comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri atq ꝑfectaͣ. Adqͣ ꝑcipiend̾a incħ mag̃ impedire quã uitã libidinib dedi¬
tã.&. falsas imagines rerũ sensibiliũ. que nob̾ ab hoc sensibili mundo ꝑ corpus
imp̃sse uarias dpiniones erroresq generarent. Quã obrẽ sanandũ eẽ animũ ad
intuend̾a in coͣmutabilẽ rerũ formã. ꝙ eod̾ mͦ semꝑ se habentẽ atq uꝑd̃iq sui si¬
milẽ puleritudinẽ. nec distentã locis nec temꝑe uariatã s unũ atqͦ icłe om̃n
ex parte seruautẽ q̃ ñ cred̾ent eẽ homines. cũ ipsa uere sũmeq sit: cetã nasci.
occide̾. fiuere. labi. Et tñ inqͣntũ sũt: ab illo et̾no dõ ꝑ eiꝰ uĩtatẽ fabricata consis
atq afficiat᷑ ex ea. et̾naͣq uitã possit ꝓmeri: S dũ nascenciũ atq transeune iũ
rerũ amore. ac dolore sauciat᷑. ⁊ dedita ꝯsuetudini hꝰ uite atq sensib corꝑis. ĩ qnib
uanescit imaginib irridet eos qͥ dnͣt eẽ aliqͥd ꝗͣneq istis uideatꝰ dcłis. nec ullo

Expanded text:
fieri atque perfectam, ad quam percipiendam nihil magis impedire quam vitam libidinibus deditam, et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae varias opiniones erroresque generarent: quamobrem sanandum esse animum, ad intuendam incommutabilem rerum formam, et eodem modo semper se habentemilem pulchritudinem, nec distentam locis nec tempore uariatam, sed unum atque idem omni ex parte seruantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa uere summeque sit; cetera nasci, occidere, fluere, labi, et tamen in quantum sunt ab illo aeterno deo per eius ueritatem fabricata constaratque afficiatur ex ea aeternamque uitam possit mereri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur et dedita consuetudini huius uitae atque sensibus corporis inanibus uanescit imaginibus, inridet eos qui dicunt esse aliquid quod neque istis uideatur oculis nec ullo
Abbreviated transcription (Latin):
spirtale erit. Illcdͥ aũ qđ primũ fuit quanius ñ¬
moriturum nisi homo peccasset. tam̃ animale factũ
est. hoc est in animã uiuentẽ. & alibi usq adeo in¬
quã peccatũ uoluntariũ est malũ. ut nullo mͦ sit

Expanded text:
spiritale erit. illud autem, quod primum fuit quamuis nospiritale erit. illud autem, quod primum fuit quamuis nomoriturum, nisi homo peccasset, tamen animale factum est, hoc est in animam uiuentem. Et alibi: usque adeo, inquam, peccatum uoluntarium malum est, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ꝓpterea dixi. hȩc est nr̃is temporib xpĩana religio
ñ q priorib temporib ñ fuit. s qi posteriorib hoc
erũ adiuuat ds̃. Qđ ñ ita intelligendũ est. quasi tan-¬
tũ modo tales adiuuet. cũ adiuuet etiã ñ tales ut
sint tales. idest ut diligenter & pie querant. tales
aũ adiuuat ut inueniant. Itemq alibi deinde inꝗͣ
iam erit consequens ut post mortẽ corporalẽ quã
deb ei primo peccato donec tempore suo atq ordi¬
ne suo hoc corpꝰ restituatur pͥstinȩ stabilitati. Ed̃ sic
accipierlũ est. qi etiã pristina stabilitas corporis
quã peccando amisimꝰ habebat tantã felicitatẽ. ut
in defectũ ñ uergereo senectutis. huic gͦ pͥstinȩ sta¬
bilitati restitueret᷑ hoc corpꝰ in resurrectione mor¬
tuoꝵ s habebit ampliꝰ ut nec alimentis temporali¬
b sustentetur. s ad sufficentiã uuficetur solo spũ
cũ resurrexerit in spm̃ uiuificantẽ qua causa etiã

Expanded text:
c est nostris temporibus Christiana religio, non quia prioribus temporibus non fuit, sed quia posterioribus hoc enim adiuuat deus. quod non ita intellegendum est, quasi tantummodo tales adiuuet, cum etiam adiuuet non tales, ut sint tales, id est ut diligenter et pie quaerant; tales autem adiuuat, ut inueniant. itemque alibi: deinde, inquam, iam erit consequens, ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati. quod sic accipiendum est, quia etiam pristina stabilitas corporis, quam peccando amisimus, habebat tantam felicitatem, ut in defectum non uergeret senectutis. huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum, sed habebit amplius, ut nec alimentis temporalibus sustentetur, sed ad sufficientiam uiuificetur solo spiritu, cum resurrexerit in spiritum uiuificantem, quia iam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
impleuerunt fr̃s qui uenerunt a macedonia. Et
in omĩb ingrauate me in uobis eustodiui ⁊ custo¬
getur in me in regionib achaiȩ. Quare: qi uos di
ligo do scit. Qcd aũ facio ⁊ facturꝰ sũ: ut amputẽ
occasionẽ eoꝵ qui uolunt occasionẽ. ut in quo

Expanded text:
inpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et inpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus ingrauate me in uobis custodiui et custo non infringetur in me in regionibus Achaiae. quare? quia uos non diligo? deus scit. quod autem facio et facturus sum, ut amputem occasione
Abbreviated transcription (Latin):
co debebatur bonis euangłistis. ñ ꝓpter hoc euan¬
głirantib s querentib regnũ cłi ut hec omĩa ap¬
ponerentur eis. inueniebant alii occasionẽ. de qͥ¬
b idẽ dicit. Neq enĩ isti dõ seruiunt s uentri¬
suo. Quib hanc occasionẽ amputare uolebat apł̃s
ut etiã qđ sibi iuste debebatur omitteret. Aꝑte qͥp¬
pe hoc ipse ostendit in scda ad corinthios. ab aliis
eccłiis suppletas dicens necessitates suas. Uenerat
enĩ sic̃ apparet ad tantã indigentiã. ut de longin¬
quis ȩccłiis ei necessaria mitterentur. dũ tam̃ ab
eis apł quos erat: nichil tale acciꝑet. Hunquid pec¬
patũ inquit feci meipsum humiliando ut uos ex¬
altaremini qm̃ gratis euangłiraui uobis euangłi¬
um dĩ. Alias eccłas expoliaui. accipiens stipendiũ
ad ur̃am ministrationẽ. E cum apđ uos fuissem &
egerẽ : nemini grauis fui. Nam id qđ deerat mͥ ad¬

Expanded text:
nico debebatur bonis evangelistis, non propter hoc evannico debebatur bonis evangelistis, non propter hoc evangelizantibus, sed quaerentibus regnum Dei, ut haec omnia apponerentur eis, inveniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt, sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quippe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendium ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ cdix̃ ñ sibi deb̾i. s deb̾i ostendit. ⁊ debito
se usum ñ eẽ. nec omiño uti uelle ꝓfessus est: eo
ipso factus infirmꝰ. quo potestate sua uti noluit.
Tam misericordi scilicet indutꝰ affectu. ut cogi¬
taret quẽ admodũ secũ uti uellet si⁊ ipse tta in¬
firmaretur. ut posset de illis ꝑ quos sibi euangli¬
um p̃dicaretur si eos uidet sũptꝰ acciꝑe quasi
mercimonioꝵ nundinas suspicari. De hac infir¬
mitate sua dic̃ alio loco. Facti sumꝰ pariuuili in
medio urĩ: tanquã si nutrix foueat filios suos.
Qa gͦ ad corinthios dic̃ habere se potestatẽ apłatꝰ
sui sic̃ & ceteri apłi. qua potestate usũ se ñ eẽ te¬
statur: hoc etiã isto loco ad tessalonicenses ait. Cũ
cit dignus est oꝑariꝰ mercede sua. Nam hinc eũ
drẽ illd indicat. qđ supͣ posuit. neq in occasione
cupiditatis ds testis est. Per hoc enĩ qđ iure dñi¬

Expanded text:
neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi euangelium praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos.Quod ergo ad Corinthios dicit, habere se potestatem apostolatus sui, sicut et caeteri Apostoli, qua potestate usum se non esse testatur; hoc etiam in isto loco ad Thessalonicenses ait, Cum cit, Dignus est operarius mercede sua. Nam hinc eum dicere, illud indicat quod supra posuit: Neque in occasione cupiditatis, Deus testis est. Per hoc enim quod jure domi
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quȩ ñdum credid̾unt. quib tam̃ se apl̃s
congruisse testatur. ꝑ miscdem compassionẽ ñ
ꝑ uersipellem simulationẽ. Idest ut eo modo sub¬
ueniret carnali udo ł pagano: qͦmͦ sibi ipse si hoc
eẽt subueniri uoluisset. portans utiq eoꝵ infir¬
mitatem in compassionis similitudine. ñ fallens
in mendacii fictione. sicut continuo sequitur ⁊ dic̃.
Factus sum infirmis infirmꝰ: ut infirmos lucrifa¬
cerẽ. Hinc enĩ loquebatur. ut etiam illa omiã drẽt
tium: sic cetera illa suꝑiꝰ. Suam enĩ dic̃ infirmita¬
tem suam gͣ infirmos fuisse. nͥ compatiendi eis.
in tantũ ut ne uidetur uenditor euangłũ ⁊ uer¬
bi cłi cursum apđ imꝑitos in malam suspicionẽ
decidens impediret. nollet acciꝑe qđ iure dnĩco
debebatur : Qđ si uellet ñ utiq mentiretur. q iu
re debebatur. Ꝙ qi noluit: ñ utiq mentitꝰ est.

Expanded text:
gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia dicerecium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tib finxisse putatꝰ est. ludeus enĩ erat. ⁊ circũci-¬
sus uocatus adducꝰ ͬ e noluit. id est noluit
ita uiuere ac si circumcisus ñ esset. Hoc enĩ iã
in potestate habebat. & sub lege quidem ñ erat
sicut illi qui eam seruilit̾ oꝑabantur: s tam̃ in
lege xpi cłi. Non enĩ alia lexerat illa. zalia lex
cd̃i. sicut ꝑditi manichei solent drẽ. Alio quin
si cum illa fecit finxisse putandus est: fuxit:
paganũ ⁊⁊ sacrificauit idolis. q dic̃ factũ se fuis¬
se his qui sine lege sunt quasi sine lege. Quos uti¬
q ñ nisi gentiles quos paganos dicimus uult intel¬
ligi. Alid est gͦ ẽẽ sub lege. alid in lege: alid̃ sine
lege. Sub lege carnales uidi. in lege spiritales ⁊ iu¬
dei ⁊ xpĩani. Vnde illi seruauerunt morẽ illũ pa¬
triũ: s onera insolita credentib gentib ñ impo¬
suerunt. ⁊ ido⁊ illi circumcisi sunt. Sine lege aũ

Expanded text:
tibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcitibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit ita vivere ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat. Et sub Lege quidem non erat sicut illi qui eam serviliter operabantur; sed tamen in lege Dei et Christi. Non enim alia lex erat illa et alia lex Dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. Alioquin si cum illa fecit, finxisse pupaganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem
Abbreviated transcription (Latin):
su inquit ex omĩb: omĩum me seruĩ feci. ut
pses lucri facerẽ. his qui sub lege sunt quasi sub
lege. cũ ñ sim ipse sub lege: ut eos qui sub lege
erant lucri facerẽ. his qͥ sine lege sunt quasi sine
lege: cũ sine lege dĩ ñ sim. s sim in lege xp̃i. ut
lucrifacerẽ eos qui sine lege dĩ sunt. Qđ ñ simu¬
landi uersutia faciebat. s comp atiendi misccłia
idest ñ quasi ut se fing̾et iutur a cleũ sicut
nnulli putauerunt. ꝙ legitimipo a uetera
hierosolimis obseruauit. Fec̃ en im hoc scđm
lib̾am ⁊ manifestã sententiã suã in qua dic̃.
ꝓcũcisus quis uocatus est: ñ adducat ulest
ñ sic uiuat quasi p̃putiũ adduxertt. ⁊ id qđ nu-¬
dauerat texerit. sic̃ alio loco dic̃. Circumcisio
am qua dic̃ circũcisus quis uocatꝰ est ñ ad dir¬
cat. in p̃putio quis uocatꝰ est ñ circunicidatur:
fecit illa quȩ ñ intelligentib ⁊ parũ attenden¬

Expanded text:
sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio am, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtenden
Abbreviated transcription (Latin):
zare: dispensatio mͥ credita est. ut scilicet ex dis
quanuis ex occasione. quanius mea querens. qͣn¬
uis terreni emolumenti necessitate compulsus.
alii ꝓficiant. ego aũ mercedẽ apcł dm̃ głosam il¬
nuntiatio. donec respondeat. Qđ ut faciliꝰ intl¬
euangłistis bonis debitam. ñ ꝑꝑ hoc euangłi ⁊ã¬
tib s tam̃ consequentẽ ⁊ oblatam ex dnĩ ordina¬
cione sumentib tu ñ accipis: Que gͦ tibi merces
erit: Uide quid respondeat. Ut euangłizans in¬
quit sine sup̃tu ponam euangłium. Id est ut¬
ñ sit credentib sũptuosũ euangłium: ne pu-¬
tent ad hoc s euangłizari. ut id euangłiste qͣsi
uende udeantur.  tam̃ redit etiã atq etiam:
ut ostendat qͥd sibi iure dominico liceat. ⁊ tam̃
ñ faciat. Ut ñ abutar inquit potestate mea in
euangłio. lam uͦ qi infirmitati hominũ compa¬
tiens id faciebat: audiamꝰ sequentia. Cũ enĩ liber

Expanded text:
zare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei dispzare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei disppraedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii ronuntiatio, donec respondeat. Quod ut facilius intelevangelistis bonis debitam, non propter hoc evangelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex Domini ordinatione sumentibus, tu non accipis? quae ergo tibi merces erit? Vide quid respondeat: Ut evangelizans, inquit, sine sunon sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber
Abbreviated transcription (Latin):
forte quisꝗͣ arbitretur ido eũ ñ accepisse: ꝙ illi ñ
dedant. Non aũ scripsi hec ut ita fiant uime. Bo¬
nũ est mͥ magis mori: quã głam meã quisꝗͣ ma¬
nẽ faciat. Quam głam nͥ quã hab̾e uoluit apd̃
dm̃ in xpõ. compatiens infirmis. sic̃ mox aꝑtissime
dicturꝰ est. Si enĩ cuangłirauero inquit. ñ est mͥ
gła. Necessitas enĩ mͥ incumbit: idest sust entan¬
de uitȩ huiꝰ. Ue enĩ mͥ erit inquit: siñ euangłira¬
uero. Idest malo meo ñ euangłizabo. q fame cru¬
ciabor: ⁊ unde uiuã ñ habebo. Nam sequitur:
dic̃. Si enĩ uolens hoc facio: mercedẽ habeo. bo¬
lentẽ se dic̃ facere. si nulla uite huiꝰ fulciende
necessitate compulsus facit ⁊ ob hoc babere mer¬
cedem utiq apd̃ dm̃ głiȩ sempiternȩ. Si aũ mutꝰ
inquit dispensatio mͥ credita est. Idest si necessi¬
tate transigendȩ huiꝰ uitȩ inuitꝰ cogor euangli¬

Expanded text:
forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicut mox apertissime dicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ annunciant de euangłio uiuere. ego
aũ nulliꝰ hoꝵ usus sũ e Aut si hoc ipsũ qđ hic dictũ
est uiuere scđm spiritalẽ uitã uoluit interp̃tari:
nullã spẽ habebat apłs addĩ qui de euangłio ñ ui¬
uebat. q dix̃ nulliꝰ hoꝵ usus sum. Quaꝑpt̾ ut spes
illi certa eẽt uitȩ eternȩ de euangłio utiq spirttali¬
sum: de uita ista quȩ in carne agitur sine dubita.¬
tione fac̃ intelligi. qđ dix̃ dnm̃ ordinasse his qui
euangłiũ annunciant de euangłio uiuere. idest
uitã istam cui opꝰ est uictu ⁊ tegumento de euan¬
głio transigere. sic̃ suꝑiꝰ de suis coapłis dix̃. Unde
ipse dñs ait. dignꝰ est oꝑariꝰ cibo suo. ⁊ dignꝰ est oꝑa¬
riꝰ mercede sua. Hunc itaq cibũ ⁊ hanc mercedẽ
sustentande uite huic. debitã euangłistis ab eis qͥ¬
b euangłi⁊ ant ñ accepit apłs: uerũ dicens. ego
aũ nulliꝰ boꝵ usus sũ. & sequitur ⁊ adiungit: ne

Expanded text:
euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum spiritalem uitam uolunt interpretari, nullam spem habebat apostolus ad deum, qui de euangelio non uiuebat, quia dixit: nullius horum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de euangelio utique spiritalisum, de uita ista, quae in carne agitur, sine dubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tiant de euangłio uiuere. Ego aũ nulliꝰ hoꝵ usꝰ
sum. Quid hoc aꝑtiꝰ: Quid clariꝰ: uereor ne for-¬
te cũ dixero uolens id exponere: obscur̃ fiat qđ
ꝑ se lucet ac clamat. Qui enĩ hȩc uerba ñ intelli¬
gunt. aut se ñ intelligere fingunt. mea multo
minꝰ intelligunt. ł se intelligere confitentur.
Nisi forte ꝓpt̾ea cito intelligunt nr̃a. qi concedit᷑
ꝓpt̾ea uͥalit̾ ea scdm suã sententiã interpretari ñ
possunt etiã clara ⁊ manifesta. obscura⁊ incer-¬
ta tẽ respondent: ꝙ ⁊ praua ⁊ ꝑuerso ñ audent.
Clamat homo d̃ĩ dñs ordinauit his qui euangłium
annunciant de euangłio uiuere. ego aũ nulliꝰ ho-¬
rũ usus sum: ⁊ conatur caro ⁊ sanguis recta depra-¬
uare. aꝑta claudẽ. serena nubilare. Spiritale in-¬
quit opꝰ faciebat: ⁊ inde uiuebat. Siita est: de
euangłio uuebat. Cur gͦ dic̃. dñs ordinauit his qͥ

Expanded text:
tiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus tiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. quid hoc apertius? quid clarius? uereor, ne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur pterea ubi aliter ea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta, obscura et incerta esse respondent, quia prava et perversa non audent. Clamat homo Dei, Dominus ordinavit iis qui Evangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus faciebat et inde uiuebat. si ita est, de euangelio uiuebat. cur ergo dicit: dominus ordinauit his qui
Abbreviated transcription (Latin):
participant. ñ magis nos: O cũ demonstrasset
quid ei potestatis eẽt: s ñ sum usus inquit hac
potestate. s omiã toleramꝰ. ne qđ impedimentũ
demꝰ euangłio xpĩ. dicant g̃ isti q̃m̃ de oꝑe
carnalẽ uictũ ñ habebat: restat ut de oꝑe car-¬
nali habuerit: ⁊ inde dicat. Neq panẽ gratis
ab aliquo manducauimꝰ: s in labore ⁊ fatigatio¬
ne nocte : die oꝑantes. ne quẽ ur̃m graueremꝰ.¬
Non qi ñ habuerimꝰ potestatẽ. s ut nos formã da¬
remꝰ uobis quã nos imitaremini. Omĩa itaq to-¬
leramꝰ: ne qđ impedimentũ demꝰ euangłio xpĩ.
& redit rursus modisq omĩb eciã atq etiã cõmẽ¬
dat. quid sibiliceat ⁊ tam̃ ñ faciat. Nescitis inqͥt
qm̃ qui in templo oꝑantur. quȩ de templo sunt
edunt. Qui altario deseruiunt altari comꝑtiun-¬
tur: Sic ⁊ dñs ordinauit his qui euangłiũ annũ¬

Expanded text:
participant, non magis nos? et cum demonstrasset, participant, non magis nos? et cum demonstrasset, quid eis potestatis esset, sed non sumus usi, inquit, hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. dicant ergo isti, quomodo de opecarnalem victum non habebat, restat ut de opere corporali habuerit, et inde dicat: Neque panem gratis ab aliquo manducavimus, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inquit, quoniam qui in templo operantur. quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt, altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauithis qui euangelium adnun
Abbreviated transcription (Latin):
ret euangłio xpĩ. Quid restat ut intelligamꝰ eũ
oꝑatũ eẽ unde uictũ hr̃et nisi corporale opꝰ. corpo¬
ralib ⁊ uisibilib manib suis: Nam si de spãli
oporteret uictũ ⁊ tegumentũ querere . ut ab eis
hec acciꝑet quos in euangłio edificabat: ñ conse¬
quenter drẽt. Si alii potestatis ur̃e participant
ñ mag̃ nose S ñ sumꝰ usi hac potestate s omĩã
toleramꝰ: ne qđ impecdimentũ demꝰ euangłio xpi.
Qua potestate sͤdic̃ ñ usũ nisi quã habebat in eos
a dnõ acceptã ut eoꝵ carnalia meteret. ad uictũ
uite huiꝰ quȩ in carne agitur: Cuꝰ potestatis par¬
ticipes erant etiã alii. qui ñ eis pͥmo euangłium
annunciauerunt. s ad eoꝵ eccłam id ipsũ p̃di-¬
cantes postea ꝑuenerunt. ldo cũ dixisset. si nos
uobis spiritalia seminauimꝰ. magnũ est si carna¬
lia ura metamꝰ: subiecit. Si alii potestatis urẽ

Expanded text:
ret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum ret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum operatum esse, unde uictum haberet, nisi corporaleopus corporalibus et uisibilibus manibus suis? nam si de spiritali opere uictum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in euangelio aedificabat, non consequenter diceret: si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. qua potestate se dicit non usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus? subiecit: si alii potestatis uestrae
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. ꝙ debet in spe qui arat arare.
torturans in spe participandi. his uerbis¬
satis indicat apłs paulꝰ ñ sibi aliquid usurpasse ul
uuentes. panẽ gratuitũ manducabant ab eis. qͥb
gratuitã gr̃ãm p̃dicabant. Stipendiũ enĩ fuũ tan¬
quã milites accipiebant: ⁊ de uineȩ ꝑ eos plantate
fructu. qđ opꝰ erat lib̃ e decerpebant. & de gregis
quẽ pascebant lacte potabant: ⁊ ex area quã tri¬
turabant cibũ sumebant. Aꝑtiꝰ aũ cetera connectit
omĩno aufert om̃s dubitationis ambages. Sinoᷤ
uobis inquit spiritalia seminauimꝰ. magnũ est si
urã carnalia metamus: Quȩ sunt spiritalia quȩ
seminant nͥ uerbũ. ⁊ misteriũ sacram̃ti regni cȩ-¬
lorũ : suȩ aũ carnalia quȩ sibi licere metere dic̃.
nisi hec tpr̃alia. quȩ uitȩ atq indigentiȩ carnis
indulta sunc: hec aũ sibi debita se ab eis ñ quesisse
nec accepisse manifestat. ne qđ impedimentũ da¬

Expanded text:
scriptum est, quia debet in spe qui arat arare et scriptum est, quia debet in spe qui arat arare et triturans in spe participandi. his uerbissatis indicat apostolus Paulus non sibi aliquid usurpasse ultuiuentes panem gratuitum manducarent ab eis, quibus gratuitam gratiam praedicabant. stipendium enim suum tamquam milites accipiebant et . de uineae per eos plantatae fructu, quod opus erat, libere decerpebant; et de gregis, quem pascebant, lacte potabant; et ex area quam triturabant, cibum sumebant. Apertius autem cetera conectit et omnino aufert omnes dubitationis ambages. si nos uobis, inquit, spiritalia seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum et ministerium sacramenti regni caelorum? quae autem carnalia, quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem sibi debita se ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod inpedimentum da
Abbreviated transcription (Latin):
telligere qđ omĩb patet accepisse illos quidẽ
potestatẽ ñ oꝑandi. s oꝑa corporalia. quib ui-¬
ctũ quererent. ꝙ dignꝰ est oꝑariꝰ cibo suo⁊ mer¬
cede sua. sic̃ euangłium loquitur. Non gͦ so-¬
li paulꝰ ⁊ barnabas ñ habebant potestatẽ ñ o¬
ꝑandi: s om̃s pariter habebant hanc potesta¬
tẽ. qua isti ñ utebantur ampliꝰ impendendo
ȩccłȩ. sicut iillis locis ubi euangłiz abant. m¬
firmis congruere iudicabant. O ido ne co-¬
apł̃os suos reprehendisse uidetur: subiung̃
⁊dicit. Quis militat suis stipendiis unquã:
suis plantat uineã ⁊ de fructu eiꝰ ñ edio: Ss pa-¬
scit gregẽ. ⁊ de lacte gregis ñ ꝑcipit: Nun¬
quid scłm hominẽ hec loquor: An ⁊ lex ñ hec
dicit: In lege enĩ scriptũ est. Boui trituranti
os ñ infrenabis. Hunqͥd debu̾b ꝑtinet ad.
dm̃ ᷤ an ꝓꝓt̾ nos omĩno dicit: ꝓpternos enĩ

Expanded text:
tellegere, quod omnibus patet, accepisse illos quidem tellegere, quod omnibus patet, accepisse illos quidem potestatem non operandi, sed opera corporalia, quibus uictum quaererent, quia dignus est oicut euangelium loquitur? non ergo soli Paulus et Barnabas non habebant potestatem non operandi, sed omnes pariter habebant hanc potestatem, qua isti non utebantur, amplius inpendendo ecclesiae, sicut in illis locis, ubi euangelizabant, infirmis congruere iudicabant. et ideo, ne coapostolos suos reprehendisse uideretur, subiungit et dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? numquid secundum hominem haec loquor. an et lex haec non dicit? in lege enim Moysi scriptum est: boui trituranti os non infrenabis. numquid de bubus pertinet ad deum? an propter nos omnino dicit? propter nos enim
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ licentie a dnõ ꝑmisse. Neq enĩ rep̃hendea
hinc ostendet hoc se acciꝑe noluisse qđ eil¬
ceret accipe. cet̾oꝵ etiam cõmilitonũ eul
more ꝓbaritur. An ego solus ⁊ barnabas ñ ha¬
bemꝰ potestatẽ ñ oꝑandi: Ecce abstulit omẽm
dubitationẽ etiam tardissimis cordib. ut intel¬
ligant de qua oꝑatione dicat: Ut qͥd enĩ ait an
bebant potestatẽ a dnõ acceptã ut ñ oparẽtur
manib suis. s ex euangłio uiuerent oꝑantes
tantũmodo spirttalia in p̃dicatione regni
pot̃ drẽ de ipsa spiritali oꝑatione dixisse apłm.
oꝑandi. hanc enĩ potestatẽ ñ oꝑandi: om̃s illi
habebant. Dieat gͦ qui cͦ natur p̃cepta apłica
in sententiã suã deprauare atq ꝑuertere: di¬
cat siaudet. om̃s euangłistis accepisse a dnõ po¬
testatem. ñ euangłizandi. At si hoc absurdiˢ¬
simũ atq insanissimũ est dr̃e. cur nolunt in¬

Expanded text:
huius licentiae a domino permissae. neque enim reprehendens huius licentiae a domino permissae. neque enim reprehendens hinc ostenderet hoc se accipere noluisse, quod ei licere accipere ceterorum etiam commilitonum eius more probaretur. an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intellegant, de qua operatione dicat. ut quid enim ait: anbebant potestatem a domino acceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes tantummodo spiritalia in praedicatione regni squam potest dicere de ipsa spiritali operatione dixisse apostoatem non operandi? hanc enim potestatem non operandi omnes illi habebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam deprauare atque peruertere, dicat, si audet, omnes euangelistas accepisse a domino potestatem non euangelizandi. at si hoc absurdissimum et insanissimum est dicere, cur nolunt in
Abbreviated transcription (Latin):
reuertetur. In eadem aũ domo manete. edenti
⁊ bibentes que apd illos sunt. Dignus est enĩo¬
liceret ex dnĩ constitutione. Si quis aũ uti nol¬
let. ñ contra iussũ faceret s de suo iure cedet.
miscdiosiꝰ ⁊ laboriosiꝰ conuersatꝰ in euangłio in
qͦ⁊ debitã mercedem nollet acciꝑe. Alio quin
contra iussũ dñi fecit apłs. qui postea quã os¬
tendit sibi licere statim subiecit. S tam̃ ego¬
ñ sum usus hac potestate. S ad ordinẽ redea¬
mꝰ. ac totũ ipsum epłȩ locũ diligenter conside¬
mꝰ. Nunquid ñ habemꝰ inquit licentiam man¬
ducandi ⁊ bibendi. nunqͥd ñ habemꝰ licentiã
sororẽ mulierẽ circuducendi: Quã licentiã dͥ¬
xit nͥ quã dñs dedit eis quos ad p̃dicandũ res¬
nũ cȩloꝵ misit dicens. ea que ab ipsis sunt mi¬
ducate. dignꝰ est enĩ oꝑariꝰ mercede sua. &
seipsũ ip̃onens ad eiꝰdem potestatis exemplũ
ciu fidelissime mulieres talia necessaria de sũ

Expanded text:
etur. In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus est enim oliceret ex Domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet misericordius et laboriosius conversatus in Evangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. Alioquin contra jussum Domini fecit Apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subjecit: Sed tamen ego non sum usus hac potestate. CAPUT VII. 8. Potemus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremus. numquid non habemus. inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentiam dixit, nisi quam dedit dominus eis, quos ad praedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens ad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelissimae mulieres talia necessaria de suis
Abbreviated transcription (Latin):
me inpleant an longe infra iaceant & eã quodã mͦ m̃ciant᷑. Qd̾ si ita ẽ
naͣ qͥs nͣ ad monitꝰ uideat neq ullã spem. neq ullum omnino eẽ corp̾
qd̃ ñ habeat unitatis qualec̃q uestigiũ neq qͣntũius pulcherrimum
corpꝰ cũ int̾uallis locoꝵ necessario alius alibi habeat posse asseqͥ. eã ꝗ seqͥt᷑
unitatẽ. Quare si ħ ita ÷ flagitabo ut respondeat uͥ uideat ipse unitati
hanc. aut unde uideat. Quã sinͣ inderet unde cognoscers. ꝙ qͥd imi¬
taret᷑ corpoꝵ sp̃es. ꝙ qͥd implere nͣ poss: Nc̃ uͦ tũ dicit. corꝑib uos qͥdẽ
nͥ aliqͣ unitas ꝯtiners nicħ eẽtis. s rursus siuos eẽtis ipsa unitas. corꝑa
nͣ essetis. Recte illi dr. Unde ista nosti unitatẽ̾ scd̾m ꝗͣ uidicas. corꝑa. qͣ
n uideres udicare nͣ posses qd̃ eã ñ impleant: Si aut̃ his corꝑeis oculis

Expanded text:
me impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est me impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
dicet hoc decere. hoc eẽ pulchrũ. hoc delectare cernentes. Nicħ ande¬
bit ampliꝰ. Inclinatus enĩ recumbit ocłis :unde pendeat ñ intellegit
At ego uirũ intrinsecꝰ oculatũ ꝙ inuisibilit̾ iudentẽ ñ desinã cõmonere
cur ista placeant ut uidex eẽ audeat ipsiꝰ delectacionis humane. Ita⁊t
suꝑ fert̾ illi. nec ab ea tenet᷑ dũ ñ scdm ipsã: s ipsã iudicat. & pͥus querã
utrũ ido pulchra sint qr delect̾ant: an ido delectet᷑ qr pulchã fc̃. hic mͥ
sine dubitacione respondebit ido delectare qr pulchra st̃. Querã gͦ de in¬
ceps qͣre sint pulchra. Ꝙ si titubabit᷑. subiciam utrũ ido̾ qr similes sͥ par¬
tes sunt. ꝙ aliqua copulacione ad una ꝯuenientiã redigunt᷑. ad cũ tta eẽ
comꝑerit: interrogabo utrũ hanc ipsã unitatẽ ꝗ ꝯiuntuut᷑ appetere sũ¬

Expanded text:
dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audedicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, sum
Abbreviated transcription (Latin):
b quãꝗ de his homines udicent. cuͣ eas iustitunt: tnͣ cumfuerint
institute atq firmate. uͣ licebit. uidici de ipsis uidicare: s scđm ipsas
Conditor tñ legũ temꝑaliũ. siuir bonꝰ eͣ ꝙ sapiens: illã ipsã ꝯsulit et̾nã
de qͣ nulli anime uidicare datũ ÷ ut scdm eiꝰ incoͣmutabiles regulas¬
quid sit ꝓtemꝑe iubendũ uetandũq discernat. Eternã gͥ lege̾̃ mun¬
dis animis fas ÷ cognoscere iudicare ñ fas÷. Hoc aut̃ int̾ ẽ. qd̾ ad cognose¬
qͦ significemiis posse eẽ & alit̾. uelud cũ dicimꝰ ita eẽ debis. aut ita eẽ debuit
aut ita eẽ debebit. ut insuis oꝑib artifices faciunt. S multis finis ẽ hu
mana delectacio. nec uolunt tendere ad suꝑiora: ut uidicent cur ifta
uisibilia placeant. Itaq si querã ab artifice uno arcu ꝯstructo eur alte¬
rũ parem ꝯtͣ in altera parte moliat᷑ respondebit credo ut paria parib
edificii menbra respondeant. Porro si ꝑgam querere id ipsũ cur eligat᷑.

Expanded text:
bus quanquam de his homines judicent, cum eas instituunt; tamen cum fuerint institutae atque firmatae non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium si vir bonus et sapiens est, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. » XI. Cujus squo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. mana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat;
Abbreviated transcription (Latin):
tis. infactis insacram̃tis. Ad oẽm aĩe instructionẽ exercitacionẽq accõmodatus.
qͥd aliud ꝗͣ rõnał discipline regulã impleũ. Nã ⁊ misterioꝵ exposicio adea dirigit᷑.
nec suauit̃ inuemret᷑ uĩtas. Neq si eẽnt inscript᷑is sacͣmta: insacram̃tis nͣ eẽnt sig¬
nacła ueritatis: satis cũ cognicione actio ꝯueniret. Nc̃ uͦ qm pietas timore inchoat᷑.
caritate ꝑficit᷑. popłs timore ꝯstrictꝰ tp̃r seruitutis. inuet̾ẽ lege multis sacͣm̃tis

Expanded text:
ercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigiturnec suaviter inveniretur veritas. Neque si essent in Scripturis sacramenta, et in sacramentis non essent snacula ueritatis, satis cum cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uocatur magdalena. de qua demonia septẽ
exierant iohanna uxor cute ꝓcuratoris herodi.
⁊ susanna ⁊ aliȩ multȩ quȩ ministrabant eis de
facultatib suis. Hoc exemplũ dñi imitabantur¬
apłi. ad accipiendũ sibi debitũ cibũ. de quo idẽ
dñs aꝑtissime loquitur. E untes inquit p̃dicate di¬
centes. q appropinquauit regnũ celoꝵ Infirmos
curate. mortuos suscitate leprosos mundate. de-

Expanded text:
quae vocatur Magdalene ex qua daemonia septem exierant. et Johanna uxor Cuzae procuratoris Herodis. et Susanna et aliae multae. quae ministrabant eis. de facultatibApostoli, ad accipiendum sibi debitum cibum; de quo idem Dominus apertissime loquitur: Euntes, inquit, praedicate dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Infirmos curate, mortuos suscitate, leproso
Abbreviated transcription (Latin):
hanc potestatẽ quã ille habebat. ut tantũ modo
spaliter oꝑantes. manducent panẽ a corporali la-¬
bore gratuitũ. ⁊ quẽ ad modũ dic̃ p̃cipimꝰ ⁊ obse-¬
eramꝰ in xpõ. ut cũ silentio oꝑantes suũ panẽ
manducent. Non disputent contra manifestis.¬
sima uerba apł̃i. qi ⁊ hoc ꝑtinet ad silentiũ. cũ
quo debent oꝑantes manducare panẽ suũ. Enu-¬
eleatiꝰ aũ ⁊ diligentiꝰ adhuc ista uerba considarẽ.
atq tractarẽ : nͥ haberẽ alia loca epłarũ eiꝰ mul-¬
to manifestiora quib collacis. ⁊ ista liquidiꝰ ma-¬
nfestantur.⁊ si ista ñ eẽnt illa sufficerent. Ad
corinthios enĩ scribens de hac eadẽ re ita dic̃. Non
sum liber: Non sum apłs: Nonne xp̃m̃ iħm dnm̃¬

Expanded text:
hanc potestatem quam ille habebat, ut tantummodo hanc potestatem quam ille habebat, ut tantummodo spiritualiter operantes manducent panem a corporali labore gratuitum: et quemadmodum dicit, Praecipimus et obsecramus in Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, non disputent contra manifestissima uerba apostoli, quia et hoc pertinet ad silentium, cum quo debent operantes manducare panem suum. Enucleatius autem et diligentius adhuc ista uerba considerarem atque tractarem, nisi haberem alia loca epistularum eius multo manifestiora, quibus conlatis et ista liquidius manifestantur et, si ista non essent, illa sufficerent. ad Corinthios enim scribens de hac eadem re ita dicit: non sum liber? non sum apostolus? nonne Christum
Abbreviated transcription (Latin):
suũ panẽ manducent. Quid adhec dici pot̃. q̃nqͥdẽ
te interpretari. exemplo suo docuit qͥd p̃ceꝑit :
Iii enĩ tanquã apło p̃dicatori euangłii. militi xpĩ
plantatori uineȩ. pastori g̃gis constituerat dñs:
ut de euangłio uiueret. Et tam̃ ipse stipendiũ s
debitũ ñ exegit: ut se formã daret eis qui exig̾e in¬
debita cupiebant. sicut ad corinthios dic̃. Qiuis mi-¬
litat suis scipendiis unquã: Quis plantat uineã
⁊ de fructu eiꝰ ñ edit: Quis pascit gregẽ.⁊ de laste
gregis ñ ꝑcipitͤ aͦ qd sibi debebatur acciꝑe noluit:
ut exemplo eiꝰ cohercerentur qui sibi ñ ita ordinatis
m ȩccła talia deb̾i arbitrabantur. Quid est enĩ qđ
ait neq panẽ ab aliquo gratis manducauimꝰ. s
in labore ⁊ fatigatione die ⁊ nocte oꝑantes ne quẽ
ur̃m grauaremꝰ. ñ q ñ habuerimꝰ potestatẽ. s
ut nos formã daremꝰ uobis. qua nos imitaremini :
Audiant gͦ quib hoc p̃cepit. id est qui ñ habent

Expanded text:
suum panem manducent. quid ad haec dici potest, quandoquidem te interpretari, exemplo suo docuit quid praeceperit? illi enim tamquam apostolo praedicatori euangelii, militi Christi, plantatori uineae, pastori gregis constituerat dominus, ut de euangelio uiueret; et tamen ipse stipendium sibi debitum non exegit, ut se formam daret eis qui exigere indebita cupiebant. sicut ad Corinthios dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quia plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? ergo quod sibi debebatur, accipere noluit, ut exemplo eius cohercerentur, qui sibi non ita ordinati in ecclesia talia deberi arbitrabantur. quid est enim, quod ait: neque panem gratites, ne quem vestrum gravaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus vobis, qua nos imitaremini? Audiant ergo quibus hoc praecepit, id est, qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
discipłinã ad ũsꝰ eoꝵ insidias ad serentes. uigilanciores ⁊ cauciores simꝰ. Ñsi eos¬
pietate legentib bonis ñ adũsꝰ unã aliꝗͣ. s ad u̾sꝰ õs pͣuas . fassas opiniones
possit uałe. Cont᷑ eos tñ potissimũ: instituta. qͥ du̾as matas ł sub̾as singulis
delectati: ñ eaꝵ qͥb offendunt᷑ s eaꝵ qͥb delectant᷑ uolt̃ eẽ. auctorẽ dm̃.⁊ cũ
ꝯsuetudine̾ suã uinc̾e neqͣunt. ĩa laq̃is carnalib in retiti: duas aĩas in uno
eẽ corꝑe existimat. unã de dõ q̃ nataͣlit̾ ħ sit q ipse: alterã degente tenebrarũ.
ñ inueniret: necessitate opp̃ssũ. Misisse huc aĩaͣ bonã ⁊ qͣnd̾a particulam

Expanded text:
disciplinam addisciplinam adpietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias  delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, n inveniret, necessitate oppressum misisse huc animam bonam, et quamdam particulam
Abbreviated transcription (Latin):
cucta subiecta sint: ex qͦ illa oĩa qͣ pͥmo credidimꝰ nicħ nͥ auctoritatẽ secuti. par¬
tĩ sic intelligunt᷑ ut uideamꝰ ee̾ cercissima: parti̾sic ut uideamꝰ fieri posse atq
ita fieri oportuisse. doleamꝰq illos ħ ũ credentes qͥ nos añ ea credentes inridẽ
ꝗͣ nob̾cũ credẽ maluer̃ N it iã illa hominis sacro sc̃ã susceptio. ꝙ uirginis
terã pat̾s ⁊ peccatoꝵ ab olicio. ⁊ iudicii dies. ⁊ corpoꝵ resuscitacio coguita et̾nitate
tͥnitatis ⁊ mutabilitate createᷤᷤ credunt᷑ tm̃: ⁊ ñ ̃ udicant᷑. ad sũmi di miscd̾iã
ceͣ ut ꝓbati manifesti fiãt int̾ uos. Utam᷑ ̃ isto diuine ꝓuidencie bñficio. Ex
his it hoĩb heretici fui̾t. qͥ ꝙ̃ si eẽnt in eccła nichilo minꝰ erraret᷑. Cũ aũ foris ẽt:
lumꝰ. qͣ lucẽ uĩtatis intueri. Qꝑꝑ multi ut diẽ ci uideat ⁊ gaudeat ꝑ hereticos
de sõno excitant᷑. Utam᷑ gͦ q̃ hereticis. ñ ut eoꝵ apꝓbemꝰ eriores. s ut catholicã

Expanded text:
cuncta subjecta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis teram Patris, et peccatorum abolitio, et judicii dies, et corporum resuscitatio, cognita aeternitate Trinitatisesse, ut probati manifesti fiant inter vos ; utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiamsi essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, lumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
martirũ. tãco fertiliꝰ ẜ ubiꝰ usq ad barbaras naciones eccłie pullula rũtsitot uu¬
nił s urginũ milia ꝯtẽpnẽciũ nuptias casteq uiuentiũ iã nemo mirat᷑. qͥ cum
frcis plato. usq adeo ꝑ ũsã tẽpoꝵ suoꝵ timuit opimonẽ ut ꝑ hibeat᷑ sacrificase natẽ
natãii erecitꝰ ĩt. tamq peccatũ illud abolereret᷑ si hec sie accipiunt᷑ ut qͥm̃ antenta¬
un a sptirer sic uẽ ge ũ dispntare monstruosũ sit. si tili pollicitationi. atq sponsi¬
oni pom̃s t̾rarũ partes qͥs homines in colũt saç tpiana tͥduoit . si hei dotidie spust
mecclis. ꝙ asacerdotib exponuit᷑: si cununt pectora qͥ ħ implere conant. esicar
umi uierabiles as gtediunt᷑ hãc utã ut desertis cdiuiciis & honorib h muncli
er oĩ hominũ gñe uni do sũmo totã uitã dicare uolentiũ. deserte qͥnd̾a insule

Expanded text:
martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt; si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut naturam exsecratus, ut peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo ante talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni, per omnes terrarum partes quas homines incolunt, sacra Christiana traduntur; si haec quotidie leguntesiis, et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc viam, ut, desertis divitiis et honoribus hujus mundi, ex omni hominum genere uni Deo summo totam vitam dicare volentium deser
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis innubib obuiam dño in aera:
& sic semꝑ cum dño erunus. Itaq con-¬
solamini inuicẽ. inuerbis istis. Quod
audientes macedones non intellexert̃
quos secũ uiuentes apłs uocet. & qui
dicantur residui Qui cũ illo rapiant᷑
in nub obuiã dño: sed arbitrati sunt
dum adhuc ẽẽt in corpore. & antequã
gustaret mortẽ. xp̃m in sua maiestate

Expanded text:
um illis in nubibus obuiam domino in aera et sic semper cum domino erimus. itaque consolamini inuicem in uerbis istis. quod audientes Macedones non intellexerunt, quos secum uiuentes apostolus uocet et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obuiam domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc esset in corpore et antequam gustaret mortem, Christum in sua maiestate