comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit. Una ẽ de uobissenten¬
cia: qd̾ int̾p̃tacionem qͦ. fallacem
composueritis. Ignorantiam suã
dissimulabant: ⁊ aꝑte fateri nole¬
bant. & in hoc tempus redimebant.
⁊ damen de somnii int̾p̾tacionem
falsa ꝓmittebant. S ecce dissimu¬
lationis malum. ineis rex exꝑiendo
ꝓbauit. simulationis uͦ malum ex
rõne cognouit: dum unũ uicium
ex alio collegit. Si enim nec illud
pot̾ant quod minus erat. quomͦ il¬
lud potuissent qd̃ maius erat:  ꝑpen¬
dis exhis ut oppinor ⁊ animaduertis:
qd̃ alia in nobis exꝑimento ꝓbamus.
& alia utiq ex rõne colligunus. Res¬
pondentes caldei. coram rege. dixer̃t.
nem tuum rex possit implere. Ee¬
ce iam t̃rio respondent: & tandem
aliqñ defectum suũ manifeste do¬
cent. Et ut tres istas responsionis ui¬
cissitudines gradib distinguamus :
uide ne forte pͥma illa responsio
sit dubrtõnis. scd̾a timoris. ĩcia des¬
ꝑationis. Et ad pͥmum qͥdem cona¬

Expanded text:
adjungit, una est de vobis sentenadjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cognovit, dum unum vitium ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: nem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distinguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia desperationis. Et ad primum quidem cona
Abbreviated transcription (Latin):
a me sermo. Sigͥ somniũ nion
indicaueritis michi. una s̃ de
uobis sententia. qd inĩpretacionẽ
quoq fallacem.⁊ deceptione ple¬
nam. composueritis: ut loquami¬
ni in donec tempus ꝑtranseat.
Sominũ itaq dicite mͥ: ut sciã
loquamini.Icce ex sua
instantia rex non nichil ꝓfecit:
qͥ tandem aliqͣndo eoꝵ dupplici¬
tatem dep̃hendit. Ꝙ. te qͥdem noz
putes parum ꝓfecisse. cum cordis
tui dupplicitatem pocueris ad li¬
qͥdum dep̾hendere. Qm multa
sepe simulamus: qͣm multa sepe¬
dissimulamus. Infirma nr̃a li¬
benter dissimulamus: & illa que
omĩno ñ possumꝰ posse uł habere
nos bona simulamꝰ. Et mirum
ualde qd libenter anmus se ipsum
decipit: ⁊ suum sͥ uicium ñ inuitus
abscondit. Ecce utrumq uicium
simulationis ⁊ dissimulationis. rex
insuis subieccis dep̾hendit. E dis¬
simulationis qͥdem. in eo qđ dicit.
Gerte noui. qͥa tempus redimitis.
Simulationis: in eo qd̾ post pauca

Expanded text:
um non um non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi ut sciam, loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus. Infirma nostra libenter dissimulamus, et illa quae omnino non possumus, posse vel habere nos bona simulamus: et mirum valde quod libenter animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Ecce utrumque vitium simulationis et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca
Abbreviated transcription (Latin):
tim rex subiungit.⁊ dicit.
Somniũ gͥ ⁊ int̾pretaci¬
onem eiꝰ: indicatemͥ. Duo querit.
somniũ ⁊ int̾pretacionem eiꝰ. Ali¬
ud ẽ diuinoꝵ iudicioꝵ archana
ex diuina reuelatione cognosc̾e̾.
& aliud ẽ eoꝵdem rationem ꝑpen¬
dere. uel penetrare potusse. Hoc
ad somnii cognitionem:. illud ꝑti¬
net ad eiꝰ int̃precacionem. Qͣm
multa diumnoꝵ iudicioꝵ cognos¬
Scimus: quorum rõnem nulla nr̃a
discussione penetranlis. Res¬
ponderunt scdo:. atq dixerunt. Rex
sominum seruis fius dicat: ⁊ uit̾¬
p̃tationem eiꝰ indicabimus. Quid
ẽ tr̾m respond̾e: nͥ impossibilitatẽ
suam it̾ato conaminis sui defectu
plenius ꝑfectiusq doce: SO qͣm dif¬
ficile humana impudentia a sua
p̃sumptione repͥmitur. Ecce pꝰ
plura exꝑimenta ad huc impos¬
sibilia exiguntur. ad huc impos¬
sibilia ꝓmittinitur.S uideamꝰ¬
quid sequit᷑.
Nespondit
rex. & atc. Certe noui quia tempꝰ
redimits. scientes qđ recesserit

Expanded text:
tim rex subjungit, et dicit: tim rex subjungit, et dicit: Somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi . Duo quaerit, somnium, et interpretationem ejus. Aliud est divinorum judiciorum arcana ex divina revelatione cognoscere, et aliud est eorumdem rationem perpendere vel penetrare potuisse. Hoc ad somnii cognitionem, illud pertinet ad ejus interpretationem. Quam multa divinorum judiciorum cognoscimus, quorum rationem nulla nostra discussione penetramus. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium servis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis sui defectu plenius perfectiusque docere? O quam difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibilia exiguntur, adhuc impossibilia promittuntur. Sed videamuquid sequitur: Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus red
Abbreviated transcription (Latin):
Qm libenter sapientib nr̃is sti¬
pendia meritoꝵ impendimꝰ qͣm
gratanter eis honorem. debitum
uł gratuitum conferimꝰ. Ꝙ ut iñ
qͥd sentiam pleniꝰ absoluam: nicħ
certius expecto. nichil ampliusti¬
meo qͣm ut nimium honorem ⁊
maiorem reue̾ntiam qͣm oporteat
eiꝰ modi sapientib. impendi qͥsq
satagat: cumforte suis desideriis
satisfecerint. ⁊ uotis suis ꝓ uoto
respond̾int. Qͥs suis studiis. ⁊ dis¬
cipliuis ñ amplius aseribat. qͣm
ipsa u̾itas dictar:Quis queso o¬
pimonẽ sapientie ⁊ scientie suȩ
ñ solum nuixta equitatis modum.
s ⁊ p̃ter immo supͣ equitatis debitũ
nolit extend̾e.Quociens itaq ani¬
mus suis studiis libenter insistit.
&x inde sͥ fame ⁊ głe dilatacionem
ꝓmuttit. loquit᷑ quodanimꝰ sapien¬
tib suis. ⁊ p̾mia ⁊ dona ⁊ honorẽ
multum accipietis. Quã multis
inodis animꝰ se ipsum decipit. ⁊ fuũ
sibi uicium ñ inuitꝰ abscondit.¶u.¬

Expanded text:
quam libenter sapientibus nostris stiquam libenter sapientibus nostris stipendia meritorum impendimus, quam gratanter eis honorem debitum vel gratuitum conferimus? Et ut inde quid sentiam plenius absolvam, nihil certius exspecto, nihil amplius timeo quam ut nimium honorem et majorem reverentiam quam oporteat ejusmodi sapientibus impendi, quisque satagat, cum forte suis desideriis satisfecerint, et votis suis pro voto responderint. Quis suis studiis et disciplinis non amplius ascribat, quam ipsa Veritas dictat? Quis, quaeso, opinionem scientiae et sapientiae suae, non solum, juxta aequitatis modum, sed et praeter, imo supra aequitatis debitum nolit extendere? Quoties itaque animus studiis suis libenter insistit, et inde sibi famae et gloriae dilatationem promittit, loquitur quodammodo sapientibus suis, et praemia, et don multis modis animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. P
Abbreviated transcription (Latin):
dustriam. depon̾e uł damnare: ꝙ se¬
ipsos sub omni hora ad om̃s uagos
uanosq discursus expone̾. Uideas
illos ñ solum illa contemplationis
sue ocia ñ repecẽ. uerum etiã omnẽ¬
medit̾onis. seu lectionis instantiã
penitus omitt̾e. Quid aliud isti qͣm
sapientes suos occidunt: qui om̃s
spuales intellectꝰ insemet ipsis uaria
desiderioꝵ suoꝵ fluctuatione obdu¬
cunt: Ecce audiuimus deminis:
uideamus de ꝓmissis. Si aut̃
somnium inqͥt ⁊ comecturam ciꝰ
narraueritis: p̃mia ⁊ dona ⁊ hono¬
rem multum accipietis a me. Pre¬
mium ẽ qñ illud accipimus qd̾ mẽ¬
ruimus. donum: qñ illud accipimꝰ
qd̾ necdum meruimꝰ. Honor. autẽ.
qñ ⁊ illud optinemꝰ. ad qd̾ ꝓmeren¬
dum minꝰ idonei sumꝰ. Premium
itaq ẽ. qd̾ meritis redditur: donũ
qd̾ gratis impendit᷑. honor qd̾ ex
sola dignatione confert᷑. Premia
inqͥt ⁊ dona ⁊ honorem multum: ac¬
cipietis a me. Nichil fr̃s uerius.

Expanded text:
dustriam deponere, vel damnare, et sedustriam deponere, vel damnare, et seipsos sub omni hora ad omnes vagos, vanosque discursus exponere. Videas illos non solum illa contemplationis suae otia non repetere, verum etiam omnemeditationis, seu lectionis instantiam penitus omittere. Quid aliud isti quam sapientes suos occidunt, qui omnes spiritales intellectus in semetipsis varia desideriorum suorum fluctuatione obducunt? Ecce audivimus de minis, videamus de promissis. Si autem somnium, inquit, et conjecturam ejus narraveritis, praemia et dona, et honorem multum accipietis a me. Praemium est quando illud accipimus quod meruimus; donum, quando illud accipimus, quod necdum meruimus; honor autem quando et illud obtinemus, ad quod promerendum minus idonei sumus. Praemium itaque est quod meritis redditur, donum quod gratis impenditur, honor quod ex sola dignitate confertur: praemia, inquit, et dona, et honorem multum accipietis a me. Nihil, fratres, verius:
Abbreviated transcription (Latin):
uł curiofitatẽ ꝓstituunt᷑. Qm mul¬
tos uidemus pꝰ p̃clara studiorum suoꝵ
insignia. scientieq magnalia. cum
forte ad qualemcũq honoris gradũ
ꝓmoti fiu̾nt. uł forte amministraci¬
onis cuiꝰcumq euram susceꝑint. om¬
nem inse statun doctrinarũ fuarũ
disciplinam fuã despic̾e̾. scłarib ne¬
gociis solum. semꝑq uacare. cunc¬
tos sapientie cultores sub uno dix
ꝑd̾e: eorumq abdita secreta publi¬
care: Qd isti fac̾e̾nt. si nabuchodo¬
nosor regnum acciꝑent:S Qm mul¬
tos itidem uudemus pꝰ multam spũa¬
lium exercitiorum instantiã. pꝰ accep¬
tam deniq ꝯtemplationis grãm.
cum forte ab illo ab sublimitatis
sue statum aliqua temptõne uł qͣ¬
licumq fatigatione deiecti fu̾int.
⁊ad illam celsitudinis sue arcem
sine aliquo. uł forte sine magno
labore redire. ñ posse ꝑspȩxerint. õm¬
nem ꝓtinus spũalium studioꝵ in¬

Expanded text:
vel curiositatem prostituuntur. Quam mulvel curiositatem prostituuntur. Quam multos videmus post praeclara studiorum suorum insignia, scientiaeque magnalia, cum forte ad qualemcunque honoris gradum promoti fuerint, vel forte administrationis cujuscunque curam susceperint, omnem statim doctrinarum suarum disciplinam despicere, saecularibus negotiis solum semperque vacare, cunctos sapientiae cultores sub uno die perdere, eorumque abdita secreta publicare? Quid isti facerent si Nabuchodonosor regnum acciperent? Quam multos itidem videmus, post multum spiritualium exercitiorum instantiam, post acceptam denique contemplationis gratiam, cum forte ab illo sublimitatis suae statu aliqua tentatione, vel qualicunque fatigatione dejecti fuerint, et ad illam celsitudinis suae artem sine aliquo, vel forte sine magno labore redire non posse perspexerint, omnem protinus spiritualium studiorum in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ domus ur̃e publicabunt᷑. Si aut̃
sominũ ⁊ comecturam eiꝰ narra¬
uerttis. p̃mia ⁊ dona ⁊ honorem młiũ
a me accipietis. Quis queso regẽ
nabuchodonosor libere non rep̃¬
hendat. quod sapientes suos pro
tali causa ꝑdicioni addicat. cum
forte ⁊ ipse similia uł peiora faci¬
at:ᷤ Quid enim ẽ sapientes suos
ultro ꝑdere. nͥ sapientie studia pe¬
nitus omittere.⁊ fubtilissima illa
ingenii sui acumina in doctͥne ali¬
cunis inuestigatione ult̾ius ȩxer¬
cere iam nolle. S Qd aut̃ ẽ sapien¬
tium domos publicare. & ad com¬
munem omniũ usum redigere:
Domos aut̃ illum habit̾onis nr̃e
locum dic̾e consueuimꝰ. ad quem
semꝑ post labores multiplices at
q discursus. quiescendi grã recur¬
rere solemus. Quid gͥ ꝑ sapientiũ
domos rectius datur intelligẽ. qͣm
pͥuata illa arq secreta quietis sue¬
nr̃e ocia. ad omnẽ dissolutionis e¬
uagationem exponunt᷑: doctrineq
secreta penctralia. ad omnẽ curam

Expanded text:
publicabuntur. Si autem somnium, et conjecturam ejus narraveritis, praemia, et dona, et honorem multum a me accipietis. Quis, quaeso, regem, Nabuchodonosor libere non reprehendat, quod sapientes suos pro tali causa perditioni addicat, cum forte et ipse simile, vel pejora faciat? Quid enim est sapientes suos ultro perdere, nisi sapientiae studia penitus omittere, et subtilissima illa ingenii sui acumina in doctrinae alicujus investigatione ulterius exercere jam nolle? Quid autem est sapientium domos publicare, et ad communem omnium usum redigere? Domos autem, illum habitationis nostrae locum dicere consuevimus, ad quem semper post multiplices labores atque discursus quiescendi gratia recurrere solemus. Quid igitur per sapientium domum rectius datur intelligere quam privata illa atque secreta quietis sunostrae otia, ad omnem dissolutionis evagationem exponuntur, doctrinaeque secreta penetralia ad omnem curam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidus ille iudaicus ppls. Quid
gͥ mirum si ꝑ regem iniquum
quem imꝓbamus. incelligimus
rem iustam qͣm approbamus:
Q. qͥdem rege imusto qͣmiuis fu¬
erit uoluntas inordinata. etat
tamen ei potestas ordinata. Non
ẽ enim potestas. nͥ a deo. Que aut̃
a deo sunt: teste apło ordinata ft̃.
Recte itaq satis regia potestas
uͥtutum animum designat. qui
regnum illud int̾num morib sibi
uendicat. siue libum arbitum ꝑ
qd̃ ex cooꝑante grã. affectionib
⁊ passionib suis animꝰ iperat.¬

Expanded text:
perfidus ille Judaicus populus. Quid perfidus ille Judaicus populus. Quid igitur mirum si per regem iniquum quem improbamus, intelligimus rem justam quam approbamus? Et quidem in rege injusto quamvis fuerit voluntas inordinata, erat tamen ei potestas ordinata. Non est enim potestas nisi a Deo. Quae autem a Deo sunt, teste Apostolo, ordinata sunt . Recte itaque satis regia potestas virtutum animum designat, qui regnum illud internum moribus sibi vendicat, sive liberum arbitrium per quod ex cooperante gratia affectionibus et passionib
Abbreviated transcription (Latin):
dammodo digito ostendi. & exꝑi¬
mento ꝓbari. Sepe aut̃ defectus
bonorum desideriorum. p̃signat
defectum bonoꝵ oꝑum. Nam tor¬
pente uoluntate. necesse ẽ ammũ
pꝰmodum abono studio tepescere.
Solet aut̃ ⁊e conuerso continge¬
re. Cui uero datum ẽ unminen¬
tia ꝑicula. ⁊ mala ad huc futura
posse p̃uidere. si curat ⁊ satagit.
cum dolore ⁊ animi angustia. illa
in considerationẽ adducere. ⁊ semet¬
ipsum in eoꝵ expectacione humi¬
liare. potest ei idem nomen scd̃m
aliam int̃pretacionem congrue¬
re. Nam nabuchodonosor ut dic¬
tum ẽ. int̾pretatur sessio in agni¬
tione angustie. Nemo aut̃ mi¬
retur. qd ꝑ regem iniquũ. animꝰ
uirilis ⁊ uir untutum intelligi
dr̃. Qͥs enim nesciat. nͥ sacratũ
lut̾arum imꝑitus. q̃m sepe inscͥp¬
turis significet. xp̃m serpens am¬
mal uenenosum. & leo animal
ferocissimum:.. si exponenti
ggorio credimus. indauid adul¬
& in innocente uria incelligit᷑

Expanded text:
dammodo digito ostendi, et experidammodo digito ostendi, et experimento probari. Saepe autem defectus bonorum desideriorum praesignat defectum bonorum operum. Nam, torpente voluntate, necesse est animum postmodum a bono studio tepescere. Solet autem et e converso contingere. Cui vero datum est imminentia pericula, et mala adhuc futura posse praevidere, si curat et satagit cum dolore et animi angustia illa in considerationem adducere, et semetipsum in eorum exspectatione humiliare, potest ei idem nomen secundum aliam interpretationem congruere. Nam Nabuchodonosor, ut dictum est, interpretatur sessio in agnitione angüstiae. Nemo autem miretur quod per regem iniquum animus virilis, et vir virtutum intelligi dicitur. Quis enim nesciat nisi sacrarum litterarum imperitus quam saepe in Scripturis significet Christum serpens animal venenosum, et leo animal ferocissimum? Et si exponenti beato Gregorio credimus, in David adulet in innocente Uria intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur anmus inse regiam quodam¬
mͦ ꝑsonam gerere cumceꝑit af¬
fectib ⁊ passionib. tum ex libe¬
ri arbitrii iure. dum ex grẽ colla¬
tione. fortiter p̃sidere. ⁊cum aucto¬
ritate imꝑare. ⁊ illud qd̾ intra uos
ẽ regnum celorum uiriliter uen¬
dicare:SNonne tibi uidetur dono
quodam quasi ꝓpħir pollere. cum
iam ex ꝓuidentie munere acceꝑit.
imminentia ꝑicula posse p̃uidere.
atq p̃dicere: maxime aut̃ cum iã
ceꝑit ꝑ contemplationis grãm mys¬
terioꝵ ꝓfunda rimari. ⁊ ꝑ mentis
exceffum. ⁊ uelut ꝑ somniũ diui¬
noꝵ iudicioꝵ archana mirari:S
Recte aut̃ ⁊ nabuchodonosor dr̃.
qui p̃uidentie dono donat᷑. Et tc̃
ueraciter qͥ eiusmodiẽ signum ꝓ¬
phetat. tum ex causis p̃cedentib
moꝵ decrimenta p̾uideat. Nã sem¬
ꝑ detͥmenta meritorum. designan
detͥmenta p̾mioꝵ. Absq dubio nã¬
q qͣntum detrahitur merito. tm̃
cit : que qualia sint. possunt qua¬

Expanded text:
tur animus humanus in se regiam quodamtur animus humanus in se regiam quodammodo personam gerere, cum coeperit affectibus et passionibus tum ex liberi arbitrii jure, tum ex gratiae collatione fortiter praesidere, et cum auctoritate imperare, et illud quod intra nos est regnum coelorum viriliter vendicare? Nonne tibi videtur dono quodam quasi prophetiae pollere, cum jam ex providentiae munere acceperit imminentia pericula posse praevidere atque praedicere, maxime autem cum jam coeperit per contemplationis gratiam mysteriorum profunda rimarvelut per somnium divinorum judiciorum arcana mirari? Recte autem et Nabuchodonosor dicitur qui praevidentiae dono donatur, et tunc veraciter qui ejusmodi est signum prophetat, cum ex causis praecedentibus morum detrimenta praevideat. Nam semper detrimenta meritorum designant detrimenta praemiorum. Absque dubio namque quantum detrahitur merito, tantcit quae, qualia sint, possunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: quo queso in loco uł tem¬
pore. hoc ñ possit ostendi. hoc non
possit uiderr ᷤᷤ ꝙ. hec qͥdem illiꝰ no¬
minis int̃pretacio satis congruit.
scd̾m qd̾ ei accidit: namẽ ⁊ alia ñ
minus congrua scd̾m quod fecit.
Interp̃tat᷑ namq nabuchodono¬
sor sessio inagnitione angustie.
Quid ẽ sed̾e̾. iusi semet ip̃m humi¬
liare:Aitende aut̃ qͣntum rer is¬
te semet ip̃m humiliauit. qͥ dani¬
helem seruum sͥ excaptiuitate
ad dictum adorauit: q̃ndo regni
sui deiectionem qͣm sine angustia
nosse ñ pot̾at. ipso exponente agno¬
uit.Inagnitiõe itaq angustie
sedit: qui audito imminenti ꝑiclõ
ad ꝓpħantisse pedes humiliter ꝓ¬
strauit. Hec aut̃ que dicta sunt
de nominis int̾pretacione uiden¬
tur hystorie allud̃e. s nichilomi¬
uus ⁊ illud confiderandum ẽ. quo¬
mͦ ualeant mysterio congruere.
Quid enim aliud designat hec
tum.tam uita accitra qͣm con¬
templatiua Nonne tibi uide¬

Expanded text:
intelligi, quo, quaeso, in loco, vel temintelligi, quo, quaeso, in loco, vel tempore hoc non possit ostendi, hoc non possit videri. Et haec quidem illi nominis interpretatio satis congruit, secundum quod ei accidit. Nam est et alia non minus congrua secundum quod fecit: interpretatur namque Nabuchodonosor sessio in agnitione angustiae. Quid est sedere, nisi semetipsum humiliare? Attende autem quantum rex iste seipsum humiliavit, qui Danielem servum sibi ex captivitate addictum adoravit, quando regni sui dejectionem quam sine angustia nosse non poterat ipso exponente agnovit. In agnitione itaque angustiae sedit, qui audito imminenti periculo ad prophetantis se pedes humiliter prostravit. Haec autem quae dicta sunt de nominis interpretatione videntur historiae alludere, sed nihilominus et illud considerandum est quomodo valeant mysterio congruere. Quid enim aliud designat haectum tam vita activa quam contemplativa? Nonne tibi vide
Abbreviated transcription (Latin):
satis euidenter ostendit: qmͣ apte
tale nomen accepit. Nam somni¬
um ꝓculdubio qd̾ itidit: futuroꝵ
p̃sagium fuit. & illud nichilomi¬
dit. rerum aliarũ signum fu̾it.
nam moꝵ accidentia exp̃ssit.
Uide gͦ. qm̃ recte tale nomen sorti¬
tur. Nabuchodonosor quippe ꝓphe¬
tans istiꝰmodi siguum int̾pretat᷑
Nonne nabuchodonosor ꝑ misti¬
uisio ꝓpħia erat. que uarios reg
at: quia omina in figura contin¬
gebant illis: S E rgo illa regnoꝵ
ꝑmutacio. figura fuit qͥa alnd
aliquid ꝑ mysterium significa¬
uit. & rerum spũ alium signum
fuit. Signum itaq ꝓpħabat. qͥ in
futuroꝵ p̾sagio rerum spualutmn
siguras p̃idebat. S quale signũ. s¬
Signum istiꝰmodi. hoc ẽ signum
tale. qd̃ quale. uł qͣm uerum sit.
potest exꝑimento ꝓbari: ⁊ quasi
ad oculum ostendi. Uel fignum istiꝰ¬
modi. qͣsi eiꝰ rei que pot̾ digito os¬
tendi. Si enĩ indecrimento regno¬
rum. morum detͥmentum debet

Expanded text:
satis evidenter ostendit quam apte satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somnium procul dubio quod vidit futurorum praesagium fuit. Et illud nihilomidit rerum aliarum signum fuit: nam morum accidentia expressit. Vide ergo quam recte tale nomen sortitur. Nabuchodonosor quippe prophetans istiusmodi signum interpretatur. Nonne Nabuchodonosor per mystivisio prophetia erat, quae varios regnat quia omnia in figura contingebant illis? Ergo illa regnorum permutatio figura fuit quia aliud aliquid per mysterium significavit; et rerum spiritualium signum fuit. Signum itaque prophetabat, qui in futurorum praesagio rerum spiritualium figuras praevidebat. Sed quale signum? Signum istiusmodi, hoc est signum tale quod, quale, vel quam verum sit, potest experimento probari, et quasi ad oculum ostendi, vel signum istiusmodi quasi ejus rei quae potest digito ostendi. Si enim in detrimento regnorum morum detrimentum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
facile amisit: cum tanta difficul¬
tate recuꝑauit. Hin ẽ qd̃ regnor
detrimentũ latius describitur
⁊ gradib distinguit᷑. & in exter¬
minabilis regni fubinro ductio
paucis ꝑstringit᷑.&. subito qͥdeni
⁊ fine ulla digradatione subifer¬
tur. Et forte dequalibet gemi¬
ne uite grã dicitur de ntraq intel.¬
ligi datur. Nam scͥptitra sacra se¬
pe unum dicit: & aliud innuit.
Solet itaq uicissim utrumq con¬
ting̾e̾: & hominem uidelic&. in ac¬
tiua exercitatum subito ⁊ inopina¬
ie cadere. & item a contemplati¬
ua deiectum. ꝑ uisitantẽ grãm
miranda facilitate refurge̾. Sed
congrue satis hoc loco ubi de utri¬
usq utte lapsu. uł reparatione a¬
gitur. congrue inqͣm utriꝰq ꝓpͥ¬
etatem expressit.⁊ qua sibi ꝓpor¬
cione respondeant ostendit. Nã
a contem platiua facilius decidi¬
mus: &. ad actiuam facilius refur¬
gimus. Hec aut̃ regis nabucho¬
donosor uisio sicut ⁊ cetã ipsius

Expanded text:
facile amisit, cum tanta difficulfacile amisit, cum tanta difficultate recuperavit. Hinc est quod regnorum detrimentum latius describitur, et gradibus distinguitur, et inexterminabilis regni subintroductio paucis perstringitur, et subito quidem, et sine ulla degradatione subinfertur. Et forte quod de qualibet geminae vitae gratia dicitur, de utraque intelligi datur. Nam Scriptura sacra saepe unum dicit, et aliud innuit. Solet itaque vicissim utrumque contingere, et hominem videlicet in activa exercitatum, subito et inopinate cadere, et item a contemplativa dejectum per visitantem gratiam miranda facilitate resurgere. Sed congrue satis hoc loco, ubi de utriusque vitae lapsu vel reparatione agitur, congrue, inquam, utriusque proprietatem expressit, et qua sibi proportione respondeant ostendit. Nam a contemplativa facilius decidimus, et ad activam facilius resurgimus. Haec autem regis Nabuchodonosor visio sicut et caetera ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
nobis innuit᷑ : nͥ qd contemplatio¬
nis grã qͣndoq diuinitus datur.
subtrahitur. tandemq multipliciꝰ
reparat᷑. Actiue aut̃ uite detrim̃¬
ta designant᷑ instatua: que incho¬
ata ex auro. desinit in testa. Insũ¬
mo aurea. in medio argentea uel
erea: in imo ferrea uł testra. Ecce
uides qͣnto infrrior: tanto semꝑ
inuenit᷑ se ipsa det̾ior. Inuatia ꝑ¬
mutacione metalloꝵ. signantur
uaria detͥmenta regnor: & in u¬
itisq multiformis defectꝰ morum
uł m̾tor. S ecce post multipli¬
cem regnorum defectum. regnũ
llud suscitatur: qd non dissipabit᷑
met̃̾ium. Sic sepe mens huma¬
na pꝰ multiplicem runam diui¬
na inspiratione conpuncta ad ius¬
ticiam redit: &. ex ipso suo casu e¬
rudita ⁊ humiliata. qͣnto erudici¬
or qͣntoq humilior. tanto ⁊ for¬
tior resurgit. Illud qͦ notandũ
qd̃ contemplatiue uite gr̃a. qͣm
ficilius reꝑatur. Hinc ẽ nabucho¬
donosor somnii uisionem qd tam

Expanded text:
nobis innuitur, nisi quod contemplationobis innuitur, nisi quod contemplationis gratia quandoque divinitus datur, interdum subtrahitur, tandemque multiplicius reparatur. Activae autem vitae detrimenta designantur in statua, quae inchoata ex auro desinit in testa, in summo aurea, in medio argentea, vel aerea, in imo ferrea vel testea. Ecce ut vides quanto inferior, tanto semper invenitur seipsa deterior. In varia permutatione metallorum signantur varia detrimenta regnorum, et in utrisque multiformis defectus morum, vel meritorum. Sed ecce post multiplicem regnorum defectum, regnum illud suscitatur, quod non dissipabitur in aeternum. Sic saepe mens humana post multiplicem ruinam, divina inspiratione compuncta ad justitiam redit, et ex ipso suo casu erudita et humiliata, quanto eruditior quantoque humilior, tanto et fortior resurgit. Illud quoque notandum quod contemplativae vitae gratia quam ficilius reparatur. Hinc est quod Nabuchodonosor somnii visionem quam tam
Abbreviated transcription (Latin):
uid illud na¬
buchodono¬
sor somnum iuxta lict̾am
designet. notissima illa danielis
expositio docet. s displicere non
bet. si tropologica discussio ex ea-¬
dem materia eliciat. quod ad uc¬
ritatis scientiam uel morum dis¬
ciplinam leccorem edificet. Ut gͦ
intentionis eiꝰ sũmam paucis ꝑ¬
stringam: uidetur ꝓpħa hoc loco
ex mystica uisione designare. quo¬
m uiros uirtutum contingat pau¬
latim defluere. ⁊ quib dam detri¬
mentorum gradib in ima cortu¬
ere. ⁊ ꝑ uisitantem grãm quan¬
doq ad pͥstinum uel potius pocio¬
rem animi statum resurge̾. Hec
aut̃ ꝑmutacionis corrupcela uel
repatationis medela accidere u¬
tiq solit in utraq uita. tam ac
ni fallor in hacuna uisione typus
exprimit᷑ si recte pensetur. Quid
enim ẽ qd̃ nabuchodonosor mysti¬
cam uisionem accepii: amisit: &
pͥmodum tt̾m cumulatus agno¬
uit: nam ipsam cum ipsius incre¬
patione ad ultimum reciꝑe meru¬
it. Quid iiqͣm in his omnib

Expanded text:
Quid illud Nabuchodonosor somnium juxta litteram designet, potissima illa Danielis expositio docet. Sed displicere non debet, si tropologica discussio ex eadem materia eficiat quod ad veritatis scientiam, vel morum disciplinam lectorem aedificet. Ut ergo summam intentionis ejus paucis perstringam, videtur propheta hoc loco ex mystica visione designare quomodo viros virtutum contingat paulatim defluere, et quibusdam detrimentorum gradibus in ima corruere, et per visitantem gratiam quandoque ad pristinam, vel potius potiorem animi statum resurgere. Haec autem permutationis corruptela, vel reparationis medela accidere utique solet in utraque vita, tam act. Utriusque, ni fallor, in hac una visione typus exprimitur, si recte pensetur. Quid enim est quod Nabuchodonosor mysticam visionem accepit, amisit, et postmodum iterum cumulatius agnovit. Nam ipsam cum ipsius interpretatione ad ultimum recipere meruit. Quid, inquam, in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Unum aut̃ erat. qd uerati¬
ter dice possent. si uera confiteri
uoluissent. uifionem uidelicet
mimme nosse. nec ꝑse scire peni¬
tus potuisse. Quigͥ falsa ꝑfitent᷑.
cur saltem uera non confitentur: S̾ᷤ¬
Communis prudentia: gen̾alis
impudentia. Communis puden¬
tia impossibilitatem fuã celare.
gen̾alis impudentia ultra possibi¬
litatem suã p̃sum̾e̾. Et respos¬
dens rex. ait chaldeis. Sermo reces¬
sit a me. Nisi indicau̾itis mͥ som

Expanded text:
tunt. Unum autem erat quod veracitunt. Unum autem erat quod veraciter dicere possent, si vera confiteri voluissent, visionem videlicet minime nosse, nec per se scire penitus potuisse. Qui ergo falsa profitentur, cur saltem vera non confitentur? Communis pudentia generalis impudentia. Communis pudentia impossibilitatem suam celare, generalis impudentia, ultra possibilitatem praesumere. Et respondens rex, ait Chaldaeis: Sermo recessit a me. Nisi indicaverit
Abbreviated transcription (Latin):
time sentimus. nichilominꝰ tam̃
sub eodem tp̃re ꝓpͥe industrie innti¬
mur. ac si cooꝑantem grãm penitꝰ
ignoremꝰ. Sepe cum de diuine gr̃e
commendatione subtiliter aliquid
apud ꝓrimos loquimur. de nr̃e lo¬
cutionis subtilitate. apud nosmet ip¬
sos głamur. O infinita hominis
stulticia. & recte qͥdem dicis:. homi¬
nem nil posse sine grã. S si u̾itatẽ
loqueris. unde głaris:Docramus
itaq occultorum ꝑscutatͥces subti¬
lissimas illas uidelicet nras cogitõ¬
nes. ut inomĩ nr̃õ studio. inomni
negotio hoc pͥmũ. hoc p̃cipue sata¬
gant. hanc nobis sollicitudinem
pͥmo ingerant. ur studramus totũ
qd ꝓponimꝰ de grã p̃sumere. totũ
qd efficimus grẽ diuine ascrib̾e̾:
successus. qͥd am se uel eneruiter de¬
iciunt. uel in aniter extollunt.
exigunt: & aliud ꝓmutunt. Eri¬
gunt a rege uisi onem: & eiꝰ pol¬
licent᷑ int̃pretacionem. &. tamen
qͣm uane exigunt. tam falso ꝓmit¬

Expanded text:
time sentimus, nihilominus tamen, et time sentimus, nihilominus tamen, et sub eodem tempore propriae industriae innitimur, ac si cooperantem gratiam penitus ignoremus. Saepe cum de divinae gratiae commendatione, subtiliter aliquid apud proximos loquimur de nostrae locutionis subtilitate apud nosmetipsos gloriamur. O infinita hominis stultitia, et recte quidem dicis hominem nil posse sine gratia? Sed si veritatem loqueris, unde gloriaris? Doceamus itaque occultorum perscrutatrices subtilissimas, illas videlicet nostras cogitationes, ut in omni nostro studio, in omni negotio hoc primum, hoc praecipue satagant, hanc nobis sollicitudinem primo ingenerant, ut studeamus totum quod proponimus de gratia praesumere, totum quod efficimus gratiae divinae ascribere, successus, quidam se, vel enerviter dejiciunt, vel inaniter extollunt. exigunt, et aliud promittunt. Exigunt a rege visionem, et ejus pollicentur interpretationem. Et tamen quam vane exigunt, tam falso promit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate s ꝓuanitate querimus:
⁊ inuentam ueritatem. ñ in ueri¬
tate. s ad uanitatem diligimus:
⁊ qd̾ miserrimũ ẽ inu̾bis uite ad
mortis lucra negociam᷑. Ux certe
int̾ioris hominis uitam: recte intel¬
ligimus grãm diuinam. Sic̃ enĩ
corpus nichil potest sine uita fua.
id ẽ sine anima. sic int̾ior homo
nr̃ nichil boni potest sine grã diui
nichil potestis fac̾e. Quid gͦ ẽ dic̾e
insempit̾num uiue. nͥ indesinent̃
grẽ adhere S Quicqͥd disponas. ñ
de tua industria. sed de diui¬
na grã p̃sumas. Quicqͥdꝑ
agas: illi non tibi ascribas. Hoc uti¬
q regi illi. ⁊ eo maxime tempore
dicendum erat: qͦ illud qdđ diuinitꝰ
acceꝑat. humanitꝰ querebat:⁊ ad
illud qđ sꝑabatur. humane potiꝰ
industrie: qͣm diuine gr̃e innite¬
bat᷑. D illud ẽ ualde mirum. im¬
mo supͣ oẽm humanũ modum.
stupendum. qd̃ sepe cum hec apud
nos met ipsos tacite loquimur. &. in¬

Expanded text:
veritate, sed pro vanitate quaerimus, veritate, sed pro vanitate quaerimus, et inventam veritatem, non in veritate, sed ad vanitatem diligimus, et quod miserrimum est, in verbis vitae ad mortis lucra negotiamur, vel certe interioris hominis vitam recte intelligimus gratiam divinam! Sicut enim corpus nihil potest sine vita sua, id est sine anima, sic interior homo noster nihil boni potest sine gratia divnihil potestis facere . Quid ergo est dicere, in sempiternum vivere, nisi indesinenter gratiae adhaerere? Quidquid disponas non de tua industria, sed de divina gratia praesumas. Quidquid peragas, illi, non tibi ascribas hoc utique regi illi, et eo maxime tempore dicendum erat, quod illud quod divinitus acceperat humanitus quaerebat, et ad aliud quod sperabatur, humanae potius industriae, quam divinae gratiae innitebatur. Sed illud est valde mirum imo supra humanum modum stupendum quod saepe cum haec apud nosmetipsos tacite loquimur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tio: ᷤ Exoptatio ut hoc ualeat. an
ammonitio ut in hoc ipsum om¬
ne studium impendat. & Que ẽ
aut̃ uita illius int̾m pͥncipis: ꝙ
int̾ne illius familie dñatoris:ᷤ Q
inqͣm ẽ illiꝰ pͥncipalis in anima
humane uidelicet mentis ui¬
ta.nͥ intentio bona: Quic¬
qͥd homo agat ꝙ̃. si bonum sit: in¬
utile tam̃ erit nͥ bona intentione
fiat. Tẽ aut̃ mens hominis etiam
int̾ bona oꝑa morit᷑: qñ intentio
deprauat᷑. Clernatis attestatio ẽ.
qͥa si oculus tuus fuerit neqͣm. to¬
tum corpꝰ tuũ tenebrosum erit.
Qͥdgͥ erit in sempit̾num uiuere:
nͥ momni oꝑe bono intentionẽ
bonam hab̾e:S Utinam ad omnẽ
conatum nr̃m. ad omne inceptũ
bonum. hec nobis responsio pͥmo
occurrat. in hoc omĩs nr̃a cogito
suspiret ⁊ satagat. ut met̾num ui¬
uamus. qd tunc qͥdem fiet. si nichil
nͥ bonum. ⁊ sine bona intentione
agamus. Ut enim de cet̾s tace̾mꝰ.
o quociens ipam u̾itatem. non ꝓ

Expanded text:
tio? Exoptatio, ut hoc valeat, an tio? Exoptatio, ut hoc valeat, an admonitio, ut in hoc ipsum omne studium impendat? Quae est autem vita illius interni principis, et internae illius familiae dominatoris? Quae, inquam, est illius principalis in anima humanae videlicet mentis vita, nisi intentio bona? Quidquid homo agat, etiamsi bonum sit, inutile tamen erit, nisi bona intentione fiat. Tunc autem mens hominis etiam inter bona opera moritur, quando intentio depravatur. Veritatis attestatio est: Quia, si oculus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid igitur erit in sempiternum vivere, n omni opere bono intentionem bonam habere? Utinam ad omnem conatum nostrum, ad omne incoeptum bonum, haec nobis responsio primo occurrat, in hoc omnis nostra cogitatio suspiret, et satagat, ut in aeternum vivamus, quod tunc quidem fiet, si nihil nisi bonum, et sine bona intentione agamus. Ut enim de caeteris taceamus, o quoties ipsam veritatem, non pro
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid supͣ humanum modũ
de ꝓpͥa industria p̃sumit᷑. S To¬
ta sane istorum responsio hoc
maxime uidet᷑ contin̾e̾. illud
uidelicet qd̾ rex uiolenter exige¬
bat. oĩo non posse. In eiꝰ modi gͦ
sapientib quales tibi suꝑius os¬
tendimus. hoc erit ut opinor eo¬
rum respond̾e. fuã impossibili¬
tatem ꝓpͥo exꝑimento docere.
S ingła aut̃ responsionis eoꝵ
agimus. intentiom bone. studere:
⁊ grẽ diuine inniti debeamus.
ex inquiunt: insempit̃¬
num uiue. Ut itaq ad
inuicem conferamꝰ ex¬
t̾iora eum int̾iorib. cor¬
poralia cum spũalib:
utinam illam int̃nam familiam
tam disciplinatã habeamꝰ qͣm dis¬
ciplinatam istam ext̾iorem agno¬
uimus. Audiuimꝰ quid pͥma fron¬
te suo regi respondeant: ⁊ forte hoc
ipsum eos ipse docuerat. Doceamꝰ
⁊ nr̃am in omi uidelicet nr̃o cona¬
mine.similia responde̾. Rex in
sempit̃num uiue. Qͥdtam̃ hoc
erit queso. exoptacio an ammoni¬

Expanded text:
aliquid supra humanum modum aliquid supra humanum modum de propria industria praesumitur? Tota sane istorum responsio hoc maxime videtur continere illud videlicet quod rex violenter exigebat, omnino non posse. In ejusmodi ergo sapientibus, quales tibi superius ostendimus, hoc erit, ut opinor, eorum respondere suam impossibilitatem proprio experimento docere. Singula autem responsionis eoruagimus, intentioni bonae studere et gratiae divinae inniti debeamus. Rex, inquiunt, in sempiternum vive . Ut itaque ad invicem conferamus exteriora cum interioribus, corporalia cum spiritualibus, utinam internam illam familiam, tam disciplinatam habeamus quam disciplinatam, istam exteriorem agnovimus. Audivimus quid prima fronte suo regi respondeant, et forte hoc ipsum eos ipse docuerat, doceamus et nostram in omni videlicet nostro conamine simillima respondere: Rex, in sempiternum vive. Quid tamen hoc erit, quaeso, exoptatio, an admoni
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sciri oportet insinuare. oᷤ Cũ
enim cuilibet aliquid in aliena
⁊ ignota lingua dr̃. strepitus qui¬
pondetur. qñ id qd oportum¬
tas exigit. conuenienter inti¬
matur. Qd si ad nominis int̾p̃¬
tacionem recurrimꝰ. in eandem
ꝓculdubio sententiam reduci¬
mur. Syria namq: int̾p̃tatur
sublimis. Qͥd iaq erit respon¬
dere syriace: nͥ sublimiter res¬
pondere: & quid erit respond̾e
sublimiter: nͥ respond̾e conueni¬
ter & sufficienter.S Nichil aut̃
melius. nil certius. nichilq sub¬
limius. animus cognoscit: qͣm
qd̃ ꝑ exꝑimentũ didicit. E for¬
te hic ẽ ꝓpͥus atq p̃cipuus. &
omino fublimissimꝰ. humane
anime discendi modꝰ: qͣndo ali¬
quid ꝓpͥo exꝑimento ꝓbamus.
Nonne tue tibi cogitõnes seu
occupationes tam ꝓpͥe qͣm aꝑte
respondent. ⁊ satis sublimiter
ad ueritatem erudiunt: qñ ex
ꝓpͥo defectu docent: & qͣi ꝑ exꝑien¬
tiam locunt᷑. qd̾ frustra uł dem̾e

Expanded text:
quod sciri oportet insinuare? Cum quod sciri oportet insinuare? Cum enim cuilibet aliquid in aliena et ignota lingua dicitur, strepitus quipondetur, quando id, quod opportunitas exigit, convenienter intimatur. Quod si ad nominis interpretationem recurrimus, in eamdem proculdubio sententiam reducimur. Syria namque interpretatur sublimis. Quid itaque erit respondere Syriace, nisi sublimiter respondere? et quid erit respondere sublimiter, nisi respondere convenienter et sufficienter? Nihil autem melius, nil certius, nihilque sublimius animus agnoscit quam quod per experimentum didicit, et forte hic est proprius atque praecipuus, et omnino sublimissimus humanae animae discendi modus, quando aliquid proprio experimento probamus. Nonne tuae tibi cogitationes seu occupationes, tam proprie quam aperte respondent, et satis sublimiter ad veritatem erudiunt quando ex proprio defectu docent, et quasi per experientiam loquuntur, quam frustra vel temere
Abbreviated transcription (Latin):
nuixta huiꝰ similitudinem ꝓfectu¬
um nr̃oꝵ damna ñ neglige̾. quin
potius studia nra ad eor reꝑationẽ
incitare. Illud sane notandum qd
suꝑius dicit se ẽe cont̾ritum. hic
aut̃ mente confusum. S sciendũ
qͥa mens humana dum ad diuine
equitatis ardua limpidius contẽ¬
planda subleuat᷑. ex infirmitatis
sue reꝑ̾atione sub uno eodemq
tp̃r unde t̾retur: inde confundit᷑
Nam ꝓculdubio in diume iusti¬
cie consid̾atione. inualitudinisq
humane comꝑatione. homo infir¬
mitatem suam horrescit pariter
ꝓ erubescit. ¶esponderuntq
chaldei regi. syriace. Rex insem¬
pit̾num uiue. Dic sominum ser-¬
uis tuis: ꝙ int̾p̃tacionem eiꝰ indi¬
cabimus. Primo loco confideran¬
dum:cui. quom. responderunt.
Utiq chaldaico regi. syriace: qd̃ qͥ¬
dem idem ẽ sicut ieronimꝰ suꝑ hc̃
eundem locum diffiniuit ᷑ caldaice
Quid itaq ẽ regi in ꝓpria lingua
respond̾e. nͥ exp̃sse ⁊ manifeste

Expanded text:
juxta hujus similitudinem profectujuxta hujus similitudinem profectuum nostrorum damna non negligere, quin potius studia nostra ad eorum reparationem incitare. Illud sane notandum quod superius dicit se esse conterritum, hic autem mente confusum. Sed sciendum quia mens humana, dum ad divinae aequitatis ardua limpidius contemplanda sublevatur ex infirmitatis suae reverberatione, sub uno eodemque tempore unde terretur, inde confunditur. Nam procul dubio in divinae justitiae consideratione, invaletudinisque humanae comparatione homo infirmitatem suam horrescit, pariter et erubescit. Responderuntque Chaldaei regi, Syriace: Rex, in sempiternum vive. Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Primo loco considerandum cui et quomodo responderunt. Utique Chaldaico regi, Syriace quod quidem idem est, sicut Hieronymus super hunc eumdem locum diffinivit, quod Chaldaice. Quid itaque est regi in propria lingua respondere, nisi expresse et manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
studia ⁊ exercitia disꝑg̾e consue¬
uit. uni ⁊ soli celestis doctͥne ne¬
gotio impendit. Ab eiusmodi
aut̃ sapientib. & qͣsi inunum
coeuntib qͣi somnia nr̃ã amissa
requirimus. qͣndo subtracta cos¬
templationis nre spectacła ꝑ mul¬
tiplicem ⁊ infatigabilem studioꝵ
nr̃oꝵ instantiam reꝑare satagimꝰ
Qui cum uenissent. steterunt co¬
ram rege. Ecce qͥd dr̃. Ecce qualis
conuocatio coram rege stare ꝑhi¬
betur. Regium animũ necdum
te habere existimes. si subtilissima
illa cogitacionũ tuarũ acumina
undecumq ꝓuoto collig̾e. & pro
arbitrii libertate cuiꝰcumq inten¬
tionis studio immobiliter figere
uecdum uales. ¶ Et dixit ad eos
rex. Uidi somniũ:⁊ mente confu¬
sus ignoro qͥd uiderim. Sapientũ
nr̃oꝵ conuocationẽ alloquimur.
qͣndo ꝑscrutacionũ nrãrum eua¬
gationem in intimis increpamꝰ:
uł ad sublimiũ inuestigationem
inflammamus. Studeamꝰ autẽ

Expanded text:
studia, et exercitia dispergere consuestudia, et exercitia dispergere consuevit uni, et soli coelestis doctrinae negotio impendit. Ab ejusmodi autem sapientibus, et quasi in unum coeuntibus, quasi somnia nostra amissa requirimus, quando subtracta contemplationis nostrae spectacula, per multiplicem et infatigabilem studiorum nostrorum instantiam reparare satagimus. Qui cum venissent, statuerunt coram rege. Ecce quid dicitur; ecce qualis convocatio coram rege stare perhibetur. Regium animum necdum te habere existimes, si subtilissima illa cogitationum tuarum acumina undecunque pro voto colligere, et pro arbitrii libertate, cujuscunque intentionis studio immobiliter figere necdum vales. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Sapientium nostrorum convocationem alloquimur, quando perscrutationum nostrarum evagationem in intimis increpamus, vel ad sublimium investigationem inflammamus. Studeamus autem
Abbreviated transcription (Latin):
in immensam formidinẽ. immo
pene usq in desꝑationẽ solec se ip¬
sam p̃cipitare.S dum trepidꝰ am¬
mus huiꝰ modi pauore confunditur:
ut taceam qͣm iuste absq ulla dubi¬
tacione. tam miscditer qͣm utiliter
sub hoc necessitatis articłõ ꝯtempla¬
tionis grã subtrahit᷑. ne a subtilitatis
sue iinietate. in desꝑationis foueã
totus p̃cipitet᷑. Somniũ itaq q̃si ab
eo fugit. dum illam qͣm ꝑ mentis
excessum uid̾e consueuit. contempla¬
tionis lucem amittit. Precepit aut̃
rex ut comuocarent᷑ arioli. ⁊ magi.¬
⁊ malefici. ⁊ chaldei: ut indica¬
rent regi somnia sua. Regnum
ꝓfecto ammum gecit. qͥ deside¬
riis suis imꝑare. & studia sua¬
⁊ exercitia sua ꝓ delib̾ationis fue¬
arbitrio disponẽ consueuit. Eiꝰ¬
modi itaq anmus regius. om̃s
sapientes babilonis inunum con-¬
uenire feͬcit.⁊ diu̾sas quodãmͦ
sectas inunum ꝑscrutinum co¬
git. qͣndo omnẽ sollicitudinem
⁊ indagationem. quas ꝑ uaria

Expanded text:
imo pene usque in desperationem solet seipsam praecipitare. Sed dum trepidus animus hujusmodi pavore confunditur ut taceam quam juste absque ulla dubitatione, tam misericorditer quam utiliter sub hoc necessitatis articulo, contemplationis gratia subtrahitur, ne a subtilitatis suae nimietate in desperationis foveam totus praecipitetur. Somnium itaque quasi ab eo fugit, dum illam quam per mentis excessum videre consuevit contemplationis lucem amittit. Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magt malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi sommia sua. Regium profecto animum gerit, qui desideriis suis imperare, et studia, et exercitia sua pro deliberationis arbitrio disponere consuevit. Ejusmodi itaque animus regius omnes sapientes Babylonis in unum convenire facit, et diversas quodammodo sectas in unum per scrutinium cogit, quando omnem sollicitudinem, et indagationem quas per varia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplatione. eqͥtatisq illius consi¬
datione cadit. Presumptuosa namq
mens dũ miranda subtilitate conspi¬
cit. qͣm sit supͣ humanam uͥtutem
diuinis bñficiis respond̾e.: ⁊ diuina
seueritas ꝓ equitatis nire qͣm ualeat.¬

Expanded text:
contemplatione, aequitatisque illius consicontemplatione, aequitatisque illius consideratione cadit. Praesumptuosa namque mens, dum miranda subtilitate conspicit, quam sit supra humanam virtutem divinis beneficiis respondere, et divina severitas
Abbreviated transcription (Latin):
orum suoꝵ uiccrix anima in reg¬
no suo extc̃ iam incipit habere:
qñ excessib fius edomius iam p̃¬
ualet: ñ solum affectionib. uerũ
bossit. ⁊ illas ab illicita concupis¬
centia. & istas ab inepta euagatio¬
ne restͥnge̾. Quid ẽ aut̃ sommũ
uid̾e. ⁊ futuroꝵ p̾sagia. seu occul¬
templacionis diuinitꝰ acciꝑe. ⁊ ꝑ
mentis excesfum iudiciorum di¬
uinoꝵ cognitionẽ. ex diumna re¬
uelatione ꝑciꝑe:ᷤ Recte gͦ anno
scdo rex iste somniũ uidit. quia
spũalis qͥsq pꝰ edomitam concupis¬
centiam. cogitõnumq disciplinã.
tandẽ aliqũ contemplationis studio
uacare p̾ualet. atq assuescit. Sepe
aut̃ fit. ut dum animꝰ humamis
ad diuinoꝵ iudicioꝵ subtilitatem.
seu &̃ districcionẽ contemplandam
ducit᷑: ex ea ipsa uiuine districtionis
ꝯsid̾atione qͣm ꝑcipit. fubito timore
medullitus concuciat᷑. Dum enim
mens rudis. ⁊ celestib disciplinis minꝰ
hunc timorem ex diuine seueritatis

Expanded text:
orum suorum victrix anima in regno suo extunc jam incipit habere, quando excessibus suis edomitis jam praevalet, non solum affectionibus, verum possit et illas ab illicita concupiscentia, et istas ab inepta evagatione restringere. Quid est autem somnium videre et futurorum praesagia, seu occultemplationis divinitus accipere, et per mentis excessum judiciorum divinorum cognitionem ex divina revelatione percipere? Recte autem anno secundo rex iste somnium vidit, quia spiritualis quisque post edomitam concupiscentiam cognitionumque disciplinam, tandem aliquando contemplationis studio vacare praevalet atque asautem fit ut, dum humanus animus ad divinorum judiciorum subtilitatem, seu etiam districtionem contemplandam ducitur, ex ea ipsa divinae districtionis consideratione quam percipit, subito timore medullitus concutiatur. Dum enim mens rudis, et coelestibus disciplinis minushunc timorem ex divinae severitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ꝓmotionis gradib sepe diui¬
nicus reparetur mens que de mag¬
no malo in deceriora labitur.
ex diuina oꝑatione resurgat:¬
Qualem lib̾tatem naturaliter ha¬
bemus. ⁊ qͣlem pocestatrm ex grã
accipimꝰ .&. quid sit libertatis
uel quid porestatis.

Expanded text:
Quibus promotionis gradibus saepe divinitus reparetur mens quae de magno malo in deteriora labitur. ex divina operatione resurgatQualem libertatem naturaliter habemus, et quatem potestatem ex gratia accipimus, et quid sit libertatis vel potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor. uidit nabucho¬
donosor somnũ. & cont̾ritus est
sp̃c eiꝰ.: & somniũ eiꝰ fugit ab eo.
Primũ studium uirilis animi ẽẽ
debet. ut possit dñari affectionib.
scd̃m ut possit imꝑare cogiuionib¬

Expanded text:
Nabuchodonosor, vidit Nabuchodonosor somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo . Primum studium virilis animi esse debet, ut possit dominari affectionibus; secundum ut possit imperare cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ ꝑturbationis nr̃e tempore
debeamus ad orationis remedia
confug̾e & eiꝰmodi suffragium inu¬
sum adducere.
Qualib meditacionib oporteat
animum ad deuotionẽ in flamina¬
re. uł quomͦ oporteat studioꝵ nrõ¬
rum instantiam reformare.
Duomͦ semꝑ ad innouationẽ in¬
telligentie debeamus non nrãm
industriam. s dnĩ munificentiam
magnificare. officium¬

Expanded text:
o perturbationis nostrae tempore debeamus ad orationis remedia confugere, et ejusmodi suffragium in usum adducere.Qualibus meditationibus oportet animum ad devotionem inflammare, vel quomodo oporteat studiorum nostrorum instantiam reformare.do semper ad innovationem intelligentiae debeamus non nostram industriam, sed Domini magnificentiam magnificare.
Abbreviated transcription (Latin):
celestia desidia: sc̃itatis uota accipi¬
unis: que exdiuine inspiratiouis ũc¬
tione insc̃oꝵ cordibus flagrare cog¬
nouimus. Usus habet ut dictũ est
ꝓpħas clicere: qui possunt furura p̃
ꝯtemplant᷑: qui intima penetrant:
qͥ mystioꝵ ꝓfunida reuelant. Sp̃ua¬
les itaq sensus quasi qͥdam. ꝓpliete
sũt: qui celestibꝰ secretis sepuis ĩ fer¬
sunt: qͥ ĩ iiusibilibꝰ contemplatioĩs
secretoꝵ. Hos accendit feruor di¬
lectionis: illos illuminat subtilitas
contemplationis. Hi multũ diligũt.
illi magna cognoseunt. Iure ergo
ꝓtalib iucrepat dñs reges: seuqͥs¬
libet eoꝵ hostes. olite inquiens
tang̾e xp̃os mneos: et in ꝓpħis meis
nolite malignari. his eñ ĩsidiatur
tepor. illis aut̃ẽ insidiatur error.
Facile est ut deuotionis feruor deficiat.
et inteporem cadat: & sepe ĩtelligen¬
tia caligat. et longiꝰ euagando se in

Expanded text:
coelestia desideria, sanctitatis vota accipimus, quae ex divinae inspirationis unctione in sanctorum cordibus flagrare cognovimus. Usus habet, ut dictum est, prophetas dicere qui possunt futura pracontemplantur, qui intima penetrant, qui mysteriorum profunda revelant. Spirituales itaque sensus quasi quidam prophetae sunt, qui coelestibus secretis saepius intersunt, qui in invisibilibus contemplationis secretorum. Hos accendit fervor dilectionis, illos illuminat subtilitas contemplationis. Hi multum diligunt, illi magna cognoscunt. Jure ergo pro talibus increpat Dominus reges, seu quoslibet eorum hostes. Nolite, inquiens, tangere Christos meos, et in prophetis meis nolite malignari. His enim insidiatur tepor, illis autem insidiatur error. Facile est ut devotionis fervor deficiat, et in tempore cadat, et saepe intelligentia caligat et longius evagando se in