comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõuiertens adꝑfectionis fastigia
st̃ma ꝑuenerit. Sicut etiam et̃¬
trario plurimis quos nominatim
memorare ñ debeo. nichil ꝓfuit
dñi seruitutẽ meliore arripuiss
pͥncipio qͥ deiceps cordis ignaus
ac dduritia subseqͣnte. in teporen
nexiũ acꝓfundum mortis bara¬
uocatione. uidemꝰ euident̃ exp̃ssã.
Quid etrim ꝓfuit uide apłatus
sublimissimũ gradũ eoͤordine qͦ
petrꝰ cȩteriq apłi adsciti st̃ uolun¬
tarie suscepisse: qui uocationis suȩ
p̃clara pͥncipia. cupiditatis acphilã.¬
girie pestiferofine consũmans. usq
adtraditionem dnĩ crudelissimꝰ
homicida ꝓrupit: aut qͥd obfuit
paulo qđ repente cecatꝰ aduiã sa.¬
lutis uelut inuitꝰ uidet᷑ adtͣctus:
qͥ postea dñm totoanimi feruore
sectatꝰ initiũ necessitatis uolunta.¬
ria deuotione consũmans. głosam
tantis uirtutib uitã incõparabi¬
li fine conclu.sit: Totũ gͦ infine
consistit: in quo potest qͥs & opti¬

Expanded text:
conuertens ad perfectionis fastigia conuertens ad perfectionis fastigia summa peruenerit. siont etiam s contrario plurimis, quos nominatim memorare non debeo, nihil profuit: domini seruitutem meliore adripuisse principio, qui deinceps cordis ignauia ac duritia subsequente in teporem noxium ac profnndum mortis barauocationuit Iudae apostolatus snblimissimam gradum eodem ordine quo Petrus ceterique apostoli adsciti sunt uoluntarie suscepisse, qui uocationis suae praeclara principia cupiditatis ac filargyriae pestifero fine consummans usque ad traditionem domini crudelissimus parricida prorupit? aut quid obfuit Paulo quod repente caecatus ad uiam salutis uelut inuitus uidetur adtractus, qui postea dominum toto animi feruore sectatus initium necessitatis uoluntaria deuotione consummans gloriosam tantis uirtutibus uitam inconparabili fine conclusit? totum ergo iconsistit, in quo potest quis et opti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩniti pͥncipiis uideant᷑. ñ nũꝗͣ
tam̃ inuemmꝰ ce iam de t̃tio gra¬
du qͥ infirmꝰ uidet᷑ ac tepidus.
titisse: illisq consimiles. qui op¬
timo pͥncipio ad gressi dnĩ famu¬
latũ. reliqm quoq uitã lau.¬
dabili feruore sp̃s exegerũt.
Et itm de illo suꝑior e gͣdu plu¬
rimos tepefactos. aduituꝑa.¬
lẽ finẽ sepissime recidissẽ:
ac ꝑinide sicut illis nichil obfut
qđ ñ suo uident᷑ arbitrio s neces¬
sitatis compulsione conu̾si. qͥppe
quib hanc spsam occasionẽ qua
conpungerent᷑. dnĩ benignitas
ꝓcurauit: ita ce iã istis omĩno nidͥ
ꝓfuit sublimiora cõuersionis
habuisse pͥncipia. qr ñ studuert
reliqͣm uitã fine congruo t̾mi¬
nare. Nec eñ abbati moysi qui ha¬
bitauit inloco istꝰ heremi qui ca
mortis q̃ ei ꝓpt̾ homicidii crimen
intentabat᷑ impulꝰ. admonaste.¬
riũ decucurrit. Qui ita necessitat̃
conu̾isionis arripuit: ut eã inuo.¬
luntatẽ prõpta animi uirtuti

Expanded text:
inniti principiis uideantur, nonnumquam tamen inuenimus etiam de tertio gradu, qui infimus uidetur ac tepidus, titisse illisque consimiles, qui optimo principio adgressi domini famulatum reliquam quoque uitam laudabili feruore spiritus exegerunt, et iterum de illo superiore gradu plurimos tepeftotos ad uituperabilem fiaem saepissime reccidisse. ae perinde sicut illis nihil obfuit quod non suouiiientor arbitrio, sed necessitatis eonpnlsione conuersi, quippe quibus hanc ipsam occasionem qua conpungerentur domini benignitas procurauit, ita etiam istis omnino nil profuit sublimiora conuersionis habuisse principia, quia non studuerunt reliquam uitam fine congruo terminare. neo enim abbati Moysi, qui habitauit in loco ifltins heremi qui Calmortis quae ei propter homicidii crimen intentabatur inpulsus ad monasterium decucurrit. qui ita necessitatem conuersionis adripuit, ut eam in uoluntatem prompta animi uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectꝰ e̾ẽ. uade uende omĩa q̃ ha¬
bes & da pauꝑib & habebis thes¬
aurũ incęlo & ueni sequere me:
p̃ceptũ hoc dñi uelut specialiter
adse directũ. cũ sũma cõpunctio¬
ne cordis suscepit. Confestimq re¬
nuntians cunctis secutꝰ est xp̃m:
nulla exhortatione neq doctri¬
na homĩnũ ꝓuocat᷑. Scd̃s uocati¬
onis modus ẽ quẽ fieri ꝑhominẽ
diximꝰ. cũ uł exempliᷤᷤ qͦꝵ dã scõꝵ
uł monitis instigati. ad desid̾iũ
salutis accendim᷑. Quo nos quoq
p̃dicti uiri monitis acuirtutib
incitati. huic nos studio ꝓconfes
el de afflictione egipti legimꝰ li¬
batos. Tercius uocationis uero¬
modus est qui eͣxessitate descendit:
cũ diuitiis mundi huiꝰ uł uolup¬

Expanded text:
de, uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni, sequere me, praeceptum hoc domini uelut specialiter ad se directum cum summa cordis conpunctione suscepit confestimque renuntians cunctis secutus est Christum, nulla exhortatione neque doctrina hominum prouocatus. secundus uocationis modus est quem fieri per hominem diximus, cum  monitis instigati, ad desiderium salutis accendimur. Quo nos quoquepraedicti viri monitis ac virtutibus incitari huic nos studio professiel de afflictione Aegypti legimus liberatos . Tertius vero vocationis modus est, qui ex necessitate descendit, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
pellim. Cuiꝰ uocationis necessita.¬
tẽ. inscript᷑is quoq sepissime rep¬
perimꝰ. cũ filios ifrael obmerita
peccatoꝵ legimꝰ adño traditos
hostib suis: obquoꝵ dnãtionẽ
crudelitatẽq seuissimã. rursum
conuersos ad dñm ꝓclamasse.
& misit eis inqͥt dñs saluatorẽ
aoth filiũ gera filiũ gemini.
qͥ utraq manu utebat᷑ ꝓdext᷑a.
Et rursum inqͥt clamauert̃ ad¬

Expanded text:
eceesitatem in scripturis quoque saepissime repperimus, cum filios Israhel ob menta peccatorum legimus a domino traditos hostibus suis, ob quorum dominationem crudelitatemque saeuissimam rursum conuersos ad dominum proclamasse. et misit eis, inquit, dominus saluatorem Aoth, filium Gera, filium Iemini, qui utraque manu utebatur pro dextera. et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
IN illo scõꝵ choraqui uelut aft
purissima in nocte mundi istꝰ re.¬
fulgebant. uidimꝰ scm̃ pafnutiũ
uice luminaris magni clarita¬
te scientiȩ coruscantẽ. hic namo
presoit̃ congͣgationis nr̃e. idẽ ilhꝰ
q̃ inheremo sciti morabat᷑ fuit:
inqͣ ita ad extremã durauit et¬
tẽ. ut nũgͣm cella inqͣ unior
ceꝑat habitare. quȩq ab ȩccła mi¬
lib quinq distabat. saltim aduici¬
niora migrauerit. nec fessus anniᷤ
die sabbati uł dnio uenturꝰ ad ec¬
desiam. tanti itineris spatio uexa¬
ret᷑. S ne uacuus quidẽ reu̾ti ex¬
inde contentꝰ. uas aquȩ qͣm ꝑto
suis ceru̾ibus suꝑ ponens. repor¬
tabat ad cellã. Cumq nonage.¬
nariã excessisset etatẽ. nũqͣm paᷤ¬
sus est eam iunioꝵ sibi labore
deferri. hic itaq ab adolescentia
se tͣdidit: ut ineis paruo tẽpr
cõmoratꝰ. tam subiectioni bono.
qͣm uniu̾sarũ uirtutũ scientia.
parit̃ ditaret᷑. Humilitatiᷤᷤ nãq

Expanded text:
In illo sanctorum choro, qui uelut astra purissima in nocte mundi istius refulgebant, uidimus sanctum Pafnutium uice luminaris magni claritate scientiae coruscantem. hic namque presbyter congregationis nostrae, id est illius quae in heremo Scitii morabextremam durauit aetatem, ut numquam e cella quam iunior coeperat habitare quaeque ab ecclesia milibus quinque distabat, saltim ad uiciniora migrauerit, ne fessus annis die sabbati uel dominico uenturus ad ecclesiam tanti itineris spatio uexaretur. sed ne uacuus quidem reuerti exinde contentus uas aquae, quam per suis ceruicibus superponens reportabat ad cellam, cumque nonagenariam excessisset aetatem,. numqaam passus est eam iuniorum sibi labore deferri. hic itaque ab adulescentia se tradidit, ut in eis paruo tempore conmoratus tam subiectionis bono quam uniuersarum uirtutum scientia pariter ditaretur. humilitati
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ad cellã eius lam die aduespe.¬
rascente ꝑuenimꝰ. Q habito ali.¬
qͣntisꝑ silentio. cũ ꝓpositũ nr̃m
p̃dicare cepisset. qdđ scilicet pa.¬
triã relinquentes. tot ꝓuintiiᷤ
ꝓamore dĩ ꝑlustͣtis. egestatẽ ac
uastitatẽ heremi tolerare & imi.¬
tart rigorẽ cõu̾sationis illoꝵ
tantoꝑe niterem᷑. quẽ uix ipsi
qui meadẽ necessitate atq in opia
natiatq educati st̃ sustinerent:
ESPONdimꝰ nos ob id adeiꝰ nr̃a.
doctrinã ac magisteriũ te¬
tendisse. ut imbui aliqͣtenꝰ tanti
in ẽe eidẽ senseramꝰ. ñ ut ullis quȩ
tam̃ in nob ñ ẽent laudib graua.¬
rem᷑. aut elatione animi qͣ in nrs

Expanded text:
ti ad cellam eius iam die aduespeti ad cellam eius iam die aduesperante peruenimus. qui habito aliquantisper silentio cum propositum nostrum praedicare coepisset, quod scilicet patriam relinquentes tot prouinciis pro amore domini perlustratis egestatem ac uastitatem heremi tolerare et imitari rigorem conuersationis illorum tanto opere niteremur, quem uix ipsi qui in eadem necessitate atque inopia nati educatique sunt sustinerent, espondimus nos ob id ad ejus doctrinam ac magisterium tetendisse, ut imbui aliquatenus instinesse eidem senseramus, non ut illius, quae tamen in nobis non essent, laudibus gravaremur, aut in elation
Abbreviated transcription (Latin):
extinctis uitiis uniu̾sis. cunctisq
uirtutib cõsũmatis. qͣs monaste¬
rioꝵ instituta. uł antiqͥssimoꝵ
patrũ doctrina fundauit. subli¬
mioris ꝓuectꝰ ardore succensꝰ. he¬
remi festinauit penetͣre secre-¬
ta: ut dño cui int̾ frm turbas
positꝰ sitiebat. inseparabilit̾ in he¬
rens. nullo deinceps humano cõ¬
sortio retrahente. faciliꝰ dõ unire¬
tͣ᷑. Ubi rursũ tanto feruore etiã
ipsoꝵ anachoritarũ uirtutes supe¬
rans. desidio & intentione uigis
ac diuinȩ illuiᷤᷤ theoriȩ cunctoꝵ
deuitabat aspectꝰ uastiora & in¬
accessibilia solitudinis penetranᷤ
loca. Multo quoq ineis tẽpr de.¬
litescens. ut ab ipsis quoq anacho¬
ritis difficult̃ ac rarissime depre-¬
hensꝰ. angłoꝵ cotidiano consortio
delectari ac ꝑfrui credet᷑. atq e
merito uirtutiᷤᷤ huiꝰ. abipsis uchi¬
tũ fuerit bubał cognom̃tũ. huiꝰ
igͥ magiterio institui cupientes.
cogitationũ & iam stimuł̃ agita¬

Expanded text:
is uitiis cunctisque uirtutibus consummatis, quas monasteriorum instituta uel antiquissimorum patrum doctrina fundauit, sublimioris profectus ardore succensus heremi festinauit penetrare secreta, ut domino, cui inter fratrum turbas positus sitiebat inseparabiliter inhaerere, nullo deinceps humano consortio retrahente facilius uniretur. ubi rursum tanto feruore etiam ipsorum anachoretarum uirtutes superans desiderio et intentione iugis ac diuinae illius theoriae cunctorum deuitabat aspectus, uastiora et inaccessibilia solitudinis penetrans loca multoque in eis tempore delitescens, ut ab ipsis quoque anachoretis difficulter ac rarissime deprehensus angelorum cotidiano consortio delectari ac perfrui crederetur, atque ei merito uirtutis huius ab ipsis inditum fuerit Bubali cognomentum. Huius igitur magisterio institui cupientes, cogitationum etiam stimulis agita
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ modi speciali distinctio¬
minẽ. t̃cius ex necessitate. Ex dõ
quidẽ ẽ quotiens inspiratio quedi
inmissa in cornr̃m. ñnũqͣm & lan
dormientes nos ad desidiũ ȩt̃nȩ u¬

Expanded text:
tionum modi speciali distinctiominem, tertius ex necequidem est quoties inspiratio quaedam immissa in cor nostrum nonnunquam etiam dormientes nos ad desiderium vitae aeter
Abbreviated transcription (Latin):
beatus pafnutiꝰ. Tres inqͥt
uocationũ st̃ ordines. tres quoq
renuntiationeᷤᷤ monachoꝵ. inqͦ¬
cũq uocationis ordine constitu¬
to. necessariaᷤᷤ nouerimꝰ. Et pͥmã
quidẽ causã qͣtres ẽẽ uot᷑ionum
onlines d̃iximꝰ. oportet nos dili¬
gent᷑ inquirere: ut cũ agnouermꝰ
nos ad dĩ cultũ pͥmo gradu uoca¬
tionis adscitos. scd̃m eius sublimita.¬
tẽ. conuersationis quoq nr̃ȩ congris¬
entiã temꝑemꝰ. Nichil enĩ ꝑderit sub¬
limit̃ incoasse. similẽ pͥncipiis si ñ
exibuerimꝰ & finẽ. Qđ si etiam ulti.¬
mo ordine nos a conuersatione scłi
extractos fuisse agnoscimꝰ. qͣnto minꝰ
ꝓbabili adreligionẽ pͥncipio iudem̃
inniti. tanto acrius nosmet ipsos ad
meliorẽ finẽ sꝑitali feruore incita¬
re curemꝰ. Scd̾am qͦq causa trine
abrenuntiationis omĩmodis cõue.

Expanded text:
beatus PAFNVTIVS: Tres, inquit, uocationum sunt ordines, tres quoque renuntiationes monacho in quocumque uocationis ordine constituto necessarias nouerimus. et primam quidem causam qua tres esse uocationum ordines diximus oportet nos diligenter inquirere, ut cum agnouerimus nos ad dei cnltntn primo gradu uocationis adscitos, secundum eius sublimitatem conuersationis quoque nostrae congruentiam temperemus. nihil enim proderit sublimiter inchoasse, si similem principiis non exhibuerimus et finem. quodsi etiam ultimo ordine nos a conuersatione saeculi extractos fuisse cognoscimus, quanto minus probabili ad religionem principio uidemur inniti, tanto acrius nosmet ipsos ad meliorem finem spiritali feruore incitare curemus. secundam quoque catiskm trinae abrenuntiationis omnimodis nosse
Abbreviated transcription (Latin):
aspic̾e. Uagari oculos ñ ꝑmitt̾e.
Ponpatico ⁊ ilecebroso gressu
ñ ĩcedere. Nulli ĩ ferior ĩcepto
bono oꝑe apparere. Nulli c̃tu¬
meliã aut ruborẽ incutere. Ne¬
minẽ blasphamare. Senes ñ ir
De his ꝗ̃ ignoras ñ tractare. etiã
ea q̃ scis dion oĩa ꝓferre. hȩc c̃
ꝓrimis amabilẽ hominẽ. reddt̃
⁊ dõ acceptabilẽ faciunt. Pudi¬
citia uͦ animȩ ẽ. plus ꝓpt̃ dei
oculos quã hõinũ omĩa bona
facere. Appetiones turpiũ cogita¬
tionũ cõpescere. Om̃s meliores
ẽẽ estimare. Neminẽ inuidere
De semet ipso nichil confidere.
Dei sẽꝑ aunlio res om̃s cõmit¬
tere Ante dei oculos semet ipsũ
c̃ stituere. heretica prauitate.
sensõ ñ maculare. Catholicis ꝑ
oĩa consentire. deo soli adhere
tͥbulationes. animi fortitudine
nichil amare. Cuncti amoris

Expanded text:
aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut ruborem incutere , neminem blasphemare, senes non inde his quae ignoras non tractare, etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. pudicitia uero animae est, plus propter Dei oculos quam hominis omnia bona facere, appetitiones turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare, nemini inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica prauitate sensum non maculare, catholicis per omnia consentire, Deo soli adhaerertribulationes animi fortidudine oximos nihil amare, cuncti amoris
Abbreviated transcription (Latin):
pradicti uiri regła monasteriũ
c̃strur̃. Tanta in uirũ dĩ redũda¬
gauisi st̃ se postea ĩpunitatẽ me-¬
ruisse. Nec ĩmerito tanti uiri.
sultꝰ ãminicło partẽ gr̃ȩ potitꝰ
ẽ supplem̃to qͥ eiꝰ doctnis ĩ nexꝰ
uoluit ad ĩiustȩ uitȩ tͣmite deuiare.
xinde ad theodeb̾tũ ꝑuenit.
Quẽ cũ theodeb̾tꝰ udisset.
ouans suis sedibꝰ recep̃. Iã i mulci
fr̃m pꝰ eũ exluxouio uenerãt qͦs
uelut exhostiũ p̃da recipiebat.
Pollicitꝰq ẽ cheodeb̾tꝰ se reppire
młis dĩ ad omñe oportunitatẽ c̃grua.

Expanded text:
pradicti viri regula monasterium construxit. Tanta in virum Dei gratia redundagavisi sunt se postea inpunitatem meruisse, nec inmerito tanti viri fultus adminiculo partae gratiae potitus est supplimentum, qui eius doctrinis innexus, noluit ab iustae Exinde ad Theodebertum venit: quem cum Theodebertus vidisset, ovans suis sedibus recepit. Jam enim multi fratrum post eum ex Luxovio venerant, quos velut ex hostium praeda recipiebat. Pollicitusque est Theodebertus se reperire mulis Dei ad omnem opportunita
Abbreviated transcription (Latin):
marculfũ ire. ⁊ oĩa ꝙ̃ possĩt para¬
re beato colũbano deferre. ho.¬
neratiᷤ gͦ marculfũ uehiculis it̃
arripuit. S cũ solitudinis ora ał.¬
tigit. uiã sͥ pandendi itineris ne¬
quaꝗͣ repꝑit: fuit tãdẽ c̃siliũ ut.
si in hoc diei eẽt ĩꝑiũ. p̃missis.
notũ it̃ ungula dert̃. rectoq itiꝰ¬
nere aute fores beati colũbani
ad angrat̾ẽ ꝑueniũt. Mirans mar¬
culfus eqͦrũ uestigia subsecutuᷤ
adiuirũ dei ꝑuenit. ⁊ q̃ detulerat
p̃sentauit. Ille grates c̃ditori re¬
pendit. qͥa sic suis famłis ĩ deser¬
to parare m̃sã ñ distulit Accep
tagͦ ab eo benedictione marcul¬
fus calle qͦ uenerat repedauit.
oĩbꝰ rei gestȩ causã patefecit.
Cepit exinde freq̃ntia popłi ad ĩfirm
eũ freq̃ntare ⁊ oĩũ ĩ firmitatũ suf¬
fragiũ q̃rere. Quoꝵ uota c̃ reuoca¬
re ase neqͥret õiũ petitionibꝰ pa-¬
rẽs orationũ medicamine cunctoꝵ
adse uenientiũ infirmitates diui¬

Expanded text:
Marculfum ire et omnia quae posset parare beato Columbano deferre. Oneratis ergo Marculfus vehiculis iter arripit, sed, cum solitudinis ora adtegit, viam sibi pandi iteneris nequaquam repperit. Fuit tandem consilii, ut si in hoc Dei esset imperium, praemissis notum iter ungula terunt, rectoque itinere ante fores B. Columbani ad Anagrates perveniunt. Mirans Marculfus, equorum vestigia subsecutus ad virum Dei pervenit, et quae detulerat praesentavit. Ille grates Conditori rependit, quia sic suis famulis in deserto parare mensam non distulit. Accepta ergo ab eo benedictione, Marculfus calle quo venerat repedavit, omnibusque rei gestae causam patefecit. Coepit exinde frequentia populi et infirmeum frequentare et omnium infirmitatum suffragium quaerere, quorum vota cum revocare a se nequiret, omnium petitionibus parens, orationum medicamine cunctorum ad se venientium infirmitates, divi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ libiũ humero ferẽs. descͥpturis
sacris secũ disputaret. subitoq co¬
gitatio inm̃te ruit. qͥd eligeret
meliꝰ ĩhominũ ĩiurias ĩcidere.
aut feraꝵ seuitiã sustin̾e. Cũq
urgeret cogitationẽ illata seueri¬
tas crebio frotẽ signo crucis armãs
atq orans intra se aiebat. Meliꝰ ẽẽ
ferocitatẽ bestiaꝵ absq alieno pec.¬
cato. ꝗͣ hoiũ rabiẽ sustiñe cũ dãp¬
no animaꝵ Dũe hec animo uol¬
ueret. c̃spicit duodecĩ lupos ad¬
uenire.⁊ dextra leuaq se mediũ
astare. manebatq ĩmobilis atq di¬
cebat. Ds ĩ adiutoriũ meũ ĩtẽde.

Expanded text:
et librum humero ferens de Scripturis sacris secum disputaret; subitoque cogitatio in mentem ruit quid eligeret melius in hominum injurias incidere, an ferarum saevitiam sustinere. Cumque urgeret cogitationum illata severitas, crebro frontem signo crucis armans atque orans intra se aiebat melius esse ferocitatem bestiarum absque alieno peccato, quam hominum rabiem sustinere cum damno animarum. Dumque haec animo volveret, conspicit duodecim lupos advenire, et dextra laevaque se medium astare, manebatque immobilis atque dicens: Deus, in adjutorium meum intende
Abbreviated transcription (Latin):
derio lib̾tatis. cunctis illis t̾aquã nu¬
lestissimis creditorib renuntiãs hus
mũdo.⁊ omnẽ substantiã q̃ mͥ su¬
cessione patͥs obuenerat. ame pant̃
abiciẽs satis feci: atq ab eis sũ om̃i n¬
dis absolutꝰ. Castrimargie uͦ stimuł
nullo mͦ carere p̃ualui. Nec it qͣuis
eã ĩparuũ modũ uilissimãq redigeñ
qͣntitatẽ. iĩ cotidie cõpulsionis euas
S necẽe ẽ me ꝑpetiuis eiꝰ cõuentiu¬
nibꝰ ꝑurgeri. ⁊ int̾minabilẽ qͣndã s¬
lutionẽ iugi functione dephende at
ĩ explebile indictionib eiꝰ ĩferre ui¬
tigal Tũ illi hunc quẽ uelut in¬
otã ac rusticũ ante despex̾ant. ꝓn
tiauert pͥmas philosophiȩ partes
idest ethicã disciplinã ad pͥme cõi¬
hendisse. Mirati ad modũ potuiste
eũ naturalit̃ asseqͥ. qd̃ nulla ei scl̃s¬
ris eruditio ꝯtulisset: cũ ipsi sudor
multo. longaq doctna. ita hec allis¬
gere neqͥuissent. hȩc spaecialit oͥ
castrimargia dixisse sufficiat. ñc is¬

Expanded text:
derium libertatis, cunctis illis tamquam molestissimis creditoribus, renuntians huic mundo, et omnem substantiam quae mihi successione patris obvenerat, a me pariter abjiciens, satisfeci, atque ab eis sum omnimodis absolutus; gastrimargiae vero stimulis nullo modo carere praevalui. Nec enim quamvis ealsionis euado, sed necesse est me perpetuis eius conuentionibus perurgueri et interminabilem quandam solutionem iugi functione dependere atque inexplebile indictionibus eius inferre uectigal. tum illi hunc, quem uelut idiotam ac rusticum ante despexerant, pro- Quntiauerunt primas philosophiae partes, id est ethicam disciplinam adprime conprehendisse, mirati admodum potuisse eum naturaliter adsequi quod nulla ei saecularis eruditio contulisset, cum ipsi sudore multo longaque doctrina ita haec adtingere nequiuissent. haec specialiter de gastrimargia dixisse sufficiat. nunc re
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec coegit clothariũ uir dĩ.
ut sͥ solam̃ largiret᷑ ut ꝑtheo¬
deb̾ti regnũ si ualeret ad italiã al.¬
piũ iuga tr̃ascendẽs ꝑueniret. Dati
gͦ comitibꝰ qͥ eũ usq ad theodeb̾tũ
ꝑduc̾ent. itiñe arrepto ad parisiꝰ
urbẽ ꝑuenit. Quo cũ uenisset.
occ̃rit ei homo ĩporta. habens sp̃m
ĩmũdũ. debaccans ⁊ discerpẽs. et
garrulãs q̃rulo. ⁊ sciscitatꝰ uirũ dĩ
effat᷑. Qd his uir dĩ agis ĩlocis:
Raucoq anelitu a lõge uirũ dĩ
colũbanũ aduenire dudũ ĩa ñ¬
dubitabã. Quẽ c̃ uir dĩ uidisset
ait. Egredere pestifer. egredere
nec corpꝰ xp̃i lauacro ablutũ.
diu obsidere p̃sumas Cede uirtu¬
ce. S c̃ diu seuis atrisq uiribꝰ ob¬
staret. uir dĩ manũ ori eiꝰ uecit.
linguãq obtrectat. ĩuntute dĩ
ĩꝑat ut egrediat᷑ Tc̃ horrida ui
discerpens eũ ut uix nexbꝰ tene¬
ret᷑ cũ iuscerũ motione ac uo-¬
mitu multo ꝓgressus tantũ fe¬

Expanded text:
ost haec coegit Chlotharium vir Dei ut sibi solamen largiretur, utque per Theodeberti regnum, si valeret, ad Italiam Alpium juga transcendens perveniret. Datis ergo comitibus qui eum usque ad Theodebertum perducerent, itinere arrepto ad Parisius urbem pervenit: quo cum venisset, occurrit ei homo in porta habens spiritum immundum, debacchans et discerpens et garrulans: queruloque sciscitatur virum Dei affamine: Quid his, vir Dei, agis in locis? raucoque anhelitu a longe virum Dei Columbanum advenire dudum jam clamitabat. Quem cum vir Dei vidisset ait: Egredere, pestifer, egredere, nec corpus Christi lavacro ablutum diu obsidere praesumas: cede virtuce. Sed cum diu saevis atrisque viribus obstaret, vir Dei manum ori ejus injecit, linguamque obtrectat, in virtute Dei imperat ut egrediatur. Tunc horrida vi discerpens cum ut vix nexibus teneretur, cum viscerum motione ac vomitu multo progressus, tantum fe
Abbreviated transcription (Latin):
IIigit᷑ beatus daniel inqui¬
rentibus nob̾. cur int̾dũ resi¬
dentes incella tanta alacri.¬
tat e cordis cũ in effabili quo¬
dã gaudio & exuberantia sa¬
cratissimoꝵ sensuũ replerem.
ut eã ñdicam sermo subseqͥ.
s ne ipse iꝑse quidẽ sensꝰ oc¬
curreret. oratio quoq pura
e mitteret᷑ ac ꝓmpta & mens
plena sꝑitalib fructib p̃ces
suas efficaces acleues. clam
ꝑsoporẽ supplicans ad dm̃
ꝑuenire sentiret: ac rursũ ne¬
lis existentib causis. tanto su

Expanded text:
igitur beatus Danihel inquirentibus nobis, cur interdum residentes in cellula tanta alacritate cordis cum ineffabili quodam gaudio et exuberantia sacratissimorum sensuum repleremur, ut eam non dicam sermo subsequi, sed ne ipse quidem sensus occurreret, oratio quoque pura emitteretur ac prompta et mens plena spiritalibus fructibus preces suas efficaces ac lenes etiam per soporem supplicans ad deum peruenire sentiret, ac rursum nullis exsistentibus causis tanto su
Abbreviated transcription (Latin):
extincta. atq inꝑpetuo consopi¬
ta. ut numꝗͣ mͥ memoriã quidẽ
cõcupiscentie huiꝰ ultersꝰ tẽpta.¬
uerit inimicꝰ. ingerere: nec me pꝰ
hec aliqnͣdo pulsatũ furtun ilhꝰ de¬
si derii instigatione ꝑsenserim. Iũe
sensũ. in ecclesiaste qͦq pulcherri¬
me legimꝰ figuratũ. Si momorae¬
rit inqͥtͥ serpens insilentio. ñ est
abundantia incantatori. tacit
serpentis morsũ ꝑniciosũ e̾ẽ desis¬
nans: idẽ si ꝑconfessionẽ suggestia
seu cogitatio diabolica. incantati¬
ri cuiqͣm spiritali scilicet uiro. qu
carminib scripturarũ mederi ꝑtii
uulneri. & extrahere de corde cosu¬
euit. noxia uenena serpentis pat¬
facta fuerint: succurrere ꝑidlitan¬
ti perituroue ñ poterit. Hoc gͥnͦ
adscientiã discretions uerȩ ꝑue¬
nire facillime poterimꝰ. ut seni¬
orũ uestigia subseqͣntes. neq agi¬
re quicqͣm noui. neq discernere

Expanded text:
extincta atque in perpetuum consopiextincta atque in perpetuum consopita, ut numquam mihi ne memoriam quidem concupiscentiae hBins ulterius temptauerit inimicus ingerere nec me post haec aliquando pulsatum furtiui illius desiderii instigatione persenserim. quem sensum in Ecclesiaste quoque pulcherrime legimns figuratum. si momorderit, inquit, serpens non in sibilo, non est abundantia incantatori, taciti serpentis morsum perniciosum esse designans, id est: si per confessionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spiritali scilicet uiro, qui carminibus scripturarum mederi protinus uulneri et extrahere de corde consueuit noxia uenena serpentis, patefacta non fuerit, succurrere periclitanti perituroue non poterit. hoc igitur modo ad scientiam discretionis uerae peruenire facillime poterimus, ut seniorum uestigia subsequentes neque agere quicquam noui neque discernere
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ fit contͣdictio abhis qͥ fa¬
ciũt malũ cito. idõ repletũ ẽ
cor filioꝵ hominũ in ipsis. ut faci¬
ant mala. Et iccirco iam te post
hanc publicationẽ suam iste ne-¬
quissimꝰ spiritꝰ inquietare ñ po-¬
rit: nec in te latibulũ sibi tet̾ri¬
mꝰ serpens deinceps usurpabit. de
tenebris cordis tui salutari confeᷤ.¬
sione ꝓtractꝰ adlucẽ. Necdũ se¬
nex hȩc u̾ba compleuẽrat. et ec¬
ce lãpas accensa de sinu meo ꝓce¬
dens. ita cellã repleuit odore sul¬
phureo: ut uehem̃tia soͨtorĩ ipsiꝰ
uix inea residere nos ꝑmitteret.
Resumensq admonitionẽ senex.
ecce inqͥt dñs tͥ ueritatẽ sermonũ
meoꝵ uisibilit approbauit: ut paᷤ¬
sionis illꝰ incentorẽ de corde tuo
salubri confessione depulsũ ꝑui.
qͣm locũ inte ulteriꝰ habiturũ aꝑ¬
ta eiꝰ expulsione cognosceres. Ita¬
q scd̃m sententiã senis. ita est in¬
qͥt inme cõfessionis huiꝰ uirtute
dñatio diabolice illiꝰ tyrannidiᷤᷤ

Expanded text:
 fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. et idcirco iam te post hanc publicationem suam iste nequissimus spiritus inquietare non poterit nec in te latibulum sibi taeterrimus serpens deinceps usurpabit, de tenebris cordis tui salutari confessione protractus ad lucem. necdum senex haec uerba conpleuerat et ecce lampas accensa de meo sinu procedens ita cellam repleuit odore sulpureo, ut uehementia foetoris ipsius uix in ea nos residere permitteret. resumensque af monitionem senex, ecce, inquit, dominus tibi ueritatem sermonum meorum uisibiliter adprobauit, ut passionis illius incentorem de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis quam locum in te ulterius habiturum, aperta ejus expulsione, cognosceres. Itasecundum sententiam senis ita est, inquit, in me confessionis huius uirtute dominatio diabolicae illius tyrannidis
Abbreviated transcription (Latin):
bebant᷑. Ibi imnaginũ lapidearũ den¬
sitas. uicinos cultꝰ denseibat. qͥs cul.¬
tu miserabili rituq ꝓfano. uetu.¬
sta paganorũ dẽpora honorabant
Ibi residens iur egregiꝰ monasteri.¬
ũ c̃struere cepit. Ad cuiꝰ. famã ple¬
bes undiq c̃ currere ⁊ se cultiu
religionis dicare curabant. ita
ut plurimã monachorũ multi¬
tudinẽ adunatã uix uniꝰ ceno¬
nobiliũ liberi undiq c̃ curre n
tebant᷑. ut spreta faleram̃ta scłi.
⁊ p̃sentiũ pompã facultatỹ cõtẽp¬
nentes et̾na p̃mia caperent. Qd̃
beatꝰ colũbanꝰ cernens undiq ad¬
penitentiȩ medicam̃ta plebes c̃¬
c̃rere. ⁊ uniꝰ cenobii septa tant̾a
c̃uersantiũ choortẽ absq difficul.

Expanded text:
bebantur. Ibi imaginum lapidearum densitas vicina saltus densabat, quas cultu miserabili rituque profano vetusta paganorum tempora honorIbi residens vir egregius, monasterium construere coepit, ad cuius famam plebes undique concurrere et cultui reliut plurima monachorum multitudo adunata vix unius coenonobilium nitebantur, ut, exspreta faleramenta saeculi et praesentium pompam facultatum temnentes, aeterna praemia caperent. Quod beatus Columbanpoenitentiae medicamenta plebes concurrere, et unius coenobii septa tantam conversantium cohortem absque difficul
Abbreviated transcription (Latin):
orro theodericꝰ penes mitẽse
morans ope pidũ. diuinitꝰ ꝑcus¬
sus. int̾ flagrãtis ignis ĩcendia
mortuus ẽ. Post quẽ brunichil
dis filiũ eiꝰ sigib̃tỹ ĩ regno suffe¬
cit. Itaq clothariꝰ menor ꝓphe¬
diȩ uiri dei collecto exercitu
sines regni q̃ suȩ ditioni debe¬
bant᷑ conat᷑ recipere. Contra quẽ
sigib̾tus cũ hostiũ cuneis pugna.¬
turus aduenit. Quẽ clotarius
mit brunichildẽ uͦ pͥmo ĩnobi¬
lit̾ camelo inpositã hostibus
girando munistrauit Lost ĩdo¬
mitorũ eqͦ ꝵ caudis ligata. mi¬
serabilit uita pͥuauit. Funditꝰ
gͦ radicitꝰq deleta theoderici
stirpe. clotariꝰ pocitꝰ ẽ tͥũ regnoꝵ
solus monaichia. Quo facto. be¬

Expanded text:
orro Theodericus penes Mettense morans oppidum, divinitus percussus inter flagrantis ignis incendia mortuus est: post quem Brundis filium eius Sigibertum in regnum suffecit. Itaque Chlotharius memor prophetiae viri Pei, collecto exercitu, fines regni, quae suae ditioni debebantur, conatur recipere; contra quem Sigibertus cum hostium cuneis pugnaturus advenit. Quem Chlotharius mit; Brunichildem vero primo ignobiliter camelo inpositam hostibus girando monstravit, postque indomitorum aeqserabiliter vita privavit. Funditus ergo radicitusque deleta Theostirpein, Chlotharius potitus est trium regnorum solus monarchiam. Quo facto, be
Abbreviated transcription (Latin):
possit. De cõsuetudine suꝑ sigi¬
onẽ. mos iste antiqͣ tradition
seruat᷑. ut ꝑacto ep iphanior
die. quẽ ꝓumitiȩ slliꝰ sacerdotes
uł dñici baptismi ł scd̃m cai¬
natiuitatis ẽẽ definiunt. Et
iccͥco utriꝰq sacram̃ti sollẽpis¬
tatẽ. ñ bifariȩ ut in occiduls
ꝓtuinciis. s sub una diei uniꝰ
ficis alexandrim puniuersi

Expanded text:
. De consuetudine celonem mos iste antiqua traditione servatur, ut peracto Epiphaniorum die quem provinciae illius sacerdotes vel Dominici baptismi, vel secundum canativitatis esse definiunt, et idcirco utriusque sacramenti solemnitatem non bifarie, ut in occiduis provinciis, sed sub una diei hujus ficis Alexandrini per
Abbreviated transcription (Latin):
roꝑnicit᷑ ⁊ reserasset et obsera̾set
ꝑueniẽs gͦ colũbanꝰ cũ suis. simul¬
q et tͥbunꝰ cũ militibꝰ fores obse¬
ratas reppiunt. Aspasiũq noĩe
custodẽ q̃runt ut claues lar.¬
giat᷑. Quo cũ uenisset claui¬
stra inuenisse. Nec qͥsꝗͣ post
ausus ẽ. dãpnatis ĩiuriã infer¬
re qͦs diuina uirtꝰ eruisset.
Post hec uir dĩ cernẽs qd̃ nul.¬
lis custodiis angeret᷑. anullo¬
q s molestia ĩferret᷑. uidebant
it om̃s ineũ dĩ urtutẽ flagrare.
ieoq õs ab eiꝰ a in iurũs segre¬

Expanded text:
perniciter et reserasset et obserasset. perniciter et reserasset et obserasset. Perveniens ergo Columbanus cum suis simulque et tribunus cum militibus, fores obseratas reperiunt, Aspasiumque nomine custodem quaerunt, ut claves largiatur. Quo cum venisset clavistra invenisse. Nec quisquam post ausus est damnatis injuriam inferre, quos divina virtus eruisset. 35. Post haec vir Dei cernens quod nullis custodiis angeretur, a nulloque molestia sibi inferretur videbant enim omnes in eo Dei virtutem flagrare, ideoque omnes ab e
Abbreviated transcription (Latin):
missi scełis penitentiã agant.
ac flecibꝰ abluendo culpas la¬
uent: Pperantes gͦ illi. eccłȩ fo¬
res obseratas repperiũt Tribu¬
nꝰ gͦ militũ cũ udisset urtudẽ
dei ꝑbeatũ colũbanũ dãpnato¬
rũ cõpedes fractos. ⁊ uacuũ sͥ
t̃mmͦ relinqͥ ergastulũ inseqͥ cal¬
ces dampnatorũ. ac si exsomno
excitatꝰ cũ militibꝰ cepit. Illi uͦ
post t̾gũ apppinqͦre satelliteᷤᷤ ui¬
dentes ⁊ fores ȩccłȩ obserataᷤ cer¬
nentes gemina uallati angusta
uirũdĩ cõpellunt ut eruant᷑
anxĩ. Ille anelitu sursũ capit
attollit. p̃cat᷑q dñm ut sua uͥ¬
tute ereptos eferro. ñ sinat de¬
nuo tradi sabellitũ nexibꝰ Nec
morata auctoris bonitas fores
firmis obserataᷤᷤ claustris resenti
ĩ angustia positis aditũ pandit ꝑ¬
niciq cursu ingrediunt᷑ eccłan
Fores uͦ post dãpnatoꝵ ĩtͦitũ ĩo¬
cłis militũ absq humana man
obserant᷑ ac si custos usu. clauige¬

Expanded text:
missi sceleris poenitentiam agant, missi sceleris poenitentiam agant, ac fletibuant. Properantes ergo illi ecclesiae fores obseratas repperiunt. Tribunus ergo militum cum vidisset virtutem Dei per beatum Columbanum damnatorum conpedes fractos et vacuum sibi tantummodo relinqui ergastulum, insequi calces damnatorum, acsi a somno excitatus, cum militpost tergum appropinquare satellites videntes, et fores ecclesiae obseratas cernentes, gemina vallati angustia, virum Dei compellant ut eruantur. Anxio ille anhelitu sursum caput attollit, precaturque Dominum ut sua virtute ereptos e ferro, non sinat denuo tradi satellitum nexui. Nec morata Auctoris bonitas fores firmis obseratas clin angustia positis aditum pandit, pernicique cursu ingrediuntur ecclesiam; fores vero post damnatorum introitum in oculis militum absque humana manu obserant
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ uiolent abstrahat᷑. Discessit gͦ
rex. relinq̃ns uirũ q̃ndã ꝓcerẽ no¬
mine baldulfũ. Isenĩ cũ remãsis¬
set. uirũ dei amonastenio pepu¬
exulandũ ꝑducit. quoadusq re¬
galis sententia qd̃ uoluisset de¬
cernẽt Cõmorãs gͦ inibi audi.¬
uit carcerẽ. eo in loco plenũ
ẽẽ dãpnatorũ hominũ mortiᷤ
penã expectãtiũ. ad quẽ dĩ uir
ꝓperat. Ingressusq hostiũ nul.¬
lo obstãde uerbũ dei dãpnatiᷤ de¬
ꝓmit. Respondentq illi. se sili¬
beraͣnt᷑ em̃daturos ⁊ de c̾missa.
noxa penitẽtiã acturos. Beatꝰ
itaq colũbanꝰ post hec ministro.
ĩꝑat ut manu ferrũ qͦ c̃pedes
ĩretiti exãt atq ĩnexi. apphen.¬
dat attͣbat. Quẽ cũ ille apphẽ¬
sũ traheret. ueluti frutex pu¬
trefacta ꝑpartes c̃minuit᷑.
egredi carcerẽ dãpnatos
solutis cõpedibꝰ ibet. Lactoq
euangelii cultꝰ officio. pedes la¬
uit linteoq abscersit. Imꝑat
deinde ut eccłam petant ⁊ cõ¬

Expanded text:
. Discessit ergo rex relinquens virum quemdam procerem nomine Baudulfum. Is enim cum remansisset, virum Dei a monasterio pellexsulandum perducit, quoadusque regalis sententia quod voluisset decerneret. Commorans ergo inibi audivit carcerem eo in loco plenum esse damnatorum hominum mortis poenam exspectantium. Ad quem vir Dei properat: ingressusque ostium, nullo obstante, verbum Dei damnatis depromit: spondentque illi se si liberarentur emendaturos, et de commissa noxa poenitentiam acturos. Beatus itaque Columbanus post haec ministro imperat ut manu ferrum quo compedes irretiti erant atque innexi, apprehendat ac trabat. Quod cum ille apprehensum traheret, veluti frutex putrefacta per partes comminuitur; egredi carcerem damnatos solutis compedibus jubet, paractoque evangelici cultus officio pedes lavit linteoque abstersit. Imperat deinde ut ecclesiam petant et com
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ extitit. eustasius discipłs
⁊ minͥ ster sc̃i uiri. uiolent᷑ a¬
uellit̾. intendente suꝑeũ mi¬
tionũ augustiduno usq ad ca-¬
ualonẽ castrũ ꝑuenit. S priꝰꝗͣ¬
stos equorũ theoderici occ̃rit
iacenti equo uirũ dĩ traicere
uoluit. S maliuolã animã ul-¬
tio mox diuina p̃uenit. Nã
dextera quã aduers ũ dĩ leualie¬
rat uirũ. corruente lancea.
ante suos pedes humi defixit.
Ipse demone correptꝰ. ante ue¬
stigia uiri dei ruit. Quẽ cer¬
nens ille se corã ultione ꝑcus¬
sũ. die illa nocteq penes se
tenuit. Cũq seq̃ns rursũ dies
illuxit. ad se accersiuit dõq fa¬
uente curatꝰ apeste. ad ꝓpͥa reme

Expanded text:
Pater exstitit Eustasius, discipulus Pater exstitit Eustasius, discipulus et minister sancti viri, violenter avellitur, intendente super eum Mitionum Augustidunumque ad Avallonem castrum pervenit. Sed priusqstos equorum Theoderici occurrit, lanceaque virum Dei trajicere voluit, sed malivolam animam ultio mox divina praevenit. Nam dextera quam adversum virum Dei levaverat corruente lanceam ante suos pedes humi defixit, ipse daemone correptus ante vestigia viri Dei ruit. Quem cernens ille se coram ultione percussum, die illa nocteque penes se tenuit. Cumque sequens rursum dies illuxit, ad se accersivit, Deoque favente curatus a peste ad propria reme
Abbreviated transcription (Latin):
tor rerũ. tu nobis p̃para oportu¬
des rependat. se hoc ñ ob dispẽ¬
diũ suũ ł suorũ hab̃e. s ob mul¬
tiplicandas monachorũ plebes.
hãc ẽẽ oatã occasionẽ. Quic̃q
enĩ seqͥ uellent ꝓmptisimo aĩo
ad sustinendas secũ ĩiuriaᷤ ueni¬
rent. Qui uͭ supradicto cenobio
remanere uellent. securi ĩ hoc
loco remarierẽt scientes cito
dñm de eorũ merore ultionẽ da¬
turũ.S cũ ȩqͦ animo decusto¬
dia pastoris segregari ñ uellẽt.
custodes regii ĩqͥunt. neqͦ quam
hĩc seqͥ alios ꝑmissuroᷤ. nͥ eos quoᷤᷤ
sui ortꝰ t̾ra dederat. ł qͥ ebrintã¬
nicis aruis ipsũ secuti fuerant.
Cetos qͥ alio eẽnt orti solo. p̃ce¬
ptis ẽẽ regus ibi remansuros. hoc
c̃ eg̃gius pat̃ cernẽt ui a se sua
m̃bra discerpi. tã suus quã ⁊̃
m̃brorũ suoꝵ dolor multiplica.¬
consolatorẽ dep̃cat᷑ ut qͦs ase regia
stodia tueret᷑. Int̃ qͦs ueneͣbilis
iuir. qͥ post in eodẽ monasterio.

Expanded text:
tor rerum, tu nobis locum praepara oportudes rependant; se hoc non ob dispendium suum vel suorum habere, sed ob multiplicandas monachorum plebes hanc esse datam occasionem. Quicumque enim se sequi velint, promptissimo animo ad sustinendas secum iniurias venirent; qui vero in supradicto coenobio remanere voluerint, securi in hoc loco remanerent: cito Dominum de eorum merore ultionem daturum. Sed cum equo animo de custodia pastoris segregari non vellint, custodes regii inquiunt, nequaquam hinc se sequi alios permissuros, nisi eos quos sui ortus terra dederat, vel qui e Brittanicceteros, qui Gallico orti solo, preceptis esse regiis inibi remansuros. Hoc cum egregius pater cerneret, vim a se sua membra discerpi, tam suus quam etiam membrorum suorum dolor multiplicatconsolatorem deprecatur, ut quos a se regia stodia tueretur. Inter quos venerabilis vir, qui post in eodem monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestim̃tis suis eiꝰ uestim̃ta tãge¬
rerẽt. obcecatis luminibꝰ ipsũ ne¬
qͥꝗͦ uidebant. Eratq spectaculũ
pulcerrimũ. ille ouans cerebat.
Querebat᷑. nec oĩno uidebat᷑. Illũ
ĩmedio eoꝵ positũ c̃uiderẽt ñ uide¬
bant uenitq tͥbunꝰ ĩtuitꝰq ꝑ fene¬
strã. uidit uicũ dĩ int̾ ipsos letũ
resid̾e. ⁊ legere.Cernensq uirdo¬
tẽ di ait. Qͥd tã intrantes atͥa
ȩccłȩ pagratis. nec oino repꝑitis.
Neqͦ quã ampliꝰ insaniȩ errore cor
nr̃m decipiat᷑. Non it poteritĩᷤ uos
inuenire quẽ iurtꝰ tegit diuina
Recedite ab hac ĩtentione ⁊ regi
ꝓperemꝰ nũtiare qͥa eũ minime
reppistis. Datq manifeste indelligi
tͥbunũ militũ ñ sponte ad facien¬
dã dĩ uiro ĩiuriã uenisse. ⁊ ideo
aduidendũ eũ lum̃ habere meri¬
isse. Renuntiantibꝰ illis auribꝰ
regiis. ille aucto furore miserȩ ĩ¬
tẽtionis bertariũ comitẽ ad eũ

Expanded text:
et vestimentis suis ejus vestimenta tanget vestimentis suis ejus vestimenta tangerent, obcaecatis luminibus ipsum nequaquam videbant. Eratque spectaculum pulcherrimum: ille ovans cernebat, quaerebatur, nec omnet non videbant. Venitque tribunus, intuitusque per fenestram, vidit virum Dei inter ipsos laetum residere et legere. Cernensque virtutem Dei, ait: Quid tantum intrantes atria ecclesiae peragratis, nec omnino reperitis? nequaquam amplius insaniae errore cor vestrum decipiatur: non enim poteritis vos invenire quem virtus tegit divina. Recedite ab hac intentione, et regi properemus nuntiare quia eum minime reperistis. Daturque manifeste intelligi tribunum militum non sponte ad faciendam viro Dei injuriam venisse, et ideo ad eum videndum lumen habere meruisse. 36. Renuntiantibus illis auribus regiis, ille aucto furore miserae intentionis, Bertarium comitem ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ adcacum̃ montis illiꝰ. Ita u
sitꝰ urbis habet᷑. cũ dd̾morũm
dẽsitate ĩdiffuso latere ꝓcliui
mõtis sita ẽ. Prũp̃t ardua ĩ subli¬
mibꝰ cacuminibꝰ q̃ undiq absci¬
si fluminiᷤ cauant alueũ uallã¬
tẽ qͥ nullatenꝰ comeantibꝰ uiã
pãdit. Ibiq usq ad mediũ diẽ
expectat. si aliqͥs it̃ admonasteriũ.
reuertendi ꝓhibeat. Et c̃ nullus
c̃trariꝰ existeret. ipse ꝑ mediã urbẽ
cũ suis admonasteriũ regredit᷑ Quo
audito brunichildis. ac thed̾icos.
qd scilicet ab exilio reuertisset. atro¬
cioribꝰ irȩ aculeis stimulant᷑. Iu-¬
bentq militũ cohortẽ ire: ut rur¬
sũ uirũ dĩ ui abstrahant ⁊ adpͥ¬
stinũ ꝓrsus exiliũ reuocent ueni¬
entes gͦ milites c̃ tͥbuno ꝑagr̃at
septa monasterii uirũ dei ꝑq̾rũt
Residebat i ille ĩatrio eccłȩ. li
brũq legebat Ubi cũ sepe uenis¬
sent ⁊ ꝑpe eũ transirẽt ita ut ñ¬
nulli ineũ pedibꝰ suis offenderent

Expanded text:
ui cacuminis montis illius, – ita enim situs urbis habetur, cum domorum densitas in diffuso latere proclivi montis sita sit, prorumpent ardua in sublimibus cacuminibus, qui, undique abscisi fluminis Dovae alveo vallante, nullatenus commeantibus viam pandit, – ibique usque ad mediam diem expectat, si aliqui iter ad monasterium revertendi prohibeat. Et cum nullus contrarius existeret, ipse per mediam urbem cuaudito, Brunichildis ac Theudericus, quod scilicet ab exilio revertisset, atrociorebus irae aculeis stimulantur iubentque militum cohortem, ut rursum virum Dei vim abstrahant et ad pristinum prorsus exilium revocent. Venientes ergo milites cum tribuno, peragrantur septa monasterii, virum Dei perquirunt; residebat enibrumque legebat: ubi cum saepe venissent, et prope eum transirent, ita ut nonnulli in eum pedibus suis offenderent,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩbꝰ in locis omniũ patebit int̾itꝰ.
Hir dei respõdit.Si sic̃ nc̃ usq sub
tuis muneribꝰ. nec qͥbꝰc̃q subsidiis
me fore ate scias sustendc̃adũ Et si
obhãc causã hoc in loco uenisti.
ut seruoꝵ dei cenobia destruas. ⁊
ĩgressus fuerat. His gͦ t̾ritꝰ dictis.
foras celerrime repedat. duris
post hoec uiri dei increpationibꝰ
rex urgebat᷑ Contra q̃ theod̾icꝰ
ait. Martirũ coronã me tͥ inla-¬
turũ sꝑas. ñ ẽẽ me tandȩ dem̃.¬
tiȩ scias. ut hoc tm̃ ꝑpetr̃e scelus
S potioris c̃silii tͥ scias utilia para¬
turũ ut qͥ abõiũ scłariũ more.
deciscis. quo uessas. ea uia repe¬
dare staideas. Et aulicus si¬
mul senectꝰ consona uoce

Expanded text:
omnibus in locis omnium patebit introitus. omnibus in locis omnium patebit introitus. Vir Dei respondit: Si quod nunc usque sub tuis muneribus, nec quibuscunque subsidiis me fore a te sustentaturum. Et si hanc ob causam tu hoc in loco venisti, ut servorum Dei coenobia destruas, etingressus fuerat. His ergo territus dictis foras celer repedat. Duris post haec viri Dei increpationibus rex urgetur. Contra quem Theudericus ait: Martyrii coronam me tibi illaturum speras: non esse me tantae dementiae scias, ut hoc tantum patrarem scelus, sed potioris consilii tibi scias utilia paraturum, ut qui ab omnium saecularium moribus disciscit, qua venerit, ea via repedare studeat. Aulici simul consona voce
Abbreviated transcription (Latin):
regis animũ contrauirũ dei ꝑtͣba¬
rent. Epõsq sollicitare agg̃ssa ẽ
ut eiꝰ religionẽ dethẽdo ⁊ statũ
regulȩ quẽ sius custodiẽdũ mona¬
chis ĩdiderat. macłarent. Obtẽꝑã¬
tes gͥ aulici ꝑ suasionibꝰ miserȩ re¬
ginȩ. regis animũ contͣ uirũ dei
ꝑt̾bant. cogentes ut aut cedet aut
religionẽ ꝓbaret. Coactꝰ itaq rex
q ẽ. cũ eo cur ac̃ꝓuincialiũ mo¬
ribꝰ discesserit ⁊ intra septa secre¬
tiora õibꝰ xp̃ianis aditꝰ ñ pate.¬
ret. Beatꝰ itaq colũbanꝰ ut erat
audex atq animo uigẽs. talia
obicienti regi resp̃odit. se c̃suetu¬
dinẽ ñ hr̃e. ut scłaribꝰ homĩbꝰ
⁊ religionis alienȩ famłoꝵ dĩ ha¬
bitationis pandat. introitũ. sed
oportuna aptaq loca adhoc
habere parata. quo õiũ hospi-¬
tũ aduentꝰ suscipiat᷑ Ad hȩc iex.
Si incͥt largitatis nr̃ȩ muña et¬
solaminis supplem̃tũ caꝑe cupis.

Expanded text:
regis animum contra virum Dei perturbaregis animum contra virum Dei perturbarent, episcoposque sollicitare aggressa est, ut ejus religionem detrahendo, et statum regulae quem suis custodiendum monachis indiderat, macularent. Obtemperantes igitur aulici persuasionibus miserae reginae, regis animum contra virum Dei perturbant, cogentes ut aut cederet, aut religionem probaret. Coactus itaque rex que cum eo, cur a comprovincialibus moribus descisceret, et intra septa secretiora omnibus Christianis aditus non pateret. Beatus itaque Columbanus, ut erat audax atque animo vigens, talibus objicienti regi respondit: Se consuetudinem non habere ut saecularibus hominibus et religione alienis famulorum Dei habitationis pandat introitum. Sed opportuna aptaque loca ad hoc habere parata, quo omnium hospitum adventus suscipiatur. Ad haec rex: Si, inquit, largitatis nostrae munera etsolaminis supplementum capere cupis,
Abbreviated transcription (Latin):
regio administrata. inqͥrit qͥd sͥ
ista uellent. Aiunt illi. Tibi scio
a rege fore directa. Abhominatꝰ
ea ait. Scͥptũ ẽ. Muña ĩpiorũ
reꝓbat altissimꝰ. Nõ enĩ dignũ e
polluant᷑. qͥ ñ solũ suis uerũ̃
aliorũ habitacłis famłis dĩ adi¬
tũ denegat. his dictiᷤᷤ uascła oĩa
ĩ frusta disrupta st̃. uiraq ac sis¬
cera solo diffusa cet̾aq seꝑatĩ
disꝑsa. Pauefacti ministri reige¬
stã causã regi nuntiant. Ille
pauore ꝑculsus cũ auia dilucdõ
aduirũ dei ꝓperat Precant᷑ de
cõmisso ueniã. se pꝰ modũ em̃da¬
re pollicent᷑. His plicatꝰ ꝓmissis
ad monasteriũ rediit S pollici¬
uata ui olant᷑. Exercent᷑ mi ser¬
arũ increm̃ta. solitaq a rege
adulteria patrant᷑. Quibꝰ audi
tis colũbanꝰ. litteras ad eũ uer¬
bis plenas direrit. cõminat᷑q
excõmunicationẽ si emendaid
dilitando ñ uelit. Adhȩc nl¬

Expanded text:
regio administrata, inquirit quid sibi regio administrata, inquirit quid sibi ista vellent. Aiunt illi: Tibi scias a rege fore esse directa. Abominatus ea, ait: Scriptum est: Munera impiorum reprobat Altissimus ; non enim dignum est polluantur qui non solum suis, verum etiam aliorum habitaculis famulis Dei aditum denegat. His dictis vascula omnia in frusta dirupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa, caeteraque separatim dispersa. Pavefacti ministri rei gestae causam regi nuntiant. Ille pavore perculsus cum avia diluculo ad virum Dei properat, precantur de commisso veniam, se postmodum emendare pollicentur. His placatus promissis, ad monasterium rediit. Sed pollicirvata violantur: exercentur miseriarum incrementa, solitoque a Rege adulteria patrantur. Quibus auditis, beatus Columbanus litteras ad eum verberibus plenas direxit, comminaturque excommunicationem, si emendari dilatando non vellet. Ad haec ru
Abbreviated transcription (Latin):
gor exortus totã domũ quatiens
oĩbꝰ t̾rorẽ incussit. nec tñ miserȩ fe¬
mine furorẽ c̃pescuit. Parat q de¬
inde insidias moliri uicinis mo-¬
nasterũs ⁊ ꝑnsitios ĩꝑat. ut nul.¬
li eorũ extia monasterii t̾minoᷤ
it̃ pandit᷑ neq receptacła mona¬
chis eiꝰ. ł q̃libet subsidia tͥbuant᷑
Cernens beatꝰ colũbanꝰ regios ani.¬
mos aduersũ se ꝑmutatos. ad eos
ꝓperat ut suis monitis miserȩ ꝑdi¬
nati̧ uitentionẽ frãgat. Erat enĩ
tc̃ tẽporis apud pissiã uillã publi¬
cã Quo cũ iã sole occũbente uemi-¬
sset. regi nuntiant uirũ oei ũbi
ẽẽ. nec in regis domibꝰ manere uel.¬
le Tc̃ theodericꝰ ait. meliꝰ ẽẽ cuirũ
dei oportunis subsidũs honora¬
re quã dñm exseruoꝵ eiꝰ offensa
ad irac̃diã ꝓ uocare. Iubet gͦ regio
cultu oportuna parare. deiq fa-¬
mło dirigi. Itaq ueneit ⁊ uixta
ĩꝑiũ regis oblata offeit. Qui cũ
uidesset dapes ⁊ pocła culto

Expanded text:
gor exortus totam domum quatiens omnibus terrorem incussit, nec tamen miserae feminae furorem compescuit. Paratque deinde insidias moliri vicinis monasteriis, et per nuntios imperat ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis ejus vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens B. Columbanus regios animos adversum se permutatos, ad eos properat ut suis monitis miserae pertinaciae intentum frangat. Erat enim tunc temporis apud Spissiam villam publicam: quo cum sole jam occumbente venisset, regi nuntiant virum Dei inibi esse, nec in regiis domibus intrare velle. Tunc Theodericus ait: Melius esse virum Dei opportunis subsidiis honorare, quam Dominum ex servorum ejus offensa ad iracundiam provocare. Jubet ergo regio cultu opportuna parare, Deique famulo dirigi. Itaque venerunt, et juxta imperium regis oblata offerunt. Qui cum vidisset dapes et pocula cultu