comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa frustra de abrahã & sarra.
quomodo exꝓmissione acceꝑint fili
⁊ tandẽ concupiscentiã nominat.
Non tam̃ addit carnis. quia ipsa
pudenda. ẽ. In concupiscentiȩ autẽ
nomine aliquando gloriandũ est.
quia est concupiscentia sp̃s aduers
carnẽ. est cocupiscentia sapientię.
Ait ergo. Certe hanc concupiscentũ
sine qua nulla fecunditas. ẽ. malĩ
naturalit̃ definisti. Ynde gͦ ꝑdonĩ
cȩleste insenib excitatur: Astrue
iam homo si potes ad opus diaboli
ꝑtinere : qđ dm̃ uides conferre
ꝓ munere. Ita hoc dicit. quasi ci¬
cupiscentia carnis illis ance deful¬
erit: & hanc eis donauerit deus.
Quȩ ꝓcul dubio inerat incorpori
mortis huiꝰ : sed fecunditas de fuit
cuiꝰ auctor. ẽ. ds̃. & ipsa donata .ẽ.
quando uoluit ds. Absit aut̃ ut
dicamus qđ nos putauit ẽẽ dicti¬
ros: isaac sine concubitꝰ calore
generatũ. Sed ipse iã dicat. qͣre
int̾iret anima eiꝰ de genere suo.

Expanded text:
multa frustra de Abraham et Sarra, multa frustra de Abraham et Sarra, quomodo ex repromissione acceperint filium, et tandem piscentiam nominat, non tamen addit carnis, quia ipsa pudenda est. in concupiscentiae autem nomine aliquando gloriandum est, quia est et concupiscentia spiritus aduersus carnem, est et concupiscentia sapientiae. ait ergo: \'certe hanc concupiscentiam, sine qua nulla fecunditas est, malam naturaliter definisti. unde ergo per donum caeleste in senibus excitatur? adstrue iam hoc, si potes, ad opus diaboli pertinere, quod deum uides conferre pro munere\'. ita hoc dicit, quasi concupiscentia carnis illis ante defuerit et hanc eis donauerit deus, quae procul dubio inerat in corpore mortis huius; sed fecunditas defuit, cuius auctor est deus, et ipsa donata est quando uoluit deus. absit autem, ut dicamus, quod nos putauit esse dicturos, Isaac - sine concubitus calore generatum. Sed ipse iam dicat, quare interiret anima eius de genere suo,
Abbreviated transcription (Latin):
plane głanda. ⁊ diuina puden¬
dasunt᷑. Ita ne uͦ in loquen.¬
dis ⁊ exprimendis oꝑib di non
honoratur ꝓphetȩ uł amor uł
labor. sed periclitatur pudor:
Quid enĩ ds̃ potuit facere qđ eius
p̃dicatores pudeat dicere. & qđ
ẽ grauius pudeat hominẽ alicuiꝰ
oꝑis qđ non homo sed ds̃ fecit in
homine. cũ om̃s opifices qͣntũ
possunt labore & industria id
agant ne de siuis oꝑib erubescãt:
Sed ꝓfecto illud nos pudet: qđ
puduit primos illos homines
quando pudenda texerunt.
Illa.ẽ. pena peccati. illa plaga
uestigiũq peccati. illa illecebra
fomesq peccati. illa lex in m̃bris
repugnans legi m̃tis: illa ex
nob̾ ipsis aduersus nos ipsos in¬
obȩdientia iustissimo reciꝓcatu
inobȩdientib reddita. Huiꝰ nos
pudet: & merito pudet. Nam si hoc
s eẽt: quid nob̾ eẽt ingratius. quid
irreligiosius. si in m̃bris nr̃is ñ de
intio uł pena nr̃a. sed de di confun.¬
deremur oꝑib: Dicit etiam iste

Expanded text:
plane glorianda, et diuina pudenplane glorianda, et diuina pudenda sunt? itane uero in eloquendis et exprimendis operibus dei non honoratur prophetae uel amor uel labor, sed periclitatur pudor? quid enim deus potuit facere, quod eius praedicatorem pudeat dicere et, quod est grauius, pudeat hominem alicuius operis, quod non homo, sed deus fecit in homine, cum omnes opifices quanto possunt labore et industria id agant, ne de suis operibus erubescant? sed profecto illud nos pudet, quod puduit primos illos homines, quando pudenda texerunt. illa est poena peccati, illa plaga uestigiumque peccati, illa inlecebra fomesque peccati, illa lex in membris repugnans legi mentis, illa ex nobis ipsis aduersus nos ipsos inoboedientia iustissimo reciprocatu inoboedientibus reddita. huius nos pudet et merito pudet. nam si hoc non esset, quid nobis esset ingratius, quid inreligiosius, si in membris nostris non de uitio uel de poena nostra, sed de dei confunderemur operibus? Dicit etiam iste
Abbreviated transcription (Latin):
oriri solẽ suũ suꝑ bonos ⁊ malos:
& pluit suꝑ iustos ⁊ in iustos.
Qł quicquid bonũ ẽ. nature
humane ado bono. ẽ. etiã in
illis hominib qui ñ lib̾abunt᷑
amalo. Uoluptatẽ tam̃ iste ce
hic dixit. quia potest uoluptas
⁊ honesta. ẽẽ. Non dixit carnis
concupiscentiã. uł libidinem:
quȩ pudenda. ẽ. Sed in conse¬
quentib aꝑuit uerecundiam
suã: nec dissimulare potuit
ab eo qđ iuolent̃ ipsa natura
ꝑscripsit. E illud in qͥt. Propt̃
hoc relinquet homo patrẽ suũ¬
& matrẽ. & adherebit uxori
suȩ: & erunt duo incarne una.
Et post hec dei uerba. sua ipse
subiungens : ut exprimeret
ta confessio. Propħa ergo ut
exprimer& fidẽ operũ prope
ꝑiculũ pudoris accessit: quia
dixit erunt duo incarne una.
ubi cõmixtionẽ maris ⁊ feminȩ
incelligi uoluit. Dicatur causa:
cur in exprimendis operib dĩ
ꝓpheta ꝓpe ꝑiculũ pudoris
accesserit. Itane uero humana
oꝑa pudenda. ẽẽ. ñ debent sed

Expanded text:
os et malos et pluit super iustos et iniustos et quidquid boni est naturae humanae a deo bono etiam in illis hominibus qui non liberabuntur a malo. Voluptatem tamen iste et hic dixit, quia potest uoluptas et honesta esse, non dixit carnis concupiscentiam uel libidinem, quae pudenda est. sed in consequentibus aperuit uerecundiam suam nec dissimulare potuit ab eo, quod uiolenter ipsa natura praescripsit. 'et illud\', inquit, \'propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, et post haec dei uerba sua ipse subiungens, ut exprimeret'ta confessio! propheta ergo, ut exprimeret fidem operum, prope periculum pudoris accessit, quia dixit: erunt duo in carne una, ubi commixtionem maris et feminae intellegi uoluit. dicatur causa, cur in exprimendis operibus dei propheta prope periculum pudoris accesserit. itane uero humana opera pudenda esse non debent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ostendebatur qđ deputaretur.
Sicut enĩ alibi dicit. ꝑ legẽ cognito
peccati. Sed regnauit᷑ inquit more
ab adam: usq ãd moysen. Hoc est
qđ supra dixerat usq ad legẽ. Non
ut a moyse deinceps ñ ẽẽt peccatũ.
sed quia neo lex ꝑ moysen data reg¬
nũ potuit mortis auferre. quȩ ñ
regnat utiq nisi ꝑ peccatũ. Regnuꝰ
por̾ro eius.ẽ: ut hominẽ mortalen
in scđam eciã quȩ sempit̾na. ẽ. p̃ai¬
pitet mortẽ. Regnauit autẽ. in
quib: Q in his inquit qͥ non pecca¬
uerunt: insimilitudinẽ p̾uaricati.¬
onis adȩ qui.ẽ. forma futuri. Quiꝰ
futuri. nisi xp̃i Q qualis forma
nisi a contrario: Qđ alibi etiã bre¬
uiter dicit. Sicut in adã om̃s mo¬
riuntur : ita & in xp̃o om̃s uumi¬
cabunt᷑. Sicut in illo illud: ita
isto istud. Ipsa. ẽ.foria. Sed ha
forma: ñ ex om̃i parte conforma
ẽ. Ynde hic apłs secutꝰ adiunxit.
Sed non sicut delictũ: ita & doñi

Expanded text:
non ostendebatur, quod deputaretur. non ostendebatur, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen — hoc est, quod supra dixerat: usque ad legem — non ut a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, qui est forma futuri. cuius futuri nisi Christi? et qualis forma nisi a contrario? quod alibi etiam breuiter dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur: sicut in illo illud, ita in isto istud. ipsa est forma, sed haec forma non omni ex parte conformis est. unde hic apostolus secutus adiunxit: sed non sicut delictum ita et donatio;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ & bereticũ sensũ hec apłi¬
ca uerba tã lucida & manifesta
conuertere. asserentes hoc ideo
dictũ ẽẽ qđ adam peccauerit
primũ. in quo de cetero quisqͥs
peccare uoluerit peccandi inue¬
nit exemplũ. & peccatũ scilic&
n generatione ab illo uno in
om̃s homines sed illuis unus
set: non ꝑunũ homine̾ sed ꝑ
diabolũ potuis in hunc mun-¬
dum peccatũ intrasse. & per
om̃s homines ꝑtransisse dixiss&.
De diabolo quippe scriptum. ẽ.
Imitantur aut̃ eũ. qui sunt ex
parte ipsius. Sed iđo per unũ
hominẽ dixit. a quo generatio
utiq hominũ cępit. ut per
generationẽ doceret isse ꝑ oñs
originale peccatũ. Quid autẽ
aliũd indicant etiã sequentia
uerba apłica.: Cũ enim hoc di¬
xisset: adiunxit. Usq enim ad
legem peccatũ in mundo fuit.
Id.ẽ. quia neclex potuit auferre
peccatũ. Peccatũ autẽ inquit
ñ deputabat᷑ . cũ lex non eẽt.
Erat ergo sed non deputabat᷑ : quia

Expanded text:
proprium et haereticum sensum haec apostoliproprium et haereticum sensum haec apostolica uerba tam dilucida et tam manifesta conuertere, adserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccauerit primum, in quo de cetero quisquis peccare uoluit, peccandi inuenit exemplum, ut peccatum scilicet non generatione ab illo uno in omnes homines, sed illius unius  per unum hominem, sed per diabolum potius in hunc mundum peccatum intrasse et per omnes homines pertransisse dixisset. de diabolo quippe \'scriptum est: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio . utique hominum coepit, ut per generationem doceret isse per > omnes originale peccatum. Quid autem aliud indicant etiam sequentia uerba apostolica? cum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. peccatum autem, inquit, non deputabatur, cum lex non esset. erat ergo, sed non deputabatur,  quia
Abbreviated transcription (Latin):
ante hominẽ opus dĩ dixeras:
Quia si ꝑ originẽ malũ in ho-¬
minib ꝑ malũ uis diaboli in
homines: diabolũ eẽ dicis au-¬
Etorem hominũ a quo. ẽ. origo
nascentiũ. Si aut̃ credis a deo
hominẽ fieri & eẽ. coniuges in¬
nocentes: uide quãstare non
possit trahi ex his originale pec¬
catũ. Ad om̃ia ista huic respon¬
dit apłs. qui neq uoluntatem
arguit paruuli quȩ propria
in illo nondũ. ẽ. ad peccandũ.
Neq nuptias in quantĩ nuptiȩ
sunt quȩ habent a dño ñ solum
institutionẽ uerũ etiã bene dic¬
tionẽ. neq parentes in quantũ
parentes sunt inuicẽ licite atq
legitime ad ꝓcreando⁊ filioss
conuigati: sed ꝑunũ inquit
hominẽ peccatũ intrauit iN¬
& ita in om̃s homines ꝑtransiit.
in quo om̃s peccauerunt. Quod
isti si catholicis aurib mentibq
ꝑciꝑent aduersus fidẽ grãmq
xp̃i rebelles animos non hab̾ent:
neq conarentur in anit̾ ad suũ

Expanded text:
ante hominem opus Dei dixeras? ante hominem opus Dei dixeras? quia si per originem malum in hominibus, per malum jus diaboli in homines; diabolum esse dicis auctorem hominum, a quo est origo nascentium. Si autem credis a Deo hominem fieri, et esse conjuges innocentes; vide quam stare non possit trahi ex his originale peccatum. » 45. Ad omnia ista huic respondet Apostolus, qui neque voluntatem arguit parvuli, quae propria in illo nondum est ad peccandum; neque nuptias in quantum nuptiae sunt, quae habent a Deo non solum institutionem, verum etiam benedictionem; neque parentes, in quantum parentes sunt, invicem licite atque legitime ad procreandos filios conjugati: sed, Per unum, inquit intrauit et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. quod isti si catholicis auribus mentibusque perciperent, aduersus fidem gratiamque Christi rebelles animos non haberent neque conarentur inaniter ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ergo quod querit a nob ꝑ quid
peccatũ inueniat᷑ in paruulo:
Ytrũ ꝑ uoluntatẽ. an ꝑ nuptias.
an ꝑparentes. Sic enĩ loquitur.
& tanquã ad om̃ia ista respondet:
& apeccato quasi cuncta ista pur-¬
gando nichil uult remanere un¬
de peccatũ inueniatur in par¬
uulo. Uerba deniq iam ipsa eiꝰ
artende. Per quid igitur inquit
peccatũ inuenit᷑ in paruulo. per
uoluntatẽ: Nulla in eofuit. P
nuptias. sed hec ꝑtinent ad opꝰ
parentũ. quos in hoc actu non
peccasse ꝓmiseras. sed quantum
ex sequentib apparet: non hoc
ue t concesseras. Ipse sunt igit᷑
execrandȩ inquit: quȩ causam
fecert᷑ mali. Sed illȩ solȩ opus
indicant ꝑsonaꝵ. Parentes igit᷑
qui conuentu suo causã fecere
peccato: uire dãpnabiles. Ambi.¬
qi ergo inquit iã ñ potest si tuã
sequamur sententiã. coniuges
et᷑no supplicio mancipari: qͦuoꝵ
labore actũ ẽ. ut ad dominatũ
exercendũ in homines diabolus
pueniret. Et ubi.ẽ. qđ paulo

Expanded text:
rgo quod quaerit a nobis, « Per quid peccatum inveniatur in parvulo; utrum per voluntatem, an per nuptias, an per parentes? » Sic enim loquitur, et tanquam ad omnia ista respondet, et a peccato quasi cuncta ista purgando, nihil vult remanere unde peccatum inveniatur in parvulo. Verba denique jam ipsa ejus attende. « Per quid igitur, » inquit, « peccatum invenitur in parvulo? Per voluntatem? Nulla in eo fuit. Per nuptias? Sed hae pertinent ad opus parentum, quos in hoc actu non peccasse praemiseras; sed quantum ex consequentibus apparet, non hoc vere concesseras. Ipsae sunt igitur exsecrandae, » inquit, « quae causam fecerunt mali: sed illae solae opus indicant personarum. Parentes igitur qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles sunt. Ambigi ergo, » inquit, « jam non potest, si tuam sequamur sententiam, conjuges aeterno supplicio mancipari, quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. Et ubi est quod paulo
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit de dõ patre. Qui ꝓprio
filio ñ peꝑcit.: sed pronob̾ om̃ib
tradidit eũ. Futo qđ ita dicat xp̃m
traditũ ꝓ omĩb nob̾: ut in hac
causa paruuli ñ separent᷑ a nob̾.
Sed quid opꝰ ẽ. hinc satagere unde
iã nec iste contendit. quando qͥdẽ
ñ solũ confitetur mortuũ fuisse
inde nos arguit qđ eosdẽ pariui.¬
los reos dicimus. ꝓ quib xp̃s mor¬

Expanded text:
o filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. puto, quod ita dicat Christum traditum pro omnibus nobis, ut in hac causa paruuli non separenter a nobis. sed quid opus est hinc satagere, unde iam nec iste contendit, quandoquidem non solum confitetur mortuum fuisse  etiam inde nos arguit, quod eosdem paruulos reos dicimus, pro quibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nunquid inde dñs loquelũ
de ñ potius de diab uoluntatib
hominũ bona scilicet & mala. isti
bonã. illã malã arborem dicens.
quia debona uoluntate oꝑa bons
nascuntur & mala de mala. nes
possunt bona de mala. ⁊ malads
bonar E uod sinuptias tanqũ¬
xborẽ bonã scđmistã quã cõmemo¬
rauit euangłicã similitudinẽ posu¬
erimꝰ ꝓfecto econtrario fornicati¬
one posituri sumꝰ arborem malam.
Quaobrem si homo itadicit᷑ fructꝰ
iuptiaꝵ tanqͣ bonꝰ ex arbore bona.
aeuldubio nasci homo de fornicati.¬
me ñ debuit. Mala quippe arbor.
bonos fructꝰ ñ facit. Porro si di xerit
Nillic arboris loco ponendũ eẽ adul-¬
teriĩ. sednaturã potius humanam
de qua nascitur homo: ita etiã hic
nonerit arbor conubiũ. sed natura
humana de qua nascit᷑ homo. Nil
pinde ualet adistã questionẽ simili.¬
tudo illa euangłica : quia ñ sunt
nuptiȩ causa peccati qđ trahitur a
nascente expiatur in renascente. sed

Expanded text:
mus? numquid inde dominus loquebatur et non potius de duabus uoluntatibus hominum, bona scilicet et mala, istam bonam, illam malam arborem dicens, quia de bona uoluntate opera bona nascuntur et mala de mala nec possunt bona de mala et mala de bona? quodsi nuptias tamqurborem bonam secundum istam quam commemorauit euangelicam similitudinem posuerimus, profecto e contrario fornicationem posituri sumus arborem malam. quamobrem si homo ita dicitur fructus nuptiarum tamquam bonus ex arbore bona, procul dubio nasci homo de fornicatione non debuit; mala quippe arbor bonos fructus non facit. porro si dixerit non illic arboris loco ponendum esse adulterium, sed naturam potius humanam, de qua nascitur homo., ita etiam hic non erit arbor conubium, sed natura humana, de qua nascitur homo. nihil proinde ualet ad istam quaestionem similitudo illa euangelica, quia non sunt nuptiae causa peccati, quod trahitur a nascente et expiatur in renascente, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ sine illo. quãuis ipse possit esse
sine illis. Nam utiq sine nuptiisi
pudenda carnis concupiscentia.
quando adulteria & queq stupra
atq immunda cõmittit. longe
contraria pudicitiȩ nuptiaꝵ. aut
quando nulla ista cõmittit quia
homo nulla consensione ꝑmittit.
& tam̃ surgit. & mouet᷑ & mouet.
&e plerũq in somnis ad ipsius oꝑis
similitudinẽ: & suȩ motionis per.¬
uenit finẽ. Hoc gͦ malũ nec in ipłs
nuꝑtiis .ẽ. nuptiarũ: sed habent
ulud incorpore mortis huiꝰ para.¬
tũ etiã si nolunt. sine quo ñ possie
implere qđ uolunt. Non igit᷑ a
earũ institutione quȩ benẽ dicta
ad eas uenit: sed ab eo qđ ex uno h¬
mine peccatũ intrauit in munduss.
c ꝑpeccatũ mors: & ita in omnes
homines ꝑtransiit. in quo omnes

Expanded text:
tiae sine illo, quamuis ipsum possit esse tiae sine illo, quamuis ipsum possit esse sine illis. nam utique sine nuptiis est pudenda carnis concupiscentia, quando adulteria et quaeque stupra atque inmunda committit, longe contraria pudicitiae nuptiarum, aut quando nulla ista committit, quia homo nulla consensione permittit, et tamen surgit et mouetur et mouet et plerumque in somnis ad ipsius operis similitudinem et suae motionis peruenit finem. hoc ergo malum nec in ipsis nuptiis malum est nuptiarum, sed habent illud in corpore mortis huius paratum, etiamsi nolunt, sine quo non possunt inplere quod uolunt. non igitur ab earum institutione, quae benedicta est, ad eas uenit, sed ab eo quod ex uno homine peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransii
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ earũ fructũq constituis.
quia om̃is causa mali expers
boni. ẽ. Et adhoc cet̾a attexit:
ut ꝓbet causam malibonã. eẽ.
non posse. & iđo nuptias quia
bonũ sunt. causã mali ẽe non
posse. Ac ꝑhoc de illis peccato.¬
rem qui habeat necessarium
saluatorẽ nasci omino ñ posse.
quasi nos nuptias causam di.¬
camus ẽẽ peccati. quãaus homo
qui exillis nascitur. ñ nascatur
sie peccato. Nuptiȩ institutȩ
sunt causa generandi: ñ pec¬
candi. Propt̃ qđ illa. ẽ. ad nõ
benedictionuptiaꝵ. Crescite
& multiplicamini &e replete
t̾ram. Peccatũ autẽ qđ inde
anascentib trahitur. non ad
nuptias ꝑtinet: sed ad malum
quod accidit hominib quoꝵ
coniunctione sunt nuptiȩ.
Nam malũ pudendȩ libidinis. &
potest sine nuptiis: & potuert̃ ẽẽ
nuptiȩ sine illo. Ad conditionẽ aut̃
ꝑtinet corꝑis ñ uitȩ illius sed mot.¬
tis huiꝰ : ut nc̃ non possint. eẽ. nup.¬

Expanded text:
opus earum fructumque constituis, opus earum fructumque constituis, quia omnis causa mali expers boni est\\ et ad hoc cetera adtexit, ut probet causam mali bonum esse non posse et ideo nuptias, quia bonum sunt, causam mali non esse ac per hoc de illis peccatorem, qui necessarium habeat saluatorem, nasci omnino non posse, quasi nos nuptias causam dicamus esse peccati. quamuis homo, qui ex illis nascitur, non nascatur sine peccato, nuptiae institutae sunt causa generandi, non peccandi. propter quod illa est a domino benedictio nuptiarum: crescite et multiplicamini et replete terram. peccatum autem, quod inde a nascentibus trahitur, non ad nuptias pertinet, sed ad malum quod accidit hominibus, quorum coniunctione sunt nuptiae. nam malum pudendae libidinis et potest esse sine nuptiis et potuerunt esse nuptiae sine illo; ad conditionem autem pertinet corporis non uitae illius, sed mortis huius, ut nunc non possint esse nup
Abbreviated transcription (Latin):
cõmixtionis. laude fecundita.¬
tis. quȩ om̃iabona sunt. Nolo
enĩ dicere laude libidinis. Quã
& ipse nominare confunditur.
ut aliud aliquid ñ ipsã lauda¬
re uideatur. Ac ꝑ hoc mala
quȩ acciderunt naturȩ non
discernendo abipsuis bonitate
naturȩ. non eã quia falsum. ẽ.
ostendit sanã: sed sanare per¬
mittit egrotã. Et ido illud qđ
diximusͦ quod adulteriorum
culpã bonũ qđ inde nascitur.
id est homo ñ pͥotest excusare.
uerũ eẽ concedit: & hoc unde
nulla int̾nos questio. ẽ. etiam
similitudine furis furtiuũ trta.¬
cũ seminantis de quo bona utiq
messis nascit᷑ astruit ⁊ confirmat
ut potest. Illud aut̃ alterũ quod
diximꝰ nuptiarũ bonũ malo
originali qđ inde trahitur non
potest accusari. ñ uult consentire
quod uerũ sit: quia si consense.¬
rit. ñ pelagianus hereticus. sed
inquit si malũ de nuptiis tra.¬
hitur: accusari possunt. excusa.¬
ri ñ possunt. & indiaboli iure

Expanded text:
commixtionis, laude fecunditacommixtionis, laude fecunditatis: quae omnia bona sunt. Nolo enim dicere, laude libidinis: quia eam et ipse nominare confunditur, ut aliud aliquid, non ipsam, laudare videatur. Ac per hoc mala quae acciderunt naturae, non discernendo ab ipsius bonitate naturae, non eam quia falsum est ostendit sanam, sed sanari non permittit aegrotam. Et ideo illud quod diximus, quod « adulteriorum culpam, bonum quod inde nascitur, » id est, « homo non potest excusare, » verum esse concedit: et hoc, unde nulla inter nos quaestio est, etiam similitudine furis furtivum triticum seminantis, de quo bona utique messis nascitur, astruit et confirmat ut potest. Illud autem alterum quod diximus: \'nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari\', non uult consentire quod uerum sit, quia si consenserit, non Pelagianus haereticus, sed inquit, \'si malum de nuptiis trahitur, accusari possunt, excusari non possunt, et in diaboli iure
Abbreviated transcription (Latin):
trahitur & de nuptiis originale
peccatũ: causa mali. ẽ. conuentio
nuptiarũ. Et necesse. ẽ. malũ ẽẽ
ꝑ quod & ex quo malus fructus
apparuit: dicente dño in euan¬
gelio. Ex fructib suis arbor cog¬
noscitur. Quomodo inquit tũ
uidiendus putaris. qͥ dicis bonũ
ẽẽ conuigiũ. de quo nichil aliud
quã malũ ꝓdire definis: Con¬
stat igitur rea ẽẽ coniugia. si
peccatũ inde originale deducit᷑.
nec posse defendi nisi fructus
eoꝵ in nocens apꝓbetur. Defen-¬
duntur autẽ: & bona ꝓnunti¬
antur. Eructꝰ igitur ap̾ꝓbatur
in nocuus. Ad hȩc ego responsu¬
rus prius uolo intentũ ẽẽ lecto¬
rem: nichil agere istũ nisi ut
saluator ñsit paruulis necessa-¬
rius. quos peccata prorsus a
quib saluentur negat habere.
Hec tanta ꝑuersitas & tante
sinuare se nititur cordib parũ
intelligentiũ. laude oꝑum di-¬
uinoꝵ: hoc. ẽ laude naturȩ
humane. laude seminis. laude
nuptiarũ. laude utriusq sexus

Expanded text:
trahitur et de nuptiis originale malum, causa mali est conventio nuptiarum: et necesse est malum esse, per quod et ex quo malus fructus apparuit, dicente Domino in Evangelio, Ex fructibus suis arbor agnoscitur » . « Quomodo » inquit, « tu audiendus putaris, qui dicis bonum esse conjugium, de quo nihil aliud quam malum prodire definis? Constat igitur rea esse conjugia, si peccatum inde originale deducitur; nec posse defendi, nisi fructus eorum innocens approbetur. Defenduntur autem, et bona pronuntiantur: fructus ergo approbatur innocuus. » 42. Ad haec responsurus, prius volo esse intentum lectorem, nihil agere istos, nisi ut salvator non sit parvulis necessarius, quos peccata prorsus a quibus salventur negant habere. Haec tanta perversitas et tantae sinuare se nititur cordibus parum intelligentium, laude operum divinorum, hoc est, laude naturae humanae, laude seminis, laude nuptiarum, laude utriusque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
deinde dicit apłs. Ds̃ aut̃ illi
dat corpꝰ ꝓut uult : ⁊ unicuiq
seminũ ꝓpriũ corpꝰ: tanꝗͣ de
concũbente homine dixerit.
homine concubitu filios semi-¬
nante. sed ado uiuificari sem̃
humanũ. Sic enĩ p̃locutꝰ fue¬

Expanded text:
inde dicit Apostolus, Deus autem illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus ; tanquam de concumbente homine dixerit Ahomine concubitu filios seminante, sed a Deo vivificari semen humanum. Sic enim fue
Abbreviated transcription (Latin):
isto aut̃ trahitur originale pec¬
catũ. Nam si sem̃ ipsum nulłum
habet uitiũ. quid. ẽ. qđ scriptũẽ
in libro sapientiȩ. ñ ignorant qͥ
nequã ẽ. natio illoꝵ. naturali
malitia ipsoꝵ. & qm̃ non poterat
Nẽpe de quib cũq dicat iste:
de hominib dicit. Quomodo ẽ.
ergo cuiꝰlib& hominis malitia
naturalis. & sem̃ maledictum
abintio. nͥ ad illud respiciatur
qđ ꝑ unũ hominẽ peccatũ intͣ.¬
uit in mundũ. & ꝑ peccatum
mors. & ita in om̃s homines
ꝑtransiit in quo om̃s peccauer:
Cuiꝰ aut̃ hominis mala cogita.¬
tio ñ potest mutari in ꝑpetuũ.
nͥ quia ꝑseipsam ñ potest. sed
si gr̃a diuina subueniat: Qua ñ
subueniente. quid sunt homines
nisi quod ait apłs petrꝰ. uelut mu¬
ta animalia ꝓcreata naturaliter
in captiuitat̾em & interitũ. Un¬
de uno loco paulus apłs utrumq
cõmemorans. ⁊ irã d̾i cũ qua nas.¬
cimur & grãm qua liberamur:

Expanded text:
isto autem trahitur originale pecisto autem trahitur originale peccatum. nam si semen ipsum nullum habet uitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientiae: non ignorans quoniam n equam est natio illorum et naturalis mNempe de quibuscumque dicat ista, de hominibus dicit. Quomodo est ergo cujuslibet honaturalis, et semen maledictum ab initio, nisi ad illud respiciatur, quod per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt? cuius autem hominis mala cogitatio non potest mutari in perpetuum, nisi quia per se ipsam non potest, sed si gratia diuina subueniat? qua non subueniente quid sunt homines nisi, quod ait apostolus Petrus, uelut muta animalia procreata naturaliter in captiuitate et interitu? unde uno loco Paulus apostolus utrumque commemorans, et iram dei, cum qua nascimur, et gratiam, qua liberamur,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝓ abel. ut crederet᷑ ds̃
illi excitasse libidinẽ coeundi
cuiꝰ motu excitatur sem̃. ut
gremio femine possit infundi.
Nescit non eẽ aliud dictum.
excitauit michi sem̃: nͥ dedit
mͥ filiũ. Deniq hoc adã non
dixit post coitũ suũ qͦ semen
emisit. sed post coniugis par¬
tũ. quo filiũ dõ donante suscẽp̃
Nam quȩ gratulatio. ẽ. nisi forte
libidinosoꝵ. & suũ uas in morbo
concupiscentiȩ qđ uetat apłs
possidentiũ. si semen extrema co¬
eundi uoluptate fundat᷑. nec
sequatur conceptꝰ. aut pardꝰ. ubi
nuptiarũ uerus. ẽ. fructus: He
hoc idõ dixerun: qđ alius puta¬
dussit p̾ter sũmũ & uerũ dm̃.
uł humani seminis uł ipsius
hominis creator ex semine. Sed
hoc tranquilla de hominis obȩdi¬
entia mẽbroꝵ adnutũ uolunta¬
tis exisset: si peccatũ ñ p̃cessisset
Neq nunc agitur de natura bu¬
mani seminis. sed de uitio. Illa
quippe habet auctorẽ dm̃: ex

Expanded text:
aliud pro Abel, ut crederetur deus aliud pro Abel, ut crederetur deus illi excitasse libidinem coeundi, cuius motu excitaretur semen, ut gremio feminae possit infundi. nescit non esse dictum Cexcitauit mihi semen\' nisi \'dedit mihi filium>. denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post coniugis partum, quo filium deo donante suscepit. nam quae gratulatio est nisi forte libidinosorum et suum uas in morbo concupiscentiae, quod uetat apostolus, possidentium, si semen extrema coeundi uoluptate fundatur nec sequatur conceptus aut partus, ubi nuptiarum uerus est fructus? Neque hoc ideo dixerim, quod alius putandus sit praeter summum et uerum deum uel humani seminis uel ipsius hominis creator ex semine; sed hoc tranquilla de homine oboedientia membrorum ad nutum uoluntatis exisset, si peccatum non praecessisset. neque nunc agitur de natura hominis, sed de uitio. illa quippe habet auctorem deum; ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ potentius mẽbris
hominis. quando ñ seruiunt
uoluntati hominis. quȩ tã & si
frenetur tẽꝑantia uł continen¬
tia ausus eoꝵ aliquantulum.
motꝰ tam̃ eoꝵ non ẽ. in homi¬
nis potestate: Genuit adam
filios ac ut iste dicit mẽbroꝵ
suoꝵ potentia: de qua priusqͣ
illos gigner ce erubuit post pec¬
catum. Si aut̃ ñ peccassae ñ
eos genuisset m̃broꝵ potentia.
sed mẽbroꝵ obȩdientia. Ips e
quippe eẽt potens. ut eis sub¬
iectis uoluntate imꝑaret: Si
potentiori & ipse subiectus
eadem uoluntate seriuret.
Post aliquanta iterũ dicit diui¬
adam euã uxorẽ suã. & conce¬
pit& peꝑit filiũ: & uocauit
nom̃ eius sech. dicens. Suscita¬
uit i dñs semen aliud ꝓ abel
quẽ occidit cam. Deinde ad¬
didit & dicit. Ad documentũ
instituti coitus: ipsũ semen
diuinitas dicitur excitasse.
Non intellexit homo iste qđ
scriptũ ẽ. Putauit adhoc eẽ
dictũ. suscitauit mͥ dñs sem̃

Expanded text:
quid enim potentius membris quid enim potentius membris hominis, quando non seruiunt uoluntati hominis? quae tamen etsi frenentur temperantia uel continentia, usus eorum aliquantum, motus tamen eorum non est in hominis potestate. genuit ergo Adam filios hac, ut iste dicit, membrorum suorum potentia, de qua priusquam illos gigneret, erubuit post peccatum. si autem non peccasset, non eos genuisset membrorum potentia, sed membrorum oboedientia. ipse quippe esset potens, ut eis subiectis uoluntate imperaret, si potentiori et ipse subiectus eadem uoluntate seruiret. Post aliquanta iterum: \'dicit scriAdam Euam uxorem suam et concepit et peperit filium. et uocauit nomen eius Seth dicens: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain\\ deinde addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum semen diuinitas dicitur excitasse\'. non intellexit homo iste quod scriptum est; putauit enim ad hoc esse dictum: suscitauit mihi dominus semen
Abbreviated transcription (Latin):
uir naturali appetitu cognouit
uxorẽ. dicit scriptura diuina.
Concepit eua & peꝑit filiũ. et
uocauit nom̃ eius cam. Sed qͥd
inquit dicit adã : Audiamu.
Acquisiui hominẽ ꝑdm̃. Unde
hinc dubit& quis hoc neget. ma¬
xime catholicus xp̃ianus : Opꝰ
di est homo: sed carnis concupis¬
centia. si ne qua si peccatũ non
p̃cessisset. tranquille uoluntati
obedientib sicut cetera m̃bra
genitalib seminaret homo. ñ ẽ¬
Uerũ nno obsecro te paulo at.¬
tentius intuere qđ nom̃ nouũ
inuenerit quo rursus oꝑir&e.
qđ erubes cit aꝑire. Genuerat
enĩ eũ inquit adã potentia mẽ-¬
broꝵ : n diuersitate meritorũ.
Quid dixerit diuersitatẽ meri¬
toꝵ : fateor ñ intelligo. sed po¬
tentia meritoꝵ credo illud uo¬
luit dicere : qđ pud&e eiudent̃
dicere.Maluit enĩ dicere mẽ-¬
broꝵ potentiã .: quã carnis con-¬
cupiscentiã. Plane etiã si non
cogitauit: significauit aliqͥd
quod ad rem ꝑͦtinere uideb̾at᷑.

Expanded text:
uir naturali adpetitu cognouit uir naturali adpetitu cognouit uxorem, dicit scriptura diuina, concepit Eua et peperit filium, et uocauit nomen eius Cain. sed quid\\ inquit, 'dicit Adam audiamus: adquisiui hominem per deum. unde hinc dubitet? quis hoc neget, maxime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concupiscentia, sine qua, si peccatum non praecessisset, tranquillae uoluntati oboedientibus sicut cetera membra genitalibus seminaretur homo, nVerum nunc, obsecro te, paulo adtentius intuere, quod nomen inuenerit, quo rursus operiret quod erubescit aperire. "genuerat enim eum", inquit, Adam potentia membrorum, non diuersitate meritorum\'. quid dixerit \'diuersitate meritorum\', fateor, non intellego; sed potentia membrorum, credo, illud uoluit dicere, quod pudet euidenter dicere. maluit enim dicere membrorum potentiam quam carnis concupiscentiam. plane, etiamsi non cogitauit, significauit aliquid, quod ad rem pertinere uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Postquã aut̃ ĩur inquit na-¬
turali appetitu cognouit ipxorem.
Eoce iterũ dicere noluit carnis con¬
cupiscentia cognouit uxorẽ: sed
naturali inquit appetitu. Ubi t̃n
adhuc possumus intelligere ipsã
uoluntatẽ iustã & honestã qua uo¬
luit filios ꝓcreare: ñ illã libidinẽ¬
de qua iste sic erubescit. ut ãbigue
nobis loqui malit. quã ꝑspicuẽ
quod sentit exprimere. Quid est
naturali appetitu: An non & uel¬
le eẽ posse saluũ. & uelle ipsossus¬
ipere. nutrire. erudire filios. na-¬
turalis .ẽ. appetitus. idemq ratio¬
nis ẽ. non libidinis : Sed quia
huiꝰ nouimꝰ intentionẽ: ideo non
eũ putamꝰ his uerbis nisi libidinẽ
mbroꝵ genitaliũ significare
uoluisse. Nonne tͥ uidentur
hec uerba folia eẽ ficulnea sub
quib latet. quid alud quam id
quod pudet: Ita quippe iste
sibi circulocutionis huiꝰ obstacła.
sicut illi succinctoria consuerunt
contexat: & dicat. Post quã autẽ

Expanded text:
dicere. « Postquam autem vir, » inquit, « nadicere. « Postquam autem vir, » inquit, « naturali appetitu cognovit uxorem. » Ecce iterum dicere noluit, Carnis concupiscentia cognovit uxorem; sed, « naturali, » inquit, « appetitu: » ubi adhuc possumus intelligere ipsam voluntatem justam et honestam, qua voluit filios procreare; non illam libidinede qua iste sic erubescit, ut ambiguo nobis loqui malit quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? annon et uelle esse saluum et uelle ipsos suscipere, nutrire, erudire filios naturalis est adpetitus idemque rationis est, non libidinis? sed quia huius nouimus intentionem, ideo non eum putamus his uerbis nisi libidinem membrorum genitalium significare uoluisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficulneae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? ita quippe iste sibi circumlocutionis huius obstacula sicut illi succinctoria consuerunt. contexat et dicat: \'postquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
mortis huiꝰ. Ds̃ uero inquit dun.¬
sit in sexu: qđ in oꝑatione conuin.¬
ger&. Abipso igitur. ẽ. cõmixtio
corporũ: a quo ẽ. origo corporũ.
Iã supra respondimꝰ hȩc ex deo
ẽẽ . sed ñ delictũ non menbroꝵ
inobȩdientiã ꝑ carnis concupis.¬
Icentiã quȩ non ẽ. apatre. Dem:
de dicit. Tot ergo rerũ bonaris
id ẽ. corporũ. sexuũ. coniundta¬
onũ malos fructus eẽ non posse
nec homines obhoc a đo fieri. ul
adiabolo sicut dicis inquit legi¬
timo iure teneant᷑. Iam dictũ sl.
non eos ideo teneri quia homines st̃.
quod naturȩ nom̃. ẽ. cuiꝰ auctor
diabolus non ẽ: sed quia peccatores
narũ rerũ id est corporũ. sexuum.
coniunctionũ. libidinẽ uł concupis¬
centiã carnis iste ñ nominat. Tacet
quia pudet. & mira si dici potest
pudoris impudentia. qđ nomina-¬
re pudet. laudare ñ pudet. Demq
uide quẽ ad modũ magis eã circum¬
loquendo uoluerit figñificare quã

Expanded text:
mortis huius. \'deus uero\', inquit, \'diuimortis huius. \'deus uero\', inquit, \'diuisit in sexu. quod in operatione coniungeret. ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum\'. iam supra respondimus hoc ex deo esse, sed non delictum, non membrorum inoboedientiam per carnis concupiscentiam, quae de dicit: « Tot ergo rerum bonarum, id est, corporum, sexuum, conjunctionum malos fructus esse non posse, nec homines ob hoc a Deo fieri, ut a diabolo, sicut dicis, » inquit, « legitimo jure teneantur. » Jam dictum est, non eos ideo teneri, quia homines sunt, quod naturae nomen est, cujus auctor diabolus non est; sed quia peccatores narum rerum, id est, corporum, sexuum, conjunctionum, libidinem vel concupiscentiam carnis iste non nominat. Tacet, quia pudet: et mira si dici potest pudoris impudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. Denique vide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ ñ negauit. Qđ uos
negatis : & quiã uob̾ pro eoꝵ
salute qͥnondũ ꝓse loqͥ possuã.
& ꝓfidei catholicȩ fundam̃tis resi¬
stimus: manicheos nos ẽẽ iactatis.
Sediã sequentia uideamꝰ. Rursus
quippe int̾rogans dic̃. Quem igit᷑
paruuloꝵ confiteris auctorẽ: Dm
uerũ: Respondeo. Dm̃ uerũ. De.¬
inde subiungit. Sed malum ille
ñ fecit. Ac rursus int̾rogat: utrum
diabolũ paruuloꝵ confiteamur
auctorẽ. Rursusq respondet.
Sed naturã hominis ipse condidit.
Deinde quasi concludit atq infert.
Si mala cõmixtio: deformis & con¬
ditio corporũ. Et idđo corpora quoq
malo ate deputantur auctori. sui
respondeo. Malo auctori ñ depuro
corpora sed delicta: quoꝵ causa
factũ ẽ. ut cũ incorporib hoc.ẽ.
indi oꝑib totũ placeret. accedet
tam̃ mascło &e feminȩ qđ puderet
ut ñ eẽt cõmixtio qualis ẽẽ potu
incorpore uitȩ illius. sed. qualem
uidemus erubescentes incorpore

Expanded text:
necessarium non negauit: quod uos necessarium non negauit: quod uos negatis et, quia uobis pro eorum salute, qui nondum pro se loqui possunt, et pro fidei catholicae fundamentis resistimus, Manicheos nos esse iactatis. sed iam sequentia uideamus. Rursus quippe interrogans dicit: \'quem igitur paruulorum confiteris auctorem? deum uerum?\' respondeo: deum uerum. deinde subiungit: \'sed malum ille non fecit\' ac rursus interrogat, utrum diabolum paruulorum confiteamur auctorem, rursusque respondet: \'sed naturam hominis ipse non condidit\'. deinde quasi concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et conditio corporum et ideo corpora quoque malo a te deputantur auctori\'. cui respondeo: malo auctori non deputo corpora, sed delicta, quorum causa factum est, ut, cum in corporibus, hoc est in dei operibus totum placeret, accideret tamen masculo et feminae quod puderet, ut non esset commixtio qualis esse potuit in corpore uitae illius, sed qualem uidemus erubescentes in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
audebitis dicere manicheũ. qđ
eũ dicebat iouinianꝰ hereticꝰ. contͣ
cuiꝰ impietatẽ uir ille sc̃s etiam
post partũ ꝑmanentẽ uirginita.¬
tẽ sc̃e mariȩ defendebat: Si gͦ
illũ manicheũ dicere ñ audetis.
nos cũ in eadẽ causa. eadẽ senten¬
tia fidem catholica defendamꝰ.
cur dicitis manicheos: Aut si
& illũ fidelissimũ uirũ hoc scd̾m
manicheos sapuisse iactatis: iacͤ.¬
tate. ut mensuram iouiniani
perfectius impleatis. Noscũ
illo homine di patient̃ ur̃a ma.¬
ledicta ⁊ conuitia sustinemus:
& tam̃ heresiarches ur pelagiꝰ
fidem & purissimũ inscriptu¬
ris sensũ sic laudat ambrosii.
ut dicat. ne inimicũ quidem
ausũ eẽ rep̃hendere. Quo ergo
ꝓgressi fueritis attendite: & uos
ab ausib iouimani tandẽ aliqͣn¬
do cohibete. Quã uis ille nimis
laudando nuptias sc̃ę illas uir¬
ginitati ad equauit. & tam̃ nup.¬
diarũ fructib ab utero etiã re.¬
cedentib xp̃m saluatorẽ & de
potestate diaboli redẽptorem

Expanded text:
udebitis dicere Manicheum? quod eum dicebat esse Iouinianus haereticus, contra cuius inpietatem uir ille sanctus etiam post partum permanentem uirginitatem sanctae Mariae defendebat. si ergo illum Manicheum dicere non audetis, nos, cum in eadem causa eadem sententia fidem catholicam defendamus, cur dicitis Manicheos? aut si et illum fidelissimum uirum hoc secundum Manicheos sapuisse iactatis, iactate, iactate, ut mensuram Iouiniani perfectius inpleatis; nos cum illo homine dei patienter uestra maledicta et conuicia sustinemus. et tamen haeresiarches uester Pelagius fidem et purissimum in scripturis sensum sic laudat Ambrosii, ut dicat ne inimicum quidem ausum esse reprehendere. quo ergo progressi fueritis adtendite et uos ab ausibus Iouiniani tandem aliquando cohibete. quamuis ille nimis laudando nuptias sanctae illas uirginitati adaequauit et tamen nuptiarum fructibus ab utero etiam recentibus Christum saluatorem et de potestate diaboli redemptorem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixerit᷑ꝰ apłs. Insipieas tu qđ
seminas ñ uiuificat᷑: hoc ẽ. a te
ñ uiuificat᷑. sed hominẽ de tuo se.¬
mine ds̃ oꝑatur. tanꝗͣ ab apło me¬
dia illa quę pret̾misit iste ñ dico
sint. atq ita se habeat eiꝰ sententu
uelut de humano semine loque.¬
retur. Insipiens tu quod seminas
ñ uiuificat᷑. Ds aut̃ illi dat cori
ꝓut uult: & unicuiq seminum
ꝓͥpriũ corpꝰ. Deniq post hec apłi

Expanded text:
hoc dixerit Apostolus: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur; hoc est, non a te vivificatur, sed hominem de tuo semine Deus operatur: tanquam ab Apostolo media illa quae praetermisit iste, non dicta sint; atque ita se habeat ejus sententia, velut de humano semine loqueretur: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, Deus autem illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium cor
Abbreviated transcription (Latin):
auctor. ẽ. ds̃. Qui neq ab ipsa
iutiata de prauataq natura
suã abstulit bonitatẽ ut aufer¬
ret hominũ fecunditatẽ. iuua¬
citatẽ. sanitatẽ. ipsamq sub¬
stantiã animi &e corporis sen¬
sus atq rationẽ. alim̃ta. nutri

Expanded text:
auctor est deus, qui neque ab ipsa auctor est deus, qui neque ab ipsa uitiata deprauataque natura suam abstinuit bonitatem, ut auferret hominum fecunditatem, uiuacitatem, sanitatem ipsamque substantiam animi et corporis, sensus atque ratio
Abbreviated transcription (Latin):
nos xp̃o: euiꝰ gr̃ã sumꝰ salui facti.
hominis. ⁊ semen maledictũ ab
mitio. ⁊ procreati naturalit̾ in
captiuitatẽ ⁊ interitũ & natura
filii ire : Nunquid in adã natu¬
ra ista sic condita ẽ : Absit. Sed
quia mn illo uitiata sicꝑ om̃s iam
naturalit̃ cucurrit & currit.
iste adiungit ⁊ dicit de noe ce
filiis eius qd similit benedicti
sunt ut adã & eua dicente deo.
crescite ⁊ multiplicamini & re¬
plete t̾ram. &e dominam ini eiꝰ:
Quib di uerbis addit sua: di.¬
cens. Uoluptas gͦ ista quam tu
diabolicã iuis uideri: iã in supͣ¬
dictis coniugib habelat᷑. quȩ
ut institutione bona ita et
benedictione ꝑmansit. Non
enĩ dubitatur de hac ad noe
& filios eiꝰ corporũ cõmixtione
dictũ: cuiꝰ iam usus mn oleue¬
rat. Crescite ⁊ multiplicamini.
& replete t̾ram. Non opus .ẽ.
eadem multis uerbis repetere.
De uitio hic agitur quo est de¬
prauata natura bona. cuius
uitii auctor.ẽ. diabolus: non
de naturȩ ipsius bonitate cuiꝰ

Expanded text:
us gratia sumus salui facti. hominis et semen maledictum ab initio et procreati naturaliter in captiuitate et interitu et natura filii irae? numquid in Adam natura ista sic condita est? absit; sed quia in illo uitiata. sic per omnes iam naturaliter cucurrit et currit, iste adiungit et dicit de Noe et filiis eius, quod \'similiter benedicti sint ut Adam et Eua dicente deo: crescite et multiplicamini et replete terram et dominamini eius\'? quibus dei uerbis addit sua dicens: \'uoluptas ergo ista, quam tu diabolicam uis uideri, iam in supradictis coniugibus habebatur, ut institutione bona ita etiam benedictione permansit. non enim dubitatur de hac ad Noe et filios eius corporum commixtione dictum, cuius iam usus inoleuerat: crescite et multiplicamini et replete terram\'. non opus est eadem multis uerbis repetere. de uitio hic agitur, quo est deprauata natura bona, cuius uitii auctor est diabolus, non de naturae ipsius bonitate, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
impudentib impudent̃ lauda¬
tur pudenda concupiscentia
nulla ẽẽt: nisi homo ante pec¬
casset. Nuptiȩ uero ẽẽnt etiã¬
si nemo peccasset. Fieret qͥppe
sine istomorbo seminatio filioꝵ
Huc usq ille uerba mea posuit.
Timuit enĩ qđ ad iraxi in cor¬
pore uitȩ illius: sine quo nunc
fieri ñ potest incorpore mortis
huiꝰ. & hic ut meã sententiã
non finiret. sed eã quodã modo
detruncaret: illud apłi testimo¬
niũ formidauit ubi ait. Miser
ego homo.quis me lib̾abit de
corpore mortis huiꝰ : Grã dĩ. ꝑ¬
erat corpꝰ mortis huiꝰ in paradyso
ante peccatũ: ꝓpt̾ quod diximꝰ
incorpore uitȩ illius quȩ ibi
erat sine isto morbo seminatio¬
nẽ fieri potuisse filioꝵ: sine quo
nunc in corꝑe mortis huiꝰ fieri
non potest. Ut aut̃ ad istã cõ me¬
morationẽ humanȩ miseriȩ et
diuinȩ grẽ ueniret apłs: supra

Expanded text:
impudentibus impudenter laudaimpudentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio filiorum. Huc usque ille verba mea posuit. Timuit enim quod adjunxi, In corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus. Et hic ut meam sententiam non finiret, sed eam quodam detruncaret, illud apostoli testimonium formidauit, ubi ait: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia erat corpus mortis hujus in paradiso ante peccatum, propter quod diximus, « in corpore vitae illius, » quae ibi erat, « sine isto morbo seminationem fieri potuisse filiorum, sine quo nunc in corpore mortis hujus fieri non potest. » Ut autem ad istam commemorationem humanae miseriae et divinae g
Abbreviated transcription (Latin):
primȩ natiuitatis attractũ. re¬
generatione scđȩ natiuitatis ex¬
pietur. Deinde ad nr̃a suꝑiora
uerba reuertitur : quȩ nescio
cur repetat. Eos autẽ qui de tali
cõmixtione nascunt᷑ dicimus tra¬
here originale peccatũ : eosq de
parentib qualib cũq nascant᷑.
ñ negamus adhuc ẽẽ subdiabo¬
lo: nĩsi renascant᷑ in xp̃o. Hec¬
uerba nr̃a & paulo ante iã dixe-¬
rat. Deinde subiunxit qđ de xp̃o
diximꝰ. qui de eadẽ sexus utriusq
cõmixtione nasci toluit. Sed
etiã hic pret̾misit qđ ego posui.
tenebrarũ in regnũ illius qui
ex eadẽ sexus utriusq cõmixti¬
one nasci noluit transferantur.
Uide obsecro te quȩ nr̃a uerba
qui eruit nos de potestate tene¬
brarũ & transtulit in regnum
filii claritatis suȩ. imꝓbissime
& impiissime paruulos separa.¬
ri: ido ꝓculdubio uerba ista
pret̃mittere. quã ponere ma-¬
luit. Post hȩc illud nr̃m posuit¬
ubi diximus. Hȩc enĩ quȩ ab

Expanded text:
primae natiuitatis adtractum reprimae natiuitatis adtractum regeneratione secundae natiuitatis expietur. Deinde ad nostra superiora uerba reuertitur, quae nescio cur repetat: \'eos autem qui de tali commixtione nascuntur dicimus trahere originale peccatum eosque de parentibus qualibuscumque nascantur non negamus adhuc esse sub diaboloverba nostra et paulo ante dixerat. Deinde subjunxit quod de Christo diximus, Qui de eadem sexus utriusque commixtione nasci noluit. Sed etiam hic praetermisit quod ego posui: tenebrarum in regnum illius, qui ex eadem sexus utriusque commixtione nasci noluit, transferantur\'. uide, obsecro te, qui nostra uerba qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, improbissime et impiissime paruulos separari. ideo procul dubio uerba ista praetermittere quam ponere maluit. Post haec illud nubi diximus: Haec enim quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ueniretur: supͣdictum¬
erat a nobis. Hoc ergo quia dici.¬
mus qđ antiquissima atq firmis¬
sima catholicȩ fidei regula con-¬
tinetur: isti nouelli ce ꝑuersi
dognatis assertores qui nichil
peccati ẽẽ in pariuilis dicunt
qđ lauachro regenerationis ablu-¬
atur : tanꝗͣ dampnemꝰ nuptias.
⁊ tanꝗͣ opꝰ dĩ hoc.ẽ. hominẽ qui
ex illis nascitur opus diaboli eẽ
dicamꝰ. infidelit̃ uł imꝑite ca¬
sequuntur illa nr̃a quȩ posuit:
sicut supͣscriptũ ẽ. In his itaq
quȩ pret̾misit hoc timuit: quia
cuncta ȩccłȩ catholicȩ pectora
conuenit. fidẽq ipsam antiquitꝰ
traditã atq fundatã clara quodã
modo uoce cõpellat. ⁊ aduersus
eos uehem̃tissime ꝑmouet quod
diximꝰ. quia uichil peccati esse
in paruulis dicunt. qđ lauachro
regenerationis abluat᷑. Om̃s eñi
ad eccłam ñ ꝓpt̃ aliud cũ par-¬
uulis currunt: nͥ ut in eisori-¬
ginale peccatũ generatione

Expanded text:
uerba ueniretur, supuerba ueniretur, superat a nobis: Hoc ergo quia dicimus, quod antiquissima atque firmissima catholicae fidei regula continetur, isti novelli et perversi dogmatis assertores, qui nihil peccati esse in parvulis dicunt quod lavacro regenerationis abluatur, tanquam damnemus nuptias, et tanquam opus Dei, hoc est, hominem qui ex illis nascitur opus diaboli esse dicamus, infideliter uel imperite casequuntur illa nostra quae posuit, sicut supra scriptum est. in his itaque quae praetermisit hoc timuit, quia cuncta ecclesiae catholicae pectora conuenit fidemque ipsam antiquitus traditam atque fundatam clara quodam modo uoce compellat et aduersus eos uehementissime permouet quod diximus, \'quia nihil peccati esse in paruulis dicunt, quod lauacro regenerationis abluatur\'. omnes enim ad ecclesiam non propter aliud cum paruulis currunt, nisi ut in eis originale peccatum generatione