comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut .ii. paulo supius diximꝰ. dãp̃nat᷑¬
quis foris fl̾ama succenditur intus
cecitatis igne deuoratur.Atq in
dolore poĩtus ext̾iĩs int̾iusq ꝯfũdi¬
tur. ut sua det̾ius ꝯfusione crucie¬
tur. Re pulsis ergo ordo in supplicio
ñ erit. qr ĩ eoꝵ morte attrocius ipã
cia. uidicantis equitas ordiuat. ut

Expanded text:
Ut enim paulo superius diximus, dum daque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur, atque in dolore positus, exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa tia judican
Abbreviated transcription (Latin):
ex cliuine constitutiõĩs apłicam cathedrã totius posuit orb̃
t̾rarum magistratũ. ut quicquid ubiq locor dubitat᷑ ab
ea tõ eiusdem requiratur. Affatus ẽ aũt nos suis litt̾is eiꝰd̃
nubio filie sue suꝑstitis. cuius soror defũcta. cuidã iuue.¬
nuptias ꝑuen̾it morte p̃uenta. utrũ.s. cũ eodẽ uiuene pꝰ¬
sit mͥmꝰ. celebrari suꝑstitis filie. nec ne. Nãꝙ testatus est
huius rei rõem ap̃uos hab̃i ambiguã. ꝗͣ dõ docente red

Expanded text:
ex divinae constitutionis apostolicam cathedram totius posuit orbis terrarum magistram, ut quidquid ubique locorum dubitatur, ab ea ratio ejusdem requiratur. Affatus est autem nos suis literis ejusdenubio filiae suae superstitis, cujus soror defuncta cuidam juvenuptias perveniret, morte praeventa: utrum scilicet cum eodem juvene possit matrimonium celebrari superstitis filiae, nec ne. Namque testatus est hujus rei rationem apud vos haberi ambiguam. Quam Deo docente redd
Abbreviated transcription (Latin):
tas oblationẽ dõ obtulerit: uelit nolit. scimonie ha¬
bitũ ult̾ius habere deb. lic⁊ sacͣm̃to confirmare ue¬
lit eo tenore ⁊ ratiõe uelam̃ sͥ imposuisse. ut iteruo
t cłici qui se fingũt habitu. ⁊ noĩe monachoseẽ ⁊ ñ
sũt: oi modis corrigantur atq em̃dent᷑. ut uł ueri
Irgines q̃ uirginitatẽ ñ custodierint. si eos qͥ eas uio¬
lau̾int maritos acceꝑint: eo ꝙ solas nuptias uiola¬
u̾int: post penitentiã unius anni reconcilientur. Si
alios cognou̾int. eo quod mechate sũt: quinquẽnio
peniteant. ⁊ sic ad cõionẽ redeant. Itẽ alex̃.iii.

Expanded text:
tionem obtulerit, velit nolit, sanctimoniae habitum ulterius habere debet, licet sacramento confirmare velit, eo tenore et ratione sibi velamen imposuisse, ut iterum Ut clerici qui se fingunt habitu et nomine monachos esse, et non sunt, omnimodis corrigantur atque emendentur, ut vel veri irgines quae virginitatem suam non custodierint, si eosdem qui eas violaverint maritos acceperint, eo quod solas nuptias violaverint, post poenitentiam unius anni reconcilientur. Si alios cognoverint viros, eo quod moechatae sunt, quinquennio poeniteant, et sic ad communionem accedant. De his
Abbreviated transcription (Latin):
sum ppłm in toto orbe t̾raꝵ. nũc umposteꝵ nul¬
lr eoꝵ quoquo mͦ licẽ hec aut confringe. uł in quo¬
ꝗͣ conuelli. Si quis aũt qd̾ nõ credimꝰ in hoc temera¬
tor aut cõtẽptor extitĩt. ȩt̃nis codẽpͣtiõib subiaceat
innodatus. ⁊ sc̃oᷤ dei pͥncipes apłoꝵ. petrum.⁊ pau.
sibi in p̃senti ⁊ in futura uita sentiat cõtrarioᷤᷤ atq
in inferno inferiori cõcremat᷑. cũ diabolo ⁊ om̃ibus
deficiat impiis. huiꝰ uero imꝑiał decreti pagina pro

Expanded text:
rsum populum in toto orbe terrarum nunc et in posterum nulrsum populum in toto orbe terrarum nunc et in posterum nulli eorum quoquo modo licere hec aut confringere vel in quoquam convelli. Si quis autem, quod non credimtor aut contemptor exstiterit, aeternis condemnationibus subjaceat innodatus, et sanctos Dei principes apostolorum Petrum et Paulum, sibi in praesenti et futura vita sentiat contrarios, atque in inferno inferiori concrematus cum diabolo et omnibus deficiat impiis. Hujus vero i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ imꝑii dignitas gła ⁊ potentia decoret᷑. ecce tam pa¬
latiũ nr̃m ꝗͣq rõanam urbem. ⁊ om̃s italiȩ siue
occid̾ntalium regiorãi ꝓuntias. loca. aiuitates. be¬
atissimo pontifici ⁊ uniu̾sali.p̃p. silur̃o contradimꝰ.¬
atq relinquimꝰ. ⁊ ab eo ⁊ a successorib eius ꝑ prag¬
maticũ constitutum decernimꝰ disponẽcla. atq ui¬
gruũ ꝑspeximꝰ. nr̃m imꝑiũ ⁊ regni potestatem
crientalib trafferti regioĩb.⁊ in bizantie ꝓuin¬
cerclotũ. ⁊ xͥpiane relligiõis caput ab imperatore
celesti constitatũ s. iustũ nõ ÷ ut illie imꝑator ter¬
reñ habert porestatem. Me uero om̃a que ꝑhẽe
imꝑialẽ sacram ⁊ ꝑ alia diualia decreta statiumꝰ ⁊ con¬
firmauimꝰ usq in finẽ mundi illibata ⁊ in concussa
ꝑmanere decernimꝰ. Uñ coram deo ⁊ angłis eius qui
nos regnare p̾cepit. ⁊ coram t̾ribili eius uiditio. ob¬
timates. satrapas ⁊̃. amplissimũq senatũ. ⁊ uniu̾¬

Expanded text:
i dignitas gloria et potentia decoretur, ecce tam palatium nostrum quamque Romanam urbem et omnes Italic sive occidentalium regionum provincias, loca, civitates beatissimo pontifici et universali pape Silatque relinquimus et ab eo et successoribus eius per pragmaticum constitutum decernimus disponenda, scigruum perspeximus nostrum imperium et regni potestatem orientalibus transferri regionibus et in Byzancie provincerdotum et Christiane religionis caput ab imperatore celesti constitutum est, iustum non est, ut illic terrenus imperator habeat potestatem. hec vero omnia, que per imperialefirmavimus, usque in finem mundi illibata et inconcussa permanenda decernimus. Unde coram Deo vivo, qui nos regnare praecepit, et coram terribili ejus judicio ob amplissimumque senatum et unive
Abbreviated transcription (Latin):
tem constantinꝰ imꝑator. coronã ⁊ oẽm regiã digͥ¬
tatem in urbe rõana. ⁊ initalia. ⁊ in partib occid̾n¬
talib. apłoco cõcessit. Nam in gestis bñ silur̃i. que¬
beatus . p̃p. gelasuis in concilio.lxx. ep̃oꝵ a catholi¬
cis legi cõmemorat. ⁊ ꝓantiquo usu multas hec i¬

Expanded text:
 Constantinus imperator coronam, et omnem regiam dignitatem in urbe Romana, et in Italia, et in partibus occidentalibus Apostolico concessit. Nam in gestis B. Silbeatus papa Gelatius in concilio LXX episcoporum a catholicis legi commemorat et pro antiquo usu multas hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sequio ⁊ sincero seruitio uolũtatib ł uissis paruerĩt
pͥncipis. totaq inuentione salutis eius custodiam
uł uigilantiam habuint regni. a successorib nec
ladignitate nec areb pristinis. cã repellant᷑ iniusta.
si ⁊ nũc ita ꝓ uniꝰcuiꝰq utilitate pͥncipis mod̾ent᷑
stas quatenꝰ ita om̃ia in reb iuste cõquisita lucrent᷑
ut posteris relinq̃ndi. ł quib uoluntas eoꝵ decreuĩt
conferecli. sp̃taneo stuant᷑ arbitrio. Cet̃m si infide
tit melem̃tie euis manu po tatis nutu cõstet hu¬
ĩ mõi mod̾atio. fas ii nõ: indubium deduc̃e ius po¬
testatis. cũ om̃iũ gub̾natio suꝑ cõstet delegata uidi¬
cio. Qd si p̾enis decessum ꝙs ꝗͣ reꝑtus fuit eius uite
fiusse infidelis. quicꝗd largitate ipiꝰ mreb huĩt
conquisitis careat. confiscandũ ⁊ fĩcelib largien

Expanded text:
sequio, et sincero servitio voluntatibus vel jussis paruerint principis, totaque intentione salutis ejus, custodiam vel vigilantiam habuerint regni, a successoribus nec a dignitate, nec a rebus pristinis causa repellantur injusta, sed et nunc ita pro uniuscujusque utilitate principis moderentustas, quatenus ita omnia in rebus juste conquisita lucrentur, ut posteris relinquendi, vel quibus voluntas eorum decrevit conferendi, spontaneo fruantur arbitrio. Caeterum si infidein clementiae ejus manu, posteritatis nutu constet hujusmodi moderatio. Nefas est enim in dubium deducere jus potestatis, cui omnium gubernatio superno constat delegata judicio. Quod si post ejus discessum quispiam repertus fuerit ejus vitae fuisse infidelis, quidquid largitate ipsius in rebus habuit conquisitis careat, confiscandum, et fidelibus largien
Abbreviated transcription (Latin):
÷ usuratius. Ip̃e nãq rem datã adeo uñdit. nõ cõpara¬
tã ut mercator. Post fenꝰ rem suã repetit. tollẽs aliena
cũ suis. Mercator aũt ñ repetit rem uẽdita. Dic̃ aliqͥs.
accipiat. ñ e simił ei qui peccuniã dat ad usurã: Absit.
qm̃ agr̃u hñs arindũ. accipit ex eofructũ. hñs domum
usũ mansĩonis capit ex ea. Lidõ qui lecat domũ ł agrũ

Expanded text:
est usurarius; ipse namque rem datam a Deo vendit, non comparatam, ut mercator et post foenus rem suam repetit, tollens aliena cum suis, mercator autem non repetit rem venditam. § 4. Adhucrecipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. m agrum habens, arando accipit ex eo fructum, habens domum, usum mansionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum vel domum,
Abbreviated transcription (Latin):
stantinopolitanã. qͣm ̃ suꝑ uniu̾sas t̾raꝵ dei eccłaᷤ.¬
Et pontifex qui ꝑ tꝑ̃a ip̃i sacro sc̃e romane eccłe
extiterit. celsior ⁊ pͥnceps cũctis sacdotib ⁊ totuiᷤ
mundi existat. ⁊ eiꝰ iuditio queq adcultũ dei uł si¬
tem xp̃ianoꝵ ł stabilitatẽ ꝓcurãda fum̃t. dispo¬
tinuatione lummnarioꝵ. possessionũ p̃dia cõtuli¬
mus. ⁊ reb diu̾sis eas ditauimꝰ. ⁊ ꝑ nr̃am imꝑialẽ
uissiõem. sacram tã in oriente qͣm in occidñte. ⁊
⁊̃ a septentronali ⁊ meridiana plaga. uidelic in
uidea. gretia. asia. tractia. affrica. italia. uł in
S eato silur̃o ⁊ om̃ib succesorib eius. de presen¬
ti tradimus palatiũ imperti nr̃i lateranẽse. de¬
iñ diadema. uidelicet ⁊ coronã capitis nr̃i. simł¬
q frigiũ. nec nõ ⁊ suꝑ humerale. uidelicet loꝵ

Expanded text:
stantinopolitanam, quamque stantinopolitanam, quamque Et pontifex qui pro tempore ipsius sacrosanctae Romanae ecclesiae extiterit, celsior et princeps cunctis sacerdotibus totius mundi existat, et ejus judicio quaeque ad cultum Dei et fidei christianorum stabilitatem procuranda fuerint, dispotinuatione luminariorum possessionum praedia contulimus, et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem jussionem sacram tam in oriente, quam in occidente, vel am in septentrionali et meridionali plaga, videlicet in Judaea, Grecia, Asia, Tracia, Africa, Italia vel divBeato Siluestro et omnibus successoribus eius de presenti tradimus pallacium imperii nostri Lateranense, deinde dyadema, videlicet coronam capitis nostri simulque frigium necnon et superhumerale, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Constãtinꝰ imp̃r quarto die sui bp̃ti. priuilegiũ ro¬
mane eccłe pontifici contulit. ut in toto orbe roma¬
no. sacerclotes ita hunc caput hãnt. sicut uidices¬
regem. In eo priuilegio ita int̾ cet̾a legit᷑. Utile
carius filii dei uidetur ẽẽ constitutus. ⁊̃ ⁊ pontifi¬
ces ipiꝰ pͥncipis apłoꝵ uicem. pͥncipatus potesta¬
tẽ. amplius qͣm terrene impiat nr̃e serenitatis
mansuetudo hab̾e uidet᷑. cõcessam a nob̾ nr̃o q im¬
ꝑio obtineãt. Eligentes nob̾ ip̃m pͥncipẽ apłoꝵ ł¬
eius uicarios firmos aput deum eẽ patronoᷤ. Isic̃¬
nam eccłam de creuimꝰ uenerant̃ honorare: ⁊ am¬
plius qͣm nr̃m imꝑiũ terenũq thronũ. sedem
scĩsimã beati petͥ głose ex altare. tribuentes pote¬
statẽ. ⁊ głam. ⁊ dignitatem. atq uigorẽ. ⁊ ho¬
norificentiam imꝑialem. Atq decernentes sanc¬
timus. ut pͥncipatũ teneat tam suꝑ. iiIͬI. sedes.
alexe drinã. antiochenã. hierosolimitaniã. con¬

Expanded text:
Constantinus imperator quarto die sui baptismatis privilegium Romane ecclesie pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerregem. In eo privilegio ita inter cetera legitur: « Utile carius Filii Dei esse videtur constitutus, ita et Pontifices ipsius principis apostolorum vicem, principatus potestatem amplius, quam terrene imperialis nostre serenitatis mansuetudo habere videretur, concessam a nobis nostroque imperio optineant. olorum vel eius vicarios firmos apud Deum esse patronos. Et sicveneranter honorare, et amplius quam nostrum imperium terrenumque thronum sedem sacratissimam B. Petri gloriose exaltare, tribuentes ei potestatem et gloriae dignitatem, atque vigorem et honorificentiam imperialem; atque decernentes sancimus ut principatum teneat, tam super quatuor sedes, Alexandrinam, Antiochenam, Hierosolymitanam ac Con
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpħa. Oa nõ cognoui negotiatiões. intͦibo in poten¬
s necẽe ÷ ut ⁊ isti male loquat᷑ de illo. ⁊ illi male de
malo cõgregat᷑. Qũeadmodũ i si triticũ aut aliqͥd tale
cernas in cribro. dum huc ⁊ illuc iactat᷑. oĩa grana pa¬
ulatim deorsũ cadũf. ⁊ tam̃ in cribro nil remairi nͥ¬

Expanded text:
 Quia non cognovi negotiationes, introibo in potent necesse est enim, ut isti male loquatur de illo, et illi male de malo congregatur. Quemadmodum enim, si triticum aut aliud tale cernas in cribro, dum huc et illuc jactatur, grana omnia paulatim deorsum cadunt, et tandem in cribro nihil remanet, ni
Abbreviated transcription (Latin):
eos d̾templo. uolentes suã iustitiam statuere. ⁊
gnorantes iustitiã dei. Merito dictũ ẽ negotiũ. q
negat ociũ ꝙ malũ est. nec querit uerã quietam
cariꝰ uelle distrahere: Negotiatores illi ab hoĩabiles¬
extimant᷑. qui ustitiã dñi minime cõsidetantes. ꝑ
inmoderatũ pecunie ambitũ polluunt᷑. merces suaᷤ
plus ꝑuiriis honerãdo qũa p̾ciis. Tales eiecit dñs de¬

Expanded text:
os de templo, volentes suam justitiam statuere et ignorantes justitiam Dei. Merito dictum negotium, quia negat otium, quod malum est, neque quaerit veram quietem, carius velle distrahere? Eextimantur, qui iustitiam Domini minime considerantes per immoderatum pecunie ambitum polluuntur, merces suas plus periuriis honerando quam pretiis. Item facit quod
Abbreviated transcription (Latin):
mo colore decoratos equos equitent. Asicut nr̃ sena¬
tus calciam̃tis unt᷑ cũ udonib .i. candido linteamni
decorent̃. re om̃ib aũt licentiam tribuimꝰ br̃o sil¬
ur̃o ⁊ successorib eiꝰ ex nr̃o indictu. ut quem placat᷑
ppͥo cõcilio dicare uoluerit. ⁊ in relligioso nume¬
ro relligiosoꝵ. cłicoꝵ connumerare: nullus exõib
successores eus diademate. uidelicet corona quã ex
capite nr̃o illi concessimus. ex auro purissimo ⁊ g̃ẽ¬
głam beatissimi petri. tp̃a ex auro nõ ÷ passus uti
corona. Frigium u̾ candido nitore splendidam
resurrectiõem dñicam design̾as: eius sacratiffimo
u̾tici manib nr̃is imposuimꝰ. ⁊ tenẽtes frem̃ equi
ip̃iꝰ. ꝓreuerentia beati. p̾e. stratoris offitium illi ex¬
hibumꝰ. Statuentes eod frigio om̃s eiꝰ successores
singłarit̃ uti inꝓcessionib ad imitatiõem imꝑii¬

Expanded text:
mo colore, decoratos equos equitent. Et sic noster senamo colore, decoratos equos equitent. Et sic noster senatus calceamentis utitur cum udonibus, id est candido linteamin decorentur. Prae omnibus autem licentiam tribuentesvestro et successoribus eius ex nostro indictu, ut, quem placatus proprio consilio clericare voluerit et in religioso numero religiosorum clericorum connumerare, nullus ex omnibus ces, diademate, videlicet corona, quam ex capite nostro illi concessimus, ex auro purissimo et gemam B. Petri, omnino ipsa ex auro non est passus uti corona, nos phrygium candido nitore splendidum, resurrectionem dominicam designans, ejus sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus, et tenentes frenum equi ipsius pro reverentia B. Petri stratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes ejus successores singulariter uti in processionibus ad imitationem im
Abbreviated transcription (Latin):
dem purpuream atq tunicã coccineã. ⁊ omĩa
imꝑialia in dum̃ta. seu ⁊̃ dignitatem ĩꝑialum
presidritiũ equitũ. Conferentes ei ⁊ imꝑialia scep¬
tra. simulq cuncta signa atq banna. ⁊ diu̾sa or¬
nam̃ta impialia. ⁊ õem ꝓcessioẽm imꝑiał cul¬
minis. ⁊ głam potestatis nr̃e. Uiris ⁊̃ diu̾si orli
nis reuerentissimis ełicis sc̃e roãẽ eccłe ẜuientibus.
illud culm̃ singłaris potenne ⁊ p̃cellentie habere
sanctimꝰ: cuꝰ amplissimꝰ ñr senatus uid̾r gła ad¬
ornari.i. patricio consules effici: nec nõ ⁊ cet̾is digͥ¬
ratib imꝑialib eoᷤ ꝓmulgamꝰ decorati. ⁊ sicut imꝑi¬
alis extat decorata miltuia. ita clerũ sc̃e rotme
eccłe adornari dec̾nimꝰ. ⁊ quẽad modũ imꝑiał po¬
tentia diu̾sis officiis. cubicularioꝵ nempe ⁊ hosti
le detus p̃fulgeat. decernimꝰ ut clerici eusdem sc̃e ro¬
mane eccłe. mapulis ⁊ linteaminib .i. candidissi¬

Expanded text:
dem purpuream, atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta; sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum, conferentes etiam et imperialia sceptra, simulque cuncta signa, atque banda et diversa ornamenta imperialia, et omnem processionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostrae. nis, reverendissimis clericis sancte Romane ecclesie servientibus, illud culmen singularis potentie et precellentie habere sancimus, cuius amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, idest patricios consules effici, necnon in ceteris dignitatibus imperialibus eos promulgavimus decorari. Et sicut imperialis extat decorata militia, ita clerum sancte Romane ecclesie adornari decrevimus. Et quemadmodum imperialis potentia diversis officiis, cubiculariorum nempe et hosle decus praefulgeat, decernimus et hoc ut clerici ejusdem S. Romanae Ecclesiae mappulis et linteaminibus, id est candidissi
Abbreviated transcription (Latin):
bret in ea. ante quam concordi unanimitate unũ
om̃s eligant pb̃rm. qui ydoneus sit sacroscͣm locum
conflentiã. SIlaici capellas ꝓͥas habu̾int. arati¬
one ⁊ auctor̾itate alienũ. habeatur. ut ip̃i decimas
accipiant.⁊ iñ canes aut genitiarias suas pascant.¬
mĩam studiose implorent.  tem. alex̾ .iii. Quã¬

Expanded text:
bret in ea antequam concordi unanimitate unum bret in ea antequam concordi unanimitate unum omnes eligant presbyterum, qui idoneus sit sacrosanctum locum em laici capellas vestras habuerint, a ratione et ab auctoritate alienum habetur ut ipsi decimas accipiant et inde canes aut genitiarias eas acmisericordiam studiose implorent. CAP. CCXL.--
Abbreviated transcription (Latin):
tas oriaturs ut de uno altari.iiiiͬ. partes fiãt. ⁊ sin¬
głe partes singłos hãnt pb̃ros. Quod sine discordia
simultate nullomͦ fieri pot̾. Uñ nob̾ uisu̾ẽ. ꝙ hurꝰ¬
modi eccłe int̾ h̾rdes diuidi ñ debeãt. ⁊ si in conten¬
tiõem uen̾int. ⁊ si simultates int̾ eos surrex̾int. ꝑ qͣs
sac̾dos suo ibi offitio canonice fũgi ñ possit. p̃cipiat᷑
ab ep̃o ciuitatis ut nullomͦ ibi missaꝵ sollepͣnia cele¬
brentur. conec illi ad concordiam redeant. ⁊ pariuo¬
to atei ꝯscilio eccła illa sacͥclotẽ canonice hãt. qͥ lib̾e
gat pro ea participes dissidere. et sub uno presbitero
nolle eã ꝓcurare. et propterea uirgia ⁊ꝯtentiones
tam int̾ ip̃os quam int̾ cłicos incipiant frequẽta¬
ri. quia iuxta apostolũ seruos dĩ non oport litigaẽ.
eps tollat iñ relliquias. ⁊ sub magna cura honorifi¬
ce colloc ⁊ eas. atq eiusdẽ eccłe claudat hostia.⁊ sub
sigillo signet ea. ⁊ sacroscm minist̾ium nullus cele¬

Expanded text:
tas oriatur, ut unius altaris quattuor partes fiant, et singulae partes singulos habeant presbiteros; quod sine discordia et simultate nullo modo augeri potest. Unde nobis visum est qumodi ecclesiae inter heredes dividi non debeant, et si in contentionem venerint, et simultates inter eos surrexerint, per quas sacerdos suo ibi officio canonice fungi non possit, praecipiatur ab episcopo civitatis, ut nullo modo ibi missarum solemnia celebrentur, donec illi ad concordiam redeant ex pari voto, atque consilio ecclesia illa sacerdotem canonice habeat, qui libere gat pro ea comparticipes diffidere, et sub uno presbytero nolle eam procurare, et propterea jurgia et contentiones tam inter ipsos quam inter clericos incipiant frequentare: quia, juxta Apostolum, servos Dei non oportet litigare, episcopus tollat inde reliquias, et sub magna cura honorifice collocet eas, atque ejusdem ecclesiae claudat ostia, et sub sigillo signet ea. Et ut sacrum mysterium nullus cele
Abbreviated transcription (Latin):
teo. ex nouest. isponsalia legitime int̾ sponsũ
⁊i sponsam contcͣta fu̾int. dem̃ anquã nuptie cele¬
brentur sponsus ł sponsa int̾uit monastium: id ꝙ ar¬
rarũ noĩe datũ ẽ: in simplũ tm̃ reddatur. ⁊ pena u¬
triq parti remittatur. ¶ tẽ. ex nouelł iustinͣ.¬

Expanded text:
tur. Idem Si sponsalia legitime inter sponsum et sponsam contracta fuerint, deinde antequam nuptiae celebrentur, sponsus vel sponsa intraverit in monasterium, id, quod arrarum nomine datum est, in simplum tantum reddatur, et poena utriq
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ẜ ꝙ antiquitus p̃fata eccła noscit᷑ pꝰsedisse:
eisdẽ canonicis in integrũ restituere õĩ occasi¬
one cessãte nullatenus differatis. Nos si ꝗdẽ
ausi fueritis exist̾e ꝯtẽp̃tores. ⁊ ad sedis apłice
auclientiã q̃rimonia uen̾it it̃ata : tim̃dũ ub̾
erit ne sñtire postmodũ debeatis seu̾itatis ec

Expanded text:
 antiquitus praefata Ecclesia noscitur possedisse, eisdem canonicis in integrum restituere omni occasione cessante nullatenus differatis. Nos siquidem ausi fueritis existere contemptores, et ad sedis apostolicae audientiam querimonia pervenerit iterata timendum vobis erit ne sentire
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri fidẽ fec̾it pactioi̾s: non deb aliã duc̾e̾. Si
aliã dux̾it penitentiã deb ag̾e̾ de fide m̃tita. ma¬
neat tñ cũ illa quã duxit. Nonꝑ rescindi deb tãtũ
sacͣm̃tũ. Si aũt fec̾it fide̾ consensus: ñ lic ⁊ aliã du
stringat manum. corde tam̃ ⁊ ore consent̾it duc̾e̾.
⁊ mutuo se condueũt unus alt̾i. ⁊ mutuo se susci¬

Expanded text:
eri fidem fecerit pactionis, non debet aliam ducere. Si aliam duxerit, poenitentiam debet agere de fide mentita; maneat tamen cum illa, quam duxit, non enim rescindi debet tantum sacramentum. Si autem fecerit fidem consensus, non licet aliam ducstringit manum, corde tamen et ore consentit ducere, et mutuo se concedunt unus alii, et mutuo se susci
Abbreviated transcription (Latin):
sul italice patͥcie. PIcͥ ꝓdẽ głosissima sanitas ⁊
pulcͥtudo insuꝑfitiẽ corꝑis: si uulnus lat ĩ tͥnsetus
atq illa mag̾ tim̃da ẽ discordia. cui satelliciũ paꝵ
riã nr̃am excellentia ur̃a studiose contendit: scrip
tũ ẽẽ uob̾ nicͥ cũ scandalo. nicͥ cũ foralistrepitu uo¬
b̾cũ nos uelle de causis pauꝑũ diffinire. hec ⁊ nos
scͥpsisse meminimus. ⁊ scimus uos nr ip̃os iuuãte
dño a causaꝵ litigiis eccłastica moderatice ꝯpesc̾ẽ.
dio sustin̾e. S ⁊ illud scire uos cͥdimus taciturnita¬
tẽ atq patientiã nrãm: futuris post me pontificib
lacuit ⁊̃ ut siꝗs quã post leges aliquẽ locũ ad catholicã
unitatem conu̾tit. si eũ ꝑ tͥenniũ nemine repetentẽ
ñ habebat. ex ip̃o die intͣ tͥenniũ repet̾e. Itẽq si fuerit
ep̃s ad catholicam fidem ex donati parte conu̾sus: nõ
ei p̃iudie pͣfinitũ tp̃s. S ex quo die conu̾sus ẽ: habeãt

Expanded text:
ssima sanitas et pulchritudo in superficie corporis, si vulnus latet intrinsecus. Atque illa magis cavenda est discordia, cui satellitium pax riam nostram excellentia vestra studiose contendit, sciat scriptum vobis, nihil cum scandalo, nihil cum forali strepitu vobiscum nos velle de causis pauperum definire. Hoc nos et scripsisse meminimus; et scimus nosmetipsos, juvante Domino, a causarum litigiisdio sustinere. Sed illud scire vos credimus, taciturnitatem atque 672 patientiam nostram futuris post me pontificibus i quisquam post leges aliquem locum ad catholicam unitatem converterit, si eum per triennium nemine repetente non habebat, ex ipso die intra triennium repetere. Itemque si fuerit episcopus ad Catholicam ex Donati parte conversus, non ei praejudicet praefinitum tempus: sed ex quo die con
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ non cognoui litt̃aturã. Aliqui codices hñt ne¬
co merces. mercedem laboris mĩ uñ uiuã peto. di¬
d ꝑuirio agit᷑. ñ d̾ negotio. Ego iim̃tior. ñ negoti¬
ũ. Nã possem dice̾. tanto emi. s tanto uendã. si
placet eme. Qũo gͥ remoues me anegotiatiõe: Om̃s
artifices m̃tiũt᷑. sutores. agricole. Uis ut opte ca¬
rũ tẽpꝰ. ut possim uendere annonã quam ẜuiui: S¬
infideles quer̃t eis ligaturas saclegas ⁊ incantatioẽs:¬
negotiator. qũo psalmistã intelligas. ⁊ noli me phi¬
be a negotiatiõe. Negotiatio enĩ ñ me facit malum
s inquitas mea ⁊ m̃datiũ meũ. Querimꝰ gͦ. Negotia¬
tores qui p̾sumũt głari ex suis opib. sũt cotͣ illam
⁊ sicut contra medicos suꝑbe pollicitantes salutem.¬

Expanded text:
m non cognovi literaturam: Aliqui codices habent nenquo merces, mercedem laboris mei, unde vivam, peto: dierjurio agitur, non de negotio. Ego enim mentior, non negotium. Possem enim dicere, tanto emi, tanto vendam: si placet, eme. Quomodo ergo revocas a negotiatione? omnes artifices mentiuntur, sutores, agricolae. Vis, ut optem carum tempus, ut possim vendere annonam, quam servavi? seinfideles matres ligaturas sacrilegas et incantationesotiator quomodo, Psalmistam intelligas, et noli me prohibere a negotiatione: negotiatio enim me non facit malum, sed iniquitas mea et mendacium meum. Quaeramus ergo negotiatores, qui praesumunt gloriari ex suis operibus, si sunt contra illam s glorietur. Et sicut contra medicos superbos salut
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut alia loca aid illũ. alia ad illum ꝑtineãt. ita
minor eligat. Quod si forte unus locus fu̾it: ad eũ
equales fint: maioris tp̃ris ep̃o deputetur. Si aũt
ita płima loca in ueniuntur in quib ambe partes
ruerunt. ut non possint equalit̃ diuidi. uelu¬
ti si in pari nũo fuerint. distributis eis locis qͥ parẽ
hñt numerũ. qͥ cũq locus remanẜit: ħ in eo ẜuetur
quod suꝑiꝰ dictũ ẽ. cũ de uno tcͣtaretur loco. ¶ Ex de¬

Expanded text:
 ut alia loca ad illum, alia ad illum pertineant; ita minor eligat. Quod si forte unus fuerit locus, ad eum aequales sunt, majoris temporis episcopo deputetur. Si autem ita plurima loca inveniuntur, in quibus ambae partes fuerunt, ut non possint aequaliter dividi, velut si impari numero fuerint, distributis eis locis, qui parem habent numerum, quicunque locus remanserit, hoc in eo servetur quod superius dictum est, cum de uno t
Abbreviated transcription (Latin):
monastia ex suis p̃clũs nullo mͦ cogantur ab
ep̃is detimas dare. qr si legitime dande st̃ orpha¬
nis ⁊ ꝑegͥnis: indignũ ualde ẽ ut abhis exigant᷑.
qui ꝓpt̾ eũ cuius decime st̃ pauꝑes effitiunt᷑. nã
si paupes st̃ dñi: pauꝑtas pauꝑib eroganda est.
duimittũt. eumꝙ nudi sequentes : potestati altius
se subdt̃. ñ ad mone te uolumus unillã moletti¬

Expanded text:
t ex suis prediis nullo modo cogantur ab episcopis decimas dare, quia si legitime dande sunt orphanis et peregrinis et indignum valde est ut ab eis exigantur qui propter eum cujus sunt decime pauperes efficiuntur. Quam si pauperes sunt Domini paupertas pauperibus eroganda est dimittunt, eumque nudi sequentes potestati alterius se subdunt. Unde te anmonere volumus ut nullam molesti
Abbreviated transcription (Latin):
.U. Ił. decenbꝰ. ꝓtem. adrianꝰ cantuari¬
ensi archiep̃o. Cõmisse nob̾ adeo dispẽsa¬
tionis offitiũ nos admon⁊ multiplicit̃:⁊ hor¬
rantur. decimas ex integͦ ñ ꝑsoluunt: ⁊eas.
iuxta canonũ sãctiones reddere cͣͣdicunt.

Expanded text:
 Cantuariensi archiepiscopo. Commissae nobis a Deo dispensationis officium admonet multipliciter et horrantur, decimas ex integro non persolvunt, et eas secundum canones reddere contradicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictos monachos. uͥ ip̃as detimas ⁊̃ de illis in¬
cultis in quib olim domus ꝯstructe fu̾arit.
quam in eadem parrochia morarentur sole¬
bant solui. sñ appellatioĩs obstacło nr̃a aue¬
toritate õĩ eos diftrictiõe ꝯpellas. Sic̃ nd̾ pa¬

Expanded text:
dictos monachos ut ipsas decimas etiam de illis cultis in quibus olim domus constructae fuerant, quam in eadem ecclesia morarentur solebant persolvere, sine appellationis obstaculo, nostra auctoritate, omni cum districtione compellas. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Lures cłicoꝵ. ⁊ quod merentes dicimꝰ eoꝵ
bitu reliquerunt. dum cões usuras quasi
manifestius dap̃natas exhorrẽt.comoda¬
ta peccunia indigñtib. possessiones eors
in pignus accipiunt. ⁊ ꝓuenientes fructus
decreuit auctoritas ut nullus a modo ꝯsti¬
ex̾cere p̃sumat. Et si quis a licuius posses¬
sionẽ data peccunia subhac sp̃e pignꝰ ac¬
cepit. si fortem suam deductis ex pensis ex
fructib iam ꝑceꝑit: absolute possessioẽm
restituat debitori. Si aũt aliquid minꝰ ht̃
eo recepto possessio lib̾e ad dñm reu̾tatur.
Qd si post huius modi constituta in cło ꝗsqͣ
extitĩt qui detestandis usuraꝵ lutͥs insi¬
stat eccłastici offitii ꝑiculũ patiatur. nͥ
forte bñfitium eccłe fu̾it. quod redim̃dũ
hoc modo de manu laiciuideatur.  dem.¬

Expanded text:
lures clericorum et quod merentes dicimus eorbitu reliquerunt, dum communes usuras quasi manifestius damnatas exhorrent, commodata pecunia indigentibus possessiones eorum in pignus accipiunt, ut provenientes fructus decernit auctoritas, ut nullus amodo constiexercere praesumat. Et si quis hactenus alicujus possessionem data pecunia sub hac spe in pignus accepit, si sortem suam, deductis expensis, de fructibus jam recepit, absolute possessionem restituat debitori. Si autem aliquod munus habet, eo recepto, possessio libere ad Dominum revertatur. Quod si post hujusmodi constituta in clero quisquam exstiterit, qui detestandis usurarum lucris insistat, ecclesiastici officii periculum patiatur, nisi forte beneficium Ecclesiae fuerit, quod redimendum ei hoc modo de manu laica videatur. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
on magnoꝑe antiqui hostis inuidia giosis legẽtibꝰ legeᷤ i¬
mittit ad desiderabilia eiꝰ. ⁊ electos quoq nititur sup¬
plantare. dicente scͥptura. Esce eius electe. Multors
si quidẽ casum oꝑari se repputat. uͥ p̾ciosum aliquod
mbrum eccłe sua fu̾it calliditate detͣctum. In nimiꝵ
ẽ ꝙ se in angłm lucis more solito transfigurans.
sub optentu languentiũ frm consulendi corporib
⁊ eccłastica negocia fidelius ꝑtͣcͣtandi: regulares qͦs¬
dam ad legendas leges. ⁊ confectiones physicas pon¬
derandas: de claustris suis educit. Uñ ne sub occasi¬
one scientie sp̃ales uiri mũdanis rursus accionib ĩ¬
uoluantur: ⁊ in int̾iorib eo ip̃i defitiant. ex quo se
sensu statuimus. ut nullus oĩo post uotũ relligionis
post factam in aliquo loco religioso ꝓfessionẽ ad
phisicam mundanasue leges legñdas ꝑmittat᷑ ex ire.
Siu̾õ exierit. ⁊ ad claustrum suũ infraduoꝵ m̃siũ

Expanded text:
on magnopere antiqui hostis invidia infirma membra Eccmittit ad desiderabilia ejus, et electos quoque nititur supplantare, dicente Scriptura: Escae ejus electae . Multorum siquidem casum operari se reputat, ubi pretiosius aliquod membrum sua calliditate detractum. Inde nimirum est quod se in angelum lucis more solito transfigurans, sub obtentu languentium fratrum consulendi corporibus et ecclesiastica negotia fidelius pertractandi regulares quosdam ad legendas leges et confectiones physicas ponderandas de claustris suis educit. Unde ne sub occasione scientiae spirituales viri mundanis rerum actionibus involvantur, et in interioribus ex eo ipso deficiant, ex quo se ncilii statuimus, ut nullus omnino post votum religionis, post factam in aliquo religioso professionem, ad physicas legesve mundanas legendas permittatur exire. Si vero exierit, et ad claustrum suum infra duorum mensium
Abbreviated transcription (Latin):
deci matiões ad ip̃oꝵ ius ꝑtinẽtes eis uiolenter
auferre. ⁊ ip̃os sr̃ eis dẽ decimatiõib ausu te¬
m̾ario infestare. Qd̾ si beati bñdicti regłam
iusta ꝗͣ uiuitis. ⁊ monasticũ habitũ quẽ gesta¬
tis attenta sollicitudine pensaretis: ad ꝓxi.¬
moꝵ boã diripienda ñ p̃sumetis manꝰ extẽde.
ł q̃ alt̃ius iuris sũt. uob̾ita illicite usurpare.

Expanded text:
mationes ad ipsorum jus pertinentes eis violenter auferre et ipsos super eisdem dicimationibus ausu temerario infestare: qui si beati Benedicti Regulam, juxta quam dicitis, et monasticum habitum quem gestatis, attenta sollicitudine pensaretis, ad proximorum bona diripienda non praesumeretis manus extendere vel quae alterius juris sunt vobis ita illicite usurpare.
Abbreviated transcription (Latin):
pellendis monachis. albis. ł nigris. canonicis re¬
gularib ł scłarib ad soluendas decimas d̾ t̃ris con
ũ audire. ł exaudire nulla rõe possumꝰ nͥ mani¬
feste uellemus obuiare iustitie. ⁊ p̃decessoꝵ nr̃oꝵ
institutionib cc̃ire. ne uideamur relligiõem ꝯseꝗ¬

Expanded text:
pellendis monachis albis et nigris, canonicis regularibus et secularibus ad soluendas decimas de terris condre uel exaudire nulla ratione possemus, nisi manifeste uellemus obuiare iustitie et predecessorum nostrorum constitutionibus contraire, ne uideremur religionem pe
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium eccła⁊ cłicos gnͣaliter ꝑtin̾e iudicetur.
Nam cum diuus iustimanus uire decreuit. ut
canones patrum uim legum hab̾e oporteat.
in non nullis patrum canonib reꝑiatur. ucłici
iurare non audeant. dignum ẽ ut totus cłicał
ordo a prestando iure iurando inmunis ẽẽ ꝓcul
dubiocenseatur. Pretẽa tenot statuti p̃fati
legis intentione ẜ uata decernimus ut ñ Ep̃s

Expanded text:
clericos generaliter pertinere iudicetur. Nam cum divus Iustinianus iure decreverit, ut canones patrum vim legum habere oporteat et in nonnullis patrum canonibus reperiatur, ut clerici iurare non audeant, dignum est, ut totus clericalis ordo prestando iureiurando immunis esse procul dubioae intentioni servata decernimu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ aurib nr̃is ẽẽ quosdã ꝑu̾se agentes. qͥ
subu̾tere atq diuidere conantur eccłe umi¬
tatem. uideł: abbates. rcionachi. qui ñ stu¬
dio caritatis. s gelo rapacitatis inuigilant.
⁊ docent. atꝙ seducere nõ cessant scłares ho¬
mines quos illa que ate possunt. ut ressuas
atq possessiones siue inuita. siue in morte
in monasteriis eoꝵ tradant. ⁊ eccłis quib
subiecti ẽẽ noscuntur. ⁊ abhis baptismũ.
penitentiã. eucharistiã. nec non pabulum
uitecum lacte carnis acceper̃. ł accipunt:
nichil de bonis suis relinquũt. Hanc nãq
famam discordie nos aĩadu̾tentes oĩbus
modis inhibere uolumus.⁊ ne ampliiꝰ fi¬
at. omnino ꝓhibemus. considerantes nõ
eẽ bonum ut illi qui olim fuer̃ sotũ passi
tate consolationum. Et quia dignus ẽ m¬
cenarius m̾cede sua. iõq pcipimus atq
iubemus: ut quicumq amodo in monaste.
eccłe cui ip̃e ꝑtinere dignoscitur relinqͣt.

Expanded text:
tum est auribus nostris esse quosdam perverse agentes, qui subvertere atque dividere conantur Ecclesiae unitatem: videlicet abbates et monachi, qui non studio charitatis, sed zelo rapacitatis invigilant, et docent atque seducere non cessant saeculares homines, quos illaqueare possunt, ut res suas atque possessiones in vita vel in morte in monasteriis eorum tradant, et ecclesiis quibus subjecti esse videntur, et a quibus baptismum, poenitentiam, Eucharistiam, nec non pabulum vitae cum lacte carnis acceperunt vel accipiunt, nihil de bonis suis relinquant. Hanc denique famam discordiae nos animadvertentes, omnibus modis inhibere volumus, et ne amplius fiat omnino prohibemus, considerantes non esse bonum, ut illi qui olim fuerunt socii passtate consolationum, et quia dignus est operarius mercede sua , ideoque praecipimus atque jubemus ut quicunque amodo in monasteriecclesiae cui ipse pertinere dignoscitur, relinquat: et
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat requisistis. Sane romana eccła in his
ne caccipere consueuit. eo quod huiꝰ modi
cause non ex legum districtione. s ex canoñ
equitate. finem debitum sortiuntur. Cano
nes aũt sacram̃tum calũpnie nulli ꝓrsus

Expanded text:
veniat, requisisti. Sane Romana Ecclesia, in quibus nec recipere consuevit, eo quod tales cause non ex legum distinctione, sed ex canonum equitate, finem debnes autem juramentum calumniae nulli prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
in primo litis exordio sub eant uisuirandũ calũp¬
mis sapientib res uenit indubium. utrũ cłici
uisuirandum prestare debeant. aut alii ꝑsone
hoc offitium liceat delegare. Quia N illud ꝯsti¬
tutionis edictum ubi iurare ꝓhibentur. a marco¬

Expanded text:
iurandum calumpitis res venit in dubium, utrum clerici iusiurandum prestare debeant aut alii persone hoc officium liceat delegare. Quia illud constitucionis edictum, ubi clerici iura
Abbreviated transcription (Latin):
forensem ep̃m. Pos instituta maiorum
uidelie in maiorum sepuleris iacere. ut pa¬
triarcharum exitus dec. tñ nulli denegacꝰ
propriam eligere sepulturam.⁊ alpenã. Dñs
mercede sua t̃tiam partem sui iuditii ili
consolationum ut fuerunt passionum.
⁊ sic demum ubicumq libitũ fu̾it eundi¬
habeat licentiam. Aliter i nefiat. auctori¬
tate domini nr̃i iħuxͥ qui ꝑ ꝓpham locutus
ẽ dicens. Ne transgͥdiaris t̃minos quos.p.p.¬

Expanded text:
orum ue in maiorum suorum sepulcris iacere, ut patriarcharum exitus docet. Nulli tamen negamus propriam eligere sepulturam et etiam alienammercede sua, tertiam partem sui iuditii illi consolationum socii, ut fuerant passionum. Et sic demum, ubicumque libitum fuerit, eligat sepulturam. Aliter ne fiat, auctoritate Domini nostri, qui per prophetam locutus est dicens: Ne transgrediaris terminos anti
Abbreviated transcription (Latin):
randum p̃stare debeant: an alie ꝑsone hoc
offitium liceat delegare. qr illud constitu¬
tinopolitanis cłiris ꝓmulgatum eẽ uidetur.
idcͥco ad alios cłitos ꝑtineit non creditur.
Ut gͦ ista dubietas ab om̃ib penitus aufe¬
cłicos gn̾alit̃ ꝑtinere iudicetur. Nam cum
diuus iustinianus iure decreuit. ut cano¬
non audeant: dignum est. ut totus ełicalis
ordo aprestando iure uirando inmunis ẽẽ ꝓ¬
culdubio censeatur. Qua ꝓp̃t nos utͥusq ui¬
deł. diuine ⁊ huãne legis intentione ẜuata
nachus. ł scĩmonialis. in qͣcumq contusia
siue criminali siue ciuili: uisiurandũ cõpel¬
latur qualib rõne subire. s suis idoneis ad¬¬
uocatis hoc offitium liceat delegare. tẽ.¬

Expanded text:
randum praestare debeant, aut alii personae hoc officium liceat delegare; quia illud constitutinopolitanis clericis promulgatum fuisse videtur, idcirco ad alios clericos pertinere non creditur. Ut ergo ista dubietas ab omnibus penitus aufeclericos generaliter pertinere iudicetur. Nam cum divus Iustinianus iure decreverit, ut canonon audeant, dignum est ut totus clericalis ordo a praestando jurejurando immunis esse procul dubio censeatur. Quapropter nos, utriusque, videlicet divinae et humanae, legis intentione servata, nachus vel sanctimonialis, in quacunque controversia, sive criminali, sive civili, jusjurandum compellatur qualibet ratione subire, sed suis idoneis advocatis hoc officium liceat delegare.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ttum drͣ. ne nos anͣt dm̃ culpa ex dissimulatioe̾ re.¬
darguat: in requisitum hoc relinquere ñ audemus
ꝑuenit itaq ad nos quod ꝑ symoniacã h̾rsim or
dinatus fu̾is.S ⁊ talia de te multa dicta sũt. d̾ ꝗb
unũ quã maximũ fuit ꝓpt̾ quod necee̾ habuimus
mox ut eius signa per aliquam ꝑͣm elaruerit: de

Expanded text:
m, ne nos ante Deum culpa ex dissimulatione redarguat, irrequisitum hoc relinquere non audemus. Pervenit itaque ad nos quod per simoniacam haeresim fueris ordinatus. Sed et alia de te multa hic dicta sunt, de quibus unum quam maxime fuit propter quod necesse habuimus mox ut eius signa peraliquam personam claruerint, de
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. Et si non sunt idonei parentes: ep̃s eã reci¬
piat. ⁊ in usum eccłe diligñt̃ clistribuat. Et siꝗs
contͣ hec facere p̃sũpẜit: a natħatiçetur. Atẽ¬
dam ad nos relatione ꝑuenit. quod importunꝰ
a tellane ciuitatis ep̃s. dum dehac luce migrar:
condito testam̃to in octo untiis totius sub̾e sue
nurum suã hrdem instituerit. eccłam suã in re¬
sidus quatuor. hortamur ergo expientiã tuã
ut sollicita inquisitione discutias. ⁊ quicꝗd eccłe
ip̃ius ẽẽ patuerit: aqualib ꝑsona detineri nul¬
latenus patiaris. nͥ hoc solum quod eum añ ep̃a¬
tus ordinem proprium habuisse constitit. Qc¬

Expanded text:
rentibus: et si non sunt idonei parentes, episcopus eam recirentibus: et si non sunt idonei parentes, episcopus eam recipiat, et in usum Ecclesiae diligenter distribuat. Et si quis contra haec facere praesumpserit, anathematizetur. dam ad nos relatione pervenit quod importunus, Attellanae civitatis episcopus, dum de hac luce migraret, condito testamento 990 in octo unciis totius substantiae suae nurum suam haeredem instituerit, et Ecclesiam suam in residuis quatuor. Hortamur ergo experientiam tuam ut sollicita inquisitione discutias; et quidquid Ecclesiae ipsius esse patuerit, a qualibet persona detineri nullatenus patiaris, nisi hoc solum quod eum ante episcopatus ordinem proprium habuisse constiterit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
patris sui seꝓmittit substantiã adipisci ꝙ
sue quolib⁊ mͦ non transtulit: ei quantũ portio¬
ni eius localit̾ scit competere. ut satisfieri possit¬
suo. seu ꝑhrditariam sortem sibi deuenerit:
adquisierunt. donare eis liceat hanc cui uo¬
liu̾nt dum uiuunt pro remedio aĩe sue ad
eccłam quan cumq elegerint. ł consangui¬
neis suis. ł amicis. Sin aũt̃ añt obierint ꝗͣ
firmit̾ profec̾int: altari cui ẜuiunt oĩa ꝑpe¬
tuo sc̃ĩficentur. ⁊ inius tradantur.  tẽ ex
concilio tribunensi. Scõ concilio allatum
est. quod quida i laici improde agant contͣ
partes sibi uendicent sicut de proprus suis Int̃
dicimus itaq canonica auctoritate nehoc ult̾ius
fiat. s⁊ sicuti lib̾i factisunt ad suscipiendum gͣdum
⁊ agendum diuinum offitium. ita nicͥ abeis exiga¬
tur p̃t̃ diuinum offitium. De peculiari uͦ sac̾lotũ
nichil sibi usurpt̃. s totum in quatuor diuidat᷑
partes. una ep̃o. alia altari. t̃tia pauꝑib. qͣrta pa¬

Expanded text:
patris sui se permitti substantiam adipisci. suae quolibet modo non transtulit, ei, quantum portioni ejus legaliter scit competere, ut satisfieri posssuo, seu per haereditariam sortem sibi devenerit, vel acquisierunt, donare eis liceat hanc cui voluerint, dum vivunt, pro remedio animae, ad Ecclesiam quamcunque elegerint, vel consanguineis suis vel amicis. Sin autem antea obierint quam firmiter perfecerint, altari cui serviunt omnia perpetuo sanctificentur et in ius eius tradantur. Ex concilio Triburiensi: Sancto concilio allatum est, quod quidam partes sibi vindicent sicuti de propriis servis. dicimus itaque canonica auctoritate ne hoc ulterius fiat: sed sicuti liberi facti sunt ad suscipiendum gradum et agendum divinum officium, ita nihil ab eis exigatur praeter divinum officium. De peculiari vero sacerdotum nihil sibi usurpent, sed totum in quatuor dividatur partes, una episcopo, alia altari, tertia pauperibus, quarta pa
Abbreviated transcription (Latin):
On liceat ulli cłicos quid̾ destinare prebendis.¬
uł creare: nullas aũt eis alimonias p̃stare. S
duoꝵ altm̃ eligat. ł non fatiat cłicos. ł si fec̾it
d eis unde uiuere possint.  tem. alex̃ .iii.
Aiorib eccłẽ bñfitiis in sua integritate manẽ¬
tib indecorũ nimis ẽẽ iudetur. ut minores
cłicorum prebende accipiant sectionẽ. Idcirco
ut sicut in magnis ita qͦ in minimis m̃bris
suis firmam habeat eccła unitatem. diuisi¬
onem prebendarum. aut dignitatum ꝑuro¬
tationem fieri ꝓhibemus. Alexand̾ . in.

Expanded text:
 liceat ulli clericos quidem destinare vel creare, nullas autem eis alimonias praestare; sed duorum alterum, vel non faciat clericos, vel si fecerit, det eis, unde vivere poMajoribus ecclesiae beneficiis in sua integritate manentibus indecorum nimis esse videtur, ut minores clericorum praebendae recipiant sectionem. Idcirco ut, sicut in magnis ita in minimis quoque membris suis firmam habeat Ecclesia unitatem, divisiones praebendarum aut dignitatum permutationes fieri prohibemus. CAP. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
t commutationes rerum eccłasticarum ualde
caueantur. ⁊ subtilissime inspitiantur. si ali¬
facte sunt iuxta dec̾tum canonicũ ylarii. p̃p.
quas illicite decessor ep̃s amiserit. ł ab aliis
illicite comisse sunt: ab eo qui successor ẽ e
habito. cãp.l. IRrita erit ep̃oꝵs donatio.
uł uenditio. ł cõmutatio rei eccłastice absꝙ
luerit rem immobilem scĩs locis prestare.
⁊ accipere ab eis aliam rem immobilem. ⁊
eo modo per comutatione ccͣ here: liceat ei h
facere. diuina pragmatica sanctione ab eo pro¬
Sanctitumẽ ut unicuiq eccłe unus mansus inte
stituti. non de decimis neq de oblationib fide¬
lium. non de domib neq de atriis. uł de ortis
iuxta eccłam positis: neꝙ de prescpͥto manso.
aliquod ẜuitium fatiant pret̾ eccłasticum.
⁊ si aliquid amplius habu̾int: in de seniorib
suis debitum ẜuitium impendant. Item¬

Expanded text:
t commutationes rerum ecclesiasticarum valde caveantur, et subtilissime, si alifactae sunt, juxta decretum canonicum Hilarii papae, quas illicite decessor episcopus amiserit, vel ab aliis illicite commissae sunt, ab eo qui successor est, antur. 32 L. Irrita erit episcopi vel donatio, vel venditio, vel commutatio rei ecclesiasticae absque luerit rem immobilem sancto loco praestare et accipere ab eo aliam immobilem rem, et eo modo permutationem contrahere, liceat hoc facere ei divina pragmatica sanctione ab eo proSancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integi in eis constituti non de decimis, neque de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso, aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium impendant.
Abbreviated transcription (Latin):
mutari nisi ad lib̾tatẽ non possunt. iuidelic ⁊¬
ut mancipia que pro eccłastico hoĩe dabũ¬
tur: in eccle ẜuitute ꝑmaneant. ⁊ eccłasti¬
cus hõ qui commutatur: ꝑ petua lib̾tate fru¬
atur. Quod ii semel domino consecratũ ẽ
ad humanos usus ĩa trasferri nõ põt. Itẽ.
ex eod̾. ¶ Niustum uidr̾ ⁊ impium. ut
mancipia que fideles uiri seu femine pro
remedio aĩe sue do̾ ⁊ scĩs eius consecrarunt
cuius quam muneris mantipio. uł cõmuta¬
tionis comertio. iterum in scłarium ẜuitutẽ
redigantur. cum canonica auctoritas ẜuos
fugitiuos tantum modo distrahi ꝑmittat.
Et iõ rectores eccłarum sum mopere caue¬
ant. ne unius helimosina alt̾ius peccatũ fi¬
at. ⁊ ẽ absurdum ut ex eccłastica digͥtate
ẜuus decedens: huãne sit obnoxius ẜ uitutis.

Expanded text:
idelicet mancipia quae pro ecclesiastico homine dabuntur, in ecclesiae servitute permaneant, et ecclesiasticus homo qui commutatur, perpetua libertate fruatur. Quod enim semel Domino consecratum est, ad humanos usus jam transferri non potest.em re. Injustum videtur et impium, ut mancipia quae fideles viri seu feminae pro remedio animae suae Deo et sanctis ejus consecrarunt, cujuscunque muneris pretio vel commutationis commercio, iterum in secularem servitutem redigantur, cum canonica auctoritas servos fugitivos tantummodo distrahi permittat, et ideo omnes rectores Ecclesiarum summopere caveant, ne unius eleemosyna alterius peccatum fiat. Et est absurdum ut Ecclesiastica dignitate servus decedens, humanae obnoxius sit servituti.
Abbreviated transcription (Latin):
teor. ex. cõ. tolł. Ueterum pb̃r si post ordi¬
nationem aliquid ad quisierit: illud obẜuan¬
dum ẽ ꝙ in canonib de consecratis ⁊ nicͥ hñtib
constitutum ẽ. A teor. ex concilio remensi.
Nquirendum si aliquis pbroꝵ de redditib eccłe¬
ł de oblationib ac uotis fidelium: alio nomine
res comꝑauit. ⁊ ibi structuras fecerit. ł que ad
suo. ita nec alieno noĩe pb̃r fenus excere debet.¬
⁊ multo mirius fraudem facere de facultatib
ecc łastitis. qm̃ hoc sacrilegium ẽ. ⁊ par crimen
iude furis. qui sacras oblationes asportabat. ⁊

Expanded text:
Toletano. Caeterum presbyter, si post ordinationem aliquid acquisierit, illud observandum est quod in canonibus de consecratis et nihil habentibus constitutum est. Ex conc. RemenInquirendum si aliquis presbyterorum de reditibus Ecclesiae, vel oblationibus ac votis fidelium alio nomine res comparaverit, et ibi structuras fecerit, vel quae adsuo, ita nec alieno nomine presbyter fenus exercere debet, multo minus fraudem facere de facultatibus ecclesiasticis, quoniam hoc sacrilegium est, et par crimen Judae furis qui sacras oblationes asportabat et
Abbreviated transcription (Latin):
.c.e. int̾ te.⁊ .i .s. Ꝙ si te non audierit. adhibe unu ł¬
firmat cdicens. Non unus stet cͣcͣ alium. s in ore duot᷑
ł trium testium stet c̾e̾ u̾bum. Item alibi. Ego sũ qui
testimonium ꝑhibeo de me ip̃o. ⁊ testimoniũ ꝑphibet
de me pat᷑. Nlam in lege ura scͥpͥtum ẽ quod duortior

Expanded text:
habenda est pro teste: cui adhibito uno efficifirmat dicens: Non unus stet contra alium, sed in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Item alibi: Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me Pater. Nam in lege vestra scriptum est quod duorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quid aũt talib aut per lib̾tatẽ ꝯcessũ
aut successiõe extit̃it debitum aut quolib
modo collatum: non licebit eis quippiam inͣ
in extraneas personas trans mitere. s om̃ia
Adius eccłe ad quam manumissi sũt post eoꝵ¬
aditus in t̃c luditur. Quod si aspirau̾int: nõ
solum lib̾tatis benefitio careant. s ⁊̃ hono¬
ris gradu. quẽ non dignitate nature. s tp̃ris
dico. quod siquis cłicus inuentus fu̾it habẽs
ꝓprium. non illi ꝑmitto ut inde fatiat testa¬
m̃tum. s delebo eum de tabula cłicoꝵ. Itẽ¬

Expanded text:
quidquid autem talibus aut per libertatem concessum, aut successione exstiterit datum, aut quolibet commodo collatum, non licebit eis quippiam inde in extraneas personas transmittere, sed omnia ad ejus ecclesiam qua manumissi sunt post eoraditus intercluditsolum libertatis beneficio careant, sed etiam et honoris gradu quem non dignitate naturae sed temporis it, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Ite