comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerum conceptum. d̃m̃ uerum natum run¬
demq uerum dm̃ & uerum hominen unũ¬
xp̃m iłim: unum filium dei unigenitum p
prium & perfectum in duab naturis. in
firmitate nĩx naturȩ. eundemq semꝑ ui¬
uentem inuirtute sua.¬
morte. & sepultus. atq ab inferis dampnato
& spoliato principe totius iniquitatis redi¬
ens. tertia die resurrexit. atq cum trium¬
pho głe uidentib discipulis cȩlum ascendit
sedet᷑ in dexcteram patris: idest in mauestatt
diuinitatis. inde etiam uenturus est udicar
uiuos & mortuos. Quem impu uidebunt iu
dicantem in ea forma qua crucifixcus est:
non inea humilitate qua in iuste iudicatus
est: sed inra claritate qua iuste iudicatu¬
rus est mundum. Euius uisio xterna. erit¬

Expanded text:
um natum, eumdem verum Deum verum hominem unam Christum Filium Dei unigenitum, per primum et perfectum in duabus naturis in firmitate nostra, eumdemque semper viventem in virtute sua,morte et sepultus, atque ab inferis, damnato et spoliato principe totius iniquitatis, rediens tertia die resurrexit, atque cum triumpho gloriae videntibus discipulis coelum ascendit, sedens in dextera Patris, id est, majestate divinitatis, inde jam venturus judicare vivos et mortuos, quem impii judicantem videbunt in ea forma qua crucifixus est, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea claritate qua juste judicaturus est mundum; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uod enim ascendit relictis turbis solus dn
orare in montẽ. mons ille alta celoꝵ signific
Relictis turbis. solus dñs post resurrection
ascendit incelum: & ibi interpellat pro nobis
Solus enĩ adhuc est primogenitus amortus.
Post resurrectionẽ corporis ad dea teram pa¬
tris pontifea & aduocatus precũ nr̃arũ capio
xccłiȩ sursum est: ut cetera membra sequan¬
tur infinẽ. Si ergo interpellat pro nobis. quas
in montis uerticem. suꝑ celsitudinẽ om̃ium
creaturarum solus orat.
estat enĩ petrus eccłiȩ
plerumq ꝑsonã. Quid ergo
aliud dictum putamus. dñe
si tu es iube me uenire ad
te suꝑ aquas: nisi dñe si
tu uerax es & innullo

Expanded text:
Quod enim ascendit relictis turbis solus Dominus Quod enim ascendit relictis turbis solus Dominus orare in montem, mons ille alta coelorum significat. Relictis enim turbis, solus Dominus post resurrectionem ascendit in coelum, et ibi interpellat pSolus enim est adhuc primogenitus a mortuis, post resurrectionem corporis ad dexteram Patris, pontifex et advocatus precum nostrarum. Caput Ecclesiae sursum est, ut caetera membra sequantur in finem. Si ergo interpellat pro nobis, quasi in montis verticem, super celsitudinem omnium creaturarum, solus orat.estat enim Petrus Ecclesiae plerumque personam. Quid ergo aliud dictum putamus, Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas: nisi, Domine, si tu verax es, et in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uangelii lectio quam modo audiuimus.
admon& humilitatẽ om̃ium nr̃m uidere
& cognoscere ubi simus: & quo nobis tenden¬
dum & festinandum sit. Non enĩ nichil signa¬
ficat nauis illa portans discipłos quȩ contra¬
rio uento laborabat influctib: nuq sine
causa dñs relictis turbis ascendit in montem.
ut solus orarit. Deinde ueniens ad discipłos
suos periclitantes inuenit: ambulans super
mare. & confirmauit eos ascendens in nauẽ.
fluctusq placauit. Quid autem
mirũ. si om̃ia placare potest.
qui conditit omnia:
ostea quam dñs ascen¬
dit innauem. uenerunt
qui portabantur dicentes.
Uere filius di es tui. Sed ante istã ruidentia
turbati sunt. uidentes cũ suꝑ mare. dixerui
fantasma est. Ille autẽ ascendens nauem. absi¬
lit fluctuationẽ mentis de cordib ipsoꝵ ub
n& nos quemadmodum hic uiuamus. Nemo
quippe in hoc scło non peregrinus est: quã ua
non om̃s ad patriã redire desiderant. Exipso
autẽ itinere. fluctus tempestatesq patimur.

Expanded text:
angelii lectio quam modo audivimus, admonet humilitatem omnium nostrum, videre et cognoscere ubi simus, et quo nobis tendendum et festinandum sit. Non enim nihil significat navis illa portans discipulos, quae contrario vento laborabat in fluctibus. Neque sine causa Dominus relictis turbis ascendit in montem, ut solus oraret; deinde veniens ad discipulos suos, periclitantes invenit, ambulans super mare, et confirmavit eos ascendens in navem, fluctusque placavit. Quid autem mirum, si omnia placare potest, qui condidit omnia? Tamen posteaquam ascendit in navem, venerunt qui portabantur, dicentes: Vere Filius Dei es tu. Sed ante istam evidentiam turbati sunt, videntes eum super mare. Dixerunt enim: Phantasma est. Ille autem ascendens in navem, abstulit fluctuationem mentis de cordibus ipsorum, net nos quemadmodum hic vivamus. Nemo quippe in hoc saeculo non peregrinus est: quamvis non omnes ad patriam redire desiderent. Ex ipso autem itinere fluctus tempestatesque patimur:
Abbreviated transcription (Latin):
Obilis est inoꝑib. quamuis quedam oꝑa¬
di quibusdam personis specialiter conueni¬
ant: sicut uooe illa patri que de celo so¬
nuit suꝑ xpͥm baptizatum. & ad filii ꝑso¬
nam humanitatis tantum modo pertin&
susceptio. & sp̃s sc̃i persone propriȩ con¬
gruit illa columba. in cuius spͥecie idem
sp̃s sc̃s descendit. super eundem filium dei¬
scđm hominem baptizatum. Tamen absq
om̃i dubietate illam uocem & illam colum¬
bum & ap̃i humanitatem. tota sc̃a trinitas
oꝑata est: cuius oꝑa inseparabilia sunt.
redimus eundem filium di uerbum dei¬
ettrnaliter natum de patre. & con¬
substantialem patri ꝑ om̃ia. temporaliter
natum de sp̃u sc̃o & maria semꝑ uirgine.
duas habentem natiuitates. Unam ex pa¬
tre ȩternam: alteram eoc matre temporalẽ.
Qui etiam filius di sue carnis concep̾tus est.¬

Expanded text:
bilis est in operibus, quamvis opera Dei quibusdam personis specialiter conveniant, sicut Patri vox illa quae de coelo sonuit super Christum baptizatum, et ad Filii personam humanitatis tantummodo pertinet susceptio, et Spiritus sancti personae proprie congruit illa columba, in cujus specie idem Spiritus sanctus descendit super eumdem Filium secundum hominem baptizatum. Tamen absque omni dubitatione illam vocem et illam columbam in Christi humanitatem tota sancta Trinitas operata est, cujus opera inseparabilia sunt. Credimus eumdem Filium Dei Verbum aeternaliter natum de Patre, consubstantialem Patri per omnia, temporaliter natum de Spiritu sancto et Maria Virgine, duas habentem nativitates, unam ex Patre aeternam, alteram ex matre temporalem; qui etiam Filius Dei, suae carnis conceptione
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsis ergo se cred& iħs. qui nati furrint dinuo.
s ccc illi credidirant intum. & iħs non se crede¬
bat cis. Nales sunt om̃s cathecumini. Ipsi iam
credunt in nomine xp̃i: sed iħs non se credit
illis . łxi. Intendat & intelligat caritas
uira. Si dixcerimus cathecumino. eredis in xpͥo.¬
rispond&. credo: & signat se. iam cruc̃e̾ xp̃i
portans infronte. & non trubiscit de cruce
dm̃ sui. Ecce credidit in nomine cius. Inter¬
rogenus eum. Manducas carnem filii homi¬
nis: & bibis sanguinem filii hominis: Nescit
rem pertinet. Ad dñm uenit: & nocte ue¬
nt. Ad lucem uenit: & intenebris uenit.
iste qui nocte uenit ad iħm. Quamius ad
iħm uenerit. tamen quia nocte uenit: ad huc
de tenebris carnis sue loquitur. Non intelle¬
git quod audit adn̾o: non intellegit quod
audit aluce quȩ illuminat om̃em hominem
uententem in hunc mundum. Iam ei dñs dixxit
Nisi quis natus fuerit denuo: non uidibit
regnum d̾i. Dicit ad eum nichodemus. Quo¬
modo potest homo nasci cum sit senxa :

Expanded text:
denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni. Ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit illis. Intendat et intelligat charitas vestra. Si dixerimus catechumeno: Credis in Chrespondet, Credo, et signat se: jam crucem Christi portat in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui. Ecce credidit in nomine ejus. Interrogemus eum, Manducas carnem Filii hominis, et bibis sanguinem Filii hominis? nescit rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit quod audit a Domino, non intelligit quod audit a luce, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Jam eienuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex?
Abbreviated transcription (Latin):
rit quẽ querebat absentem. lic& quidã duas
marias magdalenas de eodem uico magdala
fuisse contendant: & alteram esse que in ma¬
theo uiderit resurgentẽ. alteram que in io¬
hannre eum querebat absentem. Quatuor autt̃
fuisse marias. in xuangeliis legimus. Unam
matrẽ dñi saluatoris. altera materteram eius
quȩ appellata est maria cleophe. tertiam
mariam matrẽ iacobi & ioseph. quartã ma¬
riam magdalenȩ. licet alii matrẽ iacobi &
ꝓsph materteram cius fuisse contendant. Non¬
pulli ut se liberent questione in mareo uolunt
psse unam de marus: sed non additũ cognomen
nagdalene. & hec super fluo seriptoꝵ inole¬
usse uitio. quod primum xuangelista non
seripserit. Nobis autẽ simpleoe uidetur &
fupcrta responsio sc̃as feminas xp̃i absentiã
ponferentis: ꝑ totam noctt̃ non semel nec
bis sed crebro ad sepulchrum dñi cucurrisse.
presertim cum terrȩ motus & saxa disrupta

Expanded text:
rit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas rit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, tertiam Mariam, matrem Iacobi et Ioseph, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta
Abbreviated transcription (Latin):
bre. E iusdem igitur atq unius temporis id est
midix̧ noctis & galloꝵ cantus: alterũ finem
alterum dixxisse principium. Mihiq uideti
euangelista matheus qui xuangelium hebraico
sermoire conscripsit non tam iespere dixisse
quam sero. & rum qui interpretatus est uerbi
ambiguitate deceptum. non sero inter pretam̃
esse srd uespere: quamquã hec consuetudo
humani sermonis teneat. sero non uesperum
significare sed tarde. Solemus rñĩ dicere.
sero itemsti: idest tarde. Et qui facere ante
debireras. fac saltim sero idest tarde.¶ Sin au¬
ton illud obicitur. quomodo eadem maria
quȩ prius uiderat dñm resurgentẽ. postea ad
sepulchrum eius flere referatur: hoc dicendui
est quod & sola & cum altera. & cum aliis mub¬
erib memor beneficioꝵ que inse dñs contu¬
lerat ad sepulchrum eius frequenter cucurrit¬
& nunc adorauterit quẽ uidebat. nunc fleue¬

Expanded text:
brae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est brae, eiusdem igitur atque unius temporis, id est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. solemus enim dicere: \'sero uenisti\',id est \'tarde\', et: \'qui facere ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleue
Abbreviated transcription (Latin):
maria magdalenȩ uidit dnm resurgentẽ.
& iohamis euangelista refert mane una sab¬
bati cam iuxta sepulchrum flere. Una sab¬
bati dres dominica intellegenda est: quia
ti diuiditur. qu̾a etmci in idolorũ & ebe¬
mentoꝵ nominib appellant. Otniq & apłs
collectam pecuntȩ quȩ indigentib prepara¬
tur: in unã sabbati precipit congregandam
Nic putandum est matheum & iohannẽ diuer¬
sa sensisse. sed unum atq idem tempus medit
mnoctis & gallorum cantus diuersis appellasse
nominibus. Matheus enĩ scribit uespere sab¬
bati idest sero non incipiente nocte sediam
profunda & magna eoc parte transacta appa¬
ruisse dñm marrȩ magdabene. & apparuisse
uespere sabbati illucescente in unam sabbati.
se ipsum interpretans qui diociss& irspere sab¬
bati. idest appropinquante iam luce sequentis
diei: & iohannem non absolute dixcisse. una
autẽ sabbati uenit maria magdabenx manre
ad sepulchrum. sed addidisse cum essent terre¬

Expanded text:
ia Magdalene uidit dominum resurgentem et Iohannes euangelista refert mane una sabbati eam iuxta sepulchrum flere ?— Una sabbati dies dominica intellegenda est, quia ti diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cum adhuc essent tene
Abbreviated transcription (Latin):
um ad intellegendam dignitatem sc̃e tri
nitatis oculos mentis intendimus. nichil
diuersum ab excelbentia patris & filii & sp̃s¬
sc̃i cogitemus. Sempiternum est patri. coc
terni sibi filui esse genitorem. Sempiter nũ
est filio. intemporaliter esse apatre proge¬
nutum. Sempiternum quoq est sp̾ui sẽo. spͥm¬
spni sc̃o. & om̃ib excistentie gradib excclusis.
uilla ibi persona sit anterior. nulla poste¬
rior. Huius enim beate trinitatis in com¬
fmitabilis deitas. una est substantia. indiuisa
inoꝑe: consors inuoluntate. par in om̃ipo¬
tentia. xqualis ingła. sno
sic loquitur. ut aut infactis aut in uerbis
aliquid assignet quod singulis uideatur. con¬
uenire personis. non ꝑturbatur fides catholi¬
ca sed docetur. ut ꝑ pietatem aut uocis aut
oꝑis insinuetur nobis ueritas trinitatis. & non
diuidat intellectus: quod distinguit auditus.
Obhoc quedam siue sub patris. siue sub filui.
siue sub sp̃s sc̃i appellatione promuntur:

Expanded text:
ur ad intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quiterni sibi Filii sui esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter esse a Patre progenitum. Sempiternum quoque est Spiritui sancto, Spirt; et omnibus existentiae gradibus exclusis, nulla ibi persona sit anterior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. sic loquitur ut aut in factis aut in verbis aliquid designet, quid singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione promuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iste nichodemus exhis erat qui credide¬
rant in nomine eius: uidentes signa & ꝓdigu
qux faciebat. Superius enim hoc dixit. Cum
autẽ ess& hierosolimis in pascha in die festo.
multi crediderunt in nomine eius. Quare
crediderunt : Sequitur & dicit. Uidentis
signa quȩ faciebat. Et de nichodimo quid
dicit : Erat princeps iudeoꝵ nomine nicho¬
demus. uenit ad eum nocte & ait. Rabbi:
scimus quia ado uenisti magister. Et iste
ergo crediderat in nomine cius. Et ipse un¬
de crediderat: Sequitur. Nemo eñi potest
hec signa facere quȩ tu facis: nisi fuerit ds¬
cum xõ. Si ergo nichodemus¬
de illis multis erat qui crediderant in nomine
eius: iam inisto nichodemo attendamus quare
iħs non se credebat ris. Respondit iħs. & di¬
oit ei. Anren amendico tibi. nisi quis natus

Expanded text:
Ergo iste Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Dcum eo. Si ergo Nicodemus illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus
Abbreviated transcription (Latin):
semel dicta: quia unaqueq persona plena
est substantia in se. Non tamen tres substan¬
tix. sed unus ds: una substantia. una potin¬
tia. una essentia. una eternitas. una ma¬
sc̃s. Nec aliud est pater in natura quam
na. alius filius inpersona. alius sp̃s sc̃s in
persona. In patre man& eternitas. infilio¬

Expanded text:
semel dicta; quia unaquaeque persona plena semel dicta; quia unaquaeque persona plena est substantia in se, non tamen tres substantiae, sed unus Deus, una substantia, una potentia, una essentia, una aeternitas, una mairitus sanctus. Nec aliud est Pater in natura quam na, alius Filius in persona, alius Spiritus sanctus in persona. In Patre aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Credimus patrem ase ipso non abalio.
ł ilium apatre genitum. d̾m uerum de dõ
uero. lumen uerum de lumine uero: non ta¬
men duo lumina. sed unum lumen. Spͥm scm
substantialem & coeternum patri & filio.
ater est plenus ds inse:
deos dicimus. sed unum dm̃ om̃ipotentem:
xternum. inuisibilem. in commutabilem.
Qui totus ubiq est: totus ubiq presens.
Non ꝑ partes diuisus: sed totus in omnib
Non localiter. sed potentialiter. Qui sine
cominutatione sui mutabilia cuncta crea¬
est. Cui nichil accidens esse poterit. quia
simplici diuinitatis naturę. nichil addi
uel minui potest: quia semꝑ est quod est
cui proprium esse est: cui sempiternũ est
cui idem est esse. uiurre & intelligere.
ix tria unus ds: & unus ds hec tria . L iii¬
tas inpersonis. uera & sempiterna unitas
insubstantia: quia una est substantia pa¬
ter & filius & sp̃s sc̃s. Hȩc uero sc̃a trini¬
tas nichil maius est in trib personis simul
nominatis. quam in una qualibet persona

Expanded text:
quo omnia: Patrem a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen; Spiritum substantialem, coaeternum Patri et Filio. Pater plenus Deus in se, deos dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incommutabilem, qui totus ubique est, totus ubique praesens: non per partes divisus, sed totus in omnibus non localiter, sed potentialiter. Qui sine communicatione sui, mutabilia creavit et creaest. Cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis naturae nil addi, vel minui potest, quia semper est quod est, cui proprium est, cui sempiternum est, cui idem est, esse, vivere, et intelligere. Et haec tria unus Deus, et unus Deus haec tria; itas in personis, vera et sempiterna unitas in substantia, quia una est substantia Pater et Filius et Spiritus sanctus. Haec vero sancta Trinitas nihil est in tribus personis simul nom
Abbreviated transcription (Latin):
Q cũ nullo suisionis gentre martuꝰ ac eholicareslrc iu¬
itretur fide multilicib in iuriis isftctꝰ duiq co¬
tam popło flagellatus. demũ reuinctis postirgũ
minib uelut electꝰ aries cuncta urbe lamentan¬
& exiliotruditur. Sicq cõstantinopoli ꝑductꝰ ibi¬
ꝓ exilio religatꝰ. sola illic oratione meruit erco
lumina redđe. Ubi exulans ac delitescens. post mul¬
ta torm̃ta. clarã ualde & nobilt̃ uitã optimo ⁊ ur¬
ntribilifint conclusit. Si mulent ne herrticiquin¬
tuuolunt. c̃̾ fundant᷑ & trubescant ase mrtyrẽ
factũ qͣuis eum pacisier animã exalasfe clunictnt
si inp̾senti nc ad essent. hec anti ꝑmartite uerba
audirent. &si inqui imminente carnificeͥsg lidio
monrtuus ñ suerit. inc̾fessione tam̃ catholicȩ sidi txi¬
lio religatus. postc̃tinuã & indefessã ꝓfessionr głosũ
mortis iaitũ meruit. sicq addm̃suũ redeuntĩ
cȩlestis auli martirẽ suscepit. Niq em̃ uirttiꝰ aut

Expanded text:
 cum nullo suasionis genere Martinus a catholica reflecteretur fide, multiplicibus iniuriis affectus diuque coram populo flagellatus, demum, revinctis postergum manibus, velut electus aries, cuncta urbe lamentante, exilio truditur; sicque Constantinopolim perductus, ibique exilio religatus, sola illic oratione meruit caeco lumina reddere. Ubi exulans ac dilatiscens, post multa tormenta claram valde et nobilem vitam obtimo et venerabile fine conclusit. Simulent nunc heretici, quantum volunt, confundantur et erubescant a se martyrem factum, quamvis eum pacifice animam exalasse clamitent, si in praesenti nunc adessent, haec a me pro martyre verba audirent: 'Etsi', inquam, 'inminente carnificis gladio mortuus non fuerit, in confessione tamen catholicae fidei exilio religatus, post continuam et indefessam professionem glorioso mortis exitu meruit. Sicque ad Dominum suum redeuntem caelestis aula martyrem suscepit; neque enim virtus eius aut
Abbreviated transcription (Latin):
uil impurus sp̃som̃i nsu pugnar& armatꝰ. resistebit
tam̃ martinꝰ p̾igt̃i & uirtute repletus. ac ue luti
sis ao immobili unda alliđet. ita uirili animodieli
respiebut garrientiũ. Iubebant᷑ ei imꝑiali a dectiti
sidẽ patrib edere contra. riã. stdille cui satrafides
tengribilis erat ab iegabat st ñposse inpia cont̾ din

Expanded text:
amvis inpurus spiritus omni nisu pugnaret armatus, reamvis inpurus spiritus omni nisu pugnaret armatus, reti gratia et virtute repletus, ac veluti si saxo immobili unda adlideret, ita virili animo dicta respuebat garrientium. Iubebantur ei imperialia decreta fidem patribus edere contrariam: sed ille cui sacra fides venerabil
Abbreviated transcription (Latin):
regebut. rrat romx p̾sul bratissimꝰ pipa martiũ.
Qui sollicite ac utrilit pside citholica inuigilans inima
pugnans. multa ꝓbra & aduersi abhertticis sustim
Unde tandr̃ ꝑ motus cũ & impitorr̾ & plurescer nere
coꝵ assertionib intrntosatis animo obsexũdire. c̾¬
gregauit ẽciltũ sac̃dotũ caisi cõpescendi immodt¬
lendi huiꝰ doginatis prauitatĩ. Inqͦ c̃cilio omib or¬
thodaxis c̃sentirntib edidit contͣ hereticos fidt̃
magnisice uilde atq accutatt. Qũa gũcũ sub¬
nuntta epła galliarũ partib destiniuit. mandans
& obtestins regi francors. ut si erũt eiꝰ uiricatho¬
lice eruditi hossibi amminiculũ obheresim cõpͥ¬
nitudĩ facer& destinari.
Uod rix ñ denegauit. sed unterĩ dilatione int̾erdentr
Inimicꝰ hum inigeneris acriꝰ incitatus pulsibat fetatꝰ
contra murũ eccłe ꝑ homines ꝑditos. acturrẽ uilidi¬
sima om̃i oppugnationis grnire fatigab at martinꝰ
sibi uigit̾ affligendo inclitare cuptens sp̃m. Sedqu¬

Expanded text:
re Romae praesul beatissimus papa Martinus, qui sollicite ac viriliter pro hac causa invigilans immoque pugnans multa probra et adversa ab hereticis sustinebat. Unde tandem permotus, cum et imperatorem et plures cerneret eorum adsertionibus intento satis animo obsecundare, congregavit concilium sacerdotum causa conpescendi, immo delendi huius docmatis pravitatem. In quo concilio, omnibus orthodoxis consentientibus, edidit contra heretiice valde atque accurate, quam etiam cum subjuncta epistola Galliarum partibus destinavit, mandans et obtestans regi Francorum, ut si essent ejus viri catholice eruditi, hos sibi adminiculum ob haeresim comprimendam faceret destinari: i fuisset. 34. Sed interim, dilatione intercedente, inimicus humani generis acrius incitatus, pulsabat fortiter contra murum ecclesiae per homines perditos ac turrem validissimum omni obpugnationis genere fatigabat, Martinum sibi iugiter adfligendo inclinare cupiens episcopum. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
nes hominũ iniudicio. hoc est electoꝵ & repboꝵ.¬
Perfectoꝵ enim unus e̾ quicũ dño iudicat & alius
qui iudicatur. utriq tam̃ cũ dñõ regnabt̃. Similit᷑
ordorepboꝵ partitur in duob partib. dũ hi qͥ intra
scãm ȩccłam sunt mali iudicandisunt & dãnandi.
ui uero eatra ȩccłam inueniendi sunt. non sunt iudi¬

Expanded text:
nes hominum in judicio, hoc est electorum et reproPerfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius qui judicatur, utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judi
Abbreviated transcription (Latin):
minime cibis carnalib delectant᷑. Offendi¬
maneant uos eas int̾ra eẽ credatis Cauete gͥ¬
Rm̃i abhis errorib: & sicut scriptũ est que
sursũ sunt sapite ñ que suꝑterrã. ut suꝑsti¬
ciones fidei nr̃ȩ c̃trarias repudiantes. S. ea
que dõ placita st̃ facitis: int̾ uentu beati

Expanded text:
minime cibis carnalibus delectantur: offendimaneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum est, Quae sursum sunt sapite, non quae super terram : ut superstitiones fidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ una uoce cͥamarent eeͥ uerũ dm quẽ
pctius p̃dicabat subito in iñsũ lumen gr̃ȩ diꝰ in me¬
dio plebis apparuit. Et ceper̃ paralitici currere
sani adpecles apłi petr: ceci recepto uisu clama-¬
re. cladi restaurato gressu dõ gras agere: lan¬
Agueutes sanitate reddita gaudere. Hon nulli
Ectiã solo flatu uiuentes. iã sine  sensu &

Expanded text:
antium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine
Abbreviated transcription (Latin):
ualde quod apł qͦsdã infideles in hoc dietam
ꝑnitiosus error increuerit. ut suꝑ tumulos
de functoꝵ cibos & uma c̃ferañ quasi siegress ȩ¬
acorporib: anime. carnales cibos requirant
Epulas enĩ & it fectiones carotantũ reqͥrit.
sp̃s autt̃ & animahis ñ indig&: Parare uͦ aliqͥs
amicis suisdicit quod ipse deuorat. & quod
p̾̃stat corpori imputat pietati Cauete g
fr̃s ab hoc gentilitatis errore Animȩ enĩ
sc̃ę quȩ in hoc seculo aut ꝑuitxnnocentiã
purȩ sunt aut penitentię satis factione
purgant᷑ a saluatore nr̃o respiciunt᷑. & cũ eo

Expanded text:
apud quosdam infideles hodie tam apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressaecorporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessate ergo, fratres, ab hoc gentili infidelitatis errore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione pur
Abbreviated transcription (Latin):
PeIRUmn itaq fundaontũ eccłę nominauit dñs.
iideo digne hoc fundam̃tũ generalis ȩccta
colit. supra qd sui ȩdificii celsitudo c̃surgit:
Unde c̃uenient psalmus dicit Exaltent cũ
in eccła pleb̾: & in cathe dra senioꝵ laudent cũ:
Dignũ ergo est ut fundam̃tũ hoc in ȩccła ho¬
noret᷑: ꝑ quod ad cęlũ ascendit᷑ Qđ uͦ natalis
cathe drȩ beati petri hodie colitur. sacerdotale
honorat᷑ officiũ Quę ętiam tanto necesse est
plus habeat in ȩccła dignitatis. quantos acerdo¬
tale officiũ plus honoris: Dies ergo hȩc fr̃s Rm̾̃i
rit: facere eã nobis deb& scõrũ dicrũ reueren¬
tia gratiorẽ: Et bene natalem cathedrę int̃
ipsa ieiunico initia nobis ds p̃stitit. ut dies quę
erat priꝰ intemperantiȩ nc̃ sit sobrictatis. quȩ̨
erat gulȩ sit abtinentię. quę erat peccati sc̃ĩ¬
tatis: Cũ gͦ sollẽ pnitatẽ hanc eccłiis merito
teligiosa obseruatio introduxerit: horrendũ

Expanded text:
imus fundamentum Ecclesiae nominavit Dominus, et ideo digne hoc fundamentum generalis Ecclesia colit, supra quod aedificii sui celsitudo consurgit. Unde convenienter Psalmista dicit: Exaltent eum in ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum . Dignum ergo est, ut fundamentum hoc in Ecclesia honoratur per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo Cathedrae hodie colitur, sacerdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris. Dies ergo haec a nobis, frrit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sirito religiosa observatio introduxerit, miror cur
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Quib uerbis pͥmũ indicat q hic hominũ
uita non est. quã eẽ alibi testatur. I ab& gͦ
homo ium̃tis amplius hoc qͦd illa post mortem
non uiuunt. hic uͦ tune uiuere in choat. cũꝑ
mortem carnis hanc uisibilẽ uitã consũmat.
ui & longe inferius dicit. Quod cũq potest manꝰ
tua facere instant̾ oꝑare. quia nec opꝰ nec ratio
tis aplius. cũ iuinta post morte̾ carnis nonuiuunt
inferos deducti. nec imipsa morte moriunture
Ded inutraq tã dispar sententia demonstrat quia
cunctionator uerax ⁊ illud extẽptatione carnali in

Expanded text:
um indicat quia hic hominum vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter ontis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivuntinferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentation
Abbreviated transcription (Latin):
ceps multitudo cotidie aflidiendũ uerbũ dĩ
c̃ueniens credebant sanę docirinȩ. qua sanitatũ
efficacitas affumabat: Tunc accedens fausti¬
nianꝰ: ꝓcidit ad pedes petri apłi dicens: Semina
uerbi tui que ager meȩ mentis accepit
ũnatast̃. atq ad fecundam mituritatẽ ꝓuecta¬
st̃ Repone me in horreo dominico: faciens me
me. ense diuinȩ participem: Tunc apłspers¬

Expanded text:
s multitudo quotidie ad audiendum verbum illuc conveniens, credebat sanae doctrinae, quae omnium est efficacia sanitatum. Tunc accedens Faustinus, procidit ad pedes Petri, dicens: Semina verbi tui quae ager mentis meae accepit, jam nata sunt, atque ad fecundam maturitatem provecta: repone me in horreo Dominico, faciens me mensae divinae participem. Tunc Pe
Abbreviated transcription (Latin):
Et int̾ septẽ dies plusquã decẽ milia hominũ
credentes dõ bapiismatis sunt sc̃i fiegtione can¬
secrau: ita ut om̃i auiditatis desiderio theophilꝰ
quierat cunctis potentib in illa ciuitate
sublimior domꝰ suȩ ingentt basilicã acccłs
noneͥncofecraet Inqͥ basilica iãdõ c̃secrata

Expanded text:
 millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domus suae ingentem basilicam ecclesiae nomine consecraret. In qua basilica Petro a
Abbreviated transcription (Latin):
re dignaris: ut cognoscat om̃is creatura quia
tusolus es ds̃ & dñs om̃iu incęlo & int̃ra. Hec &
hissimilia dicens apłs petraos: ascendit inemi¬
nentiorẽ locũ. & iussit ante seponi om̃e mul¬
Similẽ uob̾ hominẽ ẽẽ me uidentes nolue putare
qͦd ame possitis recuperare salutẽ: sed peũ qͥ decę lo
descendens ostendit credentib sibi mtrgrã ani¬
nie & corporis me dicinã Unde uox ur̃a testẽ
habeat hunc om̃em popłm: qͥa ex toto corde

Expanded text:
re dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omSimilem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat hunc omnem populum, quia ex toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
miles facti hominib descender̃ adnos. Etuoca.¬
bant quidẽ barnaban iouẽ. paulũ uero mercuriũ.
qm̃ ipse erat dua uerbi. Sacerdos quoq iouis qui
erat ante ciuitatẽ. tauros & coronas ante ianuas
deferens cũppłis uolebat sacrificare. Quare itaq¬

Expanded text:
miles facti hominibus descenderunt ad nos et vocabant Barnaban Iovem Paulum vero Mercurium quoniam ipse erat dux verbi sacerdos quoque Iovis qui erat ante civitatem tauros et coronas ante ianuas adferens cum populis volebat sacrificare quod
Abbreviated transcription (Latin):
apostolicȩ dignitatis non supra om̃s sedcum om̃ib. non
excellentior cunctis. sedinom̃ib coequalis. Quart:
solũmodo tali priuilegiũ contulit. sed om̃ib nimirũ
apłis. om̃ib ꝙ insacerdotali dignitate locatis. Unde si¬
pationẽ beati pauli apłi bar ieu qui & elimas magus
lumine priuatus e. Idemq apls stupratorẽ nouercȩ
sur sola iussione epistolȩ demoni tradidit. &rur sum
cum uoluit restaurauit dicens confirmate in illo cari¬
tatẽ. nefortr abundantiori tristitia absorbeatur fr̃
quieius modi ẽ. Similit̾ aut̃ sẏmonẽ illũmagũ de¬

Expanded text:
apostolicae dignitatis, non supra omnes, sed cum omnibus: non excellentior cunctis, sed omnibus coaequalis. Quare hsolummodo tale privilegium contulit, sed omnibus nimirum apostolis, omnibusque in sacerdotali dignitate locatis. Unde sipatione B. Pauli apostoli Barjesus quidam Elymas magus lumine privatus est : idemque Apostolus stupratorem novercae suae sola missione Epistolae daemoni tradidit , et rursum, cum voluit, restauravit dicens: « Confirmate in illum charitatem, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur, qui ejus
Abbreviated transcription (Latin):
putanda sedueritati. cũ deipso dño saluatore scrpp¬
tũsit. multa quidẽ & alia signa fecit iłis in conspec¬
tu discipłoꝵ suoꝵ. quȩ non sunt seripta in librohoc.
Et ut potiora inferamus: sciendum e̾ utiq quod tot
mortuos suscitauerit. quod tot abeterna dãpna¬
tione salutifera prȩdicatione eripuerit. qđ ꝑ om̃a
excellentius atq głosius esse decernitur. apeccati
morte animã de functã xp̃o restituere. quã mo¬
rituro corpori uitã donare. Quid enĩ głosius
gaudere. cȩleste regnum cũangłis & cũ sc̃is om̃ib¬

Expanded text:
putanda, sed veritati, cum de ipso Domino Salvatore scripputanda, sed veritati, cum de ipso Domino Salvatore scriptum sit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum quae non sunt scripta in libro hoc . » Et ut potiora inferamus, sciendum est utique, quod tot mortuos suscitaverit quot ab aeternae damnationis morte, salutifera praedicatione, eripuerit: quod per omnia excellentius atque gloriosius esse decernitur a peccati morte animam defunctam Christo restituere quam morituro corpori vitam donare. Quid enim gloriosius gaudere, coeleste regnum cu
Abbreviated transcription (Latin):
quodde semicinciis uel umbra eius postea legimus¬
sedom̃ib ȩqualit̾ illã contribuit potestatẽ. Siaũt
quęritur utrũnã miraculoꝵ uirtutib tantus apłs
dñi soetialit̾ claruit. sciendũ ẽ ꝑgña quia multas
& obstupendas uirtutes cumcȩteris coapłis &aposto¬
licis uiris oꝑatussit. Nam utilit̾ int̾ illos erat. qͥb
xp̃s tribuit potestatẽ dicens signa quȩ ego facio
&uos facietis. Et inalio loco. Sidixeritis monti
huic transihinc. cõmouebit se deloco suo. Identi¬
dem habete inquit potestatẽ calcandi suꝑbestias
& scorpiones. Sienĩ ap̃o attestante quiueracit᷑
ueritas e̾ demiraculoꝵ uirtutib retinendũ ẽ qđ
iste uirdñi intercȩteros apłos oꝑatussit. quantas
illum credimus exer cuisse uirtutes miraculoꝵ in
aut̃ plenis gra & fortitudine. faciebat signa &
ꝓdigia magna inppło. Sedquia minime scriptast
miracula beati mathte non sunt incredulitati de¬

Expanded text:
quod de semicinctiis et umbra postea factum legimussed omnibus aequaliter illam contribuit potestatem. 13. Si autem quaeritur: utrumnam miraculorum virtutibus, tantus apostolus Domini specialiter claruerit, sciendum est per omnia, quia multas et stupendas virtutes cum caeteris coapostolis et apostolicis viris operatus sit. Nam utique inter illos erat, quibus Christus tribuit potestatem dicens: « Signa quae ego facio, et vos facietis ; » et in alio loco: « Si dixeritis monti huic, Transi hinc, commovebit se de loco suo . » « Identidem: Habete potestatem calcandi super bestias et scorpiones . » Si enim Christo attestante, qui veraciter veritas est, de miraculorum virtutibus retinendum est, quod iste vir Domini inter caeteros apostolos operatus sit: quantas illum credimus exercuisse virtutes miraculorum; in autem plenus gratia et fortitudine faciebat prodigia et signa magna in populo . » Sed quia minime scripta sunt miracula S. Matthiae, non sunt incredulitati dis
Abbreviated transcription (Latin):
icis fabulis intenti insolo legis desiderio tenerent᷑¬
ostendit ne hereticis fabulis & stultis sollicitatio¬
nib seducti excedendo elaborarent. Deinde¬
quidẽ uelut celestis studiosus agricola sem̃ doe¬
serens. uomere suȩ insignis linguȩ diuina annun¬
ciando t̾rã cordis eaulcans ad creatoris sui fidẽ
conũtit. Duplicatis & enĩ talentis dñi sui cente¬
simũ secũ afferens fructũ. ad gẽmea cęli palatia
ꝑhennit̾ regnaturꝰ ardentis animi desiderio
satagens ꝓperauit. Nã martirio sui corporis.
assidiuis lam̃tationib crebrisq uigiliis sẽꝑ mem¬
bra sua macerabat. Hic enĩ ab ipso pueritie sue
tẽpore castꝰ om̃imodo ꝑseuerans. neq uaorẽ neq
filios ꝑhibetur habuisse. Idõ non ĩmerito iste an

Expanded text:
enti, solo legis desiderio tenerentur, vel haereticis fabulis et stultis sollicitationibus seducti, excedendo laberentur. Deinde velut coelestis agricola semen docserens, ac vomere suae insignis linguae nuntiando exsulcans, ad creatoris sui fidem converteret. Duplicatis etenim talentis Domini sui, et centesimum secum afferens fructum ad gemmea coeli palatia perenniter regnaturus, ardentis animi desiderio satagens properavit. Nam martyrium suo corpori assiduis lamentationibus, crebrisque vigiliis membra sua macerans indixit. Hic etenim ab ipso pueritiae suae tempore castus omnimodo perseverans, neque uxorem, neque filios perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
tuor ꝑfrctę uirtutes id ẽ prudentia. teperantia.
fortitudo. atq iustitia designantur. Nãsicut qͣt¬
factre ñ cessat. Etquia eufiates fertilitas siue ub̾
tas nũcupatur. ita & istę magnę fertilitatis atq
aug& fidei in crementa. Radios enĩsue claritatis
uelut iubar abghere ueniens diffudit. ac multoꝵ
hominũ pectora illuminans cȩca cotidit illumi¬

Expanded text:
tuor perfectae virtutes, id est prudentia, temperantia, fortitudo, atque justitia designantur. Nam sicut a quafacere non cessat. Et ut Euphrates fertilis seu frugalitas et ubertas nuncupatur, ita et iste magnae fertilitatis atque ae, fidei incrementum, radio suae claritatis velut jubar ab aethere veniens, ac multorum hominum pectora illustrans, quotidie illumi
Abbreviated transcription (Latin):
lis hic dñi cuuangłista lucas meruit atanto apło &
doctore gentiũ collaudari. Haudemus ergo tũ cu̾illo
Quius om̃ia doctrine uerba nihil aliud resonart uiden¬
tur nisi animȩ languentis medicinã. Prȩt̾ea ñ
iumerito iste tale sortitus ẽ nom̃. Kucas quidem
uans. Recte itaq consurgens iste siue eltuans dr̃
quit᷑rinis despectis curis sese adcelestia cosur gen¬
do eleuans cotomentis conamine lib̾e & eapeditr¬

Expanded text:
lis est hic Domini evangelista, qui meruit a tanto apostolo et doctore gentium praedicari. Laudemus ergo eum cum ipsoCujus omnia doctrinae verba nihil aliud resonare videntur, nisi animae languentis medicinam. Propterea non immerito iste tale sortitus est nomen. Lucas quidem ens sive elevans. Recte itaque consurgens sive elevans dicitur, qui terrenis despectis, sese ad coelestia consurgendo elevavit, et toto mentis conamine liber expedit
Abbreviated transcription (Latin):
Odñica atq ueridica ꝑsonans longe lateq euuange
pͥmũ intonat aurib. & rigat penetralia cordis¬
lut nardi pistici p̾ciosi unguentũ redolens. inte¬
rioris pectoris nr̃i ardiana ꝑmulcens. ad sẽꝑ man¬
sura gaudia ubi nullus langor nullusq gemitꝰ
non desistis. Hic prorsus cũ descripta essent euuan
gelia ꝑmatheum quidem in iudea. ꝑ mareliũ aut̃
initalia. instigante spũ scõ magis audita quaui¬
sa narrans in achaiȩ bithunieq partib hustorice
suũ cõposuit euuangłm attico sermone. Abhis
enĩ traditũ habuit qui abinitio uider̃ & magis¬
tri fuer̃ sermonis dĩ. incipiens asacerdotũ regũq
tẽporib. in hunc uidelic& modũ. Nuit indieb
herodis regis iudee sacerdos quidã. nomine zacha

Expanded text:
nica atque veridica personans longe lateque primum intonans auribus, gyrat penetralia coelolut nardi pisticae pretiosum unguentum redolens, et interiora pectoris nostri arcana permulcens, ad semper mansura gaudia, ubi nullus languor, nullus dolor, non desistis. gelia, per Matthaeum quidem in Judaea, per Marcum vero in Italia, instigante Spiritu sancto, magis auditu quam jussu, in Achaiae Bithyniaeque partibus historice suum composuit Evangelium Attico sermone, sicut ab iis traditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei. Incipiensque a sacerdotum regumque temporibus, in hunc videlicet modum: Fuit in diebus Herod
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ teneamꝰ quia duȩ sunt differentie uel ordi¬
nes hominũ iniudicio. hoc est electoꝵ & repboꝵ.¬
Perfectoꝵ enim unus e̾ quicũ dño iudicat & alius
qui iudicatur. utriq tam̃ cũ dñõ regnabt̃. Similit᷑
ordorepboꝵ partitur in duob partib. dũ hi qͥ intra
scãm ȩccłam sunt mali iudicandisunt & dãnandi.
ui uero eatra ȩccłam inueniendi sunt. non sunt iudi¬

Expanded text:
usat. 10. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in judicio, id est, electorum et reproPerfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius, qui judicatur · utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judi
Abbreviated transcription (Latin):
Et geminos iacobos. bartholomeũ atq thomã.
Andrtã scm̃. sẏmonit̃. tadeũq phlippum:
E uuangelistas quattuor & ꝓceres.
Matinam parit̾. barnaban regia uasa:
Hilapides nicidi. fulgent insteminate ap̃i:
Elimata ꝑmundi. quos honorare lic&::
U na fides tenuit quos nunc ten& alina corona:
Marciale decus: confessoꝵq beatuo
E x his incipunt. uirgineusq pudor.¬
Ap̃i cole cuncti. hos semꝑ celebratt patronos.
Ttipoit solẽpni. uota canendo dõ:
Eũquib adueniens iudea. in limine sȩcli.
Redaere clarabonis. tristia rite malis..
Om̃ib inscis. luce ꝑhenne frui amer.

Expanded text:
Et geminos Jacobos, Bartholomaeumque Thomam, Et geminos Jacobos, Bartholomaeumque Thomam, Andream sanctum, Simonem, Thadaeumque Philippum, Evangelistas quatuor et proceres, Matthiam, pariter Barnabam regia vasa. Hi lapides nitidi fulgent in stemmate Christi, Climata per mundi quos venerare licet. Una fides tenuit, quos nunc tenet alma corona, Martyriale decus, confessorumque beatum Ex his incipChristicolae cuncti, hos semper celebrate patronos Tempore solemni uoce canendo Deo! Cum quibus adueniens iudex in lumine saecli Reddere laeta bonis, tristia rite malis OmOmnibus in sanctis luce perenne frui.
Abbreviated transcription (Latin):
Solmundi parit̾ esse sacrata dĩ:
O m̃ia falsoꝵ ꝑquos figmenta deoꝵ.
A ccła fulg&. diruta ualle iacent.
Elegit mundo dñs. quos ante creator.
Scła p̾noscens esse dĩ suboles:
Pectora repleuit quoꝵ pia sp̃s almus.
Dans uariis linguis. altatonare dĩ:
Trans ferri montes. soluendi iure ligandi
Terris. ac tribuit lus pietate polis.
Istoꝵ imꝑio. fugiunt demonia sȩcli:
Corpora functoꝵ. uel rediuiua uigent.
Mentib his sacris. dans intima cernere cordis.
Celitus & fieri. mira patrante dõ
Hos uocitant cę̧los. uates: nubesq uolantes:
Arida qui scõ dogmate corda rigant:
Kanguores uarios depellunt. famine solo.
E orporis ac animȩ. ꝑpietatis opem:
Kector apostolicas bene prudens ꝑlege palmas:
Eredere nec dubites. quas trna alma fides.
Istoꝵ fines nescit. qui negligit istas.
Q ualit̾ emeriti regna beata tenent:
Ectus apostolicus dñi precepta sequendo:
P er fidei dogmna. clarus in orbe nit&.:
Hic codra retina petrũ paulũq beatos.

Expanded text:
Sal mundi pariter esse sacrata Dei. Omnia falsorum, per quos, figmenta deorum, Ecclesia fulget, diruta valde jacent. Elegit mundo Dominus, quos ante Creator Saecula praenoscens esse Dei Soboles. Pectora replevit quorum pia Spiritus almus Dans variis linguis alta tonare Dei. Transferri montes, solvendi jure ligandi Terris, ac tribuit his pietate polis. Istorum imperio fugiunt daemonia saeva, Corpora functorum vel rediviva vigent. Mentibus his sacris dans intima cernere cordis Coelitus et fieri mira patrante Deo. Hos vocitant coelos, vates, nubesque volantes, Arida qui sancto dogmate corda rigant. Languores varios depellunt famine solo Corporis; ast animae per pietatis opem. ector apostolicas bene prudens perlege palmas, Credere ne dubites quas tenet alma fides. Istorum fines nescit, qui negligit istos, Qualiter aetherea regna beata tenent. Coetus apostolicus Domini praecepta sequendo, Per fidei dogma clarus in orbe nitet. 30 Hic codex retinet Petrum, Paulumque beatos,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩa non paruus sed magnꝰ. non infimꝰ in scło. sedgłosus
fulges incelo. Et quare hoc: Quopacto: Quagr̃a:
Proeo scilic& qm̃ esses humilis incorde tuo. nec laudes
hominũ cũperes nec fauorẽ. non aurũ. ñgẽmas. nec
fluxa scłi regna ꝓt̾reno regno. sed celestẽ patriã ꝓꝑi¬
turis gaudiis adeptus es paradysiq amanitatẽ. Nãte
mirabilit̃ ut apłm paulũ placide uocauit exeloi
llum naq prius prȩclaro lumine priuanis ad grȩmiũ
thidriũ. Illete tuimirũ elegit degrege discipłoꝵ qͥ
Piaudt gͦ niis. plaudt ꝑcuncta bratt. iã cȩtib angli¬
cis socuatus. ĩ a xp̾i nectart sacutus. int̾ apłicas sedes
tibi sua grã xp̃s. supplicit̾ petimꝰ. humilit̾ postulamꝰ
quoillum ꝓ nob̾ exorare digneris. ut nos clementer
exuidiat postulantes. & placide remunera decer¬

Expanded text:
jam non parvus, sed magnus, non infimus in saeculo, sed gloriosus polles in coelo. Et quare hoc? quo pacto? qua gratia? Pro eo scilicet, quoniam cum esses humilis in corde tuo, nec laudes hominum cuperes, nec pavorem, non aurum, non gemmas, non fluxa saeculi regna; pro terreno regno coetestem patriam; pro perituris gaudiis adeptus es paradisi amoenitatem. Nam te mirabiliter ut apostolum Paulum placide vocavit e coelo; illum namque prius praeclare lumine privans, ad gremium thronum. Ille te nimirum elegit de grege discipulorum, qui go nimis, plaude per cuncta beatus: jam coetibus angelicis sociatus, jam Christi nectare satiatus: inter apostolicas sedes tibi gratia Christi, suppliciter petimus, humiliter postulamus, quo eum pro nobis exorare digneris: ut nos clementer exaudiat postulantes, et placide remuneret decer
Abbreviated transcription (Latin):
scissimi & luculenti doctoris ambrosii exẽplũ nr̃o
nẽ. & plura nob̾ gestoꝵ dñi miracula reuelauit.
ita tam̃ ut om̾s sapientie uirtutes eit angłii sui
cõplecteret iustoriã. Quidenĩ p̃cellentius adsapi-¬
enitiã naturalẽ. quã quod spm̃ scm̃ creatorẽ & iter
dominice incarnationis extitisse. sicut ille rese¬
rauit: Unde & diuidnaturalẽ docens sapientiam
in eodt̃ tu angłii sin libro. cũ inillis beatitudinib do
porteat uerberantẽ. quẽ ad modũ bene facere & mu

Expanded text:
luculenti doctoris Ambrosii exempla nostronuit et plura nobis gestorum domini miracula reuelauit, ita tamen ut omnis sapientiae uirtutes euangelii istius conplecteretur historia. quid enim praecellentius ad sapientiam naturalem quam quod spiritum sanctum creatorem etiam dominicae incarnationis exstitisse us. Unde et David docens sapientiam in eodem libro, cum me in illis beatitudinibus dorcutere verberantem: quemadmodum benefacere, mutu