comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacrimysterii ꝓhiberi ñ deb&.
sed ab iminolatione saeri myste¬
rii abstinere ut arbitror humi¬
lit̃ deb&. si tam̃ dormientis m̃tẽ
rit. Nam sunt qͥb itaplerũq
illusio nascit᷑.: ut eorũ animus
etiã in somno corporis positus
turpis imaginationib ñ fȩdet᷑.
Quainre. ibi unũ ostenditur ipsa
mens rea. ñ tam̃ ułsuo iuditio
libera cũ se & si dormienti corpo¬
in uigiliis corporis merainit in
ingluuiẽ cecidisse. Sin uͦ ex turpi
cogitatione uigilantis orit᷑ illu¬
sio dormientis: pat& animoreat᷑
suus. Uid& enĩ aqua radice inqͥna¬
tio illa ꝓcesserit: qͥa qđ cogita¬
uit sciens: hoc ꝑtulit nesciens.
S ed pensandũ est. ipsa cogitatio
utrũ suggestione. an desectatio¬
ne. uł qđ maiꝰ est peccaticonsen¬
su acciderit. Trib enĩ modis. un¬
plet᷑ om̃e peccatũ. Uidelic& sug¬
gestione delectatione. consensu.
Suggestio quippe fit ꝑdiabolũ.
delectatio ꝑ carnẽ: consensus ꝑ sp̃m.

Expanded text:
sacri mysterii prohibere non debet; sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem rit. Nam sunt quibus ita plerumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpoin vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus us. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. qͥa quasi ꝑsomniũ illudet᷑.
qui tẽptat᷑ in munditia. uerisima¬
ginib in cogitatione in qͥnat᷑. sed
lauandus .ẽ. aqua: ut culpas cogi¬
tationis lacrimis abluat. Et nisi priꝰ
ignis tẽptationis receđit reũse qͣsi
usq aduesꝑũ cognoscat. Sed est
in eadẽ illusione ualde necessaria
discretio quȩ subtilit̾ pensaride¬
beat. ex qua re accidit mente dor¬
mientis. Ali qͣndo enĩ ex crapula.
aliqͣndo exnature suꝑ fluitatesuł
infirmitate si euenerit: om̃um hȩc
animus nesciens. ꝑtulisse magis
dolendũ est quã feeisse. Cũ uero
ultra modũ appetitus gulx in
sumendis alimentis rapitur.
atq iccirco humorũ recepta¬
cula grauant᷑. hab& exinde
animus aliquẽ reatũ. ñ tam̃
usq ad ꝓhibitionẽ ꝑcipiendi
scĩ mysteru. uł missarũ solẽnia
celebrandi. cũ fortas se aut dies
festus exigit. aut exhiberi mini¬
steriũ ꝑ eo qd sac̃dos alius inlo¬
codeest: ipsa necessitas con¬
pellit. Namsi absunt alii qui

Expanded text:
ium inluditur qui tentatur immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur; sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat: et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem inlusione valde necessaria discretio, quae subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis: aliquando enim ex crapula, cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacri mysterii, vel missarum solemnia celebrantus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius post quã sedẽ
et̃nam regni cȩlestis sedẽ trats¬
latus: de quo nos conuenit qͥ a
nr̃am idest anglorũ gentẽ depo
testate sathane ad fidẽ. xp̃i sua
in dustria conuertit. latiorẽ in
nr̃a historia eccłasticafacere ser¬
monẽ. Quẽ recte nr̃m appella¬
re possumꝰ & debemꝰ apłm. qͥa
cũ primũ in toto orbe pontifica¬
tũ gerer&. et conuersis iãdudũ
ad fidẽ ueritatis. eẽt. p̃latꝰ pe¬
clesiis. nr̃am gentẽ eatenꝰ idolis
mancipatã op̃i fecit eccłam: ita
ut aplicũ illud de eoliceat nobis
ꝓferre sermonẽ qͥa & si aliis ñ
ẽ. apłs sed tam̃ nob̃ est. Nã signa¬
cłm apłatus eiꝰ. nos sumꝰ in dño.

Expanded text:
Gregorius, postquam sedem aeternam regni coelestis sedem translatus. De quo nos convenit, quod ntestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra Historia ecclesiastica facere sermonem, quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostolum. Quia cum primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam dudum ad fidem veritatis esset praelatus Ecclesiis, nostram gentem eatenus idolis mancipatam, Christi fecit Ecclesiam, ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est; nam signaculum apostolatus ejus nos su
Abbreviated transcription (Latin):
crifitio de monũ multos occi̾e.
deb& eis etiã hac dere aliqͣ
solẽnitas in mutari. ut die dedi¬
cationis uł natalici sc̃orũ mar¬
trrũ quorũ illic reliquie ponun¬
tur. tabernacła sibi circa easdẽ
eccłas quȩ ex faius cõmutate st̃.
de ramis arborũ faciant. & reli¬
giosis conuiuiis solẽnitatẽ cele¬
brent. nec diabolo iã animalia
ri om̃iũ de sacietate sua gr̃as refe¬
rant: ut dũ eis aliqua exterius
gaudia reseruant᷑. ad interiora
gaudia consentire faciliꝰ ualcans.
Nam duris mentib simul om̃ia ab¬
seide in possibile. eẽ. ñ dubiũ est.
gradib uł passib. ñ aut̃ saltus ele¬
uat᷑. Sic israhelitico popło in egip¬
to dñs se qͥdẽ in notuit. sed tam̃ eis
sacrifitiorũ usus quȩ diabolo so¬
lebat exhibere in cultu ꝓprio
cõmutantes aliud desacrifitio
amitterent. aliud retinerent.
ñ idolis immolantes. iã sacrifitia
ipsa ñ essent. Hec igit᷑ dilectionẽ

Expanded text:
crificio daemonum multos occidere, crificio daemonum multos occidere, debet his etiam hac de re aliqua solemnitas immutari, ut die dedicationis vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diabolo jam animalia ri omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur, ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere impossibile esse non dubium est, gradibus vel passibus, non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus siquidem innotuit; sed tamen iis sacrificiorum usus, quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio uatenus cor mutantes aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent. n idolis immolantes jam sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
beuntib aut̃ prefatie lega ta¬
Arus misit post̾ eos beatus¬
ł pãt gregorius lieteras pte quo¬
tiratu dignas: in quib aptequã
studiose erga saluatiorte nãi
gentis inuigilauerit ostemdu
ita scribens. Dilectissuno filio
mellito abbati. gregorius ser¬
congresalionis
ualde sumꝰ suspensi redditi. qͥa
nihil deꝓsꝑitate ur̃i itineris au¬
disse nos contigit. Cũ gͦ dĩ om̃ps
dicite ei qͥd diumecũ de causa an¬
glorũ cogitans tractaui. uidelic&
quia fana idolorũ destrui in eadẽ
gente minime debeant. sed ipsa
quȩ in eis sunt idola destruant᷑.
A qua benedicta fiat. in eisdẽ fanis
asꝑgat᷑ altaria construant᷑. reli¬
quiȩ ponant᷑. Quia si fana eadẽ
bene constructa sunt: necesse. ẽ
ut a cultu demonũ in obseqͥo ueri
dĩ debeant conmutari. ut dũ gens
ipsa eadẽ fana sua ñ uid& destrui
de corde errorẽ deponat. & dm̃
uerũ cognoscens ae adorans: ad
loca quȩ̃ consueuit familiariꝰ con¬
currat. Et qͥa boues solent insa¬

Expanded text:
beuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu dignas DCI, in quibus aperte quam studiose erga salvationem nostrae gentis invigilaverit, ostendit, ita scribens: « Dilectissimo filio Mellito abbati Gregorius sercongregationis valde sumus suspensi redditi, quia nil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum vero vos Deusdicite ei quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant, sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur. Aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur, quia si fana eadem bene constructa sunt, necesse est ut a cultu daemonum in obsequium veri Dei debeant commutari, ut dum gens ipsa eadem fana non videt destrui, de corde errorem deponat, et, Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit familiarius concurrat. Et quia boves solent in sa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis seruis dĩ illic nos ꝓ uti¬
litate animarũ auxiliante dño
direxisse. quẽ necesse. ẽ. ut sac̃¬
dotalistudio scĩtas ur̃a adiuuare.
& sua ei solacia p̃bere festin&.
Cui etiã ut ꝓmptiores ad suffragan¬
dũ possitis existere. causã uobis
in iunximꝰ subtisit̃ indicare. scien¬
tes qđ ea cognita totauos ꝓpt̾ dm̃
deuotione ad solatiandũ quia
res ex igit cõmend&is. Candidũ
prȩt̾ea prȩsbiterũ cõmunẽ filiũ
quem ad gubernationẽ patriino¬

Expanded text:
cum aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum, auxiliante Domino, direxisse. Quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatiandum, quia res exigit, commodetis. Candidum praeterea presbyterum communem filium, quem ad gubernationem patrimon
Abbreviated transcription (Latin):
gi. atq ad simplicitatẽ fidei & cari¬
uitatis quȩ .ẽ. in xp̃o reuocari. Quuͦ&¬
laurentius mellitũ iustũq secũturus
fusas ad quiescendũ membra posuiss
atq obdormis s&. apparuit ei beatis¬
simꝰ apłorũ princeps. & multo illum
tẽpore secrete noctis flagellis acriorib
afficiens. sciscitabat᷑ apłica districtio¬
ne. quare gregẽ quẽ sibi ipse credidat
relinquer&. uł cui pastorũ oues xp̃i
in medio luporũ positas fugiens ipse
dimitter&. Anmei inqͥt oblitus es
exẽpli. qͥ ꝓ paruulis xp̃i quos mihi
inditiũ sue dilectionis cõmendaue¬
rat. uincła. uerba. carceres. affli¬
ctiones. ipsã postremomortẽ. mortẽ
aut̃ crucis ab infidelib & inimicis
xp̃i. & ipse cũ xp̃o coronandus ꝑtuli :
His beati petri flagellis simul & ex¬
hortationib animatꝰ famulus xp̃i
laurentius. maxinane facto uenit
ad regẽ. & retecto uestim̃to: qͣntis
ess& uerberib laceratus ostendit.

Expanded text:
gi, atque ad simplicitatem fidei et cargi, atque ad simplicitatem fidei et caritatis quae est in Christo, revocari. Laurentius Mellitum Justumque secuturus fusas, ad quiescendum membra posuisset atque obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis Christi, quos mihi in indicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit ad regem, et retectesset verberibus laceratus ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
At illi. Nolumꝰ inqͥunt fontẽ illũ in¬
trare: qͥa nec opus illonos habere
noiumꝰ. sed tam̃ pane illo reficiuo¬
lumꝰ. Cũq diligent̾ ac sepe ab illo
essent ammoniti: nequa quã ita¬
fieriposse. ut absq purgatione
saero sca quis oblationi saero scẽ
nobis in tam facili causa quã peti¬
mus. ñ poteris iã innra ꝓuintia
demorari. Et expuler̃ eũ. acde
suo regno cũ suis abire iusser̃. Qui
expulsusinde. uenit cantiam.
tractaturus cũ laurentio & iusto
coep̃is. qͥd in his ess& agendũ. De¬
crecũ est cõmuni consilio. quia
satius ess& ut om̃s patriã redeun¬
tes libera ibimente dño deseriu¬
rent. quã int̾ rebelles fideibar.¬
baros sine fructu resid̾ent. disces
sere: ibi rerũ finẽ expectare dis¬
Nam egressi contra gentẽ geuisorũ
in proeliũ. om̃s parit̃ cũ sua militia
corruer̃. Neclic& auctorib ꝑditis. ex¬
citatũ ad scelera uulgus potuit corri¬

Expanded text:
» At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum in» At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctare  Al., adsentiri nobis in tam facili causa quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. DCXVII. Qui expulsus inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes, libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discesssere, ibi rerum finem exspectare disNam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi  Al. corri
Abbreviated transcription (Latin):
dei & castimonie uira susceꝑant. Hec
suꝑna flagella districtionis. ꝑ fido
regi castigando & corrigendo de fue¬
re. Nã crebra mentis uesaniȩ. & sp̃s
saxonũ. qͥubi regna ꝑhennia petens
tres suos filios quipagani ꝑ durauer̃
regui temporalis heredes reliquid.
coeper̃ illi mox idolatrie quã uiuen¬
te eo aliqͣntulũ int̾misisse uidebaut᷑
palã seruire. subiectisq popłis
idola colendi liberã dare licentiã
Cũq uident pontificẽ celebratis in
eccła missarũ solẽnus eucharistiã
popło dare. dicebant ut uulgo fert᷑
ad eũ. barbara in flati stultitia. Qua¬
re ñ & nobis porrigis panẽ nitidum
popło adhuc dare in eccła ñ desistis.
Quib ille respondebat. Siuultis ab.¬
luifonte illo salutari qͦ pat̾ ur̃ ab¬
lictus.ẽ. potestis etiã panis scĩ eui
ille participabat. eẽ. participes. Su
aut̃ lauachrũ uite contẽpnitis.
nullatenꝰ ualetis panẽ uite ꝑciꝑe.

Expanded text:
dei et castimoniae jura susceperant. Nec dei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., vel corrigendo defuere: nam crebra mentis vesania et spiritSaxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum,populo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere.
Abbreviated transcription (Latin):
genti suȩ consulendo conferrbut.
etiã decreta illi iuditiorũ uixta ex ẽ¬
pla romanorũ cũ consilio sapien¬
tiũ constituit. Quȩ conseripta. an¬
glorũ sermone hactenus habent᷑
& obseruant᷑ ab ea. in quib primitꝰ
scilic& tuitionẽ eis quos & quorũ do¬
ctrinã susceꝑat prestare. Erat aut̃
idẽ edilbrect filius irminriei. cuiꝰ¬
oisca. a quo reges cantuariorũ soleN
orscuigas cognominari. Cuiꝰ pater
hengisth. qͥ cũ filio suo oisc. inuitatꝰ
uit ut supra reculimꝰ. At uͦ post mor¬
tẽ edilbrecti. cũ filius eiꝰ eadbal re¬
gni gubernacła suscepiss&. magno
tenellis ibi adhuc excłe crem̃tis detri¬
mento fuit. Si qͥdẽ non solũ fidẽ xp̃i
reciꝑe noluerat. sed & formcatione
pollutus. ẽ. tali. qualẽ nec int̾ gen¬
tes auditã apłs testat᷑. ita ut uxorẽ
patris haber&. Quo utroq scelere
occasionẽ dedit ad priorẽ uomitũ
reuertendi. his qui sub imꝑio suipa¬
rentis uł fauore uł timore regio. fi¬

Expanded text:
genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientum constituit: quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur, et observantur ab ea. In quibus primitus scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct filius IrminriciOisc, a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fi
Abbreviated transcription (Latin):
gesserat ei multũ quidẽ sibies se
messẽ. sed oꝑarios paueos: misit
cũ prȩfatis legataris suis plures
cooꝑatores ac uerbi ministros. in
qͥb primi & p̃cipui erant. mellitꝰ¬
iustus. paulinꝰ. rufinianꝰ. & ꝑ eos
generalit̃ uniuersa quȩ adcultũ
erant acministeriũ ȩccłe necessa¬
riauasa uidelic& saera & uestim̃ta
cerdotalia uł clericalia indum̃ta
ietiã litoȩtas ⁊in qͥb significauit
so eipalłiũ dirihoisse. simul & uisi¬
nuat qualit̃ & ep̃os in britannua
constituere debuiss& Quarum
utterarũ. isterẽ. textus. Heue¬
rentissimo & scĩssimo fr̃l augusti¬

Expanded text:
gesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus praecipui erant Mellitustus, Paulinus, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta cerdotalia vel clericalia indumentaetiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste est textus: « Reverentissimo et s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apse qͦq duodecĩ ep̃o sor dinoe
et metropolitani honore ꝑfrua¬
tur: qͥa ei qͦq si uita comes fue.¬
rit. palliũ tribuere dño fauen.¬
te disponimꝰ: quẽ tam̃ tux frat̃¬
ritatis uolumꝰ dispositioni subia¬
cere. ꝑ ost obitũ uͦ tuũ: ita ep̃is qͦs

Expanded text:
 ipse quoque duodecim episcopos ordinet, ut metropolitani honore perfruatur, quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere.
Abbreviated transcription (Latin):
ne inquit. Nã & angłicã habent
faciẽ & tales angłorũ in cęlis
dee& esse coheredes. Qđ hab&¬
inqͥt nom̃ ipsa ꝓuincia de quaisti
sunt allati: Responsũ est: quia
deiri uocarent᷑ idem ꝓuinciales.
At illi. Bene inqͥt deiri. de ira erutr

Expanded text:
ne, inquit; nam et angelicam habent ne, inquit; nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in caelis decet esse coheredes. Quod habet nomen ipsa provincia de qua isti sunt adlati? » Responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, de ira eruti,
Abbreviated transcription (Latin):
ammonitꝰ. tam sedulã erga
salutẽ nr̃ȩ gentis curã gesserit.
Dicunt. qͥa dĩe quadã cum adue.¬
nientib nuꝑ mercatorib mul¬
ta uenalia inforũ fuissent col¬
lata & multi ademendũ con¬
fluxissent. contigit & ipsum
gregoriũ int̾ alioiꝰ aduenisse.
ac uĩdisse int̾ alia pueros uena¬
les positos candidi corporis ae
uenusti uultus. capillorum
qͦq forma egregia. Quos cũ
aspicer& in t̾rogauit ut
aiunt de quaregione uł t̃ta
essent allati. Dictũq est qͥa
de britamua insula. cuiꝰ incolȩ
tali essent aspectu. Rursus
rorib essent inplicati. dictũ¬
q est. qđ essent pagani. At
ille intimo ex corde longa
trahens suspiria heu prob
dolor in qͥt qđ tam lucidi uul¬
tus homines tenebrarũ au¬
ctor possid&. tantaq gr̃a
frontis. piã mentẽ ab in terna
gr̃a uacuã gestat. Rursus gͦ int̾¬
rogauit. qđ ess& uocabuilum
gentis illuis. Responsũ est.
qđ angli uocarent᷑. At ille. Be

Expanded text:
admonitus, tam sedulam erga admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt quia die quadam, cum advenientibus nuper mercatoribus, multa venalia in forum fuissent collata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati; dictumque est quod de Britannia insula, cujus incolae talis essent aspectus. Rursusroribus essent implicati. Dictum est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: Heu proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontis speciei mentem ad internam gratiam vacuam gestat. Rursus interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est quod Angli vocarentur. At ille: B
Abbreviated transcription (Latin):
ipso cũ cętĩs sc̃e eccłe pastorib re¬
surrecturus in głam. Scriptũ. ẽꝗ
in tumba ipsius. epita phiũ huiꝰmo
Suscipe t̾ratuo corpus de corpore sũptũ.
Redde qđ ualeas uiuificante dõ.
S p̃s astra petit. locti nil iura nocebuq.
Cui uite alterius mors magis ipsauita ẽ
P ontificis sũmihoc elaudunt᷑ m̃bra sepuilͦ
¶Quimnumeris sẽꝑ uiuit ubiq bonis.
E suriẽ dapib. suꝑauit frigora ueste:
Etq animas monitis texit ab hostesacris:
Implebatq actu qͥcqͥd sermone docebat.
Essa ut exẽplũ mistica uerba loquens.
A a xp̃m anglos conuertit pietate magistra
Aa quirens fidei agmina gente noua¬
Hic labor. hoc studiũ. hec tͥ cura. hocpastor
Nisq dĩ consul factus. lętare triũphis:
IIã mercedẽ oꝑũ iã sine fine tenes
ec silentio prxt̾ eunda opinio.
Nquȩ debeato gregorio tradi¬
tione maiorũ ad nos usq ꝑla¬
ta.ẽ. qua uidelic& ex causa

Expanded text:
ipso cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus reipso cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente noHic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastorHisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ cognitionis infundit᷑. eiꝰdẽ
diuinitatis terrore refrenat᷑. ut
praua agere metuat. ac totis desi¬
deruis ad et̃nitatis grãm uenire con¬
cupiscat. Quib uerbis. beatꝰ gre Ii¬
gorius hoc qͦq declarat. qđ sc̃s au¬
gustinꝰ & socu eiꝰ ñ sola p̃dicatione
uerborũ. sed eciã cęlestiũ ostensio¬
ne signorũ. gente̾ anglorũ ad agni¬
tionẽ ueritatis ꝑ ducebant. Fecit
int̃ alia beatus papa gregorius
celebratione: tria uerba maxi¬
me ꝑfectionis plena suꝑ adiecit.
diesq nr̃os in tua pace disponas.
atq abęt̃na dãpnatione nos eri¬
pi. & inelectorũ tuorũ iubeas
grege numerari. Rexit aut̃ ȩccłam
temporib imꝑatorũ mauricii &
focatis. Scđo aut̃ eiusdẽ focatis
anno transiens ex hac uita migra¬
uit. adueram quȩ in cęlis .ẽ. uĩtã.
Sepultus uͦ corpore. ẽ in ȩccłabea
ti łari apłi ante secretariũ. die
qͣrco iduũ martiarũ. qͣndoq in

Expanded text:
divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut grave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. » Quibus verbis beatus Gregorius hoc quoque declarat, quod S. Augustinus et socii ejus non solum praedicatione verborum, sed etiam coelestium ostensione signorum gentem Anglorum ad agnitionem veritatis perducebant. Fecit inter alia beatus papa Gregorius,celebratione tria verba maximae perfectionis plena superadjecit: Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Rexit autem Ecclesiam temporibus imperatorum Mauricii et Phocatis. Secundo autem ejusdem Phocatis anno transiens ex hac vita, migravit ad veram, quae in coelis est, vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia ante secretarium, die quarto Iduum Martiarum, quandoque in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ comedit pupillus ex ea: qͥa ab infan¬
tiamea creuit mecũ miseratio. & de
utero matrismrȩ egressa . ẽ. mecũ.
Ad cuiꝰ pietatis & iustitiae opus ꝑtin&
etiã hoc qđ nr̃am gentẽ ꝑ p̃dicato¬
res quos huc direx̃. dedentib an¬
tiqui hostis cripiens. et̃nȩ liberta¬
tis fecit. eẽ. participẽ. Cuiꝰ fidei &
saluti congaudens: quãq digna
laude cõmendans. ipse dicit in ex¬
positione beati iob. Ecce linguabri
tanmȩ quȩ nil aliud nouerat quã
barbarũ frendere iã dudũ in di¬
uinis laudib. hebrxũ coepit alla
sonare. Ecce quondã tumidus iã
substratus sc̃orũ pedib seruit ocea¬
nus eiꝰq barbaros motus qͦs terh¬
reni principes edomare ferro
neqͥuerant. hos ꝓdiuina formidi¬
ne sac̃dotũ orasimplicib uerbis
ligant. & qͥ cat̃uas pugnantiũ in¬
fidelis nequaqͣm metuerat. ⁊ ãnunc
fidelis humiliũ linguas tim&e. Quia
enĩ ꝑceptis cȩlestib uerbis. clares¬
centib quoq miracłis. uirtus ei¬

Expanded text:
nfantia mea crevit mecum miseratio, et de utero matris meae egressa est mecum . Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet etiam hoc, quod nostram gentem per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem. Cujus fidei et saluti congaudens, quaeque digna laude commendans, ipse dicit in Expositione beati Job: tanniae, quae nil aliud noverat, quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluia resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ dico. scđm in dulgentiã.
ñ scđm imꝑiũ. Non euĩ indulget᷑
qđ lic&. qͥaiustũ est. Qđ igit᷑ indul¬
gere dix̃. culpã esse demonstra¬
uit. Uigil anti uͦ mente pensan¬
dũ est: qđ in sina monte dñs ad
popłm locuturus. prius eundẽ
popłm abstinere amulierib p̃¬
cepit. Et si illic ubi dñs ꝑ creatu¬
rã subditã hominib loquebat᷑
tanta ꝓuisione. ẽ. munditia cor¬
poris reqͥsita. ut qͥuerbũ dĩꝑci
ꝑent. mulierib mixti ñessent.
qnͣtomagis mulieres quȩ corpus
dñi om̃ipotentis accipiunt. custo
dire in se munditiã carnis debeÑ.
ne ipsa in estimabilis mysteru
magnitudine grauentur: Hinc
etiam ad dauia de pueris ꝑ sac̃dotẽ
dicit᷑. ut si amulierib mundi es¬
sent panes ꝓpositionis acciꝑent.
quos om̃ino ñ acciꝑent. nisi prius
mundos eos dauid amulierib fa¬
teretur. Tunc aut̃ qui post admix¬
tionẽ coniugis lotus aqua fuerit.

Expanded text:
Hoc autem dico secundum indulgentiam, Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim indulgquod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis reqperent mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt cusdire in se munditiam carnis debent, ne ipsi inaestimabilis mysterii magnitudine praegraventur? Hinc etiam ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent; quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur. Tunc auttionem conjugis lotus aqua fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a sicut uiuentib atq discernen¬
tib cũ magna discretione ꝓuiden¬
da.ẽ. ita his quib mors uninin&.
sine ulla dil atione ꝓferenda: ne
dũ adhuc tempus ad p̃bendũ redẽp¬
tionis misteriũ quęrit᷑. in t̾uenien.¬
te patilulũ mora: inueniri ñ ua.¬
leat qͥ redimat᷑. Ad eiꝰ concubitũ¬
uir suus acced̾e ñ deb&. qͦ adusq
qui gignitur ablactetur. Praua aut̃
furrexit. ut mulieres filios quos
gignunt nutrire contẽpnant.
eosq aliis mulierib ad nutriendũ
tradant. Qđ uidelic& ex sola causa
incontinentiȩ uidet᷑ inuentũ qͥ a
dũ se continere nolunt. despicicint
lactare quos gignunt. Hȩ itaq quȩ
filios suos ex praua consuetudine
aliis ad nutriendũ tradunt: nisi
purgationis tempus transierit.
uiris suis ñ debent ad misceri: qͥp¬
pe quia & sine partus causa cũ in¬
suetis menstruis detinent᷑. uiris
suis misceri ꝓhibent᷑. ita ut morte
lex sacra feriat. siquis uir ad men¬

Expanded text:
gratia viventibus atque discernentibus cum magna discretione providenda est, ita his quibus mors imminet sine ulla dilatione offerenda, ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat qvir suus accedere non debet, quousque qui gignitur ablactetur. PALEA. « s consuetudo surrexit, ut mulieres filios quos gignunt, nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant; quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. » Hae itaque, quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus prius transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quum et sine partus causa, quum in consuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ femina aut̃ dieb sexaginta sex
debeat abstinere. Qđ tam̃ scĩendũ
ẽ qͥa inmisterio accipit᷑. Nãsihora
eadẽ qua genuerit actura grãs intrat
ȩccłam. nullo peccati pondere gra¬
uatur. Uoluptas & enĩcarnis: ñ delor
inculpa est. In carnis aut̃ conmixti¬
one uoluptas .ẽ. nam inꝓlis ꝓlatio¬
ne gemitus. Unde & ipsiprunȩ ma¬
triom̃ium dicit᷑. In dolorib paries.
Suitaq enpxam mulierẽ ꝓhibemus
eccłam intrare: ipsam ei poenam
suã inculpã deputamꝰ. Baptirare
aut̃ uł enixã inuilierẽ. uł hoc qđ
genuerit si mortis ꝑiculo urgetur.

Expanded text:
pro femina autem diebus sexaginta sex pro femina autem diebus sexaginta sex debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genuerit, si mortis periculo urgetur,
Abbreviated transcription (Latin):
& responsũ reddidisse ine arbitror.
sedhoc qđ ipse dicere & sentire po.¬
tiusti. eredo qͥa mea apudte uo-¬
lueris responsione firmari. Muli.¬
er & enĩ pregnans cur ñ debeat
baptizari: cũ non sit ante om̃ipo¬
tentis dĩ ocłos culpa aliqͣ foecun¬
ditas carnis: Nam cũ primi pa¬
rentes nr̃iin paradiso deliqsseq̃.
immortalitatẽ quã acceꝑant ꝑdi¬
manũ genus ꝓculpasua funditꝰ
ex tinguere noluit. & immor¬
talttatẽ homira ꝓ peccatosuo absta¬
lit. & tam̃ ꝓ benignitate sue pie¬
tatis. foecun eotu. ditatẽ
ei sobolisre h&. Ø seruauit.
Qđ gͦ nature humane ex
om̃ipotentis dĩ dono seruatũ est.
qua ratione poterit a sacribaptis¬
matis gr̃ã ꝓhiberi : In illo quippe
mysterio in quo om̃is crlpa funditꝰ
extinguit᷑. ualde stultũ est sidonũ
gr̃e contradicere posse uideatur.
Cũ uero enixa fuerit mulier. post
cestam̃tiueteris p̃ceptione didici.¬
sti. ut ꝓmascło dieb triguita trib

Expanded text:
et responsum reddidisse me arbitror. et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant manum genus culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit, et tamen per benignitatem suae pietatis fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohiberi? in illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum verTestamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masculo diebus triginta tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
quiduͦ ex auctoritate agendũ. ẽ.
cũ predicto arelatense ep̃o agat᷑.
ne pret̾mittĩ possit hoc qđ antiqͣ
patrũ institutio inuenit. Britan¬
niarũ uͦ om̃s ep̃os tuę frat̾nitati
cõmittimꝰ: ut indocti doceantur.
infirmiꝑsuasione roborent᷑. ꝑ¬
uersi auctor itate corrigantur
nt̃rogatio augustini. Si pregnads
mulier. debeat baptizari: aut
postquã genuerit post quantũ
tempus possit eccłam intrare.
aut etiã ne morte p̃occupetur.
qđ genuerit. post quot dies hoc
liceat sacribaptismatis sacram̃ta
ꝑciꝑe aut post qͣntũ temporis
huie uir suus possit in carnis copu.¬
latione coniungi. aut simenstrua
consuetudine tenet᷑. an eccłam in¬
trare liceat ei. aut saere cõmuni¬
onis sacram̃ta ꝑciꝑe. aut uir suȩ
tur aquassi ȩccłam possit intrare.
uł etiã administeriũ cõmunionis
sacre accede: quȩ om̃ia rudi anglo¬
frat̾nitatẽ tuã essereqͥsitã.euiiã

Expanded text:
quid vero ex auctoritate agendum est, quid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatensi episcopo agatur, nec praetermitti possit hoc quod antiqua Patrum constitutio invenit. Britannorum vero omnes episcopos tuae fraternitati committimus, ut indocti doceantur, infirmierversi auctoritate corrigantur. VIII. Interrogatio Augustini. Si praegnans mulier debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare? aut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere? aut post quantum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi? aut si menstrua consuetudine tenetur, an ecclesiam intrare ei liceat, aut sacrae communionis sacramenta percipere? aut vir stur aqua, si ecclesiam possit intrare? vel etiam ad mysterium communionis sacrae accedere? Quae omnia rudi Anglofraternitatem tuam esse requisitam, cui jam
Abbreviated transcription (Latin):
me debemus. Si igit᷑ contingat ut
frat̾nitas tua ad galliarũ ꝓuinciã
transeat cũ eodem arelatense ep̃o
deba agerr qualit̾ siqua sunt in
ep̃is uitia corrigant᷑. Quisi forte in
discipline uigore tepidus existat:
tuȩ frat̾nitatis zelo accendendus
ẽ. Cuietiã epłas fecimꝰ. ut cũ tue
mente subueniat. & quȩ sunt crea¬
toris nr̃i iussioni contraria.: ab ep̃oꝵ
morib conpescat. Ipse aut̃ extra au¬
ctoritatẽ ꝓpriã episcopos galliarũ
uindicare ñ poteris. sed suaden¬
imitationĩ monstrando. prauorũ
mentes ad sc̃itatis studia reforma.
qͥa scriptũ est in lege. Per messem
alienã transiens.: falcẽ mitterem̃
debes. sed manui spicas conterere.
& manducare. ł alcẽ enĩ iuditiimit¬
tere ñ potes inea segete. que alteri
uidet᷑ esse cõmissa: sed ꝑ affectũ
boni oꝑis frum̃ta dñicauitiorũ
suorũ paleis expolia. & in eccłe
corpore monendo & ꝑsuadendo
quasimandendo conuerte. Quic¬

Expanded text:
me debemus. Si igitur contingat ut me debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provincias transeat, cum eodem Arelatensi episcopo debet agere, qualiter si qua sunt in episcopis vitia corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus, ut cum tuae mente subveniat, ut quae sunt Creatoris nostri jussioni contraria ab episcoporum moribus compescatis. Ipse autem auctoritate propria episcopos Galliarum judicare non poteris; sed suadenra eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reformando, quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens falcem mittere non debet; sed manu spicas conterere, et manducare. Falcem ergo judicii mittere non potes in eam segetem, quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis frumenta dominica vitisuorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore moriendo et persuadendo quasi mandendo converte. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
quis sibilocis ordinati. ꝑ om̃ia ep̃orũ¬
dn or dinatio sine agirrgatis crib ut
qͣttuor ep̃is fieri ñ deb&. Nam ipsis
i rebus sp̃ualib ut sapient̃ & mature
disponant᷑. exemplũ trahere areb
etłã carnalib possumꝰ. Certe enim
Aũ edniugia in mundo celebrant᷑.
coniugari quiq conuocant᷑. ut qͥ
in uia iam coniugio p̃cesser̃: in sub¬
scquentis qͦq copule gaudio misce.
ant᷑. Curtĩ gͦ & in hac sp̃ualiordina.¬
tione qua ꝑsacrũ ministeriũ homo
dõ coniungit᷑ tales conueniunt qͥ¬
uł in ꝓfectu ordinati ep̃i gaudeant
p̃ces parit̃ fundant: Int̾rogatio
augustini. Qualit̃ debemꝰ cũ galli /uͥnͥ
arũm britaniu arũq ep̃is agere:
esponsio gregorii. Ingalliarũ ep̃ĩs
uillã tibi auctoritatẽ tribuimꝰ. quia
ab antiqͥs p̃ decessorũ meorũ tẽporib
palliũ arclatensis ep̃s accepit: quẽ
nos priuare auctoritate p̃ceptimini.¬

Expanded text:
quis sibi locis ordinati, per omnia episcoporquis sibi locis ordinati, per omnia episcoporum ordinatio sine aggregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam quod in ipsis rebus spiritualibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum a rebus etiam carnalibus sumere possumus. Certe enim, dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique vocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque cohac speciali ordinatione qua per sacrum ministerium homo Deo conjungitur, tales conveniant, qui in profectu ordinati episcopi gaudeant, preces pariter fundantur? Interrogatio Augustini. --Qualiter debemus cum Galliarum atque Britannorum episcopis agere? Responsio Gregorii. --In Galliarum episcopis nullam tibi auctoritatem tribuimus, quia ab antiquis praedecessorum meorum temporibus pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta mini
Abbreviated transcription (Latin):
uersat᷑ portando & dissimulan:¬
do conpescat. Om̃s aut̃ qͥ ad fidẽ
ueniunt ammonendi sunt: ue
tale aliqͥd audeant ꝑpetrare.Siqui
aut̃ ꝑpetrauerint corporis & san:¬
guinis cõmunione priuandi sunt.
quia sicut in his qͥ ꝑ ignorantiã fece¬
runt culpa aliquatenꝰ toberanda
ẽ⁊ itamhis fortiter. insequenda. qͥ ñ
metuunt sciende peccare. Int̃ro¬
gatio augustini.Silonginqͥtas itine¬
leant conuenire: andebeant sine ali.¬
orũ ep̃orum p̃sentia episcopos oĩdina¬
ri. Responsio gregoru. Etqͥdẽ in
anglorũ eccta in qua adhũc solus
tu ep̃s inueniris.. ordinare ep̃m ñ
alit̾ nisi sine ep̃is potes. Nã qͣndo de¬
galliis ep̃iueniunt: qͥ inor dinatione
ep̃i testes assistante Sed frat̾nita.¬
tẽtuã ita uolumꝰ ep̃os ordinare: ut
ipsi sibĩ ep̃i longo in t̾uallo minime
disiungant᷑ : quatenꝰ nulla sit neces¬
utilisꝰ facile debeant conuenire. Cũ
igit᷑ auctore dõ ita fuerint ep̃i in ꝓpin¬

Expanded text:
o et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non metuunt sciendo peccare. VI. Interrogatio Augustini. Si longinquitas itinevaleant convenire, an debeat sine aliorum episcoporum praesentia episcopus ordinari? Respondit Gregorius. Et quidem in Anglorum Ecclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam qGalliis episcopi veniunt, qui in ordinatione ipsi testes assistant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare, ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur, quatenus nulla sit necesutilis, facillime debeant convenire. Cum igitur, auctore Deo, ita fuerint episcopi in propin
Abbreviated transcription (Latin):
comitibus. p̃dicarent. respondit
ille dicens. Pulchra sunt quidẽ uer¬
ba & ꝓmissa quȩ affertis. sed qͥa
nouasunt & in certa ñ is possum
assensũ tribrere. relictis eis quȩ
tanto tẽpore cũ om̃i anglorum
gente seruaui. Uerũ quia delon¬
ge buc peregrini uenistis
&̃ ut.ego mibi : uideor ꝓspe¬
xisse. ea quȩ uos uera & optuna
credebatis nobis. quoq cout.¬
muricare  desideratis. noli¬
mus mole sti esse uobis:
Nec ꝓhibemus. quin om̃s quos pote¬
stis fideiurȩ religionis prediean¬
dosorrietu. Dedit ergoeis mansi¬
onẽ inciuitate dor uaiennensi.
quȩ imꝑusui totius erat metro¬
polis.. eisq ut ꝓmiserat eũ admi¬
nistratione uictus temporalis .li¬
centiã quoq p̃dicandi non abstu¬
lit.Fertur aut̃. quia apꝓpinquan¬
tes ciuitati more suo eũ cruce
sc̃ao & unagine magni re¬

Expanded text:
comitibus praedicarent, responcomitibus praedicarent, responille dicens: Pulchra sunt quidem verba et promissa quae affertis; sed quia nova sunt et incerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis, nolumus molesti esse vobis; Nec stis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine magni re
Abbreviated transcription (Latin):
adierant insula. & eis necessaria
ministrari. donec uider& qͥd eis
facer&̃. iussit. Nam & antea fama
ad eũ xp̃iane religionis ꝑueuerat.
ut pote qui & uxorẽ habebat xp̃ia¬
nã de gente francorũ regia uoca¬
bulo bertã. quẽ ea conditione apa¬
rentib acceꝑat. ut rrã fidei acre¬
ligionis sue cũ ep̃o quẽ i⁊ ad iutorẽ¬
residens sub diuo. iussit augusti¬
nũ cũ sociis ad suũ ibidẽ ad uenire
colloquiũ. Cauerat enĩne in aliquã
domũads̃e introirent. ueteriusus
augiario. ne suꝑ uentusuo siqͥd male.¬
fici artas habuissent eũ suꝑando de¬
ciꝑent. At illi ñ demonica sed diuinas
uirtute p̃diti ueniebant. crucẽpro
uexillo ferentes argenteã. & imagi¬
nẽ dñi saluatoris in tabula depictã.
lȩtaniasq canentes ꝓ sua simul &
eorũ ꝓpt̃ quos & ad quos uenerant
salute ȩt̃na dño supplicabant. Cũq
adiussionẽ regis residentes uerbũ
eĩuite una cũ om̃ib qͥ aderant eius

Expanded text:
adierant insula, et eis necessaria adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum regiabulo Berte, quam ea conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, quem adjutorresidens sub divo jussit Augustinum cum sociis suis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent veteri usus augurio; ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemoniaca sed divina virtute praediti veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabulis depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum, propter quos et ad quos venerant, salute aeterna Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes verbum ei vitae una cum omnibus, qui aderant, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus gͦ confirmatione beati
patris Gregoru augustinꝰcũ.
famulis xp̃i qͥ erant cũ eo. rediit
cantia potentissimꝰꝰ qui ad confini
quo meridiani & septentrion ales
anglorũ popłi dirimunt᷑.⁊ fines
imꝑii tetenderat. Est aut̃ ad ori¬
sula ñ modica. idest in agnitudi¬
nis iuxta consuetudine estima.¬
tionis anglorũ familiarũ sexcen¬
tarũ. quã acontinenti t̃ra secer.¬
nit fluuiꝰ uuant sumu. qui .ẽ. la¬¬
titudinis circit̃ tiiũ stadigrũ. &
duob tantũ in locis. ẽ. transmnea¬
bilis. Utrũq eni̾ caput ꝓtendit
inmare. In hac gͦ applicuit ser¬
ut ferunt ferme quadraginta.
Acceper̃ aut̃ precipiente beato
papa gregorio de gente francoꝵ
interp̃tes: & mit̾tens ad edilbre¬
ethtum mandauit se uenisse ua¬
de roma. acnuntiũ ferre opti¬
mũ.: qui sibi obtemꝑantib et̾na
in cęlis gaudia. & regnũ sinẽ fine
cũ dõ uiuo & uero futurũ sine ulla
dubitatione ꝓmitter&. Qui hȩc¬
audiens. manere illos in ea quã

Expanded text:
oboratus ergo confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus cum famulis Christi qui erant cum eo, rediit Cantia potentissimus, qui ad confiniuquo Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orisula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit serut ferunt ferme quadraginta. Acceperunt autem, praecipiente beato papa Gregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et vero futurum, sine ulla dubietataudiens, manere illos in ea quam
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fudit. Quĩa sunt multiin
anglor ũ gente. qͥdũ adhuc ininfide¬
litate essent huic nefando coningio
dicunt᷑ admixti. ad fidẽ uenientes
ammonendi sunrt ut se abstineant
& graue esse hoc peccatũ edgnoscaN.
trem̃dũ dĩ iuditiũ timeant: ne ꝓcar:¬
n ali delectatione torm̃ta ȩt̾nĩ eruci.¬
atus incurrant. ñ tam ꝓ haere sacri
corporis ac sangutnis dñi cõmunione
priuandi sunt: nes in eis illa ulcisci¬
Si uideant᷑. in qͥb se ꝑ ignorantiã an¬
te lauacrũ baptismatis astrinxer̃.
In hoc enĩ tempore scã ȩccła quȩdã
ꝑ feruorẽ corrigit: quȩdã ꝑ man¬
suetudinẽ tolerat. quȩdã ꝑ consida

Expanded text:
sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro carnali dilectatus incurrant. Non tamen pro hac re sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videamur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis astrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolera