comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um susceptuct aliqn occulta¬
tum morq eo suadente fuge
datumprobare potes legis fa¬
am remppositam idẽm serincõ¬
ruptiperprocuratorem tuum

Expanded text:
um susceptum et aliquamdiu occultatum moxque eo suadente fugae datum probare potes, legis Faam rem propositam, id est servi corrupti, per procuratorem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Dublĩcati semel cestifi¬
des quamuis  ip̃amatia in quadẽ
primum atestõre scriptum relic¬
tum fint cãn qui probatur intci¬
dit. nichominus ñali.¬

Expanded text:
. Publicati semel testamenti fides, quamvis ipsa materia, in qua primum a testatore scriptum relictum fuit, casu qui probatur intercidit, nihilo minus val
Abbreviated transcription (Latin):
neteris uiris obseruatoc multaᷤ
cẽres quecxtrnsccus ad filios. f
ueniuntet minmme patribac¬
quinnturquomiadmodũ ĩma¬
ternis  bonisulquecemantali
lucro adcos puenint itactinhi
quecxalus causis  filus famil
acquir̃turctam in troduxim

Expanded text:
eteris iuris observatione multas esse res, quae extrinsecus ad filios familias veniunt et minime patribus adquiruntur, quemadmodum in maternis bonis vel quae ex maritali lucro ad eos perveniunt, ita et in his, quae ex aliis causis filiis familias adquiruntur, certam introducimus
Abbreviated transcription (Latin):
tis necunquamuolentido¬
lus inferatur frustra dedolo
querimininec adimplendũ
promissum brditatis pprie

Expanded text:
tis nec umquam volenti dolus inferatur, frustra de dolo querimini, nec ad implendum promissum hereditatis pr
Abbreviated transcription (Latin):
dem.Monest ambiguum.
ne fidcuuditia cõn̾mumẽtur põ¬
tõcm b̃rdicatis siquaad te per¬
tinet in cremento fructun au¬
geri.

Expanded text:
. Non est ambiguum, nae fidei iudicia numeretur, portionem hereditatis, si qua ad te pertinet, incremento fructuum augeri.
Abbreviated transcription (Latin):
ta promõ facultatum pupillis uł
iuuẽibꝰ ꝯstituatur pro offõ suo hii
quialiena negõagerũt nccapud
iudicẽ ꝯtrou̾siam hẽant faciunt
cet̾m sibon iuraut ĩn ccẽs tutor
arbitriosuosaluit pupillos qd̾
intdum ⁊̃ necesse est fien nescctaᷤ
primomii et suspectũes alienuz

Expanded text:
upillis vel iuvenibus constituantur, pro officio suo hi qui aliena negotia gerunt, ne apud iudicem controversiam habeant, faciunt. Ceterum si bonus vir et innocens tutor arbitrio suo aluit pupillos  quod interdum etiam necesse est fieri, ne secreta patrimonii et suspectum aes alienu
Abbreviated transcription (Latin):
lus sicialimenta atu
one mora fiat ptibosius fũ¬
genturidezẽ ⁊ si destatu pupi¬
li seuadulti et debonis eius co¬
trou̾siapendeat.

Expanded text:
lus, si ei alimenta a tutone mora fiat, partibus suis fungetur. Idem est et si de statu pupilli seu adulti et de bonis eius controversia pendeat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iidco ultionecis test̾¬
toris nonest desiderata quiacc¬
dis aucrores reperiri ñpotuort
Sobesse heredib mques nulla co¬
ninculꝑa detegitur. ñ oportet.

Expanded text:
e. Si ideo ultio necis testatoris non est desiderata, quia caedis auctores reperiri non potuerunt, obesse heredibus, in quo nulla eorum culpa detegitur, non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Cuisquis iuuidicife¬
nebrem pecumam mutuane¬
Erit sii prouintia fucrit uersa¬
ambienteexilu pena unacum
ip̃o indice plecretur. in aut. d¬

Expanded text:
p. Quisquis iudici fenebrem pecuniam mutuaverit, si in provincia fuerit versaambienti, exilii poena una cum ipso iudice plectetur. D.
Abbreviated transcription (Latin):
indicatarum creclitordatus
partes sibi iudicis uendicaint
et contracaquepridempropã¬
tibꝰtis fucrunt statuta alit
pronuntiandum pucauit ser¬
tentia abco dc̃a ium rcuudica

Expanded text:
iudicatarum exsecutor datus partes sibi iudicis vindicavit et contra ea, quae pridem pro partibus tuis fuerunt statuta, aliquid pronuntiandum putavit, sententia ab eo dicta vim rei iudica
Abbreviated transcription (Latin):
num siuc obsuum debitum
c̃c penarũquas fidicule⁊ tor¬
menta constituuntqd quidẽ
capitale irditiumeritsun cõ¬
tumcliamordims exitiumq̃
temptetur maiestatis tmmo
reos ⁊ quenephanda dicrisũt
conscios aut molientes exor¬
dine municipalimancat taz
cruenta ꝯdatio.
mpr. Pichsi bideflectens a
iiricia indignatio cognitoꝵ
nichiluenalis exigentiumter¬
rormcas que aut uulocentia

Expanded text:
num sive ob suum debitum esse poenarum, quas fidiculae et tormenta constituunt. Quod quidem capitale iudici erit, si in contumeliam ordinis exitiumque temptetur Maiestatis tantummodo reos et quae nefanda dictu sunt conscios aut molientes ex ordine municipali maneat tam cruenta condicio. sibi deflectens a iustitia indignatio cognitorum, nihil venalis exigentium terror in eas, quae aut innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃. E redicoris falso pro¬
curatorisoluentiaduersus e¬
um in debiti xepetitio. non ob¬
ligationis liberatio competit
dem. Indebitum solutuz
sciens nonrepetit citraman¬
datum autem.ab alio redistẽ¬
ta dommnus crictare ułobp̃¬
cedensuitium satis emptori
faciens non indebitum pretẽ
bitum ondit solutum.
quandam solidorum. ułaliã

Expanded text:
. Creditoris falso procuratori solventi adversus eum indebiti repetitio, non obligationis liberatio competite. Indebitum solutum sciens non repetit. Citra mandatum autem ab alio re distracta dominus evicta re vel ob praecedens vitium satis emptori faciens non indebitum praetenbitum ostendit solutum. quandam solidorum quantitat
Abbreviated transcription (Latin):
tuitorumtibidatus cotprequo
hrs ertitisti mreb hũans fuiti
tñ codicił alius cutorrecte datus
tutorerit nisi testõdatum pater
alium codicicilldando reprobare¬
rittun cenim posteriorsolus tu

Expanded text:
tutor tibi datus eo tempore, quo heres extitisti, in rebus humanis fuit, tamen codicillis alius tutor recte datus statoris tutor erit, nisi testamento datum pater alium codicillis dando reprobaverit: tunc enim posterior solus tu
Abbreviated transcription (Latin):
opr. Quiscpnis postaur̃
intestatum desuncti negat
brdem mortuiaui pac̾nsus¬
cipe facultates non põt ma¬
rimcemancipitus nisipbo
norum postoẽm ad huuisoi

Expanded text:
. Qui se patris post avum intestatum defuncti negat heredem, mortui avi paterni suscipere facultates non potest, maxime emancipatus, nisi per bonorum possessionem ad huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Incͬriminalincgocio
rei forum acc̃ator sequatur is
uero qui suam cãm siuegini¬
nalem siuequilem sin ccclesti
oraculo inuetito uocait exa¬
mine autexecutioem poposce

Expanded text:
. In criminali negotio rei forum accusator sequatur. Is vero, qui suam causam sive criminalem sive civilem sine caelesti oraculo in vetito vocabit examine aut exsecutionem poposce
Abbreviated transcription (Latin):
nonminimamagredi¬
mursz momnipenecor¬
poreuiris effusam tamsi¬
perreiuxorie actocm qua ex
stiplatucarumcoĩoes ⁊ diffe¬
retias resceantes ⁊ innumtra¬
mitem exstipulatu actõis totũ
reiixorie ius qd dignũ cẽuale
censemus cõludentes. ¶uer
uxorie itaq actõe sublata scĩmꝰ
oesdotes pexstiplatuactõem ex¬
igisiuescriptafiũt stipłosiũ nõ

Expanded text:
non minimam adgredimur, sed in omni paene corpore iuris effusam, tam super rei uxoriae actione quam ex stipulatu, earum communiones et differentias resecantes et in unum tramitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Rei uxoriae itaque actione sublata sancimus omnes dotes per ex stipulatu actionem exigi, sive scripta fu
Abbreviated transcription (Latin):
tamspcminꝯtemptum xp̃i¬
ancfidci sacrileca mentecxu¬
crẽprouintiarum rectores ꝓ¬
bibeant neclocis sis fideryo¬
stresignum in misceant s nt
suos citra ꝯtempcumxp̃ianc
legis retincantamissuris sic
dubio pmissahactenus nisi
abillicitis temp̃tauint.
dem. cicolarmnomẽ
inauditum quodammono
num crimen suꝑstitioĩs uen¬
dicauithunisi ad deicultum

Expanded text:
emptum Christianae fidei sacrilega mente exurere provinciarum rectores prohibeant, ne iocis suis fidei nostrae signum inmisceant, sed ritus suos citra contemptum Christianae legis retineant, amissuri sine dubio permissa hactenus, nisi ab illicitis temperaverint. elicolarum nomen inauditum quodammodo novum crimen superstitionis vindicavit. ii, nisi ad dei cultum
Abbreviated transcription (Latin):
natre fcaquasdam postaliquan¬
tum tp̃ris fecisse sditionis uide¬
turofficere hicncpotibo cius frĩ
tui filus minime posse nõ dubi¬
um est.

Expanded text:
natione facta quasdam post aliquantum temporis fecisse condiciones videtur, officere hoc nepotibus eius fratris tui filiis minime posse non dubium est.
Abbreviated transcription (Latin):
chinatoes excogitare eteandez
delibatioem flebilib adscitiõi¬
onibꝰrepetita precesepius ac¬
cipere. nequis nos putuent ã¬
tiquitatis pc̃itus esse contẽp

Expanded text:
chinationes excogitare et eandem deliberationem flebilibus adsertionibus repetita prece saepius accipere: ne quis nos putaverit antiquitatis penitus esse contemp
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatemegestatemq iuc¬
tus cã filiũ filiamue sanguio¬
lentus uendidert uenditõe
in hoctinmo cauualenteem¬
ptoroptinendicius serutii
bat facultatemlant ipiqui¬

Expanded text:
pertatem egestatemque victus causa filium filiamve sanguinolentos vendiderit, venditione in hoc tantummodo casu valente emptor obtinendi eius servitii habeat facultatem. Li
Abbreviated transcription (Latin):
non boafide gestumest̾.
malaenim fideemptio nr¬
ritaẽ aditus itaq nomix
suamintponet maximecum
illatum estemptorirefundere
mp̃r. Qem maioris pciisitu
uł pattiuis minoris pcii distra¬
xit humanumest. ut ulpcim
te restituenteemptoribo fund
uenditum recipias auc̃te uidi
cii solutasit.

Expanded text:
ide gestum est: mala fide enim emptio irrita est. aditus itaque nomine suam interponet, maxime cum illatum est emptori refunderepo. Rem maioris pretii si tu vel pater tuus minoris pretii distraxit, humanum est, ut vel pretium te restituente emptoribus fundum venditum recipias auctoritate etii soluta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
relictumopus ꝑalt̾msine aliqͦ
timoredispendim implere ⁊¬
omniqr huiuismõi facinorade¬
nuntiandisinculla formidĩe
⁊ sinciuditiaris sumpͣtibo. Ni
quis aũt monopolilausus

Expanded text:
relictum opus per alterum sine aliquo timore dispendii implere omnique huiusmodi facinora denuntiandi sine ulla formidine et sine iudiciariis sumptibus. Si quis autem monopolium ausus
Abbreviated transcription (Latin):
mpr P onconnenit du¬
bitanquodimmodicatum
quercla ad similitudinem ĩ¬
offitiosi testamenti legibo fu¬
erit introductam et situłin
hoc actionis ugiusq ul muꝰ
na causauel sinulis oxtimar¬

Expanded text:
. Non convenit duri, quod immodicarum querella ad similitudinem inofficiosi testamenti legibus fuerit introducta et sit in hoc actionis utriusque vel una causa vel similis aestiman
Abbreviated transcription (Latin):
malienas edes impendebit. Itẽ
si arbormalicnum agrum im¬
perdebit quibꝰ ostenditurnoc
parboris quidem occõem uci¬
nonocercoportere remad suã
cquitatem ixoiget.

Expanded text:
alienas aedes impendebit", item: "si arbor in alienum agrum impendebit", quibus ostenditur ne per arboris quidem occasionem vicino nocere oportere, rem ad suam aequitatem rediget.
Abbreviated transcription (Latin):
Osuicquis uxorisue sine alu cu¬
icumqz usum fructum reliqre¬
rit sub certotempore inquol
filius cius uel quisquamali
peruert. stare usum fructum
mannos inquos testorstatu¬

Expanded text:
quis uxori suae sive alii cuicumque usum fructum reliquerit sub certo tempore, in quo vel filius eius vel quisquam alius pervenerit, stare usum fructum in annos, in quos testator statu
Abbreviated transcription (Latin):
nna atqz accandas uxores cer¬
ca tp̃raquentiliteroputan
solent prescriptasunt. sugit᷑
ꝑoccupatões publicas accu¬
satõe instituere non poriusti
necantecreditum tibinuinuᷤ
prescriptatempora transacta s̃
post depoĩtam sollicitudmem
quaderinens in tegramacc̃an¬
dipotestatem hobis ad quam
cumuacare cepens ppararede¬
bebis neeffrenata licentia ad t̃¬
rendamadusanam futureac

Expanded text:
a atque accusandas uxores certa tempora, quae utiliter computari solent, praescripta sunt. Si igitur per occupationes publicas accusationem instituere non potuisti nec ante creditum tibi munus praescripta tempora transacta sunt, post depositam sollicitudinem qua detineris integram accusandi potestatem habebis. Ad quam, cum vacare coeperis, properare debebis, ne effrenata licentia ad terrendam ad
Abbreviated transcription (Latin):
minumnatura est nõet fẽaonĩc
ułplus ulpaulominus adimi¬
plerepossunt necex huiusmodi
sbtilitatecadant honim noli¬
tates.

Expanded text:
natura est, non et facta omnes vel plus vel paulo minus adimplere possint, ne ex huiusmodi subtilitate cadant hominum voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
cerimus ut. antiquatis
acintirmitatis fu̾ditus q̃
ꝯtraip̃morthodore rtligioĩe
domumdeum quodammo
feasunt mintegnm restituã¬
tur uiusaaadsuum ordinẽ
reuocenturque ante ꝓfectioe
nĩt mansuctudims deortho¬
dorc religions fide ⁊ scissm¬
rum eccarum ⁊ martynoru
statũ furmiteroptinebabant

Expanded text:
cernimus, ut antiquatis ac infirmatis funditus, quae contra ipsum orthodoxae religionis deum quodammodo facta sunt, in integrum restituantur universa et ad suum ordinem revocentur, quae ante profectionem nostrae mansuetudinis de orthodoxae religionis fide et sanctissimarum ecclesiarum et martyriorum statu firmiter obtinebant:
Abbreviated transcription (Latin):
prSiqius posthaelegẽ
cuntatespoliataornatũ ẽ hoc n
marmoraulcollumpnas ad
ruratñstulit priuctircaposse¬
⁊ tumparictum marmorauel
collumpnas depprus domibꝰ
inpprias trasferre uolĩtqͣm¬

Expanded text:
Si quis post hanc legem civitate spoliata, ornatum hoc est marmora, vel columnas ad rura transtulerit, privetur ea possentium parietum marmora vel columnas de propriis domibus in proprias transferre voluer
Abbreviated transcription (Latin):
quetibiquesita est cumc̃¬
itionem paterens afratre n¬
roris tric pactum conuen¬
tum⁊ stipulatio internos
ut allegas interpositacut
suntradicmcortum idemi
adisanus tuns decom auc̃¬
otibi numerasset possessi¬
oncmcicederes nelsicam fẽ¬
it quantitatem noncurass
ultenus questionemnon
paterens ethus quita spo¬
pondit promisso satis nõ
ftcit conscquens esticadi
quemres pertinet iumabi
copatinon debere ciius re¬
igratia uirclanssimus prc

Expanded text:
quae tibi quaesita est, cum quaestionem patereris a fratre uxoris tuae, pactum conventum et stipulatio inter vos, ut adlegas, interposita est, ut, si intra diem certum idem adversarius tuus decem aureos tibi numerasset, possessione ei cederes, vel, si eam inferre quantitatem non curasset, ulterius quaestionem non patereris, et is qui ita spopondit promisso satis non fecit, consequens est te ad quem res pertinet vim ab eo pati non debere: cuius rei gratia vir clarissimus pr
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Nulli indicr̃
uccaterccptis hiis i
qui summa administ̃¬
tionis sunt poĩti. pote¬
state proscriptionis ton¬
pestate tocius sube aliquẽ
pccllore nisiad nr̃as aures
hoc ip̃m referatur. debons p¬

Expanded text:
p. Nulli iudicum liceat, exceptis his, qui in summa administrationis sunt positi potestate, proscriptionis tempestate totius substantiae aliquem percellere, nisi ad nostras aures hoc ipsum referatur. D.
Abbreviated transcription (Latin):
distractesunt ip̃ius quoqr pre ce¬
sentic potestas cidabiturquo¬
ad rões percum admnĩstrate
reddantur acdisponantmr.s
nimincre dominumoporie¬
bit instarc ut idielocius fiat
Ent pencsuc ixdi possit.

Expanded text:
distractae sunt. Ipsius quoque praesentiae potestas ei dabitur, quoad rationes per eum administratae reddantur ac dispungantur. sed meminisse dominum oportebit instare, ut id velocius fiat, ut poenae suae reddi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
mniumucnure distulint saluaz
cis nichominus cristimatoem ẜ¬
tentem sibilegibꝰabaliis relictã
ułabintestato delata brditatem
¶Oimiles uo talemcretib ab
impatoc bñfitiũ mulicrb illã¬
⁊ceuolumus quedignitatem
aliq̃ hanͣt⁊sinonserenissimo
purgatõem prioris iite matric
suenatesint nouidcantursconi¬
carmcẽ filie nec sḃ̃iacẽlegibus
queꝓhibuerut filias scenichec

Expanded text:
nium venire distulerint, salvam eis nihilo minus existimationem stentem sibi legibus ab aliis relictam vel ab intestato delatam hereditatem. Similes vero tale merentibus ab imperatore beneficium muliolumus, quae dignitatem aliquam, etsi non serenissimo purgationem prioris vitae matris suae natae sint, non videantur scaenicarum esse filiae nec subiacere legibus, quae prohibuer
Abbreviated transcription (Latin):
totem profilia tua  dedisse szad
sustentamdam cãmextradoti
cãm filietuc predia assignasse
pponas cuulium munenim
uioncrum municipalũ ob¬
tẽptu expsõa manticius quo
matres exporsona filiorumĩ

Expanded text:
otem pro filia tua dedisse, sed ad sustentandam eam extra dotis causam filiae tuae praedia adsignasse proponas, civilium munerum vel onerum municipalium obtentu ex persona mariti eius, quomodo matres ex persona filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
teni ⁊ mca que acontuto¬
simo cũ suspectos facẽde¬
bent id officium omiserunt
tuaut ⁊ sicontrapatronum
tuum famosam actoem isti¬
tuere nõ potiustipuideretar
nequid tuteledcesse mncciis

Expanded text:
n ea, quae a contutosi modo, cum suspectos facere deberent, id officium omiserunt. Tu autem, etsi contra patronum tuum famosam actionem instituere non potuisti, providere tamen, ne quid tutelae deesset, neces
Abbreviated transcription (Latin):
ab hunsmodiuborum cõceptõe
nõ pretentus s erheredatus ĩtel¬
ligatur cumcrum manifestissi¬
mus est sensũs testoris ũborn
intprctationusquam tĩnuale¬

Expanded text:
ab huiusmodi verborum conceptione non praeteritus, sed exheredatus intellegatur. cum enim manifestissimus est sensus testatoris, verborum interpretatio nusquam tantum vale
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r¶Siabsc̃tibo ne¬
cessariispsoĩs lhiis q
suasponte nos defendere
uolebunt non ꝯpetentib
allegationibo quiuobis
tutores ulcuratores datie¬
rant lib̾ati ee amunere uissi
sunt necis cirumuenisse m¬
tionis ꝑtinere pronuntiab
exquo datisunt.

Expanded text:
sentibus necessariis personis vel his, qui sua sponte vos defendere volebant, non competentibus adlegationibus, qui vobis tutores aut curatores dati erant, liberati esse a munere visi sunt, ne eis circumvenisse iutionis pertinere pronuntiabit, ex quo dati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
deber preses animadutenit. nec
actenus te nontentespatiotẽ¬
poris amississe ꝑspexit ucide ite
rum inre ꝓprio pronidebitna
sihoc minime probeturloco ꝓpͥo
continere aquam et facere quo¬
minus agertuus iniganpos¬
sit nõ prohibetur.
enum qui seruututem nõ debet
uxulagere  uicino minimelici

Expanded text:
t nec hactenus non utentem spatio temporis amisisse perspexerit, uti te iure proprio providebit. Nam si hoc minime probetur, loco proontinere aquam et facere, quominus ager tuus rigari possit, non prohibetur enum, qui servitutem non debet, ire vel agere vicino minime licet:
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo passum putaucĩt
⁊ querellam defferre uoluĩt
nonadstationarios decurat
s presidalem adeat p̃tatem
autlibellos offenrens aucqre¬
relas suas apudacta depoens

Expanded text:
ab aliquo passum putaverit, et querelam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem adeat potestatem, aut libellos offerens, aut querelas suas apud acta deponens
Abbreviated transcription (Latin):
niptiarum patrap̃t. te fuisse
monstretu fidcicomissi uel¬
comolimi errelictum cumnr¬
psent nulloaliodiemcius co¬
dereprobibente patriquesitr̃
non ambigituzquodsiapa¬
tre ante nuptias cmancipata
fuenit ac postea tecessent. sup¬
stite patre et marito acliboris
actõem fidei commissi sibiope¬
tẽtem adbrdes suos tnsmisit.

Expanded text:
nuptiarum in patria potestate fuisse monstretur, fideicommissi commodum ei relicti, cum nupserit, nullo alio diem eius cedere prohibente patri quaesitum non ambigitur. Quod si a patre ante nuptias emancipata fuerit ac postea decesserit, superstite patre et marito ac liberis actionem fideicommissi sibi competentem ad heredes suos transmisit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  estium facilitatẽ per
om̃ibꝰ p̃cipimus qui inscrip¬
tis asedebitaretulerunt qd̃ ñ
facileandicntur si dicantom̃iᷤ
debitiuł pãtris solutõem sine
scriptis fecisseuelit quiles ⁊ fõ¬
sitaredẽtos testes sup huismo¬
disolutõem ꝓduccrenisiquinq
testes ydoci⁊ summeatq inte¬
greoppmionis prestofuerint
solutiõicelebratebiisq cumsa¬
cram̃ti religiõe deposuerint sb̃
p̾sentia sna debitum ẽẽ soliitũ
ut sciẽtes omnes ita castatut᷑
cẽ nõ alit debitumułparteme
uisꝑsoluãt nisiuł seccuritatẽ
inscriptis capiantulobserir¬
uunt prefatam testuimobser¬
uatõem hus scil: qui iam sine
scripto debitumułptemcius
ꝑsolunt presentisanctõe mito
excipiendis sinu̾ofċaquidez¬
pscripturam secuiritas sit for¬
nfragiiułalt̾ius infortum ꝑ
emptatuncliccat biis quih
ppesisuntcam pemptõis pro¬
bantib ⁊̃ debitisolutcem ꝑte
stes probare dampnũq ex a¬
missi oẽ instrieffugere. In aũt

Expanded text:
. Testium facilitatem, per omnibus praedicimus, qui in scriptis a se debita rettulerunt, quod non facile audientur, si dicant omnis debiti vel partis solutionem sine scriptis fecisse velintque viles et forsitan redemptos testes super huiusmodi solutione producere, nisi quinque testes idonei et summae atque integrae opinionis praesto fuerint solutioni celebratae hique cum sacramenti religione deposuerint sub praesentia sua debitum esse solutum, ut scientes omnes ita ea statuta esse non aliter debitum vel partem eius persolvant, nisi vel securitatem in scriptis capiant vel observaverint praefatam testium probationem: his scilicet, qui iam sine scriptis debitum vel partem eius solverunt, praesenti sanctione merito excipiendis. Sin vero facta quidem securitas sit, fornaufragii vel alterius infortunii perempta, tunc liceat his qui hoc perpessi sunt causam peremptionis probantibus etiam debiti solutionem per testes probare damnumque ex amissione instrumenti effugere. IUST
Abbreviated transcription (Latin):
troducebat. ¶nos aut altu
⁊uerius ad cam respitiontes
gñalez reglamsic abinitio ẽẽ
prolatam accepimꝰ. cug hõa
fide possordomini cognitor
fiurem possidet merito donçe
apud cumostitutus ẽ ⁊ aule
tencturnoxaliact. siex̃neifur¬
tumaseruo fuĩnt passi ⁊ ip̃e
nemscdmregulam dicenter
quiht adusus alios furtiac¬
desinat inserretentyem ⁊ il¬

Expanded text:
troducebant: nos autem altius et verius ad eam respicientes generalem regulam sic ab initio esse prolatam accipimus. Cum igitur bona fide possessor domini cogitatione furem possidet, merito, donec apud eum constitutus est, et aliis tenetur noxali actione, si extranei furtum a servo fuerint passi, et ipse nem secundum regulam dicentem: qui habet adversus alium furti acdesinat in servi retentione et il
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolumprohis quas ser¬
uus subtraxit iam apuͣdcũ
ꝯstitutus.s et prohisquas
furatus ẽ qn fugit quidom ã
bol fidcposẜore Adhucaũt nõ¬

Expanded text:
non solum quas servus subtraxerit iam apud eum constitutus, sed et pro his quas furatus est, quando fugit quidem a bona fide possessore, adhuc autem non
Abbreviated transcription (Latin):
uxortua nodum fratercius qiͣ
heres dotemrepetere põt.sincro
diem functacit ⁊ hereditatecrũ
possitrcndicare dotis quoqz re¬
petitis cinto petit cum instipy¬
latum deductasit.¬

Expanded text:
xor tua, nondum frater eius quasi heres dotem repetere potest. Si vero diem functa est et hereditatem eius possit vindicare, dotis quoque repetitio ei iure competit, cum in stipulatum deducta sit
Abbreviated transcription (Latin):
admodum possessionis alie¬
ne uuasores tamuctus qm
presens sacracõstiturio ccnsr¬
it puĩcrdos neccoductorib.¬
łponis aliene etẽtatorib ĩpu
nomo cc̃concesscrant recupo¬
rart scd̃m leges uolentib cũ
nulia sibimẽtcognita legib¬

Expanded text:
admodum possessionis alienae invasores tam vetus quam praesens sacra constitutio censuit puniendos, nec conductoribonis alienae detentoribus impune modo esse concesserant, recuperare secundum leges volentibus, cum nulla sibimet cognita legib
Abbreviated transcription (Latin):
ptionum pagina precessent
et fideuissor decrereendaute
adhibitus fuit sinucro post
satisdu teempresentes nofue¬
ninfedicto admonendi sũt

Expanded text:
ptionum pagina processerit et fideiussor de exercenda lite adhibitus fuerit. Sin vero post satisdationem praesentes non fuerint, edicto admonendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
prodeẽ tenentineq hertdi cuiᷤ
põt necoptentu uelut ex brqͤ¬
tate qd̾ alicnum fuit dominii
intẽrio ullo logitemporis spa

Expanded text:
neque tenenti neque heredi eius potest, nec obtentu velut ex hereditate, quod alienum fuit, domini intentio ullo longi temporis spa
Abbreviated transcription (Latin):
nramlioripcio dotales res exti¬
mate sunt quid suphunismõi
contractus iutio statutumsit.i
uulgopatet proinde sidolosis
artibomanticucum uentã ma¬
trem ur̃am iniquaextimatõe cir¬
cumscriptam apud p̃sidem pĩ¬

Expanded text:
re pretio dotales res aestimatae sunt, quid super huiusmodi contractuum vitio statutum sit, vulgo patet. Proinde si dolosis artibus mariti circumventam matrem vestram iniqua aestimatione circumscriptam apud praesidem pro
Abbreviated transcription (French):
fiũcoblataiuidiciquino exdel¬
gatõe cognoscit corumenisen¬
tentus appelloemsuspensis q
ex delegarioe  cognoscunt nece¬
mare iuste necneefiñt appella¬
tum quicãs deleguunt udi¬
candas. ¶ hiucsaluberme le¬
gi illud q̃ ꝯsultissimecredidin
ritcametcius corum ne detimti¬
o fuĩtappelloe suspensa ui quid̃
magnificus prefectus pretoĩo
quiunro c̃conitatũ cumiuo

Expanded text:
blata iudici, qui non ex delegatione cognoscit. eorum enim sententiis appellatione suspensis, qui ex delegatione cognoscunt, necemare, iuste nec ne fuerit appellatum, qui causas delegaverint iudicandas. Huic saluberrimae legi illud etiam consultissime credidimus rit causam et eius eorumve definitio fuerit appellatione suspensa, vir quidem magnificus praefectus praetorio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
insacratissimo nr̃inuminis co¬
mitatus caẽdicantursanesi
illustrium ac magnificorum¬
¶e iudicum suie fuerint appelloe¬
suspensecorum iudelicet quor̃
siuas licet appelloc suspendi ꝑ
cõsulta toem nam uouimus
audiam expectan licet antea pͥ¬
uato homini. idest non illust
lite anobis delegata is postea

Expanded text:
in sacratissimo nostri numinis comitatu causae dicantur. Sane si illustrium ac magnificorum iudicum sententiae fuerint appellatsuspensae, eorum videlicet, quorum sententias licet appellatione suspendi, consultationem nostram volumus am expectari, licet antea ato homini, id est non illustri, lite a nobis delegata is postea
Abbreviated transcription (Latin):
dienrnõ libellenses que apḋ
abitros gestasunt suscipiãt
cognitões in ducant etcaque
geruntur excipiant scribant
scriptaq littigatoribꝰ edant¬
¶ quictiamapud arbitros
l illustres sint ex delegatoeno¬
stracognoscentes ecipunt si

Expanded text:
ero libellenses quae apud arbitros gesta sunt suscipiant, cognitiones inducant et ea quae geruntur excipiant scribant scriptaque litigatoribus edant: qui etiam apud arbitros, licet illustres sint, ex delegatione nostra cognoscentes excipiunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
facultatemutquicumqr mili¬
tum ułpriuatorumadagros
nocturnus ppłacorĩtauerit a¬
ut itincra frequentata insidi¬
is agressionis obsederit pmi

Expanded text:
facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, p
Abbreviated transcription (Latin):
retue it̾q fratris tui abitõe po¬
cius quem uiris roe seexcusai¬
one penculo iniuncti munĩs
culo obstringanturqḋq
dem siet tu fecistieius inter¬
ualliquo affiustipericulum
nõ debes ꝑtimescere qḋsud p̃¬

Expanded text:
tuae itemque fratris tui ambitione potius quam iuris ratione se excusavit, periculo iniuncti munerisculo obstringantur. Quod quidem et tu si fecisti, eius intervalli quo afuisti periculum non debes pertimescere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nie phanc duunamlegem icĩ¬
mus ut omnis affrica q̾uam
miamoptimum suscipiat or¬
nem ⁊ ꝓpriambat prefecturam
ut sicutoriens atq illiricum.⁊
ra⁊ affrica pretoriana maxima
decorctur. ¶qus sedemiube¬
mus cẽcꝑtaginem⁊ in prefa¬
tõc publicanim cartanm pre¬
fectuns alus quis nomenad¬
iungi. ¶Quam nunc tuam
crccuertiamgubernare decnmꝰ
utabcaauxiliãte deoseptom ꝓ¬
q̃ procõsulans añauocabatũ

Expanded text:
er hanc divinam legem sancimus, ut omnis Africa, quam s misericordiam optimum suscipiat ordinem et propriam habeat praefecturam, ut sicut Oriens atque Illyricum, ita et Africa praetoriana maxima decoretur. Cuius sedem iubemus esse Carthaginem et in praefatione publicarum chartarum praefecturis aliis eius nomen adiungi, quam nunc tuam excellentiam gubernare decernimus. Et ab ea auxiliante deo septem pquae proconsula
Abbreviated transcription (Latin):
pacisunt filuet posteamaterde
iturpater nec retinet usum fruct̾.
iirues cunterfilios suicunus
siue plures sunt usuffructus tri¬
biumus portiones. ¶Siuero
mulier moriens alios ex filus  e¬
mancipatos a patre aliõmpatri
ap̃tatedimiserit in hoccasudisp̃
nuterurmanitus defunctebene¬
fitio quo cauutriq prescripsimꝰ

Expanded text:
pati sunt filii et postea mater deo destituitur pater nec retinet usum fructum, viriles ei inter filios, sive unus seu plures sunt, usus fructus tribuimus portiones. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, quod casui utrique praescrips
Abbreviated transcription (Latin):
dom M anifestissimiquit
uins est furto ppetrato ei cõ¬
petere furti actoem cuius int¬
est nefurtum ꝯmittatur set
querebaturapudantiquos
legum intpretes.siquis co¬
modauit aluremad septirẽ¬
tem ⁊ ipares sub tracta est ã
furtiactio adusus furom in¬
stitmpossit ab coquirem u¬
tendam accipit ydoco .sosti

Expanded text:
 Manifestissimi quidem iuris est furto perpetrato ei competere furti actionem, cuius interest, ne furtum committatur. Sed quaerebatur apud antiquos legum interpretes, si quis commodavit alii rem ad se pertinentem et ipsa res subtracta est, an furti actio adversus furem institui possit ab eo qui rem utendam accepit, idoneo sci
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatẽ ꝓductiois respiciẽs
huius mõi facit petitoem q postq̃
hoc ab actoreuł petitore fĩt iura¬
tumetinscriptoem pigina a pd̃
ꝯpetẽtem iuudicem depositatuc
nccitatem imponiciqui protr¬
litcartam dequa querituritm
ca apudindicem criminis pro¬
ferre quatinus  possitapud eũ
cumen falsitatis nentilarissirͤ
autdicitno eẽsibipossibileca.¬
ondere qr ꝑfortuitos caushu¬
insmoi copiaciabreptaẽ tunc
aliumuoluntatem ciu sostitr¬
caest needolomalo fecitquo n¬
minus appeatea s reueraipsa
cartasinc omnidolo depdida ẽ
⁊ pductio ei sibum possibilis ẽ
et sitale subeat sacim abhuui

Expanded text:
difficultatem productionis r espiciens huiusmodi facit petitionem Et postquam hoc ab actore vel petitore fuerit iuratum et inscriptionum pagina apud competentem iudicem deposita, tunc necessitatem imponi ei, qui protulit chartam de qua quaeritur, iterum eam apud iudicem criminis proferre, quatenus possit apud eum crimen falsitatis ventilari. Sin autem dicat non esse sibi possibileer fortuitos casus huiusmodi copia ei abrepta est, tunc alium voluntate eius constituta est nec dolo malo fecit, quominus ea appareat, sed re vera ipsa chartula sine omni dolo deperdita est et productio eius sibi impossibilis est: et si tale subeat sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
paterul mater filio scu  filus fi¬
incquis hrdib institutis in¬
uicem scnsimpliciterquosdã
cxhiis autquendam rogauit
qui prior sincliberis decesscĩt

Expanded text:
mater, filio seu filiis, fiinaequis heredibus institutis, invicem seu simpliciter quosdam ex his aut quendam rogaverit, qui prior sine liberis decesserit
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r Rescripta ꝯtraus cli¬
citaabomib iudicibꝰ pciput
refutanusi forte aliquid eni¬
est qd̃nõnledat alium ⁊ ꝑsit
ꝓetentiulenmer supplicatib
dem. Anstrorum exempla
nonprosit pcib adumxisse
sznccesse sitcoruminsupplica¬
tce iim exprimiut responsuõ
principiucra precatio rem ꝓe¬
nat cognoscendam solis his
cum necc̃itas exegent ubis p̃¬
cibꝰ inscrendis quorum dese¬
suincerptes suta dubitanco¬
tigeritut ⁊̃ merito nr̃mexpec¬

Expanded text:
 rescripta contra ius elicita ab omnibus iudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit petenti vel crimen supplicantibus entorum exempla non prosit precibus adiunxisse, sed necesse sit eorum in supplicatione vim exprimi, ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de sensu inter partes ita dubitari contigerit, ut etiam merito nostrum expec
Abbreviated transcription (Latin):
noĩauit non intelligi ec̃condie¬
tcemadimplendamul extenu¬
andamnisupanuptiarum accc¬
dat festirutas ⁊ noncẽ tp̃s inspi¬
ciendumin quo nuptianimctã

Expanded text:
non aliter intellegi esse condicionem adimplendam vel extenuandam, nisi ipsa nuptiarum accedat festivitas, et non esse tempus inspiciendum, in quo nuptiarum aetas
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sisuriosi parentis liba
pone irs antiquiconditores
admiserunt sufficcre enimpu¬
taunt sipaternoncontradicat
infilioaũt famił dubitabatuR
et ulp̃quidem retulit constituti¬
onemimpatoris marcique de
suriosonon loquitur s gnalit
tefiliis mentecaptisiue mascu¬
lisiuc feĩesintquinuptias con¬
trabunt ut hocfaccre possintet
nonadito principect ali amdu

Expanded text:
. Si furiosi parentis liberpaene iuris antiqui conditores admiserunt: sufficere enim putaverunt, si pater non contradicat. In filio autem familias dubitabatur. Et Ulpianus quidem rettulit constitutionem imperatoris marci, quae non de furioso loquitur, sed generaliter de filiis mente capti, sive masculi sive feminae sint qui nuptias contrahunt, ut hoc facere possint etiam non adito principe, et aliam du
Abbreviated transcription (Latin):
Rxsolidis qͣntitas ꝓsinglis reddat
Inredditib.at ĩqndeci ãno estĩa¬
tioncmprestet. S in his omib̾si
quidem intralimam summam
donatio fiat nulla monumient
requirantursinautem amplio¬
ns summe tunc adactapublic̃
decurratrrritant mhus que ã¬
plioris suntestimationis scõ
nrm legem nontotum s solirz
supfluumcnanescat. ¶ẽtsi
quis uniusitatis frciat dona¬
tioẽm sinebessis siue dimroic¬

Expanded text:
ntitas pro singulis reddetur, in reditibus autem in quindecim annos aestimationem praestet. Sed in his omnibus, si quidem intra legitimam summam donatio fiat, nulla monumenta requirantur: sin autem amplioris summae, tunc ad acta publica decurratur, ita ut in his, quae amplioris sunt aestimationis, secundum nostram legem non totum, sed solum superfluum evanescat. Sed et si quis universitatis faciat donationem, sive bessis sive dimi
Abbreviated transcription (Latin):
pmissa ndunills lois frequẽ¬
tata est ¶Sinucro nditum cor¬
tum expossessoibo donaint nõ tñ
nominapossonum dixit neces¬
se hredesua suba fundos tradere
tinreditum infereualentes ꝙ̃¬
tumindõarõe possucrit.intalib¬
tnagns quinccombo quos h̃t
ipossõc anteponuntur needeti¬
ores om̃ibosunt. s starinimedi¬
ccres inueniuntir ¶smnili
figure seruos tradere⁊ neq tales
quos nonbremagisquam hre
cellunt s cthicmediocritas ex¬
pectetur. ¶sin autemdonator
nargentum neq seruos bñs

Expanded text:
massa rudi in illis locis frequentata est. Si vero reditum certum ex possessionibus donaverit, non tamen nomina possessionum edixerit, necesse habere de sua substantia fundos tradere tantum reditum inferre valentes, quantum in donatione posuerit, in talibquos habet in possessione anteponuntur nec deteriores omnibus sunt, sed status mediocris inveniuntur. Similique figurae servos tradere et neque tales, quos non habere magis quam habere cellunt: sed et hic mediocritas spectetur. Sin autem donator neque argentum neque servos habens
Abbreviated transcription (Latin):
sinagnalem curatoriad minist¬
ccem mandatis ⁊ qdeaͣ promo¬
resequitur dec̾tum paritersitõ
cretum opõitum manifestum
ẽ noñcͥuratoris datõem fuisse
inualidam sinextimandãad
soremacecpat in tcessisse in quo
caunoncuratoriSent ratiore¬
prebendenda siqualcsio iebus
minoris illata fuisscadu̾sus i¬
legum ordinc̃ ꝯpbctur s super

Expanded text:
neralem curatori administrationem mandantis et, quod eam pro more sequitur, decretum pariter sit compositum, manifestum est non curatoris dationem fuisse invalidam, sed in aestimanda adussorem acceperat, intercessisse. In quo casu non curatoris erit ratio reprehendenda, si qua laesio rebus minoris illata fuisse adversus legum ordinem comprobetur, sed super
Abbreviated transcription (Latin):
raro contingit in capitulucõ
lege nr̃atinmo exceptis huii¬
mouniquitatem ipanc̃citas
rerum in troducebat et ido pio
remedio camcorrigentes.sar¬
cumus sortis tinmodousuã.

Expanded text:
raro contingit in capitulis lege nostra tantummodo exceptis, huiusmodi iniquitatem ipsa necessitas rerum introducebat. Et ideo pio remedio causam corrigentes sancimus sortis tantummodo usu
Abbreviated transcription (Latin):
sub secuta fuĩt. primus quidẽ
fatalis dies duorumsium ali
iĩo tres xosilitudincm supra
dc̃orum fatalium nũentur.
¶Quincrodelegatum uł aspe¬
ctabili indicescupreside prouĩ¬
ticarbitrum appellau̾it primy
quidem fatalemdiomduoruz

Expanded text:
subsecuta fuerit, primus quidem fatalis dies duorum mensum, alii vero tres ad similitudinem supra dictorum fatalium numerentur. Qui vero delegatum vel a spectabili iudice seu praeside provinciae arbitrum appellaverit, primum quidem fatalem diem duoru
Abbreviated transcription (Latin):
quancc petitanccaducriaiuz
decornimus admocri nẽctra¬
lem dicm apecitõc repacionis
nuari s trium mesium spatio
exquarto fatalinnandocãm
dubiu s notus om̃ib dies fa¬
uiriclanssimi ectoris pronĩ¬
ticuł spectabilium indicum se¬
tc̃tias fiĩt appellatum. ¶Cõ
si.abarbitro inprouintia erde¬
legatõx sacradisceptamappella¬
tio subscquatur post priorem
fatalom lapsum .tres alutm fat¬
les dics similiterut supradem
est scruabuntur. nullareparõc¬

Expanded text:
qua petita nec adversarium decernimus admoneri nec temporalem diem a petitione reparationis numerari, sed trium mensum spatio ex quarto fatali numerando dubius, sed notus omnibus dies faviri clarissimi rectoris provinciae vel spectabilium iudicum sententias fuerit appellatum. Quod si arbitro in provincia ex delegatione sacra disceptante appellatio subsequatur, post priorem fatalem lapsum tres alii tantum fatales dies similiter ut supra dictum est servabuntur, nulla repar
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Iicct undei int̾dic¬
tum intrã annum locuzhãttñ
exceptõc ppetuacisuccurri quiꝑ
ium expulsus post retinuit pos¬
sessioem.iuctem uiris manife¬
statin.
exceptiesinc ip̃ris prefinitõe de
dolo replican põt.
te minor tibisoluta est neclibe¬
ratioẽm debirori tuo prestitisti.
petereqḋ non probatur redlitũ
ꝯtraexceptõem pactireplicatõe
tuamadiuuans intentoommĩ
mme prohiberis
Pres crip tõempempto¬
riamquaman̾a contestansuffi¬
cit ulobiissam priusquam sm̃¬
afcratur obicereq̃nz li.

Expanded text:
. Licet unde vi interdictum intra annum locum habet, tamen exceptione perpetua ei succurri, qui per vim expulsus post retinuit possessionem, auctoritate manifestatur. exceptione sine temporis praefinitione de dolo replicari poteste minor tibi soluta est nec liberationem debitori tuo praestitisti, petere quod non probatur redditum, contra exceptionem pacti replicatione tuam adiuvans intentionem, minime prohiberisPraescriptionem peremptoriam, quam ante contestari sufficit, vel omissam, priusquam sententia feratur, obicere
Abbreviated transcription (Latin):
gat anandiendum sit plagiañ
crim nccne nam sipprictatis uit¬
c mancipil ec̃ꝯsticent expirasse
cripũs intentionẽ ꝯnersa dm̃
luce manifestabit. siero serumn
alienumc̃c̃constit̾it post disce

Expanded text:
gat, audiendum sit plagii crimen nec ne. nam si proprietatis tuae mancipium esse constiterit, expirasse criminis intentionem emersa dominii luce manifestabit: si vero servum alienum esse constiterit, post disce
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Sidõtem ut ꝓponis
defuncta i m̾mio uxoretua
recipissedotem uniuersam⁊
quondam socertuus signifi¬
cauuit neboc nomine conue¬
niaris sollicite a gerenonde

Expanded text:
. Si dotem, ut proponis, defuncta in matrimonio uxore tuarecepisse dotem universam quondam socer tuus significavit, ne hoc nomine conveniaris, sollicite agere non de
Abbreviated transcription (Latin):
cebatirr uissigẽm domini nõ esse
ad similem no iatõi tunc debet
optinere cum seruus uissus ab
uno exdominis stipulatoenifa¬
cere⁊ sinc nominestipulatus

Expanded text:
cebatur iussionem domini non esse absimilem nominationi, tunc debet obtinere, cum servus iussus ab uno ex dominis stipulationem facere sine nomine stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
uisse doccat᷑. Cad matnas sanc
ueniens ułerhos ntexquolibet
aliotitulo facultates onus po¬
stitas exquocumq suscẽꝑtamo
pro debita sibiportõc ut ãmatre
uł spontanea langitateul perte¬
stamentumciis fũt collatap
sidcat. ¶nos cnmhaclegrid
pcipuc custodiend̃ c̃e derc̾nimus
uterquocumq conuigio suscep

Expanded text:
uisse doceatur. Ad maternas sane veniens vel ex hoc vel ex quodlibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentum eius fuerit collata, possideat. Nos enim hac lege id praecipue custodiendum esse decrevimus, ut ex quocumque c
Abbreviated transcription (Latin):
iugio pc̃ati sibispalctanq̃ ꝑater¬
num nouintuendicand.Itãq
sihus filios insas nuptias for¬
tassetñsicrit sponsalitiã largita
trimomio susccptisunit ꝓsolidi¬
tate possideant nec pronit libens
cxpriore susccptis mnno qd̃ ml¬

Expanded text:
iugio procreati sibi speciale tamquam paternum noverint vindicandum. Itaque si habens filios in secundas nuptias fortasse transierit, sponsaliciam largitattrimonio suscepti sunt pro soliditate possideant, nec prosit liberis ex priore susceptis marito,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽditores. inpsentiañt similem
prcrogatiuamseruanusncqd
postioridatum est uxͥori hocant̾¬
noridenegetur s sicman̾cat cis
ius incormptum quasi adhre

Expanded text:
editores, in praesenti autem similem praerogativam servamus, ne, quod posteriori datum est uxori, hoc anteriori denegetur, sed sic maneat eis ius incorruptum, quasi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
latasuntlẽgato noncedere ninꝰ
qd̃ mapotxcis fuit sudco illic
huit utcum in predium uerii¬
set mater familias conterctur
legato cedere ignorar nonde¬
bes.o¬

Expanded text:
lata sunt, legato non cedere iuris  apothecis fuit, si ideo illic habuit, ut, cum in praedium venisset mater familias, eo uteretur, legato cedere ignorare non debes.
Abbreviated transcription (Latin):
delegatis ul fideiomissis remean¬
tib neccĩtate hñte legatano ul
fidci cominissano cautioneme
inpersonamheredis exponere n¬
reut post transactumtp̃s res e¬
nonculpacius detoror factare¬

Expanded text:
sdem legatis vel fideicommissis remeantibus, necessitatem habente legatario vel fideicommissario cautionem in personam heredis exponere, ut post transactum tempus res non culpa eius deterior facta re
Abbreviated transcription (Latin):
instr̃a tuiuursquepenes diñ¬
samꝑtem fiissc probaius si ab
cisdem nonexhibeanturuis¬
urandi mltem facultatem de¬
ferri tibioportere.

Expanded text:
nta tui iuris, quae penes diversam partem fuisse probaveris, si ab eisdem non exhibeantur, iurisiurandi in litem facultatem deferri tibi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
retinentes cius bonaprohe
⁊sus hrdib in testato patri
succedẽtem ultra relictum
codicillis non ꝯferentem do

Expanded text:
retinentes eius bona pro hsuis heredibus intestato patri succedentem ultra relictum codicillis non conferentem do
Abbreviated transcription (Latin):
mimubicumq poĩtarum su
apudmoderatorem cuiuscum¬
apddefensorẽ cuicũq cuutatis
prout maluerit publicare atq
ut ip̃a doq̃tio sita cst inuolunit¬
reconãtis ita cilieeat doanoc̾m
suamapudquemcumq cxme¬
moratis isoluint intimare ⁊ħ̾

Expanded text:
mque positarum sive apud moderatorem cuiuslibapud defensorem cuiuscumque civitatis prout maluerit publicare: atque ut ipsa donatio sita est in voluntate donantis, ita ei liceat donationem suam apud quemcumque ex memoratis voluerit intimare.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Siabco cuius seruus
fuisti manumissus cos frust̾
libertatis controuersiam susti¬
nes. maxime ab bordecius quẽ
manumisitcum et si uire liber¬
tas nõ pcesserit respectutamen
adite erditatis uoluntatem
defũcri suo consrnsufirmnarede
placuissequondam  dommno.
tuo. ut pro teet fiuia tuadatonũ¬
moceritq̃ titatis uos manum¬
teret ettrrantummo liberarit
aditus rector prouintic ortabr
cumsaluarcucrentia quam pat¬
no liberti debent exhibere ꝑ lacito
suo stare

Expanded text:
. Si ab eo cuius servus fuisti manumissus es, frustra libertatis controversiam sustines, maxime ab herede eius qui manumisit, cum, etsi iure libertas non processit, respectu tamen aditae hereditatis voluntatem defuncti suo consensu firmare deplacuisse quondam domino tuo, ut pro te et filia tua dato nummo certae quantitatis vos manumitteret, et te tantummodo liberaverit, aditus rector provinciae hortabitur eum salva reverentia, quam patrono liberti solent exhibere, placito suo stare
Abbreviated transcription (Latin):
opr. cino exterus reli¬
gionis iudcorũ iudeis pcia
statuet cumucnalia p̃pone¬
rentur. iustum c̃ enim sua c¬
q ꝯmittere. itaq iectores ꝓ¬
uintiarumuobis nullum
discussoremaut moderato¬
sumere sibicuram pret noͣc¬

Expanded text:
os. Nemo exterus religionis Iudaeorum Iudaeis pretia statuet, cum venalia proponentur: iustum est enim sua cuique committere. Itaque rectores provinciae vobis nullum discussorem aut moderatosumere sibi curam praet
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Gurectis uerbis iure
datlibertate nonsolaimposi¬
tec̃pillcis addita hereditate si
nullauiris impediat ꝯstitũtio
liberti constituumtur orcłm.
testamentum in hoc necliberta¬
tes cum nõ fuiss adiectum ut
procolicillis scriptumualeret
ꝓpoas iecredatas ostabit.

Expanded text:
. Directis verbis iure data libertate non sola impositione pilei, sed adita hereditate, si nulla iuris impediat constitutio, liberti constituuntur. DIOCL.testamentum, in hoc nec libertates  cum non fuisse additum, ut pro codicillis scriptum valeret, proponas recte datas constabit.
Abbreviated transcription (Latin):
temextestõubilibertas quesita
postea colludetibꝰ tam soriptis
heredib quam ab intestatonẽ¬
dicantibꝰ succõcm adiminon
conuonit siuont nos defranda¬
rent libertatecolluxisse hos hert¬
hecqueduius pius  ancon ꝯsti

Expanded text:
bi libertas quaesita post colludentibus tam scriptis heredibus quam ab intestato vindicantibus successionem adimi nonconvenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collusisse eos prhaec quae divus Pius Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Stam libens datam lib¬
tatem adimi abhrde ñ possecert
est necalienationecusucapio
statu libero quominnsccistẽ¬
tecondeõclibertutem conscqya¬
turnocere põt.¬

Expanded text:
. Statuliberis datam libertatem adimi ab herede non posse certum est: nec alienatio nec usucapio statulibero, quominus existente condicione libertatem consequatur, nocere pot
Abbreviated transcription (Latin):
manere uład dñm reuerti. ẽ
⁊ hoc querebutur aninhocca¬
su furtiactio ambulatoria
sit necne s cẽmłtalem cc̃tum
alias cquitur subduusio sicx
pte soluendo sit is quireni u¬
tendam  accepitut possit nõ
intotumspticularem solocz
eifacere anhat fprtiactõem ũ
non. ¶Sztales itaqz ambis

Expanded text:
manere vel ad dominum reverti, cum et hoc quaerebatur, an in hoc casu furti actio ambulatoria sit nec ne. Sed omnem talem tractatum alia sequitur subdivisio, si ex parte solvendo sit is qui rem utendam accepit, ut possit non in totum, sed particularem solutionem ei facere, an habeat furti actionem vel non. Tales itaque ambi
Abbreviated transcription (Latin):
tia probibentȩ  matrimono
non potint etire datumacci¬
piratioms estincluus boĩs
si idem consiluim et enentu

Expanded text:
tia prohibente matrimonio non potuit exire, datum accipi rationis est: in cuius bonis si idem consilium et eventu