comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipits natura ip̃a p̃texuit. Hec aũtꝰ indicendo nõ extrinsetus aliun¬
de q̃rencda s ex ip̃is uiscerib cause sumenda sunt. id circo teta cau¬
sa p̾tentata e ꝑspecta locis omĩb inuentis atq instructis cõsiderã¬
dum est quo principio sit utendũ. sic & facile reperiet᷑ sumet enĩ
ex his reb que erũt uberrime uelut in argum̃tis uł in his ꝑtib ad
quas dixi degredi sȩpe oportere. Ita &t monẽti aliquid afferent
cuerũt pene ex intrna defensione de prompta. & apparebit eas nõ
motio ẽẽ ronis nec in alias causas posse transferri s penitꝰ ex ea
enificationẽ habere debebit: aut aclitũ acd causam & ad cõmuta¬
tionẽ aut quoddam ornam̃tũ & dignitatẽ: s oport& ut edibus
Q templis uestibula & aditus sic causis principia proportioẽ reꝵ
preponẽ. Itaq in paruis ac in frequẽtib causis ab ip̃a re ẽ exordi¬
ri sepe comotdius. S cum erit utendũ principio qđ plerũq erit

Expanded text:
tura ipsa praetexuit. Haec autem in dicendo non extrinsecus alicunde quaerenda, sed ex ipsis visceribus causae sumenda sunt; idcirco tota causa pertemptata atque perspecta, locis omnibus inventis atque instructis considerandum est quo principio sit utendum. Sic et facile reperientur; sumentur enim ex eis rebus, quae erunt uberrimae vel in argumentis vel in eis partibus, ad quas dixi digredi saepe oportere; ita et momenti aliquid adferent, cum erunt paene ex intima defensione deprompta, et apparebit ea non modo non esse communia nec in alias causas posse transferri, sed penitus ex egnificationem habere debebit aut aditum ad causam et communitionem aut quoddam ornamentum et dignitatem; sed oportet, ut aedibus ac templis vestibula et aditus, sic causis principia pro portione rerum praeponere; itaque in parvis atque infrequentibus causis ab ipsa re est exordiri saepe commodius; sed cum erit utendum principio, quod plerumque erit,
Abbreviated transcription (Latin):
lum inuiderem. Nã ẽẽ qͣius facetũ atq salsum nõ nimis ẽ ꝑ
se ip̃m inuidendũ: ĩ ꝙ oĩum sit uenutissimus & urbanissimꝰ

Expanded text:
lum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per lum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed cum omnium sit
Abbreviated transcription (Latin):
totum dissiparunt. an iure ciuili est paternũ. s dic& tecuri
edes uenderes ne in rupiis ꝗͣ & cȩsis solum tibi pateruũ reli¬
quisse. an rei militaris qui nũq̃ castra uideris : an ȩloquentiȩ
quȩ neq est in te & ꝗtquid ẽ uocis ac linguȩ omẽ in istũ tur¬
pissimu calũpnie quȩstum cõtulisti: Tu sucem aspicere audes
magines ip̃as nõ ꝑhorrescis quib nõ modo imitandis se ne
uina. faceta aũt & urbana innumerabilia aut ex cõtentione
meninistis. nec eĩm maior cõtio ũꝗͣ fuit net apud populũ
grauior or̃o q hec cõtra collegam in censura nuꝑ / neq lepo¬
re & festiuitate conditior. quare tibi antoni utrũq asie itior
& multũ facetias indicendo ꝓdesse sȩpe & eas arte nullo mͦ
posse tracli. Illud ꝗdem ãmiror te nob̾ in eo gnͣe tribuisse tã
nius ego uo ita fetissem in ꝗt nisi interdũ in hoc crasso pau¬

Expanded text:
totum dissipaverunt. An iuri civili? Est paternum. Sed dicet te, cum totum dissipaverunt. An iuri civili? Est paternum. Sed dicet te, cum aedis venderes, ne in rutis quidem et caesis solium tibi paternum recepisse. An rei militari? Qui numquam castra videris! An eloquentiae? Quae neque est in te, et, quicquid est vocis ac linguae, omne in istum turpissimum calumniae quaestum contulisti! Tu lucem aspicere audes? magines ipsas non perhorrescis? Quibus non modo imitandis, sed nca atque divina; faceta autem et urbana innumerabilia vel ex una contione meministis; nec enim maior contentio umquam fuit nec apud populum gravior oratio quam huius contra conlegam in censura nuper neque lepore et festivitate conditior. Qua re tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror, te nobis in eo genere tribuisse tantnius 'ego vero ita fecissem,' inquit 'nisi interdum in hoc Crasso pau
Abbreviated transcription (Latin):
ti quos tibi pater publicis cõmentariis cõsignatos ręliquit. Qđ
nisi puberem te inquit iam haber&: quartum librum cõposuis¬
s& & si enã in balneis locum cũ filio scriptũ reliquiss& quis
ẽ igitur ꝗ nõ fateatur hoc lepore atq his facetiis non minus re¬
futatũ ẽẽ brutum ꝙͣ illis tragediis quas egit idem qm̃ casu in
eacdem causa ferretur anus uania ꝑ roh dii in mortales q̃ fuit
illa quãta uis qͣ in ex pectata ꝗͣ repentina cõiectis oculis ge¬
stu omĩ & iminenti summa grauitate & celeritate uerborũ.
brute : quid secdes. quid illam anũ patri nũtiare uis tuo: ꝗd
illis omĩb quoꝵ imagines duci uides : Quid maiorib tuis:
quid. L.bruto qui hunc popłm dominatu regio liberauit: ꝗd
te agere cui rei gloriȩ cui uirtuti studere : patrimoĩo ne augen¬
cdo  at id non est nobilitatis s facetie: nihil suꝑ est libidines

Expanded text:
te, quos tibi pater publicis commentariis consignatos reliquit? Quod te, quos tibi pater publicis commentariis consignatos reliquit? Quod nisi puberem te, inquit, iam haberet, quartum librum composuisset et se etiam in balneis lotum cum filio scriptum reliquisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non minus refutatum esse Brutum quam illis tragoediis, quas egit idem, cum casu in eadem causa efferretur anus Iunia. Pro di immortales, quae fuit illa, quanta vis! quam inexspectata! quam repentina! cum coniectis oculis, gestu omni ei imminenti, summa gravitate et celeritate verborum "Brute, quid sedes? Quid illam anum patri nuntiare vis tuo? Quid illis omnibus, quorum imagines duci vides? Quid maioribus tuis? Quid L. Bruto, qui hunc populum dominatu regio liberavit? Quid te agere? Cui rei, cui gloriae, cui virtuti studere? Patrimonione augendo? At id non est nobilitatis. Sed fac esse, nihil superest; libidines
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauit.ꝙ młta de balneis & quas nuꝑille uendiderat: q mul-¬
ta cle amisso patrimoĩo dixit. atq illa breuia cum ille dicer& se
sine causa sudare: minime enĩ modo existi de balneis. in nuͣabilia
fuerũt. s nõ minus iocunda illa ꝑpetua. Cum enĩ brutus cluos
lectores excitass& &alteri de colonia narbonẽsi Grassi or̃onẽ
legendã dediss& & alteri de lege ẜuilia: & cũ contra inter se
iure ciuili libellos tribus legendos dedit. Ex libro primo forte
euenit ut in priuernati essemus brute.testificat᷑ pater se tibi
priuernatẽ fundum reliquisse. De inde ex libro secundo in alba¬
ciuitatis. norat hunc gurgitem metuebat ne cum his nihil ess&
ei relictum pͥutaretur. Tum ex libro tertio in quo finẽ scribendi
fecit tot enim ut audiui sceuolam clicere sunt ueri bruti libri.¬
In tiburti forte assedimus ego qͣ. M.filius ubi sunt hi fundi bru¬

Expanded text:
pugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam mulpugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam multa de amisso patrimonio dixit! Atque illa brevia, cum ille diceret se sine causa sudare, "minime" inquit "modo enim existi de balneis." Innumerabilia alia fuerunt, sed non minus iucunda illa perpetua: cum enim Brutus duo lectores excitasset et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset, alteri de lege Servilia, et cum contraria inter sesiure civili libellos tribus legendos dedit. Ex libro primo: "forte evenit ut in Privernati essemus." "Brute, testificatur pater se tibi Privernatem fundum reliquisse." Deinde ex libro secundo: "in Albacivitatis norat hunc gurgitem; metuebat ne, cum is nihil haberet, nihil esse ei relictum putaretur." Tum ex libro tertio, in quo finem scribendi fecit—tot enim, ut audivi Scaevolam dicere, sunt veri Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus filius." "Ubi sunt hi fundi, Bru
Abbreviated transcription (Latin):
habo ars. qm̃ ante illud facere dictũ emissum herere debeat q co¬
gitariꝰ debuisse uideatur. Quid enĩ hic meus frater ab arte adiu¬
uari potuit cum aphyo interrogatus quid latrar& furem se uide¬
Antoni Grasso est oiũim snĩa cõcedendum. Non enĩ fere quisq repiet᷑¬
huc in utroq gnͣe leporis excellens illo qui in ꝑpetuitate ẜmoĩs & hoc
uersarii dignitati in quo ip̃e cõẜuat suam. qđ est in om̃ib facetis
& dicatib dissimilimũ habere hoñm rõnẽ & tempoꝵ & ea quȩ
octurrant cum salsissime dici possunt tenere. Itaq nõ nulli ridi¬
clicta quȩ falsa sint. Nam eaclicta appellant᷑ proprio iam noĩe s
ut in Sceuola cõticuit ea Crassus atq in illo altero gnͣe in quo nul¬
li aculei cõtumeliaꝵ in erant causam illam disputationẽq lusit. sic
in bruto quẽ oclerat & quẽ dignũ cõtumelia iudicabat utroq gnẽ

Expanded text:
habet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cohabet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Quid enim hic meus frater ab arte adiuvari potuit, cum a Philippo interrogatus quid latraret, furem se videAntoni, Crasso est omnium sententia concedendum; non enim fere quisquam repehunc in utroque genere leporis excellens: et illo, quod in perpetuitate sermonis, et hoc, versari dignitati, in quo ipse conservabat suam; quod est hominibus facetis et dicacibus difficillimum, habere hominum rationem et temporum et ea, quae occurrunt, cum salsissime dici possunt, tenere; itaque non nulli rididicta, quae salsa sint; nam ea dicta appellantur proprio iam nomine. Sed ut in Scaevola continuit ea Crassus atque in illo altero genere, in quo nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputationemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem dignum contumelia iudicabat, utroque genere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uidissem ꝑ ridiculis nõ nullam inspem ueneram posse me ex his
aliquid liscere. Inueni aũt ridicula & falsa multa gretoꝵ nam &
sicłi in eo gnͣe & rodii & bisantii & preter cȩteros athici excellũt
ip̃a insulsitas ricdeatur. quare mihi quidem nullo modo uidetur
doctrina ista res posse tradi. Et enim cum duo gnͣa sint facetiaꝵ
alteꝵ equabiliter in omĩ ẜmone fusum: alteꝵ ꝑ acutũ &ł breue.
illa a ueterib suꝑior cauillatio. hec altera dicatitas noĩanda ẽ. Le-¬
ue nom̃ ht̃ utraq res quippe leue enĩ ẽ hoc rei sũmo uere. Ueꝵ
tam̃ ut dicis Antoni multum in causis ꝑ sȩpe lepore & facetiis ꝓfici
uidi seli. s cum illo gnͣe ꝑpetue festiuitatis ars nõ desideretur. na¬
tura enĩ fingit hoĩes & creat imitatores facetiaꝵ adiuuante & uul¬
tu & uoce &t ip̃o gñe sermonis. Tum uo̾ in hoc altero clicacitatis ꝗd

Expanded text:
esse vidissem de ridiculis, non nullam in spem veneram posse me ex eis esse vidissem de ridiculis, non nullam in spem veneram posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii et Byzantii et praeter ceteros Attici excellunt; ipsa insulsitas rideatur; qua re mihi quidem nullo modo videtur doctrina ista res posse tradi. Etenim cum duo genera sint facetiarum, alterum aequabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est. Leve nomen habet utraque res. Quippe; leve enim est totum hoc risum movere. Verum tamen, ut dicis, Antoni, multum in causis persaepe lepore et facetiis profici vidi. Sed cum illo in genere perpetuae festivitatis ars non desideretur natura enim fingit homines et creat imitatores et narratores facetos adiuvante et vultu et voce et ipso genere sermonis tum vero in hoc altero dicacitatis quid
Abbreviated transcription (Latin):
dendis. aut de mõstrando id qł concludere illi uelint nõ effici
ex propositis nec e̾e consequẽs. aut si ita nõ refellas ad ferendũ
est in contraria ꝑte qtł si aut grauius aut ȩque graue. Illa aũt
quȩ aut a cõciliationis causa leniter. aut ꝑmotioĩs uehem̃ter
agũt᷑ cõtrariis cõmotiõĩb efferenda sunt ut oclio beniuolentia
aut miẜicorclia inuidia tollatur. Suauis aũt ẽ ut uehemens
sepe utilis lotus & facetiȩ quȩ etiã si alia oĩa tradi arte possũt
nature sũt ꝓpria certe neq ullam artẽ desiderãt/ ĩ ꝗb tu longe
aliis mea sentẽtia C asar excellis: magis mihi etiã aut testis eͥeͥ potes
nulla c̾ẽ arte satis aut si quȩ est eam tu potissimũ nos docere.
Ego uõ inquit omi de re facilius puto ẽẽ ab hoĩe nõ inurbano qͣ
de ip̃is facetiis disputari. Itaq cũ quosdam gretos inscriptos libros

Expanded text:
dendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici dendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici ex propositis nec esse consequens, aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod sit aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea sententia, Caesar, excellis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos docere.' 'Ego vero,' inquit 'omni de re facilius puto esse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam Graecos inscriptos libros
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad uitam qł mortem accomoclatur & principia tarda sũt
Q exitus tam̃ spissi & producti ẽẽ clebent. Nam neq ad siliendũ
statim est ad genus illud or̃onis abest enim totũ a causaoꝵ hoĩes
in eam rationẽ in gressus sis. celeriter dicendũ ẽ. Nõ eĩm sicucl ar¬
re. Argum̃tũ r̾atio ip̃a cõfirmat quȩ simul atq emissa ẽ adhe¬
rescit. Illud aũt genus or̃onis nõ cõgnitionẽ uiclicis s magis ꝑ¬
turbationẽ requirit. cõsequi nisi multa &ł uaria & copiosa & si¬
mili or̃one cõtentione actionis nemo põt. quare qui aut bre¬
uiter aut. sũmisse clicunt docere iudicem possunt: cõmoue̾
nõ possũt in quo sunt oĩa. Tam illud ꝑspicuũ ẽ oĩum reꝵ incon¬
trarias ꝑtes facultatẽ ex hisdẽ suppeditari lotis. S argumento
resistendũ ẽ aut his quȩ cõprobandi eius causa sumẽtur rep̃hẽ¬

Expanded text:
quod ad vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt quod ad vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genus illud orationis; abest enim totum a causa et hominein eam rationem ingressus sis, celeriter discedendum est; non enim, sicut arre: argumentum ratio ipsa confirmat idque, simul atque emissum est, adhaerescit; illud autem genus orationis non cognitionem iudicis, sed magis perturbationem requirit, quam consequi nisi multa et varia et copiosa oratione et simili contentione actionis nemo potest; qua re qui aut breviter aut summisse dicunt, docere iudicem possunt, commovere non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, omnium rerum in contrarias partis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed argumento resistendum est aut eis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
cet: quas ut tulerit acerbas aut timeat aut intuens aliũ cre¬
bro ad se ip̃m reuertatur. & tum singłi casus humanoꝵ grauiter
maxime luctuosa ẽ: ut illa altera ꝑs or̃onis que probitatis
cõmendationis boni uiri deb& sp̃ẽm tueri lenis ut saepe iam dixi atq
submissa. Sic hȩc quȩ suscipitur ab oratore ad cõmutandos animos
atq omni re flectendos intenta ac uehemens ẽẽ deb& sedes quȩ¬
cilis ad cdistinguendũ similitudo. nam & ex illa lenitate qua cõcili¬
amur his qui audiunt ad hanc uim acerrimãq eosdem excitam
influat oport& aliquicd ex hac ui nõ nũqͣ animi aliquid inflãmã¬
cdus est illi lenitati neq est ulla temꝑatior qͣ illa in qua aspitas
cõtentionis or̃onis nõ habent ip̃ius humanitate cõditur. remissio
aũt lenitatis quadam grauitate cõtentione fir matur. Utroq aũt
genire dicendi & ille in quo uis atq contentio querit᷑ & hoc

Expanded text:
cet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crecet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro ad se ipsum revertatur; et cum singuli casus humanarum miseriamaxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, intenta ac vehemens esse debet. Sed est quaecilis ad distinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numquam animi aliquid inflandum est illi lenitati; neque est ulla temperatior oratio quam illa, in qua asperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur, remissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmatur. In utroque autem genere dicendi et illo, in quo vis atque contentio quaeritur, et hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
similituclinẽ est ꝑducendus. Par atq una ratio est spei letitiȩ
motlestie sed haud scĩa an acerrimus nõ gessit oium motus in¬
uidiȩ nec minus uirium opus sit in ea cõprimenda ꝗͣ excitan¬
cda. Inuident aũt hoĩes maxime parib aut inferiorib inuident᷑
litatem coĩs iuris p̃stantia dignitatis aut fortunȩ sue transeunt.
Que si inflãmanda sunt maxime clicendũ est nõ eẽ uirtute pa¬
rata. deinde etiã uitiis atq peccatis. Tum si erunt honestiora
non delectari totamq abicere atq deponere oĩoq ꝑficiendũ est
qm̃ pleriq sunt inuidiq maxime hoc est cõe uitium & ꝑpetu¬
um. Inuidentur aũt prestanti florentiq fortune ut hec opinio
minuatur: & illa excellens opinione fortuna cum laborib & mi¬
seriis ꝑmixta uicleatur. A miẜicordia mouetur si is ꝗ audit
adduci potest ut illa quȩ de altero deplorent᷑ ad suas res reuo¬

Expanded text:
similitudinem est perducendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, similitudinem est perducendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, molestiae; sed haud sciam an acerrimus longe sit omnium motus invidiae nec minus virium opus sit in ea comprimenda quam in excitanda. Invident autem homines maxime paribus aut inferioribus, cum litatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora non delectari totamque abicere atque deponere; omninoque perficiendum est, quoniam plerique sunt invidi maximeque hoc est commune vitium et perpetuum, invidetur autem praestanti florentique fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna cum laboribus et miseriis permixta esse videatur. Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revo
Abbreviated transcription (Latin):
si ponetur spes utilitatis future qͣ preteriti bñficii cõmemoratio. Eni¬
tencdum est ut ostendas in ea re quam cdefendas aut dignitatẽ e̾e̾ aut¬
utilitatẽ eum᷑q cui cõcilies hunc maiorẽ significes: nihil ad utilitatẽ
suam rȩtulisse ac nihil oĩo fecisse causa sua. Inuicletur enim como¬
dumq hoc loco est ne quos ob bñfacta diligiꝰ nolemus eoꝵ lau¬
dem atq gloriam cui maxime inuideri solet nimis efferre uideamur
bis ac nostris remouere eademq hȩc gnͣa sunt tractanda in iracũ¬
dia uł excitanda uł seclancda nam si quotl ip̃is qui audiunt ꝑni¬
tiosum aut inutile sit id factum augeas odium creatur. sin quod
aũt in bonos uiros aut in eos quos minime quisq debuerit:
aut in .re. pu. cum excitatur si nõ tam acerbum odium tam̃ aut
inuidiȩ aut odii nõ dissimilis offensio. Item timor incutitur aut

Expanded text:
si proponitur spes utilitatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. Enisi proponitur spes utilitatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. Enitenutilitatem: eum qui cui concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitatem suam retulisse, ac nihil omnino fecissesua causa. Invidetur enim commdendumque hoc loco est, ne, quos ob benefacta diligi volemus, eorumque laudem aut gloriam, cui maxime invideri solet, nimis efferre videamur. bis ac nostris demovere; eademque haec genera sunt tractanda in iracundia vel excitanda vel sedanda; nam si, quod ipsis, qui audiunt, perniciosum aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur; sin, quod aut in bonos viros aut in eos, quos minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen aut invidiae aut odi non dissimilis offensio; item timor incutitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
iam nos longa uita usuq reꝵ maximaꝵ ut quib rebus aĩ hoĩum.
mouerentur teneremus. Et quidem primum cõsiderare soleo po¬
stulent ne causam neq paruis in rebus adhibendȩ hȩ dicendi faces.
neq ita animatis homĩb ut nihil ad eoꝵ mentes or̃one flectendas
proficere possemus ne aut irrisione aut odio digni putemur si
aut tragetlias agamus in nugis: aut cõuellere adoriamur ea quȩ
nõ possunt cõmoueri. nam qm̃ hȩ fere maxime sunt in iudicum
animis: aut quicũq illi essent apud quos eͣgemus or̃one molien¬
da. Amor odium iracundia inuidia. miẜicordia. spes. letitia ti¬
mor ioglestia sentimus amorem cõciliari si idin re uideamus ꝗł
sit utile his apud quos agas defendere: si aut pro bonis uiris aut cer¬
te pro his qui illis bõnis atq utiles sint laborare. Namq hec res amo¬
rem magis conciliat illa institutis defensi caritatem. Plusq proficit

Expanded text:
iam nos longa vita ususque rerum maximarum, ut quibus rebus animi hominum iam nos longa vita ususque rerum maximarum, ut quibus rebus animi hominum moverentur teneremus. Equidem primum considerare soleo, postuletne causa; nam neque parvis in rebus adhibendae sunt hae dicendi faces neque ita animatis hominibus, ut nihil ad eorum mentis oratione flectendas proficere possimus, ne aut inrisione aut odio digni putemur, si aut tragoedias agamus in nugis aut convellere adoriamur ea, quae non possint commoveri. Iam quoniam haec fere maxime sunt in iudicum animis aut, quicumque illi erunt, apud quos agemus, oratione molienda, amor odium iracundia, invidia misericordia, spes laetitia, timor molestia: sentimus amorem conciliari, si id iure videamur, quod sit utile ipsis, apud quos agamus, defendere, aut si pro bonis viris aut certe pro eis, qui illis boni atque utiles sint, laborare, namque haec res amorem magis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
adignoscendũ hoĩes dabant tenuisti te pro hoĩe ꝑnecessario quȩstore
tuo  quã tibi primũ munisti ad te audiendum uiam. Ecce aũt cũ
nihil aliud profecisse arbitrarer/ nisi ut hoĩes tibi ciuẽ improbum
defendẽti ignoscendũ ꝑꝑ necessitudinẽ arbitrarent᷑ : serpere occul¬
te cepisti: nihil tum aliis suspicatioĩb me uõ iam ꝑtimescente ut il¬
lam nõ Horbani seclitionẽ secl .p. Roͣͥ iracundiã neq eã iniustã sed
meritam ac debitã fuisse defenderes. Deinde qui locus a te p̃ter¬
missus est in cepionẽ : ut tu illa omĩa oclio inuiclia miẜ̃icorclia mi¬
scuisti: Neq hec solum in defensione secd etiã in scauro ceterisq meis
testib quoꝵ testimonia nõ refellendo secd ad eũdem impetũ populi¬
confugiendo refutasti. Quȩ cum absente modo cõmemorentur
nosse qui in dicendo quȩq maxime spectare solemus. Docuit enĩ

Expanded text:
ad ignoscendum homines dabant, tenuisti, te pro homine pernecessario, quaestore ad ignoscendum homines dabant, tenuisti, te pro homine pernecessario, quaestore tuo, dicere! Quam tibi primum munisti ad te audiendum viam. Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi civem improbum defendenti ignoscendum propter necessitudinem arbitrarentur, serpere occulte coepisti, nihil dum aliis suspicantibus, me vero iam pertimescente, ut illam non Norbani seditionem, sed populi Romani iracundiam neque eam iniustam, sed meritam ac debitam fuisse defenderes. Deinde qui locus a te praetermissus est in Caepionem? Ut tu illa omnia odio, invidia, misericordia miscuisti! Neque haec solum in defensione, sed etiam in Scauro ceterisque meis testibus, quorum testimonia non refellendo, sed ad eundem impetum populiconfugiendo refutasti; quae cum abs te modo commemorarentur, nos sequi in dicendo quaeque maxime spectare solemus; docuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
iusto dolore me ẽẽ affectum uiderent p̃sertim si in aliis causis in¬
tellexissent omĩa me semꝑ pro amicoꝵ ꝑiculis: nihil umꝗͣ pro me
ip̃o deprecatũ: sic in illa omĩ defensione atq causa qł eẽt in arte po¬
situm uidebat᷑. ut de lege apuleia dicerem ut quid ẽẽt minuere ma¬
iestatem explicarem. ꝑ quã breuiter ꝑstringi atq attigi his duab
ut q acerrimus in cepionis inuidia reuocanda & in meis moribus
.gͣ. meos necessarios declarandis mansuetissimis uiderer. ita magis af¬
fectis animis iudicum ꝗͣ cloctis tua sulpiti ẽ a nob̾ tum accusatio uic¬
ta.Hic Sulpitius uere hercle inquit Antoni ista cõmemoras. Nã
ego nihil umꝙͣ uidi ꝙͣ tam e manibus elaberet᷑ ꝗͣ mihi tum ẽ elapsa
illa ip̃a. Cum enim quẽ admodũ dixi tibi ego nõ iudiciũ sed inten¬
clium tradidissem. qͣd tuũ principiũ dii immortales fuit : quiti

Expanded text:
iusto, si pio dolore me esse adfectum viderent, concederent; praesertim si in aliis causis iniusto, si pio dolore me esse adfectum viderent, concederent; praesertim si in aliis causis intellexissent omnia me semper pro amicorum periculis, nihil umquam pro me ipso deprecatum. Sic in illa omni defensione atque causa, quod esse in arte positum videbatur, ut de lege Appuleia dicerem, ut quid esset minuere maiestatem explicarem, perquam breviter perstrinxi atque attigi; his duabuut et acerrimus in Caepionis invidia renovanda et in meis moribus erga meos necessarios declarandis mansuetissimus viderer: ita magis adfectis animis iudicum quam doctis, tua, Sulpici, est a nobis tum accusatio victa.' Hic Sulpicius, 'vere hercle,' inquit 'Antoni, ista commemoras; nam ego nihil umquam vidi, quod tam e manibus elaberetur, quam mihi tum est elapsa illa ipsa causa. Cum enim, quem ad modum dixisti, tibi ego non iudicium, sed incendium tradidissem, quod tuum principium, di immortales, fuit! qui ti
Abbreviated transcription (Latin):
ces causa agebatur atq cepionis odium quo erant ip̃i ꝑꝑ iudicia ab¬
alienati renouabam. qđ ubi sensi me in possessionẽ iudicii ac defen¬
sionis meȩ cõstitisse. ꝙ & popłi heniuolentiã iam cõcilia cuius etiã
ac desiderio propinquoꝵ uł odio proprio in Cepione & causã
nr̃am cõuerteram tũ admiscere huic gniͣ oronis uehem̃ti atq atro¬
ci. genus illud alteꝵ de quo ante disputaui laenitatis & mansue¬
tudinis cepi me ꝓ meo soclali qui mihi in liberũ lotum more ma¬
iorũ ẽẽ deber&ꝵ & pro mea omĩ fama prope fortunisq decẽnẽ
Nihil mihi acl existimationẽ turpius nihil ad dolorẽ acerbius
accidere posse ꝗͣsi is sepe alienissimis a me s meis tam̃ ciuib salu¬
ti existimarer fuisse socdali meo auxilium ferre nõ potuisse. Pete¬
bam a iudicib ut illud ȩtati meȩ ut honorib ut reb gestis si

Expanded text:
ces causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abces causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudici ac defensionis meae constitisse, quod et populi benevolentiam mihi conciliaram, cuius ius ac desiderio propinquorum vel odio proprio in Caepionem ad causam nostram converteram, tum admiscere huic generi orationis vehementi atque atroci genus illud alterum, de quo ante disputavi, lenitatis et mansuetudinis coepi: me pro meo sodali, qui mihi in liberum loco more maiorum esse deberet, et pro mea omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accidere posse, quam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebus gestis, si
Abbreviated transcription (Latin):
fensionẽ in aliquo artis loco reponetis. Oĩum gnͣa uitia ꝑicula col¬
dusiq : ita ut clicerẽ. & si omẽs moleste semꝑ seclitiones fuissẽt
iustas tam̃ fuisse nõnullas & prope netessarias: tũ illa quȩ modo
Crassus cõmemorabat egi. neq reges ex hac ciuitate exigi neq
bilium defensione potuisse. Ac si ille seditiones saluti huic ciuita¬
ti fuissent / nõ cõtinuo si quis motus ꝑopuli factus ess& id.S. Nor
bano atq in fraude capitolii eẽ ponendum. quod si umq .po .Ro.
concessum ess& ut iure incitatus ẽe̾ uideretur. id qđ docebam
sepe ẽẽ cõcessum nullam illa causa iustiorẽ fuisse. Tum omẽm or̃o¬
nem traduxi & conuerti inin crepandam Cepionis fugam inde¬
plorandũ interitũ exercitus sic & eoꝵ dolorẽ qui lugebant suos
or̃one refabricandam. & aiõs equitũ romanoꝵ apud quos tũ iudi¬

Expanded text:
fensionem in aliquo artis loco reponetis. Omnium seditionum fensionem in aliquo artis loco reponetis. Omnium seditionum clusique ita, ut dicerem, etsi omnes semper molestae seditiones fuissent, iustas tamen fuisse non nullas et prope necessarias. Tum illa, quae modo Crassus commemorabat, egi: neque reges ex hac civitate exigi nequebilium dissensione potuisse; ac, si illae seditiones saluti huic civitati fuissent, non continuo, si quis motus populi factus esset, id C. Nocrimine atque in fraude capitali esse ponendum. Quod si umquam populo Romano concessum esset ut iure incitatus videretur, id quod docebam saepe esse concessum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem orationem traduxi et converti in increpandam Caepionis fugam, in deplorandum interitum exercitus: sic et eorum dolorem, qui lugebant suos, oratione refricabam et animos equitum Romanorum, apud quos tum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
a ali med tm̃ incendiũ nõ orõne solum sed etiam multo magis ui &t
dolore & ardore animi cõcitaras: ut ego ad id restinguendũ uixco¬
narer acceclere. Nabueras enim tu omĩa in causa suꝑiore uim fu̾¬
gam lapiclatione⁊ crudelitatẽ tribunitiã incepioĩs graui miserabiliq
casu iniudiciũ uocabas. Deinde principẽ & senatus &t ciuitatis. M.
t miliũ lapidum ꝑtussum ẽẽ cõstabat ui pulsum e templo. L. coctã
&. T. lidium cum intercedere uell& rogationi nemo poterat ne¬
gare. Accidebat ut hec tu adolescens pro.re.p᷑. quęri sũma cum
dignitate existimarere. Ego homo censorius uix satis honeste ui¬
dere. Erant optimi ciues iudices bonoꝵ uiroꝵ plenum forum
uix ut mihi tenuis quedam uenia claret᷑ excusatioĩs ꝙ tam eum
defenderẽ qui mihi legatus fuisso. Hic ego quid dicam me artẽ
aliquã adhibuisse: quid fecerim narrabo si placuerit uos meã de¬

Expanded text:
dali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugam, lapidationem, crudelitatem tribuniciam in Caepionis gravi miserabilique casu in iudicium vocabas; deinde principem et senatus et civitatis, M. Aemilium, lapide percussum esse constabat; vi pulsum e templo L. Cottam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, nemo poterat negare. Accedebat ut haec tu adulescens pro re publica queri summa cum dignitate existimarere; ego, homo censorius, vix satis honeste videre. Erant optimi cives iudices, bonorum virorum plenum forum, vix ut mihi tenuis quaedam venia daretur excusationis, quod tamen eum defenderem, qui mihi quaestor fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhibuisse? Quid fecerim, narrabo; si placuerit, vos meam de
Abbreviated transcription (Latin):
tem in sũmum discrimen adductum uiderem nõ prius sum conatꝰ
miẜi cordiam aliis cõmouẽ q̃ miẜicordia sum ip̃e captus. Sensi eꝗ¬
dem tum magnoꝑe moueri ulices cum excitaui mestum ac sordi¬
cdatũ senẽ & cũ ista feci q̃ tu crasse laudas nõ arte de qua quid
loquar nescio si motu magno animi ac dolore ut discinderẽ tuni¬
cam ut cicatrices ostenderẽ. Cum. C. marius merore or̃onis mex
presens ac sedens multum lacrimis suis acliuuaret. Cumq ego
illum crebro appellans collegam ei suum cõmendarẽ atq ip̃m ad¬
uocatum acd comunẽ imꝑatoꝵ fortunã defendendam inuocarẽ:
tũ sunt habita si dolor abfuiss& meus nõ modo nõ miẜabilis. s etiã
irridenda fuiss& or̃o mea q obrem hec uos doceo Sulpiti bonus ego
uidelicet atq eruditus magister ut in dicendo irasci ut dolere ut
flere possitis tamq̃ te quidem quid hoc doceam qui in accusando so¬

Expanded text:
tem, in summum discrimen adductum viderem, non prius sum conatus tem, in summum discrimen adductum viderem, non prius sum conatus misericordiam aliis commovere quam misericordia sum ipse captus. Sensi equidem tum magno opere moveri iudices, cum excitavi maestum ac sordidatum senem et cum ista feci, quae tu, Crasse, laudas, non arte, de qua quid loquar nescio, sed motu magno animi ac dolore, ut discinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem. Cum C. Marius maerorem orationis meae praesens ac sedens multum lacrimis suis adiuvaret cumque ego illum crebro appellans conlegam ei suum commendarem atque ipsum advocatum ad communem imperatorum fortunam defendendam invocarem, tum sunt habita, si dolor afuisset meus, non modo non miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam ob rem hoc vos doceo, Sulpici, bonus ego videlicet atque eruditus magister, ut in dicendo irasci, ut dolere, ut flere possitis. Quamquam te quidem quid hoc doceam, qui in accusando so
Abbreviated transcription (Latin):
ti parui qui tibi intutela est traditus: flens ac lugens dicere uide¬
batur. quȩ si ille hystrio cotidie cum ageroꝵ tam̃ recte agere sine
cdolore non poterat. quid : pacuuium putatis in scribendo leni
animo ac remisso fuisse : fieri nullo motlo potuit. Sȩpe enim
audiui poetam bonum neminẽ id quod a demotrito & platone
inscriptis relictum ẽẽ dicunt sine inflãmatioẽ animoꝵ existere
posse & sine quodam afflatu quasi furoris. Quare nolite existi¬
mare me ip̃m qui nõ heroum ueteres casus fictosq luctus uelim imi¬
tari atq adumbrare dicendo: neq sum actor aliene ꝑsonȩ sed sum¬
auctor mex. Cum mihi. M. A quilius in ciuitate retinendus eẽt q̃
in illa causa ꝑdrancla fecerim sine magno dolore fecisse. Quẽ enun
ego cõsulem fuisse imꝑatorẽ ornatum a senatu ouantem ĩ capitoliũ
ascendisse meminissem. Hunc cum derelictum debilitatũ meren¬

Expanded text:
ati parvi, qui tibi in tutelam est traditus, flens ac lugens dicere videati parvi, qui tibi in tutelam est traditus, flens ac lugens dicere videbatur; quae si ille histrio, cotidie cum ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat, quid Pacuvium putatis in scribendo leni animo ac remisso fuisse? Fieri nullo modo potuit. Saepe enim audivi poetam bonum neminem—id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt—sine inflammatione animorum exsistere posse et sine quodam adflatu quasi furoris. Qua re nolite existimare me ipsum, qui non heroum veteres casus fictosque luctus velim imitari atque adumbrare dicendo neque actor sim alienae personae, sed auctor meae, cum mihi M'. Aquilius in civitate retinendus esset, quae in illa causa peroranda fecerim, sine magno dolore fecisse: quem enim ego consulem fuisse, imperatorem ornatum a senatu, ovantem in Capitolium ascendisse meminissem, hunc cum adflictum, debilitatum, maeren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ quemqͣ eoꝵ qui audiunt ꝑmou& & ne hec in causis iniudi¬
ciis in amicoꝵ ꝑiculis in cõtursu hoĩum in ciuitate inforo acci¬
dere miremur. Cum igitur nõ solum ingenii nr̃s existimatio nã
id ess&ꝵ lenius ꝙq quotl professus iste id posse facere quod pau
ci ne id quidem negligendũ est s alia sunt m aiora multo: fi¬
des officium cliligentia quib reb acducti etiã cum alienissimos
defendimus tam̃ eos alienos si ip̃i uiri boni uolumus haberi exi¬
stimare nõ possumus. s ut dixi ne hoc in nobis mirum eẽ uicleat᷑
spondalli illa clicentis: segregare abste ausus aut sine ullo sala¬
mina ingredi neq paternum aspectũ es ueritus. nũq illum aspec¬
tũ clicebat quin mihi telamon iratus fuere luctu filii uideretur.
utilem inflexa ac mirabilem sonum uoce cũ aetate exacta indigẽ
liberũ lacerasti orbasti. extinxisti neq fratris necis neq eiuscer

Expanded text:
quam quemquam eorum qui audiunt permovet. Et ne hoc in causis, in iudiquam quemquam eorum qui audiunt permovet. Et ne hoc in causis, in iudiciis, in amicorum periculis, in concursu hominum, in civitate, in foro accidere miremur, cum agitur non solum ingeni nostri existimatio, nam id esset levius;—quamquam, cum professus sis te id posse facci, ne id quidem negligendum est sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia: quib. reb. adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos alienos, si ipsi viri boni volumus haberi, existimare non possumus, sed, ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse, videatur, spondalia illa dicentis. Segregare abs te ausus, aut sine illo Salamina ingredi? Neque paternum aspectum es veritus? Numquam illum aspectum dicebat, quin mihi Telamon iratus furere, luctu filii, videretur. Ut idem inflexa ad miserabilem sonum voce. Quem aetate exacta, indigem Liberum, lacerasti, orbasti, extinxisti.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq est enim facile ꝑficere ut irascatur ei cui tu uelis iudex si tu
ipse uel lente ferre uideare. Neq ut oclerit eũ quẽ tu uelis nisi
te ip̃m flagrantẽ odio ante uiderit. Neq ad miẜicordiã adducẽ¬
tur nisi tu ei signa doloris cui uerbis sentẽtiis uoce uultu cũ lacrima¬
tione deniq ostenderis : ut enim nulla materies tam facilis ad exar¬
descendũ est q̃ nisi ad moto igni ignem cõciꝑe possit: sic nulla mẽs
est tam ad cõprehendẽdam uim oratoris ꝑata quȩ possit incendi
nisi ip̃e inflãmatus ad eam & ardens accesserit. At ne hoc forte
magnũ ac mirabile ẽẽ uideatur hoĩem totiens irasci totiens dole¬
re totiens omĩ motu aĩ cõcitari prȩsertim in reb alienis magna uis
ut opus sit simulatioẽ & fallaciis. ipsa enĩ natura orationis eius
quȩ suscipit᷑ ad alioꝵ animos ꝑmouendos oratorẽ ip̃m magis etiã

Expanded text:
neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu ipse id lente ferre videare; neque ut oderit eum, quem tu velis, nisi te ipsum flagrantem odio ante viderit; neque ad misericordiam adducetur, nisi tu ei signa doloris tui verbis, sententiis, voce, vultu, conlacrimatione denique ostenderis; ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igni ignem concipere possit, sic nulla mens est tam ad comprehendendam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi ipse inflammatus ad eam et ardens accesserit. Ac, ne hoc forte magnum ac mirabile esse videatur hominem totiens irasci, totiens dolere, totiens omni motu animi concitari, praesertim in rebus alienis, magna visut opus sit simulatione et fallaciis; ipsa enim natura orationis eius, quae suscipitur ad aliorum animos permovendos, oratorem ipsum magis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtis fucoq puerili: ut mihi nõ solũ tuincendere iudicẽ s ip̃e
uidearis. Neq fieri põt ut doleat is qui audit aut ocderit aut¬
inuideat ut ꝑtimescat aliquid ut affectet misericordiãq de
ducatur: nisi omĩs illi motus quos oratorẽ adhibere uolo uidii ĩ ip̃o
oratore in pressi eẽ atq inmixti uidebunt᷑. ꝙ si fictus aliquis dolor
suscipiendus ẽẽt & si in eiusmoĩ gnͣe or̃onis nihil eẽt nisi falsum atq¬
ĩmitatioẽ simulatum maior ars aliqua forsitan eẽt requirenda. Nũc
ego quid tibi Crasse quid cȩteris accidat nescio. deinde aũt causa
nulla est cur apud hoĩes prudentissimos atq amicissim os mentiar
non me hercłe umqͣ apud iudices dolorẽ aut miẜicordiã aut in¬
uidiam aut ocdium dicendo excitare uolui : quin ip̃e cõmouendis
iudicib his ip̃is sensib ad quos illos adducere uellem ꝑmouerer.

Expanded text:
mentis fucoque puerili, ut mihi non solum tu incendere iudicem, sed ipsmentis fucoque puerili, ut mihi non solum tu incendere iudicem, sed ipse ardere videaris. Neque fieri poin videat, ut pertimescat aliquid, ut fletum, misericordiamque de ducatur: nisi omnes i motus, quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse, atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliquis dolor suscipiendus eimitatione simulatum, maior ars aliqua forsitan esset requirenda: nunc ego, quid tibi, Crasse, quid ceteris accidat, nescio; de me autem causa nulla est cur apud homines prudentissimos atque amicissimos mentiar: non me hercule umquam apud iudices aut dolorem aut misericordiam aut invidiam aut odium dicendo excitare volui quin ipse in commovendis iudicibus eis ipsis sensibus, ad quos illos adducere vellem, permoverer;
Abbreviated transcription (Latin):
ditur uł acdeo sin ẽ integer quietusq iudex plus est oꝑis: sũt enĩ
oĩa dicendo excitancda nihil adiuante naͣ s tantã uim ht̃ illa q̃
recte a bono poeta cdicta ẽ flexatq animina oiũm regina reꝵ or̃o
ut nõ modo inclinantẽ exciꝑe aut stantẽ inclinaresi etiã aduer¬
santẽ/ ac repũgnantẽ ut imꝑator fortis ac bonus caꝑe possit. Hȩc
sunt enĩ illa quȩ me lucdens crassus motdo flagitabat quȩ a me
diuinitus tractare solere dicer& : & in causam. G. Aquilii .G.
Norbani nõ nullisq aliis qiͣ prȩcdare acta laudar&. quȩ hercle
ego crasse cũ a te tractant᷑ in causis horrere soleo tanta uis ani¬
mi tantus impetꝰ tantus dolor oculis uultu gestu clicito liniq
isto tuo singnificari sol&.Tantum est flum̃ grauissimoꝵ optimoꝵq
uerboꝵ tam integrȩ sentẽtie tam uerȩ tam noue tam sine pig¬

Expanded text:
ditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim ditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim omnia dicendo excitanda, nihil adiuvante natura. Sed tantam vim habet illa, quae recte a bono poeta dicta est flexanima atque omnium regina rerum oratio, ut non modo inclinantem excipere aut stantem inclinare, sed etiam adversantem ac repugnantem, ut imperator fortis ac bonus, capere possit. Haec sunt illa, quae me ludens Crassus modo flagitabat, cum a me divinitus tractari solere diceret et in causa M'. Aquili Gaique Norbani non nullisque aliis quasi praeclare acta laudaret, quae me hercule ego, Crasse, cum a te tractantur in causis, horrere soleo: tanta vis animi, tantus impetus, tantus dolor oculis, vultu, gestu, digito denique isto tuo significari solet; tantum est flumen gravissimorum optimorumque verborum, tam integrae sententiae, tum verae, tam novae, tam sine pig
Abbreviated transcription (Latin):
aut abhorreant aut lȩtent᷑ aut mereant: aut miẜeant᷑ aut puni¬
re uelint aut ad eos motus deducat si qui finitimi sunt. & de
ꝓpinꝗs ac talib aĩ ꝑmotionib atq illud optandũ ẽ oratori ut ali¬
quam ꝑmotionẽ animoꝵ sua sponte ip̃i ad causam iudices adid
quod utilitas oratoris fert accomolent. Ifacilius ẽ enĩ curentẽ ut
aiunt incitare q cõmoueri languentẽ : sin id aut nõ erit obscuriꝰ
da est sic equidem ꝗ agredior in ancipiti causa graui ad animos
iudicum ꝑtractandos omĩa mente mea cogitatiõẽ curaq uersor
ut oͣderem ꝙͣ sagacissime possim ꝗd sentiãt quid existimẽt quid
expectent quid uelint. quo deduci or̃ones facillime posse uide¬
ant᷑. s seclant & ante clixi sua sponte quo impellimus incurrunt
atq ꝓpendunt. Accipio qtł dat᷑ & ad idunde aliquis flatus ostẽ¬

Expanded text:
aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poeniaut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permotionem animorum sua sponte ipsi adferant ad causam iudices ad id, quod utilitas oratoris feret, accommodatam; facilius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit da est, sic equidem cum adgredior in ancipiti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod datur et ad id, unde aliquis flatus osten
Abbreviated transcription (Latin):
per fortis or̃o queritur s sape placila sũmissa lenisq maxime cõ¬
mendat reos. Reos aũt appello nõ eos modo qui arguunt᷑ s omĩs
quoꝵ de redisceptatur. sic enĩ olim loquebant᷑. Hoꝵ igitur expri¬
mere mores or̃one iustos integros religiosos timidos ꝑferendis
iniuriaꝵ mirũ ꝗdlam ualo& hoc uel inpͥncipiis uł in re tractã¬
da uł in ꝑorando tantã hab& uim si est suauiter & cum sensu trac¬
tatum ut sȩpe plusq causa ualeat. Tantũ aũt efficit᷑ sensu quodã
ac rõne dicencli ut qiͣmores oratoris effingat oro gnͣe enĩ quo
gnificanti efficit᷑ ut probi bñ morati ut boni uiri ẽẽ uideant᷑. Huic
ũt ẽ illa dispar acdiuncta ratio oronis quȩ ad aliud quoclam gnͣe
mentis iucdicium ꝑmou& impellitq ut oclerĩt/ aut diligant aut
inuicdeant aut saluũ uelint aut metuãt aut sꝑnant aut cupiãt

Expanded text:
per fortis oratio quaeritur, sed saepe placida, summissa, lenis, quae maxime comper fortis oratio quaeritur, sed saepe placida, summissa, lenis, quae maxime commendat reos. Reos autem appello non eos modo, qui arguuntur, sed omnis, quorum de re disceptatur; sic enim olim loquebantur. Horum igitur exprimere mores oratione iustos, integros, religiosos, timidos, perferentis iniuriarum mirum quiddam valet; et hoc vel in principiis vel in re narranda vel in perorando tantam habet vim, si est suaviter et cum sensu tractatum, ut saepe plus quam causa valeat. Tantum autem efficitur sensu quodam ac ratione dicendi, ut quasi mores oratoris effingat oratio; genere enignificante efficitur, ut probi, ut bene morati, ut boni viri esse videamur. Huic autem est illa dispar adiuncta ratio orationis, quae alio quodam genere mentis iudicum permovet impellitque, ut aut oderint aut diligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant
Abbreviated transcription (Latin):
dicoꝵ orator. Conciliant᷑ aũt aĩ clignitate om̾ĩs robusti existimatioẽ
uite quȩ facilius ornari possunt si modo sunt ꝗͣ fingi si nulla sũt.
Si hec acdiuuant in oratore lenitas uotis uultus pudoris significa¬
tio uerboꝵ comitas si quid ꝑsequare acrius ut inuitus & coactus
facẽ uideare. facilitatis liber mansuetudinis pietatis grati animi
nõ appetentis nõ auidi signa proferre ꝑutile ẽ. eaq oĩa q̃ proboꝵ
demissoꝵ nõ acrium non ꝑtinacium nõ litigiosoꝵ nõ acerborũ
sunt/ ualde beniolentiã cõciliant. ab alienantq ab his in quib hec
sunt. Etaq eacdem sunt in aduersarios ex contrario cõferenda. sed
genus hoc totũ or̃onis in his causis excellit in quib minus põt im¬
flãmari aĩus iudicis. Acri & uehem̃ti quaclam incitatioẽ nõ enĩsem¬

Expanded text:
dicet orator. Conciliantur autem animi dignitate hominis, rebus gestis, existimatione dicet orator. Conciliantur autem animi dignitate hominis, rebus gestis, existimatione vitae; quae facilius ornari possunt, si modo sunt, quam fingi, si nulla sunt. Sed haec adiuvant in oratore: lenitas vocis, vultus pudoris significatio, verborum comitas; si quid persequare acrius, ut invitus et coactus facere videare. Facilitatis, liberalitatis, mansuetudinis, pietatis, grati animi, non appetentis, non avidi signa proferre perutile est; eaque omnia, quae proborum, demissorum, non acrium, non pertinacium, non litigiosorum, non acerborum sunt, valde benevolentiam conciliant abalienantque ab eis, in quibus haec non sunt; itaque eadem sunt in adversarios ex contrario conferenda. Sed genus hoc totum orationis in eis causis excellit, in quibus minus potest inflammari animus iudicis acri et vehementi quadam incitatione; non enim sem