comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pactum fiat s ut demonstretur cum
quo pactum factum est. ¶Dolo ma¬
lo ait ptor pactum se ñ seruaturum
dolus malus sit excaliditate ⁊ talla¬
tia ⁊ ut ait pdius dolo malo pactũ
sit quotiens cirtũscribendi alt̾uisc̃a.
aliud agitur ⁊ aliudagisti simulat᷑
s si fundendi cã pactum fc̃m dicatur
nicħ pretor edicit. s eleganter labeo
ait hoc autẽ iniquũ ẽẽ aut superua¬
cuum. Iniquũ si qd̃ semel remisit cre¬
ditor debitori suo bona side It̾m hoc co¬
netur destituere. Superuacuum si
deceptus hoc fecit in est .n. dolꝰ ⁊ fraus
¶Sũ autem ab initio dolo malo
pactum fcm est. siue post pactum dõ¬
lo malo alicuid factum est. noce¬
bit ei exceptio pp̃ hoc u̾bo edicti nũ¬
te pactorũ itasolet inseri rogauit luci¬
ticuis spopondit meuius hec uerba ñ
tñ pactionis loco accipiuntur. s ⁊̃ sti¬
pulatõnis Iõ exstipulatu uascitur¬
actio nisi ccͣrium sp̃ałr approbetur
qsd̃ ñaĩo stipulantiũ hoc fcm̃ est si tm̃

Expanded text:
pactum fiat, sed ut demonstretur, cum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pfit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut supervacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: supervacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Sive autem ab initio dolo malo pactum factum est sive post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec verba edicti "nete pactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etiam stipulationis: icontrarium specialiter adprobetur, quo‹d› non animo stipulantium hoc factum est, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus mẽsorẽ qi ex uendito adtõ aduꝰ
emptorẽ est uͥ ⁊ hic emptor soluendo ñ
sit Idempomp̃ scribit. Si pp̃iuditiũ pro¬
aditus mensor fundau̾it me ĩ renũti¬
atõe ten̾i eũ si obħ de iudicio nim̃ tu¬
li plane si a uidite ꝓhibit᷑ mensor cͣcͣ
me renũciau̾it dolo malo dubitat au
tem ten̾i mͥ debeat qui magisadinit¬
tit. ¶Hanc actõem ħedi similib ꝙ pͥs

Expanded text:
sus mensorem, quia est ex vendito actio adversus emptorem, nisi et hic emptor solvendo non sit. Idem Pomponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor fraudaverit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiaverit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit. Hanc actionem heredi similibusque personis
Abbreviated transcription (Latin):
ti̾t ⁊̃ ꝯmensores: ⁊ si nicħ̾ eiꝰ int̾est cõ¬
to modo ꝙ erat cũ uenditore egit
sz de minore consequent̾ scͥbit pomp
de residuo cũ mensore agi posse. hoc.¬
oc iudiciũ latius p̾tor porrexit nam
⁊ sicuiꝰ uis alt̾ius rei mensurã falsam
renũciasse dicet᷑ hec actõ ꝯpetit ꝓuide
siue in edificii mensurã fefellit ł¬

Expanded text:
tiam cum mensore: sed si nihil eius interest, conto modo qui deerat cum venditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse. Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiavisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit
Abbreviated transcription (Latin):
deamus cunee fructus seruitutis pos¬
sit ⁊ est u̾us id deinde fructuũ noĩe
putandũ si quidẽ sit quidemint̾sit
agentis seruitutẽ non ꝓhiberis
in negatiua actõne ut labeo ait fru¬
ctus computant᷑ qnͣti int̾est petito¬
ris nonuti fundi suntin̾e adu̾sariũ
¶Sifundus cui iter debent plũsit¬
est inuenit ẜ qd̃ int̾est eiꝰ cun experi
etur itaq de iuire quidem ip̃o singłi
experientur ⁊ uctoria ⁊ aliis ꝓderit
estimatio autemad id qd̃ int̾est re¬
urabitꝰ qͣis per unũ acquiri seruit᷑
non possit. S ⁊ si duoꝵ fundꝰ sit qd̾

Expanded text:
e fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis seruitute non prohiberi. sed et in negatoria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui it‹i›nere aduersarium: Si fundus, cui iter debetur, pluriet etur. itaque de iure quidem ipso singuli experientur uictoria et aliis proderit, aestimatio autem ad quod eius interest reuocabitur, quamuis per unum adquiri seruitus n
Abbreviated transcription (Latin):
mutius accipiendis pecc̃ĩuis ꝓcuratorem
p̃posuit utił ad exemplũ institorie dabit᷑
actõ oꝵ eq̃ faciend̾ erit ⁊ si ꝓcurator soluẽ¬
do sit qui stipłantipecciũam ꝓmisit Si
dñs qui s̾uũ institorem ap̃ mensã peccu¬
niis accipiendis hũit post lib̾tatẽ qͦ datã
idem per lib̾tũ negõm ex̾tuit uarietate
status ñ mutabit᷑ ꝑicłi cã. Eab̾ne p̃poĩ¬
tus apr̃e filiꝰ m̾ciũ ca mutuam peccũiã

Expanded text:
ratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator solvendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui servum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, varietate status non mutabitur periculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
actõdandaest. Si seruũ titii mstitorem
hũeris ul tecũ ex hoc edc̃o uł cumtitio ex in fĩ¬
oribꝰ edictis ag̾e pot̾o. Sẽ ⁊ si tu cum eo
ꝯtͣhi uetiusti cumtitiodum taxat agi pot̾it.
uimpubes pr̃ĩ hñti institores hes extit̾it de¬

Expanded text:
actio danda est. Si servum Titii institorem habueris, vel tecum ex hoc edicto vel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi vetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, de
Abbreviated transcription (Latin):
est ei qui sciens dñm decessisse ꝯinstitore
extente mercẽ ꝯthit Orotulꝰ ait si denĩ¬
cian̾o tͥ ne seruo a m̃e p̃poĩto cred̾es excep¬
fõem dandam sil illeilli ñ denũciau̾it ne
illi seruo cred̾et. s si ex eo ꝯtͣctu peccłiũ

Expanded text:
dum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat. Proculus ait, si denuntiauero tibi, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ eo pẽimoniũ q̃mad̾m cessat fami¬
lie ħ̾cisconde iudiciũ cũ tul incorpo¬
ad accipiendũ familie hcisconde iu¬
diciũ nicħ inte̾st possideat quis ħedita¬
tem nec ne. ¶ De płib heditatib que
nis sit int̾ me autẽ ⁊ te ⁊ ticiũ seiana pos-¬
se unũ iudiciũ accipi int̾ tres. pomp̾
scribit. Itẽ si płes heditates int̾ nos

Expanded text:
uemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corpoad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne.De pluribus hereditatibus, quae nis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit.Item si plures hereditates inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad societatem non consensus s res.¬
i iuc̾to hoie legato ⁊ postea defunctole¬
gatario aliquis ex łrdib legatarii nõ
ꝯsenciendo impedierit legatũ isqui imi¬
reut p̾stetur quem solui omĩb expe¬
diebat ⁊ ĩo conuenti a legatario uidi¬
cio pluris dampnati fu̾int Itẽ
culpe noĩe tenetur qui cũ autẽ alios
ip̃e audiss heditatẽ seruitutes p̾oiis

Expanded text:
ad societatem non consensus, sed res.Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui imre, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint.Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset h
Abbreviated transcription (Latin):
in qnͣtũ face̾pot̃ condẽpnari esi qui
promisit pauł in titio qd̾ ad extͣneñ
attinet semper hoc u̾m est. Cet̾m suna¬
nente affinitate dotenpmissam gen̾¬
ner a soco petuit utiq in qnͣtũ fac̾e pot̾
socer condempnabit᷑. Si direptoi s
id egerit ut gen̾o insidiaretur

Expanded text:
in quantum facere potest condemnari eum qui promisit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet, semper hoc uerum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto maid egerit, ut genero insidiaretur?
Abbreviated transcription (Latin):
in eampartem in penam qd̃ non das.
demait nichil aliuid ẽe sine stare pos¬
se qmͣ id agere qnͣtum in ip̃osit ut ar¬
bitri pareatur siñe. Idem celsus ait
si arbiter metibi certa die peccuniam
dare uisserit tu accipere noliuisti po¬
sse defendi ip̃o iure penam ñ ꝯmitti.
auł ł xii. ad̾. S ed si postea uͣłe paratꝰ
sit accipere non impune non daturũ
non .n.ante feceram.
ꝓmisso cautum eẽt ut in eadem die de

Expanded text:
am partem, quod non das. Idem ait nihil aliud esse sententiae stare posse, quam id agere, quantum in ipso sit, ut arbitri pareatur sententiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse defendi ipso iure poenam non committi.ad edictum.Sed si postea ille paratus sit accipere, non impune me non daturum: non enim ante feceram. compromisso cautum esset, ut eadem die de
Abbreviated transcription (Latin):
cã eũ marito de dit qmͣuis ab ea usufs
fructus decesserit maritus tñ ñ usum
fructũ ht s suo fundo qiͣ dñs utitur
consequut᷑ per dotem plenã fundiꝓpri¬
qd̃ intendo maritus amiitat. Siuortio

Expanded text:
causa eum marito dedit, quamuis ab ea usus fructus decesserit, maritus tamen non usum fructum habet, sed suo fundo quasi dominus utitur, consecutus per dotem plenam fundi propri est, quod non utendo maritus amittat. diuortio
Abbreviated transcription (Latin):
omũbꝰ seriuiat dos nulla est.
suris debebat nuptam dotẽ ꝓmisiss ꝙ
is sibi deb̾et post contͣctas imptias se¬
quuti temꝑis usuras ñ ce dotales quia
illa obligatio tota tolłet᷑ perindeac si
solutũ debitũ młri in dotẽ ab ea datũ¬

Expanded text:
oneribus serviat, dos nulla est. suris debebat, nuptura dotem promisisset quod is sibi deberet, post contractas nuptias secuti temporis usuras non esse dotales, quia illa obligatio tota tolleretur, perinde ac si solutum debitum mulieri in dotem ab ea datu
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ ut tenare in alieno fundo possimꝰ
seruitus imponi ñ pot̾. ¶ Sipdium
tuũ inseriuat sũ ego partis p̃dii tui
dñs ẽẽ ceꝑo suie tu mei per partes ser¬
uitus retinetur l abmicio ꝑꝑtes

Expanded text:
ri et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest.Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui dominus esse coepero siue tu mei, per partes seruitus retinetur, licet ab initio per
Abbreviated transcription (Latin):
ctiuł per doͣli exceptdem occretent᷑
ꝯtͣ placitũ seruitutẽ uendicant idq
sabinũ sendisse cassius retulit ets
placet. ¶ Modicsi adici seruitutib
posse ꝯstat ueluti ciuo gn̾e uehiculi
agatur uł non agatur ut equoue
uł resille. nͣsducant᷑ aut carbopor¬
tetur Interualla dierũ ⁊ horaꝵ ñ ad
tẽꝑiscãm i ad modũ pertinet in re
auisł Uia. ¶ ostitute seruitutis.

Expanded text:
cti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem uindicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettulit et sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut uel grex ille transducatur aut carbo portetur. Interualla dierum et horarum non ad temporis causam, sed ad modum pertinent iure constitutae seruitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
gnus uendid̾it p̾ciũ pͥori creditori sol¬
u̾̃it emptõni pot̾it offerri ꝙ ad aliũ
creditorem de nũmis eĩ ꝑuenit ⁊ uie
mediitemꝑis nicħ enĩ int̾est debitor
pignus datũ uendidit an denno pi¬
pacto confert᷑ cõuenisse iudetͣ ne priꝰ
uendendi pign̾is potestas ex̾ͥceatur.
arcr. Cum ꝑͦ creditor ob̾sata pͥori
pectiũa ĩ lotũ euis successerit uenditi¬
onẽ ob peccũam solutã ⁊ creditam
recte facit Si scd̃s creditor uł fideuissor
soluta pectiũa pignora susceͤꝑint
recte eis offertur qis emptõis titulo
ea tenuerunt.

Expanded text:
usque pretium priori creditori solverit, emptori poterit offerri quod ad alium creditorem de nummis eius pervenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum vendidit an denuo pipacto profertur, convenisse videtur, ne prius vendendi pignoris potestas exerceatur. cundus creditor oblata priori pecunia in locum eius successerit, uenditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Si secundus creditor uel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamuis emptionis titulo ea tenuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ł. Si creditor pign᷑ r ypothe¬
cam uendid̾it ħ pacto ut liceat sibi
redde pͥetciũam ⁊pignꝰ recuꝑare an
si parat᷑ sit debitor redd̾e pecciũam
Cet̾magi posse cum creditore ut si qͣs

Expanded text:
ariam. Si creditor pignus uel hypothecam uendiderit hoc pacto, ut liceat sibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, ceterum agi posse cum creditore, ut, si quas
Abbreviated transcription (Latin):
it aut aquam ĩnus cuerit aliamideoq ĩ
titur. Non autem conceditur pluscimͣ
pactum est in seruitute hr̃e. ¶Derescũ
legatus eẽt fundus sub ꝯdictione im¬
posuit ei serintutesextingu̾etur si lega¬
ticondictio sistat uideam̾an acquisite
sequantur legatariũ ⁊ mag̾ dicendũ
dumalienũ bona fide enut itinie qd̃ ei
fundo debetur usus est retinetur id ius
siita cum in suo hĩtu possessusest ius
ius aque ducende retinetur qid̃ ⁊ sabi¬
no recte placet ut apud neratiũ .ł.
iiii. membranarũ scriptumest.
arcetłr. Siquis ex fundo tͥ iã uici¬
nus deb̾et uendidiss locum ꝓximum
sermenti fundo nõ impoĩta seruitutẽ
⁊ intra łimũ temp̃cino seruitutes pẽ¬
reunt rursus eum locum adcuisiss
hĩturiis est seruitutemquã iucinis de

Expanded text:
it aut aquae admiscuerit aliam. ideoque titur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicendum dum alienum bona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius ns ita, cum in suo habitu possessus est, iuius aquae ducendae retinetur, quod et Sabino recte placet, ut apud Neratium libro quarto membranarum scriptum est.rum. Si quis ex fundo, cui uiam uicinus deberet, uendidisset locum proximum seruienti fundo non imposita seruitute et intra legitimum tempus, quo seruitutes pereunt, rursus eum locum adquisisset, habiturus est seruitutem, quam uicinus de
Abbreviated transcription (Latin):
et non ⁊ si quis ex ca ꝓbabili ab¬
fu̾it delib̾are oꝵ d p̃tor aneisubue¬
niridebeat puta studioꝵ cã forte ꝓ¬
curatore suo defucto ne decipiat᷑
per iustissimã ab sentie cãm tem
si quis nec in custodia nec in iũcłis
sit s sub fideiussorũ satisdatõne ⁊
dum pp̃hec recedere ñ pot captꝰ sit

Expanded text:
ec non et si quis de causa probabili afuerit, deliberare debet praetor, an ei subveniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. Item si quis nec in custodia nec in vinculis sit, sed sub fideiussorum satisdatione et, dum propter hoc recedere non potest, captus sit
Abbreviated transcription (Latin):
excludit ut puta rem tuã possedi
uno die minus statuto in usucapi¬
pi restitutõ adu̾sus me unius diei
facienda est. Item inquit pretor
si ciua alia michi iusta cãuidebitur
mintegrum restituã. Hec clausu¬
la eclicto inserta est nec̃crio .n. młti
sferrent restitutois auxiliũ nec sigil¬
latim enmiari potuerunt ut quo¬
tiens equitas restitutõem sugg̾it
adhanc clausulã erit descendendũ
ut puta legatone quis ꝓ ciuitate
functus est. sauissimũ est eum resti¬
tui licz reipi. causa nonabsit ⁊ sepiꝰ¬
sime ꝯstitutũ est adiuuariesideb̾e sũ
huit ꝓcuratorem sũ non Id̾ puto ⁊
si testimoniicã sit euocatus ex quali¬
bet ꝓuincia uł in urbem uł ad prĩ¬
cipem nam ⁊ huic sepissie est rescrip¬
tum subueniri s et hiis qui cogni¬
tõnis gr̃a uł appllatõis ꝑegrinati
sunt simiłr subuenietur ⁊ gn̾ałr
quotienscunq quis ex necc̃itate¬

Expanded text:
exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapipi, restitutio adversus me unius diei facienda est. "Item", inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta causa uidebitur, in integrum restituam.' haec clausula edicto inserta est necessari‹o›: multi ferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei sime constitutum est adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualibet prouincia uel in urbem uel ad principem: nam et h‹u›ic saepissime est rescriptum subueniri. sed et his, qui cognitionis gratia uel appellationis peregrinati sunt, similiter subuentum. et generaliter quotienscumque quis ex nec
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ si qus abce dnui n cranstulit s ꝑa¬
ssus sit te edificareut ꝯmunicaret᷑ uel
ip̃auł p̾ciũ erit societas Idemq ⁊ si par¬
tis aree dinum transtulit partis ñ
⁊ eadem lege etlificare passus sit.
sa alienas m̃ces in mare ꝓiecit nlła
si dolo de dolo tenetur S ⁊ si seruum
quis alienũ spoliauit isq frigorei
mortuus sit de uestimentis quidem
furti agi pot̾it de seruuo u̾o in ft̃m a¬
gend̾ crimminali pena adu̾sus eũ senis¬
uata. S si calicẽ argenteũ quis alieñ

Expanded text:
go si quis areae dominium non transtulerit, sed passus sit te sic aedificare, ut communicaretur uel ipsa uel pretium, erit societas. idemque et si partis areae dominium tran‹s›tulerit, partis non, et eadem lege aedificare passus sit. sa alienas merces in mare proiecit, nulla si dolo, de dolo tenetur.Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de seruo uero in factum agendum criminali poena aduersus eum seruata.Sed et si calicem argent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si solutũ quidem nicħ est s pactio ĩt.¬
cesserit ob iuditiũ hoc est ut si iudica¬
sset app̾hensusq ẽc̃t fugitiuus certũ
aliquid daretur udeamꝰ an possit¬
ag̾c ⁊ quidem ꝯuentio ista ñ est nu¬
daut quis dicat ex pacto actõem nõ¬
oriri i s ht in se negom aliquid eͦ
cuulis actio corripi pot idemp̾scͥptis¬
pet̾e dicat ubi dolus aliquis arguat᷑.
de agrõ tuo ita ut eum locũ tm̃ exemi¬
ssem replerem exemi utro repleo q̃sitũ¬
est quam habeasn actõem s certũ est¬
ciuilemactoem nc̃ti ꝯpete si autẽ uen
didistis cretam ex uendito ages qd̃¬
si post exẽptõem crete repleu̾o fossam¬
nec patieris me cretam tolłe tũc agã¬
ad exhibendũ qr mea fca est cũ uolũta¬
te tua exempta sit. Nromisisti nͥuit¬
sererem in fundo tuo ⁊ ut fructꝰ tolłem¬
s nec pat̾is me fructus tolłe nlłanici¬
dari debeat delib̾ari posse sz erit de dolo.

Expanded text:
 si solutum quidem nihil est, sed pactio intcessit ob incidium, hoc est ut, si indicasset adprehensusque esset fugitiuus, certum aliquid daretur, uideamus, an possitquidem conuentio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto actionem noriri, sed habet in se negotium aliquod: iuilis actio oriri potpetere dicat, ubi dolus aliquis arguatur.de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quest, quam habeas actionem. sed certum esciuilem actionem incerti competere: didisti cretam, ex uendito age‹si post exemptionem cretae repleueronec patieris me cretam tollere t‹u›, agaad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit. Permisisti misererem in fundo tuo et fructus tolleui nec patdari debeat, deliberari posse: sed erit de dolo.
Abbreviated transcription (Latin):
iustaꝙ facit in lege acquilia reddẽ¬
do actoos inft̾m acõmodatas legiac¬
quilie idq utilitas eiꝰ legis exigit.
uendidit ⁊ inuenditõe ꝯphensũ est
ꝯueuisse int̾ eos si eas nuptias esse
deuiss ut eos fundos su p̃e uell ecd̾
p̾cio młr tñs crib̾et uiro in f̃m exi¬
stimo iuditiũ et reddend̾ idemq ⁊
maliis personis obseruand̾ est.
dedissem ut quo płis uendidisses t
heres placet n mandatin ꝓ sotio cẽ¬

Expanded text:
quod facit in lege Aquilia reddendo actiones in factum accommodatas legi Aquiliae, idque utilitas eius legis exigit. uendidit et in uenditione comprehensum est conuenisse inter eos, si ea nupta ei esse de‹s›isset, ut eos fundos, si ipse uellet, eodem pretio mulier transcriberet uiro: in factum existimo iudicium esse reddendum idque et in aliis personis obseruandum. 13 dedissem, ut, quo pluris uendidisses, tibi haberes, placet neque mandati neque pro socio e
Abbreviated transcription (Latin):
to lib̾atus ut nom̃ titii debitoris dele¬
garet si fidem ꝯtͣctus ñ impleat inc̾ti
actõe tenebitur. Itaq iudicis offitio¬
ñuetus obligatio restaurabit᷑ s ꝓmi¬
ssam prestabit᷑ ⁊ condempnatõ scq̃t᷑.¬

Expanded text:
to liberatus, ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. itaque iudicis officio non uetus obligatio restaurabitur, sed promissa praestabitur aut condemnatio seq
Abbreviated transcription (Latin):
de hec perierint empte uenditionẽ cuiꝰ¬
si quidẽ ego te uenditor rogaui meũoẽ
pericłm si tu me tuũ si neuter nr̃ s du¬
taxat consensimꝰ ten̾i tehacten̾ ut do
lum ⁊ culpam mͥ p̾stes actio autẽ ex
haccã utiq erit p̾scriptis u̾bis. ¶ Ba. l¬

Expanded text:
de haec perierint ante uenditionem, cuisi quidem ego te uenditor rogaui, meum periculum: si tu me, tuum: si neuter nostraxat consensimus, teneri te hactenus, lum et culpam mihi praestes. actio autem ex utique erit praescriptis uerbis.Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Rapħ. S escriptum est ab imꝑatore
libellos agente papimano creditorẽ
a debitore pignꝰ eine posse qi in dĩno
manet debitoris si auenares pigno¬
ri data fuit ⁊ creditor eam uendid̾it
iudeamꝰ an p̾tiũ cid̾ perceperit credi¬
torlib̾et debitorẽ personali actõe
peccunie creditas ue Rnderetur

Expanded text:
Rescriptum est ab imperatore libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dom‹i›nio manet debitoris.Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam uendiderit, uideamus, an pretium quod percepit creditor liberet debitorem personali actione pecuniae credita
Abbreviated transcription (Latin):
torrupti ꝯpetat qd̃ absurdũ. S nec
eũ cuibona fide hõ liber seruit hãc
astõcm posse ex̾cere oppinam᷑ qd̃
autem p̾torait recepisse ita accipie¬
mus si susceperit seruũ alienum
ad se ⁊ est ꝓprie recipe refugiũ ab scõ¬
dendi tamseruo pr̃are uel in suo agro
uel in alio loco edificatione. ¶ Per¬
suad̾e autem est plusqͣm cõpelli atq
p̾toradicit dolo malo quo eũ det̾iorẽ
faceret neq .n. deliuquit nͥ quid ta¬
le aliquid seruo persuadet ex quo
ad aliciuid uł faciend̾ uel cogitand̾
imꝓbe hic uidet᷑ hoc eclicto notarisz

Expanded text:
absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait 'recepisse', ita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in alieno loco aedificioue. Persuadere autem est plus quam compelli atque praetor adiecit 'dolo malo, quo eum deteriorem faceret': neque enim delinquit, le aliquid seruo persuadet, ex quoad aliquid uel faciendum uel cogitandum improbe, hic uidetur hoc edicto notari
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduocatis proditũ queratur de
restitui desid̾antẽ adu̾sus frem post
sp̃em manditorio eoꝵ finitãs ⁊ ꝓ

Expanded text:
 aduocatis proditum queratur. derestitui desiderantem aduersus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam.Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uiius uocare nemo potest. una est el̃
omnib parentib seruanda reuerencia
inuis uiocare ñ pot iure magis potatiꝰ
cim̃ p̾cepto p̾toris nisi sit filius quica¬
strense hũit peculium tunc. n. cã sog¬
nitapermittitur s naturalẽ parentẽ
nec quidem in adoptiua familia ĩ ius
uocari. l ¶ Pr̃onum inqͥt pr̃ona

Expanded text:
ius uocare nemo potest: una est enim omnibus parentibus seruanda reuerentiain ius uocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem dum est in adoptiua familia in ius uocari.
Abbreviated transcription (Latin):
possunt et iubere in carcerem ducinͤ
pontificem dum sacra facit. nec eos qͥ
pp̃ loci religionem inde se mouere nõ
possunt. s nec eum quie quo publico
in causa publica transue itur p̾t̾ea
aut eam qui nubit nec d uidicem
dum recognoscit nec dum quis apd̃
pretorem tñ aigit. neq funus dicentẽ
fanuliare iuista uemortuo facientemb̃
nec oe ht̃ in iure uł iutt̃ c̾to locosisti
nec furiosos uł infantes.Pretor
at parentem pr̃õnum pr̃onam lib̾os
parentes q patroni patrone in ius
sine permissu meo ne quus uocet pa¬
rentes meos utriusq sexus accipere¬

Expanded text:
oercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt. Sed nec eum, qui equo publico in causa publica transvehatur, propteaut eam que nubat, nec iudicem dum de re cognoscat nec eum dum quis apud pretorem causam agat, neque funus ducentem fnecesse habet in iure uel certo loco sisti: nec furiosos uel infantes.Praetor ait: 'parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'.Parentem hic utriusque sexus accipe
Abbreviated transcription (Latin):
ciuidebitur eum cs̃ quo aget᷑ cõdẽpnari
tm̃ iudiciũ dabo ¶ Siseriuis iusciente
dũo fecisse dicetur in iudicio adiciã aut
noxãded̾e. Sũma ꝯ utilitate id p̾torem
cdississe nemo est am neget publice . n.

Expanded text:
uidebitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere.' Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim
Abbreviated transcription (Latin):
ait de hiis qideiecerĩt effudi¬
uł esfuderint uinũ in eñ locũ
quo uulgo int̾fuiss uł in quo cõsiste¬
tur deiectũ uł esfusũ quid erit qnͣtũ
ex eare dampnũ datũ fc̃m ue erit mne¬
um qui ibi habitau̾it induplũ iu¬
diciũ dabo. ¶ Si eo ictu hõ liber peri-¬
sse dicetur quinqͣguita aureoꝵ iu¬
dicium dabo. ¶Sinuiet nocitũq ei
ẽe dic̾etur qnͣtũ ob eã rem equũ iudi

Expanded text:
ait de his, qui deiecerint uel effuderint: 'Unde in eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consistetur, deiectum uel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumue erit, in eum, qui ibi habitauerit, in duplum iudicium dabo. si eo ictu homo liber perisse dicetur, quinquaginta aureorum iudicium dabo. si uiuet nocitumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ cõmodaui meo tu cũ equitares ⁊ una
cũ płes equitarent unus ex hiis irruit
in equũ teq deiecit ⁊ hoc caũ cura equi
fracta sũt labeo negat tecsiullã asti¬
onem ẽẽ s si equrtis culpa fc̃m ẽẽt cũ¬
ex equite sane non tũt equi dño agi
posse uerum puto. N̾ De huis ꝙ

Expanded text:
 commodaui: in eo tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt.Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi po
Abbreviated transcription (Latin):
ciderit animal ꝙ si post morã ꝓmissi¬
onis is cuu stipulatus fu̾at occidit de¬
bito quid libat᷑ lege autemacqͥlia hoc
casu si recte expietur nã creditor ipse
sibi potiꝰ qmͣ alii inuiriã fecisse uidet᷑.¬
aulł. Sthicũ aut pamphilũ ꝓmisi
xx. niliũ stipulator stichũ aute mo
extraneo creditore Qnͣti gͥ fiet estima.¬
tio. utrũx. nuiliũ qnͣti fuit occissus
an qnͣti est quẽ necce est ab eo dare idẽ
qnͣti mea int̾est ut quid dicem᷑si ⁊ pã¬
phylus decesserit sũ mora iã p̾ciũ stichi
minuetur quẽ lib̾atꝰ est ꝓmisso ⁊ suffi¬
ciet fuisse ppłis cũ occid̾et᷑ uł intͣ ãnũ
hanc quidem r̃oe ⁊̃ si pꝰt uł mortẽ pan¬
phyli utͣ annũ occidat᷑ płisq udebi¬

Expanded text:
ciderit animal. quod si post moram promissoris qui stipulatus fuerat occidit, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecisse uidetum.Stichum aut Pamphilum promisi uiginti: stipulator Stichum ante morextraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minuetur, quoniam liberatus est promissor? et sufficiet fuisse pluris cum occideretur uel intra annum. hac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidat
Abbreviated transcription (Latin):
s si quis tenaculariã ex̾cens modicũ
sibi hospitiũ retiuu̾nt residuũ loca¬
culohĩtantes unde deiectũ esfusum¬
ue est. Int̾dũ tm̃ qd̃ sine captõe actio¬
nis fiat oportebit p̾torẽ equitate
motũ meũ potiꝰ dariactõe ex cuicũ
cubicło uł exedia deiectũ est lzpłies
in eodemcenacłohĩtent Ex siex me¬
diano cenacło quid deiectũ sit ue¬
rius est om̃s teni. E Si orreariꝰ aliqͥd
deiec̾it uł effud̾it aut ꝯductor apothe¬
ceuł qd̃ inħ dũ taxat conductum.
habebat locũ ut ibi opus faciat uł
doceat in sc̃m̃actõni locͦ erit. Si quis
⁊̃ oꝑantiũ deiec̾it uł esfud̾it uł siqͥs
discentiũ. Cũ autẽ legis acquilie ac¬

Expanded text:
exercens modicum sibi hospitium retinuerit, residuum locaculo habitantes, unde deiectum effusumue est.Interdum tamen, quod sine captione actoris fiat, oportebit praetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, uerius est omnes teneri.Si horrearius aliquid deiecerit uel effuderit aut conductor apothecae uel qui in hoc dumtaxat conductum locum habebat, ut ibi opus faciat uel doceat, in factum actioni locus est, etiam si quis operantium deiecerit uel effuderit uel si quis discentium.
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. ꝑ ceptoe ñlitis cõtestatõe pra¬
turi partem dãpni soluetis iudicio
uł utili actõe ei qui soluit.
culohĩtent actio in eũ solũ datͣ qui
gratuitas actões ded̾it lid̾tis ⁊ cliẽ

Expanded text:
um. perceptione, non litis contestatione, praestaturi partem damni societatis iudicio uel utili actione ei qui soluit. culo habitent, actio in eum solum datur, qui gratuitas habitationes dederit libertis et c
Abbreviated transcription (Latin):
si per pretorem stet̾it restitutõ in¬
dulgebitur aduersusgelegatum
restitu tõem faciendam ex gu̾alic
cbanscila ponp̾ait s non ⁊ ip̃i con¬
ce dendam enna potuit ꝓcuratorẽ
relinquere. Ex causa tñputo ⁊̃ ip̃i

Expanded text:
si per praetorem stetit, restitutio indulgebitur. Aduersus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait: sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere: ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
sulem ccterosq qui imꝑiũ potatẽ¬
ue quanhsit s nec ad eos ꝑtinet
hoc cclictum quos pretor prohibet
sũ permissu suo in ius nocari qm̃
aditus potuit ꝓmitt̃e pr̃onos pu-¬
ta ⁊ parentes. Dem̃adicit n defen

Expanded text:
etorem ceterosque, qui imperium potestatemue quam habent. sed nec ad eos pertinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permissu suo uocari, quoniam aditus potuit permittere: patronos puta et parentes. Deinde adicit 'neque defen
Abbreviated transcription (Latin):
b teñtin urbem potuit ⁊ erit mo¬
deratũ tempora ei trad̾e que lex reũ¬
tentib p̾stitit. Quare si qd̾ temp᷑¬
deflux̾it sue rei cã non dubitam᷑id
tempus ei si profic̾e hĩtaq diut̾ia¬
tione temꝑis quo reũti potuit sta¬
tim eum dicemus dedisse desiisse .t.
p. cã abeẽ. Plane si infirmitate nn¬
peditus cã abẽe ꝯtinuare iter si po¬
tuit habebitur rõhumanitatis sic̃
hũ solz ⁊ hyemis ⁊ nauigatõis ⁊ cete
torem relinq̃rit per qiuem defendi
potuit in integrũ uolens restituiñ
it ex penaei irrogata ciũ restitutõe
impetrauit ab alio usurpatũ exbo¬
nis que ñ erant adempta ꝓbatũ fu̾it
sue cause restituend̃ est.

Expanded text:
bus reverti in urbem potuit: et erit moderatum tempora ei dare, quae lex revertentibus praestitit. quare si quo deflexerit suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reverti potuit, statim eum dicemus desisse rei publicae causa abesse. plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et navigationis et cetetorem reliquerit, per quem defendi potuit, in integrum it ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est namintd̃ ⁊ hoĩs custodia p̾stan¬
daest si iuĩctusomodatus est uł euiscẽt¬
etatis ut custodia indig̾et certe si ħ ac
ctum est ũ custodiam isqui rogauit p̾¬
stet dicend̾ erit prestare Dedint̾dum
⁊ mortis dampnũ ad eñ qui ꝯmodatũ
rogcunt pertinet nam si t̾ eqũ ꝯmodai¬
uero ut ad uillam adduc̾is tu ad bellũ
dux̾is ꝯmodatiteneb̾is Idemerit ĩ hoĩe
iane si sic ꝯmodani ut ael bellũ duces
meumerit ꝑicłmꝰ nam ⁊ si seruũ tͥ recto¬
rem ꝯmocau̾o ⁊ de machinacerid̾it peri¬
puto si tibi ꝯmodauit u in machinao¬
peraretur: Cet̾mut si deplano opꝰ fac̾et
meũ imposiusti machine aut si machi¬
ne culpa fc̃m min̾diligent̾ ñ abipo li¬
gate uł funiũ ꝑticaꝵ que uetustate.
dico pericłm quidẽ culpartigit rogan¬
tis ꝯmodatum ip̃m pr̃aredeb̾e. Namet
mela scripsit. Siseriuis lapidario ꝯmoda¬
tus sub machina perierit. ten̾ fabrum
ꝯmodati qui negligenti machinã col¬

Expanded text:
tum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam is qui rogauit praestet, dicendum erit praestare.Se‹d› interdum et mortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si seruum tibi tectorem commodauero et de machina ceciderit, periputo, si tibi commodaui, ut et in machina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si machinae culpa factum minus diligenter non ab ipso ligatae uel funium perticarumque uetustate, dico periculum, quod culpa contigit rogantis commodatum, ipsum praestare debere: nam et Mela scripsit, si seruus lapidario commodatus sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam col
Abbreviated transcription (Latin):
inter se hoĩes disceptarent quas acti¬
oues ne ppłs prout uellz institu̾et
certas sollempnesq esse uoluerurt
⁊ applłatur hec pars iuris legͥ actões
.i. sime actiones ⁊ ita eodem pene feꝑe
tria hec iura nata sunt leges .xii. ta¬
bularũ ex hiis fluere cepit uis ciuile
ex eisdem legis acfoes compoĩte sũt
Omnũ autem harũ ⁊ interp̾tandi
scĩa ⁊ actões apd̾ collegium pontifi¬
cum erant ex aub constituebat᷑ ꝙis
quogo anno preẽt priuatis ⁊ fere
ppłs annuis ꝓpe centũ hac cõsuetudi¬
ne usus est. ¶Postea autẽ cũ apĩ
clautlius ꝓposiuss ⁊ ad formã rede¬
gissz has actoes gͣueus flauius scri¬
ba eius libertini filius subreptũ li¬
brum ppło tradit ał tulit et a deo
gratum fuit id munus ppło ut tri¬
bunus plebis fi̾et et senator et edi¬
lis curulus hic liber qui actões con
num nam nec gadus flauius de
suo quicqͣm adiecit libro ¶Ange
brum ppłd dedit qui applłatur ius

Expanded text:
inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout vellet institueret certas sollemnesque esse voluerunt: et appellatur haec pars iuris legis actionesitimae actiones. et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones contnum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augesbrum populo dedit, qui appellatur ius
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudicisosfõ absoluar aut si seruꝰ
infuga est eciue sic auero iudicis of¬
ficio mesi in meam potãtẽ ꝑuen̾it
restititurum absolui debeo undeqͥ¬
dam putant bona fide emptorem
ab eoqui uim intulit ꝯꝑantẽñ ten̾i
nec eum quidonoaccepit uł ciuires
legata est. s recte usliano uidetur
rectissime ⁊̃ hos ten ne metuquem
diusquo uber uiii. scribit arbitriũ
iudicis ñ restituenda re tale cẽ d ut
eum ciuidem qui uim admisit iu
p̾mũ u̾tialienum metũ ñ o¶abe¬
fructib ⁊ omĩtã. Si quis per uĩ
sisti ꝓmittendo postea fideiussorem
adhibeat is quo libat᷑ / S ⁊ siquis
per uim stipulatus cum acceptũ nõ
fu̾it facet in ciuadruplũ ꝯdemp̾narus
ex stipłatu eumagentem adu̾sus ex¬
ceptionẽ replicatõe adiuuari Iur pu-

Expanded text:
ne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam potestatem peruenerit, restituturum, absolui debebo. unde quidam putant bona fide emptorem ab eo qui uim intulit comparantem non teneri nec eum qui dono accepit uel cui res legata est. sed rectissime Uiuiano uidetur etiam hos teneri, ne metus, quem dius libro VIII scribit arbitrium iudicis in restituenda re tale esse, ut eum quidem qui vim admisit, iubpremium verti alienum metum non oportefructibus et omni causa.Si quis per uim sisti promittendo postea fideiussorem adhibeat, is quoque liberatur.Sed et si quis per uim stipulatus, cum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem aduersus exceptionem replicatione adiuuari Iu
Abbreviated transcription (Latin):
nem pacietur. Aliqñ tñ ⁊ si metꝰ
adhibitus ꝓponatur arbitrũ ab¬
solutõem afferat quid .a. si metũ
quid̃ tytius adhibuit me ñ cõscio
Res autemad meꝑuenit ⁊ ħ ĩrebz

Expanded text:
nem patietur.Aliquando tamen et si metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me peruenit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad societatem non consensus s res.
i iuc̾to hoĩe legato ⁊ postea defunctole¬
gatario aliquis ex łedib legatarii nõ
ꝯsenciendo impedierit legatu isqui im¬
reut p̾stetur quem solui omĩb expe¬
diebat ⁊ ĩo conuenti a legatario uidi¬
cio pluris dampnatifu̾int Itẽ
culpe noĩe tenetur qui cũ autẽ alios
ip̃e audiss ħeditatẽ seruitutes p̾oiis

Expanded text:
ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui imre, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint. Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ familie ħ ciꝰ de acceptũ partẽ
suã alienãuit id ad osfĩn iudicis ꝑti¬
net ut eã partẽ cĩ testatoris fuit alicui
iubeat tradi. ¶Qd̃ ꝓ emptore ⁊ ꝓ do¬
nato puta coħedes possident ĩ familie
ħxi conde iuditiũ uenire negat pomp̃.
dem scribit. Cũ ego ⁊ tu hedes tytio ex¬
titissemꝰ si tu ꝑtẽ fundi ciuẽ tuũ he¬
ditariũ dicebat a sempnio petieris

Expanded text:
miliae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi. Quod pro emptore uel pro donato puta coheres possidet, in familiae erciscundae iudicium uenire negat Pomponius. Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dice
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio diuisũ est .n. percõstitutõnes
uit̾ eo pẽimoniũ q̃mad̾m̃ cessat fami¬
lie ħcisconde iudiciũ cũ tulincorpo¬
ad accipieadũ familie ħcisconde iu¬
diciũ nicħ inte̾st possideat quis ħedita¬
tem nec ne. ¶ De płib heditatib que
nis sit int̾ me autẽ ⁊ te ⁊ ticiũ seiana pos-¬
se unũ iudiciũ accipi int̾ tres. pomp̾
s̃cribit. Itẽ sipłes heditates int̾ nos
ꝯmunes sunt possumꝰ de una familie
hcisꝯ de uiditiũ experiri. ¶ Si cestatorst ꝙ¬
rẽ ꝯmimnẽ cũ extraneo hẽbat sũ reisue.

Expanded text:
iudicio: diuisum est enim per constitutiones inter eos patrimonium. quemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corpoad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne. De pluribus hereditatibus, quae nis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possumus de una familiae erciscundae iudicium experiri. Si testator rem communem cum extraneo habebat
Abbreviated transcription (Latin):
Ensecuut᷑ fisc̃ ¶ Q edem sacrã spoliendã
hoĩem ĩstituendũ uł occidendũ mãdatũ
suscipiat nͥlmandati iuditio ꝯseqͥ potest
dero ut ea titio dares tuq ñ ded̾is s ꝯsũp
noĩe nerat̾iscribit ꝙͣis mutuat᷑ seruꝰ
peccuĩam rõnib tuis qiͣ a me receptã
initułit tñsi nũmosa creditore ñ ĩ accepe¬
rit ut meo noĩe daret nec lib̾ari menͤ
an ip̃e idẽ seruꝰ noĩe tuo ꝙ ꝓ me solue
nũmos accepit creditor ñ ꝯfigit lib̾a¬

Expanded text:
sequitur fiscum.Qui aedem sacram spoliandam, hominem uulnerandum, occidendum mandatum suscipiat, nihil mandati iudicio consequi potest dero, ut ea Titio dares, tuque non dederis, sed nomine, Neratius scribit, quamuis mutuatus seruus pecuniam rationibus tuis quasi a me receptam intulerit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me an idem ipse seruus nomine tuo quod pro me soluebnummos accipit creditor, non contingit lib
Abbreviated transcription (Latin):
ususfructus legari pot̾i̾t an ⁊ noĩum
nerua ip̃iqͦ debitori possensumfru¬
ctũ legari scribit ⁊ remittendas ei u-
Ergo ⁊ cautio ⁊̃ ab hoc exigendaerit.
ccunie usum fructũ uł cetar̃ rerũqͣs
hũit legauit. u̾m ⁊ si fu̾int aliene Si
peccuũe sit ususfructus legatus uel
saliaꝵ rer̃ que in abusu ꝯsistunt nec c
cauto int̾ueniat. uidend̾̃ finitonsuf¬
ctu an peccunia q̃ datasit uł cet̾e res
que in assumptõe sunt ꝯ dicipossint
s si quudem adhuc constante uinfru¬
ctu caufdem quis uelit condic̾e dici ẽ
o missam cantoem posse  dicisti oor-¬

Expanded text:
usus fructus legari poterit. an et nominum? Nerua ipsi quoque debitori posse usum fructum Ergo cautio cuniae usum fructum uel ceterarum rerum quas habuit legauit, uerum et si fuerint alienae. Si pecuniae sit usus fructus legatus uel aliarum rerum, quae in abusu consistunt, n finito usu fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis uelit condicere, dici potest omissam cautionem posse condici incer
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃iseiꝰ int̾cesserit soluendo ñ repet̾ent
hoc .n. ⁊ diuꝰ adrianus ꝯstituit ⁊ pot̃
dici ñ repetitõs at qr perpetua exceptõe
tuti sunt s ⁊ ip̃e filius ⁊ tñ ñ repet̾et qr
hii dem̃ solutũ ñ repetũt quiob peccu¬
tuam creditoꝵ actõne lib̾ant᷑ ñ qm̃¬

Expanded text:
patris eius intercesserunt, soluendo non repetent: hoc enim et diuus Hadrianus constituit et potest dici non repetituros. atquin perpetua exceptione tuti sunt: sed et ipse filius, et tamen non repetit, quia hi demum solutum non repetunt, qui ob poenam creditorum act
Abbreviated transcription (Latin):
per personalem actõnem exigetur ibi
ubi petitur. Oreterea qd pondere
aut nuoau mensura otinetur ibida¬
ri d ubi petitur. nisi adiects̃ fuit .c.
modios ex illo orreo aut uini amp¬
phoras ex illodolio S iautem per
in remactõnem legatum petetur ⁊.
ibi peti dz ubi res est. ⁊ si mobir sit
res ad exhibendum agi ꝯhede posit
ut exhibeat rem. sic .n. uendicari a
legatario pot̾it.
tis esfectus qd̾ sĩna dix̾it ratum sit
n .n. in adiciendo presentia uł scĩa¬
sñia iuidicis necͣca est. Qui legatõ¬
nis causa romaiuenit exqualib
c̃a fideube pot cum priuilio suor
iuris nec̃citati. Iudex si quid ad
aduersus legis preceptum in iudi¬
cando dolo malo p̾termiserit legẽ¬

Expanded text:
per personalem actionem exigetur, ibiubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit "centum modios ex illo horreo" aut "vini amphoras ex illo dolio". si autem per in rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim vindicari a legatario poterit. m sit: neque enim in addicendo praesentia uel scientia iudicis necessaria est. Qui legationis causa Romam uenit, ex qualibet causa fideiubere potest, cum priuilegio suo, iuris necessitati. Iudex si quid aduersus legis praeceptum in iudicando dolo malo praetermiserit, lege
Abbreviated transcription (Latin):
lis ciuidem ẽẽt de alimtis tnsactũ ã
de lite fuiss tnͣsactõuałe inconsul¬
to p̾tore ñ pot ne tircũueniat᷑ or̃o fi¬
tum sit ⁊ tnͣsactũ su̾it cit̃ p̾toris auc¬
ctoritatem id qd̾ datũ est imputabi¬

Expanded text:
lis quidem esset de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio valere inconsulto praetore non potest, ne circumveniatur oratio. fitum sit, et transactum fuerit citra praetoris auctoritatem: id quod datum est imputab
Abbreviated transcription (Latin):
philis exꝑiri uideor sicutisicuid ius¬
ẽẽ pot̾ qmͣsi pampbili peccłiũ mane¬
at sa dem rõ efficiat ut id qd̃ in peccłio
pamphili uersum sit itap̾stari debere
dicamus ut prius eiusqd̾ tͥ pamphilꝰ
ocbuit deductõ fiat qd̃ u̾o in tuãrem
ũsum fu̾it p̾stetur ⁊̃ non deducto eo
meofideuisseris que ita cont̾cta ũ ĩrẽ
meã uersaret᷑ ueluti si cũ secũ frum̃tũ
emiss quo familia aleret᷑ uenditori
ssis ut unuꝰ dumitaxat in quo ꝯtͣctũ
de in remũso actõsit qui id ip̃m credi¬
dit ꝙ in rem dñi uersum est.
aull Siluist̃ togamenut mortuo
deinde eo pat̾ ignorans ⁊ putans su¬
amẽe dedicauit eam in funꝰ eius Nera
ẽet uno modo existimare deb̾e si dolo ma

Expanded text:
phili tum experiri videbor, sicuti si, quod iusesse potest, quam si Pamphili peculium maneat. eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphidicamus, ut prius eius, quod tibi Pamphilus debuerit, deductio fiat, quod uero in tuam rem uersum fuerit, praestetur etiam non deducto eo meo fideiusseris, quae ita contracta est, ut in rem meam uersaretur ueluti si, cum seruus frumentum emisset quo familia aleretur, uenditori ssis, ut unius dumtaxat in quoquo contractu de in rem uerso sit actio, qui id ipsum credidit quod in rem domini uersum est.amilias togam emit: mortuo deinde eo pater ignorans et putans suam esse dedicauit eam in funus eius.Neraesset uno modo aestimari debere, si dolo ma
Abbreviated transcription (Latin):
puta in uiriã passus. dabit ad ĩ̾iuriaꝵ
curator uelit expiri ⁊ erit uire ab ip̃o
filiofam ꝓcurator datus. hoc amplĩ
eius ineadem potate manentẽ fiat
in iuria nz auusp̾sens sit. posse
auam nepos ab sentis passus sit̾ad de¬
rem ad iniuriaꝵ actõem nã qd aͣ doctis
exactõem cu pr̃e dar ꝓcuratorem sup¬
uacuum ẽe ualer̾ seu̾scribũt cũ susfi¬
ciat pr̃em dare ex filie uolũtate. S p̃.
putosiforte pr̃absens sit ur suspelͥ¬
cte uite quo casu solz filie de dote cõ
pet̾e actio posse eam ꝑcuratorẽ dare
¶ipe quo filius ꝓturator daripot̾it et
adagend̾ ⁊ ad defendend̾̃. ¶Inuitus

Expanded text:
puta iniuriam passus dabit ad iniuriarum ec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque avus praesens sit, posse  iniuriam, quam nepos absentis passus est. ad derem ad iniuriarum actionem. nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procu- ratorem, superuacuum esse Ualerius Seuerus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae uoluntate. sed puto, si forte pater absens ‹s›it uel suspectae uitae, quo casu solet filiae competere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad defendendum.Inuitus
Abbreviated transcription (Latin):
nolit aut ñ possit accusare an seq̃ns
adinittatur uidend̾ est ⁊ placuit posse
ut fiat suctessioni locus. nͣtũ ad in

Expanded text:
nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus.Quantum ad in