comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ masđm pasticipiũ inusexit: fem̃ in .a. Neutrũ inum. semꝑ. Nullo excepto
duces consoncentes siue .a. antecedat. siue .e. antecedat. hoc ñ cogites s tcentũ
modo illcos ducis consonantes : ut puta uerbi causa auditus audita auditum
A neurũ ut legendũ. A commune extrib generib: ut ẽ legens :  psens
pasticipiũ tria sustin& genera simulconexa : p̃teritũ pastica piũ tria diusa:
Futurũ pasticipiũ tria similit̃ diuisa : Ncc quando dicolegens triageneris :
legens uir legens mulier legens mancipiũ : E contrario pasticipiũ ptm̃
discernit genus lestus lestalestũ : & futurũ pasticipiũ siue indus exeat
asus accidunt pasticipus tot quot &ic̃ accidun Nomini: id est. sex: legens
in .i. exeant anin .e: quae sitũ ẽdiu apud astigraphos. & scrre debes quia
omne pasticipiũ praesentis tẽporis .e. t̃minat᷑ : siquando inueneris ÷ t̃minari

Expanded text:
sculinum participium in us exit, femininum in a, neutrum in um {semper nullo excepto duas consonantes; siue a antecedat, siue e antecedat, hoc non cogites, sed tantum modo illas duas consonantes. ut puta uerbi causa auditus audita auditum, aut neutrum, ut legendum, aut commune ex tribus generibus, ut est legens. et praesens participium tria sustinet genera simul conexa, praeteritum participium tria diuisa, futurum participium tria similiter diuisa. nam quando dico legens, tria genera sunt, legens uir, legens mulier, legens mancipium. e contrario participium praeteritum discernit genus, lectus lecta lectum, et futurum participium, siue in dus exeat  sunt genera tantum modo. casus accidunt participiis tot, quot etiam accidunt nomini, id est sex, legens in i exeant, an in e. quaesitum est diu apud artigraphos. et scire debes quia omne participium praesentis temporis e terminatur. si quando inueneris i terminari,
Abbreviated transcription (Latin):
Nefoste quando cuuis ut significationcastiua udris in significatione paiua
quat tuor pasticipiis : id est sin uerbo cõmuni uteris significatione astiua
duohabespasticipia: siitẽ in uerbo ipso cõmuni uoluerisutiũ d sgnificatione
passiua duo habes pasticipia : Nedicas ergo lic& mihi in latino inuemire
quattuor participia: Negec inm enĩ primo aut p̃sens pasticipiũ inueniri
aliee : item alisduob hoce qđ legim̃ ei cẽmas tesuperiore : Lacm addic alice

Expanded text:
ne forte, quando tu uis uti significatione actiua, utaris in significatione actiua ne forte, quando tu uis uti significatione actiua, utaris in significatione actiua quattuor participiis, id est si in uerbo communi uteris significatione actiua, duo habes participia; si item in uerbo ipso communi uolueris uti significatione passiua, duo habes participia. ne dicas ergo, licet mihi in Latino inuenire quattuor participia: negauimus enim primo aut praesens participium inueniri alia, item aliis duobus. hoc est quod legimus etiam in arte superiore. iam addit alia
Abbreviated transcription (Latin):
s facit loquaturus : E contrario siuelis dicere loquor ateium qm̃ com̃uerbumẽ
& in rus facit & i .dus : Ñ qm̃ adeponenti usurpatũ sit hoc pasticipiũ sqr
s ibiinipso austore inuenies quat ali ponunt ꝓdeponentib: illũ posuissȩ ꝓ
communib Vnde ꝑ hene licenticc̃ usurpecuit: Co&erũ quaentũ ꝑtina
aduerbũ deponens Non deb& hoo bereparticipiũ futuri tẽporis qd ind
ex: Est &icõ com̃ uerbũ : comuerbũ quat tuor hceb& pasticipia: crim¬
ncens criminatus criminaturus crimincenđ & iuste Nã com uerbũ aagti¬
tis & patientis hacb& significationẽ : Deb& ergo participiũ hecbere¬
& abastiuo &a passiuo : duo autẽ s ab astiuo duo a passiuo : Er goiuiste
quattuor hed& s q̃sens p̃ceritũ &duofutura: ut crimincens criminatus
criminaturus crimincendus: Sscire debemꝰ istc quattuor n abutraq paste¬
eẽ quattuor : s du&e ẽ significationes astiuae : & dud̃e ẽ significationis passiue :¬

Expanded text:
sed facit locuturus. e contrario si uelis dicere: loquor a te, iam, quoniam commune uerbum est, et in rus facit et in dus, non quoniam a deponenti usurpatum sit hoc participium, sed sed ibi in ipso auctore inuenies, quae alii ponunt pro deponentibus, illum posuisse pro communibus. unde per hanc licentiam usurhabere participium futuri temporis quod in dus exit. est etiam commune uerbum: commune uerbum quattuor habet participia, criminans criminatus criminaturus criminandus. et iuste. nam commune uerbum et agentis et patientis habet significationem; debet ergo habere participium et ab actiuo et a passiuo. duo autem sunt ab actiuo, duo a passiuo. ergo iuste quattuor habet, praesens praeteritum et duo futura, ut est criminans criminatus criminaturus crimine significationis passiuae
Abbreviated transcription (Latin):
ne pasticipũ apt̃o ueniens epore.cꝑ festo descendit: putec seriptussũ
calescens feruescens corpescens & similic In ꝑ sone dicuerba
qđ hecbent participico dt non debent hacberer is rusifoste usurpecueris:
s iuolueris usurpare tuncposs haebere participia utsi dicas penitens
ab eo qđ ẽ penitas me te illũ : Li bens ab eo qđ ẽ lib& me.te illum :
ut inuenim pasticipia : đt haec qui posuerit usurpalit: quaratione .s̃
omne pasticipiũ heb & ꝑsoncõ : sullac uerba in ꝑsonalics quomodo
poss̃ facere pasticipiũ : quod participiũ sẽꝑ aꝑsonaducit originem:
Quando dico amcens ȩgornicens tuamcens illeuitiq currit ꝑom̃s
psonaes: egotu ille si illud uerbũ in ꝑsonale ẽ. quo modo pot hc
bere usticipiũ qđ capit ꝑ sonces : Sunt uerbaetria disturus ẽ. Subec¬

Expanded text:
ueniens tempore a perfecto descendit, puta scriptus sum calescens feruescens tepescens et similia. inpersonalia uerba quot habent participia? dicit, non debent habere, nisi forte usurpaueris. si uolueris usurpare, tunc possunt habere participia, ut si dicas paenitens ab eo quod est paenitet me te illum, libens ab eo quod est libet me te illum. ut inueniamus participia, dicit, haec qui posuerit usurpabit. qua ratione? omne participium habet personam. si illa uerba inpersonalia sunt, quo modo possunt facere participium, quod participium semper a persona ducit originem? quando dico amans ego, amans tu, amans ille, utique currit per omnes personas, ego tu ille. si illud uerbum inpersonale est, quo modo potest habere participium, quod capit personas? sunt uerba de
Abbreviated transcription (Latin):
scribens scripturus docens dosturus : A passiuo duos̃ participia ptm̃
& fut̃m scriptus scribenđ : Neq latini poss̃ hacbere in passiuo p̃sens
Neq in astiuo ptm. greci habent: &idcirco p̃monui Neqͣsitra haeni te
eloquutiones grecȩ. & uelis celit̃ ponere : Ncc̃ participiũ ptĩ tẽporis ab¬
astiuo latim ñ hcebent: Itẽ participiũ praesentis tẽporis upassiuo latini
tõ habent: s duo haebent ab astiuo duo a passiuo: Idest abastiuo p̃sens
abastiuo ut faciat p̃sens & fut̃m. & iustȩiã qm̃ sic dedinaet᷑ Ne utrale ũbũ quẽ omodũ atm¬

Expanded text:
scribens scripturus, docens docturus; a passiuo duo sunt participia, praeteritum et futurum, scriptus scribendus. neque Latini possunt habere in passiuo praesens neque in actiuo praeteritum; Graeci habent, et idcirco praemonui, ne quasi trahant te elocutiones Graecae, actiuo Latini non habent; item participium praesentis temporis a passiuo Latini non habent; sed duo habent ab actiuo et duo a passiuo, id est ab actiuo praesab actiuo, praesens et futurum. et iuste. nam quoniam sic declinatur neutrale uerbum, quem ad modum a
Abbreviated transcription (Latin):
temp: c̃ Ergo acceptus & incensus nominc sunt: acceptior & incensior
ređt aduerbia desefacerepar ticipia. ut ẽ scribenter legenter xiẽ ueri:
sotunchoc nobis poss prestare aduerbicc. quotiens ducunt originẽ a par mu¬
pio. quae participicc originẽ ducunt a nomine: Vt si quidicat indulgent᷑:
ꝓuando dico indulgenter. Non uideor originẽ ditxisse hui ad uerbii abti
qđ est indulgens dẽ a participio. soa nomine. Nc̃c recipit conparationẽ:
indulgentior : &ut scias uerũ eẽ quaere pasticipium: idẽ. rẽ n recipienit̃
conparationẽ : Aut de inde facere ceduerbiũ : Ciride appar& qm̃ tẽducimꝰ

Expanded text:
us praeteritum tempus est. ergo acceptus et incensus nomina sunt. acceptior et incensior, us praeteritum tempus est. ergo acceptus et incensus nomina sunt. acceptior et incensior,  credere: dicit aduerbia de se facere participia ut est scribenter legenter. non est uerum, sed tunc hoc nobis possunt praestare aduerbia, quotiens ducunt originem a participiis, quae participia originem ducunt a nomine. ut siqui dicat indulgenter: quando dico indulgenter, non uideor originem duxisse huius aduerbii ab eo quod est indulgens, id est a participio, sed a nomine. nam recipit conparationem, indulgentior. et ut scias uerum esse, quaere participium, id est rem non recipientem conparationem, aude inde facere aduerbium. unde apparet qu
Abbreviated transcription (Latin):
&cclice. Nenĩ tuam austoritatẽ hebes. s illotantũ debesdicere quae legist:
saustoritatẽ Noniam nos dicimꝰ nisi quae scim distec eẽ. Id circo soloecis mũ fac̃
nisi exemplũ dicat: puta legi in illo auccore siars deficit. debemꝰad austoritae tẽ¬
currere : s debemꝰ haberelicenticc̃ componendiis taesres: Sun aliq pas¬
ticipia quaetec̃dius pasticipia qucc diu simplicias : Compone illc & fiunt omina:
Putcc in nocens & nocens : Nocens pasticipiũ ẽ : Noceo fac participiũ nocens. Conpo¬
neillud &icc̃ non ẽ participiũ : Quecratione: qm̃ recipit cõparationẽ in nocens
innocentior in nocentissimꝰ : De inde qm̃ uerbũ non fac̃. Nemoenĩ đe in noceo
tesalique participie exceptisilis discrauionib: lcc memento illos: istic̃ex tncsun :
Suntaliquet parti cipia quae tẽ drus pas tcipia i quamdiu nonrecipitr ⁊ com.¬

Expanded text:
et alia. non enim tuam auctoritatem habes, sed illa tantum potes dicere, quae legisti. et alia. non enim tuam auctoritatem habes, sed illa tantum potes dicere, quae legisti. s utuntur, sed auctoritate, non iam nos dicimus, nisi quae scimus dicta esse. idcirco soloecismum facit, nisi exemplum dicat, puta legi in illo auctore. si ars deficit, debemus ad auctoritatem recurrere. non debemus habere licentiam conponendi istas res. sunt aliqua participia, quae tam diu sunt participia, quam diu simplicia sunt. conpone illa, et fiunt nomina. puta innocens et nocens: nocens participium est; noceo, fac participium, nocens; conpone illud, et iam non est participium. qua ratione? quoniam recipit conparationem, innocens innocentior it aliqua participia exceptis illis discretionibus; iam memento illa, ista extra sunt. sunt aliqua participia, quae tam diu sunt participia; quam diu non recipiunt conp
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ idest originẽ unde nasci debuerant: praensus cencetus & reliq̃ : Haec
omnia pasticipias ẜ sine uerborũ suorũ origine : Originẽ uerborũ haben:
uidergo sicebit Nobis adistc̃ simi litudinẽ &icc̃ a licefacere .e Nefostedica sinhi
& mihidat᷑ potestces ut ubi uolueri in uerbo neutro facicẽtale participiũ :¬
&i dicã carene origines : ut sidicas natatus Ncctatus mihiamnis : ut sidicas dor mitũ ẽ
mibi illud tẽp aitrũ possũdicere meridiatus sũ illarẽ utrũ possidicere
Vtrũ possim usurpere istec participia ad simi litudinẽ illius usurpationis : & scire
non hecbent debemꝰ salci uł austoritatẽ sequi : Omne enĩ qđ loquimur:
ñ constat nisiusu. aste austoritate : Ergo inusuñ hcbes uedicas hoc ex
asteueniro Xi pot̃: Debesautẽ ł austoritc tẽ sequi Nergo debestudicere

Expanded text:
iginem; suorum uerborum, id est originem unde nasci debuerant. pransus cenatus et reliqua, haec iginem; suorum uerborum, id est originem unde nasci debuerant. pransus cenatus et reliqua, haec omnia participia sunt, sed sine uerborum suorum origine; originem autem uerborum habent. quid ergo? licebit nobis ad istam similitudinem etiam alia facere? ne forte dicas mihi, et mihi datur potestas ut, ubi uoluerim, in uerbo neutro faciam tale participium et dicam carere origine, ut si dicas natatus, natatus est mihi amnis, ut si dicas: dormitum est mihi illud tempus. utrum possum dicere: meridiatus sum illa re? utrum possim dicere utrum possum usurpare ista participia ad similitudinem illius usurpationis? et scire non habent, debemus saltim uel auctoritatem sequi. omne enim quod loquimur non constat nisi usu arte auctoritate. ergo in usu non habes ut dicas hoc; ex arte uenire non potest; debes autem uel auctoritatem sequi. non ergo debes tu dicere
Abbreviated transcription (Latin):
Nominis pasteq uerbi : ucsiquilegens scribens currens:
istccpasticipias̃: Ncc̃ haebent haec quaedixi legens hecb&
casus & generc & tẽpora & signi ficationes : Quod casus & genera
hceb& Nominiss : Nã & casus Nominiaccidit : & genꝰ nommiaccidit
qd tẽpora & significationes hcbe haec duo uerbi s : Ncc̃ temp ũbo
accidit : significatio uerbo accidit : Ergo pasticipium hab& a nomine pastes
Hab& a uerbo pastes : Ideo đrpasticipiũ qua si pasticapiũ : Ante quã

Expanded text:
nominis, partem uerbi, ut siqui dicat legens scribens currens; nominis, partem uerbi, ut siqui dicat legens scribens currens; ista participia sunt. nam habent haec quae dixi: legens habet et casus et genera et tempora et significationes. quod casus et genera habet, nominis sunt: nam et casus nomini accidit, et genus nomini accidit. quod tempora et significationes habet, haec duo uerbi sunt: nam tempus uerbo accidit, significatio uerbo accidit. ergo participium habet a nomine partes, habet a uerbo partes. ideo dicitur participium, quasi particapium. ant
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Nemo autẽ hocdł : s deinde uerit. ex indeuenit. sullo modo diceres
ddo uiderenꝰ accentus ut sepecratim diceres de inde : Nautẽ sic potesdicere
sunc̃ partẽ facis. Vnde coppaer& qm̃ uꝵ accentusẽ : Er goebhane causcc̃
qm̃ sibuno accentu coniungit᷑ Cuid& unc parseẽ orationis : Plane deillccr̃e
a mane audio plerosq sic loq: uingunt p̃positionẽ ad uerbio emođt amanȩ :¬
Si autẽ dicere uolueris amane mutccrehebes casũ & dicere hcbes inconi :
Legim enũ apud plecutũ a maniusq aedũesperũ & quaratione mutecuit
casũ N oliputare ꝑimperiticõ : Quini immo hoc prudent̃fec̃ & dote
& siceriticone ine. exiens qͥm̃ nicutraleẽ hoc mane. quẽ cod modũ docile :
hicdocilis hui : docilis. huic docili hunc docilem odocilis ab hoc docile. hic
dicere itec dices : s tccm̃ Ñ debes qm̃tua alice locutio est :¬
Pasticipium distũ ẽ parsorationis cebeoqđ pastem capiat

Expanded text:
uenit nemo autem hoc dicit, sed deinde uenit, exinde uenit, si illo modo diceres, duo uiderentur accentus, ut separatim diceres dé índe. non autem sic potes dicere, sed unam partem facis, unde apparet quoniam unus accentus est. ergo ob hanc causam, quoniam sub uno accentu coniungitur, uidetur una pars esse orationis. plane de illa re, a mane, audio plerosque sic loqui: iungunt praepositionem aduerbio; nemo dicit a mane. si autem dicere uolueris a mane, mutare habes casum, et dicere habes mani. legimus enim apud Plautum «a mani usque ad uesperum». et qua ratione mutauit casum? noli putare per inperitiam; quin immo hoc prudenter fecit et docte. et sic erit mane in e exiens, quoniam neutrale est, hoc mane, quem ad modum docile. hic docilis huius docilis huic docili hunc docilem o docilis ab hoc docili; hic dicere ita, dices; sed tamen non debes, quoniam tua alia locutio estparticipium dictum est pars orationis ab eo, quod partem capiat
Abbreviated transcription (Latin):
Non est hoc maledefiut: Nansiplacebatei adicere quae semꝑaccidunt¬
& debuit dicere. accidunt nomini qua lncis. genus numerus. figura
casus accentus qr Accentũs dix̃ dic& ergo & lit terã : N amnũ quid potes
debuit dicere. & ominia quae semꝑ ac ot duriȩ debuit dicerȩ: sed
stultissimuꝰ est Quaratione stultissimu̾ est s qm̃ illa de bemꝰdicere
accidentia q̃spetialia accidunt: Litteras autem aut sellabis & uide¬
m accidere specialit̃ Nomini s generilit̃ coge loutioni: Nam

Expanded text:
non est hoc, male definiit. nam si placebat ei ea dicere, quae semper acciduntnon est hoc, male definiit. nam si placebat ei ea dicere, quae semper accidunt, debuit dicere: accidunt nomini qualitas genus numerus figura casus accentus. accentum dixit; dicat ergo et litteram: nam numquid potest debuit dicere, et omnia quae semper accidunt debuit dicere. sed stultissimum est. qua ratione stultissimum est? quoniam illa debemus dicere accidentia, quae specialiter accidunt. litteras autem aut syllabas non uidemus accidere specialiter nomini, sed generaliter totae elocutioni nom
Abbreviated transcription (Latin):
nontanen ut onmes dein: Nominiaceidunt fzx quaditas cõparto
genus n unerus figura casus Multi initupera uerunt in hacre talis
difinitiones: quid sinit illaes res deb& dicere quȩ stmꝑ contingunt : Auit
ills resdicere quae nonnu quã contingunt: Vlidenequistibi faciat
queflonẽ in hacrẽ & dicat tibi qucore dontustad. it. Nomim accidunt¬
hae res. queclitas. comparitio genus numerus. figura casus: & ꝓb
adieat sed accidunt &ia accentus: habemus in ꝓbo accentu &d̃ am nomini
accidere : Legite astem ꝓbi & inueni&us : Queritur qui bene desinierit :
siueruͥ queras & iste peccauit. sed inuna re: & ille in aliaere. Illem hoc
peccauit. qđ adiecit. siqui tamen obiciat ei hoc ipsũd potest dicere :¬
Prob: ideodixit accentũ accidere nomini quia que ad modu qualitas semꝑ
sequitur nomen quẽ ad modũ genus semꝑsequitur nomen. quẽ ad modu
numerus semꝑ sequitur nomen. sic semꝑ accentus sequitur nomen

Expanded text:
non tamen ut omnes desint. nomini accidunt sex, qualitas conparatio genus numerus figura casus: multi uituperauerunt in hac re tales definitiones. qui definit illas res debet dicere, quae semper contingunt, aut illas res dicere, quae numquam contingunt. uide nequi tibi faciat quaestionem in hac re et dicat tibi: quare Donatushae res, qualitas conparatio genus numerus figura casus. et Probus adiecit: sed accidunt etiam accentus. habemus in Probo accentum etiam nomini accidere; legite artem Probi et inuenietis. quaeritur, qui bene definierit. si uerum quaeras, et iste peccauit, sed in una re, et ille in alia re. ille in hoc peccauit, quod adiecit. siqui tamen obiciat ei hoc ipsum, potest dicere Probus: ideo dixi accentum accidere nomini, quia, quem ad modum qualitas semper sequitur nomen, quem ad modum genus semper sequitur nomen, quem ad modum numerus semper sequitur nomen, sic semper accentus sequitur nomen.
Abbreviated transcription (Latin):
sine casu. Nullũ sine figura. Nullum sinenumero: Iste quinque
res sẽpcoherent nomini : Econtrario. Inueniunt᷑ nomina
q̃ carent conparatione: doctus fac dosticꝵ. Hȩc tor trecipit con¬
parationem : Nũquid fac̃ bectorior E qum. cũ fint species nominũ
appellatiuoꝵ uiginti & septem : Ñ s̃ibi conparationes nisidude qͣuccidut¬
qualitati & quantitati: Ergo uides qm̃ ineopeccauit qm̃ ad numeraũ
conparationem : rẽ ñ nũ quã accidentem int̃res semꝑ accidentes :
Illȩ enĩ seꝑ accidunt qualitas genꝰ num̃s figura casus : Illa
tẽnũ quã accidit: hoc sciens prob absanuit seant᷑ accidentia semgñ dex̃

Expanded text:
sine casu, nullum sine figura, nullum sine numero. istae quinque res semper cohaerent nomini. e contrario inueniuntur nomina quae carent conparatione. doctus facit doctior; Hector non recipit conparationem. numquid facit Hectorior? quin cum sint species nominum appellatiuorum uiginti et septem, non sunt ibi nisi duae, quibuqualitatis et quantitatis. ergo uides quoniam in eo peccauit, quoniam adnumerauit conparationem, rem non numquam accidentem, inter res semper accidentes. illae enim semper accidunt, qualitas genus numerus figura casus; illa non numquam accidit. hoc sciens Probus abstinuit se: inter accidentia sempe
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ modo sic ipsisutimur qucc si tint ꝑfesico: Apud mcciores erum
nostros hecbebetł incoatiua᷑ dicebaert. qui eo & seneo: urade
acenco legimꝰ erum an& illo. idest quasi annicule contremesen
un de acc a nectes dicuntur quod infrigore sempiuucend &
tremaent huaquaenim uiuunt. Et goinuenimus istcc̃ fuisse
lestionem ut dicerent aneo & quieo & seneo. souerbeo ipsec
sublatas̃ deusu & remanserunt pastes aliquae deformc incoatiuo

Expanded text:
 modo sic ipsis utimur, quasi sint perfecta. apud maiores enim nostros habebantur inchoatiua; dicebant quieo et seneo. unde et aneo. legimus enim: anet ille, id est quasi anicula contremescit. unde etiam anates dicuntur, quod in frigore semper uiuant et tremant: in aqua enim uiuunt. ergo inuenimus istam fuisse lectionem, ut dicerent aneo et quieo et seneo. sed uerba ipsa sublata sunt de usu, et remanserunt partes aliquae de forma inc
Abbreviated transcription (Latin):
tionis passiue legitur scribitur ame ate abillo: Ergo quotienscũq
sdefectiua uerba succedunt ista causec breuitctis Est&iamge¬
rendimodi quod dicunt gerendũ modũ dicunt istũ legendi dodum
Pasticipiorũ dedinationes scimꝰ ita eẽ : aut futurũ ẽ pasticipiũ a passiuo
aut proeritũ futurũ legendus pra&eritũ lestus: dedina ista participia
& inuenies futurũ legendus: Nomt̃o hiclegendus gentõ huius legendi
dat̃õ huiclegendo a cõ hunc legendũ: declinae p̃teritũ hic lestus hui
lesti huic lesto. hunc lestũ: Ex aliqua parte decdinationis preceriti
pasticipii excliqua parte declincctionis fucuri pasticipii fecerunt
huncmodũ: pute legendidodũ lestũ lestu: ut uideat᷑ non mođe ẽ
si pasticipie simuldeclincta futura & p̃terita: hoc dicunt . s non ẽ
uerũ. aꝑtissime Ncc̃ sidicis pasticipia tẽ dedinaree debert &icem¬

Expanded text:
tionis passiuae, legitur scribitur a me, a te, ab illo. ergo quotienscumque sunt defectiua uerba, succedunt ista causa breuitatis. est etiam gerundi modus quem dicunt. gerundi modum dicunt istum, legendi legenparticipiorum declinationes scimus ita esse: aut futurum est participium a passiuo aut praeteritum, futurum legendus, praeteritum lectus. declina ista participia, et inuenies. futurum legendus, nominatiuo hic legendus, genetiuo huius legendi, datiuo huic legendo, accusatiuo hunc legendum. declina praeteritum. hic lectus huius lecti huic lecto hunc lectum. ex aliqua parte declinationis praeteriti participii, ex aliqua parte declinationis futuri participii fecerunt hunc modum, puta legendi legendo legendum lectum, ut uideatur non modus esse, sed participia simul declinata. futura et praeterita haec dicunt, sed non est uerum apertissime. nam si dicis participia esse declina
Abbreviated transcription (Latin):
sy llebeo posteriore. Solue posteriorẽ & fecisuit astilũ minentes. llcebeo priore
Solue ambeos& fecisti ꝓceleu maticũ. Vtpita ueoeamꝰ exemples ub solutur posterior.
Ar m cui rũ que cano ar meui dastiluse ꝓspondoo ubi soluntur prior. fluuorũ
breues genua ladien. gemiala quattuor breues r̃ accipiutt ꝓouecb longis:
ꝓ gohax t̃resolitio ub inoblic& pune longa duos breues ponere. aut ꝓtuab loneis

Expanded text:
syllaba posteriore; solue posteriorem, et fecisti dactylum manente syllaba priore; syllaba posteriore; solue posteriorem, et fecisti dactylum manente syllaba priore; solue ambas, et fecisti proceleumaticum. ut puta uideamus exempla: ubi soluitur posterior, «arma uirumque cano», arma ui dactylus est pro spondeo: ubi soluitur prior, «fluuiorubreues, «genua labant»; genua la quattuor breues sunt, accipiuntur pro duabus longis. ergo haec est resolutio, ubi nobis licet pro una longa duas breues ponere aut pro duabus longis
Abbreviated transcription (Latin):
aceouns pedes Temp uni scices unus quisqi pes. quot habeat tẽpora. pute prrrichuis
douohaeb& rẽpora : dexim̃ enĩ qđ unc syllabae tacetunclit̃ breuis unũ tẽp hab&
÷ llceb ceuero łtaaturlit̃ longa ł positione longa duo hab& tẽpora. Ergoprr¬
richius qm̃ ambas breues hecba. duo hceb& tẽpora. :Dastilus qm̃tres hecba
unc̃ long̃ & ducs breues quattuor hecba tẽporo: Mod ore solutiones¬
resolutiones debes conĩ aouestere Resolutio t̃ quia lic& nob ꝓtiuab longis quat¬
tuoi broues ponere: Aue punc longa ducos breues ponere. putac sponteusẽ inheroico
maro ꝓspont eo lic& mihi ponere ꝓceleumec ticũ. quocre : Rerolitio enũ diurũ
longcorũ singuleorũ facit ꝓceleumcticũ. Haec ẽ enĩ resolutio ut sis pondeus est¬
& superiorẽ spondei sy Vlcebc̃ solucis & fecisti cencepestũ. Itẽ sisponde posteriorẽ
s llcbe solucs & fecisti dastilũ. Ergo soluepriorẽ & fecistiancpestũ. inconerde

Expanded text:
pedes. tempus: ut scias, unus quisque pes quot habeat tempora. puta pyrrichius duo habet tempora. diximus enim quod una syllaba naturaliter breuis unum tempus habet, syllaba uero uel naturaliter longa uel positione longa duo habet tempora. ergo pyrrichius, quoniam ambas breues habet, duo habet tempora. dactylus, quoniam tres habet, unam longam et duas breues, quattuor habet tempora. modo resolutiones debes animaduertere. resolutio est, quia licet nobis pro duabus longis quattuor breues ponere aut pro una longa duas breues ponere. puta spondeus est in heroico metro; pro spondeo licet mihi ponere proceleumaticum. quare? resolutio enim duarum longarum singularum facit proceleumaticum. haec ebam soluas, et fecisti anapaestum; item si spondei posteriorem syllabam soluas, et fecisti dactylum. ergo solue priorem, et fecisti anapaestum manente
Abbreviated transcription (Latin):
inquco dri sillec bo exire. quaeuerbec cũ coeperid ꝑ constritio nẽ intres selledres
redigi illac̃ superiorẽ positione faciuaT longã. : Plane scire debemꝰ qđ unco sil¬
labcobreuis unũ heb&tẽpus. Vnalongce duo hceb&s tẽpora DTPEDIBVS
edesomnes c xx & quattuors s deistis pedib: itat trcstatũ ẽ:. Primo pedes
quaerera quare distis̃ pedes hacratione quẽ dmodũ nos pedib incdio
sic &ic̃ peoes ꝑ uersus computtent᷑ q̃ si & ipsi ꝑ pedes greoiuNt & ꝑoes ambu¬

Expanded text:
in quadrisyllabo exire. quae uerba cum coeperint per constrictionem in tres syllabas in quadrisyllabo exire. quae uerba cum coeperint per constrictionem in tres syllabas redigi, illam superiorem positione faciunt longam. plane scire debemus quod una syllaba breuis unum habet tempupedes omnes CXX et IIII sunt. sed de istis pedibus ita tractatum est. primo debes quaerere quare dicti sunt pedes. hac ratione: quem ad modum nos pedibus incedimus, sic etiam pedes per uersus conputantur, quia et ipsi per pedes gradiunt
Abbreviated transcription (Latin):
arietat abiete tenua eequat uor breuib sllabis spondeotꝰ itit
teles s̃. quattuor suns breues ꝓduceb: longis. s scireo ebes Nulla ratione hoc posse
fieri nuisi qua& celusind ipsc uerba quae ꝑ c̃lisionẽ possiT facere positio Nem
Q uoocũq fuerit uerbũ qđ sicꝓfestur deb& tede cẽ uerbũ ut ipsae qua ttur
syllabae conlisae faciantres & hae tres positione faciaN lon gcc̃ superiorẽ qu
modo putctenuce Neclane. tenuia stringe illico tenuia. ecceiã positio est
quomedoten longo ẽ quia e uocalis desinit in .N. & excipit᷑abu. loco consinadi
posita & facit superiorẽ longcc̃ ari&at in poslas Ari&estringe illico arla
ar. longcefit positione quice i tnensit in consoncendis potestectẽ. Et geniua
lebaenT genua stringeillud genua la .e. uocalis desinit in .n. Ille Re strgoi
& .u. trcnsit iha locẽ consoncendis & fit positione longa : Istae s̃ syllcdae que poss

Expanded text:
arietat, abiete, tenuia ex quattuor syllabis spondeos facttales sunt. quattuor sunt breues pro duabus longis. sed scire debes nulla ratione hoc posse fieri, nisi quando talia sint ipsa uerba, quae per conlisionem possint facere positionem. quodcumque fuerit uerbum, quod sic profertur, debet tale esse uerbum, ut ipsae quattuor syllabae collisae faciant tres et hae tres positione faciant longam superiorem, quo modo puta «tenuia nec lanae»; tenuia stringe illud tenuia, ecce iam positio est. quo modo ten longa est? quia e uocalis desinit in n et excipitur ab u loco consonantis posita, et facit superiorem longam. «arietat in portas»: arietat, stringe illud arietat, ar longa fit positione, quia i transit in consonantis potestatem. et «genua labant»: genua, stringe illud genua la, e uocalis desinit in n, illa n stringitur, et u transit in locum consonantis, et fit positione longa. istae sunt syllabae, quae possunt
Abbreviated transcription (Latin):
longis N eni semꝑ & tausquã hoc uoluer̃ dicere istiqui in stituer̃ astẽ
Quare quat tuor breues ꝓoucb: longis pinceN : Legimꝰ tam̃ in antiquis

Expanded text:
longis. non enim semper. et nusquam uoluerunt hoc dicere isti qui instituerunt artem, longis. non enim semper. et nusquam uoluerunt hoc dicere isti qui instituerunt artem, quare quattuor breues pro duabus longis ponantur. legimus tamen in antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓouceb consonceNdib ẽ. & fac̃ longco ut est illuo. Hoc eret alince pecrens
hoc collige & sisit ꝓtuceb consonantib Inuillo alio exemplo breuis est solus
hic inflex sensus sisi clubmca & lenit currit : Ergo .c. aliquea tos ꝓtuccb conso nartib
habaur & fac illẽ longet. hos in ꝓ nominib fit & ꝓsimplici pot acipi: Ito.⁊.
ꝓouab ẽ. consoncitib quo modo .c. & facillã lonȩcc̃ superiort ut ẽ mexent
ducis exuuices me breuis ẽ sequit᷑ .:. & fac̃ illẽ sureriore lageõ: aut coste
simdleze. & breuẽrelinqut uo ẽ Nuomorozacumethds. Nld o colonga ẽ me¬
Rentouos exuiunias breuisẽ illoloco plonga palim bachiusẽ . & ñ stabit : Ten&le
& istũ mooũ quẽ non hiaeb&is latinũ .X. quoties trensit in nomina greca &icẽ
ꝓ sin plici heb&. instrecuit littonrt xcttłus. xciristus seribere illco nom̃¬
debetis incõmunib: eẽ sy Vlcebis. quec tedo quat tuor brrues ꝓduceb: accipiuđ̃

Expanded text:
acit longam, ut est illud, «hoc erat alma parens»: hoc, collide c, ut sit pro duabus consonantibus. in illo alio exemplo breuis est, «solus hic inflexit sensus»; sed sic lubrice et leniter currit. ergo c aliquando pro duabus consonantibus habetur et facit illam longam. hoc in pronominibus fit, et pro simplici potest accipi. item z pro duabus est consonantibus, quo modo c, et facit illam longam superiorem, ut est «Mezenti duci breuem relinquit, ut est «nemorosa Zacynthos». illo loco longa est, «Mezenti ducis exuuias»; breuis est illo loco pro longa, palimbacchius est, et non stabit. tenete et istum modum, quem non habetis Latinum. x quotiens transit in nomina Graeca, etiam pro simplici habetur: instrauit litora Xanthus Xanthus, scribe illud nomedebetis, in communibus esse syllabis, quando quattuor breues pro duabus accipiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cis ut puta roma prima syllceba arsinheb&. Secuiocesy llcbeo thesin:
quoosi quattuor syllecbarũ fuerit : duae er̃ inarsi & oua inthes : qurosi osi
quattuor hccba arsis & quecttuor thesis : Quidsi tresr̃i dẽ quid simparaumt¬
rus : Sumpcor Numerus fuerit quoties metias: llebae accendũ hceb& arsis
habebit unũ tẽp: & thesisduo: Quoties prior si llceba habuerit accendũ arss
haebebit duo tepora & thesisunũ. ut pute camillus quaendo dicm̃ Ecce medic sella la
accentũ hebͥa: dicimꝰ in arsiuaũ. & chesiduo: Romulus quee modicimꝰ rõ ꝑmorsd¬
leba hcb& accentũ dicim̃ duo inars unũ nthesi : Ergo inistis ubiñ s̃ eq lessil¬
lecbe quardo debeut arsis duo haben tẽpora. unũ tieris ł quando unũarsis & duo

Expanded text:
. ut puta Roma; Roma prima syllaba arsin habet, secunda syllaba thesin. quid si quattuor syllabarum fuerit? duae erunt in arsi et duae in thesi. quid si octo? quattuor habet arsis et quattuor thesis. quid si tres sunt, id est quid si impar numerus? si impar numerus fuerit, quotiens media syllaba accentum habet, arsis habebit unum tempus et thesis duo; quotiens prior syllaba habuerit accentum, arsis habebit duo tempora et thesis unum. ut puta Camillus quando dicimus, ecce media syllaba accentum habet: dicimus in arsi unum et in thesi duo. Romulus quando dicimus, prima syllaba habet accentum: dicimus duo in arsi, unum in thesi. ergo in istis, ubi non sunt aequales syllabae, quando debeat arsis duo habere tempora, unum thesis, uel quando unum arsis et duo
Abbreviated transcription (Latin):
plongohesbe. Noedicas nibi posinione felenta non: Nce liquidara
uat asi im ipsa palitorations. incdlie tĩ uuct: Liquidee tũ porest iuuare
quoties inipsee sus de orationis fuerit: quotesuero inalia pasttorations
fuerte ⁊ aonuuat ut quẽ admodũ tiximꝰ illico superius exemplũ. putris
Econtntrio armecui rũq cano tro. Ialio uerbo ẽ tio. inaliotro. horpas
lat nos seructur: A picogrecos ñseruatur. Nullus sermo latis pot̾fieri
posmo ne longus sequende muta & liquita una in alia pasteorationis apes¬
sune hor desit tes rentia nus psehocbene cocuit. Sediude quid aibcomat se¬
quente muta & liquioa Neo icas mhiunde spissacoma quare de loo¬
gecẽ quia s. nec muta ẽ Necliqiuta ideo fit longa: Ergo ait sicdonaus
sy Nleba quac paste terminat orationis sinunco desinat consoncenẽ &si
breuissic p longa hecba÷ ut puta Ncõ tibi trmbre caput. Nã tibite in brtcapis

Expanded text:
sitione fit longa. non: nam liquida non iuuat nisi in ipsa parte orationis, in alia non iuuat. liquida tum potest iuuare, quotiens in ipsa parte orationis fuerit; quotiens uero in alia parte orationis fuerit, non iuuat. ut quem ad modum diximus illud superius exemplum patris e contrario «arma uirumque cano Tro», in alio uerbo est no, in alio Tro. hoc apud Latinos seruatur, apud Graecos non seruatur. nullus sermo Latinus potest fieri positione longus sequente muta et liquida una in alia parte orationis. apertissime hoc dixit Terentianus, ipse hoc bene docuit. sed uide, quid tibi dixi, sequente muta et liquida. ne dicas mihi: «unde spissa coma», quare de longa est? quia s nec muta est nec liquida, ideo fit longa. ergo ait sic Donatus, syllaba quae partem terminat orationis, si in unam desinat consonantem, et si breuis sit, pro longa ha
Abbreviated transcription (Latin):
fangcm̃ hasta Hocpoctit̾ &ic̃ .S. ut putee undespissc comae : Pade trocheuis ẽ
s st positione sponoeus .S. & p diue consonccnes fecer longẽẽ hicĩ perit In aillo
alio exemplo perut ponite spessibi quisq: Ponite dastilus est seqtur spes idẽ s& p
quae possenł facere amiplum eccrũ. & iacm̃ excludimꝰ S Ergoperut in hoc ex¬
emplo ponite spessibi quisq t̃ perit in illo unde spissec comee hoc noli crederȩ
quiaelis us talist. quit illic ualut cader siminẽ desint con sonegłt. osinti
tib ubi t oesnt imnuinc̃ consonetdẽ. funuo calt̃ desine: Aurdesint unouas con¬

Expanded text:
trochaeus est, sed fit positione spondeus, s et p duae consonantes fecerunt longam. hic non perit. in illo alio exemplo perit, «ponite spes sibi quisque»: ponite dactylus est; sequitur spes, id est s et p, quae possent facere amphimacrum, et tamen excludimus s. ergo perit in hoc exemplo, «ponite spes sibi quisque»; non perit in illo, «unde spissa coma». hoc noli credere Dqualis uis talis est? quid illud uoluit addere, si in unam desinat consonantem? ostendo tibi, ubi no
Abbreviated transcription (Latin):
semiuo tali. ut putecuidecm exomplec ubiliques cast. Ecce habes tompora fratris
tompore dastylus ẽ fratris f &r duce consonantes dobebast illac̃ longam
facere ut non cã dastylus si amphimadrus. sed prima ẽ f & post & heliq̃¬
facta ẽ & quareliq̃ facta ẽ quia f semiuocalis p̃cedit: dc puta sidicas cempore
qm̃ hab& ante semutã quȩ muta pracedens fect R liquescere: Dides
ergo qm̃ ñacuselit̃ liquescunt & fiunt breues Nisi praȩcedentibus aut

Expanded text:
t. ecce habes tempora fratris: tempora dactylus est; fratris, f et r duae consonantes debebant illam longam facere, ut non esset dactylus, sed amphimacrus. sed prima est f et post r. hic liquefacta est r. quare liquefacta est? quia f semiuocalis praecedit. et ut puta si dicas tempore quoniam habet ante se mutam, quae muta praecedens fecit r liquescere. uides ergo quoniam non aliter liquescunt et fiunt breues, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
oego infoli, longaestt. inurgilio etũ milies breuisest. Ergo quecreto uocalis
uocalẽ seqͥt subilio alto .o. longe est. si sequit᷑ illcẽa. & fecit illã brruẽ
& imillo ex emplo ualeuale inquito iollco uale. lẽ longo ẽ s. fit brtus qͣre .e
quico ÷ so gͥe uocalis : It̃ inclio exemplo ut litus hyla hy lec omne soncora
lali lalongaẽ .a. ẜ seqͥti.o. uocilis & fec̃ illc̃ breuẽ. & illio aluco te cori¬

Expanded text:
ego infelix», o longa fit. in Vergilio enim miliens breuis est. ergo quando uocalis uocalem sequitur, «sub Ilio alto»; o longa est, sed sequitur illam a et fecit illam breuem. et in illo exemplo, «uale uale, inquit, Iolla»; le uale, le longa est, sed fit breuis. quare? quia i sequitur uocalis. item in alio exemplo, «ut litus Hyla Hyla omne sonaret». la Hyla, longa est a, sed sequitur o uocalis et fecit illam breuem. et illud aliud, «te Cor
Abbreviated transcription (Latin):
auro grauia soctioq elephicento. dona tehitie auro gracuia. Eocero gͥai¬
A. quinescut genus racutrũ innumr pł. corripi. ar macuirũq: cano
anma a corripitur quia generi sneig ẽ : Ergohabes quae pastc̃
terminat orationis Nulleo uocal consequente. tam̃ ꝓ longa hceben
tẽ stem ptongora uocalis se quat᷑ queolisiuis talise illa tr ptong es lica

Expanded text:
sectoque elephanto»: «dona dehinc auro grauia», ecce ro grauia. qui nesciat genus neutrum in numero plurali corripi? «arma uirumque cano»: arma, a corripitur, quia generis neutri est. ergo habes, quae partem terminat orationis nulla uocali consequente, tamen pro longa haberi. item si diphthongon uocalis sequatur. qualis uis talis est? illa diphthongus licet
Abbreviated transcription (Latin):
siuocalis sequectꝰ. putec in sulae si se quect uocalis uoca lẽ illec̃ illcc̃ brouiserit lãe
drptongos ẽ. Nccturalic̃ longec s quice sequitͥ ionio ÷. uocalis fecit illc̃ breuem
Fiunł longae siun itẽ uocalis uocalẽ sequet᷑. ut oego infelix oncctureliter breuis
ercit secutc̃ e uocalis & fecit illcẽ longee. Fiunlde .c. literc Fiundoe .S
Istis ostomodi taentũ modo : Er golitterie quae faciund communes sellabas
ea syllceba quae pcestẽ termincet orationis : dẏptongus quoties uocalis seqͣtur¬

Expanded text:
si uocalis sequatur. puta insulae, si sequatur uocalis uocalem illam, breuis erit lae: si uocalis sequatur. puta insulae, si sequatur uocalis uocalem illam, breuis erit lae: diphthongus est naturaliter longa; sed quia sequitur Ionio, i uocalis fecit illam breuem. fiunt longae, si una item uocalis uocalem sequatur, ut «o ego infelix»: o naturaliter breuis erat; secuta est e uocalis et fecit illam longam. fiunt de c littera, fiunt de z. isti sunt octo modi tantum modo. ergo litterae quae faciunt communes syllabas ea syllaba quae partem terminat orationis; dipht
Abbreviated transcription (Latin):
desincerł inducs consoncetes. aut in uncc̃ duplicẽ. aut ini.
interoucs uocales constitutcc̃. Longȩ e contrecrio fiunT
id est siaut hccbeicn Nccturclit̃ ꝓdustcc̃ uocalẽ ut dos aut habeaNT
duces consoncentes se querdes ut ars. aut habeaNT uncẽ duplicẽ ut pex
Aut hebeant .÷ interbucs uocales utaio istacs̃ longae syllcbae & breues
cem incipit de communib: Comimunes modis isti quoties cõmuines dicuttur inei¬
modiosto uide quomodo or dinctis qucc̃ primae siue anccturc siuecebillis qui
astem scripser̃ ut ostodiceren communes eẽ modos. Dixim & breues sylla¬
bccs quocttuor modisfieri. & longaes syllabes uiIͭͦ modis fieri Aequum
fuIT DE LIQUI DIS
iquidaes L. & R. frequent̃ & im . Nnũquec̃ liquescit: Fiuntoe .h. quacaspi¬
rationis notec ẽ : FiunT de s. quaedemaro excludit̾: Fiund plerũq
deea syllabe quae pastẽ termincet orationis ut musoe : Illce peors quae pastẽ terminet

Expanded text:
desinunt in duas consonantes aut in unam duplicem inter duas uocales constitutam. longae e contrario fiunt, id est si aut habeant naturaliter productam uocalem, ut dos; aut habeant duas sequentes consonantes, ut ars; aut habeant unam duplicem, ut pix; aut habeant i inter duas uocales, ut aio. istae sunt longae syllabae et breuesam incipit de communibus. communes modi sunt isti, quotiens et modi octo. uide, quo modo ordinati sunt, quam prime siue a natura siue ab illis qui artem scripserunt, ut octo dicerent communes esse modos. diximus et breues syllabas quattuor modis fieri et longas syllabas quattuor modis fieri. aequum fiunt, de liquidis: liquidae sunt l et r frequenter, et m non numquam liquescit. fiunt de h, quae aspirationis nota est. fiunt de s, quae de metro excluditur. fiunt plerumque de ea syllaba quae partem terminat orationis, ut Musa; sa partem terminat
Abbreviated transcription (Latin):
mitis. aut. f semiuocali. Hcebes inur gilio ubiliquescat ubit̃ liquefcat. Ecceliquese
spondeus. Hecbemꝰ apio uirgiliũ duos uersus in uno longocẽ cy. In altero breuise .c.
sequeni .c. &.l. eccemodo .c.&. l. ambae consonceness: Nihil perit de istis
s sequs̃t clo .c. & . l debeant facere amphimec crui s praeceder le mitico lique fastiẽ. I
Dicim̃ ergo .l. lique fastcẽ oẽ : uastosq iebrupe cy clopas : Inhoc ñ liquescit ucestoci¬
clopis in antro : Scire autẽ debes hoc quandõ aut liquȩ fiun. ã cẽliquȩ fiued
in arbitrioẽ scribentis & in necessitacte mari : Ncc̃ siuolueris tedẽ uersũ facere :

Expanded text:
mutis aut f semiuocali. habes in Vergilio ubi liquescat, ubi non liquescat. ecce liquescspondeus habemus apud Virgilium duos uersus in uno longa est cy in altero breuis est csequenti c et l ecce modo c et l ambae consonantes sunt nihil perit de istis  sequitur clo; c et l debebat facere amphimacrum, sed praecedente muta liquefacta est l. dicimus ergo l liquefactam esse, «uastosque ab rupe Cyclopas». in hoc non liquefit, «uasto Cyclopis in antro». scire autem debes hoc, quando aut liquefiunt aut non liquefiunt, in arbitrio est scribentis et in necessitate metri. nam si uolueris talem uers
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo enstut plenemio ex euibł oui exemplis possis pbaere quedms¬
borũ quae uerbeo coniungunt elocutioni : & cũ uiderimꝰ rationẽ uerborũ
sic considercbimꝰ utrũ mutationẽ habeant ipscc uerba. anꝑman
omnicc iste mutationẽ significant: Quidt ꝑgo non seostendit in uno
locostocre: quiđt ꝓficiscor ostendit se in alterũ locũ transire : quidt
ista uerba omnia motationẽ significant: id est astũ quendcẽ hcbeN &
motũ quendec̃ : Scire debemꝰ quod quotienscũq haec uerbeponimꝰ inelocutione
Scire debes qđ illae praepositiones a cõ iungunt᷑ : Vt puta eo inforũ eomba filicã
ꝑgo subba silicam. ꝓficiscor inuillc̃ : ꝓficiscor in forũ ꝓficiscorsubforũ ab eo
indomũ ab eo inuillã : Ergoquandouisdiligenter & rationcbiliter ut istis
p̃positionib: nccturam uerborũ primũ considerc : & si consi derecueris Niccturã

Expanded text:
ergo extant plurima exempla, quibus exemplis possis probare quod maergo extant plurima exempla, quibus exemplis possis probare quod maborum, quae uerba coniunguntur elocutioni; et cum uisic considerabimus, utrum mutationem habeant ipsa uerba, an omnia ista mutationem significant. qui dicit pergo, non se ostendit in uno loco stare; qui dicit proficiscor, ostendit se in alterum locum transire; qui dicista uerba omnia mutationem significant, id est actum quendam habent et motum quendam, scire debemus quod, quotienscumque haec uerba ponimus in elocutione, scire debes quod illae praepositiones accusatiuo iunguntur. ut puta eo in forum, eo in basilicam, pergo sub basilicam, proficiscor in uillam, proficiscor in forum, profisciscor sub forum, abeo in domum, abeo in uillam. ergo quando uis diligenter et rationabiliter uti istis praepositionibus, naturam uerbor
Abbreviated transcription (Latin):
amicosfecit : Nulla differenticẽ : Eccehabesclam & hoc serua
& ł illi uł illiiungas quari do uolueris: enusuero hcenehabo
rationẽ quod hoc contingit ut modo p̃ponat  modop poncocur:
s incalic uero p̃positione ut praeponat᷑: possũ ergodicere & tens pale
& pubaemus : quiqua paste ł illcõ uł illc̃ posueris. steebitelocitio:
Quacs acusactiuat quat abłtuae prepositiones iamdiximꝰ: Sutł aiam
eo inforo : dicebant eo in forũ ꝓ arbitriofughurei exstaent exempla
innumerabi lice. quod quie dc̃c licentiec utentes queen douolebant adltũ
quando uoldunt in locoponebant easdem praepositiones : ut putco rapauitq
infomite flemmec : hodie Ñ possum̃ dicere : sdico rapioillũ indomũ: r̃pessu
dicere rapioillũ indomo : & tecm̃ it adix̃ rapuit in fomite Nraput in fo¬
mitẽ: Deinde & note condunt᷑ in aluo: sidicas condomaluo. putabo
hocuerũ eg̃. illud alud exemplũ contrecriũ ẽ: conditos in nubem illicae ẽ

Expanded text:
amicis fecit; nulla differentia est. ecce habes, clam, et hoc serua, ut uel illi uel illi iungas, quando uolueris. tenus uero hanc habet rationem, quod huic contingit ut modo praeponatur, modo postponatur sine alia uero praepositione ut praeponatur. possum ergo dicere et tenus pube et pube tenus. quaqua parte, uel illa uel illa posueris, stabit elocutio. quae sunt accusatiuae, quae ablatiuae praepositiones, iam diximus. sunt etiam eo in foro, dicebant: eo in forum pro arbitrio suo. huius rei extant exempla innumerabilia, quod quadam licentia utentes, quando uolebant ad locum, quando uolebant in loco, ponebant easdem praepositiones, ut puta «rapuitque in fomite flammam». hodie non possumus dicere, sed dico: rapio illum in domum; non possum dicere: rapio illum in domo. et tamen ita dixit, rapuit in fomite, non rapuit in fomitem. deinde «et nota conduntur in aluo». si dicas: condo in aluo, putabo hoc uerum esse, illud aliud exemplum contrarium est, «conditus in nubem»: illic acc
Abbreviated transcription (Latin):
cepud iurgilium exemplũ ferre iuucet subt̃ denscc testudine. subit̃ testudinẽ
non dixait s subter testudine : Clidesergo quid hecb& antiquitees : usus pseas
hochab& ut istae piȩ positiones in & sub uccrie poncentur. Ille uero sip

Expanded text:
apud Vergilium exemplum, «ferre iuuat subter densa testudine». subter testudinem apud Vergilium exemplum, «ferre iuuat subter densa testudine». subter testudinem non dixit, sed subter testudine. uides ergo quid habet antiquitas. usus praesens hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Non trcensitũ fac̃ sin loco ẽ : quiđt sed eo similit̃: Ergo debemꝰ dicerestomforo
sto inbasilica sedeo subforo. sedeo subbasi lica: Omnico istee se habeNT ut quando
uerba motationẽ significanNt. illae p̃positiones acuscctiuis iungent᷑ : Quaendo
ꝑ mansio nẽ illae p̃positiones ceblatiuis iungant᷑ : Hoc scilic& deduceb istis in .& fub
qđ hodie sequimur hocdrxi: Hodie dua es p̃positiones quae in ambiguitcotẽ
ueniunt & in & sub: & quecaste regicent᷑ dixi suꝑ & subt̃ hodieaccusatiues:
Ntibidico istcc̃ sutcc ꝓferecs accusatiuiẽ subt̃ : Ilccuero accuscctiui Ñtibi dico
significat accusatiuo dicas istcc̃ : Aut qm̃ ꝑmansionẽ abł todicas illcõ: Ñlic& :
s sue ecos siue ꝑmaneas illae p̃positiones acusatiuis casib: coniunguntur :
Ergo it & sub secundũ illcc̃ rationẽ qucc̃ dixi Nunc iungunt a cõ Nuncabłto:
Superuero a subter hode debent iungi acõ. apud meciores nros uarie inuenim

Expanded text:
non transitum facit, sed in loco est; qui dicit sedeo, similiter. ergo debemus dicere sto in foro, sto in basilica, sedeo sub foro, sedeo sub basilica. omnia ista ita se habent, ut, quando uerba mutationem significant, illae praepositiones accusatiuis iungantur, quando permansionem, illae praepositiones ablatiuis iungantur. hoc scilicet de duabus istis, in et sub, quod hodie sequimur, hoc dixi: hodie duae sunt praepositiones quae in ambiguitatem ueniunt, in et sub; et qua arte regantur, dixi. super et subter hodie accusatiuae sunt. non tibi dico, istam si ita proferas, accusatiui est subter illa uero ablatiui; non tibi dico tionem significat, accusatiuo dicas istam, aut quando permansionem, ablatiuo dicas illam. non licet, sed siue eas, siue permaneas, illae praepositiones accusatiuis casibus coniunguntur. ergo in et sub secundum illam rationem quam dixi nunc iunguntur accusatiuo, nunc ablatiuo. super uero et subter hodie debent iungi accusatiuo; apud maiores nostros uarie inuenimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uncc̃ pastẽ orations : Itẽ quo modo mele loquunt: modo itcc dicuri depost
illũ ambulect: de. p̃positioẽ. post p̃positioc̃: ecceduae pracpositiones
non coherent. Ñ lic& : Nũ qucc̃ duae p̃positiones coherent aut poss iungi
Ergo si p̃positio p̃positioni ñ iungit dehac elocutione quid hecbem̃ dicere :¬
adusque columnas: ad p̃positio ẽ indubitabiliter: usque p̃positio est

Expanded text:
unam partem orationis. item qui male loquuntur modo ita dicunt, depost unam partem orationis. item qui male loquuntur modo ita dicunt, depost illum ambulat. de praepositio est, post praepositio est; ecce duae praepositiones non cohaerent, non licet; numquam duae praepositiones cohaerent aut possunt si praepositio praepositioni non iungitur, de hac elocutione quid habemus dicere, «ad usque columnas»? ad praepositio est indubitabiliter, usque praepositio est;