comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumis cecos eẽ cum luce tamqs si oculos eorũ lux cͥ¬
cum fundat unum reliquũ ÷ ut hic adu̾sarium pre¬
ceptum dei esse intelligamus. Quid enim sit
adu̾satur petcare uolentib qud̃ p̾ceptum dei id⁊
ley eius ⁊ scͥptura diuina que data ⁊ nobis ad hãc
uitam ut sit nobiscum in iua ders. Qui non oꝑtet
contradiee nenos tradi uiditi sed ei oꝑtet consen¬
tire tito. non emr quisq nouit qͣnͣdo de hac uita
oxeat. Quis aũt consentit scͥpture diume isi qͥ
legit laudͣt pie. deferens ei culmen auctorta¬
tis ut qui intelligit non pp̃ hoc oderit qd̾ petis suił¬
aduersari sentit sedmagis diligat corruptionem
uat non inde concitãt contradictionũ certamna
S oret ut intelligat. Ndene ergo bemuolentiam
⁊ reuerentiam tante auctoritati exhibendum eẽ
meminerit. S quid hoc facit non quisquis ad te¬
stamentum patris aperiendum ⁊ cognoscendũ
non litium minis acerbis. sed pretate mitis acces¬

Expanded text:
cimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium praeceptum Dei esse intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentibus, quam praeceptum Dei, id est, lex ejus, et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici, sed ei oportet consentire cito? Non enim quisque novit quando de hac vita exeat. Quis autem consentit Scripturae, nisi qui legit et audit? pie deferens ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit non padversari sentit; sed magis diligat correptionem nat, non inde concitet contradictionum certamina, sed oret ut intelligat; benevolentiam tamen et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis acces
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis recontiliati salui erimus in tuta ip̃ius.
Ex quo intelligi potest nullam naturam malã
inimitam deo esse. qnͣdo quidem ipĩ reconcilia¬
tur qui inimici fuerunt. Quisquis uero i
hac uia id in hac iuita non fui̾t reconcibatus
deo ꝑ mortem filii enis traditur uidici ab illo qr
pat᷑ non uidican: quenqmͣ. S om̃e iuditurm
dedit filio. Atq ita cetera que in hex sełe capitło
scͥpta sunit consequmuir. de quib iam tractauimꝰ
unum solum est qd̾ huic intellestui difficultatẽ
facit. QQuomodo potest reste i uia nos eẽ cũ do
Si hoc loco accipiendiis est adu̾sarus impiorum.
cui iuibemur cito reconcilari nisi forte quia ip̃e
ubiꝙ. nos aũt cum in hac uia sumus eum illou¬
tiq sumus. Si enĩ ascendero in celum ibies. si tũ¬
⁊ nabitauero mextremis maris Et enin illuc manꝰ
tuas deducet deducet ine ⁊ contenebit me dextrra
tua. Aut si non platet impios dici esse cum dõ ꝙͣ

Expanded text:
lto magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . lto magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . Ex quo intelligi potest, nullam naturam malam inimicam Deo esse, quandoquidem ipsi reconciliantur qui inimici fuerunt. Quisquis ergo in hac via, id est in hac vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus. Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari: nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si enim ascendero in coelum, inquit, tu habitabo in novissimo maris, etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit dextera tua . Aut si non placet impios dici esse cum Deo qu
Abbreviated transcription (Latin):
iam tempus quo concordet cum eo quia iam nõ ÷
cum illo in uia id in hac uita. ⁊ Iec tam̃ ideo uõ
sanabitur penitendo ad illius mĩam cum sacrifi¬
cio contribulati cordis refugiendo nõ m̾eatur ue¬
nire qui donat pectata. conu̾sis ad se. ⁊ qui plus
cordes uł consentientes eẽ iubean᷑. Magis enim
pec̃ores amant carnem suani ⁊ concordãt tum illa
⁊ consentiũt ei. Qui uero eam seruituti subiciũt
non ip̃i ei consentiunt. s eam sibi consentire co¬
gunt. Fortisse ergo uibenur deo consentire ⁊ illi
ẽẽ beniuoli. ut ei reconcliemur a quo pettando
recessimus ut aduersarius noster dici possit. Qrͥ¬
b̾us enim resistit iecte dicitur eorum ad u̾saruis.
Deus enim suꝑbis resistit. humilib aũt dat
gr̃am. Et mnitium omĩs peccati suꝑbia. Initi¬
um aũt suꝑbie hommis iam apostate ã dõ. Et
apostolus dicit. Si enim cum inimici eẽmus
retoncibati sumus deo ꝑ mortem silii eius. nł¬

Expanded text:
jam tempus quo concordet cum eo; quia jam non est jam tempus quo concordet cum eo; quia jam non est cum illo in via, id est in hac vita: nec tamen ideo non sanabitur poenitendo, et ad illius misericordiam cum sacrificio tribulati cordis refugiendo qui donat peccata conversis ad se, et qui plus cordes vel consentientes esse jubeamur. Magis enim peccatores amant carnem suam, et concordant cum illa, et consentiunt ei: qui vero eam servituti subjiciunt, non ipsi ei consentiunt, sed eam sibi consentire cogunt. 32. Fortasse ergo jubemur Deo consentire, et illi esse benevoli, ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ; et, Initium omnis peccati superbia; initium autem superbiae hominis, apostatare a Deo : et Apostolas dicit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, mu
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾saruis cui iubemur eẽ beniuoli cito dum sumꝰ
cum illo iuiaaut enim dỹabolus ÷ aut ħomo aũ n¬
autem consentientes. Sed neq beniuolentiam dy¬
abolo ubenuir exhibere ubi enim beniuolentia ibi
lum indiximus. ⁊ quo uicto conabim᷑. ⁊ Ieq enĩ
consentire illi iam oꝑtet eui si nunqmͣ consensisse¬
mus. nuncħͣ incid̾emus in istas miserias. De ho¬
mme aũt qnͣquam uheamur cum homiuib qnͣ¬
tum i nobis est patem hre. ubi utiq ⁊ beniuolen¬
tia ⁊ cõtordia ⁊ consentio potest intelligi nõ uide¬
otamĩ quomodo accipiam ab homine nos uidici E
go uiditi traditurus est qui ante iudicem pariter
exhibebitur aut si ꝓpt̾ ea traditur quiscͣ iudici
qi hominem leserit qmͣuis illo non tradente qui
lesus est multo cõmodiuis accipitur a lege ip̃a reũ
tradi uidici contͣ quem fecit cum homiuem lede¬
rit. quia. ⁊ si occidendo quis nocu̾it homini ñ erit

Expanded text:
adversarius, cui jubemur esse benevoli cito, cum sumus adversarius, cui jubemur esse benevoli cito, cum sumus cum illo in via. Aut enim diabolus est, aut homo, aut  consentiens: sed neque benevolentiam diabolo jubemur exhibere; ubi enim benevolentia, ibi lum indiximus, et quo victo coronabimur; neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam consensissemus, nunquam in istas incidissemus miserias. De homine autem, quanquam jubeamur cum omnibus, quantum in nobis est, pacem habere, ubi utique et benevolentia, et concordia, et consensio potest intelligi; non video tamen quomodo accipiam ab homine nos judici trgo judici traditurus est, qui ante judicem pariter exhibebitur? Aut si propterea traditur quisque judici, quia hominem laesit, quamvis illo non tradente qui laesus est; multo commodius accipitur a lege ipsa reum tradi judici, contra quam fecit, cum hominem laederet. Quia et si occidendo quis nocuerit homini, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum donec soluas nouissimam quadrantem id
ad donec luas terrena peccata. hoc enim ⁊ pcc̃or
auduit. t̾ra es ⁊ in t̾ram ibis. donec soluas autẽ
d̾ dictum est. miror si non eam penam significat
que uocatur eternam unde soluitur enrai illud
debitum. ubi iam non datur penitendi ⁊ torrectio
nis locus. Ita enim fortasse hic positum ÷. donec
soluas. quomodo m illo ubi dictum est sede a dextͥs
meis donec ponam inimicos tuos sub pedib tu¬
is. NIon enim compositi fuerint desme regnare.
Quẽ admodum ergo ibi intelligitur de quo dem̃
est. oportet eum regnare donec ponat om̃s ini¬
sinum quadrantem semꝑ non exiturũ eẽ qͥa sem¬
ꝑ soluet noussiniũ quadrantem dum sempit̾nas
peuas t̾renorum pecõrum luet. ⁊ Ieq ita hoc dixe¬
rim ut diligentiorem tractatum uidear amifsisse
de penis pecõrum quomodo insc̾pturis dicuntur
se quã sciende. ¶ Sed uideamus iam qͥ scit ip̃e

Expanded text:
dictum: Donec solvas novissimum quadrantem, id dictum: Donec solvas novissimum quadrantem, id est, donec luas terrena peccata. Hoc enim peccator audivit. Terra es, et in terram ibis . Donec solvas autem quod dictum est, miror, si non eam significat poenam, quae vocatur aeterna. Unde enim solvitur illud debitum, ubi jam non datur poenitendi et correctius vivendi locus? Ita enim fortasse hic positum est donec solvas, quomodo in illo, ubi dictum est: Sede a dextris e, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ; non enim cum positi fuerint, desinet regnare. Quemadmodum ergo ibi intelligitur, de quo dictum est, Oportet eum regnare, donec ponat inim quadrantem, semper non exiturum esse; quia semper solvit novissimum quadrantem, dum sempiternas poenas terrenorum peccatorum luit. Neque ita hoc dixerim, ut diligentiorem tractationem videar ademisse de poenis peccatorum, quomodo in Scripturis dicantur s quam sciendae. 31. Sed videamus jam quis sit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Iudicem intelligo filium. Paterenim nõ
uidicat quẽqmͣ. S omne uidicium dedit filio.
Ministrum intesligo angelum. Et angeli ĩquit
ministrabant .ei. Et cum angelis uenturum credi¬
mus ad uidicandos uinos ⁊ mortuos. Carcerem ni¬
telligo penas iudelicet tenebraꝵ. quas alio loco ex¬
t̾iores uocat. Credo ꝓpterea qͥd̾ intrinsecus sit ĩ
ipã mente. uł etiam si quis secretius cogitari po
test gandium diumoꝵ premiorum. de quo dici¬
tur seruo bene m̾ito intra ingaudium domun tui
quẽ admodum ⁊ in hac ordinatione rei pubłice
rem truditur. ⁊ De soluendo aũt nouissimo qua¬
draute potest non absurde intelligraut ꝓ eo posi¬
exprim̾e. ita exactum ut nichil relinqueretur. uel
ut significentur nomine quadrantis. nouissima
terrena peccata. Quarta enim ꝑs distinctorum
menbroꝵ huiꝰ mundi ⁊ ea nouissima terra inueĩ-
tur ut incipias a celo scd̾m aerem mimeres aquam
t̾am. Qrͣtam t̾ram. Potest ergo ꝯuenient̾ uideri

Expanded text:
. Judicem intelligo Christum: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Ministrum intelligo angelum. Et angeli, inquit, ministrabant ei . Et cum angelis suis venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat. Credo propterea quod intrinsecus sit in ipsa mente, vel etiam si quid secretius cogitatest, gaudium divinorum praemiorum; de quo dicitur servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui : quemadmodum etiam in hac ordinatione reipublicae,rem truditur. 30. De solvendo autem novissimo quadrante, potest non absurde intelligi aut pro eo posis exprimere aliquid ita exactum, ut nihil relinqueretur: vel ut significarentur nomine quadrantis novissimi, terrena peccata. Quarta enim pars distinctorum membrorum hujus mundi, et ea novissima, terra invetur, ut incipias a coelo, secundam aerem numeres, aquam tertiam, quartam terram. Potest ergo convenienter videri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicit ut uideant bona opa urã. S addidit ⁊ słifi¬
cent patrem ur̃m qui intelis .℥. ut hoc ipm̃ quod
homo. ꝓbona oꝑa placet hominib nõ sbi sinẽ
constituat ut hominib placeat. S referat hoc
ad lauden dei. ⁊ ꝓpterea plateat homuub ut
millo głificetur deus. Noc enim laudanti¬
bus expedit ut non hominem s deum hono¬
tent sicut i ipõ homine quem portabat dñs
ostendit ubiꝰ ãmitate turbe de palitico sana¬
to uirtutes euis sicut in euugłio scriptum esꝑ

Expanded text:
t bona opera vestra, sed addidit Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est, ut hoc ipsum, quod homo per bona opera placet hominibus, non sibi finem constituat, ut hominibus placeat, sed referat hoc ad laudem Dei. Et propterea placeat hominibus, ut in illo glorificetur Deus. Hoc enim laudantibus expedit ut non hominem, sed Deum honorent. Sicut in ipso homine, quem portabat, Dominus ostendit, ubi admiratae sunt turbae paralytico sanato virtutes ejus, sicut in Evangelio scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicet. dum timet ne aliquid in reb corꝑalibus
ac temꝑalib molestͥe pitiatur. Et benemodius dr᷑
siue ꝓpter remibutionem mensure: qua quisq re¬
cipit que gessit in corpore ut illic inquit apostolus
recipiet unusquisq que gessit in corpore. Et tanꝙͣ
de hoc modio corpis alio loco dicitur. In qua mẽ
sura m̃si fu̾tis in ea remetietur uobis. Siue quia
tempalia bonaq corpore paguntur. certa dierum
mensura ⁊̃ inchoantur ⁊ transeunt qd̾̃ fortasse sig¬
inficat modio. et̾na uero ⁊ spiritualia nullo tali
fine cohercentur. ⁊on enĩ admensuram. dat
deus spm̃ sub modio. Ergo lucernam ponit quis¬
quis lucem dactrine bone cõmodis temꝑalib ob¬
scurat. ⁊ regit. Suꝑ candelabrũ aũt qui corpus̃

Expanded text:
praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur? Et bene modius dicitur, sive propter retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit in corpore, ut illic, inquit Apostolus, recipiat unusquisque quae gessit in corpore : et tanquam de hoc modio corporis alio loco dicitur, In qua enim mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis : sive quoniam temporalia bona, quae in corpore peraguntur, certa dierum mensura et inchoantur et transeunt, quam fortasse significat modius; aeterna vero et spiritualia nullo tali fine coercentur: Non enim ad mensuram dat Deus spiritum . Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem bonae doctrinae commodis temporalibus obscurat et tegit. Sed super candelabrum. Su
Abbreviated transcription (Latin):
os estis lumen mundi. Quomodo dixit
suꝑus. sal terre. Sic nuns dicit. Lumen
mundi. NIam neq suꝑius ista terra accpienda ẽ
quam pedib corporeis calcamus. S homines qui m
terra habitant uel etiam pẽcores qͥuorum condien¬
dis ⁊ extinguendis putorib apłicum salem doꝰ
misit Et hic mundum non celum ⁊ t̾ram. S ho¬
mines qui sunt in mando uł diligunt mundum.
oꝑtet intelligi quib illuminandis apłi missi st̾.
on potest cuutas abscondi cap̃. iii.¬
suꝑ montem posita. id÷ fundata suꝑ ĩsig¬
nem magnamq uisticiam qmͣ significat ⁊̃ ipse
mons in quo disputat dominus. ⁊ Ieq accendũt
luc̾nam ⁊ ponunt eam sb̃ modio. Quid putamꝰ
ita eẽ dictum sub modio ut occultatio tantum lu¬
cerne accipienda sit. tanqmͣ dic̾e̾t nemo accendit
lucernam ut u occultet illam. Analiquid etiam
modius significat ut hoc sit ponere luc̾nam sub
modio suꝑiora dice facere cõmoda corporis. ꝙͣ pre¬
dicationem u̾itatis. ut ideo quisq ueritatem ñ

Expanded text:
os estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi. Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed homines qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinguendis putoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam ipse mons in quo disputat Dominus. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. seruitutem tam excellentior luceat᷑ docdri¬
na. qmͣ ꝑ officia corporalia. id ꝑ uocem ⁊ łingm¬
⁊ ceter corporis motꝰ. in bonis oꝑibus insinua¬
tur: etiam discentib. Suꝑ candelabrum ergo lu
cernam ponit cum dicit apostolus. non sic pugno
sicut aerem cedens. S castigo corpus meum ⁊ ser¬
uituti subicio ne forte aliis predicans ip̃e reꝑb¬
inueniat. Quod uero aut ut luceat hiis qui m
domꝯ sunt domum puto dictam habitationem
hominum id ipm̃ mundum ꝓpter ĩo qd supius
aut uos estis lumen munidi. Aut si domum qͥs
luceat inquit lumen ur̃m coram hominibus ut
diceret sic luceat łumen nr̃m coram hominib
ut udeant bona facta urã finem constituisse m
crite ⁊ qui ambuint honores ⁊ captant manissi¬
mam głiam. Contra quos dicitur. Si ad huc bo.¬
minib placerem xp̃i seruus uon essem. Et pro
pheta ait. Qui hominib placent confusi sunt.
qm̃ deus inthil fecit. illos. Et it̾m. deus confi¬

Expanded text:
oris virtutem excellentior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, et caeteros corporis motus; in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apostolus: Non sic pugno, tanquam aerum caedens, sed castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reinveniar . Quod vero ait, Ut luceat omnibus qui in domo sunt, domum puto dictam habitationem hominum, id est ipsum mundum, propter id quod superius ait, Vos estis lumen mundi: aut si domum quisqluceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut diceret, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra; finem constituisse vicritae, et qui ambiunt ad honores, et captant inanissimam gloriam. Contra quos dicitur. « Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem » : et per prophetam, « Qui hominibus placent, confusi sunt, quia Deus nihili fecit illos; » et iterum, « Deus confr
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝑtinet quod sequitur᷑. D non¬
ciauiã plusiꝓͣ scbarum ⁊ phiseorum non
intrabitis in regnui ncelorum. id ⁊ insi solum illa
minima legis precẽpta. impleu̾itis que nichoauit
homines. Szetiam ista que ame adduntur. qͥ nõ
uemi solaere legem sed adimplere. non intrabi¬
tis in regnum celorum. s dicis michi de illis
mandatis minimis cum suꝑnis loqueretur dixit
minimum uocari in regno celorum qusqͥs unũ
eorumi soluerit ⁊ scd̾m suam sobutionem docue¬
ut margnum celorum autem uotari quisquis
ea fecerit ⁊ sic docuerit ⁊ ex eo iam in regno celoꝵ
fiturum eẽ quia magnus est quid opus ⁊ ⁊ de pre¬
ceptis legis minimis si iam in regno celorum po¬
test eẽ quia magnus est quisquis ea fecent. ⁊ fic.
tecuerit. Qua ꝓpter sic est accipienda illa sentẽ¬
tia. qui autem fecerit sic ⁊ decuerit magnus uoa¬
bitur ni regno celorum id⁊ non scd̾m illa minima

Expanded text:
nim pertinet quod sequitur. vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum: id est, nisi non solum illa minima Legis praecepta impleveritis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa mini
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur uł si forte in aliquo horum lapsus fuĩt
qd̾ unum est remedium spplici animo ueniam
deprecetur. nisi quisquis manis iactantie spiritus
non nflatur. ¶Deati ergo pauꝑes spiritu qm̃
ipõrum est regnum celorum. ¶Nunc ergo inde¬
amus qd̾ sequitur. Capitulum .xii.
sto inquit aduersario tuo benuolens cito
dum es miua. cum eo ne forte tradat te mi¬

Expanded text:
mittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, mittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur; nisi quisquis inanis jactantiae spiritu non inflatur? Beati ergo pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Nunc jam videamus quod sequitur. CAPUT XI.--29. Esto, inquit, adversario tuo benevolus cito dum es in via cum eo; ne forte te tradat
Abbreviated transcription (Latin):
re id fidem ueram. ꝓ blasphemias ꝓ laude dice¬
ruit. tertenis uidelt opmionĩb as grauati uotũ
siuum tancim̃ in t̾ram ꝓ itientes. sed debet esse sa¬
na etiam offerentis intentio. Et ꝓp̃t̾ea cum tale
aliquid oblaturi sunus in corde mõ hoc est inin¬
teriore dei templo. templum enim dei nequit seiũ
non opus ⁊ ꝑgere ad reconciliationem. nõ enĩ
ueniam postulab̾is ab eo qui tͥ fecit iniuriam
s tantum dimuittes. sicut tibi dimtt adomino
cupis qd̾ ipẽ cõmiseris. ꝑgendum est ad recon¬
fectu ꝓ ternas fratri. ad quiẽ cara cogitatione c̃¬
curres in conspectu euis. cui munus oblaturꝰ es.
Ita euim si presens sit pot̾is eum non sraula¬
doaimmo lenre atꝙ i grãm ꝓnocare. ueniam
postulando si hoc pͥus coram deo feceris. ꝑens
Ad eu non pigro motu corꝑis s celerrnne dilet¬
Riomi affectu atq inde ueniens id uitentionem
ausa uł racha non dicat sioie causa. uł eũ fitiũ
non appellet.sine causa qd̾ totum suꝑbisuime ad¬

Expanded text:
sphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei sanctum non opus est pergere ad reconciliationem; non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconfectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fatuum non appellet sine causa, quod totum superbissime ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo etiam ipẽ tractandus sit maiore iusti
i ergo obtuleris mumis tuumad altare
usq item ueniens offeres munul tuum
tentia que sequitur ea cõrunttione cõnecditu ut
supiora testetur. Non enim ait. Su offere amui
munus tium ad altare. Nam si rrasci non fas
est fratri suo sine cansa aut dicere racha aut di¬
cere fatue. multominus fas ⁊ emino teu̾e ale¬
cpuid ut i odium in dignatio conũtigre adid
ꝓtinet etisam qdͥ alio loco diatur. sol nor⁊ gcidat
nus ante altare relinquere ⁊ ꝑgere. ac recũciliari
frate. demde uenire ⁊ munꝰ offerre. Quod si at¬
cpiatur ad sitteram forsitan aliquis credat ita fi¬
en oꝑtere si frater presens ẽ. Non enim dautuis
maris constituto alquid tale ĩ mente. Abfurdum
est credere ante altare munus religuendum qud
ad spũalia resurgͥe togmiur. Ut hex qd̾ diclum est
sme absuiditate possit intelligi. Altare itaiꝑ srũ
sumꝰ. cuiꝰ est signum altare uifibile. Qdido em̃

Expanded text:
quomodo etiam ipse tractandus sit majore justitquomodo etiam ipse tractandus sit majore justiti ergo obtuleris munus tuum ad altare tunc veniens offer munus tuum. tentia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtulemunus tuum ad altare. Nam si irasci fas non est fratri suo sine causa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol nus ante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortasse aliquis credat ita fieri oportere si frater praesens est, non enim diutius mare constituto, aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus tuum relinquenduad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est, sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spirsumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim
Abbreviated transcription (Latin):
plet potuis. ut ⁊ foris domino octidere nolumꝰ
⁊ ĩ corde dum nõ irascim᷑ nnocentiam custodia
Udistis ergo inquit quia capitłm ui mus.¬
dictum est antiquis. non ectides. Qui aũ¬
reum ipdicio ⁊ reum concilio ⁊ reum gehenne
ignis: Nam hoc postremum graussmiũ so¬
nat. ⁊ amonet gradus quofdam factos aleuio¬
rib ad grauiora donet ad gehemiam ignis ue¬
niretur. Et ĩdeo sic̾ leuius est rerum eẽ uidicio
qd̾ rerum esse concilio. ita leuius ⁊ eẽ rerum con¬
cilio qid̾ rerum eẽ gehenne ignis. Oportet le¬
qd̾ dicere racha. ⁊ rursus leuius esfe racha. qd̃
dicere fatue. Non enim reatus ipe haberet gͦ¬
dus nsi gͣdatim etiam peccata cõmemorantur.
Unum hic aut̃ u᷑bum obscurum positum est
qd̾ nec grecum est nec latmum racha. cet̾a uero
in sermone nr̃o usitata sunt. ⁊ Ion nulli enĩ
de greco trohere uoluerunt int̾pretationem huiꝰ
uocis putantes pannosum dici racha qm̃ gce

Expanded text:
plet potius, ut et foris dum non occidimus, plet potius, ut et foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur, innocentiam custodiamus. 22. Audistis ergo, inquit, quia dictum est antiquis, Non occides: qui aureum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo si levius est, reum esse judicio, quam esse reum concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, oportet lequam dicere racha, et rursus, levius esse racha, quam dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gdus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur.utem hic verbum obscurum positum est, quia nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulli autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes pannosum dici Racha, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ phariseorum quia ml̃i abundauerit non int¬
bitis in regnum celorum. Ergo qui soluerit mi¬
nima ista ⁊ sic docuerit minimus uocabit᷑. Qͥ
aut fecerit mmima illa ⁊ sic docu̾t non iam mag¬
nus nocandus est. ⁊ ydoneus regno celorum. S
magnus atꝙ illo regno aptus. facere debet ⁊ do
cee sient apẽ mĩc docet id ut abundet iustitia
euis suꝑ scribarum ⁊ phiseorum. cap̃ re.¬
usticia phariseoꝵ est ut non occidant. iustitia eo¬
rum est qui intraturi st̃ in regnum celorum dei.
ũt non irascantur sie cauia. ¶Dininum est
gͦ non oetidere. ⁊ quullud soluerit mmiius ue¬
cãbitur in regno celorum. Qui aũt illud imple¬
uerit ut non octide̾t non continuo magnus enit
⁊ pdoneus regno celorum. S tamen ascendit ad¬
aliquem gradum ꝑficietur autẽ si net sine causa
rascatur. Quod si ꝑfecerit multo remotior erit
ab homicidio. Quaꝑꝑter qui dccet ut non iras¬
camur non saluit legem nec occidamus. S mn¬

Expanded text:
 Pharisaeorum; quia nisi abundaverit, non intrabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno magnus atque illi regno aptus, facere debet, et donunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo non occidere; et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occidamus, sed im
Abbreviated transcription (Latin):
eati qui ꝑ secutionem patiuntur propt̾ usti¬
ciam qm̃ ipori est regnum celorũ. Hoc
octaua sententia que ad caput redit. ꝑfcm̃q homi¬
nem declarat. significat fortasse circumcisionem
ectaua die in ueteri testamento ⁊ domim re surrecti¬
onem post sabb̃m. qui est utiq ectauus idemq pra¬
mus dies ⁊ celebrationem cctauarum feriarum. qͣs
i regeneratione noiui hominis celebramas ⁊ mi¬
mero ipõ penthecostes Nam septenario numero
tanqmͣ redeatur ad caput. Quo die missus est
spiritus sanctus quo i regnum celorum ducimur
⁊ hereditatem accipinius ⁊ consolamur ⁊ pascun᷑

Expanded text:
 qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava sententia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significat fortasse et circumcisionem, octava die in Veteri Testamento, et Domini resurrectionem post sabbatum, qui est utique octavus dies, idemque primus dies et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus, et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero tanquam redeatur ad caput; quo die missus est Spiritus sanctus, quo in regnum coelorum ducimur, et haereditatem accipimus, consolamur, et pascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
teroꝵ. Ergo ad nichilum ualet sal infatuatũ rasi
ut mittatur foras ⁊ conculcetur ab̾ hominib. Nõ
itaq conculcatur ab hominib qui patitur ꝑsecuti¬
onem. S qui ꝑsecutionem timendo infatuatur. cal¬
cari eium non potest uisi inferior. S inferior non
est qui qmͣuis in corpore multa in t̾ra sustineat. cor¬
de tamen fixus in celo est.

Expanded text:
terorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi terorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab hominibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in coelo est.
Abbreviated transcription (Latin):
tite qm̃ m̃ces ur̃a multa ÷ inicelis. ⁊ Ion hic celos
dici puto suꝑiores partes huiꝰ nisibilis mundi. nõ
enim m̃ces nr̃a que inconcussa ⁊ eterna esse debet.
i reb uolubilib ⁊ temporalibus collocanda est.
S in celis dictum puto in spiritualib firmamẽ¬
tis ubi habitat sempit̾na uisticia. In quorum
comꝑatione terra dicitur anma miqua cui pectanti
ctam hoc mortale induerit ĩmortalitatem. Ita enĩ
⁊ indilaceratione fame. Et bene exemplo ad hortatꝰ
est quia uera dicentes solent solent ꝑsecutionem
pati nec tam̃ ideo ꝓphete antiqui timore ꝑsecu
candos qui temꝑaluim bonorum uł copiam
sectantes uł dampna metuentes. amutunt et̾na.
que uec dari possunt ab hominib nec auferri i ta¬
q si sal infatuatum fui̾t in quo salietur. id siuos.
ꝑ quos condiendi sunt quodam modo. populi me¬
tu ꝑsecutionum temꝑalumm amiseritis regnumi
celorum. qui erunt homines ꝑ quos error auferat᷑
cum nos elegerit deus ꝑ quos errorem auferat ce¬

Expanded text:
es vestra multa est in coelis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporalibus collocanda est. Sed in coelis dictum puto, in spiritualibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia: in quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccantietur, cum etiam hoc mortale induerit immortalitatem. Ita enim et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati: nec tamen ideo Prophetae antiqui timore perseccandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum; qui erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat cae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicent ome inalum adu̾sum uos mentientes is
me gaudete ⁊ exiltate quĩ m̃ces ur̃a multa ⁊ ĩ de¬
lis. Ammaduertat quisquis declinas huiꝰ seculi
⁊ facultates rerum tempalium querit in nomine xpĩ¬
ano: intrinsetus eẽ beatitudinem nr̃am situt de ani
do filie regis intrinsetus. Nam extrinsetus ma¬
ledicta ⁊ ꝑsecutiones ⁊ detractiones ꝓmittuntur.
De quib tamen magna mertes in celis ÷ que sen¬
titur in corde patientia eorum. qui iam possunt. di¬
ceres Għ̾antur in tribulationib scientes quia tri¬
bulatio patientiam oꝑatur. patientia ꝑxbalatio
nem. probatio spem. Spes uero non confundit
qui datus est nobis. ⁊Ion enin ista ꝑpeti fructuo¬
sum est. S ista pro xp̃i nomine non solum equo
animo. S etiam cum exultatione. tolerare. Nam
multi heretici nomine xp̃ano animas decipientes
multatatia. patiuntur S ideo excludiui
ab ista mercede quia non dictum ẽ¬
tantum beati qui ꝑsecationem patumt᷑.
Sed ad ditum est ꝓpter iusticiam ubi

Expanded text:
e malum adversum vos, mentientes, propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de animdo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patt qui datus est nobis . Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici nomine Christiano animas decipientes, multa talia patiuntur, sed ideo excluduntur ab ista mercede, quod non dictum estantum: Beati qui persecutionem patiuntur, sed additum est propter justitiam. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qui aut̃ est cum inferre uł insidiis appetere qd̾ fe¬
at qui eum trad̾idit. ⁊ qui eum crucifixerunt. Sa¬
ne qd̾ etiam hoc non est nude positum. ut dic̾e̾tur
⁊ dicent. ome malum adu̾sum uos. S additim ÷
mentientes. additum ÷ etiam ꝓpter me ꝓpter eõs
additum puto. qui uolunt de ꝑsetunonib ⁊ de fa¬
me sue trepitudine głiari. ⁊ ideo dicere ad se ꝑti
uera dicintur qnͣdo de illorum errore dicuntur
⁊ si aliqnͣdo etiam non tulla fallacia iastanctur ꝙ
temeritate hominum plerũq actidit nõ tamen
tur qui non sid̾m ueram fidem ⁊ catholicam disci

Expanded text:
qui autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pertvera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumque accidit, non tamen itur, qui non secundum veram fidem
Abbreviated transcription (Latin):
maledicent ⁊ dicent omne malum adu̾sum uoᷤ
cum maledic̾e hoc sit inalum dice̾. S alit̾ male¬
dictum iactatur. cum ꝯtuntelia coram illo qui
maledicitur sicut domino nr̃o non nũqmͣ quod
dictum ÷. nonne benedicimus qd̾ samaritanus
es ⁊ demonium habes. Alit̾ cum absentis fama
leditur. sicut de illo iterum scribit᷑. alii dicebant.¬

Expanded text:
aledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est: Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur: Alii dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
austor est dẏabosus. Absit autem ut quemad̾m
casumpniaris. dicamus homines ad ħ adeo fĩ
ut a dỹabolo segntimo uire tencantur. Qmͣui
enim ⁊ hoc diuine sit magis qmͣ drbolice pote¬
statĩ ut in mundo printipi generatio ĩmunda
subdatur. nisi regen̾atione mundetur: tamen
non ad hoc deus fatit homines ut fanuliam qͦ¬
dãmodo dẏabolus habeat. S ea bonitate qua na¬
turis om̃ĩbus prestat ut sint. qua etiam ipm sb̃
ret: continuo nichil eent. Sicut enim nõ ids
treat pectora in armentis ⁊ gregib impiorum
ut demomibui inmolentur qmͣuis ħ eos nou̾it.
eẽ facturos. Sic etiam ubi gen̾ationem ꝑcc̃o cer¬
nit obnoxiam scd̾m pulcherrimum quẽ disposu¬
it ordinem scłorũ suam non abstmet ab eiꝰ con
ed post hanc argumentatõem qua te fal¬
lis ⁊ confesscisse te aliquid arbitraris. ⁊̃¬
geris solitum maledictum. Ac demde subuectis
sd̃ forsictan dicam scͥpturarum non sillogissorum

Expanded text:
auctor est diabolus. 19. Absit autem ut, quemadmodum auctor est diabolus. 19. Absit autem ut, quemadmodum calumniaris, dicamus « homines ad hoc a Deo fieri, ut a diabolo legitimo jure teneantur. » Quamvis enim et hoc divinae sit magis, quam diabolicae potestatis, ut immundo principi generatio immunda subdatur, nisi regeneratione mundetur: tamen non ad hoc Deus facit homines, ut familiam quodam modo diabolus habeat; sed ea bonitate, qua naturis omnibus praestat ut sint, qua etiam ipsum faret, continuo nihil essent. Sicut non ideo creat pecora in armentis et gregibus impiorum, ut daemonibus immolentur, quamvis hoc eos noverit esse facturos: sic etiam ubi generationem peccato cernit obnoxiam; secundum pulcherrimum quem disposuit ordinem saeculorum, suam non abstinet ab ejus condAPUT X. 20. Sed post hanc argumentationem, qua te fallis, et confecisse te aliquid arbitraris, ingeris solitum maledictum, ac deinde subnectis, « Quod forsitan dicam, Scripturarum, non syllogismorum
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. Et hoc uerum dicis. horum eram bo¬
norum fruilus homo est qd̾ inqnͣtum homo ẽ
bonum est. qd̾ autem m illo malum ẽ a quo sa¬
nandus est ꝑ saluatorem ⁊ lib̾andus ꝑ redecup¬
torem ⁊ abluendus ꝑ lauachrum. ⁊ eruendus
ꝑ exorcismum. ⁊ abluendus ꝑ sanguinem qui
in remissionem fusus est pct̾orum: non ẽ fiuc¬
tus corporum sexuum. ꝯunictiomim. s origina¬
lis uet̾isq petĩ. Sicut enim de prole adult̾ orũ
si ego dicem tot malorum .i. lasciuie turpitu¬
diuis. criminis bonus fructus esse non potuit.
Recte michi Rnderes. hominem qui de adult̾iis
natus est non ẽẽ fructum lascuue turpitud̾is̃
criminis quoꝵ malorum austor est dyabolus. S
corporum sexuum ꝯuinctionum. quorum bonoꝵ
auctor est deus: Sic ego tibi rectissime dico ma¬
lum cum quo nascitur homo non ẽẽ fructũ cor.¬
porum sexium doniunitionum. quorũ ponorũ
austor est deus: S penne preuaricationis cuiu̾

Expanded text:
non posse. » Et hoc verum dicis: horum enim bonon posse. » Et hoc verum dicis: horum enim bonorum fructus homo est, quod in quantum homo est, bonum est: quod autem in illo malum est, a quo sanandus est per Salvatorem, et liberandus per Redemptorem, et abluendus per lavacrum, et eruendus per exorcismum, et absolvendus per sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum; non est fructus corporum, sexuum, conjunctionum, sed originalis veterisque peccati. Sicut enim de prole adulterorum, si ego dicerem, Tot malorum, id est, lasciviae, turpitudinis, criminis, bonus fructus esse non potuit; recte mihi responderes, hominem qui de adulteris natus est, non esse fructum lasciviae, turpitudinis, criminis, quorum malorum auctor est diabolus; sed corporum, sexuum, conjunctionum, quorum bonorum auctor est Deus: sic ego tibi rectissime dico, malum cum quo nascitur homo, non esse fructum corporum, sexuum, conjunctionum, quorum bonorum auctor est Deus; sed primae praevaricationis, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cit eẽ malam conditõem corpornm. aut si b̾ona ÷
⁊ madusteris sexus utrusq cõmixtio. S ea ma¬
li ictuntur raale: qm̃ multomagis ex ħ uon po¬
test corporum mala esse conditio: recte igitur for¬
pora deo reputantur auctori. Nulla est itaq fo¬
uea qmͣ metuens quasi reuertar in uiam quo ui¬
deris uelle me reuocare. Dit tamen que nam
illa uia sit. ⁊ explica rõcinationem tuam. Deus¬
inquis bonus ꝑ quem facta sunt ommnia: ip̃e cor¬
poris nr̃i menbra formauit. ħ u̾issimum ẽẽ con¬
cedo. Si queris ⁊ adiungis. Qm autem corpora
fecerat diuisit ⁊ sexum. Diuisit i spẽ qd̾ i o¬
ꝑatione coniung̾et. fecitq cam ꝯuinctõnum dis¬
simisitudo menbroꝵ. ⁊ ħ assentior Demde inferͤ
ab ip̃o igitur ꝯmittio corporum a quo est origo
corꝑum. Quis ħ negau̾it: Qd̃ cum ingratus
inquis concesseris: sequitur tot rerum bonarũ
corpoꝵ sexuum ꝯuinitionum malos fructus eẽ

Expanded text:
cit esse malam conditionem corporum; aut si bona est cit esse malam conditionem corporum; aut si bona est et in adulteris sexus utriusque commixtio, sed ea mali utuntur male, quoniam multo magis ex hoc non potest corporum mala esse conditio; recte igitur corpora Deo reputantur auctori. Nulla est itaque fovea, quam metuens quasi revertar in viam, quo videris me velle revocare. Dic tamen quaenam illa via sit, et explica ratiomnia, ipse corporis nostri membra formavit. » Hoc verissimum esse concedo. Sequeris et adjungis: « Qui autem corpora fecerat, divisit et sexum: divisit in specie, quod in operatione conjungeret; fecitque causam conjunctionum dissimilitudo membrorum. » Et hoc assentior. Deinde infers: « Ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum, » Quis hoc negaverit? « Quod cum ingratis, » inquis, « concesseris, sequitur tot rerum bonarum, corporum, sexuum, conjunctionum, malos fructus esse
Abbreviated transcription (Latin):
stosus tradens ei hominem in int̾itum car¬
ms ut spiritus saluus esset in diem domini
⁊ ałios ut discerent non ẜlasphemare: Qd̾
tor esse non potest. quomodo id dicis: Meluis
enim loqui nouit ip̃e qmͣ tu: qui ꝑ ꝓpħam di¬
cis se creare mala. Denide quomodolib sese
habeat hec suꝑadditio tua. quid ad me ꝑtinet.
tum illud cui ꝯuectitar rion contesserim: eo
qd intonsequens ẽẽ monstrauerim. ut defoe¬
mis sit conditio corporum etiam si omnem ꝯ¬
mixtionem corꝑur uł utrursq sexus malam
esse concedem: Ut enim concedamus deum
nullius esse auttorem mali nnicp ideo nõ est
auctor conditionis corꝑi qmͣ nullo modo ma¬
lam ẽẽ concessi. quia milla me hoc suꝑius con¬
cessa cogeb̾ant.
Nanis ergo ⁊ ridenda tua remansit alatio qua
concłudis ⁊ dicis. Omina ig᷑ corpora: malo repu¬
tantur auttori. Multo enim uerius ita coneludit᷑
ut dicamus. Si nec mala cõmixtio adust̾oꝵ fa¬

Expanded text:
stolus, tradens ei hominem in interitum carstolus, tradens ei hominem in interitum carnis ut spiritus salvus esset in die Domini , et alios ut discerent non blasphemare . CAPtor esse non potest; » quomodo id dicis? Melius enim loqui novit ipse quam tu, qui per prophetam dicit, creare se mala . Deinde quomodolibet sese habeat haec superadditio tua, quid ad me pertinet, cum illud cui connectitur non concesserim; eo quod inconsequens esse monstraverim, ut defomis sit conditio corporum, etiamsi omnem commixtionem corporum vel utriusque sexus malam esse concederem? Ut enim concedamus Deum nullius esse auctorem mali: numquid ideo non est auctor conditionis corporum, quam nullo modo malam esse concessi; quia nulla me ad hoc superius concessa cogebant? Inanis ergo et ridenda tua remansit illatio, qua concludis et dicis, « Omnia igitur corpora malo reputantur auctori. » Multo enim verius ita concluditur, ut dicamus: Si nec mala commixtio adulterorum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ditio corporum in sexuum d̾iu̾sitate positoꝵ
Nec uides qmͣ non sit consequens qued ꝓ
argumento nccͣio posuisti Nouingis ⁊ dicis.
quod cura negare nequiueris. quid est qd̃ ne¬
gare nequeo homo inconsid̾ate. quid est quod
nequeo negare: Hoc nemipe qͥd̾ tu iam si uł
sero sapis non potes nisi negare quia nõ uti¬
q si mala est cõmixtio adult̾orum. ꝓpt̾ea ex il¬
lis nascentium conditio deformis est hominũ
Illa quippe est hominum male oꝑautium de mẽ¬
bris bomis: Ista u̾o dei est bene oꝑautis de ho¬
minib malis. Qd̃ si dix̾is etiam cum fit ad¬
ult̾ium bona est ꝑ se ipãm cõmixtio quia na¬
turalis est. S ea male utuntur adult̾i: cur
non uis adquiesc̾e ita esse posse libidinem ma¬
lamquia uene tamen utantur gignendi grã
ꝯiugati : An potest bonorum eẽ ususmalus.
⁊ non potest maloꝵ esse bonus. cum inuena¬
mus ip̃o sathana qmͣ bene fuerit usus apo¬

Expanded text:
ditio corporum in sexuum diversitate positorum. » ditio corporum in sexuum diversitate positorum. » Nec videns quam non srgumento necessario posuisti, adjungis et dicis, « Quod cum negare nequiveris. » Quid est quod nequeo negare, homo inconsiderate? quid est quod nequeo negare? Hoc nempe, quod tu jam, si vel sero sapis, non potes nisi negare: quia non utique si mala est commixtio adulterorum, propterea ex illis nascentium conditio deformis est hominum. Illa quippe est hominum male operantium de membris bonis: ista vero Dei est bene operantis de hominibus malis. Quod si dixeris, Etiam cum fit adulterium, bona est per se ipsa commixtio, quia naturalis est, sed ea male utuntur adulteri; cur non vis acquiescere, ita posse esse libidinem malam, qua tamen bene utantur gignendi gratia conjugati? An potest bonorum esse usus malus, et non potest malorum bonus? cum inveniamus ipso satana quam bene usus fuerit Apo
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq cõmixtio. ꝓpt̾ea sit seformis etiamꝰ con¬
ditio corporum in sexuum diu̾sitate põĩtorum. Q¬
fecto enim si in tantum homines essent malo A¬
bidinis sisbiu gati ut remota honestate nuptia
om̃s indifferentes ac passim caumno more ꝯ¬
cumberent: non ideo deformis esset cond̾itõ
corpum cunis deus auctor est qm̃ mala esset
omĩum hominum maris femineq cõmix¬
tio. Sicut etiam nunc de adult̾ma cõmixtione
utiq mała: bonum est in corꝑm conditione
opus dei. Uides nemppe qmͣ dyuletice nichil di¬
xeris. ⁊ nulla quidem culpa dyaetice discipli¬
ne tu qnͣtum a tramite enis exħorbitau̾is. Ui¬
des illius artis uerbis ad hoc te uti: ut eis ra¬
flatus attonitos facias mꝑitos uolendo ud̾i
ad eum modum quo ista disputanda sunt ni
ticoꝵ quasi iaculis on̾atus acutis inc̾tamen
procedis ⁊ iastas plumbeos pugiones dicens.
Si mala semꝑ cõmixtio: deformis enam ton¬

Expanded text:
utriusque commixtio, propterea sit deformis etiam conutriusque commixtio, propterea sit deformis etiam conditio corporum in sexuum diversitate positorum. Profecto enim si in tantum homines essent malo libidinis subjugati, ut remota honestate nuptiarum, omnes indifferenter ac passim canino more concumberent, non ideo deformis esset conditio corporum, cujus Deus auctor est, quoniam mala esset omnium hominum maris feminaeque commixtio: sicut etiam nunc de adulterina commixtione utique mala, bonum est in corporum conditione opus Dei. Vides nempe, quam dialectice nihil dixeris, et nulla quidem culpa dialecticae disciplinae, tu quantum a tramite ejus exorbitaveris. Vides illius artis verbis ad hoc te uti, ut eis inflatus attonitos facias imperitos, volendo videri ad eum modum quo ista disputanda sunt, nicticorum quasi jaculis oneratus acutis, in certamen procedis, et jactas plumbeos pugiones, dicens, « Si mala semper commixtio, deformis etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
conclusio qm̃ uelud meam inferre uoliustũ s
est mea. ⁊ Ion eñm ego dico netin igitus.
filis de mala opõne precedunt. qnͣdo quidem iꝑ¬
sam ꝯiugium oꝑationem que fit signendorum
grã fitiorum non dito malam: s poruis bonã
quia ben utitur libidinis malo ⁊ tued gen̾ãt᷑
homines bonun opus dei non smo mala apt¬
ad regenandi sunt ut sibentur a malo. Demde
contexis alt̾m sillogismum tiurm qt̃ tuus eit.¬
⁊ prior iste non mens. Dicis ergo causa sexuum
ꝯmixtis torguum. Et uis ut boc corcedam tibi
Ote concedo Iongis inde ⁊ adiungis. Si mala sẽ¬
per cõmitio: deformis etiam conditio corporũ :
sexuum diusitate poĩtorum. hoc si eẽt consec̃s.
me non prem̾et. qui cõmixtionem nuptialem .i
litorum procreandorum cãnon solum malam ñ
dico: um etiam bonam dico. Huc accedit quia
consequens non est ut si semꝑ est mala sixus

Expanded text:
conclusio, quam velut meam inferre voluisti, non conclusio, quam velut meam inferre voluisti, non est mea. Non enim ego dico, « Nequam igitur filii, qui de mala operatione procedunt; » quandoquidem ipsam conjugum operationem, quae fit gignendorum gratia filiorum, non dico malam, sed potius bonam: quia bene utitur libidinis malo, per quod generantur homines bonum opus Dei; non sine malo, pd regenerandi sunt, ut liberentur a malo. 16. Deinde contexis alterum syllogismum tuum; quoniam tuus est et prior iste, non meus. Dicis ergo, « Causa sexuum commixtio corporum: » et vis ut hoc concedam tibi. Ecce concedo. Pergis inde, et adjungis: « Si mala semper commixtio, deformis etiam conditio corporum in sexuum diversitate positorum. » Hoc si esset consequens, me non premeret, qui commixtionem nuptialem, id est, liberorum procreandorum causa, non solum malam non dico, verum etiam bonam dico. Huc accedit, quia et consequens non est, ut si semper est mala sexus