comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessione religio nõ ecideret dñi confessa dĩ filium
cum ĩ filio dĩ nõ nisi pat̾ne nature ueritas cred̾¬
etur: noq sub alt̾ius d̾i impia confessione ficles na¬
ture ꝑiclitaretur uniꝰ: qr non alt̾uis d̾i nat᷑am ꝑ¬
focta dĩ natiuitas attulisset. ueritatem gͥ euan¬
gelici sacͣmenti thomas intelligens: dnm̃ suum
⁊ diñ suũ ẽẽ cõfessus est. Non hic honoris est nom̃
s nat᷑e confessio est. Neb enim ipĩs. atq uitutib
dm̃ crelidit: ⁊ dñs ꝓfessionis huiꝰ religionẽ nõ hono
tis c̾e̾ docuit. s fidĩ dicens. E uclisti credidisti. bea¬
ti qui nõ uis̃unt. ⁊ credio̾uire. Uidens enĩ thomas
credidit: s quid credidit queris. Et quied aliud cre¬
aidit. qͣmi ꝓfessus est dus meus. ⁊ d̃s meus: Resur¬
rexisse emm ꝑ se ex mortuis ĩ uitam. nͥ d̾i natura
nõ potuit. ⁊ credite religionis fides. hoc est ꝓfessa
qd̃ t̃s est. Anne gͦ nomen clĩ ĩ nature res existuma¬

Expanded text:
confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam perfecta Dei nativitas attulisset. Veritatem igitur evangelici sacramenti Thomas intelligens, Dominum suum et Deum suum esse confessus est. Non hic honoris est nomen, sed naturae confessio est: rebus enim ipsis atque virtutibus Deum credidit. Et Dominus professionis docuit, sed fidei, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . Videns enim Thomas credidit. Sed quid credidit quaeris? Et quid aliud credidit quam professus est: Dominus meus et Deus meus? Resurrexisse enim per se ex mortuis in vitam, nisi Dei natura non potuit: et creditae religionis fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existima
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr uiuentis uiuens imago est: nõ ex eo natꝰ nõ
ht̃ uature diu̾sitatem: ⁊ ĩ ulło diu̾sus tenet nat᷑e
eiꝰ. ex qua nõ diu̾sus est potestatem. Quod ergo ia¬
go est: eo ꝓficit ut prem dm̃ uiugeniti diͥ signifi¬
cet natiuitas. Significet autẽ ut forma ip̃e ⁊ inia¬
go ĩnisibilis di: ⁊ ꝑ hoc nõ amittat nature imitam
summlitudinem. qi nõ cateat uittute uature. Et

Expanded text:
est: quia viventis vivens imago est, et ex eo natus non est: quia viventis vivens imago est, et ex eo natus non habet naturae diversitatem, et in nullo diversus tenet naturae ejus ex qua non diversus est potestatem. Quod ergo imago est, eo proficit, ut Patrem Deum unigeniti Dei significet nativitas; significet autem, ut forma ipse et imago invisibilis Dei: et per hoc non amittit naturae 206 unitam similitudinem, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: s ad ꝑfcõꝵ fructuum beatitulinẽ contuẽ¬
dam. intelligencie iussit. octulos eleuare : ut nt̃ di¬
cens qui me uidet. uidet ⁊ prẽm. Non enĩ qd̃ ex
ꝑtu uirginis catuale est: ad contemplaudam ĩ eo
di focmã. ⁊ imaginem ꝓficit: neq ad ĩcorporalis d̾ĩ
nat᷑am uidendam assumpti hominis sepcies in
exemplo est: s agnitꝰ ĩ eo ds̃ est. si quib tñ ip̃e agnitꝰ
est ex iurtute nature: ⁊ intellectus dĩ filiꝰ it prestat
ut intellectus ⁊ pr sit: dum ita imago estr ut non
differat gen̾e: s significat auctorem. Imagines enĩ
cet̾e ex diu̾sis. aut uetalł. aut fucis. aut gen̾ibus
aut attib reddiurt: eoꝵ spõs quoꝵ sunt imagines in¬
stitute. s nnquid ut imagines uere sint exaqͣri
possunt. ĩ aiã nuentib. ⁊ uel picta. ut sculpta. ut
fusa natiuis : filiꝰ autem prĩs. nõ scd̾m hec inago

Expanded text:
intelligi: sed ad perfectorum fructuum beatitudinem contuenintelligi: sed ad perfectorum fructuum beatitudinem contuendam, intelligentiae jussit oculos elevari, ut nunc dicens: Qui me vidit, vidit tu virginis carnale est, ad contemplandam in eo Dei formam et imaginem proficit: neque ad incorporalis Dei naturam videndam assumpti hominis species in exemplo est. Sed agnitus in eo Deus est, si quibus tamen ipse agnitus est, ex virtute naturae: et intellectus Deus Filius id praestat, ut intellectus et Pater sit: dum ita imago est, ut non differat genere, sed significet auctorem. Imagines enim caeterae ex diversis aut metallis aut fucis aut generibus aut artibus reddunt eorum species, quorum sunt imagines institutae: sed numquid ut imagines verae sint, exaequari possunt inanima viventibus, et vel picta vel sculpta vel fusa nativis? Filias au
Abbreviated transcription (Latin):
toq panum congestoꝵ. fidem gerere fugare demo¬
nes. Morbos depellere. cdampua corpoꝵ repencdere. em̃¬
dare. uitia natiuitatis. peccã dimttere. uitã mortuis
redd̾e. ⁊ hec agere carnalem. ⁊d̾i se filiũ int̾ ista ꝓfitẽ¬
tem: hiuc querele omĩs orta conquestio est: qd̾ cum
ĩ sacͣmentis uatiuitatis humane egiss. hec ĩ homi¬
arguens cur cuni hec tanto tempore ageret agnitꝰ
nõ fuisset: postulantib ut gͥ prem̃ ostend̾et ait.
Qui me iuidet: uiclet ⁊ prẽm. Non hic ille nunc¬
comtemplatõnem corpoream. ⁊ uisum occuloꝵ car¬
nalium significat: s eoꝵ̃ de quib dixerat. Nonne
uos dicitis quĩ adhuc .iiiiͬ. menses sunt. ⁊ messis
uenit  Ecce dico uobis. Leuate occulos uestros: ⁊
aspicite regiones qr albe sunt ad messem. Nec tem¬
pꝰ patitur. nec albenciũ ad messem regionun sig¬
nificatõ ꝑ nuttit aliquid hic terrenum ⁊ corporeum

Expanded text:
toque panum cum gestorum fide gerere, fugare daemotoque panum cum gestorum fide gerere, fugare daemonas, morbos depellere, damna corporum rependere, emendare vitia nativitatis, peccata dimittere, vitam mortuis reddere; et haec agere carnalem, et Dei se filium inter ista profitentem: hinc querelae omnis orta conquestio est, quod in sacramento nativitatis humanae, gessisse haec in homiarguens, cur cum haec tanto tempore gereret, agnitus non fuisset; postulantibus ut sibi Patrem ostenderet, ait: Qui me vidit, vidit et Patrem . Non hic ille contemplationem corpoream et visum oculorum carnalium significat, sed eorum de quibus dixerat, Nonne vos dicitis, quoniam adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et adspicite regiones, quia albae sunt ad messem . Nec tempus patitur, nec albentium ad messem regionum significatio permittit, aliquid hic terrenum et corporeum
Abbreviated transcription (Latin):
tulauit. Filium eñ ĩ habitu hominis uid̾at᷑ s
quomͦ ꝑ id prẽm uid̾it nescior᷑. Nam ad id qd̾ dix̃¬
at. dñe ostende nobis prẽn ut ostensio illa ĩ tel¬
ligendi pociꝰ eẽt demõstͣcio qͣm uidendi: subiectt:
⁊ suficit nobis. Non adepta est ficdes dc̃o: s cognoᷤᷤ¬
cenli demonstͣcio est postulata que sufficeret ad
ĩcerta credendi. Hinc autem ostendendi prĩs pe¬
eẽ qr uisus sit. Nec impudens erant: ostensionem
eus qui iuisus est postulare. Dũs itaq dcĩs philippi¬
hec reddidit. Tanto tempore uobiscum sum ⁊ nou
cognouistis me philippe: Arguit apostoli ĩ cognoscẽ¬
dlo se ignorationem: qr suꝑuis se cognito. prem̃ quoqp
cognitũ eẽ dixisset. S quid illud est: qd̾ querit᷑ se
tanto tempore cognitum nõ fuisse: filicet qr se cog¬
nito pat̾ne ĩ se uatute eẽt intelligenda. diuinitas:
Cum enĩ ea que gereret. ꝓpria t̾o eent: calcare undaˢ
iubere uentis. intellecta cõmutatõne umi incremẽ¬

Expanded text:
minis viderat: sed quomodo per id Patrem viderit, nescit. Nam ad quod dixerat, Domine, ostende nobis Patrem , ut ostensio illa intelligendi potius esset demonstratio, quam videndi, subjecit, et sufficit nobis. Non adempta est fides dicto; sed cognoscendi demonstratio est postulata, quae sufficeret ad esset non incerta credendi. Hinc autem ostendendi Patris pe noscendus esse, quia visus sit. Nec impudens erat, ostensionem ejus qui visus est postulare. 36. Quod Deihaec reddidit: Tanto tempore vobiscum sum; et non nostis me, Philippe ? Arguit Apostoli in cognoscendo se ignorationem: quia superius se cognito Patrem quoque cognitum esse dixisset. Sed quid illud est, quod queritur se tanto tempore cognitum non fuisse? Scilicet quia se cognito, paternae in se naturae esset intelligenda divinitas. Cum enim ea, quae gereret, propria Deo essent, calcare undas, jubere ventis, inintellecta demutatione vini 205 incremen
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ sͥ filius est: nc̃ se sͥ ꝓ fidetur ĩ prẽni: ⁊ nature
nomina ĩfeit cessante natura. Alia hic uerborum
simplicitas est. Nani ⁊ p̃r pr̃ est. ⁊ filiꝰ filiꝰ est. s in
hiis nominib. ac teb nichil ĩse nonũ. nichil diu̾¬

Expanded text:
nunc sibi filius est, nunc se sibi profitetur in patrem, et naturae nunc sibi filius est, nunc se sibi profitetur in patrem, et naturae nomina infert cessante natura. Alia hic verborum simplicitas est: nam et Pater pater est, et Filius filius est. Sed in his nominibus ac rebus nihil in se novum, nihil di
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝑ cõuinctõnem ipãm pat̾niꝰ nominis significa¬
tur adiectõ. Cum enim dr̃ ⁊ prem. exclusa est singu¬
latis atq nnici intelligencia. Et quid relictum est
sit: Et ne hoc uicertum nobis ad filem relinquere¬
tur: dñs subiecit. Quomͦ tu dicis ostende nobis prem
Que enĩ ignorandi prẽm. aut ostendendi ignoranti¬
bus: necessitas relinquebatur : cum pr̃ ĩ filio uisus
ex ĩ cdifferencia atq ĩgen̾e ueritatis: unũ sunt nat᷑
⁊̃ gen̾ans: ut hic sermo dñĩ sequeretur. Non creditis
lem simdlitudinem prẽm. ⁊ filium. nõ possumuᷤᷤ
uerbis aliis docere nͥ filii. Non enini hic ꝑ denu¬
tatõnem nommũ atq sepcierum filiꝰ. qui uia ⁊ ue
ritas ⁊ uia est: minus theatͣlib ludit: ut ĩ assimp¬
to homine se filium dĩ nuncupet. ĩ natura uero
dĩ dñ prẽm: ⁊ uiꝰ ac solus ꝑsouali denutatõne
se ist ĩ alio menciatur. Non itaq ip̃e solitatius

Expanded text:
ubi per conjunctionem ipsam paterni nominis significaubi per conjunctionem ipsam paterni nominis significatur adjectio. Cum enim dicitur, et Patrem, exclusa est singularis atque unici intelligentia. Et quid reliquum est,sit? Et ne hoc incertum nobis ad fidem relinqueretur; Dominus subjecit: Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Quae enim ignorandi Patrem aut ostendendi ignorantibus necessitas relinquebatur, cum Pater in Filio visusex indifferentia atque in genere veritatis unum sunt natus et generans, ut hic Domini sermo sequeretur: Non creditis,lem similitudinem Patrem et Filium, non possumus verbis aliis docere, nisi Filii. Non enim hic per demutationem nominum atque specierum Filius, qui via est et veritas et vita, mimis theatralibus ludit: ut in assumpto homine 207 se filium Dei nuncupet, in natura vero Deum patrem, et unus ac solus personali demutatione se nunc in alio mentiatur. Non itaque ipse solitarius,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ego ĩ pr̃e. ⁊ pr̃ in me est: Non relictꝰ est hominum
eloquiis de dĩ teb. alius p̾t̃ ꝙͣ dĩ sermo. Oimã teliqua:
⁊ arta. ⁊ condusa. ⁊ impedita sunt: ⁊ obscura Si quiᷤ
aliis uerbis monstͣre hoc qͣm quib a dõ est dcm̃ uo¬
let: aut ip̃e nõ intelligit. aut legentib uõ intelligẽ¬
dum relinqͥt. Dus̃ dixit cum rogaret᷑ ut ostenderet
preñi : qui me uidet. uidet ⁊ prẽm. Hoc demutare
antixp̃i est : hoc negare uid̾i estr hoc uescire gentił
est. S forte ĩtelligentie sensus ĩ crimine sit. Sit ĩ fi¬
de nrã uitium sĩ ĩ dcĩs d̾i resedit obscuritas. siam nec
solitarum sermo significat: ⁊ indifferentem tñ na¬
turam ꝓfessio docet. uisum enĩ ĩfilio prẽm. nec si¬
gulatis potest ẽẽ nec dispatis: qr ꝑ hũc ille uifuł.
neq nõ unũ sunt. ĩ sacͣmenti ꝓfessione neq uꝰ¬
Et quero quid significasse ĩ eo dũs creditur. c̃ditit:
qui me uidet. uidet ⁊ prẽm. Non tenes unionem

Expanded text:
re, et Pater in me est ? Non relictus est hominum eloquiis de Dei rebus alius praeter quam Dei sermo: omnia reliqua et arta et conclusa et impedita sunt et obscura. Si quis aliis verbis demonstrare hoc, quam quibus a Deo dictum est, volet; aut ipse non intelligit, aut legentibus non intelligendum relinquit. Dominus dixit, cum rogaretur ut ostenderet Patrem, Qui me vidit, vidit et Patrem. Hoc demutare antichristi est, hoc negare Judaei est, hoc nescire gentilis est. Sed forte intelligentiae sensus in crimine sit. Sit in fide nostra vitium, si in dictis Dei resedit obscuritas. Nam nec solitarium sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet. Visum enim in Filio et Patrem, nec singularis potest esse, nec disparis: quia per hunc ille visus, neque noEt quaero quid significasse in eo Dominus credatur, cum dicit: Qui me vidit, vidit et Patrem? Non tenes unionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ contumeliam ꝓprietatis eqͣlitas: qr suum est qd̾ sui
suile est: ⁊ ex sese est. qd̾ sͥ ad similitudinem cõꝑa¬
tur: nec extͣ se est qd̾q sua siuit potest: ⁊ ꝓ fectus dig¬
uitatis est genuisse potestatem. nec alienasse nat᷑¬
am. Oꝑa prĩs efficit filiꝰ. ⁊ ꝑ id credi se filiũ d̃i poᷤᷤ¬
tulat. Non est p̾sumꝑtõ arrogans: que ꝓbati se nõ
nͥ ex hus que gerao possit. Gerere autem se nõ sua
s que prĩs fũt testat᷑: ne ꝑ magnificẽciã gestorum
nature natiuitas auferatur. Et qi sub sacͣmento
assumpti corporis ⁊ nati ex maria hominis d̃i fi¬
tatem corporis fude ꝓfessionis indignꝰ est oꝑum fi¬
dem postulat: Cur enĩ sacͣmentum nati hominiᷤ
intelligenciam diuine natiuitatis impecliatꝰ cum
diuina natiuitas ome opꝰ suum sub unin̾so assũp¬
ti hominis exeqͣtur: Si igitur homini ꝑ oꝑa nõ
cioditur. qd̾ dĩ filius sit: credatur oꝑib. qd̾ d̾i filii

Expanded text:
liam, proprietatis aequalitas: quia suum est, quod sui simile est; et ex se est, quod sibi ad similitudinem comparatur; nec extra se est, quod quae sua sunt potest: et profectus dignitatis est, genuisse potestatem, nec alienasse naturam. Opera Patris efficit Filius; et per id credi se Dei filium postulat. Non est praesumptio arrogans, quae probari se non nisi ex his quae gerat poscit. Gerere autem se non sua, sed quae Patris sunt, testatur; ne per magnificentiam gestorum naturae nativitas auferatur. Et quia sub sacramento assumpti corporis, et nati ex Maria hominis, Dei fitatem corporis fide professionis indignus est, operum fidem postulat. Cur enim sacramentum nati hominis, intelligentiam divinae nativitatis impediat; cum divina nativitas omne opus suum sub ministerio assumpti hominis exsequatur? Si igitur homini per opera non creditur quod Dei filius sit; credatur operibus quod Dei filii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ natintas. Hoc enĩ totũ ex eo est qd̾ dĩ se filium
scĩficatꝰ a pr̃e ꝓfitet᷑. ⁊ ꝓfessio di filii hoc qd̃ ego ⁊ pat̾
unũ sumꝰ confirmat. qr natiurtas nõ aliani possit uͥ
eam ex qua subsistit afferre naturam. Cõsum mauit¬
Namiq cum respo̾sum ad id fuisset. cut se cum homo
eẽt. dm̃ faceret. ut dciũ illõ ego ⁊ pr̃ unũ sumꝰ abso¬
lute ⁊ ꝑfc̃e intelligencie ordinem sumeret: hoc cõ¬
sequent᷑ subietit. Uos dicitis qr blasphemaui. qm̃¬

Expanded text:
esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod Dei se filium sanctificatus a Patre profitetur, et professio Dei filii hoc quod Ego et Pater unum sumus confirmat: quia nativitas non aliam possit, nisi eam ex qua subsistit, afferre naturam. 26. NaturNamque cum responsum ad id fuisset, cur se cum homo esset Deum faceret; ut dictum illud, Ego et Pater unum sumus, absolutae et perfectae intelligentiae ordinem sumeret, haec consequent
Abbreviated transcription (Latin):
tespõsionis cause obiecte ei blasphemie intulit. Id enĩ
ad cͥmen deputabatur : qͦd se cum hõ eẽt. dñi faceret
dm̃ autem se facere ꝑid arguebatur qd̾ dixisset.
ego ⁊ pr unũ sumꝰ. Demonstraturꝰ itaq hoc qd̃ ip̃e
⁊ p̃r. ununi eeut̃. ex natiuitatis usurpatum: ẽẽ
natura: in eo primum mepciam tidiculi opprobͥii
confutat. cur in reatũ uocaretur: qd̾ se cum homo
eẽt̃i dm̃ faceret. Cum enĩ lex huiꝰ nominis appel¬
latõnem scis hominib decern̾ent ⁊ sermo dĩ ĩ diᷤ¬
solubilis confirmaret gͣnc imꝑtiti nominis ꝓfe ᷤ¬
sionem: quomͦ hic quemi pr̃ scĩficasset. ⁊ q̃mi ĩ hũc
mundumi misisset. blasphemꝰ eẽc dĩ se filium cõ¬
fitenlo. cũ cognominatos ꝑ legem deos ĩdissolubił
dĩ sermo statuisset : Iam ergo nõ est cͥminis. qd̾ se
dm̃ cuni hõ sit faciati᷑ c̃ eos qui homines sint. lex
doos dixerit. Et si a cet̾is hominib nõ nreligiosa
hꝰ nominis usurpat̾o est: ab eo homine. quem scĩ

Expanded text:
responsionis causa objectae ei blasphemiae intulit. Id enim ad crimen deputabatur, quod se cum homo esset Deum faceret. Deum autem se facere per id arguebatur, quod dixisset: Ego et Pater unum sumus. Demonstraturus itaque hoc, quod ipse et Pater unum essent, ex nativitatis usurpatum esse natura; in eo primum ineptiam ridiculi opprobrii confutat, cur in reatum vocaretur, quod se cum homo esset Deum faceret. Cum enim lex hujus nominis appellationem sanctis hominibus decerneret, et sermo Dei indissolubilis confirmaret hanc impertiti nominis professionem; quomodo hic, quem Pater sanctificasset, et quem in hunc mundum misisset, blasphemus esset Dei se filium confitendo; cum cognominatos per legem deos indissolubilis Dei sermo statuisset? Jam ergo non est criminis, quod se Deum cum homo sit faciat; cum eos, qui homines sint, lex deos dixerit. Et si a caeteris hominibus non irreligiosa hujus nominis usurpatio est; ab eo homine, quem Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Cesset ergo blasphenne cumen: qd̾ cum sit homo
dm̃ se faciat: cum hoc nomen plurimis di sermo
detulerit: ⁊ scificatꝰ ac missus ĩ pr̃e. nichil aliud
se ꝙͣ d̾i filiũ sit ꝓfessus. Non est telictus ut arbi¬
tror ambigendi locꝰ: qͥn de natura diuinitatis dcm̃
sit. ego ⁊ pr̃ unũ sumꝰ. Nã cum uid̾i arguissent

Expanded text:
t ergo blasphemiae crimen, quod cum sit homo Deum se faciat: cum hoc nomen plurimis Dei sermo detulerit, et sanctificatus ac missus a Patre nihil aliud se quam Dei filium sit professus. 25. EGO tror, ambigendi 196 locus, quin de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent
Abbreviated transcription (Latin):
id enĩ qd̾ dcm̃ est. ego ⁊ p̃i unũ sumꝰ uidĩ lapi¬
des eleuau̾unt: ⁊ eoꝵ impiꝰ dolor ad sacͣmentum
fid̾i salutans inpatiens. usq ad impetum ĩfetẽ¬
de mortis erpit. Quid tu nõ habeuelo quẽ lapi¬
des: negando nimꝰ efficis: Non differt uolũ¬
tas: s uoluntaten tuam ĩefficacem e̾ẽ celestiᷤ
thronꝰ effecit. Quanto tu ureligiosior iudeo.
l apides ille ĩ corpꝰ eleuat: tu ĩ spĩ. Ille ĩ ho¬
minem ut putabant: tu ⁊̃ om̃. Ille ĩ cõu̾santẽ :¬
niteras: tu in throno urtutis sedenten. Illeĩ ignora¬
tum: tu ĩconfessum. Ille inmoriturum: tu ĩ iudicẽ
seculoꝵ. Ille dicit cum sis hõ. tu aicis cũ sis creat᷑a.
Ut̃ꝙ autem cdicitis. facit te clm̃. Hoc cõmune ĩ eumĩ¬
pii ur̃ oris oꝓprobriũ est. Negas enĩ diũ ex geueratõ¬
ne clĩ: negas filiũ ex uatiuitatis ueritate. negas hoc¬

Expanded text:
id enim quod dictum est, Ego et Pater unum sumus, Judaei lapiid enim quod dictum est, Ego et Pater unum sumus, Judaei lapides elevaverunt, et eorum impius dolor ad sacramentum fidei salutaris impatiens, usque ad impetum inferendae mortis erupit. Quid tu, non habendo quem lapides, denegando minus efficis? Non differt voluntas: sed voluntatem tuam inefficacem esse coelestis thronus efficit. Quanto tu irreligiosior Judaeo? Lapides ille in corpus elevat, tu in Spiritum; ille in hominem ut putabat, tu in Deum; ille in diversantem in terris, tu in throno virtutis sedentem; ille in ignoratum, tu in confessum; ille in moriturum, tu in judicem saeculorum. Ille dicit: Cum sis homo ; tu dicis: Cum sis creatura; uterque autem dicitis, facis te Deum; hoc commune in eum impii vestri oris opprobrium est. Negas enim Deum ex generatione Dei, negas filium ex nativitatis veritate, negas hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sis eiꝰdem nosse naturet cõmememorata est filii ma¬
nꝰ. manꝰ prĩs: qr natura ⁊ uitꝰ prĩs eet̃ ĩ filio. poᷤ¬
tremo ut ꝑ sacͣmentum natuutatis ueritatem nͤ
ĩ dlifferentis agnosceres. dciũ est ego ⁊ pr̃ unũ sumꝰ
licet mencium uesanaꝵ uoluntas. cessaute licet uo¬
liuitatis effectu: ⁊ malignũ aminũ maliuolenciestu¬
diũ absistente. mali oꝑis occasione nõ deserit. Nunc
ĩpietatis excercentes. uerboꝵ lapites ĩitiunt: ⁊ si poᷤᷤ¬
sent de throno eũ suo ĩ trucem retͣherent. Et de
iudeis quidem ad dc̃i huiꝰ nouitatẽ cõmotis. ita scͥ¬
bit᷑. Tulerunt gͥ lapides iud̾i: ut eum lapicdlarẽt
uid̾i. ꝓ bono oꝑe nõ lapidamꝰ te: s ꝑꝓ blasphemia
⁊ qr tu cum sis hõ. facis te dm̃. At nero ħetice qͥd
agas ac ꝓfiteatis agnosce: ⁊ coꝵ te iutellige c̾e̾
cõsortem. quoꝵ in te refers ꝑfidie exemplum. ad

Expanded text:
sis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii masis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii manus manus Patris; quia natura et virtus Patris esset in Filio. Postremo ut per sacramentum nativitatis veritatem naturae indifferentis agnosceres; dictum est: Ego et Pater unum sumus: licet, mentium vesanarum voluntas, cessante licet voluntatis effectu: et malignum animum malevolentiae studium, absistente mali operis occasione, non deserit. Nunc impietatis exercent, verborum lapides injiciunt, et si possent, de throno eum suo in crucem retraherent. Et de Judaeis quidem ad dicti hujus novitatem commotis ita scribitur : Tulerunt igitur lapides Judaei, ut eum lapidarent. Judaei: Pro bono opere non lapidamus te, sed pro blasphemia; et quia tu cum sis homo, facis te Deum. At tu vero, haeretice, quid agas ac profitearis agnosce; et eorum te intellige esse consortem, quorum in te refers perfidiae exemplum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: maiꝰ est ommib. Non occultat ex pr̃e se¬
ẽẽ natum. Quod enun a pre accepit. maiꝰ est om̃ib
⁊ qui accepit est ĩ eo qd̃ accepit nascendo: nõ poste a
tũ nõ ex alio est dum accipit. S qui ex alio accepit
ne aliud quid potiꝰ ⁊ nõ eiꝰ intelligeretur uatura a
quo accepit existere: ait. Nemo pot̾it rape de manu
prĩs mei. De manu sua nemo rapit. qr a pr̃e qd̾ est
omĩb maiꝰ accepit. Quid qͥ uult tam cliu̾sa ꝓfessio:
ut russum de manu prĩs sui nemo rapiats᷑ filii
manꝰ est qͣ accepit a prẽ: pr̃ manꝰ est qui dedit fi¬
lio. Et quomͦ qd̾ nõ raptcͤ de manu filii. nõ tapi¬
tur de manu prĩs: Quomͦ si quenis: intellige. E¬
go ⁊ p̃r unũ sumꝰ. Manꝰ filii. manꝰ pris̃ est. Non enĩ
degen̾at ꝑ natiuitatem nat᷑a. nõ oadem ster neq
iussum qr eaclem est intelligenciã uatiuitatis of¬
fendit: qr natiuitas nichil admittit ĩ se alienum.
ut uero ꝑ corporalem significatõnem urtutem poᷤᷤ¬

Expanded text:
i majus est omnibus . Non occultat ex Patre esse natum: quod enim a Patre accepit, 193 majus est omnibus. Et qui accepit, est in eo quod accepit nascendo, non postea; et tamen ex alio est, dum accepit. Sed qui ex alio, accepit, ne aliud quid potius, et non in ejus intelligeretur natura a quo accepit exsistere; ait: Nemo poterit rapere de manu patris mei. De manu sua nemo rapit: quia a Patre quod est omnibus majus accepit. Quid sibi vult tam diversa professio, ut rursum de manu patris sui nemo rapiat? Filii manus est, quae accepit a Patre; Patris manus est, quae dedit Filio: et quomodo quod non rapitur de manu Filii, non rapitur de manu Patris? Quomodo si quaeris intellige: Ego et Pater unum sumus . Manus Filii, manus Patris est. Non enim degenerat per nativitatem natura, ne eadem sit: neque rursum quia eadem est intelligentiam nativitatis offendit, quia nativitas nihil in se admittit alienum. Ut vero per corporalem significationem virtutem pos
Abbreviated transcription (Latin):
tum dc̃i huiꝰ cõmotꝰ es: ego ⁊ pr unũ simiꝰ. nt ĩ teo
dicente. cum sis hõe facis te dm̃. tu pari impietate
aicas. cum sis creatura facis te dm̃. Dicis enĩ nõ es
filiꝰ ex natiuitate. uõ os t̾s ex ueritate: creatura es
p̾stancior cunctis. s nõ es ĩ dm̃ natꝰ. qr ex ĩ corporalid̾o
natiuitatem nõ adiuitto nature. nõ mͦ. tu ⁊ p̃r. nõ
unum estis. s nec filius es. nec smulis es. nec d̾s es:
iudeis quidem dns respondit. s magis ad impietatẽ
tuam omĩs hec apta. tespõsio est. Non ne scͥptum
est ĩ lege. qm̃ ego dixi clii estis: sĩ ergo cdixit deos

Expanded text:
tum dicti hujus commotus es: Ego et Pater unum sumus; ut Judaeo dicente: Cum sis homo, facis te Deum, tu pari impietate dicas: Cum sis creatura, facis te Deum dicis enim: Non es filius ex nativitate, non es Deus ex veritate; creatura es praestantior cunctisnativitatem non admitto naturae; non modo tu et Pater non unum estis, sed nec filius es, nec similis es, nec Deus es. Judaeis quidem Dominus respondit, sed magis ad impietatem tuam omnis haec apta responsio 195 est: Nonne scriptum est in lege, Quoniam ego dixi, dii estis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qd̾ filiꝰ est᷑ Testatur enĩ primũ nature uirtu¬
tem. cum de ouib suis ait. Nec quisqͣm rapiet
eas de manu mea. Conscie porestatis hec uox
est: imꝑturbate uirtutis lib̾tatẽs ꝑid qd̾ uemo o¬
ues de manu sua abripiet cõfiteti. At uero it
ĩ nat᷑a licet d̾i. nat᷑e tñ ex d̾o̾ sit ĩ telligenda ina¬
tiuitas: subiecit᷑. Pat̾ qd̾ dedit mͥ: maiꝰ est om̃ib¬

Expanded text:
esse quod filius est. Testatur enim primum naturae virtutem, cum de ovibus suis ait: Nec quisquam rapiet eas de manu mea . Consciae potestatis haec vox est, imperturbatae virtutis libertatem per id, quod nemo oves de manu sua abripiat, confiteri. At vero ut in natura licet Dei, naturae tamen ex Deo sit intelligenda nativitas; sub
Abbreviated transcription (Latin):
coguitõ: s c̃ fides cognitõni ẽe̾ aduersa retogit᷑
iam nõ cognitõnis fides illa. s cͥminis est: irreli¬
giosã sͥ fudem adu̾sus religionẽ cõfesse cognitio¬
uis assumens. uiugenit᷑ gͥ d̾s nat᷑e ĩ se sue con¬
scins natiuitatis ꝓprie ĩ nenarrabile sacͣmentũ
ad fid̾i tñ nr̃e cõfessionẽ qͣuta pͭ u̾doꝵ absolutione¬

Expanded text:
cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; jam non cognitionis fides illa, sed criminis est, irreligiosam sibi fidem adversus religionem confessae cognitionis assumens. Unigenitus igitur Deus naturae in se suae conscius, nativitatis propriae inenarrabile sacramentum, ad fidei t
Abbreviated transcription (Latin):
num. Quod autem alienum a se nõ est: id uñ
eist gen̾e nature. Et quicquid unũ est ꝑ natiui¬
tatem nõ ht̃ solitudinem: qr ⁊ solitudo singula¬
tis est. ⁊ natuitatis ẽ unitas adutrumq. Et su¬
ꝑ hoc asciuit gͥ diuine de se sentencie testimoni¬
um. Ait̃ enim. Qui sunt exouib meis nocem me¬
am audiunt: ⁊ ogo noui eas. ⁊ sequũt᷑ mer ⁊ ego
tapiet eas de manu mea. Pat̃ qd̃ decdit mͥ mauiᷤ
est om̃ib. Nemo pot̾it raꝑe de manu prĩs mei.
Ego ⁊ p̃r imiñ sumꝰ. Quis rogo intelligenciã
nrãm scupor hebetis mentis osteͣndit: ut hec
ĩ sensum nr̃m tam absolute dc̃a nõ subeant
Aut quis infirmitatẽ humanam tumor animi
insolontis illucditĩ ut dĩ cognitõnẽ ex hũs a dep¬
ti. diũ putent nõ ĩ hiis intelligendũ ẽe̾ quibus
cognitꝰ esti Aut enĩ alia sunt euãgelia ꝓferen¬
da que doceant: aut si de d̾o fola ista cdocuerunt
sumpta cognitõ est: cur nõ ex inde fides sit uñ

Expanded text:
non est, id unum est genere naturae: et quidquid unum est per nativitatem, non habet solitudinem; quia et solitudo singularis est, et nativitatis est unitas ad utrumque.  hoc, adsit sibi divinae de se sententiae testimonium. Ait enim: Qui sunt ex ovibus meis, vocem meam audiunt, et ego novi eas, et sequuntur me, et ego mea. Pater quod dedit mihi, majus est omnibus, nemo poterit rapere de manu patris mei. Ego et Pater unum sumus . Quis, rogo, intelligentiam nostram stupor hebetis mentis obtundit, ut haec in sensum nostrum tam absolute dicta non subeant? Aut quis infirmitatem humanam tumor animi insolentis illudit, ut Dei cognitionem ex his adepti, Deum putent non in his intelligendum esse quibus cognitus est? Aut enim alia sunt Evangelia proferenda quae doceant: aut si de Deo sola ista Evangeliasumpta cognitio est; cur non exinde fides sit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
cent filiũ sichonorificent prem̃ qͥ misit illum. fttne
te nature iutas ⁊̃ solitare unione cõtineat: sacͣ¬
mentum. ĩ eo fulei disce. Qui nõ honorificat filiũ
non honorificat prẽm qui misit illum. Gonclusa
sunt omia adu̾sum heretiti furoris ĩ gena. filius
est qui a se nithil potest. d̾s est qr quecumq pr̃ fat̃
⁊ ip̃e eadem facit. Unum sunt qr exeqͣtur ĩ hono¬
re eadem q facit̃ nõ alia. Non est pr̃ ip̃e: qr missuᷤ
est. Habet gͥ hoc sac̃menti sola natiuitas: ut cõ¬
plectatur ĩ se. ⁊ nomen. ⁊ naturã. ⁊ potestatom
⁊ professionem: qr uniu̾sa natiuitas nõ potest

Expanded text:
nt Patrem qui misit illum . Ac ne te naturae unitas in solitarii unione contineat; sacramentum in eo fidei disce: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum Ibidem. Conclusa sunt omnia adversum haeretici furoris ingenia. Filius est, quia ab se nihil potest: Deus est, quia quaecumque Pater facit, et ipse eadem facit: unum sunt, quia exaequatur in honore, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem: quia universa 192 nativit
Abbreviated transcription (Latin):
hic dñ ĩ oꝑib ẽẽ contendet. Hic unũ dicit: iste unũ
negabit. Sabelliꝰ se ita tuebit᷑ clicens. Oꝑa que gesta
sinit: p̃t̾ qͣm d̾i natura nõ efficit: peccatoꝵ remissio
curatõ infirmitatum. caudoꝵ cursus. cecoꝵ uisus.
mortuoꝵ uita. a d̾o solo est. Non alia natura qͣm
que sui conscia est diceret. ego ⁊ pr̃ unũ suumis
Quid me ĩ substanciã alt̾am rapis: Quid ĩ dm̃ a¬
lium sollicitas: Gesta que ꝓpria dĩ sunt: d̾s unuᷤ
hec gessit. Elamabunt uero contͣ hec: dissimile̾
dõ pr̃i filiũ p̃dicantes. nõ minꝰ ore iuꝑeo. Sacͣmẽ
tum salutis tue nescii: creclendus est filiꝰ ꝑ queni
scłã fcã siuit: ꝑ quem formatꝰ homo est: qui ꝑan¬
gelos legem dedit: qui de maria natꝰ est: qͥ mis¬
sus a pre est: qui crucifixuis estr mortuus ⁊ sepultꝰ
est. qui de mortuis resurgens ĩ lextͥs dĩ est: qui
uiuoꝵ iuclex ac mortuoꝵ est. In hunc renascen¬
cdii est: hic confitendus est: huiꝰ regnum est ꝓ¬

Expanded text:
 operibus esse contendet. Hic unum dicet: iste unum Deum negabit. Sabellius se ita tuebitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedictum salutis tuae nescis, credendus 180 est filius per quem saecula facta sunt, per quem formatus homo est, qui per Angelos legem dedit, quide Maria natus est, qui missus a Patre est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est p
Abbreviated transcription (Latin):
nis ex igne ẽ. aut cum quid abscidit᷑. natura ne
maneatr aut nõ sequit᷑ natura. utrin sit cũ assẽ¬
cio lumine ex lumine ꝑ quendam. qͣi natiurta¬
tis ꝓfectum nature nulla desectio sit: ⁊ tñ sit lu¬
men. ex lumine. Aut nunquid hoc nõ manet in
eo: qd̃ ex sese sine dilectõne subsistit: Aut hoc
nõ mest ĩ eo uũ recisum est: s cum unitate sb̾e
naturalis exiuit: Et quero anne nõ unũ sunit
cũ lumen ex lumine. nec diuisione. nec seꝑabi¬
genciam. fidi tm̃ cõꝑata sunt: nõ ⁊̃ ad dĩ dignita¬
ten: ut nos potiꝰ intelligenciam ĩ uisibilium ex
cõperabilib sumeremꝰ. nõ utiq ut aliquod na¬
ture dĩ satisfaceret cõꝑatõnis exemplum: cum
dignũ ⁊ iustum eẽt testants de se dõ credere. S
qr simplitium fidem furor heteticꝰ turbaret. ut
id de dõ credi nõ oporteret. qsͦ difficile uisi ꝑcor¬
poreã cõꝑatõnem poss intelligi: iccirco illõ iam¬

Expanded text:
nis ex igne est. Aut numquid absciditur natura ne nis ex igne est. Aut numquid absciditur natura ne maneat, aut non sequitur natura ne insit, cum accenso lumine ex lumine per quemdam quasi nativitatis profectum naturae nulla desectio sit, et tamen sit lumen ex lumine? Aut numquid hoc non manet in eo, quod ex sese sine desectione subsistit? Aut hoc non inest in eo, unde non recisum est, sed cum unitate substantiae naturalis exivit? Et quaero anne non unum sint, cum lumen ex lumine nec divisione separabigentiam fidei tantum comparata sint, non etiam ad Dei dignitatem, ut nos potius intelligentiam invisibilium ex corporalibus sumeremus, non utique ut aliquod naturae Dei satisfaceret comparationis exemplum: cum dignum et justum esset testanti de se Deo credere. Sed quia simpliciorum fidem furor haereticus turbaret, ut id de Deo credi non oporteret, quod difficile, nisi per corpoream comparationem, posset intelligi: idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
ne s ex uirtute natiuitas est: ac sic dimi totum
qd̃ est uiuit. ⁊ dum totũ qd̃ ex eo nascitur uutꝰ
est. ht̃ natiuitatem. non ht̃ demutatõnem: ⁊ imꝑ¬
it ꝓfectum. nec anuttit naturam. dum ⁊ natiui¬
tatem qͣm cdedit ꝑ ĩdiscrete nature similituduie
sequit᷑ : ⁊ natiuitas eam que uiuens ex iuiuente
est: naturam nascendo nõ deserit. Affeit autẽ ꝓ
ꝑte fidĩ huiꝰ significatõuẽ. ignis ign̾ẽ r̃se habes
⁊ ĩ igne ignis manens. Nam cum sit ĩ eo splen¬
dor luminis. nature color. urt̃ urendi. mobili¬
tas estuandi: totũ tũ ignis est: ⁊ hec uiuersa
una natura est. Habet quidem ex infirmitate qd̃
ꝑ mat̾iam subsistit ac uiuit: ⁊ cum ea ꝑ qͣm uix̃¬
at cleficit. S hoc qd̾ ĩcomꝑabile d̾i est: excõꝑatõ¬
qd̃ ꝓ ꝑte aliqͣ int̾renis recipiat᷑ elementis. Que¬
ro itaq nc̃ irtrum diuisio aut seꝑatõ sit: cum ig¬

Expanded text:
ne, sed ex virtute nativitas est. Ac sic dum totum ne, sed ex virtute nativitas est. Ac sic dum totum quod est vivit, et dum totum, quod ex eo nascitur, virtus est; habet nativitatem, non habet demutationem; et impertit profectum, nec amittit naturam: dum et nativitatem quam dedit per indiscretae naturae similitudinem sequitur, et nativiest, naturam nascendo non deserit. Affert autem pro parte fidei hujus significationem ignis in se ignem habens, et in igne ignis manens. Nam cum sit in eo splendor luminis, naturae calor, virtus urendi, mobilitas aestuandi, totum tamen ignis est, et haec universa una natura est. Habet quidem ex infirmitate quod per materiam subsistit ac vivit, et cum ea per quam vixerat, deficit. Sed hoc quod incorporale Dquod pro parte aliqua in terrenis reperiatur elementis. Quaero itaque nunc utrum divisio ac separatio sit, cum ig
Abbreviated transcription (Latin):
at uita inuentem. Adionuisse nos ĩ exordio ser
nrẽ sensum formis comꝑalib erudui. Humane na¬
tiuitatis conscienciam consulo: utrum nõ ntͣ prẽs
maneat origo nascencium. Nam tam ⁊ si elemen
ta uianima ac turpia quib uascendi cause ĩ choã¬
tur in hominem alt̾um effluant ꝑ nature tñ uir¬
tutem int̾ se inuicem manent: dum ⁊ ꝑ clatam a¬
se nature eusclem originem nascentem sequitur
ille qui gignit: ⁊ ꝑ acceptam natiutatem. cuiꝰ uir¬
tus ⁊ si deriuetur nõ tñ aufertur ĩgignente. s ma¬
nec ille qui nascitur. Et hoc quidem tm̃ ad huma¬
ne natiuitatis intelligenciã cõmeroratum a no
ꝑibus cõꝑatur: ⁊ ex in anilius contrnetur ad iutã
uͦ statim in ea qd̃ gignit᷑ uiuit: neq totum ui¬
uit ex uita: cumĩea multa suit. que sine uat᷑e
sue sensu cum excreuer̃t desecent᷑. Ideo uero to¬
tum. qd̾ est uiuit. D̾s enĩ uita estꝰ ⁊ ex uita nõ
potest quicqͣm ẽẽ nisi uiuun: neq ex de reiuatio¬

Expanded text:
 discrimen. --Admonuisse nos in exordio sermnostrae sensum formis corporalibus erudiri. Humanae nativitatis conscientiam consulo, utrum non intra patres maneat origo nascentium. Nam tametsi elementa illa inanima ac turpia, quibus nascendi causae inchoantur, in hominem alterum effluant, naturae tamen virtute intra se invicem manent: dum et per datam naturae ejusdem originem, nascentem sequitur ille qui gignit; et per acceptam nativitatem, cujus virtus etsi derivetur, non tamen aufertur, in gignente se manet ille qui nascitur. Et hoc quidem tantum ad humanae nativitatis intelligentiam commemoratum a nobparibus comparatur, et ex inanimis continetur ad vitam. Nec statim in ea quod gignitur vivit, neque totum vivit ex vita; cum in ea multa sint, quae sine naturae suae sensu, cum excreverint, desecentur. In Deo vero totum quod est vivit. Deus enim vita est: et ex vita non potest quidquam esse nisi vivum. Neque ex derivatio
Abbreviated transcription (Latin):
remini. Sicut enĩ pr̃ suscitat mortuos ⁊ iuuificati
sic ⁊ filius quos nult uiuificati De moustrato gͦ
fututi oꝑis non ignorat᷑ a filio: cui hoc demonstͣ¬
ndum est: ut exemplo pat̃ne nat᷑e mortuoł ui¬
utficet. Ea enim pr̾em demõstͣturum filio di¬
cit̃. que murent᷑: ⁊ que eadem eeñt illa. mox do¬
similis unuitatẽ: ⁊ demonstͣcio oꝑum nõ ignora¬
tõnis instructõ est. s nr̃e fid̾i que nõ filio sciẽ¬
ciam ignoratoꝵ. s nobis confessionem natiui¬
significatõ sub occasione dcĩ ambigni surrepẽt
Demõstͣta enim ei pociꝰ oꝑa prĩs e̾ẽ ait. qͣm᷑ oꝑ

Expanded text:
tat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Demonstratio ergo futuri operis non ignoratur a Filio, cui hoc demonstrandum est, ut exemplo paternae naturae mortuos vivificet. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit, quae mirentur: et quae eadem essent illa, mox dounitatem. Et demonstratio operum non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei: quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativisignificatio sub occasione dicti ambigui subreperet. Demonstrata 190 enim ei potius opera Patris
Abbreviated transcription (Latin):
uatꝰ: qr ceptum eẽ nõ potest id ipm̃ ẽẽ qd̾ nasci:
clum om̃e ceptum aut ex nichilo ĩ aliquiedl ex¬
istit : aut ex alio ĩ aliud ꝓficit ⁊ cdesinit̃: ut exter¬
ta aurum: ut ex solidis liquicla. itt ex frigidis fͥ¬
uencia. ut ex albis punicea. ut ex aquis animan¬
cia: ut ex manimis uiuencia. Deĩ autẽ filiꝰ. neq
ex nichillo ds̃ cepit ẽẽ. s natꝰ est: neq aliquia a¬
luid fuit añqͣm d̾s̃ est. Atq ita qui ĩ dm̃ natus
taq natiuitas eam ex qua subsistit naturam: ⁊ fi¬
lius dĩ nõ aliud qͣm qb̃ ds̃ est subsistit. Aut quisq¬
huic ambigit: discat a iudeis intelligenciam nat᷑e
ut pociꝰ cognoscat. ab euugelio uentatem natiui¬
tatis: in quo scͥptum est. Propt̾ hoc magis querebat̃
eum uidĩ int̃ficere: qm̃ nõ solum soluebat sabba¬
tum. s ⁊ qd̃ ꝓprium gͥ prem̃ dicebat dm̃ĩ: eqͣlem se fa¬

Expanded text:
natus: quia coeptum esse, potest non id ipsum esse quod nasci, natus: quia coeptum esse, potest non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum aut ex nihilo in aliquid exsistit, aut ex alio in aliud proficit et desinit; ut ex terra aurum, ut ex solidis liquida, ut ex frigidis ferventia, ut ex albis punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius neque ex nihilo Deus coepit esse, sed natus est; nequid fuit ante quam Deus est . Atque ita qui in Deum natus taque nativitas eam ex qua substitit naturam, et filius Dei non aliud quam quod Deus est subsistit. 15. hinc ambigit, discat a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, s
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitate nature: ⁊ diu̾sitatem eoꝵ natiuitas nõ
intulit: s accep̃: dum id tenet qd̾ exutroq sͥ unũ
est. Et cum hec in hiis cocporalib causis ⁊ passio¬
nib ita suit: quis rogo furor est natsuitatem uni¬
geniti d̾i ad degenerem ex d̾o referre naturam: c̃
natiuitas nõ nisi ex ꝓpuetate uat᷑e sit. ⁊ iam na¬
tiuitas nõ erit s ꝓprietas uature ĩ natiuitate nõ
merit: Huic ille omĩs estꝰ ⁊ furor est: ut ĩ filio d̾i
nõ natiuitas sit. s creatõ: ut non sue nature ori¬
ginem subsistens teneat. s alienam a to de non
extantib sumat : qr scdm qd̃ ait. qd̾̃ de carne naᷤ¬
cit᷑ ÷ caro est. ⁊ qd̃ de spũ: sp̃c est. qr deus sp̃c est. ñ
ambignum sit nascenti diu̾sum atq alienum
aliquid ab eo ex quo natꝰ sit: nõ ĩ eẽ. Natinitas
igit᷑ dĩ dnĩ ꝑficit: ut d̃s nõ ceptꝰ intelligat᷑ eẽ sed

Expanded text:
diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem ex Deo referre naturam: cum nativitas non nisi ex proprietate naturae sit; et jam nativitas non erit, si proprietas naturae in nativitate non fuerit? Hinc ille omnis aestus et furor est, ut in filio Dei non nativitas sit, sed creatio; ut non naturae suae originem subsistens teneat, sed alienam a Deo de non exstantibus sumat: quia secundum quod ait: Quod de carne nascitur, caroambiguum sit nascenti diversum atque alienum aliquid ab eo ex quo natus sit non inesse. Nativitas igitur Dei Deum perficit, ut Deus non coeptus intelligatur 186 esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
diuiue nat᷑e nomen mutroq sit. ut̃q inium sũt
qr cum subsistat filiꝰ ex uatiuitate nature: uni¬
tatem tñ nature conseruat ex nomine. Nec ad
ꝓfessionem duoꝵ dõꝵ natiuitas filii credentium
fudem cogit. que prem̃ ⁊ filiũ ut imnis nat᷑e. ita
imius ꝓfitet᷑ ⁊ nominis. Est itaq di filio: ue¬
rum nomen ex natiuitate. Hic enim nobis se¬
cindus ad demonstͣcionem gradus est: ut deuᷤ
sit. ex natuntate. Quamꝙͣ michi adhuo de ꝓpri¬
etate nominis suꝑsit apostolica auctoritas: s inte¬
primum quero: qͣm natiuitas filii nature noui¬
tatem potuetit: inferre ne d̾s sĩt. Intelligenti is¬
tud humane sensus exdudit: ut aliquid a natura
originis sue nascendo diu̾sum sit : nͥ forte qd̾ ex
naturaꝵ diu̾sitate conceptũ nouum aliquid in
se: ⁊ ita sit gen̾is utriusq qd̃ ueutrum sit ueniat
ĩ uitam: qd̾ ĩ peccorib. ac bestiis usitatum est. S
ea ipa nouitas nõ ĩest: nͥ exconnatis ꝓprietatib sub

Expanded text:
divinae nomen in utroque sit; uterque unum sunt: quia cum subsistat Filius ex nativitate naturae, unitatem tamen conservat in nomine: nec ad professionem duum deorum nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis supersit apostolica auctoritas: sed inteprimum quaero, quam nativitas filii naturae novitatem potuerit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se et ita sit generis utriusque, quod neutrum sit veniat in vitam; quod in pecoribus ac bestiis usitatum est. Sed ea ipsa novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃s tefeitur: expositõ pociꝰ hec euangeliste est: causã
demonstͣntis. cur dinñ int̾ficere uidei uellent. Ge ᷤᷤ
set gͦ ꝑ impietatem blasphemantium uitiose ĩ tel¬
ligencie ex cusat̾o: cum ꝑ apostoli auctoritatẽ sub
siguificatione natiuitatis ꝓprietas naturalis os¬
tensa sit. Patrẽ suum dicebat dm̃: eqͣlem se fati¬
eus dõ. Anne naturalis natiuitas non est: ubi
ꝑ nomen prĩs ꝓprii nature eqͣlitas demonstrat᷑ :
Non enim ambigit᷑: qͥn eqͣlitas nichil differat. Qͥs
poero dubitabit qum̃ indifferentem uat᷑am nati¬
uitas conseqͣtur: Hinc euum est sola ista que ue
re possit ẽẽ eqͣlitas : qr nature eqͣlitatem sola possit
prestare uatiuitas. Equalitas uero nusꝙͣ ibi ẽẽ eͤ¬
det᷑ ubi unio est: nec tñ illic reꝑiet᷑ ubi differt.
Ita similitudiis equalitas nec solitucdlinem ht̃ nec
diu̾sitatem: qr omĩs eqͣlitas nec diu̾sa. nͨ sola sit. &xͣ¬

Expanded text:
potius haec Evangelistae est, causam demonstrantis cur Dominum interficere Judaei vellent. Cessat ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae excusatio; cum per Apostoli auctoritatem, sub significatione nativitatis, proprietas naturalis ostensa sit: Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Anne naturalis nativitas non est, ubi per nomen patris proprii, naturae aequalitas demonstratur? Non enim ambigitur, quin aequalitas nihil diffeam nativitas consequatur? Hinc enim est sola illa quae vere esse possit aequalitas: quia naturae aequalitatem sola possit praestare nativitas. Aequalitas vero numquam ibi esse credetur, ubi unio est: nec tamen illic reperietur, ubi differt. Ita similitudinis aequalitas nec solitudinem habet, nec diversitatem: quia omnis aequalitas nec diversa, nec sola sit.
Abbreviated transcription (Latin):
credenctum. Nempe qd̾ sequit᷑. Si autem facio: ⁊ si mͥ
nõ uultis cred̾e. oꝑib credite: ut sciatis ⁊ cognoscatis¬
Hoc est natiuitatis nat᷑a: hoc salutatis fid̾i sacͣment̃
nõ diuid̾ẽ qd̾ unum sunt: nec natiuitati adimere.
nat᷑am: ⁊ ex iuuente d̾o uiuentis d̾i ueritatem con¬
fiteri. Non eiĩ ex cõpositis neq ĩ anmus ds qui in¬
ta est subsistit. neq qui uirtꝰ est ex infirmis ꝯtinet᷑:
neq qui lux est ex obscuris coaptat᷑: neq qui sp̃c est
nõ demutatur ex ꝑtib. uec sit diu̾sus ex genere
Hec emin que suꝑiꝰ significata sunt. nõ ex ꝑtib
ĩ eo sunt: s totum hoc ĩ eo unũ ⁊ ꝑfcm̃. ⁊ omiã ds̃¬

Expanded text:
credendum, nempe quod sequitur: Si autem facio, et mihi non vultis credere, operibus crediteHaec est nativitatis natura: hoc salutaris fidei sacramentum, non dividere quod unum sunt, nec nativitati adimere naturam, et ex vivente Deo viventis Dei veritatem confiteri. Non enim ex compositis atque inanimis Deus, qui vita est, subsistit: neque qui virtus est, ex infirmibus continetur: neque qui lux est ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est,; non demutatur ex partibus, nec fit diversus ex genere. Haec enim, quae superius significata sunt, non ex partibus in eo sunt; s
Abbreviated transcription (Latin):
tionem prĩs. oꝑum pat̾noꝵ. que ꝑ eum efficie
uellet. eet̃ cognata cognitõ. poiro autẽ ne ꝑ demõ¬
stͣcionis ꝓfessionem ignorantis: ĩ eo nature diu̾¬
sitas crederet᷑: ca ipã que ꝓfitet᷑ demonst᷑nda non
nescit. usq at̾o nõ de exempli auctoritate gestu¬
tꝰ est : ut uiuificet quos uelit. uelle naturale li¬
bertas est: q ad ꝑfc̃e uirtute beatitudinẽ cũ arbi
nii uoluntate subsistat. Ac ne deiniceps qd̾ quos
uult iinficet nõ natiuitatis uid̾et᷑ in se habere
nat᷑am. s nõ ualde pociꝰ potestatis uire subsistere
continuo subiecit. Non enĩ p̃r iulicat ꝙ̃qͣm sed
omne inditium dedit filio. Et ĩ eo qd̾ om̃e iuditi¬
um clatum est: nat᷑e natiuitas demonstͣtur. qr ⁊ oĩa
hr̃e sola uat᷑a possit indifferrens: neq natuntas
aliquid possit h̾re nisi datum sit. Batum aut̃e
omẽ uiditium est: qr uiuificat quos uult: neq
ademptum prĩ iuditium potest uideri. cum ipe ñ

Expanded text:
um paternorum, quae per eum effici vellet, esset connata cognitio. Porro autem ne per demonstrationis professionem, ignorantis in eo naturae diversitas crederetur; ea ipsa quae profitetur demonstranda, non nescit. Usque adeo non de exempli auctoritate gesturus est, ut vivificet quos velit. Velle enim naturae libertas est, quae ad perfectae virtutis beatitudinem cuit aequalitas. --Ac ne deinceps, quod quos vult vivificat, non nativitatis videretur in se habere naturam, sed non natae potius potestatis jure subsistere; continuo subjecit: Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis corꝑalis exemplo: ut aliquis prius pr̃ faceret
ad iel qd̾ postea filius facturꝰ eẽt: s cum naturadi̾
ĩ natura d̾i substitisset: id estet pr̃e filiꝰ uatꝰ eẽt: ꝑ
uirtutis ac nature ĩ se pat̾ne conscienciam. nichil
a se uisi qd̾ pr̃em fatientem uidisset. filiũ fac̾e¬

Expanded text:
operis corporalis exemplo, ut aliquid prius Pater faceret operis corporalis exemplo, ut aliquid prius Pater faceret ad id, quod postea Filius facturus esset: sed cum natura Dei in naturam Dei substitisset, id est, ex Patre Filius natus esset; per virtutis ac naturae in se paternae conscientiam nihil ab se, nisi quod P