comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendum est ꝙ ip̃a est ut memoria possit eleuare suñ recolere
in tenipe necesitatio consulento aduiuanto confortundo et
consolando intellectui suũ intelligere et uoluntati suũ uelle
ut asceutere possint at sũmũ ob̃t. ⁊eductio spei ꝑ re¬
Eo prunam speciem regule .F. querit᷑ gulam .f.¬
spes quanta est concune Et respondeicoum est qd̃
p̃a babet quantitatem magnam et couciuuaui. officium ẽi
magnum habet consolando confortanto et eleuando ahas
petentias ad sũmũ obiectim. sua quidem quantitas ind̾i
q̃uod dicenduiti est ꝙ ip̃a habet quantitatem discretam res¬
peto suor cortelatiuor cuu quib habet diferentias cuni qͥ¬
bi ciescit aut dectescit at placititi actus suos

Expanded text:
endum est, quod ipsa est, ut memoria possit eleuare suum recolere in tempore necessitatis, consulendo, adiuuando, confortando et consolando intellectui suum intelligere, et uoluntati suum uelle, ut ascendere possint ad summum obiectum. Per primam speciem regulae F quaeritur: Spes quanta est continue? Et respondendum est, quod ipsa habet quantitatem magnam et continuam; officium enim magnum habet, consolando, confortando et eleuando alias potentias ad summum obiectum. Sua quidem quantitas indiuiquod dicendum est, quod ipsa habet quantitatem discretam respectu suorum correlatiuorum, cum quibus habet differentias; cum quibus crescit aut decrescit ad placitum act
Abbreviated transcription (Latin):
amplus spes nõ est de genere suagiatue neq sensime
speciem regule .c. queritur quid est spes. Et des¬
eñdumi est ꝙ ip̃a est uirtus cui pprie competit spare.
Per sct̾am speciem .c. queritur spes quid habet in se coessenti
dendurn est ꝙ ip̃a est uirtus specialis ui aliis urtutibus et
etiam nuntius consolqus et confortaus et consuleus et hiꝰ
adhuc est in bontate bona et n ueguitudine magna et bi
et est in pmagnatiua ⁊ẏmagmabilis et in seusiria insen¬
sibibs et est in subiecto habitus indiuisibilis.
Per quartam speciem .s. queritur quit habet spes in alio ⁊¬
i espontendia est ꝙ ip̃a habet spate in recolere sicut caritas
habet amare ta uelle. et fides credere n nitelligere. at huo ho¬
bet bonura actum in bonitate et magnum in magnitudine¬
Er primani speciem .d. queritur spes deducta.

Expanded text:
t de genere imaginatiuae neque sensitiuae. regulae C quaeritur: Quid est spes? Et respondendum est, quod ipsa est uirtus, cui proprie competit sperare. Per secundam speciem regulae C quaeritur: Spes quid habet in se coessentiadendum est, quod ipsa est uirtus specialis in aliis uirtutibus; et etiam nuntium consolans et confortans et consulens, et huiusmodi. Adhuc est in bonitate bona et in magnitudine magna, et huiusmodi. Et est in imaginatiua inimaginabilis, et in sensitiua insensibilis. Et est in subiecto indiuisibilis. Per | quartam speciem regulae C quaeritur: Quid habet spes in alio? Et respondendum est, quod ipsa habet sperare in recolere; sicut caritas habet amare in uelle et fides credere in intelligere. Adhuc habet bonum actum in bonitate et magnum in magnitudiner primam speciem regulae D quaeritur: S
Abbreviated transcription (Latin):
et supbia introduatur. in illo. ut pote quando dicitur generi¬
tio unius est corptio alt̾ius. et b̾ idem signficatum est p regu¬
Et regulam .i. queritur supbia ubi est Et responden¬
Suui est ꝙ ip̃a est ni subiecto in quo erat bumilitas aut esse de¬
xbꝗt. et ẜͥ p regulam .c. d k. signisicatina. est. De supbia ꝑ¬
Ey primam regulam.si. queritur supbia iegulam. ł

Expanded text:
et superbia introducitur in illo. Vtpote quando dicitur: Generatio unius est corruptio alterius. Et hoc idem significatum est per reguI quaeritur: Superbia ubi est? Et respondendum est, quod ipsa est in subiecto, in quo erat humilitas, aut esse debebat. Et hoc per regulam C D K significatum est. Per primam regulam K quaeritur: Su
Abbreviated transcription (Latin):
Toiũ est memorie q recolat naturaliter deum qntiuu
potet et quando migro nõ potest naturaliter spes aduua
mor aliter des obietaute se memorie ratione sue bonitatio
et memori sic obiectat deui supra suas uureos ss letuet
uoluntas cuni catitate ascendit ad deuui amando et hos
nemorie est ualte bonũ
Qemuor ia magio est magna ꝑ duos actus quara ꝑ uitã
tauauuna iuitelicet ꝑ spare et recolere quani ꝓ recolere tũ

Expanded text:
Bonum est memoriae, quod recolat naturaliter Deum, quantum potest. Et quando magis non potest naturaliter, spes adiuuat moraliter, Deo obiectante se memoriae ratione suae bonitatis ; et memoria sic obiectat Deum supra suas uires sperando, sicut uoluntas cum caritate ascendit ad Deum amando; et hoc memoriae est ualde bonum. 2. Memoria magis est magna per duos | actus, quam per unum tantum, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
stura gustartem uinũ dolii qui iudicat quale cit ip̃u ui¬
nuni de quo niuo gustato iatellectus facit scientiam i¬
dicando ꝙ tale est unium pͥ est ⁊i dolio quale est uinũ
gustatuu. sed quia possibꝰ: est tutiam alcerari in alio tẽ¬
pore tao intellectus oõ habes certam scientiam ꝓ intelli¬
gere sed ꝑ ficem credit ꝗ tale sit. As huc fies est n bom¬
fate hona et io maguitudine magna. et oes iu con

Expanded text:
t ipsum uinum. De quo uino gustato intellectus facit scientiam, iudicando, quod tale est uinum, quod est in dolio, quale est uinum gustatum. Sed quia possibile est uinum alterari in alio tempore, ideo intellectus non habet certam scientiam per intelligere; sed per fidem credit, quod tale sit. Adhuc fides est in bonitate bona, et in magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Pet teiciam spẽm .c. queritur tempantiã quit est in alio. Et¬
tespontendum est y ip̃a est m agente mensuta que cuin ea mẽ¬
si ait actus suos tempat
ticendura est ꝙ ip̃u haber in pemcipiis actur saũ et n uisdicia
iustum et in prutentia pridentem et in fortitudine forte i.
e primam. De tempantia ꝑ regulam .d.¬

Expanded text:
a quid est in alio? Etrespondendum est, quod ipsa est in agente mensura, quia cum ea mensurat actus suos temperadicendum est, quod ipsa habet in principiis actum suum, et in iustitia iustum, et in prudentia prudentem, et in fortitudine fortem. Per primam speciem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ obiectum sic fides nõ destruitur quando intibs̾ intlsit pei¬
nũ ebiectum. nam potentiã nõ contrad iat sue dispositioui p
illam cnuu ascendit et fertificatiu
Hides est uirtus existens habitus m intellectu. alioquiu fi¬
deo nõ posset esse uirtus noq habitus sicut caritas que nõ
posset esse habitus insi uoliutas esset ei subiectura et ides si¬
cut caritas facit ascendere uoluntatem at amandura eũ
uir tuose sic fites facit ascci dete messui at intelligeudum
obicctum uirtuose.
Lites cum ueritate est habitus intellectus et iteo quaudo

Expanded text:
mum obiectum, sic fides non destruitur, quando intellectus intelligit primum obiectum. Nam potentia non contradicit suae dispositioni; per illam enim ascendit et fortificatur. 7. Fides est uirtus. Et est uirtus, existens habitus in intellectu. Alioquin fides non posset esse uirtus nec habitus; sicut caritas, quae non posset esse habitus, nisi uoluntas esset ei subiectum. Et ideo, sicut caritas facit ascendere uoluntatem ad amandum obiectum uirtuose, sic fides facit ascendere intellectum ad intelligendum obiectum uirtuose. 8. Fides cum ueritate est habitus intellectus. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑendendion eit ꝑteinam speciem regule .c. ꝙ ip̃a
pluera em est ra tempe quantoq enim obicctat unũ
obiectum et quantoq aliud et sic de regula .d. ł dicipo¬
IEt iegulem .i. quel itut fites ubi est ad ꝙ tespori¬
tendata est ꝑ scc̾ata speciem iegule c. ꝙ ip̃ est ĩ
aue eoerelatius. et ꝑ terciam speciem tegule e. respon

Expanded text:
ndendum est per tertiam speciem regulae C, quod ipsa em est in tempore; quandoque enim obiectat unum obiectum, quandoque aliud; et sic de regula D K dici poegulam I quaeritur: Fides ubi est? Ad quod respondendum est per secundam speciem regulae C, quod ipsa est in suis correlatiuis. Per tertiam spe
Abbreviated transcription (Latin):
respontendum est ꝙ sic ratio hiu est quia caritus tutione¬
sũma obiecti est prius. pietus autem uatione obiecti ise¬
tt primar speciem regule .c. queritur quid d̾ca¬
est pietas ad quod dicendum est ꝙ ip̃a est irtus
cum qua dolientas mouet se at babendumi dolorem de lã¬

Expanded text:
respondendum | est, quod sic. Ratio huius est, quia caritas rationemi obiecti est prius, pietas autem ratione obiecti infeprimam speciem regulae C quaeritur: Quid est pietas? Ad quod dicendum est, quod ipsa est uirtus, cum qua uoluntas mouet se ad habendum dolorem de lan
Abbreviated transcription (Latin):
er primam speciem regule .c. queritui quid est patienti¬
Q ad quod dicendum est ꝙ patientia est urtus que mouet uolũ
tialiter. ad quod dicendum est ꝙ habet snlitudines passiuas
principior cum quib patitur.
Der tertium speciem.cͥ. queritui patientia quad est in alio. Et
respontendiu est ꝙ p̃a est habitus unicens et pacificans duoᷤᷤ
homiues tuter se lutigantes. et est in prndentia consolata qũ
aliter factum nõ se potest hr̃e

Expanded text:
primam speciem regulae C quaeritur: Quid est patientia? Ad quod dicendum est, quod patientia est uirtus, quae mouet uolunttialiter? Ad quod dicendum est, quod habet similitudines passiuas principiorum, cum quibus patitur. Per tertiam speciem regulae C quaeritur: Patientia quid est in alio? Et respondendum est, quod ipsa est habitus, uincens et pacificans duos homines, inter se litigantes. Et est in prudentia consolata, quando aliter factum non se potest habere.
Abbreviated transcription (Latin):
ex prtmam speciem regule .e. querient quid est prudẽ¬
tia. at ꝙ dicendum est ꝙ ip̃a est habitus cum quo pen
no aute eligit magninm bonum quam puui et ad bonas cõ¬
tigentias se disponit et a malis se deniat et segregut
Dee sed̾u speciem regule .c. queritur pritencia quid habet
tuse soessentialiter cũi dicendun est ꝙ hadet suoo coritla

Expanded text:
m regulae C quaeritur: Quid est prudentia? Ad quod dicendum est, quod ipsa est habitus, | cum quo prudens citius eligit magnum bonum, quam paruum, et ad bonas contingentias se disponit, et a malis se deuiat et segregat. Per secundam speciem regulae C quaeritur: Prudentia quid habet in se coessentialiter? Cui dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpte. ho frds dest̃ atur sec quia ip̃a ascendit in eltiore n
gutur obiee unto plas cretruto deum esse quam intelłger¬
do rp̃m esle sicut oleam mt̃quo iu nase est supra a nte
qui rdeut plus de aqua predicto uasi aqua quidem ascr¬
deret ad illu i locien n que ent oletun ex dengx oleuur asẽ¬
diet in altiorear locum ii quonõ erat.

Expanded text:
pter hoc fides destruatur, sed quia ipse ascendit in altiorem gradum, obiectando, plus credendo Deum esse, quam intelligendo ipsum esse. Sicut oleum in uase, in quo est supra aquam; et qui adderet plus de aqua in praedicto uase, aqua quidem ascenderet ad illum locum, in quo erat oleum; et deinde oleum ascende
Abbreviated transcription (Latin):
tllo ꝙ sic guieset elementatria in elementato sicut uegetatiua ĩ
uegetato et senstiua in sensato et ẏmaginatiua ui ꝑmagnia
Elementatiua est in subiecto maior quo at unani qualitatez
et uo̾ quo ad aliam sicut in prpe est maior quo ad caliditatem
quam quo ad sititatem. adhuc qno ad siccitatem magis quam
ad humiditatem. st̾m magis quo ad huuuditatem quam quo
ad sr igiditateni. et in isto passu cognoscit intłłs ꝑ qnem modũ¬

Expanded text:
quod sic quiescit elementatiua in elementato, | sicut uegetatiua in uegetato, et sensitiua in sensato, et imaginatiua in imaginatllecto. 16. Elementatiua est in subiecto maior quo ad suam qualitatem et non quo ad aliam; sicut in pipere est maior quo ad caliditatem, quam quo ad siccitatem. | Adhuc quo ad siccitatem magis, quam quo ad humiditatem. Item magis quo ad humiditatem, quam quo ad frigiditatem. Et in isto passu cognoscit intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
gratuu i quo mueritur quies
¶a spos que est maier ratione bonitatis magnitudnus est
signuim et lumen uere ficei sine legis. nam m̾uor sides sine le
nõ potest stare n maiori spe. sed maior spes stat ni maiori fide
siue lege abioquin esset dare oppositum iobiecto. Et in isto pas¬
su cognosait intellectus quis populus est in lege uera.e
Sperare et recolere possuat esse mincem in sumuno ebiects et
tu eodeni tempe sed nõ equaliter eo quia spare est prins recole
antem posterius sicut uelle et amare i eodem tertpe possim
dẽ in uno et eotem obiecto amare tamen ꝑ prius quia est ha¬
bitus uelle autem ꝑ posterus quia est liabituatus de cacita¬
te sicut iu altitude montis in qua capa est suꝑ capatũ.
¶Lemoria cum numoritate habet tecolere cuni maiortate a
spare et steo quando apꝑetit eleuare suũ recolere siue spare sa¬
uls quidem appeticus est difformatuo. ascensuꝰ enni est de

Expanded text:
gradum, in quo inuenitur requiesgradum, in quo inuenitur requiesa spes, quae est maior ratione bonitatis, magnitudinis, est signum et lumen uerae fidei siue legis; | nam minor fides siue lex non potest stare in maiori spe. Sed maior spes stat in maiori fide siue lege; alioquin esset dare oppositum in obiecto. Et in isto passu cognoscit intellectus, quis populus est in lege uera. 17. Sperare et recolere possunt esse inuicem in summo obiecto et in eodem tempore; sed non aequaliter, eo quia sperare est prius, recolere autem posterius. Sicut uelle et amare in eodem tempore possunt | esse in uno et in eodem subiecto; amare tamen per prius, quia est habitus, uelle autem per posterius, quia est habituatus de caritate. Sicut in altitudine montis, in qua capa est supra capatum. 18. Memoria cum minoritate habet recolere, | cum maioritate autem sperare. Et ideo, quando appetit eleuare suum recolere siue sperare, suus quidem appetitus est difformatus; ascensus enim est de
Abbreviated transcription (Latin):
liet i obiecto. spes legittuna est illa que est cuu bom¬
tate uaricat et biiussodi. et est contta maliciau et fal¬
sitatem. spes autem spuria est illa que est crnu malicia
et falsitate contra bonitatem et neritatem et in isto pas¬
su dolet memoria que tot peccatores recolit habituatos
spe spuria et disformata
In principio homo sperans i deo est efficiens et spes est
forna et illa que homo recolit sunt materia et sumuã
obiectum est funs recolere subsistente at spare.
Spes est iedim ex isteus inter peccatorem et deuin e
quia ip̃a est mintius amboꝵ deo influente spem pecta ori
et peccatore refluente suũ bonũ et magnũ recole deo
Qaneo pecater sus homo indigeus recolit deum sini
spe nõ menit requiemi m̃ suo recosere ratiobiuꝰ est quia suum
recolere ⁊̃ est in illo gradu in quo umeaitur requies. quando
auteui spes nugitim tunc ascendit tecolere eum spe ad illum

Expanded text:
situm in obiecto. Spes legitima est illa, quae est cum bonsitum in obiecto. Spes legitima est illa, quae est cum bonitate, ueritate, et huiusmodi; et est contra malitiam et falsitatem. | Spes autem spuria est illa, quae est cum malitia et falsitate contra bonitatem et ueritatem. Et in isto passu dolet memoria, quae tot peccatores recolit, habituatos spe spuria et difformata. 13. In principio homo sperans in Deo est efficiens, et spes est forma; et illa, quae homo recolit, sunt materia. Et summum obiectum est finis, recolere subsistente ad sperare. 14. Spes est medium, existens inter peccatorem et Deum, eo quia ipsa est nuntius amborum, Deo influente spem peccatori, et peccatore refluente suum bonum et magnum recolere Deo. 15. Quando peccator siue homo indigens recolit Deum sine nuenit requiem in suo recolere. Ratio huius est, quia suum recolere non est in illo gradu, in quo inuenitur quies. Quando autem spes iungitur, tunc ascendit recolere cum spe ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
hre spem et ip̃ĩm ud̾ hadet spes ern cuu peccato nõ pot̃
pticipare in subiecto
Peccute⁊ cian spe habet delectationem seo atsq spe tristici¬
am et dolorem. siam cum spe habet amate. sine antem spe
odire. et in isto passu cognosat intellectus ꝙ pectator cum
spe ascendit at amandum deuan et sine spe descendit ad o¬
dienoum et despandum puertendo amare et spare i odi¬
re et despare. tristitiam et doloreu qui sunt ta tali pẽtore
Iuter recolere et spare est differentia sicut inter intesfi¬
eẽ et cietere. uatio biuꝰ est quia spare est supius set recole¬
te inferius. recelere est astus natiualis sed spare est sup¬
Sperare et recole oncuiunt inter se nam recolere dispo¬
uit sperare siposito tamen ꝙ sperare sit cur bonitate ma¬
gritudiue et cꝰ. et spare fucit ascendere recolere gratatĩ
ut sꝑare ꝑ ascensimi recolendi possit al

Expanded text:
habere spem, et ipsam non habet; spes enim cum peccato non potest habere spem, et ipsam non habet; spes enim cum peccato non potest participare in subiecto. 9. Peccator cum spe habet delectationem, sed absque spe tristitiam et dolorem. | Nam cum spe habet amare, sine autem spe odire. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod peccator cum spe ascendit ad amandum Deum, et sine spe descendit ad odiendum et desperandum, peruertendo amare in odire et desperare. Tristitiam et dolorem, qui sunt in tali peccatore, Inter recolere et sperare est differentia, sicut inter intelligere et credere. Ratio huius est, quia sperare est superius, sed recolere inferius; recolere est actus naturalis, sed sperare moraSperare et recolere conueniunt inter se. Nam recolere disponit | sperare, supposito tamen, quod sperare sit cum bonitate, magnitudine, et ceteris. Et sperare facit ascendere recolere gradatim, ut sperare per ascensum recolendi possit asc
Abbreviated transcription (Latin):
tã aut habet mnagnan indigentiam alcmꝰ tunc ten pors
sua nolinias est n tantum remissa et constacta ꝓpter in¬
nuum tunorem ꝙ ip̃a nõ potest eleuare suñ amare ad de¬
um. sed memoria obiectans deum cum spe excitat uolun¬
tatem ad amandiu illum cum catitate et t̾ruit uolũtas
confortata et consolata est ꝑ memoriam et sio de messi.
potest dici qui nõ muenit aliut remediura nisi sperare mn
Demoria cata spe est uir tuosa siens nolantas cum carita¬
te. eo sicut uoluntus est uiciosa absq caritate sic memo¬
ria sine spe. quoniam uoluntas et memoria sunt inter se
atiauucem caadumantes ideo memoria cum spe aduiuat
noliutatem et uoluntas memoriaui ciam caritate ut ip̃e
sint uirtuose.
S pes cata ueritate est uera et cum fulsitate est falsa et
t isto passu cognoscit intellectus ꝙ pectator quando potest
fugere a peccato nõ uult sed pponit̾ exne tnuo ip̃e dedit

Expanded text:
na, aut habet magnam indigentiam alicuius, tunc temporis na, aut habet magnam indigentiam alicuius, tunc temporis sua uoluntas est in tantum remissa et confracta propter nimium timorem, quod ipsa non potest eleuare suum amare ad Deum. Sed memoria obiectans Deum cum spe excitat uoluntatem ad amandum illum cum caritate. Et tunc uoluntas confortata et consolata est per memoriam; et sic de intellectu | potest dici, qui non inuenit aliud remedium nisi sperare in Deo. 7. Memoria cum spe est uirtuosa, sicut uoluntas cum caritate. Et sicut uoluntas est uitiosa absque caritate, sic memoria sine spe, quoniam uoluntas et memoria sunt inter se ad inuicem coadiuuantes ; ideo memoria cum spe adiuuat uoluntatem, et uoluntas memoriam cum caritate, ut ipsae sint uirtuosae. 8. Spes cum ueritate est uera, et cum falsitate est falsa. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod peccator, quando potest fugere a peccato, et non uult, sed proponit exire, tunc ipse credit
Abbreviated transcription (Latin):
cura recolere teuni ratione sue bontutis magitu ns et̃
iucatis et c. sed getato iemenia nõ se dispouit ad recolẽ¬
dum deuin et pectatuni est suus habitus tunc spes nõ nibe
subiectim tu quo durate posset et sic defiait.
Memeria cum suo posse pocest recolere et sumliter cun pos¬
se dei mediante spe potest sperue iu deo et sic anologice loq̃¬
do posse spei est supernis posse autem memorie nferuus rati¬
one cuiꝰ posse existens inferuis asceudit at obiectuu eumni
pesse eristente supius scut posse intelligendi cum posse coe
ł yonio pectator intelligeas ni bora sue mortis sua magna
pectuta et magnam iusficiam dei est cirea despationem pĩ
teligete et recdolere. ses fpes que et helbitus tieuorie ald̃¬
dit ad dinam miscricoriam deo obiectante se paritrr¬
ł abenti spera et tunc peccator ꝓlongat se a despatione hoc
antem fucere nõ poses rusi spẽs esset baditus memorie
Quanto homo est ni bello aut in uari cien magra forta¬

Expanded text:
itatis, et ceterarum. Sed quando memoria non se disponit ad recolendum Deum, et peccatum est suus habitus, tunc spes non habet subiectum, in quo durare possit, et sic deficit. 4. Memoria cum suo posse potest recolere, et similiter cum posse Dei, mediante spe, potest sperare in Deo. Et sic analogice loquendo posse spei est superius, posse autem memoriae inferius. Ratione cuius posse existens inferius ascendit ad obiectum cum posse, existente superius; sicut posse intelligendi cum posse credendi. 5. Homo peccator, intelligens in hora suae mortis sua magna peccata et magnam iustitiam Dei, est circa desperationem per intelligere et recolere. Sed spes, quae est habitus memoriae, ascendit | ad diuinam misericordiam, Deo obiectante se peccatori, habenti spem; et tunc peccator prolongat se a desperatione; hoc autem facere non posset, nisi spes esset habitus memoriae. 6. Quando homo est in bello, aut in mari cum magna fortu
Abbreviated transcription (Latin):
iuisso inferius. Et qu nido lomo fide habuuatus pectat p
auariciam aut inguriam et .c̃. sides dntt in subiecto iuti¬
pertionate et d iformate. nam subiectia nõ est duspos
cum usticicia priorutia et cꝰ. sicut asinus qui nõ est ⁊ i¬
positus ut sei ico sit indutuo
Praua ciuisa plus porest quam secunda et quando sed̾a
tẽ t cum priria tuit potest supra seip̃am. quappter mtsłcu¬
potest ꝑ peumam cansaia ertere meat. sed ꝙ potest ꝑ se
est intelligere deum rante tome crdere aosi

Expanded text:
fide habituatus, peccat per auaritiam aut luxuriam, et cetera, fides durat in | subiecto inproportionate et difformate. | Nam subiectum non est dispositum cum iustitia, prudentia, et ceteris; sicut asinus, qui non est dispositus, ut serico sit indutus. 4. Prima causa plus potest, quam secunda. Et quando secunda potest cum prima, tunc potest supra se ipsam; quapropter intellepotest per primam causam credere in eam. Sed quid potest per se, est intelligere De
Abbreviated transcription (Latin):
Nempautia est amabilis i uerbis et in expensis et in nieusa
Tempantia est illa uirtus que stequentius est neccessar ia
Tempantia cum ueritate causat actum sium.
Temꝑantia causat quiçtem sanitatem et delectationera
Tcipantia semp distinguit miter maruo et maitus eligende¬

Expanded text:
erantia est amabilis in uerbis, in expensis et in mensa. 7. Temperantia est illa uirtus, quae frequentius est necessaria. 8. Temperantia cum ueritate causat actum suum. 9. Temperantia causat quietem, sanitatem et delectationem. 10. Temperantia semper distinguit inter maius et minus, eligend
Abbreviated transcription (Latin):
mã potest
Fortitudo fortior est cum intiłr̾e quami cum credere
Hortituto fortior est cum amore quam cum timore.
Fine fortitudine nulla uirtus est fortis
Nortitudo cum neritate causat audatiam et uictoriam.
Portitido cum delectacione facio houiuem inaguanuinũ.
Hortitudo cum aliis in tutibus diuersisicat actus suos.

Expanded text:
a potest. 5. Fortitudo fortior est cum intelligere, quam cum credere. 6. Fortitudo fortior est cum amore, quam cum timore. 7. Sine fortitudine nulla uirtus est fortis. 8. Fortitudo cum ueritate causat audaciam et uictoriam. 9. Fortitudo cum delectatione facit hominem magnanimum. 10. | Fortitudo cum aliis uirtutibus diuersificat actus suos.
Abbreviated transcription (Latin):
nis in metu concinuo loculiter. set niticia cousistit sic absq suc¬
cessione in tempe in subiecto mi quo est sicut homo sedeus in naue
monente in mota continuo. et quo ad species tempis h susficiant
Er regulani .i. quer itur quomodo cousistit in loco iusti¬
cia cuni ip̃a non sit puuctalis neq liuealis. ad ꝙ respen¬
deudittu est ꝙ est i loco ꝑ illiut modiua qui dicus est in regu

Expanded text:
u continuo | localiter; sed iustitia consistit sic absque successione in tempore in subiecto, in quo est. Sicut homo, sedens in | naue, mouente in motu continuo; et quo ad species temporis haec sufficiant regulam I quaeritur: Quo modo consistit in loco iustitia, cum ipsa non sit punctualis neque linealis? Ad quod respondendum est, quod est in loco per illum
Abbreviated transcription (Latin):
arũmi et decem predicauientoꝵ es quia sub ip̃is est
ꝑ differentiam et pprietatem a genetali m tute ut iustus per
iusticiam in inditio possit agere.
Et primam speciem .e. queritur iusticia quare est. Ei
respontendum est ꝙ est quia est ex tuus et bilib et are
ricipior collecta. indelicet ex iustificatino. bonificatiuo. mag¬
inficatiuo et cꝰ. et ex instificabili. bonificabili. magnificabili
eccͥ et ex instificare. benficare et maguificare et c̾. et in re¬
gulis assituata est ꝑ pprictatem in ꝓpria et specifica mat̾ia
et fornam induta est. naui sicut c̾atrun qualicus scilicet ea¬
dem frigiditas est ꝑ uuaiu for uiam siisica ii tosa et p ali
am no uiola sie eadem uextus est p sermait et materiam spe

Expanded text:
quod ipsa est r differentiam et proprietatem | a generali uirtute, ut iustus per iustitiam in iudicio possit agere. Per primam speciem regulae E quaeritur: Iustitia quare est? Et respondendum est, quod est, quia est ex - tiuis et -bilibus et -are principiorum collecta, uidelicet ex iustificatiuo, bonificatiuo, magnificatiuo, et ceteris; et ex iustificabili, bonificabili, magnificabili, et ceteris; et ex iustificare, bonificare, magnificare, et ceteris. Et in relatiuis assituata est per proprietatem; in propria et specifica materia et forma induta est; nam sicut eadem qualitas, scilicet eadem frigiditas est per unam formam specificam in rosa, et per aliam est in uiola, sic eadem uirtus est per formam et materiam s
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirtutem que est prnicipium utiñ huiꝰ ar tis et simili
Itucta ꝑ principia et regulas ut patet in septima ꝑte hmꝰ libri
que est de mixtione. ieuxo iusticia applicabilis est ad uirtutẽ
et equalitatem sed̾m ꝙ ip̃e sunt deducte ꝑ principia et regulas
nagi ꝑticulare appolicabile est at suũ uniuersale scdm conditione
p̃i dnuuer salie ¶ E⁊ ad maioren eudentiam huiit al tis iu

Expanded text:
| ad uirtutem, quae est principium unum huius Artis, et similit| ad uirtutem, quae est principium unum huius Artis, et similitducta per principia et regulas, ut patet in septima parte huius libri, quae est de mixtione, idcirco iustitia applicabilis est ad uirtutem et aequalitatem, secundum quod ipsae sunt deductae per principia et regulas; nam particulare applicabile est ad suum | uniuersale secundum condiciones ipsius uniuersalis. Sed ad maiorem euidentiam iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
Per scd̾am regnlam . l queritur ele uentutiua cum quo clemẽ¬
tat elementato. et respondendum est ꝓ cum appecitu et instinc¬
tu principior ex quib est sequendo m otuu quem habet sed̾m ua¬
turani disfitionumi principioꝵ etc de regulis in quib con¬
sibit suus transitas et ħ item dici potest ꝑ imnpessiones quas¬
habet in deceii predicanieutis suo tainen motu moto ꝑ genera¬
lem motum celi. sed declarare s esset longuu sed ip̃a declauitõ
ssatiꝰ scibilis est scienti hanc artem. De nono subiecto ꝑ pͥn
ficio et habes tres speçies. ¶Prmia est de moralibus
¶Seda de artibe liberalibus ¶Tercia est de artib mechi¬
incis. ¶ De prima scilicet de moralibus hic tractabitus.
¶De sed̾a et tercia tractabiuus in undectna ꝑte hiiꝰ libri
uidelicet in applicatione. ¶Sciendum est ꝙ moralitates pos¬
sunt tractari ⁊ uobus modis scilicet sed̾m urtutes et scd̾m
Iuomam iusticia est applicabilis ad suũ gemis indelicet

Expanded text:
am regulam K quaeritur: Elementatiua cum quo elementat elementata? | Et respondendum est, quod cum appetitu et instinctu principiorum, ex quibus est, sequendo modum, quem habet secundum naturam definitionum principiorum. Et sic de regulis, in quibus consistit suus transitus. Et hoc idem dici potest per impressiones, quahabet in decem praedicamentis, suo tamen motu moto per generalem motum caeli. Sed declarare hoc esset longum; sed ipsa declaratio | satis scibilis est scienti hanc Artem. 9 DE NONO SVBIECTO. PERst de artificio. Et habet tres species. 1 Prima est de moralibus. 2 Secunda de artibus liberalibus. 3 Tertia est de artibus mechanicis. De prima, scilicet de moralibus, hic tractabimus. De secunda et tertia tractabimus in decima parte huius libri, uidelicet in applicatione. Sciendum est, quod moralitates possunt tractari duobus modis, scilicet secundum uirtutes et secundum Quoniam iustitia est applicabilis ad suum genus, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
Per scdum spẽm .e. queritur nuslicia quare est. Et responten¬
dum est ut pricipia a quibus desceno it habeant actus rectos
n cuisis Eohuc est ut ciuitas habeat paccui et bonum publicũ
ẜ queritur Iusticia quauta est. et tespon teducta
deudin est q est quanta contume siue habet quantitatem con¬
tinuam es quia est habitus continuins nõ autem punctatus ne
uus sicut idem martellus qui quandoꝙ dat magiui ictur qͣn¬
doq puunti secundum agentis uohintatem utentis illo ad placi¬
tum sim.

Expanded text:
em regulae E quaeritur: Iustitia quare est? Et respondendum est, ut principia, a quibus descendit, habeant actus rectos in causis. Adhuc est, ut ciuitas habeat pacem et bonum publicum.  quaeritur: Iustitia quanta est? Et respondendum est, quod est quanta continue, siue habet quantitatem continuam, eo quia est habitus continuus, non autem punctuatus neuus. Sicut idem martellus, qui quandoque dat magnum ictum, quandoque paruum, secundum agentis uoluntatem, utentis illo ad placitum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
Pi udentia cura potestate porest et pocestas cum prudencia ẽ¬
guber nata et acquisita.
Prudentia est habitus scientie ꝑ intelligcie eo fitei p crede̾
Ponidentia primo et pricipaliter est habitus ꝑ amorem se¬
condario autem ꝑ timorem. nam timor coniequitur amerẽ
Dutteutia disponit diffcrentias sed miprudentia afusiones
Prndentia ꝯuexit uirtutem cum uirtute si mprudentiã ii¬
cuiui cum uicio.
Prudentia contiadicit ignorantie que est sua nitaca et impꝰ¬
deutia contuadicit iellc̃i qui est sius numicus
Prudentia conseruat cansas scd̾m ꝙ ip̃e sunt assimate in
pemapio. iprudentia autem illam essituationem coꝵpit et
Pritentia disponit medium existens ꝓportionabiliter inter¬

Expanded text:
4. Prudentia cum potestate potest, et potestas cum prgubernata et acquisita. 5. Prudentia est habitus scientiae per intelligere, et fidei per credere. 6. Prudentia primo et principaliter est habitus per amorem, secundario autem per timorem; nam timor consequitur amorem. 7. Prudentia disponit differentias, sed imprudentia confusiones. 11. Prudentia connexit uirtutem cum uirtute, sed imprudentia uitium cum uitio. 12. Prudentia contradicit ignorantiae, | quae est sua inimica; et imprudentia contradicit intellectui, qui est suus inimicus. 13. Prudentia conseruat causas, secundum quod ipsae sunt assituatae in principio; imprudentia autem illam assituationem corrumpit et destruit. 14. Prudentia disponit medium, existens proportionaliter inter
Abbreviated transcription (Latin):
nuinerum qͣndo inuiria coꝵpitur. EEt respondendum est ꝙ ũ
nam sicut naturaliter materia dispouitur et ꝓportionatur su¬
cessiue et forma cimi instanti in ea intuducitur sicut habit᷑
moralis successine disponitur et pportionatur et i istaati p¬
ficitur. et iteo quando habitus c̃orpitur ip̃e in instauti corpi

Expanded text:
um, quando iniuria corrumpitur? Et respondendum est, quod non. Nam sicut naturaliter disponitur et proportionatur successiue, | et forma in ea in instanti introducitur, sic habitus moralis successiue disponitur et proportionatur, | et in instanti perficitur; et ideo, quando habitus corrumpitur, ipse in instanti corrumpitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mentati descendunt et de ħ expientiam habemus i quatuor
tempib amu uidelicet ni uere estate. antompno et hyeme iuq¬
bus elementacia habet diuersas opariones. et etiam m quatu¬
or regionib. udelices in oriente. ꝯccidente. meridie et septenitͥ¬
one. et ħ ioem dici potest de uita plantar ur et animalium. Adhͤ¬

Expanded text:
mentati descendunt; et de hoc experientiam habemus in quattuor mentati descendunt; et de hoc experientiam habemus in quattuor temporibus anni, uidelicet in uere, aestate, autumno et in hieme, in quibus elementatiua habet diuersas operationes. Et etiam in quattuor regionibus, uidelicet in oriente, occidente, meridie et septentrione; et hoc idem dici potest de uita plantarum et animalium. Adh
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint sufficiant licet de ip̃a multa sint dicenda. uerump¬
et existunt sub elemenͣtis. subiectum ꝑ pͥncipia dedta
¶lementatiua est po bona nam sine ip̃a corporalia essent octio¬
sa et demata a suo fiue ad quem sunt et nuutus nullam habet
pfectionem. et ideo quautum est boua tancum est ratio bono ꝙ
agat bonuui.
Slementatiia est magna pö es quia psuan magnitutmnem am¬
bit multa et sui maguitudo nultum magiifient suam bomitatem
diate ꝑtinus geueratur aliud nullis eius specieb deficientibus
neq eaꝵ conditiomb eo quia usfia elementum est corptibile quo
ad suam essentiam
Elementatua est potens psuam speciem existendo id q est et a
eleuientatina sic potest elementare elementata sicut uegetatiã
uegetare negerata et sensitiua sentire sensata et ymagmati¬
ua ymaginari ymagiata.
Escmentatia habet instnctum geueralem a quo descendũt
iustinctus specierum et ab illis instinctus indiuduati et ele¬

Expanded text:
dicta sunt, sufficiant, licet de ipsa multa sint dicenda ; uerumet existunt sub elementatis. 1. Elementatiua est potentia bona. Nam sine | ipsa corporalia essent otiosa et deuiata a suo fine, ad quem sunt; et mundus nullam haberet perfectionem; et ideo, quantum est bona, tantum est ratio bono, ut agat bonum. 2. Elementatiua est magna potentia, eo quia per suam magnitudinem ambit multa; et sua magnitudo multum | magnificat suam bonitatem,diate et protinus generatur aliud, nullis eius speciebus deficientibus neque eorum condicionibus, eo quia nullum elementum | est corruptibile quo ad suam essentiam. 4. Elementatiua est potens per suam speciem, existendo secundum id, elementatiua enim sic potest elementare elementata, sicut uegetatiua uegetare uegetata, et sensitiua sentire sensata, et imaginatiua imaginari imaginata. 5. Elementatiua habet instinctum generalem. A quo descendunt instinctus specierum, et ab illis instinctus indiuiduati et ele
Abbreviated transcription (Latin):
Astmuaui bonitus est ratio bono ꝙ ip̃e agat bonum et magni¬
tudo difporat ꝙ illud bonũ sit magniuu et ditutio disponit ꝙ
aAlued sit diuabile potestus nero est iatioq bonus potest existe¬
te et agete bonum iusticia disponit ut sic deducta i illun
agere et quando bouus agit bene tunc iusticia est ortu et est
De potentia mactum deducta
cia est uata. actus iusticie remauet in potentia ipsa namq in¬
sticia in diuatione et potestate et cͥ est gubernatu
Tusticia ꝑ boritatera. magnitudineni et c̾ est disposita et ioͥ
ꝑ doluutatemi est amabilis nam omne bonũ est amabile. et i¬
Tusticia est ur tus que quidem uurtas est suũ geuus eo ꝑ
sub uirtute consistut multe un tutes. et ideo sicut i tr
sic iusicia oritiu peundem modum ꝑ queni ii tus moralis
delent ualde congaudere eo quia iste passus est tegula generi¬
lis et infallibilio ad omia uii nte fasius eit tegula generi¬

Expanded text:
 bonitas est ratio bono, quod ipse agat bonum, et magnitudo disponit, quod illud bonum sit magnum, et duratio disponit, quod sit durabile, potestas uero est ratio, quod bonus potest existere et agere bonum, iustitia disponit, ut sit deducta in illum agere. Et quando bonus agit bonum, tunc iustitia est orta; et est de potentia, in actumtia est nata. Actus iustitiae remanet in potentia; ipsa namque iustitia in duratione et potestate, et ceteris, est gubernata. 6. Iustitia per bonitatem, magnitudinem, et cetera, est disposita; et ideo per uoluntatem est amabilis. Nam omne bonum est amabile. Et iIustitia est uirtus. Quae quidem uirtus est suum genus. Eo quia | sub uirtute consistunt multae uirtutes. Et ideo, sicut uirtus sic iustitia oritur per eundem modum, per quem uirtus moralis debent ualde congaudere, eo quia iste passus est regula generalis et infallibilis ad omnia iura. 8. Iustitia sine
Abbreviated transcription (Latin):
Per terciam speciem queritur quit est fortitudo in alio. At qd̾
dicendum est ꝙ ip̃a est in bonitate bona et magna in magnitu¬
dime et eꝰ nam una uirtus ꝑ accũs est liabitus alteriꝰ uirtutis
Per quartam speciem ꝯueritur quid habet fortitudo in alio. at
ꝙ respondentum est ꝙ ip̃a habet i bonitate bonum actiuu et ĩ

Expanded text:
ertiam speciem quaeritur: Quid est fortitudo in alio? Ad quod dicendum est, quod ipsa est in bonitate bona, et magna in magnitudine, et cetera; nam una uirtus per accidens est habitus alterius uirtutis. Per quartam speciem quaeritur: Quid habet fortitudo in alio? Ad quod respondendum est, quod ipsa habet in bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
Diuua cum discursu ueritatis posito n mixtione principior.
Ingloria bonitas magnitudo et cꝰ. habent delectanio iem et
quieteni ip̃am autera habere nõ possent absq insticia et ideo
quando sunt en delectatione consciencia nõ mordet eo quia ui¬
sticia est in illa delectatione unte sequitur ꝙ quies conscĩe
significat et dedanit iusticiam in illa delectatione
portioner et pondus quo ad pondus est iuteusa sed quo ad pporr¬
tiouem est exteusa. et tdeo in causis quaudoq requiritur iudici¬
niti untensum et quandoqi extensum scd̾m ꝙ subm iudici est di¬

Expanded text:
dum cum discursu ueritatis, posito in mixtione principiorum. 9. In gloria bonitas, magnitudo, et cetera, habent delectationem et quietem. Ipsam autem habere non possent absque iustitia; et ideo, quando sunt in delectatione, conscientia non mordet, eo quia iustitia est in illa delectatione. Vnde sequitur, quod quies | conscientiae significat et declarat iustitiam in illa delectationeportionem. Quo ad pondus est intensa, sed quo ad proportionem extensa; et ideo in causis quandoque requiritur iudicium intensum et quandoque extensum, secundum quod subi
Abbreviated transcription (Latin):
est ip̃a insticia et iteo scd̾ia ꝙ equalitas est discursa in tructa¬
tu principior sic debet uisticia discurri m eodei ut iam supra
dictim est. Et in isto passu cognoscit mclłs ꝙ bonũ et equuia

Expanded text:
est ipsa iustitia. Et ideo secundum quod aequalitas est discursa in tractaest ipsa iustitia. Et ideo secundum quod aequalitas est discursa in tractatu principiorum, sic debet iustitia discurri in eodem, ut iam supra dictum est. Et in isto passu c
Abbreviated transcription (Latin):
Rras insticiẽ est quies prinçipior eo quia sine iusticia quiesoe
nõ possunit ute sequitut ꝙ iusticia est subũi fuiale in quo prin¬
cipia habent piceta cum qua inde porit pacem inter actorem
Tusticia est magior ꝑ substantiam qͣm pacc̃us uude sequitur
ꝙ sua maior maieritas est substantialis et sua maior nniori¬
tas est accidentalie. ip̃a quidem maior inaioritas est cum ma¬
iori bomtate magnatudme et cꝰ et maior minoritas cuui nnuo¬
ri bonitate magnitndine et c̾. Et ideo in causio uitte debet cog¬
uoscere que est tusticia maior aut minor. cognosetito nisticiatu
substantialem et ista noticia est in causts nulde neccessaria nã
usticia qũq stat pra actore substantialiter. et pro reo accadenta¬
liter et eꝯuerso ut putet ꝑ esse et ꝑ bene esse esse emm in cai¬
sis dicit uacossitntem en bene esse chatigentiam. c .iu. to pas¬
su cognoscit itłłs ꝙ neccessitus nõ habet legera¬
Eualitas est habitus iusticie. equalitas quidem gene ralior

Expanded text:
s iustitiae est quies principiorum, eo quia sine iustitia quiescere non possunt. Vnde sequitur, quod iustitia est subiectum finale, in quo principia habent pacem; cum qua iudex ponit pacem inter actoremustitia est maior per substantiam, quam per accidens. Vnde sequitur, quod sua maior maioritas est substantialis, et sua maior minoritas est accidentalis. Ipsa quidem maior maioritas est cum maiori bonitate, magnitudine, et ceteris; et maior minoritas cum minori bonitate, magnitudine, et ceteris. Et ideo in causis iudex debet cognoscere, quae est iustitia maior aut minor, cognoscendo iustitiam substantialem et accidentalem. Et ista notitia est in causis ualde necessaria, nam iustitia quandoque stat pro actore substantialiter et pro reo accidentaliter, et e conuerso, ut patet per esse et per bene esse. Esse enim | in causis dicit necessitatem, sed bene esse contingentiam. Et in isto passu | cognoscit inAequalitas est habitus iustitiae; | aequalitas quidem generalior
Abbreviated transcription (Latin):
Nuus elementatiue est habcie et generaie elementatuui ni quo
quieseat ultru ꝙ elementatiua ullm̃ appetitum Ribet si eum ap¬
peteret aliquid aliud ultra elementatum suum iam suũ elemẽta¬
tum nõ esset suus ꝓprius fius et sic plus quiesceret in ħ ꝙ nõ ÷
egiessimi a sua natuna quam inb ꝙ egredit᷑ asua. et fabet ples
quiesceret i clano fabricato qnam i suo filio ab eo generato. ⁊
leo plus quiesceret in ueuando qm suũ similem geuetando q. est

Expanded text:
bere et generare elementatum, in quo quiescat; ultra quod elementatiua nullum appetitum habet. Si enim appeteret aliquid aliud ultra suum elementatum, iam suum elementatum non esset suus proprius finis; et sic plus quiesceret in hoc, quod non | egreditur a sua natura, quam in hoc, quod egreditur a sua; et faber plus quiesceret in clauo fabricato, quam in suo filio, ab eo generato; et leo plus quiesceret in uenando, quam suum simile generando; quod est
Abbreviated transcription (Latin):
frigiditates et due siccitates et due ieueicites et due aereita¬
tos cotue aqueitares et due terretates et ꝑ consequens osto
elementa sicut octo qualitates sup ticte essent q. est ab surdũ
dicone ficus est ab sui diuta diccie duaa albedines esle in gen̾e
et dnas uege tatntates et tuas sensituntates. ¶Ampliuo
esset destructus appetitus naturalis eo quia nõ br̃et obictaun
destructa appriata qualitas et etiam scd̾i pẽs tegule .g. sigina¬
catns illam qualitatem. ¶ Iterum esset destruetus motus hñs
ipperitiam sut sumi et ille kibeno ipetitiu deorsun et ꝑ conseq̃nꝰ

Expanded text:
frigiditates et duae siccitates et duae igneitates et duae aereitafrigiditates et duae siccitates et duae igneitates et duae aereitates et duae aqueitates et duae terreitates; et per consequens octo elementa sicut octo qualitates supra dictae essent. Quod est absurdum dicere; sicut est absurdum dicere duas albedines esse in genere, et duas | uegetatiuas et duas sensitiuas. Amplius esset destructus appetitus naturalis, eo quia non haberet obiectum; destructa appropriata qualitas. Et etiam secunda species regulae G, significans illam qualitatem. Item esset destructus motus, habens appetitum sursum, et ille, habens appetitum deorsum. E
Abbreviated transcription (Latin):
ifer iorib hurditate resisteute et contrariaute siccitan t̾re
et caliditate igras frigiditati aque usqueqͦ ip̃e recordatur ꝙ
si ꝯmina elementa non essent in spa igins neq in qualibet spa
cuilibet alterus elementi esset destructa generalis mxtio
eor eo ꝑ conseriens muetiones ꝑticulares in elementatis̃ rã
Id destrucio nem urauersalis sequitur destructio pticularis
¶Iterur ignus qui est ni fpera sua calious et ꝑ se sictus ꝑ ter ndm
esset siccus pse. ¶ Aohuic aet qui est humatuo ꝑ se et calis ne¬
p ignem eiset calitus pse. ¶ Ampliis aqua que est ui sua spa
feigita pse et humita ꝑ acteni esset luuda ꝑ se. ¶ Et sumie
teriua que est in spera sua sicca p se et frigida ꝑ aguani esset fu¬
gica pse. et sic essent due qualitates cnuslibet elementi inge¬
ncre sicut dne caltointes in genere et duc hunuditates et due

Expanded text:
inferioribus, humiditate resistente et contrariante siccitati terrae, inferioribus, humiditate resistente et contrariante siccitati terrae, et caliditate ignis frigiditati aquae? Vsquequo ipse recordatur, quod si omnia elementa non essent in sphaera ignis neque in qualibet sphaera cuiuslibet | alterius elementi, esset destructa generalis mixtio eorum, et per consequens mixtiones | particulares in elementatis; nam | ad destructionem uniuersalis sequitur destructio particularis. Item: Ignis, qui est in sphaera sua calidus per se et siccus per terram, esset siccus per se; adhuc aer, qui est humidus per se et calidus per ignem, esset calidus per se. Amplius: Aqua, quae est in sphaera sua frigida per se et humida per aerem, esset humida per se. Et similiter terra, quae est in sphaera sua sicca per se et frigida per aquam, esset frigida per se; et sic essent duae qualitates cuiuslibet elementi in genere. Sicut duae caliditates in genere, et duae humiditates et duae
Abbreviated transcription (Latin):
est sua ꝓpria qualitas. et respondendum est ꝙ illa ꝙͣ
habet ꝑ sua elementa sicut colera que est elementata ciui cali¬
ditas est sua ppria qualitas.
Der scd̾am speciem iegule .g. queritur qualis est appriata qͣ¬
sitas ignis et est dicenduni ꝙ siccitas est igni appriata qua¬
litas nan a terui recipit siccitutem et sic de aliis complexio¬
uib preter caliditatem potest dici scd̾m ꝙ a diueisis recipit
consistit in tempe. et respondendum est ꝙ consistit
tempe respũ in quo est nunt. Adhuc consistit ui teuipe
mediante motu ni quo est augmentando alterando et subm̃
t quo est ab uuo loco i alterum mutando et ħ ꝑ regulas
iectiie nõ autem sicut usus in colorato obiectiie quouiã
nisi elementatiua esset in elementato iam qualitates nõ essẽt
in eleuientato aut essent sine subiecto ꝙ est mipoᷝ ͤ ut patet
tas et h¶Camen hic dubitat intellectus utrum ni spa
ignuis sit siccitas terre et frigiditas aque cum sint elementis

Expanded text:
est sua propria qualitas? Et respondendum est, quod illa, quam habet per sua elementa; | sicut cholera, quae est elementata; cui caliditas est sua propria qualitas. Per secundam speciem regulae G quaeritur: Quae est appropriata qualitas ignis? Et est dicendum, quod siccitas est ei appropriata qualitas; nam a terra recipit siccitatem; et sic de aliis complexionibus praeter caliditatem potest dici, secundum quod a diuersis recipit consistunc, in quo est. Adhuc consistit in tempore mediante motu, in quo est augmentando, alterando, et subiectum, in quo est, ab uno loco in alterum mutando; et hoc per regutem sicut uisus in colorato obiectiue; quoniam nisi elementatiua esset in elementato, iam qualitates non essent. In elementato autem essent sine subiecto. Quod est impossibile, usmodi. Tamen hic dubitat intellectus: Vtrum in sphaera ignis sit siccitas terrae et frigiditas aquae, cum illae sint de elementis
Abbreviated transcription (Latin):
sub buna essẽs positum i patimente fis in tanto ꝙ finis nature
esset sic habitus prtuatuus nature sicut de citas uisus et surdi¬
tas anditus. et qma hec ominia sit ualte impossibiba patet gͦ
p regulam .b. et pdiffinitionem u̾itatis ꝙ onma elementa st
tureta in spis sins et in masis similiter. et in elementatio iã ma¬
gis sunt mixta et composita sicut i plantis in quib sunt opo¬
sita cum negetatiua et to aaaialib cum sensitiua et ẜmagĩa¬
tiua et ħ mediante elementatina composita cum ip̃is. Cor
asçendere suꝑus uidelices in speta ignis eo quia det est ni me¬
dio contimi ians terre Et simliter ignis̃ descendere infc̾rius
ad nos co qma aqua est conturians illi usqͦ recorduitur scalã
concordantie in secunda figuui designatam. nam ignis destendit
sic tando de sua caliditate aeri et ꝯueuit cum eo descendendo
et aer de sua huteditate dando aque et aueuit cum ea descen¬
tendo et sic tunsit ignis m aquatu ꝑ hiunditatem calefactam

Expanded text:
sub luna, esset positum in uacuitate finis, in tanto, quod finis naturae esset sic habitus priuatiuus | naturae, sicut caecitas uisus et surditas auditus. Et quia haec omnia sunt ualde impossibilia, patet ergo per regulam B et per definitionem ueritatis, quod omnia elementa sunt mixta in sphaeris suis et in massis; similiter et in elementatis iam magis sunt mixta et composita. Sicut in plantis, in quibus sunt composita cum uegetatiua, et in animalibus cum sensitiua et imaginatiua; et hoc mediante elementatiua, composita cum ipsis. Sed ascendere superius, uidelicet in sphaera ignis, eo quia aer est in medio contrarians terrae; et similiter ignis descendere inferius ad nos, eo quia aqua est contrarians illi? Vsquequo recordatur scalam concordantiae, in secunda figura designatam. Nam ignis descendit, sic dando de sua caliditate aeri, et conuenit cum eo descendendo, et aer, dando de sua humiditate aquae, et conuenit cum ea descendendo; et sic transit in aquam per humiditatem calefactam.