comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis astroꝵ ordim colligari arbuntur. nõ astroꝵ¬
mĩs nati diem posse nuitari. Qua p̃p̃ stella illa
ex hiis erat que in celo ꝑaragunt ordies suos:
quõ poterat decernere ꝙ natus xp̃c acturus erat
que nato xp̃o uissa ẽ relinquere quod a gebat. Si
aũ ut ꝓbabilius credatur ad demõstnͣdũ xpm̃
que non erat exorta est. nou ideo xp̃c natus est qr
c̾emus. Ip̃e quippe illi non illa huic nascendi
attulit causam. Si ergo sunt fata que a fando
in quo ante qmͣ eeũt dicta sunt omĩa. nõ cõsor¬
cium s derum xp̃c est qui et ip̃am carnẽ sub
celo creatam ea uoluntate assumpsto qua eciã
celum creauit. ea potestate deposuit et recepit.
qua etiam syderib imꝑaun.¶ Cur ergo non sio e¬
uigelum quod de ista gnãtione narratur: c̾
tñ bonã nob̾ annũcietur. ut per ip̃am nr̃a ra¬
netur infirmitas: An qr matħs non est ita ex¬
orsus ut diceret. Iniciũ eusigelii iħu xp̃i. sicut a¬

Expanded text:
tis astrorum ordine colligari arbitrantur, non astrtis astrorum ordine colligari arbitrantur, non astrminis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa de his erat quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum quae non erat exorta est, non ideo Christus natus estceremus; ipse quippe illi, non illa huic nascendi attulit causam. si ergo sunt fata quae a fando, um dei est, in quo antequam essent dicta sunt omnia, non consoriam siderum Christus est, qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? an quia Matthaeus non est ita exorsus, ut diceret initium euangelii Iesu Christi', sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota parte solui purgariq nõ possit. nin et ab
hom̃ib electis in de licet manicheoꝵ eciã in por¬
ris radicułq ructetur¶ Et nos quidem b̾ fato
stellaꝵ nullius homiĩs genesim ponimꝰ: ut libe
nuitur pp̃ iustum iudiciũ dei ab om̃i necessitatis
uincło uendicemꝰ : Qnͣto minꝰ illius tpãlem
gñãtionem sb̾ astroꝵ ꝯditione credimꝰ factam
to. nõ ad decretum dñabatur. sed ad testimoni¬
ũ famulabatur. Nec eũ sb̾iciebat imꝑio. sedĩ¬
dicabat obsequio. Pindeture nõ ex illis erat ħ
stellis que ab mitio creature itmerũ suoꝵ ordi¬
nem sb̾ creatoris lege cꝰtodunti sed nouo u̾ginis
u̾bum infans erat p̾eundo ꝑduc̾et. Qui tandẽ
astrologi ita constituerũt hõim nascentiũ fata
sb stellis ut aliqm stellaꝵ noĩe aliquo nato cir¬
cuitus sui ordinem reliquisse et ad eum quina¬
tus est ꝑrexisse asseuerent: Sortem quippe nascẽ¬

Expanded text:
ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur. Et nos quidem stellarum nullius hominis genesim ponimus et liberuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicamus. quanto minus illius temgenerationem sub astrorum conditione credimus factam,to, non ad decretum dum famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo uirginis uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum qui natus est perrexisse asseuerent? sortem quippe nascen
Abbreviated transcription (Latin):
ri p̾dicaris. nec saltem totum: sed adhuc licet exi¬
guas cordidasq reliquias eius in stercorib renia¬
nere contenditis. ut in aliis atq alii o ͭrerũ corpo¬
potuerint. iam iłlo igne ultimo quo ip̃e mũdꝰ
ardebit soluantur atq purgentur. Nec tam̃
cciã tunc totum ⁊pm̃ dicitio posse lib̾ari. sed eiꝰ¬
bone diuineq nature nouissimas residuasqꝙ ꝑicu¬
las que ita sordidate sunt ut nullo modo dilui ua-¬
leanti: dampnari in et̾num confixas globo horri¬
do tenebraꝵ. Etce qui se fuigunt indignari quod
filio dei fiat iniuria. qr eum natũ stella demon¬
strasse dicatur. tanqũa genesis eius sb fatali cõ¬
stellatione sit cõstituta: cum eum ipĩ nõ tantũ
ib̾ stellaꝵ ꝯnexione: sed in uĩculis om̃iũ terrenoꝵ
et in succis om̃ium herbaꝵ et ĩputridine om̃iũ
carnium. et in corruptione omĩũ ciboꝵ. ita liga¬
tũ pollutumq ꝯstituant: ut ex magna non tñ

Expanded text:
ri praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiri praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiguas sordidasque reliquias eius in stercoribus remanere contenditis, ut in aliis atque aliis rerum corpopotuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eidiuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confixas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur, tamquam genesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium herbarum et in putredine omnium carnium et corruptione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
stitum. Et paulus dicit. Si quis uob̾ annũciaue¬
uo p̾ter ꝙ quod annũciauimꝰ uobis: anathema
paulus medax sit: manicheus anathenia sir. Oꝑ
aũ ociã stelle calumpmamin qua magi ad xpm̃
nfantem adorandũ ꝑducti sunt non erubesci
primi hom̃is uñ non sb̾ stelle testificatione pona¬
tis. sed in stellis om̃ib colligatum ẽẽ dicatis. Qͥa
uidelicet pͥncipib tenebraꝵ ꝯmixtum eẽ creditis
in illo bello quo ip̃e primus homo ut̃ cũ tenebraꝵ
deliramenta uos cogunt: non solum in celo atz
in om̃ib stellis. sed eciam interra atq in om̃ib
que nascuntut in ea conficum et colligatũ atq
concretsi xpm̃ dic̾e. nõ iam saluatorem ur̃m s
a uob saluandum. cum cum manducatis atq
ructatis. Nam et ista impia uanitate seducti se.¬
duftis auditores ur̃õs uͣt uob̾ cibos afferant quo
possit ligato meis xp̃o sb̾ueniti per ur̃os dentes
et uentres. ẽalib .n. aualiis eum solui et lib̾a¬

Expanded text:
obis adnuntiauerit, praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema Paulus mendax sit, Manichaeus anathema sit. Quod autem etiam stellae calumniamini, qua magi ad Christum infantem adorandum perducti sunt, non erubescitprimi hominis uestri, non sub stellae testificatione ponatis, sed in stellis omnibus conligatum esse dicatis ? quia uidelicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo uester cum tenebrarum deliramenta uos cogunt non solum in caelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus, quae nascuntur in ea, confixum et conligatum atque concretum Christum dicere, non iam saluatorem uestrum sed a uobis saluandum, cum ea manducatis atque ructatis. Nam et ista inpia uanitate seducti seducitis auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subueniri per uestros dentes et uentres. talibus enim auxiliis eum solui et libera
Abbreviated transcription (Latin):
ille adam de limo formatus. Scd̾s autẽ homo de
carnem: qua suscepta et homo ext̾ius fieret et
refc̃i sumus. Cur ergo primũ hominẽ urm̃ con¬
m̃ticium uescio unde ꝓducitis et primũ hominẽ
ꝙ̃ doctͥna apłica doceo nõ uultio agnostere: anuͭ
compleatur i nobis quod ip̃e apłs ai. auerita¬

Expanded text:
ille Adam de limo formatus, secundus autem homo ille Adam de limo formatus, secundus autem homo carnem. qua suscepta et homo exterius fieret et refecti sumus. cur ergo primum hominem uestrum commenticium nescio unde producitis et primum hominem, quem doctrina apostolica docet, non uultis agnoscere? an ut compleatur in uobis, quod ipse apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ illis elem̃tis que incontraria gente confin¬
gits unũ allatum est de diuims regnis contra¬
uũ. lux contra tenebras: Cet̾a .n. quatuor ñ st̃.
contraria. Nam nec aer fumo est contrauꝰ mul¬
tominus aque aqua: et uentus uento. et ignis
tabat mutasse accs uertisse ut regnũ quod dici¬
tis fłitis in sua natura manens nõ fallacuer
Hinꝰ premi hom̃it filium credi uultis dnĩn ibe
tatem. hunc pͥmũ hoiem̃ quẽ laudatis quia
mutabilib eo mendacib formis cũ aduersa gẽ¬
te pugnaun si uerum dicitis nõ imitamini. Si
uerus et uetax homĩt filius. quod utrũq de se
ip̃e testari. et de deo uero diuiniratis etͥnitatẽ
et de utro homine cariuis origiem dixct. Non
nouto apłica dostrma pͥmũ hominẽ urm̃. Audite
reni. Quał celestis. tales et celestes. Sicut portauimꝰ
ymaginem terrens: portemus et ymaginẽ eius
qui de telo est. Primus itaq homo de t̾ra t̾renus.

Expanded text:
que illis elementis quae in contraria gente confinque illis elementis quae in contraria gente confingitis, unum allatum est de divinis regnis contrarium, lux contra tenebras? Caetera enim quatuor non sunt contraria. Nam nec aer fumo est contrarius, multo minus aquae aqua, et ventus vento, et ignis tabat mutasse atque vertisse, ut regnum quod dicitis falsitatis, in sua nhuius primi hominis filium credi uultis dominum Iecitis ueritatem. hunc primum hominem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum aduersa gente pugnauit, si uerum dicitis, non imitamini; si uerus et uerax . hominis filius, quod utrumque de se ipse testatur, et de uero deo diuinitatis aeternitatem et de uero homine carnis originem novit apostolica doctrina primum hominem vestrum. Audite reni; qualis coelestis, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque homo de terra terrenus
Abbreviated transcription (Latin):
bomines ꝑfertis nobis ex armario nr̃o nescio ꝙ̃
primũ hominem qui ad gentem tenebraꝵ debe¬
llandam de lucis gente descendit armatũ ads
suis contra inimicoꝵ aquas et igne suo contra
inimicoꝵ ignem. et uentis suis contra inimito¬
rũ uentos. Cur non ergo et fumo suo ͣ contra mi
dicis armabatur. et contra tenebeas luce. An
qr mala sunt fumus eo tenebre. nõ ea potuit
hr̃e ponitas eiuis: bona ergo sunt illa tria: aqͣ.
uentus. ignis. Cut ergo ea potuit hãe malicia
gentis aduerse. hic respondetis. Sed aqua illa gẽ¬
tis tenebraꝵ mala erat qũa uero pͥmus homo at¬
tuilit bona erat. Et uentus illius malus. huiꝰ aũ
bonus. Et ita et huiꝰ ignis bonus. contra malũ
ignem sllius dimicauit. Cur ergo et contͣ ma¬
lum fumũ nõ poturo afferre fumũ bonũ: An
in fumo nr̃a mendatia tangũa fumꝰ ip̃e euaneᷤ¬
cuno atq desitiunt: Certe pͥmus homo uester
conb̾ naturã ꝯtrariam bellum gessit Cur qͥn¬

Expanded text:
homines, profertis nobis ex armario vestro, nescio quem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis suis, contra inimicorum aquas; et igne suo, contra inimicorum ignem; et ventis suis, contra inimicorum ventos. Cur non ergo et fumo suo, contra inimdicitis, armabatur; et contra tenebras luce? An quia mala sunt fumus et tenebrae, non ea potuit habere bonitas ejus? Bona ergo sunt illa tria, aqua, ventus, ignis. Cur ergo ea potuit habere malitia gentis adversae? Hic respondetis: Sed aqua illa gentis tenebrarum mala erat; quam vero primus homo attulit, bona erat: et ventus illius malus, hujus autem bonus; ita et hujus ignis bonus contra malum ignem illius dimicavit. Cur ergo et contra malum fumum non potuit afferre fumum bonum? An in fumo vestra mendacia, tanquam fumus ipse, evanescunt atque deficiunt? Certe primus homo vester contra naturam contrariam bellum gessit. Cur quin
Abbreviated transcription (Latin):
sunt adu̾sus uos ꝑuuli quos appellatis semi¬
pplanos si matuis catitaris uotem sͥ ex ere apłi¬
co petsonantem audiant gi quio uob annũtiauĩ
precer quĩa quod ãnũciauimꝰ uob̾ mathema siti
Cum ergo ip̃e paulus ẜm euuigłium suũ annũ

Expanded text:
sunt aduersus uos paruuli, quos appellatis semisunt aduersus uos paruuli, quos appellatis semichristianos, si matris caritatis uocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. cum ergo ipse Paulus se
Abbreviated transcription (Latin):
Er te int̾rogasti te ip̃m uelud ex ꝑsona
nt̃a utrũ acciꝑes euͣgelium: Et respon¬
disti maxime. Rinisusq int̾rogasti utt̃
accĩperes xpm̃ natum. et resp̃o disti. nõ ita est.
oungeliũ. nec ex doct᷑na apłica. sed ex urõ er¬
rore nomines enuangelium: Aut si hoc appellaᷤᷤ
ensigelium qd̾ apłi appellauerumt: aberras ab
est. Quod aũt erat apłi pauli euuangłiũ: hoc eni
am cetͥoꝵ apłoꝵ et om̃iũ fideliũ dispñsatoꝵ tã¬
ti sacram̃ti. hoc .n. alibi diciti siue ergo ego siue
ilłi: sic p̾dicamus. et sic credidisti. Non .n. om̃s
illi euuangłium conscupserinut sed tñ om̃es
ensigłum p̾dicauerũt. Narratores quippe origi
quid latine int̾pretetur. bonts nũcius dicitur
eussgłium. uł bona ãnũtiatio. Quod quidem
cũ aliquid bonũ annũciatur. semper dici põt
ꝓprie tamen hoo uocabulũ obtinuit illa Dixti ã¬
nũtiatio saluatoris. Si aũt aluid nos ãm̃ĩcia¬
tis. extra enĩgeliũ uos eẽ manifestũ est. Uticꝓ

Expanded text:
erte interrogasti teipsum velut ex persona nostra, utrum acciperes Evangelium; et respondisti, Maxime. Rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum; et respondisti, Non ita est: Evangelium; nec ex doctrina apostolica, sed ex vestro errore nomines Evangelium. Aut si hoc appellas Evangelium, quod Apostoli appellaverunt; aberras ab est. Quod autem erat apostoli Pauli Evangelium, hoc etiapostolorum et omnium fidelium dispensatorum tanti sacramenti. hoc enim alibi dicit: siue ergo ego siue illi; sic praedicamus et sic credidistis. non enim omnes illi euangelium conscripserunt, sed tamen omnes euangelium praedicauerunt. narratores quippe originquid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. quod quidem cum aliquid bonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si autem uos aliud adnuntiatis, extra euangelium uos esse manifestum est. utique
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ. et uirtuti brachii tui. qui contra stabit: Qꝰ¬
mam tanqm momientũ statere. sic aute te ẽ
orb terraꝵ et tanqu̾a gurta roris aute lucã que
descendit in terram. Sed misereris oĩm: qm̃ oĩa

Expanded text:
semper, et uirtuti brachii tui quis contra stabit? qusemper, et uirtuti brachii tui quis contra stabit? quoniam tamquam momentum sorbis terrarum et tanquam gutta roris antelucani que descendit in terram, sed misereris omnium, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
ira oculus meus. Et melior ẽ qui uincit nam
qmͣ qui capit ciutatem. Ibi contra uerbũ du¬
rum. plaga flagelli: liuorẽ faciti plaga autẽ
lingue confringet oisa. Ibi contra mechiam
cordis. Non concupisces uxorem ꝑximi tui. Nõ
.ni. ait. Ne adulteres. sed ne cõcupiscas. Unde
apłs hoc ex lege conmemorat dicens. Namc̃õ¬
cupiscentiam nesciebam: nisi lex diceret. non
concupisces. Ibi de pacientia nõ resistendi lau¬
dacur uir prebens ꝑcucienti se maxillam. et sa¬
turatus ob ꝓbriis. Ibi de inimico diligendo d̾r.
Si esurierit inmnicus tuus: ciba illum. Si sitit:
potum da slli. hinc .i. hoc cõmemorauit apłs. Et
illud in psalmo. Cum qui od̾ant pacem: eram pa¬
cificus. Et aua multa. Quod aũ tẽꝑando a uindi¬
cta. et diligendo eciã malos dm̃ imitem᷑. habes
ibi de ip̃o dco id agente copiosim locum. Ibinã¬
q scriptum est. Multũ .n. ualere tibi soli supat

Expanded text:
ira oculus meus et: melior est, qui uincit iram ira oculus meus et: melior est, qui uincit iram quam qui capit ciuitatem. ibi contra uerbum durum: plaga flagelli liuorem faciet; plaga autem linguae confringet ossa; ibi contra moechiam cordis: ne concupiscas uxorem proximi tui. non enim ait: ne adulteres, sed: ne concupiscas. unde apostolus hoc ex lege commemorat dicens: nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: non concupisces. ibi de patientia non resistendi laudatur uir praebens percutienti se maxillam et saturatus obp1;obiis. ibi de inimico diligendo dicitur: si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi. hinc enim hoc commemorauit apostolus et illud in psalmo: cum his, qui oderant pacem, eram pacificus et alia multa. quod autem temperando a uindicta et diligendo etiam malos deum imitemur, habes ibi de ipso deo id agente copiosum locum; ibi namque scriptum est: multum enim ualere tibi soli superat
Abbreviated transcription (Latin):
ge ꝯmemorata ita ꝯm̃dauit. ut quicquid ex ꝑso¬
na sua iuiꝑ loqueretur: uel ad eppositionẽ teqͥ¬
rendam ualeret. si quid ꝑa illa obscure posluss
uel ad tuciꝰ conẜuandũ qd̾ illa uoluisset. Ui¬
des qmͣ sit alit̾ intelligendum quod ait ñ se
uenisse legem soluere sed ad implere. s. ñ ut
quasi semiplena istis uerb̾ integraret᷑. sed uͭ
tione donauit qua sola caritate uistĩa legis
posseo impleri. ꝓpt̾ea dixit. Nonueni legem
soluere sed ad implere. hoc est nouũ testamẽ¬
tum quod huic dilectiomi hereditas regni ce¬
loꝵ ꝓmittitur. quod in figuris ueteris testa¬
menti ꝓ tprm̃ distributione tegebatur.Uñ
idem diͨcit. Mandatũ nouũ do uob̾ ut uos in¬
uicem diligatis.¶Itaq uel om̃ia uł pene om̃ia
que monuit seu p̾cepit ubi adiungebat. Ego
aũ dico nob̾: inueniũtur et in illis ueterib li¬
bris. Ibi contra iram dcm̃ est. turbatus est pie

Expanded text:
ge commemorata ita commendauit, ut, quicquid ex persoge commemorata ita commendauit, ut, quicquid ex persona sua insuper loqueretur, uel ad expositionem requirendam ualeret, si quid illa obscure posuisset, uel ad tutius conseruandum quod illa uoluisset: uides, quam sit aliter intellegendum, quod ait non se uenisse legem soluere sed adinplere, scilicet ut non quasi semiplena istis uerbis integraretur, sed ut, tione donauit, qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non ueni legem soluere sed adinplere. hoc est nouum testamentum, quo huic dilectioni hereditas regni caelorum promittitur, quod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis. Itaque uel omnia uel paene omnia, quae monuit seu praecepit, ubi adiungebat "ego autem dico uobis", inueniuntur et in illis ueteribus libris. ibi contra iram dictum est: turbatus est prae
Abbreviated transcription (Latin):
ens. qualem in illa ꝓfessione ẽẽ oportebat ad
quẽ ut ueniretur discordi marito libellus co¬
scribendꝰ p̾ceptus est. Qũe uir bonut prudẽs¬
q non scriberer nisi maĩo minis aduerso at
ꝙ ꝑuerso consiliũ concordie non ualeren Um¬
prũ uobis ex ur̃ erroris sactilega uanitate q̃¬
ro cur displiceat dimitt̾e uxorem. qmͣ nõ ad
matrimonii fidem: sed ad concupĩe crimẽ hñ¬
dam ẽẽ censetis. Nlatrimoniũ quippe ex hoc
appeliatũ esi. o non ob aliud debeat feĩa nu¬
bere. qmͣ ut mt̃ fiat. quod uob̾ odiosũ ẽ. So.
modo putatis partem dci uñ et gentis tencbͣꝵ
p̃lio deuictam. et sbactam eciam corporeis cõpe¬
dib colligari. Sed ut poctus. quod nũt agitur
ꝓpoĩtis aduinxit ego aũt dico uob̾. neq pͥmoꝵ ho¬
minũ legem hoc uerboꝵ additam̃to ad impleuit.
neq illã que ꝑ moysen data est. quasi ꝯtrauorũ
oppositione destruxin sed pociꝰ omĩa ex hebreoꝵ le¬

Expanded text:
ens, qualem in illa professione esse oportebat. ad ens, qualem in illa professione esse oportebat. ad quem ut ueniretur, discordi marito libellus conscribendus praeceptus est: quem uir bonus prudensque non scriberet. nisi in animo nimis auerso atque peruerso consilium concordiae non ualeret. uerumtamen a uobis ex uestri erroris sacrilega uanitate quaero, cur displiceat dimittere uxorem, quam non ad matrimonii fidem, sed ad concupiscentiae crimen habendam esse censetis. matrimonium quippe ex hoc appellatum est, quod non ob aliud debeat femina nubere, quam ut mater fiat: quod uobis odiosum est. eo modo enim putatis partem dei uestri gentis tenebrarum proelio deuictam et subactam etiam carneis conpedibus conligari. Sed, ut potius quod nunc agitur propositis adiunxit: ego autem dico uobis, neque primorum hominum legem hoc uerborum additamento adinpleuit neque illam, quae per Moysen data est, quasi contrariorum obpositione destruxit, sed potius omnia ex Hebraeorum le
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tm̃ ꝓfit̾entur: uerũ eciã sestarentur. Ad hos
gͥ quos oporteret ẽẽ prudentes legis int̾p̾tes.
et iuistos discidii dissuasores. lex mitt̾e uolui
eũ quẽ iuissit libellum repudii dare. si dimisi¬
sset uxorẽ. Non .n. ei poterat scribi libellus nͥ
ab ip̃is. ꝑ quẽ hanc occõnem ex nccĩtate ue¬
nientem quodãmodo in manus suas bono cõ¬
silio reg̾ent. atq int̾ ipm̃ et uxorem pacifico
agendo. et dilectionem ꝯ cordiamq suad̾ent.
Quod si tm̃ int̾cederet odium. ut extingui. em̃¬
dariq non posset tũc utiq scriberetur libellꝰ
qr frustra nõ dimiiti̾et qmͣ sio odisset. ut ad
debitam conuigii caritatẽ. nulla prudentum
ꝑsuasione reuocaretur. Si .n. nõ diligitur uxor
dimittenda ẽ. Quua gͦ dimittenda nou est:
diligenda est. Ouectio aũ monendo atq sua¬
dendo ꝯponi. Non aũt iuitũ cogendo ĩponi
potest. hoc facere scriba debebat iuistus et sapi¬

Expanded text:
tantum profiterentur, uerum etiam sectarentur. ad hos tantum profiterentur, uerum etiam sectarentur. ad hos igitur, quos oporteret esse prudentes legis interpretes et iustos discidii dissuasores, lex mittere uoluit eum, quem iussit libellum repudii dare, si dimisisset uxorem. non enim ei poterat scribi libellus nisi ab ipsis, qui per hanc occasionem ex necessitate uenientem quodam modo in manus suas bono consilio regerent atque inter ipsum et uxorem pacifice agendo dilectionem concordiamque suaderent. quodsi tantum intercederet odium, ut extingui emendarique non posset, tunc utique scriberetur libellus, quia frustra non dimitteret, quam sic odisset, ut ad debitam coniugio caritatem nulla prudentium persuasione reuocaretur. si enim non diligitur uxor, dimittenda est. quia ergo dimittenda non est, diligenda est. dilectio autem monendo atque suadendo conponi. non inuitum cogendo inponi potest. hoc facere scriba debebat iustus et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽgredi debitum. ut edomita ia q̃ ad ĩmod̾atã
iundictam rapit. iam qui uellet tnsquillus attẽ¬
deret quid ip̃e deberea qd̾ sͥ relaxari a dño cupe¬
retiut hac ꝯfid̾atione ꝯscruo debitũ relaxaret
¶Iam et iłlud de upore nõ dimittenda qd dñs
p̾cepit cũ antiquis dcm sit. quicũq dimiserit
uxorem suam det illi libellim repudii. si dili¬
genter intucamut: indebimꝰ nõ ẽẽ contrariũ.
stxposiut .n. dñs quid lex uoluerit cũ passimdi¬
niittenti urorem duxent iisent libellumre¬
pudii duie. Neq .n. ait qui uoluerit dinintat
hanc int̾posit moram. ut in discidiũ ãnnꝰ
preceps et libelli conscuptione refractus absi¬
steret. et quid mali eẽt uporem dinit̾e cogi¬
taret. presertim q uł ꝑhibent et apud hẽbre¬
os. scribere lr̃as hebreas nulli fas erat. nͥ scͥbis
solis. cum et excellentiorẽ ꝑfit̾entur sapĩam
et si qui eoꝵ ceñt equitate ac pietate p̾diti. et

Expanded text:
n egredi debitum, ut edomita ira, quae ad inmoderatam n egredi debitum, ut edomita ira, quae ad inmoderatam uindictam rapit, iam qui uellet, tranquillus adtenderet. quid ipse deberet. quod sibi relaxari a domino cuperet, ut hac consideratione conseruo debitum relaxaret. Nam et illud de uxore non dimittenda, quod dominus praecepit, cum antiquis dictum sit: quicumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii, si diligenter intueamur, uidebimus non esse contrarium. exposuit enim dominus, quid lex uoluerit, cum passim dimittenti uxorem iusserit libellum repudii dare. neque enim ait: qui uoluerit, dimittat hanc interposuit moram, ut in discidium animus praeceps libelli conscriptione refractus absisteret et quid mali esset uxorem dimittere cogitaret, praesertim quia, ut perhibent, apud Hebraeos scribere litteras Hebraeas nulli fas erat nisi scribis solis, cum et excellentiorem profiterentur sapientiam et si qui eorum essent aequitate ac pietate praediti, non
Abbreviated transcription (Latin):
est. Poteram ergo et ego ita dicere. si mͥ ꝑ hec
adiecta uetba qd̃ legi defuit. a pp̃o additũ ui¬
deretur. ac nõ pociꝰ id quod lex uolebat efficere.
ne iuiste se quisꝙs undicando peccaret: conẜ¬
nantutus a nõ uitarer. sam si contrariũ ẽ
oełm pro ocło: ed qui te ꝑcusserit in maxillam: pre¬
be illi et alteram. cur non sit contranium. reddes
dño iisiarandũ tuũ. et noli miare om̃io: Et dñ¬
non illam destructionem sc̃s ad ĩpletionem fa¬
ustus arbitratur. quod et hic debuit arbitrari.i
Nam si uerũ uira ad impletur dicendo ne iu¬
res. cur non et iuste uindica adimpletur dicendo.
ne iundices. sicut ego in utroq conẜuationem ẽe
arbitror a pc̃to. quo uł fłm uiratur. uel inuiste
uindicatur. Qmͣqmͣ hoc de donanda omĩo uin¬
dc̃a ualeat eciã ad illud: ut dimittendo hiꝰ debi¬
ta etiã nob̾ dimitti meream᷑. Sed duro populo
modiis priꝰ adhibendꝰ fuit quo discerneten nõ¬

Expanded text:
est." poteram ergo et ego ita dicere. si mihi per haec est." poteram ergo et ego ita dicere. si mihi per haec adiecta uerba, quod legi defuit, a Christo additum uideretur, ac non potius id, quod lex uolebat efficere. ne iniuste se quisquam uindicando peccaret, consi non iuraret. nam si contrarium est: oculum pro oculo et: qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram. cur non sit contrarium: redde's domino iusiurandum tuum et: noli iurare omnino? et tamen illam non destructionem sed adimpletionem Faustus arbitratur, quod et hic debuit arbitrari. nam si "uerum iura" adimpletur dicendo "ne iures cur non et "iuste uindica" adimpletur dicendo "ne uindices?b sic ut ego in utroque conseruationem esse arbitror a peccato. quo uel falsum iuratur uel iniuste uindicatur, quamquam hoc de donanda omnino uindicta ualeat etiam ad illud, ut dimittendo huiusmodi debita etiam nobis dimitti mereamur. sed duro populo modus prius adhibendus fuit, quo discerneret no
Abbreviated transcription (Latin):
dmiitantur. Quod aũ debetur et si benigne
dimtitttur nõ tñ iniq repetitur. Sed sicut in
uitando eciam qui uerũ uitat. remotior. tñ a¬
preo est quinõ uirati. Unde admonitio nõ uirã¬
di conseruatio est a pccõ ꝑuirii. ita cum peccet
qui ꝑ ĩmod̾ationem iuste uult iundicari. ñ
peccet añ qui modũ adhibens iuste iũdicari¬
iuat. remotior est a pcc̃o miste iundcẽ: qͥ nõ
uisto omio iundicari. peccat .n. qui exigit ultͣ
debitsĩ. nõ petcat aũ qui exigit debitũ. Sed tucꝰ
longe est a ꝑcc̃o inusti exactoris: qui om̃io nõ
exigto debitum. p̃sertim ne cogatur. et ip̃e exi¬
gro debitum ab eo qui nullum ħo debitũ. pos¬
sem ergo et ego sic ista ponere. Sictum est anti¬
quis. Non iuste uuidicabis. Ego añdico. ñõ
uindicetis quidem admplecio est. Sicut de in¬
reutrando fanstus ait. Ocm̃ est. Non pererabis.
Ego aũt dico. ne uiretis quid̾. oque ad ĩplecio

Expanded text:
dimittantur. quod autem debetur, etsi benigne dimittantur. quod autem debetur, etsi benigne dimittitur, non tamen inique repetitur. sed sicut in iurando etiam qui uerum ipeccato est qui non iurat — unde admonitio non iurandi conseruatio est a peccato peiqui per inmoderationem iniuste uult uindicari, non peccet autem, qui modum adhibens iuste uult uindicari, remotior est a peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. peccat enim, qui exigit ultra debitum; non peccat autem, qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris. qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo, qui nullum habet debitum. possem ergo et ego sic ista ponere: dictum est antiquis: non iniuste uindicabis; ego autem dico, ne uindicetis quidem: adimpletio est sicut de iurando Faustus ait: dictum est "non peierabis; ego autem dico, ne iuretis quidem; aeque adimpletio
Abbreviated transcription (Latin):
ad repͥmelidas flamimas odioꝵ seiuentiũq ĩ¬
mod̾atos amnnos refrenatos. ita preceptũ ẽ:
ous. i. tandem facile ꝯtentus est tm̃ repone̾
utndicte: qnͣtũ accepit iurie. Nonne uide¬
mꝰ homines leuit᷑ lesos. moliri cedem. sitire
sanguinẽ. iuixq inuenire in mał inimici ũ¬
te sacientu: Quis pugno ꝑcussus nõ aut ui¬
dicia cõcitat in dampnationẽ cius qui ꝑcus¬
serto aut si ip̃e ꝑduteres nelit totũ hoĩem. si
ño ociã telo anquo arrẽpto pugno calcib q
ꝯtundit: huio gͥ ĩmod̾ate. ac per hoo iuiste
uationi iox iustũ modũ figens. penam tauoĩs
mstitiur hoc est it qualem quisq intulit ĩ¬
nrtiã. teie suppliciũ pendat. Pinde ocłm ꝓ ocło
dentem ꝑ dente. non fomes. Q limes furoris. ñ
ut io quos copitũ erat hino accend̾etur. sed ne
id qd̃ atdebat᷑ iltra extend̾etur est poitꝰ. Est .n.
qnedã uista unidc̃a. uistec debetur ei qͥ fuent
tcre moneinur ut nobis cciam nr̃a diuimtus

Expanded text:
d reprimendas flammas odiorum saeuientiumque inmoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum reponere uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius, qui percusserit, aut, si ipse repercutere uelit, totum hominem, si non etiam telo aliquo arritur immoderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum figens poenam talionis instituit, hoc est ut qualem quisque intulit iniuriam, tale supplicium pendat. proinde oculum pro oculo, dentem pro dente non fomes, sed limes furoris est, non ut id quod sopitum erat hinc accenderetur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impositus. est enim quaedam iusta uindicta iusteque debetur ei, qui fuerit tere monemur, ut nobis et nostra diuinitus
Abbreviated transcription (Latin):
i ideo dcm̃ ꝑutas. ut sine rõne et inditio quid¬
q credamut: Esto tu beatior sine sensu. ego mͥ¬
to contentius ero cũ rõne bs audisse. augustmn

Expanded text:
i ideo dictum putas. ut sine ratione et iudicio quidque credamus, esto tu beatior sine sensu, ego mihi contentus ero cum ratione beatus audisse. AUGUSTIN
Abbreviated transcription (Latin):
nocent. conmittuntur ea que uere noceant in
eternum. De quib ut unũ aliquid dicam qͥs
nõ uideat quod multi homines tibi cohereant
ad tuendam tuam potentiã. uel saute: Qui e¬
ciam si tibi sint omĩo fideles. nec ab ali quo eoꝵ
ulle timeantur isidie. nempe tũ ad ea bona
que ip̃i quoq non secundum dm̃. sed scdm̃ deum
Siligunt. per es dupiunt peruenire. Ac par hoe qͥ
refrenare et compescere debiusti cupiditates tu¬
as explere cogeris alienas. Quodut fiati necesse
est. nuilta que deo displicent fiant Nec sic tam̃
explentur tales cupiditates. Nam facilius rese¬
cantur meis qui dñi diligunt quam meis qui
anundum diligunt aliquando sanantur. Pro¬
pter quos dicit scriptura duuna. Nolite daigere
mundum. nec ea que minũdo sunt. Si quis di¬

Expanded text:
nocent, si tamen nocent, committuntur ea. quae uere noceant in nocent, si tamen nocent, committuntur ea. quae uere noceant in aeternum? De quibus ut uiium aliquid dicam, quis non uideat, quod multi homines tibi cohaereant ad tuendam tuam potentiam uel salutem, qui. etiam si tibi omnes fideles sint nec ab aliquo eorum ullae timeantur insidiae, nempe tamen ad ea bona, quae ipsi quoque non secundum deum sed secundum saeculum diligunt, per te cupiunt peruenire, ac per hoc, qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas. explere cogeris alienas? quod ut fiat, necesse est multa, quae deo displicent, fiant. nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis, qui deum diligunt, quam in eis, qui mundum diligunt, aliquando satiantur. propter quod dicit scriptura diuina: Nolite diligere mundum nec ea, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
nus es: cor habes. dm̃ times. Tu ip̃e considera que
nolo dicere. et inuenies deqũatis malis debeas ag̾e
a periculis om̃ib liberare. ut agas eam sicut ag̾e¬
da est: sed si illud audias quod scriptũ est ne tardes
conuerti ad dmñ. et ne differas ire de die in diem
Iustam quidem dicis te habere causam. cuius ego
Sed qualistumq sit tua causa. de qua modo que¬
rere nel dispittare no n opꝰ ẽ. nũquid coram deo po¬
tes negare quod mistam necessitatem nõ ꝑue¬
nisses. nsi bona scsi huiꝰ dilexisses. que tanqu̾a ser¬
uus dei quẽ te ante noueramus contẽpnere õi¬
no. et pro nicho habere debiisti. et oblata quidẽ
sinnere ut eis utereris ad pietatem. ño aũ nega¬
ta uel delegata sic querere. ut pp̃ illa in istam ne¬
cessitatem ꝑdutereris. ubi cum amantur bona ꝑ¬
petrantur mala. pauca quidem a te. sed multa.
pp̾te. et cum timentur que ad exiguum tẽpus

Expanded text:
nus es, cor habes, deum times. tu ipse considera, quae nus es, cor habes, deum times. tu ipse considera, quae nolo dicere, et inuenies, de quantis malis debeas agerea periculis omnibus liberare, ut agas eam, sicut agenda est, sed si llud audias, quod scriptum est: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem. iustam quidem dicis habere te causam, cuius ego sed qualiscumque sit tua causa, de qua modo quaerere uel disputare non opus est, numquid coram deo potes negare, quod in istam necessitatem non peruenisses, nisi bona huius saeculi dilexisses. quae tamquam seruus dei, quem te ante noueramus, contemnere omnino et pro nihilo habere debuisti et oblata quidem sumere, ut eis utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris, ubi, cum amantur uana, perpetrantur mala pauca quidem a te sed multa propter te et, cum timentur, quae ad exiguum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nitus. Cum ergo te ẽẽ in hoc ꝓposito gauderemꝰ. na¬
rigasti. uxoremꝙ duxisti. S ed nauigasse obedienti¬
e fuit quam scd̾m apłm debebas sblimiorib por̃a¬
tib. Uxorem autẽ ñõ duxisses insi susceptam dese¬
rens continentiam. concupĩa uistus eẽs. Quedi
ꝗ  cum cõpeussem. fateor miratus obstupui. Bo¬
lorem autem meum ex aliqua parte consolabr
quod audiuite ilłam duc̾e noluisse. nisi prius atho¬
fua tua baptitaretur. Iam uero si ad nos n̾o falsaꝑ
lara sunnt: que utinam falsa sint: qd̃ ab ipĩs hereti¬
eis eciam ancssle d̾o dicate rebaptirate sint: qũa¬
tis tantũ malũ plangendũ est fontib lacrimarũ:
Ipãm quoq uxorem non tibi suffecisse. sed concu¬
bmaꝵ nescio quaꝵ ꝯmixtione pollutum locũtur
homines. et forsitanm̾etiuntur. Itaq om̃ib pa¬
tent tot et tanta mala. que a te postea quam con¬
iugatus es consecuta sunt. Quid ergo dicam: xͥa¬

Expanded text:
nitus? Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, nanitus? Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, nauigasti uxoremque duxisti. sed nauigasse oboedientiae fuit. quam secundum apostolum debebas sublimioribus potestatibus: uxorem autem non duxisses, nisi susceptam deserens continentiam concupiscentia uictus esses. quod ego cum comperissem. fateor. miratus obstipui; dolorem autem meum ex aliqua parte consolabatur, quod audiui te illam ducere noluisse, nisi prius cathofilia tua baptizaretur. iam uero, si ad nos non falsa perlata sunt, quae utinam falsa sint, quod ab ipsis haereticis etiam ancillae deo dicatae rebaptizatae sint, quantis tantum malum plangendum est fontibus lacrimarum ! ipsam quoque uxorem non tibi suffecisse, sed concubinarum nescio quarum commixtione pollutum loquuntur homines et forsitan mentiuntur. Ista, quae omnibus patent, tot et tanta mala, quae a te, posteaquam coniugatus es, consecuta sunt, quid ego dicam? Christia
Abbreviated transcription (Latin):
uouimus. nos testes sumus. quid nob̃cũ apud
tubanas de animo et uoluntate tua fiu̾s collo¬
cutus. Soli tetum eramꝰ. ego et fr̃ alippius. Non
in. existimo tm̃ ualuisse terrenas curas quib ĩ¬
pletus es: ut hoc de memoria tua penitus delere
potuerint. Nempe om̃s actus publicos quib oc¬
cupatus eras relinquere cupiebas. et te mociũ
scm̃ conferre: atq in ea uita uiuere. in qua ser¬
ui dei monachi uiuunt. Tu autem ne faceres
quid te reuoeauit. msi q consid̾asti ostendentibꝰ
nobis quãtũ prodẽet xp̃i ecclesiis quod agebas
si ea sola intent̾oe ageres. ut defense ab ĩfestati¬
onib barbaroꝵ. quietam et tr̃asquillam uta
agerent. sicut dicio apss i onini pietate et castitate
tu autem ncħ ex hoc mundo quereres. nisi ea que
necessaria eẽnt huic uite sustentande tue ac tuoꝵ
accinctus baltheo castissime continentie. et inter
arma corporalia spũalib armis tutius fortius ꝙ mu¬

Expanded text:
nouimus, nos testes sumus, quid nobiscum apud nouimus, nos testes sumus, quid nobiscum apud Tubunas de animo et uoluntate tua fueris conlocutus. soli tecum eramus ego et frater Alypius. non enim existimo tantum ualuisse terrenas curas, quibus impletus es, ut hoc de memoria tua penitus delere potuerint. nempe omnes actus publicos, quibus occupatus eras, relinquere cupiebas et te in otium sanctum conferre atque in ea uita uiuere, in qua serui dei monachi uiuunt. ut autem non faceres, quid te reuocauit. nisi quia considerasti ostendentibus nobis, quantum prodesset Christi ecclesiis. quod agebas, si ea sola intentione ageres, ut defensae ab infestationibus barbarorum quietam et tranquillam uitam agerent, sicut dicit apostolus, in omni pietate et castitate, tu autem nihil ex hoc mundo quaereres nisi ea, quae necessaria essent huic uitae sustentandae tuae ac tuorum, accinctus balteo castissimae continentiae et inter arma corporalia spiritalibus armis tutius fortiusque mu
Abbreviated transcription (Latin):
ti die. Scd̾m autem dm̃ ne pereat anma tua. ñ
facile tibi quisquam consulit. non quia desumnt
qui hoc facianti sed qi difficile est inuenire qñti
cum ista possint loqui. Nam et ego semper desi¬
d̾aui et numqũa muem locum uel tempus ut a¬
gerem tecum. quod me agere oportebat cũ hoĩe
quem multum diligo ĩ xp̃o. Scis autem qualẽ
uenire. quia uix loquebar mibecillitate corporis
fatigatus. Nunc ergo fili audime saitem ꝑ litteras
sermocinantem. quas inpericulis tuis nimqu̾a
tͥ mittere potui periculum cogitans ꝑlatoris. eo ca¬
uens ne ad eos ad quos nollem mea epła ꝑueni
Unde peto ut ignostas si putas me plus timuis¬
se quam debui. Tam̃ dixi quod timui. Audi gͦ me
Recole qualis fueris adhuc in corpore constitu¬
ta. religiose memorie priore conuige tua et re¬
centi euis obitu. quomodo uanitas scłi huiꝰ hor¬
ruerit. et qũo concupieris seruitutem dei. Nosi

Expanded text:
enti diei. secundum autem deum, ne pereat anima tua, non enti diei. secundum autem deum, ne pereat anima tua, non facile tibi quisquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia difficile est inuenire, quando tecum ista possint loqui. nam et ego semper desideraui et numquam inueni locum uel tempus, ut agerem tecum, quod me agere oportebat cum homine. quem multum diligo in Christo. scis autem, qualemdignatus es, quia uix loquebar inbecillitate corporis fatigatus. nunc ergo, fili, audi me saltem per litteras tibi sermocinantem, quas in periculis tuis numquam tibi mittere potui periculum cogitans perlatoris et cauens, ne ad eos, ad quos nollem, mea epistula perueniret. unde peto, ut ignoscas, si putas me plus timuisse quam debui; tamen dixi, quod timui. Audi ergo mmitatis meae; recole, qualis fueris adhuc in corpore constituta religiosae memoriae priore coniuge tua et recenti eius obitu quo modo tibi uanitas saeculi huius horruerit et quo modo concupieris seruitutem dei. nos
Abbreviated transcription (Latin):
prõtegendo et regendo bonefacio: augustinꝰ¬
fideliorem hominem et qui faciliores haberet acres¬
sus ad aures cuas ferens litteras meas ñqũa po¬
tui repperire. qũa nunc dñs optulit seruum et
ministrum xp̃i dyaconum paulum amibobus nob̾
kñi. ut aliquid tibi loquerer. non pro potentia tua
et honore quem geris in seculo isto maligno nec ꝓ ĩ¬
columitate carnis tue corruptibilis atq mortalis.
quia et ip̃a transitoria ẽ. et quamdiu sit semper mc̾¬
ꝓpt̾ea hic exhoneratus atq crucifixus est. ut doc̾et
nos bona scłi huius magis contẽpuere qu̾a dilig̾e
et hoc amare et sperare ab ulo quod in sua irͦne
monstrauit. Resutrexit .n. a mortuis nec iam mo¬
ritut. et mors ei ultra nõ dominabitur. Scio non
deẽe homines qui te scd̾m uitam mundi dilig̾o
et scd̃m ip̃am tibi dant consilia. aliqñ utilia. ali¬
qñ mutilia quia homines sunt: et sicut possunt
ad pͥsens fapiunt nescientes quid contingat sex̃¬

Expanded text:
PROTEGENDO ET REGENDO BONIFATIO AUGUSTINFideliorem hominem et qui faciliores haberet accessus ad aures tuas ferens litteras meas, numquam potui reperire, quam nunc dominus obtulit seruum et ministrum Christi diaconum Paulum ambobus nobis carissimum, ut aliquid tibi loquerer non pro potentia tua et honore, quem geris in isto saeculo maligno. nec pro incolumitate carnis tuae corruptibilis atque mortalis. quia et ipsa transitoria est et, quam diu sit, semper inceus, qui propterea hic exhonoratus atque crucifixus est, ut doceret nos bona saeculi huius magis contemnere quam diligere et hoc amare et sperare ab illo, quod in sua resurrectione monstrauit; resurrexit enim a mortuis nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. Scio non deesse homines, qui te secundum uitam mundi huius diligunt et secundum ipsam tibi dant consilia aliquando utilia aliquando inutilia, quia homines sunt et. sicut possunt, ad praesens sapiunt nescientes, quid contingat sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e saluator aro beati mundo corde qm̃ ipi dñ iudeb̾t
Quid hac manifestatione lucidius. Si .n. tm̃ modo
dixisseo nec pr̃is. nec fuii uec sp̾c sci d̾ minitatẽ posse
oculos carmo aspicere. nec dein ceps addidisser. s ocu¬
los m̃tis: forte diceretur carnem iam nõ ẽẽ appellan¬
dam. cum corpus fui̾t spũale. Addendogͦ et dicẽdo
sed oculos m̃tis: ab om̃i gñe corporis alienauit huiꝰ
modinsionẽ. Ne quis aũt putaret eum tm̃ de pre¬
senti tẽpore fuisse locutum. sbiecit eciam dnĩ testĩo¬
nĩum: uolens ostendere quos dixerat oculos mẽtis
quotestimonio non p̾sentis sed future uisionis ꝓmis¬
sio declaratur. beati mundo corde qm̃ ipĩ dm̃ uidebt̃.
beatus quoq athanasius alexandrimis ep̃c cũ ag̾er
tͥnitatis inuisibilitatẽ scripturaꝵ st̾aꝵ testimoniis
es diligentia sue disputationis asseruit instantissie

Expanded text:
ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et dilige
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ discernens. iusibilem dm̃ uł angeł uł hominib. cum
equales anges fuerimus. sine nunc fuerimus. siue ñe
Et̃. siue futurũ ẽẽ crederes eiidentissime quid sentu
exp̃isit dicens quod faciem dei upta nature sue ꝓprie¬
tatem nulla iudeat creatura: et tũc mente ceruatur
qñ inuisibił creditur. Unde sufficient̾ significauro ꝙͣ¬
do uisus est. ab hom̃ib ꝑ oculos corporis. tanqm̃ ipse
corporeus. ño eum ẜm nature suc ꝓprieratem fuisse
uisum. in qua tunc mente ceriitur. cum nuisibilis
creditur. Quib muisibił insi aspec̾tib corporalib
eciã celestib. sicut supra de angeł ed potestatib et do¬
minationib dixit quãtomag̾ terrestrib. Unde alio
loco euidentius dicit nõ solum pr̃is dininitatẽ. s ne¬
etli quid̾ et sp̃c seĩ que ura intrintate natura ẽ. p̾se
oculos caruis conspitere. sed oculos mentis. de quib

Expanded text:
que discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum que discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. unde sufficienter significauit, quando uisus est ab hominibus per oculos corporis tamquam ipse. corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse uisum, in qua tunc mente cernitur, quando inuisibilis creditur. quibus inuisibilis nisi aspectibus corporalibus etiam caelestibus, sicut supra de angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis terrestribus? Unde alio loco euidentius dicitet spiritus sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
głam. tancim a dñi spũ. licet faciem dei nixta nature
sue ꝓprietatem nulla uideat creatura. et tunc m̃te
cernatur qñ iuisibił creditur. In hiis uerb̾ hõis¬
one mortuoꝵ. demde apsico testimonio satis ape¬
ruit. ñ ext̾ioris sed int̾ioris hom̃is faciem intelli¬
gendam. cum uidebimus facie ad faciẽ. De facie
quippe cordis loquebatur apłs. cum diceret quod
hinc ꝯmemoraum nos autẽ reuelata facie głam
dñi specuiantes in eandem ymaginem tnͣfformam᷑
Quod si quisquam dubitat recenseat eundẽ locũ.
et atcendat unde apłs loquebatur. D uelamine
.s. quod manet in lectione ueteris testam̃ti:. donec
quitq tranceat ad xpm̃ en auferatur uelamẽ. Ibi
quippe dicit. Nos autem reuelata facie głam dm̃i
spetulantes. Que facies inundeis nõ erat reuelata
de quib nunc dicio uelamen suꝑ cor eoꝵ põitũ ẽ.
ut ostendai cordis faciem nobis ẽẽ reuelatam uelamine
ablato. Postremo ne quis quam minus intuens iinus¬

Expanded text:
am a Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudme mag̾ eligat frequ̾etare mepta in¬
nos pocuis sumus semer abrahe ẜm ysaat ꝓmis
sionis heredes et udei spũ ñõ litera. cordis circ̃o¬
cisione non caris et no ẜm carnem isrł. sed ifł
dei. Sciebant utiq ista. multo sapientiꝰ certiꝰq
qm nos: et tam̃ in soqu̾ẽdi ꝯfuetudine uideos
et isbłitas eos appellabant. qui ẜm carnem de a¬
brahe styrpe nementes ab om̃ib uocitabantur
hoc nomiue. Indei signa petunt ai apꝰ paulꝰ¬

Expanded text:
consuetudine magis eligat frequentare inepta inconsuetudine magis eligat frequentare inepta innos potius simus semen Abrahae secundum Issionis haeredes; et Judaei spiritu, non littera; cordis circumcisione, non carnis; et non secundum carnem Israel, sed Israel Dei? Sciebant utique ista multo sapientius certiusque quam nos; et tamen in loquendi consuetudine Judaeos et Israelitas eos appellabant, qui secundum carnem de Abrahae stirpe venientes, ab omnibus vocitabantur hoc nomine. 15. Judaei signa petunt, ait apostol