comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝑ quos hec mĩstrata st̃. Cur etiam. in
in opiam. ut ⁊ illorum hundantia fiat in
nr̃ãm inopiam ut fiat equalitas subiũ¬
gens ⁊ dicens sicut scͥpt̃ est Qui mlt᷑
nõ huñdauit ⁊ qui moditum nõ defuit
illi Fur eis importat legis auctatem qͣn
anfant᷑ ambages Quonam modo et ser mĩst̃¬
na sit Illud recolamus quod in epła positũ ⁊
ꝓspexit istos futuros uerbosos at blasphemos
qui putat᷑i eeñt ex hoc legem fuisse rep̃heniã
Moxs sb̾iũxit. Quid gͦ dicennuis. Lox pccm̃ est
absit s pccm̃ non cognoni mil ꝑ legem. siam ꝯca

Expanded text:
li per quos haec ministrata sunt? Cur etiam in einopiam, et illorum abundantia fiat in vestram inopiam, ut fiat aequalitas; subjungens et dicens, sicut scriptum est, Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi ? Cur eis importat Legis auctoritatem,antur ambages, quonam modo et Lex ministrana sit, illud recolamus quod in Epistola positum est continuo prospexit istos futuros verbosos atque blasphemos, qui putaturi essent ex hoc Legem fuisse reprehensam; moxque subjunxit: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit: sed peccatum non cognovi nisi per Legem.
Abbreviated transcription (Latin):
erant ⁊ ideo uelam̃ int̾ faciem moysi ⁊ ipõs
põit̃ erat ut nõ intende̾nt sicut scͥpt̃ est filii
irł us in finem funs aut̃ legis quis est̾
finis ꝑficiens nõ int̾ficiens finis quippe dt᷑
pp̃ quod fũt omĩa quecun aliquo fiuint
officio siam int̾ officiũ ⁊ finem. hoc distat ꝙ
officiũ est in eis q̃ facere dobemus. fims
ligebant hoc significabat uelamen quod eos
us in fiẽ non sinebat intende̾ us ad faciẽ¬

Expanded text:
aciem Moysi et ipsos positum erat, ut non intenderent, sicut scriptum est, filii Israel usque in finem . Finis autem Legis quis est? . Finis perficiens, non interficiens. Finis quippe dicitur propter quem fiunt omnia quaecumque aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere debemus, finis ligebant; hoc significabat velamen, quod eos usque in finem non sinebat intendere, id e
Abbreviated transcription (Latin):
coram tondente sic non apuit os suum In huilitate
iuidiciũ eius sublatum est gn̾ationem illius quis
enaruabit quia tollot᷑ de t̾ra uita eius ab iniquita¬
tibus ppłi mei ductus est ad mortõ ⁊ ã Quod ꝯ
texere longum est ubi ⁊ de eccĩa tanto ante p̃dcm̃
est quod ab apło leginius ꝯmemorat̃ ⁊ nũc iam
uidemꝰ impletum. Letare sc̃ilis q̃ nõ paris Erũ¬

Expanded text:
tus, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est: generationem illius quis enarrabit? quia tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem : et caetera quae contexere longum est. Ubi etiam de Ecclesia tanto ante praedictum est, quod ab Apostolo legimus commemoratum, et nunc jam videmus impletum: Laetare, sterilis quae non paris; eru
Abbreviated transcription (Latin):
est multomagis mistratio usticie abundabit
in gła Et enĩ nõ głificat̃ est in hac ꝑte id
quod decłatum est p̃p̃ excellentõ claritatem. Nã
si id quod destruit᷑ in gła est młtoniag̾̃ illud
quod manot in głia est hoc modo iste posuit
u̾ba apłita. siec a meliore int̾p̃tatõne pħim̃
distat qua dcã est mĩstracio mortis ili litt̾is
formata lapideis huic existimat ꝙ morti mĩstͣ¬

Expanded text:
est, multo magis ministratio justitiae abundabit est, multo magis ministratio justitiae abundabit in gloria. Etenim non glorificatum est in hac parte id quod declaratum est propter excellentem claritatem. Nam si id quod destruitur, in gloria est; multo magis illud quod manet, in gloria est. Hoc modo iste posuit verba apostolica, nec a meliore interpretatione plurimum distat. Quia ergo dicta est ministratio mortis in litteris formata lapideis, hinc existimat quod morti minist
Abbreviated transcription (Latin):
mox locutus adiũxit .oz. corruptibile hoc ĩ¬
duere incorrͦnem. Ita corrupͦ q̃ carnis ⁊ sãg̾ins
nõie sigificata est in regni illius incorrͦne
nõ erit quia caro que nũc corruptibilis ÷
tũc mutata incorruptił erit sh oyses ant̃ hõ
dei di aĩam credidiss ẽẽ mortalẽ quod uti
credidis si eam sanguinẽ nõ oigͥficatõnis s
ꝓpͥetatis causa eẽ dixisset non alio loco dicẽ
Omĩs qui tetigi̾t mortuũ ab omĩ aĩa hoĩs
et mortuus fu̾it ⁊ nõ fui̾t purificatus
eius in ip̃o est adhuc utiz dixit Etiam post
mortem quia nõ est pĩficatus ubi purificat̃
lauacrum. regnatõnis intlłit quod accipiunt
qui baptizant᷑ in xp̃o. Quisquis audit fide¬
lit̾ si credidi̾tis moysi credidi̾tis et michi de
lapideis fcã est in gła ita ut nõ possẽt filiiꝰ
irł intende̾ in faciem moy si pp̃ głam uultus
eius que destruit᷑ quare nõ mag̾ iñistratio spc̃
nõ erit in gła siam si ifĩstratõ dampnatõnis głe

Expanded text:
 de qua mox locutus adjunxit, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem . Ita corruptio quae carnis et sanguinis nomine significata est, in regni illius incorruptione non erit: quia caro quae nunc corruptibilis est, tunc mutata incorruptibilis erit. 23. Moyses autem homo Dei si animam credidisset esse mortalem, quod utique credidisset si eam sanguinem, non significationis, sed proprietatis causa esse dixisset, non alio loco diceret: Omnis qui tetigerit mortuum ab omni anima hominis, et mortuus fuerit, et non fuerit purificatus,ejus in ipso est . Adhuc utique dixit, etiam post mortem, quia non est purificatus: ubi praefiguratum lavacrum regenerationis intelligit, quod nunc accipiunt qui baptizantur in Christo, quisquis audit fideliter, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de lapideis, facta est in gloria, ita ut non possent filii Israel intendere in faciem Moysi, propter gloriam vultus ejus, quae deitus erit in gloria? Nam si ministratio damnationis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tineat ad regnum celorum. Et ob hoc
multo minus cet̾i̾ ꝓph̾e illius ppłi quibꝰ
maior est ihões ħ autem coba dñni duobus
modis possit rectissitne iutelligi᷑ aut em̃
rognũ celorum appellauit eo loco dñs ꝙ
nundũ accepimus ⁊ in quo mĩd̃ sumꝰ
unde ⁊̃ in fie dcũrus est  eite bñdc̃i
pat̾s mei ꝑcipite regnum celorum Et qr
ĩbi sunt sc̃i angłi quil in eis minor ma
pus quod corrũpit᷑ aggͣuat aĩam. Aut si
regnũ celorum in ea sĩã illic intelligi
uoluit qua ⁊ in hoc tempore aignificat᷑
eccĩa. cꝰ filii st̃ om̃s ab institutõe gi̾s

Expanded text:
pertineat ad regnum coelorum, et ob hoc multo minus caeteri Prophetae illius populi, quibus major est Joannes. Haec autem verba Domini duobus modis possunt rectissime intelligi. Aut enim regnum coelorum appellavit eo loco Dominus quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus; unde et in fine dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et quia ibi sunt sancti Angeli, quilibet in eis minor, mapus quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum coelorum in ea sententia illic intelligi voluit, qua et in hoc tempore significatur Ecclesia, cujus filii sunt omnes ab institu
Abbreviated transcription (Latin):
lutis quas legebant Nam si hrent in sein¬
ip̃is ip̃i intͣrent ⁊ alios intͣre ꝑmitten̾t sion
intrare est aut non intellrẽ. Ecce quare nec
ipm̃ nouerant nes eius prẽm. quia nõ intel¬
ligebant quod legebant. Non quia deum

Expanded text:
 Nam si haberent in semetipsis, et ipsi intrarent, et alios intrare permitterent. Non intrare autem est non intelligere. Ecce quare nec ipsum noverant, nec ejus Patrem; quia non intelligebant quod legebant: non quia Deum
Abbreviated transcription (Latin):
hortere aiẽ feditatem Cum uelud sua q̃dam
fame attp egestate compllt comedere que de
sins carnalibus cogitatoibus tanquam de femo¬
ribus exeunt. Nam illius maledci quod iste ue¬
lut turpe rep̃hendit rarus effcũs est iudex Alĩi¬
enĩ tam magiũ est flagellum famis ct ad
nephanda illa compellat ista uero fame qua
misorum anime mopes uitatis ea pro uitate
debere. ꝓide hic faciamis finem huiꝰ eot ex h̃ĩs
q̃ disturienda restant alus moho et᷑ floscio quo
em̃ modo ita siber termino refict᷑ icõris in¬
tentio sicut sabor uiatoris hospitio¬
de noui test᷑ sibris onsfragari sibi aibit᷑tur

Expanded text:
itatem, cum velut sua quadam fame atque egestate compellitur comedere, quae de suis carnalibus cogitationibus, tanquam de femoribus exeunt? Nam illius maledicti, quod iste velut turpe reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam magnum est flagellum famis, ut ad nefanda illa compellat: ista vero fame, qua miserorum animae inopes veritatis ea pro veritate debere: proinde hic faciamus hujus finem, ut ex his quae discutienda restant, alius inchoetur. Nescio quo enim modo ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitioo Novi Tes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ leuauit in celum Quo gͦ modo app ella¬
uit ꝓpħa caruem ubi ait Omĩs caro fenũ
Ocũrus uti feñ aruit . Eo modo ⁊̃ apłs
ait Caro ⁊ sanguis regnũ dei non possi¬
debit quia nõ ert ibi corrͦ. qua nc̃ sicut
femĩ natura carnis arescit. Non enĩ alia

Expanded text:
 levavit in coelum? Quo ergo modo appellavit Propheta carnem, ubi ait, Omnis caro fenum; dicturus utique, Fenum aruit : eo modo et Apostolus ait, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit; quia non ibi erit corruptio, qua nunc sicut fenum natura carnis arescit. Non enim alia
Abbreviated transcription (Latin):
it Deinde rõcinando maguis uiribꝰ conat᷑ nõ
plus cetis humoribus pͥncipat᷑ Ita ut ubio
fu̾i̾t uulnus inflictũ nõ humor alius s ipẽ
ꝓcedat Ita aĩa qr omibus quibus consta¬
mus inuisibilit̾ p̃ualet illo melius sigͥfica᷑
ꝙ om̃ibus quibꝰ ꝯstamus uisibilibus p̃ua¬
let Illud autem quod apłs ait sam ⁊ hoc
testiuioniũ iste posuit caro ⁊ sangins reg¬
nũ dei nõ possidebt̃. sõ facit̃ de aĩa s de

Expanded text:
it. Deinde ratiocinando magnis viribus conatur osplus caeteris humoribus principatur; ita ut ubicumque fuerit vulnus inflictum, non humor alius, sed ipse procedat: itaque anima, quia omnibus quibus constamus invisibiliter praevalet, illo melius significatur, quod omnibus quibus constamus visibilibus praevalet. 22. Illud autem quod Apostolus ait nam et hoc testimonium iste posuit, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit; non facit de anima, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
de me. Et asibiue uobis segis ꝑitiss qui tu¬
listis clauem saiẽ ip̃i nõ int̾istis ⁊ eos qui intͣ¬
bant ꝓhibuistis istis ne molibus testimonioꝵ
ñ actit᷑ ĩpudens uanitas Quis ħuuc audit insi
qui stͥpturas scãs nõ audit. Ait tam male au¬
dit quam in eas iste cecus inc̃rit Is ait ois do¬
manua ⁊ morti sunt dicens neminẽ ip̃orũ
ad diñ ꝑtimusse de quibus mors dnãta. est
Nemnie̾ plane t ꝑent̃ illoꝵ quibus tallisa soq̃bat
ꝑentes auippe infideliũ quos insi infideles eo¬
iebat inclłigi uñ alio loco dt̃ ue uobis sccibe

Expanded text:
 et alibi, Vae vobis legisperitis, qui tulistis clavem scientiae: ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis . Istisne molibus testimoniorum non atteritur impudens vanitas? Quis hunc audit, nisi qui Scripturas sanctas non audit, aut tam male audit quam in eas iste caecus incurrit? CAPUT V. unt, et mortui sunt » : docens neminem ipsorum ad Dominum pertinuisse, quibus mors dominata est. Neminem plane, sed parentum illorum quibus talia loquebatur: parentes quippe infidelium, quos nisi infideles volebat intelligi? Unde alio loco dicit, Vae vobis, Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt ⁊ Racͦnes siõ autẽ ita sc̾pt̃ est s
ita O m̃s quorquot ueuert̃ fures st ⁊ latͦnes uisle
quiipe hoc loco inclłigi uoluit eos qui mssi non
mat .a. domino missi sunt. Non sponte uenerunt qͦs
declarat. ubi dt̃ aliam ꝑabolem audite homo
erat pr̃familias qui plantauit umeam ⁊ se¬
pem cͥꝯdedit ei ⁊ fodit in ea torcular ⁊ edifi

Expanded text:
tem ita scriptum est: sed ita, Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones . Venisse quippe hoc loco intelligi voluit eos qui missi non mat, a Domino missi sunt, non sponte venerunt. Quos nificatione declarat, ubi dicit: Aliam parabolam audite. Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem circumdedit ei, et fodit in
Abbreviated transcription (Latin):
ant̃ scͥpt᷑a quia ex fide iustisioit gẽtes deusꝰ
p̃ñciau̾t abahe dicons In deiẽ tuo bñ dicent᷑ om̃s
gentes Ipam scͥpturam pro dõ posint quia dõ est
Uł illud de abraħ̾am In ꝓmissione inquit dei nõ
hesitauit in incredulitate s confortatus est fide
dans glam dõ ⁊ plenissime crodons Quna qui ꝑ¬
misit potñs est ⁊ facere Contͣ quam dĩnamꝰ⁊
aplĩcam uocem cams iste irabiosus obłatrans
ausus est ditere abbaham deo suo ꝓlem ꝓuit¬
tenti non crodidisse ignorans illud quod ait̃. si
michi .c. annos hũti nascot᷑ alius admnirantis eẽ
gaudiũ non diffidentiam. dubitantis. uł illud
Non pt̃ erçide̾ u̾bum dĩ siõ enĩ om̃s qui ex uł¬

Expanded text:
x fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae dicens, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Ipsam Scripturam pro Deo posuit, quia Dei est. Vel illud de Abraham, In promissione, inquit, Dei non haesitavit incredulitate, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Contra quam divinam et apostolicam vocem, canis iste rabiosus oblatrans, ausus est dicere, Abraham Deo suo promittenti prolem non credidisse, ignorans illud quod ait, Si mihi centum annos habenti nascetur filius , admirantis esse gaudium, non diffidentiam dubitantis. Vel illud: Non potest excidere verbum Dei. Non enim omnes qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
deus neut̾ est. Nec ideo deus neut᷑ est ia
si pt̃ dici deus huiꝰ scłr dyabolus sion idõ
dyabalus deus uł quia nec demonia sunt dii
quanuis dii gentiũ sint demonia pt̃ qppe
scliũ ĩ malo mtllĩgi unde dt̃ apłs pe¬
trus Eripite uos de p̃sente scło maligno
s cũ alter pateat intllcus quid̃ ut̃ẽ est
hic dyabolum putare digͣtimi ac sĩo pottus
deum uerum iustũ ⁊ bonũ qui eecetauit᷑¬

Expanded text:
nter est ; nec ideo deus venter est. Ita si potest dici deus hujus saeculi diabolus, non ideo diabolus deus est; quia nec daemonia sunt dii, quamvis dii gentium sint daemonia . Potest quippe saeculum in malo intelligi: unde dicit apostolus Petrus, Eripite vos de praesenti saeculo maligno . Sed cum alter pateat intellectus, quid necesse est hic diabolum putare significatum, ac non potius Deum verum, justum et bonum, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
dam scdm̃ nos dixerunt s apłis inquit domimnꝰ
iñ int̾rogantibus de uidõ ꝓphĩs quid sentm de¬
be̾t qui de aduentu enis aliqua cecinisse in p̃titũ
putabant᷑ cum motꝰ talia eos ociam nũe sentire
respondit Dimisistis uiuũ qui añ nos est Et de
mortuis fabulaui. Quid mirum. qũquidem hoc testi¬
moniũ de seͥpturis.Nescio quibus apocrifis ꝓtulit

Expanded text:
inquit, Dominus noster interrogantibus de Judaeorum Prophetis quid sentiri deberet, qui de adventu ejus aliquid cecinisse in praeteritum putabantur, commotus talia eos etiam nunc sentire, respondit: Dimisistis vivum qui ante vos est, et de mortuis fabulamini. Quid mirum quandoquidem hoc testimonium de scripturis nescio quibus apocryphis protulit
Abbreviated transcription (Latin):
erit lex iram oꝑat᷑ si enim eius p̃uaricaͦ
mala eẽt̾ insi lex ipã bona eẽt m ult̃ est .i.¬
eo ꝙ sub ila elidant᷑ elati sub ista erigant᷑
elisi Et ꝙ illa in tm̃ bona sit ut boã iubeat
ħ̃ intm̃ ut bona conferat illa iusti ͤ facit an¬
ditorem. Ista fc̃orem. Et idẽ sub illa peccat᷑ ĩ¬
suꝑ etiam p̃uaricator amissa excusatõe igno¬
rantie ꝯuictus iacet Sub ista u̾o̾ ⁊ ꝑcente
⁊ opitulante noc qui mala est oꝑatus ex¬
tingint᷑ s ut bona oꝑet᷑ accendit᷑ Quid gͦ
est mirum si illa dcã est ind̾stratio mortis d lit¬
tera occidit malum ꝓhibendo quod fit ⁊ bo¬
nĩ oꝑando quod nõ fit Ista uero dcã est nĩł¬
tratio spt̃ uti uiuificantis ut a p̃uaris aͦ¬
nis morte surgamus ⁊ iusticiam nõ rei loga¬
mus in tabulis s libi̾ in cordibus ⁊ in mori¬
bus habeamus hoc est testm̃ nouũ distans a
uete̾ qr ibi uotus homo formdins coartat᷑

Expanded text:
erit, Lex iram operatur. Neque enim ejus praevaricatio mala esset, nisi Lex ipsa bona esset. 25. Multum est eeo quod sub illa elidantur elati, sub ista erigantur elisi; et quod illa in tantum bona sit ut bona jubeat, haec tantum ut bona conferat. Illa justitiae facit auditorem, ista factorem. Et ideo sub illa peccator, insuper etiam praevaricator amissa excusatione ignorantiae convictus jacet: sub ista vero et parcente et opitulante, nec qui mala est operatus exstinguitur, et ut bona operetur accenditur. Quid ergo est mirum, si illa dicta est ministratio mortis, ubi littera occidit, malum prohibendo quod fit, et bonum imperando quod non fit; ista vero dicta est ministratio spiritus, utique vivificantis, ut a praevaricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur
Abbreviated transcription (Latin):
diuinũ. Reliqui michi un milia uiroꝵ qui non
cupauerunt gema aute Baał hũs at huiꝰmoĩ
acrestatõnibus dei coĩ ⁊ bom eẽ se̾pturas illas
quas iste b̾lasphemat aplica ꝯm̃dat auct̾as ab
Non eos appellat ꝓpħãs dei siet illar̃ seͥpturar̃
diñ dt̃ auctorem quanuis ibi aliqua uora re¬
ꝑiat sicut de isto cretensi ait Dixit̃ quidam ex ip̃is

Expanded text:
a virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . His atque hujusmodi attestationibus Dei boni et veri esse Scripturas illas, quas iste blasphemat, apostolica commendat auctoritas. Ubi non eos appellat Prophetas Dei, nec illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
eripiat ⁊ au̾tat captĩtatem. a. iacob ⁊ hoc il¬
Lio a ne tostimontũ cum abstulero peccata eoꝵ
laudauit Corum sacrificia p̃dicauit Si ⁊ ista
scͥptura quam ppłs ił accepit ⁊ illa sacra gẽtiũ
deum irł audet nifelix hic dice̾ nõ solũ demonoᷤ¬

Expanded text:
iat et avertat impietatem ab Jacob; et hoc illis a me testamentum, cum abstulero peccata eorum . laudavit, eorumque sacrificia praedicavit, si et ista Scriptura quam populus Israel accepit, et illa sacra Gentium, Deum Israel audet infelix dicere, non solum daemon
Abbreviated transcription (Latin):
dt̃ sicut scptum est ⁊ ea scͥptura inellr̃ in qua
auctoritas dei ant enident̾ deum dice asserit c̃
abiquid adhibet cestimoniũ de lege uł ꝓphĩs dĩ
quale est illud boui trituranti os nõ infrenibis
Nonquid de hoĩbus inq̃t cura est deo oñdens¬

Expanded text:
dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus atrianos fuit̾ excitatus ne uingemt᷑
filici dicen̾t eẽ c̾aturam idem putautes catũ
eẽ quod genit̃ iste fortassis ignorat S̾ ut
eius regida famx atz distorta ex eodem ꝓphĩco
et euangłico testimonio quod ipẽ posint ꝑco
frangat᷑ snc dous loquit᷑ ꝑ ꝓpham ego creãs¬

Expanded text:
versus Arianos fuerat excitatus, ne unigenitum Filium dicerent esse creaturam, idem putantes creatum esse quod genitum, iste fortassis ignorat. Sed ut ejus regula fallax atque distorta, ex eodem prophetico et evangelico testimonio, quod ipse posuit, percussa frangatur; sic Deus loquitur per prophetam: Ego crea
Abbreviated transcription (Latin):
lex enĩ quanius iusta ⁊ sca ⁊ bona p̃uari¬
catoribus intulit mortem quos dei grã nõ
adiuit ad ultimã legis implendam Opor¬
tebat enĩ ut testĩo ueteri lex impone̾t᷑ suꝑ¬
bis ot de sue uoluntatis uͥtute fidentibꝰ q̃
non daret iusticiam s iubẽt ac sit morte p̃

Expanded text:
Lex enim quamvis justa et sancta et bona, praevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non adjuvit ad justitiam Legis implendam. Oportebat enim ut Testamento Vetere Lex imponeretur superbis, et de suae voluntatis virtute fidentibus, quae non daret
Abbreviated transcription (Latin):
tutar̃ hõibus mopmata mutatio Ĩra dei est uin
dei est ꝓuidentia qua nõ siit eos quos oub¬
ditos nt̃ impime amare quod ꝓhibetꝰ unde᷑
iste qui tam loquatit᷑ exagit᷑auit dĩ pnĩam dis¬
car pͥmo ix ĩuenin aliquid quod digne de dõ
dici possit s płima ⁊ pene omĩa nos de illo

Expanded text:
tutarum hominibus inopinata mutatio: ira Dei est vindDei est providentia, qua non sinit eos quos subditos habet, impune amare quod prohibet. Unde iste qui tam loquaciter exagitavit Dei poenitentiam, discat primo, vix inveniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo
Abbreviated transcription (Latin):
lia stabunt ad sĩmstram ex om̃ibus gentibus e
sempit̾ns sunt dampnanda ignibus Eat iste ⁊
clanet ore aꝑto ⁊̃ oculis clausis auasi cõfessas sic
deus suam crudelitãtẽ quia dt̃ ꝑ ꝓpham̃ Ex atuã¬
sicut fulgͣ gład̾ium meum ⁊ mebabo s agitas me¬
as sangume ⁊ glandius meus meus mandua¬
bit carnes de sanguine ualnatoꝵ De qnibus
u̾bis sio iste accusat deumm uelut sꝑ hũanñ aĩ¬
guinẽ esurientem .a. dixĩt. Inebͥabo me sangmẽ
⁊ manducabo carnes de sangumne nulnatoꝵ s
quãtũlib ħanc utilem dei ꝯmmnatõem tãꝙͣ faci¬
noris cͥdam s ut dt̃ in sola c̾delitate mali
tm̃modo głantem uanus ⁊ uesanus echorreat

Expanded text:
millia stabunt ad sinistram ex omnibus gentibus, quae sempiternis damnanda sunt ignibus? Eat iste et clamet ore aperto, et oculis clausis, quasi confessus sit Deus suam crudelitatem, quia dicit per prophetasicut fulgur gladium meum, inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus manducabit carnes de sanguine vulneratorum . De quibus verbis sic iste accusat Deum, velut semper humanum sanguinem esurientem, quasi dixerit, Inebriabo me sanguine; aut, Manducabo carnes de sanguine vulneratorum. Sed quantumlibet hanc utilem Dei comminationem tanquam facinoris avidam, et, ut dicit, in sola crudelitate malis tantummodo gloriantem, vanus et vesan
Abbreviated transcription (Latin):
etatem doceñt filios suos sbi qippe ⁊ dei p̃cep¬
tum quod in lege consd̾nt ost attestando ꝯne¬
morduit Nec ob̾ aliud eos arguit nisi ꝙ reiaet
maudat̃. dei ut statuerent traditões suas t
tui non ambulant iueta traditõem semorum s cõt¬
bus mamibiro manducant panem Ille rondens ditit̃

Expanded text:
ietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducan
Abbreviated transcription (Latin):
ans enĩ rudi ad huo ppło inquio auo deist n
debuit a ꝑfõoribus inciꝑe ⁊ ꝯsuetud mõ ab
eis cetustatis excludens a diffialioribus ĩ¬
ehoare ne notios adhuc ad fidem ꝑstã doc¬
bna ⁊baret Deide ualens auasi probiare
liber sim ex om̃bus ħomibus. om̃ibus¬

Expanded text:
ans enim rudi adhuc populo, inquit, quae Dei sunt, non debuit a perfectioribus incipere, et consuetudinem ab eis vetustatis excludens a difficilioribus inchoare, ne novos adhuc ad fidem perfecta doctrina turbaret. Deinde volens quasi probare liber s
Abbreviated transcription (Latin):
fragat᷑. Itm̃ u̾ba quedam ex libͦ detonomio
uelut impura ex horrescens ĩpurus exagitat
quasi deus u̾e̾ꝯdari debuit pudenda nupth̃s
irrogare uel p̃m̃ciare torm̃ta fiec eo ꝯminati
modo ut dice̾t Que mollis in uobis ⁊ tenera
niiis fuiꝰt Cuiꝰ exꝑim̃t̃ nõ accepit pes eiꝰ
ambulare suꝑ t̾ram. ẜ tem̾tudine ⁊̃ molicie

Expanded text:
. Item verba quaedam ex libro Deuteronomio, velut impura exhorrescens, impurus exagitat: quasi Deus verecundari debuerit, pudenda impiis irrogare vel praenuntiare tormenta, nec eo comminari modo, ut diceret, Quae mollis in vobis et tenera nimis fuerit, cujus experimentum non accepit pes ejus ambulare super terram
Abbreviated transcription (Latin):
nem hoĩes ad om̃s illecebras scłarium
uoluptat̃ carmi ⁊ sanguim deditos qui re¬
gnũ dei nõ possidebunt totus aut̃ isti
locus apłici s̾monis ubi scͥpt̃ est Caro ⁊
saugins regnũ dei nõ possidebt̃ si cõside̾ t᷑
diligentius mag̾ ꝑ sua debit corrͦuemi car¬
inE sicut nũc est hiĩs eium uocabulis ap¬
pellare uoluisse atz ad exponend̃ auid di

Expanded text:
nem, homines ad omnes illecebras saecularium voluptatum carni et sanguini deditos, qui regnum Dei non possidebunt. Totus autem iste locus apostolici sermonis, ubi scriptum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit, si consideretur diligentius, magis persuadebit corruptionem carnis sicut nunc est, his eum vocabulis appellare voluisse, atque ad expo
Abbreviated transcription (Latin):
demoniis ⁊ non deo ĩmolant siolo uos socios
demonioꝵ fieri potuit aut̃ accidere ut scdit
int̾p̃tatõm uarietatem nõ in rebus s int̾bis
quod ego dixi scdm̃ carnem alii codicos hũt
carnalit᷑ Et quod ego dixi Quid de saeficns
manducant aliqui habeant edut hostias
quod ipẽ posuit Et quod ego socii st̃ altaris
habeãt aliquid ꝑticipes sunt altaris Et qd̾¬
Et ideo tantũmꝰ posuit᷑ ꝙ ꝯdolum est aliquid
Quod uero sequit᷑ mult̾ ad rem ꝑtinet quia
d quia sacͥficant demonibꝰ sacͥficant quasi
om̃s qui sacficant nõ sac̾ficent ins demõibꝰ
Non eĩ ait apłs Qui sacͥsicant d que cot¬
ficant uel a. me posit est q̃ ĩmolant ali s¬
qui ydola colunt que sacficant demomiis ⁊
nõ deo sacͥficant siue ĩmolant ⁊ ideo sb̾ĩdit
Nolo uos socios demomoꝵ siꝰ Eos quippe ad
ydolatͥa ꝓhibebat pp̃ quod eis oñde̾ uoluit
erat altaris in demplo qui de sae̾ficiis irã¬
ducabat Ideo quippe addidit carualt̃ us¬

Expanded text:
s socios daemoniorum fieri. Potuit autem accidere, ut secundum interpretationum varietatem non in rebus, sed in verbis, quod ego dixi, secundum carnem; alii codices habeant, carnaliter: et quod ego dixi, qui de sacrificiis manducant; aliqui habeant, edunt hostias; quod ipse posuit: et quod ego, socii sunt altaris; habeant aliqui, participes sunt altaris: et qet ideo tantummodo posuit, quia idolum est aliquid. Quod vero sequitur multum ad rem pertinet, quia Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quippe addidit, carnal
Abbreviated transcription (Latin):
liennas. ⁊ ꝓpħicas iudeos quasd̾am traditões q̃t
non sc̾ptas hñt s memorit᷑ tenent et alter
ñ alt ͫ loqũdo tͥnsfimdit quas deuesim uocat
ubi ⁊̃ diẽ audent ⁊ credere deum pͥmo honĩ
diuasdasse mulieres ex quibus texint genelo¬
gis uere sicut apłs ait infinitas ꝑiete ĩ¬

Expanded text:
eticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes in
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ħ u̾ba ut intllrẽmus id fieri quod̾ si non
fieret omino nõ eẽt Creari aut̃ ex eo quod erat
condi aliquid at constitui sicut diximꝰ c̾ari
magr̃atus at urbes sam ⁊ illa ex ħsis qui iã
hõies erant ꝯstituũt᷑ in honoribus cum magrã

Expanded text:
c verba, ut intelligeremus id fieri, quod si non fieret, omnino non esset; creari autem, ex eo quod erat condi aliquid vel constitui, sicut diximus creari magistratus atque urbes: nam et illi ex iis qui jam homines erant constituuntur in honoribus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quod uitari nolebat ut uitandꝰ oñderet non
uitauit Quod̾ dic̾e̾ noluit coactꝰ est dic̾e.
Qntomag̾ res ã u̾bo eodem recte sigͣt᷑ ut
uigilantissimus appensor ⁊ m̃sor quod dia noluit
dixit ne didet᷑ Quanto melius deus magis moꝵ

Expanded text:
ari volebat, ut vitandum ostenderet, non vitavit, et quod dici noluit, coactus est dicere; quanto magis res quae verbo eodem recte significatur, ut vigilantissimus appensor et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretu
Abbreviated transcription (Latin):
locut̃ fuisse .q iideũ uł eis qui sub sege es¬
sent tanꝙͣ eẽt ⁊ ipe sub lege ac ꝑ hoc subdo¬
le ata m̃dacitꝰ olłantem se apud imꝑscõs e¬
disicare quod apud ꝑftõs non m̃ciendo d uã di¬
cendo destiueret hano ent endelicer erroris ma¬
chinatõem nescio crius fabricius fabcauit Quẽ
Quis non hoc monstrũ. sion dico sensus xpĩanꝰ
quia diu̾sis aiãtum morbis Iam muiscd̾r subueĩt

Expanded text:
locutum fuisse quasi Judaeum, vel eis qui sub Lege essent, tanquam esset et ipse sub Lege: ac per hoc subdole atque mendaciter simulantem se apud imperfectos aedificare, quod apud perfectos, non mentiendo, sed vera dicendo destrueret. Hanc videlicet ei erroris machinationem, nescio quis Fabricius fabricavit, quem Quis non hoc monstrum, non dico sensus christiaquia diversis animarum morbis tam misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
ili cui millis est consiliarius audet et̃ adu̾sa¬
riis Quid aut̃ int̾eso morituris cũctis ꝙͣ a
mortem aitinet corporis cobꝰ dĩgillatim an sir
⁊ om̃s martẽ t̃ om̃s de mortus paciũt. dolor ẽ
Cum aut̃ dił umu̾sos rapit unus int̾itus s altĩ¬

Expanded text:
rius, audet esse adversarius. Quid autem interest, morituris cunctis, quantum ad mortem attinet corporis, utrum singillatim, an simet omnes mortem et omnes de mortuis patiuntur dolorem; cum autem simul universos rapit unus interitus
Abbreviated transcription (Latin):
sins genał̃o loco aꝑtusime dicitꝰ Quisins deuiego
sam gentõi apło et multis alis locis appoꝰqies
dam iunere doctorem gentin se ee esatue
EuIi gdͦ eõit sine lege tot gentie  qusburdie¬
caret ignaris uinculũ dicut ista pestis arhirs
eriorio a quo eos fuisse libos magna debuir g¬
tulari. Quid opus erat oot ad romanos sic̃

Expanded text:
 alio loco apertissime dicit, Quamdiu ego sum Gentium apostolus: et multis aliis locis proprio quodam munere doctorem Gentium se esse testatur. Cum ergo essent sine Lege tot gentes quibus Evtaret ignaris vinculum, sicut ista pestis arbitratur, erroris, a quo eos fuisse liberos magis debuit gratulari? Quid opus erat ut ad Romanos sic
Abbreviated transcription (Latin):
ciant que nõ ꝯueniũt hoc de spũ mendaci
quem deus qui bñ utit᷑ etiam malis iustissiõ
iudicio ad impiũ regem decipiend̾ misit si¬
cut michas ꝓphã sibi in uisione aphĩca de¬
monstrat᷑ eẽ testat᷑. N em̃ dubitauit tale a¬

Expanded text:
ciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, ciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur etiam malis, justissimo judicio ad impium regem decipiendum misit . Sicut Michaeas propheta sibi in visione prophetica demonstratum esse testatur: neque enim dubitavit tale a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯm̃dat quomam. ⁊ amat᷑ deus utilit᷑ et timet᷑
mde apłs eodem loco utͣ ꝯmemorat dicens
uides gͦ bonitatẽ ⁊̃ seui̾tatẽ dei quid est quod
iste insamis ⁊̃ p̃cipue cũ xp̃ianũ se eẽ iactet
hoc rep̃hendit in deo ꝓpħãꝵ quod in deo ĩuẽit
apłorum. quonam idem deus est ⁊ illorum
⁊̃ istorũ ⁊ Qnod autem de isto ꝯmemoraui ꝙ
nõ ipẽ rexit ip̃e correxit nec emulus at mali¬
tiosus ꝙ a luce seꝑatum in tenebͣs misit̃ hoc
de om̃ibus uene hõĩm q̃ segunt᷑ in ꝓphĩcis libs
inflicte fuisse peccantibus d lidelis Rector
ihc̃ tale aliquid fugur̃ nõ in suo p̃nũciauit
aduentu quando ait Sicut in diebus noe man¬
ducabant bibebant nouellabant edificabat
nubebant uxores ducebant enit dilunum
⁊ ꝑ didit om̃s. Sic erit ⁊ aduentus filii hõis
hoc ⁊ de obduratõe cordis pharaonis siz enĩ¬
noui testam̃ti litte̾ non dicunt de quibꝰ dam
tradidit illos deus in reꝓbam m̃tem ut fã¬

Expanded text:
iter et timetur; unde Apostolus eodem loco utrumque commemorat dicens, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei : quid est quod iste insanus et praeceps, cum christianum esse se jactet, hoc reprehendit in Deo Prophetarum, quod in Deo invenit Apostolorum; quoniam idem Deus est et illorum, et istorum? 28. Quod autem de illo commemoravi, quem non ipse rexit, ipse correxit; nec aemulus ac malitiosus quod a luce separatum in tenebras misit. Hoc de omnibus poenis hominum, quae leguntur in Propheticis libris inflictae fuisse peccantibus, debet fidelis lector  tale aliquid futurum in suo praenuntiavit adventu, quando ait: Sicut in diebus Noe manducabant, bibebant, novellabant, aedificabant, nubebant, uxores ducebant; venit diluvium et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii hominis . Hoc et de obduratNovi Testamenti litterae non dicunt de quibusdam: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
carnalibuo cũ de dõ omo estꝰ uides ibfurda
⁊ indigna ut c̃ timent᷑ ista sic accipi quom̃õ
in hõibus solent ⁊ discutũt᷑ ꝙ̃ admod de eõ
bũ acapi possint ibi discant̃ etiamiqla que
humans. sensibꝰ in ensdem scͥpturis do digna
uidebaut᷑. nõ scdm̃ hom̃ mores intelligiꝰ eto

Expanded text:
carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digna videbantur, non secundum hominum mores in
Abbreviated transcription (Latin):
quia ut hoc diteret ab ydolatͥa ꝓhibebat uñ
locus iste s̾monis eius. Sicut ꝯmemorauit sũp̃¬
sit exordiũ ne putarent ideo nõ eẽ curandum
mantes sibi hec uelut suꝑflua nõ noc̾e cõfir¬
mauit quidem ⁊ ipẽ nicħ eẽ ydoluui slec ideo
se ista ꝓhibere quia udolis ĩmolant᷑ que non
hũt sensum d quia q̃ ĩmolant inquit .s. ydolor
cultores demonus̃ ⁊ nõ dõ ĩmolant nolo ms
docios demonioꝵ sieri  Istum sensum u̾tãs
ipã decłat quia in templo cui siuebat carnalr̃
irł non utis ydolum colebat᷑. Iam si sacrificia
q̃ in illo templo scdm̃ uet̾em legem offebant᷑

Expanded text:
oc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandummantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut hic homines face̾nt s ne illa facen̾t q̃ sensus
ꝑasus exẽcet ⁊ ne ad hoc ꝑuemẽt que sonsus hu¬
manus exhorret. Quis autem digne eloam possif
quam sit m̃tis exeecrabilior feditas penas exhor¬
rẽ mitorum. ⁊ mi̾ta nõ cauere penar̃e idicat plane
opc̃ scũs Inꝯtaminatꝰ ⁊ mꝯtaminabilis Quod audire

Expanded text:
ut haec homines facerent; sed ne illa facerent quae sensus perversus exercet, et ad haec pervenirent quae sensus humanus exhorret. Quis autem digne eloqui possit, quam sit mentis exsecrabilior foeditas, poenas exhorrere meritorum, et merita non cavere poenarum? Dicat plane Spiritus sanctus intaminatus et intaminabilis, quod audire
Abbreviated transcription (Latin):
roscida illustrat᷑ obsci̾tas irata quodã mõ ꝯfessi¬
one rndens ⁊ quomõ deus nõ ꝑdat orben
Diluuio spiritali dum est eorum memor duẽ¬
eoꝵ memor quoꝵ illuĩare nubes figuram ge¬
runt horum enĩ noĩa scͥpta sunt in celis ut
menior sit eorum pr̃ qui est in celis quomõ
nõ de suo lucem se stuit s de dole iusticie¬

Expanded text:
illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater qui est in coelis; quoniam no
Abbreviated transcription (Latin):
Zelo ⁊ elancem smne obluuone obluuscentẽ
sine ignorantia nescientem. Sme pena pm̃tẽtẽ siõ¬
iste. Non iste qui scd̃m̃ u̾bum dei non loqũto ⁊
interas eius non consid̾ando ⁊ uoces earum ñ
adu̾tendo fcũs est mutus latrator secus łcõrs
dus auditor : Ebliuiosus inquit deus ⁊ emor
dicit᷑ conde ꝯmoueat᷑ non amplius humanũ ge̾
dełe diliuuo Quid agit om̃mo nesciens Cmi mi¬
to opus sit assidue monitore Iste u̾o̾ nõ tm̃¬
memoria s anima mortua quid loquat᷑ nesciẽs
in rebus aꝑtioribus calũpmat᷑ Quantomagis cali¬
ginat᷑ in nubibus ⁊ delcãri compellit᷑ Qui tñ

Expanded text:
zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei non loquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emordicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesciens, si in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubibus, et delirare compelli
Abbreviated transcription (Latin):
inda. ꝯdeinpnauerint. Quod gͦ ꝓphanas ⁊ amles
fabulas et gene alogias infinitas appeliasso aplm̃
existimat diuina eloquia logis ⁊ ꝓphãtum quia die¬
it ꝓphanad ⁊ ainles fabulas seuita Et alio soco
Ne intendas fabulis iudaicis ⁊ genealogiis iti¬
us aue aõuos p̃stant mag̾ quam edificatiem eis
ita insi hereticuis mult̾ erraret: Cur eñ hoc apłs
ipẽ nõ fect si ħas eẽ amłes fabulas iudioaint :
eur. dc̃ ad ghalatas Dicite michi sub segeuo¬
lentes eẽ segem nõ audistis. s cͥptũ est enin ꝙ
abrabam duos filios ħuĩt unũ de ancilla ⁊ alte

Expanded text:
ndemnaverint. Quod ergo profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis iuaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur dicit ad Galatas, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uac̾ficiũ nõ exigẽt insi dõ deberi saret. fal¬
sus eni sit sio le uult honorari ab eis quos
decipit. Quomodo uorus honorat᷑ deus ab eis
quibus consulit Et maxĩe sac̾ficiũ est quod
p̾cipue debet᷑ deo. Nam obsequia cetera q̃ dĩ¬
tati exhibent᷑ ausi st̃ sibi etiam suꝑbie fastu
hõies arrogare Rarissime aut̃ ꝯmemorant᷑ qu
sibi ut sacͥficaret᷑ cum regia ptate possent
hoc se deos hrẽ uoluerunt sacͥficiis autẽ dñ
non ege̾ quis nesciat a nec laudibus nr̃is
offerre Sacͥficiũ deo ⁊ qm̃ singłari et uolo
uo̾ sacͥficio ꝙ nob̃ xp̃i sanguis essusus est
deus sibi iussit offerri cot q̃madiuod̾ illa ĩ¬
maculata erant .a. corpoꝵ uitiis ita p̃ꝑat᷑ ĩmo¬
landus eẽ ꝓ nobis qui solus ĩmaculatus sue¬
rat a. pcc̃is que tempora ꝑ ꝓph̾am sio p̃mĩa

Expanded text:
sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent,usi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic pra
Abbreviated transcription (Latin):
de plomin re wandira clilatoris accepimꝰ usbe¬
no Nemimi reddentes malũ pro malo oi si quis
uos ꝓtussit in unam maxillã p̃bete ⁊ altam
pud imtode imurias fr̃ibus nr̃is Ecce ab hoi¬
bus nõ reddentibus malũ pro malo alligatar
qñ deus ꝓph̾arum quoꝵ seͥpta blasph emat ipẽ
deus apłorum quoꝵ scͥpta blasphemare formidat
tus nisi obloco sacͥ ficio ut hõibus qui non
pcauerant ꝑcẽt᷑ Et ideo nõ est credendꝰ uerꝰ
deus qui sucficiis delcãt᷑ Iam de pena occisoꝵ
hõim quibus qũ morit᷑is mors illa nõ obꝰ¬
fuit et eoꝵ cam̃ mortibus cor regis sese excollẽtis
mi̾to uapulauit suꝑius respondinnus de sa¬
crificio autem ualde iste non sapit et iõ fal¬
litͣ ꝙ iam sac̾ficia talia non offerunt dei ppłs¬
fuerunt ala omia nõ ħ imꝓbantia s hec sig¬
inficantia sicut enĩ res unã multis lõibus et
ligend̃ et p̃cipites ad rep̃hendẽd quam denso

Expanded text:
Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis, Nemini reddideritis malum pro malo; sed si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et, Dimittite injurias fratribus vestris ? Ecce ab hominibus non reddentibus malum pro malo, alligatur Quoniam Deus Prophetarum quorum scripta blasphemat, ipse est Deus Apostolorum quorum scripta blasphemare formidat.tus, nisi oblato sacrificio, ut hominibus qui non peccaverant, parceretur : et ideo non est credendus Deus verus, qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei pfuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et ligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon
Abbreviated transcription (Latin):
re aliĩ constituere alũ condere int̾p̃tant᷑ quos se¬
pissime idem Siginficat in lictis qłlis quod est
face̾ Nam ⁊ fecit᷑ deus hoĩem ad ymaginẽ dt
et dous c̾auit hominem mext̾minabilem legi
nõ erat Creare aut̃ ex eo quod iam erat or¬
d̾mando aliquid constiuiere ⁊ deo hoc łoco dt̃i

Expanded text:
ando constituere, aliquando condere interpretantur, quod saepissime idem significat in illis Litteris quod est facere. Nam et fecit Deus hominem ad imaginem Dei, et Deus creavit hominem inexterminabilem , legnon erat; creare autem, ex eo quod jam erat ordinando aliquid constituere. Ideoque ho
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a nĩꝙͣ ex ip̃o mitũ sñp̃sit quasi optauit. ds̃
ei mortem sicut homo honũ at nõ dei uba ad sẽ¬
tentiam ꝑtinent pumentis nõ ad iram malede¬
ceutis pũre aut̃ morte corꝑali fuit a uite
arbore separe cum iam fiuss spĩtalr̃ moraius¬
ei contigiss in auima dignificare uoluit seꝑ ando
arbor que in ꝑadiso uite fructus ferebat on pto¬
⁊ feĩe qui i ꝑadiso fuerant constitit Demlo
nto de padisõ pro mito sue miquitatis erectis
mansit ad memoriam significande spit cali
boris uite. quod est ut diximus ip̃a dapĩ t
atar̃ cibus ĩmutabilis aĩarum utͣ autem illoo

Expanded text:
ipsa nunquam ex ipso initium sumpserit? Quasi optaverit ei ipsa nunquam ex ipso initium sumpserit? Quasi optaverit ei Deus mortem, sicut homo homini: ac non Dei verba ad sententiam pertineant punientis, non ad iram maledicentis. Punire autem morte corporali, fuit a vitae arbore separare, cum jam fuisset spiritualiter mortuusei contigisset in animo, significare voluit, separando arbor quae in paradiso vitae fructus ferebat, cui proet feminae, qui in paradiso fuerant constituti? Deinde istis de paradiso pro merito suae iniquitatis ejectis mansit ad memoriam significandae spiritualis arboris vitae: quod est, ut diximus, ipsa sapientia, beatarum cibus immutabilis animarum. Utrum autem illo
Abbreviated transcription (Latin):
erat deo ⁊ alio quol modo uitam obtrahe hon
de Sapĩa uiuũt quoꝵ mors est insipientia hus
rei significande grã lignũ uite in ꝑadyso po¬
tu suo mori hoĩem nec corpore sineret. Q gͦ
inde seꝑatus est traditus morti ꝯsum̃dus ota¬
te quod nequaꝙͣ illi accidiss oi semꝑ eodem cibo
stue̾t᷑ sigificatũ est quod pͥus .a. spĩt ih uite
ligno pp̃ pcc̃m eius anima exclura est ⁊ ist̾a qͣ
dãm int̾i̾ore morte iam mortua fian de sapĩa
scͥptũ est Rignũ uite est amplettentibꝰ eam.
Quod iste nõ intelligens ait. Quatepiꝰ gͦ añ
maledaiñ ĩmortalis homo ꝑpetuo uu̾e pocerat
Qui nõdum ex ista arbore cibũ sup̃serat re
cibo arboris uice quĩ potius intellũdus est qm̃
inde illi uit̾a. in corpore ꝑpetua suppecebat ne
uecustate ꝯsinuiet᷑ etatis ad hoc inde ꝓhibutus
ut ex pccĩ pena Iam ili eet̃ nccĩtas morais oeͦ
mõ inquit Ex dei malei̾cõ mori ceꝑit cn ta

Expanded text:
libet modo vitam subtrahere homini de sapientia vivunt, quarum mors est insipientia, hujus rei significandae gratia lignum vitae in paradiso fructu suo mori hominem nec corpore sineret. Quod ergo inde separatus traditus est morti, consumendus aetate, quod nequaquam illi accidisset, si semper eodem cibo frueretur, significatum est quod prius ab spirituali vitae ligno propter peccatum anima interiore morte jam mortua. Nam de sapientia scriptum est: Lignum vitae est amplectentibus eam . Quod iste non intelligens ait: Quatenus ergo ante maledictum immortalis homo perpetuo vivere poterat, qui nondum ex ista arbore cibum sumpserat? cibo arboris vitae. Quin potius intelligendus est, quoniam inde illi vita in corpore perpetua suppetebat, ne vetustate consumeretur aetatis, ad hoc inde prohibitus, ut ex peccati poena jam illi esset necessitas mortis. 25. Quomodo, inquit, ex Dei maledicto mori coeperit, cum vita
Abbreviated transcription (Latin):
cholioa aut adhuo ꝑuuli lacto mit̾unt᷑ aut tãꝙͣ
palea ꝑseuerans futĩs ignibus ꝑ̃ꝑat᷑ sicut aut̃
deus unus ⁊ uerus o̾ator bonorum est ⁊ tpr̃ali¬
um ⁊ et̾noꝵ Ita idem ip̃e auctor est amboꝵ tes¬
tam̃toꝵ quia ⁊̃ nouũ in uet̾i est figͤatum ⁊ ue¬
miẜicors mansuetudo pp̃ quod dcm̃ est non soł
seꝑties uorũ otiam septuagies sopties fr̃ĩ remittẽ¬
dn eẽ pcc̃a non ad hoc ualet ut sit inquitas t̃¬
punita aut torpens et dormiens discipliuna quod
potius obsit ꝙͣ diligens uigiłans ⁊ uindc̃a cła¬
nes quippe regni celorumn sic dedit xp̃t ectĩe ut

Expanded text:
uli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum; quia et Novum in Vetere est figuratum, et Veum est, non solum septies, verum etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata, non ad hoc valet ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelorum sic dedit Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtułit melcħd̾ nũc osfr̾ deo toto orbe t̾rar̃.
Dei autem iuratio increduloꝵ ess increpatio Et
ꝙ deum nõ increpabit penitebit. sigͣtio est
qr hoc sacerdociũ nõ mutabit mutauit appi
piam de mambus ur̃as Ecte quod est scdm̃ crdĩ¬
nem aargn Cur aut̃ hoc nõ accipiat addit᷑ ⁊ di¬
cit Quia ab ortu s olis us ad occasũ głificat᷑ ⁊
nom̃ meum in gentibꝰ Et ĩ omĩ locõ incenad̾
offert᷑ noñ meõ ⁊̃ hostia pura quia magnũ ÷

Expanded text:
sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe piam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomini meo,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt sigata et in celo quia bona est uindicandi
iustiaia Illus uo quod ait si nõ ecc̃ĩam andieri
dit tibi tãty echinais ⁊ publicanus granuo
qeuan di glidio feruet᷑ si elãmis absumet᷑ Sĩ
ferios obrigeret᷑ Iam ibi quo subiũxit: am̃ di¬

Expanded text:
erunt ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus; gravius est quam si gladio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigeretur. Nam ibi quoque subjunxit, Am