comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
be. q to duallicdiore erga fidẽ fuerin. tanto attertionẽeo seru¬
pulofore erga audiendũ sient ita ut sicubi aliꝗs sed elbreoti
uetoio sonierit. ntitubatione lingue putent. s ꝓdlinone fidĩ
pierati̾qs ẽ dẽpnent. & iudicant oĩa ñ doc entẽ ratione s ꝓpͥis sensibs.
ñ bis qͦs ineccła audiunt. sed qͦs dedomo secũ defert᷑ ẽ seruantẽ. dog¬
mata ñ q̃ rationabilit̃ didicert̃. s q̃ exc̃suetudine ñ pbabili tenũ¬
ert̃. Et dico ad huc nualde maloꝵ hominũ uic iũ. qͥlicet regulã
ñ teneant ueritatiꝰ. tam̃ religiose hȩc patiuident᷑: habere ⁊ elũ di
sed ñ sediscientiã. & idõ fortãsis uidebunt᷑ ñ deb̾e uehem̃tiu̾ con¬
dẽpnar auitpote nec multa uapulaturi tãquã ignorantẽ dm̃ uolun¬
tatẽ & ideirco ñ facientẽ eã. aut qͥsortaisiꝰ etiã corrigi aliqhdopo
tp eurat᷑ Si ꝗs forte ei sermo apte & eõpetent᷑ adhibit᷑ corpulsa¬

Expanded text:
quanto calidiores erga fidem fuerint, tanto adtentiores et scrupulosiores erga audiendum fient, ita ut, sicubi aliquid secus dicentis sermo sonuerit, non titubationem linguae putent, sed proditionem fidei pietatisque condemnent. et iudicant omnia non docentis ratione sed propriis sensibus, non his quos in ecclesia audiunt sed quos de domo secum deferunt conseruantes dogmata non quae rationabiliter didicerunt sed quae ex consuetudine non probabili tenuerunt. et hoc dico adhuc non ualde malorum hominum uitium, qui, licet regulam non teneant ueritatis, tamen religiose haec pati uidentur et habere zelum dei sed non secundum scientiam et ideo fortassis uidebuntur non debere uehementius condemnari utpote nec multa uapulaturi tamquam ignorantes domini uoluntatem et idcirco non facien­ tes eam, aut qui fortassis etiam corrigi aliquando le curatur. si quis forte eis sermo apte et conpetenter adhibitus cor pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
uedicare pucnt po̾se dehis qͥ se satentꝰ ignorare. H̃ deinde ex
uerisuilib freqñt᷑ modo ĩ hoc mͦ in illuo uersi atꝗs mutati ⁊
omĩi uerbonẽ ad ꝗeseente p aulopost iterũreluc tante᷑ simul : ma¬
gistrõ & fudia pmutant. & uelut puluiꝰ uento agitat᷑ facile tran¬
ferunt᷑. adulumũ uõ stulticiȩ suȩ ꝓsert̃ fruc tũ. Nauelut suamgiti

Expanded text:
e ex ueri similibus frequenter modo in hoc, modo in illud uersi atque mutati et omni uerbo nunc adquiescentes, paulo post iterum reluctantes simul et magistros et studia permu- tant et uelut puluis uento agitatus facile transferuntur. ad ultimum uero stultitiae suae proferunt fructum; nam uelut fati
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc a p̃m. qͥfac tũ ẽ ꝓnobiꝰ maledic tũ. qͥ in firmitatẽ nĩtais tulitad
xi se mundo. Omĩi parua duc & exigua ꝓ desidio ap̃i.etãsi ab hie¬
rusolẽ incireuituusq adilliricũ repleat eũgłium. enã sunq ade
t̾eui celũrapt᷑ꝰ ascendat. etiã si in paradisũ deducat᷑: ibi audiat
ulud ꝙ seriptũ ẽ stulti ꝗdã simꝰ pͥncipeᷤ tapbneos: aut eaac torẽ ppłos
racemantẽ. uł beatificantẽ ꝓpłm ad seduc tionẽ. ⁊ semitaꝰ pedũ eoꝵ

Expanded text:
 qui factus est pro nobis maledictum, qui infirmitates nostras tulit et et se mundo; omnia parua ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum repleat euangelium, etiamsi usque ad tertium caelum raptus ascendat, etiamsi in paradisum deducatur et ibi audiat illud quod scriptum est stulti quidam simus principes Taneos aut exactores populos racemantes uel beatificantes populum ad seductionem et semitas pedum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sccdm illaꝰ uulgi fabulã. ꝗbs exdiuersi formiꝰ unũ aninaciõ¬
ũbrat᷑ atq depingit᷑: Neq rursũ int̾secantẽ ddĩ naturã sedm ar¬
riĩ uesaniã. & intra uidaicã pauꝑtatẽ diuinitaniꝰ iffluentiã con¬
eludenteᷤ. ut soli ĩgenito patri sũm ã dĩtati adseribant. uelut
Nopenpore unde discẽsũ fuerat redire uideant᷑: neq intreisub¬
stantiã alienaꝰ ase inince & diuisa fas ẽ dirimi cistatẽ secsm arrũ.
pporcet enĩ ñita putare se unũ quẽq deferre dõpatri ut ei ar¬
ferat hoc ipsũ ꝙ pat̾ ẽ. Cuiꝰ enĩ erit pat̃. si abeo natura filiise¬
parat᷑ ꝙ eraaturi reliꝗs sociat᷑ ⁊ gonenĩ hoc ẽ filiũ eẽ ił al ienari
apatre. uł cõmisderi ac resundi ĩpatrẽ. neq rursũ tantũpitare¬
ñ orieo sua referat᷑ achatre. ut sit ille qͥ genuit.: iste sit qͥẽ ex illo

Expanded text:
s ex diuersis formis unum animal adum­ bratur atque depingitur —, neque rursum intersecantes dei natu­ ram secundum Arrii uesaniam et intra Iudaicam paupertatem diuinitatis afluentiam concludentes, ut soli ingenito patri summam deitatis adscribant uelut norum errores, unde discessum fuerat, redire uideantur. 38. Neque in tres substantias alienas a se inuicem et diuersas fas est dirimi deitatem secundum Arrium. oportet enim non ita putare se unumquemque deferre deo patri, ut ei auferat hoc ipsum quod pater est — cuius enim erit pater, si ab eo natura filii separatur et creaturis reliquis sociatur? non enim hoc est filium esse uel alienari a patre uel commi­ sceri ac refundi in patrem —, neque rursum tantum putarenon origo sua referatur ad patrem, ut sit ille qui genuit et iste sit qui est ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
uelociu̾ maliciȩ parua seintilla ẽsumi. quã iurtutĩ ignibs ua
ecenliuł etiã c̃ualescere po̾sumꝰ. Nã & melliplurimolparũ
absinbii uniectũ. uelocẽ amaritudinẽ tradit. mellĩ uõ etiãsicdu¬
plũ iniciat᷑ ab sinthiol ñ pot̾it eiꝰ optinere dulcedo. Sic breuiꝰ gleba
siului ripe subducta. pondꝰ totuꝰ flumiuĩ diruit inp̾ceps. obsissere
uõs auertere lapsũ fluuii uix magni molibs⁊ ininsism achini quei.
Propt̾ qđ pͥmo omĩum uerendũ ẽ. neĩueniant᷑ pulehre: de corȩ
debet insemetipsã depingere. imagiiiꝰ eiꝰ pe̾sima pbente exẽplaria.
uł certe ne accidat nobiꝰ res usitatiꝓuerbii ut qͥ ad aliocurando
p̃sumꝰ. ĩieniamꝰ ĩpsi scatentẽ ulcerib. Tũ de inde ꝙ etlas si le npũ
aliqs arotiũ peccati c̃taminatione eustodiat. ne hoc ꝗdẽ suffic̃e¬
esnimnobiuie qͥ erudiendiꝰ atep isituendiꝰ adurtutẽ ꝑpłis pesle nle go

Expanded text:
malitiae parua scintilla consumimur quam uirtutis ignibus uel accendi uel etiam concalescere possumus. nam et melli plurimo parum absinthii iniectum uelocem amaritudinem tradit, mellis uero etiamsi duplum iniciatur absinthio, non poterit ipsum obtinere dulcedo. sic breuis gleba fluuii ripae subducta pondus totius fluminis deriuat in praeceps, obsistere uero et auertere lap­ sum fluuii uix magnis molibus et inmensis machinis queas. 13. Propter quod primo omnium uerendum, ne inueniamur pulchrae et decorae quae eam debet in semet ipsa depingere, imaginis eius pessima praebentes exemplaria, uel certe ne accidat nobis res usitati prouerbii, ut, qui ad alios curandos praesumus, inueniamur ipsi scatentes ulceribus. 14. Tum deinde quod, etiamsi se ipsum aliquis a totius peccati contaminatione custodiat, ne hoc quidem sufficeestimo huic qui erudiendis atque instituendis ad uirtutem populis praeest. neque
Abbreviated transcription (Latin):
mala
acce̾sit etiã illud. Proferã etenĩ omĩa ap̃ uos. ⁊ nichil iã tegãse¬
creti. ꝙ siue rusticitatiꝰ siue lib̾tatiᷤ meȩ fuerit. uosꝓbate. Cru¬
bui deꝗbdã. qͦs uidebã nichil penit᷑ adem̃dationẽ uite sue nichil
ad ꝗsuse correctioĩs admore̾. ꝗn immo & ne ꝗoreꝰ effecto᷑. : ĩmun
diꝰ ut dr̃ pedib irruenteᷤ certatĩ insc̃ã pͥus quã digni haberent᷑
pͥmo aditu ac ianuis ad tribunal c̃tinuo tende̾. atq adsc̃ dotiũ
festinare. & repulsiꝰ cet̾is ipsi sacriꝰ altarib ĩcubare. ut iã ñ ad
formã & exẽplũ plebi p̃bendũ ordo ille uideat᷑. s occasioque¬
dã in habundantia & securitate uiuendi. nec ut officiũ duc at᷑
futuro dĩ iudicio obnariũ. sed secura quedã: nusquã discutien¬
da aministratioputet᷑. Et st̃ pene plurẽ numeroree tore isti quã
illi qͦs regt̃. ut nu̾quã sit illud apłi qđ ait. ñ om̃s magistri. nol¬

Expanded text:
mala accessit etiam illud — proferam etenim omnia apud uos et nihil iam tegam secreti —, quod siue rusticitatis siue libertatis meae fuerit uos probate. erubui de quibusdam, quos uidebam nihil penitus ad emendationem uitae suae, nihil adquisisse correcdis, ut dicitur, pedibus inruentes certatim in sancta et, priusquam digni haberentur primo aditu ac ianuis, ad tribunal continuo tendere atque ad sacerdotium festinare et repulsis ceteris ipsi sacris altaribus incubare, ut iam non ad formam et exemplum plebi praebendum ordo ille uideatur, sed occasio quaedam in abundantia et securitate uiuendi, nec officium ducatur futuro dei iudicio obnoxium, sed secura quaedam et nusquam discutienda administratio putetur. et sunt paene plures numero rectores isti quam illi quos regunt, ut nusquam sit illud apostoli quod ait: n
Abbreviated transcription (Latin):
retrastringeret᷑ furc̃ nauĩ ingrẽsũ absceiit. Et eũse mexpo¬
S. acare fereñ. discẽsit adcepũ. Postmotũ uo regresis. suet
redit al legn. post etia de fune ro patre. sueeedit uoietẽ tr̃r
ipus nalcanro breue oppidũ. Etinde cũ post uuleno arri¬
ini tpra eccłas entholici recepisent. constantinopolĩ ad
insfituendã uł docendĩ eccłam transire exordie pendnũ
tieline᷑ abheretieiꝰ afidẽ uerã ẽuerterer. ut fiere solet głam

Expanded text:
ret adstringeretur, furtim nauem ingressus abscessit. et cum se inexploquod aegre ferens discessit ad tempus; post­ modum uero regressus reditus allegans. post haec etiam defuncto patri succedit in episcopatum apud Nazianzum breue oppidum. et inde, cum post Ualentis Arriani tempora ecclesias catholici recepissent, Constantinopolim ad instituendam uel docendam ecclesiam tltitudines ab haereticis ad fidem veram converteret; ut fieri solet, gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desꝑante. qͣndoꝗdẽ ita uniũ cuiꝰq reꝗrit ĩgeniũ. Alio̾uo̾ curare
lenitate debemꝰ. alio humilitate c̃ungendo eis uidelicet nosiet
ipso. & unã eddẽq spei regulã pollicendo. alioꝰ ꝗdẽ uincere. ab
aliis aut̃ uinci int̾dũ meliuꝰ fuit. & alioꝵ ꝗdẽ ꝓsꝑitatẽ ⁊ potentiã.¬
alioꝵ uõ pauꝑtatẽ & deiec tionẽ collaudare ñnũquã c̃uenit ⁊ am¬
plecti. Nonenĩ sic̃ uirtutiᷤ & ignauiȩ ordo se ac specieꝰ habet. ut
una sẽꝑ ĩlaude sit: & alia sẽꝑ ĩculpa. ita enã nr̃e disciplinȩ ordo
deposcit. ut ꝙsanũ & utile & cõmodũ ẽ: id sẽꝑ eger recipiat animꝰ.
U erbi gra us acrui corripius lenin eõmoneriue eaoũide. asiauius

Expanded text:
non desperantes, quando quidem ita uniuscuiusque requiritingenium; alios uero curare non desperantes, quando quidem ita uniuscuiusque requiritingenium; alios uero curare lenitate debemus, alios humilitate, coniun­ gendo eis uidelicet nosmet ipsos et unam eandemque spei regulam pollicendo. et alios quidem uincere, ab aliis autem uinci interdum melius fuit; et aliorum quidem prosperio paupertatem et deiectionem conlau­ dare nonnumquam conuenit et amplecti. 33. Non enim, sicut uirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut una semper in laude sit et alia semper in culpa, ita etiam nostrae disciplinae ordo deposcit, ut quod sanum et utile et commodum est id semper aeger recipiat animus — uerbi gratia uel acrius corripi uel lenius commoneri uel ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. secrete ĩcrepatioĩs misteriũ uen̾ante. ⁊ obedientiã sui ue¬
lut qđ dã munꝰ onesto ac sedulo officioretͥbuente. Alioꝵ ẽuenit
obseruari oĩa diligentiuᷤ. & usq adminimũ discuti. eoꝵ p̃eipue
qͥdũ malasua arte qͦdã celare se putant. erigunt᷑ aduersũ cet̾os
& inflant᷑. Alioꝵ uõ opportet ñ nulla p̃terire. ut uidentẽ tãquã
ñ uidise. & audiente ᷤᷤ tãquã ñ audise uideain᷑. sed̾m ꝓuerbii sen¬
tentiã. uti ne ad contẽptũ ultimũ ueniant ꝑ increpationẽ. qͥfortaᷤ¬
sis erubesct̃ culpã extende ac multiplicare. donec eaᷤ ignorari
putant. Audace̾ uõ & p̃cipiteᷤ essiciunt᷑. cũ eis ultimũ em̃dationis
uncũ remediũ int̾rupta fuerit uerecundia. Int̾dũ etiã irasci de¬
bemꝰ aliꝗbs ñ irati. & contẽpnere aliqͦs s ñ contẽpnente᷑. despare

Expanded text:
fiunt secretae increpationis mysterium uenerantes et oboedientiam sui uefiunt secretae increpationis mysterium uenerantes et oboedientiam sui uelut quoddam munus honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. Aliorum conuenit obseruari omnia diligentius et usque ad minimum discuti, eorum praecipue qui, dum mala sua arte quadam celare se putant, eriguntur aduersum ceteros et intlalltur; aliorum uero oportet nonnulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes tamquam non audisse uideamur secundum prouerbii sententiam, uti ne ad contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasci debemus aliquibus non irati et contemnere aliquos sed non contemnentes et desperare
Abbreviated transcription (Latin):
stimuiliꝰ scitandi. alii freniᷤ inhibendi st̃: ꝓeo ꝙ tardiore. alii
& pigri st̃ adoy bonũ. qͥ utiq cõpetent᷑ sermonũ uerberib ex
Alii uõferuenteꝰ sp̃u nimiũ c̃citatim̃surã ȩꝗtatiꝰ excedt̃. uelut cũ ge¬
neros & feruidꝰ pulluꝰ & iugi adhuc nouitatsꝰ impatienꝰ. ultra dis¬
sinita meta spacia cursu lasciuiore disfundit᷑. Quos utiq re¬
frenan & reuocanꝰ. adstatutã lineaꝰ mandatoꝵ sermo meliũtẽ¬
ꝑabit. Multiꝰ laudariꝓsuit. aliis uituꝑari. utroq tam̃si it pre
ꝓferant᷑. Alio ꝗn magiꝰᷤ ĩ portune ꝓlata noc uert᷑. Alio c̃solatorius
sermo correxit. alioᷤ ĩcrepatio. & aliis cõuenit corã om̃ib argui.¬
Ialiis secretiu̾ cõmoneri. Nonnulli erenĩ monita secretiora ẽtẽpnt̃.
erubeset̃ uõpublicã notã. Alii aut̃ publice c̃uenti impudentiorẽ

Expanded text:
stimulis inci­ tandi, alii frenis inhibendi sunt pro eo quod tardiores alii stimulis inci­ tandi, alii frenis inhibendi sunt pro eo quod tardiores alii et pigri sunt ad opus bonum — qui utique conpetenter sermo­ num uerberibus exii uero feruente spiritu nimium concitati mensuram aequitatis excedunt, uelut cum generosus et feruidus pullus et iugi adhuc nouitatis inpatiens ultra definita metarum spatia cursu lasciuiore diffunditur; quos utique refrenans et reuocans ad statutas lineas mandatorum sermo melius temperabit.. 31. Multis laudari profuit, aliis uituperari, utraque tamen si in tempore proferantur, alioquin magis inportune prolata nocuerunt. alios consolatorius sermo correxit, alios increpatio, et aliis conuenit coram omnibus argui, aliis secretius commo- neri. nonnulli etenim monita secretiora contemnunt, erube- scunt uero publicam notam; alii autem publice conuenti inpuden­ tiores
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ his qͣrationabileꝰ st ĩfide. & ꝑspicacẽ ĩseripturi : his qͥsole
siplicnate ꝓsieiunt. Sed & his qͥexurbana c̃uersatione deseendt̃.
&ullĩ qͥ enigressi & rustica ueniunt. Non eade siplicibo⁊ astirtĩ.
neq ĩnegociis positiꝰ & ꝓcul abeis agentib ac ꝗetĩ. Neꝙ bis
qͥpost plagaꝰ peccatoꝵ c̃uersist̃. & his qͥ ante expientiã mali
delegert bona. Inꝗbs singuliꝰ ꝑmulta habendae differentu. qm¬
ꝗde etiã mot᷑ꝰ ipsi & eoꝵ c̃cupiscentiȩ ꝑmultĩ int̾ se differen¬
tagert. Demq ex ipsa iterũ corporali elemitoꝵ ratione c̃li¬
dera. Qut̃uiꝰ exhiscdẽ om̃s subsistamꝰ elem̃tiᷤ. tam̃ iniu̾euui̾q
ioto ẽ duct s aliũ alio ĩdiget uł medicam̃to uł cibouł potu.
singuliꝰ diuersa ẽueniunt. ita etiã animã diuersꝰ ae uariȩ
cõposit᷑ sermo curabit. E tert̃ mͥtestẽ hoꝵ illupsi qͥpa̾lisẽs
qp alio ꝗdẽ sermosolũ em̃dat. alio̾ exẽpla ẽuertunt. Nonnul

Expanded text:
his qui sola simplicitate proficiunt, sed et his qui ex urbana conuersatione descendunt et illis qui ex agresti et rustica ueniunt; non eadem simplicibus et astutis, neque in negotiis positis et procul ab eis agenti­ bus ac quietis, neque his qui post plagas peccatorum conuersi sunt et his qui ante experientiam mali delegerunt bona. in quibus singulis permulta habenda est differentia, qdem etiam motus ipsi eorum et concupiscentiae permultas inter se differentias gerunt. denique ex ipsa iterum corporali elementorum ratione considera: quamuis ex eisdem omnes subsistamus elementis, tamen uniuscuiusque condu­ cunt, sed alius alio indiget uel medicamento uel cibo uel potu et singulis diuersa conueniunt. ita etiam animas diuersus ac uarie conpositus sermo curabit. et erunt mihi testes horum illi ipsi qui pas alios quidem sermo solus emendat, alios exempla conuertunt, nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ne mpplo perdere bene oeree te nort dare c̃seriũ siuĩ intore tri¬
rec imsuira ie disponere sermonẽ suõ ĩuidicio. ac ueritatẽ dos¬
matũ nrors conseqnẽ & rationabilit̾ explanare. scilieer quec uar
demundius mundo pͥrlosophari oportet. q̃ de materia qͥ de. anima.
que dem̃te. q̃de ĩtellee tualibo natumꝰ. lire boniꝰ siue ẽtrarus.: ꝙẽ¬

Expanded text:
 procedere, bene et recte norunt dare conseruis suis in tempore tritici mensuram et disponere sermones suos in iudicio ac ueritatem dogmatum nostrorum consequenter et rationabiliter explanare, quaecumque de mundis uel mundo philosophari oportet, quae de materia, quae de anima, quae de mente, quae de intellectualibus naturis siue bonis siue contrar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocari. uł sortisimomiliti curã turmę cohortĩq cõmitu. uł
bene agentẽ turmã ad totiũ exercitꝰ tran̾serri magisteriũ. Non
ergo existimet ꝗs eoꝵ qͥ in alieniᷤ negotiis grauisimi censorẽ fuint.
& ex suis uicis aliena gesta ꝑpendt̃.ꝙ ego erubuerĩ ministerii
huiꝰ gradũ. maiora desidans. Non ita egosũ uł diuin ꝙ rerũ
magnitudiniꝰ uł humanaꝵ humilitatiᷤ ignarũ. ut ñ magnũ arbi¬
trer uniu̾sȩ naturȩ mortaliũ. quoqͦlibet mͦ. inqͦlibet oriine
apꝓpinqͣre dõ. qͥ soluꝰ in accesibilẽ om̃i creature babitat lucẽ.

Expanded text:
prouocari. uel fortissimo militi curam turmae cohortisque committi uel prouocari. uel fortissimo militi curam turmae cohortisque committi uel bene agentem turmam ad totius exercitus transferri magisterium. non ergo existimet quis eorum, qui in alienis negotiis grauissimi censores fiunt et ex suis uitiis aliena gesta perpendunt, quod ego erubuerim ministerii huius gradum maiora desiderans. non ita ego sum uel diuinarum rerum magnitudinis uel humanarum humilitatis ignarus, ut non magnum arbitrer uniuersae naturae mortalium quoquolibet modo et in quolibet ordine adpropinquare deo, qui solus in- accessibilem om
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uerũ apparuit. & bonũ iustũq uisũ ẽ: certũ ẽ maluĩ eẽ etra¬
rio& ĩutile. uł om̃s fieri uelle rectore. ut nullũ qͥregi debeat
iã suꝑsit. uł rursũ regendi officiũ neminẽ uelle susciꝑe. Per qd
unq claudicare c̃tinuo & labesactari pot̾it om̃e corpũ eccłe.
nemine scilicet gub̾nante. Et ubi iã nobi. uł quomͦ. aut aꝗb co¬
lit᷑ dr̃: Quo pac dosacrosca misteria ad instar celestiim igini cele¬
sac̃dotiũ. neq sacͥficiũ. & oĩa illa nobĩ qͦq accident. qbe ꝑ iiñsis
sceleribo pͥor ille ppis condẽpnat᷑ ẽ. Uerũ ne hoc ꝗdẽ nouũ au
peregͥnũ ẽ his ap̃ qͦs diuinȩ phylosophiȩ studia uigent. ut exor¬
dine discipłoꝵ ꝗs ĩmagistroꝵ assumat᷑ officiũ. sic̃ nee naute ꝗd ẽ
ꝓbabili si res poscat adĩspectionẽ ꝓrę tran̾ferri. uł ex illo loco
siuentoꝵ ꝓbabilit̾ collerit disciplinã. ad ipsa nauĩ gub̾nacula

Expanded text:
hoc uerum apparuit et bonum iustumque uisum est, certum est malum esse e contrario et inutile uel omnes fieri uelle rectores, ut nullus qui regi debeat iam supersit, uel rursum regendi officium neminem uelle suscipere, per quod utique claudicare continuo et labefactari poterit omne corpus ecclesiae nemine scilicet gubernante. et ubi iam nobis uel quomodo aut a quibus coletur deus? quo pacto sacrosancta mysteria ad instar caelestis imaginis celesacerdotium neque sacrificium. et omnia illa nobis quoque accident, quibus pro inmensis sceleribus prior ille populus condemnatus est. 5. Uerum ne hoc quidem nouum aut peregrinum est his, apud quos diuinae philosophiae studia uigent, ut ex ordine discipulorum quis in magistrorum adsumatur officium, sicut ne nautae quidem probabili, si res poscat, ad inspectionem prorae transferri uel ex illo loco, si uentorum probabiliter collegerit disciplinam, ad ipsa nauis gubernacula
Abbreviated transcription (Latin):
Ire uł imbuere. qͥ certe ẽ int̾ om̃s animanteᷤ inaxime ⁊ moribo
quariũ & uoluntate diuers. ñ pigͥus aut segniuꝰ sane. esenĩ ex
medicina corpoꝵ. curiꝰ qͦq contẽplabit᷑ animax: Et qͣnto dif¬
ficilẽ captueor poralẽ ĩuenerit medicinã. tanto difficiliorẽ
reppiet animax. Si ꝗdẽ & substantiȩ qͣlitã multo ẽ pstantior:

Expanded text:
nter omnes animantes maxime et moribus uarius et uoluntate diuersus. haud segnius sane quis etiam ex medicina corporum curas quoque contemplabitur animarum et, quanto difficilem captu corporalem inuenerit medicinam, tanto difficiliorem repe- riet animarum, siquidem et substantiae qualitas multo est praestantior et
Abbreviated transcription (Latin):
Done pmittit᷑. Anima aut̾ quȩ ẽ diuina⁊ adõ uenien. ac suꝑ
nȩ nobilitatiꝰ ẽsors. ad quã etiã redire festinat. licet socio
deteriori colligata ẽ && deuincta.fortasisetiã ꝓpt̃ alia c. au¬
sa̾ quã solu̾ nouꝰ ille qͥrinxit & colligau ds̃.: siqsille ẽ q ab ip¬
so de hiuiuscemodi ẽ misterus illuminatꝰ: ĩstruetũ. Ueruqnͥ

Expanded text:
mittitur. 17. Anima autem, quae est diuina et a deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redire festinat, licet socio deteriori conligata est et deuincta, fortassis etiam propter alias causas, quas solus nouit ille qui uinxit et conligauit deus et si quis ille est qui ab ipso d
Abbreviated transcription (Latin):
q menetipsũ detalib cferenꝰ aonirari plurimũ ꝗđ ta facill sine uis
labore at ꝙulliꝰ ãminiculiꝰ malieia ꝓfic̃ ae nichil tã facie quia efti¬
ei malũ etũ sinemo doceat. nemo cõpellat: rarũ aut̃⁊ ꝑdifficile
sit fieribonũ.  ita qͣsi cͥseende noꝰ sit ardue cuiꝰdas̃⁊ p̃rupte rupiꝰ
ascensũ. licet plure̾ ꝓuocent. licet multi iuitent. eti ã si om̃ss aue¬
ant s hortent᷑. Et hoc ẽ ut mͥ uidet᷑ ꝙ etibeat᷑ iggeiꝰ ortesagen.
admirandã illã introdurĩse ꝓcontatiõis imaginẽ. cũ adeũ ar. Int

Expanded text:
 sine aliquo labore atque ullis adminiculis malitia proficit et nihil tam facile est quam effici malum, etiamsi nemo doceat, nemo conpellat, rarum autem et perdifficile sit fieri bonum, et ita quasi conscendendus sit arduae cuiusdam et praeruptae rupis ascensus, licet plures prouocent, licet multi inuitent, etiamsi omnes faueant et hortentur. et hoc est quod mihi uidetur etiam beatus Aggaeus intellegens admirandam ill
Abbreviated transcription (Latin):
re e lb pdiria. se dł̃miandatũ illuo ꝙdiẽ. declina amalo: fac bonu.
ee sustiẽ Qe anima ĩ dignã abicere cogitatione.: mal orerũ sorma
abolere :s a. p̃stantiorẽ diuiniorẽqe inserere atqo ẽserib̾e. ita ut mul¬
tomagꝰ nobi urt̃ anini quã humaͣ. dignitã adume da uideat᷑. INec pu¬
tare uinquã aliquẽ nobiꝰ factũ bonoꝵ finẽ. aut ꝓficiendi t̃minũ po

Expanded text:
raeditum secundum mandatum illud quod dicit: declina a malo et fac bonum. nec sufficit de anima indignas abicere cogitationes et malarum rerum formas abolere, sed et praestantiores diuinioresque inserere atque conscribere, ita ut multo magis nobis uirtus animi quam humana dignitas adquisita uideatur. nec putandum umquam aliquem nobis fac
Abbreviated transcription (Latin):
cãpõ. qͦs fecundiore ꝓbarit adpabula. ⁊ hos ipsoᷤ alt̾iuiꝰ p astibs
imouit & abalus adalio gregẽ traimoue. late. dodiouieh ooe parit¬

Expanded text:
campos, quos fecundiores probarit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus campos, quos fecundiores probarit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus innouat et ab aliis ad alios gregem transmouet saltus. sed et ad r
Abbreviated transcription (Latin):
historia tradidit. uł tantũ in eccła fuiꝰse ministroꝵ numerũ.
uł tã uilit̾ c̃gregatũ. Unde & religioĩ ac doctrine nr̃e ob¬
ꝓbriũ nascit᷑. qđ sac̃dotia uł ministeria ambitione potiũ: gr̃a.
quã meritoꝵ iudicio deferunt᷑. Euiꝰ rei uiciũ uł labe̾ si phib̾e
supranos ẽ. at certe erubescere & auersari. pars aliq̃ pietatiꝰẽ.
O. d uõ me magĩ his om̃ibs. & supra cuncta q̃ suꝑius diximꝰ det̾re¬
bat. illud ẽ. Ueniendũ nãqẽ adsũmũ ipsiuꝰ uerbi fastigiũ:
ꝓferenda q̃ uera st̃. Neq enĩfas ẽ intalibs fallere. Arbitra¬
bar ñ eẽ simile. sic̃ & nc̃ qͦq arbitror pecora uł arm̃taregere.
&& hoĩb p̃eẽ. atq anim a modari. Ibi enĩ studiũ ẽ gregẽ uł ar¬
m̃ti uł pecoriꝰᷤ ualidũ m̃briᷤᷤ. & letũ ca̾nib facere.Ođꝓspicienᷤᷤ
uł arm̃tariũ ille uł pastor. comanteᷤ e̾rbi⁊ uiride̾ riuiꝰ deligit

Expanded text:
oria tradidit uel tantum in ecclesia fuisse ministrorum numerum uel tam uiliter congregatum. unde et religioni ac doctrinae nostrae obprobrium nascitur quod sacer­ dotia uel ministeria ambitione potius et ad gratiam quam meritorum iudicio deferuntur. cuius rei uitium uel labem etiamsi prohibere supra nos est, at certe erubescere et auer­ sari pars aliqua pietatis est. 9. Quod uero me maius omnibus et supra cuncta quae superius diximus deterrebat illud est — ueniendum namque est ad summum ipsum uerbi fastigium et proferendum quae uera sunt; neque enim fas est in talibus fallere —: arbitrabar non esse simile, sicut et nunc quoque arbitror, pecora uel armenta regere et hominibus praeesse atque animas mode­ rari. ibi enim studium est gregem uel armenti uel pecoris ualidum membris et laetum carnibus facere; quod prospiciens uel armentarius ille uel pastor comantes herbis et uirides riuis deligit
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓ qͣ dudũ uelut tedio qͦdã & ĩdignatione suꝑatꝰ abscẽsi ye
longaui fugienꝰ. & habitaui ĩdeserto ñ paruo tẽpore. alia forta ᷤᷤ¬
sis aliis uideat᷑. his qͥuł odio erga me ut fierisoler uł amore
detinent᷑. Et id qđ tc̃ feri ꝗdẽ uidebam᷑ : inmiteᷤ. nc̃ uõ man¬
sueuimꝰ. & regrẽsi sumꝰ in hoc ꝙ antea fueramꝰ. Aliũ ꝗdẽ
culpat inc̾stantiȩ. aliũ ãplectit᷑ factu. Nic hil enĩ hoib sua¬
uiuiᷤ. quã aliena loꝗ & aliena curare. maxime si eueniat uł

Expanded text:
lut taedio quodam et indignatione superatus abscessi et elongaui fugiens et habitaui in desejto non paruo tempore, alia fortassis aliis uideatur, his qui uel odio erga me, ut fieri solet, uel amore detinentur. et id quod tunc feri quidam uidebamur et inmites, nunc uero mansueuimus et regressi sumus in hoc quod antea fueramus, alius quidem culpat inconstantiae, alius amplectitur factum. nihil enim hominibus suauius quam alien
Abbreviated transcription (Latin):
la abstergit imuisa & penitꝰ delet. c̃ cupiseenti & flãmã suue¬
nerit unt fluuiuiꝰ inundanꝰ extinguit ⁊ enecat. cur& multitudin
& pturbationũsi uiderͣit uelut flagello qͦdã excurbat reffugar.
& pculeẽ adomiciliis animȩ iubet. ac sic̃ puluiꝰ stare ñ potest
ante faciẽ uenti. ita nichil malax cogitationũ in anima residere

Expanded text:
 absterret universa et penitus delet. Concupiscentiarum flammas si invenerit, ut fluvius mundans exstinguit et enecat. Curarum multitudines et perturbationes si videat, ut flagello quodam exturbat et effugat, et procul esse a domiciliis animae jubet, ac sicut pulvis non potest stare ante faciem venti, ita nihil malarum cogitationum in anima residere
Abbreviated transcription (Latin):
RO NCIScenti mͥ exurbe magnopere in
aliꝗ oꝑis impenderẽ. nec nos ac̾suetiᷤᷤ studiis
necẽsitã mec ꝓfec nioĩs inhiberet. Petebaᷤ ergo
gregoriũ ubi ĩlatinũ uerti uirũ ꝑ omĩa incõpa¬
rabilẽ. qͥ uerbo & oꝑibs claru. splendidisimũlum̃
sciennie xp̃i eccłus p̃buit. dũ ea docuit quȩ fec̃. nec seie̾sũ con
dẽpnauit agendo ẽtraria quã docebat. Is capadociȩ domo ep̃o
patre matre qͦq satiꝰ religiosa oriundꝰ fuit. atheniꝰ &. altũ ⁊eru¬
ditꝰ ut pauci. Nec tam̃ in c̃uersatione scolari. uł etatĩ uł soda¬
liũ illecebriꝰ ceden᷑ ꝓdidit pudiciciã. s tãquã adõ sibi cõmi̾fũ¬

Expanded text:
roficiscenti mihi ex urbe magnopere inialiquid operis inpenderem, ne nos a consuetis studiis necessitas meae profectionis inhiberet. petebas ergo Gregorium tibi in Latinum uerti, uirum per omnia inconparabilem, qui uerbo et operibus clarus splendi­ dissimum lumen scdemnavit agendo contraria quam docebat. Is Cappadociae domo, episcopo patre, matre quoque satis religiosa, oriundus fuit: Athenis et altus et eruditus, ut pauci. Nec tamen in conversatione scholari, vel sodalium illecebris cedens prodidit pudicitiam; sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
& fiunt. dũ ꝑuersa mens ñ habet pacẽ. dũ ꝑfidia discordan
ñ tenet unitatẽ. Fieri uͦ hȩc dñs ꝑmittit & pacit᷑. manente
men examinat. probatoꝵ fideᷤᷤ integra mauifesta luce cla¬
gunt᷑ sic & ante iudicii diem hic qͦq iã ustoꝵ atq ĩuistorũ
animȩ diuidunt᷑. ⁊ a frum̃topaleȩ separant᷑. Hii st̃ qͥse ultro
apud temerarioᷤ conuenã sine diuino dispositione p̃ficiunt.
d se p̃posito̾ sine ulla ordinatioĩs lege c̃stituunt. Ꝙ nemine episcopa¬
tue lante. ep̃i sibi nom̃ ad sumunt. Quos designat ĩpsalmĩ s p̃r sẽs. se¬
dentẽ ĩpestilentiȩ cathedra. Peste̾ ꝯ lues. fide serpentẽ. ore sallentẽ.
s corrũpende ueritati artificeꝰ uenena letalia lingui pestiferĩ euomtes.

Expanded text:
et fiunt, dum perversa mens non habet pacem, dum perfidia discordans et fiunt, dum perversa mens non habet pacem, dum perfidia discordans non tenet unitatem. Fieri vero haec Dominus permittit, et patitur, manente men examinat, probatorum fides integra manifesta luce claguntur. Sic et ante judicii diem hic quoque jam justorum atque injustorum animae dividuntur, et a frumento paleae separantur. Hi sunt qui se ultro apud temerarios convenas sine divina dispositione praeficiunt, qui, se praepositos sine ulla ordinationis lege constituunt, qui, nemine episcopatum dante, episcopi sibi nomen assumunt; quos designat in Psalmis Spiritus sanctus sedentes in pestilentiae cathedra , pestes et lues fidei, serpentis ore fallentes, et corrumpendae veritatis artifices, venena lethalia linguis pestiferis evomentes;
Abbreviated transcription (Latin):
agniᷤᷤ & ouibs ȩquet᷑. Ꝙo fac̃ inpectore xp̃iano lupoꝵ feritaᷤᷤ. ⁊canũ
rabies. & uenenũ letale serpentiũ. ⁊cruenta seuicia bestiarũ :
Gratulandũ ẽ cũ tales de eccła separant᷑. ne colũbaᷤ ne oues xp̃i.
seua sua & uenenata c̃tagione p̃dent᷑. Coherere ⁊ c̃iungi ñ potest
amaritudo cũ dulcedine. caligo cũ lumine. pluuia cũ sere nitate.
pugna cũ pace.cũ fecunditate sterilitaᷤᷤ. cũ fontib siccitaᷤ. cũ
tranꝗllitate tẽpestaᷤᷤ. Nemo existimet bonoᷤᷤ de ȩccła po̾se disce¬
dere. Triticũ ñ rapit uentꝰ. nec arborẽ solida radice fundatã
ꝓcella subuertit. In anc̾ paleȩ tẽpestate iactant᷑. ĩualide ar¬
boreᷤᷤ turbiniᷤ ĩcursione uertunt᷑. Hos execrat᷑ & ꝑcutit iob̾s
ex nobiᷤ. mansissent nobiscũ. Hinc hereses ⁊ facte st̃ freqn̾ter

Expanded text:
agnis et ouibus aequetur. quid facit in pectore christiano luporum feritas et canum agnis et ouibus aequetur. quid facit in pectore christiano luporum feritas et canum rabies et uenenum letale serpentum et cruenta saeuitia bestiarum? gratulandum est, cum tales de ecclesia separantur, ne columbas, ne oues Christi saeua sua et uenenata contagione praedentur. cohaerere et coniungi non potest amaritudo cum dulcedine, caligo cum lumine, pluuia cum serenitate, pugna cum pace, cum fecunditate sterilitas, cum fontibus siccitas, cum tranquillitate tempestas. nemo existimet bonos de ecclesia posse discedere: triticum non rapit uentus nec arborem solida radice fundatam procella subuertit: inanes paleae tempestate iactantur, inualidae arbores turbinis incursione uertuntur. hos execratur et percutit Iohannes ex nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ulla credentib p̃ter unã eccłam domꝰ ẽ. Hanc domũ. hoc una¬
nimitiᷤᷤ bospiciũ designat ⁊ nunciat sp̃s sc̃s inpsalmiᷤ dicens.
ds̃ qͥ in habitare fac̃ unanimeᷤ ĩdomodĩ. Indomo dĩ in ȩccła. xp̃i.
unanime habitant. ẽc ordeᷤ & sĩplice̾ ꝑseuerant. Idcirco ⁊ ĩcolũba
uenit sp̃s sc̃s. Sĩplex animal & letũ ẽ: ñ felle amarũ. ñ morsib
seuum. ñ ungulaꝵ laceratione uiolentũ. Hospicia humana dili¬
gere. uniuᷤ domꝰ c̃sortiũ nõse. Cũ generant simul filioᷤ edere. cũ
cõmeant uolatib ĩuicẽ coherere. cõmuni c̃uersatione uitã suã
degere. Oris osculo ẽcordiã paciᷤᷤ agnoscere. legẽ circa omĩa unani¬
miti implere. Hȩc ẽ in ȩocła noscenda sĩplicitaᷤᷤ. hȩc caritaᷤᷤ obtinen¬
da. ut colũbaᷤᷤ dilectiofrat̃nitatiᷤᷤ imitet᷑. ut mansuetudo ut lenitaᷤᷤ

Expanded text:
ulla credentibus praeter unam Ecclesiam domus est. Hanc domum, hoc unaulla credentibus praeter unam Ecclesiam domus est. Hanc domum, hoc unanimitatis hospitium designat et denuntiat Spiritus sanctus in Psalmis dicens: Deus qui inhabitare facit unanimes in dounanimes habitant, concordes et simplices perseuerant. Idcirco et m columba uenit Spiritus sanctus: simplex animal et laetum est, non felle amarum, non morsibus saeuum, non unguium laceratione uiolentum, hospitia humana diligere, unius domus consortium nosse, cum generant simul filios edere, cum commeant uolatibus inuicem cohaerere, communi conuersatione uitam suam degere, oris osculo concordiam pacis agnoscere, legem circa omnia unanimitatis inplere. haec est in ecclesia noscenda simplicitas, haec caritas obtinenda, ut columbas dilectio fiaternitat imitetur, ut mansuetudo et lenitas
Abbreviated transcription (Latin):
discordiȩ furore uesanꝰ. qͥcredat scindi po̾se aut audeat scindere uni
ert̃ unꝰ grex & unꝰ pastor. Et eẽ po̾se ĩuno loco aliꝗs existimat. aut
ĩsinuans unitatẽ. obsecrat & hortat᷑ ⁊ dic̃. Obsecro in ꝗt uos fr̃s¬
ꝑ nom̃ dñi ibuxp̃i. ut idipsũ dicati om̃s. & ñ sint ĩuobiᷤᷤ scismata.
Sitis aut̃ cõpositi ĩeodẽ sensu⁊ ĩeadẽ sententia. Etiterũ dic̃. Su¬
stinenteᷤᷤ ĩuicẽ indilectione. satisagenteᷤᷤ seruare unitatẽ sp̃s in
c̃iunctione paciᷤᷤ. Stare tu ⁊ uiuere posse putaᷤᷤ de ȩccła receden¬
tẽ. sedes sibi alias & diuersa domicilia condentẽ : Cũ dictũsit
mũ patri cui colligeᷤᷤ adte ipsã indomũ tuã. & omĩs qͥ exierit ostiũ
domꝰ tuȩ foraᷤ. reus tͥ erit : Itẽ cũ ad sacram̃tũ paschȩ nicbil
aliud ĩexodilege c̃tineat. quã ut agnꝰ qͥ infigura xp̃i occidit᷑ ĩ do¬

Expanded text:
discordiae furore uesanus, ut aut credat scindi posse aut audeat scindere unitdiscordiae furore uesanus, ut aut credat scindi posse aut audeat scindere uniterunt unus grex et unus pastor. et esse posse uno in loco aliquis exis insinuans unitatem, obsecrat et hortatur dicens: Obsecro, inquit, vos, frut id ipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata. Sitis autem compositi in eodem sensu et in eadem sententia . Et iterum dicit: Sustinentes invicem in dilectione, satis agentes servare unitatem spiritus in conjunctione pacis . Stare tu et vivere putas posse de Ecclesia recedentem, sedes sibi alias et diversa domicilia condentem, cum dictum sitmum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras, reus sibi erit . Item sacramentum Paschae nihil aliud in Exodi lege contineat quam ut agnus, qui in figura Christi
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa tunca po̾sidet᷑. Loꝗt᷑ ac dic̃ scriptura diuina. Detu¬
nica aut̃ ꝗa desuꝑiore parte ñ consutiliᷤᷤ s ꝑ totũ textiliᷤ fuerat.
dixert̃ adĩuicẽ. Nonscindamꝰ illã. sed sortiam deea cuiꝰ sit.
Unitatẽ ille portabat desuꝑiore ꝑ arte uenientẽ. idẽ decȩlo.
& apatre uenientẽ. q̃ ab accipiente ac po̾sidente sc indi omĩno
ñ poterat. sed totã semel ⁊ solidã firmitatẽ iseparabilit̃ obti¬
nebat. Po̾sidere ñ potest uestim̃tũ xp̃i. qͥscindit ⁊ diuidit eccłam
xp̃i. Contra deniq cũ salomone moriente. regnũ eiꝰ.& ppłs
sc indẽt᷑ achiã ꝓpħa ieroboã regi obuiuꝰ factũ ĩcãpo. ĩduo¬
decĩ sci̾sura uestim̃tũ suũ discidit diceñ. Sume tibi decẽ scis
sura̾. ꝗa hȩc dic̃ dñs. Ecce scindo regnũ demanusalomoniᷤ.
nom̃ meũ illic. Cũ duodecĩ trib isrł scinderent᷑ uestimñctũ
ꝑtotũ tex tiliᷤ. &coherens. diuisã po̾sidentib ñ est. Induuduã. copulatã

Expanded text:
diuidua tunica possidetur. loquitur ac dicit scriptura diuina: de tunica autem, quia de superiore parte non consutilis sed per totum textilis fuerat, dixerunt ad inuicem: non scindamus llam sed sortiamur de ea, cuius sit. unitatem ille portabat de superiore parte uenientem id est de caelo et a patre uenientem quae ab accipiente ac possidente scindi omnino non poterat, sed totam semel et solidam firmitatem inseparabiliter obtinebat. possidere non potest indumentum Christi qui scindit et diuidit ecclesiam Christi. contra denique cum Salomone moriente regnum eius et populus scinderetur, Achias propheta Hieroboam regi obuius factus in campo in duodecim scissuras uestsuras, quia haec dicit Dominus: Ecce scindo regnum de manu Salomonis, nomen meum illic . Cum duodecim tribus Israel scinderetur, vestimentum per totum textilis et cohaerens diuisa a possidentibus non est: indiuidua, copulata,
Abbreviated transcription (Latin):
sdm lege pͥme natiutati mn anet caro aic omanliur aulliue¬
ruptionẽ & mortale hoc accipiat ĩmortalitatẽ:⁊ sp̃s nos pelu¬
rat a ddm̃ patrẽs quȩcũq st̃ carniꝰ in cõmodast nobłꝰ eũhu
mano genere cõmunia. Sic cũ fetuserilitra ieiunae. neminẽ
faiiꝰ separat. sic cũ incorruptione hostili ciurta aliqͣ posessar.
om̃s simul captiuitã uastat. Et qndo imbre nubila serena
srspenlt̃. omĩb siccitã una ẽ. Et cũ nauĩ scopulosa sarac̃¬
frangt̃. nauigantib naufragiũ sine exceptione cõmune est
Et oeuloꝵ dolor & inpetꝰ febriũ : omĩum ualitudo membroꝵ¬

Expanded text:
ndum legem primae natiuitatis manet caro ista communis ? quoaduruptionem, et mortale hoc accipiat inmortalitatem, et spiritus nos perducat ad Deum patrem, quaecumque sunt carnis incommoda sunt nobis cumano genere communia. Sic, cum foetu sterili terra jejuna est, neminem fames separat. Sic, cum irruptione hostili civitas aliqua possessa est, omnes simul captivitas vastat. Et quando imbrem nubila serena suspendunt, omnibus siccitas una est. Et cum navem scopulosa saxa constringunt, navigantibus naufragium sine exceptione commune est. Et oculorum dolor, et impetus febrium, et omnium valitudo membro
Abbreviated transcription (Latin):
spat. Inflat suꝑbia. uinolentia ĩuitat. ĩuidia c̃cordiã rũ¬
pit. amicitiã relũ abscidit. Cogeri maledicere ꝙ diui¬
nalex ꝓhibet. Cõpelleri iurare. qđ nlicet. Tot ꝑsecutiõibs
anim᷑ quatit᷑. cotidie. tot periculiᷤ pectu urguet᷑. Et delec¬
tat hic int̾ diaboli gladios diustare. cũ magiꝰ c̃cupiscen¬
dũ sit &obtandũ. ad xp̃m subueniente uelo morte ꝓꝑare.¬

Expanded text:
sperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumsperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit. cogeris maledicere quod diuina lex prohibet, conpelleris iurare quod non licet. Tot persecutionescotidie animus patitur, tot periculis pectus urgetur : et delectat hic inter diaboli gladios diu stare, cum magis concupiscendum sit et optandum ad Christum subueniente uelocius morte pr
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet atq c̃testanꝰ. tunc eẽ seruiꝰᷤ dĩ paeẽ. tc̃ libera. tẽtran.¬
ꝗllã ꝗetẽ.: qnͣdo deistiᷤ mundi turbinibs ex tracti sedis
securitatiꝰᷤ ȩt̾nȩ portũ petimꝰ. qͣndo extinctaac morte:
adĩmortalitatẽ uenimꝰ. Illa ẽ enĩ pax nr̃a. illa fida tran¬
qllitaᷤ. illa stabiliꝰ  firma⁊ ꝑpetua securitaᷤᷤ. Cet̾um ꝑd
aliud ĩmundo. quã pugna aduersũ diabolũ cocidiege¬
ritur: Quã aduersũ iacula eiꝰ & tela. ẽfuctatioĩb asi¬
duis dimicatur: Cũ auaricia nobiᷤᷤ. cũ inpudicitia. cũ
ira. cũ ãbitione c̃gresio ẽ. Cũ carnalib uiciis. cũ inlece¬
brĩ scłarib. assidua ⁊ molesta colluctatio ẽ. Obsessa mens
hoĩsce undiq diaboli ĩfestatione uallata: uix occurrit sin¬
guliᷤ uix resistit. Si auariciꝗ ꝓstrata ẽ. ex urgit libido. Sili¬
bido c̃presa ẽ: succedit abitio. Si ãbitio c̃tẽptaẽ. ira era¬

Expanded text:
stans tunc esse semis Dei pacem, tunc liberam, tunc tranquillam quietem, quando de istis mundi turbinibus extracti sedis et securitatis aeternae portum petiuimus, quando expuncta hac morte ad immortalitatem uenimus. illa est enim nostra pax, illa fida tranquillitas, illa stabilis et firma et perpetua securitas. Ceterum quid aliud in mundo quam pugna aduersus diabolum cotidie geritur, quam aduersus iacula eius et tela conflictationibus adsiduis dimicatur? cum auaritia nobis, cum inpudicitia, cum ira, cum ambitione congressio est, cum carnalibus uitiis, cum inlecebris saecularibus adsidua et molesta luctatio. obsessa mens hominis et undique diaboli infestatione uallata uix occurrit singulis, uix resistit: si auaritia prostrata est, exsurgit libido: si libido conpressa est, succedit ambitio: si ambitio contempta est, ira exa
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. humulitaᷤᷤ in c̃uersatione. stabilitaᷤᷤ infide. uerecun
na. Iniuriã facere ñ nõse. & factã posse tolerare. Cũ fr̃ibs
pacẽ tenere. dm̃ toto corde diligere. Amare iillo ꝙ pat̾
ꝗequã ille p̃posuit. Caritati eiꝰ ĩseparabilit̾ adherere.
cruci eiꝰ fortit᷑ aefidelit̾ insistere. Quando de eiꝰ noĩe & hono¬
re certam̃ ẽ: exhibere ĩsermone c̃stantiã qͦ c̾fitem᷑. ĩ questione
siduciã qͦ c̃gredim᷑. ĩmorte pacientiã qͦ coronam᷑. Hocẽ cohe

Expanded text:
docuit. humilitas in conuersatione, stabilitas in fide, uerecundna, iniuriam facere non nosse et factam posse tolerare, cum fratribus pacem tenere, Dominum toto corde diligere, amare in illo quod pater quicquam ille praeposuit; charitati ejus inseparabiliter adhaerere, cruci ejus fortiter ac fidenter assistere; quando de ejus nomine et honore certamen est, exhibere in sermone constantiam, qua confitemur, in quaestione fiduciam, qua congredimur, in morte patie
Abbreviated transcription (Latin):
& audiri. Sed qͣnto maiora st̃ q̃ filiu̾ loꝗt᷑. quȩ dĩ sermo qͥ in
ꝓpħis fuit ꝓpriauoce testat᷑. ñ iã mandanꝰ ut paret᷑ uenientiuia.
sedipse ueniens & uiã nobiᷤᷤ ad aperienꝰ.⁊ ostenden. ut qͥ ĩtenebriᷤᷤ
mortiᷤ errantes ipuidi & ceci pͥus fuimꝰ. luce gr̃ȩ illuminati. iter¬
monita & p̃cepta diuina ꝗbs ppło suo c̃sulit ad salutẽ. etiã oran¬
di ipse formã dedit. ipse ꝗd p̃carem᷑ monuit ⁊ instrurit. Ꝙ fec̃
uiuere. docuit ⁊ orare. benignitare ea scilicet qͣ cet̃a dare &
c̃serre dignatꝰ ẽ: ut dũ p̃ce ⁊ oratione quã filiũ docuit apud
patrẽ loqm̃. faciliũ audiam᷑. Iã p̃dixerat horã uenre. qͥnaoreri
adoratoreꝰ adorarent ꝑatrẽ i spũ eueritate. ⁊ipleur qchenrio

Expanded text:
 audiri: sed quanto maiora sunt quae filius loquitur, quae Dei sermo qui in  audiri: sed quanto maiora sunt quae filius loquitur, quae Dei sermo qui in prophetis fuit propria uoce testatur non iam mandans ut paretur uenienti uia sed ipse ueniens et uiam nobis aperiens et ostendens, ut qui in tenebris mortis errantes inprouidi et caeci prius fuimmonita et praecepta divina quibus populo suo consulit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit, ipse quid precaremur monuit et instruxit. Qui fecit vivere, docuit et orare, benignitate ea scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est; ut, dum prece et oratione quam Filius Patrem loquimur, facilius audiamur. Jam praedixerat horam venire quando veri adoratores adorarent Patrem in spiritu, et implevit quando
Abbreviated transcription (Latin):
at anuptiis. ut cũ uenerit : pulsauerit aꝑiant. Et beati serui illi.
qͦs aduenienᷤ dñs inuenerit uigilanteᷤ. Aecine to̾ nos eẽ oportet. ne
cũ expeditioĩs dies uenerit. inpeditoᷤ. & ĩplicitoᷤ app̃hendat. Luceat
ĩboniꝰ oꝑibs nr̃m lum̃ ⁊ fulgeat. & ipse nos adlucẽ claritatiꝰȩt̃nȩ de
hac scłi noc te ꝑducat. Expec tem̾ solliciti sẽꝑ & cauti aduen¬
tũ dñi repentinũ. ut qͣndo ille pulsauerit. euigilet fides nr̃a ui¬
gilantiȩ p̃miũ de dño receptura. Sihȩc mandata seruent᷑. si
hȩc monita & p̃cepta teneant᷑. oppͥmi dormienteᷤᷤ diabolo fallen
UU A NG ELIC A pcepta fr̃s dilec¬
tiꝰsimi. nichil aliuo st̃ quã magisteria diuina. fun.¬
dam̃ta edificandȩ spei. firmam̃ta corroboran¬
dȩ fidei. nutrim̃ta fouendi cordiᷤ. gub̾nacula
dirigendi uineriᷤ. p̃sidia optinendȩ salutiᷤ. Quȩ
dũ docile̾ᷤ credentiũ m̃tes int̾ris instruunt. adeȩ

Expanded text:
ulsauerit, aperiant ei. beati serui illi quos adueniens Dominus inuenerit uigilantes. adcinctos nos esse oportet, ne cum expeditionis dies uenerit, inpeditos et inplicitos adprehendat. luceat in bonis operibus nostrum lumen et fulgeat, ut ipsum nos ad lucem claritatis aeternae de hac saeculi nocte perducat. expectemus solliciti semper et cauti aduentum Domini repentinum, ut quando ille pulsauerit, euigilet fides nostra uigilantiae praemium de Domino receptura. si haec mandata seruentur, si haec monita et praecepta teneantur,. opprimi dormientes diabolo fallentEuangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil sunt aliud quam magisteria diuina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta conroborandae fidei, nutrimenta fouendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum docibiles credentium mentes in terris instruunt, ad cae
Abbreviated transcription (Latin):
docens & ostendenꝰcũ cari qͦs diligimꝰ de scło exeunt. gaudendũ
euiscarniꝰ obnaxiũ fieri. ex emptũ presuriꝰ angentib ⁊ uene¬
uant eliaboli faucib libatũ. adleticiã saluti ȩt̃nȩ ap̃ouo

Expanded text:
docens et ostendens, cum cari quos diligimus de saeculo exeunt, gaudendum docens et ostendens, cum cari quos diligimus de saeculo exeunt, gaudendum uitiis carnis obnoxium fieri, exemptum pressuris angentibus et uenenatis diaboli faucibus liberatum ad laetitiam salutis aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
sicia ura inleticiã ueniet. Ꝙ sñ tristiciã cauere obtet: qͥs
bouos &e gaudebit cor urm. ⁊ gaudiũ urm nemo auferet
ñrm. nͥ qͥuiderit. xp̃m. quȩ cecitaᷤᷤ animi. q̃ dem̃tia ẽ: amare
presura & penas. ⁊ lacrimaᷤ mundi. & ñ festinare potiu̾ ad
gaudiũ qđ nũquã po̾sit auferri : Ihoc aut̃ fit fr̃s dilecti
uiᷤᷤ & laudabiliꝰ aliꝗd polliceret᷑ habere̾ pollicenti fidẽ. nec
te falli aut decipi credereᷤᷤ abeo. quẽ stare ĩsermonibs atq¬
ȩt̃nitatẽ pollicet᷑. & dubitaᷤᷤ : hoc ẽ xp̃m credentiũ magi¬
stͥũ peccato ĩcredulitatiᷤᷤ offendere. hoc ẽ in eccła c̃stitutũ.
fidẽ indomo fidei ñ habere. Quantũ ꝓsit exire de scłõ:
xp̃s ipse salutiꝰ atq utilitatiꝰ nr̃ȩ magister ostendit. qͥ cũ di¬
scipłi eiꝰ ẽtristarent᷑ qd se iã diceret recesurũ. locut᷑ ẽ ad
eos dicenꝰ. Si dilexi̾setis me: gauderetiꝰ qm uado ad patrẽ.

Expanded text:
stitia uestra in laetitiam ueniet. quis non tristitia carere optet, quis bo uos, et gaudebit cor uestrum et gaudium uestrum nemo auferet iderit Christum; quae caecitas animi, quaeve dementia est, amare pressuras, et poenas, et lacrymas mundi, et non festinare potius ad gaudium quod nunquam possit auferri? Hoc autem fit, vis et laudabilis aliquid polliceretur, haberes pollicenti fidem, nec te falli aut decipi ab eo crederes, quem stare in sermonibus atquernitatem pollicetur, et dubitas? Hoc estrum peccato incredulitatis offendere, hoc est in ecclesia constitutum fidem in domo fidei non habere. Quantum prosit exire de saeculo Christus ipse salutis adque utilitatis nostrae magister ostendit: qui cum discipuli eius contristarentur, quod se iam diceret recessurum, locutus est ad eos dicens: si me dilexissetis, gauderetis quoniam uado ad patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓse tantũ p̃cet᷑. Non dicimꝰ pat̾ ms qͥ es ĩceli. nec panẽ me¬
ũ damꝰ hodie. nec dimitti sibi tantũ unꝰꝗsq debitũ po¬
stulat. aut ut intẽptationẽ ñ inducat᷑ ati amalo lib̾et᷑
ꝓomĩb uoluit. qͦmͦ ĩuno om̃s ipse portauit. Hanc oratioĩs
legẽ seruauert̃ tres pueri ĩ camino igniᷤᷤ ĩclusi c̃sonantes
inp̃ce. & sp̃s consensione c̃cordeᷤᷤ sic̃ declarat scripturȩ
diuinȩ fideᷤᷤ. Etdũ docet qͦmͦ orauerint tales. dat exẽ¬
plũ qđ imitari inp̃cibs debeamꝰ. ut tales ẽẽ poᷤsunꝰ. Tunc¬
inꝗt illi tres quasi exuno ore ymnũ canebant. ⁊ benedi¬
cebant dm̃. Loquebant᷑ qͣsi ex uno ore. & ñdũ illos xp̃s
docuerat orare. Etideirco orantibs fuit impetrabili ⁊ ef¬

Expanded text:
se tantum precetur. non dicimus: pater meus, qui es in caelis nec: panem meum da mihi hodie, nec dimitti sibi tantum unusquisque debitum postulat aut ut in temptationem non inducatur adque a malo liberetur pro omnibus uoluit, quomodo in uno omnes ipse portauit. hanc orationis legem seruauerunt tres pueri in camino ignis inclusi consonantes in prece et spiritus consensione concordes: declarat scripturae diuinae fides et dum docet quomodo orauerint tales, dat exemplum qinquit, illi tres quasi ex uno ore hymnum dicebant et benedicebant Dominum. Loquebantur quasi ex uno ore et nondum Christus illos docuerat orare, et idcirco orantibus fuit impetrabilis et ef
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ suȩ multiplieẽ gram. post dignationẽ dñi eirea uirtute. as
laudẽ suas sepe repetitã. ieunuis adhuc ꝓmereri dñn nitie ain
D ñs at̃ m agnꝰ &fortĩ⁊ metuendꝰ. qͥserua̾ testam̃tũ &museriione
eis qͣte diligt̃. ⁊ cẽseruant impia tua. Pȩccauimꝰ. faciñ admisimͦ.
impii suimꝰ trangrẽsi sumꝰ ac deseruimꝰ p̃ceptatua. &. idiene

Expanded text:
tiae suae multiplicem gratiam, post dignationem Domini circa . uirtutes ac tiae suae multiplicem gratiam, post dignationem Domini circa . uirtutes ac laudes suas saepe repetitam ieiuniis adhuc promereri Deum nititur, in nus et fortis et metuendus qui seruas testamentum et miserationem eis qui te diligunt et conseruant inperia tua, peccauimus, facinus admisimus, inpii fuimus, transgressi sumus ac deseruimus praecepta tua et iudicia