comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ait. Ecce uͥgo ꝯcipiet ⁊ pari¬
et filium. Uidete quam caute.
corda malignantia. & obstrux̃
os loquentium ĩiqua. Quid
hic habes q̃so. qͦd respondeas
ꝓuideo: H. Respondeo me u¬
deum ñ ẽẽ. nec necessarium
hr̃e ꝓ ipso respondere. Hic it̾m
do ei locũ respondẽdi ꝑ semet ip¬
sum. Uerum si uultis ut ur̃a as¬
sertio palmam optin̾e possit.
ꝓbare oportet. uel quod signũ
illud in cõceptu & partu uͥgi¬
nis ñ sit datum gr̃a tollendi
timoris. uł qͦmͦ res q̃ post tot tp̃a
futura erat. tolłe posset timorẽ
illum qͥ tunc instabat . R. Bene
facis. q̃rendo quod nescis. ꝗͣuis
ħ ipsum exiam dictis ⁊ scͥp¬
tis nosse debueris

Expanded text:
sed ait: Ecce virgo concipiet, et parised ait: Ecce virgo concipiet, et pariet filium. Videte quam caute, corda malignantia, et obstruxit os loquentium iniqua. Quid hic habes, quaeso, quod respondeas pro Judaeo? HUGO. Respondeo me Judaeum non esse, nec necessarium habere pro ipso respondere: hic iterum do ei locum respondendi per semetipsum. Verum, si vultis ut vestra assertio palmam obtinere possit, probare oportet vel quod signum illud in conceptu et partu Virginis non sit datum gratia tollendi timoris, vel quomodo res, quae post tot tempora futura erat, tollere possit timorem illum qui tunc instabat. RICH. Bene facis quaerendo quod nescis, quamvis hoc ipsum ex jam dictis et scriptis nosse debueris.
Abbreviated transcription (Latin):
coitu hoc illi conting̾e. po¬
nature. uł pret̃ usum multi¬
plis ex ꝑientie: h. Mimme.
.R. Qua gͦ rõne q̃so dicetur rei
alicͦ signum eẽ debere. si ꝓmit¬
tat futurum feminam ĩpͥmo
coitu ꝯciꝑe. quam si p̾dicat sub
ortu solis leporẽ currẽ. uł ca¬
nem lat᷑re. cum indiffirent̾ pos¬
sint hec omni die omni hora
Hic do locum uideo. ut respõ¬
deat ꝓsemet ipso .R. Qro itẽ
a te parit̃ ⁊ a uideo. utrũmam
cdatis aliquam conciꝑe a uiro.
q̃ possit reman̾e uͥgo .h. Mi¬
cipiat hoc ipsum quod uͥgo
ẽ añ cõceptionẽ amittit: h.
Ut scd̾m uideum dicat᷑. illa
uͥgo ꝯcipit. quam hora ꝯci¬
piendi uͥginẽ inuenit. R. S
si quã ĩ coeundo ĩuenit uͥgi¬
nẽ hora ꝯcipiendi nũqͥd ⁊ eq̃¬
uirginẽ inuenit hora pariẽdi⁊
H. Absit ã nobis ħ dr̃e. uel
ullo mͦ credẽ. R. Certe utr̃q
dictum ẽ. de uirgine. ꝯcipiet¬
& pariet. Non dictum ẽ. Eece
uirgo ꝯcipiet.⁊ ñ uirgo pariet.

Expanded text:
coitu hoc ille contingere, ponaturae, vel praeter usum multiplicis experientiae. HUGO. Minime. RICH. Qua ergo ratione, quaeso, dicetur rei alicujus signum esse debere, si promittat futurum feminam in primo coitu concipere, quam si praedicat sub ortu solis leporem currere, vel canem latrare, cum indifferenter possint haec omni die, omni hora Hic do locum Judaeo ut respondeat pro semetipso. RICH. Quaero item a te, pariter et a Judaeo utrumnam credatis aliquam concipere a viro quae possit remanere virgo. HUGO. Micipiat, hoc ipsum quod virgo est ante conceptionem amittit? HUGO. Ut secundum Judaeum dicatur, illa virgo concipit quam hora concipiendi virginem invenit. RICH. Sed, si quam in coeundo invenit virginem hora concipiendi nunquid epariendi? HUGO. Absit a nobis hoc dicere, vel ullo modo credere! RICH. Certe utrumque dictum est de Virgine: Concipiet, et, pariet. Non dictum est: Ecce virgo concipiet, et non virgo pariet,
Abbreviated transcription (Latin):
imili rõne cõfirma¬
tur qd̾ suꝑius de
om̃ipotẽcia dr̃. Sicut enĩ
sapiens quisqz aut sapĩe
plenitudine aut ip̃iꝰ parti¬
cipacione est sapiens. sic
sane potens quisqz potẽcie
pacione est potens. Est au¬
tẽ impossibile aliquid seip̃o
participare. Quod gͦd̾s oĩ
potens est potencie parti¬
cipacione ẽẽ nõ p̃t. Si qͥdẽ
aliud aliqͥd ꝙͣ ip̃e. Cõstat

Expanded text:
imili ratione confirmatur quod superius de omnipotentia dicitur. Sicut enim sapiens quisque, aut sapientiae plenitudine, aut ipsius participatione est sapiens, sic sane potens quisque, plenituatione est potens, est autem possibile aliquid seipso participare. Quia igitur Deus potens est, potentiae participatione esse non potest. Siquidem aliud aliquid quam ipse. Consta
Abbreviated transcription (Latin):
nitati ͤ singularita¬
te suꝑius iam diximꝰ. ecce
qmͣ multis modis ꝓbare
possumꝰ ꝙ nõ sit deus nͥ unꝰ.
unus ĩcreatus. unus et̾nꝰ.
unꝰ ĩmẽsus quoꝵ sĩgula
sit d̾s nisi unus. Si bene at¬
tendis idem ꝓbare potĩs
ex cõsideratione bouitatis.
nã si quis dicat plures
deos esse conuinci poterit
ex hac cõsidãtione unũꝙ̃¬
libet ab alto quolibet esse
ꝓpendi ⁊ ꝓbari posse cog¬
⁊ lectoris sagacitati elici¬
enda relinqͥmꝰ.¬

Expanded text:
singularitate superius jam diximus, ecce quam multis modis probare possumus quod non sit Deus nisi unus. Unus increatus, unus aeternus, unus immensus, quorum singula sit Deus nisi unus. Si bene attendis idem probare poteris ex consideratione unitatis Nam, si quis dicat plures deos esse, convinci poterit ex hac consideratione unum quemlibet ab altero quolibet esse,perpendi et probari posse coget lectoris sagacitati elicienda relinq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sapĩam sũmã: cũ sapi
ita ut nõ possit oĩno sub-¬
intelligi alia aliq̃ absq
dubio utraq erit ĩcõĩca¬
bilis. nec poterũt ẽẽ cõmu¬
nes pli̾b sb̾stãtiis. nõ di¬
cã angelicis. nõ dicã hũa¬
nis s nec aliqͥb qͣsi diuimiᷤͤ¬

Expanded text:
m summam, cum sapieita ut non possit omnino subintelligi aliqua alia, absque dubio utraque erit incommunicabilis, nec poterunt esse communes pluribus substantiis, non dicam angelicis, non dicam humanis, sed nec aliquibus quasi divini
Abbreviated transcription (Latin):
abusio uidet᷑ ꝙͣ si abͣhã
nõ homo ẽẽ s hominem
hr̃e dic̾et; Nec dicedi abu-¬
sio uł dictionũ eqͥuocatio
sensũ cõfundit ⁊ potẽtiã
atq sapĩam ĩcõicabiles
dici nõ sinit. Deniq demꝰ
tale nomẽ qd̃ nõ possit
nisi dĩne potẽcie uł diui¬
ne sapĩe cõuenire ⁊uide¬
bimnꝰ utramq ĩcõicabilẽ
esse. nã nomẽ ip̃m oĩpotẽ¬
tie qd̃ nõ p̃t uisi diuine
potẽtie cõuẽire: oĩno de p̃¬
hendit᷑ ĩcõmunicabile.

Expanded text:
idetur quam si Abraham non homo esse, sed hominem habere diceretur. Haec dicendi abuvel dictionum aequivocatio sensum confundit, et potentiam atque sapientiam incommunicabiles dici non sinit. Denique demus tale nomen quod non possit nisi divinae potentiae vel divinae sapientiae convenire, et videbimus utrumque incommunicabile esse. Nam nomen ipsum omnipotentiae, quod non potest nisi divinae potentiae convenire, omnino deprehenditur incom
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ esse cõꝓbantͤ. S sciendũ
est ꝙ tam nõie potẽcie qm
nomine sapĩe abutim᷑ cũ
modo de diuinis modode
hũanis loquim᷑ ut nõ tã
uniacã ꝙͣ equiuocã p̃dicati¬
onẽ fecisse uideam᷑. de deo
dicimus ꝙ sapĩa sit. de hoĩe
ei sapĩa ĩsit. Ibi sapĩe no¬
mine designat ᷑ tale quid

Expanded text:
citer esse comprobantur? Sed sciendum est, quod tam nomine potentiae quam nomine sapientiae abutimur, cum modo de divinis, modo de humanis loquimur, ut non tam unicam quam aequivocam praedicationem fecisse videamur. De Deo dicimus quod sapientia sit, de homine ei sapientia insit: ibi sapientiae nomine designatur tale quid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊expeditiꝰ ꝓferimꝰ. In iuueni¬
li etate ẽ uirtꝰ corꝑis robusti¬
ea etas ad ex̾citacionis usumef¬
ficatior. Usq ad ꝓuectiorẽ eta-¬
tem. tum multiplex doctͥna.
tum multa rerum exꝑientia
cotidianis ꝓuectilib scientiam
augeti ⁊ idcuro ea etas p̾ceteris
om̃ib consiliis uiget pruden¬
tia pollet. Prima itaꝙ dictar᷑
etatum ad discendum. scd̾a ad
exercitandum. Tertia uͦ p̾ua¬
leat ad disc̾nendum. Iuxta si¬
militudinẽ annoꝵ ⁊ meritoꝵ
ut sic dicam etates confid̾amꝰ. ⁊

Expanded text:
et expeditius proferimus. In juveniet expeditius proferimus. In juvenili aetate est virtus corporis robustiea aetas ad exercitationis usum efficacior. Usque ad provectiorem aetatem tum multiplex doctrina, tum multiplex rerum experientia quotidianis provectibus scientiam auget, et idcirco ea aetas prae caeteris omnibus consiliis viget, prudentia pollet. Prima itaque dictarum aetatum ad discendum, secunda ad exercitandum, tertia vero praevalet ad discernendum. Juxta similitudinem annorum et meritorum, ut sic dicam, aetates c
Abbreviated transcription (Latin):
dem bona. s ꝓculdubio largientis
d̾i dona sunt. quia ex eiꝰutiq mun̾e̾
acceꝑut. qͥc̃q sap̃iã et fortitudinẽ
hr̃e. qͥc̃q sapiẽt̃ ⁊ fortit᷑ agẽ potuert.
Quidenim hs̃ inquit apłs. qd̾ ñ
accepisti: Ip̃e inquit mutat tẽ¬
pora ⁊ etates. Scimꝰ qr omĩa tem¬
pus hñt. ⁊ suis spaciis tͣnͣseunt uni¬
u̾sa subcelo. Tempus plantandi
⁊ tempus euellendi qd plan¬
tatum ẽ. Iuxta hunc modũ
⁊ in aliis reb considerari po¬
test. Ex occasione itaq temꝑis
oportunitatẽ accipimꝰ. ut mͦ
hec: mͦ illa utiliꝰ uel expediciꝰ
agere ualeamꝰ. srĩs itaq usib¬
temꝑa mutat. qnͣdo ñc harũ¬
nc illarum uirtutũ exercitĩs
oportunitatẽ accominodat.
S quid queso uiuat exerten¬
doꝵ accepisse oportuntatem.
nisi exeiꝰdem largitoris mun̾e
accipiamꝰ ⁊ exequendi faculta
magis apte. Certe que inpue¬
ricia dicimꝰ ꝓfundiꝰ retinemꝰ.

Expanded text:
idem bona, sed procul dubio largientis idem bona, sed procul dubio largientis Dei bona sunt, quia ex ejus utique munere acceperunt quicunque sapientiam et fortitudinem habent, quicunque sapienter et fortiter agere potuerunt. Quid enim habes, inquit Apostolus, quod non accepisti? . Ipse, inquit, mutat tempora et aetates. Scimus quia omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus plantandi, t tempus evellendi quod plantatum est. Juxta hunc modum, et in aliis rebus considerari potest. Ex occasione itaque temporis opportunitatem accipimus, ut modo haec, modo illa utilius vel expeditius agere valeamus. Nostris itaqc harum, illarum virtutum exercitiis opportunitatem accommodat. Sed quid, quaeso, juvat exercendorum accepisse opportunitatem, nisi ex ejusdem largitatis munere accipiamus et exsequendi facultatmagis aptae. Certe quae in pueritia discimus profundius retinemus,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ triplex sit officium uere ⁊
ꝑfecte deuotionis. Primũ est con¬
fessio criminis. scd̃m postulatio mi¬
serationis. tercium glorificatio mi¬
serentis. Primum ẽ accusatio culpe.
scd̾m suplicatio uenie. t̾c̾ium mag¬
nificatio diuine munificentie. Hec
omĩa iste nr̃ damel magnifice
exequitur. sicut ex eiꝰ u̾bis cognos¬
scitur. Confessio ⁊ accusatio ẽ culpe.
ubi alio loco dño loquit᷑ in oratiõe.
Peccauimꝰ. iniquitatẽ fecimꝰ. un¬
pie egimꝰ. ⁊ recessimꝰ ⁊ declinanimꝰ
a mandatis tuis ac indiciis. Sup¬
plicatio ⁊ imploratio ẽ uenie. ubi
legis eodem ipso dicente. Exaudi
dñe. placare dñe. attende. ⁊ fac.
Glorificatio ⁊ magnificatio suicre¬
atoris. sibiq miserentis ẽ ꝓculdu¬
bio qd̃ hoc in locolegis. Sit nom̃
dñi benedictum a sclo. ⁊ usq inse¬
cłm. qr sapientia ⁊ fortitudo eiꝰ sc̃.
⁊ ipse mutat tempora. ⁊ etates. tͣnͣs¬
fert regna atq constituit. Sapien¬
tia ⁊ fortitudo sane accipientis qͥ¬

Expanded text:
d triplex sit officium verae et perfectae devotionis. Primum est confessio criminis, secundum postulatio miserationis, tertium glorificatio miserentis. Primum est accusatio culpae, secundum supplicatio veniae, tertium magnificatio divinae munificentiae. Haec omnia iste noster Daniel magnifice exsequitur, sicut ex ejus verbis cognoscitur. Confessio et accusatio est culpae, ubi alio loco Domino loquitur in oratione: Peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, et recessimus, et declinavimus a mandatis tuis ac judiciis . Supplicatio, et imploratio est veniae, ubi legis eodem ipso dicente: Exaudi, Domine; placare, Domine; attende, et fac . Glorificatio et magnificatio sui Creatoris sibique miserentis est procul dubio quod hoc in loco legis: Sit nomen Domini benedictum a saeculo, et usque in saeculum, quia sapientia, et fortitudo ejus sunt, et ipse mutat tempora et aetates, transfert regna, atque constituit . Sapientia et fortitudo sane accipientis qu
Abbreviated transcription (Latin):
confiteor. teq laudo. quia sa¬
pientiam ⁊ fortitudinẽ mͥ de-¬
disti.⁊ nunc ostendisti mͥque
rogauimꝰ te. quia sermonẽ
regis aꝑuisti nob̃. Suꝑiꝰ dixͣ.
dat sapientiam sapientib:
hic autem dicit. quia sapi¬
entiam ⁊ fortitudinẽ dedisti
mͥ. Et item. Quia sermonem
regis aꝑusti nobis. Precipuꝰ
ordocaritatis. bona cõmu¬
nia p̾ferre pͥuatis. saritas .u.
nͣ querit que sua sunt. sed
que alioꝵ. Quigͦ cominuni¬
a bona caritatis iustinctuꝓ
priis ante posuit. qͥd mirum
si priꝰ hostiam laudis obtulit.
ꝓ illis que plus dilexit: Notan¬
dum autem qd̃ tria illa que da¬
nielis officio suꝑiꝰ assignauimꝰ.
in hoc uno u̾su parit̾ notare
possumꝰ. Nota uocem confessio¬
nis ⁊ glorificationis. in eo qd̾ legi.
Tibids patrũ meoꝵ confiteor.
teq laudo. Supplicationis aũ
p̾ces se obtulisse ostendit. in eo
qd̾ dicit. Et nunc ostendisti nob̃
que rogauimꝰ te. In hiis autẽ

Expanded text:
confiteor, teque laudo, quia saconfiteor, teque laudo, quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi, et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Superius dixit, dat sapientiam sapientibus. Hic autem dicit: Quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi; et item: Quia sermonem regis aperuisti nobis. Praecipuus ordo charitatis bona communia praeferre privatis. Charitas enim non quaerit quae sua sunt, sed quae aliorum. Qui ergo communia bona charitatis instinctu propriis anteposuit, quid mirum si prius hostiam laudis obtulit pro illis quae plus dilexit? Notandum autem quod tria illa, quae Danielis officio superius assignavimus in hoc uno versu pariter notare possumus. Nota vocem confessionis et glorificationis in eo quod legis: Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo; supplicationis autem preces se obtulisse ostendit in eo quod dicit: Et nunc ostendisti nobis quae rogavimus te. In his autem
Abbreviated transcription (Latin):
it. quia ds̃ lux ẽ. s ait. ⁊cũ eolux
est: Anforte hoc docere nos uo¬
luit. quia ubi ip̃e ꝑ in habitan-¬
tem grãm manserit necessarie
cognitionis lum̃ de esse non
possit: Nam lumen quidem
qd̾ ip̃e est prout ip̃m ẽ. in hac
utiq uita int̾im uidere non
possumꝰ. s lumen qd̾ cum ip̃o
ẽ non solum ad solatium. sed
etiam ad suffragium acciꝑe ꝯ
consueuimꝰ. Quale autẽ hoclu¬
men eẽ dicimꝰ. ꝑ qd̃: quid ag̾e.
quid uitare. quid dilig̾e. qͥd
odio habere. quid credẽ uł sꝑ¬
are debemꝰ agnoscimꝰ: Qualis
queso ẽ lux ista. que nouit
ꝓfunda ⁊ abscondita. ip̃o uti-¬
q reuelante. ip̃o deniq inspi¬
rante. qui dat sapientib sa¬
pientiam: i scientiam intelli¬
gentib disciplinam: Hucusq
daniel głificauit głificauit
dm̃ ꝓcominuni bono. nunc
autem ꝓ speciali beneficio sibi
sotiisq sius specialit̾ impenso.
Tibi inquit d̾s patrũ meoꝵ

Expanded text:
it, quia Deus lux est, sed ait, et cum eo lux it, quia Deus lux est, sed ait, et cum eo lux est? An forte hoc docere nos voluit, quia ubi ipse per inhabitantem gratiam manserit, necessariae cognitionis lumen deesse non possit? Nam lumen quidem quod ipse est, prout ipsum est, in hac utique vita interim videre non possumus; sed lumen quod cum ipso est, non solum ad solatium, sed etiam ad suffragium accipere consuevimus. Quale autem hoc lumen esse dicimus, per quod quid agere, quid vitare, quid diligere, quid odio habere, quid credere vel sperare debemus agnoscimus? Qualis, quaeso, est lux ista quae novit profunda et abscondita, ipso utique revelante, ipso denique inspirante, qui dat sapientibus sapientiam, et scientiam intelligentibus disciplinam? Hucusque Daniel glorificavit Deum pro communi bono, nunc autem pro speciali beneficio sibi sociisque suis specialiter impenso. Tibi, inquit, Deus patrum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
brosa nr̃a. ne illum aliquid lat̾e
posse credamꝰ. ⁊ nos ip̃os speua¬
na decipiamꝰ. Reuelat ꝓfunda
⁊ abscondita. ⁊ nouit in tenebͥs
constitrita. Incerta ⁊ occultasa¬
pientie tue manifestasti mͥ. Es¬
ce reuelatio ꝓfundoꝵ. Et alibi
orat midipm. Reuela oculos
meos et consid̾abo mirabilia de
lege tua. De absconditis alienis
timebat. qui dicebat. Educes
me de laq̃o ħ quem absconde¬
runt mͥ: ad ip̃m respicit. qd̃
alias psallit. lĩguiꝰ suiᷤᷤ dolose age¬
bant. uenenum aspidum sub
labiis eoꝵ. Nonne abscondere
uolebant uenenum. qd̃ sub lin¬
gua portabant: La tebrosa nr̃a
eum latere nͣ posse credebat. qͥ
dicebat. Omnia autem sunt nu
corda filioꝵ hominum. Cuiꝰ sentẽ¬
cie concint qui dicit. Scrucans
corda ⁊ renes d̾s. Sed quid sibiuo¬
luit. qd̃ dicits Et lux cum eo est.
Absq dubio di luxẽ. ⁊ ineotene¬
bre nͣ sunt ulle. Cur gͦ nͣ dieit
quod ueraciter dic̾e potu¬

Expanded text:
brosa nostra, ne illum aliquid latere brosa nostra, ne illum aliquid latere posse credamus, et nos ipsos spe vana decipiamus. Revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce revelatio profundorum, et alibi orat in idipsum: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . De absconditis alienis timebat qui dicebat: Educes me de laqueo hoc quem absconderunt mihi . Ad idipsum respicit quod alias psallit: Linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Nonne abscondere volebant venenum quod sub lingua portabant? Latebrosa nostra eum latere non posse credebat, qui dicebat: Omnia autem nuda, etcorda filiorum hominum . Cujus sententiae concinit, qui dicit: Scrutans corda et renes Deus . Sed quid sibi voluit quod dicit, et lux cum eo est. Absque dubio Deus lux est, et in eo tenebrae non sunt ullae. Cur ergo non dicit quod veraciter dicere potu
Abbreviated transcription (Latin):
sciri oportet uł expedit nobis. Re-¬
uelat gͦ ꝓfũda & archana secͤn suinͦ
hec tantũ. s ⁊ occulta consilii ali¬
eni. que nobis aliena malignita᷑
absconditi ut faciliꝰ deciꝑe nos
possit. Audisti qͥd de eiꝰ reuelati¬
one optare uł sꝑare debeamus.
audi adhuc quid de eiꝰ scientia
timeamꝰ. Nouit in tenebris con¬
stituta. nouit sane intimna nr̃a
& quelibet nr̃i cõrdis occulta.
neo solum illa que soli ip̃i de no¬
bis scimꝰ: ialios latere uolu¬
mꝰ. sed ea etiam que inconscien¬
tie nr̃e latebris ip̃i penetrare
ñ sufficimꝰ. Reuelat gͦ sua. re¬
uelat aliena. nouit nr̃a. Reue¬
lat archana sua. renelat frau¬
dulenta aliena. nouit occulta
nr̃a. Reuelat ꝓfunda dispen¬
sationis sue. reuelat abscondi¬
ta fraudis diabolice. nouit te¬
nebrosa conscientie humane.
Reuelat ꝓfunda sua ut sciamꝰ
qͥd de illo credẽ. quid ab illosꝑ¬
are debeamꝰ. Reuelat abscondi¬
ta aliena. ut sciamꝰ quid cimere.
quid cauere debeamꝰ. Nouit tene¬

Expanded text:
sciri oportet, vel expedit nobis. Revelat ergo profunda et arcana secreti sui, nec haec tantum, sed et occulta consilii alieni quae nobis aliena malignitas abscondit, ut facilius decipere nos possit. Audisti quid de ejus revelatione optare vel sperare debeamus, audi adhuc quid de ejus scientia timeamus. Novit in tenebris constituta; novit sane intima nostra et quaelibet cordis nostri occulta, nec solum illa quae soli ipsi de nobis scimus, et alios latere volumus, sed ea etiam quae in conscientiae nostrae latebris ipsi penetrare non sufficimus. Revelat ergo sua, revelat aliena, novit nostra. Revelat arcana sua, revelat fraudulenta aliena, novit occulta nostra. Revelat profunda dispensationis suae, revelat abscondita fraudis diabolicae, novit tenebrosa conscientiae humanae. Revelat profunda sua, ut sciamus quid de illo credere, quid ab illo sperare debeamus. Revelat abscondita aliena, ut sciamus quid timere, quid cavere debeamus. Novit tene
Abbreviated transcription (Latin):
ante ip̃m. Utriq consentit. qui
ait. Omne datum optimũciom
ne donum ꝑfectũ desursum est
descendens a patre luminum.
Ipse reuelat ꝓfunda ⁊ abscondi-¬
ta. ⁊ nouit intenebris constituta.
ꝓ illis que uere ꝓfunda sunt. ꝙ
humane incelligentie modum

Expanded text:
ante aevum . Utrique consentit, qui ante aevum . Utrique consentit, qui ait: Omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum est, descendens a Patre luminum . Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta. Pro illis quae vere profunda sunt, et human
Abbreviated transcription (Latin):
expellit᷑ cum tandem aliqͣndo
tam contricione corporis. quam
compunctione cordis a carnaliũ
desid̾ioꝵ dñatione amina diuimł¬
tumq opp̾ssa liberatur. In hunc
itaq modum salutis nr̃e auctor
⁊ ꝓtectordũ uitioꝵ in nob̃ dñium
destruit. uirtutes uͦ in eoꝵ locum
restituit. tnͣsfert regna. atq con¬
stituit. Et recte quid̃. Quia dñi est
regnũ.⁊ ipse dñabit᷑ gentium.
Dat inquit sapientiã sapientib
⁊ scientiam intelligentib discipli¬
nam. Ipse reuelat ꝓfunda ⁊ ab¬
scondita. ⁊ nouit intenebris con¬
stituta.⁊ liix cum eo ẽ. Nemo ergo
de suo ingenio p̾sumati nemo in¬
terioꝵ. nemo ł ext̾ioꝵ scientiam
sus studiis uł m̾itis asscͥbat. Ip̃e
ẽ enuimqui dat sapientib sapiẽ¬
tiam. ip̃e eque qui dat scientiã.
intelligentib disciplinam. In
eandem ꝓculdubio sentenciam
ꝑgiti quidicit. Om̃is sapientia a
dũo dõ ẽ. ⁊ cum eo fuit semꝑ ⁊ est

Expanded text:
expellitur, cum tandem aliquando expellitur, cum tandem aliquando tam contritione corporis quam compunctione cordis a carnalium desideriorum dominatione anima diu multumque oppressa liberatur. In hunc itaque modum salutis nostrae auctor et protector, dum vitiorum in nobis dominium destruit, virtutes vero in eorum locum restituit, transfert regna, atque constituit. Et recte quidem, quia Domini est regnum, ipse dominabitur gentium: Dat, inquit, sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est. Nemo ergo de suo ingenio praesumat, nemo interiorum vel exteriorum scientiam suis studiis vel meritis ascribat. Ipse est enim qui dat sapientibus sapientiam, ipse aeque qui dat scientiam intelligentibus disciplinam. In eamdem procul dubio sententiam pergit qui dicit: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum eo fuit semper, et est
Abbreviated transcription (Latin):
tes itaq efficatie facultates. di¬
u̾se quodammͦ sunt animoꝵ
etates. Tempoꝵ gͦ ⁊etatũ modos
m̾itoꝵ ille optimꝰ mod̾ator alt̾¬
nat. qui nunc har. nuno illa¬
rum uirtutũ. tam facultatem
qͣm oportunitatem pietatis sue
dispensatione administrat.
Ransfert regna atq constitu¬
it. qͣnͣ eu̾sa uitioꝵ tirannide uir¬
tutes regnare facit. Dehiis uiti¬
oꝵ uirtutũ ue popłis: i tamde
hoꝵ destructione. qm illarum
exaltatione mistice scribitur.
cum ꝑ ꝓpħam dicitur. Uineã
de egipto tͣnstulisti. eiecisti gen¬
tes ⁊ plantasti eam. Uinea plã¬
tatur. qnͣ bonũ ꝓpositũ in bona
intencione figitur. Gentes eici¬
untur qͣn confessionis edictoꝓ
fesionis uoto int̾minat᷑ peccis¬
uitiis abremuintiatur. In eandem
sentenciã currit. qd̵ alias idemꝓ
pħa deuitioꝵ extirpatione. uł iir¬
tutũ plantacione canit. Ciecistigẽ¬
tes ⁊ plantasti eos. afflixisti ppłos
⁊ expulisti eos. Odiosus ille uitioꝵ
popłs afflictionis magnitudine

Expanded text:
ates diversae quodammodo sunt annorum aetates. Temporum ergo et aetatum modos meritorum ille optimus moderator alternat, qui nunc harum, nunc illarum virtutum tam facultatem, quam opportunitatem pietatis suae dispensatione administrat. Transfert regna atque constituit, quando eversa vitiorum tyrannide virtutes regnare facit. De his vitiorum, virtutumve populis, et tam de horum destructione quam illarum exaltatione mystice scribitur, cum per Prophetam dicitur: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Vinea plantatur quando bonum propositum in bona intentione figitur. Gentes ejiciuntur, quando confessionis edicto, professionis voto interminatur peccavitiis abrenuntiatur. In eamdem sententiam currit, quod altirpatione, vel virtutum plantatione cavit: Ejecisti gentes, et plantasti eos, afflixisti populos, et expulisti eos . Odiosus ille vitiorum populus afflictionis magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
turoꝵ p̾sagium fuit. ⁊ illud
signum fuit. nam mox acci¬
dencia exp̾ssit. Uide gͦ qͣm
recte tale nomͣ sortitur na¬
bugodonosor qͥppe ꝓpħans
istiꝰ modi signum int̾preta¬
tur Nonne nabuigodonosor
ꝑ misticam uisionẽ ꝓpħabat.
uñ ⁊ eius uisio ꝓpħia erat.
que uarios regnoꝵ defectus
portendebat: Quis autem¬
autem nesciat quia omnia
infigura contingebant illis:
Ergo illa regnoꝵ ꝑmutacio
figura fuit. qr aliud aliqͥd
ꝑmift̾ium significauit. ꝙ
rerum sp̃ualiũ signũ fuit.
Signũ itaq ꝓpħabat. qui
infut᷑oꝵ p̾sagio ierũ sp̾ũa

Expanded text:
turorum praesagium fuit. Et illudturorum praesagium fuit. Et illudsignum fuit: nam morum accidentia expressit. Vide ergo quam recte tale nomen sortitur. Nabuchodonosor quippe prophetans istiusmodi signum interpretatur. Nonne Nabuchodonosor per mysticam visionem prophetabat, unde et ejus visio prophetia erat, quae varios regnorum defectus portendebat? Quis autem nesciat quia omnia in figura contingebant illis? Ergo illa regnorum permutatio figura fuit quia aliud aliquid per mysterium significavit; et rerum spiritualium signum fuit. Signum itaque prophetabat, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
tum latiꝰ describitur: ⁊gͣdib dis¬
tinguit᷑. ñ ext̾minabilis regni
subintroductio paucis ꝓstͥngit᷑.
⁊ subito quidẽ. ⁊ sine ulla digra¬
datione subinfert᷑. Et̃ forte qd̃
de qualibet gemine uite grã
dr̃ de utraq intelligi dat᷑. Nã
scͥptura sacͣ sepe unũ dicit: ꝙ
aliud innuit. Solet itaq uicis¬
sim urrumq conting̾e. ⁊ homi¬
nem uidelicet in actiua exer-¬
citatũ subito ⁊ inopinate cadẽ.
⁊item a contemplatuia deiectũ
ꝑuisitantẽ grãm miranda faci-¬
litate resurg̾e. S congrne satis
hoc loco ubi de utriꝰq uite lap¬
su. łreꝑatione agit᷑. congrueĩ¬
qua sͥ ꝓportione respondeant
ostendit. Nam a contemplati¬
ua faciliꝰ decidimꝰ: ⁊ adactiuã
facilius resurgimꝰ. Hec autẽ
regis nabugodonosor uisio
sicut &. cet̾a ipsius satis eui¬
dent̾ ostendit. qͣm apte tale
nom̃ accepit. Nam sompni¬
um ꝓculdubio qd̵ uidit: fu¬

Expanded text:
tum latius describitur, et gradibus distum latius describitur, et gradibus distinguitur, et inexterminabilis regni subintroductio paucis perstringitur, et subito quidem, et sine ulla degradatione subinfertur. Et forte quod de qualibet geminae vitae gratia dicitur, de utraque intelligi datur. Nam Scriptura sacra saepe unum dicit, et aliud innuit. Solet itaque vicissim utrumque contingere, et hominem videlicet in activa exercitatum, subito et inopinate cadere, et item a contemplativa dejectum per visitantem gratiam miranda facilitate resurgere. Sed congrue satis hoc loco, ubi de utriusque vitae lapsu vel reparatione agitur, congruequa sibi proportione respondeant ostendit. Nam a contemplativa facilius decidimus, et ad activam facilius resurgimus. Haec autem regis Nabuchodonosor visio sicut et caetera ipsius satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somnium procul dubio quod vidit fu
Abbreviated transcription (Latin):
datur. subtrahit᷑. tandemq ml̾¬
tipliciꝰ reparat᷑ Actiue autem
uite detͥmenta designant᷑ ĩstatu¬
a. que inchoata ex auro. desinit
intesta. In sumino aurea. in me¬
dio argentea. łerea. in imo fer¬
rea uł testea. Ec̾ce ut uides qͣnͣto
inferior: tanto semꝑ inuenit᷑ se¬
ip̃a det̾ior. Inuaria ꝑmutacio¬
ne metalloꝵ: signant᷑ uaria de-¬
tͥmenta regnoꝵ. ⁊ in utrisq mł¬
ecce post multiplicem regnoꝵ de¬
fectum. regnũ illud suscitat᷑. qd̃
ñ dissipabit᷑ inet̾num. Sic sepe
mens humana post multipli¬
cem ruinam diuina inspirati-¬
one compuncta: adiusticiam
reddit. ⁊ ex ip̃o suo casu erudi¬
ta.⁊ humiliata. qͣnͣto erudici-¬
or. qntoq humilior: tanto ⁊
fortior resurgit. Illud quoq no¬
tandũ qd̾ contemplatiue uite
tur. s multodifficiliꝰ reparat᷑.
Hinc ẽ qͦd nabugodonosor sõp¬
nii uisionẽ qͣm tam facile ami-¬
sit. cum tanta difficultate recuꝑ¬
auit. huic ẽ qđ regnoꝵ detͥ men¬

Expanded text:
 subtrahitur, tandemque multiplicius reparatur. Activae autem vitae detrimenta designantur in statua, quae inchoata ex auro desinit in testa, in summo aurea, in medio argentea, vel aerea, in imo ferrea vel testea. Ecce ut vides quanto inferior, tanto semper invenitur seipsa deterior. In varia permutatione metallorum signantur varia detrimenta regnorum, et in utrisque mulecce post multiplicem regnorum defectum, regnum illud suscitatur, quod non dissipabitur in aeternum. Sic saepe mens humana post multiplicem ruinam, divina inspiratione compuncta ad justitiam redit, et ex ipso suo casu erudita et humiliata, quanto eruditior quantoque humilior, tanto et fortior resurgit. Illud quoque notandum quod contemplativae vitae tur, sed multo difficilius reparatur. Hinc est quod Nabuchodonosor somnii visionem quam tam facile amisit, cum tanta difficultate recuperavit. Hinc est quod regnorum detrimen
Abbreviated transcription (Latin):
Uid illud nabu¬
godonosor sõp¬
nium iuxta lit
designet: notissima illa dã-¬
nielis exposio docet. s displi¬
c̾e ñ debet. si tropologica dis-¬
cussio ex eadem mat̾ia elici-¬
at. qd ad u̾itatis scĩam. Tmo-
rũ discipliuam. lectoremedi-¬
ficet. Ut gͦ intentionis eiꝰ sũ¬
det᷑ ꝓpħa hoc loco ex mnistica
uisione designare. quomͦ ui¬
ros uirtutũ contingat pau¬
latundefluere. & quibdam
detͥmentoꝵ gradib inunacor¬
ruere. ⁊ ꝑuisitantẽ grãm
quãdoq ad pͥstinum: uł potiꝰ
potiorem animi statũ resur-¬
gere. hec autẽ ꝑmiiͣtionis cor-¬
ruptela. łreꝑationis medela
accidere utiq solet. inutͣq
uita. tam actina udelicet.
qm contemplatuia. Utriꝰq
ni fallor in hac una uisiõe
typus expͥmit᷑: si recte pen-¬
set᷑. Quid enĩ ẽ qͦd nabugodono¬
sor misticam uisionẽ qͣm accep̃.¬

Expanded text:
uid illud Nabuchodonosor somnium juxta litteram designet, potissima illa Danielis expositio docet. Sed displinon debet, si tropologica discussio ex eadem materia eficiat quod ad veritatis scientiam, vel morum disciplinam lectorem aedificet. Ut ergo summam intentionis ejudetur propheta hoc loco ex mystica visione designare quomodo viros virtutum contingat paulatim defluere, et quibusdam detrimentorum gradibus in ima corruere, et per visitantem gratiam quandoque ad pristinam, vel potius potiorem animi statum resurgere. Haec autem permutationis corruptela, vel reparationis medela accidere utique solet in utraque vita, tam activa videlicet quam contemplativa. Utriusque, ni fallor, in hac una visione typus exprimitur, si recte pensetur. Quid enim est quod Nabuchodonosor mysticam visionem
Abbreviated transcription (Latin):
qr an emanuelis nr̃i natiuitatẽ.
ĩmo ⁊ ante eius ꝯceptionẽ regalis
lam ĩ uidaismo potestas ad alieni¬
genam tͣnsierat. nã ante eiꝰ aduen¬
tum herodes iã ꝑ aliqͦt annos reg¬
narat. Sutaq ꝓpħa illud tp̃s
designare uoluit. qͦ isrłiticum
regnũ defecit. cur dicit. añquã
sciat puer reꝓbare malumose

Expanded text:
quia ante Emmanuelis nostri nativitatem, imo et ante ejus conceptionem, regalis jam in Judaismo potestas ad alienigenam transierat: nam ante ejus adventum Herodes jam per aliquot annos regnarat. Si itaque propheta illud tempus designare voluit, quo Israeliticum regnum defecit, cur dicit: Antequam sciat puer reprobare malum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ ⁊ sẽtñtie u̾itatẽ: nicħ aliud:
dic̾e. añ quã sciat puer repro¬
bare malum. & eligere bo¬
bonum: quam si dicẽtur.
añ pueri conceptũ. derelĩ¬
quetur t̾ra a facie duoꝵ
reg̃ suoꝵ. Et nota. qr cũ
p̾miserit. butirũ &̾e mel co¬
medet. ut sciat reꝓbare ma¬
lum. ⁊ eligẽ bonũ. ñ repetit:
quia añquam butir̃ ⁊ mel
comedat. nec dicit antequã
butirũ & mel comedendo
sciat reꝓbare malum. & eli¬
gere bonum. Nichil dicit
in quo nos cogat infantie eiꝰ
tempora intellige. uł quod
ñ possimus congrue ad cõ¬
ceptionis eius tempora re¬
ferre.

Expanded text:
sionem, et sententiae veritatem nihil aliud est dicere: Antequam sciat puer reprobare malum, et eligere bonum, quam si diceretur: Ante pueri conceptum derelinquetur terra a facie duorum regum suorum. Et nota quia cum praemiserit: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, non repetit quia antequam butyrum et mel comedat; nec dicit: Antequam butyrum et mel comedendo sciat reprobare malum, et eligere bonum. Nihil dicit in quo nos cogat infantiae ejus tempora intelligere, vel quod non possumus congrue ad conceptionis ejus tempora referre.
Abbreviated transcription (Latin):
erum de quo iam multa audis¬
ti. quando inquam putas huiꝰ
nr̃e egene scientie q̃ ꝑ exꝑienti¬
am ẽ. primo participẽ fieri
.H. Iam uideo q̃stionem meam
esse solutam. iam uideo quod añ
p̾iudisse debuerã. s hunc pue¬
rum nimis negligent̃ ⁊ ueld̾ u¬
num ecet̾is attedebam. Dicite tñ
q̃ ꝓposuistis. libent̾ audio q̃
minime ignoro. si forte c̃ eo qͦd
scio. ꝯtingat & illd̃ audire q̃
nescio. R. Dic gͦ qñ emanuelẽ

Expanded text:
erum, de quo jam multa audisti; quando, inquam, putas hujus nostrae egenae scientiae quae per experientiam est, primo participem fieri? HUGO. Jam video quaestionem meam esse solutam, jam video quod ante praevidisse debueram; sed hunc puerum nimis negligenter, et velut unum e caeteris attendebam. Dicite tamen quae proposuistis; libenter audio quae minime ignoro, si forte cum eo quod scio contingat et illud audire quod nescio. RICH. Dic ergo quando Emmanuelem
Abbreviated transcription (Latin):
÷. scientiam ꝑ tp̃m int̾ualla ꝓ¬
fecit. R. ꝓfecto & inscientia &
sapientia ꝑ accessum temporis
ꝓficiebat. s de scientie eius pri¬
mordiis ñ de ꝓuectu q̃stio int̾
nos erat. h. Patior sum in hac
re urãm audire. quam meam
met ipsam ageretur ignorare
ñ potuit.h. Nil uerius .R.
Qui gͥ formam serui accepit.
qui in similitudinẽ carnis pec¬
cati uenit. ꝓfecto ab ipsa hora
ꝯceptionis ꝑ exꝑientiam didi¬
cit & nouit. quid eẽt bonũ
sensibilitatis. & malũ passibi¬
litatis. ut pote qͥ carnẽ sensi¬
bilem & passibilẽ accep̃. Nec
solum scdm carnem s ce scd̾m
mentem. tam bonoꝵ quam
maloꝵ nrõꝵ absq peccato
particeps fuit. nam ordina¬
tos quidem s tñ passibiles
affectus habuit. Testatur
ħ quod uidens ciuitatem
cepit eam flere. qͦd sub tp̃e
passionis cepit pau̾e ⁊ ted̾e.
Ab ipsoitaq incarnatioĩs

Expanded text:
lla perfecit. RICH. Profecto et in scientia, et sapientia per accessum temporis proficiebat; sed de scientiae ejus primordiis, non de profectu quaestio inter nos erat. HUGO. Paratior sum in hac re vestram audire, quam meam metipsam ageretur ignorare non potuit. HUGO. Nil verius. RICH. Qui igitur formam servi accepit, qui in similitudinem carnis peccati venit, profecto ab ipsa hora conceptionis per experientiam didicit, et novit passibilitatis, utpote qui carnem sensibilem et passibilem accepit. Nec solum secundum carnem, sed et secundum mentem tam bonorum quam malorum nostrorum absque peccato particeps fuit. Nam ordinatos quidem, sed tamen passibiles affectus habuit. Testatur hoc, quod videns civitatem coepit super eam flere, quod sub tempore passionis coepit pavere et taedere. Ab ipso ita
Abbreviated transcription (Latin):
inhac ur̃a deregib sententia
tionẽ pulsaret. R. Ecce ꝑati
sumꝰ audire. si quid affers qđ
te uire debeat mou̾e. Hh. Cer¬
te si duo illiqͣles designatĩ regeᷤᷤ
id est gemina regum series.
quar̃ unam dicis legitimam.
alt̾am uocas adult̾inam. si sta
inquã gemina regum series
adultimum defectum sub
emanueł infantia ueniret: añꝗͣ
ad ãnos discretionis iuxta etatem
uenisset: ñ eẽt in illa quã ponitis

Expanded text:
hac vestra de regibus sententia tionem pulsaret. RICH. Ecce parati sumus audire, si quid affers quod te jure debeat movere. HUGO. Certe si duo illi quales designatis reges, id est, gemina regum series, quarum unam dicis legitimam, alteram vocas adulterinam; si ista, inquam, gemina regum series ad ultimum defectum sub Emmanuelis infantia veniret, antequam ad annos discretionis juxta aetatem venisset, non esset in illa quam po
Abbreviated transcription (Latin):
optiñe. Ecce quomodo mor¬
b auaritie crescit. & malũ
crudelitatis inducit. Est aũ
pͥmus gradus seuitie q̃n ꝓ
aliqua sui commoditate p̃¬
sumit uł sustinet. non tñ si¬
ne conscientie remordatione
in ꝓximum suum seiure.
Cor abhumano ꝯmutat᷑.
q̃n nulla cõpassione mouet᷑.
nulla humanitate mollitur.
q̃n in exercendis rapinis nul¬
lo duuni timoris respeccu.
nulla pene uł nulla penitꝰ
conscientie stimulatione mor¬
det᷑. Corfere accipit qui gͣtis
etiam seuit. qui sine causa
aliqua adaꝑtam malitiam
erumpit. Pmus itaq maliti¬
e gradus est. qn ñ sine causa
one tangitur. tercius & pes¬
simus. q̃niam in euis malis
formiter corrumpi quã tn

Expanded text:
obtinere. Ecce quomodo morobtinere. Ecce quomodo morbus avaritiae crescit, et malum crudelitatis inducit. Est autem primus gradus saevitiae, quando pro aliqua sui commoditate praesumit, vel sustinet non tamen sine conscientiae remorsu in proximum suum saevire. Cor ab humano commutatur, ndo nulla compassione movetur, nulla humanitate mollitur, quando exercendis rapinis nullo divini timoris respectu, nulla poenae vel nulla penitus conscientiae stimulatione mordetur. Cor ferae accipit qui gratis etiam saevit, qui sine causa aliqua ad apertam malitiam erumpit. Primus itaque malitiae gradus est, quando sine causa one tangitur. Tertius et pessimus, quando jam in ejus malis formiter corrumpi, quam t
Abbreviated transcription (Latin):
ttende obsecro quomͦ ma-¬
lum grassat᷑. Prius amit¬
tuntur bona. postea cõmittũt᷑¬
& mala. In excussione foliorum
& disꝑsione fructuum ĩtellige
detrimenta bonoꝵ. In alligatio¬
ne in herbis. & obduratione cor¬
dis. intellige incrementa malo¬
rum. Illud autem notandum
quib gradib accrescat accum¬
latio uitiorum. Pruis in auari¬
tiam deicitur. tandem autẽ
ꝑ multiplices corruptionis
gradus ad omnem crudelita¬
tem effrenetur. Pmo itaq
uinculo ferreo & ereop̃uari¬
catrix anima ligatur quan¬
do cum forti labore & ꝑtina¬
ci sollicitudine circa terreno¬
rum ad quisitionem infati¬
gabiliter occupatur. Rore
celi tinguitur. q̃n maligna
suggestione ad fraudem ĩ¬
buitur. ut ad auaritie insti¬
gationẽ quod nõ pot̃ ꝑ in¬
dustriam. ad quirat ꝑ frau¬
dulentiam. Fit autem tandẽ
cum feris pars euis in herb̃
terre. q̃n id quod non potest
ꝑ in dustriam neq ꝑ fraudẽ
ad quirere cupit ac satagit
ꝑiuolentiam ⁊ rapinam

Expanded text:
ttende, obsecro, quomodo malum grassatur. Prius amittuntur bona, postea committuntur et mala. In excussione foliorum, et dispersione fructuum, intellige detrimenta bonorum. In alligatione in herbis et obduratione cordis, intellige incrementa malorum. Illud autem notandum, quibus gradibus accrescat accumulatio vitiorum, prius in avaritiam dejicitur, tandem autem per multiplices corruptionis gradus ad omnem crudelitatem effrenatur. Primo itaque vinculo ferreo et aereo praevaricatrix anima ligatur, quando cum forti labore et pertinaci sollicitudine, circa terrenorum acquisitionem infatigabiliter occupatur. Rore coeli tingitur, quando maligna suggestione ad fraudem imbuitur, ut ad avaritiae instigationem, quod non potest per industriam, acquirat per fraudulentiam. Fit autem tandem cum feris pars ejus in herbis terrae, quando id quod non potest per industriam, neque per fraudem acquirere cupit, ac satagit per violentiam et rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cia autẽ nõ ĩ duob qͥdẽ
s ĩ solũ uno cõcordat cũ
qrͣta. uides c̾te qͦmͦ uniꝰ
pprietatis genũacio atq
ordinis pulchritudinẽ nõ
tam auget ꝙͣ minuit. Qͥs
autẽ dicat ĩ illa sũma pl¬
chritudĩe aliquid esse uł
esse potuisse qd̃ pulchͣtudi¬
nẽ minuat. ordinẽq cõ¬
fundat. In illa autẽ supe¬
riori ꝓprietatũ disposicõe
iuxta unã cõsideracionẽ
medietas arismetica. Iuͣx
consid̾acionẽ aliã medie¬
tas geometuca. Iuxta tu¬
nitatis ⁊ unitatis collaci-¬
onẽ medietas armonica
specietenus occurrũt et
miranda rõne ĩuicẽ sibi
alludũt. Cõstat itaq ex
hiis uniꝰ ꝑsone ꝓprie ꝓpͥũ¬

Expanded text:
Tertia autem in duobus quidem, sed in uno solum concordat cum quarta. Vides certe quomodo unius proprietatis geminatio atque ordinis pulchritudinem non tam auget quam minuit. Quis autem dicat in illa summa pulchritudine aliquid esse vel esse potuisse, quod pulchritudinem minuat ordinemque confundat? In illa autem superiori proprietatum dispositione, juxta unam considerationem medietas arithmetica juxta considerationem aliam medietas geometrica, juxta Trinitatis et unitatis collectionem medietas harmonica specietenus occurrunt, et miranda ratione invicem sibi alludunt. Constat itaque ex his unius personae proprie p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ concors diffe̾ncia. uidetͦ
itaq esse ncc̃e ut int̾ illã
cuiꝰ ẽ plenitudinẽ dare n ͨ
acciꝑe ⁊ eam cuiꝰ est acci¬
pere nec dare sit sola una
media. cuiꝰ sit ꝓprie ꝓpriũ
tã dare ꝙͣ accipere ut con¬
stituta ĩ medio uni altn¬
secaꝵ cohereat ex uno ⁊
alti eoꝵ cõnectat᷑ ex alto.
Sicq fiet ut ex datione
cõcordet cũ dante et ex ac¬
cepcione cõcordet cũ acci¬
sicut suꝑius iã diximꝰ et
diffe̾ns concordia ⁊ cõcors
diffe̾ncia. Si autẽ due me¬
die int̾ duas altnseras ꝑ¬
sonas esse dicãt ᷑ uideamꝰ
quid ĩ cõuẽiẽtiꝰ hanc asser¬
cionẽ sequat᷑. Certe pͥma
ex eis erit a nulla alt̾a
ab una sola t̾cia a duab
qͣrta ex tribz si cut suꝑius
satis diligent̾ explanaui¬
mus. Et hec quidẽ dispõ
iuxta hanc cõsid̾ãtionẽ ui¬
detur hr̃e aliqͥd cũ aĩme¬
tica medietate. S mͦ uide¬
amus qͦmͦ geometuce
medietatis speciẽ quã ut
suꝑius patet ꝑsonaꝵ tri-¬

Expanded text:
entia. Videtur itaque necesse esse, ut inter illam cujus est plenitudinem dare, nec accipere, et eam cujus est accipere, nec dare, sit sola una media cujus sit proprie proprium tam dare quam accipere, ut constituta in medio, uni altrinsecarum cohaereat ex uno, et alteri earum connectatur ex altero. Sicque fiet ut ex datione concordet cum dante, et ex acceptione concordet cum accius jam diximus, et differens concordia, et concors differentia. Si autem duae mediae inter duas altrinsecas personas esse dicantur, videamus quid inconvenientis hanc assertionem sequatur. Certe prima ex eis erit a nulla, altera ab una sola, tertia a duabus, quarta ex tribus, sicut superius satis diligenter explanavimus. Et haec quidem dispositio juxta hanc considerationem videtur habere aliquid cum arithmetica medietate. Sed modo videamus quomodo geometricae medietatis speciem, quam, ut superius patet, personarum Tri
Abbreviated transcription (Latin):
sona q̃ ⁊ ab alia ꝓcedat. et
de se procedẽtem habeat.
Ed qr duas ex di¬
ctis ꝓprietatib rõ¬
nis attestacione ĩcõicabi¬
les ẽẽ iam nouimꝰ eo ip̃o
idẽ de t̾cia sentire admone¬
mur. S ne hec rõ ꝓbabil̾
pocius qmͣ necessaua uide¬
at᷑ hoc ip̃m qd̃ dicit᷑ alciꝰ¬

Expanded text:
sona, quae et ab alia procedat, et de se procedentem habeat. Sed quia duas ex dictis proprietatibus rationis attestatione, incommunicabiles esse jam novimus, eo ipso idem de tertia sentire admonemur. Sed, ne haec ratio probabilis potius quam necessaria videatur, hoc ipsum quod dicitur alti
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe alt̾ius ecõt᷑ ñ dare
s accipe. Ubi autẽ ẽ sũma
płchritudo ubi nlła põt
deesse ꝑfectio. cõstat qd̃
cõsequẽs ẽ ⁊ unde mens
sana nll̾atenus dubitare

Expanded text:
are; alterius econtra non dare, sed accipere. Ubi autem est summa pulchritudo, ubi nulla potest deesse perfectio: constat quod consequens est, et unde mens sana nullatenus dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊ .e.s. Hñ aũ. qñ ille ad annos discre¬
tionis ꝑuen̾it. tanta sit futura copia
interra hostilit̾ uastata. ut lacte ꝙ ꝑ
butirum intelligimꝰ ⁊ me. fluat sub¬
iungit. quia añqͣm . s. ⁊c̾ bene po¬
in infantili etate illiꝰ derelinquet᷑
syria. ⁊ .x. tͥbuũ terra. a duobꝰ regi¬
b quos tu domꝰ iuida formidas.
eba ie ronimi

Expanded text:
. Unde autem quando ille ad annos discretionis pervenerit, tanta sit futura copia in terra hostiliter vastata, ut lacte quod per butyrum intelligimus et melle fluat, subjungit, quia antequam sciat, etc. Bene podere, quia in infantili aetate illius derelinquetur Syria et decem tribuum terra a duobus regibus quos tu, domus Juda, formidas. VERBA HIERONYMI
Abbreviated transcription (Latin):
Siut causalem facimꝰ coniunctionẽ:
sciẽtia reprobandimalũ. ⁊ eligendi
bonum. cã ẽ q̃r butirũ ⁊ mel ꝯme¬
dat. Antalis comestio. talem scĩam
conferre pot̃: Ñne ⁊ stulti. butirũ
⁊ mel comedunt: Sigͦ ut. consecy¬
tiuũ facimꝰ. ut dicamꝰ. butir᷑ ⁊ mel

Expanded text:
Si, ut causalem facimus conjunctionem, scientia reprobandi malum et eligendi bonum causa est quare butyrum et mel comedat. An talis comestio talem scientiam conferre potest? Nonne et stulti butyrum et mel comedunt? Si ergo ut consecutivum facimus ut dicamus: Butyrum et mel
Abbreviated transcription (Latin):
signum p̾cessit. setuta ẽ res. lib̾atꝰ
ẽ iudas ametu ꝑꝑ quẽ tollendũ
datum ẽ signum. Urẽ aũ u̾ginis
partꝰ. nec signum fuit quibꝰ tollen¬
dus erat metus. s nec ẽẽ potuit.
Nec res p̃p qͣm signum datum ẽ
tate si potestis qͦmͦ ysaias ꝓph̃a.
sub notis ⁊ nominatis testibus.
ad ꝓpħissam accesserit. ex qua ac¬
cessione ip̃a conceꝑit. ⁊ filiũ peꝑit¬
quẽ dominus icc̾co uocari nuisse¬
rit. accelera. spolia detrahe. festi¬
na p̃dari. qͦd in dieb infantie eiꝰ
a regionibꝰ assirioꝵ tollenda ẽẽt
fortitudo damasci. uͥ regnabat

Expanded text:
t, secuta est res. Liberatus est Judas a metu, propter quem tollendum datum est signum. Vestrae autem virginis partus nec signum fuit, quibus tollendus erat metus, sed nec esse potuit. Nec res propter quam signum datum estcate, si potestis, quomodo Isaias propheta sub notis et nominatis testibus ad prophetissam accesserit, ex qua accessione ipsa conceperit, et filium pepequem Dominus idcirco vocari jusserit accelera, spolia detrahe, festina praedare. Quod in diebus infantiae ejus a regionibus Assyriorum tollenda esse fo
Abbreviated transcription (Latin):
tus qũ eum uideritis. sigͣcabit uob̃ qͦd
ap̾dicto metu lib̾abimini. Et uocab.
tu domꝰ uida. uł que concepisti. ẽma¬
nuel. Id̾o tali nomine. ł domo iuda.
ł matre uocante puer nominabit᷑
se datur ꝑmisit. iamnatum ꝑspexerĩt
uł qr indieb natiuitatis eiꝰ. iam ilł

Expanded text:
uando eum videritis, significabit vobis quod a praedicto metu liberabimini, et vocabis tu domus Juda, vel quae concepisti, Emmanuel. Ideo tali nomine, vel domo Juda, vel matre vocante, puer nominabiturse daturum promisit jam natum perspexerint. Vel quia in diebus nativitatis ejus jam i
Abbreviated transcription (Latin):
puer. quẽ ꝓpħissa peꝑit ysaiȩ sciat
patrẽ suũ. ⁊ matrem uocare. damaᷤᷤ¬
cus. ⁊ samaria ab assiriis destru¬
enda sit. Si uirginemurãm huiꝰ
piu̾ matrem dixeritis. conseq̃nt̾.
⁊ ysaiam eiꝰ prẽm ẽe. dr̃e uos opor¬
tebat. Sistatim pꝰ natum ysaie
de ꝓpħissa filium. mortuis duob
regib udas ametu quẽ illi incu¬
ciebant lib̾atus ẽ. cuius rei gr̃a
signum dabat᷑. luce clariꝰ elucet.
qi eiꝰdem pueri matͥs: ⁊ conteptuᷤ.
i⁊ partꝰ p̾dicte lib̾ationis signum
fui̾t. ħ sunt que in nos tela iaci¬
unt iudei. sacrarum nos litt̾arũ
depͦuatores. ⁊ iuolentos distorto¬
res appellantes. Quib ut respon¬
deamꝰ. nec opꝰ ẽ. cum alii hoc añ
nos fecerint. s ansufficient̾ re¬
sponsum sit. ip̃i qui respondert̃¬
uiderint. nec utile. ne si forte anceps
certam̃ in partib ineuntes uirib
succumbamꝰ. ñ nob solis. s ⁊ illis quoꝵ
acutissimi uiuacitate ingenii si cũ

Expanded text:
etissa peperit Isaiae, sciat patrem suum et matrem vocare, Damascus et Samaria ab Assyriis destruenda sit. Si virginem vestram hujus pueri matrem dixeritis, consequenter et Isaiam ejus patrem esse dicere vos oportebit. Si statim post natum Isaiae de prophetissa filium, mortuis duobus regibus, Judas a metu quem illi incutiebant liberatus est, cujus rei gratia signum dabatur, luce clarius elucet quia ejusdem pueri matris et conceptus et partus praedictae liberationis signum fuerit. Haec sunt quae in nos tela jaciunt Judaei, sacrarum nos litterarum depravatores, et violentos distortores appellantes. Quibus ut respondeamus nec opus est, cum alii hoc ante nos fecerint. Sed an sufficienter responsum sit, ipsi qui responderviderint. Nec utile, ne si forte anceps certamen imparibus ineuntes viribus succumbamus, non nobis solis, sed et illis quorum acutissimi vivacitate ingenii, si cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uisu ⁊ auditu. ꝓpħissam adꝙͣ
ysaias accessit adolescentulã ẽs.
dinosce:⁊ ex ea uiri ad illã acces¬
sioẽ concepisse. cum tempꝰ pari¬
endi aduenit. certissime scire ua¬
lerent. Si dubitatis de iuuencła.
fideles fidem facient testes. Pre¬
dicit᷑ conceptura: concep̃. paritu¬
ra filiũ: peꝑit ⁊ mascłm. Cibos co¬
medit quas comesturꝰ fuit p̾dictꝰ.
Ecce datum ẽ signũ qͦd se daturũ
dñs ꝓmisit. Num ñ res signum
secuta ẽ: Indieb infantie filii uir¬
ginis uł iuuencłe duo reges. a qͦr̃
facie uidas trepidabat. alt̾ ab as

Expanded text:
qui visu et auditu prophetissam ad quam Isaias accessit, adolescentulam esse dignoscere, et ex ea viri ad illam accessione concepisse, cum tempus pariendi advenit, certissime scire valerent. Si dubitatis de juvencula, fideles fidem facient testes. Praedicitur conceptura, concepit paritura filium, peperit et masculum. Cibos comedit quos comesturus fuit praedictus. Ecce datum est signum quod se daturum Dominus promisit. Nam non res signum secuta est? In diebus infantiae filii virginis, vel juvenculae duo reges a quorum facie Judas trepidabat