur :
Scilic&. ut hoc signo
inreligione uitia rese¬
centur : & criminibus
carnis nr̃ae quasi crinib
exuamur. Atq: indeu
innouatis sensibus ut co¬
mis rudib: enites camus:
Expoliantes nos iuxta

Expanded text:
onsurae ecclesiasticae usus a Nazaraeis, nisi fallor, exortus est. Qui prius crine servato, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino consecrantciso innoventur. Hoc quippe et Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam . Videlicet quia et ipse sacerdotali genere Deo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos, Priscillam et Aquilam, in Actibus apostolorum primum fecisse legimus: Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Est autem in clericis tonsura signum quoddam, quod in corpore figuratur, sed in animo agitur, scilicet, ut hoc signo in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae, quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, exspoliantes nos, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
esse: Quã uidelic& poten¬
tiam bene regit : qui & te¬
nere illã nouerit. & in pug¬
mare : Benehanc regiti
qui scit per illam supercul¬
pas erigi: S cit cum illa ca¬
teris aqua litate conponi
Quam tamen potes tictẽ
rectae dispensat: qui solli¬
cite nouerit & sumere ex
illa quod aduuat. &ex¬
pugnare quod temptat
& equalem secum illa cete¬
ris cernere: & tamen se
pec cantibus zelo ultionis.
anteferre :
Praedicator quisq stu¬
deat: ut minas potenti¬
um. ratio cinatione mi¬
tig&. &oppressorum
angustias. quantum
prȩua let o pe leuet.
ut foris resistentibus ob ponat
patientiã & intus super bienti¬
bus. exhibeat cum pacientiadis¬
ciplinã. Uterga errata subdi¬
torum sic man sue tudo zelum
tem per& : quatenus aiustitixe
studio non eru &: sic adultio¬
nẽ zelus ferueat: nec tamen
pietcitis limitem feruendo
trancendat. Rectoris offici¬
um ẽẽ deb&: ut ingratos bene¬
ficiis ad amorem pro uoc&ut
gractos quoq: ministeriis inamore seru&

Expanded text:
esse. Quam videlicet potenesse. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalitate componi. Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit, et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat: et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Praedicator quisque studeat ut minas potentium ratiocinatione mitiget; et oppressorum angustias, quantum praevalet, ope levet: ut foris resistentibus opponat patientiam, et intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat. Rectoris officium esse debet, ut ingratos beneficiis ad amorem provocet, ut gratos quoque ministeriis in amore serve
Abbreviated transcription (Latin):
Sitrector Discretus
insilentio: humilis in uerbo:
N ecuit tacenda profercit : aut
ꝓferenda reticescat. Nã sicut
incauta loquutio merrorẽ per¬
trahit: itt in dis crecũ silentium:
hos qui erudire poterant. inerrorẽ
derelinquit. Sitrector bene
agentibus. perhumilitatem
sotius: contra delinquentiũ
uita ꝑ zelũ iustitiae erec¬
tus: Ut abonis innullo se
praeferat : & cum prauorũ
culpa exigit potes tatẽ ꝓti¬
nus fui prioratus agnoscat:
Quate nus & honore sub¬
presso aequalem sesub ditis
bene uiuentib deput&: & erga
ꝑuersos iura rec titu dinis
non exercere formid&r
ae quales genuit: sed uari¬
ante meritorũ ordine:
alios aliis culpa post ponit.
Ipsã autẽ diuersittis quae
accessit exuitio: Diuino
iuditio dispensatur : ut
quia omnis homo ae quae
sttrenon ualent : alter
regatur ab altero: Cunc¬
tiquipraesunt. non in sepo¬
testatẽ debent ordinis.
sed equalita tẽ pensa recon¬
ditionis: N ec praȩ eẽ. homi¬
nnibus gaudecint sed prod¬

Expanded text:
Sit rector discretus silentio, humilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda taceat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum shos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Sit rector bene agensocius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravarum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere formidet.aequales sunt geniti: sed variante meritorum ordine, alios alii culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur, ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt non in se potestatem debent ordinis sed aequalitatem pensare conditionis: nec praeesse hominibus gaudeant, sed prod
Abbreviated transcription (Latin):
priuatus ẽ : non ante suscipiut
abaliis quã suo reconcibeur
epo autcerte ad sinodum
quae congnegatur occurrens
ꝓsesatis faciat: It eo¬

Expanded text:
privatus est, non ante suscipiatur ab aliis, quam suo reconcilietur episcopo, aut certe ad synodum quae congregatur occurrens pro se satisfaciat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Caue quoq: neđt linguam.
autares habeas purientes:
Id est: Neaut ipse aliis dara¬
has aut alios audias d&abentes:
sedens inquid: Aduersis fra¬
tremtuũ loquebaris d&ra
hendo : & aduersum filiũ matris
tua e ponebas scandalum. &cẽtra
Parce ad& ractione linguae
custo di sermonestuos: & scito
quia cuncta quae dealiis loquae¬
ris. tua sententia iudicaris:

Expanded text:
Cave quoque, aut linguam, Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris: et adversus filium matris tuae ponebas scandalum , etc. Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris:
Abbreviated transcription (Latin):
extollitur: nec uituperatione
frangitur: Nondiuitus tum &
non contraitur pauꝑtate & la&a
contemnit. & tristia : ꝑdiẽ sol
non urit eũ neque luna ꝑ notem:
Nolote orare inangulis platearum
nerectũ iter p̃cũ tuarũ frangat
aura popularis: Nolote dilatare
fimbrias & ostentui habere fi¬
lacteria. & conscientia repugnante
Pharisaica ambitione circumdari:
Independ& eu angelium : inde crux
& ꝓph&ae: fidelis mecũ lector.
intellegis quid taceam & quid
magis tacendo loquar:
Tot te gulae : qđ species gloriarũ:
corpore. sed incorde gestare.
dnm habere fautorẽ non as¬
pectus hominũ: Visscire qua¬
hab&o iustitiã. prudentiã
Temperantiã. fortitu dinem
his caeli plagis includere.
haecte quadriga uelud au¬
rigam xp̃i ad m&a concitum
ferat : Nihil hoc munili p̃ci¬
osius: nihil hac gemiarũ
uari&ate distinctus: &
omni par te decoraris: cin¬
geris adq: ꝓtegeris. &or¬
namento tibi s̃ & munimini:
gemimae : uertuntꝰ inscuta

Expanded text:
extollitur nec uituperatione extollitur nec uituperatione franon contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species gloriarum pcorpore, sed in corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire quaHabeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae vertuntur in scuta.
Abbreviated transcription (Latin):
in pone: quantũ ferre potes
Sint tibi ieionia. pura casta. sim¬
plicia. moderata. Q suꝑstitiosa
Quid ꝓdest oleo non uesci. & molestas
quasdã difficultatesq: ciborũ quae¬
rere : carigas. piper. nuces. pal¬
marũ. fructus similiã mel pistatia
tot. ortorũ. cultura uexatur.
ut cibario. nonuescamur pane.
Audio p̃terea quo fdã contrarerũ
hominũq: naturã a quã non bibere
nec uescipane: sed sorbiciunculas
delicatas & contrita olera: betarũq
sucum non calice sorbere sed coned.
Fortissimũ ieuinium ẽ: aqua & pa¬
nis. sed quia gloriã non hab&.
&omnes pane &aqua. uiuimus
quasi publicũ & commune ieiunium
non putatur: Cauene hominum
rumus culis aucuperis nein offensa
dĩ populorum laudem commutes
siadhuc inquid a postolo hominib
placerem xp̃i seruus nonessem.
Desiuit placere hominibus: & ser¬
uus factus est xp̃i: ꝑbonam & ma¬
lam famã: ad extris & asinistris
xp̃imiles graditur: Nec laude

Expanded text:
impone, quantum ferre potes. impone, quantum ferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, simplicia, moderata, et non superstitiosa. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, caricas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tot hortorum cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane. Audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, et contrita olera, betarumque succum non calice sorbere, sed concha. Fortissimum jejunium est aqua et panis. Sed quia gloriam non habet, et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude
Abbreviated transcription (Latin):
Quial tario seruiunt : uinũ & sicerã
m̃bibant: sicera. hebreo sermone
õnis potio nuncupatur: qua in e¬
briari potest. si ueilla quae fer¬
mento conficitꝰ. siue pomorum
suco. aut faui decocuntꝰ. indul¬
ce. & barbarã potionẽ. aut pal¬
marũ fructus ex primuntur.
in licorẽ coctisq: frugibus aqua
pinguior. coloratur: Quid ꝗd
inebriat & statũ mentis euertit:
fuge similiter ut uinũ : Nec
hocdico qđ dĩ creatura a nob̃
dãn&ur: si quidẽ & dñs uini
potator est: apellatus. & timo¬
theo dolenti st homachũ mo¬
dicauini sorbicio relaxata est:
s ed modo m&atis & ualitudinis
ꝓcorporũ qualitate exigimur
in patando. Qđ si absq: uino
ardeo & adholescentis inflammor
calore & tenuato sanguine suculento
ualidoq: sum corpore : libent̃ cauebo
poculũ in quosus picio uenemest:
Pulcrhedicitur apud graecos. sed nes¬
tio utrũ apud nos aeq reson&.
Pinguisuent̃ nongignit sensum
tenuem : Tantum tibi ieiuniorũ

Expanded text:
Qui altario serviunt, vinum et siceram Qui altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. Nec hoc dico quod Dei creatura a nobis damnetur. Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est . Sed modum pro aetatis et valetudinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absque vino ardeo adolescentia, et inflammor calore sanguinis, et succulento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum
Abbreviated transcription (Latin):
ministrorũ xp̃i nulla electio est:
Nunc uero portemus crucẽ xp̃i
& diuitias lutũ putemus: Quid
miramur. qđ xp̃s uocat inquũ
mammona quid suscipimus
Turpe ẽ antefores dñi sacerdo
tis crucifixi. & pauperis & qͥcibo
quoq: uescebatꝰ alieno. licto res
consulũ. & milites excubare :
Iudicẽq ꝓuintiae. melius uis
apud teprandere : quã in palatio
Qđ si obtenderis facere tebaec.
ut roges ꝓmiseris atqi subiec¬
tis uidex sđi : Plus defer&
cłero continenti : quã diuiti
& magis scitatẽ tuã ueneratur
quã opes: Aut sitał ẽ quinon
audiat clericos. nisi int̃fialas
libent̃ carebo huiuscemodibe¬
dice quigis potest cicius sibue¬
nire : meliusenĩ confidere
in dño : quã confidere in homine
melius sperare in dño : quam
sperare in principibus
Nũ quã uinũ redoleas: neaudias
ilud phylosophy. hoe non est osculũ
porrigere sed ꝓpinare. Vino¬
lentos sacerdotes : & apostolos

Expanded text:
ministrorum Christi nulla electio est. ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias lutum putabimus. Quid miramur quod Christus vocat iniquum mammona ? quid suspicimus Turpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare: judicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quod si obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi bejudice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos sacerdotes et Apostolus