comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deret. dicens: pat̃ abraham miserere
mei. & mitte lazarum ut intinguat
extremum digiti sui maqua. ut re¬
frigeret linguam meam. quia cru¬
cior in hac flamina. Quib ꝓfecto uer¬
bis ostendit᷑. quia epulando cotidie
crebrius in lingua peccauerat. qui
totus ardens refrigerari se p̃cipue
in lingua requirebat. Rursum quia
gule deditos leuitas ꝓtinus oꝑis sequi¬
tur: auctoritas sacra testatur dicens.
Sedit populus manducare ⁊ bib̃e.
⁊ surrexerunt lude. Quos plerunq
edacitas usq adluxuriam ꝑtrahit.
quia dum sacietate uenter extendit᷑:
aculei libidinis excitant᷑. Unde ⁊hos¬
ti callido qui pͥmi hominis sensum
inconcupiscentia pomi aꝑure . sed
inpetcati laqueo strixit: diuina no¬
ce dicit᷑. Pectore ⁊ uentre repes.
Ac siei aꝑte dic̃etur. Cogitatione
in gluine suꝑ humana corda do¬
minabis. Quia gule deditos lux¬
uria sequit᷑: ꝓpłia testat᷑. qui dum
aꝑta narrat : occulta denuntiat

Expanded text:
deret, dicens: Pater Abraham, miserere deret, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testatur, dicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia pomi aperuit, sed in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore et venire repes , ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur, qui dum aperta narrat, occulta denuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
uit ostencłe. testat᷑ se non asemet¬
ipso iudicare: At contra admonẽ¬
di sunt inconstantes. ut mentem
grauitate roborent. Tune enim se¬
mina inse mutabilitatis arefaciunt.
tum acorde pͥus radicem leuitatis
abcidunt. Quia et tunc fabrica
tobusta construit᷑. tum pͥus locus
llitiis in quo pomi fundamentum
leuitas caueat᷑: cogitationum incon¬
stantia minime uincit᷑. Aquib alie¬
num paulus se fuisse phibuit cum
dicit. Nunquid leuitate usus sum.
aut que cogito sed̾m carnem. cogito.
ut sit apud meẽ. ⁊ non: Ac si aꝑte
dicat. Iccirco mutabilitatis aura non
moueor: quia leuitatis uitio non
gule dediti. atq alit̃ abstinentes.
Illoᷤ enim suꝑ fluitas locutionis. le¬
uitas oꝑis atq luxuria: utos uͦ sepe
impatientie. sepe nͦ suꝑbie culpa
comitat᷑. Nisi enim gule deditos
immocłata loquacitas raperet:
diues ille qui epulatus cotidie splẽ
dide dicit᷑. in lingua grauius non ar¬

Expanded text:
nit ostendere, testatur se non a semetnit ostendere, testatur se non a semetipso judicare? At contra admonendi sunt inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina in se mutabilitatis arefaciunt, cum a corde prius radicem levitatis abscidunt, quia et tunc fabrica robusta construitur, cum prius locus solidus, in quo fundamentum levitas caveatur, cogitationum inconstantia minime vincitur; a quibus alienum Paulus se fuisse perhibuit, cum dicit: Nunquid levitate usus sum, aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est, et non? Ac si aperte dicat: Idcirco mutabilitatis aura non moveor, quia levitatis vitio non gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levitas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus quotidie dicitur splendide in lingua gravius non ar
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet. minquam idem quod fui¬
rat manet. Et quia quedlam uitia
sicut ex semet ipsis gignunt alia. ss
ex aliis oriunt᷑: sciendum summoꝵ
est: quia tunc ea coir ipiendo meli
tergunus. cum abipso amaritudi
sue fonte sictamus. ꝑtinatia quis
exsuꝑbia. in constantia autem ex
leuitate generat᷑. Ad monendi st̃
gͥ ꝑtinates ut elationem sue cogita¬
nonis cognoscant. ⁊ semet ipsos uin¬
t̃e studeant: ne dum rectis aliorum
snasionib foris suꝑari despiciunt.
intus asuꝑbia captiui teneantur.
Admonendi sunt ut solerter aspici¬
aut quia filius hominis cui unasem
ycum patre uoluntas ẽ. ut exẽplũ
nobis frangende nr̃e uoluntatis
p̃beat dicit. Non quero uolunta¬
tem meam: sed uoluntatem eius
qui miste me patris. Qui ut huius
adhuc uirtutis gr̃am comendaret:
audio indic o Qua itaq conscientia
ledignat᷑ homo aliene uoluntati
ad quiesc̃e. quando dei atq homi¬
uis filius cum uirtutis sue gsamue¬

Expanded text:
exhibet, nunquam id quod fueexhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces, ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia 61 captivi teneantur. Admonendi sunt, ut solerter aspiciant quia Filius hominis, cui una semper cum Patre voluntas est, ut exemplum nobis frangendae nostrae voluntatis praebeat, dicit: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris . Qui ut hujus adhuc virtutis gratiam commendaret, audio, judico . Qua itaque conscientia dedignatur homo alienae voluntati acquiescere, quando Dei et hominis Filius, cum virtutis suae gloriam ve
Abbreviated transcription (Latin):
ati alit̃ in constantes. Illis dicendũ
est quod plus de se quam sunt
sentiunt. et ictiro alienis consilis
non ad quiescunt. Istis uͦ intimaneiũ
est quod ualdde se despitientes negle¬
gunt. ⁊ ido leuitate cogitationum
a suo iudicio ꝑtemporum momenti
flectunt᷑. Illis dicendum est: qma
nisi meliores se cetis estimar ent:
nequaqinam cunctorum consilia
sue delib̃atiom post ponerent. Isti
dicendum est quia si hoc quod sim
ut cunq attenderent: neqͣquaui
eos ꝑtot uarietatis lat̃a mutabil¬
tatis aurauersaret. Illis ꝑ paulun
dicit᷑. Nolite prudentes esse apuo
uos met ipsos At contra isti audi¬
unt. non tircumferam omni uei¬
to doctrine. De illis ꝑsalomonem
dicit᷑. Comedent fructus uite sr
sinsq consiliis saturaburit᷑. De iste
torum dissimil e erit. Cor quippe
sapientium si bi mete ipsi semꝑ est nͥ¬
mile: quia dum rectis ꝑsuasiomib
ad quiescit. constant̃ se in bono oꝑe
dirigit. Cor uͦ stultorum dissumile e
quia dum mutabilitate se uarium

Expanded text:
atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis ultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium
Abbreviated transcription (Latin):
post modum offerenda custodit.
Itaq ne aut illos appetitus gule a
mentis statu deiciat. aut istos affu¬
cta caro ex elatione supplantet: au¬
diant illi exore ueritatis. Attendite
autem uob̾. ne forte gͣuent᷑ corda ur̃a
incrapula ⁊ ebrietate. ⁊curis huius

Expanded text:
postmodum offerenda cuItaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrictate, et curis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ni peccati curanda uitia suscipit. qui
hoc ex cordis dilectione. ⁊ humili con¬
scientia facit. Cet̃um qui delinquentem
suꝑbͦ uł odioso animo corripit. non
emendat sed ꝑcutit. Quicquid enim
ꝑtertus uł indignatus animus ꝓtulerit.

Expanded text:
ni peccati curanda vitia suscipit, qui ni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim otervus, vel indignatus animus protulerit
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ⁊ in humilitate seruat¬
ddisciplinam.⁊ ꝑdisciplinam non in currit̾
suꝑbiam. Clati autem pastores. plebes ty¬
raunice p̃munt non regunt. qui q non
cũi sed suam głam a subditis exigunt. Mul¬
ti sunt qui mũbo doctrine non humiles
sed arrogantes existunt. qui q ipsa re¬
cta que p̃dicant. non studio correctionis:
sed uitio elationis annuntiant. Multi ft̃¬
qui non ex consultu edificandi. sed ex tu¬
more suꝑbiendi docent. Nec ut ꝓsint
sapientes sunt: sed uit sapientes uileant᷑
docere student. Est imitatio praua ar¬
rogantium sacerdotum. ꝑ quam unitã¬
tur scõs rigore discipline. ⁊ sequi ne¬
glegunt caritatis affectione. Uid̃iuo¬
lunt rigidi seueritate. ⁊ formam hu¬
militatis p̃stare nequeunt. ut magis
t̃ribiles quam mites aspiciantur. Sn
ꝑbi doctores uulnerare potius quam
emendare nouerunt. salomone ates¬
tante. In ore stulti. uirga suꝑbie.
Quia increpando rigidi feriunt. et
compati humilit̾ nescuint. Bene alie¬

Expanded text:
est qui in humilitate disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alie
Abbreviated transcription (Latin):
tia seuerus. Mollem gestum tẽꝑat tur-¬
bidus. ⁊ turbidũ mollis. dissolutũ ꝓcax.
& ꝓcacẽ dissolutꝰ. citatꝰ tardum. ⁊ tarduᷤ
citatum: quia int̾uitia contͣria medius Q¬
limes uirtus ẽ. hec de gestu adp̃sentem
cdoctrmam dicta sufficiant. Si qui uͦ tam
duri cordis fuerint. ut his admonitiõib
informari nequeant. illos quidẽ acͥorib
stimulis urgeri opoitet. ut qͦd sponce fa¬
cẽ nolunt: faciant uł inuiti. Scio enim
qͣm difficile sit cormalicia induratum.
ad fornam discipline ⁊ spẽm houestatiꝰ
incuruare. s necesse ẽ. ut dura matia
cum facile adformani ñ flectit᷑: ei &
acͥoris flamine incendium ⁊ mallei

Expanded text:
tia severus. Mollem gestum temperat turtia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei
Abbreviated transcription (Latin):
facit. eo mͦ atq mensura faciat quod
faciendum ẽ. id ẽ nec plus uec inmuᷤᷤ
nec alit̾ qͣm oportet faciat. quatinus
in accu suo sic ⁊ dirigatur ⁊ moueat᷑:
ut ii nulla unꝗͣ parte tẽꝑantie limi¬
tem aut formam honestatis excedat.
oc ẽ ut in paucis exemplificemꝰ. ricle
sine aꝑtione dentium. uidere si ne
defixione ocłorum. loqui sine exten¬
sione manuũ ⁊ intentatione digitoꝵ.
sine c̃tortione labiorum. sine iac tati¬
one capitis. sine eleuatione suꝑcilioꝵ
ncede sine modulatione gressuum.
cdiuaricatione crurũ. sine alt̾utra
suꝑ iectione pedum. sine extensiõe
uł agitatione tibiarũ. sine alt̾na
acubatione lat̾um. iacere sine dis¬
iectione mẽbrox Et ut candem de
hac parte finem loquendi faciamꝰ: gestꝰ
hominis in omni accu deb eẽ gͣtiosus
sine mollitie. quietus sine dissolutione.
graus sine tarditate. alac̾ sine inquietu¬
dine. maturꝰ sñ ꝓt̾uia. ⁊ sine turbulen¬

Expanded text:
facit, eo modo atque mensura faciat quo facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, divaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulen
Abbreviated transcription (Latin):
pous agat᷑. s ut sciat unũ qͦdq ĩ qͦ alt̾i
debeat succͤrere. ⁊ in qͦ dum aliud moue-¬
tur se debeat quietũ custodire. Est enĩ
qͣsi quedam res publica corpꝰ humanũ.
in quo singłis m̃bris sua officia distri¬
buta st̃. dũ gͦ uum m̃brũ alt̾us mẽ¬
bri officium i ordinate sibi uendicat:
qͥd aliud qͣm concordiam uniu̾sitatis
ꝑturbat: Dũq aliud suo motu altuᷤ
motum impedit: certe illi qͣm natura
modãtur dispositioni contͣdicit. Pnima
gͥ est custodia disciplme ingestir ut
unũ qͦdq m̃brum in eoͦ qͦd creatũ est
officiose contineat. neq altĩus m̃bri
minist̾ium sua admixtione cõfundat.
il est ut ocuĩ uideant. aures audiant. na¬
res olfaciant. os loquat᷑. manus oꝑent᷑.
pedes ambulent. quatmꝰ neq t᷑us mu¬
tentur officia m̃brorũ. neq inordinate
ꝑmisceantur. Sdđã est custoctia discipli¬
ne ingestu. ut unũ qͦdq m̃brũ id qͦd

Expanded text:
poris agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri poris agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod
Abbreviated transcription (Latin):
moratur. In eo eni qͦd dr̃. homo apostata
uir inutilis: notatur defluxio mentiᷤᷤ.
n eo aũ qͦd dr̃ graditur ore ꝑu̾so. tent pe¬
de. annuit ocłis. digito loquitur : demõ¬
stratur confusio actionis. Hinc ẽ illud qͦd
d̾r inlibro eccłastico Ex uisu suo cognosci¬
tur uir. ⁊ ab occursu faciei cognoscitur
sensatus. amictus corporis ⁊ risus den¬
tim.  ingressus homnis enuntiant
de illo: quia uidelicet ꝑ id quod foris
siue bene siue male agitur. intĩor animi
qualitas intuentium ocł̾is patent̾ indica¬
tur. Et iccnto oportet. ut ad hanc per¬
turbationem sedandam. custodia disci¬
pline opponatur. que unũ quodq mẽ¬
brum ad suum officiũ restringat: &¬
quatinus dum alt̾um m̃brũ oꝑatur.
alt̾um aut omnino quietũ maneat.
aut si forte eius oꝑa illi necessaria ẽẽ
cognosqtur: suo motu ad cooꝑandum
illi decent̾ ⁊ ordinate moueat᷑. ita ut ni¬
chil confuse. nicħ p̾pͦt̾um in m̃bris cor¬

Expanded text:
moratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata moratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesiastici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enuntiant de illo . Quia videlicet per illud, quod foris sive bene sive male agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris cor
Abbreviated transcription (Latin):
certis sursum inaere uolant. Quod est
queso monstrũ hoc. qͦd simul in se fmn¬
git ⁊ hominis incessũ: ⁊ nauis remigũ
.& anis uolatũ: libet in hoc poetice illꝰ
subsannationis elogio ꝓclamare.
umano capiti cerincem pictor equinã
iung̾e̾ si uelit q uarias induc̾e plumas
undiq collatis m̃bris ut turpit̾ atrim
desmat in picem mulier formosa suꝑl
erte tale mͥ uidetur hoc portentuose fi
uni redlat᷑ forme. S ne foite satrrampo¬
tius qͣm doctͥnam ed̃e udeamur: cum pbi¬
rima adhuc enumerancda suꝑsint. modestis
hic quoq obliusci c ñ debemus. etram sifi¬
tassis negligentib ⁊ indisciplmacis qͣntis
inlis ipsi erubescẽ debeant meliuis silend
ostendimus. Scire tam̃ debent unũ eru
tium qd̾ prnis intͥnsecus statum m̃tis dissi¬
pat. ac pͣmoctum extͥnsecus in m̃bris ociã
actionis ꝑturbat. sic̃ iam sepius memoras
salomonis testimonio comꝓbatũ ẽ. ubi in

Expanded text:
certis sursum in aere volant. Quod est certis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figuni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in
Abbreviated transcription (Latin):
timsecꝰ magnificentie conatꝰ ostendt᷑
Alii caput iactant. comam excutiunt.
uestim̃ta ad aptando cõponũt. ⁊ latã
cubitando. pedesq extendendo.
diculosã satis ostentationis formam
effingunt. Alii qͣsi ambe aures ad
audiendũ facte ñ sint. alt̾am tan¬
tũ collo detorto uoci uenienti op¬
ponunt. Alii tẏpum nescio qͣm fi¬
gurantes ocłm int̾uidenũ aliũ
claudunt. alium aꝑiũt. Alii maiori
ridicłõ cũ medietate oris loquũt᷑.
S unt p̾tẽa mille larue. mille fub¬
sãnationes ⁊ corrugationes nariũ.
mille ualgia ⁊ contortioneᷤᷤ labioꝵ
fuent celari potest. Temꝑanda
est gͥ facies ⁊ modificanda in gestu suo.
ita ut nec ꝓt̾ue exasꝑat᷑. nec molliter
dissoluatur. s semꝑ habeat ⁊ rigidam
dulcedinem. ⁊ dulcẽ rigorẽ. Alii nani¬
gant brachiis incedentes. ⁊ duplici
quodam monstro ino ⁊ eodem tẽpore
pedib deorsum int̾ra ambulãt. & la¬

Expanded text:
trinsecus magnificentiae conatus ostendunt. trinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorumfuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et la
Abbreviated transcription (Latin):
tionem dicẽ. qͣm omnino silere. Quib¬
gła membra suũ teneãt officium.
neq usurpent alienum. deinde ut
unum qͦdq suum opꝰ tam decenter
ac modeste impleat. quatmꝰ ꝑ indis¬
ciplinam aspicientiũ ocłos ñ offendat.
am in quolib horum peccetur. dignũ
rep̾hensione ẽ. siue scilicet membͣ¬
adinuicem actus suos confudant.
sine id qͦd iuste age̾ debent. recte
ñ expleant. Discretio actionum in
membris conseruanda ẽ ut scił ĩcd
agatunum qͦdq m̃brũ ad qd̾ factũ
ẽ. ut neq loquatur manꝰ. ueq os
audiat. nec ocłs lingue officiũ afuimat.
S unt enim quidã qui nͥ buccis patentib
auscultare nescrunt. & quasi ꝑ os sensus
ad cor influere debeat. palatum ad u̾ba
guam ꝓtendunt. ⁊ ad singłas actioẽs
uelut molam labia contorqͦndo cir¬
cũducunt. Alii loquentes digitũ ex¬
tendunt. suꝑcilia erigunt. & ocłos in
orbem rotantes. aut ꝓfunda quadã
consid̾atione defigentes: cuiꝰdam in¬

Expanded text:
tionem dicere, quam omnino silere. ngula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verbanguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam in
Abbreviated transcription (Latin):
iustirie defensio sed amor p̃mii ꝓnocat.
quib si spes nuimimi subtrahitua. con¬
festim aiusticie defensione recedunt.
Alceptio numeris. p̃uaritatio uerita¬
tis ẽ. unde ⁊ de iusto cłr. Qui extirtit
dum non habet quod auferatus. non
olum audiri contemnituꝵ: ses etiam¬
^ contra ueritatem oppͥmitur. Cito uiola¬
tur aur nisticia. Nullamꝙ: reus ꝑtunẽ¬
et culpam. quam redimi niinis gersti¬
mat. Dlus enim obrinet mentem censo¬
ris amor lutri. quam equitas uicdicii.
Tres sunt nuerum acceptiones. qui¬
h contra iusticiam humana uauitas
militat. Iaẽ. fauor amiciciarum. ad¬
ulatio lauiis. ⁊ corporalis acceptio nr¬
neris. facilins antem ꝑuertitur. apni
tus rei corporee munere. quaigr̃e
landisꝙq fauore. Quatuor modis iudi¬
cum humanum ꝑuertiti. Timore.
cupiditate. odio. amore. Timore dũ
metu potestatis alicuius. ueritatem
loqui ꝑtimescimus. Cupiditate. dum
p̃mio muneris alicuius corrumpiinͣ.

Expanded text:
justitiae defensio, sed amor praemii provocat. justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae confessione recedunt. Acceptio nummorum praevaricatio veritatis est. Unde dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicTres sunt munerum acceptiones quibus justitiam humana vanitas mutat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius enim pervertitur animus judicis rei corporali munere quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum convertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus, veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. Iracundus udex. iudiciĩ exam̃
plene contueri non ualet. quia caligine
furoris non uidet. Qui autem repul¬
so furore discutit. facilius ad contuen¬
dam ueritadem mentis serenitate con¬
surgit. ⁊ sine ulla ꝑturbatione ad eqͥ¬
tatis intelligentiam ꝑuenit. xluii.¬
psona in iudicio considancda. sed
causa. Scriptum est eim. Non accipi¬
es ꝑsonam in iudicio. Et iterum. Non
misereb̃is pauꝑi inudicio. Qui enim
nt. sine dubio in xp̃m qui est ueri¬
tas ⁊ iusticia peccare noscuntur. In
ꝑsone. Et exulcerant sepe iustos. dũ
imꝓbe defendunt iniquos. Qui au¬
tem recte pͣsidẽ studet. nec parte pal¬
pare nouit. nec cohb̃e iusticiam di¬
dicit . luiii De muneribus.
recte iudicat ⁊ p̃mium in
le remunerationis expectat:
traudem mdo ꝑpetrat. qui iusticiã
quam gratis imꝑtire deburt. accep¬
tione pecune uendit. Bona male
ntuntur. qui iuste ꝑtemporali bacroiu¬
aiant. Tales quippe adueritatem non

Expanded text:
justitiae. 16. Iracundus judex judicii examen justitiae. 16. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit, et sine ulla perturbatione ad aequitatis intelligentiam pervenit. CAPsona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim nt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2.  personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. CAPUT LIV. De muneribus. 1. Qui recte judicat, et praemium inum remunerationis expectat, fraudem in Deo perpetrat: quia justitiam quam gratis impartiri debet, acceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, quia juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non
Abbreviated transcription (Latin):
supia eorum qui causant᷑ exhauriant
Quando enim iudicant. non causam
sed dona considant. Et sicut neglegen¬
tes sunt indiscussione causantium.
sic in eorum damno solliciti sunt.
quasi lupi uesꝑe. non relĩquunt
in mane. Hoc est dep̃sentis uite tã¬
tum commodis cogitant. non de
futuris. Uita enim ista uesꝑum.
futura uͦ mane accipitur. Et bene
ut quasi lupi: quia luporum more cu¬
ncta diripiunt. ⁊ uix pauca pauꝑ¬
ib derelinquunt. De uerbosis⁊ ira¬
⁊ elati it sapiẽtes
uideant᷑. non discutiunt causas
sed asserunt. Sicq conturbant ni¬
dicii ordinem. dum non suo conten¬
ti officio. aliena p̃sumunt. Quidã
dum iudicare incipiunt. irascunt᷑.
ipsamq iudicii sententiam  in sam¬
um. Qui enim iratus uidicat. in
furore iuditium mutat: ⁊ ante ꝓ¬
fert sententiam. quam agnoscat. fũ
ror in iudice. inuestigationem uiri
non ualet attingẽ : quia mens eiuis cua¬
bata furore. ab inscrutatione alienat᷑

Expanded text:
supia eorum qui causantur exhauriant. supia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. quasi lupi vespere non relinquunt in mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cncta diripiunt, et vix pauca paupibus derelinquunt. 13. Verbosi t elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena praesumunt. 14. Quidam, dum judicare incipiunt, irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insanum. Qui enim iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam, quam agnoscat. 15. Furor in judice investigationem veri non valet attingere, 347 quia mens ejus turbata furore ab scrutatione alienatur
Abbreviated transcription (Latin):
uł impborum oportere ulicẽ
tem corrumpit ipsam quam cduaun
ucritatem. Grauius laceranet paue
apnis iuditib. quam a ceuentsuns
hostib.⁊ ulliusemm. ydo tamcus¬
abiti in alienis quam uuidlee iquius
in suis. Latrones i marreii fano¬
un at latebrosis latentes insiclias pe¬
nunt. isti palam rapacitaris auarite
seauunt. hostes i aliorum sangunnẽ
tantum intendune. md̾ices qualicris¬
aelisimi carnifices. enunm oppssione
sia subiectorum uitam extingunt.
Qui enim d estruante mula sume: ea¬
ri sunt qui populos legum modat¬
one regant. Plerunq ⁊ bom muilites
sunt. led ministros rapaces habent.
Horum figura ut att guelam cantim
stula pin igtur. atie escribrare. ea
quiaem humana specie. seo captob
cuiuis atincta ⁊ crcundara. Nson ali¬
ter quibidam potestatib accidit. ut ip¬
sorum humanitatem in humanitas
inquorum sociorum ꝑturbet. Sepe iu¬
dices pram cupiditatis causa. aut diffe¬
runt aut ꝑuertunt iudicia. Nec fimũt
cepta partium negotia. quousꝙ mar¬

Expanded text:
 improborum oportere judicem tem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque mar
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem occultat. eiusdem ueritatis ira¬
cundiam sibi celitus ꝓuocat. quia plus
ꝑtimescit hominem. quam dimnam
trepidat indignationem. Beatus cuiꝰ
testimonio innocens ab scelere obie¬
cto purgatur. impnis cuius ꝓditione
etiam iniquus ꝑimit᷑. Neq emm
decet xp̃iano morti obnoxium ꝓde.
⁊ ad effundendum sanguinem in¬
felicium uocem testificationis pͣb̃e.
Sermo enim isti hominis. tantum
ad ministerium debet esse salutis.
Ira enim in dignationis. ⁊ tͥbulatio¬
nis. ⁊ immissionis per anglos maloᷤ.

Expanded text:
ritatem occultat, ejusdem veritatis iraritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissiones per angelos malos.
Abbreviated transcription (Latin):
entia sit nummoium. Testis falulcus.
trib est ꝑ somis obnotins. Primum dło
que pnirandio contemunit. sequent̃ iu¬
Qicr quem mentiendo postremo in no¬
ceti. quem falio testmnono ledit. Lesti¬
di falas comunẽtis. tarde mendasii fali¬
tas repitur. Quod si separati fuerint
eramine iudicantĩ eito mantellantus.
tiam sicut inu nitate prauorum gan¬
dis ẽ. fortitudo: ita in separatione ma¬
ior infirmitas. fraudulentie cto rep̃¬
henditin mendatium. falsidlicorum
enim testimomium sibi non conuente.
Unum pene cͥmen habent. ⁊ quisalli¬
tatem ꝓmit. ⁊ qui suppuit ueritatẽ.
Quia ⁊ ille obẽe uult: ⁊iste ꝓdesse
non uutt. Peior autem est testis qui
lecit. quam qui p̾stare nolit. Namil¬
le maligaus est. iste mutilis. Imnquus
natus. qui adlũsus innocentem faliũ
testimonium dicit. uł dicentib cre¬
ãit. Na solum ille reus est qui faliũ
de alio ꝑtert. sed ⁊ is qui eito aurẽ
cͥminib p̃bet. Qui metu potestatis ue¬

Expanded text:
Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; sequenter judici, quem mentiendo fallit: postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium sibi non convenit. Unum pene crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. 349 4. natus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis ve
Abbreviated transcription (Latin):
eulani quari a xp̃o tuendam luscipnĩt.
qui prauos nuidices contra uoluutt
tem popłis si detib p̃feritt. Hane sient
uopł aleluicum est quando pͥncipes ma
lisuit: sic pͥncipis est peccatum. niĩa¬
Aonicices i i qui existunt. Bonusiu¬
omnib nouit. Aliis enm p̃llar cen fa¬
ranifticie. aliis bonitate. Qui nidicia
sue ꝑlonarum acceptione suscipit u
intirmat nsticiam auaricie aauia
nec studet auferre alteri. quod cu ꝓpi¬
at sibi. Som indices nsticiam ad folã
Eb tinendam salutem eernam sus ppi¬
antiaret eam munerib accepris. disp̃¬
biiunt. Ut dum de iusto iudicio demn¬
ꝑalia lucra non appetunt. p̃mis etus
ditentur. Omnis quirecte iudicat
stateram in manii gestat. In troq penso
iusticiam ⁊ unscd̃iam portat. Seo ꝑ
nisticiam ꝓmat peccati sertenenam. ꝑ
iilt diam petcan temperet penam.
Ut iusto librannne quedam ꝑeqi

Expanded text:
am, quam a Christo tuendam suscipiunt. qui pravos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando pli sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus juomnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, praemio aeterno ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et misericordiam portat. Sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccantis temperat poenam, ut justo libramine quaed
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam potestatis ad epte culinin⁊ tenẽt.
ut ꝑ eandem potestarem disciplinam
eccłasticam muniant. Ceterum intra
eccłam potestates uetessarie non essẽt.
nisi ut quad non p̃ualet sacerdos effi¬
t̃e ꝑdoctrine sermonem: porestes hoc
imꝑet ꝑ discipline terrorẽ. Sepe ꝑ reg¬
num terenum celeste ꝓficro. At qui in¬

Expanded text:
esiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum c
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina ẽ conu̾satio bona ⁊ hõs¬
sta. cui parum ẽ malum ñ fad
s studet etiam in his que bene agis
ꝑ cunta irrep̾hensibilis apparere. Item disci¬
pliua ẽ membrorũ omniũ motus ordinatꝰ
S dispositio decens. in omni habitu ⁊ acci¬
one. Audistis quidsit disciplina: nc̃ atten¬
dite qͣm utilis ⁊ qͣm necessaria sit. De

Expanded text:
isciplina est conversatio bona et honesta, cui parum est mala non facere, sed studet etiam in iis quae bene agit per cuncta irreprehensibilis apparere. Item disciplina est membrorum omnium motus ordinatus, et dispositio decens in omni habitu et actione. Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. D
Abbreviated transcription (Latin):
omumo ociosus apparere. s unusqusq ĩ
eo qd̾ sibi iniunctũ fuerit ñ qd̾ ipse elege.¬
rit oꝑe. qͣntum scientie ⁊ uirium suarũ
possibilitas suppetit sese debet exercere.
Quantum enĩ decoris addit dieb festis qͥes
uacationis: tantũ oinam̃ti ꝯfert cetis
dieb studium boni oꝑis. ita ut ⁊ in illis
quisquis naluerit ẽẽ quietus inder situa.¬
nitatis sue. ⁊ in istis qui ñ fuerit stucdos:
testis pigntie. Carnales siquidem menteᷤ
ne uł in illis dieb quiescant uanitas
exagitat. uł ne inistis in bono oꝑe se ex¬
erceant pigritia ligat. Quaꝓpt̾ ñ negli¬
gent̾ quidem habenda ẽ in bono oꝑe
discretio tẽporum. q sic̃ malum opꝰ nullo
tempore laudabile ẽ: ita bonũ opꝰ qͦdã¬
modo rep̃hensione dignum iudicatur.

Expanded text:
omnino otiosus apparere, sed unusquisque in omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert diebus caeteris labor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur
Abbreviated transcription (Latin):
ad studiũ sp̃ale lenis ẽ: ⁊ tũc repͥmenda
est caro. qͣndo calor incentim eiꝰ ꝑcibũ
amplnis excitatꝰ ẽ.Sic ⁊ festi dies. aliuã
studiũ ⁊ aliũ ꝯu̾sationis modũ exigunt:
atq aliũ ii inquib oꝑan licet ex¬
poscunt. Inillis nos oportet ad ecclam
stucliosius ⁊ acͣrius conuenire. ⁊ ad ce¬
lebranda cdiuina mist̾ia deuotiꝰ inten¬
dere. atq in oratione diutius ꝑseuerare
habitu. incessu. ⁊ actu maiorẽ deuotionẽ
erga cultum diuinũ demonstrare. nichil
ñ scm̃ nichil ñ diumũ. nichil ñ ordinatũ
agẽ. linguam auamloquio cohib̾e. pedeᷤᷤ
ab excursu⁊ discursu string̾e. ocłos cõ¬
pͥmere. uultũ inclinare. mentẽ eng̾e.
omnemdemq accũ ⁊ oẽm motũ cordis
parit ⁊ corporis miniffi̾o diuino manci¬
pare. atq uͭ ita dicam qͣdam conu̾satio¬
ns nouitate festos dies honorare.
Incetis uͦ diebus inquib qꝑan licet. nullus

Expanded text:
ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ñ est simulare conandeᷤ irrisionem
st̃ Alius est mocd inuendi ĩ nocte.
aliꝰ indie. Ns ex ẽ tẽpꝰ silentir ⁊ quietis:
dies t̾epꝰ laboris ⁊ motioũs. ⁊ oꝑis. In noc¬
te secum debent eẽ homines. & aut fes-¬
sa membra somno refic̾ẽ. aut orationib
uł meditationib sc̃is insilentio animũ
exertere. Indie uͦ de secͤto suo in unum
& imitandos ostendunt. Tunc exẽpla
alienos accus qͣntum expedit imitari dissi¬
mulat: torpens ⁊ mutilis merito nominat᷑.
Sed nec eadem debet ẽẽ facies nr̃a pͦꝗͣ. refec¬
ti sumus: que fuit pͥꝙͣ cibum sũpsimuᷤ̾.
Ante sũptum cibũ magis hilares nos esse
conuenit. ne ipsa nr̃a abstinentia gͣuis
& molesta uideatur. pͦ uͦ magis modestos
⁊ tacitos. neꝑgule uitium crapula nos
inflamasse putetur. Ante sũptũ cibum
doctͥne ⁊ orationis tẽpꝰ est. pꝰ uͦ oꝑis: quia
E tunc exercendus ẽ animus dũ ad huc

Expanded text:
nobis non est simulare conantes, irrisionem nobis non est simulare conantes, irrisionem sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum et imitandos ostendunt. Tunc exempla alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
or solum aũ quid agat. s etiam inguo
loco qͥd axe debeat. considet necesse it
Alius est moctus habendi in eo loco ubi
cds adoratur. alius in eo uͥ corpꝰ reficit᷑. aliuᷤ
meo qui locutioni deputatꝰ ẽ: aliꝰ meo uͥ
silentium custoditur. alius deuiq intus.
auꝰ foris. alꝰ in secreto. asiꝰ inpublico. ⁊ qͣmiuᷤ
innullo loco disciplinam suam h̃o dese¬
rere debeat: diligentiꝰ tam̃ ⁊ magiᷤ solli¬
cite ibi ꝯseruanda ẽ: ubi uł neglecta plu¬
ribus gen̾at scandalum. uł bene custodita
bone imitatiõis exemplũ. Piscernendũ
est gͥ que sint illa que incustodienda dis¬
ciplina nusꝗͣ int̾mitti posst᷑. & qͦrursũ
illi sint qͦ ꝓloco ⁊ tẽpore nc̃ int̾miti nc̃
ccerteri uolunt: Sepe tñ etiã illa que ĩ
publico necessaria st̃. qͤndã pͫ in secreto
grertitatiõis usum exposcunt. qͥa si ea ꝓrsꝰ
aut adisciplina deficientes intuertibus
scandalũ facimus: aut inepte id qͦd in

Expanded text:
on solum autem quid agat, sed etiam in quo on solum autem quid agat, sed etiam in quo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel custodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rursum illa sint quae pro loco et tempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus c aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
atione quidẽ hoc mͦ. Debet siqui¬
dem diligent̾ consicłare. ⁊ qͣntũ ualet ꝑs
met ipsum discern̾e. quid liceat ⁊ quidũ
ria impleri oporteat. qͥlit̾ hiniana offica
E& que adusum corporis ꝑtinent. exercere cõ¬
neuiat᷑. qͥm ti moratũ. quam sollicitũ. qũ
deuotum Ac religiosum homo se in cdi se
uitio exhibere debeat. qͣm spontaneũ qͥt
hylarẽ. ⁊ qͣm paritum offerre insubleuti¬
dis necessitatib ꝓximoꝵ. qͣm parcũ. qũ
modestum. ⁊ qͣm nulli importunũ. in hͥ
que adse ꝑtinent querendis ac ꝑficiend
pr̃are: ut semꝑ ⁊ sibi sit parcus ⁊ ꝓximo
ꝓptus. ⁊ do denotus. Qualit̾ assuescat sus
in om̃ib uoluntatas frange̾. ⁊ alienis si
uoluntatib qͣntũ fas ⁊ decens ẽẽ ꝯstiani¬
ꝑ omina discat incliare. Qualis sedert
qualis iacens qͣlis stans. qualis ambulan.
qualis loquens. qualis tacens. qͣlis comde
qualis ieiunans. qualis demq aliqͥd aib¬
& qualis uacans e̾ẽ debeat. Age nͥ dui lea¬

Expanded text:
atione quidem hoc modo. Debet siquidem diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non ria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importunum in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse con omnia discas inclinare. Qualis sedens, qualis jacens, qualis ambulans, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis jejunans, qualis denique alit qualis vacans esse debeat. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
creatura: inpͥncipio tamen fide
sarum exordrum. Nullum spacid
quia celeri creature motu mutan
Nec centum anm imum tempull
nec unus annus t empus est:
unus mensis unum tempus est. N
unum dicendum ẽ. quod ñ simulẽ:
Utrum sit preteritum futur unrue
tius reqͥrenda. Tria ista. p̃t̾ita p̃sen¬
tia ⁊ fut̾a: in animo tantum inueni
limꝰ transeuntia. hec ñ ita dõ sunt: in

Expanded text:
creatura, in principio tamen mundicreatura, in principio tamen mundisarum exordium. Nullum spatiumquia celeri creaturae motu mutanNec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec , quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tius requirenda. 4. Tria ista, praeterita, praesentia et futura in animo tantum invenirlimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit. dinina eternitas. Nec in deo
p̃titum. p̃sens futur ũue aliquid
creditur. sed omnia p̃sentia in eo di¬
cuntur: quia et̃nitate sua cuncta cõ¬
plectitur. Alioquin: mutabilis ẽ.¬
łs credendus. si ei successioi ͤ s tem¬
porum ascͥbant᷑. Si semꝑ aliqua es¬
sent cum deo temꝑa. non esset tem¬
pus. sed esset et̃ntas. Nec mutarẽ¬
tur temꝑa. sed starent. Psens. p̃t̃i¬
dm̃. Uerbicaus a. Dicimus ꝓ p̃senti tene
rum angłorum clecessio accessione est
temporum. Nam duas ẽe increaturis
res. quarum intiffitudo temporumĩ
ualet. Angłos scilicet. ꝓp̃t quod mani¬
mutabili in herent creatori. siue ma¬
t̾iam illam informem. pͥus qͣm et ea
omina ista que temꝑalit̃ iam uoliti¬
tur formarent᷑. nec ipsi utiq ualebe¬
turasq̃ supra celum sunt: sed adti
que sub celo sunt ꝑtinere. Non cre
angłis accedunt temꝑa uł sucent
sed nobis qui sub celo uersamua
in hoc infimo mundo. un¬
ante pͥncipium mundi funl
temꝑa. quia ddum sit ipsum tr

Expanded text:
ecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens futurumve aliquid creditur; sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis credendus est Deus, si ei successiones temporum ascribantur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed esset aeternitas; nec mutarentur temDei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneosis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in crres esse, quarum vicissitudo temporum non valet: angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori, sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporalier jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebaturas quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub coelo sunt pertinet. Non enim angelis accedunt tempora, vel succedunt, sed nobis qui sub coelo versamur in hoc infirmo mundo. Nante principium fuisse tempora, quia dum sit ipsum tempus