comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parnothi. qͥ ẽ UIII kł mai celebrantes. in scdm m̃sẽ .ii.¬
nime recedimꝰ. Cũ lunã tc̃ xxiͣ indubitant᷑ habeam us
Qͦ mͦ gͥ excurremꝰ in mensẽ scđm. quando qͥđẽ initiũ pͥmi
m̃sis iuxta lunę cursũ sicut paulo a ante dictũ ẽ. Uiudie
m̃sis parmothi. qͥ ẽ pͥdie nonas apͥł. existat & &uii luna
xxii. die m̃sis ipsius. idẽ xu kłdar̃ inaiar̃ die ꝓueniat.
Hoc autẽ ita declarato. certũ ẽ qͥa in scđ̾m m̃sẽ nullatenꝰ
in illis partibꝰ ambigant. qđ legitime ꝑ octauã indichone
pascha ꝑagimꝰ. ꝓptẽa enĩ scripsi patrũ & in hoc ȩccłasti¬
cas formulas subsequenfes exinde occasiones rei huius
ad sumens. sic nãq & p̾cursores nr̃i siquando dubietas
orta ẽ p̃dicere festinabant. ut ubiq consonant̃ ageret᷑
illa festiuitas. qđ ẽ nẽ uxta pͥscã consuetudinẽ credimꝰ
in dño p̃dicari in ȩeclesũs unã sidẽ. unũ baptisma. & unã solẽ

Expanded text:
Pharmothi, qui est VIII cal. Maii, celebrantes, in secundum mensem minime recedimus, eum lunam tunc XXI indubitate habeamus. Quomodo igitur excurremus in mensem secundum, quandoquidem initium primi mensis juxta lunae cursumensis Pharmuthi, qui est pridie non. April., existat, et XIV luna XXII die mensis ipsius, id est XV kal. Maiar., die proveniat? Hoc autem ita declarato, certum est quod in secundum mensem nullatenus in illis partibus ambigunt, quod legitime per octavam indictionem Pascha peragimus. Propterea enim scripsi, Patrum et in hoc ecclesiasticas formulas subsequens, et exinde occasiones rei hujus assumens. Sic namque et praecessores nostri, si quando dubietas orta est, praedicere festinabant, ut ubique consonanter ageretur sancta festivitas. Quod etiam nunc juxta priscam consuetudinem credimus in Domino praedicar
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ uirginũ mat̾ ⁊ pia nutrix sc̃aꝵ. accepto inc̃struendũ
monast̃iũ loco. quẽ eilge uocant. cuiꝰ merita uiuacia
testat᷑ &̃ mortua caro. q̃ pꝰ xui annos sepulturȩ cũ ueste
qͣ inuoluta ẽ incorrupt̾a repꝑit᷑.¬
ustinianꝰ minor f.estantini. añ .x. hic ẽstituit pacẽ cũ
sarracenis decennio. t̾ra mariq s ⁊ꝓuincia africa subui.¬
gata ẽ romano imꝑio. q̃ fuerat tenta a sarracenis. ipsa
ꝙ cartagine ab eis capta ⁊ destructa. Hic beatȩ memoriȩ
pontific̃e romanȩ eccłȩ sergiũ qͥ erraticȩ suȩ sy nodo
ꝙͣ constantino poli fecerat fauere I scrib̾e noluiss&: misso
Ta caria ꝓtospario suo iussit c̃stantinopolĩ deportari .s
p̃uenit milicia rauennatȩ urb uicinaꝵq partiũ iussa
pͥncipis nefanda ⁊ eund ⁊achariã c̃tumeliis⁊ iniurũs ab
in qͣusq hodie ꝓ ętna patͥa pisregͥnꝰ. ẽ enĩ debritannia

Expanded text:
 mater et nutrix pia sanctarum, accepto in construendum  mater et nutrix pia sanctarum, accepto in construendum monasterium loco quem Eilge vocant. Cuius merita vivacia testatur etiam mortua caro, que est post XVI annos sepulture cum veste qua involuta est incorrupta reperitus minor, filius Constantini, annis X. Hic constituit pacem cum Sarracenis decennio terra marique. Sed et provincia Africa subjugata est Romano imperio, quae fuerat tenta a Sarracenis; ipsa quoque Carthagine ab eis capta et destructa. Hic beatae memoriae pontificem Romanae Ecclesiae Sergium, quia erraticae suae synodo, quam Constantinopoli fecerat, favere et subscribere noluisset, misso Zacharia protospatario suo, jussit Constantinopolim deportari. Sed prevenit militia Ravennatae urbis vicinarumque partium jussa principis nefanda, et eundem Zachariam contumeliis et injuriis ab in qua usque hodie pro aeterna patria peregrinus, est enim de Brittania
Abbreviated transcription (Latin):
thonis. exeq̃nte ac residente pissimo pͥncipe constantino
contra arriũ.ccc.xu.iii. patrũ. tẽꝑibꝰ iulũ papȩ sub c̃stan¬
tino pͥncipe. :Scda in c̃stantino poli .cl. patrũ contra ma¬
chedoniũ. ⁊ eudexiũ. tẽꝑibꝰ damasippe.⁊ gratiani pͥncipis.
qͣndo nectariꝰ eid̾ urbi ẽ ordinatꝰ ep̃e. T̃cia in ephefo. cc.
patrũ contͣ nestoriũ augustȩ urb̃ ep̃m. sub theodosio magno
pͥncipe & papa celestino Qrta in calcedone patrũ. dc.xxx.
sub leone papa tẽꝑibꝰ marciani pͥnc ipis contra euthicen
nefandissimoꝵ p̾sulẽ monachoꝵ : Eͥnta itẽ in c̃stantinopoli
tẽꝑibꝰ uigilii pape. subiustiniano pͥncipe. contͣ theodorũ
& oñs hereticos.: Sexta hȩc de qͣ in p̾senti diximꝰ. scã &
altĩ uiro ꝑmagnifico.⁊ pꝰ etfrido regi coniunx data. pꝰꝙͣ
.xii. annos thorũ incorrupta seruaũ maritalẽ. pꝰ reginã
sũpto uelam me sacro. uirgo scĩmoniał efficit᷑. nec mora

Expanded text:
thonis, exequente ac residente piissimo principe Constantino contra Arium, CCCXVIII Patrum, temporibus Julii papae, sub Constantino principe. Secunda in Constantinopoli CL Patrum, contra Macedonium et Edoxium, temporibus Damasi papae et Gratiani principis, quando Nectarius eidem urbi est ordinatus episcopus. Tertia in Epheso, CC Patrum, contra Nestorium principe et papa Celestino. Quarta in Calcedone patrum DCXXX sub Leone papa temporibus Marciani principis contra Euthycen nefandissimorum presulem monachorum. Quinta item in Constantinopolym temporibus Vigilii pape sub Iustiniano principe contra Theodorum et omnes hereticos. Sexta hec, de qua in presenti diximus. 42. alteri viro permagnifico et post Hecfrido regi coniux data, postquam XII annos thorum incorrupta servavit maritalem. Post reginam, sumpto velamine sacro, virgo sanctimonialis efficitur. Nec mo
Abbreviated transcription (Latin):
.torũ celebrari sine ambiguitate censuerit: licae in hoc
uarietas ȩccłȩ orta ẽ. aliis sufficere credentibꝰ. ut ñ in.x iii.
decima cũ udeis pascha celebrarent. aliĩ aũ hoc fortiter
cautȩ q custodunt. ut ĩ molationẽ ueri agni di. qͥ tollit
peccatũ mundi. ante.xͨiiii. celebrare ñ audeant. scł̃m illud
ȩccłã auctoritatẽ sedis rmanȩ sequens obseruat. s hȩc deserentes
qͥa ñ ẽ huiꝰ remporis ꝑ singłã discuti: ad sꝑitalẽ intelligenciã
mentis aciẽ conuertamꝰ. qͥbꝰ p̃cipit᷑ m̃se nouoꝵ xͣ ii. die m̃sis
paschał agni carnes comedere: ut nouis nascentibꝰ bonoꝵ
oꝑum fructibꝰ. cũ decalogi a nob̾ uerba cõpleta fuerint:
in euangłii ꝑfectione quat̾no numero consistentes. carnes

Expanded text:
oc ueritas ecclesiae orta est, aliis sufficere credentibus, ut non in Xlllla cum Iudaeis pascha celebrarent, alii autem hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem ueri agni dei, qui tollit peccata mundi, ante XIIIIam celebrare non audeant secundum illud Ecclesia auctoritatem Sedis Apostolicae sequens observat. Sed haec deserentes, quia non est hujus temporis per singula discuti, ad spiritalem intelligentiam mentis aciem commutamus, quibus praecipitur mense nouorum XIIIIa die mensis paschalis agni carnes comedere, ut nobis nascentibus ob bonorum operum fructus, cum decalogi a nobis uerba completa fuerint, in euangelii perfectione quaterno numero consistentes carnes
Abbreviated transcription (Latin):
agnꝰ di qui tollit peccata mundi. & pascha nr̃um ĩmolatꝰ ẽ
xp̃s. s.xͣ. u. decima die. in qͦ manifestũ ẽ diẽ festũ iudeqꝵ cũ
suo sacrificio: a dño solutũ. Sͦ qͥd in hoc intelligere debemꝰ. qd
pꝰ figurał agnꝰiꝰ carnss comedẽ. & pꝰea sui corporis cibo apostolo

Expanded text:
agnus dei, qui tollit peagnus dei, qui tollit pe sed XV. die, in quo manifestum est diem festum Judaeorum cum suo sacrificio a Domino esse solutum. Sed quid in hoc intelligere debemus, quod prius figurat agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostro
Abbreviated transcription (Latin):
.tũ legis ĩmolari dignatꝰ ẽ. & ẜ̃iiui. lunã nullomͦ p̃uenire sux
passionis tempora cõmisit. aliqua tam̃ contra figurã eũ fecisse
narrat eũgłaim. qͥa cũ a iuda traderet᷑ iudeis. ñ decima die
m̃sis pͥmi tentꝰ ẽ. & cũ sui corꝑis &e sangͥnis sacrañtta dare
insua uita discipłis sius dignatꝰ fuerit. hoc contra figurã fecisse
monstrat᷑: cũ ille agnꝰ qͥ intypo. ip̃i inpascha occidi p̃cipitur.
manducassae. nͥ postea sacrificiũ cõmutasse dicens. hoc ẽ corpꝰ
meũ: sic aẽ pꝰea obseruari debere crederet᷑. Hȩc ẽ autẽ altã
ut opinor causa. ut cũ corpꝰ dñi integrũ & suũ sangͥnẽ. in
se continensante passionẽ cernerent. incorpore se refici sꝑi
talit᷑ credẽnt. & sic ãnc̃ a nob̾ credi debeat. Et hoc &ẽ intueri
debemꝰ. qd̾ ñ inxͣuui. decima die ad uesꝑumut lex p̃cip̃. ille

Expanded text:
eptum legis immolari dignatus est et XIIII. nullo modo praeuenire suae eptum legis immolari dignatus est et XIIII. nullo modo praeuenire suae passionis tempora permisit, aliqua tamen contra figuram fecisse narrat euangelium, quia, cum a Iuda traderetur Iudaeis, non Xo die mensis primi tentus est. et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua uita et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur, cum ille agnus, qui in typo Christi pascha occidi praecipiturmanducaret, nisi postea sacrificium commutasset dicens hoc est corpus meum, sic etiam postea obseruari debere crederetur. haec autem altera, ut opinor, causa, ut, cum corpus domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritaliter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. et hoc etiam intueri debemus, quod non in XIIIIa die ad uesperum, ut lex praecipit, ille
Abbreviated transcription (Latin):
uere sabbatũ declarauit: cũ paralitico p̃ceꝑat. tolle grabatũ
tuũ. qd lege ꝓhibitũ : uidelic&e in sabbo onera portari. ma.¬
nifestũ est. Soluit & scenophegiã quando dicebat: ñ ascen.¬
.dã addiẽ festũ hc̃. ac si dixiss&: in bac huiꝰ festiuitatis obser¬
uancia. honoris mei gła. ñ ascendit.
De pascha autẽ tãꝙͣ maxino sacram̃to salutis nr̃ȩ. paulo
latius aliqͥd dicturus. &̃ siñ ẽ huiꝰ temꝑis cuncta disserere:
pͥꝰ ostendere uolo. quibꝰ ł quantis rationibꝰ. pascha dñi cus.¬
tore p̃cipit᷑. Mense pͥmo decima die m̃sis. agnꝰ agniculꝰ
ĩmaculatus segregari & seruari usq ad iiͬii. decimã. &
in .xͦiiui. ad ño ꝑ moysẽ occidere p̃cipit᷑: ab uniũso cętu
filioꝵ isrł ad uesꝑum. Qs rationes ipse dñs uerꝰ agnꝰ. cũ ad
uerũ pascha ꝓgredit᷑ aliqͣs ꝑmanere uolens custodiuit.
aliquas ñ seruari cupiens põmutauit. Qeũ in pͥmo m̃sẽ scđm p̃cei¬

Expanded text:
atum soluere declarauit, cum paralytico praeceperat: tolle grabbatum tuum, quod lege prohibitum — uidelicet onera in sabbato portari — manifestum est. soluit et scenopegiam, quando dicebat: non ascendam ad diem festum hunc, ac si dixisset: in hac huius festiuitatis obseruantia honoris mei gloria non ascendet. De pascha autem tamquam maximo sacramento salutis nostrae paulo latius aliquid dicturus, etiamsi non est huius temporis cuncta disserere, prius ostendere uolo, quibus uel quantis rationibus phase domini custodiri praecipitur. mense primo, Xo die mensis agnus anniculus inmaculatus segregari et seruari usque ad XIIIIam et in XIIIIa a domino per Moysen occidi praecipitur ab uniuerso coetu filiorum Israhel ad uesperum. quas rationes ipse dominus, uerus agnus, cum ad uesperum pascha progreditur, aliquas permanere uolens custodiuit, aliquas non seruari cupiens commutauit. qui cum in primo mense secundum praec
Abbreviated transcription (Latin):
pascha manducans. paulo pꝰ aiuda tradȩt᷑. & sequenti die
.xu. luna crucifigit᷑. idẽ sexta feria. & adinferos descendeas
Aec dispensationes salutis nr̃ȩ ꝑficiens. uesꝑe sabb̃i lucescente
dñico resurrȩx̃ amortius in qͦ diȩ lunã xuii pͥmi m̃sis
urta bebreos extitisse manifestũ ẽ. Nos gͦ a p̃iani non
solã xiuii limã in pascha reqͥrimꝰ hoc eñi iude facientes
sine festiuitate st̃. s &̃ resurrectioĩs diẽ redẽptoris nr̃i¬
qͥ ẽ xxuluna p̃fati pͥmi m̃sis nouoꝵ sollicitius obserua¬
quando saluator pascha cũ discipłis manducauit. om̃e
tollet᷑ ambiguũ. Qđ uͦ luȩ circulꝰ ad solis cursũ ineq̃lis

Expanded text:
pascha manducans, paulo post a Juda traditur: et sequenti die, pascha manducans, paulo post a Juda traditur: et sequenti die, XV luna crucifigitur, id est sexta feria; et ad inferos descendens, ad dispensationes salutis nostrae perficiens, vespere sabbati, lucescente dominico, resurrexit a mortuis; in quo die lunam primi mensis juxta Hebraeos, exstitisse manifestum est. Nos ergo Christiani, non solum XIV lunam in Pascha requirimus hoc enim Judaei facientes, sine festivitate sunt; sed etiam resurrectionis diem Redemptoris n luna praefati primi mensis novorum, sollicitius observaquando Salvator pascha cum discipulis manducavit, omne tolleretur ambiguum. Quia vero lunae circulus ad solis cursum inaequalis
Abbreviated transcription (Latin):
in negocio tã magno ac necessario. p̃t̾m isso diligentie labore
potuisse delinquere. si forte ficut tua sc̃itas seribit huncio¬
si codicis aut scriptoris librarũ error ẽ & ꝓpterea nos
oportera diẽ scĩ illius festiuitatis transferre qđ absit.
paginis om̃ino concordat. idẽ.xxu.iiii. die m̃sis pͥaẜ rnothi¬
qͥ ẽ iuxta egiptios. qͥẽ. Uiii kł mai. & nos ẽ & tota egiptia
regio atq oriens uniuersus. sic ipsũ diẽ celebraturi sumꝰ
dõ p̃stante. Ut aũ ñ arbitrem᷑ absolute qd nob̾ uidetur
scribere: seu uelle firmare. inseruimꝰ &̃ causas huic epłȩ
eccłȩ ueritatẽ. quȩ mat̾ huiꝰ ce modi laboris exstitit. Dili.¬
genter quȩ ꝯscripsit olĩ quidẽ dñs ꝑ moysẽ pꝰ paschales¬
tempꝰ significauit. dicens. Custodi mensẽ nouoꝵ pͥmũ
hunc esse. ꝓnuncians sicut iterũ dicit. m̃sis iste uobis
plenitudo legis existens. quando dignatus ẽ homo fieri

Expanded text:
in negotio tam magno ac necessario, praetermisso diligentiae labore, in negotio tam magno ac necessario, praetermisso diligentiae labore, potuisse delinquere. Sed forte, sicut tua sanctitas scribit, mendosi codicis, aut librarii error est; et propterea nos oporteret diem sanctae illius festivitatis transferre, quod absit. paginis omnino concordat, id est, die mensis Pharmothi, juxta Aegyptios, qui est VIII cal. Mai. Et nos enim, et tota Aegyptia regio, atque Oriens universus, sic ipsum diem celebraturi sumus, Deo praestante. Ut autem non arbitremur absolute, quae nobis videntur, scribere seu velle firmare, inseruimus etiam causas huic epistoEcclesiae veritatem, quae mater hujusmodi laboris exstitit, diligenterque conscripsit. Olim quidem Dominus per Moysen tempus paschale significavit, dicens: Custodi mensem novorum, primum hunc esse pronuntians; sicut iterum dicit: Mensis iste vobis plenitudo legis existens, quando dignatus est homo fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
iudictionẽ futurã dõ p̾stante celebranda ẽ. Uerũtam̃ ñ
uelud ase cõmotus hoc indicauit. s qd scͥipta tuȩ scĩtatis
accepit. & p̾cipiebat oportere nos calisas diligenter
inqͥrere. adhibita nimis tenussima scrutacione. quȩ multũ
sollicitudinis & studũ continerae. Qꝓpt̃ neglegendũ ñ suit. qͦ¬
minꝰ statĩ negociũ uentilaremꝰ. quando erillo iã tẽpore
qͦ cõmonitoriũ tuȩ uenerationis accępi. plurimã curã rei
huiꝰ habuerimꝰ. nc̃ legales libros inspiciens: nc̃ antiqͦr̃ doc¬
toꝵ instituta contingens. ex qͥbꝰ possibile ẽ huiꝰmodi cõpotũ
uestigare sollerter. sumens &̃ & centenalẽ cursũ paschȩ
ille sit auctoritatẽ scriꝑturȩ huiꝰ. qͦlib& mͦ rep̃hendere
acuituperare ñ possit. Erat enĩ in c̃sequens uirũ ita uigi-¬
lantẽ doq carissimũ. diuinaꝵ &̃ ditatũ sciencia scripturaꝵ

Expanded text:
indictionem futuram, Domino praestante, celebranda est. Verumtamen non indictionem futuram, Domino praestante, celebranda est. Verumtamen non velut a se commotus hoc indicavit, sed quia scripta tuae sanctitatis acceperit. Et praecipiebat oportere nos causam diligenter inquirere, adhibita nimis tenuissima scrutatione, quae multum sollicitudinis ac studii contineret. Quapropter negligendum non fuit, quominus statim negotium ventilarem; quando ex illo jam tempore quo commonitorium tuae venerationis accepi, plurimam curam rei hujus habuerim; nunc legales libros inspiciens, nunc antiquorum doctorum instituta contingens ; ex quibus possibile est hujusmodi computum investigare solertius. Sumens etiam et centenalem cursum Paschae, uicunque ille sit, auctoritatem scripturae hujus quolibet modo reprehendere ac vituperare non possit. Erat enim inconsequens virum ita vigilantem Deoque charissimum, divinarum etiam ditatum scientia Scripturarum,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ supͣdixi sub scȩ̃ memoriȩ dño qͣndã meo ac beatissimo
papa tosimo cũ ap̃ occidentales error ortꝰ fuiss&. consuetis
lectionibꝰ nocte scã decursis. cũ p̃sbit̃ scđm morẽ bapti.¬
tandi horã reqͥrer&: usq adlucẽ aqua ñ ueniente ñ conse.¬
erati qͥ bapticandi fuerant recessert̃. Ut gͦ b̾uit̃ narrẽ.
fons sacer hora cõpetent repletꝰ ẽ. Fuidentigͦ miracło
claruit. occidentaliũ partiũ fuisse errorẽ. Hȩc ꝓut po
scripsi ꝓuolutꝰ obsecrans. ut ꝓ mea paruitate. un mo X
tocius orb statu orare dignemini. ut tandẽ de tot ne¬
sibi. neq ampliꝰ patiatur tẽptari nos suꝑ id ꝙͣ ferre pos¬
sumꝰ s faciat cũ tẽptacione ꝓuentũ miscđiȩ ꝓ sua pie-¬
tate ut sustinere possimus.
nõ meo dilectissimo frĩ & consacerdoti leoni. petrꝰ
estimare qͦsdã ñ diligñt̃ adscriptã diẽ festi paschat. ꝑoctauã¬

Expanded text:
sicut supra diximus, sub sanctae memoriae domino quondam meo ac beatissimo sicut supra diximus, sub sanctae memoriae domino quondam meo ac beatissimo papa Zosimo, cum apud Occidentales error ortus fuisset, consuetis lectionibus nocte sancta decursis, cum presbyter secundum morem baptizandi horam requireret, usque ad lucem aqua non veniente, 611 non consecrati, qui baptizandi fuerant, recesserunt. Ut ergo breviter narrem, as Maii fons sacer hora competenti repletus est. Evidenti ergo miraculo claruit Occidentalium partium fuisse errorem. CAP. IV. Haerescripsi; provolutus obsecrans ut pro mea parvitate, immo pro totius orbis statu, orare dignemini: ut tandem de tot nesibi, neque amplius patiatur tentari nos supra id quod ferre possumus, sed faciat cum tentatione proventum misericordem pro sua pietate, ut sustinere possimus. no meo dilectissimo fratri et consacerdoti LEONI PROTERIaestimare quosdam non diligenter ascriptam diem festi pascha
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ cõmunes annos tantũ ap̃ hebreos.xii. tantũ lunas
dies. ccc lux.iiii. Necessitate gͦ ẽbolismi cogem᷑ id tenere
qd longius ẽ. ne auero deuiare uidem᷑. ne cũ nob̃ aut
rat. Aqua grecis uidet᷑. pascha nom̃ accepit. lic& hebreȩ
loqueret᷑. Cũ uenissae hora ut transire iħo de hoc mudo
ad patre. N gͦ nos dies una longiꝰ posita t̾reat. ne cũ hoc
uitamꝰ. incurramꝰ errorẽ. sic ut erienit tẽpore recorda.¬
tionis dñĩ mei p̃decessoris apłatꝰ ur̃i zosimũi. anno
consulatus honoriĩ augusti .xii. & constancũ.bis. Tunc
ortus. Intantũ ut ministĩo certo. qđ dono sp̃s sancti
ministrat᷑. hȩc ueritas ꝓbaret᷑. ꝓptẽa credidi expo¬
nendũ. qͥa locꝰ ipse. &̃ scõ atq ame uenerando frat
hora. cũ nullus cannalis nulla sit fistula. nec aqua om̃ino uicina.
fonsex se se replet᷑. paucisq qͥ fuerint consceratis. cũ deduc.¬
toriũ nullũ habeat. ut uenerat aqͣ. ex sese discedit. Tc̃ gͦ

Expanded text:
s annos, apud Hebraeos duodecim tantum lunas, dies 384. Necessitate ergo embolismi cogimur id tenere, quod longius est, ne a vero deviare videamur. Neque nobis aut rat, a qua sicut Graecis videtur Pascha nomen accepit; licet Hebraeae loqueretur: Cum venisset hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Novitamus incurramus errorem, sicut evenit tempore beatae recordationis domini mei, praedecessoris apostolatus vestri Zosimi, anno consulatus Honorii Augusti undecimo, et Constantii secortus, in tantum ut misterio certo, quia dono Spiritus sancti ministratur, haec veritas probaretnendum, quia locus ipse etiam sancto atque a me venerando fratrhora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex se repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut aqua venerat, ex sese discedit. Tunc ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
Eciclus includitur ã quarto eius incipiens & tertio
cõpletur in anno. qui ꝓprie romanoꝵ est. & ad mensẽ
ianuariũ ꝑtinens. Nã sic̾ annus quisq decennouennalis
circuli ꝓpt᷑ legalẽ hebrȩoꝵ obseruationẽ ã paschali men.
se inchoat. ibidẽq finitur. ita & hic romanoꝵ institutio.¬
ne aluna ianuarii mensis inchoat atq ibi desinit. Sicut
uiii embolismũ. Endecas quoq cicli lunaris instar de-
cicli huius annũ qui est decennouennalis primꝰ in quo unꝰ
dies ratione saltus lunaris intercipitur. Quod ut inani
festius fiat. singuloꝵ ex ordine cursum uideamus an¬
norũ. & qđ dionisius in mense paschali nos in ianuario
facere curemus. Anno lunari primo. decennouenna¬
li quarto. a heł ianuarii usq in xiii heł iañ quia cõmunis

Expanded text:
cyclus includitur, a quarto eas incipiens, et tertio cyclus includitur, a quarto eas incipiens, et tertio completur in anno, qui proprie Romanorum est, et ad mensem Januarium pertinens; nam sicut annus quisque decennovenali circuli propter legalem Hese inchoat, ibidemque finitur, ita et hic Romanorum institutione a luna Januarii mensis inchoat, atque ibi desinit. Sicut m embolismum. Hendecas quoque cycli lunaris, instar dececycli hujus annum, qui est decennovennalis primus, in qua unus dies ratione saltus lunaris intercifestius fiat, singulorum ex ordine cursum videamus annorum, et quod Dionysius in mense paschali, nos in Januario, facere curemus. Anno lunari primo, decennovenali quarto, a Calendis Januariis, usque in XIII Calendas
Abbreviated transcription (Latin):
secus a radice pollicis incipiunt. & inungue minimi digiti in¬
trinsecus eundẽ consumant. Itẽ quia manus binȩ articulos
exceptis unguib habent xxuiii. hissingulos annos singulis
aptant. inchoantes a minimo leuȩ digito & in dexterȩ pollice
cõplentes. ñ ut in lunari cielo singulos ex ordine digitos ex:¬
ƿedientes ad numerũ . s. obrationẽ quadrantis ꝑ quat̾nostrans¬
bis bissextis annos totide explicent. scđi similit̃ scđos & ter¬
ti digiti tertios totidẽ annos aequa ratione cõplectant᷑
orro septimus bissextilis cũ trib se sequentib annus bisbi.¬
nos sibi pollicũ uindic& articulos. hȩc siue hoc siue alio qͥsq
sibi calculator ordinare uoluerit mͦ. nichilominus circulũ
utriusq sideris libent̾ capient manus. S innumera huius¬
ce disciplinȩ sicut & cȩterarũtium melius uiuȩ uocis
ailloquio quã stili signantis tradunt᷑ officio.

Expanded text:
secus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minoris digiti insecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minoris digiti intrinsecus eumdem consummant. Item quia manus binae articulos, exceptis unguibus, habent viginti octo, his singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dextrae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes ad numerum, sed ob rationem quadrantis per quaternos transbissextis annos totidem explicent, secundi similiter secundos, et tertii digiti tertios totidem annos aequa ratione complectantur; porro septimus bissextilis cum tribus se sequentibus annis bis binos sibi pollicum vindicet articulos. Hoc sive alio quisque sibi calculator ordinare voluerit modo, nihilominus circulum utriusque sideris libenter capient manus. Sed innumera hujusce disciplinae, sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis alloquio quam stili signantis traduntur officio.
Abbreviated transcription (Latin):
beat xxxx. & tricesima parte geminata concordia uertenti.¬
um cognoscis annoꝵ. Uerbi gr̃a. cẽc decies habent xxx
simo sunt futurȩ. Si quid residui fuerit & hoc adicies.
Codẽ mͦ etiam in p̃terita tempora c̃currentiũ ordo respicit.
Itẽ quia circulus lunaris decennouenalis est. p̃sentis anmi
epactȩ uicesimo anno redeunt. sequentis ab hinc qua¬
paschȩ cęterisq quȩ decennouenali circulo includunt᷑
aeque sentiendũ est. Poterit diligens calculator hoc m̃
etiam ꝓlixiores sibi tempoꝵ sequentiũ annotare recus.¬
sus quib semꝑ meminerit etiam p̃teriti ȩui congrue¬
re statũ. Memoratu autẽ dignũ uidetur quia quidã
ob cõpendiũ calculandi utriusq ordinẽ circuli & solaris uide
lic& et lunaris transferunt in articulos. Nam quia manus
humana articulos hab& adiunctis unguib x & uiiii. singłis
his singłos aptantes annos. lunarẽ cursũ in leua manu intrm.¬

Expanded text:
beat triginta et trigesima parte geminata, concordiam vertentibeat triginta et trigesima parte geminata, concordiam vertentium cognoscis annorum. Verbi gratia, trecenti decies habent triginti sunt futurae, si quid residui fuerit et hoc adjicies. Eodem modo etiam in praeItem quia circulus lunaris decennovenalis est, praesentis anni epactae vicesimo anno redeunt, sequentis abhinc quaPaschae, caeterisque quae decennovenali circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus semper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam ob compendium caolaris videlicet et lunaris, transferunt in articulos. Nam quia manus humana articulos habet adjunctis unguibus decem et novem, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrin
Abbreviated transcription (Latin):
tria remanent. primus aut scđs aut tertius est annus
ã bissexto ut puta quat᷑ centeni ece quat octogeni cec¬
aex quat᷑ asse .iiii. reman& unt̃ quia primꝰ est annꝰ a
bissexto. Si uis nosse adiectiones solis id÷ c̃currentes
septimanȩ dies. sume annos ab incarnatione dñi quot fu-¬
erint utputa dccxxu. ꝑ indictionẽ octauã. & annoꝵ qͥ
hos partire ꝑ uii. septies centeni dec. septies tricen cex
& ñ reman& aliquid. quia uii sunt epactȩ solis id̾e̾.
concurrentes septimanȩ dies.
ERU quia facillime
diem paschȩ uł cȩteros tempoꝵ recursus conprebendit.
qui solis & lunȩ circulũ meniorit᷑ ten&. excepto eo qđ
dos partiendosq nouit. om̃is calculator meminisse deb&
easdẽ concurrentes solis tricesimo ab hinc anno quas &
modũ esse redituras. Quocũq enĩ numero annog transacto
concurrentes scire desideras. eundẽ numerũ uide quoties ha¬

Expanded text:
tria remanent, primus, aut secundus, aut tertius est annus tria remanent, primus, aut secundus, aut tertius est annus a bissexto, utputa quater centeni CCCC, quater octogeni CCCXX, quater asse quarta, remanet unum, quia primus est annus a bissexto. Si vis nosse adjectiones solis, id est, concurrentes septimanae dies, sume annos ab incarnatione Domini quot fuerint, utputa DCCXXV per indictionem octavam, et annorum qui Hos partire per VII, septies centeni DCC, septies triceni CCX, et non remanet aliquid, quia VII sunt epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies.erum quia facillime diem Paschae, vel caeteros temporum recursus, comprehendit qui solis et lunae circulum memoriter tenet, excepto eo quod dos partiendosque novit, omnis calculator meminisse debet easdem concurrentes solis tricesimo abhinc anno quas et modum esse redituras. Quocunque numero annorum transacto concurrentes scire desideras, eumdem numerum vides quoties ha
Abbreviated transcription (Latin):
tili anno sunt concurrentes. ipsȩ & ante quinquenni.¬
um fuerint. & post sex annos futurȩ sint: quȩ primo pꝰ¬
bissextum anno sunt: Eedem & ante annos xi transierint
sextum. ipsȩ & ante ui annos p̃terierint & post quinq
reuertantur. Et huiꝰ ordo discretionis cunctos annoꝵ uer¬
tentium cõplectitur dies. Notandũ sane qđ huiꝰ gyriso.¬
chalis obseruatione cursus in se ipsum redeat. ut omnis
nimirũ huius cireuli annus. caput circuli decennouenalis
instituat. Itemq annus quisq circuli decenno uennalis
buiꝰ caput ad sequatur. ac ꝑ hoc tota paschalis obseruan.¬
uonia uͦ cõmunis atq indiscretus epactarũ id ÷ adiecti.¬
onum solis cũ bissexto cursus est amboꝵ parit̃ qui sit sta.¬
tus arguniento condisce.Si gͦ uisscire quando bissextus
dies sit sume annos dnĩ decaxu. partire hos ꝑ iiiͬ. & si
nichil remanserit. bissextus est. Si uͦ unũ aut duo aut

Expanded text:
tili anno sunt, concurrentes ipsi et ante quinquennitili anno sunt, concurrentes ipsi et ante quinquennium fuerint. Et post sex annos futurae sint quae primo bissextum anno sunt, eaedem et ante annos XI transierint, sextum, ipsae et ante VI annos praeterierint, et post V revertantur. Et hujus ordo discretionis cunctos annorum vertentium complectitur dies. Notandum sane quod hujus gyri sochalis observantiae cursus in seipsum redeat, ut omnis nimirum hujus circuli annus caput circuli decennovenalis instituat. Itemque annus quisque circuli decennovenalis hujus caput adsequatur, ac per hoc tota paschalis observanQuoniam vero communis atque indiscretus epactarum, id est, adjectionum solis, cum bissexto cursus est, amborum pariter qui sit status argumento condisce. Si ergo vis scire quando bissextus dies sit, sume annos Domini DCCXXV, partire hos per IV, et si nil remanserit bissextus est; si vero unum, aut duo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dlxx decies nouies octonicen quinquais dipundius
remanent .iii. Hositẽ multiplica ꝑxi fiunt &xans
epactȩ solis id÷ concurrentes septimanȩ dies. unius
ternos ꝑ annos duoꝵ autẽ ꝑ annũ bissextilẽ usq a
septimum numerũ adiectione crescentes. Quariut
circulus hab& annos quat᷑ septenos id÷ xxuiii. qui
mirũ non ante potest consũmari quã bissextus quie
to redire sol& anno cunctos septimanȩ dies contus
quintã fr̃. tert̃. fer. hoc etenĩ illos ordine ꝑcurrt
Cũq suas queq anni dies habeat concurrentes ha
ꝓpius festiuitatis ꝑaschalis ex ordio positȩ. facilli me
diem ȩpactarũ uł decima quartȩ lunȩ quota sit feria
pandant. ac ꝑ hoc ad paschalis inuentionẽ diei dnici
planũ faciant iter. Contingit autẽ eadem concur¬
rentiũ annua dies. qđ calculatorẽ meminisse iuuat. eti¬
earundẽ. Cuiꝰ circuli talis ẽ. cursus. ut quȩcũq bissex¬

Expanded text:
DLXX, decies novies octoni cenquinquais dipondius, DLXX, decies novies octoni cenquinquais dipondius, remanent III; hos item multiplica per XI, fiunt XXXIII; epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies unius semper ternos per annos, duorum autem per annum bissextilem usque ad septimum numerum adjectione crescentes, quarum circulus habet annos quater septenos, id est, XXVIII, quia nimirum non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat, quintam feriam, tertiam feriam, hoc etenim illos ordine percurrit. Cumque suas quaeque anni dies habeat concurrentes, hapropius festivitatis paschalis exordio positae, facillime diem epactarum, vel decimae quartae lunae quota sit feria pandant, ac per hoc ad paschalis inventionem diei dominici planum faciant iter. Contingit autem eadem concurrentium annua dies, quod calculatorem meminisse juvat, etiearumdem. Cujus circuli talis est cursus, ut quicunque bissex
Abbreviated transcription (Latin):
e nosamatores uictoriĩ temere illũ ad gressos esse
erent. legant librũ doctissimi & sc̃issimi uiri uictoris¬
Cuiꝰ principium libri ẽ. Cũ paschalis ueneranda sollẽp¬
nitas quanã die potissimũ ꝓuenir& ꝑ anni p̃sentis in
dictionẽ xiui ã nobis sollicite queretur. & iuxta ue
nerabiliũ patrũ constituta uiͦi hełrũ maiarũ diceren
resurrectionẽ dni ꝓculdubio celebrandã. aliquib me¬
nime rationabilis uisa est nr̃a responsio eo qđ uictorius
quidã in circulo paschali quẽ edidit alit̾ diem dñiçȩ re¬
surrectionis ad fixerit. lic& et hunc designauerit quẽ
nos celebrandũ parit̾ ꝓfiteremur & in ꝓcessu tẽporis
Sed nunc inquit ordo expetit ut cieloꝵ quos uictories
edidit patefaciam euident᷑ errores. Dũ nescit legiues
diem definire paschalem ut cũ in preteritis ostensus
modo fuerit deliquissȩ in p̃sentib ac futuris & aueo¬
tate careat & occasionẽ prauȩ ꝑsuasionis a mutat.

Expanded text:
ne nos amatores Victorii temere illum aggressos esse lacerent, legant librum doctissimi et sanctissimi viri, Victoriscujus principium libri est: « Cum paschalis veneranda solennitas quanam die potissimum proveniret per anni praesentis ineretur, et juxta Patrum venerabilium constituta octavo Calendarum Maiarum diceremus resurrectionem Domini procul dubio celebrandam, aliquibus minime rationabilis visa est nostra responsio, eo quod Victorius quidam in circulo paschali quem edidit aliter diem dominicae resurrectionis adfixerit, licet et hunc designaverit quem nos celebrandum pariter profitemur. » Et in processu operis: « Sed nunc, inquam, ordo expetit, ut cyclorum quos Victorius edidit patefaciam evidenter errores, dum nescit legitimum diem definire paschalem, ut cum in praeteritis ostensus hoc modo fuerit deliquisse, in praesentibus ac futuris et auctoritate careat, et occasionem pravae persuasionis amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
posuimꝰ. hoc tantũ loco cõmemorasse & docuisse sufficiat.
Nam cognita quota sit in bełdis luna. facile etiam cȩceris
cuiusq mensis dieb qua sit aetate cantato ipso mense
& concurrentib digitis apparebit. Sunt anni autẽ tres
circuli decenouenalis in quib idẽ arguinentũ stabilita.¬
tem sui tenoris conseruare nequeat. Octauus uidelic&
undecimꝰ & nonusdecimus. cui causam nutandi uaria facit
ac dispersa ꝑ annũ embolismoꝵ insertio. Si quidẽ anno
octauo lunia berum maiarũ iuxta rationẽ quidẽ argum̃ti
uixta argumentum xxxx fieri potuit luna. sed ꝓpt̃ ad.¬
iectionem diei quẽ suꝑ fluitas embolismi adtulerat fit
decebris accenditur facit lunã in Redas martias dc̃

Expanded text:
posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. Nam cognita quota sit in Calendas luna, facile etiam caeteris cujusque mensis diebus qua sit aetate, cantato ipso mense et concurrentibus digitis, apparebit. Sunt autem anni tres circuli decennovenalis, in quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem quidem argumenti uxta argumentum tricesima potuit fieri luna. Sed propter adjectionem diei quem superfluitas embolismi attulerat, fitDecembris accenditur, facit lunam in Kal. Mart.
Abbreviated transcription (Latin):
xUIII. in hel detẽbr̃ xxuiii. hos tibi numeros ꝓregilis
singulorũ mensiũ sume quib annuas addens ȩpactas lunã
quota sit ꝑhłdas quasq sine errore repperies. Si enĩ uis
scire quota ÷ luna in bił ianuarias anno sło circuli decẽno¬
uenalis. tene uiiii regulares adde epactas xi. fiunt xx.
uicesima est luna. Siuisscire quota est luna in bł iumas
anno tertio. tene regulares xii. adde epactas anni illiꝰ
xxxii. fuint xxxiiͦii. Tolle axx remanent uͭII. Quarta
est luna in łc memoratas. Quod si qͥs obiecerit uł huius
uł precedentis argumenti alicubi ordinẽ uacillare. do¬
ceat ipse in huiusmodi questionib indagandis ueraci.¬
us & cõpendiosius argumentũ. & nos libent gratant᷑q
accipiemus. Hoc autẽ p̾cedens qđ cõmemorauimus argu¬
mentũ & nonnullis ad transseribendũ iã dedimus. & in
principiis huiꝰ mei opusculi p̃figendũ esse censemus. Por¬
ro p̾sens argumentum qđ de luna halendarũ querenda

Expanded text:
XVII, in Calendas Decembres XVIII. Hos tibi numeros pro regularibus singulorum mensium sume, quibus annuas addens epactas, luna quota sit per Calendas quasque sine errore reperies. Si enim vis scire quota sit luna in Calendas Januarias anno secundo circuli decennovenalis, tene IX regulares, adde epactas XI, fiunt XX, vigesima est luna. Si vis scire quota est luna in Calendas Junias anno tertio, tene regulares XII, adde epactas anni illius XXII, fiunt XXXIIII; tolle XXX, remanent IIII, quarta est luna in Calendas memoratas. Quod si quis objecerit vel hujus, vel praecedentis argumenti alicubi ordinem vacillare, doceat ipse in hujusmodi quaestionibus indagandis veracius et compendiosius argumentum, et nos libenter gratanterque accipiemus. Hoc autem praecedens quod commemoravimus argumentum, et nonnullis ad transcribendum jam dedimus, et in principiis hujus nostri opusculi praefigendum esse censemus. Porro praesens argumentum quod de luna Calendarum quaerenda
Abbreviated transcription (Latin):
expleto ac x & uiii dieb post pridie nonas ianuarias.
Ubi quinta ẽ. multiplica uꝑ uii. fuint xx. partire ꝑ x
bis deniuies. duob gͦ mensib expletis adueni& sol par.¬
tẽ çeli quã luna quinta ten&. id÷ die nonarũ martiarũ.
Ubi octaua est. ui idus ianuarias. multiplica uiii ꝑiiiiͦ. fiunt xp¬
duo. partire ꝑ .x. ter deni tries. & remanent duo puncti.
ariarum die. qua sol aditurus e post tres ab hinc menses
& dieᷤᷤ ui. id÷ sexto die post sexto idus apriles. Ubi nona
decima ẽ xiuii kl̃ februarias. multiplica ꝑ uii fiunt lxx¬
ui partire ꝑ x septies deni septais & remanent ui. Multi.

Expanded text:
expleto ac X et VIII diebus post pridie Nonas Januarias. expleto ac X et VIII diebus post pridie Nonas Januarias. Ubi quinta est, multiplica V per IIII, fiunt XX, partire per decem, bis deni vies; duobus ergo mensibus expletis, adveniet sol partem coeli quam luna quinta tenet, id est, die Nonarum Martiarum. Ubi octava est VI Idus Januarias, multiplica VIII per IIII, fiunt XXXII, partire per decem, ter deni tries, et remanent duo puncti, uariarum die quam sol aditurus est post tres ab hinc menses, et dies VI, id est, VI die post VI Idus Apriles. Ubi XIX est XIIII Kalendas Februarias, multiplica per IIII, fiunt LXXVI, partire per decem, septies deni s
Abbreviated transcription (Latin):
nis punctis. hoc : duodenis partib elongetur. Ponat gͦ
lunã ubi lib& cõputare uoluerit. utputa in Rłdas ianua¬
rias primã. Hȩc ubi pͥma noctẽ diemq transegerit.
cȩli locũ ten&. quẽ sol tertio decimo mensis eiusdẽ die cõ¬
pleto. Ubi sda est. multiplica duo ꝑ iiiͬ. funt uiii. Itẽ ut
de punctis ad partes ꝑuenias multiplica uiii ꝑtria fiunt.
xXiIII. Illã illo cęli partẽ ten& luna sda in quarta non as
ianuarias. quã sol uicesimo quarto ab huic die confecto.
Ubi tertia est. multiplica ꝑ uiͥ t̾ria fiunt xii. partire ꝑ x
decies assedecus. & remanent duo puncti. idi ui partes. Il:¬
lam gͦ cęli partẽ ten& luna tertia quã sol mense toto &
quarta est. multiplica hȩc ꝑ iiii. fiunt .xui. partire ꝑx
decies asse decus. & remanent ui puncti. id ÷ partes & &
UIII. Illã gͥceli partẽ ten& luna quarta. quã sol mense

Expanded text:
nis punctis, hoc est, duodenis partibus, elongetur. Ponat ergo nis punctis, hoc est, duodenis partibus, elongetur. Ponat ergo lunam ubilibet computare voluerit, utpote in Kal. Januarias primam: haec ubi prima noctem diemque transegerit, illum coeli locum tenet, quem sol XIII mensis ejusdem die completo. Ubi secunda est, multiplica duo per quatuor, fiunt octo. Item ut de punctis ad partes pervenias, multiplica VIII per III, fiunt XXIIII. Illam ergo coeli partem tenet luna II in IIII Nonas Januarias, quam sol viginti quatuor ab hinc die confecto. Ubi tertia est, multiplica III per quatuor, fiunt XII, partire per decem, decies asse decus, et remanent duo puncti, id est, VI partes; illam ergo coeli partem tenet luna III quam sol mense toto etquarta est, multiplica haec per IIII, fiunt XVI, partire per decem, decies asse decus, et remanent VI puncti, id est, partes X et VIII. Illam igitur coeli partem tenet luna quarta, quam sol mense
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& sole sublimi. & sublimẽ humili. quia nimiri
eũ sole aestiuum tenente circulũ plena est. ipsa ten& bru¬
malẽ. Cũ sole deuexo in brumalẽ plena est. ipsat sosst¬
scandere circulo nox longissima ꝓdit. at cũ iste hoc aequi:¬
noctiũ in plenilunio. tu illa alterũ seruat: & quot partib
sol eqͥnoctium uł solstitiũ qđ nuꝑrime lustrauerat transi¬
it. totidem partib luna plena uł aequinoctiũ uł solstitiũ
qđ contra est pat& esse transgressa:¬
Uodsiqͥs signor nescius
lunares tamen cursus agnosçendi cupidus est. nouerit &¬
ipse solem cotidie part̾e unã zodiaci sui cõplere. Neq enĩ
aliud partes zodiaci quã cotidianos solis i cęlo debemus
sentire ꝓgressus: Lunã uͦ cotidie tredecim partes eiusdẽ¬
tredecim partes cõplente sol unã cõpl& inde fieri ut sic̃¬
supradocuimꝰ. ñ plus cotidiano ꝓgressu a sole quã quat᷑¬

Expanded text:
videlicet sole sublimi, et sublimem humili. Quia nimirum videlicet sole sublimi, et sublimem humili. Quia nimirum cum sole aestivum tenente circulum plena est, ipsa tenet prumalem; cum sole divexo imprumalem plena est, ipsam solstscandere circulo nox longissima prodit. At cum iste hoc aequinoctium, in plenilunio tum illa alterum servat. Et quot partibus sol aequinoctium vel solstitium, quod nuperrime lustraverat, transiit, totidem partibus luna plena vel aequinoctium vel solstitium, quod contra est, patet esse ingressauod si quis, signorum nescius, lunares tamen cursus agnoscendi cupidus est, noverit et ipse solem quotidie partem unam zodiaci sui complere; neque enim aliud partes zodiaci, quam quotidianos solis in coelo debemus sentire progressus; lunam tredecim partes, sosupra docuimus, non plus quotidiano progressu a sole, quam quater
Abbreviated transcription (Latin):
multiplica ꝑ quattuor fiunt xx. Partire ꝑ decem. his
deniuies. duob gͦ signis .u. luna semꝑ asole distat. Item
& duob punctis octaua luna semꝑ asole dirimitur. Duo
autẽ punctos. ui partes intellige. id÷ quantũ sol in ri¬
diaco ui dieb conficit itineris. Punctus siquidẽ habi
tres partes. quia signũ qđq & punctos. & xx autẽ habs
LxxUI. Partire ꝑ & septies deni septis. & remanent sex.
Septẽ gͦ signis & hora una qđd ÷ dimidium signi ac puncto
id÷ trib partib nonadecima semꝑ itinere quo ceperat
ã sole digressa est. Et ne suspicio tibi forte argumenti
fallentis incidat. quere ad diametrũ çȩli qđ quintã de.¬
cimã lunã tenere qnemo qͥs dubit&. multiplica xxu ꝑ un
deu luna semꝑ id ÷ dimidio sperȩ cȩlestis ã sole discernit
siue ante seu retro respexeris. Deniq orbem lunȩ quo¬
ties plenissimus est. contra solẽ cernis obpositũ. humilẽ

Expanded text:
multiplica per quatuor, fiunt viginti; partire per decem, bis multiplica per quatuor, fiunt viginti; partire per decem, bis deni vies; duobus ergo signis quinta luna seet duobus punctis octava luna semper a sole dirimitur. Duos autem punctos, sex partes intellige, id est, quantum sol in zodiaco sex diebus conficit itineris. Punctus siquidem habet tres partes, quia signum quodque decem punctos, triginta  per decem, septies deni septais, et remanent sex; septem ergo signis et hora una, quod est dimidium signi, ac puncto, id est, tribus partibus, nona decima semper in itinere quo coeperat a sole digressa est. Et ne suspicio tibi forte argumenti fallentis incidat, quaere ad diametrum coeli, quod quintam decimam lunam tenere nemo est qui dubitet, multiplica quinta luna semper, id est, dimidio sphaerae coelestis a sole discernitur, sive ante seu retro respexeris. Denique orbem lunae, quotiens plerissimus est, contra solem cernis oppositum, humilem
Abbreviated transcription (Latin):
est bisse ab integra hora quanto octo ãduodeci. & &
ã oeca .& axu. Tertia enim parte subtracta. quoties
duȩ solum remanent ipsȩ duȩ partes bisse ipsater.¬
tia trien nuncupatur. Errant gͦ qui lunã tricenis
dieb tantũ spatiĩ çȩlestis. quantũ ceclx solem ꝑcur¬
rere dicunt. eũ manifesta ueritas ꝓdat. qđ & supra
ꝑstrinximus. lunã xx uiidieb & tertia diei parte tan¬
tũ conficere cursũ. quantũ ccelxv dieb & quarta diei
parte constat conficere solẽ. Et quantũ spatii in uno
suo mense lunã. tantũ in tredeci suis solis explere circur
siue crescens a sole longius abit. seu decresçens soli uicinio
quã pridie fuerat redditur. Singula autẽ signa decẽ pu¬
tos habent. id ÷ duas horas sicut & suꝑius am monuimus
Quinq enĩ puncti horam faciunt. & ideo siuis scire in qͦ
signo luna est. sume luna quã uolueris. utputa quintã

Expanded text:
est bessis ab integra hora, quantum VIII a XII, XX est bessis ab integra hora, quantum VIII a XII, XX a XXX, X a XV; tertia enim parte subtracta, quoties duae solum remanent, ipsae duae partes bessis, ipsa tertia triens nuncupatur. Errant ergo qui lunam tricenis diebus tantum spatii coelestis, quantum CCCLX et V solem percurrere dicunt, cum manifesta veritas prodat quod et supra perstrinximus, lunam XXVII diebus et tertia diei parte tantum conficere cursum, quantum CCCLXV diebus et quarta diei parte constat conficere solem, et quantum spatii in uno suo mense lunam, tantum in tredecim suis solis explere circuitsive crescens a sole longius abit, seu decrescens soli vicinior quam pridie fuerat redditur; singula autem signa decem punctos habent, id est, duas horas, sicut et superius admonuimus; quinque puncti horam faciunt. Et ideo si vis scire in quo signo luna est, sume lunam quam volueris, utputa quintam,
Abbreviated transcription (Latin):
sui pandit initiũ. Siqdẽ onũa signa. & si ñ formȩ figura.
regionũ tam̃ suarũ coniuinctione & cõputandi sibi ra¬
tione coherent. De quib poeta id cireo certis dimensũ
partib orbẽ. ꝑ duodena regit mundi solaureus astra.
ignifer autẽ lacteũ circulum in sagittario recipit & gemi.¬
nis. Multa hine dici poterant. s hȩc melius a conloquen.¬
te quã a scribente fiunt. Sane quia de planetarum
quarũ ꝑsigniferũ cireulũmeatus ẽ. ordine & tẽpore
supra memorauimꝰ. tantũ dicamus nẽ. quia solceclxv
dieb & ui horis. luna xxuii dieb & uiiihoris ⁊ odiaci
ambitũ lustrant. Singula uͦ signa sol tricenis dieb &
denis horis ac semisse. luna autẽ binis dieb & senis
horis acbisse unius horȩ ꝑlabitur. Si autẽ querisbis.¬
se quid signific&. & in principiis huius opusculide cal.¬
culis diximus. & nunc breuit᷑ repetimus. tanto minus

Expanded text:
sui pandit initium, si quidem omnia signa, etsi non formae figura, sui pandit initium, si quidem omnia signa, etsi non formae figura, regionum tamen suarum conjunctione et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi sol aureus astra. Signifer autem lacteum circulum in Sagittario recipit et Geminis. Multa hinc dici poterant, sed haec melius a colloquente quam a scribente fiunt. Sane quia de planetarum quarum per signiferum circulum meatus est ordine et tempore supra memoravimus, tantum nunc dicamus quia sol CCCLXV diebus et VI horis, luna XXVII diebus et VIII horis, zodiaci ambitum lustrant; singula vero signa sol tricenis diebus, denis horis ac semisse, luna autem binis diebus et senis horis ac besse unius horae perlabitur. Si autem quaeris bessis quid significet, et in principiis hujus opusculi de calculis diximus, et hunc breviter repetimus. Tanto minus
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferiora situ zodiaci id÷ signiferi cireuli. Quintũ
leonis signũ ã parte qua sol in medio iuliĩ. Sextum uir.¬
ginis ab ea qua in medio augusti. Septimũ librȩ ab ea
qua in medio septẽbri cireu̾agitur inchoat oriri. Qua¬
propt̃. & in octaua sua parte iuxta uulgarẽ opimonẽ
s iuxta enucleatiorẽ sententiam aliquanto prius locũ au-¬
tum nali p̾b& ȩquinoctio. hinc uergente ad brumalẽ zonã
signifero. Octauũ scorpionis signũ aparte quã in medio
inhabitat. caput ad tollit. & propterea ut uulgo credit᷑
in octaua sua parte. ut uͦ aegiptus mat̾ artiu doc& aliqͦt
partib antea brumali solstitio dedicat mansionẽ. dein
reuerso ad altiora signiferi cursu circuli. Undecimum
aquarii sidus ã parte solari mediantis ianuarii. Duo.¬
decimũ piscium ab eadem parte februarii uerticẽ
erigens finit᷑ in medio martis. ubi aries subsequens ortus

Expanded text:
ad inferiora situ zodiaci, id est, signiferi circuli; quintum ad inferiora situ zodiaci, id est, signiferi circuli; quintum Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea qua in medio Augusti; septimum Librae ab ea qua in medio Septembri circumagitur inchoat oriri, quapropter et in octava sua parte juxta vulgarem opinionem, sed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero octavum Scorpionis signum a parte quam in medio inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mater artium, docet, aliquot partibus antea, brumali solstitio dedicat mansionem; dein, reverso ad altiora signiferi cursu circuli, undecimum Aquarii sidus a parte solari mediantis Januarii; duodecimum Piscium ab eadem parte Februarii verticem erigens, finitur in medio Martii, ubi Aries subsequens ortus