comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquid intercos dubitabat
¶Oz cum prospeximus qd̃
ad portandumtante sapien¬
tic molere non sũt ydonci hoie
rudes ⁊ quim primis leguni
uestibulis stant ⁊ intraread
archanacorumpperant ⁊ aliã
medioorem eniditõem p̃stan¬
dam eccensiumus qut subca
colorati⁊ quasi primitus õi

Expanded text:
 si quid inter eos dubitabatur, Sed cum prospeximus, quod ad portandam tantae sapientiae molem non sunt idonei homines rudes et qui in primis legum vestibulis stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi prim
Abbreviated transcription (Latin):
quisq corumiterfaqens ob¬
sequitur muniti adueniant
scitunqd sicitra hancfidutiã
agͥssi fuuint. sibimet imputabt̃
qd nonclicius mõachieẽput¬

Expanded text:
quisque iter faciens obsequitur, muniti adveniant: scituri quod, si citra hanc fiduciam accesserint, sibimet imputabunt, quod non clerici vel monachi esse put
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptorum dcuoluto spati
oanmopticre firmitatem su¬
amnonoportere cũcaque al
uis rescribuntur penma cẽde¬
bentsimotempus intraqd
Salleganuł andir debeat n sĩt
dprchensum.
np̃r. Ecimus utantentica
ip̃a atq originalia rescripta.
Llia sicdic ⁊ consule fucrint
tep̃hensa auẽte cartant.

Expanded text:
rescriptorum devoluto spatio anni obtinere firmitatem suam non oportere, cum ea, quae ad ius rescribuntur, perennia esse debent, si modo tempus, intra quod adlegari vel audiri debeat, non sit comprehensum.ncimus, ut authentica ipsa atque originalia rescripta, lia sine die et consule fuerint deprehensa, auctoritate careant.
Abbreviated transcription (Latin):
dem Ex iiio flicomissi
Eiustaposẜo non paraturande
õcos quos dedominio fundi
tecum contendere ꝓponis ac¬

Expanded text:
 Ex initio falsi commissi iusta possessio non paratur. Unde contra eos, quos de dominio fundi tecum contendere proponis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ditioppcuracorem delato. adp̃¬
torem ul presidem ꝓumnie libe¬
lo fierino potuit.cumeares cõ¬
ficialit non põt. rectenisiapud
actacaĩs ꝓbatis queuendicõ
nincc̃itatem in ferant. decretũ
sollempnit intponatur.
dem. E iadresoluendã doãti¬
onem quãme macipatũ tepat̃
ꝯtulit mmnorannis cau̾ cõem
datasit nõ obenit iurituo.

Expanded text:
ocuratorem delato ad praetorem vel praesidem provinciae libello, fieri non potuit, cum ea res confici recte aliter non potest, nisi apud acta causis probatis, quae venditioni necessitatem inferant, decretum sollemniter interponatur.. Si ad resolvendam donationem, quam in emancipatum te pater contulerit, minor annis cautionem data sit, non oberit iuri tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑscuare quiaut adulccriidã¬
pnꝗtam siquocumq mo penã
capitalem cuascrit sciens dux̃
urorem. uł redircit eademlege
dem. O ccrlmine adulceni
picisci nonlzetpardelictum x¬
cusatoris preuarcatoris ⁊ re¬
fugientis uertaris inquisiti¬
oncimiquiaũt prctium proꝯ
perto strupro accepit penalegi
ulic deadult̾us tenetm.¬
dem. Orimen adultu maĩ¬
tum recentamn mm̃no uxore
infereno  posse nc̃idubium

Expanded text:
severare. qui autem adulterii damnatam, si quocumque modo poenam capitalem evaserit, sciens duxit uxorem vel reduxit, eadem lege De crimine adulteri pacisci non licet, et par delictum accusatoris prevaricatoris et refugientis veritatis inquisitionem. Qui autem pretium pro comperto stupro accepit, pena legis Julie de adulteriis tenetur. Crimen adulterii maritum retenta in matrimonio uxore, inferre non posse nemini dubium
Abbreviated transcription (Latin):
sitis pecumus suumaccipere de
iubemus actesta tocm suphocce¬
lebranda. ap̃dctensorclocoru
gestis intucmentib instima
nsm̃tin expretio qͣ tum debet̾
siuc plus siuc minus colligi¬
curet presonciby nontinsicut
reũentissimo cimiliarcho apȯ
quem suta contigerit supfluc
pecunie signantc deponende.

Expanded text:
sitis pecuniis suum accipere debiubemus attestatione super hoc celebranda apud defensorem locorum gesttantum ex pretio, quantum debetur, sive plus sive minus colligitur, et praesentibus non tantum, sicut reverentissimo cimeliarcha, apud quem, si ita contigerit, superfluae pecuniae signatae deponend
Abbreviated transcription (Latin):
quidem legis  falcidic narratio
fidcicon missis  antsenatus cõ¬
sultictbellian singuus libris
utriq eorumapplicatis. tota pe
quinta innouemlibris .c. coat¬
unata cit solumaut senatus cõ
trebellianum poe̾ndum eẽ cri¬
ip̃is uctio odiosas pegasiani
senatusconsultiambages ⁊ u¬
triusq senacuso sulti adsetan
supuacuas quam scrpolosa
diuersicates  respuentes cotuz
lianosenacusconsulto non a¬
uidicauimus sz mnhis denich
buitcalamitatib bello coales¬
porib que fauorcelestis ⁊ poci̾
uugor fimauit ⁊ supos gentes
infellicis uctorus posuit nec

Expanded text:
quidem legis Falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatis tota pars quinta in novem libros coadunata est. solum autem senatus consultum Trebellianum ponendum esse exiipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum lliano senatus consulto adiudicavimus. Sed in his nihil buit calamitatibus, bello coalesporibus, quae favor caelestis et pacis vigore firmavit et super omnes gentes in belli
Abbreviated transcription (Latin):
qoĩs abitestato successio ⁊ t̾tii¬
lianum ⁊ orphitianum sena¬
tus osultum exquib matito
stunt ingeĩos libros ⁊ ꝯtulur
bonoruposẜoĩs multitudinc
inopẽdiosum ⁊ manifestissi¬
mum ordinccocludentes. Ep

Expanded text:
et omnis ab intestato successio et Tertullianum et Orfitianum senatus consultum, ex quibus matres stunt, in geminos libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem concludentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ationib dampniq infrctiet
pro cdifitus duucis ⁊ corum
insidus ⁊ que de aquapluuia¬
li arcerdanctibo auctorib pla¬
cita sunt ncenonde publicani
ctdonationib tam interuiuo
quam mortis ca conficiendis
canta legib mnucnimus inli¬
brum singularem deduximu

Expanded text:
nique infecti et pro aedificiis dirutis et eorum insidiis et quae de aqua pluvia arcenda veteribus auctoribus placita sunt, nec non de publicianis et donationibus tam inter vivos quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus
Abbreviated transcription (Latin):
pociora exlimis modis iura oñ¬
derit suic quimissus est siucq
añadctinens contradicendu
putauit. ¶nullis añgustir
tprumin huiusmõi muone
oartandam ssinctardius siũ
premature aliquis missus est¬
lrlegis timodo abitrilimreq¬
ratur etcaunde ut missio ułcõ¬
traditio exoritur siuc cn̾mpt
annalletempus siucpostma¬
ioris en curricula aliquis fuẽ¬
testõmissio proccoat. nullum te
poris ciobiciatur obstaculum
et supdominio prestare uł ipi
qui missus est ocmin tentõcm cr¬

Expanded text:
potiora ex legitimis modis iura ostenderit, sive qui missus est qui antea detinens contradicendum putavit. Nullis angustiis temporum huiusmodi missione coartanda, sed sive tardius sive praemature aliquis missus est, legis tantummodo arbitrium requiratur et causa, unde vel missio vel contradictio exoritur. Sive enim post annale tempus sive post maioris aeui curricula aliquis fuetestamento missio procedat, nullum ei temporis obiciatur obstaculum,et super dominio praestare, vel ipsi qui missus est omnem intentionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
tinus abstrabatur uł ꝯtimo
dicͣcturciq mox abstrahẽdi
copianõnegeturs siarmoꝵ
fidutia resistendianimos in¬
sana ĩpellente o ceperit ab¬
npiendiextrabendiq cũ fa¬

Expanded text:
tinus abstrahatur vel certeindicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia resistendi animos insania inpellente conceperit, abripiendi extrahendique
Abbreviated transcription (Latin):
tunonibo quoq obflagitiu
miutaredampnatis nonali¬
arumq castrensium rerum te¬
stã facerepmittitur. ¶Etm
testatis uire ppriosucceditur
afisc̃õ.

Expanded text:
turionibus quoque ob flagitium militare damnatis non aliarum quam castrensium rerum testamenta facere permittitur et intestatis iure proprio succeditur a fisco.
Abbreviated transcription (Latin):
dis exhis ꝗgolocis corum¬
q finibꝰ quos ant̾iorumle
gum prescripta sanxunt nł¬
los expelli antcicialiq̃n pati¬
mur. nccimpis ec̃ciis reue¬
rendis. itaquenqͣ detinera
atq ꝯstringutcialiquida¬
ut inctualium renim aut re¬
stis negeturant requies set
siquidem ipire fuge appcãt
publice ⁊ seinsacris locis of¬
ferunt quertnitibꝰ oueniẽ¬
dos ip̃is seruatalocis reuen¬
tiauidicum quib subiacẽt
datur quale sibiquisq pi¬
nib ecc̃asticis latitant reli
cus ꝯmodiorem auctas epũ¬
lis clegerit recõditam latẽtẽ¬
q põam decentoꝵ sincullo ĩ¬
¶Cumaũt monitus fucĩt
inpublico priuatoq cc̃tu¬

Expanded text:
 Ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum le gum praescripta sanxerunt, nullos expelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis ita quemquam detineri atque constringi, ut ei aliquid aut victualium rerum aut vestis negetur aut requies. Sed si quidem ipsi refugae apparent publice et se in sacris locis offerunt quaerentibus conveniendos, ipsi, servata locis reverentia, iudicum quibus subiacent daturi, quale sibi quisque penibus ecclesiasticis latitant, relitiis commodiorem auctoritas episcopalis elegerit, reconditam latentemque personam decenter sine ullo inCum autem monitus fuerit in publico privatove cont
Abbreviated transcription (Latin):
corumqui ad ministraũnt tu¬
celamadcundom iudicom irede¬
bere iampridem ꝯstitutũ ẽ cuzi¬
tur patrem tuum cũalio tutela
admistrasse allegas preses pro

Expanded text:
orum, qui administraverunt tutelam, ad eundem iudicem ire debere iam pridem constitutum est. Cum igitur patrem tuum cum alio tutelam administrasse adlegas, praeses pro
Abbreviated transcription (Latin):
psonalib̾ulypothecanis acti¬
onibropponimturamtium
trimonus inquib itdibitio
dotisulante nuptias dcãtio¬
tioĩs indicm incertam mor¬
tis ul repudu difforassolet
postconugudissolutomea
nindem curricula prescriptõ¬
num personalib itidemacto¬
niboułypothecanis opponẽ¬
danim inꝑinmaccipiant.

Expanded text:
rsonalibus vel hypothecariis actionibus opponuntur, initium trimoniis, in quibus redhibitio dotis vel ante nuptias donationis in diem incertam mortis vel repudii differri adsolet, post coniugii dissolutionem earundem curricula praescriptionum personalibus itidem actionibus vel hypothecariis opponend
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s quo unicte debitore ul ipe
creditor nel comunis debitor
ip̃e debitor debitorem repellere
potnerat boc sepossedsscondat
¶codem iur protprumco¬
putatõc obsuando. et sipostiõ
creditor anttnori credicorios¬
ferre debitum patus estetis e¬
ditorlongeuanpossonis p̾¬
scriꝑtõem cioppdcre conatur
¶uludant plusquam mani¬
festum cstquodinomnibꝰ cõ¬
tractibinquibꝰsubaliqua s¬

Expanded text:
pus, quo vivente debitore vel ipse creditor vel communis debitor ipse debitor creditorem repellere potuerat hoc se possedisse ostendat. Eodem iure pro temporum computatione observando et si posterior creditor anteriori creditori offerre debitum paratus est et is creditor longaevam possessionis praescriptionem ei opponere conatur. Illud autem plus quam manifestum est, quod in omnibus contractibus, in quibus sub aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Exprimẽdebueras
tius p̾cibꝰuttumne in partez
an insolidumsinguliuos ob¬
liganitis. acduo rcipromutẽ¬
dicxtitcritis cumsiquidemab
mnitio unusquisq propresit
obligatus cgredicctus fido
non possit siucro in solidelctõ¬

Expanded text:
. Exprimere debueras tuis precibus, utrumne in partem an in solidum singuli vos obligaveritis ac duo rei promittendi extiteritis, cum, si quidem ab initio unusquisque pro parte sit obligatus, egredi contractus fidem non possit, si vero in solid
Abbreviated transcription (Latin):
d. P ropter mutuamunida¬
tampecumamalus reis ꝓmit¬
tẽdifcĩs obñ nuãtam sibipecu¬
mamobligonem remitti desido
nop̾tulantiu nira refragant.
pulandicertos uantitos pro¬
mittendilunus fortecreti

Expanded text:
. Propter mutuam uni datam pecuniam aliis reis promittendi factis, ob non numeratam sibi pecuniam obligationem remitti desiderio postulantium iura refraganturpulandi certos habebant reos promittendi, vel unus forte credi
Abbreviated transcription (Latin):
atactalios cc̃tus post ñci¬
mortem ꝯpoĩtos  antiqte
quidem respuebat nos at
procomuniomnium uti¬
litate reccͥpimus osentancuz
crat⁊̃ illam regulam quauctu¬
stas utebatur morchumano
tiam rclinquamus ⁊ipsam
regulam crmedio touorent
liccatet ab ħrdib etõ hroes¬

Expanded text:
ata et alios contractus post mortem compositos antiquitas quidem respuebat, nos autem pro communi hominum utilitate recepimus, consentaneum erat etiam illam regulam, qua vetustas utebatur, more humano teriam relinquamus, et ipsam regulam e medio tollere, ut liceat et ab heredibus et co
Abbreviated transcription (Latin):
sophyeplens aliquidindca¬
tur inpterctum sanxisse sitai
bereditatib et in legatis et infi¬
deicommissis et maximc inlib̾¬
tatibꝰ quas semꝑ phylosophr¬
aamplectitur extendantur cuĩ
oratio utet lucrum qd mined¬
o accediteis post libortatem. ac¬
cept.i restituatur et portus li¬
beres ingenuus cẽ intelligat᷑
nullaq machinatõc huiusmͥ

Expanded text:
sophiae plenus aliquid videatur imperfectum sanxisse: sed ita in hereditatibus et in legatis et in fideicommissis et maxime in libertatibus, quas semper philosophia amplectitur, extendatur eius oratio, ut et lucrum quod in medio accidit eis post libertatem acceptam restituatur et partus liber et ingenuus esse intellegatur nullaque machinatione hui
Abbreviated transcription (Latin):
corpora honorib prectorum pre¬
ter uia urdel criminaquelegib
domonstrantrr⁊sihomines mro
gunquacumq sint parte t̾raꝵ
maiestatem siquis magus ula
magicis certaminibo adsuctus
qui maleficiis nulgi consuetu¬
dine nuncupatur aut aruspex
antariolus autcerte angurnel
⁊̃ mathematicus aut narrandi
psompnus occultans artema¬
liquam dummãdiancc̃te aliqd
horum simile excens incomita¬
tumeo ulce̾sanis  fuĩt dephens
psidio dignicatis exutus cruci¬
atus ⁊ tormtanon fugiat. siũo
conictus ad ꝓpriunꝰ facinus

Expanded text:
ora honoribus praeditorum praeter illa videlicet crimina, quae legibus demonstrantur, etsi homines magi, in quacumque sint parte terrarmaiestatem, si quis magus vel magicis contaminibus adsuetus, qui maleficus vulgi consuetudine nuncupatur, aut haruspex aut hariolus aut certe augur vel etiam mathematicus aut narrandis somniis occultans artem aliquam divinandi aut certe aliquid horum simile exercens in comitatu meo vel Caesaris fuerit deprehensus, praesidio dignitatis cruciatus et tormenta non fugiat. Si convictus ad proprium facinus
Abbreviated transcription (Latin):
implicanda sunt remediahuma¬
nis q̃itacorporiboant inagresti¬
bo locis mnocent adhica suffra¬
gianematuns uindemusme¬
tucrẽturmbres aut uc̃tis gr̃a¬
dinisqz lapidatrequatrentirq
bus nonciuicumq salus anter¬
istimatio ledercturs quorump¬
ficcrentactus nediuma munã
et labores honum stnerentur.
mpr. Ncuo mrispicem ꝯ su¬
lat ant matamaticum nomo
ariolum augunmet um
prana ꝯfessio ꝯucescat. calder
ac magietectiquos maleficos
obfacinorum magnitudmen
uulgus appellat nec. ad hãc ꝑter
aliꝗd moliant. silcatorñb ꝓpe¬
tuo diumandignositas ⁊enz
supplitium cap̾itis ferietgladio
ultore prostratus quicumq ui
sisnrĩs obsequium denegauũt

Expanded text:
implicanda sunt remedia humanis quaesita corporibus aut in agrestibus locis innocenter adhibita suffragia, ne maturis vindemiis metuerentur imbres aut ruentis grandinis lapidatione quaterentur, quibus non cuiusque salus aistimatio laederetur, sed quorum proficerent actus, ne divina munera et labores hominum sternerentur.m. Nemo haruspicem consulat aut mathematicum, nemo hariolum. Augurum et vatum prava confessio conticescat. Chaldaei ac magi et ceteri, quos maleficos ob facinorum magnitudinem vulgus appellat, nec ad hanc partem aliquid moliantur. Sileat omnibus perpetuo divinandi curiositas. Etenim supplicium capitis feret gladio ultore prostratus, quicumque iussis obsequium denegaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r.icui atoremhabẽs
minorquinq ⁊ iuginti ãme
ratoremhns ciua pretore cu¬
tractum fecisti implorare mĩ
tempora prefinita ercesserunt

Expanded text:
curatorem habens minor quinque et viginti annis uratorem habens, cui a praetore cuconstitutus contractum fecisti, implorare in tempora praefinita excesserint
Abbreviated transcription (Latin):
est añsinamsignarebrᷤᷤ
quas aliquis tenebat ĩ
¶poteris ipelicitedetrabere
offõtibun ferturtorminctur.

Expanded text:
ententiam signa rebus, quas aliquis tenebat, impoteris ipse licite detrahere, officio tibi infertur, terminetur.
Abbreviated transcription (Latin):
oopr. Li bertinonmo do
aduersus patronos non an¬
dientur ucrumetiam cand̾
quampatronis iꝑis itũen¬
tim prestitent heredib pa¬
tronorum quib ingratis
actio sicutipis manumiso¬
rib deferetur suuidare sibi
libtatis immemores neq¬
tiam receperunt seriilis in¬
genu¬

Expanded text:
. Liberti non modo adversus patronos non audientur, verum etiam eandem quam patronis ipsis reverentiam praestent heredibus patronorum, quibus ingrati actio sicut ipsis manumissoribus deferetur, si illi datae sibi libertatis immemores nequitiam receperint servilis ingen
Abbreviated transcription (Latin):
sininris sittunç in pr̃nam qͥd̃
h̾rditatẽqueqi debita ad postĩ¬
tatẽ suamdenolintur nulla ẽ

Expanded text:
i iuris sit, tunc in paterna quidem hereditate, quae quasi debita ad posteritatem suam devolvitur, nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
uenditiomis titulo cessas Actõcs
ctiamanlitis ꝯtesta tocmad hẽ¬
redes tusmitti pmitritur.simb
mõet donatas ad cos tñstem uo
cessas actioes similitobsoruand̾
critut minimequis impediat
pcuratorc̃cessatum sibi pdõati¬
oncmactoem darelicetullali¬
tis contestatio feanł pefita sitq̃¬

Expanded text:
enditionis titulo cessas actiones etiam ante litis contestationem ad heredes transmitti permittitur, simili modo et donatas ad eos transferri cessas actiones similiter observandum erit, ut minime quis impediatur procuratorem cessarum sibi per donationem actionum dare, licet nulla litis contestatio facta vel petita sit
Abbreviated transcription (Latin):
ualere rcuquamuoqũtitater
queintralegis timos ostitu¬
taest in suo robore pdurare: q̃i
nullo penitus alio adiccto s:l
pronon scrptoul intellecto eẽ
credatur crccptis conatiomb
tamimpialibꝰ quamhisque
incãs pussimas proceduntqua¬
rumimperiales quidemdcario¬
nes mentoindignarisubobs¬
uatõc monumctorum ficritã
aretro principib quamanobi
sanccitumc̃.s firmam hrc ꝓpri¬
ammaiestatem alias u̾o quexl¬

Expanded text:
alere reliquam vero quantitatem quae intra legis terminos constituta est in suo robore perdurare, quasi nullo penitus alio adiecto, sed hoc pro non scripto vel intellecto esse credatur. 1a . Exceptis donationibus tam imperialibus quam his, quae in causas piissimas procedunt: quarum imperiales quidem donationes merito indignari sub observatione monumentorum fieri tam a retro principibus quam a nobis sancitum est, sed firmam habere propriam maiestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cumulatã nonindigere mõu¬
m̃tis s: comunem fortuamh¬
bere ut nõnsq addiicetorumi
solidorum summantencat s
in bunis moi obseruatce smule
sint tacoes quãantenptias¬

Expanded text:
cumulatam non indigere monumentis, sed communem fortunam habere, ut non usque ad ducentorum solidorum summam teneat, sed in huiusmodi observatione similes sint ta
Abbreviated transcription (Latin):
uns ordinem cony¬
ti postulas ut nonactor ieifo¬
rumszreus actoris sequatur
namubidomicilium ht̃ reus
ułtprecontractus huit licet
hoc postea transtulit ibieum
qñ conuenino portet.

Expanded text:
s ordinem converti postulas, ut non actor rei forum, sed reus actoris sequatur: nam ubi domicilium habet reus vel tempore contractus habuit, licet hoc postea transtulerit, ibi tantum eum conveniri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
sibrulp nepotib cuiuscumq
scrus.ul dcinceps alus descendẽ¬
tib derelictis quibounliberbo¬
norum possessio minime cõm¬
petit er in supexlatort quib̾cuq
agnatis minime possint ide
agnatiqrtam ꝓtemhrditatis
mortue psoẽsib uendicare s so¬
lidescc̃dentes admortin succo¬

Expanded text:
ronepotibus cuiuscumque sexus vel deinceps aliis descendentibus derelictis, quibus unde liberi bonorum possessio minime competit, et insuper ex latere quibuscumque agnatis, minime possint idem agnati quartam partem hereditatis mortuae personae sibi vindicare, sed soli descendentes ad mortui succ
Abbreviated transcription (Latin):
resulcuratores sinomine pup¬
lorumul.adultorum scientes cã¬
lumpniosas instituuntactões
co nominccõdc̃pͣnarioportere
ne subprctexti nomiis cõru
pptersuas simultates securclite

Expanded text:
el curatores, si nomine pupillorum vel adultorum scientes calumniosas instituunt actiones, eo nomine condemnari oportere, ne sub praetextu nominis eorum propter suas simultates secure lite
Abbreviated transcription (Latin):
mancipiorutractatur sialũ
probationib i̾ntas illumi¬
narinonpossit desetpacẽcuz
tormentis interrogandauĩ
auctores probant.
cci̾tum estad quem exheredi¬
tate ꝑtincat mento pintros¬
tõem hereditani serui adiuta¬
tis indaginem puenitur. tu
aũt asseucrando seruum coez
cẽnondubitas adcum por

Expanded text:
mancipiorum tractatur, si aliis probationibus veritas illuminari non possit, de se ipsa esse cum tormentis interroganda iuris auctores probant. incertum est, ad quem ex hereditate pertineat, merito per interrogationem hereditarii servi ad veritatis indaginem perveniatur. tu autem adseverando servum communem esse non dubitas por
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ancille subtͣcteptus
apud furcm editiprius qua
adomino possidcanturusuça¬
pincq̃untmatris furemctiã
possidẽtem iriuendicatoe de
mãcipiis utinõ probibens ꝙy
alcera penamotinens altenu
clectoc minime tollipossit rã

Expanded text:
. Ancillae subtractae partus apud furem editi, priusquam a domino possideantur, usucapi nequeunt: matris furem etiam possidentem vindicatione de mancipiis uti non prohiberis, cum altera poenam continens alterius electione minime tolli possit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
gitionum interagẽntes deco
num sacranimq cogni toum
cħophylum uinimclar ss̃im̃
comitem sacrinĩ ꝯsistor ii et
iuns in hac alma u̾rbe doctoez
dioscorum et presentinum di¬
serussimos cozatos foriamp

Expanded text:
ter agentes et rum sacrarumque cognitionum, Theophilum virum clarissimum comitem sacri nostri consistorii et iuris in hac alma urbe doctorem, Dioscorum et Praesentinum disertissimos togatos fori ampl
Abbreviated transcription (Latin):
tu posite sunt resccando uno
aui cedicesbfeliciñ nomĩs
uocibulo ꝯ poentouiquem
coiligitam inemoratorumt̃
um codicuꝙ̃ nouellas poste¬
os poĩtas ostões oportet. ¶ide¬
oq ad hoc maximum ⁊ adip̃i¬
stipusbstentatõem rtspiciẽtẽ
opũs efficiendum cligimꝰ. tã¬
to fastigio laborum tanteq
sollicitudimi sufficiẽtes. io he
iurum excellentissimũ exͣque¬
storem sacrinñ palatu osularẽ

Expanded text:
tia positae sunt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem colligi tam memoratorum um quam novellas postos positas constitutiones oportet. Ideoque ad hoc maximum et ad ipsicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excellentissimum ex quaestore sacri nostri palatii consulare
Abbreviated transcription (Latin):
genda cc̃ in multis retro prir¬
cipib usa sunt. anterea tam̃
nullus corũ h ad effectum
ducere ausus c̃ inpresentire¬
b donarc cõmunib auixilio
deiomimipotentis corisiumr
et plicitatom licium amputa¬
re. mulcitudinem quidem cõ¬
stituroum quetribꝰ codicibũ
cgoriano et bermogemanoat¬
Q theodosiano otinebantur

Expanded text:
genda esse multis retro principibus visa sunt, interea tamen nullus eorum hoc ad effectum ducere ausus est, in praesenti rebus donare communibus auxilio dei omnipotentis censuimus et prolixitatem litium amputare, multitudine quidem constitutionum, quae tribus codicibus Gregoriano et Hermogeniano atque Theodosiano contineb
Abbreviated transcription (Latin):
Usa̾cet nobis presitẽ
dchis Cansis inquibꝰ quidei¬
ipmonpossent cognoscere. Iñ¬
hãc pedancos indices dabunt
notionis sucexamen ad h̾ibẽ
trẽs publicas uclꝓptercansar
multitudinemomnia huuis¬
modinegocia non pocuint cog̃¬

Expanded text:
acet nobis praesides de his causis, in quibus, quod ipsi non possent cognoscere, antehac pedaneos iudices dabant, notionis suae examen adhibere, tiones publicas vel propter causarum multitudinem omnia huiusmodi negotia non potuerint cogn
Abbreviated transcription (Latin):
q omnimodo cum̾alui primũ
ininstitutionib quasi insticr¬
tum admitti secundum quasi
substitutum aluaut infidcis¬
missis postiorosolumacce¬
ptunĩ fideio existimauorũt qa¬
succentiore uoluntate testori
utentes et siquis corumaltca¬
tiones  sigillatimexpocre malu

Expanded text:
 omnimodo, cum alii primum in institutionibus quasi institutum admitti, secundum quasi substitutum, alii in fideicommissis posteriorem solum accepturum fideicommissum existimaverunt, quasi recentiore voluntate testatoris utentem. Et si quis eorum altercationes si
Abbreviated transcription (Latin):
teneantur ꝙ obrem iubonius
ypothecarm ꝑsecutoem que
itrum moucturgraul apudd¬
bitores consistentium.uł apõ
nisi conuentio antetasncut
dc̃m est intercessentut dinsitaᷤ
utriusq rerumpsecutonis q̃¬

Expanded text:
teneantur. Quamobrem iubemus hypothecarum persecutionem, quae rerum movetur gratia vel apud debitores consistentium vel apudnisi conventio aut aetas, sicut dictum est, intercesserit, ut diversitas utriusque rerum persecutionis, q
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Oĩsororc̃ tuam lcuium
omissorum ream facis accato¬
nem non prohibens ererecre i
urditio presidaliquo temerece
missacongrua ultõc plectant᷑.
parul iniminoricriminc pruis¬
quam sccuminequop̾munt ex

Expanded text:
. si sororem tuam leviorum commissorum ream facis, accusationem non prohiberis exercere in iudicio praesidali, quo temerarie commissa congrua ultione plectantur. pari vel minori crimine, priusquam se crimine quo premuntur ex
Abbreviated transcription (Latin):
denteꝰ quidam sunt qui uichil dommo¬
alud faciunt nisi quod reddunt uł go¬
llinas uł fpallas p̾sudii. uł porcum ułag¬
num. uł libram cere uł aliquid tale in
pascha dñi uł in natuttate hos redditꝰ¬

Expanded text:
dentes quidam sunt, qui nihil aliud faciunt domino, nist quod reddunt, vel gallinas, vel spallas praesidii, vel porcum, vel agnum, vel libram cerae, vel aliquid tale in Pascha Domini, vel in Nativitate.+ REDD
Abbreviated transcription (Latin):
inimitis uł inimici domo pro¬
deuntib uł ep̃i cum mimitis mo¬
rantur aut suspecti sunt non cre¬
datis ne irati nocere cupiant¬
ti. aut fatile litigantes. aut q
non sunt bone ꝯu̾sationis. aut
quoꝵ uita est accusabilis. aut
qui rectam non non tenent
nec dotent fidem accusatores

Expanded text:
inimicis, vel de inimici domo prodeuntibus, vel qui cum inimicis immorantur, aut suspecti sunt, non credatur, ne irati nocere cupiantcos, aut facile litigantes, et eos, qui non sunt bonae conversationis, aut quorum vita est accusabilis, et qui rectam non tenent et docent fidem, accusatores
Abbreviated transcription (Latin):
assidui oratores sb̃iectionẽ sbiectionẽ
cũ reu̾entia tam debita qm̃ deuota.
nis ingressus. uł debitum nature per¬
pastore ne drictius maneat. desolata
maiestati ur̃e iuxta morem ⁊ regncõ¬
suetudinem mortem ip̃ius signifi¬
cantes. p̾ces porrigims sb̾iectuas qͣ¬
tinus ad eligendum uobis pastorem
ur̃m bengnum assensum dignemi¬
ni impartiri. ut de uĩa licentra ipsi
possimus. quod tam in honere. qmͣ

Expanded text:
assidui oratores, salutem et subjectionem, cum reverentia tam debita quam devota. nis ingressus epastore, ne diutius majestati vestre, juxta morem et regni consuetudinem, mortem ipsius vobis significantes, preces porrigimus subjectivas, quatinus ad eligendum nobis pastorem vestrum benignum assensum dignemini impertiri, ut, de vestra licentia, de providere, qui tam in honere quam
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos uisitare unchiones eis fa¬
cere. nec missas publicas cantare
cͥsma ⁊ oleum ⁊ ꝯsetrationes alta¬
uium ⁊ ordinationes cłicoꝵ non
ant. in quoꝵ parrochiis st. ut xuiii.¬

Expanded text:
infirmos visitare, et unctiones facere, et missas publicas cantare. Chrisma et oleum, consecrationes altarium, ordinationes clericorum ant, in quorum parochiis manent. C.
Abbreviated transcription (Latin):
dus aĩadu̾sione debita puniendus. nͥ ꝯti¬
nuo ptꝰ dep̃hensionẽ erroris ad fidei catho¬
lice unitatem sponte recurre᷑. et errorẽ suũ
ad arbitriũ ep̃i regionis pub ͨ ͤ ꝯsenserit ab¬
uirare et satisfactionem ꝯgruã exhib̾e. Lai¬
satisfcõne debita confestim ad fide confug̾it
orthodoxam secularis iudicis arbit̾o relinqͣ
debitam recepturus ꝓ qualitate facĩoris uł¬

Expanded text:
imadversione debita puniendus, nisi continuo post deprehensionem erroris ad fidei catholicae unitatem sponte recurrere, et errorem suum, ad arbitrium episcopi regionis, publice consenserit abjurare, et satisfactionem congruam exhibere. Laisatisfactione exhibita confestim ad fidem confugerit ortodoxam, secularis iudicis arbitrio relinquatur debitam recepturus pro qualitate facinoris ul
Abbreviated transcription (Latin):
Nnocentius Epũs seruus sernoꝵ di
uenerabilib frĩb .O. Terniconeñ ar̃¬
ep̃õ. Uigelleñ. uticeñ. Gerondeñ Elnensi
Rom spectat ecc̃e. quitũq gͦ btmn Petrum
diligunt. monͣ et que ad eius ius spectãt
debent a prauoꝵ hominũ incursib defensa¬
et possõnib manuteneatis. et si quis ꝑ
nonicam de eo iustĩam fatiat᷑. ꝙ si iustitiã
de maleftõrib fat̾e neglexeritis ꝑiculum
ordinis et offitii incurretis. Datum Pisis

Expanded text:
pus, servus servorum Dei, venerabilibus fratribus O. Tarraconensi archiepiscopo, Urgellensi, Vicensi, Gerundensi, Elnensi Romanae spectat Ecclesiae. Quicunque ergo beatum Petrum diligunt, monasteria qui ad jus ejus spectant debent a pravorum hominum incursibus defensaet possessionibus manuteneatis, et si quis panonicam de eo iustitiam faciatis. Quod si iustitiam de malefactoribus facere neglexeritis, periculum ordinis et officii incurretis. Datum Pisis,
Abbreviated transcription (Latin):
nec dultioꝰ nomine possumꝰ nepotes nr̃os.
ꝙͣ filii nomine apłłare. etem̃ id circo filios fili¬
as ue concipimus. atq edimus. ut ex ꝓle
eorum earum ue diuturnitatis uob̃ memo¬
riam ĩ euũ reliquamus. Ut ĩ .l. libo̾ꝵ ad fi.¬

Expanded text:
nim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum relinquamus. 221 Paulus libro deci
Abbreviated transcription (Latin):
culpã ꝑfideie de regno suo pulsa ẽ. et dispsa
ꝑt̾ras ut oiuis fidei cuius ĩnnici st̃ ubiq te¬
stes fĩ cogerentur. ꝓoito quidẽ ꝓpe templo sa
tis nomen genusq custodiuit. ut ꝑmixti
gentibus sine discretione dispereant. et tes¬
timoniũ u̾itatis amittant. uelut cayn pro¬

Expanded text:
a est et dispersa per terras, ut ejus fidei cujus inimici sunt, ubique testes fieri cogerentur. Perdito quippe templo, satis nomen genusque custodiunt; ne permixti gentibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain
Abbreviated transcription (Latin):
br̃ quod scĩa no est clais s pote¬
cia tũ ligandi atqz soluendi de¬
los qui aucͣtem disc̃nendi inter

Expanded text:
r, quod scientia non sit clavis, sed potentia tantum ligandi atque solvendi delos, qui auctoritatem discernendi inter
Abbreviated transcription (Latin):
ro. ecc̃e pontificib cuicũq ordiũ
p̾dioꝵ concessa nec nõ consuetudi¬
ues conuencõnes statuta ⁊ pacta

Expanded text:
Romanis Pontificibus cuicumque Ordini prædictorum concessa, necnon consuetudines, conventiones, statuta, & pacta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯm̃tit᷑ talis usus. Itm̃ est absur¬
dũ ierroneũ ꝙ accus alicuiꝰ nou
h̾ntis ius actũ hiꝰ faciendi sit ius¬
tior ⁊ deo accepcõr qͣm hũtis cũ con¬
cludat actũ ĩuistũ iustiorem ⁊ dõ
pͥmissis autẽ inferre intunt utf¬

Expanded text:
vincitur talis usus. Item est absurdum et erroneum, quod actus aliquis non habentis ius actum huiusmodi faciendi sit iustior et Deo acceptior quam habentis, cum includat actum iniustum iustiorem et accpraedictis autem inferre nituntu
Abbreviated transcription (Latin):
iure de cuimꝰ sb̾ iacere dignũ ẽ
eñ adultimas plantacõnes
qͣs nõ p̃r celestis s humane te¬
m̾itatis audacia plantat apłi¬
ci culminis censura deuellat
n ͨ paciatꝰ in agro dũico ꝑu̾se

Expanded text:
iure decernimus subiacere. Dignum est enim, ut adulterinas plantationes, quas non pater coelestis sed humanae temeritatis audacia plantat, apostolici culminis censura divellat nec patiatur in agro Dominico pe
Abbreviated transcription (Latin):
missoꝵ dudũ enata nõ fu̾nt
n ͨ fuetur que omma et in no¬
ẽ dubiũ redundare adhuc or
gare assidue uł cedere iuri suo
y tũ oportet ilos facere cũ m̃ił
tis dc̃ fr̃es p̾dcĩs exist̾e dicant

Expanded text:
 dudum servata non fuerit nec servetur. Quae omnia in noest dubium redundare. Adhuc ordgare assidue vel cedere iuri suo? Hoc tamen oportet illos facere, cum in multis dicti fratres praedictis existere dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
rit ns ila uẽdendi seu donaudi
ius hũerins aut ex ip̃is alia ad¬
qͥrendi que tñ ipõs de p̾mussis
fecisse scͥptura sacra testat᷑ seu

Expanded text:
rit, nec illa vendendi seu donandi ius habuerint aut ex ipsis alia acquirendi quae tamen ipsos de praemissis fecisse scriptura sacra testatur seu
Abbreviated transcription (Latin):
tib om̃io sb̾ ductis int̾ ecc̃aꝵ an¬
tistites ad curam et regimen gͥ¬
gis dñici deputatos cet̾asq pec¬
sonas qͣs ordo cl̾icalis meludit.
pacis tnͣquillitas iugeat feruor

Expanded text:
tibus omnino subductis, jnter ecclesiarum antistites ad curam et regimen gregis dominici deputatos, ceterasque personas, quas ordo clericalis includit, pacis tranquillitas vigeat, feruor
Abbreviated transcription (Latin):
logie magris ac uitͥusq uiris
ꝓfessorib delibacone p̃hĩta dili¬
genti digestis ac de p̃missoꝵ fra
absq młta tenutate plecti bili
eoꝵ coctͥua pestifeca simpliciũ
aĩos la beface ac inrsui erroris

Expanded text:
eologiae magistris ac utriusque iuris professoribus deliberatione praehabita diligenti digestis ac de praemissorum absque multa temeritate plectibili neorum doctrina pestifera simplicium animos labefacere ac in sui erroris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas sufficientes ydoneas ui¬
te ꝓbate et cliscretas modestas
atq ꝑitas ad tam salubre muus¬
t̾ium et officiũ ereqñdũ qͣs sic ab¬
ip̃is electas p̾sentent uł faciant
p̾sent ari p̾latis ut de ip̃oꝵ unai¬

Expanded text:
sonas sufficientes et ydoneas vite probate discretas modestas atque peritas ad tam salubre misterium et officium exsequendum quas sic electas presentent vel faciant presentari prelatis ut de ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
cleri uł ppłi ac m̾ultitudo uł pau¬
citas exi git eoꝵ demr. ¶Et sudẽ
p̾lati petitã lũiam confessionĩt
hiꝰ aucliendaꝵ cõcesẜint illam p̾¬
fati mag̃ri irñstri ialii cũ gr̃aꝵ¬

Expanded text:
cleri et populi, aut multitudo vel paucitas exigit eorundem et si iidem prelati petitam licenciam confessionum huiusmodi audiendarum concesserint, illam prefati magistri ministri ac alii cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o iusta ꝙ utiq de usu gestis seu
fcĩs redep̃toris nr̃i dm̃ filii sen¬
tire nephas ẽ sacre scpͥture ꝯͣri

Expanded text:
 iusta, quod utique de usu, gestis seu factis redemptoris nostri, filii Dei, sentire nephas est, sacre scripture
Abbreviated transcription (French):
assercionem ipãm pectinacem
de frĩu nr̃oꝵ concilio deinceps er¬
roue ai fore censendam merito
ac beretica i decsamꝰ. ¶ Nuilli

Expanded text:
assertionem ipsam pertinacem de fratrum nostrorum consilio deinceps erroneam fore censendam merito ac haereticam declaramus. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessor instituit ꝓmłgauit sb̾c̾cis
penis acrius int̾dicẽs necõ cordã
cie ꝯͣrietates seu adũse ul diu̾se

Expanded text:
confessor instituit, promulgavit sub certis poenis arctius interdicens, ne concordantiae, contrarietates seu adversae vel diversae
Abbreviated transcription (Latin):
leccõius int̾ne p̃cordia et ꝯformᷤ
obẜuancie claustra repõitos ĩa
nemo despiciat s suscipientes
eosdem dulcedine qͥsq digne lau¬
dib offerret ⁊ suspectos. ¶Allisͦ

Expanded text:
dilectionis internae praecordia et conformis observantiae claustra repositos, iam nemo despiciat, sed suscipientes eosdem dulcedine quisque digne laudibus efferat et susceptos. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
s. bone fama fragnͣcia suauita¬
tis odorem. ¶ Nec formidẽt hii
ad obedienciã ordiuis deo aucto¬
re dũ redeunt nã p̾latos suos
benignos unites ĩuenient cet̾os
dulces atq palpables cũsint ⁊ eẽ
debeant om̃s et suigli fr̃es ĩrp̃o:
ilamitent qͥs mͥ det te frẽm me

Expanded text:
 bonae famae fragrantia suavitatis odorem ». Nec formident hi, ad obedientiam ordinis Deo auctore dum redeunt; nam praelatos suos benignos et mites invenient, ceteros dulces atque palpabiles, cum sint et esse debeant omnes et singuli fratres in Christo; clamitent: « Quis mihi det fratrem me
Abbreviated transcription (Latin):
teforis ab eiꝰde obẜuãciis quodã¬
mͦ disꝑem ⁊de osclet blande inde¬
l iintracaritatis uisc̾a te ꝯpler
us uam me ymo ⁊ te nemo des¬
pitias pro fc̃o qͥs foris põitis mł¬
ti casꝰ liuisos ⁊desides fortasse
desper̾ant uiciis puta infra di

Expanded text:
te foris ab eiusdem observantiis quodammodo disparem et deosculer blande videlicet intra caritatis ubera te amplexans, et iam me immo et te nemo despiciat »: profecto, quos foris positos multi ac si divisos et dissidentes fortasse despexerant, intus, puta intra di
Abbreviated transcription (Latin):
senti fit mou̾itaneũ seu iustã¬
taueũ ẽ ꝙ utiq magis intlłcu
tuc nͥ ꝓ mom̃to illo seu instanti
pler usꝰ absq uit̾ utendi h̃i pot¬
set ab ali quo ꝯstat ꝙ nõ instus
ẽet actꝰ uteridi hiꝰ reputanclꝰ cũ¬

Expanded text:
um seu instantaneum est, quod utique magis intellectu tunc nisi pro momento illo seu instanti,plex usus absque iure utendi haberi posset ab aliquo, constat, quod non iustus esset actus utendi huiusmodi reputan
Abbreviated transcription (Latin):
mones ad clerũ ex more sĩ solẽt
mortuoꝵ un festis fp̃a lib seu
peculiarib eoꝵ dẽ fr̃m possũt ii dẽ
fr̃es ⁊liceat eis lir̃e p̃dicare uͥ for¬
san illa hora qͣ solet ad clerũ in
ad se gn̾alit̾ cõuocaret aut ex a¬
liqͣ rõne uł ca urgetite clerũ ip̃
duc̃ent cong̾gandũ. ¶ In ec̃cus
u̾o pochialib fres illi ullatemis

Expanded text:
mones ad clerum ex more fieri solent m et in festis specialibus seu peculiaribus eorundem fratrum, possint iidem fratres et liceat eis libere predicare nisi forsan illa hora, ad se generaliter convocaret aut ex aliqua ratione vel causa urgente clerum ipsum duceret congregandum In ecclesiis vero parochialibus fratres ipsi nul
Abbreviated transcription (Latin):
districte uł nõ distucte ad qͦscũz
c̾cos et det̾mmatos usus de quib
⁊̃ qͣrta sine canonica porcio dari
sũ crigi nõ consueuit uł nõ d de
iuire. n ͨ nõ de datis uł qͣlit̾cũq do
uatis ĩmorte seu mortis articu¬
lo uł ũnfmnitate donantis seu
mͦcũq directe uł in directe fr̃ib

Expanded text:
distincte uel indistincte ad quoscumque certos uel determinatos usus de quibus etiam quarta seu canonica portio dari seu exigi non consueuit uel non debet de iure necnon de datis natis in morte, seu mortis articulo, aut in infirmitate donantis, vel modocumque directe, vel indirecte Fr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceptus ꝓpͥos pr̃mi diffiicõib
fidedigna resone ꝑcepimꝰ au̾i¬
tate cattolice fidei deuiantes
eccastica sacc̃a despiciũt ac erro¬
res alios audent multipłr se¬
minare. ¶Cũ itaq taliũ dap¬
nada tem̾itas menis dem fidei
detm̃tũ fideliũ scandalũ p̾fati
min oꝵ ialioꝵ ordinũ obpro¬
cong̾g̃onis noĩe uł coiore at¬
temptatũ extitit uł exibat de

Expanded text:
ceptus proprios patrum diffinitionibus fidedigna relatione percepimus, a veritate catholicae fidei deviantes ecclesiastica sacramenta despiciunt ac errores alios student multipliciter seminare. Cum itaque talium damnanda temeritas in eiusdem fidei detrimentum, fidelium scandalum, praefati Minorum et aliorum ordinum opprocongregationis nomine vel colore attemptatum extitit vel existit de
Abbreviated transcription (French):
colitur pais auctor n ͨ ignoramꝰ
qd̾ dissenñones et ssandala pͣmi
actib aditũ p̾parant rancores
t odia suscitat illicitus morib

Expanded text:
colitur pacis auctor: nec ignoramus, quòd dissensiones, & scandala pravis actibus aditum præparant, rancores, & odia suscitant, & illicitis morib
Abbreviated transcription (Latin):
simplex. Quis eĩ simplicem u¬
surariũ dr̃e pot̾it cui rem usura¬
riam licz ꝑuuitare uendere ac do¬
nare ꝓcul lubio h nature repug¬
nare uoscunt᷑ n ͨ adusurarium
tis faciunt fr̃es ip̃i qͥd aũt dm̃ũ
rõne ecc̃ie reẜuatũ simplex cense¬

Expanded text:
simplex. Quis enim simplicem usuarium dicere poterit, cui rem usuariam licet permutare, vendere ac donare? procul dubio haec repugnant usuarii nec ad usuarium ctis faciunt fratres ipsi. Quod autem dominium Romanae ecclesiae reservatum simplex cense
Abbreviated transcription (Latin):
dentes incantica landũ surgant¬
¶Tũc enĩ om̃iũ corda ⁊uota. ora
et labia ympnos ꝑsoluant leticie
salutaris. Tũc psallat fides. spes
tͥpudiet. exulcet caritas. deuocõi
plaudat. iubilet chorꝰ puritas io¬
cundet: tũc singuli alacͥ animo ⁊¬

Expanded text:
nt, in cantica laudum consurgant, et omnium corda et vota, ora et labia, ympnos persolvant leticie salutaris, et psallet fides, spes tripudiet, exultet caritas, devocio plaudat, jubilet chorus, puritas jocundetur, cum singuli alacri animo p
Abbreviated transcription (Latin):
benguitas q̃ ordines et ꝓfesso:¬
res cosdem ureri fauore ꝓsequit᷑
et gerit ĩuscerib caritatis qcͣ cos
nõ nuito turbaret᷑ u eadem eqͣm¬
ois optune remediũ ad mberet
¶Ipos q uichoꝰ celestis incligna¬
cõ pͥncipis digna ꝑmitis Rende¬
tis cuiꝰ obsequis fcm ip̃oꝵ secduli¬
tas curiosa ꝓsequatur mĩme

Expanded text:
que ordines et professores corum uberi favore prosequitur et gerit in visceribus caritatis contra eos non inmerito turbaretur nec eadem equaonis oportune remedium adhiberet ipsosque nichilominus celestis indignacio principis digna pro mentis rependentis cujus obsequia fratrum ipsorum sedulitas curiosa prosequitur munime
Abbreviated transcription (Latin):
tata ⁊ ymaginaria pociꝰ ẽ censen¬
da. quare que fã sũt s̾ ĩe cõneuire
ueq̃unt licz ei possint agruete q̃
sũt uris ad huc l decsacõ nichola
rii. p̃dc̃i ꝯtineat que seqñt᷑ lni

Expanded text:
tativa et imaginaria potius est censenda: quare, quae facti sunt, sibi vere convenire nequeunt, licet ei possint congruere, quae sunt iuris. — Adhuc, licet declaratio Nicolai III praedicti contineat, quae sequun
Abbreviated transcription (Latin):
hus que hũerũt hũisse nõ tm̃i si¬
plicem usũ fã s ius faciendi de ip¬
sis eas q ip̃os fecisse scͥpͥtura sacra
cestatur ꝑtinacem assercõm dicẽ

Expanded text:
his, quae habuerunt, habuisse non tantum simplicem usum facti sed ius faciendi de ipsis ea, quae eos fecisse scriptura sacra testatur pertinacem assertionem dice
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uolutate ꝓcesẜit ac lñia sp̃a¬
li. ¶ In studiis aute gn̾alib user¬
mones ad clerũ ex more sĩ solẽt
mortuoꝵ un festis fp̃a lib seu
peculiarib eoꝵ dẽ fr̃m possũt ii dẽ
fr̃es ⁊liceat eis lir̃e p̃dicare uͥ for¬
san illa hora qͣ solet ad clerũ in
ad se gn̾alit̾ cõuocaret aut ex a¬
liqͣ rõne uł ca urgetite clerũ ip̃
duc̃ent cong̾gandũ. ¶ In ec̃cus
u̾o pochialib fres illi ullatemis

Expanded text:
rum voluntate processerit, ac licentia speciali. In studiis autem generalibus, ubi sermones ad Clerum ex more fieri solent, m et in festis specialibus seu peculiaribus eorundem fratrum, possint iidem fratres et liceat eis libere predicare nisi forsan illa hora, ad se generaliter convocaret aut ex aliqua ratione vel causa urgente clerum ipsum duceret congregandum In ecclesiis vero parochialibus fratres ipsi nul
Abbreviated transcription (Latin):
nare pociꝰ ac detrahere noscit ma¬
nifm̃. ¶ Ꝙ autẽ usũ nõ iustũ con¬
ditor cauoins frĩb ip̃is intllex.
ens estimare ĩmo ꝙ de iusto intel¬
lerit ex eo põt eidenciꝰ apparere ꝙ
meadẽ ordinacõne curauit adi¬
cere ꝙ illaꝵ rere dũ tarat inse ⁊ ex¬

Expanded text:
nare potius ac detrahere noscitur manifeste. Quod autem usum iniustum conditor canonis fratribus intellexeris sapiens aestimare; imo quod de iusto intellexerit, ex eo patet evidentius apparere, quod in eadem ordinatione curavit adiicere, quod illarum rerum dumtaxat in
Abbreviated transcription (Latin):
ta sec̾nit s ͤ morib aggͣuãs me¬
dicũ sͨ uͥtꝰ ꝯstãs ĩmedio saꝑien¬
tem prudẽtem q deposcit ue siqͥsq
regat ut appetit ꝯfestun corruat
cit instolidis opĩonib fantasia

Expanded text:
reta secernit; sic morbus aggravans medicum, sic virtus constans in medio sapientem prudentemque deposcit: ne, si quisque regatur, ut appetit, confestim corruat,cit in stolidis opinionibus phantasia.
Abbreviated transcription (Latin):
plicem absq nit̾ aliquo ꝙ nich̃ ali¬
ud ꝙͣ ip̃m ut ꝓpͥe põt dici posse nire
aliqͣ ⁊̃ usu nõ ꝯsup̃tibłi ab aliquo
pler usus denudatus ab ommi in
cũ ille usus fu̾it cniuis nõ ꝯpetetat
utendi. usus ã nõ iustus ad ꝑfcõ¬

Expanded text:
m absque iure aliquo, quod nihil aliud quam ipsum uti proprie potest dici, posse in re aliqua etiam usu non consumptibili ab aliquo plex usus denudatus omni iure pcum ille usus fuerit, cui ius non competebat utendi: usus autem non iustus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis ꝯstõnes reluceat asꝑita
uilitas ⁊pauptas. utrũ ne qnͣtũ
ad colorem p̾ciũ iulitatem pau¬
ꝑtatem quoq ac cet̾a accidencia
supͣ dc̃a fr̃es uestim̃tis induant

Expanded text:
tiones reluceat asperitas, vilitas et paupertas, utrumve quantum ad colorem, pretium, vilitatem, paupertatem quoque ac cetera accidentia supradicta fratres vestimentis induant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ exp̾ssũ facientes qͦ cõmentũ
stantibz aliquibz pͥulus seu in
locis religiosis ur scłarib gn̾ałr

Expanded text:
es, facientes quoque commentum, stantibus, aliquibus privilegiis seu indlocis religiosis vel saecularibus gener
Abbreviated transcription (Latin):
cõm ꝓteccõm. defensione ꝙ int̾uis
ex̾iusqz ꝓpiciami pastoral cure sol¬
licitudo nos augit pr̃ne cogit ꝓui¬
dencie debitũ ac int̾ue caritatis ⁊e¬
lus accendit qͥeta pace gaudeat

Expanded text:
otectionem, defensionemque interius exteriusque pastoralis curae sollicitudo nos angit, paternae cogit providentiae debitum, ac internae caritatis zelus accendit quieta pace congaudeat,
Abbreviated transcription (Latin):
piens siue oꝑib de¬
nex sine religione ad¬
otescens sũ oredienc¬
adiues sine elemosi¬
na secuina sine pui¬
dicicia dñs sine utii¬
te rp̃ianus contencõ
plebs sine disciplina

Expanded text:
piens sine operibus, senex sine religione, adolescens sine obediencia, diues sine elemosina, femina sine pudicicia, dominus sine uirtute, christianus contenciosplebs sine disciplina,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ꝑ instruecõnis efficaciami op¬
tiui ħ̃ sacro approbante concilio
scolas insbscͥptaꝵ linguaꝵ gen̾¬
ib ubitũq roͣnam curiam resi¬
dere ꝯting̾et n ͨ nõ in parisieĩr or
diis ꝓuidimꝰ erigendas statuen¬
tur uiri catholici sufficiente hñ

Expanded text:
is efficaciam obtineri, hoc sacro approbante Concilio, scholas in subscriptarum linguarum generibus, ubicunque Romanam curiam residere contigerit, nec non in Parisiens. et diis providemus erigendas: statueneantur viri Catholici, sufficientem h
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ip̃is inbaptisuo remittitꝰ
ac uͥtutes et informans gr̃a m
fundũt᷑ quo ad rabitũ: et si nõ ꝑ
illo tẽpore quo ad usũ. ¶ Nos at
tendentes gn̾alem efficaciãmoe
scd̾amr: que dicit tam ꝑuulis ꝙͣ
ad ultis ꝯfers in lapnio infor

Expanded text:
culpa eisdem in baptismo remittitur et virtutes ac informans gratia infunduntur quoad habitum, etsi non pro illo tempore quoad usum: nos autem, attendentes generalem efficaciam morsecundam, quae dicit, tam parvulis quam adultis conferri in baptismo infor
Abbreviated transcription (Latin):
tate et meius usu iise seruasse
n ͨ eaui ĩposuisse aplĩs neq sõ
uoto ab ipis fuisse receptam e¬
uuͣglica seu apłica doceat ystori¬
a s ꝯͣriũ euidenciꝰ mãifestãt. O¬

Expanded text:
tate et in eius usu in se servasse nec etiam imposuisse apostolis nec sub voto ab ipsis fuisse receptam evangelica seu apostolica doceat historia, sed contrarium evidentius manifestat.