comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendiq posse nisi is ꝗ uidicat crebris mnerogationib necessatip¬
q intulocutionibus & suos sen suo aꝑiat & littigantiũ dephendat.
Sonira aut qui sedatiores & grauiores putant᷑ negant iudicem
debere añ sententĩa dum cã ytrinq agitat᷑. quotiens aliqua reꝑ
posita motus t totiens significate ꝗd s̾entiat. Quentuꝵ enĩ auĩt
Ut ꝗa pro uarietate ꝓponum argumentoꝵq alius atq aluis mo.¬
tus animi patienduo ẽ. aliter atq aliter eadem in cã codẽ ꝙ ĩ tp̃re
sentire &e ineloꝗ uideãt. Sed de bis inꝗt. & ceteris huimõi in¬
ditialis offiai tractatib: & nos posthac cum erit ociũ dicẽ quid
sentiamus conabim̃ & precepta elii tuberonis offiçio iudicis que
nuꝑime legi recensebimus: Quod aũt ad pecunis ꝑtinet quã
apud iudicẽ peti dixisti suadeo herde tibi utare. M. Eatonis
prudentissimi uiri consilio ꝗ in oratione quã pro. L turio con¬

Expanded text:
ogationibus necessariisque interlocutionibus et suos sensus aperiat et litigantium deprehendat. Contra autem qui sedatiores et graviores putantur negant iudicem debere ante sententiam, dum causa utrumque agitatur, quotiens aliqua re proposita motus est, totiens significare quid sentiat. Eventurum enim aiunt, ut, quia pro varietate propositionum argumentorumque alius atque alius motus animi patiendus est, aliter atque aliter eadem in causa eodemque in tempore sentire et interloqui videantur. Sed de his, inquit, et ceteris huiuscemodi iudicialis officii tractatibus et nos posthac, cum erit otium, dicere quid sentiamus conabimur et praecepta Aelii Tuberonis super officio iudicis, quae nuperrime legi, recensebimus. Quod autem ad pecuniam pertinet quam apud iudicem peti dixisti, suadeo hercle tibi, utare M. Catonis, prudentissimi viri, consilio, qui, in oratione quam Pro L. Turio con
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃turã petens mortẽ obiit. excoq natus ẽ Ah. cato p̃torius. ꝗ se
bello ciuili utice int̾emit: de cuiꝰ uta laudibq cũ Mtullius scribe¬
ret pronepotem eum Catonis censorii dix̃ fuisse. Uidetis ĩg hanc
ꝑtem familie: que ex minore Catonis filio progenita ẽ nõ solum
nianus in extrema pr̃is etate sicuti dixi natus fuit prognati qͦ
ab co aliquanto postetiores fuerũt. Nam ꝗs maiore frẽ eiꝰ geniti
legetis. Hec Sulpitius apollinaris nobis audientib dixit: q̃ postes

Expanded text:
iit ex eoque natus est M. Cato praetorius, qui se iit ex eoque natus est M. Cato praetorius, qui se bello civili Uticae interemit, de cuius vita laudibusque cum M. Tullius scriberet, pronepotem eum Catonis Censorii dixit fuisse. Videtis igitur banc partem familiae, quae ex minore Catonis filio progenita est, non solum nianus in extrema patris aetate, sicuti dixi, natus fuit, prognati quoque ab eo aliquanto posteriores fuerunt quam qui a maiore fratre eius geniti legetis. Haec Sulpicius Apollinaris audientibus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
enenticato solonianuo. Hoc enĩ illi cognom̃ tũ fuuit & obõ
M nepos is satis uehemeno or̃o fuit. multasq oroneo ad exẽplũ aui
scriptao reliꝗt & consul cum Q martio rege fuit in eo consulatu
in african profectus in es prouintis mortẽ obiit. S io non ita
Ut dixisti. Ad. Catonis pretorii uiri ꝗ se uticẽ occidit: et quem
Cicero laudauit p̃r̃ fuit: nec ꝗ hic nepos Catonis censorii ille
autẽ pronepos fuit ꝑꝑes necessum ẽ patcẽ hunc ei fuisse. Hic ẽĩ
nepos ciuꝰ hec mõ prolata or̃o ẽ filium ꝗdem maiorẽ catonẽ hũit
s nõ eum ꝗ utice periit: s ꝗ cum edilio curulis & pretor fusset
ĩ galliã narbonensem profectus ibi uita functuo est. E x altero
aut uiro censorii filio longe natu minore quẽ solonianũ appellatũ¬
esse dixi duo nati sunt. L. cato & M. cato: Is cato A. tx. pł fuit

Expanded text:
ei M. Cato Salonianus; hoc enim illi cognomentum fuit a Salonio, ei M. Cato Salonianus; hoc enim illi cognomentum fuit a Salonio, M. nepos. Is satis vehemens orator fuit multasque orationes ad exemplum avi scriptas reliquit et consul cum Q. Marcio Rege fuit, inque eo consulatu in Africam profectus, in ea provincia mortem obiit. Sed is non, ita ut dixisti, M. Catonis, praetorii viri, qui se Uticae occidit it quem Cicero laudavit, pater fuit; nec, quia hic nepos Catonis Censorii, ille autem pronepos fuit, propterea necessum est patrem hunc ei fuisse. Hic enim nepos, cuius haec modo prolata oratio est, filium quidem M. Catonem habuit; sed non eum qui Uticae periit, sed qui, cum aedilis curulis et praetor fuisset, in Galliam Narbonensem profectus, ibi vita functus est. Ex altero autem illo Censorii filio, longe natu minore, quem Salonianum esse appellatum dixi, duo nati sunt L. Cato et M. Cato. Is M. Cato t
Abbreviated transcription (Latin):
alr̃s  uc inꝗt ẽ ads. Cato nõ cognomẽto nopos hs. Satonis
uita liber t̃ ah. ciceronis ꝗͦ ĩ scribit᷑ laugisle. sratonis quem
in eodẽ libro idem Cicero pronepotem fiusse diat A catõio
densorii E ius iqͥ quẽ Cicero laudauit pt̃ hie futum. apato
cui orõnes feruntur ĩscripte M Catonis neput ad er lonibrq¬
naris are mox eir in rep̃hendendo fuit. placide ad mõi lenionꝙ¬
Naudo inꝗt temi fili ꝙ in rantuls etate d̃ si huenas autonẽ
de quo nũc q̃ritur ꝗo fuit ignoras auditiunculo tamen quad &
de caronis familis asꝑsus eo hlon unuo aũt si complu roa bl
illius Catonis censorii nepotes fuerũt geniuts ñõ eodeno huĩ
Duos enim na illt eato ꝗ & orator et censor fuit e filires biũt
ex matibo duiersos. & etatib longe dlis pares us lam ado descis¬
iam altero matce eius amissa ip̃e q iam młtum senex. Aoloni
dientis sui filiq̃ uirgintẽ dux̃ ĩ matͥmoniũ ex qui nataoio

Expanded text:
ris, Hic, inquit, est M. Cato, non cognomento Nepos, sed M. Catonis vita liber est M. Ciceronis, qui inscribitur Laus Catonis, quem in eodem libro idem Cicero pronepotem fuisse dicit M. Catonis Censorii. Eius igitur quem Cicero laudavit pater hic fuit M. Cato, cuius orationes feruntur inscriptae M. Catonis Nepotis. Tum Apollinaris, ut mos eius in reprehendendo fuit, placide admodum leniaudo, inquit, te, mi fili, quod in tantula aetate, etiamsi hunc M. Catonem, de quo nunc quaeritur, quis fuerit ignoras, auditiuncula tamen quadam de Catonis familia aspersus es. Non unus autem, sed conplures M. illius Catonis Censorii nepotes fuerunt, geniti non eodem patre; duos enim M. ille Cato, qui et orator et censor fuit, filios habuit, et matribus diversos et aetatibus longe dispares. Nam iam adulescente altero, matre eius amissa, ipse quoque iam multum senex, Saloni clientis sui filiam virginem duxit in matrimonium, ex qua natus est
Abbreviated transcription (Latin):
nos asuꝑiorib accepimus : aut añ hec tp̃ors serͦuatũ ẽ. Et̃ ut ĩ
cõmentario textiodecimo. C ni ditam patet: ꝗs ĩꝑuim minuo
p̃tor mauis ht̃ consul. & aminore ĩꝑio maus aut amaiore col-
lega rogare uire non põt. Nos hĩs temporib p̃tores p̃tore cre¬
an̾te ueteꝵ auctoritatẽ sumus secuti: neq his cõmentitiis in
auspitio fiumus. Censores eque nõ eodẽ rogant auspitio. atq
consules &e pretores Reliquor  magistratuũ minora sunt aus-¬
pitis: Ideo illi minores. ii maiores magiseratuo appellant. Mhi¬
notib crcatis magistratib tributis comit̾is magistratus: s uistus
curiata dãt lege maiores centuriatis comitiis fiunt. Ex iis oĩb
uerbis mesale manifegtũ fit: et ꝗ sint magis tratus minores: et quã¬
obrm minores appellant᷑. s & collegã esse p̃totẽ consuli docet
ꝙ eodem auspicio creantur. A aiora aũt dicuñt auspitis habete

Expanded text:
nos a superioribus accepimus aut ante haec tempora servatum est et ut in nos a superioribus accepimus aut ante haec tempora servatum est et ut in Commentario tertio decimo C. Tuditani patet, quia imperium minus praetor, maius habet consul, et a minore imperio maius aut maior a minore conlega rogari iure non potest. Nos his temporibus, praetore praetores creante, veterum auctoritatem sumus secuti neque his comitiis in auspicio fuimus. Censores aeque non eodem rogantur auspicio atque consules et praetores. Reliquorum magistratuum minora sunt auspicia. Ideo illi minores, hi maiores magistratus appellantur. Minoribus creatis magistratibus, tributis comitiis magistratus, sed iustus curiata datur lege; maiores centuriatis comitiis fiunt. Ex his omnibus verbis Messalae manifestum fit, et qui sint magistratus minores et quamobrem minores appellentur. Sed et conlegam esse praetorem consuli docet, quod eodem auspicio creantur. Maiora autem dicuntur auspicia habere,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: ꝗs dies comitiis centuriatis futurus sit scribit᷑ ex uet̾e
forma ꝑpetuꝯ ne ꝗs magr̃atus minor de celo seruasse uelit. Que¬
ri ig solet. ꝗ sint magratus minores. Suꝑ hac re meis uerbio
nihil opus fuit q̃m liber. M messale auguris de auspicis primuo
cum hoc scriberemus forte affuit. ꝑpes ex eo libro uerbꝰ ip̃us mes¬
sale subscripsimus. Patritiorũ auspicis induas sunt potestates di
uisq maxims sunt consulum pretorũ censorũ. Neq tamẽ
corũ omiu inter se cadem aũt eiuodem potãtis ideoq college
nõ sunt censores cõsulum aut p̃torum. pretores consulum suñt
Ideo neq cõsules aut p̃tores censotib meq censores cõsulib. aut
p̃torib turbant. aut retinẽt auspicis. At censotes ĩter se rursus
p̃tores consulesq inter se & iutant & obtinent. Pretor & si collega
consulis t̃ neq p̃torem neq consulem: uire rogare põt. ut ꝗdem

Expanded text:
cunt quis dies comitiis centuriatis futurus sit, scribitur ex vetere cunt quis dies comitiis centuriatis futurus sit, scribitur ex vetere forma perpetua: Ne quis magistratus minor de caelo servasse velit. Quaeri igitur solet qui sint magistratus minores. Super hac re meis verbis nil opus fuit, quoniam liber M. Messalae auguris De Auspiciis primus, cum hoc scriberemus, forte adfuit. Propterea ex eo libro verba ipsius Messalae subscripsimus: Patriciorum auspicia in duas sunt divisa potestates. Maxima sunt consulum, praetorum, censorum. Neque tamen eorum omnium inter se eadem aut eiusdem potestatis, ideo quod conlegae non sunt censores consulum aut praetorum, praetores consulum sunt. Ideo neque consules aut praetores censorious neque censores consulibus aut praetoribus turbant aut retinent auspicia; at censores inter se, rursus praetores consulesque inter se, et vitiant et obtinent. Praetor, etsi conlega consulis est, neque praetorem neque consulem iure rogare potest, ut quidem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ paro nõ longinqua nec ĩ fecquens ẽ extra pomeriũ sit: neq
id seruiuo tulliuo rex neq silla. ꝗ proferendi pomerii titulũ q̃si¬
uit: neq postra diuuo Iullius cũ pomeriũ proferret ĩ tra effatos
urbis fines incluscrĩt Huius messalla aliquot cãs uideri scripsitꝰ
Sed p̃t̾ cas om̃es ip̃e unã probat: ꝙ in co mõte renius Utbis con¬
dende cã. auspicau̾it auesq irritas hu̾it: suꝑatusq ĩ auspico
a romulo sit: idarca ĩꝗt om̃es ꝗ pomeriũ protulerũt mõte istũ
excluserũt: qͣi auib obscenib ominosum:. Sed de auentiõ mon¬
te p̃emutendũ nõ putaui. ꝙ nõ pͥdem ego melidis grãmatici
Ueteris cõmentario offendi ĩ quo scciptumꝰ erat auentinũ antes
sicuti diximus ex̃ pomeriũ exdusum post autore diuo claudio
receptũ: & intra pomerii finco obẜuatũ. In edicto cõsulum qͦ edi

Expanded text:
quae pars non longinqua nec infrequens est, extra pomerium sit, neque quae pars non longinqua nec infrequens est, extra pomerium sit, neque id Servius Tullius rex neque Sulla, qui proferendi pomerii titulum quaesivit, neque postea divus Iulius, cum pomerium proferret, intra effatos urbi fines incluserint. Huius rei Messala aliquot causas videri scripsit; sed praeter eas omnis ipse unam probat, quod in eo monte Remus urbis condendae gratia auspicaverit avesque inritas habuerit superatusque in auspicio a Romulo sit: Idcirco, inquit, omnes qui pomerium protulerunt montem istum excluserunt, quasi avibus obscenis ominosum. Sed de Aventino monte praetermittendum non putavi quod non pridem ego in Elydis, grammatici veteris, Conmmenlario offendi, in quo scriptum erat Aventinum antea, sicuti diximus, extra pomerium exclusum, post auctore divo Claudio receptum et intra pomerii fines observatum.
Abbreviated transcription (Latin):
nũc stipati seruo pubͣ ᷤ nõ modo p̃hendi nõ possunt s ẽt̃ ultro sũm¬
uent populũ:. Hoc uarro in ca libri ꝑte de edilib. Supͣ aũt ĩ codem
libro questores. neq uocationẽ hr̃e neq p̃hensionẽ dic̃. Utraq ĩꝯ
libri ꝑte recitata in uarronis omes sententia concesserũt q̃stor qͦ
⁊̃ us ad p̃torem uocatus ẽ:¬
Omerium ꝗd ẽet augures .p.r. ꝗ libros de auspiciis scripserũt
istiusmõi sententis definicrũt: pomeriũ ẽ locus ĩtra agrũ
effatum ꝑ tocuiꝰ urbis circuitum pone muros regionib certe his
determinatus: ꝗ faat finẽ urbani auspicii. Antiꝗssimũ aũt po¬
meriũ: qđ a romulo ĩstitutũ ẽ palatini mõtis radicib t̾mina¬
batur: s id pomeriũ pro incremẽtis ꝑ.r. aliquotiens prolatum
q̃situm ẽ. ac nũc ẽt ĩ questione ẽ: quã obcãm ex sc̃ptem urbio
montib cum ceteri sex intra pomeriũ sint. Auẽticius solum

Expanded text:
sed etiam ultro submovent populum. Hoc Varro in ea libri parte de aedilibus, supra autem in eodem libro quaestores neque vocationem habere neque prensionem dicit. Utraque igitur libri parte recitata, in Varronis omnes sententiam concesserunt, quaestorque in ius ad praetorem vocatus eOMERIUM quid esset augures populi Romani qui libros De Auspiciis scripserunt istiusmodi sententia definierunt: Pomerium est locus intra agrum effatum per totius urbis circuitum pone muros regionibus certeis determinatus, qui facit finem urbani auspicii. Antiquissimum autem pomerium, quod a Romulo institutum est, Palatini montis radicibus terminabatur. Sed id pomerium pro incrementis reipublicae aliquotiens prolatum quaesitum est, ac nunc etiam in quaestione est, quam ob causam ex septem urbis montibus, cum ceteri sex intra pomerium sint, Aventinus solum,
Abbreviated transcription (Latin):
us locoo es uidicii subtilitate ut si aliter dixerio mutuaus q e aliꝗs
atqi ab sonũ erit respuentq aures qđ mutaueris sicut illal conimꝰ
cuis dem uirgili ⁊ suauius facias si muteo: quẽ das finẽ de ei puet
laborum ureo am si ita dicas quã das finẽ ⁊̃ iocundũ nescio quo pato
Q uaxiore uocis sonũ feccris Ennius rectod cupressos dixit dots
recptu uocabuli genus hoc uersu. Capitib nutanns penos uetos ꝓ
cuppessos oftemior ei credo ce uiridior sonuo esse uocise iuisuia unab
tattos dicere cupressos q̃ rectas. Contro no idem enniuo ⁊ amnali
ducacuicesimo pers fulus dixit nõ fuluo. Non ob iel solũ ed ho

Expanded text:
in loco ea iudicii subtilitate, ut si aliter dixeris mutaverisque et alin loco ea iudicii subtilitate, ut si aliter dixeris mutaverisque et alatque absonum erit respuentque aures quod mutaveris. Sicut illud contra eiusdem Vergilii insuavius facias, si mutes: quem das finem, rex magne, laborum? Nam si ita dicas: quam das finem, iniucundum nescio quo pacto et laxiorem vocis sonum feceris. Ennius item rectos cupressos dixit contra receptum vocabuli genus hoc versu: Cautibus nutantis pinos rectosque cupressos. Firmior ei, credo, et viridior sonus esse vocis visus est, rectos dicere cupressos quam rectas. Contra vero idem Ennius in Annali duodevicesimo aere fulva dixit, non fulvo, non ob id solum, quod Ho
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ego inꝗt librũ manu ip̃ius collectũ legi Urbis ꝑ .i. lrãm sꝰcripsit
Uerbeͦ e uersib eius hec sunt. Uebis nei uiscere Cesar t̾raꝵq uelis
curam. Uerte enim & muta. ut urbes dicas insipidiuo nescio ꝗd fades
p̃mguius: Contra in tectio encidos urbes dixit ꝑe. lr̃am centio
Ur bishutant magnas hĩc item muta Ut urbis dicas nimis esilio
uo uocum proximaꝵo. ꝑreteres ide uiegilius turrin dĩ nõ turt̃ẽ
cetuice securin. ꝗ sunt opinor iocundioris graclitatio ꝗ si suo utrũq
loco ꝑ e lrãm dicas. At ille ꝗ int̾rogauerat᷑ eudis nuolias di caure
agresti homo cur inꝗt aliud alio in loco potius rectiuo qi ẽe ditor no
oitru istor as debeas dicere urbis an urbes. Nam cam id genu q
sis qđ uideo ut sine iacturs tuĩ pecces nibil ꝑdes utrũ dixenis his
tamen uerbis probus et hac fini homĩe dimisit ut mos sili fuit crg̃
lno esuplico m̃o inuenimus scriptũ. Nam ires et tti posut coali

Expanded text:
scripsit. Verba e versibus eius haec sunt: urbisne invisere, Caesar, Terrarumque velis curam. Verte enim et muta, ut urbes dicas, insubidius nescio quid facies et pinguius. Contra in tertio Aeneidis urbes dixit per e litteram: Centum urbes habitant magnas. Hic item muta, ut urbis dicas, nimis exilis onantia vocum proximarum. Praeterea idem Vergilius turrim dixit, non turrem, cervice securim. Quae sunt, opinor, iucundioris gracilitatis quam si suo utrumque loco per e litteram dicas. At ille qui interrogaverat, rudis profecto et aure agresti homo, Cur, inquit, aliud alio in loco potius rectiusque esse dicas, non laborare, utrum istorum debeas dicere, urbis an urbes. Nam cum id genus sis quod video, ut sine iactura tua pecces, nihil perdes, utrum dixeris. His tum verbis Probus et hac fini hominem dimisit, ut mos eius fuit erga lio duplici m
Abbreviated transcription (Latin):
N terrogatus ẽ probus Ualerius: quod ex familiari eiꝰ quonđa
comꝑi has ne urbis an has urbes et hanc turẽ an hanc turtĩ
dici oportet: si aut uersum inꝗt pangis aut orationẽ solutã struis
Atq ea uerba tibi dicenda sunt nõ finitioneo illas prancidas neq
fetudinas gramaticas spectaueris: s aur̃e tũa int̾roga: quo ꝗd Loco
conueniat dicere. qđ ills suaẜit id profeto erit rectissimũ. Tum
is ꝗ quieserat quonam modo inꝗt uis aure mẽa int̾rogẽ & ꝓbu
aĩt respondisse quo suam. Uirgilius ꝑ contatus ẽ: ꝗ diuersis ĩ loos

Expanded text:
NTERROGATUS est Probus Valerius, quod ex familiari eius quodam conperi, hasne urbis an has urbes et hanc turrem an hanc turrim dici oporteret. Si aut versum, inquit, pangis aut orationem solutam struis atque ea tibi verba dicenda sunt, non finitiones illas praerancidas neque fetutinas grammaticas spectaveris, sed aurem tuam interroga quo quid loco conveniat dicere; quod illa suaserit, id profecto erit rectissimum. Tum is qui quaesierat, Quonam modo, inquit, vis aurem meam interrogem? Et Probum ait respondisse: Quo suam Vergilius percontatus est, qui diversis i
Abbreviated transcription (Latin):
os sm̃ & genas & oculos qđ greci E dicunt quando facies sit for̃ã
oñis ce modus et factura quedam corporis tocius & a façiendo dic-¬
t Ut ab aspectu spẽs. et asigendo figura Itaq paucunius ĩ tragi¬
dis q̃ nuptiꝰ inscribirir faciem dixit hõĩs pro corperis lon̾gi.¬
nudine. Etate inꝗt integrꝰ feroci ingenio facie procera uitu
Ion solum aũt in hominũ corporib s ẽt in reꝵ cuꝰꝙ mõi
aliaꝵ facies dt̃. Salistii uerba sunt ex historis ẜa s ardinio
Saffrico mati fucie uestigis humani ĩ orientẽ S in occidenten
Latior prominet: Ecccꝰ aũt id quoq ĩ mentem uenie qđ ẽt
plautus in penulo faaiem pro tocius corporis coloris q hĩtu dlix¬

Expanded text:
os et genas, quod Graeci πρόσωπον dicunt, quando facies sit forma omnis et modus et factura quaedam corporis totius, a faciendo dicta, ut ab aspectu species et a fingendo figura. Itaque Pacuvius in tragoedia, quae Niptra inscribitur, faciem dixit hominis pro corporis longitudine: aetate inquit íntegra, Feróci ingenio, fácie procerá virum. Non solum icitur. Sallustii verba sunt ex Historia secunda: Sardinia in Africo mari facie vestigii humani in orientem quam occidentem latior prominet. Ecce autem id quoque in mentem venit, quod etiam Plautus in Poenulo faciem pro totius corporis colorisque h
Abbreviated transcription (Latin):
honco q ꝑcullucrat: eaq p̃cipue scĩs ad enodandoo pleriqrsuiri tẽ¬
auros ꝓ tebat Sunt adeo libri post mortem ei editi. ꝗ posteriores
inseribunt. quorũ librorũ tres continui tricesimusoctauuo tricesimꝰ
nonus. de quadragesimus pleni sunt id genus rerũ ad en arrãdõ
conllus s andã linguã latinõ cõducentiũ . ꝑ reteres ĩ libris q̃ sadta
p̃toris edictũ scripsit mults posuit. ꝑtim lepide atq argute teptꝰ
sicuti hot ẽ qđ in quarto ad editũ libro scriptũ leginius Sorot iqt
appellates c̃ ꝙ qi s̃ eorsum nasat᷑ seꝑatirq ab es domo ⁊qͥ natos̃ ueri
alam samiliq̃ irans or edĩt: Itarcis aũt pocabulũ ꝑ nigidius hõ ĩpense

Expanded text:
 percalluerat, eaque praecipue scientia ad enodandos plerosque iuris laqueos utebatur. Sunt adeo libri post mortem eius editi, qui Posteriores inscribuntur, quorum librorum tres continui, tricesimus octavus et tricesimus nonus et quadragesimus, pleni sunt id genus rerum ad enarrandam et inlustrandam linguam Latinam conducentium. Praeterea in libris quos Ad Praetoris Edictum scripsit multa posuit, partim lepide atque argute reperta. Sicuti hoc est quod in quarto Ad Edictum libro scriptum legimus: Soror, inquit, appellata est, quod quasi seorsum nascitur separaturque ab ea domo in qua nata est et in aliam familiam transgreditur. Fratris autem vocabulum P. N
Abbreviated transcription (Latin):
Uocationis ĩ eũ p̃tori nõ eẽ. qm̃ magis tratus pr procudt¬
bio eẽt ce neq uocartĩ: neq si uenite nollet capiato uꝰeu
salua ipuis magistratus maiestate posset. Sed egora pis
assiduuo ⁊ libris R uarronis fui cum hoc q̃ꝑi dunitauo
aĩa duertissem. protuli inũ & uicesimũ terũ humanarum
in quo ita scriptũ fuit. Ꝙ porãtẽm neq uocationis populi uiritim

Expanded text:
procul dubio esset et neque vocari neque, si venire nollet, capi atque prendi, salva ipsius magistratus maiestate, posset. Sed ego, qui tum adsiduus in libris M. Varronis fui, cum hoc quaeri dubitarique animadvertissem, protuli unum et vicesimum Rerum Humanarum, in quo ita scriptum fuit: Qui potestatem neque vocationis popul
Abbreviated transcription (Latin):
pł nõ iui autorib principib & uetus ius tenui Itẽ tribunus
cum ẽem uocari neminẽ ussi. nec uocatũ a collego parẽ int¬
uitum: Huius ergo Iurio qđ a uarro tradit labeonẽ arbitrõ
uanꝰ tũc fidutia cũ pͥuatuo ẽẽt uocatũ a tribunis nõisse. Que
malum aũt ⁊õ fuit uocantib nolle obseꝗ quos cofitrate ius hr̃e
p̃hendendi: Nã ꝗ uire p̃hendendiio in uincła duci potest.¬

Expanded text:
 non ivi, auctoribus principibus, et vetus ius tenui. Item tribunus cum essem, vocari neminem iussi, nec vocatum a conlega parere invitum. Huius ego iuris quod M. Varro tradit Labeonem arbitror vana tunc fiducia, cum privatus esset, vocatum a tribunis non isse. Quae, malum, autem ratio fuit vocantibus nolle obsequi quos confiteare ius habere prendendi? Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
cohors ad eũ accedit. orãtes obsecrantesd ut ip̃e deligeret loci
sui et magisterii successorẽ: quo post sumu cꝰ diem prom̃ ut
ip̃o u erterent̃ ad studia doctrinaꝵ ꝯplẽds extollendaq ꝗb abeo
imbuti fuissent. Erant tunc in ciꝰ Ludo boni multi s p̃cipu
duo thxophrastus & menedemuo Ingenio n atq docttinis cereros
psdabant. Alter ex insuls lesbo fuitꝰ menedemus aũt thodo
Pristonles eñdit factuꝵ ẽẽ ꝗđ̃ uellent cũ id sibi foret tẽpesti¬
uum. Postra breui tempore cũ idm illi ꝗde magistro desti¬
nando penerant pñtes eẽnt uinũ ait ꝗd cũ biberent nõ esse
id ige Ualitudine sua s ⁊̃ salubre ẽẽ atq asꝑum ac ꝓpes queri de¬
bere xoticum uł rhodiũ auqđ uł lesbiũ id sibi uirunq ut ci¬
rarent petiuit ⁊ surumq eo dix̃. qđ sese magis uiuisset. Eunt
curant inueniunt affert. Tum Aristoriles tͦhodiũ perit degustat
dubium ꝗn lepide simul & uerecunde successorẽ illa uot sibi

Expanded text:
cohors ad eum accedit, orantes obsecrantesque ut ipse deligeret loci sui et magisterii successorem, quo post summum eius diem proinde ut ipso uterentur ad studia doctrinarum conplenda excolendaque quibus ab eo inbuti fuissent. Erant tunc in eius ludo boni multi, sed praecipui duo, Theophrastus et Eudemus. Ingenio hi atque doctrinis ceteros praestabant; alter ex insula Lesbo fuit, Eudemus autem Rodo. Aristoteles respondit facturum esse quod vellent, cum id sibi foret tempestivum. Postea brevi tempore, cum idem illi qui de magistro destinando petierant praesentes essent, vinum ait quod tum biberet non esse id ex valitudine sua, sed insalubre esse atque asperum ac propterea quaeri debere exoticum, vel Rodium aliquod vel Lesbium. Id sibi utrumque ut curarent petivit, usurumque eo dixit quod sese magis iuvisset. Eunt, quaerunt, inveniunt, adferunt. Tum Aristoteles Rodium petit, degustat:dubium quin lepide simul et verecunde successorem illa voce sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
in quib quod supra istarũꝰ scriptũ inuenimus cum ipsius agͥ uerbis
Ximie hoc atq uerissime Affraniuo poeta de gignenda cõꝑanda¬
q sapĩs opnatuo est ꝙ eã filiã ẽẽ usus et memorie dixit. Eo
namq argumento de monstrat. ꝗ sapiens ẽe reꝵ humanaꝵ uellit
nõ libris solis neq disciplinis rhetorics dialenasq opuo ee. s oportẽ
eum uersati quoq exerceriq ĩ rebus comunis noscendis ꝑiclitantisq ia¬

Expanded text:
In quibus quod super ista re scriptum invenerimus, cum ipsius ArisIn quibus quod super ista re scriptum invenerimus, cum ipsius ArisXIMIE hoc atque verissime Afranius poeta de gignenda conparandaque Sapientia opinatus est, quod eam filiam esse Usus et Memoriae dixit. Eo namque argumento demonstrat, qui sapiens rerum esse humanarum velit, non libris solis neque disciplinis rhetoricis dialecticisque opus esse, sed oportere eum versari quoque exercerique in rebus comminus noscendis periclitan
Abbreviated transcription (Latin):
Uas greci. S. dicũt cas ueteres docti. tum notas uocũ tum
noderamẽta tũ accentiunculas. tũ uoculanões appellabãt
Qđ nũc aũt barbare quẽ loꝗdicimus id uiciũ sermõis non
barbaio esse s rusticũ ce cũ eo uitio loquentes rustioe loꝗ diet¬
tabant ꝑ nigiduis in cõmentariis gramaticis pusticu fit sino
niꝗtisi ad spites ꝓperã. Itaq id i ocabulũ qđ diãt ulgo barba¬
rismus ꝗ ante diui augusti etatẽ pure atq ĩtegre locuti sunt
an dixerũt nundũ eꝗdem inueni.
Fleos inter omnẽ uitã semel parere eoq uno ꝑtu nũqͣs
edẽ plures ꝗ̃ unũ. Herodotus int̾tia historiꝰ seciptimi
reliꝗt : Leiba ex eo libro hec sunt. S. hemetus aũt leones
cant pluries gignere atq educare catulos dicit. Uersus ꝗbri
ficat N Ea nos dissensio atq diuecsitas eum agitapet
ĩ diussimi poctaꝵ. et historicoꝵ nobilissimi placuit libros
atis totilis phi inspici quos de aĩalib ex ꝗsitissime cõposuit in

Expanded text:
 προσῳδίας dicunt, eas veteres docti tum notas vocum, tum moderamenta, tum accentiunculas, tum voculationes appellabant; quod nunc autem barbare queen loqui dicimus, id vitium sermonis non barbarum esse, sed rusticum, et cum eo vitio loquentes justice loqui dictitabant. P. Nigidius in Commentariis Grammaticis: Rusticus fit sermo, inquit, si adspires perperam. Itaque id vocabulum, quod dicitur vulgo barbarismus, qui ante divi Augusti aetatem pure atque integre locuti sunt an dixerint, nondum equidem inveni.S inter omnem vitam semel parere eoque uno partu numquam edere plures quam unum, Herodotus in tertia Historia scriptum reliquit. Verba ex eo libro haec sunt: Ἡ δὲ δὴ cant, pluris gignere atque educare catulos dicit. Versus, quibus  Ea nos dissensio atque diversitas cum agitaret inclutissimi poetarum et historicorum nobilissimi, placuit libros Aristotelis philosophi inspici quos De Animalibus exquisitissime composuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fetit duob uocabulis uenus de ĩmutatis patem glaudo & panopee
et ino omeli certe. Sea illi homerico nõ sane tẽ patẽ neq similẽ fecit
Esse enim uidet̾ homeri simplicior &e sincitiorin⁊ ligibino t
onls seb atno ẜ anetii pħi liber de officiio secundus exrib illio
indicus libris quos aS tullius magno cũstudio marĩequioneie
emulatus t ibi scriptũ ⁊ cum mults alio adbonã frugem ducentier
cum latimaxie q̃đ eẽ hetercq in animo debet Iel aũe e aal ane fer¬
m sencentiã. Uites inꝗt hominũ ꝗ etatem ĩ medio uisõ aspidut
e prope quottidiane fert. A d̾ es cauenda atp dedinandat ipimde
esse oportet animo semꝑ prompto atq intepto tar sun t espletre¬
q qui pancrane uocantur Nam si auo illi ad certandin uecati pos¬
pts ala brachiios consis tunt. caput quiet os suĩ manubu onq mot¬
e aut aduitandos ictuo cauta sunt. aut ad faciendo spailaltas¬
Ita auis atip mens d iri prudentis aduersus uimcree petulãtias

Expanded text:
fecit duobus vocabulis venuste inmutatis parem: Glauco et Panopeae et Inoo Melicertae. Sed illi Homerico non sane re parem neque similem fecit; esse enim videtur Homeri simplicior et sincerior, Vergilii auteLEGEBATUR Panaetii philosophi liber De Officiis secundus ex tribus illis inclitis libris, quos M. Tullius magno cum studio maximoque opere aemulatus est. Ibi scriptum est, cum multa alia ad bonam frugem ducentia, tum vel maxime quod esse haerereque in animo debet. Id autem est ad hanc fere sententiam: Vita, inquit, hominum qui aetatem in medio rerum agunt et prope cotidiana fert. Ad ea cavenda atque declinanda perinde esse oportet animo prompto semper atque intento, ut sunt athletarum, qui pancratiastae vocantur. Nam sicut illi ad certandum vocati proiectis alte brachiis consistunt caputque et os suum manibus oppositmota est, aut ad vitandos ictus cauta sunt aut ad faciendos parata—ita animus atque mens viri prudentis, adversus vim et petulantias
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Nam se patrẽ suũ audisse legere: L. emiliu paulus
nimis bonũ ĩꝑacotẽ signis collatis decertare nisi sum̃a necessi¬
ab Alexandro et paulo ante in libro as. uarronis ꝗi scriptuo est
orestes uł de ⁊̃ sans olimpiadẽ filippi uxorẽ festiuissime resstas¬
sisse legimus alexandro filio. Nã cũ ĩp̃e rescripsisset ita ad
lutem dicit: Olimpias ei reseͥpsit ad hanc sententĩ. Ambo
inꝗt mi fili geschas neq deferas me neq criminẽ aduersum¬
tuis pellicem illi esse cõficrris. Ea mulieris scite atq prudetis¬
erga ferocẽ filium comitas sensim & comiter amonuisse eum
uisa est deponendã ẽẽ opinionẽ uanã quã ille ĩgentib uicto¬
tiis & adulantiũ blandimentis & reb suꝑ fidem ꝓoꝑis ĩ biberat

Expanded text:
tum est: Nam se patrem suum audisse dicere L. Aemilium Paulum, tum est: Nam se patrem suum audisse dicere L. Aemilium Paulum, nimis bonum imperatorem signis conlatis non decertare, nisi summa necessita Alexandri ad maOrestes vel De Insania, Olympiadem, Philippi uxorem, festivissime rescripsisse legimus Alexandro filio. Nam cum is ad matrem ita scripsisselutem dicit, Olympias ei rescripsit ad hanc sententiam: Amabo, inquit, mi fili, quiescas neqtuis pellicem esse ierga ferocem filium comitas sensim et comiter admonuisse eum visa est deponendam esse opinionem vanam quam ille ingentibus victoriis et adulantium blandimentis
Abbreviated transcription (Latin):
dicao an suauitao sanctitudo an sanctitao. acerbitudo. an acerbitas
accritudo an quod accius ĩ neoptolomeo scripsit acritao. ita nihil
rõnis dici põt. ꝗn necessitudo & necessitas seꝑarent᷑. Itaq in librs
ueterũ ułgo reꝑias necessitudiẽ dici pro eõ quod necessum est
Sed necessitas sañe pro uire offitõq obseruantie affinitatis ue
ĩfrequens ẽ ꝗ̃ꝗͣ qui ob hoc ip̃m ius affinitatis familiaritatis ue
conuincti sunt necessarii dicut. Repperi tñ in or̃one. C
cesaris. qua plautĩã rogratione suasit necessitatẽ dictã pro necis.¬
situdine idest ure affinitatis: Uerba sunt hot Eꝗdẽ mͥ
uideor pro nr̃s necessitate nõ labore nõ oꝑq nõ industriꝰ deffus¬
se: Hoc ego scripsi te uirusq uocabuli ĩ defferentiq ad monitis
forte uerbi istius cũ legerẽ semꝑnii assellionis ueteris scriptoris
quartũ & historia librũ ĩ quo de ꝑ africano pauli filio ita scnis¬

Expanded text:
dicas an suavitas, sanctitudo an sanctitas, acerbitudo an acerbitas, acritudo an, quod Accius in Neoptolemo scripsit, acritas, ita nihil rationis dici potest qui necessitudo et necessitas separentur. Itaque in libris veterum vulgo reperias, necessitudinem dici pro eo quod necessum est. Sed necessitas sane pro iure officioque observantiae adfinitatisve infrequens est, quamquam qui ob hoc ipsum ius adfinitatis familiaritatisque coniuncti sunt necessarii dicuntur. Repperi tamen in oratione C. Caesaris, Qua Plautian Rogationem Suasit, necessitatem dictam pro necessitudine, id est iure adfinitatis. Verba haec sunt: Equidem mihi videor pro nostra necessitate non labore, non opera, non industria defuisse. Hoc ego scripsi de utriusque vocabuli indifferentia, admonitus forte verbi istius, cum legerem Sempronii Asellionis, veteris scriptoris, quartum ex Historia librum, in quo de P. Africano, Pauli filio, ita scrip
Abbreviated transcription (Latin):
qto ptgri tiusuio ucrboꝵ homo diligentissi mus in or̃onaquã
nemnationeq ulle re aliqua disident. atq ut erat fauor i s eoit
E io pompeb iedionte s patori decem uiri uendene not u feo atden
duo hee simul iuncti posita dinẽ & predꝰ ex manubiis ex auro
sicuai tu putas significantib inepte & frigide esse usus ac
tali loco dignus: qualem apđ aristofanũ facctissimũ comicoꝵ
euripides eschilum ĩ sectatus ẽ cum ait. G. Nequaꝗͣ uero

Expanded text:
 Tullius, verborum homo diligentissimus, in oratione quam ficant neque ulla re aliqua dissident. Atque, ut erat Favorinus egregia pei, sedente imperatore, decemviri vendent; et infra itidem duo haec simul iunctim posita dixit: Ex praeda, ex manubiis, ex auro sicuti tu putas, significantibus inepte et frigide esse usus ac tali ioco dignus quali apud Aristophanen, facetissimum comicorum, Euripides Aeschylum insectatus est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sanctoq senatu. Qui reo audact̾ magnas ꝑuasq iocũq. Elo¬
quereturq cuncta ĩ aliio q̃ & bona dic̾tu: E uomẽt et si qua
Uellet tutoq locaret. quocum multa uolutat gaudia clamq
palamq. In grniũ cui nulla malũ sententia suadet. Ut facet᷑
facinus leuis haud malus. Doctuo fidelis suauuo homo facunduo
suo cõtentus beatus scitus secunda loqueno ĩ tp̃ore cõmoduo
uerboꝵ paucoꝵ młta tenẽs antiqua sepulta uetustas. Que
facit & mores ueteres nouosq tenentẽ Multorũ ueteꝵ leges
diuũq hominũq. Prudentẽ ꝗ dc̃a loꝗ tacereq possit. Hũc ĩ ttr
pugnas compellat seriulius sic .T. aliũ scilonẽ dicere solitum
ferũtq. E. enniũ de semetip̃o hoc scripsisse. Picturãq istam
moꝵ & ingenii ip̃ius. N. ennii factũ ẽẽ¬

Expanded text:
sanctoque senatu; Cui res audacter magnas parvasque iocumque Elosanctoque senatu; Cui res audacter magnas parvasque iocumque Eloqueretur sed cura malaque et bona dictu Evomeret, si qui vellet, tutoque locaret, Quocum multa volup ac gaudia clamque palamque; Ingenium cui nulla malum sententia suadet Ut faceret facinus levis aut malus; doctus, fidelis, Suavis homo, facundus, suo contentus, beatus, Scitus, secunda loquens in tempore, commodus, verbum Paucum, multa tenens antiqua sepulta, vetustas Quem facit et mores veteresque novosque tenentem, Multorum veterum leges divumque hominumque; Prpugnas conpellat Servilius sic. L. Aelium Stilonem dicere solitum ferunt Q. Ennium de semet ipso haec scripsisse picturamque istam morum et ingenii ipsius Q. Ennii factam e
Abbreviated transcription (Latin):
Escriptũ definitumq ẽ a Qennio ĩ annali sepũo grafice
ad modum sateq sub historia seruilii geminii inti nobi¬
lis quo ĩginio qua comitate qua modestia qua fide qua ligue
pariĩmenis qua loquendi oportunitate q̃̃ta rerũ antiquar
morũq ueterũ ac nouoꝵ scĩs: q̃rtaq seruandi tuendiq sẽcre¬
ti religione: Qualis deniq ad minuendas uite molestias fo.¬
mentis leuamẽtis solatiis amicũ ẽẽ cõueniat hõis gñe &e for¬
tuna suꝑioris. E os ego Uersus nõ minus frequẽtiꝰ assiduoq
ĩ promiscua tanq afuco õi remotta ẽ ut mea ꝗđe sententia ꝓ
antiquis sacratisq amiacie legib obscruandi tenendi collendiq
sint: Quapꝑ ad scribendos cos existimaui si ꝗs statim iã de¬
sideraret. Hocce loqutuo uocat ꝗ cũ bñ sepe libent̾. Mensa
sermonesq suos rerũq suaꝵ Comaĩter ĩꝑtit magna cũ lapsa
dici ꝑtẽ fuisset desinimusq regundis cõsilio indum foro lato

Expanded text:
ESCRIPTUM definitumque est a Quinto Ennio in Annali septimo graphice admodum sciteque sub historia Gemini Servili, viri nobilis, quo ingenio, qua comitate, qua modestia, qua fide, qua linguae parsimonia, qua loquendi opportunitate, quanta rerum antiquarum morumque veterum ac novorum scientia quantaque servandi tuendique secreti religione, qualibus denique ad muniendas vitae molestias fomentis, levamentis, solacis amicum esse conveniat hominis genere et fortuna superioris. Eos ego versus non minus frequenti adsiduoque inprolnisca tamque a fuco omni remota est, ut mea quidem sententia pro antiquis sacratisque amicitias legibus observandi, tenendi colendique sint. Quapropter adscribendos eos existimavi, si quis iam statim desideraret: Haece locutus vocatsermonesque suos rerumque suarum Comiter inpertit, magnam cum lassus diei Partem fuisset, de summis rebus regundis Consilio indu foro lato
Abbreviated transcription (Latin):
tacioresq reiecit. A rec pagite cognita cã accusatorẽ mulierio
& ipãm quã accusabat centessimo anno adesse uisserũt. Sic
neq absolutũ mulieris ueneficiũ ẽ: qđ ꝑ leges nõ licuit neq
nocens damnata punitasque digna uenis fu̾it. Scripta hec
historis ẽ in libro Ualerii maximi. factoꝵ  dictoꝵq memo-¬
rabilium nouo.

Expanded text:
tatioresque, reiecit. Ariopagitae, cognita causa, accusatorem mulieris tatioresque, reiecit. Ariopagitae, cognita causa, accusatorem mulieris et ipsam quae accusabatur centesimo anno adesse iusserunt. Sic neque absolutum mulieris veneficium est, quod per leges non licuit, neque nocens damnata poenitaque quae digna venia fuit. Scripta haec historiast in libro Valerii Maximi Factorum et Dictorum Memorabilium nono.
Abbreviated transcription (Latin):
aliamus ⁊̃ enaitatũ ur legentiũ cõrectutas inreare neđo a cute sc̃c¬
an utrumq cotum ut quondã auidiui ip̃i dicier ioui regi noluit concede
Hoc ꝗuolet duitius apud se querere ĩ ueniet ꝗd sit ͦ a. uarronis de
sermone latino apud Marcellum libro secundo.
D. EN dolobellam pro consulari ĩꝑio proiũtiã asiam obtinẽ¬
tem deducta mulier smyrnes ẽ. Eadem mulier uiꝵ et fili¬¬
um eodem tp̃re uenenis clam datis uita int̾ficerat. Arq id fecis¬¬
se se confitebat̃ dicebatq hũisse se faciendi cãm̃. Qm̃ idem ina
Idq ita ẽẽ factũ controuersis nõ erat. Dolobells retulit ad
cõsiliũ. Hemo ꝗsqͣ ex cõsilio suĩam firre ĩ cã tam ancipiti
audebat. qđ & confessum ueneficiũ quo marituo ce filius nec¬
cati forent: nõ admitendũ ĩ punitu uidebãt᷑ et digna tamẽ
pena inhomines sceleratoo Uindicatũ fuisset. Dolobella eã
rem athenas ad areopagitas ut ad iudiceo yrauioreo exerci¬

Expanded text:
enarratum, ut legentium coniecturas in requirendo acuereAn utrumque eorum, ut quondam audivi dicier, Iovi ipsi regi noluit concedere. Hoc qui nolit diutius aput sese quaerere, inveniet quid sit in M. Varronis De Sermone Latino ad Marcellum libro secundo. D Cn. Dolabellam, proconsulari imperio provinciam Asiam obtinentem, deducta mulier Smyrnaea est. Eadem mulier virum et filium eodem tempore venenis clam datis vita interfecerat atque id fecisse se confitebatur dicebatque habuisse se faciendi causam, quoniam idemIdque ita esse factum, controversia non erat. Dolabella retulit ad consilium. Nemo quisquam ex consilio sententiam ferre in causa tam ancipiti audebat, quod et confessum veneficium, quo maritus et filius necat forent, non admittendum inpunitum videbatur et digna tamen poena in homines sceleratos vindicatum fuisset. Dolabella eamear rem Athenas ad Ariopagitas, ut ad iudices graviores exerci
Abbreviated transcription (Latin):
& duas reo . G. posũit an uo dimisserit seꝑaritq ut alioo casus nꝗͣ
fer̾e iudeãt alioo fatũ considerandũ eꝗdem puto: atq id maxĩe
reꝗrendũ qua tõne dixerit accidere młta humanitus posse p̃ter
fatũ: quõ sit̾ r̃o & ordo &e ĩsuꝑabilis quedã necessitas constituit᷑
ot om̃ia int̾ fatum claudendo sint nisi ille&ł sane honeo secution isica

Expanded text:
posuerit, an vero diviserit separaritque, ut alios casus natural ferre videatur, alios fatum, considerandum equidem puto, atque id maxime requirendum, qua ratione dixerit accidere multa humanitus posse praeter fatum, quando sic ratio et ordo et insuperabilis quaedam necessitas fati constituitur, ut omnia intra fatum
Abbreviated transcription (Latin):
dite assum pta Atop erat ꝗ diceret legisse se iñ eramatiosi pfu¬
ꝯissemus: nusꝗ̃ inuenimus. Uident̃ aũt uerbs ista si alit̾ non potest
asignificatione ꝗdem uocule huiꝰ de qua querimuo non abhorrẽ: sed
totꝰ uerba tamen ĩ paucissimas lr̃as dudere sprobe cuiꝰdã subtilitatio
c̃. Fuit cẽ ꝗ diceret homo ĩ libris atq ĩlr̃ĩs assiduus saltem sibi dc̃m
ĩ ꝗt qͣi extremũ aliꝗđ petituri quod negari minime debeat. dice̾ hoc
saltem fieri aut dari oportere tamq̃ salutẽ postremo petentes quã
ĩpetrari & certe et obtineri sit eꝗssimum. Sed hoc itidem nõ illepi¬
de ꝗdem fictũ nimis tñ uidet ẽẽ cõmenticiũ. Gensuimꝰ ĩs am¬
plius querendum
Um lectitaremꝰ historiã. Si senne assiduę hiuiꝰcemõi figure ad¬
uerbis in oratione eiꝰ aĩaduertimuo ciuꝰmodi suntꝰ hec cur¬
notiore exemplis nõ indigrbat. Reliqua in historiaꝵ sexto sic

Expanded text:
dite adsumpta. Atque erat qui diceret legisse se in Grammaticis Comgissemus, nusquam invenimus. Videntur autem verba ista si aliter non potest a significatione quidem voculae huius de qua quaerimus non abhorrere. Set tot verba tamen in paucissimas litteras cludere, inprobae cuiusdam subtilitatis est. Fuit etiam qui diceret, homo in libris atque in litteris adsiduus, saltem sibi dictum inquit, quasi extremum aliquid petituri quod negari minime debeat, dicere hoc saltem fieri aut dari oportere, tamquam salutem postremo petentes, quam impetrari certe et obtineri sit aequissimum. Sed hoc itidem non inlepide quidem fictum, nimis tamen esse videtur commenticium. Censuimus igitur amplius quaerendumoriam Sisennae adsidue. huiuscemodi figurae adverbia in oratione eius animadvertimus cuimodi sunt haec: curnotiora, exemplis non indigebant, reliqua in Historiarum sexto sic
Abbreviated transcription (Latin):
posustĩ. hoc tullianũ. Sed Cicero intra occeanũ. nõ ut tu int̾¬
p̃tare citrꝰ çecranũ dix̃: Quid eni põt dici citra occeanũ
ẽẽ cum undiq occranuo circũscribat om̃eo tras & ambiat.
Nã citra qđ ẽ id ex̃ est. Qui aũt põt intrꝰ esse dici qđ exira
ẽẽ dici posset uł añ occanũ: Cum u̾o̾ om̃s t̾ras omnifariam
et undiq uersum arcũ fluat. nihil atra eũ est: s undarui
illius ambitu tris om̃ib cõuallatis in medio eiꝰ sunt oĩa que
intra horas. es inclusꝯ sunt sicuti hercle sol nõ atra celum
uertit sed in odo & int̃ celum Hoc iunc apolimaris scite acuceqpdict̃
uisus ẽ esed postea in libro. Ncullii epistolazo ad seruiũ sulpitiũ
si dictũ ee inuenimus inirs modũ &e intro. Eł dicũt ꝗdicł arrꝰ
aus occasionẽ ꝗ fo̾rtasse arbitrarẽt me hane temi ãpite nõ putiu

Expanded text:
posuisti hoc Tullianum; sed Cicero intra oceanum, non, ut tu inteposuisti hoc Tullianum; sed Cicero intra oceanum, non, ut tu interpretare, citra oceanum dixit. Quid enim potest dici citra oceanum esse, cum undique oceanus circumscribat omnis terras et ambiat? Nam citra quod est, id extra est; quesse dici posset vel ante oceanum; cum vero omnis terras omnifariam et undiqueversum circumfluat, nihil citra eum est, sed, undarum illius ambitu terris omnibus convallatis, in medio eius sunt omnia, quae intra oras eius inclusa sunt, sicuti hercle sol non citra caelum vertitur, sed in caelo et intra caelum. Haec tunc Apollinaris scite acuteque dicere visus est. Set postea in libro M. Tullii Epistularum ad Servium Sulpicium sic dictum esse inveeius offensionem, qui fortasse arbitraretur me hanc rem publicam non putare,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nimiꝵo consuctudo uicit. que cum om̃iu dña reꝵ tũ max̃
Uerboꝵ ẽ Ea omĩs cũ apolinaris scite ꝑ quã atq enueleate
dis putauisset. tum ego hec dixi: Cordi inq̃ mihi fuit pri¬
usqͣ ad te ire querẽ explorareq quonã modo uetereo nr̃i ꝑ
ncula ista qua de agim usi sint. Atq ita ĩuenimus tulliũ ĩ ter¬
tis in uerrẽ scripsisse. Est aũt modo locus intra occeanũ iam
nullus ẽ neq tam longinquuo: neq tam recõdituo: qͦ nõ ꝑhec
tp̃oro nostroꝵo hominũ libido ĩ iꝗtuo q ꝑuaserit . Intrꝰ occea¬
num dĩc cõira ronẽ tuã. Hon eñ ułt opinor dice̾ in occeano
ambuint̃ ad quao a nr̃is hõib adiri põt . q̃ sunt citrꝰ occranũ
nõ in occeano. neq enĩ uideri põt s̃sulas significare nescio quas
penitus ẽẽ intrꝰ equors ip̃a occrani dicunt᷑. Tum sulpiciuo apolli¬¬
naris reuidens nõ minus hercule ĩ argute dix̃ nec ĩ calide op¬

Expanded text:
udo vicit, quae cum omnium domina rerum, tum maxime verborum est. Ea omnia cum Apollinaris scite perquam atque enucleate disputavisset, tum ego haec dixi: Cordi, inquam, mihi fuit, priusquam ad te irem, quaerere explorareque quonam modo veteres nostri particula ista qua de agitur usi sint, atque ita invenimus Tullium in Tertia in Verrem scripsisse istoc modo: Locus intra oceanum iam nullus est, neque tam longincus neque tam reconditus, quo non per haec tempora nostrorum hominum libido iniquitasque pervaserit. Intra oceanum dicit contra rationem tuam; non enim vult, opinor, dicere in oceanoad quas a nostris hominibus adiri potest, quae sunt citra oceanum, non in oceano; neque enim videri potest insulas significare nescio quas, quae penitus esse intra aequora ipsa oceani dicuntur. Tunc Sulpicius Apollinaris renidens: Non me hercule inargute, inquit, nec incallide op
Abbreviated transcription (Latin):
Ec ꝙͦ disciplina thetorica ẽ callide & cũ astu reo oͥminosao
cit ꝑiculũ confiteri ut si obiectũ sit turpe aliꝗd qđ neguri nõ
queat responsione ioculari eludas & rem facias risu magis dignã
Urbano faccto q dicto diluit. Nã cũ emẽ uellet ĩ pallatio domũ
et pecciũa ĩ pñs nõ hr̃et a ꝙ. syllꝰ. ꝗ tũ teus erat mutus sextrr

Expanded text:
e disciplina rhetorica est, callide et cum astu res criminosas citra periculum confiteri, ut si obiectum sit turpe aliquid quod negari non queat, responsione ioculari eludas et rem facias risu magis dignam urbano facetoque dicto diluit. Nam cum emere vellet in Palatio domum et pecuniam in praesens non haberet, a P. Sulla, qui tum reus erat, mu
Abbreviated transcription (Latin):
et indomitos certatores ꝗ nisi auctoritatib adhibitis nõ cõpͥmunt̃ A
uarro in libro sccundo ad marcellũ de latino sermone editimũ dici op̃o¬
tere censet magis ꝙ̃ editiuũ ꝙ alterũ sit recenti nouitate fictũ alteru
antiqua origine incoruptũ. Lcuinius qͦ ut opinor ĩ prothesidao dan¬
na claustrotimĩ dixit ꝗ claustris ianue p̃est. E adcm .s. sigura¬
exemplarib fidelissimis ita inueni scciptũ editumi custodeoq mat̾e
sentiunt. In libris aũt hoc ulgariio editui scciptũ ẽ. ꝑomponii fa¬
bula antelliana ẽ. q̃ ita scripta ẽ editumiuo inꝗͦ hic uersus est.

Expanded text:
et indomitos certatores, qui nisi auctoritatibus adhibitis non comprimuntur. M. Varro in libro secundo Ad Marcellum De Latino Sermone aeditumum dici oportere censet magis quam aedituum, quod alterum sit recenti novitate fictum, alterum antiqua origine incorruptum. Laevius quoque, ut opinor in Protesilaodamia, claustritumum dixit qui claustris ianuae pexemplaribus fidelissimis ita inveni scriptum: Aeditumi custodesque mature sentiunt, in libris autem hoc vulgariis aeditui scriptum est. pomponiiPomponi fabula Atellania est quae ita scripta est: Aedit
Abbreviated transcription (Latin):
grauẽ atq cõstantẽ uidimuo cũ atbenis ẽssemuo diu̾santẽ in
quodam tigurio extra urbem: Cumq ad cum frequent̾ uentitaremꝰ
multa hercłe dicẽ cũ unliter & honeste audiuimuo ĩ ꝗb id fuit qd̾
p̃cipuũ auditu meminimus Uir ꝗdem sapientẽ. nõ p̾cccatuꝵ esse
dicebat. cẽ si peccasse cũ dii atq hoĩes ignoraturi forent. Non ẽi
ac sponte facile a peccando tenerẽt eos oĩs tunc peccare prochiuiuo
existimat cũ latere posse id peccatũ putarent ĩ punitatẽq ex eꝯ
latebra sꝑarent. At si sciant ĩ ꝗt homines nichil oĩu rer diunꝰ
posse cellari tep̃ssiuo pudentiꝰq peccabĩt: ꝑpea uersus istoo Sopho

Expanded text:
gravem atque constantem, vidimus, cum Athenis essemus, deversantem in quodam tugurio extra urbem. Cumque ad eum frequenter ventitaremus, multa hercle dicere eum utiliter et honeste audivimus. In quibus id fuit, quod praecipuum auditu meminimus: Virum quidem sapientem non peccaturum esse dicebat, etiamsi peccasse eum dii atque homines ignoraturi forent. Non enim na praediti, uti se vi sua ac sua sponte facile a peccando tenerent, eos omnis tunc peccare proclivius existimabat, cum latere posse id peccatum putarent inpunitatemque ex ea latebra sperarent. At si sciant, inquit, homines nihil omnium rerum diutius posse celari, repressius pudentiusque peccabitur. Propterea versus ist
Abbreviated transcription (Latin):
ot in ipa censura et postes uigi cõcordis fidissime amicissi meq
uixerunt
Aplurifariã uidere atq ai aduertete ĩueterib. ssr ipis ple¬
sirent ita fuisia medio &e in cõia ut sigͦnisicate co caꝑe possent
aues mnt se reo contrarias. Ex ꝗͥb q̃dam saris nota sunt sote
tempestas ualitudo facinus dolus gr̃a sdusticiano leperi diluẽ¬

Expanded text:
que eo die et in ipsa censura et postea iugi concordia fidissime amicissimeque vixerunttere in veteribus scriptis plestrent, ita fuisse media et communia ut significare et capere possent duas inter se res contrarias. Ex quibus quaedam satis nota sunt, ut tempestas, valitudo, facinus, dolus, gratia, indu