comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipib ꝯstitutos mͦ quo
potiit sͥ reꝯciliauit. Le¬
gatos ã ab illis qͥ behini
dicunt᷑ cũ dolo missos sus¬
cipiens ĩ cait̾em misit.
rolus gͦ uirilit̾ ac
stenue obsidionẽ nor¬
manoꝵ ĩ giro andegauis
ciuitatẽ exfeq̃ns ad̾o nor¬
mãnos ꝑdomuit ut pͥ¬
mores illoꝵ ad illũ ue¬
nerint seseq illi ꝯmẽ¬
dau̾int. ⁊ sacram̃ta qͣlia
uissit eg̾int. ⁊ obsides
quot ⁊ qͣntos q̃siuit illi
deder̃. ut de cuutate an¬
deganis ꝯstituta die
insula ligeris fluuii us¬
q ĩ m̃se februario resi¬
dere. ⁊ m̾catũ hr̃e lic̾et
Et in m̃se februario qͥ¬

Expanded text:
cipibus constitutos modo quo potuit sibi reconciliavit; legatos autem ab illis qui Behin dicuntur cum dolo missos suscipiens, in carcerem misit. Carolus viriliter ac strenue obsidionem Nortmannorum in gyro Andegavis civitatis exequens, adeo Nortmannos perdomuit, ut primores eorum ad illum venerint, seseque illi commendaverint, et sacramenta qualia jussit egerint, et obsides quot et quantos quaesivit illi dederint, ut de civitate Andegavis constituta die insula Ligeris fluvii usque in mense Februario residere et mercatum habere liceret, atque in mense Februario qu
Abbreviated transcription (Latin):
endo ꝑuener̃. sz maior
francis ꝙͣ ꝓ num̃o iac¬
tura fuit. qr legatorũ
duo. adalgisus. ⁊ geilo
comitũ quatuor alioꝵq
claroꝵ atq nobiliũ usq
ad .xx. int̾fecti p̾ter ce¬
t̾os qui hos secuti pociꝰ
cum eis perire. ꝙͣ pꝰ eos
iuu̾e maluer̃. Cuiꝰ rei
nũcium cũ rex accepiss
nicħ sͥ cunctand̃ arbitratꝰ

Expanded text:
endo pervenerunt. Sed maior endo pervenerunt. Sed maior Francis quam pro numero iactura fuit, quia legatorum duo, Adalgisus et Geilo, comitum quattuor aliorumque clarorum atque nobilium usque ad viginti interfecti, praeter ceteros, qui hos secuti potius cum eis perire quam post eos vivere maluerunt. Cuius rei nuntium cum rex accepisset, nihil sibi cunctandum arbitrat
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ qui suntal ap¬
pellat᷑ in cuiꝰ septentͥo¬
nali latere saxonũ ca¬
stra erant posita per¬
uener̃. In quo loco cũ
theodericꝰ castra posu¬
isset. ip̃i sicut cum eo
ꝯuenerant. quo facili
montẽ cͥcuire possẽt
tnͣsgressi uiusurã in
ip̃a fluminis ripa castͣ
posuer̃. habitoq int̾
se colloquio. ueriti sũt
ne nomen theod̾ici ui¬
ctorie fama tnsiret.
si eum in eod̾ p̾lio secũ
hr̃ent. Ideo sine illo cũ
saxonib ꝯgredi decer¬
nunt. sumptis q armis
non quasi ad hostem
in acie stantẽ. s qͣi ad
fugientiũ t̾ga insequẽ¬
da. spolia q diripienda.
ꝓut quẽq uelocitas eqͥ
sui tułat. qua saxones
ꝓ castris in acie stabãt
unusqͥsq eoꝵ sũma fe¬
stinatõe ꝯtendit. Quo
cum ẽẽt male ꝑuentũ
male ⁊ pugnatũ est.
Nam ꝯmisso pͥlio cutũ¬
uenti a saxonib pene
om̃s int̾fecti sunt. Qͥ
tñ euad̾e potuer̃. nõ in
sua unde ꝓfecti sunt.
s in theod̾ici castͣ que
trans montẽ erãt fugi¬

Expanded text:
montem qui Suntal appellatur, in cuius septentrionali latere Saxonum castra erant posita, pervenerunt. In quo loco cum Theodericus castra posuisset, ipsi, sicut cum eo convenerat, quo facilius montem circumire possent, transgressi Wisuram, in ipsa fluminis ripa castra posuerunt. Habitoque inter se conloquio, veriti sunt ne ad nomen Theoderici victoriae fama transiret, si eum in eodem proelio secum haberent. Ideo sine illo cum Saxonibus congredi decernunt, sumptisque armis, non quasi ad hostem in acie stantem, sed quasi ad fugientium terga insequenda spoliaque diripienda, prout quemque velocitas equi sui tulerat, qua Saxones pro castris in acie stabant, unusquisque eorum summa festinatione contendit. Quo cum esset male perventum, male etiam pugnatum est; nam commisso proelio circumventi a Saxonibus, paene omnes interfecti sunt. Qui tamen evadere potuerunt, non in sua, unde profecti sunt, sed in Theoderici castra, quae trans montem erant, fugi
Abbreviated transcription (Latin):
me ĩpubes ꝑmãserũt
maximã int̾ suos lau¬
dem ferũt. hoc alii sta¬
turã. alii iures. neruosq
ꝯfirmari putãt. Intra
annũ n̾o uicesimũ fe¬
mine noticiã habuisse:
in turpissimis hñt reb.
Cuiꝰ rei nlła est occulta¬
tio. qd̃ ⁊ ꝓmiscue ĩ flu¬
minib ꝑluunt᷑ ⁊ pellib
aut paruis rhenonũ .i.¬

Expanded text:
me impuberes permanserunt me impuberes permanserunt maximam inter suos laudem ferunt. Hoc alii staturam, alii vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonu
Abbreviated transcription (Latin):
citas. neq hõi neq fere
ꝙͣ ꝯspex̾int parcũt. hos
studiose captos foueis
int̾ficiũt. hoc se labore
durãt adolescentes. atq
hoc gen̾e uenatõis se ex̾¬
cent. Et qui płimos ex
hus int̾fec̾unt relatis ĩ
publicũ cornib que sint
testimonio. magnã fece¬
runt laudẽ. S assuescere
ad hoĩes. ⁊ mãsueti fieri.
ne ꝑuuli quid̃ excepti pꝰ¬
sunt. amplitudo cornuũ
⁊ fig᷑a.⁊ sp̃es multũ a
nr̃oꝵ boum cornib difft̃
hec studiose ꝯquisita ab
labris argento cirtũclu¬
dunt. atq in amplissimis
epulis ꝓ poculis utunt᷑.
cultu id̾. auctor ĩ eodẽ
libro ħ refert. Germani
ait. Multũ a ꝯsuetudine
galloꝵ differũt. Nam nep¬
diuides.quos nos sacerdo¬
tes uł diumos uates. pos¬
sumꝰ uocare habent. ut
illi qui reb diuinis pre¬
sunt. neq sacͥficiis stu¬
dent de deoꝵ nũo eos so¬
los ducũt quos cernũt
diis rei militaris ꝯsistit
ab ꝑuulis. labori. ac duri¬
cie studẽt. Qui duitissi¬

Expanded text:
citas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex his interfecerint, relatis in publicum cornibus quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed assuescere ad homines et mansueti fieri ne parvuli quidem excepti, possunt. Amplitudo cornuum, et figura, et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt, atque amplissimis epulis pro poculis utuntur.cultu idem auctor in eodem libro haec refert. Germani, ait, multum a consuetudine Gallorum differunt. Nam nedruides, quos nos sacerdotes, vel divinos vates possumus vocare, habent, ut illi qui rebus divinis praesunt, neque sacrificiis student. De deorum numero eos solos ducunt quos cernunt,diis rei militaris consistit. Ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissi
Abbreviated transcription (Latin):
os ex filiis suis. lotari¬
um in baioariã. pip¬
pinũ in aqͥtaniã mi¬
sit. harioldꝰ ⁊ ragẽfri¬
dus reges danoꝵ qui

Expanded text:
os ex filiis suis, Hlotharium in Baioariam, Pippinum in Aquitaniam misit. Harioldus et Reginfridus reges Danoru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e child̾icus leuis nimis
gebat. donec int̾ eos odi¬
um maximũ ⁊ scandalũ
excreuit. Francos eĩ ualde
oppͥmens ex quib unũ
francoꝵ nõie bodilonem
ad stipitem tensũ cedere
ualde sine lege p̾cepit.
hec uidentes franci in
ira magna ꝯmoti. ingo
⁊ reliqui maiores natu
francoꝵ sedicionẽ ccͣ ip̃m
childericũ cõcitarũt. Bo¬
dilo ⁊ enĩ cum reliquis
surrexit fr̃ eũ insidiat᷑

Expanded text:
ipse Childericus levis nimis, gebat, donec inter eos odium maximum et scandalum crevit, Francos valde oppremens. Ex quibus uno Franco nomine Bodilone ad stipitemi tensum cedere valde sine lege precepit. Haec videntes Franci, in ira magna commoti, Ingob reliqui maiores natu Francorum, sedicionem contra ipsum Childericum concitantesP. Bodilo super i eum cum reliquis surrexit, insidiat
Abbreviated transcription (Latin):
ad clothariũ misit. ut
cum ex̾citu aduẽtare
mandauit spondẽs se si
ei integra fide securitas
uite ac honoris ꝯced̾et᷑
regnũ burgũdionum
parit̾ cũ austrasioꝵ um
u̾sa milicia traditurũ.
uenienti itaq sigeb̾to
cũ burgundionib in
campania catalaunẽsi
suꝑ fluuiũ axona oct ͦ¬
rit clothariꝰ cum neustͣ¬
sus hñs secum ꝙͣ plures
austrasios int̾ quos are¬
theus patͥcius. rucco. si
tuerat signo dato. epug¬
na ante ꝯgressũ disces¬
sit. Eadẽ fac̾ẽ quibus
parnierat pugnãdi af¬
fectus. Clothariꝰ pꝰ eos
paulatĩ iter faciens ut¬
pote qui nullũ eoꝵ ꝑdere
gestiebat. quos suos fore
ꝯfidebat. ararmi usq flu¬
uium qui nũc sagõna
theod̾ici filus. Sigeb̾to.
Chorbo. atq meroueo.
nam qͣrtus nõie childeb¬
tus ꝑnicis equi subsidio
usus. e p̾lio lapsus nusꝙͣ
pꝰmodũ est reꝑtus. ad
uicũ riona suꝑ ĩcennã
flum̃ sitũ rediit. ibiq
instantia uuarnarii ł

Expanded text:
ad Clotarium misit, et ut cum exercitu adventaret mandavit: spondens se, si ei integra fide securitas vitae ac honoris concederetur, regnum Burgundionum pariter cum Austrasiorum universa militia traditurum. Venienti itaque Sigeberto cum Burgundionibus, in campania Catalaunensi super fluvium Axonam occurrit Clotarius cum Neustrasiis, habens secum complures Austrasios, inter quos Aletheus patricius, Rocco, Sigtuerat, signo dato e pugna, ante congressum, discessit. Eadem fecere, quibus par inerat pugnandi affectus. Clotarius post eos paulatim iter faciens, utpote qui nullum eorum perdere gestiebat, quos suos fore confidebat, Ararim usque fluvium, qui nunc Sagonna Theodorici filiis, Sigeberto, Corbo atque Meroveo nam quartus, nomine Childebertus, pernicis equi subsidio usus, praelio elapsus, nusquam postmodum est repertus, ad vicum Riona super Vincennam flumen situm rediit. Ibique in
Abbreviated transcription (Latin):
audiens .uii. id̾ octbr. de
imꝑatoris ab heristallio
mouit. ⁊ fugiens sb̾seq̃n¬
ti nocte galli cantu in
uia peperit filiũ. ꝙͣ post
partũ homo suus añ se
portans fugiendo usq ad
antenuacũ detulit. Im
lamb̾ti puenit. ad quẽ
franco ⁊ hildiunꝰ alba
a richilde .U. idꝰ redier̃t
⁊ cũ eo fuert̃ usq dũ pꝰ
richildẽ ad antennacum
ꝑuenit. Inde duziacũ adit
Uñ ad antennacũ rediit
⁊ placitũ suũ in salmon¬
ciaco .xu. die post missam
scĩ martini condixit.

Expanded text:
audiens, 7 Idus Octobris de sius imperatoris, ab Heristallio movit, et fugiens, subsequenti nocte galli cantu in via peperit filium, quem post partum famulus suus ante se portans, fugiendo usque ad Antennacum detulit. ImpLandberti pervenit; ad quem Franco et Hilduwinus abba a Richilde, 6 Idus redierunt, et cum eo fuerunt, usque dum post Richildem ad Antennacum pervenit. Inde Duciacum adiit; unde ad Antennacum rediit et placitum suum in Salmonciaco 15. die post missam sancti Martini condixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nec ñ ⁊ opp̃ssis a pa¬
ganis opem ferret. s ⁊
ip̃os xp̃iani nõĩs inimi¬
cos ad agnitionẽ ꝯfessi¬
onemq u̾itatis quoqͦ
modo ꝑduc̾et. His gͥ co
mnatib regni sui auspi¬
cia dedicans. ⁊ xp̃o tuen¬
da ⁊ corroboranda ꝯmit¬
tens post ꝙͣ res francie
ꝓut libuit. ⁊ utile iudica¬
uit deo annuente ꝯposu

Expanded text:
ret, necnon et oppressis a paganis opem ferret, sed et ipsos christiani nominis inimicos ad agnitionem confessionemque veritatis quoquo modo perduceret. His igitur conatibus regni sui auspitia dedicans et Christo tuenda et corroboranda committens, postquam res Frantię, prout libuit et utile iudicavit, Deo annuente composu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. atq eiꝰ oĩa ĩcõmoda
rescire studuit. imitatus
iuidelic beatũ daiid. qui
multis ĩuectõib lacessitꝰ
a filio mortẽ tñ eiꝰ egerri

Expanded text:
it atque eius omnia incommoda rescire studuit, imitatus videlicet beatum Dauid, qui multis insectationibus lacessitus a filio, mortem tamen eius egerri
Abbreviated transcription (Latin):
rex porass. datis obsidib
fedꝰ stabilitũ est. Cõtinuo
Chilꝑicus ex̾citũ de regno
suo ꝯmoĩu p̾cepit. quici¬
uitates fr̃i subditas obsi¬
dens cͥciacentes depopu¬
laret᷑ agros. Tunc berul¬
fus partiũ eiꝰ dux. cũ tu¬
ronicis ⁊ andegauis una
ex ꝑte. Desiderus ⁊ blada¬
stis ex alio lat̾e cum ma¬
xima młtitudine bitu¬
ricenses agredumt᷑. Q b
rex hoc dedit mandati
ut capta urbe sacram̃ta
de nõie exigerent suo.
S biturigi apd̃ castrum
mediolanense qd̃ nunc
magdunũ dicit᷑ qͥndecĩ
armatoꝵ milia. desiderio
duci opponẽtes cũ eo con¬
flixere. Reliqui duces ur¬
bem obsidione ciyxerunt.
Chilꝑicus u̾o lic nõdum
ex̾citus childeb̾ti adue¬
niss tñ quosdã de eius

Expanded text:
rex perorasset, datis obsidibus foedus stabilitum est. Continuo Chilpericus exercitum de regno suo commoveri praecepit, qui civitates fratri subditas obsidens, circumjacentes depopularetur agros. Tunc Berulfus partium ejus dux, cum Turonicis et Andegavis una ex parte, Desiderius et Biadastis ex alio latere cum maxima multitudine, Bituricenses aggrediuntur. Quibus rex hoc dedit mandati ut, capta urbe, sacramenta de nomine exigerent suo. Sed Biturigi apud castrum Mediolanense, quod nunc Magdunum dicitur, quindecim armatorum millia Desiderio duci opponentes, cum eo conflixere. Reliqui duces urbem obsidione cinxerunt. Chilpericus vero, licet nondum exercitus Childeberti advenisset, tamen quosdam de ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mandãt filii tui. uelis
an gladio ꝑcuti᷑ libera.
Unũ enĩ eoꝵ necesse est
fĩ. Quo illa audito. alta
trahẽs a pectore suspiria
mortua ẽ pietas. Nũc ꝓfe¬
cto illd̾ est tp̃c quo si om̃s
dent sua ꝯsilia. huic malo

Expanded text:
andant filii tui, velis an gladio percuti? Delibera. Unum enim eorum necesse est fieri. » Quo illa audito, alta trahens a pectore suspiria,Mortua est pietas. Nunc profecto illud est tempus quo, si omnes sua dent consilia, huic malo
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ nepotis ep̃i erat. in
pͣto eo qd̾ ille custos eqͦꝵ
eẽt descẽdit. Et u̾sis sͥ ñu¬
cem dorsis ne agnosc̾ent᷑
loq̃ntes attalũ sic ꝯpelłerre
er ut de pat᷑a cogitemus.
Hac gͥ nocte dũ eqͦs e pas¬
tu reduxis caue ne sõpno
gͣueris. S ut ad me uoca¬
tus fu̾is iter si sapis nr̃m
parabis. Ea forte nocte
leo gn̾m dñi ad domũ re¬
deuntẽ ꝓsecutꝰ uma por¬
rexit. Cuiille iocoait. Dic
opuer si ualeas qua nocte
ad patͥam reu̾ti destinas.
Ad quẽ leo itẽ iocando u̾i¬
tatẽ tñ affatus. hac ĩqͥt
nam ait alit̾ me custodi¬
ant famulimei. ne qͥd
de domo mea auferas. Nec¬
dũ itaq pͥma noctis qui¬
ete tnͣsacta leo ad attalũ
ꝓperãs q̃rit eͥn hãt spatã
Quo negãte ille acapite
dñi sui scutũ simul cũ
framea aufert. Sciscitãti¬
q dño respõdit se ẽẽ uelle¬
q attalũ qui tanꝙͣ ebriꝰ
quiescebat. suscitare ut
ad pastũ equos deducat
Illo u̾o ñ abnuente ꝓfe¬
ctus ẽ ad attalũ. ascensis¬

Expanded text:
nomen nepotis episcopi erat in prato, eo quod ille custos equorum esset, descendit. Et versis sibi invicem dorsis, ne agnoscerentur, loquentes, Attalum sic compellare er, ut de patria cogitemus. Hac igitur nocte dum equos e pastu reduxeris, cave ne somno graveris, sed, ut a me vocatus fueris, iter si sapis nostrum parabis. » Ea forte nocte Leo, generum domini ad domum redeuntem prosecutus, vina porrexit. Cui ille joco ait: « Die, o puer, si valeas, qua nocte ad patriam reverti destinas? » Ad quem Leo item jocando, veritatem tamen effatus: « Hac, inquit nam, ait alter, me custodiant mei famuli, ne quid de domo mea auferas. » Necdum itaque prima noctis quiete transacta, Leo ad Attalum properans quaerit an haberet spatham. Quo negante ille a capite domini sui scutum simul cum framea aufert, sciscitantique domino respondit se esse, velleque Attalum, qui tanquam ebrius quiescebat, suscitare, ut ad pastum equos deducat. Illo vero non abnuente, profectus est ad Attalum; ascensis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uidebat reginã suꝑ
mum. autumãs deꝑire
sͥ quiꝙͥꝓ mat̾ni affectꝰ
m illis tnͣsfundebat᷑ chlo¬
tariũ excita. ut e medio
hõium tolledi adolescẽtes
octasionẽ q̃rat. Dolosaq
adĩuicẽ captantes ꝯsilia
ad matrẽ dirigũt. qui
memoratos iuuenes ab
ea susceptos ad se ꝑduce¬
rẽt. assentes se uelle de¬
bitã illis regni redd̾e por¬
tionẽ. Dolũ regmañ p¬
ruit. eo studiosius quo
gatꝰ iuuenes ut eos de¬
ducet ad reges. Eo disce¬
dente e uestigio aduenit
alt̾. forpices ⁊ gladiũ de¬
ferẽs. Quib regina uisis
ĩquirit qͥd sͥ ista uelinit

Expanded text:
quod videbat reginam matequod videbat reginam matemum, autumans deperire sibi quidquid materni affectus in illis transfundebatur, Clotarium excitat ut e medio hominum tollendi adolescentes occasionem quaerat. Dolosaque adinvicem captantes consilia, ad matrem dirigunt qui memoratos juvenes ab ea susceptos ad se perduceret, asserentes velle se debitam ipsis regni reddere portionem. Dolum regina non pruit eo studiosius quo gatus juvenes, ut eos deduceret ad reges. Eo discedente, e vestigio venit alter, forcipes et gladium deferens. Quibus regina visis inquirit quid sibi ista veli
Abbreviated transcription (Latin):
dũ a quibdã detin̾ent᷑ ie¬
lictis eqͥs suꝑ parmas flu¬
uium tnͣsmearũt. Inuẽ¬
taq arbore primi eiꝰ ab¬
lato fructu int̾ iter agẽ¬
dum eo se satiant. porio
uiã ĩgressi cãpanie nocte
quadã audiunt sonitũ
inqͥt t̾re ne uideam᷑. Eũc
pꝰ truncũ iubi secollocãt.
extͣctis tñ gladiis ut si
necesse foret hiis se defẽ¬
sarẽt. Equites u̾o eo loco
ꝯstiter̃t spectãtes donec
equi urina se lauarent
Dixit q alt̾ ad alt̾m. Ue
ni qr fugiũt hii detesta¬
biles ̾m si ĩuenirent᷑
unũ ex eis patibło. aliũ
gladioꝵ ictib ꝑd̾em. Erat
aũt qui ħ loquebat᷑ dñs
illoꝵ. qui motis eqͥs cũ
socio recessit a loco. Illi
u̾o ead̾ nocte remis ue¬
nientes apb̾ro paulello
ꝑbiduũ recreati. ad b̾m
giegoriũ sunt reu̾si. at¬
talus cũ gaudio suscep¬
tus leo cũ uxore ac filiis
lib̾tati p̾mioq t̾re dona¬
tus est.
domiri ne potes suos sol¬
lerci nut̾ebat diligẽtia.
Childeb̾tus u̾o reloductꝰ

Expanded text:
 a quibusdam detinerentur, relictis equis super parmas fluvium transmearunt; inventaque arbore pruni, ejus ablato fructu, inter iter agendum eo se satiant. Porro viam ingressi Campaniae, nocte quadam audiunt sonitum inquit, terrae, ne videamur. » Tunc post truncum rubi se collocant, extractis tamen gladiis, ut, si necesse foret, his se defensarent. Equites vero eo loci constiterunt, spectantes donec equi urina se levarent. Dixitque alter ad alteia fugiunt hi detestabiles! Verum si invenirentur, unum ex eis patibulo, alium gladiorum ictibus perderem. » Erat autem qui haec loquebatur dominus illorum. Qui motis equis cum socio recessit a loco. Illi vero eadem nocte Remis venientes, a presbytero Paulello per biduum recreati, ad beatum Gregorium sunt regressi. Attalus cum gaudio susceptus, Leo cum uxore ac filiis libertate praemioque terrae donatus est. domiri, nepotes suos, solerti nutriebat diligentia. Childebertus autem zelo ductus,
Abbreviated transcription (Latin):
quo sigeb̾tus iuste fmarat
federa pactionis. S inchil¬
pericũ uet̾is inimicicie re¬
cordatõe cunctoꝵ odia exar¬
descere. Illũ eẽ ex multis
unũ cuiꝰ uita ingratã mors
foret. oĩb grata. hiis gͥ
suoꝵ ꝑsuasionib coactꝰ
Sigeb̾tus frẽm ꝑseqͥ sta¬
tuit qui nil tale metuens
maiorẽ ex̾citus ꝑtem. ad
hib̾ma dimiserat. Ip̃e ac¬
cepto frat̾ne insectatõnis
nũtio cũ paucis equitib
tornacũ urbẽ ꝯfugit. Quẽ
sub sequens sigeb̾tus pa¬
risioꝵ ingressus est urbẽ.
Cui occurrens sc̃us g̾ma¬
nus pontifex: si inquit
frat̾ nũ cruentus cupis
effund̾e sanguinẽ iuxta
psalmiste uocẽ eam quã
frĩ paras foueã exꝑieris
paratã. fratͥcideq ñ pͥua¬

Expanded text:
quo Sigebertus justae firmarit quo Sigebertus justae firmarit foedera pactionis, sed in Chilpericum veteris inimicitiae recordatione cunctorum odia exardescere. Illum esse ex multis unum, cujus vita ingrata, mors foret omnibus grata. His igitur suorum persuasionibus coactus Sigebertus, fratrem persequi statuit; qui, nil tale metuens, majorem exercitus partem ad hiberna dimiserat. Ipse, accepto fraternae insectationis nuntio, cum paucis equitibus Tornacum urbem confugit. Quem subsequens Sigebertus Parisiorum ingressus est urbem. Cui occurrens sanctus Germanus pontifex: « Si, inquit, fraternum cruentus cupis effundere sanguinem, juxta Psalmistae vocem, eam quam fratri paras foveam tibi experieris paratam, fratricidaeque non p
Abbreviated transcription (Latin):
dentia iuris quib moris ẽ
sꝑ regib p̾bere ꝯsilia. hii
tres fr̃es inunũ coeunt fe¬
dus. Trecas deinde in orato¬
rio sc̃i lupi dextras iungen¬
tes. Sigeb̾tus cũ chilꝑico
u̾urandũ G untrãno p̾bu¬
erunt: nl se ult̾iuis adu̾sus
eum hostilit̾ acturos. Eadẽ
eis etiã Guntrannꝰ iusus ẽ
sacram̃ta dedisse. Inde cum
gr̃a discessũ est. ⁊ se ĩuicẽ
salutantes. Guntrãnꝰ ad ꝓpͥa
Sigebertꝰ atq chilꝑicus ad
castra redeũt. Tunc austra¬
sii uirgari ct̃ sigeb̾tũ cepere
ꝓmissa sͥ flagitantes solui
qui se meminissẽt spe hosti¬
lis prede ad belli societatem
sollicitatos oport̾e eũ aut
ex ꝓpͥa stipendia illis largiri
aut publicũ demonstrare
cuiꝰ reb ditent᷑ ad u̾sarii
Se int̾im dũ reges int̾ se
pacẽ uenditant aut inimi¬
citias qͣsi incennarios hr̃i
querũt᷑. ad ꝑicła pͥmos. ad
honorẽ uł p̾mia ultimos.
Nec ccͣ Gimerãnũ se quere¬
lam cuiꝰlib offensionis
p̾tend̾e uelle fatent᷑: cum

Expanded text:
dentia viris quibus moris est semper regibus praebere consilia, hi tres fratres in unum coeunt foedus. Trecas deinde in oratorio Sancti Lupi dextras jungentes, Sigebertus cum Chilperico, jusjurandum Guntranno praebuerunt nil se ulterius adversus eum hostiliter acturos. Eadem eis etiam Guntrannus visus et sacramenta dedisse. Inde cum gratia discessum est; et se invicem salutantes, Guntrannus ad propria, Sigebertus atque Chilpericus ad castra redeunt. Tunc Austrasii jurgari contra Sigebertum coepere, promissa sibi flagitantes solvi, qui se meminissent spe hostilis praedae ad belli societatem sollicitatos: oportere eum aut ex proprio stipendia illis largiri, aut publicum demonstrare cujus rebus ditentur adversarium; se interim, dum reges inter se pacem venditant aut inimicitias, quasi mercenarios, haberi queruntur, ad pericula primos, ad honorem vel praemia ultimos. Nec contra Guntrannum se querelam cujuslibet offensionis praetendere velle fatentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
naifariꝰ dux quãqͣm
obsides dediss. sacra¬
m̃ta uirass. sacius tñ
ratus si de illatosͥ anno
suꝑiore. bello ultionẽ sͥ¬
exig̾et. ex̾titũ suũ qui
francoꝵ possõnes popu¬
laret᷑ usq ad cabillonẽ
cuutatẽ fecit accedere.

Expanded text:
aifarius dux, quamquam obsides dedisset, sacramenta iurasset, satius tamen ratus, si de inlato sibi anno superiore bello ultionem exigeret, exercitum suum, qui Francorum possessiones popularetur, usque ad Cabillonem civitatem fecit accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentare narrat᷑. Quibꝰ
ille acceptis disposita ꝓ
tp̃ris ꝯdicione saxonia
domũ reu̾tit᷑. Tanta fu¬
it in ea expedicione bo¬
um pestilentia ut pe¬
ne nullus tanto ex̾citu
unũ int̾irent. ⁊ ñ solũ
gen̾is aĩaliũ mortali¬
tas ĩmanissime grassa¬
ta ẽ. Imꝑator aqͣsgͣni
ueniens m̃se octobrio.
memoratas legatões
audut. pacẽq cũ uice¬
foro imꝑatore ⁊ cum
abuzal rege hispanie
fecit. Nam uiceforo ue¬
netiã aͣddidit. ⁊ henri¬
cum comitẽ olim asar¬
racenis captũ. abuzal
renuitente recepit. Eo
anno sol ⁊luna bis de¬
fecerũt. Sol .Uii. idus
Iuñ. ⁊ .ii. Rł. decembr̃
luna .xi.kł. uł.⁊ xuiii.
kł. Ian̾. Corsica insula
a mauris uastata ẽ.
Amoror ab adiramã
filio abuzal de cesar

Expanded text:
adventasse narratur. Quibus adventasse narratur. Quibus ille acceptis disposita pro temporis conditione Saxonia domum revertitur. Tanta fuit in ea expeditione boum pestilentia, ut pene nullus tanto exercitui unum interirent; et non solum generis animalium mortalitas inmanissime grassata est. Imperator Aquasgrani veniens mense Octobrio, memoratas legationes audivit, pacemque cum Niciforo imperatore et cum Abulaz rege Hispaniae fecit. Nam Niciforo Venetiam reddidit , et Haimricum comitem olim a Sarracenis captum, Abulaz remittente, recepit. Eo anno sol fecerunt, sol VII. Idus Iun. et II. Kal. Decembr. luna XI. Kal. Iul. et XVIII. Kal. lanuar. Corsica insula iterum a Mauris vastata est. Amoroz ab Abdiraman filio Abulaz de
Abbreviated transcription (Latin):
quaq regiones ad ꝯgre¬
gandũ ex̾citũ nuntiis
ip̃e sine mora palatio exi¬
ens. pͥmo quid̃ classi oc¬
currere. deinde tnͣsmis¬
so rheno flumine ĩ loco
qui lippiã uocat᷑ copias
que nondũ ꝯuenerãt
statuit opperiri. Ubi dũ
aliquot dies moraret᷑.
elephans ille quẽ att aa¬
ron rex sarracenoꝵ mi¬
serat subita morte pe¬
rsit. Congregatis tand̾
copiis qͣnta potuit cele¬
ritate ad alaram fluuiũ
ꝯfluentẽ eiꝰ quo uiusure
flumini ꝯiuĩgit᷑. positis
minarũ godefridi regis
p̾stolat᷑ euentũ. Nam
rex ille uanssima spe
uictorie inflatꝰ acie se
cũ imꝑatore ꝯgredi uel¬
le iactabat. S dũ ĩꝑator
ĩmemorato loco statiua
ad eũ deferunt᷑. Nam ⁊
classem que frisiã uasta¬
bat domũ regressã ⁊ go¬
defridũ regẽ a quodã suo
satellite int̾fectũ castel¬
lum uocabulo hohbuo¬
Ri albie flumini appo¬
sitũ. in quo odo legatus
as q legationes de diu̾sis
tinopoli. alt̾am de cordu¬
ba pacis faciende causa

Expanded text:
quaque regiones ad congregandum exercitum nuntiis ipse sine mora palatio exiens primo quidem classi occurrere, deinde vero transmisso Rheno flumine in qui Lippa dicitur, copias quae nondum convenerant statuit opaliquot dies moraretur, elefans ille, quem ei Aaron rex Sarracenorum miserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit celeritate, ad Alarum fluvium confluentem eius, quo Wisurae flumine coniungitur, positis minarum Godafridi regis praestolatur eventum; nam rex ille vanissima spe victoriae inflatus acie se cum imperatore congredi velle iactabat. Sed dum imperator memorato loco stativa ad eum deferuntur: nam et classem, quae Frisiam vastabat, domum regressam et Godafridum regem a quodam suo satellite interfectum, castellum vocabulo Hohbuochi Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus asque legationes de diversis tinopoli, alteram de Corduba, pacis faciendae causa
Abbreviated transcription (Latin):
celeb̾ta missaꝵ sollemp¬
nia una cũ eo aͦlat̾anẽ¬
se palatiũ uenit cũ põpa
equitãdo coronatꝰ ꝑrex̃.
Et hoste collecta roma
it̾m in ꝑtes bñuenta¬
nas ꝑrexit. Et qr pͥmo¬
res italie engilb̾gam p̃p̃
suã insolentiã hũtes exo¬
sam in loco illiꝰ filiam
uiunigisi ĩꝑatori substi¬
tuentẽs obtinuer̃ apd̾
eundẽ imꝑatorẽ ut mis
sum ad engilb̾gã mitẽt
qͣtinꝰ initalia deg̾et. ⁊ pꝰ
illũ non ꝑgeret. s eũ in
italia reu̾surũ expecta¬
ret. Ip̃a aũt ñ obaudiẽs
illiꝰ mandatũ post eum
nescire karolũ que int̾
illã ⁊ ludouicũ regem
g̾manie pacta fuere. Uu¬
bodus aũ ad pontẽ liadi
ad karolũ uenit. nã illi
ꝓ quibdã in burgũdia
causis ꝯponendis ꝑrexat
uͥ ei nũtiat᷑ ab hõib ber¬
nardi filii b̾narni. bernar¬
dus qui utellus cognoia¬
bat᷑ occisꝰ.⁊ eiꝰ honores p̾¬
dcõ b̾nardo sunt dati.
arolus deniq a buigũ¬
dia adgũdulfi iullam

Expanded text:
ta missarum solemnia una cum eo ad Lateranense palatium cum pompa equitando coronatus perrexit; et hoste collecta, Roma iterum in partes Beneventanas perrexit. Et quia primores Italiae Ingelbergam propter suam insolentiam habentes exosam, in loco illius filiam Winigisi imperatori substituentes, obtinuerunt apud eumdem imperatorem, ut missum suum ad Ingelbergam mitteret, quatenus in Italia degeret, et post illum non pergeret, sed eum in Italia reversurum exspectaret. Ipsa autem non obaudiens illius mandatum, post eum nescire Carolum, quae inter illam et Hludowicum, regem Germaniae, pacta fuere. Wibodus autem ad pontem Liudi ad Carolum venit; nam illuc pro quibusdam in Burgundia causis componendis perrexerat. Ubi ei nunciatur ab hominibus Bernardi, filii Bernardi, Bernardus qui Vitellus cognominabatur occisus, et ejus honores praedicto Bernardo sunt dati. Carolus autem a Burgundia ad Gondulphi villam,
Abbreviated transcription (Latin):
remis ⁊ catalaunis ciui¬
tates ꝑuenit.
ab italia in frantiam
rediit. Berengarii. eurar¬
di silii factione. filiã lu¬
douici imꝑatoris.yrmẽ¬
gardẽ que apud eũ mo¬
rabat᷑ ᷑ iniquo coludio in
cõiugium sumpsit.

Expanded text:
Remis et Catalaunis civitates pervenit. ab Italia in Franciam rediit, Berengarii, Everardi filii, factione, filiam Hludowici imperatoris Hyrmengardem, quae apud eum morabatur, iniquo conludio in matrimonium sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ni tempꝰ in eo opere cõ¬
sũpsit. Ducta est ita¬
q fossa inter predictes
fluiuos duũ milium
passuum longitudĩe
latitudine trecentoꝵ

Expanded text:
ni tempus in eo opere consumpsit. Ducta est itaque fossa inter praedictos fluvios duum milium passuum longitudine, latitudine trecento
Abbreviated transcription (Latin):
statis micio cũ iam
pp̃ pabuli copiã ex̾ci¬
tus duci pot̾at. in saxo¬
niam eundũ. ⁊ ibi ut
in francia quot aunis
solebat gen̾alem cõuẽ¬
tum habendũ censuit.
Traiectoq apud colo¬
niam rheno cũ omni
francoꝵ ex̾titu ad fõ¬
tem lippie uenit. Et
castris positis ꝑ dies
ñ paucos ibid̾ moratꝰ
est. Ubi int̾ cet̾a nego¬
cia etiã legatos sigifri¬
di regis danoꝵ. ⁊ quos
ad se caganꝰ ⁊ iugureꝰ

Expanded text:
statis initio, cum iam propter pabuli copiam exercitus duci poterat, in Saxoniam eundum, et ibi, ut in Francia quotannis solebat, generalem conventum habendum censuit. Traiectoque apud Coloniam Rheno, cum omni Francorum exercitu ad fontem Lippiae venit, et castris ibi positis, per dies non paucos ibidem moratus est. Ubi inter cetera negotia etiam legatos Sigifridi, regis Danorum, et quos ad se Cagan
Abbreviated transcription (Latin):
lecti ac directi sunt in
hanc legatõem de ꝑte
pontificis. formosus ac
gis riculfus diaconꝰ. atq
narũ. Qui cũ iussi erãt
cum memorato duce lo¬
cuti ẽẽnt in tantũ cor
eiꝰ emollitũ ẽ. ut dic̾et
se statim uelle ad regis
ꝓperare p̾sentiã. Sisͥ tales
obsides darent᷑. sub qͥb
de sua salute dubitare
nulla ẽẽt necessitas. Qͥ¬
bus datis sine cũtatõe
apud tiuarmatiã ad re¬
gem uenit. sacram̃tũ
qd̃ iubebat᷑ iurauit. ob¬
sine mora dedit. quos
sindbertꝰ reginensis ep̃s
de baioaria in carisiaco
ad conspectũ regis ad¬
duxit. S idẽ dux domũ
reu̾sus. ñ du in ea ꝙͣ
ꝓmiserat fide ꝑmãsit.
Rex aũt in ead̾ uilla
hiemẽ tͣnͣsigens ⁊ na¬
talem dñi ⁊ pascha ĩ¬
eod̾ loco celebrauit. his

Expanded text:
lecti ac directi sunt in hanc legationem de parte pontificis Formonsus ac gis Richolfus diaconus atque narum. Qui cum, ut iussi erant, cum memorato duce locuti essent, in tantum cor eius emollitum est, ut diceret, se statim velle ad regis properare praesentiam, si sibi tales obsides dentur, sub quibus de sua salute dubitare nulla sit necessitas. Quibus datis sine cunctatione apud Wormaciam ad regem venit, sacramentum, quod iubebatur, iuravit, obsine mora dedit; quos Sindbertus, Reginensis episcopus de Baioaria, in Carisiaco ad conspectum regis adduxit. Sed idem dux domum reversus non diu in ea, quam promiserat, fide permansit. Rex autem in eadem villa hiemem transiens et natalem Domini et pascha eodem in loco celebravi
Abbreviated transcription (Latin):
ac uillas diripiendas egͦs¬
sus. inqͥetã satis hiemẽ
uͥq discͤrendo. ⁊ cũcta se¬
dib atq incẽdiis ꝑmis
xonib reddidit. Eũq
himodi uastatõib per
õs fere saxonũ regiones
iigenti clade affecisset.
tͣnsacta tandẽ hieme. ⁊
iductis ex frãcia cõme¬
atib publicũ ppłi sui cõ¬
uentũ in loco qui padra¬
bunno uocat᷑ more sollẽp¬
ni habuit. ac ꝑactis his

Expanded text:
ac villas diripiendas egresac villas diripiendas egressus, inquietam satis hiemem, ubique discurrendo et cuncta caedibus atque incendiis permiscxonibus reddidit. Cumque huiusmodi vastationibus per omnes fere Saxonum regiones ingenti clade adfecisset, transacta tandem hieme et advectis ex Francia commeatibus, publicum populi sui conventum in loco qui Padrabrunno vocatur, more solemni habuit. Ac peractis his,
Abbreviated transcription (Latin):
agͥs. ac uillis ĩcensis de
scãingi. hoc erat nomẽ
loci in frãciã regͥssus ẽ¬
agenti ĩ pago draigni
iuxͣ lippiũ fluiuũ saxoñ
occͣriss excitꝰ. ꝯmisso cũ
eis equestͥ p̾lio. felici ac
ꝓspero euentu dimicaũ.
Nã magno eoꝵ nũo int̾¬
fecto. cet̾is in diu̾sa fu¬
gatis. uictor ad patrem
uuarmatiã reu̾sus est.
Rex aũt ꝯgͤgato iterũ
excitu in saxoniã ꝓfectꝰ
ẽ. Celebratoq ĩ castͥs na¬
talicio dñi die. suꝑ am¬
brã fluuiũ ĩ pago hu¬
thagoe iuxͣ castrũ saxo¬
nũ qd̵ dr̃ skidroburg.
ad locũ uocabulo runi
in quo uuisura ⁊ uua¬
harna ꝯfluunt popula¬
bundꝰ accessit. Cũq eũ
ult̾us ꝓgredi tam hie¬
malis tp̃ris asꝑitas ꝙͣ
eresburgũ castrũ in hi¬
berna concessit.
umi ibi hiemare de¬
creuiss. accite atq addu¬
ctis ad se uxore ac lib̾is. ie¬
lictoq cũ eis in ead̃ castͣ
satisfido ac firmo p̾sidio.
ip̃e cũ expedita manu ad
saxonũ pagos uastãdos

Expanded text:
 de Scahningi --hoc loco nomen erat --in Franciam regressus esagenti in pago Draigni iuxta Lippiam fluvium Saxonum occurrisset exercitus, commisso cum eis equestri proelio, felici ac prospero eventu dimicavit; nam magno eorum numero interfecto, caeteris in diversa fugatis, victor ad patrem Wormaciam reversus est. Rex autem, congregato iterum exercitu, in Saxoniam profectus est, celebratoque in castris natalicio Domini die super Ambram fluvium in pago Huettagoe . iuxta castrum Saxonum quod dicitur Skidroburg , ad locum vocabulo Rimi, in quo Wisura et Waharna confluunt, populabundus accessit. Cumque eum ulterius progredi tam hiemalis temporis asperitas quam Aeresburgum castrum in hiberna concessit.um ibi hiemare decrevisset, accitis atque adductis ad se uxore ac liberis, relictoque cum eis in eodem castro satis fido ac firmo praesidio, ipse cum expedita manu ad Saxonum pagos vastandos
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta deuastando pa¬
grauit. Inde reu̾sus in
frãciã duxit uxorẽ fili¬
am Radulsi comitis na¬
cione francã nõie fastͣ¬
dam. ex qͣ duas filias ꝓ¬
creauit. Eodẽ ãno defũ¬
cta ẽ bone memorie ma¬
ter regis b̾trada .iiii. Idꝰ
uilii. Ip̃e in heristallio
iuilla soidẽ hiematuiꝰ cõ¬
sedit. ibiq natalẽ dñi ac
scm̃ pascha celebrauit.
ui pͥmũ optuitas
tp̃ris aduenit ad reliqͥas
belli saxonici ꝯficiẽdis rex
aĩo intento cũ ex̾citu in
loco qui lippiã uocat᷑ rhe¬
nũ traiecit.⁊ uastatis
uuest falaoꝵ pagis uenit
ad uiusurã. Cũq ĩ eo
loco qͥ huculbi dr̃ castͥs
suꝑ fluuiũ positis ꝯse¬
diss. uidit se in aqͥlona¬
les saxonie ꝑtes sit sta¬
tuerat p̃p̃nimias aqͣꝵ
ĩundatões q̃ tũ subito
ex iugitate pliuinaꝵ ac¬
cid̾ant tnͣsire ñ posse Ic¬
cͥco iter inthoringiã cõ¬
u̾tit. ⁊ filiũ suũ karolũ
c̃ ꝑte ex̾citꝰ in uuest fa¬
laoꝵ finib sed̾e iussit.

Expanded text:
cuncta devastando peracuncta devastando peragravit. Inde reversus in Franciam duxit uxorem filiam Radolfi comitis natione Francam, nomine Fastradam, ex qua duas filias procreavit. Eodem anno defuncta est bonae memoriae mater regis Berhtrada IIII. Id. Iul. Ipse in Heristallio villa ibidem hiematurus consedit ibique natalem Domini ac sanctum paschum primum oportunitas temporis advenit, ad reliquias belli Saxonici conficiendas rex animo intento, cum exercitu in loco qui Lippeham vocatur, Rhenum traiecit, et vastatis Westfalaorum pagis, venit ad Wisuram. Cumque in eo loco qui Huculbi dicitur, castris super fluvium positis consedisset, vidit se in aquilonales Saxoniae partes, sicut statuerat, propter nimias aquarum inundationes, quae tum subito ex iugitate pluviarum acciderant, transire non posse. Idcirco iter in Thuringiam convertit, et filium suum Karolum cum parte exercitus in Westfalaorum finibus sedere iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hildegardis regina uicor
eiꝰ decessit .ii. kl̃. maii
Cuiꝰ fun̾i cũ more sollẽp¬
ni uista ꝑsolu̾et. in sa¬
xomiã sic̃ dispositũ ha¬
bebat duxit ex̾citũ. Cũq
saxones in eo loco qͥ theot
melli uocat᷑ ad pugnam
uit. ut de ĩnum̃abili eoꝵ
mł̃titudĩe ꝑpauci eua¬
sisse dicant᷑. Cũq de loco
p̾lii. ad padrabunnon. se
cũ excitu recepiss. atq
ibi castͥs positis partẽ
ex̾titꝰ que adhuc de fran¬
cia uenire debu̾at oꝑꝑire¬
tur.auduut saxones in
fluiuũ hasã ad ħ ꝯgrega¬
ri. ut ibi cũ eo si ueniss
acie ꝯflig̾ent. Quo nũtio
ꝯmotꝰ ãdunatis q̃ tum¬
ad se uen̾ant qͣsq ante
secũ hẽbat frãcoꝵ copi¬
is ad locũ uͥ ꝯgͤgati erãt
sñ dilatõe ꝓfectꝰ ẽ. Con¬
gressꝰq cũ eis ead̾ qua
⁊ pͥus felicitate dimica¬
uit. Cesa ẽ eoꝵ ĩfinita
młtitudo spoliaq direp¬
abductꝰ ẽ numerꝰ. Inde
iuctor ad orientẽ iterꝰ ũ¬
surã. deinde usq ad albrã

Expanded text:
Hildigardis regina uxor eius decessit II. Kal. Mai. Cuius funeri cum more solemni iusta persolveret, in Saxoniam, sicut dispositum habebat, duxit exercitum. Cumque Saxones in eo loco, qui Theot melli vocatur, ad pugnam vit, ut de innumerabili eorum multitudine perpauci evasisse dicantur. Cumque de loco proelii ad Padrabrunnon se cum exercitu recepisset atque ibi castris positis partem exercitus, quae adhuc de Francia venire debuerat, operiretur, audivit Saxones in fluvium Hasam ad hoc congregari, ut ibi cum eo, si venisset, acie confligerent. Quo nuntio commotus adunatis, quaad se venerant quasque ant copiis, ad locum ubi congregati erant, sine dilatione profectus est, congressusque cum eis, eadem qua et prius felicitate dimicavit. Caesa est eorum infinita multitudo, spoliaque direpabductus est numerus. Inde victor ad orientem iter consuram, deinde usque ad Albiam
Abbreviated transcription (Latin):
beatus gregoriꝰ augusti¬
nũ ⁊ mellitũ nec ñ et
ioh̾em cum aliis seruis
dei ad brittannias dirigẽs
sus est ut in libris mora¬
lium huiꝰ rei faciens
mentionẽ int̾ cet̾a de
fructu bonoꝵ operũ suoꝵ
gratul diceret. Ecce
ait lingua britannie
que nicħ aliud nou̾at
ꝙͣ barbarũ frend̾e. nũc
in dei laudib hebreum
nouit alła resonare.

Expanded text:
beatus Gregorius Augustinum et Mellitum, necnon Joannem, cum aliis servis Dei, ad Britannias dirigens, sus est ut, in libris Moralium hujus rei faciens mentionem, inter caetera de fructu bonorum operum suorum gratulans, diceret: « Ecce, ait, lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, nunc in Dei laudibus Hebraeum novit Alleluia resonare.
Abbreviated transcription (Latin):
missis imꝑator gn̾ali cõ¬
uentu aquis sollẽpint̃
habito. bernardũ filiũ
pippini nepotẽ suũ in
italiã misit ⁊ pp̃ famã
classis que de affrica ⁊

Expanded text:
missis, imperator generali conventu Aquis sollempniter habito, Bernhardum filium Pippini nepotem suum in Italiam misit, et propter famam classis quae de Africa
Abbreviated transcription (Latin):
ens. irrigua a lat̾e efficit
prata. messesq a frõte
opposite cingunt᷑ silua
uenatõi ꝯgrua. has õs
ꝓuntias dũ franci occu¬
passent. in duas tm̃ mͦ
ꝑtes diuidentes. eã que
septentͥonẽ u̾sus tẽdit᷑
⁊ int̾ mosã ⁊ rhenuĩ ẽ.
austriã. Illã u̾o q̃ a mo¬
sa ad ligerim usq ꝑtin¬
git. Neustͥam uocau̾nt.
Pars tñ lugdunẽsis gal¬
lie ꝙͣ burgundiones oc¬
cupau̾ant. burgũdie no¬
men retinuit. aqͥtania
qͦ auitũ nõ ẽ dignata no

Expanded text:
ens irrigua a latere efficit prata, messesque a fronte oppositae cinguntur silva venationi congrua. Has omnes provincias dum Franci occupassent, in duas tantummodo partes dividentes, eam quae septentrionem versus tenditur et inter Mosam et Rhenum est, Austriam; illam vero, quae a Mosa ad Ligerim usque pertingit, Neustriam vocaverunt. Pars tamen Lugdunensis Galliae, quam Burgundiones occupaverant, Burgundiae nomen retinuit. Aquitania quoque avitum non est dignata no
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tes hõinũ alioꝵ ĩꝯmo¬
dis sua uolentes augm̃ta¬
re ꝯmoda. bonoꝵ bñfacta
tere in ꝑtẽ. Deniq ĩpator
delatoꝵ u̾sutis merrorẽ.
inductꝰ in simulatõib.
furẽsq aĩoq theod̾icus
insidiator regni ẽẽ fere¬
bat᷑. eũ iterũ ad se ueĩre
mãdabat. habitoq cũ se¬
natorib mortis eiꝰ tͣcͣtatui.
iurisiurãdi fide eos obligat.
ne qͥs archani sui ꝓditor
existat. Theod̾itꝰ ã legati¬
one pͥncipis accepta e ue¬
stigio ad tholomeũ cuiꝰ
supͣ meminimꝰ mifit pu¬
erũ. ut sͥ remãdet utrũ

Expanded text:
mentes hominum aliorum incommodis sua volentes augmentare commoda, bonorum benefacta tere in partem. Denique imperator delatorum versutiis in errorem inductus insimulationibus furensque animo, quod Theodoricus insidiator regni esse ferebatur, iterum eum ad se venire mandabat; habitoque cum senatoribus mortis eius tractatu, iurisiurandi fide eos obligat, ne quis archani sui proditor existat. Theodoricus autem, legatione principis accepta, e vestigio ad Ptholemeum, cuius supra meminimus, mittit puerum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mantib t̾re. bestie saltꝰ
ĩunũ coiere ꝯsensũ ut
fastidiebãt dñiũ. hr̃ent
sui gn̾is imꝑatorẽ elec¬
tum. hiis sese mutuo c¬
hortantes: u̾bis adoriũt᷑
leonẽ. rogãt q ut eaꝵ ñ
abnuat uolũtatẽ. dicũt
se uelle eũ hr̃e pͥncipẽ.
ꝙͣ scirẽt eẽ ꝯsilio prudẽ¬
tem. suscipit ius dñatõ¬
nis leo. ⁊ ab uniu̾sis fe¬
ris. solio sb̾limat᷑ regio.

Expanded text:
mantibus terrae, bestiae saltus mantibus terrae, bestiae saltus in unum coiere consensum, ut fastidiebant dominium, haberent sui generis imperatorem electum. His sese mutuo cohortantes, adoriuntur leonem rogantque, ut earum non abnuat voluntatem. Dicunt, se velle eum habere principem, quem scirent esse consilio prudentem. Suscipit ius dominationis leo et ab universis feris solio subiimatur regio.
Abbreviated transcription (Latin):
se uelle Unsũ nõ reddere
pu̾i qui missus fu̾at: in¬
stancia uet̾iq iuri deuictꝰ
amicicia tandẽ theod̾ici
legato talia dat p̾cepta.
Hodierna ĩquit die nata¬
licio imꝑatoris existante
nob̾q senatorib cum eo
parit̾ discũbentib. uͣt ui¬
ce obseq̃ntis famuli pone
stans meo adherebis lat̾i
Et int̾ ꝯuiuand̾. de qͣ re
mͥ fiet ẜmo ad senatores
uł pͥncipẽ. intenta cura¬
bis aure ꝑcipe. eiq aquo
directꝰ es nũciare. Paret
ille mandato. ac sedulus
tholomei auditor fit in
pocula cũ ꝓcerũ mero ĩca¬
luissẽt corda tali eos tho¬
lomeꝰ ẽ hortatꝰ affamine.
hic ĩquiens dies cũ sit
magnificis letꝰ epłis. ioꝯ¬
dus oportet fiat delectabi¬
lib fabulis. Satisfiat gͦ
eoꝵ uolũtati qͥ hiis delec¬
tant᷑ ꝑfrui. qñ quid̃ auxit
taliũ auiditatẽ exub̾ans
opulentia uini. oĩb gͦ ħ¬
ẜmone suspensis. ħ̾ ille
dic̾e ẽ orsus. Eo quid̾̃ in
tp̃r quo humane copia
eloq̃ntie ꝯctis ĩerat ani¬

Expanded text:
esponsum non reddere, pueri qui missus fuerat instantia veterisque viri devictus amicitia, tandem Theodorici legato talia dat praecepta: « Hodierna, inquit, die natalitio imperatoris existente nobisque senatoribus cum eo pariter discumbentibus, tu vice obsequentis famuli pone stans meo adhaerebis lateri, et, inter convivandum de qua re mihi fiet sermo ad senatores vel principem, intenta curabis aure percipere eique a quo directus es nuntiare. » Paret ille mandato ac sedulus Ptolomaei auditor fit in pocula, cum procerum mero incaluissent corda, tali eos Plolomaeus est hortatus affamine: « Hic, inquiens, dies, cum sit magnificis laetus epulis, jucundus oportet fiat delectabilibus fabulis. Satisfiat ergo eorum voluntati qui his delectantur perfrui, quandoquidem auxit talium aviditatem exuberans opulentia vini. » mone suspensis, hec ille dicere est orsus: 'Eo', inquit, 'in tempore, quo humanae copia eloquentiae cunctis inerat ani
Abbreviated transcription (Latin):
omino uen̾abłi
⁊ in xp̃i dilectõe
fundato abboni
alb̃i tociꝰq gregis illi a d̾o
eceptis beatitudinis
laborẽ ad meliora ꝓficisse
arbitrabaris. res gestas
te: in uniꝰ redig̾em corꝑe
opusculi. ac ad em̃datõrẽ
latinitatis reuocarẽ for¬
mam. Institi gͥ ut potui
atq utinã tam efficacit᷑
ꝙͣ libent̾. Porro de opere
tua pat̾nitas uid̾it recte¬
ne an secus egerim. Ego ã¬

Expanded text:
omino venerabili t in Christi dilectione fundato, ABBONI abbati, totius gregis illi a Deo tis. Praeceptis beatitudinis laborem ad meliora profecisse arbitrabaris, res gestas tae, in unius redigerem corpus opusculi, ac ad emendatiorem latinitatis revocarem formam. Institi igitur ut potui, atque utinam tam efficaciter quam libenter! Porro de Opere tua paternitas viderit rectene an secus egerim. Ego a
Abbreviated transcription (Latin):
pue sene qui se tanto in¬
gemiscerat pͥuatũ patro¬
cinio. apparuerũt parti¬
cule haud ꝓcul posite. haꝵ
unã mũmolus assũptam
discessit. S beatꝰ martir
id sͥ non gratũ fore. ex ħ
p̾cipue ostendit qd̃ eidẽ
iuro cuiꝰ hec acta fu̾ant
imꝑio noluit ẽẽ auxilio.
untam̃ idẽ Gundoaldꝰ
it̾ato duos ad regẽ Gim¬
trannũ destinans legatoᷤ
tis tocius ĩmunes fͦorent
ĩiurie. Hu itaq qui dire¬
cti erant ĩcaute legatio¬
nem suã pͥus ppłaribus¬
uulgarũt. ꝙͣ regi p̾sen¬
tarent᷑. Uñ rex sͥ eos ex¬
hiberi iubens uinctos. exͣ
quiret unde uł aquo seu
a qͥb directi ẽẽnt. Illi rẽ
omnẽ ut erat enarrãt
ordine. missos se agũdo¬
aldo clotharii ut ip̃e ꝓfi¬
tebat᷑ regis filio. q̃tinus
debitam repet̾ent regni
partẽ. Que inquiũt nisi¬
mature restituat᷑. cum
cͥcuniacentib inꝓximo
deppłabit᷑ urbib. Nec par¬
uam ilico auctã aiebant
bellatoꝵ manũ. cũ pret̾

Expanded text:
pue sene, qui se tanto inpue sene, qui se tanto ingemiscebat privatum patrocinio, apparuerunt particulae haud procul positae. Harum una Mummolus assumpta discessit. Sed beatus martyr id sibi nonue ostendit quod eidem viro, cujus haec acta fuerant imperio, noluit esse auxilio. Verumtamen idem Gundoaldus, iterato duos ad regem Guntrannum destinans legatos tis, totius immunes forent injuriae. Hi itaque qui directi erant incaute legationem suam prius popularibusvulgarunt quam regi praesentarentur. Unde rex, eos sibi exhiberi jubens virrogat unde, vel a quo, seu a quibus directi essent. Illi rem omnem, ut erat, enarrant ordine. Missos se a Gundoaldo Clotarii ut ipse profitebatur regis filio, quatenus debitam repeterent regni partem. « Quae, inquiunt, nimature restituatur, cum circumjacentibus in proximo depopulabitur urbibus. Nec parvam illico coactam aiebant bellatorum manum, cum, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
cti dei meritis patrata. hoc
etiã uid̾e ꝓmeruit. qd̾ ci¬
uitate flãmata ip̃a basi¬
lica ꝑmansit ĩtacta.Mit¬
titur e uestigio mũmolꝰ
dux cũ ip̃o ep̃o. memora¬
tas inqͥsiturꝰ reliquias.
Cui artius inqͥrenti res¬
ponsũ eufroni reddidit.
Noli obsecro me etate cõ¬
fectũ defatigare senem.
nec sc̃o illi infre ĩiuriam.
U̾m acceptis centũ aure¬
is. ab hac desiste intenti¬
one. E contͣ ille asserens se
etiã si ducenti darentur.
cepta ñ deserturũ. In suꝑ
uidens capsulã de parie¬
te pend̾e. apposita scala iit¬
bet diacono ut ascendens
loculũ depon̾et. Qui pre¬
cepto parens. dũ sc̃a ma¬
nu tang̾et pignori tan¬
to arripit᷑ tremore. ut cõ¬
festim ruiturũ omnes
ip̃m putarẽt. Deposita tñ
mũmolo tradidit. Ille in¬
uenta p̾ciosi martiris¬
ꝑcussit cultello. ⁊ intres
partit᷑ ꝑtes. Quib resili¬
entib. nec usꝙͣ parẽtib
magnus astantes ĩuadit
horror.Prostratis ã illis
ad or̃onem flentiq preci¬

Expanded text:
cti Dei meritis patrata, hoc etiam videre promeruit quod, civitate flammata, ipsa basilica permansit intacta. » Mittitur e vestigio Mummolus dux cum ipso episcopo, memoratas inquisiturus reliquias. Cui acrius inquirenti responsum Eufron reddidit: « Noli, obsecro, me aetate confectum defatigare senem, nec sancto illi inferre injuriam. Verum acceptis centum aureis, ab hac desiste intentione. » Econtra ille asserens se, etiam si ducenti darentur, coepta non deserturum, insuper videns capsulam de pariete pendere, apposita scala, jubet diacono ut ascendens loculum deponeret. Qui praecepto parens, dum sancta manu tangeret pignora, tanto arrigitur tremore, ut confestim ruiturum omnes ipsum putarent. Deposita tamen Mummolo tradidit. Ille, inventum os pretiosi martyrispercussum cultello, in tres partitur partes. Quibus resilientibus nec usquam apparentibus, magnus astantes invadit horror. Prostratis autem illis ad orationem, flenteque praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ex filus godefridi quasi
una cum eo regnum ha¬
bituri sociasse dicuntur
alus duob patͥa expulsis
s hoc dolo factum puta¬
tur. Imꝑator cõuentu
dimisso pͥmo crucia¬
cum.deuide bingiam
ueniens scd̾a aqua con¬
fluentem usq ꝑ rhe¬
num nauigauit. Inde
arduennã uenandi gr̃a
ꝓficiscit᷑ Uenatorio qͦ
exticio more solẽm ibi¬
dem exacto aquisgrani
ad hiemand̃ reu̾titur.
uentus ibidem ha¬
bitus in quo de luideuui¬
ti defectõne delib̾atum
est. ut tres exͥcitus simł
ex trib ꝑtib ad deuastã¬
dam eius regionẽ atq
ip̃ius audatiam coher¬
cendam muterentur
borna qͦ primo per le¬
gatos deunde ip̃e ueniẽs
quid sͥ facto opus esse
uideret᷑ suggessit. In eo
cõuentu bera comes bar¬
cmone qui iã dui frau¬
dis ⁊ infidelitatis a ui¬
cinis suis insimulabat᷑
cum accusatore suo e

Expanded text:
ex filiis Godofridi quasi una cum eo regnum habituri sociasse dicuntur, aliis duobus patria expulsis; sed hoc dolo factum putatur. Imperator conventu dimisso primo Cruciniacum, deinde Bingiam veniens secunda aqua Confluentem usque per Rhenum navigavit, inde Arduennam venandi gratia proficiscitur; venatorio quoque exercitio more solemni ibidem exacto Aquasgrani ad hiemandum revertitur. ventus ibidem habitus, in quo de Liudewiti defectione deliberatum est, ut tres exercitus simul ex tribus partibus ad devastandam eius regionem atque ipsius audaciam coercendam mitterentur. Borna quoque primo per legatos, deinde ipse veniens, quid sibi facto opus esse videretur, suggessit. In eo conventu Bera comes Barcinonae, qui iam diu fraudis et infidelitatis a vicinis suis insimulabatur, cum accusatore suo e