comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onicis gestionib in quinari. uidere contra fedus iusq nascendi
patienciam in ceste turpitudinis elaboratam. Hebetatur maris
honor in hominib et uigor sexiis eneruati corporis dedecore
mollitur. plusq illic placet quisquis uirum in feminam magis fre¬
gerit. et laudem consequit᷑ ex crimine. et ꝑitior quã curpior udica¬
tur. Spectatur hic prohnefas: et libenter. Qͥd non possit suadere.
qui talis est: Mouec sensus. mulcet affectus. expugnat boni pecto¬
ris conscientiam fortiorem. Nec deest probri blandientis a ucto¬
ritas: ut auditu molliori ꝑnicies hominib obrepat. Ex pͥmunt
impudicam uenerem. adulterum martem. iouem illum suum non
magis regno ꝗͣ uiciis pͥncipem. interrenos amores cũ ipsis suis ful¬
minib ardentem. nunc in plumas oloris faluescere: nunc aureo im¬
bre defluere. nunc in pueroꝵ pubescentium raptus. ministris auib

Expanded text:
onicis gestibus inquinari, uidere contra foedus iusque nascendi onicis gestibus inquinari, uidere contra foedus iusque nascendi patientiam incestae turpitudinis elaboratam: euirantur mares, honor omnis et uigor sexus eneruati corporis dedecore mollitur plusque illic placet, quisque uirum in feminam magis fregerit. in laudem crescit ex crimine et peritior quo turpior iudicatur. spectatur hic pro nefas et libenter. quid non possit suadere qui talis est? mouet sensus, mulcet adfectus, expugnat boni pectoris conscientiam fortiorem: nec deest probri blandientis auctoritas, ut auditu molliore pernicies hominibus obrepat. exprimunt inpudicam Venerem, adulterum Martem, louem illum suum non magis regno quam uitiis principem, in terrenos amores cum ipsis suis fulminibus ardentem, nunc in plumam oloris albescere, nunc aureo imbre defluere, nunc in puerorum pubescentium raptus ministriauibus
Abbreviated transcription (Latin):
parricioas. Conuerte hinc uultus a diuersis spectaculis.
non mimis penitenda contagia intheatris quoq conspicies. qͥd
cibi et doloris sit et pudoris. Cocurnus est tragicus. prisca car¬
minum facinora recensere. De parricidiis et incȩstis horror an¬
ciquus erpressa ad imaginem ueritatis acłione replicatur: ne
scłis cranseuntib er solescat qͦd aliquando cominissum est. Am¬
monetur om̃is etas auditu: fieri posse qͦđ factum est. i um¬
fiunt: quȩ iam eẽ. facinora oestiterunt.. Tunc delectat
inmimis curpitudinis inagisterio uł qͥd domi gesserit
recognoscere: uł qͥa gerere possit audire. Adulterium
discitur dum uidetur: et lenocinante ad uitia publicȩ aucto¬
ricatis malo. quȩ pudica fortasse ao speclaculum matrona ꝓ¬
cesserat. de spectaculo reuertit᷑ impudica. Aohuc deinde moꝵ qͣnta
labes. quȩ ꝓbrorum fomenta. quȩ incicamenta uiciorum. histri¬

Expanded text:
parricidas. Conuerte hinc uultus ad diuersi spectaculi parricidas. Conuerte hinc uultus ad diuersi spectaculi non minus paenitenda contagia: in theatris quoque conspicies, quod tibi et dolori sit et pudori. cothurnus est tragicus, prisca carmine facinora recensere: de parricidiis et incestis horror antiquus expressa ad imaginem ueritatis actione replicatur, ne saeculis transeuntibus exolescat quod aliquando commissum est. admonetur aetas omnis auditu fieri posse quod factum est. numfiunt quae esse iam facinora destiterunt. tum delectat in mimis turpitudinum magisterio uel quid domi gesserit recognoscere uel quid gerere possit audire. adulterium discitur dum uidetur, et lenocinante ad uitia publicae auctoritatis malo quae pudica fortasse ad spectaculum matrona cesserat, de spectaculo reuertitur inpudica. adhuc deinde morum quanta labes, quae probrorum fomenta, quae alimenta uitiorum, histri
Abbreviated transcription (Latin):
num sanguiᷤ oblectec. Impletur insucum cybis fortiorib corpꝰ.
et ar uinȩ choris menbrorum moles robusta pinguescit: ut sagi¬
natus inpenam carnis pereat. Homo occidit᷑ in hominis uolup¬
catem: et ut qui possit occidere. ꝑitia est. Usus est. ars ẽ sceli.
non cantum gerit᷑ sed discitur. Qͥd potest in humanius. qͥd a
acerbius dici: Disciplina est ut ꝑimere qui possit: et gła est
qͦd ꝑimit. Qd illud oro te. quale est: ubi se feris obiciunt. quo̾
nemo damnauit: Etate integra. honesta satis forma prȩciosa
uiuentes. inultroneum fumiis ornant᷑. imalis suis miseri eciam
glantur. Pugnant ad bestias: non cͥmine sed furore. Expec¬
tant filios suos patres: frater in cauea: et soror presto est. Et
spectaculi licet pręcium largior muneris apparatꝰ amplificet.
merorib suis mater intersit. hoc ꝓdolore mater et redimet.
et incam impiis spectaculis tamq diris ee se non putant ocłis

Expanded text:
num sanguis oblectet. inpletur in sucum cibis fortioribus corpus, num sanguis oblectet. inpletur in sucum cibis fortioribus corpus, et aruinae toris membrorum moles robusta pinguescit, ut saginatus in poenam carius pereat. homo occiditur in hominis uoluptatem, et ut quis possit occidere, peritia est, usus est, ars est: scelus non tantum geritur sed docetur. quid potest inhumanius, quid acerbius dici? disciplina est, ut perimere quis possit, et gloria est, quod perimit quid illud, oro te, quale est, ubi se feris obiciunt, quos nemo damnauit, aetate integra, honesta satis forma, ueste pretiosa? uiuentes in ultroneum funus ornantur, malis suis miseri et gloriantur. pugnant ad bestias non crimine sed furore. spectant filios suos patres, frater in cauea et soror praesto est, et spectaculi licet pretium largior muneris adparatus amplificet, ut maeroribus suis mater intersit, hoc pro dolor mater et redimit. et in tam impiis spectaculis tamque diris esse se non putant oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ris indicia clarescant: lucem tͥ ad cognitionem dabo malorum
caliginem abstersam operti scłi cenebras reuelabo. Paulisꝑ
ce crede subduci in montis ardui uercicem celsiorem. specula¬
re inde rerum infra te iacentium facies: et ocłis in diuersa
porrectis. ipse a terrenis contactib liber. fluctuantis mundi
curbines incuere. Iam scłi et ipse misereberis: tuiq amino¬
nicus et plus ind̾m gratus. maiore lȩcicia qͦd euaseris gratu¬
laberis. Cerne cu itinera latronib clausa. maria obsessa pre¬
domibus: cruento horrore castrorum bella ubiq diuisa.
Madet orbis mutuo sanguine. et homicidium cũ ad mictutł
singuli. crimen est: uircꝰ uocatur. cum publice geritur.
Impunitatem scelerib adquirit. non in nocentię ratio: sed
seuiciȩ magnicuoo. Iam si ad urbes ipsas oculos cuos atq ora
conuertas: celebritatem offendis omni solitudine cristiorem.
Paratur gladiatorius ludus: ut libidinem crudelium lumi¬

Expanded text:
ris indicia clarescant, lucem tibi ad cognitionem dabo, malorum ris indicia clarescant, lucem tibi ad cognitionem dabo, malorum caligine abstersa operti saeculi tenebras reuelabo. paulisper te crede subduci in montis ardui uerticem celsiorem, speculare indererum infra te iacentium facies et oculis in diuersa porrectis ipse a terrenis contactibus liber fluctuantis mundi turbines intuere: iam saeculi et ipse misereberis tuique admonitus et plus in Deum gratus maiore laetitia quod euaseris gratuleris. cerne tu itinera latronibus clausa, maria obsessa praedonibus, cruento horrore castrorum bella ubique diuisa. madet orbis mutuo sanguine: et homicidium cum admittunt singuli, crimen est: uirtus uocatur, cum publice geritur. inpunitatem sceleribus adquirit non innocentiae ratio, sed saeuitiae magnitudo. Iam si ad urbes ipsas ocujos tuos atque ora conuertas, celebritatem offendes omni solitudine tristiorem. paratur gladiatorius ludus, ut libidinem crudelium lumi
Abbreviated transcription (Latin):
tate purgare. infestis iubere pacem. uiolentis quietem. fero¬
cientib lenitatem. immundos et erraticos sꝑs. qui se ad ex¬
pugnandos hominib immerserant. ad confessionem mentiᷤᷤ¬
hominis in creƿantib cogere ut recedant: duris uerberib
urgere. conflictantes. eiulantes. gementes. incremento penȩ ꝓpa¬
gantes extendere. flagellis cȩdere. igne correre. Res illic gerit᷑
nec uidet᷑. Occulta plaga: et pęna manifesta. Itaq qͦd. ee.
iam cępimus. acceptꝰ sꝑs licentia sua pocitur: quod necoum
corpus ac menbra mutauimus. adhuc carnalis aspectus
scłi nube cęcatur. Quantꝰ hic animmi potentatꝰ est. quanta
uis est. non cancum ipsum ee. subtractum ꝑniciosis concactibus
mundi. ut quis expiatus et purus nulla incursantis immici
lue capiatur: sed adhuc maiorem & fortiorem uirib fieri. ut
in omnem aduersaru grassantis exercitum imꝑioso iure do¬
minetur: Itq ut illustrius ueritate patefacta diuimi mune¬

Expanded text:
tate purgare, infestis iubere pacem, uiolentis quietem, ferocientibus lenitatem, inmundos et erraticos spiritus, qui se expugnandis hominibus inmerserint, ad confessionem minis increpantibus cogere, ut recedant duris uerberibus urguere, conflictantes, eiulantes, gementes incremento poenae propagantis extendere, flagris caedere, igne torrere. res illic geritur nec uidetur: occulta plaga et poena manifesta. ita quod esse iam coepimus, acceptus spiritus licentia sua potitur: quod necdum corpus ac membra mutauimus, adhuc carnalis aspectus saeculi nube caecatur. quantus hic animi potentatus est, quanta uis est, non tantum ipsum esse subtractum perniciosis contactibus mundi, ut quis expiatus et purus nulla incursantis inimici labe capiatur, sed adhuc maiorem et fortiorem uiribus fieri, ut in omnem adversarii grassantis exercitum inperioso iure dominetur. Atque ut inlustrius ueritate patefacta diuini mune
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ fuerat ꝑ tocum: quia eadem discipliua eccłiş a dño de cȩlo cribi¬
itur et integratur. De qua dñs cum ad patrem ascendiset. postqua
disciplina eccłie est. Qui aũt extra discipliuam ẽ: alienus est¬
et a corpore xꝑi. Non scindamus gͦ illam. sed sortiamur:. io est non¬

Expanded text:
desuper fuerat per totum, quia eadem disciplina Ecclesiae a Domino de coelo tribudesuper fuerat per totum, quia eadem disciplina Ecclesiae a Domino de coelo tribuitur et integratur. De qua Dominus cum ad Patrem ascendisset, postquam disciplina Ecclesiae est: qui autem extra disciplinam est, alienus est a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dicens. In disciplina ꝑseuerate: tamꝗͣ filiis uobis offert
se ds̃. Qd si extra disciplinam estis: cuiꝰ participes facti estis
Om̃s enim adulteri ec ñ filii estis. Qui gͦ adulceri. sine disci¬
plina sunt: et celestis regni hereditatem ñ capiunt. Filii aũt
paterne discipluȩ correctiones fecerunt: et hereditatem quandoq
reciꝑe posse non desꝑant. De qua etiam disciplina ysaias qͥdem
indisciplinate plebi p̾rȩdicat dicens. Quiescite agere ꝑuersȩ.
oiscite bene facere. Et ad eandem psalmista consona uoce con¬
psallit dicens. Declina a malo. et fac bonum. In felix gͦ est: qui
abicit disciplinam. Auo et enim extra milites aliqͥo qui dñm
ciplinam. Sicut enim cunica cocum corpus precer caput cegi¬
cur: ita disciplina om̃s eccłie partes pręcer xꝑin qͥ caput ẽ eccłiȩ
et sub disciplina ñ est: ꝓtegitur et ornatur. Ipsa uͦ cumca certa

Expanded text:
loquitur dicens: in disciplina perseuerate: tamquam filiis uobis offert loquitur dicens: in disciplina perseuerate: tamquam filiis uobis offert se Deus. quod si extra disciplinam estis, cuius particOmnes enim adulteri, et non filii estis . Qui ergo adulteri, sine disciplina sunt, et coelestis regni haereditatem non capiunt: si filii autem paternae disciplinae correctiones ferunt, et haereditatem quandoque recipere posse non desperent. De qua etiam disciplina Esaias quidem indisciplinatae plebi praedicat, dicens: Quiescite agere perverse, discite bene facere . Et ad eamdem Psalmista consona voce compsallit, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Infelix ergo est qui abjicit disciplinam. Audet enim extra milites aliquid qui, Dominum ciplinam. Sicut enim tunica totum corpus praeter caput tegitur, ita disciplina, omnis Ecclesia, praeter Christum, qui caput est Ecclesiae et sub disciplina non est, protegitur et ornatur. Ipsa vero tunica contexta
Abbreviated transcription (Latin):
habens bonũ de his qͥ foris sunt: ꝓferens ooctrinȩ fidelem ser¬
monem. ante episcopatum ñ plures habens ꝙͣ unam uxorem:
ostendas in oꝑe. qͦd alios docet in sermone doctrinȩ. Caueant gͦ ne¬
gem meũ pastores. sed pascebant semet ipsos. Sed ꝓcurent potiꝰ
quatenus ueniente dño mereant᷑ auoire. Quge serue bone et
fidelis: quia suꝑ pauca fiusti fidelis. suꝑ multa te consticuam: in¬
NOC CIMUS AB USIONIS GRAOUS ESł plebs sine discipliua:
quȩ dum discipliuȩ exercitationib ñ seruit dñi: communi
se ꝑdicionis laqueo constringit. Ira et enm dñi absq disciplinȩ
uigore ñ euadit᷑: atq iccirco psalmistȩ uocib in disciplinate ple¬
bi predicat᷑. Apprehendice disciplinam: ne qnͣdo irascat᷑ dñs.
Disciplina uͦ moꝵ est ordinata correctio: et maioꝵ prȩcedenci¬
um regularũ obseruatio. De qua disciplina. paulus apłs ica

Expanded text:
habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem serhabens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem, ante episcopatum non plures habens uxores quam unamostendat in opere, quod alios docet in sermone doctrinae. Caveant ergo negem meum pastores, sed pascebant semetipsos : sed potius procurequatenus veniente Domino mereantur audire, Euge serve bone et fidelis: quia supra pauca fuisti fidelis, sundecimus abusionis gradus est plebs sine disciplina, quae, cum disciplinae exercitationibus non servit, communi se perditionis laqueo constringit: iram etenim Domini absque disciplinae rigore non evadit. Atque idcirco Psalmistae vocibus indisciplinatae plebi praedicatur : adprehendite disciplinam ne quando irascatur Dominus. disciplina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua disciplina Paulus apostolus ita
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in imquitate sua moriet᷑. seo animam cuã liberasti. Decet
gͦ eꝑm om̃ium quib inspecula positus est. peccata diligent᷑
actendere: et postꝗͣ actenoerit. sermone si pocuerit et actu cor¬
rigere: ꝙ siñ pocuerit. iuxta eugłii regulam scelerũ oꝑarios
frẽm cuum. Si te ñ audierit. adhibe ad huc tecum unum uł
duos cestes: ut in ore duoꝵ cestrum uł crium stec omne uerbum.
Si illos ñ auoierit: oic ȩccłiȩ. Si eccłiam non auoierit: sic tͥ
sicut ȩchnicus et publicanus. T̾ali ordine expellenous ẽ qui
sc̃ptum. ẽ. in lege: iuduam aut repudiatam ñ accipiat uxorem.
docii in quo xꝑianoꝵ genus electum .ẽ. exceoit. Hac racione
eꝑm ad eas quib inspeculatione positus. ẽ. eeᷤ oportet: cęterum
dum epi ueniens sit sobrius. prudens. castus. sapiens. modestus.
hospitalis. filios habens subdicos cum om̃i castitate. cestimoniũ

Expanded text:
quidem in iniquitate sua morietur, sed tu animam tuam liberasti. decet quidem in iniquitate sua morietur, sed tu animam tuam liberasti. decet ergo episcopum qui omnium speculator positus est peccata diligenter intendere et postquam adtenderit, sermone si poterit et actu corrigere et si non poterit iuxta euangelii regulam scelerum operarios fratrem tuum: si te non audierit, adhibe tecum adhuc unum uel duos testes, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum: si illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. tali oscriptum est in lege: Viduam aut repudiatam non accipiat uxorem . dotii, in quod Christianorum genus electum est, excedit. hac ratione episcopum ad eos quibus in speculatione positus est esse oportet. ceterum dum episcopi veniens sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
płoꝵ. tucamen patriȩ. munitas plebis. munimentũ gentis. cura lan¬
guoꝵ. gaudium hominũ. temꝑies aeris. serenitas maris. terrȩ fȩ¬
cundicas. solacium pauꝑum. hereditas filioꝵ: et sibimet ipsi spes
fucure beatitidinis. Atamen sciat rex sicut intbrono hominũ pri¬
inus consticiiciis. ẽ: sic et inpenis si iusticiam ñ fecerit pͥmatum ha¬
biturus est. Om̃s namq quoscumq peccatores in prȩsenti sub se¬
habuit: supra se modo plagali in illa pęna fucura habebit.
qui gradus sui honorẽ inter homines requirit: sed ministe¬
rii sui dignitatem coram do ꝓ quo legatione fungitur ñ custo¬
dic. Primum namq ab eꝑo qͥd sui nominis dignitas cenec
cerpretatur. ¶Quare uͦ speculator ponitir: et quid a speculato
ñ annunciaueris ut reuertat᷑ impius a iua sua: ipse quidem imn¬
pius in iniqͥtace sua morietur: sanguinem aũt eiꝰ de manu tua
requiram. Si au̾̃t annuntiaueris. et ille ñ fuerit reuersus ipse

Expanded text:
 tutamentum patriae, inmunitas plebis, munimentum gentis, cura languorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum et sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. attamen sciat quod sicut throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra se modo plagali in illa poena habebit. EPISCOPqui gradus sui honorem inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quid sui nominis dignitas tenet peculator interpretatur. quare uero speculator ponitur et quid a speculatornon adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiaueris et ille non fuerit reuersus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Palmo mensus ẽ celum. et pugno comprehendit cerrã. et
finxic hominẽ ex om̃i limo terre. ad imaginem di fecit il¬
lum. Oportuit illum ex his quacuor cardinib orbis terrę̧ no¬
men in se porcare adam. In uenimꝰ inscͥpturis ꝑ singulo car¬
dines orbis terre. ee. a condicore mundi quatuor stella con¬
sticutas: in singulis cardinb Prima stella orientalis. dicit᷑
anacholae: sccła occidentalis. Aysis: cercia stella aquilonis.
addus: quarta stella meridiana. dicit᷑ mesembrion. ⁊̾x no¬
minib stellarũ mimero quatuor: de singulis stellarii nomi¬
nib. colle singulas licteras pͥncipales. De stella a nacholae.
a.de stella dysis .o. de stella addiis .a. de stella mesembrion.m.
Inhis quatuor literis cardinib: habes uomen ad am. i lam
et unmimero certo ꝑ quatuor literas grecas nomen oesignat

Expanded text:
palmo mensus sum caelum et pugno conprehendi terram et palmo mensus sum caelum et pugno conprehendi terram et confinxi hominem ex omni limo terrae: ad imaginem Dei feci illum. oportuit illum ex his quattuor cardinibus orbis terrae nomen in se portare Adam: inuenimus in scripturis, per singulos cardines orbis terrae esse a conditore mundi quattuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella orientalis dicitur anatole, secunda occidentalis dysis, tertia stella aquilonis arctus, quarta stella meridiana dicitur mesembrion. ex nominibus stellarum numero quattuor de singulis stellarum nominibus tolle singulas litteras principales, de stella anatole a, de stella dysis fi, de stella arctos a, de stella mesembrion fi: in his quattuor litteris cardinalibus habes nomen adap. nam et in numero certo per quattuor litteras
Abbreviated transcription (Latin):
habent interprȩcationẽ in lingua latina: ut de monstret ueri¬
tatem qͥ sint hi duo montes. mons syna uł mons syon. Quod
quidem post paululum dicturi sumꝰ. Ica enim hane uericatis
inc̃precationem ꝓbauimꝰ de pͥncipio generis humani uenien
cences. de tempore et facto nomina a parentib suis accipiebat.
ũ quidem er se sed ade mence impellebant᷑. qͥ ancequ̾a fianc
prescius fucuroꝵ. quales post crementum ȩtacis suȩ fucuri
ẽent posteriori cempore uegeti. in nominib hebraicis designa
bant᷑. Qͥd singulis fucurũ eeͣt. incͣprecatio nominum desig¬
nabat ueritatem. sicuci tunc temporis in patͥarchis comple¬
tum. ẽ: scd̃m qͦd primmi hominis carnem e terrȩ limo eeᷤᷤ ex ip¬
so ꝓchoplasto ꝓbamus ueritatem. i omen accepit a đs hebra¬
ice adam: in latino incerp̃tatur cerra caro facła. eo qͥd ex.iiͦiͦi
cardinib orbis cerrarũ pugno comprehendit: sicut scͥptum ẽ.

Expanded text:
habent interpretationem in lingua Latina, demonstrans uerihabent interpretationem in lingua Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi duo montes Sina uel nunc Sion: quod quidem post paulum dicturi sumus. ita enim hanc ueritatis interpretationem probauimus de principio generis humani uenientcent  • de tempus et factum nomina a parentibus suis accipiebant: non quidem ex se, sed a Deo mente inpellebantur, qui antequam fiant praescius est futurorum, quales post crementum aetatis suae futuri essent, posteriore tempore uegeti in nominibus Hebreicis designati habentur, quid singulis futurum esset, interpretatio nominum designabat ueritatem: sicuti tunc temporis in Patriarchis conpletum est, secundum primi hominis carnem a terrae limo esse. ex ipso protoplasto probamus ueritatem. Nomen accepit a Deo. Hebreicum Adam in Latino interpretat terra caro facta, eo quod ex quattuor cardinibus orbis terrarum pugno conprehendit, meat scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tabulis legem acceꝑunt. Ido induab. significans ex unitate po¬
płi diuidi duas partes partem quȩ saluat᷑. et partem in cre¬
dulam quȩ perit: dicente angło ao rebeccam uxorem ysaãc.
Due gentes in ucero tuo sunc. et duo popłi oe uencre cuo di¬
uoent᷑: et popłs popłm suꝑabit: et maior seruiet minori
Rebecca uͦ figuram porcat ȩccłis: sicut ysaac uir eiꝰ cypim in
se portabat xp̃i. Ergo cum dicit ouȩ gentes i nut᷑o tuo sunt.
quia et dẽ gentib ouas parces futuras de signabat: partem
ydolatrem ꝑditam. et partem credulam. uidentemq ꝑfid̾e.
hanc unam parcem gentium designat in utero ȩccłiȩ ꝑma¬
nere generacione iuȩcernum in figura rebecce: et parcem
popłi infidelis iudeoꝵ auentre cunc rebeces diuidi. et separari
a natuntate eccłiȩ. Hȩc fiuc prefiguratio ingenesi ꝑ angłm
spiricaliter annuntiata. Hȩc ͦ nomina eoꝵ montium calem

Expanded text:
tabulis legem acceperunt. ideo in duabus: significans ex unitate potabulis legem acceperunt. ideo in duabus: significans ex unitate populi diuidi duas partes, partem quae saluatur et partem incredulam quae perit dicente angelo ad Rebeccam uxorem Isaac: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diuidentur et populus populum superabit et maior seruiet minori. uero Rebecca figuram portat ecclesiae, sicut Isaac uir eius typum in se portabat Christi. ergo cum dicit duae gentes in utero tuo sunt. quia et de gentibus duas partes futuras designabat, partem idololatrem perditam et partem credulam uiuentem per fidem, hanc unam partem gentium designat in utero ecclesiae permanere generationem in aeternum in figura Rebeccae, et partem populi infidelium Iudaeorum a uentre tunc Rebeccae diuidi et separari a natiuitate ecclesiae. haec fuit praefiguratio in Geneseos per angelo spiritaliter adnuntiata. haec uero nomina eorum montium talem
Abbreviated transcription (Latin):
malia deliabolo sit maculat᷑: dicente ił iu. Odit me scłm. quia
et ego ilus: quia mala facta siuit facłt illiꝰ. Er qua re qulicqo¬
ẽ aubos scło cerrens. sc̃m ee. non pocest. Syon aucem montem et
ꝓphico dicto constas &e sc̃m & spiritalem in quo monte spu sc̃o
filius di rex consticutis ẽ. annuncians uoluntatem et imꝑium oi
pateis sii: et sẏna montem eẽ terrem̃i marida cęrra confticucum.
est inspria palestina ubi ẽ cerra iudea.ubi ẽ et ciuutas illa¬
uͦ execrata et derelicta. Nec immerito. Et ds ex eodem monte
syna cerreno. ꝑ moysen adhuc in carne terrena primi hominis
positum. popło iudeoꝵ cerreno et carnali. legem acđo accepit
illis cradendam. digicis sacris sc̃ͥptam induas cabulas lapideas
liet edigitis. sacris camen digitis in figura carnis. quasi popło car¬
uali et durisimo. sicut fuerunt cabulȩ lapideȩ durissimȩ: inquib

Expanded text:
mala a diabolo sit maculatus, dicente Iesu: odit me saeculum quia mala a diabolo sit maculatus, dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego illum, quia mala facta sunt facta illius. ex qua re quicqeculo terreno sanctum esse non potest., Sion autem montem ex prophetico dicto constat esse sanctum et spiritalem, in quo monte spiritus sanctus filius Dei rex constitutus est, adnuntians uoluntatem et imperium Dei patris sui: et Sina montem esse terrenum in arida terra constitutum, qui est in Syria Palaestinairitali uerbo execrata et derelicta, nec inmerito. et Deus ex eodem monte Sina terreno per Moysen adhuc in carne terrena primi hominis positum populo Iudaeorum terreno et carnali legem dedit. a Deo accepit illis tradendam, digitis sacris scriptam in duabus tabulis lapideis, licet digitis sacris tamen digitis in figura carnis, quasi populo carnali et durissimo sicut fuerunt tabulae lapideae durissimae, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
añi ab ibrłm. Quatiuꝰ hoc incelligere debemus: utrũ syna
mons. ubi a do moysi lex data est. et syon mons. unde lex eri¬
uic. unum sint. an uͦ alter sit syna mons. et alter sic monꝰ syon:
inuenimꝰ bȩc nomina duoꝵ montium ẽ. Hebraice nͦ latina int̃¬
prȩcacio nominum differencium ab inuice: offendit aliud &e sy
na moncem. ec aliuo moncem sẏon Hec est incerpretatio de
hebraica liuigua in latinam. Syna mons interprȩtat᷑ cemp¬
tacio ecerna et odium. Eque et syon interprȩcat᷑. cempca¬
cio exacerbationis. et speculacio. Uides gͦ in hebraica int̾pre¬
catione non sibi similare: sed neq eeᷤ unum montem. sed po
tius dnos: inucem a se differences gra et honore. Precerea
cum oicat dauid. ppħa inpsalmo primo. ego aũt consticu¬
tus sum rerabeo suꝑ sẏon montem sc̃m eius: amiruntians impiim eiꝰ
ferse quaciũ monem sỹon sc̃m designat. Unde manifestum ẽ mon
enm pocest qͥd iicerra est ee sc̃m: cum tocuis munous ꝑfacta

Expanded text:
ni ab Hierusalem. Quatenus hoc intelligere debemus? utrum Sina mons ubi a Deo Moysi lex data est, et Sion mons unde lex exivit, unum sint; an vero alter sit Sina mons, et alter sit Sion mons. Invenimus enim haec nomina duorum montium esse hebraica: verum latina interpretatio nominum differentium ab invicem, ostendit aliud esse Sina montem, et aliud montem Sion. II. Haec est interpretatio de hebraica lingua in latinam. Sina mons interpretatur tentatio aeterna et odium; aeque et Sion interpretatur tentatio exacerbationis et speculatio. Vides ergo in hebraica interpretatione non sibi similare, sed nequetius duo inuicem a se differentes gratia et honore. praeterea cum dicat Dauid propheta in psalmo primo: ego autem constitutus sam rex ab eo super Sion montem sanctum eius adnuntians imperium eius. ecce quatenus moenim potest quod in terra est esse sanctum, cum totus mundus facta
Abbreviated transcription (Latin):
num concemptiu habere pocerit eiꝰ dominacum. Non est enĩ
pocestas nisi a do: ipse enim eleuac de stercore egenum. et sedere
facit cum pͥncipib popłi sui. et pocences ponit de sede et exaltat
humiles: uc subdicus fiat om̃ĩs inundus do. et egeat gloria đi.

Expanded text:
num contemptui poterit habere ejus dominatum: Non enim est num contemptui poterit habere ejus dominatum: Non enim est potestas nisi a Deo . Ipse enim elevat de stercore egenum, et sedere facit cum principibus populi sui, et deponit potentes de sede, et exaltat humiles; ut subditus fiat omnis mundus Deo et egeat gloria Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ad ydolorum culcum decem crib isrł quȩ erant in parte
samariȩ deuerterat. Per quȩ exempla euidenter ostendit᷑. qͣs da
in sublimiori statui ao ꝑfectionem maiorem crescere: qͥͦs dam uͦ ꝑ
suꝑcilium dominationis ad deceriora defluere. Per qͦd utrumq in¬
celligitur: eos qͥ ad meliora conscendunt. ꝑ uirtutem animi et dm̃
auxilium posse hoc facere: et eos qͥ ad deceriora oeuertunt᷑. ꝑ men¬
cis imbecillicitatem pariter et negligentiam errare. Unde et dñin
absq uircute fieri ñ decet: qͥ uirtutem sine di auxilio nullatenus
habet. Q et enim multa cuecur. si ñ habeat forcituoinem. ñ ua
lec id agere: qm̃ magna magnis infestationib uł aduersicatib so¬
lent laborare. Omĩs gͦ qͥ prȩest. hoc primitꝰ anuni coca incencione
ꝓcuret: uc ꝑ omĩa dedi adiuicorio omĩno non dubicet. Si namq
ceꝑit in actib sins auxiliatorẽ habere dñm oominoꝵ: nullꝰ homi

Expanded text:
tem, ad idolorum cultum decem tribus Israel, quae erant in parte tem, ad idolorum cultum decem tribus Israel, quae erant in parte Samariae, diverterat. Per quae exempla evidenter ostenditur, quosdam in sublimiori statu ad majorem perfectionem crescere, quosdam vero per supercilium dominationis ad deteriora defluere. Per quod utrumque intelligitur eos qui ad meliora transcendunt, per virtutem animi et Dei auxilium posse id facere, et eos qui ad deteriora devertuntur, per mentis imbecillitatem pariter et negligentiam errare. Unde et dominum absque virtute fieri non decet, qui virtutem sine Dei auxilio nullatenus habet. Qui etenim multa tuetur, si non habet fortitudinem animi, non valet id agere, quoniam magna magnis infestationibus, vel adversitatibus solent laborare. Omnis ergo qui praeest, hoc primitus animi tota intentione procuret, ut per omnia de Dei adjutorio omnino non dubitet. Si namque coeperit in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ illum inducatum consticuit: qͥ ad porcandum multoꝵ omis ip¬
sum ueluti forciorem solidauit. Paxillus enu nisi bene fixuis
firmet᷑. et alicui fortiori adhȩreat. omne qͦd in eo penoet cito la¬
bicur: et ipse solucus arigore sue forcicudinis. cum oneribus ad
cerram dilabit᷑. Sic et pͥnceps nisi suo conditori adhȩserit ꝑti
uamq ꝑ dominandi officium plus đo appropinquant: qͥdam
imposito sibi diguitatis honore. deceriores fiunt. Moyses nãq
accepto popłi ducatui. familiarius di locucionib ucebatur: saul
uͦ filius cis. post quam sceptra regni suscepit. ꝑ in obȩdientiȩ suꝑ¬
hiam đm offendit. Rex salomon postqu̾a patris sui dauid sede
obtinuit. ds ilłii ultra om̃s mortales uelut ad numerosi popłi
gubernationem. sapientiȩ munere donauit: econtrario uͦ hierobo¬
am seruus salomonis. postꝗͣ regni domus dauid occupaiit par¬

Expanded text:
qui illum in ducatum constituit; qui ad portanda multorum onera, ipqui illum in ducatum constituit; qui ad portanda multorum onera, ipsum veluti fortiorem solidavit. Paxillus enim nisi bene fortiter firmetur, et alicui fortiori adhaereat, omne quod in eo pendet cito labitur; et ipse solutus a rigore suae firmitatis, cum oneribus ad terram delabitur. Sic et princeps nisi suo Conditori pertinaciter admque per dominandi officium plus Deo appropinquant, quidam imposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt. Moyses namque, accepto populi ducatu, familiarius Dei locutionibus utebatur: Saul vero, filius Cis, postquam sceptra regni suscepit, per inobedientiae superbiam Deum offendit. Rex Salomon postquam patris sui David sedem obtinuit, Deus illum ultra omnes mortales velut ad innumerosi populi gubernationem sapientiae munere ditavit. E contrario vero Hieroboam, servus Salomonis, postquam regni domus David occupavit par
Abbreviated transcription (Latin):
dominandi habere potestatem. si duis ipse non habeat uirtutis ri¬
gorem. Sed hic urtutis rigor. non tam exercitus forcituoine. quia
et ipsa scłarib dominis necessaria est indiget: ꝙͣ animi inceriorem
forticudinem bonis morib exercere debet. Sepe enu dominandi
ꝑ anum negligentiam ꝑdicur forcitudo: sicuc in heli sacerdoce
factum fuisse compbat᷑. Qui dum seueritate moicis peccantes
filios ñ cohercuit: eoꝵ uindictam oñs uelut consentienti fero¬
citer non peꝑcit. Tria gͦ necessaria hos qͥ dominant᷑ habere o¬
porcec: terrarem scilicet. et ordinationem. & amarem. Nisi enun
ametur dñs pariter et metuatur: ordinatio eius constare minime
pocest. Per beneficia gͦ et affabilitatem. ꝓcuret ut diligatur: et ꝑ
iustas undicłas ũ. ꝓpriȩ uuriȩ sed legis di. stuoeat ut metuatur.
Proptea quoq dum multi pendent in eo. ipse do adherere debet

Expanded text:
dominandi habere potestatem, si dominus ipse non habeat et uirtutis ridominandi habere potestatem, si dominus ipse non habeat et uirtutis rigorem. sed hic uirtutis rigor non tam exercitus fortitudine, quae et ipsa saecularibus dominis necessaria est, indiget quam animi interiorem fortitudinem per bonos mores exercere debet. saepe enim dominandiper animi negligentiam perditur fortitudo, sicut in Heli sacerdote factum fuisse comprobatur; qui dum severitate judicis peccantes filios non coercuit, in eorum vindictam, Dominus velut consentienti ferociter non pepercit. Tria ergo necessaria hos qui dominantur habere oportet: terrorem scilicet, et ordinationem, et amorem. Nisi enim ametur dominus pariter et metuatur, ordinatio illius constare minime potest. Per beneficia ergo et affabilitatem procuret ut diligatur, et per justas vindictas, non propriae injuriae, sed legis Dei, studeat ut metuatur. Propterea quoque, dum multi pendent in eo, ipse Deo adhaerere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidere. de se met ipso nichil confidere. d̃i semꝑ auxilio res om̃s
comimictere. ante dĩ oculos semet ipsum consticuere. heretica pra¬
uitate sensum ñ maculare. catholicis ꝑ omĩa consentire. do soli
acherere. casticatem incernȩ mentis do xꝑo oferre. om̃a cȩpta
oꝑa bona morcis tantum cermino finire: prȩsentes cribulationes anum
forcitudine negligere. paruipendere. interra prȩcer ꝓximos il amare
cuncti amoris in cęlo chęsaurum consticuere: et ꝓ om̃i bono actu
mercedem a do incȩlestib sperare. Pudicitia ornamentum nobili¬
um est.exaltatio humilium. ẽ. nobilicas ignobilium. pulchritudo
debilium. ꝓsꝑitas laborantium. solamen mestoꝵ. augmentui om̃is
pulchritudinis. deciis religionis. defensio criminum. mulciplica¬
cio mericoꝵ: creatoris d̃i om̃ium amica.¬
EXBUS AB USIONIS GRADUS ECT. dñs sine uirtute: q nichil. ꝓficit

Expanded text:
inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica prauitate sensum adhaerere, castitatem aeternae mentis Deo Christo offerre; omnia coepta opera bona mortis tantum termino finire; praesentes tribulationes animi fortitudine negligere, parvipendere; in terra praeter proximos nihil amare, cuncti amoris thesaurum in coelo constituere, et pro omni bono actu mercedem a Deo in coelestibus sperare. Pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulchritudo debilium, prosperitas laborantium, solamen moerentium, augmentum omnis pulchritudinis, decus religionis, defensio criminum, multiplicatio meritorum, creatoris omnium Dei aextus abusionis gradus est dominus sine uirtute, quia nihil proficit
Abbreviated transcription (Latin):
acicia uamq corporis est alienas res ñ appetere. omñẽ immundici¬
am deiucare: ante horam congruam ñ gustare uelle. risum ũ excita
re. uerba uana et falsa ñ loqui. habitum ꝑ om̃ia ordinatum. cõpo¬
sicionemq conuenientẽ tam capilloꝵ ꝗͣ uestium. sicut decet habere.
cum indignis contuberna non mire. suꝑcilioso incuicu neminem
aspicere. uagari oculos ñ ꝑmittere. pompatico & illecebroso gressu
ñ incedere. nullo inferior incepto bono oꝑe apparere. milli contume¬
dere. meliori ũ controuersari. de his quȩ ignoras ñ contrectare. eci¬
am ea quę scis ñ om̃ia ꝓferre. Hȩc uͦ ꝓximis amabilem hominem
reddunt: et do acceptabilem faciunt. Pudicitia enim animȩ est: pliiᷤ
ꝓpter dĩ oculos ꝙͣ hominũ om̃ia bona facere. appeciciones curpr. un
cogicationum compescere. om̃s meliores se estimare esse: nemi

Expanded text:
dicitia namque corporis est, alienas res non appetere, et omnem immunditidicitia namque corporis est, alienas res non appetere, et omnem immunditiam devitare, ante horam congruam re, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis contubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumedere meliori non controuersari, de his quae ignoras non tractare, etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. pudicitia uero animae est, plus propter Dei oculos quam hominis omnia bona facere, appetitiones turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare, nemini
Abbreviated transcription (Latin):
uerba non mulciplicat. gulȩ concupiscentias purgat: furtum om̃ino dam¬
nas. Quid plura. Omĩa uicia restringit: et om̃s uunrtutes & quicqͥa
coram do et bonis hominib laudabile est. nucrit. Impudica namq
ina. nec laudem ab horinib in presenti scło: nec remunerationem
ado expectat in fucuro. Pudica uͦ uita famam bonam inter homineo
habec: et de spe futurȩ beatitudinis garidet. P resentib semet ipsam imi¬
cabilem facit: posteris memoriam amabilem relinquit. Boms semꝑ mo¬
ribus delectat᷑ et consentit: et assidius scͥpturarium meditationib et elo¬
quiis auimum figit. Bonorum prȩceoentiũ erempla custodit. et in¬
separabilia ꝑfectis contuberma nectit Duob gͦ modis constat ue¬
rȩ pudicitiȩ exercitatio: io est corporis habitu et suꝑficie. & ani¬
mi effectu incerno. Per exceriorem modum iuxta apłm coram ho¬

Expanded text:
verba non multiplicat, gulae concupiscentias purgat, furtum omnino damverba non multiplicat, gulae concupiscentias purgat, furtum omnino damnat. Quid plura? Omnia vitia restringit; et omnes virtutes, et quidquid coram Deo et bonis hominibus laudabile est nutrit. Impudica namque vita nec laudem ab hominibus in praesenti saeculo, nec remunerationem a Deo exspectat in futuro. Pudica vero vita, famam bonam inter homines habet, et de spe futurae beatitudinis gaudet. Praesentibus semetipsam imitabilem facit, posteris memoriam amabilem relinquit. Bonis semper moribus delectatur et consentit, et assiduis Scripturarum meditationibus et eloquiis animam vegetat. Bonorum praecedentium exempla custodit, et inseparabilia perfectis contubernia nectit. Duobus ergo modis constat verae pudicitiae exercitatio, id est corporis habitu et superficie et animi affectu interno. Per exteriorem modum coram
Abbreviated transcription (Latin):
re qͦd cupit. Auari namq idđo iniudicio a rectissimo iuidice nincup. an¬
tur maledicti: q cum prȩteribant eoꝵ habitacula ñ dicebant. bene¬
dictio dñi suꝑ uos. benedirimꝰ uobis in nomine añi. Infelices gͦ suns
auari diuites.qͥ. ꝓpter res cransitorias in eternam damnationem
dilabunt᷑. et ȩcontrario beati sunt misericordes: qm̃ ipsi miscd̃ĩam
consequent᷑. Felix est gͦ misericors: dum in hac uirtute. ñ substanci¬
am sed affectum ds requirit.
III UINEUS AB̃UEIONIS GRAOUS ESł. femina sine pudicitia.
Sicut enim om̃s bonos mores ꝓcurat et custodit in uiris
prudentia: sic et infeminis cunctos honestos actus nutrit
et fouet & custodit pudicitia. Pudicitia namq castitat̾e habet
auaritiam refrenat. lices deuicat. iram mitigat. libidinem occu¬
pat. cupiditatem cemꝑas. lasciuiam castigat ebrietatem caues.

Expanded text:
re quod cupit. Avari namque ideo in judicio a rectissimo judice nuncupanre quod cupit. Avari namque ideo in judicio a rectissimo judice nuncupantur maledicti, quia qui praeteribant eorum habitacula non dicebant: Benedictio Domini super vos, benediximus vobis in nomine Domini . Infelices ergo sunt avari divites, qui propter res transitorias, in aeternam damnationem dilabuntur; et e contrario: Beati sunt misericordes, quia misericordiam consequentur . Felix est ergo misericors, dum in hac virtute non substantiam, sed affectum Deus requirit. CAPUT V. Quintus abusionis gradus est, femina sine pudicitia. Sicut enim omnes bonos mores procurat et custodit in viris prudentia, sic et in feminis cunctos honoris actus nutrit et fovet et custodit pudicitia. Pudicitia namque castitatem custodit, avaritiam refraenat, lites devitat, iram mitigat, libidinem occupat, cupiditatem temperat, lasciviam castigat, ebrietatem cavet,
Abbreviated transcription (Latin):
ecerua solatia prȩstabunt᷑. Iecireo non debemꝰ diligere ea quȩ semꝑ non
habebimꝰ: presertim cum exꝑtem racionis auarum diuitem. thȩsau
ri et agri sui. et omĩa quȩ habet offendant: quia coto cordis incuitu
uicem sibi amoris rependere ñ posse. ipsa rerum nacura ostendit.
qͥd a ratione longius est. ꝙͣ diligere qͦd ce amare ñ ualec. et negli¬
gere illum qͥ cue dilectiomi cum dilectione omĩa prebet: Propt̃
hoc gͥ non diligi mundus. sed diligi.ꝓximus a do precipit᷑. qr pximꝰ
uicem sui amoris pocest rependere. qͦo mundus ñ pocest. uł minime
posse ñ dubitat᷑. Licet enim inimicum ee̾. diligendu dñs prȩcepit.
ut illa dilectio amicum ilłii ex mimico efficiat. Quisꝗͥs gͦ diuescu¬
pious. qͥ uult ȩternas habere diuitias: distribuendo egenis prestec
incerim ñ mansuras. Si enim qͦd diligit ũ uendit: nemo pocest eme¬

Expanded text:
aeterna solatia praestabuntur. Idcirco non debemus diligere ea quae non semper aeterna solatia praestabuntur. Idcirco non debemus diligere ea quae non semper habebimus; praesertim cum expertem rationis avarum divitem, thesauri sui et agri, et omnia quae habet, ostendant; quia toto cordis intuitu vicem sibi amoris rependere non posse, ipsa rerum natura ostendit. Quid ergo a ratione longius est quam diligere, quod te amare non valet; et negligere illum, qui tuae dilectioni cum dilectione omnia praebet? Propter hoc igitur non diligi mundus, sed diligi proximus a Deo praecipitur; quia proximus vicem sui amoris potest rependere, quod mundus minime posse non dubitatur. Sic enim inimicum esse diligendum Dominus praecepit, ut illa dilectio amicum illum ex inimico efficiat. Quisquis ergo dives cupidus vult aeternas habere divitias, distribuendo egenis praestet interim non mansuras. Si enim quod diligit non vendit, nemo potest eme
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc adolescentem diuitem qͥ eum de ꝑfectione incerrogaue¬
rat: ita respondens inuitauit. Si uis ꝑfectus eẽ uade et uende
omĩa quȩ habes et da pauꝑib & ueni sequere me: et habebis chȩs¬
nisi qͥ pauꝑib solatia pręstat. aut ꝑsemet ip̃sum pauꝑ est. ĩ lon
gͦ dormiat in thȩsauris tuis: qͦd pauꝑes dormire ñ sinit. Diueᷤ
namq et si multa congregauerit. his frui solus nequaꝗͣ poterit:
quia unius hominis natura multis rebus ñ succurrit. Qd gͦ
stulcius est.ꝙͣ. ꝓpter unuis hominis uictum ec uestimentum.
tocam cȩlestis regni ꝑhennem iocunditatem ꝑdere: et ȩcernos
cruciatus inferm absq consolationis prȩstolatione subire. Qd
one sponte distribuendum est. Om̃ia enum quȩ uident᷑ temporalia suẽ.
quȩ aũt non uident᷑ ȩcerna sunc. Quam du namq temporalẽ sum
cemporalib cemporalia deseruiunt: et cum hinc transierimꝰ. ecermꝰ

Expanded text:
Dominus Iesus adulescentem diuitem qui eum de perfectione interrogaueDominus Iesus adulescentem diuitem qui eum de perfectione interrogauerat ita respondens inuitauit: si si perfectus esse, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et ueni sequere me, et habebis thesnisi qui pauperibus solatia praestat, aut per seipsum pauper est. Non ergo dormiat in thesauris tuis, quod pauperes dormire non sinit. Dives namque etsi multa congregaverit, his frui solus nequaquam poquia unius hominis natura multis rebus non succurrit. quid ergo stultius est quam propter unius hominis uictum et uestitum totam regni caelestis perennem iocunditatem perdere et aeternos inferni cruciatus absque consolationis praestolatione subire ? quone sponte distribuendum est. omnia enim quae uidentur temporalia sunt: quae autem non uidentur aeterna. quamdiu ntemporalibus temporalia deserviunt, et cum hinc transierimus, aeternis
Abbreviated transcription (Latin):
homo laborauerit: hoc et mecet. Om̃is namq disciplina in prȩsenti
non uidec᷑. eẽ. gaudiĩ sed meroris: postea uͦ fructum pacatissimum
exercitatis ꝑ eam reodet iusticię. Sicut gͦ fructus ñ inuenit᷑ in ar¬
bore in qua pampinus aut flos ñ apparuerit: sic et insenectuce
obedientia qualiter fieri pocest:dolescenꝰ gͦsine disciplina. ado¬
lescens sine obȩdientia est: qm̃ et ipsa obȩdientia quȩ om̃rum
disciplinaru mater ẽ magna exercitatione indiget. quȩ sui nor¬
mam studii a xꝑo dño sumpsit: qͥ obȩdiens patri usq ad mortẽ.
crucis ignominiam libenter sustimuit.
na: qui suꝑflua usus sui quȩ custodienda in posterum
recondit. indigencib et nichil habentib ñ distribuit. Per qͤa
efficitur. ut dum incęrra. quȩsita diligenti cura custodit: cȩles
tis patriȩ ꝑhennem chȩsaurũ amitat. Ad quem chęsaurum

Expanded text:
homo laborauerit, hoc et metet. omnia namque disciplina in praesenti homo laborauerit, hoc et metet. omnia namque disciplina in praesenti non uidetur esse gaudii sedmaeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, sic et in senectute oboedientia qualiter fieri potest? adulescens ergo sine lescens sine obedientia est: quoniam et ipsa obedientia, quae omnium disciplinarum mater est, magna exercitatione indiget; quae sui normam studii in Christo Domino sumpsit, qui obediens patri usque ad mortem, crucis ignominiam libenter sustinuit. na; qui superflua usus sui quae custodienda in posterum recondit, indigentibus et nihil habentibus non distribuit: per quod efficitur, ut dum in terra quaesita diligtis patriae perennem thesaurum amittat. ad quem thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
patri digno et inuenti. paternis honor usq ad dignam ętatem
a filiis prębendus ee. ostendit᷑. Quatuor et enim modis ꝑscͥpturaᷤ
diuinas patres uocant᷑: hoc est natura. gente. ammonitione. ęcate.
De patre namq naturaliter iacob ad laban loquit᷑. Nisi cinor
patris mei ysaac affuisset: culisses om̃ia quȩ mea sunt. Gente uͦ pacer
dicitur. qnͣdo dñs de rubo ad moysen loquebat᷑: ego sum inquiens
ds pacrum cuoꝵ. ds abraham. ds̃ ysaac. d̾s iacob. State aũt et ammo¬
incione pariter pater dicicur: cum moyses incantico de uteronomii
loquit᷑. Incerroga patrem cuñ et annuntiabit tibi: maiores cuos
et dicent cibi. Quod si gͦ nacuralis pater suꝑstes non fuerit. aut
in dignis fuerit: admonenti camen auc semiori a dolescentis obȩdi¬
entia prebenda erit. Quomodo gͦ in senectute honoratuis apparebit: qui¬
disciplinȩ laborem in adolescentia ñ sustinuerit: Quodcumq enim

Expanded text:
patri digno et viventi, paternus honor usque ad dignam aetatem patri digno et viventi, paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. Quatuor etenim modis per Scripturas divinas patres vocantur; hoc est, natura, gente, admonitione, et aetate. De patre namque naturali Jacob ad Laban loquitur: Nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt . Gente vero pater dicitur, quando Dominus de rubo ad Moysen loquebatur: Ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Aetate autem et admonitione pariter pater dicitur, cum Moyses in cantico Deuteronomii loquitur: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; majores tuos, et dicent tibi . Quod si ergo naturalis pater superstes non fuerit, aut indignus fuerit; admonenti tamen aut seniori adolescentis obedientia praebenda erit. Quomodo ergo honoratus disciplinae laborem in adulescentia non sustinuerit? quodcumque etenim
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes machinari non desiit: lingua impigre loquit᷑ qͥd cũq
machinari cor senserit. Caueat gͦ semilis etas. ne iste iuuenescen¬
tes parciculȩ cotam sibi armoniam decipiant: et perres inep¬
cas reliqui corporis grauitatem ne illudant. Unicuiq enim
consideranoum. ẽ. qͥd etati eminenti dignum sic: et hoc agat.
qͦd nec uitam. nec ȩtatem. nec ministerium uilescat.
recto racionis ordine deprauat᷑. Qualiter namq in senectute aliis
ministeriim imꝑabit: qͥ in adolescentia se semorib obȩdientem
ex hibere concemnit. Unde et in puerbio apud ueteres habetur.
nem parentib sius presticit. Sient gͦ insenib sobriecas et moꝵ ꝑfectio
requirit᷑: ita et in adolescentib obsequium et subiectio & obȩdientia
rite debetur. Qua ꝓpter et in mandatis legis pͥmum iuhis quȩ ad
homines ꝑtinent patris et matris honor imꝑatur: quia qu̾auis
carnalis pater ñ suꝑuixerit. auc indignus fuerit: alicui camen

Expanded text:
gitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddarecto rationis ordine deprauatur. qualiter namque in senministerium imperabit, qui in adolescentia se senioribus obedientem exhibere contemnit? Unde et in proverbio apud veteres habetur, nem parentibus suis praestitit. Sicut ergo in senibus sobrietas, et morum perfectio requiritur: ita etiam in adolescentibus, obsequium, et subjectio, et obedientia rite debetur. Quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent, patris et matris honor imperatur, quia quamvis carnalis pater non supervixerit, aut indignus fuerit; alicui tamen