comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem sipat̃ est genitor eeñtie diui¬
ne cum ip̃e eẽntia Dnma et sit et
deus sit eo ergo ꝙ gñat et est etd̾
est Ita ergo non illud qd̃̾ gñatur
nenss gignenti genita eausa est.
genuit quia si ea sapiens est ea est
ibi ẽẽ ꝙ sapere non per illam sapiẽ¬
tiam ꝙͣ genuit sapiens pater est.
ip̃a illi causa est ut sit. si ergosa¬
pientia ꝙͣ genuit causa est illi.¬
ut sapiens sit et causa illi est ut
sit. s cancam pr̃i qua sit ap̃re geni¬
tã nuillomͦ quisꝙͣ dix̃it sapienti¬
am quid .n. ẽ insanius: Ita ergo
in illa simplicitate inquid august̾.¬
qr ñ est aliud saꝑe qm esse. Cad̾ ibi sa¬
pientia que ẽentia. Ideoq ꝙ de sa¬
pientia hoc de eeñtia dnĩs sicut ergo
non genuit sapĩam quã sapiens iͤ
nec eeñtiam qua est. Ut enm sapĩa
sapiens est ⁊ potentia potensita. et
ẽẽntia ip̃eẽ. eademq est sapĩa ⁊ potẽ¬
tia qiue eẽntia pacet itaq ex predcis

Expanded text:
tem, si Pater est genitor essentiae divinae, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud quod generaturnens, sed gignenti genitus causa est, tia quam genuit; quia si ea sapiens est, ea est; ibi esse quod sapere, non per illam sapientiam quam genuit, sapiens Pater est. ipsa illi causa est ut sit. Si ergo sapientia quam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo in illa simplicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc de essentia dicimus. Sicut ergo non genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita et essentia ipse est. Eademque sapientia est et potentia quae essentia. Patet itaque ex praedictis
Abbreviated transcription (Latin):
magna inquid dei potẽtia est nõ
posse m̃tiri sunt enim quedam q̃
maliis reb potẽtie deputandast̃.
in aliis uero minime ⁊ciue in ali¬
is landabilia sunt in aliis reprehẽ¬
sibilia sunt ñ ergo. deus ideo minꝰ
potens ẽ qr p̾care ñ pot̃ cum op̃o¬

Expanded text:
Magna, inquit, Dei potentia est non posse mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime; et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis vero reprehensibilia sunt. Non ergo ideo Deus minus potens est, quia peccare non pot
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ h̃t totũ ꝙ iͥ̃ est unũ ẽẽ unã
uitam ẽẽ que modo ñ iteramuᷤ
ne fastudiũ lectori ingerramꝰ.
Si ergo ꝓprietates iͥ st̾ singula eoꝵ
tes diuinam eeñtiam. Aucte astͥit¬
lucte astͥit

Expanded text:
t: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum atque divinam essentiam. 3. Auctoritate astruit
Abbreviated transcription (Latin):
facere non aliquẽ. in operando motũ ĩ
borãdo passionẽ sicut nob̾ solet accidere.
s eius sempĩtne uoluntatis nouũ aliꝙ̃
nouĩt facere tale ẽ. ac si dicatur iusta
eius uoluntatẽ uł per eius uoluntat᷑e
aliquid nolhit̃ ꝯtingere uł eẽ sut in ip̃o

Expanded text:
facere, non aliquem in operando motum illi laborando passionem, sicut nobis solet accidere; sed ejus sempiternae voluntatis novum aliquem dicitur facere, tale est ac si dicatur juxta ejus voluntatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut
Abbreviated transcription (Latin):
motõne. uł sui mutatõne. Nos uero o¬
perando mutari dicimur qr mouem᷑.
ñ sine motu aliquid facimus.

Expanded text:
motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sor est et ñ penitens qui adme agit ꝙ
penitet nec ur̃ dm̃ poscere subdit᷑ s siiu¬
sannare. sr̃b canis reu̾sus adnomtũ
et pẽitens ad pc̃cm. Multi lacrimas ĩ¬
desmẽter fundũt et peccare ñ desinũt.
quosdã accipere lacrimas ad pmam

Expanded text:
sor est et non poenitens qui adhuc agit quod poenitet; nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Canis reversus ad vomitum, et poenitens ad peccatum. Multi lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret dr̃e eum ĩgenitũ ⁊ sigignat qͥs
filiũ ñ ex eo ip̃o est ingenitꝰ qr ge¬
niti homines gignunt aliosu̾o gͦ
tre utrum dicatur. alia notio ẽ.
qͣ intelligit᷑ genitor alia quaĩ¬
genitus. gemitor enim d̾r ad ge¬
nitũ .i. filium cum uͦ ingenitꝰ

Expanded text:
ret dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non etre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus
Abbreviated transcription (Latin):
nis sũ aͣmeri salutẽ uasetipot̾at qͥdẽ
per illud auxilium grĩe creatõnis re¬
sistere malo s ñ perficere bonũ pot̾a
tn per illud bñsteu uiu̾e quodã¬
modo qr pot̃at uiu̾e sñ pcc̃o s ñ po¬
terat sine alio grĩe adiutorio spũa¬

Expanded text:
et. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine alio gratiae adjutorio spir
Abbreviated transcription (Latin):
susceperat gen̾is sui potestatem in
hĩtu assumꝑte humilitatis exerc̃es
Ecce hic aꝑte dicit. mnaturam gemus¬
se et naturam genitam ⁊ naturain
apłiq negatur. Item in eodem ñ¬
quid unigenito deo contumelia est.
patr̃e sibi innascibilem deum esse
cum ex innascibili dõ natiuitas u¬
ngenita innaturã ungenitam
subsistat

Expanded text:
is sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturamrisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat
Abbreviated transcription (Latin):
deum s c̾atum qiuib sxdend̾ est crisi
filius ñ est deꝰnat᷑a s c̃atum nec co¬
lendꝰ est omnino ⁊t nec deus ado
rils illi ad ħ replicabũt et dicent
quid est ꝙ carnẽ eius qmͣ c̾aturã
ẽẽ ñ negas simul cum diumnitate
adoras et eisi minus qm dinstati
seruis. Ego dñicam carnẽ ĩmo per¬
fcãm in xpõ humanitatẽ idõ adoro
ꝙ adĩnitate suscepta et deitati n¬
nita est et ñ aliũ et aliũ s unum
eumdem deuin et homiñe filium
separañis adeo illi nũꝙͣ edo nͨ ser¬
mo ueld̾ siquis purpuram uł oy¬
adema regale iacens inueniat ñ¬
quid eaconabr᷑ adorare cum uero
ea rex fũit indutus periculũ mor

Expanded text:
Deum, sed creatum. Quibus respondendum est quia si Filius non est Deus natura, sed creatura; nec coleri. Sed illi ad hoc replicabunt, et dicent: Quid est, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei non minus quam Divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem ideo adoro, quia a Divinitate suscepta et Deitati unita est, non ut alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Filium separaveris a Deo, illi nunquam credo, nec servio. Velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, nunquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mor
Abbreviated transcription (Latin):
facit nos in deo manere et ip̃m
in nob̾ ħ autem facit dilectio ipͤ
ed ne forte aliquis dicat ileꝵ¬
ud dc̃m esse per exp̃ssionẽnon
cause deus caritas est eo .s. est di

Expanded text:
facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis. Hoc autem facit dilectio. Ipstas est. Sed ne forte aliquis dicat, illud donum esse per expressionem causae, Deus charitas est , eo sci
Abbreviated transcription (Latin):
tate et nullum est magͥus do¬
Ita eminait iohẽs dilectio exdõ
est. et paulo post deus dilectio:
ubi manifestat eam se dixissedi¬
lectionem domini quan dixit
ex dõ deus ergo ex deo est dilec¬
tio. Item in eodẽ iobes uolened̃¬

Expanded text:
tate, et nullum est majus doIta enim ait 1 Joan. 4: Dilectio ex Deo est. Et paulo post: Deus dilectio est. Ubi manifestat eam se dilectionem dixisse Deum, quam dixit ex Deo; Deus ergo ex Deo est dilectio. Item in eodem cap., Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia in eo mala cum ea semper
nou̾it. ⁊ per cognit̃õnẽ ei presm̾a
fũint p̃cognons .n. deus ab et̾no qͦᷤ¬
dam fucuros malos ⁊ eoꝵ malitiã
cum gͦ poca om̃ sciat. nũquid in¬
ttudũ est ea includi in illa gũa
insanus dixit mala eẽ in deo. q̃ iti¬

Expanded text:
 in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam, Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generinsanus, dixerit mala esse in Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
patris offendat ut̃q ĩfut᷑o cessabit
caritas u̾o ñqͣm extidet. aug̾angꝰ. ño
tuũ intimore tuo timorẽ domini desi¬
tur dic̃. sic timoe domini est magñ
p̃sidiũ ꝓficientib ad salutẽ s perue¬
nientib foras mutit᷑. ñ .n. timẽt iam

Expanded text:
cessabit, charitas vero nunquam excidet. August. vero tuum in timore tuo, timorem Dei desiturum dicit sic: Timor Domini est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est cuna uitamala uł intentio ꝑ¬
u̾sa alicꝰ sacͣm̃tum ñ contaminat. Ga¬
buit aut̃ conuigium maria ⁊ ioseph
ut ioseph esset testis castitatis. defen¬
dens eam abinfamia suspitõnis ne

Expanded text:
est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et Joseph ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m accipiatur donum pro dona¬
to.ł datur cum uero donũ accipi¬
tur eo m̾o d spͣc sanctus conumi
tantum pr̃is ⁊ filii dicitur ñ hõn᷑
ita ⁊ filius sub bac applłatõne nͨ
pot̃ dici nr̃ ut dicatur filius ñr¬
inspiratur apatre et filio et ĩno¬
bis spirat sicut uult. Unde augꝰ.
adp̃rẽ solũ reftur cum d̾r filius
⁊ideo filius patris est ⁊ ñ nosteR
dicimus tantum tam ⁊ panẽ nr¬

Expanded text:
rum, accipitur donum pro donato vel dato. Cum vero donum accipitur eo modo quo Spiritus sanctus donum Patris et Filii dicitur, non hominis; ita et Filius sub hac appellatione non potest dici noster, ut dicatur filius noquia nobis inspiratur a Patre et Filio, et in nobis spirat sicut vult. Unde Aug. ad Patrem solum refertur, cum dicitur Filius. Ideoque Filius Patris est, et non noster. Dicimus tamen panem n
Abbreviated transcription (Latin):
nos separare a caritate dei. carit᷑
dei inquid hic dc̃a est uirtꝰ qł am¬
mi nri rectissima affectio ẽ que
conuingit nos deo qua eum diłi¬
mus. Ecce hiis u̾bis expͥmitur
quod oaritas est affectio et motus

Expanded text:
e a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum diligimus. Ecce his verbis exprimitur quod charitas est affectio et motus
Abbreviated transcription (Latin):
tue placẽs deo. ñ ergo. se fallãt ciuipes
elemosinas largissiãs fructium suoꝵ ł
peccimie. ĩmpunitatem se emere estĩa
in pc̃cis permaneteᷤ que ł diligunt utĩ
eis oꝑtent ũsari. Qm u̾õ diligit iniqͥ¬
ei. s crudeł diligendo quippe eam scd̃m
per qmͣ fit inundasediat eam ẜseculũ.¬

Expanded text:
tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniqei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundper quam fit munda, odiat eam secu
Abbreviated transcription (Latin):
simalio. aut indeo. aut in aliciͦ qͦ¬
lib boĩe aut ĩ eo ꝙ neqi deus ne
homo sit. s ñ in deo bonoꝵ enĩ deuᷤ
ñ est deus eins rei eansa que tantũ
ħ o fiat det̾ioen est igitur bonum
ut ab eo fiat malũ non igitur ułt
deus ut ab eo fiat malum. Aliter ꝓ¬
n. aliter ꝓ¬
bat qd̃ adeo auctore non fiunt ma

Expanded text:
in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: sed non in Deo bonorum enim Deus nhomo fiat deterior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malum. 12. Aliter probat quod Deo auctore non fiunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
luntas siu̾ dites lib̃um quoq ar¬
bitͥum .i. libera inclinande uolun¬
tatis siu̾ ad bonũ sũi ad malũ facł¬
taspoterantͭ per liberum arbitum
sine uiolenta coactõne ⁊ adut̾uilz¬

Expanded text:
luntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utruml
Abbreviated transcription (Latin):
lli qui senciunt paruulos natos ĩ
statura corporis et usu m̃broꝵ per
accessum tp̃is profcũros ñ diffitentur
eozdem in exordio natiuitatis sensu
imperfc̃os existere et per int̾uallũ
tp̃rs insensu ⁊cognitone ꝓexficere
usq ad perfc̃m¬

Expanded text:
lli qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu et cognitione proficere usque ad perf
Abbreviated transcription (Latin):
nuns mortẽ. ⁊ ultimam resurrͤtõm inter¬
positum est amimas abditis receptaculis
tenet sicut una que  digna ẽ. uł requie
uł erumpna ꝓ eo ꝙ sortita est in carne
dum uiueret.

Expanded text:
minis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret.
Abbreviated transcription (Latin):
s cum facta fuĩt resurrtõ ⁊ bonoꝵ gau¬
dium amplius erit. ⁊ maloꝵ torm̃ta gra¬
uiora qñ cum corpore dorquebuntur.
Ex hiis ostenditur ꝙ maius et̃ gau¬
dium sanctoꝵ inresur: tõne ⁊ pꝰ ꝙͣ fũitañ¬

Expanded text:
Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Ex his ostenditur quod majus erit gaudium sanctorum in resurrectione et post, qua
Abbreviated transcription (Latin):
omniã elem̃ta inter est minus¬
sum dicens et tenebre erant sr̃
faciẽ auyssi / qr confuca erat et
commixta. ⁊ sp̃e distincta carens.
Eadem ⁊̃ ẽ mat̃ia informis dc̃a ẽ
acina supẽr quam ferebatur spc̃
domnussicut superfertur fabri¬
oandis reb uoluntas artiflis.
eꝵsubiacebat bone uoluitati.
ereatoris qiuod formandũ perfici¬
endumq inchoaũat qr sicut dꝰ.
et conditor preerat fliitunti et
terran ascuntur siue animasi
siue arbores uł hbe et similia ab
humore incipiunt fornaxi atq
nutriris. hiis om̃ib uocabilis
nocata est illa informis mat̾iau
res incoguita notis uocabuł infi¬
nuaretur inperitorib ⁊nonuno

Expanded text:
omnia elementa minus est sum, dicens: Et tenebrae erant super faciem abyssi, etc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumque inchoaverat; qui, sicut Dominus et conditor, praeerat fluitanti et terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximum diligit consequens est
ut ip̃am p̃apue dilectionem dili
gat. deus autem dilectioest cõse¬
quens est ergo ut p̃cipne deum di¬
ligat. It̾ in eodẽ d̾ ducio est. ut ait
Nemo dicat non noui quid dili¬
gam. diligat frẽm ⁊diligat eãdẽ
dilectionẽ. Magis enim nouit dilec¬
tionẽ quadiligit qmͣ frẽm quẽ
diligit. E cceiam pot̃ nociorẽ dñi
amplectere dilectionẽ dm̃ et dilec¬
tione amplectere deuin ¶ Ip̃a est di¬

Expanded text:
proximum diligit, consequens est ut ipsam praecipue dilectigat. Deus autem dilectio est; consequens ergo est ut praecipue Deum diligat. Item in eodem: Deus dilectio est, ut ait e velimus? Nemo dicat: Non novi quid diligam; diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum tiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
genitus quam ille qͥ genuit. Nã
quomodo erit ip̃e cum genitus sit
s in hiis ip̃is subsistat ille qui
genitus est inquib dotus est ip̃e
qui genuit. qr non est aliũ qͥ ge de¬
uitus est et ideo non refercur
ad alind qd in ałio subsistit ex uno
ac singn̾atõne filii inaturam su¬
am ut ita dicam sequitur non¬
nentis tłm nernaturam suam de¬
serit exinutabili deo indemu¬
tabił dei perfcã natinitas deisub¬
sistentem igitur igitur in eo d̾i
nat᷑am intelligamus cum indeo
nature ergo patris ueritas. In deo
filio ẽẽ docetur. cum in eo intelligr̃
esse. qui deusest. est enim muic ĩ
uiro. lunus ab uno.

Expanded text:
natus sit ipse qui genuit nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus est, quae totus est ipse qui genuit: quia non est aliunde quod genitus est. Et d quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur innens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab uno.
Abbreviated transcription (Latin):
ros ⁊utlłamꝰ ꝯson̾atiam tybyarum.
homines qui pp̃ ea timẽt deũ nemit¬
tantur ingehennã ne forte ardeant
cũ diabolo in igne et̾no. ip̃e ẽ timor qͥ
introducit caritatẽ s sic uenit ut ex¬
eat si .n. pp̃ penas times deũ ñdũ amaᷤ
ꝙ sic times ñ bona desideras s cauãs
te et incipis bona desiderare. cũ deside¬
rare bona ceperis erit inte timor castꝰ
ne te desaf p̃sñia eius amplectis eum
ip̃o frui desideras.
quõ distent duo ti¬
mores per similitudinẽ duaꝵ mu

Expanded text:
sonantiam tibiarum. homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castusne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo timo
Abbreviated transcription (Latin):
sonare pꝰsunt absit ĩmo ẽ ĩ q̃dam cõ¬
sonantiaẽ q̃dam cocordia s audito
rẽ desiderãt studiosum ñ occiosu. Ex¬
ce moint duas lingͣs sp̃e dei ⁊ audiui¬
mꝰ ex una timor ñ ẽ incaritate au¬
te aures intẽde melodiam ñ sũ c̃ã¬

Expanded text:
sonare possunt? Est ergo ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia, sed audium, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; aute aures, intende melodiam; non
Abbreviated transcription (Latin):
.i. subsistentes uł subsistentes uł
tres personas ẽẽ unam eeñtiam ł
eiusdem eeñtie ñ exead̾ eeñtia s nͭ
aliud intelligatur ibi ẽẽ persona
aluid eeñtia. tres enim persone .i. tb̾
sistẽtie una sunt eeñtia et unuis ẽẽ¬
tie. Non aut̃ẽ sunt una ꝑͣ. uł uni¬

Expanded text:
id est, subsistentiae vel subsistentes, tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, aliud essentia; tres enim personae, id est, substantiae una sunt essentia et unius essentiae, non autem sunt una person
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoꝵ tm̃ persona accipienda:
sũt ciusa ab om̃ib catholice sa:¬
pientib abs hesitatõne tenentur at
auctoritatũ testimoniis et rõib eoed̾.
ficere esurientẽ qui actus est de geñe
lute ac perfecte bonos dũt quosñ
m̃dat ut sunt illi qui ex uoluntate
unt aut̃ et alii płimi longealioꝵ¬
ant̃ de pc̃co et de actu sẽtienponit¬
tes asserunt .n. noluntatẽ ma sentẽ¬
lam ⁊ actũ malum peccata esse tiam qͥ¬
⁊ nulla rõne bona. nec scd̃m amͣdicu
rõnẽ ex deo auctore õs quiant ma
sine deo fiunc sine eo namzlos actui¬

Expanded text:
 tantum persona accipienda sunt, quia ab omnibus catholice sapientibus absque haesitatione tenentur; atque auctoritatum testimoniis et rationibus eorficere esurientem, qui actus est de generelute ac perfecte bonos dicunt, quosmendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate unt autem et alii plurimi longe aliter de peccato et de actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine eo namque, u
Abbreviated transcription (Latin):
s unus scd̃m ip̃o conposite nate.
nos aut̃ xp̃m non unius conpõi¬
te nature dogmatizamus et hoc
datis et diminitatis et humanita¬
te et diuinitate deum persc̃m et ho¬
minẽ perfc̃m eumdẽ et eẽ et dici
ex duab et induab naturis con¬
fitemur. sic ergo dicitur aluid ẽẽ
filius dei aliud filius hominisqr

Expanded text:
 unius secundum eos compositae naturae. Nos autem Christum non unius compositae naturae dogmatizamus, et haeatis et humanitatis. Ex deitate autem et humanitate Deum perfectum, et hominem perfectum eumdem et esse et dici, ex duabus et in duabus naturis confitemur. Sic ergo dicitur aliud esse Filius Dei, aliud filius hominis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rente mox super terram plenus
atci p̃larꝰ dies extitit qmi ñ aba¬
prora s aplena luce inchoanit.
ĩciperet᷑.⁊ ĩmane seqñtis diei tẽdet
ut oꝑa d̾ialuce inchoare. unluce
pleta ẽẽ sigficarentim relicͥi ã dies
mane hũnt. et uesperam quoꝵ dͥs
asuo mane incipiens ueq ad astiꝰ
diei mane tendebatur

Expanded text:
rente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ieronꝰi. in expositione catholice dere
fidei incenq simboli ait Credi¬
mus inspiritum sanctum qui
de patre ꝓcedit ꝓprie. Iitem spirit̃
sanctum ũm deum inuenimus
inscriptura et de patre proprie
iuere de patre ꝓpue ꝓcedit.ecte
aperte dicit. spiritum sanctum
pr a se non ab alio ut de ip̃o sit

Expanded text:
Hieron., in Expositione catholicae fidei Nicaenique Symboli ait: Credimus in Spiritum sanctum, qui de Patre procedit proprie. Item: Spiritum sanctum verum Deum invenimus in Scriptura, et de Patre esse proprieet vere de Patre procedit. Ecce aperte dicit Spiritum sanctum habet Pater a se non ab alio, ut de ipso sit
Abbreviated transcription (Latin):
titiam multoꝵ uł toaꝰ pleb̾ agere pẽi¬
tẽtiam nõ recuset ne letali pene plage
per pudorẽ addat ti̾morẽ. dem cum tã¬
ta est plaga pcc̃i ũpetꝰ morbi ut medi¬
cam̃ta corporis et sanguis dñi diffe̾n

Expanded text:
titiam multorum vel totius plebis agere poenitentiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis D
Abbreviated transcription (Latin):
m̃r̃e et reliquis hominib.¶ Itẽ unã
naturis perfce se hñtib deitatis et
humanitatis et incarnatam eand̾
ypostasim et has naturas custodir
nitas inuicẽ inunam ypostasim¬

Expanded text:
matre et reliquis hominibus. Item, lib.naturis perfecte se habentibus, deitatis et humanitatis; et incarnatam esse eamdem hypostasim; et has duas naturas custodirinitas invicem in unam composi
Abbreviated transcription (Latin):
udam tam̃ assunt uer̃ ꝯiugium ñ
contrahi ante traditõnẽ et carnalẽ
copulam: nec uere ꝯuges ẽẽ aͦs anteꝙͣ
int̃cedat comnixtõ sexꝰ. s apͥma fide des¬
ponsatõnis uir sponsus et minlier spõ¬
sa est non ꝯuĩc. sponsos autẽ et spon¬
sas coniuges frequent̃ applłari dñt
ñ qr sint s q futuri sunt cuus rei spõ¬
sionẽ inuicẽ fec̃lnt. et scd̃m ħ uerba

Expanded text:
dam tamen asserunt verum conjugium non contrahi ante traductionem et carnalem copulam: nec vere conjuges esse aliquos antequam intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponsos autem et sponsas conjuges frequenter appellari dicunt, non quia sint, sed quia futuri sunt; cujus rei sponsionem invicem fecerunt. Et secundum hoc verb
Abbreviated transcription (Latin):
filium natum confiteor ꝙ reliqu
est ipietatis horresco scriptum
cit cu pr̃ an filius. si filinfante
me inqnid non fuit alius deus.
sip̃r potest me inquid. non erit
hic prioeẽ ille posteriorẽ non ht.
Inuicẽ enim unse et p̃r ifilio et
filius inpr̃e cognoscitur cum enĩ¬

Expanded text:
Filium esse natum confiteor; quod reliquum est impietatis, horresco. Scriptumdicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
neodem quo paradiso mulierẽ
eo põitũ ⁊ post uniuersa animalia
ad eũ ducta siuisq nõib designata
subnectit exũt scriptura. Imnisit ꝯ̾¬
deus soporẽ inadã. cumz obdormiss
tulit unã de costis eius et formauit

Expanded text:
eodem quoque paradiso mulierem eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et for
Abbreviated transcription (Latin):
sit deꝰ ꝙ ⁊̃ mali facunt credere ĩ dm̃
ẽ credendo᷑ amare credendo ineũ ire.
credendo ei adħere. et eius m̃bris in¬
corporari per. hanc fidẽ iustificatur
impius aus̃. ut deinde ĩꝑa fides inci¬
piat per dilc̃om operari ⁊ ea bouao¬

Expanded text:
 etiam mali faciunt. Credere in Deum, est credendo amare, credendo in eum ire, credendo ei adhaerere et ejus membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
nouit existẽtiũ dum eius uoluntate
res noue ẽẽ incipiũt que ñ erant ab¬
sq ip̃ius agittatõne ut actus ꝓprie
dici ñ queant cũ uidel actus omis
iumotu ꝯsistat. In deo aut̃ nul¬
Clus motus ẽ sicut ergo excalo¬
resoł aliqua fĩ ꝯtingit. nulla
tñ in ip̃o uł in eius calore facta
motõne uł mutatõne ita ex
dei uolũtate noua ħ̃nt ẽẽ sñ
nuitatione auctoris qui est uñ
s. mat̾iam ⁊ spẽm ⁊ t̾ciũ operatora¬

Expanded text:
noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione auctoris, qui est unum, et materiam et spe
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliquid diuinim ĩeis credetur ꝓ
quo reu̾entia eis debetur die ͤ per eas
iurantes fłm hoĩes se iuram̃to tene¬
ri ñ putarẽt.
neaturan que fit per deum an quͦ

Expanded text:
 aliquid divinum in eis crederetur, pro quo reverentia eis deberetur; vel ne per eas jurantes falsum, homines se juramento teneri non putarent. neatur, an quae fit per Deum, an quae
Abbreviated transcription (Latin):
psłi. quie non rapui nõ exsoluebam.
rapunt adam ⁊ eua. p̃sumiens ut dy̾a¬
uolus. de diuinitate rapere uolũnt di¬
uinitatẽ et perdiderunt felicitatẽ.
tem sr̃ illum locum deus cuus si¬
mł tibi qui per seuuit eẽ deusper¬
qui noluit eẽ sub eo ⁊homo quint
seruꝰ uoluit teñi p̃cepto s uolui ut
nullo sibi dominante eẽt qͣidens.

Expanded text:
. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per se vult esse ut Deus, perqui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
hãbant inquoꝵ participatõnib cõ¬
ueniunt s quibdam cadentibus
aliis apposita sunt eisq qui cecide¬
runt collata fuissent eadem dona
siperstitissent. Ideo scriptura dicit
de singuł ordinib aliquos cecidisse
ñ quia fuisset mordinib. ⁊ pea ceci¬
teriĩt s qr si perstiterunt eoꝵ ali¬
ciui insinguł fuissent ordinibus
qui ⁊nature tenuitate. ⁊ informe
perspicacitate differentes gandnĩ
harebant sicut illi quiperstiterũt
res alii infioresoditi sunt quisrĩo¬
feriores quiminus subtiles et in¬
telligẽtia mimis perspicaces fc̃ist̾.
has autẽ inuisibiles difser̃ans ui-¬
uisibiliũ solus ille ponderare põt
qui om̃ia in m̃o. ũnsura ⁊ pondere
disposuit .i. inse s̃po quiest m̃fura
omni rei spẽm prebenscipondus.
omnẽ adstabilitatẽ trahens.i. ter¬
minans et formans et ordinans
om̃ia.
uutr̃ õs aꝑgłi eiusdẽ ordinis

Expanded text:
a in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, in nature tenuitate et in forme perspicacitate differentes gradus habuerunt sicut illi, qui perstiteruntres, alii inferiores. Superioferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare potuit, qui omnia in numero et mensura et pondere disposuit, id est, in seipso qui est mensura omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens, id est, terminans et formans et ordinans omnia. 6. Utrum omnes angeli ejusdem ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
ladiffra essentiam: ac formam
⁊pondui. Qued̾a .n. aliis meliorẽ
ac digniorẽ eentiã. ⁊ formam hñt
ritati et excellentie et i eentia ⁊ in
formafunfacultate diffrãs accepi᷑¬
se i exordio sue ꝯditõnis quibuᷤ
aliis suꝑeriores aliis inferiores
dei sapia ꝯstituerentim aliis ma¬
iora aliis minora dona p̃stantisir
qui tunc pernaturalia bona aliiᷤ

Expanded text:
dum essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, enientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tõ de subascd̾̃a de forma tercia de
potestate. persona quippe sub̾a ẽ.
sub̾am quid̃ pertinet nature sub¬
tilitas ad formã u̾o intelligẽtieꝑ
spicacitas. et ad potestatem uolũ¬
tatis rõnalis habilitas. Iue ergo
eeñtie rõnales que perione erat
⁊ sp̃c erant naturaq simplices ac
uita immortales differentẽ eeñ¬
tie demutatem et differẽtem per¬

Expanded text:
 secunda de forma; tertia de potestate. Persona quippe substantiasubstantiam quidem pertinet naturae subtilitas, ad formam vero intelligentiae perspicacitas, et ad potestatem rationalis voluntatis habilitas. Illae ergo essentiae rationales quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem s
Abbreviated transcription (Latin):
feda seminetur et inconcupiscẽ
tia concipiatur non tamen fedita
tem maiorẽ trahit. ꝙͣ caroUnde se¬
minatur huĩt. qmͣuis ⁊̃ si fedior at
inmundior sit caro ꝓł et ideo mag̃
corrupta qmͣ caro parentis ũ tam̃¬

Expanded text:
foeda seminetur, et in concupiscentia seminis concipiatur, non tamen majorem foeditatem trahit quam caro unde seminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam caro parentis, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ⁊unisibił gr̃e forma ut ip̃ius
ymaginẽ gerat et causa existatsñ
solum signa sunt et ñ sacͣmenta si¬
cut fũnt sacrificia carnalia et obs¬
uantie cĩmoniales uec̃is legis ciue
numquam poterant iustos facere
incͥnatos sanctificabat adem̃datõm
carnis ñ anime. Nam inqͥnatõ il¬
qͥui tetig̃at inmũdꝰ erat .uii. dieb
s purificabat᷑ ẜ legem die .iii. ⁊ uħͦ.¬

Expanded text:
Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Nosolum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio ilqui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabat
Abbreviated transcription (Latin):
is assert om̃s actus inqnͣtũ sunt
sit et om̃ que sunt ĩ qnͣtũ sunt de¬
um auctorẽ predicant et eiꝰ uolũ¬
tate om̃iaẽe quecum sunt qusa q̃
inqͣnͣtum sunt nature sunt.
obiec¬
tiꝯ ccͣ illo ꝵ qui dñt om̃s actus ĩ qnͣ¬

Expanded text:
is asserunt omnes actus, in quantum sunt, sit; et omnium quae sunt, in quantum sunt, Deum auctorem praedicant: et ejus voluntate omnia esse quaecumque sunt, quae, in quantum sunt, naturae sunt. 8. Objectio contra illos qui dicunt omnes actus, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. intm̃ bona sunt. et ne huic
putet᷑ nõ ab illo ẽẽ pena maloꝵ q̃
ntiq matũ ẽ hiis qui puniuntur
que a deo ẽ malñ est quidẽ mał set
inbonis dei operib est qm̃ iustum ẽ
ut mali ꝑuniant᷑ et utiq bonumẽ
mortẽ ñ fecit.

Expanded text:
antum bona sunt. Et ne hinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum est his qui puniuntur;quae a Deo est, malum est quidem malis; sed in bonis Dei operibus est, quoniam justum est ut mali puniantur, et utique bonum est mortem non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
tor maloꝵ. canend̾ est tñ ne maeẽ.¬
loꝵ noĩe penas sicut pcc̃a gñaliter
includas penaꝵ enĩ dens auctor est
lum et faciens ponũ. Ecce ħ dr̃ c̾asse
et fecisse malũ. s mali nomine pena
auctor maloꝵ nõie mali incłłunt᷑¬

Expanded text:
tor malorum, cavendum est tamen ne malorum nomine poenas sicut peccata, generaliter includas. Poenarum enim Deus auctor est,lum, et faciens bonum. Ecce hic dicitur creasse et fecisse malum; sed mali nomine poenaauctor malorum, nomine mali peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ricum ꝙ sceterut .a. ꝙ ñ corruerunt:
Nob̾ audẽ m̃itum est aliqñ simalũñ
facumis s resistimꝰ ibi dutaxat. uͥ
cã subẽ que nos id fac̃e monet emnia
expcc̃i corruptela promi sunt ad lap
ab eo declinamꝰ declinare autẽ amalo
semperuitat penam s ñ semperm̃et᷑
palmã. de adicoro homini uic̾̃a¬
tõne dato ciuo spare poterat.

Expanded text:
corruerunt. Nobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De adjutorio homini in creatione dato, quo stare poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
loco uͥ totum. sine tp̃r sempit̃nũ.
sñ nulla uimurtõne mutabilia
facientẽ nith̾q pacientẽ quisqͥ
dm̃ ita cogitat. ⁊ sinũdum potest
omnino innenire quid sit pietñ

Expanded text:
mpiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem; quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit ipse, p
Abbreviated transcription (Latin):
turam nͥdens air̾ reuelaret comnitẽt
ergo u̾ginitatẽ suam dispõnã cõnsẽ¬
sit incarnalẽ copulam. non illam ap¬
petendo s diuine inspiratõm in ute
obediendo post ea u̾õ sut cum iuro la¬
biis exp̃ssit s uterqi ĩ u̾guntace per¬
mansit.

Expanded text:
 deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspirationi in utroque obediendo. Postea uero simul cum uiro labiis expressit et uterque in uirginitate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ u̾b̾ non exp̃sserant. post ea nero¬
ũ exp̃ssu̾nt et inu̾gmitate perman¬
serunt consensitm ergo mana inma¬
ritalẽ societatẽ s ñ incarnalem seciẽ¬
tatẽ copuiam uisi de eadẽ spũaliter
idõ ñ asr consensiss in coniugalem
societatẽ nisi familiare ꝯsilium ha¬

Expanded text:
erbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium ha
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ. ip̃e p̃mon aures hr̃e ad
dñm ip̃e donat pacẽ. ⁊ ip̃e amnm¬
tiat ꝙ aute huic ordini amoysẽs
la põit et casula indieb ieiunii cõ¬
plicat᷑. qr qͥr ciuicquid laboris et sꝰ¬
tinẽtie inhacuita tolłatur. qͣ ĩ le¬
tate requies hatur. hic ordo ab a¬

Expanded text:
nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse sla ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in lae in aeternitate, requies habeatur . Hic ordo ab a
Abbreviated transcription (Latin):
dño ⁊ ẜuirẽt ꝓ isrł coram aarõ ⁊ filiis
eiꝰ intab̾naculo. ip̃i q gestarẽt arc̃a
⁊ thab̾naculũ. ⁊ omia uasa eiusincir¬
cuitu thab̾naculi excubarẽt. et intͣns¬
portando tab̾nacło ip̃i deꝑoñent rur¬

Expanded text:
 filiis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rur
Abbreviated transcription (Latin):
fides aliena parulo qnͣtũ ꝓpͥa adul¬
to parnuł enim ñ sufficit fides ecc̃e
sine sacram̃to qui si abs bap̃o fĩnt
defuncti et̃ cum deferũt᷑ ad bipm dq̃¬
nabunt᷑ sĩc multis scõꝵ auctãtib

Expanded text:
fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint defuncti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnabuntur, sicut multis sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ferre nũo non natura ĩ
eo qd̾ non differre natura ait ue¬
rissime et sine scrupulo ło ꝙ u̾o
dicit diffr̾e nu̾o cauend̾ est qũo
intlłagatur diu̾sis enim modis.¬

Expanded text:
ferre numero, non natura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis
Abbreviated transcription (Latin):
iu ad suam persnasionẽ plenit.
sufficiendam .i. ut malum quod
intendebat lib̾e persuaderet et ma¬
lum ꝙ musr timuit negando re¬
mouit. ⁊i promissione addidit.i ũ
eiꝰ persuasio ticiꝰ reciperetur ꝓmis¬
sionẽ dupplicauit unam namq ꝯ¬
mestionem ex suadens duo in pre¬
nuo ꝓposuit similitudinem deiscĩã

Expanded text:
i ad suam persuasionem pleniter suffulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scient
Abbreviated transcription (Latin):
mala fiunt ado ẽ /s ñ inde sequi¬
tur ꝙ ado sit ut mala fiant si .n.
ħ dr̃etur. auctor maloꝵ eẽ intelli¬
geretur ꝙ ex simili mamfeste
tͣłi ostenditur deus ꝓhib furt̃¬
est fĩ uerum s furcum fĩ uerum
est gͦ ꝓhib uerũ non sequitur.

Expanded text:
mala fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non s
Abbreviated transcription (Latin):
illam quałr perfc̃a sit ordine ꝓ¬
seqͣmur. sex dieb sicut docet᷑
redegit propͥas cuncta ciue sumul
mat̾urałr fecerat perfecitq opuͤ
sauit nouam c̃aturã facẽ. sex .n.

Expanded text:
illam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus savit novam
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ ħẽbunt oĩa hos usus sñ ħ offĩa gne
cit timore ne offendamꝰ quẽ diligimuͤ
et ne separemur ab eo facit ⁊̃ nos reue¬
reri eumdẽ. Infuto u̾o faciet nos reu̾¬
eri qñ facie ñ timebimꝰ separari uel
offendere ñ gͦ metꝰ separatõnis uł offẽ¬
sionis nc̃ est in angłis taĩab srĩc nec

Expanded text:
 habebunt omnia hos usus, sive haec officia quae cit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur ab eo; facit etiam nos revereri eumdem. In futuro vero faciet nos revereri, quando non timebimus separari vel offendere. Non ergo metus separationis vel offensionis nunc es
Abbreviated transcription (Latin):
cat in lege quecq tecig̃it ĩmundrᷤᷤ
ĩmunda erunt. quis pot̃ dare quod
se augꝰ insinat dicens. martirẽ cy¬
panũ głosum qui ap̃ hecicos ui scͦ¬
matico datũ bap̃m nolebat cognos¬
c̃ẽd̾u eos nimis detestaret tãta eiuᷤ
m̃ita usq adtriũphum martyrii
sequnta sunt ut et caritatis qͣ ex¬
cellebat luce obumbͣtõ illa fugaret᷑
⁊ sicͥid purgãdũ erat pasid̾ins falcetol¬
coꝵ iniqͥtatẽ agͦcimꝰ ideo cipriano nͤ¬

Expanded text:
cat in lege: Quaecumque tetigerit immundus, immunda erunt; quis potest dare quod se Aug. innuit dicens: Martyrem Cyprianum gloriosum, qui apud haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolcorum iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
signa perceperit om̃ino pocm̃ ẽ pacho¬
uicum u̾o ĩmanissimsi suels ex
baptizãdiũst̃. s tm̃ impoñ̾e manus¬
⁊ insignum detestationis hxreticoꝵ
ũt tñ ñ nulli doctoꝵ ut opposito¬
opͥamis et alii quidã ququorũ

Expanded text:
signa perceperit, omnino peccatum est; catholicum vero, immanissimum scelus est. Ex baptizati sunsigna perceperit, omnino peccatum est; catho in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosa facta sunt uͥ est p̾ma ũ con
muitabił sp̃es. Ideo incomparabił et
illud ẽẽ rex ẽẽ principium rectissĩe
credider̃t qd̾ fcm̃ ñ eẽt. et ex quo cũc¬
ta facta eeñt ecce tot modit potuit ꝯgnos
plex eeñtia que exnulla duũsitate
parcium ł accidentiũ consiscit płałr
tam̃ dicit apłs inuisibilia dei quia
płib modis cognoscitur ueritas di
per ea que fc̃a sunt experpetuitate.
namq creaturaꝵ intelligitur cõdi¬
sapiens ex gub̃natõne bonus. hec
autẽ omnia ad mutatẽ deitatis ꝑti¬
nent monstrandam.
Quomodo in c̾aturis

Expanded text:
speciosa facta sunt, ubi est primum et immutabilis species, ideoque incomparabilis, et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potest vel poplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit Apostolus, invisibilia Dei, quia pluralibus modis cognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur condisapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. 6. Quomodo in creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
Det uehem̃ter noz monec la ang¬
qu asserebat prẽm potẽtiorẽ filiou̾
eo quod filium genuit deum creap¬
torem filius autem nom dicebat q
patrem potuisse gigñs ñ film̃ et iõ
potentiorem ẽẽ filio ¶Ad ꝙ Redens. agͦ.
nexe uolens ostendere patr̃e non
torẽ genuit pater filius autẽ nõ
genuit creatorem/ neq enim non
potuit. s non oportuit uide et dili¬
genter atcende hec uerba non enĩ
non potuit. s non oportuit. uidet᷑
enĩdicere qd̃ filuis potint gignere
s ñ oportuit et ita potint quod non
oportut qunie aũt non oportuit sb̾¬
dit dicens. Inmodata enim eẽt:
diuina gͣnatõ si genitus filusne¬
potem gigneret patri. qr up̃e nepoꝵ
Similiter etiam ille si nepotem ñ
gign̾et auo suo ⁊ pro nepotẽ pro a¬
nec impłetur gn̾agõnis series. si
semper alter exalt̾o nascereturn
eam perficeret ullus sinõ suffic̾et.
unus omipotens. Itaq omnipotẽ¬
tem genuit. filium ꝑatrũ natirã
non fecit.
Opponitur p̃dcis ub̾ au

Expanded text:
ter nos movet quod Augqui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod respondens Aug. nere, volens ostendere Patrem essetorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et diligenter attende haec verba: Non enim non potuit; sed non oportuit. Videtur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse neSimiliter etiam ille si nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proanec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur: nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus omnipotens. Itaque omnipotentem genuit Filium Patris natura, non fecit. 3. Opponitur praedictis verbis Au
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ impleuit per xͥanoꝵ uolun¬
tates bonas S per udeoꝵ malaᷤᷤ
⁊ ad eor̃ pocius pertinebant qui
nolebant ꝙ uolebat ꝙͣ illi perqͦs
uolñtes fcm̃ est quod uolebat qr¬

Expanded text:
am implevit per Christianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum malas, et ad eum potius pertinebant, qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; q
Abbreviated transcription (Latin):
hap̃o ñ dubitamꝰ. s illa que humane
fragilitati quamius parua tam̃cͤ¬
bra surrepunt qiue si collecta ccͣ nos
fũnt. iͣnos gͣnabunt et opprimẽt sic
unũ aliꝙ grã de põcm quid .n. interẽ
ad naufragium an uno grandi flu¬
ctu nauis operiatur et obeuatur an
paulatim fubrepẽs aqua insentiña ꝑ
negligetiũ culpam impleat nauem
ꝙ nob̾ dimittat᷑ et in hiis ũb̾ hũili¬
antes aĩas nr̃as cotidianã ag̾e pm̃ã¬

Expanded text:
quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim inter est ad naufragium an uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam per negligentium culpam impleat navem, quod nobis dimittatur; et his verbis humiliantes animas nostras, quotidianam agere poe
Abbreviated transcription (Latin):
ei amane usc admane pꝰ eauero
inmist̾io fc̃m ẽ ut dies uputencur
auespema uniesperam ⁊ adiungat᷑
dies p̃cedẽti nocti incomputõne c̃
uixͣ naturalẽ ordinẽ p̃cedens dies
secĩti nocti adiungi deb̾at ecce im¬
o homo aluce per ꝑcc̃m cormstiũ.¬
ruit intenebras ignorantie et pẽco¬
rum deinde per xpm̃ atenebeis ad
ino. primus ita dies ñ aurora s a
mane seqñtis diei expletus esti uñ¬
beda beda occidente luce paulatim.⁊
pꝰ sꝑacium diurne longitudinis ĩ¬
feriores ꝑtes sd̾eũte fc̃m est uespere.
sicut nunc usitato cursu soł fieri
solet factum autẽ mane eadem
sr̃ t̾ram redeunte et euundem aliũ
diẽ uchoante et dies expletus est

Expanded text:
 ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et peccatorum, deinde per Christum a tenebris ad ino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta loca sunt ei presentia et quͤ
in eis sunt nec meis aͥd operari ces¬
sat. Nam ⁊ ip̃a loca ⁊ quicquid
ĩ eis ẽ nͥ ip̃i ꝯseruet manere ñ pꝰst̃.
In eis aũ per sub̾am deus ẽẽ dicit᷑¬

Expanded text:
cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In eis ergo per substantiam Deus e