comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel soluisset interris. ligata
cũ ligatum te iã int̾ris u¬
deas. suꝑest ut ligatũ qͦq
incelis ẽẽ cognoscas. Sed lon¬
gum ẽ ire ꝑ singła. qͤ ꝓlixiᷤᷤ¬
Simam. et copiosissimam
dissertionem numero siui fa¬
cuint. oẽ si breuit strictimq
memorent᷑. Sedunum adde¬
re tam̃ adhuc tͥ apłi testimo¬
nũ uolo ut intelligas his q̃
ante passionem dni acta st̃
eciam que post passionem st̃
secuta congruere. In lapsus
inconuentu discipłoꝵ suoꝵ
clausis ianuis dns cum ueri¬
tatẽ corporis sui apłis decla¬
rare uoluisset: palpata thomaꝰ
apłc carne illiuis ꝑtractato
latere: exploratisq uuln̾ib:
comperta penitꝰ. manifestati
corporis ueritate qͥd ꝓclama¬
uit: Dñs inqͥt meus et ds me
tetigit. et dm ẽẽ respondit.
Num qͥd discretionem aliquã
hominis et dei intulit. aut
carnẽ illam theotoconut
tu ais. idest susceptͥcem dei¬
tatis imaginẽ nominauit
ł more impietatis tuȩ eũ qͤm

Expanded text:
uel soluisset in terris, ligata uel soluisset in terris, ligata cum ligatum te iam in terris uideas, superest ut ligatum te quoque in caelis esse cognoscas. sed longum est ire per singula, quae prolixissimam et copiosissimam dissertionem numero sui faciunt, etiamsi breuiter strictimque memorentur. Sed unum addere tamen adhuc tibi apostoli testimonium uolo, ut intellegas his, quae ante passionem domini acta sunt, etiam quae post passionem sunt secuta congruere. inlapsus in conuentu discipulorum suorum clausis ianuis dominus cum ueritatem corporis sui apostolis declarare uoluisset, palpata Thomas apostolus carne illius, pertractato latere exploratisque uulneribus comperta penitus manifestati corporis ueritate quid proclamauit? dominus, inquit, meus et deus meus. tetigit et deum esse respondit. numquid discretionem aliquam hominis et dei intulit., aut carnem illam theodochon, ut tu ais, id est susceptricem deitatis imaginem nominauit, uel more impietatis tuae eum quem
Abbreviated transcription (Latin):
isti. Sed tam̃ dictum illd̃ dñi
qͦ collaudauit petrũ. q̃ dicta
alia consequũt᷑: &e ego in qͥt
tͥ dico. qͥa tues petrũs et suꝑ
hanc petrã edificabo eccłam
meã. Uides quod dictum petͥ
eccłȩ fides est: Ergo extra eccle¬
siam sit necc̃e est: qui fide eccłȩ
ñ tenetur. Et tibi in qͥt d̾ns da¬
boclaues regni celoꝵ. fides
hec celũ meruit. fides hec cla¬
ues regni cȩlestis accepit. Inte¬
llige que te maneant.Intro¬
ire clauis huiꝰ ianuã non po¬
teris. qͥ fidem clauis istius de¬
negasti. Et porte in qͥt inferi
ñ p̃reualebt̃ adu̾sumte. Por¬
te inferi. fides est ħecicoꝵim
mo ꝑfidia. Quantũ enĩ acelo
inferna distant.tantũ ab eo
qͥ xp̃m dm confessus fuerit:
is qui negat. Que ligaueris
inquit interris. ligata ert̃
incelis. et qͤcumq solueris
suꝑ t̾ram. erunt soluta &
incelis. Perfecta apłi fides.
potestatem qͦdãmodo diumni¬
tatis accepit. ut que sigaset̃

Expanded text:
isti. Sed tamen dictum illud domini isti. Sed tamen dictum illud domini quo conlaudauit Petrum quae dicta alia consequuntur? et ego, inquit, tibi dico quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. uides quod dictum Petri ecclesiae fides est. ergo extra ecclesiam sit necesse est qui fide ecclesiae non tenetur. et tibi, inquit dominus, dabo claues regni caelorum. fides haec caelum menlit, fides haec claues regni caelestis accepit. intellege quae te maneant. introire clauis huius ianuam non poteris, qui fidem clauis istius denegasti. et portae, inquit, inferi non praeualebunt aduersum te. portae inferi fides est haereticorum, immo perfidia. quantum enim a caelo inferna distant, tantum ab eo qui Christum deum confessus fuerit is qui negat. quae ligaueris, inquit, in terris, ligata erunt in caelis: et quaecumque solueris super terram, erunt soluta et in caelis. perfecta apostoli fides potestatem quodammodo diuinitatis accepit, m quae ligasset
Abbreviated transcription (Latin):
barit. Quia plus multo est ꝗͣ.
d̾s ipse laudauit. Dicente ergo
apłi testimonio: dei utere. Lau¬
dandꝰ enim ds. qͦd dictum ẽ
auctoritatẽ suam apłico dic¬
to addidit. ita ut eciã si dictũ
illud apli ore prodiit suũ ẽẽ
hoc tam̃ d̾s fecerit. qͥ ꝓbauit
Beatꝰ es inqͥt simon bariona qͥ¬
a caro et sanguis ñ reuelait
tͥ. sed sp̃c patris mei qui incehᷤ
et presentis filii. et dei patris
testimoniũ uides. Quid ergo
ampliꝰ aut qͥd simile requiris:
filius laudauit. pater interfu¬
it. sp̃c sc̃s reuelaiit. Apłi ergo
dictum tociꝰ diuinitatis est
testimoniũ. qͥa illiꝰ necc̃e est
hoc dictum auctoritatẽ habe¬
at. quo auctore processit. Be¬
atꝰ gͦ inqͥt es simon bariona.
quia caro et sanguis ñ reue¬
lauit tͥ. sed sp̃c patris mei qͥ
incelis est. Ergo si petro non
caro et sanguis reuelauit i̾ta
ł inspirauit. iam intelligis qͥs
inspirauerit tͥ. Su llum spc̃
nis doctꝰ sis. qui negare potu¬

Expanded text:
barit: quia plus multo est, quabarit: quia plus multo est, quaDeus ipse laudavit. Dicenti ergo apostoli testimonio uti, Dei utere. Laudando enim Deus quod dictum est, auctoritatem suam apostolico dicto addidit: ita ut etiam si dictum illud apostoli ore prodiit, suum esse hoc tamen Deus fecerit, qui probavit. Beatus es, inquit, Simon Barjona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi. sed spiritus patris mei qui in caelis et praesentis filii et dei patris testimonium uides. quid ergo amplius aut quid simile requiris? filius laudauit, pater interfuit, sanctus spiritus reuelauit. apostoli ergo dictum totius diuinitatis est testimonium, quia illius necesse est hoc dictum auctoritatem habeat quo auctore processit. beatus ergo inquit es, Simon Bar Iona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi, sed spiritus patris mei qui in caelis est. ergo si Petro non caro et sanguis reuelauit ista uel inspirauit, iam intellegis quis inspirauerit tibi. si illum spiritus nis doctus sis qui negare potu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filius deiuiui. xp̃m hũc
quem tu tantũ hõĩs filiũ esse
asseris. ille testat᷑ filiũ dei. Eui
uis credamꝰ ł an petro: Opinoe
non es tam prudens. ut p̃pone¬
re te audeas primo apłoꝵ. Ta¬
men siquid ẽ qͦd tu non au
ui. Numqͥd hoc ambigui. aut
obscuri aliqͥd in sehabet: Sim¬
plex tantũ est et aperta confe̾si
o xp̃m dei filium p̃dicat. negaᷤᷤ
fortasse dictum. Sedeuungłista
testat᷑. An mentiri apłm dicił:
Sed detestabilis falsitas. apłm
falsitatis accusans. An de alioxͦ
aliqͦ forsan hoc dictum ẽẽ contẽ¬
disꝰ Sed hoc nouũ prodigiosi
cõmenti genꝰ. Quid ergo reliqu¬
um est: Unum scilicet. ut cũ
et qͥd scriptũ sit legatur. et ue¬
rum sit qͦd legitur. tandẽ. ł ui
ł necc̃itate constrictꝰ cum fal¬
fitatẽ astruere ñ ualeas ueri¬
tatẽ impugnare desistas. Sed
tam̃ qͥa sũmi apłi testimonio
dm̃n coram ipse confessus sit:
iudeamꝰ quemad̃m confessi¬
onẽ eiꝰ. is quẽ confessus ẽ appro

Expanded text:
 filius dei uiui. Christum hunc, quem tu tantum hominis filium esse asseris, ille testatur filium dei. cui uis credamus, tibi an Petro? opinor, non es tam inpudens, ut praeponere te audeas primo apostolorum, tametsi quid est quod tu non audui. numquid hoc ambigui aut obscuri aliquid in se habet? simplex tantum est et aperta confessio, Christum dei filium praedicat, negas fortasse dictum: sed euangelista testatur, an mentiri apostolum dicis? sed detestabilis falsitas, apostolum falsitatis accusans, an de alio Christo aliquo forsan hoc dictum esse contendis? sed hoc nouum prodigiosi commenti genus, quid ergo reliquum est? unum scilicet, ut, cum et quid scriptum sit legatur et uerum sit quod legitur, tandem uel ui uel necessitate constrictus, cum falsitatem astruere non ualeas, ueritatem inpugnare desistas. Sed tamen quia summi apostoli testimonio Christum deum coram ipse confessus sit, uideamus quemadmodum confessionem eius is quem confessus est a
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ ipsa confessio. Dic gͦ eiu¬
ngłista. dic nobis contesgionẽ
Dic fidem sũmi apłi. hominẽ¬
ne tantũ confessus ẽ iħm an
dm̃eͦ Carnem in eo tantũ dixe¬
ritan dei filium predicarit:
qͣmeum crederent: quẽ confi¬
terent᷑ esse discipuls. Respon¬
dit primꝰ apłorum petrꝰ. unus
utiq pro omnib. Idemenĩu¬
nius habuit responsio qͦd habe¬
bat omniũ fides. Sed primũdo¬
cuit respond̾e. ut idem eẽt or¬
do responsionis. quierat et ho¬
noris. et ipse antecederet confeᷤᷤ¬
sione. qui antecedebat etate.Qd
dei uiui. Simplici et rustica
interrogatõne. ad confutand̃
te mͥ heretice uti necesse est.
Dic mͥ queso quis ille fuerit cu¬
i petr᷑ ita respondit. Negare ñ
an dm: hominẽ utiq absq do¬
bio. hinc enĩ omĩs est tua ħesiᷤ
qua negas xp̃m filiũ dei. Et iõ
tocon dicis: qͥa xp̃i genitͥx sit

Expanded text:
meae ipsa confessio. dic ergo, euameae ipsa confessio. dic ergo, euangelista, dic nobis confessionem: dic fidem summi apostoli, hominemne tantum confessus sit Iesum an deum, carnem in eo tantum esse dixerit an dei filium praedicarit? Christo, quem eum crederent, quem confiterentur esse discipuli, respondit primus apostolorum Petrus, unus utique pro omnibus, idem enim unius habuit responsio quod habebat omnium fides, sed primum decuit respondere, ut idem esset ordo responsionis qui erat et honoris et ipse antecederet confessione qui antecedebat aetate. quid  filius dei uiui. simplici et rustica. interrogatione ad confutandum te mihi, haeretice, uti necesse est. dic mihi, quaeso, quis ille fuerit cui Petrus ita rean Deum? Hominem absque dubio: hinc enim omnis est tua haeresis, quia negas Christum Filium Dei; ideo tocon dicis, quia Christi genitrix sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ce inter magistros magistrs.
qui rom᷑ȩ ecctȩ gubernacłm
regens. sicut fidei habuit. ita
et sacerdotis principatũ. dic
nobis gͦ dic nobis quesumꝰ
princeps apłoꝵ petre: dic qͣm¬
ad̾m eccłȩ credere d̾m debeat̃
Equũ est enimut doceasnos doc¬
tus adomino et aꝑias nobis ia¬
nuam cuiꝰ clauem accepisti.
Exclude omnes suffodientes ce¬
lestẽ domũ. et eos qui ꝑadulte¬
rinas cauernas et illicitos intra¬
readitus moliunt᷑ auerte. Qa
certum est qͦd nullus ostium
regni intrare poterit. nisi cui
clauis ate ineccłiis collocatare
munẽ dñm debeam. Respõ¬
debis utiq absq dubio. Quid
me consulis qualiter dns con¬
fitendus sit: cum habeas qua¬
liter ego sum ipse confesfus:
Lege euuangłm. et ñ reqͥres ꝑ¬
sonãmeam cũ habeas contes¬
sionẽ meã. Immo habes illic¬
ꝑsonã meam. ubi confessionẽ
meam.qͥa cum ꝑsona mea
auctoritatẽ sine confessione
ñ habeat. auctoritas ẽ ꝑsone

Expanded text:
et inter magistros magistrum, et inter magistros magistrum, qui Romanae Ecclesiae gubernaculum regens, sicut fidei habuit, ita et sacerdotii principatum. Dic nobis ergo, dic nobis, quaesumus, princeps apostolorum Petre, dic quemadmodum ecclesiae credere deum debeant? aequum est enim ut doceas nos doctus a domino et aperias nobis ianuam cuius clauem accepisti. exclude omnes suffodientes caelestem domum et eos qui per adulterinas cauernas et inlicitos intrare aditus moliuntur auerte, quia certum est quod nullus ostium regni intrare poterit, nisi cui clauis a te in ecclesiis collocata resmunem dominum debeamus. respondebis utique absque dubio: quid me consulis qualiter dominus confitendus sit, cum habeas qualiter ego sim ipse confessus? lege euangelium et non requires personam meam, cum habeas confessionem meam: immo illic habes ^ personam meam, ubi confessionem meam, quia, cum persona mea auctoritatem sine confessione non habeat, auctoritas est personae
Abbreviated transcription (Latin):
san alios: quoꝵ utar testim¬
oniis non arbitraris audi ꝑ¬
ꝑfectum humanȩ salutiꝰᷤ et
sempit̃nȩ beatitudinis sacra¬
mentum ioħem in euunͣgłi¬
o p̃dicantem. Quidenĩait.
tiq dñe ego credidi. qͥa tues
xp̃c filius dei uiui qui in hc̃
mundũ uenisti. disce amu¬
liere ueram fidẽ. disce eternȩ
spei confessionem. Habes tñ
grande solaciũ. non erube̾caᷤᷤ
ab ea sacramentũ salutis ag¬
noscere: aqua testimoniũ d̃s
ñ refutauit accipere. Qdͦ si au¬
ctoritas tibi forsan ꝑsone ma¬
ioris placet. qͣmuis nulliꝰ dis¬
plicere. uel ꝑsona. ł sexus debe¬
at. cui confessio sacram̃ti aue
toritatẽ facit. qͥa qͣmlibet cõ¬
dicio cuiꝰquam. aut locꝰ mi¬
nor. uirtus tam̃ fidei nescit
imminui. interrogemꝰ tam
ñ incipientẽ aliquẽ pueru¬
lum cuiꝰ institutio rudis. aut
feminã cuiꝰ fides forsitan uidea¬
tur incipiens. sed sũmũ illũ.
et inter discipulos discipłm.

Expanded text:
san alios quorum utar testimsan alios quorum utar testimoniis non arbitraris, audi perfectum humanae salutis et sempiternae beatitudinis sacramentum Martham in euangelio praedicantem. quid enim ait? utique, domine, ego credidi quia tu es Christus filius dei uiui, qui in hunc mundum uenisti. disce a muliere ueram fidem, disce aeternae spei confessionem. habes tamen grande solacium: non erubescas ab ea sacramentum salutis agnoscere, a qua testimonium deus non refutauit accipere. Quodsi auctoritas tibi forsan personae maioris placet quamuis nullius displicere uel persona uel sexus debeat cui contoritatem facit, quia quamlibet conditio cujusquam aut locus minor sit, virtus tamen fidei nescit imminui, interrogemus tamen non incipientem aliquem puerulum cujus institutio rudis, aut feminam cujus fides forsitan videatur incipiens, sed summum illum et inter discipulos discipulum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi enim ꝑ apłm credimꝰ quem
locutum in apło ceiti sumꝰ. do¬
minũ maiestatis sermo diumnꝰ
crucifixum aprincipibꝰ hꝰ scłi
dixit. Gunegas et illi negabat
se dm crucitigere qͥ crucifigebãt
Habent gͦ hii qui confitentur
cum confitente apło partẽ. Ha¬
beas tu necc̃e est cum ꝑseqͣnti¬
b porcionẽ. Quid est ergo hic.
iam qͦd dici queat. Dñm ma¬
iestatis crucifixum apł̃s dicit.
Immuta hoc si potes. separa nc̃
si uales iħm adeo crucifixum
certe auideis xp̃m negare ñpo¬
tes. sed dñs maiestatis est qui
crucifixus est. Ergo necc̃e est
aut xp̃m affixum ẽẽ incruce
deneges. aut dm affixum ẽẽ fa¬
tearis. Sed forte offendat te
qͦd tam diu unius. uł maxĩe
pauli apłi testimoniis ioqͦꝵ.
satis mͥ est idoneus quẽ ele¬
git d̃s. Nec enim erubescoe¬
um fidei meȩ habere testem
quem uoluit d̾s mundi to¬
cuis ẽẽ doctorem. Sedtam̃
ut ad qͥescam in hoc uolun¬
tati tue: qui habere me fors¬

Expanded text:
ipsi enim per apostolum credimus, quem ipsi enim per apostolum credimus, quem locutum in apostolo certi sumus. dominum maiestatis sermo diuinus crucifixum a principibus huius saeculi dicit, tu negas: et illi negabant se deum crucifigere qui crucifigebant. habent ergo qui confitentur cum confitente apostolo partem: habeas tu necesse est cum persequentibus portionem. quid ergo est hic iam quod dici queat? dominum maiestatis crucifixum apostolus dicit. inmuta hoc, si potes: separa nunc, si uales, Iesum a deo. crucifixum certe a Iudaeis Christum negare non potes, sed dominus maiestatis est qui crucifixus est. ergo necesse est aut Christum affixum esse in cruce deneges aut deum affixum esse fatearis. Sed forte offendat te quod tamdiu unius uel maxime Pauli apostoli testimoniis loquor. satis mihi est idoneus quem elegit deus. nec enim erubesco eum fidei meae habere testem, quem uoluit deus mundi totius esse doctorem. sed tamen ut adquiescam in hoc uoluntati tuae, qui habere me for
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. nec incor hominis aᷤ¬
cendit. que p̃parauit ds̃ his qͥ
diligunt eũ. uides gͦ qͦd sapi¬
encia dei in misterio abscondi¬
ta et ante scła predestinata hi
fuit incognita qui maiestatiᷤᷤ
dñm crucifixerunt. his autem
cognita qui susceperunt: Bene
autẽ in misterio absconditam
dicit dei fuisse sapĩam. qͥa nullꝰ
hoc umqͣm hominis. ł oculus
uidere. ł auris audire. uł corpo.¬
tuit cogitare. qͦd maiestatis do¬
minꝰ. uel nasciturꝰ eẽt ex uir¬
gine. uel uenturus incarne.ł
omni afficiendꝰ pene et contu¬
melie passione. Sedhec utiq
dei dona sicut nemo est qͥcum
eẽnt abscondita in misterionoᷤᷤ
qui reuelata cognouit. Unde
qͥcumq eamñ agnouert̃. necc̃e
ẽ habeant᷑ inter pͥncipes scłi qͥ
autẽ cognoueĩt inter sapiente
dei. Non agnoscit gͦ dm in car
natum qui negat. Ergo et uoᷤ
ñ agnoscitis qui negatis. Sed
qͦd libet faciatis. qͣmlibet impis
negetis. nos plus apl̃o credimꝰ.
Quid apło dico: Plus deo credimꝰ.

Expanded text:
minis ascendit, p quae praeparauit deus his qui diligunt eum. uides ergo quod sapientia dei in mysterio abscondita et ante saecula praedestinata his fuit incognita qui maiestatis dominum crucifixerunt, his autem cognita qui susceperunt. bene autem in mysterio absconditam dicit dei fuisse sapientiam, quia nullius hoc umquam hominis uel oculus uidere uel auris audire uel cor potuit cogitare, quod maiestatis dominus uel nasciturus esset ex uirgine uel uenturus in carne uel omni afficiendus poenae et contumeliae passione. sed haec utique dei dona sicut nemo est qui, cum essent abscondita in mysterio, sapqui reuelata cognouit unde quicumque eam non agnouerunt, necesse est habeantur inter principes saeculi, qui autem cognouerunt, inter sapientes dei non agnoscit ergo deum in carne natum qui negat.: ergo et uos non agnoscitis qui negatis. sed quodlibet faciatis, quamlibet impie negetis, nos plus apostolo credimus. et quid apostolo dico? plus deo credimus:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fidelit̃ credidit. eoipso
iugit̃ non careret. et adquẽ
corde transierat.is in cor eiꝰ
ipse transiret. dicente ipso de
trase dicit homo sit and̾s. Si
itaq nicħ eẽ hic iam qͦd dici
queat. nec disuinctõnẽ. aut
diuisionem aliqͣm int̾ xp̃mfi¬
eri. et đm posse. qͥa totꝰ in xp̃o
d̃s. et totus in deo xp̃c: Hulla
hic recipi disparatio pot̃. nul¬
la discĩsio. Una tm̃ est simplex
una t̃m pia. una tantũ sana
confessio. adorare. amare. co¬
lere xp̃m dm. Uis autẽ ad huc
plenius. et cumulatiꝰ scire. mil
tiam. et eund̃ penitꝰ d̾m intel¬

Expanded text:
quem fideliter credidit, eo ipso quem fideliter credidit, eo ipso iugiter non careret, et ad quem corde transierat., is in cor eius ipse transiret, dicente ipso de tra. se dicit, homo sit an deus. si itaque nihil esse hic iam quod dici queat, nec disiunctionem aut diuisionem aliquam inter Christum fieri et deum posse, quia totus in Christo deus et totus in deo Christus. nulla hic recipi disparatio potest, nulla discissio: una tantum est simplex, una tantum pia, una tantum sana. confessio, adorare, amare, colere Christum deum. uis autem adhuc plenius et cumulatius scire nulltiam et eundem penitus deum intel
Abbreviated transcription (Latin):
uare. et diligenter consid̾are
uolo quid credendꝰ. quid iu¬
dicandꝰ sit. Nolo enim aliqͥd
de officiomeo ꝑdere ut cum
te ut hominem despiciam
aliqͥd tͥ diuimi honoris impẽ¬
płs iacuit prostratꝰ humi
laceres. et fulgore diuini lu¬
minis obumbratus extremõ
sp̃s ageres. hec forsan dicereᷤ
hec ociose loquacitatis garu¬
litate gannires. Sed qͥd faci
et cũ tremens. ac semiaminiꝰ
concidisset. dissimulandũ.
ultra non censuit. delib̃andũ
ampliꝰ non putauit. suffecit¬
q ei qͦd in effabilibꝰ exꝑim̃tiᷤ
quem ignorans hominẽ eẽ
credidit᷑ ammonitꝰ dm ẽẽ
cognouit.Non dissimula¬
uit. ñ distulit. nec male cõ¬
ceptum errorem infideli
ampliꝰ de libatione suspen¬
dit: sed audito ecelis iħudo¬
mini sui noĩe subdita ut fa¬
mulꝰ trepida ut flagellatuᷤ
deuota ut conseruus uoce reᷤᷤ¬
pondit. Quid faciam dneꝰ
Itaq paratissima. acdeuotis¬
sima fide id statĩ meruit. uͭ

Expanded text:
uari et diligenter considerari uari et diligenter considerari uolo, quid credendus, quid iudicandus sis. nolo enim aliquid de officio meo perdere, ut, cum te ut hominem despiciam, aliquid tibi diuini honoris impenc apostolus iacuit, prostratus humi iaceres et fulgore diuini luminis obumbratus extremos spiritus ageres, haec forsan diceres, haec otiosae loquacitatis garrulitate gannires. sed quid faciet cum tremens ac semianimus concidisset, dissimulandum ultra non censuit, deliberandum amplius non putauit suffecitque ei quod ineffabilibus experimentis, quem ignorans hominem esse credidit, admonitus deum esse cognouit: non dissimulauit, non distulit nec male conceptum errorem infideli amplius deliberatione suspendit, sed audito e caelis Iesu domini sui nomine subdita ut famulus, trepida ut flagellatus, deuota ut conuersus uoce respondit: quid faciam, domino? itaque paratissima ac deuotissima fide id statim meruit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. si te inopinantẽ atq
securum fulgor ile circiidare.
et ꝑcussumatq ꝑterritũ splen¬
dor ĩmensi luminis conff̾nara:
iaceresq intenebris ocłorum.
atq erroꝵ tuoꝵ quas tͥ in mẽ¬
sas et ineffabiles pauor mentiᷤ
augeret: dicmichi obsecro cũ
te imminentis mortis formido
premeret. et terror cominãtis
de suꝑ maiestatis urgeret. Au¬
dires quoq illud intanta mẽ¬
tis confusione dignũ ꝑfidia
tua nom̃: saule saule qͥd me ꝑ¬
sequeris. et q̃renti tibi qͥs ẽẽt.
responderet᷑ ȩcelo. ego sũ iħc
nararenꝰ quem tu ꝑsequeriᷤ
quid diceres: Nescio. Nonad
plenũ ad huc credo. delibera¬
re ampliꝰ mecũ uolo. quẽ te
ẽẽ existimem. qͥ decelo loqͣriᷤ
qui me fulgore tue diuini¬
tatis obrius. cuiꝰ uocem au¬
dio. et maiestatẽ ferre non
possum. Gractand̃ mͥ de hoc
negocio est. credendũ tͥ sit
an non credendum. xp̃c sis
tionem hanc subtilit̾ obser¬

Expanded text:
apparuit. si te inopinantem atque apparuit. si te inopinantem atque securum fulgor ille circumdaret et perculsum atque perterritum splendor inmensi luminis consternaret iaceresque in tenebris oculorum atque errorum tuorum, quas tibi inmensus et ineffabilis pauor mentis augeret: dic mihi, obsecro, cum te inminentis mortis formido premeret et terror comminantis desuper maiestatis urgueret, audires quoque illud in tanta mentis confusione dignum perfidia tua nomen: Saule Saule, quid me persequeris? et quaerenti tibi, quis esset, responderetur e caelo: ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris: quid diceres? \'nescio, non ad plenum adhuc credo: deliberare amplius mecum uolo, quem te esse existimem qui de caelo loquaris, qui me fulgore tuae diuinitatis obruis, cuius uocem audio et maiestatem ferre non possum. tractandum mihi de hoc negotio est, credendum tibi sit an non credendum, Christus tionem hanc subtiliter obser
Abbreviated transcription (Latin):
liis non afficimꝰ. nos carnem
Adeo non separamꝰ. et totũ qͦd
xp̃c est ẽẽ in deo credimꝰ. Tu gͦ
si idem qͦd nos credimꝰ credis. e¬
adem necc̃e est fidei sacram̃ta
fatearis. Si autẽ anobis dissideᷤᷤ
sineq eccłiis neq apło. neq
ipsi demiq de se deo credis: osten¬
de nobis in hoc qͦd apłc uidit qͥd
sit caro et quid sit d̾s. Ego enim
hic discernere nicħ ualeo. Uide¬
o ineffabilem illuminat̾onẽ.
uideo in explicabilem clarita¬
tem uideo splendorem hũanȩ
fragilitati intolerabilẽ et supͣd
qͦd ferre mortales oculi q̃unt.
in estimaditi maiestatẽ dei lu¬
ce fulgentẽ. Que hic diuisio q̃
discrecio ẽ: Inuoce iħm audiui¬
mꝰ in maiestate dm cernimuᷤ.
Quid est aliud nisi ut inuna ea¬
demq substancia dm et iħm
ẽẽ credamꝰ: Uolotam̃ de hoc
eodem adhuc aliqͥd aput te
loquĩ. Dicm queso. si tibi nũc
ꝑseqñdi fidem catholicã id
appareret. qͦd ignoranti apłotc̃

Expanded text:
liis non afficimus, nos carnem liis non afficimus, nos carnem a deo non separamus, et totum, quod Christus est, esse in deo credimus. tu ergo si idem quod nos credimus credis, eadem necesse est fidei sacramenta fatearis. si autem a nobis dissides, si neque ecclesiis neque apostolo neque ipsi denique de se deo credis, ostende nobis, in hoc quod apostolus uidit quid sit caro et t quid sit deus. ego enim hic discernere nihil ualeo. uideo ineffabilem inluminationem, uideo inexplicabilem claritatem, uideo splendorem humanae fragilitati intolerabilem et supra id quod ferre mortales oculi queunt inaestimabili maiestatem dei luce fulgentem. quae hic diuisio, quae discretio est? in uoce Iesum audimus, in maiestate deum cernimus: quid est aliud nisi ut in una eademque substantia deum et Iesum esse credamus? uolo tamen de hoc eodem adhuc aliquid apud te loqui. dic mihi, quaeso, si tibi nunc persequenti fidem catholicam id appareret quod ignoranti apostolo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
audiui uocẽ dicentẽ m hebra¬
ica lingua. Saule saule qͥd
me ꝑsequeris: durum t est
contͣ stimulum calcitrare. Ego
autẽ dixi. Quis es dñe: Dñs autẽ
dixit adme. Ego sum iħc nara¬
renus qͦm tu persequeris. uideᷤᷤ
qͦd eum apłs quem intanto
fulgore maiestatis uiderat:. rec¬
te iam se scđm carnem ñ nosse
dicebat: Cum enĩ iubar illud
diuini luminis qͦd sustinere
non potuit in ipsa sin ꝓstraci¬
one uidisset. uox hec secuta est.
Saule saule qͥd me ꝑsequeris:
Cui qͤrenti qͥs eẽt. ita euidenti
dñs ꝑsone suȩ significatione
respondit. egosum iħc narare¬
nus quẽ persequeris. Te te ĩ¬
qͣm heretice nc̃ interrogo te
appello. credis de se apło aut ñ
credis: Aut si pͦarum estimas
credis de se dominoaut ñ cre¬
disꝰ Si credis finita qͤstio est.
hoc enĩ necc̃e est qͦd nos credi¬
mus credas. Nos enĩ iuxta a¬
cundũ carnem: sed nc̃ iam ñ
nouimꝰ. Nos xp̃m contume¬

Expanded text:
audiui uocem dicentem mihi Hebraaudiui uocem dicentem mihi Hebraica lingua: Saule Saule, quid me persequeris? durum tibi est contra stimulum calcitrare. ego autem dixi: quis es, domine? dominus autem dixit ad me: ego sum Iesus Nazarenus quem B tu persequeris. uides quod eum apostolus, quem in tanto -fulgore maiestatis uiderat, recte iam se secundum carnem non nosse dicebat. cum enim iubar illud diuini luminis, quod sus- A tinere non potuit, in ipsa sui prostratione uidisset, uox haec secuta est: Saule Saule, quid me persequeris? cui quaerenti, quis esset, ita euidenti dominus personae suae significatione respondit: ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris. te, te, inquam, haeretice, nunc interrogo, te appello: credis de se apostolo aut non credis? aut, si id parum aestimas, credis de se domino aut non credis? si credis, finita quaestio est. hoc enim necesse est quod nos credimus credas. nos enim iuxta acundum carnem, sed nunc iam non nouimus: nos Christum contume
Abbreviated transcription (Latin):
tre. ita et adeo filio. predicãs
confessionem statim domi¬
nicȩ incarnationis ad uinxit
dicens. Qui suscitauit eum amor¬
tuis. uerum scilicet incarnati
dei corpus suscitatum amor¬
tuis docens. iuxta illud. Et si
bene addens: sednc̃ iam non
nouimꝰ. hoc enmͣmeo noᷤse
dicit scđm carnem qͦd sit a
mortius suscitatꝰ. In eo ũo se
eum iam ñ nosse scđm carnẽ.
qͦd cessante carnis fragilitate
in sola eum nouerit dei ẽẽ uir¬
tute. fidelis scilicet p̃dicande
dominicȩ diuinitatis. &e satiᷤ
idonens testis. qͥ inpͥncipio
uocationis suȩ celitus castiga¬
tus maiestatẽ suscitati am̃or¬
tuis dni ib̃u xp̃i. non fidetã¬
tum animi sui crederet.s oẽ
ocuł corporalib approbass
Unde eciam apud agrippam
regem et cet̾os mundi uidiceᷤᷤ
deserens ita ait. Dum irem
damascũ cum potestate &
ꝑ missu principis sacerdotũ
die media inuia uidi. rexde
cȩlo supra splendorem solis
q nos cum decidissemꝰ ĩ t̾rã

Expanded text:
tre, ita et a deo filio praedicans tre, ita et a deo filio praedicans confessionem statim dominicae incarnationis adiunxit dicens: qui suscitauit eum a mortuis, uerum scilicet incarnati dei corpus suscitatum a mortuis docens iuxta illud: et si bene addens: sed nunc iam non nouimus. hoc enim se in eo nosse dicit secundum carnem, quod sit a mortuis suscitatus, in eo uero se eum iam non nosse secundum carnem, quod cessante carnis fragilitate in sola eum nouerit dei esse uirtute: fidelis scilicet praedicandae dominicae diuinitatis et satis idoneus testis, qui in principio uocationis suae caelitus castigatus maiestatem suscitati a mortuis domini Iesu Christi non fide tantum animi sui crederet, sed etiam oculis corporalibus approbasset. Unde etiam apud Agrippam regem et ceteros mundi iudices disserens ita ait: dum irem Damascum cum potestate et permissu principis sacerdotum, die media in uia uidi, rex, de caelo supra splendorem solis mnesque nos cum decidissemus in terram,
Abbreviated transcription (Latin):
sus sum. non ꝑhominẽ. missuᷤ
sum. sed perd̾m. Nomen.N. ĩ eo
iã hominis ñ cadit. in quoto¬
tum diuinitas uendicauit. Et
ideo cũ dixisset missũ se ñ ab
deum patrem. hoc ẽ missum
se adeo patre. et a deo filio ẽẽ de¬
nerationis. dupplex sit ꝑsona
generantis et geniti.una t̾̃n
est uirtus mittentis dei. Et
ideo ille missum se adeo pa¬
tre et deiꝰ fiuio dicens. in ꝑso¬
nis quidem dualem osten¬
dit numerũ. sed inmissio¬
ne unam docuit potestatẽ.
s per iħm xp̃m et d̾m patrẽ
qui suscitauit eum amortu¬
is.Preclarus utiq et ad mi¬
rabilis magister: sciens dñm
et uerum hominẽ predicand
ita semꝑmaiestatẽ diuini
in eo predicat: ut incarnaci¬
onis confessionem penituᷤ
ñ relinqͣt. Excludens utiq
et phantasma marcionis
incarnatione uera. et pauꝑ¬
tatem hebionis diuinitate
ꝑfecta. ne scilicet. ꝑ alteru¬
tram blasphemie ꝑuersita
penitus sine deo. aut d̃s sine
homine credat᷑. Bene ergo
apłc missum se sicut adeopa¬

Expanded text:
sus non per hominem missus sum, sed per deum. nomen enim in eo iam hominis non cadit, in quo totum diuinitas uindicauit. et ideo cum dixisset missum se non abdeum patrem, hoc est, missum se a deo patre et a deo filio esse denerationis duplex sit persona, generantis et geniti, una tamen est uirtus mittentis dei. et ideo ille missum se a deo patre et deo filio dicens in personis quidem dualem ostendit numerum, sed in missione unam docuit potestatem. Sed per Iesum Christum et deum patrem qui L suscitauit eum a mortuis. praeclarus utique et admirabilis magister, sciens dominet uerum hominem praedicandum, ita semper maiestatem diuinitatis in eo praedicat, ut incarnationis confessionem penitus non relinquat, excludens utique et phantasma Marcionis incarnatione uera et paupertatem Hebionis diuinitate perfecta, ne scilicet per alterutram blasphemiae peruersipenitus sine deo aut deus sine homine credatur. bene ergo apostolus missum se sicut a deo pa
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est qͦd oculus nõ ui¬
dit. nec auris auduit. nec ĩ
cor hominis ascendit q̃ p̃pa¬
rauit ds̃ his qui diligunt
eum. Uides quam breuiter
sermo apostolicꝰ quanta di
ciant. Dei enim hoc ait ẽẽ
sapĩam.quȩ sit diumo tecta
eam histantũ qui dñt sapi¬
unt ẽẽ cognitam principibꝰ
autẽ scłi huiꝰ penitꝰ ignotã.
Causam autẽ subdidit. q̃a
utrumq qͦd dixerat comꝓbaret
dicens. Si enim cognouissent.

Expanded text:
d oculus non uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit, quae praeparauit deus his qui diligunt eum. uides quam breuiter sermo apostolicus quanta dixciant. dei enim hoc ait esse sapientiam, quae sit diuino tecta eam his tantum qui deum sapiunt esse cognitam, principibus autem saeculi huius penitus ignotam. causam autem subdidit, qua utrumque quod dixerat conprobaret, dicens: si enim cognouissent,
Abbreviated transcription (Latin):
crȩ crucis. p̃dicationẽ hanc
dñice passionis. ñ solum ñ un¬
minuo. sed qͣntũ inqͣntũ in
uoto extat sub̃a mea augeo.
hc̃ enĩ qui crucifixꝰ est non
solum uirtutẽ ac sapienciã
dei quanicħ maius est. seciã
tocius diuinitadis acmaies¬
tatis dñm predicabo. hoc
magis quod in hoc sermome¬
us doctrina dei est:dicente a¬
pło. sapientiam loqͥmur int̃
ꝑfectos. Sapĩam uero nõ hꝰ
scłi. neq principum hꝰ scłi

Expanded text:
crae crucis, praedicationem hanc crae crucis, praedicationem hanc dominicae passionis non solum non inminuo, sed, quantum in uoto est ac substantia mea, augeo. hunc enim, qui crucifixus est, non solum uirtutem ac sapientiam dei, qua nihil maius est, sed etiam totius diuinitatis ac maiestatis dominum praedicabo, hoc magis, quod in hoc sermo meus doctrina dei est, dicente apostolo: sapientiam loquimur inter perfectos: sapientiam uero non huius saeculi neque principum hui
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓgredi nusqͣm potes. xp̃c de¬
i sapientia ẽ et dei uirtus. Ille
gentiles irriserunt: qͤm tu cũ
illis ipse ꝑsequeris. ille inqͣm
qui et paganis stulticia est. &
uideis scandalũ. et tͥ utrumq
ille inqͣm ẽ dei uirtꝰ. et dei sapi¬
entia. qͥd habes qͦdagas: Clau¬
des forsitan aures ne audias.
hoc et iudei aplo p̃dicante fece¬
runt. Quodlibet facias xp̃c
incelo est. et indeo. et cumeo
cum uideis non potes. ꝑseq̃¬
ris eũ infide. ꝑsequeris et ĩ ec¬
cła. ꝑsequeris opimonis im¬
pie telo. ꝑsequeris praui dog¬
matis gladio. Plus forte ali
forsan criminis putas qͦd in
minꝰ inqͣm. ñ minus illi gra-¬
ius ẽ illa ꝑsecutio. in qua ẽũ
insuis impii ꝑsecuntur. S
offendit te dominicȩ cruciᷤᷤ
nom̃. hoc et iudeos semꝑof.¬
fendit. Exhorrescis d̾m audi¬
re passum. hoc et gentił error
irrisit. Quero gͦ nc̃ inqua ab
illis parte dissideas. cũ in hac
Sed ego p̃dicationẽ hanc sa¬

Expanded text:
progredi nusquam potes. Christus deprogredi nusquam potes. Christus dei sapientia est et dei uirtus. ille,gentiles riserunt, quem tu cum illis ipse persequeris, ille, inquam, qui et paganis stultitia est et Iudaeis scandalum et tibi utrumque, ille, inquam, est dei uirtus et dei sapientia. quid habes quod agas? claudes forsitan aures, ne audias: hoc et Iudaei apostolo praedicante fecerunt. quodlibet facias, Christus in caelo est et in deo et cum eo cum Iudaeis non potes, seeris eum in fide, persequeris in ecclesia, persequeris opinionis impiae telo, persequeris praui dogmatis gladio. plus forte aliqforsan criminis putas, quod iminus, inquam, non minus illi grauis illa est persecutio, in qua eum in suis impii persequuntur. sed offendit te domiuicae crucis nomen: hoc et Iudaeos semper offendit. exhorrescis deum audire passum: hoc et gentilis error inrisit. quaero ergo nunc in qua ah illis\' parte dissideas, cum in hac sed ego praedicationem hanc sa
Abbreviated transcription (Latin):
terant in homine ihu xp̃o.dei
predicari natiuitatem deias¬
seri pastionem: dei annun¬
ciari crucem. hoc utiq erat gra-¬
ue. hoc incredibile. qͥa hoc erat
incredulũ humanȩ audientiȩ :¬
qͦd inauditum fuerat diuinȩ cõ¬
tigisse nature. Itaq securꝰ estal
affirmatione atq doctrina qͦd
numꝙͣ. predicatio tua. aut gen¬
tilib stulticia. aut uideis scanda¬
lum erit. Numꝙͣ tu iudeis atq
gentilib. aut cum petro cruci¬
figeris. aut cum iacobo lapidabe¬
ris. aut cũ paulo capite plecteriꝰ¬
lins. Non enĩ habet predicatiotua¬
lilt illorum offensionẽ. solitariũ ho¬
cunt minẽ natũ. solitariũ passum.¬
cup asseris timere ñ potes: ne ꝑsecu¬
tiol tione sua te illi ledant: cum tu¬
dui eos tua predicatõne confirmeᷤᷤ
Sed uideamꝰ tñ adhuc aliqͥd de hoc
ipso. xp̃c ergo iuxta apłm uirtꝰ
dei. et sapiencia deiẽ. Quid ha¬
bes qͦd respondeas: Quid habeᷤᷤ
quote conferas. Exire hinc. et

Expanded text:
terant, in homine Iesu Christo dei terant, in homine Iesu Christo dei praedicari natiuitatem, dei asseri passionem, dei adnuntiari crucem. hoc utique erat graue, hoc incredibile, quia hoc erat incredulum a humanae audientiae, quod inauditum fuerat diuinae contigisse naturae. Itaque securus es tali affirmatione atque doctrina, quod numquam praedicatio tua aut gentilibus stultitia aut Iudaeis scandalum erit: numquam tu a Iudaeis atque gentilibus aut cum Petro crucifigeris aut cum Iacobo lapidaberis aut cum Paulo capite plecteris, non enim habet praedicatio tua illorum offensionem. solitarium hominem natum, solitarium passum asseris. timere non potes, ne persecutione sua illi te laedant, cum tu eos tua praedicatione confirmes. Sed uideamus tamen adhuc aliquid de hoc ipso. Christus ergo iuxta apostolum uirtus dei et sapientia dei est. quid habes quod respondeas? quid habes quo te conferas ? exire hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Et qͦd expers animi ĩtelle¬
ctus. ce ĩ capax ueriboni diffi¬
¶dencia
insipiens denegauerat. idint᷑
ipsos ammȩ recessus: sacrũ eẽ
ac salutiferũ. fides sapiens sen¬
ciebat. Dic mͥ heretice hostis
qͥdem omniũ. sedtius maxi¬
lutis. et illoꝵ respuis scãdalo. ce
istoꝵ ñ sapis stoliditate: cur pau¬
li apłi p̃dicatio aut paganis
stutticia. aut iudeiᷤᷤ scandalũ fuit
Numqͥd potuerat offende hõieᷤ
hominẽ. oẽ ipse docuisset: Cui
enĩ natiuitas. illiꝰ. cui passio.
cui crux. cui ꝑemptio ĩcredibi¬
lis aut grauis ẽẽ potuiss . Aut
qͥd noui ut mauditi inse pauli
predicatio habuerat. si d pa̾sũ
sim cotidie ĩ hominib cõdicio
humana toleraret: Sed illd̃
utiq erat qͦd gentił stulticia ñ
recipiebat. qd iudaica ĩ fidelitaᷤᷤ
respuebat. qͦd xp̃m utiq qͦm il¬
erat utiq qͦd impioꝵ sensꝰ refuta¬
bat. qͦd ꝑfidoꝵ aures ferre ñ po¬

Expanded text:
suum, et quod expers sani intellesuum, et quod expers sani intellectus et incapax ueri boni diffidentia insipiens denegauerat, id intra ipsos animae recessus sacrum esse ac salutiferum fides sapiens sentiebat. Dic mihi ergo, haeretice, hostis quidem omnium, sed, tuus maxilutis et illorum respuis scandalo et istorum non sapis stoliditate: cur Pauli apostoli praedicatio aut paganis stultitia. aut Iudaeis scandalum fuit? numquid potuerat offendere hominhominem etiam ipse docuisset? cui enim natiuitas illius, cui passio, cui crux, cui peremptio incredibilis aut grauis esse potuisset? aut quid noui uel inauditi in se Pauli praedicatio habuerat, si id passum sim cotidie in hominibus condicio humana toleraret? sed illud utique erat quod gentilis stultitia non recipiebat, quod Iudaica infidelitas respuebat, quod Christum utique, quem ilerat utique quod impiorum sensus refutabat, quod perfidorum aures ferre non po
Abbreviated transcription (Latin):
dei uirtutẽ. et dei sapienciã
Ofortissimũ fidei magistrũ cui
docenti ȩccłas. parum oe hoc lo
ut ad certissimã. & ualidissi¬
mã fidei doctrinã: eundẽ quẽ
crucifixũ dic̃et. dei sapĩam p̃¬
dicaret. Non gͦ subtilitate ali¬
qua. aut circuicione s̃boꝵusꝰ
est: nec inp̃dicando d̾ni eium¬
głio crucis xp̃i nomen erubu¬
it. Et licet hoc scandalũ essec
uideis. & stulticia gentib dm̃
audire natum dm audire cor¬
poreũ. dm audire passũ. dm
iurtutẽ pietatis sue enerua¬
uit. aut propt̾ aliene stulti¬
ciȩ infidelitatem fidei suȩ ro¬
bur ĩminuit. sed paiam con¬
stanter. fortit᷑. eum qͦm mat̾
ediderat homines occiderãt.
lancea perforarat. crux distẽ¬
derat. iurtutẽ dei et sapĩam
p̃dicabat. Iudeis qͥdem scan¬
dalum. gentib autẽ stulti¬
ciam. Sed tñ hoc qͦd erat aliiᷤ
scandalũ. ac stulticia. abiis e¬
rat uirtꝰ dei et sapĩa. ꝓdiũsi¬
tate .ii. ꝑsonaꝵ erat diu̾sitaᷤ sen¬

Expanded text:
dei uirtutem et dei sapientiam. o fortissimum fidei magistrum, cui docenti ecclesias parum etiam hoc locut ad exertissimam et ualidissimam fidei doctrinam eundem, quem crucifixum diceret, dei sapientiam praedicaret. non ergo subtilitate aliqua aut ckcuitione uerbomm usus est nec in praedicando domini euangelio crucis Christi nomen erubuit. et licet hoc scandalum esset Iudaeis et stultitia gentibus, deum audire natum, deum audire corporeum, deum audire I passum, deum uirtutem pietatis suae eneruauit aut propter alienae stultitiae infidelitatem fidei suae robur imminuit, sed palam, constanter, fortiter eum, quem mater ediderat, homines occiderant, lancea perforarat, crux distenderat, uirtutem dei et sapientiam praedicabat, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. sed tamen hoc, quod erat aliis scandalum ac stultitia, aliis erat uirtus dei et sapientia. pro diuersitate enim personarum erat diuersitas sen
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione. sed maiestate ui¬
nguntur. Et cum euidenti̾si¬
me audias qͦd unus in singłiᷤ
numcupat᷑ d̾s intelligere u¬
tiq aperte potes. qͦd est ĩ õibꝰ
unus ds. Sic ñ licet tͥ iam ex
dissimilitudine dñice nun¬
cupationis. q̃rere discrepan¬
tiam potestatis. et ꝓuarieta
saluator natꝰ ẽ. et non d̾s:. apłc
enĩ confirmat ds. Nicħ est
quo te conferas. qͥcqͥd de dñiciᷤᷤ
uocabus sumpseris. d̾s est qͦd
nominaueris. Nicħ est qͣd
dicas. nicħ est qͦd afferas. nich
qͦd imꝓba falfsitate confingaᷤᷤ
Potes habere inincredulita¬
te impia qͦd non credas. ñ ha¬
bes incalumpniandi occasio¬
ne. qͦd de neges. Quãquam de
diuina ac salutari dñi nr̃i iht
uolo ut de eademre. adhuc ex¬
lectionib sacris aliqua dicamꝰ
recipientes. nichillominꝰ tam̃
iugum uetustȩ legis portand̃
ẽẽ censebant. ita redarguentẽ
Quid inqͥt temptatis dm̃. im¬
ponere iugũ suꝑ ceruices di¬

Expanded text:
appellatione, sed maiestate iuappellatione, sed maiestate iunguntur. et cum euidentissime audias quod unus hi singulis nuncupatur deus, intellegere utique aperte potes quod est in omnibus unus deus. ac sic non licet tibi iam ex dissimilitudine dominicae nuncupationis quaerere discrepantiam potestatis et pro uarietatsaluator natus est, et non deus. apostolus enim confirmat: deus. nihil est quo te conferas: quidquid de dominicis uocabulis sumpseris, deus est quod nominaris. nihil est quod dicas, nihil quod afferas, nihil quod inproba falsitate contingas. potes habere in incredulitate impia quod non credas, non habes in calumniandi occasione quod deneges. Quamquam de diuina ac salutari domini nostri uolo ut de eadem re adhuc lectionibus sacris aliqua dicamusrecipientes= nihilominus tamen iugum uetustae legis portandum esse censebant, ita redarguentem: quid, inquit, temptatis deum, inponere iugum super ceruices di
Abbreviated transcription (Latin):
crederet. qͦm inprimo statĩ uo¬
cabulo d̾m ẽẽ didicisset. Expe¬
ctantes inqͥt idem apłs bea¬
tam spem. et aduentum gle
magnidei et saluatoris nr̃i ħy¬
sapienciȩ doctor ad insidiosas
calliditatis diabolicȩ captioneᷤ
simplicẽ tantũmͦ ñ sufficere
doctrinã. nisi scãm fidei p̃dica¬
tionẽ munimine caucionis
armasset. Et ideo cum superiꝰ
nom̃ dei saluatorisq posui̾s.
hic addidit iħu xp̃i. Licet ne
ñ crederes saluatoris. et ñ eun
quem saluatorẽ dm ẽẽ cogno¬
uisses. Quid gͦ ait. Expectã¬
tes inqͥt beatam spem. ⁊ aduẽ¬
tum głȩ magni dei.et saluato¬
ris nr̃i iħu xp̃i. Nicħ hic de no¬
sed saluatorẽ. audisti d̃m sed
parari hoc appellationis diũ¬
sitate non pot̃: qͦd diuinita¬
tis unitate coniunxit. Qcͥqͥd¬
libet dehis reqͥfieris. idem in¬
audis plurale ẽ numcupatõ¬
ne. sed unum ẽ potestate. Qa
cum et saluator d̾s sit. et iħc¬
est. qͦd omnia hec distingunt᷑

Expanded text:
crederet, quem in primo statim uocrederet, quem in primo statim uocabulo deum esse didicisset. expectantes, inquit idem apostolus, beatam spem et aduentum gloriae magni dei et saluatoris nosapientiae doctor ad insidiosas calliditatis diabolicae captiones simplicem tantummodo non sufficere doctri- nam, nisi sanctam fidei praedicationem munimine cautionis armasset. et ideo, cum superius nomen dei saluatorisque posuisset, hic addidit Iesu Christi, scilicet ne  nomen solum non crederes saluatoris et non eunquem saluatorem deum esse cognosses. quid ergo ait? expectantes, inquit, beatam spem et aduentum gloriae magni dei et. saluatoris nostri Iesu Christi. nihil hic de nosed saluatorem: audisti deum, sed parari hoc appellationis diuersitate non potest quod diuinitas unitate coniunxit. quidquidlibet de his requisieris. idem inaudis, plurale est nuncupatione, sed unum est potestate, quia, cum et saluator deus sit et Iest, quod omnia haec distinguntur
Abbreviated transcription (Latin):
causari hic aliquid qͣsi de ambi¬
guitate nominũ pot̃. ut dicaᷤᷤ
aliud ẽẽ xp̃m. aliud dm. ut sal¬
uatorem amaiestate noĩs sui
distrahas. et dñm adiuinitate
secernas: Ecce hic uas dei ex d̃o
loquit᷑. et apparuisse exmaria
grãm dei euidentissima p̃dica¬
tione testat᷑. Ac ne forte nõ ex
maria dm apparuisse diceres
nom̃ statim addidit saluatoriᷤᷤ.
Scilicet ut eum ẽẽ natum ex
maria dm crederes.quẽ salua¬
torem natũ negare ñ poss es:
nͦta illud. quia natꝰ est nobis
hodie saluator. Oad mirabilẽ
ce uere a deo datum gentibꝰ ma¬
gistrum. qui sciens nascituram
hanc heretice prauitatis insa¬
niam. que inlitem uocabula
dei uerteret. et calumpmari
deõ suis nominib ñ timeret:
ne saluatoris uocabłm ħeticꝰ
a diuinitate se cerneret nom̃
dei ante premisit. scilicet. ut
p̃missũ dei nom̃. omnia sibi
que sequerent᷑ nomina uẽdi¬
caret. neq ullus in seq̃ñtibu
solitarium ẽẽ hominẽ xp̃m

Expanded text:
causari hic aliquid quasi de ambicausari hic aliquid quasi de ambiguitate nominum potes, ut dicas aliud esse Christum, aliud deum, ut saluatorem a maiestate nominis sui distrahas et dominum a diuinitate secernas? ecce hic uas dei ex deo loquitur et apparuisse ex Maria gratiam dei euidentissima praedicatione testatur. ac ne forte non ex Maria deum apparuisse diceres, nomen statim addidit saluatoris, scilicet ut eum natum ex Maria deum crederes, quem saluatorem natum negare non possis, iuxta illud quia natus est uobis hodie saluator. o admirabilem et= uere a deo datum gentibus magistrum, qui sciens futuram hanc= haereticae prauitatis insaniam, quae in litem uocabula dei uerteret et calumniari deo de suis nominibus non timeret, ne= saluatoris uocabulum haereticus a diuinitate secerneret, nomen dei ante praemisit, scilicet ut praemissum dei nomen omnia i sibi quae sequerentur nomina uindicaret neque ullus in sequentibus solitarium esse hominem Christum
Abbreviated transcription (Latin):
spem et aduentum głȩ mag¬
in dei et saluatoris nr̃i iħu xp̃i.
pparuit inqͥt gr̃a dei salua¬
toris nr̃i. Bene congruo ad
ostendendum noue grẽ. ⁊ gña¬
tionis aduentũ sermone usuᷤ
ẽ. Dicens .ii. apparuit: ortũ nouȩ
grẽ ac natiuitatis expressit. Qa
et inde apparere donũ gr̃e noue
cepit ex quo ds ĩmundo natuᷤ
apparuit. Dignã ergo et cõgry¬
am hanc noue gr̃e lucẽ. uerbi
ꝓpͥetate qͣsi digito indicante
monstrauit. hoc .ii. rectissime
apparuisse dr. qͦd subita qͣsi ap¬
paricionis luce monstrat᷑. Sict̃
in euuangłiis apparuisse stellã
magis orientalib legimꝰ. et in
.n. his et aliis uisionib sacris ħ
utendum. uł maxime uerbo
scͥptura existimauit. ut appari¬
isie hec diceret. quȩ insolita cla¬
sciens aduentum celestis gr̃e.
que ortu sacre natiuitatis appa¬
ruit. uerbo eam fulgide appa¬
ricionis expressit. ut apparui̾se
utiq id diceret. qͦd noue lucis
splendore radiaret. Apparuit gͦ
gr̃a dei saluatoris nr̃i. Numꝰqd

Expanded text:
spem et aduentum gloriae magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi. apparuit, inquit, gratia dei saluatoris nostri. bene congruo ad ostendendum nouae gratiae et generationis aduentum sermone usus est. dicens enim apparuit ortum nonas gratiae ac natiuitatis expressit, quia exinde apparere donum gratiae no e coepit, ex quo deus in mundo natus apparuit. digna ergc» et congrua hanc nouae gratiae lucem uerbi proprietate quasi digito indicante monstrauit. hoc enim rectissime apparuisse dicitur, quod subita quasi apparitionis luce monstratur, sicut in euangeliis apparuisse stellam magis orientalibus legimus, et in enim et his et aliis uisionibus sacris hoc utendum uel maxime uerbo scriptura existimauit, ut apparuisse haec diceret, quae insolita clasciens aduentum caelestis gratiae, quae ortu sacrae natiuitatis apparuit, uerbo eam fulgidae apparitionis expressit, ut apparuisse utique id diceret quod nouae lucis splendore radiaret. apparuit ergo gratia dei saluatoris nostri. numquid
Abbreviated transcription (Latin):
et diuina grã dei et largi¬
tio qͦ dãmodo ipsiꝰ diumita¬
¶tis
ac donũ munificencie gr̃arũ.
temporis gͦ internos forsan
putet᷑ magis qͣm rei ẽẽ distan¬
tiã. qr diuinitatẽ quã noscũ
dño ihu natam. tu pꝰea dicaꝰ
infusam. Sed illd̃ ẽ. qͦd natã
cum dño diuinitatem negaᷤᷤ
nec postea fideliter confiteri
potes. Quia non pot̃ una ea¬
demq res inparte ẽẽ impia
et in parte ꝓbari pia. et eadẽ
in porcione fidei. et inporcio¬
ne esse ꝑfidiȩ. Primũ gͦ illd̾
dimꝰ. ce intelligimꝰ. et scimꝰ
oe confitem᷑. qͦd et hoĩs ẽ filiuiᷤ.
qͥa ex homine natꝰ est. et deifi¬
lius qr exdiuinitate conceptꝰ.
buergoutrumq hoc idẽ dei
filium. atq hominis. antan¬
tum hominis asseris: Sitã¬
tum hominis reclamant t᷑
apłi. reclamant ꝓphete. recla¬
mat deniq ipse perqͣm est
niis obruit᷑ sacͥs uolum̃ibꝰ scĩs
¶testib. Obruit᷑
deniq ipso dei euunͣgłio qͣsi

Expanded text:
et diuina gratia dei sit et largiet diuina gratia dei sit et largitio quodammodo ipsius diuinitatis ac donum munificentiae gratiarum. temporia ergo inter nos forsan putetur magis quam rei esse distantia, quia diuinitatem, quam nos cum domino Iesu natam, tu postea dicas infusam. sed illud est quod natam cum domino diuinitatem negans nec postea fideliter confiteri potes, quia non potest una eademque res in parte esse impia et in parte probari pia, et eadem in portione fidei et in portione esse perfidiae. primum ergo illud dimus et intellegimus et scimus et confitemur, quod et hominis est filius, quia ei homine natus est, et dei filius, quia ex diuinitate conceptus. tu ergo utrumque hoc, id est dei filium atque hominis, an tantum hominis esse asseris? si tantum hominis, reclamant tibi apostoli, reclamant prophetae, reclamat denique ipse, per quem est niis, obruitur sacri uoluminis sanctis testibus, obruitur denique ipso dei euangelio quasi