comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: His utique qui uiu en¬
tem xp̃m ex ꝓmissione recepe¬
runt. Ideo saluator. non ueniait
soluere legemi aut ꝓph&as. sed
adimplere & quia domus dĩ
non tantũ in sola herosolima.
sed & in c&eris locis futura erat
ait tacharias ꝓph&a ponam
hierus alem in omnibus gentib
mus inuenisse abraham pa¬
strẽ nostrum secundum carnem
post quam ostendit non posse
ꝑopera legis quem quam iusti¬
ficari apud dm̃. adiecit Nec
abraham potiusse aliquid
mereri secundum carnẽ Car¬
nem dicens circum cisionẽ posuit :¬
ham exoperibus legis iustifica¬
tus est. hab& gloriam sed non
apud dm̃ Hoo ꝓponentis est
Nam abraham ex fide iustifica¬
tus est. quod nulli dubium est.
Ideo hab& gloriam apud dm̃. Sed
quia quileg̾ẽ seruant siue moysi

Expanded text:
eorum . His utique qui venieneorum . His utique qui venientem Christum ex promissione receperunt. Ideo Salvator: Non veni, ait, solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Et quia domus Dei non tantum in sola Hierosolyma, sed et in caeteris locis futura erat, ait Zacharias propheta: Ponam Hierusalem in omnibus gentibus : mus invenisse Abraham patrem nostrum secundum carnem? Postquam ostendit non posse per opera legis quemquam justificari apud Deum, adjecit, nec Abraham potuisse aliquid mereri secundum carnem. Carnem dicens circumcisionem siham ex operibus Legis justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum. Hoc proponentis est. Nam Abraham ex fide justificatus est, quod nulli dubium est: ideo habet gloriam apud Deum. Sed quia qui legem servant sive 48 Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
fides. istud aduenis se testatur:
qui
putant fidem xp̃i legi esse
inimicam: ignorantes sensum
legis: Non ergo euacuat legẽ
cum illa cessare deber& iã
doc& quia tempore suo recte
illam datam ad serit. sed iam
a gere non debere: In ipsa lege
dictum est. tempore ex solu tȩ
ꝓmissionis legem cessare debe¬
re Angelus enim gabri hel
danihelo ꝓph&e desiderium
huius rei sciendȩ habendi : osten¬
dit inter c&era dicens: Adue¬
niente xp̃o crisma id est unc¬
tionem regalemi cessare.
Quae potestas intellegitur: &
iuditium ait nonerit amplius.
quod est lex & toll&ur sacri¬
fitium meum: Ideo in quit meũ.
ut scir&ur oblationẽ u&erem
cessaturam: Quem sensum ada¬
periens saluator lex ait & ꝓphe¬
tȩ usque ad iohannẽ  quia
lege moysi cessante. meliora
p̃cepta daturũs erat ds̃. Hiere¬
mias ꝓph&a cecinit dicens : Ette
dies uenient dicit dñs. & consum¬
mabo domui is rahel & domui
iuda testa mentum nouum. non
secundum quod dedi patribus

Expanded text:
fides istud advenisse testatur. fides istud advenisse testatur. qui putant fidem Christi legi esse inimicam, ignorantes sensum legis. Non ergo evacuat legem, cum illam cessare debere jam docet; quia tempore suo recte illam datam asserit, sed jam agere non debere. In ipsa enim lege dictum est, tempore exsolutae promissionis legem cessare debere; Angelus enim Gabriel Danieli prophetae desiderium hujus rei sciendae habenti ostendit , inter caetera dicens, adveniente Christo, chrisma, id est, unctionem regalem cessare, quae potestas intelligitur. Et judicium, ait, non erit amplius, quod est lex, et tolletur sacrificium meum. Ideo, inquit, meum, ut sciretur oblationem veterem cessaturam. Quem sensum adaperiens Salvator: Lex, ait, et prophetae usque ad Joannem . Et quia lege Moysis cessante, meliora praecepta daturus erat Deus, Hieremias propheta cecinit, dicens: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo domui Israel, et domui Juda testamentum novum non secundum quod dedi patribus
Abbreviated transcription (Latin):
re iubentur tantum ut circum¬
ciderentur. & pariter cum illis
ederent Azima uel pasca. Nec
non & cornelium donum dĩ ac¬
cepisse gentilem non iudi ⁊an¬
tem & quod iustificatus sit diuino
omꝓbatum Qm̃ quidem unus
ds̃ qui iustificauit circam cisionẽ
exfide. & preputium perfidẽ :
In circum cisione iudȩos significat.
eo quod exfide promis siõnis
iustificatisunt. credentes hunc
eẽ . Xp̃m quem in lege ꝓmiserat
ds̃: In prȩputio uero gentes signi¬
ficat perfidem xp̃i iustificatos
apud dm̃ Tam enim gentiles
quam iudeos: non aliter quam
credentos iustificauit: Qui a enĩ
omnium unus est ds̃. una rati¬
one omnes iustificauit : Quider¬
go ꝓdest carnis circum cisio
Autꝰ quid obest prȩputium
quando dignitatem & meritum
non facit nisi fides: Legem ergo
euacuamus perfidem: ab sit : sed
legem statuimus: Non utique
lex exinanitur ꝑfidem sed ad¬
impl&ur firmatur enim status.
eius. quando quod futurum dix̃.

Expanded text:
re jubentur , tantum ut circumre jubentur , tantum ut circumciderentur, et pariter cum illis ederent azyma vel pascha, nec non et Cornelium donum Dei accepisse gentilem non judaizantem, et quod justificatus sit, divinos Deus, qui justificavit circumcisionem ex fide et praeputium per fidem. In circumcisione Judaeos significat, eo quod ex fide promissionis justificati sunt, credentes hunc esse Christum, quem in lege promiserat Deus. In praeputio vero gentiles significat per Christi fidem justificatos apud Deum. Tam enim gentiles, quam Judaeos non aliter quam credentes justificavit; quia enim omnium unus est Deus, una ratione omnes justificavit. Quid ergo prodest carnis circumcisio, aut quid obest praeputium; quando dignitatem et meritum non facit nisi fides? Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus. Non utique lex exinanitur per fidem, sed adimpletur; firmatur enim status ejus, quando quod futurum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iustus autem ex fide mdnt : Vt dũ
Ubi est ergo gloriatiotua nex¬
clus a est Per quam legem facto¬
srum: Non sed ꝑlegem fidei. Red¬
dita ratione. ad eos loquitur
qui a gunt sub lege. quod si ne
causcaglorientur. Blandientes
sibi delege & pp̃t. quod genus sint
abrahȩ: Uidentes non iustifica¬
ri hominem apud dm̃ nisi ꝑfidẽ:
Arbitramur enim iustificari
hominẽ ꝑfidem : sine operibus
legis: Gentilem dicit hominem
ꝓcerto haberi : quod iustific&ur
crodens nulla faciens opera le¬
gis: Id est : sine circum cisione :
aut neo meniis aut ueneratione
sabbati: An udeoram gantum¬
ds̃ non ne & gentium immo &
gentium : Sine dubio enim om¬
nium ds̃ unus est Nec enĩ soli
uidei possunt sibi uindicare
quodds̃ illorum non &iã genti¬
um sit cum rolegant ab uno
adã omnium esse originẽ.
& nullũ aduenã uolentem. ad
legẽ accedere ꝓhiberi :Denique
aliquanti exierunt cumillis in
heremum de egiptus. quos suscipe¬

Expanded text:
Justus autem ex fide mea vivit , ut dum Justus autem ex fide mea vivit , ut dum Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei. Reddita ratione, ad eos loquitur, qui agunt sub lege, quod sine causa glorientur, blandientes sibi de lege, et propter quod genus sint Abrahae, videntes non justificari hominem apud Deum, nisi per fidem. Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis. Gentilem dicit hominem pro certo haberi, quod justificetur credens, nulla faciens opera legis, id est, sine circumcisione, aut neomeniis, aut veneratione sabbati. An Judaeorum Deus tantum? nonne et gentium? Immo et gentium. Sine dubio omnium Deus unus est. Nec enim soli Judaei possunt sibi vindicare, quod Deus illorum non etiam gentium sit; cum relegant ab uno Adam omnium esse originem, et nullum advenam volentem ad legem accedere, prohiberi. Denique aliquanti exierunt cum illis in eremum de Aegyptiis, quos suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
Iam his qui sunt apud superos
quam qui ln inferno tenebantur.
utroque diutissime expectauit:
Euacuans sententiam qua iustũ
uid& ur omnes damnari : ut osten¬
der &. nobis. quod olim decreue¬
rat liberare genus humanum
iniquitatibus illorum & delic¬
torum allorum ñ memoraboe
& ne forte hoc donum. solis iu.¬
deis ꝓmisisse uid&ur. Per
esaiam dicit: Domus mea donx
orationis uocabitur. In omnibus
gentibus : Quã uiseeͫ iudais¬
mo facta ꝓmissio sit. Sed p̃¬
scius ds̃ eo quod domos eius
ro ꝓbaturi essent impii iudei
gentes se ad ꝑcipiendã gratiã
suam ꝓmisit ad mitterẽ. qua¬
rum ȩmulatione. Inira missi
cruciarentur impii iudȩi. In
hoc temporo Id est tempore
nostro: quodedit ds̃ quod olim
ꝑmiserat dandum tempore
quo dedit: Vt sit. iustus ustifi¬
cans eum. qui exfide est ihũ xp̃i:
Recte Ait: Quia ut sit iustus.
dedit quod ꝓmisit : Hoc autem
ꝓmisit iusfificare se credentes
In xp̃m Dicit autem in ahacuc:

Expanded text:
tam his qui sunt apud superos, tam his qui sunt apud superos, quam qui in inferno tenebantur, utrosque diutissime exspectavit, evacuans sententiam, qua justum videtur omnes damnari: ut ostenderet nobis, quod olim decreverat liberare genus humanum iniquitatibus illorum, et delictorum illorum non memorabor . Et ne forte hoc donum solis Judaeis promisisse videretur, per Isaiam dicit: Domus mea, domus orationis vocabitur in omnibus gentibus . Quamvis enim Judaismo facta promissio sit, sed praescius Deus eo quod donum ejus reprobaturi essent impii Judaei, gentes se ad percipiendam gratiam suam promisit admittere, quarum aemulatione in iram missi, cruciarentur impii Judaei. In hoc tempore, id est, tempore nostro quo dedit Deus, quod olim promiserat dandum tempore quo dedit. Ut sit ipse justus, justificans eum qui ex fide est Jesu Christi. Recte ait, quia ut sit justus dedit quod promisit: hoc autem promisit justificare se credentes in Christo. Dicit autem in Habacue:
Abbreviated transcription (Latin):
scati sunt . dono dĩ: Per redẽptio¬
tiam dĩ in xp̃o eẽ testatur. qui¬
a uoluntate dĩ a xp̃o redempti
sumus. ut manu missi iustifica¬
remur. ficut ad galatas di cit:
Xp̃s nos sedemit: offerens se
ꝓnobis : Per misit enim seuienti
cepit eum: sed quia uirtutem etus
ferre non potuit. Omnes quo ste¬
nebat simul cum illo. amisit
Quẽ ꝑ posuit ds̃ propitiatorem
fidei  Hoc dicit. Quia in xp̃o
ꝓposuit ds̃. Id est disposuit ꝓpitiũ
se futurum humano generi si
scredat : In sanguine ip̃sius: Ideo
insanguine ip̃sius: quia morte
eius liberatisumus. ut & manifes¬
tar& illum &mortem passio
ne eius dãpnar& : Ad ostensio¬
snem iustitię suȩ. Hoc est. ut ꝓ¬
mis sum suum palam facer&.
quonos apeccatis liberar&. sicit
ante ꝓmiserat: quod cum imple¬
uit. iustum se ostendit: Propt̃
ꝓpositum praecedentium delic¬
torum. inpatientia dĩ: Sciens
ds̃ ꝓpositũ benignitatis suȩ. Quo
censuit peccatoribus sub uenire.

Expanded text:
cati sunt dono Dei. Per redemptiocati sunt dono Dei. Per redemptiotiam Dei in Christo esse testatur; quia voluntate Dei a Christo redempti sumus; ut manu missi justificaremur, sicut et ad Galatas dicit: Christus nos redemit , offerens se pro nobis. Permisit enim se diabolcepit eum: sed quia virtutem ejus ferre non potuit, omnes quos tenebat, simul cum illo amisit. Quem proposuit Deus propitiatorem fidei. Hoc dicit quia in Christo proposuit Deus, id est, disposuit propitium se futurum humano generi, si credant. In sanguine ipsius. Ideo in sanguine ipsius, quia morte ejus liberati sumus; ut et manifestaret illum mortuum, et mone ejus damnaret. Ad ostensionem justitiae suae, hoc est ut promissum suum palam faceret, quo nos a peccatis liberaret, sicut ante promiserat; quod tum cum implevit, justum se ostendit. Propter propositum praecedentium delictorum in patientia Dei. Sciens Deus propositum benignitatis suae quo censuit peccatoribus subvenire,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓmis sumẽ: Et cum suscipit
confugientes adse iustitia dĩ¬
fidem ihũ xp̃i. Quid est aliud per
fidem ihũ xp̃i: Nisi quia ipsa dĩ
iustitia manifestatio xp̃i est per
fidem enim prȩdicationis ihũ xp̃i
agnoscitur donum dũdum ꝓ mis¬
sum adõ uel sumitur: Inomnes
& suꝑ om̃s qui credunt: Hoc est suꝑ
om̃s uideos & grecos. credentes uideri
dĩ iustitiã: Nonenim est distictio:
omnes peccauerunt &egent glori¬
am dĩ Quia dixerat sũ ꝑ omnes
iudȩos & grecos dĩ eẽ iustitiã. ut hoc
ꝓbar&. Adiecit : am nes enim ait.
peccauerunt: Hoc generaliter
distinctio. O mnes enim hic con¬
prȩhendit. &iam & scõs. ut osten¬
der& nihil ꝓfuis se legemsine
fide: Sic enim lex dat̾aest: utfi¬
des es s& in lege. quȩ futuram spe¬
rar& salutem : Quam obrem
mors xp̃i ominibus ꝓficit. quia
& hic insȩculo quid crodendum
& obseruandam est dꝯcuit. & de
uicem reddentes. so la fide iustifi¬

Expanded text:
quod promissum est: et cum suscipit quod promissum est: et cum suscipit confugientes ad se, justitia fidem Jesu Christi. Quid est aliud per fidem Jesu Christi, nisi quia ipsa Dei justitia manifestatio Christi est? Per fidem enim praedicationis Jesu Christi agnoscitur donum dudum promissum a Deo, vel sumitur. In omnes vel super omnes, qui credunt, hoc est, super omnes Judaeos et Graecos credentes veri Dei justitiam. Non enim est distinctio; omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. Quia dixerat super omnes Judaeos et Graecos Dei esse justitiam, ut hoc probaret, adjecit: Omnes enim, ait, peccaverunt. Hoc generaliter distinctio; omnes enim hic comprehendit, etiam et sacerdotes, ut ostenderet nihil profuisse legem sine fide. Sic enim lex data est, ut fides esset in lege, quae futuram speraret salutem. Quamobrem mors Christi omnibus profecit, quia et hic in saeculo quid credendum et observandum est, docuit: et de vicem reddentes, sola fide justifi
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Nunc uero si ne lege iustita¬
S dĩ manifestata est testi monium
habent alege & ꝓph&is: Aper¬
tum est quia iustitia dĩ sinelege
apparuit. sed sine lege sabbati
& circum cisionis & neo meniȩ
& uindite : Nontamen sine sa¬
cramento diuinitatis dĩ Quippe
cum iustitiȩ dĩ desacramento
dĩ sit non quando quos lex reos
tenebat. Iustitia dĩ ignouit illis.
sine lege utique hoc fecit : Quia
inquos lexuindicatu ra erat
donauit illis peccatum Et ne hoc
forte contra legem factũ puta¬
r&ur Adiecit : Iustitiam dĩ
testimonium habere ex le ge
& ꝓph&is: Hoc est quia ip̃sa
lex exalia parte olim istud fu¬
turum dixerat. quia uenturus
erat qui homines s aluar&. quod
legi con cessũ non erat ut peccata
donar&: Ideo autem iustitia di
dicta est. quȩ uid&ur eẽ mise¬
ricordia: quia deꝓmissione.
originem hab& : Etcum ꝓmis¬
sum̃ dĩ redditur: iustitia dĩ dicit᷑:
Iustitia est enim quia redditum ẽ

Expanded text:
dit. Nunc vero sine lege justitidit. Nunc vero sine lege justitia Dei manifestata est, testimonium 46 habens a lege et prophetis. Apertum est quia justitia Dei sine Lege apparuit, sed sine lege sabbati et circumcisionis et neomeniae et vindictae; non tamen sine sacramento divinitatis Dei: quippe cum justitia Dei de sacramento Dei sit. Nam quando quos lex reos tenebat, justitia Dei ignovit illis, sine lege utique hoc fecit; quia in quos lex vindicatura erat, haec donavit illis peccatum. Et ne hoc forte contra legem factum putaretur, adjecit justitiam Dei testimonium habere ex Lege et prophetis, hoc est, quia ipsa Lex ex alia parte olim istud futurum dixerat; quia venturerat qui homines salvaret: quod legi concessum non erat; ut peccata donaret. Ideo autem justitia Dei dicta est, quae videtur esse misericordia; quia de promissione originem habet, et cum promissum Dei redditur, justitia Dei dicitur. Justitia est enim, qu
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Ita & delicta car nales ut
exactu nomen accipi& homo
Perlegem enim cognitio pecca¬
ti ꝑfidem autem abolitio. Ideo
sequenda fides est Quae esthȩc
lex ꝑquam dicit cognitum õe
peccatum & cognitum quomo¬
dom. Videmus enim non igno¬
rasse u&eres peccatum. quia &
io sep incarcere missus est
lic& ꝑcalumniam & pincerna
& pistor pharaonis causa pecca¬
ti. Quo modo er go latebant pec¬
cata Tri plex quidem lex est:
lta& prima pars desacram̃¬
to diuinitatis sit dĩ. Secunda
aũt quȩ congruit lege natura¬
li quȩ inter dicit peccatum
Tertia uero legis factor id est
sabbata. neo meniae. circũcisio.¬
& c&era illaec est ergolexna¬
turalis quȩ ꝑ moysen partim
reformata: Partim auctorita te
Inuitus cohibendis cognitum fe¬
cit peccatum: Non quod late¬
r& sicut dixi. sed ostendit pecca¬
ta quae fiunt Non inpune futu¬
ra apud dm̃: Ne forte quisitem¬
pus euadens legem in lusis se
putar&ur: hoc est quod lex osten¬

Expanded text:
facit, ita et delicta carnales; ut facit, ita et delicta carnales; ut ex actu nomen accipiat homo. Per legem enim cognitio peccati: per fidem autem abolitio; ideo sequenda fides est. Quae est haec lex, per quam dicit cognitum esse peccatum, et cognitum quomodo? Videmus enim veteres non ignorasse peccatum; quia et Joseph in carcerem missus est, licet per calumniam ; et pincerna et pistor Pharaonis, causa peccati . Quomodo ergo latebant peccata? Triplex quidem lex est; ita ut prima pars de sacramento divinitatis sit Dei: secunda autem quae congruit legi naturali, quae interdicit peccatum: tertia vero factorum, id est, sabbati, neomeniae, circumcisionis, etc. Haec est ergo lex naturalis, quae per Moysen partim reformata, partim auctoritas in vitiis cohibendis, cognitum fecit peccatum; non quod lateret, sicut dixi: sed ostendit peccata quae fiunt, non impune futura apud Deum; ne forte quis ad tempus evadens, legem illusisse putaretur. Hoc est quod lex osten
Abbreviated transcription (Latin):
greci: Qm̃ quidem non iustificã¬
bitur ex operibus legis omnis
caro coram dõ: Non ideo mim¬
me iustificatos homines asserit
Apud dm̃. qui legem iustitia ẽ
non obseruauerunt In p̃ceptis
Sed quia sacramentum mysterii
dĩ quod in xp̃o est. credere nolu¬
luerunt : ꝑ hoc enim deoreuita
ds̃ iustificari hominem non ꝑ
legem: Quia lex ad temꝰ pus ius¬
tificat. non apud dm̃: Ideo legẽ
seruantes in tempore iusti dicun
tur apud dm̃. Quia fides ꝑ quã
iustificantur. homines apud dm̃.
non est in eis: maior enim fides
est quam lex : Quia lex ad nos
ꝑtin& fides addm̃: Idcir colex
tem poralem hab& iustitiam.
fides a&ernam : Nam em̃nem
carnem dicens omnem homi¬
nem significauit I Si cut & ꝑ¬
ph&a ẽsaias ait. & uidebit omĩs
caro salutare dĩ. Idest uidebit
omnis homo xp̃m dm̃ in quo
salus omnium contin&ur:
& idcirco incarnem significan¬
tur. quia peccatis obnõ xii sunt
Sicut enim iustitia spiritales

Expanded text:
Graeci. Quoniam quidem non justificaGraeci. Quoniam quidem non justificabitur ex operibus Legis omnis caro coram Deo. Non ideo minime justificatos homines asserit apud Deum; quia legem justitiae non servaverunt in praeceptis: sed quia sacramentum mysterii Dei, quod in Christo est, credere noluerunt. Per hoc enim decrevit Deus justificare hominem, non per legem, quia lex ad tempus justificat, non apud Deum. Ideo legem servantes in tempore, justi sunt non apud Deum; quia fides per quam justificantur homines apud Deum, non est in eis. Major enim fides est, quam lex; quia lex ad nos pertinet, fides ad Deum. Idcirco lex temporalem habet justitiam, fides aeternam. Nam omnem carnem dicens omnem hominem significavit, sicut et propheta Esaias ait: Et videbit omnis caro salutare Dei ; id est, videbit omnis homo Christum Dei, in quo salus omnium continetur. Et idcirco carne significantur, quia peccatis obnoxii sunt. Sicut enim justitia spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
derum: Neque a postolis cognatis
suis secundum carnẽ : quorum
sanguinem effuderunt: Semꝑ
malo. Ita & cunctorum bonorum :
in istis ergo omnium similium ar¬
quitur malum Haec ad iudȩorũ
confusionem ꝑtinent: qui sibi &
parentibus suis testimonium exle¬
ge ferebant:. Ut omne õs obstruat.
& subditus fiat omnis mundus dõ
Hoc dicit: quia iudȩis in peccatis con¬
strictis. omnis mundus subditus
fit dõ: Nulli enim dubium est:
quia pagani obruti sunt delictis
&impi&atibus: ac ꝑ hocitotus
mundus dõ ꝓstratus est. ut p̾os sit
ad indulgentiam ꝑuenire. Quia
om̃is mundus iudȩi erant & genti¬
les : a quibus segre gati sunt fi deles:
Quando ergo iudȩos qui legem
acceperunt ado & quibus facta
est ꝓmissio. peccatis ꝓbat obno¬
xiõs dubium nonẽ omnes gre¬
cos reos eẽ mortis: Quã obrẽ om¬
ne os obstruatur. Ait: & fud dittis
fiat omnis mundus dõ .Dum om̃s
rei ad ꝓbati indigent misericor¬
dia di tam iudei quam &iam

Expanded text:
derunt, neque apostolis cognatis derunt, neque apostolis cognatis suis secundum carnem, quorum sanguinem effuderunt, semper malo, ita et cunctorum bonorum. In istis ergo omnium similium arguitur malum. Haec ad Judaeorum confusionem pertinent, qui sibi et parentibus suis testimonium ex lege ferebant. Ut omne os obstruatur, et subditus fiat omnis mundus Deo. Hoc dicit, quia Judaeis in peccatis constrictis; omnis mundus subditus fit Deo. Nulli enim dubium est, quia pagani obruti sunt delictis et impietatibus, ac per hoc totus mundus Deo prostratus est, ut possit ad indulgentiam pervenire; quia omnis mundus Judaei erant et gentiles, a quibus segregati sunt fideles. Quando ergo Judaeos qui legem acceperunt a Deo, et quibus facta promissio est, peccatis probat obnoxios, dubium non est omnes Graecos reos esse mortis. Quamobrem: Omne os obstruatur, ait, et subditus fiat omnis mundus Deo; dum omnes rei probati indigent misericordia Dei, tam Judaei, quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
populus non ꝑmisit illos: Ergo
omnes dicit. sed malos: & hos
om̃s. sed honos: Neque enim
qui a dicit omnes declinauerunt
totã penitus plebem significat:
Sed hanc partem plebis sicut &
memoratus ꝓph&a refert. In qua
omnes mali se condiderunt: Sem¬
ꝑ enim duo populi sunt. Inuna ple¬
be : hic est ergo populus quem¬
in crepat᷑ dñs sub nomine hieru¬
salem dicens : hierus alem hieru¬
salem quȩ occidis ꝓph&xas Et
alioloco: Cenerato ait mala &
adultera & natio uiperarum:
De huius modi queritur &iam y¬
ph&a esaias dicens: Uegenti pec¬
catrici semen pessimũ: Perma¬
lam enim uoluntatẽ dum fructus
malos faciunt: semen pessimum
sunt : Et quia si uoluerint poss
conuerti: uox ꝓbat a postoli
in alia epistola dicentis. Eramus
quȩcumque lex loquitur. his qui
in lege sunt loquitur: Manifestũ
ẽ quia hos increpat lex : qui &
primum non crediderunt duci
suo moy si neque ꝓph&is paren¬
tibus suis. Quos & ꝑsequentes occi¬

Expanded text:
populus non permisit . Illos ergo populus non permisit . Illos ergo omnes dicit, 45 sed malos; et hos omnes, sed bonos. Neque enim quia dicit: Omnes declinaverunt, totam penitus plebem significat, sed hanc partem plebis, sicut et memoratus propheta refert: In qua omnes mali se condiderunt. Semper enim duo populi sunt in una plebe. Hic est ergo populus quemincrepat Dominus sub nomine Hierusalem, dicens: Hierusalem, Hierusalem, quae occidis prophetas . Et alio loco: Generatio, ait: mala et adultera, et: Natio viperarum . De hujusmodi queritur etiam propheta Esaias, dicens: Vae genti peccatrici, semen pessimum ! Per malam enim voluntatem, dum fructus malos faciunt, semen pessimum sunt. Et quia si voluerint, possunt converti, vox probat Apostoli in alia Epistola dicentis: Eramus utem quoniam quaecumque Lex loquitur, iis qui in lege sunt, loquitur. Manifestum est quia hos increpat Lex, qui et primum non crediderunt duci suo Moysi, neque prophetis parentibus suis, quos et persequentes occi
Abbreviated transcription (Latin):
inpigre: Adbonũ segnes ad malum
parricidium ueloces Contri¬
tio & infelistas inuis eorum
Qm̃ citati erant ad malefacien¬
dũ. iter ipsorum uel gressum tri¬
bulatum & infelioe ꝑnuntiat
&uiam pacis nonꝰ cognouerđ
Uia pacis lenis est & in turba¬
ta. Omnis enim bona uita
tranquilla est. & actus modesti
Ipsi sunt pacifici. & ꝑ istos itur
Addm̃ illi ergo haec nolentes
scire. eligerunt. uiam tribula¬
tionum ꝑ quam itur ingehen¬
na: Non ẽ timor dĩ Ante ocu¬
los eorũ Qm̃ huius modisine
sensu sunt: dĩtimorẽ ñ habent :
initiũm enim sapientie timor
dñi. Dicit salomon: & nondix̃
Timorem dĩ hos non habere
Sed non est inquit timor dĩ
Ante oculos eorum Videntes
enimtam maligna opera sua
& non horsentes. timorem dĩ
dicuntur ante oculos ñ habere:
Istos om̃s & ꝓph&a hieremias
significat dicens inter c&era:
Tunc om̃s sur rexerunt inꝑ
ph&ã dñi. uolentes occidere
eum: & sequitur: Omnis autẽ

Expanded text:
impigre, ad bonum segnes, ad impigre, ad bonum segnes, ad parricidium veloces. Contritio et infelicitas in viis eorum. Quoniam citati erant ad malefaciendum, iter ipsorum vel gressum tribulatum et infelicem pronuntiat. Et viam pacis non cognoverunt. Via pacis lenis est et inturbata; omnis enim bona vita tranquilla est, et actus modesti ipsi sunt pacifici, et per istos itur ad Deum. Illi ergo nolentes haec scire, elegerunt viam tribulationem, per quam itur in gehennam. Non est timor Dei ante oculos eorum. Quoniam hujusmodi sine sensu sunt, Dei timorem non habent: Initium enim sapientiae timor Domini, dicit Salomon . Et non dixit timorem Dei hos non habere, sed: Non est, inquit, timor Dei ante oculos eorum. Videntes enim tam maligna opera sua, et non horrentes, timorem Dei dicuntur ante oculos non habere. Istos omnes et propheta Hieremias significat, dicens inter caetera: Tunc omnes insurrexerunt in prophetam Domini, volentes occidere eum. Et sequitur: Omnis autem
Abbreviated transcription (Latin):
Non est qui faciat bonũ non est
us que adunum: Quia neglecto
dõ in utiles factisunt. Bonum
utique facere non possunt: lã em̃
de prauati proficiunt inpeius
Sepulcrum patens est guttur
eorum. Iam malis mancipati
bonos sipos s& fieri deuorare
uolebant. Vt sicut sepul cͥrum
pat& ad recipienda cadauera.
lta & aduersos. bonos guttur
illorum: Linguis suis dolose.
agebant: Quitam malis operib
ad seuerant. quelo quebantur
Infallacia erant Uenenũ aspi¬
dum sublabus eorum. Hoc dicit.
quia uerba huius modi hominũ
musci pula sunt Ad hoc enim lo¬
quuntur ut decipiant. Vt sicut
ꝑlabia ser pentis uenenum in fun¬
ditur. Ita & ꝑ labia horum dolos
& circum uentiones. Quorum
Ios maledictione & amaritudi¬
ne plenum est. Manifestũ ẽ
quia contrabonos mali semꝑ
maledicta & amara ꝓponunt
Inconuitium illorum ꝓrũ pen¬
tes. &d& ractionem Veloces
pedes eorum ad effundendũ
sanguinẽ. Hoc denece yphe¬
tarum dixit. quos occiderunt

Expanded text:
Non est qui faciat bonum, non est Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Quia neglecto Deo, inutiles facti sunt, bonum utique facere non possunt; jam enim depravati proficiunt in pejus. Sepulcrum patens est guttur eorum. Jam malis mancipati bonos, si posset fieri, devorare volebant; ut sicut sepulcrum patet ad recipienda cadavera, ita et adversus bonos guttur eorum. Linguis suis dolose agebant. Qui tam malis operibus assueverant, quae loquebantur, in fallacia erant. Venenum aspidum sub labiis eorum. Hoc dicit, quia verba hujusmodi hominum muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur, ut decipiant; ut sicut per labia serpentis venenum infunditur, ita et per labia eorum dolus et circumventiones. Quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Manifestum est quia contra bonos mali semper maledicta et amara proponunt, in convicium illorum prorumpentes et detractionem. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Hoc de nece prophetarum dixit, quos occiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ grauissima causa deinde
&iam iudeos ostendit reos qui sub
lege dĩ uiuere uiderentur. Ac sibi
merito patrum defenderent dig
pat̾rum spre uerint᷑ dĩ gratiam
ln ͣr itum deducentes. Ad quã rẽ
firmandam exemplum ꝓphaicũ
mala opera eorum enumerare.
& partim peiora subicere. ut ma¬
nifestar& in his nullam spem ui¬
derinisi inplorent misericordiã
xp̃i qui peccata dimittit. Deinde
adiecit. Non est intellegens uerũ
est Quia sidar& operam Intelle¬
gere: Iniustus noness&. Non est
requirens dm̃ Nec illud oc cultũẽ.
Quia si intelleger& quid ꝑdess&
que rerȩtdm̃ Et non sicut asapħ
rex iuda qui post multa dĩ bene¬
ficia sic deprauatus est. ut infir¬
mitatẽ pedum passus ꝓph&a
presentẽ non querer & dm̃ Om¬
nes dedinauer̃ simul inutiles
factisunt Ne mini dubium quia
omnes non querentes dm̃ inclinan¬
tur. ut auxilium requirant aua¬
nitate Uanitas autem est ido¬
lum. Ideo inutiles fiunt

Expanded text:
et pergravissima causa. Deinde et pergravissima causa. Deinde etiam Judaeos ostendit reos, qui sub lege Dei vivere videntur, ac sibi merito patrum defenderint dignromissionem patrum spreverint, Dei gratiam in irritum deducentes. Ad quam rem firmandam exemplum propheticmala opera eorum enumerare, et partim pejora subjicere, ut manifestaret in his nullam spem videri, nisi implorent misericordiam Christi, qui peccata dimittat. Deinde adjecit: Non est intelligens. Verum est quia si daret operam intelligere, injustus non esset. Non est requirens Dominum. Nec istud occultum est, quia si intelligeret quid prodesset, quaereret Deum: et non sicut Asaph rex Juda, qui post multa Dei beneficia sic depravatus est; ut infirmitatem pedum passus, propheta praesente, non quaereret Deum. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Nemini dubium, quia omnes non quaerentes Deum, inclinantur, ut auxilium requirant a vanitate: vanitas autem est idolum; ideo inutiles fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& abicit a sensu diuine doctrine
Nec enim peccare debere fides
tradit. quippe cum iudicaturũ
dm̃ praedic&. sed delinquentib
consulit. ut racuperata salute sub
de lege uiuentes lam non peccent
Ideoquȩ subiecit. Quorum dam¬
natio iusta est. Idẽ horum homi¬
num quiemulationẽ Inuidiae
istud de nobis inter pra&antur
quod supra dictum est. damnatio
iusta est Haec enim iactabant iu¬
dei ut doctrinam apostolicam
criminarentur. dicentes. Quod
cum remis signem peccatoruin
predicant. peccandi fomitẽ pre¬
beant. Ut quasi securi homines
de ꝑ missione pronste peccarent
cum const & post acceptam fidẽ
periculo sum eẽ peccare & hoc
prȩdici credentibus
Nequa quame Causati em̃¬
s sumas iudȩos & grecos. om̃s¬
s scbpeccato esse: hoc est quid
adhuc in moramur latius lo¬
quentes ostendimus enim redii is
causis tam iudȩos quam grecos
id est gentiles omnes sub esse:p
Ideoque frustra legem ser uart᷑
Quam obrem pessima eorum

Expanded text:
et abjicit a sensu divinae doctrinae. et abjicit a sensu divinae doctrinae. Nec enim peccare debere fides tradidit, quippe cum judicaturum Deum praedicet; sed delinquentibus consulit, ut recuperata salute, sub Dei lege viventes jam non peccent. Ideoque subjecit, Quorum damnatio justa est. Id est, horum hominum qui aemulatione invidiae istud de nobis interpretantur, quod supra dictum est, damnatio justa est. Haec enim jactabant Judaei, ut doctrinam apostolicam criminarentur, dicentes quod cum remissionem peccatorum praedicant, peccandi fomitem praebeant, ut quasi securi homines de promissione, prompte peccarent: cum constet post acceptam fidem periculosum esse peccare, et hoc praedici credentibus. Nequaquam. Causati enim sumus Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse. Hoc est, quid adhuc immoramur latius loquentes? Ostendimus enim redditis causis tam Judaeos quam Graecos, id est gentiles, omnes reos esse: ideoque frustra legem servare. quamobrem pessima eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta eius ipsi ꝓficerentt Vt dũ¬
nutu eius peccantes dũ ueniã
secuntur os bonus uider&ur.
utsi non peccarent nonuider&ur
iustus Si enim non peccent
non habendo cui remittat.
nonerit bonus. Si enim ueri¬
stas dĩ in meo mendacio habun¬
Idauit ingloria ipsius quid ad¬
Shuc &ego tã quã peccator iudicors
Manifestum est quia si adglo¬
riam ꝓficit mendatium hominũ
utillẽ solus uerus appareat pec¬
catores non sunt dicendi qui pec¬
cant. quia non uoluntate sed in¬
pulsu eius uidebuntur pes¬
care: Quod absit. & non sicut
blas phemamur sicut auint Nos
quidem dicere faciamus mala¬
÷ ut ueniant bona Nunc apperii
quorum causa haec sollicite &
cum reuerentia disputat. Aper¬
uersis enim hoc opponebatur.
quia sicͥ ess& sensus p̃dicantiũ
remissionem peccatorum. ut fa¬
cerent mala & uenirent bona.
Hoc est peccarent ut remitten¬
do illis ds̃ uider&ur bonus. se¬
cundum quȩ supra dicta sunt
Quod blas phemiam appellat

Expanded text:
ta ejus ipsi proficerent; ut ta ejus ipsi proficerent; ut nutu ejus peccantes dum veniam consequuntur, Deus bonus videretur: et si non peccarent, non videretur justus; si enim non peccent, non habendo cui remittat, non erit bonus. Si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius, quid adhuc et ego tamquam peccator judicor? Manifestum est, quia si ad gloriam Dei proficit mendacium hominum, ut ille solus verus appareat, peccatores non sunt dicendi, qui peccant; quia non voluntate, sed impulsu ejus videbuntur pecare: quod absit. Et non, sicut blasphemamur, et sicut aiunt nos quidam dicere, faciamus mala ut veniant bona. Nunc aperit quorum causa haec sollicite et cum reverentia disputat. A perversis enim hoc opponebatur, quasi hic esset sensus praedicantium remissionem peccatorum, ut facerent mala et venirent bona, hoc est peccarent, ut remittendo illis Deus videretur bonus, secundum quae supra dicta sunt: quod blasphemiam appellat,
Abbreviated transcription (Latin):
ram te feci ut iustificeris inser¬
monibustuis. & uincas cũ iudicaris
Qui malorum hominũm praua
inter pr&atione adseritur.
ut peccata hominum & maliac¬
tus dĩ iustificationẽ ꝓfitiat.
& ꝑ mala nostra bonus appa¬
reat. & iniustitia nr̃a illum ius¬
tum ostendat. Qm̃ itaque ini
quus non est ds̃ cum in rogat
iram. lam non peccatis nostris
iustificatur. Quia si peccatis
nostris iustificar&tir iniquus
erit siuindicar&. Sed quia non
est iniquus cum uindicat. ora.¬
nifestum est: quia in iustitia nr̃a
dĩ iustitiam non commendat:
si autem commendar& nonum¬
dicar& quia iustus est. Ac per
hoc subiecit secundam. hominẽ
in quit dico. Ab sit. hoc est.
ab sit ne ds̃ iniquus dicatur. Qui¬
a hoc homini comp&it quem
constat & errare & falli & fal¬
lere Nam ds̃ in mutabilis per¬
seuerat. Nec potest non ama¬
sre que fecit Alioquin. Quo¬
modo iudicabit ds̃ hunc mundũ
Uerum est quia non erat iustũ
ut iudicar& ds̃ mundum. si pecca¬

Expanded text:
ram te feci, ut justificeris in serram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris, qui malevolorum hominum prava interpretatione asseritur, ut peccata hominum et mali actus Dei justificatione proficiant, et per mala nostra bonus appareat, et injustitia nostra illum justum ostendat. Qquus non est Deus, cum irrogat iram, jam non peccatis nostris justificatur: quia si peccatis nostris justificaretur, iniquus esset, si vindicaret: sed quia non est iniquus, cum vindicat, manifestum est quia injustitia nostra Dei justitiam non commendat. Si autem commendaret, non vindicaret, quia justus est. Ac per hoc subjecit: secundum hominem, inquit, dico. Absit, hoc est, absit, ne Deus iniquus dicatur; quia hoc homini competit, quem constat et errare, et falli et fallere. Nam Deus immutabilis perseverat, nec potest non amare, quae fecit. Alioquin quomodo judicabit Deus hunc mundum? Verum est, quia non erat justum ut judicaret Deus mundum, si pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cemus Num quid iniquus ads̃ qui
infert irama secundum hominẽ
dico. Absit. hoc iuxta sen sum
ꝓphe&e dauid dicit apostolus
Dauid autem quando peccauerat
causa uriȩ dthei sciens quia ꝓ¬
missio peccatoribus dari noN
potest. Exorat ut iustificatio
uerborum dĩ uincat iudicum
quod iudicantur hi qui peccant
& poenitentem refor m& scĩ ficans.¬
ut d& eis quod iustis se daturum
ꝓmisit Ac ꝑ hoc subiecit: Si aũt
iniustitia nostra iustitiam dĩ cõ¬
mendat. & reliqua Id est. si qua nos
peccato res sumus. ds̃ iustificatur.
Iniquus erit siuindic& Nam si in¬
iustitia nostra ei ꝓficer&. sine
dubio iniquus erat sidamnar&
peccantes. qui a iniustitia nostra
dm̃ facit iustum. si peccantibus
nobis d& quod ꝓmisit scĩs. qui¬
a quam uis peccatores simus.
refor mari tamen ꝑ penitentiã.
ut non iam peccatores sed ab luti
ꝓmissionem mereamur accipe¬
re Non ergo hic sensus est in
uerbis ꝓ phãe dauid cum dicit
libi soli peccaui & malum co¬

Expanded text:
us? Numquid iniquus Deus, qui infert iram secundum hominem dico absit. Hoc juxta sensum prophetae David dicit Apostolus: David autem quando peccaverat in causa Uriae Hethaei , sciens quia promissio peccatoribus dari non potest, exorat ut justificatio verborum Dei vincat judicium quo judicantur ii qui peccant ; et poenitentem reformet sut det ei quod justis se daturum promisit. Ac per hoc subjecit, Si autem injustitia nostra justitiam Dei commendat, et reliqua. Id est, si quia nos peccatores sumus, Deus justificatur, iniquus erit si vindicet. Nam si injustitia nostra ei proficeret, sine dubio iniquus erat, si damnaret peccantes, quia injustitia nostra Deum facit justum, si peccantibus nobis det quod promisit sanctis: quia quamvis peccatores simus, reformamur tamen per poenitentiam, ut non jam peccatores, sed abluti promissionem mereamur accipere. Non ergo hic sensus est in verbis prophetae David, cum dicit: Tibi soli peccavi et malum co
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes baptista adherodem Non
licet tibi habere uxorem fratristui
Sed forte iohannes expers fuerit huma¬
ni eloquii inspiratus in utero quiasi
ait non licet accipere panem filiorum
et mittere canibus Et iterum dicit
dñs uidȩis Non legistis quid fecitdđ
cum esurir& quomodo intrauit indo¬
mum dñi & panes propositionis acce

Expanded text:
Joannes Baptista ad Herodem: Non Joannes Baptista ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Sed forte Joannes expers fuerit humani eloquii, inspiratus in utero; quia siait; Non licet accipere panem filiorum, et mittere canibus . Et iterum dicit Dominus Judaeis: Non legistis quid fecit David, cum esuriret; quomodo intravit in domum Domini, et pane
Abbreviated transcription (Latin):
uentris ẽ. cum edendi cessatofficium
Aesceuero destructio tunerit. quan¬
do steterit natiuitas Pseudo aposto¬
li aũt qui non utique religionis caula
sed questus circumibant peccantibus
amaries senolebant. Corpus autem
non fornicationi sed dño. Nuncredit
pori Sub auditur inmortalitatem
resuscitato praestabit: Corpus enim
dõ dicatum donos piritali remunera¬
bitur meritoducis idest animi
ꝑuirtutem suam st Idem sensus est
resurrectionis firmare: Uirtus
ipsum dñm. hoc dixit quia ipsedns
corpussuum suscitauit. sicut &ipsedñs
ait Soluite templum hoc. dego intri¬
bus diebus suscitabo illud. hocaut dix̃
tamen uidetur libertatem concessi ar¬
bitrii dixisse apostolum oma mihilicen¬
fornicari non tamen expediat. Sed quo¬
modolic& quod ꝓbetur: autcerte
siomã licent. nihil potest dici inlicitũ
Sed licet non ta men expedit. haec su¬
surrant potius quam asserunt aut
inmemores aut neglegentes. Dicit enĩ

Expanded text:
ventris est, cum edendi cessat officium: ventris est, cum edendi cessat officium: escae vero destructio tunc erit, quando steterit nativitas. Pseudoapostoli autem, qui non utique religionis causa, sed quaestus circumibant, peccantibus amari esse nolebant. Corpus autem non fornicationi, sed Domino. Nunc redit pori? Subauditur immortalitatem resuscitato praestabit; corpus enim Deo dicatum, dono spiritali remunerabitur merito ducis, id est, animi. tem suam. Idem sensus est, resurrectionis firmare; virtus ipsum Dominum. Hoc dixit, quia ipse Dominus corpus suum suscitavit, sicut et ipse Dominus ait: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus suscitabo illud. Hoc autem dixit videtur propter libertatem concessi arbitrii dixisse Apostolum: Omnia mihi licfornicari, non tamen expediat. Sed quomodo licet, quod prohibetur? Aut certe si omnia licent, nihil potest dici illicitum. Sed licet, non tamen expedit. Haec susurrant potius, quam asserunt, aut immemores aut negligentes. Dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
duritiam cordis populi increduli &cer¬
uicosi Tamen siad causam respicias
aliud fuit insensu apłi ut haecloque¬
retur. Hȩc enim praemisit postea
acturus hanc causam sicut fecit &deillo
qui incestum admiserat. Proponit
enim designans quid acturus ẽpostea
Deniquestatim adsuperiorem sensũ
breuiter interim recommendata
redit hoc enim ideo dixit quia
licebat illi ab his sũptus accipere
sed qm̃ sciebat pseudo apłos occasionẽ
quȩ rere accipiendi Noluit ab his
accipere necausa uentris uigor euangelicȩ
ueritatistorpesceret Sienim abhis
acciperet. quos intantis uitiis ar¬
guebat auctoritatem magisterii
concessam sibi adnõ inclinabat
Non enim potest instanter argui.
a quo accipitur Maxime cum ideo
promltus addandum sit ut sibi humi¬
li& praepositum unde &dicit sed¬
& ego sub nullius redigar potestate.
Rescauentri &uenter escis. ds̃ autẽ
& hunc &hanc destru& Destrutio

Expanded text:
duritiam cordis populi increduli et cerduritiam cordis populi increduli et cervicosi . Tamen si ad causam respicias, aliud fuit in sensu Apostoli, ut haec loqueretur; haec enim praemisit postea acturus hanc causam, sicut fecit et de illo 131 qui incestum admiserat; proponit enim designans quid acturus esset postea. Denique statim ad superiorem sensum, breviter interim re commendata, redit; hoc enim ideo dixit, quia licebat illi ab his sumptus accipere. Sed quoniam sciebat pseudoapostolos occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret. Si enim ab iis acciperet, quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii concessam sibi a Domino inclinabat; non enim potest constanter argui a quo accipitur: maxime cum ideo promptus ad dandum sit, ut sibi humiliet praepositum. Unde et dicit: Sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis, Deus autem et hunc et has destruet. Destructio
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus abhiscriminibus inmunes
faceret. sita cer&s prohibuisse enim
uidebam non reuelasse crimina
illorum idcirco ait &haecquidem
fuistis Et neadiram illos prouocar&
adiecit Sed ablutiestis Vt a¬
Vtagnos¬
centes criminarei facti statim rẽspi¬
rarent audientes sed ablutiestis. solen
enim aliqui pudorem pati & corrigere
ficia puritatis inbapmate consecuti
noscuntur quod est fundamentum
euan gelicȩ ueritatis Illic enim omnib:
peccãtis depositis abluitur credens
n& illos quanta & qualissit gra quam
ꝑueram traditionem ad secutisunt
Poste a uero contrahanc regulam fi¬
dei inpulsumalorum doctorum sen¬
tientes. his beneficus se exuerunt
s rant consecuti. Omã mihi licent sed¬
s non omnia expediunt. omniamihi¬
s licenti sed ego sub nullius redicar po¬
testate Omnia sibilicere dicit. ea
scilic& quae & co apłis eius licuerunt.
quae dlex contin& naturalis non moxsi
Quia multa ꝓhibuit moyses propter

Expanded text:
omnes ab his criminibus immunes omnes ab his criminibus immunes faceret, si taceret prohibuisse enim videbatur, non revelasse crimina illorum idcirco sic ait: Et hoc quidem fuistis. Et ne ad iram illos provocaret, adjecit: Sed abluti estis; ut agnoscentes crimina rei facti, statim respirarent audientes: Sed abluti estis. Solent enim aliqui pudorem pati, et corrigere, ficia puritatis in baptismate consecuti noscuntur, quod est fundamentum evangelicae veritatis. Illic enim omnibus peccatis depositis, abluitur credens,net illos quanta et qualis sit gratia, quam per veram traditionem assecuti sunt: postea vero contra hanc regulam fidei impulsu malorum doctorum sentientes, his beneficiis se exuerunt.rant consecuti. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Qui licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Omnia sibi licere dicit, ea scilicet, quae et coapostolis ejus licuerunt, quae et lex continet naturalis, non Moysis; quia multa prohibuit Moyses propter
Abbreviated transcription (Latin):
iuria aut fraude eorum infideles rogan
ad udicandum. &cum fraudem aut
in uirias in lcctas ꝑsequi non deberen
Non solum uindicant sed o ipsi fraudẽ
aut iniurias faciunt ut punienda
exemplafratribus tribuant. ut quid
alus facere credatur qui non parcesius
Anne scitis quia iniqui regnum dĩ non
possidebunt hoc dicto ostendit illos
nonne scios peccare. ad ꝑhoc grauius uin¬
dicandum Sienim inmisericordes
reisunt copud dnm. quanto magis in qui
Nolite errare. neque fornicarii neque
idolis seruientes. neque adulte  heque
molles neq: masculorum concupito¬
res neque fures. neq auari neque ebri¬
osi neq: maledici. neque rapaces. reg¬
num dĩ nonpossidebunt Non hȩc
idcirco memorauit quasinescirent
apud quos annum &s sex menses sedit
docens euangelium dĩ sed commo¬
nuit ut restaur& in illis reuerentiã
legis & meritum adregnacaelorum
Et haec qui demfiustis Neomnib
hoc adscribere uideretur. autcerte

Expanded text:
juria aut fraude eorum, infideles rogant juria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut injurias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum et sex menses sedit, docens Evangelium Dei: sed commonuit, ut restauraret in illis reverentiam Legis, et meritum ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ascribere videretur, aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
Snatus Sed frater cum fratre iudi¬
s cio contendit. &hoc apud infideles
Manifestum est quia infideles aut
arbitres ut ad sol& fieri postulatos
significat. aut uidicem publicum
cudici sol& hodie. dies sacrorum est
Sius dici non potest Iam quidem
omnino delictum in uobis est quod
uidicia habetis in teruos Peccatum
eẽ significat quia frater cum fratre
litigat cum danda opera sit ut concor¬
dessint quasi germani maxime cum
fides nr̃a pacistudeat. Quam que enĩ
xp̃ianus litigare non debeat. tamen
si graue fuerit. & quod contempni
non possit causã ad ecclesiam deferat
ne &damnum ad praesens doffensi¬
sonem forte incurrat. Quare non
magis in uiriam patimini: quare¬
s non magis fraudamini: Seduos inui¬
Sriam facitis & fraudatis & hocfratrib
Nunchoscorripit quorum inustitia
lurgia generatur quia non solum ꝑ
fraudem admissamreis. sed & partem
habent delicti illorum quico acti in¬

Expanded text:
natus. Sed frater cum fratre judinatus. Sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud infideles. Manifestum est quia infideles aut arbitros, ut assolet fieri, postulatos significat, aut judicem publicum, cui dici solet: Hodie dies sacrorum est, jus dici non potest. 130 Jam quidem omnino delictum in vobis est, quod judicia habetis inter vos. Peccatum esse significat, quia frater cum fratre litigat, cum danda opera sit, ut concordes sint, quasi germani; maxime cum fides nostra paci studeat. Quamquam enim christianus litigare non debeat, tamen si grave quid fuerit, et quod contemni non possit, causam ad Ecclesiam deferat; ne et damnum ad praesens, et offensionem forte incurrat. Quare non magis injuriam accipitis? quare non magis fraudem? Sed vos injuriam facitis, et fraudatis: et hoc fratribus. Nunc hos corripit, quorum injustitia jurgium generatur; quia non solum per fraudem admissam rei sunt, sed et partem habent delicti illorum, qui coacti in
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. sed quale non sigificauit Sun
enim & diuina negotia dicente eodem
aduitor negotumei It sȩcularia for¬
teuidicia quia ꝓhibuerat apud per¬
fidos arenda quamuis in ecłea sicut
audierant aquib: cumque tamen
putarent audienda ut terminan¬
da adruborem eorum ait Contẽp
clesia &ligneauasa Tamenim intrac¬
tabiles & inconsideratos eos significaũ
ut inperitos forte exfratribus iudices
eligerunt. hoc de exꝑto apostolus
sciebat enim quã tepidi & inprouidi¬
& in reliquis causis fuerant dep̃hensi
Sic non est interuos quis quam sapi¬
ens qui possit ludicare interfratrẽ
suum Quia ergosunt inquit sapi¬
entes fratres aliquihorum eligantꝰ
adudicandum. quorum uidicuim
mere tur mundus Magnus enim
pudorẽ inter eos qui dicuntur dnm̃
cognouisse non inueniatur quiexa¬
minare possit negotium iuxta eius
euangelium
Ideo autem fratrem
uidicem eligendum dicit. quia ad huc
rector eccłãe illorum nonerat ordi¬

Expanded text:
navit, sed quale non significavit; sunt navit, sed quale non significavit; sunt enim et divina negotia, dicente eodem: Adjutor negotii mei . Et saecularia forte judicia, quia prohibuerat apud perfidos agenda, quamvis in Ecclesia, sicut audierant, a qualibuscumque tamen putarent audienda aut terminanda; ad ruborem eorum ait: Contempclesia et lignea vasa; tam enim intractabiles et inconsideratos eos significavit, ut imperitos forte ex fratribus judices eligerent. Hoc de experto Apostolus; sciebat enim quam tepidi et improvidi in reliquis causis fuerant deprehensi. Sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit judicare inter fratrem suum? Quia ergo sunt, inquit, sapientes fratres, aliqui horum eligantur ad judicandum quorum judicium miretur mundus. Magnus enim pudor est, si inter eos qui dicuntur Deum cognovisse, non inveniatur, qui examinare possit negotium juxta jus evangelicum. Ideo autem fratrem judicem eligendum dicit, quia adhuc rector Ecclesiae illorum non erat ordi