comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si eni consides tẽpora passionis dominice
& ruine ierłm quando subuersa ẽ: uideb
quomͦ ñ inpatientia abusus sit eis ds̃ aqͥnto
erant. Scito quomͦ accepi ꝓpt̃ te opꝓbriũ
a contẽpnentib sermones tuos: Potest fieri
ut ꝓphetes hoc dicat contẽptꝰ apopło pec¬
catore suꝑ his qͣ p̃dicabat Ait qͥppe & a¬
libi. Cõplem dies meos in risione. Opꝓbriũ
gͦ patit᷑ ab his qͥ sermones dĩ audire conten

Expanded text:
s  Al. consideras tempora passionis Dominicae, et ruinae Jerusalem, quando subversa est, videbis quomodo non in patientia abusus sit eis Deus. A quinto erant. Scito quomodo accepi propter te opprobrium a contemnentibus sermones tuos. Potest fieri ut prophetes hoc dicat contemptus a populo peccatore super his quae praedicabat: ait quippe et alibi: Complevi dies meos in irrisione . Opprobrium ergo patitur ab his qui sermones Dei audire cont
Abbreviated transcription (Latin):
a maritudinẽ comedi sed a maritudine
ropletis sum : Hloc ẽ. tantũ inme sołi ꝑ
secpltionis pondus in cubuit. ut plenꝰ stant¬
rertuamt fuerẽ i Quare qͥ me contristarit
confonant᷑ inme Multa passub ie bere¬
sias abhis qͥ ueritate audire nolebam
merant illoꝰ in hoc scło fortioresu qu
ñ eenegnũ di de scło isto sed de alia qͣdã
cet oe poc mundo regnũ meui miinises
mei leborarent ut non traerer udeis
se. inde martrrũ passiones Iudex in
Alts tribunalib sedet ad ructõ &r
addilicias sententia ꝓmens lepiam

Expanded text:
amaritudinem comedi, sed amaritudine repletus sum, hoc est: In tantum me saeculi persecutionum pondus incubuit, ut plenus amaritudine fierem. Quare, qui me contristant confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant. Et erant illo in hoc saeculo fortiores: qu regnum Dei de saeculo isto, sed de alia quadam esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent ut non traderer Judaese, vide martyrum passiones. Judex in altis tribunalibus sedet ad ructum, et ad delicias sententias prom
Abbreviated transcription (Latin):
mea firma ẽ. Siue de cruce ĩ enicatũ
suee de instis siue specialit de iereraa uole¬
eis ae cuꝑe ñ ab orrebit a sensu plago met
firmaeꝑunde sanabor : Et saluator ꝓ stest
Aicere eande sanabor resurrectione sua
post dauorde ad nuntians uulnera Et uist
npost plagas recepit sanitate facta habe

Expanded text:
e, sive de cruce Domini dicatur, sive de ju stis, sive specialiter de Jeremia volueris accipere, non abhorrebit a sensu. « Plaga mea firma est, » unde sanabor? Et Salvator potest dicere, « Unde sanabor? » resurrectionem suam post clavorum annuntians vulnera. Et justus, qui post plagas recipit sanitatem. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Quis parcet suꝑte hierłm & qͥs contristabit᷑ suꝑ
te: Transcendã aut ad spĩtalẽ intellectũ abhu¬
militate litterȩ uiã mͥ pandente ratione &
uideã quomͦ una queq anima digna pace dĩ
hierłm nuncupet᷑. Post disciplinã qͥppe diuinã
factꝰ ẽ. ierłm qͥ priꝰ fuerat iebus hystoria re¬
fert qͥa nom̃ loci istiꝰ fuerit iebus. & postea cõ¬
mutato uocabulo nuncupata sit ierłm lebus
aut hebreoꝵ posteri tradunt in t̃p̃tari con¬
culcatã leb gͦ conculcata a fortitudintb
contrariis anima nr̃a transmutata ẽ. & fac
ta ẽ. ierłm uisio pacis Si itaq post muta

Expanded text:
 quis contristabitur super te? Transcendam autem ad spiritalem intellectum ab humilitate litterae, viam mihi pandente ratione, ut videam quomodo unaquaeque anima digna pace Dei Jerusalem nuncupetur. Post disciplinam quippe divinam factus est Jerusalem, qui prius fuerat Jebus. Historia refert, quia nomen loci istius fuerat Jebus, et postea commutato vocabulo nuncupata sit Hierusalem. Jebus autem Hebraeorum posteri tradunt interpretari Conculcatam. Jebus ergo conculcata, a fortitudinibus contrariis, anima nta Jerusalem, Visio pacis. Si itaque post demuta
Abbreviated transcription (Latin):
martrres condempnatos & desin¬
gũł eccłiis exibitos ad tribunal u¬
deb quomꝰ ꝑ singulos martrres ihe
condempnet᷑ Ip̃se enĩ ẽ. qͥ in ꝑhiben¬
tib Aignitati testimoniũ iudicat᷑ &
hoc fidelit̃ suscipiens qͣ ñ te dixerit
ẽẽ in carcere cũ fueris in carcere : ñ te esurire
cũ esurieris. ñ te sitire semet ipsũ. In carcere
in qͥt fui uenistis adme. esurui & dedistis
mͥ manducare : Situn & potastis me. Itaq

Expanded text:
martyres condemnatos, et de singulis ecclesiis exhibitos ad tribunal, videbis quomodo per singulos martyres Je Ipse enim est, qui in perhibentibus veritati testimonium judicatur: et hoc fideliter suscipe, sciens quia non te dixerit esse in carcere, cum fueris in carcere, non te esurire cum esurieris, cum sitieris non te sitire, sed semetipsum. « In carcere, inquit, fui et venistis ad me, esurivi et dedistis mihi manducare, sitivi et potastis me . Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe infinib: illiꝰ ẽ. popłi qͥ ñ peccatis eiꝰ
peccatis repleri : Qui quantũ inse fuit int̃¬
ti& si ẽ. xp̃c sapientiã: in t̾fec̃ ueritatẽ si
ẽ xp̃c ueritas Vnde ꝓpt̃ crudeles contra
filiũ dĩ acclamationes hȩc om̃ia pdider̃
int̃fectorib suis. sed tantũ credentib sibi
ex mortiis uictor ostensus ẽ. It dabo te
inseruitutẽ inimicis tuis int̾rã quã nes¬
ciebas. Seruiuit popłs iudeoꝵ inimicis
suis & disꝑsus ẽ. in trã quã ignorabat :
Qm̃ ignis accensus ẽ in ira mea suꝑ uos ar¬
debit Post ista quȩ exposunmꝰ & cõminati¬
onis uerba ad popłm ille qͥ suꝑiꝰ orauerat
complet orationẽ & pͥorib quȩ secuntur
adiungit Tu cognouisti dñe memor esto
mei & uisita me & in nocentẽ me fac
aꝑsequentib me ñ inpatientia. It ꝓpħis¬
N potest hoc dicere ꝑsecutionẽ passus ab hui
quos increpabat qͥ ueritate audire nole¬
bant Immicus quippe eis factꝰ est

Expanded text:
quippe finis illius est populi, qui non peccatis ejus  eorum finis repleri. Qui quantum in se fuit intetiam, si est Christus sapientia; interfecere veritatem, si est Christus veritas. Unde propter crudeles contra Filium Dei acclamationes haec omnia perdiderinterfectoribus suis, sed tantum credentibus sibi ex mortuis victor ostensus est. Et dabo te in servitutem inimicis tuis, in terram quam nesciebas . Servivit populus Judaeorum inimicis suis, et dispersus est in terram quam ignorabat. Quoniam ignis accensus est in ira mea, super vos ardebit. Post ista quae exposuimus, et comminationis verba ad populum, ille qui superius oraverat, complet orationem, et prioribus quae sequuntur, adjungit: Tu cognovisti, Domine, memor esto mei, et visita me: innocentem me fac a persequentibus me non in patientia . Et Prophetes potest hoc dicere, persecutionem passus ab his quos increpabat, qui veritatem audire nolebant, inimicus quippe eis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ in corde suo qͥ ñ egit dolũ in
lingua sua. Nec fec̃ ꝓximo suo malũ
& oppbriũ ñ accepit ad ũsus preimos
suos Nos etiã in his ob ꝓbramꝰ qͥa pec¬
catis ad pęnitentiã conuertunt᷑ scrip¬
tura dicente Ne in ꝓꝑes iro conuer¬
tenti se apeccatis. opꝓbriũ ñ accepit
adũsus ꝓaimos suos ad nichilũ deduc¬
tus ẽ. in conspectu eiꝰ malignꝰ tim̃tes
aũt dnm magnificant omis igit᷑ qui
materiã illiꝰ ignis habemꝰ in nobis pri¬
mũ recipiemꝰ nr̃a delicta. Sed dic̃ m
aliqͥs de audientib expone & id que
seqͥtur duplices: esto qͥppe reciꝑe me
peccata mea ut conpleat᷑ id qͥd a bapło
dictũ ẽ. Si cuiꝰ opꝰ arserit detrimau
patiet᷑ ipse autẽ saluus erit siciaiã

Expanded text:
orde suo, qui non egit dolum in lingua sua, nec fecit proximo suo malum, et opprobrium non accepit adversus proximos suos . Nos etiam non his opprobremus qui a peccatis ad poenitentiam convertuntur, Scriptura dicente: Ne improperes viro convertenti a peccatis . Opprobrium non accepit adversus proximos suos: ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, timentes amateriam illius ignis habemus in nobis, primum recipiemus nostra delicta. Sed dicet mihi aliquis de audientibus: Expone et id quod sequitur: « duplices. » Esto quippe: recipere me peccata: ut compleatur id quod ab Apostolo dictum est ; « Si cujus opus arserit detrimentum pa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ẽ. qđ ait uideb̾ posteriora mea Inuem
unã cauernã uniꝰ petrȩ. Quero alias pe¬
tras & alias cauernas uenio adchoꝵ¬
imitatores xp̃i petre sint. ut petra ẽ
ille qͥ docuit. & sic̃ ille habet foram̃

Expanded text:
it: « Et videbis posteriora mea: » Inveni unam cavernam unius petrae: quaero alias petras, et alias cavernas. Venio ad choimitatores Christi petrae sunt, ut petra est ille, qui docuit. Et sicut ille habet foramen
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi & increpationes dĩ quas ad popłm
ꝑferebant oportet auditores paucis cõmo¬
ueri debita eoꝵ atq ꝓmissis & nr̃a uolun¬
tate ut uꝑcta possibilitatẽ uiriũ si uolumꝰ
reqͥem conseqͥ cũ ꝓpħis etiã oꝑa eoꝵ facere

Expanded text:
verbi et increpationes Dei, quas ad populum proferebant, oportet auditores paucis commoneri de vita eorum, atque promissis, et nostra voluntate, ut juxta possibilitatem virium, si volumus requiem
Abbreviated transcription (Latin):
serimꝰ ia eẽ conpletũ ñ qđ scriptura ab ens
ablata sit Habent qͥppe legẽ & ppħas
habent uolumina diuinarũ litterarũ
Sed qđ ñ intelligant ea adquȩ regnũ dĩ ab¬
latũ ẽ. ab eis dũ scripturȩ sensus auferret᷑
cessauit apđ eos legis & ꝓpħarũ in t̃p̃ta¬
tio legunt om̃ia & ñ intelligunt expleta
huic auditione audietis & ñ intelligetis.
& cernentes ua debitis & ñ scietis In cras¬
satũ ẽ. enĩ cor popłi huiꝰ : Nec ñ & illud qđ
ab isaia dr̃ Auferet dñs ab iudȩa & ab ie

Expanded text:
serimus jam esse completum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt omnia, et non intelligunt. Expletahuic: Auditione audietis, et non intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia dicitur: Auferet Dominus a Judaea, et ab Je
Abbreviated transcription (Latin):
Mititaq ꝓpheces Non sedi in consilio lu¬
dentiũ. sed timebã a facie manꝰtuȩ ÷ cũ
duo m eent ꝓposita sede in consilio luden¬
tuu & offende maiestatẽ tuã aut certe
sungere de eo & ea facere quȩ tͥ placta
erant magis elegi surgere de congrega¬
tione ludentiũ ut amicus tuus eem qͥuã
contraria faciens int̃ eos qͥ tu hostes sunt
computari Non sedi in consilio ludentiũ
sed timeba a facie manus tuȩ It saluator
ñ ñ sedit anconsilio ludentiũ. sed surre
deisse doceñs ait. Dimittet᷑ uob domꝰ ur̃a
deserta : Reliqͥt eni sermo diuinꝰ consiliũ
expositione sermo ȩdificat audientes. Qua¬
do ẽ. multitudo peccantiũ nec sustinet secũ
uiste piũ uiuere: ñ indegens ẽ. fugere con

Expanded text:
Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio luAit itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sxisse se docens, ait: « Dimittetur vobis domus vestra deserta . » Reliquit enim sermo divinus concilium expositione sermo aedificat audientes, quando est multitudo peccantium, nec sustinet secum juste pium vivere. Non indecens est fugere cong
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ conuersationẽ imitandã nos exten¬
damꝰ. molestias & ꝑicula ñ uitantes Ath¬
leta em̃ si difficultãtẽ certaminis fugerit¬
sederit. Si qͥdẽ in p̃senti tẽpr carceres excilia
contumelias ac labores mͥ tͥbuit:. Sed hoꝵ
om̃iũ finis erit lȩtitia Et erit sermo tuus
mͥ in lȩtitiã & gaudiũ cordis meiqͥa in¬
uocatũ ẽ. nom̃ tuũ suꝑ me dñe ompis¬
Nom̃ qͥppe patris in uocatũ ẽ. suꝑ eũ Non
sedi in consilio ludentiũ Si quando inde¬
bat ꝓphetes ñ sollicitoꝵ consiliũ sed lu¬
dent̾iũ fugiebat illud Unde oportet nos¬
se differentias consilioꝵ solliciti atq lu¬
dentis si hoc consiliũ nom̃ sollicitũ est
si om̃ia cũ ȩcclesiastica diligentia querit.
si sermo cũ disciplina. si uita sollicita ẽ si ne¬
gotia cũ cautela consiliũ ẽ. ñ ludentiũ sed
sollicitoꝵ. Si aut deliquerit studiũ reli¬
gionis & uacauerit lusib mundi istiꝰ qͥue
nunt a prauitate : fit consiliũ ludentium

Expanded text:
 conversationem imitandam nos extendamus, molestias et pericula non vitantes. Athleta enim si difficultatem certaminis fugersed, Erit. Si quidem in praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit. Sed horum omnium finis erit laetitia, et erit sermo tuus mihi in laetitiam et gaudium cordis mei, quia invocatum est nomen tuum supra me, Domine omnipcatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium.
Abbreviated transcription (Latin):
musti O sapientia: filios uere sapientiȩ
Et alibi legimꝰ scriptura dicente ł mittit
dicer: Quis ego sũ qͥ in hoc natus sim ut u¬
dicer atq discernar ꝓpt̃ in crepationes
ꝓpt̃ correptionẽ ꝓpt̃ magisteriũ dum

Expanded text:
nuisti, o Sapientia? Filios vero Sapientiae et alibi legimus, Scriptura dicente: Amittit nuisti virum qui judicer? Quis ego sum qui in hoc natus sum, ut judicer atque discernar propter increpationes, propter correptionem, propter magis
Abbreviated transcription (Latin):
exipso sermone considet : his ipsis dñe diriger¬
tib qͥ maledicebant mͥ uirtꝰ quȩ deficieba
in eis fiat in eis cũ ad pęnitentiã contiersi cos
maledicta qͥb me sequebant᷑ ambulare ceo
recta uiã fiat dñe dirigentib eis Siacto¬

Expanded text:
ex ipso sermone consideret. His ipsis, Domine, dirigentibus, qui maledicebant mihi, virtus quae deficiebat in eis, fiat in eis, cum ad poenitentiam conversi post maledicta quibus me persequebantur, ambulare coeperint rectam viam. Fiat, D
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpta uidice dõ ab om̃ib maliciis seꝑat.
ñ possumꝰ dicere solus sed ebã. Sedemus
qͥppe cũ plurimis. Quando aũt uita
nr̃a fuerit istius modi ut nullus nobis
sensus sermone gestis coequet᷑ tunc
possumꝰ dicere solus sed eba Licet ei qͥñ¬

Expanded text:
tempto judice Deo, ab hominum malitiis separatur, non possumus dicere: Solus sedebam; sedemus quippe cum plurimis. Quando autem vita nostra fuerit istiusmodi, ut nullus nobis sensu, sermone, gestis coaequetur; tunc possumus dicere: Solus sedebam. Licet ei qui no
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine plenꝰ sũ Si arta & an¬
gusta uia ẽ quȩ duc̃ ad intã expedi
tibi ab om̃i dulcedine recedenti ut
amaritudine in p̃senti scło cõplearis
Anignoras qm̃ sollemnitas dĩ uinc¬
tis amaritudinib: celebratur
Ait quippe sermo diumꝰ. Cũ habueridis abẽ

Expanded text:
amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o ił positũ sic & in p̃senti loco
int̃p̃tam : ad notauimꝰ in principio huiꝰ
libri dictũ ł pħam ingentib posui te & reg
& edificatione nequitie subuersa fec̃ in am¬
mab: nr̃is iustitiam ueritateq: regnare
Quom igͥ magis illa conueniunt ap̃o quã
ieremiȩ Sic arbitror & alia plura &
in congruum & blasfemũ udet᷑ ẽẽ si
referatur ad dñm id ẽ eum ego & mat̃
saluator nr̃ dicere miserans alios ad qđ
ꝓbandũ exhibenda sunt testimonia quȩ ma¬
nifesta nulli alii apta sint nisi saluatori

Expanded text:
o positum, sic et in praesenti loco interpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regnaet aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, et alia plura, et incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori:
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ sũ sic̃ qͥ colligit stipulã in messe oe sic̃
racemꝰ in uindemia cũ ñ suꝑsit botrus ad
manducandũ pͥmitiua eumͥ anima quia
homines ñ ẽ. om̃s in sanguine udicantur
Uenit enĩ ut meteret fructꝰ & quasi sti¬
pula insegete reꝑta ꝓpt̾¬
in mensis scelerib: inuentis dic̃. & sic̃
racemus in undemia cũ ñ suꝑ sit botr
auȩ admanducandũ pͥmitiua. In alio
quoq: loco similia hs ad patrẽ loq̃t dicens
quue utilitas in sanguine meo dũ descen¬
do in corruptionẽ. Quid tantopere homa
corpus humanũ qͥd his om̃ib dignũ
inter homines ꝑpetratũ ẽ Quȩ utili¬
tas in sanguine meo dũ descendo in

Expanded text:
factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, et sicut racemus in vindemia, cum non sit botrus ad manducandum primitiva. Heu me, anima quia homines non est. Omnes in sanguine judicantur . Venit enim ut meteret fructus, et quasi stipula in segete reperta proin messe sceleribus inventis, dicit: Et sicut racemos in vindemia, cum non supersit botrus uvae ad manducandum primitiva. In alio quoque loco similia his ad Patrem loquitur dicens: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Quid tantopere nomincorpus humanum? quid his omnibus dignum inter homines perpetratum est? Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo
Abbreviated transcription (Latin):
considemꝰ qͥa om̃ib om̃ia restituit cui uectigal
uectigal. cui timorẽ timorẽ. cui tributũ tri¬
butũ cui honorẽ honorẽ. It uniuersis om̃ia
rep̃sentat nulli debens aliquod officiũ Uer¬
bi gr̃a honorans parentes ut parentes tr̃s
ut fr̃s. filios ut filios. epõs ut ep̃os. presbi¬
teros ut presbiteros. dia conos ut dianos:
fideles ut fideles. cathecuminos ut cathecu¬
minos Si om̃ib om̃ia reddãt. nulli debet
officiũ. Si uͦ redđe debet & ñ reddet ñ po¬
test dicere ñ debui. cũ enĩ debuerit ñ ex sol¬
uet. Qđ aut̃ seqͥt᷑ ñ debuit mͥ qͥsꝗ sic intel
res suas ab his quȩ dicebant᷑ neq uoluer̃
p̃bere se dociles ut mͥ deberent quȩ audie¬
bant idcirco ñ debuit mͥ qͥsꝗ Siquis enĩ uo¬
luerit sermones qͥ dicunt᷑ audire debnitor
fit eoꝵ & quasi debitor etiã usuras exci
disciplinȩ uerba cũ fenore. & fieri debi¬
tores. quã ñ acciꝑe nec debe. Accusant᷑
qͥppe tales dicente ꝓpħa. Nec debuit

Expanded text:
l vectigal, cui timorem timorem, cui tributum tributum, cui honorem honorem , et universis omnia repraesentat, nulli debens aliquod officium, verbi gratia, honorans parentes, fratres ut fratres, filios ut filios, episcopos ut episcopos, presbyteros ut presbyteros, diaconos ut diaconos, fideles ut fideles, catechumenos, ut catechumenos; si omnia omnibus reddat, nulli debet officium. Si vero reddere debet, et non reddit, non potest dicere: Non debui; cum enim debuerit, non exsolvit. Qres suas ab iis quae dicebantur, neque voluerunt praebere se dociles, ut mihi deberent quae audiebant. Idcirco non debuit mihi quisquam. Si quis enim voluerit sermones qui dicuntur audire, debitor fit eorum, et quasi debitor etiam usuras reddedisciplinae verba cum fenore, et fieri debitores, quam non accipere, nec debere. Accusantur quippe tales, dicente propheta: Non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
eni beneficiũ conseqͥt᷑ ipse qui curat: si fruc¬
tũ laboris si in aegrotante conspiciat
&e plȩcitiã mentis eciã ipse conseqͥt᷑ utilitatem
scđm illud qđ alibi dr̃ Beatꝰ qͥ loqͥt᷑ in aures
audientiũ. Hanc igit᷑ utilitate quã conseqͥt᷑
magister ab auditorib: suis si ꝓficiant aud¬
enđo dũ fructꝰ ex salute eoꝵ quodã modo
qsquã e diem̃ debet aucditorib prodẽẽ. quod loquor
teo non su esecutus ꝗ conseqͥtur in his qͥbeati effi¬
cit᷑ dũ in aure loqͥtur audientiũ Potest autens¬
sos & ardentis nature habet auditores quan¬
to plus p̃cepit tanto plus ꝓfec̃ illis int̾rogan¬
dicto qui ordo quȩ scripa uoluntas nde con¬
trari is ait. Non ꝓfui neq ꝓfuit mͥ qͥs quã
Quia aute & alia nob epositio residua est¬

Expanded text:
enim beneficium consequitur ipse qui curat, si fructum laboris sui in aegrotante conspiciat: et per laetitiam mentis etiam ipse consequitur utilitatem, secundum illud quod alibi dicitur: Beatus qui loquitur in aures audientium. Hanc igitur utilitatem ovans consequitur magister ab auditoribus suis si proficiant audiendo, dum fructus ex salute eorum quodammodo Si enim debet auditoribus prodesse, quod loquor:tem non sum consecutus, quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Sesos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogandicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia nob
Abbreviated transcription (Latin):
gat inimicus Ego adsira ÷ͥ pesso. Quni
aut̃ ẽ in imicꝰ nr nisi tabulus qͥ tribulde
nos & iugo seruitutis p̃mebat Adue¬
sũ quẽ astitit patri saluator captutate
dicens terrũ & oꝑtoriũ aereũ uirctuss
tua dura indomabił quȩ molliri ñ queat
uirtꝰ tua id ẽ secans & diuidens c& bene¬

Expanded text:
. Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de capdicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, virtus tua, id est secans et dividens
Abbreviated transcription (Latin):
hostib: suis: obluus cuntur eñ eos quasi
immicos uenire id tantũ modo defide¬
rantes quom dolores & uictus parsimonia
exeoꝵ dispositione nascat᷑ . Quomodo
acutis simo ferro corꝑa secent & execrant᷑
eos quasi actores tañtoꝵ ruciatuũ & n
medicos ꝓpħas ds & unus er medicis
remias fuit corripiens peccatores & con¬
uertere uolens aintiis ad urtutes Nu
uero cũ deberent ea quȩ dicebant᷑ audire
econtrario accusabant ꝓpħam apud uo¬
dices similes sui Exquo factũ ẽ. uet eep
in calũpniis & tristia is fueriinsereũ¬
As coi ꝑuersitate qui quantũ in secfuit
curati er̃ant urcta ꝓpriã aũt in credu
nonunabs nom̃ añi it faccũe ut ignis
ardens in ossib: meis & dissolutus sũ undiq &
inqͥt ego & mat̾ ut qͥd me genuisti uirũ qͥ tudicer
& discernar om̃i t̾rae. It quia aegrotantes bene¬
se consulentẽ & uexta medicine disciplinã au¬
dire contẽpserant ñ ꝓfui in qͥt rursũq qͥa illo

Expanded text:
hostibus suis. Abominantur enim eos quasi hostibus suis. Abominantur enim eos quasi inimicos venire, quasi id tantummodo desiderantes, quomodo dolores et victus parcimonia, ex eorum dispositione nascantur: quomodo acutissimo ferro corpora secent; et exsecrantur eos quasi auctores tantorum cruciatuum, et non medicos prophetas Deus. Unus ex medicis et Jeremias fuit, corripiens peccatores, et convertere volens a vitiis ad virtutes. Illi vero cum deberent ea quae dicebantur audire, econtrario accusabant prophetam apud judices 841 similes sui. Ex quo factum est ut semper in calumniis et in tristitiis fuerit Jeremias, eorum perversitatis, quantum in se fuit, cnominabo nomen Domini. Et factum est ut ignis ardens in ossibus meis, et dissolutus sum undique, inquit, mea mater, ut quid me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae? Et quia aegrotantes ben consulentem, et juxta medicinae disciplinam audire contempserunt: Non profui, inquit. Rursusque quia illo
Abbreviated transcription (Latin):
tant & in alienis calamitatib merore ꝓpͥo
conficiunt᷑. Sẽꝑ enĩ conuersatio eoꝵ ingema¬
tu sẽꝑ incuris ẽ. Nunꝗ cũ letis consortiũ ha¬
bent cũ uulneratis cũ his quoꝵ carnes in¬
comodis uariis debilitant᷑ qͥ febrib ȩstuant
qͥ dolore torquent᷑ uigi seruitio ꝑ seuerant.
ñ obliuiscit᷑ ꝓpositi artis suȩ postꝗ cum his
fuerit quos sermo p̃fatus ẽ Hȩc idcirco
quodã modo sunt animarũ & illuc semꝑ
ire iubent᷑ ubi languentes sint Non enĩ
necesse habent sani medicũ sed hi qͥmale
habent. Qđ aut̃ aluxuriosis egrotantib:
medici paciunt᷑ : hoc sustinent ꝓpħae
ac magistri ablis qͥcurari nolunt Odio
qͥppe habent᷑ quasi p̃cipientes aduersũ
desidia languentiũ quasi ꝓhibentes deliciis
& cibis uari is uti eos qͥcũ sint infirmi no¬
lunt escis infirmoꝵ uti: fugiunt gͦ in obȩ¬
dientes languentes medicos & maledic¬
ts atq in uiriis repellunt eaq prorsus
his faciunt quȩ faciat quis inimitis &

Expanded text:
alamitatibus moerore proprio conficiuntur: semper enim conversatio eorum in gemitu, semper in curis est, numquam cum laetis consortium habent: cum vulneratis, cum his quorum carnes incommodis variis debilitantur, qui febribus aestuant, qui dolore torquentur, jugi servitio perseverant. non obliviscitur propositi artis suae, postquam cum his fuerit quos sermo praefatus est. Haec idcirco quodammodo sunt animarum, et illuc semper ire jubentur, ubi languentes sint: Non enim necesse habent sani medicum, sed ii qui se male habent . Quod autem a deliciosis aegrotantibus medici patiuntur, hoc sustinent prophetae ac magistri ab his 840 qui curari nolunt. Odio quippe habentur quasi praecipientes adversum desideria languentium, quia prohibent deliciis et cibis variis uti eos, qui cum sint infirmi, nolunt escis infirmorum vesci. Fugiunt ergo inobedientes atque languentes medicos, et maledictis atque injuriis repellunt, eaque prorsus iis faciunt, quae faeiat quis inimicis et
Abbreviated transcription (Latin):
estimauimꝰ in dolorib eum ẽẽ & in plaga
& inuexatione ipse aut uulneratꝰ e & in¬
firmatꝰ ẽ ꝓpt̃ iniqͥtates nr̃as Doctrina
pacis nr̃ȩ suꝑ eũ : luiore eiꝰ nos sanati sumꝰ
Igit᷑ suscepit infirmitates peccatoꝵ nroꝵ

Expanded text:
existimavimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus . Igitur 847 suscepit infirmitates peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ atq discernitur & ab aliis qde con¬
dempnat᷑ ab aliis ñ condẽpnat᷑ Si aũt
condẽpnator excipit᷑ aꝑies ei ostiũ in¬
greditur adte credis ineũ uescit᷑ tecũ
Si uero de religione audiens ap̃iana ñ
ceperis eã nichil aliud facies quã con¬
depnas iħm ut mendacẽ ut seductore
inerrore mundũ trahente: quasiiquẽ
me genuisti uirũ qͥ uidicer  discernor
om̃i t̾re. Quicunq penitꝰ ei ñ credunt con¬
dẽpnant illũ. Qui autẽ credunt & ad hue
nat̃ ab ambigentib discernit᷑ Si portas
imaginẽ cȩlestis deposita imagine trena
ne tra condẽpnans eũ. neq int̾ra in qua
uidicat᷑ atq discernit᷑. Uirtꝰ mea defec̃

Expanded text:
ab aliis quidem condemnatur, ab aliis non condemnatur, si autem non condemnatur, excipitur. Aperis ei ostium, ingreditur ad te: credis in eum, vescitur tecum. Si vero de religione audiens Christiana non susceperis eam, nihil aliud facis, quam condemnas Jesum, ut mendacem, ut seductore mundum detrahentem. Quasi quem me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae. Quicumque penitus ei non credunt, condemnant illum. Qui autem credunt, et adhuc ulis condemnatur, ab ambigentibus discernitur. Si portas imaginem coelestis, deposita imagine terreni non es terra condemnans eum, neque terra in qua judicatur atque discernitur : Virtus mea def
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa inmunda labia habens in medio popłi
polluta labia habentis ego habito & re¬
gẽ dñm sabaoth uidi ocuł meis & missus ẽ.
mea & dycit Ecce abstuli im̃qͥtates tuas
& peccata tua purgami Post pristina igͥ
queras repperies: At ñ talis ieremias
Ab ipsis em̃ cunabulis scõ spũ plenus

Expanded text:
 inmunda labia habens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth uidi oculis meis. mea, et dixit: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua purgavi . Pristina igitquaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis enim cunabulis Spiritu sancto plenus
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓfuit mͥ qͥsꝗ In his uͦ quȩ ueriora sunt¬
mͥ qͥsꝗ Oportet igit᷑ & id qđ inusu ẽ. atq in
ȩcclesiis legit᷑ exponere Et hoc qđ in ebreis
codicib inuenit᷑ in tactũ ñ p̃terire Predica¬
uit ieremias mandata diuina nemo his
quȩ p̃dicabant᷑ attendit: Quã obrẽ quasi me¬
dicus libens ac promptꝰ medicamina lan¬

Expanded text:
ntmihi quisquam. Oportet igitur et id quod in usu est, atque in Ecclesiis legitur, exponere; et hoc quod in Hebraeis codicibus invenitur, intactum non praeterire. Praedicavit Jeremias mandata divina; nemo his quae praedicabantur attendit. Quamobrem quasi medicus libens ac promptus medicamina lan
Abbreviated transcription (Latin):
pexeris retro ñ tͥ suffic̃ ad salutẽ nisi & con¬
sequens obserueris nec steteris in tota regio¬
ne ñ enĩ expedit incipienti ꝓficere ut stet
in regionib: sod omoꝵ: Etiã si sodom̃a trans¬
cendisti & a satͥane regione discedens. incipis
lib eẽ. suppliciis expedit ut solueris in mon¬
tẽ ne respexeris retro nec steteris in tota re¬
gione in monte saluũ te fac ne forte copre¬
hendarissiuis a sodomoꝵ riuina ñ cõphendi
ne conuertaris retro nec steteris in tota re¬
gione eoꝵ nec ad alia ꝑgas loca sed cum
inde discesseris ascende̾ in montẽ in quo solo
Ab eo in quo scriptũ ẽ. heu mͥ ego & mat̃
usq ad eũ locũ in quo ait. si conuersus fueris¬
& restituã te
edici corpoꝵ xgrotantib assistentib
& uicta disciplina artis suȩ uolen

Expanded text:
pexeris retro, non tibi sufficit ad salutem, nisi et conpexeris retro, non tibi sufficit ad salutem, nisi et consequens observaveris: Ne steteris in tota regione; non enim expedit incipienti proficere, ut stet in regionibus Sodomorum. Et si Sodomam transcendisti, et a Satanae regione discedens, incipis liber esse suppliciis, expedit ut salveris in monte. Ne respexeris retro, nec steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris. Si vis a Sodomorum ruina non comprehendi, ne convertaris retro, ne steteris in regione eorum, ne ad alia pergas loca, sed cum inde discesseris, ascende in montem, in quo solo Ab eo loco in quo scriptum est: Heu mihi ego mater , usque ad locum in quo ait: Si conversus fueris, restituam te Medici corporum, aegrotantibus assistentes et juxta disciplinam art
Abbreviated transcription (Latin):
Retro ambulabis qͥa auersata es filiũ dĩ & p
hoc etiã adõ patre recessisti . retro ambulab
Qunid aut̃ necesse ẽ. manifesta replicare.:ier
uersi uidȩi intelligunt᷑ qͥa auersata sit xep̃m
idõ retro ambulat. Fuit qͥppe tẽpꝰ quando
ñ ambulauer̃ retro Nunc uͦ ambulant &
conuersi s̃ corde in egrptũ ut retro ambulen
in priora consiđa: iustꝰ eoꝵ quȩ retro sunt
obliuiscens in priora extenditur Peccator
posterioꝵ meminit priora ñ appetens:
qͥ aut posterioꝵ meminit p̃uaricat᷑ in legẽ
iħu dicentis ne conuertat᷑ retrorsũ tollere
uestim̃tũ suũ: in obȩdiens ẽ. dicto eiꝰ : Mem̃toe
respiciens retrorsũ aptus ẽ. regno dĩ In le¬
ge quoq: scriptũ FRepperimꝰ angłos ad
loth egredientes de sodomis dicere ne res¬
pexeris retro. ne steteris in tota regione in
monte saluũ te fac ne forte cõp̃hendaris
Habet & hoc intellectu dignũ sp̃u dĩ. ne
adea nec steteris in tota regione. etiã si p̃

Expanded text:
retro ambulabis . Quia aversata es Filium Dei, et per hoc etiam a Deo Patre recessisti, retro ambulabis. Quid autem necesse est manifesta replicare? Jeruversi Judaei intelliguntur, quia aversata est Christum, ideo retro ambulat. Fuit quippe tempus quando non ambulaverunt retro: nunc vero ambulant, et conversi sunt corde in Aegyptum, ut retro ambulentin priora, considera. Justus eorum quae retro sunt obliviscens, in priora extenditur . Peccator posteriorum meminit, priora non appetens. Qui autem 839 posteriorum meminit, praevaricatur in legem Jesu dicentis: Ne convertatur retrorsum tollere vestimentum suum : Inobediens est dicto ejus: Mementote  respiciens retrorsum aptus est regno Dei . In Lege quoque scriptum esse reperimus, angelos ad Loth egredientem de Sodomis dixisse: Ne respexeris retro, et ne steteris in tota regione: in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris . Habes et hunc intellectum dignum spiritu Dei: Ne, ad ea. Ne steteris in tota regione. Etiamsi prae
Abbreviated transcription (Latin):
dñs Retro ambulabis & extendã manũ
mea suꝑ te & disꝑdã te & ultra ñ sina te
& disꝑłã illos in disꝑsione. Dixi sine filiis
effectꝰ sũ rgestas tenuit me exemplũ ac¬
cipiã. Hostis qͥspia ac ꝑduellis contra im
quis miseret᷑ incipiat offende condẽpnantẽ
Sunt aũt ñ nulli qͥa dicunt ad seueritatẽ
ut ne contristet᷑ qͥdẽ suꝑ eo id magnopere
deuitantes ne ꝑmerore uultꝰ mutent᷑ tudi¬
catorẽ : Et uide quomͦ innumerabilib
angłis himano generi p̃sidentib ne ab

Expanded text:
Retro ambulabis, et extendam manum meam super te, et disperdam te, et ultra non sinam te, et dispergam illos in dispersione. Dixi: Sine filiis effectus sum: egestas tenuit me. Exemplum accipiam: Hostis quispiam ac perduellis contra Impquis miseretur, incipiat offendere condemnantem. Sunt autem nonnulli qui adjiciunt ad severitatem, ut ne contristentur quidem super eo, id magnopere devitantes, ne per moerorem vultus putentur judicatorem, et vide quomodo innumerabilibus angelis humano generi praesidentibus, ne ab
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ necessitatẽ passus sit suꝑ eũ senten
adiecit ut crucifigeret dĩm meũ iħm &
intantũ consurrex̃ scelus ut de ea dicer&
uolui congregare filios tuos quẽ ad modũ
gallina congregat pullos suos subalas
& nolinsti Ecce dimittet᷑ uob domꝰ ur̃a deserta
Angli qͥppe qͥ sẽꝑ auxiliabunt᷑ ei ꝑ quos etiã
lex morsi tradita ẽ disposita ꝑ angłos in
manu mediatoris deseruer̃ eã: Et dixer̃
multis facinorib oppressa est. Iħm int̃fec̃¬
uir in uirũ. excorabunt ꝓeo Si aut in
dñm peccauerit. qͥs orabit ꝓeo bran

Expanded text:
o necessitatem passus sit super  Al. ut adjecit, ut crucifigeret Dominum meum Jesum, et in tantum surrexit scelus, ut de ea diceretvolui congregare filios tuos, quasi gallina congregans pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta Angeli quippe qui semper auxiliabantur ei, per quos etima lex Moysi tradita est, disposita per Angelos in manu mediatoris , deseruerunt eam, et dixerunt: Multis facinoribus oppressa est, Jesum interfecvir in virum, exorabunt pro eo; si autem in Dominum peccaverit, quis exorabit pro eo?
Abbreviated transcription (Latin):
iłm filiũ dĩ si fecisti conuitiũ sꝑui gr̃e Quis
parcet suꝑte qͥs contristabit᷑ ste Quis reuer
tet᷑ rogare ea quȩ in pace s̃ tibi Ipsũ iħm
qͥ rogabat parit̃ & p̃stabat ea quȩ erant
in pace ꝓdidit anima peccatrix: Quis po¬
test ultra rogare conuersus ad eaquȩ sunt
in pacȩ tͥ Scientes gͦ qͥa impossibile ẽ. qͥ se

Expanded text:
quis parcet super te? quis contristabitur super te? quis rever tetur rogare ea quae in pace sunt tibi? Ipsum Jesum, qui rogabat, pariter et praestabat ea quae erant in pace, prodidit anima peccatrix: quis potest ultra rogare, conversus ad ea quae sunt tibi in pace? Scientes ergo quia impossibile est e
Abbreviated transcription (Latin):
sint mecũ. & sic̃ ego inte & tu inme unũ
sumꝰ : ut & isti in nob̾ unũ sint. Qđ si audi¬
ens ꝑfectiorẽ & eminentiorẽ hereditatẽ
a dõ dici ignoras & ambigis qͥd illud sit
qđ sub hoc nomine designet᷑. Audiqͥa dãs
sapientia ẽ: cui gͦ dr̃ hereditas ẽẽ dñs iste

Expanded text:
sint mecum; et sicut ego in te, et tu in me, unum sint mecum; et sicut ego in te, et tu in me, unum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambies quid illud sit, quod sub hoc nomine designetur. Audi quia; Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haeredit
Abbreviated transcription (Latin):
danem : ñ dedit leuitis habitacula. portionẽ
quȩ eos c̃tingebat Iħc autẽ dedit ñ solũ in his
tribub quas ipse dispensat. uerũ & in his
quȩ a morsen transiordanem fuerant collo¬
cate. Habitacula & enĩ leuitis in singuł tri¬
bub: decernunt᷑. ut ꝑ hoc multo magrafi¬
centiꝰ mrsteriũ nosceremus. Iste erã or¬
do leuiticꝰis & sac̃dotał qͥdĩ sapientiȩ & sci¬
entiȩ oꝑam impendet. ñ potuit a morse
sortẽ habitationis acciꝑe : quia ñ erat mor¬
de om̃ia tua quȩ habes & da
pauꝑib & habebis thesaurũ in
sequere me. Hoc ẽ. enĩ partẽ dare leuitis
Nec potuit dicere morses. qͥa qͥ ñ renun¬
tiauerit om̃ib quȩ possidet : ñ potest eẽ m̃s
id circo ipse habitacula sac̃dotũ & leuitarũ
dispensare ñ potuit. Beatꝰ gͦ est qͥse exhi¬
bet talẽ & in istis om̃ib quȩ p̃cepit iħo
in uenit᷑ eẽ. ꝑ fectꝰ  ab iħu sortẽ cęlestis
mansionis accipiat infuturũ de quo dic̃¬

Expanded text:
n dedit Levitis habitaculi portionem quae eos contingebat. Jesus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dispensat, verum etiam illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant collocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et permulto magnificentius mysterium nosceremus. Iste enim ordo Leviticus et sacerdotalis, qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyde omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses: quia « qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest esse idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatas ergo est, qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu sortem coelestis mansionis accipiat in futuro, de quo i
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ umbre & exemplo deseruiunt cȩ¬
lestiũ. I i qͥ legẽ suscipiunt quȩ ẽ. illiꝰ¬
S
teplũ erat altare. erat & uisibił cultꝰ. erans¬
& pontifices & sac̃dotes. c̃stabant etiã cun¬
tates & inci iudeȩ. & om̃ia hȩc quȩ in hoc

Expanded text:
ic umbrae et exemplaria deserviunt coelestium hi qui legem suscipiunt, quae est illius templum, erat altare, et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates
Abbreviated transcription (Latin):
quidã. qͥ uirtute animi & meritoꝵ gr̃a
ceteros om̃s p̃cedunt. qͥb ipse dñs eẽ. here¬
ditas dr̃ Et si fas ẽ audere in talib: & ara¬
ni reconditi aliqͥd aꝑire uideamꝰ ne forte il¬
lud sit : qđ sac̃ dotũ uel leuitarũ figura la¬
tentis ostendit᷑. qͥa in om̃i popło eoꝵ dico qui
saluant᷑. Maior sine dubio pars ẽ & longe
numerosior qͥ simplicit̃ credentes intimore di
les dño placent. Pauci uero sunt & ualde
mentem suam mundam puramq seruan¬
tes. atq om̃ib preciosis uirtutib: animas
excolentes cȩteris simpliciorib ꝑ doctri¬
nȩ gratiam in lumine quo gradiuntur
& ueniunt ad salutẽ Tortasse nc̃ sub le¬
uitarũ & sac̃dotũ nomine de signantur.
quorꝑ hereditas ipse dñs qui est sapien

Expanded text:
 gratia caeteros homines praecedunt: quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Etsi fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in timore Dei, les Domino placent. Pauci vero sunt et valde mentem suam puram mundamque servantes, atque in omnibus praeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur, et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris nr̃i dĩ. e cȩł descendens ueritas de
t̃ra orta ẽ & iustitia de cęlo ꝓspex̃: umbre
& exemplaria cecider̃. Cecidit enĩ herłm
cetidit templum. altare sublatũ ẽ : ut iam¬
neq in monte garitin. neq ierus olrmis sit
locus ubi oportet adorare : sed ueri ad o¬
ratores Iad orant patr̃e in sp̃ũ & ueritate
ad orent. Sic gͦ p̃sente ueritate trpꝰ & um¬
bra cessauit. E cũ ad eẽt. tẽplũ illud qđ¬
ꝑ sp̃m dĩ & uirtutẽ altissimi. in utero uirgi¬
nis fabricatũ est : diruptũ ẽ. tẽplũ ex lap̃i¬
dib: fabricatũ. ad erat pontifex futuroꝵ
bonoꝵ: Cessant pontifices tauroꝵ & her¬
coꝵ: Venit agnꝰ dĩ qͥ tollit peccata mundi:
destitit agnꝰ ex petudib assũptꝰ & nequaꝗ¬

Expanded text:
atoris Dei nostri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent. Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit; et cum adesset templum illud, qm Dei et virtutem Altissimi in utero Virginis fabricatum est , dirutum est templum ex lapidibus fabricatum. Aderat pontifex futurorum bonorum, cessaverunt pontifices taurorum et hircorum. Venit Agnus Dei, qui tollit peccata mundi, destitit agnus ex pecudibus assumptus, et nequ
Abbreviated transcription (Latin):
tror qđ sic̃ sol iste dies fac̃ huc mundo: ita
& sol iustitiȩ faciat aliqͦs dies sp̃itales. qͥ fulgo¬
re ueritatis & lãpadȩ sapientiȩ illustrent᷑ Si
qͥ gͦ in p̃ceptis uita hanc p̃sentẽ ꝗ sic̃ iacob dice¬
bat paucoꝵ & maloꝵ dierũ est trans egerit.
& immaculatũ se ab hoc mundo custodierit:
atq: om̃s ad ũsarios & hostes suos subiecerit
tos. Tali gͦ qͦdã ordine intelligendus ẽ. & iħc
exdiuins responsis ꝓuectꝰ dierũ ꝓnuntiari

Expanded text:
e diem facit mundo huic, ita et Sol justitiae facit aliquos dies spiritales, qui fulgore veritatis et lampade sapientiae illustrentur. Si quis ergo in praeceptis Dei vitam hanc praesentem, quae sicut Jacob dicebat, « paucorum et malorum dierum est , » transegerit, et immaculatum se ab hoc mundo custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, tos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et Jesus ex divinis responsis provectus dierum pronuntiari.
Abbreviated transcription (Latin):
in talib id ẽ. corporalib curis: minꝰ legi
dantib: legidĩ : tu ꝑiclitaris Obscurabit᷑
enĩ pondus scientiȩ quȩ in ilł est: te ñ ministran¬
te oleũ lucernȩ & culpa tua illud inueniȩt
qđ dix̃ dñs. Quia  cȩcꝰ ceco ducatũ p̃bens:
ambo in fouea cadunt. Sed & illud in te¬

Expanded text:
poralibus curis, minus legi dantibus legi Dei, tu periclitabis. Obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet, quod dixit Dominus: Quia caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent. Sed et illud
Abbreviated transcription (Latin):
& hic modo scriptũ ẽ: Quia t̾ra delicta ẽ.
multa ualde Putasne cõtraria sibi scriptura¬
cõtineat: hoc ne leuit̃ suspicandũ ẽ. Sed redeanꝰ
ad intelligentiã sp̃italẽ : & in ea in uenies nicd
eẽ cõtrariũ. Intuere dñi & saluatoris nr̃i pͥm
quidẽ ad uentu cũ uenit seminare ũbũ
& qͦmͦ ad uersarias potestates exea & angłos
refugas qͥ gentiliũ mentes obseđant effugauit
& in terim seminauit ũbũ atq ȩccłas ꝓpagus

Expanded text:
 hic modo scriptum est quia terra relicta est multa valde? Putasne contraria sibi contineant? hocne leviter suspicandum est? Sed redeamus ad intelligentiam spise contrarium. Intuere Domini et Salvatoris nostri primum quidem adventum, cum venit seminare semen et quomodo adversarias potestates ex ea et angelos refugas qui gentilium mentes obsederant effugavit, et interim seminavit verbum atque Ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
Habent igit᷑ ꝓmissionẽ suã & reqͥeuer̃ & di¬
gni iudicati sunt ꝑ morsen caꝑe hereditatem
Uerũ tam̃ adhuc & ipsi pugnant & in certa¬
mine s̃ ꝓ his qͥ sub iħu militant. Sed reqͥris
qͥ s̃ isti qui pugnant. & quȩ ẽ. ista pugna ꝗ illi
gerant Ego sic arbitror qđ om̃s illi qͥdor¬
mier̃ ante nos patres . pugnent nob̵cũ : &
aduiuent nos orationib: suis Ita ñaq etiã
quendã de semorib magistris : audiui dicen¬
tẽ in eo loco in quo scriptũ ẽ. in numeris qͥa
ab linget srnagoga illa hanc srnagoga sic̃
ablinget uitulus herbã uiridẽ de cãpo: dice¬
bat quare huiꝰ modi similitudo assũpta est
nisi qͥa hoc ẽ. qđ intelligendũ est in loco qͦ sr¬
nagoga dĩ quȩ nos p̃cessit in scĩs ore & lin¬
gua cõsumet adũsam srnagogã idẽ ora¬
tionib & p̃cib: adũsarios nr̃os cõsumet
Non gͦ in armis pugnandũ ẽ nob̵ adũsus

Expanded text:
missionem suam, et requieverunt, et digni judicati sunt per Moysen capere haereditatem; verumtamen adhuc et ipsi pugnant, in certamine sunt pro his qui sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est pugna ista quam illi gerunt? Ego sic arbitror, quod omnes illi, qui dormierunt ante nos, patres pugnent nobiscum et adjuvent nos orationibus suis. Ista namque etiam quemdam de senioribus magistris audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est in Numeris quia ablinget synagoga illa hanc synagogam sicut ablingit vitulus herbam viridem de campo; dicebat enim: Quare hujusmodi similitudo sumpta est, nisi quia hoc intelligendum est in loco quod Synagoga Domini, quae nos praecessit, in sanctis oret, gua consumet adversarias synagogas, id est, orationibus et precibus adversarios nostros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ : usq ad fines t̾rȩ In conspectu eiꝰ ꝓcident
ȩhropes : & de transripis fluminũ ȩdmrope of¬
ferent sacrificia Unde c̃stat qđ in scđo ad¬
uentu hanc trã multã quȩ suꝑ ẽ : obtinebit
iħc. Sed & beati s̃ illi qͥ pͥmo eiꝰ aduentu ob¬

Expanded text:
num usque ad fines orbis terrae in conspectu ejus. Procedunt Aethiopes de trans ripas fluminum: Aethiopes offerent sacrificia; unde constat quod in secundo adventu hanc terram multam, quae superest, obtinebit Jesus. Sed beati sunt illi qui p
Abbreviated transcription (Latin):
ptura p̃sbit̃ aut senior appellatꝰ. sed his qͥ
longe pͥoris tẽporis uitã dux̃. Primꝰ in scrip¬
turis scĩs abraã p̃sbit̃ aut senior appellatur
dictũ etiã ad morsen ẽ. a dño. Elige tͥ ab om̃a
obserua etiã tu o auditor in om̃i scriptura si¬
cubi in uenire potes appellationẽ hanc. senior
&& plenꝰ dierũ forsitan suꝑ aliquẽ peccatorẽ

Expanded text:
d is qui longe brevioris temporis vitam duxit, primus in Scripturis sanctis Abraham presbyter vel senior appellatur . Dictum est etiam ad Moysen a Domino: Elige tibi ab omni observa etiam tu, o auditor, in omni Scriptura, sicubi invenire potes appellationem hanc, « senior et plenus dierum, » positam super aliquem peccatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sbitĩ ñ eo appellent᷑ qđ longeuã
duxerint intã. sed ꝓmaturitate
sensus & grauitate ueneranda hac appellati¬
dus qͥs p̃sbit̃ uł senior uidet᷑. ñ magis aliũ
oportebat hoc nomine censeri ꝗ pͥmũ adã.
uł certe matusalã. aut noe qͥ utiq: plurib: an

Expanded text:
 appellantur quod longaevam duxerint vitam; sed pro maturitate sensus et gravitate venerandae vitae hac appellatidus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quam primum Adam, vel certe Mathusalem, aut Noe, qui utique pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã in int̾iorib: tab̵naculi mesterioꝵ c̃sciꝰ
eo qđ liber hic non t̾a gesta nob̃ filii naue in¬
dicet. quã iħu & dm̃i ñri sacram̃ta depingat
Ipse ẽ. enĩ qͥ post mortẽ morsi suscepit imꝑiũ
Ipse ẽ. qͥ duc̃ exercitũ & c̃fligit cũ amalech et
qđ ibi adumbrat᷑ in monte manib extensis:
affligit cruci suȩ tumphans pͥncipatꝰ & po¬
ioħem. Uis autẽ de scripturis ꝓferã docu¬
m̃ta qđ lex morses appellat᷑ : audi qͥd dic
in ȩuangłio : Habent morsen & ꝓpħas : au¬
legẽ nominans Defunctꝰ ẽ. gͦ morses fa¬
mulus dĩ: defuncta ẽ em̃ lex & legalia p̃¬
cepta ĩa cessant Aut si parũ auctoritatis

Expanded text:
verum etiam in interioribus tabernaculi mysteriorum conscius t? Nempe eo quod liber hic non tam gesta filii Nave indicet quam Domini Jesu nobis sacramenta depingat. Ipse enim qui post mortem Moysis suscepit imperium, ipse est qui ducet exercitum et confliget adversus Amalec. Et quod ibi adumbratur in monte manibus extensis, affigit cruci suae triumphans principatus et poJoannem . » Vis autem de Scripturis proferam documenta quod lex Moyses appellatur? Audi quid dicit in Evangelio: « Habent Moysen et prophetas, aulegem nominans. Defunctus est ergo Moyses famulus Dei, defuncta enim est lex, et legalia praecepta jam cessant. Si ergo co