comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olumꝰ ut hii qui m̾ito
ꝓp̾etatẽ illoꝵ ĩ regno
nr̃o ꝑdid̾it ita iudicet si¬
ĩuentũ fuit. Qui u̾o di¬
cunt se ĩiuste ꝓp̾etatẽ il¬
loꝵ ꝑdidisse: ueniãt in
est: ita illis iudicet᷑ et
sila recipiant.
ueniẽs. dccc. lxxix. anno
ĩ carnatõis dñice ĩ lon¬
glaro natuutatẽ dñi
celebrauit. ⁊ aliqndiu ĩ
arduenna demorẽs: indeq¬
iter agens cirra purifi¬
catdem scẽ marie ad põ¬
tigonẽ uenit. ⁊ uelens
ire ĩ ꝑtes augustiduni ad
ꝯpͥmendã rebellione b̾nar¬
di markionis usq ad tre¬
cas prexit. S qr ĩgraue¬
scente in int̾mitate sua
dicebat᷑ enĩ ueneno ĩfectꝰ
longiꝰ ire ñ potuit. filiã
⁊ equiuocũ suũ ludouicũ
baiulatõi b̾nardi comitis

Expanded text:
olumus, ut hi qui merito proprietatem illorum in regno nostro perdiderint ita iudicentur, siinventum fuit; qui vero dicunt se iniuste proprietatem illorum perdidisse, veniant in est, ita illis iudicetur, et sua recipiant. nam veniens, DCCCLXXIX. anno incarnationis Dominicae, in Longlario nativitatem Domini celebravit. Et aliquandiu in Arduenna demorans indeqiter agens, circa purificationem sanctae Mariae ad Pontigonem venit; volens ire in partes Augustiduni ad comprimendam rebellionem Bernardi markionis, usque ad Trecas perrexit. Sed quia ingravescente infirmitate sua – dicebatur enim veneno infectus – longius ire non potuit, filium et aequivocum suum Hludowicum baiulationi Bernardi
Abbreviated transcription (Latin):
functũ que portau̾ant the¬
od̾ico cam̾ario ded̾unt. ⁊
cũ festinatõe reu̾si sũt.
Illi ã qui cũ ludonico silio
regis erãt. audita morte
pr̃is ip̃iꝰ infantis. manda¬
uerũt pͥmorib qͥ ĩ istis
ꝑtib erãt ut apud meldis
ꝯuenirẽt obuiã eis. ⁊ ibi
tractarẽt quid decet̾o age

Expanded text:
e portaverant Theoderico camerario dederunt, et cum festinatione reversi sunt. Illi autem qui cum Hludowico filio regis erant, audita morte patris ipsius infantis, mandaverunt primoribus qui in istis partibus erant, ut apud Meldis convenirent obviam eis, et ibi tractarent, quid de cetero age
Abbreviated transcription (Latin):
Othariꝰ itaq roma le¬
tus ꝓmouẽs usq lu¬
cam cuutatẽ uenit. uͥ fe¬
bre corripit᷑ ⁊ grassante
clade ĩ suos qͦs ĩ ocuł suis
coaceruatĩ mori cõspici¬
ebat. s iudiciũ d̾i ĩtellig̾e
nolens. usq placentiam
q dm̃ca die suꝑdiurnãs
cͥca horã nonã ĩopinate
examinis pene effectꝰ ẽ.
hora diei scd̾̃a morit᷑ ⁊ a
paucis suoꝵ qͥ a clade remã¬
serãt ĩ quodã monast̾io secꝰ
ip̃am cuutatẽ t̾ie mãdat᷑
Qd̾ karolus apud siluane¬
ctis cuutatẽ degẽs uͥ tã
ip̃e ꝙͣ ⁊ uxor sua thesau¬
ros qͦs in quibcũq reb
habu̾ant. ꝑ loca sc̃a in

Expanded text:
otharius vero Roma laetus promovens, usque Lucam civitatem venit, ubi febre corripitur, et grassante clade in suos, quos in oculos suos coacervatim mori conspiciebat, sed judicium Dei intelligere nolens, usque Placentiam que dominica die superdiurnans, circa horam nonam inopinate exanimis pene effectus est hora diei secunda, moritur, et a paucis suorum qui a clade remanserant, in quodam monasteriolo secus ipsam civitatem terrae mandatur. Quod Carolus apud Silvanectis civitatem degens--ubi tam ipse quam et uxor sua thesauros, quos in quibuscunque rebus habuerant, per loca sancta in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecit. ⁊ regẽ appellari
iussit. Concilia quoq
liam ab ep̃is celebrata
sunt. Quoꝵ unũ ma¬
gonciaci. Alt̾m remis.

Expanded text:
fecit et regem appellari iussit. Concilia quoqueliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogontiaci, alterum Remis
Abbreviated transcription (Latin):
pippmꝰ distracto ĩ diu̾sa
aĩo ꝓpt̾ duo bella uidł
aquitanicũ iam olim
susceptũ. ⁊ baioaricum
ꝓpt̾ tassilonis ducis de fe¬
ctionẽ suscipiend̃ ppłi
sui gen̾alem cõuentũ
habuit. in uuarma¬
cia ciuitate dilataq in
futurũ expeditõe illo
se cõtinuit. Hiemauit¬
q in uilla carisiaco atq¬

Expanded text:
Pippinus distracto in diversa animo propter duo bella, Aquitanicum iam olim susceptum et Baioaricum propter Tassilonis ducis defectionem suscipiendum, populi sui generalem conventum habuit in Wormacia civitate. Dilataque in futurum expeditione illo se continuit. Hiemavitque in villa Carisiaco atq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in basilica sci benigni
est sepultꝰ. Creditũ est
a plurmus hos duos ui¬
ros flaucatũ uidelic ⁊
uullebaldũ dignas me¬
ritoꝵ suoꝵ liusse penas
eo ꝙ młtis irretiti ẽent
ꝑiuriis que datis ad ĩui¬
cem ꝑ loca sc̃oꝵ sacram̃¬
tis cõmiserãt.

Expanded text:
 in basilica Sancti Benigni est sepultus. Creditum est a plurimis hos duos viros, Flaucatum videlicet et Willibadum, dignas meritorum suorum luisse poenas, eo quod multis irretiti essent perjuriis, quae, datis ad invicem per loca sanctorum sacramentis, commiserant.
Abbreviated transcription (Latin):
mam se oĩum ecc̃aꝵ scri¬
to bonefacio rogante ius¬
sit in uet̾i fano qd̃ panthe¬
on uocabãt. abolitis ido¬
loꝵ sordib basilicã beate
ac ꝑpetue u̾ginis marie
⁊ õium martirũ fieruit
ibi qͦndam õium ñ dicam

Expanded text:
mam se omnium Ecclesiarum scripapa Bonifacio rogante, jussit in veteri fano, quod Pantheon vocabant, abolitis idolorum sordibus, basilicam beatae ac perpetuae Virginis Mariae, et omnium martyrum fieri, ut, ubi quondam omnium, non dic
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate rex aua¬
rum quẽ sua lingua
appellãt cachanũ cũ foro¬
iulianis longobardis bel¬
lo ꝯfligens ducẽ ip̃oꝵ nõie
gisulfũ cum płimis suoꝵ
int̾ fecit. Cusꝰ ducis uxor
uocabulo ronulda obsi¬
dentis se in memorata ur¬
be chacani regis pulcͥtu¬
dinem ãmirata ei ciuita¬
tem tradidit stupri m̃cede
s pollicita. Quã idẽ rex
capta urbe. ppłoq eius
captinato. una ꝓpt̾ iusiu

Expanded text:
a tempestate rex Avarum, quem sua lingua appellant Cacanum, cum Forojulianis Longobardis bello confligens, ducem ipsorum nomine Gisulfum, cum plurimis suorum interfecit. Cujus ducis uxor, vocabulo Romilda, obsidentis se in memorata urbe Cacani regis pulchritudinem admirata, ei civitatem tradidit stupri mercede sibi pollicita. Quam idem rex, capta urbe populoque ejus captivato, una propter jusju
Abbreviated transcription (Latin):
toris ⁊ auctoritate ro¬
mani pontificis p̾dican¬
di gr̃a ad t̾minos danoꝵ
accesserat estate p̾terita¬
⁊ multos ex eis ad fidẽ
uenientes baptizau̾at
regressus ẽ. hoc anno ꝓ¬
digia quedã extitisse nar

Expanded text:
toris et auctoritate Romani pontificis praedicandi gratia ad terminos Danorum accesserat et aestate praeterita multos ex eis ad fidem venientes baptizaverat, regressus est. Hoc anno prodigia quaedam extitisse nar
Abbreviated transcription (Latin):
mereret᷑. tributa quot¬
annis solu̾e ñ moraret᷑.
aliqͣnto ã int̾iecto tp̃re
a fide desciscens euniũ
uenetice urbis ep̃m ad
regẽ dirigit. ꝓ quibdã
causis responsa laturũ.
Quẽ rex cum ira obiur

Expanded text:
mereretur, tributa quotannis solvere non moraretur. Aliquanto autem interjecto tempore a fide desciscens, Eunium Veneticae urbis episcopum ad regem dirigit, pro quibusdam causis responsa laturum. Quem rex cum ira objur
Abbreviated transcription (Latin):
unt itẽ que appłłant᷑
alces. haꝵ ẽ ꝯsimilis
capris fig᷑a ⁊ uarietas pẽl¬
lium. s magnitudĩe pau¬
lo antecedũt. Inutiles st̃
cornib. ⁊ crura sine nodis
articulisq hñt. neq qui

Expanded text:
unt item, quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium, sed magnitudine paulo antecedunt mutilaeque sunt cornibus et crura sine nodis articulisque habent neque qui
Abbreviated transcription (Latin):
sei. relinq̃ns filiũ ludom¬
cum ex headhguia angloꝵ
regis filia susceptũ. Qui
calamitatis pat̾ne ꝓcella
semet ĩuolui metuens
ad anglos saxones mat̾¬
ne affuutatis ĩuitatꝰ gr̃a

Expanded text:
ic reliquit filium Ludovicum ex Eadgiva Anglorum regis filia susceptum. Qui calamitatis paternae procellis semet involvi metuens, ad Anglos Saxones maternae affinitatis invitatus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ost cuiꝰ obitũ hugo mag¬
nus una cũ francis
ad headhguã uxorẽ iam
dci karoli simplicis q̃ fu¬
gerat ad patrẽ suũ regẽ
xit eã in franciã una c̃

Expanded text:
ost cujus obitum Hugo Magnus una cum Francis ad Heagivam, uxorem jam dicti Karoli Simplicis, quae fugerat ad patrem suum regem xit eam in Franciam una cum
Abbreviated transcription (Latin):
udouitꝰ lesionẽ cõ¬
cussionis ꝙͣ ex supͣ¬
dco cau de solario ꝑcussus
fu̾at minꝰ necessario cu¬
rari a medicis sustinẽs
cõputrescentẽ ab eisdem
medicis secari fecit. Unde
⁊ pene despatꝰ uix mortem
euasit. Ibiq apłi adͥ ani nis¬

Expanded text:
udowicus laesionem contusionis, quam ex supradicto casu de solario perpessus fuerat, minus necessario curari a medicis sustinens, computrescentem carnem ab eisdem medicis secari fecit; unde et pene desperatus, vix mortem evasit. Ibique apostolici Adriani mis
Abbreviated transcription (Latin):
tus uen̾ator. Ille qd̾ eẽt
p̾sens ꝙͣuis ip̃i urbi tẽ¬
ploq infestus. i̾m hic
absens romuleeq ama¬
tor domꝰ. nec minꝰ basili¬
ce apłi petri deuotus.

Expanded text:
us venerator. Ille quod esset praesens, quamvis ipsi urbi temploque infestus; verum hic absens Romuleaeque amator domus, nec minus basilicae apostoli Petri devotus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui a ducib copiaꝵ que
in pãnoniã misse fuer̃
ad p̾sentiã pͥncipis ius¬
si uenert̃. Int̾ea Rarolꝰ
filiꝰ domni ĩꝑatoris qui
maior natu erat .ii. Noñ.
decb̾. diẽ obut. ⁊ ĩpera¬
tor aqͥs hiemauit.

Expanded text:
qui a ducibus copiarum, quae in Pannoniam missae fuerunt, ad praesentiam principis iussi venerunt. Interea Carlus filius domni imperatoris, qui maior natu erat, II. Non. Decembr. diem obiit; et imperator Aquis hiemavit.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt data fide dolose ad
se uemre mandaut.
Quo fcõ lendesiũ ilico¬
int̾fecit. ip̃e u̾o pͥncipa¬
tum sagacit̾ recepit.
diu̾̃sis penis affectũ gla¬
dio ferire iussit. Germnũ
qͦ frẽm eiꝰ dira pena dãp¬
nauit. Reliqui u̾o frãci
eoꝵ socii ꝑ fugam iuix
euaserũt. Nonnulli u̾o

Expanded text:
, data fide, sub dolo ad , data fide, sub dolo ad se venire mandavit. Quo facto, Leudesium interficit; ipse principatum sagaciter recepit. diversis poenis caesum gladio ferire iussit; Gaerinum, fratrem eius, dira poena damnavit. Reliqui vero Franci eorum socii per fugam vix evaserunt; n
Abbreviated transcription (Latin):
q regem int̾fecit una
cũ regina eiꝰ pregnante
qd̾ dici dolor ẽ. uul foaldꝰ
qͦ ꝑ fugam uix euasit¬
⁊ in austriã ẽ reu̾sus.
franci aũt leudesium
Erat aũt ex burgũdia
i ħ cõsilio b̾s leodegariꝰ
augustidunẽsis ep̃s. et
gerinꝰ frat̾ eiꝰ ꝯsentiẽtes.
cresce̾ sinens. congͤgatis
in auxiliũ sociis hostilit̾
a luxonio cenobio egres¬
sus in franciã reu̾tit᷑.
cum armoꝵ apparatu.
Ad beatũ u̾o audoenum
direxit. quid ei cõsilii da¬
ret. at ille ꝑ int̾nũtios
hoc solũ scͥptũ dirigẽs
osus ut erat intellexit.¬
ac de nocte ꝯsurgens cõ¬
moto ex̾citu usq isariã
fluuiũ uenit. int̾fectis¬
q custodib ad scãm ma
ac ibi quos repperit de
insidiatorib sius occidit.
Leudesius u̾o una cum
theod̾ico rege ⁊ socus ꝙͣ
plurimus ꝑ fugã euasit.
Ebroinus itaq eos ꝑse¬
cutus ẽ. ⁊ baciuo uilla
ueniens: thesauros re¬
gales app̾hendit. Deide
post ħ crisciaco ueniens
regẽ recepit. Leudesium¬

Expanded text:
 regem interfecit, una cum regina ejus praegnante, quod dici dolor est. Vulfoaldus quoque per fugam vix evasit, in Auster reversus. Franci autem Leudesium Eratque ex Burgundia in hoc consilio beatus Leudegarius Augustodunensis episcopus, et Gerinus frater ejus, consentientes. crescere sinens, congregatis in auxilium sociis, hostiliter a Luxovio coenobio egressus in Franciam revertitur cum armorum apparatu. Ad beatum Audoenum direxit, quid ei consilium daret. At ille A per internuntios hoc solum, scripta dirigens, osus ut erat, intellexit. De nocte consurgens, commoto exercitu, usque Isra fluvium veniens, interfectis custodibs, ibi quos reperit de insidiatoribus suis occidit. Leudesius una cum Theuderico rege et sociis quam plurimis per fugam evasit; Ebroinus eos persequutus est. Bacivo villa veniens, thesauros regales adprehendit. Deinde post haec Crisciaeco veniens, regem recepit. Leudesium
Abbreviated transcription (Latin):
no .xiiͦ. regni theod̾ici
Uncelenꝰ qui fallatia
sua protadio cã mortis ex¬
tit̾at. insidiis brunechil¬
dis pede trũcatus. reb q
suis expoliatꝰ egens est
redditꝰ. Uuolfus qͦ patri¬
cius eo ꝙ in necẽ iã dicti
ꝯsensiss ꝓtadii. farima¬
couilla sugente brune¬
childe iussu theod̾ici int̾¬
ficit᷑. Natus ⁊ est ex cõ¬
cubina theodici filiꝰ no¬
mine meroueꝰ. quẽ rex
clothariꝰ de sacro fonte le¬
uauit. Porro sepedictus
rex theoderitus. ꝑ suasio¬
nib aridii lugdunensis
ep̃i. ac auie sue brunechil¬
dis deceptus. sc̃m deside¬
rium uiennensẽ ponti¬
ficem exilio reuocatum
lapidari p̾cepit. ad cuius
tumulũ miracula cre¬
berrime fiunt.

Expanded text:
Anno XII regni Theodorici Uncelenus, qui fallacia sua Protadio causa mortis exstiterat, insidiis Brunechildis pede truncatus rebusque suis expoliatus, egens est redditus. Wolfus quoque patricius, eo quod in necem jam dicti consensisset Protadii, Fariniaco villa suggerente Brunechilde jussu Theodorici interficitur. Natus etiam est ex concubina Theodorici filius, nomine Meroveus. Quem rex Clotarius de sacro fonte levavit. Porro saepe dictus rex Theodoricus, persuasionibus Aridii Lugdunensis episcopi ac aviae suae Brunechildis deceptus, sanctum Desiderium Viennensem pontificem exsilio revocatum lapidari praecepit. Ad cujus tumulum miracula creberrime sunt
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ⁊ ꝓtadiũ inibi ꝑe¬
merũt. Theodericꝰ licet a
suis coactus cũ fr̃e theo¬
deb̾to pacificat᷑. ⁊ utroꝵ¬
q ex̾citus saluus ac in¬
tegro nũo ad sua regre¬
ditur.
ñno .xiͦ. regni theode¬
rici sb̾rogat᷑ ꝓtadio
maior domꝰ quidã claudiꝰ
itidẽ romanꝰ gen̾e homo
prudẽs. fide plenꝰ. Iocun¬
dus in fabulis. ꝓuidus
in cunctis. S sagina cor¬
poris ualde gͣuis. Qui p̾¬
decessoris sui t̾ritus exẽ¬
plis. amiciciã uniu̾sis
seruans. leuem se ac fa¬
uorabilem p̾bebat. hiis

Expanded text:
runt, et Protadium inibi peremerunt. Theodoricus licet a suis coactus, cumfratre Theodeberto pacificatur, et utrorumque exercitus salvus, ac integro numero, ad sua regreditur. Anno XI regni Theodorici subrogatur Protadio major domus quidam Claudius, itidem Romanus genere; homo prudens, fide plenus, jucundus in fabulis, providus in cunctis, sed sagina corporis valde gravis. Qui praedecessoris sui territus exemplis, amicitiam cum universis servans, lenem se ac favorabilem praebebat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uice sua in urbe remensi
synodũ ꝯgregaret. man¬
dans illi ut sine dilatõne
reuocaret de carc̾e arnul¬
fũ. ⁊ degͣdaret gerb̾tũ.
Collecto gͥ ꝯcilio iterũ in
urbe resnsi ex iussione apłi¬
ci reuocatꝰ ẽ arnulfꝰ de
custodia. ⁊ cũ honore re
ceptus in ꝓpͥa sede. Gerb̾tꝰ¬

Expanded text:
ice sua in urbe Remensi synodum congregaret; mandans illi ut sine dilatione revocaret de carcere Arnulfum et degradaret Gerbertum. Collecto igitur concilio, iterum in urbe ex jussione apostolica revocatus est Arnulfus de custodia, et cum honore magno receptus in p
Abbreviated transcription (Latin):
etis pastib. Enĩ u̾o eqͥna
hec ẽẽ ꝯstat egesta. que
certũ est hordeũ fuisse. ⁊
obhoc equoꝵ uł muloꝵ pa¬
bula. Id̾oq cautiꝰ iugilate
nam in suꝑiorib flumĩs
huiꝰ ut cerno nob̾ parant᷑
insidie. Ex tẽplo duos su¬
oꝵ ꝯscensis speculatum
dirigũt equis. Qui nr̃is
uisis qd̃ uerũ erat abai¬
do renũtiãt. At illi timo¬
re coacti oĩb que castren¬
sis habitatõ hũit post ha¬
bitis atq dimissis: fuge
nr̃i potiti. in eoꝵ papilio¬
nib illa sunt nocte hospi¬
tati. S abaidũ collecta
multa manu hostiũ eis in
crastinũ p̾liaturꝰ octurrit

Expanded text:
eti pastibus; enimvero aequina eti pastibus; enimvero aequina haec esse constat aegesta, que certum est ordeum fuisse et ob hoc ęquorum vel mulorum pabula. Ideoque cautius vigilate! Nam in superioribus fluminis huius, ut cerno, nobis parantur insidiae". Extimplo duos suorum conscensis speculatum dirigunt aequis. Qui nostris visis, quod verum erat, Abaiduno renuntiant. At illi timore coacti, omnibus quae castrensis habitatio habuit posthabitis atque dimissis, fugę nostri potiti in eorum papilionibus illa sunt nocte hospitati; sed Abaidun, collecta multa manu hostium, eis in crastinum proeliaturus occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
tortosam pecierat. at u̾o
hii qui ad opꝰ supͣdc̃m sũt
deputati. hademarꝰ scil
bera. ⁊ reliqui. tͥum dieꝵ
em̃so itin̾e. erant enĩ sñ
saumariis. celo ꝓtecto
utentes. foco ue fumo de¬
phendent᷑ renũciantes
siluis se die occulentes.
nocte qͣntũ posse dabat ᷑
iter agentes qͣrto die hi¬
bero cõpactis mauib ip̃i
quid̾ taspositi. eqͦs aũt
natatui ꝯmiserũt. Qd̾
factũ magnũ uoto eoꝵ
peperat effectũ. nͥ fuiss
accerrime dep̾hensũ. C ũ
enĩ abaidũ dux tortose
tͣnsitu nr̃os ꝓhibit urꝰ
littora hiberi obsideret
flumĩs ⁊ illi qͦs supͣdixi¬
mus suꝑiora illiꝰ mͦ p̃dc̃o
tnͣsmitt̾ent. maurꝰ qͥdam
lauandi gr̃a flum̃ ĩgrest
fimũ a flumine uidit. p̃¬
ri equinũ. Quo iuso sic̃
sunt nimie calliditatis
adnatãs. fimũq ꝯp̾hen¬
dens. ⁊ narib admouens
exclamauit. Cernite in¬
quiens o socii. moneo ꝙͣ
cauete. Nam hoc stercus
nec onagri ẽ. uł cuiꝰcũq
animantis. herbidis assu¬

Expanded text:
Tortosam petięrat. At vero hii qui ad opus supradictum sunt deputati, Hademarus scilicet, Bera et reliqui, trium dierum emenso itinere – erant enim sine sagmatibus – cęlo pro tecto utentes, foco ne fumo deprehenderentur renuntiantes, silvis se die occulentes, nocte quantum posse dabatur iter agentes, quarto die Hibero conpactis navibus ipsi quidem transpositi, aequos autem natatui commiserunt. Quod factum magnum voto eorum pepererat effectum, nisi fuisset acerrime deprehensum. Cum enim Abaidun dux Tortose transitu nostros prohibiturus littora Hiberi obsideret fluminis, et illi, quos supra diximus, superiora illius modo praedicto transmitterent, Maurus quidam lavandi gratia flumen ingressus fimum a flumine vidit ferri ęquinum. Quo viso, sicut sunt nimię calliditatis, adnatans fimumque conprehendens et naribus admovens exclamavit: „Cernite", inquiens, „o sotii, moneo quam cavete! Nam hoc stercus nec onagri est vel cuiuscumque animantis herbidis assu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rheñ scd̃a aqͣ nouioma¬
gum nauigauit. ibiq
scm̃ quadrage simale ie¬
iuniũ ⁊ sacratissimam
pasche festuutatẽ cele¬
brauit. Et inde post nõ
multũ dies aquisgrani
ueniẽs karolũ filiũ su¬
um in t̾ram sclauoꝵ qͥ
dicũt᷑ sorabi. ⁊ sedent
suꝑ albim fluuiũ. cũ
ex̾citu misit. In qͣ expe¬
ditõe miliduoch sclauoꝵ
dux int̾fectꝰ ẽ. duoq ca¬
stella ab ex̾citu edifica¬
ta. unũ sr̃ ripã flumĩs
albim. Sclauisq paca¬
tis karolꝰ cũ ex̾eitu reg̾s¬
⁊ manꝰ de baioaria ⁊ ale¬
mãnia atq burgũdia
sic̃ annio suꝑiorẽ in t̾ra
bechenit. nastataq t̾ra

Expanded text:
 Rhenum secunda aqua Noviomagum navigavit ibique sanctum quadragesimale ieiunium et sacratissimam paschae festivitatem celebravit. Et inde post non multos dies Aquasgrani veniens Karlum filium suum in terram Sclavorum, qui dicuntur Sorabi, qui sedent super Albim fluvium, cum exercitu misit; in qua expeditione Miliduoch Sclavorum dux interfectus est, duoque castella ab exercitu aedificata, unum super ripam fluminis Albim. Sclavisque pacatis Karlus cum exercitu regreset manus de Baioaria et Alamannia atque Burgundia sicut anno superiore in terram Beeheim vastataq
Abbreviated transcription (Latin):
xisse clamaret. ad scipitẽ
ligata. uiuens exusta est.
Thesaurariꝰ clodouei acu¬
pane stabuli comite debi¬
tiurico retractus ⁊ regine
uinctꝰ directꝰ ab ip̃a. rogã¬
te ꝓ eo b̾o gregorio turo¬
nico ep̃o Uinculis ac pe¬
nis absolutus est.

Expanded text:
ustra clamaret, ad stipitem ustra clamaret, ad stipitem ligata vivens exusta est. Thesaurarius Clodovei, a Cupane Stabuli comite de Biturico retractus et reginae vinctus directus, ab ipsa, rogante pro eo beato Gregorio Turonico episcopo, vinculis ac poenis absolutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ellam quid̃ cesam ante
hospiciũ clodouei palo
p̾cepit infigi. matrẽ u̾o
eiꝰ uerberib laceratam
uera fuisse que dc̃a erãt
ꝓfiteri coegit. Cum are¬
ge ulcionẽ posceret. rex
uenatũ ꝓfectus filiũ ut
ad se ueniret uissũ alliga¬
ri fecit ⁊ regine direxit
Quẽ illa sepsit in custo¬
dia. int̾rogans rei uerita¬
tem. uł qui ex pͥncipib
ei fauerẽt. u̾m ille nicħ̾
cͥminũ ꝯfessus. amicos
suos seu familiares dete¬
xit. illa eũ post biduũ
tͣnͣsmatronã inuilla no¬
cetũ nõie duci. ⁊ ibi ĩ cu¬
stodia cultro int̾imi man¬
dans regi ꝑ subintrodu¬
ctas insinuari fecit ꝑ so¬
nas. qd ip̃e se int̾emisset¬
⁊ adhuc cultrũ in loco
uuln̾s ꝑsisteret. Qd̃ rex
audiens nullũ ꝓ morte
filii ꝯcipiens luctũ eum
ibidẽ sepeliri mandauit.
mater clodouei crudelit̾
necata soror a pu̾is regi¬
ne illusa in monast̾ium
est detrusa. Mulier que
ccͣ eum locuta fu̾at. ut
iuua ureret᷑ adiudicata

Expanded text:
ellam quidem caesam ante ellam quidem caesam ante hospitium Clodovei palo praecepit infigi. Matrem vero ejus, verberibus laceratam, vera fuisse quae dicta erant profiteri coegit. Cum a rege ultionem posceret, rex, venatum profectus, filium ut ad se veniret jussum alligari fecit, et reginae direxit. Quem illa sepsit in custodia, interrogans rei veritatem, vel qui ex principibus ei faverent. Verum ille nihil criminum confessus, amicos suos seu familiares detexit. Illa eum post biduum trans Matronam in villam, Nocetum nomine, duci et ibi in custodia cultro interimi mandans, regi per subintroductas insinuari fecit personas, quod ipse se interfecisset, et adhuc cultrum in loco vulneris persisteret. Quod rex audiens, nullum pro morte filii concipiens luctum, eum ibidem sepeliri mandavit. Mater Clodovei crudeliter necata, soror a pueris reginae illusa, in monasterium est detrusa. Mulier, quae contra eum locuta fuerat, ut viva ureretur adjudicata,
Abbreviated transcription (Latin):
plicio int̾uentu b̾i gre¬
gorii lib̾atus est. qui init̾
cruciatꝰ ⁊ u̾bera. hoc ꝯfes¬
sus est. ideo se talia de re¬
gina dixisse ut ea de reg¬
no eiecta. clodoneꝰ qui
solus ex filiis ch̾ilꝑici
suꝑerat a patre regnũ
suscipiens regnaret.hic
⁊ enĩ clodoueus ex alia
uxore chilꝑici natus post
mortẽ filioꝵ regis qui
ex fredegũde geniti erãt.
inssigante ip̃a regina
apud brenacũ uillam
a patre manere uisus
est. ut similiquo fr̃es
morbo deperiret. Nam
terie tũc seuiebat pestis.
S ille uͥ mortis euasit
discrimẽ. dolos ꝑsentiẽs
nou̾ce fastuose eam
despiciẽs iactitabat se so¬
lum heredẽ regni relictũ.
Non defuere tñ qui delato¬
ria cͥcͣ eum usi arte. non
solũ que ip̃e ĩiuriose lo¬
quebat᷑ͣ de regina. Uerũ
etiã aliqua ad ip̃am re¬
ferrent m̃datia. asseren¬
tes maleficio matͥs cuiꝰ¬
dam meretͥcule que
cum dodoueo solita
erat / cubare eius filios
interisse. Regina hoc au¬
dito iracũdia ꝯmota. pu¬

Expanded text:
plicio interventu beati Gregorii, liberatus est. Qui, inter cruciatus et verbera, hoc confessus est ideo se talia de regina adinvenisse ut ea de regno ejecta, Clodoveus qui solus ex filiis Chilperici supererat a patre regnum suscipiens regnaret. Hic etenim Clodoveus, ex alia uxore Chilperici natus, post mortem filiorum regis qui ex Fredegunde geniti erant, instigante ipsa regina, apud Brenacum villam a patre manere jussus est, ut simili quo fratres morbo deperiret. Nam teriae tunc saeviebat pestis. Sed ille ubi mortis evasit discrimen, dolos persentiscens novercae, fastuose eam despiciens jactitabat se solum haeredem regni relictum. Non defuere tamen qui delatoria contra eum usi arte, non solum quae ipse injuriose loquebatur de regina, verum et aliqua ad ipsam referrent mendacia, asserentes maleficio matri cujusdam meretriculae, quae cum Clodoveo solita erat cubare, ejus filios interiisse. Regina, hoc audito, iracundia commota, pu
Abbreviated transcription (Latin):
tis gaudiũ deferens nũ¬
tius ad scm̃ g̾manũ de
pratis ueniẽs hos felices
rumores enarrauit. eadẽ
hora qua monachi ĩcipie¬
bant cantare ꝓpheticum
canticũ. Denedictꝰ dñs
deus isrł. qr uisitauit ⁊
fecit redẽptõem pleb̾ sue.
Qd̾ diuino oraculo ꝯtigis¬
sẽ manifestis in dicus co¬
nici põt. fama u̾o tamde¬
rens õs frãcigenas ma¬
xie gaudio repleuit. Qͥp

Expanded text:
tis gaudium deferens nuntius ad S. Germanum de Pratis veniens, hos felices rumores narravit eadem hora qua monachi incipiebant cantare propheticum canticum, Benedictus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae, etc. Quod divino oraculo contigisse manifestis indiciis conjici potest. Fama vero tam derrens, omnes Francigenas maximo gaudio replevit, q
Abbreviated transcription (Latin):
uenire distuliss cõdig¬
nas ꝑfidie sue penas ẽẽ
daturũ. Uenerũt ⁊ ex bri¬
tonũ pͥmorib quos illiꝰ
limitis custodes adducere
uoluerũt. Eod̃ tp̃r heriol¬
dus cũ uxore ⁊ magna
danoꝵ multitudine ue¬
niens magonciaci apud
scm̃ albanũ cũ his quos
secũ adduxit baptitatꝰ
est. multis q mun̾ib ab
est. Uerens aũt pussimꝰ
imꝑator ne ob tale fc̃m
negaret᷑ ei habitatõ soli
naturalis. dedit ei quendã
comitatũ in frisia cuiꝰ uo

Expanded text:
isset, condignas perfidiae suae poenas esse daturum. Venerunt et ex Brittonum primoribus, quos illius limitis custodes adducere voluerunt. Eodem tempore Herioldus cum uxore et magna Danorum multitudine veniens, Mogontiaci apud sanctum Albanum cum his quos secum adduxit baptizatus est, multisque muneribus ab s. Verens autem piissimus imperator, ne ob tale factum negaretur ei habitatio soli naturalis, dedit ei quendam comitatum in Frisia, cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
set suũ obid apud regẽ
accusatus ẽ ab illa. Rex
tib amicis. iurauit se
non solũ homicidam. ue¬
rum cunctã eiꝰ ꝑdit᷑um
gen̾atõem. quatinꝰ autꝰ
int̾ficiendoꝵ regũ de reg¬
no tolleret᷑ francoꝵ. hoc
t̾rore ꝑcussus uir supra
nõiatus ad basilicam sc̃i
martini cum dicis qͥb
frequẽtes intulerat ĩiu¬
rias aufugit. Eunc aure¬
lianenses cũ blesensib
ad custodiend̾ ne ex inde
uspiã dilaberet᷑. iussu re¬
gis alt̾nas sortiti uices
in eundo ac redeundo ⁊¬
multas agebãt p̾das. Dũ¬
q duo qui mulas iam di¬
cti rapiebãt ꝯfessoris
ad domũ cuiꝰdam rustici
potũ petituri aduenissẽt.
⁊ ille se hr̃e negaret unꝰ

Expanded text:
set suum, ob id apud regem accusatus est ab illa. Rex tibus amicis juravit « se non solum homicidam, verum cunctam ejus perditurum generationem, quatenus ausus interficiendorum regum de regno tolleretur Francorum. » Hoc terrore perculsus vir supra nominatus, ad basilicam Sancti Martini cum clericis, quibus frequentes intulerat injurias, aufugit. Tunc Aurelianenses eam Blesensibus ad custodiendum, ne exinde uspiam dilaberetur, jussu regis alternas sortiti vices, in eundo ac redeundo multas agebant praedas. Dumque duo, qui mulas jam dicti rapiebant confessoris, ad domum cujusdam rustici potum petituri advenissent, et ille se habere negaret, un
Abbreviated transcription (Latin):
scarã hostilẽ cui p̾fecit
theodicũ comitẽ qͣui in
aduitoriũ illoꝵ cͣcͣ normã¬
nos disposuit. ⁊ ip̃e ultͣ
sequanã. ac si recepturus
brutonũ pͥncipes. ⁊ bella¬
tores ccͣ normãnos usq
turonis ꝑrexit. uir plenꝰ¬
ctica deportatꝰ: usq ad mo¬
nast̾ium scĩ dẏonisii m̃ se
augusto ibi mortuus est
⁊ sepultus.
Rimores a regni expe¬
ditũ nũtiũ miser̃ ad
carlomannũ mandantes
ut relictis qͥ uiennã obse¬
d̾ant. ⁊ seditõi bosonis re¬
sist̾ent. ip̃e qntociꝰ ad eos
uenire festinaret. qm̃ ip̃i
hoscilit̾ p̾parati erãt ĩ oc

Expanded text:
scaram hostilem, cui praefecit Theodericum comitem, quasi in adiutorium illorum contra Nortmannos disposuit. Et ipse ultra Sequanam, acsi recepturus Brittonum principes et bellaturus contra Nortmannos, usque Turonis perrexit. Ubi ctica deportatus usque ad monasterium Sancti Dyonisii, mense Augusto ibi mortuus est et sepultus. Primores autem regni expeditum nuntium miserunt ad Karlomannum, mandantes, ut, relictis qui Viennam obsiderent et seditioni Bosonis resisterent, ipse quantocius ad eos venire festinaret, quoniam hostiliter ipsi praeparati erant in oc
Abbreviated transcription (Latin):
imo ĩcarnatõis dñice¬
carlomãno cũ suis ccͣ bo¬
sonis seditionẽ. ludouicꝰ
ni sui ctͣ normãnos. qui
uastantes oĩa in suo itin̾e
corbeiũ monastiũ. ⁊ am¬
bianis cuutatẽ aliaq sc̃a
loca occupau̾nt. De quib
nõ modicã ꝑtem occisis
cet̾is q fugatis. ⁊ ip̃e ludo¬
uitꝰ una cũ suis retrorsũ¬
noĩe nemine ꝑ seqñte fugã
arripuit. diuino manifestã¬
te iudicio. qr qd̃ in norman¬
nos fu̾at actũ. iĩ humana s

Expanded text:
nno incarnationis DomiCarolomanno cum suis contra Bosonis seditionem, Ludovicus ni sui contra Nortmannos. Qui vastantes omnia in suo itinere, Corbeiae monasterium et Ambianis civitatem aliaque sancta loca occupaverunt, de quibus non modicam partem occisis ceterisque fugatis, et ipse Hludowicus una cum suis retrorsum, nemine persequente, fugam arripuit, divino manifestante iudicio, quia quod a Nortmannis fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
sui usdẽ ludouicꝰ cũ quib po¬
castellũ mat̾ia lignea qͦꝵ¬
tu in loco qui dicit᷑ stromꝰ
clausit. qd̃ magis ad mu
custodiend̃ ꝯmit̾e poss.
ndeq reu̾sus ãno. dcct¬

Expanded text:
owicus cum quibus pocastellum materia lignea quotu in loco qui dicitur Stromus clausit; quod magis ad muncustodiendum committere posset. Indeque reversus, anno d
Abbreviated transcription (Latin):
ost amalricũ aũ theo¬
dorus hispanias tenu¬
it. Quo int̾fc̃o theudegilꝰ
successit. hic dũ int̾ cenã¬
dum alacͥtate ultͣ solitũ
utit᷑ extĩctis cereis a suis
occidit᷑ ⁊ agila regnũ ar¬
ripuit. Gochi u̾o iã olim
uiciũ hoc in ꝯsuetudinẽ
u̾terũt. ut dũ ei rex ꝓpriꝰ
displicu̾̃it a sius int̾ima¬

Expanded text:
ost Amalricum autem, Theodus Hispanias tenuit. Quo interfecto, Theudegilus successit. Hic dum inter coenandum alacritate ultra solitum utitur, exstinctis cereis a suis occiditur et Agila regnum arripuit. Gothi vero jam olim vitium hoc in consuetudinem verterunt ut, dum eis rex proprius displicuerit, a suis int
Abbreviated transcription (Latin):
be. ut młtoꝵ sinceritas
⁊ signata u̾itatis u̾ba
testant᷑. eximius leuita
enitulit. Pontifex nil
moratꝰ eiꝰdẽ incliti leui¬
te. ac martiris stolam¬
illi q̃digno honore susci

Expanded text:
be, ut multorum sinceritas et signata veritatis verba testantur, eximius levita enituit. » Pontifex nil moratus, ejusdem inclyti levitae ac martyris stolamilli condigno honore su
Abbreviated transcription (Latin):
hildeb̾tus aũt rex qui
ant̾iorib ut suꝑiꝰ de¬
claratũ est ãnis hispamã
ingressus. toletũ urbem
ceꝑat. clothariũ frẽm su¬
um cũ quo fedꝰ firmaue¬
rat sollicitauit ĩ adium̃¬
tum sui. quo eiꝰ fretus
societate eand̃ ꝓuĩciã
sͥ subacturꝰ agred̾et᷑. Quo
cũ ualido ex̾titus aduen¬
tante supplem̃to uirib
ꝯiũctis cesar angustãs am
usq accesser̃t̃. a cuiꝰ urbis
ingressu ꝓhibiti obfidionẽ
adorunt᷑. Et resistentib
oppidanis cũ sũma iu utͥn¬
q decern̾et᷑. tand̾ hispani
ip̃a obsidionis dispõĩtõne
⁊ fnͣcoꝵ feroci ꝑt̾riti aĩosi¬
tate aĩos a p̾lio reuocau̾nt
tania murũ obambulã¬
tes cͥꝯire cepunt. Qd̾ re¬
ges cernẽtes aliqd̃ male¬
ficiũ ex̾cere suspicati st̃.
Captũq quẽdã ex rusticis
solliciciꝰ int̾rogãt cuiꝰ re¬
ligionis habitatores ciui¬
tatis ẽẽnt. aut quid urbẽ
cͥꝯeundo p̾cantatõis age¬
rent. Quibz ille. Ciues ait

Expanded text:
hildebertus autem rex, qui anterioribus ut superius declaratum est, annis Hispaniam ingressus Toletum urbem ceperat, Clotarium fratrem suum, cum quo foedus firmaverat, sollicitavit in adjumentum sui; quo, ejus fretus societate, eamdem provinciam sibi subacturus aggrederetur. Quo cum valido exercitus adventante supplemento, viribus conjunctis, Caesaraugustam usque accesserunt. A cujus urbis ingressu prohibiti, obsidionem adoriuntur. Et resistentibus oppidanis, cum summa vi utrinque decerneretur, tandem Hispani, ipsa obsidionis dispositione et Francorum feroci perterriti animositate, animos a praelio revocaverunt, tania murum obambulantes circuire coeperunt. Quod reges cernentes, aliquod maleficium eos exercere suspicati sunt, captumque quemdam ex rusticis sollicitius interrogant cujus religionis habitatores civitatis essent, aut quid urbem circumeundo praecantationis agerent? Quibus ille: « Cives, ait
Abbreviated transcription (Latin):
parisiꝰ defert. edificatãq
sci leuite ac martyris de¬
dicari fecit. In qua ñ mi¬
nimã uasoꝵ ꝑtem que
eũ a toleto absportasse
supͣ memorauimꝰ. cum
capsis euangłioꝵ cruces
qͦ mirifici oꝑis. aliaq de¬
uotus excellẽtissima ꝯtu¬

Expanded text:
Parisius defert, aedificatamque vitae ac martyris dedicari fecit. In qua non minimam vasorum partem, quae eum a Toleto asportasse supra memoravimus, cum capsis evangeliorum, cruces quoque mirifici operis aliaque devotus excellentissima contu
Abbreviated transcription (Latin):
religionis ac uniꝰ ueri
dei uos agnoscẽtes ẽẽ culto¬
res. parc̾e uob̾ decreuimꝰ
si assensũ nr̃e petitõi tu
qui antistitis in hoc loco
fung̾is offõ p̾bens nob̃
scĩ uincentii reliquias

Expanded text:
religionis ac unius veri Dei vos agnoscentes esse cultores, parcere vobis decrevimus, si assensum nostrae petitioni tu, qui antistitis in hoc loco fungeris officio, praebens, nobis sancti Vincentii reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
utͣsq cũ filio ꝙͣ ei una
eaꝵ genu̾at diuinitus
ꝑtussas. se ꝑdidisse ĩdolu¬
it. yp̃e qͦ ñ post młtum
tpris in aquitania apud
castrũ blauia iuite finẽ
sortitus in basilica sc̃i ro¬
mani est sepultus.

Expanded text:
cum filio, quem ei una earum genuerat, divinitus percussas se perdidisse indoluit. Ipse quoque, non post multum temporis, in Aquitania apud castrum Blavia vitae finem sortitus, in basilica sancti Romani est sepultus.
Abbreviated transcription (Latin):
herebertꝰ qui ⁊ ariber¬
tus rex parisioꝵ ingo¬
b̾gam duxit uxorẽ. huic
erant ancillule due nom̃
uni marcouefa. alt̾a uo¬
cabat᷑ merofidis. harũ
amore rex ita deꝑire cep̃.
ut uxorẽ eiceret ĩgober¬
gam. ⁊ eas ambas ĩ locũ
eiꝰ substitu̾et. ꝓ qua re
a b̾o g̾mano p̾fate urbis¬

Expanded text:
Cherebertus, qui et Aribertus, rex Parisiorum, Ingobergam duxit uxorem. Huic erant ancillulae duae. Nomen uni Marcovefa, altera vocabatur Merofidis. Harum amore rex ita deperire coepit ut uxorem ejiceret Ingobergam, et eas ambas in locum ejus substitueret. Pro qua re a beato G
Abbreviated transcription (Latin):
ior ẽ natu odonẽ franci.
burgundiones. aqͥtaniẽ¬
sesq ꝓceres ꝯgregati in
unũ. lic reluctantẽ tuto¬
rem karoli pueri. regni¬
q elig̾e gub̾natorẽ. quẽ

Expanded text:
jorem natu Odonem Franci et Burgundiones, Aquitaniensesque proceres congregati in unum, licet reluctantem tutorem Caroli pueri, regnique elegerunt gubernatorem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tus pͥnceps cͣcͣ karolũ
simplicẽ qr pars ei regi¬
nidem ĩuasit. Qͥ magis
diademate se regio coro¬
nari. ac ceptro regni ĩ¬
signiri. ac ĩungi ꝑtim
blanditiis ꝑtimq minis¬
extorsit. S nequaꝙͣ huiꝰ
p̾sũptõis letos habuit

Expanded text:
bertus princeps contra Karolum Simplicem, quia pars ei reginidem invasit, et a diademate regio se coronari ac sceptro regni insigniri ac inungi partim blanditiis partimqextorsit. Sed nequaquam hujus praesumptionis laetos habuit
Abbreviated transcription (Latin):
S nunc a fluuio suꝑ
quẽ est sitũ resbascen¬
se dicit᷑ cenobiũ. hos
fr̃es ad tam p̾clara ex̾¬
cicia exemplo scĩssimi
reor excitatos ẽẽ eligii.
Ille enĩ dum in palatio
gratam deo ⁊ hominib
ageret uitã. a rege da¬
gob̾to pecierat cõdona¬
ri sͥ uillam in pago le¬
moiicino sitam. sollẽp¬
macum cognõiatam
in quo ⁊ monast̾ium
construxit. ⁊ cõgregatõ¬
nem d̾o ẜuientiũ mo¬
nachoꝵ statuit.

Expanded text:
 nunc a fluviolo, super quem est situm, Resbascense dicitur coenobium. Hos fratres ad tam praeclara exercitia, exemplo sanctissimi reor excitatos esse Eligii. Ille enim dum in palatio gratam Deo et hominibus ageret vitam, a rege Dagoberto petierat condonari sibi villam in pago Lemovicino sitam, Solemniacum cognominatam. In qua et monasterium construxit, et congregationem Deo servientium monacho
Abbreviated transcription (Latin):
te nob̾ conẜuet duituis.
⁊ nos fideli deuotõe illi ob
entes sb̾ illiꝰ admĩstratõe
in suo gub̾net ẜuitio.

Expanded text:
te nobis conservet diutius, et nos fideli devotione illi obsentes, sub illius administratione in suo gubernet servitio.
Abbreviated transcription (Latin):
ac cuiꝰ ẽ regnũ. ⁊ ut scͥptũ
ẽ cui uolu̾it dabit illud. ⁊
in cuiꝰ manu corda st̃ regũ
⁊ facit unanimes hĩtare
indomo. soluens medium
ret nob̾ regẽ ac pͥncipem
scd̃m cor suũ. qͥ ĩ uidicio ⁊
iusticia nos ĩ oĩ ordine ac
ꝓfessione. reg̾et. saluaret
atq defend̾et iuxͣ uolũta¬
nanumit̾ ĩ eũ declinaret
atq uniret. ꝙ̃ ip̃e ad salu¬

Expanded text:
ac cuius est regnum, et, ut scriptum est, cui voluerit dabit illud, et in cuius manu corda sunt regum, t facit unanimes habitare in domo, solvens medium ret nobis regem ac principem secundum cor suum, qui in iudicio et iustitia nos in omni ordine ac professione regeret, salvaret atque defenderet iuxta voluntananimiter ad eum declinaret atque uniret, quem ipse ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
płimis regnis ẽ cogni¬
tum qͣntos ⁊ quales euen¬
tꝰ tp̃r senioris nr̃i. ꝙ̃ hacte¬
nus habuimꝰ ꝓ caĩs notissi¬
mis cõiter sustinuimꝰ. ⁊
qͣnto dolore. qͣntaq angu¬
stia de illiꝰ ĩfausta morte
nuꝑ cordib ꝑcussi sumꝰ.
Uñ unicũ regugiũ ⁊ sin¬
glarit̾ salubre ꝯsiliũ rege
⁊ pͥncipe nr̃o destituti ac

Expanded text:
plurimis regnis est cognitum, quantos et quales eventus tempore senioris nostri quem hactenus habuimus, pro causis notissimis communiter sustinuimus, et quanto dolore quantaque angustia de illius infausta morte nuper cordibus perculsi sumus. Unde unicum refugium et singulare ac salubre consilium, rege et principe nostro desti
Abbreviated transcription (Latin):
forti ut ei ex oblico ĩ sidi¬
as ponẽs ne ꝓcinctũ ĩpu¬
ne egred̾ent᷑ ꝓuideat. Qͥ
talib callens ĩtentoriis
sumit arma. eosq eqͦꝵ
uelocitate ex obliqͦ nr̃is
eos ĩpedientib ĩ opinate
q̾sdam int̾cipit. regi ce¬
lerit̾ remittit. Qui cũ
redimi se młto rogarẽt
imꝑat eos emancari. mã¬
cos aũ pugnos ĩpugnis
refe̾ntes intꝰ socus remit¬
ti. Quib cet̾i t̾riti dei¬
ceps nos qͥetos sinebant.
Cũq machinaꝵ ⁊ ĩstru¬
m̃toꝵ structura demorã¬
te tota alu̾nia uolũtati
⁊ arbitͥo excitꝰ pateret.
dux aquitanie. Willermꝰ
excitu aqͥtanoꝵ fretꝰ ad¬
uenit. qui cũ in monta¬
nis cast᷑ m̃etatꝰ in plano
frãcoꝵ ĩtueret᷑ rutilare
phalanges. admiratꝰ ex̾citꝰ
tanti magnitudinẽ penit
fragand̾ uenisse. mittẽs¬
q pacificos regi nũtios.
ut ei tanꝙͣ dño suo loqͣt᷑
assistit. porans hoc modo.
Dux tuus aqͥtanie dñe
rex. ml̾ta te salute om̃i
potiri honore. Non dedig¬

Expanded text:
orti, ut eis ex obliquo insidias ponens, ne procinctum impune regrederentur provideat. Qui talibus callens in tentoriis, sumit arma, eosque equorum velocitate ex obliquo nostris eos impedientibus, inopinate quosdam intercipit, regi celeriter remittit. Qui cum redimi se multo rogarent, imperat eos emancari; mancos autem pugnos in pugnis referentes intus sociis remitti. Quibus caeteri territi deinceps nos quietos sinebant. Cumque machinarum et instrumentorum structura demorante tota Alvernia voluntati et arbitrio exercitus pateret, dux Aquitaniae Guillelmus exercitu Aquitanorum fretus advenit. Qui cum in montanis castra metatus in plano Francorum intueretur rutilare phalanges, admiratus exercitus tanti magnitudinem, poenifragandum venisse, mittensque pacificos regi nuntios, ut ei tanquam Domino suo loquatur assistit, perorans hoc modo: « Dux tuus Aquitaniae, domine rex, multa te salute, omni te potiri honore. Non dedig
Abbreviated transcription (Latin):
si quid ꝯmisit curie ur̃e
ur̃o habeo iudicio rep̾senta¬
le. Hoc nunꝙͣ ꝓhibuimꝰ hoc
etiã mͦ offerimꝰ. ⁊ ut susci¬
piatis supplicit̾ efflagita¬
mus. Et ne suꝑ hus celsi¬
tudo ur̃a dubitare dignet᷑
młtos ⁊ sufficiẽtes obsides
dare paratos habemꝰ. Si sic
iudicau̾int regni optima¬
tes. fiat. Sin ałr: sicut suꝑ

Expanded text:
misit, curiae vestrae vestro habeo imperio repraesentare. Hoc nunquam prohibuimus, hoc etiam modo offerimus, et ut suscipiatis suppliciter efflagitamus. Et ne super his celsitudo vestra dubitare dignetur, multos et sufficientes obsides dare paratos habemus. Si sic judicaverint regni optimates, fiat; sin aliter, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex bulgaroꝵ ñ uelut
pacis faciende grã
legatos ad imꝑatorẽ cũ
litt̾is misit. Quos ille cũ
audiss ac litt̾as que al¬
late fu̾ant legiss. rei
nouitate ñ inmerico ꝑ¬
motꝰ ad explorandã dili
gentiꝰ in solite. ⁊ nunꝙͣ
pͥus in franciã uenien¬
tis legatõis causã ma¬
chelinũ quendã de baio¬
aria cum ip̃is legatis
ad memoratũ regem
bulgaroꝵ direxit. Int̾¬
ea hiems asꝑa ualde q
ꝓlixa fc̃a est que non
solũ cet̾a aĩalia uerũ ⁊
homines quosdã ĩma¬
nitate frigoris extinx̃.
Luna de fecit .ii. noñ.
marc̃. hora noctis scd̾a
Suppo dux spolitinꝰ de¬
cessisse nũciat᷑. In t̾ea
legati romani põtifi¬
cis romam regressi. eũ¬
dem ualida infirmitate
detentũ ac morti ꝓximũ
ĩuenerũt. Qui t̃ paucis
post aduentũ illoꝵ exa¬
ctis dieb uita decessit
In cuiꝰ locũ cum duo ꝑ¬
ppłi fussent electi. euge¬

Expanded text:
ex Bulgarorum N. velut pacis faciendae gratia legatos ad imperatorem cum litteris misit. Quos ille cum audisset ac litteras, quae adlatae fuerant, legisset, rei novitate non inmerito permotus ad explorandgentius insolitae et numquam prius in Franciam venientis legationis causam Machelmum quendam de Baioaria cum ipsis legatis ad memoratum regem Bulgarorum direxit. Interea hiemps aspera valdeque prolixa facta est, quae non solum caetera animalia, verum etiam homines quosdam inmanitate frigoris extinxit. Luna defecit III. Non. Mart. hora noctis secunda. Suppo dux Spolitinus decessisse nuntiatur. Interea legati Romani pontificis Romam regressi eundem valida infirmitate detentum ac morti iam proximum invenerunt; qui etiam paucis post adventum illorum exactis diebus vita decessit. In cuius locum cum duo populi fuissent electi, Euge
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ se certis nũtus id de¬
ferentib irruere uelle
cognoscens. ⁊ se ad resistẽ¬
dum uirib ĩparent ẽẽ sci¬
ens. terga u̾tens aurelia¬
nis se ꝯfert. ibiq abeato
austreno eiusd̃ urbis ep̃o
suscipit᷑. Landicus ante
portã ciuitatis aurelianẽ¬
sis ex̾citu deducto. b̾toal¬
dum ad pugnã egredi ꝓ¬
uocabat. Cui b̾toaldus.
Num̃oso ait uallatꝰ mi¬
lite ꝯfidis. me cũ paucis
tibi nõ posse resist̾e U̾m
si placet nos duo singu¬
laris ineamꝰ certamina
pugne ꝓcul suspensa ar¬
matoꝵ młtitudĩe. ⁊ rei
euentũ expectante nłłiꝰ
ad sit solatiũ satellitis
solius expectat᷑ examẽ
iusti iudicis. Recusante
land̾ico ꝯgredi. Bertoal¬
dus it̾ato dixit ei. Quia
formido nũc ꝓhibet mecũ
temerariis quib p̾sump¬
sistis p̃ripere ꝑtẽ regni
dñi mei regis. int̾ se decer¬
nant cũ armatoꝵ cuneis.
Tunc si placebit ego ⁊ tu

Expanded text:
 se, certis nuntiis id deferentibus, irruere velle cognoscens, et se ad resistendum viribus imparem fore sciens, terga vertens Aurelianis se confert, ibique a beato Austreno ejusdem urbis episcopo suscipitur. Landericus ante portam civitatis Aurelianensis exercitu deducto, Bertoaldum ad pugnam egredi provocabat. Cui Bertoaldus: « Numeroso, ait, vallatus milite confidis me cum paucis tibi non posse resistere. Verum, si placet, nos duo singularis ineamus certamina pugnae, procul suspensa armatorum multitudine et rei eventum exspectante. Nullius adsit solatium satellitis, solius exspectetur examen justi judicis. » Recusante Landerico congredi, Bertoaldus iterato dixit ei: « Quia formido te nunc prohibet mecum temerariis, quibus praesumpsisti praeripere partem regni domini mei regis, inter se decernant cum armatorum cuneis. Tunc, si placebit, ego et tu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at. quẽ imꝑator be¬
iugne suscepit. Erat
nõie theodorꝰ. ⁊ p̾cibus
eiꝰ annuens mun̾ib
donatũ redire ꝑmisit.
Qui rediens ad ppłm
suũ pauco tp̃r tnsacto
diẽ obiit . ⁊ misit ca

Expanded text:
poterat. Quem imperator benigne suscepit – erat nomine Theodorus – et precibus eius annuens muneribus donatum redire permisit. Qui rediens ad populum suum pauco tempore transacto diem obiit. Et misit ca
Abbreviated transcription (Latin):
ome leo papacũ leta¬
nia ꝓcessurꝰ de lat̾anis
ad ecc̃am bi laurentii que
ad craticulã uocat᷑ equo
sedens ꝑgeret insidias a
romanis dispositas iuxta
eandẽ basilicã insidit uͥ
equo deiectꝰ ⁊ erutis ocłis
ut aliquib uisũ ẽ. lingͣ
qͦ ãputata. nudꝰ ac semi¬
uiuus in platea relictꝰ ẽ.
Deinde iussu eoꝵ qui huiꝰ
fc̃i auctores fuere ĩ mo¬
nast̾ium scĩ herasmi
martyris uelut ad curan¬
dum missus albini cuiꝰ¬
dam cubicularii sui cura
uoctu ꝑ murũ dimissus
a uuinigiso duce spoliti¬
no. qui audito huiꝰ modi
facinore romã festinꝰ ad¬
uen̾at susceptus ac spole¬
tum deductus ẽ. Si nꝰ rei
nũciũ cũ rex accepifs. ip¬
sum quid̃ ut incarium
scĩ petri ⁊ romanũ ponti¬
sicem cũ sũmo honore ad
se p̾cepit adduci. iter tñ
suũ qd̃ in saxomã fac̾e
cõstitũat ñ omisit. Ha¬
bito itaq gen̾ali ꝯuen¬
tu suꝑ rheñ in loco qui
lippiam uocat᷑. ibiq in¬

Expanded text:
omae Leo papa, cum letaniam processurus de Lateranis ad ecclesiam beati Laurentii, quae ad Craticulam vocatur, equo sedens pergeret, in insidias a Romanis dispositas iuxta eandem basilicam incidit. Ubi equo deiectus et erutis oculis, ut aliquibus visum est, lingua quoque amputata, nudus ac semivivus in platea relictus est. Deinde iussu eorum, qui huius facti auctores fuere, in monasterium sancti Herasmi martyris velut ad curandum missus Albini cuiusdam cubicularii sui cura noctu per murum dimissus a Winigiso duce Spolitino, qui audito huiusmodi facinore Romam festinus advenerat, susceptus ac Spoletium deductus est. Cuius rei nuntium cum rex accepisset, ipsum quidem ut vicarium sancti Petri et Romanum pontificem cum summo honore ad se praecepit adduci, iter tamen suum, quod in Saxoniam facere constituerat, non omisit. Habito itaque generali conventu super Rhenum in loco, qui Lippe ham vocatur, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
arcinona ciuitas in
lunite hispanico sita
que alt̾nante reꝵ euen¬
tuqͣtũc francoꝵ nc̃ sar¬
racenoꝵ dicioni subicie¬
racenĩ qui tũc eã eua¬
serat regi reddita est
Nam is estatis micio aqͥs¬
gran ad regẽuenit. se¬
q cum memorata cuu¬
tate spotanea dedicione
illiꝰ potestati ꝑmisit
Qua recepta rex filium
suũ ludouicũ ad obsidio¬
nem osce cũ ex̾citu mi

Expanded text:
arcinona civitas in limite Hispanico sita, quae alternante rerum eventu nunc Francoram nunc Sarracenorum dicioni subicieracenum, qui tunc eam invaserat, regi reddita est. Nam is aestatis initio Aquisgrani ad regem venit seque cum memorata civitate spontanea deditione illius potestati permisit. Qua recepta rex filium suum Hludowicum ad obsidionem Oscae cum exercitu i
Abbreviated transcription (Latin):
set pͥmo legatos herene
ĩpatricis a sede cõstãtino¬
poli missos audiuit. Nã
cõstantinꝰ filius eiꝰ ꝓpt̾
moꝵ insolentiã a suis
cõprehensus ⁊ excecatus est.
frẽm tarasiĩ ꝯstantinopo¬
litani ep̃i olim in p̾uo cap¬
tum domũ redire ꝑmi¬
sit. Legati fuer̃. micha¬
el cognom̃to. ganglianꝰ
⁊ theophilus pb̃r delacher¬
nis. Post quoꝵ ab solutio¬
nem uenerũt de hispania
legati. hadefonsi regis. ba¬
silicꝰ scił. ⁊ frora mun̾a
defentes. que ille de ma¬
nib quas uictor apudoli¬
seponã ciuitatẽ a se expug¬
natam ceꝑat. regimitte
curauit. mauros uidelic
septẽ cũ totidẽ mulis at¬
q loricis. que lic ꝑdono
mitt̾ent᷑. magis tñ in

Expanded text:
set, primo legatos Herenae set, primo legatos Herenae imperatricis ad se de Constantinopoli missos audivit, – nam Constantinus filius eius propter morum insolentiam a suis comprehensus et excaecatus est, fratrem Tarasii Constantinopolitani episcopi, olim in proelio captum domum redire permisit. Legati fuere Michael, cognomento Ganglianos, et Theofilus presbyter de Blachernis. Post quorum absolutionem venerunt de Hispania legati Hadefonsi regis, Basiliscus et Froia, munera deferentes quae ille de manubiis, quas victor apud Olisiponam civitatem a se expugnatam coeperat, regi mittere curavit, Mauros videlicet septem cum totidem mulis atque loricis, quae licet pro dono mitterentur, magis