comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semĩat᷑ calpam habet ⁊ accũ calpe In eo qd̾ sem̃at᷑
net calpam ht̃ nec accũ calpe sed cansam in eo ꝙ nas¬
cit᷑ causam culpe ⁊ culpã habet sed acctĩ nõ hab. cã
culpe corrupcõ mortalicatis ẽ. culpa ꝯcupiscñcia est.
actus culpe accas ꝯcupiscẽas ẽ. cã culpe radix ẽ. cul¬
pa ẽ ip̃a arbor. Actus calpe fractus. In eo itaq ꝙ se

Expanded text:
am habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet, sed actum non habet. Causa culpae corruptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑibris de pat̾no seĩe ĩ milua formacis ad inuifi¬
cacõnẽ infñdi. In quibꝰ tam̃ oĩbus ulła inde racõ
sine anccͣitas in tantũ p̾nałe̾ potuit ut dubietatẽ
tolłet qͦnis. Excepto eo solo ꝗd fides cathelica magis
cdend̾ elegit aĩas cotidie corꝑibus rinificãdis socian¬
das de nͣlo fĩ qmͣ scdiã corꝑis natam ⁊ carns hũant
ꝓpͥetatẽ de tͣdnce ꝓpagari. Si antẽ aĩe ex tͣdnce¬
cia esset in eo qa pecm̃ origmale a patͥbus in filios
tͥtisire dicit᷑. Sed nos si occulta dei indicia racõne
ꝯp̾hend̾e nõ possimꝰ: tam̃ ꝓ sobaendis dabiis du¬
bia alia assere nõ debemꝰ. ei ue᷑ tam̃ si aĩe ex cͣdns
nõ sũt qͦmͦ peccõ ꝑentũ filii obnexii effiañt᷑. ꝙ em̃¬

Expanded text:
s ad vivificationem infundi. In quibus tamen omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fieri quam secundum corporis naturam et carnis humanae proprietatem de traduce propagari. Si autem animae ex titia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asserere non debemus. Quaeritur tamen si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii effi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qm̃ ĩ urtatis sue sĩplicitate ĩd̾idue semꝑ con¬
sistñs ang̾i nł młtiplicari oĩo nõ pͭ. simplex enĩ
est ex eo a quo ꝓpagandũ ẽ pars sumi nõ pͥ nͥ tocũ
toca in gĩgnente remaneat si ĩ genitũ tͣnsier᷑
aut tara ĩ genitũ tͣnͣseat si ĩ gĩgnẽte remãsĩt
Nam si forte om̃es aĩas ꝯst̾ales dice̾ neluit ⁊ illã na
hanc assercõnẽ sequãt᷑ si una ⁊ eadẽ eeñcia simł be¬

Expanded text:
m in unitatis suae simplicitate individue semper consistens augeri vel multiplicari omnino non potest. Simplex enim pagandum est ex eo a quo propagandum est pars sumi non potest nisi antia aut tota in gignente remaneat si in genitum transierit, aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi forte omnes animashanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul be
Abbreviated transcription (Latin):
hñana nat᷑a a pͥma sui corrupcãne ꝯcepit
lalant.hec antẽ erant ingnorãcia bata ⁊ ꝯcaps¬
cenciã mali. qͦrñ miñ .i. ingnorancia mẽtẽ infeͥ
na fint elacõnis ⁊ ꝯcapiscũcia effectus mortallitd
ista qͣt̾nor mala i hoĩe. apparent. suꝑbia ĩgnorã¬
cia mortalitas concupascñca. Suꝑbia mentis culs
⁊ calpa in mente. ꝯcapiscñca petia ⁊ calpa ĩ carn
ꝓpt̃ el acõnem ãĩtiꝰ obscuratas est ꝑ ignorã iat
xcussus lam ẽ m̾tatis amisit. qr nͦ caro morralitare
ꝑenssa ẽ ip̃a sin langoris raf̾mtate dissoluta extra

Expanded text:
humana natura a prima sui corruptione concepit,llulavit. Haec autem erant ignorantia boni et concupiscentia mali, quorum unum, id est ignorantia, menteena fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa et poena in mente; concupiscentia poena et culpa in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate d
Abbreviated transcription (Latin):
spñs datus ẽ a quo ꝑ mat̾iam descend̾ant tamẽ
in hoc ꝓbabłius constat aĩas ex tͣduot nõ eẽ. qd
sicut ĩ pͥmo hoĩe corpus de t̾ra sup̃cũ est spñs uͦ
a drĩo datus legirur ita etiam racõ expostulãt
ut in sensitibus qͦ oĩbus caro qͥd̾ de carut descen¬

Expanded text:
 materiam descenderunt. Tamen in hoc probabilius constat animas ex traduce non esse, quod sicut in primo homine corpus de terra sumptum; spiritus vero a Deo datus legitur, ita et ratio expostulat ut in sequentibus quoque hominibus caro quidem de carne descen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iacente mͦ ꝑ solam cͤatoris potñciam esse accepͭ. ficut
corpus ab illo est ex quo mati̾am txͣit sic spãs ab illo
ẽ ꝑ quẽ ⁊ a quo esse a accepit ꝑ illñ indelic cã fe¬
cit. ab illo autẽ cũ dedit. Dicit rursũ psalmista. qͥ
finxit sigillatĩ corda eoꝵ. corda qͥppe .i. rõnales spc̃

Expanded text:
ia per solam Creatoris potentiam esse accepit. Sicut corpus ab illo est ex quo materiam traxit, sic spiritus ab illo est per quem et a quo esse incoepit. Per illum videlicet cum fecit, ab illo autem cum dedit. Dicit autem rursum Psalmista: Qui finxit sigillatim corda eorum . Corda quippe, id es
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ utͣq. qͥ dam origĩale peccm̃ nõ solñ ꝑ car nem
sed eniam ꝑ aĩam a patͥbus in filios descñd̾e pritane¬
rut ꝗtñ nõ solũ carnẽ sed aĩam ex traduce mat̾ie
ẽẽ cͤdid̾u̾nt. Sicut enĩ ĩ gñacõne plis de carne pa¬
t̾na sb̾alit̾ citro tͣhit᷑ itd etam de gingnentis aĩa
aiam geniti eenciałr dedua ab hiis existimatur.
apt̃ qd̃ sicnt de corrupta carne caro corrupta seĩat ͦ
ita eciã de aĩa peitatͥce aĩã peccat̾x corrupcõe origi¬
nali infecta tͣhit᷑¬

Expanded text:
carnem sed etiam per animam a patribus in filios descendere putaverunt, quoniam non solum carnem sed animam quoque ex traduce materiae esse crediderunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima peccatrice anima peccatrix corruptione originali infecta, trahit
Abbreviated transcription (Latin):
hac mole quid agit sb̾tilior oĩbus : ĩ ħ põd̾e.
qͥd agit leuior oĩbus Ĩ hcͣ tarditate quid
agit cełior eĩbus i ita ne ꝑ huiꝰ tã excellen¬
tis natare m̾itũ nõ pot̾i̾t effici ut corpus eiꝰ
lenet᷑ ĩ celũ Et cã ualeat nt̃ nat᷑a coppoꝵ
t̾ renoꝵ depͥm̾e aĩas deorsum abiqñ ⁊ aĩe
mo si ita ẽ eło̾ꝵ ordo dispositus ut scdtã pla¬
tonẽ dnobꝰ meduis .i. aere ⁊ aqua. duo extͣ
ant ille sũmi locũ hec aucẽ imi uelut
fu̾dam̃tũ m̃di ⁊ ido̾ ĩ celo nõ p᷑ esse terra
cur est ignis ĩ t̾ra: Scdm̃ hanc qͥppe raci¬
onẽ ita dto ista elem̃ta ĩ locis ꝓp̾ñs imo
ac sñmno c̾ra ⁊ ignis esse debuerũt ut ꝙ̃adm̃
nolũt ĩ sũmo esse posse qd̾ imũ g̃ ita nͨ ĩ imo
esse posse p sumũ est. Sicut gͦ ulłam pnclut
uł esse u fucam esse ꝑticalam t̾re in celo
ita miłam ꝑticalam ind̾e debiumꝰ igtuis ĩ t̾ra
stũt n no solit ĩ t̾ris uerũ eciam stb cris ita

Expanded text:
hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc pondere quid agit leuior omnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per huius tam excellentis naturae meritum non poterit effici, ut corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum deprimere animas deorsum, aliquando emo si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua; duo extrema, ant illi summum locum; haec autem imum velut fundamentum mundi, et ideo in coelo non potest esse terra. Cur est ignis in terra? Secundum hanc quippe ratione ista duo elementa in locis propriis, imo ac summo terra et ignis esse debuerunt, ut quemadmodum nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo esse posset quod summi est. Sicut ergo nullam putant vel esse vel futuram esse particulam terrae in coelo, ita nullam particulam videre debuimus ignis in terra. Nunc vero non solum in terris, verum etiam sub terris ita
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ uinit᷑. nec uera incorrupcõ il ubi satus ulło
dolore corrũpit᷑. Ubi antẽ infelix mori non
sint᷑ ⁊ ut ita dicam mors ip̃a nõ morit᷑ ᷑ ⁊ abi
dicit᷑. Nec pͥma tam̃ qua sinĩ corpus aĩã reli¬
q̃re cogit᷑ net scd̃a qua penale corpus aĩa relĩ¬
fre nõ ꝑm̾tit ᷑ͦ hoĩ acadisset si nemo petasset

Expanded text:
citer vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dicitur ; nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset
Abbreviated transcription (Latin):
aeris temꝑies. ex caiꝰ medio fons ꝓrũpeis
totã nemꝰ irrigat. d̾idit᷑q ĩ qͣtuor ualẽ¬
cia flamĩa. anꝰ loci post peccm̃ hoĩs aditꝰ it̾¬
clusus est. septus ẽ enĩ ũdiq rũphea flanes
.I. muro igaeo acciactꝰ ita ut eiꝰ cũ ceb per
iũgat᷑ ioendiũ. p̾sidiũ qͦ angłaꝵ arcendis¬

Expanded text:
eries. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id est muro igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium.
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑsim pro parte qd̾ iterato eadẽ stilbo
si forte sermo simplicior colorem dictaminis set pare
nõ potuerit nõ młtũ int̾esse putani eadeta u̾rate
constante. Hoc antem magis me monet qd̾ cũ ħ eadẽ
pͥs negligenciuis dicassem ut pote nondũ fatiͦ oꝑis¬
apositũ hñs ꝑ assim tͣncscͥbenda exposui. suffic̾e noti
Arbietus eiꝰmodi minima uł annotata ĩ nociciara ne¬
nire. sed qͥa postmod̾ cã eadẽ huiꝰ oꝑis textui insere¬
rem quedam in ip̃is uuntare q̃dam add̾e uł decͣhere
racio postalanit. Rectorem admointũ ẽe nolo nt ficibi
eã o  oꝑis himꝰ seriema aliud ant alit̃ aliqͥd hñcia ĩnem̃t
hanc dm̾sitati cansam eẽ sciat. et si qͥd force in eis
eme dand fũit ad huiꝰ oꝑis formã cõponat. Sane hoc
⁊ ee plixitate incisio narracõi legentibus tediã tolleret
et simł ue̾sq seb̾e nõ nalentibꝰ aut dimsos hab̾e nolẽ¬

Expanded text:
m propterea quod iterato eadem stylo si forte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me movet quod cum haec eadem prius negligentius dictassem utpote nondum apositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam inolo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus operis formam componat. Sane hoc tudine et prolixitate incisio narrationis legentibus taedium tolleret, et simul utrumque scribere non valentibus aut divisim habere vole
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ porticibus templi hostias uendebant cꝰ
peciũe nõ ħite posterant ibidẽ nĩmui¬
larios qͥ mutnã st cancõne darent pe¬
cuniam. sed qr lex nõ paciebaᷤ ut a frĩb
suis usuras acciꝑent excogitauerũt ut
ut collibistas facen̾t. collibiste sat̃ qui¬
habũdãcã nõ accipietis . sic ⁊ hodie qͥdã
sab noiẽ karitatis usuram palbant.

Expanded text:
in porticibus templi hostias vendebant cujpecuniae non habitae, posuerunt ibidem nummularios, qui mutuam sub cautione darent pecuniam. Sed quia lex non patiebatur, ut a fratribus suis usuras acciperent, excogitaverunt, ut collibistas facerent. Collibia enierabundantiam non accipietis. » Sic et hodie quidam sub nomine charitatis usuram palliant.
Abbreviated transcription (Latin):
ueris qñ ĩ maĩbus sacͣm̃tũ eins tenes carpo¬
ralit̃ tecã est. qñ ore fascipis corꝑalit̃ tecũ
ẽ. qnͣdo mãducas ⁊ qnͣdo gustas corꝑalitꝰ
sapore corꝑalit᷑ tetũ est ꝙͣdiu sensus corꝑa
ceps corꝑalis p̾sencia q̃renda non est s spũa¬
lis retinendã. dispensacõ ꝯpleta est. ꝑfcm̃
sacͣm̃tũ. nͥtus manet. xpñs de ore ad cor tͣn¬
sit. melius ẽ tͥ ut eat ĩ mentẽ tuam ꝙͣ in
uentͤm tuũ. cibus iste aĩe nõ corꝑis est. Noli
ĩ ip̃o q̃rere ꝯsuetndinẽ cibi corꝑalis. uenit
ł te ut comedat᷑ nõ ut ꝯsumat᷑. uenit
ut gnstet᷑ nõ ut incorꝑet᷑᷑. Angꝰ. nocẽ de¬
deri nõ potuit. Cibus sũ gͣndiũ cresce
mãduc abis me nõ ut me mutes in te sicut
cibũ carns tue s tu mutab̾is ĩ me. Itaq pͥ¬
dent̾ disc̾ne qͥd in sacm̃to dei sensui exibitũ
młitudinis uͥq conseruet᷑. Nam si ĩ aliquo
qͣntũ .s. sensui exibend̾ est siłitudo deficẽt

Expanded text:
sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas et quando gustas, corporaliter sapore corporaliter tecum est. Quandiu sensus corporceps corporalis poenitentia quaerenda non est, sed spiritualis retinenda. Dispensatio completa est per factum sacramentum, intus manet Christus, de ore ad cor transit. Melius est tibi ut eat in mentem tuam quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. Noli in Christo quaerere consuetudinem cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum militudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo, quantum scilicet sensui exhibendum est, similitudo deficit, et
Abbreviated transcription (Latin):
m se ne ĩcorruptibntis nac᷑a sinc̾icatẽ sulu
aintat. tanca ẽ dignitas ⁊ m̃dicia corpens
xpi ut nec coerupcõne aliqua affici passic n
sordibus macłari: Itaq si hec qñ hec fieri
inderis noli timẽ ip̃i sed solliacas ead til
pp̃e ledi nõ potest tu noceri potes qͥ mał

Expanded text:
orruptibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta est dignitas et munditia corporis Christi, ut nec corruptione aliqua affici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non potest; tu noceri potes, qui male
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ sicat ꝯting̾e̾ solet ut indeas ali¬
qua fieri in hoc sacͣm̃to q̃ minꝰ digna esse
in debũt᷑ noli horrere. sola spẽs que apparz
hoc habet. tibi monsttͣ spẽm sibi sernat ue¬
ritatem. gxibet sensm tao siłitdiẽm cibi
corꝑalis ut sensus caus ꝑ oĩa i fio erudiat᷑
seruat coꝵꝑi suo u̾tatem nature ĩuio labils
⁊imortalis ne in fuo corrũpat᷑. Si ĩ abiqͦ a
sibitudĩe reced̾et uerũ sacͣmentũ nõ essec
⁊ ꝓpdet se ibi ⁊ tolłet locũ fid̾i ner iam ed

Expanded text:
aliquando sicut contingere solet, ut videas aliqua fieri in hoc sacramento, quae minus digna esse videbuntur, noli horrere. Sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuus per omnia in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, verum sacramentum non esset, et proderet se ibi, et tol
Abbreviated transcription (Latin):
etate ĩ ierłm regaũ ppli d̾i sb̾bat᷑ temꝑale
p̾figarans et̾nũ in quo pͥnceps pacis pat fut s
seculi fideles suos ad insionẽ et̾ne paos ĩtͦdu¬
cet hmꝰ antẽ regni exordiũ damd gxtitit qͥ
cessorem filiñ reliqͥt ut ostũdat᷑ qr aͥd fucare
pacis qerem ꝑnemre nõ possint qͥ ĩ p̾senti me¬

Expanded text:
etate in Jerusalem regnum populi Dei sublimatur temporale, praefigurans aeternum; in quo princeps pacis, pater futuri saeculi , fideles suos ad visionem aeternae pacis introducet. Hujus autem regni exordium David exstitit, qui cessorem Filium reliquit, ut ostendatur quod ad futurae pacis quietem pervenire non possint, qui in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ad głiam ꝑduc̾e potest. Nam illi autiqͥ patͤs qͥ
ne qͥd̾ sernabant᷑ sed ad głiam regni nõ duce¬
bant᷑ don᷑ nemret ille qͥ sãgͥne faso rũfeam igne¬
am eytinguens adirũ ꝑadisi rursũ patefacẽt ⁊
credentibus in se oĩbus regni celestis iamniã p̾ce¬
dens ip̃e p̾mꝰ aꝑiret. In hoc gͦ bap̃s ampliꝰ conft̾
q renates hĩc exeũtes statĩ ad regaũ mtit qd

Expanded text:
i antiqui patres qui ne quidem servabantur, sed ad gloriam regni non ducebantur, donec veniret ille qui sanguine fuso rhomphaeam igneam exstinguens; aditum paradisi rursum patefaceret, et credentibus in se omnibus regni coelestis januam praecedens ipse primus aperiret. In hoc ergo baptismus amplius confert, quod renatos
Abbreviated transcription (Latin):
hũc modũ ꝑficit᷑. Signat᷑ pͥmo bapti andꝰ
crucis signacalo ĩ fronte ĩ peccore in ocalis
ĩ naribus ĩ anribus in ore ut tocis corꝑis
sensas hoc signaculo muniant᷑ caiꝰ u̾ͥtute
ta frastͣnt᷑. Postea dat᷑ sal bñdciñ ĩ os eiꝰ
ut sapĩa ꝯditus fetore careat iniqͥtatis et
ultͣ nõ pntͤscat a u̾mibus incioꝵ. Deinde
exstfflatur malignꝰ foris ut spr̃s sꝑñ pella¬
tur. Postea tangũt᷑ ei aures ⁊ nares cũ sa¬
lina ut tacta suꝑne sapĩe ⁊ aures eiꝰ aꝑiã¬

Expanded text:
ficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in naribus, in auribus, in ore, ut totius corporis sensus hoc signaculo muniantur, cujus virtuta frustrantur. Postea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore careat iniquitatis, et ultra non putrescat a vermibus vitiorum. Deinde exsufflatur malignus fortis, ut spiritus spiritu pellatur. Postea tanguntur ei aures et nares saliva, ut tactu supernae sapientiae, et a
Abbreviated transcription (Latin):
esse oporret opus mist̾i̾oꝵ dei. nec ꝓpt̾ solam
formam p̾mdicare ubi intencõ agendi ulła
est .xiiii.c. qrͣ in sola aqua bap̃s celebrat᷑
ciend̾ est eciam qd̵ in solo elem̃to aq̃ sacra¬
Pmentũ bapĩ ꝯsecͣri institutũ est qr sola
hec plenam habet ⁊ ꝑfectam m̃dacõnem. alii
liqres omẽs aqua pificant᷑ͦ. et si quid alio liqͦre¬
cit scͥptũ est. Nisi quis renatꝰ fai̾t ex aqua ⁊¬

Expanded text:
esse oportet opus ministeriorum Dei, nec propter solam formam praejudicare ubi intentio agendi nulla est. CAP. XIV. Quare in sola aqua baptismus celebratur. Sciendum est etiam quod in solo elemento aquae sacramentum baptismi consecrari institutum est, quia sola haec plenam habet et perfectam mundationem. Alii vero liquores omnes aqua purificantur. Et si quid alio quolibecut scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ut scĩtas sacͣm̃ti nõ ex eo qui mi̾strat
sed ex eo qui scĩficat constare sciat᷑ sic scͥp¬
tũ est. Hic ẽ qui baptizat. Sic enĩ nͨ a bo¬
no meliꝰ dat᷑ nec a malo peuis accipitur
none iuite. anditoribus sibolũ fidei ĩ qͦ
a płice doctͥne forma ꝯsistit. postͤmo
oblatus ad baptisimuĩ ꝑnubus ⁊ int̾ roga.¬
tus a sac̾dote si abrenuĩciet sachane ⁊
oĩbus oꝑibus eius atq oĩbus pompis eins
ꝑ ora gestanciũ respondet ut qͥ aliena
miqͥtate obligatus est aliena fide ⁊. ⁊sefficꝰ.¬
oleo sadro inpetore tanꝙ̃ iramniae adsas

Expanded text:
i; ut sanctitas sacramenti non ex eo qui ministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, novae vitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote an abrenuntiet Satanae, et omnibus operibus ejus, atque omnibus pompis ejus, per ora gestantium respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessiooleo sacro in pectore tanquam muniatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ĩ mari rabͦ ubi aqua bapm̃ ⁊ rubor sagͥaẽ
p̾sẽbat. Simłr in a qua asꝑsionis cui cinisxn

Expanded text:
in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis
Abbreviated transcription (Latin):
ex orosim orõnes. pͥm̃ itaq catetizat᷑ bapti¬
zandns ut ad fidem ꝓpͥo moneat᷑ uolũtatis
arbitͥo. deinde exorci at᷑ ut ab eo dyabo¬
h potestas iniqua pellat᷑. addit᷑ eciã oracõ
ut gr̃a p̾ueniat ⁊ sb̾seqnat᷑. que uires p̾¬
beat lib̾o arbito ⁊ qua ꝓcal fiat unin̾sa tn

Expanded text:
, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli potestas iniqua pellatur. Additur etiam oratio ut gratia praeveniat et subsequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et qua procul fia
Abbreviated transcription (Latin):
irẽ uͦ qͣ ꝯsũmaturus oĩa cũ ad iarilẽ etate
ꝑuemsset tͥ tesimo etatis sue anno a ioħe beł¬
zatas ẽ. nõ necãĩtate sed dispñsacõne ut ldal¬
crũ emñdandis scĩficaret. Dehinc apbs tĩ
p̃dicare. cepit. et nouissiẽ ĩ ꝯsũmacõem õ
patͥ off̾e̾ns mortẽ sustinuit ut cͤͣdentibꝰ in se
mortis timorem tolleret. ⁊ a morte resurrex
ut ꝓ se morientibus spem inte ⁊ resurrͦ ns
daret. post ea ascensuras in celos discipulos ĩ
mñdũ uniu̾sũ misit doce ⁊ baptizare om̃es
gentes ut nocdi ent᷑ qui p̾cedentem seq̃rent᷑
ad uicam. hec sũt sacͣm̾ta fid̾i̾ xͥane ab uncio¬

Expanded text:
turus omnia, cum ad virilem aetatem pervenisset, tricesimo aetatis suae anno a Joanne baptizatus est; non necessitate, sed dispensatione, ut lavacrum emundandis sanctificaret. Dehinc apostolos praedicare coepit; et novissime in consummationem omnium Patri offerens mortem sustinuit, ut credentibus in se mortis timorem tolleret, et a morte resurrexit ut pro se morientibus spem vitae et resurrectionis daret. Postea ascensurus in coelos discipulos in mundum universum misit docere et baptizare omnes gentes, ut vocarentur qui praecedentem sequerentur ad vitam. Haec sunt sacramenta fidei Christianae ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spñs scĩ. pͥus docete postea baptizate. doce¬
te ad instͥccõnẽ baptizate ad emũdacõnem
docete ad fidem baptizate ad pectatoꝵ remi¬
ssionem. Id̾o docete qr qui credid̾it. Id̾o bap¬
tizate qr qui baptizatus fu̾t. saluus erit.
hec igͥ forma catetizacõnis a pͥmis tẽꝑibus

Expanded text:
 sancti . Prius docete, postea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit . Haec igitur forma catechizationis a primis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
młacam oꝑi nõ ꝓpt̃ hoc assãptam s force pry¬
ĩꝑiti estimant u̾ba illã que ad ꝯficiendam eu¬
charistiam insticuta sũt a quacũq ꝑsona siue
ĩ qͥcũq loco ⁊ qualicũq intencõne suꝑ panẽ
bere. qiͣ sacͣm̃ta d̾i̾ sic instituta sint ut ulłam
oꝑandi rõnem admͣtant sed tumlt̾nosa quadã
⁊ molenta atq irrõnabli̾ ꝑtinacia sine om̃i
intencõne aut nolũtate oꝑanciũ ad effec tũ
ꝓcedant. Ego filiũ meũ forte ad baluea tule¬
ram. ueni ad aquã nõ ut baptizarem s ut bal¬
nearem. nõ ut sacͣmentũ darem sed ut sordes
dixi forte sicut dixissem ĩ mãducando ĩ biben¬
do sicut ĩ arando ⁊ seĩando sine aluid qd̾ cũq
agendo dixissem. dixi ĩ noĩe pat̾s ⁊ filiĩ ⁊ spñs
sc̃ĩ. ta nenis ⁊ dicis mͥ qr baptizatus ẽ filius
mens. Ego balneatũ scio baptizatã nesco.

Expanded text:
milatam operi, non propter hoc assumptam, sed forte proimperiti existimant verba illa quae ad conficiendam Eucharistiam instituta sunt: a quacunque persona sive in quocunque loco et qualicunque intentione super panem bere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationabili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sordes dixi forte sicut dixissem in manducando et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcunque agendo dixissem, dixi: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Tu venis et dicis mihi, quod baptizatus est filius meus. Ego balnea
Abbreviated transcription (Latin):
pacõnẽ ⁊ signũ redep̃cõnis que ꝯpleta ẽ in
morte xp̃i. pͥma nãq ecate abel agciũ obca¬
lit ĩ sacficio figurã mortis xp̃i. Scd̾a etate
et emi mactauit siait d̾s pat̃ u̾bũ suũ ꝓ saluce
tñ di obtulit. ĩ quo tam̃ d̾initate ĩ niolablĩ ꝑma¬
nente sola hñaitas dalorem mortis sustrant.
post eã eductas ẽ ppłus ifrł de eayꝑto ꝑ mare
rubrũ ĩ colupna ignis ⁊ nubis sient fideles d̾i
de tenebͥs pectati lib̾ant᷑ renonati ꝑ sacͣm̃t um

Expanded text:
nem et signum redemptionis, quae completa est in morte Christi. Prima namque aetate Abel agnum obtulit in sacrificio figuram mortis Christi. Secunda aetate etem mactavit, sicut Deus Pater Verbum suum pro salute mundi obtulit. In quo tantem divinitate inviolabili permanente sola humanitas dolorem mortis sustinuit. Postea eductus est populus Israel de Aegypto per mare Rubrum in columna ignis et nubis, sicut fideles Dei de tenebris pe
Abbreviated transcription (Latin):
nũciabat᷑. ut uł sponte fidei acqͥestñtes dig¬
ni regñacõne spiritali indicarent᷑. uł cred̾e
nolentes mĩto a ꝑcepcõne sacͣm̾ti dei uelud
indigni repelłent᷑. ad obtinendã qͥppt salucẽ
idc̾co arbitũ hoĩs ꝯsulendũ est qm̃ opus salutiᷤᷤ
nolũtariũ eẽ opͣ. et hoc qͥd̾ a p̾ncipio sic fcm̃ ẽ.
Postꝙͣ ancẽ ad fidem młtitudo genciũ ĩtui
iam nc̃ eciam in hiis qui a fidelibus gñantur
rilis ead̾ forma sernat᷑. quos ⁊ ipõs mater
eicłia ꝓinda dispensacõne sacͣmẽto salutis
iut̾im carere non uult. ne forte ip̃a dilacõe
a salute aliem fierent si nõ ꝑcepto sacͣmẽto
salutis sabito ab hac inta exirent. cõgͣe
fidei baptizent᷑ ⁊ ꝑ alt̾ius fidem d̾õ reꝯclien¬
tar quos ꝑ alt̾ius peccm̃ alienatos constat esse.
adeo. Institutũ est itaq ad hoc nonũ sacra¬
mrencũ ad eatecizandos ꝑmilos exorcizandes
iniciandos ⁊ demae baptizandos ĩ qbus pro

Expanded text:
s digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis voluntarium esse oportet. Et hoc quidem a principio sic factum est. Postquam autem ad fidem multitudo gentium introivit jam nunc etiam in iis qui a fidelibus generantur parvulis; eadem forma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac vita exirent. Congruefidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde baptizandos, in quibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cendat᷑. baptizari autẽ ĩ nolũtate eẽ pͣ ⁊̃
nolũtas cũ denocõne fid̾i fue nõ despicitar
ꝙͣiis ab eo qd̵ foris est sacͣm̃to aque ꝑcipien¬
do articalo nect̃itatis ĩpediat᷑. uis nosse pt¬
plenius m ͫ ne racõ hec alicaba auctiͣce ma¬
nifestiori se p̾bet ꝙͣnis ⁊ ille quas supͣ ꝯme¬
di tamẽ adhuc alind si forte emdẽtius tͥ
demõ stͣri possit de quo dubitare nõ debes.
Batus angꝰ. in libͦ de uinco bapõ sic ait.
re sed eciã fidem ꝯu̾sionẽ q cordis. si
forte ad celebrandũ mĩstiũ bap̃i ĩ angastũs¬
tempoꝵ succ᷑ri nõ pocest. uides qd̾ maĩfeste
testat᷑ fidem ⁊ cordis ꝯu̾sionẽ bone nobũcati
ad salitem posse suffic̾e ũbi uisibłe sacͤm̃tã
aque ep necñtate ꝯtingit habi nõ posse. Sed
ne forte ꝯͣrietas aliqua tibi esse indeat᷑ ĩ eo
qd post ea ĩ lib  retͣctacõnũ exẽplũ de latͦne
d̾ ad hanc sentñcam in qua dix̾at effasionẽ

Expanded text:
endatur. Baptizari autem in voluntate esse potesvoluntas cum devotione fidei suae non despicitur, quamvis ab eo quod foris est sacramento aquae percipiendo articulo necessitatis praepediatur. Vis nosse plenius an ne ratio haec alicubi auctoritate manifestiori se probet, quamvis et illae quas supra commedi tamen adhuc aliud si forte evidentius tibi demonstrari possit, de quo dubitari non debes. Beatus Augustinus in libro De unico baptismo sic ait: re, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium bapm succurri non potest. Vides quoniam manifeste testatur fidem et cordis conversionem, bonae voluntatis ad salutem posse sufficere, ubi visibile sacramentum aquae ex necessitate contigit haberi non posse. Sed ne forte contrarietas aliqua tibi esse videatur, in eo quod postea in libro retractationum exemplum de latrone quod ad hanc sententiam in qua dixerat effusionem
Abbreviated transcription (Latin):
apłis mĩcu̾s u̾bi p̾ceptũ institacõnis ꝑuenit. qu
autẽ int̾im longe põiti aut ꝓpe in occłto ꝯstitai
ñdũ cognita institacõne d̾ia forte in hcͣ iita
sb̾ducti sunt. hoc de ip̃is mͥ senciend̾ udet᷑ qd i
sine in lege fuerũt qr qd̃ illis fecu̾nt temꝑa ho
istis oꝑata est absencia. Si qͥs autẽ ꝑtinay es
nelit ⁊ adhuc eimodi aliqͦs nõ ĩ ignotis regi¬
mbus ⁊ remotis t̾rarũ sedibus degere ꝯcend
qui force mãdatũ d̾iũ de ꝑcipiendo bap̃i saca¬
m̃ts nõ acceꝑunt. Ego uł neminẽ talem eẽ i
si forte ał est si eins calꝑa nõ obstitisset auat

Expanded text:
s verbi praeceptum institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum videtur; quod et sive in lege fuerunt, quia quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obstitisset
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ ipẽ dixit qͥ credit ĩ me nõ moriet᷑ in
et̾m̃. aut aͦ nega fidem aut ꝯcede salnacio¬
nem. qͥd tͥ indet᷑ : ubi fides est uba spes Ẽ ubi
karitas est deniq nbi plena ⁊ ꝑfecta iltus
sacͣm̃ti est salus nõ ẽ qr solã sacͣm̃tũ nõ est

Expanded text:
Dei; ipse dixit: Qui credit in me, non morietur in aeternum . Aut ergo nega fidem, aut concede salvationem. Quid tibi videtur? Ubi fides est, ubi spes est, ubi charitas est; denique ubi plena et perfecta virtus sacramenti est, salus non est; quia solum sacramentum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
fat sibi tͥbueret. qd̾ uͦ ab boĩtatẽ spectadat d̾o
ĩpntaret. hoc sibi uoluerũt nonẽ ꝑtes retẽte
qr nouenar ins signũ ĩꝑfectõnis est a denario
ꝑfecto deficiens. ꝓpt̃ea antẽ qr obscurũ signũ
fait erãdacõnis in decimacõne data ẽ cͥꝯcisio
ut u̾tutẽ instificacõnis eindẽcis demõstͣret.¬
qñ dcm̃ ẽ hoĩ ut porcõnẽ carnis sue nõ qͥder
suꝑflnam sed illiꝰ qd̾ suꝑfluũ erat in hoĩe sigñ
anff̾ret ut ꝑ hoc agnoscere qr culpã qmͣ na¬
tura ꝑ illam ꝑtem corꝑis tͣheret gr̃a ꝑ sacra¬
m̃tũ cͥꝯcisionis emñdaret. Sed qr cͥꝯcisio eas tm̃
que foris sũt enormitates amputare pͭ eas uͦ
que intͥtisecus sũt pollacõnũ sordes m̃dare nõ pͥ
uenit post chcisionẽ lanacrũ aque totũ pͦgans
ut ꝑfecta iusticia signaretur. Rursũ qr pͥoris
ꝓpłi qui sb̾ timore seruiebat m̃dacõ laboriosa fu¬
fuit ꝓpt̃ea sacͣmẽtũ chcisionis ĩ carne q̃ dolorem

Expanded text:
fuit, sibi tribueret, quod vero ad bonitatem spectabat, Deo imputaret. Hoc sibi voluerunt novem partes retentae, quia novenarius signum imperfectionis est, a denario perfecto deficiens. Propterea autem quia obscurum signum fuit emundationis in decimatione, data est circumcisio ut virtutem t portionem carnis suae, non quidem superfluam, sed illius quod superfluum erat in homine, signum auferret, ut per hoc agnosceret quod culpam quam natura per illam partem corporis traheret, gratia per sacramentum circumcisionis emundaret. Sed quia circumcisio eas tantum quae foris sunt enormitates amputare potest, eas vero quae intrinsecus sunt pollutionum sordes mundare non potest, venit post circumcisionem lavacrum aquae totum purgans, ut perfecta justitia signaretur. Rursus quia prioris populi qui sub timore serviebat mundatio laboriosa fuit, propterea sacramentum circumcisionis in carne quae dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
ex es uñq̃mq obligari cepisse debito bapãtis
suscipiendi ex quo cł post istitucõnem p̾cet̃
uł ante insticucõnẽ ꝯsiliũ ꝑcepit baptiz andi.
qui enĩ nͨ pͥus ꝯtẽptor ꝯsilii nec post p̾naricator
p̾cepti extitit culpandꝰ nõ fuit. nͥ forte quis duc
pͥns aut postea ita ignorans ftusse dicat᷑ ad qm̃
d̾ine institacõnis noticia ꝑueniss nͥ eiꝰ culꝑa obsti

Expanded text:
ex eo unumquemque obligari coepisse debito baptismatis suscipiendi, ex quo vel post institutionem praeceptum vel ante institutionem consilium percepit baptizandi. Qui enim nec prius contemptor consilii, nec post praevaricator praecepti exstitit culpandus non fuit, nisi forte quis aut prius aut postea ignorans fuisse dicatur, ad quem divinae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
spsectũ Sicut enĩ iͥq fides inceg᷑ quertͦ so
didem fidi integtate manẽte sine decͥfãte
hane potissam ĩ baptizando forttã teñe esete
qrã ab ip̃o sc̃ificacõtus anccort ex pͥma ilitae¬
ae seruãdam accepit. Si quis forte q̃ra cieͦ
⁊ articalo necãtatis suffice̾ possit ad plenĩ ls¬

Expanded text:
ectum. Sicut enim ubique fides integra quaeritur, sic eadem fidei integritate manente sine detrimento hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum ba
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos xp̃i aliꝙͣdin solũ ne a ꝯsuetudine
ab horreret ĩ usum ꝓ ductũ. Nomissiẽ antẽ qñ¬
ĩ unin̾sũ mñdñ p̃ dicatores baptizare missi sũt Es
gñalit᷑ institatũ. Uident᷑ antẽ hic t̾a q̃dã tẽꝑa
distingnẽda. pͥm̃ enĩ ance bapm̃ cͥꝯcisio sola sta

Expanded text:
discipulos Christi aliquandiu, solum ne a consuetudine abhorreret in usum productum: novissime autem quando universum mundum praedicatores baptizare missi sunt, generaliter institutum. Videntur autem hic tria tempora distinguenda. Primo enim a
Abbreviated transcription (Latin):
 ant᷑ patͥs ⁊ filiĩ ⁊ spñs scĩ  hoc est enĩ iniĩ nom̃
⁊ uniꝰ nomẽ quo t̾nitas p̾dicat᷑ ⁊ iuntas non
negat᷑. Qudo gͦ. baptizas in fide pat̾s ⁊ filñ ⁊
spũs scĩ in noĩe pat̾s ⁊ filii ⁊ spũs scĩ baptizas.
ꝓlacõne cñ sola fide bapti andũ ĩm̾gere. qui
enĩ dixit ut ĩ fide tͥntatis hoĩes baptizarent᷑
nõ quid dicat᷑ docint sed quid c̾dat᷑ ostendit. ꝯͣꝙp

Expanded text:
antur Patris, et Filii, et Spiritus sancti? Hoc est enim unum nomen et unius nomen, quo Trinitas praedicatur, et unitas non negatur. Quando ergo baptizas in fide Patris, et Filii et Spiritus sancti, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizas. prolatione cum sola fide baptizandum immergere. Qui enim dixit ut in fide Trinitatis homines baptizarentur: non quid dicatur docuit, sed quid credatur ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tems ille ussit ut ĩ noĩe patͥs ⁊ fili᷑ ⁊ spñs sã
mam institacõnis dine pacis qł iussit ꝓfit̾s
pd instittt. Sed dicis: qͥd gͦ si qͥs force per
ĩenorãciam stne ꝯscĩa erroris hoꝵ aboꝵ formã
nõ enens tamẽ cũ plena fide honiẽm bapt. ⁊ d¬
ret dicens baptizo ce ĩ noĩe patͥs oĩpotãtis ftue

Expanded text:
teris. Ille jussit ut in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti mam institutionis divinae, facis quod jussit, profiteris quod instituit. Sed dicis: quid ergo? Si quis forte per ignorantiam sine conscientia erroris, horum verborum formam non tenens; tamen cum plena fide hominem baptizaret, dicens: Baptizo te in nomine Patris omnipotentis, sive
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ aliqͣndiu tałata scdm̃ dispẽsacõnẽ. Simł
gͥ fuerut ntͣq temꝑe illo sine ante passo̾ciẽ
sine post ab eo qñ ĩchoata sũt nona donͨ pꝰmod̾
nec᷑a sũt int̾dc̃a. Et ĩ isto medio temꝑe qd
funt bap̃s ct̃ cͥhcisione ab ĩchoacõne stia usq
ad passonẽ xp̃i hoc fuit cͥhasio cũ bapõ post
passõnẽ xp̃i tisq ad illud tempas q̃ ipa tͥ ꝯcisio

Expanded text:
modum aliquandiu tolerata secundum dispensationem. Simul ergo fuerunt utraque tempore illo, sive ante passionem, sive post, ab eo quando inchoata sunt nova, donec postmodum vetera sunt interdicta. Et in isto medio tempore quod fuit baptismus cum circumcisione, ab inchoatione sua usque ad passionem Christi; hoc fuit circumcisio cum baptismo post passionem Christi, usque ad illu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnacua esse indeat᷑ opͣ nos in eo ꝗd dom̃ ẽ ĩ
noĩe patͥs ⁊ filii ⁊ spñs scĩ ampliꝰ aliqͥd intlłig̾e
incipiat ⁊ uenire ĩ maĩfestacõnẽ. Tñc qͥppe
nomẽ esse incipͭ qñ noĩari incipit ⁊ notifi
docete ⁊ baptiiate. Si tingis ⁊ taces tingis a
nõ doces. h abes baptizate sed docete nõ habes

Expanded text:
 nos in eo quod dictum est in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; amplius aliquid intelligere incipiat, et venire in manifestationem. Tunc quippe nomen esse incipit quando nominari incipit et notificDocete et baptizate; si tingis et taces, tingis et non doces. Habes baptizate, sed docete non habes.
Abbreviated transcription (Latin):
mis ẽ hic homo. baptizatus ẽ ĩ noie patͥs et
filii᷑ ⁊ spñs sc̃. Ego illũ m̾si t̾cio ĩ aqua. ego
baptizatꝰ E hic ĩ noie pacͥs ⁊ filii ⁊ spñs sc̃. bap¬
M igͥ nomẽ dic̾e uolinsti: dixisti te baptizare
dixisti nõ dixisti. cͦ mͦ gͦ scĩficata ẽ aqua ĩ noĩe ĩ¬
noĩe qd̾ dcm̃ nõ est : qd̾ si putas in hoc te dixis

Expanded text:
s est hic homo. Baptizatus est in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Ego illum mersi tertio in aquam. Ego baptizatus est hic in nomine Patris, et Filii, et Spergo nomen dicere voluisti? Dixisti te baptizare dixisti, non dixisti; quomodo ergo sanctificata est aqua in nomine quod dictum non est? Quod si putas te in hoc dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
cendat ad t̾ras. ħ autẽ a sole resplendet
dñ caue nubes ex adu̾so radiũ solis acaipũt
⁊ arcus sp̃em̃ fingũt. Cui narios colores illa
dat res qr aqua tenuis. aer lucidꝰ ⁊ mibes
caligmãtes. irradiata ista narios creant co¬
Arcus ĩ aere qͣdricolor ex sole adn̾so mibibꝰ¬
q format᷑. dñ radius solis ĩmissus caue nu¬
bi repulsa acie in solem restͥngit᷑ instar ce¬
re ymaginẽ anuli reddentis. qͥ de celo iane¬
um. de aqua pͣpur eũ. de dere iacĩciinũ. de
t̾ra gͣmineũ tͣħit colorem. Rariꝰ aut̃ estate
ꝙͣ hyeme ⁊ raro noctibꝰ nͥ ĩ plenilunio cer¬
nit᷑ ut poce de lia refulgens. hug̾ ĩ dicit.

Expanded text:
cendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant coArcus in aere quadricolor, ex sole adverso nubibusque formatur, dum radius solis immissus cavae nubi, repulsa acie in solem refringitur, instar cerae imaginem annuli reddentis: qui de coelo igneum, de aquis purpureum, de aere hyacinthinum, de terra gramineum trahit colorem. Rarius autem aestate quam hyeme, et raro noctibus nec nisi in plenilunio cernitur, ut pote de luna refulgens. CAPUT XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
lt̃ ĩ alia smn ꝑte est rara. ĩ alia rarior ĩ alia
rarissima. In illa q̃ ẽ densa solares radii .q.
ĩ uitͦ inelusi rubeũ colorẽ facaĩt. in densior
ceruleñ. in densissiã nigͥͫ Itẽ in rara facm̃t
uridem ĩ rariori cͦceũ. ĩ rarissima albũ. et
ita scdm̃ maiorẽ dẽsitatẽ illiꝰ nubis magis
accedit ad colores ingͤdii affmes. scam̃ mdic¬
rem raritatẽ mag̃ accedit ad colores albed̾ĩ

Expanded text:
item in aliqua sui parte est rara, in alia rarior, in alia rarissima. In illa que est densa solares radii, tamquam in utre conclusi, rubrum colorem faciunt, in densiori ceruleum, in densissima nigrum; item in rara faciunt viridem, in rariori croceum, in rarissima album; et ita, secundum maiorem densitatem illius nubis, magis accedit ad colores nigredini affines, secundum maiorem raritatem magis accedit ad colores albedini
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͥ indear incłlige̾ ip̃am tamẽ rõius ꝯterris¬
onem a te uolo fieri. &. Qnͣcũ antẽ sit ꝙ filiꝰ
honte dedit nõ ẽ opus exron̾e. . sufficienter
patet . a. eũ antẽ qͥ tantũ donũ sponte dat
deo sine retͥbncõne deb̾e eẽ nõ indicabis. B. ĩmo
net̃e esse ideo ut pat̾ filio tͥuat recbuat
Alioqͥn ant ĩustus udet᷑ esse si uollet dut ĩ potens
ab illo potest exigi: prus aucẽ g tantam rem
filius face̾t oĩa que pat̾s erant sua er ant. ñ inqͣm
debuit qd̃ illi dim̃ti possit. Quid gͦ rec̾buet᷑ ullqͣu
rei egenti ⁊ cui nõ ẽ qd dari ant dimĩti posiln

Expanded text:
 videar intelligere, ipsam tamen rationis contextionem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte dedit, non est opus exponere. BOS. Sufficienter patet. ANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retributione debere esse non judicabis. BOS. Imo necesse esse video ut Pater Filio retribuat: alioquin aut injustus esse videtur, si nollet, aut impotens,ab illo potest exigi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtͣmꝰ qui in nat᷑a solu̾e debebat ⁊ nõ pot̾at ĩ ꝑsona
esset qui posset. Deinde qr de mrgme ⁊ a ꝑsoa
filu dei esset assinũdus homo ille qui deas esset
⁊ qͣmꝰ sine pectato de massa pectacͥce. assumi po¬
tuerit monstͣai. uitam dutẽ ħꝰ hoĩt tam sb̾lanẽ
tam p̾ciosam aꝑtissime ꝓbasti at saffice̾ possit ad
soluend̾ d̾ ꝓ pectatis tocius m̃di debet ᷑ ⁊ plus ⁊

Expanded text:
 qui in natura solvere debebat, et non poterat; in persona esset, quae posset. Deinque quia de Virgine, et a persona Filii Dei esset assumendus homo ille qui Deus esset: et quomodo sine peccato, de massa peccatrice assumi potuerit, monstrasti. Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissime probasti; ut sufficere possit ad s
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse qͦni ꝙͣius hoc melior me face̾ plenius possit
⁊ indiores atq plures ꝙͣ meũ aut mortale ĩgeni¬
um ꝯp̾hend̾e ualeat huiꝰ rei sint rõnes. Dalam
bat sed ita ui̾tas ĩtnucabłis exigebat. licet enĩ ħ
qd̵ homo ille fect deus dicat᷑ fecisse ꝓpt̃ unita¬
tem ꝑsone dens tamẽ nõ egebat ut de celo des¬
cend̾et ad nincendũ diabolũ neq ut ꝑ iustidã
ageret ꝯtͣ illũ ad liband̾ harẽm sed ab homĩe
diabolo nec deus aliqͥd debebat il penam. nec
hõ nͥ uicem ut ab illo uictus illũ reuinceret
sed qͥcq̃d ab illo exigebat᷑ hoc do debebat non
diabolo

Expanded text:
i, quamvis hoc melius me facere plenius possit; et majores atque plures, quam meum, aut mortale ingenium comprehendere valeat, hujus rei sint rationes. Palam bat: sed ita veritas immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descenderet ad vincendum diabolum, neque ut per justitiam ageret contra illum ad liberandum hominem; sed ab homine ret. Siquidem diabolo nec Deus aliquid debebat, nisi poenam; nec homo, nisi vicem, ut ab illo victus, illum revinceret: sed quidquid ab illo exigebatur, hoc Deo debebat, non diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
bec ⁊ nõ est qde reddat. .ł. Si tanca ⁊tam dede¬
ta merces uec illi nec alu reddit᷑ ⁊ uanũ fluusear
tam rem fecisse in debit᷑ .R. hoc nefas est eitimare
tar alii dare potĩt ne ꝑat̾ inre illu phibes. ntel
illi cui dabit negare: ͥ. ĩmo ⁊ instũ ⁊ nectͥm̃ in
qr ⁊ filio qd suũ ẽ dare licet ⁊ pat᷑ qdͣ debet nõ
dos sicut tacõ in̾tatis nos docuit horẽmi se fect et
qͥbus ut diximꝰ moriẽdo eremplũ inoerendi ꝑpt᷑ uisti¬
cian dedit: frustͣ ͥppe imitatores eius erunt
si mĩti eius ꝑtiapes nõ erũt. dut qͣs instiꝰ uaet
hedes debiti quo ip̃e nõ eget ⁊ exundãce sue ule¬
⁊ cantis debicis ebligatos egestate tabesce ⁊̃ pfado

Expanded text:
bet, et non est cui reddat. ANS. Si tanta et tam debita merces, nec illi, nec alii redditur; in vanum Filius 96 tantam rem fecisse videbitur. BOS. Hoc nefas est aestimare. tur alii dare; poteritne Pater jure illum prohibere; aut alii cui dabit negare? BOS. Imo et justum et necessarium  Filio quod suum est dare licet, et Pater quod debet non dos sicut ratio veritatis nos docuit hominem se fecit, et quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe imitatores ejus erunt, si meriti ejus participes non erunt? Aut quos justius faciet haeredes debiti, quo ipse non eget, et exundantiae suae pleet tantis debiti
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ desid̾abłus m̃dus dudire pocest. Ego qͥd̾ tdatam
fiduciam ex hoc concipio ut iam dice̾ nõ posstar
qͣnco gaudio exultet cor meñ. Uidet᷑ enĩ mͣ qd
nlłm hoiẽm reiciat deus ad se sũb hoc noĩe acce¬
dencem . d. Ita est. si accedit sicit ap̃. qm̃ ddañ
autem sit ad tance gr̃e ꝑticipacõnẽ accedñdũ et
qͦmͦ sub illa iuuendũ nos uͥq sac᷑ scͥptura docet que

Expanded text:
 desiderabilius mundus audire potest. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, ut jam dicere non possim quanto gaudio exsultet cor meum. Videtur enim mihi quod nullum hominem rejiciat Deus ad se sub hoc nomine accedentem. ANS. Ita est, si accedit sicut oportet. Quemadmodum autem sit ad tantae gratiae participationem accedendum, et quomodo sub illa vivendum, nos ubique sacra Scriptura docet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã uͦ sic a se ip̃o habebat qd habebat ⁊ sic pfecte
sibi sufficiens erat ut nͦ alũ qͥ cqͣm retͥ baere deb̾et
nec ut silu retͥbueret᷑ dare indig̾et .. apte nãt
uideo qr ailła rõne se ipm̃ morti ex debito sicnit r õ
med uidebat᷑ monstre dedit ad honorẽ di ⁊ tamẽ
face̾ debunt qd fect. . honor utiq ile toceꝰ est
tͥnitatis. Quare qm̃ idem ip̃e est deus filius di cłd
honorẽ suũ se qm̃ sibi sicut pat̾ͥ ⁊ spñi scõ obcalit
id ẽ hũditatẽ suam dinitati sui que auae de l
tͥum ꝑsonarũ est. Ut tam̃ ĩ eadem ip̃a iu̾t adte ma

Expanded text:
sonam vero, sic a seipso habebat quidquid habebat, et sic perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus Filius Dei, ad honorem suum seipsum sibi, sicut Patri et Spiritui sancto obtulit, id est humanitatem suam Divinitati suae, quae una eadem trium personarum est. Ut tam
Abbreviated transcription (Latin):
urginitas melior sit ꝯugio neut  tam̃ ab homiẽ
dec̾mĩate eeigit᷑. Sed qui ꝯuigio uti ⁊ qͥ ilgunta¬
tem seruare maiuilt ꝗd facit deb̾e face̾ dic᷑. se¬
mo enĩ u̾giitatẽ siue cõiugiũ dicit eligi nõ de¬
bere sed dicimꝰ qr qd̾ mauult homo añꝙͣ aliqͥd he
statuat hoc face̾ debet. ⁊ si uͥginitatem seruat
nõ ẽ semꝑ uerũ. Siqͥdem ut dixi nõ debet heco
ilguntatẽ ex debito. sed si maiult debet uti ꝯuuigio
qd si te monet a̾b qd̾ ẽ deb̾e nec potes illud ĩtessi¬
gere sine aliqͦ debito scito qr sicut ꝯtiugit posse
⁊ nõ posse ⁊ necãtatem aliqñ dici nõ qr sut̃ ĩ rebᷤ
nbi dicãt᷑ sed qm̃ sũt in alio ita ⁊ deb̾e. Quiipe cũ¬

Expanded text:
ugio, neutrum tamen ab homine determinate exigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servare mavult; quod facit, debere facere dicitur. Nemo enim virginitatem, sive conjugium, dicit eligi non debere; sed dicimus quia quod mavult homo, antequam aliquid horum statuat, hoc debet facere: et si virginitatem servat, non est semper verum. Si quidem, ut dixi, non debet homo virginitatem ex debito; sed si mavult, debet uti conjugio. Quod si te movet verbum, quod est, debere; nec potes illud intelligere sine aliquo debito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dici, non quia sunt in rebus ubi dicuntur, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ĩcũctant̾ amissaras ẽ ꝓ se pp̃o redd̾e deo uĩ
racõ postalat nõ dubitet. qͥ cũ nlłatenꝰ aut ꝓ se
bat tam p̾cõsam uitam ĩmo se ipm̃ tantam salia
ꝑsonam tanta uolũtate dedit . s. ꝙultũ ꝓpinqͦ
ẽ dedit qd̾ nõ debebat. Sed nemo negabit auelis
illũ fecisse qͣñdo hoc exẽplũ talit̃ dedit ⁊ magis he
place̾ deo qͣm si nõ hoc fecisset. Aut dice̾t eũ non
debuisse fac̾e qd̾ meluis esse ⁊ qd magis place̾ dei
intellexit. qͦmͦ gͦ asseremꝰ eñ nõ debuissẽ deo qd se
esse utͣ q ut licet alcm̃a sit meluis nent ᷑᷑ dam̃ erigi¬
tur det̾m̃ĩate. sed siue faciat qd melius ẽ siue alt̾

Expanded text:
ctanter amissurus est, pro seipso reddere Deo, cum ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut pro se bat; tam pretiosam vitam, imo seipsum, tantam scilicet personam, tanta velunt te dedit. BOS. Multum propinquas est, dedit quod non debebat. Sed nemo negabit illum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non debuisse facere, quod melius esse, et quod magis placere Deo intellexit. Quomodo ergo asseremus eum non debuisse Deo quod feesse utrumque, ut licet alterum sit melius, neutrum tamen exigatur determinate: sed sive faciat quod me