comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: lib̾tas unuĩquẽq uoluntatis sue uł ad ꝓfectũ. ꝑimitatioẽ
dĩ ꝓuocauit. uł ad defectũ ꝑ negligentia tͣxit. Et ħ extitit sicut
tis. ñ exconditoris uoluntate uł iudicio originẽ trahens: s ꝓpͥe
lib̾tatis arbitͥo. Ds̃ u̾o cui iam creat᷑am suã ꝓ m̾ito dispensare
iustum uidebat᷑. diu̾sitates m̃tiũ ĩ unius mundi consonãtiã
tͣcit: quo uelut unam domũ in qua in cẽ deberent. ñ solum
uasa aurea & argentea. s ilignea ⁊ fictilia ⁊ alia quidẽ ad honorẽ.
alia ad contumeliam. existis diu̾sis uasis uł animis uł m̃tib or¬
naret. ⁊ has causas ut ego arbitror mundus iste sue diu̾sitatis
uidebit᷑. cum scd̃m p̾cedentes causas pro merito unũquẽq dist᷑¬
buit: neq fortuita. uniꝰcuiꝰq nascendi uł felicitas uł infelicitas.
putabit᷑. uł quałcũq accid̾it illa conditio. neq diu̾si creatores

Expanded text:
sunt; libertas unumquemque voluntatis suæ vel ad profectum per imitationem sunt; libertas unumquemque voluntatis suæ vel ad profectum per imitationem Dnon ex Conditoris voluntate vel judicio originem trahens, sed propriæ libertatis arbitrio. Deus vero, cui jam creaturam suam pro merito dispensare justum vidberent non solum vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et alia quidem ad honorem, alia autem ad contumeliam, ex istis diversis vasis, vel animis, vel mentibus ornaret. Et has causas, ut ego arbitror, mundus iste suæ diversitatis videbitur, cum secundum præcedentes causas pro merito unumquemque distribuit; neque fortuita uniuscujusque nascendi vel felicitas vel infelicitas putabitur, vel qualiscumque acciderit illa conditio; neque diversi creatores,
Abbreviated transcription (Latin):
de uniꝰ cuiusq gestis idebit᷑ expectandũ. In qua re q̃ sit qͥdẽ
ad liquidũ u̾itas rer̃: illius ẽ nosse solius qui scrutat᷑ om̃ia. ĩ al¬
tadi. Nos u̾o q̃i homines ne he̾ticoꝵ insolentiam reticendo nutͥa¬
mus: q̃ pio uirib nr̃is occurrere nob̃ possunt. adea que obtende¬
runt. ħ mͦ respondebimus. Bonũ eẽ. ⁊ nistũ. om̃ipotentẽ dm̃.¬
⁊ creatorẽ unu̾soꝵ: quib ualunus ex diuine scͥpture assertio¬
nib freq̃nt̃ ostendimus. hic c̃ in pͥncipio crearet ea q̃ creare uo¬
luit .i. rõnabiles nat᷑as: nullam habuit aliam creandi causã:
ip̃e extitit causa. in qua neq uarietas aliqua. neq ꝑmutatio. n
inpossibilitas ĩ erat. equalit̾ creauit om̃s. ⁊ similes quos creauit.
quippe c̃ nulla ei causa uarietatis ac diu̾sitatis existeret. Uerũ
qm̃ rationabiles ip̃e create sic q̃ ut freq̃nt̾ ostendimus. ⁊ in loco
suo nichilominus ostendemus. arbitrii liberi facultate. donate

Expanded text:
uniuscujusque gestis videbitur expectandum. In qua re quæ sit quidem ad liquidum veritas rerum, illius est nosse solius qui scrutatur omnia, etiam alta Dei. VI. Nos vero quasi homines ne hæreticorum insolentiam reticendo nutriamus quæ pro viribus nostris occurrere nobis possunt, ad ea quæ obtenderunt, hoc modo respondebimus. Bonum esse et justum et omnipotentem Deum creatorem universorum, quibus valuimus ex divinis Scripturis assertionibus frequenter ostendimus. Hic cum in principio crearet ea quæ creare voluit, id est rationabiles naturas, nullam habuit aliam creandi causam nda erant ipse extitit causa, in quo neque varietas aliqua, neque permutatio, neque impossibilitas inerat, æquales creavit omnes ac similes quos creavit, quippe cum nulla ei causa varietatis ac diversitatis existeret. Verum quoniam rationabiles ipsæ creaturæ, sicut frequenter ostendimus, et in loco suo nihilominus ostendemus, arbitrii facultate donatæ
Abbreviated transcription (Latin):
sertionesq recipiat. Unde ei uirtꝰ memorie. uñ rerũ inuisibiliũ
contemplatio. uñ cd̾e incorporalium intellectus corpori in ẽ. quo¬
modo natura corporea disciplinas arciũ. rerũ contẽplationes. rati¬
onesq rimatur. unde etiã diumna dogmata q̃ manifeste incor¬
porea sunt. sententire atq intelligere potest.: nisi forte aliquis pu¬
tet qd̃ sicut forma ista corporea & habitus ip̃e auriũ uł ocłoꝵ cõ¬
fert aliquid ad audiendũ & ad uidendũ. ⁊ ut singła m̃bra que
a do formata sunt. hñt aliquid oportuntatis etiam ex ip̃a for¬
ma qualitate. ad ñ qd̾ agere nat᷑alit̾ instituta sunt: ita etiã habi¬
tum aĩe uł m̃tis intelligi debere arbitrantur: quasi apte ac cõmo¬
deq̃ formatũ ad ħ̃. ut desingłis sentiat uł intelligat. atq uitalib
motib moueatur. Uerũ qualem colorẽ m̃tis hãt scd̾m ñ qd̾ mẽs

Expanded text:
sertionesque recipiat. Unde ei virtus memoriæ? Et unde ei rerum invisibilium sertionesque recipiat. Unde ei virtus memoriæ? Et unde ei rerum invisibilium contemplatio? Unde certe incorporalium intellectus rerum corpori inest? Quomodo natura corporea disciplinas artium, rerum contemplationes rationesque rimatur? Unde etiam divina dogmata, quæ manifeste incorporea sunt, sentire ac intelligere potest? Nisi forte aliquis putet quod sicut forma ista corporea, et habitus ipse aurium vel oculorum, confert aliquid ad audiendum, et ad videndum, et ut singula membra quæ a Deo formata sunt habent aliquid opportunitatis etiam ex ipsa formæ qualitate ad hoc quod agere naturaliter instituta sunt: ita etiam habitum animæ vel mentis intelligi debere arbitretur, quasi apte accommodeque formatum ad hoc ut de singulis sentiat vel intelligat, atque ut vitalibus motibus moveatur
Abbreviated transcription (Latin):
ueatur. sicut oculus cũ in maiora quidẽ corpora intuendo diffun¬
ditur: ad parua u̾o & exigua coartatur. & ad stringit᷑ ad uidendũ. In¬
diget sane mens magnitudine intelligibili quia ñ corporalit̾ s in¬
exerciciis ad hibitis acum̃ quidẽ elimat᷑ ingenii. queq sunt ei insita
ad intelligentiã prouocantur. ⁊ capax maioris efficitur intellectus: ñ
corporalib increm̃tis aucta s eruditioris exercicii elem̃to. Que ie¬
circo ñ statim apuero uł a natiuitate recipere potest: quia inuali¬
da ad huc ⁊ inbecilla m̃broꝵ compago quib uelut organis ad
exerciciũ sui mẽs utitur. neq oꝑandi uim sustentare ualec: ne
q ꝑcipiende discipline ex hibere sufficit facultatẽ. Siqui aut̃ sũt
qui m̃tẽ ip̃am aiãmq corpus eẽ arbitrent᷑. uelim mͥ respond̾ent.
quomꝰ tautarũ rerũ tam difficilium. tamq subtiliũ. rationesas¬

Expanded text:
veatur: sicut oculus cum in majora quidem corpora intuendo diffunveatur: sicut oculus cum in majora quidem corpora intuendo diffunditur, ad parva vero et exigua coarctatur, et astringitur ad videndum. Indiget sane mens magnitudine intelligibili, quia non corporaliter, sed inexercitiis adhibitis acumen quidem elimatur ingenii, quæque sunt ei insita ad intelligentiam provocantur, et capax efficitur majoris intellectus, non corporalibus incrementis aucta, sed eruditionis exercitiis elimata. Quæ idcirco non statim a puero vel a nativitate recipere potest, quia invalida adhuc et imbecilla membrorum est compago, quibus velut organis ad exercitium sui mens utitur, neque operandi vim sustentare valet, nec percipiendæ disciplinæ exhibere sufficit facultatem. VII. Si qui autem sunt qui mentem ipsam animamque corpus esse arbitrentur, velim mihi responderent quomodo tantarum rerum, tam difficilium, tamque subtilium rationes as
Abbreviated transcription (Latin):
num. & ꝓpt̾ea uelut quadam sui in equalitate. motus m̃tis in cõpo¬
site in ordinateq susciꝑe: Iacuminis eius ictus. obtunsiore minis¬
terio dispensare. ñ minus quã si qui etiã int̾ra positi infebrib ur¬
geantur. quoꝵ cercũ ẽ qd̃ siminus aliquid ꝑuim febriũ mens suũ ñ
seruet officium. ñ loci culpam. s morbum corporis esse causandũ. ꝑ
Q̃ turbatum corpus atq confusũ nequaꝗͣ notis ac naturalib line¬
is solita m̃ti dependit officia: qm̃ quidẽ nos homines animalsu¬
mus compositũ ex corporis animeq concursu. ħ enĩ modo habi¬
tare nos suꝑ t̾ras possibile fuit. Dm̃ u̾o qui om̃iũ ẽ compositor cõ¬
positũ eẽ non ẽ putandũ. neforte pͥora ipso pͥncipio eẽ inueniant᷑
elem̃ta. ex quib compositũ ẽ om̃e quicquid illud ẽ. qd̾ compofitũ
d̾r. S nec magnitudine corporali mens indiget. ut aliquid uł mo¬

Expanded text:
num, et propterea velut quadam sui inæqualitate motus mentis incomponum, et propterea velut quadam sui inæqualitate motus mentis incomposite inordinateque suscipere, et acuminis ejus ictus obtusiori ministerio dispensare, non minus quam si qui etiam in terra positi febribus urgeantur: quorum certum est quod si minus aliquid per vim febrium mens suum non servet officium, non loci culpam, sed morbum corporis esse causandum, per quem turbatum corpus atque confusum nequaquam notis ac naturalibus lineis solita menti dependit officia, quandoquidem nos homines animal simus compositum ex corporis animæque concursu. Hoc enim modo habitare nos super terram possibile fuit. Deum vero, qui omnium est principium, compositum esse non est putandum: ne forte priora ipso principio esse, ex quibus compositum est omne quidquid illud est quod compositum dicitur. Sed nec magnitudine corporali mens indiget ut agat aliquid, vel mo
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e simplicitas. uti ne qd̃ ẽ pͥncipiũ omniũ: compositũ inueniat᷑.
⁊ diu̾sum. ⁊ sit multa ñ unũ: qd̾ oportec totius corporee ad mutio¬
nis eẽ alienum. ⁊ una sola ut ita dix̾im. d̾itatis specie constare. Quia
autẽ mens ñ indigeat loco. ut scd̃m nͣm suã moueatur: cercũ ẽe
tiam ex nr̃e m̃tis contemplatioue. hec enim suinsua m̃sura con¬
fistat. nec ex qualibet causa aliquid ei obtusionis eueniat: nicħ
unquã ex locoꝵ diu̾sitate tardabitur. quo minus suis motib
agat: neq rursũ ex locoꝵ qualitate augm̃tum aliquod uł incre¬
m̃tũ mobilitatis adquirit. Qd̃ si obtendat aliquis u̾bi gratia
quia nauigantib et fluctib maris iactatis minus aliqͣndo mẽs
ingeat. quam ingere in t̾rissolet.: ñ eos ex loci diu̾sitate id pati s ex
corporas cõmotione uł conturbatioẽ credendũ ẽ. cui mens ad nincta
ẽ uł inserta. Uid̾r enim eẽ contͣ naturã in mari degere corpꝰ huma¬

Expanded text:
cómpositum inveniatur et diversum, et sit multa, non unum, quod oportet totius corporeæ admixtionis alienum una sola, ut ita dixerim, deitatis specie constare. Quia autem mens, non indigeat loco, ut secundum naturam suam moveatur, certum est etiam ex nostræ mentis contemplatione. Hæc enim si in sua mensura consistat, nec ex qualibet causa aliquid ei obtusionis eveniat, nihil unquam ex locorum diversitate tardabitur, quominus suis motibus agat: neque rursus ex locorum qualitate augmentum aliquod, vel incrementum mobilitatis acquirit. Quod si obtendat aliquis, verbi gratia, quia navigantibus et fluctibus maris jactatis minus aliquanto mens vigeat quam vigere in terris solet: non ex loci diversitate id pati, sed ex corporis commotione vel conturbatione credendum est, cui mens adjuncta vel inserta est. Videtur enim quasi contra naturam in mari degere corpus huma
Abbreviated transcription (Latin):
cor philosophos p̃t̾ hoc corpus qd̾ ex quatuor subsistit elem̃tis. aliud
qͥntum corpus.⁊ qd̾ ꝑ om̃ĩa aliuid sit ⁊ diu̾sum. ab s nr̃o corpore fides
ꝓferre quis potest: Neq ip̃a rerum conseq̃ntia ħ recipi patitur: maxi¬
surgentib amortius dent᷑. s hec ip̃a que iniueinet habuerant ex dec̾¬
orib in melius tͣnsformata recipiant. Ait .it. Seminatur corpus ãia¬
le. resurget corpus spiritale. Et seminatur incorruptioẽ: resurget in

Expanded text:
corum philosophos, præter hoc corpus quod ex quatuor elementis est, aliud corum philosophos, præter hoc corpus quod ex quatuor elementis est, aliud quintum corpus quod per omnia aliud sit et diversum ab hoc nostro corpore, fidesproferre de his quis potest, neque ipsa rerum consequentia hæc recipi patitur, maxisurgentibus a mortuis dentur, sed hæc ipsa quæ viventes habuerant, ex deterioribus in melius transformata recipiant. Ait enim: «Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale: seminatur in corruptione, resurget in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ipẽ destruitur. ne ultra sit immicꝰ. Cum gͦ restitute fum̾nt om̃s rati¬
onabiles anime in huiꝰcemodis tantum.: tunc natura ⁊̃ huius corpo¬
ris nr̃i inspiritał corporis gła ꝑducetur. Sic̃ .i. de rationabilib naturs
uidemus. ñ aliis eẽ q̃ pio peccatis ab̾atitudine mutate sint. s has easdẽ¬
q̃ antea fuerant peccatrices. conu̾sas post modũ: ⁊ do teconciliatas.
uidemus adb̾atitudinẽ ieuocari: ita ⁊̃ de natura corporis sentiendũ ẽ.
qd̾ non aliud corpusẽ. quo nunc inignobilitate ⁊ incorruptioẽ .⁊ in
uirtute. ⁊ in gła utent᷑. S ħ idem abiectis his infirmitatib in quib
nunc ẽ. ingłam tͣnsmutabitur. spiritale effectum: ut qd̾ fuit indig¬
nitatis uas. hoc ip̃m expurgatum fiat uas honoris: ⁊ b̾atitudinis na¬
mũ hñis ñ manufactam et̾̃nam incelis. Non .n. scd̾m quosdam gre¬

Expanded text:
etiam ipse destruatur ne ultra sit inimicus. Cum ergo restitutæ fuerint omnes ratietiam ipse destruatur ne ultra sit inimicus. Cum ergo restitutæ fuerint omnes rationabiles animæ in hujuscemodi statum, tunc natura etiam hujus corporis nostri in spiritualis corporis gloriam perducetur. Sicut enim de rationabilibus naturis videmus, non alias esse quæ pro peccatis quæ ante fuerant peccatrices, conversas postmodum et Deo reconciliatas videmus ad beatitudinem revocari: ita etiam de natura corporis sentiendum est, quod non aliud corpus est quo nunc in ignobilitate et in corruptione et invirtute, et in gloria utemur; sed hoc idem, abjectis his infirmitatibus in quibus nunc est, in gloriam transmutabitur spirituale effectum, ut quod fuit indignitatis vas, hoc ipsum expurgatum fiat vas honoris, et beatitudinis hamum habemus non manu factam, æternam in cœlis.» Non enim, secundum quosdam Græ
Abbreviated transcription (Latin):
caro nrã ab imꝑitis ⁊ infidelib ita post mortẽ depire estimat᷑: ut
nichil prorsus substantie sue reliquum habere credatur. Nos u̾o quire¬
surrectonẽ eius ciedimus. inmutationẽ eius tantumnodo ꝑmortẽ
ꝑmutationẽ eius fieri. ut que fuit pͥmo caro ex t̾ra t̾iena. tum demde
dissoluta ꝑ mortẽ. ⁊ iterum facta cinis ac t̾ra. qm̃ t̾ra es inquit.⁊ int̾rã
ib: rursum refuscitet᷑ et̾ra. ⁊ post ħ iam ꝓut mĩtum in habitantis aĩe
poposcerit: in głam corporis proficiat spirituał. In ħ statu omnẽ hanc
restituent᷑ ut unum sit. ⁊ cum deus fuit om̃ia in om̃ib. Qd̾ tam̃ ñ ad
subitum fieri. s paulatim ⁊ ꝑpartes intelligendum e. infinitis ⁊ ĩm̃sis
labentib scłis cum senstm ⁊ ꝑ singłos em̃datio fuit ⁊ correctio ꝓseru¬
ta p̃currentib aliis. ⁊ uelociore cursu ad summa tendentib: aliis u̾o
cilientium ꝑuenitur usq ad nouissimũ inimicum. quid̾r mors. ut

Expanded text:
tis et infidelibus ita post mortem deperire existimatur, ut nihil prorsus reliquum substantiæ suæ habere credatur. Nos vero qui resurrectionem ejus credimus, immutationem ejus tantummodo per mortem permutationem ejus fieri, ut quæ primo fuit caro ex terra terrena, tum deinde dissoluta per mortem, et iterum facta cinis ac terra, «quoniam terra es, inquit, et in terram ibis,» rursum resuscitetur e terra, et post hoc jam prout meritum inhabitantis animæ poposcerit, in gloriam corporis proficiat spiritualis. VI. In hunc ergo starestituentur ut unum sint, et. cum Deus fuerit omnia in omnibus. Quod tamen non ad subitum fieri, sed paulatim et per partes intelligendum est, infinitis et immensis labentibus sæculis, cum sensim et per singulos emendatio fuerit et correctio prosecuta, præcurrentibus aliis et velociori cursu ad summa tendentibus, aliis vero ciliantium pervenitur usque ad novissimum inimicum qui dicitur mors, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dedi uerba mea inos tuũ ignẽ. Sic̃ gͦ deus ignis ẽ.⁊ angłisut̃
flama ignis:⁊ sci quiq spũ feruentes: ita econtrario hi qui de¬
ideit̾. a diletioẽ dĩ sine dubio refrixisse in caritate eius aefri¬

Expanded text:
dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli flamma ignis, et sancti quique spiritu fervent: ita e contrario hi qui deciderunt a dilectione Dei, sine dubio refrixisse in charitate ejus, ac fri
Abbreviated transcription (Latin):
uo cabulo nuncupabitur. S ⁊ illud adiciposse uidebit᷑ quibdã
qr sicut hoc qd̾ ꝑditũ ẽ erat sine dubio añ qm ꝑiret. cũ aliud
nescio quid erat qͣm ꝑditũ. sic erit utiq cum iam ñ ẽ ꝑditũ. ita
etiam aĩa que ꝑisse dicitur. iudebitur fuisse quid aliqn cũ ñdũ
test itm̃ illud eẽ qd̾ fuit añꝗͣ ꝑiret: ⁊ aĩa drẽtur. s ⁊ ex ip̃a nõis
anime significatioẽ qm ingreco indicat: uisum ẽ ñ nullis reqͥiẽ¬
tib curiosius posse ñ mediocrẽ suggeri intellectum. Nam ser¬
mo diuius ignẽ cẽ dm̃ dixit: cum ait. deus nr̃ ignis ẽ consu¬
mens.S ⁊ de angłoꝵ substantia ita ait. Qui facit angłos suos
sp̃c ⁊ ministros suos ignẽ urentẽ: ⁊alibi. apparuit angłs dñi
inflama ignis in rubo. In suꝑ ⁊̃ mandatũ accepimus ut simꝰ
spũ feruentes. ꝑ qd̾ sine dubio igneũ ostendit᷑. ⁊ calidũ d̾i u̾bũ
S ⁊ ieremias ꝓpħa audit ab eo qui sibi responsa dabat. Ecce

Expanded text:
illud adjici posse videtur quibusdam, quia sicut hoc quod perditum est erat sine dubio antequam periret, cum aliud nescio quid erat quam perditum, sicut erit utique cum jam non est perditum: ita etiam anima quæ perisse dicitur, videbitur fuisse quid aliquando cum notest iterum illud esse quod fuit antequam periret, et anima diceretur. Sed et ex ipsa nominis animæ significatione quam in græco indicat, visum est et nonnullis requirentibus curiosius posse non mediocrem suggeri intellectum. Nam sermo divinus Deum ignem esse dixit cum ait: «Deus noster ignis est consumens.» Sed et de Angelorum substantia ita ait: Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem» urentem;» et alibi: «Apparuit Angelus Domini in flamma ignis in rubo.» Insuper etiam mandatum accepimus, ut simus spiritu ferventes; per quod sine dubio igneum ostenditur et calidum Dei verbum. Sed et Hieremias propheta audit ab eo qui sibi responsa dabat: «Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a dĩ dicens. Imago inuisibił dei. s ⁊ ioħs in euanglio dicẽs. dm̃
nemo uidit unꝙͣ: manifeste declarat. om̃ib qui intelligere posft̃.
quia nulla nat᷑a ẽ cui uisibił sit deus: ñ quasi qui uisibił quidẽ sit
ꝑ naturã. ⁊ uelut fragilioris creature euadat atq excedat aspectũ.
s qm̃ nat᷑alit̾ uideri impossibił ẽ. Qd̾sirequiras ame ati: quid
etiam de ipso unigenito sentiã. si nec ip̃i quidẽ uisibilẽ dicam na¬
turã d̾i q̃ na. turalit̾ inuisibił ẽ. ñ tͥ statim uł impiũ uideat᷑ ẽẽ ul
absurdum. Rationẽ quippe dabimus conseq̃nt̾. Aliud ẽ uidere: a¬
liud cognoscere. Uideri ⁊ uid̾e: corpoꝵ resẽ. Cognosci ⁊ cognoscere: ĩ¬
telle ctuał nate ẽ. Quicquid gͦ ꝓpͥum corpoꝵ ẽ. h̃ nec de patre nec¬

Expanded text:
s in Evangelio dicens: «Deum nemo vidit» unquam,» manifeste declarat omnibus qui intelligere possunt, quia nulla natura est cui visibilis sit Deus: non quasi qui visibilis quidem sit per naturam, et velut fragilioris creaturæ evadat atque excedat aspectum, sed quoniam naturaliter videri impossibile est. Quod si requiras a me quid etiam de ipso Unigenito sentiam, si ne ipsi quidem visibilem dicam naturam Dei, quæ naturaliter invisibilis est, ne tibi statim vel impium videatur esse vel absurdum; rationem quippe dabimus consequenter. Aliud est videre, aliud cognoscere: videri et videre corporum res est; cognosci et cognoscere, intellectualis naturæ est. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ca. uirgaq ferrea cõsringere uas inutile. et tͣdere mint̾ritũ carnis: ut
sp̃c saluus fiat. Meminerit illius dicti uidebas furẽ et currebas cũ eo.
ec cũ ad ult̾is portionẽ tuam ponebas. et in alio loco. In matutino int̾si¬
ciebam om̃s peccatorest̾ie. ut disꝑd̾em deciuitate dñi om̃s oꝑantes iniquita¬
tẽ. et it̾m. Nonne odienteste dñe hodio habui et suꝑ mimicos tuos tabesce¬
bam: ꝑfecto odio odam illos. Si aũt ñ sunt honorande reliquie martitũ. qͦ¬
modolegimus ꝓreciosa inconspectu dm̃ mors scõꝵ eius: ẽt si ossacoꝵ posluut̃
contingentes. quomͦ eliscus mortuus mortuũ suscitauit et dedit uitã. qd̾
iꝑcta uigilantiũ iacebat inmundũ: ẽ ogo oĩa castra ifrahelitici exeicitus.⁊
popłi difuere mmunda. q ioseph et priarcharũ corpora portabant insoli

Expanded text:
ca uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut ca uirgaque ferrea confringere uas inutile et tradere in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. meminerit illius dicti: uide bas furem et con currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. et in alio loco: in matutino interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de ciuitate domini omnes operantes iniquitatem, et iterum: nonne odientes te, domine, odio habui et super inimicos tuos tabescebam? perfecto odio oderam illos. si non sunt honorandae reliquiae martyrum, quomodo legimus: pretiosa in conspectu d omini mors sanctorum eius? si ossa eorum polluunt contingentes, quomodo Heliseus mortuus mortuum suscitauit et dedit uitam, quod iuxta Uigilantium iacebat inmundum? ergo omnia castra Israhelitici exercitus et populi dei fuere inmunda, quia Ioseph et patriarcharum corpor
Abbreviated transcription (Latin):
cula. Honoramus aũt reliquias martirũ. ut eũ cuiꝰ sunt martires aͥ¬
oremus. Honoramꝰ seruos. ut honor seruoꝵ redundet ad dñm: qui ait.
Qui uos suscipit: me suscipit. Ego petͥ & paulimn munde sunt reliquie:
Ergo moysi corpuscłm iinũdũ erit. ꝙ iuxta hebraicam u̾itatẽ abipso
licasingradimur: tociens ydoloꝵ tẽpla ueneram᷑. accensiq añ tumulos
eoꝵ cerei. ydolatrie insigna sunt: plus aliquid dicam qd̾ redundec in
auctoris caput: et insanum cerebrum. uł sanet aliqñ. uł deleat: ne tantiᷤ
sacͥlegiis simplicium amime subu̾tant᷑. Ergo et dñi corpus in sepulcro
positũ inmundũ suit. et angłi qui candidis uestib utebant᷑. mortuo ca¬
daueriatq polluto p̾bebant excubias. ut post multa scła dormitantiꝰ
sompniaret. immo eructaret inmundissimam crapulam. et cum iul¬
ano ꝑsecutore. scõꝵ basilicas. aut destrueret. aut intẽpla conu̾teret: Oꝯuir

Expanded text:
cula. Honoramus autem reliquias Martyrum, ut eum cujus sunt Martyres, adcula. Honoramus autem reliquias Martyrum, ut eum cujus sunt Martyres, adoremus. Honoramus servos, ut honor servorum redundet ad Dominum, qui ait: Qui vos suscipit, me suscipit . Ergo Petri et Pauli immundae sunt reliquiae? ergo Moysi corpusculum immundum erit? quod juxta Hebraicam Veritatem ab ipso ilicas ingredimur, totiens idolorum templa ueneramur accensique ante tumulos eorum cerei idolatriae insignia sunt ? plus aliquid dicam, quod redundet m auctoris caput et insanum cerebrum uel sanet aliquando uel deleat, ne tantis sacrilegiis simplicum animae subuertantur. ergo et domini corpus in sepulchro positum inmundum fuit et angeli, qui candidis uestibus utebantur, mortuo cadaueii atque pollute praebebant excubias, ut post multa saecula Dormitantius somniaret, immo eructuaret inmundissimam crapulam et cum Iuliano, persecutore sanctorum, basilicas aut destrueret aut in templa conuerteret? Mir
Abbreviated transcription (Latin):
cceptis pͥmum litteris tuis non respondere suꝑbie est.
respondere temeritatis. De hisenim reb int̾rogas
que & proferre & audire sacrilegium est. Ais uigilan¬
dormitantius rectius dr̃etur. osfetidum rursus aꝑi¬
re. & putorẽ spurcissimũ contͣscõꝵ martirũ profer¬
re reliquias: & nos qui eos suscepimus appellare ci¬
nerarios. & ydolatras qui mortuoꝵ hominũ ossa ueneremur. O infelicẽ
hominẽ. & om̃i lacͥmarũ fonte plangendũ. quiħ dicẽs non se intellig
eẽ samaritanũ. ⁊ iudeũ. qui corpora mortuoꝵ pro imnundis habent¬
& etiam uasa q̃ in eadẽ domo fuerint pollui suspicantur: seq̃ntes oo¬
cidentẽ litterã ⁊ ñ sp̃m unuificantẽ. Nos aũt ñ dico marcirũ reliquias
s ne solem quidẽ & lunã. ñ angłos. ñ archangelos. non seraphin. nẽ
cherubin. ⁊ om̃e nom̃ qd̾ nominat᷑ inp̃senti seculo & infuto. colimꝰ
& adoramꝰ. ne seruiamus creatẽ pocius ꝙͣ creatori. qui ẽ bndictus in se¬

Expanded text:
cceptis primum litteris tuis, non respondere superbiae est, respondere temeritquae et proferre et audire sacrilegium est. ais UigilanDormitantius rectius diceretur — os fetidum rursus aperire et putorem spurcissimum contra sanctorum martyrum proferre reliquias et nos, qui eas suscipimus, appellare cinerarios ex idolatras, qui mortuorum hominum ossa ueneremur. o infelicem hominem et omni lacrimarum fonte plangendum, qui haec dicens non se intellegit esse Samaritam et Iudaeum, qui corpora mortuorum pro inmundis habent et etiam uasa, quae in eadem domo fuerint, pollui suspicantur sequentes occidentem litteram et non spiritum uiuificantem. nos autem non dico martyrum reliquiassed ne solem quidem et lunam, non angelos, non archangelos, omne nomen quod nominatur et in praesenti saeculo et in futuro , colimus et adoramus: ne serviamus creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in sae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dauid. n dormitabit noq dormiet. qui custodit itrł. ut ueniat aduos seseth¬
ir:. qui int̾pretatur ugil. et si qñ ꝓpt̾ peccata nrã dormierit.: dicamus adeũ
exurge. ut quid dormis domine: excitemusq illum. ⁊ nauicłafiuctu antecla¬
memus. Magist᷑. saluos nos fac ꝑunus. Pła dicta reuolu̾em sinon eplaris dre¬
uitas pudorẽ nob tacendumponeret. ⁊ situlibroꝵ ip̃ius ad nosuoliussesmite
canti lenas ut scire possemus ad que rescͥbere deberemus. Nc̃ aut̃ aerẽ uerba¬
ineptias ut iohem baptistam audiat predicanie Iom securi aoradices arho¬
rũ posita ẽ. om̃is arbor que ñ facit fructumbomĩ. excidet᷑ ⁊ mignẽ mitet᷑.

Expanded text:
cum Dauid: non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hcum Dauid: non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut ueniat ad nos sanctus et Hir, qui interpretatur \'uigil\'. et si quando propter, peccata nostra dormierit, dicamus ad eum: exsurge, ut quid dormitas, domine? excitemusque illum et nauicula fluctuante clamemus: magister, saluos nos fac, perimus. Plura dictare uolueram, si non epistolaris breuitas pudorem nobis tacendi inponeret et si tu librorum ipsius ad nos uoluisses mittere cantilenas, ut scire possemus, ad quae rescribere deberemus. I nunc autem aerem uerberaillius et ineptias, ut Iohannem Baptistam audiat praedicantem: iam securis ad radices arborum posita est. omnis arbor, quae non facit fructum bonum, exci
Abbreviated transcription (Latin):
au̾itate. sit manus tua suꝑeos. et effunde sangumẽ eoꝵ. et auferes malũ
de medio israhel. Itm̃ dicam. Eigo martirũ inmunde sunt reliquie: ẽt qͥd
passisunt apłi. ut inmundũ stephani corpus tanta fi̾s ambitioẽ p̃ced̾ent.
et face̾nt ei planctũ magnũ. ut illoꝵ luctus in nr̃m gaudiũ u̾t̾ctur:
Nam quoddicis eum uigilias execrari: facit ⁊ ħ uocabulum suũ ut uelit
dormireuigilantius. et ñ audiat. saluatorẽ dicentẽ. Sic ñ potiustis una
hora uigilare mecũ: Uigilate ec orate. ut ñ intretis intemptationẽ. Sp̃c
ꝓuit᷑: caro infirma. et in alio loco ꝓpħa decantat. Media nocte surgebã ũ
custoscarrens cred̾et: magistratus ⁊ ciuitas t̾ierent. loquit᷑ paulus. oẽoi
insistite. ugilantes mea.⁊ in alio loco.Inuigiliis freq̃nt̃. Dormiat. itaq iuigi¬
lantius. ⁊ abext̾minatore ogipticũ ogiptuis dormiens suffocecur. Nosuo dicamꝰ

Expanded text:
a ueritate, sit manus tua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum a ueritate, sit manus tua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum de medio Israhel. iterum dicam: ergo martyrum inmundae sunt reliquiae ? et quid passi sunt apostoli, ut inmundum Stephani corpus tanta funeris ambitione praecederent et facerent ent ei planctum magnum, ut illorum luctus in nostrum gaudium uerteretur? nam quod dicis eum uigilias execrari, facit et hoc contra uocabulum suum, ut uelit dormire Uigilantius et non audiat saluatorem dicentem: sic non potuistis una hora uigilare mecum? uigilate et orate, ut non intretis in tempt caro infirma . Et in alio loco Propheta decantat: Media nocte surgebam, ut custos carceris crederet, magistratus et ciuitas terrerentur. loquitur Paulus: orationi insistite uigilantes in ea et in alio loco: in uigiliis frequenter. donniat itaque Uigilantius et ab exterminatore Aegypti cum Aegyptiis dormiens suffocetur; nos dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
mortins popłaret: p̃cidenbã lingua amedicis. immo insanũ curandũ
cap̃: ut qui loqui nescit: discat aliqñ retic̾e. Ecce ego indi hoc aliqñ portẽ¬
tũ ⁊ testimoniis scͥpturarũ. q̃si uincłis ypotratis uolui ligare furiosũ. S
abiit. excessit. euasit. erupit. et int̾ adrie fluctus cortii que regis alpes ĩnos de¬
clamando clamauit. Quicqͥd enĩ amens loquit᷑ uociferatio. ⁊ clamor ẽ ap¬
pellandꝰ. Tacita me forsitan cogitatiõẽ reprehendas. cͣ in absentẽ in uehar
fateor tͥ dolorem meũ. dacͥleguimtm̃: patient̾ audire ñ possunt. legi .it.
siromusten finees. aust̾itatẽ helie. ⁊ elum symonischananei. petͥ seu̾itatẽ
annaniã & saphiram. trucidantis. pauliq constantiã qui elimã magum
inis dñi resistem et̾na cecitate dampnauit. Nõ ẽ crudelitas: ꝓ d̾o pietas. uñ¬
ilege d̾r:. Si frat̃ tuus. ⁊ amnicꝰ ⁊ uxor. q̃ẽ in simi tuo depͣuare te uoluerit̃

Expanded text:
mortuis copularet? praecidenda lingua a medicis, immo insanum curandum caput. ut, loqui qui nescit, discat aliquando reticere. ego, ego uidi hoc aliquando portentum et testimoniis scripturarum quasi uinculis Hippocratis uolui ligare furiosum, sed abiit, excessit, euasit, erupit et inter Adriae fluctus Cottiique regis Alpes in nos declamando clamauit. quidquid enim amens loquitur, uociferatio et clamor est appellandus. Tacita me forsitan cogitatione reprehendas, cur in absentem inuehar. fateor tibi dolorem meum: sacrilegium tantum patienter audire non possum. legi enim siromasten Finees, austeritatem Heliae, zelum Simonis Chananaei, Petri seueritacem Ananiam et Sapphiram trucidantis Paulique constantiam, qui Elymam magum uiis domini resistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas lege dicitur: si frater tuus et amicus et uxor, quae est in sinu tuo, deprauare te uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
tat. ¶Et naturam corporis que repletasatim humoris loea. euacuare
gestit atq defluere: sicut nec contraria aliqua utitꝰ aut uita alf̾iis aĩẽ
putandum ẽ. que nobis excitat sitim ⁊ prouocat adbibendum. uat q̃
esurire facit & irritat ad cibum. s si hec naturalib motib corporis.
uł appetuntur uł euacuantur. ita naturat seminis cong̾gatus ꝑ tẽpͤ
in siis locis humor. expelligestit.⁊ abici. qd̾ intantum nequaqͣm in¬
pulsu alt̾ius cinusqm prouocationis efficitur: ut int̾dum etiam spo
de soleat ogeri. Cum ergo d̾r quia caro pugnat adu̾sum sp̃m: ita m¬
telligunt isti quia usus uł necessitas. uł delectam̃tum carins prouo¬
cans hominẽ abstrahit. ⁊ abducit adiuinis ⁊ spiritalib reb pro
necessitate ⁊ enim corporis abstracti diuinis ⁊ inet̾num ꝓ futuris
reb uocare ñ sinnur. sicut rursum indiumis ⁊ fpiritalib anima

Expanded text:
tat, sed naturam corporis quæ repleta sativi humoris loca evacuare tat, sed naturam corporis quæ repleta sativi humoris loca evacuare gestit atque defluere: sicut nec contraria aliqua virtus, nec vita alterius animæ putanda est quæ nobis excitat sitim et provocat ad bibendum, vel quæ esurire facit, et irritat ad cibum. Sed sicut hæc naturalibus motibus corporis vel appetuntur, vel evacuantur; ita et naturalis seminis congregatus per tempus in suis locis humor expelli gestit et abjici: quod in tantum nequaquam impulsu alterius cujusquam provocationis efficitur, ut etiam sponte interdum soleat egeri. Cum ergo dicitur, quia «caro pugnat adversus spiritum,» ita intelligunt isti, quia usus, vel necessitas, vel delectamentum carnis provocans hominem abstrahit et abducit a divinis, et spiritualibus rebus. Pro necessitate etenim corporis abstracti, divinis et in æternum profuturis rebus vacare non sinimur. Sic rursus divinis et spiritualibus anima
Abbreviated transcription (Latin):
quib nunc m ħ nunc in aliud inclmemur. quibq nimc quidem
arguimur. nunc u̾o nos met ip̃os amplectimur. Nichil aũt mag¬
num ẽ. simala ingenia dicamus. quia uarium acsibi ip̃i repugnãs
iudicium h̾ant. & asemet ipso discordans. cum etiam inomnib ho¬
mmib ita inueniatur. si qͣndo delib̾atio incerce rei ad consilium
uen̾it: et ꝓspicitur uł consulitur quid rectius uł utilius eligatur.
Nichil ergo mirum si due uiri similitudines sibi inuicem occurrẽ¬
tes: ⁊ contraria suggerentes. indiuersas partes amimum rapnuint. ũbi
causa si cogitatio iuitet alique ad fidem ⁊timorem di: tunc non
potest dici quia caro adu̾sũs sp̃m pugnat. s dum in ceitum ẽ qd̾ ue¬
rum & utile e̾ animus in diu̾sa rapiatur: ita et computatur caro ad
libidinẽ prouocare. consilium uͦ meliuis huiuscemodi incitam̃tis re¬
sistit. ñ putandum ẽ uitam eẽ aliqu̾a aliam q̃ ad u̾sum aliam resis¬

Expanded text:
quibus nune in hoc, nunc in aliud inclinamur, quibusque nunc quidem quibus nune in hoc, nunc in aliud inclinamur, quibusque nunc quidem arguimur, nunc vero nosmetipsos amplectimur. Nihil autem magnum est si mala ingenia dicamus quia varium ac sibi ipsi repugnans judicium habeant, et a semetipso discordans; cum etiam in omnibus hominibus ita inveniatur, si quando deliberatio incertæ rei ad consilium venerit, et prospicitur, vel consulitur quid rectius vel utilius eligatur. Nihil ergo mirum si duæ verisimilitudines sibi invicem occurrentes, et contraria suggerentes, in diversas partes animum rapiunt. Verbi causa, si cogitatio invitet aliquem ad fidem et timorem Dei, tunc non potest dici quia caro adversum spiritum pugnet: sed dum incertum est quod verum et utile est, animus in diversa rapitur. Ita et cum putatur caro ad libidinem provocare, consilium vero melius hujuscemodi incitamentis resistit, non putandum est vitam esse aliquam aliam quæ adversus aliam resis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatib animał rationabił statum tenere. ħ autẽ tͣctauimus uo¬
lentes singłarũ adsertionum disserere oppinioẽs. ampliore quam uo¬
liumus usi excussu: ut nec latere nos putarent᷑ ea que mou̾i solent
ab his qui querunt utrum sit alia anima in nob pret̾ hanc celestẽ.
⁊ rationabilẽ qua etiam huic naturalit̾ ad u̾setur. & uocetur uł ca¬
ro. uł sapientia carnis. uł anima carnis. ¶ Nunc iam uideamus quid
⁊̃ ad u̾sum hec responderi soleat ab his quidefendunt unum cẽ ĩ nob̾
motum ⁊ unam uitam. unius enuisdemq amime: cunis siue saius.
siue ꝑditio. sod̾m actus suos ip̃i ꝓpͥe ad sebatur. Et primo uideamus cu¬
iusmodi sunt passiones aniii quas patitur. nisi sentimus int̾ nos¬
semet ipõs uł mpartes nos rapi ꝑ singła cum pugna q̃dam sit cogita¬
tionum incordib nr̃is ⁊ qdam nobis u̾isimilitudines suggerantur.

Expanded text:
voluntatibus, animalis irrationabilis statum tenere. Hæc autem tractavimus vovoluntatibus, animalis irrationabilis statum tenere. Hæc autem tractavimus volentes singularum assertionum disserere opiniones, ampliori quam voluimus usi excursu, uti ne latere nos putarentur ea quæ moveri solent ab his qui quærunt utrum sit alia anima in nobis præter hanc cœlestem et rationabilem, quæ huic naturaliter adversetur, et vocetur vel caro, vel sapientia carnis, vel anima carnis. IV. Nunc videamus quid etiam adversum hæc responderi soleat ab his qui defendunt unum esse in nobis molum, et unam vitam unius ejusdemque animæ, cujus sive salus sive perditio secundum actus suos ipsi proprie ascribatur. Et primo videamus cujusmodi sint passiones animi quas patimur cum sentimus intra nosmetipsos velut in partes nos rapi per singula; cum pugna quædam fit cogitationum in cordibus nostris, et quædam nobis verisimilitudines suggeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne calida d̾r eẽ. nec frigida. s inmedio quodam tempore ꝑdurans.
tardam ⁊ satis difficilem conu̾sionẽ pot̾int inuenire. Siuͦ carm ad¬
hereat ex his ip̃is int̾dum malis que ex carnis uniciis patit᷑ saciata a¬
liqͣndo ac repleta. uelut grauissimis honerib luxurie aclibidinis
fatigata. facilius ⁊ uelocius conu̾ti amat̾ialib sordib. ad celestium
desid̾ium & spiritalem grãm potest. Et ħ arbitͣndumẽ dixisse apłin
& extra uoluntatẽ carnis designata sunt. ut si aliis nominib dic̾emꝰ
qr melius ẽ hominẽ aut inuircute eẽ. aut inmalicia. quam innullo
hoꝵ anima u̾o pͥusquã conu̾tat se ad sp̃m ⁊⁊ unum efficiatur cũ eo.
dum ad heret corpori. ⁊ de carnalib cogitat. neq inbono statu uidet᷑
eẽ. neq manifeste minalo. s eẽ animaliut ita dix̾im sima. melius
magis expedit eam uł carnis maliciam sequi. quam in suis positam

Expanded text:
nec calida dicitur esse, nec frigida, sed in medio quodam tepore perdurans, si nec calida dicitur esse, nec frigida, sed in medio quodam tepore perdurans, si tardam et satis difficilem conversionem poterit invenire. Si vero carni adhæreat, ex his ipsis interdum malis quæ ex carnis vitiis patitur, satiata aliquando et repleta, velut gravissimis oneribus luxuriæ ac libidinis fatigata, facilius et velocius converti a materialibus sordibus ad cœlestium desiderium et spiritualem gratiam potest, Et hoc arbitrandum est dixisse Apostolum, et extra voluntatem carnis designata sunt: ut si aliis nominibus diceremus, quia melius est hominem aut in virtute esse aut in malitia, quam in nullo horum: anima vero priusquam se convertat ad spiritum et unum efficiatur cum eo, dum adhæret corpori, et de carnalibus cogitat, neque in bono statu videtur esse, neque manifeste in malo, sed esse animali, ut ita dixerim, similis. Melius magis expedit eam vel carnis malitiam sequi, quam in suis positam
Abbreviated transcription (Latin):
did̾it. carnales homines facit: cum u̾o se sp̃ui uinxerit. in sp̃u eẽ homi¬
nẽ facit: & ꝓpt̾ hoc spiritalem nominari. Qd̃ designare uid̾r apłc cum
no ħ uoluntas int̾ carnẽ ⁊ sp̃m: pret̾ eam uoluntatẽ que carins eẽ uel
sp̃c dicitur. Pro ceito namq habetur quod om̃ia quecumq sp̃c eẽ di¬
cuntur: uoluntas sit sp̃c: & quecumq oꝑa carnis cẽ dicuntur. uolun¬
tur: uoluntatẽ uolens nos fac̾e apłt dicit. ut ñ que uultis illa faciatis.
In quo hoc uid̾r designari quo neutro exhis duob.i. neq carni. nec
inter carnem ⁊ sp̃m geritur. ñ ommimodo sp̃c certa uictoria ẽ. ma¬
b que possunt moueri discutere: uideamus. ne forte in ħ loco tale
sp̃m .⁊ ad se reuocare aĩam uolentẽ. tam̃ forte utilius uideatur. optine¬
ri aĩam a carne. quã residere insuis ꝓpͥis uoluntatib. an ⁊ tunc ẽ. qͣndo

Expanded text:
diderit, carnales homines facit: cum vero se spiritui junxerit, in spiritu esse homididerit, carnales homines facit: cum vero se spiritui junxerit, in spiritu esse homines facit, et propter hoc spirituales nominari. Quod designare Apostolus oluntas inter carnem et spiritum, præter eam voluntatem quæ carnis esse vel spiritus dicitur. Pro certo namque habetur quod omnia quæcumque spiritus esse dicuntur, voluntas sit spiritus; et quæcumque opera carnis esse dicuntur, voluntur, quam voluntatem nolens nos facere Apostolus dicit; «Ut non quæcumque vultis illa faciatis?» In quo hoc videtur designari, quod neutro ex his duobus, id est neque carni neque inter carnem et spiritum geritur, non omnino spiritus certa victoria est; mabus quæ possunt moveri discutere, videamus ne forte in hoc loco tale spiritum, et ad se revocare animam volentem, tamen forte utilius videatur obtineri animam a carne, quam residere in suis propriis voluntatibus. Namque quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmessatioẽs :⁊ hissimilia dicentes. Nonne ħ om̃ia de usu uł delecta
alis sapientia: alia uͦ sit sapientia scdđm sp̃m. q̃ utiq ñ potest dici
sapiẽtia. nisi sit anima carnis. q̃ sapiat ħ qd̃ carnis sapientia nomina¬
tur. Ad hec aiunt etiam illud. Si caro repugnat adu̾sum sp̃m ⁊ spiritꝰ
adũsum carnẽ. uti ñ que uolumus illa faciamus. q̃ sunt de quib di¬
cit. ut non que uolumus faciamus: Certum ẽ aiunt. de sp̃u ñ dici. s
enuim uoluntas sp̃c prohibetur. S neq de carne. quia si ñ ht̃ animã ꝓ¬
pͥam: sine dubio nec uoluntatẽ habebit. Suꝑ ẽ gͦ ut de huius anime
uoluntate dicatur. que habere potest ꝓpͥam uoluntatẽ. que utiq ad¬
u̾satur uoluntati sp̃c. ⁊st ita ẽ: constat qd̾ huiꝰ amme uoluntas q̃dã
media ẽ int̾ carnẽ & sp̃m. Uno sine dubio eduob seruiens & obtemꝑãs
cuicumq obtemꝑare deleg̃it. queq cum se delectationib carnis sub¬

Expanded text:
messationes, et his dicentes non hæc omnia de usu vel delecta» alis sapientia, alia vero sit sapientia secundum spiritum, quæ utique non potest dici sapientia, nisi sit anima carnis quæ sapiat hoc quod carnis sapientia nominatur. Ad hæc aiunt etiam illud: «Si» caro repugnat adversus spiritum, et spiritus adversus carnem,» uti non quæ volumus illa faciamus, quæ sunt de quibus dicit ut non quæ volumus faciamus? Certum est, aiunt, de spiritu non dici; non enim voluntas spiritus prohibetur. Sed neque de carne: quia si non habet animam propriam, sine dubio nec voluntatem habebit. Superest ergo ut de hujus animæ voluntate dicatur quæ habere potest propriam voluntatem, quæ utique adversatur voluntati spiritus. Et si ita est, constat quod hujus animæ voluntas quædam media est inter carnem et spiritum, uni sine dubio e duobus serviens et obtemperans: cuicumque obtemperare delegerit. Quæ cum se delectationibus carnis sub
Abbreviated transcription (Latin):
surgentib amortius dent᷑. s hec ip̃a que iniueinet habuerant ex dec̾¬
orib in melius tͣnsformata recipiant. Ait .it. Seminatur corpus ãia¬
le. resurget corpus spiritale. Et seminatur incorruptioẽ: resurget in

Expanded text:
surgentibus a mortuis dentur, sed hæc ipsa quæ viventes habuerant, ex detesurgentibus a mortuis dentur, sed hæc ipsa quæ viventes habuerant, ex deterioribus in melius transformata recipiant. Ait enim: «Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale: seminatur in corruptione, resurget in
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. ñ aliis eẽ q̃ pio peccatis ab̾atitudine mutate sint. s has easdẽ¬
q̃ antea fuerant peccatrices. conu̾sas post modũ: ⁊ do teconciliatas.
uidemus adb̾atitudinẽ ieuocari: ita ⁊̃ de natura corporis sentiendũ ẽ.
qd̾ non aliud corpusẽ. quo nunc inignobilitate ⁊ incorruptioẽ .⁊ in
uirtute. ⁊ in gła utent᷑. S ħ idem abiectis his infirmitatib in quib
nunc ẽ. ingłam tͣnsmutabitur. spiritale effectum: ut qd̾ fuit indig¬
nitatis uas. hoc ip̃m expurgatum fiat uas honoris: ⁊ b̾atitudinis na¬
mũ hñis ñ manufactam et̾̃nam incelis. Non .n. scd̾m quosdam gre¬
cor philosophos p̃t̾ hoc corpus qd̾ ex quatuor subsistit elem̃tis. aliud
qͥntum corpus.⁊ qd̾ ꝑ om̃ĩa aliuid sit ⁊ diu̾sum. ab s nr̃o corpore fides
ꝓferre quis potest: Neq ip̃a rerum conseq̃ntia ħ recipi patitur: maxi¬

Expanded text:
videmus, non alias esse quæ pro peccatis videmus, non alias esse quæ pro peccatis quæ ante fuerant peccatrices, conversas postmodum et Deo reconciliatas videmus ad beatitudinem revocari: ita etiam de natura corporis sentiendum est, quod non aliud corpus est quo nunc in ignobilitate et in corruptione et invirtute, et in gloria utemur; sed hoc idem, abjectis his infirmitatibus in quibus nunc est, in gloriam transmutabitur spirituale effectum, ut quod fuit indignitatis vas, hoc ipsum expurgatum fiat vas honoris, et beatitudinis hamum habemus non manu factam, æternam in cœlis.» Non enim, secundum quosdam Græcorum philosophos, præter hoc corpus quod ex quatuor elementis est, aliud quintum corpus quod per omnia aliud sit et diversum ab hoc nostro corpore, fidesproferre de his quis potest, neque ipsa rerum consequentia hæc recipi patitur, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta ꝑ mortẽ. ⁊ iterum facta cinis ac t̾ra. qm̃ t̾ra es inquit.⁊ int̾rã
ib: rursum refuscitet᷑ et̾ra. ⁊ post ħ iam ꝓut mĩtum in habitantis aĩe
poposcerit: in głam corporis proficiat spirituał. In ħ statu omnẽ hanc
restituent᷑ ut unum sit. ⁊ cum deus fuit om̃ia in om̃ib. Qd̾ tam̃ ñ ad
subitum fieri. s paulatim ⁊ ꝑpartes intelligendum e. infinitis ⁊ ĩm̃sis
labentib scłis cum senstm ⁊ ꝑ singłos em̃datio fuit ⁊ correctio ꝓseru¬
ta p̃currentib aliis. ⁊ uelociore cursu ad summa tendentib: aliis u̾o
cilientium ꝑuenitur usq ad nouissimũ inimicum. quid̾r mors. ut
q̃ ipẽ destruitur. ne ultra sit immicꝰ. Cum gͦ restitute fum̾nt om̃s rati¬
onabiles anime in huiꝰcemodis tantum.: tunc natura ⁊̃ huius corpo¬
ris nr̃i inspiritał corporis gła ꝑducetur. Sic̃ .i. de rationabilib naturs

Expanded text:
dissoluta per mortem, et iterum facta cinis ac terra, «quoniam terra es, inquit, et in terram dissoluta per mortem, et iterum facta cinis ac terra, «quoniam terra es, inquit, et in terram ibis,» rursum resuscitetur e terra, et post hoc jam prout meritum inhabitantis animæ poposcerit, in gloriam corporis proficiat spiritualis. VI. In hunc ergo starestituentur ut unum sint, et. cum Deus fuerit omnia in omnibus. Quod tamen non ad subitum fieri, sed paulatim et per partes intelligendum est, infinitis et immensis labentibus sæculis, cum sensim et per singulos emendatio fuerit et correctio prosecuta, præcurrentibus aliis et velociori cursu ad summa tendentibus, aliis vero ciliantium pervenitur usque ad novissimum inimicum qui dicitur mors, ut etiam ipse destruatur ne ultra sit inimicus. Cum ergo restitutæ fuerint omnes rationabiles animæ in hujuscemodi statum, tunc natura etiam hujus corporis nostri in spiritualis corporis gloriam perducetur. Sicut enim de rationabilibus naturis
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ꝓcessit: int̾eat. Destruet᷑ gͦ ñ utͥ sit: s ut inimicus ⁊ mors ñ sit.
Nichil enim om̃potenti impossibile ẽ. nec insanabile ẽ aliquid facto¬
ri suo. ꝓpte̾a enim fecit om̃ia ut cẽnt. ⁊ ea que facta sunt. ut eẽnt:
ñ eẽ ñ possunt. Propt̃ qd̾ inmutationẽ quidem uarietatẽq reci¬
pient. ita ut promĩtis uł ĩmeliore uł in det̾iore habeantur statu. su¬
bstantialẽ u̾o int̾itum ea q̃ ad̾o ad hoc facta sunt. ut eẽnt. ⁊ ꝑmane¬
rent: recipere ñ possunt. Non enim ea q̃ opinioẽ uulgiint̾ire credi¬
caro nrã ab imꝑitis ⁊ infidelib ita post mortẽ depire estimat᷑: ut
nichil prorsus substantie sue reliquum habere credatur. Nos u̾o quire¬
surrectonẽ eius ciedimus. inmutationẽ eius tantumnodo ꝑmortẽ
ꝑmutationẽ eius fieri. ut que fuit pͥmo caro ex t̾ra t̾iena. tum demde

Expanded text:
ab ipso processit, intereat. Destruetur ergo non ut non sit, sed ut inimicus non sit et mors. ab ipso processit, intereat. Destruetur ergo non ut non sit, sed ut inimicus non sit et mors. Nihil enim omnipotenti impossibile est, nec insanabile est aliquid factori suo: propterea enim fecit omnia ut essent; et quæ facta sunt ut essent, non esse non possunt. Propter quod immutationem quidem varietatemque recipient, ita ut pro meritis vel in meliori vel in deteriori habeantur statu; substantialem vero interitum ea quæ a Deo ad hoc facta sunt ut essent et permanerent, recipere non possunt. Non enim quæ opinione vulgi interire credutis et infidelibus ita post mortem deperire existimatur, ut nihil prorsus reliquum substantiæ suæ habere credatur. Nos vero qui resurrectionem ejus credimus, immutationem ejus tantummodo per mortem permutationem ejus fieri, ut quæ primo fuit caro ex terra terrena, tum deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ subtilissimi ⁊ purissimi ac splendidissimi corporis poss acrea¬
tore ꝑduci. ꝓut rerum status uocau̾it: & m̾itum rationabił nate
poposcerit. Deniq cum uarietate ⁊ diu̾sitate mundꝰ indiguit. ꝑ
diu̾sas rerum facies speciesq om̃i famulatu. p̾buit se materia cõ¬
ditori. ut pote domino ⁊ creatorisuo: qd̾ diu̾sas celestium t̾renoꝵq
ex ea duceret formas. Cum u̾o res ad illud ceꝑint festinare ut sĩt
om̃s unum. sicut ẽ pat̾ cum filio unum: conseq̃nt̾ intelligi datur.
qd̃ ubi om̃s unum sunt iam diu̾sitas ñ erit. ꝓpt̾ea namq etiam
nouissimus inimicꝰ qui mors appellatur. destrui dr: ut neq ultra tͥste
sit aliquid uͥ mors ñ ẽ: neq diu̾sum sit uͥ ñ ẽ inimicꝰ. Destrui sane
nouissimus inimicus ita intelligendus:⁊ ẽ. ñ ut substantia eius que¬
q̃ a d̾o facta ẽ. ꝑeat: s ut ꝓpositum ⁊ uoluntas inimica q̃ ñ ado sec

Expanded text:
tatem subtilissimi et purissimi ac splendidissimi corporis posse a Creatatem subtilissimi et purissimi ac splendidissimi corporis posse a Creatore perduci, prout rerum status vocaverit, et meritum rationabilis naturæ poposcerit. Denique cum varietate et diversitate mundus indiguit, per diversas rerum facies speciesque omni famulatu præbuit se materia Conditori, utpote domino et creatori suo, quo diversas cœlestium terrenorumque ex ea duceret formas. Cum vero res ad illud coeperint festinare ut sint omnes unum, sicut est Pater cum Filio unum, consequenter intelligi datur, quod ubi omnes unum sunt, jam diversitas non erit. V. Propterea namque etiam novissimus inimicus, qui mors appellatur, destrui dicitur, ut neque ultra triste sit aliquid, ubi mors non est, neque adversum sit, ubi non est inimicus. Destrui sane novissimus inimicus ita intelligendus est, non ut substantia ejus quæ a Deo facta est pereat, sed ut propositum et voluntas inimica, quæ non a Deo, sed