comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epyro atq etholia conscripti milites earumq regionum omniũ
que a cesare tenebantur. Sed hii cognitis omnibus rebus seu ꝗo
in munitionibus perfectum non erat seu quid aperitioribus rei
militaris desiderari uidebatur temporibusq rerum et spatus lo¬
corum et custodiarum uaria diligentia animaduersa prout cinus¬
q corum qui negocus preerant aut natura aut studium ferebat.
hec ad pompeium omnia detulerãt. Quibus ille cognitis crupti¬
onisq iam ate capto consilio ut ante demonstratum est tegniẽta
galeis milites ex uminibus facere atq aggerem iubet compor¬
tari. Hiis peractis rebus magnum numerum leuis armature et
sagitariorum aggeremq omnem noctu in scaphis et naues actu¬
arias imponit et de media nocte cohortes seraginta ex maximis ca¬
stris presidusq deductas ad eam partem munitionum ducit q̃
pertinebant ad mare longissimeq a maximis castris cesaris abe¬

Expanded text:
Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris abe
Abbreviated transcription (Latin):
quibus tantum facinus comittere audebant. primum conati sut
prefectum equitum. E. uolusenum interficere ut postea bello con¬
fecto cognitum est ut cum munere aliquo perfugisse ad pompeiu
uiderentur. Postꝙͣ id difficilius uisum est neq facultas perficiẽ¬
di dabatur ꝙͣmarinas potuerunt pecunias mutuati prouite ac
sius satisfacere. et fraudata restituere uellent multis coemptis e¬
quis ad pompeium transierunt cum hiis quos sui consilu parti¬
cipes habebant. Quos pompeius q erant honesto loco nati et in¬
structi liberaliter magnoq comitatu et multis iumentis uenerat
uiriq fortes habebantur et in honorem apud cesarem fuerant ꝙ¬
q nouum et preter consuctudinem acciderat omnia sua presidia
circumdurit atq ostentauit: nam ante id tempus nemo aut t¬
mles aut eques acesare ad pompeium transierat cum pene quo¬
tidie a pompeio ad cesarem perfugerent. uulgo uero uniuersi in

Expanded text:
quibus tantum facinus committere audebant, primum conati sunt quibus tantum facinus committere audebant, primum conati sunt praefectum equitum C. Volusenum interficere, ut postea bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in
Abbreviated transcription (Latin):
ra arrogantia elati despiciebant. suos stipendiumq cquitum frau¬
dabant et predam omnem domum auertebant. Quibus illi re
questi et ad cetera addiderunt falsum abhiis equitum numeru
deferri quorum stipendium auerterent. Cesar neq tempus illd̃
animaduersionis esse existimans et multa uirtuti eorum con¬
cedens rem totam distulit. ulos secreto castigauit ꝙ questui eq¬
tes haberentur monuitq equites ut omnia ex sua amicicia expe¬
ctarent et ex preterius suis officus reliqua sperarent. Magna taine
hec res ilis offensionem et contentionem ad omnes attulit. atq
ita esse cum ex aliorum obiectationibus cum etiam ex domestico
iudicio atq animi conscientia intelligebant. quo pudore adduc¬
ti et fortasse non se liberari sed in aliud tempus reseruari arbitra¬
ti discedere a nobis et nouam tentare fortunam nouasq amicici¬
as experiri constituerunt et cum paucis collocuti clientibus suis

Expanded text:
ra adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraura adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebquesti et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
atq hiis rationibus equitatum tolerare. Sed postꝙͣ non modo
ordeum pabulumq in omnibus locis herbeq defecte sed etiam
fructus ex arboribus deficiebant corruptis equis macie conan¬
dum sibi aliquid pompeius de cruptione existimauit. Erant
apud cesarem ex equitum numero allobroges duo fratres ros¬
cillus et egus ad bucilli filii qui principatum in ciuitate multiˢ
annus obtinuerat singulari uirtute homines. Quorum opera
cesar omnibus gallicis bellis optima fortissimaq erat usus his
domi ob has causas amplissimos magistratus mandauerat atq
cos extra ordinem in senatum legendos curauerat agrosq in ⁊¬
gallia ex hostibus captos premiaq rei pecuniane magna tri¬
buerat locupletesq ex egentibus fecerat. hii propter uirtutem
non solum apud cesarem in honore erant sedetiam apud exer¬
citum cari habebãtur sed freti amicicia cesaris et stulta ac barba¬

Expanded text:
atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barba
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad cum mandata clodius refert ac primis diebus ut uide¬
batur libenter auditus reliquis ad colloquium non admittit̃.
Castigato scipione a fauonio ut postea confecto bello reperieba¬
mus infectaq re sese ad cesarem recepit. Cesar quo facilius eꝗ¬
tatum pompeianum ad durachium contineret et pabulatione
prohiberet aditus duos quos esse angustos demonstrauimus:
magnis operibus premuniuit castellaq hiis locis posuit pompeiꝰ
ubi nichil proficisci equitatum cognouit paucis intermissis diebꝰ
rursum cum nauibus ad se intra munitiones recipit. Erat sum¬
ma inopia pabuli adeo ut folus ex arboribus strictis et teneris a¬
rundinum radicibus contusis equos alerent. frumenta enim q̃
fuerant intra munitiones sata consumpserant et cogebantur cor¬
cyra atq acarnama longo interiecto nauigationis spacio pabu¬
lum supportare quoq erat eius rei minor copia ordeo adaugere

Expanded text:
haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videhaec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere
Abbreviated transcription (Latin):
abiectis protegi posset. Hec cum in achaia atq apud durachium¬
gererentur scipionemq in macedoniam uenisse constaret nõ
oblitus pristini instituti cesar mictit ad cum clodium suum atq
ullius familiarem: quem ab illo traditum initio et commenda¬
tum in suorum necessariorum numero habere instituerat. Huic
dat litteras mandataq ad eum quorum hec erat summa. Sese
omnia de pacc expertum nichil adhuc arbitrari uitio factum
corum quos esse autores ei rei uoluisset: ꝙ sua mandata perfer
re oportuno tempore ad pompeium uererentur scipionem ca
esse autoritate ut non solum libere que probaret exponere sed
etiam ex magna parte compellare atq errantem regere posset
prcesseq suo nomini exercitui preter autoritatem et iures qͦq¬
haberet ad cohercendum: quod si fecisset quietem in urbe pacẽ
proiunciarum salutem imperii uni omnes acceptam relaturos.

Expanded text:
abiectis protegi posset. abiectis protegi posset. gererentur Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos.
Abbreviated transcription (Latin):
dum existimabat. Cesar itaq eo calenun misit et. Q. sabinũ
et cassium cum cohortibus adiungit quorum cognito aduẽ¬
tu rutilius lupus qui achaiam missus a pompeio obtinebat
stumium premunire instituit ut achaia fufium prohiberet. Cale¬
nus delphos thebas et orcomentum uoluntate ipsarum ciuitatu
recepit nonnullas per uim expugnauit reliquas ciuitates cir¬
cũmissis legationibus amicicia cesaris reconciliare studebat. In
hiis rebus fere erat fufus occupatus. Omnium deinceps cesar¬
exercituum aciem equum in locum produxit si pompeius prelio
decertare uellet et pene castris pompeii legiones subiccit tantu¬
q a uallo eius prima acies aberat uti ne eam telo tormentoue
adigi posset pompeius autem ut famam opinionemq omniu
tencret sic pro castris crercitum constituebat ut tertia acies ual¬
lum contingeret omnisq cius instructus exercitus telis ex uallo

Expanded text:
dum existimabat Caesar. itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum dum existimabat Caesar. itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus Delphos, Thebas et Orchomenum voluntate ipsarum civitatium recepit, nonnullas urbes per vim expugnavit, reliquas civitates circummissis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his rebus fere erat Fufius occupatus. Haec cum in Achaexercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo
Abbreviated transcription (Latin):
nerauerunt scutoq ad eum relato sceue centurionis inuenta sũt
in eo foramina centum triginta quem cesar ut erat de se meritus
et de republica donauit milibus eris. cc. atq ab octaius ordi¬
nibus ad primipulum se traducere pronuntiauit. Eius enim
opere castellum magna ex parte conse uatum esse constabat co
donis amplissime donauit. Pompeius noctu magnis additis⁊
munitionibus reliquis diebus turres extruxit in altitudine pe¬
dum.xx. effectis operibus uincis eam partem castrorum obte¬
rit et .u. intermissis diebus alteram noctem sub nubilam na¬
ctus extructis omnibus castrorum portis et ad impediendu
obiectis tertia inita uigilia silentio exercitum eduxit et se in an¬
tiquas munitiones recepit. Et ethoua acharnania a philochis¬
per cassium longinum et caluisium sabinum ut demonstrauimꝰ
receptis tentandam sibi achaiam ac paulo iongius progredien¬

Expanded text:
meraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt meraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc atque ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cdonis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xv effectis operibus vineis eam partem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem subnubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum obiectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepit. Omnibus deinceps per Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravimus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progredien
Abbreviated transcription (Latin):
sa tentauerat ne ex proximis presidus succurri posset. Uno loco
uolcatius tullius impetum legionis sustinuit cum cohortibus
tribus atq eam loco depulit. altero gerinani munitiones no¬
stras aggressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes
receperunt. Ita uno dic sex preuis factis tribus ad durachium
tribus admunitiones cum horum omnium ratio haberctur ad
duorum milia numero ex pompeianis cecidisse reperiebamnus et
manipulares centurionesq complures. In eo fuit numero ualeri
flaccus. L. fuius eius qui pretor asiam obtinuerat signaq sunt
militaria sex relata. Nostri non amplius uiguiti omnibus sunt
prelus desiderati. Sed in castello nemo fuit omnino nulitum⁊
quin uulneraretur. iui.q ex una cohorte centuriones oculos anu¬
scrunt. Et cum laboris sui periculiq testimonium afferre ueuẽt
milia sagittarum circiter.xxx. in castellum coniecta cesari remu¬

Expanded text:
sa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco sa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco Volcacius Tullus impetum legionis sustinuit cohortibus tribus atque eam loco depulit; altero Germani munitiones nostras egressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus ad munitiones, cum horum omnium ratio haberetur, ad duo milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino militum quin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuriones oculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimonium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxx in castellum coniecta Caesari renu
Abbreviated transcription (Latin):
summam rerum consulere debet. Silla a cesare castris relictus
liberatis suis hoc fuit contentus neq prelio decertare uoluit.
Que res tamen fortasse aliquem reciperet casum ne imperatori¬
as sibi partes sumpsisse uideretur. pompeianis magna res ad
receptum difficultatem afferebat. nam ex iniquo progressi loco
in summo constiterant si per decliue sese reciperent nostros ex su¬
periore insequentes loco uerebantur. Neq multum adsolis oc¬
casum temporis supererat. Spe enim conficiendi negocu prope
in noctem rem durerant ita necessario atq ex tempore capto
consilio pomipeius tumulum quendam occupauit: qui tantum ab¬
erat a nostro castello ut telum tormento ue missum adigi non
posset. hoc consedit loco et euni communiuit omnesq ibi copi¬
as continuit. Eodem tempore duobus preterea locis pugnatũ
est. Nam plura castella pompeius pariter destinende manus cau¬

Expanded text:
summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus neque proelio decertare voluit, quae res tamen fortasse aliquem reciperet casum, ne imperatorias sibi partes sumpsisse videretur. Pompeianis magnam res ad receptum difficultatem adferebat. nam ex iniquo progressi loco in summo constiterant; si per declive sese reciperent, nostros ex superiore insequentes loco verebantur; neque multum ad solis occasum temporis supererat; spe enim conficiendi negotii prope in noctem rem deduxerant. ita necessario atque ex tempore capto consilio Pompeius tumulum quendam occupavit, qui tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento missum adigi non posset. hoc consedit loco atque eum communivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempore duobus praeterea locis pugnatum est; nam plura castella Pompeius pariter distinendae manus cau
Abbreviated transcription (Latin):
In nouo genere beui noue ab utrisq bellandi rationes repiebant᷑.
Illi cum animaduertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad
munitiones excubare silentio aggressi uniuersam inter multitu¬
dinem sagittas conciebant et se confestim ad suos recipiebant.
Quibus rebus nostri usu docti hec reperiebant remedia ut alio⁊
loco ignes facerent. Interun certior factus.p. silla quem discedẽs
castris prefecerat cesar auxilio cohorti uenit cum legionibus dua¬
bus cuius aduentu facile sunt repulsi pompeiani neq uero con¬
spectum aut impetum nostrorum tulerunt. primisq deiectis reli¬
qui se uerterunt et loco cesserunt. Sed insequentes nostros ne
longius prosequerentur silia reuocauit. At pleriq extimant si
acrius insequi uoluissent bellum eo die potuisse finiri. Cuius cõ¬
silium reprehendendum non uidetur. alie enim sunt legati par¬
tes atq imperatores alter agere ad prescriptum alter libere ad

Expanded text:
In novo genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. In novo genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. illi cum animum advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani. neque vero conspectum aut impetum nostrorum tulerunt, primisque deiectis reliqui se verterunt et loco cesserunt. sed insequentis nostros, ne longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique existimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuisse finiri. cuius consilium reprehendendum non videtur. aliae enim sunt legati partes atque imperatoris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta interusse uti autem ipsos ualitudo non bona cum angustus le
ci odore tetro ex multitudine cadauerum et quotidianis laborib
insuctos operum tum aque summa inopia afficeret. Omnia eni
flumina atq omnes riuos qui ad mare pertinebant cesar auerte¬
rat aut magnis operibus obstruxerat. atq ut erant loca montuo¬
sa et ad specus angustie uallium has sublicis in terram dimissis p̃¬
serperat terramq aggesserat ut aquam continerent. Itaq illi neces¬
sario loca sequi dimissa ac palustria et puteos fodere cogebantur
atq hunc laborem ad quotidiana opera addebant. Qui fontes ta¬
men a quibusdam presidus aberant longius et celeriter estibus i¬
exarescebant. at cesaris exercitus optima ualitudinc summaq
aque copia utebantur tum commeatus omni genere preter ⁊¬
frumentum abundat quibus quotidie melus succedere tempꝰ
maioremq spem maturitate frumentorum proponi uidebant.

Expanded text:
ta interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angustiis loci ta interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angustiis loci et odore taetro ex multitudine cadaverum et cotidianis laboribus, insuetos operum, tum aquae summa inopia adfectos. omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxerat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent. ita illi necessario loca sequi demissa ac palustria et puteos fodere cogebantur atque hunc laborem ad cotidiana opera addebant; qui tamen fontes a quibusdam praesidiis aberant longius et celeriter aestibus exarescebant. at Caesaris exercitus optima valetudine summaque aquae copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter frumentum abundabat; quibus cotidie melius subterere tempus maioremque spem maturitate frumentorum proponi videbant.
Abbreviated transcription (Latin):
magnam se inopiam perpessos multo etiam maiorem ad auaricũ
maximarum se gentium uictores discessisse. Non ulis ordeum cũ
daretur non legumina recusabant. Pecus uero cuius rei summa
erat ex epyro copia magno in honore habebant. Est etiam genus
radicis inuentum ab hiis qui fuerant cum ualerio quod apellat̃
catha quod admirtum lacte multum inꝯpiam leuabat. idsimilitu¬
dinem panis efficiebat cius erat magna copia. Et hoc effectos pa¬
nes cum in colloquiis pompeiani famem nostris obiectarent ⁊
uulgo in cos iaciebant ut spem eorum minuerent. Iamq frumẽ¬
ta maturescere incipiebant atq ipsa spes inopiam sustentabat
q celeriter se habituros copiam confidebant. Crebreq uoces mili¬
tum in uigilus colloquusq audiebantur prius se cortice ex arbo¬
ribus uicturos ꝙͣ pompeium e manibus dimissuros libenter etiã
ex perfugis cognoscebant equos corum tolerari reliqua uero unñ¬

Expanded text:
magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, maximarum se gentium victores discessisse. non illis hordeum cum daretur, non legumina recusabant; pecus vero, cuius rei summa erat ex Epiro copia, magno in honore habebant. Est etiam genus radicis inventum ab iis qui fuerant ab alebribus, quod appellatur chara, quod admixtum lacte multum inopiam levabat. id ad similitudinem panis efficiebant. eius erat magna copia. ex hoc effectos panes. cum in colloquiis Pompeiani famem nostris obiectarent, vulgo in eos iaciebant, ut spem eorum minuerent. Iamque frumenta maturescere incipiebant atque ipsa spes inopiam sustentabat, quod celeriter se habituros copiam confidebant. crebraeque voces militum in vigiliis colloquiisque audiebantur prius se cortice ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex perfugis cognoscebant equos eorum tolerari, reliqua vero iumen
Abbreviated transcription (Latin):
bus et tanto obsidionis generc tum etiam reuquis rebus. ⁊laz
quicumq alterum obsidere conati sunt perculsos atq infirmos ⁊¬
hostes adorti aut prelio superatos aut aliqua offensione permotos
continuerunt cum ipsi militum numero cquitumq prestarent. ⁊¬
Casus autem obsidionis hic fere esse consueuit ut frumento hostes
prohibeantur. At contra integras atq incolumes copias cesar ĩ¬
feriore militum numero continebat cum illi omnium rerum copia
abundarent quotidie enim magnus undiq nauium numerus cõ¬
ueniebat. qui commeatum supportarent neq ullus flare uentus po¬
terat quin aliqua ex parte sccundum cursum haberet. Ipse autem ⁊¬
consumptis omnibus longe lateq frumentis sunimis erat in an¬
gustus sed tamen singulari patientia hec milites ferebant. Recor¬
dabantur enim cadem se superiore anno in hispania perpessos laboe
et patientia magnum bellum confecisse. Meminerant ad alexiam

Expanded text:
bus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus. nam bus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus. nam quicumque alterum obsidere conati sunt, perculsos atque infirmos hostes adorti aut proelio superatos aut aliqua offensione permotos continuerunt, cum ipsi numero equitum militumque praestarent; causa autem obsidionis haec fere esse consuevit, ut frumento hostes prohiberent. at tum integras atque incolumes copias Caesar inferiore militum numero continebat, cum illi omnium rerum copia abundarent; cotidie enim magnus undique navium numerus conveniebat, quae commeatum supportarent, neque ullus flare ventus poterat quin aliqua ex parte secundum cursum haberent. ipse autem consumptis omnibus longe lateque frumentis summis erat in angustiis. sed tamen haec singulari patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se superiore anno in Hispania perpessos labore et patientia maximum bellum confecisse; meminerant ad Alesiam
Abbreviated transcription (Latin):
nos tros premere et instare ceperunt cratesq pre munitione ob¬
iectas propulerunt ut fossas transcenderent. Quod cum animad¬
uertisset cesar ueritus ne non reduci sed deiecti uiderentur mai¬
q detrimentum caperetur a medio fere spacio suos perantomum
qui ei legioni preerat cohortatus tuba signum dari atq in hostec
impetum fieri iussit. Milites legiones none subito conspicati pi¬
la conecerunt et ex inferiore loco aduersum pilum incitati cur¬
su precipites pompcianos egerunt quibus ad recipiendum crates
directe longuriq obiecti et institute fosse magno impedimento
fuerunt. nostri uero qui satis habebant sinc detrimento discedere
compluribus interfectis quinq suorum amissis quietissime se re¬
ceperunt pauloq circa eum locum morati aliis comprehensis col¬
libus munitiones perfeccrunt. Etat noua et musitata belliratio
cum tot castellorum numero tantoq spacio et tantis munitioni¬

Expanded text:
nostros premere et instare coeperunt, cratesque pro munitione obnostros premere et instare coeperunt, cratesque pro munitione obiectas propulerunt, ut fossas transcenderent. quod cum animadvertisset Caesar, veritus, ne non reducti, sed deiecti viderentur maiusque detrimentum caperetur, a medio fere spatio suos per Antonium, qui ei legioni praeerat, cohortatus tuba signum dari atque in hostes impetum fieri iussit. milites legiones viiii subito conspirati pila coniecerunt et ex inferiore loco adversus clivum incitati cursu praecipites Pompeianos egerunt et terga vertere coegerunt; quibus ad recipiendum crates derectae longuriique obiecti et institutae fossae magno impedimento fuerunt. nostri vero, qui satis habebant sine detrimento discedere, compluribus interfectis, v omnino suorum amissis quietissime receperunt, pauloque citra eum locum aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. Erat nova et inusitata belli ratio cum tot castellorum numero tantoque spatio et tantis munitioni
Abbreviated transcription (Latin):
munitiones impediebat. Neq erat facile nostris uno tempore. ꝓ¬
pugnare et munire. Cesar cum suos ex omnibus partibus uulne¬
rari uideret recipere se statuit et loco excedere erat perdecliue rece¬
ptum illi autem acrius instabant neq regredi nostros pacieban¬
tur ꝙ tuore adducti locum relinquere urdebantur. Dicitur eocẽ¬
pore glorians apud suos pompeius dixisse non recusare se quinn
nullius usus imperator existimaretur si sine maximo detrimen¬
to legiones cesaris sese recepissent inde quotemere essent progres¬
se. Cesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulu
contra hostem proferri et aduersas locari inter has mediocri la¬
titudine fossam tectis militibus obauci uissit locumq in omnes
partes ꝙͣ maxime impediri ipse rdoneis locis funditores instruxit
ut presidio nostris se recipientibus essent. hiis rebus completis
legiones reduci iussit. Pompeiani hoc insolentius atq audacus

Expanded text:
munitiones impediebat. neque erat facile nostris uno tempore promunitiones impediebat. neque erat facile nostris uno tempore propugnare et munire. Caesar cum suos ex omnibus partibus vulnerari videret, recipere se iussit et loco excedere. erat per declive receptus. illi autem hoc acrius instabant neque regredi nostros patiebantur, quod timore adducti locum relinquere videbantur. dicitur eo tempore glorians apud suos Pompeius dixisse, non recusare se, quin nullius usus imperator existimaretur, si sine maximo detrimento legiones Caesaris sese recepissent inde, quo temere essent progressae. Caesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulum contra hostem proferri et adversas locari, intra has mediocri latitudine fossam tectis militibus obduci iussit, locumque in omnis partes quam maxime impediri. ipse idoneis locis funditores instruxit, ut praesidio nostris se recipientibus essent. his rebus conpletis legionem reduci iussit. Pompeiani hoc insolentius atque audacius
Abbreviated transcription (Latin):
constituerat. tamen suis locis sagutarios funditoresq mittebat qͦ¬
rum magnum habebat numerum multiq ex nostris uunerabã¬
tur magnusq incesserat timor sagitarum. atq omnes fere miiteᷤᷤ
aut ex subactis aut ex centonibus aut ex corus tunicas aut tegnẽ¬
ta fecerant quibus tela uitarent in occupandis presidus magna¬
q ui uterq utebatur cesar ut ꝙͣ angustissime pompeium contine¬
ret pompcius ut ꝙͣplurimos colles ꝙͣ maximo circuitu occuparet
crebraq obcam causam prelia fiebant. In hiis cum legio cesaris
nona presidium quodlam occupauisset et munire cepisset locu
propinquum et contrarium collem pompeius occupauit nostros¬
q opere prohibere cepit. Et cum una ex parte prope equum aditũ
haberet primum sagitarus funditoribusq circumiectis postea
leuis armature magna multitudine missa tormentisq prolatis

Expanded text:
constituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quoconstituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quorum magnum habebat numerum, multique ex nostris vulnerabantur, magnusque incesserat timor sagittarum, atque omnes fere milites aut ex coactis aut ex centonibus aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant, quibus tela vitarent. In occupandis praesidiis magna vi uterque nitebatur: Caesar, ut quam angustissime Pompeium contineret, Pompeius, ut quam plurimos colles quam maximo circuitu occuparet; crebraque ob eam causam proelia fiebant. in his cum legio Caesaris nona praesidium quoddam occupavisset et munire coepisset, huic loco propinquum et contrarium collem Pompeius occupavit nostrosque opere prohibere coepit, et cum una ex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis funditoribusque circumiectis, postea levis armaturae magna multitudine missa tormentisque prolatis
Abbreviated transcription (Latin):
linquebatur ergo ut extrenam rationem belli sequens ꝙͣ plurimoc
coles occuparet et quoniam latissimas regiones presious teneret
cesaris copias ꝙͣ latissime posset destineret. Idq accidit. Castellisq
enim.xxiiii. effectis.xx. milia passus in circuitu amplexus hoc spatio
pabulatur. Multaq erant intra eum locum manufacta quibus ĩ¬
terim iumenta pasceret. atq ut nostri perpetuas munitiones urde¬
bant perductas ex casteiuis in proxima casteua ne quo loco erumpe¬
rẽt pompeiani et nostros post tergum adorirentur timebant.Ita i¬
illi in tunore sperantes perpetuas munitiones efficiebant ne quo
loco nostri intrare atq ipsos atergo circumuenire possent sedilli o¬
peribus iuncebant et ꝙ numero militum prestabant et in cimore
sperantes minorem circuitum habebant. Que tum erant loca cesa¬
ricapienda et si prohibere pompeius totis copiis et dimicare nõ

Expanded text:
linquebatur, ut extremam rationem belli sequens quam plurimos linquebatur, ut extremam rationem belli sequens quam plurimos colles occuparet et quam latissimas regiones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire possent. sed illi operibus vincebant, quod et numero militum praestabant et interiore spatio minorem circuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et dimicare non
Abbreviated transcription (Latin):
les. hos primum presidus tenuit castellaq ibi communit: inrde
ut loci cuiusq natura ferebat ex castello in castellum perductai
munitione circumuallare pompeium instituit. hec expectansq
angusta re frumentaria utebatur ꝙq pompeuis multitudine eq¬
tum ualebat quo minore periculo undiq frumentum commeatũ¬
q exercitui supportare posset simul uti pabulatione pompeium pro¬
hiberet equitatumq cius ad rem gerendam inutilem efficeret. Ter¬
tio ut autoritatem qua ille marime apud exteras nationes utii
uidebatur minueret cum fama per orbem terrarum percrebuisset
uium acesare obsideri neq audere prelio dimicare pompeius ne¬
q amari durachioq discedere uolebat ꝙ omnem apparatum bel¬
li tela tormenta ibi collocauerat frumentumq exercitui nauibus
supportabat neq munitiones cesaris prohibere poterat nisi prelio
decertare uellet quod eo tempore statuerat non esse faciendum. Re¬

Expanded text:
les. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, les. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationes niti videbatur, minueret, cum fama per orbem terrarum percrebruisset illum a Caesare obsideri neque audere proelio dimicare. Pompeius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela arma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tempore statuerat faciendum non esse. re
Abbreviated transcription (Latin):
ctum in existimans et de italicis comineatibus desperans ꝙ tan¬
ta diligentia omnia uttora a pompeianis tenebantur classesq
ipsius quas hieme in sicilia gallia et italia fecerant morabant᷑
in epyrum rei frumentarie causa quintilium et.L. canuleium
legatum misit ꝙq he regiones aberant longius locis certis h¬
horrea constituit uecturasq frumenti finitimis ciuitatibus desc̃¬
psit. Item lisso paratinisq et omnibus casteilis quod esset frumẽ¬
ti conquiri iussit. Id erat perexiguum cum ipsorum agrorum na¬
tura ꝙ sunt asperi et montuosi ac plerumq frumento utuntur
importato tum ꝙ pompeius hec prouidebat et superioribus die¬
bus prede loco parthinos habuerat frumentumq omne conqui¬
situm spoliaus effossisq eorum domibus per equites comporta¬
rat. Quibus rebus cognitis cesar consilium capit ex loci natura
Erant enum circum castra pompei permulti editi atq asperi col¬

Expanded text:
ctum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanctum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanta diligentia omnia litora a Pompeianis tenebantur classesque ipsius, quas hieme in Sicilia Gallia Italia fecerat, morabantur, in Epirum rei frumentariae causa Q. Tillium et L. Canuleium legatos misit, quodque hae regiones aberant longius, locis certis horrea constituit vecturasque frumenti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos habuerat frumentumque omne conquisitum spoliatis effossisque eorum domibus per equites in Petram comportarat. Quibus rebus cognitis Caesar consilium capit ex loci natura. erant enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi col
Abbreviated transcription (Latin):
tulisset ut accidit. Pompeius enimprimo ignorans eius consi¬
lium ꝙ diuerso ab ea regione itinere profectum uidebat angus¬
tus rei frumentarie compulsum discessisse existimabat. postea
per exploratores certior factus postero die castra mouit breuio¬
riitinere se occurrere ei posse sperans. Quod fore suspicatus ce¬
sarmilitesq adortatus ut equo animo laborem ferrent paru¬
ex parte noctis itinere intermisso mane durachium uenit et cũ
primum agnien pompeii procul cerneretur cum ibi castra posuit
Pompeius interclusus durachio ubi propositum tenere non po¬
tuit secundo usus consilio edito loco qui appellatur petra aditũ¬
q habet naiubus mediocrem atq eas a quibusdam protegit ⁊¬
uentis castra cominunit eo partem nauium longarum conue¬
nire frumentum commeatumq ab asia atq omnibus regioni¬
bus quas tenebat comportari imperat. Cesar longuus bellum du¬

Expanded text:
tulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consitulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consilium, quod diverso ab ea regione itinere profectum videbat, angustiis rei frumentariae compulsum discessisse existimabat; postea per exploratores certior factus postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur, atque ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrrachio, ubi propositum tenere non potuit, secundo usus consilio edito loco, qui appellatur Petra aditumque habet navibus mediocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra communit. eo partem navium longarum convenire, frumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conportari imperat. Caesar longius bellum du
Abbreviated transcription (Latin):
blide atq mantinee importarim oppidum prohibebat. Ipse lissũ
profectus naues onerarias.xxx. ab. m. antonio relictas intra⁊
portum aggressus omnes incendit lissum expugnare conatus
defendentibus ciuibus romanis qui eius conuentus erant mi¬
litibusq quos presidu causa miserat cesar triduum moratus ⁊¬
paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Cesar post¬
ꝙͣ pompeium ad asparagium esse cognouit eodem cum exercitu ꝓ¬
fectus et expugnato in itinere oppido partinorum in quo pom¬
peius presidium habebat tertio die in macedoniam ad pompe¬
ium peruenit uixtaq eum castra posuit. Et postridie eductis oĩ¬
bus copiis acie instructa decernendi potestatem pompeio fecit
no circuitu difficili angustoq itinere durachium profectus est ⁊¬
sperans pompeiun aut durachium compelli aut ab eo interclu¬
di posse ꝙ omnem commeatum totiusq belli apparatum eo cõ¬

Expanded text:
llide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum llide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum profectus naves onerarias xxx a M. Antonio relictas intra portum adgressus omnes incendit; Lissum expugnare conatus, defendentibus civibus Romanis, qui eius conventus erant, militibusque, quos praesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit. ue postero die omnibus copiis magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium profectus est sperans Pompeium aut Dyrrachium compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totiusque belli adparatum eo con
Abbreviated transcription (Latin):
mulco multisq colligans funibus adduxit atq alteram nauẽ
que erat ad custodiam ab atilio posita pluribus aggressus naui¬
bus quibus ad libram fecerat turres ut de superiori pugnans lo¬
co integrisq defatigatos submittens et reliquis partibus simul
ex terra scalis et classe menia oppidi tentans uti aduersarioru
manus deduceret labore et multitirdine telorum nostros uicit
defectisq defensoribus qui omnes scaphis excepti resugerant
etiam nauem expugnauit eodemq tempore et altera parte moiẽ
tenuit naturalem obiectamq pene insulam contra oppidum es¬
fecerat quatuor biremes subiectis scutulis impulsas uectibus ĩ
interiorem partem transouxit: ita ut ex utraq parte naues ion¬
gas aggre deretur que erant deligate ad terram atq quatuor na¬
ues ex hiis abduxit reuquas incendit. hoc confecto negocio..
lelium ab asiatica classe adductum reliquit. qui commeatus bi¬

Expanded text:
mulco multisque contendens funibus abduxit atque alteram navem, mulco multisque contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae erat ad custodiam ab Acilio posita, pluribus adgressus navibus, in quibus ad libram fecerat turres, ut ex superiori pugnans loco integrosque semper defatigatis submittens et reliquis partibus simul ex terra scalis et classe moenia oppidi temptans, uti adversariorum manus diduceret, labore et multitudine telorum nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit. ita ex utraque parte naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas incendit. hoc confecto negotio D. Laelium ab Asiatica classe abductum reliquit, qui commeatus By
Abbreviated transcription (Latin):
conspicati restiterunt. Nostri cognitis hostium insidiis ne frustra
reliquos expectarent duas nacti turmas exceperunt. In hiis fuit
M. opiius pretor eques reliquos omnes earum turmarũ aut
interfecerunt aut captos ad domicium deduxerunt. Deductis ore
maritie cesar presidus ut supra demonstratum est tres cohortes
orici oppidi tuendi causa reliquit. hisdẽq custodiam nauium lon¬
ganini tradidit quas ex italia transdurerat. huic officio oppito
q caninius legatus preerat. Is naues nostras in interiorem par
Item post oppidum reduxit et ad terram deligauit: faucibusq por¬
tus nauem onerariam submersam obiecit et huic alteram conni¬
xit: super quas turrim effectam ad ipsum introitum portus oppo¬
sut et militibus compleuit tuendamq ad omnes repentinos ca¬
sus tradidit. Quibus cognitis rebus. En. pompei filius qui ⁊¬
classi egyptiace preerat ad oricum uenit submersamq nauem re¬

Expanded text:
conspicati restiterunt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra conspicati restiterunt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas nacti turmas exceperunt. in his fuit M. Opimius praefectus equitum. reliquos omnes earum turmarum aut interfecerunt aut captos ad Domitium deduxerunt. Deductis orae maritimae Caesar praesidiis, ut supra demonstratum est, iii cohortes Orici oppidi tuendi causa reliquit isdemque custodiam navium longarum tradidit, quas ex Italia traduxerat. huic officio oppidoque M'. Acilius legatus praeerat. is naves nostras interiorem in portum post oppidum reduxit et ad terram deligavit faucibusque portus navem onerariam submersam obiecit et huic alteram coniunxit; super quam turrim effectam ad ipsum introitum portus opposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis repentinos casus tradidit. Quibus cognitis rebus Cn. Pompeius filius, qui classi Aegyptiae praeerat, ad Oricum venit submersamque navem re
Abbreviated transcription (Latin):
diana consuetudine. Q. uarus prefectus equitum domitii uenis¬
set subito illi ex insidus consurrexerunt sed nostri fortiter corum¬
impetum tulerunt celeriterq ad suos quisq ordines redit: atq
ultro conuersi in hostem impetum fecerunt. Ex hiis circiter. lxxx.
interfectis reliquis in fugam coniectis duobus amissis in castͣ
se receperunt. hiis rebus gestis domitius sperans scipionem ad
pugnam elici posse simulauit sese angustiis rei frumentarie addu¬
ctum castra mouere. Uasisq militari more conclamatis progres¬
sus milia passuum tria loco occulto et idonco omnem erercitum
cquitatumq collocauit. Scipio ad sequendum paratus equita¬
tum magnamq partem ad explorandum iter domitii et cogno¬
scendum premisit. Qui cum essent progressi primeq turme insidi¬
as intrauissent ex fremitu equorum illata suspitione ad suos se
recipere ceperunt. Quiq hos sequebantur celerem eorum receptũ

Expanded text:
diana consuetudine Q. Varus, praefectus equitum Domiti, venisdiana consuetudine Q. Varus, praefectus equitum Domiti, venisset, subito illi ex insidiis consurrexerunt. sed nostri fortiter impetum eorum tulerunt, celeriterque ad suos quisque ordines redit, atque ultro universi in hostes impetum fecerunt. ex his circiter lxxx interfectis, reliquis in fugam coniectis, duobus amissis in castra se receperunt. His rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse simulavit sese angustiis rei frumentariae adductum castra movere vasisque militari more conclamatis progressus milia passuum iii loco idoneo et occulto omnem exercitum equitatumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnam partem ad explorandum iter Domiti et cognoscendum praemisit. qui cum essent progressi primaeque turmae insidias intravissent, ex fremitu equorum inlata suspicione ad suos se recipere coeperunt, quique hos sequebantur, celerem eorum receptum
Abbreviated transcription (Latin):
bus prelio decertaret. Sed cum esset interbina castra campus cir¬
citer mille passuum ser domitius castris scipionis aciem suam sub¬
iecit. Iue uero auallo non discedere perseuerauit. Attamen egre re¬
tentis domitianis militibus est factum ne prelio contenderetur et
marime ꝙ riuus difficilibus ripis subiectus castris scipionis pro¬
gressus nostrorum impediebat quorum studium alacritatemq ⁊
pugnandi cum cognouisset scipio suspicatus fore ut postero die
aut inuitus dimicare cogeretur aut magna cum infamia castris
sese continerer qui magna expectatione uenisset. Temere progres¬
sus turpem habuit exitum et noctu nec conclamatis quidem ua¬
sis fiumen transit atq in candem partem ex qua uenerat redit.
Ibiq prope flumen edito natura loco castra posuit. Paucis dieb
interpositis noctu insidias equitum couocauit. quo in loco superi¬
oribus fere diebus nostri pabulari consucuerant. Et cum quoti¬

Expanded text:
bus proelio decertaret. sed cum esset inter bina castra campus cirbus proelio decertaret. sed cum esset inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit. ac tamen aegre retentis Domitianis militibus est factum, ne proelio contenderetur, et maxime quod rivus difficilibus ripis subiectus castris Scipionis progressus nostrorum impediebat. quorum studium alacritatemque pugnandi cum cognovisset Scipio, suspicatus fore ut postero die aut invitus dimicare cogeretur, aut magna cum infamia castris se contineret, qui magna exspectatione venisset, temere progressus turpem habuit exitum et noctu ne conclamatis quidem vasis flumen transit atque in eandem partem, ex qua venerat, redit, ibique prope flumen edito natura loco castra posuit. paucis diebus interpositis noctu insidias equitum collocavit, quo in loco superioribus fere diebus nostri pabulari consueverant; et cum coti