comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad prelium. Quod factũ
est. Nai uniuersus israel au¬
duut huiuscemodi famam ꝙ
scilz saul percuffit stacionem
philistmnoꝵ. fama regi attu¬
buẽte quod filius fecerat. et
ideo fiducia accepta erexit se
isinel aduersus philistum.¬
Clamaiit ergo pplũs israel
currens post saul ad prelium
ni galgala. Hebrei autem trã¬
sierunt iordaem. Hebreos hic
uocat partem pplĩ que trans
iordanem morabatur .i. tribũ
ruben et gad et dimidiã t̾ͥbu
manasse. Reliquos israel. huic
⁊ saul buciia cecunt. Ut remo¬
ti famã uictorie audirent qͦs
et hebreos discrete scriptura
noĩat alludens uocabulo qr ad
auxiliũ reliquo israesi ueniẽ¬
tes frequenter iordanẽ transi¬
re oportebat. quia hebreus
transiens interpretatur. Por¬
ro truimphator in israel nõ
parcet nec penitud me flet¬
tetur. Hebreus habet sic. uag¬
cietur Hoc uult dic̾e ꝙ deus
qui est trumphator ĩ israel
quia per eum ifrael trĩphat
et uincit. siue uirtutis israel

Expanded text:
tur ad praelium. Quod factum tur ad praelium. Quod factum est. Nam universus Israel audivit hujuscemodi famam, quod scilicet Saul percussit stationem Philisthinorum, fama regi attribuente, quod filius fecerat. Et ideo fiducia accepta, erexit se Israel adversus PhilisthClamavit ergo populus Israel, currens post Saul, ad praelium in Galgala. Hebraei autem transierunt Jordanem. Hebraeos hic vocat partem populi, quae trans Jordanem morabatur, id est tribum Ruben et Gad, et dimidiam tribum Manassae. Reliquos Israel: hinc, et Saul buccina cecinit, ut remoti famam victoriae audirent; quos, et Hebraeos discrete Scriptura nominat, alludens vocabulo, quia ad auxilium reliquo Israeli venientes frequenter Jordanem transire oportebat, quia Hebraeus transiens interpretatur. Porro triumphator in Israel non parcet, nec poenitudine flectetur. Hebraeus habet sic: Vagtietur. Hoc vult dicere, quod Deus qui est triumphator in Israel, quia per eum Israel triumphat et vincit; sine virtutis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
illa simplicitate. postea nuta¬
tus est ĩ peuis. Hebrei dicũt saul
duobus tantũ amus regnasse
Samuelem .xx. Anis iudicasse
israel. Scdm̃ hanc estimnacio¬
nem sic intelligitur. S aul
Suobus ans regnauit suꝑ
isiael qui cũ regnare cepisset
et esset filius unius anmi .i.
unũ annũ iam habuisset ĩ reg¬
no fecit quod sequitur. Elegit
scilz tria milia de ifrael. nam
et dauid postea scdiñeandem
loquendi formã filius .xxx. an
usitatum est ut filius ĩiqui¬
tatis. filius pacis. filius unius
sit ionatha stacionẽ philistinoꝵ
que erat ĩgastria .i. exercitũ
coꝵ qui ĩ isso loto morabatur.
Quod cũ audissent philistei.
saulcecint bucina. Saulcum
cognouisset philistoos audi¬
uisse ꝙ ionathas filius eius
stacionem eoꝵ ꝑcussisset sciẽs
eos in ultionẽ percussoꝵ aduẽ¬
turos. cecunt bucina iom̃i t̾ra
dicens audiant hebrei. Ideo enĩ
bucina cecunt ut hebrei audirẽt
percussos philisteos et aĩaren¬

Expanded text:
illa simplicitate, postea mutailla simplicitate, postea mutatus est in pejus. Hebraei dicunt Saul duobus tantum annis regnasse, Samuelem viginti annis judicasse Israel. Secundum hanc existimationem sic intelligitur, Saul duobus annis regnavit super Israel, qui cum regnare coepisset, et esset filius unius anni, id est unum annum jam habuisset in regno, fecit quod sequitur: Elegit sibi tria millia de Israel. Nam, et David postea secundum eamdem loquendi formam filius triginta usitatum est, ut filius iniquitatis, filius pacis, filius unius sit Jonathas stationem Philisthinorum, quae erat in Gabaa, id est exercitum eorum, qui in illo loco morabantur. Quod cum audissent Philisthaei, Saul cecinit buccina. Saul cum cognovisset Philisthaeos audivisse, quod Jonathas filius ejus stationem eorum percussisset, sciens eos in ultionem percussorum adventuros: cecinit buccina in omni terra: dicens, audiant Hebraei. Ideo enim buccina cecinit, ut Hebraei audirent percussos Philisthaeos, et animaren
Abbreviated transcription (Latin):
eostil tempore quando ĩgres¬
saest in cariathiarim usq a
hoc tempus quando ait sanu¬
el ad uiuersam domũ istaes
quod sequitur. bocauit nomẽ
eius sapis adiutorn. Q uodist
superius israes iuxta lapidem
ad uitori castra posuisse dicit
per anticipacionem dictũ est
i. in loco ubi postea hic lapis po¬
situs est sic appellatus. ut astẽ¬
deret ĩexcelsum. Post silo añ
edificationem tempsi excelsa
.i. soca eminenciora ubi deosa¬
crificaretur nõ reprehendebã¬
tur. que post loco sacrificandi
de t̾minato illicita facta sunt
Chilicie asor .i. milicia iabm regiẽ
qui habitabat mazor de qua
suꝑuis inazoreth genciũ. fili
unius annierat saul cum reg¬
nare cepisset et duobus anne
regnauit suꝑ israel Et elegit
sibi saul tria milia de israel.
C.uidã sic exponũt. Ip̃i autẽ
saul cũ regnare cepisset erat
filius unius. anni. uel ip̃e saul
erat filius unius amii .i. ĩ nocõe
et simplex ut puer unus ãm
et duobus anis regnauit in

Expanded text:
eo scilicet tempore, quando ingressa est in Cariathiarim usque ad hoc tempus, quando ait Samuel ad universam domum Israel, quod sequitur: Vocavit nomen illius, lapis adjutorii. Quod igitur superius Israel juxta lapidem adjutorii castra posuisse dicitur, per anticipationem dictum est, id est in loco ubi postea hic lapis positus est sic appellatus. Ne ascenderet in excelsum. Post Silo, ante aedificationem templi excelsa, id est loca eminentiora, ubi Deo sacrificaretur, non reprehendebantur: quae post, loco sacrificandi determinato, illicita facta sunt. Militiae Asor, id est militiae Jabin regis, qui habitabat in Asor, de qua superius in Asoreth gentium. Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset, et duobus annis regnavit super Israel. Et elegit sibi Saul tria millia de Israel. Quidam sic exponunt. Ipsi autem Saul, cum regnare coepisset, erat filius unius anni, vel ipse Saul erat filius unius anni, id est innocens, et simplex ut puer unius anni. Et duobus annis regnavit in
Abbreviated transcription (Latin):
deus siex ira eius est. Aliud
consiliũ nõ habeo pro parte
hac. Si autẽ filii hominũ
hoc facunt ip̃i maledicti
sunt in conspectu domini
quia ĩiuste agunt qui eie¬
cerunt me ⁊c̃. Est apud me
multis diebus uel amns. Su¬
perius dictũ est. quod quatuor
tantũ mensibus fuit. ĩ regio¬
ne philistioꝵ tunc autem
achis dicit multis dieb uel
annis moratũ apud se. Quod
fortassis idcrco dicit. ut cer¬
cius argumentũ fidelitatis
ip̃ius caꝑent extẽporis pro¬
sixitate. ideo annis adiũxit

Expanded text:
Deus, si ex ira ejus est: aliud Deus, si ex ira ejus est: aliud consilium non habeo pro parte hac. Si autem filii hominum hoc faciunt; ipsi maledicti sunt in conspectu Domini, quia injuste agunt qui ejecerunt me, etc. Est apud me multis diebus vel annis. Superius dictum est quod quatuor tantum mensibus fuit in regione Philisthinorum; nunc autem ac his dici, multis diebus vel annis moratum apud se, quod fortassis idcirco dicitur rectius argumentum fidelitatis ipsius caperent ex temporis prolixitate, ideoque annis adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
Porro cũ reuerteretur ꝑcusso
philisteo daiid. ⁊c̃. Hoc iam
precesserat s narratur p̃poste̾.
induabus rebus gener meus
eris. Primũscilz de merob ꝓ¬
missa et deinde michol data
fuerunt uasa puerorum sancta
Porro hec uia polluta est sed
⁊ ip̃a hodie sanctificabitur in
uasis. Secũdum ritum legis lo¬
quitur. scdm̃ quem illicitum
erat ut in uasis in quibz ante
cõmunis cibus positus fuissz
sanctificatus postea panis
poneretur. Ideo dicit uasa pũoꝵ
.i. comitum suoꝵ sancta. qd
nichil in eis cõnune cõtine¬
batur. quo minus cibum sancti¬
ficatum caꝑent. Porrohec in¬
quit uia polluta est .i. nos uia
polluti sumus aliquid uidẽdo
forte uel contingendo ꝓpter
quod iure scdm̃ legis consue¬
tudinẽ a contingendis sacris
ꝓhiberi deberenius. S et ip̃a
sanctificabitur in basis .i. ꝑcet᷑
nobis de hus si qua tetigimꝰ
ĩ munda. Parcetur dicõ ꝓpter
uasa que munda portanius
Si dñs nicitat te aduersum
me odoretur sacrificiũ. placet᷑

Expanded text:
Porro cum reverteretur percusso Philisthaeo David, etc. Hoc jam praecesserat, sed narratur praepostere. In duabus rebus gener meus eris. Primum scilicet de Merob promissa et deinde Michol data. Fuerunt vasa puerorum sancta. Porro via haec polluta est, sed, et ipsa hodie sanctificabitur in vasis. Secundum ritum legis loquitur, secundum quem illicitum erat ut in vasis, in quibus ante communis cibus positus fuisset, sanctificatus postea panis poneretur. Ideo dicit vasa puerorum, id est comitum suorum sancta, quod nihil in eis commune continebatur, quo minus cibum sanctificatum caperent. Porro haec, inquit, via polluta est; id est nos via polluti sumus aliquid videndo forte vel contingendo, propter quod jure secundum legis consuetudinem a contingendis sacris prohiberi deberemus. Sed et ipsa sanctificabitur in vasis, id est parcetur nobis de his si qua tetigimus immunda. Parcetur dico propter vasa quae munda portamus. Si Dominus incitat te adversum me, odoretur sacrificium; placatur
Abbreviated transcription (Latin):
sta obtulerunt. Ut adhunc
igitur lapidem. omes tam
uille que erant absqz muro
ꝙͣ ciuitates murate t̾re phi¬
listum ad debitum munus do¬
mino persoluendũ pecuniam
et impensam tribuerunt. hoc
est quos dicitur usq ad abes
magnũ. usq ad lapidẽ mag¬
num. Namn et ip̃m nomen
lapidem sonat. Abel enĩ hebrai¬
ce sapis dicitur. Ut ꝓprum no¬
men ex cõmum bocabulo deri¬
uatum intelligatur. suꝑ quẽ
lapidem posuerunt archam
dñi sicut suꝑus dictũ est. Q ͤ

Expanded text:
sta obtulerunt. Usque ad hunc sta obtulerunt. Usque ad hunc igitur lapidem omnes tam villae, quae erant absque muro, quam civitates muratae terrae Philisthiim ad debitum munus Domino persolvendum pecuniam et impensam tribuerunt, hoc est quod dicitur: Usque ad Abel magnum, usque ad lapidem magnum. Nam, et ipsum nomen lapidem sonat. Abel enim Hebraice lapis dicitur, ut proprium nomen ex communi vocabulo derivatum intelligatur. Super quem lapidem posuerunt arcam Domini sicut superius dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
bbrbe murata usq ad
uillam que erat absq
muro.Q uod dicit qͥnq ciuita¬
tes quinqz mures dedisse. et
quinq anos aureos. et postea
subuingit ab urbe mutata usq
ad uillam que erat absqz mu
ro ita intessigendũ est ꝙ.uͤ
gule singulos quos licet ꝓ di¬
intate specialiter ciuitates qͣiͣ
capita prouinciaꝵ dedisse di¬
cũtur. tamen pecunia nõ solũ
abhus quiin ciuitatibus erãt
sz eciam a uillis que erant absi
nuro hoc est tam a niminus
ꝙͣ a maximis collecta est. Ut
sicut periculũ erat omniũ ita
oblacio esset uniu̾sor. Sic igr̃
onmes dederunt pͥer uiuersã
regionem a fine usqz ad finẽ.
hoc est quod sequiturz et usq
ad abel magnũ. Lapidẽ dicit
de quo suꝑuis dixerat. Erat aũt
ibi lapis magnus et ceciderũt
ligna plaustri baccasq impo¬
suerunt superea. Hic ergo la¬
pis quasi t̾minus erat terre
philistum et israel. usq ad
quem philistei archam dm̃
prosecuti sunt ubi et bethsa¬
mite archa suscepta holocau¬

Expanded text:
rbe murata usque ad villam, quae erat absque muro. Quod dicit quinque civitates quinque mures dedisse, et quinque anos aureos, et postea subjungit: Ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, ita intelligendum est, quodgulae singulos, quos, licet pro dignitate specialiter civitates quasi capita provinciarum dedisse dicuntur, tamen pecunia non solum ab iis qui in civitatibus erant, sed etiam a villis quae erant absque muro: hoc est tam a minimis quam a maximis collecta est, ut sicut periculum erat omnium, ita oblatio esset universorum. Sic igitur omnes dederunt per universam regionem a fine usque ad finem, hoc est quod sequitur: Et usque ad Abel magnum? lapidem dicit de quo superius dixerat: Erat autem ibi lapis magnus, et ceciderunt ligna plaustri: vaccasque imposuerunt super ea. Hic ergo lapis quasi terminus erat terrae Philisthiim, et Israel usque ad quem Philisthaei arcam Domini prosecuti sunt, ubi, et Bethsamitae, arca suscepta, holocau
Abbreviated transcription (Latin):
Tin domũ introduxerunt. sed
foris duuserunt ubi ab oĩ¬
bus irreuerenter aspicetur
Naiuiri carithiarim non
sic fecerunt postea ꝓpter qd
nec ꝑcussi sunt illi. Et ꝑcus
ꝑ septraginta uiros maio¬
res et principes populi ĩtel¬
ligendos putant. Et qd̾ seqͥ
sit quasi ĩ morte. hoꝵ tantũ
fuissent. Sr in hebreo plebis¬
nõ habetur. Sic igitur snapͥ
qz hos solum de bethsanus ne
forte nõ de populo. Sz ip̃m
pplm̃ prostrauisse uideatui.
s de tota prouincia et regione
cutũiacente ciuitati bethsa¬
mis. Subdit causam quare
sz auidacter irruentes respe¬
xissent archam donum. Dut¬
nũ quippe fuerat ut quia pħi¬
listeos qui digni nõ erant .ar.¬
chaindei retinere presumen¬
tes prosua temeritate ꝑcus¬
sos audierant. ip̃i quoq ĩ fu.¬
mitatis sue menores cum
magna reuerencia et timore
ad illam respiciendam aicte¬
derent. Quia igitur prosua
presumptione ꝑcussi sunt.
inuit eosdem percussos no¬
minans. Hinc est ꝙ oza in
subsequentib cũ ad eandem

Expanded text:
in domum introduxerunt, sed foris dimiserunt, ubi ab omnibus irreverenter aspiceretur. Nam viri Cariathiarim non sic fecerunt postea, propter quod nec percussi sunt illi. Et percuper septuaginta viros majores et principes populi intelligendos putant. Ut quod sequsit, quasi in morte horum tantum fuissent. Saed in Hebraeo plebisn habetur. Sic igitur accipique hos solum de Bethsamitis, ne forte non de populo, sed ipsum populum prostravisse videatur; sed de tota provincia et regione circumjacente civitati Bethsamis. Subdit causam, quare sed audacter irruentes respexissent arcam Domini. Dignum quippe fuerat, ut quia Philisthaeos, qui digni non erant arcam Dei retinere, praesumentes pro sua temeritate percussos audierant: ipsi quoque infirmitatis suae memores cum magna reverentia, et timore ad illam respiciendam accederent. Quia igitur pro sua praesumptione percussi sunt: innuit eosdem percussos nominans. Hinc est quod Oza in sequentibus, cum ad eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
to. hastalignũ est lancea
forrũ. Quasi diceret. Qui
meos seuire uoluerit. u tetur
nõ solis uerbis quib erudi¬
antur. Sz uindicta extupẽ¬
tur ut extupati comburẽtur
igne scilz ĩ extingiubili usq
ad nichilũ consumendi. No¬
ta autem ꝙ ligno ꝑcussio fit
ferro. sectio. lignũ ergo lan¬
ceatũ est uindicta non solũ
crucians s ex t̾minans. Hec
sunt noĩa forciũ Aauid. Hic
enumerat eos qui ĩexercitu
dauis fortitudine excellen¬
tes erant. quibus et ip̃m an¬
numerat. quia perfectaglo¬
ria regis nõ esset fortes hr̃e
milites insi ⁊ ip̃e fortis ess
P ropter quod ip̃m ceteris
omnib prefert. qiͣ fortibus
fortiorẽ quatmus eciã ip̃oꝵ
cõmendacio ad głiam illi ce¬
dat. Numerat autẽ pͥmũ
tres seorsum perse quasi ex¬
cellentiores om̃ibus ĩ quibz
senma. hu pͥmi tres. demnde
ponit alios tres et uirtutẽ
eorũ exponit ꝙ ꝑ media ho¬
stiũ castra irrumpentes a¬
quam decisterna que erat

Expanded text:
to. Hasta lignum est, lancea to. Hasta lignum est, lancea ferrum quasi diceret. Quin in eos saevire voluerit, utetur non solis verbis quibus erudiantur, sed vindicta exstirpentur, ut exstirpati comburantur igne scilicet, inexstinguibili usque ad nihilum consumendi. Nota autem quod ligno percussio fit, ferro sectio; lignum ergo lanceatum est vindicta non solum crucians, sed exterminans. Haec sunt nomina fortium David. Hic enumerat eos qui in exercitu David fortitudine excellentes erant; quibus et ipsum David annumerat; quia perfecta gloria regis non esset fortes habere milites, nisi et ipse fortis esset. Propter quod ipsum caeteris omnibus praefert, quasi fortibus fortiorem, quatenus etiam ipsorum commendatio ad gloriam illi cedat. Numerat autem primum tres seorsum per se, quasi excellentiores omnibus, in quibuSemmaa. Hi primi tres. Deinde ponit alios tres et virtutem eorum exponit, quod per media hostium castra irrumpentes aquam de cisterna, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
splendidus. S icut lux au¬
rore que rutilat clare absqz
nubilo mane oriente sole et
factus sum germinans si¬
cut pluuiis .i. irrigacõne
pluaꝵ germinat herba
de t̾ra. Quod tamen factũ
non est merltis meis. qr
apud deũ cuius est totus¬
⁊ nundus nõ est tota domꝰ
mea idest familia et pro¬
gemes mea ut pactũ etͥnũ
ĩ iret mecũ. ita firniũ ĩ oĩ¬
bus atqr munitũ insi gr̃a
sua hoc fecisset. Ex qua gr̃a
est cuncta salus mea, et oĩs
uolu̾tas mea .i. quicquis
uolo et defidero per eam da¬
tur et impletur et nõ est
quicꝙͣ cuta me ues ad me
pertinens ꝙ nõ germinet
et proficiat. Preuaricato¬
res autem qualis saul fuit
quasi spine euellentur uni¬
uersi qm̃ indignisut ut ꝑ¬
maneant in agro dei. quia
spine nõ tolluntur manib
quia ĩtractabiles sunt et
per rebellionem pungunt
tangentes Et si quis eas
tangere uosuerit ĩcrepan¬
do scil et castigando arma¬
bitur ferro et ligno lancea¬

Expanded text:
splendidus. Sicut lux ausplendidus. Sicut lux aurorae quae rutilat clare absque nubilo mane oriente sole; et factus sum germinans, sicut pluviis, id est irrigatione pluviarum germinat herba de terra. Quod tamen factum non est meritis meis: quia apud Deum cujus est totus mundus, non est tota domus mea, id est familia et progenies mea, ut pactum aeternum iniret mecum, ita firmum in omnibus atque munitum nisi gratia sua hoc fecisset. Ex qua gratia est cuncta salus mea et omnis voluntas mea., id est quidquid volo et desidero per eam datur et impletur, et non est quidquam circa me vel ad me pertinens, quod non germinet et proficiat. Praevaricatores autem, qualis Saul fuit, quasi spinae evellentur universi, quoniam indigni sunt ut permaneant in agro Dei, quia spinae non tolluntur manibus, quia intractabiles sunt et per rebellionem pungunt tangentes. Et si quis eas tangere voluerit increpando scilicet et castigando, armabitur ferro et ligno lancea
Abbreviated transcription (Latin):
Auud. hec uidelicet que supͣ¬
dicta sunt uel hec que secun¬
tur dixit dauis filius ysai
More scripturaꝵ de se loqui¬
tur quasi de alio. Dixit uir
cui ꝯstitutũ est de xp̃o dei ia¬
cob .i. cui gr̃a uel officiũ ꝯces¬
sum est. de xp̃o dei iacob. ut
uidelicet si xpus dei Iacob.
In hebreo sic est. dix it uir.
leuatus super xp̃o dei iacob
.i. uir qui est xp̃us dei Iacob
quem ipe deus iacob super le¬
uauit .i. exaltauit ut esset
suꝑior omnibus. Egregius
psaltes siue psalmista in
fortis isra el locutus est mͥ
Qued dixit michi. hoc uidelz
ꝙille qui iustus est debet
esse dñator hominũ. Ita tñ
ꝙ dñator sit in tiore dei
ut sic per iusticiam hommes
inferiores regat quatinus
semper per tiorem deo se
subdat suꝑiori. Uel hoc dixit
michi ꝙ dñator hominũ u¬
stus et dñator intimore dei
rutisat et germinat. Hoc
dixit michi ut stiam qualr̃
preesse debeam. et quali
subesse et per hoc factꝰ sũ

Expanded text:
David. Haec videlicet quae suprDavid. Haec videlicet quae supradicta sunt, vel haec quae sequuntur: Dixit David filius Isai, More Scripturarum de se loquitur quasi de alio: Dixit vir cui constitutum est Christo Dei Jacob, id est, cui gratia vel officium concessum est de Christo Dei Jacob; ut videlicet sit Christus Dei Jacob. In Hebraeo sic est: Dixit vir levatus super Christo Dei Jacob, id est vir qui est Christus Dei Jacob; quem ipse Deus Jacob superlevavit, id est exaltavit, ut esset superior omnibus. Egregius psaltes sive psalmista in fortis Israel locutus est mihi. Quid dixit mihi? hoc videlicet quod ille qui justus est debet esse dominator hominum. Ita tamen quod dominator sit in timore Dei; ut sic per justitiam homines inferiores regat, quatenus semper per timorem Deo se subdat superiori. Vel hoc dixit mihi, quod dominator hominum justus et dominator in timore Dei rutilat et germinat. Hoc dixit mihi ut sciam qualiter praeesse debeam, et qualiter subesse, et per hoc factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Quã in hoc loco arephã
scriptura nõiat. ip̃a creditu.
fuisse orpha moabitis nurus
noemi socia ricth. De cuius pro¬
genie nati sunt hn quatuor
gigantes qui hic ĩmanu da¬
Repetit autem a suꝑioribus
scriptura bella ista ꝯmemo¬
rans fortasis alio ordine ꝙͣ
gesta sunt. In pͥmo ab ysai fi¬
lius sarme interfecit iesbide¬
noch. In scdo̾ sobbocai ĩt̾fecit
sephi. In t̾tio dauid qui hic dr̃
adeo natus est qm̃ ad libera¬
cionem isiael a deo donatus
Let filius saltusqz depascuis
et saltu sumptus est. et poli¬
mitarius quia mustiplici de¬
core cultũ dei ornauit. ĩpsal¬
mis et canticis. et bethleem¬
tes ꝓpter patriamn: ip̃escilz
daiuis interfecit goliath get¬
eum. Quod bellũ prinũ fius¬
se uidetur. ꝙͣ uis hic ꝯmemo¬
retur terciũ. In quarto Iona¬
chas interfecit uirum sends
digitos singulis mambue pe¬
dibusqz hẽntem qui smmili᷑
fuit destupe arepha. hec sũt¬
berba nouissima que dixit

Expanded text:
David, etc. Quam in hoc loco Arepham Arafam David, etc. Quam in hoc loco Arepham Arafam Scriptura nominat, ipsa creditur fuisse Orpha Moabitis, nurus Noemi, socia Ruth de cujus progenie nati sunt hi quatuor gigantes, qui hic in manu DaRepetit autem a superioribus Scriptura, bella ista commemorans fortassis alio ordine quam gesta sunt. In primo, Abisai filius Sarviae interfecit Jesbidenob; in secundo, Sobochai interfecit Sephi Zap; in tertio, David qui hic dicitur Adeodatus, quoniam ad liberationem Israel a Deo donatus est, et filius saltus, quia de pascuis et saltu sumptus est, et polymitarius, quia multiplici decore cultum Dei ornavit in psalmis et canticis: et Bethlehemites, propter patriam. Ipse scilicet David interfecit Goliath Gethaeum. Quod bellum primum fuisse videtur, quamvis hic commemoretur tertium. In quarto Jonathas interfecit virum senos digitos singulis manibus pedibusque habentem qui similiter fuit de stirpe Arepha verba novissima quae dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla tua ut fiat uerbũ dñi
mei regis. ut iudiciũ quod de
mea causa feci in tua ꝯẜues
quia tu sicut angelus dei nec
ꝓ ira quã aduersus asiquẽ
habeas nec pro gracia a ueri¬
tate moueri debes. Per salutẽ
aĩe tue dñe mi rex nec ad dex¬
teram nec ad smistram nus¬
quã stil deiat quicꝙͣ ex
omĩbus que socutus es quin
agendasunt super terram cap¬
tacio est ut attendat quid a¬
gendũsit ut sapiens. Portã¬
tes archam federis dñi ⁊ de¬
posuerunt archaidei qͥddã
idcuco archam dm̃ depositã
putant. ut dauid dnm consu¬
leret. Sr quia tũc ei respon¬
dere noluit idcirco dixisse
seuntem prestolaretur. Unde
est quod sequitur dscendit
abrathar hoc est seorsumste¬
tit in soco emmenciore presto¬
super eos. Nota ꝙ ĩillis regio¬
nbus estate maxime tpre
messis nec tonitrua sonant
nec pluuie fuint usq ad cͥa
lrl. septembris. Factũ est autẽ
rursum preliũ philistmorũ
aduersum israel et descendit

Expanded text:
ancilla tua, ut fiat verbum Domini ancilla tua, ut fiat verbum Domini mei regis, ut judicium quod de mea causa fecisti, in tua conserves; quia tu sicut angelus Dei nec pro ira quam adversus aliquem habeas, nec pro gratia a veritate moveri debes. Per salutem animae tuae, domine mi rex, nec ad dexteram, nec ad sinistram est; nusquam scilicet deviat quidquam ex omnibus, quae locutus es, quin agenda super terram. Captatio est, ut attendat qui agendum sit ut sapiens. Portantes arcam foederis Domini, et deposuerunt arcam Dei. Quidam idcirco arcam Domini depositam putant, ut David Dominum consuleret. Sed quia tunc ei respondere noluit: idcirco dixisse seuntem praestolaretur. Unde est quod sequitur: Ascendit Abiathar, hoc est, seorsum stetit in loco eminentiore praestosuper eos. Nota quod in illis regionibus, aestate, maxime tempore messis, nec tonitrua sonant nec pluviae fiunt, usque ad circa Kalendas Septembris. Factum est autem rursum praelium Philistinorum adversum Israel; et descendit
Abbreviated transcription (Latin):
securitate de causa quã suam
fmxerat nunc infert regem
Lad parcendũ cogat ꝓprio iu¬
dicio dicens. Quare cogitasti
quod quidẽ ꝯtra pplm̃ dei fuit
quia noc̾e poterit ĩposterum
hoc exemplũ pplõ dei. si mu¬
tatus hoc fuerit populus si¬
militer hoc agens. Nunc igr̃
ueni. quia bonũ est parcere
et misereri i deouem et loquar
ad te regẽ dñm meũ uerbũ
hoc quos feci de filio meo. Qd̾
sequitur pñte pplõ meo in he¬
breo expressius inuenitur chi.
quasi dic̾et quia terruerunt
illi qui filium meũ interfic̾e
uoluerunt ideouem pro impe¬
tranda uenia. Quod tamen
et in prioribus uerbis ꝯuemẽ¬
ter intelligi pt̃. Ut sit sensus
ueni ut loquar uerbũ presente
hoc est instante ⁊ urgente me
ppoo qui filiũ meũ ad mortẽ
exposcunt. Et dixit ancilla
tua. Loquarad regemsi quo
modo faciat rex uerbũ a ncille
sue .i. si forte exaudiat me
deprecantem pro filio meo.
et exaudiuit rex. Dicat enĩ

Expanded text:
securitate de causa quam suam securitate de causa quam suam finxerat; nunc infert quo regem ad parcendum cogat proprio judicio, dicens: Quare cogitasti quod quidem contra populum Dei fuit; quia nocere poterit in posterum hoc exemplum populo Dei, si imitatus hoc fuerit populus, similiter hoc agens. Nunc igitur veni, quia bonum est parcere, et misereri. Ideo veni, et loquar ad te regem Dominum meum verbum hoc, quod feci de filio meo. Quod sequitur: praesente populo, in Haebraeo expressius invenitur: chi,quasi diceret quia terruerunt me illi, qui filium meum interficere voluerunt: ideo veni pro impetranda venia. Quod tamen, et in prioribus verbis convenienter intelligi potest, ut si sensus; veni ut loquar verbum, praesente, hoc est instante et urgente me populo, qui filium meum ad mortem exposcunt. Et dixit ancilla tua. Loquar regem si quo modo faciat rex verbum ancillae suae; id est, si forte exaudiat me deprecantem pro filio meo. Et exaudivit rex. Dicat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pplm̃ tuũ. ab eo enim sumpsi¬
sti causam faciendi quem re¬
demisti tibi ex egipto. hic si¬
stendum est. deinde subiũge
Gentem et deui eius subau¬
ditur ubi muenimus talem
gentem et talem deuin eius
qualis pplus tuus israel. et
qualis tu deus eius. Sancti¬
ficata est ab ĩmundicia sua
.i. lauit se post coitum. Uel qr
steterunt mestrua eius ꝓpter
ꝯceptum. In me dñe mi rex
iniquitas et in domo patris
mei. rex autem et thronꝰ eius
sit innocens. Quasi diceret
Caue ne forte promissio tua
mains sit quod non cõuenit
tibi qui rex es et dñs. ut mi¬
quitas inueniatur in te sicut
et de me et domo patris mei
.i. mei similibus. Quanto enĩ
maiores tanto miquitas tui
de formior. Recordetur. rex dm̃
dei sui .i. timeat dñi deũ suũ
ut nõ multiplicentur .i. ut nõ
ꝓmittat multiplicari. ⁊ multi¬
pliciter insurgere proximos
sanguinis .i. cognatos. iterfec¬
ti adulciscendum et tunc non
interficient filium meũ. Lo¬
quar ancilla tua rcͣ. Accepta

Expanded text:
pulum tuum. Ab eo enim sumpsisti causam faciendi. Quem redemisti tibi ex Aegypto. Hic sistendum est; deinde subjunge: Gentem, et Deum ejus, subauditur ubi inveniemus talem gentem, et talem Deum ejus, qualis populus tuus Israel, et qualis tu Deus ejus. Sanctificata est ab immunditia sua, id est lavit se post coitum, vel quia steterunt menstrua ejus propter conceptum. In me, domine mi rex, iniquitas, et in domo patris mei; rex autem, et thronus ejus sit innocens. Quasi diceret: Cave ne forte promissio tua inanis sit, quod non convenit tibi, qui rex es et Dominus, ut iniquitas inveniatur in te, sicut, et de me et domo patris mei, id est mei similibus. Quanto enim major es, tanto iniquitas tua deformior. Recordetur rex Domini Dei sui, id est timeat Dominum Deum suum. Ut non multiplicentur, id est, ut non permittat multiplicari et multipliciter insurgere: proximos sanguinis, id est, cognatos interfecti ad ulciscendum; et tunc non interficient filium meum. Loquar ancilla tua, etc. Accepta
Abbreviated transcription (Latin):
qz dixerunt ei nõ ingredieris
huc insi istos uidelicet cecos et
claudos. qui ad resistendũ tibi
ꝓpositi sunt abstuleris. ꝓposue¬
rat enĩ dauid in die illa pͥmiũ
illi scilz qui ꝑcucisset iebuseũ
et tetigisset domatũ fistulat
.i. fistulas canaliũ prominen¬
tes ꝑ sũmitatem muriadona¬
tibus .i. testis domoꝵ adeducẽ¬
damaquam stillicidioꝵ. Illi gͦ
qui pͥmus usqz ad canalia de¬
super prominencia ascendeus
urbem ingrederetur premiũ
ꝓposuerat dauid. quod tamen
premiũ hic non det̾minat. sed
aas primus ascendeus prin¬
ceps milicie factus est. A mel¬
so ⁊ intrinsecus. Mello locus
erat in ciuitate a quo ĩcipiẽs
edificare per cutuitũ et in¬
trinsecus edificauit. A facie

Expanded text:
eoque dixerunt ei: Non ingredieris eoque dixerunt ei: Non ingredieris huc nisi istos videlicet caecos et claudos, qui ad resistendum tibi propositi sunt, abstuleris. Proposuerat enim David in die illa praemium, illi scilicet, qui percussisset Jebusaeum; et tetigisset domatum fistulas. Id est fistulas canalium, prominentes per summitatem muri a domatibus, id est tectis domorum ad educendam aquam stillicidiorum. Illi ergo, qui primus usque ad canalia desuper prominentia ascendens urbem ingrederetur, praemium proposuerat David, quod tamen praemium hic non determinat, sed Joab primus ascendens, princeps militiae factus est. A mello, et intrinsecus. Mello locus erat in civitate a quo incipiens aedificare per circuitum, et intrinsecus aedificavit. A facie
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit clipeus saul. modꝰ
dicendi quando aliquid cõnui¬
niter ꝓponitur. cui singularis
execucio adiungenda est. hic
fit in rerũ ex aggeracione:
quando quid cum ualida intẽ¬
cione narratur. Abiectus est
clipeus forciũ clipeus saul.
quasi nõ esset bnctus oleo
Quasi hommnis uilis. Quasi
homius sanctificacionẽ diui¬
nã non habentis dende seqͥt᷑
A sanguiue interfectoꝵ ab
ad ipe forciũ sagitta Ionathe
nunꝙͣ abnt retrorsum dc si
diceret. non. ibnt retrorsi
sagitta ionathe inp̾sus. ut
emissa umꝙͣ cassa resiliret
a sanguine forciũ abadipe
medulatorum s fortiter pe¬
netrauit effundens sangiu¬
nem et perstringens. dipem
forciũ quos interficiebat Iona¬
thas mextelsis tuis oisraes
inter fectus est. Colco suꝑ te
frater mi Ionatha. Dictum
suos posuerunt u̾t dicerent.
dauid aduementi. Non ingre¬
dieris huc. ad contentũ sal
illius quasi tales aduiosentiã
eius repellendain suffic̾ent Id¬

Expanded text:
adjungit: Clypeus Saul. Modus adjungit: Clypeus Saul. Modus dicendi quando aliquid communiter proponitur, cui singularis executio adjungenda est. Hic fit in rerum exaggeratione, quando quid cum valida intentione narratur. Abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo. Quasi hominis vilis, quasi hominis sanctificationem divinam non habentis. Deinde sequitur: A sanguine interfectorum ab adipe fortium, sagitta Jonathae nunquam abiit retrorsum. Ac si diceret. Non abiit retrorsum sagitta Jonathae in praeliis ut emissa unquam cassa resiliret a sanguine fortium, ab adipe medullatorum; sed fortiter penetravit effundens sanguinem, et perstringens adipem fortium, quos interficiebat. Jonathas in excelsis tuis, o Israel, interfectus est. Doleo super te, frater mi Jonatha. Dictum suos posuerunt, ut dicerent advenienti. Non ingredieris huc ad contemptum, scilicet illius quasi tales ad violentiam ejus repellendam sufficerent. Id
Abbreviated transcription (Latin):
sanxit autẽ auud¬
D
planctũ huiuste¬
modi super saul
et super ionathain filiũ eius
et precepit ut docerent filios
di quĩ saul et iouathas filiꝰ
eius sagittis philistum int̾ie¬
rant. Ut si denuo bellũ surget
contra aduersarios se deffẽ¬
dere possent. Sicut scriptũ
est in libro iustoꝵ. Quidã
librum iustoꝵ hunc eundem
librũ intelligendum putãt
ꝓpter saniues et dauid de quib
principasiter agit. Alii sibrũ
iustor legem moysi interpre¬
tantur ĩ qua forma iusticie ho¬
minibus ꝓponitur. ex qua co¬
nnci putant ĩ nõnullis locis
artemsagitandi utilem sicut
fortassis illud ingenesi iacos
dicente.ꝙ porcionem tulerit
de manu amorrei ĩgladio et
arcu. Alui librũ iustoꝵ non ho¬
minũ interpretantur s uidi¬
cioꝵ uel preceptoꝵ Ac si dic̾e¬
tur ĩ sibro uiris. Ut s sensus p᷑¬
cepit ut docͤent filios uida ar¬
cũ. ut hoc ita quasi pro lege
gis editũ. Clipeus forciũ plu¬
raliter pronunciandũ. Quod
tamensingulariter exponẽs

Expanded text:
anxit autem David planctum huiuscemodi super Saul et super Ionathan filium eius et praecepit ut docerent filios di; quoniam Saul, et Jonathas filius ejus sagittis Philisthiim interierant, ut si denuo bellum surgeret, contra adversarios se defendere possent. Sicut scriptum est in libro justorum. Quidam librum justorum hunc eumdem librum intelligendum putant, propter Samuelem et David: de quibus principaliter agit. Alii librum justorum, legem Moysi interpretantur, in qua forma justitiae hominibus proponitur. Ex qua conjici putant in nonnullis locis artem sagittandi utilem, sicut fortassis illud in Genesi Jacob dicente quod portionem tulerit de manu Amorrhaei in gladio et arcu. Alii librum justorum non hominum interpretantur, sed judiciorum vel praeceptorum. Ac si diceretur in libro juris, ut sit sensus, praecepit ut docerent filios Juda arcum, ut hoc ita quasi pro lege gis editum. Clypeus fortium, pluraliter pronuntiandum, quod tamen singulariter exponens
Abbreviated transcription (Latin):
unde psus gaudeat dyabolus
nnsi qñ homo dicit. quod ip̃e
fecerit ut pectaret. Gregoꝰ.
Dum ĩcogitacione uoluptas
nõ reprĩmitur. eciã in actio¬
ne dñatur. Augustinꝰ. Nulla
p̃t facere aliquid insi preces¬
serit iussio cogitacõnis: qr
facta de cogitacione procediunt.
non pt̃ autemfieri. ut habeat
mala facta que habet cogita¬
ciones bonas. Firmiter credere
debenius. quod nullũ peccatũ
sine uindicta relinquitur Aut
enĩ hic per penitenciã unus¬
quisq pcc̃msuran delet aut
dñs pie per suũ flagellum
purgat. aut post mortem ig¬
ne purgatorio purgabitur
Quod si hus modis peccatũ
hommis nõ fuerit deletũ: post
hanc uitam ĩ ignẽ descendet.
eternũ. Pccõr enĩ qui ĩ hoc mũ¬
do flagellau nõ meretur. in

Expanded text:
unde plus gaudeat diabolus, unde plus gaudeat diabolus, nisi quando homo dicit, quod ipse fecerit ut peccaret. Gregorius: « Dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. » Augustinus: « Nullus potest facere aliquid, nisi praecesserit jussio cogitationis, quia facta de cogitatione procedunt. » Non potest autem fieri, ut habeat mala facta, quae habet cogitationes bonas. Firmiter credere debemus, quod nullum peccatum sine vindicta relinquitur. Aut enim hic per poenitentiam unusquisque peccatum suum delet, aut Dominus pie per suum flagellum purgat, aut post mortem igne purgatorio purgabitur. Quod si his modis peccatum hominis non fuerit deletum post hanc vitam in ignem descendet aeternum. Peccator enim, qui in hoc mundo flagellari non meretu
Abbreviated transcription (Latin):
mal gn prauas cogitacõnes
ingerunt. ut si requiescit ab
opere nõ requiestat a maloꝵ
operũ delectatione. fac gͦ aliꝙͥ
operis ut dyabolus te semper
ĩueniat occupatũ. Nam an¬
ti quus hostis mox ut ociosã
mentẽ inuenerit. ad eam sub
quibusdã occasionibus locutu¬
rus uenit. et quedam ei de ges¬
tis preteritis ad memoriam
reducit. Audita que dam uerba
dudum turpiter actasunt eoꝵ
inquinare de malis transac¬
tis uiosat: et deceptã mentẽ
sepe ĩ delectationẽ reparat.
dicat. Computruerũt cicatri
iam per penitenciã sanatũ
est indelectationẽ sui ammã
concutit. Sepe quod ninꝙͣ
fecimꝰ per hostis callidi insi¬
dias cordis oculis uidemus
Cuiqz in hoc sensi biliter de¬
lectacio subrepserit ꝙͣuis iam
plangat que fecerit: tedet
tamen infẽlicem aĩam q̃dã
non fecisse que plangit. hec
sunt cordis nr̃i tenebre. quas
nemus quid ꝯtra h ͨ queren¬
dũ est insi adiutorĩoportum¬
tatibus in tribulatione. Dya¬
bolus nõ cogendo sz suadendo

Expanded text:
maligni pravas cogitationes ingerunt, ut si requiescit ab opere, non requiescat a malorum operum delectatione. » Fac ergo aliquid operis, ut diabolus te semper inveniat occupatum. Nam antiquus mentem 966 invenerit, ad eam sub quibusdam occasionibus locuturus accedit, et quaedam ei de gestis praeteritis ad memoriam reducit, audita quondam verba dudum turpiter acta sunt, eoinquinare, de malis transactis violet. Et deceptam mentem saepe in delectationem reparat, dicat: Computruerunt et jam per poenitentiam sanatum est, in delectationem sui animam concutit. Saepe quod nunquam fecimus, per hostis callidi insidias cordis oculis videmus. Cumque in hoc sensibiliter delectatio subrepserit, quamvis jam plangat quae fecerit, taedet tamen infelicem animam quaedam non fecisse quae plangit. Hae sunt cordis nostri tenebrae, quas nemus. Quid contra haedum est, nisi adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Diabolus non cogendo, sed suadendo
Abbreviated transcription (Latin):
inferno ⁊ milies peiora. Pru¬
dencia. Deus quid faciemus
Nunc fratres audite consi¬
liũ meũ: et date ur̃m. Estote
fideles prudentes et uigila¬
te in or̃onibus: prouidẽtes
bona nõ tantũ corã deo. S
eciã coramhoĩbus. Temꝑan¬

Expanded text:
inferno et millies pejora. PRUinferno et millies pejora. PRUDENTIA. Deus, quid faciemus? Nunc, fratres, audite consilium meum, et date vestrum. Estote fideles, prudentes, et vigilate in orationibus providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . TEM
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. Ut quos sui ẽẽ iuris
comuncerint. eoꝵ aĩas uiolẽ¬
ter extrahant. et ligatas ca¬
thenis ĩinfernũ trahant.
Prudencia . Qualis est ĩfer¬
nus. Uel quid uidisti ĩ eo: me¬
moria. In fernus latus est.
sme mensura profundus.
sme profundo plenus ardo¬
re incomꝑabili. plenus fe¬
tore intosserabisi. ꝑsenus
dolore ĩnumerabili. Ibi mise¬
ria. ibi tenebre. ibi ordo nussꝰ.
ibi horror et̾nus. ibi nulla
spes boni. nulla desperacio
mali. Omnis qui est in eo
odit se. et ommes alios. Ibi
uidi oĩa genera tormentoꝵ.
quoꝵ minus est maius oĩb
hus tormentis quecũqr ĩ hoc
selõ fieri possunt. Ibi est fle¬
tus et stridor denciũ: ibi trã¬
situr afrigore in nũ ad calo
rabile. Ibi ommes comburũt᷑. et
nõ moritur: et ignis nõ ex¬
tinguitur. Nulla ibi uox. nͥ¬
tortores dyabolici torquent
pariter. et torquentur: et
eoꝵ nũꝙͣ finis erit aut re¬
mediũ. Talis est infernus
et milies peior,/ et hoc uidi ĩ

Expanded text:
ferunt, ut quos sui esse juris ferunt, ut quos sui esse juris convicerint, eorum animas violenter extrabant et ligatas catenis in infernum pertrahant. PRUDENTIA. Qualis est infernus? vel quid vidisti in eo? MEMORIA. Infernus latus est sine mensura, profundus sine fundo, plenus ardore incomparabili, plenus fetore intolerabili, plenus dolore innumerabili. Ibi miseria, ibi tenebrae, ibi ordo nullus, ibi horror aeternus, ibi nulla spes boni, nulla desperatio mali. Omnis qui est in eo odit se et omnes alios. Ibi vidi omnia genera tormentorum, quorum minimum est majus omnibus his tormentis quaecunque in hoc saeculo fieri possunt. Ibi est fletus et stridor dentium , ibi transitur a frigore nivium ad calorrabile. Ibi omnes comburuntur et non moritur, et ignis non exstinguitur . Nulla ibi vox, nitortores diabolici torquent pariter et torquentur, et eorum nunquam finis erit aut remedium. Talis est infernus et millies pejor, et haec vidi in
Abbreviated transcription (Latin):
scitur: ommi hora timeatui. et
ne sompnus pc̃ci subrepat. assi¬
due uigilandũ est. hus ita dis¬
positis introduce debet pruden¬
cia asiquos nũcios qui asiqua
narrent. que ad exercitacionẽ
ualeant. Itaqz nuncius mor¬
tis ingressum postulans: ad¬
mittitur. Qui rogatus ut di¬
cat quid sit. unde ueniat. quid̃
uiderit se respondit nõ a liter
quicꝙͣ dicturũ: insi sũmum
fiat silenciũ. Quo impetrato
sic incipit. Egosum timor
mortis. et mortẽ uobis uenire
nũcio. Prudencia soquitur
pro om̃ibus: et int̾rogat sic
dicens. ubi est mors: memo¬
ria mortis. Ecio quia non tai¬
dat uenire. ⁊ ꝓpe est. S diẽ
et horã aduentus sui ego ne¬
scio. Prudencia. Et qui ueni¬
unt cũ issa: Memoria. Misse
demones ferentes secũ libros
grandes ⁊ uncos ferreos. et
igneas cathenas. Prudẽtia.
Memoria. In libris scripta sũt
om̃ia pcc̃a hominũ. et quoꝵ
ibidem pccascripta sũt: illos
sui esse dicũt iuiris. uncos

Expanded text:
scitur, omni hora timeatur, et scitur, omni hora timeatur, et ne somnus peccati subrepat, assidue vigilandum est. His ita dispositis introducere debet prudentia aliquos nuntios, qui aliqua narrent quae ad exercitationem valeant. Itaque nuntius mortis ingressum postulans admittitur. Qui rogatus ut dicat qui sit, unde veniat, quid viderit, se respondit non aliter quidquam dicturum, nisi summum fiat silentium. Quo impetrato sic incipit: Ego sum timor mortis, et mortem vobis venire nuntio. Prudentia loquitur pro omnibus, et interrogat sic dicens: Ubi est mors? MEMORIA MORTIS. Scio quia non tardat venire, et prope est. Sed diem et horam adventus ejus ego nescio. PRUDENTIA. Et qui veniunt cum illa? MEMORIA. Mille daemones ferentes secum libros grandes, et uncos ferreos et igneas catenas. PRUDENTIA. MEMORIA. In libris scripta sunt omnia peccata hominum, et quorum ibidem peccata scripta sunt, illos sui esse dicunt juris. Uncos
Abbreviated transcription (Latin):
sciret pater familias qua ho¬
ra fur ueniret uigilaret utiq
et nõ sieret perfõdi domũ
suam. Pater iste familias
anmus pt intelligi: cuius
familia sunt cogitaciones et
motus sui sensus quoqz ⁊ ac¬
ciones tam extiores ꝙͣ ĩt̾iores
Que familia lasciuiens mimis
et petulans erit. insi eiusdem
patris uugore. cohercita et
disposita fuerit. uel si parum
a sua sollicitudine torpuerit¬
quis potes dicere quo modo
est consciencia: in qua pater
iste habitans thesauros uirtu¬
tũ congregat. Propter quos
nẽ effodiatur. sumoꝑe uigilat
fui autẽ nõ unus est sz multi¬
plex: quia singulis uirtutib
singula bicia insidiantur pͥn¬
cipaliter tamen fur dyabolus
intessigitur. Contra quẽ ⁊ eiꝰ
satellites. pater idem si tamen
nõ negligens fuerit domum
suã forti custodia muniens pͥ
fortitudo locetur. Ut hostes qͦs
prudencia uenire nũciauit re¬
pellat. Iusticia sedeat ĩ medio.
ut sua cuiq tribuat. Et quia
qua hora sit fur uenturus ne¬

Expanded text:
sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam . Pater iste familias animus potest intelligi, cujus familia sint cogitationes et motus earum, sensus quoque et actiones, tam exteriores quam interiores. Quae familia lasciviens nimis et petulans erit, nisi ejusdem patris vigore coercita et disposita fuerit. Nam si vel parum a sua sollicitudine torpueritquis potest dicere quomodo est conscientia,in qua pater iste habitans thesauros virtutum congregat, propter quos ne domus effodiatur, summopere vigilatur. Fur autem non unus est, sed multiplex, quia singulis virtutibus singula vitia insidiantur. Principalis tamen fur diabolus intelligitur. Contra quem et ejus satellites pater idem, si tamen non negligens fuerit, domum suam forti custodia muniens, prfortitudo locetur, ut hostes, quos prudentia venire nuntiaverit, repellat. Justitia sedeat in medio, ut sua cuique tribuat. Et quia qua hora fur sit venturus ne
Abbreviated transcription (Latin):
est nũdicia corporis cum ĩ¬
tegritate mentis. ꝑ seuerẽ¬
cia est. exitus rei. cum con¬
sũmacione fidei. Caritas
est uirtutũ radix humilitas
bonoꝵ conẜuatrix. Obediẽ¬
cia preceptoꝵ nicitatrix.
Disciplia uicioꝵ emẽdatux
Castitas monachor ador¬
natrix. Perseuerancia bo¬
noro omniũ coronatrix. Este¬
crapulam: potus ebrieta¬
tem generant. Ebrietas¬
autem ꝑturbacionem gignit
mentis. furorem cordis. flãmã
libidmmis. Ebrietas ita mentẽ
alienat. t ubi sit nesciat. un¬
de et maloconsentit. quo per
ebrietatem ĩmittitur. unde est
cor. fornicatio sicut salomonẽ
infatuat sapientẽ. Ebrietas
ficut loth. sensus rõne capti¬
uat. unde in prouerbus. Po¬
tens inquit qui iracundi fũt
uniũ nõ bibant. ne cum bibe¬
rint obluustantur sapĩam
Plerũqz laus est multũ bi¬
bere. et nõ inebriari. Audiãt
hu aduersum se ꝓphetam di¬
centem. Ue qui potentes esti s
adbibendũ uiiũ: et uiri for

Expanded text:
est munditia corporis cum inest munditia corporis cum integritate mentis. Perseverantia est exitus rei per consummationem fidei. Charitas est virtutum radix; humilitas, bonorum servatrix; obedientia; praeceptorum incitatrix; disciplina, vitiorum emendatrix; castitas, monachorum adornatrix; perseverantia, bonorum omnium coronatrix. crapulam, potus frequentes ebrietatem generant. Ebrietasautem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas ita mentem alienat, ut ipsa ubi sit nesciat, saepeque malo consentit, quod per ebrietatem immittitur. Unde est cor . Fornicatio, sicut Salomonem, infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Loth sensus rationem captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
quies sine labore. Gaudium
sme tristicia. Pax sme discor¬
dia. Delectacio sme fastidio.
lux sme tenebris. Pulcritudo
sine turpitudine. agilitas sine
ponderositate. Fortitudo sine
imbecillitate. Libertas sine
seruitute uoluptas sine an¬
xietate. Longeuitas sine uito
piencia. Amicicia sine ĩimi¬
cicia. Concordia sine discor¬
dia. honor sine dedecore. Se¬
curitas sine timore. Cari¬
tas est motus amii rõnalis
ad diligendũ se ip̃m ꝓpt̾ deũ
amicũ indeo inimicũ ꝓpter
deũ. Humilitas est ꝯteptus
seculi et abiectio sui. O bedi¬
encia est uicaria seruitus. Di¬
sciplina est ncͣcͣium sanctita¬
tis officium uicia argilẽtis
et pcc̃a corrigentis. Item di¬
scplina est ordinatã morũ
correctio: maioꝵ qz anteces¬
sdrum regularis obẜuacio.
Ex hac nastitur clemencia
Clemencia est leuita suꝑio¬
ris cura ꝑtem inferioris ex
qua rursus gn̾atur iustifi¬
cacio. Iustificatio est rei per¬
fecte consũmacio. Castitas

Expanded text:
quies sine labore, gaudium quies sine labore, gaudium sine tristitia, pax sine discordia delectatio sine fastidio, lux sine tenebris, pulchritudo sine turpitudine, agilitas sine ponderositate, fortitudo sine imbecillitate, libertas sine servitute, voluptas sine anxietate, longaevitas sine vitae pientia, amicitia sine inimicitia, concordia sine discordia, honor sine dedecore, securitas sine timore. Charitas est motus animi rationalis ad diligendum seipsum propter Deum, amicum in Deo, inimicum propter Deum. Humilitas est contemptus saeculi, et abjectio sui. Obedientia est vicaria servitus. Disciplina est necessarium sanctitatis officium, vitia arguentis, et peccata corrigentis. Item disciplina est ordinata morum correctio, majorumque antecessorum regularis observatio; ex hac nascitur clementia. Clementia est benignitas superioris erga inferiores. Ex qua rursus generatur justificatio. Justificatio est rei perfectae consummatio. Castitas
Abbreviated transcription (Latin):
Prudencia. Uere in celo te fuis¬
se uera uidisse. uera narrasse
te intelligimus. fortitudo. Qͥe
igitur nos separabit a carita¬
te xp̃i. Tribulacio an angu¬
stia ⁊ cetera. Certa sum. qr
neqz mors neq uita. neq
cetera alia potuerunt nos se¬
parare a caritate xp̃i. Iusti¬
cia. Eiciatur foras ille pͥor
nuncius: nõ est enĩ iustũ
meademdomo manere cũ
isto. Perfecta enim caritas
foras nuttit timorem. Forti¬
tudo. Egredere timor.Ian nõ
erit infinibus nris. Tior
Cuid mali feci: Age age. Ego
probono dixi. quod dixi. Tẽ¬
perancia. Fratres dico non
plus sapere ꝙͣ oportet sapere
s sapere ad sobrietatem. Tu
uero egredere timor et e quo
aĩo patere iudiciũ quod iusti¬
cia udicauit. Forsitan tu ad¬
mitteris si desideriũ uite et̾ne
aliquando loqui cessauerit.
Actor. Sic debet quisq torpo¬
rem suũ extutere: et a timore
ad celestẽ patriam se transfer¬
morte. iuuentus sine senectute
Sanitas sine infirmitate. Re¬

Expanded text:
PRUDENTIA. Vere in coelo te fuisPRUDENTIA. Vere in coelo te fuisse, vera vidisse, vera narrasse te intelligimus. FORTITUDO. Quis igitur nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, etc. Certa sum quia neque mors, neque vita, neque caetera alia poterunt nos separare a charitate Christi . JUSTITIA. Ejiciatur foras ille prior nuntius, non est enim justum in eadem domo manere cum isto. Perfecta enim charitas foras mittit timorem . FORTITUDO. Egredere, timor. Jam non eris in finibus nostris. TIMOR. Quid mali feci? Age, age, ego pro bono dixi quod dixi. TEMPERANTIA. Fratres, dico non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Tu vero egredere, timor, et aequo animo patere judicium, quod justitia judicavit. Forsitan tu admitteris si desiderium vitae aeternae aliquando loqui cessaverit. AUCTOR. Sic debet quisque torporem suum excutere, et a timore ad coelestis patriae desiderium transfermorte, juventus sine senectute, sanitas sine infirmitate, re