comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
critis quod suspitione adulterii fuerat puni¬
enda cumpulcerrimũ peperiss & utrique
parenti generiq: dissimilẽ nisi memoratur
medicus soluis s& quescionẽ illis ammonitis
querere neforte aliquatilis pictura esse incu
Iacobprudens & calidus iustitiã & aequi¬
tatem &iam innoua arte seruabat sienĩ
om̃s agno & edos uarios pecora procreas¬
sent: Erat aliquasus piciodoli & aperte
huicreilaban inuidus contraiss&. Ergo
it a omnia temperauit ut ipse fructum sui
laboris acciper& & laban non poenitus
spoliar&ur si quando oues. & capreprimo
fo&us ante ipsas ponebat uirgas ponebat¬
uirgas ut uaria sobolis nascer&ur. quae¬
cumque oues & capre sero que rebant matrẽ
ante harũ oculos nonponebat ut uniusco¬
laban unius ẽ nĩ tam innigroquã in albo co¬
loris pecus oriebatur. IN Curnecia cob
fraudis in hoc facto arguendusest. RP¬
Perhoc cogit inquiri prophi&iã & aliqua
figuratã significationẽ resista quamsine du¬

Expanded text:
cratis quod suspicione adulterii fuerat punicratis quod suspicione adulterii fuerat punienda, cum pulcherrimum peperisset utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus solvisset quaestionem, illis admonitis quaerere ne forte aliqua talis pictura esset in cJacob, prudens et callidus, justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur; si quando oves et caprae primos est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecunque oves et caprae sero quaerebant marem, ante harum oculos non ponebat, ut unius coLaban; unius enim tam in nigro quam in albo coloris pecus oriebatur. Cur nec Jacob fraudis in hoc facto arguendus est? Per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figuratam significationem res ista, quanquam sine du
Abbreviated transcription (Latin):
ariuaru. pecorum f&us nascebantur Ri
dum auid a pergebant. Discoles uigas
ponebat incanalibus & admissis ari&ib:
& hircis in ipsa potandi auiditate oues
& capras faciebat ascendi & exduplicide¬
siderio dum auidibibunt & ascenduntur
a maribus tales f&us conciperent . quales
umbras ari&um & hircorum de super
ascendentium in aquarum s pecula con
templabatur. Exuirgis enĩ in canalibus
positis uariuserat. &iamimaginem colorum
pecinirum hanc in conceptus feminarũ esse
conce perint in extremo uoluntatiestu
So concipiunt talem sobolẽ procreant cum
soc ipsum &i amin equarũ gregibus apud
ispanusdicaturfieri & quintilianus in
eo controuersi alqua accurabaturmatro¬
na quod &io pempeperit prodefensione illi¬
usar gume ntetur hanc conceptumesiẽ.
naturam quã sũpra diximus & multa dicuntur
s̃imiliterfieri inanimaliũ f&ibus iet & mulieri
accedissetraditur & scriptumrepperitur ln
libris antiquis simi& peritis iimi. medic lir po¬

Expanded text:
arum varii pecorum fetus nascebantur ?-- Resp. arum varii pecorum fetus nascebantur ?-- Resp. dum avida pergebant: discolores virgas hic ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendtemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse conceperint in extremo voluptatis aestu, quo concipiunt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri; et Quintilianus in ea controversia in qua accusabatur matrona quod Aethiopem peperit, pro defensione illius argumentetur hanc conceptus esse naturam quam supra diximus. Et multa dicuntur similiter fieri in animalium fetibus. Sed et mulieri accidisse traditur, et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uel postea frequentauit lapidem ad¬
orando aut ei sa crificando sed signũ fuit¬
annis & uidebantur il li paucidies
est breuetempus longumẽe soleat amantib
R. Dic tumestergo propterlaborẽ sẽruitutis
quẽ facilem & leuẽ amorfaciebat. In posꝰ
seruitutẽ .vII. annorũ iacobsocer sui fraudo
deceptus copulatus estliae. an&iã postalios
.ii. seruitutis annos rachel accepturuserat
R Nonigiturut quidã maleaestimant
post .uII. annos alios rachel accepituxorem
sed post sẽptẽ die s nuptia rũprimȩ namseꝗt᷑
& ingressuse st adrachel & dilexit rachol ma¬
gis quamliã & seruiuit ei .vii. annis aliis
an concubine dicende sunt. R. forte omis
concubineuxor. non aut ẽ uxor concubina
Idest ut sarra & rebecca &lia & rachel
concubinedicinon possint a garuero & cae¬
thura & laba & ⁊elta & uxores & concubinȩ
IN. Quomod opro aspectu uirgarũ uari¬

Expanded text:
tunc, nec postea frequentavit lapidem adtunc, nec postea frequentavit lapidem adorando, aut ei sacrificando; sed signum fuitannis, et videbantur illi pauci dies m breve tempus longum esse soleat amantibus?-- Resp. Dictum est ergo propter laborem servitutis, quem facilem et levem amor faciebat. Inter. 232. Post servitutem septem annorum Jacob, soceri sui fraude deceptus, copulatus est Liae; an etiam post alios septem servitutis annos Rachel accepturus erat?-- Resp. Non igitur, ut quidam male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem; sed post septem dies nuptiarum primae; nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis an concubinae dicendae sunt ?-- Resp. Forte omnis concubina, uxor; non autem omnis uxor concubina,id est, ut Sarra et Rebecca, Lia et Rachel concubinae dici non possint: Agar vero et Cethura, et Bala et Zelpha et uxores et concubinae. Inter. 234. Quomodo pro aspectu virgarum vari
Abbreviated transcription (Latin):
ris iudicat Ac perhoc isa ac iustus quan¬
tum ad presentẽ humanitat ẽ dignumẽ
maiorem filium sebenedicendũ magis
putabat: sed ds̃ qui occultorum cognitor
est : maiorem benedictionẽ mererios¬
tendit : ut inbenedictionẽ non homi
nis ostender& eẽ benedictionẽ. seddĩ
Ideo dictumẽ innumeris admorsen &aa¬
ronsacerdotẽ ponite nomen meũ
superfilios isrł Ego dñs benedicã eos
Sacerdotis est benedicere. diemȩffectu
tribuere benedictionis. Vnde intellexis¬
isa acper sp̃mproph&iae adõ benedictionẽ
superminorẽ filium praedestinatã dixit
quodia cobdixit terribilis est locus istae non est
hic aliudnisi domusdĩ & porta caeli . R. hȩc
mere & colere: tabernaculum que sifi¬
eri : eumque quiest superomĩa benedict᷑
dĩpedibussuis ambularein ea. portamcȩli
sicut intellegere debemus tãquam indefiat
additus credentibus ad capescendã regnũ
superla pidem quẽ erexit intitulum R.

Expanded text:
ris iudicat. Ac per hoc Ysaac iustus, quanris iudicat. Ac per hoc Ysaac iustus, quantum ad presentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis putabat. Sed Deus, qui occultorum cognitor est, minorem benedictionem mereri ostendit, ut in benedicnis ostenderet esse benedictionem, sed Dei. Ideo dictum est in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: Ponite nomen meum super filios Israel: ego Dominus benedicam eos . Sacerdotis est benedicere; Dei est effectum tribuere benedictionis. Unde intellexiIsaac per spiritum prophetiae, a Deo benedictionem super minorem filium praedestinatam, dicen 229. Quid est quod Jacob dixit: Terribilis est locus iste, non est hic aliud nisi domus Dei et porta coeli ?-- Resp. Haec mere et colere, tabernaculumque ei fieri: eumque, qui est super omnia benedictus Deus, pedibus suis ambulare in ea. Portam autem coeli sic intelligere debemus, tanquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum regnum super lapidem, quem erexit in titulum ?-
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi quod dictum ẽ: ut inesaufigura¬
tus sit maiorpopulus. populus dĩ hoc est
is raheliticus secundum carnem. peria cob
secundum sp̃italẽ progenie propagauit
Sed&iã historiã proprietate hocres¬
ponsum inuenitur esse compl&ũ. ubi po¬
pulusis rahel hoc est ia cob: minor filius
superauit Idumeos. hoc est gentẽ quã pro¬
pagauit esau. eosque fecit tributarios
Perdauid quam diufecerunt usque ad re
ia cobfratrisuo. R. Tradunt hebrei
om̃s primo genitos fungiofficiosacerdo¬
tum antequã a aron insacerdotio eliger&
& habuisse uestimentũ sacerdotale quibus
indutiuictimas offerebant : & hȩc esieuesti¬
menta esau: quibus rebeccainduit ia cob
filium suum. quorum odore paterdelec¬
tatus benedictionis iniciũ aditruit. IN
isa ac nonesauquemuoluit. sed ia cobquem
noluit benedixit Rlusti hominis quantũ
ad conscientiã pertin& uoluntas bona ẽ
quantum autẽ ad prescientiã in munis est
ab aduersis. Dsenimsolus eit quide futu¬

Expanded text:
intellegi hoc quod dictum est, ut in Esau figuratus sit maior populus dei, hoc est Israheliticus secundsecundum spiritalem progeniem propagatus. Sed etiam historica proprietate hoc responsum inuenitur esse completum, ubi populus Israhel, hoc est Iacob minor filius, superauit Idumaeos, hoc est gentem, quam propagauit Esau, eosque fecerunt tributarios per Dauid: quod diu fuerunt usque ad regJacob fratri suo? Tradunt Hebraei omnes primogenitos fungi officio sacerdotum, antequam Aaron in sacerdotium eligeretur, et habuisse vestimentum sacerdotale, quibus induti victimas offerebant, et haec esse vestimenta filium suum, quorum odore pater oblectatus benedictionis initium astruit . IntIsaac non Esau, quem voluit, sed Jacob, quem noluit, benedixit?-- Resp. Justi hominis, quantum ad conscientiam pertinet, voluntas bona est, quantum autem ad prescientiam, immunis est ab adversis; Deus enim solus est, qui de futu
Abbreviated transcription (Latin):
is celeris inuentor fuit homo uero alte¬
rius fraude seductus Item quanto
tatis auctor est creatus R lltip¬
se sibi auctor ess& siue aduitam s̃i ue
ad mortem si ueronecessitate esse
sublectus: Tunc necboni operis ha¬
ber& gloriam nec mali penam sed
IN Curenim in paradiso lignum
uite & lignumscientiae boni& ma¬
li creatumest R. Vt perillud
hoc uero mortalis lignouite quasi
boni & mali quasi uene no ut more

Expanded text:
i sceleris inventor fuit, homo vero altei sceleris inventor fuit, homo vero alterius fraude seductus. Item quanto creatus auctor est? RESP. Ut ipse sibi auctor esset ad vitam, sive ad mortem. Si vero necessitati esset subjectus, tunc nec boni operis haberet gloriam, nec mali pInter. 6. Cur enim in paradiso lignum vitae et lignum scientiae boni et mali creatum est?-- Resp. Ut per illud hoc vero mortalis; ligno vitae quasi boni et mali, quasi ut veneno, ut more
Abbreviated transcription (Latin):
tractatum his tantum dilectiss̃i me
frater esto contentus Et siquid in eis
non mihi sed largitore gratias a ge
qui&te perficere & me tibi sufficere
exdonissius faciat Sine quorihil pos¬
sumus i quo omnia possibilia sunt
credenti qui creditam suae nobis pȩcuniȩ
largitionem Tlaudemnos & gloriam
suinominis multiplicare faciat
legitur requieuit ds̃die r iͦI abom̃¬
nibus operibus suis & in eiuan gelio pater
meus usquemodo operatur & ego operor
natione. Et ideo dis̃tunc creator in sex
dierum creatione putandus est: Nunc
uero gubernator in totius mundinaturis
IN Quod creatura s rationales condi¬
& caelum angelis & terra homi nibus ha¬
bitationem: IN. Quare angelicum
peccatum silentio ingenesi absconditũ
est & hominis patefactum. RPS
Qua angolicum uulnus ds̃ non prae¬
distinauit curare hominis uero sanare
angelipeccatum in sanabile fuit & ho¬
mine sanabile R Quia angelis su¬

Expanded text:
tractatum. His tantum, dilectissime tractatum. His tantum, dilectissime frater, esto contentus: et siquid in eis non mihi, sed largitori gratias age; qui et te proficere, et me tibi sufficere ex donis suis faciat, sine quo nihil possumus, in quo omnia possibilia sunt credenti; qui creditam suae nobis pecuniae largitionem, in laudem nos et gloriam sui nominis multiplicare faciat.legitur: Requievit Deus die septimo ab omnibus operibus suis , et in Evangelio. Pater meus usque modo operatur et ego operor natione. Et ideo Deus tunc creator in sex dierum creatione putandus est, nunc vero gubernator in totius mundi naturis. XXX. INT. Quot creaturas rationales condiet coelum Angelis, et terram hominibus habitationem. XXXI. INT. Quare angelicum peccatum silentio in Genesi absconditum est, et hominis patefactum est? RESP. Quia angelicum vulnus Deus non praedestinavit curare, hominis vero sanare angeli peccatum insanabile fuit, et hominis sanabile? RESP. Quia angelus su
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo in xp̃o fratri siguulfopb̃ro
albinus salutem. quia indiuiduus
& fide lis mihi Karissime frater soti
sãcre lectionis studiosis simum esse
noui paucas interrogationes
delibro geneseos quas ut recordor
peruices amȩ ex quisisti pariter
congregatastuo nomini dicaui ut
haberes undetuam potuis ses memo¬
riam recreare quae sepe perdit
quodseruare deb& nisi inthesauro
litterarum reconditum teneat
Maxime nobis qui seculi occupationi¬
bus distrahimur & diuersis itinerum
dera librorum nobiscum portare
nequeunt Ideo aliquotiens breui¬
tati studendum est. ut sit leui pondere
pretiosa sapientiae margarita
ut habeat fessis ex itinereuiator
Quose recreat lic& expondere portan¬
tis manus nongra u&ur Sunt h
eodem libro dificillime questiones plu¬
rime quas ad presens tangere non libu¬
it uel &iam non licuit uel quia mede
illis non interrogasti haec &iam maxi¬
me hist oricae sunt. & simplicirespon¬
sione contente Ille ueromaioris inqui¬

Expanded text:
ilectissimo in Christo fratri Singuulfo presbytero Alcuinus salutem. Quia individuus et fidelis mihi, charissime frater, sociusacrae lectionis studiosissimum esse novi, paucas interrogationes de libro Geneseos, quas, ut recordor, per vices a me exquisisti, pariter congregatas tuo nomini dicavi, ut haberes unde tuam posses memoriam recreare, quae saepe perdit quod servare debet, nisi in thesauro litterarum reconditum teneat, maxime nobis, qui saeculi occupationibus distrahimur, et diversis itinerum dera librorum nobiscum portari nequeunt, ideo aliquoties brevitati studendum est, ut sit levi pondere pretiosa sapientiae margarita, et habeat fessus ex itinere viator quo se recreet, licet ex pondere portantis manus non gravetur. Sunt in eodem libro difficillimae quaestiones plurimae, quas ad praesens tangere non libuit, vel etiam non licuit; vel quod de illis me non interrogasti. Hae etiam maxime historicae sunt et simplici responsione contentae: illae vero majoris inqui
Abbreviated transcription (Latin):
tumest ainima uero denihi lodo hu pirante crȩ¬
os custo dir & illud aut a quo custodire illud
adflictio inpara disoseduoluntatis exhila¬
ratio cum ea quod ds creauerat humani ope¬
ris adiutorio la&iusueratius que perue¬

Expanded text:
tum est; anima vero de nihilo Deo inspirante cretum est; anima vero de nihilo Deo inspirante cres fuit; aut a quo custodire illum afflictio in paradiso, sed voluntatis exhilaratio; cum ea quae Deus creaverat humani operis adjutorio laetius feraciusque
Abbreviated transcription (Latin):
hidie quo fecit ds̃caelum & terram & nor in
diebus RP. Hie ueroprototo tempore pri¬
mordialis creaturae posuit sicut & apłs
eccenunc dies salutis : Diem totũ tempus
intellegiuoluit quosci inhacuitaper & er¬
omne uirgultum agriantequã orir&ur
interra RP. Vt celeritatẽ operis di insinu¬
ara Idest ante quã aliqui fructus ex terra
criscendo orirent᷑ aut germinarent repen¬
te oms campi & colles herbis erant & arbo
quantum primaterra germinatio amo¬
derna distabatque morulis ad pluuarum
inrigationẽ uixtandem & tarde perficit᷑
Illauero adiubentis imperiomox exorta
a scedebat deterra inrigans uni uersa super
qui uno fonte hrigari creditur aut sideto¬
ta terra intellegendũ est omnema quarũ
habundantiam intellegi uoluit IÑT Forma
ante die sexto homo legitur essecreatiis R
minis cretione dixit quam modo perreca¬
pitulationem plenius exponere aggrossus
est INT. Quid est quod dixit formaiuit igi

Expanded text:
die quo fecit coelum et terram , et non: in diebus?--Resp. Diem vero pro toto tempore primordialis creaturae posuit, sicut et Apostolus: Ecce nunc dies salutis , diem totum tempus intelligi voluit, quo sancti in hac vita pro aeterOmne virgultum agri antequam oriretur in terra?-- Resp. Ut celeritatem operis Dei insinuaret; id est, antequam aliqui fructus ex terra crescendo orirentur aut germinarent, repente omnes campi et colles herbis erant et arborquantum prima terrae germinatio a moderna distabat, quae morulis ad pluviarum irrigationem vix tandem et tarde perficitur: illa vero ad jubentis imperium mox exorta ascendebat de terra irrigans universa super qui uno fonte irrigari creditur; aut, si de tota terra intelligendum est, omnem aquarum abundantiam intelligi voluit. Inter. 49.ante, die sexto, homo legitur esse creatus?--minis creatione dixit, quam modo per recapitulationem plenius exponere aggressus est. Inter. 50. Quid est, quod dixit: Formavit igit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur cunctis animantibus terrȩ. Rp
Non ex sua natura sed exdiabolici ips
in flatione ltebatur enim serpentem
diabolus quasiorgano adperp&randum
calliditatis suae malitiam. INT Cur
temptari ds̃ hominẽ permisit quem con
dis non ess& siideo homo non peccass& quia
male facere nonpotius s& Nam& hodie
sine intormisione peruniuersum genis
humanum ex insidus diaboli homines
omente cuptus loquitur qui nosut Ita
serpons uerba odebaq: non intelle gebat
INT Curmulieradinterrogata serpen¬

Expanded text:
dicitur cunctis animantibus terrae ?-- Resp. dicitur cunctis animantibus terrae ?-- Resp. Non ex sua natura, sed ex diabolici spiritus inflatione. Utebatur enim serpente diabolus quasi organo ad perpetrandam calliditatis suae malitiam. Inter. 61. Cur tentari Deus hominem permisit, quem consdis non esset, si ideo homo non peccasset, quia malefacere non potuisset. Nam et hodie sine intermissione per universum genus humanum ex insidiis diaboli homineset mente captus loquitur quae nescit, ita serpens verba edebat quae non intelligebat. 63. Cur mulier ad interrogata serpen
Abbreviated transcription (Latin):
Qu ahter om̃ia animantia terrae
pullum rationa le in ueniebatur nũ ille
solus: INT Curmulior delatereuiri
dormientis edificata legitur & nonde terra
causa signincans quod xp̃s propter eccle¬
siam incrucedormiuit exciuus latere
fonssalutis prae manauit. INI. Quomo¬
do conuenit xp̃o qui a dictum est propter
hoc relinquit homo patrem & matrem
& adherebit uxorisuae RP. Reliquit pa¬
trom quia non inea sorma apparuit homi¬
tubus quo qualis est patri. Reliquit ma¬
trem dumsinagogam deseruit iudeorum
dequa secundum carnemnatus eit & ad¬
herebat icclae quam ex gentibus congre¬
gauit : IN. Quare non erubescebant adã
& eua dũ nudierant Rl. Quia pullam
legem senserunt in membris suis repugnan¬
tem legimentis suae Nihil enimput ab api
uelandũ qui anihil senserunt refrenan¬
dum Nam in penam peccatieuenit ho¬
mini ut ipsa suacaro rebellis ei e& in mo¬
tibus suis qui a ipse rebelliserat creatorisuo

Expanded text:
 inter omnia animantia terrae nullum rationale inveniebatur, nisi ille solus. Inter. 57. Cur mulier de latere viri dormientis aedificata legitur, et non de terra causa significans, quod Christus propter Ecclesiam in cruce dormivit, ex cujus latere fons salutis nostrae manavit. Inter. 58. Quomodo convenit Christo quod dictum est: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae ?-- Resp. Reliquit patrem, quia non in ea forma apparuit hominibus, qua aequalis est Patri. Reliquit matrem dum synagogam deseruit Judaeorum, de qua secundum carnem natus est, ut adhaereret Ecclesiae, quam ex gentibus congregavit. Inter. 59. Quare non erubescebant Adam et Eva, dum nudi erant ?-- Resp. Quia nullam legem senserunt in membris suis repugnantem legi mentis suae: nihil enim putabant velandum, quia nihil senserunt refrenandum. Nam in poenam peccati evenit homini, ut ipsa sua caro rebellis ei esset in motibus suis, quia ipse rebellis erat creatori su
Abbreviated transcription (Latin):
Igneae rotundȩ atque uolubilis . IÑT
iltsapientes mundidixerunt. si non
INT. Curds̃ senarionu mero mundi
creationẽ persicit. R. Quia ille nu¬
merus perfectus iuxta artim & hi¬
cȩ discipline legitur ẽerationem
ut ostender& ds̃ om̃ia perfecta & ual¬
debona eum condidisse INT Qudest

Expanded text:
Igneae, rotundae atque volubilis. Inter. Igneae, rotundae atque volubilis. Inter. ut sapientes mundi dixerunt, si non istoriam senario numero mundi creationem perfecit, quia ille numerus perfectus juxta arithmeticae disciplinae legitur rationem, ut ostenderet Deus omnia perfecta et valde bona eum condidisse. Caet
Abbreviated transcription (Latin):
lex euanuit oblita consu&udinẽ de¬
linquendi data est lex lit terepermo¬
ysenut bona que scebantur auctorita¬
tem haberent & quae latere cepe¬
runt manifestarentur & ut terror
discipline corriger& delinquentes
quid abel sacrificium susceptum est¬
Camuero uiliora & humana inuenti¬
one ex cogitata ut putatur. INł
Cur abel in euangelio singulari ter
tantotempore seruabatur amorte
operatio diuina. Rł Quattuor
primo quod inuerbodĩ dispensatione
om̃a & erna sunt Secundo quod in
materia in formi quiuiuit ineterpũ
creauit omia simul. Tertio quod
peropera dierum sex uarias distinxit
creaturas Quarto quod exprimor¬
dialibus seminibus non in cognite
oriuntur naturae sed notae sepius
nepereant re formantur Iat
Quae creaturae denihilo facte sunt
RT̃ Celum terra angelilux aer &
aqua & anima hominis. In Quod
elementis mundus itat. R. Quat¬
ientorum RP. Ignis uero calide &

Expanded text:
lex evanuit, oblata consuetudine pelex evanuit, oblata consuetudine peccandi, data est lex litterae per Moysen, ut bona quae sciebantur auctoritatem haberent, et quae latere coeperant, manifestarentur; et ut terror disciplinae corrigeret delinquentes, quid Abel sacrificium susceptum est, etCain vero viliora et humana inventione excogitata, ut putatur. Inter. 16. Cur Abel in Evangelio singulariter tanto tempore servabatur a morteoperatio divina?-- Resp. Quatuor. Primo, quod in verbi Dei dispensatione omnia aeterna sunt. Secundo, quod in materia informi qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Tertio, quod per opera dierum sex varias distinxit creaturas. Quarto, quod ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius, ne pereant, reformantur. Inter. 20. Quae creaturae de nihilo factae sunt?-- Resp. Coelum, terra, angeli, lux, aer, aqua et anima hominis. Inter. 21. Quot elementis mundus constat?-- Resp. Quamentorum?-- Resp. Ignis calidae et
Abbreviated transcription (Latin):
Quare adam mundi domi¬
nus legem accepit R. Vt nontan
to extolleretur dominio sed inobserua¬
tione mandati scr& se subiectum es¬
ds̃ inspirauit infaciem ade spiracu¬
lumuitae R. Inspiratiodi infa
creatus eit dumpropter rationem
sex diebus factaesunt. R. Vt pri¬
mo creator mundum quasidomũ
proparar& & post introducer& ha¬
peccatum quod defructu terraȩ con
animalia plus maledictionis habent
quamaquatilia R. Qua plusdemale¬
dicta terrauiuunt quam a quatilia
&ideo xp̃s postresurrectionem depisce
manducare uoluit nonde aliquo a ni¬
mali terrestri. IN. Quare ipse cre¬
ator hominis peccatum perseipsum
expiareuoluit & non perangelum R
Quia non sufficiebat unius angeli meritũ
adredemtionem totius humanugene¬
bolus innece angeli. quantum incurrit
innece s aluatoris. In. Curdiabolus
tam infestus est hominum salu¬
ti RP Propterodium increatorem
quam postea permoy sentradidit. Rl
nature seruabatur adubinaturalis

Expanded text:
quare Adam mundi dominus legem acceperit. Ideo, ne se extolleret dominio, sed in observatione mandati sciret se subjectum esDeus inspiravit in faciem Adae spiraculum vitae ?-- Resp. Inspiratio Dei in creatus est, cum propter rationem sex diebus factae sunt?-- Resp. Ut primum Creator mundum quasi domum praepararet, et post introduceret hapeccatum, quod de fructu terrae contranimalia plus maledictionis habent quam aquatilia?-- Resp. Quia plus de maledicta terra vivunt quam aquatilia; et ideo Christus post resurrectionem de pisce manducare voluit, non de aliquo animali terrestri . Inter. 12. Quare ipse Creator hominis peccatum per seipsum expiare voluit, et non per angelum?-- Resp. Quia non sufficiebat unius angeli meritum ad redemptionem totius generis hubolus in nece angeli, quantum incurrit in nece Creatoris. Inter. 13. Cur diabolus tam infestus est hominum saluti?-- Resp. Propter odium in Creatorem quam postea per Moysen tradidit?-- Resp. naturae servabatur; at ubi naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit seoblitam ẽẽ mandatiquam serpen¬
ti prodidit INT. Curhomofactus est in
liberum arbitrium. Rl Quia noluit
creator hominem cuius lib& creare ser¬
uum que mad imaginẽ suamfecit quate¬
nus ex uoluntario bono laudabilis appa¬
rer& uel app&itum alodam nabilis Inł¬

Expanded text:
uit se oblitam esse mandati quod serpenti prodidit. Inter. 64. Cur homo factus est in liberum arbitrium?-- Resp. Quia noluit creator hominem cujuslibet servum creare, quem ad imaginem suam fecit, quatenus ex voluntario bono laudabilis appareret, vel appetitu malo damnabilis. In
Abbreviated transcription (Latin):
Quia extemp̃r in inferiorib: uissa dĩ perfi¬
ciunt .iiii. ecreduntur moueri intempore
Corpora uero sua in locum mouendum des¬
cendunt decaelo & ascendunt incaelum
dp̃s itaq: hominum mou&ur intemor re¬
ta futura ex pectando. aliqua nouadiscen¬
do neq: enimcum recordor aliquam lec¬
tionem an aliquam ciuitatem sic commotus ẽ
spsm̃s cogitando ut haec recordar&urex
tempr it a motus est & loco. Quod sunlo¬
comou&ur anincaelo an interramou&ur
quia si necaelo & terra nullus est locus
ulbienim fuit ipses ps̃ incaelo an interra
ut uider& ipsam lectionem uel ipsã ciuitate
Ergo si innullo loco uidit ut recordar&ur
in seipsõ uidit quia in itium hab&. Cogita¬
tio est omne quod initium & tempus hab&
Igitur scđm supra dictam rationem sp̃scre

Expanded text:
quia ex tempore in inferioribus jussa Dei perfiquia ex tempore in inferioribus jussa Dei perficiunt, jure creduntur moveri in tempore. Corpora vero sua in locum movendum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum: spiritus itaque hominum movetur in tempore, reta, futura exspectando, aliqua nova discendo. Neque enim cum recordor aliquam lectionem aut aliquam civitatem, sic commotus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si in loco movetur, an in coelo, an in terra movetur? quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit, ut recordaretur, in seipso vidit. Et quia initium habet, cogitatio est omne quod initium et tempus habet. Igitur secundum supradictam rationem spir
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quando ipsa corpora Absit
ut tunc creatadicuntur quando ipsacor¬
pora : sed corporibus insita sunt. & quod¬
ammodoliceat eaquae sint suo tempore
exorturae. Et sicut semencuius lib& arbo¬
ris hab& quandamuim ut cumobrutum
fuerit interra oriat & iurgultum produ¬
catcumramis. nihilominus conspirata
dilatetur frondentib: dehisdem florib
decorata fructific& Ita est & in corpore
ut itadicam quodam seminarium unde
suo tempore curante prouidenciadicitur
aliqua genera animaliumoriantur¬
nenmoueatur in temp̃r aut sp̃s creatus
qui mou&ur in tempore non moueatur& loco
R Ds̃ qui instituit tempr & est ante tempr
uihil in eo est preeritum& futurum nullũ
consilium nouum nullaq noua cogitatio
qui a scilic& sinoua accidens Siacciditdõ
inmutabilis ds̃ est. nihililliac cidit nulla¬
noua cogitatio nullum nouum consilium
ideo non mou&ur intem̃pr Sp̃s uero cond¬
tus sicut est angelorum quam quamsine tẽps
contempl&ur dĩ a &ernitatem & caritatem

Expanded text:
sunt, quando ipsa corpora? RESP. Absit sunt, quando ipsa corpora? RESP. Absit ut tunc creata dicantur, quando ipsa corpora: sed corporibus insita sunt quodam modo, quae sunt suo tempore exortura. Sicut enim semen cujuslibet arboris habet quamdam vim, ut cum obrutum fuerit in terra oriatur, et virgultum producatur, deinde ramis nihilominus constipata dilatetur, et frondibus; deinde floribus decorata fructificet: ita est et in corpore, ut ita dicam, quoddam seminarium, unde suo tempore, curante providentia Dei, aliqua genera animalium orianturnon moveatur in tempore, aut spiritus creatus qui movetur in teRESP. Deus qui instituit tempora, et est ante tempora, nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium novum, nullaque nova cogitatio: quia scilicet si nova, et accidens. Si vero immutabilisnova cogitatio, nullum novum consilium: ideo non movetur in tempore. Spiritus vero conditus, sicut est angelorum, quanquam sine tempore contemplentur Dei aeternitatem et claritatem:
Abbreviated transcription (Latin):
amotus mou& itaq seipsum sine tempore
& loco mou& creatum spm sinelo cotem¬
poraliter. mou& creaturam corporea
temporaliter & localiter: precedit¬
igitur substantia quae tantum tempora
liter mou&ur. praecedit itaq: sententia
quae nec temporaliter nec locali termoueł
qllar quae temporalitermou&ur. idest̃
sp̃s conditus mou& seip sumpertempus
sineloco. Mou&ur corpus pertempus
& locum. Sp̃s uero creatus mou& se ipsũ¬
sine tempora & loco Igitur sp̃srationalis
qui est in hominib: seurationalis &iam &
lia uero aut uolatili a non acceperunt
hoc iudicium. prosuota mengenere atq
natura uisualiquod acta propelluntur
linde angelicanatura iussa dĩperficiens
mou& uisus omnegenus animancium du¬
cens quo illenescit si homines possunt non¬
nulla animalium genere mansu&a face¬
re ita ut quas damuo luntates hominum
face reuide antur quanto magis hoc ange¬
malia excorruptione corporum maxime
mortuorum nasci. num quid tunc creata

Expanded text:
amotus: movet itaque se ipsum sine tempore amotus: movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter, movet creaturam corpoream temporaliter et localiter. Praecedit substliter movetur. Praecedit itaque substantia quae nec temporaliter nec localiter movetur, illam quae temporaliter movetur; idem spiritus conditus movet seipsum per tempus sine loco, movetur corpus per tempus et locum. Spiritus vero creator movet seipsusine tempore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui est in hominibus, seu irrationalis, etiam et lia vero aut volatilia non acceperunt hoc judicium; pro suo tamen genere atque natura jussu aliquo tacta propelluntur. Unde angelica natura, jussa Dei perficiens, movet jussis omne genus animantium, ducens quo illa nesciunt. Si homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magis hoc angemalia ex corruptione corporum, maxime mortuorum nasci: numquid tunc creata
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s unum quae carnem non tegitur id ẽ
angelorum Alium quae carne tegitur
Ei cumcarne non moritur id est hominum
Tercium qui carnem carne tegitur &cum
carne moritur id estiumentorum &ominiũ
brutorum animalum homoitaq sic in
medium creatus est : ut e& inferior angelo
superior iumento. Ita aliquid hab& com¬
inunecumsummo aliquid commune cum
infimo in mortalitatem scilic& sp̃s cuman¬
gelo mortalitatem uero carnis cũ umento
Num qui dnam sic adducit ds̃ ad adam
cuncta animalia terrae & uniuers a uola¬
tilia caeli. quomodo ad ducunt aucupantes
aut uenantes ad recia aut forsitan uox
denube factaest iussionis quam intellege¬
rent tamquamrationalis amme & ea au¬
dita nibil hominus oboedierunt¬
R Non hoc quod acceperunt animalia an
uolatilia ut sintratione capaces perquem
oboedire possint creatorisuo. Insuotam̃
genere obtemperant dõ non rationali uolun¬
tatis arbitrio sed sicut mou& illeomĩa tem¬
porib oportunis non ipsetemporaliter

Expanded text:
: unum, qui carne non tegitur, id est, angelorum; alium, qui carne tegitur, et non cum carne morietur, id est, hominum; tertium, qui carne tegitur, et cum carne morietur, id est, jumentorum et brutorum animalium. Homo itaque sicut in medio creatus est, ut esset inferior angelorum, superior jumento, ita aliquid habet commune cum summo, aliquid commune cum infimo: immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumentoNunquidnam sic adduxit Deus ad Adam cuncta animalia, et universa volatilia coeli, quomodo adducunt aucupantes aut venantes ad retia, an forsitan vox de nube facta est jussionis quam intelligerent tanquam rationalis animae, et ea audita nihilominus audierunt. Non hoc acceperunt animalia aut volatilia, ut sint ratione capacia, per quam obedire possint creatori suo: in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportunis, non ipse temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
& Super pectus tuum & uentremambulabis
Ventrem septuaginta interpr&es ad dide¬
runt. c&erum in hebreo pectus tantum har¬
b& ut caliditatem &uersutias cogitatio¬
numeius apperir& quod om̃s gressus eius¬
ipsius nequitiae ess& & fraudis Sed &
quod sequitur Terrammanducabis. pro
calcaneum Meluir hab& inhebreo ipia
conter& capudtuum & tu conteres eius cal¬
caneum. Quia & enimgressus prepediunđ
a colubro. Et dñs conter& satanan subpe¬
dib nr̃is uel ociter

Expanded text:
 Super pectus tuum, et ventrem tuum ambulabis. Ventrem Septuaginta interpretes addiderunt: caeterum in Hebraeo pectus tantum habet: ut calliditatem et versutias cogitationum ejus aperiret: quod omnes gressus ejus nequitiae essent, et fraudes. Sed et id quod sequitur: Terram manducabis. Pro s calcaneum. Melius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter
Abbreviated transcription (Latin):
ipseait Ecceadam quasiumis ex nobis
factus e. nobis enim plura litatem in sinuat
RHsenim quamuis unussit : ta mentrini¬
Vnus ex nobis dictum est non propter plu¬
ralitatem deorũ sed propter pluralitatẽ¬

Expanded text:
ipse dixit, Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est ? Nobis enim pluralitatem insinuat. RESP. Deus quamvis unus sit, tamen Triniiritus sanctus. Unus ex nobis dictum est, non propter pluralitatem deorum, sed propter pluralitate
Abbreviated transcription (Latin):
abel de terralegitur ad dnm̃ clamas se
E Sangius abel significat sanguinem xp̃iquẽ
Nam qualem clamorem faciat uni uersa
ecda dumpotantur sanguinemxp̃i & dicun
amen. tuipsesi potes considera. Iuda ei
ergo qui intelleguntur inpersonacam qm̃
non credentes inxpõ non potantur sanguine
& bibit sanguinem fratrissui id est xp̃ĩ sui
Quẽ qui a uidae i n onbibunt ideo maledictist¬

Expanded text:
Abel legitur de terra ad Deum clamasse Abel legitur de terra ad Deum clamasse ? RESP. Sanguis Abel significat sanguinem Christi, icit, Amen. Nam qualem clamorem faciat universa Ecclesia dum potatur sanguine Christi et dicit, Amen, tu ipse si potes, considera. Judaei ergo qui intelliguntur in persona Cain, quoniam non credentes in Christo, non potantur sanguine et bibit sanguinem fratris sui, id est Christi sui. Quem quia Judaei non bibunt, ideo maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
masculiniẽ. ingreco fem & qui interpr&a¬
tisunt mascuł illud ut erat in hebreo gene¬
re transtulerunt INT¬
si rec te offeras non recteaũt diuidas peccasti
RRec teenim offertur cum rectabitentione
quit agitur. sed recte non diuiditur si non
hoc subtiliter discernatur. Oblataenim
recte diuidere est quae lib& bona nr̃astu¬
dia sollicite discernende pensare : Quodni¬
mirum quia gere desimulat &iamrecte
offerens peccat Rec te ergo offerimus
cumbo nostudio bonumopus agimus sed
recte non diuidimus si haberedis cretionẽ
in bono opere postponamus Etrecte
non diuidimus sibona quae dõdonante
accipimus inpertire proximis neglegimus
Quid significat quod ca in fratremsuum
abel magro interfecit
& lam superius diximus cainsignificare uidȩos
quix pm occiderunt. Occiditur itaq abel
minornatu. Oc ciditur xp̃s caput populi
minoris natu a populo uidaeorũ maioris natu

Expanded text:
masculini est, in Graeco feminini. Et qui intermasculini est, in Graeco feminini. Et qui interti sunt, masculino illud, ut erat in Hebraeo, genere transtulerunt. GreSi recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Recte enim offerimus, cum recta intentione quid agimus; sed recte non dividimus, si non hoc subtiliter discernamus. Oblata enim recte, dividere est quaelibet bona nostra studia, sollicite discernendo pensare. Quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat. Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus; et recte non dividimus, si ea quae Deo donante accipimus impertiri proximis negligimusQuid significat quod Cain fratrem suum Abel in agro interfecit ? RESP. Jam superius diximus Cain significare Judaeos, qui Christum occiderunt. Occiditur itaque Abel minor natu; occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu:
Abbreviated transcription (Latin):
cidit uultus tuus nonne sirecte o fferas non rec¬
te aut diuidas peccasti quiesceate conuersio
eius & tudominaberis illius¬
R Necessi tate conpellimur insingulis uerbis¬
diutius immorari. Si quidem & nunc multo
aliud in hebreo quam inseptuagintatrans¬
latorib sensus est. Nit enim ds̃ ad cam
quareiras ceris & quare concidit uultustuus¬
bene egeris ante fores peccatum sed ebit
& adte soci&as eius. & tudominaberis illius
Quod aut̃ dicit hoc est quare irasceris & in¬
uidie infratrem liuore cruciatuuultu di¬
mittis interram non ne sibene feceris dimit¬
te turtibi omnedelictum. siue ut theodocion
ait. acceptabile erit. Id est munustuũ
suscipiam ut suscepifratristui. quodsima¬
le egeris ilico peccatum anteuestibulũ tuũ
sedebit & tali ianitore cominitaberis Vlerũ
quia liberi arbitrii es moneo ut nontui pecca
tum sed tupeccatum domineris. quod in sep¬
tuaginta interpr&ib: fec it errorem illudẽ
quia peccatum idẽ at̃ tatħ in hebreo gẽnrs

Expanded text:
non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quam in Septuaginta translatoribus, sensus est. Ait enim Dominus ad Cain: Quare irasceris, bene egeris, ante fores peccatum sedebit, et ad te societas ejus, et tu dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram. Nonne si bene feceris, dimittetur tibi omne delictum, sive ut Theodotion ait: Acceptabile erit, id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui. Quod si male egeris, illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitori comitaberis; verum quia liberi atum, sed tu peccato domineris. Quod autem in Septuaginta interpretibus fecit errorem, illud est: quia peccatum, id est, ATTATH   in Hebraeo generis
Abbreviated transcription (Latin):
modis inter pr&ant᷑ asserentes obhanc cau¬
sam quinquagesimi & quingente siminu¬
meri sacrate in euangelio positum debito¬
rem & quinquagesimo psalmũ poenitentiae¬
qui septe conficit᷑ septemannis & in principio
hocduadis erumpit. uerum ne longius sermo
procedat hucusq suꝑ hoc locũ ẽẽ sufficiat
quia & ex his quaerepperimus ingente mibi
disputationessiluã poteritis ipsi conficere
tantum questione dictas se

Expanded text:
modis interpretantur adserentes ob hanc caumodis interpretantur adserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrate in euangelio positum debitorem et quinquagesimum psalmum paenitentiaequi septem conficitur septimanis et in principium ogdoadis erumpit. uerum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his, quae respersimus, ingentem tibi disputationis siluam poteris ipse conficere tantum quaestione dictasse
Abbreviated transcription (Latin):
te merore conpulsus poenitentiam ager&
ut merer& ab solui Non nulli septena¬
rium numerum plenum & perfectum in¬
terpreantur demultis scripturarum lo¬
cis testimonia contrahentes & hunc esse
sensum quem suprap ẽstriximus
quia qui interfecit cain ab ingenti & omnia
supplicia transeunte libere: poena. Sunt aut̃
qui de euangelio interrogatione p&ri replicen
Dñe quotiens peccauit in me fraterm̃s & dimit¬
tameiusq septies. Dicit ei ihs nondico
tibiusq septies sedusq septuagies septies
& put ant morte atq peccatum inseptima
progeniae sabbatizasse quando e nochrap¬
tus est & non inueniebatur quia transtulit
expositionem secuntur in aduentuxp̃imor¬
tis atq peccati aculeum ẽeconfractum
ponã & aliamopinionẽne quiduidear
pr&ergressus Quidam septimumannũ
remissionis & quinquagesi ium iubelei
& qua dragentesimum non agesimum qui
uolunt intellegi septuagies septies. multis

Expanded text:
e maerore conpulsus paenitentiam ageret e maerore conpulsus paenitentiam ageret et mereretur absolui. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur de multis scripturarum locis testimonia contrahentes et hunc esse sensum, quem supra perstrinximus, quod, qui interfecerit Cain, ab ingenti eum et omnia supplicia transeunte liberet poena. Sunt autem, qui et de euangelio interrogationem Petri replicent: domine, quotiens peccabit in me frater meus et dimittam ei? usque septies? dicit ei Iesus: non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est et non inueniebatur, quia transtulit expositionem secuntur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis
Abbreviated transcription (Latin):
lum prȩbuit. leuate portas principes urãs
& introibitrex gloriae. Quis est istereꝵ
gloriae dñs uirtutum ipse est rexgloriae :
Referebat mihi quidam ebreus in apofri
progenie repperisse quae diluuo dele¬
ta sint. & in hoc numero delamech facta
eẽ uindictam quod genus ipsius usq ad ca¬
ta dismum perseuerauerit Alii desẽptẽ
uindictas cain uaria suspicantur primũ¬
eius as serunt fuis sepeccatum quia non recte
ugerit Secundum quia in uiderit fra¬
tri Tertium qui a dolore egerit dicens
Transe amus incampum Quartum quia
occiderit Quintum quia pro caciterne¬
gauerit nescio Num quid custossum fra¬
trismei Sextum quia seipsum dampna¬
ut dimittar: Septimum quia necdamp¬
natus egorit poenitentiam Secundum
nineuitas & erechiam regumuida qui in¬
minentem mortem lacrimis distulerun
& dicunt illum dementis simodõ. Ideo
usq ad septimam generationem fuis sedi¬
latum ut saltim malis ipsis & longeuita¬

Expanded text:
lum praebuit: Elevate portas principes vestras, lum praebuit: Elevate portas principes vestras, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphis progenie repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primueius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, quod dolose egerit dicens: transeamus in campum; quartum, quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauerit: nescio; numquid custos fratris mei sum? sextum, quod se ipse damnaut dimittar; septimum, quod nec damnatus egerit paenitentiam secundum Nineuitas et Ezechiam regem Iudae, qui inminentem mortem lacrimis distulerunt. et dicunt illum a clementissimo deo ideo usque ad septimam generationem fuisse dilatum, ut saltim malis ipsis et longae uita
Abbreviated transcription (Latin):
qui occideritte amagnote liber& cruciatu
nonqui percus serit cain septem ulcionib.
subiciendus sit Sed qm̃ septemuindictas
quae incaintanto tempore cucurrerunt
soluat inter fectori occidens eum quiuite
fuerat derelictus ad poenam. Ac siloque¬
r&ur dñs ad cain nonut uis morieris uerũ
longeue temporecus todieris aduitam &
infilio iter in hacluceuersaberis ut quicũq
te occiderit beneficium prest& occiso dũ
demultis te liber& cruciatib Nunc uero
illud quod interrogaueras dum aliudagi¬
mus inrepsit. Quae sint septuaginta uii
uindicte quae inlamech ex soluenda sint
non eos demcruciatis paci&ur inmorte
quos est passus inuita sua Ita & in lamech
peccatũ idest totius mundi atq sanguinis
quieffusus est : pĩ soluitur aduentuqui
tollit peccatum mundi quilauit amictum
suum insanguine uuae & torcular calca¬
iutsolus. quide eodem ad caelum rubicun¬
dus ascendens clamantib: angelis mira cu¬

Expanded text:
qui occiderit te, a magno te liberet cruciatu; qui occiderit te, a magno te liberet cruciatu; non quod percusserit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit, sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, solvat interfector occidens eum, qui vitae fuerat derelictus ad poenam. Quasi loqueretur Dominus ad Cain: Non ut vis morieris, verum longaevo tempore custodieris ad vitam: et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, beneficium praestet occiso, dum de tam multis te liberet cruciatibus. Nunc vero illud, quod non interrogaueras, dum aliud agimus, inrepsit: quae sint septuaginta septem uindictae, quae in Lamech exsoluendae sint.non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in uita — ita et Lamech peccatum, id est totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantib
Abbreviated transcription (Latin):
&ero tremens & gemens superterram
&erit om̃is quu inuenerit me occid& me
Picior inquit a conspectutuo & conscientia
sceleris lucemipsamferre non sustinens
abscondar & latitem & erit om̃is qui in ue¬
De eo aut̃ quod a quila posuit septem plicit
Maiorum nr̃orum ista sententia ẽ quod pu¬
tant inseptima generatione ala mech int̃¬
fectum cam. Adam quippe genuit cain
Caingenuit enoch. Enoch genuit irad
Irad genuit mauihel. maui ahel genuit
matusahel. Matu sa hel genuit lamech
cidiin uulnere meo & uiuenem in liuore
meo qm̃ septies uindicabitur de cain
Dela mechaũt septua giessepties. Et qui
dem decamn putant quod inseptimagene¬
ratione alamech interfectussit. It uixta
aliamexpositionem poenesui sceleris de¬
derint quod tot generationib. gemens&tre¬
mens uiuens superterram nihil arbitror
obscurum remansisse Ne enim extremo¬
recorporis & furi a tenentis agitatũ eũ
esse intellegas quasidixerit dñs. Omis

Expanded text:
et ero gemens et tremens super terram; et ero gemens et tremens super terram; et erit: omnis, qui inuenerit me, occidet me. \'eicior,\' inquit, \'a conspectu tuo et conscientia sceleris lucem ipsam ferre non sustinens abscondar, ut latitem, eritque: omnis, qui inueDe eo autem quod Aquila posuit, septempliciter: majorum nostrorum ista sententia est, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irad, Irad genuit Maviael, Maviael genuit Mathusala, Mathusala genuit Lamech, cidi in vulnere meo, et juvenem in livore meo: quoniam septies vindicabitur de Cain: de Lamech autem septuagiesdam de Cain putant, quod in septima generatione a Lamech interfectus sit, et, juxta aliam expositionem, poenam sui sceleris dederit, quod tot generationibus gemens et tremens viveret super terram. Nihil arbitror obscurum remansisse, dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatum se esse intelligit, ac si diceret Dominus: Omnis