comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona gradum adicit. Ecce in hiis breuib ubis
aꝑte ostendit᷑ tales gradꝰ quales isti compntã.
ñ tañtũ usq ad ui. ult̾iores gradus nu̾ando
eẽ dec̃nat. ubi enim ult̾iores gradis aꝑte id¬
tat. ñ sex tantum ẽẽ gradus. s sex fiuitis adħ
ẽẽ alios nũandos. Ut gͦ u̾idice leges sint: ⁊ ue¬
races suit canones: dicamus hoc qd̾ u̾itas ħt .s¬

Expanded text:
 gradum adjicit. Ecce in his brevibus verbis aperte ostenditur, tales gradus, quales isti computant,  cum ultra sex ulteriores gradus numerandos esse decernat. Ubi enim ait ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod veritas
Abbreviated transcription (Latin):
pos mat̃cera est matus soror. Consobrinus ⁊sob̾na.
quidam reste consobrinos eos ꝓprie putant dici qͥ¬
ee duab sororib ꝓgn̾ant᷑ quasi couidrorinos. eos
enes uoari. Si aut ex ouob fr̃ib fuie nascerent co
pores patrueles applłant᷑. At eos qui ex fratre ⁊ sc
sobnum te applłant ñ fuerit tua amita. Itẽ anu¬
trios. sentirto supͣ. atauus atauia. Infra. abur

Expanded text:
 matertera magna avi soror. Consobrinus et consobrina, Quidam tamen consobrinos eos ex duabus sororibus progenerantur, quasi consororinos: eos eles vocari. Si autem ex duobus fratribus filiae nascerentur, sorores patrueles appellantur. At eos qui ex fratre et sosobrinum te appellant; si fuerit tua amita. Item amitinos. Quinto gradu supra atavus, atavia. Infra
Abbreviated transcription (Latin):
munat᷑ scd̾m canones in. uuͦ. gradu. Utͣq em̃
compirtatio sicut suꝑius diximus uno fino cor¬
cludit᷑. Namq duos gradus legales: unũgͣdũ
filii fratrum qui illic nu̾ant᷑ in .iiii. hic compl¬
tant᷑ in .ii. Nepotes uͦ qui ibi computant᷑ in .ui
istic nu̾ant᷑ in .iii. Sic deinceps qui in legib sai

Expanded text:
minatur secundum canones in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scr
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuifidelitate remanserat sicbseqt᷑. quid ecclła
ee hiu̾modi facẽ oełeat. S dubium ñ est tales pͦcn
in fie unum fadi sunt si contiu̾e nolu̾nt imoipͥ
resue debere. ac denuo. ac denuo xͥana deuotione cp̃¬
uenite ad p̾oris matrimonii qd̾ ñ sine creatori n¬
suudem suierant debtum ꝑsoluend̾. Hoc etiam
seuat᷑: itrum eccła colitare debeat. ut postꝰtidẽ
sue ptam simui maneant qui in insidsiate pos¬
i male undi fuerint.s eadem grã int̾ueniente
ma ꝓmaneant qui extra fidem ꝓp̃i male socia
srorunt. Dehiis etiam qui Iotest quina indẽe¬
las constituti cagnatas suas ducunt. alte
llas quascumq qu̾ib sege xana. idciari non.
petant st fer te simui ambo ad fidem ueniant
utrum eccła hiumodi copłam toleraie poiltti
Ret lia ntio hic est quia bapti gra cuipam de¬
let ũ naturam. In baptismo qd̾ gͦñis est m natã
scĩficit̃ qd̃ criminis est in cuiꝑa exciicat᷑. ͥ peca¬

Expanded text:
qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si continere noluerint in ipsum redire debere, ac denuo Christiana devotione convenire ad prioris matrimonii quod non sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam sequatur, utrum Ecclesia tolerare debeat ut, post fidem susceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia intervenientmaneant, qui extra fidem Christi male sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas suas ducunt, aut alias quascunque quibus lege Christiana sociari non poterant, si forte simul ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia culpam delet, non naturam. In baptismo quod generis est in natura sanctificatur, quod criminis est in culpa excusatur. P
Abbreviated transcription (Latin):
matias suñ. ⁊ soror. Quarto gradu uemutit
supi abarus. ab auiã. Insta: abneros ab naptii. ex
obliq̃ fiatus. ⁊ idioris nepos neptis. Patruest so
accresst pattruis magnus amita magna .l. ati
patni frat̃ sororꝙ. Aiuincls magniꝰ mattera ma¬
gna i auiẽ tam pat̾ne. qmͣ mat̾ne frat̃ ⁊⁊ soxor¬

Expanded text:
matris frater et soror. Quarto gradu ueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abneptis: ex obliquo fratris et sororis nepos neptis, frater patruelis soradcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni frater et soror: auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae quam mat
Abbreviated transcription (Latin):
debet qui in gr̃a ⁊ bñficio ante ire non potuit. Nõ
gͥ illum audias contra me. ñ illum seqͣris in eo qd̾
mͥ displicet. nicħ illi debes nisi p̃p me a quo nich
acciꝑe potuisses. nisi datum fuisset a me. Hoc di¬
co hic intendite. Si qnͣdo tale aliquid contig̾it
siue pat̾. siue mat̃. siue frat̃. siue soror. siue uxor
siue filii. adhuc amplius dico etiam si aĩa nr̃a a
ũtere uolu̾it nos a deo nr̃o: nõ debemꝰ illam au¬
dire. nec ad illam uitend̾e neq sequi desid̾ia illiꝰ.
Cungłm nobis clamat. Qui ñ dimiserit. pr̃em
aut mr̃em. fr̃es aut uxores sdeores. ⁊ filios. ad¬
huc aũt ⁊ aĩam suam p̃p me: ñ est me dignus.
Omnus pietas illic impietas est ubi ad hoc pius
sis. ut impiuuis efficiaris. Uidete gͦ. quia contra
causam dei uulla causa stare potest. umo nec cã
etiam est que ill adu̾sat᷑. que sola ⁊ sũma ẽ.
Ad hunc modum dimisso p̃p deum: ñ est peccm

Expanded text:
debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum fuisset a me. Hoc dico: hic intendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, sive frater, sive soror, sive uxor, sive filii, adhuc amplius dico, etiam si anima nostra avertere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et filios; adhuc autem et animam suam propter me non est me dignus . Omnis pietas illic impietas est, ubi ad hoc pius sis ut impius efficiaris. Videte ergo quod contra causam Dei nulla causa stare potest; imo nec causa etiam est quae illi adversatur, quae summa et sola est. Ad hunc modum dimissio propter Deum non est peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
aim has acquiam. hor ꝑficiam. uem postine atiie¬
tire mͥ. Cooꝑare uoluntati mee. Desid̾io meo faue.
Stat deus tiis ex alt̾a parte. ⁊ dicitt᷑. E go̾ ho
adu̾sor. decestor maliciam illam. pecc̃m illud:.¬
mͥ non placet. noli assensum dare malum est. ñ
facias illud. ad me potius intende. mͥ acquiesce.
post me ueni. sectare quod suadeo. sequere quo pre¬
cedo. Clamat econt᷑ tibi pat̾ tuus. Eii quomͦ me
deseris: Ego te genui. ego in hanc uitam ꝓduxi. e
go alui ⁊ mittiui. morib ⁊ disciplina institui.
Dicit econtͣt̾ deus tuus Ille quidem te genuit᷑. s
qͣndo genuit. de meo accepit. quod tͥ dedit. Subam
de meo gn̾ans tͥ ministrauit. s uitam gn̾ato da¬
re ñ potuit. Ego quod tͥ de meo a me ministraba¬
t᷑ ꝑ alum solus uinificaui sñ ilło. Ego tͥ cedi ui¬
tam tuam dedi ⁊ mortem meam. Nonest ꝓtemor
tiuis pat̃ tuus sicut ego mortuus sum pro te.
ut tu uiueres in me. Non me in causa precede̾

Expanded text:
am, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat econtrario tibi pater tuus: Fili quomodo me deseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod tibi dedit, substantiam de meo generans tibi ministravit, sed vitam generato dare non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et mortem meam. Non est mortuus propter te pater tuus, sicut ego mortuus sum pro te, ut tu viveres in me. Non me in causa praecedere
Abbreviated transcription (Latin):
alud s non ratum: affirmauit. ¶t sinlu m
cier dirit inuiriom cͥeatoris uis mat̾moni toi¬
nere mat̾monium illic ec̃ ⁊ issre asseriuite
Soi eum p̾us nullum uis ibi siuit Ed ncc̃e esat tan¬
toꝑe excusare eos qui se ab illo iure ꝑsosuendosħͥ¬

Expanded text:
ud, sed non ratum affirmavit. Et simili modo qui dixit injuriam Creatoris jus matrimonii solvere, matrimonium illic esse et jus habere asseruit. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo sub
Abbreviated transcription (Latin):
Eutti sine cauisa om̃o negau non potun Etbete
eium uir uxori ⁊uxor uuo: ut alt̃ ab alco ñ ene¬
cestt ⁊ s̃i forte discesserit art̾. ille qui de sectt. co¬
uige tam̃ iũs ⁊ debitum inuiolatum custodiat.
Dt: est aausa dei maior adustis quam in saistodeiat¬
Tet causa. Hec cum iedit᷑. contra eam masiauedo¬

Expanded text:
sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam
Abbreviated transcription (Latin):
sgrani penitentia plectendos. Si aũ cuiges
legitimi unus. ut amb̃o ex industria feceunt
uto siluim situm de fonte suscipiant. ut discidi¬
um fiat: cale consilium damus. Si ĩnuptima¬
nere uoliuit bonum est. Sm aũt: grauis peni¬
tentia uisidiatori iniũgat᷑ ⁊ simul maneait.
isi suꝑuix̾it p̃uaricator conitigii: acerrima
uachro sacri fontis accepit ⁊ euis uxor comat᷑ a
Et. uceat ei defunto compre suo eiuis iuduam᷑
ducere in uxorem. si nlłam hñt consangnita
asapiq̾tatem. Quid enim: Nũquid ñ poslut
comungi quos nilla ꝓximitas carnalis ut in

Expanded text:
et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint ut filium suum de fonte suscipiant, ut dissidium fiat, tale consilium damus, si innupti manere voluerint bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur; et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugii, acerrima vacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunquid non possunt conjungi quos nulla proximitas car
Abbreviated transcription (Latin):
Legitimantam̃ si hu̾it ñ dimitt̾e cogat᷑ ipcorem.
Ex consilio cabillonensi. Dictum etiam nobͣ¬
est quasdam feminas desidiose. quasdam uͦ srau¬
dulent̾ ut a uiris suis sepent᷑ ꝓprios filios corã
cp̃is ad confirmand̾ tenuisse. Unde nos dignũ
duximꝰ ut si qua mulier filium suum desidia
aut fraude aliqua coram ep̃o tenu̾it ad confir¬
mandum. ꝓpt̾ fallaciam suam. aut p̃p̃ staudẽ
qͣmdiu uiuat penitentiam agat. a iuo tam̃
suo ñ seꝑetur. Ex consilio maguciensi. ao¬
De eo qd̾ int̾ragasti si ille qui filiolam suam du¬
nt uxorem.⁊ de eo qui concubuit cum matiesua¬
spũali. ⁊ de eo qui filium suum baptizauit ⁊cu
iuis uxor eum de fonte suscepit̃ ea ratõe ut di¬
cidium toniuigii feret. si postea in tali copłatõe
ꝑman̾e possent: de talib sic respondendũ est. Si
filiolam. aut cõmatrem suam sp̃ualemn aliquit
in conigio di̾t: seꝑandos eos eẽ iudicamus

Expanded text:
legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. Ex concilio Cabilonensi. Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam suam aut propter fraudem, quandiu vivat poenitentiam agat; a viro tamen suo non separetur. Ex concilio Maguntinensi. De eo quod interrogasti, si ille qui filiolam suam duxit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione ut dissidium conjugii fieret; si postea in tali copulatione permanere possent. De talibus sic respondendum est. Si filiolam aut commatrem suam spiritualem aliquis in conjugio duxerit; separandos eos esse judicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
us parentela de lege nuptiarum qistodienda est.
quia constat eos duos fuisse in carne᷑ cõmunis
illis utraq parentela ẽẽ credenda est sicut scͥptum
est. Erunt duo in carne una. Ex consilio cabillo¬
ueratione. nullus amplius comugio copulet᷑. uͥ
aũt post int̾dictum factum fu̾it iuuentum: sepa¬
ur̃a. si aliquis homo cõmãtres spuales hr̃e
ualeat. unam post alt̾am. in quo frat̾nitas tua
meminisse debet scriptum ẽẽ. Erunt duo in carne
una. Itaq cum constet. quia uir. ⁊ uxor una ca¬
ro ꝑ cõnubium efficiunt᷑. restat nĩmirum uirũ
compr̃em constitui illi mulieri cuius matͥmonio
liãt uirum illi femine ñ posse comungi ĩ copła
qͣue cõmat̾ erat eins cum qua idem una fuit
caro effectus. Idem karolo archiepiscopo. arto
quam de sacio fonte baptismatis susceꝑtt aut
cum illa quam ante ep̃m tenu̾it cum sacro cris¬
mate fu̾it uncta: fornicationis ꝑpetrau̾it scelus.

Expanded text:
ris parentela de lege nuptiarum custodienda est; ris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credenda est, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una . Ex concilio Cabilol sexta generatione nullus amplius conjugio copuletur. Ubi autem post interdictum factum fuerit inventum sepatra, si aliquis homo commatres spirituales habere valeat unam post alteram, in quo fraternitas tua meminisse debet scriptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri cujus matrimonio irco virum illi feminae non posse jungi in copula, quae commater erat ejus cum qua idem una fuerat caro effectus. Idem Carolo archiepiscopo. Si ququam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ u̾bum suum atq p̃ceptum effice̾ duo ĩ carnem
unam. ⁊ mascłm ⁊ feĩam. qui ĩnu̾am multitu¬
dinem sexus utriusq ñ destitit secum fac̾e unm.
sicut ꝑ se u̾itas dycit. Non ꝓ hiis tm̃ rego. s ꝓ eis¬
qui credituri sunt ꝑ u̾bum eorum ĩ me. ut unũ
sunt sicut tu pat ĩ me. ⁊ ego in te. ⁊ ip̃i in nob̾
unum sint. Si quis tem̃ario ausu. ⁊ sacrilego
in defuncto querit ꝓpinquitatẽ. uł sub alt̾o. uł sub
alt̾o affinitatis uocabła dissipare. ut susceptam
sobolem alt̾ius copule credens legitime socari
ꝓpuiquitati pͥoris. Hic negat dei u̾bum ualidum
eẽ uł forte. Et qui tam facile uł tam uelatt̃ q̃nt
dissolu̾e: hic ñ credit u̾bum dñi man̾e in et̃num.
Conspice t̾ram ex .iiii. locis distantib magna uit̃¬
capedine. ⁊ confectam ⁊ conclutinãtam: finge cu¬
iusc̃q sigure uł ĩmensitatis corpus uolu̾is. x
consilio matiscensi. S ane consanguinitas que¬
que in ꝓpeio uiro obseruanda est ħ nimirũ in uro¬

Expanded text:
bum suum atque praeceptum efficere duo in carnem unam, et masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dixit: Non pro his tantum rogo, sed ei credituri sunt per verbum eorum in me, ut unum sint sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolem alterius copulae credens legitime sociari propinquitatis prioris; hic negat verbum Dei validum esse vel forte. Et qui tam facile vel tam velociter quaerit dissolvere, hic non credit verbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis corpus volueris Ex concilio Matisconensi. Sane consanguinitas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest. Quod autem est in sustendando uidtu
alicitus ꝙb. horc est in q̃renda ꝓ le formcarius ut
adutt̾inus concubitus. Et qd̾ est in libo licto ĩmo¬
d̾atior appetitus: hoc est in comugib uenialis ile
oiĩo eẽ negant qd aliqñ discidiũ admit̃¬
tit. Inueniunt enim auctoritates quasdam ⁊ nba
duimarum script᷑atum a sanctis patrib prolata
quib quasi id ip̃m quib astrui uidet᷑. Dicit em̃
seatus augͦ. in libro de bono coningali. Usꝙ ados

Expanded text:
non potest. Quod autem est in sustentando victu non potest. Quod autem est in sustentando victu illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille se negant quod aliquando dissidium admittit. Inveniunt enim auctoritates quasdam et verba Scripturarum divinarum a sanctis Patribus prolata, quibus quasi idipsum videtur astrui. Dicit enim beatus Augustinus in libro De bono conjugali: Usque adeo
Abbreviated transcription (Latin):
tend̾et᷑ exemplum. Idem idem. Sicut ñ est ig
m̃itum patientie in petro qui passtis est ⁊ ĩ len
qui passus ñ estt sic ñ est impar m̃itum conti¬
qui filios gemierat. ⁊ illuis enĩ celibat᷑. ⁊ istiꝰ
conubium ꝓ tempoꝵ distributõe xp̃o militaue¬
runt. S coͦntinentiã ioħis in oꝑe. abraham inso¬
lo ħ̾itu habebat. Melior est aũt castitas celibum.
qmͣ castitas nuptiarum. quarũ abraham unam
hebat in usu: ambas in habitu. Caste enĩ coniu¬
galit̃ uixit. ẽẽ aũt castus sine conuigio potuit.
ł eẽ ñ oportuit᷑. Idem iustus qmͣuis cupiat dissol¬
ui ⁊ ẽẽ cum xp̃o tam̃ sumit aliũitum ñ cupidita¬
arum officiosum fuit. sanctis uiris. ñ libidinosũ.
Qd̃ eram est ꝙͣb ad salutem hominis: hoc est c̃¬
cubitus ad salutem gn̾is. ⁊ itttũ ñ est sũ deletati¬
one carnali que tam̃ modificata ⁊ reftenante tẽ¬
ꝑantia inusum naturalem redacta: libido ese

Expanded text:
ttenderetur exemplum. Item idem: Sicut non est impar ttenderetur exemplum. Item idem: Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum contielibatus et istius connubium, pro temporum distributione Christo militaverunt. Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cupiat dissolvi et esse cum Christo , tamen sumit alimentum non cupiditaarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et refrenante temperantia in usum naturalem redacta libido esse
Abbreviated transcription (Latin):
E hoc simłr beatus aug̃ sic ait. Antiqͥs tẽpo¬
rib cum ad huc salutis nr̃e myst̾iuim uela¬
ret᷑ iusti officio ꝓpagandi nuptias contrahebant
ñ uicti libuline. s ducti pietate qui multo faciltꝰ
continere possent ⁊ uellent. Utebant᷑ tam̃ cõiũ¬
gib ⁊ plures uni uiro hr̃e licebat. quas castiꝰ
ħabebat quam nunc unam quil istoꝵ ĩ quib
uidemus qd̃ scdm̃ ueniam concedit apłs. hale¬
bant enim eas in oꝑe gn̾andi ñ ĩ morbo desid̾n.
Idem in libro de uirginib. Antiquis iustis nõ
suit pecc̃m qd płib feminis utebant᷑. neq contͣ
nat᷑am hoc faciebant. cirm ñ lasciuiendi causa
s gignendi hoc fac̾e̾nt. neq contͣ morem quia
eo tempore ea fiebant. neq contra p̃ceptum. q
nulla lege erat ꝓhibitum. Umptũ sicut idẽ ali¬
bi testestat᷑ magis ꝑtinet ad lonum nuptiatũ
unum cum una quã cum multis copłari. quod
indicat pͥmi coniugii copula diuinitꝰ fc̃a ut ̃
conubia sumerent inicium ubi honestius e¬

Expanded text:
e hoc similiter beatus Augustinus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni viro habere licebat, quas castius habebat quam nunc unam quilibet istorum in quibus videmus, quod secundum veniam concedit Apostolus. Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo desiderii. Idem in libro De virginibus: Antiquis justis non fuit peccatum quod pluribus feminis utebantur, neque contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa sed gignendi hoc facerent, neque contra morem, quia eo tempore ea fiebant, neque contra praeceptum quia nulla lege erat prohibitum. Verumtamen sicut idem alibi testatur, magis pertinet ad bonum nuptiarum unum cum una, quam cum multis copulari, quod indicat primi conjugis copula divinitus facta, ut inde connubia sumerent initium, ubi honestius a
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ filia cõpatrem matris sue aut ałuo sp̃i¬
ritati uxor eẽ non potest. In consaio tburdei
cencedit᷑ uet homo defuncto compre bio uers¬

Expanded text:
filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxo
Abbreviated transcription (Latin):
debecetne ip̃m xp̃m quod sentire nefas est: ad ulte¬
rum faciat cui uiuente uiro nubit. Et pꝰt pauca.¬
qua putant lapsarum a scõ ꝓposito lapsarum¬
fenũatum si nupserint ñ ẽẽ conuigia: ñ paruũ
malum ut a maritis seꝑent᷑ uxores. quasi adult̾e
sunt ñ uixores. Et cum uolunt eas seꝑatas redd̾e
continentie: faciunt maritos earum adulteros
ueroscum siuis uxorib uinis alt̾as duxerint. Qͣ¬
ꝓpt̃ ñ possum quidem ħre a ꝓposito meliore lap¬
sas si nupserint feminas adult̾ari. ⁊ ẽẽ ñ riugia.
s plane non dubi̾tau̾im dr̃e lapsus ⁊ ruinasa ca¬
stitate sanctiore. q̃ nouet᷑ deo: adult̃iis ẽẽ peiores.
auctorttas. ⁊ ratio euidens de qua dubitari ñ pos¬
sit. S ecce dicamꝰ ita ⁊ ita sentiamꝰ. ut lapsẽa
ꝓposito ⁊ a ꝓfessione continentie femine si nupseñt.

Expanded text:
debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adultedebet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui uiuente marito nubit. deinde cum pqua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a oposito et professione continent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ñ nubendo. tam̃ uolendo. ñ quia ip̃e imptie uł
talium dãpnande iudicant᷑ s dampnat᷑ ꝓpositi fra ᷤ.
dãpnat᷑ fracta uoti fides. dampnat᷑ non susceptio
a bono infi̾ore. s runa a bono suꝑiore. Postremo
dampnant᷑ tales ñ quia conuigalem fĩdem post̾iꝰ
ini erunt. s quia continẽtie pͥmam fidem irri¬
tam fecerunt. Et post pauᷝ ca. Oinde qui dicũt
talium nuꝑtias. ñ eẽ nuptias. s potuis adulteria:
ñ mͥ uident᷑ satis acute ac diligenter consid̾are qͥd
tate non nubunt. Hinc argum̃tant᷑ quidã dñteᷤ.
Si uiro suo uiuo que alti nubit adult̾a est sicut
ip̃e dñs in euͣngłio definiuit: niuo gͦ xp̃o cui morᷤᷤ
ult᷑ ñ dñabit᷑ que conuigium eius elegerat si hõi
nubit: ad ult̾a est. Qui ħ dñt acute quid̾ mouẽt᷑
sequat᷑ absurditas. Cum enim laudabilit̾ etiam
iuuente uiro ex eius consensu continentiã femi¬
na xp̃o uoueat. iam scdm istoꝵ rõem nulla ħ fac̾e

Expanded text:
endo. Non quia ipsae nuptiae vel talium damnandae judicentur, sed damnatur propositi fraus; damnatur fracta voti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem irritam fecerunt. Et post pauca: talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid anctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, a rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem nulla hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
hee que cum ꝓfessione continentie sponse xp̃i cõ¬
secrate sunt. Ampluis ad carnales nuptias tnͣsi¬
re ñ possunt. Et est in ista ntiq ꝓbatione non
quidem ꝑ omĩa ratio cogñs s ad aliquid siłitu¬
do conueniens qua docent᷑ sponse xp̃i. quia si ĩ tho¬
ro carnali tanta fices exigit᷑. multo maior deuo¬
tio ⁊ amor sincerior sp̃ali debet᷑. Sunt qui ħ ad
t̾corem dicta ẽẽ putant. Alii ad publicam peni
aliqũ neganda uidet᷑ ut dum peccator scd̾m dispẽ¬
sationem foris repellit. ⁊ in stantib timor tadẽ¬
di. ⁊ in iacentib humilitas resurgendi: augeat᷑.
Ego nichilabitio: ex hiis q̃ u̾itati contraria ñ
sunt. Dicat᷑ qd̾ lib dum ñ credat᷑ nisi qd̾ licet.¬

Expanded text:
e cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenialiquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur nisi q
Abbreviated transcription (Latin):
critudo religionis xͥane: ad nichilũ rediget᷑. ⁊ turpi¬
tudo magna succedet. Scdm̃ infirmitatẽ nr̃i tp̃is
loquor. Quis deinceps iit hͥabitu ut ꝓfeisione reli¬
gionis constitutꝰ stabit. si urgeri ceꝑit stimulis
carnis sue sicut natura mortalis ⁊ corruptioni
obnoxia pati consueuit. ⁊ dix̃it ei cogitatio sua ñ
pot̾is resistere tam uiolente passioni. tantis uicen
cras. aut triduo. siue .iiii. aut uiu. dieb aut ⁊̃
unius mensis. aut unius anni spatio bellum tlnĩ
deserent. ñ tͥ parcent. ñ tibi pacem dabunt. aut ie¬
quiem. Semꝑ intentionem tuam oppͥment. cagia¬
tionem tuam aũtent. ut ñ qmͣ m̃tem lib̾am aut
saltem eẽt. ut ista torm̃ta deuttare qͣm in toto ꝑ¬
re. ⁊ nichil sentire boni. uidet deus qr inuttus
pat̃is. tͣheris nolens coactus assentis. Fortassis ues¬
picies ad molentiam passionis tue ⁊ misectꝰ atꝰ¬
sui tuo ueniam dabif. pcipue cum dicat apłs.¬

Expanded text:
chritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpichritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae passioni, tantis desidecras aut triduo sive quatuor aut octo diebus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi ideserent, non tibi parcent, non tibi pacem dabunt aut requiem; semper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus pateris, nolens traheris, coactus assentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et misertus, excessui tuo dabit veniam, praecipue cum dicat Apost
Abbreviated transcription (Latin):
debere in tantum ut solui omĩo nõ possint ꝙͣuis
a cułpa oefendi ñ possunt: Ecce gͦ dicamus. quia ita
est ⁊ ita sentire ⁊ tenere oportet. ñ hñis rõem aliquã
qua infring̾e possimus aut infirmare tam euidentẽ
rõnem ⁊ auctoritatem. Tenem᷑ nc̃citate ut ita tene¬
amus ⁊ sentiamꝰ. uidete quid sequit᷑. Si hoc ꝓmul¬
gatum fuerint ⁊ audierint homĩes. quia ita tenz
eccła. quod lapsi a ꝓposito ⁊ ꝓfessione continentie
si coniugia inierint seꝑari nõ possunt. neq cogere
eos potest eccła ut ad ꝓpositum continentie si ⁊m̃¬
st̾abile aut ratum ẽẽ pot̾it. Non ordo. uł ħitus ñ de¬
niq uotum aut ꝓfessio ułla teñe pot̾unt homĩes
quin frena impudicicie laxent. ⁊ ruant in desid̾ia
sua. uł cum fastidire ceꝑint bonum in quo sunt
lib̾tatem q̃rentes. uł cum temptati fueruit forte
de malo in quo ñdum sunt ad uoluptatẽ suam ex¬
plendam festinantes. Ita dissipabit᷑ omĩs ordo ⁊ pil¬

Expanded text:
i omnino non possint, quamvis a culpa defendi non possint? Ecce ergo dicamus quod ita est, et ita sentire et tenere oportet. Non habemus rationem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae sstabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pul
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpt̾ unum aliquid confirmand̾ a sensu uni¬
u̾sorum recedant. Neq enim ꝑtem totum. s tot̃
pars sequi debet. Et si forte inueniat᷑ pars a toto
discordans. aut coaptanda est si fieri potest aut
si fieri ñ potest. abicienda. Melius enim a parte
recedit᷑ qͣm a toto. Opcimum aũt si est pars retine¬
tur ⁊ totum. Hec sunt gͦ que ad ancunt in appeoĩ a¬
tionem assertionis sue. Beatus augꝰ. in libro de ꝓ¬
fessione sanc̃te uiduitatis sic aĩt. In conuigali iũ¬
culo si pudicicia conseruat᷑: dampłiatio ñ timet᷑. s
u iuduali ⁊ nirginali continentia excellentia mu¬
neris amplioris expecit᷑. Qua expecita ⁊ electa ⁊ uo¬
ti debito oblata: iam ñ solum capessere nuptias.
s etiam si ñ nubat᷑: nub̾e uelle dampnabłe est. Nã
ut hoc demonstraret apłs ñ ait cum in deliciisege¬

Expanded text:
ter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum autem est si et pars retinetur et totum. Haec ergo sunt quae adducunt in approbationem assertionis suae. Beatus Augustinus in libro De professione sanctae viduitatis sic ait: In conjugali vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur. Sed in viduali et in virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam, si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus non ait: Cum in deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ appellent᷑. D mͥ int̾im ñ apparet qua rõne pro¬
galis ꝑtinet ut indiuidua ab utcisq soaietas qm̃¬
fuisse ꝯꝰ d̾ aliqͣndo potuit dissolui. Si emim ed¬
ab co hor coniugu ñ eẽ dicunt. quia hic ea que
ad coninigium ꝑͣtinent in coto nito int sique

Expanded text:
ntur. Sed mihi interim non apparet qua ratione posgalis pertinet, ut individua ab utrisque societas, quafuisse quod aliquando dissolvi potuit. Si enim idcirco hoc conjugium non esse dicunt, quia hoc ea quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
uri stimulis carnis sue si sciat quia licet ⁊ quia fi
potest. ⁊ saius est illis qui loc facuunt. ⁊ ñ cogit᷑
ecła ullos qui sic retro aspiciunt. ⁊ ita uiuere ⁊ceoitt
⁊ legttama censet ẽẽ coniugia illorum. Quis non
malit cum intẽptatione gram fu̾it mittie anis
pentt̾e. ⁊ qmͣlib satisfactõem exsolũe tantum ut
slui possit uoto ⁊ oꝑtione sua. ⁊ dend̾ia sualicite
adimplere: Quis gͦ dicemus: Plene attestat
audemus quia. ⁊ ił negari forte ñ potest ita hicdi¬
aum est. et hoc dictum ita intlligend ẽẽ. illa tar
rõne biis marune temporib quib homĩes ad i¬
ua ꝓni sunt: expedit ita ten̾e ⁊ ita facere. Et ad
huno mnodum fortassis si quis dr̃e uolu̾it. h̃ de alis
tempib oista ẽẽ qñ homĩes magis peccare etubesie¬
bint st ando sola etubescentia p̃uaucationis cos¬
bere potiut fluictuantes ⁊ in tẽptatione consti

Expanded text:
uri stimulis carnis suae, si sciat quod licet et quod fieri uri stimulis carnis suae, si sciat quod licet et quod fieri potest; et salus est illis qui hoc faciunt, et non cogit Ecclesia illos qui sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum in tentatione gravi fuerit, multis annis poenitere, et quamlibet satisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte non potest hic ita dictum esse et hoc dictum ita intelligendum esse, nulla tamen ratione his maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis dicere voluerit, haec de illis temporibus dicta esse quando homines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
illi ħant quia ił licet. ⁊ illi ñ hãnt quia illisn̾
ñ potest: melius est ut nubat qmͣ iutt᷑. Meluise
ut licite excipiat infirmitatem: qmͣ uicio semꝑ
urat᷑ ad ꝑassionem. Nam ip̃e dñs dicit quuipede
caꝑe apiat Ip̃e scit quia cape non possum u̾btim
lir ut continens ꝑmaneam. Qnͣdo putaui p̾se
libent̾ ꝓposui. ⁊ eadem adhuc uoluntate libeit̃
ꝑseũarem. si pati possem: s ñ ualeo tolerare estum
bullientis nature ardorem concupiscentie feruen¬
tis: stustiũe ñ posstum. Ideo facio qd̾ possum. Uado ⁊
duco uxorem. excipio infirmitatem meam dolens qͥd̾
quia a suꝑiori bono descendere cogor. s tam̃ ñ omĩno
desꝑans qͥlua ad concessa descendo. Magis uolo inferi¬
ori uono saluati. qmͣ in sũmo ꝑiclitan. Et si forteiter
pa est aliqua ꝗtua descendo: quia ꝓpositum meum
ñ teneo. ego penitentiam agam. ⁊ satisfatõne pla¬
calb deum. nich durum erit aut difficile tantũ hnc
passionem euadere possim. ⁊ mortem istam in qua¬

Expanded text:
 licet, et illi non habeant, quia illis non non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut licite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Quando putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua
Abbreviated transcription (Latin):
uera ad salutem. Et si uera sunt ad tormam sant¬
menti: ad effectum tam̃ iurtutis ⁊ gr̃e spualis u̾a
ñ sunt. Sic ⁊̃ de quał dom aliis sacram̃tis dictum et.
quia uera nĩ sut qñ ab infidelib ꝑticipant᷑. nccso¬
lum ab ifidelib. s etiam a fidelib pͥuss ⁊ pine
ꝙp̃i qd conficit scismaticꝰ ⁊̃ ttm alia auctortas
dict quia eirant qui corpus xp̃i iulu sladotis fa¬
cere putant. ⁊ ñ uitam.⁊ multa ad hũc modim
dita inuenĩt᷑. ⁊ dignirm est nt dicta scõreꝯum

Expanded text:
vera ad salutem; et si vera sunt ad formam sacravera ad salutem; et si vera sunt ad formam sacramenti, ad effectum tamen virtutis et gratiae spiritualis vera non sunt. Sic et de quibusdam aliis sacramentis dictum est, quod vera non sunt quando ab infidelibus participantur. Nec solum ab infidelibus, sed etiam a fidelibus pravis et peChristi quod conficit schismaticus. Et iterum alia auctoritas dicit quod errant qui corpus Christi verba sacerdotis facere putant, et non vitam, et multa ad hunc modum dicta inveniuntur. Et dignum est ut dicta sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non tam fidei signum est qmͣ nature ñ tam
uirtutis indicium qmͣ ꝓpagationis instrum̃¬
tum: eque fidelis ⁊ infidelis hĩe ñ potest: S bay¬
tismi inqͥunt sacram̃tum qñ uifidelis accepitũ
accepit. quia ⁊ si in alio infidelis fuit: ip̃m cam̃
sacram̃tum scd̾m rectam fidei formam accepta
Auoqͥn nisi sllud scd̾m rectam fidei formamas¬
cepisset: ñ itti accepisset sine fidelis siue ifi¬
deus fuisset Itaq quia in hoc accipiendo fideiq̃
delis uxorem p̃p̃ ꝓpagatõem filiorum duxitfid
choro tonuigali seruat. sociam diligit. ⁊ austodłi
slla uiuente ad aliam societatem non transte
qͥͣmiuis in alio infidelis sit. quia scił ñ credit. In
haec tam̃ ueq contͣfidem. neq contͣ diuinam ĩnst¬
tutionem facit. D auctoritas inqͥunt dicit eiꝰ¬
modi conugia u̾a non eẽ. ideo dicio qtua omiua
ã peet̃ fidem sunt. ⁊ si uera sunt ad spem: ñ sunt

Expanded text:
quod non tam fidei signum est quam naturae, non tam quod non tam fidei signum est quam naturae, non tam virtutis judicium quam propagationis instrumentum, aeque fidelis et infidelis habere non potest. Sed baptismi, inquiunt, sacramentum quando infidelis accepit, ideo accepit, quia etsi in alio infidelis fuit, ipsum tamen sacramentum secundum rectam fidei formam accepit. Alioquin nisi illud secundum rectam fidei formam accepisset, non utique accepisset sive fidelis sive infidelis fuisset. Itaque quia in hoc accipiendo fidei codelis uxorem propter propagationem filiorum ducit, fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia scilicet non credit, in hoc tamen neque contra fidem neque contra divinam institutionem facit. Sed auctoritas, inquiunt, dicit hujusmodi conjugia vera non esse. Ideo dicit quia omnia quae praeter fidem sunt, et si vera sunt ad speciem, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lium societatem: conuigium ñ esse qͣmius etiam¬
scd̃m modum institutionis diuine legitime ftã
siũt. Dicunt enim quia legitimum dici ñ debet
qd sine fide factum est. S mͥ int̾im ñ occurut ra¬
tio aliqua quomͦ negare possint infideliũ socie¬
tatem scd̾m diuinam institittr̃em ftãm: cõiu¬
guim ẽẽ nsi forte simssit̃ dr̃e uelint laptisim
sacram̃tum ñ ẽẽ qd̃ ħeticus dat. uł accipit qua
fidelis ñ est. neq ille qui dat. neq ille qͥ accipti.
⁊ hac ratõne contendant sacram̃ta dei nõ pos
ad infidelium ꝑticipatõem uenire. si sacrañte
conuigii hr̃e infideles ñ possunt. aut solũ cu̾¬
gii sacram̃tum tet̾is omnib excellentus eẽ d¬
cendum est. si hoc solum extra fidem ꝑticipatũ
potest. Haptismi sacram̃tum infidelis hĩe potiet¬
⁊ conugii sacram̃tum infidelis hr̃e ñ potest. s
baptismi sacram̃tum in quo sp̃alit̃ signadm fi¬
dei est infidelis hr̃e potest. ⁊ comugii sacram̃tũ

Expanded text:
lium societatem conjugium non esse, quamvis secundum modum institutionis divinae legitime facta fuerit. Dicunt enim quod legitimum dici non debet quod sine fide factum est. Sed mihi interim non occurrit ratio aliqua quomodo probare possint infidelium societatem secundum divinam institutionem factam, conjugium non esse, nisi forte similiter dicere velint baptismi sacramentum non esse; quod haereticus dat vel accipit, quia fidelis non est neque ille qui dat neque ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem venire, si sacramentum conjugii habere infideles non possunt; aut solum conjugii sacramentum caeteris omnibus excellentius esse dicendum, si hoc solum extra fidem participai sacramentum infidelis habere potest, conjugii sacramentum infidelis habere non potest; ergo baptismi sacramentum, in quo specialiter signaculum fidei est, infidelis habere potest et conjugii sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
legttum&ꝵ nom̃ potunt retinere asio est oxeus
tib uenialit̾ pectat᷑ ut uidelie si quis enfraseps¬
tinum aut sertum se aut etiam fortassus qert̃
gradum liueam ꝓ s pinqͥtatis ignorans tema¬
ret quodatudemꝰ nontam contͣ natalem siuema¬
ti quam legalem insticit̃em. qntia tont siuosan¬
sit a quinto gradu ⁊ sanguinitatis conugiaco¬
fcationem admittunt ut licite manifeste ciaut
exciusatõem hñt etiam si p̃t concessionem gno¬
ranẽ fiant. Et id cuto fortasse cũmodi qͣend utio¬
onĩo latent. ignorantia conuenientiꝰ estunent᷑
excusaei: que tam̃ manifesta facta quia men
p̃ceptõem sunt ñ debent tolerani. N yec aũte duta
suat cont illos qui putant coniugium omĩo
dici ñ posse qd̾ aliqͥndo dissoliu pototii x omĩ¬

Expanded text:
unt retinere. Aliud est de illis ubi venialiter peccatur, ut videlicet si quis infra septimum, aut sextum, aut etiam fortassis quintum gradum lineam propinquitatis ignorans temeraret, quod quidem non tam contra naturalem sive antiquam legalem institutionem, quam contra subsesit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia codo dispensationem admittunt, ut licite manifeste fiant, excusationem habent, etiam si praeter concessionem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur excusari, quae tamen manifesta facta, quia contra praeceptionem sunt, non debent tolerari. Haec autem dicta sunt contra illos qui putant conjugium omnino dici non posse quod aliquando dissolvi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
dite na utq dicere uoluit. qͦuia oriugum hr̃
reat. qd̾ hĩe debet. neq ideo tam̃ minus uerumẽ
sacram̃tum dum est qͣmuis mininsitule sitriu.
unquo est.Adhunc modum pitamꝰ quedãm comg¬
ngia uere dici posse. qͣmdu scd̾m indicium. et¬
clesse retta habent᷑ que tam̃ post inodũ eñigẽtib

Expanded text:
it, hoc utique dicere voluit, quod conjugium hoc reat quod habere debet. Neque ideo tamen minus verum est sacramentum, dum est, quamvis minus utile sit illi in quo est. Ad hunc modum putamus quaedam conjugia vere dici posse, quandiu secundum judicium Ecclesiae rata habentu
Abbreviated transcription (Latin):
unas nunum hntum coriuguim facere
lu ã minus p̃cipiti estimatc̃e  fcexco¬
in contrariam assertionem ferunt᷑. ĩ tm̃
cem facto . tonuiges ec̃ sion sacdte s ontinen¬
dam ꝓfessos nsuimos sacdotes. non monaciue
aut sacras urgines ahac lege exti piendcs psi¬

Expanded text:
nvicem habitum conjugium facere. Alii non minus praecipiti existimatioin contrariam assertionem feruntur, in tancem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum erit ut dc̃m est. nõ solum sũme unum. s
⁊ unice sũmum. ¶ Ecce ut uides qd̾ de sũmo bono
dicimꝰ in eandem ꝯseqñtiam currunt: amͣ suꝑior
ratio de diuine sub̾e unitate rõcinando inuenit.
u̾acit constat qd̃ credimus: nõ posse ẽẽ nsumũ
deum. Est itaq in illa uera ⁊ suma felicitate. ⁊ u̾e
⁊ sũme felici dumitate. est inqͣm sũma ⁊ sub̾alis
unitas. ⁊ in ip̃a unitate: uera ⁊ sũma simplici

Expanded text:
fectum erit, ut dictum est, non solum summe unum, sed et unice summum. Ecce ut vides quod de summo bono dicimus, in eamdem consequentiam currit quam superior ratio de divinae substantiae unitate ratiocinando invenit. veraciter constat quod credimus non posse esse nisi unum Deum. Est itaque in illa vera et summa felicitate et vere et summe felici divinitate; est, inquam, summa et substantialis unitas, et in ipsa unitate vera et summa simplici
Abbreviated transcription (Latin):
nis compositũ. S qd̾ ex płib cõpõitum ẽ nͣbr¬
⁊ diuisibile est. ⁊ qd̾ natiuałir est duuisibile: na¬
turalit̾ est ⁊ cõmutabile. Et ubi est cõmuta¬
bilitas nõ potest ẽẽ et̃nitas ⁊ sic nec uera felici¬
tas. s in bono qd̃ uniũsalst ꝑfc̃m est nicħ hoꝵ
deesse potest. Nam ut decet̃is taceam: ex solius
oĩpotentie consid̾atõe comiuncit᷑ nichil ꝑfc̃õnis
⁊ quod conseq̃ns est nichił horum ibi deeise po¬
tusse. Constat itaq qd̃ in illa et̃na felicitate
⁊ uere felici et̾nitate: Sic uera incõmutabłitaᷤ
Ubi aũt sũma simplicitas: ibi uera ⁊ sũma u¬
nitas. Quicquid gͦ in bono est: uere sũmeunũ
est. nec ibi aliuid ⁊ aliud ẽẽ potest. s idem ipsũ ẽ

Expanded text:
nis compositum? Sed quod ex pluribus compositum est naturnis compositum? Sed quod ex pluribus compositum est naturaliter divisibile est, et quod naturaliter est divisibile, naturaliter est et commutabile, et ubi est commutabilitas, non potest esse aeternitas, et sic nec vera felicitas. Sed in bono quod universaliter perfectum est, nihil horum deesse potest. Nam, ut de caeteris taceam, ex solius omnipotentiae consideratione convincitur nihil perfectionis, et quod consequens est, nihil horum ibi deesse potuisse. Constat itaque quia in illa aeterna felicitate, et vere felici aeternitate sit vera incommuUbi autem summa simplicitas, ibi vera et summa unitas. Quidquid ergo in summo bono est, vere et summe unum est, nec ibi aliud et aliud esse potest, sed idem ipsum est
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Alloquin si uł aliquid de qͣlicũq ꝑfo¬
ꝑfectõe sũ mepotenti deesset: qm hr̃e siposset:
Nichil aũt melius. nichil potest eẽ mauis eo:
qd̾ est plenum. ⁊ ꝑfcm̃ in om̃ib. Constat itaq
de om̃ipotenti qd ip̃e sit sũmum bonũ. ⁊ qd̃ con¬
seqs̃s est qd̾ ip̃e sit suum bonũ. Sicut enĩ suꝑio¬
rem hr̃e nõ ualet qui sup̃mum locum tenet sͦ
oĩum sũmus de suo inferiori bonus fieri uł bea¬
ti uł beari nõ ualet. Quomͦ aũt aliunde bonus
gͦ sua ip̃e sũma bonitas. ip̃e sua sũma felicit᷑as. cõ¬
stat itaq qd̾ dc̃m est ud ĩpe sit sũmũ bonũ ⁊ qd̃
ip̃m sit ułr ꝑfc̃m. Quid est enĩ b̾itudo nisibono¬
ium oĩum plenitudo atq ꝑfectio: Constat ĩqꝙ
quia bono illi sũmo. uniũsałi q ꝑfecto nicha
omĩo desit ciuus adiectione meliorari possĩt.
ñlr ꝙ ꝑfecto plenitudo est oĩumbonoꝵ: ñqͥo
illud bonum ustrꝙ̃s ꝑfectum est ex mułtic bo¬

Expanded text:
potest. Alioquin si vel aliquid de qualicunque perfectione summe potenti deesset quam habere non posset, Nihil autem melius, nihil potest esse majus eo quod est plenum et perfectum in omnibus. Constat itaque de omnipotente quod ipse sit summum bonum, et quod consequens est, quod ipse sit suum bonum. Sicut enim superiorem habere non valet qui supremum locum tenet, sic omnium summus de suo inferiori bonus fieri, vel beari non valet. Quomodo autem aliunde bonus ergo sua ipse summa bonitas, ipse sua ipse summa felicitas. Constat itaque quod dictum est, quod ipse sit summum bonum, et quod ipsum sit urum omnium plenitudo atque perfectio? Constat itaque quia bono illi summo universaliterque perfecto nihil omnino desit cujus adjectione meliorari possit. perfecto plenitudo est omnium bonorum, nunquid illud bonum usquequaque perfectum est multis bo
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ modum ati m̃suram erit. s in alt̾o. e¬
rit itaq utrõbiq una ⁊ eadem plenitudo.e¬
rit ittrobiq una indiffe̾ns ꝙ ꝑfectio. s ubidif¬
ferentia nłła est: płalitas omĩo recte dici. sscut:¬
⁊ inueniri nõ potest. Plura itaq unuũsalit᷑ ꝑfc̃ã
sicut omio non sunt. sic ⁊ omĩo eẽ nõ possunt.¬
¶ Et quidẽ sicut ⁊ añ nosdictum est. Si unũ uniu̾¬
salĩt ꝑfectum est. ad omĩa sufficit. Alioqͥn usꝙꝑqͣ¬

Expanded text:
dem modum atque mensuram erit et in altero. Erit itaque utrobique una et eadem plenitudo, erit utrobique una indifferensque perfectio. Sed ubi differentia nulla est, pluralitas omnino recte dici sive inveniri non potest. Plura itaque universaliter perfecta sicut omnino sunt, sic et omnino esse non possunt. Et quidem sicut et ante nos dictum est, si unum universaliter perfectum est ad omnia sufficit. Alioquin usq