comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mima putant cum corpe ĩtei̾re eque
in t̾ram spectant qr ultra corpꝰ qd̾ est
t̾ra nich amplius uident qd̾ sit ĩ mor¬
tale Nich̾ igit᷑ prodest ita factũ eẽ hoĩer
ut recto corpe spectet in celum nͥ. ut it̃a
mente deum t̾nat et cogitacõ eius ĩ
spe inte ppetue tota uersẽtur
ua propt̾ nich ẽ almud ĩ uita qͦ racõ
quo cõdicõ nr̃a nitatur nͥ dei qui
nos genint agncõ et religiosus ac
sapientes utiq nõ fun̾t Quesiuert
illi quitem saꝑĩam s qr nõ rite q̃re¬
bãt plapsi sũt longiꝰ et ĩ altos en d̃es
ĩcidẽrũt ut eciam coem sapĩa nõ tene¬
rent non eĩ tantũ religionẽ assere̾
uolunt neꝵ eciam sustuleit dũ sp̃e
false u̾tutis inducti conãtur aĩmos
oĩ metu liberae̾. que religionis eusio
natẽ nomẽ ĩuenit. Illi em̃ cũ ignora¬
rẽt a quo eẽt mũdus effectꝰ ã per¬
suad̾e ueslent nicħ eẽ diuna mẽte
perftm̃ naturã cẽ dixunt ieꝵ õium

Expanded text:
animam putant cum corpore interire, aeque animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus, quod est terra, nihil amplius uident quod sit inmortale. nihil igitur prodest ita fictum esse hominem, ut recto corpore spectet in caelum, nisi erecta mente deum cernat et cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur. Quapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus ac sapientes utique non fuerunt. quaesiuerunt illi quidem sapientiam, sed quia non rite quaerebant, prolapsi sunt longius et in nobis errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tenerent. non enim tantum religionem adserere noluerunt, uerum etiam sustulerunt, dum specie falsae uirtutis inducti conantur animos omni metu liberare. quae religionis euersio naturae nomen inuenit. illi enim cum aut ignorarent a quo esset mundus effectus aut persuadere uellent nihil esse diuina mente perfectum, n
Abbreviated transcription (Latin):
rũt neq pcco penã minantꝰ nͥ soluis to¬
pitudĩs neq ñtuti ullũ premiũ possicen¬
tur nͥ soluis honestatis et landis cam
tendam ẽẽ ñtutem. Seatus igitur¬
ẽ sapiens in tormentis s cũ torque¬
tur pio fide pro iusticia pro deo illa
paciencia doloris beatissimũ faciet
Est em̃ deus qui solus põt honorare
u̾tutem croꝰ merces ĩ mortalitas so¬
la est Emͣ qui non appetũt nec reli¬
gionem tenet cui et̾na sb̃iacet uita
Profecto neq u̾tutis uim sciuĩt ciuꝯ
prennũ ignorant neq in telũ spec¬
tant qd̾ ip̃i fac̾e̾ se putant cũ racio¬
in celum res nõ ĩnestigabiles que¬
runt qr racio in celum spectandi nulla
ẽ alia ñ aut religionẽ suscipe a̾ aĩa¬
suam ĩmoͣrlem ẽẽ cret̾e Quisq̾s em̃
aut deũ colendum eẽ intesligit aut
mens eiꝰ in celo est Et k inde nõ as¬
piciat ocłis aĩmi tamẽ lumẽ aspicit
qui aũt religionem non suscipiunt
t̾rem sunt qr religio de celo ẽ Et qui

Expanded text:
neque peccato poenam minantur, nisi solius turpitudinis, neque virtuti ullum praemium pollicentur, nisi solius honestatis et laudis, cum tendam esse virtutem. Beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro justitia, pro Deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. Est euirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum spectandi nulla est alia nsuam immortalem esse credere. Quisquis enim aut Deum colendum esse intelligit, aut mens ejus in coelo est; et licet id non aspiciat oculis, animae tamen lumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiunt, terreni sunt, quia religio de caelo est, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur. Cedo inqͥt et manũ. tollo
quid hoc honnẽ miserius qui sic ia¬
ceit. Insipient̾ in qͥt qui se profitetur
ẽẽ sapientem quid ergo sibi uult as¬
sumpcõ nõĩnis quid cõceptus ille
rer qui magnificis u̾bis pretendit᷑
qui dispar ceteris habitus aut cur oĩ¬
no precepta sapiẽ datis si nemo adrac
qui sapiat unuientꝰ est et quisqmͣ no¬

Expanded text:
confitetur. Cedo, inquit, et manum tollo. confitetur. Cedo, inquit, et manum tollo. Quid hoc homine miserius, qui sic jaceat? Insipienter, inquit: sed qui profitetur se esse sapientem. Quid ergo sibi vult assumptio nominis? Quid contemptus ille rerum, qui magnificis verbis praetenditur? Quid dispar caeteris habitus? Aut cur omnino praecepta sapientiae datis, si nemo, qui sapiat, adhuc inventus est? Et quisquam no
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt nã ẽ rõ aut necessicis uł con¬
dicõ nastendi nõ ẽ pseip̃a sensibłis
s nccẽ ẽ mẽtem eẽ diuinã que sua
prouidentia nascendi pn̾cipiũ reb õib
prebeat aut si natura ẽ celũ at t̾ra
et d̃ẽ qd̾ natũ ẽ nõ ẽ ds natura s dei
opꝰ nõ dissimili errore ẽ̾dut ẽẽ fortu¬
nam qͣi deam qnͣdam res imãnas ua¬
riis casib illudentem qr nescuĩt uñ
sibi bona ã mala eueĩant Cum Rt
se cõpoĩtos ad preliandũ putant nec
ullam timẽ rõnem reddũt a quo et
qmͣ ob cam s tantũ cũ fortua se
nec õmo eori ulla disputacõ de u̾tute
est in qua non fortuna ueretur. Mait
tulliꝰ in sua consolacõne pugnasse se
semper cont fortuã loquitur cam¬
q a sẽ semper suꝑatã cum sortiter ĩ¬
nimicoꝵ impetus retudiss Ne tũ qui¬
dem se ab ea fractum cũ domo pulsus
pat̾a caruit Tũ aũt cũ amserit cais¬
simã filiam unctũ sẽ a fortima tupit̾

Expanded text:
ecessitas, vel conditio nascendi, non est per seipsam sensibilis: sed necesse est mentem esse divinam, quae sua providentia nascendi principium rebus omnibus praebeat. Aut si natura est coelum atque terra, et omne, quod natum est, non est Deus natura, sed Dei opus. Non dissimili errore credunt esse fortunam, quasi deam quamdam res humanas variis casibus illudentem; quia nesciunt, unde sibi bona, et mala eveniant. Cum hac se compositos ad praeliandum putant; nec ullam tamen rationem reddunt, a quo et quam ob causam: sed tantum cum fortuna se nec omnino ulla eorum disputatio de virtute est, in qua non fortuna vexetur. M. Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur, eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus retudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruit: tum autem, cum amiserit charissimam filiam, victum se a fortuna turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
possunt qd̾ faciũt in reb cetei̾s cũ
uõ admonẽtur ignorancie et quasi
fimbundi exil int et exclamant
cecos ẽẽ se et excordes anarigoris
pronũciat c̾cũfusa ẽẽ teneb̾s omĩa
Empedocles angustias eẽ sensuñ semitas

Expanded text:
possint, quod faciunt in rebus ceteris, tura uero admonentur ignorantiae et quasi furibundi exiliunt et exclamant caecos esse se et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia; Empedocles angustas esse sensuum semitas
Abbreviated transcription (Latin):
iurtus eius et nomẽ et racio enarrã¬
da nob̾ erit nemo querit ex quib sit¬
ista mati̾es aut uñ tam magna tani
mirfica oꝑa deus fecĩt omĩa em̃ fe¬
cit ex nichilo nec audiende sũt poete¬
qui auĩt chaos ii pu̾cipio fuisse .i. cõ
fusionez rez atq elemẽtor postea uo
deum diremisse oẽm illam cõgeriem
singłisq reb ex confuso acͥuo seꝑato
in ordinem de stp̾tis instruxisse qui¬
dũ parit et ornasse quib facile est re¬
spond̾e̾ ptãtem dei non intelligentib
quem c̾dant nichil effice̾ posse nͥ ex
matĩa sbiacente ac ꝑata in quo er¬
rore eciam pħi fuerunt Nam Cyte¬
ro de nã deoꝵ dispucans ait sic pͥ¬
mũ igit᷑ non ẽ ꝓbable̾ eam mati̾a
reꝵ unde omĩa orta sunt cẽ dinia
ꝓuidencia effectam. S et hr̃e et hiũs¬
se ium at nͣa suam ut igit᷑ faber
cum quid edificatur ẽ nõ ip̃e fatit
matiam s utit᷑ ea que sit ꝑata. fictor¬

Expanded text:
uirtus eius et nomen et ratio enarranuirtus eius et nomen et ratio enarranda nobista materiis tam magna, tam mirifica opera Deus fecerit; omnia enim fecit ex niqui aiunt chaos in principio fuisse, id est confusionem rerum atque elementorum, postea uero deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso aceruo separatis in ordinemque discriptis instruxisse mundum pariter et ornasse. quibus facile est respondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore etiam philosophi fuerunt. nam Cicero de natura deorum disputans ait sic: primum igitur non est proba-. bile eam materiam rerum unde omnia. orta. sunt esse diuina prouidentia effectam, sed et habere etha-buisse uim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam, sed utitur ea quae sit parata, fictor
Abbreviated transcription (Latin):
retur longeq proflue̾t ꝓdurit siłem
sui sp̃m qui ess u̾tutib ptĩs dei ꝑtedi
fecit alteꝵ in quo indoles diuine stir¬
pis non ꝑmansit Itaq sua ipe ĩuidi¬
a tãqm̃ ueneno infectus est et ex bo¬
no ad malum tnͣstendit suoq arbi¬
t̃o qd̾ ut̾q a deo libeꝵ fira̾t datum
cõt̾iũ sibi nomẽ asscunt uñ appet cũc¬
toꝵ maloꝵ fontẽ eẽ liuorem Inuidͭ
emĩ illi añcessori suo qui deo prĩ ꝑse¬
nerando cõꝓbatus cũ eciam et carus
eẽt hunc ergo ex bono ꝑse malum
effectum greci diabilon appellant
nos crumnatorem uocamꝰ ꝙ tͥmĩa
in que ip̃e illicit ad deum deferat Ex¬
orsus igit᷑ deus fabcam mũdi illum̃
pͥmũ et marimũ filiũ prefecit opͥuꝰ
uinuerso eaq simł et consiliatoreus
est et artifice in ex cogitandis ordinã¬
dis ꝑficiendisq reb qũ is et pro¬
uidencia et rõne et pocestate ꝑfectꝰ
est de quo nũc ꝑcius ꝙ alio loco et

Expanded text:
retur, longeque proflueret, produxit similem retur, longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset virtutibus Dei Patrifecit alterom, in quo indoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri perseuerando cum probatus tum etiam carus est. hunc ergo ei bono per se malum enectum Graeci διβολον appellant, nos criminatorem uocamus, quod crimina in quae ipse inlicit ad deum deferat. exorsus igitur deas fabricam mundi illum primum et maximum filium praefecit operi uniuerso eoque simul et consiliatore usus est et artifice in excogitandis ordinandis perficiendisque rebus, quoniam is et prouidentia et ratione et potestate perfectus est; de quo nunc parcius, quod alio loco et
Abbreviated transcription (Latin):
poris inbecillitatem castris se cesar con¬
tinẽt Itaq in aciem lectica platus est
et eadem die. a bruto castra capta sũt
onilta preterea possunt similia exem¬
pla profem s nereor ne si fu̾o in ꝓ¬
ratus aut oblitus ẽẽ ꝓpoĩti iuidear
aut cͥmen loquacitatis Nic̾ram
xponam igitꝰ istoꝵ omium rõe
quo facilius res difficiles et ob¬
scure intelligant᷑ et has om̃s simu¬
lati numnms p̾stigias reuelabo quibo
inducti hoĩes a ueritatis ma longuiᷤ
recesserũt S repeta longe alciuis ut
siquis ad legendum ueri exꝑs et ig¬
narus accesẜit nstruat᷑ atq intelligt
qd̾ tandem sit hoꝵ caput et causa mi¬
lor et luim̾e accepto suos ac tocuis
geneĩs hũam ꝓspiciat erpotes Cñ eẽt
dens ad excogitandumm ꝓindẽtissimꝰ
ad faciendũ sollertissim  añqmͣ orditẽ
tur hoc opꝰ mũdi qm̃ plem et con¬
sumatibom fons in xp̃õ erat sicut ẽ
semꝑ ut ab eo bonũ tanqm rĩus oti¬

Expanded text:
poris inbecillitatem castris se Caesar conporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque in aciem lectica perlatus est et eodem die a Bruto castra. capta sunt. multa practerea. possunt similia exempla proferri, sed uereor ne si fuero in pratus, aut oblitus esse propositi uidear aut crimen loquacitatis incurram. Exponam igitur istorum omnium rationem, quo facilius . res difficiles et obscurae intellegantur, et has omnes simulati numinis praestrigias reuelabo, quibus inducti homines a ueritatis uia longius recesserunt. sed repetam longe altius, ut si quis ad legendum ueri expers et ignarus accesserit, instruatur atque intellegat quod tandem sit caput horum et causa malorum, et lumine accepto suos ac totius generis humani perspiciat errores. cum esset deus ad eicogitandum prouidentissimus, ad faciendum soltur hoc opus mundi quoniam pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam rivus ori
Abbreviated transcription (Latin):
uimi deorum udeantur ostentẽ Tyberio
namq arimo honuĩ plebeio ꝑ quietẽ
obu̾satus ẽẽ iꝑit̾ dicit᷑ et p̃cepisse
ut consulib et senatui nũcaret ludiᷤᷤ
cutensib ꝑximus p̃sultorem sioi displi¬
cuisse ꝙ ãritomꝰ maximꝰ quidam uer¬
batum ẜuũ sõ furca medio ento ad
suppliciũ duxerat Ideoq ludos instau¬
ruri oporr̾e. Qd cum ille negleriss codẽ
die filiũ ꝑdidisse ipẽ aũt graui morlo õe
correptus Et cum rursus enidem yma¬
ginẽ c̾nẽt querentem satis ue pen.re
pro neglecto impio pependiss lectica
delatus ad cõsules et om̃i re in senatu
expoĩta recepisse corpis firmitatem
suisq pedib domũ redisse Illud quoq
sompniũ non minoris ad miracõnis
fint quo cesar augustus dicit᷑ eẽ serna¬
tus nam cum bello ciuili bruciano
implicitꝰ gram morbo abstin̾e prelio
statuiss medico eius artoriominerue
spẽs obseruata est mouens ne ꝓpt̾ cor¬

Expanded text:
uim deorum uideantur ostendere. Tiberio uim deorum uideantur ostendere. Tiberio namque Atinio homini plebeio per quietem obuersatus esse Iuppiter dicitur et praecepisse, ut consulibus et senatui nuntiaret ludis Circensibus proximis praesultorem sibi displicuisse, quod Autronius Maximus quidam uerberatum seruum sub furca medio circo ad supplicium duxerat, ideoque ludos instaurari oportere: quod cum ille neclexisset, eodem die filium perdidisse, ipse autem graui morbo esse correptus; et cum rursus eandem imaginem cerneret quaerentem satisne poenarum pro neclecto imperio pependisset, lectica delatus ad consules et omni re m senatu exposita recepisse corporis firmitatem suisque pedibus domum redisse. illut quoque somnium non minoris admirationis fuit quo Caesar Augustus dicitur esse seruatus. nam cum bello ciuili Brutiano inplicitus graui morbo abstinere proelio statuisset, medico eius Artorio Mineruae species obuersata est monens, ne propter cor
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣstuliss et lumĩb orbatus eciã põtic¬
orũ gens que prodidit int̾ uiiꝰ anni
tempus extincta ẽ Item censor ful¬
uius cum ex iinones lacune tẽplo
marmoreas tabulas abstuliss quib
edem fortune equestris qmͣ rome feca̾t
tegeret et mente captus ẽ et amissĩ
duob filiis ullirico militantib sũmo
amnn merore consũptus ẽ Prefectus
etiam marci antonii curullius cũ aput
choos eñso esculapii luco classem fecis¬
set eodem postea loco a militib cesans
int̾fectus est hiis exemplis adm̃gitur
Pyrchus qui splata ex thesanto ꝓserpi¬
ne loccensis peciña naufragiũ fecit
at uicim᷑ dee littorib illusus est ut
nichil preter eam pecirmã incolume re¬
ꝑiretur Ceres qͦ milesia multum sibi¬
apud homĩes ueneracõnis adiecit na
cum ab allexandro capta cuntas ess et
milites ad eam spoliandam irrupissent
oculos om̃m repente ab iectus fulgor
extixit r̾epiunt eciam sompina que

Expanded text:
transtulisset, luminibus orbatus est, et Potittranstulisset, luminibus orbatus est, et Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. Item Censor Fulvius, cum ex Junonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae equestris, quam Romae fecerat, tegeret, et mente captus est, et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus, summo animi moerore consumptus est. Praefectus etiam M. Antonii Turullius, cum apud Coos everso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris est interfectus. His exemplis adjungitur Pyrrhus, qui sublata ex thesauro Proserpinae Locrensis pecunia, naufragium fecit, ac vicinis deae littoribus illisus est, ut nihil, praeter eam pecuniam, incolume reperiretur. Ceres qaput homines uenerationis adiecit. nam cum ab Alexandro capta ciuitas esset ac milites ad eam spoliandam inrupissent, oculos omnium repente obiectus fulgor exstinxit. rppehuntur etiam somnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
eo die regem ꝑsem uctum atq cap¬
tum qd̾ paucis post dieb litte publli
p̃sidis ueꝵ fuisse docuerunt Illd̾ eciã
irabłe ꝙ simulacrũ fortue mulieb̾s
nõ semel locutũ ẽẽ tradit᷑ Ite innonis
monete cum captiuus unꝰ ex militib
ad eam tnͣsferendam missus Iocabund
ac ludẽs int̾rogaret utrũ ne romam
migrare uellet uelle respondit Clau¬
dia qd̾q ꝓponit᷑ in exemplũ miraculi
nam cum ex libris sibiłsmis idea mat
eẽt accita et in nato tyberim fliuim̃
nauis qua uehebatur hesisset nec
ulla in cõmonẽtur clandiam ferunt
que semꝑ ĩpudica eẽt habita ob num¬
os corpis cultus deam sb̾missis gem¬
b atorasse ut si se castam iudicaret
sim̃ cingulũ seque̾tur ita nanẽ que
ab oĩ uiuentute non naunt cõmonei
ab una muliere eẽ cõmotam Illud eq̃
dauro accitus urbem roiam dutur¬
na pestilencia liberasse ꝑhibetur Sacͥ
se credunt appius clandius censor

Expanded text:
eo die regem Persen victum atque capeo die regem Persen victum atque captum, quod paucis post diebus litterae Pauli verum fuisse docuerunt. Illud etiam mirabile, quod simulacrum Fortunae muliebre non semel locutum esse traditur; item Junonis Monetae, cum, captis Veiis, unus ex militibus ad eam transferendam missus, jocabundus ac ludens interrogavit, utrumne Romam migrare vellet, respondit velle. Claudia quoque proponitur in exemplum miraculi. Nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita, et in vado Tiberini fluminis navis qua vehebatur haesisset, nec ulla vi commoveretur, Claudiam ferunt, quae semper impudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis genibus orasse, ut, si se castam judiearet, suum cingulum sequeretur, ita navim, quae ab omni juventute non valuit commoveri, ab una muliere esse commotam. Illud aeqdauro accitus, urbem Romam diuturna pestilentia liberasse perhibetur. Sase creduntur. Appius Claudius Censor,
Abbreviated transcription (Latin):
et non dubiis tradunt᷑ auctoi̾b Eos
ip̃os qͦs dociumꝰ deos non ẽẽ maiesti¬
tem suam ꝑsepe ostendisse et ꝓdigii
et sompnis anguriis et oraculis/ Et
sane mlta enumneraĩ possunt digna
miraculo In pͥmis illud accus nauuᷤ
sũmus angur/ cum tarqͥmum pris¬
cum cõmonẽt ut nebil nom fac̾e
incipet nͥ p̾us ess inanguratus eiq
rer artis eius elenãs fidem dice̾t ut
cõsultis auib renũciae̾t sibi utrũ fie̾i
poss id ꝙ ip̃e aĩmo cõcepiss affirma¬
retq nauius posse cape igitꝰ inquit¬
hanc cotem eamq nou acula dissice
at ille incũctant̾ accepit et secuit De¬
inde illd̾ qd̾ castor et pollux bello lani¬
no apd̾ lacum inc̾ue uisi sunt equoꝵ
sucorẽ abluentes cũ edes eoꝵ q̃ nĩctr
fonti erãt sua sponte patinssẽt idẽ bol¬
lo macedonco equis albis insicentoᷤ
publio bacieno. Romam nocte uẽĩen¬
ti se obtulisse dituntu. nunctianteᷤ¬

Expanded text:
et non dubiis traduntur auctoribus; eos et non dubiis traduntur auctoribus; eos ipsos, quos docuimus deos non esse, majestatem suam persaepe ostendisse, et prodigiis, et somniis, et auguriis, et oraculis. Et sane multa enumerari possunt digna miraculo: in primis illud, quod Accius Navius summus Augur, cum Tarquinium Priscum commoneret, ut nihil novi facere inciperet, nisi prius esset inauguratus, eique rex artis ejus elevans fidem diceret, ut consultis avibus renuntiaret sibi, utrumne fieri posset id quod ipse animo concepisset, affirmaretque Navius posse: Cape igitur hanc, inquit, cotem, eamque novacula dissice. At ille incunctanter accepit ac secuit. Deinde illud, quod Castor et Pollux, bello latino, apud Lacum Juturnae visi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum, quae juncta fonti erat, sua sponte patuisset: iidem bello macedonico equis albis insidentes, Publio Vatieno Romam nocte venienti se obtulisse dicuntur, nuntiante
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ credentem aliens errorib decipi
b deus pro uirili porcõne sapĩam
ut et in audita ĩuestigare possent
et audita ppend̾e Nec qr nos illi ceni¬
Que si om̃ib equalit̾ dat᷑ occupati¬
ab añcedentib non põt Illibabilis
est tanꝙͣ lux et claritas solis qr ut
sol oculorum sic sapiã lumẽ est
cordis hũam Quare cum saꝑe idest¬
ueritatem quer̾e oĩb sĩt ĩnatũ sapĩa
sibi admiũt qui sine ulle udicõ in¬
uenta maioꝵ probant et ab aliis pe¬
posse ut aut ip̃i plus saꝑiant qr mino¬
res uocant᷑ aut illi desipierint quia
maiores noĩantͣ. E̾d ergo ĩpedit qͥn
Ib ip̃is sumamꝰ exemplum ut quõ il¬
li que falsa ĩuenerant posteris tradide¬
runt sic nos qui uera ĩueĩmꝰ. postr
meliora demus Supest ingens qõ
cmiꝰ disputacõ non abingemo s asti¬
encia uenit que plurib explicanda
erit neqd oĩo dubiũ relinquat᷑ fortas¬
se aliqͥs ad illa confugiat que a młtiᷤᷤ

Expanded text:
quam credentem alienis erroribus decipi quam credentem alienis erroribus decipi bus deus pro uirili portione sapientiam, ut et inaudita inuestigare possent et audita perpendere. nec quia nos illi temquae si omnibus aequalitab antecedentibus non potest. Illibabilis est tamquam lux et claritas solis, quia ut sol oculorum, sic sapientia lumen est cordis humani. Quare cum saueritatem quaerere omnibus sit innatum, sapientiam sibi adimunt qui sine ullo iudicio inuenta maioposse, ut aut ipsi plus sapiant, quia minores vocantur, aut illi desipuerint, quia majores nominantur. Quid ergo impedit, quin ab ipsis sumamus exemplum; ut quomodo illi, quae falsa invenerant, posteris tradiderunt, sic nos, qui verum invenimus, posteris meliora tradamus? Superest ingens quaestio, cujus disputatio non ab ingenio, sed a scientia venit, quae pluribus explicanda erit, ne quid omnino dubium relinquatur. Nam fortasse aliquis ad illa confugiat, quae a multis
Abbreviated transcription (Latin):
Ita cõflauit ex hiis omib ppłm le¬
gitq insenatũ eos qui etate ibant
et prẽs appellauit quoꝵ consilio ge¬
ret onña de quo senatu ꝓpercius
elegiaꝵ scp̾tor ħ loquit᷑ Buctina
cogebat priscos ad uba quintes cen¬
tum illi in prato sepe senatus erant
curia p̃texto. nũc quȩ intet alta se¬
natu pellitos habint rustica corda
pres/ Hn sũt pr̃ts quoꝵ dec̾tis eni¬
diti ac prudentes uiri deuotissime
post̾itas uidicat ꝙ centũ pelliti se¬
nes statutũ eẽ uoluerũt/ Quos ta¬
mẽ ut pͥͦ libro dtm̃ ẽ pompiliꝰ illex¬
it ut uera ẽẽ c̾terent sacra que ip̃e
tradebat/ Est uo ꝙ illoꝵ auctas tants
tnti hbeatur a posceis quos nemo
cũ inuerent neq sũmus neq infi¬
mus affinitate dignos iudicab̾t
uare opportet in ea reo
marie In qua ute raçio uersa¬
tur sibi quẽq confide̾ suoq
uidicõ ac ꝓpiis sensib mti ad ĩnesti¬
gandam et ppendendam nentatem

Expanded text:
ita conflauit ex his omnibus populuita conflauit ex his omnibus populugitque in senatum eos qui aetate anteibant et patres appellauit, quorum consilio gereret omnia. de quo senatu Propertius elegiarum scriptor haec loquitur: bucina cogebat priscos ad uerba Quirites, centum illi in prato saepe senatus erat. curia, praetexto nunc quae nitet alta senatu, pellitos habuit, rustica corda, patres. hi sunt patres quorum decretis eruditi ac prudentes uiri deuotissime posteritas iudicet quod centum pelliti senes statutum esse uoluerunt: quos tamen, ut in primo libro dictum est, Pompilius inlexit, ut uera esse crederent sacra quae ipse tradebat. est uero quod illorum auctoritas anti habeatur a posteris, quos nemo cum uiuerent neque summus neque infimus adfinitate dignos iudicauit. Quare oportet in ea re maxime in qua uitae ratio uersatur, sibi quemque confidere suoque iudicio ac propriis sensibus niti ad muestiga-ndam et perpendendam ueritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a pho rõnem religionis accipe
debeo. a maiorib aũt nr̃is eciam
milla rõne reddita rõnis ẽ cretere
Si cͥdis cur eñ rõnem requiris que
queris ut eam sequaris cum ĩuem̃s
Docet ecce te rõ non eẽ ueras deorũ
religiones. ꝗd facies. maiores ne pociꝰ
an rõnem sequeris. Quequidẽ nõ ci
bi ab alio insinuata. s a terp̃o ĩuẽta
et elata ẽ Cum oẽs religiones radi¬
citus eruisti Si rõem manis diste¬
d̾e̾ te ncc̃e est ab institutis et au̾cte
sequi suacet. fate igitꝰ et illos stul¬
tos fuisse qui excogitatis contͣ rõe
religionib ẜmerũt et te meptũ qui
opponit uideamꝰ tandem qui fue¬
rint maiores illi a quoꝵ auctoi̾tate
discedi nefas ducit᷑ Romulꝰ urbẽ
conditurꝰ pastores int̾ quos adole¬
nerat cõuocauit Cũq is numerꝰ
condente urbis paꝵ ydoneis uid̾et᷑
constituit asiliũ eo passim cõfuge¬
rũt ex finitimis locis pessum qui¬
q sine ullo condicõnis discrimine

Expanded text:
philosopho rationem religionis accipere debeo, majoribus autem nostris, etiam nulla ratione reddita, rationis est credere. » Si credis, cur ergo rationem requiris, quaquaeris, ut eam sequaris, cum inveneris. Docet ecce te ratio non ereligiones: quid facies? maioresne potius an rationem sequeris, quae quidem tibi non ab alio insinuata, sed a te ipso inuenta et elata est, cum omnes religiones radicitus eruisti? si rationem mauis, discedere te necesse est ab institutis ct auctorisequi suadet., fatere igitur et illos stultos fuisse, qui excogitatis contra rationem religionibus seruierunt, et te ineptum, qui opponitur, uideamus tandem qui fuerint. maiores illi, a quorum auctoritate discedi nefas ducitur. Romulus urbem conditurus pastores inter quos adoleuerat conuocauit cumque is numerus condendae urbi parum idoneus uideretur, constituit asylum. eo passim confugerunt ex finitimis locis pessimi quique sine ullo condicionis discrimine.
Abbreviated transcription (Latin):
riculas lannas. fauni quas pompibi¬
ꝙ. Institue mune trentitas huic omĩa
point ut pueti mfantes caedur siga
omĩ athena Uiniere et esse hom̃os sic
ism onña ficta uera pũtant credũt. sig¬
is cor in ẽẽ in eis. per gyla pictorũ
ueri iichil omĩa ficta Pocta quidem
stultos homĩes in fantib comꝑauit
at ego młto ĩprudençior es esse dito.
Illi em̃ simulatra hoĩes putant eẽ hn
deos illos etas facit putare. qd̾ nõ est
hos stulticia Illi utiq breui desment
falli hoꝵ uamtas et durat᷑ sꝑ et cres¬
cit Sacra liberi pr̃is pͥmꝰ orpheus
induxit in greciam pͥmusq celebra¬
uit in montẽ boecie thebis ubi liber
natus ẽ pximo Qui cum frequent
cithare cãntuq ꝑsonaret citheron ap¬
pessatus est Ea satra eciam nũc orphi¬
ca noiatur in quib ip̃e postea dilacera¬
tus et captus est Et fuit ꝑ eadẽ fere
tp̃a quib faunus ẜ quis etate p̃cesfi
dubitaĩ põt Siquidẽ ꝑ coscem annos

Expanded text:
ricolas Lamias Fauni, quas Pompiliricolas Lamias Fauni, quas Pompilique instituere Numae, tremit has, hic omnia ponit. ut pueri infantes credunt signa omnia aena uiuere et esse homines, sic isti omnia ficta uera putant, credunt signis cor inesse in aenis. pergula pictorum, ueri nihil, omnia ficta! poeta quidem stultos homines infantibus conparauit, at ego multo inprudentiores esse dico. illi enim simulacra homines putant esse, hi deos; illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia; illi utique breui desinent falli, horum uanitas et durat. semper et crescit. sacra Liberi patris primus Orpheus induxit in Graecia primusque celebrauit in monte Boeotiae Thebis ubi Liber natus est proximo; qui cum frequenter citharae cantu personaret, Cithaeron appellatus est. ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus et carptas est; et fuit per eadem fere tempora quibus Faunus. sed quis aetate praecesserit dubitari potest, siqu
Abbreviated transcription (Latin):
meptaꝵ religionũ fuit Sic ante pom¬
pilium faunus in lacio qui et saturno
ano nefaria sacra constituit et ip̃m pa¬
trem int̾ deos honorauit et sororem
fata canere cõsuesset ut faunus uiris
Eandem uatro scribit tante pudicicie
fuisse ut nemo illam quo aduixeit p̃t̾¬
men eus audieit Ioc̾co illi mulieres
m opto sacͥficant et bona deam noun¬
nant᷑ Sextus clodius in eo libro quem
grece scpsit refert faum hanc uxorem fu¬
isse que qr contͣ morom decusq regium
clam uim ollam ebiberat et ebria facta
erat. uirgis myrcers auiro usq ad mor¬
tem cesim postea uero cum facti sui pe¬
interet ac desidenum eius ferre nõ pos¬
set diuinũ ilłi honorem detulisse/ tocnuto
i sacris eius oouolatam uoluit uim
amphoram pomi teliquit ergo postetiᷤᷤ
faunus quoꝙ nõ paꝵ errorio quẽ ta¬
mẽ prutentes quiq ꝑ̃spitiui̾t nam
lucilius eorim stultia ĩm qui simulac᷑
deos putant ẽẽ deridet hiis n̾sib Ter¬

Expanded text:
ineptarum religionum fuit: sic ante Pomineptarum religionum fuit: sic ante Pompilium Faunus in Latio, quin et Saturno avo nefaria sacra constituit, et Picum patrem inter deos honoravit, et sororem ibus fata canere consuevisset, ut Faunus viris. Eamdem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo eam, quoad vixerit, pramen ejus audierit. Idcirco illi mulieres in operto sacrificant, et bonam deam nominant. Et Sextus Clodius in eo libro, quem graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse, quae quia contra morem decusque regium clam vini ollam ebiberat, et ebria facta erat, virgis myrteis a viro usque ad mortem caesa. Postea vero cum eum facti sui poeniteret, et desiderium ejus ferre non posset, divinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris ejus obvolutam vini amphoram poni. Reliquit ergo posteris Faunus quoque non parum erroris, quem tamen prudentes quique perspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Ter
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit s cũ alios falleret se ipm ta¬
mẽ nõ fefellit nam post annos płimos
cornelio et beshe cõsulib in agro scribe
pestilii sb̾ iamculo arce due lapidee sũt
reperte a fossorib quaꝵ in alt̾a corpus
mune fuit in altera septem latini lbri
de iure pontificio. Item greci totidem de
disciplina sapĩe st̃pti quib religiones
nõ eas modo quas ip̃e institu̾at s om̃s
preterea dissoluit Quare ad senatum
delata dec̾tum ẽ ut hii libri abolerent᷑
dem/ Quid em̃ ꝓfuit libros fuisse cõ¬
bustos cũ boc ip̃m̃ qd sũt iteo cõbusti
qr religionib derogabant memorie sit
traditum nemo ergo in senatu cũc nõ
stultissimꝰ potuerũt enĩ et libri aboleti
et tamẽ res in meõria nõ exire Itadũ
uolũt ecia posteris approbae qnͣta pie¬
tate defendernt religiones. anc̾tem
religionũ ip̃aꝵ detestando minuerunt
S ut põpilius apd̃ romanos institutor

Expanded text:
uocauit. sed cum alios falleret, se ipsum tauocauit. sed cum alios falleret, se ipsum tamen non fefellit. nam post annos plurimos Cornelio et Baebio consulibus in agro scribae Petili sub Ianiculo arcae duae lapideae sunt repertae a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientiae scripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decretum est, ut hi libri abolerenturdem: quid ebustos? cum hoc ipsum, quod sunt ideo combusti, quia religionibus derogabant, memoriae sit traditum? Nemo ergo tunc in senatu non stultissimus. Potuerunt enim et libri aboleri, et res tamen in memoriam non exire. Ita dum volunt etiam posteris approbare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem religionum ipsarum testando minuerunt. Sed ut Pompilius apud Romanos institutor
Abbreviated transcription (Latin):
arũ namtatũ aput romanos auc¬
tor et constitutor sabmꝰ ille rex fint
qui mariẽ ammos hominũ rudes
atq mꝑitos nouis suꝑsticoĩb implica¬
uit. quod ut facẽt aliqua cum aucto̾i̾ta¬
te simulauit cũ dea egeria nocturnos se
habe̾mꝰ gssus Erat spelunca q̃da ꝑ oppa¬
ca i nemore uicino unde riuus phenni
fonte manabat huc se remotissimꝰ arbi¬
tris inferre consueuerat ut mẽtiri pos¬
sit monitu dee cõuigis ea sacra ppło se
trat̾e que acceptissima diiᷤ essent uideh
astuciam minois uoluit nitari qui se
in antrum iouis recondebat et ibi din
moratus leges tanꝙͣ sibi tradicas a io¬
ue afferebat ut hoĩes ad parendũ non
moto impio s eciam religione cõstn̾get
Nec difficile sane fuit ꝑ suad̾e pastorib
itiq pontifices. flamines. salios. au¬
gures creauit deos ꝑ familias de scp̾sit
Sic noui ppłi feroces ammos mitiga¬
uit et ad studia pacis a reb bellicis a¬

Expanded text:
Harum uanitatum aput Romanos aucHarum uanitatum aput Romanos auctor et constitutor Sabinus ille rex fuit, qui maxime animos hominum rudes atque inperitos nouis superstitionibus implicauit: quod ut faceret aliqua cum auctoritate, simulauit cum dea Egeria nocturnos se habere congressus. erat spelunca quaedam peropaca in nemore Aricino, unde riuus perenni fonte manabat. huc se remotis arbitris inferre consueuerat, ut mentiri posset monitu deae coniugis ea sacra populo se tradere, quae acceptissima diis essent. uidelicet astutiam Minois uoluit imitari, qui se in antrum Iouis recondebat et ibi diu moratus leges tamquam sibi a Ioue traditas adferebat, ut homines ad parendum non modo imperio, sed etiam religione constringeret. nec difficile sane fuit persuadere pastoribus. itaque pontifices flamines Salios augures creauit, deos per familias discripsit: sic noui populi feroces animos mitigauit et ad studia pacis a rebus bellicis a
Abbreviated transcription (Latin):
in telligat. mania mepta cõmẽticia ẽẽ¬
cẽ onña que pio sacris habent᷑ Si quiᷤ
aut̃ ꝑcepta sapientia deposint errosem
ꝑfecto ridebit demencias hominum
pene demençiũ/ Ilos dico qui nel
in honesto saltant uł t̾pudiant uł qui
mudi uncti coronati aut ꝑsonati aut lu¬
to obliniti currũt Quid de scutis uecus¬
tate iam putͥb dicam que cum portant
deos ipõs gestare se humeris arbitrantur
Nam furius uinaculus int̾ p̃cipua pieta¬
tis exempla mimeratur Qui cum pretor
ess. camen littorib precuntib ancile
neris eius uacaconem non ergo ille
furiuus s plane furiosus fuit qui pretu¬
ram hoc nũsterio se putauit ornare.
Merito igitur cum hecͣ uiris nõ imꝑitiᷤ
ac rudib fiant lucretius clamat . O.¬
pectora ceca qͣlib in tenebͥs uice qnͣtis¬
q ꝑiclis degitur hoc eui. qd̾ cũq est
Qũis hec ludibria non rideat qui habeat
aliquid santatis cum uideat homines
nelut mente captos ea serio facere que
siquis faciat in lusum r

Expanded text:
intellegat inania inepta commenticia esse omnia quae pro sanctis habentur. si quis autem percepta sapientia deposuerit errorem, profecto ridebit ineptias hominum paene dementium, illos dico qui uel inhonesto saltatu tripudiant uel qui nudi uncti coronati aut personati aut luto obliti currunt. quid de scutis uetustate iam putribus dicam? quae cum portant, deos ipsos se gestare umeris arbitrantur. nam Furius Bibaculus inter praecipua pietatis exempla numeratur: qui cum praetor esset, tamen lictoribus praeeuntibus ancile neris eius uacationem. non ergo ille Funus, sed plane furiosus fuit, qui praeturam hoc ministerio se putauit ornare. merito igitur, cum haec a uiris non inperitis ac rudibus fiant, Lucretius exclamat: pectora caeca! qualibus in tenebris uitae quantisque periclis degitur hoc aeui quodcumque est! quis haec ludibna non rideat qui habeat aliquid sanitatis, cum uideat homines uelut mente captos ea serio facere, quae si quis faciat in lusum ni
Abbreviated transcription (Latin):
siniũ locis ubi nuda corpora corruptoꝵ
lumĩb patent. Et m illa coli etate nõ¬
luerũt que simplex et imꝓuida pͥus i¬
retiri et in laqueos põt cadere qm cau̾e
Quid miꝵ si ab hac gente uminsa flagi¬
cia manarũt apud qmͣ uicia ip̃a religio¬
sa sunt Eaq non modo nõ uetantur
uerũ eciã colunt᷑ Et ideo huic sentẽcie
tãꝙͣ grecos prudencia uincet᷑ adietit
uirtutes enĩ opport̾e non uiciaꝰ secrai. Qd̾
si receꝑis . O.m. cullii non uides finos fo¬
re ut irumpant uicia cũ uirtutib qr ma¬
la boms adherent et in animis hoĩum
potenciora sunt. Que si uetas consecia¬
ri respondebit tibi eadem illa grecia se
alios deos cołe ut prosint alios uero
coꝵ qui mala sna pro diis habent ut
Romani rubigm̃e ac febrem Si eigo
uicia cõsecranda nõ sunt in quo cibi
assencior. ne u̾tutes quidẽ ũd eĩ per
se sapuit aut sencuĩt neq intͣ panete ᷤ

Expanded text:
simum locis, ubi nuda corpora corruptorum simum locis, ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate uoluerunt, quae simplex et inprouida prius inretiri et in laqueos potest cadere quam cauere. quid mirum si ab hac gente uniuersa flagitia manarunt, aput quam uitia ipsa religiosa sunt eaque non modo non uitantur, uerum etiam coluntur? et ideo huic sententiae, tamquam Graecos prudentia uinceret, adiecit: uirtutes enim oportere, non uitia consecrari. quod si recipis, o Marce Tulli, non uides fore ut inrumpant uitia cum uirtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt? quae si uetas consecrari, respondebit tibi eadem illa Graecia se alios deos colere ut prosint, alios uero eorum qui mala sua pro diis habent, ut Romani robiginem ac febrem. si ergo uitia consecranda non sunt, in quo tibi adsentior, ne uirtutes quidem. non enim per se sapiunt aut sentiunt neque intra pariet
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ in cloaca marĩe reptũ tariꝰ cõsecra¬
uit et qr cuiꝰ ess effigies ignorabat ex
loco illi nomẽ nom̃e ĩposunt pauorem
pallorem. tullius figurauit et coluit
Qͥd de hoc dicã nͥ dignũ fuisse qui sꝑ de
os suos. sicut optari solet pñtes hẽret
honoris atq n̾tutis honestate nomi¬
nũ differre congruit Eidẽ uanitate mẽ¬
tem qͦ int̾ deos senatus collotauit. qmͣ
profecto si habuiss eusmoi sacra nũꝙͣ
suscepiss. Magnũ. Cycero audarq con¬
siliũ suscepisse grecum dicit ꝙ cupidinũ
et amorũ simulacra in gynnasiis cosecas¬
sent Adulatus est indelicet actico et deri¬
sit hoĩem familiarem nõ enĩ magnũ isd̾
aut oĩo consilũi dicẽdũ fuit s ĩpudicoꝵ
hõĩum perdita et deplorata nequicia qr
liberos suos quos erudire ad honestatẽ
deberent prostitunt libidim uinentu¬
tis a quib flagicõꝵ deos et m illis potis¬

Expanded text:
crum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecracrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haHonoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum Cicero audaxque consilium suscepisse Graeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset: adulatus est uidelicet Attico et inrisit hominem familiarem. non enim magnum illut aut omnino consilium dicendum fuit, sed inpudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honestatem deberent, prostituerunt libidini iuuentutis: a quibus flagitiorum deos et in illis potis
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipõ noĩe argumẽtum sum placuit ut
pudente rei quedam dignitas adderetur
team finterunt ẽẽ que florib presit Eãy
opportere plicari ut figes cum arborb
alit uitib bñ prospereq floresce̾nt Cum
colorem secutus in fastis poeti nõ igno¬
blem nympham fuisse narrauit que sit
loris uocitata eamq cephiro nups an
qi dotis loco id accipisse munĩs a mi¬
rito ut he̾ret florũ ominũ potestatem
honeste quidẽ ista dicuntł ẜ in honeste
turpit᷑ q credunt᷑ nec debẽt cum uerti᷑
querit᷑ huiusmõĩ nos uelamĩs decipe
Celebrant̾ ergo illi ludi cõueiẽntes me¬
morie mẽtritis cũ om̃i lascinia na p̃t̃
uboꝵ licenciam quib obscenitas omĩs
effundit᷑ Ex uñt᷑ eciam uestib ppło fla¬
gitante metrices que tũc mimaꝵ fũ¬
gutur officõ et in conspectu ppłi usq ⁊o
sacietatem ĩpudicoꝵ luminũ cũ puden¬
dis motib detment᷑. Cloacine simula¬

Expanded text:
ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. deam finxerunt esse quae floribus praesit eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut uitibus bene prospereque florescerent. eum colorem secutus in Fastis poeta non ignobilem nympham fuisse narrauit quae sit Chloris uocitata eamque Zephyro nuptam quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet florum omnium potestatem. honeste quidem ista dicuntur, sed inhoneste turpiterque creduntur nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelamenta decipere. celebrantur ergo illi ludi conuenienter memoriae meretricis cum omni lasciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibus obscenitas omnis effunditur, exuuntur etiam uestibus populo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio et in conspectu populi usque ad satietatem inpudicorum luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simula
Abbreviated transcription (Latin):
ramgerit. s auctor ẽ liuius larentie
esse simulacrũ Et quidem non corporis
s mentis ac moꝵ fuit enĩ saustuli uxor
et propt̃ uulgati corꝑis uilitatem lupa
ut᷑ pastores. idest metrix nũcupata ẽ
aputi quos meretrix quedam noĩe leena
cum tyrminũ occidiss ꝙ nefas crat simu¬
latrum constitui meretricis intemplo a¬
minalis effigiem posunt Cuiꝰ nomen
gerebat᷑ Itaq ut illi monumẽtum eino¬
mine sic isti &x pro fessione fecerũt. huiꝰ
noĩe eciam dies fesius dicatus ẽ et laien¬
tmalia constituca sunt nec hanc solam me
hertuł scortum fuisse uerrius scribit Iam
qñta ista ĩmorlitas putanda est qmͣ eciam
metrices assecunt᷑  flora cum magnas opeꝰ
ex ate metricia quesiniss populum scpsit
heredem certamq pecurĩam reliquit Cuiꝰ
ex amnio fenore suus natalis dies celebia¬
retur edicõne ludoꝵ quos appellant floua¬
lia qt quia senatui flagiciosum udebatur

Expanded text:
ram gerit. sed auctor est Liuius Larentinae ram gerit. sed auctor est Liuius Larentinae esse simulacrum et quidem non corporis, sed mentis ac morum. fuit enim Faustuli uxor et propter uulgati corporis uilitatem lupa inter pastores id est meretrix nuncupata est; apud quos meretrix quaedam nomine Leaena cum tyrannum occidisset, quia nefas erat simulacrum constitui meretricis in templo, animalis effigiem posuerunt cuius nomen gerebat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Rom, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum magnas opes ex  arte meretricia quaesiuisset., populum scripsit heredem certamque pecuniam reliquit, cuius ex annuo faenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos appellant Floralia. quod quia senatui flagitiosum uidebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inuentas uitam ex coluere ꝑ artes apd̾
inferos ẽẽ Ipm̃q illũ reꝑtorem medi¬
cme talis /. et artis ad stigias undas
fulmine ẽẽ detrusum ut in telligamꝰ
qnͣtum naleat pater omipotens qͥ ecia
deos fulmĩb extinguat S hoĩes inge¬
fusse. non deuni. Mendaciũ poetaꝵ
non. in facto s in noiẽ Metuebant
eiñ malũ si contͣ publicam ꝑsuasionẽ
fateñtur qd̾ erat uerum. Qd̾ si hoc
constat int̾ ipõs ex homĩb deos fcõs
.cui. ergo non c̾dũt poetis si qñ illo nĩ
fugas. et uuln̾a̾ et mortes. ac bella ⁊
ad ultei̾a describunt᷑ . Quib de reb in¬
telligidati. non pocuisse ullo pacto ficri
deos. qui ne hoiẽs quidem probi fu̾t
eãq in uita sua gesserũt que mortem
pariũt sempit̾nam
Emamus nunc ad ꝓpͥas romãorũ
religiones qm̃ de comunb dixi fo¬
muli nutrie lupa Honorib ẽ effecta
diuinis et ferrẽsi aninal ipm cuiꝰ figu¬

Expanded text:
inventas vitam excoluere per artes, apud inventas vitam excoluere per artes, apud inferos esse, ipsumque illum repertorem medicinae talis et artis ad Stygias undas fulmine esse detrusum: ut intelligamus, quantum valeat pater omnipotens, qui et deos fulminibus extinguat. Sed homines ingefuisse, non deum. mendacium poetarum non in facto est, sed in nomine: metuebant enim malum, si contra publicam persuasionem faterentur quod erat uerum. qconstat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et vulnera, et mortes, et bella, et adulteria describunt? Quibus de rebus intelligi datur, non potuisse ullo pacto fieri deos: quia ne homines quidem probi fuerunt, eaque in vita sua gesserunt, qupariunt sempiternam. Venio nunc ad proprias Romanorum religiones, quoniam de communibus dixi. Romuli nutrix Lupa honoribus est adfecta diuinis, et ferrem, si animal ipsum, cuius figu
Abbreviated transcription (Latin):
ue docuerint. Cur aũt figuline
reꝑtori honos non habetur. an qr
isti diuites uasa sanna cõtẽpnũt
zut et alie artes quaꝵ reꝑtores
hũane uite plurimũ ꝓfuerũt cur
non et illis attributa sunt templa
d miniꝵ minerna ẽ. que om̃es re¬
perit idc̃oq illi opifices supplicant¬
sigo ab hiis sordibr minerua asçen¬
dit inrelum ẽst ergo cur quisqmͣ
delinquat eum qui t̾ra cum am¬
mantib celum cumi astris et lñib
exorsus ẽ ut eam nen̾etur que
telam docuit ordiri ꝗd ille qui uuł¬
nera in corporib sanare docuit nõ
pot ẽẽ prest ancior qmͣ qui corꝑa
ipã formauit senciendi ac indendi
rõem dedit Herbas demq ipãs ce
teraq quib medendi ars constat
excogitauit ac protulit
Tem̃ dicet aliquis et buit sũ¬
mo qui fecit onna et
t̾bint᷑ aliis ipẽ oĩno non colit᷑ cuiꝰ reli¬
gio ẽ illũ cẽ unũ ac solum deũ crode¬
re. Clamat sũmus poeta eos om̃s qui

Expanded text:
ue docuerunt. cur autem figulinae ue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, ideoqErgo ab his sordibus Minerva ascendit in coelum. Est vero cur quisquam derelinquat eum, qui terram cum animantibus, coelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam veneretur, quae telam docuit ordiri? Quid ille, qui vulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior, quam qui corpora ipsa formavit, sentiendi ac vivendi rationem dedit? herbas denique ipsas, et caetera quibus medendi ars constat, excogitavit ac protulitenim dicet aliquis, et huic summo qui fecit omnia, etribuitur aliis, ipse omnino non colitur, cujus religio est, illum esse unum ac solum Deum credere. Clamat summus poeta, eos omnes, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ent seuient et in uiciis m solenter
in latis humane societatis fedus
irrumpent ut hĩe hostem possint
quem sceleratͥus deleant qmi laces¬
serunt. naĩc ad reliqua ꝑgamus
nomen decꝵ cereri ac libero tradi¬
cõ muneꝵ fecit possum diuims
dotere hrĩs uinũ atq fruges añ
progeniem cereris atq saturm
fuisse in usu hominũ se ab hiis
sane inuenta eẽ fingamꝰ non
põt plus aut manus nideĩ colligis¬
se fruges husq fractis panem
facere docuisse/. aut unas de uitib
lectas expressisse umũq fecisse
qmͣ fruges ipãs aut utes gn̾asse
at ꝓtulisse de terra Reliqueit ħ sane
deus hmiũ ingeniis erudienda
tamen fieri non põt quin ip̃iꝰ funt
omũ aui et sapĩam t̾bint homim ut
iueniret illa ip̃a que possent inueniri
aites quoq ĩuentorib suis ĩmor̾lita¬
tem pepisse dicũtur ut ẽsculapio
medicina uulcmo fabrica/ Colamꝰ
igit᷑ et illos qui fullonicam sutͥnã¬

Expanded text:
ent, saevient, et injuriis insolenter ent, saevient, et injuriis insolenter illatis, humanae societatis foedus irrumpent, ut habere hostem possint, quem sceleratius deleant, quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. Nomen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. Possum divinis docere litteris, vinum atque fruges ante progeniem Coeli atque Saturni fuisse in usu hominum: sed ab his sane inventa esse fingamus. Num potest plus aut majus videri, collegisse fruges, hisque fractis, panem facere docuisse, aut uvas de vitibus lectas expressisse, vinumque fecisse, quam fruges ipsas, aut vites generasse, ac protulisse de terra? Reliquerit haec sane Deus humanis ingeniis eruenda: tamen fieri non potest, quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini, ut inueniret et illa ipsa quae possent inueniri. artes quoque inuentoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinam