comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lentio discat m om̃i sũbrectione. decere aũ multeri
ñ ꝑmitto. neq dñari in uirum. sed ẽẽ insilentio. a¬
dam enĩ pͥmus formatus ẽ. deinde eua. Et adamnõ
ẽ seductus. sed mułi seducta inp̃uaricatione fuit
Salua aũ erit ꝑfilioꝵ generationẽ. si maneat ĩ fĩde
et i̾itate. ⁊ castitate ⁊ sobrictate. De scĩtate ⁊ oꝑe¬

Expanded text:
lentio discat in omni subiectione. docere autem mulieri non permitte, neque dominari in uirum, sed esse in silentio. adam enim primus formatus est, deinde eua. et adam non est seductus, sed mulier seducta in praeuaricatione fuit. salua autem erit per filiorum generationem, si maneat in fide et ueritate et sanctitate cum sobrietate. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Dico aũ uobis. qr quicũq dimiserit uxorẽ suam
excepta causa foruicationis fatit illam methari
dicunt eis discipuli. Si talis causa uiri ẽ cũ uxore
ñ expedit nubere. Iłx aũ respondit eis. Non om̃ts ca¬
piunt u̾bum istũd. s hi quĩb concessum ẽ. Sũt
enĩ fbadones qui exutero matris nati sũt. ⁊ sunt
spadones qui fc̃i sunt ab hominib. Et sunt spadones
qui se ip̃os castrauerunt pp̃ regnũ celoꝵ qui pot̃
capere capiat. de concordia cõuugali tħitu muliẽ¬

Expanded text:
Dico autem uobis, quia quicumque dimiserit uxorem suam, excepta causa adulterii, facit illam moechari. dicunt ei discipuli: si talis uiri causa est cum uxore, non expedit nubere. iesus autem respondit eis: non omnes capiunt uerbum istud, sed hi quibus concessum est sunt enim spadones, qui ex utero matris nati sunt, et sunt spadones, qui facti sunt ab hominibus, et sunt spadones, qui se ipsos spadonauerunt propter regnum. qui potest capere, capiat. LXXXI. DE CONCORDIA CONIVGALI ET HABITV MVLIE
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ht̃ quterelam sic̾ ⁊ deus inxp̃o donauit uobͣ.
LXXXUI
uoniam felix sterilis ⁊ incomquinata sap̃ie¬
que nescit thorum indelicto ht̃ fructũ ĩ dilc̃one
anime. ⁊ spado qui nõ est oꝑatus ꝑmanus miqͥtatẽ
net agitauit adu̾sus dñm nequissima. dabitur eñ
excidet radix sapientie: ad corrinthios¬

Expanded text:
donauit uobis, LXXX. uoniam felix sterilis et incoinquinata quae nescit thorum in delicto! habebit fructum in dilectione animae. et spado qui non est operatus per manus iniquitatem nec cogitauit aexcidet radix sapientiae. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus d̾m. de obedientia. In ȩtodo.
i autlieris uocem dñi dei tui. ⁊ que ei ꝑ¬
cent feceris coram ip̃o. ⁊ obaudieris p̃ceptis
eius. ⁊ custodieris oẽm iusticiam eł. omnẽ in¬
firmitatẽ qͣm importami egyptiis nõ importa¬
auris aurea ⁊ sardino p̾cioso. tta sermo sapi¬

Expanded text:
. DE OBOEDIENTIA. In exodo: Si audieris uocem domini dei tui et quae ei placent feceris coram ipso et obaudieris praeceptis eius et custodieris omnem iustitiam eius, omnem infirmitatem, quam inportaui aegyptiis, non inportaauris aurea et sardino pretioso, ita sermo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
gilantia potuerit accelerandũ. suggero. peto.
obsecro. flagito. Neq enĩ ꝑuũ uhus malis so¬
latiũ dñs ohtulit. quod de uoluit multo am¬
plius posse qͣmpoteras. qm̃ iam detius multis
et magnis oꝑtb bonis gaudebamus. Multum
sane de quoꝵdam neq paucoꝵ fide firinissima
et stabli gratilam̃. qͣui excitasione legũ ip̃aꝵ¬
ad xp̃ianam religionem uł catholicam pacem eu̾si
sũt ꝓ quoꝵ salute sempit̾na nos inhac temporali
etiam ꝑiclitari delectat.ꝓꝓterea enĩ maxime ab ho¬
minib nimiũ durũq ꝑuersis. nuĩt inmmucitiaꝵ
grauiores intpetus sustinemus. quos ñ nulli eoꝵ¬
utobiscũ patientissime sustinent. s płimũ infir
ibi sũt ab eximietate tua illis tradatur cũ uene¬
rint. T̃antam quippe tut sincerissimi pectoris hĩs
fiduciam ut adiuuante dño deo nr̃o nõ solum
Simꝑatorem auxilii te uelimus uerũ etiã consi

Expanded text:
gilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, gilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulamur, qui ex occasione legum ipsaad Christianam religionem uel catholicam pacem conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum patientissime sustinent; sed plurimum infirmibi sunt, ab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus fiduciam, ut adiuuante domino deo nostro non solum impertitorem auxilii te uelimus uerum etiam consi
Abbreviated transcription (Latin):
magis theodosum filium qͣm stilitonem curasse mit¬
tendas. Pp̃ea quippememoratus p̃sbr haꝵ ꝑlator cũ
ro qui tuã mecũ sincerissimã dilectionem multum
salutat. ꝑ ypponem regium ubi ego sũ transire
scribendi ad eximietatem tuam ⁊ ñ inuemebamus.
Iam quidẽ unam ep̃łam miserã innegotio nr̃osc̃i
frĩs ⁊ collegis mei bonefatii ep̃i kataquensis. sed
nõ dum ad nos ꝑuenerant grauiora q̃ nos uehe¬
m̃tius agitarent. quib comp̾mendis uł corrigen¬
dis quemadmod̃ meltore scd̃m utam xp̃i consilto
cũ tanta benignitate cordis tinacturri sũt qui po¬
terunt cõi confilto dĩligentius deliberatũ aliqͥd
ferre qnͣtum temꝑis ꝑmittebat angustia. Illud
tam̃ quo ammũ clementissimi ⁊ religiosilssum
principis erga. eccam ꝓuintia nouerit nullo
mͦ ẽcdifferendum. s etiam añqm epos qui ꝓuet¬
menbris intitbulatione maxima constitutis ui¬

Expanded text:
magis Theodosii filium quam Stilichonem curasse mitmagis Theodosii filium quam Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe memoratus presbyter harum perlator, cum ro, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire scribendi ad eximietatem tuam et non inueniebamus. iam quidem unam epistulam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifatii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos peruenerant grauiora, quae nos uehementius agitarent, quibus comprimendis uel corrigendis quem ad modum meliore secundum uiam Christi consilio cum tanta benignitate tui cordis acturi sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum temporis permittebat angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi principis erga ecclesiam prouincia nouerit, nullo modo esse differendum, sed etiam antequam emembris in tribulatione maxima constitutis ui
Abbreviated transcription (Latin):
Non potui p̃termit̾e ꝑ hunc fr̃em ⁊ conpb̃rm meũ
qui ut genti necc̃itatẽ ꝓ salute cuus sui etrã media
hyeme qũocumq ad islas partes uenire cõpulsus ẽ.
et salutare ⁊ ãmonere caritatem tuã quã habes in
acceleretur instantia quomou̾int ĩnui. ⁊ eccłie
leges illas que deydolis confringendis. ⁊ heretitis
corrigendis in uostilicono in affrica misse sunt
utoluntate imꝑatoris piissimi ⁊ fidelissimi ⁊secutas.
quo nesciente ł nolente fc̃m siue dolose ractant. siue
libenter putant. atꝙ huic ammos imꝑatoꝵ trũbur¬
lentissimos reddunt nõbis q ꝑiculose ac uehem̃ter in¬
festos. Doc aũ qd̾ petendo ut suggerendo ãmoneo p̃s¬
tantiam titam nõ dubito õium ꝑaffricam collegaꝵ
meoꝵ fieri uolitate. ⁊ arbitror quatũq pͥmitus
exorea occastone facillime posse ac dẽbere maturani.
ut nou̾it sit̃ dixi hoĩes. nam quoꝵ ⁊ adu̾santiũ salu¬

Expanded text:
non potui praetermittere per hunc fratrem et conpresbyterum meum, non potui praetermittere per hunc fratrem et conpresbyterum meum, qui urgenti necessitate pro salute ciuis sui etiam media hieme quomodocumque ad illas partes uenire compulsus est, et salutare et admonere caritatem tuam, quam habes inacceleretur instantia, quo nouerint inimici ecclesiae leges illas, quae de idolis confringendis et haereticis corrigendis uiuo Stilichone in Africam missae sunt, uoluntate imperatoris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus exorta occasione facillime posse ac debere maturari, ut nouerint, sicut dixi, homines uani, quorum et aduersantium salu
Abbreviated transcription (Latin):
ommno eximio ⁊ m̾ito p̃stantissimo mul¬
tũ ꝙ inxp̃i caritate honorando filio olym
diuim̃ te ẽẽ siblunatũ merito. cũ ip̃a fa¬
ma nõ dum certissima uobis ẽẽt nicħ aliud de aĩo
tuo credidimus erga eccł̃iam dei cus te ueratiter
filium ẽẽ gaudemus quẽ qd̾ tuis litt̾is mox apusti
tam̃ etiamillis lectis quib ultro dignatus ẽs. etã
si pigri ⁊cunctantes sẽnnis exhortationẽ bentuo¬
lentissimã mutere. ut instiuente humilitate nr̃a
ꝑ religiosam obedientiamtuam dñs cuiꝰ mutere
talis es eccłie sue iam iamq sibueniat maiore
fiducia tibi scribimus dñe exinuie ⁊ n̾nto p̃stant¬
sime multũ ꝙ in xp̃a caritate honorande fili. Et fr̃s
quidẽ multi sc̃i college mei grautꝰ ecc̃a ꝑturbata.
ꝑfecti sũt pene fugientes ad głosissimũ comitatum
quos siue iamuideris. siue litt̾as eoꝵ ab urbe romara
oportunitate cuiꝰdam occasionis acceꝑis. Ego tamẽ
licet mellũ consiliũ cũ eis cõmunicare potuerim

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO PRAESTANTISSIMO MULTUMQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDO FILIO OLVMPdiuimus te merito sublimatum, cum ipsa fama nondum certissima nobis esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga ecclesiam dei, cuius te ueraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti, tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiam si pigri et cunctantes essemus, exhortationem beniuolentissimam mittere, ut instruente humilitate nostra per religiosam oboedientiam tuam dominus, cuius munere talis es, ecclesiae suae iam iamque subueniat, maiore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime multumque in Christi caritate honorande fili. Et fratres quidem multi sancti collegae mei grauiter ecclesia perturbata rofecti sunt paene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos siue iam uideris siue litteras eorum ab urbe Roma opportunitate cuiusquam occasionis acceperis, ego tamen, licet nullum consilium cum eis communicare potuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exopib. sed exuocante dc̃m est ei. qr maior
seriuet minori. Sicut scriptum ẽ. Iacob dilexi
esan aũ odio habui. nõ nullos mouet ut ꝓu¬
tent apłm paulũ abstulisse liberũ uoluntatis
arbitͥum. quo ꝓmeremur d̾m bono pietatis uł
malo impietatis offendumis. Dicunt enĩ ꝙ añ
oꝑa aliqua seu mala sen bona duoꝵ nõ dũ mascẽ¬
tium. deus imũ dnlexerit alt̾m odio hũerit. Sed
respondemus p̃scientia dei fcm̃ eẽ. qr nouit etiam
de nõ dum natis qualis quisq futurus sit. Sed
ne quis dicat. Oꝑa ergo elegit deus meo quem
dilexit qmͣ qmͣ nõ dum erant qd̾ erãt futura p̃¬
dũ est oꝑa bona ꝑ daectionẽ ficri dilectionem

Expanded text:
ibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori, sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui, » nonnullos movet, ut putent apostolum Paulum abstulisse liberum voluntatis arbitrium, quo promeremur Deum bono pietatis, vel malo impietatis offendimus. Dicunt enim quod ante opera aliqua, seu bona seu mala, duorum nondum nascentium Deus unum dilexerit, alterum odio habuerit. Sed respondemus, praescientia Dei factum esse, qua novit etiam de nondum natis, qualis quisque futurus sit. Sed ne quis dicat: Opera ergo elegit Deus in eo quem dilexit, quanquam nondum erant, quod ea futura prdum est, opera bona per dilectionem fieri, dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
deamus suĩam de alieno corde qd̾ nõ uidemus.
Iteo sequit᷑ ⁊ dicit. Alius quidẽ credit mandu¬
care om̃nia. Qui aũ infirmus ẽ holus mandu¬
cet. Quia illo iam temꝑe multi iam firmi in
fide ⁊ scientes scd̃m sñiam dñi nõ cõmacula

Expanded text:
deamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes s
Abbreviated transcription (Latin):
deits płebem suam: Absit. Nam ⁊ ego ifrlita sũ
ex semine abrabam detribu beniamin. adnr
refertur qd̾ suꝑuis dixit. Non pot̾ aũ excide uer¬
bum dei. Non enĩ om̃s qui sunt ifrł hii sunt
iscłite neq qui sũt semẽ abraham om̃s filii ᷑
s in ysaac uocabit᷑ tibi semen. ut de ip̃o sciliot
ppło iudeoꝵ illi deputentur insenten. qͥ dño cre¬
deliq̃runt ut aaderent. Absit. S illoꝵ delicto
salus gentib. nõ ideo dicit. qr nõ cetidennt.
s qr casus ipõꝵ nõ fint manis. qm̃ ad salutem
gentiũ ꝓfecit. nõ ergo deliq̃runt ut caderent .i.
ad salutem. deinde incipit ex hocloco iudeoꝵ
ppłm cõmendare ⁊̃ de ip̃o casu infidelitatis
ut nõ suꝑbiant gentes. qr ⁊̃ casus uideoꝵ tã
p̃tiosus extitit ꝓ salute gentiũ. s magis delet
cauere gentes. neͣ dum suꝑbiunt simiłr cadant᷑¬

Expanded text:
Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum, Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, ad hoc refertur quod superius dixit, Non potbum Dei: non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; neque quia sunt ex semine Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: ut de ipso scilicet populo Judaeorum illi deputentur in semen, qui Domino credeliquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id ad salutem. Deinde incipit ex hoc loco Judaeorum populum commendare, etiam de ipso casu infidelitatis, ut non superbiant Gentes; quia etiam casus Judaeorum tam pretiosus existit pro salute Gentium: sed magis debent cavere Gentes ne, dum, superbiunt, similiter cadant
Abbreviated transcription (Latin):
uit amortius saluus eris. Corde credit᷑ ad iusti¬
ciam ore aũ coufessio fit ad salutem. ẽotus em̃¬
hic locus ad illud refertur adillud refertur qd̾¬
supus dixit. Uerbum enĩ consumans ⁊breu¬
aus facret dñs suꝑt̾ram. Remotis enĩ ĩ nume
emulationem itos ꝑdutam in nõ gentẽ. ingen¬
tem in sipientẽ uritabo uos. dicendo gentẽ m¬
sipientem exponit quid dix̾it. in nõ gentẽ qi
qd̾ nec gens dicenda sit que insipiens est. De cui
tamẽ fide urritandũ dicit ppłm uidatcũ. quia
slli app̃henderunt qd̾ isti respuerunt. Ut certe
ĩ nõ gente̾ ingentẽ insipientem. qr cũ eẽt gõs
insipiens om̃is gens ydola colens. tam̃ gen¬
tilitatem credendo deposuit Unde ⁊̃ illud est.¬
Si gͥ pp̃utiũ iusticias legis custediat. nõne p̃pu¬
cium legis incirtũcistone deputabitur ut sit
hit sensus. Ego in emultationẽ uos adducam.
in eam que nõ gens ftã ẽ. deponendo gentili¬
tatem ꝑfidem xp̃i cũ fiusset gens insipiens

Expanded text:
it a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem; » totus hic locus ad illud refertur quod superius dixit, Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Remotis enim innumeraaemulationem vos perducam in non gentem; in gentem insipientem irritabo vos; dicendo, gentem insipientem, exposuit quid dixerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum Judaicum, quia illi apprehenderunt quod isti respuerunt. Vel certe in non gentem, in gentem insipientem; quia cum esset gens insipiens omnis populus idola colens, tamen gentilitatem credendo deposuit. Unde illud et praeputium justitias Legis custodiat, nonne praeputium ejus in circumcisione deputabitur ? Ut sit hic sensus: Ego in aemulationem vos adducam in eam quae non gens facta est, deponendo gentilitatem per fidem Christi, cum fuisset gens insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
donũ. Nam iudiciũ qͥuidẽ exuno incondemp¬
nationem. grã aũ exmultis delictis adius¬
tificationem. Eximo ergo qd̾ dc̃m ẽ subandi¬
tur delicto. quia sequitur gr̃a aũ exmultis
delictis. Ergo hec differentia ẽ. qd in adam
unũ delictum dampnatũ ẽ. a dño aũ mul¬
ta donata sũt. Quod ergo sequit᷑ ambas
istas differentias tenet ut explicet᷑ sic. Si
enĩ obunĩ delictũ mors intrauit ꝑ unum
multo magis qui hñdantiã gr̃e ⁊ iustitte
accipiunt. ĩ uita regnabunt ꝑunũ tħm xp̃m
Quod aũ dixit i multo magis regnabunt
ad uitam et̾uam ꝑtinet. Quod aũ dixit ha¬
bundantiam gr̃e accipiunt. ad donationẽ
multoꝵ ꝑtinet delictoꝵ. Post explicatas aũ
has differentias redit ad formam unde ceꝑat.
cuiꝰ ordinem suspend̾at cũ diceret. Sicut enĩ
punũ hoĩem peccatũ intrauit inhc̃ mundũ
et ꝑ peccatũ mors. ad quod nũcredit cũ dicit.
Itaq sicut ꝑuniꝰ delictũ in om̃s homines in

Expanded text:
uno in condemnationem: gratia autem ex multis delictis, ad justificationem. Ex uno ergo quod dictum est, subauditur, delicto; quia sequitur, gratia autem ex multis delictis. Ergo haec differentia est, quod in Adam unum delictum damnatum est, a Domino autem multa donata sunt. Quod ergo sequitur, ambas istas differentias tenet, ut explicetur sic: Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum, multo magis qui abundantiam gratiae et justitiae aQuod ergo dixit, Multo magis regnabunt, ad vitam aeternam pertinet: quod autem dixit, Abundantiam gratiae accipiunt, ad donationem multorum pertinet delictorum. Post explicatas autem has differentias, redit ad formam unde coeperat, cujus ordinem suspenderat, cum diceret: Sicut enim per unum hominem peccatum intravit in hunc mundum, et per peccatum mors . Ad quod nunc redit, cum dicit: Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ẽ ot caput amme inqua exoritur oĩs mali¬
t̾ia. cũ homo inmelius post puĩam cõmutatur.
ut sint illi catbones ignis de quib dicittr ĩ psal¬
mis. Quid detur tibi aut quid apponat᷑ tibi ad
lingnam dõlosam. Sagute potentis acute cũ car¬
bonib uastatorib. Quod aũ ait. Om̃ts anima

Expanded text:
quasi caput animae, in qua exuritur omnis malitia, cum homo in melius per poenitentiam commutatur, ut sunt illi carbones, de quibus dicitur in Psalmis: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae cum carbonibus vastatorib
Abbreviated transcription (Latin):
uos frẽs ut intendatis meos qui dissensiones
et scandaba p̃ter doctrinam qm uos dadicistis
faciunt. De hiis intelligitur dicere. quib ⁊ ad
chuno tħm scripsit dicens. Sicut regaui te ut
sustineres ephesi cũ irem in macedoniam ut
subditi uani loqui ⁊ mentis seductores mãxie
qui excirtũcisione sũt qitos oportet refelli. qui
uniu̾sas domos subierunt. docentes que ñ oportet
turpilucri gr̃a. dixit quidã exip̃is ꝓpriꝰ eoꝵ ꝓpħa.¬

Expanded text:
vos, fratres, ut intendatis in eos qui dissensiones et scandala, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt, de his intelligitur dicere, de quibus et ad Timotheum scripsit, dicens: « Sicut rogavi te, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, utsubditi, vaniloqui et mentis seductores, qui maxime ex circumcisione sunt; quos oportet refelli; qui universas domos subvertunt, docentes quae non oportet, turpis lucri gratia: dixit quidam ex ipsis pr
Abbreviated transcription (Latin):
dei eẽ qd̾ bene oꝑamur. nõ tanqm ex oꝑib iu¬
dei głiantur. qui cũ eungłm ꝑcepissent tã¬
qͣm̃ meritis suis id tribuendũ existimantes no¬
lebant gentib dari. Aqua suꝑbia iam delent
desisters intelligentes qm sinon exopib. sed
miscd̾ia dei uecemur ut credamus. ⁊ dredentĩb
p̃statur ut benei oꝑeniurꝰ. Non ẽ gentib istaĩ

Expanded text:
Dei esse quod bene operamur, non tanquam ex operibus Judaei glorientur, qui cum Evangelium percepissent, tanquam meritis suis id tribuendum existimantes, nolebant Gentibus dari: a qua superbia jam debent desistere, intelligentes quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est Gentib
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dicam uos seruos s amicos. Om̃ia enĩ q̃
audiui apatre meo nota feci uob̃. Qm̃dui ita¬
ꝙ uas fictile es: conterendum ẽ hes ip̃m inte
prius iurga ferrea de qua dcm̃ estilleges eos ĩ uirga
ferrea. ⁊ rauqmͣ uas figuli conteres eos. utcori¬
pto ext̾iore homine ⁊ int̾iore renouato possis in
cantate uidicatus ⁊ fundatus comp̃hendere lon¬
gntudinem latitudinem. altitudinem ⁊ ꝓfund̾.
cognoscere ⁊ suꝑeminentẽ sciãm caritatis dei.
Nunc itaꝙ cũ ex eadem consꝑsione dei alia uasa
ihonorem dei faciat. alia incontumeliam. nõ ẽ
tuũ discutere quisqͥs scd̾̃m hanc consꝑsionẽ adħ

Expanded text:
vos dicam servos, sed amicos: omnia enim quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quamdiu itaque vas fictile es, conterendum est hoc ipsum in te prius virga illa ferrea, de qua dictum est, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos : ut corrupto exteriore homine, et interiore renovato, possis in charitate radicatus et fundatus comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem, et profundum, cognoscere etiam supereminentem scientiam charitatis Dei . Nunc itaque cum ex eadem conspersione Deus alia vasa in honorem facit, alia in contumeliam, non est tuum dis
Abbreviated transcription (Latin):
da sũt. Non potest aũ talis pridentia legi dei
obdemꝑare. s tunc obtempatur legi cũ hec pru¬
dentia extincta fu̾it ut ei succedat prudentia
et prudentiam carius ht̃. cũ inferiora sectatur
et prudentiã sp̃c cum suꝑiora elegit. q̃madmno
dũ aque natura ⁊ frigore congelascit. ⁊ calore
sluitur. Sic ergo dẽm ẽ legi dei ñ ẽ subiecta
prudentia carinis. nec enĩ potest. Qũo recte diceref᷑
niuẽreñ posse calefatere. neq enĩ potest. s cũ ad¬
hibito calore soluitur ⁊ calescit aqua. iani ñ pot̃
enĩ mortalitate indigentia rerũ tercenaꝵ sol¬
licitat aĩam. ⁊ quedam desid̾ia excitat quib ad¬

Expanded text:
da sunt. Non potest autem talis prudentia Legi Dei da sunt. Non potest autem talis prudentia Legi Dei obtemperare. Sed tunc obtemperatur Legi, cum haec prudentia exstincta fuerit, ut ei succedat prudentia et prudentiam carnis habet, cum inferiora sectatur; et prudentiam spiritus, cum superiora eligit: quemadmodum eadem aquae natura et frigore congelascit, et calore resolvitur. prudentia carnis; nec enim potest; quomodo recte diceretur, nivem non posse calefieri; neque enim potest: sed cum adhibito calore solvitur, et calescit aqua, jam nemo poteenim mortalitate indigentia rerum terrenarum sollicitat animam
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃cepta date legis implere nõ possunt. dum
seruiunt desideriis carnalib nõ dum grã libera¬
toris assumpti. infilioꝵ ad oꝑtionen. qr ⁊ ip̃e
sp̃c seruitutis. nõ ht̃ quenqm in potestate. insi
qui ei ꝑ ordinem diuine puidentie traditus
fuerit. dei iusticta sua cuiq tribuente. Quam
potestatem atceꝑat apłs cum dicit de quibdã
quos tradidi sat̾hane ut discant ñ blasphema¬
re. Et it̾m de alio. Iam iudicaui inquit tradere
huĩmodi sathane mint̾itum carnis. ut amma
salua sit. Qui ergo nõ dum sub gr̃a sũt. ⁊ suble¬
ge constituti uinciuit᷑ peccatis. ad obediendum
desideriis carnalib.⁊ p̃uaritatõe augent reatũ
uitutil ip̃m sp̃m hominis incellexerimus in¬
cipit ⁊ sp̃c ad optionis ip̃e intelligi tanqͣm ĩme

Expanded text:
qui praecepta datae Legis implere non possunt, dum qui praecepta datae Legis implere non possunt, dum serviunt desideriis carnalibus, nondum gratia Liberatoris assumpti in filiorum adoptionem. Quia et ipse spiritus servitutis non habet quemquam in potestate, nisi qui ei per ordinem divinfuerit, Dei justitia sua cuique tribuente. Quam potestatem acceperat Apostolus, cum dicit de quibusdam: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; et iterum de alio: Jam judicavi, inquit, tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Qui ergo nondum sub gratia sunt, sed sub lege constituti vincuntur peccatis ad obediendum desideriis carnalibus, et praevaricatione augent reatum vitutis ipsum spiritum hominis intellexerimus, incipit et spiritus adoptionis ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ꝑ mhĩtantem sp̃m eł in uobis. Iam quar¬
tum graduni demonstrat exillis quatitor quos
suꝑius distinximus. s gradus iste i hat uita
nõ iuenitur. ꝑtinet enĩ ad spem qua expecta¬
mus redempttonem corporis nr̃i. qñ corrupti¬
bile hoc induet incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc
induet inmortalitatem. Ibi pax ꝑfecta ẽ qr
nich̃ molestiaꝵ anima de corpore patitur iam
uiuificato. ⁊ in celestem qualitatem mutato.
filioꝵ in quo clamamus alba pat᷑. Euidentis¬
sime duoꝵ testanĩtoꝵ distincta sunt tempora
Illud enĩ adtimorem ꝑtinet. nom̃ aũ adcari¬
tatem. S queritur quis sit sp̃c seruitutis. nã
mortis. qr ip̃o temꝑe ꝑ totam uitam rei erãt
seruitutis. qui sub lege agebant nõ sub gr̃a.
Nec mirandum ẽ qd̃ eũ acceperũt ꝑ diunam
ꝓuidentiam qui bona temporalia sectabantur.
nõ quia ip̃ius ẽ lex ⁊ mandatum. Nam lex sc̃a
et mandatum sc̃m ⁊ iustum ⁊ bonũ. Ille autẽ
sp̃c seruitutis nõ utiq bonus quẽ accipiunt

Expanded text:
abitantem Spiritum ejus in vobis, jam quartum gradum demonstrat ex illis quatuor quos superius distinximus . Sed gradus iste in hac vita non invenitur. Pertinet enim ad spem qua exspectamus redemptionem corporis nostri, quando corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem . Ibi pax perfecta est, quia nihil molestiarum anima de corpore patitur jam vivificato, et in coelestem qualitatem immutato. filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater, evidentissime duorum Testamentorum distincta sunt tempora. Illud enim ad timorem pertinet, Novum autem ad charitatem. Sed quaeritur quis sit spiritus servitutis? mortis; quia ipso timore per totam vitam rei erant servitutis qui sub Lege agebant, non sub gratia. Nec mirum est quod eum acceperunt per divinam providentiam qui bona temporalia sectabantur, non quia ipsius est Lex et mandatum. Nam Lex sancta, et mandatum sanctum, et justum et bonum : ille autem spiritus servitutis non utique bonus, quem accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nodũ peccator. aut peccatũ ꝓmandatũ qd̵ aute
mandatum minus erat. qr ubi nõ ẽ lex nec p̃ua
ricatio. Quod añ ait scimus qm̃ lexsp̃ualts
ẽ egd. aũ carnalis sũ. Satis ostendit nõ posse
impłi legem nisi a sprritalib quales fatit gr̃a
dei Similis quisq ftũs ip̃i legi facile iplet
quod p̃cipit. nec ent sub illa sed cum illa. his est
aũ qui iam nec capitur temporalib bonis. nec
quisq peccando aĩam suam diabolo uenditat¬
cepto tanqm p̃cio dislcedmem temꝑalis utalu¬
modo quo dc̃m est uenditi eramus. Qd̾ aũ ait
ẽ mortem. Quomͦ enĩ apparet si ignoratur. s
ignoro sic dc̃m̃ est hoc loco. ut intelligatur ñ ap¬
ꝓbo. ez uomi enĩ tenebre nõ uidentur. s lucis p̃¬
paratione sentiunt᷑. Hoc est aũ sentire tenebras¬

Expanded text:
modum peccator aut peccatum per mandatum: quod ante modum peccator aut peccatum per mandatum: quod ante mandatum minus erat; quia ubi non est lex, nec praI, 14. Quod autem ait, Scimus quia Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, satis ostendit non posse impleri Legem, nisi ab spiritualibus, quales facit gratia Dei. Similis enim quisque factus ipsi Legi, facile implet quod praecipit; nec erit sub illa, sed cum illa: is est autem qui jam non capitur temporalibus bonis, nec quisque peccando animam suam diabolo vendit, accepta tanquam pretio dulcedine temmodo quo dictum est, venditi eramus. XLIII. Ib. mihi operatum est mortem. Quomodo enim apparet, si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Quomodo enim tenebrae non videntur, sed lucis comparatione sentiuntur; hoc est au
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Peccatum enĩ occasione accepta ꝑmandatũ
fefeluit me. ⁊ ꝑ illud occidit. Ideo dc̃m ẽ. qr desi¬
derii ꝓhibitio fructus dultior est Uunde etiam
q̃cumiq peccata occitte fiunt dultiora sit.
qmuis mortifera ista dulcedo sit Inde est eꝓ
apit salonem fallacis dectrme ymagine le¬
dens mułr ⁊ inuitans ut ad seuemant isipẽ¬
tes scribitur dicere. panes occultos libenter edie.
et aquã furtiuam dulcem bibite. Istaduleedo ẽ
cccasio ꝓmandatum inuenta pct̃i. Que cũ appe
fcm̃ est mors. Absit. S peccatũ ut appareat peo¬
catum ꝑ bonũ mͥ oꝑatum ẽ mortem. Hic euiden¬
ter ostendit qd̾ suꝑuis dixerat sine lege pcc̃m
mortuum est. Ideo dixisse quia latet. qũ quidẽ
nũc dicit. Non illud bonũ fcm̃ sibi ẽẽ mortem¬
tunc mortuũ quisq cognoscit cũ alud qd̾ recte
p̃ceptum eẽ confitetur implere nõ potest. ⁊ p̃uari¬
canionis crimine ampluts peccat. qmͣ si ñ phi¬
beretut. hoc est qd̾ inseq̃ntib dicit. ut fiat᷑ sup

Expanded text:
ait, Peccatum enim, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit, ideo dictum est, quia desiderii prohibiti fructus dulcior est. Unde etiam quaecumque peccata occulte fiunt, dulciora sunt: quamvis mortifera ista dulcedo sit. Inde est quod apud Salomonem fallacis doctrinae imagine sedens mulier, et invitans ut ad se veniant insipientes, scribitur dicere: Panes occultos libenter edite, et aquam furtivam dulcem bibite . Ista dulcedo est occasio per mandatum inventa peccati: quae cum appetfactum est mors? Absit: sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, hic evidenter ostendit, quod superius dixerat, Sine Lege enim peccatum mortuum est , ideo dixisse, quia latet: quandoquidem nunc dicit, non illud bonum, id est, Legemse mortuum quisque cognoscit, cum illud quod recte praeceptum esse confitetur, implere non potest; et praevaricationis crimine amplius peccat, quam si non prohiberetur. Hoc est quod in consequentibus dicit, Ut fiat supra
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus ẽ nobis. Non ergo quisq głiari
debet ex oꝑib tanqm siuis. que ꝑ donũ di ht̃
cũ ip̃a dilectio in eo bonũ opatur. Quid enro
elegit d̾s. Si enĩ cui uuslt donat sp̃m scm̃ per
quẽ dilectio bonũ oꝑatur. qũo elegit cuidonet ⁊
Si enĩ nullo m̾ito nõ ẽ electio. equales enĩ st̃ õs
añ m̾itum. neo potest in reb om̃o equalĩb
dat ineũ. ⁊ in accipiendi uoliuitate ꝑmaneat
nõ accipit donũ dei .i. spm̃ scm. ꝑ quẽ diffusa¬

Expanded text:
m qui datus est nobis . Non ergo quisquam gloriari debet ex operibus tanquam suis, quae per donum Dei habet, cum ipsa dilectio in eo bonum operetur. Quid ergo elegit Deus? Si enim cui vult donat Spiritum sanctum, per quem dilectio bonum operatur, quomodo elegit cui donet? Si enim nullo merito, non est electio; aequales enim omnes sunt ante meritum, nec potest in rebus omnino aequalibus dat in eum, et in accipiendi voluntate permaneat, non accipit donum Dei, id est, S
Abbreviated transcription (Latin):
aduurat deus. ⁊ frustra salus optatur q̃ aliqũ
adu̾sa est. cũ delectatione ⁊ amore huiꝰ inteini¬
plitat aĩam. Inde ẽ ⁊̃ illud. Tribulationem
et dolorem ĩueni ⁊ nom̃ dñi ĩuecaui. Cum enĩ
dicit inuem sigc̃at utilem. Non enĩ recte gra¬
tislamur nos inuenisse nisi qd̃ querebamus.
ergo quid oremus sicut oportet nescimus. Deus
etũ uouit ⁊ quid inhac uita expediate ⁊ quid pꝰ
hanc uitam daturus sit. S ip̃e sp̃c int̾pellat
gemitib in enarrabilib. Semere dicit sp̃m
qd̾ nos geniere faciat. caritate contitans deside¬
num future uite. sicut dicit. Temptat d̾s dñs
d̾s nr̃ uos ut sciat si diligitis eumbi. ut scire uos
faciat. Non enĩ d̾m aliquid lateti Quod aũ ait.

Expanded text:
t Deus; et frustra salus optatur, quae aliquando adversa est, cum delectatione et amore hujus vitae implicat animam. Inde est et illud: Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi . Cum enim dicit, inveni, significat utilem: non enim recte gratulamur nos invenisse, nisi quod quaerebamus. Ergo quid oremus, sicut oportet, nescimus. Deus enim novit et quid nobis in hac vita expediat, et quid post hanc vitam daturus sit. Sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. Gemere dicit Spiritum, quod nos gemere faciat charitate, concitans desiderium futurae vitae: sicut dicit, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum , id est, ut scire vos faciat. Non enim Deum aliquid latet. LV. Ib.
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat utrum ⁊ m̾itum fidei de milcd̾ia dei ue
datur quidẽ. s data ẽ ettam ut ẽẽt fidelis. Rectis¬
sune itaq alio loco in eodem libro dixi. qm̃ si nõ
exopib. s miscd̾ia dei ⁊ uocamur ut credamus.
et credentib p̃statur ut bene opemur. Non est
gentilib ista inuidenda m̃ĩa qmus minus ibi
diligenter de ilta que ꝑ dei ꝓpositũ sit uerattone
trctauerim. Hic liber sicincipit. Sensus hii sũt

Expanded text:
dum erat, utram-et meritum fidei de misericordia dei uendum erat, utram-et meritum fidei de misericordia dei uendatur quidem, sed data est etiam, ut esset fidelis. rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: quoniam si non cx operibus, sed misericordia dei et uocamur, ut credamus, et credentibus praestatur, ut bene operemur, non est gentibus ista inuidenda misericordia, quamuis minus ibi diligenter de illa, quae per dei propositum fit, uocatione tractauerim. Hic liber sic incipit: Sensus hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocationem uoluerimꝰ. nõ sufficit uoluntas nr̃a
et cuisus nr̃ nisi deus ⁊ iures currentib p̃beat.
et ꝑducat quo uocat. Ac deinde subunixi. oxmi¬
festum ẽ ergo nõ uolentis neq currentis. s mise¬
rantis dei ẽẽ quod bene oꝑaniur om̃ino uerissim̃
ẽ. S parum de ip̃a uocatione disserui. que fit scd̾
ꝓpositũ dei. Non enĩ oĩum qui uorantur talis est.
sed tm̃ electoꝵ. Itaq qd̃ paulo post dixi. sicut enĩ
aut ꝑ mumus dei bene opentur. sic in hiis quos dã¬
pnat infidelitas ⁊ impietas inchoat pene m̃itũ
ut ꝑ ip̃am penã etiã male oꝑentur. Uenssime dixi
s fidei m̾itum ⁊̃ ip̃m ẽẽ donũ dei. nec putaui q̃¬
rendum ẽẽ nec dixi. Et alto loco. Quĩ enĩ misere¬
tur inqm facit eũ bene oꝑari ⁊ quẽ obdurat re¬
linquit eum ut male oꝑetur. s ⁊ illa miscd̾ia
p̃cedenti m̾ito fidei tribuitur: ⁊ ista obduratio p̃¬
cedet nnpietati qd̃ quidẽ uerũ est s ad huc q̃ren¬

Expanded text:
em uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non sed tantum electorum. Itaque quod paulo post dixi: Sicut enim  meritum, ut per munus Dei bene operentur; sic in iis quos damnat, infidelitas et impietas inchoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur; verissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum Dei nec putavi quaerendum esse, nec dixi. Et alio loco: Cujus enim miseretur, inquam, facit eum bene operari; et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. Sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem uerum est, sed adhuc quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
demptionem corporis nr̃i. Hec enĩ ad oꝑtio que
iam fc̃a est inhus qui crediderunt spũ ñ corpore
fc̃a est. Non dum enĩ ⁊̃ corpus reformatũ ẽ. ince¬
lestemillam mutationem sicut sp̃ciam muta¬
tus esti recontiliatione fidei ab errorib conuer¬
sus add̾m. Ergo ⁊̃ nihiis qui crediderunt expͤ¬
tatur adhuc illa manifestatio que ĩ corporis
resurrectione ꝓueniet. que ꝑtinet ad illũ qͣttũ
gradum. ubi extoto ꝑfecta pax erit ⁊ quies eter¬
na. nulla nobis exaliqua parte corruptione.
resistente aut sõilicitante molestia. Qd̾ aũait¬
Sumłr ⁊ spt̃ adiuuat infrrmitatẽurãm. Quid
enĩ oremus sicut oportet nescimus manifestũ
⁊̃ eũ despũ sc̃o dicere. Quod inconseq̃ntib cla¬
rumt est ubi ait. qr scd̾m d̾m interpeslat ꝓ scĩs
tos ergo quid oremꝰ sicut oportet nescunus
duas ob res qd̾ ⁊ illud qd̾ futurũ sꝑamus ⁊
quo tendimus nõ dum apparet ⁊ in hac ip̃a
uita multa possunt nobis ꝓspera uideri. qui

Expanded text:
ionem corporis nostri. Haec enim adoptio, quae jam facta est in iis qui crediderunt, spiritu non corpore facta est. Nondum enim etiam corpus reformatum est in coelestem illam immutationem, sicut spiritus jam mutatus est reconciliatione fidei ab erroribus conversus ad Deum. Ergo etiam in iis qui crediderunt, exspectatur adhuc illa manifestatio quae in corporis resurrectione proveniet: quae pertinet ad quartum illum gradum, ubi ex toto perfecta pax erit, et quies aeterna, nulla nobis ex aliqua parte corruptione resistente, aut sollicitante molestia. LISpiritus adjuvat infirmitatem nostram: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, manifestum est eum de Spiritu sancto dicere; quod in consequentibus clarum est, ubi ait, Quia secundum Deum interpellat pro sanctis. Nos ergo quid oremus, sicut oportet, nescimus, duas ob res: quod et illud quod futurum speramus, et quo tendimus, nondum apparet; et in hac ipsa vita multa possunt nobis prospera videri quae
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit sumiles ei erimꝰ qm̃ uidebunus eũ sicuti
ẽ. Hanc ergo reuełonem filioꝵ dei expectat cre¬
atura que in homine nũc uaurtati subiecta est
qͣm umbra. Unde ⁊ inpsalmo d̾r. Homo uanita¬
tisuiles fcũs ẽ dies eius uelut imibra p̃cereũt.
de qua uanitate ⁊̃ sałon loquitur cũ dicudua
nitas uanitatũ que habundantia hõi iom̃i
labore suo quo ip̃e laborat sub sole. De qua idẽ
dauid dicit. Ut quid diligitis uanitatẽ ⁊ q̃titis
m̃datiũ. Non sponte aũ dicit ẽẽ subiectam uani¬
tatt creaturã qm̃ penalis estista subiectio. Non
enĩ homo sic̃ sponte peccauit. sic ⁊̃ sponte damp¬
natus ẽ. Que tam̃ dampnatio ñ sine spe repati¬

Expanded text:
ruerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hanc ergo revelationem filiorum Dei exspectat creatura quae in homine nunc vanitati subjecta est, quam umbra. Unde et in Psalmo dicitur: Homo vanitati similis factus est; dies ejus velut umbra praetereunt . De nia vanitas: quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole? De qua idem David dicit: Utquid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Non sponte autem dicit esse subjectam vanitati creaturam, quoniam poenalis est ista subjectio. Non enim homo sicut sponte peccavit, sic etiam sponte damnatus est: quae tamen damnatio non sine spe repa
Abbreviated transcription (Latin):
etram ip̃a natura que tantũ modo creatura ẽ nõ¬
dum ꝑfidem aggregata numero filioꝵ dei. s tam̃
in eis qui creditur erant uidebat apłs quod dicit
qr creaturã liberabitur a seruitute int̾itus ut in¬
teritui nõ senuat cui seruiunt pcc̃ores om̃is. Pec¬
catori enĩ dc̃m est morte morieris. liberabitur aũ
pueniat ad libertatem głie filioꝵ dei ꝓfidem. que
fides cũ ineanõ erat tm̃ modo creatura dicebat᷑
at ad ip̃am resert qd̾ sequitur. Scimus enĩ quia
creatura congemiscit ⁊ dolet usꝙ adhuc. Erant
enĩ adhut credituri qui ⁊̃ spu subiacebant la¬
borosis exrorib. S nequis putaret de ip̃oꝵ tm̃

Expanded text:
etiam ipsa quae tantummodo creatura est, nondum per fidem aggregata numero filiorum Dei: sed tamen in eis qui credituri erant, videbat Apostolus quod dicit, quia creatura liberabitur a servitute interitus, ut interitui non serviat, cui serviunt omnes peccatores. Peccatori enim dictum est, Morte morieris . Liberabitur autesa perveniat ad libertatem gloriae filiorum Dei per fidem: quae fides cum in ea non erat, tantummodo creatura dicebatur. Et ad ipsam refert quod sequitur: Scimus enim quia creatura congemiscit et dolet usque adhuc. Erant enim adhuc credituri qui etiam spiritu subjacebant laboriosis erroribus. Sed ne quis putaret de ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
meos accipuntiad maiorem bonoꝵ ittilitatem
pp̃ exercitationẽ patientie. Itaq anima xp̃iana
semꝑ iniuigilet in tubulatonib suis sequi uolũ¬
tatem dñi sui. ne ordinationi dei resistento sibi¬
ad quirat grauiꝰ uidicium. Quod enĩ ip̃e dñs a¬
gens hominẽ pontio pylato dixit. hoo ⁊ tob dia¬
res inme potestatem nisi data tibi eẽt desuper
Non ergo uolinitas cuiꝰ malitie potestas inbo¬
nos datur. s uoluntas eius aquo hec potestas
datur. debet nobis eẽ carissima qm̃ tribulatio
patiam oꝑatur. Patientia u̾o ꝓbationẽ. ꝓbatio
aũ spent. Spes u̾o nõ confundit qm cautas dei¬

Expanded text:
in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diares in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo haec potestas datur, debet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero probationem, probatio uero spem; spes uero no
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab extraneis qui om̃ino suũ nom̃ adistam
militiam nõ dederunt pp̃ honorem tam̃ extel¬
lentissimi imꝑatoris ualent. Ex quib fuit ille
de quo dascipuli dño nuntiauerunt qd̃ ĩnoĩe
eius eueret demonia. qmuis cũ eis nõ seq̃ret᷑
Cum aũ nõ cedunt huis signis huiꝰmodi pote¬
states deus ip̃e ꝓhibet occultis modis. cũ id ius¬
tum atq utile iudicat. Nam nullo modo ulli
spc audent hec signa contempn̾e. Contremis¬
cunt enĩ hec ubitumq illa conspexerint. s nes¬
tientib hominib aliud iubet᷑ diuinitus uł
ad confudendos malos. cũ eos oportet cõfumn¬
da. sicut de sceue filiis in actib apłoꝵ legimꝰ¬
ut ꝑliciant in fide. atq ista nõ iactant᷑ hutdit̃
possint. Uł ad disorrnenda dona menbroꝵ eccłie
diuinitus .i. ut hiis signis adhibitis huiꝰ modi
potestates uoluntati hominũ nõ obtemꝑent.ut
aũ mali bonis sepe temꝑalit᷑ noceant. potestatẽ

Expanded text:
tur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam tur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorumut proficiant in fide, atque ista non jactanter, sed utiliter possint: vel ad discernenda dona membrorum Eccledivinitus, id est, ut his signis adhibitis hujusmodi potestates voluntati hominum non obtemperent. 5. Ut autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
aũ publica ãministratione iussu eĩ cui cunt¬
ta creatura subiecta ẽ. Alit̾ enuĩ cogitur possesso:
equũ daremiliti. alit̾ tradit emptori. uił cui¬
libet donat aut comodat. et qmadmodũ płiq
mali milites quos imꝑialis disciplina condẽp
nat signis imꝑatoris sui ñ nullos passessores
t̾ritant. ⁊ ab eis aliquid qd̾ publice nõ utbetur
extorq̃nt. ita ñ nulli mali xp̃iani uł scismatiti
uł heretici ꝑ nomẽ xp̃i aut uerba aut xp̃iana
sacram̃ta exigunt aliquid a potestatib quib
honori xp̃i cedere indictum ẽ. Cũ aũ malis iu¬
bentib uoluntati cedunt. ad seducendos hoĩes
cedunt quoꝵ errore letantur. Qua pp̃ alit̾ magi
faciunt miratula. alit̾ boni xp̃iam alit̾̃ mali
xp̃iani. małi ꝑ priuatos contractus. boni xͥani
ꝑ publicam iustictam mali xp̃iani ꝑ signa
publice iustitie Net mirum ẽ qd̾ hec signa ua¬
lent. cũ ab eis adhibentur. qñ eriam cũ usurpã¬

Expanded text:
autem publica administratione iussu eius cui cuncautem publica administratione iussu eius cui cuncta creatura subiecta est. aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradet emtori uel cuilibet donat aut commodat. et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis discnat, signis imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid, quod publice non jubetur, extorquent: ita nonnunquam mali christiani, vel schismatici, uel haeretici per nomen Christi ant uerba aut acramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honoris Christi cedere indictum est. cum autem malis iubenibus uoluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per priuatos contractus; boni christiani per publicam iustitiam, mali christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpan
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes face̾ qualia sc̃ĩ facere nõ possunt. Nec tam̃
ideo potioris loci apud d̾m eẽ arͥitrandi sunt.
Non enĩ acceptiores erant deo qm ppłs iscł ma¬
gi egyptioꝵ. qr nõ pot̾at isle ppłs fac̾e qd̾ illi
faciebant. qmuis moyses ĩ uirtute dei maiora
potuerit s ideo nõ om̃ib scĩs ista triburt
ne ꝑnitiosissimo errore deciprant᷑mfirmi existi¬
mantes intalib fcĩs ẽẽ maiora dona qͣm ĩ oꝑi¬
b iusticie. quib uita et̾na comꝑatur. ꝓpterea
dr̃s ꝓhibet huic gaude̾ discipulos cũ ait. No¬
lite mn hoc gaudere qm̃ sp̃c uobis subiecti sunt
ergo talia factunt magi qualia ñ numqͣm sc̃ĩ
faciunt alta quidẽ uisibilit̾ apparent ẽẽ. s ⁊ di¬
ũso fine. ⁊ diuso iure fiunt. Illi enĩ faciunt q̃¬
rentes głiam sitam. illi q̃rentes głiam dei. Et
illi factunt ꝑ q̃dam potestatib concessa mordi¬
ne suo qi priuata cõmertia uł beneficta. illi

Expanded text:
facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita aeterna comparatur. propterea dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, aelo. Cum ergo talia faciunt magi, qualia nonnumquam sancti faciunt, talia quidem uisibiliter esse apparent, sed et diuerso fine et diuerso iure fiunt. illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam dei; et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine sue quasi priuata commercia uel beneficia, illi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mꝑditionem huit satis significaiit ob¬
duratioliem cordis que inpħone fcã estexine¬
ritis utenisse occulte suꝑioris impietatis qm̃ tũ
patient̾ sustinuit deirs. donet ad illud tempus
ꝑduceretur quo oportume meũ uindc̃a ꝑcederet.
ad correctionem coꝵ quos ab ertore instituerat u¬
lerare. ⁊ ad cultum suũ pietatemq reuotando
ꝑducere. p̃cib ꝙ eoꝵ ⁊ gemitib opem p̃bens.

Expanded text:
um est. Hinc satis significavit obdurationem illam cordis, quae in Pharaone facta est, ex merito venisse occulte superiori impietati, quam tamen patienter sustinuit Deus donec ad illud tempus perduceretur, quo opportune in eum vindicta procederet ad correctionem eorum quos ab errore instituerat liberare, et ad cultum suum pietate vocando perducere, precibus eorum et gemitibus opem praebens.
Abbreviated transcription (Latin):
pimus quẽ manifeste oftendit cum dicit. Ip̃e sp̃e
testimontũ reddit spũi nr̃o. Riestat ut spm̃ serui¬
tutis illũ intelligamꝰ cui seruiunt pcc̃ores. ut
quẽadmod̾ sp̃c scũs a timore mortis uindicat
sic sp̃c seruitutis qui potestatẽ ht̃ mortis eĩdẽ
mortis terrore eos teneat ut se ad liberatoris au¬

Expanded text:
mus, quem manifeste ostendit cum dicit, Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro; restat ut spiritum servitutis illum intelligamus, cui serviunt peccatores: ut quemadmodum Spiritus sanctus a timore mortis vindicat, sic spiritus servitutis qui potestatem habet mortis, ejusdem mortis terrore reos teneat; ut se ad Liberatoris au