comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conciues uidetis: Unde & matħs angelũ
apparuisse describens. ait Erat aspectꝰ eiꝰ
sicut fulgur: & uestimenta eiꝰ sic̃ nix: In
fulgure õenim t̾ror timoris est: in niue
autemblandimentũ candoris: Quia uͦ
om̃ipotens ds & terribilis est peccatoribꝰ.
& blandus iustis recte testis resurrectio¬
nis eius. angeliis. & infulgure uultꝰ &
in candore habitus demõstrat᷑ ut de
ipsa sua specie & terreret reꝓbos. & mul¬
ceret pios. Unde recte quoq populũ ꝑ de-¬
serta gradientẽ. columpna ignis ĩnocte.
& columpna nubis preibat in die: In
igne etenim t̾ror est: in nube autẽ. uisio¬
nis lene blandim̃tũ: Dies uero. uita iꝰti
& nox accipitur uita peccatoris. Uñ
&conuersis peccatoribus paulus dicit
fiustis aliquando tenebre: Nunc autẽ
lux in dño: In die gͦ. ꝑ nubem colump¬
na monstrata est:& innocte ꝑ ignem: qͥa
omnipotens ds. &blandus iustis. & ter-¬
ribilis apparebit iniustis. Istos. in iudi

Expanded text:
concives videtis? Unde et Matthaeus angelum concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ redemptor nr̃ iam presentis uitȩ corrup¬
tionem transierat. recte angelus qui nun¬
dare ꝑhennẽ eius uitã uenerat. in dextera
sedebat: Qui stola candida cooꝑtꝰ appa¬
ruit: quia festiuitatis nr̃e gaudia nun-¬
tiauit Candor & enĩ uestis. splendoreos¬
nr̃ȩ denuntiat sollempnitatis: Nĩȩ dicaoꝰ
an sue: S ut fateam᷑ ueriꝰ & suȩ dicamꝰ &
immortalitatẽ redux̃. & angeloꝵ festiui¬
tas extitit: quia nos reuocando ad cȩlestia.
eoꝵ numerũ impleuit: In sua gͦ ac nr̃a
festiuitate. angelus in albis uestibꝰ appa¬
ruit: quia dum nos ꝑ resurrectionẽ dñicã
ad suꝑna reducim᷑. cȩlestis patriȩ
dampna reparant᷑. Sed qui
Sed quid
uenientes femina Snas affatur. au¬
diamus. Holite expauescere. Ac
si aꝑte dicat: Paueant illi qui non
amant aduentũ suꝑnoꝵ ciuiũ: etimes¬
cant qui carnalibus desideriis pressi. ad
eorum se societatẽ ꝑtingere posse despe-¬
rant. Uos autem cur ꝑtimescitis quȩ ur̃os

Expanded text:
 redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus et immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros
Abbreviated transcription (Latin):
dictatum loqui consueui.
sed quia lascescente sto¬
macho ea quȩ dictauero
legere ipse non possum:quosdam ur̃m
minus libent̾ audientes intiieor. Unde¬
Enunc amemet ipso exigere contra morem
uolo.ut int̾ sacra missarũ sollempnia. lec¬
tiones sc̃i euangelii non dictando sed col¬
loquendo edisserã. sicq excipiant᷑ ut lo¬
quimur: quia collocutionis uox. corda
torpentia plusqͣm sermo lectionis excitat:
& quasi quadam manu sollicitudinis ut
euigilent pulsat: Et quidẽ ad hoc opus
me sufficere posse ñ uideo: s tam̃ uires
quas imꝑitia denegat. caritas subminis¬
trat. Scio namq qui dix̃ aꝑios tuũ: & ego
adimplebo illud Bonum gͦ opus nob̾
inuoluntate sit: nam ex diuino adiuto.¬
rio erit in ꝑfectione: Dat loquendi ausũ.
ȩtiã resurrectionis dñicȩ tanta sollemp.¬
nitas: quia & indignum ualde ÷. ut eo die

Expanded text:
dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die
Abbreviated transcription (Latin):
eretur non reꝑcussit: quin potꝰ im ipsa
passione. ꝓ. suis orauit inimicis di¬
cens: Pat̃ dimitte eis: nesciunt enĩ quid
faciunt: Ita simplicitatem quam infantibꝰ
labit. Iste est gͦ puerquimitandus paruu-¬
lis ꝓponit᷑. & sequendus: Nam ipse dicit:
Tolle crucemtuam. & sequere me: Sermo s̃

Expanded text:
teretur, non repercussit; quin potius in ipsa teretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibuslabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me .
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cęloꝵ. Reuocat gͥ eos adoriginis
suȩ fontem. & retrorsum ad infantiã redi¬
re compellit: scilicet. ut qui corꝑe fragili
senuerant. innocentiȩ moribus renascan¬
tur: sicut ait saluator. Nisi quis renatus
fuerit ex aqua ce spũscõ: non intrabit in
regnum di Dicitur ergo apł̃is: Hisi conũsi
fueritis. & efficiamini sicut pueꝵ iste:. Ñdic̃
sicut puerustr: sed sicut puer iste unum
elegit: unum ꝓponit: Uideamus igitur
quisille tantus sit: qui discipulis ꝓponit᷑
umitandus: Non hunc arbitror eẽ de plebe.
non de publico. non de multitudine cȩt̃or.
p̃cipue qui ꝑ apłos.uniuerso mundo tn-¬
buit scitatis exemplum: Ñ inqͣm hunc
de publico eẽ arbitror: sed de cȩlo: Ipse est
enim de cȩlo puer:de quo dic̃ isaias ꝓpha
Puer natus est nob̾: filius datꝰ est nobis.
Ipse plane puer est.qui sicut ĩnocens. cũ
malediceretur non remaledix̃. cum ꝑcu¬

Expanded text:
regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de multitudine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percu
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur: spoliantibꝰ non resistit cedentibꝰ
non repugnat: Deniq sicut iussit dñs. e¬
tam orat ꝓ inimicis: auferenti cunicã.
relĩquit & pallium. uerberanti maxillã
p̃bet & alt̾am: nisi quod in hoc melior est
xp̃i infantia. qͣm naturȩ. Illa enim peccare
nescit: ista contempnit. Illa ꝑ infirmita¬
tẽ in noxia est: ista est innocens ꝑuirtutẽ
Atq ideo laudi magis asscribendum est
non tam male facere ñ posse qͣm nolle. Ergo
sicut diximus. ȩtates quȩdã sunt meritoꝵ
Nam & senectiis moꝵ. inuenit᷑ inpueris:
& innocentia infantũ. repperit᷑ insenibꝰ.
Deniq quod in iunioribꝰ. senectus q̃dam
sit honestatis. dicit ꝓpħ̃a. Senectus est uene-¬
rabilis non diuturna: nec numero annoꝵ
computata: Cani sunt enim sensus homi¬
nis: Ad apłos autem iam seniores & maiores
natu dicit dñs: Nisi conuersi fueritis & effi¬
ciamini sicut puer iste: non introibitis in

Expanded text:
irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna, nec annorum numero computata; cani enim sunt sensus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in
Abbreviated transcription (Latin):
& admirabile donum concessit
nob̾ ds hunc pasche salutarem
diem. in quo resurgens dñs resurrectionẽ
prestitit uniuersis: & de imis ad altiora
conscendens. nos quoq ad suꝑiora de in¬
bra: Resurgente gͥ xp̃o: om̃ia necessario
cumeo sua uiscera resurrexerunt: Dum enĩ
ille ab inferis transit ad suꝑos:nos de mor¬
te transire fec̃ aduitam: Pascha enĩ hebra¬
ice. transitus dr̃ uel ꝑfectꝰ: scilicet quia ꝑ hoc
mist̾ium. de peioribꝰ ad meliora transitus.
Bonus transitus est. transire de peccatis
adiusticiam: de uitiis ad uurtutes ad in¬
fantiam de senectute: Infantiã autẽ dixe¬
rim non etatis. sed simplicitatis: Habent
enim & merita etates suas: In occiduis enĩ
prius constituti eramus senio peccatoꝵ: re¬
surgente xp̃o. renouatisumꝰ innocentia
paruuloꝵ: Habet & xp̃iana simplicitas
infantiã suam: Sicut enm infansnescit iras¬
ei fraudare non nouit. referire non audet¬
ita & xp̃ianitatis infantia .ledentibꝰ non

Expanded text:
 mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inbra , resurgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audetet Christianitatis infantia laedentibus non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tenebrȩ cum lux descendit ad inferos:
Igit᷑ fr̃s. om̃sin hac die sc̃ã ex ultare debeoꝰ.
Nullus se a cõmuni leticia. peccatoꝵ consci¬
entia subtrahat: nullu apublicis uotis.
delictorum sarrina reuocet᷑: Quiuis enim
peccator. in hac die de indulgentia non de¬
bet desperare: est enimp̃rogatiua ñ par¬
ua: Si enim latro paradisum merunit cur
nonmereatur ueniã xp̃ianus: & si illi dñs
cum crucifigit᷑ miseret᷑. multomagis huic
miserebit᷑ cum resurgit & si passionis hu¬
militas tantum prestitit confitenti. resurrec¬
tionis gła. quantũ tribuet dep̃canti: Lar¬
gior enim ad prestandũ solet ẽẽ. sicut ipsi
scitis leta uictoria: qͣm addicta captiuitaᷤ.

Expanded text:
sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse est enĩ ut sol in eius resurrectione
gaudeat. in cuius passione condoluit: &
cuiꝰ mortem ligubri quadam caligine ꝓse¬
cutusest. eiꝰdem uitam. nitidioris lucis splen¬
dore suscipiat: &e tamqͣmbonus minister
sicut tunc obscuratꝰ est ad exẽquias sepultẽ.
modo choruscet in resurrectionis obsequiũ.
In passione enĩxͥ caliginũ se nocte curumde¬
dit. & iudeoꝵ facinus mundo teste conge¬
muit: Indicium enĩ quoddã doloris in sole :
tanto sceleri officium luminis denegasse.
& ultione quadam iudeoꝵ oculis tenebras
infudisse: ut quoꝵ mentẽ cecitas inuase¬
rat. eoꝵ oculos cecitas occuparet: nec luceret
eis mundilumen. a quibus fuerat lumen sa¬
lutis extinctum: Dampnatio gͥ quȩdam in-¬
gertur phanseis: lit tenebras in die iudicii
peccatoribus reꝓmissas. iam apud supos
patiantur: Apud superos gͦ crucifixo xp̃o¬
ĩmorantur tenebre: Quid mirũ si ap̃ suꝑos

Expanded text:
necesse enim est ut sol in ejus resurrectione necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc
mundum: Quod in infernoluceat. ait ꝓpha.
Qui sedebant in regione umbrȩ mortis: lux
orta est illis: Quod in cęlis dies iste ꝑmaneat.
refert dauid. dicens: Ponam in scłm scłi sem̃
filius: cui pater dies. diumitatis suȩ eructuat
archanũ. Ipse inqͣm est dies: qui ait ꝑ salo¬
monẽ. Ego feci ut oriretur in cȩlo lum̃ inde-¬
ficiens: Sicut gͦ diemcȩli. nox om̃inonon se¬
quitur: ita & xp̃iiusticiã peccatoꝵ tenebrȩ ñ
secuntur: Semꝑ enim dies cȩli splendet. lucet.¬
& fulget: neq aliqua potest obscuritate con¬
cludi: Ita &e lumen xp̃i semꝑ micat. radiat.¬
& choruscat: nec aliqua potest delictoruo
caligine comprehendi: Unde ait euange¬
lista ioħ̃s: & lux intenebris lucet: & tenebre
eam non comprehenderunt. In resurrectiõe
gͦ xp̃i elementa om̃ia głant᷑ Nam & solem
ipsum. arbitror eẽ in hac die solito clariorẽ.

Expanded text:
illuminat omnem hominem venientem in hunc illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculFilius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem;
Abbreviated transcription (Latin):
gratulandum est. his utiq gratulandũ est.
quos dies ipsa complectit᷑. Celum autẽ & tar¬
tarus. extra huiꝰmundi diem sunt consti-¬
cuta: Quomodo gͥ possunt ea elementa ad
festiuitatem huius diei uocari: cuiꝰ diei ambi¬
ui eontinent᷑: S hȩc dies qͣm fec̃ dñs. penetͣt
om̃iauniuersa continetãelum. t̾ram. carta¬
rumq complectit᷑. Lux enĩ xp̃i ñ pariẽtibus
obstruit᷑ non elementis diuidit᷑: ñ tenebͥs
dies sine fine: Ubiq splendet ubiq radiat:
ubiq non deficit: Quod autem iste dies xp̃c
sit. apłs dicit: Nox p̃cessit: dies autẽ appropin¬
quauit: Precessit inquit nox. ñ sequit᷑ ut
intelligas suꝑueniente xͥ lumine. & diaboli
tenebras effugari. & peccatoꝵ obscũra non
subsequi: & iugi splendore. p̃teritas caligi¬
nes depelli. subripientia delicta ꝓhiber.
collustret: scriptura cestat᷑: Quod enim suꝑ
t̾ram fulgeat. dicit ioħs: Erat lux uera: quȩ

Expanded text:
gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebrdies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem iste dies Christus sit, Apostolus dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. arumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝓpħa exultandum p̃cep̃ & letan¬
dum: Om̃s enim creaturas. ad
Ihuiꝰ diei festiuitatẽ dauid sc̃s in-¬
uitat. Nam in hac die ꝑ resurrectionẽ xp̃i a¬
reddit mortuos: innouata t̾ra germinat re-¬
surgentes: celum reseratũ. suscipit ascenden-¬
tes: Deniq ascendit latro inparadisum: scõꝵ
corꝑa ingrediunt᷑ in scãm ciuitatẽ: Ad uiuos
mortui reuertuntur: & ꝓfectu quodam. in re-¬
surrectione xͥ adaltiora cuncta elementa se
tollunt. Tartarus quos ht̃ reddit ad suꝑos:
t̾̃ra quos sẽpelit mitait ad cȩlum: cȩlum quos
suscipit. representat ad dñm & una eadẽq
oꝑatione. saluatoris passio eleuat de imis.
suscitat de t̾renis: collocat in excelsis: Resur¬
rectio enim xp̃i defunctis est uita peccatoribꝰ
uenia: scĩs est gła Omnem gͦ creaturã. ad
festiuitatem resurrectionis xp̃i. dauid sc̃s in¬
uitat: Ait enim exultandum inhac die quã
fecit dñs&letandũ S dicit aliquis: Simn die

Expanded text:
a exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi areddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die
Abbreviated transcription (Latin):
ti titulum głȩ incęlo: pone signũ uicto¬
riȩ in inferno: Hec mora. ꝓꝰqͣm audita est
postulatio atq alt̾catio innumerabiliũ
captiuoꝵ statim iussu dñi. om̃s antiqui
iusti. iura potestatis acceperunt atq in
suos tortores ipsi ꝓtinus cormenta conuer¬
tunt: humili supplicatione cum ineffabili
gaudio clamantes dño. ac dicentes: Ascen¬
de dñe iħu expoliato inferno:o auctore mor¬
tis. suis uinculis inretito. redde iamleticiaor
mundo: Iocundentus in ascensu tuo fide¬
les tur: aspicientes cicatrices corꝑis tui: fẽc
se sua potentia suscitauit: & iterũ inmacu¬
lata carne uestiuit: Discipulis suis appa¬
riit: ut dubitationẽ auferret incredulis.
Clauoꝵ uulnera demonstrauit: ut nul¬
lam suspitionem relinqueret manicheis.
tui multoꝵ apparuit: ꝑnubem in cȩlos
ascendit: ⁊ sedem suam ad patris dexterã
unde numꝗͣ uerbum discesserat. collocauit:
Exultent gͦ populixp̃iani: ꝓ quibus san¬

Expanded text:
ti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoriae in inferno. Nec mora, postquam audita est postulatio atque altercatio innumerabilium captivorum, statim Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tormenta convertunt, humili supplicatione cum ineffabili gaudio clamantes ad Dominum, ac dicentes: Ascende, Domine Jesu, spoliato inferno, et auctore mortis vinculis suis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. Fecse sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulis: clavorum vulnera demonstravit, ut nullam suspicionem reltui multorum apparuit, per nubem coelos ascendit, et se in sede sua ad Patris dexteram, unde nunquam Verbum discesserat, collocavit. Exsultent ergo populi christiani, pro quibus san
Abbreviated transcription (Latin):
tum conuersa sunt gaudia tua: Dum tu
xp̃m suspendis in ligno: ignoras qͣnta
dampna sustineas in inferno: P reuidere
non poteras: quia euersorem regnitui. in
mortem sine reatu aliquo ꝑducebas: At¬
tenderes causam: requireres culpã: In qͦ
nichil mali cognoueras: quare eũ ad nrão
patriam ꝑducebas: Istum liberum ad
istas crudeliũ ministroꝵ infernaliũ uo¬
ces: sine aliqua mora ad imꝑium dñi
ac saluatoris. om̃s ferrei confractisunt
uectes Ꝙecce subito ĩnumerabiles scõꝵ
populi qui tenebant᷑ in morte captiur.
saluatoris sui genibꝰ obuoluti. lac̾mabil
eum obsecratione deposcunt.dicentes:
Aduenisti redemptor mundi. aduenisti:
quem desiderantes cotidie sꝑabamus:
Aduenisti. quem nobisuenturũ lex nunti¬
ne uiuens indulgentiã peccatoribꝰ mun¬
di soluere defunctos: captiuos inferni:
Descendisti ꝓ nobis ad inferos. noli nob̾
de ẽe cum fueris reuersus ad suꝑos. Posuis¬

Expanded text:
tum conversa sunt gaudia tua. Dum tu tum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum addistas crudelium ministrorum infernalium voces, sine aliqua mora ad imperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui tenebantur in morte captivi, Salvatoris sui genibus obvoluti, lacrymabili eum obsecratione deposcunt, dicentes: Advenisti, Redemptor mundi; advenisti, quem desiderantes quotidie sperabamus; advenisti, quem nobis futurum Lex nuntine vivens, indulgentiam peccatoribus mundi, solvere defunctos captivos inferni. Descendisti pro nobis ad inferos; ne derelinquas nos, cum fueris reversus ad superos. Posuis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. hic ne est ille. de cuiꝰ tibi semꝑ futura mor¬
te plaudebas: Ipse est incuiꝰcruce. omnem
mundum tibi subiugandum ẽẽ credebas:
Ipse est in cuiꝰexitu. nob̾ tanta spolia ꝓmit¬
tebas: Quid est quod egisti: Quid est quod
facere uoliusti: Ecce iam totas tibi tenebs̃
suo ipse splendore fugauit. & om̃s tuos car¬
ceres fregit captiuos eiecit. ligatos soluit:
luctus eoꝵ in gaudium cõmutauit: Ecce
ipsi qui sub nr̃is solebant suspirare torm̃¬
tis: insultant nobis de ꝑceptione salutis.
&non solum iam nichil uerent᷑: insuꝑ &
minantur: Numqͣm hic ita suꝑbi erant
mortui: nec aliquando sic potuerant lȩti
ẽẽ captiui Ut quid huc istum adducere
uoluisti: quo ueniente. om̃s sunt leticiȩ
restituti. qui ante fuerant desperati: Nul¬
lus hic iam solitus eoꝵ mugitus audituꝵ:
ras ꝑ paradisi amissionẽ: nunc ꝑdidisti
ꝑ crucem: Periit omnis lȩticia tua: in luc¬

Expanded text:
noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura mornoster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte plaudebas? ipsene est in cujus cruce omnem mundum tibi subjugandum esse credebas? ipsene est in cujus exitu nobis tanta spolia promittebas? Quid est quod egisti? Quid est quod facere voluisti? Ecce jam totas tibi tenebras suo splendore fugavit, et omnes tuos carceres fregit, captivos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nunquam hic ita superbierant mortui, nec aliquando sic potuerunt laeti esse captivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant desperati? Nullus hic jam solitus eorum mugitus auditur, ras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luc
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ cuncta ꝑstringam. mox ut sp̃m reddi¬
dit. unita sue diuinitati anima. ad infeꝵ¬
norum ꝓfunda descendit: Cumq tenebra¬
rũ terminũ quasi quidam depredator splen¬
didus ac̃ terribilis attigisset. aspicientes euor
impiȩ cartari legiones. territȩ ac trem̃tes. inqͥ¬
rere cȩperunt. dicentes: Unde est iste cam for
bilis: Mundus ille qui nobis subditꝰ fuit
semꝑ. qui nr̃is usibus mortis tributa ꝑsoluit
inferis munera destinauit: Quis gͦ iste est
qui sic intrepidus nr̃os fines ingredit᷑: & non
solum nr̃a supplicia non ueret᷑. insuꝑ & alios
de uinculis nris absoluit: Anforte ipst est ille.
de quo princeps nr̃ pauloante dicebat
quod ꝑ eiꝰmortẽ. totiꝰmundi acciꝑet potesta¬
tem: s. si iste est: in contrariũ est nr̃i p̾liato¬
ris uersa sententia.: & duinsibi uincere uisẽ.
ipse potius uictus atq ꝓstratꝰ est O princepᷤᷤ

Expanded text:
viter cuncta perstringam, mox ut spiritum reddiviter cuncta perstringam, mox ut spiritum reddidit, unita suae divinitati anima ad inferorum profunda descendit. Cumque tenebrarum terminum quasi quidam depraedator splendidus ac terribilis attigisset, aspicientes eum impiae ac tartareae legiones, territae ac trementes inquirere coeperunt dicentes: Quisnam estbilis? Mundus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios de vinculis nostris absolvit? An forte ipse est ille de quo princeps noster paulo ante dicebat, quod per ejus mortem, totius mundi acciperet potestatem? Sed si iste est, in contrarium est nostri praeliatoris versa sententia: et dum sibi vincere visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓphȩ sp̃c sc̃s euident̾ ostendit dicẽs:
Ds ultionum dñs: ds ultionũ libere egit:
Solus & enim ipse libere egit: qui nob̾ hodie
ostendit quid egerit: Libere enĩ egit. de quo
multum ante fuerat ꝓphetatum: quia fac¬
tusest sicut homo sine adiutorio int̾ mor¬
tuos liber: Uultis tamen scire quid egerit:
audite quid fecerit. Nulla necessitate. sed ꝑ¬
pria uoluntate in ligno se suspendi ꝑmisit.
Clauis corpus suum ꝑforari nonrenuit:
animam ponendo. mortem sustinuit. Car¬
nem in sepulchro reposuit: & comitante secũ
anima. ad inferna descendit: Tenebraruo
& mortis principeos colligauit. legiones illiꝰ
ꝑturbauit: portarum inferni uectes ferreos
confregit: om̃s iustos qui originali peccato
astricti tenebantur absoluit Captiuos in
libertatem pristinã reuocauit: peccatoruor
tenebris excȩcatos. splendida luce ꝑfidit:
bere egisse describit᷑: Postqͣm enim exaltatus.
idest a uidȩis in cruce suspensus est: lit bre¬

Expanded text:
piritus sanctus evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis tamen scire quid egerit? Audite quid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit, clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepulcro reposuit, et comitante secum anima ad inferna deset mortis principem colligavit, legiones illius turbavit: portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos, qui originali peccato astricti tenebantur, absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris obcaecatos splendida luce perfuditbere egisse describitur. Postquam enim exaltatus, id est, a Judaeis in cruce suspensus est, ut haec bre
Abbreviated transcription (Latin):
angelos uident quȩ cum aromatibus ue¬
nerunt: quia uidelicet ille mentes suꝑ¬
nos ciues aspiciunt. quȩ cum uirtutuo
odoribus. ad dm̃ ꝑ sc̃a desideria ꝓficis¬
cuntur: Notandum uero nobis est.quid¬
namsit. quod in dextris sedere angelus
cernitur: Quid namq ꝑ sinistram. nͥ
uita presens. Quid uero ꝑ dext̾am. nisi
ꝑpetua uita signat᷑: Unde incanticis¬

Expanded text:
e cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutum odoribus ad Dominum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens, quid vero per dextram nisi perpetua vita designatur? Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis obsecunt᷑. S res gesta aliquid ĩ
scã eccłia signat gerendũ: Sic quippe ne¬
cesse est ut audiamꝰ quȩ facta sunt: qua¬
tinus cogitemus etiã que nobissunt ex
eoꝵ imitatione facienda: Et nos gͦ in eũ
qui est mortuus credentes si odorẽ iuirtutĩ¬
referticum opinione bonoꝵ oꝑum dñm¬

Expanded text:
a aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum; sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutureferti cum opinione bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tanla dõ. Non germine clausa. s tempore.
Non negata pignorib s seruata mysterio.
Elisab eth scẽ partꝰ ẽ non ablatꝰ. s dilatꝰ.
donec transire tempꝰ carnis. passio corpo-¬
ris coniugii necess itas. uoluptatis cau¬
sa cupiditatis sensus. & totũ qđ huma-¬
na confundit gratia onerat conscientia.
Mundabat᷑ enĩ longo tempore sacrificii
domꝰ. scĩtatis hospitium metatũ ameta¬
tore xp̃i. angłi domiciliũ. aula sp̃s scĩ.

Expanded text:
tarda Deo; non germine clausa, sed tempore; tarda Deo; non germine clausa, sed tempore; non negata pignoribus, sed servata mysterio.Elisabeth sanctae partus non ablatus est; sed dilatus, donec pertransiret tempus carnis, passio corporis, conjugii necessitas, voluptatis causa, cupiditatis sensus, et totum quod humanam confundit, gravat, onerat conscientiam. Mundabatur enim longo tempore sacrificii domus, sanctitatis hospitium, metatum metatoris Christi, angeli domicilium, aula Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lucrũ sit qđ fuerit cõmune requisitũ.
E uit inquit in dielus herodis irgi iudeȩ
sacerdos quidã nomine zacharias. &
uxor eiꝰ nomine elisabeth defiliabus
aaron. Et erant in quit ambo iustian¬
te dm̃. incepentes in omnib mandatis
& iustificationib dñi sine querela:
Bene gͥ fratres qͦs in scło isto aliqua cul¬
pa non ꝑcutit. nullũ uulnerat crimen.
inquit in omnib mandatis & iustificatio¬
nib dm̃i sine querela. Si pueritia. si ad¬
olescentia. Si iuuentꝰ eoꝵs extitit sine q̃rela
ubi tota maxime solet eẽ querela. quał
ẽẽ potuit eors senectus: Si tale fuit ini¬
tum quał ẽẽ potuit finis: Et non e
rilis. Nondixit non erant illis filii.s ce
nonerat illis filius. quia singłaris futu¬
rus erat. quierat de talib nasciturus:
Audi dñm dicentem. Non ẽ. maior int̾
natos mulier̃ ioħe baptista. Eoqͣ eẽt eli¬
Sabeth sterił. Erat elisab & h fterił corpore.
s fecumda uirtutib. T̃arda soboł.s non

Expanded text:
quisitum. Fuit, inquit, in diebus Herodis regis Judaeae, sacerdos quidam nomine Zacharias, et uxor ejus nomine Elisabeth de filiabus Aaron. Et erant, inquit, ambo justi ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Beati igitur, fratres, quos in saeculo isto aliqua culpa non percutit, nullum vulnerat crimen. inquit, in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Si pueritia, si adolescentia, si juventus eorum exstitit sine querela, ubi totum maxime solet esse querela; qualis esse potuit eorum senectus? Si tale fuit initium, qualis esse potuit finis? 2. Elisabrilis . Non dixit, Non erant illis filii; sed, Non erat illis filius: quia singularis futurus erat, qui de talibus erat nasciturus. Audi Dominum dicentem, Non est major inter natos mulierum Joanne Baptista . Eo quod esset Elisabeth sterilis. Erat quidem Elisabeth sterilis corpore, sed fecunda virtutibus; tarda soboli, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
sedata corꝑis tota querela. & in toto facti
sunt sine querela mox sterilitas fu̾it.
Reuiuiscit senectꝰ. fides concipit. parit

Expanded text:
sedata est querela, et in totum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit
Abbreviated transcription (Latin):
URUM de terra eligere qui
nouerunt. ubi diuitem
Senserint uenã ibi qͥc¬
quid possunt artific¬
um laboris impen
plunt̃. Et nos fratres quia in scõ zacha¬
ria celestẽ uidemꝰ latere thesaurũ in
ipso totũ quod nr̃i sermonis ẽ. quod ur̃i

Expanded text:
urum de terra legere qui noverunt, ubi divitem senserunt venam, ibi quidquid est artis, quidquid laboris est, impendunt. Et nos, fratres, quia in sancto Zacharia coelestem videmus latere thesaurum, in ipso totum quod sermonis est nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ita dixit. sicut me misit pr̃.
uuiã ꝓpter prẽz. idest ad illũ
tanꝙ ad maiorẽ referã bi¬
tã mcã: exinanĩtio mea

Expanded text:
ita dixit, Sicut me misit vivenvivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea
Abbreviated transcription (Latin):
sinrã errata. si miserias ꝓximoruos debita
lamentatiõe deflemus. uidebit nos iterũ
dñs: id est. uidendum se nobis ostendet
in futuro: qui quondam nos uidere. fidei
sue nobis agnitioneor largiendo.dignatꝰ::
Uidebit ut coronet qui quondam uidit ut
uocaret. Uidebit ⁊ gaudebit cor nr̃os. ⁊ gau¬
dium nr̃m nemo tollet a nobis: quia hec÷
uera ⁊ una merces eoꝵ qui scđm dm̃i contͥs¬
taintur de ꝑpetua eius uisione gaudere:
Quam ꝓfecto mercedem ꝓmisit ipse sub¬
limit ĩpse cum ait. Beati mundo corde,
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Qo desiderabat
ardenter ꝓpħa. cum dicebat Sitiuit
anima mea ad dm̃uiuuor: quando ue

Expanded text:
si nostra errata, si miserias proximorum debita si nostra errata, si miserias proximorum debita lamentatione deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est, videndum se nobis ostendet in futuro, qui quondam vos videre, idem fidei suae nobis agnitionem largiri dignatus est. Videbit ut coronet, qui quondam vidit ut vocaret. Videbit et gaudebit cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollet a nobis, quia haec est vera et unica merces eorum, qui secundum Deum contristantur de perpetua ejus visione gaudere. Quam profecto mercedem promisit ipse sublimiter cum ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Quam desiderabat ardenter Psalmista cum dicebat: Sitivit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
S. morientibus int̾ tormenta fidelibus. Al¬
bitrabant᷑ eos cortores diuino carere p̃sidls
dicentes. Ubi est deuseorum:Unde qͥdaor
ex his circum septꝰ erumpnis. aiebat. Uide
dñe afflic tionem meã qm̃ erectus est ini
micꝰ. Quod est aꝑte dicere. Qm̃ inimicus in-¬
sequens. ceruicem in sequens suꝑbiȩ contra
nos humiles attollit. tuo nos auxilio condi¬
tor omp̃s subleua te uictis ac repulsis hosti¬
bus. nr̃õs semꝑ aganes uidisse. tibi hos pla¬
cuisse comproba. Uidet itaq electos post
tristiciam dñs. cum eoꝵ pacientiaoo dãpna¬
to inpugnatore remunerat: Potest ⁊ ita
intelligi quod ait Iteruor autẽ uidebo uos.
quasi diceret. iterum uob̃ uidendus appa-¬
reo: quomodo dixit abrahȩ. nunc cognoui
quod timeas dm̃. pro eo ut diceret. nunc
cognoscere homines feci quod timeas dm̃:
afficimur: si iuxta hortamenta apłi spe gau¬
dentes. in tribulatione existimus pacientes.

Expanded text:
Sed morientibus inter tormenta fidelibus, arSed morientibus inter tormenta fidelibus, arbitrabantur eos tortores divino carere praesidio, dicentes: Ubi est Deus eorum ? Unde quidam ex his circumseptus aerumnis aiebat: Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam erectus est inimicus meus . Quod est aperte dicere: Quoniam inimicus insequens cervicem superbiae contra tuos humiles attollit, tuo nos auxilio, Conditor omnipotens, subleva, te victis ac repulsis hostibus nostros semper agones vidisse, tibi hos placuisse, comproba. Videt itaque electos post tristitiam Dominus, cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat. Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem videbo vos, quasi diceret: Iterum vobis videntibus appareo, quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas Deum, afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes ,
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta passi sunt. spe tamen resurrectionis
iuisionis illius accensi libenter aduersa qͣqꝙ
ferebant. immo om̃e gaudiũ existimabant.
cum in temptationes uarias inciderent. De¬
niq cesi aprincipibus ut scriptuo est. ibãt¬
gauidentes a conspectu concilii. qm̃ digni
habiti sunt ꝓnomine iħu contumeliao
pati. Gaudium eoꝵ nemo tulit ab eis quia
talia paciendo pro xp̃o meruerunt regnare
sine fine cum xp̃o.s & om̃is ȩccłia ꝑ huius
uitȩ labores ⁊ angustias ad ȩterna cȩlestiuor
tendit premia gaudioꝵ: attestante apło. qula
ꝑ multas tribulationes oportet nos int̾e is
regnum dĩ. Quod autem ait iterum uidebo
uos ⁊ gaudebit cor ur̃o. uidebo uos dixit en¬
piam uos ab aduersariis: coronabo uos uicto¬
res. me uos decertantes semꝑ uidisse ꝓbabo.
Quando enim non uideret suos maxime
pressuris circumuentos. cum quibus seip¬
sum omnibus diebus scłi manere ꝓmisit:

Expanded text:
tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in tentationes varias inciderent. Denique caesi a principibus sacerdotum, ut gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum Christo. Sed et omnis Ecclesia per hujus vitae labores et angustias, ad aeterna coelestium tendit praemia gaudiorum, attestante Apostolo: Quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Quod autem ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum. Videbo vos, dixit: eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, me vos decertantes semper vidisse probabo. Quando enim non videret suos maxime pressuris circumventos, cum quibus se ipse omnibus diebus saeculi manere promisit?
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqͣm uideri sinatus dicatur. qui ex hac
uita migrauerit. Quomodo enim consuete
nasci dicitur. cum quis de utero matris pro¬
cedens hanc inlucem ingreditur. ita etiaor
rectissime pocest natus appellari qui solutꝰ
a uinculis carnis. ad lucem sublimat᷑ ȩternam.
Unde mos obtinuit ȩccłiasticus. ut dies beatoꝵ
martirum siue confessoꝵ xp̃i. quibꝰ de scło tran-¬
sierunt natales uocitem᷑: eõꝵq sollempnia non
funebria. sed natalicia dicantur. Sequitur
dñs exponens ipse paradignia quod de mu¬
liere proposuit. Et uos gͥ nunc quidem tristi¬
ciam habetis: iterum autẽ uidebo uos. & gau¬
debit cor ur̃m: ⁊ gaudium ur̃m nemo tollet
a uobis. Quod de ipsis quidem de ipsis quidẽ¬
discipulis facile intelligitur: quia tristiciaor
habuerunt passo ac sepulto dño: sed ꝑacta
resurrectionis gła. gauisi sunt uiso dño: Et
gaudium eorum nemo tulit ab eis, quia &¬
si post modum ꝑsecutiones ꝓ xp̃i nomine ac

Expanded text:
cuiquam videri si natus dicatur, qui ex hac cuiquam videri si natus dicatur, qui ex hac vita migraverit. Quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem egreditur, ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus ut dies beatorum martyrum, sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalitia, dicantur. Sequitur Dominus exponens ipse paradigma, quod de muliere proposuit: Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt passo ac sepulto Domino; sed, peracta resurrectionis gloria, gavisi sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus:⁊ parturiuimus. ⁊ peperimꝰ sp̃m. Hec
mulier cum parit tristiciam habet: quia
uenit hora eius: Cum auteos pepererit pue¬
rum. iaor non meminit pressurȩ propt̃
gaudium quia natus est homo in mun-¬
dum: quia nimirũ sc̃a eccłia quamdiu in
mundo sp̃ualium uirtutũ profectibus insis¬
tit numq̃m mundi temptationibus exerceri
desistit:. At cum deuicto laborum certamine.
ad palmaor ꝑuenerit iam non meminit pres¬
surȩ p̃cedentis. propter gaudiũ ꝑceptȩ retri¬
butionis: Non sunt enĩ condigne passiones
huius temporis. ad suꝑuenturã głam quȩ
reuelabitur in nobis: Non meminit inqͥt
pressure propt̾ gaudiũ. quia natus est homo
in munduos: Sicut enim mulier nato in
hunc mundum homine lȩtatur. ita eccł̃ia
nato inuitam futurã fidelium popło. digna
exultatione repletur. Pro qua eius natiuita¬
te multum laborans ⁊ gemens. in presenti
quasi parturiens dolet Nec nouũ debet

Expanded text:
cepimus et parturivimus, et peperimus spiritum . Haec cepimus et parturivimus, et peperimus spiritum . Haec mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Quia nimirum sancta Ecclesia quandiu in mundo spiritualium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit; at cum, devicto laborum certamine, ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis propter gaudium perceptae retributionis: Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier nato in hunc mundum homine laetatur, ita Ecclesia nato in vitam futuram fidelium populo, digna exsultatione repletur, pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens, in praesenti quasi parturiens dolet. Nec novum debet
Abbreviated transcription (Latin):
Mulierem dicit scãm ȩccłiam. uidelicet
propter fecunditatẽ bonoꝵ oꝑum: & quia
sp̃uales deo filios gignere numqͣm desinit.
Deͣ ⁊ alibidicit. Simile est regnum celoruor
fermento. quod acceptum mulier abscondit
in farinȩ sata tria. donec fermentaret᷑ tocũ.
Mulier quippe fermentum accepit cum ȩccła
uim suꝑne dilectionis ⁊ fidei dño largiente
consecuta est: Abscondit hoc infarinȩ sata
tria donec fermentaretur totum. cum asiȩ.
eurõpȩ. ⁊ affricȩ partibus uerbum uitȩ mi¬
nistrauit: donec om̃s terrarũ termini regni
cȩlestis amore fla grarent: Ad huiꝰ mulieris
membra se ꝑtinere signabat. qui recedentibꝰ
quibusdam a castitate fidei tristis aiebat: filioli
mei quos iterum parturio. donec formetur xp̃c
in uobis. Ad huius se membra ꝑtinere testant᷑
qui cȩlestibus desideriis accensi in conditoris
suilaude ꝓclamant: A timore tuo dñe con-¬

Expanded text:
Mulierem dicit sanctam Ecclesiam, videlicet, Mulierem dicit sanctam Ecclesiam, videlicet, propter fecunditatem bonorum operum, et quia spirituales Deo filios gignere nunquam desinit. De qua et alibi dicitur: Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum . Mulier quippe fermentum accepit, cum Ecclesia vim supernae dilectionis et fidei, Domino largiente, consecuta est. Abscondit hoc in farinae sata tria, donec fermentaretur totum, cum Asiae, Europae, et Africae partibus verbum vitae ministravit, donec omnes terrarum termini regni coelestis amore flagrarent. Ad hujus mulieris membra se pertinere signabat, qui, recedentibus quibusdam a castitate fidei, tristis aiebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . Ad hujus se membra pertinere testantur, qui coelestibus desideriis accensi, in Conditoris sui laude proclamabant: A timore tuo, Domine, con
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitant: Quorum tristicia uertetur
in gaudium. cum finito agõne uitȩ huius.
brauium uitȩ ꝑhennis accipiunt: de qͦ
dicitur in psalmo: Qui seminant in
lacrimis. in gaudio metent: flentibꝰ autẽ
⁊ contristatis fidelibus mundus gaudet
quia iure in presentibus qualecumq gaudiũ
habent qui alt̾ius uitȩ uel nulla eẽ gaudia
Quod tamer specialiter de ꝑsecutoribꝰ fidei
xp̃ianȩ potest intelligi: qui cruciatis occi¬
sisq martiribus. ad tempus se p̃ualuisse
gaudebant. s non pꝰ multũ illis in occulto
coronatis. ipsi penas ꝑfidiȩ suȩ simul ⁊ ho¬
micidii subib nt ȩternas:. Quibꝰ diuina in-¬
crepatione recte dr̃ ꝑ ꝓpħ̾aoo: Et serui mei
letabuntur: nos autẽ confundemini Ecce
serui mei exultabunt inlȩticia: uos auteo
clamabitis p̃dolore cordis ur̃i. ⁊ prȩ contri¬
tione sp̃c ululabitis: Sequitur. Mulieꝵ
cum parit tristiciam habet quia uenit hora ei:

Expanded text:
non dubitant. Quorum tristitia vertetur non dubitant. Quorum tristitia vertetur in gaudium, cum finito agone vitae hujus bravium vitae perennis accipiunt, de quo dicitur in psalmo: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Flentibus autem et contristatis fidelibus, mundus gaudet, quia jure in praesentibus qualecunque gaudium habent, qui alterius vitae, vel nulla esse gaudia Quod tamen specialiter de persecutoribus fidei Christianae potest intelligi, quia cruciatis occisisque martyribus, ad tempus se praevaluisse gaudebant. Sed non post multum illis in occulto coronatis, ipsi poenas perfidiae suae simul et homicidii subibant aeternas. Quibus divina increlaetabuntur, vos autem confundemini. Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos autem clamabitis prae dolore cordis vestri, et prae contritione spiritus ululabitis . Sequitur: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus.