comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olite uidicare scd̾m faciẽ. s iustũ iudiciũ iudicate. B enefa¬
ciendũ pau ꝑib ⁊ ñ pͥguorandũ indeutero nomiũ
⁊tibi debitũ fuerit aꝓxmo tuo qͥdc̃q ñ inttabis in domũ eiꝰ.
pignorare pignus. foris stabis. & homo debitũ suũ qͣ ẽ. apud ipsũ.
ꝓferet tͥ pignus tuũ feras. Si aũ homo pauper ẽ. ñ dormies in
pignore eius. reddens ei pignꝰ eiꝰ. cͥca solis occasũ. ⁊ oormiet in
uestuñto suo. ⁊ bñdicet te. & erit in miscd̃ia domini. in con¬
on accipies pignus. uestim̃tũ uiduȩ. qͥa famulus eras int̾ra e.¬
uerbũ & hoc In exodo. Si aute pecuniã feneraueris pauꝑi.
de tuo popło. ñeris illi instans. nec exigis ab eo usurã Quod
si pionus tuleris. uestim̃tũ ꝓximi tui. ante occasũ solis redles
ei. est enĩ ħ solũ oꝑtoriũ pauꝑtatis eius. uͥ doriit. qͦosiꝓ
clamauerit ad me. exaudiã illũ. sũ enĩ misericoes aduoes.

Expanded text:
FACIENDVM PAVPERIBVS ET NON PIGNERANDVM. In deuteronomio: Si tibi debitum fuerit a proximo tuo quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: foris stabis, et homo debitum suum, quod est aput ipsum, proferet tibi pignus tuum foras. si autem homo pauper erit, non dormies in pignere eius: reddens reddes ei pignus eius circa solis occasum, et dormiet in uestimento suo et benedicet te, et erit in te misericordia domini in conon accipies pignus uestimentum uiduae, quia famulus eras in terra, aeuerbum hoc. Item, is exodo: Si autem pecuniam faeneraueris pauperi de too populo, non eris illi instans nec exiges ab eo usuram. quod si pignus tuleris uestimentum proximi tui, ante occasum solis reddes ei: est enim ei hoc solum opertorium paupertatis eius: ubi dormit? quod si proclamauerit ad me, exaudiam illum: sum enim
Abbreviated transcription (Latin):
& adiuuabã pupillũ. cui ñ erat adiutoriũ bs uiduȩ benedint
me. ⁊ indutus erã iudiciũ. ⁊ circũdatꝰ equitatẽ. Ego erã oculus cecorũ.
ego pes claudorũ. ego inpotentiũ pat᷑. exam in abã causas sine exceptioe.
⁊ confringens iniustorũ molas. auferebã rapinã demediis oentib eoꝵ¬
Non retinendũ mercedẽ mercẽnariĩ inleiiti co
son nocebis ꝓxmũ tuũ. ⁊ ñ facies rapinã.⁊ non manebit merces
mercennarii usqͣueͤ in mane. In de utero nomiuor
on fraudabis mercedẽ pauperis egentis. exsratrib tuis. aut exadue¬
nis. qui sũt incitutatib cotidianã mercedẽ ei reddes. ñ occioet sol
suꝑ eũ. quia pauꝑ ẽ. & inea habet spẽ. ⁊ ñ ꝓclamauit aduersus te.

Expanded text:
abam pupillum, cui non erat adjutorium. Os viduae me benedixit, et indutus eram judicium, et circumdatus aequitate: ego eram oculus caecorum et pes claudorum: ego impotentium pater, examinabam causas sine exceptione et confringens injustorum molas, auferebam rapinas de mediis dentibus eoNON RETINENDAM MERCEDEM MERCENNARII. In leuitico: Non nocebis proximum tuum et non facies rapinam et non manebit merces mercennarii aput te usque in mane. Item in deuteronomio: Non fraudabis mercedem pauperis et egentis ex fratribus tuis aut ex aduenis qui sunt hoc ciuitatis: cottidianam mercedem eius reddes: non occidet sol super eum, quia pauper
Abbreviated transcription (Latin):
udices. ⁊ doctores legis ꝯstitues tͥ inomnib ciuitatib tuis. quas
dñs as̃ tuiis dabit tͥ. ꝑ singulas trib ⁊ uidicabt̾ plebi iudicio iꝰto.
Non declinabt̃ iud ã iciũ. ñ accipiant ꝑsonã. nec accipient mu¬
nera. Mun̾a ir excecant oculos uidentiũ. ⁊ subtrahent sermonẽ
iustũ. Iusticiã seqͥmini. ut uiuatis Indeut̾o nomio¬
t statuit iosephasaph iudices inomĩb ciuitatib iuda munitiᷤ.
Et ꝑsingulas ciuitates dixt iudicib Hioete qͥ duos facieti. N enĩ
homini iudicabitis. s dño. ⁊ uobiscũ ÷ in uerbo iudicũ. Nc̃ sit a¬
mor dñi suꝑuos. Ut obseruetis. ⁊ faciatis. neq ir ẽ. cũ dño deo.
⁊ adiudicia ⁊ distinguetis eis. ⁊ ñ peccabt̃ dño. It̃ ĩ libro esdra.
critas autẽ ꝑmanet. & inualescet in ȩc̃nũ. & uiuit.⁊ ꝑseue.¬
rat inscła scłoꝵ. & ñ accipit ꝑsonã hominis. nec diffẽntias. s iusta
iudicat. & facit. ab hominib iniquis. & dolosis. & impiis. disce¬

Expanded text:
legis constitues tibi in omnibus ciuitatibus tuis, quas dominus deus tuus dabit tibi per singulas tribus, et iudicabunt plebi iudicio iusto: non declinabunt iudicium, non accipient personam, nec accipient munera: munera enim excaecant oculos sapientum et subtrahunt sermonem iustum. iustitiam sequimini, ut uiuatis. IEt statuit iosaphat iudices in omnibus ciuitatibus iuda munitis et per singulas ciuitates dixit iudicibus: uidete quid uos facietis: non enim homini iudicabitis, sed domino: et uobiscum est in uerbo iudicii. nunc sit timor domini super uos, et seruetis et faciatis: neque enim est cum domino deo et ad iudicia: et distinguetis eis, et non peccabunt domino. Item in libro hesdrae I: Veritas autem permanet et inualescit in aeternum et uiuet t non accipit personam hominis nec differentias, sed iusta iudicat et facit: ab omnibus iniquis dolosis et impiis disce
Abbreviated transcription (Latin):
& faciespeccattnũ sumitis. iudicate pupillo. & egeno. humilem.
& pauperẽ iustificate. eripite pauperẽ. & egenũ demanui pec¬
catoris liberate. Itẽ in prouerbiĩe:
Hiscdia. &ͥ sͣdes. n ce derelinquãt. & uertas possedeat te. cõp̃hende
ds exanimo tuo diligent᷑. & inuenis gtã. & ꝓuide bona corã d̃⁊ hoĩb.
acceptionis uuuit. In ꝑuerbiis
Accipientis mun̾a insinuiniquȩ non ꝓsperabunt᷑ uiȩ. In ꝓuerbiis

Expanded text:
faciespeccantium sumitis? iudicate pupillo et egeno, humilem et pauperem iustificate: eripite pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate. Item in prouerbiis: Misericordia et fides non te derelinquat, et ueritas possideat te: conprehende eas ex animo tuo diligenter, et inuenies gratiam. et prouide bona coram deo et homiacceptiones uiuit. Item illic: Accipientis munera in sinum inique non prosperabu
Abbreviated transcription (Latin):
aibulate itag  dũ lucẽ habetis. ne uos tenebrȩ cõp̃hendant.
Et qͥ ambulat intenebris. nescit qͦ eat. dum lucem habetis cre¬
ditȩ ĩlumine. ut filii lucis sitis Itẽ scd̃m lucam.
t dixit iħic. Hom o quidã fecit cenã magnã.⁊ inuitaũ multos.
⁊ inisit seruũ suũ hors cȩnȩ. ut dic̾et inuitatiᷤ. Uenite iã quia
omnia parata sunt. Et cepert̃ singuli excusare. Primꝰ dix̾. Uillam
ait. Iuga boũ emi qͥnq ⁊ eo ꝓbare illa. ⁊ ideo uenire ñ possum.
Et alt̾ dix̃. uxorẽ dux.ideo uenire ñ possũ. Dico aũ uobis. qͥa ne¬
mo ex hominib illis gustauit inuitatiᷤᷤ decena mea It̃ ĩactibꝰ¬

Expanded text:
Ambulate itaque, dum lumen habetis, ne uos tenebrae adpraehendant: et qui ambulat in tenebris, non scit quo eat. dum lumen habetis, credite in lumine, ut fili lucis sitis. Item secundum lucam: Et dixit iesus: homo quidam fecit caenam magnam et inuitauit multos. et misit seruum suum hora caenae, ut diceret inuitatis: uenite iam, quia omnia parata sunt. et coeperunt singuli excusare. primus ait: uillam ait: iuga boum emi quinque et eo probare illa, et ideo uenire non possum. et alter dixit: uxorem duxi, et ideo uenire non possum. dico autem uobis, quoniam nemo ex hominibus illis inuitatis gustabit de caena mea. Item in actib
Abbreviated transcription (Latin):
men dicoꝰ uͭobis quasi duoꝰ ex uobis conuenerit suꝑ terrã de
omini re: quicũꝙ petierĩtis apatre meo. qͥ ẽ incelis. ꝯtinget illis.
lbi ir sunt qduo aut tres. collecti ĩnomine meo. ego ibi sũ ĩ medio eoꝵ.¬
Ire ceptũ nouũ douobis. ut diligatis It̃ scd̃m io łi¬
iuicem. sic̃ ego dilen uos. In hoc cognoscent om̃s. qͥa discipłi

Expanded text:
ic: Dico uobis, quia si duobus ex uestris conuenerit super terram de omni re, quaecumque petieritis a patre meo, qui est in caelis, continget uobis. ubi enim sunt duo aut tres collecti in nomine meo, et ego ibi sum in medio eoeceptum nouum do uobis, ut diligatis inuicem, sicut ego dilexi uos. in hoc cognoscent omnes quod discipul
Abbreviated transcription (Latin):
ui celat iniuriã. querit amicitiã Nã qui odit celare. disiun¬
git amicos. ⁊ domesticos. It̃ in ꝓuerbũs¬
r̃a & amicitia liberant. quã seruatibi ne mobꝓbriissis.

Expanded text:
Qui celat iniuriam quaerit amicitiam: nam qui odit celare disiunQui celat iniuriam quaerit amicitiam: nam qui odit celare disiungit amicos et domesticos. Item illic: Gratia et amicitia liberant, quam serua tibi ne in obprobriis sis.
Abbreviated transcription (Latin):
ment onm̃. cistodient mandata eiꝰ. ⁊ pacientiã habebt̃ usq¬
adinspectionẽ eiꝰ. timorẽ dñi. ũ dispicere iustũ hominẽ patperẽ. et
non magnisicare uirũ peccatorẽ. diuitẽ. It̃ in eccłec
Omnis sapientia timor dñi. ⁊ in illa tunere dm̃. It̃ in eccłes
Quã magnus qui inuenit sapientiã . ⁊iscientiã. ñ ẽ suꝑ tunenteᷤ
⁊ mandata eiꝰ custodi. qm̃ hoc ẽ omnis homo. qͥa orĩe hoc opus
adducet dĩ in iudiciũ. in oĩ despectu. siue bonũ. siue malũ.¬
⁊ superbiam. & uias maloruoꝯ De b oͦNo ꝑ A CI
⁊ caritatis in deutero nomium.
Siligis proximum tuum. sicut te ipsũ. It̃ inpsalmo exix
Sax multa diligentib nom̃ tuum. ⁊ ñ ẽ illis scandalum.
Habitare frẽs in unum. It̾e in prouerbiĩs
ui u̾olunt pacem letabuntur. It̃ in prouerbis
Delior ẽ panis pusillus. cũ suauitate in pace. quã domꝰ plena
multorũ bonorũ. ⁊ iniqͥs ĩmolationib cũ rue. It̾ in ꝑuerbiis

Expanded text:
m, custodient mandata eius et patientiam habent usqad inspectionem eius. Timor domini non despicere iustum hominem pauperem, et non magnificare uirum peccatorem diuitem. Item illic: Omnis sapientia timor domini, et in illa timere dominum. Item illic: Quam magnus qui inuenit sapientiam et scient mandata ejus custodi, quoniam hoc est omnis homo: quia omne hoc opus adducet Deus in judicium in omni despectu sive bonum sive malusuperbiam et uias malorum. VII. DE BONO PACIS ET CARITATIS. In deuteronomio: Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Item in psalmo CXVIII: Pax multa diligentibus nomen tuumhabitare fratres in unum! Item in prouerbiis: Qui uolunt pacem laetabuntur. Item illic: Melior est panis pusillus cum suauitate in pace quam domus plena multorum bonorum iniquis inmolationibus cum rixa. Item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
acere iu̾sta. & ueracẽ esse. placet deo It̃ in ꝓuerbiis¬
ec aũ uobis dico sapientib. cognosce. reuereri. ꝑ sonã in iudi¬
cio. non est bonum. It̃ in ꝓuerbiĩs
ui dicit᷑ ĩustũ. ĩ piũ eẽ. maledictꝰ erit popłis. & odibił getib.
Nã qui arguunt meliora sperabt̃ It̃. in ꝓuerbĩs

Expanded text:
acere iusta et ueracem esse placet deo magis quec autem uobis dico sapientibus cognoscere: reuereri personam in iudicio non est bonum. Item illic: Qui dicit iustum impium esse, maledictus erit populis et odibilis gentibus. nam qui arg
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidit. qͥa ñ pot̃ aduerius eũ. & tetigit latitudinẽ semo.¬
ris eiꝰ. ⁊ obstupuit latitudo femoris iacob. cũ luctaret᷑. cũ eo.
Et dixit ei. Dimitte me ascendit enĩ aurora. Et iacob d̾ixt.
Non te dimitto. nisi me bñedix̾is. duit aũ ei. Quod nom̃ ẽ tͥ:
Et ille duit. Iacob duit aũ ei. Non uocabit᷑ nom̃ tuũ iacob.
s isrł erit nom̃ tuũ. qͥa ꝯualiusti eũ. Et cũ hõib potens
factus eris. Interrogauit eũ iacob. ⁊ dixt. Indica mͥ qd̾ ẽ. no

Expanded text:
et uidit quia non potest adnersus eum: et tetigit latitudinem femoris eius, et obstipuit latitudo femoris iacob, cum luctaretur cum eo. et dixit ei: dimitte me, ascendit enim oriens. et iacob dixit: non te dimitto, nisi me benedixeris. dixit autem ei: quod nomen est tibi? et ille dixit: iacob. dixit autem ei: non uocabitur nomen tuum iacob, sed israhel erit nomen tuum: quia conualuisti cum deo, et cum hominibus potens factus eris.
Abbreviated transcription (Latin):
u dñe qͥ nosti corda hõĩũ. ostende nob̃. quem flegeris ex
his duobus. It̾e in apocalipsi ioħ
nesios corcta. Iuste iudicandũ in exodo
on ꝑuertes iudiciũ pauperis. innidicio eiꝰ ab omni u̾bo in iusto
recede. Innocentẽ. ⁊ iustũ ñ uiloccides. ñ iustificabis iniustũ. ⁊ mu¬
Enera non accipias. Munera enĩ excecant ocłos uidentiũ. ⁊ com¬
qͥnant᷑ uerba iusta. Itẽ in ex edo¬
on condẽpres pauperem inudicio. It̃ in leuitico
onfacies iniꝰquitatẽ. in uidicio ñ accipies ꝑsonã pauperis. neg¬

Expanded text:
ne, qui nosti corda hominum, ostende nobis quem elegeris ex his duobus. Item in apocalypsi iohanes et corda. X. IVSTE IVDICANDVM. In exodo: Non peruertes iudicium pauperis in iudicio eius. ab omni uerbo iniusto recede. innocentem et iustum non occides: non iustificabis iniustum. et munera non accipies: munera enim excaecant oculos uidentium et coinquinantur uerba iusta. Item illic: Non contemnes pauperem in iudicio. Item in leuitico: Non facies iniquitatem in iudicio: n
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ te: quid gͦ ent nobis: Iħc aũ dyait illis. Am̃ am̃ dico uob̾.
qm̃ uos. qui secuti estis me. in resurrectione cũ sederit filiꝰ ho.¬
minis in thixono głȩ sue. sedebitiᷤ ⁊ uos. suꝑ duodec̃ĩ sedes. ii¬
dicantes duodecĩ trb isrti Et omĩs qui telinquent domũ.
icut enĩ indiebꝰ noe. Sic erit aduentꝰ filii hominiꝰ Sic̃ ir erãt

Expanded text:
sumus te, quid ergo erit nobis? iesus autem dixit illis: amen dico uobis, quoniam uos qui secuti estis me in resurrectione, cum sederit filius hominis in throno gloriae suae, sedebitis et uos super duodecim thronos iudicantes duodecim tribus israhel. et omnis quicumque reliquerit domum Sicut enim diebus noe, sic erit et aduentus fili h
Abbreviated transcription (Latin):
orhẽ terrȩ inȩquitate. It̃ in ez echiel ꝓpħa
t tu fili homĩnis. speculatorẽ dedi te domui isrł. Audiẽs gͦ ex
ode meo uerbũ. ut dicas peccatori Morte morieris. Et siñ fueris
locutꝰ. ut caueat impius auia sua ipse impiꝰ ininiqͥtate sua
moriet᷑. Sangumẽ autẽ eiꝰ detnanu tua exquirã. Tu uͦ si adnũ¬

Expanded text:
n ezechiel propheta: Et tu, fili hominis, speculatorem te dedi domui israhel. et audies ex ore meo uerbum, ut dicas peccatori: morte morieris. et si non fueris locutus, ut caueat impius de uia sua, ipse iniquus in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram., tu uero si prae
Abbreviated transcription (Latin):
dnuntiatũ ẽ t̾ibi homo. qͥd sit bonũ. aut quid q̃rat ate d̾s. nich̃ q̃rit¬
aliud dñs. nͥ ut facias eqͥtatẽ. ⁊ diligas miserationẽ.⁊ paratꝰ sis. ut
eas cũ dño deo tuo. It̃ in sophonia ꝓpħa.
onuenite. & congregamini popłs indisciplinatꝰ. priꝗͣ efficiamini.
Nic̃ fios p̃teriens. priusꝗ suꝑueniat suꝑuos dies iracũdiȩ dñi.
respondete en ut ꝓtegamini ĩ die irac̃diȩ dñi. Itẽ in io b

Expanded text:
tibi, homo, quid sit bonum: aut quid quaerat a te aliud dominus, nisi ut facias aequitatem, et diligas miserationem, et paratus sis, ut eas cum domino deo tuo? Item in sophonia propheta: Conuenite et congregamini, populus indisciplinatus, prius quam efficiamini sicut flos praeteriens, prius quam superueniat super uos dies iracundiae domini. respondete e
Abbreviated transcription (Latin):
isi conuertamini. gladiũ suũ uibrauit. arcũ suũ tetendit. & pa¬
rauit illũ. ⁊ inipso parauit uasa mortis. It ĩpsalmo xxiui
Pias tuas dñe notas fac mͥ. & semitas tuas edoce me. Item
adpronmant ad te. It̃ in psalmo xXiii
ccedite adeũ. & illuminamini. ⁊ uultus ur̃i ñ erubescent. gusta¬
tq. &̃ udete. qm̃ suauis ẽ dñs. beatꝰ uir. qͥ sperat in eũ It ĩ eod psat¬

Expanded text:
isi conuertamini, gladium suum uibrabit: arcum suum tetendit et parabit illum. et in eo parauit uasa mortis. Item in psalmo XXIIII: Vias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas edoce me. Item proximant ad te. Item in psalmo XXXIII: Accedite ad dominum et inluminamini, et uultus uestri non erubescent. Gustate et uidete quoniam suauis est dominus: beatus uir, qui sperat in eum ! Item in eodem psa
Abbreviated transcription (Latin):
omꝰ iacobiritauit sp̃m dñi. It̃ inmichea ꝓpħa
uia ñ ent qui obaudiat. si ñ egd impleuerot̃ in michea¬
lintutẽ spũ meo sc̃õ. ⁊ iudicio. ⁊ potestate. ⁊ adnuntiẽ huic
ia cob iniquitates. ⁊ huic isrł̃ peccata sua It̃ ĩ iohel ꝓpħa
t ent post̃ hȩc. effundã despũ meo suꝑ omne carnẽ. & ꝓphetabt̃

Expanded text:
omus iacob inritauit spiritum domini. Item illic: Qifa non erit qui obaudiat: si non ego impleuero uirtutem spiritu meo sancto et iudicio et potestate, ut renuntiem huic iacob iniquitates et huic israhel peccata sua. Item in iohel propheta: Et erit post haec, effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt
Abbreviated transcription (Latin):
sum portio tua. ⁊ hereditas tua. It̃ in deutero nomiuoi
i dicunt matri. auopatri. ñ noui te. & frẽs suos ñ cognouit.q.
& hic arabat in duodecĩ paria boũ. corã se. ⁊ uenit adeũ. ĩ acta¬
uit melotẽ suã. suꝑ eũ. ⁊ cooꝑuent illũ. ⁊ ille relinq̃ns boues
suci. cucurrit post heliã. & dixit. Osculabor patr̃ẽ moñ. ⁊ seqͣr
te. Et dint helias. uade. ⁊ reuertere. qm̃ feci tͥ. Et reuirsuꝰ ẽ¬
dit plebid ⁊manducauert̃. c exsurtext.⁊ abiit pꝰ heli ĩ.s
Pministralat ei.

Expanded text:
onomio: Qui dicit ut patri et matri: non noui te, et fratres suos non cognouit et  hic arabat in duodecim paria boum coram se. et ut uenit ad eum, iactauit melotem suam super eum, et cooperuit illum. et ille relinquens boues suos cucurrit post heliam et dixit: osculabor patrem meum et sequar te. et dixit helias: uade et reuertere, quoniam feci tibi. etreuersus esdit plebibus, et manducauerunt. et exsurrexit et abiit post heliam et ministrabat ei.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ serui illi in corde ꝑ fecto. ⁊ anima uolente. qm̃ oĩa corda scrutat᷑
qͥñs. & omnẽ cogitationẽ nouit. It̃ ĩpsalmo uii
Scrutans corda. & renes deusItem in ꝓuerbiis
Inconspectũ enĩ dei it uiȩ uiri. In omnes aũ cursus eiꝰ speculat᷑ as̃¬
Inomni loco ocłi dñi speculant᷑ bonos. ⁊ malo. It̃ ĩ ꝓuerb̃
quomodo ñ etiam corda hominume Itẽ in iob
i eng̃o  peccaui. quid possũ tͥ facere. tu qui scis sensũ humanũ qt̃ ĩ i ob
go dñs sctͣntans corda ⁊ ꝓbans renes. ut dem unicuiq scđm uias.
eiꝰ. ⁊ scqd̾m studioꝵ fructũ eius. Itẽ in ezec hi el¬

Expanded text:
serui illi in corde perfecto et anima uolente: quoniam omnia corda scrutatur dominus et omnem cogitationem nouit. Item in psalmo VII: Scrutans corda et renes deus. Item in prouerbiis: In conspectu enim dei sunt uiae uiri: in omnes autem cursus eius speculatIn omni loco oculi domini speculantur boBes atque malos. Item illic: quomodo nen etiam corda hominum? Item in iob: si: ego peccaui, quod possum tibi facere, tu qui scis Beasom humanum? Item illic:Ego dominus scrutans corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uias eius et secundum fructum studiorum eius. Item in ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
Pi mor dñi adiciet dies. Anni autem impioꝵ minuentur.
quem non uisitat scientia. It̃ in ꝓuerbiis
Seneratio sapientiȩ tumor dñi. diuitiȩ. gloria. ⁊ uita. It̃ ĩ ꝓũbiis
on emulet᷑ cor tuũ peccatores. s intimore dñi esto tota die.
Nã qͥ duro ẽ corde. incidet in mala. Itẽ in ecclesiasti co
nitiũ sapientiȩ tuor dñi.⁊ cũ fidelib inutero congregatꝰ ẽ. Et cũ
electis seminib credit᷑. ⁊ cũ iustis & sensatiᷤ agnoscet᷑. It̃ ĩeccles
imor dñi scientiã agnoscet. sc̃itatis castitas custodiet. ꝙ iustifica¬
bit᷑ cor iocunditate. atq gandi um dabit. It̃ in eccles¬
imenti dnm bene ent. ⁊ indieb ꝯsũmationis illiꝰ benedicet᷑. pleni¬
tudo sapientiȩ timere dnm̃. ⁊ plenitudo defructib eiꝰ omnẽ do¬
mũ illius impleuit agen̾ationib. ⁊ receptacula dethesauris eiꝰ. Coro¬
na sapientiȩ timere dnm̃. utraq aũ st̃ dona dei. In eccłastico

Expanded text:
imor Domini adjiciet dies: anni autem impiorum minuentur quem non uisitat scientia. Item illic: Generatio sapientiae timor domini, diuitiae et gloria et uita. Item illic: Non aemuletur cor tuum peccatores, sed in ti duro est corde incidet in mala . Item in Ecclesiastico: Initium sapientiae timor Domini, et cum fidelibus in utero concretus est, et cum eleimor domini scientiam agnoscit sanctitatis. castitas custodiet et iustificabitur cor, iucunditatem atque gaudium dabit. Item illic: Timenti dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. plenitudo sapientimum illius implevit a generationibus, et receptacula de thesauris ejus: corona sapientiae timere Dominum, utraque autem sunt dona Dei Eccli. I.
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm eius. mitdentes retia in mare. Erant it piscatoreᷤ. Et dix̃ illis
iħs Henite post me. ⁊ faciã uos piscetoreᷤᷤ hominũ. qui ꝯfestim.
pelictis retibus suis. secuti st̃ eũ. It̃ scd matħor
Et ideo dicoꝰ uobis. Nolite cogitare inanima ur̃a. qͥd manducetis.
alit qͥd bibatiᷤ. Neq corpori ur̃o. qͥd induamiini. Anima enĩ plus est.
quã esca. ⁊ corpus plusꝗ uestim̃tũ. intuemini uolatilia cȩli. q̃ neq
serunt. neq neq metut᷑. nec recondt᷑ in apothecis. ⁊ pat̾ uester

Expanded text:
piscatores. et dixit illis iesus: uenite post me, et faciam uos piscatores hominum. qui confestim relictis retibus suis secuti sunt eum. Item illic: Et ideo dico uobis: nolite cogitare in anima uestra quid manducetis aut quid bibatis neque corpori uestro quod induamini, anima enim plus est quam esca et corpus plus quam uestitus. intuemini uolatilia caeli, quae neque serunt neque metunt nec recondunt in apothecis, et pater uester
Abbreviated transcription (Latin):
Itii credit infilio habet testimoniũ d̃. insemetipso. qͥ autẽ¬
non credit in iħu xp̃o. m̃dacẽ facit dm̃. qͥ ñ credit testimonio.
qͦs testificatus. estde filio suo. It̃ ioħ
cimus quia filiꝰ dei uenit. ⁊ carnẽ induit. nr̃i causa. ⁊ passũ
ẽ ⁊ resurrent amortuis. assũpsit nos. & dedit nobis sensum.

Expanded text:
abet testimonium eius in semet ipso: qui autenon credit iesu christo mendacem facit deum, quia non credit testimonio quod testificatus est de filio suo. Item illic: Et scimus quia filius dei uenit et carnem induit nostri causa et passus est et resurrexit a mortuis, adsumpsit nos et dedi
Abbreviated transcription (Latin):
siuis. Quod tenebrȩ adeo ceatȩ sint inysaia
go qui creaui lucẽ. ⁊ feci tenebias faciens pacẽ acreans bona. ego
dñs qͥ facio omnia ista. In iob ntuere itaq iob hec. ⁊ tace cor¬
reptus uͥtute dñi. qͥ ornauit oꝑs sua faciens lum̃ de tenebris.
de homicidio casuali In exodo
iquis aũ ꝑcussent seruũ suũ. aut ancillã suã. uirga ⁊ mortuus
fuerit suenit sub manu eł. uidicio uindicet᷑. Siuero suꝑuye̾t oiẽ
rixabunt᷑ duo uiri ꝑcusse. nt aliqͥs exhis ꝓxm ũ suũ lapi¬
de aut pugno ⁊ ñ fuerit mortuus. decubuerit aũ ĩlecto
suo. et si ex surrȩxerit his homo. ⁊ ambulauerit cũ baculo. i nocẽs

Expanded text:
II. QVOD TENEBRAE A DEO CREATAE SINT. In esaia: Ego qui creaui lucem et feci tenebras, faeieas pacem et creans bona. ego dominus qui facio omnia ista. Item in iob: Intuere itaque, iob, haec et tace correptus uirtute domini, qui ordinauit opera sua faciens lumen de tenebris. LVIII. DE HOMICIDIO CASVALI., In exodo: Si quis autem percusserit seruum suum aut ancillam suam uirga, et mortuus fuerit sub manu eius, iudicio uindicetur. si uero superuixerit diem rixabuntur duo uiri, et percusserit aliquis ex his proximum suum lapide aut pugno aut ferro, et non fuerit mortuus, decubuerit autem in lecto suo, et si exsurrexerit is homo et ambulauerit cum baculo, innocuus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mane factũ eẽt. factȩ ĩ uoces.⁊ coruscationes. ⁊ caliginosȩ ⁊ nubeᷤ¬
suꝑ montẽ sina. & uox tebȩ sonabat magna. Quia descenderit
dñs ĩmontẽ. insimilitudinẽ ignis.⁊ ascendebat fumꝰ uelut fumꝰ
camini magnilnlibroshu naue Et factũ ẽ cũ fug̾ent a fucie¬
filiorũ isrł. indescensa beteron. deretit dñs suꝑ illos lapides. grã¬
amis. decelo. ⁊ ꝑsecua ẽ eos ira dñi usq ad racha. ⁊ mortui st̃ plu¬
res delapidib grandinis. quã quod int̾fecert̃ filii isrł gladiis inbello.
Quia apuo  prusentia altitudo cogitacionis. ⁊ intellectꝰ
⁊ si ds̃ ddestirixert qͥi edificauit. Si ille conclusenit. qͥs aꝑiet: si ue¬
terauent aquas qͥs urigalut t̾rã. Et si multiplicauent imbrẽ ipse
euertet eñ. qm̃ qpm illũ om̃ĩs potentia ÷ N lustrandũ neq di

Expanded text:
mane factum esset, factae sunt uoces et coruscationes et nubes caliginosae super montem sina, et uox tubae sonabat magna, quia descenderat dominus in montem in similitudinem ignis: et ascendebat fumus uelut fumus camini magni. Ifiliorum israhel in descensu bethoron, disiecit dominus super illos lapides grandinis de caelo: et persecuta est eos ira domini usque azecha, et mortui sunt plures lapidibus grandiniQuia aput dominum prudentia, altitudo cogitationis est et intellectus. et si deus destruxerit. quis aedificabit ? si ille concluserit, quis aperiet? si siccauerit aquas, quis inrigabit terram? et si multiplicauerit imbrem, ipse euertit e
Abbreviated transcription (Latin):
It uouit iacob uotil dices. si fuent dñs dñs metũ ⁊ custodierit me
in hac uia. qͥa ego it̃ facio. ⁊ deõit michi panẽ ad edenoũ ⁊ uesti¬
m̃tũ quod oꝑiar. Et nduxerit me cũ sanitate indomo patris mei.
⁊ ent mͥ dñs indeũ neũ ⁊ lapis quẽ statui. Et enit mͥ oomꝰ dĩ
⁊ omniũ querũq mͥ dederit decimas offerã exillis tͥ It̃ mala chiel¬
subplantauimꝰ de: qͥa decimȩ meȩ. ⁊ pͥmitiȩ uob̾cũ s̃. ⁊ oissimulãtẽ
uos dissimulastis. ⁊ uos suplatastis me.⁊ intulisis uos. pignera intheᷤ¬
ĩmolat inqͥnatũ dño.¬

Expanded text:
Et uouit iacob uotum dicens: si fuerit dominus deus mecum, et custodierit me in hac uia, qua ego iter facio, et dederit mihi panem manducare et uestimentum quod cooperiar, et reduxerit me cum sanitate in domo patris mei: et erit dominus in deum : et lapis, quem statui, erit mihi domus dei, et omnium quaecumque msubplantauimus te? quia decimae nteae et primitiae aobiscum sunt et dissimulantes uos dissimulastis et uos me subplantastis. et intulistis uos pignera in thenimmolat inquinatum do
Abbreviated transcription (Latin):
n conteget᷑¶¶ supͣ Et si mmedio multorũ sedisti. prior ils ñ
poscens bibere. qͦd sufficiens ÷ hõi disciplinato uinũ exiguũ. ⁊ in
dormiendo ñ laborabis ab illo. ⁊ ñ senties dolorẽ. uigiliȩ. colera: to
Eones uro infranito. Sõnus saritatis in homine parco. dormiet
usq ĩmane. ⁊ anima illiꝰ cũ ipso d̾iliciabit᷑ ad coritħi. Nonauari.¬

Expanded text:
Et si in, medio multorum sedisti, prior illis non poscas bibere. quod sufficiens sit homini disciplinato uinum exiguum, et in dormiendonon laborabis ab illo et non senties dolorem. uigilia et cholera et tortio uiro infrunito: somnus sanitatis in homine parco: dormiet usque in mane, et anima illius cum ipso deliciabitur. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
ñne eoꝵ qͥ inuestigat. Ibi potationes fiunt. Noli gͣ uos in ehra¬
n uino s loqͥmii cũ uiris iustis. ⁊ fabilamim in dcãbuiatoib.¬
Si enĩ infialas ⁊ incalices dederitis oculos ut̃os.
bitis nuoiores pilo In ꝓũb̃. Potente natundi. iͥ uinũ nbibitnt.
ne cũ bibetuit oblisusca̾t sapientiã. C recta ñ possint nidicare ĩ sirmiorbꝰ. i s pͣ

Expanded text:
inebriari uino, sed loquimini cum uiris iustis et fabulamini in deambulationibsi enim in phialas et calices dederitis oculos uestrosbitis nudiores pilo. Item illic: Potentes iracundi sunt: uinum non bibant, ne, cum biberint, obliuiscantur sapientiam et recta non po
Abbreviated transcription (Latin):
frats fsei. Scientes qͥa mauis iudiciũ accipietis. ĩmultis enĩ om̃s de¬
linquixtus. Siqͥs in uerbo ñ delinqͥt hic ꝑfectus uir.ẽ. pot̾ ⁊̃ sre¬
nare totũ corpus ⁊ dingere. quare ũ eqͥs frena iore mittuntuꝵ
nisi ineo ut suadeant᷑ anobis. ⁊ totũ corpꝰ cͥcũducamꝰ. Ecce naues
q̃ tã ĩmensȩ s̃. subuentis duris ferunt᷑. ⁊ cͥcũ ducunt᷑ aprauissimo
gubernaculo. uͥ ĩpetus dirgentis uoluerit. Sic ⁊ lingua. pars m̃¬
bri paria ⁊ si ÷ magniloqua.⁊ sic̃ paruus ignis magna siluã in¬
cendit. Ita ⁊ lingua ignis ÷ Et mundꝰ iniquitatis ꝑlinguã ꝯstat in¬
m̃bris nr̃is. q̃ maculat totũ corpus. ⁊ inflammat rotã natiuita¬

Expanded text:
es quia maius iudicium accipietis. multa enim omnes delinquimus. si quis in uerbo non delinquit, hic perfectus uir est, potest frenare totum corpus et dirigere. quare ergo equis frena in ora mittuntur nisi in eo, ut suadeantur a nobis et totum corpus circumducamus? ecce et naues, quae tam inmensae sunt, sub uentis duris feruntur et circumducuntur a paruissimo gubernaculo, ubi impetus dirigentis uoluerit. sic et lingua pars membri est, sed est magniloqua. et sicut paruus ignis magnam siluam incendit, ita et lingua ignis est: et mundus iniquitatis per linguam constat membris nos
Abbreviated transcription (Latin):
Dona enĩ dñi dei ur̃i hii offert̃. sci ert̃. qͥa sc̃s sũ ego dñs. qui
scĩfico eosIleuitico Et locutus ẽ dñs adaaron dicens. uinũ
⁊ sicerã ñ bibetis cux filii tui tecũ. qͣndo introibitis intaberna¬
culũ testistmonũ. uł cũ acceditis ad altare. ne moriamini. sc̃i esto
ea. iohel. aminadib.⁊ dixit illiꝰ. Uos pͥncipes familiaꝵ leui¬
ubi paraui ei. ⁊ purificati s̃ sacerdotes.⁊ leuitȩ. ut portarent
sunt Obsetro ego testis iħu xp̃i passionũ Similit maiores nati.
⁊ futurȩ declarationis. laudis socius. ut regatis plebẽ dñi cu¬
iã habeutes.ñ mnauaritia. neq inoominatione froctũ. s uola¬
cariȩ exanimo. libent̃. ⁊ sine rep̃hensione. ut forma siti̾ ouib

Expanded text:
ri hi offerunt: sancti erunt, quia sanctus sum ego dominus qui sanctifico eos. Item illic: Et locutus est dominus ad aaron, dicens: uinum et sicera non bibetis, tu et filii tui tecum, quando introibitis in tabernabulo testimonii, uel cum accedetis ad altare, ne moriamini. estote sanasea, iohel, aminadab. et dixit illis: uos principes familiarum leuiubi paraui ei. et purificati sunt sacerdotes et leuitae, ut portarent sunt obsecro ego testis iesu christi passionum, similiter maior natu et futurae declarationis laudis socius, ut regatis plebem domini, curae habentes non in auaritia neque in dominatione fratrum, sed uoluntarie ex animo libenter. et sine reprehensione, ut forma sitis ouibus,
Abbreviated transcription (Latin):
magna hȩc. qͥa q̃ ẽ tã magna gens. cui sit õi adꝓpinquãs. Sic̃
tã magna. que habeat iusticiã. ⁊ iudicia iusta secũdũ omnẽ legẽ
istã. quã trado uobis corã uob̃ hodie. attende t̾ ⁊ serua animã
tuã. Heobliuiscaris oĩa uerba. q̃ uidert̃ ocłi tui. ⁊ ne recedãt de
cord̾ tuo. oibꝰ dieb uitȩ tuȩ. ⁊ instrues. filios cuoᷤ.: silioᷤᷤ filioꝵ tu¬
ꝓor
de contentione uitanda In ꝓuerbiis
diũ suscitat contentio. Om̃s aũ ñ contendenteᷤ ꝓregit amicitia.
oli ꝓcedere inrixatione. post modũ ne peniteat te. cũ t ĩpũbiis
maleduent amicus tuus. recede retro. noli ꝯtenõe cũ te exꝓ¬
Obrau̾it amicus. Grã ⁊ amicitia liberãt quã serua tͥ. ne ĩ ob ꝓ¬
briis sis. s custodi uias tuas bene ꝯserando. ad corĩtħi.¬

Expanded text:
pinquans, sicut tam magna, quae habeat iustitiam et iudicia iusta secundum omnem legem istam, quam ego trado uobis coram uos hodie? adtende tibi et serua animam tuam, ne obliuiscaris omnia uerba, quae uiderunt oculi tui, et ne recedant de corde tuo omnibus diebus uitae tuae. et instrues filios tuos et filios filiorum tuorDE CONTENTIONE VITANDA. In prouerbiis: Odium suscitat contentio, omnes autem non contendentes protegit amicitia.  illic: Noli procedere in rixam cito, ne postmodum paeniteat te. cum tibi maledixerit amicus tuus, recede retro. noli contendere, cum te exprobrabit amicus. gratia et amicitia liberant, quam serua tibi, ne in obprobriis sis, sed custodi uias tuas bene conseruando. Item illic
Abbreviated transcription (Latin):
lege Imaclachigł ¶os sacerdotes. qͥ fallitis nom̃ meu̾. ⁊ di¬
Astis inqͥ re fellimꝰ nom̃ tuũ: offerentes adaltaru̾i meũ panes
polluto Non ẽ m uolunta s dicit dñs om̃ps. Et sacͥ ficiũ ñ accipiã
eece lat derioratis:⁊ lanis eorũ uss cooperttis.⁊ quod crassũ ẽ.
iugulasus. ⁊ ories meas dilꝑsistis. quosd erat in firmũ ñ confor¬
tastis. ⁊ quod male habebat. ñ curastis. Et contͥtũ ñ alligastie⁊
⁊ qͦd enabat ñ conuerastis. ⁊ qͦd ꝑrebat. ñ reqͥsistis. ⁊ fortẽ opp̾sũ¬
stis labore ⁊⁊ disꝑsȩ st̃ oues meȩ. eo qd̾ ñ pastores. s̃. Et factȩ st̃

Expanded text:
eta: Vos sacerdotes, qui fallitis nomen meum, et dixistis: in qua re fefellimus nomen tuum ? offerentes ad altarium meum panes pollutos. non est mihi uoluntas, dicit dominus omnipotens, et sacrificium non accipiam is eorum cooperitis uos, et quod crassum est iugulastis, et oues meas disper sistis: quod infirmum erat non confortastis, et quod male habebat non curastis, et contritum non alligastis, et quod errabat non conuertistis, et quod periebat non requisistis, et fortem oppres
Abbreviated transcription (Latin):
on deᷤforniceriis animã tuã inullo. neꝑoas te.:⁊ hereditat̃ẽ tuã. noli
uideri inuicis ciutatis. Nec uaceris inplateis erꝰ. Auerte faciẽ tuã a
muliere cõposita. ⁊ ñ respicias sp̃ẽm alienã Om̃is mulier quȩstuaria
quasi stercus inuia conculeat᷑. s es ⁊̃ alienȩ mulierss mutti ãmirati.
repbati s̃. Colloqͥũ enĩ illi quasi inis exardescet. Cũ aliena muliere

Expanded text:
on des fornicariis animam tuam, ne perdas te et hereditatem tuam. noli uideri in uicis ciuitatis, nec uageris in plateis eius. auerte faciem tuam a muliere conposita, et non respicias speciem alienam. omnis mulier quaestuaria quasi stercus in uia conculcatur. speciem alienae mulieris multi mirati reprobati sunt: conloquium enim eius quasi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ibi mensa. ⁊ lectũ. ⁊ sellã.⁊ canoelabrũ. Et cũ uenent ad
uos deuertit ibi. Et facto die uenit heliseus. ⁊ ascendit ĩ
supiora ⁊ recubuit ibi. ⁊ postea resioens drat ad geizi puerũ
suũ. Uoca sanamitẽ istã. ⁊ ille uocauit eã Et ut stecit incon-¬
spectu eiꝰ. dint ad eã. Ecce honorificasti nos. oñi honore. ⁊ pre¬
parasti nobis habitaculũ. Qiuio ret̾buemus ⁊ Et diat he

Expanded text:
mus ibi mensam et lectum et sellam et candelabrum: et cum uenerit ad nos, diuertet ibi. et facto die, uenit elisaeus et ascendit in sapehora et recubuit ibi. et postea residens dixit ad giezi puerum suum: uoca somaniten istam. et ille uocauit eam: etutstetit in conspectu eius, dixit ad eam: ecce bonorificastis omni honore et praeparasti
Abbreviated transcription (Latin):
ues signaculũ similtudiis. ⁊ corona ꝯe. h. decoris. ⁊ indelicũs
paradisi dei sigsli ũ cheruibin posui te. in monte sc̃õ dei.
⁊ peccasti:⁊ uulneratꝰ es a monte dni. Corrupta ẽ docttina tua.
cũ dedecore. ꝓpt̃ multitudinẽ peccatorũ tuorũ. in teriã te ꝓie¬
ci. inconspectu regũ oeds te. intraduchionẽ. ꝓpt̃ muttituoinẽ
peccatorũ tuorũ. ⁊ oysti. Ds̃ sũ ego. habitationẽ dĩ habitaui

Expanded text:
ezechiel propheta: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, et in deliciis paradisi dei fuisti. cum cherubin posui te in monte sancto dei et peccasti et uulneratus es a monte domini. corrupta est doctrina tua cum decore. propter multitudinem peccatorum tuorum in terram te proieci, in conspectu regum dedi te in tnductionem propter multitudinem peccatorum tuorum. Et dixisti: deus sam, ego habitationem dei habitaui
Abbreviated transcription (Latin):
uos baptizo inaqua in penitentia. Heniet forcior me. cuiꝰ
n sũ dignꝰ calciam̃ta portare. Ille uos baptizauit in sp̃o scõ.¬
⁊ ioni. Quiht̃ uentilabrũ ĩmanu sua Et mundabit areã
uiã. frum̃tũ autẽ congregab᷑ in horreũ suũ. P alaeas aũ ꝯduret
igni mertinguibiu supra At ihe oisciplis suis

Expanded text:
uos baptizo in aqua in paenitentia: uenit autem fortior me, cuius non sum dignus calciamenta portare: ille uos baptizabit in spiritu sancto. qui habet nentilabrum in manu sua et mundabit aream suam: frumentum quidem suum congeret in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili.
Abbreviated transcription (Latin):
ager autẽ hic xrĩ uołi  mundis. bonũ uͦ sem̃ hii sunt
qͥ illa semi.¬
nauit diabolus ẽ. Messis aũ ꝯsũmatio scłi ẽ. Messores aũ añ¬
geli sc̃. Sic̃ gͦ colligunt᷑ zizania. ⁊ igni ꝯburunt᷑ Sic erit
in ꝯsumatione scłi. Aittet filiꝰ hominis angelos suos. ⁊ ꝯgre¬
gabt̃ deregno eiꝰ omnia scandala. & eos qͥ faciunt iniquita¬
Ecce dico uob̾ leuate oculos ur̃os ⁊ uidete regiones. qͥa albȩ
s̃ admessẽ. Sic̃ aũ qͥ mietit ⁊ m̃ecẽdẽ accipit᷑.⁊ colligit suic¬
tũ inuitã et̃nã Et qͥ seminat gaudebit simul cũ eo. qͥ metet.
in hoc. ẽ. gͦ uerbũ ueritatis. qͥa alius qͥ seminat. ⁊ alns ẽ. qͥ
metet. Ego misi uos metere. inqͦ hon laborastis. aliĩ enĩ labora.¬

Expanded text:
ager autem hic mundus est, bonum uero semen hi sunt qui illa seminauit, diabolus est, messis autem consummatio saeculi est, messores autem angeli sunt. sicut ergo colliguntur zizania et ignifilius hominis angelos suos, et congregabunt de regno eius omnia scandala et eos qui faciunt iniquitaecce dico uobis: adleuate oculos uestros et uidete regionsunt ad messem. sicut autem qui metet mercedem accipiet et colliget fructum in uitam aeternam, et qui seminat gaudebit simul cum eo qui metet in hoc est enim uerbum ueritatis, quia alius est qui seminat et alius est qui metet. ego misi uos metere in quod uos non laborastis: alii autem labora
Abbreviated transcription (Latin):
tari t̃ oportere Neq audire hereticos ĩ deutõ nom̃
adiecent supra hȩc. inponet᷑ dĩ suꝑ eũ plagas ꝗ̃ scͥpte s̃ inhoc
libro. Et siqͥs abstulerit uerba ꝓpħiȩ libri huiꝰ. auferet dĩ par¬
tẽ eiꝰ deligno uitȩ. ⁊ deciuitate sua Inpuerb̃ Recede¬
olia dicere admãdata eiꝰ ne arguaris ⁊ m̃dax sis. ubi supra.¬
Iitiora tene q̃ ieris. ⁊ fortiora tene p̃scrutaueris. s ꝙ̃ In excłes
tos enĩ seouxit suspicio eorũ. ⁊ inuanitate detinuit sensũ eoꝵ.¬

Expanded text:
TARI NON OPORTERE NEQVE AVDIRI HAERETICOS. In deuteronomio: adiecerit supra haec, inponet deus super eum plagas, quae scriptae sunt in hoc libro: et si quis abstulerit uerba prophetiae libri huius, auferet deus partem eius de ligno uitae et de ciuitate sancta. IteNoli adjicere ad mandata ejus, ne arguaris, et mendax sis. In tiora te ne quaesiueris, et fortiora te ne perscrutaueris: sed quae praecetos enim seduxit suspicio eorum, et in uanitate detinuit sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ingule distinctõnes uinꝰ ⁊ emsdem clausule
sunt in dactilum tiande/ p̃t illam que ambitũ
finitiua / boc mõ nõ ẽ elcũs canoĩce qui medi ͭ ͤ
petuĩa in ep̃alem apicem ẽ adeptus / nec ẽ ignorãd
ꝙ si p̾ma discinctõ in dactillum fiiat᷑ sequõ adactilo

Expanded text:
ingule distinctiones unius et eiusdem clausule sunt in dactilum terminande, preter illam que ambitum finitiva, 3 hoc modo: 'Non est electus canonice qui mediante pecunia episcopalem apicem est adeptus'. 4 Nec est ignorandum quod si prima distinctio in dactilum finiatur, sequens a dactilo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabil est si a uitate nõ uidebitur dissentite nano
est aꝑta que res narrãdas explicat ordinate. Itẽ
cõmoda mittentis ꝓut mat̾ia posculat sr̃ fluũ nͨ¬
ita ꝙ nil ponat supfuiũ nec tangat sibi aliq̾d
nociturũ. Reddõ quo cãe locũ p̾cipuũ lym narrõe
narrandoꝵ debent clausulatĩ ⁊ discincte ꝑ ordinẽ
explicore. ¶ de petitõe ⁊ occospeciebus ip̃ius.

Expanded text:
babilis est si a veritate non videbitur dissentire. Narratio est aperta que res narrandas explicat ordinate. 4 Item commoda mittentis, prout materia postulat, ita quod nil ponat superfluum nec tangat sibi aliquid nociturum. 5 Redditio quoque cause locum precipuum habenarrandarum debent clausulatim et distincte per ordinem explicare. 38. 1 DE PETITIONE ET OCTO SPECIEBUS IPSIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
dictõ cuiꝰ penultima sit acuta spõdeꝰ ⁊ dimids
hic uocatur ut maiestas et amare Item om̃ĩs dc̃õ
carz daccilo si eius penultima sit acuta ut edocuerũt
nec scricte hic accentus accrpiturr. S ẽ accentus
hic quedam modulõ uocis ꝑ eleuacõm ⁊ dep̾ssom̃
suꝑ penultiãt sillãꝵ facta indõ aireiũ comybante

Expanded text:
dictio cuius penultima sit acuta spondeus et dimidius hic vocatur, ut 'magestas' et 'amare'. 8 Item omnis dictio caret dactilo si eius penultima sit acuta, ut 'edocuere' 9 nec stricte hic accentus accipitur sed est accentus hic quedam modulatio vocis per elevationem vel depressionem super penultimam sillabam facta, iudicio aurium comprobante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuerbia socianda. ¶ de exordio quod fit ꝑfentenciam.
Entoncia ẽ or̃o de monbus sumpta ꝙ decent
breuit᷑ comp̾hẽdeus/ hoc mõ is est extimãdꝰ
liber qui nulli cripitudim ẜuit Item om̃s lorẽs
qui de robus dubris consultãt ira odio mĩa. bacuo
Oc autẽgonus oxordiũ ꝙ absolutũ uł gn̾ale

Expanded text:
EXORDIO QUOD FIT PER SENTENTIAM. 2 Sententia est oratio de moribus sumpta, quid deceat breviter comprehendens, hoc modo: 'Is est extimandus liber qui nulli turpitudini servit'. Item: 'Omnes homines qui de rebus dubiis consultant ira, odio, misericordHoc autem genus exordiorum quod absolutum vel generale
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ nõ ꝑtinet ad cam̃ nec scõpti narracõni
coheret/ Ctranslatũ est qd alud conficit qm̃
poseulet genus caẽ ut si docilem quis faciat
auditorem cum beniuolẽcia cã desideret uel si
utatur pͥncipio qñ est insumacoe utediscõtra¬

Expanded text:
est quod non pertinet ad causam nec sequenti narrationi coheret. 9 Translatum est quod aliud conficit quam postulet genus cause, ut si docilem quis faciat auditorem cum benivolentiam causa desiderat vel si utatur principio quando est insinuatione ute
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ꝙ longius ad narrom̃ accedit ⁊ ic̃ ꝓprie utiꝰ᷑
signis localibus ut huic est nti uel indeãcum
aliis similibus. ¶ de octo principiis exordiendi
cto sunt pͥncipia exordiendi ꝙͣtitatur̃.
¶ Qualitatiuum
balitatiuũ ad qualitatẽ rei uel ꝑsone
ꝑtiuet ut si dicã qualis amicui uobis¬
extiteri in tempore oꝑtuno effectus opum

Expanded text:
d longius ad narrationem accedit; et tunc proprie utimur signis localibus, ut : hinc est , vel inde est , et aliis consimilibus. XVI. DE OCTO PRINCIPIIS EXORDIORUM Octo sunt principia exordiendi: quantitativ. 2. QUALITATIVUM Qualitativum ad qualitatem rei vel persone pertinet, ut si dicam : Qualis amicus extiterim in tempore oportuno effectus operum
Abbreviated transcription (Latin):
diusos animos qui ad epulas tulliane refoctõis
accedũt/ nõ ẽ nobis roͣnũ salũ tenẽtib admirãdã
quia in mensa tulliana delicie discumbẽtib ĩnuaᷝ ͤ
aponũt᷑ et aꝓbande sunt suĩe singulorũ dñ mõ
suprõnis basi firut suit fundate qͣre mõͫ.¬

Expanded text:
diversos animos qui ad epulas tulliane refectionis accedunt, non est nobis, Romanum stilum tenentibus, admirandum, 3 quia in mensa tuliana delicie discumbentibus innumerabiles apponuntur et approbande sunt sententie singulorum dummodo supra radonis basim firmiter sint fund
Abbreviated transcription (Latin):
qr necliagatur longius sicut psa nec tempora
metricũ qr istud cã reccituonus et breuitatio et
delectacõnis diligentissime aphĩs est inuẽtum
hic gͦ de prosaico ẽ agendum. ita ꝙ spãlia p̾uo
que ccͣ edificiũ eplare uersãtur ⁊phea gn̾alia
subiũgemius. ¶ Quid sit epła ⁊ unde dicatur.¬

Expanded text:
quia nec vagatur longius sicut prosa nec tempora metricum, quia istud causa rectitudinis et brevitatis et delectationis diligentissime a phylosophys est inventum. 6 Hic ergo de prosayco est agendum, ita quod specialia prius que circa edificium epistolare versantur et postea generalia subiungemus. 4. 1 QUID SIT EP
Abbreviated transcription (Latin):
abstinenoũ a drliciis In eccłes
thoros eceũ. qͥ manducatis hedos degregib. ⁊ uitulos oear¬
mñtis lactantes. qͥ plauoetis adsonũ organorũ. sic̃ sẽpit̾na esti¬
mauert̃ ea. ⁊ ñ qͥa si fulgentia. qͥ bibunt saccatũ uͥnũ.⁊ op¬
tima unguenta unguunt ⁊ ñ dolebãt nichil inint̾itũ isepꝰ¬

Expanded text:
ABSTINENDVM DELICIIS. In ecclesiastico: thoros eorum, qui manducatis haedos de gregibus et uitulos de armentis lactantes, qui plaudetis ad sonum organorum, sicut sempiterna aestimauerunt ea et non quasi fugientia: qui bibunt saccatum uinum et optima unguenta unguuntur et non dolebant nihil in interitum iosep
Abbreviated transcription (Latin):
recipientes merce dẽ iusticiȩ. dulcedinẽ estimanteᷤ malignitatẽ.
deliciis coinqͥnati. ⁊ ĩflãmati infũmis uoluptatib coniuuiis at¬
tenti. oculos habentes adulteros. ⁊ incessabiles. deliciis risicu¬
lantes. sp̃c stabitoͥtos. ⁊ cor exercitatũ. cũpidi ⁊ maledicti filii.
abrelicti. qͥ auia ueritatis exerrauert̃. Eripiendos positos
in necessitate ⁊ in tͥsticia In ꝑuerbiis
Snie eos qui ducunt᷑ admortẽ. ⁊ redime qͥ int̾łiciunt᷑. ne par¬
cas si aũ dixeris ñ hc̃ noui. scito qͥa dñs corda hominũ no

Expanded text:
recipientes mercedem iniustitiae, dulcedinem aestimantes malignitatem, deliciis coinquinati et infamati in summis uoluptatibus, conuiuiis adtenti, oculos habentes adulteros et incessabiles delictis, refigurantes spiritus stabilitos et cor exercitatum: cupidi et maledicti, fili abrelicti, qui a uia ueritatis exerrauerant. CXI. ERIPIENDOS POSITOS IN NECESSITATE BT IN TRISTITIA. In prouerbiis: Erue eos qui ducuntur in mortem et redime qui interficiuntur, ne parc
Abbreviated transcription (Latin):
te alim̃ta copiosa. fac̃ aũ in messe repositionẽ. Uel uade ad apẽ
qͣndo aũ desõno surgis. modicũ quidem dormis. modicũ aũ sedes.
modicum qͥdem dormitas. modicũ autẽ manibꝰ ꝯplecteris pectuᷤ.
Deinde adueniet tͥ sic̃ malus uiator pauꝑtas. ĩ opia aut̃ sicut
bonꝰ cursor. Si aũ impiger fueris. ueniet tibi sic̃ fons messiᷤᷤ
tua. In opia aũ sic̃ bonꝰ cursor resugiet. In ꝓ uerbus
igrũ deiecit timor. animȩ aut̃ effemina torũ esurient. In eccłes

Expanded text:
te alimenta, copiosam autem facit in messe repositionem! uel uade ad apem,te alimenta, copiosam autem facit in messe repositionem! uel uade ad apem,quando autem de somno surgis? modicum quidem dormis, modicum autem sedes, modicum quidem dormitas, modicum autem manibus conplecteris pectus: deinde adueniet tibi sicut malus uiator paupertas, inopia autem sicut bonus cursor. si autem inpiger fueris, ueniet tibi sicut fons messis tua, inopia autem sicut bonus cursor refugiet te. Item illic: Pigrum deicit timor: animae autem effeminatorum esurient. Item
Abbreviated transcription (Latin):
tecto induc ĩqͥomũ tuã. Si uideris nudũ uesti. ⁊ oomesticos semi¬
nis tui ñ despicias. Tc̃ erãpet tẽporaneũ lum̃ tuũ ⁊ sanitateᷤᷤ tus
cito orient᷑. Et p̃ibit ante te uisticia. ⁊ maiestas dĩ cͥcũdabit
te. Et tc̃ clamabis. ⁊ dñs exaudiet te. dũ ad huc loq̃ris dicit
eet: ad sũ Si auferas a te uinculũ iniqͥtatis. ⁊ obligationẽ suer¬
bũ murinurationis. ⁊ des esurienti panẽ tuũ. exanimo ⁊ anĩã
humiliatã. sacaueris. Tc̃ oriet᷑ tͥ intenebris lum̃. ⁊ tenebre tͥ
ert̃ ut meridie ⁊ erit tͥ dĩ cuiis cecũ sẽꝑ ⁊ saciabieris ꝓ ut desi¬
derat anima tua. ⁊ ossa tua pinguescẽt. ⁊ eit sic̃ hortꝰ ebrius
⁊ sic̃ fons cui ñ defic̃ a qua Et edificabunt᷑ deserta tua. ⁊ ert̃
uias eiꝰ. ⁊ esto illa sapientior. illa enĩ cũ agrũ ñ possideat. lle-
q conpellentẽ se habeat. Neq sub dño sit. Quomodo parat esta-¬

Expanded text:
 uesti: et domesticos seminis tui non despicias. tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et sanitates tuae cito orientur, et praeibit ante te iustitia, et maiestas dei circumdabit te. tunc clamabis, et dominus exaudiet te: dum adhuc loqueris, dicit: ecce adsum. si auferas a te uinculum iniquitatis et obligationem et uerbum murmurationis, et des esurienti panem tuum ex animo, et animam humiliatam satiaueris, tunc orietur tibi in tenebris lumen, et tenebrae tibi erunt ut meridies. et erit deus tuus tecum semper, et satiaberis prout desiderat anima. tua, et ossa tua pinguescent, et erunt sicut hortus ebrius et sicut fons cui non deficit aqua. et aedificabuntur deserta tua, et erunt vias ejus, et esto illa sapiue conpellentem se habeat, neque sub domino sit, quomodo parat aesta
Abbreviated transcription (Latin):
labiis thesaunzat ignẽ ⁊ prou̾biis Non conueniunt stulto
labia fidelia. neꝙ ustis labia m̃dacia. Ut supra¬
prudentiĩ eccłes atus fatui ñ erit. utilis tͥ. Oculi enĩ illiꝰ
septiplices. exigua dabit. ⁊ multa ĩpꝑal̾it. ⁊ aꝑtioris illiꝰ ĩflatioẽ
ñ honeste agit Ipu̾biis Stultus ipsa eadẽ die ꝓnuntiat irã
lio. uir autẽ pruoens multa sustinet It̃ iacobꝰ¬

Expanded text:
labiis thesaurizat ignem. Non conveniunt stulto labia fidelia, neque justo labia mendacia. Ittico: Datus fatui non erit utilis tibi: oculi enim illius septemplices. exigua dabit et multa inproperabit, et apertio oris illius non honeste agit. Item illic. Stultus ipse eadem die pronuntiat iram lio; vir autem prudens multa sustinet. I
Abbreviated transcription (Latin):
ilioli nemo uos seducat. qui facit iusticiã. uistus ẽ. Sic It iobs
ille iustꝰ ÷ Qui faat peccatũ. dediabolo ÷ qͥa abinitio diabolus
peccat. Et in hoc apparuit filiꝰ dei. ut solueret oꝑa diaboli. Omĩs
qͥ natus ẽ exdeo. ñ peccat. qͥa sensus eiꝰ inipso manet. Et ñ pocest
peccare. qͥa de deo natus ẽ. Hinc apparent silii d̾ei ⁊ filii diaboli. Dĩs
qͥ ñ ẽ iustus. ñ ẽ exdeo. ⁊ qͥ ñ diligit srẽm suũ. Sapient̃ respon¬

Expanded text:
cit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccatum, a diabolo est, quia ab initio diabolus peccat. et in hoc apparuit filius dei, ut solueret opera diaboli. omnis qui natus est ex deo non peccat, quia semen eius in ipso manet, et non potest peccare, quia de deo natus est. hinc apparent filii dei et filii diaboli. omnis qui non est iustus non est ex deo et qui non diligit fratrem suum. XCI