comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me: puniat᷑. ꝙ si forte. ł arando. ł alias
t̃rã alienã colendo: ł quocũꝙ casu ñstudi
o ꝑscrutandi. in aliens locs thesaurũ in¬
uenerit: id ꝙ reꝑtũ fuerit: dimidia reten¬
ta: dimidia altera data: cũ locoꝵ dño par¬
tiat̃. Ita a eueniet: o ut unꝰ quisq suisfru¬
atur. e ñ immineat alienis. de annona¬

Expanded text:
mae puniatur. Quod si forte vel arando vel alias mae puniatur. Quod si forte vel arando vel alias terram alienam colendo vel quocumque casu, non studio perscrutandi, in alienis locis thesaurum invenerit, id quod repertum fuerit dimidia retenta altera data cum locorum domino patiatur. Ita enim eveniet, ut unusquisque suis fruatur et non inhiet alienis. LEO
Abbreviated transcription (Latin):
mposterũ suꝑ requitẽdo insuo: ł malieno
loco thesauro: ł suꝑ iuento: abalio ł a
se effusis p̃ab pietatis nr̃e benignitatis
aures audat molestare. Nã insuis quid̃
locs: unicuiq dũ mõ sine sceleratis ac pu¬
mendis sacrifiais. aut alia qualibet parte
legib odiosa: thesam idẽ condita ab ig¬
notis dñis. tpr̃ uetustiore: mobilia quere¬
re. ꝯinuento uti: liberã tribuimꝰ facul¬
tatẽ. ne ulteriꝰ dĩ beneficiũ. inuidiosa ca¬
lũnia ꝑsequat᷑. ut suꝑfluũ sit: hoc p̃a¬
torie magnamnnitats: uid̾atur ꝑueni¬
re lib̾alitatib postusada. ¶ In alienis
uõ t̃rulis: nemo aud̾at inuitis. immonec
nolentib ł ignorantib dnĩs: opes abditaᷤ.
suo nõe ꝑscrutari. ꝙ si nob̾ suꝑ hoc aliꝗs
credid̾it eẽ supplicandũ: aut pt̃ eiꝰ legis
tenorẽ. in alieno loco thesaurũ scrutatus
inuenĩt: totũ hoc locoꝵ eoꝵ dño ced̾e cõ¬
pellat᷑. ⁊ uelut temerator legis salub̃ri¬

Expanded text:
posterum super requirendo in suo vel alieno loco thesauro vel super invento ab alio vel a se effusis precibus pietatis nostrae benignas aures audeat molestare. Nam in suis quidem locis unicuique, dummodo sine sceleratis ac puniendis sacrificiis aut alia qualibet arte legibus odiosa, thesaurum  id est condita ab ignotis dominis tempore vetustiore mobilia quaerere et invento uti liberam tribuimus facultatem, ne ulterius dei beneficium invidiosa calumnia persequatur, ut superfluum sit hoc pretoriae magnanimitatis videatur praevenire liberalitas postulanda. In alienis vero terrulis nemo audeat invitis, immo nec volentibus vel ignorantibus dominis opes abditas suo nomine perscrutari. Quod si nobis super hoc aliquis crediderit supplicandum aut praeter huius legis tenorem in alieno loco thesaurum scrutatus invenerit, totum hoc locorum domino cedere compellatur et velut temerator legis saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uacans. cadensq fuĩt patmoniũ.
quantũꝙ ł quale uid̾atur. ꝯcũdata re¬
clamandi copia muillũ ł iure possid̾e. ł
uẽdicare c̃stit̾it: locũq erario factũ eẽ :
tã ip̃ius relatiõe quã publicoꝵ mo¬
num̃toꝵ fide c̃stitit: reꝵ nob̾ nontia m¬
timet᷑. ũt nr̃o iussu: uacantia ł alie res:
nomine occlpent᷑ erarii. Que forma:
⁊̃ in parte bõꝵ. ł inuna alteraue re. seu

Expanded text:
cuius vacans cadensque fuerit patrimonium, cuius vacans cadensque fuerit patrimonium, quantumque vel quale videatur. Et cum data reclamandi copia nullum id iure possidere vel vindicare constiterit locumque aerario factum esse tam ipsius relatione quam publicorum monumentorum fide constiterit, rerum nobis notitia intimetur, ut iussu nostro vacantia vel aliae res nomine occupentur aerarii. Quae forma etiam in parte bonorum vel in una alterave re seu
Abbreviated transcription (Latin):
tegro statu donatã: hoc u̾bo. ea uis con¬
tinebit᷑. quã añ scribebamꝰ: ꝯcũ adiacen¬
⁊ oĩ iure suo. ut ea que ad instructum
possessionis. ł domus ꝑtinent: traden¬
aut ratione niris: aliquid rei nr̃e addẽ¬
dũ ẽ: rite atꝙ sollẽnt̃: ꝑ comitẽ reꝵ pri¬
ꝓuncus. cõmorantes: incorꝑatio imple¬
atur: ⁊ diligens stilus: sigillaũ oĩa ad sc̃¬
bat. Utiliũo quoꝵ adiectiõe p̃dia
nr̃is st̃ consecranda substantus ñ nisi
publica testificatiõe ꝓponant᷑. Grauissi¬
mis statĩ subdẽdis suppliais: ꝗ huiꝰ mõi
aliꝗd: ꝓp̾a usurpatione tẽp̃tauerint.
na: tc̃ adfiscũ iubemꝰ tͣnsferri: si nullũ ex
qualibꝰ sangunis linea: ł uiris utulo. le¬
gĩtimũ reliquerit intestatus heredẽ.
Mpr̃.tħ. Siuacantia. ł alio mõ bõa
delata. legib ad erariũ ꝑhibeant᷑. certi
palatim electi: ⁊ iure uirando abstricti⁊
mittant᷑. ut eoꝵ instantia: p̃ses ꝓuincie
p̃sente fisai patrono diligent̃ inquirat.

Expanded text:
o ea vis continebitur, quam ante scribebamus " cum adiacenet omni iure suo ": ut ea, quae ad instructum possessionis vel domus pertinent, tradenaut ratione iuris aliquid rei nostrae addendum est, rite atque sollemniter per comitem rerum princiis commorantes incorporatio impleatur et diligens stilus singillatim omnia adscribat. Tituli vero, quorum adiectione praedia nostris sunt consecranda substantiis, non nisi publica testificatione ponantur: gravissimis statim subdendis suppliciis, qui huiusmodi aliquid propria usurpatione temptaverint.na tunc ad fiscum iubemus transferri, si nullum ex qualibet sanguinis linea vel iuris titulo legitimum reliquerit intestatus heredem.. Si vacantia vel alio modo bona delata legibus ad aerarium perhibeantur, certi palatini electi et iureiurando obstricti mittantur, ut eorum instantia praeses provinciae praesente fisci patrono diligenter inquirat,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptiõe pimiri decernimꝰ. Pari forma: res
ne muniendas cẽ censemꝰ: Salicet nec ꝓgͣ¬
matica uissioẽ: ł sacra adnotatiõe: ⁊ quo¬
ubet oraculo diumo: scu mandatis: si qͣ
cc̃ hanc sanctionẽ nr̃a fuĩnt impetrata.
ꝙcũq roboris hab̃e ualituris. Dehisꝗ¬
uiratis tue mintiet: ꝯgesta ꝓdat: ꝯc̃ti¬
nuo ꝙ actũ fui̾t renuntiet. Et pt hanc
fidẽ. t̃tiã abõib defuncui bonis ꝑcipiat
portionẽ. ꝙ si abuxore d̾functi:. istud of¬
ficio d̾uotionis tue fuĩt reuelatũ: ip̃a ꝯ̃
quã d̾functͦ eẽ uoluit ħrdẽ: si gesta a¬
ꝑuerit : tali p̃mio mancipẽt᷑. ut exoĩ pa¬
trimonio: mediũ c̃ sequat᷑. ⁊ cũ fisco nr̃o.
celebret diuisionẽ. Id̾ ꝯ̃ habitura priuile¬
giũ: ut prior eligat optionẽ. Et tẽ occul¬
tator ille gestoꝵ: fisci ꝯmulieris pariter
inimicꝰ. exutꝰ patrimonio suo: fisco uendica¬

Expanded text:
scriptione puniri decernimus. Pari forma res escriptione puniri decernimus. Pari forma res ene muniendas esse censemus, scilicet nec pragmatica iussione vel sacra adnotatione vel quolibet oraculo divino seu mandatis, si qua contra hanc sanctionem nostram fuerint impetrata, quodcumque roboris habere valituris. THavitatis tuae nuntiet, et gesta prodat, et continuo quod actum fuerit renuntiet, et post hanc fidem tertiam ab omnibus defuncti bonis percipiat portionem. Quod si ab uxore defuncti istud officio devotionis tuae fuerit revelatum, ipsa etiam, quam defunctus esse voluit haeredem, si gesta aperuerit, tali praemio mancipetur, ut ex omni patrimonio medium consequatur, et cum fisco nostro celebret divisionem, id etiam habitura privilegium, ut prior eligat portionem; et tunc occultator ille gestorum, fisci et mulieris pariter inimicus, exutus omni patrimonio suo ac fisco vindica
Abbreviated transcription (Latin):
inceps uolumꝰ petitioẽs rerũ ẽẽ licentiã:
ꝯ siitestatꝰ quisquã. queue. ac nullis en¬
marito. fati mimꝰ impleũint. Et cuiꝰcũq
sit conditioĩs. aut secte: seu quolibet ti¬
tulo. res fuĩt fiscalis. nemo aud̾at ad pe¬
tuonẽ reꝵ defuncu: defuncteue: auus¬
cãꝙ fortune aut secte sit: ꝯfisco nr̃o lo
cus pateat: aspirare. Cũ nec illis ꝗd̾ quoꝵ
actii. atꝙ officio. pettionũ ꝓcedebat ef¬
fectꝰ. impune liceat nr̃is sanctionib ad uer¬
sari. S uir illustris ꝗd̾ auiꝰcũq tp̃ris que¬
stor. si oblate pentiom subscripserit. ⁊ ꝯ̃
responsũ ded̾it: uirq illustris comes rezi
siqua insinuat᷑. adꝯmiserit: indignauõẽ
nr̃i nominis sustiebit: cet̾isꝙ fiet uindi¬
cce ꝯtemeritatis ẽxẽplũ. Memoriales uõ:
ꝗ exopienda huiusmõi resc̾pta. ł mmplẽ¬
da curauerit: ⁊ palatinos ꝗ instruxer̃. ꝑ
gesta ad misse petitiõis edid̾int: bõꝵi pre¬

Expanded text:
inceps volumus petitionis rerum esse licentiam, etsi intestatus quisquam quaeve ac nullis e nmarito fati munus impleverit et cuiuscumque sit condicionis aut sectae, seu quolibet titulo res fuerit fiscalis. Nemo audeat ad petitionem rerum defuncti defunctaeve, cuiuscumque fortunae aut sectae sit, etsi fisco ncus pateat, adspirare, cum ne illis quidem, quorum actu atque officio petitionum procedebat effectus, inpune liceat nostris sanctionibus adversari. Sed vir inlustris quidem cuiuscumque temporis quaestor, si oblatae petitioni subscripserit vel etiam responsum dederit, virque inlustris comes rerum si qua insinuetur, admiserit, indignationem nostri numinis sustinebunt ceterisque fient vindictae temeritatis exemplum. 1b . Memoriales vero, qui excipienda eiusmodi rescripta vel implenda ciraverint, et palatinos, qui instruxerint vel gesta admissae petitionis ediderint, bonorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
S: Om̃s pensitare debebt̃: que manus
nr̃e delegationib ad scribunt᷑. nicͥ ãplius
exigendo. Nã si quis uicarius. aut rector
ꝓuincie: aliquid iã cuiquã credid̾it renit¬
tendũ: ꝙ alii remiserit de ꝓprus dare
facultatib compelletur.

Expanded text:
 omnes pensitare debebunt, quae manu nostra delegationibus adscribuntur, nihil amplius exigendi. Nam si qui vicarius aut rector provinciae aliquid jam cuiquam crediderit remittendum, quod aliis remiserit, de propriis dare facultatibus compelletur.
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ plerũq inñuullis inuerecũda pa¬
rentã inhiatione constringim: ut ꝯ̃ ñ c̃ce¬
denda tribuamꝰ: nec resc̾pto ꝗd̾ nr̃o: adũ¬
sus forma late leg̃ ioci aliquid reluqͣt᷑.
Si quidaũ exbomis talib nr̃o iudicio:
nullo tñ desid̾ante atq poscente: conce¬
di cuiquã noluerpnus. huuismodiñn¬

Expanded text:
m plerumque ita in nonnullis inverecunda petentum inhiatione constringimur, ut etiam non concedenda tribuamus, ne rescribto quidem nostro adversum formam latae legis loci aliquid relinquatur. Si quid autem ex bonis talibus nostro iudicio, nullo tamen desiderante atque poscente, concedi cuiquam voluerimus, huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
diuus aug̃. nõ anͥ tib̾m̃ ad op¬
tauit. Qm il g̾manicũ ad op¬
tau̾it. ut ꝓtimus a doꝑcõne fcã:
incipiat gͥmanitꝰ augꝰti ne¬
pos ẽẽ. ¶ Ap̃ catonẽ bñscͥptum
refert. antiquitas: sui si a do¬
mino adoptati sunt: exhoc
ip̃o posse uibari unde ⁊ nos

Expanded text:
divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uł deinceps adoptare: qmͣ¬
uis filiũ quis non hãt. et tã
filiũ alieñ quis in locũ nepo¬
tis pot̃ adoptare. Qm nepo¬
tem in locum filii S siquis
adoptatum. uł qͣi ex illo q̃m
naturalem insua potestate ht̃
ĩ eo cau ⁊ uͣlius ꝯsentire d. Ne
ei inuito suus h̾es angnaica¬
tur. s ex ꝯͣrio. Si anuis ex filio
nepotem dat madoptõnem:
ñ est ncc̾e filium consentire.¬
¶ Inpłurinus aut̃ cãis assimłat᷑
is qui ad optatus uł arrogatꝰ
est ei qui ex łimo ĩmio natus¬

Expanded text:
tis vel deinceps adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis adoptatum, vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo mat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter bona que ad prẽmadop¬
norẽ natu ñ posse maiorẽado¬
ptare ꝓlacet ladopt̾o .n. ratar¬
ram imitatur. ⁊ ꝓmonstro.
Ut maior sit filiꝰ qm pẽ deb

Expanded text:
bona quae ad patrem adopMinorem natu non posse maiorem adoptare placet: adoptio enim naturam imitatur et pro monstro est ut maior sit filius quam pater. debet
Abbreviated transcription (Latin):
Quales sunt hii quos mater.
uulgo ꝯcepit. Nam nec hii pa¬
hiis pater inceitus est. Unde
solent spurii filuapplłari. ł
a greca uoce. Quasi coupiin.
quitur ergo ut dissoluto ta¬
li cottu. nec dotis ex accõne
locus sit. ¶ Qui aut̃ ꝓhibi¬
tis nupciis cbierint. ⁊ alias pe¬
nas pati itur que sacris cõ¬
stitucõnib ꝯtinentur ¶ aui¬
qñ aut̃ euenit ut lib̾i qͥstatĩ
ut nati sunt: in pot̾ate parẽ¬
tum non siant. postea autẽ
redigantur in pot̃ate prĩs.
Quar est hiis quidum nat᷑a¬
lis fu̾at. postea curie datus pͭ¬
cori pr̃is subict᷑. Nec non his
qui amuliere lib̾a ꝓcreatus¬
est cuiuĩ matrimoniũ mini¬
me legib int̾dictum fuerat.
s ad quam pater ꝯsuetudi¬
nem hu̾at. postea ex nr̃a cõ¬
stõne dotalib instrumẽtis
ꝯpositis in potestate pris effi¬
citur. Quod ⁊ si alii lib̾i ex eo¬

Expanded text:
quales sunt hi, quos mater uulgo concepit; nam et hi pais etiam incertus sit; unde solent 'spurii' filii appellari uel a Graeca voce quasi σπορἀδην quitur ergo, ut et dissoluto tali coitu nec dotis exactioni locus sit. qui autem prohibitas nuptias coeunt et alias poenas patiuntur, quae sacris constitutionibus continentur. Aliquando autem evenit, ut liberi quidem statim ut nati sunt in potestate parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuerat postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat. postea ex nostra constitutione, dotalibus instrumentis compositis, in potestate patris efficitur: quod et alii si ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
siue infenorem: Quał̾ ẽ ne¬
pos neptis. ꝓnepos ꝓneptis.
cum filiuis. a pr̃e natgtali
extranee ꝑsone madoptõm
datur. Iura porestatis natu¬
rał pr̃is miime dissolũnt᷑.
Nec quiqm ad prẽmadopti¬
uũ transit nec in potestate
enis est. licet ab intestato
iuira successionis ei a nobis
tributa cint Si u̾o pr̃ natu¬
ralis nõ extratieo. s auo fi¬
lii sui mat̾no uł ñ ip̃e pat̾
naturalis fuent emancipa¬
auo. simili modo pat̾no ĩ
mat̾no fliũ snũ ded̾it in
adopcõm: inħ cãu quia ĩ A¬
unam ꝑsonam ꝯcurrunt
⁊ naturalia ⁊ ad optõnis uira:
Manet stabile uis patris
adopt̾i. ⁊ naturali uinculos
copulatam ⁊ legitimo ad¬
opcõnis mͦ ostrictum. ut̃
mittitur ⁊ exquiritur cã¬

Expanded text:
sive inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. cum filiusfamilias a patre naturali extraneae personae in adoptionem datur, iura potestatis naturalis patris minime dissolvuntur nec quidquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, licet ab intestato iura successionis ei a nobis tributa sunt. si vero pater naturalis non extraneo, sed avo filii sui materno, vel, si ipse pater naturalis fuerit emancipaavo simili modo paterno vel materno, filium suum dederit in adoptionem: in hoc casu quia in unam personam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut emittitur et exquiritur ca
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ eundẽ alii madoptõnẽ
dare.S ⁊ illud utͥusq ad optõ¬
nõ possunt. Quales sunt spa¬
dones ad optare possunt. Cas
Quia nec naturales lib̾os hñt
inpotestate sua s ex indulgẽ¬
cia pͥncipis ad solaciũ lib̾oꝵ a

Expanded text:
em alii in adoptionem dare. Sed et illud utriusque adoptionon possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt, castquia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽxpediat q pupillo. et cum
tatem pupulus decesserit:
restitut᷑m̃ se bona illis. Qui
si adopcõ fcã non eẽt: ad suc¬
cessionẽ euis uent᷑i eẽnt. ¶ It̃
non alui emancipare eoi pot̃
arrogator nisi causa ognita
Digñi emancipacõne suerint.
⁊ tunc bona sua eis reddat. G
⁊ si decedens pr᷑ eu exhedau̾it.
cipau̾it. iubetur ei qͣrtã ꝑtẽ¬

Expanded text:
expediatque pupillo, et cum ertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exheredaverit cipaverit, iubetur quartam
Abbreviated transcription (Latin):
tent legi ⁊ apte ccͣriesunt husque illi
placent. sc̃ĩunicgͥnotũ ⁊ annũciasum
nobis qr ꝯtestaretur quidam cum
dibus aliqui n̾oeoꝵ hr̃dum ad hoc
resultant non iuste facientes quia
cnt hiisqueabeo disposita suc.¶Q
legibus unam quodã mõ cẽ ꝑsona
tem. ĩo millus ad̾ sibimet ⁊ dicit re¬
luctan ⁊ q dixit atq iuranit curum¬

Expanded text:
tent legi et aperte contrariae sint his quae illi placent. Scimus igitur motum et annuntiatum nobis, quia cum testaretur quidam, cum dibus, aliqui vero eorum heredum ad haec resultant, non iuste facientes, quia cunt his quae ab eo disposita sunt, quae legibus unam quodammodo esse personam tem, ideoque nullus eundem sibimet dixit relucta
Abbreviated transcription (Latin):
sposuit. ¶ Nobergo rate iusinnẽ
hreita dispone legislonem. ut siquid̃
sunt ⁊ auobis iam iãta. siu̾o talea
sit fidiꝯmissum q̃le ib̾iacer ⁊ ca que ĩ¬
nemuntur seu remauent intempore
ordine. siquis enĩh̾ aut ⁊aliquid ta¬
le alut dixit scĩmus us ad falcidiam
s̃olum aie ustitucõis nccĩtatem hre
teuare eum qui honeratus ẽ fid̾iꝯinis¬
si resticucõne ⁊ non posse aliquid
peuitus exilla minu̾e sufficiens ex¬
istens. Si hr̃di quid̾ supsinc tres ꝑtes.
illi autem quarte solius relinqͣtur rõ
non emĩconcedmus ei qui gͣuatus
ẽ e donacõibus uti aliquibus ⁊ forsã
exstudio ꝙ papunanus dicebat int̾¬

Expanded text:
put I Nobis ergo recte visum est habere ita disponere legislationem, ut si quidesunt et a nobis iam sancita; sin vero tale sit fideicommissum quale subiacet, et ea quae inveniuntur seu remanent in tempore ordine. Si quis enim haec aut etiam aliquid tale aliud dixerit, sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non posse aliquid penitus ex illa minuere, sufficiens existens, si heredi quidem supersint tres partes, illi autem quartae solius relinquatur ratio. Non enim concedimus ei qui gravatus est etiam donationibus uti aliquibus, et forsan ex studio quod Papinianus dicebat "inte
Abbreviated transcription (Latin):
Iħ ꝙ nr̃ẽ consuetudinis est inegociis i¬
onsexlegibus optuns accipere eccasio¬
nesfilios enĩ quid suosinsticuens hr̃¬
des demde ⁊ alc̾utris eosfilus non ex¬
tancibus sbͥstitue uolens ilissit si cõ¬
tig̾it aliquem eiusfilioꝵ ⁊ hr̃dum sucu¬
rum sinẽ siliis humanani solue uitã
post extepcõuem hoꝵ que exlege debẽt
ei exeis que ab eo que relinq̃bant᷑ eire
bus reliq̃somnes resuura quecũq ap̃
eum intempore morcis in uenirentur
uenire tresticm exhiissr̃stiti aut euis fi¬
liis sup̃e morẽtur oniĩ cessante int̾eos
pp̃ memoratam ib̾stitu cõnem caucõ¬
nem ⁊ fideuissione nz hiis eo moriẽte
alio u̾o mauente siue filiis ꝓhibet eũ
qui siue filiis est isquifilios h uti rebet
ut poce eas deferente ut ille utens ubꝰ
testĩquidem q: quicquid ĩnuemretur
bus sicut nolint uulla ꝓhibicõne de
eoꝵ gubuacõne illataei. nosigic᷑sum̃¬
tes ex ħ occasionem extimauim oponit
tecõuem hancquid̃ destũe hancautẽ

Expanded text:
rae consuetudinis est in negotiis motis ex legibus optimis accipere occasiones. Filios enim quidam suos instituens heredes, deinde etiam alterutris eos filiis non extantibus substituere volens iussit, si contigerit aliquem eius filiorum et heredum futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ebus reliquas omnes res et iura, quaecumque apud eum in tempore mortis invenirentur, venire et restitui ex his superstiti, aut eius filiis si ipse moreretur, omni cessante inter eos propter memoratam substitutionem cautione et fideiussione. In his eo moriente alio vero manente sine filiis, prohibet eum qui sine filiis est is qui filios habet uti rebus utpote eas deterentem, at ille utens verbis testamenti, quia quicquid inveniretur bus sicut voluerit, nulla prohibitione de earum gubernatione illata ei. Nos igitur sumentes ex hoc occasionem aestimavimus oportere retionem hanc quidem definire hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
bͣcione ⁊ cogitatõne deg̾e semꝑ uo¬
lentibus uraliꝙͥ utile ⁊ placẽs dono
b̾ collatoribus p̾beatur ⁊ ñ ĩ uano ui¬
gilias ducimꝰ smhĩ eas expendimus
ꝯsilia ꝑ uoctantes ⁊ noctibus sb̃ eq̃lita¬
te dier utentes ut mĩ sb̾iecti sb omĩ
quiete ꝯsistant iollicitudĩe lib̾ati
suscipientibꝰ ꝑomẽm nãq curio¬
sitatem ⁊ inꝗsicõm sb̃tilẽdiscuri¬
mus illa age quentes quencilira¬
tem nrĩs ibiectis introducẽdi oĩho¬

Expanded text:
itatione degere semper volentibus, ut aliquid utile et placens deo a nobis collatoribus praebeatur: et non in vano vigilias ducimus, sed in huiusmodi eas expendimus consilia pernoctantes et noctibus sub aequalitate dierum utentes, ut nostri subiecti sub omni quiete consistant sollicitudine liberati, suscipientibus. Per omnem namque curiositatem et inquisitionem subtilem discurrimus illa agere quaerentes, quae utilitatem nostris subiectis introducendo om
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ⁊phuc sacͣm decłata sunt legem.
tua celsitudo ẜuare quidem studeat.õib̃
autem palam faciat ꝓponens quid̾ ea ar
hac felicissima cuurate p̾cepris autem
sollempribus utensad ꝓumciaruĩ p̾ada¬

Expanded text:
 hanc sacram declarata sunt legem, tua celsitudo servare quidem studeat, omnibus autem palam faciat, proponens quidem eam in hac felicissima civitate, praeceptis autem sollemnibus utens ad provinciarum pra
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ pott̃ate ꝑ somssiquidem ꝑfecte siut
etatis. licet ib̾potestate suit liu̾am hãnt
quo uolunt modo disponere. su̾io
etatas minores sut ꝓquem ꝑspexitti¬
statoraut donator hgub̾nentur don

Expanded text:
 potestate personis, si quidem perfectae sunt aetatis, licet sub potestate sint, licentiam habeant quo volunt modo disponere. Si vero aetate minores sint, per quem perspexerit testator aut donator haec gubernentur, don
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfeccõne documetoꝵ. delibante autẽ
ħpr̃e mortua ẽ urulier ⁊ constitucoi
ẽ deẜ uit modꝰ. Ronem̃ erat al ad que
oporceret nupcialem confici docum̃tu
maturales manebant filii inuito prẽ

Expanded text:
ec patre mortua est mulier et constitutionis eum deseruit modus: non enim erat ad quam oporteret nuptiale confici documentum, et naturales manebant filii invito patre.
Abbreviated transcription (Latin):
cornu pet̾e solitus pecierit ¬
aut̃ accõ in hiis que ccͣ nat᷑am
mouentur locum ht̃ ¶ cet̾m si
genitał sit feritas cessat accõ.
deniq si ursus fugit a dño ⁊¬
sic nocuit nõ pot̃ quondam do¬

Expanded text:
cornu petautem actio in his quae contra naturam moventur locum habet: ceterum si genitalis sit feritas, cessat. Denique si ursus fugit a dosic nocuit, non potest quondam do
Abbreviated transcription (Latin):
accõ qr in eũ tasũ dricta sit ĩ qͦ
ꝯsistere nõ potuit Iõ licet exie¬
nt de tua potate agere nõ po¬
tes quẽad̾m si dñs inceruũ suũ
aliquid ꝯmiserit. nec si manu¬
missus uł alienatus fu̾it serii
culis ⁊ feminis admiserunt. No
exitimauit ⁊ ab usu cõi ħ penl¬
tus recessit. quis .n. patitur fi¬
liũ suũ ⁊ maxime siliam ĩ nox¬
uor ħ bñ excludit. ⁊ iõ placuit
inserius tm̃modo noxalesac¬
cõnes ẽẽ ꝓponendas. cum apud
ueteres legum ꝯmentatores:
inuenimus sepius dcm ip̃os fsi¬

Expanded text:
actio, quia in eum casum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel alienatus fuerit servus, culis et feminis admiserunt. novexistimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxvor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponendas, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius dictum, ipsos fi
Abbreviated transcription (Latin):
igitur sicuti diximis prĩ si legittĩam
uon hãc sobolem filios restitile nare
⁊antiq ingemutaci siexlib̾a ei siaĩ
tsuos decet̾o ⁊ sb̾pott̃ate hr̃en emĩ ap¬
nopio hr̃enzem apñcipio qũ sola
natura sancciebat hoĩes añꝙͣ scripti
puenirenc leges sint quedam. dr̃a ña¬
łacꝙ l̾um santiquis ꝑemibus anciq
filii mor ut ꝓcedebant fiebant liui
⁊sicut in lib̾n natura quid̃ lib̾oi fe¬
cit omnes bella u̾oẜ ututem ad ĩue¬
nant. sic ⁊ hunc natura ꝗdem limnas
ꝓdunt soboles. at tñ ad concupiscãu
diui̾sio ualis eis inmisduit tamqͣ g
siłibus passionis faĩso ⁊ medelam es¬

Expanded text:
igitur sicut diximus patri, si legitimam non habeat sobolem, filios restituere naturae et antiquae ingenuitati, si ex libera ei fiant, et suos de cetero et sub potestate habere. Neque enim a principio, quando sola natura sanciebat hominibus, antequam scriptae provenirent leges, fuit quandam d sed antiquis parentibus antiqui filii mox ut procedebant fiebant legitimi, et sicut in liberis natura quidem liberos fecit omnes, bella vero servitutem adinvenerunt, sic etiam hinc natura quidem legitimas produxit soboles, at vero ad concupiscentiam diversio naturales eis inmiscuit. Tamquam ergo similibus passionibus factis oportet e
Abbreviated transcription (Latin):
tes intam remotam ħant in hospi¬
cõ quos uocare anachontas .i. di
scendentes i hositastas .i. qmescen¬
tes consuenerunt tamꝙͣ a comu¬
mone ad meliora c̃e exceptos. alio¬
qn alios qmibcũq int̾młtitudine

Expanded text:
tes vitam remotam habeant in hospitio, quos vocare anachoritas id est discedentes et hesychastas id est quiescentes consueverunt, tamquam a communione ad meliora exceptos: alioquin alios, quibuscumque inter multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ in quad̾ ꝓpͥa stratura iacente
Indomono una coliocatos aut sifor¬
te nõ suffic̃ adnustitudinem mona¬
choꝵ tom̃ imaniduas forsitanaut
incõĩtestes altut᷑ suit honestatis
⁊ castitatis inz ipm̾ sompnũ desidio¬
simi hant s meditantẽ boñ oruat

Expanded text:
quidem in quadam propria stratura iacente, in domo vero una collocatos, aut si forte non sufficit ad multitudinem monachorum domus una, in duas forsitan aut in communi testes alterutri sint honestatis et castitatis, et neque ipsum somnum desidiosum habeant, sed meditantem bonum ornat
Abbreviated transcription (Latin):
effugiens temptait monastĩũ
quid̾ relinq̃re alam aũt inte sec¬
tafiguramlicĩam damꝰ dño ⁊ tra¬
h̾e eum ⁊ ꝓbanti fortunam utꝰ
suos hr̃e nõ euim iniuriam paci¬

Expanded text:
effugiens temptaverit monasterium quidem relinquere, aliam autem vitae sectari figuram, licentiam damus domino et trahere eum et probanti fortunam inter servos habere. Non enim iniuriam pati
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ¶Cogitand ẽno quomodo
ipõs hitantes ⁊ degentes mona¬
stice philosophie c̾tatores dingͦs¬
eẽ ostandamꝰ nolumꝰ enĩ millum
rum monachos qmi ibi sũt

Expanded text:
II Cogitandum vero, quomodo ipsos habitantes et degentes monachicae philosophiae certatores dignos ostendamus. Volumus enim nullum rum, monachos, qui ibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sup accessiombus scripsimus q̃le est
utoporceat ꝓpria mamii cestatorem
hr̃dis scciłe nomen exꝙ̃ ti unais reput¬
ari oporteat faladiam ꝙͣ filiis penre¬
reliquit. siue extͥbussine exquatu¬
orsie ⁊ expluribus ⁊ multis ꝓp̃hoc

Expanded text:
successionibus scripsimus, quale est ut oporteat propria manu testatorem redis scribere nomen, ex quantis unciis reputi oporteat Falcidiam quam filiis parerelinquunt, sive ex tribus sive ex quattetiam ex pluribus, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝯpetint ita nec fortitdiem que
uouẽ cum usticia laudabimus cimi
scil prĩa lingna forcitudiẽm ĩ armis
iututũ appellet solum ⁊ siquis. ab ea
uisticam ib̃tͣ hat delictoꝵ occasio so¬
pin lege placenti doo eam corrolo¬
zare ⁊ ad fortitudinẽ decentem dedu¬
c̾e iudicauimꝰ oporte pliimoꝵ nãq
aliiquid lĩas sacras alii pͥmlegia a¬
lii ꝓ̃gmacicas formasalii p̾cepta
sumlent qui eñ in quoli loco pacanur
male pacitur autaliquid suoꝵ aunt̃¬
cił aut det̾imius trelicigit. iuit deppͥeta¬
te aut depossõne aut deypothec᷑a. aut
enter ⁊ uon repiciũt ad multa ⁊ de¬
ities uulies ei empla quia sero taudem
tiuꝑsonis in mim̾ ibilibus exinpotẽ¬
tibus uidimus potentes ꝓcede emon
diutibus diuites. i oĩbus autempe¬
ne eppotentibus ꝓcesrunt manc ex
duntibus autemi pauꝑ es dũ pairũ

Expanded text:
quae competent. Itaque nec fortitudinem quae non est cum iustitia laudabimus, cum scilicet patria lingua fortitudinem in armis virtutem appellet solum; et si quis ab ea iustitiam subtrahat, delictorum occasio soni lege placenti deo eam corroborare et ad fortitudinem decentem deducere iudicavimus oportere. Plurimorum namque alii quidem litteras sacras alii privilegia alii pragmaticas formas alii praecepta simulent. Qui enim in quolibet loco male patitur aut aliquid suorum amittit aut de terminis terrae litigat aut de proprietate aut de possessione aut de hypotheca aut entes, et non respiciunt ad multa et decies milies exempla, quia sero tandem et in personis numerabilibus ex potentibus vidimus potentes procedere, ex divitibus divites, in omne autem paene ex potentibus processerunt inanes, ex divitibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
titudo int̾pllancium cotidie ⁊rebroĩ
occõnũ ⁊ ip̃i multas sustinendes in por¬
timtater nudences plurimam ꝗdem
multitudĩem uitoꝵ płimaꝙ muliex
exꝓpriis loas agitatas ⁊ ad hñe uemen¬
tes febcssimam amtatem quoru

Expanded text:
est interpellantium cotidie, et crebro in occasionum, et ipsi multas sustinentes importunitates et videntes plurimam quidem multitudinem virorum plurimamque mulierum ex propriis locis agitatas et ad hanc venientes felicissimam civit
Abbreviated transcription (Latin):
tum sb̾iaceat ħ emmapud p̾cedentes
uimus ⁊ ult̾ cim̃oslitigare ñ querit
siue em̃ magna delicta sunt aue con¬
tcͣtus fi̾ conustunt oꝑ ortet oĩbusmo¬
siopus aut tera nuĩacõnemi ꝓmucia

Expanded text:
subiaceat hoc enim apud praecedentes vimus, et ultra terminos litigare non quaerat. Sive enim magna delicta sint sive contractus consistunt, oportet omnibus mosi opus
Abbreviated transcription (Latin):
exͣnce c̾re ꝓuinciam ibiq eum cõue¬
nire et detalibus litigare ꝙ̃ n p̾sentẽ
aut ifiruntatẽ suã rucinre potͥat ⁊¬
petent᷑. Quid emĩerit durius ꝙͣ lesum
forsan arcasblonem boius ⁊ equi aut
iumencor alicuiꝰ antpecudum aut
ut enguũ dicannuus domestice galline

Expanded text:
errae provinciam, ibique eum convenire et de talibus litigare, quem neque praut infirmitatem suam convenire poterat competenter. Quid enim erit durius quam laesum forsan circa sublationem bovis aut equi aut iumentorum alicuius aut pecudum aut ut exiguum dicamus d
Abbreviated transcription (Latin):
dubisacõne exutro sumlr insurgẽ¬
te unde nob̾ placiit ĩmodatõnes
toplus ẽ ⁊ nõ aliͥ quid̾ sice t̾ciam.
alii nonforsitan qrͣtam lucri paasai
siquid sale fiat qrͣta mucio ꝑcipi¬
tiũ mastituta ex utro qnͣtitate.
disiuuctones. felix quid̾ ibeatũ est
utriq ccͣhenciũ ꝑ durart inpͥori cõ¬
iugio. ⁊ non ꝓcreatam sobolem. se¬
ꝙ̃ cibꝰ iurĩmoniis forsitan coutͥstan¬

Expanded text:
dubitatione ex utroque similiter insurgente. Vnde nobis placuit immoderationes to plus est, et non alio quidem licere tertiam, alio autem forsitan quartam lucri pacisci: sed si quid tale fiat, quarta in tamen in constituta ex utroque quantitate. disiunctiones felix quidem et beatum est utrique contrahentium perdurare in priori coniugio et non procreatam sobolem sequentibus matrimoniis forsitan contrista
Abbreviated transcription (Latin):
nlegatis ⁊ fidi .2. re has in aliis u gͣre
talem qmppe aliena cõnem ꝑmisim᷑
nos constõem ꝓ hiis conscribentes siu̾o
filios ⁊exaliq̃ ꝑtescripẜunt hr̃des exͣ¬
noos autem exalia mancant aucan
tales res aut ⁊ quedam ear nou alie¬

Expanded text:
 res has in alios migrare; talem quippe alienationem permisimus nos constitutionem pro his conscribentes. Si vero filios ex aliqua parte scripserint heredes, extraneos autem ex alia, maneant autem tales res aut etiam quaedam earum non alie
Abbreviated transcription (Latin):
sponte suscepit. obid ꝙ patrie sue utili¬
tatibus cesserit. ł curie cupiditate. pail¬
lisꝑ ius publicũ relaxauĩt. competens pri.¬
uilegium non amittit.

Expanded text:
sponte susceperit, ob id, quod patriae suae utilitatibus cesserit vel gloriae cupiditate paulisper ius publicum relaxaverit, competens privilegium non amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
aleẽ: I eterami ꝗ cũ possẽt se tueri in¬
mutate his concessa d̾curiones se fieri
inpatria sua maluer̃. redire ad excusatio¬
nẽ quã relinquere ũ posst̃. nisicertale ͣ
ge ꝯ pacto ẜnand̾ immunitaus ł partẽ

Expanded text:
ano. Veterani, qui, cum possent se tueri immunitate his concessa, decuriones se fieri in patria sua maluerunt, redire ad excusationem quam reliquerunt non possunt, nisi certa lege et pacto servandae immunitatis vel partem
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad extra ordinarias indictiones ꝑ.¬
tinet: p̃sidib significauimꝰ. ut õs posses.¬
sores. ceterosq sciant conueniri deb̾e.
qñquid̾ ea patrimonia munera eẽ con¬
stet. meritoꝙ ab oĩb agnosci d̾beantur:
quo facilius obsequiis .p. pareatur.¬
Mpr̃. Quẽ admodũ ciuilia muña ĩducãt᷑.¬
cat̃: ¶ũ te curatorẽ ad cogendas an¬
ñ sinet. Quia eiꝰ partis onerib respõd̾e
res deuocariũ oportẽ: rationis ẽ.¬

Expanded text:
Quantum ad extraordinarias indictiones pertinet, praesidibus significamus, ut omnes possessores ceterosque sciant conveniri debere, quandoquidem ea patrimonii munera esse constet meritoque ab omnibus agnosci debeant, quo facilius obsequiis publicis pareatur. QVEMADMODVM CIVILIA MVNERA INDICVNTano. Cum te curatorem ad cogendas annon sinet, quia eius partis oneribus respondere res devocari non oportere rationis e
Abbreviated transcription (Latin):
scripcõnem non forundare ẜ ita super
hus ec̃ acsi necabincõ contigisset legẽ
nih scribi ꝙͣ pp̃sine doces. snͥ spõsalicias
exiguntur largitates siuealia debita
hũt siue mrẽs abuuĩores. sumoresadi
aires ex pr̃nis forsan occõibus ant łerpae
priis. multa namq quilibet cogitans ⁊

Expanded text:
raescriptionem non formidare. sed ita super his esse ac si nec ab initio contigisset legem in hoc scribi. Quapropter sive dotes sive sponsalicias exigunt largitates sive alia debita habent sive matres ad minores sive minores ad matres, ex paternis forsan occasionibus aut etiam ex propriis multa namque quilibet cogitans et
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuau̾nt iusiurand̾ pp̃ea oportet et eas
que erhouerant eum br̃e occõnem in¬
uetus sapiẽsia docet non obẜuant le¬
⁊ medencur pp̃ ea igitur scuus aliam
ꝗdem obsuacõnem quiͣ m ir̃ibusol¬

Expanded text:
unt iusiurandum, propterea oportet et eas quae exhonorant eum habere occasionem invetus sapientia docet, non observant leet medentur. Propterea igitur sancimus aliam quidem obs
Abbreviated transcription (Latin):
nnii peioris uroris dotem ⁊oi eẽ uistũ
suan quidem dotem ꝙ trũ iuentũ est.
reliquisse uir qnͣtum sufsiceret soli ẜe
docem eam ꝑdere illos aucem ex pensam

Expanded text:
prioris uxoris dotem, et non esse iustum suam quidem dotem, quod tantum inventus est reliquisse vir quantum sufficeret soli secundae doti, eam perdere, illos autem expensam
Abbreviated transcription (Latin):
Udum iudicantibus nob̾ m¬
ta correccõnedigna ⁊ legis¬
louem clanori non indigna ⁊ei qdam
poris fons uxoris uir cũ eam extulisser
demde e edotem suscipiens ⁊ filios exp¬
uolebat igitur ẜa uxor dotem asedatã
nam obicientes dotem ⁊ dubiũ eraco
trum ⁊ non ir̃stice pͥore uxore oporte
s solũ iibis plurime siquidem du¬

Expanded text:
udum iudicantibus nobis ilta correctione digna et legislatione clariori non indigna. Etenim quidam prioris factus uxoris vir cum eam extulisset, deinde secundae, dotem suscipiens et filios ex pVolebat igitur secunda uxor dotem a se datam nam obicientes dotem, et dubium erat, utrum etiam non superstite priore uxore oportersed solis filiis. Plurimae siquidem du
Abbreviated transcription (Latin):
uũorum ualignitates q̃cuta
eos flunt ex freꝙͣtibus licibus
que apud uosi agitantur nuementes
qͣtenus nullus obligate existais uñorit
aut obligatos eos hre sedicens auã ex¬
ceat. neforte ipotestaterer foũisagat
aliquid cura miorem malignitatis
leges curam ib̾ire obiecta ẽ ccͣnaturam
incencõnem ab aliquibꝰ non recte hiꝰ ꝯ¬

Expanded text:
minorum, malignitates quae circa eos fiunt ex frequentibus litibus quae apud nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsan in potestate rerum factus agat aliquid circa minorem malignitatis.leges curam subire obiecta est contra nostram intentionem ab aliquibus non recte h
Abbreviated transcription (Latin):
aut⁊ inrforte ad ẜaui respiciens ⁊ ingẽ
que ex mor telucͣta sunt aut ⁊ exrepudio
forte ẽuat filis cum utiq anibas for¬
sanerunteis fĩli eximptns secp̃tibꝰ
quomõ uistis ẽ eos qui insolus ailiis
lunis moriũtur non ẽ uare eis luoa
exmortuc eor ꝑentibus. s aliisea m̃¬
imitt̾e scilicet quid erit pcõsus filiis a

Expanded text:
am vir forte ad secundam respiciens coniugem quae ex morte lucrata sunt aut etiam ex repudio forte servat filiis, cum utique et alii forsan erunt eis filii ex nuptiis sequentibus: quomodo iustum est eos, qui in solis filiis legitimis moriuntur, non servare eis lucra ex mortuis eorum parentibus, sed aliis ea transmittere? Scilic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qm̃ ⁊ nobis ip̃is pͥdem indisplicẽ¬
tibns ⁊deh ip̃isque legibus nisa sunt
meliora ẜa mipciabbuc namꝙ lucris
siquidem aliquis comuctoꝵ ⁊ euau̾it
pudiciciam mancutibus apud ipos ua¬

Expanded text:
sunt, quoniam et nobis ipsis pridem non displicentibus de hoc ipso legibus visa sunt meliora secunda. Nuptialibus namque lucris, si quidem aliquis coniunctorum servaverit pudicitiam, manentibus apud ipsos va
Abbreviated transcription (Latin):
A qdem que semꝑidem
sehũt legib uonon egẽt
uarus simplicitatem ⁊ ꝙ
sine ullius diu̾sicatitis
mitira est. contume possidenca
ricencia legibus sempitͥi ł sacris
milla correctõne egentibus qui au̾¬

Expanded text:
a quidem quae semper item habent legibus non egent variis, simplicitatem et quod sine ullius diversitatis mixtura est continue possidentia et utentia legibus sempiternis ac sacris, nulla correctione egentibus; quod au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non exͣ pieratem adme memorie
alexandro suꝑabios płimos anciqͦꝵ
legis lator det᷑mmatum ẽ. utsiquis
maminurit ancillam demĩ eam du¬
cat uxorem atilla ucur elata ⁊ epula¬

Expanded text:
pietatem a divae memoriae Alexandro super alios plurimos antiquorum legislatorum determinatum est, ut si quis manumiserit ancillam, deinde eam ducat uxorem, at illa ut videtur elata et epula
Abbreviated transcription (Latin):
quas lex en̾auit alioquĩ siquid ta¬
legesint instar douacõis ꝙagitur
ħ ipõ ẽẽ indetͥnt isimoriatur mulier
⁊ recipient dotes qui de derunt ca sur̃
młietibus mariti ab hr̃dibus mulie¬
tum ⁊ si ad ẜas ueniũt nuptias uiriẜ
nabunt sine alienacõne ħ filiis ħ̾ui¬

Expanded text:
quas lex numeravit; alioquin, si quid tale gesserint, instar donationis quod agitur hoc ipso esse videtur: et si moriatur mulier, et recipient dotes qui dederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredibus mulietum. Et si ad secundas venerint nuptias viri, servabunt sine alienatione haec filiis
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus eius ꝯgnoscentibus legem q
ẜuantibus/ sic onulli oĩo erit declina¬
cõ ut nr̃am custodiant legem nõ em̃
uolinnus deficieuaũ infringi uolunta¬
tes om̃ibus quid̾ studeuns modisrata
eas cousticu̾e cum eĩ culpabuinis eosꝗ
ꝓpoĩtas m̃as ignouerunt constõnes ul

Expanded text:
iectis agnoscentibus legemque servantibus. Sic nulli omnino erit declinatio, ut nostram custodiant legem. Non enim volumus deficientium infringi voluntates, omnibus siquidem studemus modis ratas eas constituere. Cur enim culpabimus eos qui positas nostras ignoraverunt constitu
Abbreviated transcription (Latin):
senanciers quibus hoc niutra oui
reft. et int̾rogasse que aliũ au
tiqua ꝯsuetuto fiunt issos ant et ms¬
nirand adicientes testmomio ꝓhi¬
biisse modos eẽ nanos talmin
mntnorum et si quid ꝑplacint c̃oi¬
toribns nisuigulis solidis pecuia¬
rum quas dedit unuĩ t̾acimodiĩ
ant ordei ipone que moe dem pi¬

Expanded text:
uibus haec mutua curae sunt, et interrogasse, quae aliquando antiqua consuetudo fuit; illos autem et iusiurandum adicientes testimonium perhibuisse, modos esse varios talium mutuorum, et si quidem placuerit creditoribus, in singulis solidis pecuniarum quas dederint unum tritici modium aut hordei imponere, neque mercedem p
Abbreviated transcription (Latin):
rani ca erige donec nendi ꝯti¬
gat homis prcentes apiro ani
eẽ debitum no reddeudum duas
ꝑtes oeuteslie duis pecuiarumda¬
reusuas et uintare mor mutmim
maritius ꝑiculis ẽditorem mo¬
leunidum et ħ oñs ditisse cũ nire¬

Expanded text:
donec vendi contingat onus; parcentes apud alium esse debitum non reddendum, duas partes centesimae dominis pecuniarum dare usuras, et mutare mox mutuum maritimis periculis creditorem molestantibus. Et haec omnes dixisse cum iure
Abbreviated transcription (Latin):
aurim cornin ⁊ maxie minarine¬
gocia facientiuus et hanc hre uite
occonem ipaño marina cͥditauo¬
care ura ꝯsuenit lex taiecticia et
metuere eos ut pote dubitatõrbo
bic eis exortis opertẽ pp̃ea fi mani¬
sestrm que naleat sr hiis ꝯsuetudo
ut et sacra nram hoc ꝓcede̾t misio
que ꝯsuetuoinem ad ctislimam
ducet formam. Itaq nos deleza¬
tes tibi dubitacõms naturan co¬
gnosce. et hanc ad nos ieducere q¬
dentur lege ꝯplendetur ꝑpetuam¬

Expanded text:
in mari negotia facientibus, et hanc habere vitae occasionem ipsa vero marina credita vocare nostra consuevit lex traiecticia, et metuere eos utpote dubitationibus hinc eis exortis; oportere propterea fieri manifestum, quae valeat super his consuetudo, ut et sacra nostra in hoc procederet iussio quae consuetudinem ad certissimam duceret formam. Itaque nos delegasse tibi dubitationis naturam cognoscere et hanc ad nos deducere, qderetur lege comprehenderetur perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it cum creditore. ne a se pe¬
teretur. nicħ̾ominꝰ obligatus
manet. qr pacto ꝯuento obligõ¬
nes ñ oĩmodo dissoluñtur. qua
de causa eficax est adu̾sus eũ
defenditur ꝑ excepcõm pac̾ti
ꝯuenti. ¶ eqͥue si debitor defe¬
rente creditore urau̾t nicħ se
dare oꝑtere adhus obligatus ꝑ¬
manet. s qr iniquũ est de ꝑuin¬
o queri: defenditi r ꝑ excepcõm

Expanded text:
fuerit cum creditore, ne a se peteretur, nihilo minus obligatus manet, quia pacto convento obligationes non omnimodo dissolvuntur: qua de causa efficax est adversus defenditur per exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est de periurio quaeri, defendi
Abbreviated transcription (Latin):
uendicabut᷑ enĩ ea ominofilii hr̃des¬
q eoꝵ ⁊ successores abhrdibus illorũ
et successoribus non ałr excludendis
cipientes constituat. Incipience filiis
ꝓuerũt existentes aut fcĩ nsitñ aliqͥ
impubes etasadimiet ad huc /ueniẽt
aut̃ talia lucͣ ad filios omnes ex pͥorib¬
mus ostendi ꝑ encibus uõ recte incro¬
ductanelocõnem ineos n maliis
qd filior darealiũ uon ex honerare

Expanded text:
ndicabunt enim ea omnino filii heredesque eorum et successores ab heredibus illorum et successoribus, non aliter excludendi cipientes constituat: incipiente filiis paruerint existentes aut facti, nisi tamen aliqua impubes aetautem talia lucra ad filios omnes ex prioribmus parentibus non recte introductam electionem in eos, neque alii quidem filiorum dare, alium vero exhonorare:
Abbreviated transcription (Latin):
cias aliqͣm testõ tutorẽ pat̾ de¬
derit᷑ ħ ip̃m p̾stat ei excusacõm.
lam prĩ pupilloꝵ amĩstͣcaros ꝓ¬
miserinti. ¶ Nõ eẽaut̃ admit¬
tendam excusacõm eius qui ħ
solo utitur ꝙ ignotus prĩ pupil¬
scripserunt. ¶ Item pp̃ inimicici¬
as quas quis cũ prẽ pupilli uł ad
ulti ex̾cuit: Si capitales fuerint.
nec redciliacõ intͥuenit. a tutela¬
uł cura solent extusari. Item
is qui status Su̾siam a pupilloꝵ patͤ
passus est: excusat᷑ a tutela. Itẽ
maior septuaginta annis a tu.
uł cura se potest excusare. Mi
pillus ad łimã tutelã uocetur
nec adultus. Eñ erat in ciuule e¬
os qͥ alieno auxilio ĩ teb suis ã¬
regunt᷑ alioꝵ tutelã uł curam

Expanded text:
tiam aliquem testamento tutorem pater dederit, hoc ipsum praestat ei excusationem: lam patri pupillorum administraturos promiserunt. Non esse autem admittendam excusationem eius, qui hoc solo utitur, quod ignotus patri pupilscripserunt. Inimicitiae, quas quis cum patre pupillorum vel adultorum exercuit, si capitales fuerunt nec reconciliatio intervenit, a tutela solent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela vel cura se potest excusare. minpillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis adre
Abbreviated transcription (Latin):
dores accipiunt. Qui licet puꝰ¬
b̾es sint adhuc tm̃ eius etatis
sunt ut negociasua tueri nõ
possunt dantur aut̃ curatores
ab ildem magrãtib: a quib tu¬

Expanded text:
tores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibu
Abbreviated transcription (Latin):
cure mun̾is excusacõne ꝓsunt.
desuncti ñ ꝓsunt. S simbelloa¬
missi sũt. qͣitũ estan ꝓsunt. ⁊ ꝯ¬
stat eos solos ꝓdẽe. qui ĩacie ꝓ¬
uere intelligunt᷑. ¶ Itẽ dims
marcius ĩ semenstͥb rescͥpsit. E¬
ura qui res fisciãmĩstrat:a tu
uł cur̾ Qm diu aministret: ex¬
cusari posse. Item qui rei publi¬
ce cã absunt. al tutela ⁊ cura ex¬
cusantur ¶S ⁊ si fl̾unt tutores
uł curatores dati: dem̃ rei pu

Expanded text:
curae muneris excusationem prosunt: defuncti non prosunt. sed si in bello amissi sunt, quaesitum est, an prosint. et constat, eos solos prodesse qui in acie vere intelleguntur. Item divus Marcus in semestribus rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. sed et si fuerunt tutores vel curatores, deinde re
Abbreviated transcription (Latin):
te sint: siue emancipati. Si. em̃
trẽs lib̾os suꝑstites rome quis¬
ił .u. a tutela uł cura potest ex¬
cusari. exemplo cetͥoꝵ mun̾um
Nam tutela ⁊ cura placuit pub¬
licũ munus ẽẽ. S adoptulob̾i
turali pat̾ ꝓsunt. ¶Item nepote
ex silio ꝓsunt. ut inlocũ prĩt suc¬
cedant. ex filia nõ ꝓsunt ¶ filii
aut̃ qm̃ suꝑstites ad tutese uel

Expanded text:
te sint sive emancipati. si enim tres liberos quis superstites Romae habinque, a tutela vel cura possunt excusari exemplo ceterorum munerum: nam et tutelam et curam placuit publicum munus esse. sed adoptivi liberi turali patri prosunt. item nepotes ex filio prosunt, ut in locum patris succedant: ex filia non prosunt. filii autem superstites tantum ad tutel
Abbreviated transcription (Latin):
tores. ¶ S ⁊ m̃te captis ⁊ surdis ⁊
mutis ⁊̃ qͣm in orbo ꝑpetuo labo¬
rant qr reb suns suꝑ eẽ nõ posst̃
curatores dandisunt. ¶Incerd̾
a ⁊ pupilli curatores accipiũt.
ut puta si legitimus tutor nõ
ti: tutor dari non potiit̾ si tes¬
tam̃to datus tutor uł a p̾tore

Expanded text:
 mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non orem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeut. ¶ S pupilli puꝑilleq
capit᷑u dmiinicõ licet mim¬
ma sit. om̃s tutelas tollit. pre
tur tutores futo ed dẽponut
tutesã. ¶ Uesmũt aut̃ tutores¬

Expanded text:
eunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praetur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores