comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest Nc̃ gͦ ut qͦd insticuimꝰ qnͣtũ aduiuam̃ ⁊⁊ qnͣtũ sinim̃ ꝑagamꝰ. q̃cunq nob̾ qnͣtũ ad creatu¬
ram ꝑtinet ł narrant᷑ p̃terita. ł p̾nuntiant᷑ futura. quȩ ad cõm̃dandã ualeant integra reli¬
gionẽ. excitando nos ad sincerissimã dilectionẽ d̾i ⁊ꝓximi : sine dubitatione credenda st̃.
adu̾sus incredulos aũ hactenꝰ defendenda. ut ł mole auctoritatis infidelitas eor obte¬
rat᷑. ł eis ostendat᷑ qntũ potest. pͥmo qmͣ ñ sit stultũ talia credẽ. deide qm sit stultũ
talia ñ credẽ. Uerunitñ falsã doctrinã ñ tã de p̃teritis ⁊ futuris. qm̃ dep̃sentibꝰ. & maxi

Expanded text:
 nobis, quantum ad creaturam pertinet, vel narrantur praeterita, vel praenuntiantur futura, quae ad commendandam valeant integram religionem, excitando nos ad sincerissimam dilectionem Dei et proximi, sine dubitatione credenda sunt: adversus incredulos autem hactenus defendenda, ut vel mole auctoritatis infidelitas eorum obteratur, vel eis ostendatur, quantum potest, primo quam non sit stultum talia credere, deinde quam sit stultum talia non credere. Verumtamen falsam doctrinam non tam de praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
dacogia ueniunt. facile ẽ. iã hoc uide̾ qͥeqͥd ignorantie difficulcatsq socutũ sueri
earũ ꝓ pͥam uoluntatẽ. nullo mħ creatorẽ hinc ẽẽ culpandũ: qñdo qͥdem ⁊o si ens ipse
misiset . qb ĩ in ipsa ignorancia. idifficultate: uoluntatẽ petendi ⁊q̃rendi iconandi sui
abstulit datuirꝰ petentib:. Semonstraturꝰ querencib. pulsantibꝰ aꝑtutꝰ oino exe culuã
cottih anc enĩ ignoranciã ⁊ difficultatẽ studiosis ⁊ beni uolis eiincendã ad ebroniã gle¬

Expanded text:
secutum fuerit earum propriam voluntatem, nullo modo Creatorem hinc esse culpandum: quandoquidem etiamsi eas ipse misisset, quibus etiam in ipsa ignorantia et difficultate liberam voluntatem petendi et quaerendi et conandi non abstulit, daturus petentibus, demonstraturus quaerentibus, pulsantibus aperturus, omnino extra culpam esset. Hanc enim ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
ñ coligis. s qd uolentem
sanare contẽpnis Ista tua ꝓpͥa peccata sunt. Nulli enĩ hominũ ablatũ ẽ. scire utilit̾ q̃ri:
qd ũ utilit̾ ignorat᷑. & humilit̾ confitendameẽ ĩbecillitatẽ. ut querenti & consicenti
ille subueniat. qͥ nec errat dũ subuenit nec laborat. Nam illud qd̾ ignorans qͥsq ñ rec
riginẽ ducunt Ilud enĩ p̃cedens: meruit ista sequentia. Nam sicut linguã dicimus
ñ solũ m̃brũ qͦd mouemꝰ inore dũ loquituͣ. s ñ illud qd huiꝰ m̃bri motũ conseqͥt᷑. io ⁊¬

Expanded text:
n colligis, sed quod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli enim homini ablatum est scire utiliter quaeri quod inutiliter ignoratur, et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti ille subveniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat. 54. Nam illud quod ignorans quisque non reriginem ducunt: illud enim praecedens meruit ista sequentia. Nam sicut linguam dicimus non solum membrum quod movemus in ore dum loquimur, sed etiam illud quod hujus membri motum conseq
Abbreviated transcription (Latin):
cturs conffrcuta. atq ita cͥnimi duceret᷑ cũ peccat᷑ in linguȩ sonis. quend modũ oũ peccitur
matib uito: nullus utiq argueret᷑ infantiȩ qd̵ ab ea ẽẽt exorsus ad conseouendã elor¬
quentiã s plane mito dãpnaretur. si suę uoluntatis ꝑu̾sitate. Pad eam reedei seic ib ines
reminsisset Nie ̃ nc̃ si ignorantia ueri ꝙ difficultas recti naturał ẽ hor̃ unde tincipiat
insapientiȩ qͥetisq beatitudinẽ surgere: nullus hanc ex inicio uaturali eec tecaet lus
Si snficrre noluerte. aut a ꝓfectu retrorsũ relabi uoluerrt: iure meritoq penas buet

Expanded text:
n linguae sonis, quemadmodum cum peccatur in actibus vitae; nullus utique argueretur infantiae, quod ab ea esset exorsus ad consequendam eloquentiam: sed plane merito damnaretur, si suae voluntatis perversitate vel ad eam recidisset, vel in ea remansisset. Sic etiam nunc, si ignorantia veri et difficultas recti naturalis est homini, unde incipiat in sapientiae quietisque beatitudinem surgere, nullus hanc ex initio naturali recte arguit: sed si proficere noluerit, aut a profectu retrorsum relabi voluerit, jure meritoque poenas lu
Abbreviated transcription (Latin):
ueiant an in singulis qͥb q nascentib noue fiant. an incorpora nascentiũ s̃a alienbi es¬
istentes. uł initaut᷑ diuinitꝰ. ł sua sponte labant᷑: nullã temere assiorare eposcebit
Auteñ ñ dũ ista q̃stio a diuinors libroꝵp catholicis t̃ttatorib ꝓ merico sue obscurteaus
& ppleritatis euoluta atq illustrata ẽ: aut si iã factũ ẽ. ñdũ innanꝰ ur̃as huiꝰ cemodi latero
ꝑuenerunt. tantũ assit fides. nicħ de substantia ereatoris falsũ indignũq. sentiendi Aid
Ilic om̃ tendimꝰ itine pietatis. Si gͦ aliud de illo senserimꝰ qm̃ ẽ. intentio f̃a rn i nbeati¬
tate i ruantate mios ire cõpellet De creatura uͦ si qͥd alit̾ qm̃ se habet senserimi. dũĩ¬
efficianam teati  s. ad ipsum creatorẽ. De qͦ si aliud qm̃ oportet. ac sese res habet nobis
ꝑsuadetiur: ꝑnitiosissimo errore depͥimur. Ad hoc enĩ ꝑgendo qͥd arte nẽ ueti fiecon

Expanded text:
veniant, an in singulis quibusque nascentibus novae fiant, an in corpora nascentium jam alicubi existentes vel mittantur divinitus, vel sua sponte labantur, nullam temere affirmare oportebit. Aut enim nondum ista quaestio a divinorum Librorum catholicis tatque illustrata est; aut si jam factum est, nondum in manus nostras hujuscemodi litterae pervenerunt. Tantum adsit fides nihil de substantia Creatoris falsum indignumque sentiendi. Ad illum enim tendimus itinere pietatis. Si ergo aliud de illo senserimus quam est, intentio nostra non in beatitatem, sed in vanitatem nos ire compellet. De creatura vero si quid aliter quam sese habet senserimus, duefficiamur beati, sed ad ipsum Creatorem: de quo si aliud quam oportet, ac sese res habet, nobis persuadetur, perniciosissimo errore decipimur. Ad hoc enim pergendo quod aut non est, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
mniũ hominũ: erit resurrectio. Si ominiũ Smanere promeritiss. Mix¬
ertt gͥ oñs moriuntur Ut mers inadam data. oĩb filiis eiꝰ dominetur. et maneit illd
puilegiũ in oña. Qd̾ deco specialit̃ dr̾. ñ dabis scõ tuũ uidere corruptionẽ. Hanc rõ¬
nos maxima patrũ turba tradente suscepimꝰ uerũqͥa sunt ialii eque catholici ar
eruditi uiyi: qͥ credunt aĩa incorpore manente. immutandos adcor ruptionẽ i un¬
abiescato iñi ñ ⁊ hereticꝰ ñ excontentione hereticꝰ fiat. Sufficit enĩ in egcłia: lege car

Expanded text:
mnium hominum erit resurrectio. Si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors in Adam data, omnibus ejus filiis dominetur: et maneat illud privilegium in Domino, quod de eo specialiter dicitur. Non dabis sanctum tuum videre corruptionem . Hanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici et eruditi viri qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et imacquiescat modo, non est haereticus, nisi ex contentione haereticus fiat. Sufficit enim i
Abbreviated transcription (Latin):
sperant. Non nuptiarũ copulam. sic̃ cherintꝰ. ⁊ marchion. delirant. Non qd adcibum
uł ad potũ ꝑtinet: sicut papia auctor ÷. hyreneus. & tͥtullianus. & lattancius adqͥes¬
illo indeliciis regnaturos speremꝰ. sicut nepos docuit: qui pͥmã iustoꝵ resurrectio¬
nẽ & scd̃m impiors confinxit. Et int̾ has mortuor resurrectiones. gentes ignoran-¬
tes dm̃ mangulis t̾rarũ incarne seruanda. Que post nille annos regni. int̾ra ui¬
storũ instigante diabolo mouende sunt ad pugnã: & cout̾ iustos repugnantes. ꝙ
dño ꝓiustis pugnante imbre igneo compescendas: atq ita mortuas cum cet̾is in
impietate mortuis. ad et̾na supplicu incorruptibili carne resuscitandas:

Expanded text:
sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant: non quod ad cibum sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant: non quod ad cibum vel potum pertinet, sicut Papia auctore Terrenus et Tertullianus et Lactantius acquiesillo in deliciis regnaturos speremus, sicut Nepos docuit, qui primam justorum resurrectionem, et 33 secundam impiorum confinxit. Et inter has duas mortuorum resurrectiones, gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne servanda. Quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandas
Abbreviated transcription (Latin):
de illo dico. quẽ capitalia & mortalia peccata ñgrauant N am quẽ mortalia crimina pͦ
baptismũ cõmissa p̾munt: hortor priꝰ publica penitentia satisfacere: & ita sacerdotis
uidicio reconciliatũ communicationi sociari: siuult ñ ad uidiciũ et condempnatio¬
S mucato pͥus scłari habitu & confesso religionis studio ꝑ uite correptionẽ: & uigi ĩmo
ꝑpetuo luctu miserante deo. Itadũ taxat: ut cont᷑ria ꝓhis quȩ penitet agat ẜ teucha¬
ristiam om̃ib dñiois dieb supplex ꝙ sũmissus usq ad mortẽ ꝑcipiat: xxiii.¬
Denitentia uera ÷: penitenda ñ admitte. & admissa deflere. Sacisfactio pęnitentiȩ est:
causas peccator excidere. nec earũ suggestionib aditũ indulgere: xxiiii.¬
N diuinis reꝓmissionib nichil t̾renũ uł tͣnsicoriũ expectemus: sicut meliciani

Expanded text:
de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gravant; nam quem mortalia crimina post de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gravant; nam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnatiosed mutato prius seculari habitu: et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi, imo perpetuo luctu, miserante Deo: ita duntaxat, ut contraria pro iis, quae poenitet agat, et Eucharistiam omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excludere: nec earum suggestionibus aditum indulgere. In divinis repromissionibus nihil terrenum vel transitorium expectemus, sicut Meliciani
Abbreviated transcription (Latin):
adnos. recipiant᷑ quidẽ qͣsi baptirati. ne sc̃e triuitatis inuocatio uł confessio ad iuillet᷑. s doce-¬
ant᷑ aute ⁊ instruantur. quo sensu sõe tͥnitatis mistium ineccłia teneatur. Et si consentiunt
credẽ. uł adqͥescunt confiteri: purgati iã fidĩ integritate confirm̃t᷑ manꝰ imposicione. Siuͦ
paruuli sunt uł ebetes qͥ doctrinã ñaccipiant: respondeant ꝓillis qͥ eos offerunt uixta mo
rẽ baptitandi. & sic manꝰ impositione. icͥsinace cõmuniti. eucharistie mnisteriis admutantur.
Illi autẽ qui inscẽ tͥnitatis inuocatione a pd̃ herericos ũ baptirati sunt. n ueniunt adnos: bap¬
titari debere ꝓnunciamꝰ ñ rebaptizari. Neq enĩ credendum ÷ eos fuisse baptiratos. qui ñ
dianiborburite. sifori. qui nẽ uocantur bonusiani. fotimani. montani. & manichei. uariata

Expanded text:
ad nos, recipiantur quidem ut baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed docead nos, recipiantur quidem ut baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur integre et instruantur quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in Ecclesia teneatur: et si consentiunt credere, velacquiescunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvulirem baptizandi; et sic, manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est eos fuisse baptizatos, qui nonliani, Borboritae, Siphori, qui nunc vocantur Bonosiani, Photiniani, Montani, et Manichaei, variaque
Abbreviated transcription (Latin):
uel qd̾ sequitur. ⁊ qd̾ occisionẽ agat. dĩ ex lib̾e ꝯfitem̃ Inituĩ gͦ salutis nr̃e dõ mise¬
rante babemiꝰ. ut addescamꝰ salutifere inspirationi nr̃e potestatis ÷. ut ad ipiscanĩ
quod adquiescendũ ammonitione cupiinꝰ. diuini ÷ munĩs. ut ñ labam in dẽpto
salutis munere. Sollicitudinis nr̃e ÷ ⁊ celestis parit̾ aduitoris. ut sabanĩ potes¬
tatis nr̃e y iguauiẽ  Nontũ adoptinendam sine illo qui querentes fac̃ inue¬
nire. qui pulsantib apit.qui petentib dorat. Sicut gͦ initiũ salutis nr̃e dcomise¬
rante & inspirante hr̃e nos credimꝰ : ita arbitͥum natẽ nr̃ȩ sequax esse diuiue iuspirationis
libere conficemur Igit᷑ ut ñ labamur abono uł natẽ. uł meriti. sollicituditis nr̃e ÷ & celes¬
tis parit̾ aduitorii: ut labauiur potestatis nostrȩ & ignauiȩ¬
apud illos hereticos luptirati sunt qͥ in scẽ tͥnitatis confessione baptizant. ⁊ ueniut

Expanded text:
t: Dei esse libere confitemur. Initium salutis nostrae, Deo miserante, habemus: ut acquiescamus salutari inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur, quod ad acquiescendum admonitione cupimus, divini est muneris: ut non labamur adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii: ut labamur, potest et ignaviae: non tamen ad obtinendam sine illo, qui quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat . Sicut ergo initium salutis nostrae Deo miserante et inspirante habere nos credimus, ita arbitrium nostrae naturae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur Igitur ut non labamur a bono vel naturae, vel meriti, sollicitudinis nostrae est et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae et ignaviapud illos haereticos baptizati sunt qui in sanctae Trinitatis 30 confessione baptizant, et veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝯuigẽ ꝯiunx uicissim dilige̾ pot̾it: qñ se diligi. qr ipsam dilectionẽ ñ potest uidẽ nonere¬
dit N ec filios habere desidabunt: qͦs uicissim sͥ reddituros ẽẽ ñcredunt Qsi nascantur ꝙ
crescant : multominꝰ ipsi parentes suos amabt: quorũ erga se amorẽ ineoꝵ cordib qͥa ÷ in-¬
insibilis ñ uidebt̃ Siea que ñ uidentur ñ laudabili fide. s culpabili temeritate credunt᷑:
qͥd ĩa decet̾is necessitatib dicã fratrũ. soroꝵ. generoꝵ atq soceroꝵ. & qͣlibet consangumitate

Expanded text:
ugem conjux vicissim diligere poterit, quando se diligi, quia ipsam dilectionem non potest videre, non credit. Nec filios habere desiderabunt, quos vicissim sibi reddituros esse non credunt. Qui si nascantur et crescant, multo minus ipsi parentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eorum cordibus, quia est invisibilis, non videbunt; si ea quae non videntur, non laudabili fide, sed culpabili temeritate creduntur. Quid jam de caeteris necessitudinibus dicam, fratrum, sororum, generorum atq
Abbreviated transcription (Latin):
S oluin hominẽ credimꝰ hr̃e aĩam substantiuã quȩ & exuta selgat cogicatione qd uit:
asepore iuuit misensus suos atq ingenia uiuacit̾ tenet: Non cũ corꝑe morit sica rali
assenit neq p̾ modicũ interuallũ sic̃ tenon dicit. quia substancialiter uiuit: xuals¬
Enimaliũ uͦ aĩe ñst̾ substantiue: s cũ carne ipsa carnis unuacitate nascuntur.
putantꝰ sudomnia naturȩ incitamento ducuntu R xuii
Anima humana ñ eũ carne moritur. qͥa ñ cũ carne ut suꝑiꝰ diximꝰ seminatur:
qn formato inuritre matris corpore. di uidicio creari ⁊ in fundi. ut uiuat homo intꝰ
pontero⁊ ⁊ sic procedit natiuitate in mundo xiusi uaib substantu s constat¬

Expanded text:
 hominem credimus habere animam substantivam, quae exuta corpore vivit, et sensus suos atque ingenia vivaciter tenet. Non cum corpore moritur, sicut Aratus asserit, neque post modicum intervallum, sicut Zenon dicit, quia substantialiter vivit. CAnimae non sunt substantivae, sed cum carne ipsa carnis in nativitate nascuntur, putant, sed ad omnia naturae incitamenta ducuntur. CAPUT XVIII. Anima humana non cum carne moritur, quia non cum carne, ut superius diximus, seminatur; sed formato in ventre matris corpore, Dei judicio creatur et infunditur, ut vivat homo intus in utero, et sic procedat nativitate in mund
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt ids̃. S cũ factus erat adam homo scił rectus: mediatore opꝰ ñ erat. Cũ
uero genus humanũ peccã longe separauert᷑ a deo. ꝑ mediatorẽ qui solus
sine pecc̃o natus ÷ . i uixit. occisus ÷.reconciliari nos oportebat deo. usq ad
carnis resurrectionẽ inuitã et̾nã ⁊ ut humana suꝑbia ꝑ humilitatem
dĩ argueret᷑ & sanaret᷑ ac demonstraret᷑ homiui qmͣ longe ad eo recesserat. cũ
ꝑ incarnatũ dm̃ reuocaret᷑. & exemplũ obedientię ꝑ hoiẽm dm̃ ꝯtumaci hõi
preberet᷑. & unigenito suscipiente formã serui. que uich añ meruerat. fons
gr̃e panderet᷑. ⁊ carnis etiã resurrectio redemptis promissa. in ipso redemp¬
tore p̃monstraret᷑. ⁊ ꝑeandem naturam qm̃ se decrpisse letabatur diabolus
uinceretur. nec tñ homo głaret᷑. ne iterum suꝑbia nasceretur: & siquid aliud decan¬
to mediatoris sac̃miento a ꝓficientib uideri ⁊ dici potest. aut tantũ uiderietiam si dici

Expanded text:
et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstrarper incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici
Abbreviated transcription (Latin):
Spͥc sc̃s et̾nus: eo qd̾ sit patͥ & filio coet̾nus. Non oonfusa in una ꝑsona tͥnitas ut sa¬
belliꝰ dicit. neq separata aut diuisa in natura diuinitas. ut arriꝰ blasphemat.
s. alt̾ in ꝑsona pat̾. alt̾ inꝑsona filius. alt̾ in ꝑsona sp̃c sõs. Unꝰ nata insc̃a tͥn¬
ad alterũ tnͣsiret. qui ñ ee̾t natiuitate filiꝰ Dei filiꝰ gͦ factꝰ: hõis filiꝰ. natꝰ scd̾m u̾itatẽ¬
ex d̃o di filius. Et scd̾m ueritatẽ nature. ex homine hoĩs filiꝰ: Ut ueritas geniti.
ñ adoptione ñ appellatione. s in utraq natuutate filii nom̃ nascendo haberet.
s dm̃ hominẽ unũ filium. Quẽ ꝓpt̾ea ⁊ unigenitũ dicimꝰ manentẽ induab
substantiis. sicut ei nature ueritas contulit. Non confusis naturis neq inmixts.
sicut thimotiani uolunt: s societate unitis. Deus gͦ homi nẽ assũpsit. homo
itdm̃ ñ tnͣsiuit nature uersibilitate. sicut appolli nariste dicunt. s d̾i dig¬

Expanded text:
sanctus aeternus, eo quod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura Divinitas, ut Arius blasphemat; sed alter in persona Pater, alter in persona Filius, alter in persona Spiritus sanctus. Unad alterum transiret, qui non erat nativitate Filiex Deo Dei filius; secundum veritatem naturae, ex homine hominis filius, ut veritas geniti, non adoptione, nec appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, sed Deum et hominem unum filium, quem propterea et unigenitum dicimus manentem in duabus substantiis: sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis neque immistis, sicuti Timochiani volunt: sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit: homo it, non naturae versibilitate, sicut Apollinaristae dicunt, sed Dei dig
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsis apłis uera futura tacuerat: De his qͥppe dixãt. ñ sunt loq̃le ueq sermones:
quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eor. Inomnẽ t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵp: & infines orbis t̾re uerba
eorũ. Qd̃ certe in orbe uidemꝰ impletũ: & si incarne ñdũ uidimꝰ xp̃m. Quis itaq nͥ
mirabili dementia cecatꝰ. aut mirabili ꝑtinatia durꝰ ac ferreus nolit habere sacris
qͥnc̃ nouã hr̃e cepistis: nutriat᷑ icrescat in nobis. Sicut enĩ uenerunt temporalia
tanta p̃dicta: uenient ⁊ sẽpit̾na ꝓmissa. N ec uos decipiant uł uani pagani. uel
falsi uidei uł fallaces heretier nec ñ in ipsa catholica mali xp̃iani: tanto nocen¬
tiores. qnͣto interiores inimici: Quia & hinc ne ꝑturbarent᷑ infirmi ꝓphecia di¬
uina ñ tacuit. Uhi loquens incantico canticoꝵ. sponsus ad sponsam. id ⁊ xp̃c dũs
a piscib malis. corde ũ corpore. mores malos mutando. ñ retia scã rũpendo. ut qͥnẽ

Expanded text:
nes, quorum non audiantur voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quod certe in orbe videmus impletum, etsi in carne nondum vidimus Christum. Quis itaque nisi mirabili dementia caecatus, aut mirabili pertinacia durus ac ferreus, nolit habere sacris qui nunc novam habere coepistis, nutriatur et crescat in vobis. Sicut enim venerunt temporalia tanto ante praedicta, venient et sempiterna promissa. Nec vos decipiant vel vani Pagani, vel falsi Judaei, vel fallaces haeretici, nec non in ipsa Catholica mali Christiani, tanto nocentiores, quanto interiores inimici. Quia et hinc ne perturbarentur infirmi, prophetia divina non tacuit, ubi loquens in Cantico canticorum sponsus ad sponsam, id est, Christua piscibus malis, corde, non corpore; mores malos mutando, non retia sancta rumpendo: ne qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
gentes uenient ab extremo t̾re: & dicent uere m̃dacia coluerunt pr̃es nr̃i simulaerha.
⁊i ñ ÷ in illis utilitas hoc certe si uelicis seu nolitis aspicite. Et siad huc aliqmͣ putatis
eẽ uel fuisse insiniulacris utilitatẽ. certe tã innumos gentiũ popłos relictis uł abiectis
uł confractis huiꝰ modi uanitatib audistis dicẽ. uere m̃datia coluerunt pr̃es nr̃i simu¬
lacra: ⁊ ñ ÷ in ilł ittilitas. Si faciet hõ deos. & axce ipsi ñ st̾ dii. Nec putetis autẽ ad unũ
aliquẽ dĩ locũ gc̃s p̃dictas fuisse uenturas. qm̃ dictũ ÷ ad te gc̾s uenient ab extremo t̾re:
Quod ait ille adte om̃s gt̾s uenient: hoc ait iste. ad orabunt eũ unꝰqͥsq deloco suo. Ergo
uenient ad eũ ñ recedentes deloco suo: qͥa credentes in eũ uenient eũ incorde suo. Non
uidistis qd̾ p̃dictũ & ĩpletũ ÷ deascensione xp̃ii E xaltare suꝑ celos ds. suidetis qđ ꝯtinuo

Expanded text:
gentes venient ab extremo terrae, et dicent: Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utesse vel fuisse in simulacris utilitatem; certe tamen innumeros gentium populos relictis vel abjectis vel confractis hujusmodi vanitatibus audistis dicere, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas: si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii . Nec putetis autem ad unum aliquem Dei locum gentes praedictas fuisse venturas, quoniam dictum est, Ad te gentes venient ab extremo terrae. Quod ait ille, Ad te omnes gentes venient; hoc ait iste, Adorabunt eum unusquisque de loco suo. Ergo venient ad eum non recedentes de loco suo, quia credentes in eum invenient eum in corde suo. Non vidistis quod praedictum et impletum est de ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
timere debiustis. Ancredẽ dubitastis uł recusastis uirginis partũ. cũ magis credẽ debeatiᷤ.
sic decuisse nasci hominẽ dm̃ : Et hoc nãq accipite ꝑ ꝓpħam fuisse p̃dictum. E oce uirgo
accipiet inutero & pariet filiũ: & uocabt̾ nom̃ eiꝰ emmanuel qd̃ ÷ int̾p̃tatũ nobiscũ d̾s
Nongͦ dubitabicis uͥginẽ parientẽ. siuelitis credẽ dm̃ nascentẽ: mundi regñ ũ relinquentẽ.
⁊ ad hoies incarne uenientẽ. matͥ fecunditatẽ ferentẽ : integͥtatẽ ñ auferentẽ. Sic hominẽ
nasci oportebat: si semꝑ erat ds̃. ex qͦ nascendo fieret nobis d̾s. huic deo rursꝰ ꝓpħa dictt.
tatẽ ꝓpt̾ea unxit te deus d̾s cuꝰ oleo exultationis p̃participib tuis. Ista unctio spiritał ÷: qua
d̾s unxit dm̃. Pat̾ scił siliũ: unde appellatũ a crismate. id ÷ abunctione nouinꝰ. xp̃m. Egosum

Expanded text:
timere debuistis! An credere dubitatis vel recusatis virginis partum, cum magis credere debeatis, timere debuistis! An credere dubitatis vel recusatis virginis partum, cum magis credere debeatis, sic decuisse nasci hominem Deum? Et hoc namque accipite per prophetam fuisse praedictum: Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Non ergo dubitaet ad homines in carne venientem; matri fecunditatem afferentem, integritatem non auferentem. Sic hominem nasci oportebat, etsi semper erat Deus, ex quo nascendo fieret nobis Deus. Hinc de eo rursus propheta dicit: tatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis. Ista unctio spiritualis est, qua Deus unxit Deum, Pater scilicet Filium: unde appellatum a chrismate, id est, ab unctione novimus Christum. Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ falluntur. qui putant nos sine ullis de xp̃o indiciis credẽ in xp̃m. Namq
sunt indicia clariora qmͣ ea que nẽ uiderits p̃dicta et impleta : oꝑ inde
qui putatis nulla esse indicia. cur dexp̃o credẽ debeatis que ñ uidistis. aut ñ uidetis: atten¬
dite que uidetis. Ipsa uos eccłia ore mat̾nedilectionis alloquit᷑. Ego qm̃ miramini ꝑuni-¬
u̾sũ mundũ fructisicantẽ atq crescentẽ: qualen me ꝯspicitis aliqnͣdo ñfui. S inseni¬
benedictione diffundor: sem̃ abiabe xp̃m succedentiũ generationũ ordo testatur. Qd̃ utbre¬
uit̾ colligam. abraham genuit isaac. isaac genuit iacob. Iacob genuit duodecim filios. ex qͥb
ortꝰ ÷ popłs ifrł. Iacob qͥppe: ipseappellatꝰ ÷ ifrł. In his duodecĩ filiis genuit uidã unde no
benedici om̃s gentes uidetis. ⁊ stupetis: ⁊adhuc ineum credere timetis. inquẽ ũcrede̾ potiꝰ

Expanded text:
autem falluntur qui putant nos sine ullis de Christo indiciis credere in Christum. Nam quae sunt indicia clariora, quam ea quae nunc videamus praedicta et impleta? Proinde qui putatis nulla esse indicia cur de Christo credere debeatis quae non vidistis, attendite quae videtis. Ipsa vos Ecclesia ore maternae dilectionis alloquitur: Ego, quam miramini per universum mundum fructificantem atque crescentem, qualem me conspicitis aliquando non fui. Sed, In semintes in Christi benedictione diffundor. Semen Abrahae Christum succedentium generationum ordo testatur. Quod ut breviter colligam, Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, Jacob genuit duodecim filios, ex quibus ortus est populus Israel. Jacob quippe ipse appellatus est Israel. In his duodecim filiis genuit Judam, unde no, id est in semine Abrahae, benedici omnes gentes videtis et stupetis; et adhuc in eum credere timetis, in quem non credere potius
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs enĩ mutua caritate diliget᷑ abaliquo. eũsit inuisibilis ipsa dilectio. si qd̾ ñ uideo crede
ñ debeo : Tota itaq ꝑit amicitia: qr non nͥ motuo amore constat. Qͥd enĩ eiꝰ potĩt ab aliquo
reciꝑe. si nicħ eiꝰ creditũ fuerit ex hiberi : ꝑ orro anncitia ꝑeunte. neq conubioꝵ neq cog¬

Expanded text:
Quis enim mutua charitate diligetur ab aliquo, cum sit invisibilis ipsa dilectio, si quod non video, credere Quis enim mutua charitate diligetur ab aliquo, cum sit invisibilis ipsa dilectio, si quod non video, credere non debeo? Tota itaque peribit amicitia, quia non nisi mutuo amore constat. Quid enim ejus poterit ab aliquo recipere, si nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜt qͦmͦ in habendis ueris amicis optari ĩa ñ potuissec timeri felicitas potest. qmͣ pbare nͥ infe¬
adu̾sis. S utiq ut eũ ꝓbes: ꝑicłis tuis nec te cõmitteres: nisi crederes. Ac ꝑ hoc cũte com¬
tis ut ꝓbes: credis anteꝙͣ ꝓbes. Certe em̃ si reb ñ uis credere. ñ debemꝰ qnͣdoqͥdem ⁊
ñdũ cerciꝰ ꝓbatis amiooꝵ cordib credẽ. Et cũ eamalis nr̃is bona ꝓbauerimꝰ. ⁊ tẽ eoꝵ erga
nos beniuolentiã credimꝰ. potiꝰ qnͣ uidemꝰ. Nisiquia tanta fides ÷ ut ñ ꝯgruent̾ qͥb dã ccłis
eiꝰ nos uidicemꝰ uid̾e qd̾ credimꝰ: cũ ꝓpt̾ea crede debeamꝰ: qr uidẽ ñ possumꝰ. Si auferat᷑ hec
fides dereb humanis. qͥs ñ attendat qnͣta eaꝵ ꝑt̾batio. ⁊ qmͣ horrenda ꝯfusio subsequat᷑:

Expanded text:
Et quomodo in habendis veris amicis optari ea, non potius timeri, felicitas potest, quam probare nisi infeEt quomodo in habendis veris amicis optari ea, non potius timeri, felicitas potest, quam probare nisi infeur. Sed utique ut eum probes, periculis tuis nec te committeres, nisi crederes: ac per hoc cum te committis ut probes, credis antequam probes. Certe enim si rebus non visis credere non debemus, quandoquidem et nondum certius probatis amicorum cordibis ejus nos judicemus videre quod credimus; cum propterea credere debeamus, quia videre non possumus. 4. Si auferatur haec fides de rebus humanis, quis non attendat quanta earum perturbatio, et quam horrenda confusio subsequatur?
Abbreviated transcription (Latin):
quie eredinꝰ. S: qls es quiũius ereosẽ nͥ qd̾ uides: eate psentia corpora corpis oelis innoes ⁊ psert¬
tes uolunt ates. ⁊ cogtcationes tuas qi inaio tuo sunt ipso aio uides. Die mobsecio te amsser
rependis. si ꝗd̾ ñ poces uide ũ credis : Anforte dicturus es ales ⁊ oluoli benuiolenties uee¬
ercaliuir. Nonemi uoluneas ila color: aut figuia ut oculis ingeraet. u son a it attile na
ut aursbr il laliest̃. aut uoluntas tua ut cui cordis affectione sentiatu. R et. atcilei¬
te eredere n debere nisi qd uideres. auţ enrti iserus corpertlatur. ł boise. S qd dicetas
Quam uis hõ posst n falere. fingendo beniuiolentias egenaso hialicia i uud fi no¬
erga nos caritas iudet᷑ tͥ nr̃a optanda calamitas: Neo qͥsqͣm examicis certissimis felix. nͥ fuerit
adu̾sis reb ufelix : Ut scilicet explorato altiꝰ amore ñ fruat᷑: nͥ suo dolore uł timore cruciet᷑.

Expanded text:
ides, ecce praesentia corpora corporeis oculis vides, praesentes voluntates et cogitationes tuas, quia in animo tuo sunt, ipso animo vides: dic mihi, obsecro te; amici rependis, si quod non potes videre, non credis? An forte dicturus es, alterius voluntatem pecrediturus. Non enim voluntas illa color est aut figura, ut oculis ingeratur; vel sonus aut cantilena, ut auribus illabatur; aut vero tua est, ut tui cordis affectione sentiatur. Restat itate credere non debere, nisi quod videres aut extrinsecus corpore, aut intrinsecus corde? Ecce Quamvis homo possit et fallere fingendo benevolentiam, tegendo malitiam: aut si noerga nos charitas, videtur tibi nostra optanda calamitas? Nec quisquam erit ex amicis certissimis felix, nisi fuerit adversis rebus infelix: ut videlicet explorato alterius amore non fruatur, nisi suo dolore vel timore crucietur.
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ uident᷑ reb adhibenda diuinis: Que si ñ adhibeat᷑ ñ amicitia quoꝵ libet homi¬
nũ: s. ipsa sũma religio uiolatur. ut suma miseria conseqͣtur. S anuci hoĩs
inquies erga me beniuolentiam qm̃ꝗͣ uide̾ ñ possũ: multis tñ indiciis indaga¬
re possũ. Uos autẽ que uultis ut ñ usa credamꝰ. nullis indiciis potestis ostenoere
Iterũũ parũ ÷ qd̾ fateris quorpdã indicioꝵ ꝑspicuitate. res aliqͣs ⁊̃que ñ uident᷑¬

Expanded text:
quae non videntur, rebus adhibenda divinis; quae si non adhibeatur, non amicitia quorumlibet homiquae non videntur, rebus adhibenda divinis; quae si non adhibeatur, non amicitia quorumlibet hominum, sed ipsa summa religio violatur, ut summa miseria consequatur? 5. Sed amici hominis, inquies, erga me benevolentiam quanquam videre non possum, multis tamen indiciis indagare possum: vos autem quae vultis ut non visa credamus, nullis indiciis potestis ostendere. Interim non parum est, quod fateris quorumdam indiciorum perspicuitate res aliquas, et
Abbreviated transcription (Latin):
filiors dũ beniuolentiȩ ñ reddit᷑ debita: Quia nec deberi putatur: qñ inalio que ñ uidetur
eẽ ñ credit᷑ Porrosi ũ ingeniosa s odiosa ÷ ipsa cautela. uͥ nos amari ñ credimꝰ: qd amorem
amantiũ ñ uidemꝰ. uicenq ũ rependimꝰ. qͥb ea nos debe mutuã non putamꝰ: usq ad eo
res humane ꝑturbant᷑. si qd̾ ñ uidemꝰ. ñ credamꝰ. ut oimuno funditꝰ eu̾tant᷑. Si nullas creda¬
mꝰ hominũ uoluntates: qͣs utiq uidẽ ñ possumꝰ. O mitto dicẽ qm multa isti qͥ nos rep̃hen¬
dunt. qͥa credimꝰ q̃ ñ uidemꝰ credant famȩ & historiȩ. uł delocis uln ipsi ñ fuerunt: nec
dicant ñ credimꝰ quia ñ uidimꝰ: Qñ fihoc dicant coguntur fateri incertos sͥ ẽẽ paren-¬
tione consensũ nͥ fiat. incurratur necesse ÷ adu̾sus parentes infidelis impietas. dũq̃si
uitat᷑ inhis que uide̾ ñ possumꝰ credendi demeritas. Si gͥ ũ credentib nobis que iudẽ

Expanded text:
n videtur, esse non creditur? Porro si non ingeniosa, sed odiosa est ista cautela, ubi nos amari non credimus, quod amorem amantium non videmus, vicemque non rependimus, quibus eam nos debere mutuam non putamus: usque adeo res humanae perturbantur, si quod non videmus, non credamus, ut omnino funditus evertantur, si nullas credamus hominum voluntates, quas utique videre non possumus. Omitto dicere quam multa isti, qui nos reprehendunt, quia credimus quae non videmus, credant famae et historiae, vel de locis ubi ipsi non fuerunt; nec dicant, Non credimus, quia non vidimus. Quoniam si hoc dicant, coguntur fateri incertos sibi esse parentione consensum; quod nisi fiat, incurratur necesse est adversus parentes infidelis impietas, dum quasi vitatur in his quae videre non possumus credendi temeritas. CAPUT III. Indicia quae
Abbreviated transcription (Latin):
raculũ diuinũ qd̾ innoĩe uniꝰ crucifixi uniu̾sũ genꝰ currit humanũ : Nori uidistis qd̾
p̃diͤtũ ⁊ ĩpletũ ÷ de humana xͥ natiuitate. ecce uͥgo inut̾o accipiet. ⁊ pariet filiũ: s uidetis

Expanded text:
raculum divinum, quod in nomine unius crucifixi universum genus currit humanum? Non vidistis quod raculum divinum, quod in nomine unius crucifixi universum genus currit humanum? Non vidistis quod praedictum et impletum est de humana Christi nativitate, Ecce virgo in utero accipiet, et p
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Si uͦ hec uidetis. que & longe ante p̃dicta sunt. ⁊ tanta manifestatione ꝯplent᷑: siseip¬
sa uĩtas & p̃cedentib uobis ⁊ ꝯsequ̾tib declarat effectib: o reliquie infidelitatis utcre¬
datis que ñ uidetis: his erubescite q̃ uidetis. Me attendite uobis dicit ęccłia: me actendite
qmͣ uidetis. ñ si uidẽ nolitis. Qui enĩ tẽꝑib illis inuidea t̾ra fideles fuerunt. ex uirgine
natiuitatẽ mirabilẽ ac passionẽ. resurrectionẽ ascensionẽ. xp̃i. oñia diuina dicta eiꝰ ifacta
p̃sentes p̃sentia didicerunt. ħ ec uos ñ uidistis: ꝓpt̾ea credẽ recusatis. Ergo hec aspicite inħ
intendite hec que cernitis cogitate. que uobis ñ p̃tita narrant᷑. nec futura p̾nunciant᷑: s
p̃sentia demonstrant᷑. An nobis inane uł leue uidetur. & nullũ uł paruum putatis ẽẽ nu¬

Expanded text:
tis. Si vero haec quae videtis, et longe ante praedicta sunt, et tanta manifestatione complentur; si se iptis. Si vero haec quae videtis, et longe ante praedicta sunt, et tanta manifestatione complentur; si se ipsa veritas et praecedentibus vobis et consequentibus declarat effectibus, o reliquiae infidelitatis, ut credatis quae non videtis, iis erubescite quae videtis! 7. Me attendite, vobis dicit Ecclesia; me attendite, quam videtis, etiamsi videre nolitis. Qui enim temporibus illis in Judaea terra fideles fuerunt, ex virgine nativitatem mirabilem, ac passionem, resurrectionem, ascensionem Christi, omnia divina dicta ejus et facta praesentes praesentia didicerunt. Haec vos non vidistis, propterea credere recusatis. Ergo haec aspicite, in haec intendite, haec quae cernitis cogitate, quae vobis non praeterita narrantur, nec futura praenuntiantur, sed praesentia demonstrantur. An vobis inane vel leve videtur, et nullum vel parvum putatis esse mi
Abbreviated transcription (Latin):
deqͦ dt̃. ⁊cui dr̃. Adducent̾ regi u̾gines pͦ eã. ꝓxime eiꝰ adducenturtͥ & ne qͣsi captiue
inaliquẽ uelut carcerẽ uidentur ad duci. adducent᷑ inqͥt in lericia ⁊ exultatione:
adduoent᷑ intẽplũ regis: Si ñ parit filios: exqͥb habeat tanꝗni pr̾es qͦs constituat sibi
uq rectores. cui dĩ. ꝓpatribus tiuis nati sunt tͥ filiĩ. constitues eos pͥncipes suꝑ oẽm
t̾rã. quoꝵ se orationib mat̾ ⁊ p̃lata & subiecta cõm̃dat. uñ subiunctũ ÷ memores er̃
int̾missionẽ meminert̾. Ettã magne in ea multitudines congregantur eiq laudẽ
inscłm sołr̾s i ñ ista ita demonstrantur eẽ ꝑspicua. ut ñ inueniant ocłi iimicor inꝙͣ
partẽ au̾tant᷑. uͥ ñ eadẽ ꝑspicuitate feriant᷑. ut exea fateri manifesta oogaut᷑: mĩto for¬
tasse dicitis. qd̾ nulla uobis ostendant᷑ indicia: quib uisis. credatis ⁊̃ illa queñ uide¬

Expanded text:
 dicitur, Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus adducentur tibi. Et ne quasi captivae in aliquem velut carcerem viderentur adduci, Adducentur, inquit, in laetitia et exsultatione, adducentur in templum regis. Si non parit filios, ex quibus habeat tanquam patres, quos constituat sibi ubique rectores, cui dicitur, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram: quorum se orationibsione meminerunt, tam magnae in ea multitudines congregantur, eique laudem ipartem avertantur, ubi non eadem perspicuitate feriantur, ut ex ea fateri manifeste cogantur: merito fortasse dicitis quod nulla vobis ostendantur indicia, quibus visis credatis etiam illa quae non vide
Abbreviated transcription (Latin):
elarr̃e quid tam c̾tũ ÷ inceriorib uisib asorum: Quomi gͦ credendum ñe qdͥ corporeis ocdis
ñ uidenus. cũ uł credete nos uel ñ credẽ uͥ corporeos oculos ad hibe non possumꝰ. si ne
uria dubitatione uideaur : S inqͥunt. ista que inanimo sunt cũ possutꝰ ipsoas
cernere: non opꝰ habeniꝰ poculos corꝑis nosse. Que autẽ dicitis uos ut credamna fous
ostenditis cuirei poeulos corpis nou̾imꝰ nec intꝰ inaio nr̃o sunt. uc el ogitanda uroe fris

Expanded text:
clarum, quid tam certum est interioribus visibus animorum? Quomodo ergo credendum non est quod corporeis oculis clarum, quid tam certum est interioribus visibus animorum? Quomodo ergo credendum non est quod corporeis oculis non videmus, cum vel credere nos, vel non credere, ubi corporeos oculos adhibere non possumus, sine ulla dubitatione videamus? 2. Sed, inquiunt, ista quae in animo sunt, cum possimus ipso animo cernere, non opus habemus per oculos corporis nosse: quae autem dicitis vos ut credamus, nec foris ostenditis, ut ea per oculos
Abbreviated transcription (Latin):
UIIt qua putant. xp̃ianam religionẽ ꝓpt̾ea ridendam potiꝰ qmͣ teuendã
qua inea non res que uideatur ostenditur. s fides rerũ que non uident᷑
hominib iuꝑatur. Nos ergo ad hos refellendos qui prudent̃ sͥ uidentur
uolle credere quod uidere non possunt: & si ualemꝰ humanis aspectib mon¬
strare diuina que credimiꝰ tam̃ humanis inentib etiam illa quȩ ñ uidentur credeu¬
da esse monstramus Ac pͥmũ isti qͦs oculis carneis sic stulticia fecit obnoxios. ut qd ꝑ
eos ñ cernunt t d existuent ẽẽ credendũ: ammonendi sunt qm̃ multa ũ solũ credant ueri
etiam sciant q̃ͥtalib oculis uicdi ñ possunt Quȩ cũ sint in mimerabilia: iniplodio nr̃ o
cuiꝰ iniusibilis: natum. ut alia taceã fides ipsa qͣ credimꝰ siuie cogitatio qua nos uł crebere
aliqo uel ñ credẽ noiumꝰ cũ esus aliena sit ab istoꝵ. ꝯspectib oculor. qͥd tam nudũ tadn

Expanded text:
unt qui putant christianam religionem propterea ridendam potius quam tenendam, quia in ea, non res quae videatur ostenditur, sed fides rerum quae non videntur, hominibus imperatur. Nos ergo ad hos refellendos, qui prudenter sibi videntur nolle credere quod videre non possunt, etsi non valemus humanis aspectibus monstrare divina quae credimus, tamen humanis mentibus etiam illa quae non videntur credenda esse monstramus. Ac primum isti, quos oculis carneis sic stultitia fecit obnoxios, ut quod per eos non cernunt, non sibi existiment esse credendum, admonendi sunt quam multa non solum credant, verum etiam sciant, quae talibus oculis videri non possunt. Quae cum sint innumerabilia in ipso animo nostro, cujus invisibilis est natura, ut alia taceam, fides ipsa qua credimus, sive cogitatio qua nos vel credere aliquid, vel non credere novimus, cum prorsus aliena sit ab istorum conspectibus oculorum, quid tam nudum, tam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ illuminabit deus abstontlita tenebrarũ: & manifestabit cogitatiories cordis.¬
& tẽ laus erit uincuiq: a d̾o: quia id laudabit᷑ et diliget᷑ aꝑximo inꝑximũ. qd̾ ne
lateat ab ipso illuminabit̃ deo M inuitur aũt cupiditas caritate crescente: donec ueni¬
at hic adtantam magnitudinẽ. qua maior ẽẽ ũ possit. Maiorẽ cauitatẽ neno habet:
qm̃ ittai̾̃am suã ponat qͥs ꝓ amicis suis. Ibi aut̃ qͥs explicet qnͣta caritas erit. ubicu¬
piditas qmͣ uł coercendo suꝑet nulla erit : qm̃ sumina euit sanitas: qñ contencio¬
datua in xp̃o studia ñ putarẽ: bona dete credens. in aduitorio nr̃i redẽptoris consi¬
deus ac spans. teq in eiꝰ menbris plurimũ diligens. librum adte sicut ualui. utinam
tam commodum quam prolixum. de fide spe. & caritate conscripsi: Ceplicre lib¬

Expanded text:
abit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas da tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsi
Abbreviated transcription (Latin):
gulari inuulua & cõpingi atq formari. ac formato iã corpore aĩam creari. sinsun¬
scribunt. u nã animalera qua animetur corpus ⁊ immixta sit sanguini. & alteram
spiritalem que rationẽ ministret: s dicimꝰ unã eẽ eandẽq aĩam in hoie. que ncorans¬

Expanded text:
gulari, et compingi atque formari: ac formato jam corpore animam creari et infungulari, et compingi atque formari: ac formato jam corpore animam creari et infunscribunt, ut una animalis sit, qua animetur corpus, et immista sit sanguini, et altera spiritualis quae rationem ministret; sed dicimus unam esse eamdemque in homine, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fuu ⁊ spreo sem. Qui io recte in corporeus credit᷑. qr ubiq ⁊ ⁊i ornia implet
reatura omnis corporea: angłi & omnes celestes uirtutes. corpore licet ñoarue sub¬
sistant Ex eo aut̃ corporeas esse credimꝰ intellectuales naturas: qd̾ localit̾ cirẽ scͥbunt᷑.
Sieut ⁊i anima humana quȩ carne claudit᷑. ⁊ demones qͥ ꝑ substantiã angłioȩ nat̾ẽ sunt.
imortales eẽ oredimꝰ intellectuales nat᷑as: qr carne carent. nec habent qd̾ cadat. ut re¬
surrectione egeantpost ruinã necessaria. XIII. Animas hominũ ñ ee̾ ab initio
int̾ cet̾as intellectuales naturas. nec simulcreatas sicut origenes fingita Neq cũ
corporib ꝑ ooitũ seminantur. sicut luciferianus ⁊ cyrillus ⁊ aliqͥ latinoꝵ p̃sũpto¬
res affirmaut quasi nacure conseqñtia seruiente: s corpus dicimꝰ tantũ ꝑ conuigi
copulam seminari. creationẽ uero animȩ solũ creatorẽ omniũ nosse. Nei uͦ iudicio eou¬

Expanded text:
um sanctum. Qui ideo recte incorporeus creditur, quia ubique est, et omnia implet us est. CAPUT XII. Creatura omnis corporea est, angeli et omnes coelestes virtutes corporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales creaturas, quod localiter circumscribuntur, sicut et anima quae carne clauditur, et daemones qui per substantiam angelicae naturae sunt.Immortales credimus intellectuales naturas quae carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam. Inde necessario animas hominum non esse ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari. Creationem vero animae solum creatorem nosse, Dei vero judicio coa
Abbreviated transcription (Latin):
inresurrectione etiã carnis implebitur. harũ quatuor differentiarũ. pͥma ÷ ante
ponit. Nam fuit pͥmitꝰ añ legẽ. scd̾o sub lege que data ẽ ꝑ moysem: De iñ subgr̾a que re¬
stoꝵ pret̾ xp̃i fidẽ salutẽ potuit inuenire : aut uͦ nͥ & illis cognitꝰ fuisset. potuisset
nobis ꝑ eoꝵ mistium. alias aꝑtiꝰ alias occultius ꝓphetari .c. xxii.
nquaciq autẽ .iiiͦi. istarũ uelut etatũ singulũ quẽq hominũ gr̃a regn̾ationis
inueni̾t. ibi ei remittunt᷑ p̃tita uniu̾sa pecc̾a ⁊ reatꝰ ille nascendo ꝯtractꝰ renascen¬
do dissoluitur. tamq multũ ualet qd sp̾c ubi uult spirat. ut qͥdam scd̃m illã serui¬
tutẽ sublege ñ nouint ẽẽ s cũ mandato incipiant adutoriũ habere diuinũ: e.xi¬

Expanded text:
in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante ponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae restorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultius prophetari. CAPUT CXIX.quacumque autem quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ maltissimis ignorantiȩ tenebris nulla resistente r̾one scd̃m cirnẽ uiuitur.
hec sunt pͥma oꝑa hominis. Deinde cum ꝑ legeni cognitio fuerte facta peccati. siñdũ diui
ꝯcupiscentiam. cumulo p̃uaricationis adiecto: atq ita qd̃ scriptũ ÷ impleat᷑. lex sub¬
intrauit ut abundaret delictũ. h ec sunt scd̾a oꝑa hominis. Si autẽ respex̾it deus
ut adimplenda que mandat ipse adiuuare credat᷑. & agi hõ ceꝑit dĩ sp̃u. ꝯcupiseit᷑ ad u̾sꝰ
carne̾ fortiore robore caritatis. ut qmͣuis ad huc sit qd̃ homini repugnet ex hoi̾e. ñdũ
tota infirmitate sanata. ex fide tñ ustus uiuat. uisteq uiuat inqnͣtũ ñcedit male ꝯ¬
cupiscentiȩ. uincente delectationeiusticie. Hec sunt t̾cia oꝑa bone spei hõis In quibus
si pia ꝑseuerantia qͥsq ꝓficiat: postrema pax restat q̃ pͦ hanc uitam in requie sp̃c. dem̃

Expanded text:
 in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur,  in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum diviconcupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰquisq ineo se lib̾ari a malo. qd non infertur intemptationem. EN oC. u eiat¬
ani porro caritas qt̃i duab istis id ÷ fide & spe maiorẽ dixit apłs: qnͣto inqͦcunq
Imaior ⁊ctanto melior ÷ inquo ⁊. Cũ enĩ querit᷑ utrũ qͥsq sit hõ bouꝰ: ñqͣrtur
quid credat. autqͥo spet s qͥd amet Nam qͥ recte amat: ꝓculdubio recte credit et sꝑat
Qui uͦ ñ aniat. inanit̾ credit. etiã sisint uera quȩ credit. I nanit̾ sꝑat. etiam si adue¬
rã felicitatẽ doceant᷑ ꝑtinẽ que sꝑat: nisi ad hoc credat ac sꝑet qd̾ sibi petenti donari
possit utamet. Qm̃uis enĩ sꝑare sine aniore ñ possit: fieri tñ potest. ut id ñ amet sñqͥ
oꝑatur Et qd̃ iudilectione nondũ habet. petit ut accipiat: querit ut inueniat. pulsat
norantia se excusare ñ possit. Regnat enĩ carnalis cupiditas. ubi ñ ẽ dĩ caritas Cxxi.¬

Expanded text:
unusquisque in eo se liberari a malo, quo non infertur in tentationem. Haec eunusquisque in eo se liberari a malo, quo non infertur in tentationem. Haec ento in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat norantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. C