comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum me adiuuar dommꝰ. siue in affrita siue ubic̾q
non deseram.  In hac ꝯmunione si fuerunt qͥd̾
nescio traditores cum eos demonstrau̾itis ⁊ carne ⁊
corde mortuos detestalor neqͣqm tam̃ a uiuis in eiꝰ¬
dem eccłie sancta unitate manentib pp̃ mortuos
aliemabor. Neq enim ip̃i hanc eccliam condide¬
runt. s in ea si boni: frumentum si aũt mali: pale¬
a fuerunt. Uos autem quos tam manife̾ eccl̃ie RRa¬
nia uł palea maculare non poss que tausa fuit nr̃e
diuisionis nisi appetitus satulegi stismatis.Si
tͥ inquis displitent. improba fuge ⁊ relinue etle¬
siam traditoꝵ noli etrantium maioꝵ tuoꝵ sequi ue¬
sagia. Ad ħ respondeo. Siitͤ illi fuerunt tradito¬
res maiores mei sunt. si fuerunt q̃d̾ ego non sum ñ
sunt maiores mei. eccłiam teneo plenam tͥtico ⁊ pa¬
lea. R Ion dico si alios qui suam sartinam por¬
tant. S si me ipm̃ i ea mͥ ostendens traditorem.

Expanded text:
ntum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque ntum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque non deseram. in hac communione si fuerunt quos nescio traditores, cum eos demonstraueris, et carne et corde mortuos detestabor, nequaquam tamen a uiuis in eiusdem ecclesiae sancta unitate manentibus propter mortuos alienabor. neque enim ipsi hanc ecclesiam condiderunt, sed in ea si boni frumentum, si autem mali palea fuerunt. uos autem quos tam manifestae ecclesiae zizania uel palea maculare non posset, quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? si tibi, inquis, displicet, inproba, fuge et relinque ecclesiam traditorum, noli errantium maiorum tuorum sequi uestigia. ad hoc respondeo: si nec illi fuerunt traditores, maiores mei sunt; si fuerunt quod ego non sum, non sunt maiores mei. ecclesiam teneo plenam tritico et palea. non dico si alios, qui suam sarcinam portant, sed si me ipsum in ea mihi ostenderes traditorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ħ ita sunt a cõmunione ur̃oꝵ quemadm orien¬
tales postea disg̾gati sunt. Et respondisti qd̃ ĩ re¬
cipiendis tt̾m nr̃is dampnate cause non potuerint
seruare constantiam. Nunquid mirandum ẽ de
tam longnquis t̾ris epõs tuos ĩpune tͥ narrare
quod uolunt: Quod si omĩo ita eẽt tot ppłi qͥd
diosior quid cum maximiauensen egerint uri
affri mn affrica si litis in ꝯis ualeres respond̾e non
quereres: Illud uero. ⁊̃ dixi. ueq si aliquorum
in nr̃a ꝯmumione defunitorum traditio ꝓbaretur q̃
a nobis imꝓbatur ⁊ displicet nos aliqua ex ꝑtema¬
cularet qui riditule putasti ridicalum ⁊ minꝰ ꝯue¬
niens prudentie mee. ꝓmde iamcupio nosse quõ¬
a nobis inꝓbetur uł quatenꝰ displiceat qd̾ nũqmͣ
cognito errore dampnauimus ieorum scismate
quas ex laborib apłorum natas at firmatas simł
in bat̾is canonicis ⁊ ouimus earum ꝯmunionẽ qnͣ¬

Expanded text:
\'si haec ita sunt, a communione uestrorum quemadmodum orien\'si haec ita sunt, a communione uestrorum quemadmodum orientales postea disgregati sunt?\', et respondisti, quod in recipiendis iterum nostris damnatae causae non potuerint seruare constantiam, numquid mirandum est de tam longinquis terris episcopos tuos inpune tibi narrare quod uolunt? quodsi omnino ita esset, tot populi quid diosior, quid cum Maximianensibus egerint uestri Afri in Africa, nisi litteris meis uelles respondere. non quaereres? Illud uero, quod dixi: neque si aliquorum in nostra communione defunctorum traditio probaretur, quae a nobis inprobatur et displicet, nos aliqua expartem acularet, quam ridicule putasti ridiculum et minus conueniens prudentiae meae! proinde iam cupio nosse. quoa nobis inprobetur uel quatenus displiceat, quod numquam cognito errore damnauimus in eorum schismate  ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum natas atque firmatas simul in litteris canonicis nouimus. earum communionem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bat ⁊ refellebat. Non igitur mirum si slli h̾etici
donatum sͥ asciscere temptauerunt. quos ꝑ totũ
orbem catholica dampnabat ectłia qmͣqmͣ nos sñ
cuutatum nominib epõs ad quos hee lut̾e date
sunt hẽamus. Aut ergo aliquid donatꝰ fuit nõ in
asfrica ep̃c cui nomen carthago a ur̃is est addita. aũ
uit adiung̾e. Quod hnic maxime credibile est qd̾
ad carthaginis epm romano p̾t̾misso nũqmͣ orien¬
talis catholica scrib̾et uͥ saltem ur̃ scribi debuit. ꝙ̃
soletis romam paucis uris mitt̾e exasfrica. S deo
gr̃as qd̾ nec ualuit. Si tam̃ capta est illa conspi¬
ratio ħeticorum orientalium cum affris ħ̾eticis p̃¬
ualere. Cu arrianos iam int̾ͥ ħeticos nobis ⁊ uob̃
detestandos in tua epła posuisti. Unde mͥ tecũ neceᷤᷤ¬
sitas nulla est etiam de hac questione conflig̾e. Dã
qd̾ t̾ ꝓposuisti questionem tamqmͣ a nobis obiectã.

Expanded text:
bat et refellebat. non igitur mirum. si illi haeretici bat et refellebat. non igitur mirum. si illi haeretici Donatum sibi ut suum assciscere temptauerunt. quos per totum orbem catholica damnabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitatum nominibus episcopos ad quos hae litterae datae sunt habeamus. aut ergo aliquis Donatus fuit non in Africa episcopus, cui nomini Carthago a uestris est addita, aut,uit adiungere. quod hinc maxime credibile est, ad Carthaginis episcopum Romano praetermisso numquam orientalis catholica scriberet. ubi saltem uester scribi debuit, quem soletis Romam paucis uestris mittere ex Africa. sed deo gratias, quod nec ualuit, si tamen coepta est, illa conspiratio haereticorum orientalium cum Afris haereticis praeualere. tu Arrianos iam inter haereticos et nobis et nobis detestandos in tua epistula posuisti. unde mihi tecum necessitas nulla est etiam de hac quaestione confligere. nam quod tibi proposuisti quaestionem tamquam a nobis obiectam:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus non decẽ. Aut ergo illis tredamus qui potue¬
ruint causam suam illis eccł̃iis ꝑsuad̾e quas scͥptaᷤᷤ
in lib̾ris diuinis ⁊ canonicis leginus aut qd̾ tu di¬
xisti de optato. nͨ absoluamus dubia nͨ dampnemꝰ.
⁊ pacem xp̃i cuiꝰ bonun dub̾um non est frat̾na dilc̃o¬
ne teneamus. M orientales quos modo mõs eẽ cõ¬
cedis non latuusse ħ facinus dicis. atr ut ħ ꝓbes.
mieris pͥncipium ep̃i concilii serdicensis: Ubi dona¬
ti carthaginis epĩ ur̃i nom̃ ĩuenitur ascͥptum qͥd̃
ido feñ putas ⁊ asfirmas quod uidelic orientalib
qui de concilio ħ̾ scͥpta miserunt facimis dispficu̾it
traditoꝵ ⁊ ab eorum se ꝯmunioue retrax̾unt. Et pp̃¬
e donato ur̃o ꝯmunicabant. Disce gͦ quod nescis
Serdicense concilium arrianoꝵ fu it qͥd̾ totum iã
du est ut h̾enus inmanib ꝯͣctum maxime contra
achanasium ep̃m alexand̾num. cathosicum qui eoꝵ
errorem ex ipã cuntate ortum p̃ cet̾is acrit᷑ argue¬

Expanded text:
tibus non deesse. aut ergo illis credamus, qui potuerunt causam suam illis ecclesiis persuadere, quas scriptas in libris diuinis et canonicis legimus, aut, quod tu dixisti de Optato, nec absoluamus dubia nec damnemus et pacem Christi. cuius bonum dubium non est, fraterna dilectione teneamus. Sed orientales, quos modo nostros esse concedis. non latuisse hoc facinus dicis atque, ut hoc probes. inseris principium epistulae concilii Serdicensis, ubi Donati Carthaginis episcopi uestri nomen inuenitur adscriptum. quod ideo factum putas et adfirmas, quod uidelicet orientalibus, qui de concilio suo haec scripta miserunt, facinus displicuerit traditorum et ab eorum se communione retraxerant et propterea Donato uestro communicabant. disce ergo quod nescis: Serdicense concilium Arrianorum fuit, quod notum iam diu est et habemus in manibus, contractum maxime contra Athanasium episcopum Alexandrinum catholicum, qui eorum errorem ex ipsa ciuitate ortum prae ceteris acriter argue
Abbreviated transcription (Latin):
ta ne furis impudentia ut abste ꝓłatis magis
aliqua recitas de confessione nrõrum: aut si ab
putas contͣ nr̃os a nr̃is ẽẽ confictum. cur ⁊ nõ ⁊
anr̃is contͣ nostras ħ idem nobis putare geditis
Ergo ꝙ humanis factis aut hnic ⁊ inde maite¬
statis aut ex untoq sat̾e incertis ne qui ĩ unũ¬

Expanded text:
tane furis inpudentia, ut abs te prolatis magis tane furis inpudentia, ut abs te prolatis magis aliqua recitas de confessione nostrorum, aut si aliquid putas contra uestros a nostris esse confictum, cur non et a uestris contra nostros hoc idem nobis putare conceditis? ergo pro humanis factis aut et hinc et inde manifestatis aut ex utroque latere incertis ne, qui in unu
Abbreviated transcription (Latin):
diaconus fuit. Habes ne frat᷑ cresconi ad ista qͥd
dicas: Puto non usq ad eo frontem ꝑisse de relͦ
humanis ut ad purgationem siluani. ad huc pu¬
tes sentenciam recitandam qmͣ dixit in ecclesia..¬
Nuin ⁊ collega eius qͣi traditor es ne magis ad¬
moneas dice̾ ex epistola apłi simile aliquid uͭ pau¬
ło ante cõmemoraui qui predisas non tradendũ
tradis. ⁊ in quo alium uidicas temet ip̃m ꝯdemp¬
uas eadem enĩ agis qui uidicas: Sed post ea
uiquis ursatio ⁊ Zenophilo ꝑsequentib. cum
ꝯmunicare noluisset: actus est mexiliuum: Immo
qui iam traditor fuit ꝑmanere etiam heticus uo¬
luit. ut falsum honorem in ipã ꝑte donati habẽt
qui hrẽ in catholica nullum posset tam manifestĩ
traditionis sue gestis publico uiditio reseratis. H
tu ꝓfecto falsa eẽ dicturus es. ⁊ ꝓ ur̃is maiorib
ut płimum possis contͣ nr̃os alia prolaturus Qd̾
quidem forsitan non ualebis. non mueuiendo
quid ꝓferas. ¶ fac te muenisse fac ꝓtulisse tan¬

Expanded text:
subdiaconus fuit. Habesne, frater Cresconi, ad ista quod dicas? puto non usque adeo frontem perisse de rebus humanis, ut ad purgationem Siluani adhuc putes sententiam recitandam, quam dixit in Caecilianum et collegas eius quasi traditores, ne magis nos admoneas dicere ex epistula apostoli simile aliquid, ut paulo ante commemoraui, \'qui praedicas non tradendum tradis\' et: in quo alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. sed postea, inquis, Ursatio et Zenophilo persequentibus cum c<communicare noluisset, actus est in exilium. immo qui iam traditor fuit permanere etiam haereticus uoluit, ut falsum honorem in ipsa parte Donati haberet, qui habere in catholica nullum posset, tam manifestis traditionis suae gestis publico iudicio reseratis. haec tu profecto falsa esse dicturus es et pro uestris maioribus, ut plurimum possis, contra nostros alia prolaturus. quod quidem forsitan non ualebis, non inueniendo quid proferas. sed fac te inuenisse, fac protulisse: tan
Abbreviated transcription (Latin):
sis decentib ⁊ decretum. ꝯciłii ⁊ sententiam ĩ eoꝰ
qui dampnati sunt dcãm ⁊ rei tocuis ordinem ꝯg¬
nouisti. Et quia ⁊ me quid gestum sit ignorare cre¬
desas. quid u̾itas hrẽt hortatus ut dic̾e̾m ita deĩ¬
ceps cuntta narrasti. Uide quia in hac causa ułba tu¬
a ipa pono ex epła tua. sunt enim mͥ ꝑ nccͣria. Cũ
qm̃ płimos inquis epõs error sͥ maximiani socia¬
re contend̾et. contracto a nr̃is concisio i eos om̃s¬

Expanded text:
is docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisti, et quia et me quid gestum sit ignorare credebas, quid ueritas haberet hortatus ut discerem, ita deinceps cuncta narrasti. uide quia in hac causa uerba ipsa tua pono ex epistula tua; sunt enim mihi pernecessaria. cum quam plurimos, inquis, episcopos error sibi Marimiani sociare contenderet, contracto a n
Abbreviated transcription (Latin):
erratis. in baptisind questione. alt̾m qd̃ nos ab eis
qui de hac reuerum sentiunt seꝑatis. S. a autem
ut scd̃m uos loquar. ħ est in ea questione uerum qͥd̃
ipi sentitis. illo certe cͥmine maculamini qd̾ ab eccle¬
sia recessistis. pp̃ cuiꝰ pacem sicut eypͥanus efficit ⁊¬
monuit etiam diu̾sa sentientes ferre debiustis.n
Nunc exclama qd̾ ego dixͥim. nichil intꝰ fideles
ꝑfidos q discͥnas. ⁊dest tͥ puis atq impius uideat᷑.
Quod ego non dixi. S plane illud dixi. Sunde
tu quasi hoc dic̾em exclamare uoliusti: ⁊ dic̾e quod
non dixi. Siue inqmͣ a fideli siue a ꝑfido dispensa¬
tore sac̃mentũ quisq ꝑcipiat. In qua sententia
nichi itͥ fidełem ꝑfidumq discceui. n iussi ut id̾
cuiq puis atq impius uideatur. S idem satͣmẽtũ
pium ⁊ impium posse htẽ qd̾ nec tu saltem negas
qui saltem post impios occultos baptizandum ñ

Expanded text:
erratis in Baptismi quaestione; alterum, quod vos ab eis erratis in Baptismi quaestione; alterum, quod vos ab eis qui de hac re verum sentiunt separatis. Si autem, ut secundum vos loquar, hoc est in ea quaestione verum, quod ipsi sentitis; illo certe crimine maculamini, quod ab Ecclesia recassistis, propter cujus pacem sicut Cyprianus et fecit et monuit, etiam diversa sentientes ferre debuistis. CAPUT IV.--4. Nunc exclama quod ego dixerim, Nihil inter fidelem perfidosque discernas, idem tibi pius atque impius uideatur\'. quod ego non dixi, sed plane illud dixi, unde tu, quasi hoc dicerem, exclamare uoluisti et dicere quod non dixi: siue, inquam, a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quisque percipiat. in qua sententia non nihil inter fidelem perfidumque discreui nec iussi, ut idem cuique pius atque impius uideatur, sed idem sacramentum pium et impium posse habere, quod nec tu negas, qui saltem post impios occultos baptizandum non
Abbreviated transcription (Latin):
euis sententiam fec̾unt qui se orientalium ꝯmu¬
tiore qd̃ de hac re diu̾sa senserint diuiserũt. O¬
inde si omĩo iam credendum sit. quiquagnita e¬
piscopis orientalium id ẽẽ uisum qd̾ seꝑtuagi¬
ta asfris uł aliqnͣto etiam płibus contͣ tot mi¬
lla epõrum quib ħ error in toto orbe displicuit
tur non pecuis etiam ipõs paucos orientales lium¬
iudicium correxisse dicamus. non ut tu loqueris
rescidisse: Sicut enim laudabile est uera sentẽ¬
cia non moi̾i. ita culpabile ꝑsistere i fassa. qͣmͣ
uũqmͣ te uere pͥma laus est. scd̾a mutare ut aut
ex initio uera ꝑmaneat. aut mutata falsa uera suc¬
cedat. Neq nunc ad nr̃ani ꝑtinet questionem qͣ¬
le sit quod ꝑs xp̃iani orbis maxima tum orienta¬
libus sensit. Si enim ħ uerum sib tenendum
atq seruandum est qd̃ de b̾apiũo tenemus atciz
seruamus: duo masa urã uobis obitimus. Unum ꝙ

Expanded text:
eius sententiam fecerunt, qui se ab orientalium commueius sententiam fecerunt, qui se ab orientalium communione, quod de hac re diuersa senserint, diuiserunt. Proinde si omnino iam credendum sit quinquaginta episcopis orientalium id esse uisum, quod septuaginta Afris uel aliquanto etiam pluribus contra tot milia episcoporum, quibus cur non potius etiam ipsos paucos Orientales sujudicium correxisse dicamus, non, ut tu loqueris, rescidisse? Sicut enim laudabile est a vera sentetia non moveri, ita culpabile persistere in falsa: quam nunquam tenere prima laus est, secunda mutare; ut aut ex initio vera permaneat, aut mutata falsa vera succedat. Neque nunc ad nostram pertinet quaestionem, quale sit quod pars christiani orbis maxime cum Orientalibus sensit. Si enim hoc verum, si hoc tenendum atque servandum est, quod de Baptismo tenemus atque servamus; duo mala vestra vobis objicimus: unum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cebat neminem uidicantes. nͨ a iure ꝯmunionis
aliquem si diu̾sa senserit ammouentes eumi di¬
usse conscͥpta indicant gesta concilii. ⁊ tam̃ si quis
eorum quibus ea dicebat diu̾sum sentire se ostende¬
ꝓcul dubio menuebatur quia talia dolose non uera¬
tit̾ ꝓmutebat qͥd̾o est in eo mendatio det̾us: sim¬
plicitatem fr̃m du płici corde fallebat. cum p̾sertim
⁊ scͥbentur que dicebantur. Nam quicumos al
illo concilio diu̾sa sensisset: quo possit ab eis ore
dampnari uł extõitari. cum eustem concilii pro se
pͥncipium recitaret: Quid ergo de cypͥano tolera¬
bilius sentit utrum nos qui eum dicimus in obscu¬
ta de haptismo question e hominem falli potuis¬
se an nos qui eum di ccctis in ꝓmutenda xpĩa¬
na ꝯmiuiione ep̃i faslere uoluisse nõ unum ali¬
qͥuem fratrum. S uniu̾sam epãlem sacietatem: qd
At nobis de illo credere nephas est. ur̃ maiores qͣ

Expanded text:
cebat, Neminem judicantes, nec a jure communionis cebat, Neminem judicantes, nec a jure communionis aliquem, si diversa senserit, amoventes, quod eum dixisse conscripta indicant gesta concilii; et tamen si quiseorum, quibus ea dicebat, diuersum sentire se ostendenicaturus, procul dubio mentiebatur, qui talia dolose, non ueraciter promittebat, quodque est in eo mendacio deterius, simplicitatem fratrum duplici corde fallebat, cum praesertim et scriberentur quae dicebantur. nam quicumque ab illo concilio diuersum sensisset, quo posset ab eis ore damnari uel excommunicari, cum eiusdem concilii pro se principium recitaret? quis ergo de Cypriano tolerabilius sentit, utrum nos. qui eum dicimus in obscura de baptismo quaestione hominem falli potuisse, an uos, qui eum dicitis in promittenda christiana communione episcopum fallere uoluisse non unum aliquem fratrum, sed uniuersam episcopalem societatem? quod si et uobis de illo credere nefas est, uestri maiores contra
Abbreviated transcription (Latin):
tat faciat habens arbitrii sui lib̃am potestatem.
⁊ cet̾a. In hiis gͦ nos int̾im deputa quibus
ilud non potuit ꝑfuadere cypͥamis: a quib tñ
etiam in hac re du̾sa sentientib cõmunionem su¬
am minime sepunt. ¶aiores autem urĩ
quib tase testimonium phibiusti. qd̃ ad orienta¬
sium pp̃ea cõmunione distreti sunt. quia illi
sium udicium resciderunt. quo eis placuerat
De ista baptismi questione cypano atq illi affri¬
cano concilio consentiri oport̾e. contͣ cỹpanum fe¬
cerunt. Deb̾uerunt enim cum collegis suis eti¬
am in hac questione diu̾sa sentitientib ten̾e ꝯmu¬
nionis u̾nitatem qd̾ in suis l̾itt̾is fecisse legimuᷤᷤ
ꝙypanum. Respondent ido eum fic loqui uolius¬
se ue fortasse excõmunicationis det̾riti non aude¬
cent l̾ibere dic̾e quod sentirent. non quia cum eiᷤᷤ
eẽt in ꝯmunione mansurus si diu̾sa sensissent. Uͥ
aꝑte dicunt cypͥanum eẽ mentitum. Si enim di¬

Expanded text:
tat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem tat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem et cetera. in his ergo nos interim deputa, quibus illud non potuit persuadere Cyprianus, a quibus tamen etiam in hac re diuersa sentientibus communionem suam minime separauit. maiores autem uestri, quibus tale testimonium perhibuisti, quod ab orientalium propterea cosuum judicium resciderunt, quo eis placuerat de ista Baptismi quaestione Cypriano atque illi Africano concilio consentiri oportere, contra Cyprianum fecerunt. Debuerunt enim cum collegis suis etiam in hac quaestione diversa sentientibus tenere communionis unitatem, quod in suis litteris fecisse legimus Cyprianum. Respondent, ideo eum sic loqui voluisse, ne fortasse excommunicationis timore deterriti, non auderent libere dicere quod sentirent, non quia cum eis esset in communione mansurus si diversa sensissent: ubi aperte dicunt Cyprianum esse mentitum. Si enim di
Abbreviated transcription (Latin):
non essent qui intelli ad eiuuidẽ.¬
g̾e nequeunt me duob r
uoluminibus suꝑiorib
ad totam causam que tua frater crestoni epła cõ¬
tinetur. multis modis ita respondisse. ut etiam
ała que ib̾i restant iam soluta atq frustrata sint
iam deb̾uit a me huic oꝑi finis imponi. S q
multi sunt quib seruire nos ꝯuenit. qui oĩa
depulsa eẽ non putant. nisi socis suis etiam siꝰ¬
gula ꝑtractentur residua sermonis tui b̾reuiter
ex ordine refelleuda ꝑcurram. Quittuid de
cỹpͥau uen̾abilis martyris ⁊ de quorumdam
orientasium lict̾is inserendum putasti qd̾ esꝰ
placu̾it apud ħeticos ⁊ scismaticos datum im¬
ꝓłure haptismi sacͣmentum. uichis ĩpedit cau¬
sam nr̃am si eam eccłiam retinemus qmͣ non
deseruit cypͥanus: etiam tum multi euis colle¬
ge in hant sentenciam consentire uoluissent¬
⁊ Nam ⁊ in ipõ concisio dixit ueminem iudi
cantes. nł a iuire ꝯmumioris aliquem si diuer¬
sm senserit amouentes ⁊ candem epłam ad iubai¬

Expanded text:
non essent, qui intellegere nequeunt me duobus uoluminibus superioribus ad totam causam, quae tua, frater Cresconi, epistula continetur, multis modis ita respondisse, ut etiam illa, quae ibi restant, iam soluta atque frustrata sint, iam debuit a me huic operi finis inponi. sed quia multi sunt, quibus seruire nos conuenit, qui omnia depulsa esse non putant, nisi locis suis etiam singula pertractentur, residua sermonis tui breuiter ex ordine refellenda percurram. Quidquid de Cypriani uenerabilis martyris et de quorundam orientalium litteris inserendum putasti, quod eis placuerit apud haereticos et schismaticos datum inprobare baptismi sacramentum, nihil impedit causam nostram, si eam ecclesiam retinemus quam non deseruit Cyprianus, etiam cum multi eius collegae in hanc sententiam consentire noluissent. nam et in ipso concicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes et eandem epistulam ad Iubai
Abbreviated transcription (Latin):
sententia dampnationis retenti simł ⁊ buptisma ⁊
eccłiam ꝑdiderunt. ¶ Byet u̾batua cte mi cres¬
medo meos omĩs qui in maximiani scismate ꝑstitissẽt
płata sentencia est. que cum osensu oĩum firmaret.
płacait tamen decreto concilii dilationem temꝑis da¬
Ri. intra qd̾ si quis corrigi uoluisset innocens hr̃ẽtur:¬
Quibus u̾bis ostenditis eorum qui in maximian
scismate ꝑstitissent si quis intra dilationem temꝑiᷤᷤ
corrigi uoluiss mnocens ħuẽtur. Corrig̾etur gͦ si qͥ
corrigi uoluisset ab illo scismate in quo cum maxi:¬
miano ꝑstit̾at. Ouide auteqmͣ corrige̾tur inscisma¬
te erat. in quo ꝑstitat qmͣuis m eo quia nit᷑ płacitũ
tempus correitus est. non ꝑtinatit̾ ꝑstisset. st Iam

Expanded text:
sententia damnationis retenti, simul et Baptisma et Ecclesiam perdiderunt. Haec verba tua certe, mi Cresomodo in eos omnes qui in Maximiani schismate perstitissent, prolata sententia est, quae cumPlacuit tamen decreto concilii, dilationem temporis dari, intra quod si quis corrigi voluisset, innocens habereturquibus uerbis ostendis eorum, qui in Maximiani schismate perstitissent, si quis intra dilationem temporis corrigi uoluisset, innocens haberetur. corrigeretur ergo, si quia corrigi uoluisset, ab illo schismate, in quo cum Maximiano perstiterat. proinde antequam corrigeretur, in schismate erat in quo perstiterat, quamuis in eo, quia intra placitum tempus correctus est, non pertinaciter perstitisset. nam
Abbreviated transcription (Latin):
mitruus occultus est a quo tam̃ datum baptefim̃
non rescindis. ⁊on omĩa tͥ uba tua ista replica¬
ri possunt. quia ⁊ purificat matulosis ⁊ abluit
sodiduis. ⁊ enuidat ĩmundꝰ. ⁊ dat infidelis fidẽ
⁊ t̾minosus efficit innocentem: Non ꝙ intis
tpẽ s fama eius bona: qmͣuis manis ⁊ falsa.
Nuic non ius ut ego clamem. o scelus oportu¬
num non fitut ait quidam in ultimas t̾ras exportã¬
dum. S pocius exͣ omine scelum ⁊ om̃s t̾ras si fi
posset abigendum. Non te ipm dico quem corrꝰ¬
tum uolo. S hunc errorem. a quote corrigiuo¬
lo Ita ne ad mundandum hominem qnͣdo boui
mimstri defu̾it uera uita. tunt mali ministri fła
sufficit fama. que ħ efficiat qͥd̃ effic̾et bona uita.
ut hominem. sanctificando qnͣdo ministri latet int¬
quitas ministte sancdificando militet falfitas: U
totum i deo ue dicatis qd̾ dicimus siue a fideli siue
a ꝑfido dispensatore sacͣmentum quisq ꝑcipiat. ñ

Expanded text:
iniquus occultus est, a quo tamen datum baptismum iniquus occultus est, a quo tamen datum baptismum non rescindis, nonne omnia tibi uerba tua ista replicari possunt, quia et purificat maculosus et abluit sordidus et emundat inmundus et dat infidelis fidem et criminosus efficit innocentem? non, inquis, ipse, sed fama eius bona quamuis inanis et falsa. hinc non uis ut ego exclamem: o scelus, o portentum, non, sicut ait quidam, in ultimas terras exportandum, sed potius extra omne caelum et omnes terras, si fieri posset, abigendum. non te ipsum dico, quem correctum uolo, sed hunc errorem, a quo te corrigi cupio. itane ad mundandum hominem, quando boni ministri defuerit uera uita, tunc mali ministri falsa sufficit fama, quae hoc efficiat, quod efficeret bona uita, ut ad hominem sanctificandum, quando ministri latet iniquitas, ministra deo militet falsitas? hoc totum ideo, ne dicatis quod dicimus: siue a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quis
Abbreviated transcription (Latin):
stus alienus est. Potest tam̃ aligiuid qd̾ ⁊ istꝰ
impłere ut ⁊ ip̃e baptizet. Si nichil aliud c̾te
cum latet. Sicut etiam illi possunt de manda¬
ta p̾dicare sicut iusti. S non scd̾m ea uiu̾e sicut
uisti: de quałib dcm̃ est. que dicunt facite. que
aũt faciunt fac̾e nolite. S hac iniustum non
latentem ⁊ non nuillis cognitum honis. ꝑ aliquam
seditionem factionem ue. de eccłia non posse sepa¬
ri. Audi cypanum. Tolera ⁊ rauia. esto frumen¬
tum. Quam tͥ sonare uisa sunt que muna re
uarie repisti Quid ħ ꝑcepto ineuis dici miciꝰ
potest: Purificet alium maculosus. abluat sor¬
didus. emũdet ĩmundus. det infidelis fidem. cri¬
minosus faciat innocentem. Breuit respondeo.
ũ maliciosus nec sordidus. nͨ ĩmundus ñ infide¬
lis. nͭ cͥminosus est. xp̃c qui dilexit eccliam ⁊ se
ip̃m tͣdidit pro ea. mund̾ans eam lauatro aque
m u̾bo. faciens nos ctos de bouis suis ne mał
uitiaremur alienis. Nam ecce cum minister

Expanded text:
stus alienus est, potest tamen aliquid quod et iustus implere, ut et ipse baptizet, si nihil aliud, certe cum latet, sicut etiam illi possunt dei mandata praedicare sicut iusti, sed non secundum ea uiuere sicut iusti, de qualibus dictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. Sed fac iniustum non latentem et nonnullis cognitum bonis per aliquam seditionem factionemue de ecclesia non posse separari. audi Cyprianum, tolera zizania, esto frumentum. quam tibi bene sonare uisa sunt, quae in una re uarie repetisti: quid hoc praecepto, inquis, dici inifju-ius potest: purificet alium maculosus, abluat sordidus, emundet inmundus, det infidelis fidem, criminosus faciat innocentem? breuiter respondeo: nec maculosus nec sordidus nec inmundus nec infidelis nec criminosus est Christus, qui dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo, faciens nos certos de bonis suis, ne malis uitiaremur alienis. nam ecce cum minister
Abbreviated transcription (Latin):
Hitaũt am̃ scepta simplicis cordis exequit᷑. Et gͦ eas
metuendum ẽ. ne hẽat quisq dupħe. quib occusta¬
i cor potest. id erga hoĩes ipm̃ p̾cipiendũ fuit. Ne¬
mo enĩ fere ÷ qui uelit qũeꝙͣ duplici corde secũ ag̾ẽ
pndatus gͦ cculus simplex q̃ redditꝰ aptꝰ est ⁊¬
ydoneus erit ad intuend̾am ⁊ ꝯt̾płndam lu¬
en̾am si ꝓuen̾it ut eis placeat ad eoꝵ salutẽ prcius
hoc refect. ⁊ ad głam dei ñ ad ĩanem iastantiam suam
n ꝓptea boni aliquid ad salutem ꝓximi oꝑat᷑. ut
ex es comꝑaret ea qͣ̃ huic uite tħisigenda st̾ nctͣa m¬
teme animum hoĩs uoluntatemq ꝯdempnat. meo
facto in quo nõ apparet quo año ⁊ uoluntate sit baũi.
⁊ quitquit ofitioꝵ exhidemus hõi hat intentõne
Dum cor in quo queritur deus. Beati gͦ mundicor¬

Expanded text:
iam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere.Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contempletiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt ere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione dum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi cor
Abbreviated transcription (Latin):
non longe a tempibus apłoriu fuit. Iste aet
non aliter saluari homines abantigna serteit¬
tis paga nisi credaint in eum qui scdm similta¬
dinem carus Nt̃i i bͥgno martỹtii exaltatuss
nalem obedientiam: Adhuc emim ꝓthoplasti
peco ꝑ correctõem primogeniti emendatõem. af¬
cipiente. S̾pentis prudenciam deuuda ꝑ sipia¬
citaerri colimle uratulis illis resosuti lumꝰ ꝑã
alligati eramus morti. Uides ne antiqum hoĩem
sti pt̃o ꝑ quod alligat fueramus Multo aũt
aꝑtius de eadem fide beatisũmis mart̃t ⁊ ep̃e cħ.
ad consecutõem gr̃e posset. magis adultos ⁊ pro¬
uectos ⁊ maiores natu possent impedire grana
rapca. Dorto aũt grauissimis delictorib t made¬
um multo aũt ꝑc̃antib cum postea trediderint
remissio pecoꝵ datur. ⁊ a baptismo at. gr̃a ne¬
mo prohibetur qnͣto mag̾ ꝓ hibi nou debet ĩ¬
fans qui recens natus nichil peccauit nisi quo
Om adam carnaliter natus contagium mortis

Expanded text:
non longe a temporibus Apostolorum fuit: iste ait, « Non aliter salvari homines ab antiqua serpentis plaga, nisi credant in eum qui secundum similitudinem carnis peccati in ligno matyrii exaltatus analem obedientiam. Adhuc enim protoplasti peccato per correptionem primogeniti emendationem accipiente, serpentis prudentia devicta per simplicitatem columbae, vinculis illis resoluti sumus, per quae alligati eramus morti » . Videsne antiquum hominem sti peccato, per quod alligati fueramus? 6. Multo autem apertius de eadem fide beatissimus martyr et episcopuad consecutionem gratiae posset, magis adultos et provectos et majores natu possent impedire peccata graviora. Porro autem si gravissimus delictoribus et in Deum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque grmo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis
Abbreviated transcription (Latin):
sate ⁊ aꝑietur uobis. Petitio ꝑtinet ad ĩpetnͣdum sa¬
nitatem uł scĩtatem. firmitatemq animi. ut ea que
p̃cipiunt᷑ implere possimus. Inquisitio aũt̃ ad inueni¬
end̾am u̾itatem. Cum enĩ beata uita actione ⁊ cogͦne
ꝯpleatur. actio fatultatem uirium ꝯtempło manifesta¬
tõnem. rerum desid̾at. Hoꝵ gͥ pͥmum petendũ est se¬
cundura q̃tendum ut illud detur. ħ mueniat᷑ S cas¬
cũ quisꝙ ueram uiam ĩuenerit ꝑueni et ad ipãm pos¬
sessionem. que tam̃ pulsanti apietur. Ut gͦ hec tria
ista. id petitio. inquisitio. pulsatõ manifã fiant. suꝑ
aliquo exempło ponamus: Aidemus aliquẽ inf̾n̾us
pedib ambułare nõ posse. Priꝰ gͦ sanandus ẽ ⁊ firmã¬
dus ad ambulandum. sto hoc ꝑtinet qͥd̃ dixit. petite
Quid aũt ꝓdest qd̾ ambulare iam uł etiam curr̾e pot̾.
que ducit eum quo uult ꝑuenire. Qmͣ cũ tenu̾it ⁊
ꝑget ad eum ipm̃ łocum ubi hĩtare uult si clausũ in¬

Expanded text:
sate, et aperietur vobis. Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat. Horum ergo primum petendum, secundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. S quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam possessionem, quae tamen pulsanti aperietur. Ut ergo tria ista, id est, petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus. Videmus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus est et firmandus ad ambulandum; et ad hoc pertinet quod dicit: Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere potest, quae ducat eum quo vult pervenire, t ad cum ipsum locum ubi habitare vult, si clausum in
Abbreviated transcription (Latin):
illis ita ut qd̃ contͣ dic̾ent nõ hrẽnt. Qmͣus uene¬
nis suis c̃ tabescent pocuis quͣ̃ illuis cibo saturarent᷑.
ałii tar̃ qui pot̾ant caꝑe ex illoꝵ cccasione młta uti¬
lit᷑ audiebant. Hoc dixi ne quis forte. cum int̾egat
respond̾e non potu̾it. hac sententia s̾ excusat uidẽ

Expanded text:
illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis veneillis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, cum interroganti respondere non potuerit, hac sententia sibi excusatus videat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundum ẽ ⁊ canis ⁊ porcus.
auendum ẽ ergo nequid aꝑiatur ei quiñ capit.
tum eit. aut infestat aut negligat. Neq ił alia cau¬
sa repietur. tur ea que manifesta ⁊ magͥna st ñ acipi¬
ant᷑ pret᷑ odium aut ꝯtemꝑtũ quoꝵ ꝑurium caneᷤ¬
ꝑ alt̾m porti nomĩati st. Que tam̃ omuis iinudicia
reruim tempalium delectatõne concipit᷑. adi ꝑ dilc̃õem
huiꝰ scłi cu uibeniur renũtiare ut mundi eẽ possan
sibi reus uidi si aͥd cecultat qd ille cui octultat caꝑe
nõ potest nͨ ex eo arbitrandum est lice̾ m̃tir. si eñ
dum gͦ pͥmum ẽ ut impednãta detrahant᷑. quib es¬
ficitur ut ñ capiat. Qua utiq si ꝑp̃ sordes nõ capit
test. Qd̾ aũt dñs nr̃ quedam dixisse muenitur q̃¬
aliqui qui aderant uł resistendo uł ꝯtempnẽdo non
acceꝑunt non pitandus est stiñ dedisse canib nes
margaritas misisse añ porcos. Non enĩ eis dedit qui
Et cũ eum ꝯtemptatores ĩ t̾rgabant respoudebater

Expanded text:
immundum est, et canis et porcus. Cavendum est ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: quod apertum est aut infestat aut negligit. Neque vero alia causa reperitur cur ea quae manifesta et magna sunt, non accipiant praeter odium et contemptum, quorum omnis immunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, dilectione hujus saeculi, cui jubemur renuntiare ut mundi esse possimsibi reus videri, si aliquid occultat, quod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non edum ergo primum est ut impedimenta detrahantur, quibus efficitur ut non capiat; quia utique si propter sordes non capit, sse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo, vel contemnendo, non acceperunt? Non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque
Abbreviated transcription (Latin):
iueniamur qd̾ q̃yimus. ⁊ quo pulsamꝰ aꝑiat᷑. Quẽ¬
admod̾ enĩ egit de uolatilib celi. ⁊ siliis agri. ne iuc
spes a minorib ad maiora ꝯsing̾et. ita ⁊ ħ soco inquit.
na uͦꝰ que dant scd̾m eoꝵ sensum. bona dicenda sunt qr
hec ꝓ bonis hñt qmͣꝙͣ ⁊ in rerum natura ista bona
quis ea malus dat ñ de suo dat. Dñ est enĩ t̾ra ⁊ ple¬
intudo euis qui fecit celum ⁊ t̾ram. mare ⁊ om̃ia q̃ ĩ
eis stͥ. Qntũ gͦ sꝑaudum ẽ daturum dnĩ nob bona
petentib nͨ nos posse decipi ut accipiamus aliud ꝓ
ałio cum ab ipõ petinus. Qnͣto nos etiam cũ srmus
mali nouimus id dare qd̵ petinus. Non enim deci¬
ꝓmius filios nr̃õs. ⁊ qualiacumq bona damus. nĩ de
pientie uiam in bonis morib constituta ẽ qͥ ꝑ¬
ducunt᷑ us ad mũdatõem simpłicitatemq cordis. De
qua iam diu loquens ita conludit. Omĩa quetũq uiñ¬

Expanded text:
inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Quemadmodum autem egit de volatilibus coeli et de liliis agri, ne victspes a minoribus ad majora consurgeret; ita et hoc loco, « na vero quae dant, secundum eorum sensum bona dicenda sunt, quia haec pro bonis habent, quanquam in rerum natura ista bona ntia, et quisquis ea malus dat, non de suo dat: Domini est terra et plenitudo ejus, qui fecit coelum et terram, et omnia quae in eis sunt. Quantum petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam, cum simus mali, novimus id dare quod petimus. Non enim decimus filios nostros; et qualiacumque bona damus, non de pientiae viam, in bonis moribus constituta est, qui perducuntur usque ad mundationem simplicitatemque cordis, de qua jam diu loquens ita concludit: Omnia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tionem nominis dei. Non enimita ⁊ hic factũ÷
adueniat regnum tuum quasi nũc deus nõ reg¬
uet. S fortasie quis dicat adueniat dictum
cis ⁊ eis qui oculos claudunt ita dei reguũ qmͣ¬
uis regnum nusqmͣ discedat de terris tam̃ igno¬
norantib cum eius unigenitꝰ non solum intelli¬
gibilit̾ sed etiam muisibilit̾ in homine dñco
de celo uenerit uidicaturus uiuos ⁊ mortuos.

Expanded text:
tionem nominis Dei. Non enim et hic ita dictumtionem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat dictum cis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tamnum, quum eius unigenitus non solum intellegibiliter sed etiam uisibiliter in homine dominico de caelo uenerit iudicaturus uiuos et mortuos.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt om̃ium que petuntur hoc est sanctificetur
nomen tuum  Quod non sic petitur quasi nõ
sit scm̃ nomen domini. s ut sanctum habeatur
ab hominib id ita illis innotescat deus ut non
existiment aliquid sanctus quod magis offend̾e
timeant. Nleq enim quia dictum est notus ĩ iu¬
dea deus. in ifrł magnũ nomen euis si intelligen¬
dum est qͣsi alibi minor sit deus. ⁊ alibimaior s
ibi magnum est nomen eius ubi ꝓ sue maiesta¬
tis magnitũdine nominatur. Ita ibi dr᷑. Icm̃ no¬
men eiꝰ. ubi cum ueneratione ⁊ confessionis ti¬
more nommatur. Et hoc ẽ qd̃ nunc agitur dum
euuͣ głm adhuc usq ꝑ diu̾sas gentes innotescẽ¬
do cõmendat. uniꝰ dei nomen. ꝑ administratio¬
nem filii eius. Demde sequitur. adueniat reg
num tuum sicut ipẽ dñs in euugłio docet tũc
futurum eẽ iudicii diem cum euugłm p̾dicatũ
fuerit i om̃ib gentib que res ꝑtinet ad sc̃ifica¬

Expanded text:
autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Fnum tuum. Sicut ipse Dominus in Evangelio docet, tunc futurum esse judicii diem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
qui uisibilib pulchritudinib quib ad huc de¬
diti sunt nec possunt aliquid incorporeum cogi
est opmio eorum. si dm̃ que ad huc corpaliter
cegitant in celo pocius credant esse quam in t̾ra
etiam corpus excedere magis eũ querant m aĩa
qmͣ in corpore etiam celesti. Et cum cognou̾int
qnͣtum distat int̾ pocõrum animas ⁊ uistorũ
sicut non audiebant eum dum ad huc caruałi᷑
uiuerent uł saꝑent in terra collocare. S in ce¬
lo sic postea meliori fide uł intelligentia magiᷤ
eum in animis iustorum quã in pctõrum requi¬
rent. Recte ergo intelligitur quod dictum est
pat̾ noster qui es in celis incordib iustorim
esse dictum tanꝙͣ in templo santo suo simul
etiam ut qui orat in se quoq ip̃o uelit hĩtare
quẽ muocat ⁊ cuni hoc affectat teneat iusticiã
quo mun̾e inuitat᷑ ad ĩħitandũ animũ de.
Am uideamus que suit petenda. Dicdam ⁊ em̃
quilsat qur petitur ⁊ ubi hitat. Priũ

Expanded text:
qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dequi visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitest opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra:e coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
ra que non possunt esse nłi mloco. En si icelis
tanrͣ in suꝑiorib mundi ꝑtibus lccui dei esfe
sis hominib aut eis qui i montib hĩtant. S
septum est ꝓpe ⁊ dñs contridis corde. qudo ma¬
gis ꝑtinet ad humilitatem. S queniadmno¬
dum t̾ra appellatus ÷ ꝑccõr cum ei dictimẽ. tra
es ⁊ in t̾ram ibis. sit celum uistus econtrio dici
deus. ⁊ sancti templũ eiuis sunt recte dicitur qͥ¬
es in celis id in sanstis. Et accomodatiss ima uł¬
sta similitudo ⁊ ut spũałr tantum int̾ͥ eẽ uide¬
atur int̾ iustos ⁊ pctores qnͣtum corpalit̾ inter
celum ⁊ t̾ram. Cuius rei significande grã cum
ad orationem stamus. ad orientem conu̾tim̃ un¬
bitet ut ceteras mundi ꝑtes de seruerit qui u¬
biq p̾sens est non locorum spaciis sed maiesta¬
tis presentia. sed ut moueatur animus ad natu¬
ram excellentiorem se conu̾tere id ad dnm. cũ
noꝵ ⁊ ꝑuulorum bene sentiatur de deo. Et ido

Expanded text:
 716 non possunt esse, nisi in loco: sed si in coelis, tanquam in superioribus mundi partibus, locus Dei esse sis hominibus, aut eis qui in montibus habitant; sed scriptum est: Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sdum in terra appellatus est peccator, cum ei dictum est: Terra es, et in terram ibis ; sic coelum justus e contrario dici Deus, et sancti templum ejus sunt, recte dicitur qui in coelis es, qui es in sanctis. Et accommodatissima ista similitudo atur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, un, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum arvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Agitur enim de corde mundando quod nisi
fu̾it simplex mundum non erit. Simpłx aũt
quomodo erit si duobus dnĩs seriuat. nec una
intentione reria et̾narum purificat aciem suã.
S eam quoq mortalium fragiliumq rersi amo¬
Rectissime om̃mo ⁊ u̾issime. Si enim pͥmiunt
ab eo expectas qui consciẽ solus inspector est duaffi¬
cũt tibi ad ꝓ merendum premium rtũ conscier
tia. Multa latina exemplaria sie babent. ⁊ pr̃
tius qui uidet mabicondito reddet tibi palama.
Si quia nugretis que priora sunt non auieier

Expanded text:
rum. agitur enim de corde mundato, quod nisi rum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amorectissime omnino et uerissime. si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad tia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora s
Abbreviated transcription (Latin):
secus agitur in abscondito ad sinstram ꝑti
uisibilia. ⁊ temꝑalia. Sit ergo elemosma tua
in ip̃a conscientia multi elemosinam faciunt ho¬
na uoluntate etiara si pecuniam uł quicquid ẽ A¬
luid quod i opi largiendum est. non habent. Alu¬
ti autem foris faciunt. ⁊ urtus non faciunt qͥ uł
sericordes uideri. in quib sola smistra oꝑari exi¬
stimanda ẽItem alii qiͣ mẽdium int̾ utros q
locum tenent ut exintentione que n deo ⁊ elemo¬
sinam faciant. ⁊ tamen inserit se huic oꝑtime
uoluntati non nulla etiam laudis. uł cuiꝰq fragi¬
lis ⁊ temꝑalis cupiditas. Sed dñs nr̃ multo ne¬
hementius ꝓhibet solam sinistram ꝓbibet solã
i nobis oꝑari. qnͣdo etiam rrasceri eam uetet opi¬
bus dextere ut scilicet non modo sola temꝑalium
rerum cupiditate caueamus elemosmam fac̾e.
sxd nes ita ut in hoc oꝑe attendamus dm̃ ⁊ se se
misceat uł adiungat ext̾iorum appetitio cõmodo¬

Expanded text:
secus agit in absecus agit in abuisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui usericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistram operari in nobis, quando etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodo
Abbreviated transcription (Latin):
hominib ut uideamini ab eis. Quod aũt se¬
quitur. Amen dico uobis ꝑceꝑunt m̾cedem ẜi¬
am ad illud respicit qd̾ supͣ posuit. alioqum
m̾cedem non habebitis apud patrem ur̃m qui
in celis est. ⁊Cemde sequitur. Te aũt fatiente
elemosinam. cum dicit te aũt quid aliud Dic̃.
quia non quomodo illiꝰ Quid ergo mithi iu¬
bet nesciat sistra quid faciat dextera tua.
Ergo illi sic faciunt ut sciat smestra eoꝵ qͥd
patum est qd̾ ita faciunt ut laudes hominũ
querant. Quaꝓptꝰ inchil consegñtius simistra
uidetur significare. quam ipam dilcõnem lale¬
dis. dextera autẽ significat intentionem implẽ¬
di precepta diuina. Cum aũt conscĩe facien¬
as clemosmam nũcet se appetitus laudil
humane sit sinistra conscĩe boni oꝑis dext̾e.
Nesciat ergo sirastra tua quid faciat dextera
condito. nułi in absconsa conscientia bona que
humanis oculis demonstrari non potest. nes
uerbis apperiri. qm̃ quidem multi u̾b̾ młta
mentiutur. Quaꝓpter sim dextera intrin¬

Expanded text:
ilicet, videamini ab eis, Quod autem sequitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est. Deinde sequitur, Te autem faciente eleemosynam. Cum dicit, Te autem, quid aliud dicit, quam, Non quomodo, illi? Quid ergo mihi ju sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid patum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam delectationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae: Nesciat ergo sinistra tua quid faciat dextera condito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri? Quandoquidem multi multa mentiuntur. Quapropter si dextera intrin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiita udi arguunt᷑ uider qd̃ filii eẽ pcc̃apo
filios dei fieri. Apłus aũt paulus dicit. Qnͣdu
heres ꝑuulus est nichił disfert a seruo. Et pm
adoptionũ nos accepisse cõmemorat. inqu la
reditatem ut simus ipĩ coheredes. ⁊ ut nradop¬
tionem filiorum ueniamus non est merrorũ
niorum sed grã dei. Eandem ipam grãm n or̃o¬
nis principio ponimus. cum dicimus painr̃.
Quo nomine ⁊ caritas extitatur. Quid en cariꝰ¬

Expanded text:
multa, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepireditatem ut simus Christi cohaeredes, et in adoptionem filiorum veniamus, non est meritorum nostrorum sed gratiae Dei, eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus cum dicimus: Pater noster, quo nomine et charitas excitatur: quid enim chari
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter non sibi debent occittare bona oꝑa
sua quib murtandi sunt adiuicem. ut alter
alt̾m possit ad xpĩane fidei cõmunionem ĩuita¬
re. nec furta facienda sunt. ut ꝓmereatur deꝰ
Quod si cccultandum est aliqͥd qmͣdu aifrmi
prĩe smistram significari tocius capituli con¬
sidatione faciłe appareat in qua smul ĩuenia¬
tur qmͣ smistram uocet.
Auete itaq facere iusticiam ur̃am usq¬
nauit. Demde ꝑtibilit̾ ex sequitur. Est enim
ꝑs aliqua iusticie opus quod ꝑelemosmã fit
Et ideo connestit dicendo. cum facis elemosi¬

Expanded text:
quapropter non sibi debent occultare bona opera quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alten ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam navit, deinde particulariter exsequitur. Est enim pars aliqua justitiae opus quod per eleemosynam fit: et ideo connectit dicendo, Cum ergo facis eleemos