comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gaui dominũ qui sobꝰ
pot̾ facere: ut stimulus
disced̾et a me. quia gra¬
ius ẽ medicina infirmo¬
⁊ id̾o rogaint medicũ:
thania molestũ ⁊ ardẽs¬
quo curandus ẽ illec
uiscera tumebant. R
aũt ꝯsoletur ⁊ monet pacĩam. qr nouit ẽẽ utile
ꝙ ⁊ apposuit. Sic ⁊ apłs ait. rogaui dñm. utidis
stimulus .i. rogaui medicum ut auferret molestũ
epythema qd̾ michi apposuerat. s audiu uocem
medici. dominus melius in ꝓuidens dixet michi
ci te de infideli fidelem. de ꝑsecutore apłm. ⁊ plut
om̃ib laborantẽ. ⁊ archana uidentẽ. uires quo
stimulos dolerandi ⁊ addidi. ⁊ id̾o noli hoc orare¬
tur mĩfirmitate .i. ꝑfectio uirtutum est queħt
tet. quia tertando acquiritur iuctoria. ⁊ fic fit
petens iob temptand.⁊ ñ exauditur paulꝰ pe¬
tens stimulum remouendũ. Exaudiuit eum
que medicus ñ dat. ñ exaudit ad uoluntatẽ: ut
⁊ ꝓmittit ab illo petrtis securi petite. illa enim

Expanded text:
gavi Dominum, qui solus potest facere ut stimulus discederet a me. Quia gravis erat medicina infirmoideo rogavit medicum, thima molestum et ardensquo curandus est ille cujus viscera tumebant, roconsolatur et monet patientiam, quia novit esse utile quod apposustimulus, id est rogavi medicum ut auferret molestum epithima quod mihi apposuerat, sed audivi vocem medici. Et Dominus melius mihi providens, dixit mihi, ci te de infideli fidelem, de persecutore Apostolum, et plus omnibus laborantem et arcana videntem; vires quoque stimulos tolerandi tur in infirmitate, id est perfectio virtutum est quae htet, quia certando acquiritur victoria, et sic fitpetens Job tentandum, et non exauditur Apostolus, petens stimulum removendum. Exaudivit eum quae medicus non dat; non exaudit ad voluntatem, ut et promittit ab illo petitis, securi petite. Illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si etra capitale
uicium appõitum sibi
zeE. apłs dicit mordax epythema quo ti¬
mor curaretur. Quis ergo de se securꝰ
est: Qũo securus agnus egredietur ubi aries
sit ꝑiclitari meturt. ⁊ quis ẽ ille stimulus qui
datus ẽ angelus sathane .i. angelus malignus
adeo: ⁊ pp̃ aliud a sathana missus uenrt. dñs
enĩ ad ꝯuersatõem hũilitatis ĩmisit. diabolus
aũt uenit ut ad effectum traheret. d̾ enim ad
hoc iusto. ñ parcebat. ut eius uirtutẽ inĩfirmmi¬
tate ꝑficeret. dans colaphizantẽ angelum. di
laphizandus angelu sathane qui ꝑ eum trade¬
bat ĩuistos ip̃i sathane. hoc ergo remediũ datũ
est apło a deo. ubi temptationib pressus nõ
extolleretur. Unde subdit. ut me colaphizet.

Expanded text:
mirum, si contra capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est? Angelus Satanae, id est angelus malignus opter aliud, a Satana missus venit. Dominus enim ad conservationem humilitatis immisit. Diabolus autem venit ut ad effectum traheret. Deus autem ad hoc juste non parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, dans colaphizantem angelum. Dialaphizandus angelo Satanae, qui per eum tradebat injustos ipsi Satanae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo a Deo, ut tentationibus pressus non extollatur. Unde subdit: Ut me colaphizet.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo angelus ille sathane ꝑmissus ẽ. et qͣi li¬
benter uenit colaphizare apłm. S apłs curab¬
.co. temptando ꝑ libidinẽ. ut quidam auint. tẽ¬
ptatio aũt cui ñ esentitur: ñ est peccatum. sed
materia excende uirtutis. hoc ĩtellige dictum de
temptatõe que fit ab hoste. ñ a carne que pecta¬
tũ s̃ueniale t siei ñ esentiatur: Propt᷑ qd .s.¬
quia grauit᷑ colaphiza¬
bar ego hũane timent¬

Expanded text:
ergo angelus ille Satanae permissus est, et quasi libenter venit colaphizare Apostolu tentando per libidinem, ut quidam aiunt. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Hoc intellige dictum de tentatione quae fit ab hoste, non a carne: quae peccatum est veniale, si ei non consentiatur. Proptquia graviter colaphizbar, ego hu
Abbreviated transcription (Latin):
ilium. hec est uita etna. Manifestauit dico: nõ
solum rei effectu sed ⁊̃ inp̾dicatõe que.cre . e. mͥ.
ut fideli cui tei o tyte. comparticipas credita est
cui in salute hõium minus obedimus si gũo rẽ¬
mittumnurꝰ. paulus inqͣm scribit hanc epłam:¬

Expanded text:
m, haec est vita aeterna. Manifestavit dico, non solum rei effectu, sed etiam in praedicatione quae credita est mihi ut fideli, cui tu, o Tite, comparticipas. Credita est cui in salute hominum minus obedimus, si quomodo remittimur. Paulus, inquam, scribit hanc ep
Abbreviated transcription (Latin):
te crete. cum inde recẽ
la in peccantib adden¬
dobonis ea que desũt
ad ꝑfectionẽ. Nota qd̾
dum hoc recolit apłs fic̃¬

Expanded text:
te Cretae, cum inde recederem, la in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt fectionem. Et nota quod, dum haec recolit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tia sedet .i. quiestit᷑.⁊
enim iterum laborare
⁊ tterũ offerre eget.
re quĩ sic merint ex¬
tans non ita ut aliqͥd
olerat. donec ponantur. inimi. eius. sca. pe.¬

Expanded text:
tia, sedet, id est quiescit et enim iterum laborare, et iterum offerre eget. re qui sic meruit extans, non ita ut aliquidolerat, donec ponantur inimici ejus scabe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. qm̃ diligendo uitam odit mortẽ. ⁊ gm̃
corruptõis. ut hoc sit infernis illud: superiut
hoc interius. illud exterius: ñ sic ĩquid dico:
ñ sic nolo utiq spoliari. s suꝑuestiri. ñ tamen
ita. ut tam̃ subĩcorruptõe maneat corruptio
extra. ab sorta est enĩ mors ̃ uictoria. uelita¬
die remoti sumus. ⁊ non mirũ si de cogemi¬
mus. Iam de hoc ⁊̃ gemimꝰ qd̾ minus ẽ. s.¬

Expanded text:
oluntate, quoniam diligendo vitam, odit mortem, et quoniam oluntate, quoniam diligendo vitam, odit mortem, et quoniam corruptionis, ut hoc sit inferius illud superius, hoc interius, illud exterius. Non sic, inquit, dico, non sic. Nolo itaque exspoliari, sed supervestiri, non tamen ita, ut sub incorruptione maneat corruptio, extra. Absorpta est enim mors in victoria. Vel it beatitudine remoti sumus: et non mirum si de eo gemimus: nam de hoc etiam gemimus, quod minus es
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mortale ẽ absorbeatur a uita .i. ut uita iĩ¬
mortalitatis destruat mortalitatẽ. nonut suꝑ
cam ueniat. ⁊ ẽsensus. Sic uellemus fieri ĩmor¬
ẽ. ⁊ ht fel ⁊ acetum .i. acre quid tolłandum ⁊ si
corpus grauat aĩam. ⁊ h̃t incitam̃ta uicioꝵ. ⁊
desid̾ia uiciosa: ñ tamen oĩa mala sunt ex eo. nec
oĩa uite inique uitia tribuenda sunt carm. ne
ab his omĩb purgemus diabolũ. qui ñ ħt carnẽ
peccatricẽ fecit. S peccatrix aĩa carnẽ corruptibilẽ
fecit. Qui ergo oĩa mala aĩe excorpore putant
accidisse: ĩ errore sunt. attende qd̾ ĩgemiscere sẽ
dicit. ⁊ grauari sub sarcina corruptibilis corpo¬
iis. ⁊ tam̃ait. nolumus expoliari. Ecce uox na¬
ture ⁊fessio pene. Grane ẽ corpus ⁊ onerosum. at¬
q cormuptibile generatur sub illo. ⁊ tam̃ ñ libent̃
deseritur. pius enĩ m̃tis rõne cupit dissolui.⁊ esse
cum xp̃o. Sensum aũt carms refugit ⁊ recusat. ħ¬

Expanded text:
quod mortale est absorbeatur vita, id est ut vita immortalitatis destruat mortalitatem, non ut super eam veniat, etc. Sensus est: Sic vellemus fieri immoret habet fel et acetum, id est acre quid tolerandum. Et si corpus gravat animam, et habet incitamenta vitiorum, et desideria vitiosa, non tamen omnia mala sunt ex eo, nec omnia vitae iniquae vitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet peccatricem fecit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit. Qui ergo omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Attende quod ingemiscere se dicit, et gravari sub sarcina corruptibilis carnis, et tamen ait: nolumus exspoliari. Ecce vox nec confessio poenae. Grave est corpus et onerosum atque corruptibile, gemitur sub illo, et tamen non libenter deseritur. Prius enim mentis ratione cupit dissolvi, et esse cum Christo; sensu autem carnis refugit et recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
morta. si hoc poss fieri ita. ut qd̾ mortale est ab¬
sor. a uita. ne ułtra possit mori. ¶ꝑi aũti ꝯ

Expanded text:
te, si hoc posset fieri, ita ut quod mortale est absorbeatur a vita, ne ultra possit mori. VERS. 5-10.--
Abbreviated transcription (Latin):
S. locutus est de alia. Ita relin¬
quitur .i. reseruatur a deo ꝓ¬
miitente ppło dei. futuro sabbatismus .i. plene
quietis feriatio ⁊ iocunditãs sigcata ꝑ sabbatũ
quo requieurt dñs ⁊ ĩ lege obseruabatur. Tunt
enĩ ꝑfecte uacabimus gr̃ maiore refecti ⁊ d̾o ple
⁊ uidebimus. ⁊ amabimus. amabinus ⁊ lauda¬
bunus. Ecce quid erce ĩ fine ⁊ sine fine. Nam qͥs
alius nr̃ est finis nisi ꝑuenire ad regnum cuiꝰ ñ
ẽ finis: ⁊ uere requies ꝑfecta ẽ quam dominus
ꝓmutit que ⁊ ꝑ requiẽ sabbati figurata ẽ. qni
ꝑ fidem ⁊ bona opera
in illam requiẽ. ut

Expanded text:
 locutus est de alia. Itaque relinquitur, id est reservatur a Deo promittente, populo Dei futuro sabbatismus, id est plenae quietis feriatio et jucunditas significata per Sabbatum quo requievit Dominus, et in lege observabatur. Tunc ergo enim perfecte vacabimus gratia majore referti et Deo ple videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus; ecce quod erit in fine, sine fine. Nam quis alius noster est finis, nisi pervenire est finis? et vere requies perfecta est quam Dominus promittit, quae et per requiem Sabbati figurata est. Quir fidem et bona opera, in illam requiem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
na feminã. ⁊ mascłs
mascłm: turpi desidi¬
o ad usum appeterent
tra naturam: nisi sb̃¬
lato usu ꝯcesso. aliter
uti qͣm ꝯcessum est. cũ¬
illa pars corporis non
hãt hĩ usum datum

Expanded text:
na feminam, masculus masculum turpi desio ad usum appeteret ia naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est, cilla pars corporis non habeat hujusmodi usum datum
Abbreviated transcription (Latin):
ta qd̾ ait. reddet. Si enim fides gĩa est ⁊ uta eter̃¬
na .2. merres est fidei. uidetur quid d̾s uitam eb̾¬
nam tanqͣm debitam reddere cuilib fideli. quia
ꝓmeruit illam ꝑfidem. S quia fides gr̃a est. ⁊ iu¬
ta eterna est grã ꝓ grã. reddet dico: Non solum
aduentũ eius qr ibi dã¬
puandi sunt. boni u
diligunt quia ibi sal¬
uandi sunt. festina .Q.

Expanded text:
ta quod ait reddet. Si enim fides gratia est et vita aeterna, quasi merces est fidei. Videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere, cui debitam? fideli, quia promeruit illam per fidem, sed quia fides gratia est et vita aeterna est gratia pro gratia. Reddet mihi, dico, non solum adventum ejus, quia ibi damnandi sunt; boni vero diligunt, quia ibi salvandi sunt. Festina.
Abbreviated transcription (Latin):
galathiam. missus a¬
a me.¶ucas ẽ mecũ
solus marcũ assume
⁊ adduc tecum est enĩ
michi utilis ĩ minis¬
tenũ. tytitũ añt misi
ephesum. penulam ꝙͣ
cum ⁊ libroz quoz ibi
dimisi. Maxime aũt
membranas. ut ibis
q̃n susceptus est ĩ sociũ
⁊ ciuem romanũ. uñ
⁊ paulus se ciuẽ roma¬
num appellat. penula
tes ĩ curiam. de qua si

Expanded text:
Galatiam, Titus am. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. Tychicum autem misi Ephesum. Penulam, cum et libros, quos ibi dimisi, maxime autem membranas, ut ibi squando susceptus est in socium et civem Romanum. Unde et Paulus se civem Romanum appellat. Penula tes in curiam. De qua si
Abbreviated transcription (Latin):
grãm suam .i. ad hoc utiq uocauit. ut euan¬
gelizarem illum .i. filium ĩgentib. ⁊ ip̃e u¬
tiq qui nasci me fecit ad hoc ducere me po-¬
tint. ante enĩ quam aliquis nascatur scit
d̾s quid futurus sit ⁊ qualis. Uñ de ieremia
legitur. pͥusquam te formarẽ ĩ utero noui
tẽ. Qui ergo p̾scit firturo ante qͣm sint quoᷤ
cũ uult nasci fatit ut sint. ⁊ iam natos quo¬

Expanded text:
 ad hoc utique vocavit, ut evangelizarem illum, id est Filium, in gentibus. Et ipse utique qui me nasci fecit, ad hoc ducere me potuit. Ante enim quam aliquis nascatur, scit Deus quis futurus sit et qualis. Unde de Jeremia legitur: Priusquam te formarem in utero, vocavi te . Qui ergo praescit futuros antequam sint, cum vult nasci facit ut sint; et jam natos quo
Abbreviated transcription (Latin):
multoz. ñ dicosenes
s coetaneo meoꝵ qui
plus laborant quam
senes.⁊ ñ dico supra
sunt ingenere meõ .s̃.
uos meo exemplo ab
eisdem recedite hũn
aliis existens exẽplũ
aliis eiulat̾or .i. imi¬
tator paternaꝵ. tra.
d̾o. hẽbat enĩ apłs ze¬
lum dei s non ĩcdm¬

Expanded text:
multos, non dico senes, sed coaetaneos meos, qui plus laborabant quam senes: et non dico supra isunt in genere meo, scilivos meo exemplo ab eisdem recedite. Abunaliis existens in exemplum, aliis aemulator, id est imitator paternarum tradDeo. Habebat enim Apostolus zelum Dei, sed non sec
Abbreviated transcription (Latin):
fulium. ⁊ ꝯtinuo p̾dicaui ut instructus ad̾o
tinuo ñ acquieui.⁊ c̃. Uel mistice pot̾ urtel¬
ligi illud. Segregauit me de utero matris
mce. Mater enim pauli ĩtelligitur synago¬
ga uterus matris .i. secretarii sunt pharisei
de numero quoꝵ segregatus ẽ. ⁊c̃. Cum aũt

Expanded text:
o tinuo non acquievi, etc. Vel mystice potest intelligi illud, segregavit me de utero matris meae. Mater enim intelligitur Synagoga; uterus matris et secretarii, sunt Pharisaei, de numero quorum segregatus est. Et est: Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
sit in uobis qd ꝑate¬
at reprehensiom. ⁊ hoc¬
ido hortor. quia estis ĩ
dicuntur natio qr nõ
sunt renati exaqua
lucetis .i. lucert debetis¬
doctrina ⁊ urta .i. ad ħ

Expanded text:
sit in vobis quod pateat reprehensioni. Et hoco hortor, quia estis in : qui dicuntur natio, quia non sunt renati ex aqua lucetis, id est lucere debetisdoctrina et vita
Abbreviated transcription (French):
⁊ si sapiens. ⁊ si reli¬
giosus uideatur: ⁊ si
in esidate ordinas n
da est cõmunio pec¬
catoꝵ quamuetat
apłs. qua quis pecca
negligit. ⁊ te ipsũ
qui alio uidicas cã¬
stum custodi. Noli
deratam abstinenti
ut te castum custodi

Expanded text:
 si sapiens, et si religiosus videatur, et si inconsiderate ordinas. Neque da est communio peccatorum quam vetat Apostolus, qua quis peccatnegligit. Et teipsum, qui alios judicas, castum custodi. Noli, deratam abstinentiaut te castum custodia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ si ex parte. ⁊ ꝑ specubum uidet: tam̃ de deo
scd̾m ymagnies corpoꝵ. uel legis litt̾am. Uel
hũariam pħosophiam ñ sapro. sed sp̃mi dei sub
iectus certissime at fideliter iudicat omĩa certa

Expanded text:
Deo secundum imagines corporum, vel legis litteram, vel humanam philosophiam non sapit, sed Spiritui Dei Deus subjectus, certissime ac fideliter, judicat omnia, certa
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad hyliricũima¬
re. in quo magna sp̃t
.s. uirtus apparet. qͦt
quot gertes ꝑ me cungelium recepennt. xc
udo apłis traditam. Non sine causa apłs hoc fe¬
cit. Quia emĩ sciebat pseudo apło aliter quam
oportebat xp̃m trade̾. ⁊ sub nomĩe xp̃i falsa doc̾e
trad̾e ubi nond̃ nõiatus erat xp̃e. ut integra li¬
nea ⁊ suꝑficies ordinata ĩcolume fundam̃ti robur
ret. qd testimonio ꝓpħe ꝓbat subdens. S icut

Expanded text:
usque ad Illyricum mare, in quo magna Spiritus sancti virtus apparet quod tot gentes per me Evangelium receperunt. Hoc udoapostolis traditam. Non sine causa Apostolus hoc fecit, quia sciebat pseudoapostolos aliter quam oportebat Christum tradere, et sub nomine Christi falsa docetradere ubi nondum nominatus erat Christus, ut integra linea, et superficies ordinata, incolume fundamenti robur exhiberet, quod testimonio prophetae probat subdens, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia: quia nullum peccatũ hũit. ⁊ ab illo ⁊̃¬
iniustissime occisus ẽ. Potentia: qr reuixit i¬
mortuus. nũquam postea moriturus.¶ Sed
nõne iuire equissimo diabolus uinceretur si po
led post posurt xp̃e qo potuit ut pͥus ageret᷑ ꝙ
oportuit. ad hoc aũt opus erat illum ẽc. ⁊ ho¬
minẽ. ⁊ deum. Nisi enĩ homo ẽẽt ñ poss octidi
nisi d̾ eẽt ñ crederetur uoluisse qd poturt. s ñ¬
minẽ lib̾auit. quẽ sola potencia equissime li-¬
berare poturt. Si enĩ tres illi incãm uenirent
tione cause penitus deficerent. Siabolus enĩ¬
d̾o ĩiuiriam fecisse ꝯuinceretur. quia seruum
mancipans sue serurtutis dampnũ nitulit
hõi quo ĩiuriam d̾õ fecisse ꝯumceretur diabo¬
lus. qr illum ⁊ pͥus ꝓmittendo bona decepit.
⁊ ptꝰ mala inferendo nocuit. In iuste igitur
potestatẽ hr̃e suꝑ hoĩem. sed hõ meruit ꝑ culpã

Expanded text:
justitia, quia nullum peccatum habuit, et ab illo justitia, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissimo occisus est; potentia, quia revixit mortuus nunquam postea moriturus. Sed nonne jure aequissimo diabolum vinceret, si poteSed postposuit Christus quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ad hoc autem erat opus illum esse et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi; nisi Deus esset, non crederetur voluisse quod potuit, sed nminem liberavit, quae sola potentia aequissime liberare potuit. Si enim tres illi in causam veniretione causae penitus deficerent. Diabolus enim injuriam fecisse Deo convinceretur, quia servum mancipans, suae servitutis damnum intulit. Homini quoque injuriam fecisse convinceretur diabolus, quia illum et prius promittendo bona decepit, et post mala inferendo, nocuit. Injuste igitur potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam
Abbreviated transcription (Latin):
que dicuntur merita nr̃a bona: dona sunt eius
Dona namq dei sunt mercta nr̃a quib adsum¬
mũ bonum ꝑuenims. Est p̾terea alia rõ qͣre
ꝑ mortẽ xp̃i iusticia suꝑatur. Diabolus ñ poten¬
tia qd̾ quomodo factum sit ut pateat explica
bo ut potero quadam iusticia dei ĩ potestatem
diaboli traditum est genus hũanum. peccõ pri¬
mi homĩs ĩ om̃s utriq sexus cõmixtione nascen
ñ ut est creata ab initio. s̃ Modus tam̃ ille quo
s qd̾ tantũ ꝑmiserit iuste tñ illo deserente pec
e potestatis amisit qñ in potestate diaboli ẽẽ ꝑ¬
misit. s ur̃e mala penalia ⁊̃ malis młta p̾stitit
bona ⁊ tandem hominẽ quẽ cõmissio peccõꝵ do
cia uinceretur diabolus ñ potentia. sed qua t̾tici¬
hil morte dignum ĩueniret. Occidit eum tam̃
postea u̾o in resurrõne setuta est potentia. Ius¬
ticia ergo pͥus ⁊ potentia postea diabolum uicit

Expanded text:
quae dicuntur merita nostra bona, dona sunt ejus. quae dicuntur merita nostra bona, dona sunt ejus. Dona namque Dei sunt merita nostra, quibus ad summum bonum pervenimus. Est praeterea alia ratio quare mortem Christi, justitia superatur diabolus, non potentia. Quod quomodo factum sit, ut pateat explicabo, prout potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commistione nascentn ut est creata ab initio. Modus autem ille quo sed quod tantum permisit, juste tamen illo deserente, pecae potestatis amisit, quando in potestate diaboli esse permisit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum tia vinceretur 24 diabolus, non potentia. Sed qua justihil morte dignum inveniret, occidit eum tamenPostea vero in resurrectione secuta est potentia. Justitia ergo prius, et potentia postea. Diabolum vicit
Abbreviated transcription (Latin):
illum tradidit. qũo non ⁊̃ cum illo omĩa no¬
bis donauit: Dicend̃ utiq hoc erat. s. qͣntum
no dilexerit.⁊ quales qnͣtum. ne desperaremus
⁊ ip̃a desꝑatione ñ auderemus erigi in eum. qͣles
ficeremus magis. Slld̃ quoq attendend̾ est qd̾
dicit no iustificato in sanguine xp̃i. ⁊ reconci¬
liato deo tanqͣm ñ alio modo posset no recõcili¬
are ⁊ iustificare nisi ꝑ mortẽ xp̃i de quo dicimꝰ.
qd̾ fuit. ⁊ alius modus possibilis d̾o qui omĩa po¬
test. sed nullus alius nr̃e miserie sanande fure ꝯ¬
uenientior. quid enĩ mentes nr̃as tm̃ erigit.⁊ ab
ĩ mortalitatis desꝑatõe lib̾t̃ quam qd̾ tanti nos fe¬
cit d̃. ut dei filius ĩmirtabilit̾ bonus ĩ se manens
qd̾ erat.⁊ a nobis ꝓ nob̾ accipiens qd ñ erat preter
sortium sine ullo suo malo merito mala nostra
moriendo ꝑferret. ⁊ credentib dona sua sine ulliᷤᷤ
meritis nris indebita largitate ꝯferret. quia ⁊ ea

Expanded text:
o non etiam cum illo nobis omnia donavit? Dicendum utique hoc erat, scilicet quantum nos dilexerit, et quales: quantum, ne desperaremus, et ipsa desperatione non auderemus erigi in eum; qualesdeficeremus. Illud quoque attendendum est quod dicit nos justificatos in sanguine Christi, et reconciliatos Deo, tanquam non alio modo posset nos reconciliare, et justificare nisi per mortem Christi, de quo dicimus, quod fuit et alius modus possibilis Deo, qui omnia potest, sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Quid enim mentes nostras tantum erigit, et immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus in se manens quod erat, et a nobis et pro nobis accipiens quod non erat, praeter sortium, sine ullo merito suo malo, mala nostra moriendo perferret, et credentibus dona sua sine ullis meritis nostris indebita largitate conferret? Quia et ea
Abbreviated transcription (Latin):
at scd̃m qd̾ opus eius eramus qd̾ ⁊ fecit ante.
mundi ꝯstitutionẽ. Incomp̃hensibilis est enĩ
ex quo ei recontiliati sumus ꝑ sangunem filii
eius no cepit diligere. sed ante mundũ pͥusqͣ
qi id̾o no reconciliauit ei xp̃c ut iam inciperet a
qui ante se ĩuicem od̾ant. sed iam no diligenti¬
do recontiliati sumius. cum quo p̃ppectatum in¬
imnicitias habebamus. habebat enim ille erga
u̾sus cum oꝑando iniquitatẽ. Sicut enĩ ei dic
tta ⁊ illud ei dictum est. Nichil odisti eor que
fecisti. ꝓ inde uiro ⁊ diuino modo ⁊̃ qñ no ode¬
rat diligebat. Oderat enĩ no quales ip̃e non fe¬
cerat. ⁊ quia iniquitas nr̃a ñ penitꝰ ꝯsumpsat
opus eius nouerat simul ĩ uno quo nostrum

Expanded text:
at secundum quod opus ejus eramus, quod et fecit ante mundi constitutionem. Incomprehensibilis est enim ex quo ei reconciliati sumus, per sanguinem Filii ejus, nos coepit diligere; sed ante mundum, prius quam quasi ideo nos reconciliaverit ei Christus, ut jam inciperet amqui ante se invicem oderant: sed jam nos Deo diligenti reconciliati sumus, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Habebat enim ille chariversus eum, operando iniquitatem. Sicut enim ei dict illud ei dictum est: Nihil odisti eorum quae fecisti . Proinde miro et divino modo etiam quando nos oderat diligebat. Oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra non penitus consumpserat ejus opus. Noverat simul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quam iustificati sumus ⁊ reconciliati deo
rit nos ex qua dilectiõe filium ꝓ nob̃ tradidit
uitus ẽ traditus. cum ⁊ de ip̃o dictum sit. tradi
⁊ filius. ⁊ amboꝵ sp̃c sumul ⁊ concordit᷑ oꝑanit
sumus reconciliati. ⁊ lib̾ati ab ira: ad qd̾ dicimꝰ¬
na uindicta tale nom̃ accepit: recontiliatõ d̾i
reste ĩtelligitur cũ talis ira finitur .s. cũ a rea¬
tu pene absoluiiur. Non enĩ inimiti eramuᷤ

Expanded text:
 quam justificati sumus et reconciliati Deo.it nos, ex qua dilectione Filium pro nobis tradidvitus est traditus, et cum de ipso dictum sit, tradi Filius, et amborum Spritus simul et concorditer operantur. sumus reconciliati, et ab ira liberati? Ad quod dicimna vindicta tale nomen acceperit, reconciliatio Dei recte intelligitur, cum talis ira finitur, scilicet cum a reatu poenae absolvimur. Non enim inimici eramus
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ est ꝓ pecc̃o mnori ⁊ pectatum tollere: quam
uisto. ⁊ iam cooperantes saluare. Salui erimꝰ
dico ab ira .i. a pena eterna. cuiꝰ causa ñ est nisi
alum cadat ulla ꝓturbttis. quia semꝑ id ma¬
net ⁊ ĩ tranquillitate iuditat. sed ira appellat᷑
iundicta ⁊ ultio ip̃ius adutendum est qd̾ ad ꝯ¬
mendatõem diuine dilectionis sepe apłs iterat

Expanded text:
im pro peccato mori, et peccatum tollere, quam jam justos et jam cooperantes salvare. Salvi erimus, dico, ab ira, id est a poena aeterna, cujus causa non est nisi lum cadat ulla perturbatio, qui semper idem manet, et in tranquillitate judicat; sed ira appellatur vindicta, et ultio ipsius. Advertendum est quod ad commendationem divinae dilectionis saepe Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ccata enĩ nr̃a diabolus tenebat. ⁊ ꝑ illa noz me¬
rito agebat ĩ mortẽ. sed tm̃ ĩualuit ille sãguis
ut homines ab eterna morte debrta libauerit
mors xp̃i in debrta. quo tam̃ ⁊̃ inimico irtiq¬
dilexit. unde recte se¬
saluare enim .i. quia
nos sumus reconcili
sumus d̾o ꝑ¬
ati d̾o qui prius iuste
eramus sub potesta¬
te diaboli natura de
ẽẽmus inimici non
quo quo modo peccato

Expanded text:
ccata enim nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito agebat in mortem; sed tantum valuit ille sanguis ut homines ab aeterna morte debita liberaverit mors Christi indebita, quos tamen etiam inimicos utiqdilexit. Unde recte sequia nos reconciliati sumus Deo, Augustinus qui prius juste eramus sub potestate diaboli, natura dep essemus inimici, non quocunque modo peccato
Abbreviated transcription (Latin):
gerat. S ab apło au¬
dito eisngelio bapti¬
zatus est. cui ⁊ uemi¬
am dep̾catur apłs scri¬
lutat illum cum uxo¬
re ⁊ filio.demnde agit
ei imꝑare poss ut ho

Expanded text:
gerat; sed ab Apostolo audito Evangelio bapzatus est, cui et veniam deprecatur Apostolus, scrilutat illum cum uxet filio. Deinde agit ei imperare posset, ut O
Abbreviated transcription (Latin):
is israel ⁊ de samson. qui ut legr̃ in libro uidicũ
afflixit uehemter phylisteos ⁊ de ieꝑthe. qui cñ
iret ad pugnam ꝯtra hostes uouit domino qm̃
pͥmo occurreret offerret d̾o. Occurritq ei filia ꝙͣ
imolauit. nec laudauit iepthe qd̃ filiam occidit.
mine.uerum ⁊̃ laudatur pietatis noĩe. qd̾ filiũ
ñ scelerate: sed obedient̾ uoluit occid̾e. ⁊ merito q̃¬
ritur utrum ꝓ iussu dei sit hndum: qd̃ iepthe
filiam sibi occurrentẽ occidit. cum id se nouisset
d̾o ĩmolaturũ. qd̾ ei redemiti de p̾lio uctori pri
se ip̃m cum hostib ruina domus oppssit. insi qr

Expanded text:
is Israel. Et de Samson, qui ut legitur in libro Judicum afflixit vehementer Philisthaeos. Et de Jephte, qui cum iret ad pugnam contra hostes vovit Domino, quoniam primo occurreret offerret Domino, occurritque ei filia quam immolavit: nec laudatur Jephte quod filiam occidit, mine, verum etiam laudatur pietatis nomine quod filium non scelerate, sed obedienter voluit occidere. Et merito quaeritur utrum pro jussu Dei sit habendum quod Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id se vovisset Deo immolaturum quod ei redeunti de praelio victori prise ipsum cum hostibus ruina domus oppressit, nisi q
Abbreviated transcription (Latin):
rius. ꝙ utiq factum ẽ in figura liberandoꝵ ꝑ
tanꝙͣ ꝑ aridam t̾ram
⁊ nẽ uidetur hec casu
factum ẽẽ. non ĩ fide
ub̾ ne uidetur fanta¬
deles transeunt remis¬
sis peccatis tanqͣm e¬
gyptiis cum diabolo
principe tenebraꝵ sb̾¬
completo a leurtis ar¬
cham dñi portantib
eneis tubis clangeñ¬
tib cirtuitu .uii. dier̃.¬

Expanded text:
rritus; quod utique factum est in figura liberandorum tanquam per aridam terram, et ne videretur hoc casu factum esse, non fide, vel ne videretur phantadeles transierunt remissis peccatis, tanquam Aegyptiis cum diabolo principe tenebrarum subcompleto a Levitis arcam Domini portantibus, et aeneis tubis clangentibus, circuitu septem dier
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra sẏsaram pͥncipem exercitus iabyn. qͥ dixit
se ire: si ip̃a cum eꝯ iret̃. Itaq ⁊ ip̃a iuit cumeo
dominus ã ext̾rint ex̾citu rabyn ꝙ̃ cong̾ga¬
uerat sysara ad torrentẽ ꝙyson. fugitq sysara
ad tentoria iabel uxoris aberayͥnei. obͥi cãt abscõ¬
sic huiꝰ mundi obsta¬
cula cadunt ad uoces
p̾dicantium. dum in
credidit t̾ram adeo ui¬
deis ẽẽ tradendam. ⁊ id̾o
excepit exploratores e
tanqͣm explorãtores
a xp̃o mĩsio credendo
exciꝑe ⁊ ita cum ĩ fide¬
lib non ꝑibitis. Et¬
quid. qĩ multa fidei
deon. qualiter accep¬
to signo uelleris a do¬
mino uut ꝯtra ma¬
lio isrł. delbora ꝓphe¬
tissa que uidicadat is

Expanded text:
tra Sisaram principem exercitus Jabin, qui dixit se ire, si ipsa cum eo iret. Itaque et ivit ipsa cum eo. Dominus autem exterruit exercitum Jabin quem congregaverat Sisara ad torrentem Cison. Fugitque Sisara ad tentoria Jabel uxoris Abercinei, ubi cum abscosicut hujus mundi obstacula cadunt ad voces praedicantium, dum in credidit terram a Deo Judaeis tradendam, et ideo excepit exploratores eotanquam exploratores a Christo missos credendo excipere, et ita cum infidelibus non peribitis. icat: Multa fidei aeon, qualiter accepto signo velleris a Domino ivit contra Malios Israel, Debora prophetissa, quae judicabat Is
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu dierũ
septem. Bide
raib meretrix
ñ periit cum
incredulis: ex¬
cipiens explo¬
ratores cũ pace
Et quid adh¬
uc dicam: de¬
ficiet enĩ me
tempꝰ enarrã¬
tẽ de gedeon.
barach. sãson
Samuel.⁊ a¬

Expanded text:
cuitu dierum septem. Fide Rahab meretrix non periit cum incredulis, excipiens exploratores cum pace. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Samuel,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ filium qui est sal¬
uator ⁊ rex. Non ergo¬
xtrarius ẽ deo aquo
ꝑ filium electus est. ⁊¬
missus. ut dicctur in
destructiõe legis. mi

Expanded text:
er Filium, qui est salvator et rex. Non ergontrarius est Deo a quo per Filium electus est missus, ut dicitur in destructionem legis. I
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̾omnib habent
inquam hoc est noli głiari adu̾sus ramo fra-¬
sto .i. noli insuftare malis alteruis. ⁊ si enm
putata est oliua non tamen ampirtata. Iilli
enĩ suꝑbi ⁊ blasphemi ꝑ fragmentum iam ñ
ibi sunt. oleaster non ibi erat.ibi est. illi per
spe ꝓmissionis ut dolor ẽẽt uideis. loc aũt dicitꝰ
⁊tra morem ⁊ legem insertionis. bona enim
ut surculus fructum radicis afferat. Noli gͦ
gaudere inĩcrudelitate illoꝵ. Ut enimart sa¬
lomon. displicet d̾o qui insultat malis alteri
nec eium cã gentiũ abiecti sunt. sed quia nõ

Expanded text:
qui prae omnibus habent inquam, hoc est, Noli gloriari adversus ramos fractos, id est noli insultare malis alterius. Et si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per spe promissionis, ut dolor esset Judaeis. Hoc autem dicitur contra morem et legem insertionis. Bona eteniut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia non
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitates. ⁊ scanda¬
la sunt ꝑsecutões. Qui enĩ sit ꝑsequitur uitam
bonoꝵ quã uita iniquoꝵ non modo cum axit
imitari: qd̾ displicet. sẽd ⁊̃ tum cogit dolere. qd
uidet. quia coram pio uiuetis impie.⁊ si ñ oblict
at ꝯsentientẽ: cruciat tam̃ sentientẽ. unde: uidi
pͥuaricantes ⁊ tabescebam. hec est ꝑsetutio quã

Expanded text:
infirmitates et scandala sunt illi persecutiones. Quid enim sic persequitur vitam bonorum quam vita iniquorum? non modo cum cogit imitari quod displicet, sed etiam cum cogit dolere quod videt, quia coram pio vivens impie, et si non obligat consentientem, cruciat tamen sentientem. Unde: Vidi praevaricantes, et tabescebam . Haec est persecutio quam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitata bona. uł mala tñt erunt aꝑta. ⁊ quia
tũc erunt oĩa nota om̃ib poterunt de se uidi¬
care ⁊ de aliis. ⁊ tũc uniuiq bene agenti. uł co¬
gitanti erit ꝓ modo suo laus .i. remimeratio
a deo. hic autẽ nescrtur quis sit laude dignus.
Hec aũt. Quare su

Expanded text:
cogitata bona, vel mala tunc erunt aperta. Et quia tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judide aliis. Et tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, id est remuneratio a Deo. Hic autem nescitur quis sit laude dignus. Haec autem, quia su
Abbreviated transcription (Latin):
ad hũanam temptatõem ꝑtinet. sine qua in-¬
ta ista ñ ducitur. unde apłs. Temptatio uos
ñ app̾hendat nisi hũana. Et si ergo suspicatio
temptatio saltem ñ udicemus. qñ ergo non
erintur ĩ reb ut recta sit imꝓbatio uicioꝵi
uirtutũq aꝓpbatio. ꝓfecto si̾ erratur in hõib
uenialis ẽ humana temptatio. qd̾ aũt ꝑni¬

Expanded text:
ad humanam tentationem pertinent, sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspicionestentatio, saltem non judicemus. Quando ergo non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnobis. s uos ad uo¬
luptates uite tenditis¬
sp̃m fidei. ubita quia ꝑ mortem ihi¬
uitam ꝯsequemur: ergoi
mors ñ est ĩutilis. s oꝑatur magnũquid ĩno¬
bis. sed uita qua delectamini in t̾rems ꝯꝑat᷑.
in nobis: mortẽ et̾nam. uł ita ut legat᷑ passi¬

Expanded text:
sed vos ad voluptates vitae tenditis. Vel ita, quia per mortem viconsequemur, ergo mors, non est inutilis, sed operatur, magnum quid in nobis, sed vita, qua delectamini in terrenis, operatur in vobis, mortem aeternam. Vel ita, ut legatur passi
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯfirmationem ro¬
manoꝵ uenerant. sic
⁊ om̃s alii quos salut¬
at hic rome fuisse ĩtel¬
liginitur. ho aũt in¬
mea ⁊ uita liberanda¬

Expanded text:
ad confirmationem Romanorum venerant: sic et omnes alii quos salutat hic, Romae fuisse intelliguntur. Hos autem itmea, id est liberand
Abbreviated transcription (Latin):
borant ad ꝑfectum gẽ¬
tium exhortantes fidẽ
dire debent.⁊ salutate
domesticam eccłiam.
.i. familiam eorum.
Salutate ephenetum
dilectum meũ qui ẽ¬
iuxp̃m. Salutate
tionẽ eoꝵ qui discor

Expanded text:
borant ad profectum gentium, exhortantes fidem dire debent. Et salutate domesticam Ecclesiam, id est familiam, eorum. Salutate Epaenetum dilectum mihi, qui pum. Salutate tionem eorum quae discor
Abbreviated transcription (Latin):
cisione. hiso¬
li sunt adiu¬
tores mei in
regno dei qui
michi sunt
solatio. Sa¬
lutat uos e¬
pafras qui ex
uob̾ est suus¬

Expanded text:
cisione. Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi fuerunt solatio. Salutat vos Epaphras, qui ex vobis est s
Abbreviated transcription (Latin):
fideli fr̃e qui est exuo¬
bis qui .s. tyticus et
facient uobis q̃ hica
ista .s. qd̾ discessissent
a me. ⁊ id̾o ne reciꝑetis
eum. sed si modo uene

Expanded text:
fideli fratre qui est ex vobis, qui scilicet, et facient vobis quae hic agt quod discessisset a me, et ideo non reciperetis illum; sed si modo vener
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ remisse sũt. iniquit̾ .i. mitigate. ⁊ quan¬
tum ad culꝑam de lege. sed non qͣntum ad pe-¬
nam. ⁊ quoꝵ peccata actualia tecta sunt in bap¬
tismate. peccata dicit que sunt in actu. que ita
inbaptismo tecta sunt ut ultra ñ uideantur
adeo ad penam qr hoc est dñi uid̾e pecc̃a qd pecc̃a

Expanded text:
quorum remissae sunt, etc, mitigatae et quanquorum remissae sunt, etc, mitigatae et quantum ad culpam deletae, sed non quantum ad poenam, et Quorum peccata, actualia, tecta sunt in baptismo. Peccata dicit quae sunt in actu, quae ita in baptismo tecta sunt ut ultra non videantur a Deo ad poenam, quia hoc est Deum videre pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus. nisi peccatũ in paruulq ñ transmitit
ꝓpagatio. s libido nec fecunditas nature hũane
facit hoĩes cum pecc̃o nasci. s feditas libidinis
quam homines hñt. ex illiꝰ pͥmi iustissima con¬
dempnatõe peccati. Id̾o beatus dauid p̃porigĩa
Dicit aũt. Inĩiquitatib ꝯceptus sum. ⁊ ĩ peccĩs
ꝯcepit me mat̾ mea. Ecce ex his liquet ꝯcupis¬
centiam ẽẽ originale peccatũ. Originale autẽ
d̾r quia ex intiosa originis nr̃e ꝯdĩtiõe trahitur
ginẽ id̾o originali peccõ tenemurꝰ cum ⁊ xp̃o ab-
eo descenderit qui om̃i pecc̃o caruit  quia uicio¬
sa lege ꝯcipiendi expeccõ pͥmi hoĩs accedente ꝯ¬
cepti sumus .i. carnis ꝯccipiscĩa. id̾o peccaͭ rei
sumus. qr originale dicitur. Ecce breurteras¬
signatum est quid sit originale peccatum. ⁊
ut .s. non remancat p̾t bap̃m culpa. s pena
⁊ illud qd̃ remanet ñ iam dominitur̾ si perse¬
ueret h ingia bapͥmatis. ido caute art. Seati

Expanded text:
ceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis dicit: In iniquitatibus conceptus sum et in peccatis concepit me mater mea . Ecce ex his liquet concupiscentiam esse originale peccatum. Originale autem dicitur, quia ex vitiosa originis nostrae conditione trahiturginem ideo originali peccato tenemur, cum et Christus ab eo descenderit qui omni peccato caruit; sed quia vitiosa lege concipiendi, ex peccato primi hominis accedenti, concepti sumus, id est carnis concupiscentia, ideo peccati rei sumus, quod originale dicitur. Ecce breviter assignatum est quid sit originale peccatum, etut scilicet non remaneat post baptismum culpa, sed poena: et illud quod remaneat non jam dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo caute ait: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝓuendor. id̾o aiti sequor ꝓficiendo tẽp¬
tans: si qũo comp̾hendam.i. si aliquomodo pot̾o
ꝑfecte cognoscere xp̃m. que est sũma beatitudo.
Ecce qͣnta est fides que tam grande petit. comp¬
hendam dico: in eo modo cognitionis ĩ quo et

Expanded text:
ciendo, tentans si quomodo comprehendam, id est si aliquo modo potero perfecte cognoscere Christum qui est summa beatitudo. Ecce quanta est fides quae tam grande petit. Comprehendam, dico, in eo modo cognitionis in quo dep
Abbreviated transcription (Latin):
mandato sua auctori¬
tate sumpsit decimas
qͣi excellentior ab abra¬
ham patriarcha ⁊ bñ¬
co: sineulla aũt con¬
tradictione qd muniꝰ
est bñdicitur a maio¬
.ri. proinde typus xp̃i
õium iudicio. ⁊ sñul¬
la ꝯtradictiõe. ⁊ si ergo
ĩ acceptõe decimaꝵ cõ¬

Expanded text:
mandato, sua auctoritate sumpsit decimas, quasi excellentior ab Abraham, patriarcha, et beneco, sine ulla jam contradictione. Quod minus est benedicitur a majori. Proinde typus Chrisomnium judicio, et sine ulla contradictione. Etsi ergo in acceptione decimarum co
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritate nunqͣm pre¬
sumerent sumere deci
cto idest a fr̃ib suis. ĩ
quib in melius licet
aũt scd̃m nullam le¬
ge̾ accepit a patriarcha
de lumbis abrahe .i. pares sint in genere. Tanta
est quippe sacerdotii excellentia ut ⁊̃ similes ge¬
nere. ⁊ eurdem hñtes ꝓgenitorẽ młto amplius
digniores lint ff̃ib sius dunde abraham patri¬
archa ĩ circumciso alienigene decimas ñ dediss
nisi excellentior ẽẽt. ĩ quo ⁊ isti leutici sacerdo-¬

Expanded text:
ctoritate nunquam praesumerent sumere decimcto, id est a fratribus suis, in quibus melius licet autem secundum nullam legem accepit a patriarcha, de lumbis Abrahae, id est pares sint in genere. Chrysost. Tanta est quippe sacerdotii excellentia, ut etiam similes genere et eumdem habentes progenitorem, multo amplius digniores sint fratribus suis. Unde Abraham patriarcha incircumciso alienigenae decimas non dedisset, nisi excellentior esset. In quo et isti Levitici sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
regnum dei possidebunt. illud demiq qũo uer̃
ẽ: fides sine oꝑib mortua est: alit̾ ergo ĩ telli¬
gend̃ est. qd̃ hiodicit apłs. hoc aũt si subtilius
Disserere coner. uereor ne ad ĩtelligend̾ difficili¬
or sit ip̃a expositio. Piutar tam̃ quantũ dñs
adiuuat breuit. ⁊ oilucide qͣntum potero ex¬
pedire quo sentio. Suꝑ findam̾tũ ergo xane
fidei. alius suꝑedificat. aurũ. ar. la. ꝑre. Is¬

Expanded text:
regnum Dei possidebunt . Illud denique quomodo verum est: fides sine operibus mortua est? . Aliter ergo intelligendum est quod hic dicit Apostolus. Hoc autem si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio. Enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, breviter et dilucide, quantum potero, expedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fidei, alius superaedificat aurum, argentum, la
Abbreviated transcription (Latin):
edificant. hec enĩ tria edificant ꝯtemptores
sołi. qui omĩa sua panꝑib dant. Uel qui tan¬
qͣm non hĩtes hñt. uel frustra tria ⁊ tria ex¬
pressit. aurũ enĩ edificant ĩ ꝯtemplatõe dei ⁊¬
amore. argentum ĩ dilectione ꝓximi. Lapi¬
despciosos in oꝑib boms que ñ ꝯsimmutur
infirmitati ꝯcessis aliqua dilectiõe inherent
qui scõm suo amandi hec modos diutins ut
lignũ. uł minus ut fenũ. uł mimimũ: ut
stipula. ignẽ sustinebũt. ⁊ quia hec d̾o non
p̾ponunt: salui erũt ꝑ fundam̃tũ. Qui u̾o¬
xpi aurum. etemplando deum. argentũ di

Expanded text:
im tria aedificant contemptores saeculi, qui omnia sua pauperibus dant, vel qui tanquam non habentes habent. Nec frustra tria et tria expressit. Aurum enim aedificant, in contemplatione Dei, argentum in dilectione proximi, lapides pretiosos in operibus bonis, quae non consumunturinfirmitati concessis aliqua dilectione inhaerent. qui secundum suos amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel minimum ut stipula ignem sustinebunt. Et quia haec Deo non praeponunt, salvi erunt per fundamentum. Qui  aurum, contemplando Deum; argentum, di
Abbreviated transcription (Latin):
sicut speraui¬
mus. s semet
ip̃os dederunt
Deinde nobis
ꝑuoluntatẽ
dei ita ut roga¬
remꝰ tytum ꝙ̃
admod̾ cepit
ita ⁊ ꝑficiat ĩ
eoꝵ ꝓuocati rogaremus tytum ut ꝙ̃ admodum
cepit᷑ in uobis bene facere postquam correcto uo
uidit. ira ⁊ ꝑficiat inuobis. non modo alia. S
dum. ⁊ ꝑficiat ĩ uobis. gr̃am istam dico: ⁊ nõ¬

Expanded text:
sicut sperauimus, sed semet ipsos dederunt deinde nobis per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit ita et perficiat in ovocati, rogaremus Titum ut quemadmodum coepit, in vobis benefacere, postquam correctos vos vidit, ita et perficiat in vobis non modo alia, seddum. Perficiat in vobis gratiam istam, dico, et no
Abbreviated transcription (Latin):
terentur unum ẽẽ pͥncipium a quo oĩa iniciũ
sortita sunt: ñ sicut deum głificau̾nt. bene ui¬
uendo .s. ⁊ colendo. aut .i. gr̃as non egerunt de
cognitõe. s sibi attribuerunt. in quo uani ⁊ fal¬
si fuerunt. unde subdit. s euanuerũt ĩ cogrta¬
tionib putantes se aliquid ẽẽ cum nichil fint
qd uere uanitas erat. cogitationib dico: suis¬
credita est eẽ. obscura
paulatim usq ad in¬
sipieritiam cor eorũ¬
deductum ẽ. Nebula
enĩ erroris ꝯtexit cor

Expanded text:
terentur unum principium esse, a quo omnia initium sortita sunt, non sicut Deum glorificaverunt, bene vivendo et colendo; aut, id est et, gratias non egerunt, de cognitione, sed sibi attribuerunt, in quo vani et falsi fuerunt. Unde subdit: Sed evanuerunt in cogitationibus, putantes se aliquid esse, cum nihil sint, quod vere credita est esse, obscurataulatim usque ad insipientiam cor eorudeductum est. Nebula enim erroris contexit cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inspiratõem .s. Reuelauit eis d̾s ꝑ oꝑa ueri¬
tatẽ. s ñ ꝑ doctrinam. uł ꝑ inspiratõem. Uiderũt
ergo de longinquo u̾itatem. s ñ appinqͣuerũt
ꝑ hũilitatem. Non ergo illas ꝑtres ꝑsonas id̾o
ꝓpͥe ĩtellexerunt. s qr illa ẽẽ cognou̾nt in d̾o: q̃¬
in illis trib ꝑsonis ĩ sacra scriptura freq̃nteꝵ
solent distinctim ac seꝑabilit̾ attribui .s. poten¬
tia. sapĩa. bonitas. Potentia enĩ patri. Sapĩa fi¬
lio. bonitas sp̃ui scõ sepe attributtur. cum tam̃¬
una ead̾q suba potentia. sapĩa. ⁊ bonitas triũ.¬

Expanded text:
 inspirationem. Revelavit eis Deus per opera veritatem, sed non per doctrinam vel per inspirationem. Viderunt ergo de longinquo veritatem, sed non appropinquaverunt per humilitatem. Aug. Non ergo illas tres personas ideollexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter attribui, scilicet potentia, sapientia, bonitas. Potentia enim Patri, sapientia Filio, bonitas Spiritui sancto saepe attribuitur: tum una eademque sit potentia, et sapientia, et bonitas triu
Abbreviated transcription (Latin):
tercio signo defecerunt magi. qr usq ad terciã
ꝑsonam ñ ualuerũt ꝑuenire phosophi. Qũo
ergo hic dicitur qd̾ tres ꝑsonas ꝑfectas ĩtellexe¬
runt. uł cognou̾nt: ad qd̾ dicimus eo haric di¬
stinctionẽ sũme trinitatis quã fides catholica

Expanded text:
tertio signo defecerunt magi, quia usque ad tertiam personam non valuerunt pervenire philosophi. Quomodo ergo hic dicitur, quod tres personas per facta intellexerunt, vel cognoverunt? Ad quod dicimus eos hanc distinctionem summae Trinitatis, quam fides Catholica
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ĩtelligere. aluid beatũ eẽ. S qd̾ est illi in¬
uere: ĩtelligere beatũ esse. hoc est illi ẽẽ pp̃hanc
ĩcõmutabiitatẽ. ⁊ simplicitatẽ ĩtellexerũt eũ¬
⁊ omĩa ista fecisse.⁊ a nullo fieri potuisse. Con¬
sid̾au̾nt enĩ quicquid ẽ in substantiis. uł corpꝰ¬
ẽẽ. uł sp̃m. Meliusq aliquid sp̃m ẽẽ: quamcor¬
corporis sentiri q̃unt. Intelligibilia q̃ ꝯspectu
mentis ĩtelligi. Cum ergo ĩ eoꝵ ꝯspectu. ⁊ corpꝰ
⁊ anunus magis minusq speciosa eẽnt. si aũ
omiĩ sp̃e carere possent: oĩo nulla ẽent uiderunt
ẽẽ aliquid: ubi ẽẽt pͥma ⁊ incõmirtabilis sp̃es.¬

Expanded text:
aliud intelligere, beatum esse; sed quod est illi vialiud intelligere, beatum esse; sed quod est illi vivere, intelligere, beatum esse, hoc est illi esse. Propter hanc incommutabilitatem, et simplicitatem intellexerunt eum, omnia ista fecisse, et a nullo fieri potuisse. Consideraverunt enim quidquid est in substantiis, vel corpum; meliusque aliquid spiritum esse, quam corcorporis sentiri queunt; intelligibilia quae conspectu mentis queunt intelligi. Cum igitur in eorum conspectu corpus et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, nulla omnino essent, viderunt esse aliquid ubi esset prima et incommutabilis spe
Abbreviated transcription (Latin):
excellit int̾ alias creaturas. Uł qr ꝯuementiam
ht cum oĩ creatura. Est enĩ localiter ⁊̃ loco. Ut¬
qdlibet corpus sentit cum aĩalib ĩ telligit cũ
angelis. Unde ĩ eiͣngelio dominus ait. predi¬
cate eungelium oĩ creature .i. hõi. ⁊ attende ꝙ¬
ait. ip̃ius nusibilia. ĩtellec. ꝑ ea que fr̃a sunt
quia ꝑcelum ⁊ t̾ram ⁊ alias creaturas quas
ĩmensas ⁊ ꝑpetuas eẽ intellexerunt. ip̃m ꝯdito¬
rem ĩ comparabilem. ĩ mensum et̾num. merite
ꝯspexerunt. Uiderũt enĩ sũmi philosophi qͦs
ceteris non ĩmercto fama atq głia p̾lato cer¬
nimus: nullum corpus ẽẽ deum. ⁊ id̾o cuncta
corpora transcenderũt q̃ rentes deuni. Uiderunt
⁊̃ quitquid mutabile est ñ ẽẽ sũmũ deũm. ⁊ id̾o
aĩam omnẽ mutabilesq sp̃c transcenderunt
demde uderũt omnẽ sp̃em in re qͣcumq muta
bili. que nature alit̾ est. omneq inuu̾si mũdi
corpus ñ posse ẽẽ nisi ab illo qui incõmitabłr

Expanded text:
creaturas, vel quia convenientiam habet cum omni creatura. Est enim localiter in loco, utdlibet corpus; sentit cum animalibus, intelligit cum angelis. Unde in Evangelio Dominus ait: Praedicate evangelium omni creaturae , id est ait: Ipsa invisibilia intellecta per ea quae facta sunt, quia per coelum et terram, et alias creaturas, quas immensas et perpetuas esse intellexerunt, ipsum Conditorem incomparabilem, immensum, aeternum mente conspexerunt. Viderunt enim summi philosophi, quos caeteris non immerito fama atque gloria praelatos cernimus, nullum corpus esse Deum: et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt etiam quidquid mutabile est, non esse summum Deum; et ideo animam omnem mutabilesque spiritus transcenderunt. Deinde viderunt omnem sbili, quae naturaliter est, omneque universi mundi corpus non posse esse nisi ab illo qui incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit quid de deo.⁊
quo scire potuerunt. et
qiͣ quis quereret qũo
legem: subdit. In ui¬
sibilia enim. ⁊c̃. Et
notandum qr cum d̾s
una sit ⁊ simplex eẽn¬
płib modis ꝑ ea que
frã sunt cognoscitur.¬

Expanded text:
Ostendit quid de Deo, et quomodo scire potuerunt, et quasi quis quaereret, quomodo legem, subdit: Invisibilia enim, etc. Et notandum quia cum Deus una sit et simplex essenpluribus modis per ea quae facta sunt cognoscitur