comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imus. ñ de nr̃a usticia diffidentes: s a ur̃a cauentes u̾sutia. Iam enĩ
ds eduxit tanquam lum̃ iusticiam suam. ⁊ iudicium suũ tanquã
neridiẽ. ⁊ si ceco nec lum̃ appareat. nec meridies luceat: qm̃ sic̃ tene
n sane uł derogare uidear uł adulari. dicam quod dici passim rep¬
pes. ⁊ neminẽ arbitror diffiteri quia uidelicr in nocentii nr̃i uita uł
fuma. nec emulũ tuet: cum alt̾uis neo ab anico tuta sit. De hinc
electiones discutias nr̃i itidem mox occurrit. ⁊ꝓmotione purior.
ratione ꝓbabilior .⁊ pͥor tꝑ̃e. Porro de tempore ꝯstat. Reliqua duo
nerita ꝓbant. ⁊ dignttas eligentium. Hanc enĩ ni fallor partem
uirta patrum scita sufficiant. Quid ⁊in consecͣtione. nonne hostiensẽ
quẽ specialit̾ utiq spectat habemꝰ : Cum gͥ ⁊ electꝰ dignior.⁊e
ietio sanior ⁊ actio ordinabilior teneat᷑. qua isti rone ĩmo qua con¬

Expanded text:
cimus, non de nostra justitia diffidentes, sed a vestra caventes versutia. Jam enim cimus, non de nostra justitia diffidentes, sed a vestra caventes versutia. Jam enim Deus eduxit tanquam lumen justitiam suam, et judicium suum tanquam meridiem, etsi caeco nec lumen appareat, nec meridies luceat: quoniam sicut tri sane vel derogare videar, vel adulari, dicam quod dici passim reperies, et neminem arbitror diffiteri: quia videlicet Innocentii nostri vita vel fama nec aemulum timet, cum alterius nec ab amico tuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabilior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione? Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, habemus? Cum igitur et electus dignior, et electio sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo qua con
Abbreviated transcription (Latin):
ns quod impossibili calumpniã struitis matri ur̃ȩ: Immo uob̾ foueã
foditis in quam p̃cipitemini. ⁊ laqueum nectitis quo teneamini.
ne ad gremiũ reu̾tamini matͥs ur̃e. Occasio muquã deerit ei: qui
uult discedere abalnico. S esto. Mutet consiliũ suũ d̾s scd̾m hominẽ
dico. reuocer sententiã. conuocet a finib t̾rȩ consiliũ. uidicari bis in id¬
ipsum. quod ip̃e ñ fac̃ patiat᷑. quosnam queso dabunt uidices sibi: Om̃s
qpe inparte sunt.⁊ partib de uidicio haut facile conueniet. atq ira
idlitẽ magis quã ad pacem. tantus comientꝰ fatigabitur. Deinde ue¬
lim seire cui ille interim uell⁊ cred̾e rom ã quam tanto amore exlongo
tempore concupiuit. tanto labore ⁊ sumptib acquisunt. tanto fastũ pos¬
sidet tanto pudore timet amittere. ne frustra conuenisse scłm omne cer-¬
nat᷑: si cum ille cadet a causa. ñ tam̃ cadat a roma. Alioquin quis causã
spoliatꝰ ingredit᷑: Nec leges ꝓfecto cogunt nec canones. Et hec di¬

Expanded text:
s quod de impossibili calumniam struitis matri vestrae: imo vobis foveam foditis, in quam praecipitemini; et laqueum nectitis, quo teneamini, ne ad gremium revertamini matris vestrae. Occasio nunquam deerit ei qui vult recedere ab amico. 12. Sed esto. Mutet consilium suum Deus secundum hominem dico, revocet sententiam, convocet a finibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille interim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore concupivit, tanto labore et sumptibus acquisivit, tanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse saeculum omne cernatur, si cum ille cadet a causa, non tamen cadat a Roma. Alioquin quis causam spoliatus ingreditur? Nec leges profecto cogunt, nec canones. Et haec di
Abbreviated transcription (Latin):
confitentes ⁊ ipsi papam ⁊episcopũ animaꝵ suaꝵ: Quis postremo inqͦ
ordine uitȩ illustris. ⁊ boni nominis homo id ipsum ñ sapit : Et tam̃
huc isti nescio qua contentiosa importunitate.⁊ importuna ꝯtentions
reclamant. uocant incausam orbẽ. ⁊ cũ sua paucitate unu̾isitatẽ f¬
tant udicari. ⁊ qui p̾uidicauert̃ inelectione. de confirmatione me¬
care contendunt. tc̃ p̃propere agentes. mͦ p̃postere retractantes. Qus
tantos queso in unum cogere queat exercitus utriusꝙ or dinis pͥncpis
ne dicam plebum. ⁊ adducere in examinationẽ : Quñ tot scõꝵ milibi
ꝑsuadere sufficiat quod pͥus ȩditicauerunt iterũ destruere.⁊ ables
simet ipsos inp̃uaricationẽ: Quis deinde locꝰ om̃ib tantus. q¬

Expanded text:
confitentes et ipsi papam et episcopum animarum suarum? Quis postremo in quocunque ordine vitae illustris et boni nominis homo idipsum non sapit? Et tamen adhuc isti, nescio qua contentiosa importunitate et importuna contentione, reclamant. Vocant in causam orbem, et cum sua paucitate universitatem flagitant judicari: et qui praejudicaverant in electione, de confirmatione rejudicare contendunt; tunc praepropere agentes, modo praepostere retractantes. Quis tantos, quaeso, in unum cogere queat exercitus utriusque ordinis principum, ne dicam plebium, et adducere in examinationem? Quis tot sanctorum millibus persuadere sufficiat, quod prius aedificaverunt, iterum destruere, et abducere semetipsos in praevaricationem? Quis deinde locus omnibus tantus,
Abbreviated transcription (Latin):
aritas p̾sumptorẽ. Assit solita cordi u̾r̃o benignitas. ne for
presumptio pariat indignationẽ. Audite tam̃ patient̃ ñ solum
uid egerim s & cur egerim. si forte causa factum possit uł aliqͣtenꝰ
rusare. Ausus sũ retinere clericos linguonens es. qui uocati eraq̃.
posita tam̃ pace int̾ eos. ipsisꝗ ꝑsuasis stare deinceps de facien
electione in bñplacito nr̃o ⁊ consilio bonoꝵ. sic̃ in litteris eoꝵ con¬
netur. Erat aut̃ ꝑ necessarium eos hac uice remanere ꝓpt̾ t̾ras ⁊
at aut defendat. Itaq ꝑ sonis quȩ ñ sunt suspectȩ. quȩ ñ q̃ranĩ
ȩ sua sunt. s quȩ iħu xp̃i inuingat᷑ si placet cura eligendi qͥ
o placeat.⁊ finem tandem accipiat ȩccłȩiam diuturna ⁊ mi¬
nnda ueratio. Reliqua dicenda cõmisimꝰ domno herb̃to abba-
sñ stephini diuionensis. ⁊ archidiacono linguonensi. sociisq

Expanded text:
aritas praesumptorem. Adsit solita cordi vestro benignitas, ne forte praesumptio pariat indignationem. Audite tamen patienter, non solum quid egerim sed et cur egerim: si forte causa factum possit vel aliquatenus excusare. Ausus sum retinere clericos Lingonenses qui vocati erant, composita tamen pace inter eos: ipsisque persuasis stare deinceps de facienda electione in beneplacito vestro et consilio bonorum, sicut in litteris eorum continetur. Erat autem pernecessarium eos hac vice remanere, propter terrt qui custodiat aut defendat. Itaque personis quae non sint suspectae, quae non quaerant quae sua sunt, sed quae Jesu Christi, injungatur, si placet, cura eligendi qui Deo placeat et finem tandem accipiat Ecclesiae tam diuturna et miseranda vexatio. Reliqua vero dicenda commisimus domino Herberto abbati Sancti-Stephani Divionensis, et archidiacono Lingonensi, sociisque
Abbreviated transcription (Latin):
ibeo uehement̃ flagitarint. Quȩ cum itei sint opꝰ ẽ ut uidetis ma¬
ioẽ ꝯsilii. ñ minꝰ ur̃o honori ꝗͣ ur̃ȩ necessitati. Et nͥ ꝑ p̾sentes nuntios
uectanti popło qui ũr ẽ. serenitas ur̃a pro uoto responderit. mul
religiosoꝵ adu̾sum uos quod ñ expedit. deuota nõ uob̃ corda
iturbabitis. ⁊ regalib ur̃is ipsis quȩ ad ecołam ꝑtinent. ñ par

Expanded text:
id ab eo vehementid ab eo vehementon minus vestro honori, quam nostrae necessitati. Et nisi per praesentes nuntios exspectanti populo, qui vester est, Serenitas vestra pro 168 voto responderit: multorum religiosorum adversum vos quod non expedit devota vobis nunc corda turbabitis, et regalibus vestris ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. absit. meliora sꝑamꝰ. expectamꝰ iocundiora. Non obliuiscet
reri d̾s. nec continebit in ira sua misccłias. Non cont̾stabit ꝑiss¬
oȩccłam suã. ꝑ quẽ ⁊ de qͦ in tantis iã lȩtificauit. Quẽ suo munere
ntulit. sua longanimitate seruabit. ⁊ si quid alit̃ sapitis.⁊ hoc ipsum
pb̃ reuelabit.⁊ erudiet corde in sapientia. Hoc optamus. hoc oramꝰ
s ac nocte. Hoc sentire de nob̾. hoc de nostris. Non infringetur
mone merumꝰ. Uerũtam̃ dilatio t̾ret nos. qui uidemꝰ t̾rã
tan p̾dȩ ⁊ direptioni. Terra ur̃a ẽ.⁊ in hoc bñ plane cognoscimꝰ
olemꝰ dedecꝰ regni ur̃i qͦd uos uire ab horrere manda̾tis. si ñ fu̾t
udefendat. Nam in quo alio regia maiestas recte in eo qͦd factũ ẽ.im¬
mnuita dicatur: Electio rite celebrata ẽ. electus fidelis ẽ. Non aut̃ eet̃
t necdũ ciuitatẽ ur̃am ingressus ẽ. necdum ꝓrsus se intromisit.
iliquo. qͣnquam in uitatio oleri ⁊ popłi.⁊ opp̾ssoꝵ afflictio ⁊ iuta honoꝵ

Expanded text:
Absit, absit: meliora speramus, exspectamus jucundiora. Non obliviscetur misereri Deus, nec continebit in ira sua misericordias sesiam suam, per quem et de quo in tantis jam laetificavit. Quem suo munere contulit, sua longanimitate servabit: et si quid aliter sapitis, et hoc ipsum vobis revelabit, et erudiet corde in sapientia. Hoc optamus, hoc oramus die ac nocte. Hoc sentite de nobis, hoc sentite de nostris. Non infringetur natione meruimus. Verumtamen dilatio terret nos, qui videmus terram datam praedae et direptioni. Terra vestra est: et in hoc plane cognoscimus et dolemus dedecus regni vestri, quod vos jure abhorrere mandastis, si non fuerit qui defendat. Nam in quo alio regia majestas recte in eo quod factum est, imminuta dicatur? Electio rite celebrata est, electus fidelis est. Non autem essdit, necdum civitatem vestram ingressus est: necdum prorsus se intromisit de aliquo, quanquam invitatio cleri et populi, et oppressorum afflictio, et vota bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
rem̃sis ȩccła. ñ ẽ qui sulleuet eam. Corruit ⁊ lingonensis: ñ ẽ quip¬
rigat manum. Aũtat diuina clementia a corde ⁊ consilio ur̃o sus
lorem nr̃ni adicere. cumulare tͥsticiam suꝑ tͥsticiã. Qͥ s mͥ tͥbua
ri: ne uideã regẽ bonȩ oꝑationis. s spei melioris. conari dei con
obiuare. irritare ad u̾sus semet ipsum summn iram iudicis. pedes pa
or pbanoꝵ madeface̾ lacͥmis afflictoꝵ. pulsare cȩlos clamoribus ps¬

Expanded text:
Remensis Ecclesia; non est qui sublevet eam: corruit et Lingonensis; non est qui pRemensis Ecclesia; non est qui sublevet eam: corruit et Lingonensis; non est qui porrigat manum. Avertat divina clementia a corde et consilio vestro super dolorem nostrum adjicere, cumulare tristitiam super tristitiam. Quis mihi tribuat mori, ne videam Regem bonae opinionis, sed spei melioris, conari Dei consilio obviare, irritare adversus semetipsum summi Judicis iram, pedes Patris orphanorum madefacere lacrymis afflictorum, pulsare coelos clamoribus p
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. mͥ abscisum dextrũ brachiũ meum. Omĩa excelsa ista. ⁊ fli
isti suꝑ me tͣnͣsierunt. In me tnͣsierunt irx̧. Michi euadendi nulli
parte patet uia. Uñ onera fugio: inde ⁊ subeo in uitꝰ ⁊ ingratꝰ. Dui
mͥ sentio cont᷑ stunulũ calcitrare. Tolera biliꝰ fortassis spontant
nolenti ⁊ renuenti fuisset. Nam si quid uiriũ in me ẽ. ñne
cilius meis quam alienis humeris exerterẽ: S ad quieso
disponenti. cũ quo utiq aut uidicio aut uirib ꝯtendere
cantum mͥ omĩno nec possibile ẽ. S nec regi. Siquidem t̾ribs
est etiam apud reges t̾re. Horrendum ẽ incidere inmanu dis
uentis etiã tͥ orex. O quam molestis aurib audiemꝰ contrarias
bonis pͥncipiis ur̃is. Oquam amarior eccłe meror pꝰ tanta p̾libati
dia si frustrari quod absit contigerit. tam iocunda spe singu
clipsi sui ur̃ȩ indolis sicut hactenus ẽ exꝑta. Heu corruit us

Expanded text:
tum est, mihi abscissum dextrum brachium meum. Omnia excelsa ista et fluctus isti super me transierunt. In me transierunt irae: mihi evadendi nulla ex parte patet via. Unde onera fugio, inde et subeo invitus et ingratus. Durum mihi sentio contra stimulum calcitrare. Tolerabilius fortasse spontaneo, quam nolenti et renuenti fuisset. Nam si quid virium in me est, nonne id facilius meis, quam alienis humeris exercerem? 2. Sed acquiesco aliter disponenti, cum quo utique aut judicio, aut viribus contendere, nec cautum mihi omnino, nec possibile est, sed nec Regi. Siquidem terribilis est etiam apud reges terrae . Horrendum est incidere in manus Dei viventis , etiam tibi, o Rex. O quam molestis auribus audimus contraria tam bonis principiis vestris! o quam amarior Ecclesiae moeror post tanta praelibata gaudia, si frustrari quod absit! contigerit tam jucunda spe singularis clypei sui vestrae indolis, sicut hactenus est experta! Heu corruit virgo
Abbreviated transcription (Latin):
orb̾ adu̾sum me coniuraret. ut quippiam molirer adu̾sꝰ
regiam maiestatẽ. ego tam̃ dm̃ timerẽ. ⁊ ordinatũ ab eo regẽ offen
temere ñ auderem. Nec enim ignoro ubi legerim. Qui potestatis
sistit. dei ordinationi resistit. S nec me latet quã omni xp̃iano. qu
mes p̃cipue ꝓfessioni m̃tiri ꝯtͣriũ sit. Ueritatẽ dico ñ m̃tior ꝙ lingon

Expanded text:
orbis adversum me conjuraret, ut quidpiam molirer adversus regiam majestatem; ego tamen Deum timerem, et ordinatum ab eo regem offendere temere non auderem. Nec enim ignoro ubi legerim: Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Sed nec me latet, quam omni christiano, quam meae praecipue professioni mentiri contrarium sit. Veritatem dico, non mentior: quod Lingon
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd illud sit quod de his litt̾is nr̃is corde conceꝑis. ut sciamꝰ quid faci¬
ndum sit nob. plus uidelic minus uedolendũ. Quod si omnia contẽpniᷤᷤ
m nullo nos audis. ego quidem ñ fructum ꝑdam litterarum quȩ
paritate ꝓcedunt: s tu de contemptu ante tͥbunal t̾rificũ respondeb̾.

Expanded text:
quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciquidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal terrificum respondebis.
Abbreviated transcription (Latin):
oleo suꝑ te philippe km̃e: s queso te ne rideas doloũ
Nam si tͥ minime uideris forsitan eẽ dolendꝰ : ideo magis
iendus. Tu uideris quod de te sentias: ego te arbitror omu
s compassione i qr dolor meus ñ ẽ decarne ⁊ sanguine. ñ de amiss
rerum ꝑ ituraꝵ : sed dete ophilippe. Non potui ex p̾ssiꝰ demonli
magnitudinẽ causȩ doloris. Philippus ẽ in causa. Cum hoc di
uem ȩccłȩ ꝓnuntio luctum quȩ de te aliquando suo gremio conti¬
bat. germinantẽ sicut lilium. florentẽ donis cȩlestib. Quis tun
heu mutatus ẽ color optimus. Aquanta spe decidit franciuas
scientiam: apponeres ⁊ dolorẽ. ⁊ dolor tuus fac̾et ne nr̃ omĩum eut
fructuosꝰ. Procederẽ si sequerer sp̃m meũ. s nolo ꝓferre plurie
nin certum. ⁊ ẽẽ quasi aerem u̾berans. S ħ scͥpsi ut
erga te affectũ cognosc̾es. ⁊ ut nos scires ẽẽ in ꝓximo si forte as
mꝰ enim biterbi. ⁊te morari in urbe auduumꝰ. Dignare rescͥbere no

Expanded text:
lippe charissime: sed quaeso te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omnised compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut lilium, florentem donis coelestibus  al. floem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quscientiam, apponeres et dolorem , et dolor tuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, uterga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte DeSumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in xꝑo quã inscło. F hilippꝰ ur̃ uolens ꝓficisci ihei o¬
limam cõpendium uiȩ inuenit ⁊ cito ꝑͣuetit qͦ uoles
imnsfretaiuit in breui hoc mare magnum ⁊ spaciosũ.⁊ ꝓ spere
nauiganis attigit iam litꝰ optatũ. atq ad portum tandẽ salutis ap¬
in effrata in uento in campis siluȩ libent̃ ad orat in loco ubi stere¬
runt pedes eiꝰ. Igressus ẽ scãm ciuitatẽ sortitꝰ ẽ cũ ilł hereditatẽ
quib m̃ito dr iam ñ estis liospites ⁊ ad uene. s estis cuies scõꝵ ⁊ do

Expanded text:
 volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis apin Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingressus est sanctam civitatem, sortitus est cum illis haereditatem, quibus merito
Abbreviated transcription (Latin):
herłm: ⁊ quȩ in cȩlis ẽ tota m̃tis deuotione. ⁊ conu̾sationis imitatioe.
hrognatione quadam sp̃c sociata. Hȩc requies illiꝰ sic̃ ipse ꝓmittit in
scłm sołi. elegit eam in habitationẽ sibi quod ap̃ eam sit ⁊si ñ dũ
iusio. certe expectatio uerȩ pacis. illiꝰ utiq dequa d̃r. Pax cłi quȩ¬
exuꝑat omnẽ intellectũ. Uerũ hoc suũ bonũ ⁊ si de suꝑ accepit.
n ur̃o tam̃ beneplacito fac̾e cupit. immo se fecisse confidit. sciens
uos sapientis ñ ignorare sententiã. quod filiꝰ utiq sapiens sit gła
patͥs. Rogat aut̃ pat̾nitatẽ urãm rogamꝰ ⁊ nos cũ illo ⁊ ꝓinio.
quateniis de p̃benda sua quod ip̃e suis creditorib constituit im¬
mobslit̾ stare faciatis. ne in aliquo fraudator quod ab sit debiti ⁊ p̾-¬
uaricator pacti in ueniat᷑. ⁊ ita munꝰ contͥti cordis quod offert coti¬
die ñ recipiat᷑. dum fr̃ quispiã ht̃ aliquid adu̾sꝰ eũ. Precat᷑ deiñ ut

Expanded text:
em, ei quae in coelis est, tota mentis devotione, et conversationis imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Deomnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ matͥ quã diu iuxerit concedat᷑. Hec ꝓ philippo. Reliqͣ hec pau¬
ca ꝓuob̃. ipso quid̃ in tunante. immo uͦ inspirante deo adicienda
pntauimꝰ. Hortari uos in caritate p̾sum̃tes ne casuri głam mundi
quasi stantem aspiciatis. ⁊uere stantẽ amittatis. ne plus uob̃ aut
puob ur̃a diligatis. ⁊ sic uos ⁊ ur̃a ꝑdatis. ne blandiens p̾sens ꝓ¬
sꝑits sui uob̃ finẽ abscondat. adu̾sitas sine fine suocedat. ne
emꝑał luctũ uob̃ ęt̾num ⁊ oꝑiat quẽ parit: ⁊ pa
quẽ oꝑit. ne mors longe eẽ putetur. ⁊p̃occupet imꝓudũ ⁊ ui-¬
ta dũm longa expectat᷑. cito deserat male conscium. sic̃ scͥptũ
st. Cum dixerint pax ⁊ securitas. tc̃ subitimneꝰ suꝑueniet int̾toꝰ.
tanquã in utero habenti. ⁊ ñ effugient. Uał

Expanded text:
dem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanquam in utero habenti, et non effugient
Abbreviated transcription (Latin):
mione carebo si potero. Si non: suspicabor in uitꝰ ⁊ me intẽꝑantiȩ re¬
sendam. Uerum difficile ꝑ suadebitur ei: ego scio. Nimirũ hõ diu
nagnus habitꝰ. int̾ suos uderi se ipso inferior erubescit. Agnos¬
ur is quẽ scͥptã loquit᷑. pudoi adclucens peccatũ. An ñ grande pec-¬
utum. ⁊ delictum maximũ suꝑba ista uerecundia. qua t̾ram ⁊ cine¬
ẽ pudet. ñ dico subici. s ñ dominari: ꝓpt̾ hoc gͦ reliquit hõ suum
slum patrẽ scm̃ innocentiũ. sic enĩ nominabat. ⁊matrẽ suã scãm ec

Expanded text:
cione carebo, si potero. Si non, suspicabor invitus, et me intemperantiae recione carebo, si potero. Si non, suspicabor invitus, et me intemperantiae reprehendam. Verum difficile persuadebitur ei, ego scio. Nimirum homo, diu magnus habitus inter suos, videri seipso inferior erubescit. Agnoscitur is, quem Scriptura loquitur, pudor adducens peccatum . An non grande peccatum et delictum maximum, superba ista verecundia, qua terram et cinerem pudet, non dico subjici, sed non dominari? 3. Propter hoc ergo reliquit homo suum illum patrem s
Abbreviated transcription (Latin):
gatio sarcina grauis humeris p̾sertim semlibꝰ. Qͥs nesciat
Et tñ homini senissimo grauior uidet᷑ pęna. reliquũ id breu
dierum suoꝵ iuiuere: sine hac pęna. S fortasse causabit᷑ sa
suspitione iudicari. ⁊ nos temeritatis arguet. qui de occultis si
reprehendimus. quod ñ ꝓbauimus. fateor suspiciosus sũ in hac pati
⁊ nescio an uł simplicimꝰ quis secum sentire possit quippe in tam masi¬
festa coniectura. Ut enim simplicẽ referam breuit̾ actionẽ. pͥmus.
int̾ pͥmos scͥbit papȩ innocentio. legationẽ postulat. ñ obtinet.
natur. resilit ab illo. tnͣsit ad alium. apsiꝰ se eẽ legatũ głatur. Q
i aut abillo ante ñ poposciss. aut pꝰmodum ñ accepisset ab isto. credi
pterat alium quẽtumq habuisse in p̾uaricatione in tuitum.⁊ si
s̃rectum aliquẽ. Nc̃ aũ excusationẽ ñ ht̃ de ambitione sua. Deniꝙ

Expanded text:
gatio, sarcina gravis, humeris praesertim senilibus: quis nesciat? gatio, sarcina gravis, humeris praesertim senilibus: quis nesciat? Et tamen homini senissimo gravior videtur poena, reliquum id breve dierum suorum vivere sine hac poena. 2. Sed forte causabitur se de suspicione judicari, et nos temeritatis arguet, qui de occultis suis reprehendimus quod non probavimus. Fateor, suspiciosus sum in hac parte: et nescio an vel simplicissimus quis secus sentire possit, quippe in tam manifesta conjectura. Ut enim simplicem referam breviter actionem, primus, aut inter primos scribit papae Innocentio: 132 legationem postulat, non obtinet. Indignatur, resilit ab illo, transit ad alium, ipsius se esse legatum gloriatur. Quod si aut ab illo ante non poposcisset, aut postmodum non accepisset ab isto, credi poterat alium quemcunque habuisse in praevaricatione intuitum, etsi non rectum aliquem: nunc autem excusationem non habet de ambitione sua. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃ssura ꝓbatur : approbatur in iictoria. Tempꝰ ẽ quo ur̃a siqis
ẽ. nec latere iam. nec torpore sinat᷑. reuerendi. ⁊ merito suscipiens
patres. Hostilis siquidem gladiꝰ. qui unu̾iso xp̃i corpori mortẽ¬
nuo nunc temporis in tentare uidet᷑. ur̃is potissimũ ceruiꝰb ima¬
net.⁊ in uos eo acrius quo cõminus adebachat᷑. ita ut cotidiams a¬
tẽ in nomine dm̃. N hunc in quã. s qui uenit in noĩe suo illum
recipit. Nec mirũ. Et ipse nempe infatigabił ad nom̃ grande
multum anhelat. ⁊̃ in hac ȩtate. Nec sane falsa uł in terta opimons
aucor notare hominẽ suꝑ uanitate istiꝰ modi. s de ore suo ipsi ai
iudico. In litt̾is si quidẽ quas nuper ad cancellarium scͥpsit faml¬
ares. ñ ne legationis sese onere.⁊ nomine honorari tanto inclignuis
supplicat quanto humiliꝰ: Utinam tñ obtinuisset. Minus forsan n¬
cuisset potita uotis ambitio: quam frustrata. Cunc quippe soli ait

Expanded text:
in pressura probatur, approbatur in victoria. Tempus est quo vestra, si qua est, nec latere jam nec torpere sinatur, reverendi et merito suspiciendi patres. Hostilis siquidem gladius, qui universo Christi corpori mortem denuo nunc temporis intentare videtur, vestris potissimum cervicibus imminet, et in vos eo acrius, quo cominus debacchatur: ita ut quotidianis aentem in nomine Domini. Non hunc, inquam, sed qui venit in nomine suo, illum recipit. Nec mirum. Et ipse nempe infatigabilis ad nomen grande multum anhelat, etiam in hac aetate. Nec sane falsa vel incerta opinione ducor notare hominem super vanitate istiusmodi, sed de ore suo ipsius eum judico. In litteris siquidem quas nuper ad cancellarium scripsit familiares, nonne legationis sese et onere et nomine honorari tanto indignius supplicat, quanto humilius? Utinam tamen obtinuisset! Minus forsan nocuisset potita votis ambitio, quam frustrata. Tunc quippe soli, aut
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ẽẽ potuit. sõs ille te soͥbente ⁊ papa fuit. Quomͦ gͦ nc̃ scismatiu
⁊ papatus: Mirum quod potuit ita inbreui dulce ⁊ amarum ex eodẽ
te ꝓcedere. Heri catholicus ⁊ sc̃s ⁊ sũmus pontifex. hodie nequam .ilt¬
ticiis.⁊ turbator. Heri pat̃ in nocentius: hodie õregoriꝰ diaconꝰ sci ana
Itaq uno quidem ex ore. s corde ꝓfecto duplici. contraria ꝓcesserel
bia dolosa in corde ⁊ corde locuti sunt. S enĩ homo eui cor ⁊ co
u̾berat conscientiã ⁊ ẽ ⁊ ñ diuaricat linguã.putas quia timor a
mente sit: aut in fronte pudor: Male aut̃ iuxta apłm ꝓuidetl

Expanded text:
am esse potuit, sanctus ille, te scribente, et papa fuit. Quomodo ergo nunc schismaticum s evanuit, et papatus? Mirum quod potuit ita in brevi dulce et amarum ex eodem fonte procedere. Heri catholicus, et sanctus, et summus pontifex: hodie nequam, schismaticus, et turbator. Heri pater 133 Innocentius, hodie Gregorius diaconus Sancti Angeli. Itaque uno quidem ex ore, sed corde profecto duplici contraria processere. Labia dolosa in corde, et corde locuta sunt. Sed enim homo cui cor et cor diverberat conscientiam, et Est et Non divaricat linguam, putas quia timor ei in mente sit, aut in fronte pudor? Male autem, juxta Apostolum,
Abbreviated transcription (Latin):
liit. Potest ⁊ adiungere si uult medos ⁊ ꝑsas. ⁊ mecdios fines decapoleos. Qre
ñ qutra sauromatas: Et quencũꝙ deniq locum calcauerit pes siuis. su¬
us sit: quo uł uacius nominib głet᷑. O homo ũ minꝰ sine fronte ꝗͣ
sine m̃te. nec dei memor timoris nec suȩ honestatis. Putat se ñ uideri
cim sit subsannatio ⁊ illusio om̃ib qui in cireuitu eiꝰ st̃. Merito
quidem. Certe enĩ ꝓforo sacͤrio utitur.⁊ instar hominis negotiatoris
queritantis lucra sua ⁊ mͦ hunc mͦ illũ explorantis uenditorem
ut ab illo demũ emat quod amat a quo uiluis impetrare ualuerr
arbitͥo delegit habere papam. qui se leggatũ eẽ consenserit. Ergi i
Nũquid tu hereditate possides scũarium deis Donec enim in obtua

Expanded text:
didit. Potest et adjungere, si vult, Medos et Persas, et medios fines Decapoleos. Quare didit. Potest et adjungere, si vult, Medos et Persas, et medios fines Decapoleos. Quare non et ultra Sauromatas, et quemcunque denique locum calcaverit pes suus, suus sit, quo vel vacuis nominibus glorietur? O homo non minus sine fronte, quam sine mente; nec Dei memor timoris, nec suae honestatis! Putat se non videri, cum sit subsannatio et et illusio omnibus qui in circuitu ejus sunt. Merito quidem. Certe enim pro foro, sacrario utitur: et instar hominis negotiatoris quaeritantis lucra sua, et modo hunc, modo illum explorantis venditorem, ut ab illo demum emat quod amat, a quo vilius impetrare valuerit; ita ndem pro suo arbitrio delegit habere papam, qui se legatum esse consenserit. Ergo nisi Nunquid tu haereditate possides sanctuarium Dei? Donec
Abbreviated transcription (Latin):
ina. ꝑ cusserunt fȩdꝰ adinuicẽ.⁊ suꝑ popłm di malignauert̃ consiliũ.
ui hunc uicissim legatum scͥptitat: ut decipiant ipsa deuanitate in
diptum. In uicẽ se consolantur. tuentur. comim̃dant. quisꝙ tam̃ ꝓse ñ
iro inuicẽ. Nimirũ homines sunt. se ipsos amantes. Pari quidẽ studio
icoherent. Querit magis ex alt̾utro ut̾q ꝓfecto quȩ sua sunt. idꝙ quod
udere nefarium ẽ inhereditatẽ xͥ. Quid nisi ante oculos ur̃os conant᷑ si
u soli sibi sit papa. Nec mortuis successores. s uuus inuasores tẏrannica
tꝰ potentia suꝑ intrudit. nactus scilit⁊ demalitia pͥncipum occasionem
nsuarum ciuitatũ ep̃os odio ꝑsequunt᷑ iniquo. Sic sedet in in sidiis
uum diuitib in occultis. ut int̾ficiat innocentes. ꝑ tale ostium intrat in
nile ouiũ. Nũquid aut̃ gratis talia legatꝰ actitat ꝓpapa suo: En ille
ntam ut is głatur franciam atq burgundiam legationi eius antiquȩ suꝑad¬

Expanded text:
na. Percusserunt foedus ad invicem, et super populum Dei malignaverunt consilium. ille hunc vicissim legatum scriptitat, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum. Invicem se consolantur, tuentur, commendant; quisque tamen pro se, non pro invicem. Nimirum homines sunt seipsos amantes. Pari quidem studio non cohaerent. Quaerit magis ex alterutro uterque profecto quae sua sunt, idque, quod audere nefarium est, in haereditate Christi. Quid nisi ante oculos vestros conantur,ne soli sit sibi papa. Nec mortius successores, sed vivis invasores tyrannica fretus potentia superintrudit, nactus scilicet de malitia principum occasionem, qui suarum civitatum episcopos odio persequuntur iniquo. Sic sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentes. Per tale ostium intrat in ovile ovium. 4. Nunquid autem gratis talia legatus actitat pro papa suo? En ille totam, ut is gloriatur, Franciam atque Burgundiam legationi ejus antiquae superad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad uitor ⁊ ꝓͣtertor qͥ loceat manꝰ tuas ad p̃liũ ꝯdigitos tuos adbel¬
lũ. Procedamꝰ in ad iutorium fr̃m. ne si forte sine nob̃ pugnent. sine nobis
uncant. sine nob ingrediant᷑ : nouissime cũ clausa fueritianua sero pulsan¬
tib. deintꝰ nob̃ respondeat᷑. Am̃ dico uob̃: nesciouos. Fac queso te pꝰ soiri
ne tc̃ nesciaris ad glam : sciaris aut̃ ad penã. Si te xͦ agnoscit ĩ bello:
recognoscr in cȩlo. ⁊ sic̃ ꝓmisit manifestabit tͥ se ip̃m. Si tam̃ ⁊tu pęni¬
tendo. resipiscendo talẽ te exhibueris. ut c̃ fiducia dic̾e̾ possis. tc̃ cognos¬
cam sic̃ ⁊ cognitꝰ sĩ. His interĩ admonitiõib u̾ecũdũ ad olescentis aĩu
Quȩ si ad ictus nr̃aꝵ in uectionũ eiꝰ mentẽ uł parũ mollitã in uen̾it:
confido de ipsa. qd̾ citiꝰ nos de ipsa lȩtificat:. Adqͥsdã ca
Ad qͦsdã canonicõ regłares:

Expanded text:
Dominus adjutor et susceptor, qui doceat manus tuas ad praelium, et digitos tuos ad belDominus adjutor et susceptor, qui doceat manus tuas ad praelium, et digitos tuos ad bellum . Procedamus in adjutorium fratrum, ne si forte sine nobis pugnent, sine nobis vincant, sine nobis ingrediantur; novissime cum clausa fuerit janua, sero pulsantibus, nobis de intus respondeatur: Amen dico vobis, nescio vos . Fac, quaeso, te prine tunc nesciaris ad gloriam, sciaris autem ad poenam. Si te Christus agnoscit in bello, recognoscet in coelo; et sicut promisit, manifestabit tibi se ipsum ; si tamen, et tu poenitendo et resipiscendo talem te exhibueris, ut cum fiducia dicere possis: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . His interim admonitionibus verecundum aquae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de ipso laetificabit. EPISTOLA III. AD CANONICOS REGULARES
Abbreviated transcription (Latin):
facint inquis cũquib habito: siñ facio qd̃ cȩt̾i. de singularitate nota¬
bor. Aꝑt̾ea inꝗͣ exi de medio eoꝵ. ne aut in urbe notabilit̾ uiuas. aut etẽ-¬
plo pereas alioꝵ. Qͥd agis in urbe delicate miles: Cõmilitones tui qͦs
fugiens deserusti. pugnant ⁊ uincunt. pulsant ⁊intnͣt: cęlũ rapuĩt¬
⁊ regnant. Et tu sedens suꝑ ambulatorẽ tuũ indutꝰ pͣpura ⁊ bysso. cir¬
cumis plateas. uicos ꝑ ambulas: Hȩc st̃ ꝑ acis ornam̃ta: ñ belli muni¬
menta. An dicis pax ⁊ ñ ẽ pax : Purpura ñ ꝓpuls at libidinẽ. ñ suꝑ¬
biã. ñ auaritiã repellit.⁊ si qua sunt alia ignea inimici iacula. ñ ex-¬
tinguit. Demiq qd̾ magis metuis: febrẽ ñ ꝓ hib⁊ mortẽ ñ arci. Uͥ sunt
arma bellica:  scutũ fidei. uͥgalea salutis. ubi patientiȩ lorica: Qͥd
t᷑pidas: Plures st̃ nob̃cum. quã cũ ilł. Sume arma. resũme uires.
dum ad huc p̾liũ durat. ad sunt angłi spectatores. ⁊ ꝓtectores. ad est ipse

Expanded text:
faciunt, inquis, cum quibus habito; si non facio quod caeteri, de singularitate notabor. Propterea, inquam, exi de medio eorum. ne aut in urbe notabiliter vivas, aut exemplo pereas aliorum. 12. Quid agis in urbe, delicate miles? Commilitones tui quos fugiens deseruisti, pugnant et vincunt; pulsant et intrant; coelum rapiunt et regnant - et tu sedens super ambulatorem tuum, indutus purpura et bysso, circuis plateas, vicos perambulas? Haec sunt pacis ornamenta, non belli munimenta. An dicis, Pax et non est pax? . Purpura non propulsat libidinem, non superbiam, non avaritiam repellit; et si qua sunt alia ignea inimici jacula, non exstinguit. Denique, quod magis metuis, febrem non prohibet, mortem non arcet. Ubi sunt arma bellica? ubi scutum fidei? ubi galea salutis? ubi patientiae lorica? Quid trepidas? Plures sunt nobiscum, quam cum illis. Sume arma, resume vires, dum adhuc praelium durat. Adsunt Angeli spectatores et protectores: adest ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pt necessariũ uiotũ ac simplicẽ uestitũ de altario retines. tuũ ñ ẽ: rapina
ẽ. sacͥlegiũ ẽ. Orabat quidẽ sapiens tantũ uictui suo tͥbui necessaria: ñ suꝑ flua.
Habentes ait apłs uictum ⁊ uestitũ . ñ uictũ ⁊ ornatũ. Et quidam aliꝰ sc̃s.¬

Expanded text:
praeter necessarium victum ac simplicem vestitum de altario retines, tuum non est; rapina praeter necessarium victum ac simplicem vestitum de altario retines, tuum non est; rapina est, sacrilegium est. Orabat quidem sapiens tantum victui suo tribui necessaria non superflua . 13 Habentes, ait Apostolus, victum et vestitum ; non, Victum et ornatum. Et quidam alius s
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ donant. qͥ dicũt tͥ cotidie euge euge. ⁊q̃rt̃ aĩam tuã. Hii st̃ cũ qͥbꝰ habt
qͦꝵ pͣua coloqͥa a d olescentis honos mores corrũpunt. S qͣndiu iã ñ exi
hab̃e simł ⁊ hȩc ⁊ illa. breuit̾ tͥ respõdebit᷑. Mem̃to fili. qr recepisti bonau
uita tua. Recepisti dix̃. ñ rapiusti: ne ⁊̃ de h tͥ frustra blandiaris qͦd tuis
ꝯtentꝰ: aliena ñ rapiaꝰ. Uerũptam̃ quȩ st̃ iia tua : Bñficia ȩccłȩ: Ras
Qͥa surgis ad uigilias. uadis ad missas: horis choꝵ noctͣns. diurnis ꝙ
frequẽtas. Bñ facis. Sic ȩccłȩ p̾bendam gͣtis non accipis. Dignũ ẽ qͥ altario iu¬
uas. Non aut̃ ut de altario luxurierit᷑. ut de altario suꝑbias. ut inde cõpa¬
res tͥ frena aurea. sellaᷤ depictas. calcaria de argentata. uaria. grisiaꝙ
pellicia. ã collo ⁊ manib ornatu puirpureo diu̾sificata. deniq qͥcͥquid

Expanded text:
cilium donant, qui dicunt tibi quotidie, Euge, euge; et quaerunt animam tuam. Hi suntcilium donant, qui dicunt tibi quotidie, Euge, euge; et quaerunt animam tuam. Hi suntal. concilia adolescentis bonos mores corrumpunt. 11. Sed quamdiu jam non exis habere simul et haec et illa, breviter tibi respondebitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Recepisti dixit; non, Rapuisti: ne etiam de hoc tibi frustra blandiaris, quod tuis contentus, aliena non rapias. Verumtamen quae sunt illa tua? Beneficia Ecclesa surgis ad vigilias, vadis ad missas, horis chorum nocturnis diurnisque frequentas; bene facis. Sic Ecclesiae praebendam gratis non accipis. Dignum est ut qui altario vas; non autem ut de altario luxurieris, ut de altario superbias, ut inde compares tibi frena aurea, sellas depictas, calcaria deargentata, varia griseaque pellicea a collo et manibus ornatu purpureo diversificata. Denique quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
Miror quod adgustum cibi dulcissimi nausearis. si tam̃ gustasti qm̃ dulci
pe ẽ dĩ sapientia. quȩ ait. Qui comedit me ad huo esuriet.⁊ qui bibu
me adhuc sitiet. S quomͦ pot̃ esurire uł sitire xp̃m. plemis cotidi
siliqͥs porcoꝵ : N̾ potes bib̃e simul calicẽ xͥ. ⁊ calicẽ demonioꝵ. Cali
monioꝵ suꝑbia ẽ. Calix demonioꝵ. detractio ⁊ in uidia ẽ. Calix den¬
nioꝵ i crapula ⁊ ebrietas est. Quȩ cum impleuerint. uel m̃tẽ il
uentrẽ tuũ: xͣ inte non inuenit locũ. N mireris qͦd dico. In domoi
uunculi tui ñ potes in ebͥari abub̃tate domꝰ dĩ. Cur in qͥs: Qͥa domꝰ dt¬
ciarũ ẽ. Quomͦ ignis ⁊ aqua simul eẽ ñ posst̃. sic spũales ⁊ carnales delici
in eodẽ se ñ patiunt᷑. Ubi crapulam ructantis int̾ pocula senserit x
⁊ uentrẽ: cȩlestis panis ieuinam deserit m̃tẽ. Cia letare iuuenis ind¬

Expanded text:
Miror, quod ad gustum cibi dulcissimi nausearis; si tamen gustasti quam dulcMiror, quod ad gustum cibi dulcissimi nausearis; si tamen gustasti quam dulcippe Dei est sapientia, quae ait: Qui comedit me, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Sed quomodo potest esurire vel sitire Christum, plenus quotidie siliquis porcorum? Non potes bibere simul calicem Christi, et calicem daemoniorum . Calix daemoniorum superbia est, calix daemoniorum detractio et invidia est, calix drietas est; quae cum impleverint vel mentem vel ventrem tuum, Christus in te non invenit locum. Non mireris quod dico. In domo avunculi tui non potes inebriari ab ubertate domus Dei. Cur, inquis? Quia domus deliciarum est. Quomodo ignis et aqua simul esse non possunt, sic spirituales et carnales deliciae in eodem se non patiuntur. Ubi crapulam ructantis inter pocula senserit Chet ventrem, coelestis panis jejunam deserit mentem. Eia laetare, juvenis, in ad
Abbreviated transcription (Latin):
alii ꝑdite uiuunt.⁊ si in ordinati ⁊ indisciplinati st̃ ÷ nu̾ndũ tñ ordinẽ
aut discrplinã ꝓfessi st̃. St̃ quidẽ peccores: s ñ p̃uaricatores. Tu uͦ qn¬
tũlib et modeste⁊ honeste uiuas: si caste. si sobrie. si oĩo religiose te habeaᷤ᷑.
d̾o tam̃ muiꝰ ẽ accepta tua religio. quã decurpat uoti p̾uaricatio. Iccͥco km̃e n¬
te tuis coetaneis compares. a quibꝰ ꝓfessio separat. Neo respectu scłariũ. de
tua tͥ forte paulo grauiori continentia blandiaris. cũ tͥ dñs dicat. Utinam
te calidum aut frigidũ inuenissẽ. Hic ostendit᷑ aꝑte qr minꝰ deo tepi
places. quam si uel quales illi st̃ frigidꝰ esses. Ilos utiq d̾s patient̾ ex pa¬
tat de frigore quandoq ad calorẽ ꝓfic̾e. te uͦ in dignans adu̾tit .de calore ia
in teporẽ defecisse. Et quia tepidum te in ueni. in cipiam in qͥt te eu

Expanded text:
alii perditealii perditeaut disciplinam professi sunt. Sunt quidem peccatores, sed non praevaricatores. Tu vero quantumlibet modeste et honeste vivas; si caste, si sobrie, si omnino religiose te habeas: o tamen minus accepta est tua religio, quam deturpat voti praevaricatio. Idcircote tuis coaetaneis compares, a quibus professio te separat; nec respectu saecularium de tua tibi forte paulo graviori continentia blandiaris, cum tibi Dominus dicat: Utinam te calidum aut frigidum invenissem. Hic ostenditur aperte, quia minus Deo tepidus places, quam si vel quales illi sunt, frigidus esses. Illos utique Deus patienter exspectat de frigore quandoque ad calorem proficere, te vero indignans advertit de calore jam in teporem defecisse. Et quia tepidum te inveni, incipiam, inquit, te ev
Abbreviated transcription (Latin):
in dignari. ñ norit irasci. nͥ forte ⁊ tu sensu ñ malitia paruulꝰ id ip̃m
tnichi calũpnieris ⁊ dicas. ĩmo quid mͥ ⁊ ip̃i: Qͥd ad illũ de pecc̃o meo: slun¬
quid ego sum monachꝰ: Ꝙ ad ħ fateor qd̾̃ respondeã ñ habeo. nͥ qd̾ ꝯfisꝰ sũ. tũ
de tua quam in te credidi ingenita mansuetudine. tũ dedĩ caritate qua
in pͥncipio epłȩ excusasse memini. Cuiꝰ zelo tantũ tui erroris misertus.
tm̃ tuȩ miseriȩ cõpassꝰ sũ: quatuiꝰ supͣ modum ⁊ morẽ meũ de te ñ meo. me ĩ¬
tͦmiserim. Graius lapsꝰ tuus ac miserabił casꝰ ꝓuocauit me: ut hoc p̾sump¬
serim. Qxẽ enĩ coetaneoꝵ tuoꝵ me uides arguere: Cui uł breuissimas
chil ineis rep̾hensione dignum in uenerĩ. Cur gͦ inqͥs singularit̾ me
repbendis. cũ ⁊ ĩ aliis uideas qd̾ iustius forsitan rop̃hend̾e possis: Ad qd̾ ego.
Apt̃ singularitatẽ erroris tui. ꝓpt̃ ĩ manitatẽ peccĩ tui. Nã ⁊si pleriꝙ

Expanded text:
indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et dicas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeam non habeo; nisi quod confisus sum tum de tua, quam in te credidi, ingenita mansuetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus provocavit me ut hoc praesumpserim. Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas  nihil in eis reprehensione dignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, singulariter me reprehendis, cum et in aliis videas quod justius forsitan reprehendere possis? Ad quod ego: Propter singularitem erroris tui, propter immanitatem peccati tui. Nam etsi 12 plerique
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis diuisor. Cuiꝰ dentes arma ⁊ sagittȩ: ⁊ lingua eiꝰ gladius
allicẽ blandis sermonib ⁊ simulatione uirtutũ diuites ⁊ poten
iuxta illud. Seddet in insidiis cũ diuitib in occultis at int̾ficiat in¬
entẽ. Demum oũ fuerit de illoꝵ captata beniuolentia ⁊ familiarita
ecurꝰ. udebitis hominẽ aꝑte insurgere inclerum. fretum tyran¬
emilitari in surgere in ipsos ep̃os. ⁊ inomnẽ passim eccłastic̃ ordinẽ
riure. Hoc scientes nescio an melius salubrius ue in tanto discͥmi
rrum agere ualeatis quam uixta apłi monitũ auferre malum
ob̃ quã quã amicꝰ sponsi ugarẽ potiꝰ quã fugare curabit. ne iam
urrere. ⁊ eo nocere plus possit. Hoc enĩ ⁊ dñs papa dum ad huc eẽc
os obmala que de illo audiebat fieri scribendo mandauit. s ñ fuit
face̾t bonuĩ. Deniq si capi uulpes pusillas demolientes uineam

Expanded text:
unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos episcopos, et in omnem passim ecclesiasticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam discurrere et eo nocere plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad hanc etatẽ ubioũꝙ conu̾satꝰ ẽ tũ feda post se.⁊ tã ses
liquit uestigia. ut ubi semel fixerit pedem. iluc ultra or
redire ñ audeat. Deniꝗ ipsam in qua natꝰ ẽ ualde arbitroi a¬
uit t̾ram ⁊ conturbauit eam. Uñ ⁊ accusatꝰ ap̃ dñm papi
scismate pessimo. natali solo pulsus ẽ. ⁊ etiã ab iurare cõpies
reu̾sionẽ nͥ ad ipsius apłici ꝑmissionẽ. Ssimili deinde au
⁊ a regno francoꝵ exturbatus ẽ scismaticꝰ in signis. Execrat
error es ab eccła iam dep̾hensos atꝙ dãpnatos cũ illo au¬
slo defend̾e acrit̾.⁊ ꝑtinacit̾ conabatur. Et in his omnib ñ est
sus furor eus. s adhuc manus euis extenta. Nam etiã ita uagus
qugiens circũiens ⁊ quȩrens quem deuoret ⁊ nc̃ ap̃ uos sic̃ accepimꝰ
mr iniquitatẽ. ⁊ deuorat plebem urãm sic̃ escam panis. Cuꝰ os ma¬
tione ⁊ amaritudine plenum ẽ. ueloces pedes eius ad effunden

Expanded text:
ue ad hanc aetatem, ubicumque conversatus est, tam foeda post se, et tam saeva reliquit vestigia, ut ubi semel fixerit pedem, illuc ultra redire omnino non audeat. Denique ipsam, in qua natus est, valde atrociter commovit terram, et conturbavit eam. Unde et accusatus apud dominum Papam schismate pessimo, natali solo pulsus est; etiam et abjurare compulsus reversionem, nisi ad ipsius Apostolici permissionem. Pro simili deinde causa et a regno Francorum exturbatus est schismaticus insignis. Exsecratus  cujus omnes errores, ab Ecclesia jam deprehensos atque damnatos, cum illo lo defendere acriter et pertinaciter conabatur. 2. Et in his omnibus non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Nam etiam ita vagus leo rugiens, circuiens et quaerens quem devoret. Et nunc apud vos, sicut accepimus, operatur iniquitatem, et devorat plebem vestram, sicut escam panis. Cujus maledictione et amaritudine os plenum est, veloces pedes ejus ad effundend
Abbreviated transcription (Latin):
uos fit : qñ id usq ad nos utiꝙ tam remotos potuit ꝑuenire.
mirum siñ horam p̾uid̾e. ac nocturnum furis ing̾ssum a
indelici. quas sua imagine p̃signiuit. suo cruore redemit. Adha
san heretis.⁊ miranum quenã dicere uelim. Arnaldũ loqͥi
brissia. qui utinam tam sane eẽt doctrinȩ. quam districtȩ ẽ
et si uultis scire. homo ẽ neq manducans neq bibens. solo u
bolo esuriens ⁊ sitiens sanguinẽ animaꝵ. Unus denumens
illius penitus ab negantes.⁊ ipse dñs. uenient in quiens ad

Expanded text:
os fit, quando id usque ad nos utique tam remotos potuit pervenire. Nec mirum, si non horam praevidere, aut nocturnum furis ingressum ovias, animas videlicet, quas sua imagine praesignivit, suo cruore redemit. Adhuc forsan haeretis, et miramini, quemnam dicere velim. Arnaldum loquor de Brixia, qui utinam tam sanae esset doctrinae, quam districtae est vitae. Et si vultis scire, homo est neque manducans, neque bibens, solo cum diabolo esuriens et sitiens sanguinem animarum. Unus de numeillius penitus abnegantes : et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
curia romana habet ubi cap̃ suũ reclinet. Hinc confir
s nec confessus ẽ nec negauit. s a loco ⁊ uidice quẽ sibi ip̃e
legerat. sine lesione. sine grauamine. ut suã ꝓlongaret
iquitatẽ. sedem apłicam appellauit. Ep̃i aut̃ qͣui ꝓpt̾ hoc
inunũ conuenerant. ur̃e reuerentiȩ de ferentes. nicħ in ꝑsoni
tagio celeri remetlio occurratis. Sero enm medicina parat
la ꝑ longas in ualuere moras. ẜcessimꝰ in hoc negocio quousq as
mus. tiuĩ ẽ decȩt̾o beatissime pat̃ ꝓuidere ne in dieb tuis ale
xͥ amice sponsi. tuũ ẽ eandem un uiro uirginẽ castã ex hib̾i¬

Expanded text:
curia Romana habet ubi caput suum reclinet, hinc confirmcuria Romana habet ubi caput suum reclinet, hinc confirm armatus, nec confessus est, nec negavit: sed a loco et judice, quem ipse sibi elegerat, sine laesione, sine gravamine, ut suam prolongaret iniquitatem, sedem apostolicam appellavit. Episcopi autem qui propter hoc in unum convenerant, vecontagio celeri remedio occurratis. . . . . Sero enim medicina paratongas invaluere moras. Processimus in hoc negotio quousque ausi sumus: tuum est de caetero, beatissime Pater, providere, ne in diebus tuis aliqua st sponsa Christi, amice sponsi: tuum est tandem uni viro virginem castam exhib
Abbreviated transcription (Latin):
eus suessionensis. Gaufridꝰ eataulanensis absequnti
itensis. ep̃i. uoluntarium debitȩ subiectionis obsequium.
rib occupatis ad plurima sermonẽ facimꝰ adbreuiatum
plixo negocio. ꝓ eo maxime quia id ipsum diffusius ac ple¬
insꝰ continet᷑ in litt̾is domini senonensis. Petrꝰ ab aelardꝰ xp̃ia
fidei meritum euacuare nitit᷑. dum totum quod d̾s ẽ. huma
ratione arbitratur se posse comp̃hend̾e. Ascendit usꝙ ad
is. ⁊ descendit usq ad abyssos. Nichil ẽ quod lateat eũ siue
indum inferni: siue in excelsum supͣ. Homo ẽ magnꝰ in
llis siuis: de fide contͣ fidem disputans. ambulans in mag
dum fecerat librum desua tͥnitate. s sub legato romane ȩccłe
dificauit ruinas iherico. Surrexit a mortuis lib ille.⁊ c̃ eo
sltoꝵ hereses quȩ dormierant surrexerunt. ⁊ apparuert̃
ultis. Iamiã extendit palntes suos usꝙ admare.⁊ usꝙ ro¬
im ꝓpagines eiꝰ. Hec głatio hominis illius. quod lib̃ suus

Expanded text:
US Suessionensis, GAUFRIDUS Catalaunensis, ALVISUS Atrebatensis: voluntarium debitae subjectionis obsequium. Auribus occupatis ad plurima, sermonem facimus abbreviatum de prolixo negotio, pro eo maxime quia id ipsum diffusius ac plenius continetur in litteris domini Senonensis. Petrus Abaelardus Christianae fidei meritum evacuare nititur, dum totum quod Deus est, humana ratione arbitratur se posse comprehendere. Ascendit usque ad coelos, et descendit usque ad abyssos; nihil est quod lateat eum, sive in profundum inferni, sive in excelsum supra. Homo est magnus in oculis suis, de fide contra fidem disputans, ambulans in magndudum fecerat librum de sancta Trinitate, sed sub legato Romanae Ecclesreaedificabit ruinas Jericho: surrexit a mortuis liber ille, et cum eo multorum haereses quae dormierant, surrexerunt, et apparuerunt multis. Jamjam extendit palmites suos usque ad mare, et pagines ejus. Haec gloriatio hominis illius: quod liber suus in