comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes sunt uirtute se tcarniscura neper ficere¬
tis in desideriis sicut salomonait postconcupis¬
centia stuas non eas &iterum sidederis concupis
illos increpare incipit qui se fortisputabant ut in mo¬
derate carnibus uescerentur tem hic infirmosfide¬
lis dicit quicarnes quae inmacello tune temporeuen¬
deba tur ido latrasesse credebant e propter hoc
sic potantis nepolluerentur oleribus uescebantur
unde praecipitur ab a postolo nei perit ica sertientes
iudicentqui habentes fidemomnia quaem macello
ueniunt sine ex deceptatione manducant qm̃ominis
creatura dĩ bonaest & nihil dempnandum est
eorum qua eds̃ hominibus a dedendum creauit
Non indescepta tionibus cogitationum nolitesecundũ
uestras cogicationes quem lexnoniudicat iudicore
liusenim credit manducar eomnia quia ut tantum
fidem hab& ut non moueatur aut abstinentia confrac¬
tus aut seniorem Qui autemin firmus est oleraman¬

Expanded text:
omnes sunt virtutes. Et carnis curam ne feceriomnes sunt virtutes. Et carnis curam ne feceritis in desideriis. Sicut Salomon ait: Post concupiscentias tuas non eas. Et iterum: si dederis concupiscillos increpare incipit, qui se fortes putabant, ut immoderate carnibus vescerentur. Item hic infirmos fideles dicit, qui carnes quae in macello tunc temporis vendebantur, idololatrias esse credebant: et propter hoc sic putantes, ne polluerentur, oleribus vescebantur. Unde praecipitur ab Apostolo: ne imperiti ita sentientes judicent, qui habent fidem: omnia quae in macello veneunt, sine disceptatione manducent: quoniam omnis creatura Dei bona est, et nihil damnandum est eorum, quae Deus hominibus ad edendum creavit. Non in disceptationibus cogitationum. Nolite secundum vestras cogitationes, quem lex non judicat, judicare. Alius enim credit se manducare omnia. Qui tantam fidem habet, ut non moveatur, aut abstinentia confractus, aut senio. Qui autem infirmus est, olus man
Abbreviated transcription (Latin):
rum & induamus ar malucis cumignorantia
abiciamus simul& opera ignorantia e &arma
lucis hoc est luminisopera induamus qui enim
male agit hoditlucem quiuere facit uerita temue¬
nitadlucem gi cutindie honeste ambulemus sicut
lux diei prohib&unum quemque agerequod noc¬
celibere committebac ita & scientia nos ꝓhibec
legis mandatum contempnere siuequosciainus nossem¬
bus non in cubilibus & inpudititis conmissacio eft
mens e conlatio nosuero habemus spiritale conuiui¬
um dicentis cum cumuenitis unusque psalmum habec
& cetera aebriecate mergo perniciosa messe& liro¬
riemateriam ex hinc cognoscimus qua in pudicitiã
subiunexit &alibiait nolite inebriareui no in quo ẽ
luxorian on contentione & aemulatione &ianicon¬
tentionem & inuidiam criminosa messe e abis¬
& multis probatur exemplis dicente i acobosie¬
deb& sicut ille ambulauit & ipse ambulareinquo

Expanded text:
rum, et induamur arma lucis. Cum ignorantia, rum, et induamur arma lucis. Cum ignorantia, abjiciamus simul et opera ignorantiae; et arma lucis, hoc est, luminis opera induamur. Qui enim male agit, odit lucem: qui vero facit veritatem, venit ad lucem. Sicut in die honeste ambulemus. Sicut lux diei prohibet unumquemque agere, quod nocte libere committebat: ita et scientia nos prohibet legis mandata contemnere, quod sciamus nos sembus, non in cubilibus et impudicitiis. Comessatio est mensae collatio. Nos vero habemus spirituale convivium, dicentes: Cum convenitis, unusquisque psalmum habeat, et caetera. Ebrietatem ergo perniciosam esse, et luxuriae materiam, ex hinc cognoscimus, quia impudicitiam subjunxit. Et alibi ait: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Non in contentione et aemulatione. Etiam contentionem et invidiam criminosam esse, et aliis multis probatur exemplis, dicente Jacobo: Si edebet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: in quo
Abbreviated transcription (Latin):
facultates quisque enim in quacumque necessitate
succurreremorituro potest si non fecerit occidit
plenitudo ergo legis est dileccio hocest perfectiox Ix¬
& hoc scientes tempus quia hora est  amnos desõ¬
nosurgere hoc estut ad perfeciora cendatis non
enim semper debecis esseparuuli & lactantes sicut
a libi dicit & oninicum deberitis magistries seppt̃
tempus e cetera itemhortatur a postolus ut tene¬
brosa & somni turpore depressa operare linquen¬
tes inlumine hoc est inbonis operibus ambulemus
item de somno inaertiȩ &ignorantiȩ consurgamꝑ
iamenimscientia lucet Iuncenim propriorest
nostra salus quain cum credidimus scientia pro¬
ficiente propriorest salus quai quando primam
credidimus Vox preces sic dies autem ad propinqua¬
bit comparatdiei scientiam &ignoranciam noct
secundum oseedicentem nocte mao similaui ma¬
tremtuam faccus est populus ieus tam quam non
habens scientiam Abiciamus ergo opera tenebra¬

Expanded text:
facultates? Quisquis enim in quacumque necessitate facultates? Quisquis enim in quacumque necessitate succurrere morituro potest, si non fecerit, occidit. Plenitudo ergo legis, est dilectio. Hoc est perfectio. Et hoc scientes tempus: quia hora est jam nos de somno surgere. Hoc est, ut ad perfectiora tendatis. Non enim semper debetis esse parvuli, et lactentes, sicut alibi dicit: Etenim cum deberetis magistri esse, et caetera. Item hortatur Apostolus, ut tenebrosa et somni torpore depressa opera relinquentes, in lumine, hoc est, in bonis operibus ambulemus. Item de somno inertiae et ignorantiae consurgamus. Jam enim scientia lucet. Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus. Scientia proficiente, propior est salus, quam quando primum credidimus. Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Comparat diei scientiam, et ignorantiam nocti, secundum Osee dicentem: Nocti assimilavi matrem tuam: factus est populus meus tamquam non habens scientiam. Abjiciamus ergo opera tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
quod numquam persolui potest Quien im diligit pro¬
ximum suum legemimpleuit secundum dm̃iparabola
si ue discretionem cunctis misericordiam fieriiuben¬
tes omnis homo proximosesse censendus est itemdi¬
lectionem ideo praemisit quia fidelibus scribebat
e deiusticiae conuersatione traccabatua in non ad¬
ulterabis non occides non furaberis non falsum teso
monium dices non concupisces & siquodestaliud
mandatum in hoc uerborestauratur diligis proxi¬
mumtuum sicut teipsum recapilatur omnisiusti¬
tia in proximidi lectione & iniustitia nascitur dũ
plusceteris nosa mamus qui enimsicut sediligit pro¬
ximum non solumillimalum non facit sed etiambo¬
num facit quia &circase utrum quecup it inpendi
Dileccio proximimalum non operatur &i ambonũ
non facere malum est nam siuideritillum fame pe¬
riclitare nonne i pselumoccidit sullicum affluat
non dederit uictum quastiis ei proprias nontulerit

Expanded text:
quod numquam persolvi potest. Qui enim diligit proquod numquam persolvi potest. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Secundum Domini parabolam, sine discretione cunctis misericordiam fieri jubentis: omnis homo proximus esse censendus est. Item dilectionem ideo praemisit: quia fidelibus scribebat, et de justitiae conversatione tractabat. Nam non adulterabis, non occides, non furaberis, non falum dices, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc verbo instauratur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Recapitulatur omnis justitia in proximi dilectione: et injustitia nascitur, dum plus caeteris nos amamus. Qui enim sicut se diligit proximum, non solum illi malum non facit, sed etiam bonum facit, quia et circa se utrumque cupit impendi. Dilectio proximi malum non operatur. Etiam bonum non facere, malum est. Nam si viderit illum fame periclitari: nonne ipse illum occidit, si ille cum affluat, non dederit victum, quamvis ei proprias non tulerit
Abbreviated transcription (Latin):
remtua me red de debitum tuum Qui uecti¬
gal uectigal uectigał  nostrumest uttronse¬
untibus donemus el nos transeuntes sedenti¬
ma bus aduiam & in deuiuentibus largiamur¬
pofuitimorem timorem quo modoergo
scmptumesta libi praet̃ dm̃ neminem espȩtimdum sed
sic inquidage ut neminẽ timeis timor enĩ dĩ. timorem
ex pellit humanum sed qm̃ causa s ad huctimores ha¬
becis necesse est timeatis ui honorem honore m&i¬
amtimorem maioribus honoremtantum aequa¬
libus eminem quicqua in debeatis praeclare dixit
apostolus reddenda unicuique qua edebentur sola
tantum dilectione nosi nuicemob noxios essedebere
si autem semperfratribus debueremus dilectionem
seruemus & perpecua caritaticonectimurnam non
adulterabis non occidis nonfuraberis non concupis¬
cis & siquod est alud mandatum in hocuer horestau¬
ratur item neminem debitum non red datis pisiut
inuicem diligatis hoc solum semper deb& manere

Expanded text:
rem tuam, et redde debitum tuum. Cui vectirem tuam, et redde debitum tuum. Cui vectigal, vectigal. Vectigal nostrum est, ut transeuntibus donemus, vel non transeuntes sedentibus ad viam, et inde venientibus largiamur. Cui timorem, timorem. Quomodo ergo scriptum est alibi: Praeter Deum neminem esse timendum? Sed sic, inquit, age ut neminem timeas. Timor enim Dei timorem expellit humanum. Sed quoniam causas adhuc timoris habetis, necesse est ut timeatis. Cui honorem, honorem. Etiam timorem majoribus, honorem tantum aequalibus. Nemini quidquam debeatis. Praeclare dixit Apostolus, reddenda unicuique, quae debentur, sola tantum dilectione nos invicem obnoxios esse debere. Si autem semper fratribus debuerimus, dilectionem servemus, ut perpetuae charitati connectamur. Nam non adulterabis, non occides, non furaberis, non concupisces, et si quid est aliud mandatum, in hoc verbo instauratur. Item nemini debitum non reddatis. Nisi ut invicem diligatis. Hoc solum semper debet manere,
Abbreviated transcription (Latin):
tati subditiestote non solumpropteriram sed pp̃e
&iam si ne causa i rascisedene propter alicuius
peccati conscientia condempnimini siue non solũ
nei rascantur sacerdotes sed etiam quia sc̃is illis
& adiustis honorem debere itemmalumagentes
& contra praecepta uiuentes propteruindiecam
subditi sunt potestatibus recte autem inuentes pp̃e
conscientiam subditi sunt quiabona &iusta surt
qua eiubentur ideo enim &x tributa prestatis mi¬
nistrienim dĩ sunt in hocipso seruientes possunt&
tributa sacerdotum intelligiquae illis adõ sunt
consticuta siue ideoregibus tributa prestaos qui¬
a uoluistis possidendo scłoesse subi eeti ministros
autem dĩ illos appellatut uels ceis reddant qđ
eis debebant neuiderecur xp̃s suꝑbiam docuis¬
se Rod di teergo omnibus debita cuitributum
tributum potesteoam aelemosina debitum
appellare dicie scriptur ain dina pauperiau¬

Expanded text:
tate subditi estote: non solum propter iram, sed etitate subditi estote: non solum propter iram, sed etietiam sine causa irasci, sed et ne propter alicujus peccati conscientiam condemnemini. Sive non solum, ne irascuntur sacerdotes, sed etiam quia sanctis illis et justis honorem debetis. Item malum agentes, et contra praecepta viventes, propter vindictam subditi sunt potestatibus: recte autem viventes, propter conscientiam subditi sunt: quia bona et justa sunt, quae jubentur. Ideo enim et tributa praestatis. Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Possunt et tributa sacerdotum intelligi, quae illis a Deo sunt constituta. Sive ideo regibus tributa praestatis: quia voluistis possidendo saeculo esse subjecti. Ministros autem Dei illos appellat, ut vel sic eis reddant, quod eis debebant: ne videretur Christus superbiam docuisse. Reddite ergo omnibus debita. Cui tributum, tributum. Potest etiam eleemosyna debitum appellari. Dicit Scriptura: Inclina pauperi au
Abbreviated transcription (Latin):
& ut peccatoros habeant quod timerenepeccen
taque quiresistit potestatidiordinatiomiresis¬
tit quia utem res stunt ipsi sibidamꝑnationem
adquirunt sicut a dra ab dicitur quiexieritforas
quodtimeat quise imustae oaiditur gaudec
Isa utem nontimere potestaten accipere consil¬
estbonorum dĩ enim minister est tibiinbonum
s. autem male feceris time qui protuas sollicitus ẽ
qua ete item buic dicendo ministerest tibibonicau¬
sa ostendit in hisquae recta sunt iudicibus oboedi¬
endum non in illis quae religioni contraria sunt
Non enimsine causa gladium portat dĩenimini¬
nisterest & intehab& officiuin si peccaderis nec
tibi pro ficit aomercedem siue sacerdotes gladium
sp̃italem portant sicut pecrus percus sitan naniã
& saphiram & paulus magumuin dexinira es
quimalumagit qui a ds̃ nondiligit malos quiodit
omnes qui operantur iniquitatem ÷ deonecessi¬

Expanded text:
et ut peccatores habeant, quod timeant ne peccent. et ut peccatores habeant, quod timeant ne peccent. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem acquirunt. Sicut ad Raab dicitur: Qui exierit foras, quod timeat: qui si injuste occiditur, gaudet. Vis autem non timere potestatem? Accipe consil, laus est bonorum. Dei enim minister est tibi in bonum. Si autem malum feceris, time. Qui pro tua sollicitus est quiete. Item hic dicendo: Minister est tibi boni causa, ostendit in his quae recta sunt judicibus obediendum, non in illis, quae religioni contraria sunt. Non enim sine causa gladium portat. Dei enim minister est. Et in te habet officium, si peccaveris: nec tibi proficit ad mercedem. Sive sacerdotes gladium spiritualem portant: sicut Petrus percussit Ananiam, et Sapphiram, et Paulus magum. Vindex in iram ei qui malum agit. Quia Deus non diligit malos, qui odit omnes qui operantur iniquitatem. Ideoque necessi
Abbreviated transcription (Latin):
oribus subdita sit haeccausa aduersus illos prolata
est qui seputabant itadebere libertate rrxp̃ianã
ut aut nulli honorem deferrent aut tributa deꝑ¬
derent quocum que ergomodo eos humiliare
desiderat neforte propter superbiam magis
quam propterdm̃ contumne bam pacantur
ideo que doce illos humilitate cempus redemere
ab terquas sublimiores potestates a eclesia fo¬
es dignitates intellegantur Nonestenimpo¬
testasnisi ado & quomod o ds̃ dicit per prophectã¬
re regnauerunt & nonexme uae autem sur
adõ ordinata sunt si desđo potestatibus dicere uide¬
atur non ideo iustae erunt &iamsiadõ exordiũ
acciperunt sec undum desi derium unius cuns que
dantur nam dicit salo mon qm̃data estuobis po¬
testasdõ sedcumes setis ministriregmi illius noni
recta eiudi castis horrende eicto apparebituobis
& cetera consticuitur enima dõut iusta eiudicet

Expanded text:
atibus sublimioribus subdita sit. Haec causa adversus illos prolata atibus sublimioribus subdita sit. Haec causa adversus illos prolata est: qui se putabant ita habere libertatem Christianam, ut aut nulli honorem deferrent, aut tributa dependerent. Quocumque ergo modo eos humiliare desiderat: ne forte propter superbiam, magis quam propter Deum, contumeliam patiantur. Ideoque docet illos humilitate tempus redimere. Aliter, quod sublimiores potestates, ecclesiasticae dignitates intelligantur. Non est enim potestas nisi a Deo. Et quomodo Deus dicit per Prophetam; Regnaverunt, et non ex me? Quae autem sunt, a Deo ordinata sunt. Si de saeculi potestatibus dicere videatur, non ideo justae erunt, etiamsi a Deo exordium acceperunt. Secundum desiderium uniuscujusque dantur. Nam dicit Salomon: Quoniam data est nobis potestas a Deo. Sed cum essetis ministri regni illius, non recte judicastis. Horrende et cito apparebit vobis, et caetera. Constituitur enim a Deo, ut juste judicet:
Abbreviated transcription (Latin):
femus eimpius hoc enim faciens carbone signis
congeris supercapud eius ut cumsibi carbones
intellexerit pertuam in debitam misericordi¬
am congregari excutiateos hoc est conuerta¬
tur & diligatte quem habuerat aliquando pos¬
suum ceterum non estmisericordia sed crude¬
litas sudȩo eam facias ut illialiquid ꝓeiu seueniat
proquodm̃ praeciperis deprecari item hoc loco
docet nos imitari dm̃ debere quisol suumori refa¬
cit superbonos & malos cibando eniminimicum
& pocandum eum ad pacem uel reconciliationẽ
prouocamus ut sulle mn malitia perstecerit
ignem suo congeritcapitino liuincia malosed
uincein bonum malum illidicitur uicis se alte¬
rum qui eum ao suam duxerit partem sicuthe¬
reci cum uel paganum siergo cibi fecerit sibi uicẽ
reddere illi teuicit sibi similem faciendo siautẽ
perpatientiam tuam feceris eum cessare abinu

Expanded text:
phemus et impius. Hoc enim faciens, carbones ignis phemus et impius. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Ut cum sibi carbones intellexerit per suam indebitam misericordiam congregari, excutiat eos: hoc est, convertatur, et diligat te, quem habuerat aliquando perosum. Caeterum non est misericordia, sed crudelitas: si ideo eam facias, ut illi aliquid pejus eveniat, pro quo Deum praeciperis deprecari. Item hoc loco docet nos imitari Deum debere, qui solem suum oriri facit super bonos et malos. Cibando enim inimicum et potando, eum ad pacem, vel reconciliationem provocamus: ut si ille in malitia perstiterit, ignem suo congerit capiti. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Ille dicitur vicisse alterum, qui eum ad suam duxerit partem: sicut haereticum, vel paganum. Si ergo re fecerit sibi vicem reddere, ille te vicit, sibi similem te faciendo: si autem per patientiam tuam feceris eum cessare ab inj
Abbreviated transcription (Latin):
saeculo si percutienti & aliam maxillam praebe¬
re uolueris quod sitantȩ patientiae & humilita¬
tis fueris non solum apud dñm sed & apudomnes
homines poteris probabilis apparere prouiden¬
tes bona nontantumcoram dõ sed etia icoram
hominibus tantum caue nei deo facias ut non dõ
sed solis hominibus placeredesderessi fieripo
tote & dicite cum prophȩta cumhis quioderdn
pacem eram pacificus obtantis scilicet conuersi¬
onem eorum atquesalutem siue quȩ in uobẽ utsifi¬
eripossit nonuos mecipsos defendentes carissimi
seddatae locumirae aut fugiendo autpermre¬
tendo nocere scriptu mest enim mi hiu in dictam
ego quasi meai dicit dñ s non qua si uestramin¬
iuriam uindicabo qm̃dicit propheta qui uostan¬
facientebona retribuere promittit Sed sie surit
nimi costuus ciba illum isitit potum da illinoli
illinegare quod ds nullinegat quamuis sitblas¬

Expanded text:
saeculo, si percutienti, et aliam maxillam praebesaeculo, si percutienti, et aliam maxillam praebere volueris. Quod si tantae patientiae et humilitatis fueris, non solum apud Dominum, sed et apud omnes homines poteris probabilis apparere. Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Tantum cave ne ideo facias, ut non Deo, sed solis hominibus placere desideres. Si fieri tote: et dicite cum Propheta: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus: optantes scilicet conversionem eorum atque salutem, sicut quae vobis fieri possit. Non vosmetipsos defendentes, charissimi: sed date locum irae. Aut fugiendo, aut permtendo nocere. Scriptum est enim: Mihi vindictam. Ego quasi meam, dicit Dominus, non quasi vestram injuriam vindicabo, dicit enim propheta: Qui vos tanFacienti bona, retribuere promittit. Sed et si esurit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. Noli illi negare, quod Deus nulli negat: quamvis sit blas
Abbreviated transcription (Latin):
cristamur si quis ceciderit exaltamus unde osten¬
dimusnos quitalia facimus de corpore xp̃inonẽe
qui non dolemus deunomembro precisosed ini¬
micisumus partis nostre & amici partis a¬
uersae qui nondolemus deaciae nostrauiros
fortissimus corruentes ne gaudemus siuidea¬
museos fortiter demicantes quamuis ipsi
tamualidi nonsimus ad pugnandum
nidipsum inuicem sentientes ut ita alteri sentia¬
tis sicutuolis mecipsa donataa sapiences sehu¬
milibus consentientes superba sapitistequi suam
perseulci scicupit iniuriam & non humilibus reb
idest humilitati consentitN olite prudente sesse
aputuos mecipsos nolite inhumana sapientia glo¬
riari sed stulti estotes aeculo ut sitis dños apientes
si cut scriptum est beatus homoquem tueru dieris
dñe e delegetua do cueris eumNullimalum proma¬
loreddentes humanasa pientia est siqueramus
uicem reddere inimicis stultitia enimest in hoc

Expanded text:
tristamur: si quis ceciderit, exsultamus. Unde ostentristamur: si quis ceciderit, exsultamus. Unde ostendimus nos qui talia facimus, de corpore Christi non esse, qui non dolemus de uno membro praeciso: sed inimici sumus partis nostrae, et amici partis adversae: qui non dolemus de acie nostra viros fortissimos currentes: nec gaudemus, si videamus eos fortiter dimicantes: quamvis ipsi tam validi non simus ad pugnandum. Idipsum invicem sentientes. Ut ita alteri sentiatis, sicut vobismetipsis. Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Superba sapit iste, qui suam per se ulcisci cupit injuriam, et non humilibus rebus, id est, humilitate consentit. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. Nolite in humana sapientia gloriari, sed stulti estote saeculo, ut sitis Domino sapientes: sicut scriptum est: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum. Nulli malum pro malo reddentes. Humana sapientia est, si quaeramus vicem reddere inimicis. Stultitia enim est in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut meminerent in qualiter sc̃i uel quibus operi
nique sequitur hospitalitatem sectantes quia & hoc
sc̃i fecerunt sicut abraham sicut loth quietiamin¬
uitos hospites decinebant dequadicitur perhanc
enim quidamlatuerunt angelisospiciore ceptis
Bene dicite persequentibus uos benedicite &no¬
lite maledicere neputar emus utrumque nosfa¬
cere debereaitenim & beatus pecrus neque ma¬
ledictum promale dicto sede conrario benedi¬
centescaudere cumgentibus slerecumflenti¬
bus ut siquid patitur unum membrum conpatiun¬
tur omnia membra sicutiobac sinoninge¬
mui uella crimatus sum cumuiderem hominis
in neces sicate & dñs ad fletum maria efletibus
prouocatur ut nobisdar& exemplum nec enim
prolataro que merat suscitaturus flessecreden¬
dus est nec propter incredulitatem illorum qui ei
sepenoncrediderunt mirabilia facienti nosau
cumflentibus si qui s enim laudatus fuerit con¬

Expanded text:
quod meminerint, in qualibus sancti, vel quibus operibquod meminerint, in qualibus sancti, vel quibus operibnique sequitur: Hospitalitatem sectantes. Quia et hoc sancti fecerunt: sicut Abraham, sicut Loth, qui etiam invitos hospites detinebant. De qua dicitur: Per hanc enim quidam Deo placuerunt, angelis hospitio receptis. Benedicite persequentibus vos: benedicite, et nolite maledicere. Ne putaremus utrumque nos facere debere. Ait enim et beatus Petrus: Neque maledictum pro maledicto, sed econtrario benedicentes. Gaudere cum gaudentibus: flere cum flentibus. Ut si quid patitur unum membrum, compatiantur omnia membra. Sicut Job ait: Si non ingemui, vel lacrymatus sum, cum viderem homines in necessitate. Et Dominus fletibus Mariae ad fletum provocatur, ut nobis daret exemplum. Nec enim pro Lazaro, quem erat suscitaturus, flevisse credendus est: nec propter incredulitatem illorum, qui ei saepe non crediderunt mirabilia facienti. Nos acum flentibus. Si quis enim laudatus fuerit, con
Abbreviated transcription (Latin):
& pacientiam tenebamus sicut alibiait alter alte¬
rutrum maioremextimantes sienimnosomnib:
minoris iudicaremus necultro alicuiin iuriam fa¬
ceremus nec in latam nobis grauiter doleremus
Sollicitudinem non pigri nepersollicitudinem sđi
pigri indĩo pere efficiaminie inhertes pũferuen¬
tes quia frigidos dñsnonamat & intepidis nausia¬
tur tuncplanespũ feruemus si scło frigidi sumus
Dño seruientes non saeculonequeui cossed dõ
Spegaudentes spenonre presentes pesenim quȩ
uidetur non est spes Intribulatione patientes pp̃t
gaudium spei futura eomnia sustinece sicutait
omnegaudium exestimate racione instantes
instantia orationis nobis prestat auxilium in aduer¬
sis uecessi tatibus sc̃orum communi cantes hospita¬
sua omnia contemnentes alienis ad tempus indi¬
gent ministeriis quidam codices habent memori¬
is scõrum communi cantes quod itain telligitur

Expanded text:
et patientiam teneremus, sicut alibi ait: Alter alteet patientiam teneremus, sicut alibi ait: Alter alterutrum majorem aestimantes. Si enim nos omnibus minores judicaremus, nec ultro alicui injuriam faceremus, nec illatam nobis graviter deputaremus. Sollicitudine non pigri. Ne per sollicitudinem saeculi, pigri in Dei opere efficiamini et inertes. Spiritu ferventes. Quia frigidos Dominus non amat, et in tepidis nauseat. Tunc plane spiritu fervemus, si saeculo frigidi sumus. Domino servientes. Non saeculo, neque vitio, sed Deo. Spe gaudentes. Spe non praesenti. Spes enim quae videtur, non est spes. In tribulatione patientes. Propter gaudium spei futurae, omnia sustinete: sicut ait: Omne gaudium existimate. Orationi instantes. Instantia orationis nobis praestat auxilium in adversis. Necessitatibus sanctorum communicantessua omnia contemnentes, alienis ad tempus indigent ministeriis. Quidam codices habent: Memoriis sanctorum communicantes, quod ita intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quitribuit in simplicitate omnibus simpliciter
largiatur cunctos credensbonos esse&indigere
qua epetit Qui prae est in sollicitudine qui prȩest
a eclesi a euel fratribus debetesse sollicitus Quimi¬
seretur in hila ritate maxi mecirca aegrotos mise¬
ricordiam exinbentes siue misericorda etitulus
generalis est quicir ca omnes placido ex hibendus
est animo hilaremenim datorem diligit ds & tristẽ
sine dubio oditquia melius est uerbum bonum superda¬
tum obtimumdilectio si nesimulatione odientes inalũ
adherentes bonum totapuritas debet esseinxp̃ia nos
sicutds̃ puralex est fingere enim seruorum est & diliga¬
mus non linguatantum sed opere& ueritate itaut eo¬
amsi neces sefuerie proinui cemmoriamur carita¬
tem fia ternicatis inuicem diligentes itauos diligito
quasi ex una matregenerati honore inuicem prae¬
uenientes hocsisemper serua remus e coriatem

Expanded text:
Qui tribuit in simplicitate. Omnibus simpliciter Qui tribuit in simplicitate. Omnibus simpliciter largitur: cunctos credens bonos esse, et indigere quae petunt. Qui praeest in sollicitudine. Qui praeest Ecclesiae, vel fratribus, debet esse sollicitus: Qui miseretur in hilaritate. Maxime circa aegrotos misericordiam exhibendo, sive misericordiae titulus generalis est, qui circa omnes placido exhibendus est animo. Hilarem enim datorem diligit Deus: et tristem sine dubio odit: quia melius est verbum bonum, super datum optimum. Dilectio sine simulatione. Odientes malum, adhaerentes bono. Tota puritas debet esse in Christianis, sicut Deus pura lex est. Fingere enim, servorum est. Et diligamus non lingua tantum, sed opere et veritate. Ita ut etiam, si necesse fuerit, pro invicem moriamur. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Ita vos diligite, quasi ex una matre generati. Honore invicem praevenientes. Hoc si semper servaremus, et charitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nocorporemult a propterdiuersitatem officiorũ
non enim potestoculus audire nec au ri suidere&
sic cetera intellegenda singuliautem alter alterius
membra ut prestando alteru trum quod habe musina¬
gis ac magis carita sin nobis confirmetur Iabentes
autem dotiationes fecundum gratiam quaedata est
nobis differentes donum non ex nostros edexdonantis
arbitriopend& & omnibus quidem credentibus glori¬
a promiecitur infuturo sed quitam mundum corhabu¬
erit ut hocmereatur gratiamuir tutum accepit quan¬
tum credit item non secundum fidem qua e uni cuique
adõdata est atque concessagiue ministeriuminminis¬
trando ministerium sacerdotabs ueldia conatus offi¬
cisiue quidoc& in doctrina qui ex hortatur in exhor¬
tando quidoce mdioresteo qui exhortatur exorta¬
rienim pro uiribus suis possunt etiamminos periti
notandum sane quod tertio tantum posuerit siue
quod quare fecerit sp̃italis debeclector agnoscere

Expanded text:
no corpore multa membra propter diversitatem officiorum no corpore multa membra propter diversitatem officiorum dicit. Non enim potest oculus audire, nec auris videre, et sic caetera intelligenda. Singuli autem alter alterius membra. Ut praestando alterutrum, quod habemus, magis ac magis charitas in nobis confirmetur. Habentes autem donationes secundum gratiam, quae data est nobis differentes: Donum non ex nostro, sed ex donantis arbitrio pendet. Et omnibus quidem credentibus gloria promittitur in futuro: sed qui tam mundum cor habuerit, ut hoc mereatur, gratiam virtutum accipit eta Deo data est atque concessa. Sive ministerium, in ministrando. Ministerium, sacerdotalis, vel diaconatus officii. Sive qui docet, in doctrina. Qui exhortatur, in exhortando. Qui docet, major est eo qui exhortatur. Exhortari enim pro viribus suis possunt etiam minus periti. Notandum sane quod tertio tantum posuerit, sive: quod quare fecerit, spiritualis debet lector agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
sedicit sed auctoritategratia gratia edĩ omnibus qui
sunt interuos qui sunt sacerdotes siue doctores quo¬
rumceteri secuntur exemplum nomplus sapere
quamoportecsapere sed sapereadsobriecatem plus
uults apere qui illa scrutatur quael ex non dicitun¬
de & salomonait altiorate nequesieris & maiora tene
scruteris sed quao precepit tibids̃ illa cogita semper
Et unicuique sicutđs̃ diuisit notandum quod dm̃dicat
ut uult onensuram fidei mensura fide iuirtutem intel¬
ligenda est gratia quam nonnisi fideles accipiunt xlii
omina membra non eundemactum habent itau
multiunum corpus sumus inxp̃o perconparationẽ
corporiseos ad concordiam cohortatur neuel hinc
moueantur quia dona accipere diuersa non enim
poterant omnia habere singuli nesuperbirent nul¬
lius aegentes ne comnes eadem ut corporis xp̃i simi¬
litudo in nobis monstretur item quod autem dicit in u¬

Expanded text:
se dicit, sed auctoritate gratiae Dei. Omnibus qui se dicit, sed auctoritate gratiae Dei. Omnibus qui sunt inter vos. Qui sunt sacerdotes, sive doctores: quorum caeteri exemplum sequuntur. Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Plus vult sapere, qui illa scrutatur, quae lex non dicit. Unde et Salomon ait: Altiora te ne quaesieris, et majora te ne scruteris: sed quae praecepit tibi Deus, illa cogita semper. Et unicuique sicut Deus divisit. Notandum, quod Deum dicat t mensuram fidei. Mensuram fidei, virtutum intelligenda est gratia, quam non nisi fideles accipiunt. omnia autem membra non eumdem actum habent: ita multi unum corpus sumus in Christo. Per comparationem corporis eos ad concordiam cohortatur, ne vel hinc moveantur, quia dona accepere diversa: non enim poterant omnia habere singuli, ne superbirent nullius egentes: nec omnes eadem, ut corporis Christi similitudo in nobis monstretur. Item quod dicit in u
Abbreviated transcription (Latin):
non animalium sicut in lege quae ta menlic&
infigura fierint in maculata offerebantur
tam e aliena mabomii morte peccati
Dõ placentem dño non hominibus tantum
placete siue calis eiplacet hostia rationabilẽ¬
ob sequiumuestrum omneopus bonumtunc placecdõs
rationabiliter fiant naminercedepriuaturu puta siqui
hominum causa ieiunat bonu mobsequium insipienter
facit ita & deomnibus adiacentibus s entiendum
Et nolite conformari huicsa eculo sedre forma mini¬
in nouitate sensus uestriuc probetis quaesituo lunta sdĩ¬
nolite similesesse filisinundi qui factiestis filiidi sed reno¬
uate sensumuestrum perquem regitur corpus exom¬
nia membra diriguntur ut etiam corporis actus noui
fiant quo possiti suoluntatemdi & sensum eius agnos¬
cere haecenim nonnisi nouo sensui reuelantur
sic & melius ex obtimum xli dico enimpergratiam¬
dĩ quaeda ta estmibi prohibitus sumbuma nam sapi¬
entiam quae preter lege mest non sensupro prioloqui

Expanded text:
non animalium, sicut in lege: quae tamen licet non animalium, sicut in lege: quae tamen licet in figura fuerint, immaculata offerebantur, tam, et alienam ab omni morte peccati. Deo placentem. Domino, non hominibus tantum placete, sive talis ei placet hostia. Rationabileobsequium vestrum. Omne opus bonum tunc placet Deo, si rationabiliter fiat. Nam mercede privatur, ut puta si quis hominum causa jejunat, bonum obsequium insipienter facit: ita et de omnibus adjacentibus sentiendum est. Et nolite conformari huicin novitate sensus vestri, ut probetis quae sit voluntasNolite similes esse filiis mundi, qui facti estis filii Dei, sed renovate sensum vestrum, per quem regitur corpus, et omnia membra diriguntur, ut etiam corporis actus novi fiant: quo possitis voluntatem Dei, et sensum ejus agnoscere. Haec enim nonnisi novo sensui revelantur.sit, et melius, et optimum. Dico enim per gratiam, quae data est mihi. Prohibet usum humanae sapientiae, quae praeter legem est: non sensu proprio loqui
Abbreviated transcription (Latin):
uerit sacramenta autquis priordedit illi ex recri¬
buecurei quis priorfecerit aliquidboniut nondĩ
miseri cordiam glorificet sed suose merito recepis¬
seglorietur nm exipso experipsum & inpsosuNt
omnia ab ipsoomniscreatura accepitinitium &
per ipsum regitur &inipso omnia concluduntur
men ipse solus glorificandusest cuius estetiam
quod sumus &uiuemnus ac mouemur simuletiam
contra arrianos facit hiclocuscui dicitur dsidẽ
esso ex quo omnia & perque momnia factaesse
monstrantur siquidemomnia peruerbum in
principio facta euangelista signaturt e quod de
defilio euangelista testatur hoca postolus per
quia dȩsensudñ: dixerat mododicit quales se exhbe¬
redebeant ut sensum dñi habere mereantur¬
finit hucusque dedogma tibus dicit hinciã mora¬
uadoc& permiseri cordiam dĩ quaminagis
nihilest perquam liberati sumus et exhibea¬
tis corpora uestra quantum magis animã

Expanded text:
verit sacramenta. Aut quis prior dedit illi, et retriverit sacramenta. Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quis prior fecit aliquid boni, et non Dei misericordiam glorificet, sed suo se merito recepisse glorietur? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Ab ipso omnis creatura accepit initium, et per ipsum regitur, et in ipso omnia concluduntur, men. Ipse solus glorificandus est: cujus est etiam quod sumus, et vivimus, ac movemur. Simul etiam contra Arianos facit hic locus, cum dicitur: Deus id esse ex quo omnia, et per quem omnia facta esse monstrantur: si quidem omnia per Verbum in principio facta, Evangelista signavit. Et quod de Filio Evangelista testatur, hoc Apostolus, per Quia de sensu Domini dixerat: modo dicit, quales se exhibere debeant, ut sensum Domini habere mereantur. Huc usque de dogmatibus dicit: hinc jam moralia docet. Per misericordiam Dei. Qua magis nihil est, per quam liberati sumus. Ut exhibeatis corpora vestra. Quanto magis animam,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes &gentes hoc conclusit quia antea iuda ei pec¬
catores tantumerant non eciam perfidi postquã
autem x pm non crediderunt gentibus sunta equa¬
les ecomnes similitermiseri cordiam consecuntur
V comnium misereatur hacdecausa xxxuiiii
Oaltitudo diuitiarum sapientiae & scientia edĩ
laud& sapientiã dĩ quitam diu &pectauit secun¬
dum prescientiam done comnes misericordiã indi¬
gerent ut omnibus de falsa iactantia operumgloria
tolleretur. Quam in conprebensibilia sunt iudicia e¬
ius & inuestigabiles uiaceius iudicia dĩ abysus multa
adliquidumenim conprehendere non possunt
Quis enim cognouit sensum dñi an tenem ocognouit.
namin praesenti ipsepaulu sutique sciebat᷑ quia li¬
sostendebat nos autem sensum dñi habemus siue¬
si nelege ipsiuspersenem ocognouit & nemopecu¬
uaridõ confabulatione instructus doctrinam non
indiget legis. ut quis consibarius eius fuit utȩ ius no¬

Expanded text:
omnes et gentes hic conclusit, quia ante Judaei pecomnes et gentes hic conclusit, quia ante Judaei peccatores tantum erant, non etiam perfidi: postquam autem Christum non crediderunt, gentibus sunt aequales, et omnes similiter misericordiam consequuntur. Ut omnium misereatur. Hac de causa. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Laudat sapientiam Dei, qui tamdiu exspectavit secundum praescientiam, donec omnes misericordiam indigerent: ut omnibus de falsa jactantia operum, gloria tolleretur. Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Judicia Dei abyssus multa. Aliqui enim comprehendere non possunt. Quis enim cognovit sensum Domini? Ante nemo cognovit: nam in praesenti ipse Paulus utique sciebat, qui aliis ostendebat. Nos autem sensum Domini habemus. Sive legem ipsius per se nemo cognovit: et nemo peculiari Deo confabulatione instructus, doctrina non indiget legis. Aut quis consiliarius ejus fuit? Ut ejus no
Abbreviated transcription (Latin):
qua cuobis predicoxp̃m prohibentes nosgenti¬
bus loquit saluerient secundumelectionem
aute baissime propterpatres siauteno
credant Icarissimi sunt duplener corimen¬
datis inepenitentia enimsunt dona eiuocatio
dĩ sicrediderint nom illis poterunt in putor
peccata
quia dñm nom paenitet abra he semen promissse
si ue illis sine a oflictione paenitentia esicrediderint
s aluabunturs icut enimeuos aliquando non credi¬
distisdõ quando ad hucillicredebant Nuncautemini¬
ser cordiam consecutiestis propter illorum incre¬
dulitatem non uestromerito ⁊a&istinunc noncredi¬
derunt in uestra miseri cordia miseri cordia gentium
xp̃s est ut ex ipsimisericordiam consequantur intan¬
tum non crediderunt ut &ipsio peribus suis iustificen¬
tur sed miseri cordia sicutuos conlusicenim d som¬
nia in incredulitate non ui inclusit sedratione con¬
clusit quosinuenit in incredulitate hoc estiuda eos

Expanded text:
obis praedico, Christum prohibentes, non gentibus loqui, ut salvae fiant. Secundum electionem autem charissimi, propter patres. Si autem credant, charissimi sunt: dupliciter commendati. Sine poenitentia enim sunt dona, et vocatio Dei. Si crediderint, non illis poterunt imputari peccata, quia Dominum non poenitet Abrahae semen promisisse. Sive illi sine afflictione poenitentiae, si crediderint, salvabuntur. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo. Quando adhuc illi credebant. Nunc autem misericordiam consecuti estis, propter incredulitatem illorum. Non vestro merito. Ita et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam. Misericordia gentium, Christus est. Ut et ipsi misericordiam consequantur. In tantum non crediderunt, ut et ipsi operibus suis non justificentur, sed misericordia, sicut et vos. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate. Non vi conclusit, sed ratione conclusit, quos invenit in incredulitate: hoc est, Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
asiane isto somnes quos salutat intelligimus ex no¬
minibus fuisse peregrinos perquorum exemplum
acquedoctrinam non absur de aestima mus credi¬
didis seromanos s aluta te andronicum & iuliã
cognatos & concapti uos meosa&atem non
partumatrem salutat hu ex iudeiseramt
& qui simulcũ paulo suerant tribulati necter¬
riti ideo nobi les hoc meri habebantur quiad
prosectũ romanorum in terceteros fue¬
rant distinati quique prioris paulo
cre didisseipsius teso monio re¬
feruntur. Salu tate as incritũ¬
plegonta ermem patrobam n nomne¬

Expanded text:
Asiae, istos omnes quos salutat, intelligimus ex noAsiae, istos omnes quos salutat, intelligimus ex nominibus fuisse peregrinos: per quorum exemplum atque doctrinam, non absurde existimamus credidisse Romanos. Salutate Andronicum et Juniam cognatos, et concaptivos meos: partu matrem salutate. Hi ex Judaeis erant, et quia simul cum Paulo fuerant tribulati, nec territi: ideo nobiles hoc merito habebantur, qui ad profectum Romanorum inter caeteros fuerant destinati, quique priores Paulo credidisse, ipsius testimonio referuntur. Salutate Asynoritulegontem, Hermam, Patrobam,
Abbreviated transcription (Latin):
ministrareuidentur in baptis mosiue in ministerio
uerbi qui a priuatim do cuissȩ feminas inuenimus
sicut priscillam cuiusuira quila uocabatur teamsus¬
cipiatis in dño dignȩscis & adsistatise: in quocum que
negotio uestri indiguerit & enimipsa quoque adsist it
lacio quia & ipsa quam diuhabuit plures adiuuauit
alutate priscame al uilam adiutoresmeos inxp̃o
ihũ qui confirmasse a postola dicuntur infide quos
eideooiutoresappellat quia in opere doctrinorũ
ubii pselabor abut & istuuuerunt Qui proanima
mea suas ceruices subposuerunt quibus non solum
ego gratia sago sed &cuntae aedesiaegentium
probandomeam̃ doctrinam sepericulo subieceron
propter quod illis omnis a eclesiae gratias agunt
quia per illos ego seruatus sum ec domesticamex
aeclesiam ostendit congregationem si deliu maede¬
siamnominarigalutate ephenetum dilectum mihi
qua emultum labor auit in uobis primitiuos aeclesiȩ

Expanded text:
ministrare uidentur in baptismo siue in ministerio ministrare uidentur in baptismo siue in ministerio uerbi, quia priuatim docuisse feminas inuenimusicut Priscillam, cujus vir Aquila vocabatur. Ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit. Etenim ipsa quoque assistit mlatio: quia et ipsa quamdiu habuit, plures adjuvit. Salutate Priscam et Aquilam, adjutores meos in Christo Jesu. Qui conformasse se Apostolo dicuntur in fide: quos et ideo adjutores appellat, quia in opere doctrinarum, ubi ipse laborabat, et isti juverunt. Qui pro anima mea suas cervices supposuerunt: Quibus non solum ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium. Probando meam doctrinam, se periculo subjecerunt, propter quod illis omnes Ecclesiae gratias agunt: quia per illos ego servatus sum. Et domesticam Ecclesiam eorum. Ostendit congregationem fidelium, Ecclesiam nominari. Salutate Epaenetum dilectum mihi: quae multum laboravit in vobis. Primitivos Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
t lberer ab infide libus qui sunt iniudaea & obsequimes
oblatio accepcafiat in hierosolima sc̃is siue utom nesere
dant siue fidebibus ministrans inmanus in fidelium non
incuram nea duos uenire nom possimet uenia maduos
ingaudium peruo luntatemdi & refrige reruobiscum
tunc ingauchoueniam si oblatiomea ab eis accepta fue¬
rit & securus uerbumd̃ habundantius loquar tristitr
enim animimoltumin pedit aodo ccrinam us autem
pacissit cumomnibus uobis amends̃ pacis nonnisimpac¬
ficis habitat pulchrȩ autem in pacefiniuit duobuspo¬
pulis in concordiam reuocatis C ommendo autem uob
phoebem sororem nostram iam quasi finito cextue¬
pistole ut sol& commendationis gratia subter adne¬
xiuit item hic monstrat a postolus non accipiendã
aut eligendam personam esseurr: uel feminae quan¬
doromanis permulierem ut fercur littera s mitut
in eadem epistola aliisfeminis mandatsa lutem cen¬
rio a ecclesiae qua e est incenchris sicut &iamnune

Expanded text:
T LIBERER AB INFIDELIBUS, QUI SUNT IN IUDAEA, ET OBSEQUII MEI OBLATIO ACCEPTA FIAT IN HIEROSOLYMA SANCTIS, 15:32 UT dant: sive fidelibus ministrans: in manus infidelium non incurram, ne ad vos venire non possim. Ut veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei, et refrigerer vobiscum. Tunc in gaudio veniam, si oblatio mea ab eis accepta fuerit, et securus verbum Dei abundantius loquar. Tristitia enim animi multum impedit ad doctrinam. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis, Amen. Deus pacis non nisi in pacificis est. Pulchre autem finivit, duobus populis in concordiam revocatis. CAPUT XVI. Commendo autem vobis Phoeben sororem nostram. Jam quasi finito textu Epistolae, ut solet, commendationis gratiam subter annexuit. Item hic monstrat Apostolus, non accipiendam, aut eligendam personam esse viri, vel feminae, quando Romanis per mulierem ut fertur litteras mittit. In eadem Epistola aliis feminis mandat salutemrio Ecclesiae, quae est in Cenchris, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
lo co ubi dictum est eis non plebsineauos gen¬
tes duae monstrat in xp̃o credituras sicut
oñs ineuangelio perparabolam loquitur nup¬
tiale caena facta cumisrł uenire noluira
&t proipso gentes uocatas Ibiuocabuntur filu
dĩ uiui uocationemgentium significat e sa¬
israhel tam quamarenamaris reliquie salue
fient paucitatẽ eoꝵ crediturã cẽ demonstrat
uerbu menim consummans & breuians ine¬
quitati qui a uerbumbreuiatum faciec dñs su¬
perterraminstoriae hochab& sensus sicut ego

Expanded text:
loco ubi dictum est eis: Non plebs mea vos. Genloco ubi dictum est eis: Non plebs mea vos. Gentes demonstrat in Christo credituras; sicut in Evangelio Dominus per parabolam loquitur, nuptiali coena facta, cum Israel venire noluisset, et pro ipso gentes vocantur. Ibi vocabuntur filii Dei vivi. Vocationem gentium significat. Isarus filiorum Israel, tamquam arena maris reliquiae salvae fient. Paucitatem eorum creditam esse demonstrat. Verbum enim consummans, et abbrevians in aequitate, quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. Historia hos habet sen
Abbreviated transcription (Latin):
ucostendere diuitias gloriaesuae inuasami¬
sericordȩ quae preparauit ingloriam dignie¬
rant misericordiam quia &minora comun¬
serant & grauiter sueranta fflicti ꝗuos&uo
cauit non solum exiudaeis sed etia mexgeno¬
bus quia estunc aliquantia egyptiorum exeran
cumfiliis isrł quod siđr personas accipere so¬
lus i sra hel debuit haberes alutem ita enunoñ
solum iuda eos sed etiam gentesuocauitapsidẽ
secundum eo sautem qui hȩc nonexa postoli sedex
iuda corum persona diciputanc intantum inqui¬
unt quos uoluit saluauit ut eiamgentes elige¬
redidolatres quinum quam seruierant dõeex
srahel pauco suocaret secundum testimoniũ
esaiȩ gicut inoseedieit nunc populum duastri¬
burdicit e non miseri cordiam consecutam de¬
cemtribus uocabo no plebemmeam plebẽ
meam hodo co iudai significat ecnonini se¬
ricordiain consecutam misericordiameon¬
secutamis raheliticum populum &eritin

Expanded text:
Ut ostenderet divitias gloriae suae in vasa miUt ostenderet divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Digni erant misericordia: quia et minora commiserant, et graviter fuerant afflicti. Quos et vocavit, non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Quia et tunc aliquanti Aegyptiorum exierant, cum filiis Israel, quod si Deus personam acciperet, solus Israel debuit habere salutem. Ita et nunc non solum Judaeos, sed etiam gentes vocavit ad fidem. Secundum eos autem, qui haec non ex Apostoli, sed ex Judaeorum persona dici putant: Intantum, inquiunt, quos voluit, salvavit; ut etiam gentes elegerit idololatras, qui numquam servierant Deo, et ex Israel paucos vocaret, secundum testimonium Isaiae. Sicut in Osee dicit. Non populum, duas tribus dicit: et non misericordiam consecutam, decem tribus. Vocabo non plebem meam, plebem meam. Hoc loco Judaricordiam consecutam, misericordiam consecutam. Israeliticum populum. Et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ alterius miserentis alterum indurantis &
addere nemineindõ respondere quidamuero
dicunt ia i hincapostolum respondere quod
enam siit aessent ut illicalumniantur non
debare eos suorespondere factor eo quod
tales simus ad comparationem dĩ qualeao suũ ẽ
lutiarti ficem figmentum ingrecohabe
tanto magis a ut non habe pocestatem figu¬
lus luti exeadem massa facere aliud quidemuas
in honore aliuduero in contumelia secundum
oius qui hoc uerba a postolidicunt massam dicit
omnes inaegypto commorantes quia &israhel
ibiidolis deseruierat  uod si uolens dsosende¬
re irame nocam facere potentiam suam susti¬
it blas phemantem & populum suum uariisope¬
ribus adfligentem precereã quamin noxiamac¬
tatem paruulorum crudeliter iusseratane¬
gare item competens respensum qui a pati¬
entia & cius bonitas facit eos qui propria m
implendo peccata sua uasa irȩdigna sunt sac¬
tieca semecipsis ad intertum praeparata

Expanded text:
Dei alterius miserentis, alterum indurantis, et Dei alterius miserentis, alterum indurantis, et addere neminem Deo respondere. Quidam vero dicunt jam hinc Apostolum respondere, quod etiam si ita esset, ut illi calumniantur, non debere eos suo respondere factori: eo quod tales simul ad comparationem Dei, quale ad suum est luti artificem figmentum. In Graeco htanto magis! Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Secundum hos, qui haec verba Apostoli dicunt, massam dicit omnes in Aegypto commorantes: quia et Israel ibi idolis deservierat. Quod si Deus volens ostendere iram, et notam facere potentiam suamit blasphemantem, et populum suum variis operibus affligentem. Praeterea quod innoxiam aetatem parvulorum crudeliter jusserat enecare. Item competens responsum: quia patientia, et ejus bonitas facit eos, qui propriam hImplendo peccata sua, vasa irae digna sunt facti, et a semetipsis ad interitum praeparata.