comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poris ⁊ nouicensus p̃idicõ
submonebit auͣctas tua at
itt om̃ia suo corporique sunt
auulsa restituet nzemmĩcu¬
bario diuturna.aut nouella
ꝓfessioꝓprietatis nĩc priu¬
uegium. aboleit p̃otit. de p̃¬

Expanded text:
poris et longi census preiudicio summovebit auctoritas tua adque ita omnia suo corpore que sunt avulsa restituet. Neque enim incubatio diuturna aut nobella professio proprietatis nostrę privilegium abolere poterit. D
Abbreviated transcription (Latin):
ueras it nõ alcente cos
quicculos p̃dns tius im¬
pouerant oꝑam dedisse.
utannonarie colloñis p̃¬
dalip̃clia tua distrałent᷑.
scriptumest sttuet: Sin au
nundum ex diepub lite uẽ¬
dicionis legittimũ tp̃c mnͣs¬
missum sit uidex examina
tenorẽ mala fide ẽptorib re¬
stitisinon oportere.

Expanded text:
veras te absente eos, qui oculos praediis tuis imposuerant, operam dedisse, ut annonariae collationis prdali praedia tua distraherentuaescriptum est, statuet. Si autem nondum ex die publicae venditionis legitimum tempus transmissum sit, iudex examinattenorem mala fide emptoribus restitui non oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
dum tecum hiꝰ libalitateꝓ
uccare ꝓposuerais. nullam
addidisti tibiodĩconẽrem¬
amnet integra donacio. cum
leuitatipfectam donacion¬
em reuccare cupiencium ũ¬
lure occurratunꝰ.

Expanded text:
um huiusmodi liberalitate provocare proposueras, nullam addidisti condicionem, remanet integra donatio, cum levitati perfectam donationem revocare cupientium iure occurratur.
Abbreviated transcription (Latin):
lata dõaciout neutri.alienan¬
de sue porcomis facultas ulla
competẽ. o efficit ne altuper
eorum dĩnm ꝓrsus aliẽna¬
ret. uiut donatori ut euis hi¬
Dem I fum exiguam pecu¬
mam reuera suscipes. longe
maioremte accepisse cauis¬
ti eo ꝙ tibi pr̃ocimum adũ¬
sarius repmitt̃rt cum dicas
fidem ꝓmissi nõ secutã ut ube¬
Ium spopondistipõdicõnez
ti cũm h legib int̃dictumsit.
icp̃p̃ h̾pecumam ei num̃asti.
quicquid o bcamdatum est
causa nõ secuta restitui tibicõ¬
petens iudexcure halebit.
disse ꝓponatis. intẽmłtur
utrum nedonandi.mimoi
dedit. anobmamimittẽdã
filiam qm ancillam estimab¬
at cumꝑ fetta quid̃ donacio:
reucc.ninõ p̃ossit. cã ũo dãdiꝰ
Inõ secũta repeticio competit.

Expanded text:
lata donatio, ut neutri alienandae suae portionis facultas ulla competeret, id efficit, ne alteruter eorum dominium prorsus alienaret, vel ut donatori vel he cum exiguam pecuniam re vera susciperes, longe maiorem te accepisse cavisti eo, quod tibi patrocinium adversarius repromitteret, cum dicas fidem promissi non secutam, ut libeium spopondisti, per sti, cum hoc legibus interdictum sit, ac propter hoc pecuniam ei numerasti, quidquid ob causam datum est, causa non secuta restitui tibi competens iudex curae habebit. disse proponatis, interest multum, utrumne donandi animo dedit, an ob manumittendam filiam, quam ancillam existimabat, cum perfecta quidem donatio revocari non possit, causa vero dandi non secuta repetitio competat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueni ¶Mrescrip᷑ionem pem¬
ꝑtoriam qm. intea contestati
sufficit. uł omissam priusqͣm
actoris in ꝓbone deficered  fid¬
Siu̇o de hac confidendo excep¬
cione te munitumasseueres
de haetmn agiouenit. ¶Nam
fĩ sideĩtencione dubitas Hitaer
ceptiomisꝯtestãcõne. tunc de¬
uerationem suampetitor ꝓba¬
uerit huic ẽẽ locum monstrͣrĩ¬
ciomib actores quiu reis. an¬
xilium tribintur certis ex cãis.
s replicaciombsuaminten¬

Expanded text:
 Praescriptionem peremptoriam, quam ante contestari sufficit, vel omissam, priusquam actoris probatione deficere confidest. si vero de hac confitendo exceptione te munitum adseveres, de hac tantum agi convenit. nam si etiam de intentione dubitas, habita de exceptione contestatione tunc deverationem suam petitor probaverit, huic esse locum monstrariionibus actores, quibus reis auxilium tribuitur certis ex causis, sed replicationibus suam inten
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dereb sius inter lib̾os disponat monastiumitiri
uceat ei potea inter eos dĩuiderelegittima nil dim¬
mutaet ꝙ eis nõ dederit monasteno competat¶s
si omnem substantiaminter filios diuidere uolur
suaꝑcona filus cõnuimataptem sibi retineat q̃ mo

Expanded text:
m de rebus suis inter eos disponat, monasterium intret, liceat ei postea inter eos dividere, legitima non diminuta, et quod eis non dedit monasterio competet. § 2. Sed si omnem substantiam inter filios dividere voluerit, sua persona filiis connumerata partem sibi retineat, quae mo
Abbreviated transcription (Latin):
sacionem ueñit. qi ⁊tu in¬
uicem eebes idobẽẽ tibi pot̾it.
te ductũ. uł fraude. adsisarii
captum qiͣ debitũ ideẽt ꝙ re
ũa nõ debebatur ꝓcpigisse ĩ¬
monstraius ¶Fructꝰ quoꝑ¬

Expanded text:
sationem venerit, quasi et tu invicem deberes, id obesse tibi poterit, te ductum vel fraude adversarii captum, quasi debitum id esset, quod re vera non debebatur, pepigisse monstraveris. Fructus quo
Abbreviated transcription (Latin):
alib subrogetar. itaut hu ĩ
cerdotis p̃ceptis Atqr dispõibͦ.
obͥset dẽtirrisb̾cius cura⁊
sistant. Reliquis que dud̃.
late legis forma complecti¬

Expanded text:
ta ut hi cerdotis praeceptis ac dispositionibus obsecundent et sub eius cura consistant: reliquis, quae dudum latae legis forma complecti
Abbreviated transcription (Latin):
uł sportulaꝵ uł alt̾ius cuius¬
cumq cãe gr̃a. Nam si quid
hiꝰ factum fuit principale
debitum abinicio ea qͣntita¬
te: minuetur. ut tam ip̃a mi¬
nuenda pars qͣm usure exigi
ꝓhibeantur. ¶Machinas¬
iones ⁊̃ creditoꝵ qui ex hac
legeꝓ hibiti maiores usu¬
ras stipulari. alios m edios¬

Expanded text:
vel sportularum vel alterius cuiusvel sportularum vel alterius cuiuscumque causae gratia. Nam si quid huiusmodi factum fuerit, principale debitum ab initio ea quantitate minuetur, ut tam ipsa minuenda pars quam usurae eius exigi prohibeantur Machinationes etiam creditorum, qui ex hac lege prohibiti maiores usuras stipulari alios medios
Abbreviated transcription (Latin):
nos itfunt᷑ et asẜendo singu¬
lis anms eaꝵ accones nasci
principa liemm accoe ñ sub¬
osistente.satis supuacuũmẽ
suꝑusuris uł fructibꝰ adhut
uidicẽ cognocere ¶ Suupus¬
uranm uero qnͣtitate ⁊̃ gña¬
ssimam eaꝵ molẽ ad medi¬
ccritatem deducentes. Ideoz¬
iubemus illustribo quidẽpso¬
nis siue eas p̃cedentibꝯmimi¬
me licere ultra ttiam ꝑtemͣcẽ
stipulari ¶Illos ũo qui erga¬
steris p̃sunt uł aliqͣm lititã
negitiacionem gerunt. usq
ad bessemcentesime suamst¬
ori dacõmbsus adcẽtesimar
tmm̃o licere stipłari. nec cam
excedere licet uefibꝰligib he
ommes dimiidiã tm mo cente¬
sime usurarum osse stipsari.
⁊c.am qnͣtitatem usuraꝵ ĩ in
alus ommbocãibo nullomo
ampliari in quib atrastipu¬
lacionemusure exigisolent.
nec liceat urditi memoranta¬
Nis in regione optinentis. ⁊̃
nem. s ⁊ siaccepit in sortẽ ħ
imputare compelletur. In
mus fenoridandis aliquid
defhereut retiñe nõie silĩqͣr

Expanded text:
nos referuntur, et adserendo singulis annis earum actiones nasci: principali enim actione non subsistente satis supervacuum est super usuris vel fructibus adhuc iudicem cognoscere. Super usurarum vero quantitate etiassimam earum molem ad mediocritatem deducentes. Ideubemus illustribus quidem personis sive eas praecedentibus minime licere ultra tertiam partem maximo stipulari: illos vero, qui ergasteriis praesunt vel aliquam licitam negotiationem gerunt, usque ad bessem centesimae suam stori dationibus usque ad centesimam tantummodo licere stipulari nec eam excedere, licet veteribus legibus hoc homines dimidiam tantummodo centesimae usurarum posse stipulari et eam quantitatem usurarum etiam in aliis omnibus casibus nullo modo ampliari, in quibus citra stipulationem usurae exigi solent. Nec liceat iudici memoratnis in regione obtinentis. Si nem, sed et si acceperit, in sortem hoc imputare compelletur, intex pecuniis fenori dandis aliquid detrahere vel retinere siliquarum
Abbreviated transcription (Latin):
tua maior anms ꝯstitutane¬
gocia q̃ ad te ꝑtinent gesse¬
rit. cum omnẽ diligẽnciamĩ
pr̃are debeat. usuras pecume
tue qͣm ad mmistrasse fũit
cõꝑ bartã pr̃nt cõpelli potest
uestẽ facto cyregrapho lici¬
tas soluułꝓmittiusuras¬

Expanded text:
tua maior annis constituta negotia quae ad te pertinent gesserit, cum omnem diligentiam praestare debeat, usuras pecuniae tuae, quam administrasse fuerit comprobata, praestare compelli potestet veste facto chirographo licitas solvi vel promitti usuras
Abbreviated transcription (Latin):
DDem Ipulsos resti¬
tuendos esse interclit
exem̃plo.sinec dum
amius excessit certissimi
iuris est.et heredes teneri
intantum quantum ad
Uem.ctoritatem uo¬
bis rescripti nr̃itenerte
puiolentiam adeppos ꝓ¬
fitemini conino darinri¬
Imis impro be postulatis
uis priuate reum postulaͭ ͤ
uetus possessor percipere
potit. non quos predo
nositamen uilccͦa ea dem
inuasisse constiterit Rã
siꝑ errorem. aut inturias
domini loca ab a lus pos¬
sessa sunt: sinepenapos¬
Cessi o restitui debet.

Expanded text:
. Vi pulsos restituendos esse interdicti exemplo, si necdum annus excessit, certissimi iuris est, et heredes teneri in tantum, quantum ad uctoritatem vobis rescripti nostri tenendae per violentiam adeptas profitemini, commodari nimis improbe postulatis.vis privatae reum postulare evetus possessor percipere potuit, non quos praedosi tamen vi loca eundem invasisse constiterit. Nam si per errorem aut incuriam domini loca ab aliis possessa sunt, sine poena possessio restitui debet
Abbreviated transcription (Latin):
atiuer intestatesinelib̾is
defunctertefittbonorũ
possõne quesisti haccessẽem
ac negctiumregrum estq̃
cum moreretur eius fuerũt.
desierint possi deretibirec¬
torpumcie restituefficiet.
uonis intestate uxoris fr¬
stitibꝰ ꝯsanguieis ẽc ex̃¬
neum. cum prudentiũs̃ oñ
ronsa ⁊ lex ip̃a nature suc¬
cessores eos fatiat. Ergo
uibemus ut oĩb frustra¬

Expanded text:
tato sine liberis defunctae recte petita bonorum possessione quaesisti successionem ac negotium integrum est, quae cum moreretur eius fuerunt, desierint possidere, tibi rector provinciae restitui efficiet.bonis intestate uxoris superstitibus consanguineis esse extraneum, cum prudentium omnium responsa et lex ipsa naturae successores eos faciat. Ergo iubemus, ut omnibus frustra
Abbreviated transcription (Latin):
cicumreliqua debitoris ꝓquo
satis faciebas tibi cõpetens
uidex. adscripcit ⁊ tñstulitab
hus cditorib quib fiscus
pociorhabeturres quas eono¬
mine tenes nõ posfũt inqui¬
OOp̃ ¶ Cire debes pr̃iile¬
gumĩ dotis quo mulieres
utuntur macc̃one de dote
ad hrdemnõ tnͣsirẽ. derẽuo¬

Expanded text:
ci, cum reliqua debitoris, pro quo satisfaciebas, tibi competens iudex adscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non possunt inqui Scire debes privilegium dotis, quo mulieres utuntur in actione de dote, ad heredes non transire. SE
Abbreviated transcription (Latin):
dentem obligõem pemistip
spicis adũsus fraudãtorem
intraãnũm in qͣntum face p̃õ¬
test. ułdolo malofecit quorl
mims possit edito ppetuo
tĩn actionem ꝑmitti łxplit̃
radicib. ab¬
oruminuici¬
na agatlam¬
grli arcaposi¬
us crescentibꝰ
fundam̃tis  domus tue picu¬
lum afferrip̃ges id exẽplum
int̾clictoꝵ que m̃albo ꝓpõita
hulet. si arbormalienas edes
impẽdebit. Itẽsi arborin alie

Expanded text:
dentem obligationem peremisti, perspicis adversus fraudatorem intra annum in quantum facere potest vel dolo malo fecit, quo minus possit, edicto perpetuo tantum actionem permittiradicibus arborum in vicina agathangeli area positis crescentibus fundamentis domus tuae periculum adferri, praeses ad exemplum interdictorum, quae in albo proposita habet: "si arbor in alienas aedes i
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Onotis uirisnẽ Lest
adũsus eum quisententia cõ¬
dẽpnatus int statut̃ tp̃e sane
ñ fetit. nec defẽditur bonis pos
tituio possidet scĩem̃tione det᷑¬

Expanded text:
. Ignoti iuris non est adversus eum, qui sententia condemnatus intra statutum tempus satis non fecit nec defenditur, bonis posstitulo possidet, scientiae me
Abbreviated transcription (Latin):
c̾reᷤ cessitcorpora hrdita¬
ria tnͣstulit creditoribꝰp
mansit obligatus. sng¬
itur in fraude tuamid fetu
bonis eius excussis usitati
acc̃omb sitibinegotiũ fũit
gestum ea q̃ in fraudẽ alien¬
itapbabuntur reuocabis.¬
abstent.⁊ fuisti. obea q ĩ dotẽ
datasũt ꝯuenre te creditores
neq̃unt. quib pignora indo¬
tem data st̃ nõ dõcẽtur. in sibo¬
nis defũcti ñsufficientib in
frautẽ creditoꝵ dotem ꝯstitut¬
amprobabitui.

Expanded text:
cui cessit corpora hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. Si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabiabstenta fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus in fraudem creditorum dotem constitutam probabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia siuicempi e sidis non tuc¬
atur quilegi f auic locum ẽe pro¬
nunciauit c̾eiꝰ legisdisceptatõ. ⁊dp̃¬
esidis ꝑuincieptineat nccione
supprimit legis eum faiie. ⁊dito
preside ꝓuintie reum debes postu
constitutumn undere neo don¬
arelicet. un deintelligis teile¬
gemintidisse. que suꝑ huiusi¬
moli delictis. certampenãm fis¬
co inferendam statuit exceptis
cohrdib ⁊ socus quibrindiuisi¬
onem cominuniumitum lici¬
tationem defugitiuo ẜuo inui¬
tem fatere pinissum est¶ taũo
liceat fugitiuum uendere. ut tũc
uenditio ualcat qnͣdo. ⁊bempto¬
rerequisitus fũit deprehensus.
em diomimseruos a plag¬
anis alicnarier irbesignificus
tq itaratdictum interdumin¬
genuos homines eorum scelere
isportan solere pscribis. horum¬
te telictorum licentie maiori seu¬
ac ꝓpterea siq̃m mn huuisiõi
fatinore dep̃henderis cap̃ite
cumplettinon dubitabit. ut
penegenere deterrer cẽtenpossit
quomimmus istiusmodiau¬
datiaursemos uł liberos ab

Expanded text:
tentia, si vicem praesidis non tueatur, qui legi Fabiae locum esse pronuntiavit, cum eius legis disceptatio ad praesidis provinciae pertineat notionesupprimit, legis eum Fabiae, adito praeside provinciae reum debes postuconstitutum neque vendere neque donare licet. unde intellegis te in legem incidisse, quae super huiusmodi delictis certam poenam fisco inferendam statuit, exceptis coheredibus et sociis, quibus in divisione communium rerum licitationem de fugitivo servo invicem facere permissum est. ita vero liceat fugitivum vendere, ut tunc venditio valeat, quando ab emptore requisitus fuerit deprehensus.iam servos a plagiariis alienari ex urbe significas atque ita interdum ingenuos homines eorum scelere asportari solere perscribis, horum delictorum licentiae maiore sevAc propterea si quem in huiusmodi facinore deprehenderis, capite eum plecti non dubitabis, ut poenae genere deterreri ceteri possint, quominus istiusmodi audacia vel servos vel liberos ab
Abbreviated transcription (Latin):
pati obicitis causa cap¬
its capittilis in tempus
pub̾tatis pueri differri
non debuit. si cutiam pri¬
demiichi⁊ diuo seuero
pr̃imco placuit. neq enĩ¬
Oꝯp̃r Atis apte diu¬
orum parentummeorum
rescriptis decłanum est. com
morande so lucionis gr̃a ade¬
bitore falsitrimen obititur
inchominus salua executio¬
ne criminis debitorem adse¬
Autionem compelli oportere
Dem¶Aĩõrem seũitatẽ
exigit. ut merita eorum qui
falsis rescriptiomb utuntiuꝵ
dignapena coh̾ceantur. sz qui
deceptus est ꝑ alium si suam
accepit exhibet. seliberat.
sub nommnepats tuuxorẽ
sse.allegas trimen⁊dmissũ¬
tibi consecutus es. finonim¬
pecliens accusacionem contra
eam impletis sollempibus
instituere.

Expanded text:
parti obicitis, causa capitalis in tempus pubertatis pueri differri non debuit, sicut iam pridem mihi et divo Severo patri meo placuit. neque enio. Satis aperte divorum parentum meorum rescriptis declaratum est, cum morandae solutionis gratia a debitore falsi crimen obicitur, nihilo minus salva exsecutione criminis debitorem ad solutionem compelli oportereMaiorem severitatem exigit, ut merita eorum qui falsis rescriptionibus utuntur digna poena coerceantur. sed qui deceptus est per alium, si suam accepit exhibet, se liberat.sub nomine patris tui uxorem isse adlegas, cum crimen admissutibi consecutus sis, tamen non impedieris accusationem contra eam impletis sollemnibus instituere.
Abbreviated transcription (Latin):
tium filior iiserandas infi¬
igunt parentib parẽ orbil¬
ates metallipena cum crtis
cognitis. inte supplitus ten¬
entur. siquis m̃ eiusmor
reus fuit oblatus postenꝙͣ¬
crimine suꝑ crimine patue¬
nt scruus quidem uelliber¬
tate conatus bestiis subiti¬
atur ingenuus aũt gladio

Expanded text:
tium filiorum miserandas infligunt parentibus orbitates, metalli poena cum ceteris ante cognitis suppliciis tenebantur. Si quis tamen eiusmodi reus fuerit oblatus, posteaquam super crimine patuerit, servus quidem vel libertate donatus bestiis obiciatur, ingenuus autem gladio
Abbreviated transcription (Latin):
cione cmissanõ habere. sngitur
tũtor quip tutelari officio non
cauerat iudicio exptus est adũ¬
sus eum lata sm̃a urituo officere
nõ potuit. nec ea queabeo gestast̃
sunt ullam fumitatemoptinent.
frustraigitur mintegium restõis

Expanded text:
fore non habere. Si igitur tutor, qui pro tutelari officio non caverat, iudicio expertus est, adversus eum lata sententia iuri tuo officere non potuit, nec ea quae ab eo gesta sunt ullam firmitatem obtinent. Frustra igit
Abbreviated transcription (Latin):
Dp̃s ¶Neses puntie tuto¬
Res fiuoꝵ tuorum staͣctiorib
remedus adhibitis omnimo
administrationis officium cõ¬
postulare. ut alumloco eorum e¬
corem datũ suspectum postula¬
re possis. sifraudem tutoris ar

Expanded text:
Praeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediis adhibitis omnimodo administrationis officium compostulare, ut alii in locum eorum torem datum suspectum postulare potes, si fraudem tutoris ar
Abbreviated transcription (Latin):
gali quampupilł satiffecĩs: faisi
crim̃ine carebis ¶Cum aũt fiscorã¬
te obstutum posteatutorem esse
dicas ꝑitulote ertusare poteris.
etutore uł curatore quisatis
ta est satisdationem abhus
quos minusydoneos curato¬
res nob̾.ib.iduersario. tum
magratu fungeretur datos
clicitis postulate. ꝓhibentur
enim ab adiminstortionen
si setuntaiti ur̃esatisdacione ꝓs¬
dedit remoũi.⁊ tutela sunõpia
ħfaciat sine infamia. si fraudẽ
cumnota aditus rector ꝓumcieiu

Expanded text:
gali quam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem esse dicas, periculo te excusare poteris.tutore vel curatore qui satista est, satisdationem ab his, quos minus idoneos curatores vobis ab adversario, cum magistratu fungeretur, datos dicitis, postulate. Prohibentur enim ab administratione, nisi securitati vestrae satisdatione n dat, removeri a tutela si inopia hoc faciat, sine infamia, si fraude, etiam cum nota aditus provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
rem fiuiituisifraudulent᷑res er
administrare existimas fusp¬
ectum facere potes mõsioffi¬
cium ciͥiuis pͦub̾tatepupillifi¬
nitumnõ est. Nam si eo urei
tutorẽe desut is uclitio tlltele
conueniendus est. ⁊fur. Etene¬
suopiculo qnͣtotardins ade¬
os tutela tnsfertur cessant. ꝙ si
roii firauce factum existimas. ẜ¬
suspectos cos postula. qui si sb̾¬
moueri merũunt in locumeoꝵ

Expanded text:
rem filii tui, si fraudulenter res eius administrare existimas, suspectum facere potes, modo si officium eius pubertate pupilli finitum non est. nam si eo iure tutor esse desiit, iudicio tutelae conveniendus est. PP. Id. Asuo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶Onomiumtutor pars
similisq causa est. quaꝓpt tumer
emplotestam̃tam confirmatum
ap̃side uł ditum exinq̃uisõneñ
oneransat̃dationeremsaluam fo¬
repupilloꝵ manfestum sit. płri¬
b aũt datis exinquisicionetuto¬
ribꝰ illum qui satis ẜm forma
edicti rempupillis aluam fore de¬
dit. in administcione p̃ferriiam
dudum op̃tinuit.

Expanded text:
 Non omnium tutorum par similisque causa est. quapropter exemplo testamentarii confirmatum a praeside vel datum ex inquisitione non onerari satisdatione rem salvam fore pupillorum manifestum est, pluribus autem datis ex inquisitione tutoribus illum, qui satis secundum formam edicti rem pupilli salvam fore dedit, in administratione praeferri iam dudum obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
no dedisti ita ut pogrmortẽ eiꝰ
ꝗ accepit.⁊oterecep̃ rediret. do¬
natio ualet. cũ ĩ ad tp̃c c̃tum ł
inctũ ea fĩpot̃ lege scil que ei
imposita estconseruanda.

Expanded text:
no dedisti ita, ut post mortem eius qui accepit ad te rediret, donatio valet, cum etiam ad tempus certum vel incertum ea fieri potest, lege scilicet quae ei imposita est conservanda.
Abbreviated transcription (Latin):
i quo camretineãt cumce¬
perint obsequia negligere.
Cummagis meos collata
lib̾alitas ad obequmĩclin¬
are debet ꝙ ad in solerciam

Expanded text:
ni, qui eam retineant, cum coeperint obsequia neglegere, cum magis in eos collata liberalitas ad obsequium inclinare debet quam ad insolentiam
Abbreviated transcription (Latin):
sarum prnciar ent.tomĩistra¬
primi parentis icẽ plebi exi¬
beas disceptacõiborusticos ur¬
banos q nõ paciaris affligii
officialium insolencie iurdic̃
ꝓcacitati salua reũentiapudo¬
ns ocurras ingrediendi cum
noles.ad iuidicemliberas has
facultatẽ supexhibendi dãp¬
na uł spoliaplus petẽtium. ab

Expanded text:
sarum provinciarum erit administraprimis parentis vicem plebi exhibeas, descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium insolentiae, iudicum procacitati salva reverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab
Abbreviated transcription (Latin):
et ut innocens ⁊ quietarus¬
ticitas petuliam p̃rocimi .i. de
fensoris locorum bñfõ ꝑfru¬
atur.ut apd̃ eum inpetumari¬
is causis litigandi hãt facłtatẽ¬

Expanded text:
est, ut innocens et quieta rusticitas peculiaris patrocinii, id est defensoris locorum, beneficio fruatur, ut apud eum in pecuniariis causis litigandi habeat facultate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutum redarguere nitrt᷑.
ne ditiꝰ dubitetur utrũne¬
cessitatẽ ei quiptulĩt ĩpomi
oportet repetita uice ħ ꝓferre.
ansufficiat eifides pridẽia
appbata. sc̃imus si aliq tale
eueniat eum qui petit. it̾mĩ¬

Expanded text:
arguere niteretur, ne diutius dubitetur, utrum necessitatem ei qui protulit imponi oporteret repetita vice hoc proferre, an sufficiat ei fides iam pridem approbata, sancimus, si aliquid tali eveniat, eum, qui petit
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Nuiatorũ ꝯsñsus iudi¬
cemno facit eum quinulli p̃est
uidicio. nec ꝙ is statuit rei iuidi¬
cate continet auctoritatem.
tam ordmane sedis declinet ex¬
amen. nec pr̃ius p̃fecti p̃torio
aut comitis orientis uł alt̾ius
spectabilis urdicis imploretã
auxiluui. s appetłone legibo
fc̃aad sacͥnm. iuditoriũuemat.

Expanded text:
 Privatorum consensus iudicem non facit eum, qui nulli praeest iudicio, nec quod is statuit rei iudicatae continet auctoritatem.tam ordinariae sedis declinet examen: nec prius Praefecti praetorio, aut comitis Orientis, vel alterius Spectabilis judicis imploret auxilium, sed appellatione legibus facta ad sacrum auditorium veniat.
Abbreviated transcription (Latin):
eriqueat. ⁊ cognitio cause nõ int̃¬
pellacioneplanania. s ꝯsidente ĩ¬
magis uidice legittime colliga¬
turut si forre dionis petic̃ofu¬
ent impbãt.. suscepta q̃o ꝑsen¬
tenciamiudicis dirimatim.

Expanded text:
eri queat, et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considerante magis judice legitime colligatur, ut si forte dilationis petitio fuerit improbata, suscepta quaestio per sententiam judicis dirimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
relaxites obscems qiqͣmpa¬
timur uoluptatibo detim̃. Nich̾
eodem die sibi undicet scenathe¬
atralis aut circense c̃tamẽ. aut
mĩn ortum aut natalẽ celebrã¬
da sollẽpnitas incident differa¬
tur ¶Amissõnemmilicie ꝓscri¬
pcionem q primoni sustinebit.
siquis unq̃m h̃die festo spectac
paritor p̃textu negorni publici
crediderit temernꝰda. de uiris¬

Expanded text:
relaxantes obscaenis quemquam patimur voluptatibus detineri. Nihil eodem die sibi vindicet scaena theatralis aut circense certamen aut si in nostrum ortum aut natalem celebranda sollemnitas inciderit, differatur Amissionem militiae, proscriptionem patrimonii sustinebit, si quis umquam hoc die festo spectacuparitor praetextu negotii publici crediderit temeranda. LE
Abbreviated transcription (Latin):
num ⁊ maxime ysauroꝵ nullũ
qͣdragesimar uł uenerabilẽ
paschalem diem existimertex¬
num torm̃ta querenda ẽ. cu
facillimem h summinumi¬
nis spetur uenia ꝑ quemult¬
orum salus ⁊ incolumitas ꝓ¬
Dies maiestati altissime dedi¬
catos nlłis uo lumus uolup¬
tatib occupari. necullis exa¬
cionum uexacõib ꝓphanari.
Om̃cum itaq diemita sẽper
honorabilẽ dec̃imus uene¬
randum ut acũctis execucõi¬
bus excusetur. ¶Nuula q̃qͣ
urgeat ãmomicio. nulla fidcis¬
siõms flagitetur exactio. ta¬
ceat apparicio. aduccaciosiles¬
cat.sitille dies acogiciõib
alienus p̃coms horridauox
silescat. respirent.iꝯtroũsus
litigantes ⁊ hant fedis inter¬
adũsarii nõ timentes. sb̃eat
animos uicaria penitudo ⁊
pactas ferant. tñsacites leqͣn¬

Expanded text:
num et maxime isaurorum nullum quadragesimae nec venerabilem pascharum diem existiment exnum tormenta quaerenda est, cum facillime in hoc summi numinis speretur venia, per quod multorum salus et incolumitas dies maiestati altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexationibus profanari. Dominicum itaque diem semper honorabilem ita decernimus venerandum, ut a cunctis exsecutionibus excusetur, nulla quemquam urgueat admonitio, nulla fideiussionis flagitetur exactio, taceat apparitio, advocatio delitescat, sit idem dies a cognitionibus alienus, praeconis horrida vox silescat, respirent a controversiis litigantes, habeant foederis interadversarii non timentes, subeat animos vicaria paenitudo, pacta conferant, transactiones loq
Abbreviated transcription (Latin):
OprOnesdies  uibemo
ẽe uut niiidicos. ¶Illos tima
nere frnar dies fas erit.quos gr¬
minis mensibo adrequiem la¬
boris indulgencioranñꝰ accip̃
estiuos feruoribomitigandis
T qutũpnͦs fictibo dec̃pendis.
os dies ccio man̾cipamus huᷤ
adicimus natalicios dies urbi
quia ⁊ ab ip̃is nata sunt ¶Sa¬
cros quor paschedies qui septe¬
tur. ¶Dies eciamnatal. atqr ep¬

Expanded text:
Omnes dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior annus accepit, aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fetibus decerpendis. os dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbiuqui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque paschae dies, qui septentur, dies etiam natalis atque ep
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dies sol quos dm̃cos nte dixe
maiores qui inqetitoin secal¬
culo reuoluuntur. parẽ nc̃ceẽha¬
bere reuentiam ut nec ap̃ipos ĩ
arbitros uł auidicib flagita¬
tos uł sponte electos ullasita
agnicio iu̾giorum. ¶Nñs eciã
orͣtus impuptułunt. In .xx. an

Expanded text:
 dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetito in se calculo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagitatos vel sponte delectos ulla sit agnitio iurgiorum, nostris etiam ortus imperii protulerunt. In quin
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ ¶Mnes udices urba¬
neq plebes.i.arͣcium officia cũc c.¬
tarum uenabili die soł quiescĩt.
sNun tnpõiti agror culture libere
menta sulcis aut uince scrobib
cõmendentur ne crc̃one momti
peat ꝯmeditas celestipuisione
p̃sumi debet ut aũcte sua ftͣrias
aliquas ꝯͣdat. Nec enimimpra¬
les ferias uccari o portet quas ad
Sp̃iRUblicas. ac fiscales
cãs tuã sinc̃itas ĩ feriatis gemi¬
natis mensib ħ est sine aliqͣit¬
missione distinguat Pistorus
quo cãis husdemdieb ratum
in futurrum exameneñ eribebit.

Expanded text:
 Omnes iudices urbanaeque plebes et artium officia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agrorum culturae libere  die frumenta sulcis aut vineae scrobibus commendentur, ne occasione momenti pereat commoditas caelesti provisioneesumi decet, ut auctoritate sua ferias aliquas condat. Nec enim imperiales ferias vocari oportet, quas admPublicas ac fiscales causa tua sinceritas etiam feriatis geminis mensibus, hoc est sine aliqua intermissione, discingat. Pistoriis quoque causis isdem diebus ratum in futurum examen adhibebit.
Abbreviated transcription (Latin):
natis demde p̃cumi. afiscouibe¬
mus ¶Eante quor mulierez
infamẽredditã hroitates ⁊b ĩ¬
rest᷑ ito ur legittimas uł hoño¬

Expanded text:
mi a fisco iubemus. Eandem quoque mulierem infamem redditam hereditates ab intestato, vel legitimas vel hono
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜint. isi solid̃ creditor
recepit nõ sint lib̾ati. Inco
Ne iudicati det̾hãt ĩ q̃terẽ.¬
Op̃i. i qnͣtitatẽ ꝙͣ licet
reipubliceꝯdẽpnatus de
re tenec dum ditt᷑us facłta¬
tibuiris rõmbus possit.

Expanded text:
erint, nisi solidum creditor receperit, non sint liberati. In eo ne iudicati detrahantur in carcerei quantitatem, quam  licet rei publicae condemnatus debre te necdum distractis facultatibus iuris rationibus possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯprnssarios iudices urar¬
bitids exꝯmun sñ a electos
utapudeos quidantura
generalit uolumus tales
causas diumere quiur c̃te
ad ministracõni curiiiris¬
dictio adierit p̃positi suntul
abhus funtdati multo⁊
magis si a nra maiestate de¬
lata eis sit c̃arum audiẽti
s nequid penitus dubitan¬
dum relinqͣtur.⁊ ħ. addẽd
ẽẽ censemus ut eis tm̃quo
supͣ num̃auimus licet deũ
tegtũ restõne dceptare. siue

Expanded text:
ssarios iudices vel arbitros ex communi sententia electos vel apud eos, qui dantur a generaliter volumus tales causas dirimere, qui vel certae administrationi, cui et iurisdictio adhaeret, praepositi sunt vel ab his fuerint dati, et multo magis si a nostra maiestate delegata eis causarum sit audientia. Sed ne quid penitus dubitandum relinquatur, et hoc addendum esse censemus, ut eis tantum quos supra enumeravimus liceat de in integrum restitutione disceptare, sive
Abbreviated transcription (Latin):
publice adimnistratoresi
in hac regia ciuitate. uł inꝑ
uinciis ut uideatur ip̃e quit
urdicem destinau̾it. ut pote
ꝓ tribunali cognotẽs min¬
ius exammnare. siciemmñ
difficilis erit exammacioc̃a¬

Expanded text:
publicae administratores vel in hac regia civitate vel in provinciis, ut videatur ipse, qui iudicem destinaverit, utpote pro tribunali cognoscens et in inius examinare: sic etenim non difficilis erit causa
Abbreviated transcription (Latin):
restituimatur in in tegr̃
sicut mdampno mora¬
rinõ debet. itanec iu
puentur exemptione
suł exundicione ut exali¬
Iocontractu hoc debet rest¬
ituẽre.s si int̾cessormin
stituitur. mox quicquid
ad eum de hrditate pũe¬
nit delet prare uerum et
siquid dolo eius factum
est ħ cum prare conuenit.

Expanded text:
restituitur in integrum, sicut in damno morari non debet, ita nec in pervenit vel ex emptione vel ex venditione vel ex alio contractu, hoc debet restituere. Sed et si intercessor minstituitur, mox quidquid ad eum ex hereditate pervenit, debet praestare. Verum et si quid dolo eius factum est, hoc eum praestare convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
modo minoris inferent. ⁊ reliꝗ
quimusum minoris domini
eẽnõ potuerunt. quibq arsĩ
nulla est. partim labore suo par¬
tm. alimomaꝵ taxat᷑iõne pascã¬
tur¶ Lex emmnõsolum contra
tutores. s ĩ contrafenlinas ĩmo¬
deratas atq intempantes ꝓsp¬
exit minorib quepłmq nouis
mantis nõ solumres filiorum
dit q ip̃ius petume in quarobͣ
omne pr̃imomoꝵ uetes posuert
fenerandi usus. uix duiturmis.
iux continuus. ⁊stabilis est quo
facto int̾cedente pecuma adnch¬
ilumminorum pr̃imonia dedu¬
cuntur. ¶i eigo undicio tut¬
oris nilla sit sine intposicione
decreti. exͤceptis hus dimtaxat
uestib que detriteusuaut corr¬
uptes eruando seruari nõ poter̃t.
ammalia quo suꝑuacua mino¬
rum quinueneant nõuetamꝰ.
culpaul dolõ eo ꝙ uettigal p̃¬
dio emphittotico impõitum
miine depend̾e uoluissent ⁊̃
minori fũit admissiñ. dam̃p
numꝙ ei contigit ex sub̾a cor
resqitiri necesse est.

Expanded text:
commodo minoris inferent et reliqui, qui in usum minoris domini esse non poterunt quibusque ars nulla est, partim labore suo partim alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tutores, sed etiam contra feminas immoderatas atque intemperantes prospexit minoribus, quae plerumque novis maritis non solum res filiorum, dit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi usus vix diuturnus, vix continuus et stabilis est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti, exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corruptae servando servari non potuerint. Animalia quoque supervacua minorum quin veneant, non vetamus. culpa vel dolo, eo quod vectigal praedio emphyteutico impositum minime dependere voluissent, minori fuerit amissum, damnum quod ei contigit ex substantia eorum resarciri necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
tiqua sit.timtenmremota ẜuo¬
rum custodia ĩ uitaminorum
sepius ꝓdebatur. ¶Nec domũ
ram defecit pats minor creuit. ĩ
quamaiorumymagines autñ
uidere fixas aut reiniisas põ uidẽ
satis est lugubre. ¶Ergo domꝰ
h̃ditas dabit collapsum turo¬
ris fraude depeat. ¶Oz ⁊ si parens
uł cnuscumq hr̃s est minorre¬
uquerit deformatum eclificiu.
tutor testificatt̃em opis ip̃iusẽ¬

Expanded text:
tiqua sit. Tunc enim remota servorum custodia, etiam vita minorum saepius prodebatur. Nec vero qua defecit pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revulsas videre satis est lugubre. Ergo et domus rum hereditas dabit, collapsum tutoris fraude depereat. Sed et si parens vel cuiuscumque heres est minor reliquerit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
i que omnia intra ciuitatem sũt
redigent pret̃p̃dia imancipia rus¬
ticamultum minoꝵ ututati. adũ¬
saest. ¶ꝑcipimus itazut ħ om̃i¬
a nulli tutoꝵ curatorumueliceat
undere. insi hac fortenẽtitate. ⁊ le¬
ge q̃ iusticum p̃dium atq mantipi¬
dare inp̃teritum licebat. scu ꝓin
unt̃positionem decretiut fraudi
locus nõsit ¶Ante om̃maigitur
urbana mancipia quia titius suꝑ¬
lectilis notitiam geriuit. semꝑinhe¬
reditate un domoretineantur.Nã
bomserui frautem ficriꝓhibebt̃.
Malisires exegent sub q̃stione
põiti pofunt ꝑdere ĩutatem. atq
ita omma obẜuabuntur ut nec
inuentarium mimiereur mutare
uł sb̃trahere aliquid tutor ualea.
⁊ ꝙ inueste margritis. geminis⁊

Expanded text:
que omnia intra civitates redigerent praeter praedia et mancipia rustica, multum minorum utilitati adversa est. Praecipimus itaque, ut haec omnia nulli tutorum curatorumve liceat vendere, nisi hac forte necessitate et lege, qua rusticum praedium atque mancipidare in praeteritum licebat, scilicet per interpositionem decreti, ut fraudi locus non sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quia totius sulectilis notitiam gerunt, semper in haereditate et in domo retineantur; nam boni servi fraudem fieri, prohibebunt: mali si res exegerit, sub quaestione positi, poterunt prodere veritatem; atque ita omnia observabunt, ut nec inventarium minuere nec mutare vel subtrahere aliquid tutor valeat. Quod in veste, margaritis, gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
in str̃orum sollempint̃ facereĩ
cumbuñt ¶ Qurũ argẽtumq
⁊ quicquid uetustate tp̃ris non
mutatur simpupilli sub̾arep¬
eriantur. in tutissima custodia
collocent. Itafint ex mobilib
rentur. aut si fortent. issolet y¬
donea nõ pofint inutmri. Iuxͣ
intiqui uirs form usumr̃ crestat

Expanded text:
cere curabunt. Aurum argentumque et quidquid vetustate temporis non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus rentur aut, si forte ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. Adecoram obẜuatio¬
nemm examinanda et pub¬
Tate resecantes iubemus ꝙ̃¬
admod̃ femine post ĩpletos
.xii.annos omnnmo pubes¬
Itere iudicantu:⁊ita mares
post excessum qͣtuordetim ã¬
norum: pube̾s existimantur.
indagacc̃e ĩ corporisi honesta.
ꝯstituti fiui tuimr̃i suc dãdo.¬
cesserunt. licet te tutoremeoꝵ
ateres eoꝵ tẽ. ab sente: peticon

Expanded text:
p. Indecoram observationem in examinanda marum pubertate resecantes iubemus: quemadmodum feminae post impletos duodecim annos omnimodo pubescere iudicantur, ita et mares post excessum quattuordecim annorum puberes existimentur, indagatione corporis inhonesta nstituti filii tui matri successerunt, licet te tutorem eora te res eorum te absente peti con
Abbreviated transcription (Latin):
pienda sunt.sinõres q̃ agit᷑.
solucionem faciat ip̃iꝰ tutele.
utputa.sipupillus in arrega¬
cionem sedar desid̾at.⁊ emm
ab surdum est soluitutelamñ
ꝯsentiente s forsitan ⁊ ignorãte
eoqui tutorfũat ordinatus tũc

Expanded text:
pienda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan et ignorante eo, qui tutor fuerat or
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃ Spiudicato contu¬
tore petumam soliusti. nul¬
lumiuditium tibi cͣcͣ pup¬
illum competit. ut delegt¬
tur tibi adũsus lib̾atum
suamꝓcurator daͣtus hĩdes
Mp̃. E non exipria clpa
solus pupille ꝯdempnat
es s abscns ⁊indefensus acq¬
euisti. cum ex causa iudicatisa¬
tisfricert cẽpis. actiones aduer¬
sus ꝯtutores tuos mandari
tibi apupillo de srdabis ułu
tiactione utexis

Expanded text:
pro iudicato contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum suam procurator datus heredes . Si non ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desiderabis vel utili actione uteris
Abbreviated transcription (Latin):
os leges accusari conͣcedunt. c̃
caucius. Melius est cum suasio
neꝑfectissima. ⁊ respbnꝗ facere
minores litemq inferie. neex
sua impiti.i. uł uiuemlicalore.
aliquiduł dicant ur tateat.
pressumꝓdec eispot̾at. ⁊ adetio¬
amputantes ꝑ qm testam̃tarn
quidem. ułpinquisicionenda¬
ti tutoris. ur umus aucͣtas suf¬
ficiebat. licet pliues fũant non
t.amen diũsis regionib desti¬
nati. legittimm autẽ ursimpłr
dati. omnes ⁊sentire compel¬
lebantur: Gcimus siplures
tutores fũant ordinati. sie ĩ
testõ p̃rno. siue ex lege uocati
siue. iuidice. suie ex inquisone
uł simplicit᷑ datrnmus tuto

Expanded text:
os leges accusari concedunt, cum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem inferre, ne ex sua imperitia vel iuvenali calore aliquid vel dicant vel taceant, pressum, prodesse eis poterat et a detamputantes, per quam testamentarii quidem vel per inquisitionem dati tutoris et unius auctoritas sufficiebat, licet plures fuerant, non tamen diversis regionibus destinati, legitimi autem vel simpliciter dati omnes consentire compellebantur, sancimus, si plures tutores fuerint ordinati, sive in testamento paterno sive ex lege vocati sive a iudice vel ex inquisitione vel simpli
Abbreviated transcription (Latin):
in sui tutelam admminstrasĩt
ꝓponis testamento recteflo:
pupulo ĩ quodamsuo hrceisti¬
one ꝯstat ext̃guiꝓ residuap¬
te succedẽtem pr̃i tutelete ⁊ue¬
nit apcł competentemiidite

Expanded text:
i sui tutelam administrasse proponis, testamento recte facto, pupillo etiam quondam suo herede instione constet extingui, pro residua parte succedentem patri tutelae te convenit apud competent
Abbreviated transcription (Latin):
inremcius erogsse dicis.⁊om¬
issa compensacioͬne⁊ reliquisi
quio amplius debetur:. facit
ꝯdepnationem: o sisciens
plius inremsuam erogatum
agendum pp̃ea tutele ñ puta¬
uerit. eum contrario uroitio:

Expanded text:
in re eius erogasse dicis, admissa compensatione, reliqui si quid amplius debetur faciet condemnationem. Quod si sciens amplius in rem suam erogatum agendum propterea tutelae non putaverit, eum contrario iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
quo mo cc̃ nataliũ suoꝵ
ĩgemitatẽ deducat᷑ ĩ ẜuitutẽ
Et sit pessimrũ dedetꝰ cognacõis
sue fulgori ut q̃ forsitã decor¬
atos dignitatib hat cognat¬
os hinaliumcadat diiuum¬

Expanded text:
do contra natalium suorum ingenuitatem deducatur in servitutem et sit pessimum dedecus cognationis suae fulgori, ut, quae forsitan decoratos dignitatibus habeat cognatos, haec in alienum cadat dom
Abbreviated transcription (Latin):
q nemini obligatap̃dia ꝑ do¬
nacionẽ ecura es suꝑuacuar
gens sollicitudiem neuł hrdes
donatritisuł eyc̃ditores teuire¬
tus ad donacõem faciẽdam sola
non est impedimento.
nasti sin ĩpottatcostitutis⁊ sum̾s
effc̃is ac tenc̃tib nõ ademistrã
blandiri m debes uelutires dõataᷤᷤ¬

Expanded text:
que nemini obligata praedia pro donatione consecuta es, supervacuam geris sollicitudinem, ne vel heredes donatricis vel eius creditores tetus ad donationem faciendam sola non est impedimento. nasti sive in potestate constitutis et sui iuris effectis ac tenentibus non ademisti, blandiri tibi non debes, velut res donat
Abbreviated transcription (French):
Dem i Imfraudẽ corum
que fisco debebantur ꝓbarrĩ
pot᷑. lib̾tas datañ ual. ¶GO si
pecumam is qm̃pr̃em tuum
appellas empt̃ori dederit. ⁊ab
eo redemptus. ⁊d lib̾tatem

Expanded text:
 in fraudem eorum quae fisco debebantur probari potest libertas data, non valet. Sed si pecuniam is, quem patrem tuum appellas, emptori dederit et ab eo redemptus ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r ¶Iõ ꝓprietatem don¬
aueras. s miist̾ium ancil¬
le dederas liḃtatẽmãcipio dã¬
do ea q̃ p̃cariumusum h̃ret
dm̃no tuo inch̃ p̃uidicauit.
Nemo enim alienum ẜuur
ittat. ⁊d lib tatemꝑducere

Expanded text:
proprietatem donaveras, sed ministerium ancillae dederas, libertatem mancipio dando ea, quae precarium usum haberet, dominio tuo nihil praeiudicavit. Nemo enim alienum servum, ittat, ad libertatem producere
Abbreviated transcription (Latin):
ius est non alias clirectas
lib̾tates ꝑ legem eliescent¬
iam quesunt in fraudem
mittentis ⁊ euentus damp¬
ni suum recipe uolentium
sequatur. int̾creditores
aũt etiamcos mimandos
ẽẽ quib fideidmissum debe
DeniEruos mẽos nec per
int̾positam pconam ad lib̾ta¬
tem ꝓclucere homines peculu
sui posse mandatis ꝯp̃hẽdit᷑.
amplissimus ordo censuit
nequid spectatulo ꝙ edatu
actorem suum alium ue ẜ uũ
manumitt̃ẽt ⁊ si factum ẽet ꝓ
infectumo haberetur.

Expanded text:
ius est non alias directas libertates per legem aeliam sentiam, quae sunt in fraudem mittentis et eventus damni suum recipere volentium sequatur. Inter creditores autem etiam eos numerandos esse, quibus fideicommissum debeervos meos nec per interpositam personam ad libertatem producere homines peculii sui posse mandatis comprehenditamplissimus ordo censuit, ne quis spectaculo, quod edatur, actorem suum alienumve servum manumitteret et, si factum esset, pro infecto haberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
detur mancipio alieno siꝗdẽ
ab hus iuudicibꝰ impetbitur
quibdandiuis est. sinc ul¬
la trepidacione pene facilis
dissolucio. ¶Siero iubent¬
bus nob̃ quicqͣm lege actuz
ẽẽ doccatur. Mõ dñs ut alien¬
ummancipium manimntte¬
retur petissepbetur. tũc eodem
quim conspectu nr̃o lib̾tatem
mõstrabituranõ dño gecut
eiptinus. id cuius ꝓprietatẽ¬
ꝑtinet restituto. Is quimanci¬
pium aliemim sallerito prĩ¬
cipis osciãm manumisit. ĩ.¬
mantipia duo cogatur dño
eius dare. ciusmodi sexuse
manumissus infe̾ntem sibi
q̃oncm status obietta legit¬
tima pͥstritiõne potut exclus¬
dere cum sibi. mnissi mancip¬
ii dampnadebeat imputare.
ta tacitumtate firmauerit.

Expanded text:
detur mancipio alieno, si quidem ab his iudicibus impetrabitur, quibus dandi ius est, sine ulla trepidatione poenae facilis dissolutio est. Si vero iubentibus nobis quicquam lege actum esse doceatur et non dominus, ut alienum mancipium manumitteretur, petisse probetur, tunc eodem, qui in conspectu nostro libertatem monstrabitur consecutus, ei protinus ad cuius prpertinet restituto is, qui mancipium alienum fallendo principis conscientiam manumisit, mancipia duo cogatur domino eius dare, cuiusmodi sexus, manumissus inferentem sibi quaestionem status obiecta legitima praescriptione potuerit excludere, cum sibi amissi mancipii damna debeat inputare, ta taciturnitate firmaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. Dea cũius filium
tuum fuum significas ex
iuditio defuncti qͣm diciᷤᷤ
fideromissariam lib̾tat¬
tem ei reliquisse aliquid
geuta est adrestituẽda
fideiꝯmissariã lib̾tatẽ
nõ imm̃ñto obnoxia dst¬
i tirta deberurgeri. Nam

Expanded text:
 ea, cuius filium tuum servum significas, ex iudicio defuncti, quem dicis fideicommissariam libertatem ei reliquisse, aliquid consecuta est, ad restituendam fideicommissariam libertatem non immerito obnoxia constituta debet urgueri. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm tuu rognut ut sisine
uberis diem suũ fũgeref
porcõem h̾rditatis tibi resti¬
tueret. tñ in testo eo diẽ suu̾
functo. Id ꝙ benefitio legi
falcidĩe hr̃e potuit ad su¬
ccessorem intestatiꝑtiñe.
ideoqz nõ inm̃ntos ororez
tuam q̃ simul tecũ abinte¬
stato ei successit emolum̃¬
ti ꝙ retiñepotuit portõem
sibi undicare maifm̃est.¬
Dem ¶Iut allegas prtu¬
us eam porcioncm exqua¬
te fecit h̾rdem. frĩbꝯ tius re¬
stituere uissit certisq sp̃e
tam. auxilium legis falci¬
die ꝙimploras ipd̃ suuz¬

Expanded text:
rem tuum rogaverit, ut, si sine liberis diem suum fungeretur, portionem hereditatis tibi restitueret, tamen intestato eodem diem suum functo id, quod beneficio legis Falcidiae habere potuit, ad successorem intestati pertinere ideoque non immerito sororem tuam, quae simul tecum ab intestato ei successit, emolumenti quod retineri potuit portionem sibi vindicare manifest ut adlegas, pater tuus eam portionem , ex quate fecit heredem, fratribus tuis rstituere iussit certisque tam, auxilium legis Falcidiae, quod imploras, apud suu
Abbreviated transcription (Latin):
que de boms uxoris ad setnͣseũt
ti ad se puem̃int ꝓsuo arbitio
utiuł eas ũndere aut quoꝵ ui
re uł mõ eas alienare uspign¬
oris iure seu ypothece siuolue¬
rint obligare ut potedm̃ earũ
ꝓhĩbebuntur. ¶Destantes aũt
p̃dictas res si nõ fũint a lienate
siueꝯ sũpte uł suppõite. licebit
liberis undicart eciã nõ adeim¬
tib ħrditatem paren̾tum   auo¬
otes. mat̾ añnupcias donaci¬
ones ułalias res ad se ex altã
parte deuolutas filii s utrius
sexus ẜuare p̃cep̾n sũnt si ꝙͣ ex
filuis uł filiab an p̃ris uł ma¬
tris obitum mori contigit sũ

Expanded text:
quae de bonis uxoris ad se transeunti ad se pervenerint, pro suo arbitrio uti vel eas vendere aut quocumque iure vel modo eas alienare vel pignoris iure sive hypothecae si voluerint obligare, utpote domini earum, prohibebuntur. Extantes autem praedictas res, si non fuerint alienatae sive consumptae vel suppositae, licebit liberis vindicare etiam non adeuntibus hereditatem parentum. dotem, mater ante nuptias donationem vel alias res ad se ex altera parte devolutas filiis utriusque sexus servare praecepti sunt, si quem ex filiis vel filiabus ante patris vel matris obitum mori contigerit sive
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sothoro mimmemutauit si
uiacꝗsita nõ alienauit nlłomo
nam hrditatẽ ab intestato ex
parte si forte alii eciã exãnnore
mũmoniomorienti parẽti filu
uanda eis lucra que expriore
ẜuanda q̃ ex eoꝵ mr̃e luctus est

Expanded text:
 toro minime mutavit, sibi adquisita non alienavit, nullo modo rnam hereditatem ab intestato ex parte  si forte alii etiam ex anteriore matrimonio morienti parenti filiivanda eis lucra, quae ex prioreservanda, quae ex eorum matre lucratus est,
Abbreviated transcription (Latin):
titatem eorum agmimimmi¬
nuentes s quamplures eis
ademissesme reipublite gra¬
uamine ⁊ sine. auginto sump¬
tuum aliqnͣtos sb̃ traximus
Ita tñ sut post hanc sb̾tracuoĩ¬
nem. ampliores remãẜint qm
usꝙ ad m̃afelicia fierent t̃p̃ra

Expanded text:
titatem eorum agminum minuentes: sed quia plures eis addidimus sine rei publicae gravamine et sine augmento sumptuum, aliquantos subtraximus, ita tamen, ut et post hanc subtractionem ampliores remanserint, quam usque ad nostra felicia fuerant tempora
Abbreviated transcription (Latin):
tñsfri¶Smũonõ equis pri¬
facłtates. tũc quoq nõ liceat
plus eorum noũce uł uictrico
test̃o relinq̃re uł donare seudo
nor porcio ultĩa uoluntate d̾e¬
ita tñ ut qͣrta pars q̃ husdeli¬

Expanded text:
equis pfacultates, tunc quoque non liceat plus eorum novercae vel vitrico testantem relinquere vel donare seu donor portio ultima voluntate dereita tamen, ut quarta pars, quae i