comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luta. ꝓsum enĩ. antiqͥ ꝓductũ dicebat
et rectũ. Unde ait uarro apud plautũ. ꝓ¬
sis lectis significare rectis. Unde &e q̃ ñe
ꝓducenda. Alii ꝓsam aiunt dictã ab eo qd̾
sit ꝓfusa uel ab eo qd̾ spaciosiꝰ ꝓruat. ⁊ ex¬
currat. nulo s t̾mino p̃fiito. p̃fea tam
aps̃ gͣcos qͣm apud latinos longe antiqͥoeẽ
curam finose carminũ qͣm ꝓse. Omĩa .i.
priꝰ ũsib condebant᷑. ꝓse autẽ studiũ sero

Expanded text:
luta. Prosum enim antiqui productum dicebant, et rectum. Unde ait Varro apud Plautum prosis lectis significare rectis; unde etiam producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero
Abbreviated transcription (Latin):
uolubilitate concludit: De cełitate celi.
astra currerẽt que eã remorarent᷑ mun¬
diruinã facerent. De axe cȩli

Expanded text:
volubilitate concludit. De celeritate caeli ius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe caeli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nomen accepit. De cand i di s
argarita pͥma canditars gẽmaꝵ.
quẽ in de margaritũ aiuint uocat᷑o.
Qĩ conculis maris hoc geñ apidũ ĩuemi¬
at᷑. Inẽ eñ in carne ostiee calculꝰ natꝰ sic̃
incerebro piscis lapitius. Gignit᷑ ã de ce¬
lestirore. quẽ certo annitĩpore coclee
hauriũt. Ex qͥb margariti quidã unionẽ
uocant᷑ aptũ nom̃ hntes qd̾ tm̃ uñ ñ qͣn¬

Expanded text:
 nomen accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, q
Abbreviated transcription (Latin):
ma. sequit᷑ &e aliud cõma. Ne sit tur¬
pe ꝓfortissimo uiro dic̃e. Et fc̃m ẽ colõ.
id ẽ menbrũ qd̾ intellectũ sensui p̃stat.
sed ad huc pendet or̃o. sicq deinde expłi¬
b menbͥs fit ꝑ iodꝰ. id ẽ extrema senten¬
tie clausula. Ita ueterẽ iudioꝵ morem
reqͥrunt. ꝑiod̾ aũ: longior eẽ ñ debet:

Expanded text:
sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet
Abbreviated transcription (Latin):
cretionis uocabulo sp̃em aquaꝵ et t̃re.
qͣrto luminaria celi. Qnto animantia ex
aquis. Sexto animantia exterra. ⁊ hõiẽ

Expanded text:
cretionis vocabulo speciem aquarum et terrae. Quarto luminaria coeli. Quinto animantia ex aquis. Sexto animantia ex terra et homi
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ plerumq dis¬
sensio inuenit᷑ ad eo
ut nec urbis qͥdem ro¬
me origo possit dili¬
genter agnosci. Nã sa
condidere atq habͥtiere ininitio tro¬
iam. et cũ his habuit originẽ. Alii
dñt ab euandro scd̃m qd̾ uirgiliꝰ di
cit. ⁊̃ c̃ rex euandrus romanẽ cõditor
arcis. Alii aromulo ut enmꝰ. Nate au¬
piciis illa inclita roma. Sigͥ tante ci

Expanded text:
urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Salcondere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii d«tunc rex Euandrus, Romanae conditor arcis»; alii a Romulo, ut «en huius, nate, auspiciis illa inclita Roma». Si igitur tantae ci
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sunt. quasi manupe. atq obid
nominatȩ. Cuiꝰ diminutitisi map.¬
pella ẽ. Toralia. longe ꝑpetueq
marpe atoro dicta. Sabanũ gre¬
cum nomen ẽ. facistergiũ et ma¬
nĩtergiũ atergendo faciẽ uel ma
nus uocata. ueladicta. qd̃ obiecto
suo interiora domoꝵ uelent. Au¬
lea uela picta. et grandia. q̃ ideo
aulea dicta sunt. qd̾ primũ ĩ au¬
la attuli regis asiȩ cui success it
populus romanus inuenta sũt.
Cortine sunt aulea. idest uela de
pellib qualia in exodo leguntur.
quib tabernacłm extrinsecꝰ te.¬
gebat᷑. Dicte autẽ cortine a corũ.
eo qđ priuis ex petlib finesent fac¬
te. unde et in eodem tabernaculo
legis iuibetur cortinas fieri expellibꝰ
arietũ rubris. et expellib iacintimᷤ.
Cilicia arabes nuncupant uelam̃¬
ta. pilis capraꝵ contexta. ex quib

Expanded text:
rum sunt, quasi manupae, atque ob id rum sunt, quasi manupae, atque ob id nominatae, cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. 7. Sabanum Graecum est. Facitergium, et manitergium nus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex petae: unde et in eodem tabernaculo legis jubentur cortinae fieri ex pellibus arietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
tragulũ uestis ẽ. discolor q̃ ĩusu¬
qd̾ manu arcificis diu̾sa uahĩ.¬
rietate distinguit᷑. Dictũ autẽ qd̃.
et instratu &e inanneca apt̾sit.
nocatas quidã existimãt. Cũ enĩ
egrediebant᷑ deludi ꝓstibulo iuue¬
nes. horum uelamento tegebant
caput. et faciem. qr solet erubescere.
qui lupanar intrauerit. galnapes:
qd̾ inhis fulcimur idẽ sustinemi.
uel qd̾ toros fulciant. siue caput.
que reclinatoria. iuitgꝰ appellat.
Ceruicalia autẽ eo qd ponant᷑ sub
ceruce uel cubito. puluillus a pul¬
uinari qui ẽ diuitũ lectus. Culeite
uocate qd̾ calcent᷑. idẽ farciant᷑ plo-¬
ma. siue tomento quo mollioresca:¬
lidioresq sint. Tapeta dicta qd̾ pedi¬
b primũ sternerent. quasi tapedia.
sĩplatapeta exuna parte uillosa qͣ¬
si simpla. anfitapa ex utraq par¬
te uiuosa tapeta. lucilius. sipleatq
ꝯt᷑. que ut nomen ipsũ indicat o¬
lim tergendis manib p̃bebant᷑.
Mappe conuiurii ẽpulaꝵ apposita¬

Expanded text:
um vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. vocatas quidam existimant. 462 Cum enim egrediebantur de ludi prostibulo juvenes horum velamento tegebant caput et faciem, quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes .quod in iis fulcimur, id est, sustinemur, vel quod toros fulciat, sive caput, quae reclinatoria vulgus appellat. 4. Cervicalia autem, eo quod ponantur sub cervice, vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinari, qui est divitum lectus. Culcitrae vocatae, quod calcentur, id est, farciantur pluma, sive tomento, quo molliores calidioresque sint. 5. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Sipla, tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa, ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius: Siplae, atsunt, quae, ut nomen ipsum indicat, olim tergendis manibus praebebantur. Mappae convivii et epularum apposita
Abbreviated transcription (Latin):
nia uuas grãdes magis qͣm multas
habet. nom̃ autẽ inde hoc sumẽs. qd̾
multũ uim fluat. Sirica. uł qr de syri¬
a allata. uł qr ingra ẽ. multa aũ gña
uitiũ gt̃. q̃ tam̃ mutatõne loci ⁊ qua¬
litatẽ et nom̃ amittũt. uitib int̾
cetera magis ista conueniat. obleq̃¬
atio. putacio. ꝓpaginatio. suffõsio.
Oblaq̃are ẽ circa codicẽ terrã aperi¬
re. & uelut lacus efficere. hoc aliqui
excodicare appellat. putare ẽ irggã
ex uite suꝑuacuã resecare. ciniꝰ flagel¬
lis luxuriat putare enĩ d̃r purgare.
idẽ amputare. Traducare. transou¬
cere. ꝓpaginare ũo. flagellũ uitis t̾rȩ
submersũ sternere. et quasi porropan

Expanded text:
nia uvas grandes magis quam multas nia uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens, quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria allata, vel quia nigra est. 29. Multa autem genera vitium sunt, quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. 30. Vitibus inter caetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. 31. Oblaqueare est circa codicem terram aperire, et velut lacus efficere. Hoc aliqui excodicare appellant. 32. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cujus flagellis luxuriat. Putare enim dicitur purgare, id est, amputare. 33. TRADUCERE, transducere. PROPAGINARE vero flagellum vitis terrae submersum sternere, et quasi porro pan
Abbreviated transcription (Latin):
lanin enĩ g̃ce. grande uocat᷑. Biturice
aregione nom̃ sortita ẽ. Turbines ⁊ pbo¬
iuas et calores fortissime sustinens.
nec ĩ macra t̾ra deficiens. huiꝰ meriti
& basilisca ẽ. Argitis et grecula uitis ge¬
neris abbi. fertilis uastã mat̾iã. ⁊ bre¬
ue et latũ foliũ mittens cuiꝰ fructũ nͥ
pͥmo tẽpore colligas aut ad t̾ram deci¬
dit. aut humore ꝓutrescit. Inerticula
nigra ẽ quã greci amaricion uocant.
bom uimi et ieius. a quo ẽ nom̃ traxit.
qd̾ mners intemptandiꝰ neruiꝰ habeat᷑.
qͣmuis gustu ñ sit hebes. Mareotice
a regione egipti mareotis dictȩ. Unde
prius uenert. St̃ enĩ et albe et ingre:
Elbole qͣs qͥdam uarias appeuãt. neq
purpuree. neq ingrȩ ab elbo colore ita
nigrũ candidũq colorẽ. Nã elbũ nec
albũ nec nigrũ ẽ. Terciꝰ locꝰ ẽ uitiũ q̃ so¬
la fecunditate cõm̃dant᷑. abundantia.
copiosa muttũq uini fluens. uiticio¬

Expanded text:
λανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica λανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, od iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustu non sit hebes. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. Helvolae, quas quidam varias appellant, neque purpureae nigrum candidumque colore. Nam helvum, nec album, nec nigrum est. 27. Tertius locus vitium quae sola fecunditate commendantur, abundantia copiosa, multumque vini fluens. 28. Vitiscio
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ currãt ad maturitatẽ uelocit̃ ut lepꝰ.
Purpureȩ a colore dñr. Unciarie a mag¬
nitudine. dactili a longitudine. Stepba-¬
nite. a rotunditate. Rodiȩ et libie a re¬
gionib nũcupate st̃. Ceraunie uõ qd̾
rubeant ueld̃ ignis. Generaunarũ q̃
uino deseruiũt: plurima. ex quib ami
m᷑a dicta qͣsi sine minio idẽ sine rubo¬
re. albũ enĩuinũ reddit. q̃ cũsit unuiᷤᷤ
nõis ñ unã spẽm reddit. Aminie dug
geminȩ ab eo dictȩ qd̃ dupplices uuas
mittũt. Aminta. lagana qi plꝰ om̃ib
lanescit lanugine. Rubiliana dicta.
qr eiꝰ mat̾ia rubet. fecinia. minuti aci¬
ni et dure cutis uuas babet nobilitate.
amintã sequit᷑. fecunditate p̃cedit. qͣm
ꝓinde fecinea uocãt. qd̾ plusqͣm cetere
feces afferat. Apianr: uinũ dulce faci¬
unt. qͣs nisi citolegas pluuiis ce uentiꝰ
et maxĩe apib infestant᷑ quaꝵ depre¬
datione apiane cognoĩate ꝯt̃. Balam¬
te amagnitud̾ie nom̃ sumpseit. ba¬

Expanded text:
d currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem unea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βά
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quos greci dialogos uocãt. nos ser¬
monẽ uocamꝰ. Sermo autẽ dictꝰ qi int̾
utrĩq seritur. Unde ineuungłio młta
inter se serebant. Tractatꝰ ẽ immiꝰ rei mł¬
tiplex expositio. eo qd̾ trahat sensũ in
multa senciendi contrectando secũ.
Diffeit autẽ sermo. tractat᷑ꝰ et ũbum:
Sermo enĩ altera indiget ꝑsona. Trac¬
tatꝰ autẽ sp̃aliter ad se ip̃m ẽ. u̾bũ aũ
ad omnes. unde. et dicit᷑. u̾bum fecit ad
popłm. Cõmentaria autẽ dicta. qͣi cũ¬
mente. St enĩ interp̃tat̾ones. ut cõmta
iiris cõmenta enungelii. Apologeticũ
ẽ excusato in quosolent qͥdam accantib
respond̾e. Indefensione enĩ aut nega¬
tione sola positũ ẽ & ẽ nom̃ grecũ. pa¬
nagericũ ẽ licentiosũ. et lascimosũ genꝰ
dicendi in laudib regũ. in cuiꝰ cõpõne
hoĩes multis m̃datiis aduant᷑. Qd̾ ma¬
lũ agrecis exoetum ẽ qͦꝵ leuitas ĩstrac¬

Expanded text:
ogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgilio: Multa inter se serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod tractat sensum in multa sentiendi contrectando secum. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona. Tractatus specialiter ad seipsum est. Verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit ad populum. Commentaria dicta quasi commenta. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta evangelii. Apologeticus est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere, in defensione enim aut negatione sola positus est, et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum: in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est; qu
Abbreviated transcription (Latin):
narrationẽ ad instruendũ audientiũ
autẽ uocabłm apud nos interp̃r p̃facios
docent faciendũ. ut diligas dnm ãm
tuũ. et honora patrẽ tuũ. et matrẽtuã.
Q ñ faciendũ. ut ñ mechaberis. Non
furtũ facies. Similit̾ et gentiliũ p̃cep
ta iubent. uel uetant. lubent faciend̃.
ut nidꝰ ara sere nudꝰ. uetant. ut neue
int̾ uites corilũ sere. neue flagella sũ.

Expanded text:
narrationem ad instruendas audientium autem vocabulum apud nos interpretatum praequid faciendum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et gentilium praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa
Abbreviated transcription (Latin):
esd̃ tantos libros ediderit. qͣntos quisq noͦ¬
turaꝵ labore tamg̃cos ꝙͣ latinos oꝑm
suoꝵ numero suꝑarit Deniq ieronimꝰ
sua uicit. Nam tanta scͥpsit. ut dieb ac
noctib ñ solũ scribere libros eiꝰ qͥspiã
exce̾pta st. q̃ grece scolia nũcupãt᷑.
in quib ea que uident᷑ obscura uł dif¬
ficitia sũmatim at breuit diftingunt᷑.
Scđm genꝰ omelie sc̃ qͣs latini u̾bũ ap¬
peliant. que ꝓferunt᷑ in populis. ⁊ er¬
cũi thomi. quos nos libros uł uolum.¬
na appellamꝰ. Omelie autẽ ad uulgus
Loquunt᷑. thomi ũo. idẽ sibri maioris

Expanded text:
quod tantos libros ediderit quantos quisque nosturarum labore, tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia sSecundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina vocamus. Homelie autem ad vulgus loquuntur. Tomi vero, id est, libri, maioris
Abbreviated transcription (Latin):
Athematica latine tła libͥ t̾cii.¬
dn doctrinalis scientia. q̃ ab¬
stractã consid̾at qͣntitatẽ.
Abstracta enĩ qͣntitas ẽ quã
uł ab aliis accidentib. ut ẽ par. impar.¬

Expanded text:
athematica Latine dicitur doctrinalis scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Avel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar,
Abbreviated transcription (Latin):
certe mixteq sentencie. uensut᷑ eo
qd̾ eiꝰ mens in qͦlibet actu ad qͣmlibet
fraudẽ facile uercit᷑. unde et ũsutia
d̾r contorta sententia. plautꝰ ũsucior
ẽ qͣm rota figularis. uilis auilla nul¬
lius urbanitatis enĩ ẽ. uers ipellis eo
qd̾ in diu̾sa uultũ et mentẽ u̾tat ł¬
fert. uecors malicordis. et male con¬
scientie. Uagus quia sine uia. Uanus
a uenere ethimologiã trahit. Itẽ uanꝰ
ce satis bibit. et difficile inebriat᷑. uex¬
atꝰ. id ẽ portatꝰ. ab eo qd̾ ueheo. uerto.
uexo. ut uexasse sit et portasse. uene¬
ficus. eo qd̃ uenenũ mortis cã appara¬
uit. aut p̃stitit aut uendidit. uector
qͣsi uehitor. Est autẽ uector. et qͥ uehit
et qui uehitur. Uenator qͣsi uenabu¬
lator auenatione scilicet. qua bestias
p̃mit. quatuor autẽ st̃ uenatoꝵ offã.
uestigatores. indagatoreᷤ. alatorez p̃s¬

Expanded text:
certae mistaeque sententiae. Versutus, eo quod ejus mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur, unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautus: Versutior quam rota figularis. 278. Villis a villa, nullius enim urbanitatis est. Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Ifert. scientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus entus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit, et qui vehitur. 282. Venator, quasi venabulator, a venabulo, scilicet, quo bestias premit. Quatuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pres
Abbreviated transcription (Latin):
ubi aliqͥd obscuritatis ẽ. ob sollicitudinẽ
ponit᷑. Q. Anchora suꝑior. ponit᷑ uͥ aliqͤreᷤ
magna omĩo ẽ. cb. Anchora inferior: ubi
exponunt᷑. ut łbi lector in liminari hꝰmͦi
signum inuenerit. ad textum recurrens:
eiꝰdem sermonis. uł uersicłi. sciat eẽ ex¬
põnem. cuiꝰ similẽ suꝑiacentẽ notã in
notasenniꝰ primꝰ. mille ⁊ centũ in¬
uenit. Notaꝵ usus erat. ut qͥcqͥd ꝓcontẽ¬
tione. aut inuiditiis qͥs diceret᷑. librarii
scrib̾ent comples simui stantes. diuisis
inter se partib. qͦt qͥsq u̾ba. ⁊ qͦ ordine ex¬
ciperet. Rome primꝰ tulliꝰ tiro ciceroniᷤᷤ
libertꝰ. cõmentatꝰ ẽ notas. sed tm p̃posicio¬
num. pꝰ eum t̾ciꝰ psamniꝰ filargiꝰ. & aqͥla
libertus mecenatis. et alii alias addide
it̃. deinde seneca contracto ommũ di¬
gestoꝵ nũo. et aucto opus effecit in qͥn¬
q milia. Note autẽ dicte eo qd̃ ũba.ł¬

Expanded text:
scuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior ponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aexponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam innotas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addidet. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Notae autem dictae, eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
Digestio. hoc apudnos diariũ uocat᷑. Nã¬
mariac t̾re ꝑ annos incõmentaruiꝰ ac¬
tast̃: ab anmũsariis gestis. annales no
tarii in libris delati et̃. Inter historiã
autẽ et annales hoc int̾ ẽ qd̾ historia ẽ

Expanded text:
i gestio. Hoc apud nos diarium vocatmari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nomtarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est
Abbreviated transcription (Latin):
qr qͣsi quibꝰdã malleobis ligneis cingit᷑
quoꝵ uolubilitate uela facilius eleuẽ¬
tur. Modius ẽ cui arbor insistit. ob si¬
militudinẽ menfuralis uasis dictus.
Carceria sunt. in cacumine arboris tro¬
clee. qͣsi.F. littera perqͣs funes trah¬
unt᷑. Cinna. lucida confulgẽt altical¬
ceria mali. Troalie autẽ uocate qd̾
rotulas habeãt. Trocos enĩ grece rota
d̾r. parastate. stipites st̃ pares stãteᷤ
Porticulus. malleus in manu portat᷑.
quomodus signũq dat᷑ remigãtib.
la uncinus ferreus. uel ligneus. ad
qͤm in littore defixum fues nauiũ
unt. configt̃ littus ad uncas. Ancho¬
ra dens ferreus ex greca ethimologra
nomen ducit. qd̾ quasi hoĩs manuꝰ
comp̃hendat. uei scopulos uel arenaꝰ.
Nam manꝰ grece Ryra dr. apud grecoꝰ
autĩ ad spirationem ñ habet. Nam
ancyra dr. unde et apud maiores
sine aspiratione ꝓferebat᷑. Puluini st̃ mag¬

Expanded text:
quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes Porticulus malleus in manu portatus, quo modo signum datur remigantibus. la uncinus ferreus vel ligneus ad quem in litore defixum funes naviumunt, configunt litus, aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus conprehendat vel scopulos vel arenas. Nam manus Graece κυρα dicitur: apud Graecos auancyra dicitur. Unde apud majores sine aspiratione proferebatur. Significat a
Abbreviated transcription (Latin):
pars nauis ẽ qͣsi post. prora an¬
terior. qͣsi priora. Cumba locus imꝰ
nauis qd̾ aquis incumbat. Carma a
currendo dicta. qͣsi currina. fori la¬
tera nauiũ concaua aferendo hone¬
ra ddicta siue tabulata nauiũ. que
stermint᷑: dicta ab eo qd̾ incessus fe̾¬
runt. uel foris emineant. De quib
in sũmis laterib nauiũ loca conca¬
ua ꝑ que eminẽt remi dicta credo
qd̾ sint similia latibulis colambaꝵ
in quib nidificant. Agea me St io¬
ca innaui. ꝑque ad remiges hortator
accedit. de qua enniꝰ. muita foro po¬
net. & angea longa replet᷑. Transtra
St̃ tabule ubi sedent remiges. qd̾ ĩtrãs.
a tondendis. et decuciendis capillis
Palmila ẽ extrema latitudo remi
a palma dicta qua mart impellit᷑. An¬
temne autẽ dicte qd̾ ante aminẽ sint
positȩ pretirfluit enĩ eas arpips: Cor¬
nua extreme partes antemnarũ st̃. dic
dicte ꝑ tropum. Malus ẽ arbor nauiꝰ
qua uela sustinent᷑. malus autẽ dictꝰ
qr habet instarmali insumitate: uł

Expanded text:
pars navis est, quasi post; prora anterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris emineant. De quibusin summis lateribus navium loca concava per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua Ennius Ann. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in transa tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinẽ in lato angustior. ht̃ ã
in se ꝓuiitias. cõmagenã. phenitiã ce
palestinã cuiꝰ pars ẽ iudea absq satra¬
cemis. et nabrthenas. Cõmagena pri
ma ꝓuintia siriȩ uocabulo cõmage
urbis numcupeta. que qͦndã ibi me¬
syria. ab occasu mare magnũ. Fenie
cathini frat᷑ de thebis egiptioꝵ in ħy¬
riam ꝓfect᷑. apud sidonẽ regnauit.
eamq ꝓuinciã ex suo noĩe appella
omĩs cͥca regio palestina ẽ nũcupa¬
ta. huiꝰ ab oriente mare rubrũ occͣrit.
a meridiano latere iudea excipit᷑. a
udit᷑. ab occasu egiptio limite t̾minat᷑.
ludea regio palestinȩ ex noĩe uide ap¬
pellata. ex noĩe iude cuiꝰ tribu reges
hiũit. hec priꝰ chanaan dicta a fitio
cham siue a decẽ chananeoꝵ g̃ntib.
qͥb expulsis eandẽ t̾ram udei pꝰsede¬
it. Initiũ longitud̃is eiꝰ aunco arfa:
usq ad uicũ lliadem porrigit᷑. In qͦ¬
tyberiadis lacũ extendit᷑. In medio¬

Expanded text:
longitudinem, in lato angustior. Habet autem longitudinem, in lato angustior. Habet autem in se provincias Commagenam, Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars est Iudaea absque Sarracenos etma provincia Syriae a vocabulo Commagenae urbis nuncupata, quae quondam ibi meSyria, ab Occasu mare Magnum. 18. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus, apud Sidonem regnavit, eamque provinciaomnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a uditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Tyberiadis lacum extenditur. E
Abbreviated transcription (Latin):
rabia eodemon. Babilone regioni¬
capud ẽ babilon urbs ã qͦ ⁊ nũcupata.
tam nobilis ut caldea et assiria. ⁊ me¬
sopotamia in eiꝰ nom̃ aliq̃n transieit̃.
Arabia appeliata id ẽ sacra. hoc enĩ sig¬
nificare interp̃r. eo qd̃ sit regioturifera
odores creans. hinc eã greci eodomon
nr̃i beatã nominaueit. b cuiꝰ saltib
et mirra. ⁊ cinnamũ ꝓuenit. lbinaᷤ¬
cit᷑ auis fenix. sardonix gẽma. echitꝰ
molocides ce pedorata ibi inuenit᷑ ip¬
sa ẽ et saba appellata. a filio chus qͥ
nũcupatꝰ ẽ saba. hec autẽ ang̾to t̾re
tractu adorientẽ uensꝰ ad ꝑsicũ fi¬
nũ extendit᷑. cuiꝰ septemtͥonalia chal.¬
dea claudit occasũ smꝰ arabicꝰ. Siriam
sirus qͥdam ꝑhibet᷑ indigena a suo
uocabulo nũcupasse. hec ab oriente
fltnuo eufrate. ab occasu marinr̃o.
et egrptio t̾minat᷑. tangẽs ã septẽto¬
ne armeniã et capadociam. ameridie
sinuĩ arabicũ. sitꝰ eius porrectꝰ inĩmẽsã

Expanded text:
rabia εὐδαίμων. Babyloniae regionirabia εὐδαίμων. Babyloniae regionicaput Babylon urbs est, a qua et nuncupata, tam nobilis ut Chaldaea et Assyria et Mesopotamia in eius nomen aliquando transierint. Arabia appellata, id est sacra; hoc enim significare interpretatur; eo quod sit regio turifera, odores creans: hinc eam Graeci εὐδαίμων, nostri beatam nominaverunt. In cuius saltibus et myrrha et cinnamum provenit: ibi nascitur avis phoenix, sardonyx gemma, et iris, molochites et paederota ibi invenitur. Ipsa est et Saba, appellata a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad orientem versus ad Persicum sinum extenditur, cuius septentrionalia Chaldaea claudit, occasum sinus Arabicus. Syriam Syrus quidam perhibetur indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib media ab occasu transũsãpar.
tia amplectit᷑ regna. Aseptentͥone
armenia cͥcumdat᷑. ab ortu caspsios¬
uidet. ãincridie ꝑsidã. huiꝰ tra me¬
dicã arborẽ gignit qͣm alia regio
mimime parturit. St autẽ medie
due. maior et minor. ꝑsida tendenꝰ
ab ortu usq ad indos. ab oceasu rulis
mare nt̃. ab aqͥlone ũo meridiẽ tan.¬
git. ab austro armeniã q̃ ꝑside ad¬
nectit᷑. quib ẽ sus a oppidũ nobilis¬
simũ. In ꝑside primũ orta ẽ ars ma¬
gica. ad quã nẽbroth gigas pꝰ confo.¬
sionẽ linguaꝵ abiit ibiq ꝑsas igͥ¬
nem colere docuit. Namomẽs ĩ il¬
lis partib solemcolt qui ipsoꝵ lĩ¬
gua el dicit᷑. Mesopotamia gcam
echimologrã possidet. qd̾ duobꝰ flo¬
iis ambiatur. Nam aboriente ti¬
grimbt̃. ab occiduo eufratẽ. Incipit
ã septentͥone int̾ montẽ taurum
et caurasũ. cuiꝰ ameridie seqr babi¬
lonia deinde caldea. nouissime a¬

Expanded text:
Ex quibus Media ab occasu transversa Parthia Ex quibus Media ab occasu transversa Parthia regna amplectitur, a septentrione Armenia circumdatvidet, a Meridie Persidem. Hujus terra medicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem Mediae duae, maior et minor. Persida tendens ab ortu usque ad Indos, ab occasu Rubrum mare habet, ab aquilone vero Mediam tangit, ab austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persida primum orta est ars magica, ad quam Nebroth gigans post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit. Nam omnes in illis partibus solem colunt, qui ipsorum lingua El dicitur. Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur; nam ab oriente Tigrim habet, ab occiduo Euphraten. Incipit autem a septentrione inter montem Taurum et Caucasum; cuius a meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime A
Abbreviated transcription (Latin):
Locis montuosis et asꝑiorib site. ha¬
bentes fluiuos hiaspẽ. ⁊ arpẽ. St̃ enĩ
inter se finib suis discretȩ. noĩa aꝓ
priis noib ita trahentes. Aracusia:
ab opꝑido suo nũcupata. parthiam
parthi ab scitia uenientes occupaue¬
runt eãq ex suo noĩe nocauert̃. huic.
a meridie rubrũ mare ẽ. a septemtri¬
one huranũ solũ. ab occidua soliꝰ pla¬
gamedia. regna in ea decẽ rocto st̃
porrecta a caspio littore nsq ad t̾raᷤᷤ
scitarũ. Assiriauocata ab assur filio
sem quieam regionẽ pꝰ dilumũ pͥmꝰ
incoluit. Hec ab ortu mͣdiam. ame¬
ridie mediã tangit. ab occiduo: tigr̃
a septent᷑one montẽ caucasũ. ubi
porte capsie sc̃. In hac regione pͥmũ
nsus inuentꝰ ẽ purpure. in de pmũ
criiũ et corpoꝵ unguenta ueneit̃.
ce odores quib romanoꝵ atq g̃eoꝵ
effluxit luxuria. Media et ꝑsia are¬
gib medo et ꝑso cognominate qͥ
eas ꝓuincias betiando ad grecei st̃.

Expanded text:
locis montuosis et asperioribus sitae, halocis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando adgressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
r argentoq fecundaᷤ. utilẽ qͦq arbori.¬
bꝰ. foliis numꝙͣ carent᷑e. ht̃ et fluirios.
gangẽ. ⁊ nidam. et ipanẽ illustranteᷤ in¬
dos. Terra indie fauomo sp̃u saluber¬
rima. In anno bis metit fruges. uicẽ
hyemis ⁊estatis patit᷑. gignit autẽ
tincti coloris hoies. et elefantos in¬
gentes. monoceron bestiã psitacũ a¬
uem. elienũ qͦq lignũ. ⁊ cinnamũ.
ri piper: et calamũ aromaticũ mit¬
tit. et ebur: lapidesq p̃ciosos beril¬
los. crisoprasos. & ad amantẽ. carbũ.¬
culos igͣmtos. marggaritas ⁊ unioneᷤ.
quib nobiliũ feminaꝵ ardet ãbi¬
tio. ibi st̃ et montes aurei. qͦs adi¬
re propt̃ dracones et gripas. oe ĩ mẽ.¬
soꝵ hominũ mõstra impossibile
ẽ. Parchia ab indie finib uisq ad me¬
sopotamiã gñalit noĩat᷑ ꝓpt̃ inuic¬
thia. assiria. media. et ꝑfida q̃ regio¬
nes inuicẽ sͥ coniucte. initiũ ab in¬
do flumine sũm̃t. tigri claudunt᷑

Expanded text:
em quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas, et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones, et gryphas, et immensorum hominum monstra impossibile est. 8. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatuthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sinirmã ht̃. Minor ũo ilium. licaonrã.
Carinã erinꝰ fluuiꝰ discrnt a frigia. li¬
dia sedes antiqͣ regnoꝵ qͣm pactoliun.¬
da extulit diuitiis et torrentib aureiᷤ
hec antea meonia dicebat᷑. que dũ ꝓ bre¬
uitate duos frẽs reges lidũ et tirrenũ
ferre ñ posset. hinexorti. tirrenꝰ ẽ in¬
genti multitudine ꝓfectꝰ loca gallie
occupaũ. et tirrenã noĩauit. lidia aũ

Expanded text:
Smyrnam habet, minor vero Ilium. Lycaonia . . . Smyrnam habet, minor vero Ilium. Lycaonia . . . Cariam Hermus fluvius discernit a Phrygia. Lydia sedes antiqua regnorum, quam Pactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus loca Galliae occupavit, et Tyrrheniam nominavit. Lydia
Abbreviated transcription (Latin):
gia. Nichodemia in ea ẽ urbs. ubi hã.¬
nibal fugiens ueneni haustu aĩam
exspirauit. Galatia dicta apͥscis gal¬
loꝵ gentib ãquib extitit occurpa¬
ta nam galli in auxiliũ a rege bithi¬
me euocãti regnũ cũ eoͣ partha ic̃¬
torie diuisert. sicͣ deinde grecis adm¬
xti pͥmũ gallo greci. nc̃ ex antiqͣ gal.¬
loꝵ noĩe galate dñr et eoꝵ regio ga.¬
lathia. numcupat᷑. frigia dicta a phri¬
gie europe filia.hec et dardama. a
dardano iouis filio. De qͦhomerꝰ ait.¬
Qm pͥmꝰ genuit celesti iupit̃ arte.
hiceñ ꝓfectꝰ de coriith o ciuitatepͥ.¬
mꝰ uenit infrigiã. Est autẽ regio tͤa¬
di suꝑiecta ab aquilonis parte gala¬
thiȩ. A meridiana uicina ẽ lichame. ab
oriente lid̾die adheret. ab occidente
elesponto mari fminat᷑. hꝰ regio tͦia
ẽ. quã ex suo noĩe appellauit tros tͦra¬
noꝵ rex ganimedis pat̃. Due st̃ aũ¬
frigie maior et minor. Maior frigia

Expanded text:
gia. Nicomedia urbs in ea est, 153 ubi Angia. Nicomedia urbs in ea est, 153 ubi Annibal fugiens veneni haustu animam expiravit. 40. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus exstitit occupata. Nam Galli in auxilium a rege Bithyniae evocati, regnum cum eo, pacta victoria, diviserunt; sicque deinde Graecis admixti primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur; et eorum regio Galatia nuncupatur. Phrygia dicta a Phrygia Europis filia. Haec et Dardania a Dardano Iovis filio dicta. De quo Homerus aiti Iuppiter arce. Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros, Troianorum rex, Ganymedis pater. Duae sr. Maior Phrygia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ armenie runcta. hn hac herbe tĩc¬
ture utiles nascunt᷑. Capadotiã ꝓpͥa
urbs noĩauit. hec incapite sirie sita
aboriente armeniã tangit ab occasy:¬
asiam minorẽ. ab aquilone mare ei
micũ et hemiscerios campos qͦs haby.¬
ert̃ amatones. amrridie u̾o taurum
montẽ. eu subracet cilitia. et hisaura
usq ad cilicũ finũ. qui expectat contͤ
insulã ciprũ. Terra eͥ ante alias mitru
equoꝵ. Alias amnis ꝑeam fltit qͥ g̃ndi
libidie regna disiunxit a ꝑsis. Asiami¬
nor ab oriente capadotia cingit.ab a
liis partib undiq mari cͥcumdatur.
Nam a septemtrione pontũ eusinum
ht̃. ab occasu ꝓpontidẽ aberidie e¬
giptiũ mare. ht̃ ꝓuincias. bithiniã.
phrigiã. galatiam. lidiã. cariam. et¬
pamphiłiã. isauriã. liciam. atq cili
tiam. pͥma asie minoris bithinia ⁊̃
appellata. Nam priꝰ biricia dicta. dem¬
de migdonia. mox abitino rege bi¬
thinia nũcupata ip̃a ẽ. et maior fri¬

Expanded text:
tum Armeniae juncta; in hac herbae tinctum Armeniae juncta; in hac herbae tincturae utiles nascuntur. 37. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita; niae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua mmericum, et Themiscirios campos, quos habuere Amazones, a Meridie vero Taurum montem, cui subjacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicum sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra eius ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disiunxit a Persis. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur, ab aliis partibus undique mare circumdatur; nam a septentrione pontum Euxinum habet, ab occasu Propontidem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias Phrygia, Galatia, Lidia, Caria, Pamphilia, Isauria, Licia, Ciliciam. 39. Prima Asiae minoris Bithynia in appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata, ipsa est et major Phry
Abbreviated transcription (Latin):
oriente mare caspiũ. ameridie arme.¬
niã. ã septentͥone albaniã. aboccasi
iberiam. Est autẽ siluis aspera ĩma
et pardis. de qua uirgiliꝰ. hircanieq¬
admorunt uberatigres. Albania aco¬
nascunt᷑. hec ab oriente sub mare cas¬
pium surgẽs. ꝑ ora occeani septemtͥ¬
onatis usq ad meotides yaludes per
deserta et inculta extendit᷑. huiꝰ caneꝰ
terre ingentes st̃. tanteq ferocitatis¬
tt canes illi tauros p̃mant. leones
ꝑimat. Armenia nucupata ab arm̃e¬
tͣo iasonis the̾sali comite. qͥꝰ misso re¬
ge iason᷑ et collecta eiꝰ multitud ine
que passim uagabat᷑armeniã cepit
et suo noĩe nũcupainit. Sita ẽ autẽ
inter taurũ et caucasũ. a capadotia
tisq ad caspiũ mare ꝓtensa. hñs ad sep¬
temtrionẽ ceraumos montes eqͥb ti¬
gris fluuiꝰ nascit᷑ et inciniꝰ montibꝰ ar¬
cha pꝰ diluuiũ sediose ꝑhibet᷑. dupplex
ẽ armenia. suꝑior et inferior sict̃ due
pannonie. Iberia regio asie ẽ ꝓpe pon

Expanded text:
oriente Mare Caspium, <a meri>die Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa et pardis. De qua Virgilius admoneadmorunt ubera tigres. 34. Albania a conascantur: haec ab Oriente sub mare Caspium surgens, per oram oceani Septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis, ut tauros premant, leones perimant. 35. Armenia nuncupata ab Armeno, Jasonis Thessali comite, qui amisso rege Jasone, collecta multitudine ejus, quae passim vagabatur, Armeniam condidit, et ex suo nomineinter Taurum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa: habens a septentrione Ceraunios montes, e quibus Tigris fluvius nascitur, et in cujus montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑. Samaria regio palestine ab op¬
pido qͦdam nom̃ accepit: qd uocabat᷑
samaria. cuitas qͦndã regalis in ifił.
q̃ nc̃ ab augustinoĩe sebastea nũcu¬
þat᷑. hec regio inter uideã et galileã
media iacet. Incipiens ainco cit no
m̃ eli̾as. deficiens in t̾ra acrabat᷑. Si¬
tus eiꝰ nat᷑a consimili nec ullo differẽs
audea. Galilea regio palestine uoca¬
ta qd̾ gignat candidiores hor̃es quã pa.¬
lestina. hec autẽ dupplex ẽ.suꝑior et
inferior s tam̃ cõnexe siriȩ et̃ fenicee
adherentes. Terra eoꝵ opima ce ferax.
et frugib satis fecunda. pentapolis
regio in confinio arabre. ⁊ ꝑalestine fi¬
ta. dicta aqͥnq ciuitatib impioꝵ q̃ ce¬
lesti igneꝯsumptas⁊. t̾ra ampbiꝰ ab
ierosolimis olim uberrima. nc̃ autẽ
deserta atq exusta. Nam ꝓscełe acco.¬
larum de celo descendit ignis qͥ regionẽ

Expanded text:
ceretur. 22. Samaria regio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit, quod vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Judaeam, et Galilaeam media jacet, incipiens a vico, cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabat. Situs ejus natura consimili, nec ullo differens a Judaea. 23. Galilaea regio Palaestinae vocata, quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo desce
Abbreviated transcription (Latin):
miferaꝵ arboꝵ consitus hñs cẽ ⁊ lig.¬
ꝓrupens totũ nemꝰ irrigati diuidit᷑q
in quatuor nascentia flumĩa cinꝰ loci
pꝰ peccatũ hõis aditus int̾clusꝰ ẽ. Septꝰ
ẽ enĩundiq rumphea flãmea. id est
muro igneo ad cinctꝰ. ita ut eiꝰ c̃ celo
pene iungat incendiũ. Cherubmn qͦq
lis suꝑ rumpheȩ flagrantiã ordinatũ
ẽ ut hoĩes flãme. angłos u̾o malos an¬
geti submoueãt. ne cui carm uł sp̃ui
transgress iõis aditꝰ paradisi pateat.
India uocata ẽ ab indo flumine. qͦ ex
parte occidentiꝰ claudit᷑. hec ameridi¬
anomari porrecta usq ad ortũ solis.
et a septentͥone usq ad montẽ cau¬
casũ ꝑuenit. hñs gentes muttaꝰ. ⁊ op¬
pida insulã qͦq tapbane gẽmis ele

Expanded text:
miferarum arborum consitus, habens etiam et ligmiferarum arborum consitus, habens etiam et ligprorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id est muro igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoqulis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Haec a meridiano mari porrecta usque ad ortum Solis, et a septentrione usque ad montem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida, insulam quoque Taprobanen gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
rbis arunditate cͥculi dictꝰ. qr sic̃
rota ẽ. Unde cẽ breuis rotella or.¬
bitut appellat᷑. undiq enĩ occeanũ
ccumfluens: eiꝰ in c̾culo ambit fineᷤ.
Duusꝰ ẽ autẽ triphariȩ. e quib una
ꝑars asia altera europa. t̾cia affri
asia a meridie ꝑ orientẽ. usq ad septẽ¬
trionẽ ꝑuenit. Europaũo a septẽtri¬
one usq ad occidentem. atq inde af¬
frica ab occidente usq ad meridiẽ. Un
de euident̃ orbem dimidiũ due tenẽt.
europa et affrica. aliũ u̾odimidiũ sola
asia. Set iõ dne iste partes facti sc̃ q
int̾ utramq ab occeano midre ingdit᷑.¬
qui eas intersecat. Quappt̾ siin duas
partes orientis et occidentis orbẽ dun¬
das asia erit in una. in alt̾a n̾õ enropa
te disposita ab oriente ortu solis. a
meridie occeano. ab occiduo mari ño
finit᷑. et a septenitͥone meotidi lacu
ce tanai fluuio t̾minat᷑. ht̃ aũ ꝓuin
delttiaꝵ. Est enĩ om̃igñe ligni ⁊ po¬

Expanded text:
e circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens ejus in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: ex quibus una pars Asia, altera Europa, tertia AfricAsia a Meridie per Orientem usque ad Septentrionem pervenit. Europa vero a Septentrione usque ad Occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad Meridiem. 3. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent Europa et Africa, 143 alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magquod eas intersecat. Quapropter, si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europate disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet audeliciarum; est enim omni genere ligni et po
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam agros incolunt: q̃dã portenty¬
res. Namdũ in plerisq locis auro
et gẽmis asfluũt grͥphoꝵ ĩmani¬
tate accessꝰ hoĩs rarus ẽ.Smaragdiᷤ
autẽ optimis hec patria ẽ. Cianeꝰ quoq
lapis et cristaliꝰ purissimꝰ scrchie ẽ.
ht̃ et flumina magna. oscorũ. fasidẽ
atq araxim. hircania dicta a silua hir¬
cana que setchie subiacet. habens ab

Expanded text:
quaedam agros incolunt, quaedam portentres. Nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum immanitate accessus hominum rarus est: smaragdis autem optimis haec patria est: cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habet et flumina magna Moschorum, Phasiden atque Araxen. Hyrcania dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑. hic autẽ partĩ ad f̾renã parcĩ
ad celestẽ materiã ꝑtinet. Nanille
subtilis. ubi uentosi ac ꝓceluᷤ motus
si poest̾ existere. ad celestẽ ꝑtinet par¬
tẽ. Iste uero turbulencior. qui exhala¬
tionib hunridis corporescit. terre depo.¬
tat᷑. quiq ex se multas species reddit.
Nam cõmotꝰ uentos facit. uehementiꝰ
concitatꝰ. ignes et tonitrua. contract
nubila. conspissatꝰ pluiiã. congelantib
nubib niuẽ. conturbuientꝰ congelatis
densioribꝰ nubibꝰ grandinẽ serenũ dis-¬
tentꝰ efficit. Nam aerẽ densũ nubẽ eẽ.
nubẽ rarefactã et solutã aerem. slubeᷤᷤ
dicte ab obnubendo. id ẽ oꝑiendo celum.
Unde et nuptȩ qd̃ uultus suos uelent.
Unde et neptimꝰ. qd̃ nubat id ẽ mare &
framtegat. Nubes autẽ densitas ae.¬
ris facit. uenti autẽ aerem conglobãt.

Expanded text:
feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum efficit. Nam aerem densum nubem esse, nubem rarefactam et solutam aerem. Nubes dictae ab obnubendo, id est operiendo, caelum; unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant
Abbreviated transcription (Latin):
tata que indicat in quotocanone positꝰ
sit mimerꝰ cui subiectꝰ ẽ era. ũbi gr̃a. Sic̃
listaꝵ similia dixcit̃ adsumes adiacentẽ
nũm capituli. et reqͥres ip̃m numerũ ca¬
pituli insuocanone qͤm indicat. ibiq ̃¬
uemes quid et qui dixeit̃. et ita demũ
incorpore inquisita loca. que ex ip̃is nu¬
mers indicant᷑ ꝑ singła euungelia de
eisdem dixisse muenies. De ciclo pasca

Expanded text:
tata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est listarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De ca
Abbreviated transcription (Latin):
umeros autẽ scđm geomecriã ita
queris. extrema eius qͥppe multi¬
plicata tm̃ faciunt. qͣntũ et media du¬
plicata. ut puta sex et duodecim mul¬
tiplicata faciũt septuagees. dipondtus

Expanded text:
umeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ et nom̃ ⁊ genꝰ scit᷑. nubilis: a nubẽ¬
D̾ habił. Nemo ab hoĩe tractuꝰ ẽ .i. ne
homo qd̃ ẽ ꝓnullo. Nullꝰ autẽ qͣsi ne
ferule qͣm greci ac ꝙ̃oaeson. uocãt. et
gunt. alii ꝑniciosũ. alii migã existi¬
mantes ut ait monatius. hic ad olesc̃eᷤ
nequã ñ malus idẽ fugax: ꝓ niciosꝰ. a¬
lĩ confundł qͣsi utrũq unũ idẽq sigͥ¬

Expanded text:
scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum, id est ne homo, quod est pro nullo; nullus autem quasi ne ferulae quam Graeci ἀσφόδελον vocant; et gunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes; ut ait Munatius: 'Hic adulescens nequam, non malus,' id est nugax, non perniciosus. Alii confundunt, quasi utrumque unu