comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpbeta non sua uͥtute. s diuino mu¬
nere pedes suos de laqueo pdicat.
meos Et alio loco. ex ꝑsona sc̃oꝵ quos
de huiꝰ scłi laqueo liberatos. ad et̾nam
dignatꝰ ẽ dñs securitatẽ leticiãq tͣns¬
ferre sic dr. Anima nr̃a sicut passer
erepta ẽ de laqͦo uenantiũ. laqueus
contͥcus ẽ & nos liberati sumꝰ Uerun¬
tam̃ ut suã animã unꝰ qͥsq nr̃m int̾
adu̾sitates & laqͦos inimici u̾sari cog¬
noscat. nec in hoc scło noxia umꝗͣ se¬
curitate torpescat. idẽ ppħa dicit. Tota
die contristatꝰ ingͤdiebar. qm anima
ĩpleta ẽ illusionib & non ẽ sanitas in

Expanded text:
propheta, non sua virtute, sed divino munere, pedes suos de laqueo praedicat meos . Et alio loco, ex persona sanctorum, quos de hujus saeculi laqueo liberatos, ad aeternam dignatus est Dominus securitatem laetitiamque transferre, sic dicitur: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et nos liberati sumtamen, ut suam animam unusquisque nostrum inter adversitates et laqueos inimici versari cognoscat, nec in hoc saeculo noxia unquam securitate torpescat, idem propheta dicit: Tota die contristatus ingrediebar; quoniam anima mea impleta est illusionibus, et non est sanitas in
Abbreviated transcription (Latin):
Sieut aũt qui ad patriam tendit doneeꝑ¬
ueniat. sẽꝑ habet uͥ ambulet. sic etiãnos
ꝗͣ diu in hoc mortali corpore constituti
ꝑegͥnam᷑ a dño p̃sens uita nobis ẽ ura in
qua sẽꝑ habemus uͥ possimꝰ ꝓficere donec
deo ꝑducente ad illã ualeam̃ beatȩ ĩmorta¬
litatis ȩcernã patͥam ꝑuenire Magne igit᷑
tam̃ hoc siuis aliqͣndo uirib suꝑb assignet.
sed humili corde. adeo poscat uigẽ custodi¬
am accepti muineris. a qͦ emanat totiꝰ bonȩ
ñ tm̃ pͥncipiũ s etiã ꝑfec̾tio uoluntatis Ne
ꝙ enĩ iacobi apłi pͥdicatio aliqͣ potest ar¬

Expanded text:
Sicut autem qui ad patriam tendit, donec perveniat semper habet ubi ambulet, sic etiam nos, quandiu in hoc mortali corpore constituti peregrinamur a Domino, praesens vita nobis est via, in qua semper habemus ubi possimus proficere, donec, Deo perducente, ad illam valeamus beatae immortalitatis aeternam patriam pervenire. Magnae igitur tamen hoc suis aliquando viribus superbus assignet, sed humili corde a Deo poscat jugem custodiam accepti muneris, a quo emanat totius bonae, non tantum principium, sed etiam perfectio voluntatis. 6. Neque enim Jacobi apostoli praedicatio aliqua potes
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uelle seu facere. cũ hoc nec in ipso poro
homine poterit solo ĩplere conatu ꝓpͥo qͣn¬
do nec dĩi fuit uitiata peccato. Quomodo gͥ
infirma sine uiuamine medici sospitatem
suã reparare pot̾it. quȩ dũsana eẽt sos¬
pitatẽ suã custodire neqͥuit. Hongͦ glet᷑ tit¬
ꝙ cinis quia in uita sua ꝓiecit intima
sua. nec uulneratꝰ de hoc qͦd in se sanũ
existimat. tanꝗͣ sanꝰ exultet: sed suorũ
uulnerũ putredinẽ cõpuncti cordis hu¬
militate considet. ut clamans eũ ꝓpħa cõ¬
putruerunt & det̾ioratȩ sunt cicatrices
meȩ a facie insipientiȩ meȩ. possit mede¬
lam non suo m̾ito s gratuito munere di¬
uinȩ pietatis acciꝑe: qͥd enĩ habet homo
qͦd non accepit: siaũt accepit. qͥd głatur
quasi non aceeꝑit: Solus gͥ deus potest
om̃ib qͥbus uoluerit dare. unde uera
salus adqͥri possit. & ideo solus potest

Expanded text:
num velle seu facere; cum hoc nec in ipso primo 178 num velle seu facere; cum hoc nec in ipso primo 178 homine potuerit solo implere conatu proprio, quando necdum fuerat vitiata peccato. Quomodo ergo infirma sine juvamine medici sospitatem suam reparare poterit, quae dum sana esset sospitatem suam custodire nequivit?  cinis, quia in vita sua projecit intima sua; nec vulneratus, de hoc quod in se sanum existimat, tanquam sanus exsultet; sed suorum vulnerum putredinem compuncti cordis humilitate consideret, ut clamans cum propheta: Computruerunt et deterioratae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae , possit medelam, non suo merito, sed gratuito munere divinae pietatis accipere. Quid enim habet homo quod non accepit? Si autem accepit, quid gloriatur, quasi non acceperit ? Solus igitur Deus potest omnibus quibus voluerit dare unde vera salus acquiri possit; et ideo solus potest
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ est. ut frequenti oratione. & iugi
cordis cõpunctione mitigetur. Cõpunctio
enĩ cordis excitat orationis affectũ. oratio
humilis diuinũ ꝓmeret᷑ auxiliũ: Cõpun¬
ctio cordis uulnera sua respicit. oratio uero
medelã sanitatis exposcit: Ẽt ad hec qͥs id̾o
nͥ medicus ipse nobis initiũ desidii sp̃u¬
alis infundat. Aut qͥs ꝑseuerare in orati¬
one queat. nisi deus in nobis hoc qͦd ce¬
pit augeat. qͦd seminauit enutͥat. & qͦd
miscłia p̾cedente gͣtis donauit indignis
ad effectũ ꝑfec̾tionis miscd̃ia subseqͦͣnte
ꝑducat: Sic enĩ a nobis poterit boni oꝑi
meritũ non ꝑire. si deus auc̃tor atq at¬
sic eũ auctorẽ boni oꝑis estimandũ. tãꝗͣ
in ipso tantũ cͤationis exordio. sic deus nã¬
turȩ humanȩ boni oꝑis facultatẽ dederit.
ut ipsiꝰ aduitorio desistente sola ꝑse ipsã
possit humana natura quodcumq bo¬

Expanded text:
necessarium est ut frequenti oratione et jugi necessarium est ut frequenti oratione et jugi cordis compunctione mitigetur. Compunctio enim cordis excitat orationis affectum, oratio humilis divinum promeretur auxilium; compunctio cordis vulnera sua respicit, oratio vero medelam sanitatis exposcit. Et ad haec quis idon, nisi medicus ipse initium desiderii spiritalis infundat? aut quis perseverare in oratione queat, nisi Deus in nobis hoc quod coepit augeat, quod seminavit enutriat, et quod misericordia praecedente gratis donavit indignis, ad effectum perfectionis misericordia subsequente perducat? Sic enim a nobis poterit boni operis meritum non perire, si Deus auctor atque adsic eum auctorem boni operis aestimandum, tanquam in ipso tantum creationis exordio sic Deus naturae humanae boni operis facultatem dederit, ut ipsius adjutorio desistente sola per seipsam possit natura quodcunque bo
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. e Epistolã sc̃itatis tuȩ cũ tota
cordis gͣtulatione suscepi. ñ solũ stu¬
diũ boni oꝑis. s etiã humilitatẽ cor¬
dis tui certis indiciis p̃ferentẽ: bene
igit᷑ sc̃a filia in laudẽ dei. ñ de bonis
oꝑib suꝑbiȩ uento extollãris. s ad
q testaris. Ita debet sentire qͥsqͥs uerbi dei ñ
auditor obluuosus. sed factor oꝑis ẽẽ deside¬
rat. qͥ non hic ab hominib reciꝑe mercedẽ
suã. sed a deo in die retributionis expec̾tat.
Qñ in p̃senti tẽpore inanis głȩ uanitate rap¬
tatur. s scõ igne diuini amoris accenditur.
hunc enĩ xp̃c uenit mittere in terrã ut õe
suꝑbiȩ germen exurat. & humiliato cor¬
di feruorẽ sc̃ȩ cõpunc̾tionis initiat. Sic
fit ut in nr̃is peccatis nosmetipso ueraci¬
ter accusemꝰ. & in bonis oꝑib nr̃is deum
uera cord̃is humilitate laudem᷑. Illi as¬
signemꝰ q̃ nobis eiꝰ pietas donat. nobis
ĩputemus in qͥbus eũ nr̃a infirmitas ex¬

Expanded text:
a. --1. Epistolam sanctitatis tuae, cum tota cordis gratulatione suscepi, non solum studium boni operis, sed etiam humilitatem cordis tui certis indiciis praeferentem. Bene igitur, sancta filia, in laudem Dei, non de bonis operibus superbiae vento extolleris, sed ad que testaris. Ita debet sentire quisquis verbi Dei non auditor obliviosus, sed factor operis esse desiderat, qui non hic ab hominibus recipere mercedem suam, sed a Deo in die retributionis exspectat; qui non in praesenti tempore inanis gloriae vanitate raptatur, sed sancto igne divini amoris accenditur. Hunc enim Christus venit mittere in terram , ut omne superbiae germen exurat, et humiliato cordi fervorem sanctae compunctionis injiciat. Sic fit ut in nostris peccatis nosmetipsos veraciter accusemus, et in bonis operibus nostris Deum vera cordis humilitate laudemus; illi assignemus quae nobis ejus pietas donat, nobis imputemus in quibus eum nostra infirmitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
tura scã p̃monuit & ostendit quod
nec in peccato debeamꝰ remanere. nec
de remissione cuiꝰ libet peccati ãbig̾e
Cur enĩ iubet᷑ ur ne adiciamꝰ pecca¬
tã pectatis. si est in peccato manendũ
Aut cur iubet᷑ ut dep̃teritis dep̃cem᷑.
ut nobis dimiitant᷑. si sunt aliqͣ quȩ
cep̃cantib dimitti nullatenꝰ possunt:
Anforsitan tẽporũ ciiꝙͣ potest p̃dica¬
re longeuitas. ut sicut ꝑac̾to tͥcenna¬
li spatio nullus sinit᷑ legib humanis
ablata repetere. sic legib diuinis post
longa peccandi spatia non liceat indul¬
gentiã pꝰtulare: absit ut hoc sit in
deo nr̃o qͦd in litib habet humana
condio. Deus ꝙ enĩ nr. sic est miseri¬
cors ꝙ bonꝰ. sicut & infinitꝰ ẽ & inuict.
Pude bonitas inuicti non uincitur &

Expanded text:
tura praemonuit, et ostendit quod nec in peccato debeamus remanere, nec de remissione cujuslibet iniquitatis ambigere. Cur enim jubetur ne adjiciamus peccata peccatis, si est in peccato manendum? aut cur jubetur ut de praeteritis deprecemur ut nobis dimittantur, si sunt aliqua quae deprecantibus dimitti nullatenus possunt? An forsitan temporum cuiquam potest praejudicare longaevitas, ut sicut peracto tricennali spatio, nullus sinitur legibus humanis ablata repetere, sic legibus divinis, post longa peccandi spatia, non liceat indulgentiam postulare? Absit ut hoc sit in Deo nostro quod in litibus habet humana conditio. Deus enim noster sic est misericors et bonus, sicut infinitus est et invictus. Proinde bonitas invicti non vincitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
iustus a iusticia sua. & fecerit iniqͥtatẽ.
scđm om̃s iniquitates qͣs fecit ille ini¬
quus. om̃s iusticiȩ eius quas fecit
non erunt in memoria. in delic̾to suo qͦ
deliquit. & in peccatis sius qͥb peccauit.
in ipsis morietur: Et infra dicit. Cũ con¬
uertit se iustus a sua iusticia. ut faciat
delictũ & moriat᷑. in suo delicto quod
fecit. in ipso moriet᷑. ꝙ in eo qͦd au̾ticur
iniquus ab iniqͥtate sua qͣm fecit. ut fa¬
ciat iudiciũ & iusticiã. hic animã suã
custodiuit. & auertit se ab om̃ib iniqͥ¬
tatib siuis quas fecit. uita uiuet e non
moriet᷑. ¶traq sententia uera ẽ. qͥautͣi:

Expanded text:
justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem, secundum omnes iniquitates quas fecit ille iniquus, omnes justitiae ejus quas fecit non erunt in memoria; in delicto suo quo deliquit, et in peccatis suis quibus peccavit, in ipsis morietur . Et infra dicit: In eo cum convertet se justus a sua justitia, ut faciat delictum, in suo delicto quod fecit, in ipso morietur. Et in eo quod avertatur iniquus ab iniquitate sua quam fecit, ut faciat judicium et justitiam, hic animam suam custodivit, et avertit se ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, vita vivet, et non morietur . Utraque sententia vera est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
oni tradẽdassiuie iniquũ cũ ab iniqͥtate
fuerit conu̾sus ad iusticiã ipsũ saluan¬
dũ. ꝙ om̃s iniqͥtates eiꝰ in memoria non
fut᷑as. Iniquũ uero ẽ si putemꝰ iustum
qͣndoq auersũ posse dãnari. & pute¬
mus iniquũ qͣuandoq conu̾sum. ñ
posse saluari. Iustus ẽ & muisericors

Expanded text:
e iniquum, cum ab iniquitate fuerit conversus ad justitiam, ipsum salvandum, et omnes iniquitates ejus in memoria non futuras. 11. Iniquum vero est, si putemus justum quandoque aversum posse damnari; et putemus iniquum quandoque conversum non posse salvari. Justus est Deus et misericors.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm. quia multꝰ ẽ ad ignoscen¬
dũ. In hoc multo ͤ deest. in qͦ & om̃i¬
potens miscdia. & om̃ipotentia mise¬
ricors ẽ Tanta est aũt. & benignitas
om̃ipotentiȩ. & om̃ipotentia benig¬
nitatis in deo: ut nichil sit qđ nosit.
aut non possit relaxare conuerso.
Salubris aũt conuersio duplicra¬
tione subsistit. sinec penicentiã span¬
tem. nec spes deserat penitentẽ: Ac
ꝑ hoc si toto corde qͥsquã renuntiet
peccato suo & toto cortdȩ spem ponat
remissionis in deo. Wenĩ nonnuquã
aut spem pęnitenti homini diabolus
adimit. aut speranti penitentiã tol¬
lit. Uinũ dũ onerat cõpͥmit. alterũ
dũ eleuat eicit. Iudas qui xp̃m tia

Expanded text:
ad Dominum, quia multus est ad ignoscendum. In hoc multo nihil deest, in quo et omnipotens misericordia, et omnipotentia misericors est. Tanta est autem et benignitas omnipotentiae, et omnipotentia benignitatis in Deo, ut nihil sit quod nolit aut non possit relaxare converso. Salubris autem conversio duplici ratione subsistit: si nec poenitentia sperantem, nec spes deserat poenitentem; ac per hoc, si ex toto corde quisquam renuntiet peccato suo, et toto corde spem ponat remissionis in Deo. Etenim nonnunquam aut spem poenitenti homini diabolus adimit, aut speranti poenitentiam tollit: unum dum onerat, comprimit; alterum dum elevat, dejicit. Judas, qui Chri
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑ tã p̃tertia ꝙͣ futura: Si diutur
xp̃c ueniret ut peccatũ mundi ꝑ eun¬
tiꝰ auferret: De quo dicit ioħs ẽcce
agnus dei. ecce qui tollit peccatũ mun¬
di. & ipse saluator de sez. Uenit enĩ fi

Expanded text:
bentur tam praeterita quam futura. Si diuturnChristus veniret, ut peccata mundi pereuntis auferret, de quo dicit Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi , et ipse Salvator de se: Venit enim
Abbreviated transcription (Latin):
bat. F ilioli mĩchec scribo uobił ut̃ ñ
peccetis. & si quis peccauerit aduocatũ
habemꝰ apud patrẽ. it̃im xp̃m iustum
& ipse est exoratio ꝓ pectatis nr̃is. Quã¬
lecumq sit ergo peccatũ. a deo quidem
potest remitti conuerso. S ille sibire¬
muti non sinit. qui desꝑando contrase.
indulgentiȩ ostiũ clauserit. Ceteruiue¬
rllas non mentitur. que dieit. Grene
& inuenietis pecite ꝙ accipletis. xiorit
esayas ad remissionẽ pecc a ato imal¬
latens desꝑandũ ĩpios & nt miquos
hortat᷑ dicens. Querite dñm dũ inue¬
niri potest. inuocate eũ dũ ꝓpe ẽ ere¬
linquat ĩpius uiã suã. & uir iniquis

Expanded text:
ribo vobis, ut non ribo vobis, ut non peccetis; et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris 6. Qualecunque sit ergo peccatum, a Deo quidem potest remitti converso, sed ille sibi remitti non sinit, qui desperando contra se indulgentiae ostium clauserit. Caeterum Veritas non mentitur, quae dixit: Quaerite, et invenietis; petite, et accipietis; pulsatas ad remissionem peccatorum nullatenus desperandam, impios et iniquos hortatur dicens: Quaerite Dominum, dum inveniri potest; invocate eum dum prope est. Derelinquat impius viam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
& noli obliuisci om̃s recributiones eiꝰ. Q
ꝓpitiꝰ fit om̃ib iniqͥtatib tuis. qui sauat
om̃s langores tuos. Qui redimit de in¬
teritu uitã tuã qui satiat in bonis
desidiũ tuũ. qͥ coronat te in misera¬
tione & miscłia. renouabit᷑ sicut aqͥ¬
le niuentꝰ tua. Quio rogo nobis pu¬
temus remita non possẽ. cũ ꝓpitiꝰ fit
dñs om̃ib iniqͥtatib nr̃is: Aut quid
in nobis estimamur sanari non posse
cũ dñs sanat om̃s languores nr̃os:
aut quomͦ sanato & iustificato indi
missionis benẽficio. potiri non credit᷑
cui etiã corona in miseratione ꝙ mĩa
rant in infirmitate remaneat. nemo mi¬
scđiam dei mingrans ininiquitatib:
inis uenit in hunc̃ mundũ peccatores
peccatores posse saluos fieri. qͥ post pec
cata merentur baptismatis ab sutione
mundari. Deinceps aũt peccata que
uidetur baptitatꝰ amittere. inremẽ¬
sibilia ꝑmanere: Nũqͥ d non baptra¬
tis loquebatur ioħs apłs Quib dice¬

Expanded text:
 noli oblibisci omnes retributiones eius. Qui propitius fit cunctis iniquitatibus tuis  qui sanat omnes langores tuos. Qui redimet de interitu viam tuam  qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia: renovabitur sicut aquilae juventus tua . Quid rogo nobis putemus remitti non posse, cum propitius sit Dominus omnibus iniquitatibus nostris? aut quid in nobis aestimemus sanari non posse, cum Dominus sanet omnes languores nostros? aut quomodo sanato et justificato indigmissionis beneficio potiri non creditur, cui etiam corona in miseratione et miserans, in infirmitate remaneat; nemo misericordiam Dei minorans, in iniquitatibus Jesus venit in mundum peccatores Pecata merentur baptismatis ablutione mundari; deinceps autem peccata quae videtur baptizatus admittere, irremissibilia permanere. Nunquid non baptizatis loquebatur Joannes apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ multiplicat gaudiũ nr̃m de cari
ubi habitare. cȩperit. ñ ꝑmittit dũari
peccatũ. sed cooꝑit multitudinẽ pecca¬
toꝵ Nec solũ p̾sentia peccata facit uita¬
ri.quin etiã p̃terita facit oĩa relaxari.
Hanc suꝑbi contumacesq repudiant. qͥ
de peccatoꝵ remissione desꝑant. & non
solũ salutis suȩ curã misera cecitate re¬
iciunt. qͥn etiã fideles animas. & si ꝑuer¬
tere nequeunt. ꝑturbare mortiferis ser¬
monib non quiestunt. his ꝙ enĩ plerũ¬
q aut peccatoꝵ ĩmanitas aut etatiᷤ ne¬
quiter pac̾tȩ longeuitas spemꝰ salutis
adimit & ad de teriora ꝑpetͣnda com¬
necat.si quos desꝑatio indulgentiȩ de¬
testanda cordis obduratione preiudi

Expanded text:
qui multiplicat gaudium nostrum de caqui multiplicat gaudium nostrum de caubi habitare coeperit, non permittit dominari peccatum, sed cooperit multitudinem peccatorum; nec solum praesentia peccata facit vitari, quin etiam praeterita facit omnia relaxari. Hanc superbi contumacesque repudiant qui de peccatorum remissione desperant; et non solum salutis suae curam, miseranda caecitate rejiciunt; quin etiam fideles animas, si pervertere nequeunt, perturbare mortiferis sermonibus non quiescunt: his etenim plerumque, aut peccatorum immanitas, aut aetatis nequiter peractae longaevitas spem salutis adimit, et ad deteriora perpetranda comofunditas necat, si quos desperatio indulgentiae, detestanda cordis obduratione, praejudi
Abbreviated transcription (Latin):
latenus obscurat᷑. ita nũꝗͣ ueritas
eterna mentitur. Lux aũt ꝙ ueritas
deus est. de qͦ scriptũ est. Erat lux ue¬
ra quȩ illuminat. om̃em hominem
uenientẽ in hunc mundũ. Ipsa qͦq¬
lux & ueritas dicit. Ego sũ lux mun¬
di. & rursus dde se ait Ego sũ uia. ue¬
ritas & uita: Ipsius gͣ doctrine mone¬
mur quia arbor bona fructus bonos
facit. & quia ex fructib arbo agno¬
scitur. In ipso te dña illustris. & me¬
rito uenerabilis filia cĩi sis ignota ĩã
scio. In ipso tͥ cũ sis. tã ꝓcul consticuta
filũ mei iinilli. ꝓpositũ simul & stu¬
diũ tue xp̃ianitatis agnoui: Qui mͥ
grãm quã tibi largitus ẽ deus intan¬
tũ significare curauit. ut in suis lite¬
ris tue salutationis m demonstraret
indiciũ: hoc ꝓculdubio non fecis¬
ses. nisi xp̃m tota puritate mentiꝰ in
suis famulis dilexisses. Nec incogni¬
tũ seriiu tã benigne in dño salutares.
nͥ dñm pio corde gestares: Grãs illi

Expanded text:
latenus obscuratur, ita nunquam veritas aeterna mentitur. Lux autem et veritas Deus est, de quo scriptum est: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ipsa qs dicit: Ego sum lux mundi . Et rursus de se ait: Ego sum via, veritas, et vita . Ipsius vero doctrina monemur, quia arbor bona bonos fructus facit, et quia ex fructibus arbor agnoscitur ; in ipso te, domina illustris et merito venerabilis filia, cum corpore sis ignota, jam scio; in ipso tibi, cum sis tam procul constituta, filii mei Junilli propositum simul et studium tuae Christianitatis agnovi, qui mihi gratiam quam tibi largitus est Deus in tantum significare curavit, ut in suis litteris tuae quoque salutationis mihi demonstraret indicium. Hoc procul dubio non fecisses, nisi Christum tota puritate mentis in suis famulis dilexisses, nec incognitum servum tam benigne in Domino salutares, nisi Dominum pio corde gestares. Gratias illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ q sacͥlegũ. si homini ꝑ penitentiã p̃¬
teritoꝵ malorũ ad bonã conuerso cre¬
cdatur. cuiꝰꝙͣ peccati dari ñ posse remis¬
sio: Quid aũt aliud his uerbis agitur
nͥ ut om̃ipotentis medici manu sũb hu¬
mane salutis eff ec̾tu deperationis ui¬
tiũ repellat᷑. Ipse quippe medicꝰ atg. p̃
indigent qui sani surit medico: s qui
male habent. Siꝑitꝰ ẽ medicus nostͥ
om̃s potest infirmitates curare:. Si mi¬
sericors ẽ deus nr̃. uniuersa pocest pec¬
cata dimittere Non ẽ ꝑfec̾ta bonitas.
aqua non om̃is malicia uinert᷑. Nec ẽ
ꝑfecta medicina. cui morbꝰ incurabiliꝰ
inuenitur. Scriptũ uero tenet᷑ in lite¬
ris sacͥs Sapientiã aũt ñ uincit ma¬
licia. ẜ t om̃ipotentia medicis talib ni¬

Expanded text:
 sacrilegum, si homini per poenitentiam praeteritorum malorum ad bona converso credatur cujusquam peccati dari non posse remissio? Quid autem aliud his verbis agitur, nisi ut omnipotentis medici manus, ab humanae salutis effectu, desperationis vitio repellatur? Ipse quippe medicus ait: Non indigent qui sani sunt medico, sed qui male habent . Si peritus est medicus noster, omnes potest infirmitates sanare; si misericors est Deus noster, universa potest peccata dimittere. Non est perfecta bonitas, a qua non omnis malitia vincitur; nec est perfecta medicina, cui morbus aliquis incurabilis invenitur. Scriptum vero tenetur in litteris sacris: Sapientiam autem non vincit mali
Abbreviated transcription (Latin):
eccaui tradens sanguinẽ sifiũe t
Ill dixerunt: Quio ad nosau ulideris.
& ꝓiectis argentes in tẽplo secessit. de
abiens laqueo se suspendite Digne
qͥdẽ penitentiã gessit quia peccauit
tradens sanguine iustũ. s ideo sibi
fructũ penitentiȩ denegaust qa pec¬
catũ traditionisue ipso quẽ traddide¬
rat diluendũ sanguine non sꝑauit.
peccatis diabolus tenet. & cõpellit eos
dei iusticiã non mecuere. qͦs inanit̃
suadet de dei bonitate gaudere. Ca¬
Faciamꝰ mala ut ueniant bona. quoꝵ
dãnatio iusta est. His indiciis ein¬
denter agnoscimꝰ inanit̃ hominẽ pe¬
nitere. si dũ ꝑ ęnitentia gerit᷑. indulgen¬
tia desꝑet᷑. & frustra indulgentiã sꝑari
sine peccatoꝵ. ꝑ enitentia. Ae ꝑ hoc
nec subspe remissionis debet aliqͥs
peccare securus. nec peccatoꝵ. suorũ
considerans multitudinẽ remanere
cathena desꝑationis obstric̾tus.
Hortatur enĩ nos scͥptura sc̃a ut pec¬
care iã desinamꝰ. nec desꝑemꝰ nobis re¬

Expanded text:
eccavi tradens sanguinem justum. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu videris. Et projectis argenteis in templo, secessit, et abiens, laqueo se suspendit . Digne quidem poenitentiam gessit, quia peccavit tradens sanguinem justum, sed ideo sibi fructum poenitentia denegavit, quia peccatum traditionis suae ipso quem tradiderat diluendum sanguine non speravitpeccatis diabolus tenet, et compellit eos Dei justitiam non metuere, quos inaniter suadet de Dei bonitate gaudere. Ta mala, ut veniant bona; quorum damnatio justa est . 9. His indiciis evidenter agnoscimus inaniter hominem poenitere, si dum poenitentia geritur, indulgentia desperatur, et frustra indulgentiam sperari sine peccatorum poenitentia; ac per hoc, nec sub spe remissionis debet aliquis peccare securus, nec peccatorum suorum considerans multitudinem, remanere catena desperationis obstrictus. Hortatur enim nos Scriptura sancta, ut peccare jam desinamus, nec desperemus nobis re
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ut aliqͥd tͥ thesaurit es in terra. in
qua non es carnis filios relictura. cũ
etiã illi qͥ ex carne filios habent non
sine peccato tesauritare si bi delecten¬
tur in scło. Cuncꝰtos enĩ fideles uno sal¬
uator nr̃ dignat᷑ admon̾e sermone acẽs No¬
lite tesaurizare uobis thesauros
int̾ra. uͥ erugo ꝙtinea exterminat.¬

Expanded text:
autem ut aliquid tibi thesaurizes in terra, in qua non es carnis filios relictura; cum etiam illi qui ex carne filios habent non sine peccato thesaurizare sibi delectentur in saeculo. Cunctos enim fideles uno Salvator noster dignatur admonere sermone dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et
Abbreviated transcription (Latin):
consortẽ te pauꝑũ xp̃i. non inud¬
nitate uerboꝵ. nec oftentatiõeit
fallaci. sed testimonio sc̃e oꝑͥ
pascis aut uestis. suꝑiorẽ creda ͦ¬
aut ꝓ eo qͦd tu tribuis & illi accipiunt.
merita tua xp̃i pauꝑib ante ponas. tã¬
quã tu ideo potiorsis qđ plura contẽp¬
seris. s rustra enĩ contẽnis facultates tu¬
as. si noxias iactantiȩ teneas incorde
diuitias. Non enĩ illi soli peccant. qͥ
ꝓ diuitus qͣs habent aliquam gestant
in corde iactantiã. ĩmo gͣuiꝰ delinquunt.
qͥ uolunt iactantiã cordis. de diuitiis
habere contẽptis. aut qͥ se ꝓpterea uo¬
lunt pauꝑib p̃ponere eo qđ plura ui¬
deantur pauꝑib erogare: N aut idẽ
ordo ẽ apuddm. qͥ non qͣntitatẽ contẽp¬
tȩ facultatis s qͣlitatẽ uoluntatis atten¬
dit. Plures diuitias pauꝑib: ꝓ xp̃o dicitur
expendisse ⁊ acheus. ꝓ quo uilissima pis¬
catoriȩ artiss instrumenta petrꝰ relinqͥt¬

Expanded text:
consortem te pauperum Christi, non inanitate verborum, nec ostentatione fallaci, sed testimonio sanctae pascis aut vestis superiorem credaaut, pro eo quod tu tribuis et illi accipiunt, merita tua Christi pauperibus anteponas, tanquam tu ideo potior sis, quod plura contempseris. Frustra enim contemnis facultates tuas, si noxias jactantiae teneas in corde divitias: non enim illi soli peccant qui, pro divitiis quas habent, aliquam gestant in corde jactantiam; imo gravius delinquunt qui volunt jactantiam cordis de divitiis habere contemptis, aut qui se propterea volunt pauperibus praeponere, eo quod plura videantur pauperibus erogare. Non autem idem ordo est apud Deum, qui non quantitatem contemptae facultatis, sed qualitatem voluntatis attendit. Plures divitias pauperibus pro Christo dicitur expendisse Zachaeus, pro quo vilissima piscatoriae artis instrumenta Petrus reliq
Abbreviated transcription (Latin):
bilem ĩmensitatẽ totũ implere qđ fec̃:
eiꝰ ẽ ꝑ unitatẽ naturȩ totũ filio messe
& totũ filiũ in se semꝑ habere quẽ genu¬
it: Si non omĩa filius cũ patre uispo¬
suit: non ẽ sapientia quȩ dicit: Cñ pa¬
raret celũ aderã ibi. & cũ segregabat
sedem suã suꝑ uentos. quando fortes
faciebat sursũ nubes. & cũ stabiles po
faciebat fundamenta t̃re apud eũ dis¬
ponens omĩa: Qd si sapientia patri coȩ¬
terna non creditur: necesse ẽ ut eciam
deus in dispositione cepta mutabilis
cȩpta p̃dicetur Si ñ cuncta fecit filiꝰ.
nec uͥtus debet appellari. nec manus.

Expanded text:
implere quod fecit, ejus est per unitatem naturae totum Filio inesse, et totum Filium in se semper habere, quem genuit. Si non omnia Filius cum Patre disposuit, non est sapientia, quae dicit: Cum pararet coelum, aderam illi, et cum segregabat sedem suam super ventos: quando fortes faciebat sursum nubes, et cum stabiles ponfaciebat fundamenta terrae, eram apud eum disponens. Quod si sapientia Patri coaeterna non creditur, necesse est ut etiam Deus in dispositione coepta mutabilis praedicetur. Si non cuncta fecit Filius, nec virtus debeat appellari, nec manus.
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰtũ. uera tam̃ sempiterna naturalisq ere¬
ditur. cur eiꝰ generationis quȩ suꝑat om̃e
ꝓrsus eloqͥum naturalis ueritas & infinita
s ẽpiternitas ab negetur: U gͦ sempiterna
pax ẽ. credatur eciã sempiterna uatiuitã
& cuiꝰ ẽ credenda sempiterna natiuitas.
non negetur ĩmensa maiestas: Nullo qͥp¬
pe naturali fine concluditur: qđ natiuita¬
tis initio non tenetur: Et ideo ĩmensa ꝓnsꝰ
agnoscitur illa substantia. cuiꝰ ẽ natiuitas ñ
cȩpta. s uera. Nam qͦd aliqͦ cͥcuscbit᷑ fine.
necesse ẽ ut loco teneatur aut tempore: Quo¬
modo aũt fecisse tempꝰ & locũ creditur si
ioco ipse tẽpori ue subdatur: Na ꝑ ipsum
om̃is factus ẽ locꝰ. qͥa oĩa ꝑ ipsũ facta s.
& sine ipso factũ ẽ nichil ꝑ ipsũ qͦ factũ¬

Expanded text:
ctum, vera tamen, sempiterna naturalisque crectum, vera tamen, sempiterna naturalisque creditur; cur ejus generationis, quae superat omne prorsus eloquium, naturalis veritas et infinita sempiternitas abnegetur? Ubi ergo sempiterna pax est, credatur etiam sempiterna nativitas; et cujus est credenda sempiterna nativitas, 96 non negetur immensa majestas, nullo quippe naturali fine concluditur, quod nativitatis initio non tenetur; et ideo immensa prorsus agnoscitur illa substantia, cujus est nativitas non coepta, sed vera. Nam quod aliquo circumscribitur fine, necesse est ut loco teneatur aut tempore. Quomodo autem fecisse tempus et locum creditur, si loco ipse temporive subdatur? Nam per ipsum omnis factus est locus, quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Per ipsum q
Abbreviated transcription (Latin):
sistit: Ipse gͥ sine matre in diuina substan¬
tia. qua ẽ ex solo patre uaturalit᷑ genitꝰ: ipse
sine patre. fructus inuiolate uͥginis quam
cõplexus non contigit maritalis: Ipse sine
genealogia: de qͦ scriptũ est: Generationem
eius qͥs ennarrabit: Ut cũ in generatione
uera filii dei fides nobis cognitionẽ p̃stat.
sermonẽ uero sempiteruitas suꝑat. in eo
qd fidei constantia credulitatis firmam̃to
nutritur. sermonis uero aulacia fideli ti¬
more cõpͥmit᷑: diuinȩ generationis u̾a na¬
turalisq sempiternitas agnoscatur: Nam
qͥa diuina utiq naturaliter uera ẽ. qͥa in
deo uero nichil ẽ falsũ: qͥa uͦ nec cȩpta est
nec creata. sicut om̃e cepte createqna
turȩ suꝑat cogitationis indaginẽ: sic om¬
nem suꝑgreditur eloqͥi facultatẽ: an for¬
sitan qđ de dei pace apłicȩ auctoritatis ũ¬
itate ꝑcepimꝰ. de eiꝰ generatione ꝓrsus acciꝑe
dubitamus: Cum nobis paulus beatissimꝰ dic

Expanded text:
sistit. Ipse igitur sine matre in divina substansistit. Ipse igitur sine matre in divina substantia, quae est ex solo Patre naturaliter genitus; ipse sine Patre, fructus inviolatae Virginis, quam complexus non contigit maritalis; ipse sine genealogia, de quo scriptum est: Generationem ejus quis enarrabit ? ut cum in generatione vera Filii Dei fides nobis cognitionem praestat, sermonem vero sempiternitas superat, in eo quod fidei constantia credulitatis firmamento nutritur , sermonis vero audacia fideli timore comprimitur, divinae generationis vera naturalisque sempiternitas agnoscatur. Nam quia divina utique naturaliter vera est, quia in Deo vero nihil est falsum; quia vero nec coepta est, nec creata, sicut omnem coeptae creataeque naturae superat cogitationis indaginem, sic omnem supergreditur eloquii facultatem. An forsitan quod de Dei pace apostolicae auctoritatis veritate percepimus, de ejus generatione prorsus accipere dubitamus? cum nobis Paulus beatissimus dic
Abbreviated transcription (Latin):
buit: in qͣ sine urtio ñ potuit mat̾
esse quȩ genuit. ut agnosceret᷑ nat᷑s
ueritate recognita. nullũ diuine na¬
tiuitatis untiũ habuisse. uͥ sempiterno
patͥ sicut intiũ exiftendi nullum fuit:
Sic nulla natiuitas initiate generatio¬
nis accessit: Ita nãq utriusq inse
iũs xp̃c demonstrauit substantiȩ i ue¬
ritatem. ut sicut in hominis xp̃i sub¬
stantia salua p̃rogatiua singłaris illius
dignitatis. hoc substantialiter inuenitur
quod̃ naturalit᷑ constat in homine: sic
in eodem dõ xp̃o. hoc substantialit̾ esse
credatur. qđ naturalit᷑ subsistit in pat᷑:
Ut cũ iii homine xp̃o uidetur ueritas ho¬
minis. in eodem deo xp̃o cognoscat᷑ paterne
ueritas deitatis: Et cũ ista natiuitas in ue¬
nitur initio subdita. quȩ ex tẽporali ho¬
mine substantialiter exstitit: illa qͦq sine
initio credatur ẽẽ natiuitas. quȩ de sempi¬
terno dõ substantialis ac sempiterna sub¬

Expanded text:
buit, in qua sine initio non potuit mater buit, in qua sine initio non potuit mater esse quae genuit; ut agnosceretur, naturae veritate recognita, nullum divinae nativitatis initium habuisse, ubi sempiterno Patri, sicut initium existendi nullum fuit, sic nulla nativitas initiatae generationis accessit. Ita namque utriusque in seemonstravit substantiae veritatem, ut sicut in hominis Christi substantia, salva praerogativa singularis illius dignitatis, hoc substantialiter invenitur, quod naturaliter constat in homine; sic in eodem Deo Christo hoc substantialiter esse credatur, quod naturaliter subsistit in Patre: ut cum in homine Christo videtur veritas hominis, in eodem Deo Christo cognoscatur paternae veritas deitatis; et cum ista nativitas invenitur initio subdita, quae ex temporali homine substantialis initio credatur esse nativitas, quae de sempiterno Deo substantialis ac sempiterna sub
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in dõ uera posset abolere sub¬
stantiã: Ꝙ licet utͣq uera in uno xp̃o sub¬
stantia. naturalem in se testetur & origi¬
nis natiuitatẽ. & natiuitatis originẽ. mist̃¬
ii tam̃ pietas mirabilis ꝑmanens. quandã
diuinȩ illiꝰ & in effabilis gen̾ationis. quȩ
initiũ non habet. in hac quoq generati¬
one humana. certã nobis intelligentiȩ li¬
neam demonstrauit: Nã qͥ semꝑ ds̃ ex dõ:
idem tẽporalit̃ ex homine detis & homo:
Et in qͦ naturalem paternȩ substantiȩ ple¬
nitudinẽ. natiuitas sempit̾na possedit:
in eodem plenã hominis naturã ueritas
naturalis exhibuit: F ilius enĩ dei ut nr̃m
ex uisibilib ad inuisibilia ꝓueheret intel¬
uit naturȩ: ut consequent̃ crederetur
ex ueri dĩ natura. deus u̾us naturali¬
ter extitisse. quẽ uerũ hominẽ natura¬
liter natũ constaret ex homine: Initiũ¬
qͦ natiuitatis. in natura honiinis xp̃s ha¬

Expanded text:
hominis in Deo, veram posset abolere subhominis in Deo, veram posset abolere substantiam. Et licet utraque vera in uno Christo substantia naturalem in se testetur, et originis nativitatem, et nativitatis originem, mysterii tamen pietas mirabilis permanens, quamdam divinae illius et ineffabilis generationis, quae initium non habet, in hac quoque humana generatione certam nobis intelligentiae lineam demonstravit: nam qui semper Deus ex Deo, 95 idem temporaliter ex homine Deus et homo; et in quo naturalem paternae substantiae plenitudinem nativitas sempiterna possedit, in eodem plenam hominis naturam veritas naturalis exhibuit. Filius enim Dei, ut nostrum ex visibilibus ad invisibilia proveheret intelnae naturae, ut consequenter crederetur ex veri Dei natura Deus verus naturaliter exstitisse, quem verum hominem naturaliter natum constaret ex homine. CAPUquoque nativitatis in natura hominis Christus ha
Abbreviated transcription (Latin):
dñe deus nr posside nos: Dñe p̃ter te
aliũ non noumus. nom̃ tuũ nominamꝰ:
Matrẽ qͦ ñ habuit xp̃s dei filiꝰ. in dei
substantia. ꝙͣ. sẽꝑ habet ex patre: Rursus
idem patr̃ẽ in hominis natura non ha¬
buit: ꝗͣ ex sola matre suscepit: In ueri¬
tate namq ut̾usq natiuitatis singłari¬
tatẽ seruauit. & parentis. & ꝓlis. ut ꝗͣ uis
pͥus de solo patre. pꝰmodũ de sola uir¬
girge nasceretur unus tamen idemq
fuerit. qͥ & pͥus de patre. & pꝰmodũ sit
natꝰ ex uirgine. Ut in uniꝰ ueri dei. ĩnq
hominis xp̃i. miro atq ineffabili sacra¬
mento. nec naturalis genito defuisset ex
gignente substantia. nec geminaretur
in gignente genitiuo ue ꝑsona: Licet
in uno xp̃o ueritatẽ dei & hominis naturȩ
u̾itas in confusa seruaret: unã tamen
in xp̃o ꝑsonã utͥusq naturȩ. indiuisa
ueritas exhiberet. ut nec gemina natiu¬
tas uniꝰ xp̃i uideret᷑ geminare ꝑsonã nec
ꝑsone unicas aut dei in homine. aut

Expanded text:
sside nos: Domine, praeter te alium non novimus, nomen tuum nominamus . Matrem quoque non habuit Christus Dei Filius in Dei substantia, quam semper habet ex Patre. Rursus idem patrem in hominis natura non habuit, quam ex sola matre suscepit. In veritate namque utriusque nativitatis singularitatem servavit, et parentis, et prolis: ut quamvis prius de solo Patre, postmodum de sola Virgine nasceretur, unus tamen idemque fuerit qui et prius de Patre, et postmodum sit natus ex Virgine: ut in unius veri Dei verique hominis Christi miro atque ineffabili sacramento nec naturalis genito defuisset ex gignente substantia, nec geminaretur in gignente genitove persona, licet in uno Christo veritatem Dei et hominis naturae veritas inconfusa servaret, unam tamen in Christo personam utriusque naturae indivisa veritas exhiberet, ut nec gemina nativitas unius Christi videretur geminare personam, nec personae unitas, aut Dei in nomine, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͥ patrẽ in ipso & ipsum in patre ꝑ unita¬
tem naturalem denegant ẽẽ. atq pͥatrem
& filiũ ꝑ nat᷑alem diuersitatẽ aũt̾lent ꝑ¬
fidȩ infidelitatis uitio separare: Sic ẽ eñ
pater in filio. sicut est filius in patre: Uni¬
tas ibi naturalis. sic ȩqͣlem demonstrat
utrũq ut ium̃sus inmensũ gigneret. &
nimensus ex uiuenso genitꝰ. ĩ mensitatis
paternȩ nichil minꝰ hab̃et: Queso regna¬
tor inclite. ne ista quȩ de deo loqͥmur
corporalit̾ existimes cogitanda: Suꝑat
qͥ fecit cuncta q̃ fecit: cuiꝰ ẽ substanti¬
aliter sine initio ẽẽ. soliꝰ ẽ substantia łr¬

Expanded text:
nisi qui Patrem in ipso, et ipsum in Patre, per unitanisi qui Patrem in ipso, et ipsum in Patre, per unitatem naturalem denegant esse, atque Patrem et Filium per naturalem diversitatem audent perfidae infidelitatis vitio separare? Sic est enim Pater in Filio sicut est Filius in Patre; unitas ibi naturalis sic aequalem demonstrat utrumque, ut immensus immensum gigneret, et immensus ex immenso genitus immensitatis paternae nihil mintor inclyte, ne ista quae de Deo loquimur corporaliter existimes cogitanda. Superat, qui fecit, cuncta quae fecit. Cujus est substantialiter sine initio esse, solius est substantia
Abbreviated transcription (Latin):
equalitate. nec celsitudine pͥuat᷑ altissimꝰ:
nec ẽ origine posterior sempiternus. Nã
quia in deo patre nichil potest ẽẽ mu¬
tabile: ex deo natus ẽ d̃s: Cͥa nichil loca
terit inueniri:. sempiternus ꝓtuilit sẽ¬
piternũ G eneratio illa non aliqũa separa¬
tionem patris filuq monstrauit. sed erroiẽ
confusiouis exclusit. ne eũ quẽ cũ patre
uitũ audiremꝰ. natũ minime crederemus:
De dõ deus potuit nasci: sed ĩmensus ab in¬
menso ñ potuit seggari: Natꝰ enĩ excitit: non
abscessit: Talis ẽ illa duina menarrabilis¬
q natiuitas. ut quem pater genuit ex se:
haberet in se: hanc fidei regulã ꝑ isayam
nobis unitas ipsius u̾e diuinitatis often¬
dit. memorato ꝓpħa dicente: Qm̃ in te est
deus. & non ẽ ds p̃ter te: Tu enĩ est deus.
ꝙ nesciebamꝰ. ds isrł saluator: Frubescant
& þudebit om̃s qui adũsantur eiꝰ aͣ cũ
confusione: Qui aũt filio dei adũsantur.

Expanded text:
aequalitate, nec celsitudine privatur altissimus, aequalitate, nec celsitudine privatur altissimus, nec est origine posterior sempiternus. Nam quia in Deo Patre nihil potest esse mutabile, ex Deo natus est Deus; quia nihil localterit reperiri, sempiternum protulit sempiternus. Generatio illa non aliquam separationem Patris Filiique monstravit, sed errorem confusionis exclusit, ne eum, quem cum Patre unum audiremus, natum minime crederemus. De Deo Deus potuit nasci, sed immensus ab immenso non potuit segregari. Natus enim exstitit, non abscessit: talis est enim illa divina inenarrabilisque nativitas, ut quem Pater genuit ex se, haberet in se. Hanc fidei regulam per Isaiam nobis unitas ipsius verae divinitatis ostendit, memorato propheta dicente: Quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Qui autem Filio Dei adversantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erat uerbũ Est etiã sẽpiternus quia
sempiterna dĩ uͥtus ẽ atq diuinitas: Est
ĩmensus. qͥa de ipso ieremias dicit: Magn
ẽq non habet finẽ. excelsus & in mensus:
& paulo post. ut hec de filio se dixis¬
se demonstraret adiecit: Hic deus nr¬
est. & ñ estimabitur alius ad illũ. qui¬
ad inuenit om̃em uiam discipline. &
dedit eã iacob puero suo: & isrł dilecto suo:
Post ec in terris uisus ẽ: & cũ hominibꝰ con¬
uersatus ẽ: altissimũ qͥs audeat dei filium
denegare: De qͦ dl dicit: Mater syon dicet
homo. & homo factus ẽ in ea. & ipse funda¬
uit eam altissimꝰ: De qͦ eciã ⁊ arias nascen¬
te iohanne p̃dicat: Et tu puer ppħa altis¬
simi uocaberis. p̃ibis enĩ ante faciem dñi¬
deus. si inmensus. si altissimꝰ. si ẽ eciam
sempiternꝰ dicatur qͥd melius deo qͥd
maius in menso. quid suꝑiꝰ altissimo.
qͥo altteriꝰ sempiterno. Ds̃ igit᷑ non dis¬
crepat apatre. inmensus ũ caret patris

Expanded text:
s erat Verbum. Est etiam sempiternus, quia sempiterna Dei virtus est, atque divinitas . Est immensus, quia de ipso Jeremias dicit: Magnus est, et non habet finem, excelsus et immensus . Et paulo post, ut haec de Filio se dixisse demonstraret, adjecit: Hic Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum. Adinvenit omnem viam disciplinae, et dedit eam Jacob Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Altissimum vero quis audeat Dei Filium denegare? de quo David dicit: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . De quo etiam Zacharias, nascente Joanne, sic praedicat: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem DomiDeus, si immensus, 91 si altissimus, si est etiam sempiternus, dicatur quid melius Deo, quid majus immenso, quid superius altissimo, quid anterius sempiterno? Deus igitur non discrepat a Patre, immensus non caret Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximaus. & ñ deus de longuiqͦ Si abscõ¬
ditus fuerit homo in occulto. ego ergo
non uidebo eũ : Noͥne cȩlũ & t̾ram ego ĩ¬
pleo: Qui implet om̃ia. uidet oĩa: & in eo
demonstrauit qͥd sit uidebo eũ. qͦ adiun¬
xit dicens Cȩlũ & terrã ego impleo:
Neq enĩ more corporali iidere creden¬
dus est deus: tãquã alibi sit ipse cũ

Expanded text:
proximans, et non Deus de longinquo. Si absconproximans, et non Deus de longinquo. Si absconditus fuerit homo in occulto, ego ergo non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? Qui implet omnia, videt omnia. Et in eo demonstravit quid sit, videbo eum, quod adjunxit dicens: Coelum et terram ego impleo; neque enim more corporali videre credendus est Deus, tanquam alibi sit ipse cu
Abbreviated transcription (Latin):
cius. & sapientiȩ eiꝰ non ẽ numerꝰ. atq ut
huiꝰ innumerabilis sẽpiternitatis infinita
monstraretur ĩ mensitas: alio loco dicitur:
pitur nuim̃̾o: & qđ uͥq totũ est. ñ conelu¬
ditur loco: ldcco deniq alio scripturȩ
testimonio de sapientia dr̃. Attingit aũt
ubiq ꝓpt̾ suã mundiciã: & paulopost:
Attingit aũt a fine usq ad finẽ fortiter.
& disponit oĩa suauit᷑ hic utiq cũ a fi¬
ne usq at finẽ sapientiã audimꝰ atting̾e.
intelligendũ est qͥa cũ a fine usq ad fi¬
nem adtingit. utrũq finẽ imm̃sitate suȩ
infinitatis excet̾it: Ille em̃ om̃em potest
creaturã attingere. quẽ omĩs non potest eͤ¬
atura concludere: Nã sicut ĩplens cęlũ
ꝑseuerat inmensus: sic a fine usq ad finẽ
attingens. ꝑmanet infinitꝰ: Tale uãq ẽ
attingit a fine usq ad finẽ fortit᷑. qua¬
le ẽ & illud qđ ꝑ ieremiã dr̃: ẽgo d̃s

Expanded text:
ejus, et sapientiae ejus non est numerus. Atque ut ejus, et sapientiae ejus non est numerus. Atque ut hujus admirabilis sempiternitatis infinita monstraretur immensitas, alio loco dicitur: pitur numero, et quod ubique totum est non concluditur loco, idcirco denique alio Scripturae testimonio de Sapientia dicitur: Attingit autem ubique propter suam munditiam . Et paulo post: Attingit autem a fine usque ad finem a fine usque ad finem sapientiam audimus attingere, intelligendum est quia cum a fine usque ad finem attingit, utrumque finem immensitate suae infinitatis excedit. Ille enim omnem potest creaturam attingere, quem omnis non potest creatura concludere: nam sicut implens coelum perseverat immensus, sic a fine usque ad finem attingens permanet infinitus. Tale namque est: Attingit a fine usque ad finem fortiter, quale est et illud quod per Jeremiam dicitur: Ego Deus
Abbreviated transcription (Latin):
necẽe ẽ ut fateantur: Qm id qđ fuisse pu¬
tant ante uerbũ: hoc existimant ñ habuisse
pͥncipiũ: Si aũt principiũ non habuit locꝰ.
ipse ẽ sempiterno patri sine dubio coȩt̃nus.
& qͣm sempiternũ eppei distare non po¬
test a sempit̾no. tali oca p̃t hanc ĩpietatẽ
ꝓfecꝰto consequitur uidero absurditas. ut
aut localis putet᷑ deus. aut locꝰ hoc cͤ¬
datur ẽẽ qđ deus. aut ipsũ locũ aliqd̃
existiment esse sine deo pͥncipiũ. qđ sem¬
piternitate sui naturaliter ꝑseueret infe¬
cꝰtum: S qm hȩc non sine ĩpietate cre¬
duntur. idcͥco non solũ filio anterior. secd
nec ȩqueuus dicendus ẽ locus: ꝑ quẽ enĩ
omĩa facꝰta s̃. huic facta quȩlibet anteferri.
ꝯferri ue non possunt: Qm̃ qui oĩa in nu¬
mero & pondere & mensura disposuit. si¬
cut tẽpore num̾ari: sic loco mensurari
non potuit: ꝓ inde psalmus u̾aciter ca¬
nit Magnus dñs deus nr. & magna uͥtͤ

Expanded text:
necesse est fateantur; quoniam id quod fuisse punecesse est fateantur; quoniam id quod fuisse putant ante Verbum, hoc existimant non habuisse principium. Si autem principium non habuit locus, ipse est sempiterno Patri sine dubio coaeternus. Et quoniam sempiternum distare non potest sempiterno, talis hanc impietatem profecto consequitur absurditas, ut aut localis putetur Deus, aut locus hoc credatur esse quod Deus, aut ipsum locum aliquod existiment esse sine Deo principium, quod sempiternitate sui naturaliter perseveret infectum. Sed quoniam haec non sine impietate creduntur, idcirco non solum Filio anterior, sed nec aequaevus dicendus est locus. Per quem enim omnia facta sunt , huic facta quaelibet anteferri conferrive non possunt. Quoniam qui omnia in numero, et pondere, et mensura disposuit, sicut tempore numerari, sic loco mensurari non potuit. Proinde psalmus veraciter canit: Magnus Dominus Deus noster, et magna virtus
Abbreviated transcription (Latin):
est loc uis: nec tẽporalis. ꝑ q̃ factũ est tem¬
pus: Na si localis ipse locu fecit. & certum
est om̃e locale in loco ẽẽ. conseqnter in¬
telligitur qđ pͥus in loco fuerit. & sic lo¬
cũ creare potuerit: S hic locꝰ in quo fuis¬
se dei filiꝰ dr̃. quero utrũ filio anterior e¬
queuus ue credat᷑ Eo si aliqͥ ant̾iorẽ filio
eyistimant locũ. uideant ui qdđ baratrũ
uefariȩ assertionis incurrunt: cũ uerũ õĩ¬
um oꝑ atori materiã cuiꝰlibet operis ante-
opificẽ: Quomͦ gͦ locũ facere potuit ante qͦ
esse. uł sine qͦ esse. si ita ẽ factus ipse non
potuit. tunc deinde sollicita considatiõe
ꝑpendant. qm̃ sempiternitatis infiunitatem
loco uidentur dare. quã filio dei conant᷑
acdimere: Nã fi ꝓpterea filium dĩ non fine
mitio natũ asserunt. qͥa dicit euangelista
in pͥncipio erat uerbͣu. ꝙñ dicit ante pͥn¬
cipiũ erat uerbũ. isti qͥ locũ ante u̾bum
fuisse asserunt. aute princiũ qͦq fuisse

Expanded text:
est locus, nec temporalis per quem factum est tempus: nam si localis ipse locum fecit, et certum est omne locale in loco esse; consequenter intelligitur quod prius in loco fuerit, et sic locum creare potuerit. Sed hic locus, in quo fuisse Dei Filius dicitur, quaero utrum Filio anterior, aequaevusve credatur? Sed si aliqui anteriorem Filio existimant locum, videant in quod barathrum nefariae assertionis incurrant, cum rerum omnium operatori materiam cujuslibet operis antepoopificem. Quomodo enim locum facere potuit, ante quem esse, vel sine quo esse, si ita est factus, ipse non potuit? Tunc deinde sollicita consideratione perpendant quoniam sempiternitatis infinitatem loco videntur dare, quam Filio Dei conantur adimere. Nam si propterea Filium Dei non sine initio natum asserunt, quia dicit evangelista: In principio erat Verbum, et non dicit, ante principium erat Verbum; isti qui locum ante Verbum fuisse asserunt, ante principium quoque fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
quor uobis S forsitan eo qd ẽ principiũ
dictus magis putabit᷑ initio existendi
subiectꝰ. Qdͥ si ex hoc uocabulo quisquã
molitur p̃ iudiciũ struere ueritati. ut qͤ
pͥncipii cognoscit uocari nomine. qđdam
prncipiũ natiuitatis existimet habuisse:
dabit ꝓfecꝰto eciã patͥ qđ nefas ẽ aliqd̾
existendi pͥncipiũ. quẽ cũ filio cognoscimꝰ
principiũ nominatũ sicut ipse dicit: Te¬
cum principiũ in die uͥtutis tuȩ in splen¬
dorib sc̃oꝵ. ex utero ante luciferũ genuite:
Quid aũt respondebit qͥ de pͥncipii nominẽ
asserit filiũ natiuitatis habere principium :¬
Ꝙo si qͥs ꝓ eo q principiũ dicitur natunta¬
tẽ filii habert eredit mnitiũ: consequens ẽ ut
ipsum filiũ ꝓ eo qđ finis dicit᷑ finis qͦ asse
nominat dicens Finis enĩ legis xp̃s ad
iusticiã om̃i credenti: Ipse quoq de se do¬

Expanded text:
loquor vobis . Sed forsitan eo quod est principium loquor vobis . Sed forsitan eo quod est principium dictus, magis putabitur initio existendi subjectus. Quod si ex hoc vocabulo quisquam molitur praejudicium struere veritati, ut quem principii cognoscit vocari nomine, quoddam principium nativitatis existimet habuisse, dabit profecto etiam Patri quod nefas est aliquod existendi principium, quem cum Filio principium cognoscimus nominatum, sicut ipse dicit: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. Quid autem respondebit, qui de principii nomine asserit Filium nativitatis habere principium? Quod si quis, pro eo quod principium dicitur, nativitatem Filii habere credit initium, consequens est ut ipsum Filium, pro eo quod finis dicitur, finem quoque assernominat, dicens: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ipse quoque de se Do