comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta mea: quia caput meũ repletũ t
rore: et crines mei guctis noctis uelut
si diceret: Tu uacas. et contra me clausũ
est: tu studes otio paucoꝵ: et habundan-¬
te iniquitate refrigescit caritas mul¬
toꝵ. Nox quippe iniquitas ẽ. Ros uero
eius et gutte. hi sunt qͥ refrigescunt
et cadunt: et faciunt frigescere caput
xpĩ. hoc est ut non amet᷑ deus: Caput
enim xpĩ deus s portant᷑ in crinibid
est in sacramentis uisibilib tolerant᷑.
nequaquam interiora sensus attingit.
Pulsat ergo ut excutiat quietem scĩs
ociosis: et clamat Aꝑi michi de sangui¬
ne meo soror mea. de accessu meo ꝓri¬
ma mea. ac so mes columba mea eser¬
manie n d̃ qe plenius ex otio didicis
ed laboriosarum molestias actio¬
un o quodminus idoneos. ad hec mi¬
uida et sine rep̃hensione agenda
sbitiuint. mallent si fieri posset. scos
apłos et p̃ddicatores ueritatis antiquos.
epatari aduersus habundantiam ini¬

Expanded text:
fecta mea; quia caput meum repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Velut si diceret, Tu vacas, et contra me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicist nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam ini
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et nos dimittimus debitorib nrĩs
Si enĩ confiteamur sicut scriptũ est pec¬
cata nr̃a. ꝓfecto ille quilauit pedes dis¬
cipuloꝵ suoꝵ. fidelis ẽ et iustꝰ qͥdimitat nob̾
peccata et mundet nos ab omĩ iniquitate.
id ẽ usq ad pedes quib conuersamur in
terra. ꝓinde eccłia quã mundat. xp̃c la¬
uachro aque in uerbo. nonsolum mitł ẽ.
sine macula et ruga. qui post lauacrun
cegeneradens continuo er huius uite con

Expanded text:
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Si enim confiteamur, sicut scriptum est, peccata nostra, profecto ille qui lavit pedes discipulorum suorum, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ totus preter pedes: C legantius autors
loquitur. sidicit mundus ẽ totus nsire¬
des: quod tantundem ualet. ho. epo
ait dñ. non habet opus isi poes aua¬
re. s est mundus totus Totus its uie
pedes. uel nisi pedes: quos habet qpsio¬
uare.S quid est hoc. quid sibinlt. qua
hic necessarium ẽ ut queramis:. I.ii
cit ueritas loquitur: qđ opus habe gõ
pedes lauare. etiam qui lotus est. Aia
frs̃ mei quid putatis. nisi quia homom
scõ quidem baptismo totus ablurt̾ non
p̃ter pedes s totus omĩno: Uerumptamꝰ
cum in reb humanis postea uiuitur. utiq
terra calcatur. Ipsi gͥ humani affectus
sine quib in hac mortalitate non uuutꝰ
quasi pedes sut̃ uͥ exhumanisreb afficm.¬
&e sic afficim᷑. ut si dixerimus quia peceatũ
nõ habemus. nos ipsos decipiamꝰ et ue¬
ritas non sit in nobis. Cotidie. igit᷑ pedes
lauat nob̃ qͥint̃pellat ꝓ nob̾. et cotidienosop̾
cum dicimus: dimitte nob̃. debita nr̃a.

Expanded text:
est totus, praeter pedes? Elegantius autem est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel, nisi pedes, quos habet opus lavare. 4. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hoc necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavarfratres mei, quid putatis? Nisi quia homo in sancto quidem baptismo totus abluitur non propter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi enim humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, uet sic afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus, et veritas in nobis non sit . Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis; et quotidie nos opus cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
quit. non habebis partem mecũ. Ita dic¬
tum ẽ si non lauero te. cum de solis pedib
ageret᷑ quomodo dici assolet. calcas me.
quando sola planta caleat᷑. At ille amore
et timore turbatꝰ. et plus expauescens xpm̃
sibi negari. quã usq ad suos pedes hu¬
miliari. dnẽ ait. non tantum pedes me¬
os s et manus et caput. Quando quidẽ
sic minaris lauanda tibi membra mea.
nõ solũ ima non subtraho: uerũ etiam pͥ¬
ma substerno. Ne michi neges capien¬
dam tecũ partẽ: ntullam tibi nego ablu¬
endam mei corpis partẽ. dicit ei ihe: qͥ lot̾
s est mundus cotus. hic moueat᷑ quic
fortassis. et dicat. Immo si mundꝰ ẽ tot̾:
quid ei opus ẽ pedes lauare: dñs autem
nouerat quod dicebat. etiã si nr̃a infirmi¬
tas eius secreta non penetrat. Uerumptam̃
quantum uos crudire. et ex lege sua sit
mum ipsam loquutionẽ non sibidẽ m
trariam. facillime ostendam. Qiis enm
non ita rectissime loqui possit. munduis

Expanded text:
quit, non habebis partem mecum. Ita dicquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur, quomodo dici assolet: calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore turbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, quam usque ad pedes suos humiliari: Domine ait mi, non tantum pedes meos, sed manus, et caput. Quandoquidem sic minaris, lavanti tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. Dicit ei Jesus: Qui lotus sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua doce: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus
Abbreviated transcription (Latin):
S non ita intelligendũ ẽ quod post
aliquos ad illũ uenerit. s quod ab illo
ceꝑit. Quando ergo pedes discipuloꝵ laua¬
re cepit. uenit ad eum a quocepit id est ad
petrum: et tunc petrus quodetiam qͥ li¬
bet eoꝵ expauisset expauit. atq ait. dnẽ
tu michi lauas pedes: Did ẽtu Qidẽ m:
Tumichi quidem cogitanda sunt potius
quã dicenda: ne forte quod ex his uerb
aliquatenꝰ dignum concgpit anima nõ
explicet lingua. Respondit ihc: et dixit
ei. Quod ego facio tu nescis modo scies
aũ postea. Nec tamen ille dñci facti al¬
titudine exterritꝰ ꝑmittit fieri quod
cur fieret ignorabat. s usq ad suõs pe¬
des humilem xp̃m̃ adhuc non uult
uidere. non potest sustinere. Non laua¬
bis inquit michi pedes in eternum. Qd¬
ẽ in eternũ: Numquã hoc ferã numꝙͣ.
patiar: nũquã sinã: hoc quippe in eter¬
num non fit: quod numquã fit. Tunc sal¬
uator egrum reluctantem de ipsius sa¬
lutis ꝑiculo exterrens. si non lauero te in¬

Expanded text:
Sed non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo oeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum, et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait: Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat; sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabis mihi, inquit, pedes in aeternum. Qest, in aeternum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam. Hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, in
Abbreviated transcription (Latin):
aũad loquendũ: dicit et alius homo dei.
Auditui meo dabis gaudium. et leti¬
ciam: et exultabunt ossahumiliata
hoc ẽ quod dixi. cum ueritas auditur.
humilitas custoditur: dicit et alius
Amicus auten sponsi qui stat et audit
eum: gaudio gaudet ꝓpter uocem spon¬
si: fruamur auditu sine strepitu. nob̾
loquente intrinsecꝰ ueritate: quãꝗͣ. ꝙ̃
cum formsecꝰ insonat ꝑ legentẽ. ꝑ adnũ¬
pientem. ꝑ consolantẽ. ꝑ exortantẽ: ꝑ
ipsum etiam cantantẽ atq psallentẽ:
psi quihec agunt. inquinare pedec
suos timent. cum placere hominib sup¬
repente amore humane laudis affectant:
Ceterũ qui eos audit libent᷑ et pie. non
habet locum iactandi se in labordes
alienis: et non inflatis onibis humno.¬
militer audire nouerunt. et urtano
et cor meum uigilat. Quid ẽ ego domo
et cor meũ uigilat. nisi ita quicesur
audiam: Otium meum non mo¬
dormio et cormeum uigilat: ego requi¬
esco a negotiosis actib et animus meno

Expanded text:
acobi I, 19. Dicit et alius homo Dei, Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annunpientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humilihumiliter audire noverunt, et vitam et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impendormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus
Abbreviated transcription (Latin):
si dilectionem nram morte finiret. nͥ
forte ita sit intelligendum in finem
dilexit eos. usq ad mortem dilexit eos.
quia tantum dilexit ut moreretur
ꝓpter eos. hoc enim testatus est dicens
Maiorẽ hac caritatem nemohabet quã
ut animam suãponat qͥs: ꝑamicis su¬
is. Ita sane non ꝓhibemus intelligi. in
finem dilexit. usq ad mortem dilex̾
id est usq ad mortem. illum dilectioip¬

Expanded text:
si dilectionem nostram morte finiret. Nisi si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem diquia tantum dilexit, ut ipse moreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finid est, usque ad mortem illum dilectio il
Abbreviated transcription (Latin):
iħc quia uenit eius hora. ut transeat
ex hoc mundo ad patrem. cum dile¬
xisset suos qui erant inmundo infine
dilexit eos: utiq ut et ipsi de hoc mũ¬
do ubierant. ad suum caput quodhic̃
transiffet. eius dilectione transirent.
interficiens. Finis quousq eamus: non
ubi ꝑeamus. Sic sic omino intelligen¬
dum est: Pascha nr̃m ĩmolatus est xp̃c.
Iue est finis nr̃. in illum ẽ transitus
nr̃. Nam uideo posse ista uerba euan¬
gelica quodam humano modo etiam
sic accipi.tamquã usq ad mortem xpẽ
dilexerit suos. ut hoc uideatur eẽ in
finem dilexit eos. humana ẽ hec sentẽ¬
tia: non diuina. Neq enim nos hucusq
ille dilexerit. qui semꝑet sinefine nos
diligit. Absit ut dilectionẽ morte fuue¬
rit: qui non est morte finitus. Etiam
post mortem. quinq fr̃s suos dilexit
diues ille suꝑbus atq impius. et usq
ad mortem nos dilexisse putandus est̃
diligendo usq ad mortem ueniret:

Expanded text:
Jesus quia venit ejus hora, ut transiret Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput, quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. interficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Cdiligendo usque ad mortem veniret,
Abbreviated transcription (Latin):
seamus. de hac nobis collata grã: deũ
laudans apłs dicit. Qui eruit noc
de potestate tenebrarum: et tͣnstulit
in regnum filii claritatis sue. hoc itaq
nomen id est pascha quod latine ut di¬
xi transitus nuncupatur.: uelut inter¬
pretans nobis beatus euangelista. ante
diem inquit festum pasche. sciens iħc qe
uenit eius hora. ut transeat ex hoc mũ¬
do ad patrem. Ecce pascha: ecce transit᷑.
Unde et quo: De hoc scilicet mundo:
ad patrem. Spes membris in capite ẽ
data: quo eẽnt illo transeunte sine du¬
bio sequutura Quid ergo infideles. et
ab hoc capite. atq ab eius corꝑe alieni:
Nonne et ipsi transeunt quia non ꝑma¬
nent: Transeunt plane. et ipsi. S ali¬
udẽ transire de mundo: aliud est transi
re cum mundo. Aliud ad patrem: aliud
ad hostem. Nam et egiptii transierunt:
non eium ꝑsequendo manserunt. Nõ
tamen transierunt ꝑ mare ad regnũ:
s in mari ad interitum. Sciens ergo

Expanded text:
seamus. De hac nobis collata gratia Deum seamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id est, Pascha, quod latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus Evangelista, Ante diem, inquit, festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce Pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite data est, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi: sed aliud est transire de mundo, re cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ascafrsñ sicut quidam
existimant grecum nom̃ ẽ
s hebreum. Oportunissi¬
me tamen occurrit in
hoc nomine: quedam cõ¬
gruentia utrarumq lin¬
quarum. Quia eium patitur grece
p̾sc dicit᷑. ideo pasca passio putata
estueluthoc nomen a passione sic ap¬
pellatũ sit In sua uero lingua hoc ẽ
in hebrea: pascha transitus dicitur.
Proptea tunc primum pascha cele¬
hrauit popłs dei.: quando ex egypto fu¬
gientes. rubrum mare. transierunt:
nunc ergo figura illa ꝓpħica in uerita¬
te completa est. cum sicut ouis ad ĩmo¬
landum ducit᷑ xp̃c̃. cuius sanguine il¬
litis postib nr̃ĩs. id ẽ cuius signo cru¬
cis. signatis frontib nr̃is. a ꝑditione hui
scłi tamquam a captiuitate uel int̾emp¬
tione egiptia liberamur. et agimus
saluberrimum transitum cum a diabo¬
lo transimus ad xp̃m: et ab isto instabili
scło. ad eius fundatissimum regnum:
Ideo quippe ad deum ꝑmanentem tran¬
simus: ne cum mundo transeunte tͣn¬

Expanded text:
n sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte tran
Abbreviated transcription (Latin):
cipuloꝵ uenit ad symonẽ
petrum. et dicit ei petrꝰ
domine tu michi lauas
pedes: Quis enim non ex¬
pasuesceret lauari sibi a¬
pedes a dei filio: Quãuis itaq magne
fuisset aud acie contradicere seruum
dnõ. hominem deo. tamen hoc petrus
facere maluit: quã ꝑpeti ut sibi pedes
lauarent᷑ a dnõ et deo. Nec putare de¬
bemus. hoc petrum inter ceteros for¬
midasse atq recusasse: cũ id alii ante
ipsum libent̃ uel equanimit̾ sibi fieri
ꝑmisissent. Facilius quippe sic accipiũt᷑
ista uerba euuangelii. quia cum dictũ
eẽt cepit lauare pedes discipuloꝵ et
extergere linteo quo erat p̾cinctus.
demde subimictũ eluente ergo ad simo¬

Expanded text:
inus, Venit ad Simonem Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum e
Abbreviated transcription (Latin):
gia confirmauit: Et linteo quidem qͦ¬
ut se p̃cingeret posuit uestimenta que
habebat: ut autem formã serui acci¬
ꝑet. quando semet ipsum exinaniuit
non qđ habebat depofuit . s qđ non ha-¬
bebat accepit. Crucifigendus sane su¬
is expoliatus ẽ uestimentis: et mortuus
iuolutus ẽ linteis: et dota eius passio
nrã purgatio ẽ. Passurus gͥ exitia. p̃mi¬
sit obsequia. non solũ cis ꝓ quib erat su¬
biturus mortem: s etiam illi qui eum fue¬
rat traditurus ad mortem Tanta est qͥp¬
pe humane humilitatis utilitas. ut eam
suo comendaret exemplo etiã diuina sub¬
limitas: quia homo suꝑbus in eternum
piret: nisi illum deus humił inueniret:
Uenit enim filius hominis querere. et sal¬
uum facere: quod pierat Pierat autem
suꝑbiam deceptoris sequtꝰ: ergo humili¬
tatem redemptoris sequat᷑ inuentꝰ:¬

Expanded text:
gia confirmavit? Et linteo quidem gia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur invent
Abbreviated transcription (Latin):
ue a. quia deo exiit et ad deũ uadit.
nus. qqo illi pater om̃ia dedisset in
i. ile dscipuloꝵ non manus s pe¬
malulit: Et cum se sciret a deo exi
t ad deumꝑgere. non dei dni sed
honiuiss serui impleuit officiũ. Ad hoc
sutẽ ꝑtinet quod etiã de traditore ip¬
sius quiam talis ueneratqͥnec ab illo
ignorabatur p̃loqui uoluit. ut hoc
quoq ad maximũ cumulum humili¬
titis acced̾et. quod etiam illi non de¬
dignatus est pedes lauare. cuius manꝰ
iam p̃uidebat in scelere. Quid autem
mirum si surrexit a cena et posuit ues¬
timenta sua qui cum in forma dei eẽt.
semet ipsum exinaniuit: Et quid mi¬
rum si p̃cinxit se lindeo. qui formam
serui accipiens. habitu est inuentus
ut homo. Quid mirum si misit aquã
inpeluem. unde lauaret pedes disci¬
puloꝵ. quim terram sanguinẽ fudit.
quo inmundiciã dilueret peccator̾:
Quiq mirum si linteo quo erat p̃cinctꝰ
pedes quos lauerat. tersit: qui carne
qua erat indutus. euangłistarũ uesti¬

Expanded text:
exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimesemetipsum exinanivit. Quid mirum si precinxit se linteo: qui formam servi accipiens: habitu est inventus ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vesti
Abbreviated transcription (Latin):
discipłor pedesimet certe quia ꝑ terramue¬
nit ad cum qui etiam in terra est: quia
suos. hic constitutos nõ deserit. An non ip¬
ascendentes et descendentes ad filium
hominis: Si ascendunt ad eum ꝓptea
quia fursum ẽ. quomodo ad eum descẽ¬
dunt si non etiam hic ẽ: dicit ergo ecclia
Lami pedes meos quomodo inquinabo
cos: In eis hoc dicit qͥ possut̃ omĩ fece mũ¬
datidic̃e. cupio dissoliuiet eẽ eũ rp̃o. pma

Expanded text:
discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram vediscipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipascendentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cup
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis suis. nec desinit interpellare ꝓ nob̃.
hinc occurrerunt ex cantico canticoꝵ
eccłie uerba dicentis: laui pedes meos
quomodo inquinabo eos: Cum uellet.
ire et apꝑire ei qui uenerat ad eam. et
pulsauerat. sibiq apꝑiri poposcerat. il¬
le speciosus forma pre filiis hominum:
hinc questio nata est. quam coartare no-¬
luimus angustiis temꝑis: ideoq distulimꝰ:
quonãmodo eccłia timeat inquinare
pedes. dum ꝑgit ad xp̃m: quos baptisma¬
te lauerat. xpi. Sic enim ait: Ego dor¬
mio: et cor meum uigilat: Uox fratruhe¬
lis mei:pulsat ad ianuam. deinde dicit
etiam ipse. Apꝑi michi soror mea ꝑxima
mea. columba mea: ꝑfecta mea. quia ca-¬
put meum repletum ẽ rore: et crines
mei guttis noctis. Et respondet illa:
Exuii me tunicam meam. quomodo in¬
duã eam: Laui pedes meos: quomodo
inquinabo eos: Oadmirabile sacram̃¬
tum: õ grande misteriũ. Ergone timet.
inquinare pedes ueniendo. adeũ qͥlaũ suoꝵ

Expanded text:
cipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . cipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad januam » Deinde dicit etiam ipse: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum repletum est rore, et criEt respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum
Abbreviated transcription (Latin):
nemini quicquã debeatis: nisi ut inuicẽ
diligatis. donet etiam sermonẽ: quem
uideo me debere dilectis. Expectationẽ
uram ad hoc nempe distulerã. ut expli¬
carem sicut possem. quemadmodum etiã
ꝑ terram ueniat᷑ ad xp̃m̃: cum potius
iubeamur que sursum sunt querere nõ
que suꝑ terram. Sursum enim xp̃c ẽ:
sedens ad dexterã patris: s ꝓfecto et
hic ẽ. ppter quod saulo in terra seuienti
dixit᷑: quid me ꝑsequeris: Ut autem hoc
querendum suscipẽmus. id tractabatur.
qd pedes dns discipulis lauit: cum iam
ipsi discipuli loti ẽẽnt. nec opus habe¬
rent nisi pedes lauare: ubi uisum est in¬
telligendum. quod baptismo quidem
homo totus abluit᷑. s dum isto postea ui¬
uit in scło. humanis affectib terram ue¬
lut pedib calcans. ipsa scilicet conuersa¬
dione uite huius. contrahit unde dicat.
dimitte nobis debita nr̃a. ac sic etiam in¬
de mundatur ab eo qui pedes lauit dis¬

Expanded text:
Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit dis
Abbreviated transcription (Latin):
sedes meos quomͦ inquinabo eos:
Siatenm hoc cum cogit᷑ ad xpm̃ uenire
dicerram calcare conuenit:. Alia ques¬
tio rursus erorit᷑: Nonne. xp̃e sursumẽ.
Nome ascendit in celum et sedet ad dex¬
teram patris: Nonne apłs ad nos clamat.
et dies: Sergo resurrexistis cum xp̃o. que
sursumn sunt sapite. ubi xp̃e est in dexte¬
ri dei sedens: que sursum sunt querite
non que suꝑ terram: Quo modo ergo
ut ad xpm eamus. terram calcare conpel¬
lmur: cum potius nobis sursum cor ha¬
bendum sit ad dnm̃. ut cum illo eẽ pos¬
simus: buidetis fr̃s. hodierni temꝑis an¬
gustias: istam coartare questionẽ. Quod
et si uos forte minꝰ uidetis: ego utcumq
uideo quante disputationis. indigeat:
Unde peto ut eam potius suspendiꝗͣ negli
s dilata expectatione patiamini. Aderit
eium dñs qui nos debitores facit: ut fa-¬
ciat etiam redditores. Incipit. Ii.
Udi tempus agnosco: donet unde
reddam qui donauit ut debeam: dona-¬
uit eium dilectionẽ de qua dictum est:

Expanded text:
Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vesed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores. TRACTATUS LVIdi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: s uidere uoluerunt ubi habita¬
ret. et facere quod scriptũ est: limen
ostioꝵ cius exterat pes tuus. Surge
ad illum uenire assidue.et crudiri p̃¬
ceptis eiꝰ: Ostendit cis ille ubĩ maneᷤᷤ¬
ret: et uenerunt fueruntq cum
illo: Quam beatum diem duxerũt.
quam beatam noctem Quis est.
qui nobis dicat que audierunt.
illi a cino: Bdificemus et nosmẽt¬
i ĩpsi in corde nib̃. et faciamus do¬
mum quo ueniat ille. et doceat nos c̃o¬
loquatur nobis: Quid queritis: Qui
dixerunt ei. Rabbi quod dicit᷑ inter¬

Expanded text:
tur; sed videre voluerunt ubi habitatur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat quae audierint illi a Domino? Aedificemus et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
Ego non sum agnus. Ecce agnus dei de
quod̃ suꝑius dixerat ecce agnus dei: ꝙ
quid nob̾ ꝓdest agnus derꝰ Ecce ait qͥ
tollit peccata mundi Secuti sunt illũ
hoc audito duo qui erant cum ioħe:
Uideamus sequentia: Ecce agnus dei:
Hoc ioħs & audierunt eum duodis¬
cipuli loquentem: et sequti sunt iħm
Conuersus aũ iħ̾c et uidens eos seen¬
tes se: dixit eis Quid queritis: quidi¬
xerunt: Rabi quod dicit᷑ int̾pretatũ
magister. ubi habitas: Non sic illum
sequebant᷑: quasiiãut inhererent illi:
Lam manifestum est quando illi
inheserunt: quia de naui cos uocaũ:
In his enim duob erat andiras: sicut
mͦ audistis. Andiras aũ fr̃ petrierat:
Et nouimus in euangłio: quia petrrũ
et andieam dominus de naui uocã¬
uit dicens Genite post me: et faciã
uos ficri piscatores hominũ: & ex il¬
.lo iam inheserunt illi: ut non rece¬
derent: Osodo gͦ quod eum sequntur
isti duo non quasi non recessuri sequn¬

Expanded text:
ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequun
Abbreviated transcription (Latin):
enim cũ remediis mortui sunt. et quã
multi sine remediis uixerunt: qua
fronte exiit anima ad deum : Edidit
signum xp̃i. accepit signum diaboli
An forte dicit non ꝑdidi signũ xp̃i:
Ergo signum xp̃icum signo diaboli
habuisti Non uult xpc̃ cõmunionẽ.
solus uult possidere quod emit: Tanti
emit: ut solus possideat: Tu facis ei
consortem diabolum: cui te ꝑ peccatũ
uendideras Ue dupplici corde. qui
in corde suo partem faciunt deo: partẽ
faciunt diabolo: Iratus deus quia fit
ibi pars diabolo: discedit. & totum dia¬
bolus possidet:. Non frustra itaq
apłs dicit: neq detis locum diabolo
pulis ioħis: quia taliserat ioħs amicꝰ
sponsi. non querebat głam suam.s
testimonium ꝑhibebat ueritati. nũqͥd
uoluit apud se remanere discipulos su¬
os ut non sequerentur dum̃: Magis ip¬
se ostendit discipulis suis quem seque¬
rent᷑ Habebant enim illũ tamquã
agnũ: Et ille: Quid me attenditis:

Expanded text:
enim cum remediis mortui sunt? et quam enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad Deum? Perdidit signum Christi, accepit signum diaboli. An forte dicat: Non perdidi signum Christi? Ergo signum Christi cum signo diaboli habuisti. Non vult Christus communionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo pulis Joannis: quia talis erat Joannes amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis!
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere temporalia que illi ad quisiuit
que illi collegit. que non uult eum ꝑ de¬
re. que ipse qui dereliquit. non potuit
in sempiternũ tenere: Hon docet filiũ
cum quo possideat. s qui post eum posside¬
at. Fr̃s mei si pat̾ docet filium successorẽ.
et quem docet et illum similit̾ ꝑ illa omĩa
transiturum quia et ille qui monebat
transiturus est. quomͦ uultis crudiat
nos pater nr̃. cui non fuccessuri s ad quẽ
accessuri sumus et cum quo mansuri¬
in et̾num in hereditate que non marces¬
cit. nec moritur. nec grandinem nouit:
Et ipse hereditas: et ipse pat̾ est: Hunc
possidebimus: et erudiri non debemus:
Sufferamus gͦ eruditionem patris non
quando dolet nobis caput. curramus
ad p̾cantationes. ad sortilogos. et reme¬
dia uanitatis Frs̃ mei non uos plan¬
gam: Cotidie inuenio ista. Et quid fa¬
ciam : Nondum ꝑfuadeo xp̃ianis in
xp̃o spem eẽ ponendam : Eoce sicui factũ
est remedium: moriatur. Qua multi

Expanded text:
perdere temporalia quae illi acquisivit, perdere temporalia quae illi acquisivit, quae illi collegit, quae non vult eum perdere, quae ipse qui relinquit, non potuit in sempiternum tenere. Non docet filium cum quo possideat, sed qui post eum possideat. Fratres mei, si filium docet pater successorem, et quem docet et ipsum similiter per illa omnia transiturum, qua et ille qui monebat transiturus est; quomodo vultis erudiat nos Pater noster, cui non successuri, sed ad quem accessuri sumus, et cum quo in aeternum mansuri in haereditate, quae non marcescit, nec moritur, nec grandinem novit? Et ipse haereditas et ipse Pater est. Hunc possidebimus, et erudiri non debemus? Sufferamus ergo eruditionem Patris. Non quando nobis dolet caput, curramus ad praecantatores, ad sortilegos et remedia vanitatis. Fratres mei, non vos plangam? Quotidie invenio ista; et quid faciam? Nondum persuadeo Christianis in Christo spem esse ponendam? Ecce, si cui factum est remedium, moriatur, quam multi
Abbreviated transcription (Latin):
illius pilleati sacerdotẽ. solere dicere:
Et ipse pilleatus. xpĩanus est: Utquid
quam ubi se uobis uoluit predicari xp̃c
Et quomͦ uobis uoluit p̾dicari: sic illũ
denete. sic in corde ur̃o scribite: Murus¬
enim est aduersus om̃s impetus : et ad¬
uersus insidias inimici: Dolite timere :
non temptat ille nisi ꝑmissus fuerit
malus a potestate dnãnte: ꝑmittitur
quando aliquid petit: Et hoc fr̃s non
fit: nisi ut ꝓbent᷑ iusti. puniantur in¬
iusti: Quid ergo times: Ambula in dño
tuo: certus esto. quod te non uult pati
non patieris: Quod te ꝑmiserit pati.
flagellum corrigentis est: non pena dap̃-¬
nantis Ad hereditatem sempit̃nam eru-¬
dimur. et flagellari dedignamur: Fr̃s
mei si recusaret quisquã puer colaphis
aut flagellis cedi a patre suo. quomodo
diceret᷑ suꝑbus. desꝑatus. in gratus pat̾¬
ne discipline: Et utquid erudit pater
homo filiũ suũ hominẽ: Ut possit non

Expanded text:
illius Pilleati sacerdotem solere dicere, illius Pilleati sacerdotem solere dicere, Et ipse Pilleatus christianus est. Ut quidquam ubi se vobis voluit praedicari Christus; et quomodo vobis voluit praedicari, sic illum tenete, sic in corde vestro scribite. Murus est adversus omnes impetus et adversus omnes insidias inimici. Nolite timere, nec tentat ille, nisi permissus fuerit: malus a potestate dominante; permittitur, quando aliquid petit: et hoc, fratres, non fit, nisi ut probentur justi, puniantur injusti. Quid ergo times? Ambula in Domino Deo tuo, certus esto: quod te non vult pati, non pateris; quod te permiserit pati, flagellum corrigentis est, non poena damnantis. Ad haereditatem sempiternam erudimur, et flagellari dedignamur! Fratres mei, si recusaret quisquam puer colaphis aut flagellis caedi a patre suo, quomodo diceretur superbus, desperatus, ingratus paternae disciplinae? Et utquid erudit pater homo filium hominem? Ut possit non
Abbreviated transcription (Latin):
uident uanitatẽ: nos cordis oculis ue¬
ritatem: Nec putetis fr̃s quod sine
spectaculis dimisit nos dñs deus Ñs
NLam si nulla sunt spectacula cur
hodie conuenistis : Ecce quod diximus
iudistis et acclamastis: Non ad clama¬
retis nisi uidissetis & magnum est
hoc spectare ꝑ totũ orbem terrarum¬
ta de dentib leonũ membra xpĩ. et
adiuncta corpori xp̃i: Ergo nescio qͥd
simile imitatus est quidam sp̃s. ut
sanguine simulachrum suum em
uellet: quia nouerat p̃cioso sangusꝰ
quandocũq redimendum eẽ genis
humanum: fingunt enim sp̃s mall
umbras quasdam sibimet  honoris.
ut sic decipiant eos qui sequnt᷑ xpm:
cunt ꝑ ligaturas. ꝑ p̃cantationes. per
machinamenta inimici: misceant
p̃cantationib suis nomen xp̃i: quia
iam non possunt seducere xpiãnoc:
Ut dent uenenum addunt mellis ali¬
quid. ut ꝑid quod dulce ẽ. lateat. qd̃
amarum est. et bibat᷑ ad ꝑniciem: usq
adeo ut ego nouerim aliquo tempore

Expanded text:
vident vanitatem, nos cordis oculis vevident vanitatem, nos cordis oculis veritatem. Ne putetis, fratres, quod sine spectaculis nos dimisit Dominus Deus noster: nam si nulla sunt spectacula, cur hodie convenistis? Ecce quod diximus, vidistis, et exclamastis: non exclamaretis, nisi vidissetis. Et magnum est hoc spectare per totum orbem terrarumta de dentibus leonum membra Christi, et adjuncta corpori Christi. Ergo nescio quid simile imitatus est quidam spiritus, ut sanguine simulacrum suum emi vellet, quia noverat pretioso sanguine quandocumque redimendum esse genus humanum. Fingunt enim spiritus mali umbras quasdam honoris sibimetipsis, ut sic decipiant eos qui sequuntur Chrcunt per ligaturas, per praecantationes, per machinamenta inimici, misceant praecantationibus suis nomen Christi: quia jam non possunt seducere Christianos, ut dent venenum, addunt mellis aliquid, ut per id quod dulce est, lateat quod amarum est, et bibatur ad perniciem. Usque adeo ut ego noverim aliquo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
rum in trutina uel in statera: et pre¬
ponderauit multum de sanguine: Si
pondus ad inclinandũ in auibͥ habu¬
it sanguis mulieris: quale pondus
habet ad inclinandũ mundum san¬
giusagni ꝑ quem factus est mundus:
Et quidem ille sp̃s nescio quis ut p̃ment
pondus. placatus est sanguine: Inmundi
dierant ab angelis. audierant a ꝓpħio
sꝑabant. unde clamauerunt quid
nobis et tibi est: Uenisti ante tempus
ños ꝑdere : stimus quia sis sc̃s dei : Uer¬
turum sciebant: s tempus ignorabat
S quid audistis in psalmo de ierłm
Quoniam beneplacitũ habuerunt
serui tui in lapides eius. et pulueris
ciꝰ miserebuntur: Cu exfurgens misere¬
beris syon. qm̃ uenit inquit tempus
ut miserearis eius. Quando uenit
tempus ut misereat᷑ deus Uenit ag¬
nus:. Qualis agnus est: Quem lupiti¬
ment: Qualis agnus est: Qui leonem
occisus occidit: dictus est enim dia
leo Ecce etenim spectacula xpianoꝵ
Et quod est amplius illi oculis carnꝰ

Expanded text:
rum in trutina vel statera, et praerum in trutina vel statera, et praeponderavit multum de sanguine. Si pondus ad inclinandum aurum habuit sanguis mulieris, quale pondus habet ad inclinandum mundum sanguis Agni, per quem factus est mundus? Et quidem ille spiritus nescio quis, ut premeret pondus, placatus est sanguine. Immundi dierant ab Angelis, audierant ex Proph si non sperabant, unde clamaverunt, Quid nobis et tibi est? venisti ante tempus perdere nos? scimus qui sis, Sanctus Dei . Venturum sciebant, sed tempus ignorabant. Sed quid audistis in Psalmo de Jerusalem? Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui lapides ejus, et pulveris ejus miserebuntur: tu exsurgens, inquit, misereberis Sion, quoniam venit tempus ut miserearis ejus . Quando venit tempus ut misereretur Deus, venit Agnus. Qualis Agnus quem lupi timent? qualis Agnus est qui leonem occisus occidit? Dictus est enim diableo. Ecce spectacula Christianorum. Et quod est amplius, illi oculis carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ltena die iterum stabat ioħ̃s.
et ex discipulis eius duo: et respi¬
ciens iħm ambulantẽ dicit: Fc¬
ce agnus dei: Utiq iste singulanter
agnus. Ham et discipuli dicti sunt
agni. Ecce ego mito uos. sicud agnos
in medio lupoꝵ. dicti sunt et ipsi lum̃.
uos aũ estis lumen mundi s aliter
ille de quo dictum est: erat lumen ue¬
rum quod illuminat omẽm hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ: Sic et ag̃¬
nus singłarit᷑ solus. sine macula sine
peccato: non cuius macule absterse sut̃.
s cuus macula nulla fuerit: Quide
nunr᷑ quia dicebat ioħs de dño. ecce ag¬
nus dei Ipse ioħs non erat agnus. No
erat tur scoꝰ: Hon erat amicus sponsi :
Ergo singularit̃ ille. Hic ẽrat agnuc
dei: quia singłarit̃ huiꝰ agni sanguine
solo. homines redimi potuerunt: Fr̃o mci
guis est agni. qui sunt illi qui hodie
celebrant festiuitatẽ sanguinis nescio
cuius mulieris et quam ingrati sunt
Raptum est aurum de auie muilieris.
et cucurit sanguis. et positum est au¬

Expanded text:
ltera die iterum stabat Joannes, et ex discipulis ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem dicit, Ecce Agnus Dei. Utique singulariter iste Agnus: nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singulariter, solus sine macula, sine peccato; non cujus maculae abstersae sint, sed cujus macula nulla fuerit. Quid enim? quia dicebat Joannes de Domino, Ecce Agnus Dei, ipse Joannes non erat agnus? non erat vir sanctus? non erat amicus sponsi? Ergo singulariter ille, Hic est Agnus Dei; quia singulariter hujus Agni sanguine solo homines redimi potuerunt. 6. Fratreguis est Agni; qui sunt illi qui hodie celebrant festivitatem sanguinis, nescio cujus mulieris? et quam ingrati sunt? Raptum est aurum, dicunt, de aure mulieris, et cucurrit sanguis, et positum est au
Abbreviated transcription (Latin):
sanum sit a peccatis: Et quando for¬
te flagellamur in corpore: ipsum de
ferre: Humquid ꝑturbatus est : Nũ¬
quid contristatus. dixit se desertum:
Magis se dixit non desertũ: quia non ab¬
latũ est. quod uolebat auferri. ut ila
infirmitas sanaret᷑: Hoc enim inuenit
in uoce medici Sufficit tibi grã mea
nam uutus in infirmitate ꝑficitur.
nde gͦ scis si quod non uult te sanare
scis quam putre est quod secat medicus.
agens ferrum ꝑputria : Nonne nouit
modum. quid faciat. quousq faciat:
umquid unilatus enis qui secat᷑
retrahit manus medici. artificiose sec¬
cantis: Ille clamat: ille secat: Crudelic
qui non audit clamantẽ. an potius
misericors qui uulnus ꝑsequit᷑ ut sa¬
net egrotum: Hec fis mei ideo dixi: ne
quis querat aliquid p̃ter auxilium
dei: quando forte in aliqua correptio¬
ne dñi sumus: uidete ne pereatis. ui¬
recedatis. et a leone deuoremini: di
ximus gͦ quare hora decima: sequen¬

Expanded text:
sanum sit a peccatis; et quando forsanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum depferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? Haec, fratres mei, ideo dixi, ne quis quaerat aliquid praeter auxilium Dei, quando forte in aliqua correptione Domini sumus. Videte ne pereatis, recedatis, et a leone devoremini. 13. Diximus ergo quare hora decima: sequen
Abbreviated transcription (Latin):
iactari febrib et dolorib nec alicubi
sp̃em posuisse nisi ut euanglium sibi¬
ad caput poneret: Non quia ad hoc
factum ẽ: s quia p̾latum est euange¬
lium ligaturis Sigͦ ad caput ponit᷑
ut quiescat dolor capitis. ad cor non
ponit᷑. ut sanet᷑ a peccatis: Fiat ergo:
Quid fiat: Ponat᷑ ad cor: sanet᷑ cor: Bonũ ẽ:
Bonũ est ut de salute corꝑis non sa¬
tagas: nisi ut a deo illam petas Siscit
tibi ꝓdesse. dabit illam si non tibi de¬
derit: non tibi ꝓderat habere illam:
Quam multi egrotant in lecto inno-¬
centes: Et si sani fuerint. ꝓcedunt
ad scelera cõmittenda Quam multis
obest sanitas Latro qui ꝓcedit ad
faucem occidere hominem. quanto
illi melius erat ut egrotaret: Qui noc¬
tu surgit ad fodiendũ parietẽ alienũ.
quanto esset melius febrib iactaret᷑ :
Innocentius egrotaret. Scelerate sa¬
nus est: nouit ergo deus quqͥd nob̾ ex¬
pediat: Id agamus tantũ. ut cor nr̃m

Expanded text:
jactari febribus et doloribus, nec alicubi jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
nescit an uerum sit: Dimisit te adu̾¬
sario tuo conuincendũ ut si ante iu¬
dicem conuictꝰ de mendatio fueris.¬
quia non potuit ille nisi prestare nes¬
ciens an fueris mentit᷑. ĩbi careas
ipso beneficio rescripti. quo ꝑduxisti
rescriptũ. Deus aũ quia nouit utrũ
mentiaris an uerum dicas. non facit
in iudicio ut tibi non ꝓsit. s nec impe¬
trare te ꝑmitit. quia ausus es men¬
tiri ueritati Quid gͦ facturus es: dic
michi: Implere enim legem ex omni
paite ita ut in nullo offendas: diffici¬
le est: Reatus gͦ certus ẽs: remedio
uti non uis Ecce fr̃s mei quale reme¬
dium posuit dñs contra egritudines
anime: Qubd ergo  facis cum caput tͥ
dolet. laudamus si euangłium ad
caput posueris: et non adligaturam
cucurieris: Ad hoc enim ꝑducta est
infirmitas hominũ et ita plangendi
sunt homines. qui currunt ad ligatu¬
ras: ut gaudeamus quando uidemus
hominem in lectulo suo constitutum.

Expanded text:
nescit an verum sit; dimisit te advernescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum,