comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ lectoris assuefaciant : qui ad interiorẽscienti ã posteriore tractatione
descend& Nuncu qđ erat pythagoricis inmorẽ ut cũ quiddã magistro
pythagora dicer&᷑. hinc nullus rationem p&ere audebat. sederateis ratio
docentis auctoritas Idq fiebatquã diudiscentis animꝰ firmiore doc trina
roboratus. ipse earundẽ rerũ rationẽ nullo &iã docente reperir&. ita&iã
nunc lectoris fideiquȩ proponimꝰ cõm̃damꝰ ut arbitr& dia pason indupla
diapente insesqualtera . diatessaron insesquiõtia. diapente acdia pason
intriplici bis dia pasoninquad rupla ꝓportione c̃sistere. Postũ & hȩeratio
diligentius explicabit᷑. & quib: mođ auriũ qq̃ iuditio c̃sonantiȩ rmusi cȩ

Expanded text:
aec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione aec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione descendet. Nunc vero quod erat Pythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem rerum rationem nullo etiam docente reperiret; ita etiam nunc lectoris fidei quae proponimus, commendamus, ut arbitretur diapason in dupla, diapente in sesquialtera, diatessaron in sesquitertia, diapente ac diapason in triplici, bis diapason in quadrupla propositione consistere. Post vero et hoc ratio diligentius explicabit, et quibus modis aur
Abbreviated transcription (Latin):
simiscddlis simula suoents onantia quo hanccanendes cordiã similitido ieffic̃
t quis impolitos moida uoces Sed quia ea uelocitasẽ ꝑcussionis uesoui sonũ
quodã mͦ eo p̃hendat. distantia ñ sentit᷑. & quasi cenauox as ndnsisoior
suratiosibi m& misceat᷑. unãq uocũ efficiat consonantiam. XXXII.¬
o porteat arbitrari. Codẽnãq m auris afficet᷑sonis łoculus aspectu. quo animi
iuditiũ numeris. ł c̃tinua quantitate. Proposito enĩ numero łlinea nihilẽ¬
facilius quã qꝰ duplũ oculo ł animo c̃ tueri. It̃ postdupliiuditiũ seqr̃ dimidu
postdimidiũ tripli posttripli partis t̃tiȩ. Quȩ ideo qm̃ faciliorẽ duplideseri
ptio optimã nic homachus putat dia pasonc̃ sonantiã. Posthanc diapente. quȩ
mediũ ten& : Hinc diapente ac diapason quȩ triplum C&eraq secđm
omnẽ sententiã posterius explicabo .XXXII. QUOSINTM ACCIPI ENDA
sũ matim nunc acbreuit̃ at tẽptamꝰ. ut interim in suꝑ ficiequadã hȩc ani¬

Expanded text:
m facere consonantiam; quoniam hanc canendi concordiam similitudo non efficit, ellens multas efficit voces. Sed quia ea velocitas est percussionis, ut sonus sonum quodammodo comprehendat, distantia non sentitur, et quasi una vox auribus venit. in ipsa commensuratio sibimet misceatur, unamque vocum efficiat consonantiam. oporteat arbitrari. Eodem namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo animi judicium numeris vel continua quantitate. Proposito enim numero facilius quam eius duplum oculo vel animo contueri. Item post dupli iudicium sequitur dimidii, post dimidium ptio, optimam Nicomachus putat diapason consonantiam, pmediam tenet; hinc diapente et diapason, que triplum: ceterasque secundum omnem sententiam posterius explicabo. CAPUT XXXIII. Quo sint modo accipiesummatim nunc ac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animum h
Abbreviated transcription (Latin):
tispos tũ oibi q totuo peñ con suinit. uts̃ er tharo ediqͥq. or gano cẽerisq.
qm̃ famulant᷑ ut dictũ ẽ nec quicquã afferrationis sed s̃ totiusspeculatio¬
nis exꝑtes: Secdmuͦ musicã agentiũ genꝰ po&arũ ẽ. qđ non potius speculatio¬
neacrationequã paturali quodã instictu fert᷑ ad carm̃. Atq id circo hacqq̃
genꝰ a musi ca segregandũ ẽ. Testiũ ẽ quodiudicandi peritiã sumit ut rith¬
mos cantilenasq totũq carm̃ possit ꝑpendere . Qđ scilic& quõ totũ in ra¬
tioneacspeculatione positũ ẽ. hoc ꝓpriȩmusicȩ deputabit᷑. Isq ẽ musi¬
cus cui adẽ facultas secđmspeculationẽ rationẽ ueꝓpositã ac musicȩ c̃¬
uenientẽ de modis acrithmis deq generib: cantilenarum acdeꝓmix¬
tionib: ac deomnib: dequib posterius explicandũ ẽ ac depo&arũ carmi¬
nib. iudicandi. MUSICAEIN STITUTIONIS LIBERPRIMUS PROE

Expanded text:
totam operam consumit, ut sunt citharoedi, quique organo caeterisque unt, quoniam famulantur ut dictum est, nec quidquam afferunt rationis, sed sunt totius speculationis expertes. Secundum vero musicam agentium est genus poetarum, quod non potius speculatione ac ratione quam naturali quodam instinctu fertur ad carmen, atque idcirco hoc quoque genus a musica segregandum est. Tertium est quod judicandi peritiam sumit, ut rhythmos cantilenasque eorumque carmen possit perpendere. Quod scilicet quando totum in ratione ac speculatione positum est, hoc proprie musicae deputabitur. Isque musicus est cui adest facultas secundum speculationem rationemve propositam ac musicae convenientem, de modis ac rhythmis, deque generibus cantilenarum, ac de permixtionibus, ac de omnibus de quibus posterius explicandum est, ac de poetarum carminibus, judicandi. LIBE
Abbreviated transcription (Latin):
particularis & midti plex suꝑ pastiens Horũ igit᷑ omniũ talis ẽ regula:
si unitatẽ cuncts in naturalinumero uolueris cõputare. ratus multi plicis¬
ordo texo. Duo enimadunum duplus est. Tres
ad eundem triplus quattuor quadruplus. &
in c&eris eodẽ modo ut subiecta descriptio doc&
Ciuero suꝑ particularẽ ꝓportionẽ quȩ ra¬
d& ractas cilic& unitate. ut tresduob
ses qualt̃ ẽ enĩ IIͦIͦI. tribus qui ses quit̃tius ẽ.
Quinariũ quaternario. qui ses quiquar¬
tus ẽ & in c&leris eodẽmͦ qđ monstrat subiecta descriptto
Quꝑ pasttentes autẽ talimͦ reperies : Disponas naturalẽ num erum
at̃nario scilic& in choantẽ. Siunũ igit᷑ in t̃miseris. suꝑbi partientem
efficiꝑnotabis Qđ siduo suꝑtripastientẽ qđ sitressuꝑ quadri parti¬
entem idemq: in c&eris
dhuc uͦ ordinẽ expectans. & cõpositas

Expanded text:
erparticularis, e multiplex superpartiens. Horum igitur omnium talis est regula, erparticularis, e multiplex superpartiens. Horum igitur omnium talis est regula, si unitatem cunctis in naturali numero volueris comparare, ratus multiplicisordo texetur. Duo enim ad unum duplus est, tres ad eumdem triplus, quatuor quadruplus, et in caeteris eodem modo, ut subjecta descriptio docet. Si vero sudetracta scilicet unitate, ut tres duobus sesquialter est, quatuor tribus, qui sesquitertius est, quinarius quaternario sesquiquartus est, et in caeteris eodem modo, quod monstrat subjecta descriptio. Superpartientes autem tali modo reperies. Disponas naturalem numerum a ternario scilicet inchoantem. Si unum igitur intermiseris, superbipartientem effici pernotabis; quod si duo, supertripartientem; quod si tres, superquadripartientem, idemque in caeteris. Ad hunc ordinem spectans et compositas
Abbreviated transcription (Latin):
deorescet Nã sisit pedalis linea ł euius lib& alterius modi potestin duo ȩqua
diuidi ciusq medi&as inmedi&atẽ secari ei,q rursus media as in aliã medi¬
Qate utnũ quã uillus secandimagnitudinẽ t̃minusfiat. Ita magnitudo
quantũ ad maiorẽ modũ t̃ minataẽ fitũ cũ decrescerecȩ peritinfinita
Act contranumerus quantũ adminorẽ modũ finitus ẽ infinitus autẽi ncip̃
es cũcreseit : Cũigtt hexitasint infinita tam̃ quasi dereb finitis philo sophia
ex cõparatione nascunt᷑ : sedim mobił magnitudinis geomlricas pecula
tatis arithi&i caauctorẽ. ad aliquiduꝰ relatȩ musica ꝓbat᷑ optinere perita¬
uero adaliquid quanittatis. simplicia quidẽ genera s̃ . uͭii. unũ quidẽ multi¬
plex aliud & suꝑ particulare. Testium su ꝑ pastiens. Cũ uero muluiplex su¬
ꝑparticulari suꝑ pastientiq misc&᷑. fiuntaliȩ ex his duȩ idẽ multiplex suꝑ

Expanded text:
decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa dividi, ejusque medietas in medietatem secari, ejusque rursus medietas in aliam medietatem, ut nunquam ullus secandi magnitudinem terminus fiat. Ita magnitudo quantum ad majorem modum terminata est, fit vero cum decrescere coeperit infinita. At contra numerus, quantum ad minorem modum finitus est, infinitus autem incipit esse cum crescit. Cum igitur haec ita sint infinita, tamen quasi de rebus finitis philosophia ex comparatione nascuntur. Sed immobilis magnitudinis geometria speculattatis arithmetica auctor est. Ad aliquid vero relatae musica probatur obtinere peritvero ad aliquid quantitatis simplicia quidem genera tria sunt: unum quidem multiplex, aliud vero superparticulare, tertium superpartiens. Cum vero multiplex superparticulari superpartientique misc
Abbreviated transcription (Latin):
stranda eẽ ꝓposui. Itaq prius quã ad eaueniã quȩ ꝓpriisrationib:
ꝑ docenda s pauca p̃mittã quib: elucubratioranimꝰ auditoris ad ea quȩdi
nuncupauit. Quã scilico eiꝰ rei notitiã acdisciplinã ponebat. quȩ ꝓpriȩ
uereq eẽ dicer& . Esse autẽ illa dicebat quȩ nec intentione crescerent. nec
diminutione decrescerent nec ullis accidentib mutarent᷑. Hȩ c autẽ eẽ
formas magnitudines qualitates. habitudines c&eraq quȩ ꝑsespeculata
inmutabilias iunc tauꝰ corporib ꝑmutant᷑ & multi mođ uariationib mu¬
tabił rei cognatione uertunt᷑ .III. DEDIEFERENTIIS QUANTITATIS ET¬
lat᷑ quȩ discrosac̃ multitudo Quorũ hȩcẽ diuersa&s c̃traria penȩ ꝓpricsas¬
Multitudo enĩafinita inchoans quantate. crescensin infintapgnedit usto
nullusorescendifinis occurrat : Estq ad minimũ t̃minatarintminabiliscdo
Sedi nagnituido finitã rursus suȩm̃surȩrecipit quantt tatem sedininfinita

Expanded text:
da esse proposui; itaque priusquam ad ea veniam quae propriis rationibus perdocenda sunt, pauca praemittam, quibus elucubratior animus auditoris ad ea quae dinuncupavit, quam scilicet ejus rei notitiam ac disciplinam ponebat, quae proprie vereque esse diceretur. Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habitudines, caeteraque quae per se speculata immutabilia sunt, juncta vero corporibus permutantur, et multimodis variationibus mutabilis rei cognatione vertuntur. CAPUT III. De differentiis quantitatis, etllatur, quae discreta est multitudo. Quorum haec est diversa et contraria pene proprietasMultitudo enim a finita inchoans quantitate, crescens in infinita progreditur, ut nullus crescendi finis occurrat. Estque ad minimum terminata, interminabilis ad Sed magnitudo finitam rursus suae mensurae recipit quantitatem, sed in infinita
Abbreviated transcription (Latin):
norre nyrerboleon¬
UETEHUPERBOLEON
IXXIII. QUAESUNT INT̃ NOCES ET SINSULISGENERIB: ꝓPORTIONES
niaquidem diatonicigeneris quinq t& racorda duob: tonis ac semitonio
pastirem᷑. Dr̃q in hoc genere tonꝰ in cõpositus. id circo qm̃ integer ponit᷑
In diromateuꝰ semitonio ac semitonio. in cõpositoq triemitonio posita
diuisio ẽ Id circo aut̃ in cõpositũ hoc triemitoniũ appellamꝰ qm̃ inuno
collocatũ ẽ int̃uallo. Potestenĩ appellari triemitoniũ indiatonogene¬
resemitoniũ actonꝰ : sed ñ ẽ in cõpositũ. Duob enĩ ꝑficit᷑ in t̃uallis
& in enarmonio genereidẽ ẽ. Constatenĩ exdiesi & diesi & diatono in cõ¬

Expanded text:
Nete hyperboleonNete hyperboleon. CAPUT XXIII. Quae sint inter voces in singulis generibus proportiones. nia quidem diatonici generis quinque tetrachorda, duobus tonis ac semitonio partiremur. Diciturque in hoc genere tonus incompositus, idcirco quoniam integer poniturIn chromate vero semitonio, ac semitonio incompositoque trihemitonio posita divisio est. Idcirco autem incompositum hoc trihemitonium appellavimus, quocollocatum est intervallo; potest autem appellari trihemitonium in diatono genere semitonium ac tonus; sed non est incompositum, duobus enim id perficitur intervallis, et in enharmonio genere idem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmixtũ quodã mͦ & suauẽsonũ duȩq uoces inunũ quasi c̃iunctȩ co alescunt
miscentad aurẽ suauẽ atq unum ex duob c̃positũ sonũ tunc ẽ quȩdicit᷑
dissonantia . XXUIIII. UBICONSONANTIAE REPERIANTUR
In his autẽ cõparationib: grauitatis atq acuminis. has c̃ sonantias neces¬
scẽ in ueniri quȩsibi cõmensurater̃. id ẽ quȩ notã poss̃ cõmunẽ habere
m̃ sitrã ut inmulti plicib duplũ qđ ẽ illa parsm&tt᷑. quȩ intduosẽ t̾ minos

Expanded text:
permixtum quodammodo et suavem sonum, dueque voces in unum quasi coniuncte coalescunt, permixtum quodammodo et suavem sonum, dueque voces in unum quasi coniuncte coalescunt, miscent ad aurem suavem atque unum ex duobus compositum sonum, tunc est quae dicitur dissonantia. CAPUT XXIX. Ubi consonantiae reperiuntur. In his autem comparationibus gravitatis atque acuminis has consonantias necesse est inveniri, quae sibi commensuratae sint, id est quae notam possunt communem habere mensuram, ut in multiplicibus duplum, quod est, illa pars metitur, quae inter duos est terminos
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̃ : ex altera autẽ acutesonent. Quã ob causam sũ musille cȩlistelli¬
fercursus cuius conuersio ẽ concitatior. acuto & excitato mou& sono
Grauissimoautẽ hic lunarisatq infimꝰ Nã terra nociaim mobił manets.
una sede semꝑhȩr& Hicigit᷑ tullius terrã quasi silentiũ ponit. scilic& im¬
mobilem posthanc quiꝑximus asilentio ẽ datlunȩ grauissimũ sonum.
ut sitluna ꝑlãbanomenos mercurius hr̃patehy paton. uenꝰ parhy pate
hypaton sol lychanos hypaton. mars hrpatemeson. Iuppit̃ parhy pate
meson sat᷑nus. lxchanos meson cȩlũ ultimũ mese. Quȩũ sint harũ immo¬
biles quȩ uein totũ mobił. quȩ autẽ int̃immobiles mobilesq c̃sistant. cũ
demono cordi regu laris diuisione tracta uero. eritlocus aptior explicandi
XXUIII. QUAEFIT NATURA CONSONANTIARUM.
onsonantiã uero lic& auriũ qq̃ sensus diiudic&. tam̃ ratio ꝑpendit
Quotiens enĩ duo nerui uno graui oreintendunt᷑ simulq pulsi redduñ

Expanded text:
graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille coeli stellifercursus, cujus conversio est concitatior acuto, et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus. Nam terra nona, immobilis manens, ima sede semper haeret; hic igitur Tullius terram quasi silentium ponit, scilicet immobilem. Post hanc sui proximus a silentio est, dat Lunae gravissimum sonum, ut sit Luna proslambanomenos, Mercurius hypate hypaton, Venus parhypate hypaton, Sol lichanos hypaton, Mars hypate meson, Jupiter parhypate hanos meson, Coelum ultimum mese. Quae vero sint harum immobiles, quae vero in totum mobiles, quae autem immobiles mobilesque consistant, cum de monochordi regularis divisione tracta vero, erit locus aptior explicandi. CAPUT XXVIII. Quae sit natura consonantiarum. Consonantia vero, licet aurium quoque sensus diiudicet, tamen ratio perpendit. Quoties enim duo nervi, uno gravi ore intenduntur, simulque pulsi reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ned hisitad positis constitutisq t& racordis synaphee X
quã coniunctionẽ dicerelatina significatione possumꝰ
atq c̃iungit ut in hee t&ra cordo. X¬
Hicigte᷑ ẽ unũ teira cordũ. hrpate parhypate lichañ
hi patemeson. Aliudũ hrpatemeson. parhĩ patemieson
Vr danosmeson mese. in utrisq igit᷑ tetra corđ hr patemeson annume¬
rttar. superiorisq tebracordieaẽ acutissima. posterioris uĩ grauussimas
Equstaciuinctiouna eadẽq corda. ut hr̃ patemeson duot& ra corda c̃iurgers
ut eadẽ sr paton acmesontecracorda in superiore descriptione uuenxit
Estigit᷑ sr̃naphe quȩ c̃iunetiodr̃. duorũ tebracordorũ uox media Supenio¬
ris quidẽ acittssima. posterioris uero grauissima. QCIDSIT DIATEUXIS¬

Expanded text:
Sed in his ita dispositis constitutisque tetrachordis synaphe est. Quam conjunctionem dicere Latina significatione possumusatque conjungit, ut in hoc tetrachordo: Hoc igitur est unum tetrachordum hypate hypaton, hypate meson. Aliud vero hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, mese. In utrisque igitur tetrachordis hypate meson annumerata est. Superiorisque tetrachordi ea est acutissima, posterioris vero gravissima. Estque ista conjunctio una eademque chorda hypate meson, duo tetrachorda conjungens, ut eadem hypaton ac meson tetrachorda in superiore descriptione adjunxit. Est igitur synaphe, quae conjunctio dicitur, duorum tetrachordorum vox media, superioris quidem acutissima, posterioris vero gravissima. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
similis ẽ. Lychanos meson masti tradĩdere sol. meson obtinurt
Trite sr̃nẽmeñ ueñ hab&. Paran&en sr̃nẽmeñ. mercurius regit
Nae autẽ lunaris cireuli tem &iexemplũ sedm̃ tullius contrariũ ordinẽfac̃¬

Expanded text:
nsimilis est, lichanon meson Marti tradidere, Sol meson obtinuit, nsimilis est, lichanon meson Marti tradidere, Sol meson obtinuit, trite synemmenon Venus habet, paranete synemmenon Mercurius regit, nete autem Lunaris circuli tenet exemplum. Sed Marcus Tullius contrarium ordinem fac
Abbreviated transcription (Latin):
iniis corde Sed dia reuxis ẽ idẽ disiunctio int̃mesen acꝑa oa¬
rameson. quȩ int̃ sepleno differ̃tono. dequib euidentius Ny euado¬
explicabit᷑ cũ unũ qđq studiosius explanandũ posterior
tractatus assũ pserit: Sed diligentius intuente uͭ. ñ am¬
pliust& racorda repperiunt᷑. hypate mison. synẽmeñ
die zeugmeñ. hy ꝑbolem. QVIB: NOMINIB NERVOS AP¬
PELLAUERIT ALBINUS. XXUI.¬
Vbinus autẽ earum nominalatina orationettant̃ pr&atus ẽ. ut hi patas
principales uocar& mesas medias sinẽ menas c̃iunctas. diereugmenas
disiunctas. Irr̃ ꝑbolcas excellentes sed nobis in alieno apere ñ eritim morandũ
XXUII. QUINERUI QUIBUS SEDERIBUSCOMPARENTUR
Vud tantũ interim desuperiorib: t& ia cordis ad dendũ uid& qđ ab hr pate
mesonusq ad n&enquasi qđ dã ordiñ distinetionisq. cȩlestis exemplar est
Nãq hr̃ patemeson sat᷑ nõẽ at tributa. Parhr pateuꝰ iouia licireulo c̃¬

Expanded text:
nt chordae. Sed diezeuxis est, id est disjunctio inter mesen et paramesen, quae inter se pleno differre tono, de quibus evidentius explicabitur, cum unumquodque studiosius explanandum posterior tractatus assumpserit. Sed diligentius intuenti quinque, non amplius tetrachorda reperiuntur, hypaton, meson, synemmenon, diezeugmenon, hypellaverit Albinus. Albinus autem earum nomina Latina oratione ita interpretatus est, ut hypatas principales vocaret, mesas medias, synemmenas conjunctas, diezeugmenas disjunctas, hyperboleas excellentes. Sed nobis in alieno opere non erit immorandum. CAPUT XXVII. Qui nervi quibus sideribus comparentur. Illud tamen interim de superioribus tetrachordis addendum videtur, quod ab hypate meson usque ad meten quasi quoddam ordinis disjunctionisque coelestis exemplar est. Namque hypate meson Saturno est attributa, parhypate vero Joviali circulo co
Abbreviated transcription (Latin):
uaieriet a  ula pud eostchal&us enelensis gorti nuusi nagno p̃tio a scatus puero sdis cipli¬
na musieg astis im buerit Fuiteñ idantiquis in mort̃ diuq ꝑmansit: Quõ uetocis dimo¬
theus milesius su ꝑcasquas anteropperorat unũ ad diditneruũ ac multiplioiorẽmusicã
tem̃in .p. uertentium ipsũ deeo consultũ isdẽ uerb grecisa pposui eptiat TΥM¬

Expanded text:
vavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplivavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbueret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam teram in R vertentium, ipsum de eo consultum eisdem verbis Graecis apposui.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ipsasã fficiantatq consitment. Iduero &iãintellegi ingentib potest : Nãquȩ
asperioress gacrũ. duriorib: aectant᷑ mođ. Quaeuero mansudȩ ied ooorib:
Quanquã id ł tẽpore penenullũ ẽ. Qđ uero lasciuũ ac molleẽ genus humanũ
id totũ seenicis acteatralib modisten&᷑. Fuit uero pudens ac mod estamusica. dum
simplicioub organisager&᷑ Vbiuẽro uarie ꝑmixteq tracta taẽ amisst grauitats
atq uirtitis modũ. & peneintͥ pitudinẽ plapsa mnimũ antiquã speciẽ seruata len¬
tatio nes hinc aliquid ꝓmutar&. rexens quedẽ mini mesentire. Post al magnã facere
differennia eipaures adanimũ us ꝓiddabi. Ideirco magnã custo diã euipet polatai
arbitrat᷑ nusicuo ptimemoratã. pudentq ẽiunetã. tea ut seruiolest mao siri pelex¬
asma sculamec es feminiata. neefera necuaria. Qđ lacedemonui maximaopeses¬

Expanded text:
atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi in gentibus potest. Nam quae atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi in gentibus potest. Nam quae asperiores sunt Getarum, durioribus delectantur modis. Quae vero mansuete, mediocribus, quanquam id hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsa, minimum antiquam speciem servat. tationes hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenteet mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope ser
Abbreviated transcription (Latin):
gaud& ł incitatioribus asperat᷑. Hinc est qđ modioiã musicigentiũ uocabulo desig¬
natis ud ydius modus &phrigius. Quoenĩ quasi una quȩq gensgaud&. eodẽmođ
ipso uocabulonuncupat᷑. Caudei uero gensmodis. morũ similitudine. Neq enĩ fieri
potest utmolliaduris. duramolliorib: anneetant᷑ ut gaudeant : s amorẽ delectationãs
uedictũ ẽ similitudo c̃cilat. Vndeplato &iã maximecauendũ ex istimat nedeliene
moratamusica aliquid ꝑmut&. Negateñ eẽ ullã tartã morũ in rep̃ labẽ. quã pau¬
latim depudenti ac modesta musi cainuertere. Statim enĩ idẽ quoq audentium
animospati. paulatĩq discedere Nullũq honestia creeti relinere uestigiũ. siuel ꝑ
lasciui ores modos inuerecundũ aliquid ł ꝑ asperiores feroxatq in manementib:
illabat᷑. Nullaenĩ magis adanimũ disciplini suia. quã aurib pat&. Cũ ergo ꝑeas
rithmi modiq adanimũ usq descenderint. dubitari ñ potest quinquia ȩquomͦ ñtẽ

Expanded text:
gaudet, vel incitatioribus asperatur. Hinc est etiam quod modi musici gentium vocabulo designati sunt, ut Lydius modus, et Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaudeant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam paulatim de pudenti ac modesta musica invertere. Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos inverecundum aliquid, vel per asperiores ferox atque immane mentibus illabatur. Nulla enim magis ad animum disciplinis via, quam auribus patet. Cum ergo per eas rhythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari non potest quin aequo modo mentem
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ efficere : Er̃ .v.toni & duos patia semitoniorũminora. quȩ unũ
tonum ñ uideant᷑ implere. Non ẽigit᷑ dia pasonc̃ sonantia c̃stans .VI.
tonis ut aristoxenꝰ arbitrat᷑. Qđ innumerisqq̃ dispositũ euidenter
appar&. Sex enitoni in ordinẽ disponant᷑ scilic& in sesquioctauis ꝑ¬
portionib constituit. Sex uͦ sesqui viͦii ꝓportiones asexto octuplo ꝓ
tuplosnumerosten&. Asexto uero
octuploses qui vnͦii ꝓportiones du¬
cunt᷑. Vbi uͦ octauas partes scrip¬
sim. oc tauȩs eorũ num erorũ pastes
quib adiacent. Quȩsi eisdẽ quib ad¬
iacentopponant᷑ posteriores numȩ

Expanded text:
itoniorum minora, quae unum tonum non videantur implere. Non est igitur diapason consonantia constans sex tonis, ut Aristoxenus arbitratur, quod in numeris quoque dispositum evidenter apparet. Sex enim toni in ordinem disponantur, scilicet in sesquioctavis proportionibus constituti, sex vero sesquioctavae proportiones a sexto octuplo prtuplos numeros tenet. A sexto vero octuplo sesquioctavae proportiones ducuntur. Ubi vero octavas partes scripsimus, octavae sunt eorum numerorum partes, quibus adjacent. Quae si eisdem quibus adjacent apponantur, posteri
Abbreviated transcription (Latin):
urponiñ possint. superius ut arbitror explanatũẽ ponant᷑ igit᷑si fieri
potest inmultiplicigenere Et qm̃ diates saronc̃sonantiaminorẽ. diapen¬
temaior daatessa ron duplici. diapenteul triplici ꝓportionimultiplici¬
tatis apt&. Veri simileenĩẽ ut ẽ consonantia diatessa ronc̃sonantiȩ
dia pentec̃tinua. ita sidiatessa ronindu plicistatuit᷑. diapente inẽ tinua
duplicis poni idẽ triplici. Tonusautẽ quõ in habitudinib: musicis p̃dia¬
tessaron locat᷑ nimirũ in ea ꝓportione ponat᷑ quȩ ẽ minora dupli
Hȩc aũ in multiplicitatis genere ñ potestinueniri. Restatigit᷑ ut in suꝑ¬
particularitatiscadat habitudine. Sitigit᷑ prima idẽ sesqualterato
mꝓportio Nã duplicẽ auferam̃ tripliet qđ relinquit᷑ sesqualt̃ est¬

Expanded text:
cur poni non possint, superius ut arbitror explanatum est. Ponantur igitur, si fieri cur poni non possint, superius ut arbitror explanatum est. Ponantur igitur, si fieri potest, in multiplici genere. Et quoniam diatessaron consonantia minor est, diapente major, diatessaron duplici, diapente vero triplici proportioni multiplicitatis aptetur. Verisimile est enim ut est consonantia diatessaron consonantiae, diapente continua, ita si diatessaron in duplici statuitur, diapente incontinua duplicis poni, id est triplici. Tonus autem quoniam in habitudinibus musicis post diatessaron locatur, nimirum in ea proportione ponatur, quae est minor duplici. Haec autem in multiplicitatis genere non potest inveniri. Restat igitur ut in superparticularitatis habitudinem cadat. Sit igitur prima, id est sesquialtera, toni proportio. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
saron minꝰ ẽ unodiapente. & ipsũ diates saron ñ impl& diapente c̃sonan¬
tiȩ medi& atẽ qđ ẽ in possibile: Mon strabit᷑ enĩbis diatessa rontono ac se¬
mitonio c̃sonantiã diapente transcendere.: Quocirca nediapa son qui¬
dẽ in suꝑ particulari in ȩqualitatis genere ponipotest XXIII. DE MOR¬
STRATIO DIAPENTEDIATESSARONEETONŨINSUꝑPAATICULAAI TẼ
Restatigit᷑ ut dia pente acdiates saron & tonũ in sũꝑ particularitate
ponenda cẽmonstremꝰ Nã & siidinprimaqq̃ ꝓhatione ea quadia pa¬
sonsuꝑ particular generenos eẽponendã monstrauimus id quoq
quodã rationis m̃ ꝑclaruit. singillatĩ tam̃ deco acdiligentius ꝑtraetem
Nã st in suꝑ particulari quis harhabitudinesponenda s eẽ ñ dixerit in
multi plici genere fatebit̃ collocandas. Nã insuꝑ pastienti ł cderis mixtis

Expanded text:
saron minus est uno diapente, et ipsum diatessaron non implet diapente consonansaron minus est uno diapente, et ipsum diatessaron non implet diapente consonantiae medietatem, quod est impossibile. Monstrabitur enim bisdiatessaron tono ac semitonio consonantiam diapente transcendere. Quocirca nec diapason quidem in superparticulari inaequalitatis genere poni potest. CAPUT XXII. DemonstratiRestat igitur ut diapente ac diatessaron, et tonum, in superparticularitate ponenda esse monstremus. Nam etsi id in prima quoque probatione ea qua diapason in superparticulari genere non esse ponenda monstravimus, id quoque quodam rationis modo perclaruit; sigillatim tamen de eo ac diligentius pertractemus. Nam si in superparticulari quis has habitudines ponendas esse non dixerit, in multiplici genere fatebitur collocandas. Nam in superpartienti vel caeteris mixtis
Abbreviated transcription (Latin):
omempemmde primã quidomillud demonst randu quẽ ad modũ
fuad& bomnii suꝑ particulari si c̃tinua etsuꝑ partieula nesorquea
ferat p̃portionem quȩ e sclicaminor. id qđ relinquit᷑ minus ẽ es medie
tate queda ractaẽ ꝓportionis ut in sesqualtera acsesquit̃ tia qm̃ sesqal¬
teramasior Sesquit᷑tiã desesqualterad &riham̃ relinquet sesqui un
ꝓportio : Quȩdu plicatanon effic̃ integrã ses qui ĩ ꝓportione Sedea
ꝗ tantia ntinorẽ quȩ in semitonio reperit. Qdn plicata sosqui uii eõ¬
paritio nonẽ integra sesquit᷑tia. simplex sesqui uũi ñ ẽ sesqurtti ꝑ por¬
tionis plenamedicas . Qđsi sesqui quartũ sesqui t̃tio auferas id qđ relin
A genunc ad dia pason consonantiã redeamꝰ Qđ siea nonẽ in multi¬
plici generei nȩqualitatis cad& insuꝑ particula re inȩqualitatis genꝰ
Sitigit᷑ suꝑ particularisꝓportiodia pason c̃sonantia. Auferat᷑ ab ea
ẽtinuac̃ sonantia idẽ diapente relinquit᷑ diatessaron. Bisigit᷑ diates¬

Expanded text:
Ac primum quidem illud demonstrandum, quemadmodum fiat, ab omni superparticulari, si continuam ei superparticularem quis auferat proportionem, quae est scilicet minor, id quod relinquitur minus est eiam sesquialtera major est, sesquitertiam de sesquialtera detrahamus, relinquitur sesquioctava proportio, quae duplicata non efficit integram sesquitertiam proportionem; sed ea distantia minor est quae in semitonio reperitur; quod si duplicata sesquioctava comparatio non est integra sesquitertiae, simplex sesquioctava non est sesquitertiae proportionis plena medietas; quod si sesquiquartum sesquitertio auferas, id quod relAge nunc ad diapason consonantiam redeamus. Quod si ea non est in multiplici genere linaequalitatis, cadet in superparticulare inaequalitatis genus. Sit igitur superparticularis proportio diapason consonantia. Auferatur ab ea continua consonantia, id est diapente, relinquitur diatessaron. Bis igitur diates
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minus suimultiplicatione õcrescat. effici& xxxui. qui sibima cõpa¬
rati. quadruplũ idẽbis dia pason concinentiã seruant. Qđ si hȩo diligen¬
tius inspiciamꝰ hȩc erit omis ł differentiarũ ł t̃minorũ in semuicem

Expanded text:
terminus sui multiplicatione concrescat, efficiet 36, qui sibimet compaterminus sui multiplicatione concrescat, efficiet 36, qui sibimet comparati, quadruplam, id est bis diapason, concinentiam servant. Quod si haec diligentius inspiciamus, haec erit omnis rei differentiarum vel terminorum in se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
Edn facunda c̃ in ex tremitatib triplapro portio trib ȩquis t̃minis con¬
stiruts. primus quidẽ faciendus ẽ ex primo aesec̃do. Sccund uero ex primo
aeduobussecundis. Testiusaũ ex pͥmoduobs  ecipit uero ge prim¬
Sedingre narmonicã disputationẽ quȩ dccadiligentius diciposs
taciteptereunda cõnon arbitror. Collac& diftere pos¬
igit᷑ armonicaꝓportionalitas inq. eadescri fdiffetietita¬
ptionesu perioreordine t̃minorũ interse¬
differentiae disponantur
differentiȩ rursus eandẽstatuant consonantiã: Binariuseni adunita¬
teduplisẽ in drapason consonantia comsectutus Qđsiextremiitates
multiplicent. Itẽq medius sui multiplicetate succrertat. cõparatinu¬
meritonihabitudinẽ concordiãq seruabunt Terenĩ ui efficiunt .avii.
quat̃ iiii. fient xvi sed xuͦi numerus x uiminoris parte uuii tins¬
cenđ rursusminimꝰ t̃minꝰ si seipsemultiplic&. effici& .uiiii. Qđ simaior

Expanded text:
 facienda est in extremitatibus tripla proportio, tribus aequis terminis constitutis, primus quidem faciendus est ex primo ac secundo, secundus vero ex primo ac duobus secundis, tertius autem ex primo, duobus secundiSed ingressi harmonicam disputationem quae de ea diligentius dici possunt tacite praetereunda esse non arbitror. Collocetur igitur harmonica proportionalitas, inque ea descriptione superiore ordine termino rum intdifferentiae disponantur. differentiae rursus eamdem statuant consonantiam. Binarius enim ad unitatem duplus est in diapason consonantia constitutus; quod si se extremitates multiplicent, itemque medius sui multiplicitate succrescat, comparati numeri toni habitudinem concordiamque servabunt. Ter enim sex efficiunt 18, quater fient 16. Sed 18 numerus, 16 numerum minoris parte octava transcendit. Rursus minimus terminus si se ipse multiplicet, efficiet 9. Quod si major
Abbreviated transcription (Latin):
sitȩ alias quasdã consonantias effecer̃. Nã diapente acdiatessa roniun¬
stȩ diapasonut dictũ ẽ creant.: Huicuidẽ dia pason rursus si diapente
srmplioma iungat᷑ fit c̃sonantia quȩ ex utrisq uocabulis nuncupatur
Dia pasonscilic& acdiapente. Cui sidiatessaron addat᷑. fitbis dia pasonquȩ
quad ruplã ꝓportionẽ ten&. Quidigit᷑si diatessaron acdia pason c̃sonan¬

Expanded text:
sitae alias quasdam consonantes efficere. Nam diapente ac diatessaron junctae, diapason ut dictum est creant; huic vero, id est diapason, rursus si diapente symphonia jungatur, fit consonantia, quae ex utrisque vocabulis nuncupatur, diapason scilicet ac diapente. Cui si diatessaron addatur, fit bis diapason, quae quadruplam proportionem tenet. Quid igit
Abbreviated transcription (Latin):
habitudinesq̃ tonis aufert᷑ : Relinquit᷑spatiũ qđ semitoniũ nuncupatur
Quȩ ram̃ igit᷑ duostonos continuadis pasitione descriptos: Sed qm̃ hiut dic¬
tũ ẽ in sesqui iiͦ ꝓportione c̃sistunt : Duasq sesqui o ctauas ꝓportiones c̃ti¬
nuas ad hnberen possum̃ nisimulti plexille a quio hȩ diriuaripos sint repenat᷑¬
Situnitas prima. eiusq oc tonarius ootuplus prsim si bliacis tunut

Expanded text:
ae toni sunt, auferuntur, relinquitur spatium quod semitonium nuncupatur. ae toni sunt, auferuntur, relinquitur spatium quod semitonium nuncupatur. Quaeramus igitur duos tonos continua dispositione descriptos. Sed, quoniam hi ut dictum est in sesquioctava proportione consistunt, duasque sesquioctavas proportiones continuas adhibere non possumus, nisi multiplex ille, a quo hae derivari possint, reperiatusit unitas prima eique octonarius octuplus primus. Ab hoc igitur unum
Abbreviated transcription (Latin):
dia pasonquidẽ .iii. &xi. diatessaron vi & viii. tonds viii & viiii. diapente¬
xi& .viiii. dia pasonaediapente .iiiacuiiii. Erieigit᷑sio tripla ꝓportio iii.
V. vuit .xiiii. Sed quanquã dehis multa nichomachus. nos tam̃ qua pottumꝰ
reuitate partĩ caipsaquȩ prtagorici affirmant ꝓmentes. partĩ exhis¬
dẽ quȩdã consequentia argum̃ tantes ꝓbauimus. Sidiatessaron c̃sonan¬
tiȩ dia pasonaddat᷑ c̃sonantiã ex hisconiungi ñ posse. Quidũ dehissenti
at ptolomeus posterius apponã. Sed dehis hactenus. Nunc desemitoniis
ident᷑ enĩ semitonia nuncupata. ñ qđ uere tonorum C̃SISTAT¬
sint medi&ates. sed qđ sint in in tegritoni. Huiusq spatii qđ nunc quidem
semitoniũ nuncupamꝰ. Apud antiquiores autẽlim malis diesisuocabat᷑
hicmodusẽ . Cũ enĩ exses quit̃ tia ꝓportione quȩdiatessaronẽ duȩsesqui uiii

Expanded text:
diapason quidem 3 et 6; diatessaron 6 diapason quidem 3 et 6; diatessaron 6  diapason ac diapente 3 ac 9: erit igitur sic tripla proportio 3, 6, 8, 9. Sed quanquam de his multa Nicomachus, nos tamen qua potuimus brevitate partim ea ipsa quae Pythagorici affirmant promentes, partim ex eisdem quaedam consequentia argumentantes, probavimus, si diatessaron consonantiae diapason addatur, consonantiam ex his conjungi non posse. Quid vero sentiat de his Ptolemaeus, posterius apponam. Sed de his hactenus; nunc de semitoniisidentur enim semitonia nuncupata, non quod vere tonorum sint medietates, sed quod sint non integri toni. Hujusque spatii quod nunc quidem semitonium nuncupamus, apud antiquiores autem limma vel diesis vocabatur, hic modus est. Cum enim ex sesquitertia proportione quae diatessaron est, duae ses
Abbreviated transcription (Latin):
Mrtens pͦ Quior tonarius adt̃ nariũ cõparatus eũ hab&bis: Sednestt
multiplix. habs oiã euis aliquas partes neq eassimplices Duab enim
eũ suꝑ uenitunitatibus quȩ s̃ duȩ t̃tiȩ partes ternarii. quȩ primũ t̃minũ
minimũq. locauimꝰ Sintigit᷑ t̃minchi iii .vI .vIIi. Illud ꝗq̃ qđ int̃duas
sibi c̃tinuas consonantias cadit . & enĩneq duplũ ẽ integiut diapason ac
diapente efficiat sr̃mphoniam. Cuisitonꝰ addat᷑ mox triplũ modũ ꝓpor¬
tionis effici& . Qm̃ enĩ dia pason ac diapente sibim&i unetȩ officiunt triplũ
diatessaronuꝰ & tonus diapente consonantiã iungunt: Sidia pasonc̃so¬
nantiȩ addat᷑ diatessaron in c̃sonũ fit. qmint̃ duplicẽ actriplicẽ. nulla
potestnaturalit̃ ꝓportio mulu plicitatis intellegi. Qđsi eiaditiotonum
fi& diapason diatessaron. & tonus qđ nihildistabit. ut rũ diapason ac
diapentesit. Dia tessaronenĩ & tonus dia pente constituunt : Sint enĩ

Expanded text:
bis. Sed ne sit multiplex, habet etiam ejus aliquas partes, neque eas simplices. Duabus enim eum supervenit unitatibus, quae sunt duae tertiae partes ternarii, quem primum terminum minimumque locamus. Sint igitur termini hi, 3, 6, 8. Illud quoque quae inter duas sibi diapente efficiat symphoniam. Cui si tonus addatur, mox triplum modum proportionis efficiet. Quoniam enim diapason ac diapente sibi junctae efficiunt triplum, diatessaron vero et tonus diapente consonantiam jungunt, si diapason consonantia addatur diatessaron, inconsonum fit, quoniam inter duplicem ac triplicem nulla potest naturaliter proportio multiplicitatis intelligi. Quod si ei adjicio tonum, fit diapason, diatessaron, et tonus, quod nihil distabit utrum diapason ac diapente sit. Diatessaron enim et tonus diapente constituunt. Sit enim
Abbreviated transcription (Latin):
adminimũ quiẽ lvuii xlvuiii. unũ integrũ non effici&tonũ. Qđsi pͥmi ad se¬
cđm ꝓportio quȩ ẽ ȩqua sec̃di. ad t̃tiũ ꝓportion integri eẽ semiconi ꝓbar& :¬
duo dimidia uincta unũ necessario efficerenttonũ Nc̃ autẽcũ ñ sit extre¬
morũ t̃minorũ ses quiviͦi ꝓportio. manifestũ ẽhȩcduospatia ꝓpriȩ tonorũ
pastedimidia Si suꝑfluat ac suꝑ uadet plusẽ partedimidia Pr&erea

Expanded text:
od si primi ad secundum proportio, quae est aequa secundi ad tertium proportioni, integri esse semitonii probaretur, duo dimidia juncta unum necessario efficerent tonum. Nunc autem cum non sit extremorum terminorum sesquioctava proportio, manifestum est haec duo spatia proprie tonorum parte dimidia. Si vero superfluat ac supervadat, plus est parte dimidia. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
id eirco eandẽ viͦi partẽrelinquimꝰ lectorẽ diligentiȩ cõputandã. Liqu&
igit᷑ eã ꝓportionẽ quȩ in .clvi. &coxliii ẽ consticuta ñ eẽ in tegrũ dimidiũ
toni. Quocirca id qđ uere semitoniũ nuncupat᷑ pars toniminorẽ quã
dimidia .XXX. DEMAIOREPARTETONIIN QUIB MINIMIS NUMERIS C̃STENT
eliquaigit᷑ pars quȩ maior ẽ. ap otom enuncupat᷑ a grecis. a nob̵ uero
potestuo cari decisio. Idenĩ natura festut quotiens aliquid secat᷑
itaut ñ ȩquis partib: diuidat᷑ quan tominor pars dimidiominor ẽ tanto

Expanded text:
utandam. Liquet igitur eam proportionem quae in 256 et 243 est constituta, non esse integrum dimidium toni; quocirca id quod vere semitonium nuncupatur, pars toni minor est quam dimidia. CAPUT XXIX. De majore parte toni in quibus minimis numeris constet. Reliqua igitur pars, quae major est, apotome nun cupatur a Graecis, a nobis vero potest vocari decisio. Id enim natura fert, ut quotiens aliquid secatur, ita ut non aequis partibus dividatur, quarto minor pars dimidio minor est, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ma nar bitrat᷑ eẽ se cđm pr tagoricos c̃ traetiora dimudio. seds csemitonia
Nicunt. stacẽ dimidi&ates tonorum: Dehisdẽ rursus paulis pẽ dispredni¬
dũ Ve monstrandũq priusnullã suꝑ partioula rẽ habitued inẽ neronu¬
mero pos sediuuidi integra medi&ate int̃duosenĩnumee cisiupr dist¬
eulartꝓ portione ctinentes si ueillisint principal quorũ edon toseasĩs

Expanded text:
 arbitratur esse secundum Pythagoricos contractiora dimidio, sed sicut semitonia dicuntur, ita esse dimidietates tonorum, de eisdem rursus paulisper est disputandum, demonstrandumque prius nullam superparticularem habitudinem noto numero posse dividi in integram medietatem. Inter duos enim numeros superparticularem proportionem continentes, sive illi sint pri
Abbreviated transcription (Latin):
quat es aronꝰ diate iaronuero minus ẽ quã diapeutte idiaper tequide pro¬
nat in quadrupla Diatessaronũ intripla Toñ indupliei Sei diapente
nsta trduatessoro netono. Quadruplũigitͥ sȩ dim hanerationẽ astabitu
eN tripio acduplo qđ fiermnequit Rursuystatuat᷑ diatessarn quideaoi ses¬
mplici ddia pentern quad ruplo. Siig t auferate ntere lõ ala deuplr ses¬
quultiusre linquor Rcur sussidietes sa rondiapentee souurte iubtrei¬
nos stabe Qedus sesquro tuia no triplicis minores Tresigit toniunũ
temaronisenantia noneẽ multiplicem. Dico autẽ am̃ nec diapente e sonin¬
tia inmnulti plicigeneropoterit collocari Nã sun eostatuat᷑ qmĩ ẽ cumi¬
noretinua : Idẽ diatessaron. ñ locabit᷑ diapente in multipliciminimo
nde in dupliciscilic& ut sitlocus quodiatessaron c̃sonantia possita ptari
Seddiates saron ẽ sonantiamultiplicis generis ñẽ. Quo circa needia pente
inmaioreh abitudine multiplicis quã ẽ duplaquȩ minima ẽ aptari potes

Expanded text:
atessaron. Diatessaron vero minus est quam diapente, diapente quidem ponatur in quadrupla, diatessaron in tripla, tonus in duplici. Sed diapente constat ex diatessaron et tono. Quadruplum igitur secundum hanc rationem constabit, ex triplo ac duplo, quod fieri nequit. Rursus statuatur diatessaron quidem in triplici, et diapente in quadruplo. Si igitur auferamus triplum a quadruplo, sesquitertius relinquetur. Rursus si diatessaron diapente coconstabit. Sed tres sesquitertii uno triplici sunt minores. Tres igitur toni unum tessaron consonantiam non esse multiplicem. Dico autem quoniam nec diapente consonantia in multiplici genere poterit collocari. Nam si in eo statuatur, quontinua, id est diatessaron, non locabitur diapente in minimo multiplici, id est duplici, scilicet ut sit locus quo diatessaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca nec diapente, in majore habitudine multiplicis quam est dupla quae minima est, aptari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Et adhũc modũ ad infinita ꝓgresso ẽ. Binarius enĩ unitatis duplu sest¬
Contrariadeius pars ciusdẽ dimidiũ unitatis ostenđ Trestriplus & c̃¬
traria parsũtia iuͦ quad ruplus parsq contiuria uais. Atq itae rescendi
& detrescendiin simplicic̃ unitato principium Idẽigit᷑nẽ ad c̃sonantias
c̃uestam̃ Eritigit᷑ diapason quide quȩ duplac̃ supmi loco principii : Quo̧
ũ reliquȩs in contrariadiuisi onehoc modo Sesqualter quidẽ triplo. sesqui¬
t̃tius ũ quadruplo Qđ tali argum̃ tatione ꝓbabit᷑ Idẽ enĩ primus ẽ ses¬

Expanded text:
ressio est. Binarius enim unitatis duplex estContraria vero ejus pars eisdem dimidium unitatis ostendit. Tres triplus et contraria pars tertia. Quatuor quadruplus, parsque et contraria quarta. Atque ita crescendi et decrescendi in simplici est unitate principium. Idem igitur nunc ad consonantias convertamus. Est igitur diapason quae dupla est supremi loco principii, quae vero reliquae sunt, in contraria divisione hoc modo. Sesquialter quidem triplo, sesquitertius vero quadruplo, quod tali argumentatione probabitur. Idem enim primum e
Abbreviated transcription (Latin):
portioni quȩ ẽbis dia pasoninc̃ trariũ diuidat᷑. Duplau̾ quõ nullã hab
oppositã ꝓportionẽ. nec ullius ipsa ses qualtera ẽ autextatnumerus cu
possitbi narius qui primꝰ ẽ duplus suꝑ particulari ꝓportione c̃iungi. d¬
lẽ formã contrariȩ proportionis excedit
Atq id circo secundum nichomachum u¬
dia pason consonantiarũ principium
ten& hoc modo
ed quã uisita sesehabeatinquit. melius tam̃ om̃s multiplices ꝓportioñ
c̃sonantiarũ p̃cedere. suꝑ particularitates sequi sic̃ paulo ante descrip¬
simꝰ Cũigit᷑ sit c̃sonantia duarũ uocũ rata ꝑmixtio. soñ ũ modulatȩ
uocis casus unaintentione ꝓductus. sitq adẽminima particulam odula
amahi silia u mediorit inequales Exequalrate quide male n eono

Expanded text:
portioni, quae est bis diapason, in contrarium dividatur. Dupla vero quoniam nullam habet oppositam proportionem, nec ullius ipsa sesquialtera est, aut exstat numerus cui possit binarius, qui primus est duplus, superparticulari proportione conjungi, lem formam contrariae proportionis excedit. Atque idcirco secundum Nicomachum diapason consonantiarum principium teneat hoc modo: Sed quamvis ita sese habeat, inquit tamen omnes melius multiplices proportiones consonantiarum praecedere, superparticulares sequi, sicut paulo ante descripsimus. Cum igitur consonantia sit duarum vocum rata permixtio, sonus vero modulatae vocis casus, una intentione productus, sitque idem minima particula modulata
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco hanedifferentiã quȩ ultrac̃sonũ ꝓcedit sensũ auriũ ñ possedis¬
tinguere Fore autẽ ut dep̃hendat᷑ si frequentissi metalis particula
ꝑ eosdẽ crescaterrores Nã qđ in minimo haud sa necernit᷑ c̃positũ c̃¬
iunctũq cũ iã magnũ eẽ cȩperit ꝑuid&᷑. A quaigit᷑ ꝓportioneẽ ordi¬
&quẽ ad modũ non possit induo ȩquadiuidi de monstrandũ est Quã
demonstrationem siqͥ ad reliquas suꝑ particulares cõparationes trans¬
ferat: sim łt de monstrabit᷑ suꝑ particularem in ȩqua noto atq integro
numero separari ñ posse Primiigit᷑ tonũ c̃tinentes numeri sunt
VIIi. atq.uiiii. Sed qm̃ seistĩ itanaturalit̃ c̃sequunt᷑ ut medius int̾eos
numerꝰ ñ sit eosdẽbinario quoscilie& minimo possũ multiplieo Fiunt

Expanded text:
idcirco hanc differentiam, quae ultra consonum procedit, sensum aurium non posse disidcirco hanc differentiam, quae ultra consonum procedit, sensum aurium non posse distinguere, fore autem ut deprehendatur, si frequentissime talis particula per eosdem crescat errores. Nam quod in minimo haud sane cernitur, compositum conjunctumque cum jam magnum esse coeperit pervidetur. A qua igitur proportione est ordiet quemadmodum non possit in duo aequa dividi demonstrandum est. Quam demonstrationem si quis ad reliquas superparticulares comparationes transferat, similiter demonstrabitur superparticularem in aequa noto atque integro numero separari non posse. Primi igitur tonum continentes numeri sunt 8 atque 9. Sed quoniam se isti ita naturaliter consequuntur, ut medius inter eos numerus non sit eosdem binario, quo scilicet minimo possum, multiplico. Fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
paste sonuima s iꝑit alunt siuie postemoresnullus tupeteretme dnos
numer collocari: utquãmnin ꝓportionẽ tene admediũ eũm ediust enert
ad extremũ . Scilic& in geo marica ꝓportione. Sed aut differentia sȩ qͥs
facere potest. ut sit ȩqualitas secđm arithm&i cãmedi &atẽ autarmonicã
int̃ eosdẽ t̃minos mediusnumerꝰ collocat᷑ faci& medi&atem autquã lib&
aliã . Quarũ inarithin&icis fecimꝰ mentionẽ qđ si id de monstrabitur
nec illud quidẽ constare poterie sesquiviͦi ꝓportionem quȩ tonusẽ indi¬
midia possediscerni. Quando quidẽ sesqui viiͦi om̃s insuꝑ particulari
in ȩqualitatis genere consistit . Id ũ mlius inductione monstrabit᷑
Nãsi ꝑsingulas ꝓportiones c̃siderationed eductascilic& suꝑ particula¬
res nulla prorsus occurrit que int̃posito medio t̃minoȩ quis ꝓportio
natura monstrat᷑ : Sed qm̃ sensus om̃is quȩminimas cõp̃hendereneq̃at.

Expanded text:
st unitas differentia, sive posteriores, nullus ita poterit medius numerus collocari, ut quam minimus proportionem tenet ad medium, eam medius teneat ad extremum, scilicet ut in geometrica proportione, sed aut differentias aequas facere potest, ut sit aequalitas secundum arithmeticam medietatem, aut harmonicam inter eosdem terminos medius numerus collocatus faciet medietatem, aut quamlibet aliam, quarum in arithmeticis fecimus mentionem. Quod si id demonstrabitur, nec illud quidem constare poterit, sesquioctavam proportionem, quae tonus est in dimidia posse discerni, quando quidem sesquioctava omnis insuperparticulari inaequalitatis genere consistit. Id vero melius inductione monstrabitur. Nam si per singulas proportiones consideratione deducta, scilicet superparticulares, nulla prorsus occurrit quae, interposito medio termino, aequis propornatura monstratur. Sed quoniam sensus omnis quae minima sunt comprehendere nequeat,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tia grauioris parte transcend. acstat deinceps c̃ cinentiarũ m ođi qui
neq ultnaqua orurlãposstt extendi neq intrapartẽ testrã coartuns
Sisac dn mehon iacũ quidẽ hic c̃ sonantiarũ ẽ ordouetsit prima dia pusomn
scc̃ dadiupus oi ciadiapento Testiabis diapason. quantadia pente quuinta
Sed eubulides atq hy pasius aliã consonantiarũ ordinẽ poborpui¬
nunt Auunteni multiplicitatis augm̃tasuꝑ particularitatis diminu

Expanded text:
tertia gravioris parte transcendit, ac stat deinceps concinentiarum modus, qui neque ultra quadruplam possit extendi, neque intra partem tertiam coarctari; et secundum Nicomachum quidem hic consonantiarum est ordo, ut sit prima diapason, secunda diapason et diapente, tertia bis diapason, quarta diapente, quinta  Eubulidis et Hippasi. Sed Eubulides atque Hippasus alium consonantiarum ordinem ponunt: aiunt enim multiplicitatis augmenta superparticul