comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
troq opus est. ⁊ seminatore ⁊ mes¬
le. qrͣ alius ẽ qui seminat alius
misi uos metere qđ ñ laborastiᷤ
Alii laborauerunt. ⁊ uos uilabo¬
res eoꝵ introistis. Multi labores
passi sunt. quasi inseminatioĩs
frigore. Quasi arẽt. y os facio
messores ibi ubi alii seminant
messis quasi degranis surget.
colligenda insine scłi a messori¬
bus angłis. Ex ciuitate illa mul¬
ti crediderunt ineum samari¬
tanor. Credunt ineum illi qui
eum non solum ꝑcreduliratem
agnoscunt. s ⁊̃ ꝑ affectum dili¬
gunt. Et mansit ibi duos dies.
Manet aput illos quos duob p̃cep¬
tis caritatis instruit. ⁊ in ipsis
quasi inliice duoꝵ dierum se¬
metip̃m eis ostendit. De ceco¬
ih̾c uidit hominem cecũ
a natiuitare. Cecus iste designar
humanum genꝰ inparentibus
pͥmis ercecatum ꝑoriginale
peccatum. Me oportet inquid
donec dies est. Non solum tunc
qua nulli licet oꝑari. ut nec
ardenti diuiti licuit. s tm̃ est
tempus recipiendi. Expuit in

Expanded text:
opus erat, et seminare, et meverbum: Alius est, qui seminat, et alius misi vos metere, quod non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. Multi labores passi sunt quasi seminationis frigore. Quasi diceret: Vos facio messores ibi, ubi alii seminavermessis quasi de granis surget colligenda in fine saeculi messoribus angelis. Ex civitate illa multi crediderunt in eum Samaritanorum. Credunt in eum illi, qui eum non solum per credulitatem agnoscunt, sed etiam per affectum diligunt. Et mansit ibi duos dies. Duos dies manet apud illos, quos duobus praeceptis charitatis instruit et in ipsis quasi in luce duorum dierum semetipsum eis ostendit. Cidit hominem caecum a nativitate . Caecus iste designat genus humanum in parentibus primis excaecatum per originale peccatum. Me oportet, inquiti misit me, donec dies est. Non solum tunc qua nulli licet operari ut nec ardenti diviti licuit; sed tantum est tempus recipiendi. Exspuit in
Abbreviated transcription (Latin):
anime uiri. quia naturałr sunt
copulati. ut ꝑ eoꝵ ꝯiunctionem.
bonoꝵ oꝑum hãt fecunditatem ⁊
ꝓferat ꝓlem. Qui uideł sensus aĩe
singillatim moriuntur. dum ꝑ
iniquitatem succedentẽ corrum¬
puntur. ⁊ istis uiris mortuis .i.
sensib ꝑ iniquitatem. corruptis
ꝯiungit sibi humana natura sey¬
tum. ñ maritum s fornicatorem.
⁊ corruptorem. errorem .s. munda
erem samariranam .s. gentiũ eccle¬
copulatam. s suo corruptori .⁊ erro¬
ri ꝯiunctam. S dñs uolens eam
ad u̾iratem reuocare ne illa co
qđ audierat parres in monte illo
ad orare. ne inquam ex istimaret
Mulier crede mͥ. uenit hora ⁊ nc̃
ẽ. qñ nec inmonte ħ nec inieroso¬
limis adorabitis. s ueri adoratores

Expanded text:
animae viri, quia illi naturaliter sunt copulati, ut per eorum conjunctionem, bonorum operum habeat fecunditatem, et proferat prolem. Qui videlicet sensus animae sigillatim moriuntur, dum per iniquitatem succedentem corrumpuntur. Et istis viris mortuis, id est sensibus per iniquitatem corruptis, conjungit sibi humana natura sextum, non maritum, sed fornicatorem et corruptorem: errorem, scilicet erem Samaritanam, id est gentium Eccle sano sensui copulatam, sed suo corruptori conjunctam. Sed Dominus volens eam ad veritatem revocare, ne illa eo quod audierat patres in monte illo ymis adorare ne, inquam, existimaret Mulier crede mihi, venit hora; et nunc est, quando nec in monte hoc, nec in Hierosolymis adorabitis; sed veri adoratores
Abbreviated transcription (Latin):
da mͥ portioẽm sub stantie que
me ꝯtingit. Nomo iste deus par̃.
hũit duos filios. qr c̾ator ẽ ⁊
auctor auarum stirpium hu
unius d̃ĩ ꝑmansit. minor qui
huc usq colendo ydola qm. Aese¬
ruit¬
Subã est omne qđ uiuimus. sapimꝰ
cogitamus. loquim᷑. que deus eque

Expanded text:
da mihi portionem substantiae, quae me contingit . Homo iste, Deus Pater, habuit duos filios, quia creator est et auctor duarum stirpium genunius Dei permansit; minor, qui hucusque ad colenda idola Deum deseruitSubstantia, est omne quo vivimus, sapimus, cogitamus, loquimur: haec Deus aeque
Abbreviated transcription (Latin):
obona. anima iusta. Arbor mala.
cia. fructus impii culpa. cogniti¬
o arboris ex fructu. eognitio hoĩs
ex actui. succisio male arboris. aamp¬
natio peccatoris. securis. xp̃e. ma¬
nubrium humanitas. ferrum di¬
uinitas. acumen securis. diuine

Expanded text:
bona, anima justa; arbor mala, s justi, justitia; fructus impii, culpa; cognitio arboris ex fructu, cognitio hominis ex actu; succisio malae arboris, damnatio peccatoris; securis, Christus; manubrium, humanitas; ferrum, divinitas; acumen securis, judicium
Abbreviated transcription (Latin):
quinqͣgesimus uibileus uocari
iussus est. in quo uideł ppłus
cunctus ab omni oꝑatione qͥes¬
ceret. S uera requies inumitate
est. Diuidi quidem unum nõ
potest. S̾ enim scissura dictioĩs
est. uera requies ñ est. Di camus

Expanded text:
quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est, in quo videlicet populus cunctus ab omni operatione quiesceret. Sed vera requies in unitate est. Dividi quippe unum non potest: ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est: ducamus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ideo sepe luditur. Sic h̾eticus in¬
petum facit. ⁊ sepe remanet ina¬
nis. ne noc̾e possit. Lupus si prior
aliquem uiderit. uocem illius
quadam innarurae eripit. si aũ¬
hõ illum pͥor uiderit. ex agitat.
ne ꝯfiteatur u̾bum di. s siquis
ꝯm̃ta frandis eius cognouerit
patitur iacturam uocis sicut
ꝑlurpos ꝑsecutores quosq desig¬
nare. qui more lupoꝵ sideles co¬
nantur lacerare. Nolite portare
sacculum neq peram neq cal¬
ciamenta. Tota fiducia ⁊ tanta¬
p̃dicatoris indeo debet ẽẽ. ut
p̃sentis uire sumptus ⁊si non
tissime sciat. ne dum occupatur
mens eius ad remꝑalia. mimus
p̃dicet et̃na. Nideo sacculum ñ
porter. Scd̃m aut̃ misticum
sensum. pecunia in sacculo clau¬
sa. sapientia est occulta. que ꝓ
nus sclatium negociorũ non
portet. ⁊ stultoꝵ oꝑm exempla ñ¬
ꝯspiciati ne sua oꝑa quasi ex mor¬
tius pellibus credat munire.
Et neminem ꝑuiam salutaueri¬

Expanded text:
et ideo saepe luditur; sic haereticus imet ideo saepe luditur; sic haereticus impetum facit, et saepe remanet inanis, cum nocere non possit. Lupus si prior aliquem viderit, vocem illi quadam vi naturae eripit, si homo illum prior viderit, exagitat; ne confiteatur verbum Dei. Sed si quis commenta fraudis ejus cognoverit, patitur jacturam vocis. Sicut per lupos persecutores quosque designare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta. Tota fiducia praedicatoris in Deo debet esse, ut praesentis vitae sumptus, etsi non tissime sciat, ne, dum occupatur mens ejus ad temporalia, minus praedicet aeterna. Et ideo sacculum non portet. Secundum autem mysticum sensum, pecunia in sacculo clausa, sapientia est occulta, quae pro nus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutaveri
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicebat. illis. Messis quidem
multa oꝑarii aut̃ panci. Messis
quaces eoꝵ. Licet messis uerbodĩ
sit sata. tñ cultoꝵ laborem solli¬
citum oparii requint. ne aues
celi sparsa semina dissipent. Sed¬
rores rogandum est iugiter ut
di fidelib ⁊ mittit eos inꝓcura¬
noẽm messis sue. Uñ subiungi¬
oparios in messem suam. Quomͦ
enim p̃dicabunt nisi mutant᷑.
Item. ẜ oce ego mitto nos sient
oues in medio lupoꝵ. Sicut
insidiantur luꝑi ouib sic h̾eti¬
ci fidelib ⁊ sicut lupus nocte
ouile crrtuit. ñ audens intrare
canis sompnũ. pastoris ab senti¬
am uł aesidiam explorans.
sic h̾eticus nocte sue temp¬
rationis fideles decipere co¬
nantur. eccliãm in caute ñ
intrans s pastores desides eẽ.¬
uel necare uł in exiliũ mit¬
tere intendit. Lupus cordis¬
duri rigidus. se facile flectere ñ¬
porest. Sic hereticus duri cordis¬
apłus. Hereticum hominẽ post
pͥmam ⁊ scdam correptionẽ de¬
uita. Lupus suo inpetu fertur.

Expanded text:
e. VERS. 2.-- Messis quidem multa, operarii autem pauci. Messis, sequaces eorum. Et licet messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem et sollicitum munus operarii requirit, ne aves coeli sparsa semina dissipent. VEtores, rogandum est jugiter ut di fidelibus, et mittat eos in procurationem messis suae. Unde subjungissem. Quomodo enim praedicabunt, nisi mittantur? Item: Ecce ergo mitto vos sicut oves, inter lupos . Sicut insidiantur lupi ovibus, sic haeretici fidelibus. Et sicut lupus nocte ovile circuit non audens intrare, canis somnum, pastoris absentiam, ut desidiam explorans, sic haereticus nocte suae tentationis fideles decipere conatur, Ecclesiam incaute non intrans, et pastores vel desides necare, vel in exsilium mittere intendit. Lupus vero corporis rigidi se facile non flectere potest, sic haereticus duri Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita . Lupus suo impetu fertur,
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ uade indomum tuam. Qĩ
drẽt. Eng̾e acarnalib desiderus
ꝑ penitentiam. dñare carni tue.
sis asfliguntur homines molestuᷤᷤ
carnis. aut ꝓpt̃ merita augenda
ut iob. aut ad humilitatem ꝯser¬
uandam ut paulus ab angelo
sarhane. aut obpeccata corrigñ¬
da aut inrelligenda ut maria
soror moysi. ⁊ hic paralitiens
qͥ ñ nisi dimissis peccatis potuit
curari. aut ad głam dĩ mani¬
festandam. sicur cecus dequo
dr. neq hic peccauit neq pa¬

Expanded text:
um, et vade in domum tuam. Quasi um, et vade in domum tuam. Quasi diceret: Erigere a carnalibus desideriis per poenitentiam, dominare carni tuae sis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata corrigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut ad gloriam Dei manifestandam, sicut caecus de quo dicitur: neque hic peccavit, neque pa
Abbreviated transcription (Latin):
paraliticum. qui aqͣruor fere¬
batur. Paraliricus iste signific̃
animam auiciis resolutam in
mollicie carnis torpentem. Quatnor
ferentes sunt doctores qui talem
animam sursum eleuant. ⁊ por¬
tant. dum illi doctrinam quatu¬
or euuangłioꝵ uł p̃dicationem
quatuor pͥncipalium uirrutum
amministrant. Domus inqua
iħc hospitabatur. tutelam ⁊ subli¬
mitatem sacre scriprure designat
Turba que ꝑaliricum iniroduci
non sinebat. multitudinẽ inutili¬
um cogitationum sigurat. que
amime peccatrici aspectum dei
negat. S tectum nudatur. dum
sublimis. ⁊ misticus sensus scrip¬
ture aꝑitur. ⁊ paraliticus coram
ih̾u introducitur. ibi deniq ei
culpa remititur. filius appellat᷑
tollere grabatum ⁊abire uibet᷑.
qr post quam homo ad cognitio¬
nem u̾ere di redit. deus eũ sanat
ꝑ grãm ab omni qđ deliquit. ⁊
uocat filium ꝑ adoptionem ⁊ iu
bet tollere grabatum ꝑ carnis sub¬
iectionem. ⁊ire ꝑbonam oꝑatioẽm.
Surge inquit tolle grabatum tu¬

Expanded text:
paralyticum, qui a quatuor ferebatur. Paralyticus iste, significat animam a vitiis resolutam, et in mollitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam sursum elevant et portant: dum illi doctrinam quatuor evangeliorum, vel praedicationem quatuor principalium virtutum administrant. Domus, in qua Jesus hospitabatur, tutelam et sublimitatem sacrae Scripturae designat. Turba, quae paralyticum introduci non sinebat, multitudinem inutilium cogitationum figurat, quae animae peccatrici aspectum Dei negat. Sed tectum nudatur: dum sublimis et mysticus sensus in Scriptura aperitur. Et paralyticus coram Jesu introducitur. Ibi denique ubi culpa ei remittitur, filius appellatur, tollere grabatum et abire jubetur: quia postquam homo ad cognitionem Dei vere redit, Deus illum sanat per gratiam ab omni, quod deliquit, et vocat per adoptionem filium, et jubet tollere grabatum per carnis subjectionem et ire per bonam operationem. Surge, inquit, tolle grabatum tu
Abbreviated transcription (Latin):
cibus.c.l. tribus. Amagno mis¬
terio nuni̾̾s ñ uacat. s inten¬
tos nos tanti misterii ꝓfunditaᷤᷤ
experit. Nec enim quantitatis
summam tam sollerter euuan¬
gelista expͥme̾t. nͥ hanc sacͣm̃to
plenam indicass. Scitis namq¬

Expanded text:
inta tribus. A magno mysterio numerus non vacat; sed intentos nos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque enim quantitatis summam tam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namq
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. iñ ydropicus morbus aquo¬
sus. subt̃cutaneus deuitio uesice
natus cum inflatiõe turgente
⁊ anhelitu fetido. ⁊ ẽ ꝓpͥum yaro¬
pici. ut quanto plus bibit tan¬
to plus sitit. Uicium aut̃ quod
iste habuit incorpore. pharisei
gestalant in m̃te. Ideo coram ip¬
sis curatur corpalit̃. ut ex emplo
ipsi discant curari spũaliter. Con¬
ꝑatur aut̃ diues auarus ⁊ cupi¬
dus ydropico. qͥa sic̃ ydropicus qnͣ¬
to plus bibit tanto plus sitit. sic
miser auarus ⁊ cupidus qnͣto am¬
plius transitoria accumulat.
tanto magis ampliora ꝯgrege᷑n¬
da ꝑ cupiditatem succensus an¬
helat. Qui recte fetidum anhe¬
litum emittit. dum sue pͣuita¬
tis infamiam uͥq disꝑgit. Assi¬
milatur aut̃ quilibet. carnis
uoluptatib deditus yaropico
qr quanto magis carnalis qͥsq
fetidam suauitarem ꝯcupiscen¬
tie degustat. tanto eadem cõ¬
cupiscentia fedari desiderat. To¬
ciens gͦ ydropicus ab infirmita
te sanatur. quociens uł carnał¬

Expanded text:
aqua; inde hydropisis, morbus aquosus, subtercutaneus, de vitio vesicae natus cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Et est proprium hydropici, ut quanto plus bibit, tanto plus sitiat. Vitium autem, quod iste habet in corpore, Pharisaei gestant in mente. Ideo coram ipsis curatur corporaliter: ut hoc exemplo ipsi discant curari spiritualiter. Comparatur autem dives avarus, et cupidus hydropico; quia, sicut hydropicus quanto plus bibit, tanto plus sitit, sic miser avarus, et cupidus quanto amplius transitoria accumulat, tanto magis ad ampliora aggreganda per cupiditatem succensus anhelat. Qui recte fetidum anhelitum emittit, dum suae pravitatis infamiam ubique dispergit. Assimilatur etiam quilibet carnis voluptatibus deditus hydropico; quia, quanto magis carnalis quisque fetidam suavitatem concupiscentiae degustat, tanto magis ea concupiscentia foedari desiderat. Toties ergo hydropicus ab infirmitate sua sanatur, quoties vel carnal
Abbreviated transcription (Latin):
uio adnĩ iam delectarat᷑. Dñe non
ꝑsona loquirur. qui adhuc diui¬
ne ꝯtemplationis ignari solum
qđ didice̾ frat̃ne dilectionis ꝓ¬
curare opus. deo placitumdicũt.
ideoq cunctos qui xp̃o ãeuori ẽẽ
uelint. huic mancipandos autu¬
ticio nominis ꝯfirmatio ẽ dileo¬
tionis. uł forte mouende inten¬
tionis ut audiret aitentius. Ñ
rep̃henditur pars marthe.s quia
tar. Que quare sit optima sub¬
infertur. quia ñ auferetur ab ea. qͥa
ꝯtemplatiua hic incipit. ⁊ incelesti
patria ꝑficietur. quia ignis amo¬

Expanded text:
vio Domini jam delectatur. Domine, non vio Domini jam delectatur. Domine, non persona loquitur, qui, adhuc divinae contemplatione ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos aututitio nominis indicium est dilectionis, vel forte movendae intentiones, ut audiret attentius. Non reprehenditur pars Marthae, quia etur. Quae quare sit optima, subinfertur: Quae non auferetur ab ea. Quia contemplativa hic incipit, et in coelesti patria perficitur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ciamur. ꝑ mariam religiosa m̃tis
intentio amore irncta di u̾bo
qua indĩ amore suspiramus. Acti¬
ua uł pane corpalem esurienti.
uł aoct᷑nam ignoranti tͥbuit. erran¬
tem corrigit. suꝑbum adhumdi¬
tatem reuoeat. que singłis expe¬
diant dispensar. Contemplatiua
caritatem dĩ ⁊ ꝓximi retinet .s
ab erteriori actione quieseit. soli
conditoris desic̃erio in ħet. ⁊ calea¬
tis omnib curis aduidendam fati¬
em c̾atoris mn ardescit. ⁊desiderat
tu dei incorruptiõe gaudentib
Et hiuic erat soror nomine maria.
que ⁊̃ sedens secus pedes dm̃ audi¬
ebat uerbum illuis. Maria sedet
ete m̃tis fruitur. Martha stat. qr
actiua laborioso desudat inc̾tami¬
ne. Secus pedes illius quanto hu
milis sedet. quanto amplius cap̃
sic̃ confluit aqua ad ꝯuallem de
tumoribus collis. Audiebat uer¬
bum illiuis. Maria intenta erar
quomodo pasc̾etur ad ñõ. martha
intenta erat quomͦ pasc̾et dñm.
Hlec cõuiuium parat. ista incõui¬

Expanded text:
ciamur; per Mariam religiosa mentis intentio, amore juncta Dei Verbo, qua in Dei amore suspiramus. Activa, vel panem corporalem esurienti, vel doctrinam ignoranti tribuit, errantem corrigit, superbum ad humilitatem revocat, et quae singulis expediant dispensat. Contemplativa, charitatem Dei et proximi retinet, ab exteriori actione quiescit, soli Conditoris desiderio inhaeret, et calcatis omnibus curis ad videndum faciem Creatoris inardescit, et desiderat in conspectu Dei incorruptione gaudentibus. Et huic erat soror nomine Maria: quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verba illius. Maria sedet, ete mentis perfruitur. Martha stat, quia activa laborioso desudat certamine. Secus pedes illius: quanto enim humilius sedet, tanto amplius capit, sicut confluit aqua ad convallem de tumoribus collis. Audiebat verba illius. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino, et Martha intenta erat quomodo pasceret Dominum. Haec convivium parat, illa in convi
Abbreviated transcription (Latin):
scłi inꝯstantiam. terra soliditatem
supernam. quarta uigilia. quatu¬
or euangłioꝵ scĩa. labor discipuloꝵ
in remigando. labor iustoꝵ in bo¬
rietares uenti. itẽptationes diabo¬
li. Inẽ aut̃ supra mare ambulat.
cum scłi p̃sentis tumorem calcat.
deprimit. ⁊ humiliat. ⁊labores
⁊ lib̾atori suo maiores grãs referrent.
sicut sepe solet diuina pietas fide
dite ego sum nolite timere. De
hac ꝯsolatione dictum est. Cum
les ꝯira quelib aduersa muniuit.

Expanded text:
saeculi inconstantiam; terra, soliditatem saeculi inconstantiam; terra, soliditatem supernam; quarta vigilia, quatuor Evangeliorum scientiam; labor discipulorum in remigando, laborem justorum in berietas venti, tentationes diaboli. Jesus autem supra mare ambulat, cum saeculi praesentis tumorem calcat, deprimit et humiliat. Et labores et liberatori suo majorem gratiam referrent, sicut saepe videtur divina pietas fideldite: ego sum, nolite timere. De hac consolatione dictum est: Cum les contra quaelibet adversa munit.
Abbreviated transcription (Latin):
in reꝯpensatioẽm ñ recipiunt.
sa deternam scĩs desideriis estu¬
ant. que assunt. minime sibi¬
bona uidentur. Mem̃to fili.
Ecce abraham filium uocat.
quem tñ atorm̃to non liberat.
q p̃cedentes patres huius ppłi
multos asua fide deuiasse ꝯsi¬
derãt. nec ulla ꝯpassione ator¬
m̃tis eripiunt. quos tñ filios
per carnem recognoscunt. ⁊labeo
enu quinq siatres. Iudaicus
populuis ex magnaiam dampna¬
am non assingere nouit. Si moy¬
sen ⁊ ꝓpħas ñ audiunt. neq siquis
ex mortuis resurrexerit credent.
Ex mortuis dñs resurrexit. s quia
iudaicus ppłus moysi credere no¬
luit. ei qui resurrerit credere con¬
tempsit. ⁊cum uerba moysi spũali¬
ter intelligere noluit. ad eum quẽ
moyses p̃dixerat ñ ꝑuenit. Unde
sitan crederetis ⁊ michi. Qd̃ dñs am¬
eẽt nauis in medio mari.¬
⁊ iħc solus erat in terra. Sero signi¬
ficat uite p̃sentis ignorantiam.
nauis scãm eccłiam. mare huius

Expanded text:
in recompensationem non recipiunt, in recompensationem non recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Memento, fili. Ecce divitem filium vocant, quem tamen a tormento non liberat; quia praecedentes patres hujus populi multos a sua fide deviasse considerant, nec ulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen filios per carnem recognoscunt. Habeo enim quinque fratres. Judaicus populus ex magna parte jam damnaam non assurgere novit. Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, ei qui resurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelligere noluit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde si, crederetis erat navis in medio maris, et Jesus solus in terra . Sero significat vitae praesentis ignorantiam; navis sanctam Ecclesiam; mare, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ẜ leuans aut̃ diues oebos cũ
eẽt intorm̃tis. uidit abraham de
longe. ⁊ lazarum insum eius. A
longe uident infideles dum in
imo positi ante diem iudicii fide¬
les suꝑ se in requie attendunt quoꝵ
post gaudia ꝯtemplari ñ possunt.
onge est quod ꝯspiciunt. q illue
ꝑ merita ñ attingunt. Pat̃ abraħa
miserere mei ⁊ mute lazarum ut
intinguat ex tremum digiti sui
inaquam ut resrigeret linguam
meam. quia crueior inhac flãma.
In fidelis ppłus u̾ba legis inore te¬
nuit que inoꝑe seruare ꝯtempsit.
lbi ergo amplius ardebat ubi se
ostendit scire qđ fac̾e noluit.
A bextremo digiti se tangere desi¬
derat. qui et̃ñis suppliciis datus.
sibi participari. fili recordare qr
recepisti bona inuita rua. ⁊ lazarꝰ
similiter mala. Nota quad diues
aliqͥa boni fecit᷑. ex quo bonum
transitorium. in hac uita recepit
I latarus aliquid mali fecit. sed
gaudium tuum felicitatem
transitoriam putasti. Habent
uisti ⁊̃ bona in mundo. s quia

Expanded text:
levans autem oculos suos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. A longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se requiescere attendunt, quorum post gaudia contemplari non possunt. Longe est, quod concupiscunt; quia illuc per merita non attingunt. Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, qui aeternis suppliciis datus osibi participari. Fili, recordare, quia recipisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nota quod dives iste aliquid boni fecit, ex quo bonum transitorium in hac vita recepit: et Lazarus aliquid mali fecit, sed gaudium tuum felicitatem transitoriam putasti. Habent justi etiam bona in mundo; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
uirum ademonio lib̾atum. ani¬
mum abinmunda cogitatiõe
liberatum intelligimus. Femi¬
curatam carnem aconcupiscentie
feruore ꝑ ꝯtinentie p̃cepta serua¬
cum menbra carnis que prius ser¬
uierant inmundicie. iusticie

Expanded text:
Virum a daemonio liberatum, animum ab immunda cogitatione purgatum intelligimus. Femmcuratam, carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenacum membra carnis, quae prius servierant immunditiae, justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
chil cognoscat ueri. Uillicatio
ꝯuersatio. Amissio uillicatioĩs
est in morre hominis. Ratio de
uillicatiõe. iusta examinatio
de transactiõe. Locutio diuitis
cum uillico. sermo am̃ cum spũ
hũmano. Quid fatiam ĩquid
uillicus qr dñs meus aufert a
me uillicatioẽm. Angustia uil¬
lici. timor sp̃c humani. Sede ci¬
to ⁊ scribe. Pebitores sunt. in¬
tellectus. affectus. sensus. appetitꝰ
humani. ꝑ culpam depͣuati.⁊
quantomagis intellectus hu
siue appetitus ab ono dissidet.
tanto amplius deo debet. Ses¬
sio debitoris est humiliatio pec¬
caroris. Sriptio debiti. ꝯsidera¬
tio peceati. Debiti relaratio. pec¬
uideat sibi uillicus iste .i. sꝑc
humanus ut debitores istos a
ne fine detali prudentia lauder.
Amissa namq uiucatiõe fodere
non ualebit. ⁊ mẽdicare erubescet.
qi post hanc uitam nemini da¬
tur. uł facultas opandi. uel fidu¬
cia dm̃ dep̃candi. Debitores qͦq
tioẽm indomos recipirut qñ

Expanded text:
hil cognoscat veri. Villicatio hil cognoscat veri. Villicatio est conversatio; amissio villicationis, est in morte hominis; ratio de villicatione est justa examinatio de transacta conversatione; locutio divitis cum villico, sermo Domini cum spiritu humano. Quid faciam, inquit villicus, quia Dominus meus aufert a me villicationem? Angustia villici timor spiritus humani. Sede cito, et scribe. Debitores servi, sunt intellectus, affectus, sensus, appetitus humani per culpam depravati. Et quanto magis intellectus, sive sive appetitus a bono dissidet, tanto amplius debet Deo. Sessio debitoris, est humiliatio peccatoris; scriptio debiti, consideratio peccati; debiti relaxatio, dimprovideat sibi villicus iste, id est spiritus humanus, ut debitores istos a ne fine de tali prudentia laudet. Amissa namque villicatione, fodere non valebit; et mendicare erubescet, quia, post hanc vitam, nemini datur vel facultas operandi, vel fiducia Deum deprecandi. Debitores quoqutionem in domo accipiunt, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uille. Sunt in ea etlificia ꝑmul¬
timodam bone ꝯu̾sationis hones¬
tatem. Uituli. ꝑ boni oꝑis incho¬
ationem. Houes ꝑ ꝯsummatio¬
nem. Tauri. ꝑuirtutis ꝓcreatio¬
nem. Uacce ꝑbone uoluntatis
dorem. Capre ꝑ ꝯtemplatioĩs
arduitatem. Apes ꝑ gustum
interne dulcedinis. S ⁊ por¬
ci quam uis deus illoꝵ esum
ꝓ hibeat ibi ñ muquam in¬
ueniuntur. ꝑ surreptionem
immunde eogitationis. qui ⁊ip̃i
ueo qđ ualent ad humilitatem
mentis. multum adiuuant. ad
cumulum ustificationis. Inue
Ibi sunt agri multi ꝑ latitudi¬
nem sensuum ⁊ affectionum. ⁊
aratra diuersa. ꝑ multa uirtutũ
I actionum ex ercitia. Oquam
bona quam locuples uilla ista
inqua deus posuit tot ⁊ tanta
bona. Caueat uillicus ne dissi
pet uona eius. Dissipatio bonoꝵ
noꝵ oꝑum. Notandum quod
dictum est quasi dissipass bona
bona dñi. qr si humana natura
tanta possit affici malicia ut ni¬
chil diligat boni. ñ tam̃ tanta
potest cecari ignorantia ut ni¬

Expanded text:
ificia, per multimodam bonae conversationis honestatem; vituli, per boni inchoationem; boves, per consummationem; tauri, per virtutis procreationem; vaccae, per bonae voluntatis dorem; caprae, per contemplationis arduitatem; apes, per gustum internae dulcedinis. Sed et porci, quamvis Deus illorum esum prohibebat, ibi nonnunquam inveniuntur per subreptionem immundae cogitationis. Qui et ipsi eo quod valent ad humilitatem mentis, multum adjuvant ad cumulum justificationis. InvenIbi sunt agri multi per latitudinem sensuum et affectionum, et aratra diversa per multa virtutum et actionum exercitia. O quam bona, quam locuples villa ista, in qua Deus posuit tot et tanta bona! Caveat villicus, ne dissipet pet bona ejus. Dissipatio bonorunorum operum. Notandum quod dictum est: Quasi dissipasset bona bona Domini; quia, etsi humana natura tanta possit affici malitia ut nihil diligat boni, non tamen potest tanta caecari ignorantia, ut ni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplatiua auferetur. que sub¬
Actiua cum corpe deficit. quia in
eterna patria non porriget esurien¬
saria. Cum p̃senti qͦ scło auferetur
actiua. Merito ergo ꝯtemplatiõi
omnium iustificationum m̾ita
ꝯunulia uirtutum post ponun¬

Expanded text:
ur: quae subActiva cum corpore defici; quia in aeterna patria panem non porriget esuriensaria. Cum praesenti ergo saeculo auferetur activa; merito ergo contemplationi, omnium justificationum merita, universa virtutum postponun
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝯu̾soꝵ ꝓuistificatione gen¬
tium intercedentum. Accessus ⁊
humiliatio centurionis. ẽ cõu̾sio
numilitate gentilitatis. E ffectus
sanitatis. grã iustificationis. E t
bñ ait dñs de centurione. ñ inue¬
ni tantam fidem in isrł. qi pauci
ex iudeis crediderunt ineum. ⁊
nulti ex gentib fidem illius sus

Expanded text:
rum pro justificatione gentium intercedentium; accessus et humiliatio centurionis, est conversio et humilitas gentilitatis; effectus sanitatis, gratia justificationis. Et bene ait Dominus de centurione: Non inveni tantam fidem in Israel, quia pauci ex Israel crediderunt in eum, et multi et gentibus fid
Abbreviated transcription (Latin):
Noe archam edificat. cum dñs fide¬
les ineccłia congregat. Quam cõ¬
summatam ingreditur. cum hanc
indie iudicii p̃sentia sua illustrat.
S cum archa edificatur. iniqui lu¬
xuriantur. ⁊ dum intratur. et̃na
dampnatiõe plectuntur. Simili¬
ter factum est indiebus loth.
E debant ⁊ bibebant. emebant ⁊
uendebant. plantabant ⁊ edifica¬
bant. Qua die aut̃ ex ut desodo
ualet scelera eoꝵ declinat. Ey¬
cunte loth. sodoma ꝑut quia
incõsumniatiõe scłi exibunt an

Expanded text:
Noe arcam aedificat, cum Dominus fideres in Ecclesia congregat. Quam et consummatam ingreditur cum hanc in die judicii praesentia sua illustrat. Sed dum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, damnatione plectuntur. Similiter factum est in diebus Lot: Edebant et bibebant, emebant et vendebant, plantabant et aedificabant. Qua die autem exiit Lot e Sodovalet scelera eorum declinat. Exeunte Lot Sodoma periit, quia in consummatione saeculi exibunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsamariam. Et cum inq̾deret᷑
ipsos polluunt. Tales ueniunt
castellum huius mundi ꝑ in¬
carnationem. ⁊stant a longe ꝑ
humilitatem. ⁊ ex clamant ꝑ
cordis penitentiam. Ihũ p̃cep¬
tor iniserere nr̃i. Quidum ua¬
dut ut ostendant se sac̾doti¬
bus ꝑuocis ꝯfessionem sanantur
alepra transaebe iniquiratis. sic̃
scriptum est. Nixi ꝯfitebor ad¬
r .i.p .M. Nouem qui ad agendas
grãs accẽpta sanitate egredi ne¬
glexerunt illos ex pͥmunt. qui
post acceptam remissionẽ cͥminũ
decalogiun ꝯplendo grares ꝓgr̃a
redãere ꝯtempiiunt. Uniis qͥ
redut ⁊ grãs egit. imiu̾salis ee

Expanded text:
et Samariam. Et cum ingrederetuipsos polluunt. Tales veniunt essus est castellum hujus mundi per incarnationem, et stant a longe per humilitatem, et exclamant per cordis poenitentiam: Jesus praeceptor, miserere nostri. Qui dum vadunt, ut ostendant se sacerdotibus per vocis confessionem, sanantur a lepra transactae iniquitatis, sicut scriptum est: Dixi: Confitebor ad XXXI. Novem qui ad agendas gratias accepta sanitate regredi neglexerunt, illos exprimunt qui, post acceptam remissionem criminum, Decalogum complendo, grates pro gratia reddere contemnunt. Unus qui rediit et gratias egit, uni
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis in p̃senti uita. Aquo li¬
beratur. qui p̃ceptis eius humi¬
liter subditur. Alio quin ex ser¬
mone excepto. reus inex amine
iuidicis. tenebitur peccator. Quẽ
iudex exactori .i. diabolo tradet.
q ꝑmittet ut diabolus animam
eius adpenam trahat.⁊ ip̃e ex¬
actor eam ducet ingehennam.
tiendo. nunquam ueniam con¬

Expanded text:
libus desideriis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur: alioquin ex sermonis contemptu reus, in examine judicis tenebitur peccator, quem judex exactori, id est diabolo, tradet; quia permittet ut diabejus ad poenam trahat et ipse exactor eam retrudet in gehennam. tiendo nunquam veniam con
Abbreviated transcription (Latin):
catio. p̃dicatio. adcenam uenire
qui quinq iuga boum emit.u.
sensus corꝑis rebus ext̾ioribꝰ inten¬
tos. ⁊ille qui uxorem duxit. car
nantur. Exi cito in plateas ⁊ uicoᷤ
ciuitatis. Platee sunt late paten¬
tis iniquitatis uie. Nici ciuita¬
tis. ꝯtub̾iia in honeste ꝯu̾satioĩs.
Pauꝑes. debiles. ceci. claudi. qui in¬
troducunt᷑ sunt illi qui mun
ꝑgrãm iustificati. aput dm̃ cog¬
nosciuntur eẽ głosi. ⁊sublimes.
Dñe factum ẽ ut imꝑasti. ⁊ ad huc
locus est. Et ait dñs seruo. Exi in
inuen̾is ꝯpelle intrare. Isti qui
intrare ꝯpelluntur. sunt illi qͥ
a dn̾sitarib facti apͣuitatibus
corriguntur. ⁊ adamorẽ dĩ re¬
diguntur. Possumus aut̃ ꝑ pͥ¬
mos ad cenam uenientes electoᷤᷤ

Expanded text:
catio; invitati ad coenam venire qui quinque juga boum emit, quinque sensus corporis rebus exterioribus intentos; ille, qui uxorem duxit, carnnantur. Exi cito in plateas, et vicos civitatis. Plateae, sunt late patentis iniquitatis viae; vici civitatis, contubernia inhonestae conversationis; Pauperes, debiles caeci, et claudi qui introducuntur, sunt illi qui mundper gratiam justificati, apud Deum cognoscuntur esse gloriosi et sublimes. Domine, factum est ut imperasti: et adhuc locus est. Et ait Dominus servo: Exi in inveneris, compelle intrare. Isti qui intrare compelluntur, sunt illi qui adversitatibus fracti a pravitatibus corriguntur, et ad amorem Dei reducuntur. Possumus autem per primos ad coenam venientes, electos
Abbreviated transcription (Latin):
dysso ⁊ epulabatur cottidie splen¬
designat. qui cultum uite exte¬
riuisꝰ hũit. ⁊ accepte legis deliciis
usus est. ad nitorem. ñ adutilitatẽ.
Uararus uleeribus plenus gentile
ppłm significat. qui ad dm̃ ꝯu̾sus
peccata ꝯfitetur. Uirus namq
qđ uitus latebat. quasi rupta car¬
ne foras emittitur. ãum oceul¬
ta mala ꝑ ꝯfessioẽm ꝑdit. Et cu¬
piebat saturari demicis que ca¬
debant dem̃sa diuitis ⁊ nemo
illi dabat. quia gentilem quẽq
ad cognitioẽm legis ad mittere
suꝑbus ppłus iudaicus despiciebat.
qui nõ ad caritatẽ s ad elationem
doctͥnam legis hũit. qui ⁊̃ de ac¬
ceptis oꝑib intumuit. Et quia
p̃dicatores cum loquendo apec¬
catis eripiunt quasi tangendo
uulnera ad sanitatem reducũt
catoꝵ curant. factum ẽ mnͣtẽ
ut morererur mendicus. ⁊ por¬
taretur ab angłis insinum abra¬
he. Sinus habrahe ẽ requies bo¬
loꝵ quo post hãc uitam recipiũtur.
Mortuus est diues. ⁊sepultus est

Expanded text:
splendesignat, qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis usus est ad nitorem, non ad utilitatem. Lazarus ulceribus plenus gentilem populum significat, qui ad Deum conversus peccata confitetur. Virus namque, quod intus latebat, quasi rupta cute foras emittitur, dum occulta mala per confessionem prodit. Et cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemquam ad cognitionem legis admittere, superbus Judaicus populus despiciebat. Quia non ad charitatem, sed ad elationem, doctrinam legis habuit, quasi de acceptis opibus intumuit; et quia praedicatores, dum loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad sanitatem reducunt,curant. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Sinus Abrahae, est requies bolorum , quo post hanc vitam recipiuntur. Mortuus est et dives, et sepultus est
Abbreviated transcription (Latin):
ras cor lac̾ant. ⁊ semen uerbi suf¬
focant. Terra bona. cor mire ⁊ do¬
cile. qđ uere fructum facit cum
in ip̃o ꝑfecta bonoꝵ oꝑm plenitu¬
d̃o crescit. fructus seminis ustifi¬
catio est hominis.
ppłus uidnicus. Maria maglalene
que erat mulier peccatrix eccłia
gentilis dedita y dolis. E ffusio la¬
crimarum. ꝯfessio cͥminum. Exter̃¬
sio satis factio. Ungentum boni
oꝑis opinio. Disꝑsio odoris. dila¬
tatio bone opinionis. De duobꝰ
uo debi debitoribus.

Expanded text:
ras cor lacerant, et semen verbi sufras cor lacerant, et semen verbi suffocant. Terra bona, cor mite et docile; quod vere fructum facit; cum in ipso perfecta bonorum operum plenitudo crescit. Fructus seminis, justificatio est hominis. t judaicus; Maria Magdalenae, quae erat mulier peccatrix, Ecclesia gentilis dedita idolis; effusio lacrymarum, confessio criminum; extersio, satisfactio; unguentum, boni operis opinio; dispersio odoris, dilatatio bonae opinionis. CAP. VIII. De duobus debitoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
sia. oꝑarii. p̃lati. hore diei. etates
scłi. ꝯductio oꝑarioꝵ. ꝯstitutio
p̃latoꝵ. uel est missio p̃dicatoꝵ
sero diei. sinis sclĩ merces denarii.
retͥbutio celestis regni. Item. Pater¬
familias deus. uinea. anima oꝑarii.
nr̃i sensus. instantia oꝑis exercicio
uirtutis. hore diei erates hominis.¬
retbutio. et̃nabeatitudo. decuius
uinee cultoribus ⁊ retͣbutiõe qui¬
dam uersificator ait. Uinea culta
suit cultores p̃mia q̃runt. Non
labor equalis equalia dona suerunt.
Iui uenit extremis dispensatore uo
uenimus. Aggrediamur opus. c̾ti
demunere simus. Deiacto semint
seminat seminare sem̃
suum. Semen est u̾bum dĩ. sator
dulo malarum cogitationum
transitu atͥtum ⁊ arefactum. ne
uerbi semen possit exerꝑe. uł ger¬
minare. Uolueres a quibus rapit᷑
demones sunt. ꝑ quos uerbum ne
fructificet aufertur. Qui ideo uo
nullo uomi̾e uere fidei penetia¬
tum inquo non est uerus amor
aut ꝑseuerantia uirtutis. Spine
sunt diuitie que ꝑ multas cu¬

Expanded text:
diei, aetas saeculi. Conductio operariorum, constitutio praelatorum vel emissio praedicatorum; serum diei, finis saeculi; merces denarii, retributio regni coelestis. Item paterfamilias, est Deus: vinea, anima; operarii, nostri sensus; instantia operis, exercitium virtutis; horae diei aetates hominisDe hujus vineae cultoribus et retributione quidam versificator ait. Vinea culta fuit, cultores praemia quaerunt. Non labor aequalis, aequalia dona fuerunt. Qui venit extremus dispensatore vocvelimus, aggrediamur opus, certi de munere simus. CAP. XXXI. De inat seminare semen suum . Semen est verbum Dei; sator, quenti malarum cogitationum transitu attritum, et arefactum, ne verbi semen possit excipere vel germinare. Volucres, a quibus semen rapitur daemones sunt, per quos verbum, ne fructificet, aufertur. Qui ideo volnullo vomere verae fidei penetratum; in quo non est verus amor, aut perseverantia virtutis. Spinae, sunt divitiae, quae per multas cu
Abbreviated transcription (Latin):
tatur iustificatus. significat cre¬
dentes ex gentibus qui ꝑ occupa¬
tioẽm tempalium. dep̃ssi erant
⁊ minimi. s adomino scĩficati.
Qui inrrantem iericho saluato¬
rem uidere uoluit. dum fidei
quam mundo ꝯtulit. participa¬
re uoluit. s turba .i. uicioꝵ con¬
suetudo que cecum clamantẽ
rardat. ⁊ si ẽ cecus amplius cla¬
mando turbam ucit. ita pu¬
sillus terrena relinqñdo arbo¬
rem crucis ascendendo turbã
obstantem transcendit. clamans
tudine prestans ⁊ int̃pr̃ sicus
fatua. Quam pusillus ascendit
dum quilib humilis ⁊ ꝓprie in¬
firmitatis ꝯscius inuirtute cru¬
cis glatur. ⁊ per hanc laudabilem
solide ut est. iam tamen raptun
⁊ quasi intransitu luci sapĩe celes¬
tis intendit. Dñs aut̃ indomo¬
⁊achei manens reficitur. cum po¬
pulum gentilem ad fidem ꝯuer¬
sum uł quemlibet fidelem ꝑ sp̃m
inhabitat. bonis eius oꝑis saciatus.
Tacheus uero dimidium bonoꝵ
suoꝵ dat pauꝑibus cum ip̃e qui

Expanded text:
ificat credentes ex gentibus, qui per occupationem temporalium depressi erant et minimi, sed a Deo sanctificati. Qui intrantem Jericho Salvatorem videre volunt, dum fidei quam mundo contulit participare volunt. Sed turba, id est vitiorum consuetudo, quae caecum clamantem tardat. Sed, sicut caecus amplius clamando turbam vicit, ita pusillus terrena relinquendo, arborem crucis ascendendo, turbam obstantem transcendit, clamans tudine praestans, et interpretatur fatua. Quam pusillus ascendit, dum quilibet humilis et propriae infirmitatis conscius in virtute crucis gloriatur. Et per hanc laudabilem solide ut est, jam tamen raptim, et quasi in transitu, luci sapientiae coelestis intendit; Dominus autem in domo manens reficitur, cum populum gentilem ad fidem conversum, vel quemlibet fidelem per spiritum inhabitans bonis ejus operibus satiatur. Zachaeus quoque dimidium bonorum suorum dat pauperibus, cum ipse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tures ⁊ oꝑa roborant. Et hoc
sabbato faciunt. qr uacant ut
Hoc dñs sabati ꝓbat. stulti defen¬
sores sabati repbant. qr solam
suꝑficie littere diligunt. m̃tis
refectioẽm nesciunt. requiem
animaꝵ ñ norunt. Dehoĩe ha¬
insynagogam.⁊ erat ibi hõ dam.
manum hñs aridam. Cui ait.
Et tende manũ tuam. Homo
iste designat genus humanũ
ꝑ culpam originalem ab om̃i
actioe bona impeditñ. Cuiuᷤ
manum dñs sanauit. dum
ei grãm bñ oꝑandi donauit.
Iuasi enim manũ aridam ex¬
tendit. dum amissum boni
oꝑis munus accepit. Alit̃. hõ
iste signific̃ auaros. qui nolen¬
tes dare uolunt acciꝑe. quibꝰ
ar̃. ut extendant manum.
ut qui furabatur iam ñ fure¬
tur. magis aut̃ laboret oꝑ¬
ando ut hãt uñ tͥbuat ne¬
cessitarem patienti.

Expanded text:
tutes, et opera roborant. Et hoc tutes, et opera roborant. Et hoc Sabbato faciunt; quia vacant, Hoc Dominus sabbati probat, sed stulti defensores Sabbati reprobant; quia solam superficiem litterae diligunt: mentis refectionem nesciunt, requiem animarum non norunt. CAP. Synagogam; et erat ibi homo manum habens aridam, cui ait: Extende manum tuam . Homo iste designat genus humanum per culpam originalem ab omni actione bona impeditum. Cujus manum Dominus sanavit, dum ei gratiam bene operandi tribuit. Quasi enim manum aridam extendit, dum amissum boni operis munus accepit. Aliter. Homo iste significat avaros qui, nolentes dare, volunt accipere. Quibus dicitur, ut extendant manum, ut qui furatur, jam non furetur ; magis autem laboret operando, ut habeat unde tribuat necessitatem patien
Abbreviated transcription (Latin):
laxet iħc ꝑsata discipuli eius
ceꝑunt ꝓgredi ⁊ uellere spicaᷤ
Discipłi ꝑ sara transeunt cum
p̃lati sub ditos pia sollicitudine
circum spiciunt. ⁊ qualirer q̃m̃q
ad regna reloꝵ ꝑ trahant sedu¬
lo ꝑpendunt. ⁊dum eos ad bea¬
titudinẽ duc̾e ꝯcupiseunt qͣi
salutem eoꝵ esuriunt. Spicas
uellunt cum m̃tes audientiũ
ꝑ ẽdicatioẽm ab amore temꝑa¬
lium diuidunt. Spicas frieãt
cum eos paleis uet̾is expoliant.
Grana manducant dum eos suꝑ¬
fluitare ⁊ asꝑitate purgatos.
incorꝑant. Et hoc sabbato fa¬
ciunt. qr a t̃renis ac uertribus
quiescentes. ⁊ dõ uacantes. reqͥ¬
em celestem ⁊ oꝑando querunt
⁊ p̃dicando ꝓmittunt. a liter.
ꝑͥ sata ambulant qui sacra eloquia
aum ineis sententias meliores
disc̾e̾ ꝯcupiscunt. Spicas uellũt.
utiliora colligunt. Collectas fri¬
cant. aum sub paleis littere reqͥ¬
runt grana spũalis intelligen¬
tie. Grana qͦ manducant dum
ꝑ spũalem intelligentiam uir¬

Expanded text:
per sata: discipuli ejus coeperunt progredi, et vellere spicas . Discipuli per sata transeunt: dum praelati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad regnum coelorum pertrahant, sedulo perpendunt; et dum eos ad beatitudinem trahere concupiscunt, quasi salutem eorum esuriunt: spicas vellunt, cum mentes audientium, per praedicationem ab amore temporalium dividunt. Spicas fricant cum eos paleis vitae veteris exspoliant: grana manducant, dum eos superfluitate, et asperitate purgatos incorporant. Et hoc Sabbato faciunt: quia a terrenis actibus quiescentes, et Deo vacantes, requiem coelestem et operando quaerunt, et praedicando promittunt: Aliter. Per sata ambulant, quia sacra eloquia dum in eis sententias meliores discere concupiscunt. Spicas vellunt, utiliora videntur, colligunt. Collectas fricant: dum sub paleis litterae requirunt grana spiritualis intelligentiae. Grana vero manducant; dum per spiritualem intelligentiam, vir
Abbreviated transcription (Latin):
phariseus ⁊ alter publicanus.
Nharisens stans hec aput se orabat.
Deus grãs ago tͥ. quia ñsum sic̃
ceteri hominum. Quatuor sunt
tumoris spẽs. cum quis uł bonũ
qd habet. a se hr̃e estimat. aut
si datum adeo credit ꝓm̾itis
sibi datum putat. aut cum se
ri hr̃e qđ non ht̃. hac phariseus
peste laborabat. qui ideo iustifi¬
catus descendit. quia m̾ita bonoꝵ
opum sibi singulariter tͥbueni
tiam exhibendam adimpenden
I unum foram̃ ꝑ qđ hostes intrẽt
relinquatur. Phariseus ppłm iu
daicum significati qui ex instiffcati¬
one legis extollit merita sua ⁊suꝑ¬
situs pecẽã ꝯfitetur. ⁊ lam̃tando
ꝓpinquat ⁊ exaltatur.

Expanded text:
eus, et alter publicanus. Pharisaeus stans haec apud se orabat. Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Quatuor sunt tumoris species: cum quis vel bonum quod habet a se habere existimat; aut si datum a Deo credit, pro meritis sibi datum putat; aut cum se ri habere, quod habet. Hac Pharisaeus peste laborabat: qui ideo non justificatus descendit, quia merita bonorum operum sibi singulariter tribuens, tiam exhibendam, ad impendendet unum foramen, per quod hostes intrent, relinquatur. Pharisaeus, Judaicum populum significat, qui ex justificationis legibus extollit merita sua, et supsitus peccata confitetur, et lamentando propinquat Deo, et exaltatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus mutar hũc ordinẽ dicẽs.
Occiderunt. ⁊ eiecerunt eũ exrra
uineam. inquo ꝑtinacia eoꝵ no¬
tatur. qui post resurrectioẽm p̃¬
dicantib apłis credere noluer̃t.
s quasi uile cadauer ꝓicientes.
gentibus suscipiendum deder̃.
S dñs malos colonos male ꝑdid
dum incredulos iudeos in in
credulitate dereliquid. ⁊ ꝑprin¬
cipes romanos longe lateq dis¬
ꝑsit. Sc̃m moralem sensum ui¬
nea locatur. cum misteriũ bap¬
tismi fidelib ad exercendum o¬
ꝑe ꝯmittitur. Mittuntur tres
serui ut defructu accipiant.
cum lex. psalmodia. ꝓpħia ad bñ
agendum hortantur. s ꝯtume¬
lus afflicti uł cesi eiciuntur. cũ
sermo auditus uł ꝯtempnitur
ł blasphematur. ⁊ nissum insr̃
h̾edem occidit. qui filiũ dei
ꝯtempnit. ⁊ spũi quo sc̃ĩficatus
est ꝯtumeliam facit. Uinea al¬
teri datur. cum grã quam suꝑ¬
bus abicit humilis ditatur. Scri¬
be manum in illum mutere¬
querunt. s timore retinent.

Expanded text:
cciderunt. Marcus mutat hunc ordinem, dicens: Occiderant, et ejecerunt eum extra vineam : in quo pertinacia eorum notatur, qui post resurrectionem praedicantibus apostolis credere noluerunt, sed quasi vile cadaver projicientes gentibus suscipiendum dederunt. Sed Dominus malos colonos male perdidit, dum incredulos Judaeos in sua incredulitate dereliquit, et per principes Romanos longe lateque dispersit. Secundum moralem sensum vinea locatur, cum mysterium baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia ad bene agendum hortatur: sed contumeliis affecti, vel caesi ejiciuntur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel blasphematur. Missum insuper haeredem occidit, qui Filium Dei contemnit, et Spiritui quo sanctificatus est contumeliam facit. Vinea alteri datur, cum gratia, quam superbus abjicit, humilis ditatur. Scribae manum mittere in illum quaerunt, sed timore retinentur,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e. Domus fortis. mundus. uasa
homines. fortis alligatio. diaboli
refrenatio. ne temptet nos ultra
uires nras. Direptio uasoꝵ. ꝯu̾sio
hominum. ad fidem uenientiũ
Fortior fortem domum eius in¬
uitia temptationis cohibens.
homines adiabolo possessos ad

Expanded text:
 domus fortis, mundus vasa, homines; fortis alligatio, diaboli refrenatio, ne tentet nos ultra vires nostras. Direptio vasorum, conversio hominum ad fidem venientium. Fortior fortem, domum ejus inntentia tentationum cohibens, homines a diabolo possessos ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iecc̃e mulier afinib illis egres¬
sa clamabat dicens. Miserere m̃i
dñe fili dauid. Mulier gentilis
s fide ad dñm ueniens gentiũ
aesignat eccłi̾am. que rogat ꝓ
filia sua demoniaca.⁊ ꝙꝓ gente
sua nondum saluata. ut diabo¬
li fraudib absoluta. uera liber¬
tate seruiat diuinitati. fines
soli dm̃ fideliter ⁊ recte ꝓerran¬
tib orant. qui priscas ꝑfidie
sue mansiones relinquunt.
humili ac pia sese deuotiõe
transferunt. Non est bonum
sumere panem filioꝵ ⁊ mittere
sa. scriptura. panis. scĩa filii iudi.
canes gentiles. Quasi diceret. Non
est bonum ut bñficium miracu
filie tue gentili que non hr̃ no¬
ticiam sidei. S mulier gentilis
presponsum humilitatis meruit
filie sue bñficium sanitatis.

Expanded text:
ier Chananaea a finibus illis egressa, clamabat dicens: Miserere mei, Domine, fili David . Mulier gentilis, sed fide ad Dominum veniens, gentium designat Ecclesiam; quae rogat pro filia daemoniaca, id est pro gente sua nondum salvata, ut diaboli fraudibus absoluta, verae divinitati serviat liberata. Fines soli fideliter et recte pro errantibus orant, qui priscas perfidiae suae mansiones relinquunt, humili ac pia sese devotione transferunt. Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere st Scriptura: panis, scientia; filii, Judaei; canes, gentiles: quasi diceret: Non est bonum, ut beneficium miraculfiliae tuae gentili, quae non habet notitiam Dei, sed mulier gentilis: per responsum humilitatis meruit filiae suae beneficium sanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
poribus ⁊ in tempore misit ad
cultores. seruum suum. ut de
fructu uinee darent ei. Uinea
anĩ sabaoth. aomus isrł est.
Coloni oꝑarii. qui ad ex colend̾a
ubiq p̃sens est. cum uinitorib
lib̾um arbitrium oꝑandi dere¬
liquit. Primus scruus qui mit¬
titur. moyses legis lator intel¬
ligitur. qui ꝑ quadraginta an
⁊ inanem. qi irritauerunt
moysen in castris aaron scm̃ dñi.
⁊ uexatus ẽ moyses ꝓpt̃ eos. quia
ex ac̾bauerunt sp̃m euus. Deqͥhus
ip̃e ait. Uua eoꝵ uua fellis. ⁊ botͥ
tores psalmodie modulatione.
⁊ eythare dulcedine ad exercierũ
boni opis inuitauerat. S ⁊hunc
ꝯtumeliis affectum dimirtunt.
in anem dicentes. Que nobis pars
indauid. aut que hereditas infi¬
lio ysay: Qui tñ ꝓ hac uinea ne
penitus ex stirpetur ex orat dicẽs.
Dñe ds̃ uirtutum ꝯu̾tere. respice
de celo ⁊ uide ⁊ iisita uineam
istam. Tertius. seriuis fuit cho

Expanded text:
empore misit ad cultores servum, ut de fructu vineae darent illi . Vinea Domini sabaoth, domus Israel est; coloni, operarii qui ad excolendam ubique praesens est, cum vinitoribus liberum arbitrium dereliquit. Primus servus qui mittitur, Moyses legislator intelligitur qui per quadraginta ann inanem, quia irrataverunt Moysem in castris, et Aaron sanctum Domini, et vexatus est Moyses propter eos, quia exacerbaverunt spiritum ejus . De quibus ipse ait: Uva eorum, uva fellis, et botri lonos psalmodiae modulatione et citharae dulcedine ad exercitium boni operis invitabat. Sed et hunc contumeliis affectum: dimittunt inanem, dicentes: Quae nobis pars in David: aut quae haereditas in filio Isai? Qui tamen pro hac vinea, ne penitus exstirpetur, sic orat: Domine Deus virtutum, convertere; respice de coelo, et vide, et visita vineam istam . Tertius servus, fuit cho