comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut lux ipsa sapientiȩ inqua hec uideri & teneri
posst̃ omnibs apientia sit una cõmunis. Quẽ adi¬
modũ illiqui m luce soliseligunt qđ libent̃ aspiciãt¬
& eo aspectul& ficant᷑ in qͥb. siqui foste fuerintue¬
g&iorib sanisq & fostis simis oculis p̃diti nihilliben¬
tius quã ipsũ solẽctuent᷑ qui&iã c& era qͥb in firmi¬
ore soculi delectant᷑ illustrant sic fostis aciesm̃tis&ue
g& acũ multa uera & in cõmutabilia cestaratione
c̃spexerit dirig& sein ipsã uerita tẽ quacuncta mon¬
strant᷑ eiq in herenstã quã obliuiscit᷑ e&ã & in illa

Expanded text:
ut lux ipsa sapientiae, in qua haec videri et teneri ut lux ipsa sapientiae, in qua haec videri et teneri possunt, omnibus sapientibus sit una communis. E. modum illi qui in luce solis eligunt quod libenter aspiciant, et eo aspectu laetificantur; in quibus si qui forte fuerint vegetioribus sanisque et fortissimis oculis praediti, nihil libentius quam ipsum solem contuentur, qui etiam caetera quibus infirmiores oculi delectantur, illustrat: sic fortis acies mentis et vegeta cum multa vera et incommutabilia certa ratione conspexerit, dirigit se in ipsam veritatem, qua cuncta monstrantur, eique inhaerens tanquam obliviscitur caetera, et in illa
Abbreviated transcription (Latin):
tebor eo qđ diuersos diuersis reb. gaudereuideo
taquã sũ misbonis suis . Vellẽ quidẽ ut desũ mo
honoita nemo dubitar& ut nemo dubitat quic qͥd
illud ÷ ñ nisi eo adepto possefieri hominẽ beatũ
Sed quõ magna q̃stio ÷ & longũ sermonẽ fostedeside¬
rat putemꝰ omnino totsũ mabona eẽq̃t st̃ ipseres
diuerse q̃ adiuersi ftãquã sũ mabona app&unt᷑
Nũ ideo seqͥt᷑ ut &iã sapientia ñ sit una cõmunisom¬
nib ql eabona que in illa cernunt & eligunt homi¬
nes multa & diuers ast̃ Siu hocputandũ ÷. potest¬
& delucesolis dubitareqđ unasit. qr multa & diuersa
st̃ quȩ in ea cernimꝰ. dequib multis. eligit qͥsq: ꝓuo
luntate qͦ fruat᷑ ꝑ oculoꝵsensũ Sicutergo ista multa¬
& diuersa st̃quȩ in licesolis homines uident & eli¬
simulta st̃ bona eaq diuersa. eqͥb: eligatqͥsq qđ uo
lol idq ui dendo&tenendo ad fruendũ sũmũ
sibi honũ recte uereq c̃stituat. fieritam̃ potest

Expanded text:
e, quia diversos diversis rebus gaudere video tanquam summis bonis suis. A. Vellem quidem, ut de summo bono ita nemo dubitaret, ut nemo dubitat quidquid illud est, non nisi eo adepto posse fieri hominem beatum. Sed quoniam magna quaestio est, et longum sermonem forte desiderat, putemus omnino tot summa bona esse, quot sunt ipsae res diversae quae a diversis tanquam summa bona appetuntur: num ideo sequitur, ut ipsa sapientia etiam non sit una communis omnibus, quia ea bona, quae in illa cernunt et eligunt homines, multa et diversa sunt? Si enim hoc putas, potes et de luce solis dubitare quod una sit, quia multa et diversa sunt, quae in ea cernimus. De quibus multis elegit quisque pro voluntate quo fruatur per oculorum set diversa sunt, quae in luce solis homines vident et elisi multa sunt bona eaque diversa, e quibus eligat quisque quod volet, idque videndo et tenendo ad fruendum summum sibi bonum recte vereque constituat; fieri tamen potest
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq: intellegunt ignota ut &iã uerba rerũ quȩ
p̃ st̃. cũ in loqñdo int̃ponunt᷑ Nullu scalig& audi¬
tor Hocit qd omninoñ ÷. Ni hiluocat᷑ Ethas duas
syllabas nemo ñ intellegit qui latineaudit&loqͥt᷑
legimꝰ sict̃ audiendi sensu. ñsolũ de uocib uerũ &iã
ma qd ue formatũ ꝗd species & qd indutũspecie
deindeꝗd hoꝵ cuiq caus a sit piecauteq cogitandũ¬
Vnaressimul&nigra & alba eẽñ potest. Duorth
in medio ꝗsq positꝰ ad alterũ sinist̃ ÷ ad alterum
dext̃. Simulquidẽ utrũq: homo sed simulutrũq
adunũ hominẽnullo modo. Ita inuitꝰ uolens
s. muleẽ quidẽ unꝰ animꝰ potest sed unũ atq idem

Expanded text:
pleraque intellegantur ignota, ut etiam uerba rerum, quae non sunt, cum in loquendo interponuntur, nullus caliget auditor. hoc enim quod omnino non est, nihil uocatur; et has duas syllabas nemo non intellegit, qui latine audit et loqlegimus; sicut audiendi sensu non solum de uocibus uerum etiam due formatum, quid species et quid indutum specie, deinde quid horum cui causa esset, pie cauteque cogitares simul et nigra et alba esse non potest; duorum autem in medio quisque positus ad alterum sinister est, ad alterum dexter; simul quidem utrumque unus homo. sed simul utrumque ad unum hominem nullo modo. ita inuitus et uolens simul esse quidem unus animus potest, sed unum atque idem
Abbreviated transcription (Latin):
rihomines quib. cognita uilescunt & nouitatibi
gaudent libentius discunt quãnorunt cũ cogni¬
tio sit finis discendi Etqͥb. uilis ÷ facilitas actionis
libentius cestant quã uincunt. cũ uictoriae sitfinis
cestandi Et qͥb uilis ÷ coporis salus maluntue sciquã
saciari & malunt frui genitalib: m̃bris quã nullã
talc̃ cõmotionẽ pati Inueniunt᷑ &iã quimalunt dor¬
mirequã dormitare cũ om̃is illius uoluptatis finis sit.
ñ esuri reacsitire : &ñ desiderarec̃cubitũ. R ñ ẽẽ corpo¬

Expanded text:
ri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus gaudent, libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi. Et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi. Et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris quam nullam talem commotionem pati; inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare: cum omnis illius voluptatis sit finis, non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpo
Abbreviated transcription (Latin):
seu erbis explicareñ poterat. Nã sieã nullo modo
animo cerner& nullomͦꝰ sar& & uelles e ẽẽsapi¬
entẽ . & uelledebereqđ senegaturũ ñ eẽ arbitror
uolo iã dicatinihi utrũ &iã sapientiã. sic̃ t̃ nume¬
rirationẽatq. ueritatẽ omnib ratiocinantib cõ¬

Expanded text:
se verbis explicare non poteras nam si eam nullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapientem et velle debere, quod te negaturum esse non arbitror, volo jam dicas mihi, utrum etiam sapientiam, sicut numeri rationem atque veritatem omnibus ratiocinantibus com
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diuersa sectantes bonũ app&unt & malũ fugiunt
Sed ꝓpterea diuersa sectant᷑ q̃d aliud alii uid& bonũ Quis¬
quis ergo app&it qđ app&endũ ñ erat. tã &si id ñ app&e¬
r&nisi ei uider& urbonũ errat tam̃ : Inquantũ aũt
qͥsq: ñ eãten & uitȩuiã quȩ ducit adbeatitudinẽccũ se
fateat᷑ & ꝓfiteat᷑ nollentsi ad beatitudin ẽ ꝑ uenire
tantominꝰ sapit. Tanta magͥis longe ÷ aueritate. in qͣ

Expanded text:
 diversa sectantes, bonum appetunt, et malum fugiunt; sed propterea diversa sectantur, quod aliud alii videtur bonum. Quisquis ergo appetit quod appetendum non erat, tametsi id non appeteret nisi ei videretur bonum, errat tamen. Errare autquisque non eam tenet vitae viam quae ducit ad beatitudinem, cum se fateatur et profiteatur nolle nisi ad beatitudinem pervenire, tanto minus sapit. Tanto enim magis longe est a veritate, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
in pressa signaculo ꝑ man&animȩ: formãque ipsãex
in pressione susceptã piullatenus ignorat. Ođ igit᷑¬
nouissimũ post oma factũ hominẽ scriptura dõ me¬
morat. ni hil aliud quã destatuanime philosopha¬
ninos deberelatent̃ informat. necessaria quadã re¬
rũ consequentia. id qđ fectũ : in postremis in si¬
nuans Natura nãque rationalis. c&era quoq. con¬
tin&. et increm̃ta germinis & sensus animan¬
tis natura &iã sen sibilis ger minalem speciem
sine dubitatione complectitur

Expanded text:
impressa signaculo permanet animae, formamque ipsam impressa signaculo permanet animae, formamque ipsam expressione susceptam nullatenus ignorat. Unde tnovissimum post omnia factum hominem Scriptura commemorat, nihil aliud quam de statu animae philosophari nos debere latenter informat, necessaria quaedam rerum consequentia, id quidem perfectum in postremis insinuans. Natura namque rationalis caetera quoque continet et incrementa germinis, et sensus animantis, natura etiam sensibilis germinalem speciem sine dubitatione complectitur
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i seru&᷑ ꝓ nutribilipaste corpus. ꝓsensi¬
bili animã ꝓ intellectuali spm̃ ponens: Simi¬
lit̃ & scribã in euuangelio dñs instruens omã
mandata. dilectionẽ indm̃ p̃ponit: quȩ ex
toto corde. & extota a pima. et extoto intel¬
lectu ꝑficit᷑ Uã & in p̃sentieandã inihi ser mo
differentiã uid& int̃prȩtationis offerre Cor¬
pulentionem quidẽ efficatiã .cor. appellans ani¬
mã uero. mediã sedẽ tenere significans. Intellec¬
tũ aut̃ sublimiorẽ substantiam rationabiles
insinuais ꝑspicabiles que uirtutes. Igit᷑ iuxta
conuestit᷑ sed fixa ꝑ man&. Idipsũ sẽꝑ existers
scđm quãrẽ. for mationr̃a diuinã similitudi¬
nẽ contin& Et quõ differentiasspeciei. tẽpera¬
mentorũ qualitates que mutant᷑ efficiunt
em peratio uero nihil aliut quã dem̃torũ :
habitus: elem̃ta aut̃ dicimusꝙ uniuersȩ con¬
ditioni subiec ta sunt. exquib & humanũ corp
sub sistere ꝓfitemur. necessario species ueluti

Expanded text:
 pro nutribili parte corpus, pro sensibili animam, pro intellectuali spiritum ponens. Similiter et scribam in Evangelio Dominus instruens omni mandato dilectionem Domini praeponit, quae ex toto corde et ex tota anima et ex toto intellectu perficitur. Nam et in praesenti eamdem mihi sermo differentiam videtur interpretationis offerre. Corpulentiorem quidem efficaciam cor appellans, animam vero mediam sedem tenere significans. Intellectum autem sublimiorem substantiam rationabilis insinuans perspicabilisque virtutis. Unde et manet, idipsum semper existens, secundum quam reformatio nostra divinam similitudinem continet; et quoniam differentias speciei temperamentorum qualitates quae mutantur efficiunt, temperatio vero nihil aliud quam elementorum est habitus, elementa autem dicimus quae universae conditioni subjecta sunt, ex quibus et humanum corpus subsistere profitemur, necessario species veluti
Abbreviated transcription (Latin):
sos ꝑtin& pi&as & ꝓbitas eorũ q magnadĩ donast̃ suffi¬
c̃eis aduȩrã felicitatẽ qͣ & .fi. uirta beneagat᷑ & postea
ꝑcipiat᷑ &na in hacergo t̃raregnũ bonoꝵ p̃tã illã m¬
p̃stat᷑ quã rebihumanis malor su regnũ magis reg¬
nantib. noc&a quis uos animosuastant scelerũ maic&e
licentia His li qͥeis seruiendo subdunt᷑ p̃ noc&nisi¬
iniqͥtas ꝓpͥa Nã iustis quicqͥd maloꝵ ab iniqͥsdominis
in rogant᷑. F̃ ÷poena criminis sed uistutis exam̃ Remꝰ¬

Expanded text:
sos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, suffisos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, sufficit eis ad ueram felicitatem, qua et ista uita bene agatur et postea percipiatur aeterna. In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatur quam rebus humanis; malorum uero regnum magis regnantibus nocet, qui suos animos uastant scelerum maiore licentia; his autem, qui eis seruiendo subduntur, nonni 6. Nam iustis, quicquid malorum ab iniustis dominis irrogatur, non est poena criminis, sed uirtutis exame
Abbreviated transcription (Latin):
securũ sẽꝑ inqͥ&ũ ꝑpeluis inimicitiarũ c̃tentionibus
anhelantẽ : Augentẽ s anehis miseriis patrimoniũ suũ
in in m̃ sũ modũ atq illis augm̃tis curas q̃q̃ a maris simas
aggerantẽ Medio crẽuillũ refamiliarit aruaatq sue¬
ancta sibi suffcientẽ carissimũ suis cũ cognatis uicinis
amicis dulcis mapacegaudentẽ pi& a tereligio ũ. le¬
nignũ m̃tecsanũ corpore uitap arcũ morib castũ c̃scio¬
tia secirũ. nescio utrũ qͥs quã itadesipiat ut audeat
dubitar uẽ p̃ferat. Vtergo in his duob hominib: ita
induab samiliis ita in duob populis itainduob regnis
regula sec t᷑ȩqͥutis Quauigilant ad hibitarei nr̃a inteiuo
corrigat᷑ facilli meuidebimꝰ ub habit&uanitas. &ubise¬
licitas : Quaꝓpt̃sid r̃ uerus colat᷑ eiq sacris ueraeib & bonis
morib seruiat᷑ it lecutboni longe lateq diu regnent
neq hociptis quã illis utile : qͥo. regnant NNũc nrũa ip¬

Expanded text:
etum, perpetuis inimicitiarum contentionibus anhelantem, augentem sane his miseriis patrimonium suum in inmensum modum adque illis augmentis curas quoque amarissimas aggerantem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum suis, cum cognatis uicinis amicis dulcissima pace gaudentem, pietate religiosum, benignum mente, sanum corpore, uita parcum, moribus castum, conscientia securum. Nescio utrum quisquam ita desipiat, ut audeat dubitare quem praeferat. Ut ergo in his duobus hominibus, ita in duabus familiis, ita in duobus populis, ita in duobus regnis regula sequitur aequitatis, qua uigilanter adhibita si nostra intentio corrigatur, facillime uidebimus ubi habitet uanitas et ubi felicitas. Quapropter si uerus Deus colatur eique sacris ueracibus et bonis moribus seruiatur, utile est ut boni longe lateque diu \' regnent; neque hoc tam ipsis quam illis utile est, quibus regnant. Nam quantum ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
nimal aliqđ ł lignũ ł qͥd aliud qđ materialic̃stctatione fub¬
siftit. multadeeodẽ subiecto cogitationis discr&ioneꝑ pen¬
dimꝰ qͦr& singula q̃simulinspecta st̃ sine ꝑmixtionealiqͥra¬
tionis ordinec̃tinent᷑. Uianãq coloris ÷ratio & alia ponderis
qͣntitatis alia Quantitatis itẽ&qͣlitatis alia. & alianihil¬
omirꝰ ractꝰ . Nã mollicies & bipedale& reliqͣ ꝗͣ dicta st̃ peq
sibi in uicẽ neq corpori. ulla similitud inisratione c̃sentiunt
ritio corporis totadis soluit᷑. Cseqñs ÷ unttͦrũ absentiã se¬
solutioniscorporis causã eẽ cagnoscimꝰ. horũ c̃uentũ atq

Expanded text:
l lignum, vel quid aliud, quod materiali constitutione subsistit, multa de eodem subjecto cogitationis discretione perpendimus, quorum singula quae simul inspecta sunt, sine permixtione aliqua ratione et ordine continentur. Alia namque coloris est ratio, et alia ponderis, quantitatis. Item et qualitatis alia, et alia nihilominus tactus; nam mollities et bipedale et reliqua quae dicta sunt, neque sibi invicem, neque corpori ulla similitudinis ratione consentiunt.ratio corporis tota dissolvitur: consequens est ut quorum absentiam resolutionis corporis causam esse cognoscimus, horum conventum atque
Abbreviated transcription (Latin):
Aut siñ plac&uo careui stutẽnisi habitũ ipsũ & quasi
sapienti s animeq ualitatẽ q̃nisi in anima eẽñ potest.
opost& aliqđ aliud seqͣt᷑anima ut eiuistus possitin¬
nasci Quianihil sȩq̃ndo neq: stultitiã seq̃ndo. potest
qntũ ratio mea fest ad sapientiã ꝑuenire. Hocigit᷑ aliud
qͥđ seq̃ndo anima uistutis atq sapientiȩ cõpossit
dũ hominẽsapientẽ seqͥ eũ satis puta uerimꝰ auferri
nob t̃modo recusantib sed &iã repugnantib poss
Os̃ igit᷑ restatquẽ seqͥm bene sias seqͥm᷑ ptantũ bene

Expanded text:
aut si non placet vocare virtutem, nisi habitum ipsum et quasi sapientis animae qualitatem, quae nisi in anima esse non potest, oportet ut aliquid aliud sequatur anima, ut ei virtus possit innasci: quia neque nihil sequendo, neque stultitiam sequendo potest, quantum ratio mea fert, ad sapientiam pervenire. 10. Hoc igitur aliud, quod sequendo anima virtutis atque sapientiae compos fit, et, hominem sapientem, si eum sequi satis putaverimus, auferri nobis non modo recusantibus, sed etiam repugnantibus posse? Deus igitur restat quem si sequimur, bene; si assequimur, non tantum bene,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sibi adimitandũ ꝓposuit . Volunta ferge ad he¬
us autadinferius peccat. Ad ꝓpͥũ c̃uestit᷑ cũ suȩ po¬
tẽcorporis diligit. Atq ita homo suꝑb. &curio sus &
lasciuus effectꝰ excipit᷑ ab alia uita ꝗ̃ in cõparatione
naparua existimanda ÷ qđ e libido dominat᷑ expo¬
liatãq uistutis opulentia ꝑ diuersa in opẽatq indi¬
gentẽ trahit : nunc falsa ꝓueris ad ꝓbantẽ nunc
&iã defensitantẽ nuncimꝑbantẽ ꝙ antea ꝓbauis s&
& nihilom inꝰ in alia falsa inruentẽ . nc̃as sensionẽ sus¬
pentẽsuã & plerũq ꝑspicuas ratiocinatiomes formi¬
dantẽ nc̃desperant ẽ d& ota inuentione ueritatis &
stultiti ȩtenebris penitꝰ inherentẽ. nc̃conantẽ in lucẽ
intellegendã rursusq fatigationedecidentẽ : Cũ in¬
terea cuꝑiditatũ illud regnũ trranniceseuiat. &ua

Expanded text:
tum sibi ad imitandum proposuit. Voluntas ergo adhtum sibi ad imitandum proposuit. Voluntas ergo adhus, aut ad inferius peccat. Ad proprium convertitur, cum suae potem corporis diligit. Atque ita homo superbus et curiosus et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione na parva existimanda est, quod ei libido dominatur, exspoliatamque virtutis opulentia, per diversa inopem atque indigentem trahit, nunc falsa pro veris approbantem, nunc etiam defensitantem, nunc improbantem quae antea probavisset, et nihilominus in alia falsa irruentem; nunc assensionem suspendentem suam, et plerumque perspicuas ratiocinationes formidantem; nunc desperantem de tota inventione veritatis, et stultitiae tenebris penitus inhaerentem; nunc conantem in lucem intelligendi, rursusque fatigatione decidentem: cum interea cupi
Abbreviated transcription (Latin):
animi affectio inherentis in cõmutabilibono. ꝓpͥũ
& primũ ÷ hominisbonũ In eo st̃ &iã uistutes om̃s
qͥoi maleuti nemopotest: Nã hec quã uis magna
in homine & ꝓͥma sint. ꝓpͥatam̃ eẽ unius cuiꝰq hami¬
nis ñ cõmunia satis intellegit᷑. Veritatettatq sapi¬
entia q̃ cõmunis t omnib om̃s sapientes & beatifiunt
inberendo illi Beatitudin eaũt alterius hominis
p̃fit alt̃beat᷑: Quia & cũcũ imitat᷑ ut sit. indeapp&it
oeatꝰ fieriundeillũ factũ uid& illa scilic& in cõmuta¬
bili cõmuniq ueritate : Neq prudentia cuiꝰ quã
fit prudens alius. aut fostis fostitudine. auttẽpe¬
ranstẽperantia. autiustus iustitia hominis alte¬
rius qͥs quã efficit᷑ Sed co aptan do animũ illis inc̃õ
mutabilib regulis. luminib: q. uistutũ q̃ in corru¬
ptibili t̃iuuunt in ipsa ueritates apientiaq cõmuni.
quib &illeco aptauit & fix̃ animũ istis uistutib p̃di¬

Expanded text:
entis incommutabili bono, proprium et primum est hominis bonum. In eo sunt etiam virtutes omnes, quibus male uti nemo potest. Nam haec quamvis magna in homine et prima sint, propria tamen esse uniuscujusque hominis, non communia, satis intelligitur. Veritate enim atque sapientia, quae communis est omnibus, omnes sapientes et beati fiunt, inhaerendo illi. Beatitudine autem alterius hominis non fit alter beatus; quia et cum eum imitatur ut sit, inde appetit beatus fieri, unde illum factum videt, illa scilicet incommutabili communique veritate. Neque prudentia cujusquam fit prudens alius, aut fortis fortitudine, aut temperans temperantia, aut justus justitia hominis alterius quisquam efficitur; sed coaptando animum mutabilibus regulis luminibusque virtutum, quae incorruptibiliter vivunt in ipsa veritate sapientiaque communi, quibus et ille coaptavit et fixit animum, quem istis virtutibus praedi
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione crassior. tantũ huius prelatio¬
ne uid&᷑ eẽ sincerior Dem de sensibilis reiqđ:
itaut intribus istis uideat̾ homo subsistere
Qđ & apostolũ talealiquid cognoscimus inti¬
mare. ubi pro thessalonicensib. oransait Ipse
aut̃ ds̃ pacis scĩ fic& uos ꝑ om̃a. ut integer sp̃sur̃t

Expanded text:
comparatione crassior, tantum ejus praelatiocomparatione crassior, tantum ejus praelatione videtur esse sincerior. Deinde sensibilis rei quoeniens, ita ut in tribus istis videatur homo subsistere. Nam et Apostolum tale aliquid cognoscimus intimare, ubi pro Thessalonicensibus orans ait: Ipse autem Deus pacis sanctificet vos per omnia, ut integer spirit
Abbreviated transcription (Latin):
omininosi neuita aliud uitepasticipat Rursũ ui¬
tał corporał alia st̃ sensibilia. aliauͦ sensucarentia
ut st &iã capillinra &ungues ltã se sibalia in natu¬
risrationabiliũatq irretꝰonabiliũ diuidunt᷑. Et¬
qr scđmistã c̃seqñtiã eaq̃uitã inciuo sostitast̃
Sensibilia quidẽ sine intellegibilib ꝑse subsis tere
uident᷑ rationalis autẽ substantiã non potest
In alio nisi sen sibili corpore contueri: Idcir dgermi¬
naat que iumenta factus est homo. lli a quadã
consequent̃ ad ꝑfectionẽ naturȩ ꝓficiers. Omni¬
um uã que specierũ. id est & crescentis germinis &
sensuali sauimantis hoc rationale animal bomo
participat Nutritur it iuxtager minalẽ sub:¬
stantiã animȩ qualitas. increm̃ti uereuim sen¬
suali subministratione sortit᷑. que iuxta quen¬
dã modũ suũ int̃ in tellectualẽ & materialem
substantiã in medio collocata: quantũ illius

Expanded text:
omnino sine vita, aliud vitae participat: rursus viomnino sine vita, aliud vitae participat: rursus vitalis corporalis alia sunt sensibilia, alia vero sensu carentia, ut sunt etiam capilli nostri et ungues. Item sensibilia in naturis rationabilium et irrationabilium dividuntur. t, sensibilia quidem sine intelligibilibus per se subsistere videntur, rationalis autem substantia non potest in alio nisi sensibili corpore contueri; idcirco post germina atque jumenta factus est homo, via quadam consequenter ad perfectionem natura perficiens. Omnium namque specierum, id est, et crescentis germinis et sensualis animantis hoc rationale animal homo participat. Nutritur enim juxta naturalem substantiam animae qualitas, incrementi vero vim sensuali subministratione sortitur, quae juxta quemdam modum suum inter intellectualem et materialem substantiam in medio collocata, quantum illius
Abbreviated transcription (Latin):
pos st̃ sed aliud qd p̃t̃ corp̃ iuxta suã ꝓp&atẽ eẽmonstrant
ta ec̃trario ubicũq memorata c̃currt. substantiã ꝑficien
porporalẽ Et u su ntellectuał horꝓbat᷑ inspectio &in
reanatura intelligibđł hasoc casioes ad corporalẽgener¬
tiom ẽpos sesubsistere cũ intellectua ł qͥdẽ natura. intel¬
ligibiles potentias faciat. earũuͦ c̃uentꝰ in in uicẽmateria¬
lq̃uaturã ad generation ẽ c̃seqnt̃ educat. Sed hȩc intrus¬
cursu discussa sint. nobh rursus adfidẽ ratiototarefe¬
renda ÷⁊ ꝑ quã & exñ extantib: oĩa substituta eẽdidicim.
Erursũ inaliũ qñ dã trans mutan dastatũ seripturis
uenerabilib: ed octimini medubitamꝰ Debem h scire¬
talq̃daeoꝵ q̃ st̃ ratiodiuis ionis existat ut aliud intelle¬
itualesit. aliud corporale: Sed intellectu ał ẽentiȩ
pcom ittat᷑ in sua ꝓpͥ&atediuisio. Nec aimnob ÷ dehare
sermonis occasio. Corporał h. substant ealiud ÷

Expanded text:
possunt, sed aliud quid praeter corpus juxta suam proprietatem esse monstratur: ita econtrario ubicunque memorata concurrunt, substantiam perficiunt corporalem. Etenim si intellectualis horum probatur inspectio, intx incorporea natura intelligibili has occasiones ad corporalem generationem posse subsistere, cum intellectualis quidem natura intelligibiles potentias faciat, earum vero conventus in invicem materialem naturam ac generationem consequenter educat. Sed haec in transcursu discussa sunt. Nobis autem rursus ad fidem ratio tota referenda est, per quam ex non exstantibus omnia substituta esse didicimus, et rursus in alium quemdam transmutanda statum Scripturis venerabilibus edocti minime dubitamus. Cquae sunt ratio divisionis existat, ut aliud intellectuale sit, aliud corporale. Sed intellectualis essentiae nunc omittatur in sua proprietate divisio. Nec enim nobis est de hac re sermonis occasio. Corporalis autem substantiae aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
E MODUBI TAT QUOD
uistus animã faciatoptimã. Sed re¬
ctissi mequȩri potest utrũ istauistus &iã ꝑsese.
apnisi in anima ee ñ possit Oborit᷑ hincaltissi¬
ma& longis simi sermonis indiens questio Qđ lib&¬
autuistus autaliqdt̃tiũ Atsi seipsã seqͥt᷑ ut uistutẽ
ad ipis cat᷑ stultũ nescio ꝗͥd seqͥt᷑ . Stulta ÷ it antea deptã

Expanded text:
em dubitaverit quin virtus animam faciat optimam. Sed rectissime quaeri potest utrum ista virtus etiam per sese, an nisi in anima esse non possit. Oboritur iterum altissima et longissimi sermonis indigens quaestio: aut virtus, aut aliquid tertium. At si seipsam sequitur ut virtutem adipiscatur, stultum nescio quid sequitur: stulta est enim ante adeptam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt᷑h& Hinctimore in dedesiderio: Hincanxi&ate
in de inanifalsaq l&itia Hinccruciatureiamisse
q̃ diligebat᷑ indeardor eadipiscendeq̃ ñ habebat᷑ Hinc
accepte in iuriȩ dolorib: indefacib uindicande Qua¬
qͣ uersũ potest coastareauaritia dissipare luxuria
ad dicereãbitio in flaresuꝑbia torq̃ reinuidia de¬
sidia sepelire ꝑuicatia c̃citare ad flictare subiectio
& q̃cũq: alia innum erabilia regnũ illius lihidinis

Expanded text:
t? Hinc timore, inde desiderio, hinc anxietate, inde inani falsaque laetitia, hinc cruciatu rei amissae, quae diligebatur, inde ardore adipiscendae, quae non habebatur, hinc acceptae injuriae doloribus, inde facibus vindicandae, quaquaversum potest coartare avaritia, dissipare luxuria, adjicere ambitio, inflare superbia, torquere invidia, desidia sepelire, pervicacia concitare, afflictare subjectio, et quaecunque alia innumerabilia regnum illius libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
in cõparabili plures sint qͦsinsui regnigloriã filios ꝓmis¬
sionis p̃destinaredignatꝰ ÷ ut &iã ips areiectoꝵ multitu¬
dineostender& quã nullius mom̃tisi tapud dm̃ iustũ qͣnla¬
lib& numeros itas iustissimedã pnatoꝵ. Atq ut hinc qq̃
intellegant qui exips adã natio eredimunt᷑ hoc fuis se
debitũ masseilliun i uerse. qđ tãmagne pasti ei redditũ
cernerent Nsolũ in eis qui origanali peccato multa ad¬
dunt male uoluntatis arbitrio uerũ &ia nta multis par

Expanded text:
incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis par
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̃uer Quaꝓpt̃ nullomꝰ negaueris eẽ in cõmutabilẽ uolunta¬
tẽ hȩc om̃aquȩ in cõmutabilit̃ ueras c̃tinentẽ quã ñ possis dicere
tuã ł meã ł cui quã hominis. sed omnib: in cõmutabilia uera
cernentib tã quã miris modis secr&ũ & publicũ lum̃ p̃sto ẽẽ.
ac sep̃bere cõmunit̃ : Omneh qđ c̃omunit̃ omnib: ratiocinanti

Expanded text:
o negaveris esse incommutabilem veritao negaveris esse incommutabilem veritatem, haec omnia quae incommutabiliter vera sunt continentem; quam non possis dicere tuam vel meam, vel cujusquam hominis, sed omnibus incommutabilia vera cernentibus, tanquam miris modis secretum et publicum lumen, praesto esse ac se praebere communiter: omne autem quod communiter omnibus ratiocinanti
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione ñ eis aur&& argentũ & c& era deqͥb. homines dimi¬
cant sed ipsi &iã uilescunt sibi. Nec mireris numeros ideo uilu¬
issehominib & carã eẽsapientiãq facilius posst̃ numerare quã
sapere cũ uideas carius illos habereaur& quãlum̃ iucernȩ
cui cõparatũ auix rid& sed honorat᷑amplius res longe in fecior
quia lucernã sibi & m̃dicus accendit auisuͦ pauci habent. Quan¬
quã sapientia ab sit ut incõparationenumeri inueniat᷑inferior
cũ easit sed oculũ quiid cernere possitinquirit. Sed quẽ ad modũ
in uno igne c̃ substanti alis utita dicã sentit᷑ fulgor uͦ&iã longius lati¬
uis diffundit᷑ sicintellegentiȩ potentiã Eaq̃ s̃ sapientiȩ ꝓpinqͥ¬
rei potestadom ne c̃uenientiã coaptari Tantũ illud attende qr si¬
clar nob̵ ẽẽñ potest utrx insapientia ł exsapientianumer anipsa
sapientia exnumero autin numero sit. anuti&q: nom̃ unius rei
possitostendi illud ceste manifestũ ÷ utixq uereẽ & in cõmuta¬

Expanded text:
comparatione non eis aurum et argentum, et caetera de quibus homines dimicant, sed ipsi etiam vilescunt sibi. 32. Nec mireris numeros ideo viluisse hominibus, et charam esse sapientiam, quia facilius possunt numerare quam sapere, cum videas charius illos habere aurum quam lumen lucernae, cui comparatum aurum ridetur. Sed honoratur amplius res longe inferior, quia lucernam sibi et mendicus accendit, aurum vero pauci habent: quanquam sapientia absit ut in comparatione numeri inveniatur inferior, cum eadem sit; sed oculum quo cerni possit, inquirit. Sed quemadmodum in uno igne consubstantialis, ut ita dicam, sentitur fulgor et calor,  diffunditur: sic intelligentiae potentia, quae inest sapientiae, propinqurei potest ad omnem convenientiam coaptari. Tantum illud attende, clarum nobis esse non potest utrum in sapientia, vel ex sapientia numerus, an ipsa sapientia ex numero, an in numero sit, an utrumque nomen unius rei possit ostendi; illud certe manifestum est utrumque veru
Abbreviated transcription (Latin):
b. quasi quadã uari& atelinguarundiq: clamans atq in¬
lorẽ necuoluptatẽ sentiunt. que ñ aliqͣ unitatedecus ꝓprii
luptatis. que ñ eo ipso qͦdolorẽ fugiunt uoluptatẽq app&uNT
direptionẽ fugere un itatẽq. app&ere fateant᷑ . In que ipsis
rationalib. animis. om̃isapp&it cognitionis quailla natura
l&lat᷑ & adunitatẽrefestom ne qđ ꝑcipit . inerrorenil figit
aliud quã in cõp̃hen sibili ambiguitate c̃fundi Omne lrãbi¬
guũ undemolestũ ÷ nisiqr cestã ñ hab& unitatẽ Ex quo appa

Expanded text:
bus, quasi quadam varietate linguarum, undique clamans atqbus, quasi quadam varietate linguarum, undique clamans atqlorem nec voluptatem sentiunt, quae non aliqua unitate decus proprii luptatis, quae non eo ipso quo dolorem fugit, voluptatemque appetit, diremptionem se fugere, unitatemque appetere, fateatur. Inque ipsis rationalibus animis omnis appetitus cognitionis qua illa natura laetatur, et ad unitatem refert omne quod percipit, et in errore nihil fugit aliud quam incomprehensibili ambiguitate confundi. Omne autem ambiguum unde molestum est, nisi quia certam non habet unitatem? Ex quo appa
Abbreviated transcription (Latin):
&iãb estialiũ uĩ quandã in suo generemi rabilẽ laudabilẽq
cõm̃dat. Hocipson satis appar& in regendis animandis suiscor¬
porib quã sintapp&entes unitatis. Quid ÷ ttaliud dolor nisi
qͥdã sensus diuisionis ł corruptionis impatiens Vndeluceda¬
nius appar& quã sitillaan imainsui corporis uniuersitate:
auidaun itatis & tenax quȩ neclibent̃ necindifferent̃ sed po¬
tius renitent & reluetant᷑̃ intendit in eã passiomẽ corporis sui
quaeiunitatẽatq integritatẽ labefactari molesteaccipit Non
ergo apparer& quantꝰin feriorib: creaturis animalib. ẽ&a ppe¬
titꝰ unitatis. niscoolorebestiant᷑ Qđsi ñ apparer& minꝰ quãopus
e&̃ ad monerem̃ ab illa sũ ma & sublimi &ineffabili unitatecrea¬
toris. ẽẽ ista omã c̃stituta. Etreuerasi pieacdiligent̃ attendas :
om̃i screatures pecies & motꝰ q̃ in animihumani c̃siderationẽ
cadit eruditionẽ nr̃am loꝗt᷑ adiuersis motib. & affectioni¬

Expanded text:
etiam bestialium vim quamdam in suo genere mirabilem laudabilemque commendat. Hoc ipso enim satis apparet in regendis animandisque suis corporibus, quam sint appetentes unitatis. Quid est enim aliud dolor, nisi quidam sensus divisionis vel corruptionis impatiens? Unde luce clarius apparet quam sit illa anima in sui corporis universitate avida unitatis et tenax, quae nec libenter, nec indifferenter, sed potius renitenter et reluctanter intenditur in eam passionem corporis sui, qua ejus unitatem atque integritatem labefactari moleste accipit. Non ergo appareret quantus inferioribus creaturis animalibus esset appetitus unitatis, nisi dolore bestiarum. Quod si non appareret, minus quam opus esset admoneremur ab illa summa et sublimi et ineffabili unitate Creatoris esse omnia ista constituta. 70. Et revera si pie ac diligenter attendas, omnis creaturae species et motus qui in animi humani considerationem cadit, eruditionem nostram loquitur, diversis motibus et affectioni
Abbreviated transcription (Latin):
Noli dubitareuti stamutabilia ñ in t̃cipiant᷑ sed dim̃sis mo¬
tib. & distinctauari& ateformamx. quasi quos dãuersustẽpoꝵ
ꝑ agant ẽealiquã formã & nã & in cõmutabilẽ quȩ neq c̃tinea
t & quasi diffundat᷑ locis neq ꝓtendat᷑ atq uari& tẽporib
ꝑ quã cuncta ista formariualeant & ꝓsuo genere implereatq¬
les st̃ regulȩnu meroꝵ quoꝵrationẽatq ueritatẽ in cõmu¬
tabilit̃ atq cõmunit̃ omnib. eã cernentib. prȩsto eẽ censuimꝰ Tã
hȩc intueriualent cõmunes ad c̃tẽ plandũ eẽccedimꝰ . Sed ꝑuellẽ¬

Expanded text:
noli dubitare, ut ista mutabilia non intercipiantur, sed dimensis monoli dubitare, ut ista mutabilia non intercipiantur, sed dimensis motibus et distincta uarietate formarurn, quasi quosdam uersus temporum peragant, esse aliquam formam aeternam et incommutabilem, quae neque contineatur et quasi diffundatur locis, neque protendatur atque uarietur temporibus, per quam cuncta ista formari ualeant et pro suo genere implere atqincommutabiliter atque communiter omnibus eam cernentibus, praesto esse dixisti; tam haec intueri valent, communes ad contemplandum adesse conce
Abbreviated transcription (Latin):
latũ quantũ potestimp&r& absolutionẽ placeatq ꝑ int̃ptẽ
sensũ in t̃noiudicis suꝑ nosnumeros intuenti Quȩre deinde
astificis ipsiu sm̃bra quismoueatnumererit : Nã mouent᷑ &iã il¬
lanumerose Etsid &rahasdemanib opus & deanimo intentio¬
nẽ fabricandimotꝰq illem̃ broꝵsi ad delectationẽ referat᷑ salta¬
tio uocabit᷑. Quereergo quid in saltationedelect&. respondebit
tibinumerꝰ eccesũ : In spice iã pulchritud in ẽ formaticorporis
numeri tenent᷑ in loco. In spicepulchritudin ẽ nobilitati s in
corpore. Numeriuersant᷑in tẽpore. Intra astẽundeistiꝓce¬
dunt quȩ reinea tẽpꝰ &locũ siuquã erit. Nusquãerit Viunta
suũ ꝑlocos & tẽporamouent. animũuͦ ꝑtẽpora Accessuquippe
tẽporis peritiores fiunt. Sergo quicquid mutabileas pexe¬
ris ł sensucorporis tanimi c̃sideratione. capereñ potes nisi
aliqͣnumeroꝵ formateneat᷑ qua d& racta in nihilrecidat

Expanded text:
latum, quantum potest impetret absolutionem, placeatque per interpretem sensum interno judici supernos numeros intuenti. Quaere deinde artificis ipsius membra quis moveat; numerus erit: nam moventur etiam illa numerose. Et si detrahas de manibus opus, et de animo intentionem fabricandi, motusque ille membrorum ad delectationem referatur, saltatio vocabitur. Quaere ergo quid in saltatione delectet; respondebit tibi numerus: Ecce sum. Inspice jam pulchritudinem formati corporis; numeri tenentur in loco. Inspice pulchritudinem mobilitatis in corpore; numeri versantur in tempore. Intra ad artem unde isti procedunt, quaere in ea tempus et locum; nunquam erit, nusquam erit; vivit in suum per loca et tempora movent, animum vero per tempora: accessu quippe temporis peritiores fiunt. Trris, uel sensu corporis uel animi consideratione capere non poteris, nisi aliqua numerorum forma teneatur, qua detracta in nihilum recidat,
Abbreviated transcription (Latin):
sapereh ñ dedit corporib neq animi somnib sed tantũ rationalib:
tã quã in eis numerosdedit. Itaq quõ decorporib. facileiu dicamꝰ.
tã quã dereb quȩ in franosordinates quib impressos numeros
rimus tãquã sursũ uersus recurrere inuenimꝰ eos &iã nr̃as m̃tes
transcendere atq in cõmutabiles in ipsa manere ueritate. Etqr

Expanded text:
sapere autem non dedit corporibus, neque animis omnibus, sed tantum rationalibus, sapere autem non dedit corporibus, neque animis omnibus, sed tantum rationalibus, tanquam in eitanquam de rebus quae infra nos ordinatae sunt, quibus impressos numeros rimus tanquam sursum versus recurrere, invenimus eos etiam nostras mentes transcendere, atque incommutabiles in ipsa manere veritate. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
analter existatab altero aut alter in altero c̃sistat. uelitinu¬
merꝰ asapientia ł insapientia. Nas apientiã existereanumero
autc̃sistere in numero ñ ausidicere . Nescio quoit modo qr multos
nou in uerarios aut numeratores. ł siquo alio nomineuo candi sunt.
qui sũmeatq mirabilit̃cõputant Sapientes ii. ꝑ paucos aut forsi¬
tan neminẽ. longeuenerabili ormihi occurrit sipientia quã nu
merus Igit᷑ multũ miror cũ lex iͦ sint sincerissimacestiss maq
ueritate. accedente &uã testimon io scripturȩ quȩ cõmemo¬
rat cõniunetĩ eẽposita. plurimũ miror ut dixi quarenumerꝰ
uilis sit multitud ini hominũ & cara sapientia: Sed nimux
in diuinis libris desapientia dicit᷑ qđ at tingit a fineusq ad finẽ
fortit̃ & disponitomã suauit̃ ea potentia qua fostit̃ afineusq ad
Sed qr deditnumero somnib reb &iã infimis & infinere&locatis:
& corporauom a quã uis in reb extrema s inthabent numeros suos

Expanded text:
an alterum existat ab altero, aut alterum in altero consistat, veluti numerus a sapientia, vel in sapientia. Nam sapientiam existere a numero, aut consistere in numero, non ausim dicere: nescio enim quomodo, quia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabiliter computant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem, longe venerabilior mihi occurrit sapientia quam nuissima certissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum, et chara sapientia. Sed nimiruuoniam nihilominus in divinis Libris de sapientia dicitur, quod attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter , ea potentia qua fortiter a fine usque ad Sed quia dedit numeros omnibus rebus etiam infimis, et in fine rerum locatis; et corpora enim omnia quamvis in rebus extrema sint, habent numeros suos;
Abbreviated transcription (Latin):
suã quabeneutit᷑ &iã malis. multa in illis naturaliatitẽ¬
poraliabon a largiens eoꝵq malitiã ad exercendo s&cõ¬
parationẽ ad monendos banos acc̃õmodansiutinẽis discq̃
ageregratias dõ qđ ab eis ñ suis meritis ꝗͣ in adã eadẽ paria¬
massa paria fuer̃ sed illius miserationediser&ist Si autẽ

Expanded text:
suam, » qua bene utitur etiam malis, multa in illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti su
Abbreviated transcription (Latin):
bat. sicut illa significatio ñ distenta ꝑ tẽpꝰ. Qm̃s
tam̃ nominis litteras suas moras actẽpora possi¬
dentes uelut anima uerat atq cõpleuerat. Hac
ñ similitudinib q̃ plerũq fallunt. sed reb ipsis
satisfiat ne in p̃sentia qͥs quã expect& Nã & c̃¬
cludendus ÷ tã longus sermo & multis aliis quȩ
nobis desunt : animꝰ ad hec intuenda & despicien¬
da prȩcolendus ÷ ut possimꝰ intellegereliqͥdissi¬
me ut ix qđ aqͥb. dã doctis simis uirisdicitur
ita sghabeat animã ꝑ seipsã nullamꝰ sed tam̃ ꝑ corpꝰ posse

Expanded text:
bat: sicut illa significatio non distenta per tempus, omnes bat: sicut illa significatio non distenta per tempus, omnes tamen nominis litteras suas moras ac tempora possidentes, velut animaverat atque compleverat. Hac non similitudinibus quae plerumque fallunt, sed rebus ipsis satis fiat, ne in praesentia exspectes: nam et concludendus est tam longus sermo, et multis aliis quae tibi desunt, animus ad haec intuenda et dispicienda praecolendus est, ut possis intelligere liquidissime, utrum quod a quibusdam doctissimis viris dicitur, ita sese habeat, animam per seipsam nullo modo, sed tamen per corpus posse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓfecto int̃ scđam & t̃tiã sulbam scissus ñ nihilpri¬
orepaste significat : cũ dicimꝰ luci&ideo in hocplus¬
quã dimidio corpore nominis uiuit extrem a&iã
pars hab& animã Nãcũ ferrealiqd iubem᷑ hancau¬
dimꝰ qͥ it possim obtẽperaresiqͥs nob̵ dicer& ferco dicẽ
sinihil significar& fer: Qđcũ addit᷑ luci lucifer
morã ten & cũ luciferdr̃ quã si lucitantũ mͦ dicer& ĩ
Quares hoc significatione uiuit in eadiminutionetẽporis
q̃ diuiso illo sono facta ÷ cũ eadẽ significatio diui sañ sit
n it ipsaꝑtẽpꝰ distendebat᷑ sed sonꝰ ita existimandũ ÷ secto
uermiculi corpore qͣnquã inmin ore loco parscoipso
qđ pars erat uiuer& N õnino animã sectã nec lo¬
cominoremin orẽ eẽ factã. lic& in tegri animanlis
m̃ braomã ꝑmaiorẽ locũ porrecta simulpossed e¬
rit. Ñ it locũ ipsa sed corpꝰ qđ ab eadẽa gebat᷑ tene¬

Expanded text:
qui profecto inter secundam et tertiam syllabam scissus nonnihil priqui profecto inter secundam et tertiam syllabam scissus nonnihil priore parte significat, cum dicimus, Luci, et ideo in hoc plusquam dimidio corpore nominis vivit. Extrema etiam pars habet animam: nam cum ferre aliquid juberis, hanc audis. Qui enim posses obtemperare, si quis tibi diceret, Fer codicem, si nihil significaret Fer? quod cum additur Luci, Lucifer moram tenet, cum Lucifer dicitur, quam si Luci tantummodo diceretur. Quare si hoc significatione vivit in ea diminutione temporis, quae diviso illo sono facta est, cum eadem significatio divisa non sitnim ipsa per tempus distendebatur, sed sonus; ita existimandum est, secto vermiculi corpore, quanquam in minore loco pars eo ipso quo pars erat viveret, non omnino animam sectam, nec loco minore minorem esse factam, licet integri animantis membra omnia per majorem locum porrecta simul possederit. Non enim locum ipsa, sed corpus quod ab eadem agebatur, tene
Abbreviated transcription (Latin):
elit̃ tȩ signisicare qđ nom̃ sed qđ ex his c̃fit signi¬
ficat. Atcũ ꝑdita significati on edis cerpt̃ in littis
sonꝰ ÷ nũ aliud putari possumꝰ ẽẽ factũ quã dila¬
niato corpore discessis seanimã & qͣsimostẽ qͣ ndã
d frustaipsacorporiscũ anim a ñ secta situi uere
possint : Lã it c̃cessũ ÷ . & recteato pinor significatio¬
nẽ q̃ qͦ si anima soni ÷ idũ nom̃ edit᷑ ꝑ seipsã nullo
sed in solis nomineita s onit facta diuisio. ut nulla par
eiꝰ signification ẽ aliquãr& iner& Itaq illas litteras
dila cerata corpore nominis tã quã ex animiam̃bra
id ÷ signification ecarentia c̃siderabamꝰ : Quã olirẽ si
aliqđ nom̃ in uenerimꝰ qđ diuisũ q̃ at &iã singulis part¬
b quippiã significare c̃cedat o post& qͥsq ñ omini¬
modã uelutimostẽ tali p̃cisione factã eẽ cũ cuiq m̃¬
bra separatĩ c̃siderata qđ lib& significantia & qͣsi
decuiꝰ nom̃ e superiu segimꝰ. luciferm occurrit.

Expanded text:
litterae significare, quod nomen quod ex his confit, significat? A. At cum, perdita significatione discerptus in litteris sonus est; num aliud putas esse factum, quam dilaniato corpore discessisse animam, et quasi mortem quamdam do frusta ipsa corporis, cum anima secta non sit, vivere possint. Jam enim concessisti, et recte, ut opinor, significationem quae quasi anima soni est, dum nomen editur, per seipsam nullo Sed in solis nomine ita soni est facta divisio, ut nulla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litteras, dilacerato corpore nominis, tanquam exanima membra, id est, significatione carentia, considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen invenerimus, quod divisum queat etiam singulis partibus quidpiam significare; concedas oportet, non omnimodam veluti mortem tali praecisione factam esse, cum tibi membra separatim considerata quodlibet significantia et quasi de cujus nomine superius egimus, Lucifer mihi occurrit;
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ parsputat᷑ eẽdilectio: Sii parte suadiligitanima
p̃utiq totadiligit: Sinuͦ tota diligit. tota absq ãbigui
na ꝓpt̃ affectuũ mutabilitate pot est & in superiore qđ ei
solus ds̃ ÷ cȩlesti caritate flagrare& in inferiora dã nabili
amorediffluere : Qđ lib&tam̃ diligat. si toto am oredili¬
giti tota diligit. Etcũ totadiligit. totadilectio ÷ qͣu
ui suidendisitanimo & siꝗd potestanimiuisũ corporis¬
q discernere. corpꝰcesteni hiluid & qr ni hilutiq sentit
absq anima Acꝑ hoc animꝰ corporea ꝑ corpꝰ uid& in¬
seq̃ stramꝰ. ut q̃ sintanimiuisa ꝑ corpꝰꝗ̃ sinecorporeeui¬

Expanded text:
mae pars putatur esse dilectio? si enim parte sui diligit anima, non utique tota diligit. sin uero tota diligit, tota absque ambiguitna, propter affectuum mutabilitatem potest et in superiora, quod ei solus Deus est, coelesti charitate flagrare, et in inferiora damnabilia amore diffluere. Quodlibet tamen diligat, si toto amore diligit, tota diligit. Et cum tota diligit, tota dilectio est; quae uis uidendi sit animo, et si quid potes animi uisum corporisque discerne. corpus certe nihil uidet, quia nihil utique sentit absque anima, ac per hoc animus corporea per corpus uidet, insequestremus, ut quae sint animi visa per corpus, quae sine corpore, evi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Lineã÷ ut doctis simi atq excellentes uiri ñ dixeres edratio¬
cinando ꝓhauered ongitudo sĩ plex q̃ in corporeꝓrsus neq̃ un
inueniri eo qđ om̃ e corpꝰ langituidine langũ sit ñ tam̃ ipsa
sitdongitudo neq pos sit sic eẽ longũ. ut ñ latũ simulaltũq
sit. Quo circa sicut auint &iãsi araneȩ filũ cogitaueris. qluti
ciabilẽ longitudinis suȩlatitudinẽatq altitudinẽ Igt᷑ si
ut fateri ueritas cogiti aliud ÷ longitudoquã latitudo sepo¬
sitalatitudinẽ. solã longitudinẽ cagitemꝰ Scioh hanc ean¬
dẽ liqͥdo c̃spiciñ eẽmultoꝵ. Quã cũ marciusq̃q̃ philo sophus
ne gar& mathematico ad rasto seuidere cũ lineas fabroꝵui
ingeniũ dissimile prthagore. Sed ñ idcirco tardioib despe¬
randũ ÷ modo ł auctoritatecedamꝰ qͥ rati onẽ forteñ capimb
Hecergodeqͣloqͥ instituerã longitudo cũ fueritꝓuncto incho
ata punctoq finita qđ a grecis grãma anr̃is linedicit᷑ Lã

Expanded text:
mus. linea est, ut doctissimi atque excellentes uiri non dixere solum, sed ratiocinando probauere, longitudo simplex, quae in corpore prorsus nequeat inueniri eo quod omne corpus longitudine longum sit, non tamen ipsa sit longitudo neque possit sic esse longum, ut non latum simul altumque sit. quocirca sicut aiunt etiam si araneae filum cogitaueris, quia uciabilem longitudinis suae latitudinem atque altitudinem. igitur si, ut fateri ueritas cogit, aliud est longitudo quam latitudo, seposita latitudine solam longitudinem cogitemus. scio autem hanc eandem liquido conspici non esse multorum, quam cum Marcius quoque philosophus negaret mathematico Adrasto se uidere, cum lineas fabrorum ingenium dissimile, Pythagorae. sed non idcirco tardioribus desperandum est, modo ut auctoritati cedamus qui rationem forte non capimus. Haec ergo de qua loqui institueram ata punctoque finita, a Graecis γραμμὴ, a nostris linea dicitur. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m modulũ uinc̃ & a ꝑtediuina scriptura ñ subuenit. teme¬
rehincaliqd definire humana c̃iectura p̃sumit. Scđm
uitas aũi qͦs ꝓpͥas habere incipiunt Nouos homines dicimꝰ nasq
siueinima siue corpore. Atuꝰ scđm originale peccatũ u& eres
nascunt᷑ id eo baptis materenouant᷑. Vellẽ aũt ut aliqͥs mihi
tẽdã natianis inueniant nisi ad remissionẽ peccatoꝵ
renascendo ꝑueniant. Quolili& modoseorigo habeat¬
animarũ siue exillauna siue ex nulla alia ꝓpagent᷑
mediatoris tam̃ animã nullũ exadã traxis sepecca¬

Expanded text:
nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temenostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci siue anima sine corpore; at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur, ideo baptismate renouantur. Aliquid ergo tem damnationis inueniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perueniant. absit animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia propagentur. mediatoris tamen animam nullum ex Adam traxisse pecca