comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille eicitur foras: Non autem dixit
omnes: s omnia. Non enim omnium
ẽ fides. Non itaq hoc ad uniuersitatẽ
hominum retulit: s ad creature inte¬
gritatem. id est spm̃ et auimam et cor¬
pus. et illud quo intelligimus. et illud
quo uiuimus. et illud quo uisibiles
et contrectabiles sumus. Qui enim
dixit capillus capitis uri non ꝑibit:
omnia trahit post se. Aut si omnia ip¬
si homines intelligendi sunt omnia
cere. ex quib omnib ait nichil eẽ ꝑi¬
turum. cum supra de suis ouibus lo-¬
queretur. aut certo omiia hominũ
genera. siue in linguis omnib siue in
omnib siue in diuersitatib ingenioꝵ
omnib siue in artium licitarum et
utilium ꝓfessionib omnib et quicqͥd
aliud dici potest scđm innumerabiles
differentias. quib inter se. preter so¬
la peccata homines distant. ab excelsis.¬
simis usq ad humillimos. arege usq
ad mendicum. omnia inquit traham
post me. ut sit caput eoꝵ et illa mem¬

Expanded text:
ille ejicitur foras. Non autem dixit ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corpus, et illud quod intelligimus, et illud quod videmus, et illud quod visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia cere, ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur. Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis, sive in omnium, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa mem
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum intro iterum reuocare. Ab¬
sit aũ ut diabolum mundi principẽ.
ita dictum existimemus. ut eum celo
et terre dii dominari posse credamꝰ.
S mundus appellatur in malis homi-¬
nib qui toto terrarũ orbe diffusi sunt :
sicut appellatur domus in his aquib
habitatur. scđm quod dicimus bona
domus est. uel mala domus ẽ. non qͣnͣ¬
do reprehendimus siue laudamus edi¬
ficiũ parietũ atq tectoꝵ s qͣndo mores
uel bonoꝵ hominũ. uel malorum. Sic
ergo dictum est princeps mundi hui:
id est princeps maloꝵ hominũ qui ha¬
bitant in mundo. Appellatur etiam
mundus in bonis: qui similit̃ toto or¬
be terrarum diffusi sunt. Unde dic̃
apłs. deus erat in xpõ: mundum re¬
concilians sibi. hiisunt ex quoꝵ cordi¬
bus. pͥnceps mundi eicitur foras. Cum
ergo dixisset. nunc pͥnceps mundi hu¬
ius eicietur foras: et ego inquit si exal¬
tatus fuero a terra: omnia traham
post me. Que omnia nisi ex quibus

Expanded text:
diabolum intro iterum revocare. Abdiabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus; sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt, sicut appellatur domus in his a quibus inhabitatur, secundum quod dicimus, bona domus est, vel mala domus est, non quando reprehendimus sive laudamus aedificium parietum atque tectorum, sed ipsos mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est: Princeps hujus mundi, id est, princeps malorum hominum, qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt, inde dicit Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
obpugnare. Nam et munitissimam
ciuitatẽ quando hostis obpugnat. nec
expugnat. et si aliqua tela eius missa
ꝑueniant.: admonet apłs unde non
ledant. et comemorat loricam et scu¬
tum fidei. et si aliquando uulnerat.
adest qui sanat. quia sicut dictum ẽ
peccetis. ita qui uulnerant᷑ quod se¬
quitur audiunt: et si quis peccauerit.
aduocatum habemus apud patrem
ihm xp̃miustũ. ipse ẽ ꝓpitiatio peccatoꝵ
nroꝵ. Quid enim oramus cum dicimꝰ
dimitte nobis dimitte nobis debita¬
nrã nisi ut uulnera nr̃ã sanentur:
et quid aliud petimus. cum dicimus
ne nos inferas in temptationem: nisi
ut ille qui insidiatur uel certat extͥnsecꝰ
la nos fraude. nulla nos possit uirtute
suꝑare: Quantaslibet tamen aduer¬
sum nos erigat machinas. quando nõ
tenet locum cordis ubi fides habitat:
eiectus ẽ foras. S nisi dñs custodierit
ciuitatem. in uanum uigilabit qui cus
todit eam. Nolite ergo de uobis ipsis
p̃sumere : si non uultis foras eiectum

Expanded text:
oppugnare: nam et munitissimam oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibu non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patremm justum; ipse est propitiatio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, la nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui cutodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum
Abbreviated transcription (Latin):
quia tunc quod in hominib paucissi¬
mis factum ẽ. nunc in multis magnis¬
q populis. iam mox futurum eẽ predic¬
tum est: Sicut illud quod dictum est.
spẽ autem non dum erat datus: quia
iħe non dum fuerat głificatus. potest
similem habere questionem et similẽ
solutionem. Non enim sine spũ scõ: fu¬
tura p̾nuntiauerunt ꝓpħe. Aut non
etiam dnm̃ infantẽ in spirituscõ simeon
senex. et anna uidua cognouerunt.
et zacharias et helisabet de illo non dũ
id est illa habundantia grẽ spũalis.
qua congregati linguis omnium lo¬
querentur: acsein linguis omnium gen¬
tium futura p̾nuntiaret᷑ eccłia quã
gra spiritali populi congregarent᷑ qua
longe lateq peccata dimicterentur.
et milia milium deo reconciliarentur.
Qud ergo ait quispiam. quia diabolꝰ
de credentium cordib eicitur. foras. iã
sidelum neminem temptat: Immo
uero temptare non cessat. s aliud est
intrinsecus regnare: aliud forins ecus

Expanded text:
quia tunc quod in hominibus paucissiquia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est? Sic et illud quod dictum est, Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , potesimilem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam; quia diabolus e credentium cordibus ejicitur foras, jam fidelium neminem tentat? imo vero tentare non cessat; sed aliud est intrins
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo. erat: et extra mundum mis¬
tendus est diabolus cũ angelis suis
et omnib qui sunt ex parte eius. nõ
natura s uitio. Non quia creauit alt
genuit. s quia ꝑsuasit ac tenuit. Ios¬
set ergo aliquis opinari illum igne
eternum extra mundum eẽ et hoc
eẽ dictum eicietur foras. Quia uero
ait. nuinc iudicium est mundi. nuͣne¬
ponens quid dixerit. nunc inquit pͥn¬
ceps mundi huius cicietur foras: hoc in¬
telligendum ẽ quod nunc fit. non qđ
tantam post futurum est. in nouissi¬
mo die preuidebat ergo dñs quod
scieuat. post passionem et głificationẽ
siam ꝑ uniuersum mundum multos
populos credituros. in quorum cordib
diabolus intus erat: cui quando ex fi¬
de renunciant eicitur foras. S dicet
aliquis. Numquid de cordib patriar¬
charum et ꝓpħarũ ueterumq iustoꝵ
non ẽ eiectus foras: Eiectus est plane.
Quomodo ergo nunc dictum ẽ. nuns
eicietur foras: quomodo putamus nisi

Expanded text:
in mundo erat, et extra mundum misin mundo erat, et extra mundum mistendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordibus Patriarcharum et Prophetarum, veterumque justorum non ejectus est foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
seruato illo in fine mundi iudicio ib
nouissime uiui et mortui iudica nai
possidebat ergo diabolus genus hun¬
num. et reos supplicioꝵ tenebat: syros¬
phoqi peccatoꝵ: dominabatur in cordi
infidelium: ad creaturã colendam de-¬
serto creatore. deceptos captiuosq ꝑtu
eius et resurrectione firmataẽ. pers
sauguinem qui in remissionẽ fusus
ẽ peccatorum. milia credentium a
spũ fidelia membra uegetantur. hoc
uocabat iudiciũ hanc discretionem.
hanc a suis redemptis diaboli expuilsio¬
nem. deniq attende quid dicat. Quasi
queremus quid eet̃ quod ait. ninc uu-¬
dicium est mundi: sequutus exposusi.
ait enim. Nunc princeps huius munddi.
cicietur foras. Audiuimus quale dixe¬
rit eẽ iudicium. Non ergo illud quodui
fine uenturum: ubi uiui et mortui ni¬
dicandi sunt. aliis ad dexteram. aliis
ad sinistram seꝑatis: s iudicium quod
princeps huius mundi deicitur foras.
Quomodo ergo intus erat: quo eumdi
xit eiciendum foras: Numquidnam

Expanded text:
Servato illo in fine judicio, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum. Dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam deserto Crejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a Spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, et quo eum ejiciendum dixit foras? Numquidnam
Abbreviated transcription (Latin):
predixisse tamen non fecisse. Non enĩ
ꝓpterea quemquam ds̃ ad peccandum.
cogit: quia futura futura honanui
peccata iam nouit. Ipsoꝵ enim p̾scunt
peccata non sua: non cuiusquã alte¬
rius s ipsoꝵ. Qua ꝓpter si ea que ille
p̃sciuit ipsoꝵ. non sunt ipsoꝵ. non ue¬
ras ille p̃sciuit. S quia illius p̾scien¬
tia falli non potest: sine dubio nona¬
lius s ipsi peccant. quos deus pecca¬
turos eẽ presciuit. Fecerunt ergopes

Expanded text:
praedixisse tamen, non fecisse. Non enim praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; non vere ille praescivit: sed quia illius praescientia falli non potest; sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo pec
Abbreviated transcription (Latin):
eleiioi por is ꝑequodi pater opatus est a
me leoe non iiteiigendo et nisuic ene
cui reuelatum est: Hic occurrit alie
questro de qua quidem. ⁊ut donie¬
tenter aliquid disputetur. et omies
enis latebrosissimi sinus ꝑserucentir
et excutiantur ut dignum ẽ. ne nre¬
rum uirium eẽ arbitror. nec alglsu¬
rum tempis nec urẽ capacitats cs
quia transire ad alia ura expatus¬
ne uon sinimur. nisi aliquid indeui¬
camus. accipite quod potuerimis&t
ubi urẽ expectationi non suffecerinus.
ab illo ierementũ poseite quinos pus¬
tare posuit et rigare: Quia sicut des
Quidam ergo inter se musitant ecũ
possunt aliquando ꝓclamant: et tur¬
bulenta diseptatione condendunt ai¬
centes. Quid fecerunt iudei uel que
culpa eorum fuit. si necesse erat uest.¬
mo ysaie ppħe impleretur quendy
dñẽ quis credidit auditui nrõ eba¬
chium dnĩ cui reuelatum est: Qaib
respondemus deum p̾scium futuroꝵ

Expanded text:
brachium, per quod Pater operatus est omnia; brachium, per quod Pater operatus est omnia; ne hoc non intelligendo, et icui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dic. Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Quibus respondemus, Dominum praescium futuroru
Abbreviated transcription (Latin):
qualis patri ubiq totus est sicut pater.
ne aliqua pateat occasio detestabili er¬
rori eoꝵ qui dicunt solum ẽẽ patęrem.
s p diuersitate causarum. ipsum dici
filium. ipsum dici spm̃ scm̃: et in his
uerbis audeant dicere. ecce uidetisq
solus ipse est pater. si brachium eius
est filius. non enim due s una ꝑsona ẽ.
homo et brachium eius: non intelligẽ¬
tes neq aduertentes. quomodo uer¬
ba de rebus aliis ad res alias transfe¬
rantur. ꝓpt̾ aliquam similitudinem
etiam in loqutionib cotidianis. de
uisibilib et notissimis rebus: quanto
magis ut nobis in effabilia qualit̃cũq
dicantur. que dici sicuti sunt omĩno
non possunt: Nam et homo alterum
hominem ꝑ quem solet agere quicqͥd
agit: brachium suum appellat. Et si
auferatur ei: dolens dicit. Brach̾um meũ¬
ꝑdidi et ei qui abstulerit dicit: brachi¬
um meũ michi abstulisti. Intelligant
ergo quomodo dietus sit filius bra.

Expanded text:
qualis Patri ubique totus est sicut Pater: qualis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici Filium, ipsum dici Spiritum sanctum; et in his verbis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non enim duae, sed una persona est homo et brachium ejus. Non intelligentes neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo quomodo dictus sit Filius Patris
Abbreviated transcription (Latin):
membrum corꝑis hereat: s quia om¬
nia per ipsum fac ta sunt: brachiũ
dnĩ dictum est. Sicut enim tuum
brachium ꝑ quod oꝑaris. sic deibra¬
chium dictum est eius uerbum. quia
ꝑ uerbum oꝑatus ẽ mundum. Cur
enim homo brachium ut aliquid oꝑe¬
tur extendit: nisi quia non continuo
fit quod dixerit: Si aũ tanta potesta¬
te p̃ualeret. ut sine ullo motu corpis sui
iħc dei patris unigenitus filius. sicut
non est paterni corꝑis membrum ita
non ẽ cogitabile uel sonabile ac transi¬
torium uerbum: quia cum omnia ꝑ ip¬
sum facta sunt. deus erat uerbum. cũ
ergo audimus brachium dei patrics
eẽ deum filium: non nobis obstrepat
consuetudo carnalis: s quantum illo
don ante possumus. dei uirtutẽ et dei
sapientiam cogitemus ꝑ quam facta
sunt omnia. Tale quippe brachium
nec porrectum extenditur: nec collec¬
tum contrahitur: Non est enim ipse qui
pater. s unum sunt ipse et pater. et e¬

Expanded text:
membrum corporis haereat, sed quia ommembrum corporis haereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium, per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per verbum operatus est mundum . Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui  Dei Patris Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et ae
Abbreviated transcription (Latin):
RENUNCIATA DÑS
xp̃c passione sua et
morte fructuosa in
exaltatione crucis. ubi
dixit se omnia tractu¬
rum eẽ post se: cum
intellexissent iudei.
quod de sua morte di¬
xisset. et ꝓposuissent ei questionẽ.
quomodo diceret se eẽ moriturũ.
cum ex lege audierint quod xp̃c
maneat in eternum. hortatus est
eos ut dum adhuc modicum lum̃
in eis eet̃. quo xp̃m eternum eẽ di-¬
dicissent. ambularent ut dotum disce¬
rent. ne comprehenderentur a tenebriᷤ.
et cum hec eet̾ loquutus abiit et abscõ¬
dit se ab eis. hec in suꝑiorib dnĩcis
lectionib uerbisq didicistis. demnde
intulit euangelista unde hodiernũ
capitulum recitatum ẽ: et ait. Cum aũ
tanta signa fecisset coram eis. non cre¬
debant in cum:. ut sermꝰ ysaie ꝓpħe
impleretur. quem dixit dnẽ quis cre
reuelatum est: Ubisatis ostendit bra¬
chium diĩ ipsum filiũ dei nũcupatũ.
non quod deus pater figura determi-¬
netur carnis humane. eiq filius tãꝗͣ.

Expanded text:
enuntiata Dominus Christus passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint quod Christus manet in aeternum; hortatus est eos, ut dum adhuc modicum lumen in eis esset, quo Christum aeternum esse didicissent, ambularent, ut totum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem direvelatum est? « ubi satis ostendit brachium Domini, ipsum Dei Filium nuncupatum; non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt credere. quod pecatum est
hominis non facientis quod non potest
facere: Si autem non credendo pecca¬
uerunt: potuerunt ergo credere. et
nonfecerunt. Si ergo potuerunt cre
quomodo dicit ysaias. euangelium.
ꝓpt̾ea non poterant credere quia ite¬
rum dixit ysaias. excecauit oculos
eoꝵ et indurauit cor eoꝵ. ut quod est
grauius ad eum referatur causa quia
non crediderunt. quandoquidem ip¬
se excecauit oculos eoꝵ et indurauit
cor eoꝵ: Non enim saltem hoc de dia¬
bolo dicitur s de deo: quod ipsa ꝓpħi-¬
ca scriptura testat᷑. Nam si arbitrem᷑
hoc dictum de diabolo. quod exceca¬
uit oculos eoꝵ et cor indurauit: labo¬
randum ẽ quomodo illoꝵ culpam.
quia non crediderunt possimus osten¬
dere. de quib dicitur non poterant
credere. demnde quid respondebimus
de alio ipsius ꝓpħe testimonio. quod
posuit apłs paulus dicens. quod que-¬
rebat isr ł hoc nõ ẽ consequtus. electio¬

Expanded text:
tuerunt credere, quod peccatum est hominis non facientis quod non potest facere? si autem non credendo peccaverunt, potuerunt ergo credere, et non fecerunt. Si ergo potuerunt, quomodo dicit Evangelium, Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, quandoquidem ipse excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est conse
Abbreviated transcription (Latin):
qon sulurs. mabonum facere uolũ¬
Mrot sonphiberent. E hioc faeturi p̃¬
uiaernais abeo qui nouit quid sit essq
aunt questionem. Adiungit enim et
dicit.: ꝓpt̾ea non poterant credere: quia
iterum dicit ysaias. Ex cecauit oculos

Expanded text:
num facere voluissent, non prohiberentur; et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque ciunt quaestionem: adjungit enim, et dicit, Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: E
Abbreviated transcription (Latin):
et abscondit se ab eis. Non ab eis qui
credere et diligere ceꝑant. non ab eis
qui cum ramis palmarum et laudib
obuiam uenerant: s ab eis qui uide¬
bant et inuidebant. quia nec uide¬
bant. s in lapidem illum cecitate of¬
fendebant. Cum autem se abscondit
iħc ab eis qui illum occidere cupie¬
bat. quod sepe ꝓpter obliuionem cõ¬
monendi estis: nr̃e infirmitati consu¬
luit. non nsue potestati derogauit.

Expanded text:
et abscondit se ab eis. Non ab eis qui et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offendebant. CJesus ab eis, qui illum occidere cupiebant quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
fusa sapientia: s stimulata conscientia
dixit ergo eis iħc. Adhuc modicum lun
in uobis est. Hinc est quod intelligida
quia xpẽ manet in eternum. ergoa ner
xiiesifisurum quo redimat. et as¬
cesitin in sublimia quo ꝑducat.
tencis autem uos comprehendent:
s ensusto credideritis xp̃i eternitatẽ.
csegetis ineo mortis humilitatem
quiambulat in tenebris: uescit qͦ
sadit Sic potest offendere in lapidẽ
oftnsionis et petram scandali. quod
fuit dns cecis iudeis: sicut credentib
lapis quem reꝓbauerunt edificantes
factus est in cãput anguli. hinc dedig¬
nati sunt credere in xpm̃: quia eoꝵ
impietas contempsit mortuum. irrisit
occisum: et ipsa erat mors grani mul¬
tiplicandi: et exaltatio trahentis post
se omnia. dum lucem inquit habetis
credite inlucem: ut filii lucis sitis: Cum
aliquod ueri auditum habetis. credite
in ueritatem. ut renascamini in ueri-¬
tatem. hec loquutus est iħe et abiit.

Expanded text:
fusa sapientia, sed stimulata conscientia. fusa sapientia, sed stimulata conscientia. 13. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec locutus est Jesus, et abiit,
Abbreviated transcription (Latin):
xpc̃ manet in eternum Et quomodo
tu dicis oportet exaltari filium homi¬
nif: Quis est iste filius hominise Me¬
moriter tenuerunt: quod dris dicebat
assidue filium hominis se eẽ. Nam hoc
loconon ait si exaltatus fuerit a terra
filius hominis: s suꝑius dixerat quod
hesterno die lectum atq tractatum ẽ.
quando nunciati sunt gentiles ili qui
eum uidere cupiebant: uenit hora ut
głificetur filius hominis. Hocitaq isti
animo retinentes. et quod nunc ait. cũ
exaltatus fuero a terra mortem crucis
intelligentes: quesierunt ab illo et dixe-¬
runt. Nos audiuimus ex lege: quia xp̃e
manet in eternũ. et quomodo tu dicis
exaltari oportet filium hominis: Quis
est iste filius hominis: Sienĩ xp̃c ẽ. inqui¬
unt: manet in eternũ. Si manet in et̾¬
num quomodo exaltabitur a terra: id
est quomodo crucis passione morietur:
hoc enim eum dixisse intelligebant:
quod facere cogitabant. Non eis ergoi̾¬
borum istorum obscuritatẽ apꝑuit in¬

Expanded text:
in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gentiles illi, qui eum videre cupiebant. Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex Lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit in
Abbreviated transcription (Latin):
mundus crucifixus ẽ. et ego mundo
Adhoc enim et ipse dnis crucem suan
ubi eum dementia supbe impietatar
irrisit. in eoꝵ qui in illum sut̃ credentes
frontib fixit. ubi est quodã modo sebto
uerecundie: ut de nomine eis sidee
non erubescat. et magis dei głam qui
hominum diligat:¬

Expanded text:
mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diliga
Abbreviated transcription (Latin):
inquit iudicium ẽ mundi. Quid ergo
expectandum ẽ. in fine scłi: S infine
quod expectatur iudiciũ erit iudicã¬
dorum uiuorum atq mortuorum.
iudicium erit p̃mitiꝵ penarumq
eternarum. Quale ergo nunc iudici¬
um ẽ. iam in suꝑiorib lectionib quan¬
tum potui comonui caritatem urãm
dixit etiam iudicium. non dampna¬
tioris. s discretionis: unde scriptũ
est. Iudica me deus et discerne causã
meam de gente non scã. Multa sunt
autem iudicia dei. unde
dicitur
in psalmo. iudicia tua
multa abissus. dicit etiã
Oaltitudo diuiciarũ sa¬
pien

Expanded text:
inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua multa . Dicit etiam O altitudo divitiarum sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tam multitudinem pauit. cum uen-¬
tis et fluctib imꝑauit: cum mortuos
suscitauit. et iterum clarificabo cum
resurget a mortuis. cum mors ei ultͣ
non dñabitur. cum exaltabitur suꝑ
celos deus. et suꝑ omẽm terram gła
cus. Turba ergo que stabat et audie-¬
rat: dicebat tonitruũ factũ eẽ Alii dice-¬
bant: angelus ei loquutus ẽ. Respon-¬
dit iħc et dixit eis. Non ꝓpter me
uox hec uenit: s ꝓpter uos. Hic osten¬
dit illa uoce iron sibi indicatum qͥ
iamsciebat: s eis quib indicari opor-¬
tebat. Sicut audem illa uox. non ꝓpt̃
eum s ꝓpter alios diuinitate facta ẽ.
sic anima eius non ꝓpter eium.s ꝓp

Expanded text:
tam multitudinem pavit , cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit . Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis , cum mors ei ultra non dominabitur , cum exaltabitur super coelos Deus, et super omnem terram gloria ejus . Turba ergo quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum factum esse. Alii dicebant: Angelus ei locutus edit Jesus et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. » Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, quod idem jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox, non propter eum, sed propter illos in Divinitate facta est, sic anima ejus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ppascha dimitti: Quod eum ualde uo¬
luisse manifestum est. A uelli tamen
ex eius corde non potuit iħm regem
eẽ iudeorum. tamquã hoc ibi sicut
in ticulo ipsa ueritas fixerit. de qua
quid eẽt interrogauit. S hoc audito.
clamauerunt rursum omnes dicentes.
Non hunc: s barabban Erat autem ba-¬
rabbas latro. Non rep̃hendimus o ui¬
dei. quod ꝑ pascha. liberatis nocentẽ:
s quod occiditis nnocentem. Quod tañ
nisifieret. uerum pascha non fieret.S
umbra ueritatis auideis errantib tene¬
batur. et mirabili dispensatione diuine
sapientie. phomines fallaces. eiusdẽ
umbre ueritas implehatur: quia ut ue¬
rum pascha fieret. xp̃c uelut ouis ĩmola¬
batur. hinc ea qisequuntur. que iniurio¬
sa xp̃o pilatꝰ et cohors eius ingessit: s alia
disputatione tractanda sunt. NI

Expanded text:
per Pascha dimitti; quod eum valde voper Pascha dimitti; quod eum valde voluisse manifestum est, Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum regem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, sicut in titulo, ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda
Abbreviated transcription (Latin):
t audiant ueritati. et credant in¬
e titem ex ipsa ueritate donatur. nul
uepal dubio p̾cedentib meritis. ne
ii os sit gr̃ã. Si enim dixisset omĩs
ialt meam uocem ex ueritate est. ideo
ditus ex ueritate putaret᷑ qui obtem¬
perat ueritati Nõ aũ hoc ait. ẜ ait. Omĩs
quiester ueritate: audit ieam uocem:
ax ꝑ hoc non ideo ẽ ex ueritate. quia
euis audit uocem. s ideo audit quia
er ueritate est. id ẽ quia hoc illi donũ
erueritate collatum ẽ. Quod quid ẽ
ritas: Nec expectauit audire respon¬
sum: s cum hoc dixisset. iterum exiit
ad iudeos. et dixit eis. Nullam inuenio¬
i eo causam. Est autem consuetudo
uob̾. ut unum dimittam uob̃ in pas¬
cha. Wultis gͦ dimittam uob̃ regem
iideorum: Credocum dixisset pilatꝰ
quid est ueritas. in mentem illi uenis¬
se continuo consuetudinem iudeorũ:
qua solebat eis dimitti unus in pascha
et ideo non expectauit ut responde¬
ret ihe. quid est ueritas: ne mora fieret
cum recoluisset morem. quo posset eis

Expanded text:
t credant, ex ipsa Veritate praestatur, nullis proculdubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit vocem meam ex veritate est: ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati: non autem hoc ait; sed ait, Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem; sed ideo audit, quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est ritas? Nec exspectavit audire responsum; sed cum hoc dixisset, iterum exivit ad Judusam. Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo cum dixisset Pilatus, Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimitti unus in Pascha: et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis
Abbreviated transcription (Latin):
potest quod pilatus scripsit: corrũpi
potest. quod ueritas dixit: S iudõꝵ
tantum rer. xp̃c est an et gentiuma
mo et gentium. Cum enim dixssa
in ꝓpħia ego autem constitutus sin
rex abeo suꝑ syon montẽ scm̃ eu

Expanded text:
potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod Veritas dixit? Sed Judaeorum tantum rex Christus est, an et gentium? Imo et gentium. Cum enim dixisset in prophetia, Ego autem constitutus sum Rex ab eo super Sion, montem sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
lege głiantes. greca ꝓpter gentium sa¬
pientes: latina ꝓpter romanos. mul-¬
tis ac pene omĩb iam tunc gentibus
imperantes. Dicebant ergo pilato:
pontifices iudeorum. Noli scribere rex
iudcorum: s quia ipse dixit rex sum
iudeorum. Respondit pilatꝰ. Quod
scripsi scripsi. Oineffabilem uim di¬
uine oꝑationis. etiam in cordib ignoran¬
tium. Nonne occulta uox quedam pi-¬
lato intꝰ quodam si dici potest. clamo¬
so silentio ꝑsonabat. quod tanto añ
in psalmorum litteris ꝓpħatum ẽ
Ne corrumpas tituli inscriptionẽ: Ecce
tituli inscriptionem non corrupit: qđ
scripsit scripsit. S etiam pontifices
qui hoc corrumpi uolebant quid di¬
dicebant: Noli scribere inquiunt rex
iudeoꝵ: s quia ipse dixit rex sum iu¬
deorum. Quid loquimini insani. quid
fieri contradicitis. quod mutare nul¬
lo modo potestis: Numquid enim
ꝓpt̾ea non erit uerum. quia iħc ait
rex sum iudeorũ: Si corrumpi non

Expanded text:
Dei gloriantes; Graeca propter gentium saDei gloriantes; Graeca propter gentium sapientes; Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere: Rex Judaeorum, sed quia ipse dixit: Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamoso silentio personabat quod tanto ante in Psalmorum litteris prophetatum est: Ne corrumpas tituli inscriptionem? Ecce tituli inscriptionem non corrumpit. Quod scripsit, scripsit; sed etiam pontifices qui hoc corrumpi volebant, qui dicebant: Noli scribere, inquiunt, Rex Judaeorum, sed quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquimini, insani? Quid fieri contradicitis, quod mutare nullo puncto potestis? Nunquid enim propterea non erit verum quia Jesus ait: Rex sum Judaeorum? Si corrumpi non
Abbreviated transcription (Latin):
lantem lignum ad semet ip̃sum figen¬
dum: quod fixurus fuerat etiam in
frontib regum. in eo sꝑnendus oculis
impiorum. in quo erant gloriatura
corda scõrum. Dicturo enim paulo mͥ
gestans humero. cõmendabat: et lucer¬
ne arsure. que sub modio ponenda nõ
erat. candelabrum ferebat. Baiulans
ergo sͥ crucem. exiit in eum qui dicitur
caluarie locum. hebraice golgota. ubi eũ
crucifixerunt: et cum eo alios duos hic̃
et hinc mediũ autem iħm. Isti duo
latrones erant. sicut aliorum euange¬
listarum narratione didicimus: cũm
est xp̃c. de quo p̾missa dixerat ꝓpħia
et inter iniquos deputatus ẽ. Scrip
it suꝑ crucem. Erat autem scriptum
iħc nazarenus rex iudeorum. Nunc
gͦ titulum multi legerunt iudeorum.
quia ꝓpe ciuitatem erat locus ubi cru¬
cifixus est iħc. Et erat scriptum. hebrai¬
ce. grece. et latine. rex iudeorum: he
quippe tres linguȩ: ibi p̃ceteris enu¬
nebant: hebrea ꝓpter iudeos in dei

Expanded text:
lantem lignum ad semetipsum figenlantem lignum ad semetipsum figendum, quod fixurus fuerat etiam in frontibus regum: in eo spernendus oculis impiorum, in quo erant gloriatura corda sanctorum. Dicturo enim Paulo, Migestans humero commendabat; et lucernae arsurae quae sub modio ponenda non erat, candelabrum ferebat . Bajulans ergo sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, hebraice Golgotha: ubi eum crucifixerunt; et cumet hinc, medium autem Jesum. Isti duo latrones erant, sicut aliorum evangelistarum narratione didicimus, cum qest Christus, de quo praemissa dixerat prophetia: Et inter iniquos deputatus est . VERSit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus rex Judaeorum. Hunc ergo tituluquia prope civitatem erat locus ubi crucifixus est Jesus; et scriptum Hebraice, Grece et Latine: Rex Judaeorum. Hae quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea propter Judaeos in lege
Abbreviated transcription (Latin):
difficilis questionis. eligat quisq quã
uolet. Melius autẽ quid eligat iudica¬
bit: qui de consensu euangelistarum
que oꝑosissime disputata sunt legerit.
Qđ si et alie solutiones eius potuerit
inueniri: cumulatius euangelice ueri¬
tatis constantia defendet᷑: aduersus
calumpnias infidelis atq impie uani¬
tatis. Nunc ad narrationem ioħis euan¬
geliste post ista breuit᷑ tractata redea¬
mus. Susceꝑunt autem inquit iħm
et eduxerunt. Et baiulans sibi crucẽ.
exiit in eum qui dicitur caluarie locũ
hebraice golgota: ubi eum crucifixerut̃
Ibat ergo ad locum ubi fuerat crucifi¬
gendus: portans crucem suam iħc.
Grande spectaculum. S si spectat
impietas: grande ludibrium si pietas.
grande mysterium. Si spectet im¬
pietas. grande ignominie documen¬
tum: si pietas. grande fidei munimen¬
tum. Si spectet impietas. ridet regẽ
ꝓuirga regni: lignum sui portare
supplicii si pietas. uidet regem baui¬

Expanded text:
difficilis quaestionis, eligat quisque quam difficilis quaestionis, eligat quisque quam volet Melius autem quid eligat judicabit, qui de Consensu Evangelistarum quae operosissime disputata sunt, legerit . Quod si et aliae solutiones ejus potuerint inveniri, cumulatius evangelicae veritatis constantia defendetur adversus calumnias infidelis atque impiae vanitatis. Nunc ad narrationem Joannis evangelistae post ista breviter tractata redeamus. 3. Susceperunt autem, inquit, Jesum, et eduxerunt: et bajulans sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, hebraice Golgotha, ubi crucifixerunt eum. Ibat ergo ad locum ubi fuerat crucifigendus, portans crucem suam Jesus. Grande spectaculum: sed si spectet impietas, grande ludibrium; si pietas, grande mysterium: si spectet impietas, grande ignominiae documentum; si pietas, grande fidei munimentum: si spectet impietas, ridet regem pro virga regni lignum sui portare supplicii; si pietas, videt regem baju
Abbreviated transcription (Latin):
reus ẽ mortis: cum adhuc in domo pon¬
tificis audiretur. Unde congruenter ac¬
cipitur. inde cepisse p̃ꝑationem ueri
paschȩ. cuius umbra erat pascha iudeoꝵ.
id est imolationis xpi ex quo a sacer¬
dotib p̃nunciatus est immoland.
ꝓfecto abea noctis hora quã & tunc¬
nona fuisse conicit᷑. usq ad horam
diei terciam. qua crucifixum ẽẽ. xp̃m
marcus euangelista testatur: sex hore
sunt. Tres nocturne: et tres diurne.
Unde in hac parasceue pasche. id est
p̃ꝑatione ĩmolationis xpi. que abhora
noctis nona cepta erat. quasi sexta age¬
batur hora. id est ꝑacta quinta. iam̃
serta currere poterat quando pilatꝰ
tribunal ascendit. Adhuc enim erat
ipsa p̃ꝑatio. que abhora noctis non a
cepat. donec fieret que p̃ꝑabatur. xpi¬
tercia. non p̃ꝑationis s diei. eadẽq sexta.
non diei s p̃ꝑationis. sex utiq hous .a
noctis nona. usq ad dici terciam cõputa¬
tis. harum duarum solutionum istrꝰ

Expanded text:
Reus est mortis, cum adhuc in domo ponReus est mortis, cum adhuc in domo pontificis audiretur; unde congruenter accipitur inde coepisse praeparationem veri Paschae, cujus umbra erat pascha Judaeorum, id est, immolationis Christi, ex quo a sacerdotibus praenuntiatus est immolandus, profecto ab ea noctis hora, quae nona fuisse convincitur, usque ad horam diei tertiam, qua crucifixum esse Christum Marcus evangelista testatur, sex horae sunt, tres nocturnae, tres diurnae. Unde in hac Parasceve paschae, id est, praeparatione immolationis Christi, quae ab hora noctis nona coepta erat, quasi sexta agebatur hora; id est, peracta quinta, jam sexta currere coeperat, quando Pilatus tribunal ascendit. Adhuc enim erat ipsa praeparatio, quae ab hora noctis nona coeperat, donec fieret quae praeparabatur m, non praeparationis, sed diei; eademque sexta non diei, sed praeparationis, sex utique horis a noctis nona usque ad diei tertiam computatis. Harum duarum solutionum istius
Abbreviated transcription (Latin):
ea hora qua xp̃c a militib crucifixus
ẽ. que agi serta iam ceꝑat. terciam po¬
tius horam recordatus expressit qua
hora intelliguntur. apud pilatum cla¬
mare potuisse crucifige crucifige. il
non illi tantum repꝑiant̃ crucifixisse
ih̾in. id ẽ miltes qui euor ligiresent u
hor Suspenderunt. uerum etiam iu¬
dei qui ut crucifigeretur hora tereia
cdamauerunt. Est et alia huius solutio
questionis: ut non hic accipiatur hora
serta idici. quia nec ioħs ait. erat autẽ
hora diei quasi sexta. aut hora quasi
sexta s aiterat aũ parasceue pasche hora.
quasi sexta. parasceue autem latine p̃¬
paratio est. s ideo uerbo greco libentiꝰ
utuntur iudei in huiusmodi obserua¬
tionib: etiam qui magis latine quã.
grece loquuntur. E rat gͦ p̃ꝑatio pasche:
pascha uero nr̃m. sicut dicit apłs. ĩmo¬
siabhora noctis nona cõputemnus: tuc̃
enim uidentur principes sacerdotũ.
ꝓnunciasse dnĩ ĩmolationẽ dicentec

Expanded text:
ea hora, qua Christus a militibus crucifixus ea hora, qua Christus a militibus crucifixus est, quae agi sexta jam coeperat, tertiam potius horam recordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige: ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt; verum etiam Judaei, qui ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. 2. Est et alia hujus solutio quaestionis, ut non hic accipiatur hora sexta diei, quia nec Joannes ait, Erat autem hora diei quasi sexta, aut hora quasi sexta; sed ait, Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta . Parasceve autem latine Praeparatio est: sed isto verbo graeco libentius utuntur Judaei in hujusmodi observationibus, etiam qui magis latine quam graece loquuntur. Erat ergo praeparatio Paschae. Pascha vero nostrum, sicut dicit Apostolus, immocomputemus tunc enim videntur principes sacerdotum praenuntiasse Domini immolationem, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
TDcant e atq dampnante pila¬
to. ꝓtribunali dominum iħn
xp̃m. hora quasi sexta. suscepunt
et eduxerunt: Et baiulans sbi
crucem exiit in eum quidicitur
caluarie locus. hebraice golgo¬
ta ubi eum crucifixerunt. Quid
est ergo quod marcus euangelista
dicit. erat autem hora tercia et cru¬
cifixerunt eum: nisi quia hora tercia
crucifirus ẽ dominus linguis iudeos
hora sexta manib militum: Ut intel¬
ligamus horam quintam iam fuisse
transactam. et aliquid de serta iam¬
ceptum quando sedit ꝓ tribunali pi¬
latus: que dicta ẽa ioħe hora quasi ser¬
ta. Et cum duceretur. et lignocum duo¬
bus latronib configeretur. et nixta eiꝰ
crucem gererentur que gesta narrant᷑.
hora serta integra compleret᷑. Ex qua
horausq ad nonã sole obscurato tenebras factas
tum euangelistarum mathei marci et
luce contestatur auctoritas. S quoniã
iudei facinus int̾fecti xp̃ia se in roma¬
nos id est in pilatum et eius milites
transferre conati sunt: ꝓpt̾ea marcus

Expanded text:
cante atque damnante Pilato pro tribunali, Dominum Jesum Christum hora quasi sexta susceperunt, et eduxerunt. Et bajulans sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, hebraice Golgotha, ubi crucifixerunt eum. Quid est ergo quod Marcus evangelista dicit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum ; nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, et aliquid de sexta coeptum quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est a Joanne hora quasi sexta: et cum duceretur, et ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta ejus crucem gererentur quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur; ex qua hora usque ad nonam sole obscurato, tenebras factas trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas . Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, in Pilatum et ejus milites transferre conati sunt; propterea Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
tis omnib que ante mor¬
tem suam ꝑagi oportere
p̃sciebat. quando uolu¬
it tradidit spm̃: que deinde sequu-¬
ta siñt. euangelista narrante ui¬
deamus. Iudei ergo inquit quoniã
parasceue erat. ut non remanerẽt
in cruce corꝑa. sabbato. erat enim
magnus ille dies sabbati : rogauerut̃¬
pilatum ut frangerent᷑ eorũ crura et
tollerent᷑. Non crura tollerentur. s hii
quib ideo frangebant᷑. ut morerent᷑
et auferrent᷑ ex ligno. ne pendentes
in erucib magnum diem festũ sui diu-¬
turni cruciatꝰ horrore fedarent. heng¬

Expanded text:
tis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sunt, Evangelista narrante videamus. « Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora sabbato erat enim magnus dies Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, et auferrentur ex ligno: ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. VE
Abbreviated transcription (Latin):
ldicuntur. latine sunt nuncii. isto modo.
rpi euangelium ueluta capite usq ad pe¬
des. ab mitio usq in finem. significabat᷑̃¬
r̃ nunciandum: dicunt ei illi. Mulier
quid ploras: dicit eis. Quia tulerunt do¬
minum meum et nescio ubi posuerunt
cum aAngeli lacrimas ꝓhibebant. ubi qͥd
aliud quam futurũ quodãmͦ gaudium
nunciabant: Ita enim dixerunt quid plo¬
ras: ac si dicerent plorare noli. At illa eospu
tans interrogasse nescientes: causas ꝓdidit
lacrimarum. Quia tulerunt inquit domi¬
num meum. Dominum suum uocans do¬
mini sui corpus exanime .a. toto partem
significans: sicut omnes confitemur iħm
quod utiq simul est. et uerbum & uani¬
ma et caro. crucifixum tamen et sepultum.
cum sola eius sepulta sit caro. Et nescio in¬
quit ubi posuerunt eum. Hȩc erat causa
maior̾ doloris: quia nesciebat quo iret. ad con¬
solandum dolorem. S hora iam uenerat.
qua id quod nunciatum quodãmodo fue¬

Expanded text:
li dicuntur, latine sunt nuntii, isto modo li dicuntur, latine sunt nuntii, isto modo Christi Evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque in finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posueruut eum. Angeli lacrymas prohibebant: ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt, Quid ploras? ac si tans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, inquit, Dominum meum. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem significans: sicut omnes confitentur Jesquod utique est simul et Verbum et anima et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fue