comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesimum aliud sexagesimum aliud centesimũ
secundum parabolam seminantis & crescitinna¬
sentibus nonterreor persecutionibus ut parũ
es seuideatur quod patior quo a dusque ĩ mepa¬
sio inpleatur sicutadhebreos dicit ut non fac¬
getur animus uester deficientes nordumus
que ad sanguinem restitustis Secundum dis¬
pensationem dĩ quaeda ta estiihi in uobis
doctrinȩ euangelice quam uobis gentibus iussi
sum erogare nuncautem manifestum est
scĩs eius quibus uoluit tempore quo uoluits
tes uocare quibus uoluit scĩs aperuit sacram¬
tum Norum facere diuitias glorie sacram
nos adnuntiamus corripientes omnem ho¬
mihem ex docentes in omnis apientia ⁊uo
& grecum seruum & liberum si muladieor¬
de quod omnis sapientiam doceat Vt exli¬
amus omnem hominem perfectum irxpe

Expanded text:
cesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum, secundum parabolam seminantis. Et crescit. In nusentibus non terreor persecutionibus, ut mihi parvum esse videatur quod patior, quoadusque in me passio impleatur, sicut ad Hebraeos dicit: Ut non fatigemini animis vestris deficientes: nondum enim usque ad sanguinem restitistis. Secundum dispensationem Doctrinae Evangelicae, quam vobis gentibus jussus sum erogare. Nunc autem manifestatum est sanctis ejus, quibus voluit Deus. Tempore quo voluit gentes vocare, quibus voluit sanctis aperuit sacramentum. Notas facere divitias gloriae sacramenti nos annuntiamus, corripientes omnem hominem, et docentes in omni sapientia. Judaeum et Graecum, servum et liberum. Simul attende, quod omnes sapientiam doceat. Ut exhibeamus o
Abbreviated transcription (Latin):
legemxp̃i Hexxp̃i carita set sicutipsedicit man¬
datum nouum do uobis utuos inuicom diligatis sicut
& ego dilexiuos Notandum gratia lexdicatur Nã
siquis exestimat sed aliquiderse cumnibilsitipse
seducit quis eputat nom possecemptari siue quiplus
des elaudanti quam suȩ constientiȩ crodit

Expanded text:
Lex Christi, charitas est: sicut ipse dicit: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: sicut et ego dilexi vos. Notandum quod gratia lex dicatur. Nam si quis existimat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit. Qui se putat non posse tentari: sive qui plus de se laudanti, quam suae conscientiae credit
Abbreviated transcription (Latin):
dire uosuolunt ut illos emulemini. e mulus &emit
tatur potest & inimicus intelligi sed nonbene emula¬
tur qui ut alium deiciat nonutipse proficiat emula¬
tur emulamini autem meliora carisinata bonum
autem in malamini in bono semper & non solum eũ
presens sum apuduos Nolite illos omulari sedbo¬
num semper emulamini non in prȩsentia meatan¬
tum  iliolimei quositerum parcurio donec re¬
quiuir tutom fidei eius intelligit & in quo omnes con¬
uersatio cius exprimitur atquede fingitur Et¬
muta reuocem meam Vocemblandimentis patris
inrigorem magistri uertere arguentes Om̃con¬
fundor in uobis decrimentum discipulorum con¬
fusio est magistri sicut profectus eorum est gloria
preceptoris confunditur autem quia iamsilu fac¬
tirursum seruies secupiebant Que sunt per¬

Expanded text:
dere uos uolunt, ut illos aemulemini, et itdere uos uolunt, ut illos aemulemini, et ititator potest et inimicus intelligi. Sic non bene aemulatur, qui ut alium dejiciat, non ut ipse proficiat, aemulatur. Aemulamini autem meliora charismata. Bonum autem aemulamini in bono semper, et non tantum cum praesens sum apud vos. Nolite illos aemulari, sed bonum semper aemulamini, non in praesentia mea tantum. Filioli mei, quos iterum parturio, donec qui virtutem fidei ejus intelligit, et in quo omnis conversatio ejus exprimitur atque depingiturmutare vocem meam. Vocem blandientis patris, in rigorem magistri veteris mutare. Quoniam confundor in vobis. Detrimentum discipulorum confusio est magistri: sicut profectus eorum, est gloria praeceptoris. Confunditur autem, quia jam filii facti, rursum servi esse cupiebant. Dicite
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quando iamlegem permalai consuetudinem
nemo poterat custo dire actum ex muliere dicens
factum exmuliere sexum significat non corruptio¬
nem lecerum manifeste ostenderit natum ex iurgine¬
deoait exmuliere non permulierem in eo autem dicit
adcorinduos scribensait sicut mulier ex uiro ita&
uir permulierẽ ondesicut in principio generationis
mulier ex uiro sumpta est ita& xp̃s secundum carnem
ex matre tantum est. omni sautem residua humana
generationonest exmuliere secundum a postoli dictũ
sed permulierẽ utolareat generationem hominum
ex uiro pormulierem creariꝰ. accum sublege ut
eus quis ublegeerant redimeret xp̃s sublege factus
est ut peccatum in carne uincens credentes inselegis
uinculo liberaret Ipseautem sublege tamdiufuit
donecbaptizatus Noui testamenti inciperit euangeliũ
prȩdicare itom quasi sublege factus nones set iudeos
saluare nom poterat gentes uero poterat positos sub:
lege redimere Emulantur uos nombene sed exau¬

Expanded text:
tempus, quando legem per malam consuetudinem nemo poterat custodire. Factum ex muliere. Dicens factum ex muliere: sexum significat, non corruptionem. Caeterum ut manifeste ostenderet natum ex virgine, ait, ex muliere; non per mulierem. In eo autem quod dicit, ad Corinthios scribens ait: Sicut mulier ex viro, ita et vir per mulierem. Unde sicut in principio generationis, mulier ex viro sumpta est: ita et Christus secundum carnem, ex matre tantum est. Omnis autem residua humana generatio non est ex muliere: secundum Apostoli dictum, sed per mulierem: ut clareat generatio hominum ex viro per mulierem creari. Factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret. Christus sub lege factus est, ut peccatum in carne vincens, credentes in se a legis vinculis liberaret. Ipse autem sub lege tamdiu fuit, donec baptizatus, novi Testamenti inciperet Evangelium praedicare. Item si sub lege factus non esset, Judaeos salvare non poterat: gentes vero poterat positus sub lege redimere. U
Abbreviated transcription (Latin):
Suenientexp̃o qui sublege messierant conelusi sunt
perito siuito dinlegis obseruatione perma nere uo¬
luerint᷑ quia maledieti qui umbrelegi deserueran
ueritate presente itemostendit qm̃non poturt iu¬
nxp̃o bapti natiestis x p̃minduistis. filiumdĩ indut
a todi mombra cius effecti filiidisitis necesseesib
ut quidergo uobis legemque seruis & peccatoribi
dataest quibus omnia perbaptismum peceetaso¬
remis sasunt Nonest iudeus nogrecos nonesser¬
uus nequeliber fonest masculus ne que feminar
omnis denimuos unumestis in xp̃oibũ. Ante nim¬

Expanded text:
eniente Christo, qui sub lege Mosi erant, conclusi sunt peccato, si ultra in legis observatione permanere voluerint. Quia maledicti qui umbrae legis deservierunt, veritate praesente. Item ostendit, quoniam non potuit in baptizati estis, Christum induistis. Filium Dei induti, et toti membra ejus effecti, filii Dei sitis, necesse est: ut quid ergo vobis lex, quae servis et peccatoribus data est, quibus per baptismum peccataistis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo I
Abbreviated transcription (Latin):
legem quȩ nec dumerat Quidigiturlex quari
ergoda taen lex propter transgressumes
posita est donecueniret semen cii promiserat
proptereadataest ut nos nontrans gredi uelco¬
geret uel docerit usquedum ep̃s uemipet or¬
dinata perangelos Hoclo moisend̃ & hebreorũ
mediatorem significa degem perangolum dñ
accepisse sicut in libro catuum a postolorler
stophanus dicit hocest quifuit moses in eclesia
in solitudine cumangela quilo que baturer in
montesina item qui a legimus angelos perlege
sepe populo ad fusre ꝗnmanumediatoris siue
moyse quidamputant si uexp̃i. Nam & moxses
auunt interdm̃ & populum medius fuit Ds au
xpm ab unitate diuinenature poenitus esse
diui sumquia mediatoris suscepisset officiun¬

Expanded text:
legem, quae necdum erat. Quid igitur lex? Quare legem, quae necdum erat. Quid igitur lex? Quare ergo data est lex? Propter transgressionem posita est, donec veniret semen cui promiserat. Propterea data est, ut nos non transgredi, vel cogeret, vel doceret, usque dum Christus veniret. Ordinata per angelos. Hoc loco Mosen, Dei et Hebraeorum mediatorem, significat legem per angelum Domini accepisse: sicut in libro Actuum apostolorum Stephanus dicit: Hic est Moses qui fuit in Ecclesia in solitudine cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina. Item legimus angelos per legem saepe populo affuisse. In manu mediatoris. Sive Mosi ut quidam putant, sive Christi. Nam et Moses, aiunt, inter Deum et populum medius fuit. MediaChristum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum: quia mediatoris suscepisset officiu
Abbreviated transcription (Latin):
quequis putet es se contrarium qm̃ in libro geneseo
abraham adodicitur scito prȩnoscens quod peregri¬
num futurumsit sementuum interra non sua
& subiciunteos seruituti & adfligent qua dringen¬
tos annos & hica postolus triginta annos amplius po¬
nat quod dicit autem hocest soptua gesimoquintor
aetatis suae anno abrabam accepitadã repromissi¬
onem ex quo tempor e usque adinitium legis mos eida
qua dringenti & triginta anni hacratione complon¬
tur extemporerepromissionis usque adcentesimũ
annum abrahe quando isa ac nasciturus filius
uiginti quinque anninumeratus postea quinto
actatis annos issa acparuulos abhismahele coe¬
pit ad fligi sicutidem apostolus in hac ipsaepisto¬
la memorat. euidentor ergomonstratur secun¬
dum sermonem dĩ ad abraham factum posttri¬
ginta annos repromissionis semeneius perse¬
aitionibus laborare cepisset Namsi exlege
hereditas iam non exrepromissione abraho
autem perre promissionem donauitds Non per

Expanded text:
que quis putet esse contrarium, quoniam in libro Geneseos Abraham a Deo dicitur: Scito, praenoscens, quod peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos servituti, et affligent quadringentos annos , et hic apostolus triginta annos amplius ponit. Quod dicit autem hoc est: septuagesimo aetatis suae anno Abraham accepit a Deo repromissionem. Ex quo tempore usque ad initium legis Mosaicae, quadringenti et triginta anni hac ratione complentur, ex tempore repromissionis usque ad centesimum annum Abrahae, quando Isaac nasciturus filius, viginti quinque anni numerantur, postea quinto aetatis anno Isaac parvulus ab Ismahele coepit affligi, sicut idem apostolus in hac ipsa epistola memorat. Evidenter ergo monstratur, secundum sermonem Dei ad Abraham factum, post triginta annos repromissionis semen ejus persecutionibus laborare coepisse. Nam si ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Non per
Abbreviated transcription (Latin):
sequi uolebatis ⁊nmister ioxp̃i non eloquia
cularia quod aliis generationibus nonerat
itum filis hominum si cutnune reuelatum est
ipsos & iudeos discretionem futuram inspũ essegentes
coheredes. perspũmihi reuelatum siue in spũ illossocia¬
tos essenon carnis circumcisio. Concorporales & particeps
promissionis inxp̃oibũ. Idest unius corporis non solum
coheredes quod posuit diuersigeneris esso nec solum con¬
corporales quia possunt eiusdem generis filinon e iusdẽ
inhoreditate essubstantiae ngentibus euangeliza¬
re inuestigabiles diuitias xp̃i. adnuntia refuturas he¬
reditatis diuitias promissas quas sensus humanus ad¬
prebenderononualet nisi reuelatione non preualet¬
Et in luminareomnes quae sit dispensatio sacramenti. iu¬
deis & gentibus huius sacramenti panderationem abs¬
conditiae saeculis indõ. hoc est quodin primis temporibus
solidõ confirmatum erat quia omnia creauit & iudeos &

Expanded text:
assequi valebatis. In ministerio Christi. Non eloquio assequi valebatis. In ministerio Christi. Non eloquio saeculari. Qagnitum filiis hominum, sicut nunc revelatum est ipsas et Judaeos discretionem futuram. In spiritu esse gentes cohaeredes. Per spiritum mihi revelatum, sive in spiritu illos sociatos esse, non carnis circumcisione. Et concorporales, et comparticipes promissionis in Christo Jesu. Id est, unius corporis: non solum cohaeredes, quod potuit diversi generis esse: nec solum corporales, quia possunt ejusdem generis filii, non ejusdem in haereditate esse substantiae. Per Evangelire ininvestigabiles divitias Christi. Annuntiare futuras haereditates; divitias promissas: quas sensus humanus apprehendere non valet, nisi per revelationem. Et illuminare omnes, quae sit dispensatio sacramenti. Judaeis et gentibus hujus sacramenti pandere rationem. Absconditi a saeculis in Deo. Hoc est, quod in primis temporibus, soli Deo confirmatum erat. Qui omnia creavit. Et Judaeos et
Abbreviated transcription (Latin):
pos sum meam nisidñi facere uoluntatem sane
quomodo seuinetum nominat. confirmateuange¬
ium xp̃i ostendit quanta sit spes proquotalia pati
ibenter amplectitur cum posset apudiudeos ut
egis doctor & magnis diuitis abundare & insummo
onore gaudere Pro uobis gentibus secundum
uangelium inimici propteruos qui auos similes
ssedicemus iudeorum Nitamen audistis. dispen¬
ationem gratiedĩ quedata est mihi in uobis sitam̃
irmiter retinetis meinuobis dispensationem acce¬
isse doctrine quis enim fidelis seruus & prudens
uem constituit dñs superfamiliam suam ut decillis
scam intempore Quoniam secundum reuelationẽ
insecundum bumanam doctrinam Not ammihi
itumest sacramentum sicut supra scripsi iude
agentes unumes sein xp̃o Inbreui prout potes
legentes intelle gerepridentiam meam non
antum poteram ego scribere sed quantum uos

Expanded text:
possum meam, nisi Domini facere voluntatem. Sane possum meam, nisi Domini facere voluntatem. Sane quomodo vinctum se nominat, confirmat Evangelium Christi. Ostendit quanta sit spes, pro quo talia pati libenter amplectitur: cum posset apud Judaeos ut legis doctor et magnis divitiis abundare, et summo honore gaudere. Pro vobis gentibus. Secundum Evangelium, inimici propter vos: quia vos similes esse dicimus Judaeorum. Si tamen audistis dispensationem gratiae Dei, quae data est mihi in vobis. Si tamen firmiter retinetis me in vobis dispensationem accepisse doctrinae. Quis enim fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ut det illis escam in tempore? Quoniam secundum revelationem. Non secundum humanam doctrinam. Notum factum mihi est sacramentum, sicut supra scripsi. Judaeos et gentes unum esse in Christo. In brevi: prout potestis legentes intelligere prudentiam meam. Non quantum poteram ego scribere, sed quantum vos
Abbreviated transcription (Latin):
ut dissidens humanumgenus & insemetipso & indõ
ad reconciliationis gratiam reuocaret Q uoniamper
uenit ad patrem nisi perme. nuno spũ. unum corpus
unum spm̃ habet & signum pacis Ergo iam non estes
hospites & aduene sedestisciues scorum & domestici
fidȩi iam non extranei & proseliti necenim separa¬
uituos ds̃ a populo suo sicut predixit esaias sed ciues
aedificati superfundamentum a postolorum & pro¬
phecarum ipsosummo angulari lapid ex p̃oihũ in
quo omnes aedificatio constructa prophecarum
noui testamenti inquibus agabus fuitxp̃s est funda
mentum & summus est quia in ipso fundatur & con
nomipli hierusalem dixit. extrui corpus xp̃i id est eccle¬
siam & multomaiorem munditiam & scitatem habe¬
utueritas quamimago. n quo & uos co aedificamini
& prophetis sitis habitaculum dĩ spiritale non manu
iusihuxp̃i. siue catenis siuex p̃ia more ligatus non

Expanded text:
ut dissidens humanum genus in semetispo, et in Deo, ut dissidens humanum genus in semetispo, et in Deo, ad reconciliationis gratiam revocaret. Quoniam pervenit ad Patrem, nisi per me. In uno spiritu, unum corpus, unum spiritum habet et signum pacis. Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei. Jam non extranei et proselyti: nec enim separavit nos Deus a populo suo: sicut dixit Isaias; sed civesaedificati super fundamentum apostolorum, et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu: in quo omnis aedificatio constructa. Prophetarum novi Testamenti in quibus Agabus fuit Christus etiamentum, et summus est: quia in ipso fundatur, et cotempli Jerusalem, dixit exstrui corpus Christi: id est, Ecclesiam: et multo majorem munditiam et sanctitatem habet veritas, quam imago. In quo et vos coaedificamini in et prophetis sitis habitaculum Dei spirituale, non manutus Christi Jesu. Sive catenis, sive Christi amore ligatus, non
Abbreviated transcription (Latin):
queunum ꝯ psecst reconciliatio utrius que popul
adinuicem addm̃ Et medium parietem ma¬
ceritumedius paries aersepis & macera bdo¬
ralegis er antduos populos diuidentes. Et idis
ipsiparies imittiȩ nominantur goluens ini¬
mititiam in carnesua Circumcisiones &ceter¬
rum qua e nontamdm̃ uoluntas quamautem¬
poris ratio aut populi duritia exigerat
Legem mandatorum euacuans. persolam fidem iusti¬
ficans moralia sola decernens Yt duos conderet in se¬
mecipsum iud eum &gentem insuo corpore equalitate
coniungens. Inunum nouum hominem faciens pacem
Inunum populum xp̃ianum ex duobus effectum Necon¬
cilians ambolnuno corporedõ. quia ambo perpecca¬
tum fuerant : Mercrucem in terficiens inimicitiam
in semertipso persolamfidem crucisque nullum
decerret. Non enimgrauis aut difficilis est quam ha¬
bere etiam latro potuit crucifixus Et euangelit auit

Expanded text:
traque unum. Ipse est reconciliatio utriusque populi traque unum. Ipse est reconciliatio utriusque populi adinvicem ad Deum. Et medium parietem maceriae. Medius paries et sepis, et maceries, onera legis erant, duos populos dividentes: et ideo ipse paries inimicitiae nominantur. Solvens inimicitias in carne sua. Circumcisionis et caeterorum, quae non tam Dei voluntas, quam temporis ratio, aut populi duritia exegerat. Legem mandatorum decretis evacuans. Per solam fidem justificans, moralia sola decernens. Ut duos condat in semetipso. Judaeum, et gentilem in suo corpore aequaliter conjungens. In uno novo homine faciens pacem. In unum populum Christianum ex duobus effectum. Ut reconciliet ambos in uno corpore Deo. Quia ambo per peccatum fuerant inimici. Per crucem interficiens inimicitias in semetipso. Per solam fidem crucis, quae nullum deterret: non enim gravis aut difficilis est, quam habere etiam latro potuit crucifixus. Et veniens evange
Abbreviated transcription (Latin):
faciente s uolumtatem carnis Et cogitatiorubu
quan domens nostra rebus terrenis aecarna libus
inerebat non solum desiderans sed & faciens quie¬
cumquemala cogitatio suggessisset. Eteramus
natura silii irȩ sicut & cȩteri ⁊tanos paterde
eraditionis consuetudo possiderat utomnes ad dãp¬
nationem nasciuideremur Ds̃ autem quidiues
est i nmi sericordia misericors hominum quis
omnia potes diligisomnia quȩ creasti recerim
odiens aliquid constituisti propternimiam
caritatem suam quadilexitnos nimia caritas
est rebelles seruos quasi filios diligere Unde
quitantum dignatus est diligerepeccatores E
disperare quod nostra iampos sidet natura
quia ubi caputest ibierit& corpus sicutipseait uo¬
loubiogosum &istisint mecum U tostenderetin
sacculis superuenientibus. ante predesunaui
quoderat histem poribus completurus. Habun¬
dantes diuitias gratiesuȩ uere habunda nsest
conlocatos ⁊ pseestenim paxnostra quife conu¬

Expanded text:
facientes voluntatem carnis et cogitationum. facientes voluntatem carnis et cogitationum. Quando mens nostra rebus terrenis et carnalibus inhaerebat: non solum desiderabant, sed et faciebant quaecumque mala cogitatio suggessisset. Et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Ita nos paternae traditionis consuetudo possederat, ut omnes ad damnationem nasci videremur. Deus autem, qui dives est in misericordia. Misericors hominibus: quia omnia diligis, quae creasti: nec enim odiens aliquid constituisti. Propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos. Nimia charitas est, rebelles servos quasi filios diligere. Underfectos, qui tantum dignatus est diligere peccatores. Edesperare, quod nostra jam possidet natura, quia ubi caput est, ibi erit et corpus: sicut ipse ait, Volo ubi ego sum, et isti sint mecum. Ut ostenderet in saeculis supervenientibus. Ante praedestinavit, quod erat his temporibus completurus. Abundantes divitias gratiae suae. Vere aatos. Ipse enim est pax nostra, qui fecit u
Abbreviated transcription (Latin):
adquisitionis in laudemglorie ipsius. quos redimendo
suo s anguine ad quisiuit utetiam in hoc laudem usglo¬
uata officium mandatorum ex contemplatione
donate indulgentiȩ auiduis concitentur mortuienĩ
erant peccatis facientibus sicutadam &iudua in de¬
licus uiuens nquibus aliquando ambulastis. No¬
tantum quodinpeccatis ambulas se illos non ambu¬
la redecerit Secundum saeculum mundi huius
saeculi hominibus similes sequentes diaboli uolup¬
tatem gecundum principem potestatis aeris hu¬
ius sp̃s  secundum principem illius potestatis que
bolus in hocaere satellitibus suis ad dicipiendos
diuersis peccatis homines diuiserit potestatem
Quin uncoperatur infiliis diffidentiȩ operatus
suasione nonu in eos qui non credunt illiautem
disperant at que diffidunt depromissione dĩdi¬
cuntur filu diffidentiȩ sicut filii ire & gehenne
& nos udei peccando Indesiderus carnis nostre

Expanded text:
acquisitionis, in laudem gloriae ipsius. Quos redimendo acquisitionis, in laudem gloriae ipsius. Quos redimendo suo sanguine acquisivit, ut etiam in hoc laudemus glojuxta officium mandatorum, ex contemplatione donatae indulgentiae avidius concitentur. Mortui enim erant peccatis facientibus, sicut Adam et Eva in deliciis viventes. In quibus aliquando ambulastis. Notandum quod in peccatis ambulasse illos, non ambulare dixerit. Secundum saeculum mundi hujus. Saeculi hominibus similes sequentes diaboli voluptatem. Secundum principem potestatis aeris hujus spiritus. Secundum principem illius potestatis, qui bolus in hoc aere satellitibus suis ad decipiendos diversis peccatis homines, dives erat potestate. Qui nunc operatur in filios diffidentiae. Operatur suasione, non vi, in eos qui credunt. Illi autem qui desperant atque diffidunt de promissione Dei, dicuntur filii diffidentiae, sicut filii irae, et gehenet nos Judaei peccando. In desideriis carnis nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
Restaurare omnia inxp̃o quaeincaelis & quȩ inter¬
ra sunt in ipso multi superbacre diuersa doceran
uam quidamaiunt caelos animasterra icorpora
accipienda aliicaelos iud eos quicaolestia precopua
ħabuerant terrames segentiles ad firmant alu
entiam qui ex xp̃i tempore profecisse quitam quom
ignari interrogabant Quis est istor exgloriee do¬
nondicitur nisila psum melius est si corum gaudiuor
nonsalute hominum restauratum es sedicamus quod
ħ abuerant anto quam homines aiustitia penitus
declinarem interi auero restauratum genushe¬
minuo perx pm̃ Mullus ignorat In quo credentes¬
mis sonus sig quiestpignus horeditatis nostre pistis¬
cuius signa arra sunt hereditatis future siergomor¬
tuos suscitare arra est quantaerit ista possessio pig¬
nus uero promissis fidemoperatur spũ promissionis qui
non carni promissus est periohel ⁊nredemptione

Expanded text:
Instaurare omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terInstaurare omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terra sunt in ipso. Multi super hac re diversa dixerunt. Nam quidam aiunt coelos, animas, terram, corpora accipienda. Alii coelos, Judaeos, qui coelestia praecepta habuerant: terram esse gentiles affirmant. Alii entiam: ex Christi enim tempore profecisse, qui tamquam ignari interrogabant: Quis est iste rex gloriae? Et donon dicitur nisi lapsum, melius est, si eorum gaudium in salute hominum instauratum esse dicamus: quod habuerant antequam homines a justitia penitus declinarent. In terra vero instauratum genus hominum per Christum, nullus ignorat. In quo etmissionis sancto, qui est pignus haereditatis nostrae. Hinc ccujus signa, arrha sunt haereditatis futurae. Si ergo mortuos suscitare arrha est, quanta erit ista possessio! Pignus vero promissis fidem operatur spiritu promissionis, qui non carni promissus est. In redemptionem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis xp̃i sacramentum exponit postea ad gentes con¬
uersus ortatur ut tantis beneficiis non sint ingrati. de¬
inde communiter usque ad finem moralia precipit
aulus a postolus xp̃iihũ peruo luntatem dĩ
non meis meritis c̃is & fidelibus omnes
sc̃i fidoles nonom anes fideles scĩ quia pos¬
suntetiam cathecumini exeoquodxp̃i credunt
fideles dici nonta mensci sunt quia non sunt perbat¬
Atis mum sc̃ificati si ue sicintellegendum quod seribar
fideliter seruantibus gratiam sc̃itatis: Secundum
diuitias gloriecius quȩ super habundauit in nobis
quod proposuit ineo plus quam habundauit ut non
solum a morte redemptis gratis peccata dimitte¬
ret sedetiam nobistantam sapientiam donaretuo
luntatis cius occulta misteria nosceremus Indis¬
pensationem plenitu dinistemporum innoui hamis
tem poribus quando ia momnis dispensationtem porum
legis & nature prophetarum quȩ transacta surt

Expanded text:
tionis exponit. Post ad gentes contionis exponit. Post ad gentes convertitur, et hortatur ut tantis beneficiis ingrati non sint. Deinde communiter usque ad finem moralia praecipit i, per voluntatem Dei. Non meis meritis. Omnibus sanctis. Omnes sancti, fideles: non omnes fideles, sancti. Quia possunt etiam catechumeni ex eo quod Christo credunt, fideles dici: non tamen sancti sunt, quia non per baptismum sanctificati. Sive sic intelligendum, quod scribat fideliter sdivitias gratiae suae, quae superabundavit in nobis,quod proposuit in eo. Plusquam abundavit, ut non solum a morte redemptis gratis peccata dimitteret, sed etiam nobis tantam sapientiam donaret, ut voluntatis ejus occulta mysteria nosceremus. In dispensatione plenitudinis temporum. In novissimis temporibus, quando jam omnis dispensatio temporum, legis et naturae Prophetarumque transacta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ne consũmamini cum neciudei aliter sp̃maccipia
quam persidem xp̃i uos e contrario putatis uobis sp̃m
non sufficere sinelege Tanta passiestis sinecausa
sita men si ne causa ostondit quia ingalatia consti¬
tuti proxp̃i fidem passi sint persecutionem itenitan¬
ta sine causa proxp̃o tolerastis si tamen noniterũ
prexp̃o corregatis siue quod hic sitamen non dubi¬
tantis sermosit sed pocius confirmantis secum dum
illum si tamen iustum est apud dm̃ retribuetur¬
his quiuos tribulant tribulatione. Qui ergo tribu¬
it uobis spm̃ & operatus uirtutis in uobis exoperi¬
pistis qui nonnisi aiustis accipietur iustus sinelegis
poneribus esseuos constat. ingenesi Fr̃s secun¬

Expanded text:
ne consummemini? Cum nec Judaei aliter spiritum accipiant, quam per fidem Christi, vos econtrario putatis vobis spiritum non sufficere sine lege. Tanta passi estis sine causa, si tamen sine causa. Ostendit, quia in Galatia constituti, pro Christi fide passi sunt persecutionem. Item tanta sine causa pro Christo tolerastis, si non iterum pro Christo corrigatis. Sive quod hic, si tamen, non dubitantis sermo sit, sed potius confirmantis: secundum illud: si tamen justum est apud Deum, retribuere, qui nos tribulant tribulationem. Qui ergo tribuit vobis spiritum, et operatur virtutes in vobis: ex operipistis, qui non nisi a justis accipitur: justos autem sine legis oneribus esse vos constat. Abraham cre
Abbreviated transcription (Latin):
& refectiones scorum & gratiarum dñoactionis aliter
non solum docet scõs sed cño gratia soperatur quiuos
tanta sapientia crudiuit ꝑerprobationem ministerii
huius glorificante s dm̃ in obedientia confessionis uestre
in euangelium xp̃i per ho cministerium esseprobamim
xp̃i animagnificantes peroperum confessionem sicut
econtrario alii factis negare dicuntur alitor quia per¬
fecte docetis & ostenditis diuinum es se in quodm̃ perobedi¬
qua e communicatis potius quaindonatis. coste uoscum
multiplice eafenore recepturosNamarma militie
nostrȩnon carnalia sed potentia dõ in corporeuidemur
incidere sedic ministri spiritali termilitamus. arma
qui ppemilitie nostre non sunt facta deferro nec ma¬
nuhominis fabricata sunt sod potentia dĩ quaplus uerbo
uelamus quam alii homines carnalibus armis. Ad des¬
tructionem monitionum consilia destruentes. muni

Expanded text:
et perfectionem sanctorum, et gratiarum in Domino actiones. Aliter: et perfectionem sanctorum, et gratiarum in Domino actiones. Aliter: Non solum docet sanctos, sed Domino gratias agit, qui nos tanta sapientia erudivit. Per probationem ministerii hujus, glorificantes Deum in obedientia confessionis vestrae, in Evangelio Christi. Per hoc ministerium esse probamini Christiani, magnificantes Deum, per operum confessionem, sicut econtrario alii factis negare dicuntur. Aliter, perfecte docetis, et ostenditis divinum esse, in quo Deum per obediquae communicatis potius quam donatis, certi vos cum multiplici ea fenore recepturonostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo. In corpore videmur incedere, sed ut Dei ministri spiritualiter militamus. Arma quippe militiae nostrae non sunt facta de ferro, nec manu hominis fabricata sunt, sed potentia Dei: qua plus, vel verbo agas, quam alii homines carnalibus armis. Ad destructionem munitionum consilia dest
Abbreviated transcription (Latin):
uelleuos prestitit etiam facere perficiat in uobis. h& est
ds̃ qui tibidedit unde dispenses esurire teminime paue¬
tur: si autem ad semen uerbi referam quidedit officium
Et augebit incrementa frugum iustitiae uestrȩ. frugos
iustitiae sunt facultates cum de eis fitiustitia. cum uero
aut inique congregantur autad auaritiam uel superbiã
possidentur fruges iniquitatas fiunt precio enim grauans
triticum in populum maledictum siue fruges iustitiae
sermones sunt di. defructuenim labiorum suorum sacia¬
bitur sapiens U T in omnibus locupletati habundetis
in omnem simplicitatem quȩ operatur pernos gratiarũ
actionem dõ Uesine discretione omnibus simpliciter indi¬
gentibus tribuatis non requerentes cui sed quare decis
m̃ministerium huius officu non solum supplet eaquȩ
desunt scis sed etiam habundat permultas gratiarum
actiones in dño duplicem potestis habere mercedem

Expanded text:
velle eis praestitit, etiam facere perficiat in vobis. Hoc est, velle eis praestitit, etiam facere perficiat in vobis. Hoc est, Deus qui tibi dedit unde dispenses, esurientem minime patietur. Si autem ad semen verbi referas: Qui dedit officium Et augebit incrementa frugum justitiae vestrae. Fruges justitiae sunt facultates, cum de eis fit justitia. Cum vero aut inique congregantur, aut ad avaritiam, vel superbiam possidentur, fruges iniquitatis fiunt. Pretio enim gravans triticum, in populo maledicitur: sive fruges justitiae sermones sunt Dei. De fructu enim labiorum suorum satiabitur sapiens. Ut in omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem, quae operatur per nos gratiarum actionem Deo. Ut sine discretione omnibus simpliciter indigentibus tribuatis. Non quaerentes, cui, sed quare detis. Quoniam ministerium hujus officii non solum supplet ea, quae desunt sanctis, sed etiam abundat, per multas gratiarum actiones in Domino. Duplicem potestis habere mercedem:
Abbreviated transcription (Latin):
ditur quȩ ds̃ datomnibus equalies sedebere &
propter huius testimonia auctoritatem uult
nobis a postolus prȩsentia omniaes se commu¬
nia ut perfectido etrinam non abscondant &
habentes substantiamundi non denegente is uictũ¬
etiam cumillo fratrem cuius lausest in euange¬
lio peromnes ecclesias. hoc deluca intelligitur
qui a laudem in euangelio conscribendo uidetur
habere prȩceteris qui etiam actus a postolorum
pretere uangelio scripsit Misimus autem cũ
adserunt dictom. Namde ministerio quod fit
in scõs exhabundanti est mihi scribere uobis & ce¬
damdicunt eum superius delaicis scĩs dixisse
hicuero desacerdotibus sc̃ĩs. aliiuero aiunt
eumde elemosinis hucusque tractas semodo au¬
tem deministerio uerbo commonere quod scĩ¬
ficatis baptismum exhibecur. hii uero duo sen¬
sus usque ad finem cause diligenter utriques
colligendi. Q ui autem administrat seminanti & pa¬
nem admandutandum prestabit Hocait quod ds̃ qui

Expanded text:
ditur quae Deus dat omnibus aequalia esse debere, et ditur quae Deus dat omnibus aequalia esse debere, et propter hujus testimonii auctoritatem vult nobis Apostolus praesentia omnia esse communia, ut perfecti doctrinam non abscondant, et habentes substantiam mundi non denegent eis victuautem cum illo fratrem nostrum, cujus laus est in Evangelio per omnes Ecclesias. Hoc de Luca intelligitur: quia laudem in Evangelio conscribendo videtur habere prae caeteris; qui etiam Actus Apostolorum praeter Evangelia scripsiarum nam de ministerio quod fit in sanctos ex abundanti est mihi scribere vobis scdam dicunt eum superius de laicis dixisse: hic vero de sacerdotibus sanctis. Alii vero aiunt eum de eleemosynis hucusque tractasse, modo autem de ministerio verbi commonere: quod sanctificatis per baptismum exhibetur. Hic vero duo sensus usque ad finem causae diligenter utrique sunt colligendi. Qnem ad manducandum praestabit. Hoc ait: Quod Deus qui
Abbreviated transcription (Latin):
quantum dicere possumus capiatis Tamquam
filiis dico dilatamini & uos. quasi filio meo exem¬
plo dilatamini ut maiora recipiatis siues acer¬
dotes in doctrinam exemplosuo prȩcipit dilata¬
dicimus siue quoduiuimus utexemplum nostrũ
teneatis Neminem corrũpimus mala doctrina
aut dealienis non inuasis dolere uel de alterius
felicitate torquere. secundum dm̃ uero tristitia ẽ
siuesua siue aliena iugere commissa E taltissima
tatis eorum multum quidem interrena faculta¬
tesunt pauperes sedinmagna simplicitate sunt
diuites plus cupientes dare quamhabent hac prop¬
terea ds̃ animum magis probat quam quod dex¬
tera porrigit. qui enim quantum potest facit
tocum fecit similiterdiues & pauper quamuis di¬
ues amplius dare uideatur. Quimultum non ha
bundauit & quimodicum nonminor auit. de
manna hocdicitur quam accepitpopulus inde¬
serto cuius exomplo docemur quodomnis super¬
habundantia generet uermessimul & osten

Expanded text:
quantum dicere possumus, capiatis. Tamquam quantum dicere possumus, capiatis. Tamquam filiis dico, dilatamini et vos. Quasi filii meo exemplo dilatamini, ut majora recipiatis. Sive sacerdotes in doctrina exemplo suo praecipit dilatadicimus; sive quod vivimus, ut exemplum nostrum teneatis. Neminem corrupimus. Mala doctrinaaut de alienis non invasis dolere, vel de alterius felicitate torqueri. Secundum Deum vero tristitia est, sive sua, sive aliena lugere commissa. Ecce enim tatis eorum. Multum quidem in terrena facultate sunt pauperes: sed in magna simplicitate sunt divites: plus cupientes dare quam habent. Ac propterea Deus animum magis probat, quam quod dextera porrigit; qui enim quantum potest facit, totum fecit. Similiter dives et pauper, quamvis dives amplius dare vidbundavit: et qui modicum, non minoravit. De manna hoc dicitur, quod accepit populus in deserto, cujus exemplo docemur, quod omnis superab
Abbreviated transcription (Latin):
tes sicutait salomoneius qui fidelis est totus mun¬
dus diuitiarum Nam excepto quod omnia nostra
di sunt nemoplus habet quam qui indigent nihil
ille uero nihi legit qui preterne cossaria nihilre¬
quirit desceparatione fidelium ab infidelibus
& quodomnes sc̃i templum sint dĩ Osnostrum
patet aduos ocorinhii cornostrum dilatatumẽ
ita sumus uestro profectu prouocati ut tacere poe¬
nitus non possimus profectus enim discipuli aperit
os magistri & cordilatat atque amplificat id est
facit sensibus habundare sicut desalomonescrip¬
tum est quia deditillid s̃ latitudinem cordis sicut
arenãmaris Non angustiamini in nobis angus¬
tiamini autem inuisceribus uestris. non ex nobis
sermonibus angustia sed quiaualidiorem uos
non potestis audire doctrinam ideoex nobis pro¬
cedu angustiȩ Eandem autem habentes remu¬
sieundem sustinueritis laborem autcertesi tantũ

Expanded text:
tes. Sicut ait Salomon: Ejus qui fidelis est, est totus muntes. Sicut ait Salomon: Ejus qui fidelis est, est totus mundus divitiarum. Nam excepto, quod omnia nostra Dei sunt, nemo plus habet, quam qui nullius indiget. Ille vero nihil eget, qui praeter necessaria nihil requirit. De separatione fidelium ab infidelibus: et quod omnes sancti templum sint Dei. Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. Ita sumus vestro profectu provocati, ut tacere penitus non possimus. Profectus enim discipuli, aperit os magistri. Et cor dilatat atque amplificat, id est, facit sensibus abundate. Sicut de Salomone scriptum est: Quia dedit illi Deus latitudinem cordis, sicut arenam maris. Non angustiamini in nobis: angustiamini autem in visceribus vestris. Non ex nobis, sermonis angustia: sed quia validiorem vos non potestis audire doctrinam, ideo ex vobis causa procedit angustiae. Eamdem autem habentes remueumdem sustinueritis laborem. Aut certe si tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
laudantes nec deiciunt de trabentes quia neces¬
seest utram quae partem aliquandomenti
rI Unde ad conscientiã redeuntes non de¬
bemus aliis magis fidei ad commodare quam no¬
fider & ingratis & cogniti fidelibus atque¬
satis Quasimorientes & eccceui uimus. Hoc
estus que ad mortem peruenientes sicut
quando lapidatus est & mortuus estimantus
surgens docebat in listris Utcastigati & non
mor tificati. castigans castigauit medns &
morti nontradiditme Qua si tristes semper
autem gaudentes tristes serietate uultus
cordeuero etiam intribulatione gaudences
Sicutgentes multos autem locupletantes in hoc
ipso quo nobis &gemus aliis abundamus dumper
nos elemosine fiunt siue terrenis egentes alios
bonos cȩlestibus facimus locupletes simul ad¬
tendendum quomodo omnia quasi patisedicit
non tamen pati ut ostendat ista eẽ quasii maginis
passionum ad comparationem premii sempiter¬
ni tam quam ni hilbabentes & omnia possiden¬

Expanded text:
laudantes, nec dejiciant detrahentes: quia neceslaudantes, nec dejiciant detrahentes: quia necesse est utramque partem aliquri. Unde ad conscientiam redeuntes, non debemus fidem aliis magis accommodare quam nofidis et ingratis. Cogniti. Fidelibus et justis. Quasi morientes, et ecce vivimus. Hoc est, usque ad mortem pervenientes: sicut quando lapidatus est, et mortuus aestimatus surgens docebat in Lystris. Ut castigati, et non mortificati. Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me. Quasi tristes, semper autem gaudentes. Tristes severitate vultus: corde vero etiam in tribulatione gaudentes. Sicut egentes, multos autem locupletantes. In hoc ipso quo nobis egemus, aliis abundamus: dum per nos eleemosynae fiunt: sive terrenis egentes, alios bonis coelestibus facimus locupletes. Simul attendendum, quomodo omnia quasi pati se dicit, non tamen pati: ut ostendat ista esse quasi imagines passionum, ad comparationem praemii sempiterni. Tamquam nihil habentes, et omnia possiden
Abbreviated transcription (Latin):
cundum scificationem & peculiarem in habitanl¬
putans illi delicta ipsorum hocest persolamfidem
nas reconciliemur hominesdõ cuius xp̃i uicelga¬
cisumus dt Tamquamdõ exortante pernos ⁊ d
est non ex nobis loquimur sedexdo Obsecra¬
mus proxp̃o reconciliaminido quod dicithoc est
on inquid uos proxp̃o deprecamur sed propter
quad pronobis passus est utcredentes in ipsum
re conciliemini do hocest iuc exp̃i Eum qui non
nouerat peccatum pronobis peccatum factum est¬
secundum illuoxp̃s qui absque peccatoerat prono¬
bis dicitur factus peccatum quia proneccatis nr̃is
mortuus est ita pater pronobis xp̃mqui peccatum
nesciebat peccatum eum fecit hocest sicut hostia pro
peccato oblata peccatum uocabatur inlege ut in le¬
uitico scriptum est & in ponitmanum supercaput
pec catisui ita & xp̃s propeccatis nr̃is oblatus peccati
utueraces laudamur ut seductores ab aliis in fa

Expanded text:
cundum sanctificationem, et peculiarem inhabitacundum sanctificationem, et peculiarem inhabitaputans illis delicta ipsorum. Hoc est, per solam fidem nos reconciliemus homines Deo, cujus Christi vice, legati sumus Dei. Tamquam Deo exhortante per nos. Id est, non ex nobis loquimur, sed ex Deo. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Quod dicit, hoc est: non, inquit, nos pro Christo deprecamur, sed propter id quod pro nobis passus est: ut credentes in ipsum, reconciliemini Deo, hoc est, vice Christi. Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit. Secundum illud: Christus qui absque peccato erat, pro nobis dicitur factus peccatum, quia pro peccatis nostris mortuus est: Pater pro nobis Christum, qui peccatum nesciebat, peccatum fecit: hoc est, sicut hostia pro peccato oblata, peccatum vocabatur in Lege ut in Levitico scriptum est: Et imponet manum super caput peccati sui, ita et Christus pro peccatis nostris oblatus, peccati ut veraces laudamur: ut seductores ab aliis infam
Abbreviated transcription (Latin):
suam potius quamdi uolumtatem facit sibiuiuit non
illi unde persedñsait siquis uultpost meuenire ab¬
dum carnem xpm̃ sednunciam non noumus. cogno¬
uimus inquid secundum carnem xp̃m quandom a¬
ledictum factus patibulum crucis pronostra salute
suscepit Nunc autem nonita cognoscimus noneni mẽ
iampassurus prenobis qui semel proomnibus &
mortuus ẽ & resurrexit & aliter & sicognouimus
xp̃m cum adhuces semus secundum carnem Nunc
circumcisum cumiudeis omniacelebras se sed nunc
iam ista non nouimus quia postresurrectionem eius
nouum est testamentum aliter quiinfirmisunt
carnaliter creduntxp̃or perfectiuero intellegunt
iampost resurreccionem nihi linbecillitatis in eo
Qm̃ quidem ds̃ erat in xp̃omundum reconcilians
sibi tribus modis in essod m̃legimus secundum
infinitatem omnicreature sicutipsedicit per
prophetam non necaelum eterram ego impleo se¬

Expanded text:
suam potius quam Dei voluntatem facit: sibi vivit, non suam potius quam Dei voluntatem facit: sibi vivit, non illi. Unde ipse Dominus ait: Si quis vult post me venire, abdum carnem Christum, sed nunc jam non novimus. Cognovimus, inquit, secundum carnem Christum: quando maledictum factus, patibulum crucis pro nostra salute suscepit. Nunc autem non ita cognoscimus: non enim est jam passurus pro nobis, qui semel pro omnibus et mortuus est, et resurrexit. Aliter: Et si cognovimus Christum, cum adhuc essemus secundum carnem: sed naliter circumcisum, cum Judaeis omnia celebrasse. Sed nunc jam ista non novimus: quia post resurrectionem ejus, novum est Testamentum. Aliter: Qui infirmi sunt, carnaliter credunt Christo: perfecti vero intelligunt, jam post resurrectionem nihil imbecillitatis in eo m quidem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Tribus modis inesse Deum legimus: Secundum infinitatem omni creaturae, sicut ipse dicit per Prophetam. Nonne coelum et terram ego impleo? Se
Abbreviated transcription (Latin):
expoliaris sed suprauestr Nam& quiuiui inueni¬
antur haclaborant ut non expoliantur ab ignicum
peccatoribus dumominiaceperint elimenticon sumi
sed cumiustis in mortalitatem superindui mereantur
Vt ab sorbeatur quod mortaleest auita quod absorbi¬
tur non apparet cumsit sicut ferrum simittatur in
ignem & manente cius matheria totum sit ignis ma
net splendorem & calorem ipsius ignis ad sumit
namur ab eo si autem in tegre sentimus & sobrie uobis
sufficit nostra predicatio diceb antenim deillis sieorũ
esset memoria coraindonum qua intalia pateren¬
tur qui autem aliter dicunt siue inextasi sumus a dõ
si ue nostro sensu loqui muruobis iue s obriisumus
uobis siue absentes propteruosCaritas enim
xp̃i urgetnos necesse estnos uelaliquatenus uicem
eius rependere caritati. idest utpeius corpore pati¬
amur quimori pronostra morte dignus est Vt&¬
quiuiunt iam non sibiuiuant & debemus uita m nostrã
quiillam in omnibus sua morte seruauit. siqui sergo

Expanded text:
ivi invenientur, hoc laborabunt, ut non exspolientur ab igne cum peccatoribus, cum omnia coeperint elementa consumi: sed ut cum justis immortalitate superindui mereantur. Ut absorbeatur, quod mortale est a vita. Quod absorbetur, non apparet cum sit, sicut ferrum si mittatur in ignem, manente ejus materia totum fit ignis: nam et splendorem, et calorem ipsius ignis: assumit. namur ab eo. Si autem integre sentimus et sobrii, vobis sufficit nostra praedicatio. Dicebat enim de illis, si eorum esset memoria coram Deo, numquam talia paterentur. Quidam aliter dicunt. Sive in exstasi sumus, Deo: sive nostro sensu loquimur, vobis. Sive sobrii sumus, vobis. Sive abstinentes, propter vos. Charitas enim Christi urget nos. Necesse est nobis, vel aliquatenus vicem ejus rependere charitati, id est, ut pro ejus corpore patiamur, qui mori pro nobis morte dignatus estqui vivunt, jam non sibi vivant. Ei debemus vitam nostram, qui illam in omnibus sua morte servavit. Si quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
latus alligit Modo autem hominibus sua deo
autdõ Num quid propter homines uos suadeo sicut
propteriudeorum traditiones ante faciebam osten¬
dere uultseo dia hominem nontimentem libere
defendere ueritatem: Aut quero hominibus
placere. Ubicumque sine addimento alico homi¬
nes nominantur inmalam partem accipitur
inscripturis ut estillud omnis homomendax.
& quemin e dicunt homines esse& nonne homines
estis & secundum hominem ambulatis gitur qui¬
cumque talibus placere uoluerit nocesse est uteorum
faciat uolumtatem sc̃i autem dõtanto & dõ amantibus
placent quiplus quam homines essemeruerunt giad¬
hoc hominibus placerem xp̃i serius Nonessem namideo
cuitei quimesegregauit abuteromatris meae hic prȩ¬
sentiam dĩ adelectionem a postoli ante quamnascerctur
ostendit item quimeiam in prȩscientia ab utero se
gregauit quando uoluit fecit quod sciebat essefuturũ
uelaret filium suum in me ut euangelirantibus illum
gentibus. ut filium suum pergentibus reuelaret Con¬

Expanded text:
atur. Modo enim hominibus suadeo, an Deo? Numquid propter homines vobis suadeo, sicut propter Judaeorum traditiones ante faciebam? Ostendere vult odia hominum se non timentem, libere defendere veritatem. An quaero hominibus placere? Ubicumque sine additamento aliquo homines nominantur, in malam partem accipitur in Scripturis. Ut est illud: Omnis homo mendax. Et: Quem dicunt homines esse? Et: Nonne homines estis? Et: secundum hominem ambulatis. Igitur quicumque talibus placere voluerit, necesse est ut eorum faciat voluntatem. Sancti autem Deo tantum, et Deum amantibus placent: qui plus quam homines esse meruerunt. Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nam ideo cuit ei qui me segregavit ex utero matris meae. Hic praescientiam Dei, ad dilectionem Apostoli antequam nasceretur, ostendit. Item qui me in praescigregaverat, quando voluit, fecit quod sciebat esse futurumvelaret Filium suum in me, ut evangelizarem illum in gentibus. Ut Filium suum per me gentibus revelaret. Con
Abbreviated transcription (Latin):
tolus cumuenis sem inquid hiero solmam secundimm.
reuelationem dĩ cogregatione fratrum perediĩ ca¬
tionimee reddidirationiem seorsum autem & apos¬
tolis nonutabillis in aliquo instrueretur quippe
qui plenam fuerat gratiam consecutus sedut mani¬
festa ret eis recto ordine sexp̃i euangelium predi¬
care Et contuli cumillis euangeliumꝰ quod predico
Ingentibus non didici sed contuli euangelium per
quodgentes sola fide saluentur Ab his autem qui¬
uidebantur esse aliquid: hiceos significat quilatas
iudaizare compulerant aliquando insignis inter
discipulos apostolorum fuissent. quique prosenti tem¬
pore fide i cristiane obseruationem iudaicam conuer¬

Expanded text:
enirem, inquit, Jerosolymam secundum revelationem Dei, congregationi fratrum per aedificationem meam reddidi rationem, seorsum et apostolis: non ut ab illis in aliquo instruerer, qui plenam fueram gratiam consecutus: sed ut manifestarem eis recto ordine, me Christi Evangelium praedicare. Et contuli cum illis Evangelium, quod praedico in gentibus. Non didici, sed contuli Evangelium, per quod gentes sola fide salvanturvidebantur esse aliquid. Hic eos significat, qui Galatas judaizare compulerant: qui aliquando insignes inter discipulos apostolorum fuerant: quique praesenti tempore a fide Christiana, ad observationem Judaicam conver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. an in mexpm̃ temtatis utrum in uobis ualeat
uindicare Qui in uos non infirmatur. potestdici¬
quemnon in firmum sed potentem esse necipse
nescits sed potens est in uobis. quanto magis in uobis
captioribus sui Nam& sicruci fixus est ex infirmi¬
tate seduiuet exuir tute dĩ. quoderuci fixus est

Expanded text:
s? An in me Christum tentatis: utrum in vobis valeat vindicare? Qui in vobis non infirmatur. Quem non infirmum, sed potentem esse nec ipsi nescitis. Sed potens est in vobis. Quanto magis in vobis carptoribus sui. Nam et si crucifixus est ex infirmitate: sed vivit ex virtute Dei. Quo