comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñutiq semꝑ adiabolo moueri certumẽ. itaut putandũ sit quasi dia¬
bolus ñ eẽt huiuscemodi admixtionis desid̾iũ corpora ñ haberet. Tũ
demde confid̾emis siut suꝑus ostendumus cibꝰ hominib ñ ex diabolo.
ẜñli quodam appetit᷑ instinctu. utrũ poss fieri ut si diabolus ñeẽt hu¬
mana expientia tanta in ꝑcipiendo cibo distiplina ut̾ec᷑: ut nunq̃ pe¬
diligeut accpet &e nunqͣ euenuet hominib inseruando eibi modo
m̃isuraq delinq̃re. Ego quidẽ ñ arbitior ñ ab hominib ita potuise se¬
unatioi sinulla diaboli prouocass instinctio. ut inpcipiendo cibo modũ
doscrplunamq nullus excedit. pͥusꝙͣ id usu longo atq expientia didicis¬
sent. Quid gͥ e. Inescis quidẽ ⁊ potu possibile erat delinqͥre nos ⁊ sine
daboli inicit̾am̃tis. si forte minis cõtinẽtes uł minus industrii fuisse¬

Expanded text:
non utique semper a diabolo moveri certum est, ita ut putandum sit quia si dianon utique semper a diabolo moveri certum est, ita ut putandum sit quia si diabolus non esset, hujuscemodi admixtionis desiderium corpora non haberent. Tum deinde consideremus si, ut superius ostendimus, cibus hominibus non ex diabolo, sed naturali quodam appetitur instinctu, utrum posset fieri ut si diabolus non esset, humana experientia tanta in percipiendo cibo disciplina uteretur, ut nunquam peervando cibi modo mensuraque delinquere. Ego quidem non arbitror hoc ab hominibus ita potuisse servari, etiamsi nulla diaboli provocasset instinctio, ut in percipiendo cibo modum disciplinamque nullus excederet, priusquam id longo usu experientiaque didicissent. Quid igitur est? In escis quidem et potu possibile erat delinquere nos etiam sine diaboli incitamentis, si forte minus continentes vel minus industrii fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ⁊ p̃cipit armari nos debere cont̾ cos. Unde ⁊ simpliciores quiq
domino xp̃o cirdentiũ. existimant qd om̃ia peccata quetumq cõ¬
miserit᷑ homines. ex istis contrariis untutib m̃tẽ delmq̃ntiũ pur¬
gentib fiant: pro eo qd̾ in certamine isto muisibili suꝑiores inueniant᷑
potestates. Qd̾ siu̾bi causa diabolus ñ eẽc: nemo hominũ om̃ino de¬
linq̃ret. Nos u̾o rationẽ diligentnis intuentes: haut ita cẽ arbit̾m̃.¬
ꝯsid̾antes ea q̃ manifeste ex corporali necessitate descendt̃. Anu̾o pu¬
tandum ẽ qd̾ diabolus esuriendi uł sitiendi causa nobexistat: Ne¬
minẽ puto cẽ qui hoc audeat confirmare. Si gͦ esuriendi ⁊ sitiendi
ñ nob̾ ip̃e fit causa. quid illud cum uniuscuiusq etas ⁊uirilitati
tempus ad uen̾it. ⁊ nat᷑ał caloris incentiua suggesserit. conseq̃nssi
adulte etati nͣ lit̾ suggerit᷑. id ẽ ad petenti choitꝰ desid̾ium. Qũa causam

Expanded text:
simpliciores quique Domino Christo credentium existimant, quod omnia peccata quæcumque commiserint homines, ex istis contrariis virtutibus mentem delinquentium perurgentibus fiant, pro eo quod in certamine isto invisibili superiores inveniantur potestates. Quod si, verbi causa, diabolus non esset, nemo hominum omnino delinqueret. II. Nos vero rationem dilucidius intuentes, hæc ita siderantes ea quæ manifeste ex corporali necessitate descendunt. An vero putandum est quod diabolus esuriendi vel sitiendi causa nobis existat? Neminem esse puto qui hoc audeat affirmare. Si ergo esuriendi et sitiendi non nobis ipse sit causa, quid aliud cum uniuscujusque ætas ad virilitatis tempus advenerit, et naturalis caloris incentiva suggesserit? Consequens est adultæ ætati naturaliter suggeritur, id est appetendi coïtus desiderium. Quam causam
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽt int̾dum ⁊̃ existẽ q̃dam ant̾iores corporeẽ natiuitatis cause pu¬
tande sunt. int̾dum uͦ uigilans mens. ⁊ abiens ase q̃ mala sunt bonoꝵ
ad se adutoriũ ꝓuocat. uł econtͣrio negligens ⁊ ignaua dũ minus cau
de locum dat his spiritib qui uelut latrones ex occulto insidiantes ir¬
ruere humanas m̃tes cũ locũ sibi datũ ꝑ segnitiẽ uid̾int moliuntur:
qũe deuoret. Propt̾ qd̾ die noctuq cor nr̃m om̃i custodia conseruandũ ẽ.
& locus ñ ẽ dandus diabolo. s om̃ia agẽda sunt quib ministri dei.
hi uidelicet sp̃c qui ad minist̾ium missi sunt coꝵ qͥ ad hẽditatẽ sa¬
lutis uocati sunt. ĩueniat ĩ nob̾locũ.: ⁊delectent᷑ ingredi hospiciũ
aĩe nĩe. ⁊ habitantes ap̃ nos consiliis regant. fitam̃ habitałm cord̾

Expanded text:
um etiam in hoc existere quædam anteriores corporeæ nativitatis causæ putandæ sunt. Interdum vero vigilans mens, et abjiciens a se quæ mala sunt, bonorum ad se adjutorium provocat vel e contrario negligens et ignava, dum minus cauta est, locum dat his spiritibus qui velut latrones ex occulto insidiantes, irruere humanas mentes, cum locum sibi datum per segnitiem viderint, moliuntur, quem devoret.» Propter quod die noctuque cor nostrum omni custodia servandum est, et locus non est dandus diabolo; sed omnia agenda sunt quibus ministri Dei, hi videlicet spiritus qui ad ministerium missi sunt eorum qui ad hæreditatem salutis vocati sunt, inveniant in nobis locum, et delectentur ingredi hospitium animæ nostræ, et habitantes apud nos consiliis nos regant: si tamen habitaculum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tsticie ꝑurgentur. Nam ⁊ in ñ nulł istoriis refeit᷑. qd̾ misania quidã
ex amore decid̾int. alii ex iracundia. ñ nulli extͥsticia. uł minio gaudio.
Qd̃ arbit᷑r eo accid̾e: quia contͣrie iste uirtutes .i. demones. loco sibi ĩ eoꝵ
m̃tib dato. qũe intemꝑantia pͥus patefecerit: sensum coꝵ penitus pos¬
sed̾int. maxime cum nuilla eos ad resistendum iuitutis gła concita
rit. Qd̃ aũt sint q̃dam peccata q̃ ñ a contͣriis uirtutib ueniant. s ex
naturalib corporib motib unciũ sumant. manifestissime decla¬

Expanded text:
tristitia perurgentur. Nam et in nonnullis historiis refertur, quod in insaniam quidam tristitia perurgentur. Nam et in nonnullis historiis refertur, quod in insaniam quidam ex amore deciderunt, alii ex iracundia, nonnulli ex tristitia, vel nimio gaudio: quod arbitror ex eo accidere, quia contrariæ istæ virtutes, id est dæmones loco sibi in eorum mentibus dato quem intemperantia prius patefecerit, sensum eorum penitus possederint: maxime cum nulla eos ad resistendum virtutis gloria concitarit. III. Quod autem sint quædam peccata quæ non a contrariis virtutibus veniant, sed ex naturalibus corporis motibus initium sumant, manifestissime decla
Abbreviated transcription (Latin):
cia quidẽ & uelut q̃dam semina peccatoꝵ abhis reb que in usu nat᷑a¬
lit̾ habent᷑ accipimus. Cum ergo indulserimus ultra qm̃ satis ẽ.
⁊ ñ restit̾imus adu̾sum pͥmos in tẽꝑantie motus: tunc pͥmi hu¬
inicia piebentib peccatoꝵ. inimicis aũt potestatib latius ea ⁊ longius.
⁊sifieri potest absq ullo fine ꝓpagantib. Ita deniq in auaritiam la¬
psus efficit᷑. c̃ pͥmo homines parũ quid pecunie desid̾ant: deinde au¬
gescente uitio cupiditas increscit. Post ħ iam eciã cum cecitas m̃tis
expassiõẽ successerit. immicis uirtutib suggeientib aꝑurgentib pe¬
cuma iam ñ desid̾atur. s rapitur: & ui aut eciam sanguims huma¬
ni profusioẽ conquirit᷑. ad ceitiorẽ deniq rei fidem qd̾ mm̃sitates i¬
iste uitioꝵ ademonib ueniant. contẽplari ex eo facile potest: qd
unt᷑. qui uł inmod̾atis amorib uł ire intemꝑantie. uł nimietate

Expanded text:
initia quædam, et velut quæ- dam semina peccatorum ab his rebus quæ in usu naturaliter habentur, accipimus. Cum vero indulserimus ultra quam satis est, et non restiterimus adversus primos intemperantiæ motus, tunc primi huinitia præbentibus peccatorum, inimicis autem potestatibus latius ea et longius, et si fieri potest absque ullo fine propagantibus. Ita denique in avaritiam lapsus efficitur, cum primo hominés parum quid pecuniæ desiderant, deinde augescente vitio cupiditas increscit. Post hoc jam cum etiam cæcitas mentis ex passione successerit, inimicis virtutibus suggerentibus ac perurgentibus, pecunia jam non desideratur, sed rapitur, et vi, aut etiam sanguinis humani profusione conquiritur. Ad certiorem denique rei fidem, quod immensitates istæ vitiorum a dæmonibus veniant, contemplari etiam ex eo facile potest, quod untur, qui vel immoderatis amoribus, vel iræ intemperantia, vel nimietate
Abbreviated transcription (Latin):
si moyses sit amicus di. quoꝵ nullus ꝓrsus omnẽ simul adu̾sa¬
riũ iurtutũ cat̾uam poss sine sui aliqua ꝑmeie tołare: nisi si for¬
te illius soluis uitꝰ oꝑetur in eo qui dixit. confidite ego uici mũ¬
dum: ꝓpt̾ quẽ confident̃ etiam paulus dicebat. omnia possũ

Expanded text:
si Moyses ille sit amicus Dei: quorum nullus prorsus omnem simul adversasi Moyses ille sit amicus Dei: quorum nullus prorsus omnem simul adversariarum virtutum catervam posset sine sui aliqua pernicie tolerare, nisi forte illius solius virtus operetur in eo qui dixit: «Confidite, ego vici mundum.» Propter quem confidenter etiam Paulus dicebat: «Omnia possum
Abbreviated transcription (Latin):
quib c̾tam̃ ad huc adu̾sum carnẽ ⁊ sanguinẽ erat. qͦs temptatio ñ app̃¬
hend̾et nisi humana. Nec tam̃ putandũ ẽ. qd̾ singłi quiq adu̾sũ oĩa
sũ oĩa ħ simul possit hr̃e c̃tam̃. Qd̾ si ullo mͦ id accidat. qd̾ certe fi̾ non
potest: impossibile ẽ. ut id ꝓrsus ferre possit humana nat᷑a sine max¬
xima subu̾sioẽ sui. S sic uerbi gratia quinqͣgnita aliqui milites si di¬
cant sibi iminere ceitam̃ aduersum alios qͥnquaginta. ñ ita intelli¬
gendumẽ. qd unus ex ip̃is aduersum qͥnquaginta dimicaturꝰ sit.
s recte dicit unusquisq ip̃oꝵ. qr c̾tam̃ nob̃ ẽ adu̾sum qͥnquagin
ista q̃ enumerata sunt om̃ib singłis tamĩ uł cum singłis futuro c̃¬
tamine. uł c̾te ꝓut ꝓbatũ fuĩt: ab agonis ipsius iusto p̾side dõ. Ar¬
bit᷑r namq qr c̾ta m̃sura sit humane nature. ⁊̃ si paulus iste sit

Expanded text:
quibus certamen adhuc adversus carnem et sanguinem erat, quos tentatio non apprquibus certamen adhuc adversus carnem et sanguinem erat, quos tentatio non apprehenderat nisi humana. V. Nec tamen putandum est quod singuli quique adversus omnia rsus omnia hæc simul possit habere certamen. Quod si ullo modo id accidat, quod certe fieri non potest, impossibile est ut id prorsus ferre possit humana natura sine maxima subversione sui: sed sicut, verbi gratia, quinquaginta aliqui milites si dicant sibi imminere certamen adversus alios quinquaginta, non ita intelligendum est, quod unus ex illis adversus quinquaginta dimicaturus sit, sed recte dicit unusquisque illorum, Quia certamen nobis est adversum quinquagintista quæ enumerata sunt; omnibus, singulis tamen, vel cum singulis futuro certamine, vel certe prout probatum fuerit ab agonis ipsius justo præside Deo. Arbitror namque quia certa mensura sit humanæ naturæ; etsi Paulus ille sit
Abbreviated transcription (Latin):
lestata ẽ enimscͥptã. qr diabolus ĩmisiss in cor euis ut trad̾et eum. pro¬
lus apłc ait. amplius debennis intende his que audiuimus: neforte
effluamus. Et cũ dicit. nolite locum dare diabolo. ostendens ꝑħ qr c̾to qͥ
sus fuit̾ cor nr̃m aut obtineat nos. aut c̾te uł polluat aiãm. si ñ pemi¬
tus obtinere potuit. cum ignita sua iacula iactat innos. quib aliqͣn¬
do quidem in altum descendente uulnere sauciamut. aliq̃ndo uero
tantumodo inflammanur. Raro certe et apaucis quibdam hec
aeria ignita iacula restringunt᷑. ita ut locum uuln̾is ñ inueniant.
.i. cum quis munitissimo et ualidissimo scuto fidĩ fuit᷑ obtectus. Q d̾̃¬
u̾o dictum ẽ in epła ad ephesios. qr ñ ẽ nob colluctatio adu̾suscarnẽ ⁊
sanguinẽ. s ad u̾sum pͥncipatus. ad u̾sũ potestates. adu̾sum mundi hꝰ
& potestates. adu̾sum mundi rectores tenebrarũ. ñ sicut erat cormthisᷤ.

Expanded text:
Testata est enim Scriptura, quia diabolus jam misisset in cor ejus ut traderet eum.» Prolus Apostolus ait: «Amplius debemus intendere his quæ audivimus, ne forte effluamus.» Et cum dicit: «Nolite locum dare diabolo.» ostendens per hoc quia sus fuerit cor nostrum, aut obtineat nos, aut certe vel polluat animam si non penitus obtinere potuerit, cum ignita sua jacula jactat in nos: quibus aliquando quidem in altum descendente vulnere sauciamur, aliquando vero tantummodo inflammamur. Raro certe et paucis quibusdam hæc ejus ignita jacula restinguuntur, ita ut locum vulneris non inveniant, id est, cum quis munitissimo et validissimo scuto fidei fuerit obtectus. Quod vero dictum est in Epistola ad Ephesios: «Quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed aet potestates, adversus mundi hujus rectores tenebrarum, non sicut erat Corinthiis,
Abbreviated transcription (Latin):
esse cercam̃: s ut sustinere possimus. Ea aũt uirtute q̃ nob̾ data ẽ. ut
uince̾ possimus scd̃m lib̃i arbitrii facultatẽ aut industrialit̾ utimur
& iuncimus aut sognit᷑: & suꝑ amur. Sic enĩ totũ nob̃ ħ det᷑ ut omni
geñe suꝑemus .i. ut nullo mͦ uincam᷑. q̃ iam suꝑ ẽ causa c̾tandiei qͥ uĩci
ñ potest: aut qd̃ palme m̾itũ. uͥ repugnanti adimit᷑ uĩcendi facultas:
Siuͦ eq̃ qͥdem om̃ib nob̾ uincendi possibilitas p̾beat᷑. in nr̃a aũt posi¬
tum sit potestate. quomodo hac possibilitate ut debeamus .i. uł indu¬
strie. uł segnit̾: iustaerit uł uicti culpa. uł palma uictoris. Igitur ex
his q̃ pro uirib nr̃is disputata sunt arbitror qd̃ euident̾ apparuit
cẽ q̃dam delicta. q̃ neqͣqũa malignis uirtutib ꝑurgentib comurit¬
tamus. Alia u̾o cẽ que instinctu earũ ad nimietatẽ qͣndam ĩmod̾a¬
tionẽq prouocentur. Uñ conseq̃nsẽ nunc in quirere quomͦ ipse cõtͣrie

Expanded text:
te quæ nobis data est ut vincere possimus, secundum liberi arbitrii facultatem aut industrie utimur, et vincimus; aut segniter, et superamur. Si enim totum nobis hoc detur ut omni genere superemus, et nullo modo vincamur, quæ jam superest causa certandi ei qui vinci non potest? Aut quod palmæ meritum, ubi repugnandi adimitur vincendique facultas? Si vero æque quidem omnibus nobis vincendi possibilitas præbeatur, in nostra autem positum sit potestate quomodo hac possibilitate uti debeamus, id est vel industrie, vel segniter, justa erit vel victi culpa, vel palma victoris. Igitur ex his quæ pro viribus nostris disputata sunt, arbitror quod evidenter apparuit esse quædam delicta quæ nequaquam malignis virtutibus perurgentibus committamus, alia vero esse quibus instinctu earum ad nimietatem quamdam immoderationemque provocemur. Unde consequens est nunc inquirere quomodo ipsæ contrariæ
Abbreviated transcription (Latin):
cui se ministros exꝓpositi sui obedic̃tia mancipau̾ant. S ne ille qͥdẽ
qui uidebat᷑ ignis uł quod putatũ ẽ fulm̃ cecidiss suꝑ oues iob. ã¬

Expanded text:
cui se ministros ex propositi sui obedientia mancipaverant. Sed nec ille quidem cui se ministros ex propositi sui obedientia mancipaverant. Sed nec ille quidem qui videbatur ignis, vel quod putatum est fulmen, cecidisset super oves Job, an
Abbreviated transcription (Latin):
titediis compellamur. tanꝗͣ humanã uitã ñ eque iusteq mod̾antẽ.
ut ꝑ h uł infirmem̃ infide. uł dccidamꝰ abspe. uł tͣnsferri cogam᷑ au̾i¬
tate dogmatũ.⁊ impiũ aliquid de dõ sentice suadeam᷑. Talia nãq¬
q̃dam scͥpta sunt de iob cum diabolus dari sibi facultatẽ bonoꝵ eius
popoc̾iss ad̾o. ꝑ qd̾ etiã illud edocem᷑ qm̃ ñ fortuitis aliquib incursi¬
onib impugnemur. si qͣndo nos talia aliqͣ facultatũ dampna ꝑc̃se¬
rint: neq quod fortuitu nr̃oꝵ aliquis captiuꝰ abducit᷑. uł domoꝵ¬
rume ĩ quib cari quiq oppͥmant᷑ eueniunt. in quib om̃ib unusqͥsq¬
fideliũ dicẽt. q ñ haberes adu̾sum me potestatẽ. nisi eẽt tͥ data desuꝑ.
uide .it. qi ñ cecidiss domus iob supra filios eius. nisi pͥus adu̾sum eos
accepiss diabolus potestatẽ. neq equites t̾nis ordinib irruissent ut
rapent camelos eius uł boues. cet̾aq animalia: nͥ instincti ab eo sỹu

Expanded text:
tanquam humanam vitam non aeque justeque moderantem, ut per haec vel infirmemur in fide, vel decidamus a spe, vel transferri cogamur a veritate dogmatum, et impium aliquid de eo sentire suadeamur. Talia enim scripta sunt de Job, cum diabolus dari sibi facultatem bonorum ejus petisset a Deo . Per quae etiam illud edocemur, quoniam non fortuitis aliquibus incursionibus impugnamur, si quando nos talia aliqua facultatum damna percusserint; nec fortuitu nostrorum aliquis captivus abducitur, vel domorum icere debet, quia Non haberes adversum me potestatem, nisi esset» data tibi desuper.» Vide enim quia non cecidisset domus Job supra filios ejus, nisi prius adversus eos diabolus accepisset potestatem; neque equites ternis ordinibus irruissent ut raperent camelos ejus, vel boves, cæteraque animalia, nisi instincti ab eo spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uelut siquis dicat quodãm carnis ipsius eẽ uocẽ que clamet ñ esuri¬
tndũ ñ siciendũ. ñ algendum. neq uelle ꝓrsus in aliquo molestiam
pati. siue ex habundantia siue ex penuria: ħ illi resoluere atq inpu¬
g̃nare conabunt᷑. ostendentes ꝙͣs płimas. alias passiones eẽ aĩe. q̃mnul¬
lo ꝓrsus acarne originẽ trahant. ⁊tñ hissp̃c aduerset᷑: sic ẽ ambitio aua¬

Expanded text:
veluti si quis dicat quodammodo carnis ipsius esse vocem quæ clamet non esuriendum, non sitiendum, non algendum, neque velle prorsus in aliquo molestiam pati sive ex abundantia, sive ex penuria: hæc illi resolvere atque impugnare conabuntur, ostendentes quamplurimas alias esse passiones animæ quæ in nullo prorsus e carne originem trahant,
Abbreviated transcription (Latin):
scurũ ⁊ sine ullo lumine intelligendũ puto: qm de is qui ꝓfũde
ig norantie tenebͥs inmnersi. extra oẽ intelligentie lum̃ effecti sũt.
uidendum quoq ẽ neforte etiã illud iste sermo significet. qd̃ sicit
sc̃ĩ corpora sua in quib scẽ ⁊ pure inhuiꝰ uite habitatioẽ uixeit᷑. lu¬
cida ⁊ głosa ex resurrectioẽ suscipiet̃: ita ⁊ impii quiq qui in hac
usta er toꝵ tenebras ⁊ noctẽ ignorantie dilexeit᷑. obscuris ⁊ ats post
resurieetiouẽ corporib induant᷑ ut ea ip̃a caligo ignorantie q̃ inħ̾
mundo int̾iores coꝵ m̃tes obsederat: infuturo ꝑext̾ĩus corporis appa¬
istat iidum̃tũ. Similit̃ quoq ⁊̃ de cairẽ sentiendũẽ. s̃ sufficiant
ista in psenti loco qimt̾im nunc ut dicendi ordo obseruaut. quam
paucissimis dicta sunt.¬

Expanded text:
scurum, et sine ullo lumine intelligendum puto, quam de his qui profundæ scurum, et sine ullo lumine intelligendum puto, quam de his qui profundæ ignorantiæ tenebris immersi extra omne intelligentiæ lumen effecti sunt. Videndum quoque est, ne forte etiam illud iste sermo significet, quod sicut sancti corpora sua, in quibus sancte et pure in hujus vitæ habitationibus vixerunt, lucida et gloriosa ex resurrectione suscipient, ita et impii quique qui in hac vita errorum tenebras et noctem ignorantiæ dilexerunt, obscuris et atris post resurrectionem corporibus induantur, ut ea ipsa caligo ignorantiæ quæ in hoc mundo interiores eorum mentes obsederat, in futuro per exterius corporis appareat indumentum. Similiter quoque et de carcere sentiendum est. Sed sufficiant ista in præsenti loco, quæ interim nunc, ut dicendi ordo servaretur, quam paucissimis dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diuidendi ditunt᷑. ⁊ pars eoꝵ cũ infidelib poni. tanqͣm ea pars
q̃ ipsoꝵ ꝓpͥa ñ sit. aliorsum sit mittenda. sine dubio genus aliqd̃
datꝰ ẽ doni. ⁊ ñ recte administratus .i. aut in t̾ra. defossus ẽ. aut
in sudario colligatus: auferet᷑ ꝓfecto ab aĩa donũ sp̃c. ⁊ pars re¬
rat. Si u̾o ħ ñ de d̾i sp̃u. s de natura ipsius aĩe intelligendũ est
pars eius melior illa dicetur. que ad imaginẽ d̾i & similitudinẽ
stã. ẽ. alia aũt pars ea q̃ post modũ ꝑ libi arbitrii lapsum contra
ũm pͥme conditiõĩs ⁊ pͣitatis assumpta ẽ: q̃ utiq pars ut poteat᷑¬
⁊ obscura mat̾ies cũ infideliũ sorte mulctat᷑. Pocest aũt ĩ tc̃io sẽ¬
su illud intelligi de diuisioẽ ista ut qm̃ unicuiq fideliũ ⁊̃ simi¬
a saluatore ꝑhibet᷑. & hic qui utiq unũ erat: cũ eo cui p̃ erat. si

Expanded text:
dividendi dicuntur, et pars eorum cum infidelibus poni, tanquam ea pars dividendi dicuntur, et pars eorum cum infidelibus poni, tanquam ea pars quæ ipsorum propria non sit aliorsum sit mittenda, sine dubio genus aliquoddatus est doni, et non recte administratus, id est aut ad terram defossus est, aut in sudario colligatus, auferetur profecto ab anima donum spiritus, et pars rerat. Si vero hoc non de Dei spiritu, sed de animæ ipsius natura intelligendum est, pars ejus melior illa dicetur quæ ad imaginem Dei et similitudinem facta est; alia autem pars, ea quæ postmodum per liberi arbitrii lapsum contra naturam primæ conditionis et puritatis assumpta est, quæ utique pars, utpote amica et chara materiæ, cum infidelium sorte mulctatur. Potest autem et tertio sensu illud intelligi de divisione ista, ut quoniam unicuique fidelium, etiamsi mia Salvatore perhibetur; et hic utique unum erat cum eo cui præerat, si
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ cura reparẽt sanitatẽ: ⁊̃ deus agit cura eos qui lapsisunt &
decert̃ in peccato. Inditio ẽ ⁊̃ illud qd̾ ꝑ ieremiã ꝓpħam iubetur
calix furoris d̾i ꝓpinari omnib gentib ut bibant ⁊ insamant.⁊
euomant. In quo cõminat᷑ dicens. qr siquis noluit bibere: non
manducabit. Ex quo utiq intelligit᷑ qd̾ furor uindicte dĩ ad
purgationẽ proficit animarũ. Qm̃ aũ et ea pena q̃ ꝑignẽ infer¬
ri d̾r. ꝓ adiutorio intelligitur ad hiberi: ysaias docet. qui de israel
quidẽ sic dicit. Abluet dñs sordes filioꝵ et filiarũ syon:⁊ sanguinẽ
expurgabit emedio ip̃oꝵ sp̃u iudicii & sp̃u ustionis. De caldeis au
et in aliis dicit. Sc̃ificabit eos dñs in igne ardenti. Et in malacͥia
ꝓpħa dicit. Sedens dñs comflabit & funget purgatis filiis uida.¬
S ⁊ illud qd̾ de dispensatorib ñ bonis in euangłio dictũ ẽ. qui

Expanded text:
ut per curas reparent sanitatem, etiam Deus agit circa eos qui lapsi sunt et ut per curas reparent sanitatem, etiam Deus agit circa eos qui lapsi sunt et deciderunt in peccata, indicio est et illud, quod per Hieremiam prophetam jubetur calix furoris Dei propinari omnibus gentibus ut bibant, et insaniant, et evomant. In quo comminatur dicens, quia si quis noluerit bibere, non mundabitur. Ex quo utique intelligitur quod furor vindictæ Dei ad purgationem proficit animarum. Quoniam autem et ea pœna quæ per ignem inferri dicitur, pro adjutorio intelligitur adhiberi, Esaias docet, qui de Israël quidem sic dicit: «Abluet Dominus sordes filiorum vel filiarum Sion, et sanguinem expurgabit e medio ipsorum spiritu judicii et spiritu ustionis.» De Chaldeis autEt in aliis dicit: «Sanctificabit Dominus» in igne ardenti.» Et in Malachia propheta dicit: «Sedens» Dominus conflabit, et purgabit, et fundio dictum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nunꝗͣ uͦ si id uicii qualitas depoposcerit rigore ferri & sectioris
asꝑitate indigemus: qd̾ si ⁊ hec suꝑgressus fuit morbi modus.
ad ultimũ conceptũ uiciũ etiam ignis exurit: qͣnto magis intel¬
penalib curis placuit. ignis etiã insuꝑ inferre suppliciũ. his qui
sanitatẽ aĩe ꝑ didert̃: Cuiꝰ rei imagines ⁊̃ inscͥpturis scĩs referũt᷑.
Deniq in deutõnomio sermo diuinus peccatorib cõminat᷑. qd̃
febrib et frigorib. et aurugine puniantur. et ocłoꝵ facellationib:⁊
m̃tis alienatioẽ. ⁊ parasflexia & cecitate. ac debilitate remũ crucian¬
disint. Si qui gͦ ex ocio de om̃i scͥptura congreget om̃s languoꝵ cõ¬
memorationes. q̃ in comminatio ẽ peccatorib uelut corporearũ e¬
gritudinum appellationib memorant᷑: inueniet. qͦt ammar̃
uł uicia. uł supplicia. ꝑ hec figuralit̾ inducent᷑. Ut aũt intelliga¬
mus qr ea ratioẽ qua medici adiutoria languentib adhibent.

Expanded text:
itii qualitas depoposcerit, rigore ferri et sectionis asperitate indigemus; quod si etiam hæc supergressus fuerit morbi modus, ad ultimum conceptum vitium etiam ignis exurit: quanto magis intelnalibus curis, insuper etiam ignis inferre supplicium his qui sanitatem animæ perdiderunt? Cujus rei imagines etiam in Scripturis sanctis referuntur. Denique in Deuteronomio sermo divinus peccatoribus comminatur, quod febribus et frigoribus et aurigine punientur, et oculorum vacillationibus, et mentis alienatione, et paraplexia, et cæcitate, ac debilitate renum cruciandi sint. Si quis igitur ex otio de omni Scriptura congreget omnes languorum commemorationes quæ in comminatione peccatoribus velut corporearum ægritudinum appellationibus memorantur, inveniet quod animarum vel vitia vel supplicia per hoc figuraliter indicentur. Ut autem intelligamus quia ea ratione qua medici adjutoria languentibus adhibent,
Abbreviated transcription (Latin):
cob luctatus ẽ sine dubio adu̾sum aliqͣm harum uitutũ luctatꝰ ẽ. qͣs
humano gen̾i ⁊ scĩs p̃cipue adu̾sari ⁊ mouere c̾tamina paulus enu¬
merat. Id̾o̾ deniq dicit de eo scͥptura qr luctatus ẽ c̃ angło ⁊ inualu¬
it ad dm̃. ut sit agonis quidẽ c̾tam̃ angłi adiutorio sustentatũ. ꝑfec¬
tioĩs u̾o palma uincentẽ ꝑducat ad dm̃i. Nec sane arbitͣndũ ẽ. quia
huiꝰcemodi c̾tamina corpoꝵ. robore ⁊ palestrice artis exerciciis ꝑa¬

Expanded text:
dubio adversus aliquam harum virtutum luctatus est quas humano generi, et sanctis præcipue, adversari et movere certamina Paulus enuntiat. Ideo denique dicit de eo Scriptura, quia «luctatus est cum Angelo, et invaluit ad Deum:» ut sit agonis quidem certamen Angeli adjutorio sustentatum, perfectionis vero palma vincentem perducat ad Deum. VI. Nec sane arbitrandum est quia hujusmodi certamina corporum robore et palæstricæ artis exercitiis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adstruentes dogmata sua. uariasq sententias. ut uidert̃ dñm &
saluatorẽ nr̃m pollicentẽ ⁊ p̃dicantẽ. se ob hoc uenisse ĩ hunc mun¬
dum. ut destrueret oiã quecumq illa eẽnt falsi nominis scĩe
dogmata continuo quis obtegeret᷑ intͥnsecꝰ ignorantes: insidia¬
tisunt ei. Adstiteit᷑ . it. reges tre. ⁊ pͥncipes conuenert̃ in unũ ad u̾s¬
dñm. ⁊ ad u̾sũ xp̃m enus. Quib eoꝵ insidiis cognitis. ⁊ in his que
adu̾sũ filiũ d̾i moliti sunt intellectis. c̃ dñm głe crucifixeit᷑ ait¬

Expanded text:
sque sententias, ut viderunt Dominum et Salvatorem nostrum pollicentem et prædicantem se ob hoc venisse in hunc mundum, ut destrueret omnia illa quæcumque essent falsi nominis scientiæ dogmata, continuo quis obtegeretur intrinsecus ignorantes, insidiati sunt ei; «Astiterunt enim» reges terræ, et principes convenernum et adversus Christum ejus.» Quibus ecrum insidiis cognitis, et his quæ adversus Filium Dei moliti sunt intellectis, cum gloriæ
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ cuiꝰq u̾tutis. qmͣ ip̃e solus qui solus corda nominũ intuet᷑ ag¬
noscit. ut alnid quidẽ pugnet. ad u̾sum carnẽ talẽ alius uͦ ad u̾sũ
talem.⁊ alius quidẽ intantũ tp̃s. alius uͦ itantũ ⁊ ut alt̾ instiget᷑
carne in h uł illud: alius u̾o in aliud. tum u̾o ut alius resistat ad¬
u̾sus mimicam potestatẽ. illamuł illam. alius u̾o adu̾sus duas
uł tres simul. aut nunc quidẽ adu̾sum aliam. nunc iterũ adu̾sũ
aliam: uił post que gesta adu̾sus quas pugnet: post que u̾o adu̾sum
abia s Intuere .i. neforte tale aliquid indicetur. ꝑ hoc qd̾ dixit apłs.
titate cẽptar.⁊dcuto putandũ ẽ. qi om̃i gn̾e debeat unicere quitẽs¬

Expanded text:
e virtutis, quam ipse solus, qui solus corda hominum intuetur, agnoscit: ut alius quidem pugnet adversus carnem talem, alius vero adversus talem; et alius quidem in tantum tempus, alius vero in tantum; et ut alter instigetur carne in hoc vel illud, alius vero in aliud: tum vero ut alius resistat adversus inimicam potestatem illam vel illam, alius vero adversus duas vel tres simul; aut nunc quidem adversus aliam, nunc iterum adversus aliam; vel post quæ gesta adversus quas pugnet, post quæ vero adversus alias. Intuere enim, ne forte tale aliquid indicetur per hoc quod dicit Aposntitate tentari, idcirco putandum est quia omni genere debeat vincere qui te
Abbreviated transcription (Latin):
idendum nunc ẽ scd̾m scͥpturas quomꝰ
contrarie uirtutes uł ip̃e diabolus relustantur humano ge¬
neri: ꝓuocantes ⁊instigantes ad pacatũ. Et pͥmo quidẽ in
cun diabolo disputans de corpore moysi. ait a diabolo inspiratũ
serpecem: eausam extitisse p̾uaricatioris ade & eue. S ⁊illud requi¬
ritur a quib dam quis ẽ angłs qui de celo loquit᷑ ad abrabam. dicens
or timeret dm̃i abraham ⁊ ñ peꝑcisset filio suo dilecto sicut septura di
.s non declarauit q ꝓd̾o̾ diceret. s pro se. hoc ẽ. ꝓcoqui hec dicebat.
Reguuendum etiã illud est de quo in exodo d̾r qr uoluerit int̾ficere
moyser pio eo quod abibat inegiptũ. S & postea quis ẽ qui ext̾a¬

Expanded text:
idendum nunc est secundum Scripturas, quomodo contrariæ virtutes vel ipse diabolus reluctantur humano generi provocantes et instigantes ad peccatum. Et primo quidem in ngelus cum diabolo disputans de corpore Moysi, ait a diabolo inspiratum serpentem causam extitisse prævaricationis Adæ et Evæ. Sed et illud requiritur a quibusdam, quis est Angelus qui de cœlo loquitur ad Abraham dicens: quia timeret Deum Abraham, et non pepercisset filio suo dilecto, sicut Scriptura dicit: sed non declaravit quia pro Deo, sed pro se, hoc est pro eo qui hoc dicebat. Requirendum est etiam illud de quo in Exodo dicitur, quia voluerit interficere Moysen pro eo quod abibat in Ægyptum. Sed et postea quis est qui ext
Abbreviated transcription (Latin):
uati qͥ sũmo labore piis studnis ac religiosis oꝑam ded̾int. qmuis
parua queq ex młtis ⁊ inm̃sis diuine scientie capient thesauris:
tam̃ hoc ip̃m qd̾ aĩos suos m̃tẽq erga hec occupant. atq in hac se¬
mec ip̃os cupiditate p̃ueniunt. multũ utilitatis accipuit̃. ex hoc
ip̃o qd̾ aiossuos ad inqͥrende u̾itatis studiũ amorẽq c̃ũtunt. ⁊pa¬
ratiores cos faciunt aderuditiois futẽ capacitatẽ: sic̃ cũ aliqͥsuelit
imaginẽ pinge̾. si ante futẽ forme laniam̃ta tenuistui ad umbra¬
tione designet.⁊ suꝑ ponẽdis uultib capaces p̃paret notas: sine
dubio ꝑadumbrationẽ iã impositam p̃formatio. ad suscipiendoᷤ
ueros illos colores paratior muenit᷑. sic mͦ adumbͣtio ip̃a ac deforma¬
mationẽ qͣndã in hac uita u̾itatis ⁊ scĩe: addendã eẽ ĩ pulcͥtud inẽ
ꝑfecte ymaginis infutõ. Cale oppinor indicabat desid̾iũ suũ ille.

Expanded text:
vita qui summo labore piis studiis ac religiosis operam dederint, quanquam vita qui summo labore piis studiis ac religiosis operam dederint, quanquam parva quadam ex multis ct immensis divinæ scientiæ capiant thesauris, tamen hoc ipsum quod animos suos mentemque erga hæc occupant, atque in hac semetipsos cupiditate præveniunt, multum utilitatis accipiunt ex hoc ipso quod animos suos ad inquirendæ veritatis studium amoremque convertunt, et paratiores eos faciunt ad eruditionis futuræ capacitatem: sicut cum aliquis velit imaginem pingere, si ante futuræ formæ lineamenta tenuis styli adumbratio designet, et superponendis vultibus capaces præparet notas, sine dubio per adumbrationem imposita præformatio ad suscipiendos veros illos colores jam paratior invenitur; sic modo adumbratio ipsa ac deformamationem quamdam in hac vita veritatis et scientiæ, addendam etiam esse pulchritudinem perfectæ imaginis in futuro. V. Tale, opinor, indicabat desiderium suum ille
Abbreviated transcription (Latin):
tere desid̾ium. paululum repetentes. quãꝗͣ naturat sit. ⁊ infita aĩẽ
renipsius cupiditas in quiramꝰ: ut ita demũ uł ut species ip̃as panis
use uqͣlitatẽ uini eiꝰ ac ꝓpͥetatẽ pͥncipatuũ ꝑtheorie conseq̃ntiam
desebamꝰ. Igit᷑ sic̃ in aitib his q̃ manu ad impleri solent. tatio qͥdẽ
fasta ꝑuidemus. ineffabili desid̾io ardet ammus agnosc̃ẽ iationẽ: qd̾
desidiũ qũẽ amorẽ. sine dubio a do̾ nob̾ insitũ credimus. Et sieut oc
cuiꝰ nat᷑alt᷑̾ luicẽ requirit ⁊ uisũ ⁊ corpꝰ nr̃m escas ⁊ potũ. desid̾at ꝑ na¬
teues idamens nr̃a sciende u̾itatis d̾i ⁊ rerũ causas noscendi ꝓpͥũ ac nͥ¬
le desid̾ ium gerit. Accepimus aũt ado istud desid̾iũ. ñ ad hut noc
debeait unqͣm nͨ possit expleri. Alioqͥn frust᷑ a conditore d̾o m̃ti nr̃e¬
uid ebit amor u̾itatis inseitꝰ. si nũqͣm desid̾ii cõpos efficit᷑. Uñ ⁊ihac

Expanded text:
tere desiderium, paululum repetentes, quanquam naturalis sit insita animæ rei ipsius cupiditas, inquiramus, ut ita demum velut species ipsas panis vitæ et qualitatem vini ejus ac proprietatem principatuum, per theoriæ consequentiam describamus. Igitur sicut in artibus his quæ manu adimpleri solent, ratio quidemm quæ a Deo facta pervidemus, ineffabili desiderio ardet animus agnoscere rationem. Quod desiderium, quem amorem sine dubio a nobis insitum credit visum, et corpus nostrum escas et potum desiderat per naturam; ita mens nostra sciendæ veritatis Dei et rerum causas noscendi proprium ac naturale desiderium gerit. Accepimus autem a Deo istud desiderium, non ad hoc ut nec debeat unquam nec possit expleri: alioquin a conditore Deo menti nidebitur amor veritatis insertus, si nunquam desiderii compos efficitur. Unde et in hac
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ sapĩa mundi huiꝰ. ẽ ⁊ sapientia ꝑ singłos. fortasse pͥncipes mũdi
huiꝰ. De ip̃a uͦ unius dĩ sapĩa illud sentimus iudicari. qd̾ minus qͥ¬
dem in antiquiorib :⁊ uet̾ib oꝑata sit: amplius u̾o ⁊ manifestus
reuelata ꝑ xp̃m ẽ. Uerũ de sapĩa dĩ inlocis ꝓpͥis requiremus. Nc̃ u̾o
tur aiẽ. dum se putant inuenisse sapĩam: necessariũ puto dicere atq
distinguere q̃ sit sapĩa mundi huiꝰ ⁊ q̃ pͥncipum mundi huiꝰ ũ ꝑ¬
bit᷑r gͥ sic supra diximus. sapĩam eẽ huiꝰ mundi aliam qͣndan p̃ter
Ilas sapientias q̃ sunt pͥncipum huiꝰ mundi. ꝑ qͣ sapĩam intelligi
uident᷑.  comp̃ hendi ea q̃ huiꝰ mundi sunt. q̃ tam̃ nichil in se nt᷑. ut

Expanded text:
sapientia mundi hujus, est et sapientia per singulos fortasse principes mundi hujus. De ipsa vero unius Dei sapientia illud sentimus indicari, quod minus quidem in antiquioribus et veteribus operata sit, amplius vero et manifestius revelata per Christum est. Verum de sapientia Dei in locis propriis requiremus. II. Nunc, et seducuntur animæ dum se putant invenisse sapientiam; necessarium puto dicere, atque distinguere quæ sit sapientia mundi hujus, et quæ principum mundi hujubitror igitur, sicut supra diximus, sapientiam esse hujus mundi aliam quamdam præter illas sapientias quæ sunt principum hujus mundi, per quam sapientiam intelligi videntur ea et comprehendi quæ hujus mundi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsed̾a uisione ad pͥncipẽ tyri manifestissime de urtute contͣria ꝓ¬
phetante. qui etiam influminib egipti draconẽ dicit nabitare. lot᷑
aũt lib qui scͥptus ẽ de iob. quid aliud qͣm de diabolo continet pctente
potestatẽ dari om̃iũ que ht̃ iob: ⁊ filioꝵ eius. insuꝑ ⁊ corporis ens:
Quitam̃ ꝑ eius patientiã uincit᷑. In quo libro muita responsis suise¬
docuit. domins deadu̾sante nob̾ uirtute dracomis istius. ħ int̾im ex
ueti testam̃to qͣntũ ad p̃sens memorie succurit̾ potuert̃. dicta sunt:. de

Expanded text:
in secunda visione ad principem Tyri manifestissime de virtute contraria proin secunda visione ad principem Tyri manifestissime de virtute contraria prophetante, qui etiam in fluminibus Ægypti draconem dicit habitare? Totus autem liber qui scriptus est de Job, quid aliud quam de diabolo continet, petente potestatem sibi dari omnium quæ habet Job, et filiorum ejus, insuper corporis ejus? Qui tamen per ejus patientiam vincitur. In quo libro multa responsis suis edocuit Dominus de adversante nobis virtute draconis istius. Hæc interim ex veteri Testamento, quantum ad præsens memoriæ succurrere potuerunt, dicta sint de
Abbreviated transcription (Latin):
istaei sedentẽ suꝑthionũ suũ ⁊ om̃is milicia celi stabat cirra ip̃m ade
cadat ĩreminot galaat.: et dixit istesic: ⁊ ille dixit sic⁊ exiit sp̃s. et
stetit in conspectu dm̃. ⁊ dixit. Ego seducam eũ ⁊ dixit ad eum do
minus In quo: Et dixit. Exeam ⁊ ero fp̃c m̃dax in ore ominiũ ꝓphar̾¬
puis idixit. Seduces⁊ quidẽ pot̾is. Exito gͦ ⁊i facitosic ⁊ nc̃ dedit dñs
Manifeste enim ꝑ hec ostendit᷑ uoluntate.⁊ ꝓposito suo elegisse se sp̃c qͥ¬
dam ut seducẽt. ⁊ m̃daciũ oꝑaret᷑. quo abut̾et᷑ dñs adnecẽ a chab.
quiħ pati digms erat. In pͥmo qͦ libro ꝑ alipomenon. suscitauit ĩ¬
quit diabolũssathan inifrael. & concitauit daiid ut numeraret
ppłm. In psalmis uͦ angłs malignus adterere dr quosdam. In ecłia¬
ste quoq salomon ait. Si sp̃c potestatẽ hñtis ascend̾it fuꝑ te. locum
tuũ ni dimittas: qm̃ sanitas compescet peccata multa. In ⁊ acharia ũo

Expanded text:
Israël sedentem super thronum suum, et omnis militia cœli stabat circa eum a dexcadat in Ramoth Galaad? Et dixit iste sic, et ille dixit» sic. Exiit spiritus, et stetit in conspectu Domini, et dixit:» Ego seducam eum. Et dixit Dominus ad eum: In quo? Et dixit: Exeam, et ero spiritus mendax in ore omnium pret fac cito sic. Et nunc dedit Dominus Manifeste enim per hoc ostenditur voluntate et proposito suo elegisse spiritus quidam ut seduceret, et mendacium operaretur quo abuteretur Dominus ad necem Achab qui hoc pati dignus erat. In primo quoque libro Paralipomenon: «Suscitavit, inquit, diabolus Satan in Israël, et concitavit David ut numeraret populum.» In Psalmis vero Angelus malus atterere dicitur quosdam. In Ecclesiaste quoque Salomon ait: «Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimittas, quoniam sanitas compescet peccata multa.» In Zacharia vero
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã sine prẽ urõ ꝙ inceł ẽ: d necessitas nos tͣxit paulo amplius enaga¬
ri decolluctatio ẽ ad u̾sarũ uitutũ. ꝗͣ adu̾sum nomines gert̃. dispu¬
tantes:  deiis q̃ humano gnĩ accidunt tͥstiorib .i. tẽptatioib uite hꝰ¬
sic̃ ant iob ñne temptatio ẽ oim̃s uita hominis suꝑ t̾ram ut mani¬
festius quomꝰ ħ accidant. ⁊ qͣm pie de his sentiri debeat pandetur. Nũc u̾o¬
uidcamus quomͦ homines ⁊̃ inpeccatũ false scientie dilabunt᷑. uł quo ꝓ-¬
spectu uircutes contͣrie ⁊̃ de his pugnas adu̾sum nos soleant comino
nere. Docere nos uolens sc̃s apłc magnum aliquid ⁊ reconditum. de sciẽ¬
tia ac sapĩa: in pͥma ad corinthios epła ait. Sapientiam aũt loquim᷑ int̾
mo pͥncipum huiꝰ mundi cognouit. Si .it. cognouissent. nũꝗͣ dñm ma¬
iestates crucifixissent. In qͦ ostend̾e uolens sapientiaꝵ differentias des¬

Expanded text:
tro qui in cœlis est?» Sed necessitas nos traxit paulo amplius evagari de colluctatione adversarum virtutum, quam adversus homines gerunt, disputantes et de his quæ humano generi accidunt tristioribus, id est tentationibus vitæ hsicut ait Job: «Nonne tentatio est omnis vita hominis super terram?» ut manifestius quomodo hæc accidant, et quam pie de his sentiri debeat, panderetur. Nunc videamus quomodo homines etiam in peccatum falsæ scientiæ dilabuntur, vel quo prospectu virtu. Docere nos volens sanctus Apostolus magnum aliquid et reconditum de scientia et sapientia, in prima ad Corinthios epistola ait: «Sapientiam autem loquimur inter mo principum hujus mundi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum majestatis crucifixissent.» In quo ostendere volens sapientiarum differentias, des
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Querẽdũ sane ẽ utrũ ista sap̃ia pͥncipum huiͦ mundi quib
homines imbuere nitunt᷑ in sidiandi ⁊ led. endi studio ingerantur
hominib ab adu̾sariis uircutib. antantũmͦ erroris causa adhibẽt᷑.
id ẽ. ñ ledendi homines ꝓspectu. s quia ħ uera cẽ ip̃i illi mundi huiꝰ
pͥncipes arbitrant᷑. id̾o ⁊̃ cec̾os docere cupiant ea q̃ ip̃i uera eẽ oppinãt᷑.
qd̃ ⁊ magis arbit᷑r. Sicut .N. u̾bicausa grecoꝵ auctores. uł uniꝰcuiꝰq¬

Expanded text:
sent.» III. Quærendum sane est utrum istæ sapientiæ principum hujus mundi quibus homines imbuere nituntur, insidiandi et lædendi studio ingerantur hominibus ab adversariis virtutibus, aut tantummodo erroris causa adhibeantur; id est, non lædendi hominis prospectu, sed quia hæc vera esse ipsi illi mundi hujus principes arbitrantur, ideo etiam cæteros docere cupiant ea quæ ipsi vera esse opinantur: quod et magis arbitror. Sicut enim, verbi causa, Græcorum auctores, vel uniu
Abbreviated transcription (Latin):
ma mmunda q̃ aliqͣntos obsederant fugata sunt a saluatore de corpo¬
rib patientũ. qui ⁊ liberati ab eo dicunt᷑ s ⁊ iudas cumiam diabolꝰ
misiss in cor eius ut trad̾et xp̃m: postea ⁊̃ totũ sathanã suscepit ĩ sese.
Sc ptumẽ t qr post buccellam int̾iuit meũ sathanas. Paulus uͥ docet i
tisresistere adu̾sum astutias diaboli. designãs luctam̃ eẽ scĩs. ñ ad¬
u̾sus carnẽ : sanguinẽ s ad u̾sum pͥncipatus. adu̾sum potestates.

Expanded text:
nia immunda quæ aliquantos obsederant, fugata sunt a Salvatore de corporibus patientium, qui et liberati ab eo dicuntur. Sed et Judas cum jam diabolus misisset in cor ejus ut traderet Christum, postea etiam totum Satanam sst enim quia post buccellam introivit in illum Satanas. Paulus vero Apostotis resistere adversus astutias diaboli: designans luctamen esse sanctis non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus, adversus potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ erat & illa añ aduentũ saluatoris sapĩa d̾i. Ex qua sapienserat salo¬
mon a quo salomone plus eẽ qd̃ docet saluator ipsius saluatoris sermo
ꝓnunciat. cũ dicit. Et ecce plus salomone hic. In quo ostendit᷑ qr hi
qui docebant᷑ a saluatore. plus aliquid docebant᷑ quã scierat salomõ
Si .N. quis dicat quia sciebat quidẽ saluator amplius. ñ tam̃ ⁊̃ aliis
tradebat plura qũa salomon: quomͦ conuenit. ⁊ conseq̃nt̾ dictum
putabitur. ⁊̃ illud qd̾ insubseq̃nti b ait. regina austrisur¬
get ĩ iudicio ⁊ condempnabit homines gn̾ationis huiꝰ ꝓpt̾ qd̃ ueñ

Expanded text:
 erat et illa ante adventum Salvatoris sapientia Dei, ex qua sapiens erat Salomon, quo Salomone plus esse quod docet Salvator, ipsius Salvatoris sermo pronuntiat, cum dicit: «Et ecce» plus Salomone hic.» In quo ostenditur quia hi qui docebantur a Salvatore, plus aliquid docebantur quam sciverat Salomon. Si enim quis dicat quia sciebat quidem Salvator amplius, non tamen etiam aliis plura tradebat quam Salomon, quomodo conveniet et consequenter dictum putabitur etiam illud quod in subsequentibus ait: «Regina austri surget
Abbreviated transcription (Latin):
pparauit m̃samsuã. iugulauit uictimas suas. miscuit ĩ crat̾e uinũ
suũ ⁊ sũma uoce clamat. de u̾tice adme ⁊ manducate panes qͦs pa¬
raui uob: ibibite uinũ qd̾ miscui uob̃. Quib sap̃ie escis nutͥta mens
ad integrũ ⁊ ꝑfectũ. sic exinicio fc̃s ẽ hõ ad imaginẽ dĩ ac similitu¬
dinẽ reparet᷑. ut ⁊̃ siquis ex hac uita minus eruditꝰ ab ierit. ꝓbabilia
⁊ cõstant᷑ ꝑtułit agones uite. ⁊ c̾tamina pietatis. ibiq ħ qd̾ iamhꝰ

Expanded text:
præparavit mensam suam, jugulavit victimas suas, miscuit in cratere vinum suum, et summa voce clamat:» Divertite ad me, manducate panes quos paravi vobis, et» bibite vinum quod miscui vobis.» Quibus Sapientiæ escis nutrita mens ad integrum et perfectum, sicut ex initio factus est homo, ad imaginem et similitudinem Dei reparetur: ut etiamsi quis ex hac vita minus eruditus abierit, probabilia et constanter pertulerit agones vitæ, et certamina pietati
Abbreviated transcription (Latin):
rias uirtutes talia uolentes oꝑari. ñsolum ñ ꝓhibet d̾s s pꝓmittit facẽ
h. s incertis quibq tẽporib ⁊ ꝑsonis. sicut ⁊ inip̃o iob dr. Q uia ad certũ
tempꝰ paratꝰ ẽ cad̾e sub alios. ⁊ domus ipsius dep̾dari ab inquis ꝓpt̾ẽa
docet nos scͥptura diuina oĩa q̃ accidunt nob tanꝙͣ ad̾o inlata suscipe
scictes qd̾ sine dõ nichil fit. Qd̾ aũt ħ ita sint .i. qd̾ nichil sine d̾o fiat:

Expanded text:
on prohibet Deus, sed et permittit facere hæc, sed certis quibusque temporibus et personis: sicut et in ipso Job dicitur quia ad certum tempus paratus est cadere sub aliis, et domus ipsius deprædari ab iniquis. Propterea docet nos Scriptura divina omnia quæ accidunt nobis tanquam a Deo illata suscipere, scientes quod sine Deo nihil fit. Quod autem hæc ita sint, id est, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
dam declarat. in qua oꝑari mors aliquid pot̾at: dum his qui
incorpore sunt: ꝑ nat᷑am mat̾ie corporalis m̃tis acum̃ uid̾robtũ¬
di. Siu̾o extͣ corpus suit: tunc omnino molestiam huiꝰcemodi ꝑ¬
turbationis effugient. S qm̃ ñ ad subitũ omne indum̃tũ corpo¬
reũ effugere poterant: pͥus in subtiliorib ac puriorib immorari
corporib estimandi sunt. q̃ ultͣ nec amorte uinci nec aculeo mor
mat̾iali. ⁊ absorbeatur mors. ⁊ ext̾minatur infinẽ: atq om̃is eiꝰ¬
aculeus penitꝰ retundat᷑ ꝑ diuinã grãm. cuiꝰ capax effecta ẽ anima.¬

Expanded text:
dam declarat, in qua operari mors aliquid poterat, dum his qui dam declarat, in qua operari mors aliquid poterat, dum his qui sunt in corpore, per naturam materiæ corporalis mentis acumen videtur obtundi. Si vero extra corpus sunt, tunc omnino molestiam hujuscemodi perturbationis effugient. Sed quoniam non ad subitum omne indumentum corporeum effugere poterunt, prius in subtilioribus ac purioribus immorari - corporibus æstimandi sunt, quæ ultra nec a morte vinci, nec aculeo mortmateriali, et absorbeatur mors, et etiam exterminetur in finem, atque omnis aculeus ejus penitus retundatur
Abbreviated transcription (Latin):
fit ut dicatur quia corruptibile incorruptionẽ induet:⁊ mor¬
tale induet inmortalitatẽ. Qunc .it. etiã si ualde ꝓficiamus.
corruptum hoc induit incorruptionẽ. neq mortale abinmorta¬
utate circumdatur. Et qm̃ sine dubio in longius protrahitur no¬
stra hec incorpore eruditio. uidelicet usq quo ip̃a corpora nr̃a qͥ¬
b circumdati sumus. ꝓpter u̾bum dĩ & sapientiã ac ꝑfectam uis¬
sticiam in corruptionẽ inmortalitatẽq mereantur. ꝓpt̾ea dicit᷑.¬
Necesse ẽ corruptibile hoc indriere incorruptionẽ: ⁊ mortale hoc
induere inmortalitatẽ. Ueruntam̃ hi qui putant posse unqͣm
extra corpora uitam duc̾e rationabiles creaturas. possunt in hoc
loco talia q̃dam mouere. Si uerumẽ quod corruptibile ħ induec
incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc induet inmortalitatẽ. ⁊ qd̾ absor¬
beatur mors in finẽ: ñ aliud qͣm mat̾ialẽ naturam ext̾minan¬

Expanded text:
fit ut dicatur, quia corruptibile incorruptionem induet, et morfit ut dicatur, quia corruptibile incorruptionem induet, et mortale immortalitatem. Nunc enim etiamsi valde proficiamus, corruptum hoc induit incorruptionem, neque mortale ab immortalitate circumdatur: et quoniam sine dubio in longius protrahitur nostra hæc in corpore eruditio: videlicet usquequo ipsa corpora nostra quibus circumdati sumus, propter Verbum Dei et sapientiam ac perfectam justitiam, incorruptionem immortalitatemque mereantur; ecesse est corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. III. Verumtamen hi qui putant posse unquam extra corpora vitam ducere rationabiles creaturas, possunt in hoc loco talia quædam movere. Si verum est quod corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem, et quod absorbeatur mors in finem, non aliud quam materialem naturam exterminan
Abbreviated transcription (Latin):
mortale ẽ. hoc continuo ⁊ corruptibile ẽ. Namtam̃ siquid cor¬
ruptibile ẽ. hoc etiã mortale dici potest. Deniq lapidẽ uł lig¬
num corruptibile quidẽ dicimus: ñ tam̃ etiam mortale con¬
seq̃nt̾ dicemus. c̃ orpus uͦ qm̃ uite participat. ex eo quod seꝑa¬
ri ab eo uita potest. ⁊ seꝑ atur: conseq̃nt̾ mortale nominamus.
⁊ scd̃m aliũ quoq intellectum ⁊̃ corruptibile dicimus. Mira
porał. cuius mat̾ie anima usum semꝑ ht̃. in qualibet quali¬
tate posite: nunc quidem carnali. post modum uͦ subtiliori et
puriori q̃ spirital appellatur. ait. Necesse ẽ corruptibile hoc in¬
duere incorruptionẽ. Scd̾o u̾o adspecialẽ corporis respiciens cau¬
sam: ait. Necesse ẽ mortale hoc induere inmortalitatẽ. In corrup¬
tio autẽ ⁊ mmortalitas quid aliud erit nisi sapientia ⁊ u̾bum
⁊ iusticia d̾ĩ. que formant aĩam ⁊ induunt. ⁊ exornant: ⁊̃ ita

Expanded text:
mortale est, hoc continuo et corruptibile est: non tamen si quid cormortale est, hoc continuo et corruptibile est: non tamen si quid corruptibile est, hoc etiam mortale dici potest. Denique lapidem vel lignum corruptibile quidem dicimus: non tamen etiam mortale consequenter dicemus. Corpus vero quoniam vitæ participat, ex eo quod separari ab eo vita potest et separatur, consequenter mortale nominamus, et secundum alium quoque intellectum etiam corruptibile dicimus. Mira poralis, cujus materiæ anima usum semper habet in qualibet qualitate positæ, nunc quidem carnali postmodum vero subtiliori et puriori, quæ spiritualis appellatur, ait: «Necesse est corruptibile hoc induere incorruptionem.» Secundo vero ad specialem corporis respiciens causam ait: «Necesse est mortale hoc induere immortalitatem.» Incorruptio autem et immortalitas quid aliud erit nisi sapientia, et verbum, et justitia Dei, quæ formant animam, et induunt, et exornant? Et ita