comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tizabit inquit in igne nõ nxͣ ignẽ ut uos facitis. Abscultate
ame ⁊ docebo ues quõ reccius eadem u̾ba ĩpleatis. loquar stul¬
tis ẜm sculticia sua. ut nõ sibi uideantur sapientes. Sumi
te ignẽ copiosũ ĩmedio synagoge urẽ i tolite illũ ur̃m uoui¬
cuĩ que uultis katarizare ⁊ ĩn edioign eũ locate ⁊ ĩ archi ka¬
tare pone suꝑ u̾tieẽ eiꝰ manũ tuã ut soles ⁊ sic bñdicito illũ. ⁊ tũc
si nõ adusseris tu ungulas tuas ⁊ ille si illess euaẜit fate bor
cerre qr baptizatus ẽ katanis tuus. Siuo nõ euadit. nõne mox

Expanded text:
rba attendite: Baptizabit, inquit, in igne; non juxta ignem, ut vos facitis. Auscultate ad me, et docebo vos, quomodo rectius eadem verba impleatis. Loquar stultis juxta stultitiam suam, ut non sibi videantur sapientes. III. Struite ignem copiosum in medio synagogae vestrae, et tollite illum vestrum novitium, quem vultis catharizare, et in medio ignis eum locate, et tu archicathare, pone super verticem ejus manum tuam, ut soles, et sic benedicito illum. Et tunc si non adusseris tu ungulas tuas, et ille si illaesus evaserit, fatebor certe, quia bene baptizatus est Catharus tuus; si vero non evadit, nonne mox
Abbreviated transcription (Latin):
ne uite. ꝯu̾tunt᷑ ad gẽtes. Iõ u̾si st̃ adgẽtes ⁊ eis maifeste p̾dicau̾nt
doctͥnã salut̾ qͦs sciebãt ẽẽ ydolatros ⁊ pollutos om̃i gn̾e ĩ mũdiciã
⁊ uos ita canes ⁊ porces nos iudicatis ut nũꝙͣ maĩfeste uit̾ nos pͥ¬
dicetis doctͥna biãm sñ qͣ neĩe saluari posse arbitmii. cũ doꝰ dncat.
Qͥ me cõfessus fuit corã hõib. cõfitebor ⁊ ego eũ corã pr̃e mõ
fuit ⁊ deductus. añ uidices ecc̃ie. aut oĩonegatis fidẽ ũai. aut
tũc pmũ aliqͦs eirores urõs ꝯfitem̃i cũ de uita ampliꝰ ñ sꝑatis. S
illa ꝯfessio ũ ẽ adgłiam bob̾. s ẽ qiͣ ꝯfessio furis qui cũ deiuta

Expanded text:
tes . Conversi sunt ad gentes, et eis manifeste praedicaverunt doctrinam salutis, quos sciebant esse idololatras, et pollutos omni genere immunditiarum: et vos ita canes et porcos vos judicatis, ut nunquam manifeste inter vos praedicetis doctrinam vestram, sine qua neminem salvari posse arbitramini, cum Dominus dicat: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, fuerit, et deductus ante judices Ecclesiae; aut omnino negatis fidem vestram, aut tunc primum aliquos errores vestros confitemini cum de vita amplius non speratis. Sed illa confessio
Abbreviated transcription (Latin):
didi uobis oĩa. excepto ꝙ carnẽ cũ sanguuĩe nõ comedens. Rõne
ecce p ex hiis u̾bis q deus fec̃ hoĩ licitũ mãducare carnes. Et qͣ
fronce qua audacia bos dicitis eẽ illicitũ. Certe si sciebat oẽm car¬
ne ita ẽẽ pulu politã pollutã ut nõ posset qͥsꝙͣex ea gustare
qͥu pollueret᷑ nõ satis fideł erat deus qñ.uessit hoĩ tale cibu
quẽ sine posluce̾e sua nõ potuit maducare. Si hoc deꝯ uescie bat

Expanded text:
od carnem cum sanguine non comedetis . Nonne ecce patet ex his verbis, quod Deus fecit homini licitum manducare carnes? Et qua fronte, qua audacia vos dicitis esse illicitum? Certe si sciebat omnem carnem ita pollutam, ut non posset quisquam ex ea gustare quin pollueretur, non satis fidelis erat Deus, quando concessit homini talem cibum, quem sine pollutione sua non pot
Abbreviated transcription (Latin):
latere fabricata ẽ ena ita ee late utius ĩ morte sopiti edi¬
ficata ẽ sponsa ip̃ius etc̃a. Q sinõ in hac re. dic noboka
tare inqua re ille anticus adã extit̾at forma futuri. uelun sr̃
hoc audire occultã sapia tua. puto ꝙ adsolitũ tĩnẽ ceueiẽt
usio tua. ut dicas uescio. Sinescis. sede. sile. age opus
ꝯsuecudims tue sac discurere pamilia en trama paicoa¬

Expanded text:
latere fabricata est Eva, ita ex latere istius in morte sopiti, aedificata est sponsa ejus Ecclesia. Quod si non in hac re; dic nobis, o Cathare, in qua re ille antiquus Adam exstiterit forma futuri? Velim super hoc audire occultam sapientiam tuam. Puto quod ad solitum finem deveniet responsio tua, ut dicas, nescio. Si nescis, sede, sile, age opus consuetudinis tuae; fac discurrere panuliam cum trama p
Abbreviated transcription (Latin):
dinutte. ait illis. Qui moyses obduricia cordis uri ꝑmisit uob
dimite uxores uras. abiuicio aũt nõ fuit sic. Certe siꝙͥ recte ĩ¬
relligencie hẽtis hec. uĩadut̾edũ potestis in hac rnsione ꝙ nõ app¬
cisset ei breius responsio introgantib illis si licet hoĩ diuit¬
tereuiorẽ suã quatũq exc̃a dixisset. licet ⁊ bonũ est. ⁊ alit saluat
uo possut. ac nõ hec dreit. s ꝯpbanit pecius diunia auẽte stabiuꝰ¬

Expanded text:
e? Ait illis: Quoniam Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras. Ab initio autem non fuit sic . Certe si quid rectae intelligentiae habetis, hic animadvertere potestis in hac responsione, quod non appcisset ei brevis responsio, ita ut interrogantibus illis: Si licet homini dimittere uxorem suam quacunque ex causa? dixisset: Licet, et bonum est, et aliter salvari non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tcib utuł inpascha ui ĩ pentecoste baptriem. Sic̃. ant pruili ma¬
sculini sexus ab originali culpa ꝑcͥcucisione expiabat᷑. ita ⁊
femimni serus ĩfantes ꝑlegales oblacões ab ea purgabãtur
adam usq ad abraa qui pͥmꝰ cepit cͥcũcisionis mãdat̾a fĩ sole¬
blant oblacoes do ab hiis qͥ dei cultũ hẽbant ꝑqͣs deleri pota

Expanded text:
atribus, ut vel in Pascha, vel in Pentecoste baptizemus. Sicut autem parvuli masculini sexus ab originali culpa, per circumcisionem expiabantur, ita et feminei sexus infantes per legales oblationes ab ea purgabantur,Adam usque ad Abraham, qui primus suscepit circumcisionis mandatum, fieri solebant oblationes Deo, ab his qui Dei cul
Abbreviated transcription (Latin):
su surru pessim. Circuerũt ut ita dica mare ⁊ arstuai ut faciant
katarũ unũ ⁊ cem̃ religiosa ꝯu̾sacõem impia detracec̃e ꝯmata¬
lãt. nͨ ꝙͣ ꝙͣͣ saluari posse nͥ adip̃oꝵ transtat sectã affirmant.
Itaq cũ cũ onĩ diligẽtia eingilare nc̃ce ẽ oirĩs qui ⁊elũ di hñt
iex̾titãtes hñt sensꝯ ĩ scͥpturis scĩs. id capiend̾ uulpecsas has
pessimas q̃ demolãt᷑ uineã dñi sabaoch. Multi qͥde sũt erit¬
rs illor ita ut nemo om̃s euumando ꝓsequi ualere. E eos
qui maenue piculosi mͥ nia sũt disturei ⁊ ĩ una sene disposui

Expanded text:
rri pessimi. Circumeunt, ut ita dicam, mare et aridam, ut faciant Catharum unum, et omnem religiosam conversationem impia detractione commaculant; nec quemquam salvari posse, nisi ad eorum transierit sectam affirmant. Itaque cum omni diligentia evigilare necesse est omnes qui zelum Dei habent, et exercitatos habent sensus in Scripturis sanctis, ad capiendas vulpeculas has pessimas, quae demoliuntur vineam Domini Sabaoth. Multi quidem sunt errores illorum, ita ut nemo omnes enumerando prosequi valeat; sed eos qui maxime periculosi mihi visi sunt, distinxi, et in una serie disposui
Abbreviated transcription (Latin):
illius. nõ solũ obilla neqͥcia q̃ solũ saluatori resistebat. s pp̃
auariciã ⁊ suꝑbia ac cet̾a uicia qͥb irretici erãt cũcti sac̾dotes
festũ ẽ qui frequ̾et̾ eos arguebant :.
Ta eĩ erũt auari ⁊ cupidi honoris sic̃ in hystorus legitur.
ut singuł annis mutarẽt sigłes pontifices ⁊ festinaret
unus qͥsq añ alios ĩgredi ad digͥtate pontificatus ꝑ pecunias
qͣs dabant gẽtilib qͥ eis p̾põiti erant illis tprib oĩ ẜm legẽ¬

Expanded text:
illius, non solum ob illam nequitiam qua Salvatori resistebatdotes festum est, qui frequenter eos arguebat. Ita enim erant avari et cupidi honoris, sicut in historiis legitur, ut singulis annis mutarent summos pontifices, et festinaret unusquisque ante alium ingredi ad dignitatem pontificatus per pecunias quas dabant gentilibus, qui eis praepositi erant illis temporibus, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
Dignus ẽ eĩ oꝑariꝰ mcede sua. uidetis c̾te ꝙ nõ exclusit a
cibis eoꝵ usum carniũ. ita ut dr̃et. Q si bobis apposu̾nt car¬
nes nolite manducare ꝙ utiq dixiss s usũ caruiũ sc̃ĩtati eor
piculo sũ fore estimasset. Dicite m si ĩ muda ẽ ois caro. ⁊ coĩquiuat
maducate. Q nõ u̾m erit ꝙ saluator dixit. Rõ ꝙ dicrde inauit

Expanded text:
Dignus est enim operarius mercede sua . Videtis quod non exclusit a cibis eorum usum carnium, ita ut diceret: Quod si vobis apposuerint carnes, nolite manducare. Quod utique dixisset, si esum carnium sanctitati eorum periculosum fore existimasset. Dicite mihi: Si immunda est omnis caro, et coinquinat manducantem, quomodo verum erit quod Salvator dixit: Non quod in
Abbreviated transcription (Latin):
oruaa canisuenos aauae rerarciendo. Nichil e̾te hoꝵ aut talium
aduiidiet en laudare creatore suũ. fec̃ ei mnłierẽ ĩ aduitoria i
Pot̾at cte adum sñ eua satis alta uoce tantare laudes dũe itauit uñ¬
ꝙͣ fieret lassus ant raucus. aut si uolebat deus ut sel is. ille he
deñ lardaret s aluas aliqͥs cũ eo nõ optebat ut ꝓptͦ laudes erde

Expanded text:
o, consuendo, lavando, resarciendo? Nihil certe horum aut talium adjuvaret eum laudare Creatorem suum, fecit ei mulierem in adjutorium? Poterat certe Adam sine Eva satis alta voce cantare laudes Domino, ita ut nunquam fieret lassus aut raucus. Aut si nolebat Deus, ut solus ille homo Deum laudaret, sed alius aliquis cum eo, non oportebat ut propter laud
Abbreviated transcription (Latin):
cidiana discussione cogitacões locutões parit̃ et st̃a sua
apͦ semetip̃m examinet Sapiẽtes quippe sẽꝑ agẽdo distũt
et ꝑ ex̾ciciũ bonoꝵ oꝑũ cotidianis ꝓfectib ĩ maiorem
uirtutis agincõem excrestũt ꝑ exꝑiẽciã nãq eoꝵ q̃ fa
cuĩt ad ea q̃ postinodũ agẽda fu̾̾it caucõres fiũt. uidẽt
enĩ qr sepe opꝰ quod bona intẽcõe nichoari credĩ tãto ciciꝰ
hoĩem in decepcõis laq̃ũ p̃cipitat ꝙͣnto de intẽtõis sue
pͥncipio securꝰ finẽ accõis nõ obẜuat / et ĩprudẽs qͣr uia
plana ad foueã currit quia uidet quid faciat s quid stm̃
suũ seqͥ debeat nõ actẽdit Item nõ considerat ꝙ nõ nũꝙͣ
euenire solet ut affectꝰ anmi ita ãbignus sit ut insi
ex fine oꝑis disterne̾ nõ possit hõ qͣlitatẽ sue intẽtoĩs
Si uero diligẽt conside̾t ad quẽ finẽ tendat mẽtis af
feccio tũc Iam plane uiciũ ẽe cognostr̃ in quo pus

Expanded text:
tidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis ciunt, ad ea quae postmodum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non considerat quod nonnunquam evenire solet, ut affectus animi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si fectio, tunc jam plane vitium esse dignoscitur, in quo prius
Abbreviated transcription (Latin):
cõtineãt᷑/ Nõ sic̃ quidã facĩt qui cũ ad edendũ
assederĩt in quieta qͣdã agitacõe et cõfusione mẽ¬
broꝵ intẽꝑanciã anun sui designãt. Caput ex¬
cuciũt brachia exerũt manꝰ in altũ expandũt
et nõ sine magna turpitudĩe qͣi totũ epulũ siml
suit absorturi ingẽtes quosdã conatꝰ et gestus
satis indecoros ostendũt hauelãt et suspirãt p̃
angustia ita ut existimes aliũ eugiẽti uencri
patẽcõrem adicũ querẽ ꝙͣi angustia fauciũ
nõ possit esuriẽti stomacho satis sufficiẽtem ha¬
buudanciã mĩstirere in uno gͦ loco sedẽtis ocłis
et maĩb q̃ ꝓpe que longe omiã circũturrũt sił

Expanded text:
contineantur. Non sicut quidam faciunt, qui cum ad sedendum contineantur. Non sicut quidam faciunt, qui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus quae prope, quae longe, omnia c
Abbreviated transcription (Latin):
ibi eñ debet hõ ẜuare disciplnã in hĩtu suo
etͣ disciplinã in cibo suo disciplinã in hĩtu tribus
indis in discipliã tacẽdi in discipliã uidẽdi in di¬
scipliua cõtinẽdi sese Taciturnitas int̾ epulas ne¬
cessaria ẽ idcuto qm̃ lingͣ que om̃i tp̃e prona ad
pccm̃ labit᷑ ꝑiculosꝰ cũ ꝑ crapulã ĩflãmata fu̾t
ad loquẽdũ relaxat᷑ pp̃ea euũ diues qui int̃ eplas
lo quacitati ẜuierat post in inferno positꝰ ueleniẽ¬
cius in ling ai debat/ Custodia ocloꝵ int̃ eplas
p̃pea nccia ẽ qr nõ decet ibi p̃cipue ut uagos hõ
hẽat ocłos neq curiose et ut ãpluis aliqͥd dicã ãpu¬
dent̃ ea q̃ apud alios agũtur circũlustrãdo ꝓspi¬
ciat s ut pocius pudice demissis lumib ea tm̃ q̃
agat᷑. Nichil cũ strepitu aut timultu fiat s oĩa
mẽbra cũ modestia et trãsqͥlitate in disciplma

Expanded text:
Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, et disciplinam in cibo suo. Disciplinam in habitu, tribus modis, in disciplina tacendi, in disciplina videndi, in disciplina continendi sese. Taciturnitas inter epulas necessaria est idcirco, quoniam lingua quae omni tempore prona ad peccatum labitur, periculosius cum per crapulam inflammata fuerit, ad loquendum relaxatur. Propterea enim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in lingua ardebat . Custodia oculorum inter epulas quia non decet ibi praecipue, ut vagos homo habeat oculos, neque curiose, et ut amplius aliquid dicam impudenter ea quae apud alios aguntur circumlustrando prospiciat, sed ut potius pudice demissis luminibus ea tantagatur. Nihil cum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hoĩs ingratũ auditorib reddat salomon it ͫ te¬
statur dicẽs/ Excelsa stulto sapĩa in porta non
aꝑiet os suũ Et it ͫ dic̃ Cũ obsecracõib loquetur
sus a discipliãtis cauẽdus sit ip̃e auctor discipliẽ
ostẽdit de quo ꝑ ysaiam scriptũ ẽ nõ clamabit
neq accipiet ꝑsonã neq audiet᷑ foris uox eiꝰ uerbũ
aũt asꝑũ et Rixosũ om̃ino a ẜmoĩb discipliatis
secludendũ ẽẽ ꝑ eũdẽ probat᷑ cũ dr̃. labia stulai ĩ¬
mistẽt se Rixis et os eiꝰ iurgia prouocat de uerbo
eciã mendoso ꝙͣtũ sit cauẽdũ idẽ ip̃e insinuat dicẽs
testis falsus non erit ĩpuuitꝰ et qui mẽdacia loqͥ
nõ effugiet s et uerbũ dulce ꝙͣtũ ualeat in ẜmõe
liber eccãsticꝰ patent̃ demõstrat ubi dic̃ uerbũ
dulce amicos mltiplicat et immicos mitigat et
lingͣ eucaris in bono uiro habũdat ⁊ De disciplma¬

Expanded text:
nem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum tenem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum testatur, dicens: Excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur sus a disciplinatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur foris vox ejus . Verbum autem asperum, et rixosum omnino sermonibus disciplinatis secludendum esse, per eumdem probatur cum dicitur: Labia stulti immiscent se rixis, et os ejus jurgia provocat . De verbo etiam mendaci quantum sit cavendum, idem ipse insinuat, dicens: Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patenter demonstrat ubi dicit: Verbum dulce amicos multiplicat, et inimicos mitigat, et lingua eucharis in bono viro abundat . CAP
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitate tato siat ammꝰ audiẽciũ honerosior ꝙͣto
ad aures durior uenit et nocũ dior significacõ .a.
sẽtencia ẜmoĩs iõ debet ẽẽ uera qr fallax uerbũ
eciã si facũde et cõposite dr̃ inchuilonuꝰ tñ ab au¬
ditore aut noxiũ aut ociosũ si fu̾it intellectũ re¬
putat᷑. s et cũ ui̾tate ncc̃e ẽ ut ẜmo loquẽtis dl¬
cedinẽ heat quia sepe eciã ueritas auditori ama¬
ra efficit᷑ si aut sine racõne aut sine dileccõe hoc
est uel importime uel impie contͣ eũ ꝓfatur sin¬
gula hec stͥptine sacre testimoniis cõprobemꝰ. ꝙ
hĩtus in discipliãtus ẜmonẽ cõtẽptibilẽ faciat
Salonion ostendit dicẽs/. Nõ decẽt stultũ uerba
cõposita It ͫ nõ est specõsa in ore stulti ꝑabola¬
et excors ẽ patebit cõtemptui Itẽ quomõ pul¬
cras frustra ht̃ claudus tibias sic indecẽs est in
ore stultoꝵ ꝑabola. Quod uero typꝰ elacõĩs ẜmo¬

Expanded text:
asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis, ideo debet esse vera, quia fallax verbum etiam si facunde aut composite dlectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dilectione, hoc est, vel importune, vel impie contra eum proferatur. Singula haec Scripturae sacrae testimoniis comprobemus. Quod habitus indisciplinatus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent stultum verba composita . Et iterum: Non est speciosa in ore stulti parabolaet excors est, patebit contemptui . Item: Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . Quod vero typus elationis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ qñ licet loquatũr. Restat nũt ut postꝙͣ oftẽ¬
demꝰ quid uelcui et ubi et qñ loquẽdũ sit etiã
qͣlit loquendũ sit demõstremꝰ/ Qualitas .i. moꝰ¬
loquẽdi in t̾b cõstat hoc est quo gestu quo sono
qua significacõe quid dicatur discipliã ibet
ut loquẽtis sit gestus modestus et hmuilis
sonꝰ demissus et suauis signisicacõ uerax et
dulcis. modestiam debet hũ gestus loquẽtis
ut nec mordinate nec impudice nec turbulẽte
int̃ loquẽdũ mebra moueat neq ocłoꝵ nutib¬
aut aliqͣ indecẽti cõformacõe seu trãsmutacõe uultꝰ
ꝑlacorẽ sui ẜmoĩs ĩmunuat hũilis debet ẽẽ gestus
loquẽtis ut apud auditores gr̃am ẜmo ciꝰ ĩueniat
Sonꝰ loquẽtis ẽẽ debet demissus nestrepitu et ĩ¬
mod̾ãta clamositate auditores suos aut ĩiuste t̾reo
aut̃ iuste offendat. Suais debet ẽẽ ne prolacõnis

Expanded text:
semper quando licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam ostensemper quando licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam ostendimus quid vel cui et ubi et quando loquendum sit, etiam qualiter loquendum sit, demonstremus. loquendi in tribus constat, hoc est quo gestu, quo sono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ int̾rogaui̾s corripẽ Iuste pͥusꝙͣ audias ne
respondeas uerbũ et in medio semoꝵ ne adicias
loqui Item sepe p̃p̃ maliciã auditoꝵ tacẽdũ esse
salomon docet dicẽs in aurib insipiẽciũne lo¬
quaris quia despiciẽt doct̾nã eloquii tui Item
ne contẽdas cũ pessimis et ne enuleris ĩpios
Itẽ uir sapiẽs si cũ stulto contendit̾ siuie nastat᷑
siue rideat nõ inueniet requiẽ. qͥsqͥs ħ impedimẽ¬
ta loquẽdi caue̾ uoluit facile fortassis et sine dif¬
ficultate qñ sibi sit loquẽdũ agnostit si tñ hoc
accendit quia aliud tẽpus est qñ ei qui uoluit
loqui cõcedit᷑ aliud ẽ tẽpꝰ qñ ei qui nolu̾it loqͥ
pro culpa reputat᷑. Sapiẽs autẽ eque cauet uel
ne eo tp̃e qñ loqui debet ꝑ negligẽtiã sileat uel
ne omui tp̃e qñ loqui licet ꝑ licenciã cõcessũ in
młtiloquiũ cadat Recte ergo tẽpus loquẽdi di¬
sterint᷑ si hõ ne iinꝙͣ qñ loqui debet sileat nec

Expanded text:
et cum interrogaveris corripe juste. Priusquam audias ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Item saepe, propter malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . Quisquis haec impedimenta loquendi cavere voluerit, facile fortassis et sine difficultate quando sit loquendum agnoscet, si tamen hoc attendit, quia aliud tempus est quando ei qui voluerit loqui conceditur, aliud est tempus quando ei qui noluerit loqui pro culpa reputatur. Sapiens autem aeque cavet, vel ne eo tempore quando loqui debet, per negligentiam sileat, vel ne omni tempore quando loqui licet, per licentiam concessam in multiloquium cadat. Recte ergo tempus loquendi discernitur, si homo nec unquam quando loqui debet, sileat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uaua et suꝑflua dici debeãt muenire nõ possum
Neq igr̃ in diuinis et sacratis locis cõfabulacõ¬
nes in duce̾ neq in illis locis ubi de discipliã a¬
gendũ ẽ questiones aut cõtencões uerboꝵ uenti¬
lare neq in illis ubi de intelligẽtia dñaꝵ st̾ptu¬
raꝵ tractãdũ ẽ ext̾i̾ora negocia admiscẽ debemꝰ

Expanded text:
vana et superflua dici debeant, invenire non possum. vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
cõside̾mꝰ ⁊ iã quedã sunt loca ĩ qͦb ꝑpetuũ silen¬
ciũ ẜuandũ ẽ. Quedã uero in quib humanos
ẜmones idest cõfabulacões ad alt̾utrũ ede̾ nõ licet
exceptis huis uerbis qͥb hõ cũ deo et ad deũ loquit
qñ uel in oracõib uel in leccõib siue in hymnis
et cãticis maĩfeste uel occulte ꝓlatis deo famulat᷑
uñ et bts̃ augꝰ. in oratorio nichil agẽdũ ẽẽ dicit
p̃t̃ id ad quod factũ ẽ sũt item alia loca in quib
pro discipliã et instruccõe moꝵ uerba hñda sut
quedã it ͫ in quib de intelligẽtia et exposicõne
scͥpturap cõllones cũ discipliã tñ et reuerencia
hoc est sine cõtencõe et clamore et qͣlibet turpitu¬
dine uerboꝵ hr̃i possũt postremo sũt alia loca ĩ
quib magis loquendi licẽcia laxatur ita ut nõ
solũ de spũalib reb sed eciã de ext̾ĩoꝵ disposicõe
et prouifione ẜmones admictant᷑ loca in quib

Expanded text:
sideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis verbis quibus homo cum Deo et ad Deum loquitur, quando vel in orationibus vel in lectionibus sive in hymnis et canticis manifeste vel occulte prolatis Deo famulatur. Unde et beatus Augustinus in oratorio nihil agendum esse dicit, praeter id ad quod factum est. Sunt item alia loca in quibus pro disciplina et instructione morum verba habenda sunt; quaedam iterum in quibus de intelligentia et expositione Scripturarum collationes cum disciplina tamen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ qr cũ uiciũ suꝑbie sub p̃teptu cõstãcie
nõ nũꝙͣ̃ se cõtegat S. ceꝑmiꝰ suꝑbis laudare
cõstanciã. dũ eos ad uirtutẽ hortari credimꝰ
ãpliꝰ in suo uicio cõfirmamꝰ/ Exhortem᷑ gͦ
ad cõstanciã timudos ad timorẽ suꝑbos ad fru¬
galitatẽ prodigos / ad liba̾litatẽ auaros/ ad
humanitatẽ parcos ad ꝑcitatẽ gulosos ad cõ¬
siliũ tenierarios/ ad feruorẽ zeli tepidos ad si¬
lẽciũ uerbosos. ad uerbũ exhortatõĩs minus
tacitos ad alacͥtatẽ segnes/ ad mãsuetudinem
ĩpaciẽtes ad Iusticiã negligẽtes ad indulgẽciã
crudeles ad uerecũdiã ꝓcaces ad qͥetẽ p̃cipi¬
tes/ ad prudẽciã in cartos/ ad sollicitudinẽ oblau¬
osos / et ad modestiã ĩuerecũdos Et omino qͥd qͥd
dice̾ uolumꝰ cui dicẽdũ sit ex ip̃a pͥus nr̃i ẜmoĩs

Expanded text:
debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coeperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nos
Abbreviated transcription (Latin):
et in ip̃a nr̃a locucõe talẽ disc̾toẽm ẜuare ut seꝑ
studeamꝰ et a sapiẽcõrib discẽ et minus doctos
ita dũtaxat si se doceri paciuĩt᷑ studeamꝰ erudi¬
re Et sĩc int̾rogando de illo potissimũ quod nos
magis uiget uerba facimꝰ sic docẽdo illud qͦd
mãgis ꝑsone auditoris cõgruit ꝑferre debemꝰ
ut contͣ uiciũ quod in eo sanare cupimiꝰ cõpetẽs
nr̃i ẜmõis Remiediũ opponamꝰ quẽ admodũ supͣ¬
dc̃m est cũ irreligioso de stitate cũ Iniusto de
Iusticia cũ pigro de mlta oꝑacõe loquẽdũ ẽẽ fa¬
cile ergo cui sit loquẽdũ agnostimꝰ si id qͦd dr̃
qͣle sit diligẽter cõfideremꝰ quia id ꝓfecto uinicq
magis dici cõuenit quod ad illud in quo ip̃e plꝰ
laborat malũ sanãdũ cõsilio cõmodiori occur¬
rit uerbi gr̃a qñ cõstãciã laudare uolumꝰ ad
pusillamines nõ ad suꝑbos ẜmonẽ nnrm dige

Expanded text:
et in ipsa nostra locutione talem discretionem servare, ut semper et in ipsa nostra locutione talem discretionem servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere
Abbreviated transcription (Latin):
cacoẽm loquini cũ illis loqͣmur quoꝵ doct̾na pos¬
sumꝰ ad uirtutẽ instrui Cũ aũt ꝓpt̾ edificacõem
ꝓximi loquim᷑ cũ illis loquani᷑ quos sꝑamꝰ per
nr̃am exhortacoẽm a pͣuitate sua posse emẽda¬
oi Alioqut̃ et sapiẽtes uelle doce suꝑbia ẽ et obsti¬
natos corriꝑe insipiẽtia Quia et iniuriosꝰ ꝓpiõ
ẽ qui meliori nõ exhibet reuerẽciã / et iniuriosus
sibi ẽ qui nõ emẽdat s ꝓuocat erga se insipiẽtis
uesaniam. Ergo qui cũ alio loquit᷑ pͥmũ cõsidat
utrũ ꝓpt̾ se an ꝓpt̃ illũ loquat᷑ Si ꝓpt̾ suã uti¬
litatẽ loquit᷑ uideat ut ille talis sit de ciuꝰ collo¬
quio utilitas ei ꝓuenire possit/ Si ꝓpt̃ illũ loqtͥ
caueat ne talis sit ille qui uel sua exhortacõe nõ
indigeat uel ita in malo obstinatꝰ ut exhortacõe
altiꝰ corrigi se nõ ꝑmittat Si ergo sic ẽ nuꝙͣ insi
uel ad nr̃am uel ad alioꝵ erudicõem loqui debemꝰ

Expanded text:
em loquimur, cum illis loquamur quorum doctrina possimus ad virtutem instrui. Cum autem propter aedificationem proximi loquimur, cum illis loquamur quos speramus per nostram exhortationem a pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi se non permittat. Si ergo sic est, nunquam nisi vel ad nostri vel ad aliorum eruditionem loqui debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
delicias et luxũ eiboꝵ magna cõstancia asꝑnãt᷑
s ab eis it ͫ nõ minori aut tollerabiliori petu¬
lancia cõmuniũ ciboꝵ usus om̃o despicr̃ noua
quedã et insolita ciboꝵ gn̾a exquiruit ita ut
sepe pp̃ unꝰ uentrẽ hoĩs ꝑ om̃es circũpagos
turba famuloꝵ discurrãt et uix tãdẽ uel
ignotas de deẜtis ꝓcul mõtib radices euellẽdo
uel pauculos de iis gurgitib profmda scru¬
tacõe pisciclos trahẽdo sine intẽpestina de
auẽtib rubetis arbuta colligẽdo uiꝰ appetitꝰ
petulãciã cõpeste̾ queat/ Et sane michi non
satis pate potest qd uiciũ istos exagitet. quia
per quãdã animi insolẽciã mltos in suo obsequio

Expanded text:
delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, delicias et luxum ciborum magna constantia aspernantur, sed ab eis iterum non minori aut tolerabiliori petulantia communium cibariorum usus omnino despicitur. Nova quaedam et insolita ciborum genera exquirunt, ita ut saepe propter unius ventrem hominis per omnes circum pagos turba famulorum discurrat, et vix tandem vel ignotas de desertis procul montibus radices evellendo vel pauculos de imis gurgitibus profunda scrutatione pisciculos trahendo, sive intempestiva de arentibus rubetis arbuta colligendo, unius appetitus petulantiam compescere queat. Et sane mihi non satis patere potest, quod vitium istos exagitet, nisi forte quia per quamdam animi insolentiam multos in suo obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
trib moĩs debet quisq int epulas cõẜuarẽ
discipluã in semet ip̃o uidel ut et lingnã
suã aloquacitate restrĩgat et oclõs suos a cir¬
cũspectõne cohibeat et ut cet̾a mẽbra oĩa cũ mode¬
cia discipliẽ in cibo. obẜuãcia in eo qͥd sumat abẜ¬
uãcia in eo ꝙͣtũ simat obẜuãcia in eo quoño su̾mat
obseruãcia in eo quid sinnat .i. ut neq ĩniꝰ pre¬
ciosa et delicata expetat nec minis rara et ĩsoli¬
ta requirat nec nmis accurate et laute p̃pata
cõcupistat In pͥmo enĩ luxꝰ arguit᷑. in scdõ cu¬
riositas in t̾tio suꝑsticõ notat᷑ Sũt nãq quidã
quoꝵ fauces satis ridicula infirinitate egro¬
tãt que insi prigia et delicata deglutire non
possũt et si qñ eis parci aut frugales cibi obla¬
ti fuerĩt statĩ aut indigestionẽ stomachi aut pet¬
toris siccitatẽ aut obripilacõem capitis aut si qͣ
sunt talia ad excusãdas excusacões p̃tendũt alii

Expanded text:
tribus modis debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modeio disciplinae in cibo, observatio in eo quid sumat, observatio in eo quantum sumat, observatio in eo quomodo sumat. Observatio in eo quid sumat, id est ut neque nimis pretiosa et delicata expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate aegrotant, quae nisi pinguia et delicata deglutire non possunt. Et si quando eis parci aut frugales cibi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
s sẽꝑ loquẽtes alios et p̃cipue eos qui utilia et
recta locũtur pp̃ custodiã discipliẽ reuerẽtur susti¬
nere atq expectare st̃s Iob nobis ostẽdit qui cũ
de sua discipliã et de alioꝵ erga se reuerẽcia lo¬
q̃retur int̾ cetã sic ait. Qui me audiebãt expecta¬
bãt sñam meã et intenti tacebãt ad cõsilũ me¬
um uerbis meis adde nchil audebãt et suꝑ illos
stillabat eloquiũ meũ Item sepeł ifirmitatẽ au
huc ĩbecilles et ad sublumnoris doct̾ne erudicõem
impares aspice̾t ait adhuc młta hẽo uobis dicẽ
s nõ potestis portare mõ. Itẽ aliqñ tacẽdũ est p̃p
p̃cipitacõem loquẽdi uitandã. Saloñ in ꝓu̾bus

Expanded text:
semper loquentes alios et praecipue eos qui utilia et recta loquuntur, propter custodiam disciplinae reverenter sustinere atque exspectare, sanctus Job nobis ostendit, qui cum de sua disciplina et de aliorum erga se reverentia loqueretur, inter caetera sic ait: Qui me audiebant, exspectabant sententiam meam; et intenti tacebant ad consilium meum, verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum . Itemecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item aliquando tacendum esse propter praecipitationem loqu
Abbreviated transcription (Latin):
simplices de exẽplis bonoꝵ oꝑũ hii qui ext̾iora
tractãt negocia de solercia acquirẽdi hii qui
quietã uitã ducũt de disciplia uiuẽdi p̃lati de
prouisione reꝵ subiecti de obediẽcia p̃ceptoꝵ. Et
unusqͥsq qui loquit᷑ scdm̃ qͣlitatẽ ꝑsone sue qͣlitatẽ
materie in quierit cõgruã de qͣ loquat᷑. Sequitur¬
ut postꝙͣ elegit hõ quid dicat eciã cui dicat diligẽt
accẽdat quia sic̃ ait quidã sapiẽs qui narrat ubũ
nõ audiẽti qͣi qͥ excitat dormiẽtẽ de gͣui sõpno
Et it ͫ cũ stulco ne mltũ loqͣrio et cũ insẽsato ne
abieris Et salomon dic̃ Qui arguit ĩpiũ generat
maculã sibi Noli argue̾ derisorẽ ne oderit te ar¬
gue sapiẽtẽ et diliget te Sa sa piẽti occasionẽ
et addetur ei sapĩa docẽ iustui et festin abit acci¬
pere S Rursũ in libro ecc̃astico de disc̾cõe loquẽ¬
di dc̃m ẽ/ Cum uiro irreligioso tracta de stĩtate et
cũ ĩusto de iusticia Et cũ mliere de hus q̃ emlat᷑

Expanded text:
Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione rerum, subjecti de obedientia praeceptorum. Et unusquisque qui loquitur secundum qualitatem personae suae, qualitatem materiae inquirat cout postquam elegerit homo quid dicat, etiam cui dicat diligenter attendat. Quia sicut ait quidam sapiens: Qui narrat verbum non audienti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno . Et iterum: Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Et Salomon dicit: Qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem, ne oderit. Argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere . Sed rursum in libro Ecclesiastico de discretione loquendi dictum est: Cum viro irreligioso tracta de sanctitate et cum injusto de justitia, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
est Nullũ uero tẽpꝰ ẽ qũ dicẽda sũt omiã tẽpꝰ
est qñ nchil dicẽdũ ẽ quia tẽpꝰ tacendi et tẽpꝰ qũ
aliquid. quia tẽpꝰ loquẽdi tẽpꝰ uero qñ omiã nũꝙͣ
quia sic̃ idẽ salomon ait mala aurea in lectis argẽ¬
teis qui loquit᷑ uerbũ in tp̃e suo. hc̃ igr̃ om̃e uerbũ
tẽpus suũ qñ proferri debeat et tẽpꝰ qñ taceri

Expanded text:
o tempus est quando dicenda sunt omnia. Tempus est quando nihil dicendum est, quia tempus tacendi; et tempus quando aliquid, quia tempus loquendi, tempus vero quando omnia, nunquam, quia sicut idem Salomon ait: Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo . Habet igitur omne verbum tempus suum quando profer
Abbreviated transcription (Latin):
bat sĩc iã sepiꝰ memorato salomoĩs testĩonio cõpro¬
batũ ẽ. ubi in apostata hoĩe p̾us qͥde̾ mẽtis au̾sio
atq defluxio p̃cessisse dr̃ ac postmodũ cõsusio atq
ꝑturbatõ accõnis subsecuta memorat᷑ In eo euũ
mẽtis in eo aũt quod dr̃ gradit᷑ ore ꝑu̾so terit pede
ãnuit oclis digito loquit᷑ demõstiãt᷑ cõfusio accoĩs
hinc ẽ eciã illui quod dr̃ in libro eccãstico ex uisu
cognostr uir et ab occui su facier cagnostr̃ sesatꝰ
amnictꝰ corꝑis. et Risꝰ denciũ et ingressiꝰ homĩs
enũtiãt de illo quia uidel ꝑ id quod foris siue

Expanded text:
bat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enimentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesiastici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enuntiant de ill
Abbreviated transcription (Latin):
est q̃so mõstrũ hoc quoᵈ simł in se fingit et homĩs
icessũ et nauis remigiũ et auis uolatũ. libet in ħ
poetice illiꝰ subsãnacõĩs eulogio proclamare huma¬
no capiti ceruicẽ pictor equinã Innge̾ s. uelit et
uarias inducẽ pluas undiq collatis mẽbris ut
turpit̃ acrũ Desinat in pistem mulier formosa su¬
perne/. Certe tale mͥ didet᷑. hoc portẽtuose sigura
cõms stema cuiꝰ uelut egri sõpma uane fingũtur
spẽs ut nec pes nec caput uni reddat᷑ forme. s
ne forte satiram pociꝰ ꝙͣ doctͥnã ede uideam᷑ cum
płima adhuc enuimerãda suꝑsint modestie hic qͦ
obliiuisti nõ debemꝰ eciã sic fortassis negligẽtibus
et indiscipliãtis ꝙͣtũ ipi in hiis erubesce̾ debeãt
meliꝰ silendo ostendimꝰ. Scire tñ debẽt unũ esse
uiciũ quod pͥus intrĩsecꝰ statũ mẽtis dissipat᷑. ac
postinodũ extrĩsecꝰ in mẽbris ordinẽ accõis ꝑtur¬

Expanded text:
est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figura . Cujus velut aegri somnia vanae Fingentur species, ut nec pes nec caput uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis pertur
Abbreviated transcription (Latin):
des q extẽdendo ridiculã satis formã ostẽtacõnis
fingũt. Aliĩ qͣi ãbe aures ad audiẽdũ fc̃e nõ sunt
alterã tm̃ collo detorto uoci uenẽti opponũt alii
typum nestio quẽ figurãtes ocłm̃ int̾uidẽdũ aliũ
claudũt aliũ aꝑũt alii maiori ridiculo cũ medie¬
tate oris locũtur Sũt p̃t̾ea nille larue nille sub¬
sãnacõnes et corustacões nariũ mille ualgia et con¬
torsiones labioꝵ q̃ pulcͥtudiuẽ faciei et decorẽ disciplie
deformãt Est enĩ facies discipliẽ speculũ cui tãto
maior custodia ad hibenda est ꝙͣto minꝰ si qͥd in ea
pccm̃ fuerit celari p̃t̃ Temꝑanda ẽ igr̃ facies et
modisicãda in gestu suo ita ut nec prot̃ue exaspet᷑
nec mollit dissoluat᷑ sed sẽꝑ hẽat et rigidã dulcedi¬
nẽ et dulcẽ rigorẽ alii nauigãt brachiis incedẽtes
et duplici quodã mõstio uno et eodẽ tp̃e pedib deor¬
sũ in t̾ra ãbulãt et lacertis suisũ in aere uolãt qd

Expanded text:
iculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ quãta dãpnacõe digni sũt qui in ꝓpoĩto religi¬
ons cultui p̃ciosaꝵ uestiũ studẽt quia diues ille
qui in enuãgelio purpura et bisso induit᷑ postea
in tormẽtis inferni et̾nalit̃ cruciandus sepelitur.
Quid aũt in purpura insi color et p̃ciũ et quid
in bisso nisi mollicies rephendr̃ Cũ ergo carns
sue et in purpura decorẽ et in bisso molliciẽ adhi
cõprobatur Qui ergo corꝑi suo pͥus illicite fo¬
menta uicioꝵ exhibuit iure postinodũ hũc cru¬
ciandũ flãma uicioꝵ accepit. Et tñ diues iste
nũdũ ꝓpͥis reb abrenũtiauat᷑ s quia in hus q̃ pos

Expanded text:
e digni sunt, qui in propositio religionis, cultui pretiosarum vestium student, quia dives ille qui in Evangelio purpura et bysso induitur, postea in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in purpura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in bysso mollitiem adhiburiosus fuisse comprobatur. Qui ergo corpori suo prius illicite fomenta vitiorum exhibuit, jure postmodum hoc cruciandum flamma tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondum propriis rebus abrenuntiaverat, sed quia in iis quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
quomõdo dicat᷑ quãdo dicat᷑ ubi dicat᷑ qd aũt dice¬
dũ sit hãc pͥmũ genali distinccõe disceruit᷑ ut uide¬
licet nũꝙͣ in ẜmoĩb discipłiatis ocõsa adhibeant᷑
Ocõsa aut sut omĩa q̃ sũt aut nociua aut ĩhone¬
sta aut ĩutilia Inucilia aũt sunt q̃ nec loquẽtib
nec audiẽtib prosũt inhonesta sunt que uelilliꝰ
qui loquitur. uelilliꝰ cui loquit᷑ uel illiꝰ de quo
loquit᷑ dignitati nõ cõueniũt. Nostiua sũt q̃ suis

Expanded text:
dicendum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loquitur, vel illius cui loquitur, vel illius de quo loquitur dignitati non conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enda audietis et fca uidebitis Et ne eciã in hac ꝑte
uobis minist̾ium nr̃e exhortacõis desit. ostendã nũt
breuit᷑ quales uos ad ꝑcipiendã doccrinã uelad mi¬
tanda exẽpla bonoꝵ exhibere debeatis ¶ De u. caͬ¬

Expanded text:
enda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte enda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃e est ut oꝑam nr̃am sic̃ dc̃m est neq ingeram ꝰ
nolentib neq petẽtib subtrahamꝰ qr in utroq liuoris
suspit̃o esse p̃t Si qñ aũt in aliquo forte negocio la¬
borantib opẽ ferre cupimꝰ tãta hoc humilitate et
mãsuetudine faciẽdũ est ut husdem ip̃is maĩsestũ
sit quod nõ excellẽciã oꝑis s consorciũ quetamꝰ la¬
boris Ceterũ ꝙͣtũ ꝑtinet ad nos sũmoꝑe intẽdũ ẽ
ne qñ uel in labore minꝰ paciẽtes uel inobediẽcia p̃¬
ceptoꝵ minꝰ alacies uel in caritatis oꝑib exequẽdis
eisdem p̃beat incitamẽtũ uirtutis a quib formã et
exẽplũ sũpsit loni oꝑis Ista sr̃es si assidue uolu̾tis
cogitare scietis et cito intelligetis que sit uia disciplie
que uos ꝑ ex̾ticiũ boni oꝑis ducat ad cõsũmacõem
bonitatis S et si forte ad hec muestiganda atq
discernẽda ꝙͣtũ expedit ꝑ uos minꝰ sufficitis hebitis
dño adiuuãte doctͥnã et exẽpla bonoꝵ ubi et faci¬

Expanded text:
geramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et faci
Abbreviated transcription (Latin):
utatẽ mẽtis sue ex ip̃a hĩtus sui mobilitate ostẽdi
in silitudinẽ uulpiũ uestigia sua obducũt bene ꝓ¬
fecto ut postꝙͣ ꝑtrãsierĩt pereat memoria coꝵ ne
suit ãpliꝰ in Recordacõne in t̾ra uiuẽciũ. Qui ut
ostendãt de nũo illoꝵ se ẽẽ de quibus psalmista dicit

Expanded text:
vitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunvitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunin similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ut postquam pertransierint, pereat memoria illorum, ne sint amplius in recordatione in terra viventium. Qui ut ostendant de numero illorum se esse, de q
Abbreviated transcription (Latin):
minis p̃ciosa in q̃litate ne nimis sĩt subtilia uel mol¬
lia In colore ne minis suit intida siue quolibet aliomͦ
expetit fucata in formactõne ut suit decẽter et reli¬
magna aut depẽdencia aut fluxa nec nimis stricta
sine quolibet alio mõ scdm̃ scli uanitatẽ detorta. Co¬
aptacõ ad modũ portandi ꝑtinet Nã sũt quidastłti
qui stultis place̾ cupiẽtes quodã artificio uestimẽta
sua cuta se cõponũt Alii uero maiori scurilitate ridi¬
culose crãsuertũt alii autẽ ut pompã de se faciant
explicãt ea et ꝙͣtũ possũt laciꝰ distendũt Alii ten̾e
corrugata in unũ corrigũt Aln contorquẽtes et
compleccẽtes ĩuoluũt Alii cãto conamĩe stringẽtes
et fuidentes ea omĩa corꝑis sui lunamẽta ĩuerecũ¬
dissima quadã tuepitudĩe aspiciẽtib numerãda ex¬
ponũt/ Alni Iactando et uentilando pãnos suos le¬

Expanded text:
nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel molnimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolibet alio modo expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et relimagna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modo secundum saeculi vanitatem detorta. Coaptatio ad modum portandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, le