comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̾i arbitrii sui: In manu .n. pꝰsibilitas ĩ tlłr
ip̃a ẽ prima gr̾a qua primꝰ ħo stare potuisseo siẜ
cui maluit obedire qmͣ d̾o captiuꝰ et ĩo scriptũ ẽ.
a quo .n. quis suꝑatus est hinc et seruus addi¬
ctus est. Et it̾m. Om̃is qui facit pccm̃ ẜuus

Expanded text:
ate liberi arbitrii sui? In manu enim possibilitas intelligitur. ate liberi arbitrii sui? In manu enim possibilitas intelligitur. Ipsa est prima gratia, qua primus homo stare potuisset, si cui maluit obedire quam Deo, captivus. Et ideo scriptum est, A quo enim quis superatus est, huic et servus addictus est : et
Abbreviated transcription (Latin):
suadenti consensum dñi p̾teriit p̾ceptũ ami¬
sso posubilitatis bono solum arbitriũ ad ne¬
lle pocius est uulneratum. hoc ergo uuln̾e
cuncti lib̾o claudicamꝰ arbitrio nec implere no¬
bis natutalit̾ sufficit posse bonũ qi iam ut fu
in quib est uiciata lest lib̾tas h̾o uoluntatis
cano ꝑfc̃o iudelicet lib̾tatis arbitrio quosͥ sus¬
ño põt exori ¶lam ut calcatius lib̾m arbitͥum
cũ possibiliitis bono quo ualeret implere qd̃
uoliusset adam frm̃ intelligas. audi quid di¬
cat scriptura st̃a in libro ecc̾astico. Meus ĩ qͥt
ab imtio fecit hominem et reliquit illum
in manu consilii sui a diecit mandata et pre¬
cepta a fͣqluieris manoata conseruate cos¬
rabumt it et fidem fac̾e bñplacitam in ꝑpetuo. ap¬
posun tͥ ignem et aqm ad ꝙ uolueris porrige ma¬
num tuam añ hoiẽm ẽ uita et mors bonum et
malũ et ꝙ uolu̾it dab̾r illi. Qͥd ẽ aũ et reliqͥo
illim in manu consilii sui nisi dimisit eũ ĩ possibłit¬

Expanded text:
suadenti consensum, Domini praeterire praeceptum, amisso possibilitatis bono, solum arbitrium ad velle potitus est vulneratum. Hoc ergo vulnere cuncti libero claudicamus arbitrio, nec implere nobis naturaliter sufficit posse bonum: quia jam, utin quibus est vitiata libertas, homo voluntatis sanae, perfecto videlicet libertatis arbitrio quo sibi suf II. 2. Nam ut calcatius liberum arbitrium cum possibilitatis bono, quo valeret implere quod voluisset, Adam factum intelligas, audi quid dicat Scriptura sancta in libro Ecclesiastico. Deus, inquit, ab initio fecit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui: adjecit mandata et praecepta; si volueris mandata servare, conservabunt te, et fidem facere beneplacitam in perpetuum. Apposuit tibi ignem et aquam; ad quod volueris, porrige manum tuam. Ante hominem est vita et mors, bonum et malum, et quod voluerit, dabitur illi . Quid est autem, Et reliquit illum in manu consilii sui; nisi, Dimisit eum in possibilit
Abbreviated transcription (Latin):
si cred̾e nõ uis quero ut dicas quõ põt molli
qnͣtũ libet t̾gu̾iseris int̾cedente pcc̃o et dya¬
bole̾ ẜpentis ueneno nͨ humana potuit cap¬
tiuari. sic̃ et ẜpentis t̾reni põt flacili ueno¬
no examinari. Quia sic illud pociꝰ se tnͣssi¬
re credimꝰ. sicuti illd̾ uꝰ se fi̾ cognoscinꝰ et ui¬
demꝰ. ꝙ penitꝰ nec illi ͤ potuisset nec hic si
libito libido dicinõ põt sed uolinitas de rõnes.
tas esti sed uoluptas qmͣ fecio tnͣsgreg̾iens ꝓto¬
plasti uoluntas .s. cũ illicitũ male lib̾uit sua¬
dente ẜpente cuiꝰ sibilo ueneno so ut supͣiam
dixi hunc mnorbũ ꝙe nõ hũit añculpã ci delin¬
malo scriptura sc̃a testatur cũ dicit et erãt
gebaut᷑ In uoliitate .n. eoꝵ c̾atꝰ erat licitus
genitaliũ usus ad gignendũ iideliceo filios
ñ ĩ uoluptate luxurie. pꝰ pecm̃ u̾o hanc eiꝰdẽ
aꝑti st̾ otuli eoꝵ eo srierunt qr iidi erant et

Expanded text:
si credere non vis, quaeso ut dicas quomodo potest molli quantumlibet tergiverseris, intercedente peccato sub diaboli serpentis malo natura humana potuit captivari sicut serpentis terreni potest flatili veneno exanimari: quia sic illud potuisse transire credimus, sicut istud posse fieri cognoscimus et videmus; quod penitus nec illic potuisset, nec hic, si libet, tas est, sed voluptas, quam fecit transgrediens protoplasti voluntas: cum scilicet illicitum male libuit suadente serpente, cujus sibilo venenoso, ut supra jam dixi, hunc morbum quem non habuit ante culpam ejus delinmalo, Scriptura sancta testatur, cum dicit: Et erant gebantur. In voluntate enim eorum creatus erat licitus genitalium usus ad gignendos videlicet filios, non in voluptate luxuriae: post peccatum vero hanc eisdem erti sunt oculi eorum, et sciverunt quia nudi erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ in scĩs eius. ecte gn̾alitꝰ dcm̃: Neminẽ scorum
sins gr̃a dei fuisse uł eẽ. sed ut ineis sit ad cõser¬
uandos eos acceꝑnt graus ꝑ fidem q̃ a d̾oẽ nõ
hũerium añ fidem. qi ut ait dauid. pro nich̾o
saluos faciet eos. It in libro tobie ego autem

Expanded text:
ctis illius . Ecce generaliter dictum, neminem sanctorum sine gratia Dei fuisse vel esse: sed ut in eis sit ad confirmandos eos, acceperunt gratis per fidem quae a Deo est, non habuerunt ante fidem. Quia, ut ait David, Pro nihilo salvos facies eos
Abbreviated transcription (Latin):
magis eiꝰ urgebat stimulis. et infirmante
me: eius cupiditas augebatur. Sine lege .ii.
pccm̃ mortuũ erat. Qd̃ pccm̃. libido utiq q̃
uere arbitrabar. sed cũ uenisset mandatũ pcc̾m
reuixit. Ego aũ mortuus sũ. uixit.n. intñt̾õne
qmͣ suũ captium. filiũ tnͣsgressoris. qr per legẽ
cognitio pccĩ nõ uictoria de pcc̃o: et ĩuentũ est
mͥ mandatũ ꝙ erat ad uitam. hoc ẽe ad mortem

Expanded text:
magis ejus urgebar stimulis, et infirmante me, cupiditas augebatur. Sine lege enim peccatum mortuum erat. Quod peccatum? Libido utique, qere arbitrabar. Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit; ego autem mortuus sum. Vixit enim intentione nquam suum captivum, filium transgressoris; quia per legem cognitio peccati, non victoria de peccato. Et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ita tuno i peccante adam cũ ẜpenti .i. dyabolo
mag̾ suadenti qmͣd̾o p̃monenti ne fac̾eo tese
illo uato d̾o fraudifõ flatu uenenose᷑ mortis fã
libido inflixa est. tanto eũ deinceps oppͥmens
dñatu ut eciã pectare nolentẽ si cut uenenũ a ꝙ pe¬
trah̾et ad mortem .i. malũ uelle incitaret ĩui mortẽ ⁊̃¬

Expanded text:
ita tunc in peccante Adam, cum serpenti, hoc est diabolo, ita tunc in peccante Adam, cum serpenti, hoc est diabolo, magis suadenti, quam Deo praemonenti ne faceret, sese illo irato Deo, fraudifero flatu venenosa et mortifera libido inflicta est, tanto eum deinceps opprimens dominatu, ut etiam peccare nolentem, sicut venenutrahit ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quod sit nature peccantis uiciũ ño ip̃a
ã. Om̃e .n. malum natuia non ẽ ced actꝰ¬
u̾issime actidens ex defcũ boni. Qmobrem
quod natura non ẽ deus. non fecit qr natu¬
ra est om̃e quod fecit hoc ergo malo in adã
qui male bonũ cupiutt ut dixi humana
narura eit uiciata est ꝙ om̃is trahit ex so¬
mine uatus. Sed forsitan queris a me di-¬
cens. et ꝙ̃admodũ potuit malũ ẜpentis
.i. dyaboli in bonum hoĩs tnͣssire nature.
astulta. Serpentis non nc̃ꝙͣ uenenato ho: fiatu
minem et mori nouimus statim et ut
moripossit grauit̾ ꝑurgeri. quapp̃ int̾rogo res¬
ponde. Qũõ põt aliene nature uirus flatile
humane sic p̾ualere nature ut om̃s actus eiꝰ
flatu mortifero farciat et uitalem flatũ ex ea
cogat exire. Sed noui qi nncħ dcũrꝰ eris. põco .n.
tate facile depͥmi uł occidi. audi gͥ sicut ñc ĩ
pcc̾orem serpentis flatu mortifero uenenũ ĩ¬
ĩquit illum afflauit et statim ꝑ salute eiꝰ

Expanded text:
cantis vitium, non ipsa natura. Omne enim malum natura non est, sed actus accidens defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit, quia natura est omne quod fecit. Hoc ergo malo in Adam, qui male bonum illicitum concupivit, ut dixi, humana natura est vitiata, quod omnis trahit ex semine natus. Sed forsitan quaeris a me dicens: Quemadmodum potuit malum serpentis, hoc est diaboli, in bonum hominis transire naturae? Ausculta: Serpentis nonnunquam venenato flatu hominem et mori novimus statim, et ut mori possit graviter perurgeri. Quapropter interrogo, responde quomodo potest alienae naturae virus flatile humanae sic praevalere naturae, ut omnes artus ejus flatu mortifero farciat, ut vitalem flatum ex ea cogat exire? Sed novi quia nihil dicturus eris. Peccato enim tate facile deprimi vel occidi. Audi ergo: Sicut nunc in peccatore serpentis flatu pestifero venenum ininquit, afflavit; et statim pro salute ejus
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa in corpore meo nõ ẽ bonũ. Cũ .n. resisti¬
tur ei. et defecisse puratur mag̾ mag̾q sua
malicia ĩ uariis appetitõib m̃onatur. Nam uel¬
le adiacer mͥ: ꝑfic̾e au̾ bonũ nõ ĩuenio. uolo qͥdẽ

Expanded text:
adversa in corpore meo, non est bonum. Cum enim resistiadversa in corpore meo, non est bonum. Cum enim resistitur ei et defecisse putatur, magis magisque sua malitia in variis appetitionibus innovatur. Nam velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Volo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
noxam uiciata natura. auctorẽ p̾beo legi caligo¬
sis sb̾ito ac prauis desid̾iis ꝯturbor illectꝰ ño .n.
ꝙ uolo hoc ago. s ꝙ odi illud facio. legis man¬
dato de ꝓprie uolũtatis conatu. ꝑere nolo es ñ
ualeo. pcc̃o u̾o dũ resisto: ꝯsentire delecto. si ã¬
tũ et mag̾ hoc facio. Magnũ u̾o malũ ẽẽ ꝯcu¬
quadã delestatione sollicitat. legi cõsentio uł
credo. et ꝑ ipm̃ agnosco qr cũ sua bonitate mͥdi
cit ñ ꝯcupistes. uenenũ mortis ĩ ꝯcuͣ ẽe desigͣt.
Nũc ã ĩa ñ ego oꝑor illud. s ꝙ ħitat ĩ me pc̃cm.
Ig̾ hoc malũ ꝙ discordare facit corpꝰ et spm̃ ut sit
ĩ me nõ ego opto uł facio. qui illud temonstnͣ¬
te lege ex quo malũ ẽe cognoui ne sit in me
ꝯsũtire legi ꝯtendo. s cũ de meo ulłe et posse
id stirpare nõ ualeo idem pocm̃ ꝙ ĩ me ĩflixũ ẽ
ꝑ pcc̃m. manens in me ea q̃ nolo oꝑatur adu̾sũ
me. scio .n. qr n̾o ħitat ĩ me hoc ẽ ĩ carne mea

Expanded text:
noxam vitiata natura, cum aurem praebeo legi, caliginosis subito ac pravis desideriis conturbor illectus. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Legis mandato de propriae voluntatis conatu parere volo, et non valeo: peccato vero dum resisto, consentire delector. Si atum, et magis hoc facio; magnum vere malum esse concuquadam delectatione sollicitat, legi consentio; id est, credo, et per ipsam agnosco; quia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in  habitat in me peccatum. Igitur hoc malum, quod discordare facit corpus et spiritum, ut sit in me, non ego opto vel facio, qui illud demonstrante lege, ex quo malum esse cognovi, ne sit in me, consentire legi contendo: sed dum de meo velle et posse id stirpare non valeo, idem peccatum, quod in me inflictum est per peccatum, manens in me, ea quae nolo operatur adversum me. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ut ai it̾m apst ad hebueos xp̃c sh̾c heri
et hodio ip̃e es in soła. teꝑa itaq mutata sũt
ño fides. Iustificatio gͥ ꝑ fidem iħu xp̃i datã
est. Datur er dabitur credũtib qi fides donũc̃
sicut et gr̃a ño merces. Quia ut suꝑuis ꝯme¬
nr̃ cũ fide.¶In quo .n. nr̃a fides priꝙͣ ueniret
erat qi si cut dixit apłs reuelanda erat: Nẽo
pẽitus głatus fidem se ex ꝓprio sensu genuis
cemse per qmͣd̾o credere possit. sed agnostat
tam añ legem ꝙͣ s̾ lege. et post legem q̃ ẽ
unicuiq reuelatam ad salutẽ. ut et in eusigłio¬

Expanded text:
 heri et hodie, ipse et in saecula . Tempora itaque mutata sunt, non fides. 32. Justificatio ergo per fidem Jesu Christi data est, datur, dabitur credentibus. Quae fides donum est, sicut et gratia, non merces: quia, ut superius comme cum fide. In quo enim nostrum fides, priusquam veniret, erat, quae, sicut dixit Apostolus, revelanda erat? Nemo penitus glorietur, fidem se ex proprio sensu genuisse in se, per quam credere posset Deo; sed agnoscat, tam ante legem quam sub lege et post legem, fidemunicuique revelatam ad salutem: quod apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
quit aut ĩa pfc̃s sim: secquor aũ si ꝯpͥhñdã
in quo et comp̃hñsus sum a xp̃o iħu et cet̾a.
Quicqud ergo homo in p̃senti fũit consccu¬
tꝰ donum est nõ m̃itũ. Cũ aũ corruptibile ħ
indux̾i in corruptelam. Mortale hoc indu̾it

Expanded text:
 aut jam perfectus sim; sequor autem si comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo Jesu , et caetera. Quidquid ergo homo in praesenti fuerit consecutus, donum est, non meritum. Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptelam, et
Abbreviated transcription (Latin):
endi pp̃ libm. ar. bona et maia oꝑantur hõi¬
nes dcm̃ est unicuiꝙ reddi ẜ m oꝑa sua. ħe. n.¬
homo malum m̾itũ cũ uicio suo iam baptizatꝰ
teclinat a bono et facit malũ .i. cũ t̾elinquit dm̃
eo diligi scłm. sicus fecisse te manu et ħmoge¬

Expanded text:
m, quo bona et mala operantur homines, dictum est unicuique reddi secundum opera sua. Hhomo malum meritum, cum vitio suo jam baptizatus declinat a bono, et facit malum, id est, cum relinquit Deum et diligit saeculum, sicut fecisse Demam et Hermoge
Abbreviated transcription (Latin):
s idõ faciam. qr a misente me inuenisti
gr̾am. nõ ex adam peccante natus: ha¬
buisti tuam. Nam ⁊ cũ dicit Ihesu fi¬
lio naue. sicut eram cũ moyse. sic ero
⁊ tecũ. ⁊ nõ d̾elinqͣm te n despiciam
te. quid alind dicit. insi u ait moysi
ĩuenisti gr̾am ĩ ꝯspectu meo. ⁊ scio de
plane manifestat gr̾e donũ. ⁊ nõ ex ꝯꝑib.
Que enĩ erant eiꝰ oꝑa: nec dũ formati in
ut̾o necdũ nati ex ut̾o. gͥ nõ ex oꝑib s
ex uocante. dcm̃ est ei. priusꝙͣ te forͣrẽ
in ut̾o noui te. ⁊ pͥusqͣmͣ exires de uulua
anasir regem et emẽbam illi om̃ia iens in medi¬
egionẽ. am usq dummortuus ẽ. Quod uo ̃posuit dicẽt.
qm̃ memor eram dei in toto corde meo ne ꝓpriũ
ẽe uideretur et nõ doñ qr memor ẽẽc deu Con¬
tinuo sb̃iũgens an Dedit mͥ sũmꝰ d̾s gr̃am
uo confirmares eius dono non m̾ins se dei me¬
morem fuise et locum dilectionis aute regem
calmanasar iuenisse. dip̾patur .n. uoluntas

Expanded text:
Sed ideo faciam, quia miserante me invenisti gratiam meam, non ex Adam peccante natus habuisti tuam. Nam et cum dicit Dominus Jesu filio Nave: Sicut eram cum Moyse, sic ero et tecum; et non derelinquam te, neque despiciam te : quid aliud dicit, nisi ut ait Moysi, Invenisti gratiam in conspectu meo, et scio te Plane manifestat gratiae donum, et non ex operibus. Quae enim ejus erant opera necdum formati in utero, necdum nati ex utero? Igitur non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Priusquam te formarem in utero novi te: et priusquam exires de vulva anasar regem, et emebam illi omnia, iens in regionem Mediam, usquedum mortuus est . Quod vero praeposuit dicens, Quoniam memor eram Dei in totur, et non donum, quod memor esset Dei, continuo subjungens ait, Dedit mihi summus Deus gratiam; ut confirmaret, ejus dono, non meritis se Dei memorem fuisse, et locum dilectionis ante regem Salmanasar invenisse. Praeparatur enim voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
occõne accepta ꝑ mãdatũ seduxit me. et ꝑ illd̾
occidit. uidens pccm̃ cy est ut sepe dcm̃ est cupi¬
ditas ubi libido exorta ẽ. de legis auctoritate
seduxit et me tanꝙͣ denuo dicens. Nõ morte ⁊¬
morieris si de ligno manducau̾is nuꝰdc̃o ĩmo a¬
ꝑientur ocłi tui. et eris sicut dii sciens bonũ et
malũ. iõ et per illud occidit. Itaq lex quidem
sc̃a et mandatũ scm̃ et iustũ et bonũ. Nongͥ
ĩputo legi dei ꝙ uicio meo fc̃s ^ infirmꝰ p̾ceptũ
eiꝰ implere neq̃o: que et si iubendo nõ iuuat
gem. Et docuit ad suꝑandos eiꝰ nlicitor appetitꝰ
cũ in me deficio deb̾e diuinũ auxlliũ ĩplorare.
.ni. madatũ bonũ qd̃ ꝯtra mortis oꝑa datũ ẽ in
mortẽ mͥẽ ꝯmutatũ. Absit. Ego uidel ꝙ morior
ño mãdati boni uicio morior. s mandato bono¬

Expanded text:
epta per mandatum seduxit me, et per illud occidit. Videns peccatum, quod est, ut saepe dictum est, cupiditas unde libido exorta est, de legis auctoritate seduxit et me, tanquam denuo dicens, Non morte morieris, si de ligno manducaveris interdicto; imo aperientur oculi tui, et eris sicut dii, sciens bonum et malum . Ideo et per illud occidit. 6. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Non igitur imputo legi Dei, quod vitio meo factus infirmus, praeceptum ejus implere nequeo: quae etsi jubendo non juvat, gem: et docuit ad superandos ejus illicitos appetitus, cum in me deficio, debere divinum auxilium implorare. enim mandatum bonum, contra mortis opera datum, in mortem mihi est commutatum? Absit. Ego videlicet quod morior, non mandati boni vitio morior, s
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eiꝰ in eodem loco tacuit ñquit u̾o gr̃a sua
gratuita hoo oꝑatus est deus in illo cũ ei dicit pͥ¬
us qm te formarẽ in ut̾o noui te et pruis qͣm
oxires de uulna scificaui te et ꝓpħam in genti¬
tis s misentitis est dei. Itemin ierena et det
ait dñs uirtutẽ nob̾ et illuminet oculos no¬
stros et uiuamꝰ sb̾ ummibra nabugodonosor re¬
gis babilonis et sb̾ umbra balchasar filii eiꝰ
et ẜiuamꝰ cis multis dieb et ĩueniamꝰ gr̃am

Expanded text:
nomen ejus in eodem loco tacuit, numquid non gratia sua gratuita hoc operatus est Deus in illo, cum ei dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te, et ptis, sed miserentis est Dei. Item in Jeremia: Et det, ait, Dominus virtutem nobis, et illuminet oculos nostros, et vivamus sub umbra Nabuchodonosor regis Babylonis, et sub umbra Balthasar filii ejus, et serviamus eis multis diebus, et inveniamus gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
caro coram illo¶Ergo inquies dampnas oꝑali¬
b̾i arbitrii bona. qr dicis iusticiã ex oꝑib n̾o
deb̾i si ita ẽ cur nob̾ p̾cipitur ab apło ħunda¬
re in oꝑib bonis. qr labor nr̃ nõ erit inanis
in dño. Audi hereticẽ stulte et inmice fideuũ¬
tatis oꝑa libi arbitrn bona queut fiant ĩꝑan¬
tur per gr̾e p̾uentum nullis libi arbit̾i m̃i¬
tu: ted ip̃a faciente et gub̾nante et ꝑficiente
ut habundent in lib̾o. at ño dãpnam᷑ qr ex hiis¬

Expanded text:
nquies, « damnas opera liberi arbitrii bona, quia dicis justitiam ex operibus non deberi. Si ita est, cur nobis praecipitur ab Apostolo, abundare in operibus bonis, quia labor noster non erit inanis in Domino » ? Audi, haeretice stulte, et inimice fidei veritatis. Opera liberi arbitrii bona, quae ut fiant praeparantur per gratiae praeventum, nullis liberi arbitrii meritis, sed ipsa faciente, gubernante et perficiente ut abundent in libero arbitrio, non damnamus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
lac̃is a quo captiui tenentur ad ip̃ius uolũ¬
taitem. eo cibaĩt eũ pane lacͥmaꝵ potumo
satis ꝑ lib̃m arbit᷑ũ ut mũdetur. sola aũ no¬
luntate sua si p̾sumat m̃dari nõ põt. Inmo
nec ex corde penitere ꝯpellitur qi petrum
seu pͥm̃a ergo res est optima et perfc̃a q̃ defestus
reuocat ad ꝑfcm̃. sed om̃e datum optimũ iaco¬
bus inquit apso et om̃e tonũ ꝑfcm̃ tesursũ est
testendens a pr̃e luminũ apud ꝙ̃ nõ ẽ tnͣsmu¬
tatio nec momĩeti obumbratio. Oportes gͦ ea
orare penitentẽ q̃ ad eiꝰ em̃dationẽ expediũs
quod ut faciat unde sit audi. simiłraũ ait apls paulꝰ.¬

Expanded text:
a quo captivi tenentur ad ipsius volu: et cibaverit eum pane lacrymarum, potumque satis per liberum arbitrium ut mundetur. Sola autem voluntate sua si praesumat, mundari non potest: imo nec ex corde poenitere compellitur: quia Petrum et . Poenitentia ergo res est optima et perfecta, quae defectos revocat ad perfectum. Sed omne datum optimum, Jacobus inquit apostolus, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio . Oportet ergo ea orare poenitentem, quae ad ejus mundationem expediunt. Quod ut faciat, unde sit audi. Similiter autem, ait Paul
Abbreviated transcription (Latin):
te. Ut sciam qr populus tuus et gens hec ha¬
beat gr̃ãm apud dm̃. sed et hec ex dono non
ex se. Demq cum dicit si inueni gr̃am in
conspestutuo inuenisse se nõ ħuisse głatur.
Et cum dicit. ostñde mͥ temet ipm̃ manife¬
ste ut uideam de ut sim inueniens gr̃am
añte. Quid alud indicat insi ut dũ te ui

Expanded text:
te, ut sciam quia populus tuus et gens haec hate, ut sciam quia populus tuus et gens haec habeat gratiam apud Deum. Sed ex Deo, non ex se. Denique cum dicit, Si inveni gratiam in conspectu tuo, invenisse se, non habuisse gloriatur. Et cum dicit, Ostende mihi temetipsum manifeste ut videam te, ut sim inveniens gratiam ante te: quid aliud indicat, nisi, U
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat dñs ꝓsꝑabat in manib eiꝰ. et ĩuento
ioseph gr̾am añ dñm suũ. Non ex hu̾i se sed ĩ¬
uenit dño itiq donante qui erat cũ eo et ꝓ¬
sꝑabat oꝑa cuis. et sompnioꝵ ĩt̾p̾tationem
ei donauerat. It̾ cũ missus fuit in carcerem
cum mia et dedit ei gr̃ãm añ pͥncipẽ carctris
cẽ sciebat.: cum dicit pħoni de int̾ptando sompni¬
o eius. sine d̾o nõ respondeb̾r salutare pħomi. Itẽ
in exodo. dñs aũ ait. Dedit grãm ppso suo corã
egyptiis et accomodauñt illis et p̾dati sunt
egyptios. qũo eñi dedissent quos odio hebãt
uasa sua auita et argentea uł uestem nisi doñ
gr̃e fuisser. Item ineodem libro. Moyses addo¬
minũ. ecce tuũ dicis inquit. de duc populũ iu¬
um huc. Tu aũ nõ demonstrasti mͥ ꝙͣ simul
dimittas metũ. Et dixisti mͥ sciote p̾ om̃ib
et gr̃am ħes apud dm̃. Nuno gͦ si inueni gr̾am
in conspectu tuo ostende mͥ temetipm̃ mani¬
festent uideamte. ut sim inueniens grãm añ

Expanded text:
abat in manibus ejus; et invenit Joseph gratiam ante dominum suum. Non ex se habuit, sed invenit, Domino utique donante, qui erat cum eo, et prosperabat opera ejus, et somniorum interpretationem ei donaverat. Item cum missus esset in carceremcordia, et dedit ei gratiam ante principem carceris esse sciebat, cum dicit Pharaoni de interpretando somnio ejus: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni . Item in Exodo: Dominus autem, ait, dedit gratiam populo coram Aegyptiis, et accommodaverunt illis, et praedati sunt Aegyptios . Quomodo enim eis dedissent, quos odio habebant, vasa sua aurea et argentea, vel vestem, nisi donum gratiae fuisset? 24. Item in eodem libro Moyses ad Dominum: Ecce tu mihi dicis, inquit, Deduc populum hunc, tu autem non demonstrasti mihi quem simul dimittas mecum: et dixisti mihi, Scio te prae omnibus, etin conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste ut videam te, ut sim inveniens gratiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
linitate elruali legis possũ ĩplere p̾cepta qͥ
per legem uiçia moa tm̃ agnosto nõ aufero fru¬
stra de caruis ĩfirmitate p̾sumo. hostẽ meũ cui
d̾s ĩmo faciat ut fiat ꝙ iuben uenũdatꝰ sũ sub
ptc̃o iuxta suã suĩam qua me peccantẽ dãpna

Expanded text:
luntate carnali legis, possunt impleri praecepta: quia per legem vitia mea tantum agnosco, non aufero. Frustra de carnis infirmitate praesumo, hostem meum, cuiDeus: imo faciat, ut fiat quod jubet. Venumdatus sum sub peccato: justam suam sententiam, qua me peccantem damnavi
Abbreviated transcription (Latin):
uł sb̾ lege tam electos qmͣ gub̾natos fuisse acei¬
gam te gr̃a mea qr prius qm me inuocares uo¬
calui de ut exires deterra. et de cognat̾õne rua
et inuocares me. Id̾o et ip̃e abraham ad dñm
cũ ei apparuisset ad illicem manbre. Dñe ait
si mueni gr̃am añ te ne tͣnͣsseas pũm tuũ et ce¬
t̾a. per grãm gͦ que nõ est ex oꝑib dcm̃ est ei¬

Expanded text:
ub lege, tam electos quam gubernatos fuisse, ea utique mea, qua priusquam me invocares, vocavi te ut exires de terra et cognatione tua, et invocares me . Ideo et ipse Abraham ad Dominum, cum ei apparuisset ad ilicem Mambre: Domine, ait, si inveni gratiam ante te, ne transeas puerum tuum , etc. Per gra
Abbreviated transcription (Latin):
nos ob hoc grãmut donet petimus ꝓpter te
et iusta loquitur. Non .i. distillarent grãm
isi fonte gre rigarentur. It̃ illic. Qui dilig̃
dicaplinam diligit seip̃m. Qui autem odit
ncrepationes insipiens est. Melior qui inuenit
giãm añ gram̃ dñm. quia uidelicit dilig̾e dis¬
ciplinam. et obedire increpanti se pp̃ dñm ꝑ se

Expanded text:
nos, ob hoc gratiam ut dones petimus, propter te,et justa loquuntur. Non enim distillarent gratiam, nisi fonte gratiae rigarentur. Item illic: Qui diligit disciplinam, diligit sensum; qui autem odit increpationes, insipiens est: melior qui invenit gratiam ante Dominum . Quia videlicet diligere disciplinam, et obedire increpanti se propte
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾m sine lege ꝑibunt. et quitũq in lege pec¬
caun̾t ꝑ legem iudicabuntu.¶ In om̃i itaꝙ oꝑe
sco priorest uoluntas dei post̾ior libi arbitrii. id
est oꝑatur deus. cooꝑatur homo. qd̃ si dicas ut
dic̾e ꝯsuerusti qi ego prior uolui deus uoluto ĩa
mĩitum facis ut gr̾a ex oꝑib iam nd̃ sit gr̾a sed
merces. hoc loco redarguit ce apłs dicens. Si aũ
gr̃a iam ño ex oꝑib alioqͥn gr̾a iam nõ est gĩa.

Expanded text:
peribunt; et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . In omni itaque opere sancto prior est voluntas Dei, posterior liberi arbitrii: id est, operatur Deus, cooperatur homo. Quod si dicas, ut dicere consuesti, « Quia ego prior volui, Deus voluit: » jam meritum facis, ut gratia ex operibus jam non sit gratia, sed merces. Hoc loco redarguit te Apostolus, dicens: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia .
Abbreviated transcription (Latin):
uase fictuli in corpore suo .s. t̾reno ut sb̾limita
sit uirtutis dei. et ño ex ip̃o. Et so nõ uolentis i
currentis sed mise̾ntis est dei. fit et hoc mustifa¬
riam mnultisq modis. in hiis qui iamd̾o seruiũt
cum grẽ eius misãtione subito ad ea ꝑueniũt
ꝑ gratuitam gr̾am saluatoris uox ẽ et ex uolũ¬
tate mea ꝯfitebor illis sed ut possit eid̃ eu constni

Expanded text:
suo terreno; ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex ipso. Ideo non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Fit hoc etiam multifarie multisque modis, in his qui jam Deo serviunt, cum gratiae ejus miseratione subito ad ea perveniunper gratuitam gratiam Salvatoris vox est, Et ex voluntate mea confitebor illi. Sed ut possit eidem confiteri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie uslutatis uͥtute et nõ ꝑ dñm sͥ suffic᷑
elisus assurgere: quo in ꝑadysuͦm de qͦ ĩobe¬
diens pulsus est d̾o recõciliandꝰ redeat. gͦ xp̃c
gratis mortuus ẽ et ut quid ad sanos medicꝰ
uemre uoluit uł cur se ad saluandũ qd̃ ꝑie
le apłe uas electionis magr̃ gentium queso.
cur xp̃o in mũdum uenerit dicas: ut sciam᷑ qͥd
hereticis qui aduentum eiꝰ nicħ ꝓfuisse huma¬
no gnĩ qd̾ per se sͥ suffic̾e p̾dicant respond̾ea debea¬
mꝰ. fidelis sermo inquit et om̃i acceptione

Expanded text:
pria voluntatis virtute, et non per Dominum, sufficit elisus assurgere, quo in paradisum, de quo inobediens pulsus est, Deo reconciliandus redeat: ergo Christus gratis mortuus est . Et utquid ad sanos medicus venire voluit, vel cur se ad salvandum atque qule apostole, vas electionis, magister Gentium, quaeso, cur Christus in mundum venerit, dicas: ut sciamus quid haereticis, qui adventum ejus nihil profuisse humano generi, quod per se sibi sufficere praedicant, respondere debeamus. Fidelis sermo, inquit, et omni acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
riũ uidelicet gr̃e intarnat̾onis sue qr sic̃ scͥpt̾
est. Hio poc̃a nr̃a portauit et pro nob̾ doluit et
duxit in stabulũ. s. donans ei fidem credendũ
se duxio indẽ ecc̃am suã q̃ om̃ib ambulantib
ĩ uia fidei tanꝙͣt stabłm p ad succedendũ et al¬
gis ẽ et dedit stabulatio paulo apło qui est uas
at eũ ad plenã scĩtatẽ ꝑuenire doce illũ. Et ꝙ¬
cũq suꝑ erogau̾is dũ rediero reddam tͥ. si quid

Expanded text:
rium videlicet gratiae incarnationis suae; quia, sicut scriptum est, Hic peccata nostra portavit, et pro nobis doluit . Et duxit in stabulum: scilicet donans ei fidem ad credendum in se, duxit in Ecclesiam suam, quae omnibus ambulantibus in via fidei, tanquam stabulum patet ad succedendum. Et algis est. Et dedit stabulario, Paulo apostolo, qui est vas oporteat ad plenam sanitatem pervenire, doce illum. Et quodcumque supererogaveris, dum rediero reddam tibi: si quid
Abbreviated transcription (Latin):
et loquimur. Omnẽ uo amputauit ĩꝑitorum
suspicionem ancipitem et ntãm detantionẽ
mino hereticoꝵ ariete quassandã muro ualla.¬
uit cum scͥpsit ephesei̾s. Unũcorpꝰ et unꝰ sp̃c si
cut uocati estit ĩ una spe uocationis ur̾e. unuas

Expanded text:
et loquimur . Omnem vero amputavit imperitorum suspicionem ancipitem, et nostram definitionem nullo haereticorum ariete quassandam muro vallavit, cum scribit Ephesiis: Unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in una spe vocatio
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Namcet̾is ego dico. Non dñs et cꝰ. Ista int̾mi
iam a maiorib ecc̃e catholice tractatorib dc̃a ł
exposita sunt sed tũc a uob̾ limes fidei sane de¬
fsiditur qñ t̾mini quos posuerunt scĩ pr̃es ñõ
tnͣtreruntur ĩmo obyuantur et defens antur
a uob̾ Ecce ꝙ̃ admod̾̃ creatur hõĩs lib̾m arbi¬
trĩ uudn̾atã. a die gͦ aduentus sui dñs quo¬
sꝰ sui dñs quo u̾enit saluare uuln̾aretũ iacẽtõ
uscp ad diem reditus sui quo iudicaturꝰ est mũs
stabulario curam hrẽ uber sͥ traditi sauciatisi¬

Expanded text:
is ego dico, non Dominus , etc. 13. Ista interim jam a majoribus Ecclesiae catholicae tractatoribus dicta vel exposita sunt: sed tunc a nobis limes fidei sanae defenditur, quando termini quos posuerunt sancti patres, non transferuntur, imo observantur et defensantur a nobis. Ecce quemadmodum curatur hominis liberum arbitrium vulneratum. A die ergo adventus sui Ds sui Dominus, quo venit sanare vulneratum jacentem, usque ad diem reditus sui, quo judicaturus est mundum, stabulario curam habere jubet sibi traditi sauciati: si
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex eo traxerũt tancͣͤ cyrographo pr̃no con¬
stristi scipendiũ pccl moriendo solu̾t. stipendi¬
um .n. pcc̃i mors. et qi pet legem cogintio pcc̾i
nõ abolitio. lex .n. iuber ut cognostat se homo
pcc̃arem ẽẽ qd̾ aña ignorabat ñ pocm̃ tollit. iõ¬

Expanded text:
entes ex eo traxerunt, tanquam chirographo paterno constricti, stipendium peccati moriendo solverunt. Stipendium enim peccati, mors . Et quia per legem cognitio peccati , non abolitio. Lex enim jubet ut cognoscat se homo peccatorem esse, quod ignorabat, non peccatum tollit. I
Abbreviated transcription (Latin):
bulem. Et dñe ad te confugi doce me fac̾e uolũ¬
tatem tuam qr tu es deus meus. Quod si uoxi
ista iam credentis nõ ẽ qũo inuocabunt ĩ quo
nõ crediderunt.¶Nongͦ homo uoluntate sua
ad huo in uicio lib̾i arbitrii claudicante p̾ueĩt
dm̃ ut cognoscat et desid̾et eũ tanꝙͣ grãm pro
m̾itis accepturꝰ si quis cecidit. sedut iam dixi
misericordissima gr̾a sua deus hoĩs ignorantis
re et q̃rere faciat sicut dicit iohes apłs in epła¬
sua. scimꝰ qm̃ filiꝰ dei uenit et dedit nob̾ sen sum
ut cognostamꝰ u̾m dm̃ et simꝰ in u̾o filio eiꝰ. Hic

Expanded text:
mbulem: et, Domine, ad te confugi; doce me facere voluntatem tuam, quia tu es Deus meus . Quod si vox ista jam credentis non est, quomodo invocabunt in quem non crediderunt ? Non ergo homo voluntate sua adhuc in vitio liberi arbitrii claudicante, praevenit Deum ut cognoscat, et quaerat eum, tanquam gratiam pro meritis accepturus; sed praecedit, ut jam dixi, misericordissima gratia sua Deus hominis ignorantis re et quaerere faciat, sicut dicit Joannes apostolus in Epuoniam Filius Dei uenit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus Deum uerum, et simus in uero Filio eius. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
um sb̾iacere pccĩs: deiquoco filiũ ab hoc sanand̾
reꝑandũ atep uiuificand̾ uenisse in siłitudine car¬
ins pcci. sustinuisse mori. restirrexissea mortu Ogͥ
toto. qi cũ peccauit homo pͥmꝰ nõ ĩ ꝑte aliqua s to¬
ta qua conditus ẽ natura deliquro. Nũquid .n. in¬
d̾dum cũ tm̃ aĩam noĩamꝰ corpus aut spm̃ seꝑam᷑¬

Expanded text:
s, Dei quoque Filium ad hoc salvandum, reparandum, atque vivificandum venisse in similitudine carnis peccati, sustinuisse mori, resurrexisse a mortuis? Ctoto: quia cum peccavit homo primus, non in parte aliqua, sed tota, qua conditus est, natura deliquit. Numquid enim interdum cum tantum animam nominamus, corpus aut spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ducandũ uetitum lignum qd̾ nolle debuit
assensum serpenti .i. dyabolo p̾buit qd̾ tanꝙͣ
a radice uiciata cĩs ex ills orta humana ꝓpago
contraxit absq solo xp̃o quis aduentu sp̃c sc̃ non
humano semine ex carne uirg̾is fcus est caro per

Expanded text:
ducandum vetitum lignum, quod nolle debuit, ducandum vetitum lignum, quod nolle debuit, assensum serpenti, id est diabolo, praebuit: quod tanquam a radice vitiata omnis ex illo orta humana propago contraxit, absque solo Christo, qui adventu Spiritus sancti, non humano semine, ex carne virginis factus est caro. Per
Abbreviated transcription (Latin):
fide credimꝰ et p̾dicamꝰ indubitant.. Sed cut li
b̾m arbitriũ dicatur cũ paululũ disse̾ndum
arbitrium scilicer ab arbitnͣdo rõnabili c̾o¬
sid̾atione uł disternendo quid eligat qͥd ue
recuset puto qd̃ nom̃ accepit uł ĩo liberum
dcm̃ ꝙ in sua sit põitum potestate hñs agñ¬
ꝓthoplasto cum aũ pecm̃ maneret illesus.
potuit ne delinqueret resist̾e suadenti. per
uelle gͦ maieͣ recͦte ꝑdidit posse bonũ: qͥ per¬
posse bonũ potun uincere nelle malũ qu̾e
iuste deus i̾a delicto captiuũ uoluntatide¬
prauate dimisio ut hoc eid̾ cẽo pena ĩno
faciendo qd uellet que semꝑ si do fuisset obedi¬
ens susficere potuisset ad om̃e bonũ qd̾ uolu¬
ise ¶Malum itaq uelle nõ ex nature sue cõdi¬
tione bona huĩt canqmͣ ex congenito malo ũ
manicheꝰ credit. sed ex accidenti desid̾io p̾lio c̃o¬
cepio iudelicer cũ sicut iam suꝑiꝰ dixi ad man¬

Expanded text:
fide credimus, et praedicamus indubitanter. CAPUT Ifide credimus, et praedicamus indubitanter. CAPUT I abitrium, est paululum disserendum. Arbitrium scilicet ab arbitrando rationali consideratione, vel discernendo quid eligat, quidve recuset, puto quod nomen accepit: ideo liberum dictum, quod in sua sit positum potestate, habens agenprotoplasto, cum ante peccatum maneret illaesus. potuit, ne delinqueret, resistere suadenti. Per velle ergo malum recte perdidit posse bonum, qposse bonum potuit uincere uelle malum. Quem iuste Deus iam delicto captiuum uoluntati depravatae dimisit, ut haec eidem esset poena in non faciendo quod velit, qui semper si Deo fuisset obediens, sufficere potuisset ad omne bonum quod voluisset. Malum utique velle non ex naturae suae conditione bona habuit, tanquam ex congenito malo, ut Manichaeus credit; sed ex accidenti desiderio pravo concepit, videlicet cum, ut jam superius dixi, ad man
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e i eadem epła. Quia et xp̃c semel pro pocĩs
nr̃is mortuus ẽ uistus pro iniustis ut nos of¬
ferres deo. Mortificatos carne. niuistificatos
aũ spũ. audis electos et ydoneos testes spũ
ꝑ lignum itt iusticie uiueremꝰ eius luore noͦ
õe sanatos quieramꝰ sicut oues errantes. Audiꝰ
tas nebulas quib uerũ lum̃ detrahe cona¬
ris et dicis posse hoiem̃ per libm arbittiũ tan ꝙͣꝑ
ꝑ se sit ydoneus implere quod uelit: Idem ip
licet aliud astruitis ista dñdo nͥ ut suꝑuis ĩa A¬
dcm̃ est xp̃c ueniens nicħ nob̃ p̾stitit nncħ sa¬
lutis nicħ ad uitorii contuut. Mors eł nicħ
ꝑfuit nobis salus nr̃a naturał ẽ nob̾. Talia p̾di¬
cantib fides catholica dicit anathema. Cre dit
nr̃m curatur et reformatur arbitͥũ uuln̾atũ
qui au̾sdᷤ a se gratuita gr̃a sua conu̾tit ad se
et ut d̾o placeant in oꝑib bonis oꝑatur ĩ eis
do ꝑficit ip̃e Ogͥ lib̾m arbitriũ hoĩb ẽẽ certã

Expanded text:
a: Quia et Christus semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo mortificatos carne, vivificatos autem spiritu . Audis electos et idoneos testes spiritu r lignum, ut justitiae viveremus, ejus livore nos esse sanatos, qui eramus sicut oves errantes; audis tas nebulas, quibus lumen verum tetrare conaris, et dicis posse hominem per liberum arbitrium, tanquam per se sit idoneus, implere quod velit? Idem ipslicet aliud astruitis ista dicendo, nisi, Christus veniens nihil nobis praestitit, nihil salutis, nihil adjutorii contulit, mors ejus nihil profuit nobis, salus nostra naturalis est nobis. Talia praedicantibus fides catholica dicit anathema: credit erum nostrum curatur et reformatur arbitrium vulneratum, qui aversos a se gratuita gratia sua convertit ad se, et ut Deo placeant operibus bonis, operatur in eis endo perficit ipse. Igitur liberum arbitrium hominibus esse, certa
Abbreviated transcription (Latin):
bilis et ĩuestigabilis atq menarrabił nõ ꝑsonaꝵ
acceptione facio nec iniusto iudicio sed planeiꝰ¬
to alto secreto ħ ẽ fites catholica. Qmͣ si sequi
uelis ño eris de iudiciis dei ĩ ꝯp̾hñssbilib curio¬
sus et ꝯtñtiosus: s eris cũ catholicis humilis
et mansuenꝰ nõ ut dicas d̾o int̾rogando q̃ est uo¬
luntas tua. s t̾mendo fiat uoluntas tua. qr po¬
testas dei est et pͥ dñe mĩa. modo .n. qr uidiciad̾i

Expanded text:
bilis et investigabilis atque inenarrabilis, non personarum acceptione facit, nec injusto judicio, sed plane justo, alto, secretoque. Haec est fides catholica, quam si sequi velis, non eris de judiciis Dei incomprehensibilibus curiosus et contentiosus, sed eris cum catholicis humilis et mansuetus. Non ut dicas Deo, interrogando, Quae est voluntas tua? sed tremendo, Fiat voluntas tua : quia potestas
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ.s. ornamentis et bono possibilitatis lib̾i arbi¬
trii ꝑdito. In ilło .n. peccante plagam fecit. In noᷤ
u̾o plagas cũ per imũ illuis pcc̾̃m qd̾ nascentes
trahimꝰ suꝑ addimꝰ multa pcc̃a. Quid est autẽ
telicto eo semiuiuo abierunt: Recte dcũs est
bitriũ uulnatũ ꝙ ei solũ ad et̾nã uitã qmͣ ꝑdi¬
derat redire ñ sufficiebat. eo ĩo semiuiuus d̾r.
Iacebat ergo humanũ genꝰ uulu̾atũ in mu̾̃do.
Sod cur iacebat dicite si ip̃e surg̾e poterat uel
sanari nuslius indigens aditorio. sed iacebati

Expanded text:
 ornamentis et bono possibilitatis liberi arbitrii perdito. In illo enim peccante plagam fecit, in nos vero plagas, cum per unum illius peccatum, quod nascentes trahimus, superaddimus multa peccata. Quid est autem, Relicto eo semivivo abierunt? Recte dictus est bitrium vulneratum, quod ei solum ad aeternam vitam, quam perdiderat, redire non sufficiebat; ideo et semivivus dicitur. Jacebat ergo humanum genus vulneratum in mundo. Sed cur jacebat, dicite, si per se surgere poterat vel sanari, nullius indigens adjutorio? Sed jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu meo eoscio ce p om̃ib . Non .n. lo¬
madiam tanqm uirũ inũ. et dixit ad eũ ge¬
deon. si mueni gr̾am aũ oculos tuos et facies
doneum ño cognoscͦs impłe q̃ ꝓmittis et ui¬
dissete nõ fui m̃ĩtũ mũ meũ uisi eẽt donũ
dȩi. ĩo am. si inueni gr̃am ante oculos tuos.
Dono .ni. dei eumuidisse angłm uox diuina
ꝯfirmat: cũ pauentẽ et crementẽ consolar᷑
dicens. pax tͥ sio ne timeas ño morieris .i. nͭ
uideres angłm: gr̾e mee fuit. Qua pp̃ ĩ pace
uines et facies que sͥ ãnũciani. Iõ ĩ regnoꝵ liͤ
sibo et dixit rex dauid ad sadoch sa cdotẽ. Eutu¬
mage archam dm̃i ciuitatẽ. Si inuene̾to grãm
ante dñ reducet me et uidebo eam. eo decorem
eius. idest nõ .ii. confido in uirtute mea libare
me. sed ingr̾a dei dei qmͣ donate in eiꝰ est pt̃ate.
Ideo edai. si muenero grãm añ dñm. quod ꝯ

Expanded text:
in conspectu meo, et scio te prae omnibus? Non enim MoMadian tanquam virum unum. Et dixit ad eum Gedeon: Si inveni gratiam ante oculos tuos, et facies doneum non agnosco implere quae promittis, et vidisse te, non fuit meritorum meorum, nisi esset donum Dei. Ideo et ait, Si inveni gratiam ante oculos tuos. Dono enim Dei eum vidisse angelum, vox divina confirmat, cum paventem et trementem consolatur dicens, Pax tibi sit, ne timeas, non morieris : id est, ut videres angelum, gratiae meae fuit; quapropter in pace vives, et facies quae tibi annuntiavit. Item in Regnorum libro secundo, Et dixit rex David ad Sadoch sacerdotem: Circumage arcam Domini in civitatem; si invenero gratiam ante Dominum, reducet me, et videbo eam et decorem ejus : id est, Non enim confido in virtute mea liberari me, sed in gratia Dei, quam donare in ejus est potestate. Ideo et ait, Si invenero gratiam ante Dominum: quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gram diuidit singuł ꝓut uult possit ambu¬
lare: quo ad usq ad ꝓmissũ regnũ celoꝵ ꝑue¬
mat. ĩo et in psalmis ait. sp̃c tuus bonꝰ deduc
me in t̾ram rectam. et ut illud cũ anquocr̃a
sb̃ sessore pastu largioris cibarii ĩ cũbens freno
cursu extollit᷑ sessoris flagelł ced̾r ut ẜm eiꝰ¬

Expanded text:
am dividit singulis prout vult , possit ambulare quoadusque ad promissum regnum coelorum perveniat. Ideo et in Psalmis ait: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam . Et ut illud, cum aliquoties sub sessore pastum largioribus cibariis incumbens freno, cursu extollitur, sessoris flagello caeditur, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
ge adhuo heretite et tantis doctorib iãtatis resistẽl
dic lib̾m ar. sic ex adam susteptũ ut medicma xp̃i
ñõ indigens ꝑ se sͥ sufficiat ĩ plere qd uelit. Audis
es̃i ĩo ꝑtũssisse ut bsifaciendo sanaret om̃s opp̃sidᷤ
do insidasse ꝯscĩam ut̾am ab oꝑib mortuis ad ẜ¬
uiendũ t̾o uiuenti. et gr̃e eiꝰ ingratus exists̃s sañ
te naturałr putas lib̾m .ar. possidere. si sanus ẽ ho
uo adam do pͥmũ fu̾at institutꝰ: erair eas nullũ
uiciũ postea ex illo delinqñte contrãx exortꝰ. Int̾¬
scĩam ab oꝑib mortus ad ẜuiend̾ d̾o uinentie
¶Lisi forte fła hec apłos quisunt in ecc̾a catholica
clarissima luĩa p̾dicasse dicatis exꝑim̃tũ uidelicet
q̃rentes eiꝰ qui ineis locutꝰ ẽ xp̃c. Quid .n. orbati
liũe u̾itatis nõ dicere p̾sumant: qui nec legidei¬

Expanded text:
Perge adhuc, haeretice, et tantis doctoribus veritatis resistens, dic liberum arbitrium sic ex Adam susceptum, ut medicina Christi non indigens, per se sibi sufficiat implere quod velit. Audis,eum ideo pertransisse, ut benefaciendo sanaret omnes oppressos Deo, mundasse conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi: et gratiae ejus ingratus existens, sanum te naturaliter putas liberum arbitrium possidere? Si sanus est homo, ut Adam a Deo primum fuerat institutus, et, ut ais, nullum vitium postea ex illo delinquente contraxit exortus; interiam ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi? Nisi forte falsa haec Apostolos, qui sunt in Ecclesia catholica clarissima lumina, praedicasse dicatis, experimentum videlicet quaerentes ejus, qui in eis locutus est Christi . Quid enim orbati lumine veritatis non dicere praesumatis, qui nec legi D
Abbreviated transcription (Latin):
uite p̃ss̃tis qr ñ sunt a deo ĩmo male desid̾ata
delicet p̾ceptũ ñõ conẜuare in lił̾o seĩauit arbi¬
trio. In quib ꝑcliuior et paratior ẽ ꝙͣ in ꝓsꝑis uu¬
in eisd ad credend̾ ĩparans uoluntate per ꝙͦ pꝰ¬
sunt tã tei pr̾is qm suã scĩ q sp̃c uistam ꝑag̾e̾¬

Expanded text:
praesentis, quia non sunt a Deo; imo male desiderata delicet praeceptum non conservante, in libero seminavit arbitrio , in quibus proclivior et paratior est quam in prosperis vuin eisdem ad credendum praeparans voluntatem, per quam possint tam Dei Patris quam suam s
Abbreviated transcription (Latin):
dine uerbi. uł ad cõparationẽ agentis dñis iud
mors agro aliquid insultat uł dampnata ẽ uicta
est. et quicq̾ͥd illud ẽ qd̾ dici possit qr mors saci¬
at aut paciatur. Cũ ergo ħ de morte dnͣr oĩa ad
auctorem mortis. ꝑ ꝙ̃ pͥuatio uite sc̃a ẽ dyabolũ re.¬
fu̾tur. Ip̃e .n. q̃ ad mortẽ ꝑtinent aut facit dũ cap¬
tiuat et ꝑimit. aut paritur dũ u̾icitur et dãpnstñ
Dyabolus .n. natuia est angelꝰ. sed qd̃ natura ẽ:
opus deiest. Quod n̾o dyabolꝰ uicio suo ẽ utendo
male nature sue bondͣ oꝑa u̾o eius mala q̃ uicia
dñtur actus sunt nõ res. Que tanꝙͣ ꝑ se ag̾ẽ dñr

Expanded text:
dine verbi, vel ad comparationem agentis dicimus, Videt dine verbi, vel ad comparationem agentis dicimus, Videt mors, agit aliquid, insultat; vel, damnata est, victa est, et quidquid illud est quod dici possit, quia mors faciat aut patiatur. Cum ergo haec de morte dicantur, omnia ad auctorem mortis, per quem privatio vitae facta est, diabolum referuntur. Ipse enim quae ad mortem pertinent, aut facit, dum captivat et perimit; aut patitur, dum vincitur et damnatur. Diabolus enim natura est angelus: sed quod natura est, opus Dei est: quod vero diabolus, vitio suo est, utendo male naturae suae bono: opera vero ejus mala quae vitia dicuntur, actus sunt, non res; quae tanquam per se ager
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manserint in oꝑib mał aũtentes se ab ocłis
legẽ .i. p̾cepta dedit. In fundo maris paltitu¬
dine iudelcet despationis. Ibi mandabo serpenti
et mordebit eos. Ibi i eadẽ desꝑatione ꝯtemptus:
mandabo potestatem dabo serpenti hoc est dyabło
qui ab mitio serpens est noĩatus. Et morde bit eos
ed tñ ño ip̃e sunt moes. sed morsu isanabili mor¬
tem .i. priuationẽ faciumt uite. Qũe admodũ
eciã ictus gladii ꝑcussis lapidis uł q uicqͥd potest
hoiẽm octidendo uita priare¶ Inud p̾t̾ea ꝑmit¬
tere nõ debeo ne forte aliquis inimicoꝵ ui̾ta¬
tis qui ñõ sit rõnũ certaꝵ q̃ sitor sed q̃onũ ꝑplexa¬
rum ad sb̾u̾sionem audientiũ inuentor arq ꝓ¬
tenere nõ ualuto ut eid̃ sicut ceu̾is peccantib in¬
despicitur. aut pro paruo estimatur uł certe ꝙ pe¬
nitus non sit nicħ est. Cum ergo dñis nicħ nom̃
tm̃ sio nicħ. et nõ res. sic et de morte pro ꝯsuetu¬

Expanded text:
permanserint in operibus malis, avertentes se ab oculis permanserint in operibus malis, avertentes se ab oculis est, praecepta dedit: in fundo maris, in altitudelicet desperationis. Ibi mandabo serpenti, et mordebit eos: ibi in eadem desperatione contemptus, mandabo, potestatem dabo serpenti, hoc est, diabolo, qui ab initio serpens est nominatus; et mordebit eos,et tamen non ipsa sunt mors, sed morsu insanabili mortem, id est, privationem faciunt vitae, quemadmodum etiam ictus gladii, percussio lapidis, vel quidquid potest hominem occidendo vita privare. CAPUT tere non debeo, ne forte aliquis inimicorum veritatis, qui non sit rationum certarum quaesitor, sed quaestionum perplexarum ad subversionem audientium inventor atque protenere non valuerit, ut eidem sicut caeteris peccantibus indespicitur, aut pro parvo aestimatur, vel certe quod penitus non sit, Nihil est. Cum ergo dicimus Nihil, ntantum sit Nihil, et non res. Sic et de morte pro consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
mors extitit mortis. et morsus infermi sme du¬
bio qͣt in suscepta carne in qua suum mors in¬
serto eius ñ obediuit cõcupiscentiis uͥ ait. Dic
lapidib istis ut fiant panes et cetera uł qd̾ sei
clauoꝵ morsu uistus et innocens agligi passus
i. et lancea utiq gladuis ẽ. Et qd̾ descendens
in infernũ uelut in ore mortis. Uñ dicit ĩ psał.
ño absorbeat me ꝑfundũ. n urgeat suꝑ me pu¬
teus os suũ .i. ĩfernꝰ detim̾ eum fuit a dyabło
suam que nõ uidit corruptionẽ die tercia susci¬
tans tanqmͣ ionam de uentre ceti ꝑduxit. qr h
nostib. Morsus ergo fcũs ẽ inferni cũ seab eo
tanꝙͣ escam .i. carnem suã suscipi passus ẽ ꝙͣ
nõ saciaretur sicut de pcc̾orib sed absorberetut¬
pulo dñs ꝓmittens futura maledicit. et si cela¬
uĩt se ab ocuł meis ĩ fundo maris ibi m̾adabo
ẜpenti et mordebit eos. Quid ẽ .n. et si cela¬
uint seab ocuł meis ĩ fundo maris. Idest er si

Expanded text:
tit mortis, et morsus inferni. Sine dubio quod in suscepta carne, in qua suum mors nihserto, ejus non obedivit concupiscentiis, ubi ait, Dic lapidibus istis ut fiant panes , etc. Vel quod se clavorum morsu justus et innocens affigi passus i . Et lancea utique gladius est. Et quod descendens in infernum velut in os mortis; unde dicit in Psalmo, Non absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus ossuam, quae non vidit corruptionem, die tertia suscitans, tanquam Jonam ex ore ceti produxit. Quia hoc noctibus . Morsus ergo factus est inferni, cum se ab eo tanquam escam, id est, carnem suam suscipi passus est, qua non satiaretur, sicut de peccatoribus; sed absorberetupulo Dominus promittens futura mala dicit: Et si celaverint se ab oculis meis in fundo maris, ibi mandabo serpenti, et mordebit eos . Quid est enim. Et si celaverint se ab oculis meis in fundo maris? Id est, etsi