comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bunorumnec uno ordine per¬
potihiis in hunc modumdis¬
cipue ꝓuisionemnram nlagi¬
care pspeximus nepambitio¬
nemul gr̃am auteissib oc¬
casionis optentuuellaborũ
publicoꝵ cuq̃liceat aliq̃n gra

Expanded text:
bunorum, nec vero ordine perpotiri, his in hunc modum disaecipue privisionem nostram flagitare perspeximus, ne per ambitionem aut gratiam aut cuiuslibet occasionis obtentu vel laborum pub
Abbreviated transcription (Latin):
dout primicerius  postdepoirã
publicam mimorum sollicur¬
dinem acsup̃am gessiss admi¬
istratione cuius consequit
b qm̃ius tp̃re precedentib

Expanded text:
do, ut primicerius post depositam publicam numerorum sollicitudinem, ac si ipsam gessisset administrationem, cuius consequitubus quamvis tempore praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus utrelicranegotiatione
uceareismeademmmiuuiadurarer
negotiantes ⁊eni post hanc sac¬
tionem husmomnuria prinati¬
tur.illis qui adarmorum cxinieti¬
onemsuam professionem contuie¬
nintmiime prohibendis ad cõ
nemniomius ietinẽ De re mi

Expanded text:
iatione liceat eis in eadem militia durare. Negotiantes etenim post hanc sanctionem huiusmodi militia privabuntur: illis, qui ad armorum structionem suam professionem contulerint, minime prohibendis ad compnem nihilo minus retinere. I
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃onos cuienim ferendum ẽ hoi¬
nesanamanudonationes ac¬
cipientes adhucinterseruos hri
q forte cumnius dominis nr̃am pỹ¬
domin. ad exempium p̃cite nrẽ¬

Expanded text:
ronos. Cui enim ferendum est homines a nostra manu donationes accipientes adhuc inter servos haberi et forte cum suis dominis nostram purdomini ad exemplum praeter
Abbreviated transcription (Latin):
aut ap̃defensorem aut ap̃pre¬
si dem testificationib exintiocu¬
tionc iudicantis datis illicus¬
licet diffinitira sina danda est
ubiz lis contestata c̃ut quemat¬
modumhxc inpintia ap̃uidi¬
ces aut defensores deproductõe

Expanded text:
aut apud defensorem aut apud praesidem testificationibus ex interlocutione iudicantis datis; illic videlicet definitiva sententia danda ubi et lis contestata est: ut quemadmodum hinc in provincia apud iudices
Abbreviated transcription (Latin):
scuptionci uins eus  contract
efficiatur. ¶Inalus uo uenerbi¬
libꝰ domibo siquidem sunt cartu¬
lani ip̃os cqualimo uirare prescr¬
it eo quiprecuencrabili domui
hus quipresunt uencrabilibus

Expanded text:
scriptionem iuris eius contractus efficiatur; in aliis vero venerabilibus domibus, si quidem sunt cartularii, ipsos aequali modo iurare praesente eo qui praeest venerabili domui, eos qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
sibi taminhus creditis pecunii
quam inusunsnonautemma¬
ioribꝰ quam quartam ꝑtemcẽ¬
tesime. Siuero ꝑsoluerint debi¬
tum prepositi cuĩdemueñabili
domus  auter  fiuctib adimple¬
acureditum redeat iterum resi
aduenerabilem domum exqua

Expanded text:
sibi tam in his creditis pecuniis quam in usuris, non autem maioribus quam quarta parte centesimae. Si vero persolverint debitum praepositi eiusdem venerabilis domus aut ex fructibus adimpleatur creditum, redeat iterum res ad venerabilem domum ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
nis sunt foras relinqͥre extura¬
nimus. anrãpindentia ertan¬
tomagis q̃ntonoburiliores
constirtisunt primum qder
cos ñ inmultuudine constitu¬
tos nos nt pote multos ꝑcos ⁊
adumius singlorum facĩ¬
le periroes discentes plures e¬
sc qmdudum fecimus s appa¬
nienint quidam nr̃am largit¬
multos quidem nobintroduc¬
c̃ctes supplicantes multis at
petitonib usura semper adiec¬
toc̾m innim̃sum in conpetẽs
cam sic pduxenino hoẽstamni
chilenimpetentibfactum est
nob honatade mn imltitudie
mus circa corum nuncrums

Expanded text:
is sunt foras relinquere existimavimus a nostra providentia, et tanto magis, quanto nobis utiliores constituti sunt. Primum quidem eos non in multitudine constitutos nos, utpote multos per eos adiuvemus singulorum facile petitiones discentes, plures esse quam dudum fecimus. Sed apparuerunt quidam nostram largitmultos quidem nobis introducentes supplicantes, multis autem petitionibus usi, ita semper adiectione in immensum incompetens causam sic perduxerunt honestam. Nihil enim petenitibus factum est nobis honorata, deinde in multitudine mus certa eorum numerum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt.s oĩacu craminatoe fi¬
ant conpeteti. hancigituroms
nrãm uoluntatemphancpre¬
ceptoc̃m dunam et legem co¬
gnoscentes ⁊ quia qõ cepedit
nobnullatenus delinqm pro¬

Expanded text:
sunt, sed omnia cum examinatione fiant competenti. Hanc igitur omnes nostram voluntatem per hanc praeceptionem divinam et legem cognoscentes, et quia quod expedit vobis nullatenus derelinqui
Abbreviated transcription (Latin):
¶Impuberes auit intutela
eẽnaturalium conueniens ẽ
ut hiis quipfecte etatis no
sit altius cutela regnatur. cy
igitur pupillorum pupillaꝵ¬
q tutores negoagenint. p̾t
pubtatem. tutele iuditio rõ¬

Expanded text:
in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pubertatem tutelae iudicio rat
Abbreviated transcription (Latin):
siue uelit siuc nolit omimio
post mortem testatoris ꝑtinꝰ
lib inecc̃ius hrs fit.unde qui
facultates suas suspectas ha
bent. solent seruum suum pͥ¬
mo.aut secundo. ulctiam ulti¬
ore gradu b̃rdem insticuere.x
si creditorib sacisnonfiat po¬
cius cius hrlis bona quami

Expanded text:
siue uelit siue nolit, omni modo post mortem testatoris protinus liber et heres est. Unde qui facultates suas suspectbent, solent servum suum primo aut secundo vel etiam ulteriore gradu heredem instituere, ut, si creditoribus satis non fiat, potius eius heredis bona quam
Abbreviated transcription (Latin):
firmanturucluti cumis qui
fecerit testam̃tum capited¬
nmutus sit. ad quibo mo¬
dis accidat. primolibro recu¬
limus. Hoc aut cãumitates

Expanded text:
infirmantur, veluti cum is qui fecerit testamentum capite deminutus sit. quod quibus modis accidit, primo libro rettulimus. Hoc autem cas
Abbreviated transcription (Latin):
curstipulatio. Ac nec sta¬
timabinitiotalis scipu¬
latioualebit. lncium tici¬
um cum seruus ent dare
spondes et similia. quiaq̃
natura sin dominio nost

Expanded text:
tur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nost
Abbreviated transcription (Latin):
culturam.autq̃ialiquid rapien¬
tem. aut ꝑꝑ aliqiculpam in no¬
nastium cum ingssum ꝓpͥo dño
huncalcum restitui cum rebq̃
pbatur in moastium in troduri¬
dignum iudicauittunc det eu
scoma.et nullus ei postea sit no
monastium ⁊ ad sclaiem ueniat
biadicuntur.iubemus ẜm moa¬
omnes sepatidormire ut mu¬
tuum. altutuus testimoniumca¬
ste conu̾satois p̾beantipinisiq¬
monastio conusatocm quicte ꝯ¬
uolentes uiuc et sencctutis atq
corpis infunitatis cã in remoti
cellulis ⁊ intramonastium ꝯ sti¬
cutis degãt ⁊ħaũt c̃ ꝯscientia et
uoluntate abbatis fi. hec oĩa¬

Expanded text:
culturam aut quasi aliquid rapientem aut propter aliquam culpam in monasterium eum ingressum, proprio domino hunc restitui cum rebus quas probatur in monasterium introduxisdignum iudicaverit, tunc det ei schema, et nullus ei postea sit molmonasterium et ad saecularem veniat bia dicuntur, iubemus secundum monaomnes separatim dormire, ut mutuum alterutris testimonium castae conversationis praebeant, nisi qmonasterio conversationem, quiete volentes vivere, aut senectutis atque corporis infirmitatis causa in remotis cellulis intra monasterium constitutis degant, et hoc cum conscientia et voluntate abbatis fiat. His o
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes pensitare deb¬
ent quemanusno¬
stre delcgationibus aseriby¬
tur.nichil amplius exigen¬
di. Namsiquis uicanus. au
rector prouintie  aliquidiaz
cuiquam creliderit remittẽ¬
dumqd alii remiscrit. depro¬
priis dare facultatibus com¬

Expanded text:
mnes pensitare debebunt, quae manus nostrae delegationibus adscribuntur, nihil amplius exigendi. nam si quis vicarius aut rector provinciae aliquid iam cuiquam crediderit remittendum, quod aliis remiserit, de propriis dare facultatibus com
Abbreviated transcription (Latin):
publicis astatutis iec¬
cessitatib non possunt prini¬
legiadignitacum. undeutqͣ¬
qz deprediis emolum̃ta cõse¬
quitur. si nonis cuoluto ãni
spatiointra sex menses.onez
cuicẽ constrictus dicitur.rcli¬
quorumintulerit cumulu.
adip̃os qui sunt domun p̃dri
exactionem uolumus ꝓtinẽ¬
Udices quos dez a¬
cuca profuganda erra¬
riinricompendia. negugẽtes.
acdesides fuisse constiterit õi¬
a que mnadministratõe positi
perceperunt emolumenta re¬
ddere compellant. Imp̃rtħ̃.
Dabunaquaq puin¬
tia censiumus expe¬
tendum: qd abhiisdem nuper
ẽẽ promissum tua sublimita
formidant.inspector accedat.
oricedomm reliqui exẽpluz
secuti. medic quantitatis ut
obtuuisse noscuntur.tributa
suscipiant. Sz hiqui protesta¬
tisunt. nich ase iutra terciam
partem posse conferri.alluder
exsoluat.ad qdsc indubitant
fore ydoncos pollicentur.que
dispoitioimppetium obscrua¬

Expanded text:
tatutis necessitatibus non possunt privilegia dignitatum. unde ut quisque praedii emolumenta consequitur, si non is evoluto anni spatio intra sex menses omnem cui esse constrictus dicitur reliquorum intulerit cumulum, ad ipsos qui sunt domini praedii exactionem volumus pertineudices, quos circa profliganda aerarii nostri compendia neglegentes ac desides fuisse constiterit, omnia quae in administratione positi perceperunt emolumenta reddere compellantur. Id ab unaquaque provincia censuimus expetendum, quod ab isdem nuper esse promissum tua sublimitasformidant inspector accedat, Macedonum reliqui exemplum secuti mediae quantitatis, ut obtulisse noscuntur, tributa sucipiant. Sed Achivi, qui protestati sunt nihil a se ultra tertiam partem posse conferri, illud exsolvant, ad quod se indubitanter fore idoneos pollicentur. Quae dispositio in perpetuum obser
Abbreviated transcription (Latin):
SQuidem
alienum pro
portiombu.
exqua quis¬
ꝙ defuncto
heres extitit.prestare oportz
annonas aut issoluere de¬
bet.quipossessiones tenet.⁊
fructus percipit.

Expanded text:
quidem alienum pro portionibus, ex qua quisque defuncto heres extitit, praestare oportet, annonas autem is solvere debet, qui possessiones tenet et fructus percipit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iutes qui. ne publicaar¬
mantur⁊ alluntursolũs
debent public̾ urilitanib occupa¬
rioiec agrorum culrmn ⁊ custodie
ammalium uel intimomiorim
questuisz propric minus insu¬
exmmiutib  posthacpredicus ob¬
sequiis uacare magnitudonua
patiatim:ssesrequentes cẽmny¬
mosuouibeaturarmorum co¬
itidiano cxcitioadbellaseprepi¬
rent. Adsiquis ermintarib in¬
dicibr ullos minuumtamduis
quiusus accipe militem fint ꝑ
singuios miites singulasubr
anri protinus exigendas. Nẽ
ras accipe prohibemus.
aut siauq̃nhuusmoĩ solucitr¬
dinem forte suscepintamiune¬

Expanded text:
ites, qui a re publica armantur et aluntur, solis debent publicis utilitatibus occupari nec agrorum cultui et custodiae animalium vel mercimoniorum quaestui, sed propriae muniis insuex militibus posthac praedictis obsequiis vacare magnitudo tua patiatur, sed frequentes esuo iubeat, ut armorum quotidiano exercitio ad bella se praeparent. Quod si quis ex militaribus iudicibus ullos militum tam divinis qui ausus accipere militem fuerit, per singulos milites singulas libras auri protinus exigendas. D. ras adripere prohibemus, aut si aliquam huiusmodi sollicitudinem forte susceperin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ocumordinat foris cpatum sec¬
tabir hanclegem ossendes Si
n peccinus oportere emeres acẽ¬
dotiumpmittimus solumuõ eỹ
respiẽe clicum deiculturam nol¬
tum ⁊ adcparum accedat p̾rm
uitam pfessus aut inclerocon¬
stitutis nominus mensib r
roritamennocoheres aut filios
aut nepoteshns hoccimomiro

Expanded text:
 eum ordinat, foris episcopatum sectabitur, hanc legem offendens. Sed neque pecuniis oportere emere sacerdotium ei permittimus, solum vero respicere cum domini dei culturam voltum ad episcopatum accedat, vitam professus, aut in clero constitutus non minus mensibus sex, uxori tamen non cohaerens, aut filios, aut nepotes habens. Hoc enim o
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾donocadens sine ctiam quili¬
bet inclero constuntorum nama
uł equa imponimus pcam uti
ordinc qm intersacdotes huiti
cadat et reddat auruz auc res qre
occasione ordinatonis date sunt
minriam ꝑassc q̃ntum adip̃m eẽ¬
elie. ¶Siquis aurem erncoruz

Expanded text:
sacerdotio cadens, sive etiam quilibet in clero constitutorum. Nam et illi aequam imponimus poenam, ut ordine, quem inter sacerdotes habuit, cadet, et reddat aurum aut res, quae occasione ordinationis datae sunt, iniuriam passae quantum ad ipsum ecclesiae. Si quis autem e
Abbreviated transcription (Latin):
honoc̃ ⁊ n cuules leges delictum ĩrl¬
rumrcunqueteo qd⁊ apcedentibu
nos impatorib ⁊ anobipis recte
dicrumeoporteres aẽsregulas pro
usam amplctens pancsuper his.
ꝓfessionib unumqmiq sacr̃a sus¬

Expanded text:
les leges delictum inultum relinquent, eo quod a praecedentibus nos imperatoribus, et a nobis ipsis recte dictum est oportere sacras regulas pro usam amplectens, tunc super his professionibus unumquemque sacram sus
Abbreviated transcription (Latin):
mundiuita testimõuum boni⁊
honestus⁊gloria fiuẽs boa hoc
fundam̃rum pontificarus depo¬
nes animesuc setiam sic eum
diq probatas legere regulas añ
ordinatoe quas recta ⁊ molẽta
nr̃a suscepfides et catholicadei
aplicaq disposint et tradidit eẽ¬
cliaadumex sreqͥnticarum cłeci¬
onctransierit qui adordiatõem
dedncuurninc is qui ordiatõem¬
ded impõitinis ẽ intog̾ cum si
sussicies ẽ custodire erage qͥsc̃ẽre¬

Expanded text:
di vita testimonii boni et honestus et gloria fruens bona, et hoc fundamentum pontificatus deponens animae. Sed etiam sic eum dique probatas legere regulas ante ordinationem, quas recta et inviolata nostra suscepit fides, et catholica dei apostolicaque disposuit et tradidit ecclesia. Et dum ex frequenti earum lectione transierit qui ad ordinationem deducitur, tunc is, qui ordinationem impositurus est, interroget eum, si sufficiens est custodire et agere, q
Abbreviated transcription (Latin):
nichsic crrstudiosum impato¬
nbosicutsacedotum honestas
cumunqz etproillis ip̃i semper
dcosupplicent.namsihoc quides
inculpabile undiq sitet apud
dcum fidiriaplenum imperium
at recte et conpetent orhornet.x̃¬
dicamsibuem perit consoanria
quedamboa. omne quicaduri¬
lee humanoconferens gencri
nos igitur maximam hemꝰ sol¬
principium fiat decens⁊ama z¬
biles dco hantem fururum eẽ ̃¬
edimus sisac̃ium regłarium ⁊¬
obẜuatiocustodiatur quã iusti
landandiaadorandi inspectorẽ
adordiatoem ep̃atus adducit
consideran prius cius uitamsz¬

Expanded text:
il sic erit studiosum imperatoribus, sicut sacerdotum honestas, cum utique pro illis ipsi semper Deo supplicent. Nam si hoc quidem inculpabile sit, undique et apud Deum fiducia erit plenum. Imperium autem recte et competenter exornet tricam, erit consonantia quaedam bona, omne quicquid utile est humano conferens generi. Nos igitur maximam habemus solprincipium fiat decens et amabile deo. Hoc autem futurum esse credimus, si sacrarum regularum observatio custodiatur, quam iuste laudati et adorandi inspectores ad ordinationem episcopatus adducitur, considerari prius eius vitam
Abbreviated transcription (Latin):
dudum cohentes urorib nõper¬
sonitamur omne pretitum relim¬
quentes Deceto. iutem nullipẽ¬
mutentes apoitone legis uxor
rembntitalem imponiordinã¬
toem q̃m legemctiam nucie¬
uocamus ne forte si preth aliq
fiat et ipe cudat asacerdotioctor¬
dinantẽsimilit excludi peureti
Igitur oroiandus ep̃e aut moa¬

Expanded text:
dudum cohaerentes uxoribus non perscrutamur, omne praeteritum relinquentes, de caetero autem nulli permittentes a positione legis uxorem habenti talem imponi ordinationem. Quam legem etiam nunc renovamus, ne forte si praeter hoc aliquid fiat et ipse cadat sacerdotio, et ordinantem similiter excludi procuret. Igitur ordinandus ep
Abbreviated transcription (Latin):
ant rem ppparricinium ordinati¬
oms acceꝑita marime siadmini¬
trarde aliꝙͣ hãt hẽbit quidem ipse
adeo penam ⁊ suceedunt ei decelo ⁊
plum. insuper etiam siq̃madmis¬

Expanded text:
ter patrocinium ordinationis accepit, et maxime si administrationem aliquam habeat, habebit quidem ipse a deo poenam, et succedent ei de caelo suis duplum: insuper etiam si quam admi
Abbreviated transcription (Latin):
s n posẜores aut hitatores cuuta¬
tum psumertquolib moauferre
aliqd exip̃is peccuniis aut noiede
liquid exhus anexpendere siquis
autem dareaut accipe exhis psyp¬
ẜint iubemus cum de suo duplici
q̃ntitateh cuntatirediere.s neq
puintiarium uidices. uit corum
officia.autalium quenlib oĩopti¬
cipium bre aliqd ad p̃dcas peccĩas
ant corumdispensatonisemetip
miscert.s cuucatis scissimum ep̃m
et primatesnecncteius  possoẽs  cõ¬
stitucit quidẽptes ciitatis ⁊ frume¬
tarium et alios huimoidispensace
singulis autemannis inples sãcti¬
simum ep̃mcumquinq p̾matib
cuntatis iatoes exigecos quiabip¬
sis ordinatisunt ⁊siquid extabu
lanis rocinusappanut debitum ay
remansiss. crigibuius dispensatõe
prcło eos cõstituentium et utilita¬
tib quib dcputata sunt ies uare
¶Siquiautem expdcis dispensa¬
torib inefficaxinueniatur. repete
hunc remoinmnbemus aliumqi

Expanded text:
ssores aut habitatores civitatum praesumere quolibet modo auferre aliquid ex ipsis pecuniis aut nomine liquid ex his aut expendere. Si quis autem aut dare aut accipere ex his prit, iubemus eum de suo in duplici quantitate hoc civitati reddere. Sed neque provinciarum iudices aut eorum officia aut alium quemlibet omnino participium habere aliquod ad praedictas pecunias aut eorum dispensationi semet ipsum miscere; sed civitatis sanctissimum episcopum et primates nec non et eius possessores constituere quidem patrem civitatis et frumentarium et alios huiusmodi dispensatores, singulis autem annis impletis sanctissimum episcopum cum quinque primatibus civitatis rationes exigere eos qui ab ipsis ordinati sunt, et si quid ex talibus ratiociniis apparuerit debitum aut remansisse, exigi huiusmodi dispensatores periculo eos constituentium et utilitatibus quibus deputata sunt reservari. Si quis autem ex praedictis dispensatoribus inefficax inveniatur, repente hunc removeri iubemus aliumque
Abbreviated transcription (Latin):
mus cura. autemiectorum pi¬
quimperegrina tñsgressi sunt
redduccogaturut senine pos¬
sint fimcnionib quasimpos¬
it. antiquasollempnitas. de¬

Expanded text:
mus. Cura autem rectorum prqui in peregrina transgressi sunt, redire cogantur, ut servire possint functionibus, quas imposuit antiqua sollemnitas.
Abbreviated transcription (Latin):
odnõtuaculp¬
aperditum eẽ
apparuerit suf¬
ficit sortis dap¬
De solutionibus ⁊ liberatõib¬
Impr. debitoru ciuitatis.

Expanded text:
on tua culpa perditum esse apparuerit, sufficit sortis damDE SOLVTIONIBVS ET LIBERATIONIBVS DEBITORVM CIVITATIS.
Abbreviated transcription (Latin):
cos. nzmnhas tres hant basilica
s⁊ communes sunta scissime
maioris cẽce⁊ harumomnes
aircumeuntes ẜmi quendam
ordinem etciculum mistia i
eis celebrant  deunde et̾ pluna
multituoine exantiqs hrcici
adscissimam maiorem ec̃caz
deducta gra quidem mag̾ dei
nim

Expanded text:
 has tres habeat basilicas, sed communes sunt et sanctissimas maioris ecclesias et earum omnes circumeuntes secundum quendam ordinem et circulum ministeria in eis celebrant; deinde etiam plurima multitudine ex antiquis haereticis ad sanctissimam maiorem ecclesiam deducta, gratia quidem magni dei im
Abbreviated transcription (Latin):
dehus scimus⁊ inmesitaremi
excludimus certe mediane ça¬
usam tradentes. ¶scimusg
uõtempore nulla fiat ordiãtõ
donecadantiquum nũm isti¬
tucum abhis qui scissimasec¬
clias edificauerint reuentisi¬
morum clicorum qnutas rcdi¬
gitur. ¶s: qmpridem itũcn

Expanded text:
de his sancimus et immensitatem excludimus, certae medicinae causam tradentes. Caput I Svero tempore nulla fiat ordinatio. donec ad antiquum numerum, institutum ab his qui sanctissimas ecclesias aedificaverunt, reverentissimorum clericorum quantitas redigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gestori cc̃ia. quas ex nullocẽ¬
tu pprie nascimanfestum ẽ.
Smpaeita nascuntur iste ac¬
tones sisinc mandatoisteqs¬
qr alienis negociis gerendis
scobtulent. Exqua cabii quor
negoagesta fum̃t. etiam igno¬
rantes obligantur. idq ucili¬
tatis ca recẽptum ẽ. namab¬
sentium qui subita festinto¬
ne coaeti nullidemandatar
gociorum gestorumadmm¬
stratõe perẽgre perfecti eẽnt.
desertrentur negocia. quesae
nemocuracunis eet. si decoꝙ
quis impendiss nuulam hi¬
turus eẽt accionem. Sicut at
is qui uciit gessent. negociai
bt obligatum dominum ne¬
contra iste quor cenetur ut
administracõnis rdem red¬
dit quo can adexaccissima
quisq diligentiam compei¬
ltur reddere rõnem. nec suf¬
ficit talem diligentiam ad¬
hibert qualem sius rebadb¬
uere solet simo.alius diligen¬
tior comodius. admimitra¬
tums eet negõa. ¶Sutores
quo qui tutele inditiotenẽ¬
cur.non pprie ercontratu ob¬
liganinteniguntur. nuium

Expanded text:
gestori contraria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes obligantur. idque utilitatis causa receptum est, ne absentium qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, deserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit negotia, habet obligatum dominum necontra iste quoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu ad exactissimam quisque diligentiam compellitur reddere rationem: nec sufficit talem diligentiam adhibere, qualem suis rebus adhibere soleret, si modo alius diligentior commodius administraturus esset negotia. Tutores quoque, qui tutelae iudicio tenentur, non proprie ex contractu obligati inte
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixuntaudisse se ceste presẽtt
nullo et debitumĩscriptis cõsti¬
occ̃onem p̃sentis accipimlegis
etitcrumadductus ẽ auqs aliꝰ
simiłcaumpniãti⁊presentib
testibzadhoc⁊ cora tabuiaoo
deposuit apudscmnetipmdebi

Expanded text:
hoc dixerunt audisse se, teste praesente nullo et debito in scriptis constioccasionem praesentis accepimus legis. Et iterum adductus est aliquis alius similis calumnianti, et praesentibus testibus ad hoc et coram tabulario deposuit apud semetipsum debi
Abbreviated transcription (Latin):
Ramaticos oratores. atz
phrlosophyc pceptoresn
nonctiam medicos. preterhecq̃re¬
trolatarum sanctonum aucte cõ¬
secuti sunt primłia mimunitatẽ¬
q̃ frui hac p̃rogatiua p̃cipimus ut
uniusi quusacio palatointerar¬
chiatros militarnt.cum cocoi¬
cuam primiordims ulscdi adep¬
tifũint. aut maioris gradumdi¬
gnitatis ascenderint. nullamiũ¬
cipali. nulla curialium conuntõ¬
neuerentur.scudep̃ta administ̾¬
meriunt misioemisint abõi func¬
tõe omniba mun̾ibꝯpublicis ĩ¬
munes. neceorum domus ubic̃¬
q põite. militem. scu iudic̃e suscipi¬
ant hospitandum Qucomina ⁊̃¬
filiis corum ⁊coniugibo ĩuolata

Expanded text:
rammaticos oratores atque philosophiae praeceptores nec non etiam medicos praeter haec, quae retro latarum sanctionum auctoritate consecuti sunt privilegia immunitatesque, frui hac praerogativa praecipimus, ut universi, qui in sacro palatio inter Archiatros militarunt, cum comitivam primi ordinis vel secundi adepti fuerint aut maioris gradum dignitatis adscenderint, nulla municipali, nulla curialium conventione vexentur, seu indepta administerint missionem, sint ab omni functione omnibusque muneribus publicis inmunes nec eorum domus ubicumque positae militem seu iudicem suscipiant hospitandum. Quae omnia filiis etiam eorum et coniugibus illibata
Abbreviated transcription (Latin):
nem plenissimam cean̾a
a ex  filio  cuo concepent.⁊
filium postea emancipar¬
isul madoptionem ded¬
ns pregnante nunituan

Expanded text:
nem plenissimam esse antea a ex filio tuo conceperit et filium postea emancipaveris vel in adoptionem dederis praegnante nuru tua
Abbreviated transcription (Latin):
ibicgittim a cis seruata ꝑte
q̃ nes diffinimus quicqdul¬
tra hanc cis relictum fuerit.⁊
quem inchoantes sacram ⁊
hancnram constitutoem di¬
rimus itaut legał quidem ps
mancat apudcos ṗurainta

Expanded text:
gitima eis servata parte quam nos definivimus, quicquid ultra hanc eis relictum fuerit et quem incohantes sacram nostram hanc constitutionem diximus, ita ut legalis quidem pars maneat apud eos pura ta
Abbreviated transcription (Latin):
s. adtestam̃tumucnãtet suam sina
feccrat manifestam⁊pscrpturam ho¬
noraĩ.ao brditatoin uocarentinr quia
uero hagenoluitautñ potuit. multa
namoriunt hommumetanxiccates
oqz decoratos ⁊ simulquidem consan¬
guincos simulautomutinos frẽs.ad
nuccessionemmoriẽtis meliores esse
quam illiquisolummoconsanguici
q discomimus perfectiorib distubu¬
entes quemelorasuntet minores cxe¬
cquaẽcinpaciẽtes plurmanamqi
nos.ad h̃mintaunt. primum quidem
altanralexsifilius moriatur.filios nõ
hns dcin cristencibita fortemat̾ins
reb.ant crnuptialiautctiam eralia i¬
cã quanõacquirunturprius crhiisd
nuptiis fr̃es.adborditatem uocari. De¬
inde ocaliis⁊ posthos premquodpro¬
batiocrat coqd dudumtalia nĩa legis¬
latio concopiss nam et siet patre crutt̃¬
tesuo patricthii qui sunt exaliis nupt̾
p̃pomconsangumcos etutinos fratres
contingit consequens ẽ licet patnon

Expanded text:
 ad testamentum venerat et suam sententiam fecerat manifestam, et per scripturam honorati ad hereditatem vocarentur. Quia vero hoc agere noluit aut non potuit multa namque sunt hominum et anxietates oque decoratos et simul quidem consanguineos simul autem uterinos fratres ad successionem morientis meliores esse quam illi qui solummodo consanguinei que discernimus, perfectioribus distribuentes quae meliora sunt et minores exaequare eis non patientes. Plurima namque nos ad hoc invitaverunt. Primum quidem altera nostra lex, si filius moriatur filios non habens, deinde existentibus ita forte maternis rebus aut ex nuptiali aut etiam ex alia causa, quae non adquiruntur, prius ex eisdem nuptiis fratres ad hereditatem vocari, deinde ex aliis, et post hos patrem: quod probatio erat eo quod dudum talia nostra legislatio concepisset. Nam si et patre existente suo patri et his qui sunt ex aliis nuptiis praeponi consanguineos et uterinos fratres contingit, consequens est, licet pater non
Abbreviated transcription (Latin):
Unc debonisu
oumitaqlice¬
bat lib̾to pr̃oñ
suum inpune testam̃top̃teĩ¬
re.Mamita demumlx .xii cabi¬
lanimadhrditatem libtatei
uocabat pronum. suntestatu
mortuus celibtus. nullo h̾rd
relicto itaq quo intestaton
mortuolibto. sus suum hr̃de
reliquiss. nich̃inbonis eius

Expanded text:
um bonis Olim itaque licebat liberto patronum suum impune testamento praeterire; nam ita demum lex XII tabularum ad hereditatem liberti uocabat patronum, si intestatus mortuus esset libertus nullo suo herede relicto. itaque intestato quoque mortuo liberto, si is suum heredem reliquerat, nihil in bonis eius
Abbreviated transcription (Latin):
ciedidit eẽ tradendam qui pensa¬
reutiliratem pr̃imomii ni solyẽ¬
donõualcar.isprocoqua succeda¬
neum subrozanir pperue soluno¬
ns statuanirobuoxius. Idẽ¬

Expanded text:
crediderit esse tradendam, qui pensare utilitatem patrimonii nostri solvendo non valeat, is pro eo quem succedaneum subrogavit perpetuae solutioni statuatur obnoxius.
Abbreviated transcription (Latin):
upcreandis suscepto¬
nb piculopcurator
rei dominice dispoitionem
tue sb̾limitatis firmam esse
precipimus  Ita ut omni ãbi¬
tiõẽ cessantequesta tuta sũt.
queqz antiqua ꝯsuctudiye
comindantur in pͥabul. uci¬
sumptu familie ministñdo.
incemerata ꝓmancant. Gy¬
peryrenarcha ⁊ op̾cceomni
antiqua cõsuctudine obser

Expanded text:
creandis susceptoribus periculo procuratorum rei dominiciae dispositionem tuae sublimitatis firmam esse praecipimus, ita ut, omni ambitione cessante, quae statuta sunt quaeque antiqua consuetudine comsumptu familiae ministrando intemerata permaneant, super irenarcho et optione omni antiqua consuetudine obser
Abbreviated transcription (Latin):
Iod erordinanumconsi¬
lium postulaturcum rl
adnos c̃ miccendalegato ulro¬
stre sei aliquidintimand. d
tuqz conuenĩt minime ĩexam̃
poscanturuobagnoscere atq
erplor.are ꝑmittimus. ut sit er¬
amimis tui q̃ exhiis auxiuotr᷑
utilitate ꝓuintialium secc̃tia.
proseraturatq idqd̃maioris
partis probauent assensus sol¬
rociens ab alerandria
cuntate leg atio destia¬
tur.unssisos curiales pcipimus
quitra urbem consistũt sinocg̃¬
tudine.ul ali.⁊ mercus. abili nce¬
cessicate impediunt. inlocum cy¬
rcconuonie ⁊ decreta sua ppria
subscriptiõe sim ata uirospecta¬
biliprefecto. iugustali insimae
ut cius relonc comitatitius iuuir¬
tutib suas petitões intimẽt. et
sb̾cramine tuoppensalegatõe
res ordinentur de excusationi¬

Expanded text:
od extraordinarium concilium postulatur, cum vel ad nos est mittenda legatio vel vestrae sedi aliquid intimandum, id, tuque convenerit, minime in examen eposcuntur, vobis agnoscere atque explorare permittimus, ut sit examinis tui, quae ex his auxilio tuo utilitate provincialium sententia proferatur, atque id, quod maioris partis probaverit adsensus, solotiens ab Alexandrina civitate legatio destinatur, universos curiales praecipimus, qui intra urbem consistunt, si non aegritudine vel alia inexcusabili necessitate impediuntur, in locum curiae convenire et decreta sua propria subscriptione firmata viro spectabili praefecto Augustali insinuare, ut eius relatione comitati tuis virtutibus suas petitiones intiment et sub examine tuo perpensa legatione res ordinetur. D. III non
Abbreviated transcription (Latin):
solui. necinp̃teritum nec im
postum pacimuree cõcessum
indulgẽtiam uomeorate de¬
scriptiois ⁊ inante accum ⁊i
postum cp̃e. ñ solum in releua.¬
tis.umctiam indõatis. adera¬
tis. tñslatisq. scu quodl alird
nom̃ nouc descriptois excogi¬
tatum c̃. uolumus obseruA.
nlłamꝙ suphis umq̃ exacti¬
onis molestiam formidari. q¬
b nõtm̃ reliqua prec̾iti tẽpis
rclaxamus. S nccimpostum
qcq̃m innouatoĩs.aut honoi
adiciendum eẽ censemus nł¬
liqz licere deiceps ec̃ diualia
statuta releuare suas pões.no
gestio huicnre sanctioniõia
porrigatur. ulsisacris man¬
datissiqua  forte citra suggõ¬
nem hiisdispositoib pus. al¬
nsa mandamĩnt obsequatur.¬

Expanded text:
solvi, nec in praeteritum nec in posterum patimur esse concessum. Indulgentiam vero memoratae descriptionis et in anteactum et in posterum tempus non solum in relevatis, verum etiam in donatis adaeratis translatisque, seu quodlibet aliud nomen novae descriptionis excogitnullamque super his umquam exactionis molestiam formidari, quibus non tantum reliqua praeteriti temporis relaxamus, sed nec in posterum quicquam innovationis aut oneris adiciendum esse censemus, nullique licere deinceps contra divalia statuta relevare suas possessiogestio huic nostrae sanctioni contraria porrigatur, vel si sacris mandatis si qua forte citra suggestionem his piis dispositionibus adversa manaverint obsequatur
Abbreviated transcription (Latin):
sub hus bĩtas uiadopti¬
actis intuementibo. apd
conpetentem iudicem ni¬
nifestauit presente eoqui
adoptatur et non contã¬
dicente.ncc non co qui ad¬
optat soluitur quidem ir
potatis patusnaturalis
cransitaut in huiusmoĩ
parentemadoptiuum in
cuius ꝑsonamsadoptio

Expanded text:
tas in adoptiactis intervenientibus, apud competentem iudicem manifestavit, praesente eo qui adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidem ius potestatis patris naturalis, transit autem in huiusmodi parentem adoptivum, in cuius persona adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
oritp̃r/iux post quadriemniy
priorib contingebat ut tuc
costitutoes imperatoriasle¬
gerent hoc uos a primordi
oigrediaminidignitato
libõs qnquaginta digesto¬
rum seupandectarumĩqbo
omneuisantiquum colla

Expanded text:
ore vix post quadriennium prioribus contingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto libros quinquaginta digestoram seu pandectarum, in quos omne ius antiquum colla
Abbreviated transcription (Latin):
abusu comuni recessenit cum
maifestissunum c̃. qd onis qn
scientes rem furtiuam suscepe¬
nnt ⁊ celaueñt furti nec maĩfe

Expanded text:
ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manife
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ntilissimo exipõrenm ex pcri¬
mto homib regiam cuutatemno¬
stram h̃itantibus approbatum. ex
cinglonistum extimauimus.In¬
nemmus cim.quia  paul uimp¬
untie quide siis hitatorib spoli

Expanded text:
urbe, utilissimum ex ipso rerum experimento omnibus regiam hanc civitatem nostram habitantibus approbatum. Ex cingulo iustum aestimavimus. Invenimus enim, quia paulatim provinciae quidem suis habitatoribus spoli
Abbreviated transcription (Latin):
commissite manuisit:
abca lib̾tatem iustam fuerit cõ¬
sccuta.que originem exproium¬
tiacquitamaducebat.tuquo
ius optinẽs. unde que te manr¬
misit. fuit. corum enim condcõ¬
nem se qui ercausa fideicommi¬
si manumissos pridem placuiti
qui libertatem prestiterunt ⁊ nõ
qui rogaunt dari. ¶ op̃r.phca.¬

Expanded text:
commissi te manumisit, ab ea libertatem iustam fuerit consecuta, quae originem ex provincia aquitania ducebat, tu quoque ius obtines, unde quae te manumisit fuit. eorum enim condicionem sequi ex causa fideicommissi manumissos pridem placuit, qui libertatem praestiterunt, non qui roga
Abbreviated transcription (Latin):
Unales oes iube
dum ꝙ ciuitati pretusint. scictẽ
fiscoc̃e sociandum eoq uire seca
rituros ẽc: cuius cã. impios se pa¬
triam intandodemonstrant. De

Expanded text:
Curiales omnes iubemquem civitati praetulerint, scientes fisco esse sociandum eoque rituros, cuius causa impios se patriam vitando demonstrave
Abbreviated transcription (Latin):
cibz abhuis quorumintest offeri
suic magni siuc minores sũt ex¬
cepta uidel sublimissim a preto¬
rana prefectuiza. ait liceat hõmi
intra tospatium plenissime deli¬
bate. siuc appellandum sit cisme
quiescend sitnctimore in stante
op̾appcilatorium freq̾ntetur. S
sit omĩbinspectõmis copia. que
et uroiscusses  hominum calores
torium. si forte contigit impatõi¬
ammaiestatem eccupatampub¬
licis causis ex mundanis ꝓuisi
iclitãi quidẽ cĩm uitium elitisã¬
tum siculm̃ impatorium occu¬
peturuel siquis tante ẽ auctoĩt¬
tatis ut nolentem pͥncipem p̃s
adconuocados patres cetosq ꝓ¬
ceres coartare. s siquidtale cre¬
nc̃it ca intacta pmancatdonce
impator monitus suaspote⁊ co¬

Expanded text:
cibus ab his quorum interest offerri, sive magni sive minores sunt excepta videlicet sublimissima praetoriana praefectura: ut liceat homini intra id spatium plenissime deliberare, sive appellandum ei sit sive quiescendum, ne timore instante opus appellatorium frequentetur, sed sit omnibus inspectionis copia, quae et indiscussos hominum calores torium, si forte contigerit imperatoriam maiestatem occupatam publicis causis ex mundanis provisericlitari. Quod enim vitium est litigantium, si culmen imperatorium occupetur? vel quis tantae est auctoritatis, ut nolentem principem possit ad convocandos patres ceterosque proceres coartare? Sed si quid tale evenerit, causa intacta permaneat, donec imperator monitus sua sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ułp̾toresulmodatores qbspalr
casdemutes pagẽdas deputaui¬
mus rcmittantur q̃tenhii adsi¬
militudic̃m prefecti ang̃cał in
cesacrcognitoris inttedantet
cas sinc spe quidem appellonis
dei tñctiegum timore ꝑferant
tatemlimitatas aduirum spͦ¬
tabilem ꝯmite oĩenti mtesilimͦ¬

Expanded text:
r easdem lites peragendas deputavimus, remittantur, quatenus et hi ad similitudinem praefecti augustalis vice sacri cognitoris intercedant, et causas sine spe quidem appellationis, Dei tamen et legum timore perferant tatem limitatas, ad virum spectabilem comitem orientis m
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a uẽtilatasit⁊ĩtra triduum pro¬
ruum cam ertendi. errerum aũt
expeĩentia inuenimꝰ. hocsatis esse
damposum. plures cimhominc
ignaros legum subtilitatis ⁊̃ py¬
tantes intrrduum cẽ puocator
porigẽdas inpmptum peĩculum
incroisse et biduo tñs actocariap¬

Expanded text:
causa ventilata sit, et in triduum proximum eam extendi. Ex rerum autem experientia invenimus hoc satis esse damnosum: plures enim homines ignaros legum subtilitatis et putantes in triduum esse provocationes porrigendas in promptum periculum incidisse et biduo transacto causa
Abbreviated transcription (Latin):
nouitas  autem neglex̃ cumcĩ
uenanda uetustatis auctõitas
ita magratus digessitait aliina¬
iores aliimedii. alu minores sit
⁊ appellones aminoribꝰ urdici¬
bus nõsolum ad maximos urd¬
ces remittẽntiur s aospectabi¬
lium iudicum tribunal q̃teni.
⁊ ip̃i sacro auditorio aoibito li¬
te erceret. nouitas anthderelor¬
maximinnindices inquietent
⁊ homines pp mimas cas magi
fatigeturdispendusut forsitan
tociuslitis ertimatio ad sumptꝰ
iudiciales nõ sufficeret ioq scim
tã ci utͣq libia ꝓuoc ato sparur. us

Expanded text:
novitas autem neglexit. Quum enim veneranda vetustatis auctoritas ita magistratus digesserit, ut alii majores, alii medii, alii minores sint, et appellationes a minoribus judicibus non solum ad maximos judices remitterentur, sed ad spectabilium judicum tribunal, quatenus et ipsi sacro auditorio adhibito litem exercerent, novitas autem homaximi nostri judices inquietentur, et homines propter minimas causas magnis fatigentur dispendiis, ut forsitan totius litis aestimatio ad sumtus judiciales non sufficeret. Ideoque sta ei utraque Lybia provocatio speratur us
Abbreviated transcription (Latin):
suam creditori obliga¬
uent. ¶Item sunt aliquo
comus sit res sine socie¬
tate ueluti qdres pant eis
legata. donatane eẽt.⁊ alte
corumalti deoteneantur
comunidundundo iiditi
oqdsolus fructus ercare

Expanded text:
suam creditori eius obligaverit. Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et alter eorum alteri ideo teneatur communi dividundo iudicio, quod solus fructus ex e
Abbreviated transcription (Latin):
Eminiius pragmaticã
scione mssisse fundos tami
is collonb hiistem presidiisimpo¬
sitis nolentib distrabiquatenus
quicquidexprecus memoratorum
fumdorum possit restitin publicom¬

Expanded text:
eminimus pragmatica sanctione iussisse fundos tamiaiis collationibus isdem praediis impositis volentibus distrahi, quatenus, quidquid ex pretiis memoratorum fundorum possit restitui, publico
Abbreviated transcription (Latin):
pordinem consec
solent p̾ncipatis
insignia muno q̃¬
qr serineo fabricarum ⁊ barbaro¬
rumquatnos subannuaruz sol¬
licitudinẽ pannumdum taxat
integrum ꝓcedentes gradauim
subirehac metnum naliturale¬
gedemmnus exceptis iudelicery
nuisisnegotiarorib qd libeto
cimoiumpsegerentib intpõita

Expanded text:
per ordinem consequi solent principatus insignia, in unoquoque scrinio fabricarum et barbarorum quaternos subadiuvarum sollicitudine per annum dumtaxat integrum procedentes gradatim subire hac in aeternum valitura lege decernimus: exceptis videlicet universis negotiatoribus quodlibet mercimonium per se gerentibus interposita
Abbreviated transcription (Latin):
et detinentes eas conuciens ⁊¬
¶ Sincqrinde habinit satisf¬
toemumc uemat. aduersus re
fideuissorum et mandatorm
ugatos⁊ qui y pothecaras acti¬
ombrenen possunt. contprimm¬
cipales ramen eteristentes ap̾
cos res sine ꝑscalib sine ipots

Expanded text:
eas conveniens, si neque inde habuerit satisfactionem, tunc veniat adversus res fideiussorem et mandatorem ligatos et qui hypothecariis actionibus teneri possint. Contra principales tamen et existentes apud eos res
Abbreviated transcription (Latin):
antioiselegidatum prosanan¬
indicit prob igiur ficeni¬
sorem. aut sponsorem aut ma¬
datorem etcae resitens inder
dectempus intcessoriadrẽspõ¬

Expanded text:
antiquae legi datum pro sanatintroduxit. Probet igitur fideiussorem aut sponsorem aut mandatorem, et causae residens iudex de
Abbreviated transcription (Latin):
usus mandatorem aur fidcir¬
sorem aut sponsorem acc̃cdat
n negligens debitoris intẽ¬
cessionib molestus sit s uci¬
at primum adcum qui aure
acccͣp debitumqr contrar̾ ⁊ si
quidem inde recep̃abalus ab¬
stincat quiͣd cim ci mẽtiscis
ent adebitore coṅplcto. ¶Si
uonoualiiorit adebitore reci¬
pere autinpartem ant intot¬
tum sccundumqoabco nõpo¬
sorem aur mandatoremant
sponsorem ueniat et abilloq
reliquum esumat. Et quidem
presentes ci obsistant ambo⁊
om se subiccit adsit principa¬
c̃ editorem mitt̾e alicubicu

Expanded text:
m aut fideiussorem aut sponsorem accedat, neque neglegens debitoris intercessoribus molestus sit, sed veniat primum ad eum, qui aurum accepit debitumque contraxit. Et si quidem inde receperit, ab aliis abstineat quid enim ei in extraneis erit a debitore completo?; si vero non valuerit a debitore recipere aut in partem aut in totum, secundum quod ab eo non posorem aut sponsorem aut mandatorem veniat et ab illo, quod reliquum est, sumat. Et si quidem praesentes ei consistant ambo, oni se subiecit adsit, principacreditorem mittere alicubi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cia q̃uidam claraleg̾agnoscat
autemc̃ditores. quia et siñ hac̃
qd scripymius legem necc̃itati
nimnositydoncus peccinaruz
debitornec ullus emptornich
cedere et mrsusres adcreditoez¬
etlegalit decidentes⁊ infelicib
debitorib auciliabimur et ac¬
cerbi clitorib nõ apparebim
dancam cis deputantes adq̃
sipmancrent in obedientestã
tum modis om̃ib aduenirẽt.¬
¶ Siitaq creditor paratus
cpparare quidam emptorem
neccitatem hre debitorem hec
agere prebentem huiuismodi
cantoem arbinontoicantisi

Expanded text:
entia quaedam clara legis: agnoscant autem creditores quia, etsi non hanc conscripsissemus legem, necessitatis enim non sit idoneus pecuniarum debitor nec ullus emptor, nihil cedere, et rursus res ad creditoliter decidentes et infelicibus debitoribus auxiliamur et acerbis creditoribus non apparebimus duri, causam eis deputantes ad quam, si permanerent inoboedientes, tamen modis omnibus advenirent. Si itaque creditor paratus est praeparare quendam emptorem, necessitatem habere debitorem hoc agere, praebentem huiusmodi cautionem arbitrio iudicantis,
Abbreviated transcription (Latin):
quodeinde accepent cumque
nocant confirmatorem et mo¬
ueatur maliquonenditions
conuentioõ uenditorem ft̃an
aducrsus confirmatoremnoe
emptor. accedat n tenẽs aliqd
uenditorem prius etsicad con¬
frmatorem et t̾ciꝯ ioco contde
tentatoremcademctiam hic̃
cristente dinisione suppresc̃ti

Expanded text:
quo, deinde acceperit cum quem vocant confirmatorem, et moveatur in aliquo venditionis conventio contra venditorem facta, non adversus confirmatorem mox emptor accedat, neque tenentem aliquid venditorem prius, et sic ad confirmatorem, et tertio loco contra detentatorem. Eadem etiam hic existente divisione super praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
cctohumanis aiciliaturcuri
l qmibadam creditoribꝰ nofo¬
muniauent annim debitor
sube credens. at ille. Iorestirur¬
stantiam autem in mobilem
hatxerum c̃ditorarde̾at aure

Expanded text:
cetero humanis auxiliatur curis, licet quibusdam creditoribus non formutuaverit aurum debitoris substantiae credens, at ille ad restitutstantiam autem immobilem habeat, verum creditor ardeat aurum
Abbreviated transcription (Latin):
prouintus aurem gentium pre¬
sides pparent subtili exrimatioe
editoribrcumtali cautelacum
quadebitordre p̃sit. ¶Reniz
ncrodatiosit huinsmodi q̃cuq
quidemincliora sunt dentur cre¬
ditori. que nodetiora apud deli¬
torem post debirisolutdem mac¬
ent iustumdantem qd.iunim.
accipe autem aunimnoualen¬
tems coactum sustipe ponem¬

Expanded text:
provinciis autem gentium praesides praeparent, subtili aestimatione creditoribus cum tali cautela cum qua debitor dare possit. Rerum vero datio sit huiusmodi: quaecumque quidem meliora sunt, dentur creditori, quae vero deteriora, apud debitorem post debiti solutionem maneerit iustum, dantem quidem aurum, recipere autem aurum non valentem, sed coactum suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
addomumregi
amꝑtinentemaliquidquestio¬
nis emersent non auterqmerle¬
gumordine quib simuteroẽ
rominum genus ẽe tenenir nsci
cipiant ui iferrantactiones nͨ
aliorum uttigatorum negorio i¬
tredant.necsnĩa indicantium ⁊¬
aut illicito procimo sin fomire
nra conturbentmilline crecr¬
tionis suerurbulentummminist¬
enum audeant commodare nõ
priuatis senegotiis nonpublic¬
isamisceant necquiescentemdo¬
mum delatioulla sollicitet nec
eosinconsulte ꝑtinarieseroper¬
nneat grauior enmpenaconsti¬

Expanded text:
ad domum regiam pertinente aliquid quaestionis emerserit, non aliter quam ex legum ordine, quibus similiter omne hominum genus tenetur, vel excipiant vel inferant actiones: nec aliorum litigatorum negotio intercedant nec sententiam iudicantium aut illicito patrocinii sui fomite iura conturbent, nullive exsecutionis suae turbulentum ministerium audeant commodare: non privatis se negotiis, non publicis misceant: nec quiescentem domum delatio ulla sollicitet, ne eos inconsultae pertinaciae sero paeniteat. gravior enim poena consti
Abbreviated transcription (Latin):
uraapones quas curiae
quolz pcõpublcatis ap̃
acta prominnarum desidenis
alios pmiserunt penes cos qui
eas excoluenint ⁊ funcriones
publicasrecognoscunt firmi
r̾pdurabuntnullamhntibi
curiatib copi inirepetendi. u¬

Expanded text:
quas curiales quolibet pacto publicatis aput acta provincialia desideriis alios permiserunt, penes eos, qui eas excoluerunt et functiones publicas recognoscunt, firmiter perdurabunt, nullam habentibus curialibus copiam repetendi.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e desient. cunc intraannum
cepisse. et obid cẽsuam iem.a
Quod genus actionis quib¬
dam etiam aliis similicqtate
motus pretoraccomodat.Si¬
entexlatõre cligestorum seni
pindectarum uolumine in¬
telligerelicet. Itemsiquis in

Expanded text:
e desierit, tunc intra annum, cepisse et ob id suam esse rem. quod genus actionis et aliis, simili aequitate motus, praetor accommodat, sicut ex latiore digestorum seu pandectarum volumine intellegere licet. Item si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
Eiaricorimnomine mi¬
utes ⁊ corui supinstan¬
aubꝰ accipe audeant sciantenim
mintes qdopportet eos commo¬
dasuaq mannonarim pceprio¬
ne adipiscuntura ccipientes er¬
strinsecus demimentis ꝓumnia¬

Expanded text:
enaticorum nomine milites et eorum superstanalibus accipere audeant. Sciant enim milites, quod oportet eos commoda sua, quae in annonarum perceptione adipiscuntur, accipientes extrinsecus detrimentis provi
Abbreviated transcription (Latin):
domonstramt repe¬
citioms tp̃rebuce¬
latum acpanem n¬
num quoq atꝙ accetum serqlar
bbucclatum tertiodic panemi
unodic umumalodie acetum x
unodiclardum biduacarnemu

Expanded text:
do monstravit expeditionis tempore buccellatum ac panem, vinum quoque atque acetum, sed et lardbuccellatum. Tertio die panem: uno die vinum, alio die acetum: uno die lardum, biduo carnem
Abbreviated transcription (Latin):
cos nullam molestiam aut im por¬
cunitatem a qualibet psona sub¬
stincrelicentia cxistente hiis qui
obligatos cos putantsebre. post¬
quami ad prointiam icutuntũ

Expanded text:
eos nullam molestiam aut importunitatem a qualibet persona sustinere, licentia existente his qui obligates eos putant se habere, postquam ad provinciam revertuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siquis autemad monachicã
uitam uenut uolint. iubemus si
quidem notus c̃ quia nullifortu¬
nesubiacet abbas monastu siper¬
sperit scema ciprebeat.Siu̾o non
cognoscitur. aat cuulibi forcunci
sub iaccat intratits annos n.xci

Expanded text:
Si quis autem ad monachicam vitam venire voluerit, iubemus, si quidem notus est quia nullae fortunae subiacet, abbas monasterii si perspexerit, schema ei praebeat. Si vero non cognoscitur aut cuilibet fortunae subiacet, intra t
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ur si aliquid commutatur.
memorata ultio ꝓcedat iudicẽ
uo  uindictam differentẽ impo
stico offo consticutam ⁊ ad bec
diaconissam et monachun aỹ
assistriam. aut monastriam ꝑi
omnicuminau⁊ pecuniana ca
cuius cumq q̃ntitatis sit sinc
aclico siucaquolib inmilitias
stituto admonitoem suscipiart
orsiliquas dart pmittimus si
autabtissimo priarcha missu¬
exccutormalias proruntias al¬
monitoem offerar alicui m co¬
unum sosidum accipiat. ¶Si¬

Expanded text:
fiat, aut si aliquid committatur, memorata ultio procedat. Iudice vero vindictam differente imponstico officio constitutam, et ad haec diaconissam et monachum aut ascetriam aut monastriam pro omni criminali et pecuniaria causa cuiuscumque sit quantitatis, sive a clerico sive a quolibet in militia constituto admonitionem suscipiant or siliquas dare permittimus. Si aut ad beatissimexsecutor in alias provincias admonitionem obtulerit alicui de memo solidum accipiat. S