comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est eciam ipse uitam sine termino possideret. Hoo gͦ
erat unum et uerum bonum hominis plena ide¬
licet. et perfecta cognitio sui conditoris plena .ẜ. sõd̾
illam plenitudinem quam creatus acceperat. nõ
seaunidum illam. quam post pattam obedienciã
accepturus erat. S proiectus est a facie domini ꝙͣ¬
do piopter peccatum ceatate ignorantie ꝑrussis¬
ab intima contemplationis illius luce foras uenit.
eoq profundius ad desideria terrena mentem in¬
clinauit. quo magis supernoꝵ dulcedinem quoꝵ
iam gustum. perdiderat obluusa cepit. Sioq factus
est uagus et profugus super terram. naguse iude¬
licet per inordinatam concupiscentiam. profugus
per peccatricem conscientiam. Cuius uoce ⁊̃ illud
apte subiungitur. Quisquis inuen̾it occidet me
quia mentem diuino desertam auxilio quecumq
temptatio impecierit subu̾tit. Cor ergo hominis qd̾
prius diuino amori affixum stabile prostitit. et

Expanded text:
est, etiam in ipso vitam sine termino possideret. Hoc ergo est, etiam in ipso vitam sine termino possideret. Hoc ergo erat unum et verum bonum hominis, plena videlicet et perfecta cognitio sui conditoris, plena scilicet secundum illam plenitudinem, quam creatus acceperat, non secundum illam quam post peractam obedientiam accepturus erat. Sed projectus est a facie Domini quoniam propter peccatum caecitate ignorantiae percussusab intima contemplationis illius luce foras venit, eoque profundius ad desideria terrena mentem inclinavit, quo magis supernorum dulcedinem quorum jam gustum perdiderat oblivisci coepit; sicque factus est vagus, et profugus super terram. Vagus videlicet per inordinatam concupiscentiam profugus per peccatricem conscientiam. Cujus voce etiam illud apte subjungitur. Quisquis enim invenerit me, occidet me . Quia mentem divino desertam auxilio quaecunque tentatio impetierit, subvertit. Cor ergo hominis, quod prius divino amori affixum stabile praestitit, et
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uicissitudo oriatim ac deinceps quomodo
ad pacem stabilem mens humana reduci. qualit̾q
in eadem stabilitate sua conseruari possit ĩsinu¬
andum. Et licet hoo proprium diuine gre opus
ẽẽ non dubitem et non tantum humana indu¬
stria quam diuino numere. et sancti spõ aspiraci¬
one possideri: scio tamen quod cooperari nobis
uult deus. et sio gratis sue pietatis dona prestati
ut ingratis ea eciã que prestiterit sepe subtrabate
Preterea eciam idctrco non inutile ẽ. quod ĩ firmiꝰ¬
tatis nr̃e magnitudinem. et reparationis modũ
agnoscere. quia qui quanta sibi gña collata sit
nescit: quantas largitori grates debeat non in¬
telligit. Primus itaq homo ad hoc conditus fuit
nt si non pecrailet. per contemplationis presenciã
uulti creatoris sui semper assisteret. ut eum semꝰ¬
por uidendo semper amaret. semper amando semꝑ
ei adhereret. semper ei ad herendo qui immortalis

Expanded text:
hominis vicissitudo oriatur, ac deinceps quomodo hominis vicissitudo oriatur, ac deinceps quomodo ad pacem stabilem mens humana reduci, qualiterque in eadem stabilitate sua conservari possit insinuandum. Et licet hoc proprium divinae gratiae opus esse non dubitem, et non tam humana industria, quam divino munere, et sancti Spiritus inspiratione possideri; scio tamen quod cooperari nobis vult Deus, et sic gratis pietatis suae dona praestat, ut ingratis ea etiam, quae praestiterit saepe subtrahat. Praeterea etiam idcirco non inutile est, et infirmitatis nostrae magnitudinem, et reparationis modum agnoscere, quia qui quanta sibi gratia collata sit nescit, quantas largitori grates debeat non intelligit. Primus itaque homo ad hoc conditus fuit, ut si non peccasset, per contemplationis praesentiam vultui Creatoris sui semper assisteret, ut eum semper videndo, semper amaret, semper amando, semper ei adhaereret, semper ei adhaerendo, qui immortalis
Abbreviated transcription (Latin):
un sederem alignͣdo
in conuentu fratrũ
et illis interroganti¬
b meq respondente
multa in mediumꝰ
prolata fuissent. Ad hoc tandem deducta sunt u̾¬
ba ut de humani possimum cordis instabilitate ⁊
inquietudine ammirari omnes simul ⁊ sus pirare
inciperemus. Cumq magno quidem desiderio ex¬
poscerent demonstrart sibique causa in corde homi¬
nis tantas cogitationum fluttuationes ageret. Ao
deuide si qua arte siue laboris cuiuslibet exercitati¬
one huic tanto malo obuiari posset. summopere
doceri flagitarent: nos quantum deo inspirante
ualuimus. in utroq caritati frm satisfacere no¬
lentes. utriusq qnestionis nodum ductis dam
exauctoritate quam ex racione firmamentis sol¬
nimus. In qua collatione quia quedam specialr̃
placuisse fratrib scio. ea potissĩmum stilo ꝯm̃da¬
re uolui. non tantum ideo quod ea digna scribi
exstimẽ: Sed quia quedam ibi prius in audita
quodam modo magis grata ẽẽ cognoui. Primo
igitur demonstrandum est unde tanta in corde

Expanded text:
um sederem aliquando in conventu fratrum, et illis interrogantibus, meque respondente, multa in medium prolata fuissent, ad hoc tandem deducta sunt verba, ut de humani potissimum cordis instabilitate et inquietudine admirari omnes simul, et suspirare inciperemus; cumque magno quidem desiderio exposcerent, demonstrari sibi quae causa in corde hominis tantas cogitationum fluctuationes ageret, ac deinde si qua arte, sive laboris cujuslibet exercitatione huic tanto malo obviam iri posset, summopere doceri flagitarent; nos quantum Deo inspirante valuimus, in utroque charitati fratrum satisfacere volentes, utriusque quaestionis nodum ductis tam ex auctoritate quam ex ratione firmamentis solvimus. In collatione autem, quia quaedam specialiter placuisse fratribus scio, ea potissimum stylo commendare volui, non tantum ideo quod ea digna scribi existimem, sed quia quaedam ibi prius inaudita quodammodo magis grata esse cognovi. Primo igitur demonstrandum est, unde tanta in corde
Abbreviated transcription (Latin):
iiiͦ. sunt sp̃es. siue modi. Sicut in alio loco iam dya¬
mus. Temptatio namq alia leuis ⁊ occulta aliagͣ¬
uis ⁊ manifesta. tria autem sunt que nos tẽptant
caro nr̃a. iundus. diabolus. Caro nos tempdat ꝑ
gulami. ⁊ luxuriam mundus temptat. nos tẽptat¬
ꝓspera ⁊ aduersa. prospera: ut decipiat per adu̾ca:
ut frangat. diabolus omnib modis. nos aggredi¬
tiui ⁊ ad omnem nequiciam nos adducere conatur:
mittas temptari supra id quod possimus. S da õ
temptatione eciam prouentum ut possimus susti¬
iere ne nos inducas intemptatõem .uii. peticio.

Expanded text:
 sunt species, sive modi, sicut in alio loco jam diximus. Tentatio namque alia levis, alia occulta, alia gravis, alia manifesta. Tria autem sunt, quae nos tentant, caro nostra, mundus, diabolus. Caro nos tentat per gulam et luxuriam; mundus tentat nos per prospera et adversa: per prospera ut decipiat, per adversa, ut frangat; diabolus omnibus modis nos aggreditur, et ad omnem nequitiam nos adducere conatur. mittas tentari supra id quod possumus; sed da cum tentatione etiam proventum, ut possimus sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
d.n. ue ĩdu. int̾. U̾e lib̾a nos a malo. Ista ẽ fr̃s iugi¬
ter dicenda oro ut pote ꝙͣ ip̃e saluator docuit et qmͣ
nob̾ iũgit̾ pr̃ orare precepit. Nlła ẽ .n. sublimior
ista nlła utilior. Sunt quidam ꝙ sicut enmic głi¬
antur se multa u̾ba funde̾. multa psalt̾ia legere
diu̾sas horas decantare. ꝓlixas or̃ones cantare¬
⁊ continuare ⁊ cum ore domino loquatur corde ñ
ture q̃ dicit. Populus iste labiis me houorat cor aũ
eoꝵ longe ẽ a me. nec ista dicentes sancte orationis
sollerciam ⁊ perseuerantem deuotionem culpantus
quam multũ landamus dum prolixitatem oraci¬
ouis conutatꝰ feruor eciam int̾ne dilectionia.

Expanded text:
n tentationem. Vere libera nos a malo. Ista est, fratres, jugiter dicenda oratio, utpote quam ipse Salvator docuit, et qua nobis Pater jugiter orare praecepit. Nulla est enim sublimior ista, nulla utilior. Sunt quidam, qui sicut ethnici gloriantur se multa verba fundere, multa psalteria legere, diversas horas decantare, prolixas orationes continuare, cum ore Domino loquuntur, corde nturae, quae dicit: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Nec ista dicentes sanctae orationis solertiam, et perseverantem devotionem culpamus, quam multum laudamus, dum prolixitatem orationis comitatur fervor etiam internae dilectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
illi uoluntatem tuam faciunt in celo. ita isti faci¬
ant eam ĩ terra ⁊ si non socundum quantitatem¬
et qualitatem. tamen secundum similitudinem .i.
si non secundum illoꝵ perfectionem tamen. secund̾
perfectionis illoꝵ mutationem. fiat uo.t. non solũ
in elettis per bouoꝵ operum exhibitionem. uerum ⁊̃¬
in reprobis per maloꝵ dispositionem. Quamuis enĩ
maloꝵ non sis auctor es tamen maloꝵ disposttor ⁊
quamiuis sub potestate tua multa sint mala diposi
Ut sicut in celo f̾aciunt uoluntatem tuam cherubĩ
⁊ seraphin troni ⁊ dominationes. uͥtutes pͥncipatꝰ.
angel. archangeli. priarche. ⁊ prophete. apłi.⁊ mar¬

Expanded text:
illi voluntatem tuam faciunt in coelo, ita isti faciilli voluntatem tuam faciunt in coelo, ita isti faciant eam in terra, etsi non secundum aequalitatem, tamen secundum similitudinem, id est si non secundum illorum perfectionem, tamen secundum perfectionis eorum imitationem. Fiat voluntas tua non solum in electis per bonorum operum exhibitionem, verum etiam in reprobis per malorum dispositionem. Quamvis enim malorum non sis auctor, es tamen malorum dispositor, et quamvis sub potestate tua multa sint mala, nulla rra; ut sicut in coelo faciunt voluntatem tuam cherubin et seraphin, throni et dominationes, virtutes, principatus, angeli, archangeli, patriarchae et prophetae, ap
Abbreviated transcription (Latin):
sicut regnas. ⁊ in illis qui funt boni. sic expulsa p᷑a¬
te demonum regnes ⁊ in illis qui sunt ad huc mali.
iat uoluntas tua sicut in celo ⁊ in t̾ra. Simiꝰ
quod in celo ⁊ in terra uel angeloꝵ a uolũta
te deuiat. Nemo illi contradicit. quomodo fi̾ pot̾it
humanam non delinquat. Cum iuẜans unius diei
non sit sine pcc̃o super terram. ⁊ in multis offenidi¬
mus omines. Et sciendum quod sicut non est qnͣti¬
tatis s qualitatis ⁊ similitudinem insimat non e¬
qualitatem. Si quis edificaret domum parnaii ẜ
formam ⁊ dispositionem domus maioris ñ dr̃enins
di parua domo. tanta est ista qnͣta ⁊ illa maior
S dr̃emus talis est ista qualis illa tał sumlitu¬
dine. non qiuantitate tanta. fiat ergo opr̃: uolũ¬
tas tua sicut in ce. ⁊ int̾. id ẽ per angelos ⁊ per scõs¬
⁊ per primam stolam iam glorificatos ita ⁊ int̾ra
per homines iustificandos ⁊ glouficandos ut sicut

Expanded text:
sicut regnas in illis qui sunt boni, sic expulsa potestasicut regnas in illis qui sunt boni, sic expulsa potestate daemonum regnes et in illis qui sunt adhuc mali. iat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Scimus quod in coelo nemo sanctorum vel angelorum a voluntate Dei deviat, nemo illi contradicit. Quando ergo fieri phumanam delinquat: cum infans unius diei non sit sine peccato super terram , et in multis offendamus omnes . Sed sciendum quod, sicut, non est quantitatis, sed qualitatis, et similitudinem insinuat, non aequalitatem. Si quis aedificaret domum parvam secundum formam et dispositionem domus majoris, non diceremus de parva domo: Tanta est ista quanta illa major; sed diceremus: Talis est ista qualis illa, talis similitudine, non tanta quantitate. Fiat ergo, o Pater, voluntas tua sicut in coelo per angelos, et per sanctos per primam stolam jam glorificatos, ita in terra per homines justificandos et glorificandos, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dueniat regnimi tuum. Quid ẽ ꝙ petimꝰ
ht̃ regnum deus. ninꝙͥ non ht̃ regnum deus.
nunꝙ non est rex deus. Si deus non est rex. aut
non ht̃ regnum. quid est quod ꝑsalmista dicit. sx
omins t̾re deus psallite sapient̾ ergo rex est deus
⁊ reguum ht̃ deus Quare ergo petiius ut adue¬
niat regnum eius non petimus ut adueniat in
hoc quod iam est s in hoc quod ñ dum manifm̃.
Ad huc enim nascituri sunt multi cin ad regnũ
euis predestinati ⁊ qui sunt predestinati. nͨ sunt
de regno eius. uel de omnib manifestati. ad ueui¬
at ergo regnum tuum .o. pr̃ celestis. ut per na¬
turam carnis gen̾entur ad regnum tuum pre¬
destinati ⁊ per grãm bap̃ti gen̾entur et fiant
iusti ⁊ per caritatem iusticie sĩb manifestẽt᷑
eẽ filii regni tui adueniat ergo regnum tiuini in
fine seculi. ⁊ in die iudicii in resurrectione generali¬
⁊ separentur grans a paleis pisces a colubris agni ab
hedis. frumentum a ⁊izaniis ⁊ eccłia tua que est rognũ

Expanded text:
t regnum tuum. Quid est quod petimus, regnum tuum. Nunquid non habet regnum Deus; nunquid non est rex Deus? Si Deus non est rex aut non habet regnum, quid est quod Psalmista dicit: Rex omnis terrae Deus, psallite sapienter? Ergo rex est Deus et regnum habet Deus, quare ergo petimus, ut adveniat regnum ejus? Non petimus ut adveniat in hoc quod jam est, sed in hoc quod nondum manifestum est. Adhuc enim nascejus sunt praedestinati; et qui praedestinati necdum sunt de regno ipsius esse, omnibus manifestat. Adveniat ergo regnum tuum, o Pater coelestis, ut per naturam carnis generentur ad regnum tuum praedestinati, et per gratiam baptismi regenerentur, et fiant justi, et per claritatem justitiae omnibus manifestentur esse filii regni tui. Adveniat ergo regnum tuum, ut in fine saeculi, in die judicii, in resurrectione generali, separentur grana hoedis, frumentum a zizaniis . Et Ecclesia tua, quae est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
humana subiaceat dicio. quoꝵ periculum ꝑ
se mimme euadere ualet que generaliter consid̾a¬
ta .ui. modis distinguere possumus. Malum aliud est
corporis. aliud anime. Item aliud est malum quod est
culpa aliud ẽ malum quod est pena. Item aliud ẽ mra¬
lum presentis secisli .a. in. futuri ab omnib istis. et
ab aliis que per ista comprehenduntur et sub istis
continentur. petimus liberart qñ oramus dicentes
libera nos ama. ciiasi diceremus libera nos pr̃
ab omni malo. quia nisi tu liberes nos non pot̾unus
sine te lib̾ari. nec ab uno uec a multis. nec a magno
nec aminimo libera nos ergo tu pater a malo. Cõ¬
piedictas omines petitiones. aañ petitionum.
Quasi dicamus. O pr̃ nr̃ qui es in celis uere fiaut
omnia i nobis ⁊ in aliis que supra postulauimus.
U̾e canctificetur nomen tuum. u̾e adue. n.t. u̾e. fi¬

Expanded text:
ditio quorum periculum per se minime evadere valet, quae generaliter considerata sex modis distinguere possumus. Malum aliud est corporis, aliud animae. Item aliud est malum, quod est culpa; aliud est malum, quod est poena. Item aliud est malum praesentis saeculi; aliud malum futuri. Ab omnibus istis, et ab aliis quae per ista comprehenduntur, et sub istis continentur petimus liberari, quando oramus dicentes: Libera nos a malo, quasi diceremus: Libera nos, Pater, ab omni malo; quia, nisi tu liberes nos, non poterimus sine te liberari nec ab uno, nec a multis, nec a magno, nec a minimo. Libera nos ergo tu, Pater, a malo. aedictas omnes petitiones. Amen, quasi dicamus. O pater noster, qui es in coelis, vere fiant omnia in nobis et in aliis, quae supra postulavimus. Vere sanctificetur nomen tuum. Vere adveniat re
Abbreviated transcription (Latin):
dieb clerus ⁊ ppłs uiri ⁊ mulieres. S p̾cpne
dieb sollempnitatib congregatim ad basilicas cõ¬
Quolant meliorib uestib coram aspectib hominũ
singuli pro posse suo se adornant donuini dei secu¬
ti quasi filii dei. ꝯnimiter intrant. genua flectũt.
pectora tundunt manus expandunt ora aꝑĩunt.
deum. domuni dei ing̾diuntur. ⁊ quani pauci exau¬
dsuntur. quam multi deum uocant dm̃ pr̃em ĩ
hac or̃one qui eius filii non sunt s illuis patois de
qno scriptum ẽ. Uos ex pr̃e diabolo estis. dei non siuit
filii. quia eius perdiderunt gr̃ãm. diaboli sũt filii.
quia genuit eos ⁊ nutrit per culpam filiĩ diabo¬
li sunt. sicut in aliis sentenciis dicere solemus ho¬
mines inmundi concubinarii. Ad ult̾i rapates. a
dampnabilib pcc̃i deprauati qui dñt frr suo fa
a deo separati sunt uolintate. Quicumq gͥ fr̃s¬

Expanded text:
diebus clerus et populus; viri et mulieres; sed praecipue diebus solemnibus congregatim ad basilicas convolant; melioribus vestibus coram aspectibus hominum singuli pro facultate sua se adornant, domum Dei securi quasi filii Dei communiter intrant, genua flectunt, pectora tundunt, manus expandunt, ora aperiunt, Deum, domum Dei ingrediuntur; et pauci exaudiuntur. Multi Deum vocant Patrem in hac oratione, qui ejus filii non sunt; sed illius Patris, de quo scriptum est, vos ex patre diabolo estis . Dei non sunt filii quia ejus perdiderunt gratiam; diaboli sunt filii, quia genuit eos et nutrit per culpam. Filii diaboli sunt sicut in aliis sententiis dicere solemus homines immundi, condamnabilibus peccatis depravati qui dicunt fratri suo, faa Deo separati sunt voluntate, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum perfidem. potest sauctificari in cordib indeoꝵ
in quib non est santtificatum per fider ꝯsumina¬
tionem. Potest sauttificari in cordib falsoꝵ xp̃i
tionem. Potest namq ampłius sanctificari in cor¬
dib electoꝵ. per maiorem fide consummationem
⁊ maiorem dei ⁊ proxismi dilectionem. Etnͣto enĩ
nomenꝰ pr̃is in se sanctificat et sanctificatum de¬
paganoꝵ sanctificetur in cordib iudeoꝵ. ut illi
te credant ⁊ isti perfectuis te credant ⁊ utiꝙ di¬
ligant. Sanctificetur in cordib falsoꝵ xpianoꝵ
beant per affectum dilectionem. Sanctificetur
ad huc incordib electoꝵ per maiorem claritatem
cogitionis ⁊ maiorem suauitatem dilectionis. Pr̃¬

Expanded text:
tum per fidem. Potest namque sanctificari in cordibus Judaeorum, tum per fidem. Potest namque sanctificari in cordibus Judaeorum, in quibus non est sanctificatum per fidei consummationem. Potest sanctificari in cordibus falsorum Chtionem. Potest etiam amplius sanctificari in cordibus electorum; per majorem fidei consummationem et majorem Dei, et proximi dilectionem. Quanto enim nomen Patris in se sanctificat et sanctificatum depaganorum, sanctificetur in cordibus Judaeorum, ut illi in te credant, et isti perfectius in te credant, et te utrique diligant. Sanctificetur in cordibus falsorum Chrisbeant per affectum dilectionem. Sanctificetur adhuc in cordibus electorum per majorem claritatem cognitionis, et majorem suavitatem dilectionis. Er
Abbreviated transcription (Latin):
captat beniuo lentiam qui dicit nr̃ excludit s̃biã.
qui dicit qui es in celis exhibet reu̾enciam. qͥ dicit
pr̃ captat beniuolenciam. qui pium clamat. qui
dicit nr̃ superbiam excludit quia non sibi arrogat
proprium aut specialem. S eciam aliis eõ cõmu¬
ne denunciat. uel qui dicit qui est in celis. reu̾en¬
ciam exhibet. quia non solum in infimis sed in
summis eum presidem predicat perfidem. Scĩfice¬
tur nomen tuum multa sunt nomina diuina ꝙ
ergo nomen petinus sanctificari cum dicimus no¬
men tuum sauttiicetur. Nomen dei fides est ꝑ
quam credentib innotescit Sanctificetur nomen
tuum .i. fides tui que est tui noticia. S nnquis
nomen dñi non est sauctificatum et sanctumꝰ
Oumes enim scripture clamant omnes resotiant
sanctum est nomen tuum. Nonen quippe dñi
santtum est. S ad huc in cordib quoꝵdam pot
amplius canttisicari. potest namq canctisicariꝰ
incordib paganoꝵ in quib ñ dimi est. sanctifica¬

Expanded text:
captat benevolentiam; qui dicit, noster, excludit superbiam; qui dicit qui es in coelis, exhibet reverentiam. Qui dicit, Pater, captat benevolentiam, quia pium clamat. Qui dicit, noster, superbiam excludit: quia non sibi arrogat proprium aut specialem, sed etiam aliis esse communem denuntiat. Qui dicit, qui es in coelis, reverentiam exhibet; quia non solum in infimis, sed etiam in summis eum praesidem praedicat per fidem. Sanctificetur nomen tuum. Multa sunt nomina divina, quod ergo nomen petimus sanctificari cum dicimus, nomen tuum sanctificetur: nomen Dei, fides est, per quam credentibus innotescit. Sanctificetur nomen tuum, id est fides tua, quae est tui notitia. Sed tu inquis, nomen Dei non est sanctificatum, sed sanctum; omnes enim Scripturae clamant, omnes resonant: Sanctum est nomen tuum . Nomen Dei, fratres, sanctum est; sed adhuc in cordibus quorumdam potest amplius sanctificari. Potest namque sanctificari in cordibus paganorum, in quibus nondum est sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
dacitur nstaciturnitatem panem nostrum coti¬
multis timenda ⁊ periculosa est frr̃s istrorõ
multis enim plus confert detrimenti quam aug¬
menti. plus dampni quani lucri. Sunt namq
quidam qui pet magnam ⁊ longam malignita
⁊i odioꝵ inaliciam obdurati illos cu per aliquã
iniuriam cis fã sunt debitores in manib sus iuu¬
gulare. aut toncidare. ⁊ omnib modis ledere cõcuꝰ¬
piscunt nec pro cimore dei. nec pro precib hominẽ
datisfattionemi recꝑe uel concordiam facere uolũt

Expanded text:
rum taciturnitatem. Panem nostrum quotirum taciturnitatem. Panem nostrum quotimultis timenda et periculosa est fratres, ista oratio! multis enim plus confert detrimenti quam augmenti; plus damni quam lucri. Sunt namque quidam, qui per magnam et longam malignitatem, et odiorum malitiam obdurati; illos, qui per aliquam injuriam eis facti sunt debitores, manibus suis jugulare aut trucidare et omnibus modis laedere concupiscunt, nec pro timore Dei; nec pro precibus hominum satisfactionem recipere vel concordiam facere volunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃m nisi dederit deus. non hũis panem corpoialẽ
dispensare debent filiis suis prẽs carnales. panem
doctores hinc ar̃ iam iuter dispensatores n fidelis
qus inueniatur. Quis enim est nr̃is temporibus
fidelis seruus ⁊ prudens quem .9. d .s.ẜ. suam. Ut
quantum ad deum. prudenter quantum ad homi¬
nes. fidelitet quantum ad deuni. ut uidelio cum
tanta fide. tanto timori. tanta sollitudine. tanta
instantia. tanta diligencia. quemadmodum pre¬
cepit deus. Uerbum dei dispenset prudent̾ quan¬
tum ad homines. ut secundum capacitatem u¬
nius cuinsq fingulos erudiat panem nr̃m da¬
spũalem ut iuspires prelatis ⁊ doctorib ecc̃e tue
ut doctrinam suam sibi traditam nobis studeant
fideliter ⁊ prudenter dispensare ⁊ si illi istũ frã¬
gere panem non curat᷑ tu ipẽ nos pascere per occul¬
tam sancti sp̃õ tui inspirationem. Ut intus ꝑteca
piamus panem quo foris frandamur per illoꝵ¬

Expanded text:
et ipsum nisi dederit Deus, non haberemus. Panem corporalem et ipsum nisi dederit Deus, non haberemus. Panem corporalem dispensare debent filiis suis patres carnales, panem cilicet et doctores. Hinc quaeritur jam inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Quis enim est nostris temporibus fidelis servus et prudens, quem constituit quantum ad Deum, prudenter quantum ad homines? fideliter quantum ad Deum, ut videlicet cum tanta fide, tanto timore, tanta sollicitudine, tanta instantia, tanta diligentia quemadmodum praecepit Deus, verbum Dei dispenset? Prudenter quantum ad homines, ut secundum capacitatem uniuscujusque singulos erudiat? Sed quodspiritualem, ut inspires praelatis et doctoribus Ecclesiae tuae doctrinam tuam sibi traditam studeant fideliter et prudenter dispensare, et si illi istum frangere nobis panem non curant, tu ipse nos pasce per occultam sancti Spiritus tui inspiratipiamus panem, quo foris fraudamur per illo
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem tui et dilectionem. S in creaturis
irrõnabilib per earum existentiam ⁊ multi plica¬
tionem. ftat . ii. tua. nou tantum in reb sensibi¬
lib perfecunditatem propagationis. s in reb sensi tt̃¬
bilib ⁊ uiuentib fiat in qua per uegetationem g̾¬
minationis fiat deniq uoluntas tua non solum
in reb quolib modo uiuentib uerum eciam ĩreb
quolib modo s tuo placito susistentib. It̾. fi . uo. t. siõ
in celo ⁊ in terra .i. sicut fit inustificatis iam. sio fi¬
at in ad huo iustificandis. Item fiat uo. ti sicut ĩ
endam dictat sic et caro sine contradittione et de¬
compositus est exdusibꝰ substantiis: necessarius est
ei duplex panis. Unus coppori. alius sp̃ui. corpori
ꝓanis corporalis. sp̃mi spũalis corpus pascit agres¬
tis a̾nona. sp̃m pascit. sacra doctrina. Corporaleu
panem a deo petimus. quia insi dederit deus pluui¬
am ⁊ fecerit terram germinare: non possumꝰ hr̃e

Expanded text:
tui cognitionem et dilectionem, sed etiam in creaturis irrationalibus per earum existentiam et multiplicationem. Fiat voluntas tua, non tantum in rebus sensibilibus per fecunditatem propagationis, sed et in rebus insensibilibus et viventibus; Fiat, inquam, per vegetationem germinationis Fiat denique voluntas tua, non solum in rebus quolibet modo viventibus, verum etiam in rebus quolibet modo sed tibi placito subsistentibus. Item fiat voin coelo et in terra, id est sicut fit in justificatis jam, sic fiat in adhuc justificandis. Item fiat voluntas tua, siam tuam adjuta faciendum dictat; sic et caro sine contradictione et decompositus est ex duabus substantiis, necessarius est ei duplex panis, unus corpori, alter spiritui; corpori panis corporalis, spiritui spiritualis; corpus pascit agrestis annona; spiritum pascit sacra doctrina. Corporalem panem a Deo petimus, quia nisi dederit Deus pluviam et fecerit terram germinare, non possemus hunc
Abbreviated transcription (Latin):
duũs ⁊ te nos inducas in temptationem. Est igit᷑
nes probemur: nec repiobemur Multum prosunt
temptationes electis. quia per temptatoriem uicto¬
riam pertingunt ad coronam sicut iacobus apłs
testatur dicens. Beatus uir qui suffert temptaci

Expanded text:
dicimus: Et ne nos inducas in tentationem? Est igiturdicimus: Et ne nos inducas in tentationem? Est igiturnes probemur, non reprobemur. Multum enim prosunt tentationes electis, quia per tentationum victoriam pertingunt ad coronam, sicut Jacobus apostolus testatur, dicens: Beatus vir, qui suffert tentati
Abbreviated transcription (Latin):
homicida ẽ. ⁊ omnis homicida non partem ĩ regno
xp̃i et dei. perfectoꝵ autem est puro corde omnia
omnib uultu iocundo sine restauratione rerũ sine
satisfattione iniuriarum ⁊ sine ciunttis precib de¬
bitorib sius indulgere. insuꝑ ⁊ sua tribuera. et
obscquia caritatis exhibere. prouideat ergo unusqͥs
sibi in or̃one ista. dimitte nobis debita .n. sic̃ ⁊ n .d.d.
studeat aliis facere. Sin autem secundum ꝯsiliumꝰ
meum taccat ⁊ istam or̃onem minime dicat. Di¬
ecia ꝑnitiem nos uideas non dimittere sicut debemꝰ
da nobis gr̃am. ut secundum suam uolunt a tem
tuam dumnictamus ⁊ sic tuam indulgentiam conse¬
quamur. da ut sio diligamus homines ut eoꝵ nõ
diligamus errores. ut sic diligamus in eis nat᷑am
sut non diligamus culpam. Ut sic diligamus ꝙ sunt
ut non diligamus quod male faciunt. d.n. d .n.
temptator maloꝵ ẽ. Ip̃e neminem temptat

Expanded text:
homicida est, et omnis homicida non habet partem in regno homicida est, et omnis homicida non habet partem in regno Christi, et Dei . Perfectorum autem est puro corde omnia omnibus vultu jucundo sine restauratione rerum, sine satisfactione injuriarum, et sine ullis precibus debitoribus suis indulgere; insuper et sua tribuere, et obsequia charitatis exhibere. Provideat ergo unusquisque sibi in oratione ista: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nostudeat aliis facere. Sin autem, secundum consilium meum taceat, et istam orationem minime dicat: Dietiam pernicie nos videas non dimittere sicut debemus, da nobis gratiam ut secundum voluntatem tuam dimittamus, et sic tuam indulgentiam consequamur. Da ut sic diligamus homines, ut eorum non diligamus errores, ut sic in eis diligamus naturam, ut non diligamus culpam; ut sic diligamus quod sunt, ut non diligamus quod male faciunt. Dimitte nobtentator malorum est, ipse neminem tentat:
Abbreviated transcription (Latin):
o infelix presumptio. iram dei aduersum se p̾cib pro¬
uocare dicitur homo cum homini seruat iram. ⁊ a
deo querit misericordiam: Sicut autem quidanim¬
perfecti quoꝵ imperfestioni sicut dicit beatus augꝰ. di¬
uina miseratio condescendens concedit ut salte̾ tunc
debitorib sius debita dimittant cum ip̃i debitores
indulgentiam ab ris sͥ dari postulau̾int sicut do¬
minus seruo suo nequam fecisse legitur. quemad¬
modum scriptum est. Serue nequam ouine debitũ
dunisi tibi. qm̃ rogasti me. quicumq autem roga¬
tus a debitore debitum cuiussib iniurie. dimittere
contempnit. inuanum sibi a domino duitti debitũ
peccati sui petit. quin ĩmo magis illud coram occu¬
lis iudicis aggranat quam alleuiet quamuis ĩ ꝑ
fectis concedatur alia posse relinquere ⁊ satitatti¬
onem de iniuria. sibi illata recipere. ⁊ a debitorib de
ꝓprii cordis ⁊ de semet ip̃is tenebras odioꝵ pellere me¬
am dei non operatur ⁊ item qui odĩt frẽm suum

Expanded text:
provocare dicitur, cum homo homini servat iram, et a Deo quaerit misericordiam . Sunt autem quidam imperfecti, quorum imperfectioni, sicut dicit B. Augustinus, divina miseratio condescendens concedit, ut saltem tunc debitoribus suis debita dimittant: cum ipsi debitores indulgentiam ab eis sibi dari postulaverint, sicut Dominus servo suo nequam fecisse legitur, quemadmodum scriptum est: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me . Quicunque autem rogatus a debitore, debitum cujuslibet injuriae dimittere contemnit, in vanum sibi a Domino dimitti debitum peccati sui petit; quinimo magis illud coram oculis judicis aggravat quam allevet. Quamvis vero imperfectis concedatur sua posse requirere, satisfactionem de injuria sibi illata recipere, et a debitoribus de  et de semetipsis tenebras odiorum pellere, meam Dei non operatur ; et item: Qui odit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
lasciuos ⁊ procaces dicitur. Et dixit dominus ꝓ
eo quod eleuate sunt filie sỹon ⁊ ambulaue
runt extento collo. ⁊ ruitib oculoꝵ ibant et
plaudebant. ambulabant et in pedib sius com¬
posito gressu incedebant. decaliusbit dominus
uerticem filiarum syon. Ambulabant extento
collo ⁊ mitib oculoꝵ. hic notatur arrogantia.
Ibant ⁊ plandebant ambulaluant ⁊ in pedi¬
b suis composito gradu incedebant. Hicnota¬
tur lasciuia. S quitur. Decaluabit dominus u̾ti¬
cem filiarum syon. heo est pena arrogantsum
Et dominus crimen earum nudabit. hec est pe¬
na lascinoꝵ. Et quia hec uicia luxus preciosaꝵe
uestium seqiui solet. pena quoq eius subinftur
cum dicitur. In die illa auferet dominus orna¬
mentum oalciamentoꝵ ⁊ lunulas. ⁊ torques.
⁊ monilia. ⁊ armillas ⁊ mitras ⁊ olfactoria et
maures ⁊ anulos ⁊ genuas in fronte penden¬
tes ⁊ nuitatoria. ⁊ pallia. ⁊ linteamina ⁊ acus.

Expanded text:
lascivos et procaces dicitur: Haec dicit Dominus: Pro lascivos et procaces dicitur: Haec dicit Dominus: Pro eo qrunt extento collo et nutibus oculorum ibant et plaudebant posito gressu incedebant. » VERSverticem filiarum Sion . Ambulabant extento collo et nutibus oculorum, hic notatur arrogantia. Ibant et plaudebant, ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, hic notatur lascivia. Sequitur: Decalvabit Dominus filiarum Sion, haec est poena arrogantium. Et Dominus crinem earum nudabit, haec est poena lasciviorum. Et quia haec vitia luxus pretiosarum vestium sequi solet, poena quoque ejus subinfertur cum dicitur: In die illa auferet Dominus ornatum calceamentorum et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, inaures, et annulos, et gemmas in fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, linteamina, et acus,
Abbreviated transcription (Latin):
geri. oportet. ut quod sponte facere nolunt.
Daciant uel inuiti. Scio enim quam diffiale sit
cor malicia induratum ad formam discipline
⁊ speciem honestatis incuruare. sed necesse est
ut dura materia cum facile ad formam nõ
flectitur. ei ⁊ acrioris flamme incendium. et
mallei grauioris tonsio ad hideatur de disçi¬
situt obseuande. hoc est quid dicatui au dicat᷑¬
quomodo dicatur quando dicatir ubi dicat᷑.
Quid autem dicendum sit: hoc primum ge¬
nerali distinttione discertutur. ut indelicet
numquam in sermonib disciplinatis oria
adhibeantur. Ociosa autem sunt: omtua ã
sunt aut nocius aut in honestaaut ĩntiba.
Inutilia autem sunt: que uec loquentib nec
audientib prosunt. In honesta sunt que uł
illius qui loquitur. uel illius cui loquitur.
uel illius de quo loquitur. dignitate non ꝯue¬
niunt. Nocuua sunt que sius suasionib aĩos
auditoꝵ siue ad pranitatem inducunt heo aũ¬

Expanded text:
geri oportet, ut quod sponte facere nolunt, geri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris tunsio adhibeatur. Cnt observandae, hoc est quid dicatur, cui dicatur, ubi dicatur, quando dicatur, quomodo dicatur. Quid autem dicendum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loquitur, vel illius cui loquitur, vel illius de quo loquitur dignitati non conveniunt. Nociva sunt quae suis suasionibus animos auditorum sive ad er
Abbreviated transcription (Latin):
plificemus eiusdem̃ siue aꝑtione dentsum
undere. sine definione oculoꝵ loqui. sine extẽ¬
sione manuum. ⁊ intentatione digitorũ
sine contorsione ladioꝵ sine uactatione ca¬
pitis. sine eleualtione supercilioꝵ. Incedere
sine modulatione gressuum sine uentilatio¬
Dedere sine diuaricatione courium. sine al¬
terurttũ superiectione pedum sine extensi¬
one uel agitatione tibiarum. sine alterna
accubitatione laterum. iacere sine disiectio¬
ne membroꝵ ⁊ ut tandem de hac parte finẽ
loquendi faciamus. gestus hominis in omĩ
attu ẽẽ dẽbet graciosus sine darditate. Llacer¬
sine inquietudine. maturus sine proteruia.
tum procan procacem dissolutus citatꝰ tardũ¬
et tardus atacum. quia inter uicia contraria
medius lunes iurtus est. hec de gestu ad presen¬
tem doctrinam dicta sufficiant. Si qui uero tatn
duri fuerint ut his admonitionib informari
tiequeant. illos quidem acriorib stimulis ur¬

Expanded text:
plis probemus ridere sine apertione dentium. plis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, sine gestisedere sine divaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, sine inquietudine, maturus sine protervia, tum procax, procacem dissolutus, citatus tardutatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis ur
Abbreviated transcription (Latin):
dum ergo unum membrum alterius mẽbri
officium mordinate sibi uendicat. quid aliud
quam concordiam uniuersitatis perturbat
Dumq aliud suo motu alterius motum ulu¬
pedit. certe illi quam natura moderatur dis¬
positioni contradicit. Prima igitur custodia
discipline in gestu. ut unum quodq membrũ
in eo ad quod creatum est officio se ꝯtineat.
neq alterius menibri ministerium sua ad¬
mixtione confundat. Id est ut ouli uideant
aures audiant. uares olfaciant. os loquat
manus operentur. pedes ambulent. quati¬
nus neq transmucentur officia membroꝵ.
neq mordinate promisceantur: Secuuda
est custodia discipline ingestu. ut unum qd̾¬
q membrum id quod facit eo modo atq
mensura faciat quo faciendum est. id ẽ ne
plus nec minus. nec aliter quam oꝑteat
faciat. Quatinus in actu suo sio ⁊ diriga¬
tur et moneatiu ut in nulla uniquam
parte temperancie limitem. aut formam
honestatis excedat. hoc est ut in pauas exem¬

Expanded text:
Dum ergo unum membrum alterius membri Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exem
Abbreviated transcription (Latin):
stico ex uisu cognosatur iur. ⁊ ab occursu faci¬
ei cognosatur sensatus. amitttis corporis. ⁊ ui¬
sus denitium. ⁊ ingressus hominis enunciant
de illo. quia iudelicet per ĩd quod toris siue bñ
siue male agitur interior animi qualitas in¬
tuentium oculis ꝑatenter indicatur. Et iccir¬
co oportet ut ad hanc perturbationẽ sed adã
custodia discipline opponatur. que ut unum¬
quodq membrum slum officum restringat
quatinus dum alterum membrum operatur
alterum aut omnino quietum maneat. aut
si forte eius opera illi necessaria esse cognoscitur.
suo motu ad cooperandum illi decenter ⁊ ordi¬
nate moueatur. Ita ut nichil confuse nichil
preposterum in memibris corporis agatur. s ut
sciat unum quodq in quo alteri debeat succur¬
rere.⁊ in quo dum aliud mouetur se debeat
quietum custodire. Est enim quasi quedam
res publica corpus humanum. in quo sin¬
gulis membris sua officia distributa sunt.

Expanded text:
stici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu facistici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporissus dentium et ingressus hominis enuntiant de illo . Quia videlicet per illud, quod foris sive bene sive male agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uni redd̾atut forme. Sed ne forte satytam pociꝰ
quam doctrinam edere uideamur. cum plu¬
rima ad huc enumeranda super fint modestie
hic quoq obliuisa non debemus. eciam sic for¬
dassis negligentib ⁊ indisciplinatis. quantũ
ipsi in his eoubesdere debeant melius silendo
ostendunus Scire tamen debent unum eẽ ui¬
cium quod prius intrusecus statum mentis
dissipat. ac post modum in membris ordinẽ
actionis perturbat sicut iam superius memo¬
rato salomonis testimonio comprobatum ẽ
uͥb in apostata homine prius quidem mentis
auersio atꝙ defluo precessisse dicitur ac post¬
modum confusio atq perturbatio actionis sub¬
secuta memoratur. In eo enim quod dicitur
homo apostata ir inutilis notatur deflu¬
no mentis. in eo autem quod dicitur g̃ditur
ore peruerso. terit pede. annuit oculis. digito
lociuitiz demonstratur confusio actioni. Hĩc
eciam est illud quod aictur in libro ecclesia¬

Expanded text:
uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tiones labioꝵ que pulcritudinem faciei ⁊ decorẽ
discipline deformant. Est enim facies disapline
speculum cui tanto maior custodia adhibenda
est. quanto minus si quid in ea peccatum fu̾it
celari potest. Temꝑanda est igrair facies ⁊ mo¬
dificanda in gestu suo. ita ut nec proterne ex¬
asperetur. nec mollit̾ dissoluatu sed semper
habeat ⁊ rigidam dulcedinem. ⁊ dulcem rigo¬
rem. Alii nauigant brachiĩs nicedentes et du¬
plici quodam monstro uno et eodem tempore
pedib deorsum in terra ambulant. ⁊ lacertis
sursum in aere uolant. Quod est queso mou¬
strum hoc. quod simul in se fing̃ ⁊ hominus in¬
cessum ⁊ nauis remigium ⁊ auis uolatums
Libet in hoo poetice illius subsannationis elo¬
gỹo pioclamare. humano capiti ceruicem pic¬
tor equinam uuigere si uelit ⁊ uarias induce
plumas. Undiq cõllatis menibris ut turꝑit̾
atrum. desinat in ꝑiscem nuilier formosa sr̃

Expanded text:
tiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem tiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa supe
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerba loquentis aperiunt. Alii qd̾ ad huc
peuis est inagendo uel audiendo quasi canes
sicientes linguam protendunt. ⁊ ad singulas
actiones uelud molam labia contorquendo
cucũducunt. aliĩ loquentes digitum exten¬
dunt. supercilia erigunt. ⁊ oculos in orbem
rodantes. aut profunda quadam considera¬
tione defigentes. cuiusdam inconisecus mag̃¬
iificencie conatus ostendunt.  Alii capt̾ iac¬
tant. comami excutiunt. uestunenta ad aꝑ¬
tando componunt ⁊ latera cubitando pedesq
extendendo. ridiaslam satis ostentationis for¬
mam fingunt. Alii quasi ambe aures ad au¬
diendum fatte non suit. alteram tantum
collo decorto uoa uemienti opponunt. Alii ty¬
pum nescio qͥueui figurantes oculum suter
uidendum. alium laudunt. aliũ aꝑiuit. Alii
maiori ridiculo cum medietate oris locuntu ssũt
preterea nulle larue nulle sub sannationes. ẽt
corrugationes narium. nulle ualgia et contor¬

Expanded text:
ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contor
Abbreviated transcription (Latin):
sit in omni gestu modus discipline diffiia¬
mus. quod. ⁊ si fortasse per singula facere nõ
possumus. magis tamen expedit aliquid inde
ad eruditionem dr̃e quam omnino silere. Pri¬
mum ergo diligenter obseruandum est ut sĩ¬
gula membra suum teneant officium neq
nsurpent alienum. deuide ut unucu quodq
suum opus tam decenter ac modeste ĩꝑleat.
quatinus per indiscipliniam aspicientium ocu¬
los non offendat. Nam in quolibet hoꝵ peo¬
cetur dignum reprehensione est sine scilicet
membra ad inuicem astus suos confundant.
siue id quod iuste agere debent recte nõ expłe¬
ant. discretio actionum in membris obseruã¬
da est ut salicet id agat unum quodq mem¬
brum ad quod factum est ut neq loquatur
manus neq os audiat. nec oculus lingne of¬
ficium assumat. Sunt enim quidam qui nuisi
buccis patentib ascultare uesciunt. ⁊ quasi
per os sensus ad cor intluere debeat. palatũ

Expanded text:
sit in omni gestu modus disciplinae, definiasit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum
Abbreviated transcription (Latin):
Los insidians apprehensumq deosculatur iu¬
uenem et procai uultu blanditur. Statim
eam sequitur quasi bos duttus ad iuttimam
ct᷑ quasi agnus lasciuiens et ignorans. ⁊ nescit¬
quod ad uincula stultus trahatur. donec tͣns¬
figat sagita iecur: eius. ueluci si auis festinet
ad laqueum. ⁊ nesat quia de periculo aiuime¬
tet parum delinquere eos qui contra discipli¬
nam ad turpes motus. ⁊ mordinatas gesti¬
lationes membra sua inflectunt qr numꝙ̃
scriptura tam seuere istos exteriores corporis
motus in nobis reprehenderet. nisi omnis
exterioris hominis inhonesta figuratio ⁊̃ mo¬
tio indecens ab interiori mentis corruptõne
manare propterea multum ualet disciplina
ad coerrendos prauos motus animi quatuiꝰ
mala desideria dum per custodiam discipline
stringuntur. ne foras effluant dandem aliꝙͣ¬
do eciam interius surgere ac moui omnino
desuescant. Quia igitur uica gesticulatio¬
num descripsimus. ordo exigit ut nunc quis

Expanded text:
los insidians, apprehensumque deosculatur julos insidians, apprehensumque deosculatur juvenem, et procaci vultu blanditur . Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lasciviens et ignorans quod ad vincula stultus trahatur donec transfigat sagitta iecur eius velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animtet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis