comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lupos ẽẽ ostenderetis: uos autem oues. Nam cum
et ego dixero nos sumꝰ oues. uos autem lupr: ideo ne
putas int̾ ẽe aliquid. quia tu illa uerbis turgidis di¬
cis: S attende ut ego ꝓbem qd dico. Nempe dñs quod
uelis nolis nosti: ait in in euangłio. Quȩ sunt oues
meȩ uocem meam audiunt: et sequuntur me: Mul¬
te sunt de diuersis rebus uoces dm̃i. Nerum exempli
gr̃a si quispiam dubitaret utrum in corpore idẽ dñs
resurrexerit. et recitarentur eius uerba dicentis. palpa¬
te et uidete: quia sp̃s carnem et ossa ñ habet. sicut me
uidetis hebere. si et his auditis ad credendum resu¬
scitatum corpꝰ eius nollet acquiescere:. ñ utiq inter
oues domini deputaretur. quia uocem eius audit̃ã
ñ sequebatur: sic et nunc q̃m questio ẽ inter nos u¬
bi sit eccłia. cum ex ipso euangłn loco. ubi post resur¬
rectionem suum corpus etiam palpandum disputan¬
tibus p̃buit. consequentia uerba recitamus. ubi fu¬

Expanded text:
lupos esse ostenderetis?, nos autem oues. nam cum lupos esse ostenderetis?, nos autem oues. nam cum et ego dixero: nos sumus oues, uos autem lupi, ideone putas interesse aliquid, quia tu illa uerbis turgidis dicis? sed attende, ut ego probem quod dico. nempe dominus, quod uelis nolis nosti, ait in euangelio: quae sunt oues meae uocem meam audiunt, et sequuntur me. multae sunt de diuersis rebus uoces domini. uerum exempli gratia, si quispiam dubitaret utrum in corpore idem dominus resurrexerit, et recitarentur eius uerba dicentis: palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet sicut me uidetis habere, si et his auditis ad credendum resuscitatum corpus eius nollet adquiescere, non utique inter oues domini deputaretur, quia uoce eius audita non sequebatur. sic et nunc, quoniam quaestio est inter nos ubi sit ecclesia, cum ex ipso euangelii loco, ubi post resurrectionem suum corpus etiam palpandum dubitantibus praebuit, consequentia uerba recitamus, ubi fu
Abbreviated transcription (Latin):
eis circuncidendus iudicaretur: Quod si ridiculum
est dicere quanius more atq: ore uaniloquo talibus
nos comparetis: quare post nos baptiratis: Qd̃ si uos
tales estis. quanto nos uerus et melius post uos ñ
baptiramus. sicut nec illi qͦs nominaui post pessimo ᷤᷤ
phariseos circuncidi debebant: Deinde cum tales
sederint cathedra moysi cui dñs honorem serua¬
uit: quare uos ꝓpt̃ eos quos istis siue iuste siue
iniuste comparatis. cathedram apłicam blasphe
enim estis male facturi: a dño. xp̃o habeinus ante
mandatum. Mitto inquit uos. sicut oues in medi¬
o luporum. Lupinam rabiem uos impletis: qui ñ
aliter eccłus insidias facitis. aut paratis. quam lu¬
piouib inhiantes. ꝑnicie semꝑ atq impetu suf¬
fectis sanguine faucib iram anhelantem respi
am: s nollem istis uerbis. Nimis inepta uel poti¬
us insana sunt. Iilud autem opus erat: ut certis
aliquib documentis ñ uanissimis maledictis noᷤᷤ¬
S.

Expanded text:
eis circumcidendus iudicaretur. quod si ridiculum eis circumcidendus iudicaretur. quod si ridiculum est dicere, quamuis more atque ore uaniloquo talibus nos comparetis, quare post nos baptizatis? quodsi uos tales estis, quanto nos uerius et melius post uos non baptizamus, sicut nec illi quos nominaui post pessimos Pharisaeos circumcidi debebant! deinde cum tales sederint cathedram Moysi cui dominus honorem seruauit, quare uos propter eos, quos istis siue iuste siue iniuste comparatis, cathedram apostolicam blasphemenim estis male facturi, a domino Christo habemus ante mandatum. mitto, inquit, uos sicut oues in medio luporum. lupinam rabiem uos implestis, qui non aliter ecclesiis insidias facitis aut paratis, quam lupi ouilibus inhiantes pernicie semper atque impetu, suffectis sanguine faucibus, iram anhelantem respiram, sed nollem istis uerbis; nimis inepta uel potius insana sunt. illud autem opus erat, ut certis aliquibus documentis, non uanissimis maledictis nos
Abbreviated transcription (Latin):
lũ autem glutientes. Ue uobis scribȩ et pharisei y¬
pochrite: quia similes estis monumentis dealbatis
que aforis parent hominibus speciosa: intus autẽ
plena sunt ossibus mortuorũ. et om̃i spurcitia. Sic
et uos aforis quidem paretis hominib iusti: intus
autem plemi estis ypochrisi et iniquitate: Augꝰ r̃.
Dic michi. utrum aliquid dixeris. qđ in uos uicissim
ore maledico et contumelioso. similit̃ dici ñ possit. S̾.
ex suꝑiorib quȩ a me dicta sunt inueniet qui uolu¬
erit hec in uos. ñ ꝑuana conuicia. s. ꝑ uera testimoni¬
a posse dici. Ueruntamen quia ex occasione p̃termit¬
tendum ñ est. certe antiquus popłs dĩ circuncisionẽ
ꝓ baptismo habebat. Quero gͦ si quem fecissent isti.
in quos tanta dicuntur pharisei ꝓselitum: qui si eos
imitaretur. sicut dictum ẽ filius gehenne fuisset du¬
plo quam illi. utrum si corrigeretur et uellet imitari
symeonem. zachariam. nathanahelem.iterum ab

Expanded text:
lum autem glutientes. uae uobis, scribae et Pharisaei hylum autem glutientes. uae uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia similes estis monumentis dealbatis, quae a foris parent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia. sic et uos a foris quidem paretis hominibus iusti, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate . Augustinus respondit: Dic mihi utrum aliquid dixeris, quod in uos uicissim ore maledico et contumelioso similiter dici non possit. sed ex superioribus quae a me dicta sunt inueniet qui uoluerit haec in uos non per uana conuicia, sed per uera testimonia posse dici. uerumtamen quia ex occasione praetermittendum non est, certe antiquus populus dei circumcisionem pro baptismo habebat. quaero ergo, si quem fecissent isti in quos tanta dicuntur Pharisaei proselytum, qui si eos imitaretur, Sicut dictum est, filius gehennae fuisset duplo quam illi, utrum, si corrigeretur et uellet imitari Simeonem Zachariam Nathanahelem, iterum ab
Abbreviated transcription (Latin):
tionem patiuntur ꝓpt̃ iusticiam: qm̃ ipsorum est
regnum cȩlorum. Nos beati ñestis. s. beatos marty.¬
res facitis: quorum scilicet animabus cęli repleti
sunt. corporaq memoria t̾re floruerunt. Uos ergo
non colitis: s. facitis quos colamꝰ. Aug̃ r̃. Plane si¬
ñ dictum eẽt beati qui ꝑsequutionem ꝑaciuntur
ꝓpt̾ iusticiam: s. dictum eẽt beati qui se ipsos p̃cipi¬
tant: implerent cȩlum martyres ur̃i. Sane de cor¬
porib eorum multos trarum flores uidemꝰ: s sicut
ta beati ñ sitis: uos diuinis sententus xp̃c dñs condẽ
nat. Nle autem uobisscribȩ et pharisei ypocrite: q̃m¬
circuitis mare et aridam. ut faciatis unum ꝓselitũ.
Et cum factus fuerit: facitis eum filium gehenne
dupliciꝰ quã uos. Ne uobis scribe et pharisei ypocrite:
qui decimatis mentam et anetum. et ciminum. et re¬
linquitis que grauiora sunt legis. iudicium et mi¬
sediam. et fidem. Hec autem oportebat fieri: et illa
ñ omittere: Duces ceci. liquantes culicem. came¬

Expanded text:
patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum. uos beati non estis, sed beatos martyres facitis, quorum scilicet animabus caeli repleti sunt corporum. que memoria terrae floruerunt. uos ergo non colitis, sed facitis quos colamus. Augustinusnon dictum esset: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, sed dictum esset: \'beati qui se ipsos praecipitant\', implerent caelum martyres uestri. sane de corporibus eorum multos terrarum flores uidemus, sed sicut ta beati non sitis, uos diuinis sententiis Christus dominus condemnat: uae autem uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, qcircuitis mare et aridam ut faciatis unum proselytum, et cum factus fuerit, facitis eum filium gehennae du plicius quam uos. Úae uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia decimatis mentam et anethum et cyminum, et relinquitis quae grauiora sunt legis, iudicium et misericordiam et fidem; haec autem oportebat fieri et illa non omittere, duces caeci, liquantes culicem, came
Abbreviated transcription (Latin):
namini. et hoc ẽẽ factum nefanda impietate con¬
tenditis. Cum enim de impiis ille loqueretuir: ait.
Deat pars corum a t̾ra. Cũ autem uos dicitis ullud
quod scriptum est dabo tibi gentes hereditatem
tuam. et cominemora buntur et conuertentux
ad añm uniuersi fines t̾re iam istam ꝓmissionẽ
ꝑisse de t̾ra. in xp̃i hereditadem retorquere uultis
qd ae sorte p̃dictum est impiorum.S. manente
atq crescente xp̃i hereditate: cũ ista dicitis uos
pitis. Nenim ubiq ꝑ sacramentum dei ꝓphetatis:¬
bis par

Expanded text:
namini et hoc esse factum nefanda impietate connamini et hoc esse factum nefanda impietate contenditis. cum enim de impiis ille loqueretur, ait: pereat -pars eorum a terra. cum autem uos dicitis illud quod scriptum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae iam istam promissionem perisse de terra, in Christi hereditatem retorquere uultis quod de sorte praedictum est impiorum; sed manente atque crescente Christi hereditate, cum ista dicitis, uos peritis. non enim ubique per sacramentum dei prophetatis,hic per
Abbreviated transcription (Latin):
iminundum fiat. et amittat ꝓpͥam sc̃ĩtatem. Ubi si¬
bi inuenit tales aduocatos iniquitas. quib deliran¬
tibus itainerix putetur: Ut quid gͦ uobis plauditis
de nomine donati in tantȩ ꝑu̾sitatis errore ubi n
petisiamis ẽẽ meretur quod donatus.s. ipse donatꝰ eẽ
cogitur quod optatus: Dicat autem domꝰ ifrł. pars
mea añs. Dicat semen abrahe in omnib gentibus:
ane pars hereditatis meȩ. Nouit enim quom dicat.
cientes ꝓpħatis. Qd̾ enim grece macharius. latine
beatus ẽ. Ita plane: de parte macharii sumus Quio
enuim xp̃o bcatius. cuiꝰ sumꝰ. ad quem cominemoran¬
tur ce conuertuntur uniuersi fines t̾rę: et in cuius
conspectu adorant uniuerse patrie gentium: Itaq
maledictionem tuam ultimam in ꝑuersũ de salomo¬
ne usurpatam. ñ timet pars huius macharii. id ẽ.
hiuius beati: ne ꝑeat de t̾ra. Qd̾ enim dictum est de
impiis: hoc uos ad xp̃i hereditatem conuertere co¬

Expanded text:
inmundum fiat et amittat propriam sanctitatem. ubi siinmundum fiat et amittat propriam sanctitatem. ubi sibi inuenit tales aduocatos iniquitas, quibus delirantibus ita uictrix putetur? ut quid ergo uobis plauditis de nomine Donati in tantae peruersitatis errore, ubi non Petilianus esse meretur quod Donatus, sed ipse Donatus esse cogitur quod Optatus? dicat autem domus Israhel: pars mea dominus, dicat semen Abrahae in omnibus gentibus: dominus pars hereditatis meae. nouit enim quomodo dicacientes prophetatis. quod enim Graece xaxapio;, Latine \'beatus\' est. ita plane de parte Macarii sumus. quid enim est Christo beatius cuius sumus, ad quem commemorantur et conuertuntur uniuersi fines terrae et in cuius conspectu adorant uniuersae patriae gentium? itaque maledictionem tuam ultimam in peruersum de Salomone usurpatam non timet pars huius Macarii, id est huius \'beati\', ne pereat de terra. quod enim dictum est de impiis, hoc uos ad Christi hereditatem conuertere co
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus. Respondete uicissim ñ uos nosse: donatũ
d: et si partem optati uos ẽẽ dicamꝰ. quis ur̃m potest
dicere nescire se optatum. nisi forte. facie. sieut nec
donatum: d gaudetis uidelicet de nomine dona¬
ti. Nunquid et de nomine optati: Quia gͦ uob̾ ꝑdest
donatus. cum uos om̃s coinquinarit optatus. Qa
uobis ꝓdest sobrietas donati. cum circũcellionium
ebrictate polluamim: Quid uobis ꝑdest scđm ur̃am
opinionem innocentia donati. cum oꝑtati rapacita¬
te maculemini: Hic enim est error ũr. ut amplius
putetis ualere iniquitatem hominis ad alium con¬
taminandum: quã iusticiam hominis ad alium
purificandum. Itaq si duo parit᷑ diuina sacram̃¬
ta cominunicent. unꝰ iustus. alius iniquus.s. ita ut
nec iste illius iniquitatem. nec ille huiꝰ unitetur
iusticiam: ñ dicitis ex hoc fieri ambos iustos. si am¬
bos inquos. ita ut et illud sc̃m qd̾ parit sumunt

Expanded text:
nouimus\'. respondete uicissim non uos nosse Donatum. nouimus\'. respondete uicissim non uos nosse Donatum. sed et si partem Optati uos esse dicamus, quis uestrum potest dicere nescire se Optatum nisi forte facie, sicut nec Donatum? sed gaudetis uidelicet de nomine Donati; numquid et de nomine Optati? quid ergo uobis prodest Donatus, cum uos omnes coinquinarit Optatus? quid uobis prodest sobrietas Donati, cum circumcellionum ebriositate polluamini? quid uobis prodest secundum uestram opinionem innocentia Donati, cum Optati rapacitate maculemini? hic enim est error uester, ut amplius putetis ualere iniquitatem hominis ad alium contaminandum quam iustitiam hominis ad alium purificandum. itaque si duo pariter diuina sacramenta communicent, unus iustus alius iniquus, sed ita ut nec iste illius iniquitatem nec ille huius imitetur iustitiam, non dicitis ex hoc fieri ambos iustos sed ambos iniquos, ita ut et illud sanctum quod pariter sumunt
Abbreviated transcription (Latin):
auari in parte sapientium: Si mansueti homines
lueis uocabulum tenent. furor circũcellionum. ubi
nisi in tenebris deputabitur: Cur gͦ ꝑ tales baptimꝰ
datus apud uos ualet. & ꝑ quosubet in orbem t̾rarĩ
idem xp̃i baptisiꝰ ñ ualet: Cernis nempe aa illus
uos ẽẽ ab orbis t̾rarum commnunione separatos: ut
ñ quidem sitis om̃s ebriosi. nec om̃s auari. nec om̃is
uiolenti: s om̃s heretici. ac ꝑ hoc om̃s impii. & om̃s sa¬
crilegi. Qd̾ autem uniuersum orbem t̾rarum xp̃iana
societate gaudentem macharii partem uocatis. inis
hoc sano crebro diceret: Si. quia uos de parte donatiẽ
dicimus: queritis hominem de cuius parte nos ẽẽ di¬
catis. et in magnis angustus nominatis nescio quẽ:
forte in affrica cognitum. in aliis autem orbis par¬
tib ignoratum. Quapropt̃: ecce respondet uobis
uniuersum semen abrahȩ ab uniuersa t̾ra. Macha¬
rium istum de cuiꝰ parte nos dicitis: omnino non

Expanded text:
auari in parte sapientium? si mansueti homines auari in parte sapientium? si mansueti homines lucis uocabulum tenent, furor circumcellionum ubi nisi in tenebris deputabitur? cur ergo per tales baptismus datus apud uos ualet et per quoslibet in orbe terrarum idem Christi baptismus non ualet? cernis nempe ad illud uos esse ab orbis terrarum communione separatos, ut non quidem sitis omnes ebriosi nec omnes auari nec omnes uiolenti, sed omnes haeretici ac per hoc omnes impii et omnes sacrilegi. Quod autem uniuersum orbem terrarum christiana societate gaudentem Macari partem uocatis, quis hoc sano cerebro diceret? sed quia uos de parte Donati esse dicimus, quaeritis hominem de cuius parte nos esse dicatis et in magnis angustiis nominatis nescio quem, si forte in Africa cognitum, in aliis autem orbis partibus ignotum. quapropter ecce respondet uobis uniuersum semen Abrahae ab uniuersa terra: \'Macarium istum, de cuius parte nos dicitis, omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
sordibus suis: omnia p̾ciosa purgantur. dc̃ptum
ẽ nanꝙ. dicut aurum ꝓbat fornax: ita et uistos
uexatio tribulationis. Non est pars crudelitas man¬
suetudinis: nec religio sacrilegii: nec pars iachariy
penitus potest eẽ nr̃a: quia ritus nr̃i simulitudinem
inaculant. Acies nanq inimica non pars ẽ: que
implet nomen hostile. Que si uere pars dicitur: senc¬
tentiam congruam salomonis incurret. Peat pard
ꝓbare: quid est nisi delirare: Attendis arania per
mundum et triticum ñ attendis: cum ꝑ totum utra¬
q iussa sunt crescere: Attendis sem̃ maligni. qd in tem¬
pore messis seꝑabitur. & ñ attendis semen abrahe :
in quo benedicuntur om̃s gentes. Quasi uero uos ĩa
sitis massa purgata. et mel sinceriim. et eliquatum
oleum. et aurum purum. uel ip sa species dealbati
parietis. Ut enim de uiciis cȩt̾is taceam. nunquid
ebriosi partem faciunt sobriorum. aut deputantur

Expanded text:
sordibus suis, omnia pretiosa. purgantur; scriptum sordibus suis, omnia pretiosa. purgantur; scriptum est namque: sicut aurum probat fornax, ita et iustos uexatio tribulationis, non est pars crudelitas mansuetudinis nec religio sacrilegii nec pars Macari penitus potest esse nostra, quia ritus nostri similitudine maculat. acies namque inimica non pars est, quae implet nomen hostile. quae si nere pars dicitur, sententiam congruam Salomonis incurret: pereat parprobare quid est nisi delirare? attendis zizania per mundum et triticum non adtendis, cum per totum utraque iussa sint crescere. attendis semen maligni quod in tempore messis separabitur, et non attendis semen Abrahae in quo benedicuntur omnes gentes. quasi uero uos iam sitis massa purgata et mel sincerum et eliquatum oleum et aurum purum uel ipsa species dealbati parietis. ut enim de uitiis ceteris taceam, numquid ebriosi partem faciunt sobriorum aut deputantur
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Eece unde catholica uocatur. d ita clausis
ocłis offenditis in montem. qui ex paruo lapide se
cundum ꝓpħiam damelis creuit et impleuit uiu¬
u̾sam tram: ut nob̾ dicatis qd̾ in partem cesserimꝰ.
& in toto ñ simꝰ quorum cominunio uiiu̾so orbe
diffundit᷑. d: quemadinodum si michi diceres. qđ
ego sim petiliantis. ñ inuenirem quemadinodum
te refellerem: nisi ut aut iocantem riderem: autes
insamentem dolerem: hoc mͥ nunc faciendum ẽẽ
uideo. S quia iocari te ñ credo: uides quid restet.
nec pars amaritudinis cum melle: Non ẽ pars uitȩ
cum mnorte: ñ est pars innocentie cum reatu: ñ est
pars aquȩ cum sanguine: nec amurce pars cum ole
o. licet sit feculenta cognatio. s cuncta reyba defls¬
ent. Ipsa ẽ sentina uiciorum. dicente iohe. E.x nob̾
exierunt: s ñ sunt de nobis. Nam si cent de nobis:
ꝑmansissent utiq nobiscum. Non ẽ. aurum. ci

Expanded text:
rram. ecce unde catholica uocatur. sed ita clausis rram. ecce unde catholica uocatur. sed ita clausis oculis ocundum prophetiam Danielis, crevit et implevit universam terram , ut nobis dicatis, quod in partem cesserimus, et in toto non simus, quorum communio universo orbe diffunditur. Sed quemadmodum si mihi diceres quod ego sim Petilianus, non invenirem quemadmodum te refellerem, nisi ut aut jocantem riderem, aut insanientem dolerem; hoc mihi nunc faciendum esse video: sed quia jocari te non credo, vides quid restet. nec pars amaritudinis cum melle: non est pars vitae cum morte, non est pars innocentiae cum reatu, non est pars aquae cum sanguine; nec amurcae cum oleo pars, licet sit faeculenta cognatio; sed cuncta reproba defluent. ipsa est sentina uitiorum dicente Iohanne: ex nobis exie- runt, sed non sunt de nobis; nam si essent de nobis, permansissent utique nobiscum. non est aurum cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ unam causam quare queratur. Qͥs autẽ uos que¬
rit. siue ꝑscriptu ras suas. siue ꝑ linguas catholicas
& pacificas. siue ꝑ flagella temporalium tribulatio¬
num. nisi ille qui miscđiam istam uobis dispensat
in om̃ibus: Que rimꝰ gͦ uos ut inueniamꝰ. Tantũ
enim uos diligimꝰ ut uiuatis. quantũ ur̃m er¬
rorem odimꝰ ut intereat. qui uos ꝑdit. quãdiu ip¬
se ñ ꝑit. Atq utinam sic uos queramus. ut etiam
inueniamꝰ. & de uno quoq ur̃m gaudenter dicamꝰ.
dr̃. Si uos tenere catholicam dicitis. catholicos il¬
lud est qđ grece dicitur unicum siue totum. Eece in
& ꝓpe nichil. Non tam̃ impudent̃ dico me nosse
totum: unde catholica nom̃ accepit. dicente ipso
domino. N est ur̃m scire. tempora que pat̾ posuit
in sua potestate: s accipietis uirtutem sc̃i sp̃s suꝑ
uenientem in uos. et eritis michi testes in ierłm.
& in totam uideam et samariam. et usq in totã t̃¬

Expanded text:
esse unam causam quare quaeratur, quis autem uos quaeesse unam causam quare quaeratur, quis autem uos quaerit siue per scripturas suas siue per linguas catholicas et pacificas siue per flagella temporalium tribulationum nisi ille, qui misericordiam istam uobis dispensat in omnibus? quaerimus ergo uos, ut inueniamus; tantum enim . uos diligimus ut uiuatis, quantum uestrum errorem odimus ut intereat, qui uos perdit quamdiu ipse non perit. atque utinam sic uos quaeramus, ut etiam inueniamus et de unoquoque uestrum gaudenter dicamus:tilianus dixit: Si uos tenere catholicam dicitis, catholicos illud est quod Graece dicitur unicum siue totum. ecce in prope nihil; non tamen impudenter dico me nosse totum\', unde catholica nomen accepit dicente ipso domino: non est uestrum scire tempora quae pater posuit in sua potestate, sed acciuenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam te
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ illud. siue digne: siue indigne tractetur. N ut
ipsum meliuꝰ uł deterius fiat: s. ad uitam inortẽ ue
tractantium. Iilud sane quod dixisti quia in illis
quos baptirauit post iohannem paulus. qͦd iam fu¬
erat abluit: ꝓfecto ñ diceres. si aliquantulum con¬
siderares quid diceres. Si enim abluendus fuit bap¬
tismꝰ ioħis: ꝓcul dubio sordidus fuit. Quid gͦ iam te
urgeam: Recole aut lege: & uide unde hoc ioħs ac¬
cepit. Reperies in quem effuderis istam blasphemiã.
Qd̾ cum repereris: saltem pectus tundatur. si lingua
ñ frenat᷑. lam uͦ qd̾ eleganter uob̃ dicere uidemini.
si male hoc facimꝰ. quare nos queritis. nonne aliquan¬
do recordamini.quia ñ queruntur nisi qui ꝑierunt :
An et hoc ñ uidere ad ipsam ꝑditionem ñ ꝑtinet: Pos¬
set enum et illa ouis tam absurde pastori dicere: Si
male facio qd a grege aberro: quare me queris: Ron
intelligens quare se putat ñ eẽ querendam. hanc

Expanded text:
tamen illud, siue digne siue indigne tractetur, non ut tamen illud, siue digne siue indigne tractetur, non ut ipsum melius uel deterius fiat, sed ad uitam mortemue tractantium. illud sane quod dixisti, quia in illis quos baptizauit post Iohannem Paulus quod iam fuerat abluit, profecto non diceres, ei aliquantulum considerares quid diceres. si enim abluendus fuit baptismus Iohannis, procul dubio sordidus fuit. quid ergo iam te urgeam? recole aut lege et uide unde hoc Iohannes acceperit: repperies in quem effuderis istam blasphemiam. quod cum reppereris, saltem pectus tundatur, si lingua non frenatur. Iam uero quod eleganter uobis dicere uidemini: si male hoc facimus, quare nos quaeritis?, nonne aliquando recordamini quia non quaeruntur nisi qui perierunt? an et hoc non uidere ad ipsam perditionem pertinet? posset enim et illa ouis tam absurde pastori dicere: \'si male facio quod a grege aberro, quare me quaeris\'?, non intellegens, quare se putat non esse quaerendam hanc
Abbreviated transcription (Latin):
s om̃ibus uobis. & om̃ibꝰ nobis. longe excellenti¬
or & maior fuit: & tam̃ post eum paulus apłs bap¬
tizauit. quare uos post optatum ñ baptiratis. nisi
forte in has angustias uos coartat cecitas ur̃a. ut
ur̃a rideatur insania. quid responsuri estis. cur
post ioh̃em baptirandi fuerint homines. post oꝑ¬
tatum autem nemo baptizandus sit. nisi quia illi
baptismo ioħis fuerant baptizati. quicunq autẽ
xp̃i baptismo baptirantur. siue ꝑ paulum baptizen¬
tur. siue ꝑ optatum. nichil distare int̾ istorum et
illoꝵ baptisinum. cum tantum distet int̾ paulum
& optatum: Redite gͦ p̃uaricatores ad cor: & nolite
ex hominum moribus et factis diuina sacramenta
pensare. Illa enim ꝑ eum sc̃a sunt: cuiꝰ st̃. S digne
tractata afferunt p̾mium: indigne autem tractata
iudicium. Et quanus unum ñ sint qui d̃i sacram̃¬
tum digne. & qui indigne tractauerint. unum ẽ.

Expanded text:
sed omnibus nobis et omnibus vobis longe excellentised omnibus nobis et omnibus vobis longe excellentior et major fuit, et tamen post eum Paulus apostolus baptizavit: quare vos post Optatum non baptizatis? Nisi forte in has angustias vos coarctat caecitas vestra, ut vestra rideatur insania: quid responsuri estis, cur post Joannem baptizandi fuerint homines, post Optatum autem nemo baptizandus sit, nisbaptismo Iohannis fuerant baptizati, quicumque autem Christi baptismo baptizantur, siue per Paulum baptizentur siue per Optatum, nihil distare inter istorum et illorum baptismum, cum tantum distet inter Paulum et Optatum? redite ergo, praeuaricatores, ad cor et nolite ex hominum moribus et factis diuina sacramenta pensare. illa enim per eum sancta sunt cuius sunt, sed digne tractata afferunt praemium, indigne autem tractata iudicium. et quamuis unum non sint qui dei sacramentum digne et qui indigne tractauerint, unum est
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis baptisiũ appellatum qd̾ et istorum quos com¬
memorasti responsio declarat. et sermo ipsius d̾m u
bi ait iudeis. Baptismus ioħis. de celo ẽ. an ex homi¬
nibus: Iste autem baptismꝰ. ñ dicitur ceciliani. nec
donati. nec augustini. nec petiliani: s baptismꝰ xp̃i.
Nam su impudentes nos putas.quia post nos nemi¬
nem uolumꝰ baptizari. cum uideamꝰ post ioħem fu
isse baptizatos. qui utiq in comparabilit maior est
nobis. nunquid forte ioħs &e optatus ȩquales sũt:
Ridiculum uidetur. Et tam̃ puto quod ñ eos equa¬
les. s maiorem credatis optatum. Post iohem quip¬
pe apłs baptirauit. uos baptizare post optatum
neminem audetis. An qͥa optatus in unitate ur̃a
fuit: Iam hoc quibus p̃cordiis sustineri possit igno¬
ro. si amicus comitis cui comes erat ds in unitate di¬
citur fuisse et amicus sponsi p̃ter unitatem. Quod
si iohies maxime in unitate fuit & ñ solum optato

Expanded text:
Iohannis baptismum appellatum, quod et istorum quos comIohannis baptismum appellatum, quod et istorum quos commemorasti responsio declarat et sermo ipsius domini ubi ait Iudaeis: baptismus Iohannis de caelo est an ex hominibus? iste autem baptismus non dicitur Caeciliani nec Donati nec Augustini nec Petiliani, sed baptismus Christi. nam si inpudentes nos putas, quia post nos neminem uolumus baptizari, cum uideamus post Iohannem fuisse homines baptizatos, qui utique incomparabiliter maior est nobis, numquid forte Iohannes et Optatus aequales sunt? ridiculum uidetur et tamen puto quod non eos aequales, sed maiorem credatis Optatum: post Iohannem quippe apostolus baptizauit, uos baptneminem audetis. An quia Optatus in unitate vestra fuit? Jam hoc quibus praecordiis sustineri possit ignoro: si amicus Comitis cui Comes erat Deus, in unitate fuisse dicitur, et amicus sponsi praeter unitatem. Quod si Joannes maxime in unitate fuit, et non solum Optato,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipse suscepit. S sicut aliud ẽ carnis circuncisio
iudeorum. aliud autem qd octauo die baptiratorum
nos celebramꝰ. & aliud ẽ pascha quod adhuc illi de
oue celebrant. aliud autẽ qd̾ nos in corpore & san¬
guine dni accipimꝰ: sic alius fuit baptismꝰ iohis. aliꝰ
ẽ baptismus. xp̃i. Illis enim uentura ista p̃nuncia¬
bantur:: istis completa illa p̃dicantur: & quanuis
illa xp̃c acceꝑit: nobis tam̃ necessaria ñ sunt: quia
ipsum qui ꝑ hec annunciabatur accepimꝰ. Recenti
autem aduentu dñi. quisquis illa accepisset: opꝰ ei
erat ut etiam his imbueretur. Quisquis uͦ his imbutꝰ
eẽt: ñ opus erat ut retrorsus in illa cogeretur. Qua¬
ꝓpt̾. nolite de ioħis baptismo caliginem facere: cuiꝰ
causa & ratio siue ista sit quam exposui. siue alia
melior. certiorq reddatur: illud tam̃ manifestum
ẽ. aliũ fuisse baptisinum ioħis. alium xp̃i. & illum

Expanded text:
etiam ipse suscepit. sed sicut aliud est carnis circumcisio etiam ipse suscepit. sed sicut aliud est carnis circumcisio Iudaeorum, aliud autem quod octauo die baptizatorum nos celebramus, et aliud est pascha quod adhuc illi de oue celebrant, aliud autem quod nos in corpore et sanguine domini accipimus, sic alius fuit baptismus Iohannis, alius est baptismus Christi. iliis enim uentura ista praenuntiabantur, istis completa illa praedicantur; et quamuis illa Christus acceperit, nobis tamen necessaria non sunt, quia ipsum qui per haec annuntiabatur accepimus. recenti autem aduentu domini quisquis illa accepisset, opus ei erat ut etiam his inbueretur; quisquis uero his imbutus esset, non opus erat ut retrorsus in illa cogeretur. Quapropter nolite de Iohannis baptismo caliginem facere. cuius causa et ratio siue ista sit quam exposui siue alia melior certiorque reddatur, illud tamen manifestum est alium fuisse baptismum Iohannis, alium Christi, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
infra unum annum coȩtaneuꝰ: tam̃ cium baptira¬
ret uenienti p̃ibat. xp̃o. Propt̾ hoc de illo dictum
ẽ. Ecce mitto angłm meum aute faciem tuam: qͥ
p̃parabit uiam tuam. It ipse p̾dicabat dicens. Ne¬
nit fortior me post me: Sic gͦ circumcisio octaui di¬
ei quę patribus data ẽ: p̃nunciabat iustificationẽ
nr̃am. in expoliationem carnalium concupiscentia¬
rum ꝑ resurrectionem dñi quȩ post seꝑtimum. id
ẽ sabbati diem. octauo die: idest dominico facta est.
qui dies t̾̃cius post sepulturam eius occurrit. eandem
tam̃ p̾nunciantem circuncisionem carnis infans xp̃c
accepit. Et quemadmodum pascha qd̾ a iudeis cele¬
brabatur: in occisione agni p̾nunciabat dm̃ passio¬
nem. et transitum de hoc mundo ad patrem: & ip¬
sum tamen pascha qd̾ erat in eadem p̃nunciatione:
idem dominus cum discipłis celebrauit. quando ei sug¬
gesserunt dicentes. ubi uis paremꝰ tibi pascha. sic et
baptismum ioħ̃is qui erat in ꝓxima eiꝰ p̃mnciatione:

Expanded text:
infra unum annum coaetaneus, tamen cum baptizaret uenienti praeibat Christo. propter hoc de illo dictum est: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, et ipse praedicabat dicens: uenit fortior me post me. sic ergo circumcisio octaui diei quae patribus data est praenuntiabat iustificationem nostram in expoliatione carnalium concupiscentiarum per resurrectionem domini, quae post septimum id est sabbati diem octauo die id est dominico facta est, qui dies tertius post sepulturam eius occurrit; eandem tamen praenuntiantem circumcisionem carnis infans Christus accepit. et quemadmodum pascha quod a Iudaeis celebrabatur in occisione agni praenuntiabat domini passionem et transitum de hoc mundo ad patrem, et ipsum tamen pascha quod erat in eadem praenuntiatione idem dominus cum discipulis celebrauit, quando ei suggesserunt dicentes: ubi uis paremus tibi pascha? Sic et baptismum Iohannis qui erat in proxima eius praenuntiatione
Abbreviated transcription (Latin):
his gͦ ut dixi hec ingemuit: quos eo tempore cum ista
scriberet. secum habebat. Quos enim alios tangit.
cum alibi dicit. foris pugne: intus timores. nisi eos qͦs
tanto uehementius. quanto interius inetuebat: Sigͦ
uelles imitari paulum: intus esses falsorum fr̃m to¬
lerator. ñ foris innocentiũ calumniator. Petił dixit.
Nam qualis fides in uobis ẽ. quȩ ñ habet caritatem.
paulo ipso dicente:si linguis hominum loquar. et
angłoꝵ scientiam habeam.caritatem ñ habeam: ita
sum tanquã eramentum tinniens. aut cymbalũ con¬
crepans. Aut si habuero ꝓphiam et nouerim om̃ia
sacramenta. &. omen scientiam. et si habuero omnẽ
fidem ita ut montes transferam. caritatẽ autẽ ñ ha¬
beam: nichilsum. Et si distribuero om̃em substantiã

Expanded text:
his ergo, ut dixi, haec ingemuit, quos eo tempore cum ista his ergo, ut dixi, haec ingemuit, quos eo tempore cum ista scriberet secum habebat. quos enim alios tangit, cum alibi dicit: foris pugnae, intus timores, nisi eos quos tanto uehementius quanto interius metuebat? si ergo uelles imitari Paulum, intus esses falsorum fratrum tolerator, non foris innocentium calumniator. Petilianus dixit: Nam qualis fides in uobis est quae non habet caritatem, Paulo ipso dicente: si linguis hominum loquar et angelorum scientiam habeam, caritatem autem non habeam, ita sunt tamquam aeramentum tinniens aut cymbalum concrepans. aut si habuero prophetiam et nouerim omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem ita ut . montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil s-um. et si distrib
Abbreviated transcription (Latin):
Aisi hec uerba longe a ur̃is morib aliena. in sermo¬
nis ur̃i suꝑficiem transferretis. quomͦ uos ouina
pelle tegeretis: Petił dix̃. Paulus quoq apł̃s cum ꝑ¬
sequutiones immensas ab om̃ib gentib pateretur.
a falsis fr̃ib ꝑtulit grauiores sicut ipse testatur fre¬
quenter afflictus. ꝑiculis exgentibus. ꝑiculis ex ge¬
nere: ꝑicłis a falsis fr̃ibr. Quiq iterum dicit. Imita¬
tores mei estote: sicut et ego. xp̃i. Cum igit᷑ nos falsi
fr̃s appetitis: pauli magistri pacientiam. sub nr̃is
ꝑiculis imitamur. Augͦr̃. Certe isti sunt falsi fr̃s.
de quib alio loco idem apłs ita conqueritur. timo¬
thei p̃dicans germanam sinceritatem. Neminem in¬
quit habeo unanimem qui germane de uobis solli¬
citussit. Om̃s enim suaquerunt: ñ que iħu xp̃i. Uti¬
q de his loquebatur: qui tunc quando illam scribe¬
bat epłam cum illo erant. Non enim om̃s qui erant
ubicunq xp̃iani sua querebant: ñ quȩ iu xp̃i. De

Expanded text:
isi haec uerba longe a uestris moribus aliena in sermonis uestri superficiem transferretis, quomodo uos ouina pelle tegeretis? Petilianus dixit: Paulus quoque apostolus cum persecutiones immensas ab omnibus gentibus pateretur, a falsis fratribus pertulit grauiores, sicut de se ipse testatur, frequenter afflictus periculis ex gentibus, periculis ex genere, periculis a falsis fratribus, quique iterum dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. cum igitur nos falsi fratres appetitis, Pauli magistri patientiam sub uestris periculis imitamur. Augustinus respondit: Certe isti sunt falsi fratres, de quibus alio loco idem apostolus ita conqueritur, Timothei praedicans germanam sinceritatem: neminem, inquit, habeo unanimem, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes enim sua quaerunt, non quae Iesu Christi. utique de his loquebatur, qui tunc quando illam scribebat epistulam cum illo erant; non enim omnes qui erant ubicumque christiani sua quaerebant, non quae Iesu Christi. de
Abbreviated transcription (Latin):
traditores. si michi placeret. immo si iusticia suade¬
ret. omnib uobis obicere quoꝵdam facta ur̃orum.
Qd̾ gͦ ad om̃s uos ꝑtinet o miseri heretici: cetera iam
uerba tua ego dixerim. Scriptum est enim. Oportet
et hereses ẽẽ: ut ꝓbati et manifesti fiant int uos. Im¬
plerigͦ scripturam sic oportuit. S: in uobis hoc doleo:
qd̾ partes malicie uos implere meruistis. Petił aix̃.
simplicem. innocentiamq mandauit. Qd enim dic̃:
Mandatum nouum do uobis: ut diligatis inuicem.
quomͦ dilexi uos. Et in hoc scient om̃s quia mei disci¬
płi estis: si dilectionem habueritis in inuicem. Aũg&.¬

Expanded text:
traditores\', si mihi placeret, immo si iustitia suadetraditores\', si mihi placeret, immo si iustitia suaderet omnibus uobis obicere quorundam facta uestrorum. quod ergo ad omnes uos pertinet \'o miseri haeretici\', cetera iam uerba tua ego dixerim. scriptum est enim: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. impleri ergo scripturam sic oportuit, sed in uobis hoc doleo, quod partes malitiae uos implere meruistis. Petilianus dsimplicem innocentiamque mandauit, quid enim dicit? mandatum nouum do uobis, ut diligatis inuicem, quomodo dilexi uos, et: in hoc scient omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in inuicem. Aug
Abbreviated transcription (Latin):
ab ierłm: & uos oĩb̾ gñtibꝰ ubi hec completa sunt com¬
municare ñ uultis. quomͦ estis oues huis pastoris.
cuius auditis uocib ñ solum ñ sequimim uerum eti¬
am repugnatis: Et oues quidem uos ñ eẽ hinc doce¬
mꝰ. Esse autem lupos: audite unde doceamꝰ. lame¬
nim quia ubi sit ęccłia uerbis ipsuis apparet: mani¬
festum ẽ ubi sit ouile. xp̃i. Ab hoc gͦ ouili certissimis
uerbis dñi demonstrato & expresso quicunq ñ dico
ꝑfalsa. s. qd̾ manifestum ẽ. ꝑ incerta hominum cri¬
mina oues segregant. & ab unitatis atq caritatis uita
creptas et alienatas necant. nonne ipsi sunt lupi ra¬
paces: At enim et ipsi dñm xp̃m laudant et p̃dicant.
hi sunt gͦ de quib ait.ipse: Induci pellib ouium :
intus autem sunt lupi rapaces. Ex fructib eorum
cognoscetis eos. Ouina pellis est in xp̃i laudib: luꝑi¬
nus fructus in maledicis dentibus. Petił aix̃. Omise¬
ri traditores. Impleri quidem scripturam sic decuit.

Expanded text:
alem, et uos omnibus gentibus ubi haec completa sunt communicare non uultis, quomodo estis oues huius pastoris, cuius auditis uocibus non solum non sequimini, uerum etiam repugnatis? et oues quidem uos non esse hinc docemus, esse autem lupos audite unde doceamus. iam enim quia ubi sit ecclesia uerbis ipsius apparet, manifestum est ubi sit ouile Christi. ab hoc igitur ouili certissimis uerbis domini demonstrato et expresso quicumque non dico per falsa, sed quod manifestum est per incerta hominum crimina oues segregant et ab unitatis atque caritatis uita ereptas et alienatas necant, nonne ipsi sunt lupi rapaces ? at enim et ipsi dominum Christum laudant et praedicant. hi sunt ergo de quibus ipse ait: induti pellibus ouium, intus autem sunt lupi rapaces. ex fructibus eorum cognoscetis eos. ouina pellis est in Christi laudibus, lupinus fructus in maledicis dentibus. Petilianus dixit: 0 miseri traditores! impleri quidem scripturam sic decuit,
Abbreviated transcription (Latin):
liena: in modestia uos corripimus.s. si aliquando
resipiscatis. Petił d̾. Si uͦ forte quod nescio demonia
pellitis: nec id uobis ꝓderit. quia nec fidei ur̃e. nec
meritis cedunt ipsa demonia. s in nomine dñi ihu
sus es posse ualere inuocatum nomen. xp̃i ad alioꝵ
salutem: etiam si a peccatoribus inuocetur. Hinc gͦ
intellige: cum xp̃i nom̃ inuocatur. ñ obesse aliorũ
saluti aliena peccata. Nos aut̃ quomͦ inuocemus
nom̃ xp̃i ñ tuo tas iudicio nobis opusẽ: s. ipsius
qui inuocatur a nobis. Solus enim potest nosse:
quo corde inuocetur. E.x eiꝰ tam̃ uerbis certi sumus.
ab om̃ibus gentib eum salubrit̃ inuocari: quȩ bene¬
dicuntur in semine abrahe: Petił dr̃x̃. Et si ꝓrsus uir¬
tutes et mirabilia faciatis. ꝓpt̃ urãm nequiciam. nec
sic uos d̃ns nouit. dño ipso dicente: Multi dicent in
in illo die: Dñe dñe in nomine tuo ꝓpħauimꝰ. et

Expanded text:
liena, in modestia uos corripimus, sed si aliquando liena, in modestia uos corripimus, sed si aliquando resipiscatis. Petilianus dixit: Si uero forte, quod nescio, daemonia pellitis, nec id uobis proderit, quia nec fidei uestrae nec meritis cedunt ipsa daemonia, sed in nomine domini Iesu sus es posse ualere inuocatum nomen Christi ad aliorum salutem, etiamsi a peccatoribus inuocetur. hinc ergo intellege, cum Christi nomen inuocatur, non obesse aliorum saluti aliena peccata. nos autem quomodo inuocemus nomen Christi, non tuo iudicio nobis opus est, sed ipsius qui inuocatur a nobis; solus enim potest nosse quo corde inuocetur. ex eius tamen uerbis certi sumus ab omnibus gentibus eum salubriter inuocari quae benedicuntur in semine Abrahae. Petilianus dixit: Etsi prorsus uirtutes et mirabilia faciatis, propter uestram nequitiam nec sic uos dominus nouit dominoipso dicente: multi dicent mihi in illo die: domine domine, in nomine tuo prophetauimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
mini: rogo uos uanitas calumniarũ ur̃arũ. quid
oberit orbi t̃rarum : Petilł dix̃. Si p̃cem dño facitis
aut funditis orationem: nichil uobis penitus pro¬
dest. Ur̃as enim debiles p̃ces cruenta ur̃a conscien¬
tia uacuat. qͥa d̃ñs ds puram magis conscientiai¬
petimus. fiat uoluntas tua in cęlo et in terra. Ut qͥa
bona eius uoluntas est: nobis que bona sunt lar¬
giat᷑. Uos ergo uoluntatem dei ñ facitis: quia ma
dicamꝰ. nonne qui nos audierit insanos potius liti¬
gatores. qũa.xp̃ianos disputatores. si ipse sanus ẽ. iu¬
dicabit: Nongͦ reddimꝰ maledictum ꝑ maledicto.
Seruum enim dñi ñ oportet litigare: s ẽe mitem ad
om̃s. docibilem. in modestia corripientem diuersa
sentientes. Si gͦ uobis obiciamus eos qui mala apud
uos cotidie ꝑpetrant: in epte litigamus alios alles
ex aliis accusantes. Si autem uos admonemus. ut
sicut illa uobis ñ uultis obici. sic nobis ñ obiciatis a¬

Expanded text:
mini, rogo uos, uanitas calumniarum uestrarum quid mini, rogo uos, uanitas calumniarum uestrarum quid oberit orbi terrarum. Petilianus dixit: Si precem domino facitis aut funditis orationem, nihil uobis penitus prodest. uestras enim debiles preces cruenta uestra conscientia uacuat, quia dominus deus puram magis conscientiapetimus: fiat uoluntas tua in caelo et in terra, ut, quia bona eius uoluntas est, nobis quae bona sunt largiatur. uos ergo uoluntatem dei non facitis, quia maldicamus, nonne qui nos audierit insanos potius litigatores quam christianos disputatores, si ipse sanus est, iudicabit? non ergo reddimus maledictum pro maledicto. seruum enim domini non oportet litigare, sed esse mitem ad omnes, docibilem, in modestia corripientem diuersa sentientes. si ergo uobis obiciamus eos qui mala apud uos cotidie perpetrant, inepte litigamus alios ex aliis accusantes; si autem uos admonemus, ut, sicut illa uobis non uultis obici, sic nobis non obiciatis a
Abbreviated transcription (Latin):
panis luctus. Om̃is qui manducabit ex illo: inqui
cium: qualis accedit ut offerat. et qualis accedit
ut sumat. & eos de sacrificiis talium manducare
qui ad illa tales aecedunt. quales et illi sunt. Itaq
si offerat do malus. et accipiat inde bonus: tale
cuiq ẽẽ qualis quisq fuerit. Quia et illud scrip¬
tũ ẽ. Om̃ia munda mundis. Phanc sententiam
ueridicam et catholicam: etiam uos optati sacrificio¬
ñ estis polluti. si facta eius displicebant uobis. Nam
utiq panis illius panis luctus erat: sub cuius iniqͥ¬
tatib tota affrica lugebat. S: panem luctus om̃ib
uobis. commune om̃ium ur̃m malum scismatis
facit. Nam scd̾m concilii ur̃i sententiam: felicianꝰ
mustitanus humanũ sanguinem fudit. Dixistis
enim cũ eos damnaretis. Ueloces pedes eorum ad
effundendũ sanguinem. Uide gͦquale sacrificium
offerat: quẽ sacerdotem habetis.cum eũ sacrilegum
damnaueritis. Et si hoc uobis nichil obesse arbitra¬

Expanded text:
panis luctus: omnis qui manducabit ex illo inquinapanis luctus: omnis qui manducabit ex illo inquinacium, qualis accedit ut offerat et qualis accedit ut sumat, et eos de sacrificiis talium manducare qui ad illa tales accedunt, quales et illi sunt; itaque si offerat deo malus et accipiat inde bonus, tale cuique esse qualis quisque fuerit, quia et illud scriptum est: omnia munda mundis. per hanc sententiam ueridicam et catholicam etiam uos Optati sacrificio non estis polluti, si facta eius displicebant uobis. nam utique panis illius panis luctus erat, sub cuius iniquitatibus Africa tota lugebat, sed panem luctus omnibus uobis communem omnium uestrum malum schismatis facit. nam secundum concilii uestri sententiam Felicianus Mustitanus humanum sanguinem fudit. dixistis enim, cum eos damnaretis: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. uide ergo quale sacrificium offerat quem sacerdotem habetis, cum eum sacrilegum damnaueritis, et si hoc uobis nihil obesse arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentie: cathedram apłicam: Si ꝓpt̃ homines
quos putas legem loqui & ñ facere: nunquid do
cunt enim et ñ faciunt. cathedrȩ in qua sedebãt
ullam fecit iniuriam: Nonne illam cathedrã
moysi commendauit. & illos seruato cathedre
honore redarguit: Ait enim. Cathedram mo¬
ysi sedent. que: dicunt facite: que autem faciũt
facere nolite. Dicunt enim et ñ faciunt. Hȩc si co¬
gitaretis: ñ ꝓpt̃ homines qͦs infamatis blasphema¬
retis cathedram apłicam. cui ñ communicatis.S
quid ẽ. aliud quam nescire quid dicere: et tamen
ñ posse nisi maledicere᷑. Petił dix̃. Si sacrificia uos
facere iudicatis: de uobis quippe nequissimis. ds
ipse sic dicit. facinorosus inquit. qui sacrificat in
uitulum: quasi canem occidat. Et qui ponit si¬
milaginem: quasi sangumem porcinũ fundat.
Scitote ur̃m sacrificium: qui humanũ sanguinẽ
iam fudistis. Et iterum. Sacrificia eorum: quasi

Expanded text:
pestilentiae cathedram apostolicam? si propter homines pestilentiae cathedram apostolicam? si propter homines quos putas legem loqui et non facere, numquid domcunt enim et non faciunt, cathedrae in qua sedebant ullam fecit iniuriam? nonne illam cathedram Moysi commendauit et illos seruato cathedrae honore redarguit? ait enim: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. haec si cogitaretis, non propter homines quos infamatis blasphemaretis cathedram apostolicam cui non communicatis. sed quid id est aliud quam nescire quid dicere et tamen non posse nisi maledicere? Petilianus dixit: Si sacrificia uos facere iudicatis, de uobis quippe nequissimis deus ipse sic dicit: facinorosus, inquit, qui sacrificat mihi uitulum quasi canem occidat, et qui ponit similaginem quasi sanguinem porcinum fundat — scitote uestrum sacrificium qui humanum sanguinem iam fudistis —, et iterum: sacrificia eorum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓpħa psalmographus. pestilentie cathedr̃a
quod paulo ante dixi. Uerba legis dicitis. s in quos
dicatis ñ attenditis: sicut diabolus uerba legis di¬
cebat. s: cui diceret ñ agnoscebat. Ille caput nr̃m
sursum ascensurum. deorsum uolebat deicere:
uos autem corpus eiusdem capitis quod ꝑt̾ram to¬
tam diffum est. ad exiguam partem uultis redige¬
re. Certe ipse pauloante dixisti nos legem nosse
et legalit̃ loqui: s. in actib erubescere. Dicis quidẽ
ista: nichil ꝓbans. S et si de. aliquibus ꝓbares:
de hiscȩteris non p̃scriberes. Heruntamen si om̃s
ꝑ totum orbem tales eẽnt. quales uanissime cri¬
minaris. cathedra tibi quid fecit eccłiȩ romane
in qua petrus sedit. & in qua hodie anastasius
sedet. uel ȩccłie iherosolimitane in qua iacobus
sedit. et in qua hodie ioħs sedet. quibus nos in ca¬
tholica unitate conectimur. & a quib uos nefa¬
rio furore separastis:Quare appellas cathedr̃a

Expanded text:
Dauid propheta psalmographus pestilentiae cathedram Dauid propheta psalmographus pestilentiae cathedram quod paulo ante dixi: uerba legis dicitis, sed in quos dicatis non attenditis, sicut diabolus uerba legis dicebat, sed cui diceret non agnoscebat. ille caput nostrum sursum ascensurum deorsum uolebat deicere, uos autem corpus eiusdem capitis, quod per totam terram diffusum est, ad exiguam partem uultis redigere. certe ipse paulo ante dixisti nos legem nosse et legaliter loqui, sed in actibus erubescere. dicis quidem ista nihil probans; sed etsi de aliquibus probares, de his ceteris non praescriberes. uerumtamen si omnes per totum orbem tales essent quales uanissime criminaris, cathedra tibi quid fecit ecclesiae Romanae in qua Petrus sedit et in qua hodie Anastasius sedet, uel ecclesiae Hierosolymitanae in qua Iacobus sedit et in qua hodie Iohannes sedet, quibus nos in catholica unitate conectimur et a quibus uos nefario furore separastis? quare appellas cathedram
Abbreviated transcription (Latin):
laqueus: & p̾cipitium. Tu certe dixisti in primis
partibus huis epłe. Laqueo traditor ꝑut: laque¬
um talib dereliquit. hoc ad nos omĩno ñ ꝑtinet.
Neq enim ueneramur nomine martyrum eos.
qui sibi collum ligauerunt. Quanto enim nos ꝓ¬
babilius in uos dicimꝰ. magister traditoris diabolꝰ
p̃cipitium. xp̃o suadere uoluit. & repulsus ẽ. qͥd
gͦ dicendi sunt quibus hoc suasit et auditus est:
Quid nisi inimici. xp̃i. amici autẽ diaboli. discipłi
seductoris. condiscipuli traditoris: Spontaneas
enim mortes: ab uno magistro utriq didicerunt.
ille laqueum. isti p̃cipicium. Petilianꝰ dix̃. S ut
ur̃a singła destruamꝰ. si sacerdotes uos ẽẽ dicitis. sic
a dño do dictum est ꝑ ꝓpħam. Ultio domini suꝑ
dicas. ñ unde maledicas: & quid doceas. ñ quid obi¬
cias. Petilianꝰ dix̃. Si cathedram uobis miseri uin¬
dicatis. ut suꝑius diximꝰ: habetis illam ꝓfecto. qͣm

Expanded text:
laqueus et praecipitium. tu certe dixisti in primis laqueus et praecipitium. tu certe dixisti in primis partibus huius epistulae: laqueo traditor periit, laqueum talibus dereliquit. hoc ad nos omnino non pertinet; neque enim ueneramur nomine martyrum eos qui sibi collum ligauerunt. quanto autem nos probabilius in uos dicimus: \'magister traditoris diabolus praecipitium Christo suadere uoluit et repulsus est\'! quid ergo dicendi sunt quibus hoc suasit et auditus est? quid enim nisi inimici Christi, amici autem diaboli, discipuli seductoris, condiscipuli traditoris? spontaneas enim mortes ab uno magistro utrique didicerunt, ille laqueum, isti praecipitium. Petilianus dixit: Sed ut uestra singula destruamus, si sacerdotes uos dicitis, sic a domino deo dictum est per prophetam: ultio domini super dicas, non unde maledicas, et quid doceas, non quid obicias. Petilianus dixit: Si cathedram uobis miseri uindicatis, ut superius diximus, habetis illam profecto quam