comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Quibꝰ uidelic&e uerbis apte ostendit᷑:
qͦđ amici eiꝰ quasi ex hereticoꝵ specie scĩ uiri
iudiciis aduersantur. Liqu& enim quia cat.¬
holicoꝵ figuram non teneant: qͥ cultores ꝑ¬
uersoꝵ dogmatum uocant᷑. Qua inrẽ hoc
quoq oport& intendi: qͦđ mendacũ fabri¬
catores dicunt᷑. Sicut enĩ ȩdificium lapidibꝰ.
ita mendaciũ sermonib fabricatur. Ubi
enĩ non dolosa locutio. sen sensus ueritatis
est: quasi munita moles .ñ. ex fabrica. sed
NAM TACERETIS: UT PUTARE MNI ESSE
quȩ intꝰ membra lateant ignoratur: sic ple¬
rũq stultus si tacuerit. utrũ sapiens sit
an stultus abscondit᷑: si tamen nulla alia oꝑa
ꝓdeant. quȩ sensum &iam tacentis loqͣnt᷑.
qͦđ non erant: eos ad tacendũ ammonuit. ne
possent apparere qͦđ erant. Unde & ꝑ salo.¬
monẽ dicitur. Stultus si tacuerit: sapiens
putabitur. Sed quia stultꝰ cũ loquitur.
ꝑ hoc qͦdđ sua infert. sapientũ uerba pensa¬
re non sufficit: recte adhuc postquã silen¬

Expanded text:
uibus videlicet verbis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed nam taceretis, ut putaremini esse quae intus membra lateant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquanturquod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert sapientium verba pensare non sufficit, recte adhuc, postquam silen
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑ cotidie morituri. & subuersas inĩ-¬
regrũ restituit. quia resurgunt qͥ fuer int
mortui. Qđ tam̃ melius accipimus: si hoc
qualiter in earum mente agit᷑ sentiamus.
Multiplicat enĩ gentes & ꝑdit: qͥa eas & ꝑ
fecunditatem sobolis extendit: & tamen in
ꝓpͥa infidelitate derelinquit. Sed subuer¬
sas in integrũ restituit: quia qͦs in infideli¬
tatis casi reliquerat. quandoq ad fidĩ sta¬
tũ recluxit. Quib uidelic& in mentis in¬
tegritate restitutis: antiquus ille populꝰ
qui fidelis dõ esse uidebatur. reprobatꝰ
corde repulsus est. St sua ꝑfidia de.¬
ceptus. contra ipsum post insurger&.
inotat cor eRINciryor podyliteR¬
Rs. Et DecieIT EOS UT FRUSTRA IN¬
cedant ptr inuiuor. PaltabUNT QUa¬
SI INTENEBRIS ET NON IN LUCE. ET
trrant tos facit &uasi tsrios.¬
Cor enĩ principũ terrȩ inmutatum est.
cũ in iudȩa sũmi sacerdotes & seniores
tere. quẽ prius uenturũ esse p̃dicabat.

Expanded text:
nascuntur quotidie morituri; et subversas in innascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes et perdit, quia eas et per fecunditatem sobolis extendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliquerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deo esse videbatur, reprobatus, corde repulsus est, ut sua perfidia deceptus contra ipsum post insurgeret immutat cor principum populi terrae, et decipit eos ut frustra incedant per invium: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebriosCor enim principum terrae immutatum est cum in Judaea summi sacerdotes et seniores tere quem prius venturum esse praedicabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuitur. ꝓphetia minime est. Uidit nãq
pharao ꝑ sõniũ. quȩ erant egypto uentu.¬
ra: Sed quia nequiuit intelligere quod
uidit. ꝓpħa scilic& non fuit. Afpexit bal-¬
tasar rex articulũ manꝰ scribentis inpa¬
riete : sed ꝓpħa non fuit: quia intellectũ
rei quã uiderat non accepit. Ut igit᷑ be¬
atꝰ iob ꝓphetiȩ spm̃ se habere testetur.
non solũ uidisse se & audisse. sed &iam ĩ¬
tellexisse se om̃ia asserit. De quo intellectu
quia non extollitur. subiuncta eiꝰ uerba
militatis fuit. qͥ se eis inferiorem negat:
quoꝵ longe uitã sc̃e uiuendo transcende¬
rat. Nã & scđm eoꝵ scientiam se nosse
confir mat : qui sciendo cęlestia. eoꝵ ter
renas cogitationes ꝑ ꝓphetiȩ quoq spm̃
ta nr̃a subtili indagatione discutimꝰ.
Uel certe cum d̾o disputare est: eum
qui hic eiꝰ p̾ceptis paruit. cũ illo post¬
modum ad iudicandos populos iudicẽ
uenire. Sicut cuncta relinquentibus

Expanded text:
tribuitur, prophetia minime est. Vidit namque tribuitur, prophetia minime est. Vidit namque Pharao per somnium quae erant Aegypto ventura ; sed quia nequivit intelligere quod vidit, propheta non fuit. Aspexit Balthasar rex articulos manus scribentis in pariete ; sed propheta non fuit, quia intellectum rei quam viderat non accepit. Ut igitur beatus Job prophetiae spiritum se habere testetur, non solum vidisse se et audisse sed etiam intellexisse omnia asserit. De quo intellectu quia non extollitur, subjuncta ejus verbamilitatis fuit qui se eis inferiorem negat, quorum longe vitam sancte vivendo transcenderat. Nam et secundum eorum scientiam se nosse confrenas cogitationes per prophetiae spiritum iae, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit, cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos: & tam̃ esse mortalẽ. Quis non
creder& dm̃: quẽ conspiciebat fuscitare
mortuũ.  Sed rursũ cũ hunc mortalem
conspicerent: despiciebant credere hunc
ds talem se eoꝵ oculis exhibuit. qui pos¬
s& & diuina ostendere. & humana pati:
errare eos qͣsi ebrios fecit.t eoꝵ suꝑ¬
bia quȩ incarnationis eiꝰ mysteriũ des¬
picere maluit quã sequi. & contra hu-¬
manitatẽ eiꝰ se extoller&: & int̾ lucen¬
tẽ diuinitatis eiꝰ potentiam miraret᷑.
Quȩ cuncta quia beati iob oculis pre¬
sentia ꝑ prophetiȩ spm̃ facta sunt.
enĩ ea quȩ secutura erant uidebat ad¬
sistentia: cui nec futura ueniunt. nec
p̃terita discedunt: sed cuncta simul an-¬
te eiꝰ oculos adsistunt. & quia ea ipsa
quȩ uentura erant. alia esse uidit in oꝑibꝰ.
alia indictis: recte subiungit. Et uioit
Sed utilitatem dicta non habent: si intel¬
lectu carent. Unde apte subditur. Et
INTELLEXI SINGULa. Cum enĩ aliquid
ostenditur uł auditur: si intellec tꝰ non

Expanded text:
s, et tamen esse mortalem, quia non crederent Deum, quem conspiciebant suscitare mortuum? Sed rursum cum hunc mortalem conspicerent, despiciebant credere hunc mnipotens Deus talem se eorum oculis exhibuit, qui possit et divina ostendere et humana pati, errare eos quasi ebrios facit, ut eorum superbia, quae incarnationis ejus mysterium despicere maluit quam sequi, et contra humanitatem ejus se extolleret, inter lucentem divinitatis ejus potentiam miraretur. Quae cuncta quia beatus Job oculis praesentia per prophetiae spiritum facta sunt, enim ea quae secutura erant videbat assistentia, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt. Et quia ea ipsa quae ventura erant, alia esse vidit in operibus, alia in dictis, recte subjungitur,--IBID.:Sed utilitatem dicta non habent, si intellectu carent. Unde apte subditur,--IBID.:-- Et intellexi singula. Cum enim aliquid ostenditur, vel auditur, si intellectus non
Abbreviated transcription (Latin):
nib principantur: om̃sq stultos motꝰ potes¬
tate sapientiȩ cõprimunt. Sed sepe contin¬
git ut inocculto animꝰ de ipsa sapientia sua¬
in elationis fastu subleuetur. Etͣ sub eis
uitiis corruat. de quib se uictorẽ fuisse
gaudebat. Recte gͦ dicit᷑: effundit despec¬
tionẽ suꝑ principes. Sed quia non nũqũa
hi qui iacere in uiciis uident᷑. ad penitentiȩ
lamentũ currunt. seq contͣ culpas quibus
sub iacebant erigunt: apte subiungitur.
& eos qui oppressi fuerant releuans. Non¬
nulli enĩ suꝑno inlustrati munere. aspici¬
unt in qͣntas peccatoꝵ suoꝵ turpitudines
iacent. Fac toꝵ maculas lacrimis lauant.¬
& subse post modũ carnis suȩ motꝰ depri¬
munt. a qͥb ante p̃mebant᷑. Qͦđ nimirũ

Expanded text:
nibus semper principantur, omnesque stultos motus potesnibus semper principantur, omnesque stultos motus potestate sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis corruat, de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonnunquam hi qui in vitiis jacere videntur ad poenitentiae lamenta currunt, seque contra culpas quibus subjacebant erigunt, apte subjungitur: Et eos qui oppressi fuerant, relevans. Nonnulli enim superno illustrati munere, aspiciunt in quanta peccatorum suorum turpitudine jacent, factorum maculas lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suae motus deprimunt, a quibus ante premebantur. 377 27.
Abbreviated transcription (Latin):
dentibꝰ agnoscuntur. quid aliud quã ꝓfunda
de tenebris reuelantur.  Vnde ipsa quoq
ueritas discipulis inparabolis loquens. ait.
Qđ dico uobis intenebris: dicite in lumine.
Cũ enĩ misticos allegoriarũ nodos ꝑ expla¬
nationẽ soluimꝰ : in lumine dicimꝰ qͦd inte¬
nebris audimus. Umbra autẽ mortis est le.¬
gis duritia : quȩ unũquẽq peccatorẽ morte
corporis punire sanciebat. Sed postquã
redẽptor nrͣ asperitatem legalis sanctionis
ꝑ mansuetudinem temperauit: non ĩa pro
culpa mortẽ carnis inferre constituit. sed
in lucem ꝓcul dubio umbrã mortis ꝓduxit.
Ista & enĩ mors inqua caro separatur ab ani¬
ma: umbra illius mortis est inqua anima
separat᷑ a. dõ. In luce gͦ umbra mortis ꝓdu¬
citur. cũ intellecta morte sp̃s. mors carnis
test. Principes enĩ .ñ in merito uocant᷑. qui
magniͦ consilii iudicio suis semꝑ cogitatio¬

Expanded text:
dentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda dentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. Umbra autem mortis erat legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, nec jam pro culpa mortem carnis inferri constituit, sed In luce procul dubio umbram mortis produxit. Ista etenim mors in qua caro separatur ab anima; umbra illius mortis est, in qua anima separatur a Deo. In luce ergo umbra mortis producitur, cum intellecta morte spiritus mors carnis test. Principes etenim non immerito vocantur qui magno consilii judicio suis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a mȩnia. sed munitiones st̃. Quę
si habere neglegimus. hostilib insidiis
patemus. De iudea gͦ quia ꝓphetiam
atq doctrinã. uł miraculoꝵ signa abstu¬
atq caritatẽ ꝓpt̃ eiꝰ duriciã auferre ꝑ¬
misit. munitiones eiꝰ dissipare studu¬
it. Rectus uͦ ordo seruatus est. ut pͥus
mȩnia. & post munitiones dissipate di¬
cerentur. Quia cũ peccatrix anima re-¬
linquit᷑. prius ab ea uirtutũ dona quȩ
ad manifestationẽ sp̃s data sunt. & post¬
modũ spei fidȩi atq caritatis fundam̃ta
destruunt᷑. Quȩ cuncta dñs aꝑfidis abla¬
ta gentilitati tribuit: atq ex his quȩ in.¬
fidelib abstulit. m̃tes fideliũ ornauit.
Unde & scriptũ est. Ꝙ species domꝰ diui¬
dere spolia. Cũ enĩ uirtutũ spolia a iudei
abstulit: domui cordis gentiliũ quã ꝑ fidẽ
in habitare dignatꝰ est. fpeciem donoꝵ dedit.
mystica de occultis ꝓpħarum uerbis a cre¬

Expanded text:
nostra moenia, sed munitiones sunt; quae nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostium insidiis patemus. De Judaea ergo quia prophetiam et doctrinam, vel miraculorum signa abstuet charitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones eit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia et post munitiones dissipatae dicerentur: quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea virtutum dona quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum spei, fidei, atque charitatis fundamenta destruantur, quae cuncta Dominus, a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his, quae infidelibus abstulit, mentes fidelium ornavit. Unde et scriptum est: Speciei dom 13. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, speciem donorum deditmystica de occultis prophetarum verbis a cre
Abbreviated transcription (Latin):
RE lt uans. Cũ enĩ iudeoꝵ popłs in legis
mandato ꝑ maner&. & cuncta gentilitas
nulla di p̃cepta cognoscer& illi ꝑfidẽ
principari uidebant᷑. & isti inꝑfundo
pressi iacuert̃ ꝑ infidelitatẽ. Sed cũ incar
nationis dominicȩ mysteriũ iudȩa nega¬
uit. gentilitas credidit: & pͥncipes indespec¬
tionẽ cȩciderunt. & hii qui oppressi in
culpa ꝑfidiȩ fuerant. in uere fidei liber¬
tate leuati sunt. Hunc uͦ hifrahelitarum
casũ : longeante hieremias intuens ait.
Factꝰ est dñs uelut inimicꝰ. p̃cipitauit
tiones eiꝰ. Mȩnia autẽ in urbis ornamento
sunt: munitiones uͦ indefensionẽ. Et
alia st̃ dona quȩ nos muniunt : alia quȩ
ornant. Propħiȩ qͥppe doctrina. genera
linguarũ. curationũ uirtꝰ: qͦsi quȩdã mȩ¬
nia mentis st̃. Quȩ & siqͥsq non habeat.
stare munitꝰ ꝑfidem & iusticiã potest.
quãuis ornatꝰ uirtutũ altitudine minime
esse uideatur. Spes uͦ fides & caritas non

Expanded text:
runt. Cum Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerunt per infidnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit tiones ejus . Moenia in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in defensionem; quia et alia sunt dona quae nos muniunt, alia quae ornant. Prophetiae quippe, doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam mentis moenia sunt; quae si quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas non
Abbreviated transcription (Latin):
itaq balteũ dissoluit: qͣndo in his qui bene
regere sua mẽbra uidebant̾. ꝓpt̾ elationis
culpã castitatis cingulũ destruit. Qđ uͦ in
fune accipit᷑: nisi peccatũ Sicut ꝑ salo¬
monẽ dicit᷑. Iniquitates suę capiunt impi.¬
II & funibꝰ peccatoꝵ suoꝵ constringit᷑.¬
& quia in renib carnis delectatio princi¬
pat᷑ cdistrictus conscientiarũ iudex qͥ regũ
balteũ dissoluit. fune prȩcingit renes
eoꝵ. Quatinꝰ dissoluto castitatis cingulo.
scilic& eoꝵ membris delectatio peccati do¬
minetur. Ut qͦs inocculto. suꝑbia inqͥnat:
quã sint de testabiles &iam inpublico os¬
tendat. Sequitur. Dycit SaCERDOTES¬
iNolorios tt ortiorates syeelantat.
Magna sacerdoris gła est: rectitudo subdi¬

Expanded text:
itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ostendat. Sequitur: CAPUT ingloriosos, et optimates supplantat. - Magna sacerdotis gloria est, rectitudo subdi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc qͦd factꝰ est homo aet̾na nuntiauit.
magni consiliĩ angłs est uocatꝰ recte consi¬
liar ios p̾dicatores accipimꝰ. qui suis auditori.¬
bꝰ consiliũ uitȩ prebent. Sed cũ p̾dicator
qͥsq ido ȩt̃na p̃dicat. ut temporalia lucra
consequatur. ꝓfecto ĩ stultã finẽ deducitur
Quia illo ꝑ laborem tendit. unde ꝑ m̃tis
rec titudinem fugere debuit. Bene autem¬
subditur: & iudices instuporem. Om̃s enĩ
qͥ examinandis alioꝵ morib prȩ sunt. recte
udices uocantur. Sed cũ is qui preest sub.¬
iectoꝵ uitã nequaquã sollicite discutit. nec
quẽ qualit̾ corrigat agnoscit: instuporẽ iu¬
dex deductꝰ est. Quia qui iudicare male acta
debuit: nequaquã ea quȩ iudicanda sunt de¬
prehendit. Sequit᷑. Balteum REGUM Dis
unt. non inmerito reges uocant᷑. Sed cum
Ade ipsa continentia. elatione mens tangitur.
in inmundiciã oꝑis cadere ꝑ mittit. Regũ

Expanded text:
per hoc quod factus est homo aeterna nuntiavit, per hoc quod factus est homo aeterna nuntiavit, magni consilii angelus est vocatus, recte consiliarios praedicatores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporaconsequatur, profecto in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit. Sequitur: Et judices stuporem. - Omnes enim qui in examinandis aliorum moribus praesunt, recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest, subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, nec quem qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare male acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt deprehendit. Sequiunt, non immerito reges vocantur. Sed cum de ipsa continentia elatione mens tangitur, in immunditiam operis cadere permittit. Regum
Abbreviated transcription (Latin):
citur. utrũ hȩc diuinitꝰ uideant᷑. fortasse du¬
bitatur. Mirant᷑q homines si hoc ds̃ uideat.
cur fieri ꝑ mittat. Sed ipse nouit decipientẽ:
& eum qͥ decipitur. Nouit & enĩ decipientẽ :
quia plerũq anteriora eiꝰ mala conspicit. &
hunc iusto iuditio cadere &iam in alia pec¬
cata ꝑmittit. Nouit decipientẽ: qͥa in manu
suoꝵ operũ dimissum. hunc ut ad peiora ꝓ¬
ruat deserit: sicut scriptum est. Qui noc&
noceat adhuc: & qui insordib est. sordescat
adhuc. Nouit quoq & eũ qui decipitur.
qͥa sepe cõmit tunt homines mala quȩ sci-¬
unt: & idcirco ꝑmittuntur decipi ut cadã
&iam in mala quȩ nesciunt. Qđ tam̃ decep¬
tis aliqͣndo ad purgationẽ: aliquando uͦ ad¬
consiliarios instultum finẽ: cũ &iam bonũ
qͦđ lib& non bona intentione faciunt. sed
ad temporalis muneris retributionẽ tendt̃.
Si enim ipse sũmi patris unigenitꝰ. quia

Expanded text:
citur, utrum haec divinitus videantur fortasse ducitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si hoc al., haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt; et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliqconsiliarios in stultum finem, cum etiam bonum quodlibet non bona intentione faciunt, sed ad temporalis muneris retributionem tendunt. Si enim ipse summi Patris Unigenitus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qͥ primũ decipere conatur iniquis
sit. & iniquis ueritas dicat. nũquã noui uos.
discedite ame qui oꝑamini iniquitatẽ: qͥua¬
lit̃ hoc in loco dicit᷑. qͥa dñs decipientẽ no¬
uit.  Sed qͥa scire dĩ aliqͣndo cognoscere
dicit᷑. aliqndo apꝓbare: & scit iniquũ quia¬
cognoscendo iudicat. Neq enĩ iniquũ quẽ.¬
piã iudicass&. si nequaquã cognoscer&. &
tam̃ iniquũ nescit. qͥa eiꝰ facta non approbat.
Et nouit gͦ quia dep̃hendit. & non nouit
quia hunc in suȩ sapientiȩ specie non re-¬
cognoscit. Sicut de ueraci quolib& uiro di¬
citur. qͥa falsitatẽ nesciat. Non qͥa cũ uel
ab aliis falsũ dicit᷑ hoc reprehendere ig¬
norat. sed eandẽ ipsã fallaciã & scit in exa¬
mine. & nescit in amore. Ut uidelic& ipse
hanc non agat. quã actã ab aliis dãpnat.
& fit plerũq ut nonnulli in insidiis uacanteᷤᷤ
alienȩ uitȩ ꝑuersitatis suȩ laqueos tendant:
Ꝙ cũ qͥs nesciens eisdem laqueis capi conspi-¬

Expanded text:
oximum suum decipere conatur iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Nunquam novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbareat neque enim iniquum quempiam judicasset si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat, quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitaet cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisaiam dñs dicit. Eripite in iuriã
accipientẽ : iudicate pupillo. & iustifica¬
te uiduam: & uenite disputemue:¬
Rectũ qͥppe est: ut cũ dõ de populis in
iudicio disputent: qͥ ad uerba dĩ p̃sens scłm
ꝑfecte derelinquunt. Loqui gͦ ad orationẽ.
disputare. ad iudiciũ ꝑtin&. Uir igit̃ sc̃e
mͦ ad om̃ĩpotentẽ loquit᷑. ut cũ om̃ipoten¬
te post modũ disputae. Quia ille cũ do
post modũ iudex uenit. qui hic ei modo
in p̃ce. familiaris extiterit. Sed scã ȩccła cuiꝰ
non solum tunc de iniquis iudicat cum ul¬
timi iudicĩ dies aduenerit: sed nunc &iã
de cunctis praue agentib uł stulte senti¬
entib iudicare non cessat. Unde & subdit᷑¬

Expanded text:
irite iudicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemuRectum quippe est ut cum Deo de pupillis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Loqui ergo ad orationem, disputare ad judicium pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sed sancta Ecclesia, non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi judicii dies advenerit, sed nunc etiam de cunctis prave agentibus, vel stulte sentientibus judicare non cessat. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ de eoꝵ ꝓuectib ante dnm̃ fructũ
ferunt. qđ aliud quã inglorii ducunt᷑.
Quia ante districtũ iudicem nimirum
glam tunc non inueniunt: quã mͦ subdi¬
toꝵ suoꝵ moribꝰ p̃dicationis studio non
exquirunt. Bene autẽ dicit᷑. & optimates
supplantat. Quia cũ mentẽ regentiũ iusto
iuditio deserit: hȩc in t̃nũ recributionis
p̃miũ non requirit. & in eo supplantatur
quo fallitur: ut ꝓ ęt̾̃na gła de principatu
tẽporali gratuletur. Supplantant᷑ igitur
optimates: qͥa dũ uera cȩlestis patriȩ p̃mia
negłegunt. in suis hic uoluptatib cadunt.
sacerdos non agit bona quȩ loquit᷑. ei &ĩa
sermo subtrahitur. ne loqui audeat quod
non oꝑatur. Sicut ꝑ ꝓpħam dicitur. Pec¬
catori autem dixit ds̃: quare tu enar ras
iusticias meas. & assumis testamentũ meũ

Expanded text:
lum de eorum provectibus ante Deum fructum ferunt, quid aliud quam ingloriosi ducuntur? Quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam modo in subditorum suorum moribus praedicationis studio non exquirunt. Sequitur: Et optimates supplantat, quia cum mentem regentium justo judicio deserit, haec internum retributionis praemium non requirit; et in eo supplantatur quo fallitur, ut pro aeterna gloria de principatu temporali gratuletur. Supplantantur igitur optimates, quia dum vera coelestis patriae praemia negligunt, in suis hic voluptatibus cadunt. sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et a
Abbreviated transcription (Latin):
&iã helia ueniente ꝓmittit᷑: qͦđ redu¬
cat corda filioꝵ ad patres eoꝵ. Et doctri¬
na senũ quȩ nunc aiudeoꝵ corde ablata
est. tunc miserante dño redeat: quando
hoc de dño intelligere cȩperint filiĩ.
qͦd p̃dicauerunt parentes. Sin uͦ senes
eosdẽ quoq iudȩos accipimꝰ. qui suaden-
te ꝑfidia ueritatis uerbo contraare
conati st̃. doctrina senũ ablata est. post¬
quã hanc ȩccła ex gentib uidelice ui¬
uencula accepit. quȩ ꝑpsalmistã dicit.
suꝑ seniores intellexi. Quia quã oꝑando
tenuit. qualit̾ suꝑ seniores intellexerit
ostendit dum ꝓtinus subdit dicens: quia
mandata tua quesiui. Quia enĩ studuit
oꝑando implere qđ didicit: accepit intel¬
ligere. qͦđ docer&. Unde adhuc apte

Expanded text:
 Elia veniente, promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum ut doctrina quae nunc a Judaeorum corde ablata est, tunc, miserante Domino, redeat, quando hoc de Domino intelligere coepequod praedicaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apte
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰcemodi aꝑire oculos tuos.: Omĩpotenti
đo oculos aꝑire est. iudicia ex erere. quȩ̨
feriat uidere: Nam qͦsi clausis oculis non
uult aspicere. qđ non uult ferire. Unde
mox de ipso quoq iuditio adiungit: &
adducere eũ tecũ in iuditium. Sed qͥa con¬
teplatꝰ est ad iudiciũ uenientẽ dnm: rursũ

Expanded text:
i aperire oculos tuos? Omnipotenti Deo oculos aperire 392 est judicia exercere, quem feriat videre. Nam quasi clausis oculis non vult aspicere quem non vult ferire. Unde mox de ipso quoque judicio adjungitur: Et adducere eum tecum in judicium? Sed quia contemplatus est ad judicium venien
Abbreviated transcription (Latin):
partẽq suꝑiorem tanto sordidiorẽ hab&.
qͣnto in ea cẏnerem portat. Mens itaq
quȩ terrena cogitat: quid suꝑ se aliud
quã cẏneris molẽ portat. Sed si uersari
uoluerit: mundã faciem quã deorsũ pres¬
serat superius reducit. cum cynerẽ quem
portabat excusserit. Si igit᷑ t̾renarũ cogr¬
tationũ cynerẽ a mente excutimus. qͦsi
panẽ subcinericiũ reuersamus. Ut illa
nr̃a intentio iã post poni debeat. quam
pͥus cogitationis infimȩ cinis p̃mebat.
& munda facies ad superiora ueniat. ut
recta nr̃a intentio mole iã terreni desi¬
dersi non pͣmatur. Qđ nequaquã agere

Expanded text:
partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam agere
Abbreviated transcription (Latin):
ambiens. fugitiua sequens: hereditare cu¬
piens benedictionẽ. reꝓbatꝰ est. Non enim
inuenit pęnitentiȩ locũ. quãqu̾a cũ lacrimiᷤ
inquisiss& eam. Quia uidelic& fructũ non. S¬
habent lam̃ta. quȩ student cũ gemitu de¬
siderare peritura. Aperire itaq isaac nec
filio potuit: quẽ d̾s omĩps iusto iuditio ĩ
suȩ maliciȩ carcere inclusit. Sequitur
Si cONTINUERIT AMUaS: ooñia siccabunt᷑.
SIFOSERIT EAS SYB UERTENT TERRAO¬

Expanded text:
ambiens, fugitiva sequens, haereditare cuambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae carcere malitiae inclusit. SequituSi continuerit aquas, omnia siccabuntur, et si emiserit eas, subvertent terra
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ sibi contra peccatũ intulit: ad et̃nȩ
mortis supplicia ꝑuenit: & peius de pecca¬
to penituit. quã peccauit. Dicat᷑ gͦ. Si in¬
cluserit hominẽ. nullus est qui aperiat.
Quia sic̃ nemo obsistit largitati uocantis.
ita nullus obuiat iusticiȩ relinquentis. In¬
cludere itaq di est: clausis non aper ĩre.
Unde & moysi dicit᷑ de pharaone: ego obdu-¬
rabo cor eiꝰ. Obdurare qͥppe ꝑ iusticiã dicitur:
qͣndo cor repbum ꝑ gram̃ non emollit. Reclu¬
dit itaq hominẽ: quẽ insuoꝵ operũ tenebris
relinquit. Quasi enĩ aperire hanc inclusionẽ
isaac pͥmogenito filio uoluit: cũ hunc fra.¬
tri p̃ponere benedicendo conatꝰ est. Sed
filium quẽ pat̃ uoluit. dñs reꝓbauit: & quẽ
dñs uoluit. pat̃ &iam nolendo benedixit.
Ut qͥ iã pͥmogenita fratri ꝓ ȩsca uendiderat.:
primogenitoꝵ benedictionẽ non acciper&.
quã excupidine gulȩ reliquiss&. Qui t̃rena

Expanded text:
mortem sibi contra peccatum intulit. 371 ad aeternae mortem sibi contra peccatum intulit. 371 ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit quam peccavit. cluserit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . Obdurare quippe per justitiam dicitur Deus, quando cor reprobum per gratiam non emollit. Recludit itaque hominem quem in suorum operum tenebris relinquit.  Vet. VI.  Quasi enim aperire hanc inclusionem Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Quia exigente culpa malitiȩ. iam intꝰ
ds̃ cõr reli. querat. cui foris ad testimonium
uerba faciebat. Bene autẽ subdit᷑. Si melu¬
serit hominẽ. nullus est qͥ aperiat: qͥa om̃is
homo ꝑ idqͦđ male agit. quid sibi aliud
qa conscientiȩ suȩ carcerem facit: Ut hunc
animi reatꝰ p̾mat. &iam si nemo exterius
accus&. Qui iudicante dõ in maliciȩ suȩ cȩ¬
citate relinquit᷑. quasi intra sem& ipsum
clauditur: ne euadendi locũ inueniat. quẽ
inuenire minime meretur. Hã sepe non¬
nulli exire a prauis actib cupiunt: sed qͥa
eoꝵdẽ ac tuũ pondere p̃munt᷑. in male con¬
sue tudinis carcere inclusi. a sem& ipsis exire
.ñ. possunt. Et qͥdã culpas ꝓpͥas punire cu¬
pientes. hoc qͦđ recte agere ȩstimant. in
grauiorib peccatis uertunt: Fitq mͦ mise¬
rabili. ut qđ exitũ putant. hoc inclusionẽ
inueniant. Sic uidelic& repbꝰ iudas. cum

Expanded text:
potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli a pravis actibus exire cupiunt; sed quia eorumdem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt. Et quidam culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimant, in graviores culpas vertunt; fitque modo miserabili ut quod exitum putant, hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas , cum
Abbreviated transcription (Latin):
OUI EDificet: Si inclostrit homintm.
NULLUS EST OUI ATERIAt. Omp̃s ds̃ huma¬
nũ cor destruit cũ relinquit: ȩdificat dũ
repl&. Neq enĩ humanã mente̾ debellando
destruit sed recedendo: qͥa ad ꝑditione̾
suã sufficit sibi dimissa. Vnde plerũq fit.
ut cũ audientis cor exigentib culpis om̃ipo¬
tentis di grã non repletur. incassũ exterius
a p̃dicatore moneat᷑. Quia mutũ est os om̃e nͣd¬
qͦđ loquit᷑: si ille interius in corde non clam&.
qui aspir& uerba quȩ audiunt᷑. Hinc ꝓpħa
ait. Nisi dñs ȩdificauerit domũ: inuanũ
laborant qͥ edificant eam. Hinc salomon ait.
Considera oꝑa di: qͦd nemo possit corrigere.
quẽ ille despererit. Nec mirũ si a corde re¬
ꝓbo pͣdicator minime audit᷑: dũ non nũqũa
ipse qͥoq dñs in hĩs quȩ loquit᷑. resistentium
morib inpugnat᷑. Hinc est enĩ qͦđ cain & di.¬
uina uoce ammoneri potuit. & mutari non

Expanded text:
qui aedificet: si incluserit hominem, qui aedificet: si incluserit hominem, nemo est qui aperiat . Omnipotens Deus humanum cor destruit, cum relinquit: aedificat, dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo: quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non
Abbreviated transcription (Latin):
dtNtia. Illa enĩ dicta insapientiȩ radice
solidata sunt: quȩ ꝑ uiuendi usũ & iam
ac tuũ experimento conualescunt. Sed
qͥa multis & longior uita tribuit᷑. & sapi¬
entiȩ gr̃a non confertur: recte adhuc
in cuiꝰ uditio ipsa dona pendeant. demon¬
non incongrue de unigenito sũmi patriᷤ
accipimus: ut ipsũ esse dĩ sapiẽntiã & for¬
titudinẽ sentiamus. Nam pau̾lus quoq
nr̃o intellectui ad testatur dicens. xpm̃
dĩ uirtutẽ & d̃ĩ sapientiã. Qui apꝰ ipsũ¬
 sẽꝑ est: quia inpͥncipio erat uerbũ. & uer
bũ erat apꝰ dm̃. & ds̃ erat uerbum. Haboe
autẽ ds consiliũ: & intelligentiã. Consi¬
liũ uidelic& qͥa disponit sua: intelligentiã
nomine.ipsa occulti iudiciĩ mora signa¬
ri. Ut qͦđ aliqͣndo tardius delinquenteᷤ
ꝑcutit. non quia iniquoꝵ culpa . ñ. conspi¬
cit᷑. sed ut dãpnationis eoꝵ sententia quȩ
ꝓ agenda pęnitentia differt᷑: quasi tarda
om̃ĩpotentẽ dnm̃ ante scła. inconsilio late¬

Expanded text:
tur. --Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonnon incongrue de Unigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum st apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiam,uoque consilii nomine ipsa occulti judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae pro agenda poenitentia differtur, quasi tarda omnipotentem Dominum ante saecula in consilio late
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Hinc &iam iohannes ait. Ipsi de mun¬
do funt: iđo de mundo locunt᷑. Bene gͦ dicit᷑.
cõmutans labiũ ueraciũ. & doc trinã senũ
auferens. Quia hi qͥ prius cęlestia p̃dican¬
do ueraces erant: dum tẽporalia diligenteᷤ
ad terrena corruunt. labium ueracium
cõmutat᷑. Et senum doc trina tollit᷑: quia¬
ad fructũ uoluntatis teneant. non ad usũ
laboris. Qđ tam̃ aꝑtius de iudeis ual&
intelligi: qui ante incarnationẽ dñi uera¬
ces fuerunt. qͥ hunc uentur ũ esse credide¬
runt atq nuntiauert̃: sed postquã in
carne apparuit. hunc esse negauerunt.
Labiũ itaq ueratium mutatum est.
qͥa quẽ uenturũ cdixert̃. negauerunt p̃¬
sentẽ. Q doctrina senũ ablata est: quia
nequaquã ea credendo secuti sunt. quȩ

Expanded text:
de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatad fructum voluptatis teneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc esse negaverunt. Labium itaque veracium mutatum est, quia quem venturum dixerant, negaverunt praesentem, et doctrina senum ablata est, quia nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemꝰ & ꝑsecutor. humilis post factꝰ
est pusq p̃dicator. Qui lucrũ maximũ
putauit se indiscipulis xpm̃ occidere:
iã uitã suam xp̃m ȩstimat. & mori lu¬
erũ. Emissa uͦ aqua. t̾ra subuersa est.

Expanded text:
blasphemus et persecutor, humilis post factus blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum . Emissa ergo aqua terra subversa e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra subuertit᷑: qͥa peccatͥcis mentis duritia. ab ĩmobilitatis
suȩ obstinatione ꝑmutat᷑. Ut tantũ se
post modũ p̃ceptis dominicis flendo subi¬
Cat. qͣntũ suꝑbiendo prius contra dnm̃
ceruicẽ cordis erigebat. Sepe nẽpe uidemꝰ q¬
t̃ra humani cordis ꝑfusa aqua diuini
muneris. post libenter in iurias tolerat
qͦs prius clem̃ter irrogabat: post & iam
sua tribuat. quȩ pͥus & aliena rapiebat.
Post carnẽ abstinendo cruci&. quȩ carniᷤ
defluebat. Post &iam ꝑsecutores diligat:
quȩ prius diligere &iam sẽ amantes no
munere infusa. contra hoc qͦđ consueue¬
rat agere cȩperit. t̾ra subuersa est: Quia¬
& deorsũ missa est. quȩ pͥus eminebat. &
unũ emultis ad mediũ paulũ uocare.
Qui cũ acceptis contra xpm̃ epistolis da
carnalit̾ uiuens. in mortẽ conabat᷑ scõs
delitatis eiꝰ frigidȩ cogitationes. uer sȩ
st̃ in ardorẽ pietatis. Et qͥ prius fuit

Expanded text:
terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis suae obstinatione 372 permutatur, ut tantum se postmodum praeceptis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua divini muneriquas prius vehementer irrogabat; possua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius defluebat; post etiam persecutores diligat, quae prius diligere etiam se amantes nolmunere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et unum e multis ad medium Paulum vocare; qui cum, acceptis contra Christum epistolis, Dacarnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos delitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tis uerbũ facientib tribuit: & non facien¬
tib. tollit. Qui gͦ hoc de ore suo non au¬
ferri peciit: quid aliud quã gram̃ bonȩ
oꝑationis quesiuit. Ac si aꝑte dicer&.
Abono oꝑe errare me non sinas: ne dum
amitto ordinẽ bene uiuendi. rectitudinẽ
ꝑdam loquendi. Et plerũq doctor. qui
docere aud&. qđ neglegit agere : cũ desi¬
erit bona loqui quȩ oꝑari contempsit: do¬
cere subiectos incipit praua quȩ agit. Ut
iusto om̃ipotentis d̃i iuditio in bono iam
nec linguã habeat. qui habere bonã uitã
recusat. Quatinꝰ mens eiꝰ dũ terrenarũ
rerũ amore intenditur. de terrenis rebꝰ
semꝑ loquatur. Unde in euangłio ueritã
dicit. Exhabundantia cordis os loquitur.
Donꝰ homo de bono thesauro ꝓfert bo

Expanded text:
tis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere me errare non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur. Bonus homo
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ ȩccłe designantur: & amici eius here¬
ticoꝵ tenent fpeciem: qͥ ut sepe ĩa diximnꝰ
dm̃ dũ defendere nituntur offendunt.
Qui dũ ficte consulunt. scoꝵ mentẽ
fortit᷑ affligunt: Hec tamen ꝑ cunc ta
quȩ locunt᷑ a ueritatis cognitione de sip̃i¬
unt: sed plerũq & stultis prudentiã. & fic¬
tis uera ꝑmiscent: ut dũ ex ueritate aliqͥđ
pͣrogant. facile ad falsitatẽ trahant. Unde
amici qͦq beati iob. mͦ despicabilia. mͦ autẽ
mira st̃ quȩ locunt᷑. quȩ tam̃ sc̃s uir ali¬
qͣndo reꝓbando conuincit. aliquando ad
ꝓbando suscipit: atq ad usũ rectitudiniᷤ
ꝑtrahit. &iam quȩ ab eis recta s ñ recte ꝓferun¬
tur. Itaq inopiam suã despicientes despi-¬
cit. atq insterquilinio corpore positus.
in qͣnto uirtutũ culmine apꝰ se sedeat os¬
tendit: cũ nichil esse p̃sentis uitȩ diuitias
memorat. qͦs habundare & reꝓbis narrat

Expanded text:
ntur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat,
Abbreviated transcription (Latin):
spũali sp̃s dicit᷑: sicut scriptũ est. Qui facit
angłos suos sp̃s: & ministros suos ignẽ uren
tẽ. Angłi qͥppe id est nuntii in sacro eloqͥo
non nũquã p̃dicatores uocantur: sicut ꝑ
ꝓpħam dicitur. Labia sacerdotis custodi¬
unt scientiã : & legem requirunt ex ore eiꝰ.
qͥa angłs dñi exercituum est. Om̃ps gͦ dĩ
angłos suos sp̃s facit: qͥa p̃dicatores suos
spũales efficit. Hoc autẽ loco. si anima om̃t
uiuentis. ipsa corporis uita signat᷑: sp̃s uni¬
uerse carnis hominis. effectus intelligen¬
tiȩ spualis exprimit᷑. Sequit᷑. NoNN aU

Expanded text:
spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentc.--Angeli quippe, id est nuntii, in sacro eloquio nonnunquam praedicatores vocantur, sicut per prophetam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Omnipotens angelos suos spiritus facit, quia praedicatores suos spiritales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis hominis effectus intelligentiae spiritalis exprimitur. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis non esse testant᷑. Eo ipso enĩ qͦđ crea¬
tura sunt: ꝑ ostensam speciem. creatori suo
qͥsi uocẽ confessionis reddunt. Qui qͥa om̃ia
condidit: qualiter & iam debeant ad minis
potestas exprimit᷑. Anima igit᷑ om̃is uiuentiᷤ.
& sp̃s uniuerse carnis hominis. in eius po¬
testate ẽ aquo est: ut ipse ꝓuideat qualit̃
sit. qͥ prestitit esse quod non fuit. Potest
uͦ ꝑ animã õĩs uiuentis: ium̃toꝵ uita signari.
Omp̃s autem d̾s iumentoꝵ animã usq ad
corporeos sensus uiuificat. hominũ uͦ spm̃.
se carnis hominis: dũ & in illo hoc prestat
animȩ ut uiuific& carnẽ: & inisto ad hoc
uiuificat animã. ut ad intelligendã ꝑueni¬
at ȩt̾nitatẽ. Sciendũ uͦ est. qͥa insacro eloqͥo¬
Aliqͥndo nãq sps̃ ꝓ anima: aliqͣndo ꝓ affec¬
tu fp̃uali ponitur. Pro anima nãq sp̃s di
to capite: tradidit spm̃. Si enĩ aliud spm̃
quã animã euangłista dicer&: exeunte utiq
spũ. anima remansiss&. Pro effectu quoq

Expanded text:
ipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creatura sunt, per ostensam speciem Creatori suo quasi vocem confessionis reddunt. Qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administmanus quippe potestas exprimitur. Anima igitur omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est, a quo est ut ipse provideat, qualiter sit qui praestat esse, quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum vero spirrsae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae, ut vivificet carnem, et in isto hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat Aliquando namque spiritus pro anima, aliquando pro effectu spiritali ponitur. Pro anima namque spirituto capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte utique spiritu, 369 anima remansisset. Pro effectu quoque
Abbreviated transcription (Latin):
genera linguarũ. ille gram̃ curationum
ait. auris uerba diiudicat. & fauces come¬
dentis saporẽ. &iam de electis ac reꝓbis
aliquid innuere uidetur. Quia uerba
sapientiȩ quȩ repbi audiunt. electi non
solũ audiunt. sed &iam gustant: ut eis
in corde sapiat. quod rep̾boꝵ non mentibꝰ
sed solũmͦ aurib sonat. Aliud nãq est
nominatũ cybum audire solũmodo: ali-¬
ud uͦ & iam gustare. Electi itaq cybum
sapientiȩ sic audiunt ut degustent: qͥa
hoc quod audiunt. eis ꝑ amorem medul¬
litꝰ sapit. Reꝓboꝵ uͦ scientia usq ad cog¬
nitionẽ sonitꝰ tenditur: ut quidẽ uirtur¬
tes audiu̾nt. sed tam̃ corde frigido qualit̃

Expanded text:
genera linguarum, ille gratiam curationum genera linguarum, ille gratiam curationum ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electis ac reprobis aliquid videtur innuere, quia verba sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant,