comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. ⁊ adiecit. Euticidimini eigo a du¬
ricia cordis nr̃i ⁊ ceruicẽ urãm ne ĩduretĩ
amplius. S hanc meis mansisse duriciam
cordis sicut supͣ iam diximus. Eeatus stephs
cũ uideos icrepat ostendit. In actĩb enĩ apłoꝵ
ĩpe sic dicit. dura ceruice ⁊ incircũcisi corde ⁊
aurib. uos semꝑ spũi sc̃o resistitis unde du¬
ra ceruice in eo ppło qui ex om̃i mundo electus ẽ
qui de seruitute decem miracũlis liberatus.
litarunt. exquib fcũs scõm carnem ⁊ ad quos
um intraret in regnũ ⁊ conclusit iicredulita¬
te om̃s dñs ut om̃s indigerent mĩa saluato¬
uis. Cuiꝰ diuim consilii sacram̃ta ꝑftringens
et maiestatis mist̾umi qd̾ qm̃ius magnitu¬
dine reuelationũ nouerat. tam̃ ꝓhumana ĩ¬
firmitate succumbens etiam iłie qui ꝓ ꝑse¬
cutionib ⁊ blasphemiis uas electionis men¬
it nominari mitatus exclamat. O altitudo
uen elus ⁊ inscrutabilia confitens d̾i iudi¬

Expanded text:
 adjecit: Circumcidimini ergo a duritia cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius. . Sed hanc in eis mansisse duritiam cordis, sicut supra jam diximus, beatus Stephanus cum Judaeos increparet, ostendit. In Actibus enim Apostolorum ipse sic dicit: Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis . Unde dura cervix in illo populo, qui ex omni mundo electus est, qui de servitute decem miraculis meruit liberari, litarunt, ex quo factus secundum carnem et ad quos um, intraret in regnum; et conclusit in incredulitate omnes Dominus, ut omnes indigerent misericordia Salvatoris? Cujus divini consilii sacramenta perstringens, et majestatis mysterium, quae quamvis magnitudine revelationum noverat, tamen pro humana infirmitate succumbens etiam ille qui prius persecutor et blasphemus vas electionis meruit nominari, miratus exclamat, O altitudo Dei! et inscrutabiles
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ qualis futurus ẽ. qmͣuis eũ nõ sic fec̾it
deus. qm̃ si cogit ẽẽ hooutiq cogit qd̾ nõ est por¬
Quod dedeo qͣm̃ imꝑie dicatur auertit quisq qͥ
peccatis sius inde blanditur. qd̾ deus eũ pcc̃orem¬
uidicat nmꝰ ydoncam ad salutẽ uram. si nulla
intrinsetus ilocatione pulsatus tantũ quispiam
flagelletur. Unde nabuchodonosor penitentiam
meruit fructuosã. Nõne post ĩnumeras impie¬
tates flagellatus penituit. ⁊ regnũ quod ꝑdiderat
rusus accepit. Pharao aũ ip̃is flagellis durtor
effectus ẽ ⁊ perut. H ic michi rationem reddat qui
diuimni consilii niiũ altam sap̃iam corde diuui¬
dicauit. Cur medicam̃tum uns mediti confectũ
alui ad int̾itum. alii ualuerit ad salutem. nisi qr
xp̃i bonus odor alis odor uite inuitam aliis est¬
cdor mortis in mortẽ. Quantũ ad naturã ansbo
homines erant. qnͣtum ad dignitatẽ ambo reges.

Expanded text:
futurum, qualis futurus est, quamvis cum non sic fecerit futurum, qualis futurus est, quamvis cum non sic fecerit Deus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. PorQuod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde blanditur, quod Deus eum peccatoremui dicat, minus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsecus vocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui divinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo homines erant: quantum ad dignitatem, ambo reges:
Abbreviated transcription (Latin):
sensus archana discittiatuit cũ ip̃ẽ penã fuerre¬
metito fuerit consetutus q̃ratur eur aliusqũm
qui ei nõ debebatur accepit. Hanc itaq diui¬
nam electionem nõ meritis reddi. sed sola uo¬
luntatis munificentia donars hominib mos
ses iam tunt qiͣ camalem qmius doceret ppłi¬
ostendit. Sic enĩ in deuteronomio dicit ad pp̃łm
ent dm̃ deitui celũ ⁊ celum celi ⁊ om̃ia q sunt

Expanded text:
sensus arcana discutiat, ut cum ipse poenam mersensus arcana discutiat, ut cum ipse poenam merito fuerit consecutus, quaerat cur alius gratiam, quae non debebatur ei, acceperit? Hanc itaque divinam electionem, non meritis reddi, sed sola voluntatis munificum jam tunc quamvis carnalem populum doceret ostendit. Sic enim in Deuteronomio dicit ad populum: Ecce domini Dei tui coelum, et coelum coeli, terra et
Abbreviated transcription (Latin):
lio confitente. Qm̃ om̃s deplenitudine eiꝰ acce¬
punus. Quod si ita ẽ qua tandẽ impudentia
homo dedeo lutum de figulo iudicabit Nõ so¬
lũ dicens quid ine fecisti sic. s etiam dealiis
dampnabili curiositate ꝑseritans ⁊ dicens
Quare de eadem massa fetistialiũ quidẽ sic ali¬
um u̾o sit. Si humanũgenus qd̃ creatũ pͥmi¬
tus constat exnchilo. nõ cũ debito mortis. ⁊ pec¬
cati origine nasceretur. ⁊ tam̃ exeis creator om̃i¬
potens met̾num nõ nullos dampnaret ĩteritũ
Quis om̃ipotenti treatori diceret. quare fecisti sic:
Qui enĩ cũ nõ eẽnt eẽ donauerat. quo fine eẽnt
hũit potestatem. Nec dicerent cer̾t cur paribus
ꝯĩum meritis duinũ discreparet arbitrium
quia potestatem h̃t figulus luti ex eadẽ massa
facere aliud quidẽ uas inhonorem. aliud u̾o
in contumeliam. Nũt anĩ cũ dampnatis pena iust
detur. saluatis aũ gr̃a donetur in debita. Quis
usꝙ adeo humane conditionis oblitus diuini

Expanded text:
o confirmante, quoniam omnes de plenitudine ejus accepimus . Quod si ita est, qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debita mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum, quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim cum non essent, esse donaverat, quo fine essent habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur paribus omnium meritis divinum discreparet arbitrium, quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam . Nunc autem cum damnatis poena justa reddatur, salvatis autem gratia donetur indebita, quis usque adeo humanae conditionis oblitus, divini
Abbreviated transcription (Latin):
et ita plenitudo diuine pscientie m alios nea¬
nente nisticia. in alios gr̃a ꝑfiuente cõreraẽ
ut yeuntib quos p̃scierat deus ẽẽ pentmpe
et saluatis quos mn ułla secteta sia eiectiuros¬
scierat ẽẽ saluandos. toto orbe diftusa mnes¬

Expanded text:
do divinae praescientiae in alios manante justitia, in alios gratia profluente completa est; ut pereuntibus quos praescierat Deus esse perituros, et salvatis quos in illa secreta electione praescierat esse salvandos, toto orbe diffusa mult
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i repilsa laude meritoꝵ ad dei gr̃am iudictum¬
q retilerat. uidens quod imꝑia posset blasphema¬
regarrulitas. Numquid iniquitas inquiens apud
d̾m. dequitur absit Et qͣi diceret᷑ ei. Unde ꝓbas: p̃a¬
rum putauit auctoritatem sue ualere doctrrte. m¬
si sententiã suã legis deceret exemplo. Sic enĩ intẽ¬
ligi uõluit qd̃ moyses dixerat. Misereor cui misere
a deo mĩam uocatione credamus hominib proga¬
ti que sola adrecte uiuendũ nõ sufficit si deerit qͥ

Expanded text:
omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumomni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit, Numquid iniquitas est apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus misera Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat qui
Abbreviated transcription (Latin):
nica ueritate natrantur uł ip̃e in ep̃ła sua con¬
fitetur dicens. Pauslus sermus xp̃i iħu uocatuᷤ
in homine oꝑatus ẽ. ip̃e sit dicit. plus om̃ib illis
laboraui. S nec hoc quidẽ ip̃m t̾ribuens sollicita
pretate subiunxit. Non ego aũ sed gr̃ad̾i metũ
lam ergo ⁊ uorato ⁊ udcationẽ ꝑ oꝑa iusticte sub¬
secuto qd suꝑerat aliud insi ut liberatus de core
mortis huĩ. ad illius alt̾ius uite que scc̃s om̃i¬
b u̾itatis ore ꝓmissa ẽ beatitudinẽ ꝑueniret
Qd̾ nullis humanis m̾itis reddi. s dei douantis
gr̃a largiente donari. sibi ip̃e respondet pgenit̾
quib dicerat: Miser ego homo. quis molibabit
dũm nr̃m. hanc traq distributionẽ quã dycuiuts
adeo homines nullis existentib menitis uocari ⁊
uocatos ut boni aliqrad oꝑentur dei adminicũlis
adiuuari. sũpto de ueterib litt̾ts apłs monitrat
exemplo. Postqmͣ illam de duob gemiis electionẽ

Expanded text:
omni veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua conomni veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua confitetur, dicens: Paulus servus Jesu Christi, vocatus  operatus, ipse sic dicit: Plus omnibus illis laboravi. Sed ne hoc ipsum quidem sibi tribuens, sollicita pietate subjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Jam ergo et vocato et vocationem per opera justitiae subsecuto, quid supererat aliud, nisi ut liberatus de corpore mortis hujus, ad illius alterius vitae, quae sanctis omnibus Veritatis ore promissa est, beatitudinem perveniret? Quod nullis humanis meritis reddi, sed Dei docens gratia largiente donari, sibi ipse respondet, post gemitus quibus dixerat, Miser ego homo, quis me liberabit um . Hanc itaque distributionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari; et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis adjuvari, sumpto de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apłis xp̃i ⁊ doctrine ⁊ pugne equalitate rones. dre
tatio indicio contempnens homo dn . cre tuuatre¬
atorem infimus sũmum intra semet ipñ. ⁊ ꝯreoi¬
entie penas ⁊ cõtumatiam inferioris iuenite
ꝯma enĩ iusticia qmuis meliori deceror. erntute
camẽ creatura serniret si ip̃i qualiscãtis crexxanit
seruire noluit creatori s ne hre quidĩ s uececura
peuam ut pars illa detenor melioribii repusfratat
cordis affectib nisi etiam płmq supaaruanare
adam homines lexstia peccati ad motus iui minisfi¬
un timndicaret. nisi etiã renatos in xp̃o maneninust¬
gestione pulsaret. quia reiuera ꝑillud regenent¬
tionis minis reatus dimissus ẽ noꝰ Toluitae condiio
ꝑsingiaos dies imploret auxlumt ete piumĩ
uendicabat. ⁊ concup̃ie consenstone poslelõn ne
eternũ mergebat intitum. dñs nr̃ ilx ssfas. d¬

Expanded text:
 Christi, et doctrinae et pugnae aequalitate concordas: tatis judicio contemnens homo Deum, creatura Creatorem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas ex contumacia inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscumque creatura servire noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad poenam, ut pars illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaretAdam homines lex illa peccati ad motus sui ministerium vindicaret, nisi etiam renatos in Christo, manente suggestione, pulsaret: quia revera per illud regenerationis munus reatus dimissus est, non soluta conditio singulos dies imploret auxilium. Et quoniavindicabat, et concupiscentiae consensione possessos in aeternum mergebat interitum; D
Abbreviated transcription (Latin):
nem quo miseret᷑ deus uocando. miseret᷑ dem¬
ceps in rectis conatib adiuuando. sicut serie
psalii narranti atq digestum ẽ. Bxatus etiã
apłs paislits contiriua narratione seruauit
dienũ m or diue que pasim exceipta memorant
destimonia relegantur ita sequntur S memorant
quit dei sũ id quod sum. Hec est pͥma nules ia qm̾¬

Expanded text:
llum ordinem quo miseretur Deus vocando, miseretur deillum ordinem quo miseretur Deus vocando, miseretur deinceps incoeptis conatibus adjuvando, sicut serie Psalmi narratum atque digestum est, beatus etiam apostolus Paulus continua narratione servavit. Si enim in ordine, quae passim excerpta memoravi, testimonia relegantur, ita sequuntur: Gratia Dei, inquit, sum id quod sum. Haec est prima miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ratos inluce mandatoꝵ suoꝵ sp̃lendore uocati¬
onts edicerat. Dilata inquit os tuũ. Statim q
qͣi dicẽt. sed dilatare te deserente me nicħ ꝓderit
ita adoidit. ⁊ ad implebo illud. Quid ergo ille
qui uocauerat ⁊ uocatos docuerat queritla de hus¬
dem uoce subugit. Et nõ audiuit in quit ppłs
ñs uocem meam ⁊ isił nõ intendat mͥ. Exeat
nunc liberi contra dei grãm defensor arbitrii
audiat dicentẽ apłm. cũ debonis suis laborib
loqueret᷑. Nõ ego aũ. sed gr̃a dei mecũ. Audiat di
uocem in psalmo. de hiis quos desertierat dacen¬
tem. Et dimisi eos scd̃m desideria cordis eoꝵ ibt̃
ĩuoluntatib suis. Audiat unũ eundẽt apłm¬
deuite sue uariis temporib sibi tm̃ mala. gr̃e
aũ di bena om̃ia tribuentem. qui prĩor fui
mentio iniquo oꝑi copulabatur. qr sufficit s
sicut dcm̃ ẽ ad nequitiam natura libertatis hu¬
mane. Cũ uo dep̃sentis uite beatitudine loque

Expanded text:
ratos, in luce mandatorum suorum splendore vocatiratos, in luce mandatorum suorum splendore vocationis eduxerat? Dilata, inquit, os tuum. Statimque quasi diceret, Sed dilatare te deserente me, nihil proderit; ita addidit, et adimplebo illud. Quid ergo ille qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de iisdem voce subjungit? Et non audivit, inquit, populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. 13. Exeat nunc liberi contra Dei gratiam defensor arbitrii; audiat dicentem Apostolum, cum de bonis suis laboribus loqueretur, Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Audiat Dei vocem in Psalmo, de his quos deseruerat dicentem, Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in voluntatibus suis . Audiat unum eumdemque apde vitae suae variis temporibus sibi tantum mala, gratiae autem Dei bona omnia tribuentem, Qui prius fui bmentio iniquo operi copulabatur: quia sufficit sibi, sicut dictum est, ad nequitiam natura libertatis humanae. Cum vero de praesentis vitae beatitudine loquer
Abbreviated transcription (Latin):
meremur. dic enĩ ineingelio dñs dicit. Beati mi¬
sericordes qm ip̃is miserebitur deus. Qm̃ nisi sic ĩ¬
tellexisset apłs nunqͥd ꝓbationis gr̃a disputatto¬
nis sue hoc testimoniũ curasset inserere. Si quem
tiliocati pauti u̾o electi. Hinit intelligat quale sit
qd cont᷑ dei grãm defensare mõlitur qui delib̾o
sibi blanditur arbitͥo. Quitũq aũ diuine uocati¬
onis munere derelicto. ad imꝑiam ruisus defupxe¬
re ꝑfidiam. ip̃is dei gr̃a deserente adimplendum
quod uolu̾int sufficit arbitͥum. Uide enĩ q̃mad¬
modũ psalmus miscd̃iatum dei ordinem quẽ
tate decantet. Audi inquit ppłs meus ⁊ testifica¬
bortͥ. Quid eos utolẽbat audire. quib cũ contesta¬
tione loquebatur. Quid utiq nisi mandata uite
sit̃ alias ꝓpħ̃a dicit. Audi ist̃t mandata uite. Sed
que sint ista mandata: psalmus subungit. ⁊ seqͣr
Ego enĩ sĩ dñs deus titus qui eduxi ce de terra

Expanded text:
meremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Quod nisi sic intellexisset Apostolus, nunquam probationis gratia, disputationi suae hoc testimonium curasset inserere. CAPUT XIsunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quemadmodum Psalmista, misericordiarum Dei ordinem, quem iritus veritate decantet. Audi, inquit, popule meus, et testificabor tibi. Quid eos volebat audire, quibus cum testificatione loquebatur? Quid utique, nisi mandata vitae? sicut alius propheta dicit, Audi, Israel, mandata vitae . Sed quae sint ista mandata vitae, Psalmista subjungit, et sequitur: Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra
Abbreviated transcription (Latin):
na mala sustimit que sustinenda p̃cipiẽbat. ut
necomillis q̃retet᷑ felititas neq mistis felicitas ĩ¬
tineret᷑ uatus enĩ de matre que qmͣuis auiro
intacta concepit. semꝑ ꝙ intacta ꝑmanserit uir¬
go concipiens. urrgo pariens. uirgo moriens. tam̃
fabro desponsata erat oẽm tẏpum carnalis nobilr¬
tatis exturxit. dsatus etiam ĩ ciuitate bethleem
q̃ inter oñs uide ciuitates erat exigua ita ut
hodieq nułla appesletur. noluit quẽqmͣ decuiꝰ¬
qtu terrene qiuitatis sublimitate głiari. pauꝑ
etiam fcũs ẽ cusꝰ sunt om̃ia ⁊ ꝑ quẽ creata sũt

Expanded text:
ue in illis quaereretur felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. Natus enim de matre quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus sunt omnia, e
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m electionem ꝓpositũ dei maneret. nõ ex oꝑi¬
b. s exuocante dcm̃ ẽ. qr maior seriuet mino¬
ri sicut scriptũ ẽ Iacob dilexi. esau aũ odio ha¬
bui. Statimq subiecit. Quid dicemus: Numqͥd
iniquitas aput d̾m. Negans ꝙ respondit.
absitiut iam cer̾a q̃ seq̃untur ad hanc snĩam
suspensa referantur. ⁊ relata soluantur. qua
negant apd̾ d̾m ẽẽ inquitatem. S hic qͥd ge¬
rit apłice disputationis intentio. satis admo¬
dum daret. Non solum enĩ frẽs. s ⁊ geminos.
nec solũ geminos. s uno etiam concubitu fusos.
iutero comꝑauit. ut qm̃ in nõ dũ natis. nõ¬
dumq aliqiudoꝑatis. nulla pot̾ant eẽ mom̃ta
meritoꝵ ne exparentũ quidẽ meritis que diu̾̃

Expanded text:
ex operibus, sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori: sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Statimque subjecit, Quid dicemus? numquid iniquitas apud Deum? Negansque respondit, Absit . Ut jam caetera quae sequuntur, ad hanc sententiam suspensa referantur, et relata solvantur, qua negavit apud Deum esse iniquitatem. Sed hic quid egerit apostolicae disputationis intentio, satis admodum claret. Non solum enim fratres, sed et geminos; nec solum geminos, sed uno etiam concubitu fusos in utero comparavit: ut quoniam in nondum natis nondumque aliquid operatis nulla esse poterant momenta merito
Abbreviated transcription (Latin):
te miracilis pariter aceruatim q ꝑfectis. quid
aliud gestum est. qmͣ ut dei mitits aput se mag¬
na. in se plena. ad humani gen̾is noticiã ꝑiteni¬
ret. nõ deo. s ip̃is relegentib decredentib futuira
pħonem nõ ẽẽ mutandũ. ⁊ illam oẽm gentem
que post tot uerbera uix sibi erutũ d̾i ppłm armiᷤ
etiam insectari conabatur. ⁊ bello. alta illa ꝓui
p̃destinatis a se uasis miscd̾te salutis ẽẽ uolu¬
it argum̃tum. Et alioꝵ ꝑditione ad salutẽ usus
ẽ alioꝵ qr potestatem ht̃ figulus exeadẽ mas¬
sa aliud quidẽ uas in honorem. aludu̾o incõ
tumeliam facere. Hecetiam diuine potestatis
de hominũ electione iudiciũ paulo ante ꝯme¬
morans beatus apłs robustissimis monstrauit
exemplis. cũ de rebecce partu adhuc intra ute¬
bũ constituto totum ad dei gr̃am referens loq̃¬
retur sic enĩ ait. S ⁊ rebecca exuno conciebi¬

Expanded text:
te miraculis pariter acervatimque peractis, quid te miraculis pariter acervatimque peractis, quid aliud gestum est, quam ut Dei virtus apud se magna, in se plena ad humani generis notitiam perveniret, non Deo, sed ipsis relegentibus et credentibus profutura? Pharaonem non esse mutandum, et illam omnem gentem, quae post tot verbera vix sibi erutum populum Dei armis etiam insectari conabatur et bello, alta illa Deus praedestinatis a se vasis misericordiae salutis esse voluit argumentum, et aliorum perditione ad salutem usus est aliorum: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa aliud quT VII. 8. Hoc etiam divinae potestatis in hominum electione judicium paulo ante commemorans beatus Apostolus, robustissimis monstravit exemplis, cum de Rebeccae partu adhuc intra uterum constituto, totum ad Dei gratiam referens, loqueretur. Sic enim ait: Sed et Rebecca ex uno concubi
Abbreviated transcription (Latin):
pħonis ꝓmittit. ñ ad oꝑationẽ dei s ad p̃scĩam
ꝑtinere. Loq̃ns enĩ dñs de rubo sic diciti sgo aũ
suo quod nõ dmntetnos pharao rex egẏpti isi
ꝓmanũ magnã. S extendens manũ meã ꝓcuti¬
am egyptios. in om̃ib inirabilib que faciam.
et postea dimitiet uos. Hec pͥma uox dei ẽ quã
futuram uõlinitatẽ pħonis sic̃ p̃inderat ĩdica¬
bat postea iam int̾ ip̃os miracusoꝵ intraculoꝵ
ymbres dixisse legitur. sgo anĩ indurabo cor pħo¬
nis ne dimutat ppłm. ubi iam aꝑte intelligit᷑¬
primã intrasse sũiam. Quid ẽ enĩ indurabo cor
nisi nõ molliam. apparit enĩ in alios manente
tentiam fuisse completam qua dicit d̾s pħoni.
In hoc ip̃m extitaui te ut ostendã inte iurtuten
ureams ⁊ ut annũtietur nom̃ meũ in iitu̾sa
terra. Utente enĩ deo bene etiã malis. induratr̃e
pħmis. flagellis egypti. ⁊ tot ac tantis ĩ illa gẽ¬

Expanded text:
Pharaonis praemittit, non ad operationem Dei, sed ad praescientiam Pharaonis praemittit, non ad operationem Dei, sed ad praescientiam pertinere. Loquens enim Dominus de rubo, sic dicit: Ego autem scio quod non dimittet vos Pharao rex Aegypti, nisi per manum magnam. Sed extendens manum meam, percutiam Aegyptios in omnibus mirabilibus quae faciam, et postea dimittet vos . Haec prima vox Dei est, qua futuram voluntatem Pharaonis, sicut praeviderat, indicabat. Postea jam inter ipsos miraculorum imbres dixisse legitur, Ego autem indurabo cor Pnis, ne dimittat populum. Ubi jam aperte intelligitprimam iterasse sententiam. Quid est enim, indurabo cor, nisi, non molliam? Apparet enim in alios manente tentiam fuisse In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Utente enim Deo bene etiam malis, induratione Pharaonis, flagellis Aegypti, et tot ac tantis in illa gen
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m excitaus te ut ostendam inte urtutẽ meã
it̾ut amisitietut nom̃ meũ inuntu̾sa terra.
Indurasse aũ cor eius deus meadem scriptura
aptssime d̾r cũ moysi de signis que ĩ egyptios
ꝑ eum facienda fuerant loqueret᷑. Sic enĩ dicit.
Igo aũ indurabo cor pħonis nedimittat ppłm
Hinc iam ꝑ aꝑta seiactans calumpniator astu¬
tus iusticiamt dei ad suũ libret arbitͥum ⁊ qͣn¬
ta potest uociferatione respondeat. si cui uult
miseret᷑ ⁊ quẽ iualt indurat Quid adhuc q̃ri¬
tur. uoluntati enĩ eiꝰ quis resistit. Huĩ elationi
apłs dicat. O homo tu quis es qui respondeas do:
Qui aũ pie q̃rens aliqͥd desiderat inuenire illũ
locum eruisdẽ scripture elegat ubi pͥmo moysi ĩ
rubo ignis apꝑaruit atq ita cor enus ardore diui¬
ne caritatis igniuit. ut inconspectu regũ sic̃ dd̾
dicit testimonia ents sine confusione loq̃returꝰ.
et ibi ĩueniet hoc totũ qd̾ indurare se deus cor

Expanded text:
ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra . Indurasse autem cor ejus Deus in eadem Scriptura apertissime dicitur, cum Moysi de signis quae in Aegyptios per eum facienda fuerant loqueretur. Sic enim dicit: Ego autem indurabo cor Pharaonis ne dimittat populum . Hinc jam per aperta se jactans calumniator astutus, justitiam Dei ad suum libret arbitrium, et quanta potest vociferatione respondeat, Si cujus vult miseretur, et quem vult indurat, Quid adhuc quaeritur? voluntati enim ejus quis resistit ? s es qui respondeas Deo? Qui autem pie quaerens aliquid desiderat invenire, illum locum ejusdem Scripturae relegat, ubi primo Moysi in rubo ignis apparuit, atque ita cor ejus ardore divinae charitatis ignivit, ut in conspectu regum, sicut David dicit, testimonia ejus sine confusione loqueretur ; et ibi inveniet totum hoc, quod indurasse Deus cor
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat qi diceretur. Cui uuslt doitat. ⁊ aquo
uult debitum poscit. Qd̃ qui dicere ꝑseuerat in
iustũ ab apło audiat. O homo tu quis es qui
respondeas deo: Congrue si quidem hĩ impieta¬
tem apłica retundit auctoritas. tm̃ de ag exag¬
geratione nomitnũ pondus incirtiens cũ dicit
D homo tu quis es qui respondeas deo. Chomo
deo. lutum figulo. Subimxit enĩ idem apłs
numquid dicit figm̃tum ei qui se fuixit qua¬
te sic me fecisti: an nõ ht̃ potestatem figallus
litt ex eadem massa facere aliud quidẽ uas ĩ
honorem. Aliudũo incontumeliam. Si ergo ht
ĩmo quia ht̃ potestatẽ sigidus luti fatere ex
eadem massa aluid quidem uas inhonorem
aliud u̾o incontumeliam. o homo tu quis es
nem beatus apłs disputationis ordine ꝑueni¬
ret. hoc potissimũ de uet̾ib litt̾is sumpsit exẽ¬
p̃lum. inquo indurationẽ que a deo fieri d̾r edo¬
deret. dicit inquit scriptura pħoni. Quia in hoc

Expanded text:
intelligat, quasi diceretur: Cui vult donat, et a 38 quo intelligat, quasi diceretur: Cui vult donat, et a 38 quo vult debitum poscit. Qjustum, ab Apostolo audiat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Congrue siquidem hujusmodi impietatem apostolica reprehendit auctoritas, tantum de exaggeratione nominum pondus incutiens, cum dicit, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? O homo Deo, lutum figulo! Subjunxit enim idem apostolus: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare sic me fecisti? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Si ergo habet, imo quia habet potestatem figulus luti facere ex eadem massa aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam: O homo, tu quis es nem beatus Apostolus disputationis ordine perveniret, hoc potissimum de veteribus Litteris sumpsit exemplum, in quo indurationem quae a Deo fieri dicitur, edoceret. Dicit, inquit, Scriptura Pharaoni: Quia in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
loco clauditur nec tempe p̃uenitur. oĩm perum
tam p̃teritaꝵ memoria qm imiuentiũ scientia
plenus ẽ. nec reminiscens uoluit᷑ inp̃teritum.
nec sꝑans tenditur infuturũ. Et q̃cumq oĩno fõ
que tempoꝵ motib agitantur ab eo principio ĩ
quo erat nerbum ⁊ uerbũ erat apud d̾m. ⁊ d̃s
erat u̾bum usq infinẽ oĩm scłoꝵ. de quo fine
cũ diceret beatus moyses. Dñe inquit qui reg
nec p̃terita transierunt. s inp̃sentia diuinitatis
p̃senti semꝑluce cerniuitur ab illo. Eigo qr et̃¬
nus ⁊ p̃scius qui ⁊ iustus ⁊ pus ẽ. qui exent
debitam seueritatem. ⁊ exhibet indebitã pe¬
tatem. ⁊ ht̃ increandis atq eligendis homini¬
b sicut inluto sigulus potestatẽ. fcã sũt que¬
dam alia uasa in honorem. alia u̾o incontue¬
liam. ante qm faceret p̃sciuit nos ⁊ ĩ ip̃a pre¬
scientia. cũ nõ dum fecisset elegit. sed ãquo
hoc fieri potuit. nisi ab eo qui uocat ea que nõ

Expanded text:
loco clauditur, nec tempore praevenitur, omnium rerum loco clauditur, nec tempore praevenitur, omnium rerum tam praeteritarum memoria, quam imminentium scientia plenus est, nec reminiscens volvitur in praeteritum, nec sperans tenditur in futurum. Et quaecumque omnino sunt, quae temporum motibus agitantur, ab eo principio in quo erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , usque in finem omnium cum diceret beatus Moyses: Domine, inquit, qui regnec praeterita transierunt, sed in praesentia divinitatis praesente semper luce cernuntur. Ab illo ergo quia aeternus et praescius, quia et justus et pius est, qui exercet debitam severitatem, et exhibet indebitam pietatem, et habet in creandis atque eligendis hominibus, sicut in luto figulus, potestatem, facta sunt alia quidem vasa in honorem, alia vero in contumeliam. Antequam faceret nos, praescivit nos, et in ipsa nos praescientia, cum nondum fecisset, elegit. Sed a quo hoc fieri potuit, nisi ab eo qui vocat ea quae non
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit opatus accendat. qmuris ne abip̃o quidẽ
si negaret assensũ potuit temptatore compelli
srgo quicqͥd post illam p̃uaricationẽ natus suꝑ¬
plicii homo patitur iuste reddi m̃itoq fateatur
Indurare enĩ d̾r deus eũ quẽ mollite noluerit
Sit etiam excecare dicendus ẽ eũ qriẽ ilin̾areno¬
luerit. lic etiam repellere eum quẽ uocare nolu̾it
Quos enĩ p̃destinauit illos ⁊ uorauit ⁊ qͦs uoca¬
uit illos ⁊ iustificauit. Ip̃e enĩ dedit ut simus.
tas. sap̃ia condidit. iusticia dampnauit. gr̃a li¬
berauit. mundus enĩ qmͣitis ꝓ tempe exquo
fcũs ẽ ceꝑit. in illa diuine p̃scientie luce faciẽ¬
dus. nullũ potuit hr̃e principiũ. Et qͣnticumq
it ex adam usq in hodiernũ diem homines nati
nascituri ap̃ d̾m etiam nati sũt. ⁊ decunso tocius
uite temꝑx transierũt. ĩ illo nicħomuiꝰ diuini
obtuitus lumine ꝑmanentes. Deus enĩ qui nͦ

Expanded text:
fuerit operatus attendat, quamvis ne ab ipso quidem, fuerit operatus attendat, quamvis ne ab ipso quidem, si negaret assensum, potuit tentatore compelli. Ergo quidquid quoad illam praevaricationem natus supplicii homo patitur, juste reddi meritoque fateatur. Indurare enim Deus dicitur eum, quem mollire noluerit. Sic etiam excaecare dicitur eum, quem illuminare noluerit. Sic etiam repellere eum quem vocare noluerit. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit: et quos vocavit, illos et justificavit . Ipse dedit ut simus, tas, sapientia condidit, justitia damnavit, gratia liberavit. Mundus enim quamvis pro tempore ex quo factus est coeperit, in illa divinae praescientiae luce faciendus nullum potuit habere principium: et quanticumque vel ex Adam usque in hodiernum diem homines nati  propagine nascituri, apud Deum et jam nati sunt, et decurso totius vitae tempore transierunt, in illo nihilominus divini obtutus lumine permanentes. Deus enim qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem. u̾itatis uõne referendum ẽ An au¬
debit debitor creditorem miquitatis anguere.
si alt̾i donans ab eo qd̃ debeat exegerit᷑. Si ergo
int̾ contractus hominũ nullus exhec p̃scripti¬
cus ẽ. ut se dicat debitor ĩuste exigi qr scita¬
lii debitori ab eodem qd̃ debeat creditore dona¬
tum. Quis intantã insaniam ꝓphane uocis
erumpat ut inusticie d̾m argnat᷑ si um indebi¬
tam donau̾it gr̃am alteri ceddiderit debita penã
mĩa audeat disputare. Quod it̾o seqͥtur quẽ
uiat indurat. tbi paislulũ humane m̃tis ĩtentio
uerbi nouitate confidit. S nõ ita intesligend̃
ẽ qͣi deus inhomine ipãm que nõ ẽẽt duriciã
cordis opetur. Quid ẽ enĩ aluid duricia qmͣ
dei obuiare mandatis. Unde illud beatus stepħs
dicẽbat ad ppłm. dura ceruite ⁊ nõ cutũtiso en¬
ip̃m p̃uancationis intueatur exordium. ⁊ deo dau¬
te mandatũ quib transgressionis culpã ĩuecorde

Expanded text:
largitatem, veritatis ratione referendum est. An aulargitatem, veritatis ratione referendum est. An audebit debitor creditorem iniquitatis arguere, si alteri donans, ab eo quod debebat exegerit? Si ergo inter contractus hominum, nullus ex hoc praescriptiut a se dicat debitor injuste exigi, quia scit alii debitori ab eodem quod debeat creditore donatum: quis in tantam insaniam profanae vocis erumpat, ut injustitiae Deum arguat, si uni indebitam donaverit gratiam, alteri reddiderit debitam poenamisericordia audeat disputare. Quod vero sequitur, Quem vult indurat; ibi paululum humanae mentis intentio verbi novitate confunditur. Sed non ita intelligendum est, quasi Deus in homine ipsam, quae non esset, duritiam cordis operetur. Quid enim aliud est duritia, quam Dei obviare mandatis? Unde illud beatus Stephanus dicebat ad populum: Dura cervice, et non circumciso coipsum praevaricationis intueatur exordium, et Deo donante mandatum, per quod transgressionis culpam in corde
Abbreviated transcription (Latin):
atbicio u cebitas penas. aut iuste reddatiaut
mascoster donet. Uiciate enĩ radicis macula
dit pine pͥuaricationts alienus. nisi ꝑ indebi¬
tam sasuatoris gtam fuerit liberatus. Qd si
ner quidẽ infans sine pcc̃o ẽ. qui ꝓpriũ adhuc
hĩe nõ potuit conficitur ut illud traxerit alie¬
ptransut inquo om̃s peccauerũt. qd̾ qͥ nogati
negat ꝓfecto primũ nos ẽẽ mortales. Si enĩ
uisi intrante pcc̃o. Et qm̃ mors nõ natute condi
mus. Quia u̾o om̃s ex adam carualit̾ natos.
Et si elli iam etiam ĩ ip̃o renati sũt uidemꝰ mar¬
tur qm ut nulla cõmunicatione petrati partẽ
sumat pene. qui nõ ht̃ culpe Si ergo ut apparu¬
sa dampnata ẽ. ⁊ nullus de ducitia sua nllus
de pena conari audeat. que etiam ñ existentib
peccatis ꝓpriis peccatis sola nascendi conditione
debetur. Quod u̾o deus aliis gratuita uocatiõe
conũsis mĩam largitur indebitam nõ ad dispen¬
satoris ĩtustitiam. sed ad donantis miscdissinã

Expanded text:
judicio, ut debitas poenas aut juste reddat aut misericorditer donet. Vitiatae enim radicis macula sit primae praevaricationis alienus , nisi per indebitam Salvatoris gratiam fuerit liberatus. Quod si nec hic quidem sine peccato est, qui proprium adhuc habere non potuit; conficitur ut illud traxerit aliepertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quod qui negat, negat profecto primum nos esse mortales. Si enim,nisi intrante peccato. Et quoniam mors non naturae conditmus. Quia vero omnes ex Adam carnaliter natos, etsi illi jam etiam in Christo renati sunt, videmus mortur, quam ut nulla communicatione peccati partem sumat poenae, qui non habet culpae. Si ergo, ut apparusa damnata est; nullus de duritia sua, nullus de poena conqueri audeat, quae etiam non existentibus peccatis propriis, sola nascendi conditione debetur. Quod vero Deus aliis gratuita vocatione conversis, misericordiam largitur indebitam, non ad dispensatoris injustitiam, sed ad donantis misericordissimam
Abbreviated transcription (Latin):
et strepentib sllabis ꝑsonemus. s contempla¬
tione putrissima ⁊ ardentissima uuillo silentio
sorbeaur. Hec tene fixa in cordetuo ⁊ ĩuoradm
cui credis ut intueatur te adũsus temptatioites
diaboli. ⁊ esto cautus. ne tibi aliunde hostis ille
subrepat qui ad solatiũ male uolentissimũ damp¬
natronis sue cũ qitib dampnetur in quirit. Nõ
enĩ ꝑ eos solos qui xp̃ianũ noñ oderũt. ⁊ dolent eo
noĩe eccupatũ ẽẽ orbem terraꝵ. ⁊ adhut simula¬
cus ⁊ demonioꝵ curiositatib serire desiderant
audet ile temptare xp̃ianos. s etiam ꝑ eos quos
puislo ante cõmemorauimꝰ de mutate eccłie uelut
putata inte p̃tisos. qui heretiti uł scismatiti di¬
cuntur conantur etiam id quidem int̾dum. sed
tamẽ id etiam aliqñ conatur. ⁊ ꝑ uideos temp¬
tare atq seducere. S maxime cauendũ ẽ ne ꝑ
homines qui sũt in ip̃a catholica eccłia quos

Expanded text:
et strepentibus syllabis personemus, sed contemplaet strepentibus syllabis personemus, sed contemplatione purissima et ardentissima in illo silentio sorbeamus. 48. Haec tene fixa in corde tuo, et invoca Deum cui credis, ut tueatur te adversus tentationes diaboli: et esto cautus, ne tibi aliunde hostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. Non enim per eos solos qui christianum nomen oderunt, et dolent eo nomine occupatum esse orbem terrarum, et adhuc simulacris et daemoniorum curiositatibus servire desiderant, audet ille tentare christianos: sed etiam per eos quos paulo ante commemoravimus, de unitate Ecclesiae, velut putata vite, praecisos, qui haeretici vel schismatici dicuntur, conatur etiam id quidem interdum. Sed tamen id etiam aliquando conatur et per Judaeos tentare, atque seducere. Sed maxime cavendum est ne per homines qui sunt in ip
Abbreviated transcription (Latin):
lorib p̾beat. fũge ergo ꝑ ĩmobllem fidem ⁊ mo¬
res bonos. suge frat̾ illa corm̃ta ubi nec torto¬
res deficiunt. nec torti moruintur quib sine fi¬
ne mors ẽ nõ posse incrutiatib mori ⁊ exardesce
amore atq desiderio sempit̾ne uite scõꝵ. Ubi nac
oꝑosa erit actio. nec requies desidiosa. laus deient
sine fastidio. sine defectu nullũ in animo tediũ
nullus labor incorpore. nulla indigentia. nͨ tua
cui sitbueniri desideres. nec ꝓximi cui subuenire
festines. Om̃s delitie dñs eriti ⁊ sacietas sc̃e ciui¬
tatis millo. ⁊ deilo sapient̾ beateq uiuentis.
effitiemur enĩ sicut abillo ꝓmissimm speramus
et expectamus equales angelis dei. ⁊ cũ eis pant᷑
illa trmnitate ꝑfruemur iam ꝑsp̃em in qua
nũc ꝑfidem ambulamus. Credimus enĩ quod
nõ iudemus ut ip̃is meritis ficei ⁊̃ uidere quod
credumus. ⁊ inherere mereamur. ut equalitatẽ

Expanded text:
praebeat. Fuge ergo per immobilem fidem, et mopraebeat. Fuge ergo per immobilem fidem, et mores bonos, fuge, frater, illa tormenta, ubi nec tortores deficiunt, nec torti moriuntur, quibus sine fine mors est non posse in cruciatibus mori. Et exardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa erit actio, nec requies desidiosa; laus erit Dei sine fastidio, sine defectu, nullum in animo taedium, nullus labor in corpore; nulla indigentia, nec tua cui subvenire desideres, nec proximi cui subvenire festines; omnes deliciae Deus erit: et societas sanctae civitatis, in illo, et de illo sapienter beateque viventis. Efficieet expectamus, equales angelis dei, et cum eis pariter illa trinitate perfruemur iam per speciem, in qua nunc per fidem ambulamus . Credimus enim quod non videmus, ut ipsis meritis fidei etiam videre quod credimus et inhaerere mereamur; ut aequalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾ formante ꝓcessit mlucẽ. certisq etatũ
increm̃tis in istam magnitudinẽformã q
surrexit. Numqͥd ergo difficile ẽ deo qui ⁊ adie¬
res nubium exocculto ĩmom̃to contrahit. ⁊ cõ¬
tegit celum. in ictu temꝑis reddere istam qnͣtita¬
tem corporis tui sicut erat qui eam fat̾e potuit
qisi nõ erat. Crede ergo fortiter ⁊ inconcusse qr
om̃ia que uidentur qͣi pereundo hum anisocut
subtrahi salua ⁊ integra sũt om̃potentie dex qͥ
ea cũ uoluerit sine illa mora ⁊ difficultatẽ re¬
parabit ea dũ taxat que uisticia ents repanda ẽẽ
indicat ut ushus corporib reddant homures tcõ¬
rum suoꝵ rationem inquib ea fecerunt: ⁊ auhlis
mereantur. aut cõmutationẽ celestis incortup¬
tionis ꝓmeritis pietatis. aut corruptaiilis cor¬
poris conditionem ꝓ meritis iiqͥtatis. nõ que
morte soluatur. sed que matiam sempiẽnis do

Expanded text:
visibiliter formante, processit in lucem, certisque aetatum visibiliter formante, processit in lucem, certisque aetatum incrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Numquid ergo difficile est Deo, qui etiam aggeres nubium ex occulto in momento contrahit, et contegit coelum in ictu temporis, reddere istam quantitatem corporis tui sicut erat, qui eam facere potuit sicut non erat? Crede ergo fortiter et inconcusse quia omnia quae videntur quasi pereundo humanis oculis subtrahi, salva et integra sunt omnipotentiae Dei; qui ea cum voluerit, sine ulla mora et difficultate reparabit, ea duntaxat quae justitia ejus reparanda esse judicat: ut in his corporibus reddant homines factorum suorum rationem, in quibus ea fecerunt; et in his mereantur aut commutationem coelestis incorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibilem corporis conditionem pro meritis iniquitatis, non quae morte solvatur, sed quae materiam semp
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui frustra ⁊ infructuose in eũ crediderunt
nam eternam cũ diabolo. S sicut nallũ gaudi¬
um perum temporaliũ ex aliqͣ parte sinule po¬
cest inueniri gaudio uite eterne qm sc̃ĩ accep¬
turi sunt. ita nullus cruciatus penaltũ tempa¬
lium potest semptt̃ns iniquoꝵ cuciatebus
compari. Itaq frat᷑. confirma te ip̃m in euis
nõie ad tutorio. cui credis adu̾sits luguas eoꝵ
qui fidem nram irrident de quib diabolus
seductoria uba loquit᷑ max̃te uolens itridere
fidem resurrõnis. S exte ip̃o crede futurũ te ẽẽ
cũ fueris qñ cũ aute nõ fueris. nũc eẽ te utdes
ubi enĩ erat ista moles corporis tui. ⁊ ista forma
nienbroꝵq cõpago ante paucos amios prius¬
qm natus. ut etiã prĩqmi ĩ mat̾s ut̾o cõceptus
eẽs. u̾bi erat hec moles ⁊ hec statura corporis tui
Nõne decccisitis huiꝰ creature secretis dño deo in¬

Expanded text:
eis qui frustra et infructuose crediderunt eis qui frustra et infructuose crediderunt nam aeternam cum diabolo; sed sicut nullum gaudium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitae aeternae quam sancti accepturi sunt, ita nullus cruciatus temporalium poenarum potest sempiternis iniquorum cruciatibus comparari. Itaque, frater, confirma teipsum in ejus nomine atque adjutorio cui credis, adversus linguas eorum qui fidem nostram irrident, de quibus diabolus seductoria verba loquitur, maxime volens irridere fidem resurrectionis. Sed ex te ipso crede futurum te esse cum futuris, quando cum ante non fueris, nunc esse te vides. Ubi enim erat ista moles corporis tui, et ista forma membrorumque compago ante paucos annos, priusquam natus, vel etiam priusquam in matris utero conceptus esses? Ubi erat haec moles, et haec statura corporis tui? Nonne de occultis hujus creaturae secretis Domino Deo in
Abbreviated transcription (Latin):
tum erat putaretur. ⁊ exea p̾ciderentur ĩfructuoła
sarmenta. quib hereses ⁊ scismata pleca fcã sunt
eccł̃ia ⁊ ꝓbaretur atq allustraret᷑ doctria eĩ ⁊ ra¬
tientia. Om̃ia ergo hec sicut tanto aute p̃dicta
legimus. sic ⁊ fc̃a cognoscimus. Et quẽadinddun
primi xp̃iani qr nõ dum ifta ꝓuenisse iuuidebant᷑
miraculis mouebantur ut crederent. Sit nos qr
om̃ra ista ita completa sunt sicut meislibris
legimus qui longe anteqm hec implerent᷑ cõscrip¬
ti sũt ibi futura om̃ia dicebantur ⁊ p̃sentia
iam uidentur. ¶dificamur ad fidem ut etiã illa¬
que restant sustinentes ⁊ ꝑseuerantes in dño
sine dubitatione uentura etedimus. Si quidem
adhuc tribło uos future meisdem scriptuas legũ¬
tis qui prius inhumulitate humiliatus uenire
dignatus ẽ ⁊ om̃s pios ab ipis segregabit. nõ
tm̃ ab eis qui ĩ eũ credere noluerunt. s etiã ab¬

Expanded text:
tum erat putaretur, et ex ea praeciderentur infructuosa tum erat putaretur, et ex ea praeciderentur infructuosa sarmenta, quibus haereses et schismata per loca facta sunt, Ecclesia, et probaretur atque illustraretur et doctrina ejus et patientia. 45. Omnia ergo haec, sicut tanto ante praedicta legimus, sic et facta cognoscimus: et quemadmodum primi christiani, quia nondum ista provenisse videbant, miraculis movebantur ut crederent; sic nos quia omnia ista ita completa sunt, sicut ea in Libris legimus, qui longe antequam haec implerentur conscripti sunt, ubi omnia futura dicebantur, et praesentia jam videntur, quae restant sustinentes et perseverantes in Domino, sine dubitatione ventura credamus. Siquidem adhuc tribulationes futurae in eisdem scriptis leguntis, qui prius in humilitate humanitatis venire dignatus est, et omnes pios ab impiis segregabit: non tantum eis qui in eum credere omnino noluerunt, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sias aũ constititens ꝑ om̃s gentes qua enngłm
seminabat impense p̃ciptebat ut qra ip̃i ex ydo¬
milites. illos aũ tanqm̃ stipendiarios ꝓuncia¬
les apłica dectrina constituit inserena eis xp̃m ue
tus erat in quo anbo qiͣ panetes te du̾so uentẽtes
de uideis uidelicet atꝙ gentib g̾mana caritate co¬
pilarentur s postea grauiores ⁊ crebriores ꝑsecu¬
surrexerunt. ⁊ implebitur in dies singulos u̾bum
dñi p̾dicentis. Eoce ego muto uos uelut oues i
medto lupoꝵ. S illa uitis que ꝑ orbeni t̾raru
sicut de illa ꝓpħatum ⁊ ab ip̃o dño p̃nuntiatum
erat fructitosos palmites diffim debatitanto pulu¬
labat amplius qͣnto ubertore martytũ sanguie
ngabatur. Quib ꝑ om̃s t̾ras ĩmimerabilit᷑ ꝑ
fidei u̾itate morientib etiam ip̃a ꝑ seqñtia r̾es¬
na cesserunt. ⁊ ad xp̃m cognoscendum atq uenerã¬
dum fracta supbie ceruioe coniera sunt. ⁊ portẽ¬
bat aũut eadem uitis sicut a dño yͣdentidem p̃dic¬

Expanded text:
sias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idomilites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit, inserens eis Christum tus erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque gentibus germana charitate copularentur. Sed postea graviores et crebriores persecusurrexerunt, et implebatur in dies singulos verbum Domini praedicentis: « Ecce ego mitto vos velut oves in medio luporum . Sed illa vitis quae per orbem terrarum sicut de illa prophetatum et ab ipso Domino praenuntiatum erat, fructuosos palmites diffundebat, tanto pullulabat amplius, quanto uberiore martyrum sanguine rigabatur. Quibus per omnes terras innumerabiliter pro fidei veritate morientibus etiam ipsa persequentia regna cesserunt, et ad Christum cognoscendum atque venerandum, fracta superbiae cervice, conversa sunt. Oportebat autem ut eadem vitis sicut a Domino identidem praedic
Abbreviated transcription (Latin):
dititur in t̃pretari confusio. De quib ciuitatĩb¬
duab ab exordio generis humani usq in finẽ
scłi ꝑmixte tempoꝵ uartetate concitrentib
et intuno udicio seꝑandis paulo ante iam dixi¬
mus. Illa ergo captiuitas ierłm ciuitatis. ⁊ ille
płs iubabỹloniam ductus ad seruitutẽ ire
retur a dño ꝑreremiã alls temꝑis ꝓpͣħam. Et ex¬
titerund reges babylonie sub quib illi serurebãt

Expanded text:
dicitur interpretari Confusio. De quibus duabus civitatibus, ab exordio generis humani usque in finem saeculi permixte temporum varietate currentibus, et ultimo judicio separandis, paulo ante jam diximus . Illa ergo captivitas Jerusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam. Et exstiterunt reges Babyloniae, su
Abbreviated transcription (Latin):
fuetunt qnͣuts antenati sũt tamẽ uniu̾so
corpori cuiꝰ ꝙ ille caput ẽ subcapite coheserũt
dopłs eno ille delatus in egyptũ seruiuit re¬
da durissimo ⁊ grauissims laborib erditꝰ
quesiuit liberatorem d̾m. Et missus ẽ eis de
dei magnis iiratulis t̾rens tũt impiã gentẽ
ubt decedens aqua manu p̃biit tnͣseuntib¬
opspt aũcũ eos ꝑseq̃rentur redeuntib ĩ
le fluctsb dentersi extuncti sũt. Ita q̃madino¬
dum ꝑdiuuiũ aquis terra purgata ẽ a ne¬
quitiã pcc̃oꝵ qui tunc milia inundatione
celeti sũt. ⁊ iuisit euaserunt ꝑlignũ. Sic exe
appto extens ppłs dei ꝑ aquas iter ĩueit.
quibs ip̃oꝵ hoites consumpti sunt nec ibi
cetuit ligni sacram̃tum. Nam uirga ꝓtus¬
set᷑ moyses ut sllud miraculũ fieret. Utrũq
nitam transeunt peccata no ecoꝵ tanqͣm
mimiti delentut atq moriunt᷑ Aꝑtius aũ x¬

Expanded text:
fuerunt, quamvis ante nati sint, tamen universo corpori, cujusque ille caput est, sub capite cohaeserunt. s ergo ille delatus in Aegyptum, servivit regi durissimo; et gravissimis laboribus eruditus, quaesivit liberatorem Deum: et missus est eis unDei magnis miraculis terrens tunc impiam gentem ubi discedens aqua  cum eos persequerentur, redeuntibus in se fluctibus demersi exstincti sunt. Ita quemadmodum per diluvium aquis terra purgata est a nequitia peccatorum, qui tunc in illa inundatione deleti sunt, et justi evaserunt per lignum: sic ex Aegypto exiens populus Dei, per aquas iter invenit, quibus ipsorum hostes consumpti sunt. Nec ibi defuit ligni sacramentum. Nam virga percussit Moyses, ut illud miraculum fieret. Utrumquevitam transeunt, peccata vero eorum tanquam inimici delentur atque moriuntur. Apertius au
Abbreviated transcription (Latin):
tanta miracula ficient penitendo conu̾si credi¬
derunt meũ milia uideoꝵ. Non erant tam illi
tempaslia beneficia t̾renoꝵ ꝙ regnũ desid̾antes.
adeo. nec ꝓmissũ regem xp̃m carnalit̾ expectan¬
tes. s ũnortalit̾ intelligentes ⁊ diligentes
eum qui ꝓ ip̃ts. ab ip̃is tanta morialit ꝑtulit
et ei usq ad sui sangtunus effusionem peccata
donauit. ⁊in mortalitatem a se sperardam ⁊ de¬
siderandam exemplo sue resurrectioĩs ostenditi
Itaq iam uet̾is hominis t̾rena desid̾ia morti¬
ficantes ⁊ sp̃italis uite nouitate flagrantes
toloꝵ ponebant ut ip̃i distosbuerent inucuiꝙ
sicut cuiq opus erat. uiuentes ꝙ inxp̃iana
dac̃one concordit̾ nõ dicebant asiquid suum

Expanded text:
tanta miracula fierent, poenitendo conversi creditanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspectantes, sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit: et eis usque ad sui sanguinis effusionem peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritalis vitae novitate flagrantes,tolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique sicut cuique opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non diceb