comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onum ꝯstantinus⁊ iir magr̃
illustris ex magistio quirs do¬
ctorinbac alma urbe cheo phy¬
lus. uin ⁊ disscrtissimi togiti ã¬
pussumm foricue sublimi̾tatis
discorns atq psentinus cu¬

Expanded text:
onum Constantinus et vir illustris ex magistro et iuris doctor in hac alma urbe Theophilus, viri etiam disertissimi togati amplissimi fori tuae sublimitatis Dioscorus atque Praesentinus
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Sudem codicilliqd̃ te¬
stamentapossent curduiorsu
hus instrumentis uõcabulum
mandareturqueius ac potesta
mnia sociass igitur specianterco¬
dicillis institucndi acsubstitu¬
endi potestas pris ãnc̃te datar¬
mp̃r. Siquis agore exte est¬
stamerito quolibet mõ sincscri¬
ptosuic sincsonptura confecto
debereditte uosũcrit adfiocio¬
nussi psccutoem aspirarc cupi¬
cñs minime pmittatur tantr̃
cnimabest utaditumciquã
prosuomgrandi desiterio cõ¬
cedamus ntetiam illud sancci¬
amus si testor faciens restame¬
tum ingodem pro codicilis eti¬
amidualcre complexus sitqri¬
psis  intentionis exordiis utr̃
altonus sibiaditum precluxi¬
seitant sicbonorum possessi¬
onem secundum tabulas ant
sccunduyi nuncupatoxm cete¬
rasq similes postulauerit aut

Expanded text:
m PP. Si idem codicilli, quod testamenta possent, cur diversum his instrumentis vocabulum mandaretur, quae vis ac potestas una sociasset? igitur specialiter codicillis instituendi ac substituendi potestas juris auctoritaio. Si quis agere ex testamento quolibet modo sive scripto sive sine scriptura confecto de hereditate voluerit, ad fideicommissi persecutionem adspirare cupiens minime permittatur. Tantum enim abest, ut aditum cuiquam pro suo migrandi desiderio concedamus, ut etiam illud sanciamus, ut, si testator faciens testamentum in eodem pro codicillis etiam id valere conplexus sipsis intentionis exordiis utrumalterius sibi aditum praeclusisse; ita ut, sive bonorum possessionem secundum tabulas vel secundum nuncupationem ceterasque similes postularit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tesũt ñteriontur qd nconsesist
obligatõisciẽte c̾digiec auxilio
scãtũsconsultutipotes qd sipa¬
cictiam prestitistint quasi suas
res mantus obligaret decipeuo
lstimutuam ꝓccuniamtan¬
tem ⁊ itcotibinon succunturse¬
natusconsulto quoĩfinitati ñ
cabiditati ilrumꝯ sulcumest.
o E imatcũ filioru suorũ
gereret patrimoniñ tutoribu
torum iccuntatempmiserit et
fideuissorem prestiterit ul pigro¬
cummodo suum negociumge¬
sisse indetursenatus consultiar¬

Expanded text:
consensisti obligationi sciente creditrice, auxilio senatus consulti uti potes. quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo infirmitati, non calliditati mulierum consultum est. cum filiorum suorum gereret patrimonium, tutoribus eorum securitatem promiserit et fideiussorem praestiterit vel pignoodammodo suum negotium gessisse videtur, senatus consulti au
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cunires nõ instrĩs
gerantur. s in hus geste rei
testimonium conferatur fa¬
ctamemptoem et misacuam
possessionem inductum pa¬
trem trĩum precimq nunx¬
ratum quibus potes iure ꝓch¬
tis probatonib docere debes¬

Expanded text:
. Cum res non instrumentis gerantur, sed in haec gestae rei testimonium conferatur , factam emptionem et in vacuam possessionem inductum patrem tuum pretiumque numeratum quibus potes iure proditis probationibus docere debes
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ̃. Incertuuns non est
ortapprietatis et possessionis
lite p̾ris possessionis decidio¬
tionib ut erhoc oromne fr̃o. de
dominu discepta tõc ꝓbatres
ab co qui de possessigne uictus

Expanded text:
. Incerti iuris non est orta proprietatis et possessionis lite prius possessionis decidi otionibus, ut ex hoc ordine facto de dominii disceptatione probationes ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃r. Quaindin nõ est inte¬
gra pecuma creditori nũatacti¬
amsiproꝑte maiorceaconse¬
cutus sit distrahendi rom oblis¬
tam nonadmictit facultatem

Expanded text:
 . Quamdiu non est integra pecunia creditori numerata, etiamsi pro parte maiore eam consecutus sit, distrahendi rem obligatam non amittit facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quiahecomĩatitulis c̃pti¬
onum ⁊ uendicoum ꝯsentac¬
asunt ⁊ pdc̃c actoes quasipedi¬
sece c illanim abinitio pcessc¬
rint. inuetustioris quidem e
cumoportucrit caquedẽcodẽ
penclocunturin ꝯfimo poere
alius itaq liberpostouos
primus anob̾ excogitatus ẽ
deusurs ⁊ traicctitus pecĩnc
⁊ deinstrum̃tis ⁊ testib ⁊̃ pro¬
memoracitres singulares lib̾
¶post hos siqua desponsalib
uł nuptus uł dotibꝰ legibꝰ d¬
ctasunt reposiumus tribolio¬
rumuoluminib caꝯcludẽte
¶detutelis aũt ⁊ decuratõrib̾
geminos libros ꝯscripsimus
⁊ memorataordiatoem octoli¬
brorum mediãtocius operis
torum quam milicumomne
appellatur. ¶delegatis aut ⁊
fidciomissis. quinq libroru
nũs acgatus est. cumq nichꝰ
tam peculiare fuãt ꝙ̃ ut legti

Expanded text:
Quia haec omnia titulis emptionum et venditionum consentanea sunt et praedicta actiones quasi pedisequae illarum ab initio processerunt, in vetustioris quidem edcum oportuerat ea quae de eodem paene loquuntur in confinio ponere. Alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usuris et traiecticiis pecuniis et de instrumentis et testibus et promemorati tres singulares libri Post hos si qua de sponsalibus vel nuptiis vel dotibus legibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum voluminibus ea concludentes. De tutelis autem et curationibus geminos libros conscripsimus. Et memoratam ordinationem octo librorum mediam totius operis torum quam militum omneappellatur. de legatis autem et fideicommissis quinque librorum numerus adgregatus est. Cumque nihil tam peculiare fuerat, quam ut legati
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sictis annis qḋnu¬
do pacto ꝯuen̾at datũ fuitad
prindum inposterum inde¬
bitum solutum obligarene
potuitcum quipactum fecit
isi placitis stipulatio int̾co¬
Mpr. Siqͥuis incoscr sit¬
bendo instrosescconfessus
fuit. non usurm foriprescri¬
ꝑtõc ꝓpter cingulum misitie
suc ueldignitatis uelctiãs ac̃¬
docu prerogatiuamlicet ana
dubitabatur sincoportet ean¬
dem scripuiram tencre eteum
qui boc pactus est non debere
aduersus suam conuentocm
aut iureutĩ. ¶ Scimus nẽi a
licere aduersus pacta suauẽ¬
mre ⁊ echentes deciperesiomĩ
q̃ ip̃o coco pretoris pactaco

Expanded text:
. Si certis annis quod nudo pacto convenerat datum fuit, ad praestandum in posterum indebitum solutum obligare non potuit eum qui pactum fecit, nisi placitis stipulatio int. Si quis in conscribendo instrumento sese confessus fuerit non usurum fori proscriptione propter cingulum militiae suae vel dignitatis vel etiam sacerdotii praerogativam, licet ante dubitabatur, sive oportet eandem scripturam tenere et eum qui hoc pactus est non debere adversus suam conventioneautem iure uti: sancimus nemini licere adversus pacta sua venire et contrahentes decipere. Si enim ipso edicto praetoris pacta co
Abbreviated transcription (Latin):
cnim indicum libent andimus
ncad ministratorum decres cere
udatur auc̃tas. sicorum ꝯsulta
dditis repellamus. coffitio p̃¬
defertur hec uinsdictio
sanccientib nobis ut li¬
beralenogocium ip̃cdisce¬
Ptator ecaminet. sancin¬
terpom abco decreta cone¬
niet ut sinc mintegnim
usntutio defcrenda est probatis
dumtaratcũs ab codemctiam
interponaturdecretum seu cuto¬
ns dandiscuordinandicurato¬
ris impleatur ab comterpoito
dectorum quippecumapud eũ¬
cum quoq adipiscidebeat patro¬
norum uidicio scoulascuutus
libertitem nec sanedebita filior

Expanded text:
nes iudicum libenter audimus, ne administratorum decrescere videatur auctoritas, si eorum consulta adytis repellamus. Dat. defertur haec iurisdictio sancientibus nobis, ut liberale negotium ipse disceptator examinet. sane interponi ab eo decreta conveniet, ut, sive in integrum restitutio deferenda est, probatis dumtaxat causis ab eodem etiam interponatur decretum, seu tutoris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum apud eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem. nec sane debita filior
Abbreviated transcription (French):
M O iacreditore nomẽ
compusticapignoraquenen¬
apudpresidem prorunticien¬
dicanamsiocbitum ereuis ꝑ¬
soriares obligatas tenentes
nontransferat uirecomuni:
pignoradistrahere non proz¬
benssanesiacreditorib mor¬
dincpignorum antecedentib
uenundantib qui possident
comꝑquerunt uellongitp̃riᷤ

Expanded text:
 a creditore nomen comparasti, ea pignora, quae venapud praesidem provinciae vindica. Nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non transferant, iure communi pignora distrahere non prohiberis Sane si creditoribus in ordine pignorum antecedentibus venumdantibus qui possident comparaverunt vel longi tempori
Abbreviated transcription (Latin):
te acceꝑat ut statuto ip̃receli¬
bertatidõaret moram repini¬
selibertatis prestit̾it exc̃o telibe¬
ram ẽẽeffectam manifestum
est. exquo cumposs danliber¬
tas non ẽ prestita. et idco exte
natos ingenuos iuderperea¬

Expanded text:
te acceperat, ut statuto tempore te libertate donaret, moram repromissae libertati praestitit, ex eo te liberam esse factam manifestum est, ex quo, cum posset dari libertas, non est praestita. Et ideo ex te natos ingenuos vider
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr I Neses proui¬
tie probatis bis que ĩ
opido fixquenter incoḋ
gnẽcontrousianim scr¬
uatasuntcã cognita statu¬
et. nam etconsuctudo p̾cedẽ
et rõqueconsuctudincmi
suasit custodienda esta neqo
contralongamconsuctudi¬
nemfiatad sollicitudinem su¬
amreilccabit preses prouĩtie¬

Expanded text:
eses provinciae probatis his, quae in oppido frequenter in eodem genere controversiarum servata sunt, causa cognita statuet. Nam et consuetudo praecedens et ratio quae consuetudinem suasit custodienda est, et ne quid contra longam consuetudinem fiat, ad sollicitudinem suam revocabit praeses provinci
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt sidominus in protimo
constitutus sit clumcuria nel
neglia pisienda est ⁊ sugnoret
fisconendicetur iisi dñs ante
ignorans ut primĩ repcrerit
sc̃elus prliderit ꝓpetratum tũc

Expanded text:
ta sunt, si dominus in proximo constitutus sit, cuius incuria vel neglegentia punienda est, etsi ignoret, fisco vindicetur, nisi dominus, ante ignorans, ut primum reppererit, scelus prodiderit perpetratum: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sicansa cognita pro¬
latasmia sicut iire traditum
est appcilationis ul iintegre
restitudonis sollempnitate
suspensa none sũp iudicato
frustratransiginon estorpi

Expanded text:
. Si causa cognita prolata sententia, sicut iure traditum est, appellationis vel in integrum restitutionis sollemnitate suspensa non est, super iudicato frustra transigi non est opi
Abbreviated transcription (Latin):
crꝑtibtius magis dolum
intercessisse quamcorum cõ¬
traquos preces fundis con¬
fitcans instaurare granc n
non criminosum tibi c̃
peti etsi non.additum fugcrat
conominc deceters qonibꝰ¬

Expanded text:
tuis magis dolum intercessisse quam eorum, contra quos preces fundis, confitearis, instaurare grave nec non criminosum tibi estamplius peti", etsi non additum fuerat "eo nomine", de ceteris q
Abbreviated transcription (Latin):
missarius expcctatomnino.
exactionifidcicom missi subia¬
cere eteumad satisfactioemco¬
pellicump̃e sibindex ⁊̃ testis

Expanded text:
missarius expetat, omnimodo exactioni fideicommissi subiacere et eum ad satisfactionem compelli, cum ipse sibi iudex et testis
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. I utores qui
necdumi administrõi̾
ygẽm adcuratores tñstr¬
serũt defensiõicarum pr¬
pillarium assistere opor¬
tereseperiptum ẽ. ⁊ idosiũ
tinẽt aditus preses prouĩtie pe¬
nculo suicos ammoini pcipiet.
Ubipupilli educentur.
pillorũ tuorum nulli
magqͣuam matricoruz
si nõuitnͣcum eis indũ
additus preses prouintic inspe¬
tc̃e ppendt.ubipuer educan de¬
beat siaũt extimau̾̃it aꝑud quẽ
educandebeat is nccitat᷑em ha¬
bebit hoc facerequempreses ui¬
Mpr. Utrum nepos cuus ex̃
filia apudte anpatru summ

Expanded text:
. Tutores, qui necdum administrationis rationem ad curatores transtulerunt, defensioni causarum pupillarium adsistere oportere saepe rescriptum est. Et ideo, tinent, aditus praeses provinciae periculi sui eos admoneri praecipiet. Ubi pupilli educentur. pillorum tutorum nulli magis quam matri eorum, si non vitricum eis induxeaditus praeses provinciae inspetione perpendet, ubi puer educari debeat. Sin autem aestimaverit, apud quem educari debeat, is necessitatem habebit hoc facere, quod praeses ius. Vtrum nepos tuus ex filia apud te an patruum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uclerserius ciusliber domus
cuuscumq criminis pelator
atq acc̃atoremarseritciuis cri¬
stimatrem capot atqr forfunas
petiturus cuius familiaritati
ul dominio ĩ hescritantecxib¬
toem testium. anteexaminatos
iuditu iip̃a expoigõc criminuz
atqzaccationis crordio ultore
gladioferiatur. uocem cĩisune¬
stam intercidioportet pociusꝙͣ
audiri. maiestatis auĩtcrimẽex¬
cipimus.
ec presumpserint codemquoẜ
in supplicio tencbunturluitrũ

Expanded text:
iuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimationem caput atque fortunas petiturus, cuius familiaritati vel dominio inhaeserit, ante exhibitionem testium, ante examinationem iudicii, in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Maiestatis autem crimen excipimu e praesumserint, eodem quo servi supplicio tenebuntur, luitu
Abbreviated transcription (Latin):
uditio res cius fiscouendicet
et si posteareptus Nocens fiñt
dencib et pro batoedilucida in¬
mpr. Inpecuniams caĩsc
I dictum ꝯtralatenitem ppositũ
cristimatoe̾mcis noledit. erial
uero programatis tenor hanc
tm̃ ferat de uirccẽsuram ut in¬
terreos adnotati nõtmnpr̃imo¬
mũ debeat tñsfere. set fame cristi¬
matoem ledere. de qopibo

Expanded text:
udicio, res eius fisco vindicentur et si postea repertus nocens fueritdentibus et probatione dilucida in. In pecuniariis causis edictum contra latentem propositum existimationem eius non laedit. Criminalis vero programmatis tenor hanc tantum ferat de iure censuram, ut inter reos adnotati non iam patrimonium debeat transferre, sed famae existimationem laedere HONO
Abbreviated transcription (French):
dem.¶Uumanum ce prob̃¬
mus liquis decetero inpu¬
blicaaut priuata cacmerse¬
nt nec̃cium qd formamge¬
neralem ⁊ antiquis legibu
noninsertam exposcatid:

Expanded text:
m Humanum esse probamus, si quid de cetero in publica vel in privata causa emerserit necessarium, quod formam generalem et antiquis legibus non insertam exposcat, id
Abbreviated transcription (Latin):
fragio ul incendio cepisscuł
mhis reb dampniquid deq¬
sedicit intra ãnu utilẽeiciure
abest quadruplipostannum
insimplum actõem prodita
pret̃penamolim staturazedcĩ
forma ppctui declarat. nouas

Expanded text:
fragio vel incendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadrupli, post in simplum actionem proditam praeter poenam olim statutam edicti forma perpetui declarat. DIOCL.
Abbreviated transcription (French):
Si competẽtuudici
arnualegatanl fidcicõ¬
missa tibirelicta proba¬
Miiicrigendi cahabebis
facultatem.

Expanded text:
Si competenti iudici annua legata vel fideicommissa tibi relicta probanni exigendi ea habebis facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
bis inductu modiuus pat̾¬
natus fuĩtamissum. cũctiã
hingeniutatis pmio tollũ¬
turquãpenesolanatalium
restitutio inducit. ¶husn

Expanded text:
bis inductum modum ius patronatus fuerit amissum, cum etiam haec ingenuitatis praemio tolluntur, quam paene sola natalium restitutio inducit. His
Abbreviated transcription (Latin):
te ab cogesta sunt petitor eisat¬
faciat quod sipetitor fuĩt uict.
similimõ aposẜore ui dicis offi¬
tio ei satisfiat ũłsihoc fiñt pret¬
missumnegorim gestorumi
exlegecondicoem. ¶Sinaũt
libertates nł.apossessore ułape¬
titore fidci comissanc pctantũ
ułdurcte ip̃o uiredicantur cõ¬

Expanded text:
te ab eo gesta sunt petitor ei satisfaciat. Quod si petitor fuerit victus, simili modo a possessore iudicis officio ei satisfiat vel, si hoc fuerit praetermissum, negotiorum gestorum vel ex lege condictione. Sin autem libertates vel a possessore vel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur co
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃culo disciplura ag̾it decolo¬
ranꝯsortio sororie appelloie
ndecet. quicumq igitur cui¬
cumq gradus sacdocio fulci¬
untur ulclencatus honore
censentur ertranearĩ sibimy¬
licrum intdc̃ao sortia cogno¬
seathaceis tin facultatẽ ꝯcessa
utmatres familias acq gma¬
relinqui castitatis ortatur af¬
fcĩo queantes acdocium mari
tio iuros siuꝯusatioe feccrunt

Expanded text:
saeculo disciplinam agit, decolorari consortio sororiae appellationis non decet. Quicumque igitur cuiuscumque gradus sacerdotio fulciuntur vel clericatus honore censentur, extranearum sibi mulierum interdicta consortia cognoscant: hac eis tantum facultate concessa, ut matres filias atque germarelinqui castitatis hortatur adfectio, quae ante sacerdotium marittio viros sui conversatione fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Patiio. ic matortere ter¬
cioconsticutis gradunon parit
intestati successio deferrur. set pa¬
trs  frattragnatomis ire sorori
matris anteponitur.

Expanded text:
. Patruo ac materterae tertio constitutis gradu non pariter intestati successio defertur, sed patris frater agnationis iure sorori matris anteponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
trem ñ offm̃pictatis inpetendo
tutorẽdesuisseszuue munitaz
mito filio suo tutorẽn postulaẽ¬
cem.epotibofũs tuisieoruz
mat inpetendis tutorib debito
non fungatur offõ peteretutorẽ.
sollẽpinter potes.

Expanded text:
trem non officium pietatis in petendo tutore deseruisse, sed iure munitam merito filio suo tutorem non postulaepotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemniter potes.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Patacerte pecume
quantit ite cicuius memini¬
sti inicom dehitiactiones.
tibiaducrsus debitorem pro
quosoluistidicis c̃c mandaa

Expanded text:
. Data certae pecuniae quantitate ei cuius meministi in vicem debiti actiones tibi adversus debitorem, pro quo solvisti, dicis esse manda
Abbreviated transcription (Latin):
nia osto queana posita ẽ omnez
dilatõem oc̃mq moramcensut
ract mox filio restituaturm hu
iusmõispetic quid faciendum
sit dubitabatur. scimusitaq
quartequidemꝑtis restoc̃m al¬
crtimatõemiam minccelebra¬
ri non expectatanec mortebrd
nec tp̃ris in terualloseliquum
uero qd postlimam portoem re¬

Expanded text:
io, quae antea posita est, omnem dilationem omnem moram censuit ra et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquum autem, quod post legitimam portionem re
Abbreviated transcription (Latin):
modis om̃iborepleretnr̃m i¬
namenpunm filus in ferri.
¶Repletõem aũt ficri cripasb¬
stantia pr̃is nõsiquid exaliis.
caĩs filius lucratus c̃uelutiex
substitutoc ulexire aderescen¬
dint putansũsfrehumanitati

Expanded text:
modis omnibus repleri et nostrum iuvamen purum filiis inferri. Repletionem autem fieri ex ipsa substantia patris, non si quid ex aliis causis filius lucratus est vel ex substitutione vel ex iure adcrescendi, puta usus fructus: humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Q cuitente t pat̾ tuue
in cuius fuistipotestate neq
successionis absumcrereput
andoñcq heeditarios mani¬
mittendoscrlos his prestareli¬

Expanded text:
e. Renitente te pater tuus, in cuius fuisti potestate, neque successionis absumere neque hereditarios manumittendo servos his praestare li
Abbreviated transcription (Latin):
dem Emondesignãta cer¬
taquantitate dotem sibileo¬
uit maritus. s qd̃cumq adcͣ¬
undoçis nominc puenisset
petis necia probatio est mure

Expanded text:
 non designata certa quantitate dotem tibi legavit maritus, sed quodcumque ad eum dotis nomine pervenisset petis, necessaria probatio est nume
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siqui adultu fuĩnt
accatictobientu proximitai
intentata depulint peromcõ¬
ratõem necessitudinis fidem.
crimini derogando dumcristi¬
matu non debere crediqd alle¬
gatiũ ul hec non potusse
cõmutihiisipostmodum mu
ptias suas consortuimq cõ¬
uenint.facinus illud inquo
fucruĩt accusati manifesta fide
atq inditiis cuidentib pu¬
blicabũtunde siquicuismoi
reptifuĩnt iuissimus incosdẽ
scucrissime uindican et uelu

Expanded text:
. Si qui adulterii fuerint accusati et obtentu proximitatis intentata depulerint, per commemorationem necessitudinis fidem crimini derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas consortiumque convenerint, facinus illud, in quo fuerint accusati, manifesta fide atque indiciis evidentibus publicabunt. Vnde si qui eiusmodi reperti fuerint, iussimus in eosdem severissime vin
Abbreviated transcription (Latin):
stitutio si cedixit octo sb̾scriptoe
adhibito etquida testin suum
omnemanuppriaconseripsit
et postcius litteras testes adhi¬
bitisuas subscriptões supposue¬
runt aliaq omnia sollompnit
dequo dubitabatur uritũ fom
esteandem constitutionem cor¬
nigetes sc̃imus siquis suaman
totum testin ul cocucillos cõser¬
psent et hocspaliter inscriptura
repo suĩt qd suamanuhocconfe¬
cit sufficiat citotius testi scriptã
et nõ aua subscriptio requirat

Expanded text:
stitutio sic edixit: " octavo subscriptore adhibito", et quidam testamentum suum omne manu propria conscripsit et post eius litteras testes adhibiti suas subscriptiones supposuerunt aliaque omnia sollemniter de quo dubitatur, irritum factum est, eandem constitutionem corrigentes sancimus, si quis sua manu totum testamentum vel codicillum conscripserit et hoc specialiter in scriptura reposuerit, quod sua manu hoc confecit, sufficiat ei totius testamenti scriptura et non alia subscriptio requirat
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Donustamtͬe gere̾rt
sollicitudinẽ pfidcicommissũ
relicte portionis hereditatis p¬
spicimus uorentemncad fru¬
ctumamittas rlicti fidcicom¬

Expanded text:
. Non iustam te gerere sollicitudinem per fideicommissum relictae portionis hereditatis perspicimus verentem, ne fructum amittas relicti fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
p̃finitisunt ad pro fessicẽm ex¬
cusationis hiis quicutores si¬
uecuratores datisunt exco die
cedere exquo decrctum p̾toris.
aut restam̃tum parentis notũ
femc̃rit ciquiad minus nocat᷑
fucrit ip̃a constitutio qui ihoc

Expanded text:
praefiniti sunt ad professionem excusationis his qui tutores seu curatores dati sunt, ex eo die cedere, ex quo decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constitutio quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
te auxitum prouocationis fuĩt
obicctum prefecture urbis indi¬
tiunsacrum appellatoroosc̃u¬
cum iussi fumt debitamsuma
cxsolũcintpoĩto prouocatiomie
auxiliouimexccutiõis cludunt
nec iamoppiuonis exc̃plumin
refrtatorias preces curant pcpẽ
ułofferre placuitut suntra dics
sollẽpnitatib p̾stitutos ad facic̃¬
dahec appellatoris cura defũc̾rit
deserta ab co prouocationis exti¬
metur moxq pebitum erig̾atur
dem. Iproconsulib etcomiti¬
boctbus quiuice prefectorumco¬
gnoscũt siue exappellatoc siucerd
legatõc siucexordine iudicauunt
pronocarpisittim̾. ⁊taut appel¬
lum et acca cuꝓefutatorus ꝑtiu¬

Expanded text:
te auxilium provocationis fuerit obiectum, praefecturae urbis iudicium sacrum appellator obsercum iussi fuerint debitam summam exsolvere, interposito provocationis auxilio vim exsecutionis eludunt nec iam opinionis exemplum nec refutatorias preces curant petere vel offerre, placuit, ut, si intra dies sollemnitatibus praestitutos ad facienda haec appellatoris cura defuerit, deserta ab eo provocatio aestimetur moxque debitum exigatures. A proconsulibus et comitibus et his qui vice praefectorum cognoscunt, sive ex appellatione sive ex delegato sive ex ordine iudicaverint, provocari permittimus, ita ut appellum et acta cum refutatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
candeuxorcquam desponsacb¬
soruare arbitratus sit.l lexiulia
deuxoretinloquaturqua rõc tã
sponsalitiamdona tõcm quam
hercditatem quam mcmnoratũ
sponsus suansponsam lucrã

Expanded text:
de uxore quam de sponsa observare arbitratus sit, licet lex iulia de uxore tantum loquatur: qua ratione tam spons aliciam donationem quam hereditatem, quam memoratus sponsus suam sponsam lucra
Abbreviated transcription (Latin):
fiencorrigenres suictollentes
censemus licere parentiquilibe¬
pos inporestate sua constitutos
madoptiemdarcdesiderat sinc
nen̾obserua tõcemancipationũ
et maniissionum hoc ip̃macti
interuoniontib apud ꝯpetentẽ
idicemimanifestare ꝑresente
te necno co quieum adoptat.

Expanded text:
, corrigentes sive tollentes censemus licere parenti, qui liberos in potestate sua constitutos in adoptionem dare desiderat, sine vetere observatione emancipationum et manumissionum hoc ipsum actis intervenientibus apud competentem iudicem manifestare, praesente te, nec non eo qui eum adoptat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñsata culpa ydõeecautumpu¬
pillo non est nõ solet actio dã
magrãtu fungeremini minui
ydocum tucorem dedistis cau¬
tõẽmq ydoẽamq nõ cregisti
ñ al seruarpupillo indempni¬
tas põt ⁊utriq soluendo estis
prouirlipte mnos actocmda
Nñ iniunam postulabitis.

Expanded text:
n lata culpa idonee cautum pupillo non est, non solet actio darimagistratu fungeremini, minus idoneum tutorem dedistis cautionemque idoneam non exegistis nec alias servari pupillo indemnitas potest et utrique solvendo estis, pro virili parte in vos actionem dari non iniuria postulabis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶his uidcl que argentidist¬
crores et aluncgõatores mͣde¬
fenscconstitucrintin sua fir¬
mitate sccundum moremus
Adhucoptinentem duꝓntibꝰ¬

Expanded text:
His videlicet, quae argenti distractores et alii negotiatores indefense constituerint, in sua firmitate secundum morem usque adhuc obtinentem durantib
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. S icut nsum fructum¬
insolirebo pannale aũt temp̃
immobilibꝰ ułse moriẽtibus
diminuebatur non passisum
huiusmõisustinere compendi¬
um.itaet inceteris seruitutib

Expanded text:
um fructumin soli rebus, per annale autem tempus in mobilibus vel se moventibus deminuebatur, non passi sumus huiusmodi sustinere compendium, ita et in ceteris servitutib
Abbreviated transcription (Latin):
qui apłorum pcepta cal¬
cantes xp̃iaminominis
sacramenta sortitos alios
rusus baptismatenõ punfi¬
cants icestant lauacrinoie
polluentes

Expanded text:
qui apostolorum praecepa calcantes, Christiani nominis sacramenta sortitos alio rursus baptismate non purificant, sed incestant, lavacri nomine polluentes
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cum questio talis de
significatoe uerborum animõ
ucterum monit.siquis cuida
agrumputa cornelianumut
auumquendaminsolidum
legaucrit dcinde alu partemciꝰ
dimidiam quantam portionẽ
primus quantam portõcmnss
legatarius consequitur sibsi¬
mili dubitatione et inheredi¬
tatectin fidci cominissis hĩta
cumqz computatices multe¬
et naricctintroducebanturet
multis ratiocina tõnib dig̾¬

Expanded text:
. Cum quaestio talis de significatione verborum animos veterum movit, si quis cuidam agrum puta cornelianum vel alium quendam in solidum legaverit, deinde alii partem eius dimidiam, quantam portionem primus, quantam secundus legatarius consequitur  simili dubitatione et in hereditate et in fideicommissis habita, cumque computationes multae introducebantur et multis ratiocinatoribus dig
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. O is ydolescẽtes qui
bocstate morũ p̾ditipat̾nam fir¬
gem ulanoruprimomagubor¬
narecupiunt. ⁊ suphec imperi¬
impetratametatis neamad
est ip̃iꝑse principalcbenefitiu
allegantesnonsolum prescri¬
temq aĩcestimnoniũ itehonc¬
stioris eoocẽant feminas quo¬
q quas morum hoestas men¬
risq sollertia  comendat cum

Expanded text:
. Omnes adulescentes, qui honestate morum praediti paternam frugem vel avorum patrimonia gubernare cupiunt et super hoc imperiimpetratam aetatis veniam idem ipsi per se principale beneficium adlegantes non solum praescritemque animi et testimonium vitae honestioris edoceant. Feminas quoque, quas morum honestas mentisque sollertia commendat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dem Simnor tñsegisti ad
rescindendam transactiocinde
dolo contestatio non sufficit
sisse profitcaris si oblig̾atu
pro conofiusti tenere tep̃t
shoc integro negocio tracta
pccuniam pponas huiusmo
dundebiti soluci pre tertium¬
probetibipetitionem deccrin
postulas. cum et suntm insti¬
pulatcem fuisset deductaind¬
bitipromissiucllamto  defen¬
dinonposses.

Expanded text:
maior transegisti, ad rescindendam transactionem de dolo contestatio non sufficit.sisse profiteris, si obligatus pro eo non fuisti, tenere potest. sed haec integro negotio tractari pecuniam proponas, huius indebiti soluti praetextu improbe tibi petitionem decerni postulas, cum, etsi tantum in stipulationem fuisset deducta, indebiti promissi velamento defendi non posses.
Abbreviated transcription (Latin):
moncanturutiniatronumq̃¬
nullum quadragesimetemp
lempascarum diemestiment
extipiendum nedifferatur sce¬
leratorum proditio concilio¬
rum queplatronum tormen¬
ta querenda est cum facilime
in hoc summenuminis spere¬
turucma perquod multoruz
salus et incolumitas ꝓcurat¬
mpr. Dies festos dies maie¬
stati altissi mededicatos mill
uolumus uoluptatib occu¬
pari. necullis exactonuexatq̃
q diem semphonorabilemit
decermimusuenerandum ut
acuncts executionib excuse¬
turmillaquem quam urgea

Expanded text:
moneantur, ut in Isaurorum lnullum quadragensimae lem pascharum diem existiment excipiendum, ne differatur sceleratorum proditio consiliorum, quae per latronum tormenta quaerenda est, cum facillime in hoc summi numinis speretur venia, per quod multorum salus et incolumitas procuratp. Dies festos, dies maiestati altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexaque diem semper honorabilem ita decernimus venerandum, ut a cunctis exsecutionibus excusetur, nulla quemquam urguea
Abbreviated transcription (Latin):
cabit anctas Neliceat potento¬
rib patrccimũlitig̃atib prestaẽ
ulactiones insetransferre .R̾.¬

Expanded text:
BO CONSS. . Ne liceat potentioribus patrocinium litigantibus praestare vel actiones in se transferre. I
Abbreviated transcription (Latin):
cadem lege conuemaminiqm
nobis tribui postulastis.
tuum filius cuus uenũdedit
dolus excaliditateatq insidiĩ
emptoris argui debet ul metu
mortis ułcruciatus corporisĩ¬
minens detegi nehacurratarẽ¬
ditio hocom̃solum qd paulo ⁊¬
minoripciofundũuenũdatũ
huncẽctum accedant uixq pt
multas contentocha panlatiz
uenditore dcco qd petierat dist¬
lerat ad dẽte. ad cͥtum consenti

Expanded text:
eadem lege conveniamini, quam vobis tribui postulatis. tuum filius tuus venumdedit, dolus ex calliditate atque insidiis emptoris argui debet vel metus mortis vel cruciatus corporis imminens detegi, ne habeatur rata venditio. Hoc enim solum, quod paulo minori pretio fundum venumdatum hunc contractum accedant vixque post multas contentiones, paulatim venditore de eo quod petierat detrlerat addente, ad certu
Abbreviated transcription (Latin):
boc adpximos mat̾nos cuis cogra¬
tos pucĩre illo uidel obsuãdo ut
sinc matre cis suꝑstite sun̾ea añt
filiũ mortua aliquis excius gñe
cuisdem cuic fortuna subire ꝑatus
sit liceat erscoffereticidomcune bo¬

Expanded text:
os maternos eius cognatos pervenire. Illo videlicet observando, ut, sive matre eius superstite sive ea ante filium mortua aliquis ex eius genere eiusdem curiae fortunam subire paratus sit, liceat ei se offerenti eidem curiae bo
Abbreviated transcription (Latin):
q nouintattingendos edifi¬
tia aũt corum quenescio cui
dogniatis noniꝯuentus ba¬
bentecc̃us uendicentur. ¶cer¬
anorum discrepat legixp̃iãe¬

Expanded text:
 noverint attinendos. Aedificia autem eorum, quae nescio cuius dogmatis novi conventus habent, ecclesiis vindicentur. ceranorum discrepat, legi
Abbreviated transcription (Latin):
intrandem legãtorum
transmissam rereditatẽ
ad substitutum probatr¬
pics ntilis actioaduorsue
cum cumquo  frandis con¬
silium participatum est cõ¬
perit  plancsipecuma accepta
omisit aditionem legataet fid̾¬
commissa prar cogitur.¬
mpr. Enm qui cum ectestõ
possit optere herditatemab
intestatouis successiomis no¬
luit amplecri libertatib codez
cestodatis obẽe non posseiam
Dz bonorum possessio peti possic
uocatum est pctitio relicrorum
fiullo nre proccoit. ¶Sinnõ
iure fr̃o testo cessante herede sc¬
pto alterabin cestaco aont bere¬
dicatemneq libertates neq le¬
gataextesto posseprestanmai¬
restum est.

Expanded text:
in fraudem legatorum transmissam hereditatem ad substitutum probatura es, utilis actio adversus eum, cum quo fraudis consilium participatum est, competit. Plane si pecunia accepta omisit aditionem, legata et fideicommissa praestare cogitur. Eum, qui, cum testamento posset obtinere hereditatem, ab intestato ius successionis voluit amplecti, libertatibus eodem testamento datis obesse non posse iamneque bonorum possessio peti possit,ratione vocatum est, petitio relictorum nullo iure procedit. Sin vero iure facto testamento cessante herede scripto alter ab intestato adiit hereditatem, neque libertates neque legata ex testamento posse praestari manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
allegatõib compoĩta ip̃isciẽ¬
tes pͥrudẽtesq cummaucon¬
scĩa licipatrocinãtur. s et sicta¬
mine pce dente aliquid tale
sibicognitum fuĩt carccedant
ab huuismodicopumc̃e sese
ponitus sepantes hoc quoq sḃ¬
sccuto nullilma cõcedaturspre

Expanded text:
mposita, ipsi scientes prudentesque mala conscientia liti patrocinantur, sed et si certamine procedente aliquid tale sibi cognitum fuerit, a causa recedant ab huiusmodi communione sese penitus separantes: hocque subsecuto nulla licentia concedatur spre
Abbreviated transcription (Latin):
stius ceprimere debueras ma¬
ntus quondam cuus miles
defunctus quom intestõ fṙo he¬
redemcoc̃m nr̃m filium institr¬
isse pponis et sccundum hrdez
scripssscũtrum nc inprimu
caumanfiliosuo quomhint i

Expanded text:
stius exprimere debueras, maritus quondam tuus miles defunctus, quem testamento facto heredem communem vestrum filium instituisse proponis et secundum heredem scripsisse, utrumne in primum casum an filio suo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dem Dc̃cc̃to amplissimi
ordinis luctu feminarmdi¬
nmuto tristior habitus cetͣ¬
qr huiusgeneris insigniamu¬
lienbus remittunturnon:¬

Expanded text:
 Decreto amplissimi ordinis luctu feminarum deminuto tristior habitus ceteraque hoc genus insignia mulieribus remittuntur, n
Abbreviated transcription (Latin):
celcinditio consecuti
toc̃m ita potestis sitp̾re
uidicii minores amus
fiustis et nũc benefitiuz
ctatis nobis largitur c̃cte¬
ruinsi post limamctatem sm̃¬

Expanded text:
telae iudicio consecuti tionem ita potestis, si tempore iudicii minores annis fuistis et nunc beneficium aetatis vobis largitur. ceterum si post legitimam aetatem s
Abbreviated transcription (Latin):
patris sin testin dercliqͣrt qui.
postea adita est ab extranco here¬
ditas et suꝑmxit anopatercius
utn exlegeuellcia possic in loc
patris  siusuccedere et rescundere
testin et hoc nonnulluurs con¬
sultunmedio ꝓpõentes in hu¬
mane reliquerntsz nos qui
omnes subiectos nros et filios
et nepotes breexistimamus af¬
fectoncpaternaetimitatione
sccundumquod possibile est om̃
comodapspicientes. ibemus
intalispeciecademiura nepoti
danquefilius hebat et si nonp̃¬
paratio fc̃acstad deinoffõso q̃¬
relam instituendã c̃nposse ncpo¬
temcandem cãmppoẽre etͥsinõ
hr̃s aptissimis probationib
oñdent ingratum patremne¬
potis cucatestõrem fiisse testõ
remõto abintestato cumuocaĩ
nisicertaquantitas pr̃iciusn
minorꝑtelima relicta est tunc
qrteptis nepotis supest siqua
patricius competebaturet per¬
fruatur nro benefitio auetusta¬
tequidem neglectus anro añt

Expanded text:
patris sui testamentum dereliquit, quia postea et adita est ab extraneo hereditas et supervixit avo pater eius, ut neque ex lege Vellaea possit in locum patris sui succedere et rescindere testamentum. et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquerunt. Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione paterna et imitatione, secundum quod possibile est omnium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti dari, quae filius habebat, et nisi praeparatio facta est ad inofficiosi querellam instituendam, tamen posse nepotem eandem causam proponere: et si non heres apertissimis probationibus ostenderit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas patri eius minor parte legitima relicta est: tuncquartae partis nepoti superest, si qua patri eius competebat: et perfruatur nostro beneficio a vetustate quidem neglectus, a n
Abbreviated transcription (Latin):
m̃pr. Quociens decmãcip̃¬
tifilii filicue defunctisuccone
tractatur filus exhiisgenitis
deferatur in tacta pro solido su¬
cessio:q ulladefuncu ł defuicte
patrimatriq concedaturinte¬
state succonis hereditas

Expanded text:
m pp. Quotiens de emancipati filii filiaeve successione tractatur, filiis ex his genitis deferatur intacta pro solido successio neque ulla defunctae patri matrique concedatur intestatae successionis hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem s ipos dnĩos pͥseuelplit¬
teras suas uł sihoc non oportue¬
ꝓpter hoc efflagittentqdusq ad
presens tp̃s ꝑpetraticognonim
nõ amplius eiliceat prosb̾scrip¬
toe uł depoitit nisiquinquage

Expanded text:
atorem, sed ipsos dominos per se vel per litteras suas vel, si hoc non potuepropter hoc efflagitent, quod usque ad praesens tempus perpetrari cognovimus, non amplius eis liceat pro subscriptione vel depositione nisi quinquage
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt sñus ꝑpĩsdẽtium iurorumet
constitutionib diuorum parẽ¬
cum meorum placet quontr¬
q pari rõe potuit substiti. ¶s
cumex testõ  militis controu
uulacius filia posteaquam

Expanded text:
sententiis prudentium virorum et constitutionibus divorum parentium meorum placet, quo utrique pari ratione potuit substitui. Sed cum ex testamento militis controvevula eius filia, posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quimiles nõ fuit.siduobr he¬
iediboinstitutis altero cui po¬
tuit uso ad tp̃s pub̾tatis pa¬
rẽs faiceretestm̃ altero cui poste¬
aquam hr̃s extit̾it substituere
ñpotuit unuicom substitutio
solum casumlocum camhre.¬

Expanded text:
miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis parens facere testamentum, altero, cui posteaquam heres extitit substituere non potuit, invicem substitutio solum casum eam locum habere
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Qum quidam suum
pupillum hercdcm instituit. et
scruodirectis uerbis libertatez
reliquit. et in secundo graou in
quo pupillarem sb̃stitu tõcm
facicbat ip̃m seruum sincliber¬
tate pupillosuo substituit que¬
rebaturinter prudentes sicrhn¬
iismõisubstitutioc b̃rs nc̃cius
pupillo existat caenimalterca¬
tiomis exuetenyegula orta estqr
omnib placuerat buncseruuz
ncciumporedom domino ficrẽ
incodm graductbereditas ⁊ li¬
bertas relinquebatur in presen¬
ciantem noninunum tamliber¬
tutio  congͥrata est.s malium ⁊
alium grãdum nobis itaq cã¬
demalterca tocm  decitentib miã

Expanded text:
nus . Cum quidam suum pupillum heredem instituit et servo directis verbis libertatem reliquit et in secundo gradu, in quo pupillarem substitutionem faciebat, ipsum servum sine libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo existat. Causa etenim altercationis ex vetere regula orta est, quia omnibus placuerat hunc servum necessarium heredem domino fieereditas et libertas relinquebatur, in praesenti autem non in unum tam libertutio congregata est, sed in alium et alium gradum. Nobis itaque eandem altercationem decidentibus mi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis materuideb̾rconsecuta ĩ
quisuperunt exprioresusceptis
mñio filus relinquat necsup
istius moifacultatibo testandi
natus natanc  decesserit c̃cqd qͦ

Expanded text:
tatis mater videbitur consecuta, in qui supererunt ex priore susceptis matrimonio filiis relinquat nec super istiusmodi facultatibus testandi natus native decesserint, omne, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uite nõ ⁊ alienadi facultate cõ¬
cessa. ¶namsiquro exhis de
reb malium quemlibet fuci̾t
ab eatñslatumexmat̾is redĩ¬
tegͣrabitur facultatibꝰ quos i¬
boã⁊ incorrupta puemant.
sialiquis excisdem filus quos
exprioremiuo susceptos cẽcon¬
stabit forte decesserit matre sife
cundis nuptiis funcsta aliis

Expanded text:
iam abalienandi facultate concessa. Nam si quid ex isdem rebus in alium quemlibet fuerit ab ea translatum, ex maternis redintegrabitur facultatibus, quo ibona et incorrupta perveniant 1a si aliquis ex isdem filiis, quos ex priore matrimonio susceptos esse constabit, forte decesserit, matre iam secundis nuptiis funestata, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
q ab copeterctur presertim õ
ip̃e qui extia ordinom uidica¬
but interlocutum sit doteni
ditamquerepetercturnon
nititur ꝗimigitur ẜius qui
postra iudicabat contra decer¬
tumsni. improtulit neq asta¬
tutis prouocaũus sp̃a tuo fc̃o
colifꝑmasti iuditium.

Expanded text:
peteretur, praesertim cum ipse qui extra ordinem iudicabat interlocutus sit dotem datam quae repeteretur non nititur. cum igitur is qui postea iudicabat contra te certam sententiam protulit neque ab statutis provocaveris, ipsa tuo facto confirmasti iudicatum.
Abbreviated transcription (Latin):
et palcc ce huiusmõi obstacu¬
lo seccrma frugibꝰ non possẽt
quientosuamium percẽmlo¬
cuminferre exhuiusmõiedi¬
ficatõe uctito cum sccundum
regionis situm auxilium uẽ¬
ci nec accedit scimus itaq re¬
minilicere sicedificare ul alio
et sufficientem ad prefatumo¬
pus infringat et mutilemdo¬
minoaeham. et frpctuum ĩ

Expanded text:
et paleae ex huiusmodi obstaculo secerni a frugibus non possent, quasi vento suam vim per omnem locum inferre ex huiusmodi aedificatione vetito, cum secundum regionis situm et auxilium venti aream accedit. Sancimus itaque nemini licere sic aedificare vel alio et sufficientem ad praefatum opus infringat et inutilem domino aream et fructuum i
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute tunceam penitus ad¬
mitatxc. annorumdesidia q
emmintimilogo prolixoqspa¬
¶reuertidesi dat cũant̾ ꝓꝑtissimi
uiris ẽfructus arridos conculc¬
tre quemare a fit suamnatuã
ctutilicatemondere.aliquis ui¬
cinum suuim uetabat ita edifi¬
tiuimsiextollere iuxta suã
are amut nẽtis excluderetur

Expanded text:
sunt, tunc eam penitus amittat viginti annorum desidia. Qui enim in tam longo prolixoque spareverti desiderat Cum autem apertissimi iuris est fructus aridos conculcatione quae in area fit suam naturam et utilitatem ostendere, aliquis vicinum suum vetabat ita aedificium extollere iuxta suam aream, ut ventus excluderetur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜoquinquennio peamuam
nõitum est candem scricutem
penitus  tolliquasiꝑbienninz
canonutendo depdita singulo
dicquinquẽnuproanno nũar¬
do alus aliam sniameligentibꝰ
nobis placuit ꝑacam dirirẽ¬
utquiaiamꝑlegemlatam aro
nobis prospectumẽ neseruitu¬
tes ꝑbicnniumno utendo de¬

Expanded text:
quinquennio per eam viam non itum est, eandem servitutem penitus tolli quasi per biennium ea non utendo deperdita, singulo die quinquennii pro anno numerando, aliis aliam sententiam eligentibus, nobis placuit ita causam dirut, quia iam per legem latam a nobis prospectum est, ne servitutes per biennium non utendo de
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ mtimauit forisiad¬
uocatos comunipetitionc
magnoope postulasscut postqñr
aduocatonis deposuint offitiu
dignitate quadam nralibalitat
pociantur iubemus cos itaq ut
post depoicum ut dcm c̃ prefacumr
officiumunum quemq corum
qui mpresentisunt ulpostea ma¬
triculis corum tp̃re fucrint insci¬
ciclanssum primiordinis coĩtis
pfrindignitate quatenus ⁊ tprc
quicuis fructum pretitorum labo¬
industnaergaclientes suos cõp¬
bata priuate condiciõis hoium

Expanded text:
ribus intimavit fori sui advocatos communi petitione magnopere postulasse, ut, postquam advocationis deposuerint officium, dignitate quadam nostra liberalitate potiantur. Iubemus itaque post depositum, ut dictum est, praefatum officium unumquemque eorum, qui in praesenti sunt vel postea matriculis eorum pro tempore fuerint inserti, clarissimi primi ordinis comitis perfrui dignitate, quatenus et tempore quietis fructum praeteritorum laboindustria erga clientes suos comprobata privatae condicionis hom
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Qnincontrabonam
fidem uenditoem obligate p¬
sessionis acredirore fẽamalle¬
ges nonobseruatis queind¬
strahendis pignorib acredito
recelebranconsucuernt mu
adito preside prouintic expe¬
rire actiõe competenti. non uir
adusus creditorom. ucrum q̃
aduersus possessorem si fraudẽ
cum ꝑticipassccum creditore
potuors doccre nt reuocatisq ⁊
mala fide gestaconstiterint et ⁊¬
fructuun  ratio et dampniqd
urogatum apꝑarierit haben p

Expanded text:
. Cum contra bonam fidem venditionem obligatae possessionis a creditore factam adleges, non observatis, quae in distrahendis pignoribus celebrari consueverunt, adito praeside provinciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem, verum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, et fructuum ratio et damni quod inrogatum apparuerit haberi p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdc̃omsubdita ꝯ quassatis
reb ctis atqr subtracas arc
scip̃mfuratus ad sarosca
pun ip̃is presentib  pecc̃a¬
stica disciplina⁊ qualitate
ꝯmissi ant ultione ꝯpetenti
auc inccessice humanissima
peedente  remissiõe uenie⁊ sac̃¬
locu̾statũq ppriũ rcũtãturre¬
bus quascumqz habuint re¬
formandis. ¶dutuis cruz
stadencgentur⁊ ip̃ipincom¬
modum ecc̃cegentium ⁊ pa¬
pcrumalantur expẽsis. ¶m̃

Expanded text:
condicioni subdita conquassatis rebus certis atque subtractis aut se ipsum furatus ad sacrosan ipsis praesentibus pro ecclesiastica disciplina et qualitate commissi aut ultione competenti aut intercessione humanissima procedente, remissione veniae et sacrlocum statumque proprium revertantur, rebus, quas secum habuerint, reformandis. Diutius enim sta denegentur et ipsi per incommodum ecclesiae egentium et pauperum alantur expensis.
Abbreviated transcription (Latin):
fitus siuc munibꝰ quecuicũ¬
legidebebitur. adosortiũsecõ¬
tulcrit clericoru ⁊ int̾ministe
uere orthodoxe fidei malueit
importunis intentoibꝰ abst̃¬
hatur s inhisdem btissimis u¬
ministenis sȩcurus ꝑmancat
s quictus ad que post longila¬
poris la ssitudincmo brelique
ute it quicm ꝯsilio meliorep¬
tractus est. ¶ His. actoib siqͣ
primipilanb quos prcceptis
tui culminis ⁊ publicis utilĩ¬
tatib inppetuum cẽ subicctor
lacratissime ꝯstitutionis stã¬
tutisantunt.

Expanded text:
ficiis sive muneribus, quae cuicumlege debebat, ad consortium se contulerit clericorum et inter ministros verae orthodoxae fidei malueritinopportunis intentionibus abstrahatur, sed isdem beatissimis ministeriis securus permaneat et Quietus, ad quae post longi laboris lassitudinem ob reliquiae vitae requiem consilio meliore protractus est: his actionibus, si primipilaribus, quos praeceptis tui culminis et publicis utilitatibus in perpetuum esse subiectos sacratissimae constitutionis statuta sanxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
irdet. Cuz aut transmare⁊ lõ¬
geteagentom subhaccondcõ
brdem scriptum c̃edicas sim
patriam quein prouintia ma¬
uritanieerat regressus fuisses
nec exhcredatum te allegas si
incum locumnonrediisesm
infestum est multis casibo nõ
uoluntanis s fortuitis cucĩ¬

Expanded text:
ns mare et longe te agentem sub hac condicione heredem scriptum esse dicas, si in patriam, quae in provincia mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis