comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ ab scolasticis in honorẽ sponsi :⁊
sponse. hec primũ salomon edidit in
pithalainiũ uendicauert̃. ⁊ istiꝰ gñis
carm̃ assumptũ ẽ. Qd̾ genus pͥmũ a
gentilib infenis celebrat᷑ postea tm̃ in
nuptii hesit. uocatũ ẽ autẽ epithalami¬
um. eo qd̃ in thalamis decantet᷑. Threnoᷤᷤ
qt̾ latine lamentũ uocamꝰ pͥmꝰ u̾su iere¬
mias composuit suꝑ urbẽ iebłm. ecpo
apud grecos simonides poeta liricus. Ad¬
hibebãt᷑ autẽ funerib atq lamentiᷤ. simi¬
liter et nc̃. Ephitaphiũgrece latine supra
tumulũ. Est enĩ titulus mortuoꝵ qͥ ĩ dor¬
mitione eorũ fit qui iam defuncti gt̃.
sis dr g̃co noĩe opus multoꝵ libroꝵ Poe¬
ma uniꝰ. loilion. ꝑancoꝵ ũsuũ. disticon

Expanded text:
tantur ab scholasticis in honorem sponsi et tantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod Latine lamentum vocamus, primus versu Ieremias conposuit super urbem Hierusalem apud Graecos Simonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. sis dicitur greco nomine opus multorum librorum; poema unius. Idilion paucorum versuum; disticho
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. slam qͥdã eoꝵ colofomũ qͣmdã. qͥdã
archiboicũ auctorẽ. atq inuentorẽ uolt̃.
Bucolicũ. idest pastorale carmen pleriq
siratusis pͥmũ compositũ apastorib o¬
pmant᷑. ñ nulli a lacedemone. Namq
transeunte intraciã xerxe rege ꝑsarum.
cũ spartane uirgines sub hostilimeto
neq egred̾ent᷑ urbẽ. neq pompã neq¬
chorũ agrestem diane dum ex more ex¬
certẽnt turba pastoꝵ ne religio p̃tiret
eundẽ inconditiᷤ cantibꝰ celebrart̃. Apel¬
lat᷑ autẽ bucolicũ a bobꝰ de maiori parte¬
animaliũ qmuis opilionũ caprarioꝵq
sermones mhis et cantica inserant᷑ ym
isse: ac cecinisse manifestũ ẽ. Deinde apd̾
gentiles pͥma mẽmia atimotoe fecit in
appollinẽ et musas que fuit tẽ poribus
ennii longe pꝰ dauid. ymni autẽ exg̃co
in latinũ laudes interp̃tant᷑. Epithala¬
mia st̃ carmina nubentiũ que decan¬

Expanded text:
ta sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam ta sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decan
Abbreviated transcription (Latin):
primũ moyses incantico deut̃ononii io¬
ge ante ferecidem. et homerũ cecinisse ꝓ¬
bat᷑. Unde apparet antiquiꝰ fuisse apd̾ he¬
breos studiũ carminũ: qͣm apd̾ gentiles.
Siqͥdem ⁊ iob moysi tẽporib ad equatꝰ exa
metro u̾su dactilo spondeoq decurrit. hẽ
apud grecos achatesiuiᷤ milesiꝰ feit᷑ pͥmu̾
composuisse uł ut alii putãt feretides furꝰ
Quͦ metiũ ante homerũ pithiũ dictũ ẽ. pꝰ
homerũ eroicũ nominatũ pithisĩ autẽ
uocatũ uolt̃ eo qd̾ hoc geñe metri oracła
apollinis sint edita.Nam cũ in parneso
phitonẽ serpentẽ inuindictã matris sa¬
gittis insequeret᷑. acole delphici hoc illũ
metro ortati gt̃ dicentes. ut ait terentiu
at miseris. Terentiꝰ hos elegos dicere so¬
let qͦd clausula talis tristib ut tradẽ ap¬
cior eẽt modis. hic autẽ uixoĩo constataqͦ
usus ẽ. Namapud grecos sic ad huc lex gͣ¬
maticoꝵ pendet. ut sub iudice res religa¬

Expanded text:
primum Moyses in cantico deuteronomii; lonprimum Moyses in cantico deuteronomii; longe ante Fereciden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem metro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentianat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relega
Abbreviated transcription (Latin):
dñt. Exametros autẽ apud latinos pͥmũ
fecisse enmꝰtradit᷑. eosq longos uocãt ab
inuentorib metra appellata dñr. ut anacre¬
onticũ. saphicũ. archiloicũ. Nam anacreon.¬
anacreontica carmina cõposuit. Saphica:
sapho mulier edidit. Archiloca: archilocus
qͥdam scripsit. Colophoniũ. colofomꝰ qͥdã er¬
eiruit. Sothadecoꝵ quoꝑ reꝑtorẽ sotades ge¬
nere cretensis Simonidia qͦ met simonidẽ
poeta liricꝰ cõposuit. Afreq̃ntatorib ascle¬
piada Nonenĩ ea asclepius inuemit. s pinde
ita uocata. qd̾ eaidẽ elegantissic̃. ce freͤntis¬
sime usussit. A reb que scͥbunt᷑. ut eroicũ.¬
eo qd̾ uiroꝵ fortiũ res et facta nairant᷑.
Quib iurtutib nom̃ solus obtinnt. ute
eroicũ uocaret᷑ ad memorandaᷤ scilicet
eroũ res. Nam et p̃cet̾is simplicissimus
habet᷑ constatq duob pedib dactilo. &
tur a singłis. Omnib qͦq metͥs priorẽ hoc

Expanded text:
dicunt. Hexametros autem Latinos primum dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scorum fortium res et facta narrantur. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et tur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ultra ddimensionẽ tẽpoꝵ constitutã ꝓ.¬
ti ab eo qd̾ pedib in ordine suo dispositiꝰ cerco
fine mot̾ant᷑. ꝑ particłas que cesa &e mẽbra
nominant᷑. qͥ ne longiꝰ ꝓuolũent᷑ qͣm uidi.¬
tiũ posset sustinere. modũ statint rõ im̃
reu̾teret᷑. Et ab eo ipso ũsum uocatũ dñt¬
q̃ reu̾tit᷑. huic adheret richmꝰ. qui ñ ceito fi¬
ne mod̾atus. s tam̃ rõnabilit ordinatiꝰ pe¬
dib currit. qui latine nicħ aliud ꝙͣ nũs dr̃¬
Carm̃ uocat᷑ qͥcqͥd pedib continet᷑ cuidatõ
nom̃ existimãt seu qd̾ carptim ꝓnunciat᷑¬
ret̾. unde hodie lanã qͣm purgantes discer¬
punt carminare dicimꝰ. seu qd̾ qͥ uia cane¬
rent carere mente existimabant᷑. Metra.ł
apedibꝰ nũcupata ł a rebꝰ q̃ scbũt᷑ ł abĩuẽto
dib metra uocata. ut dactilica iambicatio¬
nũo: ut exametrũ. penthamecrũ. trime¬
trũ. Nam senarios u̾sus nos ex nũo pedũ
uocamꝰ. hos greciq geminos feit᷑ trimetroᷤ

Expanded text:
e ultra dimensionem temporum constitutam prti ab eo, quod pedibus in ordine suo dispositi certo fine moderantur per articulos, quae caesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam Carmen vocatur quidquid pedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. 5. Metra, vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel dibus metra vocata, ut dactylica, iambica, troA numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros
Abbreviated transcription (Latin):
epodon inpoemate clausula brenis ẽ. Di¬
atter breuior componit᷑. atq in singłis qͥb¬
q maiorib seq̃ntes minores qͣsi clausule
p̃ciosos integris subiectos. ut ẽ apd̾ horaciũ
Deat᷑ ille qui ꝓcul negotiis. Demde seqͥt᷑.
ẜ̃cisus. ut pͥsca gens mortaliũ. Sic ⁊ deĩcepᷤᷤ
alt̾ni quib aliqua pars deest. et ipsi p̃cedẽ¬
tib similes sed maiores. Centones apd̾̃ gra¬
maticos uocari solent. qui de carminib
homeri seu uirgilii ad ꝓpria opera more
centenario. ex muttis. hinc in de composi
uirgilo de fabrica mundi. et euungłiis ple¬
nissime exp̃ssit. mat̾ia composita scđ̃m ũsꝰ¬

Expanded text:
epodon in poemate clausula brevis est; sialter brevior componitur et in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausule versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. 25. Centones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis hinc inde compositVirgilio, de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia composita secu
Abbreviated transcription (French):
Cuitas Rothomagensiũ
Cuntas baiocass ium.
Ciuitas abrancatum.
Cuitas Saiorum.
Ciuitas. Constantia.
Ciuitas. c enomannoꝵ
Ciuitas redonum.
Ciuitas Andegauorum.
Ciuitas slamnetum.
Cuittas Corosopitum.
C iuitas uenetum.
Ciuitas ossismorum.
Ciuitas diablentum.
Cnuitas Carnotum.
Ciuitas autisiodorum.
Ciuitas aurelianorum.¬

Expanded text:
uitas Rotomagensium ciuitas Baiocassium ciuitas Abrincatum uitas Saiorum ciuitas Constantia. ciuitas Cenomannorum ciuitas Redonum ciuitas Andecauorum ciuitas Namnetum ciuitas Coriosolitum ciuitas Venetum ciuitas Osismorum ciuitas Diablintum Pciuitas Carnotum ciuitas Autisiodorum ciuitas Aurelianorum
Abbreviated transcription (Latin):
durissimꝰ. et om̃i puritate lenissimꝰ
Dictus autẽ calcutus qd̃ sine molestia
breuitate sin calcet᷑. cui cͣtius ẽ. Scry.¬
purꝰ lapillus minutꝰ et asper. qui fũ
ciderit ĩ calciam̃tũ nocet ⁊molestia ẽ.
animo. unde et animi molestiã scru¬
pulũ dicimꝰ hunic et scrupta saxaadẽ

Expanded text:
durissimus, et omni puritate lenissimus. durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa
Abbreviated transcription (Latin):
constricte uirtitis ẽ. ut in leonũ et ur¬
soꝵ ora sparsũ. tantã ium habeat ad
densior etiã uulgo discernit᷑. lapis
autẽ dict᷑. qd̃ ledat pedẽ. lapis mollis
ẽ. & sparsꝰ. Saxa herent. et amontibꝰ ex¬
cidunt᷑. petra grecũ ẽ. Silex ẽ durus
Lapis exeo qd̃ exiliatiignis ab eo dictꝰ
Scopulus a saxo eminenti qͣsi ab spe.¬
culando dictus. siue ategimento na
pido extremitas sari abrupta Unde &
crepido uocata qd̃ sit abrupti saxi alti¬
tudo. sict̃ heret pede. pes densus unde¬
et uocat᷑. Cautes aspera saxa ĩ mari
dicte a cauendo qͣsi cautȩ. Murices
petrȩ in littore. similes muricib ui.¬
lus acutissime. et nauib ꝑnicios e.
lcon saxum ẽ. qd̾ humane uocis sonũ
captans oẽ uerba loqñtiũ imitat᷑. Iton
autẽ g̃cuͤm. latine imago uocat᷑ eo qd̃
ad uocẽ respondẽs alien efficit᷑ ser¬
monis. licet hoc qͥdem et locoꝵ nat᷑e
euenit. ac plersiq conualliũ. Calculꝰ
ẽ lapillus t̾re admixtꝰ rotundus. atq

Expanded text:
constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat adsdensior etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem. Lapis mollis et sparsus: saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis ab eo, dictus. Scopulus a saxo eminenti, qculando dictus; sive a tegimento navpido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret pede pes densus'Virtudo. Cautes aspera saxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in littore, similes muricibus vivis acutissimae, et navibus perniciosae.Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. et concitatitumultꝰ. sic̃t inter
sillam et mariũ. qui bellum ciuile
inuicẽ in una gente gees erunt. plus
quam eiuile bellũ ẽ. ubi ñ solũ cines
certant. sed et cognati quale actum
est inter cesarem et ponpeiũ qͣndo

Expanded text:
ditio et concitati tumultus, sicut inter ditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gequam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rimus bella intulit
ninus assyrioꝵ rex. Ipse enĩ
finib suis nequaqͣm contẽ¬
tus. humanȩ societatis fe¬
dus in rumpens excercitus
ducere. atiena uastare. liberos popłoꝰ
aut trucidare. aut subicere cepit. uni.¬
sisam asiam usq ad libiȩ fines noua
seruiͣte ꝑdomuit. hinc eciã studuit
orbis in mutuo sanguine alterna ciã¬
sare cede. quatuor autẽ gt̃ genera bel¬
loꝵ. id est iustũ iniustũ ciuile. & plus
quam ciuile. Iustum bellum ẽ qd̃ ex
p̃dicto geritur de reb repetitis. Aut
ꝓ pulsandoꝵ hostiũ causa. Iniustõ
bellũ ẽ. qd̃ de furore. ñ legitima rõe
intt᷑. De quo in re publica cicero diẽ.
ilia iniusta bella st̃. quȩ sunt sine c̃a
suscepta. Nam extra ulciscendi. aut
ꝓpulsandoꝵ hostiũ cansa bellũ ge¬
ri iustum nullũ potest. Et hoc idem
tulliꝰ paruis interiectis subdidit. nł¬
lum bellũ iustum habet᷑. nisi denũ¬
ciatũr. nisi dictum. nisi de repetitis re¬
b. Ciuile bellum ẽ. inter ciues orta se¬

Expanded text:
rimus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus inrumpens exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta se
Abbreviated transcription (Latin):
timent strepitꝰ: sed ignis magis. Cũ
dormierĩt uigilãt oculi. Cũ ambłãt.
cauda sua cooꝑiunt uestigia sua. ne eoᷤᷤ
uenator inueniat. Cũ genuerit catłm:
trib dieb et trib noctib catulꝰ dormi¬
re fert᷑. Tuno dem patris fremitu. ł ru¬
gitu ueluti tremefactꝰ cubilis locꝰ᷑ sus¬
citare catulũ dormientẽ. Cura hoĩem

Expanded text:
timent strepitus, sed ignes magis. 5. Cum timent strepitus, sed ignes magis. 5. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu, vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. 6. Circa hominem
Abbreviated transcription (Latin):
estiarũ uocabłm ꝓpͥe ꝯuenit leoni¬
b. pardis. tigrib lupis ⁊ uulpib
tanibq et simiis. ac ceteris q̃ uł ore. uł
unguib seuiunt exceptis serpñtib. Beᷤ.¬
tie dicte ãui qua seuiũt. fere appellatȩ
eo quod naturali utant᷑ libeitate. ⁊ de¬
sidio suo ferant᷑. St̃ enĩ libere eoꝵ uoluõ¬
tates. et huc atq illuc uagant᷑. ⁊ q̃ ani¬
mꝰ duxerit ferunt᷑. Leonis uocabłm
ex g̾ca origine inflexũ ẽ in latinũ. Gn¬
ex parte corrũptũ. leena ũo totũ g̃cum¬
ẽ. sic̃t et dracena. ut autẽ leena lea uo¬
cat᷑. usurpatum ẽ ã poetis. Leo aũ g̃ce
latine rex interp̃r. eo qd̃ pͥnceps sit oĩũ
bestiaꝵ. Cinꝰ genus trifariũ d̾r. Ex qͥb
b̾ues et uiba crispa. inbecilles st̃. Lon¬
gi et coma simplici: acres. Ammoseoꝵ
frons et cauda eoꝵ indicat. Uirtꝰ eoꝵ ĩ
pectore firmitas incapite. Septi a ue¬
natorib fram contuent᷑. quo minꝰ
conspectis uenebulis t̾reant᷑. Rotarũ

Expanded text:
estiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appellatae, eo quod naturali utuntur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Grex parte corruptum. Leaena vero totuest, sicut, et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. 4. Cujus genus trifarium dicitur. E quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt; longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore, firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum
Abbreviated transcription (Latin):
in extremo sin purpurã limã ĩdẽ
flexuosam. unde et nomen accep̃.
Nam limũ obliquũ dicimꝰ. licinũ
uocatã. qd̾ textura eius ligata sit
intotum. qͣsi diceret liginũ .c. ꝓig
littera mutata. Armelausa uulgo
uocata. qd̃ ante et retro diuuisa. at
.c. litt̃a ablata. Camisuis uocari qd̃ in
his dormimꝰ. in camis id ẽ instratis
nris. femoralia appellata eo qd̾ fe¬
mora tegunt. Ipse et brace qd̾ sint
breues. et uerecunda corporis his
uelentur. Tubrucos uocatos qd̾ ti¬
bias bracasq tegunt. Tubruci qd̾
Abracis ad tibias usq ꝑueniant.

Expanded text:
in extremo sui purpuram limam, id est in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atqueC littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a braciis ad tibias usque perveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
Acupicta uestis acutextilis ut acu
ornata. Eadem et frigia. huiꝰ enĩ ar¬
tis periti frigii omnes dñr. siue q
infrigia iuenta ẽ. Unde et arcifi¬
ces qui faciunt frigiones dicunt᷑.
bilex. Raua que uulgo rasilis đr.¬
interpola uestis illauocat᷑. q̃ dum
sit uetus ad nouam spẽm recuiras.
Pannutia nũcupata qd̃ sit diuersis
pannis obsita. Colobiũ dictũ qr ion¬
gum ẽ et sine manicis. antiqͥ enim¬
magis hoc utebant᷑. leuitonariũ est
colobium lineũ sine manicis. quale̾
egipti monachi utunt᷑. lumbare
nocat᷑. qd̾ lumbis religet᷑. uel qd̾ lũ¬
bis hereat. hoc inegipto et siria. ñ
tm femine sed et uiri utunt᷑. unde
et hieremiͦs trans eufraten tulit
lumbare suũ. ibiq illud in forami.¬
ne petrȩ abscondit. et postea scis.¬
sum repperit. hoc a quibdã et rena¬
le dicitur qi renib ailigat᷑. limus
est uestis que abumbilico usq ad
pedes ꝓducit᷑. hec autẽ uestis hc̃

Expanded text:
Acupicta vestis acu textilis vel acu Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur.bilex. Ralla, quae vulgo rasilis Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. 24. Pannutia nuncupata, quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum, quia longum est, et sine manicis. Antiqmagis hoc utebantur: levitenarium est colobium laneum sine manicis, quo Egyptii monachi untuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur et quod lumbis hereat. Hoc in Egypto et Syria non tantum feminae sed et viri utuntur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. nel qd̾ eũm seres pͥmi mise¬
runt. Oloserica. tota serica. olo e¬
nim totũ. T̃ ramoserica.stamine
lno. trama ex serico. Oloforia tota
ex purpura. olo enĩ totum. Sissina
candida confecta ex qͦdam genereli¬
ni grossioris. Sunt qui genus qͦddã
solo lino fit. linostema uestis ẽ ex
lana tinoq contexta. et dicta lino¬
stema. quia in stamine linũ intra¬
ma lanam habet. Necta dicit᷑ uestiᷤ
qͣm sursũ uersum stantesq texunt.
Segmentata zonis quibꝰdã et quasi
p̃cizamentis ornata. slam et partico¬
las cuicumq materiȩ abscisas pre.¬
segminas uocat᷑. leuidensis qd̾ raro
fuo sit. leutterq densata. pauitensĩ
contraria leuidensi dicta qd̾ grauit
pressa ato calcata sit. Citrosa qͣsi
conscrispa ad similitudinẽ citri ne
tur exinsulis. exotica uestis pere¬
grina deforis ueniens. ut in nispa.¬
nia agrecis. polimita. multicoloriꝰ.
polimitus em̃ textus multoꝵ coloꝵẽ.

Expanded text:
dicta, vel quod eam Seres primi misedicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quodsolo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Natur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ci uocant.y. Dalmatica uestis pͥ¬
mũ indalmatica ꝓuincia grecie
texta ẽ. tunica sacerdotalis candi.¬
da. cum clauis expurpura. Rosata
quã greci fenice̾m uocant. nos coc¬
cinã. reꝑtam a lacedemoriis ad ce¬
landũ coioris similitudine sãgui¬
nẽ. quociẽs quis in acie uulnerat᷑.
ne contemplanti aduensario animꝰ
angesceret. hanc sub consulib ro¬
mani usi st̃ milttes. unde eciã r̾oꝰ¬
sati nocabant᷑. Solebant eciã pdie
qͣm cdmicandũ eẽt. ante pͥncipia
prepom qͣsi admonitio. & indicio
future pugne. Laculata ẽ que lacus
quadratos qͦsdam cum pictura ht̃
intextos. aut additos acu. lacintina:
uestis ẽ aerio colore resplendẽs. Mo¬
locinia que maluarũ stamine con¬
ficitu quã atii molocinã. alii mal¬
uellam uocant. Bombicinȩ bom¬
bice uermiculo. qui longiss imna ex
se fila generat. quoꝵ textura bom¬
boͥcinum ddicit᷑ conficiturq ĩ isu¬
la coo. Apocalama serica. aserico

Expanded text:
ci vocant. Dalmatica vestis prci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Grecie texta est, tunica sacerdotalis candida, cum clavis ex purpura. Russata, quam Greci pheniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur: solebant etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico
Abbreviated transcription (Latin):
aut a locis ubi uel primũ confecte.
uel maxime uenditant᷑. aut ãgene¬
re coloris. aut a nomine reꝑtoꝵ. ue¬
stis antiqͥssima hominũ fuit ꝑiro.¬
matũ. idẽ succinctorĩ. quo tantũ
genitalia contegunt᷑. hoc pͥmũ pri.¬
mi mortales efotiis arboꝵ sibi fe.¬
cert. qͣndo post p̾uaricatõnẽ eru¬
bescentes ꝓudenda uelart. Ciꝰ usũ
q̃dam barbarice gentes dũ sũt nude
usq hodie tenent. hec et campestriã
numcupant᷑. ꝓeo qd eisdem iuuene
quinudi excercent᷑ in campo puden¬
da operuint. tunica uestis antiqͥssi.
ma appellata. quia in motu inceden¬
tis sonum facit. Tonus enĩ sonꝰ est.
primũ autẽ fuere pellicie tumcȩ.
quib post offensã et eiectionẽ de
paradiso adam & eua indduti st̃.
Talaris tumca dicta eo qd̃ ad taloᷤᷤ
usq descendit. et ad pedes defluit.
sict pectoralis. quia apud antiquoꝰ
breuis erat ut tantũ pectus ope¬
beat manicas quam ciroditã gre¬

Expanded text:
aut a locis, ubi vel primum confectae aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuius usum quaedam bausque hodie tenent. Hec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem, iuvenes qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tunica vestis antiquissima, sic appellata quia in motu incedentis sonum facit, tonus enim sonus est. Primum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectionem de paradiso, Adam et Eva inducit sunt. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque, descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos, brevis erat, ut tantum pectus opebeat manicas, quam ciroditam Gre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quadrũ. cui intexti erant .xii. p̃ci
osi lapides. hic pannus supra hu¬
merali contra pectus pontificis ad¬
nectabat᷑. Petalum aurea lamina
infronte pontificis. que nom̃ deite¬
tragramaton. ebraicis litteris habe¬
bat scriptũ. Badin siue feminalia
idẽ braceȩ lineȩ. usq ad genua ꝑ-¬
tingentes quib uerecunda sacer¬
dotis uelabantuR: De diuensitate
Indumentũ. uestimentũ. et reliqua
Degmen dictũ. eo qd̾ tegat menbra
sict̃ tegumen tecta. qr tegt̃ corpora.
uestimentũ uero ẽ qd usq ad uestigi.¬
um p̃tendit᷑. qͣsi uestigimentũ ut ẽ
tunica talaris. sed et hoc consuetudo
sermonis auctoꝵ confundit indumẽ¬
tum qd intus ad corpus induat᷑ qͣsi
intumentũ. Amictus. Discernit᷑ aũ
uestitus ãcultu qͣndo lacus intelligͣr
cult᷑. ltem cultus ab habitu. Nã ha¬
bitus ad naturã ꝑtinet. cult᷑ ad hõies.
Pleraq autẽ uestium. aut a tẽpore
quo maxime inusu st̃ appellant᷑.

Expanded text:
per quadrum, cui intexti erant duodecim prper quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus supmerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive feminalia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis velabantur. De diversitate indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lege gña sacerlotaliũ uestim̃toꝵ
Poderis ẽ sacerdotalis linea corpori as¬
tricta. et usq ad pedes descendens. in¬
de et numcupata. quã uulgo cami¬
siã uocant. Aban. ẽ cingłm sacerdota¬
le rotundũ polimita arte. ex cocco. pͣ¬
pura. iatinctoq contextũ. lta ut flo¬
res atq gemine m eo ẽẽ inderentur.
distinete. pilleum ẽ ex bisso rotũdũ.
quasi spera media capud tegens sa-¬
cerdotale. et in occipid uitta cõstrie¬
Tũ. hoc greci &e nostri tiaram uł ga¬
lerum uocant. Machil qd̾ ẽ tumca
talaris. tota iacintina. habens ad pe
mixta dependentia ac punica ma¬
la. Ephoth qd̾ interpͣr latine suꝑĩ¬
dumentũ. Erat enim palliũ super¬
humerale ex quatuor colorib. et
auro contextũ habens inutroq ho¬
mero lapides duos smaragdinos
auro conclusos. in quib sculpta e¬
rant noĩa patriarchaꝵ. logͦĩ qd̾
latine d̃r racionale. pannus dup.¬
plex auro. et quatuor contextꝰ colo.¬
rib. habens magnituoinẽ palme

Expanded text:
lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea corpori astricta, et usque ad pedes descendens: unde et nuncupata, quam vulgus camisiam vocat. Abaneth est cingulum sacerdotale, rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pileum est ex bysso rotundum, quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale, et in occipitio vitta constrictum: hoc Graeci et nostri tiaram vel galeam vocant. Machin, quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedrmista ac dependentia mala punica. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale, ex quatuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi
Abbreviated transcription (Latin):
te. qͣm scientiã uocauer̃t. Inter artẽ
& disciplinã plato et aristotiles hãc
diffrãm ẽẽ uoluert̃. dicentes artẽ ẽẽ.
in his que se ce aliter habere posst. Dis¬
ciplina uero ẽ que de his agit. q̃ alit̃
euenire ñ possunt. Nã quando ueris
disputatõnib aliqͥd disseritur: disci¬
plina erit. qͥndo  aliqͥd u̾isimile atq
mopinabile tractat᷑. nom̃ artis as¬
habexit. De uii. liberalibꝰ disciplimꝰ

Expanded text:
te, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebit. § 2 De septem liberalibus discipli
Abbreviated transcription (Latin):
rigant᷑. sedatis rursꝰ tempestatib ade.¬
quant᷑. altitudo enĩ maris diũsa ẽ. ĩdis¬
creta tñ dorsi eiꝰ equalitaꝰ. Ideo autẽ ma.¬
re incrementũ ñ capere. cũ oĩa flumi¬
na omẽs fluctꝰ recipiat. hec c̃a ẽ. partĩ
qd̃ influentes undas ip̃a esꝰ magnito
do ñ senciat. deinde qd̾ amara aqua dul¬
ce fluentr̃ ꝯsumit. uł qd̃ ipse nubes mł.¬
tũ aquaꝵ adse adtrahat. siue qd̾ ille par.¬
tim auferãt uenti. partĩ sol exsiccet. pꝰ
uolutꝰ recurret. Maris autẽ certũ ẽẽ
colorẽ. sed ꝓqͣlitate uentoꝵ ĩmari. nã
Occeanꝰ qͣsi cianeus. Iste ẽ qͥoras t̾rarũ
ampleett. aiternisq estib accedit. atq
recedit. Respirantib enĩ in ꝓfundũ uẽ.¬
tis. aut reuomit maria aut resorbet. qq
aꝓximis regionib diũsa uocabula sũp¬
Sit. ut gallicꝰ g̃manicͤ. scitic. scapiꝰ. hir¬
canꝰ adlanticꝰ gatitanꝰ. Namgatitanũ
fretũ. agadib dictum. ubi pͥmũ ab oc.¬

Expanded text:
statibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; posvolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Atlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primo ab O
Abbreviated transcription (Latin):
thica. Geometria musica. Astronomia.
Arimethica ẽ disciplina qͣntitatis nume¬
rabilis scđm se. Geometria ẽ. disciplina
magnitudis ĩ mobilis et formaꝵ. Mu¬
sica ẽ disciplina que de numeris loquit᷑.
qui ad aliqͥd st̃. in his qui inueniunt᷑ ĩ
sonis. Astronomia ẽ disciplina. q̃ contẽ¬
plat᷑ cursꝰ celestiũ. siderũ atq figuras cõ¬
templat᷑ omnes. et habitudines stellaꝵ
cͥca se. ⁊ cͥca tr̃am indagabili rõne ꝑcur¬
rit. Porro actualis dr. que res ꝓpositas
oꝑationibus suis explicate contendit. su¬
ius partes ꝯt̃ tres. moralis dispensat᷑a. &
honestꝰ appetat᷑. et instituta ad uiitutẽ
tendentia s̾parant᷑. Dispensat᷑a dr. cũ do¬
mesticarũ rerũ ordo sapient̃ disponit᷑. Ci¬
uilis drx ꝑ qͣm tociꝰ ciuitatis utilitas ad

Expanded text:
a. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina, quae cursus caelestium siderumque figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. Ciui
Abbreviated transcription (Latin):
cutit᷑. qr nicħ generat᷑ in uita. sed unũqd̃¬
q his usib deputat᷑. inquib acreatore
diffinitũ ẽ. nͥ forte cum uoluntate deia
liqd̾ miradłm ꝓuenire monstrat᷑. Diui¬
nalis dicit᷑. qͣndo in effabilẽ naturã der aut
spiritales creaturas ex aliqua parte ꝓfim¬
dissuaͣ qͣlitate disserimꝰ. Doctrinalis ctr
scĩa que abstractã consid̾at qͣntitatẽ. Absttͣ¬

Expanded text:
cutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a Creatore definitum est, nisi forte cum uoluliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
eptem spacia De septem spaciis.
adcursũ uii. stellaꝵ quib mundõ
regi dicunt. siue ad cursum .uii. die¬
rum p̾̃sentiũ. quib ꝑactis uitȩ ter¬
minus consumatirr. quoꝵ finis ẽ

Expanded text:
T XXXII. De septem spatiis. ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt: sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur, quorum finis e
Abbreviated transcription (Latin):
tix uocat᷑. hec exchio insula de portat᷑.
Tercia pinalis. quaꝵ alia pitinis. alia
ꝓuicine. alia liquita alia arida. & af¬
ferunt᷑ ex tirena colõnia. Unde &̃ no¬
men colofonia resmarũ sumpsit. Pix
grecũ nom̃ ẽ. quã illipissa uocãt. aliiã
uolt ex pino picẽ uocari. hec ag̃cis
appellatur clodomianos ramalem di¬
cere porsumiꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis splendens
lenis et munda. Creandarũ arborũ natͣa.¬
łr tria gt̃ gña aut enĩ sua sponte nascõ.¬
tur. aut ex seminib fortuitu iacẽtib
surgunt. aut ex radicib pululãt alã
cetera usus inuenit fauente natura.
tis paucis. ut hic oleaster. hoc siler. uir
uolt̃ facere discretionẽ. ut hec bux᷑ de
arbore dicamꝰ burũ u̾o delignꝰ coposito
Romata st De Aromaticis arborib

Expanded text:
tix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. tix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia πιτυΐνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. tis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Vvolunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. § 8 De aromaticis arborib
Abbreviated transcription (Latin):
catur spanũ a grecis onfacion appel.¬
latum. qd̃ autẽ ex fuluis et ñ dum
maturis fuerit expressũ uiride ap¬
pellatur. qd̃ uero ex nimiũ maturis
cõmune dicit᷑. ex his ad usum uite
primũ ẽ sꝑanũ. scõm uiride. Terciũ
cõmune. Amurca olei pars aquosa ab
emergendo dicta. idẽ qd̾ ab oleo se mer¬
gat. et fex sit eius. hanc greci amuri¬
cen uocant ex latina lingua trahẽtes
uocabłm. Gumen g̃cũ nomen ẽ. hoc enĩ
uocant. rei enĩ grece dicit qͥcqͥd manat.
Tenĩ lacrima sudore exalata lignorũ
ut cerasi. lentisci. balsami. uel reliqͣrõ
arborum. siue uirgultoꝵ q̃ sudͤare pro¬
dunt᷑. sicut et odorata orientis ligna.
sic̃t gutta balsami ac ferularũ ut suc.¬
cinoꝵ cuiꝰ lacrima durescit ĩ gẽmã. pͥ.¬
ma ẽ resia terebintina oĩum p̃stãcior.
Affert᷑ autẽ ex arabie patria. atq udea
et syria. cipro et affrica. ex insulis qͦq
cicladib. Secunda ẽ lentiscina. q̃ mas¬

Expanded text:
catur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appelcatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mas
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑. Orcades oliua greca ethimologi¬
a a similitudine testicłoꝵ uocate. qrios
greci or os uocant. Radiole ꝓ eo qd̾ ob¬
longe st̃ in modũ xadioꝵ pauie apa¬
uo insule dicte. Unde prius allate st̃.
licime eo qd̃ optimũ dent lum. Nã lig¬
nis lum̃ ẽ. Unde et lignũ nom̃ accepit.
qr aptum ẽ flamis et luminib. pau¬
sia. qͣm corrupte rustici pusiã uocant.
uiridi oleo et suaui apta et dicta pay¬
sia qd̃ pauiat᷑ id est tõndiat᷑. unde oe
pauimentũ. Syria dicta ꝓ eo qd̾ de sy¬
ria ẽ ad lata. suie qr nigra ẽ. crustumia
idest et uolemis dicta. eo qd̾ uolam cõ.¬
pleat magnitudine. hoc ẽ mediã ma.¬
nũ. unde et inuolare dicimꝰ. qͥdam ã
uolemũ gallica lingua. bonũ ⁊ mag¬
nũ inteli ligunt. Colimbades ap.¬
pellate. ⁊ oleum autẽ ab olea no.¬
minatũ. Nam ut diximus olea
ẽ arbor dnde diriuatio fit oleum ͦ
qd̃ exarbis fuerit oliuis expressũ uo¬

Expanded text:
pellatur. Orchades olivae Graeca etymologipellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vo
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃ant suco circumdare mella. Sã¬
bucus mollis et ꝑuia arbor. Rãnusge.¬
nus ẽ genꝰ ẽ rubi qͣm uulgo senticem
uisinã appellat̃. aspersi nimis et spmo¬
sum. Sentix dicta a situ qd̾ ẽ t̾ra ĩcul¬
ta in qua sentices spinȩq dñrnascut᷑
Maiores autẽ nr̃i omnẽ arborẽ spino¬
sam ueprẽ dicebãt. qd ii prendat. Ole¬
aster dictꝰ qd̾ foliis oliue similib sed
laciorib arbor inculta atq siluestris
amara atq infructuosa. cui insertꝰ
oliue ramus iuim mutat radicis &
uertit eam in ꝓpriã qͣlitatẽ. Lacrima o¬
leastri arboris dupple s alia enĩ guinen
simulat sine ulla qualitatis morsir a¬
lia amoniati guttã ex stiiatione col¬
lectã ac remordentẽ. Olua grece oleon
dicit᷑ ex quo in latinũ tractũ ẽ. ut oli¬
ua dicatur. olea autẽ ipsa acbor est
fructꝰ oliua. succus oleum. est aũ arbor
pacis insigne. ciiꝰ fructus diu̾sis noĩbꝰ ap.¬

Expanded text:
nequeant suco contendere mella. Sanequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
buxo. Rodandarũ qd̃ corrumpte uulgo
lorandrum uocat᷑. qd̾ sit foliis lauri si¬
milib flore ut rosa. anbor uenenata.
Interficit enĩ ammalia. et medet᷑ ser¬
pentiũ uexatonis:. herbitũ uocaneit
pastores eo qd̾ uiee herbe p̃beat᷑ pecorib̾
ubi pascua desunt. Turbiscũ qd̾ de u¬
no cespite eiꝰ multa uirgula surgt̃ qͣsi
turba. Stipa uocata ꝓpt̾ qd̃ ex ea stipẽ.¬
tur tecta. hinc et stipila ꝑdiminutõ.¬
nem. harundo dicta qd̃ cito arescat.
hanc ueteres cannã uocauert. harundi.¬
nẽ postea uarro dixit. sciendũ sane qs
latinũ canna de lingua hebrea sũpsit
apud eos enĩ calamꝰ canna d̃r. Cicuta
autẽ ẽ. qd̾ ẽ inter cannarũ nodos: dicta
qd̾ lateat. inindicis stagnis nasci ha¬
rundines calamiꝰ dñr. ex quoꝵ radici¬
b exp̃ssum. suauissimũ succũ bibt̃.
Unde. et uarro ait. In dica non magnõ
in arbore crescit harundo. illiꝰ et len¬
tis p̃mit᷑ radicib humor. dulcia cui

Expanded text:
buxo.' Rhododendron, quod corrupte vulgo buxo.' Rhododendron, quod corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui
Abbreviated transcription (Latin):
mis amarus ẽ. hec ardor in solitudie
et saxoͣ humo nascit᷑. ex qua eẽ arbore
maleficib artib ii̾tra. idẽ odsa cõ¬
citare dñr. Mirtus a mari dicta. eo
qd̾ magis litorea arborsit. unde uir¬
giliꝰ. littora mirtetis letissima. et a¬
mantes littora mirtȩ. hinc ẽ qd̃ ⁊ a
libri hanc arborẽ aptam scribt̃ mo¬
lierũ necc̃itatib plurimis. lentis¬
cus qd̃ cdͥspis ipsius ientꝰ sit ⁊ mol¬
lis. slam lentũ dicimꝰ qͥcqͥd flexibile
ẽ. unde et lentũ umen. et uites. uir¬
giliꝰ. oe lentȩ uites ꝓflexibilis. huiꝰ
fructꝰ oleum desudat. cortex resinã¬
q̃ mastix appellat᷑. cuiꝰ plurima et
meliora inchio insula gignit᷑. Te¬
rebintꝰ arbor g̃tum nom̃ generans re¬
sinã omniũ resinarũ p̃stantior ẽ. Buxꝰ
g̃cum ẽ nom̃ ex parte alatinis corrũptõ
Pixos enĩ appeuat᷑ apud eos arbor. sẽꝑ
uirens et lenitate materie elementoꝵ
apicib apta. unde et scriptura. scribe

Expanded text:
mis amarus est. Haec arbor in solitudine mis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est, odia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. 51. Lentiscus, quod cuspis ipsius lenta sit, et mollis. Nam lentum dicimus quidquid flexibile est, unde et lentum vimen, et vites, Virgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semper virens et levitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et ScripturaIsai. 30, 8: 'Scribe
Abbreviated transcription (Latin):
tera ẽ nigra. Albaẽ autẽ populꝰ dicta.
qr folia eius una parte st̃ alba. alfa
iiridia. hec gͦ brcolor hñs qͣsi noctis
et diei notas q̃ tempora ortu solis oc¬
casuq constãt. generat &ẽ resinã cͥca
eridanũ fluuiũ uelt alii memorant
infinib syriȩ. Tiliũ dñt uocatũ eo qd̾
utilis sit adusum teloꝵ nitore et le¬
uitate iaculandi. ẽ enĩ genꝰ materiȩ
leuiss ime. Salix dicta qd̾ celerĩt sa¬
liat. hoc ẽ uelocit̾ crescat. arbor lenta
uitib abilis uinciendis cuiꝰ semimᷤ
hanc dñt ẽẽ naturã. ut siqͥs illd̃ in po¬
culo hauseriti liberis careat. sed &e fe¬
minas infecundas facit. Populus ã
et salix &e ulimus molles materie gt̃
ce ad sculytura apte. uimen uocari
eo qd̾ uim hãt multã inroris atura
iurescat. deinde excisa atq in humo
fixa radicib se se ipsa demergat. Mi
rice qͣm latim tramariã uocant ex a¬
maritudine noĩata. gustꝰ enĩ eius in¬

Expanded text:
tera nigra. Alba autem populus dicta tera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas infecundas efficit. Populus autem et salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam aptae. Vimen vocari eo virescat; deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus ni