comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m iacobum qui ⁊ iustꝰ cognoniiuatus
est ab antiquis. uirtutũ merito. ⁊ insig¬
nis uite ꝓͥuilegio: primũ hystorie tradi¬
derunt suscepisse eccłe que in ierosolimis
est sedem. sic̃ clemens in sexto dispositio¬
num libro asserit dicens Petrus etiam in¬
aut ⁊ iacob. et ioħs post assũptionẽ sal¬
uatoris quãuis ab ip̃o fuerint om̃ib peue
sed iacobum qui dicebat᷑ iustꝰ. apostolaꝵ¬
eiusdẽ oꝑis libro addit. de ip̃o etiam hec :
Iacobo inquit qui dicebat᷑ iust᷑. et ioħi
⁊ petro post resurrectionẽ dñs omnem
scĩam tradidit. et ip̃i ceteris apłis. qui
ex quib unius erat ⁊ barnabas. Duos
ãt fuisse iacobos constat: Unũ hũe uis¬
tum. qui de pinna templi oeiectꝰ fullo¬
nis uecte ꝑcussꝰ est ⁊ morti traditꝰ: Aliꝰ
at est ille: qui ab herode capite cesus ẽ:
Nuiꝰ ergo iusti iacobi: etiam pautꝰ me¬
minit cũ scribit: Alium ãt inqͥt apło¬
rum uidi neminẽ nisi iacobum fr̃em

Expanded text:
ipsum Jacobum, qui et Justus cognominatus est ab antiquis, virtutum merito et insignis vitae privilegio, primum historiae tradiderunt suscepisse Ecclesiae quae in Hierosolymis est sedem, sicut Clemens in dispositionum libro VI asserit, dicens: Petrus et Jacobus et Joannes, post assumptionem Salvatoris quamvis ab ipso fuerint omnibus pene sed Jacobum, qui dicebatur Justus, apostolejusdem operis libro VII, addit de ipso etiam haec: Jacobo, qui dicebatur Justus, et Joanni et Petro, post resurrectionem Domini, omnem scientiam tradidit, et ipsi caeteris apostolis. Qui ex quibus unus erat et Barnabas. Duos autem fuisse Jacobos constat: unum hunc Justum, qui, de pinna templi dejectus, fullonis vecte percussus est et morti traditus. Alius autem est ille qui ab Herode capite caesus est. Hujus ergo Justi Jacobi, etiam Paulus meminit, cum scribit: Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
re mathias sorte cõscicit᷑. qui erat unus
Ordiuant᷑ et ⁊ diaconi septem nunuiero.
ꝑ or̾ones ⁊ manꝰ impositionẽ apłoꝵ mi
nist̾ii uiduaꝵ gr̃a. in quib stepħs qui
nationẽ suam lapidat᷑ ab hiis qͥ ⁊ dnm̃
occiderunt: ꝓpt̾ qd̾ ⁊ noĩs sui stephano

Expanded text:
re, Matthias sorte asciscitur, qui erat unus ur autem et diaconi septem numero per orationes et manus impositionem apostolorum, ministerii viduarum gratia. In quibus Stephanus qui nationem suam lapidatus ab his qui et Dominum occiderunt, per quod et nominis sui Stephano
Abbreviated transcription (Latin):
paruulo. post patrui necem: orienti
quoq suscepit imꝑium: Is pietate
et religione omnes pene qͥ ãte fuerant
pͥncipes suꝑabat: Usu armoꝵ stre¬
nuus uelor corpore. ⁊ ingenio bomi
erat: Sed iuuenili exultacione plus
fere letus qmͣ sufficiebat: ⁊ plus nen¬
cundus qmͣ rei publice inter erat:¬

Expanded text:
parvulo, post patrui necem Orientis parvulo, post patrui necem Orientis quoque suscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reipublicae intererat
Abbreviated transcription (Latin):
et iuiciatus sacris: sacerdos effectus
ulentiniamis de gallie partib uend
lliricum: ibi uix dum cepto bello
cudine subita oppressus. diem obiiti
Relictis heredib in imꝑio liberis:S
ciano augusto. ualentimanoq ad mi¬
dum paruulo: ⁊ nondũ regus mnłis¬
nib iuiciato : Quem tamen necess
eoꝵ qui tamꝙ̃ uacnũ imꝑii locum
conabantur inuadere: compalit esie
tunc prefecto fideliter rem gerente:
sa: ꝑ om̃s se tracias infudit. ualeres¬
armisq urbes ⁊ agros uastare pͥn¬
feralit̾ cepit : Tum uero ualentis be¬
la que eccłiis inferebat. in hostes cs
resolui monachos iubet: Ipse tama
ab hostib circũnentus in predio: qui
ex bello trepidus confugeret: inreꝰ p¬
etatis sue penas igni exustus dediti
Annis in imꝑio cũ fr̃e primo. et por
cum fratris filiis: quatuordecĩ ꝑrter
exactis Que pugna. initiũ m̃alim
mano imꝑio tunc ⁊ deiuceps fuit
Igitur gracianus cum fratre ad modñ

Expanded text:
et initiatus sacris, et sacerdos effectus et initiatus sacris, et sacerdos effectus Valentinianus de Galliae partibus venisset Illyricum, ibi vixdum coepto bello, aegritudine subita oppressus diem obiit, relictis haeredibus in Imperio filiis, Gratiano Augusto, Valentinianoque admodum parvulo, et nondum regiis insignibus initiato. Quem tamen necessitas eorum, qui tanquam vacuum imperii locum conabantur invadere, compulit, etiatunc Praefecto fideliter rem gerente. r omnes se Thracias infudit, armisque urbes et agros vastare feraliter coepit. Tum vero Valentis bella quae Ecclesiis inferebat, in hostem coeresolvi monachos jubet. Ipse tamen ab hostibus circumventus in praedio, quo ex bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, et post cum filiis fratris, quatuordecim pariter exactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuit. Igitur Gratianus cum fratre admodum
Abbreviated transcription (Latin):
uellet nequaqͣm qd̾ ꝓposuerat obtineret
Ambrosius tunc consularis eiusdem
ꝓuiucie fasces regelut÷ Is cum ꝑni¬
ciem ciuitatis uideret impend̾e: ꝓ loco
atq officio suo confestim eccłam seditionẽ
ppłi mitigaturꝰ ingreditur Cumq inibi
multa scd̾m leges et publicam disciplinã
ꝓ quiete ⁊ tranqͥllitate ꝑorasset: pug¬
nantis int̾ se et dissidentis ppłi: subit d
clamor ⁊ uox una consurgit: ambrosiũ
ep̃m postulantes ÷ Baptizari hũc pro¬
tinus clamant: Erat enim cathecumi¬
nus. et sibi epm̃ dari nec aliter unũ
ppłm fore atq unam fidem: uisi ambro¬
sius sibi daretur saceroos: Obluctante
illo ⁊ plurimũ resistente: ad imꝑatorẽ
relatum ppłi desiderium. omni maturi¬
tate iubetur impleri: Dei enĩ ait eẽ
quod discordantẽ ppłi fidem. ⁊ animas
dissidentes: conu̾sio subita in unũ con¬
censum. atq unam sentenciam reuo¬
caret : Noxq dei gr̃am consetutus

Expanded text:
vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem populi fidem, et animos dissidentes conversio subita in unum consensum atque in unam sententiam revocaret. Moxque Dei gratiam consecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
sionem: sacerdociũ in urbe roma sus¬
ceꝑat: Quem p̾latum sibi nõ ferẽs
ursimis quidã eiusdẽ eccłe dyaconnis
in tantum furoris erupit: ut ꝑsuaso
quodam satis imꝑito. ⁊ agresti episco¬
po collecta turbulentoꝵ / et sediciosoꝵ
manu: in basilica que sicinim appel¬
latur: ep̃m se fieri extoeq̃ret legib
et ordine ⁊ traditione ꝓuersis: Qͤ
ex facto: tanta sedicio immo uero
tanta bella exorta sunt alterutrum
defendentib ppłis: ut replerẽtur hu¬
mano sanguine orationũ loca Que
res factione maxi mini prefecti seui
hominis ad inuidiam boni ⁊ in no¬
centis uersa est sacerdotis: ita ut
causa. ad clericoꝵ usq tormenta du¬
ceretur: Sed assertor innocencie deus
affuit: et in caput eoꝵ qui iutende
apud mediolanũ auxencio po¬
hereticoꝵ ep̃o: utriusq partis ppłi diuer¬
sis studiis ferebunt᷑: Dissentio grauis
et ꝑiculosa seditio urbi ꝓpͥe maturum
pabat excicium: si pars utraq cũ diu̾sũ

Expanded text:
sionem sacerdotium in urbe Roma 283 susceperat. Quem praelatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus intantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti Episcopo, collecta turbulentorum et seditiosorum hominum manu, in Basilica quae Sicinini appellatur, Episcopum se fieri extorqueret legibus et ordine et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini Praefecti saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut caussa ad Clericorum usque tormenta deduceretur. Sed assertor innocentiae Deus affuit, et in caput eorum qui intendud Mediolanum Auxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum
Abbreviated transcription (Latin):
testimoriio. a confessorib eẽt ep̃s factꝰ.
modestia eiꝰ contẽpta: alius a melecii
partib ordinat᷑ Sed ⁊ in multis aliis
urbib orientis huiꝰ modi confusiones:
contencio genuit facerdotum: Apud
constanti nopolim. uero. nectariꝰ ex
p̃tore urbano cathecuminꝰ ⁊ nuꝑlu
tisiaã consecutꝰ. sacerdociũ suscepir¬
noui motus ⁊ contra tempo indtib¬
rum fidem adu̾sum eccłam  apud
concitant᷑: ex octasione nuiꝰ alexan¬
cemodi oborti. basilica quedã driam
publicioꝑis uetusta.⁊ admodum na¬
glecta fuit. qm̃ constantius i inꝑator
donasse ep̃is ꝑfidiam suã predicantib
ferebat᷑: Que longa in curia nicħ ua¬
lidum: pret̾ parietes habelut: Uisum
est ep̃o qui ꝑ idem tempus gubernabat
eccłam. hanc ab imꝑatore deposd̾e: ut
crescentib fidelium ppłis. orationum
quoq crescerent domus: Qmiͣq cum
acceptam uellet excolere. reꝑta in lao

Expanded text:
testimonio esset a confessoribus Episcopus factus, testimonio esset a confessoribus Episcopus factus, modestia ejus contemta, alius a Meletii partibus ordinatur. Sed et in multis aliis urbibus Orientis, hujusmodi confusiones contentio genuit sacerdotum. Apud Constantinopolim vero Nectarius ex Praetore Urbano catechumenus et nuper baptisma consecutus, sacerdotium suscepinovi motus et contra temporum fidem adversum Ecclesiam concitantur: ex occasione hujuscemodi oborti. Basilica quaedam publici operis, vetusta et admodum neglecta fuit, quam Constantius Imperator donasse Episcopis perfidiam suam praedicantibus ferebatur. Quae longa incuria nihil validum praeter parietes habebat. Visum est Episcopo qui per idem tempus gubernabat Ecclesiam, hanc ab Imperatore deposcere, 292 ut crescentibus fidelium populis, orationum quoque crescerent domus. Quamque cum acceptam vellet excolere, reperta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
enus ab eccła iudicaretur: Que sen¬
tencia ⁊ apud alexandriam iudicara¬
confirmata est: ⁊ apud cõstantinopoli
decireto concilii: Ex illo apollinariste ab
eccła declinantes: et ep̃os sibi sue pari
⁊ dogniata ꝓpria eccłasq defendũt
post demasun: syricius oubus pes¬
apud alexandriam uero defuncto petr
tymotheus: Et post hũc: theophilus
In ierosolimis at̃: post cirillũ ioħ̾es a¬
postolicas reꝑat sedes ÷ apud antiochiã
uero defuncto meletio: substicuit᷑ flani¬
d nus: Sed qd̾ pauliuꝰ adhuc suꝑerat
qui in catholicoꝵ semꝑ societate ꝑ manse¬
rat. multa ibi uirgia. et multe contro¬
uersie sepe cõmote sunt. uec tam̃ sum¬
maui intentib aliis. et aliis obniten
modus  Cum utiq fidei iam in illa ui¬
deretur subesse discordia: Le̾ oc idẽ apd
tyrum fuit: Ubi cũ diodorus unꝰ sane
ex autiquis catholicis uir: et tẽptati¬
onũ docum̃tis ꝓbatus. cum athanasii

Expanded text:
enus ab Ecclesia judicaretur. Quae senenus ab Ecclesia judicaretur. Quae sententia et apud Alexandriam confirmata est, et apud Constantinopolim decreto concilii. Ex illo Apollinaristae ab Ecclesia declinantes, et Episcopos sibi suae partis, et dogmata propria Ecclesiasque defendunt. post Damasum Siricius EcclesApud Alexandriam vero defuncto Petro, Timotheus, et post hunc Theophilus: in Jerosolymis autem post Cyrillum Joannes, Apostolicas reparant sedes. Apud Antiochiam vero defuncto Meletio substituitur Flavianus. Sed quod Paulinus adhuc supererat, qui in catholicorum semper societate permanserat, multa ibi jurgia et multae controversiae saepe commotae, nec tamen summa vi nitentibus aliis, aliis obnitentmodus, cum utique fidei jam nulla videretur subesse discordia. Hoc idem apud Tyrum fuit: Ubi cum Diodorus, unus sane ex antiquis catholicis vir, et tentationum documentis probatus, Athanasii
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s: uir sane in ceteris instructꝰ: Sed
dum cõtencionis uicio nimius agitur:
et adu̾sum omne qd̾ quisq dixerat.
ire obuius delectatur. iactacione inge¬
uii male fortis heresim ex cõtencione
generauit: asserens solum corpus. noti
etiam animã. a dño in dispensatione
susceptum In quo cum euidentibus
euangłii testimoniis urgeret᷑: quibus
ipse dñs et saluator habere se animam
ꝓfitetur. ⁊ ponere eam qnͣdo uult: Et
iterũ assumere eam ꝙͣq turbatam er
tristem dicit ẽẽ. usq ad mortẽ uertit
se post Et ne ex toto uinti uideretur:
ait eũ habuisse animã. sed uõ ex ea ꝑte
qua rationabilis est: Sed ex ea solum
qua uiuificat corpꝰ: Ad supplementum
uero racionabilis partis : ip̃m uerbũ
dei fuisse ꝓhibelat: Que assertio pͥmo
tencia depulsa est. ut decernerẽt si quis
filium dei qui sic̃ uere deus. ita ⁊ uerꝰ
homo fuit : uł humanitatis aliquid
uł deitatis minꝰ diceret habuisse: ali¬

Expanded text:
opus, vir sane in caeteris instructus, sed opus, vir sane in caeteris instructus, sed dum contentionis vitio nimius agitur, et adversum omne quod quisque dixerat, ire obvius delectatur, jactatione ingenii malefortis haeresim ex contentione generavit, asserens solum corpus, non etiam animam a Domino in Dispensatione susceptum. In quo cum evidentibus Evangelii testimoniis urgeretur quibus ipse Dominus et Salvator habere se animam profitetur, et ponere eam quando vult, et iterum assumere eam: quamque turbatam et tristem dicit esse usque ad mortem vertit se post, et ne ex toto verti, vel vinci videretur, ait, eum quidem habuisse animam, sed non ex ea parte quae rationabilis est, sed ex ea solum qua vivificat corpus. Ad supplementum vero rationabilis partis, ipsum Verbum Dei fuisse perhibebat. Quae assertio primo tentia depulsa est, ut decernerent, Si quis Filium Dei, qui sicut vere Deus, ita et vere homo fuit, vel humanitatis aliquid, vel deitatis minus diceret habuisse, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ea moderatione agere ut ultione con¬
tempta tantũ carholicis de eccłaꝵ res¬
titutione consuleret: quo fides recta
absq p̾dicationis impedim̃to ꝓfic̾et
cõnninem se p̃bere erga sacerdotes dei:
fide. religione ⁊ munificencia. cunctis
regium animũ exibere: accessu faci¬
lis ⁊ absq imꝑiali fastu ad colloquiũ
se hom̃ĩb prebere ortatu eiꝰ ⁊ largicio¬
nib : eccłe plurimis locis ornate sati
magnificeq constructe: p̃stare multa
poscentib. Sed freq̃ncius ultro offer¬
re ÷ Ydoloꝵ cultus qui constantini
institucione ⁊ deinceps neglegi et
destrui ceptus fuerat: eodem ĩꝑante
collapsus est  Pro quib in tantum
deo carus fuit : ut speciale ei munꝰ con¬
tulerit diuina ꝓuidencia  Et enim
in thebayde partib monachũ q̃ndam
iohem nomine. spũ ꝓphetico repleuit:
Siuiꝰ monitis atq responsis pacem re¬
tinere an bellum gerere eẽt melius
syrie aute idem tempꝰ apollinaris ĩerat¬

Expanded text:
ea moderatione agere, ut ultione contemta, tantum catholicis de Ecclesiarum restitutione consuleret, quo fides recta absque praedicationis impedimento proficeret: communem se praebere erga sacerdotes Dei: fide, religione, et munificentia cunctis regium animum exhibere: accessu facilis et absque imperiali fastu ad colloquium se humilibus praebere: hortatu ejus et largitionibus, Ecclesiae plurimis locis ornatae satis magnificeque constructae: praestare multa poscentibus, sed frequentius ultro offerre. Idolorum cultus, qui Constantini institutione et deinceps negligi et destrui coeptus fuerat, eodem imperante collapsus est. Pro quibus in tantum Deo charus fuit, ut speciale ei munus contulerit divina providentia. Et enim in Thebaidos partibus monachum quendam Joannem nomine, spiritu prophetico replevit, cujus monitis atque responsis pacem retinere, an bellum gerere, esset melius,Syriae ante idem tempus Apollinaris Episc
Abbreviated transcription (Latin):
ppołm. eiq ex inꝓuiso circũ fundi mili¬
tes atq obtruncare passim quisqͥs occur¬
risset gladio iubet: Et uindictã dare
nõ crimini: sed furori Obhoc cum a
sacerdotib utalie argueret᷑: aguouit
delictum. culpamiq cũ lacrimis ꝓfessus:
publicam penitenciam in conspectu
totius eccłe exegit  Et in hoc : ibi tẽpꝰ
ascriptum absq regali fatigio pacien¬
ter impleuit ÷ Quib om̃ib illd qͦq
mirabilit̾ adiecit. legemq sauxit ĩ pos¬
terum ut sentencie pͥncipũ suꝑ animad¬
uersione ꝓlate: in diem tricesimũ ab
executorib differentur ÷ Quo locus
misecd̾ie uł si res tulesset penitẽcie¬

Expanded text:
populum eique ex improviso circumfundi milipopulum eique ex improviso circumfundi milites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini, sed furori. Ob hoc cum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lachrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae exegit: et in hoc sibi tempus adscriptum, absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus istud quoque mirabiliter adjecit: Lege sanxit iterum ut sententiae principum super animadversione prolatae in diem tricesimum ab exsecutoribus differrentur, quo locus misericordiae vel si res tulisset poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
legitimũ pͥncipem gestiret ostendere:
dits litt̾is impiũ ꝓtestatur inceptũ:
fidem dei ĩpugnari: ⁊ statuta carholice
eccłe subrui Et int̾ hec: appropinqͣre
ytaliam cepit: Quo iustina cõperto:
hoste simul atq impietatis consciẽcia
ꝑuurgente in fugam uersa cũ filio:
exilia que dei sacerdotib ꝑabat: pri¬
fidem bonitatisq ac beneficioꝵ graciaui me¬
mor: et in uindictam totis uirib oriẽtis
insurgens: ultus est sanguinem iustum:
uilentinianoq impia int̾ hec matre de¬
functa: fidem catholicam qmͣ ip̃a uiola¬
uerat. ⁊ regnũ tyraunide pulsa restituit.
atq ip̃o post ea qmͣ romam illustri triũpho
inuectus est : ad ꝓpria rursũ regna re¬
demonis: turpis macula religiosotes adeta.
salonicam sedicione euorta: quidam ex
militarib uir. impetu fuisset ppłi extĩc¬
tus furentis: repentim ninicii atrocita¬
te succençsus. ad ludos circenses ĩuitari

Expanded text:
legitimum principem gestiret ostendere, legitimum principem gestiret ostendere, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotibus praeparabat, prifidem, bonitatisque ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultus est sanguinem justum. Valentiniani quoque impia inter haec mater defuncta, fidem catholicam, quam ipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad propria rursus regna reemonis, turpis macula religioso principi iessalonicam seditione exorta, quidam ex militaribus vir impetu fuisset populi furentis extinctus, repentini nuntii atrocitate succensus, ad ludos Circenses invitari
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũs fidem patrũ memorie fi¬
beniuolo: Tunc memorie scri cia.¬
niis presidenti Sed ille cui a cunabu¬
lis sacra fides ⁊ uenerabilis fuit alme¬
gat se: impia posse uerba ꝓferre. et
contra dñi loqui Tum uero ne ĩceptũ
regine frustra uideret᷑. celsior ei honor
ꝓmittit᷑. si impleret iniuncta Ille qͥ
nobilior in fide esse qmͣ in honoribus
cuꝑet: quid mͥ ait ꝓ impietatis mer¬
cede. altiorem ꝓmittitis gradũ: Nũc
ip̃m quem habeo tollite: tantum inͥ
consciencia duret illesa Kec dicens:
ante pedes impla᷑ precipienciũ cĩgu¬
lum iecit: Ambrosius uero aduersum
regine furorem. nõ se manu defendebut
aut telo sed ieuiniis continuatisq ui¬
giliis sub altari positꝰ ꝑ obsecrationes defẽ¬
forem sibi atq eccłe deum ꝑabat: Cumq
hec in longum diu̾sis machinis ⁊ oppug¬
natignib nequaꝙͣꝵ iustina molitur: ma¬
ximꝰ qui se exuere tyrann infamia. ⁊

Expanded text:
adversum fidem patrum Impeadversum fidem patrum ImpeBenevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et
Abbreviated transcription (Latin):
ftatris nece ates hostis
Imetu ꝑt̾ritus: simulatione oblatam pa¬
cem a maximo. simiulans ip̃e quoq li¬
dent̾ amplectitur ÷ Cum interim iusti¬
na mat̾ eiusdem arriane heresis alũna
impietatis sue uenena que uiuente ui¬
po suppresserat: filio facile decepto fiden
posita: conturbare eccłaꝵ statum. cõmina¬
ri sacͥdotib depulsionis exilia. ne a rimi¬
nensis concilii decreta quib fides patrũ
temerata fuerat. reuocarent Qoͦ bello
eccłe murũ ⁊ turrem ualidissimã pul¬
tigans : p̾mum sibi ad itũ debellande
rimabat eccłe: Sed qmͣuis illa iezabel
sp̃u pugnaret armata: resistebat ta¬
men ambrosiꝰ helye uirtute repletus et
gr̃a Ipsa ãt ineccłiis garrire. Srepere.
lolescentulus ꝓ contumelie inuidia ꝙͣ
filso conflauerat mat̾ accensus: arma¬
toꝵ globum ad eccłam mutit cõfrin¬
gi ianuas. oppugnare sc̃a. sacerdotem
ꝑtrahi. atq in exilium agi ꝓtinus
iubet : Sed tanta fuiit ꝑseuerancia
fidelium ppłoꝵ: ut animam prius

Expanded text:
fratris nece, atque hostis metu perterritus, simulatione oblatam pacem a Maximo, simulans ipse quoque libenter amplectitur. Cum interim Justina mater ejusdem, Arianae haereseos alumna, impietatis suae venena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fidentposita, conturbare Ecclesiarum statum, comminari sacerdotibus depulsiones, exilia, nisi Ariminensis concilii decreta, quibus fides patrum temerata fuerat, revocarent. Quo bello Ecclesiae murum et turrim validissimam pultigans, primum sibi aditum debellandae rimabatur Ecclesiae. Sed quamvis illa Jezabel spiritu pugnaret armata, resistebat tamen Ambrosius, Eliae virtute repletus et gratia. Ipsa autem in Ecclesiis garrire, strepere, olescentulus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, accensus, armatorum globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, oppugnari sancta, Sacerdotem pertrahi, atque in exilium agi, protinus jubet. Sed tanta fuit perseverantia fidelium populorum, ut animas prius
Abbreviated transcription (Latin):
declamabant. ex quib nõ denas ferme
singłoꝵ oratiunculas tnͣsfudimus in
latinum: Basilii pret̾ea iustitut a
monachoꝵ. optantes si poruerimus.
et dei fauor adiuuerit: eoꝵ plura trã¬
ferre: Fuerunt p̃terea duo frẽs basi¬
lio: gregorius ⁊ petrus. quoꝵ alter
in uerbo doctͥne. alter in oꝑib fidei
fratrem ita exequabat: ut ut᷑q uł ba¬
silium uł gregorium redderet ÷ Extant
etiam ipsius gregorii iurioris aliqͣ
opuscula huculenta : Sed de hiis satis
dictum In occiduis uero partibus
ualentimanus fice religionis illesus:
uetere romam imꝑii ceusur rẽ pub

Expanded text:
declamabant. Ex quibus nos denas ferme declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura remp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani sibi fieri uid̾entur. ⁊ nouellam
lucem ueritatis aspic̾e̾ zcum religiosus
doctor multa quidem uerbis. plura ta¬
men doceret exemplis: ne uid̾ent ab eo
discipłi aliqͥd imꝑari qđ uõ prius ip̃e
fecisset: Sed ubi głam subsecuta ĩiuidia
est. obniti quidam ⁊ p̃scriptionib minꝰ
sanis uti ceꝑe ut ip̃o ad ꝓpria remeãte:
alius ordiuaret᷑ ep̃s: Q uod ille susur¬
rari tantum. ⁊ sub denre senciens ru¬
minari ip̃e ꝓfert: quia dicere ei nullꝰ
audebat: Absit inquid ut mei causa a¬
licua simultas in dei sac̾dotib oriatur:
Si ꝓpter me est ista tempestas: tollite
et mittite me in mare. ⁊ desinet a uo¬
bis quassatio: Tum regressus in eccła
Et qm̃ fessa iam etate ⁊ corpore ĩua¬
lidus erat: successorem sibi ip̃e delegit.
quo eccłam gub̾nante debilitatis et se¬
uectutis ocio frueret᷑ Extant quoq
utriusq ingenii monim̃ta magnifica
tractatuum: quos ex tempore ĩ eccłiis

Expanded text:
Christiani sibi fieri viderentur, et novellam Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in EccleEt quoniam jam fessa aetate, et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
maturius basilium de nodo folli huiꝰ
absolueret : Cumq daret᷑ ei nox que
erat media ad spacium deliberandi:
respondisse denuo ꝑhibetur: Ego cras
tino ip̃e ero: qui ũc tute utinam uon
mutares ÷ Et in illa quidem nocte u¬
xor imꝑatoris uelut tortorib tradit a
crncutur Filius uero qui eis erit unicꝰ
extinctus: paterne impietatis creditur
exsoluisse supplicia Ita aute lucẽ missi
qui rogarent bafilium ut precib suis in¬
tercederet ꝓ eis: ue etiam ip̃i ⁊ quidem
multo iustius similit̾ int̾irent: Sic acci¬
dit ut cum om̃is catholicos expulerit ua
rato cõmunionis sacram̃to in eccła per¬
duraret: Gregorius uero apud nazan¬
zo oppidum in locum patris ep̃s sub¬
rogatus: hereticoꝵ turbinem fideliter
tulit: Reddita uero pace constantino po¬
lim ad eccłam docendam. uenire exoratꝰ
nõ abnuit. Ubi breui tempore tantum
ad em̃dandum ppłm uetustis hereticoꝵ
infectum uenenis ꝓfecit: ut tũc pͥmũ

Expanded text:
turius Basilium de nodo follis hujus turius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spatium deliberandi: resptino ipse ero qui nunc: tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos expulerit  Arato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum
Abbreviated transcription (Latin):
sł. liciti fitis. sed tamꝙͣ serui xp̃i bir
diter condolere: et a delicto reuocare
Hic ꝑ diuini eloquii gr̃am. delinq̃ndi
incitam̃ta preuenire: nec eum sinere
labi. qui difficulter erigeret᷑ elisu Ille
in fide purus: hic in predicatione li¬
berior ÷ Ille deo humilis: hic etiã homi¬
nib erat: Ille arrogantes contẽptu.
hic ratione uincebat : Sic in utirꝙ di¬
uini gr̃a: unum opus ꝑfectionis ex¬
plebuat: Igitur basilius uõ multo post
cesaree capadocie ep̃s. cum a ualente in
exilium pro fide cogeret᷑: ex hibitꝰ ad
tribunal prefecti t̾roribq ut illi mo¬
ris est potestati. et minis maximis
agi cepit. ⁊ insi p̃ceptis pͥncipis obe¬
diret: int̾itum sibi iam iamq sꝑaret.
impendere: Tum ille intrepidus et
absq ulla animi ꝑturbatione. hec sibi
iunitanti p̃fecto: respondisse fertur:
atq utinam aliquid michi ẽẽt dig¬
in muneris qd̾ offerrem huic.: qui ma¬

Expanded text:
solliciti sitis, sed tanquam servi Christi, solliciti sitis, sed tanquam servi Christi, diter condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exitribunal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris quod offerrem huic, qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
instruere:
qudicam castamq uitam om̃ib pene
asiderabilem facere: Ita breui ꝑmutata
est tocus ꝓuincie facies. ut in arido ⁊
squalenti campo: uideretur seges fecũ¬
dac leta uinea surrexisse: Gregoriꝰ
uero bonũ semen nõ paciebatur aut
siꝑ spinas iacere. aut int̾ saxa disꝑg̾e:
sed bonam t̾ram cordis fui iugi cultu
e exerciciis indesinentib excolebat: Et
multo ampliꝰ hic in semet ip̃o: quam
ale in cet̾is ꝓficiebat. susciꝑe: Iue
que reninciantes scło deferebant ad
pedes suos: et diuidere ut quisq egu¬
isset. curam gerebat: Iste nicħ haben¬
di ⁊ omĩa possidendi contentꝰ sacram̃¬
to: erga solas sapiencie diuicias auarꝰ
⁊ multum cupidus inherelut. Ille co¬
hire plures in unũ: et sui inuicem
necessariis habere sollicitudinem doce¬
bat: Kic sui exemplo qđ erar ab solu¬
tus et liber: cunctis sermone apłico
predicabat Ego ãt uolo uos sine solli¬
atudine esse. ⁊ dñs in ꝓximo est: nicħ

Expanded text:
instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine esse ; et Dominus in proximo est: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
in tantis regni curis parti⁊p̃e. buer
et quia ut sermo diuinꝰ mouet mes
duo qmͣ̃ unus: consortem adsciscit
theodosium Eique orientis prrcurati¬
one ꝑmissa: partes sibi ac fratri ꝯti¬
duas reseruauit: Berum is post¬
quã multa religione ac fortit̾ gesit
a maximo tyranno apud britanias
exorto: ꝑ andiagaciũ ducem lugdim
suoꝵ magis prodicatione quam in
hostium ꝑ hemptꝰ est ÷¬
t ualentinianꝰ

Expanded text:
n tantis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, peremptus Valentiniano
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmo anno initiũ p̾mi m̃sis qd̾ est
scd̃m egyptios quidẽ mensis fameuoth¬
uicesima sexta die Scd̃m macedones
qua die iuuienit᷑ sol nõ solũ cõscendisse
culi. et absolutio cursus stellaꝵ que pla¬
uere sũt. idest uage dicunt᷑. ac finis
nus : Et ideo nõ parum delinquere
dicimꝰ eos: qui ante mitiũ hoc nomi.
anni pascha putant ẽẽ celebrandum¬
et iosephꝰ ÷ Sed et hoꝵ antiqͥores agatho¬
bolus. et ab eo eruditꝰ aristobolus ex pa¬
ne ada qui unꝰ ex illis septuaginta se¬
morib fuit: qui missi fuerant a ponti
ficib ad ꝑtholoneũ regemi hebreoꝵ. li¬
bros interp̃tari in grecũ sermonem:
Qui que multa ex traditionib moysi pro¬
dixerunt pascha nõ priꝰ esse ĩ molandũ.
quã equinoctiũ uernale tͣnsiret: Atristo

Expanded text:
imo anno initium primi mensis, quod est secundum Aegyptios quidem mensis Famenoth XXVI die, secundum Macedones qua die invenitur sol non solum conscendisse culi, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est, vagae dicuntur, ac finis ngit: Et ideo non parum delinquere dicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse celebrandumet Josephus, sicut eorum antiquiores Agathobolus, et ab eo eruditus Aristobulus ex Paneada, qui unus ex illis septuaginta senioribus fuit qui missi ficibus ad Ptolemaeum regem, Hebraeorum libros interpretaturi in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysis prodixerunt Pascha non prius esse immolandum, ni hoc aequinoctium vernale transiret. Unde no
Abbreviated transcription (Latin):
duodetim annos in ep̃atu illius urꝰ
exegit: quoꝵ tres ante ꝑfecutionem
reliquos uero nouem. diuersis intẽ¬
tacionũ generib duxit Cumq se seꝑ
in omi agone ꝑsecutionũ positꝰ. art¬
orib uinculis continẽcie destringent
et ad utilitatem atq instructionẽ eccłi
in uerbo dei nobilit̾ inssist̾e̾t. satisq in¬
gilant᷑ erga omnem sac̾docii curã. di¬
bus sudaret ac noctib. nono ꝑsocu¬
tiouis anno. ep̃atus uero sui duodeaies
martirii cord¬

Expanded text:
duodecim annos in episcopatu illius verbis exigit: quorum tres ante persecutionem, reliquos vero novem sub diversis tentationum generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus vero sui duodecimo, martyrii cor
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: sed ad animaꝵ a dño tnslatus est
medicinã uere incoꝑabilis. qui suꝑ om̃s
pene honũes. fide. miscd̾ia. studio. uigi¬
lancia. atq om̃ib optimis instructõibꝰ
claruit: in scripturis quoꝙ diuinis la

Expanded text:
fuit, sed ad animarum a Domino translatus est medicinam. Vere incomparabilis, qui super omnes pene homines fide, misericordia, studio, vigilantia, atque omnibus optimis institutionibus claru
Abbreviated transcription (Latin):
statuta sollẽpnitas post uesꝑam qͣndo
luna soli opposita e regione dep̃hendit᷑
sic̃ etiam oculis ꝓbare licet: Inuenit᷑
utiq uernał equinoctii partẽ sol obtinẽs.
luna uero econtrario autũnalis: begi

Expanded text:
statuta solemnitas post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet, invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol obtinens, luna vero e contrario autumnalis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nimia sui lenitate ꝑspiciens. aggredi¬
tur: Primo sensim refrenare lapsan¬
tes. et integro adhuc eccłe statu cõgre¬
gationibq manentib indulget: In¬
terim eos qͥuerant in milicia tantum
gentiliũ ꝑsecutione pulsari: Sed cum
nullus ex hoc clem̃cie eiꝰ intellectꝰ ppłi
rederetur: quin pociꝰ uelut ignorantes
dm̃. absq diuina ꝓuidencia res agi
ducerent. et ꝑ hoc eo magis ꝑsist̾e̾nt
in malis sius : atq ip̃i qui duces ꝓpłi
iudebantu: ⁊ pͥncipes diuini man¬
dati ĩmemores effecti. adn̾sum se in¬
uicem. in contentionib. zelo liuore.
diis inflamarent᷑ : ita ut tyrãnidẽ
pociꝰ qmͣ sacerdociũ tenere se crederẽt.
xp̃iane se humilitatis ⁊ sinceritatiꝰ
obliti. sacra minist̾ia ꝓfanis m̃tib̾
celebrarent Tunc demũ scd̾m uocẽ
ieremie ꝓph̾e. obscurauit dñs in ira
filie syon. ⁊ deiecit de celo głam isrł:
nec rememoratꝰ est scabellum pedum

Expanded text:
nimia sui lenitate perspiciens, aggredinimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in militia tantum gentilium persecutione pulsari. Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Deum, absque divina Providentia res agi ducerent, et per hoc eo magis persisterent in malis suis, atque ipsi, qui duces populi videbantur, et principes divini mandati immemores effecti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, diis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis mentibus celebrarent, tunc demum, secundum vocem Jeremiae prophetae , obscuravit Dominus in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus est scabelli pedum
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Si ꝑ tempꝰ plurimũ ecclaꝵ
statꝰ increm̃tis ꝓsꝑiorib augebatur:
⁊ gła eiꝵ t̾ris excedens ⁊ cuucta super¬
einiuens: festinare uidebat᷑ ad celum
Nulla enĩ occurrebat inuidia: nul¬
lus liuor neqͥssimi demonis obuialat:
Qm̃i quidem celestis dext̾e fulcielut᷑ au¬
xilio ppłs etiam tũ bene de deo ꝓ pieta¬
tis cultu ⁊ iusticie obseruatione ꝓmeri¬
tus: Uerũ ubi ex multa lib̾tate młta¬
q diligencia uiciati sũt mores. ⁊ disci¬
plina corrupta est: dum alt̾ alt̾i ĩuri¬
demꝰ.⁊ alter alteri derogamꝰ. dumiq in¬
uos met ip̃os intestina p̃la cõmouemꝰ:
dũ uerboꝵ iaculis ꝓximoꝵ corda terebra¬
mus: Dum pͥnceps cũ pͥncipib. ppłi
cum ppłis. seditiones ⁊ certamina con¬
citamus. dũ simulatio in uultu. dolus
in corde: fallacia ꝓfert᷑ in u̾bis Et
maloꝵ ꝑ singła tumulꝰ intumescit:
diuina ꝓuidencia iacturam discipline
ppło suo inlatam. ex plurima pace ⁊

Expanded text:
plurimum Ecclesiarum status incrementis prosperis augebatur, et gloria earum terris excedens, et cuncta supereminens, festinare videbatur ad coelum. Nulla enim occurrebat invidia, nullus livor nequissimi daemonis obviabat, quandoquidem coelestis dexterae fulciebatur auxilio. Populus etiam tunc bene de Deo pro pietatis cultu et justitiae observatione promerebatur. Verum ubi ex multa libertate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et disciplina corrupta est, dum alter alteri invidet, et alter alteri derogat, dum se insemetipsos intestina praelia commovent, dum verbo dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace et
Abbreviated transcription (Latin):
se expoliatum comꝑit furto. delectatus
siderans: factumq confirmauit. ⁊ ĩ ꝓpe¬
tuum legendam scripturã eccłiis tr¬
didit Clemens in sexto dispositionũ
libro. ħec ita ẽẽ describit: Cuiq simile
dat testimoniũ. etiam iherapoliteᷤ ep̃s
nomĩe papias. qui ⁊ hoc dicit. qd̃ pe¬
trus in pͥma epła sua quã de urbe
ronia scribit. mneminerit marci. in qͣ
electꝰ ⁊ marcus filius meus Hunc¬

Expanded text:
se spoliatum comperit furto, delectatus haec considerans, factum confirmavit, et in perpetuum legendam Scripturam Ecclesiis tradidit. Clemens in sexto Dispositionum libro haec ita gesta esse describit. Cui simile dat testimonium etiam Hierapolites episcopus, nomine Papias, qui et hoc dicit, quod Petrus in prima Epistola sua, quam de urbe Roma scripsit, meminerit Marci, in qua electa est, et Marcus filius meus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum ꝑ singłos dies ꝑsidis furor cres¬
ceret. iugulando alios. alios suppliciis.
et diu̾sis cruciatuũ gen̾ib affligendo
Squalore carceris ⁊ cathenarũ ponde¬
rib e necando ⁊ suꝑ omĩa precipiendo
ne quis ad eos prorsus accederet: ut et
inedia qi aliud torm̃ti genus adhib̾et᷑:
Concessit tam̃ deus supͣdictis diaconib¬

Expanded text:
er dies singulos praesidis furor cresceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic diacon
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros ãt neq esse deos. neq adorari
debere In castrum qd̾dam deserti qd̃
cefro appellatur: in exiliũ truditur.
ob hoc p̾cipue electum. quod loci inco¬
le gentiles erant. et ydoloꝵ suꝑsticio¬
nib satis dediti. quiq exulem dioni¬
sium in pͥmo hostili animo ⁊ satis
auersa m̃te suscipiunt: Dost uero cũ
paulatim ꝑ dñi gr̃am uerbũ dei hiis
seminare cepisset: pars maxima trucis.
ac barbari ppłi. relictis ydolis: conu̾sa
est ad dm̃ uerum xp̃oq subiecta Quo
comꝑto: rursus eũ ad alium locũ ui¬
cinim quidem alexandrie. sed incolis
desertũ: ac pene habitatorib uacuum
tnͣstulerunt: Sed ⁊ ibi cũ ꝓ urbis ui¬
⁊ hodore pastoris recepto grex letior et
constancior agonib redderet᷑ rursum
missis cũ centurione militarib uiris.
ip̃m dionisiũ ⁊ cum eo gaium ⁊ petrũ
cathenis constrictos. et diu̾sis cruciati¬
b afflictos: in desertum qd̾dam libie
ꝑtraxerunt: Ibiq eos in loco squali¬

Expanded text:
caeteros autem neque esse deos, neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad Deum verum, Christoque subjecta. Quo comperto, rursus eum ad alium locum, vicinum quidem Alexandriae, sed incolis desertum, ac pene habitatoribus vacuum transtulerunt. Sed et ibi cum pro urbis vitanquam pastore recepto grex laetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squalli
Abbreviated transcription (Latin):
et pͥncipem egiptioꝵ magoꝵ: ut iustos
⁊ scõs uiros ꝑsequi. ⁊ iut̾imni iuberet tã¬
qmͣ qui adu̾sarent᷑ magicis artib. qͥb
se ip̃e subdiderat : Erant enĩ reuera et
sunt etiã nunc: qui possunt uirtute
meritoꝵ suoꝵ. restring̾e fallacias demo

Expanded text:
stos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere fallacias daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros qui ante se fuerunt. hic et
humanꝰ. ⁊ benignꝰ extitit erga famuloᷤ
dei. ita ut iniciis multo tp̃r etiam illis
benignior uideretur: qui uoĩe saltĩ xp̃i¬
sani dicebant᷑. in tantũ uenerabat᷑ ser¬
uos dei. ⁊ om̃is domꝰ eius erat eccła deiz

Expanded text:
caeteros qui ante se fuerunt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis dom
Abbreviated transcription (Latin):
uir quidam de nobilib honore ⁊ digni¬
tate scłi illustris: simul ut uidit adu̾sũ
culiores dei in foro crudelia edicta pend̾e.
calore nimio fidei. ignitꝰ publice ppło in¬
spectante. in iecta manu librum iuiq
legis distrahit. ac minutatim discerpit.
tuto: Ad quos cũ relatum eẽt religio¬
si ⁊ illustris uiri fc̃m: contiuuo om̃i
in eum crudelitatis geu̾e deseiuentes.
ne hoc quidem solum efficere qͥuerũt.
ut eum mestum aliqͥs uid̾et in penis:
sed leto atq hylari uulta cum iam
uiscera in suppliciis defecissent. spiritꝰ
tam̃ letalatur in uultu: ex quo tortores
sui grauiꝰ crucialant᷑. qd omĩa supplici¬
dꝵ genera cõsumebant. in eũ quem
ne tristẽ quidem: ex hiis reddere pot̾ant

Expanded text:
 Qui de nobilibus ortus honore et dignitate illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum iniquae legis detraxit, ac minutatim discerpsit,tuto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poenis: sed laeto atque hilari vultu, cum jam viscera in suppliciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabantur, quod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne tristem quidem ex his reddere poterant
Abbreviated transcription (Latin):
petri extitit: et fidei heres ⁊ noĩs huius
officiis que iutra palacium exhibelunt᷑.¬
dorotheus erat cubituli regis p̃positus.
habens secum. officio. fide. ⁊ magnanimi¬
tate pareingorgonium. qͦꝵ institutionib
optimis. om̃s pene cubiculi ministri in
ciis cruciari. cõstant̾ ⁊ libere curauint
tenciam que in nob̾ om̃ib uiget: Ut
quid in illo crim̃ dicit᷑. qd a nob̾ om̃ibꝰ
confitetur: K et nob̾ fides. hic cultus.
et unaninusq sentencia eadẽ. qͦs
ille cum in mediũ nicħominꝰ uenire

Expanded text:
Petri exstitit et fidei haeres et nominisPetri exstitit et fidei haeres et nominisofficiis quae intra palatium exhibebantur, erat cubiculi regii praepositus, habens secum officio, fide, et magnanimitate parem Gorgonium. Quorum institutionibus optimis omnes pene cubiculi ministri in s cruciari, constanter et libere aiunt: Cur, tentiam, quae in nobis omnibus viget? ut quid in illo crimine ducitur, quod a nobis omnibus confitetur? Haec nobis fides, hic cultus, et unanimis eademque sententia. Quos ille cum in medium nihilominus venire
Abbreviated transcription (Latin):
ris suppliciis liberiꝰ causaretur: educi¬
copellit᷑. abnuens imꝑatoe appendi. et
flagris toto corpore laniari. iidelicet
ut doloris necessitate facet qd p̃cipielut᷑
inuitus: At ille cum maneret ĩmobi¬
lis. iuscerib iam pelle nudatis: iubet᷑
accłd ac sale ꝑfundi  Cumq etiam
hoc torm̃ti gen̾us constant̾ ac fortiter
tolerasset : eraticula primis substrac¬
ta. poni iubet᷑ in medio. ibiq qd̾ relicũ fuera¬
in uerb̾ib absũpti corporis suꝑ poni.
et nõ ad subitum sed sensim paulatĩq
succendi. quo scilicet pena ꝓtelaretur¬
in longum Cũq ministri scelerum
hinc modo corpus. modo inde uersãtes:
ut ꝑ m̃bra singula penas inciꝑent:
et supplicia renouarent. sꝑantes ab eo
elicere se posse consensumz Ille firmꝰ
iu fide ⁊ ouans in spe . consũptis iam
⁊ igni. resolutis carnib suis: ultimũ
sp̃m in fide letꝰ exalat : Tali petrus hoc
enũ ei nom̃ erat martirio decoratꝰ. Uere

Expanded text:
ne suppliciis liberius causaretur, icompellitur. Abnuens, imperatur appendi et flagris toto corpore laniari: videlicet ut doloris necessitate faceret, quod praecipiebatur invitus. At ille cum maneret immobilis, visceribus jam pelle nudatis, jubetur aceto et sale perfundi. Cumque etiam id tormtolerasset, craticula prunis subterstratis poni jubetur in medio, ibique quod reliquum fuerat verberibus absumpti corporis superponi, et non ad subitum sed sensim paulatimque succendi, quo scilicet poena in longum. Cumque ministri scelerum, hinc modo corpus, modo inde versantes, per membra singula poenas inciperent, et supplicia renovarent, sperantes ab eo elicere se posse consensum, ille firmus in fide, et quasi in spe consumptis jam et igne resolutis carnibus suis, ultimum spiritum in fide laetus exhalat. Tali Petrus hoc enim et nomen ejus martyrio decoratus, vere
Abbreviated transcription (Latin):
denudati: statuunt᷑ in medio arene loco
ꝓruunt claustris: replent subito stadi¬
um. circumdant eccłam martirum in
medio sitam. circũeunt sepiꝰ ⁊ oblustĩ
et diuine uͥtutis adesse eis custodia. sen¬
cientes ꝓcul ab eoꝵ corporib abscedũt.
Sed illico furor qui reprimebat᷑ in be¬

Expanded text:
dio arenae loco, proruunt claustris, replent subito stadium, circumdant ecclesiam martyrum in medio sitam, circumeunt saepius et oblustrant; ac divinae virtutis adesse eis custodiam sentientes, procul ab eorum corporibus abscedunt. Sed illico furor, qui reprimebatur in be