comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causis aliud uas in honore aliud incon.¬
tumelia sit creatum: cur ñ recurramꝰ
ad animȩ archanũ. & intelligamꝰ eam e¬
in altero odio habita sit. antequã inia¬
cob corpore supplantaret. & inesau plan¬
ta teneretur afrẽ: & iterũ. Ut autem
aliȩ animȩ fierent inhonorẽ aliȩ incontu.¬
meliã: materiarũ causarũq merita p¬
cesserunt. Ꝙ in eodẽ loco uixta. Nos au¬
tem ex p̃cedentib meritis uas qđ inho¬
nore fuerit fabricatum.si ñ dignũ uoca¬
bulo suo opus fecerit in alio scło fiet uas
contumelie. & rursum uas aliud qd̃ ex
anteriori culpa contumeliȩ nom̃ accepe¬
rat sun p̃senti uita corrigi uoluerit in
noua creatione fiet uas sc̃ificatum &
utile dño in om̃e opus bonũ paratum.
Statimq subiungit. Ego arbitror possi
quosa homines aparius uiciis incipi¬
entes ad tantam nequitiã ꝑuenire. si.
tam̃ noluerint ad meliora conu̾ti & peni¬
tentia mundare peccata ut &e contrariȩ for¬

Expanded text:
causis aliud uas in honorem, aliud in concausis aliud uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam ein altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbitror posse quosdam homines a paruis uitiis incipientes ad tantam nequitiam peruenire, si tamen noluerint ad meliora conuerti et per paenitentiam emendare peccata, ut et contrariae for
Abbreviated transcription (Latin):
exquibda seminib in anima derelictiᷤꝰ.
uniu̾sa uicioꝵ seges exoritur. & qͥcqͥd
feceramꝰ inuita uł turpe uł impium:
oĩs eoꝵ ispectu nr̃o picta descbitur.
ac p̾teritas uoluptates mens intuens
conscientia punit᷑: ardore & penitu¬
dinis stimulis confoditur. & iterum.
Nisi forte corpꝰ hoc pingue. atq tertenũ.
caligo & tenebre nominandȩ sunt: ꝑ qͦd
consummato hoc mundo ein necesse fue¬
rit in alium transire mundũ: rursum
nascendi sumet exordia. Hec dicens per¬
platonisq defendit. & in fine scđi uolu.¬
minis de ꝑfectione nr̃a disputans intulit.
Cimq intantum ꝓfecerimꝰ ut nequaꝗͣ
carnes & corꝑa forsitan ne animȩ quidẽ
fuerimꝰ sed mens & sensus ad ꝑfectum
ueniens nulloq ꝑturbationum nubili
caligat᷑ intuebat᷑ ronabiles intelligibiles¬
lesq substantias facie ad faciem. In libro
quoq t̾cio hȩc uicia continentur. Sin
antẽ semel recipimꝰ qͦd exp̃cedentibus

Expanded text:
ex quibusdam seminibus in anima derelictis, ex quibusdam seminibus in anima derelictis, universa vitiorum seges exoritur: et quidquid feceramus in vita vel turpe, vel impium, in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sunt, per quod consummato hoc mundo, cui necesse fuerit in alium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec dicens perPlatonisque defendit. et in fine secundi uoluminis de perfectione nostra disputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles intellegibilesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uitia continentur: sin autem semel recipimus, quod ex praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quando anima nequaꝗͣ ꝑseueret. & pꝰt
multũ de anima tractatũ. hȩc intulit.¬
N ͦoy e. id ẽ mens corruens facta ẽ anma.
& rursum anima instructa uirtutibus
mens fiet. Quod & de anima esauscru¬
tantes possumꝰ inuenire ꝑꝑ antiqua
peccata eum indeteriori uita ẽẽ damna¬
tum. & de cȩlestib requirendũ ẽ qͦd ñ
eo temꝑe quo factus ẽ mundus solisa¬
nima uł qđcumq eam appellari oportet¬
eẽ cȩꝑit s antequã lucens illud & ardeis
corpus intraret. De luna & stellis summi¬
liter sentiamus qđ ex causis p̃cedenti.¬
b licet inuitȩ cõpulsȩ sint subici ua¬
nitati. ob p̃mia futuroꝵ ñ suã facere s
creatoris uoluntatẽ. a quo in hȩc officia
distributȩ sunt. Ignẽ quoq gehennȩ
tormenta quȩ sc̾ptura sc̃a peccatorib &
cõminatur. ñ puniunt insuppliciis s
inconscientiã peccatoꝵ. quando d̃ĩ uir-¬
tute & potentia omĩs memoria delic-¬
toꝵ ante oculos nr̃os ponitur: & ueluti

Expanded text:
quam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scrutantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus est mundus, solis anima — uel quodcumque eam appellari oportet-esse coeperit, sed antequam lucens illud et ardens corpus intraret. de luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem, a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque gehennae et tormenta, quae scriptura sancta peccatoribus comminatur, non poniin conscientia peccatorum, quando Dei virtute, et potentia omnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur. Et veluti
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus uir cui non imputabit dñs pecca¬
tum. Arbitror quod possimꝰ & nos huic
aliquid eantico uingere. Beatus cui non
imputabit dñs uxorem. Audiamus &
erechielem filium hominis quomͦ de eiꝰ
uirtute ꝓnunciet. qui hominis futu.¬
rus ẽ filius. Assumã uos de gentib & as¬
ꝑgam suꝑ uos aquã mundam. & mun¬
emundantur. quanto magis mundi-¬
ciȩ ñ comquinantur: Dabo nob cor

Expanded text:
Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccaBeatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum . Arbitror quod possumus et nos huic aliquid cantico jungere: Beatus vir, cui non imputabit Dominus uxorem. Audiamus et Ezechielem filium hominis, quomodo de ejus virtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: Assumam 421 vos de gentibus, et aspergam super vos aquam mundam, et munemundantur: quanto magis munditiae non coinquinantur? dabo cor
Abbreviated transcription (Latin):
pardus uarietates suas. Qui ioħis ac¬
ceꝑant baptisma quia sp̃m scm̃ nescie¬
bant: iterum baptirantur. ne quispu
taret exgentib aquas sine sp̃u sc̃o ad
salutẽ posse sufficere. Uox dñi super
aquas. dñs suꝑ aquas multas. dñs dilu.¬
uiũ inhabitare facit. Dentes eius sicut
grex detonsarũ quȩ ascenderunt de
lauachro om̃s gemellos habentes fetꝰ.¬
& infecunda nonẽ in eis. Si non ẽ infe¬
cunda nec sterilis. Om̃s habent ub̃a
lacte rorantia: que cum apło possunt
dicere. Filioli mei quos iterum partu¬
rio donec xp̃c formetur in uobis. Ꝙlac
uobis potum dedi non escam. Micheaᷤᷤ
de baptismi gr̃a uaticinatur. Ipse auer¬
tet & miserebitur nr̃i. demerget iniqui¬
tates nr̃as. & ꝓiciet in ꝓfundo maris
omĩa peccata nr̃a. Quomͦ in laua¬
chio omĩa peccata mergunt᷑. si una u.¬
xor suꝑnatat: Beati quoꝵ remissȩ sunt
iniquitates. & quoꝵ tecta sunt peccata.

Expanded text:
pardus uarietates suas. qui Iohannis acpardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, iterum baptizantur, ne quis putaret e gentibus aut Iudaeis aquas sine spiritu sancto ad salutem posse sufficere. uox domini super aquas, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntxor supernatat: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum sunt peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi in aquis fontium iuxta salim qd̵
pulum parat. Ipse saluator post baptis¬
ma &e scĩficatas suo lauachro iordams
aquas regnũ cȩloꝵ incipit predicare.
Primũ signũ exaquis facit. Samari¬
tana uocatur ad puteum: sicientesem¬
uitantur ad potum. Nichodemo dicit
occulte. nili quis renatus fuerit exaqͦ
Quia ab aquis ceꝑat: finiuit inaquis. La¬
tus xp̃i ꝑcutitur lancea: & baptismi atq
martyrii parit̾ sacram̃ta funduntur.
Post resurrectionem apłos mittit ad gen¬
tes p̃cipit eis ut baptirent eas inmyste¬
rio trinitatis. Penitet facti ppłm iudeoꝵ
& statim apetro ad baptismum mittit᷑.
anteqͣm parturiat parit syon & nascit᷑
gens simul. Paulus ꝑsecutor eccłiȩ. ut
lupus rapax beniamin. anamȩ. oui sub¬
mittit caput. nec ante recuꝑat aspectũ
quã curet baptismo cecitatẽ. Cunuchꝰ
candacis reginȩ ethiopũ lectione ꝓpħi
ca xp̃i baptismati p̾paratur. mutat con¬
tra naturam ethiops pellem suã: et

Expanded text:
domini in aquis fontium iuxta Salim, quod domini in aquis fontium iuxta Salim, quod pulum parat. ipse saluator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus fuerit ex aququia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis reginae lectione prophetica Christi baptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq columba sp̃s scĩ. expulso alite
teterrimo ita ad noe quasi ad xp̃m in
iordane deuolat. & ramo refectionis ac
luminis pacem orbi adnunciat. Pharao
cum exercitu suo nolens popłm sum
exire deegypto: in typo baptismatis suf¬
focatur. & in psalmis de int̾fectione illꝰ
scribitur. Tu confirmasti in uirtute tu¬
a mare. tu contriuisti capita draconũ
in aquis: tu confregisti capita draconiᷤ
magni. Unde &e reguli & scorpiones a
rentia quȩq sectantur. & pꝰquã ad aquã
uenerint: hidropas & lymphaticos fa¬
ciunt. Mirra mutatur sacram̃to cruciꝰ
&e septuaginta palmȩ apłoꝵ dulcoratiᷤ
legis gurgitib irrigantur. Abraham &
ysaac puteos fodiunt & repugnant allo¬
phili. & bersabee ciuitas iuramenti reg.¬
numq salomonis nom̃ sumit afontib
Rebecca inuenitur ad puteũ. Rachel
ꝑꝑaquas supplantatoris osculo salutatur
Moyses filias sacerdotis madian aꝑto
puteo ab iniuiria uindicat. Precur sor

Expanded text:
statimque columba spiritus sancti expulso alite statimque columba spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. unde et reguli et scorprentia quaeque secuntur et postquam ad aquam venerint hydrophobos et limphaticosfaciunt. Merra mutatur sacramento crucis et septuaginta palmae apostolorum dulcoratis legis gurgitibus inrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitur ad puteum. Rachel propter aquas subplantatons osculo salutatur. Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab iniuria uindicat. praecessor
Abbreviated transcription (Latin):
nec pallente luna. nec astris micantib:
incompositam & inuisibilẽ materiẽm
abyssoꝵ magnitudine & deformib tene.¬
bris opprimebat. Solus sp̃s dĩ in auri¬
ge modũ suꝑ aquas ferebatur. & nas.¬
centem mundũ infigura baptismi par¬
turiebat. Int̃ cęlum & terrã medium
extruitur firmamentũ & iuxta hebra.¬
cȩlum id est samaim ex aquis sortitur
uocabulum. & aquȩ quȩ suꝑ celos sut
ĩ laudes dñi seꝑantur. Unde & inezechi¬
el cristallum suꝑ cherubin uidetur
extensum. id ẽ compactȩ &e densiores
aquȩ. Primũ deaquis quod uiuat e¬
greditur. et pennatos fideles de terra
ad celum leuat. fabricatur homo de li¬
mo & int̾ manus dĩ aquarũ sacram̃ta
uersantur. Plantatur paradisus ine¬
den & unus fons in quatuor pͥncipra
diuiditur. Qui postea egrediens de tem¬
plo & contra solis ortũ uadens: amaras
aquas mortuasq uiuificat. Peccat mun¬
dus & sine aquarũ diluuio ñ purgat᷑.

Expanded text:
nec pallente luna, nec astris micantibus, nec pallente luna, nec astris micantibus, incompositam et invisibilem materiam abyssorum magnitudine, et deformibus tenebris opprimebat. Solus Spiritus Dei in aurigae modum super aquas ferebatur, et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. Inter coelum et terram medium exstruitur firmamentum, et juxta Hebraelum, id est Samaim, ex aquis sortitur vocabulum, et aquae quae super coelos sunt in laudes Domini separantur. Unde et in Ezechiel crystallum super cherubim videtur extensum, id est compactae et densiores aquae. Primum de aquis quod vivat egreditur, et pennatos fideles de terra ad caelum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur.
Abbreviated transcription (Latin):
posse fieri quia concubmã habuerit ñ
uxorem. Conuigales gͦ tabulȩ & iura
dotalia. ñ coitus ab apło condem nant᷑.
Multos uidemꝰ obnimiam pauꝑtatẽ
uxoꝵ sarcinã declinare & ancillas suas¬
peratore stolam illi meruerint. conffestĩ
apło colla submittet. & inuiti int̾ u
xores eas recipere cogentur. Sin autem
principale rescriptum eade tenuitas
impetrare ñ quiuerit: cum romanis le¬
gib scita eccłiȩ mutabuntur. Uide ne
hoc qͦd dicitur unius uxoris uirum:
unius mulieris possit intelligi. ut ad
coitum magis referatur. quam ad do¬
tales tabulas. hec uniu̾sa ꝑferimꝰ. ñ qͦ
uere & simplici intelligentiȩ resistamꝰ.
s ut doceamꝰ te scripturas sc̃as sic intel¬
ligere ut scripte sunt. nec euacuare bap¬
tismũ saluatoris ut totum patibuli
sacramentũ irritum facere. Reddamꝰ
qd paulqͥante ꝓmisimꝰ & de scola rethoꝵ
aquarũ laudes &e baptismi p̃dicemus.
Rudis mundus necdũ sole rutilante.

Expanded text:
posse fieri, quia concubinam habuerit, non posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem; coniugales ergo tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum sarcinam declinare et ancillulas suasperatore, stolam illis meruerint, confestim Apostolo colla submittent, et inviti inter xores eas recipere cogentur. Sin autem Principale rescriptum eadem tenuitas impetrare non quiverit, cum romanis legibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc quod dicitur: unius uxoris virum, unius mulieris possit intelligi, ut ad coitum magis referatur, quam ad dotales tabulas. Haec universa proferimus, non quo uerae et simplici intellegentiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum
Abbreviated transcription (Latin):
bens intelligentiam. Et rursum. Mu¬
lieres diuites surgite & audite uocẽ meã.
& inꝓuerbiis. Mulierẽ fortem quis in¬
ueniet: Honorabilior ẽ preciosis lapidi¬
b quȩ talis ẽ. Confidit iea cor uirisui.
&̾ in eodem uolumine. Sapientes mulie¬
res edificauerunt domũ. insipiens aut̃
destruxit manib. Nec hoc inquiunt
ep̃is uideatur indignũ cum dedõ quo¬
ꝙ scriptum sit. Sicut despicit uxor uirũ
suum sic despexit me domus isrł. &̾in
apło. Despondienĩ uos uni iuiro uirgi¬
nẽ castam exhibere xp̃o. Mulierẽ aut̃
idest gĩnecam̃ uixta greci sermonis am¬
biguitatẽ. in his om̃ib testimoniis uxo.¬
& satis dura etiam hec interp̃tatio. Red¬
de igitur scripturȩ simplicitatẽ suam
ne tiuis contra te legibris dimicemus.
Querã & aliud. Si quis & ante baptis¬
mũ habuerit concubinã & illa mor¬
tua baptiratus uxorẽ duxerit. utrum
cłicus fieri debeat an ñ: Respondebis

Expanded text:
bens intellegentiam, et rursum: mubens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo; mulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermonis ambiguitatem in his omnibus testimoniis uxo satis dura etiam haec interpretatio.\' redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. quaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam et illa mortua baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus debet fieri an non? respondebis
Abbreviated transcription (Latin):
rat in multis uxorib liberos spargere.
lpsis quoq sacerdotib huuislicentiȩ
patebat arbitrium. Precepit gͦ ne ean¬
dem licentiam eccłiȩ sibi uendicent sa-¬
cerdotes. ne bina parit᷑ & terna comu¬
gia sortiantur. s singłas uno tempore
uxores habeant. Ne contentiosum cla-¬
mes. eẽ. qͦd diximꝰ. accipe & aliam expla¬
nationẽ ne tibi soliliceat non uolunta¬
tem legi. sed legem iungere uoluntati.
Quidam coactȩ interpretantur uxoreᷤᷤ
hoc innicea quoq synodo apatrib
ẽẽ decretum. ne dealia ad aliam eccłiã
ep̃c transferatur ne uirginali pauꝑcu¬
le societate contempta. ditioris ad ult̾e
querat amplexꝰ. Ut quomͦ culpa &̾ ui¬
tium filioꝵ in logismis. id ẽ incogita¬
tionib accipitur. domusq dispensa.¬
tio ad animã referatur & corpus: ita &¬
uxores pontificum dici eccłias. Dequib
inysaia scriptumẽ. Mulieres ꝓperantes
de spectaculo uenite. Nonẽ enĩ ppłs ha¬

Expanded text:
rat in multis uxoribus liberos spargere: rat in multis uxoribus liberos spargere: ipsis quoque Sacerdotibus hujus licentiae patebat arbitrium: Praecepit ergo, ne 417 eamdem licentiam Ecclesiae sibi vindicent Sacerdotes: ne bina pariter et trina conjugia sortiantur; sed ut singulas uno tempore uxores habeant. Ne contentiosum clames esse quod diximus, accipe et aliam explanationem: ne tibi soli liceat, non voluntatem Legi, sed Legem jungere voluntati. Quidam coacte interphoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus transferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium filiorum in λογισμοῑς, id est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus ha
Abbreviated transcription (Latin):
condonata sunt crimina. nec pꝰt in¬
dulgentiam iudicis metuenda seue¬
ritas. dicente apło: Q hȩc quide fiuistis
s abluti estis. s scĩficati estis in nomine
deliter condonata. S quero quomͦ tuȩ
sordes lote sint. & meȩ mundiciciȩ sor¬
didatȩ. Nec dico ais sordidataᷤᷤ. s in eo¬
dem statu mansissẽ quo fuerant. Si eñ
sordes fuissent. lotȩ utiq fuissent ut meȩ.
Rogo quȩ ẽ ista tergiuersatio & acum̃
om̃ni pistillo retunsius quia non est
peccatum peccatũ ẽ: Quia non est
sordidum sordidum. ẽ: Non dimisit
añs quia ñ habuit qđ dimitteret. &e
quia non dimisit. iccurco manet qͦd ñ
fuit: Quantã iun habeat baptisma¬
pꝰ docebo. Interim uixta uulgare ꝓuer¬
bium male arboris nodo. malus requi
rendus ẽ cuneus. hoc qđ dicit unius
uxoris uirum potest aliter disseri. Ex
rael reliquiis congregabatur. Sciebat
lege concessum &e exemplo patriarcha¬
rum ac moysi familiare populo noue¬

Expanded text:
condonata sunt crimina — nec post incondonata sunt crimina — nec post indulgentiam iudicis metuenda seueritas dicente apostolo: et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis, sedeliter condonata. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam upost docebo: interim juxta vulgare proverbium: Malo arboris nodo, malus cuneus requirendus est. Hoc quod dicit, unius uxoris virum, potest et aliter disseri. Ex rael reliquiis congregabatur. Sciebat, Lege concessum, et exemplo Patriarcharum ac Moysi familiare populo nove
Abbreviated transcription (Latin):
&e dĩ iudiciũ p̃termittimꝰ. Quid simile
uxor & scortum: imputatur infelicitas
coniugis mortuȩ libido meretricia coro¬
natur. Ille si uxor prior iiueret aliam
ñ haberet: tu passim caninas nuptia
iungeres. Quid potes excusare: forsi.¬
tan timuisse te dicas. nisi matrimoni¬
um copulasses: non posses aliquando
clericus ordinari. Ille inuxorem opta.¬
uit liberos. tu in meretrice sobolem ꝑ¬
didisti. illum nature & benedictioni
dñi seruientem. crescite & multiplicami¬
ni & replete terrã cubiculoꝵ secreta texe¬
runt. te subantẽ ad coitum publica fa¬
cies execrata ẽ. Ille qđ licebat uerecim¬
do pudore celauit. tu qͦd ñ licebat impu¬
denter omniũ oculis ingessisti. Illi scͥp¬
tum ẽ: Honorabiles nuptiȩ & cubile
immaculatũ. libi legitur: formcatores
&e adulteros autẽ ꝑdet ds̃. Ꝙ qui cor.¬
rumpit templum di. corrumpet illũ
ds̃. Omĩa inquit nob̃ inbaptismate

Expanded text:
et dei iudicium praetermittimus. quid simile et dei iudicium praetermittimus. quid simile uxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor uiueret, aliam non haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, non posses aliquando clericus ordinari? ille in uxore optauit liberos, tu in meretrice subolem perdidisti; illum naturae et benedictioni domini seruientem: crescite et multiplicamini et replete terramcubiculorum secreta texerunt, te subantem ad coitum publica facies execrata est; ille, quod licebat, uerecundo pudore celauit, tu, quod non licebat, inpudenter omnium oculis ingessisti; illi scriptum est: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum, tibi legitur: fornicatores autem et adulteros perdet deus et: qui corrumpit templum dei, corrumpet illum deus. omnia, inquit, nobis in baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
ceno libidinim uolutabra & tumͥ olĩ
mortuam de sepulchro uxorculam ꝓ¬
trahis. quam ideo accepi ne facerem qͦd
fecisti: Audiant ethinci messes eccłiȩ
de quib cotidie horrea nr̃a complent᷑
audiant cathecumini qui sunt fidei
candidati. ne uxores ducant ante bap¬
tisma. ne honesta iungant matrimo¬
ma. s scortorũ & articoꝵ ritu accede pub¬
lica platonis ꝓmiscuas uxores cõmunes
liberos habeant: ĩmo caueant qualecũq
uocabulum coniugis/ ne pꝰ qͣm in xp̃o cre¬
diderint noceat eis. qđ aliquando ñ con¬
cubinas. nec meretrices. s uxores habu¬
erint. Recolat unusquisq conscientiã
suã. & totius uulnera plangat ętatis.
delictoꝵ: audiat increpantẽ iħm. hy¬
pocrita eice primũ trabem de oculo
tuo & tunc uidebis eicere festuea de
oculo frĩs tui. Uere scribarũ & phari¬
seoꝵ similes culicẽ liquantes & camelũ
glutientes: decimamꝰ mentã & anetũ.

Expanded text:
caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimonia, sed Scottorum et Aticottorum ritu ac de Re publica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabulum coniugis, ne, postquam in Christo crediderint, noceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat aetatis, cdelictorum, audiat increpantem Iesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scribarum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum glutientes decimamus mentam et anetum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. optinentẽ eum qui scđm doctrinã
ẽ fidelem sermonẽ ut possit exortari in
doctrina sana & contradicentes reuince
iubentur monogami inclerũ alligi.
Certe de baptrtatis apłi sermo ẽ. Hemo
dubitat. Sigͦ omĩa quȩ inordinatione que.¬
runtur ep̃i. non p̃iudicant in ordinan¬
do. licet ante baptisma ea habuerit. queri¬
tur enĩ quid sit & non qd̾ fuerit. quare
solum nom̃ uxoris impediat. qͦd solũ
peccatum ñ fuit: Dicis. Quia pecca¬
tum ñ fuit. iccirco nonẽ dimissũ in bap.¬
tismate. Rem nouã audio. Quia pec¬
catum non fuit inpeccatum reputa¬
bitur. O mĩa scorta &e publice collum¬
onis sordes. impietas indm̃ parͣcidiũ
& incestus in parentes. atq mextraor.¬
dinarias uoluptates utriꝰq sexus mu¬
tata natura xp̃i fonte purgantur. Uro¬
ris inherebunt maculȩ. & lupanaria tha¬
lamis p̾ferent᷑: Ego non tibi imputo
meretricũ exercitus. exoletoꝵ greges.
effusionem sangumis & instar sius in oĩ

Expanded text:
tem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuinceriubentur monogami in clerum adlegi. certe de baptizatis apostoli sermo est — nemo dubio tat —: si ergo omnia, quae in ordinatione quaeruntur episcopi, non praeiudicant ordinando, licet ea ante baptisma non habuerit — quaeritur enim, quid sit, et non, quid fuerit — quare solum nomen uxoris inpediat, quod solum peccatum non fuit? dicis: \'quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptismate.\' rem nouam audio: quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni
Abbreviated transcription (Latin):
deposito ñ anibulamꝰ inuetustate lit¬
tere.s innouitate sp̃c. Hic ẽ calculus
nouus cuinouum nom̃ scribetur: qͦd
nemo scit legere. nisi qui illud acceꝑit.
Quodqͦt enim baptirati sumꝰ in xp̃o ie¬
su:. in morte illius baptirati sumus.
& tam̃ maculosum nom̃ uxoris non
potest ulla nouitate deleri. Consepul¬
ti sumꝰ xp̃o inbaptismate. & resurrexi¬
mus ꝑ fidem oꝑationis dĩ qui suscita¬
uit eum amortus. Cumq eẽmꝰ

Expanded text:
bulamus in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. hic est calculus nouus, cui nonum nomen inscribitur, quem nemo scit legere, nisi qui illum acceperit. quotquot enim baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus, et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cum
Abbreviated transcription (Latin):
boli. Oportet autẽ eum & testimoniñ
habere bonũ abhis qui foris sunt &ͣe ñ
in obꝓbrium incidat & laqueum di¬
aboli. Ad titum statim inprincipio
hȩc mandata ponuntur. Huius rei
gr̃a reliqui te crete. ut ea quȩ de exais
corrigas. & constituas ꝑciuitates prbos
sicut ego tibi disposui. Siquis ẽ sine cͥmi

Expanded text:
rtet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur: huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea, quae deerant, corrigas et constituas per ciuitates presbyteros, sicut ego tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sic intelligimꝰ: ut prima creaturã ra.¬
tionabilium & incorꝑaliũ ẽẽ dicamꝰ. qͥ
non seruiat corruptioni. eoquod non si
uestita corꝑib: & ubicunq corꝑa fueri
statim corruptio subsequatur. Postea
autẽ liberabitur de seruitute corrup¬
tionis. quando receꝑint głam filii dei
& ds fuerit omĩa in om̃ib. & in eode loco.
Ut autẽ incorporeum finẽ omniũ rerũ i
credamꝰ illa nos saluatoris oratio ꝓuocai
inqua ait. Ut quo mͦ ego & tu unũ sun
sic & isti in nob̾ unũ sint. & enĩ scire dedi¬
mus quid sit ds̃ & quid sit futurꝰ in fiiꝰ

Expanded text:
 sic intellegimus, ut primam creaturam rationabilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse credamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
os non solum ab eccłiis orientis. s abomibꝰ
retro eccłiȩ greci sermonis scriptorib qͣsi
pauli apłi suscipi licet płiq eam uł bar.¬
nabȩ uł clem̃tis arbitrantur: & nicħ int᷑.¬
ẽẽ cuius sit. cum eccłiastici uirisit & co¬
tidie eccłarum lectione celebretur. Qã¬
sieam latinoꝵ confuetudo ñ recipit inter
scripturas canonicas. nec grecoꝵ quidem
eccłiȩ apocalipsim ioħis eadem lib̾tate
suscipiunt. Q tam̃ nos utramq suscipi¬
mus. nequaqͣm huius temꝑis consuetu¬
dinẽ s ueterum scriptoꝵ auctoritatẽ
sequentes. qui plerumq utͥusq utunt᷑
testimoniis. ñ ut int̾dum de apochri¬
phis facere solent: quippe qui &e gentili¬
um litterarũ raro utantur exemplis
s quasi canonicis & eccłiastis. Respon¬
deant mͥ qui hanc terrã quȩ nc̃ nobis
xp̃i passione & resurrectione terra re¬
ꝓmissionis effecta ẽ. possessam putant
a ppło uideoꝵ. postquã ẽ reuersus ẽ

Expanded text:
os, non solum ab ecclesiis orientis sed ab omnibus os, non solum ab ecclesiis orientis sed ab omnibus retro ecclesiae Graeci sermonis scriptoribus quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam uel Barnabae uel Clementis arbitrentur, et nihil interesse, cuius sit, cum ecclesiastici uiri sit et cotidie ecclesiarum lectione celebretur. quodsi eam Latinorum consuetudo non recipit inter scripturas canonicas, nec Graecorum quidem ecclesiae Apocalypsin Iohannis eadem libertate suscipiunt, et tamen nos utramque suscipimus nequaquam huius temporis consuetudinem sed ueterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent — quippe et gentilium litterarum raro utantur exemplis —, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. Respondeant mihi, qui hanc terram — quae nunc nobis Christi passione et resurrectione terra repromissionis effecta est-possessam putant a populo Iudaeorum, postquam est reuersus ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝓmissionis. Expectabat eñĩ funda.¬
mentum habentẽ cuuitatẽ. cuiꝰ artifex
& creator ds̃ ẽ. Et iterũ cum de abel &
enoch noe saraq dixisset. intulit. Iux.¬
ta fidem mortui sunt hi om̃s ñ acceptiᷤᷤ
reꝓmissionib. s ꝓcul eas uidentes &
salutantes & confitentes quia ꝑegrini
& aduene erant suꝑ terram. Qui enim
hec loquunt᷑ ostendunt qđ querant pa¬
triam. Et quide si illiꝰ recordabant᷑ de qͣ
egressi erant. habebant tempꝰ ut reuer.¬
terentur. Nunc uero meliorẽ desiderãt.
id est cȩlestem. Multisq in medio scĩs
melius quid ꝓuidente. ne sine nobis ꝑfe¬
cti fierent. Accessimꝰ enĩ ad montẽ sy¬
on. & ciuitatem dĩ uiuentis ierłm ce¬
lestem. & multoꝵ milium angłoꝵ fre
ti sunt incelis. Nec me fugit qđ per¬
fidia udeoꝵ hȩc testimonia non sus¬
cipiat quȩ utiq uet̾is testam̃ti auctori¬
tate firmata s̃. Illud nr̃is dicendum ẽ
hanc epłam quȩ inscribitur ad hebre¬

Expanded text:
sionis; expectabat enim fundamentum habentem ciuitatem, cuius artifex et creator deus est. et iterum, cum de Abel et Enoch, Noe Sarraque dixisset, intulit: iuxta fidem mortui sunt hi omnes non acceptis repromissionibus, sed procul eas uidentes et salutantes et confitentes, quia peregrini et aduenae sunt super terram. qui enim sic loquuntur, ostendunt, quod quaerant patriam. et, siquidem illius recordabantur, de qua egressi erant, habebant tempus, ut reuerterentur; nunc uero meliorem desiderant, id est caelestem. multisque in medio sanctis melius quid providente, ne sine nobis perfecti fierent . Accessimus enim ad montem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, et multa millia angeti sunt in caelis. nec me fugit, quod perfidia Iudaeorum haec testimonia non suscipiat, quae utique ueteris testamenti auctoritate firmata sunt. illud nostris dicendum est, hanc epistulam, quae scribitur ad Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & in altero contra mathematicos si
tam̃ inscriptio non mentitur auctorẽ
quid gentiliũ litterarũ dimisit intac¬
tum: Septem libros aduersus gentes
arnobius edidit. totidẽq discipulus
eius lactantius. qui de ira quoq &
de opificio dei duo uolumina condidit
Quos si legere uolueris: dialogum cice.¬
ctormo martyri in libris suis licet de¬
sit eruditio tam̃ non deest eruditionis
uoluntas. Cyprianus quod ẏdola dii
ñ sint. qua breuitate qua hystoriarũ
omniũ scientia. quoq uerboꝵ & sen.¬
suum splendore ꝑstrinxit: Hylariꝰ
meoꝵ tempoꝵ confessor &e ep̃c. duode¬
cim quintiliani libros & stilo unitatꝰ
ẽ & numero breuiq libello quẽ scripsit
contra cdioscorũ medicũ quid inlite.¬
ris possit ostendit. Iuuencꝰ prb̃r sub
constantino hẏstoriã dm̃i saluatoris

Expanded text:
ius\' est, et in altero contra mathematicos — si ius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum Cicectorino martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splendore perstrinxit! Hilarius, meorum temporum confessor et episcopus, duodecim Quintiliani libros et stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
cula condidert̃. Extant & uiliam affri.¬
cani libri qui tempoꝵ scripsit hẏstoriaᷤᷤ
&e theodori qui pꝰea gregorius appella.¬
&e dionisii alexandrini ep̃i. anatholii
quoq laodicenȩ eccłȩ sacerdotis. nec
ñ prb̃oꝵ panphili. pierii. luciani. mal¬
chionis eusebii cesariensis ep̃i & eusta¬
chii anthiochem. & athanasii alexan¬
drim. eusebii quoq emiseni. & trifilli
cyprii. & asterii scitopolite. ac serapio¬
nis confessoris. titi quoq bostrensis ep̃i.
capadocũq basilii. gregorii. amphilo.¬
chii: qui om̃s intantum philosophoꝵ
doctrinis atq sententiis suos refecer̃t
libros. ut nescias quid in illis primũ
admirari debeas eruditionẽ scłi an
scientiam scripturarũ. Ueniam ad la.¬
tinos. Quid tertulliano eruditius.
quid acutius: Apologeticus eius & con¬
tragentes libri cunctam eccłiȩ contineñ
disciplinã. Minutius felix causidicus
romani fori in libro cui titulus octarꝰ

Expanded text:
cula condiderunt. Exstant et Julii Africula condiderunt. Exstant et Julii Africani libri, qui temporum scripsit historias; et Theodori, qui postea Gregorius appelaet Dionysii, Alexandrini episcopi, Anatolii quoque, Laodicenae ecclesiae sacerdotis, nec non presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii, Caesariensis episcopi, et Eustathii Antiocheni et Athanasii Alexandrini, Eusebii quoque Emiseni et Triphyllii Cyprii et Asterii Scythopolitae ac Sarapionis confessoris, Titi quoque, Bostrensis episcopi, Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nescias, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octau
Abbreviated transcription (Latin):
dote dhionisioq corinthioꝵ ep̃o. & tacia¬
no. & bardasane & hireneo photini
martyris successore qui origenis here.¬
seon singłarum ex quib philosophoꝵ
fontib emanarint multis uolumimbꝰ
explicarunt: Pantenus stoicȩ secte phi¬
losophus ob precipuȩ eruditionis głã
ademetrio alexandriȩ ep̃o missus ẽ. in
diam. ut xp̃m apud brachinanas ce illiꝰ
gentis philosophos p̾dicaret. Clemens
alexandrinȩ eccłiȩ prb̃r meo iudicio
omniũ eruditissimꝰ octo scripsit stro¬
nͥ aͥ n. &e alium contra gentes pedagogi
qͦq tria uolumina. Quid millis indo¬
ctum. ĩmo quid ñ dimidia philophia ẽ:
hunc imitatus origenes decem scrip¬
sit stromatheas xp̃ianoꝵ & philosopho¬
rũ int̾ se sententias comꝑans & omnia
nr̃e religionis dogmata de platone et
aristotile. numenio cornutoq confir-¬
mans. Scripsit & militiades contͣ gen
lonius romane urbis senator ꝓpͥa opus¬

Expanded text:
dote, Dionysioque Corinthiorum Episcopo, et Tatiadote, Dionysioque Corinthiorum Episcopo, et Tatiano, et Bardesane, et Irenaeo Photini Martyris successore: qui origines haereseon singularum, et ex quibus Philosophorum fontibus emanarint, multis voluminibus explicarunt? Pantaenus Stoicae sectae Philosophus, ob praecipuae eruditionis gloriam, a Demetrio Alexandriae Episcopo missus est in Indiam, ut Christum apud Brachmanas, et illius gentis Philosophos praedicaret. Clemens Alexandrinae Ecclesiae Presbyter, meo judicio , omnium eruditissimus, octo scripsit Strot alium contra Gentes, Paedagogi quoque tria volumina. Quid in illis indoctum? imo 429 quid non de media Philosophia est? Hunc imitatus Origenes, decem scripsit Stromateas, Christianorum et Philosophorum inter se sententias comparans: et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio, Cornutoque confirmans. Scripsit et Miltiades contra Genlonius, Romanae urbis Senator, propria opus
Abbreviated transcription (Latin):
approbans iudaici ppłi. duos libros scͥp¬
sit contra appionẽ alexandrinũ grãma¬
ticũ. & tanta scłariũ ꝓfert testimoni¬
a. ut mͥ miracłm subeat quomͦ uir he¬
breus & ab infantia sacris litteris eru¬
ditus cunctã grecoꝵ bibliothecã euol¬
uerit. Quid loquar de philone quẽ
uel alterũ uł scd̾m platonẽ cretici pro
sinȩ sacra inuisenti librũ ꝓ nr̃a religi.¬
one tradidit & tantȩ admirationi
omniũ fuit ut ꝑsecutionẽ grauissimã
illius excellens sedaret ingeniũ: Aristi¬
des philosophꝰ uir eloquentissimꝰ eiãe
principi apologeticũ ꝓ xp̃ianis obtu¬
lit contextum philosophoꝵ sententiis
Quẽ imitatꝰ postea iustinꝰ &e ipse philo¬
sophus antonio pio & filiis eius sena.¬
tuq librũ contragentes tradidit de¬
fendens ignominiã crucis. & resurrectio¬
nem xp̃i tota predicans lib̾tate. Quid
loquar de militone sardensi ep̃o. qͥd
de apollinare ierapolitanȩ eccłiȩ sacer¬

Expanded text:
approbans Judaici populi, duos libros scripapprobans Judaici populi, duos libros scripsit contra Appionem Alexandrinum Grammaticum: et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo vir Hebraeus, et ab infantia sacris Litteris eruditus, cunctam Graecorum Bibliothecam evolverit. Quid loquar de Philone, quem vel alterum, vel Judaeum Platonem critici pronsinae sacra invisenti, librum pro nostra religione tradidit? Et tantae admirationi omnibus fuit, ut persecutionem gravissimam, illius excellens sedaret ingenium. Aristides Philosophus, vir eloquentissimus, eidem Principi Apologeticum pro Christianis obtulit, contextum Philosophorum sententiis: quem imitatus postea Justinus, et ipse Philosophus, Antonino Pio et filiis ejus, Senatuique librum contra Gentiles tradidit, defendens ignominiam crucis, et resurrectionem Christi tota praedicans libertate. Quid loquar de Melitone Sardensi Episcopo? quid de Apollinario Hierapolitanae Ecclesiae Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
detur. cur aduersus demetͥanũ scribens
bat & ñ potuis philosophoꝵ ac poetar
quoꝵ auctoritati. ut ethincꝰ contͣ ire
ñ poterat. Scͥpserunt contra nos celsus
atq porphrius. Priori origenes alt̾i:
methodius eusebius & apollinaris for.¬
tissime responderunt. Quorũ orige¬
nes octo scripsit libros. methodiꝰ usq
ad decem milia ꝓcedit uersuum. Cu.
uolumina condidert̃. Lege eos & inue¬
nies nos comꝑatione eorum imꝑitissi¬
mos & pꝰ tanti temꝑis ocium uix qua¬
si ꝑsomniũ qđ pueri didicimꝰ recorda¬
ri. Iulianꝰ augustus septem libros in ex.¬
peditione parthica aduersum xp̃m e.
tauero. puto int̾dicis mͥ ne rabidum
canẽ philosophorũ & stoicoꝵ doctrinis
id ẽ herculis claua reꝑcutiã. Quanquã
nazarenũ nr̃m. & ut ipse solebat dicere
galileũ statim in p̾lio senserit: & mer.¬
cedem linguȩ putidissimȩ contumelia
ꝑfossus accȩꝑit. Iosephus antiquitatẽ

Expanded text:
detur, cur aduersus Demetrianum scribens detur, cur aduersus Demetrianum scribens bat, et non potius philosophorum ac poetarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit uersuum, Euseuolumina condiderunt. lege eos et inuenies nos conparatione eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expeditione Parthica aduersum Christumtauero, puto, interdices mihi, ne rabidum canem philosophorum et historicorum doctrinis, id est Herculis claua, repercutiam? quamquam Nazareum nostrum et — ut ipse solebat dicere — Galileum statim in pcedem linguae putidissimae, conto ilia perfossus acceperit. Josephus antiquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio mucrone triuicare. Legerat in de.¬
captiuȩ radendũ caput. suꝑcilia om̃s
pilos & ungues corꝑis amputandos &
sic eam habendã coniuigio. Quid gͦ mi¬
rũ si & ego sapientiam scłarem ꝑꝑ elo¬
quii uenustatẽ & membroꝵ pulchritu.¬
dinẽ de ancilla atq captiua ifrłitem fa¬
cere cupio. & siquicqͥd in ea mortuum ẽ
idolatriȩ uoluptatis. erroris libidinũ
ł p̃cido uł rado & mixtus purissimo cor¬
pori. uernaculos ex ea genero dño saba¬
oth: Labor m̃s infamilia xp̃i ꝓficit.
Stuprũ in alienã auget numerũ con¬
seruoꝵ. O see accepit uxorẽ filiam de¬
belai idẽ dulcedinũ. & nascitur ei de
meretͥce filius ierrahel. qui uocat᷑ sem̃ dĩ
Isaias nouacula acuta barbam & crura
peccantiũ radit. Pechiel intypo forni¬
cantis ierłm tondit cesariem suã. ut
quicqͥd in ea absq sensu & uita ẽ aufe¬
ratur. Cyprianus uir eloquentia pollers
&e martyrio. firmiano narrante mor¬

Expanded text:
proprio mucrone truncare. Legerat in Deproprio mucrone truncare. Legerat in Decaptiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis gio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit, stuprum in alienam auget numerum conseruorum. Osee accipit uxorem filiam Debelaim, id est dulcedinum, et nascitur ei de meretrice filius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mor
Abbreviated transcription (Latin):
sutiasq uerboꝵ. parabolas & obscurũ
sermonẽ dicta sapientium & enigia.¬
ta quȩ ꝓpriȩ dialecticoꝵ & philosophoꝵ
sunt. S & paulus apłs epimenidis poe¬
tȩ abusus uersiculo ẽ. scribens ad titũ
Cretenses semꝑ m̃daces. malȩ bestiȩ. uen¬
tris pigri. Cuius heroici emisticiũ pꝰtea
callimacꝰ usurpauit. Hec mirũ si apud
latinos metrũ non seruet aduerbũ
exp̃ssa translatio cum homerus eadẽ
lingua uersus inꝓsam uix cohereat.
In alia quoq epła menandri ponit se-¬
nariũ. Corrumpunt mores bonos con¬
fabulationes pessimȩ. & apud athe.¬
nienses inmartis curia disputans ara¬
tum testem uocat. Ipsius enĩ ae genꝰ su
ci. Acne parũ hoc eẽt ductor xp̃iani exer¬
citus & orator inuictus ꝓxp̃o causam a¬
gens etiam inscriptionẽ fortuitã arte. tor.¬
quet in argumentũ fidei. Didicerat
enĩ auero dauid extorquere de manib
hostium gladiũ &e goliȩ suꝑbissimmi capt

Expanded text:
sutiasque uerborum, parabolas et obscurum sutiasque uerborum, parabolas et obscurum sermonem, dicta sapientium et enigmata, quae proprie dialecticorum et philosophorum sunt. sed et Paulus apostolus Epimenidis poetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem lingua uersus in prosam uix cohaereat. in alia quoque epistula Menandri ponit senarium: corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. et apud Athenienses in Martis curia disputans Aratum testem uocat: ipsius enim et genus suci. ac ne parum hoc esset, ductor Christiani exercitus et orator inuictus pgens, etiam inscriptionem fortuitam arte torquet in argumentum fidei. Didicerat enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium, et Goliae superbissimi caput
Abbreviated transcription (Latin):
tam epła tua quã ipsuis
pęnitudine didicimꝰ. & mi.¬
rũ inimodũ plus correptus placuit quã
errans leserat. Certauerunt int̾ se in¬
dulgentia parentis & filii pietas dum
alter p̾teritors ñ meminit alt᷑ infutu.¬
rũ quoq officia pollicetur. Unde et
mutuo nob̃ tibiq gaudendũ est.
quia nos filium recȩpimꝰ. tu discipłm
comꝓbasti. Quod autẽ queris in calce
epłȩ cur in opusculis nrĩs scłarium
litterarũ interdũ ponamꝰ exempla &
candorem eccłiȩ ethncoꝵ sordibus
polluamꝰ: responsum breuit᷑ habeto¬
Nunquã hoc quereres nisi te totum
tulliuis possideret. siscripturas scãs le¬
geres. simterp̃tes earũ omisso uulca¬
tio euolueres. Quis enĩ nesciat & in
moyse ac ꝓpħarum uoluminib quȩ¬
dam assumpta de gentiliũ libris. &
salomonẽ philosophis tyri & ꝓposuis¬
se ñ nulla. & aliqua respondisse: Un¬
de in exordio ꝓuerbioꝵ cõmonet. ut
intelligamꝰ sermones prudentiȩ uer.

Expanded text:
tam epistula tua quam ipsius paenitudine didicimus. et mirum in modum plus correctus placuit, quam errans laeserat. certauerunt inter se indulgentia parentis et filii pietas, dum alter praeteritorum non meminit, alter in futurum quoque officia pollicetur. unde et mutuo nobis tibique gaudendum est, quia nos filium recepimus, tu discipulum conprobasti. Quod autem quaeris in calce epistulae, cur in opusculis nostris saecularium litterarum interdum ponamus exempla et candorem ecclesiae ethnicorum sordibus polluamNunquam hoc quaereres, nisi te totum Tullius possideret; si scripturas sanctas legeres, si interpretes earum omisso Vulcatio evolveres. Quis enim nesciat et in Moyse ac prophetarum voluminibus quaedam assumpta de gentilium libris, et Solomonem philosophis Tyri et proposuisse nonnulla et aliqua respondisse? Unde in exordio Proverbiorum commonet, ut intelligamus sermones prudentiae