comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
immico nocere. maluit parcere. quã etiã utile
qͥ successori hoc ꝓfuit. ut discent om̃sfidem regi
seruare ꝓpͥo nec usurpare imꝑium sed uereri:
Itaq et honestas utilitati p̃lata ẽ. et ucilitas secu
inbello doluit occisum. et flebilit̃ deplorauit di¬
cens. Montes qui estis ingelboe. neq ros neq plu¬
uia cadat suꝑ uos. montes mortis. qm̃ ibi sublata ẽ
ꝓtectio potentium. ꝓtectio saul. Nonẽ unctꝰ ui
oleo et sangͥne uuln̾ator. et exadipe belligeranti¬
um. Sagitta ionathe ñ est reũsa retro. et gl aduis
saul ñ ẽ reñsus uacuus. Saul et ionathas speciosi
et irñ unseparabiles in uita sua. et in morte
ñ sunt seꝑati. Suꝑ aqͥlas leuiores. suꝑ leones po¬
tentiores. filiȩ isrł plorate suꝑ saul. qͥuestiebat uoᷤ
uestimenta coccinea cum ornamento ur̃o. qͥ
inponebat aurum suꝑ uestimenta ur̃a. Qͦ mͦ
ceciderunt potentes iumedia pugna :. Iona¬

Expanded text:
regi nocere, maluit parcere! Quam etiam utileregi nocere, maluit parcere! Quam etiam utilequia successori hoc profuit, ut discerent omnes fidem regi proprio servare, nec usurpare imperium, sed vereri! Itaque et honestas utilitati praelata est, et utilitas secutt quod etiam in bello doluit occisum, et flebiliter deploravit dicens: Montes qui estis in Gelbeal, neque ros, neque pluvia cadat super vos. Montes mortis, quoniam ibi sublata est protectio potentium, protectio Saul. Non est unctus in oleo et sanguine vulneratorum, et ex adipe belligerantium. Sagitta Jonathae non est reversa retro, et gladius laudaret propheta dicens: Saul et Ionathas speciosi et carissimi inseparabiles in uita sua et in morte non sunt separati, super aquilas leuiores, sutentiores. Filiae Israel, plorate super Saul, qui vestiebat vos vestimenta coccinea cum ornamento vestro, qui imponebat aurum super vestimenta vestra. Quomodo ceciderunt potentes in media pugna? Jona
Abbreviated transcription (Latin):
ueei tere. eũ uel sacerdoris uel minist̃ sit ꝑ des¬
se sifieri potest om̃ib obesse nemini. denq
Do̾tq ineausis pecumarus int̾uenire ñ e. sacer¬
dotis in quib ñ pot̾ fieri quinfrequent̃ i coae
arbitrat᷑. Sacerdotis ẽ gͥ nulli nocere. ꝓ desse
uelle om̃ib. posse aut̃ solius ẽ clĩ. Nam in causa
capitis nocere ei quem iuuare debeas periclitan¬
sem. ñ sine peccato est gͣui. In causa aut̃ pecume
hodia querere insipientie ẽ. eũ ꝓsalute hominis
gͣues frequent̃ fiant molestiȩ. in quo etiam ꝑieli¬
tari głosum sit. Proposita gͥ forma insacer dotis
officio ceneat᷑. ut nulli noceat ne lacessitꝰ quidem
et aliq̃ iniuria offensus. Bonus enĩ ẽ. uir qui dix̃
Si reodidi retͥbuentib mͥ mala. Quȩ enĩ ẽ gła.
sieum ñ ledimus qͥ nos ñ leserit : S illa uirtꝰ est.¬
si lesus remitas. Quã honestũ qͦd ẽpotuisset regi

Expanded text:
vertere; cum vel sacerdotis vel ministri sit prodesvertere; cum vel sacerdotis vel ministri sit prodesse, si fieri potest, omnibus, obesse nemini. 59. DIdeoque in causis pecuniariis intervenire non est sacerdotis: in quibus non potest fieri, quin frequenter laearbitratur. Sacerdotis est igitur nulli nocere, prodesse velle omnibus: posse autem solius est Dei. Nam in causa capitis nocere ei quem juvare debeas periclitantem, non sine peccato est gravi: in causa autem pecuniae odia quaerere, insipientiae est; cum pro salute hominis graves frequenter fiant molestiae: in quo etiam periclitari gloriosum sit. Proposita igitur forma in sacerdotis officio teneatur; ut nulli noceat, ne lacessitus quidem, et aliqua injuria offensus. Bonus enim est vir qui dixit: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Quae enim est gloria, si eum non laedimus, qui nos nsi lesus remittas. Quam honestum, qui cum potuisset inimico
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sententia eos ꝓbauit. qui honesta utilib p̾stare
arbic̃bant᷑. Cos ũ condempnauit. apuo qͦs ea que
uidebant᷑ saluti potius quã honestati ad cõmoda pre¬
habere amorem honestatis. et usu qͦdam de gen̾is
corde dieb ac noctib. hiare in alieni detͥmenta pa¬
tͥmonii ñ eleuare animũ adhonestatis nicorem. ñ
considerare uere laudis pule̾cudinẽ. Hinc nascunt᷑
aut cupia. que sit hereditaris continentiȩ atq
gͣuitatis simulatione captate. qͦd abhorret aꝑ
posito xͥani uiri. Omne enĩ quod arte elicitũ
et fraude compositũ est. caret m̾ito simplieitatiꝰ.
in upsis qͥ nullum ecclastiei ordinis officiũ recepe¬
runit. incongrua iudicat᷑ affectate ambitio he¬
reditatis. In sup̃mo fine uite posuit ossuum ha¬
bere uidiciũ. ut lib̾e cestent᷑ quos sentiunt. qui
postea ñsunt emendat᷑i. cũ honestũ nsit conpe¬
tenta. conpendia aliis uel debita uel parata a¬

Expanded text:
autem sententia eos probavit, qui honesta utilibus praestare autem sententia eos probavit, qui honesta utilibus praestare arbitrabantur: eos vero condemnavit, apud quos ea quae videbantur saluti potius quam honestati accommoda, praehabere amorem honestatis, et usu quodam degeneriscorde, diebus ac noctibus hiare in alieni detrimenta patrimonii, non elevare animum ad honestatis nitorem, non considerare verae laudis pulchritudinem. 58. Hinc nascuntur aucupio quaesitae haereditates, continentiae atque gravitatis simulatione captatae: quod abhorret a proposito christiani viri; omne enim quod arte elicitum, et fraude compositum est, caret merito simplicitatis. In ipsis qui nullum Ecclesiastici ordinis officium receperint, incongrua judicatur affectatae ambitio haereditatis. In supremo fine vitae positos suum habere judicium, ut libere testentur quod sentiunt, qui postea non sunt emendaturi: cum honestum non sit competentia compendia aliis vel debita, vel parata a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑas gentes bellum fore cadendum sibi in p̃lium.
mulieres suas et pueros direptiones fut᷑as. Ex arsit
dñi indignatio. ut om̃s uellet ꝑdere. s rogante
moyse temꝑauit sententiã. ultionẽ distulit. Sa¬
tis ẽẽ ꝑfidis supplicii iudicans. et si parceret inte¬
rim ne ꝑcuteret incredulos. ad eam cam̃ t̃ram ꝗͣ
recusauerant ꝓpt̃ incredulitatis suȩ p̾cium ñ ꝑue¬
uerunt.s pueri et mulieres qͥ ñ inmurmuraue¬
rant. uel sexu uel etate ueniabiles. caꝑent eius
t̃re ꝓmissam hereditate. Deniq qͥcũq erant auice¬
simo anno et supͣ in deserto. eox m̃bra cecid̾unt. s ali¬
oꝵ dilate pena ẽ. Qͥ aut̃ ascenderunt cũ ihu et dis¬
suadendum pucauerunt. plaga magna statim mor¬
cui sunt. iħs uͦ & chaleb eum innoxia etate uel
sexu in t̃ram ꝓmissionis intrarunt. Pars gͥ melior¬
głam p̾̃culit saluti. det̾ior salutẽ honestati. Diuina

Expanded text:
peras gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, peras gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros. 55. Exarsit Domini indignatio, ut omnes vellet perdere: sed rogante Moyse, temperavit sententiam, ultionem distulit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi parceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram quam recusaverant, propter incredulitatis suae pretium non pervenirent: sed pueri et mulieres qui non immurmuraverant, vel sexu, vel aetate veniabiles, caperent ejus terrae promissam haereditatem. Denique quicumque erant a vigesimo anno et supra in deserto, eorum membra ceciderunt, sed aliorum dilata est poena. Qui autem ascenderunt cum Jesu, et dissuadendum putaverunt, plaga magna statim mortui sunt: Jesus vero et Caleb cum innoxia aetate vel sexu in terram promissionis intraverunt . am saluti praetulit, deterior salutem honestati. Divina
Abbreviated transcription (Latin):
pectat estas uentoꝵ oportunos flatius et sꝑatarũ
cõmeatum nauiuim. Qũa uͦ illud suꝑius honestum
atqtmutile : Qoenĩ cam decoꝵ atq honestũ. quam
collatione locupletẽ uiuari egentes. ministrare
uictũ esurientib nulli cibum defore: Qd ca unile
qua cultdies agro reseruari. ñ interire plebemi
rustieanoꝵ : QͦS honestũ gͥ et utile ẽ. et qͦd utile
honestũ. Et cont᷑ qͦo inurile indecoꝵ. quoo autꝰ
seruicio exire pocuissent. nͥ id ñ solum turpe.
fepnam. uberem qͥdem t̾rã .s aferocissimis in¬
habicare gentib nuntiauerunt. Terrore belli
populus infractus recusabat t̾re eius possessionẽ. su¬
adebant missi exploratores hiesus et achaleb tra
ẽẽ. utilem. indecoꝵs putabant cedere nationib
Lapidare pocus eligebant qͦd minabat᷑ poplis.
quam de cedere de honestate. Dissuadebant alii
plebes reclamabant dicentes. ad u̾sus diras et as¬

Expanded text:
spectatis ventorum opportunis flatibus, et speratarum spectatis ventorum opportunis flatibus, et speratarum commeatu navium. 51. Quam vero illud superius honestum atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam collatione locupletum juvari egentes, ministrari victum es urientibus; nulli cibum defore? Quid tam utile, quam cultores agro reservari, non interire plebem rusticanorum? 52. Quod honestum igitur, et utile est: et quod utile, honestum. Et contservitio exire potuissent, nisi id non solum turpe, terram, uberem quidem terram, sed a ferocissimis inhabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores Jesus et Caleb terram esse utilem: indecorum putabant cedere nationibus: lapidari potius eligebant, quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et as
Abbreviated transcription (Latin):
litilius. quam illud quod ꝓxime factũ ẽ eiectos ẽẽ.
urbe amplissima qui plurimã illic iam etarẽ trans¬
egerant: Flentes cũ filiis abisse. qͥb uelut cnub
amoliendũ exiliũ deplorarent :. Inc̾̃ruptas cũ¬
pluriũ necessitudines. diremptas ad finitates:
Et certe adriserat anni fecũditas. in uecticio urbs
sola egebat. frum̃to. Pocuisset iuuari. peteretur
abitalis frumentũ quoꝵ filii expellebant᷑. Nichil
hoc cͣpius. excludere qͣsi alienũ. et exigere qͣsi suũ.
Qͥdillum eicis. qͥ de suo pascit᷑:: Eͥd illũ eicis. qͥ te
pascit .ͦ Seruũ recines. trudis parentẽ. frum̃cũ
suscipis. nec affecꝰtũ in ꝑtis. Uictum extorques. nec
rependis gr̃am. quam deforme hoc. qũa inutile ::
Quomꝰ enĩ pot̃ utile eẽ. quod ñ decet: Quantis
corporatoꝵ subsidiis. dudum roma fraudata est:
Pocuit et illos ñ amittere: et euadere famem. Fx¬

Expanded text:
utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus amoliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuisset juvari, si peteretur ab Italis frumentum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid illum ejicis, qui te pascit? Servum retines, trudis parentem? Frumentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
muni. uanta sunt que abipsis nob hoc ipso tẽpe
ministrant᷑: Non insolo pane uiuit homo. tsta
illic familia. pleriq etiam nr̃i parentessunt.
Reddamus quod accepimus. s ueream᷑ ne cumule¬
mus inopiam. Primũ omiũ miscõia numquam
desticuit᷑ s ad iuuat᷑. Deiñ subsidia annone quȩ
his inꝑcienda sunt collatione redimamus. repare¬
mus auro. Numqͥd his deficientib ñ alii nob̾ redi¬
nias quẽ reformes. ad de simuenias qͦd ignar ũ
et alieni usus. num̾̃o possis substituere. ñ cultui.
Qͥd plura : Collato auro. coacta frum̃ta sunt.
Ita nec habundantiam urbis minuit. et ꝑegͥnis
alimoniam subministrauit. Quante hoc cõmenda¬
tionis apuo dm̃ fuit scĩssimo seni. quante apud ho
ꝑatori dicere demonstrans ꝓuincie totius populos.
hos tͥ om̃s reseruaui. hii uiuunt beneficio tuise¬
natus. hos cua cura iam morti abstulit. Quanto hoc

Expanded text:
runt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore runt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore ministrantur! Non in solo pane vivit homo . Nostra illic familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur ne cumulemus inopiam. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redinias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud hopotuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. atq ut̃ intalib solet. peterent uulgo. ut ꝑe¬
grini urbe ꝓhib̾ent᷑. p̃fecture urbane curam cet̾is
maiorem sustinens. conuocauit honoratos et locu¬
pleciores uiros. poposeit ut in mediũ consulerent
dicens: acã in humanũ ẽẽ peregrinos eici. qũa
hominẽ abhomine exui. qͥcibũ morienti ne garet.
Canes ante mensã in pastos ẽẽ. ñ patim̃ et homines
exeltidimus : Qũa in utile qͦ cot popłos munoo pe¬
rire. qͦs dira conficiebat cabes. Quantos urbisue
ꝑire. qui solerent adium̃to eẽ. uel in conferendi
subsidiis uel in celebrandis cõmitiis. Neminẽ ta¬
mem alienũ iuuare. ꝓtͣhere ĩpłimũ diem posse.
N inopiam repellere. ĩmo cot culcorib excincti
os agricolis occidentib occasura in ꝑpecaum
subsidta frumentaria. hos gͥ excluormiis qͥuic
cum nob inferre consuerunt. hos nolumus in
tempe necessicatis pascere. qͥnos onin etate paue¬

Expanded text:
vitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut perevitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate pave
Abbreviated transcription (Latin):
quit frumentũ. relinquit illud nationib ñ he¬
redib. qm̃ auaritie emolumentũ ad successoꝵs
sura ñꝑuenit. Quod ñ legitime ad qͥrit᷑. qͣsi uenti
qͥbdam ita ex traneis diripientib dissipat᷑. Et
addidit. Captans annonam. maledic̾tus in ple¬
be ẽ. benedictio aut̃ eiꝰ qͥ participat. Uides gͦ qͦd
largitorem frumenti ẽẽ deceat. ñ p̃cii captatorem.
Nonẽ gͥ ista utilitas in .i qua plus honestati
decͣhitur. qũa utilitatiad iungit᷑. S et illi qui
ꝑegͥnos urbe ꝓhibent. neqͣꝗͣ ꝓbandi. expellere
eo cemꝑe qͦ debet iuuare. seꝑare acõmertiis cõ¬
munes parentes fusos om̃ib partus negare. inita
nia iura cum his nolle intẽꝑe necessitatis sub¬
sidia partiri. fere ñ expellunt feras. et homo¬
exdudit hominẽ : fere acbestiȩ cõmunẽ putant
om̃ib uictum. quem c̾ra ministrat. Illa eciam con¬
formem gen̾is sui adiuuant. hõ inpugnat. qͥ nichil

Expanded text:
quit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haequit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati detrahitur, quam utilitati adjungitur. CAPUT VIIperegrinos urbe prohibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos omnibus partus negare, inita  fuerint communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae non expellunt feras, et homoexcludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Captant᷑ canquam latrocinii cemꝑa. qͥb in uiscera ho¬
minũ durꝰ insidiator obrepas. auget᷑ p̃tiũ cãquã
sorce cumulatũ fenoris. qͦ ꝑiculum capitis acuatuir.
Tibi condite frugis multiplicat᷑ usura. cufrum̃tũ
qͣsi fenerator occultas: qͣsi uenditor auchonarĩ.
anuone .ẜ ꝑenne subsidiũ collocauit. Nichil sibi as¬
quisiuit. s qũe ad modũ fames etiam in posterũ
uinceret᷑: ꝓuioa ordinatione disposuit. Legisti
quemadmodũ hunc frumentariũ p̃cii captatorem
exponat in eungłio dñs iħs. cuiꝰ possessio diuites
fructus ad culit. et ille qͣsi egens dicebat. Qͥ o fa¬
ciam: Non habeo quo congregem. Destruam
horrea et maiora faciam. cumscire ñ posset itrũ
seqͣnti nocte anima sua abeꝰ reposceret᷑. Nesciebat
qͥd facẽt. qͣsi ei alimenta de essent. herebat am¬
bigiius. Non capiebant annonã horrea. et ille se
egere credebat. Recte gͥ salomon qͥ continet in¬

Expanded text:
Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hoCaptantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obrepas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, sed quemadmodum fames etiam in posterum vinceretur, provida ordinatione disposuit . 43. Legisti quemadmodum hunc frumentarium pretii captatorem exponat in Evangelio Dominus Jesus, cujus possessio divites fructus attulit, et ille quasi egens dicebat: Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, in
Abbreviated transcription (Latin):
criam : Curuiuides usib hominũ publicos partꝰ :
Cur populis minuis habundantiam: cur affectas
in opiam:: Cur obtari facis a pauꝑib sterilitatem:
Cum enim ñ sentiunt beneficia fecũditatis te aue¬
tionante et ꝑ p̃cium condente frumentũ. optant po¬
tius nichil nasci quante de fame publica negotiari
Ambis frumentoꝵ indigentiam alimentoꝵ penuriã
uberes soli partꝰ ingemiiscis. fles publica fercilitate.
horrea frugum pena deplorans. explorans quando ste¬
rilior ꝓuentꝰ sit. qñ exilior parcus. Uocis tuis gau¬
des arrississe maledictũ. ut nichil cuiquam nasce¬
ret᷑. Tunc messem cuã uenisse letaris. tunc tͥ de om¬
nium miseria congeris opes. et hane cu industͥa uo¬
cas. hanc diligentiã nominas. q̃ calliditatis ũsuta qͣ
astucia fraudis ẽ. & hoc curemedium uocas. quod ẽ
conmentũ neqͥtiȩ. latrociniũ hoc anfenus appellem:

Expanded text:
triam? Cur invides usibus hominum publicos partus? triam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Votis tuis gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industriam vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditatis versutia, quae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem?
Abbreviated transcription (Latin):
multi possent perielitari si ñ haberent qđ eme¬
rest:: Nuni industa crimen uocat᷑. Num diligentia
rep̃hendit᷑ :: Num ꝓuidentia uituꝑat᷑: fõrtasse di¬
cat. Et iosepl frumenta in habundantia colleꝗtt.
in caritate uendidit. Num carius aliquis eiuere
cur iniuria. his gͥ quantũ cuiꝰq fert ingeniun
disputatis. ex surgit alius dicens. Bona qͥdeni
agri culta que fructꝰ ministrat om̃ib. que simipli¬
ei iidustria ad cumulat t̾rarum fecunditatẽ. ni¬
chil doli. nichil fraudis interserens. Deniq si quid
uicii fuerit plus dispendii ẽ. qͥa sibene aliqͥs semi¬
nauerit. melius mecet. si siucerum tͥcici gͣman
seuerit. puriorem ac sinceram messem colligit.
fecunnda t̃ra mulciplicatũ reddit qͦd acceꝑit. fide¬
lis ager feneratos solet restituere ꝓuentꝰ. De redi¬
tib gͥ uberes glebe pinguis soli uista sꝑare facian
conpendia. cur ad fraudem conũtis nature indus¬

Expanded text:
multi possent periclitari, si non haberent quod ememulti possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abundantia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere tur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebcompendia. Cur ad fraudem convertis naturae indus
Abbreviated transcription (Latin):
gła. N uincat gͥ honestatẽ utilitas. s ho¬
nestas utilitatẽ. hanc dico uti litatẽ. que¬
estimat᷑ seõm uulgi opinionem. Mortificet᷑ aua¬
ricia. moriat᷑ concupiscentia. Sẽs in negotiatio¬
nem se introisse negat. qͥa p̃cioꝵs captare in¬
crementa. ñ simplicitatis s u̾sutie ẽ. Et alius
ait. Captans p̃cia frum̃ti. maledictꝰ inplebe est.
Definica ẽ sententia. nichil disputationi relinquenꝰ.
quale controu̾̃się genus solet dicendi eẽ. cũ alius al¬
ligat agri cultam laudabilem ap̾d om̃s hab̾i frue¬
tus t̾re simplices eẽ plus qͥseminau̾nt eo ꝓbatiores
fore ubi ores reditus in dustriȩ ñ frauoari neglige¬
qiam magis. et incuriã ruris inculti rep̃hendi
solere. Araui in qͥt studiosius ubius semniaui. qi¬
ligentius excolui. bonos collegi ꝓuentiis. sollici¬
cius recondi seruaui fidelit̾. ꝓuidi custooii. nẽ
in temꝑe famis uenoo. sub uenio esurientib.
ceq̾. ĩmo etiam minori p̃cio. Qͥd hic fraudi ẽ. eũ

Expanded text:
n vincat igitur honestatem utilitas, sed honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, questimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incrementa non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, quale controversum genus solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus:  quam caeteri, immo etiam minori pretio. Quid hic fraudi est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
amicitia debet ẽẽ. ita etam aliene in solentiȩ. Qd
est enĩ amicꝰ. nͥ consors amoris : Atq in animũ tirũ
ad iungas atq ad plices et ita misceas. ut unũ ue¬
timeas. nichil ipse cõmodi tui causa in honestũ
petas. Nenĩ uectigał amicitia ẽ. s plena decoris. ple¬
na gr̃ẽ. Uirtꝰ ẽ enĩ amicitia ñ questꝰ. qͥa ñ pecunia
petitur s gr̃a. nec licitatione p̃tiaꝵ s conũs atione
beniuolentiȩ. Deniq meliores amicitiȩ sunt in opũ
plerũq quam diuitũ:: Et frequent̃ diuites sine ami¬
cis sunt. qͥb habundant pauꝑes. N ẽ enĩ uera ami¬
cicia. ubi ẽ fallax adulatio. diuitib itaq pleriq
assencatorie gracificant᷑. Erga pauꝑeni. nenio simu¬
lator ẽ. uerum ẽ qͥe qͥd defert᷑ pauꝑi. huiꝰ amcitia¬

Expanded text:
amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid est enim amicus, nisi consors amoris, ad quem animum tuum adjungas atque applices, et ita misceas, ut unum vetimeas, nihil ipse commodi tui causa inhonestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus; quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est. Verum e
Abbreviated transcription (Latin):
as eui pectus aꝑias cuumi cñ quo arena parciei¬
pes. ei cõmittas secretũ pectoris cui. ut colloeeᷤᷤ
tibi fidelem uirum qui ipsꝑis gratulet᷑ cibi. in
tristib conpatiat᷑. in ꝑsequutionib adhorcet᷑. Qũa bo¬
ni amiei hebrei pueri. qͦs asui amore nec fornacis
est amicitie fructꝰ. ñ ut fides ꝓpt̃ amicitiam destru¬
atur. r̃i pot̃. homini amicꝰ eẽ. qͥd̾o fuerit in fideł.
Piecatis custos amicitia ẽ et eqͣlitatis magistra. ut
suꝑior inferiori se exebeat equalem inferior suꝑiori
Int̾ dispares enĩ mores. ñ pot̃ ẽẽ amicitia. et id̾o
conuenire sibi utͥusq debet gr̃a. nec auctoritas
desit inferior si res poposcerit. nec humilitas su¬
ꝑiori Audeat qͣsi par ẽẽ. quasi eqͣlem. et ille qͣsi
amicꝰ moneat. ob uirget. ñ iactantię studio. s af¬
fectu caricatis. neq monitio asꝑa sit neq ob uirga¬
tio concumeliosa. Sic̃ enĩ adulationis fugitans

Expanded text:
as cui pectus aperias tuum, cum quo arcana particias cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui committas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam boni amici Hebraei pueri, quos a sui amore nec fornacis est amicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans
Abbreviated transcription (Latin):
cu. si necesse ẽ toleremus ꝓpt̾ amicũ etiam asꝑa.
Pierumq inmieitie subeunde sunt ꝓpt̃ amiei in¬
nocentiã sepe obtrectationes. Si resticeris uel
responderis cũ amieus arguitur et aecusat᷑. nec
ce peniteat eiꝰmodi offensionis. Iusti enĩ uox ẽ.
et si malamͥ euen̾int ꝓpt̃ amieũ sustineo. In ad¬
ũsis enĩ amicꝰ ꝓbat᷑. nam in ꝓsꝑis anuci om̃s ui¬
dent᷑. S ut inad u̾sis pacientia et coleranti a
necessaria ẽ. sic inpsꝑis auctoritas congrua ẽ.
ut insolentiã extollentisse amici repͥmat et re¬
darguat. Quam pulere in adu̾sis positus iob diẽ.
miseremim mei amiei misereraum. N qͣsi ab iec¬
ta uox ista ẽ. s qͣsi censoria. Nam c̃ in uiste argue¬
retur ab amicis. respondit. Miseremini mei ami¬
ci. hoc ẽ misedĩam debecis facere. Oppͥmitis aut̃
fr̃ĩb amicitiam. qua nichil ẽ uireb humanis
pulchrius. Solatium qͥppe uite huiꝰ ẽ. ut habe¬

Expanded text:
129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. 129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. Plerumque inimicitiae subeundae sunt propter amici innocentiam, saepe obtrectationes, si restiteris vel responderis, cum amicus arguitur et accusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est: Etsi mala mihi evenerint propter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; nam in prosperis amici omnes videntur. Sed ut in adversis amici patientia et tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchre in adversis positus Job dicit: Miseremini mei, amici, miseremini . Non quasi abjecta vox ista est, sed quasi censoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, respondit: Miseremini mei, amici; hoc est, misericordiam debetis facere: opprimitis autem fratribus amicitiam, qua nihil est in rebus humanis pulchrius. Solatium quippe vitae hujus est, ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
Tolerabiliora sunt enĩ amici uuln̾a. qua adu¬
lantũ oscula. Errantẽ gͥ amiẽ corripe. inino¬
centẽ ainic̃ ne deseras. Constans enĩ debet ẽẽ
amicitia. ꝑseu̾are in affectu. ñ puerili modo
amicos inutare. uaga qͣdã debemꝰ sententia.
Aperi pectus tuum amico ut fidelis sit tͥ. et capi¬
as exeo uite cue iocũditatẽ. fidel enĩ amicꝰ medi¬
camentũ ẽ uite. in morcalitatis grã. Defer amico
ut equali. nec ce pudeat ut p̃uenias amiẽ offi¬
cio. Amicitia enĩ nescit suꝑbiã. Io̾o enĩ sapi¬
ens diẽ. Amic̃ salutare nerubescas. nec desera ᷤᷤ
amicũ in necessitate. nec derelinqͣs eũ neq de¬
sticuas. Qm̃ amicicia uite ad iumentũ ẽ. ideo
enĩ his qͦs eiꝰdem cõplexa ẽ caritas. Et enĩ si
amici secũde res amicos ad uiuant. eur ñ et
in adũsis amici reb amicoꝵ ad uim̃cũ suppetat ::
Iuuemus confilio conferamꝰ studia cõpatiam᷑ affec

Expanded text:
Tolerabilia sunt enim amici vulnera, quam aduTolerabilia sunt enim amici vulnera, quam adulantium oscula . Errantem igitur amicum corripe, innocentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua jucunditatem. Fidelis enim amicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, neque destituas; quoniam amicitia vitae adjumentum est. Ideo em corporis complexa est charitas. Etenim si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
ga et gladius et saguta ferrata. sic homo ẽ tes¬
timoniũ dans falsũ ad ũsus amicũ suũ. S con¬
sida qͥd astruat. Non testimoniũ rep̃hendit
dictũ in amicũ. s falsũ cestimoniũ. Ed enĩ si
dĩ eausa qd pat̾e cogat᷑ aliqͥs dic̾e testimonũi:
Nuinꝗd p̃ponderare debet amicitia religioni
p̃pondare caritati ciuium:: In his am̃ ipsis
reb reqͥrenda ẽ i̾tas cestimonii. ne amicus
ad pecat᷑ amiei ꝑfidia. cuiꝰ fide ab solui d ebeat.
Amicus itaq neq noxio gratificari debet. neq in¬
nocenti insidiari. Sane si necesse ẽ dice̾ testimo¬
nium. si quid in amico uicii cognou̾t. corriꝑe
occulte. Si ñ audierit. corriꝑe palã. Sunt
enĩ bone correptiones et plerñq meliores
quã cacita amicitia. & si ledi pudet amicꝰ. cu
tam̃ corripe. Et si amritudo correptionis am¬
mũ eiꝰ uulneret. tu cam̃ corriꝑe ne uerearis.

Expanded text:
idem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est tesidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu tamen corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, ne verearis:
Abbreviated transcription (Latin):
mido corde cam decore uidicauit indiciis insidia¬
rum quȩ sibi parate forent gr̃ãm rep̃sentare. po¬
płmq liberũ a seruitute eriꝑe eruere neci. nec
parcere ei qͥcam indecora suasisset. Deniq qũe
tracdidit. qͦd de honestatũ se eiꝰ fraudulentis consiliis
animadũcisset. Ea enĩ amicicia ꝓbabilis quȩ ho¬
nestatẽ cuet᷑. p̃ferenda sane opib. honorib po¬
testitib. honestati uͦ p̃ferri ñ ualet. s honestatẽ se¬
qͥt᷑. Qualis fuit ionathe qͥ ꝓpiecate nec offensam
patͥs. nec salutis ꝑiculũ refugiebat. qͣlis fuit abi¬
melech qui ꝓ hospitalis gr̃ȩ officiis necem potius
sui. ꝗͣ ꝓdicionẽ fugientis amici subeundam arbi¬
net de amicitia. Sunt enĩ plereq philosophoꝵ
questiones. utrũ amici causa qͥs qua ꝯtͣ patriam
sentire nec nede beat. ut amico obediat. utruumn
oporteat ut fidem deserat dũ indulget atq in¬

Expanded text:
mido corde, tamen decorum judicavit indici insidiamido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indecora suasisset . Denique quetradidit, quod dehonestatum se ejus fraudulentis consiliis animadvertisset . 124. Ea enim amicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbinet de amicitia. Sunt enim pleraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque in
Abbreviated transcription (Latin):
da. Hostium ingressi cab̾nacła. pͥmũ reꝑcis alim̃¬
tas fugauer̃ famem. deinde auri et argenti quan¬
cum pocuer̾ diripuer̃. et c̃ soli p̃de in ẽberent:
disposuer̃ cam̃ nuntiare regi fugisse sẏros. qͥa io
honestiꝰ arbitͣbant᷑ ꝗͣ rep̃sso indicio fouere fraudiᷤ
rapinã. qͦ in dicio egressus ẽ. ppłs. et diripuit cas¬
cra syriȩ et cõmeatꝰ hostium habundantiam fec̃
annone. Uilitatẽ reddidit.s scd̾m ꝓpħicũ dictum.
ut mensura si milaginis siclo et due mensure har¬
dei pari p̃cio constarent. In hac leticia plebis ñ¬
tius ille in quo reqͥescebat rex contritꝰ int̾ exeunti¬
um festinationẽ et remeantiũ exultationẽ concul¬
catus aplebe morcuus ẽ. Qͥd hester regina. non ne
ut ppłm suũ ꝑ ieulo exueret qͦd erat decoꝵ atq ho¬
nestum morci se obculit. nec inmitis regis crepi¬
dauit furorem : Ipse qͦ rex ꝑsarum ferox atq cu¬

Expanded text:
da hostium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimeda hostium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum potuerunt, diripuerunt. Et cum soli praedae incumberent, disposuerunt tamen nuntiare regi fugisse Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei pari pretio constarent. In hac laetitia plebis nuntius ille in quo requiescebat rex, contritus inter exeuntium festinationem et remeantium exsultationem, conculcatus a plebe, mortuus estut populum suum periculo exueret, quod erat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tu
Abbreviated transcription (Latin):
effici. dix̃ ad eum helyseus. Qͥa ñ credidisti. oculis
tum et uox magna uͥturis atq ingens belli tuniul¬
cus. & arbicrati sunt fyri quod rexinsociecatẽ aduo¬
easset p̃lii regeni egẏpti. et regẽ amorreoꝵ. et fuge¬
runt diluculo relinquentes cab̾nacła sua. qm̃ uere¬
bant᷑ ne in ꝓuiso aduentu nouoꝵ oppͥmerent᷑ h osti¬
um. et cũ iunctis regum uirib ñ possent resistere.
Id incognitũ samarie erat. qm̃ uicti metu et fame
cabidi nec p̃cende̾ audebant. Erant aut̃ lepsi qͣt¬
cuor ad porcã eiuitatis qͥb uita erat supplicium
et mori luerũ. et dixer̃ adse in uicem. Eece nos
hic sedemus et morim᷑. Si ingredim᷑ urbeni mo¬
riemur fanie. si manemus hie. nullũ subsicliuni
uiuendi suppetit nob̾. Camus in castra syriȩ. aut
conpendiũ mortis erit. aut salutis remediũ. Prexe¬
runt itaq et intrauer̃ incastra. et ecce om̃ia nu¬

Expanded text:
effici; dixit ad eum Elisaeus: Quia non credidisti, oculis effici; dixit ad eum Elisaeus: Quia non credidisti, oculis tum, et vox magnae virtutis, atque ingens belli tumultus: et arbitrati sunt Syri quod rex Israel in societatem advocasset praelii regem Aegypti, et regem Amorrhaeorum: et fugerunt diluculo relinquentes tabernacula sua; quoniam verebantur ne improviso adventu novorum opprimerentur hostium, et conjunctis regum viribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec praetendere audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobis: eamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt itaque, et intraverunt in castra: et ecce omnia nu
Abbreviated transcription (Latin):
ducaremꝰ. Nc̃ aut̃ filiũ suũ abscondit. et ñ uult eũ
adferre. Motus rex. quod ñ solũ humanis s etiã
parricidalib cadau̾ib mulieres paste uidentiur.
et cam acroeis calamitatis exemplo ꝑcussus. heliseo
ꝓphe deñtiauit necem. cuiꝰ inporestate fore crerde¬
ret ut obsidionẽ solueret ꝓpulsatet famem. uel
qͥa ñ ꝑmiserat᷑ regi ut ꝑcuteret sprios quoscecitate
ꝑfuderat. Sedebat heliseus eu semorib in bechel
et pͥusquam introiss ad ein regis nuntius. ait ad
semores uiros. Si uidistis qm̃ filius homicide illius
misit auferre cap̃t meũ : Et intͦuit nuntius. et
mandatũ regis ꝑculit. deñcians p̃sens capitis ꝑieu¬
lum. Cui respondit ꝓpħa. hac hora die erastina men¬
sura similaginis sielo. et due mensura hordei. pari¬
arege nuntiꝰ ñ credidiss dicens. si pluerit dñs de
celo habundantiã fritĩti. nec sie quidem id possit

Expanded text:
ducaremus: nunc autem filium suum abscondit, et non vult eum ducaremus: nunc autem filium suum abscondit, et non vult eum afferre. Motus rex quod non solum humanis, sed etiam parricidalibus 137 cadaveribus mulieres pastae viderentur, et tam atrocis calamitatis exemplo percitus, Elisaeo prophetae denuntiavit necem, cujus in potestate fore crederet, ut obsidionem solveret, propulsaret famem: vel quia non permiserat regi ut percuteret Syros, quos caecitate perfuderat. 119. Sedebat Elisaeus cum senioribus in Bethel, et priusquam introiret ad eum regis nuntius, ait ad seniores viros: Si vidistis quoniam filius homicidae illius misit auferre caput meum? Et introivit nuntius, et mandatum regis pertulit, denuntiantis praesens capitis periculum . Cui respondit propheta: Hac hora die crastina mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei sia rege nuntius non credidisset, dicens: si pluerit Dominus de coelo abundantiam frumenti, nec sic quidem id posset
Abbreviated transcription (Latin):
gerent gl adiũ ad u̾sus frẽs suos decͥbu benianin.
dum uleisci uolunt iniuriam pudicitie. qr cemera¬
tores casticatis ñsufferebant᷑. Itaq meo bello cesaft̃
utrimq sexaginta quinq milia bellatoꝵ et ex uste
urbes. Et cum inferior pͥmo fuisset popłus isrł. ca¬
men nec adũsi mecu belli ꝑcussus. uindicande casti¬
tatis sequestrauit dolorem. Ruebat in p̃lium. uel
sangͥne suo parans cõmissi flagitii diluere notam.
Et qui mitũ si ppło di decoꝵ̾ illud atq honestũ
cure fuit. qñ etiam lepsis siẽ inlibris regnoꝵ le¬
gimꝰ. honestastatis ñ defuit consid̾atio: fames erat
magna insamaria. qr obsed̾at eã syrorum exer¬
citus. Res militares excubias supͣ murũ sollicitꝰ
reuisebat. int̾pellauit eum mulier dicens. ꝑ sua¬
sit mͥ hec mulier. ut adferrẽ filium meũ. & ad tuli
et coximus et comedimꝰ eũ. et ꝓmisit ut et ipsa
postea suũ filiũ ad ferret. et car nes illiias simul ian¬

Expanded text:
gerent gladium adversus fratres suos de tribu Benjamin, dum ulcisci volunt injuriam pudicitiae; quia temeratores castitatis non sufferebantur. Itaque eo bello caesa sunt utrinque sexaginta quinque millia bellatorum, et exustae urbes. Et cum inferior primo fuisset populus Israel, tamen nec adversi metu belli percitus, vindicandae castitatis sequestravit dolorem. Ruebat in praelium, vel sanguine suo parans commissi flagitii diluere notam.decorum illud atque honestum curae fuit, quando etiam leprosis, sicut in libris Regnorum legimus , honestatis non defuit consideratio? 118. Fames erat magna in Samaria, quia obsederat eam Syrorum exercitus. Rex militares excubias supra murum sollicitus revisebat; interpellavit eum mulier dicens: Persuasit mihi haec mulier ut afferrem filium meum, et attuli, et coximus, et comedimus eum; et promisit ut et ipsa postea filium suum afferret, et carnes illius simul man
Abbreviated transcription (Latin):
aditis. quaruordieb in anno. Ñpossũ accusare
uirũ qͥ necesse habuit implere quoo uouerat. s
tamen miserabilis necessicasquȩ soluit᷑ parricidio.
Melus ẽ ñ uouere. quam uouere id qͦd sibi cui ꝓ¬

Expanded text:
aditidis quatuor diebus in anno . Non possum accusare aditidis quatuor diebus in anno . Non possum accusare virum qui necesse habuit implere quod voverat; sed tamen miserabilis necessitas, quae solvitur paMelius est non vovere, quam vovere id, quod sibi is, cui p
Abbreviated transcription (Latin):
de herode supͣ scͥpsimus. qui saltat̾ci pͥmiũ tur¬
piti pinisit. crudelit̾ solũ. Turpe qͦo regnũ ꝓsa
catione ꝓmittit᷑. erudele qͦo inors ꝓpħe ꝓiuris¬
iurandi religione donat᷑. Quanto colerabilius
tali fuisset ꝑuiriũ saem̃to : Si cam̃ ꝑiurium
posset dici. qͦo hebriꝰ int̃ uina iurauerat. qͥdeo¬
ratus int̃ saltantiũ choros ꝓmniserat. Infertͣ disco
ꝓpb̾e capud. et hoc estiinacũ ẽ fid̾i esse qͦd amen¬
de fuit. Neq uinquam adducar ut eredam ñ in can
sibi reũtenti intra limen domis suȩ occurreret.
eũ et ipsum uoti penituerit sui. pꝰꝗͣ filia occurrit
dine acerbitatẽ dure solutionis impleu̾it. tam̃
luctũ annuũ etiã post̾is statuit deplorandũ. qu̾ã¬
necesse habuit lug̾e etiã ipse qͥfecit. Deniq factũ
ẽ p̃ceptũ decrecũ in isrł. exdieb iudies. Ambula¬
bant inqͥt filie pplĩ isrł lugentes filiã iepte gala¬

Expanded text:
de Herode supra scripsimus, qui saltatrici praemium turde Herode supra scripsimus, qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit. Turpe, quod regnum pro saltatione promittitur; crudele, quourandi religione donatur. Quanto tolerabilius tali fuisset perjurium sacramento? Si tamen perjurium posset dici, quod ebrius inter vina juraverat, quod eviratus inter saltantium choros promiserat. Infertur disco prophetae caput: et hoc aestimatum est fidei esse, quod amentiae fuit. 78. Neque umquam adducar ut credam non incautuid sibi revertenti intra limen domus suae occurreret; cum et ipsum voti poenituerit sui, postquam filia occurrit dine acerbitatem durae solutionis impleverit; tamen luctum annuum etiam posteris deplorandum stanecesse habuit lugere etiam ipse qui fecit. Denique factum est praeceptum et decretum in Israel ex diebus in dies: Ambulabant, inquit, filiae populi Israel, lugentes filiam Jephthe Gala
Abbreviated transcription (Latin):
ta fecisti dolum. neqͥtie arguens ꝓditorẽ. eo qͦd
instrum̃cũ huiꝰmodi ad hominis adhibet᷑ ornatũ.
et plerũq ulcerat. Siqͥs gͥ p̃tendat gr̃am et
dolum necatat ꝓditoris exemplo. ut eũ quẽ ꝓte¬
gere debeat ꝓdat ad mortẽ. instrum̃ti istius cõ¬
paratione censet᷑. Quod hebriȩ nĩtis et cicuban¬
tis initio. manus uuln̾are consueuit. Sic̃ iste
malitiȩ hebrius uino. ꝑfuneste ꝓditionis indi¬
tium abimelech sacerdotis necẽ deculit. eo qd̾
ꝓpħam hospitio recepisset. qũe rex inuidiȩ ac¬
census stimulis ꝑsequebat᷑. Purũ gͥ ac sincerũ¬
nẽ ꝓferat. uas suũ inscĩtate possideat. nec frẽm
honestũ. ac si ꝓmiserit. tolerabilius ẽ. ꝓmissũ
niface. quam fac̃e qͦo turpe sit. Sepe pleriq con sitõ¬
stringunt se ipsos uiris iurnidi sacͣm̃to. et eũ ips
contẽplatione faciunt qd spoponder unt. sic̃

Expanded text:
ta fecisti dolum ; nequitiae arguens proditorem, eo quod ta fecisti dolum ; nequitiae arguens proditorem, eo quod instrumentum hujusmodi ad hominis adhibetur ornatum, et plerumque ulcerat. Si quis igitur praetendat gratiam, et dolum nectat proditoris exemplo, ut eum quem protegere debeat, prodat ad mortem; instrumenti istius comparatione censetur, quod ebriae mentis et titubantis vitio manus vulnerare consuevit. Sicut iste malitiae ebrius vino, per funestae proditionis indicium Abimelech sacerdoti necem detulit, eo quod Prophetam hospitio recepisset, quem rex invidiae accensus stimulis persequebatur . CAPUnem proferat; vas suum in sanctificatione possideat, nec fratrehonestum, aut, si promiserit, tolerabilius est promissum non facere, quam facere quod turpe sit. Saepe plerique constringunt se ipsos jurisjurandi sacramento, et quum ipsi contemplatione faciunt quod spoponderunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ser monis conpendio. ex cludit leuitatẽ ac ũsi¬
ciam. Nlam de illo qͥd loquar qͥ de eo cestañto qͦd
abaliis licet factũ. factum tam̃ cognou̾it. heredi¬
tatẽ sibi allegatã uendicet et lucrũ q̃rat alie¬
nocͥmine. cum etam leges publice eum qui
sciens falsum utit᷑ tanꝗͣ reum facinoris adstrui¬
gant : Regula aut̃ iusticie manifesta ẽ. qͦd aue¬
ro declinet. uirum ñ decet bonũ damno in¬
iusto afficere quemꝗͣ. nec doli aliqͥd adnectere
frandisue conponere. Qͥd euidentius eo. qͦd ana¬
mas qͥ fraudauit de p̃cio agri sin quẽ ipse uendi¬
derat et porcionẽ p̃cii tamꝗͣ sũme totius nume¬
rum ante pedes posuit apłoꝵ. sic̃ reus fraudiᷤ
interiit : Licuit itaq illi nichil offerre. et
ex soluit. Et dñs in eungłio. cũ dolo accedentes.
repudiabat dicens. uulpes foueas habent. Qm̃
insimplicitate cordis ⁊ innocentia nos iubet
iuiuere. Dauid quoq ait. Sicut nouacula acu¬

Expanded text:
sermonis compendio excludit levitatem ac versusermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testamento quod ab aliis licet factum, falsum tamen cognoverit, haereditatem sibi aut legatum vindicet, et lucrum quaerat alieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam reum facinoris astringant? Regula autem justitiae manifesta est, quod a vero declinare virum non deceat bonum, nec damno injusto afficere quemquam, nec doli aliquid annectere fraudisve componere. 74. Quid evidentius eo quod Ananias , qui fraudavit de pretio agri sui, quem ipse vendiderat, et portionem pretii tamquam summae totius numerum ante pedes posuit apostolorum, sicut reus fraudis interiit? Licuit utique illi nihil offerre, et exsolvit. 75. Et Dominus in Evangelio cum dolo accedentes repudiabat, dicens: Vulpes foveas habent ; quoniam in simplicitate cordis, et innocentia nos jubet vivere. David quoque ait: Sicut novacula acu