comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmilitus ypotheca.s q̃dam
nomina omino antiqua tõ¬
fitientiamtalibrferebantim
paularim no inipatores inter¬
pellantium cditorum misati
hprebebãt cumutiq omnis
militi a publica cristet. ⁊ mullr
q̃stum omino  aliumqi ex
impiali mimificentia h̃ns¬
ppeaigiu scĩmus caqͥ appellã¬
ti ercaui no omnibpmpte
subiacere nisi tamencitditor
fiñt qui.aohoc ip̃m mutuani
ut militia uli emeretur. alio¬
quin alus cͥditoribꝰ nõpmp¬
te damus hssifilii quidem

Expanded text:
in militiis hypotheca, sed quaedam nomina omnino antiqua et deficientia in talibus ferebantur; paulatim vero imperatores interpellantium creditorum miserati haec praebebant, cum utique omnis militia publica existeret et nullum quaestum omnino alium quam ex imperiali munificentia hea igitur sancimus ea quae appellantur ex casu non omnibus prompte subiacere, nisi tamen creditor fuerit qui ad hoc ipsum mutuavit, ut militia illi emeretur. Alioquin aliis creditoribus non prompte damus hoc: sed si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nunciarcait de ducaturab illore
ñdum apudcum fc̃a sit conte¬
tationtis illo ꝯtempnẽte lege̾
⁊ uiramtum suum manifesta¬
tionc sua⁊actorem cr̃omnele¬
gutimum aditorrum relin¬
qnte. ¶Igiturne latente coct
tardata eribitione ca manca
susp̾nsa exammetut potiũt he¬
dex inq̃mtram abisse dicitar
ꝓhibeatur cuncscom unamp¬
mittat actorem cius rerumẜ
mensuram declarati debitu p
res debitica sernandi tuncsi
ille occirrerit ome ei prisi
soluet dampnum ⁊ tunc itci¬
piens res et  fideuissorempre
timum quoq ẽ etiam hoc ppt
dubitatione qonem lege cõĩ
det̾minare primumnamqr fr¬
enint dubitoes multe utrum
oporteat militias subypothce
deduciumculant ⁊̃ hiis lib̾a.
eẽS hoc quidem iamdiffituze¬

Expanded text:
e nondum apud eum facta sit contestatio litis, illo contemnente legem et iuramentum suum manifestationem suam, et actorem extra omne legitimum adiutorium relinquente. Igitur ne latente eo et tardata exhibitione causa maneat suspensa, examinet ut potuerit iudex, in quam terram abisse dicitur, prohibeatur, tunc secundum unam pmittat actorem eius rerum secundum mensuram declarati debiti, ires debiti causa servandi. Et tunc, si ille occurrerit, omne ei prius salvet damnum, et tunc recipiens res et fideiussorem praestimum quoque est etiam hoc propter dubitationum quaestionem lege communi determinare. Primum namque fuerunt dubitationes plurimae, utrum oporteat militias sub hypothecae deduci vinculis, aut his liberas esse. Sed hoc quidem iam definitu
Abbreviated transcription (Latin):
dispensareaco qui litem sustiẽt
nullmñ Bntetempꝰ. ad cognoscẽ¬
teminquib conuentus occur¬
rit suscepto uõlibelosola psõa¬
li sidemissione abcodata⁊ spon¬
tulissccunoum nram sacram
prebitis cõstirtt̾em sõscribere
ubrilo qḋ̃appeilatur responsior
et decłarectiamtemp̾quocili¬
bellusdatus ẽ. necctiam obhoc
ars fiat quedamcumq futura
ocelebran contestatiolitis ap̾
iudicem inrbͥgãi sugientẽ.Si

Expanded text:
dispensante, et eo qui litem sustinet nullum habente tempus ad cognoscendum, in quibus conventus occurrit. Suscepto vero libello, sola personali fideiussione ab eo data et sportulis secundum sacram nostram praebitis constitutionem, subscribere libello qui appellatur responsionis et declarare etiam tempus quo et libellus datus est, ne etiam ob hoc ars fiat quaedam, cumque futura est celebrari contestatio litis apud iudicem, interrogari fugientem,
Abbreviated transcription (Latin):
centiam hat hoc facere aũfor¬
te cognoscere debitum: ⁊libaẽ
sc abadũsari sui contentõe
amicabilit̾⁊ nõpcalumpni¬
am etcircumuentoc̾m sb̃iudi¬
ceconstuui forsan subspecto
forsan ingratoplinq autem
aliquidct̾iam ꝓprium conter̃¬

Expanded text:
centiam habeat hoc facere aut forte cognoscere debitum et liberare se ab adversarii sui contentione amicabiliter, et non per calumniam et circumventionem sub iudice constitui forsan suspecto, forsan ingrato, plerumque autem aliquid etiam proprium contr
Abbreviated transcription (Latin):
cautiones. ¶Quidamuores¬
pitientes aonỹas leges q̃pot
litis contestatoem. n reftitare
urdicem n alium petere iudi¬
cempmittunt cam arte machi¬
natura marime exccutoribũ.
taliadolose aduementib. et
morut oblata fucrit quelibet
amonitõ forten libellodator
n inditiali ulla caurione d̾cdu¬
cunt hominem inutium ad
idicem datuma nichscic̃ter
conpciunt facelitis ꝯtestoẽm
ut semel subliris contestatoe
ꝯstitutus obligetur⁊ nullam
hat lniamneq refutãe urdi¬
tere cum forte suspectus indx
sit. ⁊ siagunt quolunt ⁊ subsri

Expanded text:
cautiones, quidam vero respicientes ad nostras leges, quae post litis contestationem neque refutare iudicem neque alium petere iudicem permittunt, causam arte machinantur, et maxime executoribus talia dolose adinvenientibus, et mox ut oblata fuerit quaelibet admonitio, forte neque libello dato neque iudiciali ulla cautione, deducunt hominem invitum ad iudicem datum et nihil scientem compellunt facere litis contestationem, ut semel sub litis contestatione constitutus obligetur et nullam habeat licentiam neque refutare iudipetere, cum forte suspectus iudex si
Abbreviated transcription (Latin):
maliercept̾.conpensatio ĩdr¬
cebatur. S nr̃a consticutõ ea
compensationes que iure aꝑ¬
tonicuntur laciusintrodu¬
xit.utactõe sipõiure minuã
ue alias quascunq excepta
sola depositiactõe cui aliquid
compensatonis nomincop¬
ponisatis impium ce credi

Expanded text:
compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso iure minuant, ve alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credi
Abbreviated transcription (Latin):
ioribpprus legatis ant sidci¬
commissis honorati sunt hr¬
iismodiuenire fiduciam sic
quͣoqseriusdan tempusq̃

Expanded text:
iis legatis aut fideicommissis honorati sunt, huiusmodi venire fiduciam. Sic quoque servis dari tempus
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem partem hnti. qmet
insimiiradinem hrois osisti
⁊ maxime ap̾nos qͦ trebelliano
soli dogmatidedimus intali¬
b fidciomissislocum pegasi.¬
ani circuitones odiohntes.
⁊ expellntes suiero aut nõ fu¬
ent quispiam pininsitatem
honoratus aut sĩt noluerit

Expanded text:
maiorem partem habenti, quoniam et in similitudinem heredis consistit, et maxime apud nos, qui Trebelliano solo dogmati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. Si vero aut non fuerit quispiam per universitatem honoratus aut noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
scripti sunthrdes. accrescere
illis scdm partem institucor
queunicuiq distributa ẽ Si
cia preteanur legatanis etfi.¬
deicomimiisarus etserius li¬
btatem honoratisadireab¬

Expanded text:
 adcrescere illis secundum partem institutionis, quae unicuique distributa est, si tia praebeatur et legatariis et fideicommissariis et servis libertate honoratis adire
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ anobpreordinatisscimus
cos qui ab aliquib scnpti sũt
hrdes ant menigrunt siocicõ¬
modo compellere si qͥd precips¬
tur legutinium sicarit si nõ il.¬
lud aliqua lex prohibeat uel
sinofiat ab coqui honoratu.
c̃ramen rarum cẽ expresse iaz
demonstrar. ¶Siquis autẽ

Expanded text:
 praeordinatis sancimus, eos, qui ab aliquibus scripti sunt heredes, aut meruerunt fideicommodo complere, si quod praecipitur legitimum sit, aut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo qui honoratus est, tamen ratum esse expresse iam demonstret. Si quis aute
Abbreviated transcription (Latin):
atorum egentia. ¶Sempe
igirur nobis importum sunt
alii quidem prolegatis relic¬
tisnorn prebitis adeumtes
qodam qd tnsmutentes qde
hrditaresdan quibadam añ
si constuuenint indenote art
c̃ uisum nofacrunt. cumnti¬
qr ctiam au̾etiblegis latoib
dictum sir conpetentẽs defici¬
entium dispoitiones q̃ cum
ñ repugnant legibromibus
mois impleri.S⁊ qmita poĩra
leges iamplerumq negleta
inueninus repare cas iudi¬
cammus oportereatam in¬
uentib prebere erhis caute¬
lam. quamorientib hunc oct¬
berc honorem. ¶Primum
iraq illud ẽ cogitandum. qr
restantib. aliis quidem necci¬
tatem impoint lex distribuẽ¬

Expanded text:
atorum egentia. Semper igitur nobis importuni sunt alii quidem pro legatis relictis, non tamen praebitis adeuntes,quoddam, quod transmittentes quidem hereditates dari quibusdam aut fieri constituerunt, indevote autem ussum non faciunt, cum utique etiam a veteribus legislatoribus dictum sit competere deficientium dispositiones, quaecumque non repugnant legibus, omnibus modis impleri. Sed quoniam ita positas leges iam plerumque neglectas invenimus, reparare eas iudicavimus oportere et tam viventibus praebere ex eis cautelam quam morientibus hinc exhibere honorem. Primum itaque illud est cogitandum, quia testantibus aliis quidem necessitatem imponit lex distribue
Abbreviated transcription (French):
pcepit modus qrres accipiẽ¬
tes agunt incis que recteno¬
iuerinrtestatores. Siero
nulls horum dequib intestõ
riradire. hẽ cohrs autlegat¬
aut senis libtate honoratꝰ

Expanded text:
perit modus quia res accipientes agunt in eis, quae recte voluerunt testatores. Si vero nullus horum, de quibus testamento rit adire, hoc est coheres aut legataut s
Abbreviated transcription (Latin):
nec inhusfiuolumus. s prim
scdmordinem nocarus p̃t eũ
quiiam exciusus ẽ alege nr̃a.
relcius locum faciat ctiam a¬
lcin extenus uenientium. et
adireaqͥrelicta sunt implept
q̃s etiam fiscum sinolũt poi
Et onim in legarariis etinfit¬

Expanded text:
nec in his fieri volumus, sed primus secundum ordinem vocatus post eum, qui iam exclusus est a lege nostra, relictus locum faciat etiam alicui exterius venientium, et adire et quae relicta sunt implere; post quos etiam fiscum, si voluerit, ponimus. Etenim in legatariis et fi
Abbreviated transcription (Latin):
Repieratis famuiatiompo
adherentes decanos nõopo¬
tet prodesideno puisantium. ⁊daua
baduersus cos nure adhibenirirr¬

Expanded text:
pietatis famulationibus adhaerentes decanos non oportet pro desiderio pulsantium ad alia bus adversus eos iure adhibetur respon
Abbreviated transcription (Latin):
hamor quiercorpo¬
re decanorimad pri¬
mummiutie gradỹ
puenint biemini spa¬
tio primicenatus genint offitirz¬

Expanded text:
or, qui ex corpore decanorum ad primum militiae gradum pervenerint, biennii spatio primiceratus gerant offici
Abbreviated transcription (Latin):
intuc obsequiturnolumus
ptincre urclassicorum nume¬
nimexincensitisulacrescenti¬
brcompleat. Etseleucena  an¬
rilimpurgandiorientis asq
necc̃itas orientis commitud¬
dis prun

Expanded text:
i tuae obsequitur, volumus pertinere, ut classicorum numencensitis vel adcrescentibus conpleatur et Seleucena ad auxilium purgandi Orontis aliasque necessitates Orientis comiti dDISPEN
Abbreviated transcription (Latin):
principali restituti fuerint.
per omnia pristinum statũ
recipiunt. Relegati autem
patres minsulam potestte
sua liberos retinent.et ccõtã¬
no liben relegati m potãte
parentum remanent. ¶De¬
ne seruus effectus filios ha¬
bere in potestate desinit.ser¬
uiautem pene efficumtuqri
inmetallum dampnantur
et qui bestuis subiciuntur.
¶Tilius familias similita¬
uert. ulsi senator ul consul

Expanded text:
principali restituti fuerint, per omnia pristinum statum recipiunt. Relegati autem patres in insulam in potestate sua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius familias si militaverit, vel si senator vel consul
Abbreviated transcription (Latin):
cius su uins efficeretur nec
in fr̃m potãtem recideret. Idco¬
q nec intutelã lib̾tus ant
sisuus mansiss utiq code
unt apud liberos diipost iy

Expanded text:
ius sui iuris efficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hcustodin in odis omnibus
nolumus atabeilionib siuem
ip̃a scucissima cutate siucmꝑ
uincis sintscientib qr si pretẽ
h aliquidegernt cadẽtomno
biis queuocantur statõnib
⁊ qui.abeis dingitur.adinum¬
gendum documtum. ⁊intest..
ipc domimus supstarionuz arc¬
coritate erita mutabituꝵ caet
ille quidem deceto hoc obtiebit
offininstatoe q̃le quimea p̾ma¬
tum obuincbit alleno cadet ca
aurimus crit mistñtium illu
qmq̃mille quidem dedignatrr
tem hocegit ꝓpea nos hanc itu¬
limus cipenamut optime fiã
cicadocumentaaustiacantõe
⁊noppsuam requiem ⁊delitia
alienas cormpant intas suõ
indignus forte sit potãtem in

Expanded text:
custodiri modis omnibus volumus a tabellionibus, sive in ipsa felicissima civitate sive in provinciis sint; scientibus quia, si praeter haec aliquid egerint, cadent omni modo his quae vocantur stationibus, et qui ab eis dirigitur ad iniungendum documentum et interest, ipse dominus super stationis auctoritate erit; et mutabitur causa, et ille quidem de cetero hoc obtinebit officium in statione, quale qui in ea primatum tenebat, ille vero cadet ea aut unus erit ministrantium illi. Quoniam ille quidem dedignatus tem hoc egerit, propterea nos hanc intulimus eis poenam, ut ob timorem fiant circa documenta et iusti esuam requiem et delicias alienas corrumpant vitas. Si vero indignus forte sit potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cabellonib qui talia peccaxe¬
runt seruandis⁊ nofingat
tabelliones occasiones peg̾¬
tudinem forte descendens.
aut occupatones hmodi li¬
cebit enim cisiqurotale fm̃t
tingunt raronoimpedime¬
liquidsit ualde iustissimuz
mñ suscipe qͣndam sollicitam
dubitatoem.Synec questus
uca age̾ cante qͣm multis ĩt¬
eẽ periclose. ut tamennoue¬
nos ꝯuitiens humanamya
leges nrãponimuspptale¬
cnim corum forte dubittẽ
damus cis lniam singulun
ad boc constitucre gestis apd̃
clarisimummagrin censu'
fclicissimc ciuitatis solemp¬
nit̾celebratis ⁊ iniamcisda¬
reurdelegentur eiabhiis qi

Expanded text:
abellionibus qui talia peccaverunt servandis. Et non fingant tabelliones occasiones, per aegritudinem forte descendentes aut occupationes huiusmodi. Licebit enim eis, si quid tale fuerit, tingunt raro non impedimeliquid sit valde iustissimum, tamen suscipere quandam sollicitam dubitationem: sed nec quaestus uca agere caute quam multis interesse periculose. Vt tamen non venos conicientes humas ponimus. Propter tales enim eorum forte dubitationes damus eis licentiam singulis unum ad hoc constituere gestis apud clarissimum magistrum census felicissimae civitatis sollemniter celebratis, et licentiam ei dare ut delegentur
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ imponatiu cãte conplec
sciant negociuma introgãtiar
dicib ⁊ possint qͥsunt subsecuta
cognoscere et ryndere maxime
qnlutas sunt ingnorantes q
⁊ inconumcibilis denegatio

Expanded text:
aliter imponatur chartae completio sciant negotium et interrogati a iudicibus possint quae sunt subsecuta cognoscere et respondere, maxime quando litteras sunt ignorantes qui et inconvincibilis denegatio
Abbreviated transcription (Latin):
Sentes miebo singlos per¬
tendos cẽcensemus quibꝰ tĩspi¬
ciendarum euectionum tindebe¬
ateuramandariut mchilprors
communc aureumindiciboaũ
cum proumualibo habeant nec
nanes debebunt illicita coneussi¬
onc uerareneclibellos autatesta¬
seipe nec incarcerem quẽquã tra¬

Expanded text:
eculi vel honorem militiae versabunturtendos esse censemus, quibciendarum evectionum tantum debeat cura mandari, ut nihil prorsus commune aut cum iudicibus aut cum provincialibus habeant. Nec naves debebunt illicita concussione vexare nec libellos aut attestascipere aut in carcerem quemquam tr
Abbreviated transcription (Latin):
ninpetedomus custodiam ⁊ob¬
ẜuantium aliita. ⁊ sufficientẽ
hre irdetur.faciat pridcatoem
corumque futmra sunt depetz
⁊ita domus cdificet᷑ si autem
ñsufficiat quidem aliquis aoh̃
fabricator ecc̃e uocetur⁊ uult
aliquidtale face multe in hac
regia cinitate ⁊ inpu̾itus ccc̃e

Expanded text:
ndam domus custodiam et observantium alimenta: et si sufficienter habere videatur, faciat prius donationem eorum quae futura sunt deputari, et ita domus aedificetur. Si autem non sufficiat quidem aliquis ad hofabricator ecclesiae vocetur, vult aliquid tale facere, multae et in hac regia civitate et in provinciis eccle
Abbreviated transcription (Latin):
gat publicum ibiꝑcessum faciẽ
multicim simulantes fab̾care.
qi oronisdomes sis metentrz
uangoribrnoorthodoxanim ce¬
cliarum edificatores fc̃i. s spelbe¬

Expanded text:
gat publicum ibi processum faciens Multi enim simulantes fabricare quasi orationis domos suis medentur langoribus, non orthodoxarum ecclesiarum aedificatores facti, sed spel
Abbreviated transcription (Latin):
desanctissimise
eec̃us sunt młtis
huc etiam alia lege egem adex¬
orta negociaa⁊ runsus emgẽtia:
sufficic̃tem plunminamq no¬
mimis cañ adopus carum ec¬
cliarum accedunt dcinde cas
edific̃ates. neq̃qm cuãm ponr̃t
ut expẽsas quoq eis deponant
decc̃tes ⁊adluminana⁊ad ob¬
scnantum alimtaaadsacruz
mistium. sz deserunt cas mny
dis edifitiis constituras. autḋ¬

Expanded text:
de sanctissimis ecclesiis sunt multis huc etiam alia egemus ad exorta negotia et rursus emergentia sufficiente. Plurimi namque nominis causa ad opus sanctarum ecclesiarum accedunt, deinde eas aedificantes nequaquam curam ponunt ut expensas quoque ei deponant decentes et ad luminaria et ad observantium alimenta et ad sacrum ministerium, sed deserunt eas in nudis aedificiis consti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd ppls romanus senato¬
luti consule constituebat.
¶Plebiscitum ẽ. qd pleb
piebrio magratu int̾ogante
ueluti tribuno constitueba.
difert quospẽs agencit naz
significantur. connumera¬
tisctiam patricusctetiã se¬
natoribꝰ. ¶Plebis antez
appllatione sinc patrciisꝯ
senatorib ceciciues signifi¬

Expanded text:
est quod populus Romanus senatoluti consule, constituebat. plebiscitum est, quod plebs plebeio magistratu interrogante, veluti tribuno, constituebat. differt quo species a genere: nam significantur, connumeratis etiam patriciis et senatoribus: plebis autem appellatione sine patriciis et senatoribus ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
contratus introductisunt. ũ¬
est emptio uenditiolocatio.
glucitio socictas depoitum.
mutuum ⁊ aliiumumãbils
¶Constat aut iusnim qi¬
utimur.aut exscripto autex
nonscuptoutap̃ grecos.¬

Expanded text:
contractus introducti sunt, ut emptio venditio, locatio conductio, societas, depositum, mutuum, et alii innumerabiles. Constat autem ius nostrum aut ex scripto aut ex non scripto, ut apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
accõe fuiti. siune crum maifesti
agatur quadruplisiũ necma¬
nifestiduplidesola penaa gr̃
namipimi rem ppriaactione
pseqtur.quis. i rem suam ẽc
petent. sui furipe eadem rempꝰ¬
sideat.suic alius quilib. Eoã¬
plius ⁊dũsus furem etiamo¬
ditio e reixiautem bonorum
raptorum actio mixtac qui a
psecutio ꝯtmnetrur pena autez

Expanded text:
actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola poena agitur: nam ipsam rem propria actione persequitur quis, id est suam esse petens, sive fur ipse eam rem possideat, sive alius quilibet: eo amplius adversus furem etiam condictio est rei. Vi autem bonorum raptorum actio mixta est, quia rsecutio continetur, poena aute
Abbreviated transcription (Latin):
aũt norals actio capud scꝗt.
nam sisuus cuuis noxiam co¬
misent. quam dirintua pote¬
stateẽ sit. tecum c̃actõ. siañtĩ
illoincipit accio eẽ antsima¬
numissus fũit. ducctoipe t̾ne

Expanded text:
autem noxalis actio caput sequitur. nam si servus tuus noxiam commiserit, quamdiu in tua potestate sit tecum est actio: si in illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tene
Abbreviated transcription (Latin):
sũi comodati actõem adusus ẽ¬
mone desiderat. siue furtiadusu
cum quirem subripint. malcutra
carum clecta dñmnõ posseexpe¬
nitentia ad altam uenire actõem
S siquidem furem elegent. illu
quiremutendam accepit. penitꝰ

Expanded text:
sive commodati actionem adversre desiderat sive furti adversus eum qui rem subripuit, et alterutra earum electa dominum non posse ex paenitentia ad alteram venire. 1e . Sed si quidem furem elegerit, illum qui rem utendam accepit penitus
Abbreviated transcription (Latin):
data conuenitur possẽadusus
furem furtih̾re actõem. ⁊tatamẽ
sidñs sciens ẽerem subreptazad¬
usus cum cuires comodata fu¬
ent puenit. Sinaut nesciuis et
apudeum comodatiactionem
instituiit. postea aut recompta
numo furemadnõ quidem furti
ectiamsi abuntio dñs actõe in¬
stituit ꝯmodati ignans rem̾ eẽ
subreptam postea aut hei cog̾to
adusus furem tñsibit omimoi
liban cum qrem omodatã accep̃¬

Expanded text:
odata convenitur, posse adversus furem furti habere actionem, ita tamen si dominus, sciens rem esse subreptam, adversus eum cui res commodata fuit pervenit: sin autem nescius et apud eum commodati actionem instituit, postea autem, re comperta, nimodo furem a domino quidem furti est, etiam si ab initio dominus actionem instituit commodati ignarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam accep
Abbreviated transcription (Latin):
qnconueniat.ooplus c̃ inspi¬
cereurnim sccunoumoblonis
tempus. in inccrte m̃miisolu¬
toẽm optimu nobuissum C̃
cẽ mortis binubi parentis obs¬
uantempus. scribuntitaq ho¬
mines. ⁊ horum q̃hant ampliꝰ
scribuntant⁊ minus enemẽtẽ
autem fortune ec̃ios euentus
sepius opar.un etiam necirca¬
tes aufferre qd tñscendi oportet
etfiliis applicare momnibta¬

Expanded text:
plus est inspicere, utrum secundum oblationis tempus an certe matrimonii solutionis, optimum nobis visum est esse mortis binubi parentis observari tempus. Scribunt itaque homines et horum quae habent amplius, scribunt autem et minus, evenientes autem fortunae contrarios eventus saepius tes auferre quod transcendit oportet et filiis applicare: in omnibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
intponiuabite. ¶Hoc aurem
quod plus ẽ diuident adini¬
ing̾rifuicirca eos approbatietĩ¬
g̃ritridine hui obnotii constitr¬
tiq̃lem leges qrinrtalesnaq
cti. am hac urilitate pͥuamus ne
forteppspem hui ponis cẽ parẽ
qmetiamhicsiquis horummno¬
natur.adquos quidemqoplus
ẽ deducebrtur filiis cristentibꝰ
defuncti hsilu accipient secior̃
ppam quidem multitudicm.ao
defunctiuõpartem.¶ Quia rõ¬

Expanded text:
interponi valente. Hoc autem quod plus est divident adinviingrati circa hos approbati et ingratitudine huiusmodi obnoxii constituti, qualem leges quaerunt. Tales namque etiam hac utilitate privamus, ne forquoniam et hic, si quis horum moriatur, ad quos quod plus est deducebatur filiis existentibus, defuncti filii hoc accipient secundum propriam quidem multitudinem, ad defuncti vero partem. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
biis suis quiad edemsacra
ul adstatutas principumb
bius uideaturdominorum
os bonis conditionibo uedẽ
ut precium dominis daretu
⁊recte Expedit enim. reipub
ne quis rri sua male utatur
Cuius ixpciad elium marci¬
suum detrabi. S dominorũ
bilem inuinam deneget biis
qui iuste depcantur. Ideoq i
cognosce dequereus eoxum
quiex familia iulii sabiniad
statuam confugerit⁊siquos
cognonis uenundan iube.i¬
caut inpotatem domini nõ
reu̾tantur Quisabinussure
e constitutiom frandem fec̃¬
it scict me admissum hoc set¬
uenus executurũ. De patria po

Expanded text:
is servis qui ad aedem sacram vel ad statuas principum bilis videatur dominorum os bonis condicionibus vendere, ut pretium dominis daretur: et recte; expedit enim rei publicae, ne quis re sua male utatur. cuius rescripti ad Aelium Marcisuum detrahi. sed dominorum bilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecantur. ideoque cognosce de querellis eorum qui ex familia Iulii Sabini ad statuam confugerunt, et sicognoveris, veniri iube, ita ut in potestatem domini non revertantur. qui Sabinus, si meae constitutioni fraudem fecerit, sciet, me admissum severius exsecuturum. TIT. 9 DE PATRIA PO
Abbreviated transcription (Latin):
tideuntes testes sine periclom̃ci¬
entes qr uir uocabat dominaz co
castitatis simus amatores ⁊ḣ
furore amoris c̃ nehementius
q̃ retinere phylosohicest ꝑfecte
monentis ⁊ insiltem atq in he¬
rentem concupiscentiam refre¬
nantis nthii qui htali detinent
nos legis latores tales scierunt
ammorum assect̾utctiamdora¬
tiones constate m̃mophibẽnt:¬

Expanded text:
troeunt testes sine periculo mentientes, quia vir vocabat dominam cohcastitatis sumus amatores et hed nihil est furore amoris vehementius, quem retinere philosophiae est perfectae, monentis et insilientem atque inhaerentem concupiscentiam refrenantis; ut hi qui hoc tali detinentur quo nos legislatores tales scierunt animorum affectus, ut etiam donationes constante matrimon
Abbreviated transcription (Latin):
pimentes mod sctiam huncao¬
dete in quib illos. accipe ñlicet oio
emm sins cristentib dem natũali
bopereatis. aut primitus natis ne¬
quaqm limorimins cis adicitu
isiforsan per constitutiones ma
q̃ dotalium instrorum int̾durunt

Expanded text:
d etiam hunc addentes in quibus illos accipere non licet. Omnino enim suis existentibus, deinde naturalibus procreates aut primitus natis, nequaquam legitimorum ius eis adiciatur, nisi forsan per constitutiones nostras, quae dotalium instrumentorum introduxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gnoantia easolius circa tram opẽa¬
tonis ⁊ cirea bella concupiseẽtie ca
ostudiosa⁊ iustaa laudabil.sicut in
ulib psonis. inmilitib armatis
obsciris⁊ agricol lnia sit eis etiam¬

Expanded text:
t solius circa terram operationis et circa bella concupiscentia causa est studiosa et iuste laudabilis: sic ut in vilibus personis et in militibus armatis obscuris et agricolis licentia sit eis et
Abbreviated transcription (Latin):
tuca  custodia militan Siq̃s
mnobduratancquicia ꝑmãc¬
bic. adres euisomnemqso¬
dat solutionis obsequio:cuz
substantie proprictate susce¬
pto qua faculcate prebitaer
actoriomnes fore credimus
proniores adsolunda ca que
adĩn usus crercitus pro cõn

Expanded text:
tuta custodia militari. Si in obdurata nequitia permanebit, ad res ejus omnemque sudant, solutionis obsequio cum substantiae proprietate suscepto. Qua facultate praebita, omnes fore credimus proniores ad solvenda ea, quae ad nostri usus exercitus pro co
Abbreviated transcription (Latin):
noquocuq
titulopossid¬
legatio supẽ¬
indicci nom̃c iudetur aple¬
raucludcanones cogantur
inferre. Et utneq sit dubic¬
tas bac aperta diffinitioned̃¬
cemimus. ut idpociꝰ canoĩs
uocabulo postulecur nuuai
gitur domus.ul sacri patruro¬
hominũ priuatorum. etiam¬
si priuilegium aliquod habẽ
doccatur. abhac necc̃itate seu¬
iuncta sic. que iam non extͣ¬
ordinanum ut hactenus sed
ip̃is facientib canonicuz no¬
Articulan⁊ delegati¬
onum notitia. añin¬
dictionis exordium singur
cñsmissa prouintiis collatõr
modum aporib. multo anp
spectum deuotois solite non
subitis calumpnus cuasol¬
mitas fatiatimputan.ut⁊
prouintialibosubcundi di¬
pendiinecc̃itas auferat.⁊ of
fitiis inferendi dampna. uc̃c

Expanded text:
no quocumque titulo possilegatio superindicti nomine videtur amplexa, velut canonem cogantur inferre: et ne qua sit dubietas, hac aperta definitione decernimus, ut id potius canonis vocabulo postuletur. Nulla igitur domus vel sacri patrimohominum privatorum, etiamsi privilegium aliquod habere doceantur, ab hac necessitate Seiuncta sit, quae iam non extraordinarium, ut hactenus, sed ipsis facientibus canonicum noarticulari delegationum notitia ante indictionis exordium singulis transmissa provinciis conlationis modum a possessoribus multo ante prospectum devotioni solitae, non subitis calumniis tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendia necessitas auferatur et officiis in
Abbreviated transcription (Latin):
las p̾fectuc̃ li¬
teras quisq̃p
uincial cxsõl¬
uat.n ullius omninoĩdieti¬
onis titułs ⁊̃ sollempnis ĩ¬
mincat. nisi cum nrõ confir¬
mata iuditio. ⁊ imperialibũ
nera preceptis. sedis. ãplissiẽ
deposcat indictõ. ⁊ cogat ex¬
tenarii. siĩ se¬
ragenanii. no
prius debent
Aliꝙ exdebito¬
rboconuenue qm atabula¬
nocuntatis. nominatibre¬
ues accipiant debitorum q
quidem exactoem sinc omi
concusione oportet fĩ. Sa
Emo carcere plumbꝰ¬
da aliaq abinsosetia uidic̃
repta supplicia in debitoru
penalium.carcer hominum
noxiorumẽ officiauum ⁊ cũ
denotatione corum iudicuz
quorum deoffitio certiões c̃e
debebunt. qui contra hancle¬
gem admiscrint secun uixt̃
presidem transcant solutocs.
uel certe siquis tam alienus
abhumanosensu c̃. ut hac ĩ¬
dulgentia adcontumacias¬

Expanded text:
las praefecturae litteras quisquam provincialis exsolvat, neque ullius omnino indictionis titulus etiam sollemnis immineat, nisi eum nostro confirmata iudicio et imperialibus nexa praeceptis sedis amplissimae deposcat indictio et cogat extenarii sive sexagenarii non prius debent aliquem ex debitoribus convenire, quam a tabulario civitatis nominatim breves accipiant debitorum. quam quidem exactionem sine omni fieri concussione oportet. D. emo carcerem plumbadera aliaque ab insolentia iudicum reperta supplicia in debitorum poenalium, carcer hominum noxiorum est: officialium et cum denotatione eorum iudicum, quorum de officio coercitiores esse debebunt, qui contra hanc legem admiserint. Securi iuxta praesidem transeant solutores: vel certe, si quis tam alienus ab humano sensu est, ut hac indulgentia ad contumacia
Abbreviated transcription (Latin):
Iros spectabiles cõmit¬
tes consistorianos ⁊o
liis proponendas excipiendo
quamsuiascontra alios excen¬
do pfrui quibiuri clarissim p̾¬
cipes scole agentium mrebz p
sacram pragmaticam sẽionez

Expanded text:
iros spectabiles comites consistorianos et liis proponendas excipiendo quam suas contra alios exercendo perfrui, quibus viri clarissimi principes scholae agentium in rebus per sacram pragmaticam sanctionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯedificiisse abstineat quib¬
lib quia nõ sunt iunsgentiũ.
sicut⁊ mare. ¶ flumina aut
omma et portus ꝓublicasut.
ideoq ius piscandiomibus
comunce. Inportu flumĩb¬
q. ¶Estant litus mans qra¬
tenusybtus  fluccus  maxim
etcuiit. ¶Ripanim quoq¬
tiuminis.⁊taq naues adeas
npas  applicare. funes arbori¬
b ibinatis religare. honus
aliquod inhiis reponere cui
adherent. qua decã. arbores qͥ¬
q in hiisdemnate corumder
sunt. ¶Lictorum quorusu
puplicus uins gentium ẽ si¬
cut ipius mans et obid qbu¬
lib liberum ẽcasam ibimpo

Expanded text:
aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. Flumina autem omnia et portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune est in portibus fluminibusque. Est autem litus maris, quatenus hibernus fluctus maximus excurrit. Ripafluminis. Itaque navem ad eas ripas applicare, funes arboribus ibi natis religare, onus aliquod in his reponere, cuiadherent. Qua de causa arbores in iisdem nate eorundem sunt. Littorum quoque usus publicus iure gentium est, sicuti ipsius maris et ob id quibuslibet liberu
Abbreviated transcription (Latin):
¶S iste quidemactiones qua¬
rummñ tõem huimus ⁊ sique
sunt similes exlictumis et euri¬
libꝰ caibo descendunt. ¶Alic
añt sunt. quas p̃tor exsuauinꝰ¬
quaminpsonam q̃sctipsas
neccium c̃exemplis ostendẽ.¬
ut ecce plerumq itapmittit
iremagere. ut ulactor dicẽt¬

Expanded text:
 istae quidem actiones, quarum mentionem habuimus, et si quae sunt similes, ex legitimis et civilibus causis descendunt. aliae autem sunt, quas praetor ex sua iurquam in personam, quas et ipsas necessarium est exemplis ostendere. ecce plerumque ita permittit in rem agere, ut vel actor dicer
Abbreviated transcription (Latin):
diñum suum uẽdicet. s qr sa¬
ne dummerat cocandeficere
se. ⁊ ita uendicat suam ẽẽ .Q.
actiopubliciana applłatiur
qm̃ primumapubliciopto¬
it ineictoppositac̃. ¶Rurs

Expanded text:
dominium suum vindicet. sed quia sane durum erat, eo casu deficere sse, et ita vindicat suam esse. quae actio Publiciana appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto proposita est. Rurs
Abbreviated transcription (Latin):
ergo siuimus dedit lib̾tates ł
no fem sit. idcir couelint.di¬
ci sibibõa. anaudiendisũt. et
magẽ ut audin debeant⁊ sid¬
fitiant uba ostonis. ¶S cum

Expanded text:
ergo, si vivus dedit libertates vnon factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
soarum alia dii
sunt inpotãte parentem alie
inpocãte dominorum. uid¬
amus itaq debis que alic¬
no uin subiccte sunt nam si
cognouĩmus queistepsore
sint simul ⁊ intelligemus q̃
sui iuns sũt. acprius inspici¬
amus dehiis que mnpotãte
dnorum sunt. ¶Inpotãte

Expanded text:
sonarum alia diuipotestate parentum, aliae in potestate dominorum sunt. videamus itaque de his quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognoverimus quae istae personae sint, simul intellegemus quae sui iuris sunt. ac prius dispiciamus de his qui in potestate dominorum sunt. In pote
Abbreviated transcription (Latin):
demnõsint filii maneant prioã
sione annuptial  donationis a¬
ur mulicre digna caudotisnz
uirdotem lucreturnz mirante¬
nuptialem donatõcm s repetẽ¬
re cauprocedente autdotisant
annuptialdonationis propri¬
ctatislucrummox ad comie
ueniat filiosꝯeoriumsiat solo
usu apud transigentes manẽ¬
te cogendoincos quiusum mċ¬

Expanded text:
dem non sint filii, maneant priora sione antenuptialis donationis aut muliere digna casu dotis, neque vir dotem lucretur neque mulier antenuptialem donationem, sed repente casu procedente aut dotis aut antenuptialis donationis proprietatis lucrum mox ad communes veniat filios et eorum fiat, usu solo apud transigentes manente, cogendo tamen eo qui usum lucr
Abbreviated transcription (Latin):
nis simplicitatem ⁊ qd sin cullui
cumultum guonatiua indiget
mlt inrpellatir̃ indicatircais si¬
gulis qdem medemurcom p̃hẽ¬
dentes autunam quiq questio¬
nemdubitatam.a nobꝰquiditibꝰ¬
nris plegis  lationem queoppor¬
teat agiagnalit iuna oreqz que¬
stionc expominus itaq illudan
priscis legis lationibznosn qua¬
dam diuisione nobant putatuz

Expanded text:
is, simplicitatem et quod sine ullius tumultum, gubernativa indiget multis interpellamur causis, singulis quidem medemur, comprehendentes autem unamquamque quaestionem dubitatam et nobir legislationem quae oporteat agi generaliter in unaquaque quaestione exponimus. Itaque illud ante priscis legislationibus non sine quadam divisione, nobis autem putatum
Abbreviated transcription (Latin):
uora sedanuptiaub namq lii¬
crs siquidem auquas comune¬
torumieruauit pudititiamma¬
nentibz apudipos ualide ⁊ cory
mat adaltius ꝑsone conuincti¬
onem expriorib imptis fiuisi
ẜuandissimpli quada ⁊ meliori
l.dupucem haneplaciut intem¬

Expanded text:
liora secunda. Nuptialibus namque lucris, si quidem aliquis coniunctorum servaverit pudicitiam, manentibus apud ipsos valide et eorum niat ad alterius personae coniunctionem, ex prioribus nuptiis filiis servandis, simplici quadam et meliori lege duplicem hanc placuit inter
Abbreviated transcription (Latin):
tionem adcum qui conscripsit
dotẽ uoadcam que optulit m̃
occonc quasidampni⁊aliaruz
carnmaur quantitas nõme¬
diocris utriq data ẽ printnomi¬
deretur hoc nuptialciucrumn
sz extrinsecus accedens qĩerali
a caluerumfieret eius qui acci¬

Expanded text:
tionem ad cum qui conscripsit, dotem vero ad eam quae obtulit, tamen occasione quasi damni et aliarum causarum auri quantitas non mediocris utrique data est parti, ut non videretur hoc nuptiale lucrum nsed extrinsecus accidens quasi ex alia causa lucrum fieret eius qui acci
Abbreviated transcription (Latin):
cognatisunt quotiensn suo¬
iumbrdumiure quiq int
suos hr̃des sunt. nagnatioĩs
iure aliquis p̾fem debeat. scd
ea q̃ tradidimus exceptis fre
⁊sorore emancipatis quiad

Expanded text:
cognati sint, quotiens neque suorum heredum iure quique inter suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat secumdum ea quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
qĩcastrensia addenint pecu¬
lia⁊ quorum quibrdam pe¬
missum erat etiaminpotãte
degentib testan.qdnra con¬
stitutio latius extendens per
culiis testan. s quidem mrre
comuni. Cuius costitutomꝰ
tenore inspecto liña e nichil
corum que ad prefatum ius
ptinet ignorare. Quibusñ

Expanded text:
i castrensia dederunt peculia, atque eorum quibusdam permissum erat etiam in potestate degentibus testari. quod nostra constitutio latius extendens, perculiis testari quidem, sed iure communi : cuius constitutionis tenore perspecto, licentia est nihil eorum quae ad praefatum ius pertinent ignorare. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus militant.⁊ mcastĩs
degunt. post missionem noi
huc militantes testin comiũ
tm̃nalebit. Quidigitur. sunt̃
annum quidem decessit cõdi¬
tioaut brdi ascupta p̾tanuz
extitit.an qĩ militis testame¬

Expanded text:
quatenus militant et in castris degunt: post missionem verohuc militantes testamentum, ctantum valebit. quid igitur, si intra annum quidem decesserit, condicio autem heredi adscripta post annum extiterit? an quasi militis testame
Abbreviated transcription (Latin):
Sz eonominc preseriptis ub
actiodatur. ¶Pretea sicut u¬
ulgo querebitur. an pmutai
rebꝰ empto et uenditio cẽhit.
ita quensolebat delocatiore

Expanded text:
 eo nomine praescriptis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione
Abbreviated transcription (Latin):
faciantta tamen uruassas
lusꝓuno feudo plures dño
habere non conpellantuM
dominus feudum sine uolr¬
tate uassallorum adalium
transferat. ¶Insupcr. sifili

Expanded text:
faciant, ita tamen, ut vassallus pro uno feudo plures dominos habere non compellatur nec dominus feudum sine voluntate vassallorum ad alium transferat. Insuper si fili
Abbreviated transcription (Latin):
bopoitalexque filiis cunalib
ant filiab cimalibonubentib
reliquotruntio. aparentibus
secundum potãtem dispesan¬
sitis legibret precipue nr̃s mn
suaunture seruandis⁊ deig̃¬

Expanded text:
osita lex, quae filiis curialibus aut filiabus curialibus nubentibus reliquo triuncio a parentibus secundum potestatem dispensanpositis legibus et praecipue nostris in sua virtute servandis et de ingr
Abbreviated transcription (Latin):
stantia rerum. fors an enmcti¬
am hoc alii inuistiriam paniu¬
tur.aliis quidem meliora aliis
uõdetiora pcipientib.s qd con¬
tigent unumqmq ponima
cquumcẽ inq̃litate et inq̃nii¬
tate sinc quis illud instirutõi
dei commissi relinquat occasi¬
onem. licebit enimcireliquuz
octamuntium forte antem
sexuntum hrea larginsicuo
lucrit filiis ip̃is aut culibet ex̃¬
ncorumet natura primocura¬
ta competentsic adeeneas lã¬
gitates accedere. ¶ Hocẜuan
domomnib psonis inquibꝰ
ab initio. intiq qrtedauiode ĩos¬

Expanded text:
stantia rerum forsan enim etiam hic alii iniustitiam patiuntur, aliis quidem meliora aliis vero deteriora percipientibus, sed quod contigerit unumquemque per omnia aequum esse in qualitate et in quantitate, sive quis illud institutionideicommissi relinquat occasionem. Licebit enim ei reliquum octouncium forte aut sexuncium habere, et largiri sicut voluerit filiis ipsis aut cuilibet extraneorum, et natura primo curata competenter, sic ad extraneas largitates accedere. Hoc servando in omnibus personis, in quibus ab initio antiquae quartae ratio de inof
Abbreviated transcription (Latin):
despice semperubescentem
taliq̾ mo detininare camut
ppric substantie partem h ẽ
finitam mensuram usq ad
predictum numeram. ¶ Si
uõultra q̃tuor hint filios ie¬
diamcis totius sube relinq¬

Expanded text:
despicere semper erubescentem, talique modo determinare causam, ut, propriae substantiae, hoc est finitam mensuram usque ad praedictum numerum. Si vero ultra quattuor habuerit filios, mediam eis totius substan
Abbreviated transcription (Latin):
amquidem mag̾e
hic⁊ urita quisi
dicat bene adeocon¬
stitute reipudicimꝰ
Romanorum pliu¬
ma detestamris dispo¬
sita suntaplenileguz
codices detalib consi¬
tunt⁊ñsolum antiqui
sapientes hscripsenint.
aurpriorum poras impato¬
ium setiam anobiam no a¬
liquo priorum principum ⁊¬
minus legis  larionis platõ¬
ne plarisunt. Deum ueroseꝑ

Expanded text:
am quidem magnae huic et, ut ita quis dicat, bene a deo constitutae reipublicae, dicimus Romanorum, plurima de testamentis disposita sunt, et pleni legum codices de talibus consistunt, et non solum antiqui sapientes haec scripserunt aut piorum potestas imperatorum, sed etiam a nobis iam non aliquo priorum principum minus legislationes prolatae sunt. Deum vero
Abbreviated transcription (Latin):
mur aliꝗd adĩ uenire semper
et narure conseques coqd possit
pora cõrigere. ¶ freqͥnt igiur.
⁊ alia uice mirati sumus qro¬
molegictimis⁊ beniuolis fit¬
liis quibꝰ agunt gras parete
quiba qdrelinquituriam
ctiam debirumuocant solu

Expanded text:
mur aliquid adinvenire semper et naturae consequens et quod possit priora corrigere. Frequenter igitur et alia vice mirati sumus, quomodo legitimis et benivolis filiis, quibus agunt gratias parentes quibusque quod relinquitur iam etiam deb
Abbreviated transcription (Latin):
at innoluntate parentum ⁊
capint quidem cognatio o¬
omnia er c̃enciulcum liber¬
tate serui filii nolicet multi
consistant criam etiam sim
chiloffendennt parentes s¬
dentes solumulsi .x. forte. ar
amplius fuerint.⁊ paupes e¬

Expanded text:
t in voluntate parentum, et capiunt quidem cognati omnia et extranei vel cum libertate servi, filii vero, licet multi consistant, etiamsi nihil offenderint parentes, cdent solum, vel si decem forte aut amplius fuerint, et pauperes e
Abbreviated transcription (Latin):
quilicetut libiuitam suamp¬
agebant.at tam̃mpo ulturo
spũ. simulanimam atq libe¬
catem amittebant⁊ quasi ser¬
dam mo peculii exlege uiat¬
norbina manumissores deti¬
nebant. Posteauosenatus cõ¬
sultolargiano cautumerat p̃
libimanumissoris ñ nomira¬
coruminbomis latinorum p̃¬
ponentur. Quib supuenit eti
etiam duitraiam eclictum ꝙ
rante patrono adcuntatez ro¬
manam uenire exbnficio prĩ¬
cipis festinabat. faciebat ur¬
um cuicm quidem romanum
latinumant morientem s ro¬
stra consticutoe ꝓphuiusmq̃
conditionem inces:⁊lias dif¬
ficultates cumip̃is lacims. eti¬
am legem ninamsenatuss
sulcum largianum ⁊ clictum

Expanded text:
qui licet ut liberi vitam suam peragebant, attamen ipso ultimo spiritu simul animam atque libertatem amittebant, et quasi serodammodo peculii ex lege Iunia manumissores detinebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi manumissoris, non nominaeorum in bonis Latinorum praeponerentur. quibus supervenit etiam divi Traiani edictum, quod rante patrono ad civitatem venire ex beneficio principis festinavit, faciebat vivum quidem civem Romanum, Latinum autem morientem. sed nostra constitutione propter huiusmodi condicionum vices et alias difficultates cum ipsis Latinis etiam legem Iuniam et senatus consultum Largianum et edictum
Abbreviated transcription (Latin):
uibemus salius  regib queia
de alus brticis sunc prolate et
cuca nestorianos. et acefalos b
obẜuariut siquando parentes
inueneti fuint siue indaicone¬
storu furori deditisuica ceepha¬
lorum amplectentes insaniaz
etideo.ibecce catholice comui¬
one seꝑatinon liceat alios eis
hrdes sibi instituere nisi libos
orthodoxos et ecclie ca tholice¬

Expanded text:
iubemus, salvis legibus quae iam iubemus, salvis legibus quae iam de aliis haereticis sunt prolatae, et circa Nestorianos et Acephalos haec observari, ut si quando parentes inventi fuerint sive Iudaico Nestorii furori dediti sive Acephalorum amplectentes insaniam et ideo ab ecclesiae catholicae communione separati, non liceat eis alios heredes sibi instituere nisi liberos orthodoxos et ecclesiae catholic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ binit licentiam enteisimemo¬
et res mobiles ulin mobiles s¬
supponendi siuc ipuis propric
sint sine illus qui incaptunta
babuntur congactus huius i
tamquam apsonasne potestati
et legittimectatis factos ita finx
cc̃ decnimus nullo eis quicum
buuismoipsonis inmemora¬
tas ca q̃uo predictum ẽ modoi
cotrarciunt. pre uiditio gnando
necc̃itatem. s habenteeo qui ex
captuntate redicrittales cc̃tus
ratos hreeteis tamquam suis.
stitutus senẜit suum filium uel
libos noncẽ catholice fidci nee ĩ
sa crosancta ȩcẽa comunicareĩ
qua omnes beatissimi priarche
una conspiratoc et concordia
fidem rectissimam pdicant ⁊ scã
quatuorsinodos nceneam con¬
stantino politanam ephesina
priam etcalecdonensem amplo¬
ti scu recitare noscuntur licctia¬
gratos cos. ex brdes insuo senbe
testamento et hec quidem proi¬
gratitudims ea decemimus. ar¬
¶Gencralemautem puidenti¬
am libis catholicis deferentes

Expanded text:
erit, licentia erit ei, si memoet res mobiles vel immobiles supponendi, sive ipsius propriae sint sive illius qui in captivitbabuntur, contractus huiusmodi tamquam a persona suae potestatis et legitimae aetatis factos ita firmos esse decernimus, nullo eis qui cum huiusmodi personis in memoratis causis quo praedictum est modo contraxerunt praeiudicio generando: necessitatem scilicet habente eo qui ex captivitate redierit tales contractus ratos habere et eis tamquam suis donstitutus senserit suum filium vel liberos non esse catholicae fidei nec in sacrosancta ecclesia communicare, in qua omnes beatissimi patriarchae una conspiratione et concordia fidem rectissimam praedicare et sanctas quattuor synodos, Nicaenam Constantinopolitanam Ephesinam primam et Calchedonensem, amplecti seu recitare noscuntur, licentiagratos eos et exheredes in suo scribere testamento. Et hoc quidem pro ingratitudinis causa decrevimus. Generalem autem providentiam liberis catholicis deferentes
Abbreviated transcription (Latin):
tenorembuius nieconstitutoĩ
aliquiddisponẽte. ¶siucropt¬
usi fuerint pscis competens in
statuquoinuenta fuictpr quo
redantiurres prebeatur ut nlła
defructib ant gubnatõem medi¬
itemporis inquictudinem uel
molestiã catholicipatiantur. qui
ante plictas destinebant. qiro
buiusmoirtnum. quas exfratip
pte non comunicantium catho¬
licipossi debant sicut aliena tõem
uctamus ita ptitorum tprum
fuctus ant gubnatoem nullate¬
nus. abhiis. aquibus detente sỹt
crigiul tractari ꝑmitimus si at
usz ad finem uitesucin eodemi
endreñ comunicantes ꝑmans¬
inttunccatholicos fres ul brdes
corum plenissimo iure dinica¬
demres possitere  decemimusq
si filii quidemomnes pusiꝰ ab
ecclic catholice comumionema¬
olicam colentes ⁊ coicatore ẽẽ
fuint apphaticos libis brticis q̃¬
tt poi.cteorum brditati succede
Sinerolibi et ꝓpinquiagnatił
cognati ab orthodoxe rcugioni

Expanded text:
constitutionis aliquid disponentes. Si vero postnversi fuerint, pars eis competens in statu quo inventa fuerit tempore quo redditur eis praebeatur, ut nullam de fructibus aut gubernatione medii temporis inquietudinem vel molestiam catholici patiantur qui ante praedictas res detinebant, quoniam huiusmodi rerum, quas ex fratrum parte non communicantium catholici possidebant, sicut alienationem vetamus ita praeteritorum temporum fructus aut gubernationem nullatenus ab his a quibus detentae sunt exigi vel retractari permittimus. Si autem usque ad finem vitae suae in eodem errore non communicantes permanserint, tunc catholicas fratres vel heredes ipsorum plenissimo iure dominii easdem res possidere decernimus. Quodsi filii quidem omnes perversi et ab ecclesiae catholicae communione aolicam colentes et communicantes esse fuerint approbati, eos liberis haereticis anteponi et eorum hereditati succedere. Si vero liberi et propinqui agnati vel cognati ab orthodoxae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
non festinantib incaptintate
de functus fruit nullus exhiisi
qui neglexciunt ad brdicatom
cius pueniat.licet antecaptii¬
catem testamentum forsitami
ab co fiussz consenpcum inqro
memoratas psonas scnpsit hr¬
des s hic quoq insticutione hr
nentib substancic taliumpso¬
narum similimo ecclesiis cuu¬
tatum exquib orcisunt appli¬
centur et nullus alus cais qua
incaptiuorum. iecemptionib
expendanturutunde illi asius
iisunt redempti aliorum. redep¬
tio procuicturet iporum quoq
in bac causa pussima anune sub¬
leuentur hoc codemobẜuando
et sialiam extrancam ꝑsonami
ante captiuitatem scripsenthr¬
dem et illa sciens seabeo brde
scriptam cum redimereacapti¬
uitate neglexent hancat pena

Expanded text:
non festinantibus in captivitate defunctus fuerit, nullus ex his qui neglexerunt ad hereditatem eius perveniat, licet ante captivitatem testamentum forsitan ab eo fuisset conscriptum, in quo memoratas personas scripsit heredes. Sed hicnentibus substantiae talium personarum simili modo ecclesiis civitatum ex quibus orti sunt applicentur, et nullis aliis causis quam in captivorum redemptionibus expendantur: ut unde illi a suis non sunt redempti aliorum redemptio procuretur, et ipsorum quoque animae ex hac causa piissima subleventur. Hoc eodem observando et si aliam extraneam personam ante captivitatem scripserit heredem et illa sciens se ab eo heredem scriptam eum redimere a captivitate neglexerit. Hanc a