comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Redeamꝰ autem ⁊ dicamus ꝙ ẽs
sipͥmũdat om̃ib reb enstunc iꝑ¬
sum dat ens per modum crͤatõnis
uita autem prima dat eis que st̃
sub ea uitam non per modum cre¬
ationis numo per modum forme
Et similiter intelligentia non dat
eis que st̃ sub ea de scieutia et re¬
liquis rebus insi per modũ forme.

Expanded text:
dicamus quod ens si ipsum dat omnibus rebus ens, tunc ipsum dat eis per modum creationis. Vita autem prima dat eis quae sunt sub ea vitam non per modum creationis, immo per modum formae. Et similiter intelligentia non dat eis quae sunt sub ea de scientia et reliquis rebus nisi per modum formae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fit. s pp̃ recipiens. Qd̾ est qr sus¬
cipiens dm̃sficatur. pp̃ illd̃ gͦ sus¬
ceptum est dm̃sificatum. Influõ
om̃s res bontates equalr̾. bont
nainq influit sr̃ õs res ex cã pͥma

Expanded text:
 sed propter recipiens. Quod est quia suscipiens diversificatur: propter illud ergo susceptum est diversificatum. Influensomnes res bonitates aequaliter, bonitas namque influit super omnes res ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
eiter rem cuius alici actio
st in momento eteruitatis
et inter rem cuins ss̃a et ac¬
tio st̃ in momento temporis
existens est medium et est
to et̾nitatis et oꝑõ ex mo¬
mento temporis.

Expanded text:
ter rem cuius substantia sunt in momento aeternitatis et inter rem cuius substantia et actio sunt in momento temporis existens est medium, et estto aeternitatis et operatio ex momento temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
est qr narratõ ñ fit nnsi per loquelã
i ᵈ gͦ fit ꝙ ip̃a ñcadit sb̃̾ sensu. ꝙ⁊ me¬
ditatõne ⁊ cogitatõne ⁊ intlłia
ci loquela. ñ est gͦ narrabilis. Et di¬
coit̾m ꝙ res ant est sensibilis ⁊ cadit
sõ sensu aut est meditabilis ⁊ cadit
sb̾ meditatõne aut est fixa stans sin¬

Expanded text:
est quia narratio non fit nisi per loquelam, go fit quod ipsa non cadit sub sensu et meditatione et cogitatione et intelligentia et loquela; non est ergo narrabilis. Et dico iterum quod res, aut est sensibilis et cadit sub sensu, aut est meditabilis et cadit sub meditatione, aut est fixa stans s
Abbreviated transcription (Latin):
uica ⁊ indumentum: eracliti senuonĩ¬
ꝯtingit dr̃e ipõs. Idem enit ⁊ bono et
malo. ⁊ non bono ẽẽ ⁊ bono. Quare id̾
erit. bonũ ⁊ nonbonũ. ⁊ lõ ⁊ equs.
¶Et non de eo qd̾ ꝙ uñ st̃. que st̃. tõ etit
idem. ¶ Conturbati st̃ aũ ⁊ posterio¬
res ꝙ̃ admod ⁊ antiqui ne forte ꝯtin

Expanded text:
umentum, Iracliti rationentingit dicere ipsos; idem enim erit et bono et malo, et non bono esse et bono quare idem erit bonum et non bonum, et homo et equus, et non de eo quod unum sint que sunt ratio erit idem. Conturbati sunt autem et posteriores quemadmodum et antiqui ne forte con
Abbreviated transcription (Latin):
S aũ quem ex pͥncipus aliquis demon¬
strans metititur. Quierinq uero non:
mũne ut tetragonismũ eñ quidem
qui pordecisiones geometrici est dis¬
solue. Ild̾ aũt qui antiphont̾ nõgeo¬
metrici est.¶Et qm̃ de natua quidem
nõ naturales aũ defectus ꝯtingit dr̃e

Expanded text:
cumque ex principiis aliquis demonstrans mentitur, quicumque vero non, minime, ut tetragonismum hunc quidem per decisiones geometrice est dissolvere, illum autem Antiphontis non geometrici est; sed quoniam de natura quidem non, naturale
Abbreviated transcription (Latin):
meliori. qũ est om̃is ꝑs eiꝰ se m̃cta
ab om̃i ꝑte ip̃ius. qr̃ est unu̾sitas eiꝰ
ñ sufficiens ꝑ se ipãm cũ indig ꝑti¬
b suis ex quib ꝯpõĩtur ⁊ ħ quidẽ
ñ est de n᷑a rei simplicis. ĩ mo de n᷑a
añ stans per eemͣ suam eit simplex
est simplex non recipiens corruptõ
Nam ip̃a est creata sũ tp̃r ⁊ est ĩ stã¬

Expanded text:
s eius seiuncta ab omni parte eius. Quare est universitas eius non sufficiens per seipsam, cum indigeat partibus suis ex quibus componitur. Et hoc quidem non est de natura rei simplicis, immo de naa stans per essentiam suam est simplex est simplex, non est recipiens corruptionNam ipsa est creata sine tempore, et est
Abbreviated transcription (Latin):
mãra est. oĩs .ni. ẜ lotũ motus sic̃
¶⁊buc diximus. aut in catulo aut recto
aũ mixtus est. ħ añt ncce est pͥoresẽe
illos. ex ilł. i ꝯstitutus est. recto a̾cir¬
cularis. simplex .n. ⁊⁊ perfc̃s ẽ magis
Infitũ .ii. nonest rectum sĩ. sic .i. infi̾tũ

Expanded text:
 locum motus, sicut et prius diximus, aut circulo aut in recto aut mixtus est. Hoc autem necesse est priores esse illos; ex illis enim constitutus est; recto autem circularis; simplex enim et perfectus magis est. Infinitum enim non est rectum ferri; sic enim infinitum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc eand̾ rõm ẽ aggredi. om̃e enim
mouens aliquid quidem mouet ⁊ a¬
li quo. aut .ii. se ip̃o mouens mouet
a alio. ut homo ipse. aut baculo. ⁊
se ip̃õ mouet ũ ncc̃e est aliud ẽẽ quo

Expanded text:
eandem rationem est aggredi. Omne enim movens aliquid movet et aliquo. Aut enim se ipso movet movens aut alio, ut homo ipse aut baculo, et se ipsum movet, non necesse est aliud esse quo
Abbreviated transcription (Latin):
pletum tm̃. ĩmo est supra ꝯpletum
qm̃ est creansres c⁊ influens bonita¬
tes super eas influxione ꝯpleta qm̃
est bonitas cui non est finis nz dimẽ¬
siones. loitas gͦ pͥma ĩplet scc̃aoĩa
recipit de illa bonitate nͥ scd̾ mod̾
suepotentie. Iam gͦ oñsũ est c⁊ maĩ¬
festum ꝙ cã pͥma est super omne no¬
men quo noĩatur ⁊ snĩor ⁊ altior.

Expanded text:
pletum tantum, immo est supra completum, quoniam est creans res et influens bonitates super eas influxione completa, quoniam est bonitas cui non est finis neque dimensiones. Bonitas ergo prima implet omnia saecula um non recipit de illa bonitate nisi secundum modum suae potentiae. Iam ostensum est et manifestum quod causa prima est super omne nomen qu
Abbreviated transcription (Latin):
bonitates sr̃ resom̃s una influxione
sui ẽẽ. ⁊ bonitas pͥma ñ influit boĩ¬
tates sr̃ res om̃s nisi ꝑ modũ unũ
⁊ suũens ⁊ suam uͥtutem. Ita qd̃
tes ⁊ dona ex ꝯcursu recipientis .Q.
est qr recipiencia bonitates ñ recipi¬
ut equałr. ĩ mo q̃dam eoꝵ recipi¬
unt plus qmͣ quedam. ħ quid̾ est
ator int̾ agẽs ꝗ fcm nisi additõ su
ꝯtinuatom̃int̾ ip̃m ⁊ fcõrẽ suum
⁊ regens uer. faciens res per finẽ
decoris post ꝙ ñ est possibile ut sit
decus aliud ⁊ regis fcm suũ ꝑ ulti¬
mũ regiminis. Ꝙ est qr regit res
per modum q̃m agit. ⁊ ñ agit ni¬
siper ens suũ. gͦ ens eius. it̾iest re¬
gimenenis. Quapp̃fit ꝙ regit et
agit per ultim̃ decoris. q regimen¬
sitas. Et ñ diũsificantur operatione
⁊ regim̃ pp̃ cãs prmas nisi secũdũ
mentim recipientis.

Expanded text:
bonitates super res omnes influxione sui esse. Et bonitas prima non influit bonitates super res omnes nisi per modum unum, et suum ens et suam virtutem, ita quod etea et dona ex concursu recipientis. Quod est quia sapientia bonitates non recipiunt aequaliter, immo quaedam eorum recipiunt plus quam quaedam, hoc quidem est ator inter agens et factum nisi additio supcontinuationem inter ipsum et factorem suum et regens verum, faciens res per finem decoris, post quod non est possibile ut sit decus aliud; et regit factum suum per ultimum regiminis. Quod est quia regit res per modum per quem agit et non agit nisi per ens suum; ergo ens eius iterum erit regimen eius. Quapropter fit quod regit et agit per ultimum decoris et regimensitas. Et non diversificantur operationes et regimen propter causas primas nisi secundum meritum recipientis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qd̾ est qr regimen non deuilitat
uuitatem eius exaitatai sr̃ om̃ez
rem nz cestruit eam. n ꝓhilet eã
eẽncia unitatis eiꝰ. se m̃cta a rebus
qͥu regat eas. Qd̃ est qr cã pͥma est
fixa stans cũ unitate sua pura sẽꝑ¬

Expanded text:
d est quia regimen non debilitat unitatem eius exaltatam super omnem rem neque destruit eam; neque prohibet eam essentia unitatis eius seiuncta a rebus quin regat eas. Quod est quia causa prima est fixa, stans cum unitate sua pura se
Abbreviated transcription (Latin):
secudũ Iohẽm boctatiũ de
Certaldo liber decũdus In¬
cipit feliciter
¶n arbore aut̃ sig̃ta de super
in celũ uersa radice porutu
iii Sulunẽ Ether filiꝰ herebi
seu celũ Iouis pͥmi solũ prosa¬
piã desiq̃tur omis Celn seu
Celi ꝑrole in sequẽt reseruata
Prohemiuu

Expanded text:
SECUNDUM JOHANNEM BOCCACCIUM DE CERTALDO LIBER SECUNDUS INCIPIT FELICITER. In arbore autem signata desuper, in celum versa radice, ponitur in culmine Ether filius Herebi seu Celum, Jovis primi solum prosapia designatur omnis; Celii seu Celi prole in sequenti reservata Prohemium
Abbreviated transcription (Latin):
¶d e ysione filio flegie qui genuit¬
Centauros quoꝵ hec sunt uoĩã¬
nessus/ Euritus nessus astiluo
Ophiouides, Griuens rethus et¬
neus licidas medon pisenor
Tannuas / meruieror pholus
menelas abas / Euriuouns
yreos ymbrus seueus aphidas
Elops patreus lycus Erouus

Expanded text:
De Ysione filio Flege, qui genuiCentauros, quorum hec sunt nomina: Euritus, Nessus, Astilus, Ophionides, Grineus, Rethus, Orneus, Licidas, Medon, Pysenor, Taumas, Mermeros, Pholus, Menelas, Abas, Eurinomus, Yreos, Ymbrus, Ceneus, Aphydas, Elops, Pat
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓcceauo feli et ueste filio qui ge¬
nuit xxiiiiͦ inter filios et filias qͤ¬
rũ hec sunt noĩa porima Euri¬
monii iͣ persa iiĩ etra m̃i peleion
uͦ Climenes/ui. Triton /uii doris
uiiiꝰ prothens/ ipꝰ Corufices pꝰue¬
reus/ xiꝰ alchelous piiꝰ yuachus

Expanded text:
De Occeano Celi et Veste filio, qui genuit XXIIII inter filios et filias, quorum hec sunt nomina: Prima Eurinomi. II Persa. III Etra. IIII Pleyon. V Climenes. VI Triton. VII Doris. VIII Protheus. VIIII Corusices. X Nereus. XI Ache
Abbreviated transcription (Latin):
Ioh̃em uoccaciũ de Certaldo
liber Octanus incipit felicit̾
¶Ii arbore aut̃ precedenti cuiꝰ inra¬
dice daturuus Celi filius poĩtur
desebitur tã in ramis ꝙͣ in frõdi¬
bus pars posteritatis ensdam sa¬
curui Cũ Reliqua onuĩs in fiau.

Expanded text:
EM BOCCACCIUM DE CERTALDO LIBER OCTAVUS INCIPIT FELICITER. In arbore autem precedenti, cuius in radice Saturnus Celi filius ponitur, describitur tam in ramis quam in frondibus pars posteritatis eiusdem Saturni, cum reliqua omnis
Abbreviated transcription (Latin):
¶D e bucolione laiuedõtis filio qͥ
genuit Esipium et pidasum¬
ex hecuba cõige pix genuit
inter filios et filias et ex aliis
nuilierib intermares et feias
genuit .xxxi. Ex quib ququa¬
que hec sunt uoĩa pͥma Crensa
ii. Cassandia niͦ ylioua iiͦ lao¬
dices/ uͣ licostes ii medisicastis
uii polixena/ uniꝰ paris / ix.
hector pꝰ helenus xiꝰ chadii
.xii. Troylus puiꝰ deiphebus piiiiͦ
polidorus puꝰ polidorus xuiͦ
lichaon xuiiꝰ  sacus xũiꝰ

Expanded text:
De Bucolione Laumedontis filio, qui genuit Esipium et Pidasumex Ecuba coniuge XVIIII genuit inter filios et filias, et ex aliis mulieribus inter mares et feminas genuit XXXI, ex quibus quinquaque hec sunt: prima Creusa, II Cassandra, III Yliona, IIII Laodices, V Licastes, VI Medesicastes, VII Polixena, VIII Paris, VIIII Hector, X Helenus, XI Caon, XII Troylus, XIII Deyphobus, XIIII Polydorus, XV Polydorus, XVI Lycaon, XVII Esacus, XVIII
Abbreviated transcription (Latin):
nit tres hesperidas
nuit hyam et uiĩ hyades qua¬
riã hec sut noĩa Eudora dliubro¬
ua phidile Croni phito polioo
eThienes/ Et genuit infuꝑ ty¬
ades quaꝵ hec sũt noia ꝑletra
maya steropes celeuo Taygeta
Alcione/ meropes et geut ca¬

Expanded text:
um, et Hesperidas nuit Hyam et VII Hyades, quarum hec sunt nomina: Eudora, Ambroxia, Pyidile, Coroni, Phyto, Polixo et Thyenes, et genuit insuper Plyades, quarum hec sunt nomina: Electra, Maya, Steropes, Celeno, Taygeta, Alcyone, Meropes, et genuit Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Ioheni boctaciũ de Gertaldo
liber. Sextus nncipit felicit̾
¶In arbore precedenti cuiꝰ i radi¬
ce ponitur dardanus pui filius Io¬
uis secũdi/ omis eiusdeni dardam
proses describitur tam in ramis
ꝙͣ in frondib¬

Expanded text:
IOHANNEM BOCCACCIUM DE CERTALDO LIBER SEXTUS INCIPIT FELICITER. In arbore precedenti, cuius in radice ponitur Dardanus, XVI filius Iovis secundi, omnis eiusdem Dardani proles describitur tam in ramis quam in frondib
Abbreviated transcription (Latin):
liber qͥutus Incipit feliciter
ii arbore siguato desuꝑ ponitur
ii radice Celiũs eoꝙ pater fuit Io¬
uis seadi / Quiꝰ proles et si nõ ouũs
uã dardanꝰ iñ librũ aliũ hũc sequẽ¬
ten reseruatur, in hac arbore tam
n ranus ꝙ̃ in frondib

Expanded text:
IPIT FELICITER. In arbore signata desuper ponitur in radice Celius, eo quod pater fuerit Jovis secundi, cuius proles et si non omnis, nam Dardanus in librum alium hunc sequentem reservatur, in hac arbore tam in ramis quam frondib
Abbreviated transcription (Latin):
de quo et eius prole sobetur
scͥbetur in septiuco et Batur¬
onũ postentote fiet mẽtio in uniiͦ¬
et reliquis huiꝰ opis librio¬
genuit pni filios dato ꝙ ini pñti
iii. libro de uiii tñĩ tractetur ut
pũ de Opi/ de Ĩhetide magna
de Cerere pͥma /de uulcano

Expanded text:
de quo et eius prole scribetur scribetur in septimo, et Saturius posteritate fiet mentio inet reliquis huius operis librigenuitXIIfilios, dato quod in presenti III libello de VIII tantum tractetur, ut puta de Opi, de Thetide magna, de Cerere prima, de Vulcano
Abbreviated transcription (Latin):
ge qitono Celi filio octauo qui
genuit filios multos ex quib
hic xiii ͣ noĩantur quoꝵ pͥmꝰ ype¬
rion nꝰ briareus .iii Seus iiiiͦ
Thyphonul thypheus uꝰ Enchelasꝰ
uiꝰ Egeon iiᵒ aurora uni Iapethꝰ
nes uiiꝰ rũcus piiꝰ pu purens

Expanded text:
e Tytano Celi filio VIII qui genuit filios multos, ex quibus hic XIIII nominantur. Quorum primus Yperion, II Briareus, III Ceus IIII Thyphon vel Thypheus, V Encheladus, VI Egeon, VII Aurora, VIII Japethus, nes, XI
Abbreviated transcription (Latin):
solis filiũ affectãtẽ osficiũ pũs c̃i
astẽdisra luciferos /.nͨ raluatis so¬
lep̃nib amigambs orbitis exussisre
trena.: ipsũq flãmis celestib qpla¬
giasse. fabula quid̃ putrer s esera¬

Expanded text:
Solis filium, affectantem officium patris currus ascendisse luciferos nec seruatis sollemnibus aurigationis orbitis exussisse terrena ipsumque flammis caelestibus conflagrasse, fabulosa quidem putatur, se
Abbreviated transcription (Latin):
in rouus et frondib post̾itas octo
filioꝵ Ioiis predicti Stil Tgaitali
Dyonisii persei/ aouis faci pylũ¬
ui merourii et uulcau¬
¶P rohemium

Expanded text:
in ramis et frondibus posteritates octo filiorum Iovis predicti, scilicet Tantali, Dionisii, Persei, Aonis, Eaci, Pilumni, Mercurii et . Vulcani. Prohemium
Abbreviated transcription (Latin):
In arhore pcedenti sui ꝰinĩradicide¬
scribitur Inꝑr̃ Terciũs ponũtiar
tã u touus ꝙ iñ frondib post̾ita¬
tes herculis et Eoli filioꝵ dicti
Iouis tercii
¶Prohemiuu¬
Sedheuutꝰ ꝓpxburͦ Iouis t̾ciifilio qͥ
genuit xbii filios quoꝵ hec sut uoĩa
eoeas / Creonchiades / Thiriomacus¬
Sircho diicohontes ythoneus/ Fromuis
agilis ylus Sardus s Eyrnus
dyodorus Tripolemus Thessaluo
oluentinꝰ Thelephus, lydus/ et la

Expanded text:
rbore precedenti, cuius in radice describitur Iuppiter tertius, ponuntur tam in ramis quam in frondibus posteritates Herculis et Eoli filiorum dicti Iovis tertii. Prohemiuis tertii filio, qui genuit XVII filios, quorum hec sunt nomina: Oxeas, Creonthiades, Tyriomacus, Diicohontes, Ythoneus, Cromis, Agilis, Ylus, Sardus, Cyrnus, Dyodorus, Tlipolemus, Thessalus, Aventinus, Thelephus, Lydus, La
Abbreviated transcription (Latin):
¶de nestore nelei filio qui gemie¬
it antilocũ pisistratũ / Trasuue¬
deui E chephronem/ Stracion
ꝑseum arithon et policastuii
feniuam¬

Expanded text:
De Nestore Nelei filio, qui genuit Anthilocum, Pysistratum, Trasymedem, Echephronem, Stratium, Perseum, Aritum et Polycastim feminam
Abbreviated transcription (Latin):
Se Ioio sone ꝑͦ. Satutui filio qui
xxpio ge nuis filios qͦꝵ hec sut
nonũa / prima Elio iiͦ. Enterpe
iiiͦ melpomene iiii Thalia utͣ
polyuna uͭᵒ prato uiiͣ. Ter¬
sicore uui Grauia ix. Caliope
Uꝰ acheus xiͦ uenus piiꝰ amor
xiiͦ proserpiia piuiꝰ eastor poꝰ
pollux / souiͣ. helena .xuiiͦ. Cuteme¬
stra pbuiꝰ paliscus / pipͥ palis̃ I n
xx farbas / ppi mena prii mir¬
libro pi ͦ. xpx.Iautalus pxxi
diouisuis xxpiiꝰ perseus pxxuiꝰ
Aon xxxiiiiꝰ Eacus xxxgͦ
pylumitus xxxuiꝰ mercuriũs
libro tractatur m teliquis du¬
obus qui secũtur scl de hercu¬
le pxxoni ͦ et eolo xxxip. inĩ libᵈ
xiiͦ scribetur

Expanded text:
tertio Jove X Saturni filio, qui XXXVIIII genuit filios, quorum hec sunt nomina: Prima Clio, II Euterpe, III Melpomene. IIII Thalya, V Polymia, VI Eratho, VII Tersycore, VIII Urania, VIIII Caliope, X Acheus, XI Venus, XII Amor, XIIHelena, XVII Clythemestra, XVIII Paliscus, XVIIII Paliscus, XX Jarbas, XXI Mena, XXII Mirlibro XI. XXX Tantalus, XXXI Dyonisius, XXXII Perseus, XXXIII Aon, XXXIIII Eacus, XXXV Pylumnus, XXXVI Mercurius, libro tractatur. De reliquis duobus qui secuntur, scilicet de Hercule XXXVIII et Eolo XXXVIIII, in libro XIII scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
nec solũ iifra desepte progeuoei sed
deoꝵ oñii gẽtiliũ pater et in rous
et froudib ab eo descendẽtib desc̃¬
bũtur eius filiĩ et nopotes/ de
quib oib hoc in pͥmio libro ꝓut
signati sũt describitur uerũ
ex eis Echer salug excipitur de
quaet eiꝰ amplissuma postitate
dni libris sequẽtib descbetir

Expanded text:
nec solum infra descripte progeniei sed deorum omnium gentilium pater, et in ramis et frondibus ab eo descendentibus describuntur eius filii et nepotes de quibus omnibus hoc in primo libro prout signati sunt distincte scribitur. Verum ex eis Ether solus excipitur, de quo et eius amplissima posteritate in libris seq
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ꝓstĩo ustima sͣ ẽ ĩ eis
secundũ esse sensĩbills ĩ hns
fanthasia et estimatna et
appetitus secuudã utͣmq ꝑtẽ
si ꝑticipa᷑ aliqud rõis et
suasibilia sunt a rõne et se¬
h̃us dcm ẽ in 3ͦ siꝰ de aĩa ots¬

Expanded text:
ectio ultima, sed est in eis secundum esse sensibile, in his phantasia, aestimativa et appetitus secundum utramque partem sui participant aliquid rationis et suasibilia sunt a ratione et sehis dictum est in 3° libro de anima, et
Abbreviated transcription (Latin):
meĩenlancia ficut et sanũ non
dicitur isi ꝙͣ aliquo mõ se q
ad uo̾am sauit atem ut audicans
aut faciens aut ꝯẜuans aut
ałiquasit᷑ alit᷑ resatũ ad uorã
saritatẽ. bonũ gͦ ueras sinͭ¬
bonũ ẽ secundñ naturam et
ut nũt bonũ ẽ d̾ ꝙ refertur
ꝑ modũ nũt ad ipsum et non
mon nisi ĩquãtũ ad um refer¬
tur bonũ et nõ mon insi per

Expanded text:
mminiculantia, sicut et sanum non dicitur, nisi quod aliquo modo se habet ad veram sanitatem aut indicans aut faciens aut conservans aut aliqualiter aliter relatum ad veram sanitatem. Bonum ergo verax sibonum est secundum naturam; et ut nunc bonum est id quod refertur per modum nunc ad ipsum et non movet, nisi inquantum ad verum refertur bonum, quod non movet nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
pocius silẽs illis sicut in
tifice carente materia et
strumeaitis manẽt᷑ hĩtus
et forme suuiles huis que ꝑ ĩ¬
striuuenta ex̾centut et in
matiam traducuitur icum
cũ aĩa naturaliter sit ꝑftĩo
tus et passiones inclinãtes
ad motum corporis sicut ma¬
uent in nauta ymaginacões
nauis eciam postqua . a. naui
se ꝑatur. ¶ Rec igitur sũt

Expanded text:
potius similes illis, <sicut in artifice carente materia et instrumentis manent habitus et formae similes illis>, quae per instrumenta exercentur et in materiam traducuntur. Cum enim anima naturaliter sit perfectio tus et passiones inclinantes ad motus corporis, sicut remanent in nauta imaginationes navis postquam a navi separatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ni pullũ epalta̾i qui fr ri¬
et ĩeiꝰ gremio resedisse ⁊
postea ołorem illũ pemius
celũ petisse. canõa musito
erũ offerẽs socͣti ut eñ ma

Expanded text:
 pullum ex altari quod iet in eius gremio resedisse, ac postea olorem illum pennis caelum petisse canore musico e
Abbreviated transcription (Latin):
sub sensu et meditatõe et cegi¬
tacõne et incelliͣ et loquela fi
res aul ẽ seus ibilis cadẽs sõ
sensu ait meditabũis cades
ab iueditatõne aut ẽ siba stãs

Expanded text:
sub sensu et meditatione et cogitatione et intelligentia et loquela; res, aut est sensibilis et cadit sub sensu, aut est meditabilis et cadit sub meditatione, aut est fixa
Abbreviated transcription (Latin):
inꝯ rõuis et nature. s ĩpe¬
diri. a. quibusdam oꝑatiomba
in quibusdam corporibꝰ a. qui¬
bus nõ ĩpedũctut in alio. et
tũ orgauormii ꝓpter q dis¬
it ꝙ aĩa ini ceło Et stellis fa¬
cit res nature ed uirtute
corpõis ꝙ ẽ organũ eiꝰ et
ĩ corpõe homius facit multa
artis oꝑa et srtiuatur ex

Expanded text:
nius racionis et nature, sed impediri a quibusdam operacionibus in quibusdam corporibus, a quibus non impediuntur in alio. Et tum organorum. Propter quod dixit quod anima in celo et stellis facit res nature ex virtute corporis, quod est organum eius, et in corpore hominis facit multa artis opera et racionatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ip̃e plo semẽ aĩe gna¬
et quoꝵ ẽ una natura eorũ
ẽ idem locus. gͥ sicut stella
aꝑ datur motõ̾i scelle ita
stella ꝯpar datur aĩe hõis¬

Expanded text:
iam ipse Plato semen anime humaet quorum est una natura, eorum est idem locus. Igitur sicut stella compar> datur <motori stelle, ita stella compar datur anime> homi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ maiorẽ uim l siper illud qd
est sub̃ ceutis ocułi eo ꝙ illud a plu¬
ribus partib oculi illm̃atũ magis
uidetur. ciuꝰ ex ͫ ponã yn figurã
ut sit leniꝰ intelligendi l Sit ig̾
arcus oculi in quo acies uisus u̾sꝰ
ad iem uisam. a.b.c. et u. sit ĩ cerit ᷑
ctułi. a. c. autẽ significẽt pñcta dr̃a¬

Expanded text:
tamen maiorem habet vim super id quod est sub centro oculi, eo quod illud a pluribus partibus oculi illuminatum magis videtur. Cuius exemplum ponam in figura, ut sit levius ad intelligendum. Sit igitur arcus oculi, in quo est acies visus, versus ad rem visam ABC, et B sit in centro oculi, AC autem significent p
Abbreviated transcription (Latin):
mbus quar bua est qr aer e aqua
coitant in luõdo. ⁊ huddi sũẽ due
feue̾. qr male amabile est in se. Et
ꝓpt̃ hoc rensibilia ⁊ bene recipiũt
ie ad sensus beue si uẽdo reportãt
Tale autẽ linõdũ nõ est ĩ igue et

Expanded text:
aqua communicant in humido, et humidi sunt duae fluere, quia male terminabile est in se; et propter hoc sensibilia et bene recipiunt et ad sensus bene fluendo reportant. Tale autem humidum non est in igne et
Abbreviated transcription (Latin):
ad our̃ia qͥnesita pt̃ ultim̃ et ad
et calcatas. qr alr̃ non essi hummen
ẜuabile in ip̃o SSi eiũ lucẽt it
bitit auiceñ tue c̾teget. Uisibilis
que post ip̃m sut. In infi̾orib t̃

Expanded text:
Et ad et calcatas, quia aliter non esset lumen servabile in ipso. Si enim luceret, ut dicit Avicenna, tunc obtegeret visibilia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũd ergo dicend̃ ꝙ natura in
qua coĩcant aer et aqua cũ ꝓpe ͦ
suꝑius corpore. dupr. est unaex
parte potencie. et altera ex parte
actus. illa que est ox ꝑte potencie
est dyaffanitas ⁊ li ͤ est transpa¬
rencia que cansal᷑ ex raro fubtili
in ꝑtib mat̾ie. Et qñto illidd plꝰ

Expanded text:
mum ergo dicendum quod natura, in qua communicant aër et aqua cum perpetuo superius corpore , duplex est, una ex parte potentiae et altera ex parte actus. Illa quae est ex parte potentiae, est diaphanitas , hoc est transparentia, quae causatur ex raro subtili in
Abbreviated transcription (Latin):
bositas oculi. ergo res uisa in extiẽi¬
tatibus suis que sut inxta cutõse¬
renciã. pyramis eg̾dieritis ab oculo
nõ illũat᷑. insiaduab ꝑtib oclĩ.
Cum igitur bntus uisina sit ĩ lñie
egrediente ut ip̃e d ͭ mĩor eͭ u̾tq
in ea que nõ subsũt. centro oculi
ꝙͣ in eaque cadũt sub ipo. ¶ Iste
igitur sũt poĩcoes aspectiuoꝵ ¶Di

Expanded text:
bositas oculi; ergo res visa in extremibositas oculi; ergo res visa in extremitatibus suis, quae sunt iuxta circumferentiam pyramidis egredientis ab oculo, non illuminatur nisi a duabus partibus oculi. Cum igitur virtus visiva sit in lumine egrediente, ut ipse dicit, minor erit virtus in ea quae non subsunt centro oculi, quam in ea quae cadunt sub ipso. Istae igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciraulũ ab cͣptior. qui uertit ᷑ ad rẽ
uidendã. res autem uisa sit .d. E¬
s et e. sit incentio rei que est sub
ceutro Gisus. ueł in alia ꝙͣnis parte
uisibilis que directe cadit sub cent ͦ
eculi. d f. sint signa partud aliaꝵ
eiea igitur quẽtrahit᷑ a centio
oculi quod est .b in .e. quod est ꝑs
ergo facit duos angulos rectis unũ
uersus. d. et aliud uersus f. ꝯtingit
autem ddem duas lineas trahĩ du¬
lique uenientes in .e. Gnã ex a et
alterã ex .s. que sũt pñcta dr̃one¬
tuĩ oculi Cũ igitur iste lince si¬
ducatur iterũ linea ab a in d. hec
erit ppendicularis. s si ducat᷑ alia
ex ipso centio oculi: ita ꝙ ocłs non
cõuertitr a situ suo. et ducat᷑. ii.d.
I stasuꝑ d. facit angłm accutũ. et
onno non tni illũiat sicut prima
Tañ illa semper illuait᷑᷑ aduab
ꝑtibus ceuli ¶ Silĩ siducat᷑ alia
as ałia parte ocułi. dumet̾. ocłi
bit somicitłiñ oculi. gͦ istañ illn¬
minabit rem uisam. qr ĩpedit gil¬

Expanded text:
circulum ab exteriori, qui vertitur ad rem videndam . Res autem visa sit DEF; et E sit in centro rei, quae est sub centro visus vel in alia quavis parte visibilis, quae directe cadit sub centro oculi; DF autem sint signa partium aliarum. Linea igitur, quae trahitur a centro oculi, quod est B, in E, quod est pars ulariter; ergo facit duos angulos rectos, unum versus D et alium versus F. Contingit autem iterum duas lineas trahi oblique venientes in E, unam ex A et alteram ex C, quae sunt puncta diametri oculi. Cum igitur istae lineae siDucatur iterum linea ab A in D, haec erit perpendicularis; sed si ducatur alia ab ipso centro oculi, ita quod oculus non convertitur a situ suo, et ducatur in D, ista super D faciet angulum acutum et ideo non tantum illuminat sicut prima, tamen illa pars illuminatur a duabus partibus oculi. Similiter si ducatur alia ab alia parte diametri ocbit semicirculum oculi; ergo ista non illuminabit rem visam, quia impedit gib
Abbreviated transcription (Latin):
foreciã. cadens. sit .li. res autẽ
cades. extra cuconferẽciã sit ..
Ides. dico d .g. ess oppoitio centro
otuli quod̾ patet ex hoc. ꝙ lĩea
sig peficueat ͦ: cadit in rem
uisam. abotulo .I.li. autẽ nõ op¬
ponit᷑ centro eo ꝙ linea e .li.
oculo non est apphrendicularis

Expanded text:
adens sit H, res autem cadens extra circumferentiam sit I. Dico ergo: G est oppositum centro oculi, quod patet ex hoc quod linea EG perpendiculariter cadit in rem visam ab oculo; H autem non opponitur centro, eo quod linea EH oculo non est perpendicularis
Abbreviated transcription (Latin):
nonest sufficies causa mnͥ linelo
ut iam dcm̃ est s pocius qr forma
ferri ĩpmit᷑. in aqua et aqͣ ẜua ᵈ ͤ
est elemẽtũ. Et idex forma ferri
imp̾ssa in suꝑficiẽ aque manet
stans ⁊ asupficie ĩmutat aerẽ.

Expanded text:
non est sufficiens causa in lineis, ut iam dictum est, sed potius quia forma ferri imprimitur in aqua, et aqua servabile est elementum , et ideo forma ferri impressa in superficiem aquae manet stans et a superficie immutat aërem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pcĩcorpus cũ corpore. sͦ non
est in eodẽ loco g si radius est corꝰ.
cũ aere me ͦ non erit in eodo loco
cogo opportet ꝙ totus aer ⁊ tota aqͣ.
Et totũ colũ ⁊ ignis per que ẽ uipa
aut eicient᷑. ꝑ uirũ de locis suis
aut ꝙ suit plem poris uatus. ꝑ

Expanded text:
 corpus cum corpore alio non est in eodem loco; ergo si radius est corpus, cum aëre medio non erit in eodem loco; ergo oportet quod totus aër et tota aqua et totum caelum et ignis, per quae est visus, aut eiciantur per visum de locis suis, aut quod sint pleni poris vacuis, per
Abbreviated transcription (Latin):
sugm̃. ita ꝙ sit id miõ ꝯ̾ raduei
a̾e exũs non est idi nu̾o cũ rdio
qm est in oculo. s soutire radum
a e. non est seutire radii in ocillo
ergo per sentire radii non fiet iu¬
diciũ de re bisibili apud bidenten
exgo ad uisuo non prodest radiue
¶Itẽm scdm̃ lioc radius resflexus
aspe ͤ ᷤ. Alius euit a radio ĩ cĩdẽ¬
te. in speculo / eo ꝙ diu̾sa sũt subã.¬
non est apporhede̾ altius. gͥ eciã
apprclͤ sa abip̃is erũt forma se¬
Ri uidebãtur separata gostima
rei non apparebit in oculs speclõ¬

Expanded text:
o radius in aëre existens non est idem numero cum radio, qui est in oculo. Ergo sentire radii in aëre non est sentire radii in oculo; ergo per sentire radii non fiet iudicium de re visibili apud videntem ; ergo ad visum non prodest radius. Item, secundum hoc radius reflexus | a speculo alius erit a radio incidente in speculo, eo quod diversa sunt subinon est apprehendere alterius; ergo etiam apprrei videbuntur separata; ergo forma rei non apparebit in spec
Abbreviated transcription (Latin):
to autẽ. dicit lineas quidi egredi
ab ocillo s linĩ oculoꝵ non esse suf¬
ficieus ad rem cõp̾hendẽda. S
lñi radii adueniens extrinsecũ.
lumen miscet᷑ ex illo fortificat᷑ ad
rei distantis mĩorem angulũ ẽẽ in
oculo. ⁊ ideo mĩore Gideri ⁊ in tm̃
posse distare. ꝙ qñtitas anguli insẽ¬
fibilis erit. et tũc eciã rem ꝓp̾ sm
anguile insensillẽm ꝓuitate nõ uidi¬
¶ placo aut̃.dicit Radudliũs qnͣto
magis prtendĩ. tanto magis exte
ra. et ides dellem esse ⁊ tremere
uel eciam tandẽ deffice̾ suꝑ rem ml̃¬
tumi distantẽ ¶ Gunt ecꝭ alii sicut
Iacos. allim dii filius inli ͦ de diu̾si¬
tate aspcũs sũe. dicentes. nõ egredi
lineas uel radios distinctos a sẽm̃icẽ.
s lrmen contiͣ ad modĩ pỹramis

Expanded text:
quidem egredi ab oculo, sed lumen oculorum non esse sufficiens ad rem comprehendendam ; sed lumini radii adveniens extrinsecum lumen miscetur et ex illo fortificatur aduclides rei distantis minorem esse angulum in oculo et ideo minorem videri, et in tantum posse distare quod quantitas anguli insensibilis erit, et tunc etiam rem propter sui anguli insensibilem parvitatem non videri. Plato autem dicit radium luminis quanto msa, et ideo debilem esse vel tremere vel etiam tandem deficere super rem multum distantem. Sunt alii, sicut Iacob Alkindii filius in libro de diversitate aspectus lunae, dicentes non egredi lineas vel radios distinctos a se invicem, sed lumen continuum ad modum pyramidis,
Abbreviated transcription (Latin):
qr uatura de oppoĩto. ad oppoĩtũ isõ ꝑ¬
ꝯs pure corle quod eit icr̾e uisa
Et purespĩale quos est ĩ atõsit
oppo ͭ ͣ qnoda modo nõ proced nã
de Guo in aliuid nisi ꝑ esso modeͣ
in meo ¶ Postea toluit alphara

Expanded text:
quia ‘natura de opposito ad oppositum non pre corporale, quod est in re visa, et pure spirituale, quod est in anima, sint opposita quodammodo, non procedet natura de uno in aliud nisi per esse, quod est in
Abbreviated transcription (Latin):
galo cło a u. ꝓducat aut̾e iterĩ
duas sincas apũcto. et ubi est
tentiũ. cictul. in sine magnituł
Sisibilis que sũt.cd. et faciat p¬
sus eodd pucto trianguli dute
eogo qñto magis ꝓrotrasut̃ alo
plus sistant. si mc.d. magio pit¬

Expanded text:
cam autem iterum duas lineas a puncto E, ubi est centrum oculi, in fines magnitudinis visibilis, qui sunt CD, et faciam tab eodem puncto trianguli ductae; ergo quanto magis protrahuntur , tanto plus distant. Sed in CD magis prot
Abbreviated transcription (Latin):
oo ꝙ ipm ꝓpir quissim̃ est cẽt ͦ ocli.
feuuota autẽ acentit. eo ꝙ lõgius
distant miꝯ uide̾t᷑. sic em̃ oculi ceu¬
trũ s̾. Res aute̾ nisa sit a b. ciiꝯ
paro cadens subcentꝰ oculi sit .C.
ducularie̾. cadet iuꝑ linco a .s. et
ut᷑. facuet duos augulos ¶lducã

Expanded text:
m propinquissimum est centro oculi; remota autem a centro, eo quod longius distant, minus videntur. Sit enim oculi centrum E, | res autem visa sit AB, cuius pars cadens sub centro oculi sit C. diculariter cadet super lineam AB, et in C faciet duos angulo
Abbreviated transcription (Latin):
gis distant mia uident᷑. g. minq
uidont᷑᷑ quesut extra centrudbisa
reut ⁊ eꝯu̾so. Et idẽ cciã d ͭ plato
in taymeo. ꝑ h  uerba. dextre pono
rartes que fũt. suistre apparent¬
¶ ꝓpi̾ca dextris ꝑtibus uisus circi
neuso. partes eius unde mocꝯ fit
gesticulatꝰ motus ẜmago Hoꝵ ãt

Expanded text:
gis distant, minus videntur; ergo minus videntur, quae sunt extra centrum visurent’ et e converso. Et idem dicit Plato in timaeo per haec verba: ‘Dextrae porro partes, qu quod dextris partibus uisus contrauerso partis eius unde motus fit gesticulatur motus imago. At
Abbreviated transcription (Latin):
entes cd ipm̃ starent suꝑ ip̃m ergo
egresitur uictus ad Indicãda seu¬
rata ¶ Item fecit ip̃m mollẽi apo¬
bilitas autẽ repuguat receptõi for¬
mand̃. ergo ad hoc fecit mcbile Et
motusus tentoũ cuũ ad oiã sẜiᷤia
oisicłiã. cõuerẽei. et per itodios pỹ¬
ramidales uirtutẽ suã isiuã ad

Expanded text:
tarent super ipsum. Ergo egreditur virtus ad iudicanda sensata. 5 Item fecit ipsum mobilem; mobilitas autem repugnat receptioni formarum; ergo ad hoc fecit mobile, ut motu suo centrum suum ad omnia visibilia converteret et per radios pyramidales
Abbreviated transcription (Latin):
uiotus uisina a radio itaꝙ suppoĩt
se iel uisibłi ¶ Item probat᷑. q ra¬
dĩ egredũt᷑ ꝑ modũ pyramuidis
que ppͥramis b angulũ in oculo
Et tantoplue. dilatat᷑ Gisus. qnͣto
plus separat᷑: as ocuło. qi nõe bideꝰ¬

Expanded text:
pponit se rei visibili. 3 Item probatur quod radii egrediuntur ad modum pyramidis. Quae pyramis angulum habet in oculo, et tanto plus dilatatur basis, quanto plus separatur ab oculo , quia nos vide
Abbreviated transcription (Latin):
oulr ¶ p cui sit acc̃us liueaeg᷑¬
sentiens ⁊ sideus ꝑ illud accũs q̃
om̃ta aesinta siu balde. Et quia
corpus. sufficiant oppõita de hoc. q̃
ad alud̃ nõ mduxia insint millus
eoro Galeat confug̾e ad lioc qd di¬
cat radiũ esse accũs. probat ᷑ aũt
ꝙ non sit subã corporea. sic Radius
egrediens ꝑcipit dimidiũ tocu sꝑe
ergo totũ illud lum̃ fuit in panio

Expanded text:
s linea egrsentiens et videns per illud accidens. Quae omnia absurda sunt valde. Et quia corpus, sufficiant opposita de hoc, quae ad aliud non induximus nisi ut nullus eorum valeat confugere ad hoc quod dicat radium esse accidens. Probatur autem quod non sit substantia corporea sic: Radius egrediens percipit dimidium totius sphaerae; ergo totum illud lumen fuit in parvo
Abbreviated transcription (Latin):
tatur aspoctiu. ponaꝰ ad h ͦ. de̾ñ¬
dõnem et figniã. Ei itaq e̾ .c.o¬
culus ab autiꝰ. res bisa ꝑ dista¬
crã uiuꝰ cubiti distans ab oculo
s.d. autẽ tes alia bisibliõ. i ꝙͣtita¬
to eqͣti. ad a .b. uel distans per
dupłũ spaci. aboculo e ꝓducant᷑¬

Expanded text:
ituntur aspectivi, ponamus ad hoc demonstrationem et figuram. Sit itaque E oculus, AB autem res visa per distantiam unius cubiti distans ab oculo, CD autem sit res alia visibilis in quantitate aequalis ad AB et distans per duplum spati
Abbreviated transcription (Latin):
Ab.c.d. uidet ⁊ app̾hendit ipm̃
ꝙ si concedat᷑ gontra non est sisꝰ
pectam. non oppo᷑. de cipculo nisi
artuositas exterior siue cõnexũ
partis femitioculi qui est di .b. cd
cogo oculus d. non uidebit nisi cõ

Expanded text:
idet et apprehendit ipsum. Quod si concedatur, contra: Non est visus rectam non opponitur de circulo nisi arcuositas exterior sive convexum partis semicirculi, qui est ABC; ergo oculus E non videbit nisi convexum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ romotũ. g̃ uisus eͭ. successiuus
per tempꝰ. qd supͣ. est improbatiõ
in sõne. De lũie. Et alpharabius
etiã ssi soc ꝓ ĩcõuẽĩenti. Et in libio
et obfatu. quod ip est subito ¶ I¬
ditus aute̾ s oifatus non subito si
aute ẽ nõ corpus. tuẽ erit qͣlitas

Expanded text:
 remotum, ergo visus erit successivus per tempus, quod supra est improbatum in quaestione de lumine. Et Alfarabius etiam habet hoc pro inconvenienti, et in libro et olfactu quod ipse est subito, auditus autem et olfactus non subito. Si autem est non-corpus, tunc erit qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
lus. uel pyramis ¶Alias eciã deñ¬
ciones possemꝰ ad idem induce S
pͥmooĩi ec põicõnes du̾ sas
Et contrasingulos disputq. Eucle¬
deusigit᷑. et sũ sequaces. doident᷑.
ponere tĩ lineas. ab oculo egredi¬
entes triangulũ describentes cuiq
cathecus semper est qnͣtitas rei uise

Expanded text:
li vel pyramidis. Alias etiam demonstrationes possemus ad idem inducere ,iones diversas, ut contra singulas disputemus. Euclides igitur et sui sequaces videntur tantum ponere lineas ab oculo egredientes triangulum describentes, cuius cathetus semper est quantitas rei visae,
Abbreviated transcription (Latin):
rer mñ se.ergo .iii. A.b. mio distant
sms magnitudines equales.g liee
cs. et d e. secabunt a u. Signabo
igitur leca seccõnis duab littens
habeb̾ it angulũ. in centro oculi. qd
est. e ꝙͣ habet triangulus .e.c. d. si
angulus in oculo. qui est tilanguli
efg. pars est angulim cent ͦ oculi
quẽ habet triangluõ .e.a .b. Et cumi
omĩs paro sit mĩor suo toto. minor
erit augulus in oculo.ef.g. ꝙ̃ angu¬
lus .e. a .b. Et ddem qui q est augls.
G. f .g. Est eciã angulus e.c .d. ergo
mĩor est augulo. sub quo uidet᷑ plus
distans ꝙ̃ sus quo bidetur. miꝯdi
stans. Et eciã si illa ꝑ qnͣtitatem.
siuẽ equalia. Ex hoc ctiã probatur

Expanded text:
ergo in AB minus distant sunt magnitudines aequales; ergo lineae CE et DE secabunt AB. Signabo igitur loca sectionis duabus litterihabebit angulum in centro oculi, quod est E, quem habet triangulus ECD. Sed angulus in oculo, qui est trianguli EFG, pars est anguli in centro oculi, quem habet triangulus EAB; et cum omnis pars sit minor suo toto, minor erit angulus in oculo EFG quam angulus EAB. Et idem qui est angulus EFG, est etiam angulus ECD; ergo minor est angulus, sub quo videtur plus distans, quam sub quo videtur minus distans, etiam si illa per quantitatem sint aequalia . Ex hoc etiam probat
Abbreviated transcription (Latin):
semũ olius intenebris ⁊ in lũe.
Et forcius in tenebris. sicut patet
in noctilucis corpus oculi ut iRi
scda scribrꝰ in li ͦ euclidis despecu¬
ne radii auisu ⁊ꝯu̾sione ciꝰ ad
ocullĩ procedit a pupilla uirtus
Emĩosa ĩprimẽs in eo cui occurret
ex toto. aere lñ̃ pineale. cꝯ uide¬
eicet acuitas aput pupilłd exisut
et qñto psus esongatin. Alatathr
eius dasis. et est figura quã limẽ
uidelicet acinuen apud aspicientẽ
est. et fines seaut᷑. ilud qnod aspia
uisus eogo cõphẽdit ilud suꝑ qua
cadit lĩ illudo radiale ⁊ suꝑ qd

Expanded text:
sivum illius in tenebris et in lumine , et fortius in tenebris, sicut patet in noctilucis; corpus oculi, ut illSecunda scribitur in libro Euclidis de specune radii a visu et conversione eius ad oculum procedit a pupilla virtus luminosa imprimens in eo cui occurrit ex toto aëre lumen pineale, cuius videlicet acuitas apud pupillam existit; et quanto plus elongatur, dilatatur eius basis. Et est figura, quam lumen videlicet acumen apud aspicientem est et fines sequuntur illud quod aspicitur. Visus ergo comprehendit illud, super quod cadit lumen illud rad
Abbreviated transcription (Latin):
lus uersus grientẽ poĩtus. si aspicies̃
ad occidente̾ .ẜ. aute̾ oculus poĩtus
uersus occidentẽ. frasꝑitiẽs ad on ͭ ͤ
Et sit distaucia mecia .x. cubitoꝵ
Ex ꝑte autẽ orientis sit᷑ c. abbũ¬

Expanded text:
itus, sed aspiciens ad occidentem, B autem oculus positus versus occidentem, sed aspiciens ad orientem; et sit distantia media decem cubitorum. Ex parte autem orientis sit C albu
Abbreviated transcription (Latin):
Syametaẽ. contra coloratũ sipociꝰ
coipus a. ⁊ oculus oppõitus illi
bene ip̃m̃ oppõtus oculo bidenti al¬
sã p drimetuo. sit G. si eigo ig ͫ
xtẽmat ab albo. tue declinabit
metꝰ que fuit int̾ ocłm̃ bidentem

Expanded text:
diametraliter contra coloratum, sed potius corpus A, et oculus oppositus illi dens ipsum oppositus oculo videnti album per diametrum sit G. Si ergo nigrum declinat ab albo, tunc declinabit meter, qui fuit inter oculum videntem
Abbreviated transcription (Latin):
uolebant dic̃e ꝙ in ueritate᷑ species
rituale. sic. uel i lo modo. si fũt ĩ eo.
sicut in pote̾tia. si sicut forma ad quã
est motus ĩ inccuipo. Cũ em̃ motus
sit eudelicuia exĩtis in poͣ sclm̃ sd̾ẽ¬
in pot̾ctia eri formaad quã ẽ motꝰ
esse formabñ potest esse ꝑmta suocõ¬

Expanded text:
veritate species rituale sic vel illo modo, sed sunt in eo sicut in potentia, sicut forma, ad quam est motus, est in motu ipso. Cum enim motus sit entelechia existentis in potentia, sein potentia, erit forma, ad quam est motus, esse forma bene potest esse permixta suo con
Abbreviated transcription (Latin):
tĩd et supponat᷑. sub sołe fiet magͣ
reflepio. ad suꝑficiẽ uitir Et motq
uini. et si a̾e diu cogatur aspicere
qui diu fuerũt. m ergastulo. et.
postea enitũt᷑. eciã res balde abbas
¶ In om̃ib autẽ confũdit᷑ uisuo

Expanded text:
vivum et ponatur sub sole, fiet magna reflexio ad superficiem vitri et motus vivi, et si aliquis diu cogatur aspicere qui diu fuerunt in ergastulo et postea emittuntur, etiam res valde albas . In omnibus autem c
Abbreviated transcription (Latin):
accũ lutidi. Cũ gͦ que est post nos
ꝓrocodat auoculis nrio ⁊ nõ ĩotu¬
los nroe ideo color rei bisilłis. q̃
est post nos proceͭ. remonẽdo seabocu¬
lis nrrs. ⁊ nõ inoculos et idd non
fit uisus insifiat reflerio. suꝑ spe¬
culũ quod est aute oculos nr̃os. Com¬
ceduuꝰ tam̃beue radios esse. aitĩ¬
gentes oclĩ. suꝑ quil fit inuta ͦ
sicut sup̃dipiꝰ si illi nõ egrrdud̃¬
tur aboculo. sz aluce ext̾ioit. Et
refrectit̾ suꝑ ocłm̃ nõ aluce. q̃ fit

Expanded text:
actum lucidi. Cum ergo lux, quae est post nos, procedat ab oculis nostris et non in oculos nostros, ideo color rei visibilis, quae est post nos, procedit removendo se ab oculis nostris et non in oculos, et ideo non fit visus nisi fiat reflexio super speculum, quod sit ante oculos nostros. Concedimus tamen bene radios esse attingentes | oculum, sub quibus fit immutatio, sicut supra diximus; sed illi non egrediuntur ab oculo, sed a luce exteriori, et reflectuntur super oculum non a luce, quae fit
Abbreviated transcription (Latin):
Et Raccidit per fõlta cocitas eiꝰ qñ
oculi pultir appareẽ ext̾ius xt ꝓp̃¬
lexoc patet ꝙ conuptõ oculi aluce et
acolore ꝑ accũo est. silr̃ dicimꝰ
de luus qui din fuerile in touebno

Expanded text:
et sic accidit perfecta caecitas, etiam quando oculi pulchri apparent exterius. Et ideo patet quod corruptio oculi a luce et colore per accidens est. Similiter dicimus de his qui diu fuerunt in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
entes cd ipm̃ ftarent suꝑ ip̃m erge
nonfũt in ipo fornie si pociꝯ abipõ
ehrebitur dirtus ad indicãda seu¬
rata ¶ tem fecit ipm̃ mollẽi apo¬
bilitas autẽ repuguat receptõi fer¬
manõ. ergo ad hoc fecit mobile et
motusus tentrũ ruũ ad oiã spi  ia
bisibłiã. cõuere̾et. et per itodios pỹ¬
ramudales uirtutẽ suã insinã ad¬

Expanded text:
tarent super ipsum. Ergo non fiunt in ipso formae, sed potius ab ipso egreditur virtus ad iudicanda sensata. 5 Item fecit ipsum mobilem; mobilitas autem repugnat receptioni formarum; ergo ad hoc fecit mobile, ut motu suo centrum suum ad omnia visibilia converteret et per radios pyramidales
Abbreviated transcription (Latin):
que p̾dicat᷑ in ip̃a ¶ ⁊a patet ex
hocsqid̃ nitricõ est ĩ gressus d̃esse
et uutritũ est actu ante mittoe
Item duaꝵ uirtutũ distinctaꝵ per
brgaua nõ est idem actus. grillcõ
et mictõ sũt tales uirtutes g̃ cũ.

Expanded text:
a patet ex hoc quod nutritio est ingressus in esse et nutritum est actu ante nutritionem. Item, duarum virtutum distinctarum per organa non est idem actus; generatio et nutritio sunt tales virtutes; ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃a difu finitiã. nutritiue
¶ Itenicio cor poreitas spee sit q̃li¬
tatio uidet᷑. magis ꝓpũ augmentatũ
tusmutare corporeitate cibi ⁊ ud̾uere
sibi ꝙͣtitatẽ cibati. ꝙͣ ip̃ms mitritiue
Et hoc bidit᷑ ex illo u̾b̾o phĩ in p̃mo

Expanded text:
tia diffinitiva nutritivae. 2 Item, cum corporeitas species sit quantitatis, videtur magis proprium augmen|tativae transmutare corporeitatem cibi et induere sibi quantitatem cibati quam ipsius nutritivae. Et hoc videtur ex illo verbo Phi
Abbreviated transcription (Latin):
ci᷑ inteleciuali ꝑfectõe hñam
corporis pouuẽ eciam Racõuez pro se
sic uegetabile ⁊ sensibile non essent
nisi potencie racõlis ⁊ non subẽ̾ diu̾
se ab ipsa aut essent mͣles aut
poteñ. semꝑ seqͣtur id cꝯ ẽ poteñ
aiã Racõnis exuta acore Retiueret
poͣs illao. et fic aia post mortem
sentiret. quod ab surdũ est dic̾e̾. Et
⁊ dice̾tur ꝙ hoẽt quid potentiam
si non egredientẽ ĩ actĩo. ꝙ seq̃iẽ᷑¬

Expanded text:
intellectuali in perfectione humani corporis. 14 Ponunt etiam rationem pro se sic: Si vegetabilis et sensibilis non essent nisi potentiae rationalis et non substantiae diversae ab ipsa, aut essent naturales aut potentia semper sequatur id cuius est potentia, anima rationalis exuta a corpore retineret potentias illas, et sic anima post mortem sentiret, quod absurdum est dicere. Et si diceretur quod haberet quidem potentiam, sed non egredientem in actum,
Abbreviated transcription (Latin):
sustile ⁊ purid. ⁊ consinuere ꝑtem.
hũidi aque ex quoꝵ cõsuptõe et
attraccoe. grossũ trestre ⁊ ĩpurim
non sit in om̃ib aiãtio li dicẽdũ qa
grest hoc. Natura ẽi nõ habõdat
i suꝑfluie Et ed̾o cũ plaute tͣhãt

Expanded text:
 purum et consumere partem humidi aquei, ex quorum consumptione et attractione grossum terrestre et impurum non sit in omnibus animatis, dicendum quod verum est hoc. ‘ Natura enim non abundat superfluis’, et ideo cum plantae tra
Abbreviated transcription (Latin):
clinuadeo ⁊ ad ẜmagiuẽ dĩ c̾ata
et istetres bulidt᷑ ĩ actu illo qui
ist ꝑfice̾ corpus hũanĩ. ⁊iõ sũt
unus actus Et isti ponut̃ epẽplũ
scolle ⁊ radius solis uiidt᷑. in actu

Expanded text:
 ad imaginem dei creata. Et istae tres uniuntur in actu illo qui est perficere corpus humanum, et ideo sunt unius actus. Et isti ponunt exemplum stellae et radius solis uniuntur in illu
Abbreviated transcription (Latin):
sitilt dc̃m est ⁊ uinũt ad tempq
p̾cipuesi diuidat᷑. in loco dnifa¬
mtacis siue ꝑietis ⁊ in tempore
calido. qr tuẽ in infr̾ori ꝑte. rẽa¬
net calor diu ꝓpt̾ mẽbia digonis
atalib al̃ib̾. cito reddit᷑ capᵗͭ ĩmiotu.
eo ꝙ ase nõ qz calore. uitales teuẽtõ¬

Expanded text:
sicut dictum est, et vivunt ad tempus, praecipue si dividantur in loco diaphragmatis sive parietis et in tempore calido, quia tunc in inferiori parte remanet calor diu propter membra digestionis, s animalibus, cito redditur caput immotum, eo quod a se non habet calorem vitalem tene
Abbreviated transcription (Latin):
cõne spẽi. Alia eñ uirtꝰest in ip̃o
aGirtute nutritiã. q̃ est in exaces iñ
corde. Et alia abirtute augudtatiã
q̃ est in fonte caloris fcm̃ in corde
si et alia a uirtute gu̾atiã q̃ est ba
sis seidariis. Et ꝑ has uirtutes descen¬
deutes in cibĩ trahit᷑ in diuersas

Expanded text:
tionem speciei . Alia enim virtus est in ipso a virtute nutritiva, quae est in hepate vel in corde, et alia a virtute augmentativa, quae est in fonte caloris tantum, in corde scilicet, et alia a virtute generativa, quae est in vasis seminariis. Et per has virtutes descendentes in cibum trahitur in diversas
Abbreviated transcription (Latin):
naturã insite ess qr nnt̾ientimm
acceptũ. in ꝓxio. digente digitur
in oi gauis insite. que ne fraut in
scipite impedimẽta. sũt. ꝑ in sc̾coe
in stipite. Si em̃i scipes talis or¬
gaua hrẽt folia ⁊ sructus seqr ẽtur.
naturã eius ¶ did alius dicendũ¬
ꝙ Remanet aia. quã p̾us habuit
sricirie eñĩ prohibes qñ plauta
Locus in planta alia accipiat mitri¬
mentũ. dignũ abilla. et dig̾at nlt̾iq¬
causa uite. s Radix di quod p̃mo
cio uo  ad aliud dicendũ ꝙ mit̾¬

Expanded text:
insitae, est quia nutrimentum acceptum ut in proximo digerente digeritur in organis insitae, quae ne fiant in stipite, impedita sunt per insitionem in stipite. Si enim stipes talia organa haberet , folia et fructus sequerentur naturam eius. 7 Ad aliud dicenduanima, quam prius habuit, Nihil enim prohibet, quin planta locum habens in planta alia accipiat nutrimentum digestum ab illa et digerat ilcausa vitae. Sed radix dicitur quod primo cibum. 9 Ad aliud dicendum quod nutr
Abbreviated transcription (Latin):
intendit roddĩ. cancam maris et
fecẽ. Et ostendere ꝙ in plantis sũf¬
ficit. ad begetabile mã. seĩs cũ uir¬
tute celesti siue oꝑaccẽ mastã. qn
brutis uero opportet in maͣ. qfe
semen masculi. quot ut̾ificat et
mouet mat̾iam qr aliter non egͤ¬
deretur. al sensibile. sicet ĩ hoĩbus

Expanded text:
intendit reddere causam maris et feminae et ostendere quod in plantis sufficit ad vegetabile materia seminis cum virtute caelesti sine operatione masculi . In brutis autem oportet in materia esse semen masculi , quod substantificat et movet materiam, quia aliter non egrederetur animal sensibile. Sed in hominibus