comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudat dm̃ ce dicit. Confitebor dño scđ̾m iusti¬
ciã eiꝰ: & psallã nomini dñi altissimi. Confessio
iusticiaedi est: qua ita loquim. Uere dñe iustus
es: qͣnͣdo ce iustos sic ꝓtegis. ut ꝑte ipsũ eos illu¬
mines: ce pecc̃ores sie ordinas. ut ñ tua. s sua ma¬
litia puniant᷑. Quia gͦ uidet merita auimarũ
sic ordinari. a dõut sua cuiq tribuant᷑: pulchri¬
tudo ue uniu̾sitatis nulla ex parte uiolet᷑: in om̃ib
laudat dm̃. & ista ẽ. ñ pecẽorũ s iustorũ confessio.
Et ne pecẽorũ confessionẽ intelligeremꝰ: subiectt
adultimũ. Et psallã nomini dñi altissimi.
Psallere autẽ. ad gaudiũ ꝑtinet: pęnitentia uero
pecc̃oiũ adtͥsticiã. Confiteam̃ ce nos dño sed̾m
iusticiã eiꝰ. laudando ae głificando eumquia iustꝰ
est: ce psallamꝰ nomini dñi altissimi recte oꝑan¬
do: bene uiuendo. sp̃ualiter gaudendo. ut imple¬
at᷑ in nobis qd̾̃ in alio psalmo dicit᷑: dõ nr̃o sit

Expanded text:
 dicit: Confitebor Domino secundum justitiam ejus, et psallam nomini Domini altissimi. Confessio justitiae Dei est, qua ita loquimur, Vere Deus justus es, quando et justos sic protegis, ut per teipsum eos illumines, et peccatores sic ordines, ut non tua, sed sua malitia puniantur. Quia ergo videt merita animarum sic ordinari a Deo, ut dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur: in omnibus laudat Deum, et ista est non peccatorum, sed justorum confessio: et ne peccatorum confessionem intelligeremus, subjecit ad ultimum, Et psallam nomini Domini altissimi. Psallere autem ad gaudium pertinet, poenitentia vero peccatorum ad tristitiam. Confiteamur et nos Domino secundum justitiam ejus, laudando et glorificando eum, quia justus est: et psallamus nomini Domini altissimi, recte operando, bene vivendo, spiritualiter gaudendo: ut impleatur in nobis, quod in alio psalmo dicitur, Deo nostro sit
Abbreviated transcription (Latin):
seđm maiores quos ꝑuberiorẽ dulcedi¬
nẽ sue sapientiȩ reficit. slam & ipsum
lac unde fit caseus: miro modo significat
gr̃am. Manat quippe ex abuncdantia ius¬
paruulis infunditur gratis. Et qr ñnulli
de xp̃o dubitauerunt. & quosdam scõs
illi coequales in grã crediderunt: redar¬
guit eos de errore. cum subiung̃. Utquid
suspicamini montes coagulatos: Nam &e
Ad quoꝵ errorem compescendu. aliam excel¬
lentiã adhuc insinuat: in qua hunc scm̃
montẽ ab aliis montib scĩs differre ꝓbat.
Ait gͦ. Mons in quo beneplacitũ est do ha¬
bitare in eo. Dõ pat̾ placuit habitare in isto
monte qui paratus est in cacumine mon¬
tiũ. cui dicit: hic est filius m̃s dilectus.
in quo mͥ bene complacuit. Nec habitat

Expanded text:
secundum majores, quos per uberiorem dulcedisecundum majores, quos per uberiorem dulcedinem suae sapientiae reficit. Nam et ipsum lac unde fit caseus, miro modo significat gratiam. Manat quippe ex abundantia visparvulis infunditur gratis. Et quia nonnulli de Christo dubitaverunt, et quosdam sanctos illi coaequales in gratia crediderunt: redarguit eos de errore, cum subjungit: 17. Ut quid suspicamini montes coagulatos? Nam et Ad quorum errorem compescendum, aliam excellentiam adhuc insinuat, in quo hunc sanctum montem ab aliis montibus sanctis differre probat. Ait ergo: Mons in quo beneplacitum est Deo habitare in eo. Deo patri placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium, cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Nec habitat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ discernant᷑: mue de albabuntur in
selmon. id est accipient remissionẽ pec¬
catoꝵ ab illo qui ait. si fuerint peccata
urã sicut feniciũ. tanqͣm nix dealbabim¬
tur. Bene ait. in selmon. qͦd interpretat᷑
umbra: id ẽ in xp̃o. Constat autẽ umbra
lumine & corpore. Illud lumen uerũ qͦd
fieret nobis. uerbum caro factum ẽ & ha¬
bitauit in nob̾. Deo scilicet homo tamqͣm
lumini corpiis accessit: & in eum credentes
umbra ꝓtectionis oꝑuit. Niue g̾ in selmot
dealbant᷑: qui ꝑ gr̃am que in xp̃o est ã pec¬
catoꝵ macłis mundantur. Selmon dico.
mons d̃ĩ. mons pinguis. Xp̃c enĩ preroga¬
tiue dicitur mons d̃i patris: ꝑ eminen¬
tiam ditatis. Intantũ autẽ pinguis: ut
in eo corporalit̾ habitaret omĩs plenitu¬
do diuinitatis. Nec solum in se pinguis
extitit: s & de se alios impinguauit:
Unde & subditur. Mons coagulatꝰ scd̾m
illos quos lacte nutrit: mons pinguis.

Expanded text:
autem discernantur, Nive dealbabuntur in autem discernantur, Nive dealbabuntur in Selmon. Accipient remissionem peccatorum ab illo, qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut coccinum, tanquam nix dealbabuntur . Bene ergo ait, In Selmon, quod interpretatur umbra, id est, in Christo. Constat autem umbra ex lumine et corpore. Illud lumen verum, quofieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Deo scilicet homo tanquam lumini corpus accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Nive igitur in Selmon dealbantur, qui per gratiam quae in Christo est, a peccatorum maculis mundantur. Selmon dico, 16. Mons Dei, mons pinguis. Christus enim praerogative dicitur, Mons Dei Patris, per eminentiam Deitatis. Intantum autem pinguis, ut in eo corporaliter habitaret omnis plenitudo divinitatis . Nec solum in se pinguis extitit, sed et de se alios pinguavit. Unde et subditur: Mons coagulatus: secundum illos, quos lacte nutrit. Mons pinguis:
Abbreviated transcription (Latin):
lucida: opere preclara. Qmdu hoc facit:
Determinat tempus dicens. Dum disceruit
celestis reges suꝑ eam: id est qͣmdu filius
cłi ordinat & constituit scõs & p̃latos qui
bene regant & se & alios: suꝑ eam uideli¬
cet columbã. Qnis est iste celestis: nisi ille
qui ascendit suꝑ om̃s celos. ut impleret om¬
ma. Et quid est aliud reges discernere suꝑ
eam: nisi in opus muisterii. in edificatio¬
nem corporis xp̃i preparare: Dicunt᷑ etiã
illi reges utiq a regendo. & quid magis qͣm
carms concupiscentias. neregnet peccatũ
in eoꝵ mortali corpore ad obediendũ desi¬
deriis eius. nec exhibeant m̃bra sua arma
iniquitatis pectato. s exhibeant se do tan¬
qͣm ex mortuis uuientes. & membra sua ar¬
ma iusticiȩ deo: Sic enĩ erunt reges pri¬
mitꝰ discreti ab alienigenis: quia ñ sunt
iugum ducentes cũ infidelib: deinde dis¬
creti int̾ se concordit̾. munerib ꝓpriis. Ut

Expanded text:
lucida, opere praeclara. Quamdiu hoc facit, lucida, opere praeclara. Quamdiu hoc facit, determinat tempus, dicens: 15. Dum discernit coelestis reges super eam. Id est, quamdiu Filius Dei ordinat et constituit sanctos et praelatos, qui bene regnat et se et alios super eam, videlicet columbam. Quis est iste caelestis, nisi ille qui ascendit super omnes caelos, ut impleret omnia ? Et quid est, aliud reges discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi praeparare ? Dicuntur etiam illi reges utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus. Deinde discreti inter se concorditer muneribus propriis: ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur eccłia. Quoꝵ exemplo dum sic etiam cȩ¬
teri dormiunt: addunt᷑ pennȩ quib usꝙ
in finem scłi sublimit̾ predicetur. Et po¬
steriora dorsi eius in pallore auri erunt:
id est in nitore sapientiȩ. per quẽ nitorem
intelligimꝰ caritatẽ. Color enĩ diuinȩ sa¬
pientiȩ: est diuina caritas. S quare a
dorso. & non a pectore: An quia ibi sunt
quodamodo radices alarum: Caritas
nisi duo p̾cepta caritatis: in quib tota
lex pendet & ꝓphetȩ: Q uid ipsa sartina
leuis: nisi ipsa caritas quȩ in his duob
preceptis impletur᷑. Quicquid enĩ diffi¬
cile est in precepto: leue est amanti. Nec
ob aliud recte intelligit᷑ dictum omis meũ
faciamus: quod tim̃do qui facit. seruiliter
facit. P osteriora gͦ dorsi euis in pallore au¬
ri sunt: quia quicquid portat eccłia. quicqͥd
tolerat. in amore facit ⁊ totũ in sapientia.
totũ in hẏlaritate. Corde est simplex: u̾bo

Expanded text:
tur Ecclesia. Quorum exemplo dum sic etiam caetur Ecclesia. Quorum exemplo dum sic etiam caeteri dormiunt, adduntur pennae, quibus usque in finem seculi sublimiter praedicetur; Et posteriora dorsi ejus in pallore auri erunt, id est, in nitore sapientiae. Per quem nitorem intelligimus caritatem. Calor enim sapientiae divinae est caritas. Sed quare a dorso, et non a pectore? An quia ibi sunt quomodo radices alarum? Caritas nisi duo praecepta caritatis, in quibus tota lex pendet, et prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa caritas, quae in istis duobus praeceptis impletur? Quicquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud intelligitur recte dictum, Onus meum faciamus, quod timendo, qui facit, serviliter facit. Posteriora ergo dorsi ejus in pallore auri sunt, quia quicquid portat Ecclesia, quidquid tolerat: totum in amore facit, totum in sapientia, totum in hilaritate. Corde est simplex, verbo
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas. here ditas uero noui testam̃ti est e¬
terna immortalitas: dormire sit int̾ medioᷤᷤ
cleros. nec illam querere ardent̾. & adhuc
istã expectare patient᷑. slam qui deo ꝓpterea
seruiunt. uel potius seruire nolunt. qm̃ quȩ¬
runt in hac uita felititatẽ: ablatus ẽ somnꝰ
ꝓpelluntur: nec omĩno requiescunt deside¬
rando ut acquirant: metuendo ue amit¬
tant. Qui autẽ me audit ait sapientia. ha¬
bitabit in spe: & requiescet sine timore ab
omni uanitate. Hoc est quantũ mͥ uidet᷑.
dormire int̾ medios cleros. id est int̾ me¬
dias hereditates: nondu in re. s tam̃ in ce¬
lestis hereditatis spe habitare: & a t̾renȩ
felicitatis iam cupiditate conquiescere.
Cum autẽ uenerit quod sꝑamus. ñ iam int̾
duas hereditates requiesctmꝰ: s in noua &
uera cuius uetus erat umbra. regnabimꝰ.
Et quia tam bene dormierant apłi: eis ue¬
lut pennis nunc uolitat. & laudib exalta¬

Expanded text:
foelicitas, haereditas vero novi Testamenti est foelicitas, haereditas vero novi Testamenti est terrena immortalitas: dormire sit inter medios cleros, nec illam quaerere ardenter, et adhuc istam expectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius servire nolunt: dum quaerunt in hac vita foelicitatem, ablatus est somnus propelluntur: nec omnino requiescunt desiderando ut acquirant: metuendo ne amittant. Qui autem me audit habitabit in spe, et requiescet sine timore ab omni vanitate. Hoc est quantum mihi videtur dormire inter medios cleros, idest, inter medias haereditates, nondum in re, sed tamen in caelestis haereditatis spe habitare: et a terrenae foelicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit, quod speramus: non jam inter duas haereditates requiescimus, sed in nova et vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Et quia tam bene dormierant Apostoli, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exalta
Abbreviated transcription (Latin):
dinis ñ habet: & quia uirtute simplicita¬
tis pollet. De qua alibi dictum est: una ẽ
columba mea. De argentata est autẽ: qr
diuinis eloquiis erudita. Eloquia namꝙ
dñi in alio loco dicunt᷑ argentũ igne exa¬
minatũ terre. purgatũ septupłu. Si gͦ
istis cleris duo testamenta significantur.
quid alud ammonem᷑. nisi ut testam̃ta
inter se consentire ñ repugnare nouerimꝰ.
s intelligendo acquiescamꝰ. nosq si mus
eoꝵ concordiȩ signũ atq documentũ. cũ
alterum aduersꝰ alt̾um nichil a ixisse sei¬
timꝰ. & cum pacifica aminiratione quali ex¬
tasis sopore monstramꝰ: ꝑ cleros ideo scͥpti
rã diuinã intelligimꝰ: qr cleros grece. in¬
terpretat᷑ sors latine. Diumã autẽ scͥpti¬
ram nullo humano babuimꝰ arbitrio:
s sola sorte id est di electione. Alius hit
occurrit sensus forte ante ponendꝰ: ut cli¬
tos malto pbabilius psas hereditates in¬

Expanded text:
dinis non habet: et quia virtute simplicitadinis non habet: et quia virtute simplicitatis pollet, de qua alibi dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis erudita. Eloquia namque Domini in alio loco dicuntur argentum igne examinatum, terrae purgatum septuplum . Si ergo istis cleris duo Testamenta significantur: quid aliud admonemur, nisi ut ea Testamenta inter se consentire, non repugnare novermus eorum concordiae signum atque documentum, cum alterum 334 adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione quasi extasis sopore monstramur. Per cleros ideo divinam Scripturam intelligimus, quia cleros Graece interpretatur sors Latine. Divinam autem Scripturam nullo humano habuimus arbitrio, sed sola sorte, id est, sola Dei electione. Alius hic Ex Augustino occurrit sensus forte anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates in
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃c. Nunquid om̃s apłi: Nunquid õs
om̃s dona habent curationũ: Nũquidõs
linguis loquuntur̃. Nũquid om̃s interpre¬
tant᷑: Omĩa autẽ hȩc oꝑatur untis atq id̃e
sp̃c. Aiuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult. Hȩc
est species domus cui diuidunt᷑ spolia: ut
amator eius hac pulchritudine accensus. ex¬
clamet. dñe disexi decorem domꝰ tuȩ. Iam
in eo quod sequitur. se ad ipsa m̃bra de quib
fit species domus alloquenda conu̾tit: dicẽ
Si dormiatis int̾ medios cleros. O uos qui
tamꝙͣ spolia speciei domus diuidimini.
pitu scłari remoti quiescatis int̾ duo testa¬
m̃ta. quȩ media idest cõmunia habendo
utͥq pareatis: scilicet ut hoc quõd ꝑ figu¬
rã dictum est in priori. in scdo spĩt aliter
impletũ esse intelligatis: eritis pennę co¬
lumbe deargentatȩ: idest ornamentũ &
exaltatio eccłiȩ: quia sicut columba ꝑ pen¬
nes ad celestia exaltabitur. Sc̃a ecclesia
mĩto dicitur cõlumba: quia fel amaritu¬

Expanded text:
 Aug., Nunquid omnes apostoli? Nunquid omnes omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Haec est species domus, cui dividuntur spolia: ut amator ejus hac pulchritudine accensus, exclamet: Domine, dilexi decorem domus tuae . Jam in eo quod sequitur, se ad ipsa membra, de quibus fit species domus alloquendo convertit, dicens: 14. Si dormiatis inter medios cleros. O vos qui tanquam spolia speciei domus dividimini, pitu seculari remoti quiescatis inter duo Testamenta, quae media, id est, communia habendo utrique pareatis, scilicet, ut hoc, quod per figuram dictum est in priori, in secundo spiritualiter impletum esse intelligatis: eritis, Pennae columbae deargentatae. Id est, ornamentum et exaltatio Ecclesiae. Quia sicut columba per penedicationes ad caelestia exaltabitur. Sancta Ecclesia merito dicitur columba, quia fel amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
uitate modulat᷑ His gͦ quatuor musseş artis
genĩb competentes singulis quib ꝙ psalmiᷤᷤ
suꝑscͥptiones fc̃ coaptate: ex uirtutib autem
liũ oꝑm ce religiosorũ gestorũ. aut doctrina
aut confessio continet᷑: cũ ꝓpħa cõmemorando
que gerit. ad doctrinã nos gestorũ similiũ insti
tuit: motu corporei cegani nt̃i ad pios officiorũ
usus tr̃ꝑato. At uͭ cũ canticũ intitulo psalmi¬
p̃ponit᷑: scĩa ĩ eo sp̃ualis & intelligentia cȩlestẽ

Expanded text:
uitate modulatur. his ergo quattuor musicae artis uitate modulatur. his ergo quattuor musicae artis generibus conpetentes singulis quibusque psalmis superscriptiones sunt coaptatae. ex uirtutibus autemlium operum et religiosorum gestorum aut doctrina aut confessio continetur, cum propheta commemorando, quae egerit, ad doctrinam tuit, motu corporei organi nostri ad pios officiorum usus temperato. At vero cum Canticum tantum in titulo praeponitur, scientia in eo spiritalis, et intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
chil uͭ aliud pꝰ finẽ: namꝙ ad finẽ tendit᷑. s in
fine definit᷑ Ita finis ae ant̾iorũ ꝑfectioẽ. et se
in nichil aliud ꝑtendens ꝓpͥa in semet sui ip¬
se possessio ẽ. Psalmi gͥ qui insc̃bunt᷑ in finem
ita intelligendi sunt: ut exꝑfectis atꝙ absolu¬
tis bonorũ et̃norũ doctrinis. ce sp̃eb existant:
qr ad ea que in hiis dicunt᷑. fidei se nr̃e eursus
extendat: & in hiis nullo ultiore tendens ꝓcur¬
su ipso suo optate et adepte beatitudinis fine
reqͥescat. In musicis uͭ artib: hec sunt officiorũ
geña ce uarietates. Palmꝰ est: cũ cessante uoce.
pulsus tm̃ organi concinentis audit᷑ Canticũ
est: cũ cantantiũ chorus libertate sua utens.
neq in consonũ organi astrictus obsequium.
ce emula organi uox chori cantantis audit᷑.
modũ psalterii modulis uocib imitata Can
cantationis ymno. ars cegani consonantis apta¬
tur: uocisꝙ modulis p̃cinentis. pari psalt̃io sua¬

Expanded text:
em tenditur sed in fine desinitur. Ita finis et anteriorum perfectio est et se in nihil aliud protendens, propria in semet sui ipse possessio est. Psalmi igitur qui inscribuntur in finem, ita intelligendi sunt, ut ex perfectis atque absolutis bonorum aeternorum doctrinis et speciebus existant: quia ad ea quae in his dicuntur, fidei se nostrae cursus extendat, et in his 13 nullo ulteriore tendens su, ipso suo optatae et adeptae beatitudinis fine requiescat. In musicis uero artibus hse sunt officiorum et generum uarietates. psalmus est, cum cessante uoce pulsus tantum organi concinentis auditur. can ti cum est, cum cantantium chorus, libertate sua utens neque in consonum organi adstrictus obsequium, et aemula organo uox chori canentis auditur, modos psalterii modulis uocis imitata. psalcantionis hymno ars organi consonantis aptatur, uocisque modulis praecinentis pari psalterium sua
Abbreviated transcription (Latin):
nob ꝓmittit᷑ dubitantiũ.: qͥ sepe dict̃. Qs nouit
siuera st̃ : Aut qͥs uenit ab inferis: u ista nũciaret:
Magnifico gͥ ce breuit̃ ostendit quȩ bona q̃renda
suit: rospondens eorũ int̾rogationi. Signatũ
ẽ suꝑnos lum̃ uultꝰ tui dñe: hoclum̃ẽ. totũ¬
hõis bonũ. qd̃ ñ ocłis s m̃te conspict᷑. Signatũ
c̃ aũ dixit suꝑnos: tanꝗͣ denariꝰ signat᷑ regis
imagine. Homo enĩ factꝰ ẽ. ad imaginẽ e simi¬
ltudinẽ di: qͣm peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ
ẽ. uerũ atꝙ et̾nũ: si renascendo signet᷑. Dedi¬
sti leticiã in corde meo. Nõgͦ foris q̃renda ẽ.
leticia. abhis qͥ ad hucgͥues corde diligunt uani¬
tatẽ ae q̃runt m̃daciũ: s int̾iꝰ. uͥ signatũ ẽ. lum̃
uultꝰ dĩ. Inuitiore enĩ hõie: habitat xp̃c S hoĩes

Expanded text:
omittitur, dubitantium: qui saepe dicunt, Quis novit, si vera sunt ? Aut quis venit ab inferis, ut ista renunciaret? Magnifice ergo et breviter ostendit, quae bona quaerenda sint: respondens eorum interrogationi. 7. Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen estis bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum est autem, dixit, super nos: tanquam denarius signatur Regis imagine . Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur . Dedisti laetitiam in corde meo. Non ergo foris quaerenda est laetitia ab his, qui adhuc graves corde diligunt vanitatem, et quaerunt mendacium: sed interius ubi signatum est lumen vultus Dei. In interiore enim homi
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt qͥuidicatist̾rã. Spũales signant᷑: qui t̃rã
iudicant. Inferiꝰ enĩ nobis ẽ: qͥeqͥd uidicamꝰ. Quicqͥd
aũ infra spũ alẽ hominẽ ẽ nũto t̾ra nominat᷑: qͥa

Expanded text:
inquit, qui judicatis terram. Spirituales significantur, qui terram inquit, qui judicatis terram. Spirituales significantur, qui terram judicant. Inferius enim nobis est quicquid judicamus. Quicquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ rectitudinẽ. suã ui eis carnalitatẽ destruit᷑.
cũ m̃tis elationẽ cont̾it: eũ infirmitas ꝓpͥa ad
memoriã reducit᷑. &e corruptionis miseria dili¬
gent̃ attendit᷑: & uitiorũ fractura sollerter pñ¬
sat᷑. Quia gͦ pietas sũma sic nos ferit ut regat᷑.
tũ. facit apta ad głam: dicat᷑ recte. Reges eos in
uirga ferrea: & tanqmͣ uas figuli confringes eos.
Quos iam diuinꝰ sermo alloquit᷑. cũ subiingit
Et ne reges intelligite: erudimini qͥuidicatis trã.
Et nc . dẽ. iã innouati. iã contͥtis luteis tegum̃tiᷤ.¬
carnalib uasis erroris. quȩ ad p̃teritã uitã ꝑti¬
nent: nc̃ intelligite iã reges. io ẽ ualentes regere
qͥeqͥd in uob̾ seruile ce bestiale ẽ: castigantes ur̃a
corꝑa ce seruituti subicientes. Qui cȩlesti regi
seruiunt: reges ꝓcul dubio ft̃. Ip̃i enĩ seriuire:
uere regnare ẽ. Nã tanto qͥsq liber a uitiis
to auctori suo humiliꝰ famulat᷑. Erudimini

Expanded text:
rnalitatem destruit, cum mentis elationem conterit, cum infirmitas propria ad memoriam reducitur, et corruptionis miseria diligenter attenditur, et vitiorum fractura solerter pensatur. Quia ergo pietas summa sic nos ferit, ut regat: tum, facit apta ad gloriam : dicatur recte, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Quos jam divinus sermo alloquitur, cum subjungit: 9. Et nunc, reges, intelligite: erudimini qui judicatis terram. Et nunc, idest, jam innovati carnalibus vasis erroris quae ad praeteritam vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est, jam valentes regere quidquid in vobis servile atque bestiale est; et jacorpora, et servituti subjicientes. Qui caelesti regi serviunt, reges proculdubio sunt: ipsi enim servire, vere regnare est. Nam tanto quisque liber a vitiis tur, quanto auctori suo humilius famulatur. Erudimini,
Abbreviated transcription (Latin):
inferant᷑. In hoc ꝓsunt iustis asꝑatͥbulationis: qͥa
dũ tbulant᷑ in corpore. dilatant᷑ in m̃te: & quo eos
artiꝰ mala tẽporalia p̃munt: eolatiꝰ bona cȩlestia
concupiscunt. Quia gͦ ex angustiis tbulationis
crescit dilatatio m̃tis. dicat᷑ recte. In tͥbulatione di¬

Expanded text:
inferantur. In hoc prosunt justis aspera tribulationis, quia dum tribulantur in corpore, dilatantur in corde: et quo eos arctius mala temporalia premunt, eo latius bona caelestia concupiscunt. Quia ergo ex angustiis tribulationis crescit dilatatio mentis, dicatur recte, In tribulatione di
Abbreviated transcription (Latin):
a societate recte uiuentiũ p̃cidit᷑: & qͣi male
uiuentib ĩ corporat᷑. Denteᷤ gͥ pec̃corũ dñs con¬
terit: qñ ip̃os & tiba eorũ ad nichilũ redigit.
Timeant g adsisarii mali: qͥa si ip̃i iniuste ꝑcu¬
tiunt: habent supͣse dñm. a qͦ uiste ꝑcutiunt᷑.
Timeant potestates malȩ qͥa si ip̃e alios oꝑpri¬
munt: habent supͣse potestatẽ. a qͣuiste oppͥmunt᷑¬
a morte pec̃ci. Infelix egohomo: qͥsme lib̾abit de cor¬

Expanded text:
male viventibus incorporatur. Dentes ergo peccatorum Dominus conterit, quando ipsos et verba eorum ad nihilum redigit. Timeant ergo adversarii mali: quia si ipsi injuste percutiunt, habent super se Dominum, a quo juste percutiuntur. Timeant potestates malae: quia si ipsae alios opprimunt, habent super se potestatem, a qua opprimunta morte peccati. Infelix ego homo, quis me liberabit de cor
Abbreviated transcription (Latin):
in corde meo orarẽ: exaudiuit me ip̃e a qͦ ẽ iusticia
mea. Int̾bulatione dilatastimͥ: hoc ẽ abangustiis
tsticie in latitioinẽ gaudiorũ me deduxisti. Tri¬
bulatio &e angustia. in omnẽ animã hoĩs oꝑan¬
tismalũ. Qui asi dicit gaudemꝰ in tͥbulationib.
scientes qm̃ tͥbulatio patientiã oꝑat᷑: & q m̃ caritaᷤ¬

Expanded text:
est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, ab angustiis tristitiae in latitudine gaudiorum me deduxisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur: et quonia
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ gͣtulandũ ẽ de illuminatione in hac uita:
ita orandũ ẽ. ꝓ reqͥe pꝰ hanc uitã. Quaꝓꝑt̾ aut
ex ꝑsona fidelis eũglirantis: aut ex ip̃ius dñi
sic accipiendũ ẽ. ac si dictũ ẽẽt. Dñs exaudiet
uos. eũ elamaũtis ad eũ. Irasciminiꝰ ce nolite
peccare. Occurrebat enĩ qͥs ẽ dignꝰ exaudiri:
aut qͦmͦ ñ frust᷑ clamat peccator ad dĩmꝰ. Ergo ita¬
seimini inqͥt subaudis uob̾ipĩs. ualde penitñ¬
do de p̃t̾itis cͥminib &e indignando qͥa adtam
abiecta ce uilia corriustis ce ult̾is peccare desini¬
te. Que dicitis in cordib ur̃is subaudis dicite.
Nolite ẽẽ popłs de qͦ dictũ ẽ. labus me honorat:
cor aũeiꝰ longe ẽ. a me. Incubilib ur̃is cõpun¬
gimini Cubilia fc̃ de qͥb dũs monet: ut intue
oremꝰ elausis ostiis. s õpungimini aũ. ad peri¬
tentie ddolorẽ tefert᷑: ut se ipsã aĩa puniens cõ¬

Expanded text:
sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum est pro requie post hanc vitam. Quapropter aut 20 ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini sic accipiendum est, ac si dictum esset, Dominus exaudiet vos, cum clamaveritis ad eum. 5. Irascimini, et nolipeccare: occurrebat enim: Quis est dignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, subaudis, vobis ipsis, valde poenitendo de praeteritis criminibus, et indignando, quod ad tam abjecta et vilia corruistis: et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris. Subaudis, dicite. Nolite esse populus, de quo dictum est, Labiis me honorat, Cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compungimini. Cubilia sunt de quibus Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis. Compungimini autem ad poenitentiae dolorem refertur, ut seipsam anima puniens com
Abbreviated transcription (Latin):
de ut qͥd diligitis uanitatẽ. & q̃ritis indatiũ: Acsi
dicẽti uos qͥ in carnali genãtione m̃te habitatis. usꝙ
ad quẽ finẽ eortardũ habetis: qd̾ dõ ñ eceditis. ce bo¬
na uiuisibilia ñ cogitatis: Ut quid diligitis uani¬
tatẽ ae q̃ritis iñdatiũ: Quofructu. qua utilitatetẽ¬
poralia amanc̾o q̃citis: q̃rendo amatis.que uana
decipiunt: Et sectote qm̃ mirificauit dñs scm̃
ad dext̾am suã eollocauit. Increpat᷑ gͦ genꝰ huma¬
nũ: ut ades̃ tandẽ ab huiꝰ mundi amore conũtat᷑.
S si quẽ mouet eoniunctio suꝑaddita qd̾ ait. & sei¬
tote: scias genꝰ huiꝰ locutionis familiare ẽe lingue
ꝓpħantis. Nã sepe inuenis itaceptũ. Et̃ dixit dñs
adillũ. Et factũ ẽ ũbũ diũ ad illũ. Que iunet̃ã¬
coniunctionis. cũ sentñtia ñ p̃cesserit eui conse¬
quens annectat᷑: mirabilit̾ fortassis insinuat
ꝓlationẽ ueritatis in uoce ẽe coniunctã: cũ ea
nauitentione cordis auxilis̃i imploremꝰ dĩ: Qm̃

Expanded text:
de? ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Ac si diceret, Vos, qui in carnali generatione mentem habitatis, usque ad quem finem cor durum habetis, quod Deo non creditis, et bona invisibilia non cogitatis? Ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Quo fructu, qua utilitate temporalia amando quaeritis, quaerendo amatis, quae vandecipiunt? 4. Et scitote, quoniam mirificavit Dominus sanctum ad dexteram suam collocavit . Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum tandem ab hujus mundi amore convertatur. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, sciat genus hujus locutionis familiare esse linguae prophetantis. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae juncturconjunctionis cum sententia non praecesserit, cui consequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce, esse conjunctam cum ea na intentione cordis auxilium imploremus Dei: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
le quẽ sic suscepit di ubĩ. ut simul cũ illo deus
fieret. Ex hac regła introducim᷑: ne quis sibi
habuit: qͥa ui tanta passionis humilitate. mñ¬
tis fortitudinẽ ñ amisit. Uoce inqͥt mea ad do¬
minũ clamaui: & exaudiuit me de monte
sco suo. Uoce sua ad dñm clamare ẽ: intente
dñm dep̃cari. Uoce sua clamat: cũ quisq ita
intente orat. qd̃ sonꝰ uocis ab intentione cor¬
dis ñ discrepat. hinc egregius doctor ait.
Psalmis & ymnis cũ oratis dm̃: hoc ũset᷑ in
corde. qd̃ ꝑfert᷑ exore. Et apłs dicit Psallam
Et exauduuit me de monte sc̃o suo: ioẽ de abti¬
tudine iusticie suȩ. legimꝰ enĩ. Iusticia tua:
siẽ montesdi. Et iustsĩ sic erat. ut innocentẽ
occisũ cui retͥbuta st̃ mala ꝓbonis. a mortue
suscitaret. & digna ꝑseqñtib retͥbueret. Nos
enĩ digni sumꝰ ut audiam᷑: s ip̃e misericors est.

Expanded text:
le, quem sic suscepit Dei Verbum, ut similis cum illo fieret Deus. Ex hac regula introducimur, ne quis sibi habuit, quia in tanta passionis humilitate, mentis fortitudinem non amisit. 5. Voce, inquit, mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo. Voce sua ad Dominum clamare, est intente Dominum deprecari. Voce sua clamat, cum quisquis ita intente orat, quod sonus vocis ab intentione cordis non discrepat. Hinc egregius doctor ait, Psalmis et hymnis cum oratis Dominum, hoc versetur in corde, quod profertur in ore. Et Apostolus dicit, Psallam Et exaudivit me de monte sancto suo, id est, de altitudine justitiae suae. Legimus e ut innocentem occisum, cui retributa sunt mala pro nobis , a mortuis suscitaret, et digna persequentibus retribueret . Nos enim digni sumus, ut audiamur, sed ipse misericors est,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. qd sequit᷑. Tu aũ dñe susceptor meus es:
gła mea ce exaltans mesi cãput. Capitis nõie:
in sacro eloqͥomens solet intelligi. Sic̃ enĩ a
capite m̃bra: sic sensus a m̃te regunt᷑. Taleᷤ
suꝑna bonitas libent̃ suscipit. qͦs ad suũ adiu¬
toriũ humilit̾ suspẽso ᷤ cernit. & caput idẽ mntẽ
eorũ donosue gr̃e eleuat: qͦs ñ in hoc secło. ñ in
se ip̃is. s in dño dõ suo gloriari delectat. Hinc
apłs nos ãmonet dicens. Qui głat᷑: in dño głet̃.¬

Expanded text:
. Tu autem Domine, susceptor meus es, gloria mea, et exaltans caput meum. Capitis nomine in sacro eloquio mens solet intelligi . Sicut enim a capite membra, sic sensus a mente reguntur. Tales superna bonitas libenter suscipit, quos ad suum adjutorium humiliter confugere cernit: et caput, id est, mentem eorum dono suae gratiae elevat, quos non in hoc seculo, non in seipsis, sed in Domino Deo suo gloriari delectat. Hinc Apostolus nos admonet, dicens: Qui gloriatur, in Do
Abbreviated transcription (Latin):
latitas. De qͥb dicit᷑ in actib apłoꝵ. Multitudi¬
ne redentiũ erat cor unũ. & aĩa una. Singła¬
res gͦ ae siplices. io ẽseereti a multitudine ce a
turba nascentiũ rersĩ ẽe debemꝰ: ce amatores etni¬
tatis ce unitatis. si uni dõce dño inherere cupimꝰ.

Expanded text:
Actibus Apostolorum, Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Singulares ergo et simplices, idest, secreti a multitudine et turba nascentium rerum esse debemus, et amatores aeternitatis et unitatis, si uni Deo et Domino inhaerere cupimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ xp̃oinimici eiꝰ: Ipẽ enĩ pecc̃m ñ fecit:
nec inuentꝰ ẽ dolus in ore eiꝰ. S qͥa iustꝰ ds̃ ce
misericois ẽ. om̃s adũsarios suos ꝑcussit. alioᷤ
ultione uindictȩ ad dãpnationẽ: alios dolore
penitentiȩ ad salutẽ. Qd̃ si ꝑ adsisantes ma¬
ligni sp̃s intelligunt᷑. uł quiꝙ homines ma

Expanded text:
n fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Sed quia justus Deus et misericors est , omnes adversarios suos percussit : alios ultione vindictae ad damnationem, alios dolore poenitentiae ad salutem. 18 Quod si per adversantes maligni spiritus intelliguntur, vel quique homines ma
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã reduxit: cũ dulcedinẽ peccorũ in a¬
maritudinẽ sttt: &e mentẽ nẽam adlam̃ta pe¬
nitentiȩ formauit.: nosꝙ in uitiis torpentes: ad
dicit᷑. Surrexis qͥa dñs susceptt me. Nisi enĩ
eꝰ gr̃a susciꝑet: anuma nr̃a a morte pec̾ti mi¬
nime surrexisset. S qͥa qͥsquis a dño suscitat᷑:
fortis contra qͦsꝙ adũsarios reddit᷑. recte sub¬

Expanded text:
ulcedinem peccatorum in amaritudinem vertit, et mentem nostram ad lamenta poenitentiae formavit, nosque in vitiis torpentes, ad dicitur, Surrexi, quia Dominus suscepit me. Nisi enim ejus gratia susciperet, anima nostra a morte peccati minime surrexisset. Sed quia quisquis a Domino suscitatur, fortis contra quosque adversarios redditur: recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
timet. qͣntounũ oĩpotentẽ dm̃ ꝓtectorẽ habet.
Uel si ex ꝑsona dñi loq̃ntis accipit᷑. qd̾ dictũ
ẽ ñ timebo milia popłi circundantis me: con¬
stat qͥa adũsarios suos iã ñ timet: qͥa abeis
corporalit tͥbulari ñ ualet. Xp̃c enĩ resur¬
gens ex mortius iã ñ moritur: mors illi ultra
ñ dñabit᷑. Et eo subse inimicossuos habet:
quo ad dext̾̃am dĩ patͥs sedenti ei tͣdita ẽ po¬
testas incelo &e intra. Quare aũ ñtimeat:
reddit causã cũ subuingit. Qm̃tu ꝑcussisti¬

Expanded text:
tectorem habet. Vel si ex persona Domini loquentis accipitur quod dictum est, Non timebo millia populi circumdantis me: constat quia adversarios suos jam non timet, quia ab eis corporaliter tribulari non valet. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Et eo sub se inimicos suos habet , quo ad dexteram Dei Patris sedenti ei tradita est potestas in caelo et in terra . Quare autem non timeat, reddit causam, cum subjungit, 8. Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ñcredebant. Ad hoc ualent illȩ uoces: si filiꝰ
dĩ ẽ. descendat de cruce. Si enĩ cognouissent:¬
nunꝗͣ dñm głe crucifixissent: Et qm̃ plerũꝙ
coaceruatione uitiorsĩ supripit desꝑatiosani¬
ꝑemꝰ oꝑantib: uerissime dicit᷑. Multi dicuit
aĩȩ meȩ. ñ ẽ. salus ip̃i in dõ eiꝰ. S qͥsqͥs nos adũ

Expanded text:
 credebant . Ad hoc valent illae voces, Si filius Dei est, descendat de cruce . Si enim cognovissentcrucifixissent . Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio saniperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae, Non est salus ipsi in Deo ejus. Sed quis
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ qd̾ de iocunditate agit᷑. Et uͥ p̃cedit
psalusꝰ &e canticũ sequit᷑: de moralitate tractatꝰ
habet᷑: ita tñ ut m̃tiofiat de remun̾atione. ad
qͣm tendit moralitas ubi uͦ p̃cedit canticũ. ce
succedit psalmꝰ: de iocunditate remuisationis
fit sermo̾ sictñ ut de moralitate ꝑ quã habet᷑
aliqͣm̃tiofiat. Psalmꝰ iste sie intitulat᷑. In finẽ
psalmꝰ canticidaiuid. Exponit᷑ sic. Iste psalmꝰ
cantici ẽ dauididẽ p̃sens exhortatio moralitatis¬
gñtis eos qͦs exhortat᷑ in finẽ. id ẽ. in illũ qͥ est
finis ce cõpletio legis ce ꝓpħarũ. Uel finis:. idẽ.
meta. & consũmatio omĩs agonis. Uel finis:
id ẽ eonss̃mata quies beatitudinis. Intentio
ꝑsuade his qͥ int̾renis delectant᷑: ut egredien¬
do a tͥbulatione uitiorũ. & t̾rena negligen
tant: se ip̃m ꝓponendo eis in exẽplũ: ce sie di

Expanded text:
itate agitur. Et ubi praecedit psalmus, et canticum sequitur, de moralitate tractatus habetur: ita tamen, ut mentio fiat de remuneratione ad quam tendit moralitas. Ubi autem praecedit canticum, et succedit psalmus, de jocunditate remunerationis fit sermo: sic tamen, ut de moralitate, per quam habetur, aliqua mentio fiat. Psalmus iste sic intitulatur, In finem psalmus cantici David. Exponitur sic: Iste psalmus cantici, id est, praesens exhortatio bonae moralitatisgentis eos quos exhortatur, in finem, id est, in illum qui est finmeta, et consummatio totius agonis. Vel finis, id est, consummata quies beatitudinis. Intentio persuadere his qui terrenis delectantur, ut egrediendo a tribulatione vitiorum, et terrena negligendtant: seipsum proponendo eis in exemplum, et sic di
Abbreviated transcription (Latin):
gatio ñ causa ignorantiȩ fut: s ꝓpt̃ instruͤtionẽ ꝑ¬
fectorũ. ut considando finẽ t̾bulationis suȩ constai¬
fuerit. qͥ ad numerũ ꝑseq̃ñtium accesserit. Onura
oĩpotentis di patientia: quos uno ũbo potuit ex¬
tinguere. hosex mira mansuetudine sua dignatꝰ
ẽ.tołare: ut ꝑseipm̃ demonstraret. que in nobẽt
uirtꝰ patientiȩ deberet. De se enĩ nob̾ exẽplũ fec̃
ȩt̾nus conditor: ut qͥa sic humiliatꝰ ẽ. cȩlestis ds̃:
desinat iã suꝑbire t̃renꝰ homo. S hec sui capi¬
tisũba. retinet adhuc corpꝰ eiꝰ qd̾ ẽ. eccła. quȩ dũ
tbulationib p̃mit᷑ quȩ dũ adũsus se pũsos insut¬

Expanded text:
norantiae fit, sed propter instructionem perfectorum; ut considerando finem tribulationis suae, constanfuerit qui ad numerum persequentium accesserit. O mira Dei omnipotentis patientia! quos uno verbo potuit extinguere, hos ex mira mansuetudine sua dignatus est tolerare, ut per se ipsum demonstraret, quae in nobis esse virtus patientiae deberet. De se enim nobis exemplum fecit aeternus conditor, ut quia sic humiliatus est caelestis Deus, desinat jam superbire terrenus homo. Sed haec sui capitis verba retinet adhuc corpus ejus, quod est Ecclesia, quae dum tribulationibus premitur, quae dum adversus se insur
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam saluosnos fecit. Dieit aũ ip̃e ꝑ quẽ sal¬
uati sumꝰ. Ego dormiui &e soporatꝰ sũ: & exur¬
rexi: qͥa dñs suscepit me. Dormitio morien¬
tis somnꝰ asi mortui accipi potest. Ut cormi¬
tio sit qͣ tͣnsit᷑ ad sominũ: ueluti ẽ ex ꝑgefactio
qͣ tͣnsit᷑ ad euigilationẽ. Bñ ergo accipit᷑. ego
dormiui & soporatꝰ sũ: egome passioniper¬
xp̃o. qñ suscepta morte. a tẽporali dolore
quieuit: tẽ soporatꝰ ẽ. qñ diȩ alt̾a in sepult᷑a
moratꝰ ẽ: diȩ uͦ t̾cia a mortius resurrexit.Uñ
hic ait. Et exurrexi. qͥa dns suscepit me
Surgens enĩ a mortius: in gła di patͥs suscep¬
tus ẽ. Uel potest ħ dicẽ quisq fideliũ. recolens
mortẽ pec̃corũ suorũ: &e donũ regenerationis
Ego dormiui ⁊ ceta. Dormiuimꝰ enĩ. cũ a bono oꝑe¬

Expanded text:
os fecit . Dicit autem ipse per quem salvati sumus, Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest: ut dormitio sit, qua transitur ad somnum, veluti expergefactio, qua transitur ad evigilationem. Bene ergo accipitur: Ego dormivi, et soporatus sum. Ego me passioni pert Christus, quando suscepta morte a temporali dolore quievit. Tunc soporatus est, quando die altera in sepultura moratus est: die vero tertia a mortuis resurrexit . Unde hic ait, Et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Surgens enim a mortuis, in gloria Dei Patris susceptus est. Vel potest hoc dicere quisquis fidelium recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis, Ego dormivi, et caetera. Dormivimus enim, cum a bono ope
Abbreviated transcription (Latin):
sustiñent: cũ constet qͥa extołantia huiꝰ tͥbulati¬
onis crescat et inestimabilis m̃ces suauitatis.
S adhuc app̃hendendi disciplinã causa adiun¬
git᷑. cũ subinfert᷑. Cũ exarserit in breui ira eiꝰ: be¬
ati om̃s qͥ confidt̃ ineo. Modo dũ districti iudiciᷤ

Expanded text:
sustinerent: cum constet, quia ex tolerantia hujus tribulatisustinerent: cum constet, quia ex tolerantia hujus tribulationis crescat ejus inaestimabilis merces suavitatis. Sed adhuc apprehendendi disciplinam caussa adjungitur, cum subinfertur: 13. Cum exarserit in brevi ira ejus: Beati omnes qui confidunt in
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Qũe enĩ diligit ds̾ eorripit. fiagellat autẽ
om̃em filiũ quẽ recipit. Et qͥa iusticia mͦ in ꝓs¬
ꝑis. mͦ in adũsis agit᷑ in ꝑsꝑis qͥdem timor in
adũsis uͦ discipline patientia p̃cipit᷑. ne suun
illis se eleuat. in foueã elationis cadat: aut si
in istis se deicit: ꝑ pusillanunitatisuitiũ iuetꝰ
ꝓruat. Hanc uͦ disciplinã qͥsqͥs app̃hende negli¬
git. a uia qͥdem iusticiȩ ꝑit: & ꝑiniqͥtatis iua
miserabilit̃ incedit. Tanto ꝙ oĩpotentẽ dm̃ ad
iracundiam ꝓuocat: qͣnto ꝓ ipsiꝰ amore adũsa
tołare recusat. Cũ enĩ scͥptũ sit qͥa ñ st̃ con¬
digne passiones huiꝰ tẽporis ad futurã głam
quȩ reuelabit in nobis: ce qd̾ ocłs ñ uidit nͨ
tat ds̃. & mala minima ingerat mundus: recte
uistꝰ dsis irasci debet: qñ ꝓtã parius tã magna
contẽpniuidet. Si enĩ dulcedinẽ patȩ cȩlestis
amarent: ex magno gaudio tͥbulationes om̃es

Expanded text:
llat autem omnem filium quem recipit . Et quia justitia modo in prosperis, modo in adversis agitur: in prosperis quidem timor, in adversis vero disciplinae patientia praecipitur: ne si in illis se elevat, in foveam elationis cadat, aut si in istis se dejicit, per pusillanimitatis vitium victus proruat. Hanc vero disciplinam quisquis apprehendere negligit, a via quidem justitiae perit, per iniquitatis vias miserabiliter incedit: tantoque omnipotentem Dominum ad iracundiam provocat, quanto pro ipsius amore adversa tolerare recusat. Cum enim scriptum sit, Quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur intat Deus, et mala minima ingerat mundus: recte iustus Dominus irasci debet, quando pro tam parvis, tam magna contemni videt. Si enim dulcedinem patriae caelestis amarent, ex magno gaudio tribulationes omnes
Abbreviated transcription (Latin):
untalib confisi ft̃: beati aũ qͥ confidt̃ in dño.
etciꝰ psalmꝰ ex ꝑsona xp̃i accipiendusẽ.
tractans de passione eiꝰ ac resurrectione
Et mittit nos ad illã historiã. in qua dicit᷑ da¬
uid fugisse a facie bellantis adũsũ se: filii sui
absalon. Quã historiã herras ꝓpħa intelligenꝰ.
illa quȩ in passione xp̃i gesta st̃ p̃signasse: ta¬
iẽ titulũ p̃posuit. Psalmꝰ dauid: cũ fugeret a
facie absalon filii sui. Qui hoc mͦ exponitua.
Itte psalmꝰ. id ẽ. ista exhortatio moralitatis. quȩ
in seqͣnti negotio continet᷑. ẽ. dauid idẽ xp̃r qͥ¬
manufortisẽ. Esalmꝰ dieo habitꝰ dehiis quȩ
contigert̃ dũ fug̾et. ioẽ. cũ auserendo grãm suã
receiłet a faciȩ absalon filii sui: idẽ. a mñte uidȩ.
quẽ eũ aliis apłis gr̃a sua elegit. ad hoc ut filiꝰ

Expanded text:
t in Domino. us Psalmus ex persona Christi accipiendus est, tractans de passione ejus, ac resurrectione. Et mittit nos ad illam historiam, in qua dicitur David fugisse a facie bellantis adversum se filii sui Absalom . Quam historiam Esdras propheta intelligens illa quae in passione Christi gesta sunt, praesignasse, talem titulum praeposuit, Psalmus David, cum fugeret a facie Absalom filii sui. Qui hoc modo exponitur: iste Psalmus, id est, ista exhortatio moralitatis quae in sequenti negotio continetur, est David, id est, habitus de his quae contigerunt, cum fugeret, id est, cum auferendo gratiam suam, recederet a facie Absalom filii sui, id est, a mente Judae, quem cum aliis Apostolis gratia sua elegit ad hoc, ut filius
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃odetenutẽ. Uidens gͥ dñs electos suos ñ solli ab alienis.
s cẽ ab amicis ce parentib ꝓpt̃ iusticiã passuros:
ad constantiã ꝑassionis eos hortari in hoc oꝑe inten¬
dit: se ip̃m ꝓponens in exẽplũ. ut sic̃ ip̃e in passiõe
ũtant: & cogitantes illũ ẽẽ caput & aduocatũ suũ.
ñ deficiant. Sequit᷑ de psalmo.

Expanded text:
t. Videns ergo Dominus electos suos non solum ab aliis, sed etiam ab amicis et parentibus propter justitiam passuros: ad constantiam passionis eos hortari in hoc opere intendit, seipsum proponens in exemplum: ut sicut ipse in passione vertant, cogitantes illum esse caput et advocatum suum, non deficiant. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
me. Hoc sẽi martyres clamauett̃: cũ multipl¬
cari eccłe ꝑsecutores uider̃t. Hoc p̃sens ȩccła cla¬
mare ñ cessat. que in tẽpore pacis sue in mul¬
tis adũsitatib elaborat: dũ occulti hostis tẽp¬
tationib agit᷑. dũ praue niuentiũ morib grauat᷑:
dũ carnaliũ hominũ aꝑtas iniurias grauiter to

Expanded text:
unt, cum multiplicari Ecclesiae persecutores viderunt. Hoc praesens Ecclesia clamare non cessat, quae in tempore pacis suae multis adversitatibus elaborat, dum occulti hostis tentationibus agitur, dum prave viventium moribus gravatur, dum carnalium hominum apertas injurias gravi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ꝑhumilitatẽ adhereditatẽ uenit. S qͥa hoc
ñ suis meritis. s di filio uolente. ce pr̃e eiꝰ annu¬
ente factũ ẽ: recte ei dicit᷑ Postula a me: ce dabo
ł gñtes hereditatẽ tuã. Non eiũ ait. postulent
illegñtes: s postula tu. Ex qͥb ũbis satis colligit᷑.
quia gñtilitas ñ suis metitis saluat᷑: sille hoc fi¬
eri petiit. qͥ patͥ ꝓ nob̾ usꝙ ad passionẽ mortisobe¬
diuit. Et qͥa gñtilis popłs ab extremis mundi
partib ad fidẽ collectus ẽ: recte dicit᷑. Et posseᷤ¬
sionẽ tuã t̃minos t̾re: subaudis dabot̾. Dũ enĩ
ꝑsecutio inuidea agit᷑ sc̃a apłorũ p̃dicatio
in uiũsũ mundũ disꝑgit᷑. Sic̃ scͥptũ ẽ. uob̾

Expanded text:
er humilitatem ad haereditatem venit. Sed quia hoc non suis meritis, sed Dei Filio volente, et Patre ejus annuente factum est, recte ei dicitur, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non enim ait, Postulent illae gentes, sed postula tu. Ex quibus verbis satis colligitur, quia gentilitas non 13 suis meritis salvatur: sed ille hoc fieri petiit, qui Patri pro nobis usque ad passionem mortis obedivit. Et quia gentilis populus ab extremis mundi partibus ad fidem collectus est, recte dicitur, Et possessionem tuam terminos terrae, subaudis, dabo tibi. Dum enim persecutio in Judaea agitur, Sancta Apostolorum praedicatio in universum mundum dispergitur: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiũsa disꝑsis: nos qui uidẽe in circuitu su¬
mus: dono cȩlestis gr̃e splendorẽ ueri luminis
uidemꝰ. S quia in utgȩ tort itudine nos inue¬
nit᷑ ce ad iusticie regłam reduxit: bene subdit᷑.
Reges eos in uirga ferrea: & tanqͣm uas figuli
confrunges eos uirga ferrea: accipit᷑ inflexibił
iusticia. Quȩ ideo uirga. quia recta: ideo ferrea.
quia dura. Rectabonis: dura malis Blanda
iustis: asꝑa ꝑũsis. Et qͥa ꝑ hanc dñs spũales re¬
git. carnales confringit: recte dicit᷑. Et tanqͣm
uas figuli. confringes eos uas enĩ fictile: t̾renũ¬

Expanded text:
diversa dispersis, nos qui Judaeae in circuitu sumus, dono caelestis gratiae splendorem veri luminis videmus. Sed quia in vitae fortitudine nos invenit, et ad justitiae regulam reduxit, bene subditur: 8. Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Virga ferrea accipitur inflexibilis justitia, quae ideo virga, quia recta: ideo ferrea, quia dura. Recta nobis, dura malis: blanda justis, aspera perversis. Et quia per hanc Dominus spirituales regit, carnales confringit, recte dicitur: Et tamquam vas figuli confringes eos. Quid enim terren
Abbreviated transcription (Latin):
cat̾. Talib dictũ est Intelligite & erudimini:
id ẽ. adhoc intelligite ut erudiamu Non enĩ
utellectꝰ ꝓficit: siusꝙ ad eruditionẽ uitȩ ñ ꝑue¬
nit. Ille aũ eruditꝰ uitellector ẽ: qͥ hoc qd̾ iitelli¬
gere ualet. aduitȩ suȩ edificationẽ trahere
studet. Seruite dñouitimore: ce exultate ei cũ
tremore. Sepe nãꝙ contingit. qͥa is qͥ celesti dño
pure deseruit. ex ip̃a uirtute in elationẽ se eri¬
git: & tantose mox a seruitute dñi elongat:
qͣnto a uirtute humilitatis discordat. Quappt̃
necẽe ẽ. ut sic seruiat amor qͣtuiꝰ in humilitate
sẽꝑ animũ cepͥmat timor: ne fructũ quẽ bo¬
na uita congregat: uentꝰ elationis tollãt. Uel
qͥa in hoce scło uit̃ gaudiũ spei ⁊ tẽptationis
Seruite dño intimore: ce exultate ei cũ tre¬
morẽ. Ut ce de spe exultatio: &e de tẽptatione
nascat᷑ tremor. Et si enĩ uistorũ actio q̃nꝙr ꝑs¬

Expanded text:
catur . Talibus dictum est, intelligite et erudimini, id est, ad hoc intelligite ut erudiamini. Non enim intellectus proficit, si usque ad eruditionem vitae non pervenit. Ille autem eruditus intellector est, qui hoc quod intelligere valet, ad vitae suae aedificationem trahere studtremore. Saepe namque contingit, quia is, qui caelesti Domino pure deservit, ex ipsa virtute in elationem se erigit, et tanto se mox a servitute Domini elongat, quanto a virtute humilitatis discordat. Quapropter necesse est, ut sic serviat amor, quatenus in humilitate semper animum reprimat timor, ne fructum, quem bona vita congregat, ventus elationis tollat. Vel quia in hoc seculo inter gaudium speServite Domino in timore, et exultate ei cum tremore: ut et de spe exultatio, et de tentatione nascatur tremor. Et si enim justorum actio q
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ impłe appetunt: &e tanto deteriꝰ cadt. qͣnͣ¬
to supͣ eũ tendt̃ a quo facti st̃. S qͥd sequit᷑:
Qui habitat in cęlis irridebit eos: &e dñs sub¬
sannabit eos Qui habitantes in t̾ra. celestem
dm̃ irride ⁊ subsannare p̃sũpser̃t: ab ip̃o cȩle¬
stido. irrisione ⁊ subsannatione digni osten¬
dent᷑. Namqͥ surrexit a mortuis. & regnando
iã habitat in celis: cũ adiudiciũ ueniet. ir¬
risione ut iã diximꝰ ce subsannatione eos
dignos oftendet. Hinc ꝑ sap̃iam dicit᷑. Quia
uocaui ce reniustis: extendimanũ meã ce ñ
fuit qͥ aspicẽt: despexistis om̃e consiliũ meũ.

Expanded text:
tatem implere appetunt: et tanto deterius cadunt, quantatem implere appetunt: et tanto deterius cadunt, quanto supra eum tendunt a quo facti sunt. Sed quid sequitur? 3. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Quia habitantes in terra caelestem Dominum irridere et subsannare praesumserunt, ab ipso caelesti Deo irrisione et subsannatione digni ostendentur. Nam qui surrexit a mortuis, et regnando jam habitat in caelis, cum ad judicium veniet, irrisione ut jam diximus et subsannatione eos dignos ostendet. Hinc per Sapientiam dicitur : Quia vocavi, et renuistis, extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret: despexistis