comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens enim uidimꝰ sedentem leonẽ in
insidiis cũ diuitib. hoc est cũ senatoribꝰ ꝙ
pͥncipib huiꝰ seculi: Et aduersus eccłam mo¬
lientem. pauꝑis istuis sapientia corruisse:
s cũ pauꝑ iste uicerit. q urbs paci fuerit
restituta: iux aliquis eiꝰ meminit. uix illiꝰ
mandata considerat. sed totos se luxurie
& uoluptatibꝰ concedentes: querunt diui¬
tias que in necessitate non liberant. Et dixi
eiꝰ que ñ sunt audita. Iuãquã nullus me¬
miner it sapientis illiꝰ pauꝑis cũ leta sint
omĩa. s uniuersi potentiam & diuitias ad¬
mirent᷑ : ego tam̃ scdm̃ om̃s supra int̾preta¬
tiones. magis honoro contẽptã sapientiã.
& uerba que nullus audire dignat᷑. Uer¬
ba sapientiũ inquiete aud uint᷑: plus quã
clamor potestatẽ habentis in stultis. Iuẽ¬
cũq in eccłia uideris declamarorẽ. & cũ
quodam lenocinio ac uenustate uerboꝵ
excitare plausus. acrisus excutere. in af¬

Expanded text:
Quoties vidimus sedentem leonem in Quoties vidimus sedentem leonem in insidiis cum divitibus, hoc est, cum senatoribus et principibus hujus saeculi, et adversus Ecclesiam molientem, pauperis istius sapientia corruisse? Cumque pauper hic vicerit, et urbs paci fuerit restituta, vix aliquis ejus meminit, vix illius mandata considerat: sed totos se luxuriae et voluptatibus concedentes, quaerunt divitias, quae in necessitate non liberant. Et dixi ejus quae non sunt audita. Quamquam nullus meminerit sapientis pauperis illius, cum laeta sint omnia; sed universi potentiam, et divitias admirentur: ego tamen secundum omnes supra interpretationes magis honoro contemptam sapientiam, et verba quae nullus audire dignatur. Verba sapientium in quiete audiuntur, plusquam clamor potestatem habentis in stultis. Quemcumque in Ecclesia videris declamatorem, et cum quodam lenocinio ac venustate verborum excitare plausus, risus excutere, audie
Abbreviated transcription (Latin):
minor mundus uocat᷑ & uiri in ea pauci:
menbra de quibꝰ homo ipse contexitur. Cũ
aittẽ uenerit ad uersus eã rex magnꝰ dia¬
bolus & quesierit locũ ꝑ quẽ possit irrũꝑe
inuenit᷑ in ea humilis ꝙ sapiens. & quieta
urbẽ que obsessa ab hostibus cingebatur.
Cumq homo de ꝑiculo sue ꝑsecutionis. si¬
ue angustiarum. siue cuiꝰcumq aduersȩ
rei atq peccati fuerit homo ille erutꝰ. exte¬
rior qui inimicus est illuis pauꝑis bomi¬
nis & sapientis. non recordat᷑ interioris ho¬
minis. nec subdit se consilus eius: sed rur¬
tas. luri in ea pauci. ad comꝑationẽ totius
mundi eccłia est. aduersus quã sepe consur¬
git rex magnus diabłs: non qd̃ magnus sit.
s qd̃ magnũ eẽ se iactitet. & circũ dat cam
obsidione. siue ꝑsecutionis suie angustiar uͭ
genere: ꝙ inuenit in ea uirũ pauꝑem s sa
pauꝑ factus est. & est ipse sapientia: & ille
uir pauꝑ liberat urbem in sapientia sua.

Expanded text:
minor mundus vocatur. Et viri in ea pauci, minor mundus vocatur. Et viri in ea pauci, membra de quibus homo ipse contexitur. Cum autem venerit adversus eam rex magnus diabolus, et quaesierit locum per quem possit irrumpere, invenitur in ea humilis et sapiens, et quieta  eruet urbem quae obsessa ab hostibus cingebatur. Cumque homo de periculo sive persecutionis, sive angustiarum, sive cujuscumque 467 adversae rei atque peccati fuerit erutus: homo ille exterior, qui inimicus est illius pauperis hominis, et sapientis, non recordatur interioris hominis, nec subdit se consiliis ejus: sed ruritas est, et viri in ea pauci, ad comparationem totius mundi, Ecclesia est: adversus quam saepe consurgit rex magnus diabolus non quod magnus sit, sed quod magnum se esse jactitet et circumdat eam obsidione sive persecutionis, sive alio angustiarum genepauper factus est, et ipse sapientia; et ille vir pauper liberat urbem in sapientia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
datus est hominis ulus. Aliis om̃ia in cer¬
ta dicentibus. S iustũ ab in iusto ampliꝰ
nichil habere. ego sapientĩa etiã in
hoc maximã comꝓbaui: qd̃ crebõ euenit ut
parua sit ciuitas. & habitatores in ea pau¬
ci. ꝙ innumerabili hostium cingat᷑ exerci¬
tu. & obsidioneꝰ fame. ppłs intus necetur:
& repente contra omnin suspitionẽ inueni¬
ri uirũ humilem ꝙ pauꝑem: qui habet
sapientiã maiorẽ. cunctis diuitibꝰ. magnis.
potentibꝰ. & suꝑbis. in ꝑiculo positis. & ad
obsidionem pauentib Cogitat. inquirit.
ꝙ inuenit quomͦ de malis eruat ciuitatẽ¬
& õ ingrata hominũ obliuio postquã fue¬
rint liberati. & solitta captiuitas. & reddita
patrie libertas. nemo meminit sapientis
illius hominis pauꝑis. nemo refert gr̃am
pro salute: s om̃s honorant diuites. qui
in ꝑiculo nichil subuenire potuerunt. Alit̾
hebreus hunc locũ int̾pretatꝰ est ciuitas
þarua homo est: qui etiã apud philosopheᷤᷤ

Expanded text:
auperis illius. Aliis omnia incerta dicentibus, et justum ab injusto nihil amplius habere: ego sapientiam etiam in hoc maximam comprobavi: quod crebro evenit, ut parva sit civitas, et habitatores in ea pauci, et innumerabilium hostium cingatur exercitu, et obsidione, et fame populus intus necetur: et repente contra omnium suspicionem inveniri virum humilem et pauperem, qui quia habet sapientiam majorpotentibus et superbis in periculo positis, et ad obsidionem paventibus, cogitat, inquirit, et invenit quomodo de malis eruat civitatemEt o ingrata hominum oblivio, postquam fuerint liberati, et soluta captivitas, et reddita patriae libertas, nemo meminit sapientis illius pauperis, nemo refert gratias pro salute: sed omnes honorant divites, qui in periculo nihil subvenire potuerunt. Aliter Hebraeus ita hunc locum interpretatus est: Civitas parva, homo est, qui etiam apud philosophos
Abbreviated transcription (Latin):
na poloꝵ multitudini pollicet᷑. iudet᷑ tibi
in risu panem facere: s uinũ ad leticiam
miscere bibentium: siue qd ipsi qui docent
diuitias ꝙ cibos ꝙ opes ꝑ delectabilia pro¬
missa conquitant: siue qd̃ ecclie panem
qui panis lugentiũ est q non ridentiũ.
beati quippe lugrentes qm̃ ipsi ridebunt.
In leticiagandioq conficiant. Quod autẽ
sequit᷑ pecuni & uel argento obedient oĩa.
duplicit̾ accipiendum: uel ipsos doctores post¬
quã adulatione ditati sunt regnũ in popłoᷤ
exercere uel certe. quia argentũ ꝓ ser mone
semꝑ accipit᷑. eloquia enim dñi eloquia casta.
argentũo batũ terre. purgatum
septuplum: hoc approbat qd eloquentie
ꝙ orationi q̃ uerboꝵ sit fronde composi¬
ta. facile uulgus cedat ignobile. Aliter.
qui habent apud se sponsum. ẜ ꝓpt̾ea lu¬
gere s ieuinare prohibent᷑. in risu faci¬
unt panem. a quo risu & isaac nom̃ accepit.
eccłie est: in risu & in leticia panẽ facit:
& ium pocula ministrat in gaudio. argen¬

Expanded text:
na coelorum multitudini pollicetur, videtur tibi in risu panem facere, et vinum ad laetitiam miscere viventium? Sive quod ipsi qui docent, divitias, et cibos, et opes per delectabilia promissa conquirant: sive quod Ecclesiae panem, qui panis lugentium est, et non ridentium beati quippe lugentes, quoniam ipsi ridebunt in laetitia gaudioque conficiant. Quod autem sequitur: Pecuniae vel argento obediunt omnia, dupliciter accipiendum. Vel ipsos doctores postquam adulatione ditati sint, regnum in populos exercere: vel certe, quia argentum pro sermone semper accipiatur: Eloquia enim Domini, eloquia casta: argentum igne probatum terrae, purgatum septuplum : hoc asseverat, quod eloquentiae, et orationi, quae verborum sit fronde composita, facile vulgus cedat ignobile. Aliter: Qui habent apud se sponsum, et propterea lugere et jejunare prohibentur, in risu faciunt panem. A quo risu, et Isaac nomen accepit, Ecclesiae est, in risu et laetitia panem facit, et vini pocula ministrat in gaudio. Argen
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis. Iuo mͦ igit᷑ pisces & uolucres
cito capiunt᷑ a tali sagena. & ab istiꝰ mõi
laqueo: sic cũ multiplicata fuerit iniqui¬
tas. S refrpxerit caritas multoꝵ. & signa
fada fueruit atq portenta. ita ut sedu¬
cant᷑ si possib ile est etiã electi: sciendum ẽ
eccliasticos quosq uiros qui filii hominũ
appellant᷑. & sunt modice fidei. eito posse
corruere. Notandũ etiã qd̃ per totũ librũ
ubicũq dicit᷑ filii hominũ. in hebreo ha¬
beat filii hominis: hoc ẽ filii adam ꝙ
om̃is pene scriptura hoc idiomate plena
est: unuiersum genꝰ hominũ. adam filios
liocans. Sed ꝙ hanc uidi sapientiã sub
sole. ẜ magna ͤ apud me cuutas parua.

Expanded text:
in excelsis. Quomodo igitur pisces et volucres in excelsis. Quomodo igitur pisces et volucres cito capiuntur a tali sagena, et ab istiusmodi laqueo: sic cum multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et signa facta fuerint atque portenta, ita ut seducantur, si possibile 466 est, etiam electi : sciendum est Ecclesiasticos quoque  Al. quosque viros, qui filii hominum appellantur, et sunt modicae fidei, cito posse corruere. Notandum etiam, quod per totum librum ubicumque dicitur, filii hominum, in Hebraeo habet   filii hominis, hoc est, filii Adam. Et omnis pene Scriptura hoc idiomate plena est, universum genus hominum, Adam filios vocans. Sed et hanc vidi sapientiam sub sole, et magna
Abbreviated transcription (Latin):
rio eruditũ uirũ latere in obscuro: ꝑse¬
cutiones pati: & non solũ in popło gr̃am
ñ habere: sed in opia & egestate tabescere.
Hec autẽ fiuit. quia incerto statu ferũt᷑
omnia: & non est in p̃senti meritoꝵ retribu¬
tio: sed in futuro. Et quid nescit homo tempꝰ
suum: quasi pisces qui retinent᷑ in captione
pessima. sicut uolucres que conligant᷑ laqueo:
similiter corruent filii hominũ in tempore
malo. cum ceciderit suꝑ eos ex templo. lam
& supra cliximꝰ. qd̃ dũ nesciant homines ita
Porro scdm allegoriam sciendũ: regnum
celoꝵ simile ẽẽ sagene misse in mari: & e
contrario habere sagenã hereticos. ꝑ quã
pisces capiant ad interitũ. Sagena eoꝵ. est
sermo affabilis: blandum alloquiũ: simu¬
lata aut coacta ieiumia: uestis. humilis.
urtitũ imitatio. qd̃ si ceꝑunt de suꝑiceibꝰ
dipictare. & in sublime eleuare os suum. ꝙ
dei altitudines querere: laquenm ponunt

Expanded text:
rio eruditum virum latere in obscuro, perserio eruditum virum latere in obscuro, persecutiones pati: et non solum in populo gratiam non habere, sed inopia et egestate tabescere. Haec autem fiunt, quia incerto statu feruntur omnia, et non est in praesenti retributio meritorum, sed in futuro. Et quidem nescit homo tempus suum, quasi pisces qui retinentur in captione pessima, sicut volucres quae colligantur laqueo: similiter corruent filii hominum in tempore malo, cum ceciderit super ipsos extemplo. Jam et supra diximus, quod dum nesciant homines, itaPorro secundum allegoriam sciendum: Regnum coelorum simile esse sagenae missae in mare ; et econtrario habere sagenam haereticos, per quam pisces capiuntur ad interitum. Sagena eorum est, sermo affabilis, blandum eloquium, simulata aut coacta jejunia, vestis humilis, virtutum imitatio. Quod si coeperint et de superioribus disputare, et in sublime levare os suum, et Dei altitudines quaerere, laqueum ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
comitata fuerit. & concessa adeo: quãuis
eruditꝰ uir eam non poterit inuenire:
qd paulus sciens. plus inquit om̃ibꝰ labo¬
raui. non autẽ ego: sed gr̃a dei. que mecũ
est: & it̾m gr̃a euis. in me uacua non fuit.
Et ad extremũ nescitur ab homine. quan¬
do tempus adueniat: in quo uariꝰ euentꝰ
&finis omniũ subsequat᷑. Hec scđm a na¬
PosE N cet̾m ut sim plicius disseramus.
epłã ad romanos huic loco congruit. quia
non uolentis neq currentis. sed miserentis
dei sit. Quod autẽ ait. non est sapientibꝰ
panis. multoꝵ cotidie. ꝓbat᷑ exemplo: qui
cum sapientissimi sint. necessariis indegent:
Et illud nonest scientibꝰ gr̾a. Nideas enĩ
in eccłia imꝑitusimos quosq florere. s
quia nutrierunt frontis audatiã. & uo¬
lubilitatẽ lingue conseciti sunt. dũ nõ
recogitant quid loquant᷑. prudentes se
& eruditos arbitrant᷑: maxime si fauo¬
rem uulgi habuerint. qui magis dictis
leuiorib delecdtat᷑ & cõmouet᷑ . Et econtra¬

Expanded text:
comitata fuerit et concessa a Deo, quamvis eruditus vir, eam non poterit invenire. Quod et Paulus sciens: Plus, inquit, omnibus laboravi, non autem ego, sed gratia Dei mecum . Et iterum: Gratia ejus in me vacua non fuit . Et ad extremum nescitur ab homine quando tempus adveniat, in quo varius eventus et finis omnium subsequitur. Haec secundum anagogen. Caeterum, ut simplicius diEpistola ad Romanos huic loco congruit: Quia non volentis neque currentis, sed miserentis Dei sit . Quod autem ait: Non est sapientibus panis, multorum quotidie probatur exemplo, qui cum sapientissimi sint, necessariis indigent. Et, Non est scientibus gratia. Videas enim in Ecclesia imperitissimos quosque florere: et quia nutrierunt frontis audaciam, et volubilitatem linguae consecuti sunt, dum non recogitant, quid loquantur, prudentes se et eruditos arbitrantur: maxime si favorem vulgi habuerint, qui magis dictis levioribus delectatur et commovetur. Et e contra
Abbreviated transcription (Latin):
sum illũ dequo dicit᷑. cut sum consũ maui.
fidem seruaui. Iui autẽ leuis est ꝙ am¬
ma illuis non grauat᷑: nichilominus &
ipse absq ad uitore deo ad calcem nõ po¬
test ꝑuenire s & cũ p̃liũ fuerit ad uersꝰ
contrarias potestates. de quo scriptũ est.
scĩficate bellũ. licet robustus ꝓpriis tam̃
iurib iuncere non ualebit. ꝑfectus quoq
in filiis hominũ & sapiens. iuuentẽ panẽ
aꝗcelestem habere non poterit: nisi ꝑ sapi¬
entiam co hortantem. uentte comedite pa-¬
nes meos. Et qm̃ non desunt diuitie de
quib apłs ait. diuites fieri in oꝑibus bo¬
nis. & alibi. Diuites facti estis in om̃i ser¬
sciendum prudentem iurũ has non
posse diuitias congregare: nisi eas a deo
acceꝑit. cuiꝰ ipse diuitie sunt. De quibus¬

Expanded text:
mavi, fidem servavi . Qui autem levis est et anima illius non gravatur, nihilominus et ipse absque adjutore Deo ad calcem non potest pervenire. Sed et cum praelium fuerit adversus contrarias potestates, de quo scriptum est: Sanctificate bellum , licet robustus, propriis tamen viribus vincere non valebit. Perfectus quoque in filiis hominum et sapiens, viventem panem atque coelestem habere non poterit, nisi per sapientiam cohortantem: Venite, comedite panes meos . Et quoniam sunt divitiae, de quibus Apostolus ait: Divites fieri in operibus bonis ; et alibi: Divites facti estis in omni sersecundum prudentem virum has non posse divitias congregare, nisi eas a Deo acceperit, cujus ipsae divitiae sunt. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
descenderis. locus non est penitentie. Huic
quid simile & a saluatore p̃cipit᷑ oꝑ ami
ni dum dies est: ueniet nox quando ne¬
mo poterit oꝑari. Quod autẽ ait. in in¬
ferno quigetu uadis illuc: nota ut samuelem qͦ
uere tn inferno credas fuisse: & ante aduer¬
tum xꝑi quamius scõs om̃s in inferni le¬
ge detentos. Porro qd̾ scĩ post resurrectio¬
iem dñi nequaquã teneant᷑ in inferno:
testat᷑ apls dicens meliꝰ est dissolui: &. ẽẽ

Expanded text:
 Al. inferna descenderis, locus non erit poenitentiae. Huic  Al. inferna descenderis, locus non erit poenitentiae. Huic quid simile a Salvatore praecipitur: Operamini, 464 dum dies est: veniet nox, quando nemo poterit operari . Quod autem ait: In inferno quo tu vadis illuc, nota, ut Samuelem quoque vere in inferno credas fuisse: et ante adventum Christi, quamvis sanctos, omnes inferni lege detentos. Porro quod sancti post resurrectionem Domini nequaquam teneantur in inferno, testatur Apostolus, dicens: Melius est d
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatis tue: quia hec est pars tua in uita
q in labore quo tu laboras sub sole. Sapi¬
entiã sequere. & scientiam scripturarum:
& hanc tibi in conuigiũ copula de qua in
ꝓuerbiis dicit᷑: ama illam. & seruabit te.
Amplȩxare eam: & circũdabit te: Dies autẽ
uanitatis. dies huiꝰ seculi nequã significat:
ue uitã cũ muliere quã dilexisti. ambi¬
gue dictum ẽ. siue uue & contemplare uttã.
& ipse q uxor tua tecũ: non enĩ poteris sine
tali uxore solus uiuere uitã : siue utrũ q
considera: ꝙ uide uitã & mulierẽ diebus
uanitatis tue. Et pulchre p̃cipit ut indiebꝰ
uanitatis nr̃e uerã uitã cũ sapientia uxore
queramꝰ. hec enĩ pars nr̃a est. & hic laboris
fructus: si in hac uita umbratili uerã uitã
in uenire ualeamꝰ. Omĩa que inuenit manꝰ
tua ut facias in urtute tua fac: quia ñ est
opus & cogitatio. & srientia. ẜ sapientia
in infer no quo tu uadis illue. fac qb̵ cũq
nunc potes & labora: quia cũ ad infernum

Expanded text:
sub sole: quia haec est pars tua in vita et in labore, quo tu laboras sub sole. Sapientiam sequere et scientiam Scripturarum, et hanc tibi in conjugium copula de qua in Proverbiis dicitur: Ama illam, et servabit te: amplexare illam et circumdabit te . Dies autem vanitatis, dies hujus saeculi nequam significant ide vitam cum muliere, quam dilexisti, ambigue dictum est, sive vide et contemplare vitam, et ipse et uxor tua tecum non enim poteris sine tali uxore solus videre vitam, sive utrumque considera, et vide vitam, et mulierem diebus vanitatis tuae. Et pulchre praecipit, ut in diebus vanitatis nostrae veram vitam cum sapientia uxore quaeramus. Haec enim pars nostra est, et hic laboris fructus, si in hac vita umbratili vitam veram invenire valeamus. Omnia quae invenit manus tua, ut facias, in virtute tua fac: quia non est opus, et cogitatio, et scientia, et sapientia in inferno quo tu vadis illuc. Fac quodcumque nunc potest, et labora: quia cum ad infernum
Abbreviated transcription (Latin):
meum: ꝙ bibite uinũ meũ. In om̃i tẽpore
sint uestimenta tua candida: & oleum
de capite tuo non desit. Habeto inquit
corpus mundũ. & esto misericors. el
ita non sit tempꝰ in quo candida uesti¬
menta non habeas: caue ne quando pal¬
lutis uestibꝰ induaris. Populꝰ quippe pec¬
cator in uestibus fuscis luxisse describit᷑:
tu autem induere lucẽ & ñ maledictio¬
nem que suꝑ uiclam scripta est: induat᷑
maledictionẽ sicut uestimentũ. Indu¬
ere iuscera miscdĩe. benignitatis: humi¬
dispoliatus fueris ueterẽ hominẽ cũ
oꝑib eius: induere nonũi qui renouatur
de die in diem. Quod autẽ ait os oleũ de capi¬
te tuo non desit: sciendũ naturã hauc ẽẽ
o lei. & ut lum̃ alat. & fessoꝵ soluat laborẽ.
Est olcũ spiritale: oleũ exultationis de quo
scribit᷑ ꝓpt̾ea unxit te deus ds̃ tiuis oleo ex¬
ultationis. p̃participibus tius. Hoc oleo uiltꝰ
nr̃ ex hilarandus est: hoc ieninantes ungũe¬

Expanded text:
um, et bibite vinum meum . Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Habeto, inquit, corpus mundum, et esto misericors, vel ita: Non sit tempus in quo candida vestimenta non habeas, cave ne quando pollutis vestibus induaris. Populus quippe peccator in vestibus fuscis luxuriae describitur. Tu autem induere lucem et non maledictionem quae supra Judam scripta est: Induat maledictionem sicut vestimentum . Induere viscera misericordiae, benignitatis, humiexspoliatus fueris veterem hominem cum operibus ejus, induere novum, qui renovatur de die 463 in diem. Quod autem ait: Et oleum de capite tuo non desit: sciendum naturam hanc esse olei, ut et lumen alat, et fessorum solvat laborem. Est oleum spirituale, oleum exscribitur: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Hoc oleo vultus noster exhilarandus est. Hoc jejunantis unge
Abbreviated transcription (Latin):
triũ ͥ & ad nitentibus nobis. ipse inp̃li¬
ando fortior fiat. Id si etiã pater ꝙ filiꝰ¬
dalitas. Quod si autẽ ñ cito rũpet᷑: tam
aliquando rumpet᷑. Et in uida enĩ apło
fuit triplex iste funicłs: sed quia pꝰ bucel¬
lam introuit in eũ sathanas. funicłs̃
iste disruptꝰ est. ł orro qd suꝑuis ait.
& quidẽ si dormiant duo &ĩ calor est
illis. & unꝰ quomͦ calefiet. De eliseo suma¬
mus exemplũ. qd̃ & ipse contraxerit se
cũ puero. & dormierit. & calefecerit cor¬
puscłm eiꝰ: & ita uiuificauerit resurgen¬
tem. Disi igit᷑ xp̃s nobiscũ dormierit. &
in morte requieuerit: Calorem eterne
uite accipere ñ ualemꝰ Melior est pu¬
er pauper & sapiens. quã rex senex s stul¬
tus. qui nescit ꝓuidere in posterũ. qm
de domo iuncłoꝵ egredit᷑ in regẽ ut¬
regnet: quia in regno euis &̃ natus est

Expanded text:
trium, et annitentibus nobis, ipse in praelitrium, et annitentibus nobis, ipse in praeliando fortior fiat. Quod si etiam Pater, et Filidalitas. Quod autem non cito rumpitur, tamen aliquando rumpetur. Et in Juda enim apostolo fuit triplex iste funiculus: sed quia post buccellam introivit in eum Satanas, funiculus iste diruptus est. Porro quod superius ait: Et quidem si dormiant duo, etiam calor erit illis: et unus quomodo calefiet? de Elisaeo sumamus exemplum, quod ipse contraxerit se cum puero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejus, et ita vivificaverit resurgentem . Nisi igitur Christus nobiscum dormierit, et in morte requieverit, calorem aeternae vitae accipere non valemus. Melior est puer pauper et sapiens, quam rex senex et stultus, qui nescit providere in posterum. Quoniam de domo vinctorum egreditur in regem, quia etiam in regno ejus nat
Abbreviated transcription (Latin):
iuncti sint: tanto etiã trͥum contuber niũ
plus ualere. Et enĩ uera caritas. & nullo li¬
uore iuolata: quanto auget᷑ numero. tanto
crescit &s robore. Et hec urt̾im simpliciter
dicta sint cet̾m quia in supiori loco.
suꝑ xp̃o quorũdam uttelligentiã posu¬
imus: etiam reliqua eodem ordine dis¬
serencda sunt. Melius est duos pariter¬
tere insidiis aduersantis. Merces quiipe
contubernii statim in psa societatis iti¬
litate monstrat᷑. Si enim cecidit unus: eri
qui cũ corruerit xp̃m inse ñ habet eri¬
gentẽ. qd̵ si etiam dor mierit unus. Hoc
est si morte fuerit dissolutus: & xp̃m se¬
cum habuerit. calefactus ꝙ iuuificat ut
citiꝰ reuiuiscet. Et si aduer sus hominem
roliustior in expugnando diabolus extite¬
rit. stabit homo. stabit ꝙ xp̃c pro homi¬
ne suo. ꝓ sodali suo ñ qd̃ soluis xp̃i. ad¬
uersus diabolum uirtus infirma sit:
sed qd̃ liberũ homini relinquat᷑ arbi¬

Expanded text:
juncti sint, tanto etiam trium contubernium juncti sint, tanto etiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et a nullo livore violata, quanto augetur numero, tanto crescet et robore. Et haec interim simpliciter dicta sint. Caeterum, quia in superiori loco super Christo quorumdam intelligentiam posuimus, etiam reliqua eodem ordine disserentere insidiis adversantis. Merces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilitate monstratur. Si enim ceciderit unus, Chqui cum corruerit, Christum in se non habet erigentem. Qest, si morte fuerit dissolutus, et secum Christum habuerit, calefactus, et vivificatus citius reviviscit. Et si adversus hominem robustior in expugnando diabolus astiterit, stabit homo, stabit et Christus pro homine suo, pro sodali suo. Non quod solius Christi adversus diabolum virtus infirma sit, 423 sed quod liberum homini relinquatur arbi
Abbreviated transcription (Latin):
quã unus. quib est in erces bona in labore
suo. quia si cecid̾it unus. erigit participẽ
suũ: & ue uni cũ ceciderit. & non est scds̃
qui erigat eũ: & quidem sidormiant duo.¬
etiã calor erit illis uͤnus quomͦ calefiet :
Et si inualuerit suꝑ eũ unus: duo stabunt
aduersus eũ. & funicłs triplex: ñ facile rũ¬
petur. Post sollicitudines & miserias in quibꝰ
corrũptꝰ est ille. qui mopibus conquitendis
absq certo herede se cruciat: nunc ad sodali¬
tatem sermo confert᷑: & dicit᷑ quid boni ha¬
beat amicoꝵ. contuber niũ. ẜ in cõmune so¬
latiũ: quia & ałtiꝰ runa. alteriꝰ auxilio sub¬
leuet᷑: & curas domesticas. ipsius quoq noc¬
tis requiẽ. meluis exigat ille qui fidum ami¬
cum habet. quã qui solus opibus incuba̾t
requisitis. Quod si robustior quis inimicus
becillitatẽ alterius amici solatio sustentar i.
ẜ quanto duo uno differant si amore con¬

Expanded text:
quam unus, quibus est merces bona in labore quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem suum. Et vae uni, cum ceciderit, et non est secundus, qui erigat euetiam calor erit illis; et unus quomodo calefiet? Et si invaluerit super eum unus, duo stabunt adversus eum, et funiculus triplex non cito rumpitur. Post sollicitudines et miserias in quibus correptus est ille, qui in opibus conquirendis absque certo haerede se cruciat; nunc ad sodalitatem sermo confertur. Et dicitur, quid boni habeat amicorum contubernium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevetur, et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigat ille, qui fidum amicum habet, quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod et si robustior inimicus quis becillitatem alterius amici solatio sustentari. Et quanto duo uno differant, si amore con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nec filiũ nec fr̃em hab eat. nec ꝓpinquũ.
ut uideat᷑ puis labor necessariłs reseruan¬
tis. Nichil itaq eẽ uaniꝰ dep̃hendi. quã eum
hominẽ qui duiitias congregat. cui eas re¬
linquat ignorans. Quod quidem possumꝰ
scdm suꝑiorem interp̃tationẽ. &. de his intel¬
ligere qui libros conscribunt. & eos fastidio¬
sis lectoribus derelinquunt. Quidam hunc
locũ abeo qd̾ ait. est unus &s non ẽ seds. suꝑ
saluatore int̾pretant᷑. qd solus & absq ullo
comite ad saluandũ mundũ descenderit. &
quãquã multi filii dei sict. ꝙ frẽs eiꝰ ad¬
optione dicant᷑. tam̃ nullus dignus extiterit.
qui in hoc ei oꝑe iungeret᷑: ciuꝰ laboris non
est finis. portantis nr̃a uicia atq peccata. &
pro nobis cdolentis: & oculus eiꝰ non satiabit᷑
diuitiis. semꝑ nr̃am cupientis salutẽ: & quan¬
to plus peccare quẽ uiderit. tanto magis
ad penitentiã cohortantis. Melior est duo

Expanded text:
cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum ut videatur pius labor necessariis reservatus. Nihil itaque esse vanius deprehendi, quam eum hominem, qui divitias congregat, cui eas relinquat, ignorans. Quod quidem possumus secundum superiorem interpretationem et de his intelligere, qui libros conscribunt, et eos fastidiosis lectoribus derelinquunt. Quidam hunc locum ab eo quod ait: Est unus, et non est secundus, super Salvatore interpretantur, quod solus et absque ullo comite ad salvandum mundum descenderit. Et quamquam multi filii Dei sint, et fratres ejus adoptione dicantur: tamen nullus dignus exstiterit, qui in hoc ei opere jungeretur. Cujus laboris non est finis, portantis nostra vitia atque peccata, et pro nobis dolentis: et oculus ejus non satiabitur divitiis, semper nostram cupientis salutem, et quanto plus 422 peccare quem viderit, tanto magis ad poenitentiam cohortantis. Meliores duo,
Abbreviated transcription (Latin):
pugillus cum requie: quã plenitudo ma¬
Inuũ laboris & p̃sũptionis sp̃s. Melius ẽ
modicũ habere iustũ: quã diuitias pecca¬
toꝵ. multas. Et in ꝓuerbuis. melior ẽ parua
acceptio cũ usticia: quã mutta genimina
cũ in quitate: elegant̾ iusticia requiẽ haba
iniquitas laborem. & quia singłaris ni¬
merus in bono semꝑ accipit᷑. du plex in ma¬
lo: ꝓpterea unus pugillus habet requiem:
s due manus labore sunt plene. Et con¬
uersus sũ ego & uidi uanitates sub sole.
est unus: & non est scds. & quidẽ filius & fr̃
non est el: ẜ non est finis om̃i labori eius.
& quidem ocłs eius non satiat᷑ diuitiis. ꝙ
cui ego laboro. s fraudo animã meã abo¬
nitate: Sed & hoc uanitas. & distentio pessi¬
ma est. Conuersus sum ad alios & uidi eos
.plusquã necesse est laborare: congregare
ꝑuersas & nefarias opes. & ñ uti congrega¬
tis: habere om̃ia. in cubare diuitus. serua¬
re alteri. & suo labore non ꝑfrui: maxime

Expanded text:
udo manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper accipitur, duplex in malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conversus sum ego, et vidi vanitatem sub sole. Est unus, et non est secundus, et quidem filius, et frater non est ei: et non est finis omni labori ejus. Et quidemudo Al. fraudabo animam meam a bonitate. Sed et hoc vanitas, et distentio pessima est. Conversus sum ad alios, et vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et nefas opes, et non uti congregatis, habere omnia, incubare divitiis, servare alteri, et suo labore non perfrui: maxime
Abbreviated transcription (Latin):
se habere meruerit. Om̃is hereticus fal.¬
sum dogna defendens: impudenti uultu
est. Deniq marcion q ualentinus melioris
se dicunt nature ẽẽ: quã conditor ẽ. ꝙ hoc
posset aliqua ex parte ferri. si spem  huius
rei habere contenclerent: ꝙ non iã posside.¬
re naturã. Ego os regis custo dio: &s loque¬
Ilam uiram̃ti dñi. Ne festines a facie eius
abire: & ne stes in uerbo malo: qm̃ omne
qd̾ uoluerit faciet: s sicut dixerit rex potes¬
tatẽ habens: ꝙ quis dicit ei quid facis:i¬
detur quidem p̃ciꝑe uxta apłm regibus

Expanded text:
se habere meruerit. Omnis haereticus et false habere meruerit. Omnis haereticus et falsum dogma defendens, impudenti vultu est. Denique Marcion et Valentinus melioris se dicunt naturae esse, quam conditor est. Et hoc posset aliqua ex parte ferri, si spem se hujus rei habere contenderent, et non jam possidere naturam. Ego os regis custodio, et loquelam juramenti Dei. Ne festines a facie ejus abire, et ne stes in verbo malo, quoniam omne quod voluerit, faciet. Sicut dixerit rex, potestatem habens: et quis dicet ei, Quid facis? Videtur quidem praecipere juxta Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tus eluxerit: ultraq om̃s homines pru¬
dentiã mentis in facie sua puxerit. Lxx.
transtu lert᷑ quis nouit sapientes. & pro
eo qd̃ nos diximꝰ. q fortis faciem suã com¬
muttabit: posuerunt & impudens uultu
suo odiet᷑. Et re uera cũ multi sint qui
sapientiã rȩpmittant: difficile inuenit᷑
qui discernere queat uirũ sapientẽ. ab
his qui uiclent᷑ eẽ sapientes. & cũ sint plu¬
rimi qui scripturaꝵ occulta dicant posse
se soluere: rarus est qui uerã inueniat
solutionẽ. Id̃ autẽ sequit᷑ sapientia ho¬
minis illuminabit uultũ enis. & imꝑb
facie sua odietur: ita possumꝰ explanare
ut pauli uerba ponamꝰ. nos autẽ om̃s
reuelata facie glam dñi contẽplantes:&
psalmiste canentis. signatũ est suꝑ nos
lum̃ uultus tui dñe. Sapientiam aut̃e hic
hominis ñ aliam licit absq sapientia dr̃:
que cũ sapientia dei sit. uixta possibilita¬
tem capacitatis hominis eiꝰ ẽẽ incipit. qui

Expanded text:
tus eluxerit, ultraque omnes homines prutus eluxerit, ultraque omnes homines prudentiam mentis in facie sua pinxerit. Septtranstulerunt: Quis novit sapientes. Et pro eo 450 quod nos diximus: Et fortis faciem suam commutabit, posuerunt: Et impudens vultu suo odietur. Et revera cum multi sint, qui sapientiam repromittant, difficile invenitur, qui discernere queat verum sapientem ab his qui videntur esse sapientes. Et cum sint plurimi, qui Scripturarum occulta dicant posse se solvere, rarus est, qui veram inveniat solutionem. Quod autem sequitur: Sapientia hominis illuminabit vultum ejus, et improbus facie sua odietur, ita possumus explanare, ut Pauli verba ponamus: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes : et Psalmistae canentis: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Sapientiam autem hic hominis non aliam dicit absque sapientia Dei. Quae cum sapientia Dei sit, juxta possibilitatem capacitatis hominis ejus esse incipit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtius int̾pretatus est symachꝰ unũ ad unỹ
inuenire rationẽ. Id enĩ nos solemꝰ ab¬
solute & neutralit̾ appellare. id est hoc
quesiu. istud uolo inuenire. hebrei fe¬
minino genere: ꝓnunciant: sicut q in
psalmo. unam petii a dño hanc requi¬
ram. pro eo qd est unũ. & hoc requiram:
Quis ita ut sapiens. & quis nouit solu¬
tionẽ uerbi . S apientia hominis illumi¬
nabit uultũ eius: & fortis faciẽ suã com¬
mutabit. Supra docuerat dificile bonũ
hominẽ repꝑiri. & uenientẽ contra elise.¬
rat questione. a deo bonos homines
conditos. sed sponte sua ad peccata de¬
lapsos: nunc quiꝰ boni homini deder it
ds̃. quasi głabundus enumeratꝰ sapien¬
tiã scilicos atq rationẽ: pri uidentiam:
occulta clei nosse mysteria: q archana eiꝰ
sensu cordis intrare: Oblique autẽ de se
loquit᷑ qd̾ nemo ita fuerit sapiens ut
sit poplõ. que ñ solũ intrinsecus latue¬
rit. s ꝙ in suꝑficie corporis. & speculo uul¬

Expanded text:
interpretatus est Symmachus unam ad unam invenire rationem. Quod enim nos solemus absolute et neutraliter appellare, id est, hoc quaesivi, istud volui invenire, Hebraei feminino genere pronuntiant, sicut in psalmo: Unam petii a Domino, hanc requiram , pro eo quod est, unum. Cap VIII Quis ita ut sapiens; et quis novit solutionem verbi? Sapientia hominis illuminabit vultum ejus: et fortis faciem suam commutabit. Supra docuerat difficile bonum hominem inveniri, et venientem contra eliserat quaestionem: a Deo bonos homines conditos, sed sponte sua ad peccata delapsos. Nunc quid boni homini dederit Deus, quasi gloriabundus enumerat, sapientiam scilicet, atque rationem et providentiam, occulta Dei nosse mysteria, in arcana ejus sensu cordis intrare. Oblique autem de se loquitur, quod nemo ita fuerit sapiens, ut sit populo, quae non solum intrinsecus latuerit; sed et in superficie corporis et speculo vul
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq constringit᷑. Calũpnia contur¬
bat sapientẽ: y ꝑdit cor fortitudinis eius.
Nunc sapientẽ in ꝑfectu positũ accipe.scd̃m
illud. argue sapientẽ. ꝙ diliget te. Sapiens
quippe ꝑfectus. nulla argutione indiget:
nulla calũpnia conturbat᷑. Utamͣ hoc uer¬
siculo. si quando iustũ uirũ atq sapientẽ
uidemꝰ calũpniã sustinere. & turbari de mi¬
quitate udicii: nec dm̃ statim sub uenire pre¬
sentẽ. Pro eo uero qd̃ septuaginta & aquila
& theodotio int̾ pretati sunt s ꝑdit cor eis
ON LaSas otoce. id est fortitudinis siue uigo¬
ris eius: symachꝰ ait. & ꝑdit cor. Natixa¬
Na. idest donũ. tam uerbũ hebraicũ quã
int̾pretationẽ eiꝰ copulans. & faciens illũ sen¬
sum qui alibi scriptus est excecant munera
& sapientũ oculos. Meliꝰ est nouissimũ sermonis

Expanded text:
unusquisque constringitur. Calumnia conturunusquisque constringitur. Calumnia conturbat sapientem, et perdet cor fortitudinis ejus . Nunc sapientem in profectu positum accipe, secundum illud: Argue sapientem, et diliget te. Sapiens quippe perfectus, nulla argutione indiget, nulla calumnia conturbatur. Utamur hoc versiculo, si quando justum virum atque sapientem videmus calumniam sustinere, et turbari de iniquitate judicii, nec Deum statim subvenire praesentem. Pro eo vero, quod Septuaginta, et Aquila, et Theodotio interpretati suεὐτονίας αὐτοῦ, id est, fortitudinis, sive vigoris ejus; Symmachus ait, et perdit cor MATTHANA  , id est, donum: tam verbum Hebraicum, quam interpretationem ejus copulans, et faciens illum sensum, qui alibi scriptus est: Excaecant munera etiam sapientium oculos . Melius est novissimum sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes uersiculi concordant: ait enĩ.
Meliꝰ est audire correptionẽ sapientis
suꝑ urum audientẽ carm̃ stultoꝵ: quia si¬
cut uox spinarũ sub olla. sic risus stutt
sed & hoc uanitas. Melius est enĩ asapiente
corripi: quã ab ad ułtione decipi blandien¬
tis. Cui simile est illud meliora sitt uulne¬
ra amici: quã uoluntaria oscula inimici
Sicitt enĩ uox spinarũ ardentiũ sub olla stie¬
pitũ reddit insuauem: sic & palpantis ma¬
gistri uerba ñ proderunt. uel adcuras scłli
que spine int̾pretantur alditores suos coar¬
tantis: uel futuro eos incendio p̃parantis.
Symachis pro eo qd̃ nos posuimꝰ. quia sic̃
uox spinarum sub olla sic risus stulti: hũc
sensum int̾pretans quẽ supra disseruimꝰant
ꝑ uocẽ enĩ imꝑttoꝵ. iunculis quispiã conli¬
gat᷑. hoc est ad uocẽ taliũ p̾ceptoꝵ magis au¬
ditor innectit᷑: dũ uindĩs peccatoꝵ suoꝵ

Expanded text:
sequentes versiculi concordant. Ait enim: sequentes versiculi concordant. Ait enim: Melius est audire correptionem sapientis, super virum audientem carmen stultorum. Quia sicut vox spinarum sub olla, sic risus stulti. Sed, et hoc vanitas. Melius enim est a sapiente corripi, quam adulatione decipi blandiente. Cui simile est illud: Meliora sunt vulnera amici, quam voluntaria oscula inimici . Sicut enim vox spinarum ardentium sub olla, strepitum reddit insuavem: sic et palpantis magistri verba non proderunt, vel ad curas saeculi, quae spinae interpretantur, auditores suos cohortantis, vel futuro eos incendio 438 praeparantis. Symmachus pro eo quod nos posuimus: Quia sicut vox spinarum sub olla, sic risus stulti, hunc sensum interpretans quem supra disseruimus, ait: Per vocem enim imperitorum vinculis quispiam colligatur, hoc est, ad vocem talium praeceptorum magis auditor innectitur, dum vinculis peccatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
lrascam̃ & nobis si quando peccaniꝰ. irasca¬
mi & aliis. ꝑ tristiciam quippe uultus: me¬
lior fiet animꝰ. ut int̾pretatꝰ est syma chꝰ.
& idcirco ue nunc ridentibꝰ. qm̃ ipsi luge¬
bunt. Cor sapientis in clomo luctus: & cor
insipientis in domo leticie. Beati inquit
saluator lugentes: qm̃ ipsi consolabunt᷑.
Lugebat & samuel regẽ saulẽ om̃ibus
diebus uite sue. Et paulus suꝑ eos qui
post peccata uaria noluerant agerepeni¬
tentiam. lugere se dicit. Cor igit᷑ sapientiᷤ
uadat ad domũ talis uiri. qui se corripi¬
at delinquentẽ. ẜ adclucat ad lacrimas:
qui ꝓuocet ꝓpria flere peccata: ꝙ ñ eat
ad domũ leticie. ubi doctor adulat᷑ &. de¬
cipit : ubi ñ conuersionẽ audientientiũ.
sed plausus querit ꝙ laudẽ. Talis p̃ceptor
plangit᷑. diues in sermone. duies in uerbis.
quiquia saturatꝰ est. ꝓpt̾ea ꝑcipit conso¬
lationem suã. Deniq hiuc expositioni ꝙͦ

Expanded text:
Irascamur et nobis, si quando peccamus, irascaIrascamur et nobis, si quando peccamus, irascamur et aliis. Per tristitiam quippe vultus, melior fiet animus, ut interpretatus est Symmachus. Et idcirco: Vae nunc ridentibus, quoniam ipsi lugebunt . Cor sapientium in domo luctus, et cor insipientium in domo laetitiae. Beati, inquit Salvator, lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Lugebat et Samuel regem Saul omnibus diebus vitae suae . Et Paulus super eos, qui post peccata varia noluerant agere poenitentiam, lugere se dicit . Cor igitur sapientis vadat ad domum talis viri, qui se corripiat delinquentem, ut adducat ad lacrymas, qui provocet propria flere peccata, et non eat ad domum laetitiae, ubi doctor adulatur, et decipit, ubi non conversionem audientium, sed et plausus quaerit et laudem. Talis praeceptor plangitur, dives in sermone, dives in verbis, qui quia saturatus est, propterea recipit consolationem suam. Denique huic expositioni etiam
Abbreviated transcription (Latin):
resoluat. Meluis est ire ad clomũ luctus.
quã ad domũ coniuuii: in quo finis est
om̃is hominis: ꝙ qui uiuit: dabit ad
cor suũ. Utiliꝰ est ad exequias funeris.
quã ad domũ conuuii ire: quia ibi re-¬
cordatione conditionis nr̃e. ꝙ fragilitatiᷤᷤ
humane ex p̃senti cadauere cõmonem᷑:
inconiuuii autẽ leticia etiã si quid timo
cens & qui iuuit. respiciet ad mentẽ. Ex
quib approbatur in eo qd̃ suꝑiꝰ cibũ & .po.¬
tũ usus est approbare. ñ eũ uoluptatem
rebus preferre cunctis. ut pleriq male
estimant: sed ad comparationẽ auaricie &
nimie parcitatis. lic& breue sit. plus ẽẽ uel
si ad mon̾entũ quis sius opibus ꝑfruatu
nũquã enĩ tristicia luctus. festiuitati cõ¬
iuuii p̃tulisset: si bibere & uesci alicuiꝰ
putaret ͤ mom̃ti. Melior ẽ ira quã risus:
quia in merore uuultꝰ em̃ dabit̃ cor. Risus
dusoluit ridentõ: ira corripit & emndat.

Expanded text:
resolvat. Melius est ire ad domum luctus, resolvat. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, in quo finis est omnis hominis: et qui vivit, dabit ad cor suum. Utilius est ad exquam ad domum convivii, quia ibi recordatione conditionis nostrae et fragilitatis humanae ex praesenti cadavere commonemur. In conviviis autem cens: Et qui vivit, respiciet ad mentem. Ex quibus approbatur, in eo quod superius cibum et potum visus est approbare, non eum voluptatem rebus praeferre cunctis, ut plerique male aestimant: sed ad comparationem avaritiae et nimiae parcitatis, licet breve sit, plus esse, si vel 437 ad momentum quis suis opibus perfruatur. Numquam enim tristitiam luctus, festivitati convivii praetulisset, si bibere et vesci alicujus putasset esse momenti. Melior est ira quam risus, quia in moerore vultus emendabitur cor. Risus dissolvit ridentem: ira corripit et emendat.
Abbreviated transcription (Latin):
& umbram & ymagitiẽ iudeat. nec fu¬
tura cognoscat. & ii. multiloquio nũꝙͣ¬
fugiat peccatũͥ silentiũ ponat ori suo.
& credat eũ uenisse qui scriptus est. quo¬
mͦ ꝙ quantꝰ & qualis uenerit. ñ requitenͤ
Bonũ est nom̃ suꝑ oleũ bonũ. &ẜ dies mor¬
tis suꝑ diem natiuitatis eiꝰ. Considera in¬
quit o homo dies tuos breues: & quia cito
eẽ solita carne cessabis. fac tibi famã lon¬
giorem: ut quomͦ unguentũ nares odore
delectat: sic ad tuũ uocabulũ cuncta poste¬
ritas delectetur. Iuod ꝑspicue int̾pretatꝰ
est symachiis dicens meluis est nom̃ bo¬
num: quã unguentũ bene olens. Si qui¬
dem moris  hebreoꝵ: unguentũ oleũ bo¬
nũ noncupare. Quod autẽ ait. & dies
mortis. suꝑ dies natiuitatis eiꝰ uel hoc
ostendit melius eẽ exire de scło &s ca¬
rere tribulationibus. atq in certo uite
statu. quã ingredientẽ mundũ hec om̃a
sustinere: uel certe qd̃ in morte quales
simus notũ sit. in exordio uero nascendi

Expanded text:
et umbram et imaginem videat, nec futura cognoscat, et in multiloquio non effugiat peccatum; silentium ponat ori suo, et credat eum venisse qui scriptus est, quomodo, et quantus, et qualis venerit, non requirens. Bonum est nomen super oleum bonum, et dies mortis super diem nativitatis ejus. Considera, inquit, o homo, dies tuos breves, et quia cito esse, soluta carne, cessabis: fac tibi famam longiorem, ut quomodo unguentum nares odore delectat, sic ad tuum vocabulum cuncta posteritas delectetur. Quod perspicue interpretatus est Symmachus, dicens: Melius est nomen bonum, quam unguentum bene olens. Siquidem moris est Hebraeorum unguentum bonum, oleum nuncupare. Quod autem ait: Et dies mortis super diem nativitatis ejus, vel hoc ostendit, melius esse exire de saeculo, et carere tribulationibus atque incerto vitae statu, quam ingredientem mundum, haec omnia sustinere. Vel certe quod in morte, quales simus, notum sit: in exordio vero nascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ulriscit᷑ d̾s. s differt penã. dũ expectat pen¬
tentiã. Peccatores autẽ quia non statu a¬
guti atq correpti sunt: p utantes nequaqͣ
futurũ eẽ uidiciũ in scelere ꝑseuerant. Io¬
sumꝰ hoc testimonio uti aduersus episcopos
qui acceperunt in eccłia potestatẽ: & scand¬
lirant magis eos quos docere. & ad melioa
debuerãt in citare. Hi frequent̾ post mont
laudant᷑ in eccłia: S beati inhis que non
probabilit̾ fecerant. publice siue a succeso¬
ribus. siue apopłis p̾dicant᷑. ꝙ hoc itaq
uanũ est: quia eñ non ut egerunt sic
auoiunt. nec statim corripiunt᷑ in peccat
suo nemo quippe audet accusare maiorẽ
ꝓptea quasi scĩ & beati. ꝙ in p̃ceptis dñi
ambulantes: augent peccata peccatis. Or¬
ficilis est accusatio in ep̃m s si enim pecca

Expanded text:
itur Deus, sed differt poenam, dum exspectat poenitentiam. Peccatores autem, quia non statim arguti atque correpti sunt, putantes nequaquam futurum esse judicium, in scelere perseverant. Possumus hoc testimonio uti adversus episcopos, qui acceperunt in Ecclesia potestatem, et scandalizant magis eos, quos docere et ad meliora debuerant incitare. Hi frequenter 454 post mortem laudantur in Ecclesia, et beati in his, quae non probabiliter fecerant, publice sive a successoribus, sive a populis praedicantur. Et hoc itaque vanum est, quia enim non ut egerunt, sic audiunt, nec statim corripiuntur in peccato suo nemo quippe audet accusare majorem, propterea quasi sancti et beati, et in praeceptis Domini ambulantes, augent peccata peccatis. Difficilis est accusatio in episcopum. Si  A
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ archanũ non debemꝰ quibꝰ cũq nariare.
s proferre in mediũ. & citã de eo ꝓferre sen¬
tentiã: neq ut moyses festines uidere faciẽ
dei: sed tam dui sustine. donec ipse ꝑt̾useat:
& tantũ eius posteriora conspicias. Necnõ
ꝙ illud qd̃ sequit᷑. ne stes in uerbo malo ꝙ
cetera: suꝑ eo intelligamꝰ. qui in hereseoᷤ er¬
rore p̃uentꝰ est: uel suꝑ illo. qui cũ eccłie fi¬
dem habeat. tam̃ peccatis uincit᷑ ut sit in¬
fidelis. Ne ꝑseueres in detractione. ne in
inturpiloquio. luxuria. auaritia. libidine.
qd̃ si ꝑseueraueris: rex uitioꝵ atq peccati di¬
uoluerit.Iui custodit mandatũ. non coguo¬
set uerbũ malũ: ẜ tempus ꝙ uidiciũ cognos¬
et cor sapientis. Notandũ qd̃ non cognosca
uerbũ malũ. positũ est pro eo qdͣ non pati¬
ct᷑. aut ñ erit in eo. Si quidem &s de salua¬
tore sic scriptũ est. qui non nouerat pecca¬
tum d̾s̃ pro nobis deus peccatũ fecit. Pro u̾ͦ¬

Expanded text:
anum, non debemus quibuscumque narrare, et proferre in medium, et citam de eo ferre sententiam. Neque, ut Moyses, festines videre faciem Dei, sed tamdiu sustine, donec ipse pertranseat, et tantum ejus posteriora conspicias. Necnon et illud quod sequitur: Ne stes in verbo malo, et caetera, super eo intelligamus, qui haereseos errore praeventus est: vel super illo, qui cum Ecclesiae fidem habeat, tamen peccatis vincitur, ut sit infidelis. Ne perseveres in detractione, nec in turpiloquio, luxu  Al. luxuria avaritia, libidine. Quod si perseveraveris, rex vitiorum atque peccati divoluerit. Qui custodit mandatum, non cognoscet verbum malum: et tempus, et judicium cognoscit cor sapientis. Notandum quod, non cognoscet verbum malum, positum est pro eo quod est, non patietur, aut non erit in eo. Siquidem et de Salvatore sic scriptum est: Qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Pro ver
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tibꝰ imꝑati ᷤ medo dicentibꝰ. os regis custodi
Sed ego pitto de illo rege nunc dici de quo
dauid ait: dñe in uirtute ttia letabitur
rex. Et in alio loco ut patris ꝙ filii unum
gis. Non enĩ iudicat pater quẽ quã sed om̃e
iudiciũ dedit filio. Qui rex filiꝰ dĩ patris
qd in thobie libro scribit᷑: misteriũ regis
abscondere bonũ est. Et p̃cipue mouet ne¬
cũq uiderit ẽẽ mandatũ. hoc pia mens ho¬
minis implere festinet: & sit in lege dñi uo

Expanded text:
tibus imperativo modo dicentibus: Os regis custodi; sed ego puto de illo rege nunc dici, de quo David ait: Domine, in virtute tua laetabitur rex . Et in alio loco, ut Patris et Filii unum gis . Non enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Qui rex Filius Dei, Patris quod in Tobiae libro scribitur: Mysterium regis abscondere bonum est . Et praecipue modcunque viderit esse mandatum, hoc pia mens hominis implere festinet, et sic in lege Domini erit
Abbreviated transcription (Latin):
sit se conferre cũ patreꝰ. & in eugłio dicat.
pater qui me misit maior me est Wnde ꝙs
in consequentibꝰ p̃cipit᷑ ne ultra quã nob̃
de eo scriptũ est requiramꝰ: ne uelit homo
scire plus quã scriptura testata est. Cum
enĩ de statu nr̃o ignoremꝰ. & uita nr̃a qͣ¬
si unibra ꝑtranseat. ẜ futura incełta sint.
ñ nobis expedit. ut maiora quã ꝑ ossumꝰ
inquiramꝰ. Non nulli illud in hoc loco sig¬
nificari putant. qd̃ om̃i ũ qui futuri sunt.
& hominũ corpore circundãdi. iam ds̃ uo¬
cabulũ nouerit᷑. nec possit homo respon¬
dere contra artificem suũ: quare ita uel
ita factus sit: quanto enĩ ampliꝰ quesierimꝰ.
tanto magis ostendi uanitatẽ nr̃am & uͦ¬
ba suꝑflua: & ñ ex prescientia dei liberũ
tolli arbitriuꝰ. sed causas ante p̾cedere. qua¬
re unũ qͦdq sic factũ sit. Iuia sunt uerba
multiplicantia uanitatẽ. Quid ẽ ampliꝰ ho¬

Expanded text:
sit se conferre cum Patre, et in Evangelio dicat: sit se conferre cum Patre, et in Evangelio dicat: Pater qui me misit, major me est . Unde et in consequentibus praecipitur, ne ultra quam de eo nobis scriptum est, requiramus, ne velit homo plus scire, quam Scriptura testata est. Cum enim de statu nostro ignoremus, et vita nostra quasi umbra pertranseat, et futura incerta sint, non nobis expedit, ut majora, quam possumus, inquiramus. Nonnulli illud in hoc loco significari putant, quod omnium, qui futuri sunt, et hominum corpore circumdandi, jam Deus vocabulum noverit: nec possit homo respondere contra artificem suum, quare ita vel ita factus sit. Quanto enim amplius quaesierimus, tanto magis ostendi vanitatem nostram et verba superflua: et non ex praescientia Dei liberum tolli arbitrium, sed causas ante praecedere, quare unumquodque sic factum sit. Quia sunt verba multa multiplicantia vanitatem. Quid est amplius ho