comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
absurdus & auersus. miseri corditer sufferenđ
est. Brcuiterq decursis acteris eaquac maxi¬
tationibus dechristiana conuersatione ꝓropter futu¬
rum iudicium. terribiliter inculcanda sunt. Ma
gisq: proillo addm̃ quã illidedõ multa dicenda
aepe etiam fit. ut quiprimolibenter audiebat
uel audiendo ud stando fatigatus. noniam lau¬
dans sed oscitans labia deducat. et scabirtuelle.
etiam inuitus ostendet. Quod ubi senscrimus. aut
renouare opost& eius animũ dicendo aliquid ho¬
nesta hilaritate conditum & aptum reragͣ itur
Uelaliquid ualdemirandũ et stupendũ. ueletiã
dolendũ atq plagendum & magis deipso ut ꝓ¬
priacura punctus euigil&. Quod tamonnon
offendat eius uerecundiam asperitate aliqua.
Sed potius familiaritate concili&. ut oblata sessio¬
nc succurrere : quam quã sine dubitatione ilius
fiat ubi decenter ficri potest ut a principiosedens audiat
ongeq consultius in quibusdam ecdesiis trans¬

Expanded text:
absurdus et aversus, misericorditer sufferendus absurdus et aversus, misericorditer sufferendus est, breviterque decursis caeteris ea quae maxiesiae, de tentationibus, de Christiana conversatione propter futurum judicium terribigisque pro illo ad Deum, quam illi de Deo multa dicenda. 19. Saepe etiam fit ut qui primo libenter audiebat, vel audiendo vel stando fatigatus, non jam laudans, sed oscitans labia diducat, et se abire velle etiam invitus ostendat. Quod ubi senserimus, aut renovare oportet ejus animum, dicendo aliquid honesta hilaritate conditum et aptum rei quae agitur, vel aliquid valde mirandum et stupendum, vel etiam dolendum atque plangendum; et magis de ipso, ut propria cura punctus evigilet; quod tamen non offendat ejus verecundiam asperitate aliqua, sed potius familiaritate conciliet; aut oblata sessione succurrere; quanquam sine dubitatione melius fiat, ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens audiat; longeque consultius in quibusdam Ecclesiis trans
Abbreviated transcription (Latin):
tum est  Omnia sermone tẽptanda sunt quȩ
ad eũ excitandũ ettã quã delatebris eruendũ
possint ualere: nam&timor nimiusatq inpedi¬
ens. declarationem ipdiciicius blanda exostatio¬
ne pellendus est : Et insinuando fraternã socicta¬
tem uerccundia temperanda. & interrogatione
quȩrendũ utrũ intellegat : Et danda fidutia. ut si
quid ei contradicendum uidetur. libere proferat
Quȩrendũ ctiã deillo utrumhȩx aliquando sã au¬
dierit & fostassis eũ tã quã nota et peruulgata
non moueant Etagendũ procius responsione
ut aut planius & enodatius loquamur aut opini¬
onẽ contrariam refellãmus. autea quȩ illi
nota sunt non explicemus latius. sedbreuiter cõ¬
plicemus. Eligamusq: aliqua ex his quȩ mistice
dicta sunt inscĩs libris. & maxime inipsa narra¬
tiont quacapericndo certuelando noster ser¬
modulces cat
Quod siinimis tardus est ctabomni tali suauitate

Expanded text:
tum est, omnia sermone tentanda sunt, quae tum est, omnia sermone tentanda sunt, quae ad eum excitandum et tanquam de latebris eruendum possint valere. Nam et timor nimius atque impediens declarationem judicii ejus, blanda exhortatione pellendus est, et insinuando fraternam societatem verecundia temperanda, et interrogatione quaerendum utrum intelligat, et danda fiducia, ut si quid ei contradicendum videtur, libere proferat. Quaerendum eum de illo utrum haec aliquando jam audierit, et fortassis eum tanquam nota et pervulgata non moveant; et agendum pro ejus responsione, ut aut planius et enodatius loquamur, aut opinionem contrariam refellamus, aut ea quae illi nota sunt non explicemus latius, sed breviter complicemus, eligamusque aliqua ex his quae mystice dicta sunt in sanctis Libris, et maxime in ipsa narratione, quae aperiendo et revelando noster sermo dulcescatquod si nimis tardus est, et ab omni tali suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
discenda sunt  et incoium nouitate in nouari
Ut si frĩdior est solitã nrã pradicatio in solita
eorum auditione feruescat: hucaccedit ad conparan¬
dam lactitiã quod cogitamus et consideramus. dequa
crroris moste inuitam fidei transeat homo. Et siui¬
cos usitatissimos cumbenefitia hilaritate transimus
quando alicui forte quierrando laborauerat de¬
monstramus uiam. quanto a lacrius & cũgaudio
maiore in doctrina salutari. etiam illa quȩ propter
nos ittexere non opus est perambula redebemus:
Eumanimam miserandã eterroribus seculi fatiga¬
tam peritincra pacis. ipsoqui nobis eã prestitit
iubentep deducimus: Sed reuera multum est ꝑ
durare in loquendo: usq ad terminũ prȩstitutum
cd̃moueri nonuidemus audientem: Quodsi uerto
Non audeat peligionis timore constrictus. uoce
aut aliquo motu corporis significare ad probatio¬
nẽ suã siue humana uerecundia reprimatur
Siuedicta nonintellegat. si ue contemnat quando¬
quidem nobis non cernentibus animũ eius incer¬

Expanded text:
discenda sunt; et in eorum novitate innovari, ut si frigidior est solita nostra praedicatio, insolita eorum auditione fervescat? Huc accedit ad comparandam laetitiam, quod cogitamus et consideramus, de qua erroris morte in vitam fidei transeat homo. Et si vicos usitatissimos cum benefica hilaritate transimus, quando alicui forte qui errando laboraverat, demonstramus viam: quanto alacrius et cum gaudio majore in doctrina salutari, etiam illa quae propter nos retexere non opus est, perambulare debemus; cum animam miserandam et erroribus saeculi fatigatam per itinera pacis, ipso qui nobis eam praestitit jubente, deducimus? CAPUdurare in loquendo usque ad terminum praestitutum, cum moveri non videmus audientem; quod sive non audeat, religionis timore constrictus, voce aut aliquo motu corporis significare approbationem suam, sive humana verecundia reprimatur; sive dicta non intelligat, sive contemnat: quandoquidem nobis non cernentibus animum ejus incer
Abbreviated transcription (Latin):
& stuperecũ intuentur operamanuũ hominũ
seduolumus cosinipsamastem consilium ue in¬
stitutoris ad tollere : Atq inde exsurgere in ad¬
mirationẽ laudemq: omnicrtantis dĩ ubi amo¬
ris fructuosissimus finis est
Quanto ergomagis delectarenosopostit cũ ipsũ
dm̃ iã disccrehomine sactedunt propterquã

Expanded text:
et stupere, cum intuentur opera manuum hominum; et stupere, cum intuentur opera manuum hominum; sed volumus eos in ipsam artem consiliumve institutoris attollere, atque inde exsurgere in admirationem laudemque omnicreantis Dei, ubi amoris fructuosissimus finis est: quanto ergo magis delectari nos oportet, cum ipsum Deum jam discere homines accedunt, propter qu
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo possumus. Ita fit ut diligentibus dm̃ om̃tt
congruentia sepc repetere fastidimus congruamus
eis perfraternũ paternũ maternũq amorem: Et
copulatis cordicorum. etiã nobis nouaui debuntur
antum enimual & animi conpatientis affcctus. ut
cumilli afficiuntur nobis loquentibus & nosillis
discence tibus habitemus ininuicm. Atq ita & illi
quȩ audiunt qua si loquantur in nobis & nosinillis
discamus quodam modo quacdocemus. Nonneaccide¬
re hoc sol& cum locaquaedam ampla & pulcra. ud
urbium ud a grorum quaciam nos sȩpeuidendo
sinc aliqua uoluptate prateribamus : Ostendi¬
museis quiantea nũ quã uiderant: ut nrã delectati¬
o INeorum nouitatis delectatione renouctur
Ettanto magis quanto sunt amicidres. quia per
amoris uinculum in quantũ in illis sumus in
tantũ & nobis noua fiunt quȩuetera fucrunt
ed si in rebus contemplandis aliquantũ profici¬
mus iam uolumus eos quos diligimus lactari

Expanded text:
quomodo possumus: ita fit ut diligentibus Deum omnia quomodo possumus: ita fit ut diligentibus Deum omnia congruentia saepe repetere fastidimus; congruamus eis per fraternum, paternum, maternumque amorem, et copulatis cordi eorum etiam nobis nova videbuntur. Tantum enim valet animi compatientis affectus, ut cum illi afficiuntur nobis loquentibus, et nos illis discentibus, habitemus in invicem; atque ita et illi quae audiunt quasi loquantur in nobis, et nos in illis discamus quodam modo quae docemus. Nonne accidere hoc solet, cum loca quaedam ampla et pulchra, vel urbium vel agrorum, quae jam nos saepe videndo sine aliqua voluptate praeteribamus, ostendimus eis qui antea nunquam viderant, ut nostra delectatio in eorum novitatatis delectatione renovetur? Et tanto magis, quanto sunt amiciores; quia per amoris vinculum in quantum in illis sumus, in tantum et nobis nova fiunt quae vetera fuerunt. Sed si in rebus contemplandis aliquantum profecimus, non volumus eos quos diligimus laetari
Abbreviated transcription (Latin):
deur si stemporbus liberari : nullumq exilla cc̃
perturum qui apquipenent nonexillaerat
ir mumeñ fundamentũ distait habens signaculũ
hoc Nouitdns qui sunt : et recedit ab iniquitate
orniis quinominat nomendñi. Ista cogitantes¬
& unuocantes dum in cornr̃m minus timbi¬
mus incrstos exitus sermnonis nr̃i propter incer¬
tos motus auditorum Delatabitq nosetiam ipsa perpes¬
siomol estiaqum. promisericordiopere si non inconram
gloriam requiramus: Tunceni est ucre o pusbonum
cũ acaritate iaculatur agentis intentio. Et tã quã adlo¬
cumsuũ rediens rursus in caritate requiescit : lactiouesd
que nos delactet autaliqua auditio indioris doqur
ut cam promendo sermoni nr̃o prȩponereuiolentes cũ
pigrita udtedio loquamur: Uacriores nossuscipict
iocundiorq pracstabitur postlaborem & maiore fi¬
dutia deprecabimur utloquatur nobis ds̃ quo modo
uolumus si suscipiamus hilariter. utloquatur pernos

Expanded text:
decursis temporibus ldecursis temporibus lperiturum, quia qui perierit non ex illa erat. irmum fundamentum Dei stetit, habens signaculum hoc: Cognovit Dominus qui sunt eius, et discedit ab iniquitate omnis, qui nominat nomenet invocantes Dominum in cor nostrum, minus timebimus incertos exitus sermonis nostri propter incertos motus auditorum; delectabitque nos etiam ipsa perpessio molestiarum pro misericordi opere, si non in eo nostram gloriam requiramus. Tunc enim est vere opus bonum, cum a charitate jaculatur agentis intentio, et tanquam ad locum suum rediens, rursus in charitate requiescit. Lectio vero quae nos delectat, aut aliqua auditio melioris eloquii, ut eam promendo, sermoni nostro praeponere volentes, cum pigritia vel taedio loquamur, alacriores nos suscipiet, jucundiorque praestabitur post laborem; et majore fiducia deprecabimur ut loquatur nobis Deus quomodo volumus, si suscipiamus hilariter ut loquatur per nos
Abbreviated transcription (Latin):
misericordia. Quia et patientia dĩ adp̾enitentiã cosad ducit
uidenim est detestabilius. etquod magis thesauri¬
Az& iram indic irȩ & reuelationis iudicudĩ iusti
quã demalo alterius m̃ala diaboli similitudine
atqumitatione lactari : Nonnumquã ctiam frecte
omnia ueraquedicantur. aut non intellectu i aliquid
autcontra opinionẽ & consuctudinc̃ ueteriserroris
ipsa nouitate asperum offendit et perturbat audi¬
entem Quodsi apparucrit sanabilemq seprabet
qustorititũ rationũq copia sinculla dilatione sanin¬
dusest. Si autẽ taciti t̃ occulta offensiocseq Meli¬
cina opitulari porest: at sire siluerit &curarinto¬
sauierit consolctur nos dominicũ illud ȩxemplum qui
offensis hominib ex uerbo suo ettãquã durũ resugi¬
entib:etiahis quir manserant ait nũ quid&uosuultis ir
Satis enim fixum at qum mobiledebetut corde sutint¬
riduerusalem captiuam ab hunis seculibab lonia

Expanded text:
misericordia, quia et patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. misericordia, quia et patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Quid enim est detestabilius, et quod magis thesaurizet iram in die irae et revelationis justi judicii Dei , quam de malo alterius mala diaboli similitudine atque imitatione laetari? Nonnunquam etiam, cum recte omnia vereque dicantur, aut non intellectum aliquid, aut contra opinionem et consuetudinem veteris erroris ipsa novitate asperum, offendit et perturbat audientem. Quod si apparuerit, sanabilemque se praebet, auctoritatum rationumque copia sine ulla dilatione sanandus est. Si autem tacita et occulta offensio est, Dei medicina opitulari potest. At si resiluerit, et curari recusaverit, consoletur nos dominicum illud exemplum, qui offensis hominibus ex verbo suo, et tanquam durum refugientibus, etiam iis qui remanserant ait, Numquid et vos vultis ire ? Satis enim fixum atque immobile debet corde retineri, Jerusalem captivam ab hujus saeculi Babylonia
Abbreviated transcription (Latin):
accidat ut etiã hincoffendatur auditor. Non aliunde nob
deb& uideri accidisse nisi quia ds̃ experiri nosuolu it
utrũ cũ mentis placiditatecorrigamur : Nein de fen¬
sionẽ nr̃i erroris maiore p̃cipitemur errore: quod si
nemo nobis dixerit nosq & illos qui audicrunt omni¬
nolatuerit. nullusdolor est si non fiat iterum:
lerumq auton nosipsirecolentes quȩ dixerimus. re¬
prchendimus aliquid etignoramus quomodo cũ dicere¬
tur acceptumsit. magisq dolemus quando in nobis fer¬
uet caritas. sicum falsum eẽt libenter acceptum est:
deoq opostunitate repesta sicur nos ipsos insilentio
xpr chendimus itacurandum est utetiã illi sensim cor¬
rigantur. qui nondi uerbis sed planc nr̃ĩs in aliquã lap¬
si sunt falsitatem: Siuero aliquiliuore uesa noaxci
crrassenos gaudent susurrones. detractores dõ odibi¬
les: prebeant nobis materiã exercendȩ patientiac cũ

Expanded text:
accidat ut etiam hinc offendatur auditor, non aliunde nobis accidat ut etiam hinc offendatur auditor, non aliunde nobis debet videri accidisse, nisi quia Deus experiri nos voluit, utrum cum mentis placiditate corrigamur, ne in defensionem nostri erroris majore praecipitemur errore. Quod si nemo nobis dixerit, nosque et illos qui audierunt omnino latuerit, nullus dolor est, si non fiat iterum. Plerumque autem nos ipsi recolentes quae dixerimus, reprehendimus aliquid, et ignoramus quomodo cum diceretur acceptum sit; magisque dolemus, quando in nobis fervet charitas, si cum falsum esset, libenter acceptum est. Ideoque opportunitate reperta, sicut nos ipsos in silentio reprehendimus, ita curandum est ut etiam illi sensim corrigantur, qui non Dei verbis, sed plane nostris in aliquam lapsi sunt falsitatem. Si vero aliqui livore vesano caeci errasse nos gaudent, susurrones, detractores, Deo odibiles ; praebeant nobis materiam exercendae patientiae cum
Abbreviated transcription (Latin):
Euit sblandas alas refugientes supcibipredia fiunt
alitious Sienimintellattur delectat inpentra¬
bilibus sincerissimis hocetiam intellageredelce¬
ini uo modo caritas quanto officiosius descendn
bonisinuitanto sobustius recurrit In intima per
bona consiitiam: nihil quȩrendo abeis adquos
descondit practir corũ sempiternã salutem :s¬
lius iictagis appetimus caquȩiã parata sunt &mie¬
lius dictalegere uel audine at idcopigit incesto
rxitu adtempus coaptart queloquiinur. tantũ aue¬
ritate perũ non aberret animus ꝰ¬
acile est ut sunucrbis auditorẽ aliquid offende¬
rot en uipsa occas ionediscat quã sitre intellatã
sontiminenidũ siminis integrraut siminus proprie
sonaro potuit : Quodideo sonibat utrer intelleꝰ¬
gtritiu : Quod sihumanȩ infirimtatis intentio
ctiã ab ipsa perum ueritat caberrauerit quan¬
quã incuthei tandis rudibus ubiuia tritissima
enondaest difficile potest accͥditre. tamerinefor

Expanded text:
cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutemmagis appetimus, ea quae jam parata sunt et melius dicta legere vel audire, et ideo piget incerto exitu ad tempus coaptare quae loquimur: tantum a veritate rerum non aberret animus, facile est ut si in verbis auditorem aliquid offenderit, ex ipsa occasione discat quam sit re intellecta contemnendum, si minus integre, aut si minus proprie sonare potuit, quod ideo sonabat ut res intelligeretur. Quod si humanae infirmitatis intentio etiam ab ipsa rerum veritate aberraverit; quanquam in catechizandis rudibus, ubi via tritissima tenenda est, difficile potest accidere: tamen ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
mostalitas carnis ab acqualitated : ectamqr
cum in cadem forma ess&. sem& ipsum exinaniuit
formã serui accipiens et axterausque ad mostem
crucis Quamob causam nisi qua factus est infir¬
mis infirmus ut infirmos lucrifacer& Audi
enusimitatorem alibictiam dicentem. Siucenĩ
inente exccisimusdõ. Siuctem perantes sumus
uobis cartas ap̃icnim conpellit nos Iudicantes
hoc quiaunus proomnibus mostuus est
uomodo enimparatus ess& inpendi proani¬
maibus corũ sicũ pigeret inclinari adaures
eorum. hincergo factus est paruulus in me¬
dionostrũ. Tamquam nutrix fouens filios suos
num enĩ delectat. nisi amor inuitet decurta¬
ta & mutilata uerba in murmurare : Etta¬
men optant homines habere in fantes quilus
id exhibeant: et suauis est matriminuta man¬
sa inspuere paruulo filio. quã ipsamande¬
re acdeuorare grandiora. Nonergoreradat¬
depectore etiam cogitatio gallinae illius. quȩ
languidulis plumis teneros foctus operit
Q su surrantes pullos confractauoce aduocat

Expanded text:
mortalitas carnis ab aequalitate dei; et tamen, cum in eadem forma esset, semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens et cetera usque ad mortem crucis. quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucri faceret? audi eius imitatorem alibi etiam dicentem: siue enim mente excessimus, deo, siue temperantes sumus, nobis. caritas enim Christi compellit nos iudicantes hoc, quia unus pro omnibus mortuus est. quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum? hinc ergo factus est paruulus in medio nostrum tamquam nutrix fouens filios suos. num enim delectat, nisi amor inuitet, decurtata et mutilata uerba immurmurare? et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant, et suauius est matri minuta mansa inspuere paruulo filio quam ipsam mandere ac deuorare grandiora. non ergo rde pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat;
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tibi usui ess& scriberem:
Dixistienim quod sȩpȩ apud casthaginẽ
ubidia conus es. ad teadducuntur qui fide chris¬
tiana primitus imbuendi sunt: Eoquod existime¬
ris habenx cathecitandi uberẽ facultatem. Et
doctrinã fidei & suauitatẽ sermonis. Tc autem
poene semper angustias pati. Id ipsum quod cre¬
dendo christianisumus. quopacto commode inti¬
mandumsit : XNde exþordienda quous quesit per¬
ducenda narratio: Vtrum exostationẽ aliquã
terminata Narrationc adhibere debeamus An prac¬
cepta sola quibus obseruandiscuiloquimur. nouerit
christianã uitam prosessiorłeq i&ineri. Sacpe au¬
temtihi accidisse confessus atq conquestus es
t in sermone Iongo e tapido tibupseuiles ceres. essesq¬

Expanded text:
quod tibi usui esset, scriberem. Dixisti enim quod saepe apud Carthaginem, ubi diaconus es, ad te adducuntur, qui fide christiana primitus imbuendi sunt, eo quod existimeris habere catechizandi uberem facultatem, et doctrina fidei et suavitate sermonis: te autem pene semper angustias pati, idipsum quod credendo christiani sumus, quo pacto commode intimandum sit; unde exordienda, quousque sit perducenda narratio; utrum exhortationem aliquam terminata narratione adhibere debeamus, an praecepta sola, quibus observandis cui loquimur noverit christianam vitam professionemque retineri. Saepe autem tibi accidisse confessus atque conquestus es, ut in sermone longo et tepido tibi ipse vilesceres essesq
Abbreviated transcription (Latin):
conceditur tenerequem uolumus. nec sufficereom¬
nibus possumus: Atq ita exipsatristitia sermo ꝓ¬
cedens minus gratus est. quiad eariditate mestiti ȩ
minus exuberat aliquando : Itemex aliquo scanda¬
lo mȩror pectus obsedit. & tunc nobis dicitur: Ueni
loquerchuic xp̃ianus uult fieri diciturenim ab
ignorantibus quid nosdausum intus ex uirat: qui¬
bussi affectũ nr̃m aperire non opostet. suscipi¬
mus iñcri qu edioliua Et profatolanguidus a fu¬
nuisile⁊ er moerit. perunã cordis ȩ stirantion fu¬
nitenq trauertus Tot igitur cacauns qulibet

Expanded text:
conceditur tenere quem volumus, nec sufficere omconceditur tenere quem volumus, nec sufficere omnibus possumus, atque ita ex ipsa tristitia sermo procedens minus gratus est quod de ariditate moestitiae minus exuberat. Aliquando item ex aliquo scandalo moeror pectus obsidet, et tunc nobis dicitur: Veni, loquere huic, Christianus vult fieri. Dicitur enim ab ignorantibus quod nos clausum intus exurat, quibus si affectum nostrum aperire non oportet suscipimus ingrati quod volunt, et profecto languidus et insuavis ille sermo erit, per venam cordis aestuantem fumantemque trajectus. Tot igitur ex causis quaelib
Abbreviated transcription (Latin):
axerusiue utrum occurrant prosententia siue utri
ccprantur utiliter. Uel quia illa quȩrudibus insi¬
N ec ienst amustatis ecta quã in fantlibus cu aliqua uo¬
luptat iamgran diusculus animus graditur¬
N oeitenum loquenttacdium auditor innmobilis¬
n onquiahumane laudis nos cneiauidos denct sed
qui a caquȩministramus dĩ sunt. et quanto magis diligimus
eos quibus loquimur. Tanto magis cis cupimus ut pla¬
ocant quacadeorũ porriguntur salutem. Quodsi
non succedit contristamur: & in ipsocursu debilita¬
mur & frangimur. quasi frustra operam conteramus
N onnũquã etiã cũ auestimur ab aliqua requã de side¬
ramus agere. &cuius actio aut delectabat nos. aut
magis nobis nec essaria uidebatur: & cogimuraut ius¬
sueius quem offendere nolumus. aut aliquorum
ineuitabili instantia cathecizare aliquem: Iam contur¬
bati accedimus ad negotium cui magnatranquillitate
opus est : dolentes quodneq ordinẽ actionũ nobis

Expanded text:
exitu, sive utrum occurrant pro sententia, sive utrum exitu, sive utrum occurrant pro sententia, sive utrum accipiantur utiliter; vel quia illa quae rudibus insinec in eis tam usitatis et tanquam infantilibus cum aliqua voluptate jam grandiusculus animus graditur. Facit etiam loquentnon quia humanae laudis nos esse avidos decet, sed quia ea quae ministramus, Dei sunt, et quanto magis diligimus eos quibus loquimur, tanto magis eis cupimus, ut placeant quae ad eorum porriguntur salutem; quod si non succedit contristamur, et in ipso cursu debilitamur et frangimur, quasi frustra operam conteramus. Nonnunquam etiam cum avertimur ab aliqua re quam desideramus agere, et cujus actio aut delectabat nos aut magis nobis necessaria videbatur, et cogimur aut jussu ejus quem offendere volumus aut aliquorum inevitabili instantia catechizare aliquem, jam conturbati accedimus ad negotium cui magna tranquillitate opus est, dolentes quod neque ordinem actionum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
enim deipsis prȩceptis explicandi sermonis. Incatheci¬
Tando eoquisicuenit ut xp̃ianus fiat. quantũ satis
uisumest quod promis eram exsoluiꝰ. Indebitum quip¬
pe est ut etiam ipsefaciam in hocuolumine. quod fic¬
rio postere praccipio. Siergo fecero ad cumulũ uale¬
bit Cumulus autem quo pacto a mesuꝑ fundi po¬
me conceriã menuram debitiexplcucto: neqenimntemix¬
me comquer audiui nisi quodibi sermotuus uilis abier¬
tusui undereo no eiĩaliquom p̃iano nomine imbiebes
snois noui paratũ et instrutum neiuipnur lodition it
inapa selamumite dio fieriudilla causa quam ditanis
Q uia magis delertat nos atenet quodinslentio ment
curninus uecindeudumus auocari aducrlorũ longe
disparem enpitum ud quietiã cũsermo iocundur et
matis nos libd audircuit legere quȩmndius dicta sint
ot uesinc nrãcura & sollicitudine promuntii quit
adalionũ sensum epontina uerba coaptare . Inesto

Expanded text:
enim de ipsis praeceptis explicandi sermonis, in catechienim de ipsis praeceptis explicandi sermonis, in catechizando eo qui sic venit ut christianus fiat, quantum satis visum est, quod promiseram exsolvi. Indebitum quippe est, ut etiam ipse faciam in hoc volumine, quod fieri oportere praecipio. Si ergo fecero, ad cumulum valebit: cumulus autem quo pacto a me superfundi potest, antequam mensuram debiti explevero? Neque enim te maxime conqueri audivi, nisi quod tibi sermo tuus vilis abjectusque videretur, cum aliquem christiano nomine imbueressatis novi paratum et instructum, neque ipsius locutionis inopia, sed animi taedio fieri; vel illa causa quam dixi, quia magis nos delectat et tenet, quod in silentio mente cernimus, nec inde volumus avocari ad verborum longe disparem strepitum; vel quia etiam cum sermo jucundus est, magis nos libet audire aut legere quae melius dicta sunt, et quae sine nostra cura et sollicitudine promuntur, quam ad alienum sensum repentina verba coaptare incerto
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ. Itacnim noninridebunt si aliquos antistites
& ministros eclesiç foste anima duesterint
uel cumbarbaris imis et sołris misdm̃ inuocare.
uel eadem uerba quȩ pronuntiant non intellegere
perturbate quedistinguere. non quia ista m̃i¬
nime corrigenda sunt. ut populus adidquod pla¬
ne intellegit dicatamen: sed tamen pictoleranda sunt
ab eis. quididic̾erint. ut sono in foro. sicuoto incoclesia
benedici It aq forensis illa nonnumquã fostebona
dictio nũquã tamen benedictio dicipotest. Desa¬
cramento autem quod accepturi sunt. sufficit pru¬
dentioribus audirequidres illa signific&. Cum
tardioribus autem aliquanto pluribus uerbi s etsi¬
militudinibus a gendum est. Necontem nant quod
desideras. ut ipsotibi opere ostendam quomodo faci¬
enda sint ista quaemonui quod quidem faciam. quan¬
tum dño adiuuante potuesd Sed prius deilla hilarita¬
te comparanda: quod pollicitus sum. dicere debeo Iam

Expanded text:
affectum: ita enim non irridebunt, si aliquos antistites affectum: ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros Ecclesiae forte animadverterint, vel cum barbarismis et soloecismis Deum invocare, vel eadem verba quae pronuntiant non intelligere, perturbateque distinguere. Non quia ista minime corrigenda sunt, ut populus ad id quod plane intelligit, dicat Amen; sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint, ut sono in foro, sic voto in Ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnunquam forte bona dictio, nunquam tamen benedictio dici potest. De Sacramento autem quod accepturi sunt, sufficit prudentioribus audire quid res illa significet: cum tardioribus autem aliquanto pluribus verbis et similitudinibus agendum est, ne contemnant quod desideras, ut ipso tibi opere ostendam quomodo facienda sint ista quae monui. Quod quidem faciam, quantum Domino adjuvante potuero: sed prius de illa hilaritate comparanda, quod pollicitus sum, dicere debeo. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
contemnere quoscognoucrint morũ uitia quã
uerborũ amplius deuitare . & cordicasto linguã
Exercitam nec conferreaudeant. quãctiã prac¬
ferie consueuerant Maxi meautẽ isti docendi
sunt. scripturas audirediuinas. nesordeat eis
solidũ cloquiũ qui a non est inflatum. Neq ar¬
bitrentur carnalibus integumentis inuoluta atq
opiestodictaud facta hominũ quacinillis libris legunt᷑
creundectiã mesteruuocantur : quidualcant
enignatũ latebie adamorem ueritatis acuendum
onei ndumq fistidutorporem ipsac apcrientra
prtubandumest: Talibus cũaliquid cis qđ iñ promp¬
tu positũ nonita mouebat enodationc allegorie
alicuius eruitur
Nisenim maxime utilcest nosse itaesseprponendas
uerbis sententias ut p̃ponitur animus corpori Ex
quofit utita malledebeant ueriores quã dissestio¬
res audire sermones sicut malledebent prudentio¬
res quã formosiores habere amicos
Vouerint etiam non cẽ uocom ad aure sdĩ nisi animi

Expanded text:
conconuerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre audeant, quam etiam praeferre consueuerant. maxime autem isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum eloquium, quia non est inflatum, neque arbitrentur carnalibus integumentis inuoluta atqueoperta dicta uel facta hominum, quae in illis libris legunturcreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueridecutiendumque fastidii torporem, ipsa experientia probandum est talibus, cum aliquid eis quod in promptu positum non ita movebat, enodatione allegoriae alicujus eruitur. His enim maxime utile est nosse, ita esse praeponendas verbis sententias, ut praeponitur animus corpori. Ex quo fit ut ita malle debeant veriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores, quam formosiores habere amicos. Noverint etiam non esse vocem ad aures Dei, nisi animi
Abbreviated transcription (Latin):
titẽ populixp̃iani nonidiota ut aiunt seđ docto¬
rum libris expolitus atq excultus accedit : mo¬
desta conlatione tractanda sunt
Tantũ alssumpta prȩcipiendiauctoritite utca¬
ueat presumptionis errores. quantũ eiurhu¬
militas quȩ illũ adduxit iam sentit ad mittere
etera uesd secundum regulas doctrine salut aris. siue
defide quaecũq narranda ud disserenda sunt. siue
demoribus si uede temptationibus: Eomodo per¬
currendo quodixi adillam suꝑeminentiorem ui ã
omnia referenda sunt
unt itemquidam descolis usitatissimis grãmaticorum
oratorũq uenientes. quosneq inter idiotas numera re
aud eas neq interillos doctissimos quorũ mens mag¬
naiũ rerũ est exercitata questionib hisergo quilo¬
quendi asteteteris hominibus excellercuidentur
Cumueniunt ut xp̃iani fiant. hocamplius quã illis in¬
lit teratis inpestire debemus: quod sedulo monen¬
disunt ut humilitate induti xp̃iana discant Non

Expanded text:
tatem populi christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctotatem populi christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctorum libris expolitus atque excultus accedit, modesta collatione tractanda sunt: tantum assumpta praecipiendi auctoritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ejus humilitas quae illum adduxit, jam sentitur admittere. Caetera vero secundum regulas doctrinae salutaris, sive de fide, quaecumque narranda vel disserenda sunt, sive de moribus, sive de tentationibus, eo modo percurrendo quo dixi, ad illam supereminentiorem viam omnia referenda suntunt item quidam de scholis usitatissimis grammaticorum oratorumque venientes, quos neque inter idiotas numerare audeas, neque inter illos doctissimos, quorum mens magnarum rerum est exercitata quaestionibus. His ergo qui loquendi arte caeteris hominibus excellere videntur, cum veniunt ut christiani fiant, hoc amplius quam illis illitteratis impertire debemus, quod sedulo monendi sunt ut humilitate induti christiana, discant non
Abbreviated transcription (Latin):
nibus & scriptionib inenis ueritate florentũ : quã¬
quã & illi quicatholici exhacuita emigraruNT.
& aliquid litterarum christianarum posteris
reli querunt inquibus dam locis opusculorum
suorũ uel non intellectia uel sicuti est humana
in firmitas minus ualentes aciementis abditiora pene¬
trare &uerisimilitudine aberrantes aueritate
pre sumptoribus et audacibus fucrunt occa sio¬
niad aliquam heresem moliendam atq gignendt̃
quod mirum nonest : Cumdeipsis canonicis
literis ubiomnia sanissi medicta sunt : Non
quidem aliter accipiendo quȩdam quã ud scrip¬
tor sensit uel seipsa ueritas hab&. Namsihoc
solum esset quis non humanȩ infirmitatiad cor¬
rigindũ paratelibenter ignosceret : sedid qđ ꝑuer¬
sȩ acpraueopinatisunt animositate accrrima
& puicaciadrogantia defensitates multi multa
pernitiosa dogmata cõncisa communionis uni¬
tatepeptrerunt. Hȩc omnia cumillo quiad socic¬

Expanded text:
nibus et scriptionibus in ejus veritate florentium. Quannibus et scriptionibus in ejus veritate florentium. Quanquam et illi qui catholici ex hac vita migrarunt, et aliquid litterarum christianarum posteris reliquerunt, in quibusdam locis opusculorum suorum, vel non intellecti, vel sicuti est humana infirmitas, minus valentes acie mentis abditiora penetrare, et veri similitudine aberrantes a veritate, praesumptoribus et audacibus fuerunt occasioni ad aliquam haeresim moliendam atque gignendam. Quod mirum non est, cum de ipsis canonicis Litteris, ubi omnia sanissime dicta sunt, non quidem aliter accipiendo quaedam, quam vel scriptor sensit, vel se ipsa veritas habet; nam si hoc solum esset, quis non humanae infirmitati ad corrigendum paratae libenter ignosceret? sed id quod perverse ac prave opinati sunt, animositate acerrima et pervicaci arrogantia defensitantes, multi multa perniciosa dogmata, concisa communionis unitate pepererunt. Haec omnia cum illo qui ad socie
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitate meritorum canonicȩ auitoritatis &
exponendum solestissi me diligentiẽ maximeq
commendans in scripturis canonicis admirandȩ
altitudinis saluberrimamhumilitatom. In illis autẽ
prosuacuiusq facultate aptum suꝑbioribus et ꝑ
hoc infirmioribus animis stilum sonantioris &
quasitornatioris doquii. Sane ctiã exprimendũ
deillo est. ut indicet quem maxime legerit. & qui¬
bus libris familiarius inhȩserit : Vnde illi ꝓsua sũ
est ut sociariuell& eclesiȩ quod cũ dixerit : Tum
si nobis noti sunt illilibri aut etdesiastica fama
saltem accepimus acatholico aliquo memorabili
iuro cẽ conseriptos. lactiad probemus. Si autem
in alicuius hertici uolumina incurrit et nesciens
foste quoduera fides in probat tenuit animo. et
catholicum eẽ arbitratur. sedulo ed ocendus est
pradata auctoritate uniuersalis ecdesiȩ: alio¬
rumq doctissimorum hominum & disputatio¬

Expanded text:
diversitate meritorum canonicae auctoritatis et diversitate meritorum canonicae auctoritatis et exponentium solertissimae diligentiae; maximeque commendans in Scripturis canonicis admirandae altitudinis saluberrimam humilitatem, in illis autem pro sua cujusque facultate aptum superbioribus, et per hoc infirmioribus animis, stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. Sane etiam exprimendum de illo est ut indicet quem maxime legerit, et quibus libris familiarius inhaeserit, unde illi persuasum est ut sociari vellet Ecclesiae. Quod cum dixerit, tum si nobis noti sunt illi libri, aut ecclesiastica fama saltem accepimus a catholico aliquo memorabili viro esse conscriptos, laeti approbemus. Si autem in alicujus haeretici volumina incurrit, et nesciens forte quod vera fides improbat, tenuit animo, et catholicum esse arbitratur; sedulo edocendus est, praelata auctoritate universalis Ecclesiae aliorumque doctissimorum hominum et disputatio
Abbreviated transcription (Latin):
nostrarum seripturarum litterarum que ognouerit
quibus iaminstructus ad sacramentorũ pasticipa¬
tionẽ tantum modo uenerit. Tales enim non cadẽ
hora quaxpianifiunt sed antesolent ominiadiligen¬
mu anquir ere & motus inimisui cumquib possunt cõ¬
munieart atq discutere: Cumhis itaq breuiter agen¬
dum est: et non odiose inculcando quanorunt sca
modeftcpraestr ingendo itaudicamus noseredert qđ
ionnorunt Alludatq illud atq hoc modo cursime nu¬
mera coninia quae rudibus indotisq inculcanda sunt
Ut adsi quid nouit eruditis iste nontaquam adoctore
audiat. Et si quid ad hucignorat dumca cominmo¬
ramus quȩ illum nosseiam credimus discat y nccipse
sanc inutiliter interrogatur quibus rebus motussit
ut uelit essexp̃ianus . Vt silibris cipsua sũ rum ui de¬
ris. siue canonicis. siueutilium tractorum. dehis ali¬
quid in principio loquaris : Conlaudans eos pro

Expanded text:
nostrarum scripturarum litterarumque cognoverit, nostrarum scripturarum litterarumque cognoverit, quibus jam instructus ad Sacramentorum participationem tantummodo venerit. Tales enim non eadem hora qua christiani fiunt, sed ante solent omnia diligenter inquirere, et motus animi sui, cum quibus possunt, communicare atque discutere. Cum his itaque breviter agendum est, et non odiose inculcando quae norunt, sed modeste perstringendo; ita ut dicamus nos credere quod jam noverint illud, atque illud; atque hoc modo cursim enumerare omnia quae rudibus indoctisque inculcanda sunt: ut etsi quid novit eruditus iste, non tanquam a doctore audiat; et si quid adhuc ignorat, dum ea commemoramus quae illum nosse jam credimus, discat. Nec ipse sane inutiliter interrogatur, quibus rebus motus sit ut velit esse christianus: ut si libris ei persuasum esse videris, sive canonicis, sive utilium tractatorum, de his aliquid in principio loquaris, collaudans eos pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit iustus: et si facile poss& nonideo nobis proponi
exempla iustorum ut ab eis iustificemur: Sedut cos
imitantes ab eorum iustificatore. nos quoq iustifi¬
carisciamus  hi c enim fiet quod maxime cõmen¬
dandum est Ut cumillequinos audit immo pernos
auditdm̃. morib et scientia proficere coeperit. et
uiamxpi alacriter ingredi. nec nobis idaudeat
ad signare Nec sibi sed & seipsum et nos. et quoscũq
alios diligit amicos. in illo & propter illum diligat
qui cumdilexit inimicũ ut iustificans facer& amicũ
Hiciam non teputo preceptore indigerẽ. ut cum occu¬
pata sunt tempora ud tua uel eorum quiteaudiunt.
breuiter agas. : Cum autem largiora largius elo¬
quaris: hoc enim nullo admonente. ipsa necessi
quam cathecitandus uenerit liberalibus doctrinis
excultus quiiam decreuerit ẽẽ Xp̃ianus et ideo te¬
Nerit ut fiat. difficillimũ omnino est ut non multa

Expanded text:
sit justus; et si facile posset, non ideo nobis proponi sit justus; et si facile posset, non ideo nobis proponi exempla justorum, ut ab eis justificemur, sed ut eos imitantes ab eorum justificatore nos quoque justificari sciamus. Hinc enim fiet, quod maxime commendandum est, ut cum ille qui nos audit, imo per nos audit Deum, moribus et scientia proficere coeperit, et viam Christi alacriter ingredi, nec nobis id audeat assignare, nec sibi; sed et se ipsum, et nos, et quoscumque alios diligit amicos, in illo et propter illum diligat, qui eum dilexit inimicum, ut justificans faceret amicum. Hic jam non te puto praeceptore indigere, ut cum occupata sunt tempora, vel tua, vel eorum qui te audiunt, breviter agas; cum autem largiora, argius eloquaris: hoc enim nullo admonente ipsa necessitquam catechizandus venerit liberalibus doctrinis excultus, qui jam decreverit esse christianus, et ideo venerit ut fiat, difficillimum omnino est ut non multa
Abbreviated transcription (Latin):
tur xp̃iane atq honestȩ conuersationis. Neabe¬
briosis auaris fraudȩatoribus aleatorib adul¬
teris. fornicatoribus speculatorũ amatoribus.
re mediorum sacrilegorũ alligatoribus prȩcan¬
tatoribus. mathematicis uelquarũ lib& astium
uanarum et malarũ diuinatoribus. atq huius¬
modiccteris ita facile seducatur.: Et inpunitũ
sibi forcarbitretur. quiauid& multos quixp̃i¬
ani appellantur hec amare & agere. et defendere.
& suadere & ꝑsuadere: Quis enimfinis praestitu¬
tussit intaliuita ꝑseuerantibus : Et quam sint in ip¬
sa ecdesia tollerandiex qua infinc separandi sunt.
diuinorum librorum testimoniis edocendum est
racnunti đdum̃ etiã inuenturum cũ inecdesia. mul¬
tos xp̃ianos bonos. uerissimos ciues cadestis hic¬
rusalem. siesse ipscco eperit. Ad extremũ nespes
cius in homineponatur. sedulo monendus est
quianeq facile ab homine iudicari potest. quis homo

Expanded text:
tur christianae atque honestae conversationis, ne ab etur christianae atque honestae conversationis, ne ab ebriosis, avaris, fraudatoribus aleatoribus, adulteris, fornicatoribus, spectaculorum amatoribus, remediorum sacrilegorum alligatoribus, praecantatoribus, mathematicis, vel quarumlibet artium vanarum et malarum divinatoribus, atque hujusmodi caeteris ita facile seducatur, et impunitum sibi fore arbitretur, quia videt multos qui christiani appellantur, haec amare, et agere, et defendere, et suadere, et persuadere. Quis enim finis praestitutus sit in tali vita perseverantibus, et quam sint in ipsa Ecclesia tolerandi, ex qua in fine separandi sunt, divinorum Librorum testimoniis edocendum est. Praenuntiandum est etiam inventurum eum in Ecclesia multos christianos bonos, verissimos cives coelestis Jerusalem, si esse ipse coeperit. Ad extremum ne spes ejus in homine ponatur, sedulo monendus est: quia neque facile ab homine judicari potest quis homo
Abbreviated transcription (Latin):
inbonos. scueritate in malos ueritate inom¬
nes: Cõmme moratisq: cum de cestatione & hor¬
rore poenis impiorum: regnũ iustorum atq
fidelium etsuꝑna illaciuitas eiusq gaudium
cum desiderio praedicandum est
umuero instruenda ct animanda est infirmi¬
tas hominis aduersus temptationes & scanda¬
la siue forisin ipsa intus ecdesia: foris aduersus
gentiles ueliudȩos uelhercticos : Intus autem
aduersus arcedominicȩ paleam: Non ut con¬
tra singula puersorum genera disputetur
mnes ꝙillorum prauȩo piniones propositisquȩs¬
tionibus refellantur: Sed proteporebreui
demonstrandum est ita cẽprȩdictum. Et quȩ
sit utilitas temptationũ erudiendis fidelibus.
& quae mnedicina in exemplo patientiȩdĩ qui
statuit usq infinem ista permittere :¬
umuero aduersus cos instruitur quorũ peruer¬
seturbȩ corporaliter implent ecdesias. simul
etiam prȩcepta breuiter &decenter cõmemoran¬

Expanded text:
in bonos, severitate in malos, veritate in omin bonos, severitate in malos, veritate in omnes; commemoratisque cum detestatione et horrore poenis impiorum, regnum justorum atque fidelium et superna illa civitas ejusque gaudium cum desiderio praedicandum est. Tum vero instruenda et animanda est infirmitas hominis adversus tentationes et scandala, sive foris sive in ipsa intus Ecclesia: foris adversus Gentiles vel Judaeos vel haereticos; intus autem adversus areae dominicae paleam. Non ut contra singula perversorum genera disputetur, omnesque illorum pravae opiniones propositis quaestionibus refellantur; sed pro tempore brevi demonstrandum est ita esse praedictum, et quae sit utilitas tentationum erudiendis fidelibus, et quae medicina in exemplo patientiae Dei, qui statuit usque in finem ista permittere. Cum vero adversus eos instruitur, quorum perversae turbae corporaliter implent ecclesias, simul etiam praecepta breviter et decenter commemoren
Abbreviated transcription (Latin):
ienim fictas poctarum fabulas & aduõluntatem
excogitatas animorum: quorũ cibus nugȩ sunt
tamenboni qui habentur atq appellantur gram¬
matici adaliquã utilitatem referreconantur
Quan quã & ipsamuanã & auidam sagine sęcula¬
ris quanto nos decet ẽẽ cautiores Ne illa quae
narramus uera sinc suarum causarũ redditione
digesta. aut in anisuauitate. aut etiam ꝑniciosa cu¬
piditate credantur : Non tamen sicadscramus
has causas. utrdicto narrationis tractucor nrm
& lingua in nodos difficilioris disputationis excur¬
rat: Sed ipsa ueritas adhibit̃aerationis. quasi au¬
rum sit gemmarũ ordineligans. Non tamen
ornamenti seriem ulla in moderatione ꝑturbans
Marrationefinita spes resurrectionis intiman¬
da est. Et procapacitate acuiribus audientis.
proqueipsius temporis mãdulo. aduersus uanas
in risiones infidelium de corporis resurrectione
tractandum & futuriultimi iudicii bonitate

Expanded text:
Si enim fictas poetarum fabulas, et ad voluptatem Si enim fictas poetarum fabulas, et ad voluptatem excogitatas animorum quorum cibus nugae sunt, tamen boni qui habentur atque appellantur grammatici, ad aliquam utilitatem referre conantur, quanquam et ipsam vanam et avidam saginae saecularis; quanto nos decet esse cautiores, ne illa quae vera narramus, sine suarum causarum redditione digesta, aut inani suavitate, aut etiam perniciosa cupiditate credantur? Non tamen sic asseramus has causas, ut relicto narrationis tractu, cor nostrum et lingua in nodos difficilioris disputationis excurrat; sed ipsa veritas adhibitae rationis, quasi aurum sit gemmarum ordinem ligans, non tamen ornamenti seriem ulla immoderatione perturbansNarratione finita, spes resurrectionis intimanda est, et pro capacitate ac viribus audientis, proque ipsius temporis modulo, adversus vanas irrisiones infidelium de corporis resurrectione tractandum, et futuri ultimi judicii bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
culorum siue somniorũ. adscripturarum solidio¬
remuiam etoracula cerciora. transferenda est
eius intentio:. Ut & illa ad monitio quã miscricor¬
diter cip̃rogatasit. nouerit. antequã scripturis
sc̃is inhȩrer& : Etutiq demonstrandum est ei qđ
ipsedñs noneũ ad moneret aut compelleret fieri
xp̃ianũ & incorporari ecclesiȩ: et talibus signis
aut reuelationibus erudir& : Nisi iam preparatũ
iter inscripturis sc̃is Ubi non quacreret uisibili a
miracula. sed inuisibilia sperare consuesceret:
Ieq dormiens sediugilans moneretur. cũ securius
et totius carpere uoluis set
ndeiam exordienda narratio c̃ ab eo qđ fecit
ds omniabo naualde. et ꝑducenda ut diximus
usq ad prȩsentia tempora ecdesiȩ. itaut singu¬
laium rerum at quegestã rum quaen arramus causac
rationesq reddantur: Quibus ea referamus ad illũ
finemdilectionis Undeneq agentis aliquid neq
loquentis oculus auestendus est

Expanded text:
culorum sive somniorum, ad Scripturarum solidioculorum sive somniorum, ad Scripturarum solidiorem viam et oracula certiora transferenda est ejus intentio; ut et illa admonitio quam misericorditer ei praerogata sit, noverit antequam Scripturis sanctis inhaereret. Et utique demonstrandum est ei quod ipse Dominus non eum admoneret aut compelleret fieri christianum et incorporari Ecclesiae, seu talibus signis aut revelationibus erudiret, nisi jam praeparatum iter in Scripturis sanctis, ubi non quaereret visibilia miracula, sed invisibilia sperare consuesceret, neque dormiens, sed vigilans moneretur, eum securius et tutius carpere voluisset. Inde jam exordienda narratio est, ab eo quod fecit Deus omnia bona valde , et perducenda, ut diximus, usque ad praesentia tempora Ecclesiae: ita ut singularum rerum atque gestorum quae narramus, causae rationesque reddantur, quibus ea referamus ad illum finem dilectionis, unde neque agentis aliquid neque loquentis oculus avertendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens utiq mentiturus est. Ta menex eo ipso qđ
mentitur. capiendum est principium. Nonut re¬
fellatur eius mendãtium quasitibi cc̃stũsit. sedut
sidixerit copsdposito scuenisse. quoduere ad pro¬
bandum est siueilleuerũ siue falsumdicat
Talctamen propositum quali seuenisse respondit
ad probantes atq laudantes. faciamus eũ delecta¬
riesse setalem qualem uideri cupit
Si autem aliud dixerit quã opost& esse inanimo ẽi
qui xp̃iana fide inbuendus est. blandius edenius
reprchendendo tam quã rudem & ignarũ. et cristi¬
aned octrine finem uerissimum de monstrando atq
laudando breuiter & grauiter: Nc aut tempora
futurȩ narrationis occupes. aut eã non prius
collocato animo audeas inponere: facias eũ uelle
quod aut pererrorem aut ꝑsimulationem nondum
territum esse responderit ut fier& xp̃ianus
Lȩtis simum nobis exordiendi aditum prȩb& quan¬
tadõ sitcura pronobis. Sane abhuius modi mira¬

Expanded text:
fugiens, utique mentiturus est: tamen ex eo ipso quod fugiens, utique mentiturus est: tamen ex eo ipso quod mentitur, capiendum est principium; non ut refellatur ejus mendacium, quasi tibi certum sit, sed ut si dixerit eo proposito se venisse quod vere approbandum est, sive ille verum sive falsum dicat, tale tamen propositum quali se venisse respondit, approbantes atque laudantes, faciamus eum delectari esse se talem, qualem videri cupit. Si autem aliud dixerit, quam oportet esse in animo ejus qui christiana fide imbuendus est; blandius et lenius reprehendendo tanquam rudem et ignarum, et christianae doctrinae finem verissimum demonstrando atque laudando breviter et graviter, ne aut tempora futurae narrationis occupes, aut eam non prius collocato animo audeas imponere, facias eum velle quod aut per errorem aut per simulationem nondum territum esse responderit, ut fieret christianus, laetissimum nobis exordiendi aditum praebet, quanta Deo sit cura pro nobis. Sane ab hujusmodi mira