comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
io qualit̾ deus non solũ unus s tͥn sit
Nnc diximus quomodo ratiouera pro¬
bat quoniam deus unus est. et que adu¬
nitatem deitatis spectant uera esse ꝯsiderat.
De inde etiam arguit ⁊ ꝯmendat quonia
non solum unus s et trinus est deus..⁊hab
huius quoq inuestigationis et ꝯsideratioĩs
bone adeo exẽplaria uera. Deus eium qui inse
nideri non potuit: mopere suo manifestat᷑
est. Et idit ratio bumana non in se qd̃ in¬
nisibilis fut. s insimilitud ine sua q̃ ad hoc
non uidetur nisi ab ip̃o hoĩe donet exeat
⁊ mamfestetur ꝑ u̾bum: ita sapientiadei
inuisibilis fint. ⁊ non potuit ꝯgnosci nisi
ab ipso solo cuiiserat: donet manifestataẽ
popus suum. Et crat ipsa sapientia ũbum.
s quasi uerbum intrinsccum. ⁊ abscondi¬
tum. qd om̃ino sciri non posset: nisi pu̾bũ
extrinsecũ manifestarctur quemad̾m ⁊ cõ¬
gitatio hominis quasi intrinsetũ ñbũ illiꝰ
est. quodlatet. ⁊ absconditum est. donoc re¬

Expanded text:
io qualiter Deus non solum unus sed trinus sit. Nunc diximus quomodo ratio vera probat quod Deus unus est, et quae ad unitatem deitatis spectant vera esse considerat. Deinde etiam arguit et commendat quod non solum unus, sed et trinus est Deus. Et habet hujus quoque investigationis et consideo exemplaria vera. Deus enim qui in se videri non potuit, in suo opere manifestatus est; et vidit eum ratio humana non in se; quia invisibilis fuit; sed in similitudine sua quoniam ad hoc non videtur nisi ab ipso homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset nisi per verbum extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec re
Abbreviated transcription (Latin):
quantitatis expers est. ꝓpterea corpus
c loco mutari. qm̃ corpusnon est. nec tp̃re
mutan qm̃inuariabił oĩo est. ꝓptercaso¬
arcumscriptuest.⁊ nunc aliquando esse
quoniam uaria bile est.S p̃iu uero creato
ꝯuenire et hoc aliquid esse quoniam dif¬
fiuitusest. et nũc aliquãdo et̃. quoniam
uanabilis est.s nonbic alicubi esse quo¬
uiam circumscripius nõ est. qui duñs õĩs
tapax non est. Creatoiẽ aut̃ sp̃m. nec hc a¬
liquid eẽ quod difsuntus non est. nec hic ali¬
cubiesse. quod circũscriptus non est. nec ñc
aliquãdo esse. quoniam inuanabilisẽ. Pre¬
seutẽ tamenueracit᷑ ⁊ essentialit̾ omĩ qd ħ
aliquid ẽ. et om̃i qd̃ hic alicubi est. et omĩ

Expanded text:
quantitatis expers est. Propterea corpori quantitatis expers est. Propterea corpori c loco mutari, quoniam corpus non est, nec teuoniam invariabilis omnino est. Propterea socircumscriptum est; et nunc aliquando esse quoniam variabile est. Spiritui vero creato convenire; et hoc aliquid esse quoniam definitus est, et nunc aliquando esse quoniam variabilis est; sed non hic alicubi esse quoniam circumscriptus non est, qui dimensionis capax non est. Creato rem vero spiritum: nec hoc aliquid esse quod definitus non est, nec hic alicubi esse quod circumscriptus non est, nec nunc aliquando esse quoniam invariabilis est; praesentem tamen veraciter et essentialiter omni quod hoc aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r uariatur scdmhec queeadẽ non ꝑmanẽt
impso. De mutatioẽ uero loci magna int̾
ꝯquirentes ambiguitas gn̾atur. quonia
sunt qui dicunt nullum sp̃m mutur delo¬
co posse. quomam locus proprie corporis
sedes est sit et capacitas corporis que det̾mi¬
natur scd̃m corpus aliquando quod in illa
c̃. Aliquando inquo ipsa est. ⁊ nonest corpꝰ
locus. qr locus non est aliquid. nec poĩt ali¬
quid locus. s quasi mane ⁊ nacuũ. ubi cor¬
pus est. uelesse potest. ⁊ non est corpusip̃e.
nec tñ uocatur locus. nisi det̾matus ꝑ corpus.
uel quod in ipso est scdm finẽ dimensionis
ubi desunt corpus.  isltra nõ est. siue ẜ corpꝰ
striptionẽ. quoniam intra ipsam corpus ñ
est. Ita nicħ eõ posse in loco: nisi qd̃ dim̃si¬
onem habet corporalem. et cutumscup¬
tionẽ quoniam locus ẜ dimensionẽ corpo¬
ris ꝯstat .⁊ cirtum scriptionem. et non posse
ullomodo hoc spĩu ꝯuenire qui corporalis

Expanded text:
tempore variatur secundum haec quae eadem non permanet tempore variatur secundum haec quae eadem non permanet in ipso. De mutatione vero loci magna inter conquirentes ambiguitas generatur; quoniam sunt qui dicunt nullum spiritum mutari loco posse; quoniam locus proprie corporis sedes sit et capacitas corporis quae determinatur secundum corpus; aliquando quod in illa est, aliquando in quo est ipsa. Et non est corpus locus; quoniam locus non est aliquid, nec ponit aliquid locus; sed quasi inane et vacuum ubi corpus est vel esse potest, et non est corpus ipse. Nec tamen vocatur locus nisi determinatus per corpus; vel quod in ipso est secundum finem dimensionis ubi desinit corpus et ultra non est; scriptionem; quoniam intra ipsam corpus non est. Ita nihil posse esse in loco nisi quod dimensionem habet corporalem et circumscriptionem; quoniam locus secundum dimensionem corporis constat et circumscriptionem; et non posse ullo modo hoc spiritui convenire qui corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾tiam ineit quoniam causa illaꝵ ẽ. Scd̾a
aũt t̾tiam quomam causa est illius. Seitia
ctus solũ. Sola aũt mutatio forme intrĩ¬
seca uocatur. quoniam non cutarẽ. s imp̃a
remutat aliquid. et ipã tñ non fit sinem
subiacent que corporalit̾ mutantur õia
transimus adspũalem creaturã mutabłi¬
batẽ islus ꝯfiderantes. siqua harũmutatioñ
illi ꝯuẽiat. et si qua aliamutatio que extra
naturam corpoꝵ sit: in illam cadat. Et uide¬
ius quia sp̃t omĩno nec auginento ꝑtrũ
crescert potest. quoniam corpus nõ est. nec de¬
crescere diminutiõẽ: quonam simplex ẽ¬
natura. et tñ affectu et ꝯgniticẽ mutatur
nitudinis. et uoluntutis. ⁊ crescit sc̃ia. ⁊ ob¬
luuo. incumcadit. et uariat cogitationes.
et succedent̃ intelligit. Et est quasi forme
mrutatio ista. ieo mutatio scientie. ⁊ affte¬
tus. et sequitur istam tp̃alis mutatio. ⁊ sub¬
iacet tp̃ipp̃ ista que uariant᷑ meo. Nec am¬
biguum hoc ulli est. tespũcreato quoniam

Expanded text:
et tertiam infert, quoniam causa illarum est. Secunda autem tertiam, quoniam causa illius est. Tertia ctus solum est. Sola autem mutatio formae intrinseca vocatur; quoniam non circa rem, sed in ipsa re mutat aliquid; et ipsa tamen non fit sine msubjacent quae corporaliter mutantur omnia transimus ad spiritualem creaturam, mutabilitatem ipsius considerantes; si quarum mutationum illi conveniat, et si qua alia mutatio quae extra corporum naturam sit, in illam cadat. Et videmus quod spiritus omnino nec augmento partium crescere potest quoniam corpus non est, nec decrescere diminutione, quoniam simplex natura est; et tamen affectu et cognitione mutatur nitudinis et voluntatis; et crescit scientia et oblivio in eum cadit; et variat cogitationes et succedenter intelligit; et est quasi formae mutatio ista in eo mutatio scientiae et affectus. Et sequitur istam temporalis mutatio; et subjacet tempori propter ista quae variantur in eo. Nec ambiguum hoc ulli est de spiritu creato, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
subepõꝵ noĩe taxari. Unde ⁊ ad timotheũ
de ordinatõne epĩ ⁊ diaconi scribit. de pre¬
sbiteris tacens. quos sub noie epõꝵ intelli¬
gendos reliquit. Quapp̃ tales eciam in ecc̃a
pb̾ros constituendos esse sicut epõs. & assĩt
nedicente. ⁊ manus suꝑ capita coꝵtenente
om̃es pb̃ri qui p̾sentes sũt manus iux̃ mañ
eos qui ordinantur inuocant Unguntur
pbr̃is manus sicut ep̃is. ut cognoscant se
ħsacram̃to grãm consecrandi acciꝑe. ⁊ oꝑa

Expanded text:
scoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit de presbyteris tacens, quos sub nomine episcoporum intelligendos reliquit. Quapropter tales etiam in Ecclesia presbyteros constituendos esse sicut episcopos, et Apnedicente, et manum super capita eorum tenente, omnes presbyteri, qui praesentes sunt, manus suas juxta manum eos qui ordinantur invocant. Unguntur presbyteris manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramento gratiam consecrandi accipere, et o
Abbreviated transcription (Latin):
unt et cextum ewangłioꝵ de manu ep̃i..¬
gelii xp̃i. Nam sicut lectorib uetus cesta¬
mentum: ita diaconib nouũ predicare
p̃ceptũ est. precipue ewangłium. ꝙ sol
ipis in eccłã ꝓnuntiare licet. Ad ipos ꝑt
assist̾e sacerdotib et ministrare in om̃ĩb
tescil. in crismate. ꝙ pacena. ⁊ calice obla¬
ciones eclam inferre. ⁊ dispon̾e in altari.
Compone̾ ⁊̃ mensam domini atq uestire
tatio nominũ. Ipĩ premonent aures ad do¬
minũ. ipi hortantur orare. ipĩ clamant ⁊
pacem annũtiant. Hoc officio usus est doꝰ.
qũ post cenam ꝓprio ore ⁊ ꝓpriis manibus
sacram̃ta confecta dispensauit. ꝙ qͣndo

Expanded text:
unt et textum Evangeliorum de manu epiunt et textum Evangeliorum de manu epigelii Christi. Nam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum est; praecipue evangelium quod solis ipsis in Ecclesia pronuntiare licet. Ad ipsos pertinet assistere sacerdotibus et ministrare in omnibus smo, in crismate, in patena et calice, oblaciones quoque offerre et disponere in altari, componere et mensam domini et vestatio nominum. Ipsi praemonent aures ad Dominum, ipsi hortantur orare. Ipsi clamant, et pacem ipsi annuntiant. Hoc officio usus est Dominus, quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
diacones ordinandi sunt: apłs plenissĩe
docet. scribens ad timotheũ. Nam cũ p̃mi¬
siss de sacerdotum electõne concinuo sub¬
uuxit Diacones siłr irrep̃hensibiles. ħ ẽ
sine crimine. Sicut epõs pudicos. hoc ẽ a
libidine continentes. non bilingues. scił ne
deditos. qr ubi ebrietas ibi libido. ⁊ furor
dominatur. uon turpe lucrũ sectantes ne
h̾ subiecit. Hii autem ꝓbencur primũ ⁊ sic
nũstrent nullũ crimen habences. & hii ita
sicut epĩ ante ordinatõnem ꝓbari debẽt¬
⁊ si digni inuenti fiu̾nt sic demũ ad sacrũ
minist̾ium admicci. Hii cũ ordinant᷑ soluꝰ
ep̃c manus eisimponit. qr ad minist̾ium ñ
ad sacerdocium applicantur Ponitur eis
orarium. idest stola suꝑ sinstrũ humerũ
ab epõ. ut ꝑ hoc agnoscant se accepisse iu¬
gum diũ. quo omĩa ad sinistram idẽ pre¬
sentem uitam pertinentia aduersa fortit̾
cołent. & diuino timori subiciant. Accipi¬

Expanded text:
diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum praemisisset de sacerdotum electione, continuo subjunxit: Diaconos similiter irreprehensibiles; hoc est, sine crimine: sicut elibidine continentes; non bilingues, scilicet ne deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne hoc subjecit: Hi autem probentur primum; et sic ministrent nullum crimen habentes. Et hi itaque sicut episcopi ante ordinationem probari debent; et si digni inventi fuerint, sic demum ad sacrum ministerium admitti. Hi cum ordinantur, solus episcopus manus eis imponit, quia ad ministerium non ad sacerdotium applicantur, ponitur eis orarium, id est stola super sinistrum humerum ab episcopo, ut hoc agnoscant se accepisse jugum Domini; quo omnia ad sinistram, id est, praesentem vitam pertinentia adversa fortiter tolerent, et divino timori subjiciant. Accipi
Abbreviated transcription (Latin):
modum p̃conis ãmonent cunctos. sui adorã¬
dumi. siue ad genua flectanda. suiad psallen¬
uum. siũ ad legend̾. ⁊ad audiendũ uerbum.
Ipĩ ewangłiant ip̃i sacram̃ta dei dispen¬
sant. Sine ipĩs sacerdos nomen habet. offm̃
non habet. Nam sicut in sacerdote consecra¬
tio ita m mmistro dispentio sacramenti est.
Ipĩs eciam sacerdotib pp̃ presũptionem nõ
licet calicem domini in mensa colłe. nͥ tia¬
ditus fu̾i̾t cis a diacono. Leuite hostias sr̃
altare ponũt. ipi mensam domini c̃ponũt
Leuite oꝑiũt archam testam̃ti. qr nõ om̃s
uidere debent aut possũt alta misteriorum
que oꝑtuntur a leuitis. Ip̃i albis induti ues¬
tibus assistunt altari. ut candore uestis mũ¬
dicia uite significetur. nitidiq ad hostias
et ĩmacłati accedant. Tales enim dominũ
decet habere ministros qui nullo carniscor¬
rumpeantur contagio. s ꝑfca mentis ⁊ cor¬
poris castitate splendrant. Quales enim

Expanded text:
modum praeconis admonent cunctos, sive ad oranmodum praeconis admonent cunctos, sive ad orandum, sive ad genua flectenda, sive ad psallendum, sive ad legendum, et audiendum verbum. Ipsi evangelizant, ipsi sacramenta Dei dispensant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdote consecratio, ita in ministro dispensatio sacramenti. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet calicem domini in mensa tollere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt, ipsi mensam Domini componunt. Levitae operiunt arcam testamenti, quia non omnes videre debent aut possunt alta mysteriorum quae operiuntur a levitis. Ipsi albis induti vestibus assistunt altari, ut candore vestis munditia vitae significetur, nitidique ad hostias et immaculati accedant. Tales enim Dominum decet habere ministros, qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ip̃iq gestarent archam et tab̾naculũ ⁊
omĩa uasa eius. ꝙ in cirruitu tab̾naculi ipĩ¬
culo ipi depon̾e̾nt. tursũ ips compon̾ent. Aui¬
ginti autẽ annis et supra iussi sũt seruire
ad potanda oña robusta ẽ. qd̾ illi ordini a
moyse constitutũ .℥. Quod eciam in nouo
testam̃to rep̃sentatur. cũ diaconib super
sistrũ humerum stola ponitur. ⁊ casula
in dieb ieumi suꝑ eunidem humerũ com¬
plicatur. qr quicquid laboris ⁊ sustinencie
in hac uita tołamus. tam qmͣ in sinistra n¬
beamus. Rordo in nouo testam̃to ab apostoli
sores decreuerũt. ut in om̃i matͥce ecc̃a . uii.
diacones cuta aram s xp̃i sublumori gradu cã¬
qm colũpne altaris assisterent non sine
aliquo septenarii misterio. in quo figa̾tur
ut septiformis grẽ spũ fulgentes scĩ sint
corpore ⁊ spũ. hii sunt .uii. angłi i apocalip¬
si tuba canentes. Hii sunt .uii. candelabra au¬
rea. Hii uoces conitruoꝵ Ipĩ .n. darauoce in

Expanded text:
arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi exculo ipsi deponerent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt servire ad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis supra sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra beamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis sores decreverunt, ut in omni matrice Ecclesia septem diaconi circa Aaram Christi sublimiori gradu, tanquam columnae altaris assisterent, etiam non sine aliquo septenarii mysterio. In quo figuratur ut septiformis gratiae spiritu fulgentes, sancti sint corpore et spiritu. Hi sunt septem angeli in Apocalypsi tuba canentes . Hi sunt septem candelabra aurea . Hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in
Abbreviated transcription (Latin):
deũ pro pcc̃is ppłi exorant. ⁊ penitentes ab¬
soluendo deo reconciliant. Quap̃p cõuenit
ut tamqͣm boni mediatores uit hominos
⁊ deun. & p̾cepta dei ad ppłm deferant ueri¬
tatem predicando. ⁊ preces ppłi deo offerant
ꝓ pcc̃orib inc̾cedendo. Mediator autẽ ut ait
apłs unius non est. qr discordes reconciliare
non põt qui utrĩq societatis pace ⁊ amicicie
uincło concors non ÷. & iocnrto sacerdotes cũ
deo pacem habere per eminenciam scĩtatis
& cum ꝓximis concordiã seruare debent cõ
scribens ad titũ insinuat dicens. Huius
rei grã reliquite Eͤe ut constituas per
sine crimine est: uniꝰ uxoris uirum hñtem
fideles filios nõ in accusacõne luxurie. aut

Expanded text:
Deum pro peccatis populi exorant, et poenitentes abDeum pro peccatis populi exorant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, et preces populi Deo offerant pro peccatoribus intercedendo. Mediator autem, ut ait Apostolus, unius non est , quia discordes reconciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed idcirco sacerdotes cum Deo pacem habere per eminentiam sanctitatis, et cum proximis concordiam servare debent, perApostolus scribens ad Titum insinuat, dicens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut constituas per sine crimine est, unius uxoris vir habet filios fideles, non in accusatione luxuriae, a
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi. cõmunis utrisq dispentõ. Sũmis
ergo sacerdotib sup̃dc̃a idcirco singłariter
reseruata sunt. ne eadem prorsus auctoritaͤ
potestatis ab om̃ib passim uendicata ĩfĩ¬
ores gradus sup̃põitos insolentes redd̾et. et
tatem et locũ quo erat ip̃e uenturꝰ. It a
quippe pbr̃i qui adiutores sunt epõꝵ rudes
populos catezizando iniciant baptizando u¬
unitati eccłe incorporant ⁊ in om̃ib sac̃¬
mentis usq ad manus impõitionem popło
dei ministrant. Epĩ uero successores sũt apo¬
stoloꝵ. qui ex nccĩtate adiutorium et sup¬
plementũ officii in canta młtitudine ppłoꝵ
regendoꝵ minist̾ium sibi expetunt sacer¬
tenciam uocant et orõnum suarũ medica¬
mento sanant. bñ et apłs dicit. Deus erat
in xp̃o mundũ reconcilians sibi. ⁊ posuit ĩ
nob̾ uerbũ reconciliationis. Obsecramus
ergo ꝓ xp̃o reconciliamini deo. In ħigitur
uice mediatoris fungunt᷑ sacerdotes. quod

Expanded text:
faciendi, communis est utrisque dispensatio. Summis ergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et tatem et locum quo ipse erat venturus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et in sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate ad adjutorium et supplementum sui officii, in tanta multitudine populorum regendorum ministerium sibi expetunt sacertentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. Unde Apostolus dicit: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, et posuit in nobis verbum reconciliationis. Obsecramus ergo pro Christo reconciliamini Deo . In hoc igitur vice mediatoris funguntur sacerdotes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
te dñs deus .t.o.l. huipost inuocatõnem scĩ
spc̃ stolam suꝑ utrũq humerũ accipiunt.
quem modum sustãcłorũ dextrũ latus mu¬
nit et sistrũ. ut ex hoc incelligant se per
arma iusticie a dextris et a sinistris ẽẽ mimi¬
tos. ut eos nec aduersa frangant. nec ꝓsꝑa
extollant. Accipiũt et calicem cũ uino. et
patenam cum hostiis de manu epĩ. qͣtinus
hiis intrum̃tis potestatem se accepisse ag¬
noscant placabiles deo hostias offerendi.
Ad ipõs namq ꝑtinet sacramentũ corporis
⁊ sanguinis domini in altario dei conficẽ.
orõnes dic̾e. ⁊ bñdic̾ẽ dona dei. Hoc officio
panem et uinũ in corpus et sanguinẽ sinĩ
cõmutauit. & ut in memoriam sue passio¬
nis i dẽ facent discipłosmonens inst̾ͥcuit.

Expanded text:
post invocationem sancti Spiritus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Hoc officio panem et vinum in corpus et sanguinem suum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eptimo loco subsequit᷑ ordo pb̾rorum.
qui in ueceri destam̃co a filiis aaron
sumpsit iuicium. Nam qͥtũc sacerdotes
uocabantur. hii sũt qui nũc appellantur
pbt̃i. a qui tunc diceluntur ptincipes lae¬
cerdotũ nũc ep̃i nominant᷑. Presbiteri
autem interpretantur seniores. qr seniores
greci pb̃ros uocant. Debent enĩ pbr̃i esse
seniores in ppło dei. non tm̃ etate corporis
qͣntum priscencia moꝵ ⁊ maturitate bone

Expanded text:
eptimo loco subsequitur ordo presbyterorum, qui in Veteri Testamento a filiis Aaron sumpsit initium. Nam qui tunc sacerdotes vocabantur, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri, et qui tunc dicebantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores Graeci presbyteros vocant. Debent enim presbyteri seniores esse in populo Dei; non tantum aetate corporis, quantum prudentia morum, et maturitate bon
Abbreviated transcription (Latin):
uerabił ÷ non diuturna. neq mum̃o ãnoꝵ
computata. Cani sunt enĩ sensus hominis
et etas senectutis uita ĩmaculata. Distat
autem ħ tm̃ int̾ pontifices. ⁊ huiꝰ temꝑis
sacerdotes. qd̃ solis pontificib addita ÷ cleri¬
corum ordinatõ. basilicarũ dedicatõ. sacri
crisinatis consecratõ. manus impoĩtõ. et
cõmunis suꝑ popłm benedictõ. In aliisaũt

Expanded text:
 non diuturna, neque annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Distat autem hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In
Abbreviated transcription (Latin):
ne possibłitatis mensuram nesciũt quia
sam possibłitatẽ non attendũt. Et si attẽ¬
dunt maiori stultitia extimant hoc oẽs¬
esse deleit quo se precct̾is uident amplius
aliquid accepisse affirmant fidelem nulla
ratioe̾ esse dicendum qui nõ magna quedã
et multam sublimia fidei sactamenta ag¬
uerit et de maiestate creatoris. et dehum¬
ilitate saluatoris quorundam disputa¬
tionum profunditatẽ et renuun gestarũse¬
nent memoria non ꝯprehendit. Ipam ꝙͦ
diuinitatis naturam rudib amius ux
ad ea que uident sufficientib crplicãtã
et corporcam ab incorporea natura subti¬
li quadam ꝯsideratioẽ discernendam propo

Expanded text:
nae possibilitatis mensuram nesciunt; quia nae possibilitatis mensuram nesciunt; quia suam passibilitatem non attendunt, et si attendunt, majori stultitia existimant hoc oebere, quo se prae caeteris vident amplius aliquid accepisse. Affirmant fidelem nulla ratione esse dicendum, qui non magna quaedam et multa et sublimia fidei sacramenta agnoverit; et de majestate creatoris, et de humilitate Salvatoris quorumdam disputationem, profunditatem, rerum gestarum seriem memoria comprehenderit. Ipsam quoque divinitatis naturam rudibus animis, et vix ad ea quae vident sufficientibus explicandam, et corpoream ab incorporea natura subtili quadam consideratione propo
Abbreviated transcription (Latin):
putant bonitatẽ offendunt u̾tatẽ. Qui
enim pius fuit ut non cxistentiacreareti
ustus est ut errantia et delinquentia iudi¬
cet^ alii dicunt adiustitiam hominis ꝑti¬
nere ut inbac uita sinc pugna uiuat cum
potius iustus esse nullus psit si ñ pugnat.
Neq enim ad iustitiam huius inte ptin
non tẽptari. set adtẽptatione non suꝑar
nec ut qui bonus est nunꝙͣ cadat. s cum
ceciderit ut resurgat Similit̾ sunt qui di¬
cũt fidelem nonesse qui uel aliter credit q̃¬
dam quia ꝑinfirmitatẽ ꝯprehendere non
ualet qualit̾ impsa ueritate ẽ. uel nõ oĩa
credit quia ꝑ ignorantiam capere non po¬
test quantũ est. Et beatificandam putant
hu fidemueram in multitudine giitie¬
nis potiuis ꝙͣ inmagnitudine deuotionis
cum pietas duuna non attendat quanta
cognitioẽ credatur s magisquanta deno¬
tione id quod creditur diligatur. Hoc id¬
cuto cõmemoramus quia agnouimus
quosdam nunus esse discretosqui huma¬

Expanded text:
putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Similiter sunt qui dicunt fidelem non esse qui vel aliter credit quaedam, quia per infirmitatem comprehendere non valet qualiter in ipsa veritate est, vel non omnia credit, quia per ignorantiam capere non potest quantum est. Et beatificandam putant hi fidem veram in multitudine cognitionis potius quam in magnitudine devotionis, cum pietas divina non attendat quanta cognitione credatur, sed magis quanta devotione id quod creditur, diligatur. Hoc idcirco commemoramus, quia agnovimus quosdam esse minus discretos, qui huma
Abbreviated transcription (Latin):
ut fides recta ostaret etiam si adici aliquid
potuit ut cresceret. Hec duo raticẽ coħent
et obhoc indiuise ꝑtractan expostũt. Nec
lem osid̾atioẽ in huiusmodi opusesse pu¬
tatur nec puum hoc esse ꝑiculũ putandẽ.
Qnomodoe̾ dehiis que credenda sunt fide
bene sentire possumus si de ipsa fide male se¬
timus. ꝓpterea consideranda sũt diligẽter
singula quedicunt᷑ ut ea dicamus et sen¬
tiamus in quib dum fidẽ rectam astruere
nitumir sane fidei obuiare non ꝯuincam.
Sunt homines qui quasi quadã pietate ĩ¬
pi indeũ efficiuntur. et dumultra id qd̾
inueritate est sentiũt. impãm u̾itatẽ of¬
fendũt hec aũtignorantia multos parit
errores tam debonitate ꝙͣ de u̾itate. Dñt
alii bonitati diuine non esse ꝯueniens. ũ
ĩoperasta crudeli sessedicatur et ut aliꝗd
ex hiis que fec̾it ꝑire ꝑmittat qui nichil a¬
d hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare

Expanded text:
ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret. Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt. Nec levi consideratione in hujusmodi opus esse putatur, nec parvum hoc esse periculum putandum est. Quomodo enim de iis quae credenda sunt fide bene sentire possumus, si de ipsa fide male sentimus? Propterea consideranda sunt diligenter singula quae dicuntur, ut ea dicamus et sentiamus in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id quod in veritate est sentiunt in ipsam veritatem offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veritate. Dicunt alii bonitati divinae non esse conveniens ut in opera sua crudelis esse dicatur, et ut aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝙͣ tñ fideles appellandi sũt. quia fidẽ.
de saluatore habuerũt. Sequuntur igit᷑
de inde ea que inscda ꝑte posuimꝰ. Upͥmũ
ĩ saluatore agnoscimus. redẽptionẽ. Insa¬
cramentiscius redẽptionis pre parationẽ.
Prima ꝑs fidei spectat ad debitũ nature. Sa
pars fideispectat. ad debitum gratie. Illa
credere debemus quia ꝑ naturam ꝯditi su¬
mus. Ista credere debemus qr ꝑgratiã repa¬
ma distinctioẽ huius tractationis d¬
proposuimus. Quinto et sexto loco pͦt
quatuor ista de quib hactemis tractatũ
est prosequenda quoꝵ unũ est si scd̃minu¬
tationẽ tempoꝵ ab intio fides credentium
mutata sit. siue una eadẽq fidei forma. et
un huis qui ab initio fuerunt. et qui usq ĩ
finem credentes futuri sũt sc̃is ꝯsistat. al¬
terum uero quid sit quo ab initio nichil
minus unquam recta fides habere potuit .i.
quid sit illud cui nichil unꝙͣ demi potuit.

Expanded text:
quam tamen fideles appellandi sunt, quia fidem quam tamen fideles appellandi sunt, quia fidem de Salvatore non habuerunt. Sequuntur ergo deinde ea quae in secunda parte posuimus, ubi primum in Salvatore agnoscimus redemptionem; in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fidei spectat ad debitum naturae; secunda pars fidei spectat ad debitum gratiae. Illa credere debemus, quia per naturam conditi sumus. Ista credere debemus, quia per gratiam repama distinctione hujus tractationis proposuimus quinto et sexto loco post quatuor ista de quibus hactenus tractatum est prosequenda. Quorum unum est an secundum mutationem temporum ab initio fides credentium mutata sit; sive una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri sunt sanctis consistat. Alterum vero quid sit quod ab initio nihil minus unquam fides recta habere potuit, id est quid sit illud cui nihil unquam demi potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfit̾iunũ creatorẽ. et ab eo stã esse omnia
que habent esse. In scd̾a parte ad fidem ꝑti¬
net uenerari unũ saluatorem. et ab eore¬
parata est ꝑdita esse. quib datũ est uł dã¬
dumbeatũ esse. Inprima ꝑte recta fides
incͣreatorẽ et creatõr ita discernere deb.
us et unicuiq hoꝵ tribuat quod suñ est.
transfu̾dat .i. ut nec creature attribuat c̃¬
atorismaiestatẽ. nec creatori ascribat c̃¬
ature infirmitatẽ. Nec deũ concludat
tpr nec creaturam tendat et̾nitate. Ita fi¬
des si unicuiq quod suũ est. tribuat rec¬
te offeit. Si int̾ utrũq bene discernit rec¬
te diuidit. ⁊ non peccat. Siuero ĩquoli¬
bet boꝵ delinquit᷑ fides sana necesse ẽ. de¬
trimentũ patiatur. Nam illi qui creatr¬
ram prodeocolentes gemino errore dece¬
pti uel creaturam eternam: uel dm̃ tẽp¬
oralem esse. crediderũt. quid isti aliud ft¬
int̾ creatorẽ et opus suũ recte discemẽt

Expanded text:
ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet venerari unum salvatorem, et credere ab eo reparata esse perdita, quibus datum est vel dandum beatum esse. In prima parte recta fides inter creatorem et creaturam ita discernere debet ut unicuique horum quod suum est transfundat, id est ut nec creaturae attribuat Creatoris majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necesse est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam aeternam vel Deum temporalem esse credunt, quid inde aliud feinter Creatorem et opus suum recte discernerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ior esset. set mutata non est: ut aliã ess añ
legem deusoreator credebatur .⁊ ab eosalus
et redemptio expectabatur ꝑ quem nero et qͦ¬
modo eadẽ salus implenda ac ꝑficienda fo¬
ret exceptis pancis quib hoc stire singłarit᷑
in munere datum erat acetens etiam fi¬
delib non cognoscebatu. Sub loge aũt
ꝑ sona redẽptoris mittenda predicebat᷑.
et uentura ex pectabatur. Quc aũt ipsa per¬
sona foret hoc est homo. uel angelus uel deus
non dum manifestabatur. Soli hoc cogno¬
uerunt qui ꝑ sp̃m singłarit᷑ ad hoc illumiã¬
ti fu̾int. Subgratia aut̃ manifeste abõib iam
predicatur ⁊ crediturꝰ modus redemptioĩs
et qualitas ꝑsone redẽptoris. Semꝑ tñ inec¬
clesia dei abinitio fidẽ ⁊ cognitionem fiusst¬
ab untio nũꝙͣ defuerũt qui hoc agnou̾nt.

Expanded text:
jor esset, sed mutata non est, ut alia esset. Ante jor esset, sed mutata non est, ut alia esset. Ante legem, Deus creator credebatur; et ab eo salus et redemptio exspectabatur, per quem vero et quomodo eadem salus implenda ac ret, exceptis paucis quibus hoc scire singulariter in munere datum erat, a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur. Sub lege autem persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa persona foret, hoc est, an homo, an angelus, an Deus, nondum manifestabatur. Soli hoc cognoverunt qui per spiritum singulariter ad hoc illuminati fuerunt. Sub gratia autem manifeste ab omnibus jam et praedicatur et creditur, et modus redemptionis, et qualitas personae Redemptoris. Semper tamen in Ecclesia Dei ab initio fides fuit inab initio nunquam defuerunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut itadicam non fides set opinio q̃dã
dicenda est quos ut tm̃ certiores agnostimꝰ
fuisse de futuro quam nos de pret̾ito qm̃ illi
aduentus xp̃i fidelib non solũ illumina¬
tionem illuminationẽ nonattulit s cer¬
tiorem et meliorem agnitionem abstulit.
Quo cutafidem rectam o sulentes comodi¬
ora saluti et ꝓpinquiora u̾itati cofiteam.
et cognitionem eoꝵ que ad fidẽ ꝑtinẽt sicut
inuno eodemq tp̃r scd̾m capacitatẽ diuer¬
sorum differentem agnoscunus ita quoq
ꝑ successionẽ tp̃mn ab intio incrementis ꝙ¬
b dam auctã in ipsis fidelib non dubitemꝰ.
Unam tñ et candem fidem suisse precedenti¬
um et subscquentium in quib tñeadem
cognitio non fuit sio indubitant̾ ꝯfitem᷑
quemamodũ in hus quos innrĩs tp̃ibus
fideles cernimus eandẽ fidem. et tñ non e¬
ãndem fidei cognitionem inuenimus.
Cituit itaq ꝑ tẽpora fides inomnib ũ ma¬

Expanded text:
i, ut ita dicam, non fides, sed opinio quaedam i, ut ita dicam, non fides, sed opinio quaedam dicenda est? quos in tantum certiores agnoscimus fuisse de futuro quam nos de praeterito; quoniam illi adventus Christi non solum illuminationem fidelibus non attulit, sed certiorem et meliorem agnitionem abstulit? Quocirca rectam fidem consulentes, commodiora saluti et propinquiora veritati confiteamur: et cognitionem eorum quae ad fidem pertinent, sicut in uno eodemque tempore secundum capacitatem diversorum differentem agnoscimus, ita quoque per successionem temporum ab initio incrementis quibusdam auctam in ipsis fidelibus non dubitemus. Unam tamen et eamdem fuisse fidem praecedentium et subsequentium: in quibus tamen eadem cognitio non fuit, sic indubitanter confitemur, quemadmodum in his quos in nostris temporibus fideles cernimus eamdem fidem, et tamen non eamdem fidei cognitionem invenimus. Crevit itaque per tempora fides in omnibus, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cctera dixisse referuntur. nos speraba¬
mus qd̃ ipse esset redẽpturus ifrł. In quo ap¬
te ostendunt quod redẽptionẽ isrł ꝑ passio
sconditũ. ⁊ ne forte putet᷑ solis malis abs¬
conditũ subiecit nouissimis tp̃ib sc̃is rene¬
latũ. Si om̃es hoc abinitio bomi cognou̾nt
quomodo uel mali hoc ignorart potuerunt.
Marime cum ab ip̃is bonis qui hoc ꝑcepissẽt
qui uere bom uel mali essent: quib ieuelã¬
dum uel celand̾ foret discerni nõ potuifset
atqut hũc modũ ꝯsequẽsesse manifeste a¬
gnostimus. ut sibonis hominib hec ieue¬
lata ꝯ fitemur malisquoq non ignota fu¬
isse non dubitamꝰ. Porro si hoc stare debebit
quis non uideat quam ineffabłr priora illa
tp̃a post̾iorib scłis preferenda sic. cũ fidesq̃
plationẽ ꝓpħice aspiratioĩs intus ab õĩb ple¬
na ⁊⁊ manifesta ueritatis luce legeretur.
Quid fides nostra ꝯparatiõẽ fidei illorum¬

Expanded text:
inter caetera dixisse referuntur: Nos sperabainter caetera dixisse referuntur: Nos sperabamus quod ipse erat redempturus Israel . In quo aperte ostendunt quod redemptionem Israel per passconditum; et ne forte putetur solis malis absconditum, subjecit novissimis temporibus sanctis revelatum. Si omnes hoc ab initio boni cognoverunt, quomodo vel mali hoc ignorare potuerunt, maxime cum ab ipsis bonis qui hoc percepissent, qui vere boni vel mali essent; quibus hoc revelandum vel celandum foret discerni non potuisset. Atque in hunc modum consequens esse manifeste agnoscimus, ut si bonis omnibus haec revelata confitemur, malis quoque non ignota fuisse non dubitemus. Porro si hoc stare debebit, quis non videat quam ineffabiliter priora illa tempora posterioribus saeculis praeferenda sint, cum fides quae plationem propheticae aspirationis, intus ab omnibus plena et manifesta veritatis luce legeretur? Quid fides nostra comparatione fidei illorum
Abbreviated transcription (Latin):
dabat diuidens singuł prouolebat. id abs
preiudicio suestitatis atq ꝑfectionis: ꝙͣ¬
to magis simplitiores quiq iusti sinc detͥ¬
m̃to salutis. saluationistp̃e. modũ. et ordi¬
nem. nescire potuerũt: Quamtñ certa spe
et fide uti promissa fuerat firmissime ter¬
erunt. Quantihodie quoq profecto inppło
nouerunt. Ita ergo multiante saluatoris
aduentũ dcum om̃ĩpotentẽ tenentes ⁊ dili¬
gentes suc salutis gratuitum promissorẽ
credences in promissione fidelem sperantẽ
c̾tissimũ redditorem. In hac fide ⁊ expecta¬
ticẽ saluatisũt. licet quando et qualit̾. et
quo ordine salus repromissa fieret ignorarẽt
Nam et ip̃is apostolis quos iustos fuisse ne¬
mo est qui ambigat presente saluatore et
regnũ celoꝵ manifesta luce predicante: mi¬
stium passionis adhuc intantũ fuisse igno
possent que dicebantur. Duo quoq illi di¬
scipuli quib euntib ⁊ dubitantib ĩma
iħs apparuit. ad ip̃ius int̾rogationẽ pulsati

Expanded text:
dabat, dividens singulis prout volebat, idque absque praejudicio suae sanctitatis atque perfectionis: quanto magis simpliciores quique justi sine detrimento salutis, salvationis tempus, modum et ordinem nescire potuerunt, quae tamen certa spe et fide, uti promissa fuerant, firmissime tenuerunt? 15. Quanti hodieque profecto in popunorunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt: licet quando, et qualiter, et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarentNam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedicante, mysterium passionis in tantum adhuc ignotum possent quae dicebantur. Duo quoque illi discipuli quibus euntibus et dubitantibus in via Jesus apparuit; ad ipsius interrogationem pulsati,
Abbreviated transcription (Latin):
minor inuenitur cognitiode ip̃is scd̃m
capacitatẽ ꝑsonaꝵ. Quamius ergo fides
creuit ut aliquando et in aliquib maio
esset non tamen mutata est ut alia eẽt
D omẽs una fide unũ crediderũt. et oẽs
una fide iustificati sunt qui ustificari me

Expanded text:
minor invenitur cognitio de his ipsis secundum minor invenitur cognitio de his ipsis secundum capacitatem personarum. Quamvis ergo fides creverit, ut aliquando et in aliquibus major esset; non tamen mutata est, ut alia esset. Sed omnes fide una crediderunt unum, et omnes una fide justificati sunt, qui justificari me
Abbreviated transcription (Latin):
tia tua. ⁊ non eẽs unius totus. Et eduo¬
b illũ plus diligeres aquo plus haberes.
Qui creauit te dedit tibi cẽ. Quiredemit
te dedit tibi beatum eẽ. ꝓpterea neplus
ate diligeretur alt̾ quidam redẽꝑtor. ꝙͣ
ipse creator uoluit ipse creator esse redẽp¬
tor. ⁊ substimut tuam passionem: ut e¬
meret tuam dilectionẽ. Missus est natu¬
ralis flius pro acoptandis. quia sñ ip̃o
alieni introducendinon fuerant in he¬
reditatem. Uenit sapientia ut hostis nõ
potestate. s ratioẽ iuncerctur. et in husoĩ¬
b fides tua inunocostat. et ad unũ et
iina quia cum duo nominantur unus
significatur quoniam unus est creator
et redemptor. creator ad naturam. Bal¬
uator ad gratiam. In hus duob totũ
est et unum hoc est in quo ab iitio fides
credentiũ ina est quãius incadẽ fide in
aliis maior. inalus minor de istiscogni¬
tio fuent scd̃m du̾isitatẽ tempoꝵ sicut
uno et eodem tp̃r in alusmaior in alus

Expanded text:
tia tua; et non esses unius totus. Et de duotia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo plus haberes. Qui creavit te, dedit tibi esse; qui redemit te, dedit tibi beatum esse. Propterea ne plus a te diligeretur alter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno constat, et ad unum et una, quia cum duo nominantur, unus significatur; quoniam unus creator est et redemptor. Creator ad naturam, salvator ad gratiam. In his duobus totum est et unum, hoc est in quo ab initio fides credentium una est, quamvis in eadem fide in aliis major, in aliis minor de istis cognitio fuerit, secundum diversitatem temporum, sicut uno et eodem tempore, in aliis major in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
prius ꝓpħe et moysesquam apostoli noue¬
rant et predicabant. set ꝓpħe hoc aliquõt
figuratis uelatisq sermonib apłi autẽ
apostoloꝵ qlua successores patefacta luce
euangelii semꝑ aꝑte predicabãt ita ũnc̃
oĩs populus xp̃ianus scire confiteri debe¬
at fidem quam eo tp̃r pauci ad modum
et ꝑfectiores quiq nouerũt quãus omis
deipopulus etiam tũc eiusdẽ mist̾ia fidei
in legalibus cerimoniis typice portaret.
des creator et redẽptor. Unum tibisi¬
ne altero non sufficit. Utrũq agnosce u¬
trũq ꝯfitero. Si creatorẽ credis agnoscis
quod factus est. Si redemptorẽ ꝯfiteris a¬
gnoscis qd̾ reparatus es. Unus est creator
⁊ redẽptor. In suo te fecit. In tuo te refecit.
Et utrũꝙ unus fecit. Si ipẽ te feciss. ⁊ al¬
ter te refecisset deberes illi qd̾ factus es et
deberes alt̾i quod refectus es. Et esset dimi¬
sa intentio tua. ⁊ dilectiotua. c obedien¬

Expanded text:
prius prophetae et Moyses, quam apostoli noveprius prophetae et Moyses, quam apostoli noverant et praedicabant, sed prophetae hoc aliquoties figuratis velatisque sermonibus; apostoli autem apostolorumque successores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant; ita ut nunc omnis populus Christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectiores quique noverunt, quamvis omnis Dei populus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caeremoniis typice portaret. des. Creator et redemptor. Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; deberes illi quod factus es, et deberes alteri quod refectus es. Et sic esset divisa intentio tua et dilectio et obedien
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt. uel credentib ⁊ cognoscentib cre¬
diderunt. et cum hac fide sacramenta ip̃i
redẽptionis que ab mitio instituta sũt
ad scrficationẽ susceꝑũt. ⁊ inip̃is iam¬
eandẽ itdẽptionem suam quasi in umbra
et figura portau̾nt. Ꝙ bene duo illi uiri si¬
gnauerunt qui botrũ inuecte suspensum
de t̾ra promissionis ad filios isrł porta
cruce est cuius mist̾ium insacram̃to du¬
o populi portant qui precesserũt potͣueĩt
quidẽ set non uiderunt. quia precedentes
aduentum enus sacramenta passionis
euis oẽs quidem ꝑ fidem portau̾nt s non
cẽs ꝑcognitionẽ quod portau̾nt intelli¬
gere meruerunt. Sequentes aũt ⁊ portãt
et uident quia fideles qui primo aduent̃
euis incarne subsequuntur sacramen¬
tum passionis et ꝑ fidem suscipiũt ⁊ per
reuelatam iam cognitionẽ agnoscunt.
Unde beda ineandem questionẽ unum
inquit idemꝙ dũice crucis trophenin

Expanded text:
derunt, vel credentibus et cognoscentibus crederunt, vel credentibus et cognoscentibus crediderunt; et cum fide sacramenta ipsius redemptionis, quae ab initio instituta sunt, ad sanctificationem susceperunt; et in ipsis eamdem redemptionem suam, quasi in umbra et figura portaverunt. Quod bene illi duo viri signaverunt, qui botrum in vecte suspensum, de terra promissionis ad filios Israel in dcruce est, cujus mysterium in sacramento duo populi portant. Qui praecesserunt, portaverunt quidem: sed non viderunt, quia praecedentes adventum ejus; sacramenta passionis ejus, omnes quidem per fidem portaverunt, sed non omnes per cognitionem, quod portaverunt intelligere meruerunt. Sequentes autem et portant et vident: quia fideles qui post adventum ejus in carne subsequuntur; sacramentum passionis ejus, et per fidem suscipiunt, et per revelatam jam cognitionem agnoscunt. Unde Beda in eamdem quaestionem: Unum, inquit, idemque Dominicae crucis trophaeum,
Abbreviated transcription (Latin):
cum magnis quia candem fidem mediato¬
ris antiqui iusti habuerunt pusillicum
magnis alii quidẽ que nentura erant sicut
uentura erant credentes et cognoscentes.
alii uero nõ quidẽ cognostentes s credẽdo
⁊ desiderando cognoscentib ⁊ credentibus
adherentes. Quod u̾o subĩgit. qr sicut
nos credimus incarne uenisse sic illiuen¬
turum. Sicut nos mortuum sic illimo¬
ad eos tm̃ quib hec uentura singłariter¬
prescire datum est. ut cẽs quicandẽ fidcm
s non candem fidei cognitionẽ habuisse
cẽs qui futuram redẽptionem crediderũt
hec etiam in quib redemptiocõstabat cre¬
didisse non inꝯuenient̾ affirmantur. In¬
quantũ enim ip̃a que oĩa hec ꝯtinebat
redemptionẽ uenturam crediderunt. lxc
crediderũt quamuis eandẽ de ipsis cẽs inc̾¬
dendo cognitionẽ non habuerunt. Hoc
modo igitur sano intelłctu dicipõt. oẽs
ab initio iustos fidem saluatoris hũisse
quia eandẽ rationẽ uel uenturam cogno¬

Expanded text:
cum magnis; quia eamdem fidem mediatoris justi antiqui habuerunt pusilli cum magnis. Alii quidem quae ventura erant, sicut ventura credentes et cognoscentes; alii vero non quidem cognoscentes, sed credendo et desiderando, cognoscentibus et credentibus adhaerentes. Quod vero subjungit, quia sicut nos credimus in carne turum; sicut nos mortuum, ita illi mosingulariter datum est, ut omnes quidem eamdem fidem sed non eamdem fidei cognitionem habuisse elligitur, omnes qui futuram redemptionem crediderunt, haec etiam in quibus redemptio constabat credidisse, non inconvenienter affirmantur. Inquantum enim ipsam quae omnia haec continebat redemptionem venturam crediderunt, haec crediderunt, quamvis eamdem de ipsis omnes in credendo cognitionem non habuerunt. Hoc modo igitur sano intellectu dici potest omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, quia eamdem redemptionem vel venturam credi
Abbreviated transcription (Latin):
tice ꝯprobant quod fidem credent. alu pu¬
ncate cordis. ⁊⁊ mũda oscientia int̾iuis ia
guitare incipiuns quod fidecredũt. In pͥs
sola pietas facit electionẽ. Inscd̃is ratioad¬
iũgir ad probationẽ. Inc̾tus puritasintel¬
gentie apprehendit cͥcitudinem. Quartum
enimgenus hominũ est: quib credere est.
colum fidei nõ ꝯtradicere. Qui ꝯsuetudiẽ
uiue ndi magis quam uirtutem credendisi¬
deles nominantur. dolis cnmtrancunt¬
brintenti nunquam mentem aontura
cegitanda subleuant. ⁊ quamiius epines¬

Expanded text:
edunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Quartum genus hominum est quibus credere est, solum fidei non contradicere, qui consuetudine vivendi magis quam virtute credendi fideles nominantur. Solis enim transeuntibus intenti nunquam mentem ad futura cogitanda sublevant; et quamvis fide
Abbreviated transcription (Latin):
tanto mist̾iũ salutis plemꝰ ꝑceꝑũt: nõ est
dubiũ quinhis qui et presentes fuerũt mł¬
to amplius ꝯtułit trũ ip̃aꝵ exhibitio. atꝙ
presentia exhibentis. Demꝙ et audiũt. Eta¬
ti oculi qui uident que uosuidetis. Itẽ uos
aũt dixi amicos: quia oĩa quetũꝙ audi

Expanded text:
tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecu