comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanos. nequaquã ita potuerunt int
se conuenire. dĩtas & humana conditio
Conuener tamen in xp̃o. & unus exambob
emmanuel Unde mihi uidetur. quod
altitudinem tanti misteru diligenter intel¬
legere & uidere non potuerunt. aut duos
silios certe. aut aliud xp̃m quam dĩ filium
existimauere. Quappter necnos homine
scorsum colimus quod fas nonest nec adori¬
mus. sed dm̃ magis incarnatum. quippriũ
sibi corpus animatum uniuit. ita ut ds uer¬
bum carofier&: & non aliũ quelib&.
sed insemet ipsum quiunus &uerus dĩ fi
lius semꝑerat Id circo. non alium quã
cundem. ipsum que tłi filium. & colimus
&adoramus. Quinil inse proassumpto
homine est coauctus. nichilq quod uer¬
bum carofactum est. imminutus. uel in¬
mutatus Etideo unus idemq semꝑ
cum dõ patre filius adoratur: Nlon
nouus. non recens extempore: non¬
alienus anatura uelgenere Quod si
tibi nouum uidetur quodte hominem

Expanded text:
humanos, nequaquam ita hactenus potuerunt inter humanos, nequaquam ita hactenus potuerunt inter se convenire deitas et humana conditio: convenerunt tamen in Christo, et unus est ex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur quod altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui aut duos filios certe, aut aliud Christum, quam Dei filium existimavere. Quapropter nec nos hominem seorsum colimus, quod nefas est, nec adoramus; sed Deum magis incarnatum, qui proprium sibi corpus animatum univit, ita ut Deus Verbum caro fieret: et non in alium quemlibet, sed in semelius semper erat. Idcirco non alium quam eumdem ipsumque Dei Filium colimus et adoramus, qui nihil in se pro assumpto homine est coactus, nihilque quod Verbum caro factum est imminutus vel mutatus est. Et ideo unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, nonalienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem
Abbreviated transcription (Latin):
menti. Etidõiam iħs erat infilio quipo¬
pulum educebat. & xp̃sineo quitẽpta¬
batur. qm semꝑ ꝑer sacramenti unitatẽ
in dõ fuisse non dubitatur. Alioquin.
nisi ita credideris. aut xpistus deus non
ent omnino. aut contra ꝓphaam ds̃
eẽ uidebitur. Sednetalib paciamur ca¬
lũ pnus. scrutandes scripturȩ inquibus
unitas inxp̃o conmendatur ꝑsonȩ. quẽ
non piudicat tempus. ncunus semꝑ dicat᷑
inc quoq beatus petrus loquens de patrib
ds alienus : unde nec nobiscum ds̃ recens.
quia unus idemq est qui & eorum ductor
suit. & nosterꝑpassionem carnis sue
redeptor Unus siquidem sua in carne.
unus insacramento : atq unus in spũ-
lec admittit omnino ut alius filius hominis.
aliusfilius dĩ intellegatur : quinec tẽpore
p̃scribitur. nec passione separatur. sed totꝰ¬
ne xp̃c ꝑtulit. id dsꝑtulisse recte credatus
Alioquin siad rationem respitias &adsensus

Expanded text:
menti. Et ideo jam Jesus erat in filio, qui pomenti. Et ideo jam Jesus erat in filio, qui populum educebat, et Christus in eo qui tentabatur, quoniam semper per sacramenti unitatem in Deo fuisse non dubitatur. Alioquin nisi ita credideris, aut Christus Deus non erit omnino, aut contra prophetam Deus recens videbitur. Sed ne talibus quatiamur calumniis, scrutandae sunt Scripturae, in quibus unitas in Christo commendatur personae, quem non praejudicat tempus, ne unus semper dicatur. Hinc quoque beatus Petrus loquens de PatribusDeus alienus. Unde nec nobiscum Deus recens, quia unus idemque est qui eorum ductor fuit, et noster per passionem carnis suae redemptor. Unus siquidem sua in carne, unus in sacramento, atque unus in spiritu: nec admittit ratio, ut alius filius hominis, alius Filius Dei intelligatur, qui nec tempore praescribitur, nec passione separatur, sed tot pertulit, id Deus pertulisse recte credatur: alioqui si ad rationem respicias et ad sensus
Abbreviated transcription (Latin):
stat tempus nonp̃iũdicasse sacramentũ
uniti hominis acdi. itautiã esset millo
ꝑunitatẽ ꝑsonȩ abinitio scłi. qui necdum
erat natus demaria uirgine. quod multis
scripturarũ dedaratur indicus. Uncde
dñs adudeos. Antequã abrahã inquid fie¬
r&. egosum Quibus itaq uerbis ostendit
unitatis: Quam ut cõmendar& ante abra¬
ham inquid egosum. Nã abraham antequã
fier&: humanitatis ẽ breuitas. egosũ
nimirum aeternitate iã se fuisse quiloq¬
batur. ꝑsacramentũ suȩ incarnationis
insinuat Quod apłs uidas uolens diluci¬
dare aꝑtius. iħs inquid ppłm exegipto
saluans secundo eos qui non crediderunt
ria. sed quia in illo iico filio dĩ. iã unitas
ꝑsonȩ conmendatur. quȩ occulta erat
inmisterio: Quod & alibi euidenter. qui
elegit nos ante mundi constitutionem
inipso. Quia ꝑfecto quic quid ds fecit
abinitio: xp̃s fecit totũ ꝑunitatem sacra¬

Expanded text:
stat tempus non praejudicasse sacramentum stat tempus non praejudicasse sacramentum uniti hominis ac Dei, ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui necdum erat natus de Maria virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: Antequam Abraham fieret, inquit, ego sum . Quibus utique verbis ostendit unitatis, quam ut commendaret, ante Abraham, inquit, ego sum. Nam Abraham antequam fieret, humanitatis est brevitas, ego autem nimirum aeternitate jam fuisse qui loquebatur, per sacramentum suae incarnationis insinuat. Quod apostolus Judas volens dilucidare apertius, Jesus, inquit, populum ex Aegypto salvans, secundo eos qui non crediderunt, virgine, sed quia in illo unico Filio Dei, jam unitas personae commendatur quae occulta erat in mysterio. Quod et alibi evidenter, Qui elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso ; quia profecto quidquid Deus fecit ab initio, totum fecit per unitatem sacra
Abbreviated transcription (Latin):
uentris. ut corporis claustra nescir&
inde exut utezechiel fatctur omnino
clausa. Unde canitur meischẽ cantieis
deea. Ortus condusus. fonssigrnatus.
emissiones tue paradysus. Uere ortus
delitiari intmnquo consita sunt uniuersa flo¬
rum genera. &ddoramenta uirtutum
Sicq condusus : ut nesciat uiolari neque
corrumpi ullis insidiarum fraudibus
Tons itaque signatus sigillo totius trinitatis.
ex quo fons uite manat᷑. incuius lumine
om̃s uidemus lumen: quia uixta iohannẽ.
ipseest qui inluminat omnem hominem
uenientẽ inhunc mundum. Cuius pro¬
fecto emisso uteri suꝑnorum ciuiu om̃iũ
est paradisus. Dcistonamq uentris agro.
patriarcha ysaac longe od orans aiebat¬
dicens Ecce odor filii mei sicut odor
agri pleni. quem benedix̃ dominus. quã¬
uis putent parũ intellegentes. quod pri¬
ores sc̃i. minus dexp̃o. intellexerint in¬
misterium in carnationis. cum & ipsi
cadem saluati sint gratia. Unde con¬

Expanded text:
ventris, ut corporis claustra nesciret, ventris, ut corporis claustra nesciret, inde exivit, ut Ezechiel fatetur, porta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta virtutum, sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videmus lumen, quia juxta Joannem, ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe odorans aiebat: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus . Quamvis putent parum intelligentes quod priores sancti minus de Christo intellexerunt mysterium incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. Unde con
Abbreviated transcription (Latin):
datis. Diligentius itaq ꝑcurait si quomo¬
do simplicitas columbȩ quae fuit inmaria.
mon incanticis quasi in eius laude. uena
inquid columba mea. in maculata mea.
iamenim hyens transut imber abut
bano. ueni:. Hec inmerito igitur uenire
delibano iubetur. quia libanus candida¬
tio interpretatur Erat tnim candidata
multis meritoꝵ uirtutibus sp̃ssci mimerib¬
simplicitatẽ columbȩ. inom̃ibus
rep̃sentans Qm quioquid inea gestũ
est. totũ puritas & simplicitas : totum
ueritas & grã fuit : totuon misericordia
& iustitia: quȩ de cȩlo ꝓspexit. Ftideo
inmaculata: quiã innullo corrupta
Circum dedit enĩ uirũ inutero sicut hie¬
remias sc̃s testatur. & non aliunde accepit
Faciet inquid dñs nouu suꝑterrã. & mulier
circum dabit uirum. Uere nouum. &
omnaũ nouitatum suꝑ eminens nouitas
uirtutum quando ds̃ quã ferre non po¬
test mundus. neq uidere aliquis utiu¬
uere possit: lc mgressus est hospitium

Expanded text:
erdatis. Diligentius itaque procurate, si quomoerdatis. Diligentius itaque procurate, si quomodo simplicitas columbae, quae fuit in Maria,mon in Canticis quasi in laudem ejus: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea: Jam enim hiems trancoronaberis . Nec immerito igitur venire de Libano jubetur, quia Libanus candidatio interpretatur. Erat enim candidata beata virgo Maria multis meritorum virtutibus, ac dealbsimplicitatem columbae in omnibus repraesentans, quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simplicitas, totum gratia et veritas fuit, totum misericordia et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit virum in utero, sicut Jeremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum, et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ carnẽ secũ detulerit. neq olim pre¬
fatȩ carni copulatussit: sed tunc quando
uerbum caro factum est excarne uirginis.
Diuinitatis atque humanitatis substantia.
inutero ita in confusȩ unitur. utuna ꝑ¬
sona sit ds̃ & homo xpistus. exduabus
si quidem naturis sine confusione alteri¬
us. non nisi unus inueniatur iħs dominus.¬
manens ds informa dĩ. qui semetip¬
sum exinaniuit formã serui accipien
manens unus idemq informa serui quã
suscepit : totus quippe ds incarne uis¬
ginis dequa natus est. & totus homo
Hinc quoq apłs. in quohabitat inquid
corporaliter omnis plenitudo diuinita¬
tis. Quaꝓpter ofiliȩs estote prudentes¬
ofilie sicut serpentes : & simplices sicut colum¬
bȩ. ut exprudentia ꝑfectȩ intellegentiȩ
anulũ fidei urẽ & margaritã ꝑqua omiã
reliquistis integrã inuiolatamque seruetis.
nedotem simul &arrã sp̃s scĩ quod absit ꝑ¬

Expanded text:
Verbum carnem secum detulerit, neque olim praeVerbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita inconfuse unitur, ut una persona sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonmanens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit formam servi accipiens , manens unus idemque in forma servi quam suscepit. Totus quippe Deus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit, corporaliter omnis plenitudo divinita. Quapropter, o filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : ut ex prudentia perfectae intelligentiae, annulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servitis: ne dotem simul et arrham Spiritus sancti quod absit p
Abbreviated transcription (Latin):
idemq: xp̃s recste creditur. coquod
uerbum carofactũ est & habitauit in nobis
unus emmanuel. quod est nobiscum ds̃
Hanc quippe unitionem diuinitatis atque
humanitatis inconfusam: indiuisãq fides
catholica seruat. Quã sane intellegendo
cognoscit naturalis atq scđm subsistentia
conuentio unitatis : utneq conuersio in
alterutrã duarum substantiaru partem
recipiatur neq diuisio. Sicnamq cre¬
dere. honorare est matrẽ dñi. quȩ & dm̃
tihereticorum negare conatisunt. nisi
dm̃ uere genuisset incarnatum: Et
proptereã duas inxp̃o recte confitemꝰ
natiuitates Unã uidelic& depatre
sine initio & sine tempore sempiternam
& coȩternam dõ patri : alterã dematre
cum tempore. quando miserationem in¬
duens et miseri cordiam : spontanea uolun¬
qui semꝑds agnoscitur. Hinc etiam theotho¬
con cã ueraciter confitemur. dĩ scilic& geni¬
tricem. necnon & xp̃o thocon: non quođ

Expanded text:
idemque Christus recte creditur, eo quod idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis inconfusam atque indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum ti haereticorum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisset incarnatum: et propterea duas in Christo recte confitemur nativitates. Unam videlicet de patre sine initio, et sine tempore sempiternam et coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea volunqui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod
Abbreviated transcription (Latin):
aetiam ante mundi constitutionẽ pa¬
ratum. cum laudibus & canticis spĩta¬
libus ꝑduxisse. nulli dubium. omne
illã caelestem hierusalem tunc exultas¬
se ineffabili lȩtitia: tunc iocundatã¬
esse inestimabili caritate : tuncq
cũ omni gratulatione iubilasse : qm̃
festiuitas hȩc quȩ nobis hodie reuol¬
uitur annua: illisom̃ib facta est con¬
tinua
Nec immerito
Creditur enĩ quod sal¬
uator om̃ium. ipse quantum da tur
intellegi. ꝑse totus festiuus occurrit:
& cum gaudio eam secum inthrono
collocauit. Alias aũt. quo modo im¬
pleuisse creditur qđ in lege ipse p̃¬
cepit : Hon ara inquit patrem tu¬
um: & matr̃e tuam. Porro quod pa¬
trem honarauerit. ipse sibi testis ẽ.
cum ad iude os ait. Ego głam meã
non quero: est qui querat & iudicet.
ait nazareth: et erat sub ditus illis
Sed alia est natura qua ds̃ pater scđm.
se honoratur. alia quaidem paren¬
tib sub ditur. Inutraq tamen unus

Expanded text:
etiam ante mundi constitutionem paetiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse? Nulli dubium omnem illam jam coelestem Jerusalem tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse, quoniam festivitas haec, quae nobis hodie revolvitur annua, illis omnibus facta est continua, nec immerito. Creditur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in utraque tamen unus
Abbreviated transcription (Latin):
quia honor maternus cius est quiẽ natus
&adorat suꝑse eleuatũ. cũpatre insede
magestatis dñi. Legimus ergo quã sepe
ad funera & ad sepulturas quorũlib& scõꝵ
angelos aduenisse. & ad exequia seorum
obsequia p̾stitisse. nec non etanimas electoꝵ
usq ad celos cum hymnis & laudibus detu¬
lisse Ubi & utriusque sexus chori comme¬
morantur. frequenter auditi laudes ceci¬
nisse. Interea & quod ppicatius est mul¬
tononnum quã lumine eo sde resplen¬
duisse. insuꝑ & adhuc uiuente sincarne
ibidem miri odoris fraglantiã duitius
ꝑsensisse. Quodsi ad recreandam spẽ
dilectissimȩ & corroborandam sidẽ
obmerita suorum amplius comproban¬
dam: talia & tanta dignatus est exibere
ꝑsuoscęli ministros circa de functos.
quanto magis credendum hodierna die
militiam cęlorũ. cum suis agminihus
festiue obiuã aduenisse genitrici
đi. eamq ingentilumine circum¬
fulsisse. &usque adthronũ olim sib

Expanded text:
quia honor maternus est ejus qui natus quia honor maternus est ejus qui natus et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus ergo quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus detulisse, ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse, interea et quod perspicacius est, multo nonnunquam lumine eosdem resplenduisse, insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilectissimae, et corroborandam fidem ob merita suorum amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos, quanto magis credendum hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ p̾gaudio. quȩnã eẽt. quȩ etiam
meritorum uirtutibus angeloꝵ uincer&
dignitatem. Dequarursus idem sp̃s scs
ineisdẽ canticis. Quȩ est ista queascen¬
dit inquid quasi aurora consurgens.
Sulchra utluna. electa ut sol. terribilis
ut castrorum acies ordinata: Admi
huius uirginis ad mirantes facit: quod qua¬
si noui diluculi. aurora rutilans ascensu
suo resplendeat. multis freta & uallata
sc̃õrum agminibus. Unde dicitur. ter¬
ribilis ut castrorum acies ordinata: Siqua¬
dem terribilis suis facta uirtutibus ut castro¬
rum Acies ordinata ad modum ordinata.
hincinde scõrum angelorum fulta p̃sidus
luna. quia iã sine defectu sui choruscat
celestibus illustrata fulgoribus. Electa
ut sol fulgore uirtutũ : quia ipseeam elegit
sol iustitię utnasceretur exea. A. dcuius
ꝓfecto exequias quantũ fasest credere fa¬
mulabantur angeli. & uniuersȩ caeloꝵ
congratulabantur curiȩ. Nec mirũ

Expanded text:
animae prae gaudio quaenam esset quae etiam animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admirhujus virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata, hinc inde sanctorum angelorum fulta praesidiluna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
quã mundus fier& Ascendit & p̃parauit
huic scĩssimȩ acgloriosissimȩ uirgini locũ
inmortalitatis: ut cum eo regnare possit in ꝑ¬
petuum. Ethȩc ẽst eius p̾sentis diei festiuitas.
inqua gloriosa & felix adȩthereum ꝑuenit
thalamum.. Que ꝓfecto festiuitas: sicuti et
uirgo in cõparabilis est ceteris uirginibus: ita
Propter quod exꝑsona suꝑnorũ ciuium
ineius ascensione ad mirans sp̃s sanctus.
ait incanticis. Quȩ est ista quȩ ascendit
ꝑdesertũ. quasi iuirgula fumi exaroma¬
tibus. Etbene uirgula fumi. quia gra¬
cilis & delicata. quiã diuinis extenuata
disciplinis. & concremata intus in ho¬
locaustum. incendio pu amoris & desi¬
derio caritatis. utuirgula inquid fumi
exaromatibus. Nimirũ quia multis
repleta erat uirtutũ odoribus. manans
exea fraglabat suauissimus odor. &ã
spiritibus angelicis. Ascendebat aut̃ de
de serto p̾sentis seculi. uirga deradice ies¬
se olim exorta. sed mirabantur electorũ

Expanded text:
quam mundus fieret. Ascendit et praeparavit quam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimimmortalitatis, ut cum eo regnare possit in perpetuum. Et haec est praesentis ejus diei festivitas, in qua gloriosa et felix ad aethereum pervenit thalamum. Quae profecto festivitas, sicuti et virgo incomparabilis est caeteris virginibus, ita propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula fumi ex aromatibus. Nimirum quia multis repleta erat virtutum odoribus, manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta, sed mirabantur electorum
Abbreviated transcription (Latin):
re diuinitatis ad mixtionẽ salua utraq
natura. tamen cugra repletur cum spia
sc̃o ꝑfunditur. cũ uirtute altissima olu¬
bratur. fit p̃ciosior meritis. celsis sublimior
fastigus. pulcrior scĩtate. gloriosior suorũ
progatiuis meritorũ: ita ut nullis iam usibus
sic ipsa eadem que mancipanda nisi diuinis
Unde oscĩssime uirgines. & sumitari opor¬
t& tantã actalem uirginẽ. tamque p̾clarã.
uenerari multũ conuenit. &ultrte angeli¬
cam quođã modo dignitatẽ. quantũ fasest
cum gaudio laudibus dignissime efferri
hodie p̃dicatur. quia p̾cessit eã dñs. & sal¬
uator noster exeauera fide genitus ad celes¬
tia ut pararet ei sicut ipse suis reꝑmittit di¬
scipulis in aethereis mansionibus locum
Hinc quoq dauid ꝓph&a olim gratulabun¬
sio eius. & occur sus eius usque adsum mũ eius
Ascendit ergo eandẽ gloriã resumpturus.
licet non amiserit quã prius habuerat. ante¬

Expanded text:
re divinitatis admixtionem, salva utraque re divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est, cum gaudio laudibus eam dignissimis efferre: hodie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabunsio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat ante
Abbreviated transcription (Latin):
beate uirginis marie dequa natus est
ipse ds̃ & homo. Idcirco & ipsa plusest
meritis & non natura quam uirgo & homo
Unde & siceterę uirgines imitantur
illam usq ad conceptũ partus. & gabri¬
helis noue salutationis obsequiũ. deir¬
cepstotum diuinum est quod operatur
sane. utcrus uirginis quã uis mundus.
quãuis inpollutus. & alienus a contagio¬
ne peccati. quauissẽs. tamen ad huc̃
uilitate. humanitatis induitur. utita di¬
cam acsilana candidissima suiq coloris
sanguine concilii uel muncis. uertitur
inpurpurã. uersaest & ipsa sine coit
inmatrem. ut nonsit iam ad modum qđ
fuerat. sed purpura uerissima. ad indu¬
mentum & głam summi regis. diuinitus¬
aptissime dedicata. ut nulli deinceps.
cauti usu femineo licuerit. nisidõ Iip¬
pe utua loquar. beata & gloriosa uirgo
maria. e modo quamuis dudum in com¬
parabilis eet. uniuersis que subcelo sun
uirginibus ut decenter posset insesuscipe¬

Expanded text:
beatae virginis Mariae, de qua natus est beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur sane uterus Mariae virginis quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur ut ita dicam ac si lana candidissima, suique coloris sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis diaptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
a medullis cordis Quia magniis &bonꝰ
est atq inmensus. tantus actalis quantũ
a qualem ipsesenouit. ore acspũ confite¬
amur adiustitiã & salutem: Hinc ro¬
go om̃s pariter festiuitatẽ gloriose semꝑ
uirginis marcȩ deuotissime celebremus
quiã hȩc est diespreclara. inqua meruit
exaltari suꝑ choros angłorum. & per¬
uenire ultra quã nr̃ȩ humanitatis est
natura: ubi non substantia tollitur.
sed głe magnitudo monstraturs. cum
eleuatur indexterã patris. ubixp̃s ꝓ
nobis introrit pontsex sactus męter
num ad celi palatium ȩcest inqua
dies. inqua usque ad throni eelsitudi¬
nem intemerata mater & uirgo ꝓces¬
sit. atque in regni solio sublimata. post
p̃m gloriosa resedit Sicitaque ubi
nullo alio sc̃oꝵ fasest credere. ut ultra
angłoꝵ uel archangelorum merita tran¬
scenderit. Quia &si similitudo reꝑmat¬
titur scĩs. ueritas non negatur. Noc quip¬
pe priuilegium nonnature est sed gne

Expanded text:
et medullis cordis: quia magnus et bonus et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factusnum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa residet. Sic utique ubiqnullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum vel archangelorum merita transcenderit, quia et si similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
renã laudem sine fine mansurã. sed nemo
apprchend& illud. nisi ego pręmons trauero
Propterea carissime quia uer salutis nr̃e in
laudibus est saluatoris. hortor uos & commo¬
neo in hac saera sollẽ pnitate genaricis dei
marie. nolite cessare alaudibusQ uod
si uirgines. gaude quia meriuftiesse
& tu quodlaudas. tantum eura utsis quae
digne laudare possis. Quosi continens
& casta: uenerare & lauda. quia non aliun¬
de constat ut possis esse casta quam ex gra
xp̃i que fuit plenissime inmaria qua laudas
uod si coniugata certe aut pectatry ni
toris. noli cessare. quia indetibi pmitutus
modo eum scđm quod canimus. uexta
mulutudinẽ magnitu dinis eius laudare
porerimus. Omnino qđ pretermitten¬
dum nonest. quod inpleturi sumus quan¬
doque scđm quoddicitur. beatiqui
habitant in domotua dñe in scła scło¬
mensus est. quod uoce non possumus
nec facundia ualemus. exequamur uotis

Expanded text:
aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimae, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, ntoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur modo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? omnino quippe praetermittendum non est, quod impleturi sumus quandoque, secundum quod dicitur: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecumensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis
Abbreviated transcription (Latin):
Uidõ inquid benedictatu int̾ mulieres.
id est plus benedicta. quã om̃s mulieres
Ao ꝑhoc quicquid maledictionis infusum
est ꝑeuam. totum abstulit benedictio
marie. Insuꝑ & grãm refudit xp̃i ortus.
quã non habuit. prius om̃is mundus Igitur
quod natura non habuat. usus nesciuit.
ignoriuit ratio. mens noncapit humana.
pauet caclum. stupet terra. creatura omĩs
etiã caclestis miratur. Hoctotum est qd
ꝑgabrielem marię diuinitus nuntiatur
tali tantaque loqui. meindignum fateor
Sed & puto quod nemo quipsumat. nisi qui
quanta sint quȩ panduntur penitus ignorat
lamen & si adhex nemo idoneus inuenitur
uotis omnibus cessare nondebet quilib&
etiam peccator alaudibus. quamuis explere
nonqueat quod sentitur. Unde sermo di¬
uinus. cum de peccatore ager& inpsalmis.
sacrifitium inquid laudis honori ficabit me.¬
& illic iter quo ostendã illi salutare dĩ Ac
si patenter dicat Illic iter est laudis. adc

Expanded text:
Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur,tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me illic iter est quo ostendam illi salutare Dei : ac si patenter dicat, Illic iter est laudis ad
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit quod ẽ hominis. homototus est
& totũ accipiens quoddĩ est. omnino
non potuit. Scit enĩds̃ omĩa. & potest
Propterea qr itaest. sciuit se ac potuit inute¬
ro uirginis sine sui corruptione miscere.
atque uniri. utunus eet xp̃s dcus & homo.
una ꝑsona. unaq substantia. Ob quod dei
genitrix clecta & p̃electa. iurẽ ab angło
gr̃a salutatur & p̃dicatur plena. Uere
plena: ꝑ quam largo sc̃ĩsps imbre. suꝑ fu¬
saest om̃is creatura. & idõ satis eam deuo¬
tissime primum angłs ueneratur & salutat
Miratur itaq &ipse. qualis aut quanta sit
quã salutat Nonenĩ simplex fattor uil
consucta fuit ista salutatio. sed omni ad mi¬
ratione digna. Si quidem uenerationis
fuit delaptio oblatio muneris. famulatus
obsequii : quia & si inscĩs patribus & ꝓphe¬
tis grã fuisse creditur nontamen catenꝰ
plena: In mariã uero: totius gr̃ę quȩ in
xp̃o est plenitudouenit. quãquã aliter

Expanded text:
suscepit quod est hominis, homo totus est, suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter.
Abbreviated transcription (Latin):
quia catris ꝑpartes prestatur. marie
uero simul setota infudit plenitudo
grẽ. Hoc quippe est quod dauid canir
Bescendit sicut pluuia inuellus. Uellus
itaq cum sit decorpore. nescit corporis
passionem. sic & uirginitas cumsit in car¬
ne. uitia carnis nescit. Caelestis plane
imber uirgineum uellusplacido se insu¬
dit clapsi. & tota diuinitatis unda se con¬
uilit in carnẽ. quando uerbum caro factu
est. ar deinde ꝑerucis patibulum ex pres¬
sum terris omnibus pluuiam salutis effudit
& stillitidia gratię humanis prefticit men¬
tibus. Dñs tecũ inquid Mlirares. Et iam
erat cum uirgine. qui ad uirginẽ mitt̾ebat
angłm. pcessit nuntium suum ds sed
adõ non recessit necteneri potuit locis.
qͥõb habtiur in locis. & totus ubique
est. sine quoni chil totum. Ergo uer¬
bũ patris num quã apatre discedens.
homo ꝓprie fueri dignatus est secreto suo
misterio. quo ipse nouit. Quiqm̃ totum

Expanded text:
quia caeteris per partes praestatur, Mariae quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum
Abbreviated transcription (Latin):
est alaude cęli. quadiuinis est. & an¬
gelicis excellentius predicata & lauda¬
ta pconiis Aꝑphętis quidem p̃nuntiata.
apatriarchis figuris orenigmatibus pre¬
signata. ab euangelistis exibita et mon¬
strata. ab angło uenerabiliter atque of¬
ficiosissime salutata. Preterea qualis
& quanta ess&: ab eodẽ diuinitus decla¬
dnstecum: benedictatu inmulieribus
Talibus namq decebat urginem oppig¬
nerari muneribus ut esset grã plena.
que dedit caelis głam. terris dm̃. pa¬
cemque refudit. fidem gentibus. fi¬
nem uitus. uitȩ ordinem. moribus
nem̃ uiuere. nonterrena uita est. sed
caclestis Unde in carne anglicam
głam adquirere maiuse meritis. qua
habere. Esse enim angłm. felicitatis
ẽ. esse uero uirgine uirtutis dum hoc
obtinere uiribus nititur curgr̃a. qod
hab& angłs exnatura. Utrumque tamet
& esse uirginẽ uł angłm. diuini mune¬
ris est officium. nonhumanum. Aue
inquid gratia plena. Etbene plena.¬

Expanded text:
est a laude coeli: quia divinis est et anest a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaDominus tecum: benedicta tu in mulieribus. Talibus namque decebat Virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Dominum, pacemque refudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus nem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est offinquit, gratia plena. Et bene plena,
Abbreviated transcription (Latin):
dico gaudete: quia sccura desua inmarces¬
scibili gła. ad celĩ iamfenit palatium:
Exultate inquam & guidete xletitus
omnis orbis: quia hodie nobis omnibus
eius interueni entibus meritis. salus
aucta est: Uobis quoq diligentib
eam: honor eturtus una cum reliquis
uirginibussacris amplios prestatur &
grãtia: Idcirco dilectissimȩ̨ letamini
& laudate. quia sidm̃ oreꝓphetico in¬
sanctis suis lauchare ubemur. multo
magis cum in hac celebritate beate ur
ginis matris eius : oportet cumhy mnis
& canticis diligentitis extollere. &
dignis dõ iubilare p̃conus: ac misti¬
cis honore muneribus: Nulli dubi¬
ũ quin totum ad głam laudis eius
ꝑtineat. quicquid digne genitrici
dum ur̃is cupio parere ꝑfectibus.
ne forte sicut imꝓbus ita et indignus
laudator inueniar profecto cum nec
scitas uel facundia suppeditet. ut bea¬
ta &gloriosam uirginem digne laudare
quȩam: quoniamat uerum fatear quic¬
quid humanis dici potest uerbis. minus

Expanded text:
secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum oresanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae Mariae Virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosam Virginem Mariam digne laudare queam: quoniam ut verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus
Abbreviated transcription (Latin):
dõ canitur : & pax int̾ra bone uoluntatis ho¬
minib nuntiatur: Uident em̃ cȩlestẽ hirłm.
exom̃ib mundi gentib fabricari: Dequo ine¬
narrabili diuinȩ pietatis opere quantũ lecari
deb& humilitas hominum. cũtantũ gaudeat

Expanded text:
Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hoDeo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
uerã serui formã ei formȩ inqua dõ patri est
equal unir&. & tanto foedere naturã utrãq
c̃serer&: ut nec inferiorẽ c̃sumer& glorifi¬
catio. nec superiorẽ minueret assup̃tio
te humilitas. a uirtute infirmitas. ab et̾nitate
mortalitas. Et ad de pendendum conditionis
nr̃ȩ debitũ. natura inuiolabilis. naturȩ est
inunitatẽ dĩ tẽperatur. ut qđ nris remedus congrae¬
bat: unusatq idem dĩ hominũq mediator: & mori
posset exuno. & resurgere posset ex altero. Merito
igitur uirgineȩ integritati nihil corruptionis intu¬
ut partus salutis. quia custodia pudoris. fuit edi¬
tio ueritatis. Ialis ergo dilectissimi natiuitas.
decuit dĩ uirtutẽ &di sapientiã xp̃m: qu a nob̃
&humanitate congruer&. & diuinitate p̃celler&
Nisiem̃ essae ds̃uerꝰ. ñ afferr& remedium
Nisi esset homouerus: ñp̃ber& exemplum
Ab exultantib angłis. nascente dño gła  excelsis

Expanded text:
veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio.te humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas; et ad resolvendum conditionis nostrae debitum natura inviolabilis naturae est in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis
Abbreviated transcription (Latin):
singularẽ natiuitatẽ decarnis concupiscen¬
tiã transiuit: nihil depeccati lege manauit
Uirgo regia dauiticȩ stirpis eligitur: quȩ
sacro grauida fȩtu. diuinam humanãque
plem prius conciper& mente quã corpore
Et ne suꝑni ignara consilu ad inusitatos paue¬
r& effectus . quod in ea operandũ erat
abspu sc̃o. colloquio discit angłico Nec dap¬
nũ credit pudoris. dĩ genitrix mox futu¬
ra. Cur enim de conceptionis nouitate
elesper&. cui effitientia dealtissimi uirtute
ꝓmitttur : Confirmatur credentis fides.
&iam p̾euntis attestatione miraculi dona¬
turque helisab&h inopinata fecunditas.
ut qui conceptũ dederat sterili. daturꝰ¬
non dubitaretur & uirgini. Uerbum igit᷑¬
ꝓpter liberandũ hominẽ ab ȩt̃na morte fac¬
tus est homo. ita se ad susceptionẽ humilitatis
nr̃ȩ sine diminutione suȩ maiestatis inclinans.
ut manens quoderat. assumensque quodnerat.

Expanded text:
singularem nativitatem de carnis concupiscensingularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, datunon dubitaretur et virgini. CAP. IIpropter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ locum fasest. ẽe tristitiȩ. ubinatał
est uite: Que consupto mortalitatis timore.
ingerit nob depmissa ȩt̾nitate letitiam. Nemo
abhuius alacrita participatione secernit᷑.
una cunctis letitia  omunis est ratio: quiadns
nr̃ peccati mortisq destructor. sicut nullũ
areatu liberũ repperit : italiberandis
omibus uenit Exult& sc̃s. quia ꝓpin¬
quat ad palmã: gaudeat peccator: quia
inuitatur adueniã Animetur gentilis.
quia uocatur aduitã. Dĩ nãq filius. scđm
plenitudinẽ tẽporis quã diuini consilu
inscrutabilis altitudo disposuit. reconcili¬
andã auctorisuonaturã generis ad sũpsit
humani: utinuentor mortis diabolus. ꝑ ipsã
quauicerat uincerrtur. In quo conflictu ꝑ
nobis inito. magno ee mirabili ȩquitatis iure
non insua maiestate. sed innra humilitate
totius exꝑtem: Alienum quippe abhac
natiuitate est: qđ dehominib legitur
Nemomundus asorde : nec infans erius :
unius diei uita suꝑ terrã: Nichil inistam

Expanded text:
e tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure non in sua majestate, sed in nostra congredtotius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam
Abbreviated transcription (Latin):
se sententiã : seq inmalissuis quoddã dep̃uari¬
catoris consortio inuenisse solatium. dm̃ quoq
iuste seueritatis exigente rationẽ erga hominẽ
quemtanto honore condiderat. antiquã mutassẽ
sententia : õpus suit dilectissimi secreta dispensa¬
tione consilu. ut in cõmutabilis ds̃ cuiꝰ uoluntas
nom potest suabenignitate priuari : primã
pietatis suȩ dispositionẽ sacramento occultiore
cõpler&. & homo diabolicȩ iniquitatis uersutia
actus inculpã : contra dĩpre positũ nom perir&¬

Expanded text:
se sententiam, seque in malis suis quoddam de praevarise sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non perir
Abbreviated transcription (Latin):
xultemus in dño dilectissimi. & spĩtali
iocunditate lȩtemur : quia illuxit. dies re¬
dẽptionis noue. reparationis antiq felici¬
tatis ęternȩ Reparatur enĩ nobis salutis
nr̃ȩ annua reuolutione sacramentũ. abinitio
pmissum : insine redditum. sine fine man¬
surum. In quo dignum est nos sursum erec¬
tis cordibus diuinũ ad orare misteriũ. ut
qđ magno dĩ munere agitur : magnis a edȩ
gaudus celebretur. Ds̃ enĩ omp̃s etclemens.
cuius natura bonitas. cuiꝰ uoluntas potentia.
cuius opus miscđia est: statim ut nos diabolica
malignitas ueneno sue mortisicauit inuidiȩ.
p̃parata renouandis mortalibus pietatis suȩ¬
remedia: int̃ipsa mundi pͥmordia p̃signa¬
uit. denuntians serpenti futurũ semen mu¬
lieris : qđ noxii capitis elationem sua uirtute
nȩ ꝓpaginis. incorrupta natiuitate dãpnar&.
Haquia gloriabatur diabo lus hominẽ sua frau¬
de deceptũ. diuinis caruisse muneribus. t̃e in¬
mortalitatis dote nudatũ. durã mortis subis¬

Expanded text:
ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute nae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiis
Abbreviated transcription (Latin):
partitipationẽ generationis xp̃i. carnisi enun¬
tiemꝰ operib Agnosca oxp̃iane dignitatẽ
tuã. & diuinȩ consors factus naturȩ: noli inuete¬
rẽ uilitatẽ degeneri conũsatione recidere
Memento cuiꝰ capitis. & cuiussis corporis etien.¬
brum: reminiscere quiaerutꝰ depotestate
tenebrarũ. trans latus es indi lumen & reg¬
nũ Perbaptis matis sacramentum: sp̃s scĩ
factus estemplum. Holitantũ habitatorẽ
prauis dete actibus effugare: & diaboliee iterũ

Expanded text:
ticipationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum