comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di facultatem diuinitus acceperũt.
pp̃ea igitur eorum corpora resurrec¬
qua eis eterna ł beatitudo sit tribuẽ¬
da ł pena. Illa igitur aĩalia p̾sentis
scł̃i cursum atq ornatum scd̾m cre¬
atoris incomprehensibilem ꝑagt̃
uoluntatem que desuis fcĩs nullã
rationem redditura sunt qd̃ rõira¬
lia non sunt. Nunquid enim debob
cura est deo homines uero qui rõna¬
les factisunt ⁊ de se ⁊de ommibus
reb quas inusum uite presentis

Expanded text:
di facultatem divinitus acceperunt. di facultatem divinitus acceperunt. Propterea ergo eorum corpora resurrecqua eis aeterna, vel beatitudo sit retribuenda, vel poena. 40. Illa igitur animalia praesentis saeculi cursum atque ornatum secundum Creatoris incomprehensibilem peragunt voluntatem, quae de suis factis nullam rationem redditura sunt, quia rationalia non sunt. Numquid enim de bobus cura est Deo ? Homines vero quia rationales facti sunt, et de se et de omnibus rebus quas in usum vitae praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
non molet thorum habebit non mi¬
lum s ueniale peccatum. S hec illo¬
rum sunt qui nullam uouerunt
continentiam deo Ceterum quisqͥs
se ip̃m castrauerit pp̃ regnum celo¬
rum ⁊ incorde suo continentiam.
deo uouerit non solum sedmortife¬

Expanded text:
non violet thorum, habebit nonnulnon violet thorum, habebit nonnullum, sed veniale peccatum. 46. Sed haec illorum sunt, qui nullam voverunt continentiam Deo. Caeterum quisquis se ipsum castraverit propter regnum coelorum, et in corde suo continentiam Deo voverit, non solum si
Abbreviated transcription (Latin):
omnib ⁊ thorus immaculatus. Igitur
serui dei meoqd̃ acarnib ⁊ uino absti¬
nentur non tanquam res immũdas
refugiunt s mundioris uite institu¬
ta sectantur ⁊ ineo qd̃ conuigia nõ
hñt non nuptiarum bonun crimẽ
eẽ existimant s cominentiam uigẽ
bonis nuptiis meliorem non dubitãt¬
ẽẽ. Isto quam maxime tp̃re qͣndo d̾r
de continencia que potest capere capi¬
at. De nupciis uero d̾r. Qui se non cõ¬
tinet mibat. Inuno enim oratione
uirtus extritur in altero infirmitas
remedio subleuatur uñ qr egritud̃i
semper est consulendum pp̃ea si cui
primo contigerit priuari coningio
si uoluerit scd̃as uel etram tercias ĩ¬
ire nupcias nullum de illis peccatũ
habebit. si eas caste serirauerit. Idc̃
si uiras ⁊ una legntime dum taxat
coniuncti fidem seruant ut nec ille
mulieri preter uxorem ne illa uro
preter maritum nullatenus misce¬
atur. Intalib ⁊ si fuerit aliquis cõ¬
iugalis excelsus qui tñ legntimũ

Expanded text:
omnibus, et thorus immaculatus . Igitur servi Dei in eo quod a carnibus et vino abstinent, non tanquam res immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur: et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant; isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia, Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur, Qui se non continet, nubat, . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigerit privari conjugio, si voluerit secundas, vel etiam tertias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste servaverit; id est, si unus et una legitime duntaxat conjuncti fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis conjugalis excessus, qui tamen legitimum
Abbreviated transcription (Latin):
inecc̃a pro desse non potest. In ecclesia
igitur catholica tm̃ modo potest uni¬
cuiq ꝓdesse ⁊ ꝑceptio baptismatis
reputetur sic intra ecc̃am catholi¬
cam ꝑ solum bap̃m uita eterna:
non ad quirinr si post bap̃m ma¬
le uiuatur. niam ⁊ illi qui bene ui¬
deo dicere debeant. Dimite nobis debi
sub repunt ⁊quantomagis forcio¬
rib cibis corporis impletur ⁊ carna¬
lib cor hominis actib q atq affectib
implicatur tanto frequencior culpa
humiles serui xp̃i qui cupiunt dño su¬
o sine impedimento absq aĩ noxia oc¬
cupatione seriure coniugia omnino
non appetunt ⁊ acarnib ⁊ uino absti¬
nent inquantum corporis ualrtudo
ꝑmitut non quod pecc̃m est aut cõ¬
iugem hr̃e aut uinum tarnes ue ꝑ¬
tipere. Nam beatus apł̾is dicit. Quod

Expanded text:
intra Ecclesiam prodesse non potest. 44. In Ecclesia intra Ecclesiam prodesse non potest. 44. In Ecclesia igitur tantummodo catholica potest unicuique prodesse, et perceptio Baptismatis, eputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum baptismum vita aeterna non acquiritur, si post baptismum male vivatur. Nam et illi qui bene viDeo dicere debeant: Dimitte nobis debisubrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior culpa humiles servi Christi, qui cupiunt Domino suo sine impedimento et absque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino abstinent, in quantum corporis valetudo permittit. Non quia peccatum est aut conjugem habere, aut vinum carnesve percipere: n
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene ⁊nullatenus
du. sc̃am trinitatem solum i¬
uerum deum sicut eternum ita so¬
lum naturaliter in commnutabile
esse hec enim significat cum dicit
huic ⁊ inpsalmis dr inprincipio

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites sanctam Trinitatem, solum verum Deum; sicut aeternum, ita solum naturaliter incommutabilem esse. Hoc enim significat, cum dicit . Huic in psalmo dicitur: In principio,
Abbreviated transcription (Latin):
ui naturam insuam accepitille
ꝑsonam atq ita hominum fac¬
tor insimilitudine hominum fc̃c
habitu est inuentus ut homo Ip̃e
humiliauit semet ip̃m fc̃s obedi¬
ens usq admortem patri morte̾
autem crucis intende igitur hãc
apłi sententiam cogita ⁊ mea
cognosces quomodo iħm dñm
informa dei erat oportet te agnoᷤᷤ¬
scere firmissimeq tenere in illo
dei patris semper erat dequo na¬
tus erat. unius ergo nature cũ
patre est equaliter q sempiter¬
nus cum eo atq immensus. E¬
qualiter im mortalis ⁊ incõmu¬
tabilis equaliter imusibilis ⁊ in¬
euit abilis equalitex bonus ⁊ ius¬
tus equaliter miserator ⁊ miseri¬
cors paciens ⁊ multum miseri¬
cors ⁊ ueraxequaliter fortis et
suauis equaliter sapiens atq oĩ¬
potens. Pro inde hec omnia que
diximus de dei filio firmissa fide
retinens. quia hec utu omnia
rapinam arbitratus est eẽse equa¬
lem deo.Non enim rapina fuit illa

Expanded text:
t naturam servi in suam accepit Deus ille t naturam servi in suam accepit Deus ille personam, atque ita hominum factor in similitudinem hominum factus, habitu est inventus ut homo, ipse humiliavit semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . 19. Intente igitur hanc Apostoli sententiam cogita, et in ea cognosces quomodo Dominum Jin forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere, in illoquia in natura Dei Patris semper erat, de quo natus erat. Unius ergo naturae cum Patre est, aequaliterque cum eo sempiternus atque immensus, aequaliter immortalis et incommutabilis, aequaliter invisibilis et inenarrabilis, aequaliter bonus et justus, aequaliter miserator et misericors, patiens et multum misericors et verax, aequaliter fortis et suavis; aequaliter sapiens atque omnipotens. 20. Proinde haec omnia quae diximus de Filio Dei, firmissima fide retinens quia haec utique omnia rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; non enim rapinae fuit illa
Abbreviated transcription (Latin):
mundum ꝑ inuiolate uirginis.
ꝑtium auferetur amundo ⁊ quia
inconditione generis humani ꝑ
mislierem que desolo uiro facta
est contigit ut mortis uinculo te¬
neremur obstriti. hoc in redem¬
ptione humani generis diuina
bonitas egit ut peruirum qui de
sola muliere natus est uita hõib
redderetur. Illic humanam natu¬
ram nequissima deceptione sibi
diaboius inpeccati similitudinẽ.
sociauit. hic deus humanam na¬
turam inunitate ꝑsone suscep̃
ibi femina decepta est ut fieret
filia diaboli. hic uirgo gratia re¬
pleta est ut fieret mater summi
atq in commutabilis dei unige
niti. Ibi angelus deiectus ꝑ super¬
biam seducte mulieris animum ob¬
tinuit. hic deus humilians se per
mĩam in corrup te uirginis utere¬
impleuit ex ea nasciturus dei enĩ¬
quia nisi ex natura patris natus
eẽt esse non posset. Ipse secundum
apłicam doctrinam semet ipsum
exinaniuit formam serui accipi¬
ens formam ergo serui. id ẽ ser¬

Expanded text:
mundum, per inviolatae virginis mundum, per inviolatae virginis partum aufertur a mundo. Et quia in conditione generis humani per mulierem, quae de solo viro facta est, contigit ut mortis vinculo teneremur obstricti; hoc in redemptione humani generis divina bonitas egit, ut per virum, qui de sola muliere natus est, vita hominibus redderetur. Illic humanam naturam nequissima deceptione sibi diabolus in peccati similitudinem sociavit: hic Deus humanam naturam in unitatem personae suscepit. Ibi femina decepta est, ut fieret filia diaboli: hic virgo gratia repleta est, ut fieret mater summi atque incommutabilis Unigeniti Dei. Ibi angelus dejectus per superbiam, seductae mulieris animum obtinuit: hic Deus humilians se per misericordiam, incorruptae virginis uterum ex ea nasciturus impleviquod nisi ex natura Patris natus esset, esse non posset, ipse, secundum apostolicam doctrinam, semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Formam ergo servi, id es
Abbreviated transcription (Latin):
tus edidit uirginis uterus ab ln¬
eretur peccatum qd̃ nascentes
trahunt omnes homines quib
incorpore mortis huius talis ẽ
nascendi conditio ut matres eor
fecunditatis opus implere non pos¬
sint nisi prius carnis uirginitatẽ
amiserint. solus igitur abstulit pec¬
catum conceptionis atq natiuita¬
tis humane deus unigenitus quidũ
conciperetur ueritatem carnis acce¬
pit exuirgine. Et cum nasceretur
integritatem uirginis seruauit
inmatre. Ista causa est qua deus
factus filius iurginis marie ⁊ ma¬
ria uirgo mater est facta unigeni¬
ti dei ut quem pater genuit ex et̾¬
nitate ipsum uirgo conceptum ꝓ¬
ferret intempore. Illa utiq uirgo
quem deus qui de ea fuerat nasci¬
turus ita singulari gr̃a preuenit
cendi soslempnitate sub ditum
quem inunitate paterne substã¬
cie non solum humana sz ⁊iam
angelica treatura cognoscit ⁊ ad¬
orat altissimum. Sic ergo pecca¬
tum ⁊ pena pectati que per scelus
corrupte mulieris intrauit im

Expanded text:
tus edidit virginis uterus, ablutus edidit virginis uterus, ablueretur peccatum quod nascentes trahunt omnes homines: quibus in corpore mortis hujus talis est nascendi conditio, ut matres eorum fecunditatis opus implere non possint, nisi prius virginitatem carnis amiserint. Solus igitur abstulit peccatum conceptionis 508 atque nativitatis humanae Deus Unigenitus, qui dum conciperetur veritatem carnis accepit ex virgine, et cum nasceretur integritatem virginitatis servavit in matre. Ista causa est qua Deus factus est filius virginis Mariae, et Maria virgo facta est mater Unigeniti Dei: ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum virgo conceptum proferret in tempore: illa utique virgo, quam Deus, qui de ea fuerat nasciturus, ita singulari gratia praevenit cendi solemnitate subditum, quem in unitate Paternae substantiae non solum humana, sed etiam angelica creatura cognoscit et adorat Altissimum. 18. Sic ergo peccatum et poena peccati, quae per scelus corruptae mulieris intravit in
Abbreviated transcription (Latin):
quam hommes habent ex illius
prum iustissima condempnatione
peccati. Ideo beatus dauid quamuis
de legutimo nasceretur iustoq cõ¬
ugio inquo .s. nec infidelitatis
tiupa nec fornicationis macula ĩ¬
ueniri poterat. p̾ropter originale
tamen peccatum quia naturalitͤ
obstricti filii st̃ ut non solum im¬
piorum filii s omnes ⁊ iam qui de
iustoꝵ scificata carne nascuntur
tibus conceptus sum ⁊ indelicus
peperit me mater mea. sc̃s ⁊ ram
ẽẽ hominem nec si unius diei sit
uita eius suꝑ terrram. Dei ergo
filius unigenitus qui est insinu
rationalis incarnatus est. Et qui
est deus uerus homo uerus faceꝰ
est.Non ut alter deus essec aiter hõ
s idẽ deus idẽ homo. Qui ut illd̾
peccatum quod incontubitu
mortalis carns humanum ge¬
nus contraxit auferret conceptꝰ
nouo more deus incarnatus in
matre uirgine sine coitu uiri si¬
ne libiline concipientis uirgi¬
nis ut ꝑ deum hoĩem quem abs¬
q libidine conceptum in uiola¬

Expanded text:
quam homines habent ex illius quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis de legitimo nasceretur justoque conjugio, in quo scilicet nec infidelitatis culpa, nec fornicationis macula poterat inveniri: propter originale tamen peccatum, quo naturaliter obstricti sunt filii irae, non solum impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata carne nascuntur, tibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Scit sub esse hominem, nec si unius diei sit vita ejus super terram . 17. Dei ergo Filius unigenitus, qui est in sinu rationalis incarnatus est; et qui est Deus verus, homo verus factus est, non ut alter Deus esset alter homo; sed idem Deus, idem homo. Qui ut illud peccatum quod in concubitu mortalis carnis generatio humana contraxit auferret, conceptus est novo more, Deus incarnatus in matre virgine, sine coitu viri, sine libidine concipientis virginis: ut per Deum hominem, quem absque libidine conceptum inviola
Abbreviated transcription (Latin):
minum unuis enisq nature sit.
hec tamen quam deus u̾bum ex
maria uirgine sibi unire dignatꝰ
est sine peccato concepta sine petca¬
to nata est. Ut pote scd̃m quam d̾s
Quibus autem u̾bis explicabitur
carnis illius excellentia singulariᷤᷤ
cuius diuina exip̃a su concepsio¬
ne ꝑ sona. Cuius origo natiuitatiᷤᷤ
insolita qua sic u̾bum saro factũ
est utuna ꝑsona ẽẽt tum carne
sua uingenitus ac sempiternꝰ.
deus ipsa sue carnis conceptione
conceptus. Istam uero ceterorum
hoĩm carnem ꝑ humanum certũ
est nasci concubitum uiro semi¬
nante femina uero concipiente
atq pariente. Et qr dum sibi in¬
uitem uir mulierq miscentur ut
filios gignerent sine libidine¬
non est parentum contubitus. hocẽ
filiorum exeorum carne nascentiũ
non potest sine peccato esse conceptꝰ
ubi peccatum inparuulos non trãs¬
mutit ꝓpagatio sed libido. Nec fecũ¬
ditas nature humane facit hoĩes
cum pecc̃o nasci. sed feditas libidinis

Expanded text:
minum unius ejusdemque naturae sit, minum unius ejusdemque naturae sit, haec tamen quam Deus Verbum ex Maria Virgine sibi unire dignatus est, sine peccato concepta, sine peccato nata est: ut pote secundum quam Deus Quibus autem verbis explicabitur carnis illius excellentia singularis, cujus divina est ex ipsa sui conceptione persona, cujus origo nativitatis insolita, qua sic Verbum caro factum est, ut una persona esset cum carne sua Unigenitus ac sempiternus Deus, ipsa suae carnis conceptione conceptus. Istam vero caeterorum hominum carnem per humanum certum est nasci concubitum, viro seminante, femina vero concipiente atque pariente. Et quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur ut filios generent, sine libidinnon est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis,
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ habitauit in nobis subsequẽ¬
terait. ⁊ iudimus głam euis glori¬
am quasi imgenitra patre. pͥleñ
gracie et ueritatis. sic ille oĩm:
omnium naturarum creator ⁊¬
⁊ dñs. Creauit uirginem. creandus
ex uirgine. Et cunis ip̃e factor est ma¬
trem sibi fecit quando de eius carne
concipiendus atq pariendus uerã
materiam carnis deus in mensus ac
sempiternus accepit. Ut ⁊ scd̾m ueri¬
tatem forme seruilis deus homo mi¬
sericorditer fieret ⁊ scd̃m formam
dei naturali ueritate id ẽ deus homo
dei filium id ẽ unam extrinitate ꝑ¬
sonam deum uerum crede ut diuini¬
tatem eius denatura patris natã
ẽe non dubites. Et sic eum uerum
hominem corde crede ut eius carnẽ
non celestis non aerie non alterins
tuiusquam putes esse nature s eiꝰ
deus homini primo de terra plas¬
mauit ⁊ ceteris homimbus plasmat
quos per purgationem ex homi¬
nib creat. S licet taro xp̃i ⁊ ou̾m ho¬

Expanded text:
est, et habitavit in nobis; subsequenest, et habitavit in nobis; subsequenter ait, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Sic ille omnium omnium naturarum Creator nus, creavit virginem creandus ex virgine; et cujus ipse factor est, matrem sibi fecit, quando de ejus carne concipiendus atque pariendus veram materiam carnis Deus immensus ac sempiternus accepit: ut et secundum veritatem formae servilis, Deus homo misericorditer fieret; et secundum formam Dei, naturali veritate, idem Deus homo  Christum Dei Filium, id est, unam ex Trinitate personam Deum tatem ejus de natura Patris natam esse non dubites; et sic eum verum hominem crede, ut ejus carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusquam putes esse naturae, sed e est quam ipse Deus homini primo de terra plasmavit, et caeteris hominibus plasmat, quos per propagationem ex hominibus creat. Sed licet caro Christi et omnium ho
Abbreviated transcription (Latin):
unum esse naturaliter deum incꝰ
nomine baptizati sumus. Cuius
enim aliud nomen sit pater aliund
nature nomen horum trium quod
deus d̾r qui dicit indeutero nomio.
uidete uidete q̃m ego sum deus ⁊ ñ
est aluis preter me ⁊ dequo dr Audi¬

Expanded text:
unum esse naturaliter Deum, in cujus nomine baptizati sumus: cum enim aliud nomen sit Pater, aliud que unum naturae nomen horum trium quod dicitur Deus, qui dicit in Deuteronomio: Videte, videte, quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me ; et de qu
Abbreviated transcription (Latin):
scdm s solus de paire filioq proce¬
nam deus paterde nullo nasceret᷑
deo scd̃ni carnem tamen ipsenascere¬
⁊ filius. Ipsaautem una persona ꝓ
eo qd̃ non de deo sed tantum deuir¬
gine nasceretur non dei filuis sed
tantum hominis filius ueraciter
diceretur. Ipse autem dei filius dic̃.¬
ema sic deus mundum ut filium
suum unigenitum daret. Et iteꝵ.
non enim misit dens filium suum i
mundum ut udicet mundum sed
ut saluetur mundus ꝑ ip̃m. hec be¬
atus dixisset iobes. Qui diligit geni¬
torem diligit eum qui natus est
exeo. Nec ipse filus dixisset. pͥater
meus usq modo operatur ⁊ ego o¬
peror. Ipseenim qui filius dicitur
si idem t̃et ⁊ pater non ueraciter
dei filiuꝰdiceretur qr non de deo sed
de sola uirgine nasceretur. Adex¬
tremum nec ipse pater de celo tes¬
taretur ⁊ suum corporali uocede
monstraret filium dicens hic est
filius meus dilectus inquo michi
complaci. apłs quo non dixiss

Expanded text:
sed solus de Patre Filioque procesed solus de Patre Filioque proceram Deus Pater de nullo nasceretur Deo, secundum carnem tamen ipse nascereater et Filius: ipsa autem una persona, pro eo quod non de Deo, sed tantum de virgine nasceretur, non Dei Filius, sed tantum hominis filius veraciter diceretur. Ipse autem Dei Filius dicit: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret. Et iterum: Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Nec beatus dixisset Joannes: Qui diligit Genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo . Nec ipse Filius dixisset: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Ipse enim qui Filius dicitur, si idem esse et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce Filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compl
Abbreviated transcription (Latin):
um. hanc trinitatem ꝑ sonarum at
sabaoth ub̃i ꝓrsus ineo qd̃ d̾r tercio.
scd̃s ꝑ sonarum trinitatem in eo u̾
quod dicitur semel dñs deus sabaoth
duuine nature cognoscimus uni¬
tatem. In illa igitur sc̃a trinitate.
quod ideo a nobis repetitur ut uero
cordi tenatius infigatur unus est
pater qui solus essencialiter deseip̃õ
unum filium genuit ⁊ unus filius
qui de uno patre solus est eẽnciałr
autem totum una ꝑsona ꝓcedit¬
non possit .i. ut gignere se ⁊ nasci
dese ⁊ꝓ cedere de se. Quia igitur
aliud est genuisse quam natũ
ẽẽ aliud q est ꝓcedere quam ge¬
nuisse uel natum esse manifestũ
sonas patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃ĩ refertꝰ
solum filium natum catholica fi
des ⁊ credit ⁊ predicat. Neq enim ĩ
illa trinitate ꝓprium ẽẽt soluis pa¬
tris qr non est natus ip̃e sed unũ
filium genuit. Ncc ꝓprium solins
filii qr non genuit ipsesed depa¬
tris essentia natus est neq ꝓpriũ

Expanded text:
. 6. Hanc Trinitatem personarum atq. 6. Hanc Trinitatem personarum atqsabaoth . Ubi prorsus in eo quod dicitur tertio Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero quod dicitur semel Dominus Deus sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. In illa igitur sancta Trinitate, quae ideo a nobis repetitur, ut vestro cordi tenacius infigatur, unus est Pater, qui solus essentialiter de seipso unum Filium genuit; et unus Filius, qui de uno Patre solus est essentialiautem totum una persona non posset, id est et gignere se, et nasci de se, et procedere de se. Quia igitur aliud est genuisse quam natum esse, aliudque est procedere quam genuisse vel natum esse, manifestum sonas Patris et Filii et Spiritus sancti refertur, solum Fides et credit et praedicat. Neque enim in illa Trinitate proprium esset solius Patris quod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii quod non genuit ipse, sed de Patris essentia natus est; neque propr
Abbreviated transcription (Latin):
nem adymaginem ⁊ similitudine
nr̃am. Cum enim singulan numo
dicit ymaginem ostendit unamna¬
turam ẽẽ ad tuius ymaginem ħ̃o
fieret. Cum uero dicit pluraliter
nr̃am ostendit eundem deum ad cꝰ
ymaginem homo fieret fiebat nõ
unam ẽẽ ꝑsonam. si enim inuna
illa natura patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i una
eẽt ꝑ sona non dic̾etur adymagine̾
nr̃am s ad ymaginem meam. ħec
dixisset faciamus s faciam. si uero
in illis trib ꝑsonis tres ẽẽnt intelli¬
gende ł credende sub̾e non dic̾etur
ad ymaginem nr̃am s adymagi¬
nes nr̃as. Una enim y mago trium
naturarum ẽqualui in esse nõ
posset. seddum adymaginem unã
unius dei homo factus dititur una
sc̃e trinitans eẽntaliter diuinitas
intimatur. Deniq ⁊ paulo post ꝓ
eo quod suꝑius dixerat faciamꝰ
hominem ad ẏmaginem ⁊ siłitudi¬
nem nr̃am sic hominem factum scͥp¬
tura narrauit ut diceret. ⁊ fecit deus
hominem ad ymaginem dei ⁊ fecit e

Expanded text:
nem ad imaginem et similitudinem nem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret. Cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur ad imaginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset, Faciamus, sed, Faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras: una enim imago trium naturarum inaequalium esse non posset. Sed dum ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimatur. Deinde et paulo post pro eo quod Deus superius dixerat: Faciamus hominem ad imaginem et similinostram, sic hominem factum Scriptura narravit, ut diceret: Et fecit Deus hominem: ad imaginem Dei fecit eum
Abbreviated transcription (Latin):
qr nemo alterum aut precedit et̾¬
nitate aut excedit magnitudine
aut imꝑat potestate qr nec filio
nec sp̃u sc̃o quantum ad nature
diuine unitatem pertinet aut an¬
terior aut maior est pater.Nec filii
eternitas atq immensitas uelut
dere aut excedere naturaliter pot̃.
sicut ergo filuis nec posterior nec
minor est patrerta nec sp̃c sc̃s poste¬
terior aut minor est filio. Cternum
quippe ac sine initis est qd̃ filius de pa¬
tris natura extitit natus Et eternum
filiisq ꝓcedit. Ob hec ergo tres unum
recte credimus ⁊ dicimus deum qr una
prorsus eternitas una in mensitas una
naturaliter trium est ꝑ sonarum di
uinitas. Teneamus igitur patrem ⁊
filium ⁊ sp̃m sc̃m unum esse natura¬
liter deum. Neque tamen ip̃m patrẽ
ẽe qui filuis est nec filium ip̃m esse qͥ
sc̃i ẽẽntia quam greti usy on uocant.
In quo non estaliud pater ⁊ aliud fi¬
sc̃arum scripturarum demonstrat᷑
initio ubi dñs dicit. faciamus homi¬

Expanded text:
quia nemo alium aut praecedit aetequia nemo alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad naturae divinae unitatem pertinet, aut anterior, aut major Pater est ; nec Filii aeternitas atque immensitas, velut dere aut excedere naturaliter potest. Sicut ergo nec Filius posterior aut minor est Patre, ita nec Spiritus sanctus posterior autquippe est et sine initio, quod Filius de Patris natura exstitit, et aeternum Filiique procedit. Ob hoc ergo tres, unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter trium est divinitas personarum. 5. Teneamus igitur Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, neque Filium ipsum esse qui sancti essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant, in qua non est aliud Pater, et aliud Fisanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus homi
Abbreviated transcription (Latin):
est audeamus. fides enim quam sanca
prĩarcheatq ꝓphete ante incarnatio¬
uem filii dei diuinitus acceꝑunt quẽ
cti non solum sermone predicau̾nt
uerum ⁊ iam ad instructionem salu¬
berrimam posterorum scriptis suis
inclitam reliquerunt unum deum
predicant trinitatem id est patrem
⁊ filium ⁊ sp̃m sc̃m s ed trinitas u̾a
sicut est patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i una sn¬
bstancia si ẽẽt una ꝑsona nichil oĩo
eẽt inquo ueraciter trinitas diceret᷑
narum sunt ab inuicem ꝓprietate
distintti sic fuissent naturarum qͦ
diu̾sitate discreti. S qr illo uno ue¬
ro deo trinitate non solum quodun
deus est s ⁊ iam qd̃ trinitas est nat᷑a¬
liter uerum est pp̃ea ipse uerus deus
inꝑsonis trinitas est. Inuna nat᷑a
unus est ꝑ hanc unitatem natura¬
lem totus pater infilio ⁊ sp̃u scõ ẽ¬
q sp̃c sc̃s inpr̃e ⁊ filius est. Nullus est¬
horum extra quenilibet ipsorum ẽ

Expanded text:
est, audeamus. 4. Fides enim quam sancti est, audeamus. 4. Fides enim quam sancti Patriarchae atque Prophetae ante incarnationem Filii Dei divinitus acceperunt, quam cti, non solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum praedicat Trinitatem, id est Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Sed Trinitas vera sicut est Patris et Filii et Spiritus sancti una substantia, sic esset una persona, nihil omnino esset in quo veraciter Trinitas diceretur. narum sunt ab invicem proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia in illo uno vero Deo Trinitate, non solum quod unus Deus est, sed etiam quod Trinitas est, naturaliter verum est, propterea ipse verus Deus in personis Trinitas est, et in una natura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spi sanctus in Patre et Filio est. Nullus horum extra quemlibet ipsorum est :
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sacrificium id ẽ deus ⁊ templum. sa¬
cerdos ꝑ quem sumuis reconcili ati
sacrificium quo reconciliari tem¬
plum inquo reconciliati deus cuire¬
conciliati solus tñ sacerdos sacrifici¬
um ⁊ templum. qr hec omma deus
scd̃m formam serui. Non autem soł
igrtur ꝑ solum filium scd̃m carnẽ
s non soli filio scd̃m duunitatem
Trinitas enim nos sibi reconciliaũ
ꝑ hec qd̃ solum u̾bum carnem ip̃a
trinitas fecit. Inquo sic ueritas in¬
cõmutabilis manet humane diui¬
neq nature ut sicut uera semper
est euis diuinitas quam de patre ĩ¬
cominutabilem ht̃ ita uera seper
atq incõmutabilis eis humanitaᷤᷤ
sit quam sibi unttam summam
diuinitasgerit. ħ pauca de fide sc̃e
trinitats que solus ⁊ uerus estua¬
turaliter deus quantum breuitas
de creatura que absq dubitatione
q tene omnem naturam quenon ẽ
trinitas deus ab ip̃a sca trinitate que
solus uerus ⁊ eternus deus est creata

Expanded text:
et sacrificium, idem Deus et templum: saet sacrificium, idem Deus et templum: sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati; templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus tamen sacerdos, sacrificium et templum, quia haec omnia Deus secundum formam servi; non autem solus sumus per solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis manet humanae divinaeque naturae, ut sicut vera semper est ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit. 24. Haec pauca de fide sanctae Trinitatis, quae solus et verus est naturaliter Deus, quantum brevitas de creatura quid absque dubitatione que tene omnem naturam quae non est Trinitas Deus, ab ipsa sancta Trinitate quae solus verus et aeternus Deus est creatam
Abbreviated transcription (Latin):
formam serm solus ipse sua ⁊ pa¬
tris ⁊ sp̃e scĩ operatione formatꝰ
Quod treator est cominune habẽs
naturaliter tum patre ⁊ sp̃u sc̃o
ise ip̃o. Cuius ⁊ natiuitatemi
futuram scdm̃ carnem ⁊ mortẽ
⁊ resurrectionem atq incelo as¬
censionem lex ⁊ꝓphete prenunci¬
are nunquam destiterunt prout
ip̃e precipiebat obedientes ⁊ u̾bis
⁊ factis. Nam ⁊ insatrrficiis carna¬
lium uittimarum que sibi ip̃a sc̃a tri¬
nitas que unus est dens nom ⁊ ueteris
testanienti a patrib nr̃is precipiebat
offceri illuis sacrificii significabatur
gratissimum munus quod pronob̾
se ip̃m solus filius deus scd̾m carnem
eẽt miscd̾iter oblaturus. Ipse enim s̾
guine suo semel introiuit in sc̃a.
Quod tunc pontifex ille sig̃cabat qui
cum sangnine in sc̃a scorum ꝑ singn¬
los annos introibat. Iste igitur est
qui in se uno tm̃ exhibuit quod eẽ
necc̃ium ad redemptionis ñre scie¬
bat effectum id est scilicet sacerdos

Expanded text:
formam servi solus ipse sua et Paformam servi solus ipse sua et Patris et Spiritus sancti operatione formatus: quod creator est, commune habens naturaliter cum Patre et Spiritu sin se ipso. Cujus et nativitatem futuram secundum carnem, et mortem, et resurrectionem, atque incensionem lex et prophetae praenuntiare nunquam destiterunt, prout ipse praecipiebat, obedientes et verbis et factis. 22. Nam et in sacrificiis carnalium victimarum, quae ipsa sibi sancta Trinitas, quae unus est Deus Novi et Veteris Testamenti, a patribus nostris praecipiebat offerri, illius sacrificii significabatur gratissimum munus, quo pro nobis seipsum solus Deus Filius secundum carnem esset misericorditer oblaturus. Ipse enim, seguine suo semel introivit in sancta . Quod tunc pontifex ille significabat, qui cum sanguine in sancta sanctorum per annos singulos introibat. Iste igitur est qui in se uno totum exhibuit quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum, idem scilicet sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
q sapientia dequa deo dr̃. Omnia
insapientia fecisti. De illo princi¬
pio est quo unum est pater ipse
principium ⁊ in quo sibi co eter¬
no fecit celum ⁊ terram. Id estom¬
nem sp̃ualem corporalemq natu¬
ram dedeo imigenito qui est insimi
patris. ut dixi quia omnia ħ per¬
sonaliter accipe salua tñ eternita¬
te inmensitate immortalitate
incomimitabilitate inisibilita¬
te deitatis euis. Querta naturałr
⁊ equaliter communia cum pr̃e
hab et deus filius ut licet homo ꝓ
nobis fuerit ueraciter factus per¬
mansit tñ equalis uero patri de
quo natus est uerus ⁊ ueritas d̃s.
semet ip̃m exinaniuit s deplemi¬
tudine eius nos omnes accepimꝰ.
Quam plenitudinem si exinani
tis amitteret qd̃ de ea nobis da¬
ret utiq non haberet. Cõdem autẽ
non habente nos ꝓcul dubio nͥl
possemus accipere. Deplenitudr̃e
autem euis nos omnes accepimꝰ
Ex eo autem quod nobis de sua¬
plenitudine dedit ostendit nam
cum se exinaniuit plenitudinem

Expanded text:
que Sapientia, de qua Deo dicitur, Omnia in Sapientia fecisti ; de illo Principio cum quo unum est Pater ipse principium, et in quo sibi coaeterno fecit coelum et terram, id est omnem spiritualem corporalemque naturam; de Deo unigenito, qui est in sinu Patris, ut dixi, omnia haec personaliter accipe; salva tamen aeternitate, immensitate, immortalitate, incommutabilitate, invisibilitate divinitatis ejus. Quae ita naturaliter et aequaliter communia cum Deo Patre habet Deus Filius, ut licet homo pro nobis fuerit veraciter factus, permanserit tamen aequalis vero Deo Patri, de quo natus est verus et Veritas Deus. Semetipsum igitur exinanivit, sed de plenitudine ejus nos omnes accepimus: quam tus amitteret, quod de ea nobis daret utique non haberet. Eodem autem non habente, nos procul dubio nihil possemus accipere. De plenitudine autem ejus nos omnes accepimus. Ex eo igitur quod nobis de plenitudine sua dedit, ostendit etiam cum se exinanivit plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ngelis ignur quibdam impia.
suꝑbia deserentib deum. ⁊ inhuiꝰ
ieris unam caliginem de suꝑna celesti
hĩtatione deiectis residuus nus ange¬
lorum inet̾na cum deo bĩtudine⁊ scĩ¬
tate ꝑmansit. Niet. it exuno angelo
lapso atq dampnato ceu ꝓpagati st̃
ut eos sicut hoĩes originale malum ob¬
noxie successionis iuntulis obliga¬
ret atq unuu̾sos traheret ad debitas
penas s eo qui diabolus factus est.
cũ sociis impietatis elato ⁊ ipsi cũ ens
elatione ꝓstrato cet̾ipia obedĩa dño
coheserunt accpientes ⁊ iam qđ̃ illi
ñ habuerunt certam scĩam q̃ ẽẽnt
desu a sempiterna ⁊ num quã casã
stabilitate securi. placuit itaq riniu¬

Expanded text:
ngelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi. CAPUT XXIX. In
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ tota musltitudo angeloꝵ d̾m
deserendo ꝑierat ea queꝑierat imꝑpe¬
que aitẽ cum deꝯ illa deserente ꝑstite¬
rat desua certissime cognita semper
fuura felicitate gauderet

Expanded text:
angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in pequae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet
Abbreviated transcription (Latin):
sita inomnes uoluntates eiꝰ.
⁊tam sapient̾ exquisita ut euuã¬
gelica ⁊ humana creatura peccas
tem qua fc̃m qd creator noluit ĩ¬
pleret ip̃e q d uoluit bñ utens ⁊ ma¬
lis tanquam summe bonus ad eoꝵ
dampnationem quos iuste adpe¬
quos bengne p̾destinauit ad gra¬
ciam. Quantum .a. ad ip̃os atti¬
net qd̃ deus noluit fecerunt quã¬
tñ u̾o ad oĩpotentiam dei nullomͦ
id efficere ualuerunt. hoc quippe
ip̃o qd̃ contra uoluntatem eius de
ip̃is fc̃a est uoluntas. propt̾ea nã¬
q magna oꝑa dñi exquisita st̃¬
inꝯm̃s uoluntates eius ut miro
⁊ inesfabili modo non fiat p̾ter
sineret nec utiq nolens sinit seduo¬
lens non sineret bonus fieri male.

Expanded text:
isita in omnes voluntates ejus , et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasstem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis tanquam summme bonus ad eorum damnationem, quos juste pquos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem Dei fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera Domini, exquisiomnes voluntates ejus , ut miro et ineffabili modo non fiat praetesineret, nec utique nolens sinit, sed volens, nec sineret bonus fieri male,
Abbreviated transcription (Latin):
qua maior eẽ ñ possit. m aiorem
.ii. caritatem nemo h̃t quam ut
aĩam suam quis ponat ꝓ amitis
suis. Ibi autem quis explicet qͣn¬
ta erit caritas ubi cupiditas quã
ł cohercendo suꝑ et nulla erit quã
sũma sanitas erit qñ contentio
mortis nulla erit.

Expanded text:
qua major esse non possit: Majorem qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla erit.
Abbreviated transcription (Latin):
finis est caritas .i. ad caritatẽ ret̾¬
tur õe p̾ceptum. Qd̃ u̾o ita sit łti
more pene ł aliqua intentionetͣr¬
nali ut non referatur ad illam
caritatem quam diffundit sp̃c sc̃s
modum fi̾ ꝯportet qͣmuis fĩ uideatͦ.
Caritas quippe ista dei est ⁊ ꝓximi
exquib unum est ñ mechab̾is ⁊que¬
cumq ñ iubentur s sp̃ali consilio.
monentur exquib unum est. bo¬
num est hõi mulierem ñ tangere
tunc recte fiuunt tum cum ad dili¬
gendum deum ⁊ ꝓximum referũ¬
tur pp̃ deum ⁊ in hxec scl̃o ⁊ infuturo
nunc deum ꝑfidem tunc per spẽm
⁊ ip̃m ꝓximum ñ ꝑ fidem. Non .il.
scimus mortales corda mortaliũ
Tunc .ii.illuminabit dñs abscondi¬
ta tenebraꝵ ⁊ manifestabit cogi¬
tationes cordium ⁊ tunc lauserit
unicuiq adeo qr id laudabilit̾ ⁊
diligetur aꝓximo inꝓximo qid̾
nelateat abip̃o illuminabitur a¬
deo minuetur autem cupiditas
caritate crescente donec ueniat
hic adtantam magnitudinem.

Expanded text:
charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus smodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proxiex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per speciem, et ipsum proximum nunc per fidem. Non enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
am ecce tibi est simbolum ⁊
dñica or̃o. Quid brenius au¬
dit̃ aut legnur: quid faciluis cõmẽ
graui miseria p̾mebatur genus hu
qui inuocau̾it nom̃ dñi saluus erit.¬

Expanded text:
am ecce tibi est Symbolum et dominica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriagravi miseria premebatur genus humqui invocaverit nomen Domini, salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
nuo subiecit. Qũo autem inuocabt̃
inquem ñ crediderunt. Pp̃ hoc simbo¬
lum. Inhis duob tria illa intuere.
fides credit. spes ⁊ caritas orant. S sñ
fide ẽẽ ñ possunt. ac ꝑ hec ⁊ fides orat.
p̾ ropterea quippe dictum est qũo
inuocabunt inquẽ ñ crediderunt.

Expanded text:
nuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt?
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝑ hoc scrupilosissime quidẽ
mt̾ dectissimos queri soiet et
disputari pot̃ qd̃ uirum ab hoĩe ĩue¬
niri possit ignoro qñ incipit hõ in
utero uiuere utrum sit q̃dam uita
occulta q̃ nondum motib uiuẽtis
appareat. Nam negare uxisse puerpe¬
ria q̃ pp̃ea membratim ex seccant᷑.
⁊ eiciuntur exim̾is p̾gnantiũ nema¬
trem qͦ si mortua ibi relinquantur.
occidant impridentia nimia uidetur.
Ex quo autem incipit hõ uiuere exillo
utiq mori iam potest mortuis uero
ubicumq mors illi poruit euenire qũo
ad resurrectionem ñ ꝑtineat mortuo¬
rum repperire non possum¬

Expanded text:
 hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri solet et disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro. Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit quaedam occulta vita, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs autem sapĩa pietas est. h̃s¬
Sergo inlibro ħ sc̃i iob. Nam ibi
legitur c ip̃a sapĩa dixit hoĩ. eccepieta
⁊ sapĩa. si autem queras quẽ dixerit
eo loco pietatem distinetuis ingreco
Thec p̾cipue referaturadcolendum
deum. S nͥl est cõmodius illo noĩe
quo eiuident᷑ dei cułtus expͥssus ẽ. cũ
quid ẽẽt hoĩsapĩa dr̃etur Queris ne
aliquid dici breuius. Qui petisa me
ut breuiter magna dicantur an hoc
ip̃m tibi fortasse desideras brerit̾ ape¬
Quo nã modo sit colendus deus.

Expanded text:
is autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter apequonam modo sit colendus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo queritur quid cre¬
dendum sit qid̃ adreligione
ꝑtineat non rerenatura. ita rimã¬
da est quemadmodum abeis quos
physicos greci uocant. Nec inetuen¬
dum est ne aliquid deuiet nu̾o elem̃¬
toꝵ demotu atq ordine ⁊ defectib
syderum ⁊ defigura celi de generi¬
b ⁊ naturis aĩalium fructicũ lapi¬
dum nfontiũ fluminum montiũ
despactiis locorum ⁊ tp̃rm designis
imminentium tẽpestatum ⁊ alia
scĩa dehis reb qͣs illi ł inuenerũt
ł inuenire existimant xp̃ianus ig¬
noret qr nec ip̃i omnia repperũt
tanto excellentes ingenio flagn¬
tes studio habundantes ocio. Etq̃¬
dam humana comiectura inuesti¬
gantes quedã u̾o hystorita exꝑien¬
cia ꝑscrutantes ⁊ ineis que se inue¬
nisse głantur pła op mantes pociꝰ
quam scientes. satis est xp̃iano rere
treaturarũ causas siue celestrum
siue t̾restrium siue uisibiliũ sine
ip̃e sit aut abip̃o. Cumq ẽẽ trinita¬

Expanded text:
um ergo quaeritur quid credendum sit quod ad religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae se invenisse gloriantur, plura opinantes potius quam scientes. Satis est christiano rerum creatarum causam, sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive t ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
on autem ꝑ it deo t̾rena ma¬
teries de qͥ mortalium creat᷑
caro s inquemilibet pulu̾em cinerẽ¬
ue soluatur inquo slibet alitus auras¬
cedat carnemq mutetur illi aĩe hũa¬
nima fit cadauer ñ ita resurrectio¬
ne reꝑabitur ut ea que dilabuntur
⁊ iualias atq alias aliaꝵ uerũ sp̃es¬
formasq u̾tuntur quamuis ad corpꝰ
redeant unde dilapse sunt ad easdem
quo corporis partes uͥ fu̾nt redire.
nec̃ce sit alioquin si capillis red̾ qd̃
tam crebra tonxura detraxit si ungui¬
b qd̃ tociens dempsit exsectio ĩmode¬
rata ⁊ indecens cogitantib ⁊ iõ res¬

Expanded text:
on perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur in quoslibet halitus aurascedat, carnemqnima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias rerum species vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus resur
Abbreviated transcription (Latin):
uob autem modis accipitur
qd̃ iuuos ⁊ mortuos iudicabit
siue uiuos intelligimus quoshic
nondum mortuos s adhuc insta
carne uiuentes inuenturus est eiꝰ
aduentus mortuos ã qui de corpore
priusquam ueniat exierunt ł extn᷑
st̃. siue uiuos iustos ⁊ mortuos in
quo udicabuntur. Aliqñ .N. uidi

Expanded text:
uobus autem modis accipi potest quod vivos et mortuos judicabit: sive ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos, autem qui de corpore, prius quam veniat, exierunt vel exituri sunt: sive vivos justos, mortuos autem que judicabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ loqui pot̾erit: non intuentes. nõ enim pos¬
sunt cũ suꝑsticioẽ et contentioẽ cecati sunt. dm̃
minum non loci spatium mole corporis occu¬
pare. et sic alibi eẽ. alibi non eẽ. aut certe hic
habere partem aliam.& alibi aliam: sed ma¬
iestate ubiq presto eẽ. nõ ꝑ partes duci sum :
s ubiq ꝑfectum. Quod sicarnaliter intuen¬
t̾es quod dictum ẽ. clum michi trhonus ẽ.
et terra scabellum pedum meorum. cui loco
et dñs attestatur dicens. ñ iuiretis neq ꝑ cȩlũ
quia tronus dĩ ẽ. neq ꝑtͣram. quia scabellum
ẽ. pedum eius. quio mirum sunt̾ra diabolꝰ
constitutus añ pedes dĩ stecit. ꝙ coram illo ali¬
quio loquutus ẽ: Nam quando illi ualent
intelligere nullam eẽ. animam qͣmius per
uersam. quȩ tam̃ nullo modo raciocinari po¬
cest. in cuiꝰ conscientia ñ loquatur ds̃: Quis enĩ
scripsit incordib hominũ naturalẽ legẽ. nͥ d̾s:

Expanded text:
deo loqui potuerit, non intuentes — non enim posdeo loqui potuerit, non intuentes — non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint — deum non loci spatium mole corporis occupare et sic alibi esse, alibi non esse, aut certe hic partem habere aliam et alibi aliam, sed maiestate ubique praesto esse, non per partes diuisum, sed ubique perfectum. quod si carnaliter intuentur quod dictum est: caelum mihi thronus est et terra scabillum pedum meorum - cui loco et dominus attestatur dicens: non iuretis, neque per caelum, quia thronus dei est; neque per terram, quia scabillum est pedum eius — quid mirum, si in terra diabolus constitutus ante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent inteversam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cujus conscientia non loquatur Deus? Quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem, n