comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Et non disperdidit effrem chananeũ.
qui habitabat ingarer. et habitauit chana¬
neus ineffrem. usq modiernum diem.
ẜ ffcem interpretatur fructificatio. Qui er¬
go fructificat & crescit infide. non potest
exterminare chananeum semen pessimum.
semen maledictum. semen semper mobile.
semen incertum. Hoc enim interpretatur
chananeus. Et certum ẽ. quia cum eo qui
fructificat et crescit. semper habitat chana¬
neus. Nunquam enim temptatio. nunquã
motus cessant abeo. Sed tu siuere fructifi¬
cas indõ. et uides talem aliquem inquietũ.
turbidum. mobilem. scito quia chananeus
est. Et si non potes eicere cum deeccłia. quia
non potuerunt filii effrem disperdere cha¬
naneos. illud obserua. quod apłs monet
dicens. Subtrahite uos ab omni fratre inꝗ¬
ete ambulante. Sed qm̃ salomon suacdet
hȩc quȩ legimus describi incorde triplicit᷑.
xiam aliud preter illa quȩ diximus quod
cordi meo occurrit. ad aures ur̃as ꝓferam.
Et uos facite quod scriptum est. ut unodi¬

Expanded text:
naeum qui habitabat in Gazer; et habitavit Chananaeus in Ephraim usque in hodiernum diem. » Ephraim interpretatur fructificatio. Qui ergo fructificat et crescit in fide, non potest exterminare Chananaeum semen pessimum, semen maledictum, semen semper mobile, semper incertum: hoc enim interpretatur Chananaeus. Et certum est quia cum eo qui fructificat et crescit, semper habitat Chananaeus; nunquam enim tentatio, nunquam motus cessant ab eo. Sed tu si vere fructificas in Deo, et vides talem aliquem inquietum, turbidum, mobilem, scito quia Chananaeus est; et non potes ejicere eum de Ecclesia, quia non potuerunt filii Ephraim disperdere Chananaeum. Illud observa quod Apostolus monet dicens: « Subtrahite vos ab omni fratre inquiete ambulante . » Sed quoniam Salomon suadet haec quae legimus, describi in corde tripliciter, etiam aliud, praeter illa quae diximus, quod cordi meo occurrerit, ad aures vestras proferam: Et vos facite quod scriptum est, ut uno di
Abbreviated transcription (Latin):
neos filiis effrem. Ipsum ergo dñm depre¬
cemur. ut eitiens anobis malas cogitationes.
bonas inserat et dignas ierusalem ciuitatẽ
celesti. inquib nichil pollutum inueniat᷑.
aut sordidum. quod nos inchie uiditũ ex
conscientiȩ cogitationib arguat. sedinue¬
niatur innobis puritas cordis inxp̃o iħu¬

Expanded text:
ojicere. Ipsum ergo Dominum deprecemur, ut ejiciens a nobis malas cogitationes, bonas inserat et dignas in Jerusalem civitati coeleste, in quibus nihil pollutum inveniatur aut sordidum quod nos in die judicii ex conscientiae cogitationibus arguat, sed inveniatur in nobis puritas cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
cum audierut. neq ut infideles discedt̃.
neq permanent ut fideles. sed percepta
mysteriorum noticia. et fidei nr̃ȩ secretio¬
rib perscrutatis. conuersi postmodũ im¬
pugant nos. & contradictionib suis corda
niã dirumpunt. conculcantes uerbi do¬
minici margaritas. et ornamenta fideima¬
culantes. deistis ergo dicitur. quia non potu¬
erunt filii uida eicere iebuseos deierusalem
usq inhodiernum diem. Simile autem ali¬

Expanded text:
quum audierint, neque ut infideles discedunt, quum audierint, neque ut infideles discedunt, neque permanent ut fideles, sed percepta mysteriorum notitia, et fidei nostrae secretioribus scrutatis, conversi postmodum impugnant nos, et contradictionibus suis corda nostra dirumpunt, conculcantes verbi dominici margaritas, et ornamenta fidei maculantes. De istis ergo dicitur, quia non potuerunt filii Juda ejicere Hiebusaeum de Hierusalem usque in hodiernum diem. C.
Abbreviated transcription (Latin):
congregationem urãm pollutus introeat.
nequis iebuseus habitet uobiscum. Uidetis
enim. quia dicit scriptura. quod non potu¬
erunt filii uida eicere iebuseos deierusalem.
Iebuseus autem interpretatur conculcatio.
Est ergo. quia non possumus eicere omnes
istos. qui nos conculcant. eos saltem quospos¬
sumus eitiamus. quorum peccata manifesta
sunt. Ubi enim peccatum euidens non est.
eicere deȩccła nemunem possumus. neforte
cradicantes zizania. eradicemus simul
cum illis &iam triticum. Mouet me tam̃
quod dixit. quia non potuerunt eicere ie¬
buseos. idest eos qui interpretãtur conculca¬
tio. & ideo uideamus. qui suit mecclesia
conculcantes. Illi sine dubio. dequib dũs di¬
cebat in euangeliis. Nolite mittere sanctũ
canib. neq margaritas uras ante porcos.
neforte conculcent eas pedib suis. & conuer¬
si dirumpant uos. Isti funt ergo iebusei. con¬
culcio. qui indigni audiunt uerbum dĩ. &

Expanded text:
congregationem vestram pollutus introeat, congregationem vestram pollutus introeat, ne quis Hiebusaeus habitet vobiscum. Vides ergo, quia dicit scriptura, quod non potuerunt filii Juda ejicere Jebusaeos de Jerusalem. Jebusaei interpretantur conculcatio. Ergo quia non possumus ejicere omnes istos qui nos conculcant, eos statim quos possumus, quorum peccata manifesta sunt ejicere de ecclesia neminem possumus, ne forte eradicantes zizania eradicemus simul cum ipsis etiam triticum. Movet me tamen quod dixit, quia non potuerunt ejicere Hiebusaeos, id est eos qui interpretantur conculcatio. Et ideo videamus qui sunt in ecclesia conculcantes. Illi sine dubio, de quibus dicit Dominus in evangeliis: Nolite mittere sanctum canibus, neque margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi elidant vos. Iste est ergo Hiebusaeus conculcatio, qui indigni audiunt verbum Dei, et,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ineuangelio permutuntur zizania
sunul cum tritico coalescere. eodem modo
x.iam hic imierusalem idest ineccła sunt
quidam iebusei. isti qui ignobilem & de¬
generem uitam ducunt. qui et fide et
actib & omni conuersatione sua peruersi
sunt. Neq enim possibile est ad liquitũ
residere uideatur. sed suit inea omnes scĩ
& beati. & inquib nulla prorsus peccati
macula deprehendatur. Sed sicut dicit᷑
ita &iam super his dici potest. in quibus
uel dubia. uel occulta peccata sunt. Neq
enim dicimus dehis. qui manifeste et
euidenter criminosi sunt. ut non deģeclesia
expellantur. Audi ergo scripturam dicentem.
Quia non potuerunt filii uida disperdere
iebuseos. sed habitauerunt cum ipsis uue
& deprecor uos. qui fideles estis. ut ita uitã
urãm et conuersationem seruetis. ne in aliqͦ
uel ipsi scandalum patiamini. uel aliis scan¬
dalum fatiatis. sed sit uobis sumini studii
summeq cautelȩ. nequis inhanc sanctam

Expanded text:
ergo in Evangelio permittuntur zizania ergo in Evangelio permittuntur zizania simul cum tritico coalescere, eodem modo etiam qui hic in Jerusalem, id est, in Ecclesia sunt Jebusaei, isti qui ignobilem et degenerem vitam ducunt, qui fide et actibus et omni conversatione perversi sunt. Neque possibile est ita residere videatur; sed sint in ea omnes sancti et beati, et in quibus nulla prorsus peccati macula deprehenditur. Sed sicut dicitur ita etiam super his dici potest in quibus vel dubia vel occulta peccata sunt. Neque enim dicimus de his qui manifeste et evidenter criminosi sunt, et non de Ecclesia expelluntur. Audi ergo Scripturam dicentem quia non potuerunt filii Juda disperdere Jebus deprecor vos, qui fideles estis, ut ita vitam vestram et conversationem servetis, ne in aliquo vel ipsi scandalum patiamini, vel aliis scandalum faciatis: sed sit vobis summi studii summaeque cautelae, ne quis in hanc sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
ilĩ uda uolebant disperdere. uel
intermiere iebuseos deierusalem.
et non potuerunt. Propter quod habita¬
uerunt iebusei cum filus uida inierl̃em.
usq inhodiernum diem. Uolumus alit¬
tera incipientes requirere. abiis qui pu-¬
tant hec secundum litteram stare posse.
quid est quod dicitur. usq inhodiernũ
diem. Quod uerbum sancta scriptura pro
eo ponit. ut eternitatem seculi per hoc
significet. sicut dicit. Nolite recedere ad ño
inhodiercio die. hoc est donec seculum stat.
Ostendant ergo michi. quomodo iebusei
donec seculum stat habitent cum filiis uida
inierusalem. quippe cum ne ipsi quidem
filii uidȩ habitent inierusalem. Ideo ergo
nec istud uerum ẽẽ poterit. quod iebusei
cum iudeis habitent inierusalem. quan¬
doquidem nec ipsi quidem habiterit in
ea. Sed nos intelligamus hec spiritualiter
assumentes euangelii parabolam quȩ di¬
cit dezizaniis. Sinite ea utraq crescere.
ne forte uolentes eradicare zizania. eradi¬
cetis simul cum ipsis & iam triticum. Siẽ

Expanded text:
ilii Juda volebant disperdere vel interimere Jebusaeos de Jerusalem, et non potuerunt, propter quod habitaverunt Jebusaei cum filiis Juda in Jerusalem usque in hodiernum diem. Volumus, a littera incipientes, requirere ab his qui putant haec secundum litteram stare posse, quid est hoc quod dicit, usque in hodiernum diem? Quod verbum Scriptura pro eo ponit ut aeternitatem saeculi per hoc significet; sicut dicit: « Nolite recedere a Domino in hodiernum diem ; » hoc est, donec saeculum stat. Ostendant ergo mihi quomodo Jebusaei, donec saeculum stat, habitent cum filiis Juda in Jerusalem, quippe cum ne ipsi quidem filii Juda habitent Jerusalem. Ideo ergo nec istud verum esse poterit quod Jebusaei cum Judaeis habitent in edoquidem ne ipsi quidem habitant in ea. Sed nos intelligamus haec spiritualiter, assumentes evangelii parabolam, quae dicit de zizaniis: Sinite utraque cne forte volentes eradicare zizania, eradicetis simul cum ipsis et triticum . » Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
liam suam. Scientiam sui uel intelligen¬
tiam michi minori fratri dat lexx. secun¬
dum quod scriptum est. Auferetur auobis
regnum dĩ. et dabitur genti fatienti fruc¬
tum eius. Sciendum tamen est. aliud ẽẽ
legem cui nunc personam dedimus chaleb.
aliuid litteram ueteris testamenti. quam
ciuitatem figuraliter diximus litterarum.
accepta ergo filia eius. ego frater eius iuni¬
or abduco eam dedomo parris mei. Quȩ
super asinum illum sine dubio. quem
soluerant discipuli saluatoris. dicit adpa¬
trem suum. Damichi benedictionem pa¬
ter. Etaccepit gonethlam superiorem.
& gonethlam inferiorem. Quod eiuden¬
tius iam apłs dicit. pollicitationem ha¬
bens uitȩ. & euis quȩ nunc est. et futurȩ.
& ut saluator repromittit iis qui uerbi sui
perfectionem secuntur. quia accipiant cen¬
est accepisse iubenedictione gonethlam
superiorem. ⁊ gonethlam inferiorem.
Quam benedictionem oremus. ut et nos

Expanded text:
liam suam, scientiam sive intelligenliam suam, scientiam sive intelligentiam mihi juniori fratri dat lex, secundum quod scriptum est: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . » Sciendum tamen est aliud esse legem, cui nunc personam dedimus Caleb, aliud litteram Veteris Testamenti, quam civitatem figuraliter diximus litterarum. Accepta ergo littera filia ejus, ego frater ejus junior abduco eam de domo patris sui: quae per asinum, illum sine dubio quem solverant discipuli Salvatoris, dicit ad patrem suum: Da mihi benedictionem, pater; et accepit Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quod evidentius jam Apostolus dicit: « Pollicitationem habens vitae quae nunc est et futurae . » Et Salvator promittit ut hi qui verbi sui perfectionem sequuntur, accipiant cenergo accepisse in benedictione Gonethlam inferiorem et Gonethlam superiorem: quam benedictionem oremus ut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
rum. interpretatur responsio dĩ. Nespõ¬
sio autem dĩ dici potest is. cui respondet d̾s.
hoc est cui reuelat secreta. et pancdit archa¬
na. Iste ergo est. qui potest accipere cuitatẽ
luterarum ueteris instrumenti. & excide¬
re litteram occidentem. frater chaleb uni¬
iunior. qui excisa ac dirupta legis littera.
sensum inea spiritualem requiro. E xcido
autem litteram. cum iam non secundum¬
nem azima manduco. neq pascha cum
iudeis obseruo. neq sabbatum secundum
lateram curo. Promissum nanq michi est.
quia si excidero ciuitatem litterarum. ac¬
cepturus sim filim fratris mei maioris.
Eram nanq prius filius cener. qui interpre¬
tatur spretio. Quis enim erat spretior sicut
nos gentes. alienati aconuersatione ifrahel.
spem non habentes. et sine dõ in hoc mun
do.: Nam prior ille frater m̃s. cuius nunc
accipio filiam. proeo quod excidi ciuitatẽ
litterarum. Ille filius ieffone fuit. qui in¬
terpretatur conuersio. Dat michi ergo fi¬

Expanded text:
m interpretatur responsio Dei. Responsio Dei dici potest is cui respondet Dominus, hoc est, cui revelat secreta et pandit arcana. Iste ergo est qui potest accipere civitatem litterarum Veteris Instrumenti, et excidere litteram occidentem, frater Caleb junijunior, qui excisa ac diruta legis littera, sensum in ea spiritalem requiro. Excido autem litteram, cum jam non secunduam azyma manduco, neque pascha cum Judaeis observo, neque sabbatum secundum litteram curo. Promissum namque est mihi quia si excidero civitatem litterarum, accepturus sim filiam fratris mei majoris. Eram namque prius filius Cenez, qui interpretatur spretio. Quis enim erat ita spretus sicut nos gentes, alienati a conversatione Israel, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo eramus? Nam prior ille frater meus, cujus nunc filiam accipio, pro eo quod excidi civitatem litterarum, ille filius Jeffone fuit, qui interpretatur conversio. Dat mihi ergo fi
Abbreviated transcription (Latin):
cipaueris. et eruditionem diuinȩ legis
uel legendo. uel audiendo obtinueris. tuȩ por¬
tionis efficitur ciuitas literarum. Et. hec ꝗ¬
dem nos ꝓpossibilitate sensus nr̃i. uel & iam
ꝓur̃i auditus capacitate. discussimus. Sum¬
ma uero sciertia. et ꝓfundior horum intel¬
ligeritia. apud illos erit. qui ueram heredita¬
tem ueri et unigeniti filii dĩ quȩ repromis¬
sa est iis qui eum ꝑfecte dilexerint. conseꝗ

Expanded text:
cipaveris, et eruditionem divinae legis cipaveris, et eruditionem divinae legis vel legendo vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte dilexerint, consequi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem eius. Est enim inquit ibi et cuu¬
tas solis. Dicitur esse et inegypto ciuitas solis.
Sed ista ciuitas quȩ in egypto est. huius so¬
lis nomen accepit. quem pater cȩlestis oriri
uibet. super bonos et malos. Illa uero cuu¬
tas quȩ inuidea ẽ. sanctorum tantum¬
modo efficitur. quia ciuitas dĩ est. et fons
illius dequo superius diximus. Fluuius
effectus letificat ciuitatem dĩ. Sed et tu
si exomni parte munitus sis. et continen¬
tie muro circumdatus. si sapientiȩ et ma¬
gnanimitatis turrib confirmatus. & iam
tu effitieris ciuitas dĩ. Si uero adhȩc om¬
nia adieceris tibi scientiȩ lumen. sicut
dixit ysuas. Iiluminate uobis lumen sçi
sorte hereditatis accipief. Sed et si te tra¬
dideris legidĩ. et in ipsa mediteris die. ac
nocte. et non recedat liber legis dem. anu
tua. sicut dicitur adiħm. et si memor sis
precepti saluatoris. in quo dicit. scrutami¬
ni scripturas. et siergo tẽ talib studiis man¬

Expanded text:
civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civicivitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Pater coelestis oriri jubet super bonos et malos; illa vero civitas quae in Judaea est, sanctorum tantummodo efficitur, quia civitas Dei est: et fons ille, de quo superius diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, sicut Isaias  « illuminate vobis lumen sciensorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis de manu tua, sicut dicitur ad Jesum; et si memor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te man
Abbreviated transcription (Latin):
uelim nunc locorum cathalogum facere.
sed ut mysteriorum quȩ perhȩc significin¬
tur contueamur imagmes. Dicitur ergo.
salsum. Et post hoc in parte eius nomina¬
tur fons solis. et ciuitas. et in eadẽ tribu
eẽ &iam ciuitas litterarum. Oportet igi¬
tur omnem qui uult introire. inpartem
filiorum uida. transire prius mare salsũ.
uitȩ scilicet et mundi huius undas et tur¬
bines superare. et euadere omnia quȩ inhoc
mundo ꝓincerto sui et lubrico marinis fluc¬
tib comparantur. ut possit ad uideȩ terrã
peruenire. et adfontem solis accedere. Quis
autem ẽ fons solis : uel cuius solis: illuis
autem nomen meum. orietur sol iustitiȩ.
Huius ergo solis siprius euaseris mare sal¬
sum. fontem inuenies interra uide. Quẽ
fontem: illum ꝓfecto. dequo dicebat ib̾s.
Qui biberit deaqua. quam ego doei. fiet
ineo fons aquȩ salientis inuitam eternã.
Huius igitur solis cum talem qualem diri¬
mus inueneris fontem. inuenies &iam

Expanded text:
d nunc locorum catalogum facere velimus, d nunc locorum catalogum facere velimus, sed ut mysteriorum quae per haec significantur contueamur imagines. Dicitur ergo, salsum; et post hoc in parte ejus nominatur fons solis, et civitas, et in hac eadem tribu esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius em timentibus nomen meum orietur sol justitiae . » Hujus ergo solis, si prius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem? Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui biberit de aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Hujus igitur solis cum talem qualem diximus inveneris fontem, invenies etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eunda. ut ita demũ poscit adtribum regiam
ꝑuenire. dequa dicit apłs. Certum ẽ autẽ.
mus. dedeserto sin. quod temptationes si¬
gnificaret. Et ideo necesse est nos transire
heremum temptationum. ut sic possimꝰ
ꝑuenire inhereditatem filiorum uida. Sed¬
et ascendere nos oportet. ad ascensum col¬
lium. ac rabin. quod interpretatur scorpi¬
ones. Transeundi nobis sunt. et calcandi¬
&iam scorpiones. illi sine dubio dequib
saluator dicit. Et cum dedi uobis potesta¬
tem calcandi super serpentes et cͥscorpio¬
nes. Qui ergo uult et desiderat. ingredi in¬
hereditatem trib uida. oportet eum as¬
cendere ascensiones istas. et calcare atq e¬
uadere scorpiones. qui obsistunt. Unde arbi¬
tror. quod istud iter agenti erechieli ꝓphetę
Cades interpretatur sanctum. uel sancti¬
ficatio. Fines ergo uidȩ usq sanctificatio¬
nem ꝑueniunt. Sed uideamus &iam ꝙ
sunt fines expartib orientis. non quo¬

Expanded text:
eunda, ut ita demum possit ad tribum regiam eunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de qua dicit Apostolus: Certum est mus de deserto Sina quod tentationes significat; et ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calcandi scorpiones illi sine dubio, de quibus Salvator dicit: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . » Qui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, et calcare atque evadere scorpiones qui obsistunt: unde arbitror quod istud iter agendi sunt, quia EzechieCades interpretatur sanctum vel sanctificatio. Fines ergo Judae usque ad sanctificationem perveniunt. Sed videamus etiam quae sunt fines ex partibus orientis, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
occidentem. Ignur fines uidee ꝓxrimi sunt
finib idumeȩ. Idumea uero. sicut iã sepe¬
diximus. interpretatur terrena. Post terre¬
na ergo statim consecuntur fines uideȩ. sed
adescito inquit sin. Interpretatur autem
sin temptationes. Posttemptationes ergo.
reditatis iudȩ. occidens et oriens nominant᷑.
et uicina loca ea quȩ supradirimus. immo
confinia. Sed et uallis egypti. uicina occi¬
dentalib partib designatur. quȩ ẽ adeserto.
adoccidentem. Aboriente uero. cinguntur
fines mari salso. Post hoc. acollib inquit qui
tenduntur ad occidentem. et inde ascendi¬
tur aboccidente usq cades barnȩ. et sic per¬
tenditur ab occidente usq cades. Et hi sunt
sines eorum. abafrico. Et inde perrexit usq
aduallem egẏpti. Uides quomodo inocci-¬
dentis partib et africum et egyptum no¬
minat. et occasum  sine dubio ut hȩc
omnia sciat unus quisq euadenda eẽ et trans¬

Expanded text:
occidentem. Igitur fines Judae proximi sunt occidentem. Igitur fines Judae proximi sunt finibus Idumaeae. Idumaea vero, sicut jam diximus saepe, interpretatur terrena. Post terrena ergo statim consequuntur fines Judae, sed a deserto, inquit, Sina: interpretatur autem Sina, tentationes. Post tentationes ergo reditatis Judae. Occidens et oriens nominantur, et vicina loca ea quae supra diximus imo confinia; sed et vallis Aegypti vicina occidentalibus partibus designatur, quae est a deserto ad occidentem; ab oriente vero cinguntur fines mari salso. Post hoc a collibus, inquit, qui tenduntur ad occidentem; et inde ascenditur ab occidente usque Barne, et sic pertenditur ad occidentem Cades. Et hi sunt fines eorum ab Africo; et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et trans
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo et tuus dignus effici. qui hereditatẽ
nem. oportet te prius omnia bella fuure.
et in pace consistere. ut &iam detuȩ carnis
terra dicatur. quia cessauit abellis. Tũ demnde¬
cum consuetudo sit sanctȩ scripturȩ quattu¬
or abea partes orbis terrȩ. quas axes uel pla¬
gas nominat appellari. indistributione fi¬
nium trib uida duȩ tantum modo nomi¬
nantur. et duȩ reticentur. Sic enim scriptũ
est. Et facti sunt fines trib filiorum uida.
secundum phebes eorum. afinib idumeȩ.
adeserto sin. ad occidentem. Tum deinde
dicit. et aboriente omne inquit mare falsũ.
etalias duas partes reticuit. idest septemtrio¬
ras. uel meridiani. Uide ergo si non repleta
sunt ista mysteriĩs. Licet nos singula. uel
sentire. uel explicare nequeamus. tamen ꝓ¬
ut dñs prebere dignatur. et nos capere ualemꝰ.
discutere singula queq temptabimꝰ. Facti
sunt inquit fines tribus uida. secundũ phȩ¬
bes eorum. afinib idumeę. adeserto sin ad

Expanded text:
Si ergo vis dignus effici, qui haereditatem oportet te prius omnia bella finire et in pace consistere, ut de carnis tuae terra dicatur: quia cessavit terra a bec. Consuetudo est Scripturae quatuor adeo partes orbis terrae, quas agrum et plagas nominant, appellare; et in distributione finium tribus Judae duae tantummodo nominantur, et duae reticentur. Hinc enim scriptum est: Et facti sunt fines tribus filiorum Juda secundum plebes eorum, a finibus Idumaeae, a deserto Sina ad oc et ab oriente; omne, inquit, mare salsum. Et alias duas partes reticuit, id est, septentrionis vel meridiani. Vide ergo, si non repleta sunt mysteriis, licet singula vel sentire vel explicare nequeamus. Tamen prout Dominus praebere dignatur, et nos capere valemus, discutere singula quaeque tentabimus. Facti sunt, inquit, fines Juda secundum plebes eorum, a finibus Idumaeae, a deserto Sina, ad
Abbreviated transcription (Latin):
studiis. et legem dĩ prudenter meditari.
et effici cor inlege dĩ. potes istas magnas
et munitas urbes. idest assertiones subuer¬
tere falsitatis. ut et tu merearis benedici
abiħu. et. iccipere abeo chebron. Inter pre¬
tatur autem chebron. coniunctio. uel
conuigium. Perquod potest fortasse illud
iugia patrum. et reliquiȩ eorum iacent.
idest abraham cum sarra. isaiac cum rebec¬
ca. iacob cum lia. Meruit ergo chaleb patrũ
reliquias inhereditate suscipere. sine dubio
quia ꝑsapientiam quȩ ineo erat. qua ui¬
gebat et sub moyse. et subiħu. intellexerat
conuinctionis ipsius rationem. et ꝑspexe-¬
rit. quid esset causȩ quod cum abraham
sola sarra ibi iaceret. neq agar. neq chet¬
tura ei meruisset adiungi. uel quid esset
causȩ quod cum iacbb solalia iacere uidet᷑.
et neq rachel. quȩ amplius fuerat dilecta.
neq aliqua exconcubinis insepulerho ei
fuerit copulata. Ipse ergo in memorũs pa¬

Expanded text:
studiis, et legem prudenter meditari, studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium: per quod potest fortasse illud jugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Meruit ergo Caleb patrum reliquias in haereditatem suscipere, sine dubio quia per sapientiam quae in eo erat qui vigebat, et sub Moyse et sub Jesu intellexerat conjunctionis ipsius rationem, et prospexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ubi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi: vel quid esset causae quod cum Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta, neque aliqua ex concubinis, in sepulcro ei fuerat copulata. Ipse ergo in memoriis pa
Abbreviated transcription (Latin):
quod ciutates et murisint impiorum
dogniata. et solecisii philosophorũ. quib
astruuntur impia. queq et diumȩ legis
contraria. quȩ apud paganos. uel barbaros
obseruantur.: sed et illa inhis deputanda
sunt. et ciuitates munitas eẽ. atq in mõ¬
tib collocatas. quas heretici scripturarum
assertionib uelut maltis montib collocant.
Istas ergo ciuitates sapiens quisq uerbum
ueritatis precdicans destruit et urbes men¬
datii ueritatis ariete subuertit. sicut et¬
apostolus paulus dicebat. Cogitationes de¬
struentes omnem altitudinem. quȩ ex tol¬
lit se aduersum scientiam dĩ. Ita ergo & iã
nunc. sipientissimus bic chaleb assistit an
mitti sibi uelut disputandi facultatẽ. ut¬
congrecdiatur cum dialeticis seculi. cum
iis qui ꝓueris falsa confirmant. ut eoscon¬
futet et superet. et subuertat omnia q̃
illi falsis assertionib construxerint. Ideo.
scat. et audeat. Sed et tu siuis dare operã

Expanded text:
quod civitates et muri sunt impiorum quod civitates et muri sunt impiorum dogmata, et syllogismi philosophorum, quibus astruunt impia quaeque et divinae legi contraria, quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his deputanda sunt, et civitates munitas esse, atque in montibus collocatas, quae haeretici in Scripturarum assertionibus velut in altis montibus collocant. Istas ergo civitatveritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extollit se adversum scientiam Dei , » ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit antmitti sibi congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertat omnia, quae illi falsis assertionibus construxerunt. Ideo scat et audiat. Sed et tu si vis dare operam
Abbreviated transcription (Latin):
moyseo. crederetis utiq et michi. Deme
cnim ille scripsit. Deme uero. hoc ẽ quod
dixit. hoc ẽ dechaleb qui cor est. Certũ
ẽ quia decorde scripserit moyses. quippe¬
qui omnia prucdenter sapienterq cõscrip¬
sit. Ait ergo. Hoche ualeo. sicut ualebam
tunc. Sanctus quippe similiter ualet.¬
& inpresentib et inpreteritis. et innous
hoc ẽ ergo quod dicit ualere se hodie sub
ne. Peto te inquit montem hunc. sicut
dixit dñs. Indie illa nichil hurule uel de¬
iectum sanctus requiret. nichil quod in
diuersis conuallib iaceat. sed montem
queret excelsum. et montem cui ciuuta¬
magnȩ et munitȩ. Et hec poscebat.
quia nouerat belligerire sic̃ scriptum ẽ.
Ciuitates munitas occupabit sapiens. et
destruet munitiones. inquas confidebant
impũ. Putas cum hec diceret salomon hoc
nos uolebat docere. quia sapiens caperet
ciuitates. et munitiones destrueret exla¬
pidib constructas. an illud potius indicat.

Expanded text:
Moysi, crederetis utique et mihi, de me Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet in praesentibus, et in praeteritis, et in noviHoc est ergo quod dicit valere se hodie sub ne: « Peto te, » inquit, « montem hunc, » sicut dicit Dominus: In die illa. Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet, sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitamagnae et munitae, et ex hoc haec poscebat, quia noverat belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupavit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon, hoc nos volebat docere, quia sapiens caperet civitates, et munitiones destrueret ex lapidibus constructas? An illud potius indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis preclarius. idest cor. qui omnia cũ
ratione et prudentia gerit. et ita cunc¬
ta dispensat. quasi non sit aliud nisi cor:
Inter pretatur autem ieffone pater eius
conuersio. Hic eigo caleb filius ẽ conuersio¬
nis. Quis insi is qui ad dñm conuersus est.¬
talem exse fructum ꝓferret. ut et corfili¬
um generaret: Est eigo omnis qui diuunis
sensib uacat. et prudenter cuncta ac ra¬
tionabiliter agit. caleb. hic primo quidem
eruditus amoyseo. secundo uero abibu cui
assistebat. dicit. Tu nosti uerbum. quod lo¬
cutus est dñs achnoysen hominem dĩ. Tu
scis uerbum. quod locutus est dñs. Quis enĩ
alius nosse potest uerbum. quod locutus ẽ
dñs achmoysen. nisisolus ibs. Nemo sic in¬
tellexit legem. sicut docuit iħs. Ipse enim
omnia docuit. et apperuit. Ipse reuelauit
paulo. quia lex spũalis est. Sicut locutus¬
& dete. locutus ẽ moyses. Dete quidem.
hoc est. quod dixit dñs. quia sicrederetis

Expanded text:
nobis praeclarius cor, id est, qui omnia cum nobis praeclarius cor, id est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, secundo vero a Jesu cui assistebat, dicens: « Tu nosti verbum quod locutus est Dominus ad Moysen hominem Dei; » tu scis verbum quod locutus est. Quis enim alius potest nosse verbum quod locutus est Dominus ad Moysen, nisi solus Jesus? Nemo sic intellexit legem sicut docuit Jesus: ipse enim omnia docuit et aperuit, ipse revelavit Paulo, « quia lex spiritalis est . » CAPU de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur facta. Nonut utraq seruemius. sed
ut rationem utriusq discentes. illam solã
teneamus. quȩ abiħu nobis dño nr̃o tra¬
ditur. Igitur illam terram quȩ est transior¬
clanem moyses distribuit. hanc autem
quȩ est interra sancta. et terrabona distri¬
buit iħs. et principes tribuum isrł. Uides
.& iamprincipes tribuum ueriet spiritua¬
lis isrł.: Quos autem putamus ẽẽ principes
tribuum nr̃arum. uel ȩccłȩ principes. nisi
scõs apłos ad quos dicit saluator. quia sedebitis
et uos suꝑduodecim tronos diudicantes duo¬
decim trib isrł: Assumitur tamen ad diui¬
sionem &iam sacerdos. qui est arcanus et
mysticus sermo dĩ. Sic enim dicit. quia con
uenerunt iħs et eleazar simul ad diuiden¬
dam terram. Et uideamus quis est. qui
primus accepit hereditatem abiħu. Ca¬
quasi cor. Quis eigo est quasi cor. nisi rex
qui inomnib intellectui operam tribuit.
qui non aliud aliquod menbrum corpo¬
ris eccłe ẽẽ dicitur. nisi illud quod est mn¬

Expanded text:
facta est: non ut utraque servemus, sed ut rationem utriusque dicentes, illam solam teneamus quae ab Jesu nobis Domino nostro traditur. Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quae est in terra sancta et terra bona distribuit Jesus princeps tribuum Israel. Vides etiam principes veri et spiritales Israel. Quos autem putamus esse principes tribuum nostrarum, vel Ecclesiae principes, nisi sanctos apostolos, ad quos dicit Salvator, « quia sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . » Assumitur tamen ad divisionem etiam sacerdos, qui est arcanus et mysticus sermo Dei: sic enim dicit, quia « cum venerit Jesus, et Eleazar simul ad dividendam terram. » Et videamus quis est qui primus accepit haereditatem ab Jesu. « Caquasi cor. Quis ergo quasi cor, nisi is qui in omnibus intellectui operam tribuit? Quia non aliud aliquod membrum corporis Ecclesiae esse dicitur, nisi illud quod est
Abbreviated transcription (Latin):
isti quib sapientia dĩ et uerbum dĩ et ueritas
et iustitia ẽẽ hereditas dicitur. habitationẽ.
interim cum illis accipiunt. quorum here¬
ditas habetur interris. ut exipsorum con¬
sortio ĩ qui ꝑsemet ipsos nondum ualent.¬
ꝑ illos participes effinantur. sipientiȩ et scien¬
tiȩ cdĩ. et ueritatis eius ac uerbi. et ita &xiã
adminimos quosq dispensatio diuina per¬
tendat. ut qui principaliter non possunt
diuinȩ gratię. capaces existere. illumina¬
ri asanctorum consortio mereantur. ut
compleatur illud quod scriptum est. qui¬

Expanded text:
isti quibus sapientia Dei, et verbum Dei, et veritas isti quibus sapientia Dei, et verbum Dei, et veritas et justitia esse haereditas dicitur, habitationem interim cum illis accipiunt quorum haereditas habetur in terris, ut ex ipsorum consortio hi qui per semetipsos nondum valent participes efficiantur sapientiae et scientiae Dei, et veritas ejus ac verbi; et ita etiam ad minimos quosque dispensatio divina pertendit, ut qui principaliter non possunt divinae gratiae capaces existere, illuminari ex sanctorum consortio mereantur, et compleatur illud quod Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. hoc moyses dicere non potuit. iccir¬
co habitacula sacerdorum. et leuitarum
dispensare non potuit. Beatus ergo est ꝗ
se exhibet talem. et inistis omnib quȩ pre¬
cepit iħs inuenitur eẽ ꝑfectus. ut abiħu
sortem celestis mansionis accipiat infutõ.
Dequa dicit ipse dñs iħs. Pater uolo. ut ubi
egosum. et isti sint mecum. et sicut ego
inte. et tumme unum sumus. ita et isti
nobiscum unumsint. Quodsi audiens ꝑ¬
fectorum et eminentiorum hereditatem
dnm diciignoras et ambigis quid illud sit.
quod subhoc nomine designetur. audi ꝗa
dñs sapientia est. Cui ergo dicitur heredi¬
tas eẽ dñs. iste hereditatem sapientiȩ capit.
Dñs iustitia dicitur. Cui ergo hereditas dñs¬
est. iste hereditatem iustitiȩ consequitur.
Incdño sunt thesauri sapientiȩ et scientiȩ ab¬
sconditi. hȩc omnia inhereditate ꝑcipiet.
cuius hereditas dñs fuerit. Uerumtamen et

Expanded text:
pulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirpulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatus ergo est qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu sortem coelestis mansionis accipiat in futuro; de quo ipse Dominus ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . » Et « Sicut ego in te, et tu in me unum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambigis quid illud sit quod sub hoc nomine designatur, audi quia Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haereditas esse Dominus, iste haereditatem sapientiae capit. Dominus justitia dicitur. Cui ergo Dominus haereditas est, iste haereditatem justitiae consequitur. s est, et in Domino sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi: haec omnia in haereditatem percipiet cujus haereditas Dominus fuerit. Verumtamen et
Abbreviated transcription (Latin):
pensat. uerum et illis quȩ amoyse trans
iordanem fuerant collocate. Habitacula
et enim leuitis. insingulis tribub decernũ¬
tur. ut et ꝑhoc magnificentius mysteriuĩ
nosceremus. Iste et enim ordo leuiticus. uel
sacerdotalis qui dĩ sapientiȩ et scientiȩ ope¬
ram impendit. non potuit amoyseo sortẽ
habitationis acciꝑe. quia non erat moyses
ueritatis sed umbrȩ et exemplaris minist.
Iħs uero dñs noster. quia erat sapientiadĩ.
ipse sapientib habitacula prebet. Non enĩ
potuit dicere moyses. uade uende omnia
quȩ habes. et cla pauperib. et habebis thes¬
aurum incelo. et ueni sequere me. Hoc ẽ
enim partem dare leuiticis. Nec potuit di¬
cere moyses. quia qui non renuntiauerit.
omnia quȩ possidet. non potest ẽẽ meus
discipulus. Nec potuit dicere moyses. om̃is
qui non oderit patrem. uel matrem. et
fratres. et sorores. et filios. insuper &iam¬
et animã suam. non potest ẽẽ meus disci¬

Expanded text:
pensat, verum et in illis quae a Moyse trans pensat, verum et in illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant collocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et per multo magnificentius mysterium nosceremus. Iste enim ordo Leviticus vel sacerdotalis qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyses veritatis, sed umbrae exemplaris minister. Jesus vero Dominus noster, qui erat sapientia Dei, ipse habitacula sapientibus praebet. Non enim potuit dicere Moyses: « Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses, quia « qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . » Non enim potuit dicere Moyses: « Omnis enim qui non oderit patrem vel matrem, et fratres et sorores et filios, et insuper etiam animam suam, non potest esse meus disci
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte illud sit. quod sacerdotum uel
leuitarum figuram latenter ostendit.
quia momini popilo eorum dico qui sal¬
uantur. maior sine dubio pars est. et lon¬
ge numerosior. eorum qui simplicitercre¬
dentes intmore dĩ. ꝑopera bona. ꝑhone¬
stos mores. et actus ꝓbabiles dño placent.
pauci uero sunt et ualde rari. qui sapi¬
preclaris uirtutib suas animas excolen¬
tes. ceteris simpliciorib ꝑdoctrine grãm
illuminant iter. quo gradiuntur et ue¬
niunt ad salutem. Hi fortassis nunc sub
leuitarum & sacerdotum nomine designan¬
tur: quorum heredicas ipse dominus qͥ
est sapientia quam prȩceteris omnib di¬
lexerunt. eẽ. per hibetur. Inuenio tamen
aliquam differentiam. inus quȩ moyses
distribuit. et iniis quȩ iħs. Moyses namq
duab semis tribub terram distribuens ul¬
tra iordanem. non dedit leuitis habitacu¬
li portionem. quȩ eos contingebat. iħs au¬
tem dedit nonsolum iis tribub quas ipse dis¬

Expanded text:
ne forte illud sit quod sacerdotum vel ne forte illud sit quod sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in timore Dei, per opera bona, per honestos mores, et actus probabiles Domino placent. Pauci vero sunt et valde rari qui sapipraeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur, et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapientia, quam prae caeteris omnibus dixisse perhibentur. Invenio tamen aliquam differentiam in his quae Moyses distribuit, et in his quae Jesus. Moyses namque duabus et semis tribubus terram distribuens ultra Jordanem , non dedit Levitis habitaculi portionem quae eis contingebat. Jesus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dis
Abbreviated transcription (Latin):
matur. Refertur ergoprima et secunda
hereditatis facta diuisio. Prima quidem
ꝑmoysen. secunda uero quȩ et potentior
est per iħm facta describitur. Et moyses
transiordanem tribui ruben. et tribui
gad. et dimidiȩ tribiu manassȩ. possessi¬
onem decernit. ceteri uero omnes ꝑiħm
suscipiunt. hereclitatem. Diximus iã¬
dehis prius. quomodo qui perlegem
placuerunt deo. precedentes tempore
eos. qui perfidem iħu ad reꝓmissa per¬
ueniunt. nondum quȩ ꝑfecta sunt conse¬
cuntur. expectantes eos qui posteriores di¬
uerso quidem tempore. sed una quidem¬
fide placebunt. sicut apłs dicit. Utine sine
nobis ꝑfectionem consequerentur. Inter
ea leuitis. neq moyses dedit hereditatem
Inqua re. quid aliud sciendum est. nisi qd̾
sint inȩccła dñi quidam qui uirtute ami¬
mi. et meritorum gratia ceteros omnes
precedunt. quib ipse dñs ẽẽ hereditas di¬
citur. Et sifas est audere intalib archani¬
et reconditi aliquid appenre. uideamꝰ

Expanded text:
atus. Refertur autem prima et secunda haereditatis facta divisio: prima quidem per Moysen; secunda vero, quae et potentior est, per Jesum facta describitur: et Moyses trans Jordanem tribui Ruben, et tribui Gad, et dimidiae tribui Manasse, possessionem decernit; caeteri vero omnes per Jesum suscipiunt haereditatem. Diximus jam prius quomodo per legem placuerunt Deo, praecedentes tempore eos qui per fidem Jesu ad promissa perveniunt, nondum ea quae perfecta sunt consequuntur: exspectantes eos qui posteriores, diverso quidem tempore, sed una fide placebunt, sicut Apostolus dixit: Utinam sine nobis perfectionem consequerentur . « Tr Levitis vero neque Moyses dedit haereditatem, Qua re, quid aliud sentiendum est, nisi quod sunt in Ecclesia Domini quidam qui virtute animi et meritorum gratia caeteros homines praecedunt: quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Etsi fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum dĩ erga obsequia sacerdotum.
Quod si forte susceptis ate. quȩ necessaria
sunt. et sic non quasi auartiam. sed quasi¬
benedictionem. illi neglexerint erudioni
operam dare. et uerbo dĩ uacare. et inlege
diũ meditari die ac nocte. ipsi uidebunt
quomodo ꝓanimab ur̃is reddant dño ra¬

Expanded text:
mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. Quod si forte susceptis a te quae necessaria sunt, et sic non sequaris avaritiam, sed benedictionem merueris, illi neglexerint eruditioni operam dare, et verbo Dei vacare, et in lege Dei meditari die ac nocte, ipsi videbunt quomodo pro animabus vestris reddant Domino ra
Abbreviated transcription (Latin):
adcorinthios dicit desanctis ierusolimitis.
Ut ur̃a inquit habundantia fiat adillorũ
iopiam. et illorum habundantia fiat.
adurãm mopiam. Ita ergo et nunc co¬
habitare iubetur leuita. et sacerdos. qui
sa est. ut huic soli operim tribuant. et uer¬
boclĩ absq ulla sollicitudine uacent. Sed
iterum ut uacare possint. laicorum uti
ministeriis debent. Si enim laicus quȩ ne¬
cessaria sunt non prebuerit sacerdotib et
leuitis. occupati illi intalib. idest corpora¬
lib curis. minus legi dĩ uacabunt. Illis au¬
tem non uacantib neq operam dantib legi
dĩ. tu periclitabis. Obscurabitur enimlux
scientiȩ. quȩ millis est. te non sumministran¬
te oleum lucernȩ. Et culpa tua illud eueniet
quod dixit dñs. quia cecus ceco ducatum p̾¬
bens. ambo infoueam cadent. Sed et illud¬
inte complebitur. quod dñs dixit. Si enĩ
quantȩ sunt.: Ut ergo lux scientiȩ insacer¬
dotib fulgeat. et lucerna eorum sit semꝑ
accensa. tu imple offitium tuum. comple

Expanded text:
ad Corinthios de sanctis Jerosolymitis, « ut nostra quidem abundantia fiat ad illorum inopiam , » ut et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Ita ergo et nunc cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, qui evitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine vacent. Sed iterum ut vacare possint, laicorum uti ministeriis debent: si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis, occupati illi in talibus, id est, in corporalibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illis autem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet quod dixit Dominus, quia « caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent . » Sed et illud complebitur quod Dominus dixit: « Si enim quantae sunt? » Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum sit semper accensa: tu imple officium, tu comple
Abbreviated transcription (Latin):
icut umbre exemplari de¬
seruiunt cȩlestium. ui qui
legem suscipiunt. quȩ est
illuis uerȩ legis umbra.
ro exemplar ueritatis interris. Et donec
umbra hȩc constabat interris. erat ieru¬
salem terrestris. erat templum. erat al¬
tare. erat et uisibilis cultus. erant pon¬
tifices et sacerdotes. constabant & iam
ciuitares et uici uideȩ. et omnia hȩc
quȩ nunc in hoc libro descripta eẽ recitan
tur. Cum uero in aduentu saluatoris no
stri dĩ ecelis descendentis ueritas de terra
orta ẽ. et iustitia decelo prospexit. um¬
bra et exemplaria ceciderunt. Cecidit
enum ierusalem. cecidit templum. alta¬
re sublatum est. ut neq inmonte ga¬
riin. neq inierosolimis sit locus. ubi
oportet adorare. Sed et ueri adorato¬
res. qui ad orant patrem. inspiritu et ue¬
ritate adorant. Sic ergo presente ueri¬
tate. typus et umbra cessauit. Et cum
adesset templum illu. quod ꝑspiritum
dĩ et uirtutem altissimi inutero uir̾gi¬
nis fabricatum est. dirutum est tẽplum

Expanded text:
icut umbrae et exemplari deserviunt coelestium his qui legem suscipiunt, quae est illius verae legis umbra, et exemplar veritatis in terris, et donec umbra haec constabat in terris, erat Jerusalem terrestris, erat templum, erat altare et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et omnia naec, quae nunc in libro hoc descripta ein adventu Salvatoris Dei nostri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent. Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit; et cum adesset templum illud, quod per Spiritum Dei et virtutem Altissimi in utero Virginis fabricatum est, dirutum est templum
Abbreviated transcription (Latin):
enim et ꝓpħa dicit. quia omnes gentes
seruient ei. et afinib fluminum usq ad
fines orbis terrȩ inconspectu eius ꝓcident.
et ethiopes detransripas fluminum ethi¬
opiȩ offerent sacrifitia. Unde constat. qđ
insecundo aduentu hanc terram multã
quȩ suꝑ est. obtinebit iħs. Sed beati sunt
illi. qui primo eius aduentu obtenti sunt.
Isti enim uere ingratia erunt. qui multis
aduersariis ressistentib et multis hostib
impugnantib bello et. armis hereditatem
terrȩ repromissionis accipiunt. Cum uero
exnecessitate quis fuerit subiectus. tunc
quando etiam nouissimum inimicum
destrui necesse est mortem. non erit iam
grana uĩs qui subitiuntur. Posthȩc cum
enumerasset. plurunas gentes. desidonis
solis dixit. Et omnes sidoneos ego extermi¬
nabo afatie filiorum isrł. Nominati sunt
et chananei. nominati sunt ethei. qui
exfinib accaron. et asinistris partib flumi¬
num. et aliȩ quam plurimȩ gentes. et de

Expanded text:
enim et propheta dicit , quia omnes gentes enim et propheta dicit , quia omnes gentes servientes a finibus fluminum usque ad fines orbis terrae in conspectu ejus. Procedunt Aethiopes de trans ripas fluminum: Aethiopes offerent sacrificia; unde constat quod in secundo adventu hanc terram multam, quae superest, obtinebit Jesus. Sed beati sunt illi qui primo ejus adventu obtenti sunt; ipsi enim vere in gratia erunt, qui multis adversariis resistentibus, et multis hostibus impugnantibus, bello et armis haereditatem terrae repromissionis accipiunt. Cum vero ex necessitate quis fuerit subjectus, tunc quando etiam novissimum inimicum destrui necesse est mortem, non erit jam in gratia his qui subjiciuntur. « Ad menumeraverit plurimas gentes, de Sidoniis solis dixit: « Et omnes Sidonios ego exterminabo a facie filiorum Israel. » Nominati sunt et Chananaei, nominati sunt et hi qui Accaron et a sinistris partibus fluminum, et aliae quamplurimae gentes; et de