comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter cum quo possi¬
de amus quod donat
Datenim hereditatẽ
sed non moriens illam
nobis derelinquit.
Non enimipse disce
Qui aergo audiui¬
mus a quo petamus
male petendo offen
in caelis: SC̃IFICAE¬
TUR NOMENTUUM
Quale beneficium ẽ
quod petimus ado:
ut sc̃i ficetur nomen
eius. Nomen di sem
ꝑest sc̃m Quareer¬
go petimus ut scĩfice
est. ut in nobis scĩfice¬
tur ormus. Scĩfica¬
tur inuobis nomendi.
quando bapramini
Vt quid hoc orrbitis
cum bapti ⁊ati fueri¬
tis: nisi quod accepis¬
tis perseuer& in uob
Sequitur alia p&itio¬
AD UE NIAT REGNU
TUVAł siue petamꝰ
suie non petamus
uenturum ẽ regnũ
di Quareergo peti¬
mus pisuit ueniat
& nobis quod uen¬
turum est omnibus
scis. ut & nos ds innu¬
mero scõrum suorũ
tonem FIAT UOLUN¬
TAS TUA. SICUT IN
CAELO ETIN TERRA
Quid ÷ hoc  ut quomo
liincaelo & nos tibi
seruiamus interra
Angeli autemipsius
sc̃e oboediunt illi non
illum offendunt. fa
eum Hoc ergo ont¬
mus. ut & nos p̃ceptũ

Expanded text:
ter, cum quo possiter, cum quo possideamus quod donat. Dat enim haereditatem, sed non moriens illam nobis derelinquit. Non enim ipse discedQuia ergo audivimus a quo petamus,male petendo offendin coelis? Sanctificetur nomen tuum. Quale beneficium est, quod petimus a Deo, ut sanctificetur nomen ejus? Nomen Dei semper est sanctum: quare ergo petimus ut sanctificest, ut in nobis sanctificetur oramus. Sanctificetur in vobis nomen Dei, quando baptizamini. Utquid hoc orabitis, cum baptizati fueritis, nisi ut quod accipietis perseveret in vobSequitur alia petitio: Veniat regnum tuum. Sive petamus, sive non petamus, venturum est regnum Dei. Quare ergo petimus, nisi ut veniat et nobis, quod venturum est omnibus sanctis; ut et nos Deus in numero sanctorum suorum itione, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Quid est hoc? Ut quomodo li in coelo, et nos tibi serviamus iAngeli autem et ipsius sancti obediunt illi, non illum offendunt, noneum: hoc ergo oramus ut et nos praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
Deddi diftis quid cre¬
Adatis. audite quid
non potuis socis. inquẽ
noncredidisse&cis
A postolo dicente
quomodo in uocabunt
inquem non credide¬
runto Ideo prius
symbolum didicistis.
ubi est regula fidei
uestroce. breuis
& grandis. bre¬
uis numero uer¬
borum grandispon¬
dere sententiarum.
Onxtio autem quam
odie accipitis tenenda
est & adocto dies red¬
denda. sicut audistis
cume uangelium le¬
geretur ab ipso dñoda
ta est discipulis ipsius.
& abipsisperuenit ad
nos. qmin omnem ter¬
nrm exiit sonus eorũ
terrenis. qui patrẽ
inuenistis incaelis.
dic turi enim estis.
PATERNOSTER
qui es in celis Ad
magnum genus per¬
tinere coepistis. subis¬
to patrefratres sunt
dominus & seruus. sub
isto patre. frax tressunt
impenctor & miles
Subisto patre. fric¬
tres sunt diues & par¬
fide les diuersos in
terr habent patres
alii nobiles. alii igno¬
biles unum uero pa¬
treminuocant qui
est in caelis. Ibi est
paternr ibi nobis p̃pa¬
ie tur here ditas.
Talis ÷ autem istepa¬

Expanded text:
eddidistis quod creditis, audite quid non possetis, in quem non credidissetis, Apostolo dicente, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt ? ideo prius Symbolum didicistis, ubi est regula fidei vestrae brevis et grandis: brevis, numero verborum; grandis pondere sententiarum. Oratio autem quam hodie accipitis tenendam, et ad octo dies reddendam, sicut audistis cum Evangelium legeretur, ab ipso Domino dicta est discipulis ipsius, et ab ipsis pervenit ad nos; quoniam in omnem terram exivit sonus eorum terrenis, qui Patrem invenistis in coelis. Dicturi enim estis, Pater noster, qui es in coelis. Ad magnum genus pertinere coepistis. Sub isto Patre fratres sunt dominus et servus: sub isto Patre fratres sunt imperator et miles: sub isto Patre fratres sunt dives et paufideles diversos in terra habent patres, alii nobiles, alii ignobiles: unum vero Patrem invocant, qui est in coelis. Si ibi est Pater noster, ibi nobis praeparatur haereditas. Talis est autem iste Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ nomen est potes¬
tatis nonpropri&a¬
tis proprium nomen
est patris. pater
& proprium nomen
est filii filius: & pro¬
prium nomen est sp̃s¬

Expanded text:
s nomen est potestatis, non proprietatis. Proprium nomen est Patri pater, et proprium nomen est Filio filius, et proprium nomen est Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uicum que uult
ante omniao¬
pus est ut teneat
catbo licam fidem
Quamnisquis que in¬
tegrrmn inui olatã¬
que serua uerit
absque dubio mȩt̃¬
num peribit.
Fides autem catholi¬
ca haec est ut unũ
dm̃ intrintate. &
trinitatem inunita¬
te ueneremur:
Neque confunden¬
tes ꝑsonas. neque
substantiã separan¬
tes: Alia est eni
persona patris ali
sc̃i una est diuinitas.

Expanded text:
uicunque vult ante omnia opus est ut teneat catholicam fidem: quam nisi quis integram inviolatamque servaverit, absque dubio in aeternum peribit. Fides autem catholica haec est, ut unum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate veneremur, neque confundentes personas, neque substantiam separantes. Alia est enim persona Patris, alia ncti, una est divi
Abbreviated transcription (Latin):
Axp̃o enim xp̃ianus
diriuatur. &ideodum
nomentenemus. &
supplicamus dm̃pa¬
cereuale amus. ut no¬
mensuum perbona
opero nñt in nobissci¬

Expanded text:
o enim Christianus derivatur, et ideo dum nomen tenemus, et supplicamus,cere valeamus, et nomen suum per bona opera nostra in nobis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
Qui a sicut singil latim
unam quam que per¬
confiteri: xp̃iana
ueritate conpellimur
Ita tres deos. auttres
dominos dicere. cat¬
holica religione pro¬
Pater a nullo ẽ factus
nec creatus nec genitus
Tilius a patre solo est: non
factus: neccreatus:
sec genitus:
Dp̃s sc̃s apatre & filio: non
factus nec creatus nec
genitus. sed ꝓcedens

Expanded text:
quia sicut singillatim unamquamque perconfiteri Christiana veritate compellimur; ita tres deos aut tres dominos dicere catholica religione Pater a nullo est factus, nec creatus, nee genitus. Filius a Patre solo est, non factus aut creatus, sed genitus. Spiritus sanctus a Patre et Filio non factus aut creatus, nec genitus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum qui semper
huc uorbum caro factũ
non sederiet undeui¬
dentes angelicamis
naturrm cȩlos intra¬
re stupuerunt dicen
rumẽ carnis assũp¬
te & prouectum se¬
dis non diuina sed hu¬
inana naturr re¬
quirit. IN PEUEN¬
MORETUOS
Aluditunt uiuos
iustos mortuos
uero iniustos
Autcerte uiuos
quos incorpore
inuenerit aduen¬
tus dominicus.
& mortuos iam se¬
pultos Nostam̃
intelle gamus ui¬
uos & mortuos
hoc ÷ animas & cor¬
ponrpariter iudica

Expanded text:
ui semper huc verbum, caro factum, non sederat: unde videntes angeli carnis naturam coelos intrare, stupuerunt dicentrium est carnis assumptae, et provectum sedis non divina, sed humana natura requirit; inde eMORTVOS. Aliqui dicunt vivos iustos, mortuos vero iniustos; aut certe vivos quos in corpore invenerit adventus dominicus et mortuos iam sepultos; nos tamen intellegamus vivos et mortuos, hoc est animas et corpora pariter iudica
Abbreviated transcription (Latin):
Descendens enimad
infernum in iuriã
non pertulit quod
fecit causa demen¬
tie uelut rex in¬
triens carcerem ñ
ut ipse teneretur
sed ut noxii solue¬
rentur TERTIA
DIE RE SURRIXIT
Deresurrectione eius
proph&ȩ plura locu¬
tisunt quod & ionas
ipsetriduo inuentre
cetipermanens de¬
signauitaS CENDIT
IN CAELUN¬

Expanded text:
descendens ad infernum iniuriam non pertulit, quod fecit causa clementiae, velut rex intrans carcerem, non ut ipse teneretur, sed ut noxii solverentur. 30 TERTIA DIE RESVRREXIT. De resurrectione eius idem prophetae plura locuti sunt; quod et Ionas ipse triduo in ventre ceti permanens designavit. 31 ASCENDIT IN CAEL
Abbreviated transcription (Latin):
ET MARIA UIRGINE
Ille quidepatre ante
sȩcula natus ẽ postea
desp̃u scõ eius templũ
inuirgine fabrica¬
tum intelle gendumẽ
Nam sicut in scĩ ficatio¬
ne sp̃snulla frxgilitas
extitit. sic nec inpatu
eiusdem caus acorrup¬
tionis apparuit qđue
ria in carnatus ẽ. non
est sor didatus nas¬
cendo de uirgine qui
non fuit pollutus ho¬
minem condens de
puluere. Deniq: sol
aut ignis silutum ins¬
piciat : qđ tetigerit
purgat & setamen
non inquinat sic nec
fuit dõmiuria. Cau¬
samisericordiae

Expanded text:
EX MARIA VIRGINE. Ille qui de patre ante saecula natus est, postea de spiritu sancto eius templum in virgine fabricatum intellegendum est. nam sicut in sanctificatione spiritus nulla fragilitas extitit, sic nec in partu eiusdem causa corruptionis apparuit; qui ria incarnatus est, non est sordidatus nascendo de Virgine, qui non fuit pollutus hominem condens ex pulvere. Denique sol aut ignis si lutum tangat, quod tetigerit purgat; et se tamen non inquinat. Nec fuit Deo injuria causa misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
es trophei est quod
deuictis hostib sol&
fien tnium phanti
It quia dñstria regna
sibi subiecit. suspen¬
sus inaera. uictoriã
decae les tibus & spiri¬
talibus nequitus est
adeptus. Expandens
autem manus ad po¬
pulos. palmam det̃¬
renis Quod uero
subterra crux fixaẽ.
ostendit eum & de
tartaro trium pha¬

Expanded text:
es tropaei est quod devictis hostibus solet fieri triumphanti; et quia dominus tria regna sibi subiecit, suspensus in aera victoriam de caelestibus et spiritalibus nequitiis est adeptus; expandens autem manus ad populos, palmam de terrenis. quod vero sub terra crux fixa est. ostendit eum et de Tartaro triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
tusẽ ut om̃s ad gratiã
salutis admitter&
cũ demundandis gen¬
tibus ante dubitar&.
& dñshora sexta cru¬
cifixus. ad nonã & pec¬
cata nr̃a sanguine suo
abluit & ut redimere
& uiuificare non pos¬
s& tunc uictoriam
suam passione per¬
fecit: Sed nobis fr̃s dilec¬
tis simi p̃terhora santi¬
quitus obseruandas.
orandĩ nunc& spatia
& sa cramenta creuer̃:
Nam &mane orandũ¬
est ut resurrectio dñi
matut in aoratione cȩ¬
lebretur. quodolim
psalmis dicens: Rex
adsistã tibi & contẽ¬
plabote: &iterum
perprophetam loqui¬
tur dñs. Diluculo uigi¬
labunt ad medicentes
eamus & reuertam᷑
cedente item soleac
die cessante necessa¬
rio rursus orandum:
ẽ. & diesuerus ẽ: sole ac
die saeculi recedente
quando oramus & peti¬
mus ut suꝑnos luxde¬

Expanded text:
tus est, ut omnes ad gratiam tus est, ut omnes ad gratiam salutis admitteret, cum de emundandis gentibus ante dubitaret. et Dominus hora sexta crucifixus ad nonam peccata nostra sanguine suo abluit et ut redimere et uiuificare nos posset, tunc uictosuam passio perfecit. Sed nobis, fratres carissimi, praeter horas antiquitus observatas, orandi nunc et spatia et sacramenta creverunt, nam et mane orandum, ut resurrectio Domini matutina oratione celebretur, quod olimpsalmo dicens: Rex adsistam tibi et contemplabor te. Et iterum per prophetam loquitur Dominus: Diluculo vigilabunt ad me dicentes: Eamus et revertamur cedente iterum sole ac die cessante necessario rursus orandum est; et dies verus, et sole ac die saeculi recedente quando oramus et petimus ut super nos lux
Abbreviated transcription (Latin):
odorẽ sacrificat : In ora¬
tionibus uero caelebran¬
dis inuenimus obser¬
uasse cũdani eletres
pueros infide fortes
& in captiuitate uicto¬
res. horã t̃tiã sextam
nonam. sacram̃to scilic&
trinitatis quae in no¬
uissimis tẽporib ma¬
nifestari habebat . Nã
& prima hora in tertiã
ueniens consũmatum
numerũ trinitatis os¬
tendit : Itẽq adsextã
quarta procedens decla¬
rat alterã trinitatẽ : &
quando a septima non a
conpletur ꝑternas ho¬
ras trinitas ꝑfecta nu¬
meratur: quaehorarũ
spatia iam pridem spiri¬
taliter de t̃minantes.
adoratores dĩ statutis
& legitimis ad p̃cemtẽ¬
poribus seruiebant:
& manifestata postmno¬
dum resẽ sac ramenta
olim fuisse. quod ante
sic iustip̃cabantur
Nã suꝑ discipulos hora
tertia descendit St̃S SC̃S
qui gratiã dominicȩ ꝓ¬
missionis inpleuit Itẽ
petrus hora sexta in
tectum superius ascen¬
dens signoparit̃ & uo¬
cedĩ monentis instruc¬

Expanded text:
odores sacrificat. In oraodores sacrificat. In orationibus uero celebrandis inuenimus obseruasse cum Daniele tres pueros in fide fortes et in captiuitate uictores horam tertiam sextam nonam sacramento scilicet trinitatis quae in nouissimis temporibus manifestari habebat. nam et prima hora in tertiam ueniens consummatum numerum trinitatis ostendit, itemque ad sextam quarta procedens declarat alteram trinitatem, et quando a septima nona conpletur, per ternas horas trinitas perfecta numeratur. quae horarum spatia iam pridem spiritaliter determinantes adoratores Dei statutis et legitimis ad precem temporibus seruiebant. et manifestata postmodum res est sacramenta olim fuisse, quod ante sic iusti precabantur. nam super discipulos hora tertia descendit Spiritus sanctus qui gratiam dominicae promissionis inpleuit. item Petrus hora sexta in tectum superius ascendens signo pariter et uoce Dei monentis instruc
Abbreviated transcription (Latin):
iniustã dissipa : Frtenge
esurienti panẽtuũ & e¬
genossine recto induc in
domũtuã : Siui deris nu¬
dũ uesti & domesticos
seministui ñ dispicies:
Tunc erũ p&tẽ pora neũ
lum̃tuũ & uestim̃tatu¬
acitoorient᷑ & p̃ibit
antecciustitia & clari¬
tas dĩ circũdabitte : Tunc
exclamabis &ds̃exaudi
&te. dũ ad huc loqueris.
dicit ecce adsũ: Adẽẽ. se
tegere seeos dic̃ qui inius¬
tinȩ nodos decorde soluen¬
tes & lemosrnas circa
domesticos dĩ secundũ
eius p̃cepta facientes dũ
audiunt quodd s̃ p̃cipit
fieri ipsi quoq ad õme¬
rentur audiri: Beatus
a postolus paulus inne¬
cessitate praessurae ad¬
iutus a fratribus opere
quae fiunt sacrificia
dĩ dixitesse : Saturatus
sum inquid recipiens
ab epa frodito ea quȩ
a uobis missa sunt odo¬
resua uitatis. sacrifi¬
ciũ acceptũ & placen¬
temdõ : Nã quando qui
miseretur pauperi
dõ foenerat: & quidat
minimis dõdonat spi¬
ritalit̃ dõsuauitatis

Expanded text:
iniustam dissipa: frange iniustam dissipa: frange esurienti panem tuum et egenos sine tecto induc in domum tuam: si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies. tunc erumpet temporaneum lumen tuum et uestimenta tua cito orientur et praeibit ante te iustitia et claritas Dei circumdabit te. tunc exclamabis, et Deus exaudiet te: dum adhuc loqueris, dicit: ecce adsum. adesse se tegere se eos dicit qui iniustitiae nodos de corde soluentes et eleemosynas circa domesticos Dei secundum eius praecepta facientes, dum audiunt quod Deus praecipit fieri, ipsi quoque a Deo merentur audiri. beatus apostolus Paulus in necessitate pressurae adiutus a fratribus opera quae fiunt sacrificia Deo dixit esse. saturatus sum, inquit, recipiens ab Epaphrodito ea quae a uobis missa sunt, odores suauitatis, sacrificium acceptum et placitum Deo. nam quando qui miseretur pauperi, Deo faenerat et qui dat minimis Deo donat, spiritaliter Deo suauitatis
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ reddens suio¬
peris & dicens: Corne¬
li orationes tuae &
ad memoriã corã dõ:
Cito orationes ad dm̃
ascendunt quae ad
dm̃ merita nr̃io pe¬
ris inponunt: Sic &
rapha el angelus tobi¬
ae. oranti semꝑ & sẽꝑ
operanti testis fuit
dicens. Opera dĩ re¬
uelare & confiteri
honorificũ ẽ : Nã quan¬
do orabastu & sarra
ego optuli memoriã
orationis urãe in cons¬
pectaclaritatis dĩ. &
cũ sepeli restu mortu¬
os simplicit̃ & quia
non escunctatus exur¬
gere & derelinquere
prandiũtuũ & abisti &
condisti mortuũ missus
sũ tẽtarete : & iterũ
misit meds̃ curarete. &
sarrã nurũ tuã : Ego
enim sũ ra phael. unus
exseptẽ angelis iustis
qui ad sistimꝰ & c̃uersam᷑
ante claritatẽ dĩ Pere¬
saiã quoq dñs ad mon&
& doc& similia contes¬
tens. Solue inquidom¬
nẽ nodũ iniustitiae. re¬
solue suffocationes in¬
potentiũ cõmertiorũ di¬
mitte quas satos in requi¬
ẽ & omnẽ c̃signationẽ

Expanded text:
monium reddens sui omonium reddens sui operis et dicens: Corneli, orationes tuae et ad memoriam coram Deo. Cito orationes ad Deum ascendunt quas ad Deum menta nostri operis inponunt. sic et Raphael angelus Tobiae oranti semper et semper operanti adstitit dicens: opera Dei reuelare et confiteri honorificum est. nam quando orabas tu et Sarra, ego optuli memoriam orationis uestrae in conspectu claritatis Dei: et cum sepelires tu mortuos simpliciter, et quia non es cunctatus exurgere et derelinquere prandium tuum, sed abisti et condidisti mortuum, et missus sum temptare te: et iterum me misit Deus curare te et Sarram nurum tuam. ego enim sum Raphael, unus ex septem angelis iustis qui adsistimus et conuersamur ante claritatem Dei. per Esaiam quoque Dominus admonet et docet similia contestans, solue, inquit, omnem nodum iniustitiae, resolue suffocationes inpotentium commerciorum: dimitte quassatos in requiem et omnem consignationem
Abbreviated transcription (Latin):
cormeũ uigilat : qua¬
ꝓpt̃ sollicite & caute
a postolus admonet
dicens : Instate orati¬
oni. uigilantesin ea :
Docens scilic& et osten¬
denseos impetrare qđ
postulant dedõ posse.
quos đs uideat inoratio¬
ne uigilare: Orantes
autem. Non in fructu¬
osis. Nec nudis p̃cib: ad
dm̃ ueniant: In effi¬
cax petitio ẽ cũ p̃cat᷑
dm̃ sterilisoratio: Nã
cũ om̃is arbor non fa¬
ciens fructũ. excida¬
tur & inignẽ mittat᷑:
utiq & sermonon ha¬
bens fructũ ꝓmereri
dm̃ non potest qui
nulla o peratione fe¬
cundusẽ. & ideo scrip¬
tura diuina instruit
dicens. Bona ẽ oratio
cũ ieiunio. &elemosyna:
Nam qui indieiudicii p̃¬
mosinis redditurus ẽ
hodie quoq ad oratio¬
nẽ cũ operatione ue¬
nientibenignus. audi¬
torẽ: sic deniq: corne¬
lius centurio cũ orar&
meruit audiri: fuit
faciens multas elimo¬
sinas inplebẽ & sẽ ꝑ
orans dm̃: Nuic circa
horã nonã oranti ad¬
stitit angelus testi¬

Expanded text:
cor meum uigilat. quacor meum uigilat. quapropter sollicite et caute apostolus admonet dicens: instate orationi uigilantes in ea, docens scilicet et ostendens eos inpetrare quod postulant de Deo posse, quos Deus uideat in oratione uigilare. Orantes autem non infructuosis nec nudis precibus ad Deum . ueniant. inefficax petitio est, cum precatur Deum sterilis oratio. nam cum omnis arbor non faciens fructum excidatur et in ignem mittatur, utique et sermo non habens fructum promereri Deum non potest, quia nulla operatione fecundus est. et ideo scriptura diuina instruit dicens: bona est oratio cum ieiunio et eleemosyna. nam qui in die iudicii premosynis redditurus est hodie quoque ad orationem cum operatione uenienti benignus auditor est. sic denique Cornelius centurio cum oraret, meruit audiri. fuit faciens multas eleemosynas in plebem et semper orans Deum. huic circa horam nonam oranti adstitit angelus testi
Abbreviated transcription (Latin):
neatur nihilaliud se
quã dñm cogita rede¬
bere : cludatur contra
aduersarium pectus.
& solidõ patrat pec ad
se hostẽdĩ temporeora¬
tionis a direpatiatur :
Obrepiten imfrequent̃
& penetrat & subti¬
lit̃ fallens praecesnr̃as
ado auocat: Vt aliud
habemus incorde. &¬
aliud inuoce. quando
intentiones incera
sonus sed animus &
sensus orare: Qua e aut̃
segnitiae tali enari
& capimeptiscogita¬
tionibus & profanis
cũ dñm de p̃caris quasi
sit aliud qđ magis de¬
beas cogitare quã qđ
cũ dõ loqueris ÷ quo¬
modo audirite adõ
postulas. cũte ipse ñ
audias : uiseẽ dm̃ me¬
morem tui cũ rogas.
mor nonsis: hocẽ ab
hoste in totũ ñ caue¬
re. hocẽ quando oras
dñm. maiesta tẽ dĩne¬
glegentia orationis
offendere : Hoc ẽ uigi¬
lare oculis & corde
dormire. cũ debeat
xp̃ianus &cũ dormit.
oculis cordeuigilare :
Sicut scriptũ ẽ. exꝑso¬
na ecclesiae loquen¬
tis incantico cantico¬
rũ. Egodormio &

Expanded text:
neatur nihil aliud se neatur nihil aliud se quam Dominum cogitare debere. cludatur contra aduersarium pectus et soli Deo pateat nec ad se adire hostem Dei tempore orationis patiatur. obrepit enim frequenter et penetrat et subtiliter fallens preces nostras a Deo auocat, ut aliud habeamus in corde, aliud in uoce, quando intentione sincera sonus sed animus et sensus debeat orare. quae autem segnitia est abalienari et capi ineptis cogitationibus et profanis, cum Dominum deprecaris, quasi sit aliud quod magis debeas cogitare quam quod cum Deo loqueris. quomodo audiri te a Deo postulas, cum te ipse non audias? uis esse Dominum memorem tui cum rogas, pse non sis ? hoc est ab hoste in totum non cauere, hoc est, quando oras Deum, maiestatem Dei neglegentia orationis offendere, hoc est uigilare oculis et corde dormire, cum debeat christianus et cum dormit oculis corde uigilare, sicut scriptum est ex persona ecclesiae loquentis in Cantico cantiorum: ego dormio et
Abbreviated transcription (Latin):
sed& prohis qui credi¬
turi sunt peruerbũ
ipsorũ in me. ut om̃s
unum sint sicut tupati
mine & ego inte ut &
ipsiin nobis sint. Mag¬
nad ñi ꝓpt̃ salut ẽ nr̃am
benignitas parit̃ & pi¬
& as ut non contentus
quodnos sanguine suo
redimer& ad hucꝓ
nobis amplius & ro¬
gar& : łogantis aut̃
desideriũ uidete quod
fuerit: Vt quomodo
unum sunt pat̃ & fi¬
lius sic & nos in ipsa
unitate maneamus:
ut hinc quoq possit
intellegi quantum
delinquat : quiunita¬
tẽ scindit & pacem
cum proho & rogaue¬
rit dñs uolens scilic&
plebẽ suã uiuere cũ
scira& adregnũ dĩdis¬
cordiã ñ uenire: Quan¬
doautẽ stamus ado¬
rationem fr̃s dilectis¬
simi. uigila re & incũ¬
bere adp̃ces totocor¬
de debenius: Cogitati¬
o omnis carnalis & sae¬
cularis abscedat nec
quicquã tuncanimus
quamidsolũ cogit&
quod p̃catur: Ideo
& sacerdos ante ora¬
tionem p̃fatio nep̃¬
missa. paretfr̃m men¬
tesdicendo sursũ corda
Vt dũ respondit plebs
habemus addñm ad mo¬

Expanded text:
qui credituri sunt per uerbum ipsorum in me, ut omnes unum sint, sicut et tu pater in me et ego in te, ut et ipsi in nobis sint. magna Dei propter salutem nostram benignitas pariter et pietas, ut non contentus quod nos sanguine suo redimeret adhuc pro nobis amplius et rogaret. rogantis autem desiderium uidete quod fuerit, ut quomodo unum sunt pater et filius, sic et nos in ipsa unitate maneamus: ut hinc quoque possit intellegi quantum delinquat qui unitatem scindit et pacem, cum pro hoc et rogauerit Dominus uolens scilicet plebem suam uiuere, cum sciret ad regnum Dei discordiam non uenire. Quando autem stamus ad orationem, fratres dilectissimi, inuigilare et incumbere ad preces toto corde debemus. cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat nec quicquam animus quam id solum cogitet quod precatur. ideo et sacerdos ante orationem i praefatione praemissa parat fratrum mentes dicendo: susum corda, ut dum respondet plebs: habemus ad Dominum, admo
Abbreviated transcription (Latin):
SCAL Aduertite quod
sicut in patrem ta &
infilium. & in sp̃m scm̃
sit credendum. Nam
qui uel muna scȩtrini¬
tatis personã non credi¬
derit induabus illicre¬
didisse mhil proderit
SCAMECCLE SIACAT¬
HOLICAM Scien ħ¬
dum ÷ quod ecclesi am̃
credere nontamen m
ecclesiam credere de¬
beamus : quia ecclesia
nonds̃ sed domus di est
cathdicam dicit. in to¬
to orbediffusam. qui¬
adiuersorum hereti¬
corum ecclaesiȩ ideo
catholicȩ nondicuntur
qui aperloca atque ꝑsu¬
as quas que prouintias
continentur. haecue¬
io a solisortuus que ad
ot casum unius fidei
splendore diffunditur
OΝEM Idest cumillis
sc̃is qui i hac quam
suscepimus fide de¬
functi sunt societa
tem & spei cõmunio¬
nem tene amus
REMISSIONẼ PECCA¬
TORUM. O port&¬
& enim pꝰre missionẽ¬
prirestatur munere
redemptoris inbap¬
tismo. plenae credu¬
litatis huius tene amus
affectum. CARNIS
RESUR RECTIONE
Carnem quam in hac
uita submortali con¬
ditione portamus
resurrectur mes¬
sein mortalem acrae¬

Expanded text:
 Advertite quod sicut in Patrem, ita et in Filium et in Spiritum sanctum sit credendum. Nam qui vel in unam de Trinitate personam non crediderit, in duabus illi credidisse non proderit. Sanctam Ecclesiam catholicam. Sciendum est quod Ecclesiam credere, non tamen in Ecclesiam credere debeamus: quia Ecclesia non est Deus; sed domus Dei est. Catholicam dicit toto orbe diffusam; quia diversorum haereticorum ecclesiae ideo catholicae non dicuntur, quia per loca atque per suas quasque provincias continentur: haec vero a solis ortu usque ad occasum unius fidei splendore diffunditur. onem: id est, cum illis sanctis qui in hac quam suscepimus fide defutem et spei communionem teneamus. « Remissionem peccatorum. Oportet enim ut post remissionepraestatur munere Redemptoris in Baptismo, plenae credulitatis teneamus affectum. Carnis hujus resurrectionem. Carnem quam in hac vita sub mortali conditione portamus, resurrecturam esse immortalem, ac ra
Abbreviated transcription (Latin):
inferis trium phauit
ASCENDIT AD CAELOS
Ideo conditionem natu¬
rae nũre quam homine
matre natus assumpsit
supercȩ los in dex roedĩ
patris collocauit
IN DE VEN TURUS II¬
DICARE UIUOS LIMOR¬
TVOS. Im pso corpore
uenturuse adiudiciũ
in quo ascendit adcae

Expanded text:
infernis triumphavit. infernis triumphavit. Ascendit ad coelos: id est, conditionem naturae nostrae, quam de homine matre natus assumpsit, super coelos in dexteram Dei Patris collocavit. Inde venturus judicare vivos et mortuos. In ipso corpore venturus est ad judicium, in quo as
Abbreviated transcription (Latin):
deforte uirtur. Desa¬
pientia sapiens. dea¬
& ernonatus est coa¬
xernus per omnia
idem quod pater hoc
filius. Namunicus
ideo quia nee conparr¬
tionem recipit cum
cre aturis nec simili¬
tudinem. Qui aom¬
ni um rerum summus
ipsecreatorest. Homi¬
nes autẽ filiidi uocan¬
tur pergrrtiam. ille
solus filius genitus ꝑ
de quamde dño cona¬
pere quȩ dm̃meruit
ꝓcreare NATUSEX
MRIA UIR EINE
Non potuit nisi talẽ
habere conceptum
quae uirgo eraet ꝑ¬
mansura post partũ
PASSUS SUBS PONTIO
PILATO Istepilatus
pore ab impanrtore
positus iniudea. sub quo
dñs pas susest. Cuius
mentio ad tempo¬
ris significationẽ
non ad persona e illius
pertina dignitatem
CRUCIFIXUS ETSE¬
PULTUSEST. Cru¬
cemillã in qua illeẽ cru¬
cifixus in corpore. nos
gestamus infronte
Sepultus est. sicut inue¬
ritate natus ita &inue¬
ritate mortiuis ÷ & se¬
pultus. T ERTIADIERE¬
SURREXIT Tridua
sepulture morx eui¬
denter ostendit quod
dum corpus insepulchro
iacuit. animailla de

Expanded text:
de forte virtus, de sapientia sapiens, de aeterno natus est coaeternus, per omnia idem, quod pater hoc filius. 16 Nam unicus ideo, quia nec conparationem recipit cum reliquis creaturis nec similitudinem, quia omnium rerum summus ipse creator est; homines autem filii dei vocantur per gratiam: ille solus filius genitus per de quam de Deo concipere, quae Deum meruit procreare. Natus ex Maria virgine. Non potuit non talem habere conceptum, quae virgo erat permansura post partum. Passus est sub Pontio Pilato. Iste Pilatus pore, ab imperatore positus in Judaea, sub quo Dominus passus est: cujus mentio ad temporis significationem, non ad personae illius pertinet dignitatem. Crucifixus et sepultus. Crucem illam in qua ille crucifixus est in corpore, nos gestamus in fronte. Sepultus est. Sicut in veritate natus, ita in veritate mortuus et sepultus. Tertia die resurrexit. Triduana sepulturae mora evidenter ostendit quod dum corpus in sepulcro jacuit, anima illa de
Abbreviated transcription (Latin):
Et in hac trinitate ni¬
hil prius aut posterius.
nihil mauis aut minus
Sed tote tres personȩ
coaeternę̧ subi sunt
Ita ut peromina. sicut
iam supra dictum ẽ.
& trinitas inunitate.
xtmitas intrinitate
uenenenda sit

Expanded text:
et in hac trinitate nihil prius aut posterius, nihil maius aut minus, sed totae tres personae coaeternae sibi sunt ita ut per omnia, sicut iam supra dictum est, et trinitas in unitate et unitas in trinitate veneranda sit
Abbreviated transcription (Latin):
na p̃pararent Inqua
quidt̃ pauea sunt uer¬
ba sed om̃a continent᷑
facramenta Deco¬
tisenim scripturis
ta sunt ab apostolis
ut quia plures credentiũ
litteras nesciunt. uel qui
sciunt. si p̃oc c cupatio¬
nibus sacculi scripturas
legerenon possint hacc
corde retinentos. habeant
sufficientem sibi senten¬
tiam salutarẽ ł stenim
breue fidei uerbũ & oli¬
ma prophetis p̃dictum
uerbum breuia tũ faci

Expanded text:
na praepararent: in quo na praepararent: in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis cta sunt ab apostolis; ut, quia plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt, praeoccupationibus saeculi, Scripturas legere non possunt, hoc corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Verbum breviatum faci
Abbreviated transcription (Latin):
nũ idcircodicitur qui¬
ainillo temporesi
cut paulus a płsdicit
& in actibus a płorũ
traditionũ lineis non¬
tiantes idcircoigit᷑
stud indiciũ posuere
perquodagnosceret
is quixp̃m ue re secun¬
dum a posto licas regu¬
las p̃dicar& Deniq
& in bellis ciuilibus
hoc obseruare fecerus
dux suis militibus tra¬
dit quielatine uel
signa uel indicia nun¬
cupatur & si forte
occuritrit quisde
quo dubititur. in¬
terrogatus spm¬
bolum prodeat
si sit hostis ansoti¬
us ideircoaut ẽ
patres hoc non scri
bi mebranis sed reti¬
nere cordibus tradi¬
dorunt at certum
essac neminem boc
exlectionẽ quaeint̃¬
dũ ꝑuenire &iã ad
fideles sol& sedexa¬
postulorũ traditio¬
ne didicisse. Discessu
mitaq ut dictũ est
ad p̃dicandũ istudu
namitatis e fidei suȩ
a postoli indiciũ in¬
posuert Escautem
symbolum signũ per
quꝗd agnoscitur ds̃
Qđque pindecreden¬
tes accipiunt ut no¬
uerint qualit̃ centra
diobolũ fidei certami¬

Expanded text:
num idcirco dicitur, quinum idcirco dicitur, quia in illo tempcut Paulus apostolus dicit, et in Actibus apostolorum traditionum lineis nuntiantes. Idcirco igitur istud indicium posuere, per quod agnosceretur is qui Christum vere secundum apostolicas regulas praedicaret. 4. Denique et in bellis civilibus hoc observari ferunt, dux suis militibus tradit, quae Latine ut signa, ut indicia nuncupantur; ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis an socius. Idcirco autem Patres hoc non scribi in membranis, sed retinere cordibus tradiderunt; ut certum esset neminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex apostolorum traditione didicisse. Discessuri itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae apostoli indicium imposuere. V. Est autem Symbolum signum per quod agnoscitur Deus quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certami
Abbreviated transcription (Latin):
PESYMBOLO
ꝓmbolum talirati¬
one institut ũma¬
post ascensione dñi & sal¬
uatoris nr̃i ad patrẽ cũ
pulieius inflãmatilin¬
guis omniũ gentiũ lo¬
querentur. Quo prae¬
sagio consecut umest
ut nulla ilus gensextre
nulla lingua barbaris
in accessa uel inuia uide¬
adño datum ad p̃dican¬
dum dĩ uerbũ ad singu¬
las quasque nationes
abire. Discessuri itaq
ab inuicẽ : Normã pri¬
as sibi futurȩ p̃dicati¬
onis in commune cons¬
tiruerunt uelo calit̃
a in eioẽ discedentes
diuersum aliquid uel
dissonũ pucedicaretur
hisquiad fidem xp̃i in¬
uit abantur. Om̃ sigi¬
tur inuno positi et
sibi p̃dicationis indici¬
ũ conferendo inunũ
quod sentiebant con
regulã statuunt Srm¬
bolumautȩ̨ noc mul¬
tis & iustisimis etau¬
sis appellare uoluor
Symbolã enim grece
& conlatio hoc est
quodplures inunũ
conferunt. idenim
fecerunt a postoli
inhis sermonibus in
unũ conferendo onus¬
quisque quod sensipꝰ
indiciũ autem uelsig¬

Expanded text:
symbolo. Symbolum tali ratione institutum mapost ascensionem Domini et Salvatoris nostri ad Patrem, cum puli ejus inflammati linguis omnium gentium loquerentur, quo praesagio consecutum est ut nulla illis gens extera, nulla lingua barbara, inaccessa vel invia videa Domino datum, ad praedicandum Dei verbum, ad singulas quasque nationes adire . 2. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in commune constituunt, ne, localiter ab invicem discedentes, diversum aliquid vel dissonum praedicarent his qui ad fidem Christi invitabantur. Omnes igitur in uno positi, et sibi praedicationis indicium conferendo in unum quod sentiebant compregulam statuunt. Symbolum autem hoc multis et justissimis causis appellari voluerunt. Symbolum enim Graece l collatio; hoc est, Quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli in his sermonibus, in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem vel sig
Abbreviated transcription (Latin):
n primis dilectis simi qua¬
lis sermosit in symbolica¬
pite Diligenter ad ten¬
dite Et quali principio
inchoxur sollicitius per
dere: Nec ractionem
requirere sed fidem sim¬
pliciter & in mobiliter
exhibere : INDRPATRE
Aduertite quod cum dĩ
patris nomen in confes¬
sionem coniungit.
Ostendit quod non ante
ds̃esse coeperit & poste a
pater. sed sine ullo initio
& ds semper & pater est
Qui a ergo semper fuit
pater semꝑ habuit fili¬
um cui paterest.
OMNI POTEN TEDE
uero ideo dicit. quia om¬
nipotens est cuq nihil
mpossi bile ÷ quicaelũ
ternm mare homines
atq: omnia animalia &
reptilia Non aliquo ope¬
ris actu sed solo uerbi
creauit imperio. Etideo
non nobis ueniat incogi¬
tationem. quo modo
hoc aut illud potuit fi¬
eri qui omni potentẽ
prȩcipimur confiteri
CREATOREM CAELI
ET TER RM HOCA¬
it quod superius dixi.
qui a omnia sola uerbi
potestate perficit cre
tite quod quomodo in
patrem. sic & infiliũ¬
sit credendum. & qui¬
acum patre aequalis
est maiestate tantũ

Expanded text:
n primis, dilectissimi, qualis sermo sit in Symboli capite, diligenter attentite, et quali principio inchoetur, sollicitius pertdere: nec rationem requirere, sed fidem simpliciter et immobiliter exhibere. In Deum Patrem. Advertite, quod cum Dei Patris nomen in confessione conjungit, ostendiDeus esse coeperit et postea pater, sed sine ullo initio et Deus semper et pater est. Quia ergo semper fuit pater, semper habuit filium cui pater est. « Omnipotentem » vero ideo dicit quia omnipotens est, cuique nihil impossibile est; qui coelum, terram, mare, homines, atque omnia animalia et reptilia, non aliquo operis actu, sed solo verbi creavit imperio, et ideo non nobis veniat in cogitatione quomodo hoc aut illud potuit fieri, qui omnipotentem praecipimur confiteri creatorem coeli et terrae. Hoc agitur quod superius dixi, quia « omnia sola verbi potestate perfecit. » «tite quod quomodo in patrem sic et in filium credendum sit, et quia cum patre aequalis est majestate tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs satanan ipsi solo¬
moni potestas uero
nam cum delinquimꝰ
uel adgloriã cũ pro¬
bamur sicuti de iob
factũ uidemus ma¬
ni festante dõ & dicen¬
te: Ecceom̃a quȩ cũq
sed ipsum caue netan¬
gas. Et dñs in euangdio
loquitur tẽpore pssi¬
onis: Nullã haberes¬
inquid potestatẽ aduer¬
sũme Nisidatatibi ẽa

Expanded text:
Dominus Satanan ipsi SaloDominus Satanan ipsi Salomoni. Potestas uero nam cum delinquimus uel ad gloriam cum probamur: sicuti de Iob factum uidemus manifestante Deo et dicente: ecce omnia quaecumque sed ipsum caue ne tangas. et Dominus in euangelio loquitur tempore passionis: nullam haberes potestatem aduersum me nisi dat
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod nec baptismo
sanguinis potest abluiꝰ
quale crimenẽ. quod
martrrio non potest
expiari: illud quoq:
necessariae admon&
dñs ut in oratione dica¬
mus & nepatiaris¬
nos induci in tempta¬
tionem: Qu am parte
ostenditur nihil con¬
tranos aduersariũ
posse. nisids̃ ante per¬
miserit. ut omnisti¬
q obseruatio addm̃
conuertatur. quan¬
do in tẽptationibus
nr̃is. nihilma lo liceat
nisi potestas indetri¬
buatur Probat scrip¬
tura diuina quaedicit
Vere nabu chodono¬
tor e babiloniȩ in hie¬
rusalem et expug¬
nabat eam & dedit eã
dsinmanueius. Datur
autem potestas aduer¬
sus nos malo secundum
nr̃a peccata sicut scrip¬
tum ẽ: Qui sdedit in
direptionem iacob&
isrł eis qui p̃dantur
illum : Non neds̃cui¬
peccauerunt : & no¬
lebant inuis eius am¬
bulare neq audire
legemeius & super¬
duxit suꝑ eos iram ani¬
mationis suae: &
iterum salomone pec¬
cantie & a p̃ceptis & a
uiis dñi recedente . po¬
sitũ est: Et excitauit

Expanded text:
est quod nec Baptismo est quod nec Baptismo sanguinis potest ablui? quale crimen est quod martyrio non potest expiari? XXV. Illud quoque necessarie admonet Dominus ut in oratione dicamus: ET NE NOS PATIARIS INDUCI IN TENTATIONEM. Qua in parte ostenditur nihil contra nos adversarium posse, nisi Deus ante permiserit; ut omnis tique observatio ad Deum convertatur, quando in tentationibus nostris nihil malo liceat, nisi potestas inde tribuatur. Probat Scriptura divina quae dicit: Venit Nabuchodonosor rex Babyloniae in Hierusalem, et expugnabat eam, et dedit eam Dominus in manu ejus . Datur autem potestas adversus nos malo secundum nostra peccata, sicut scriptum est: Quis dedit in direptionem Jacob et Israel eis qui praedantur illum? nonnepeccauerunt et nolebant in uiis eius ambulare neque audire legem eius, et superduxit super eos iram animationis suae? et iterum Salomone peccante et a praeceptis adque a uiis Domini recedente positum est: et excitauit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille placer& in mune¬
re. qui placebat incor¬
de. Abel pacificus &
iustus dumdõ sacrificat
in nocenter docuit &
ceteros quando adalta¬
re munus offer̃ sicueni¬
recumdĩ timore cum
simpli corde cũ legeius¬
titiae. cũ concordiae
pace. Merito illedũ
in sacrificio dĩtalis eã
postmodũ sacrificiũ
dõ factus ẽ ut marti¬
riũ primꝰ ostendens ini¬
tiar& sanguinis suigła
dominicã passionẽ qui
& iustitiã dñi habue¬
rat & pacem: Tales
deniq: ad ño coronant᷑
tales indieiudicii cũ
terum discordans &
dissidens & pacem cũ
fratribus non habens
secundum quod brat
apostolus & scriptu¬
ra scã testatur necsi
pronom ine occisus fue¬
rit crimendissensionis
frat̃ne poterit euade¬
re. quia sicut scriptũ
est: qui fratrẽ suũ odit.
homicida est: Neca dreg¬
nũs caelorum ꝑuenit. aut
cũ dõ uiuit homicida : Non
potest ẽẽ cũ xp̃o : qur imi¬
tator iudaemaluit ẽẽ
quã xp̃i: Quale delictũ

Expanded text:
ut ille placeret in muneut ille placeret in munere qui placebat in corde . Abel pacificus et justus, dum Deo sacrificat innocenter, docuit et caeteros, quando ad altare munus offerunt, sic venire cum Dei timore, cum simplici corde, cum lege justitiae, cum concordiae pace. Merito ille dum in sacrificio Dei talis est, ipse postmodum sacrificium Deo factus est, ut martyrium primus ostendens initiaret 212 sanguinis sui gloria Dominicam passionem qui et justitiam Domini habuerat et pacem. Tales denique a Domino coronantur, tales in die judicii cum terum discordans et dissidens et pacem cum fratribus non habens, secundum quod beatus Apostolus et Scriptura sancta testatur, nec si pro nomine Christi occisus fuerit, crimen dissensionis fraternae poterit evadere, quia, sicut scriptum est, Qui fratrem suum odit, homicida est, nec ad regnum coelorum pervenit aut cum Deo vivit homicida , non potest esse cum Christo qui imitator Judae maluit esse quam Christi. Quale delictum
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur quia indulge¬
re conseruo noluit. qđ
sibi adño indultũ fuerat
amisit quȩ ad huc forti
us xp̃s praeceptis scusi ma¬
iore consurae suae uigo
rop̃dixit Cum steteri¬
tis inquid adorationem
remittite siquid habe¬
tis aduersum aliquem
Excusatio tibi nulla in
die iudicii superest :
cum secundum tuam
sententiam iudiceris.
& quod feceris hoc &
ipse patiaris: pacifi¬
cosenim et concor des
adque unanimes eẽ
indomosua ds̃ p̃cipit
& quales nos fecit se¬
cunda natiuitate
tales uult renatos ꝑ¬
seuerare. Vt qui fi¬
pacẽmaneamus & qui¬
bus sp̃s unusẽ unussit
&anirius & sensus
Sic nec sacrificiũ d srecipit
dissidentis & ab altari
reuertentẽ prius frattẽ
rec̃ciliar tub& ut pao¬
ficis p̃cib & spossit eẽ
pact daeri ficiũ dõmausẽ
paxnra & fratna ctn
cordia & deunitate
patris & filii & sps sc̃i
plebs adunata Neque
enim in sacrificus quae
abel & cam primiob¬
tulerunt muneraeorũ
ds̃ sed corda intuebat᷑

Expanded text:
ligatur, quia indulgeligatur, quia indulgere conservo noluit quod sibi a Domino indultum fuerat amisit, quae adhuc Christus fortius praeceptis suis majore censurae suae vigore praedixit: Cum steteritis, inquit, adorationem, remittite, si quid habetis adversus aliquem,ccata vestra. Excusatio tibi nulla in die judicii superest, cum secsententiam iudiceris et quod feceris hoc et ipse patiaris. pacificos enim et concordes adque unanimes esse in domo sua Deus praecepit et quales nos fecit secunda natiuitate tales uult renatos perseuerare, ut qui fipace maneamus, et quibus spiritus unus est unus sit et animus et sensus. sic nec sacrificium Deus recipit dissidentis et ab altari reuertentem prius fratri reconciliari iubet, ut pacificis precibus et Deus possit esse pacatus. sacrificium Deo maius est paxcordia, et de unitate Patris et Filii et Spiritus sancti plebs adunata. XXIV. Neque enim in sacrificiis quae Abel et Cain primi obtulerunt munera eorum Deus sed corda intuebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
mus quia peccatum ñ
habemus. Nos ipsos de¬
cipimus & ueritas in
nobis non est: Siau¬
tem confessi fuerim
peccata nostra. fidelis
& iustus est dñs. qui
nobis peccata dimit¬
tit : Inepistula sua
utrumq: conplexus ẽ
quod & rogare propec¬
catis debeamus & im¬
petremus indulgenti¬
am cum rogamus ldeo
& fidelem dixit dñm
addimittenda peccata
fidem pollicitationis su¬
ac reseruantem quia
quiorare nos prodebitis
& peccatis doccuit. pa¬
t̃nam mi sericordiã
promisit. & ueniam
secuturam: Adiunxit
plane & addidit legẽ
certanos conditione &
sponsione constringens.
ut sic nobis dimitti de¬
bita postulemus. scđm
quod & ipsi debitorib
nostris dimit timus
scientes impetrari ñ
posse quod propeccatis
p&imus nisi & ipsi cir¬
capeccatores nr̃os pa¬
ria fecerimus. Idcrco
& alio in locodit̃ inqua
mensura mensieritis.
in ea remetietur uob
& quiseruus post di¬
missum sibi adño om¬
ne debitum conseruo
suo noluit ipse dimit
tere. incarcerem re¬

Expanded text:
mus quia peccatum non mus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis et iustus est Dominus qui nobis peccata dimittat. in epistula sua utrumque conplexus est, quod et rogare pro peccatis debeamus et inpetremus indulgentiam cum rogamus. ideo et fidelem dixit Dominum ad dimittenda peccata fidem pollicitationis suae reseruantem, quia qui orare nos pro debitis et peccatis docuit paternam misericordiam promisit et ueniam secuturam. Adiunxit plane et addidit legem certa nos condicione et sponaione constringens, ut sic nobis dimitti debita postulemus secundum quod et ipsi debitoribus nostris dimittimus, scientes inpetrari non posse quod pro peccatis petimus, nisi et ipsi circa peccatores nostros paria fecerimus. idcirco et alio in loco dicit: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis et qui seruus post dimissum sibi a domino omne debitum conseruo suo noluit ipse dimitere, in carcerem re
Abbreviated transcription (Latin):
malitiae detestanda
crudelitas. ferae par¬
cunt. auespas cunt.
& homines insidiant᷑¬
& saeuiunt: Post haci
& propeccatis nr̃is dep̃¬
camur dicentes: & re¬
mitte nobis debita
nr̃a. sicut & nos remit¬
timus debitoribus nos¬
tris: Post subͥdium
cibi petitur & ueni¬
adelicti Vt quia dõ
pascitur. in dõ uiuat
Nectantum p̃senti
& tem porali uitae. sed
a et̃ nȩ consulatur. ad
quam ueniri potest. si
peccata donaentur. quȩ
debita dñsappellat. si¬
cut in euangelio suodic̃:
Dimisitibi omne debitũ.
quia mero gasti. Quam
necessariae autem : quã
prouidenter & salubr̃¬
ter admonemur quod
peccatores sumus. qui
propeccatis rogare con¬
pellimur : Vt dum indil¬
gentia dedõ. petitur.
conscientiae suae am¬
mus recordetur : Ne
quis sibi quasi in nocens
placeat & seextollen¬
do pluspereat. instru¬
itur & docetur pecca
recotidie. dum cotidie
propeccatis iubetur ora¬
re: sicdeniq: & iohan¬
nes inaepistula suamo¬
n& dicens: Si dixeri¬

Expanded text:
malitiae detestanda malitiae detestanda crudelitas ! – ferae parcunt, aues pascunt, et homines insidiantur et saeuiunt! Post haec et pro peccatis nostris precamur dicentes: et remitte nobis debita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris. post subsidium cibi petitur et uenia delicti, ut qui a Deo pascitur in Deo uiuat nec tantum praesenti et temporali uitae sed aeternae consulatur, ad quam ueniri potest, si peccata donentur quae debita Dominus appellat, sicut in euangelio suo dicit: dimisi tibi omne debitum, quia me rogasti. quam necessario autem, quam prouidenter et salubriter admonemur quod peccatores sumus qui pro peccatis rogare conpellimur, ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur! ne quis sibi quasi innocens placeat et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur peccare se cottidie, dum cottidie pro peccatis iubetur orare. sic denique et Iohannes in epistula sua monet dicens: si dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
sic discitorare & deora¬
tionis lege qualis ẽẽ de¬
beat noscere : Neq enĩ
deẽe cotidianus cibus
potest iusto cũ sprip¬
tũ sit Non ocud& dñsi
animã iustã: &iterũ
luanior fui & senui
& non uidi iustũ dere¬
lictũ. Neque semeneiꝰ
querens panem. Item
dñs repromittat &¬
dicat. Nolit ciogitare
dicentes quid aedemus
aut quid bibemus. aut
quid uestiemur: Haec
enim nationes quȩrunt:
scit autem pat̃uest̃ quia
horum omnium indige¬
tis. Queritẽ primũ reg¬
nũ & iustitiã dĩ & haec
om̃a adponentur uobis
Querentibus regnũ &ius¬
titiã dĩ omnia promittit
ad poni: Namcum sint
dĩ omnia. habenti dñm
nibildeerit sidõ ipseñ
desit: Sic danihel in leo¬
num lacum iussu regis
incluso. prandiũ diuini¬
tus procuratur. & int̃
feras esurientes & par¬
centes homodĩ pascitur
Sicalitur helias in fuga
& insolitudine coruuis
ministrantibus & uolu¬
cribus cibum sibi ad per¬
tantibus inper secutio¬
ne nutritur. Ohumanȩ

Expanded text:
sic discit orare et de orasic discit orare et de orationis lege qualis esse debeat noscere. Neque enim deesse cottidianus cibus potest iusto, cum scriptumsit: non occidet Domianimam iustam, et iterum: iuuenior fui et senui et non uidi iustum derelictum neque semen eius quaerens panem, item Dominus promittat et dicat: nolite cogitare dicentes: quid edemus aut quid bibemus aut quid uestiemur? haec enim nationes quaerunt. scit autem pater uester quia horum omnium indigetis. quaerite primo regnum et iustitiam Dei, et haec omnia adponentur uobis. quaerentibus regnum et iustitiam Dei omnia promittit adponi. nam cum Dei sint omnia, habenti Deum nihil deerit, si Deo ipse non desit. sic Danieli in leonum lacum iussu regis incluso prandium diuinitus procuratur et inter feras esurientes et parcentes homo Dei pascitur. sic alitur Helias in fuga et solitudine coruis ministrantibus et uolucribus cibum sibi adportantibus in persecutione nutritur. adque — o humanae
Abbreviated transcription (Latin):
nim omniũ malorũ est
cupiditas. quã quidã
adpetentes naufra
gauerunt a fide & in¬
seruerunt sedoloribus
multis. Doc & nontan¬
tũ contempnandas.
sed & periculos a sẽt di¬
uitias . Illic ẽẽ radicẽ
malorũ blandientium
cȩcitatẽ mentis huma¬
nȩ occulta deceptione
fallentiũ : Vnde & diui¬
tẽ stullũ sacculares co¬
pias cogitantẽ & se
exuberantiũ fructuũ
largitate i actantem
redarguit ds̃ dicens
Stulte hac nocte expos¬
tulatur animatua.
quȩ ergo parasticuius
erunt Lactabatur
stultꝰ infructib: nocte
moriturus. & cuiuito
iam deerat. uictusabũ¬
dantiã cogitabat. Con¬
tra autẽ dñs ꝑfectum &
consũ matũ doc& fieri
qui omnibus suis uen¬
ditis atq musũ paupe¬
rũ distribut is. tesau¬
rũ sibi condat in caelo
& suc cinctus nullis
laqueis rei familiaris
inuoluitur. sed solu¬
tus acliber facultates
suas addñm ante p̃mis¬
sas ipsequoq comitat᷑
ad quodut possit unus¬
quisq nr̃m parare se

Expanded text:
nim omnium malorum est nim omnium malorum est cupiditas quam quidam adpetentes naufrgauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Docet non tantum contemnendas sed et periculosas esse diuitias, illic esse radicem malorum blandientium, caecitatem mentis humanae occulta deceptione fallentium. unde et diuitem stultum saeculares copias cogitantem et se exuberantium fructuum largitate iactantem redarguit Deus dicens: stulte, hac nocte expostulatur anima tua. quae ergo parasti cuius erunt? laetabatur stultus in fructibus nocte moriturus et cui uita iam deerat uictus abudantia cogitabat. Contra autem Dominus perfectum et consummatum docet eum fieri qui, omnibus suis venditis atque in usus pauperum distributis, thesaurum sibi condat in coelo,et succinctus nullis laqueis rei faminuoluitur, sed solutus ac liber facultates suas ad Dominum ante praemissas ipse quoque comitatur. ad quod ut possit unusquisque nostrum parare se,