comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perditi Itẽ mulieres qui amłtis ha¬
bent᷑ non utiq adulte̾ qr c̾tũ matri¬
monium nlłm ẽ s prostitute ac me¬
trices sint nccẽ ẽ rcdegit ergo huma¬
nam uitam ad silitudĩem nõ dicã
mutoꝵ s pecudũ ac beluar nã uolu¬
cres pene om̃s matͥmoniã faciũt et
paria cõnĩgunt et indos suos tanꝙͣ
geniales thoros cõcordi mẽce defen¬
dĩt et fetus suos q c̾ti sunt amãt
et si alienos obiecens abigunt athẽ
sapiens contͣ morem hoĩnũ contͣq
nam stulcõra sibi que mnitaretur
elegit et qm̃ indebat in ceteis aĩali¬
b officiũ marũ feminaꝵq nõ esse.
Diuisa existimauit opporte ecia mu¬
lieres mĩlitare et consiliis publitis
int̾esse et magratus get̾e et imꝑia
suscipe Itaq hiis arma et eqs assig¬
nauit cosequẽs ẽ ut lanam et telã
uiris et infanciũ gestacõnes nec n¬
ħ in orbe t̾re neq tã stulta n tam
sapiens ulla gens extitit que hoc
moto uiuẽt
um igitur intanta uaĩtate pħo

Expanded text:
item mulieres quae a multis habentur, non utique adulterae, quia certum matrimonium nullum est, sed prostitutae ac meretrices sint necesse est. redegit ergo humanam uitam ad similitudinem non dicam mutorum, sed pecudum ac beluarum. nam uolucres paene omnes matrimonia faciunt et paria iungunt et nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt et fetus suos quia certi sunt amant et si alienos subieceris abigunt. at homo sapiens contra morem hominum contraque naturam stultiora sibi quae imitaretur elegit et quoniam uidebat in ceteris animalibus officia marum feminarumque non esse diuisa, existimauit oportere etiam mulieres militare et consiliis publicis interesse et magistratus gerere et imperia suscipere. itaque his arma et equos adsignauit: consequens est ut lanam et telam uiris et infantium gestationes. nec u in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens extitit, quae hoc modo uiueret. Cum igitur in tanta uanitate
Abbreviated transcription (Latin):
uiris non liceat tamẽ a niris fab̾ca¬
ta siñt. hii u̾o̾ nõ tantũ impietatis
oloquẽcie famam et indigni głia con¬
sequũtur qiͣ aliquid ĩuestigae posset̃
Sũt enĩ tam stulti in assenerauto ꝙͣ
ipiobi ĩ inquirendo cum neq ĩnẽi¬
re quidqmͣ possint nec defend̾e ecũ¬
si ĩuenerint nam si ueꝵ uł fortuito
indernnt qd̾ sepius cõtingit cõmitũt
ut ab aliis id pro falso refellatꝰ non
enĩ descendit aliqͥs de celo qui siñam
de singłori opioĩb ferat qua ꝓpt̾ nemo
dubitauit eos qui ista cõquirant stu¬
tos meptos insanos eẽ aliqd ergo socͣ¬
tes habuit cordis humam qui cũ hec
in tellige̾t nõ posse ĩneĩri ab eiusmo¬
di qõnib se remouit Uereorq ne m
eo solo miłta enĩ sũt que nõ modolan¬
de indigna s eciã reprehensione dig¬
uissima in quib fuit suori stanlimus ee
hiis inũ eligim qd̾ ab om̃ib sit ꝓbatũ
ce lebie hoc ꝓu̾buĩ soc̾tes habint quod

Expanded text:
is fabricata sunt. hi uero non tantum inpietatis eloquentiae famam et ingenii gloriam consecuntur. quid si aliquid inuestigare possent? sunt enim tam stulti in adseuerando quam inprobi in quaerendo, cum neque inuenire quicquam possint nec defendere, etiamsi inuenerint. nam si uerum uel fortuito uiderint, quod saepius contingit, committunt ut ab aliis id pro falso refellatur. non enim descendit aliquis e caelo qui sententiam de singulorum opinionibus ferat. quapropter nemo dubitauerit eos qui ista conquirant stultos ineptos insanos esse. aliquid ergo Socrates habuit cordis humani, qui cum haec intellegeret non posse inueniri, ab eiusmodi quaestionibus se remouit, uereorque ne in eo solo. multa enim sunt eius non modo laude indigna, sed etiam reprehensione . dignissima, in quibus fuit suorum simillimus. ex his unum eligam quod ab omnibus sit probatum. celebre hoc prouerbium Socrates h
Abbreviated transcription (Latin):
trie ac̾rimꝰ fuit alt̾ crucelissimꝰ oĩ¬
um tprannorum
ideamꝰ nũt quid in socrate ipo
tam magnũ funt ut hõ sapiens
mei̾to grãs aget se illiꝰ tempo¬
rib ẽẽ natum non inficõr fuisse illĩ
paulo cordacõrem ꝙ ceteros qui natu¬
ram reꝵ putauerĩt ingeiõ posse conp̃¬
hendi in quo illos non excordes tan¬
cũ fuisse arbicror s eciam impios ꝙ
in secreta celestis illiꝰ pronidencie curi¬
osos oculos uolu̾nt innite Rome et
m plerisq urbib scimꝰ eẽ q̃dam sacra
que aspici a uiris nephas habetur ab¬
stmẽt igitꝰ aspectin quib cõtamĩare
illa nõ l Et si forte uł erro̾e uł caũ qͥs¬

Expanded text:
triae acerrimus fuit, alter crudelissimus omnium tyrannorum? Videamus nunc quid in Socrate ipso tam magnum fuerit, ut homo sapiens merito gratias ageret illius temporibus esse se natum. non infitior fuisse illum paulo cordatiorem quam ceteros, qui naturam rerum putauerint ingenio posse conprehendi: in quo illos non excordes tantum fuisse arbitror, sed etiam inpios, quod in secreta caelestis illius prouidentiae curiosos oculos uoluerint inmittere. Romae et in plerisque urbibus scimus esse quaedam sacra quae aspici a uiris nefas habeatur. abstinent igitur aspectu quibus contaminare illa non licet, et si forte uel errore uel ca
Abbreviated transcription (Latin):
sticõnes egyptõꝵ audeat repñde̾ qͣs
athenis socrates aucte sua cõfirͣuit
Illud uo nõne sũme nanitatis quot
añ mortẽ familiares suos rogauit
ut esculapio gallum quẽ uouerat
secarent timint idel ne apd̃ racla¬
mantum receptorẽ rens uoti fieret
ab asclepio demẽtasse hoĩem puta¬
rem si morbo affectus periss cũ nẽo
sanus ħ feceit est ip̃e insanus qͥ eũ
putat fuisse sapientẽ En cuiꝰ ipĩ¬
b natum ẽẽ se hõ sapiens gͣtulat᷑
ideamꝰ tanĩ quid illũ socrates
docueit qui cum totã phisicam
repudiass eo se cõtulit ut de uͥtute
atq officio q̃rẽt Itaq nõ dubito quͥ
anditores suos isticie p̃ceptis erndieit
Docẽte ig̾ soc̾te nõ fuit placonẽ iusticie

Expanded text:
stitiones Aegyptiorum audeat reprehendere quas stitiones Aegyptiorum audeat reprehendere quas Athenis Socrates auctoritate sua confirmauit? illut uero nonne summae uanitatis, quod ante mortem familiares suos rogauit, ut Aesculapio gallum quem uouerat prosecarent? timuit uidelicet ne aput Rhadamanthum reciperatorem reus uoti fieret ab Asclepio. dementisse hominem putarem, si morbo adfectus perisset. cum uero sanus hoc fecerit, est ipse insanus qui eum putat fuisse sapientem. en cuius temporibus natum esse se homo sapiens gratuletur! Videamus tamen quid illum Socrates docuerit: qui cum totam physicam repudiasset, eo se contulit, ut de uirtute atque officio quaereret. itaque non dubito quin auditores suos iustitiae praeceptis erudierit. docente i
Abbreviated transcription (Latin):
uictus nr̃i cansa de celo ẽ ꝙ si hoc sen¬
fit non eẽ de reb celestib disputan¬
dum ne illoꝵ quidẽ rõnem potat̾ cõ¬
pichende que sb̃ pedib hẽbat Quid
ergo nõ errauit in u̾bis ĩ simile nõ
ẽ sminirũ id sensit ꝙ locutꝰ est
dice̾t nemo pat̾etur quis enĩ nõ sen¬
ciat hũc mũdum tam mirabli rõne
deratõe consist̾e̾ sic domꝰ ab habita¬
tore de serta de labitͫ nauis sine gu¬
b̾natore abiit pessum et corpꝰ relictũ
ab amina difflirit nedum putenius
tantam istam molem aut construi
sme artifice aut constae̾ tani diu smne
rcõre potuisse ꝙ si publicas illas religi¬
ones noluit enert̾e nõ ĩpbo quin
eciã laudabo si ip̃e qd̾ ẽ mebus ĩuem̾t
uerũ idem per canem et anserem dege¬
rebat O hoĩe scurram ut ait zenem
epicurꝰ ineptũ perditũ desꝑatũ si ca¬
uullaĩ uoluit religionem dementẽ
si hoc serio fecit ut aminal curpissi¬
mũ pro deo habe̾t Quis tam super¬

Expanded text:
uictus nostri causa de caelo est. quodsi hoc sensit, non esse de rebus caelestibus disputandum, ne illorum quidem rationem poterat conprehendere quae sub pedibus habebat. quid ergo? num errauit in uerbis? ueri simile non est, sed nimirum id sensit quod locutus est, diceret, nemo pateretur. Quis enim non sentiat, hunc mundum tam mirabili ratioderatore consistere. Sic domus ab habitatore deserta dilabitur; navis sine gubernatore abit pessum; et corpus, relictum ab anima, diffluit: nedum putemus, tantam illam molem aut construi sine artifice, aut stare tamdiu sine rectore potuisse. Quod si publicas illas religiones voluit evertere, non improbo, quin etiam laudabo, si ipse quod est melius invenerit. Verum idem per canem et anserem dejerabat. o hominem scurram, ut ait Zeno Epicureus, ineptum perditum desperatum, si cauillari uoluit religionem, dementem, si hoc serio fecit, ut animal turpissimum pro deo haberet! quis iam super
Abbreviated transcription (Latin):
hos enĩ putant᷑ deos ẽẽ stut illi qda
futura nuulta s non omũ Qippe
quib penitus cõnsilinꝰ cei scire non¬
liceat et ides solent responsam ambigu¬
os exitus tempare. Eos poete et stuunt
ẽẽ demones et locũtur Esiodus ita tra

Expanded text:
hos enim putant deos esse. sciunt illi quidem hos enim putant deos esse. sciunt illi quidem futura multa, sed non omnia, quippe quibus penitus consilium dei scire nonliceat, et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. eos poetae et sciunt esse daemonas et locuntur. Hesiodus ita tra
Abbreviated transcription (Latin):
uł dispeideret ꝙ in eroedio fecerat mn¬
sit angelos ad tutelami cultiunq gem̾s
humam quib preceꝑit añ omta. ne
terre cõtagione maculati subistancie ce¬
lestis amittẽt dignitatem  sol id eos
fac̾e prohibuit qd̾ sciebat ẽẽ facturos
ut ueniam sperare non possent Ita¬
qr illos cum homĩb cõmorantes do¬
muxintor ille terre fallacisamꝰ cõsue¬
tudme ip̃a paulatim ad uicia pesleret
et mulieꝵ cong̾ssib inquinauit dũ
in celum obpcc̃i inquibr se in merse¬
runt non recepti cecierunt int̾ram
sic eos dyabolus ex angelis dei suos
fecit satalites ac ministros. Qui autẽ
sunt ex hiis procreati quia neq angeli
ram gences non sunt apud inferos re¬
cepti sicut incelum pentes eorum Ĩta
duo genera demonũ facta sunt unũ
celeste alteꝵ t̾renũ hii sunt ĩmundi
sp̃s maloꝵ que geruntur auctores
quoꝵ idẽ dyatolus ẽ pu̾ceps uñ illum
Trimegistus demomiarchen uocat de

Expanded text:
uel disperderet, quod in exordio fecerat, miuel disperderet, quod in exordio fecerat, misit angelos ad tutelam cultumque generis humani: quibus praecepit ante omnia, ne terrae contagione maculati substantiae caelestis amitterent dignitatem. scilicet id eos facere prohibuit quod sciebat esse facturos, ut ueniam sperare non possent. itaque illos cum hominibus commorantes dominator ille terrae fallacissimus consuetudine ipsa paulatim ad uitia pellexit et mulierum congressibus inquinauit. tum in caelum ob peccata quibus se inmerserant non recepti ceciderunt in terram. sic eos diabolus ex angelis dei suos fecit satellites ac ministros. qui autem sunt ex his procreati quia neque angeliram gerentes, non sunt ad inferos recepti sicut in caelum parentes eorum. ita duo genera daemonum facta sunt, unum caeleste, alterum terrenum. hi sunt immundi spiritus, malorum quae geruntur auctores, quorum idem diabolus est princeps. unde illum Trismegistus daemonia-rchen uocat. da
Abbreviated transcription (Latin):
bib obceritur celum cursus siderum
et effectus notauerunt Dum ea sepe
uenerantes curiosius ac liberus i¬
tuentur Postea deinde portentificas
menti sunt quibusdam prodigiis in¬
ducti quoꝵ mor auctores apiemus
Ceteri autem qui perterram dispersi
fuerant admirantes elementa mũdi
celum solem t̾ram mare sine ullis
ymaginib ac templis uenerabantur
Et hiis sacrificia in aperto celebrant do¬
nec processu tempoꝵ põtentissimis regi¬
b templa et simulacra fecerunt Eaq
uctinus et odorib colere instituerut
sic ab errantes a noticia dei gentes oẽ
ceperunt Errant igitur qui deoꝵ cultꝰ
ab exordio rerum fuisse contendunt
et pͥocem ẽẽ gentilitatem qmͣ dei te¬
ligionem qmͣ putant poste̾ius muẽta
qr sontem atq oigiem ueĩtatis igno
umi ergo numerus hominũ cepiss
increscere prouidens deus ne frau¬
dib sius diabolus cui ab micõ dederat
terre potestatem ut corrumpet homies

Expanded text:
bibus subtexitur caelum, cursus siderum bibus subtexitur caelum, cursus siderum et effectus nota-uerunt, dum ea saepe uenerantes curiosius ac liberius intuentur. postea deinde portentificas menti sunt, quibusdam prodigiis inducti: quorum mox auctores aperiemus. Caeteri autem, qui per terram dispersi fuerunt, admirantes elementa mundi, coelum, solem, terram, male, sine ullis imaginibus ac templis venerabantur, et his sacrificia in aperto celebrabant; donec processu temporum, potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt; eaque victimis et odoribus colere instituerunt; sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt. Errant igitur, qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt, et priorem esse gentilitatem, quam Dei religionem: quam putant posterius inventam, quia fontemCum ergo numerus hominum coepisset increscere, prouidens deus ne fraudibus suis diabolus, cui ab initio dederat terrae potestatem, uel corrumperet homines
Abbreviated transcription (Latin):
dcĩ ẽ et postei̾ eius chananei Hec fint
p̾ma ꝓgemes que deun ignoranit qm̃
pn̾ceps eius et conditor cultũ dei aprẽ
non accepit maledcũs ab eo Itaq igno¬
ranciam diuntatis m moib suis re¬
liquit ab hac gente ꝓrnm quiq ppłi
multitudine increscente fluxerunt
Ipĩus aũt patris poste̾i hebrei dicti pe¬
nes quos religio dei resedit S et abhi
postea multiplicato ĩ minensum nuo
cum eos angustie locoꝵ suoꝵ cape nõ pos¬
sent inde adolescentes uł missi a pa¬
rentib uł sua sponte cum reꝵ pemuna co¬
gẽt profugi ad querendas sibi nouas se¬
des huc atq illuc dispersi omẽs insulꝓ
et orbem totum repleuerunt et ab stir¬
pe sce̾ radicis auulsi nouos sibi mores
atq istituta pro arbitrio condiderinit
s omniũ pͥmi qui ogiptum occupauei̾t
celestia suspic̾e atq adorire cepetũt/ Et
qr neq domiciliis cegebantur ꝓptͣ aens
qualitatem nec ullis in ea rediõe nu¬

Expanded text:
dicta est et posteri eius Chananaei. haec fuit dicta est et posteri eius Chananaei. haec fuit prima gens quae deum ignoranit, quoniam princeps eius et conditor cultum dei a patre non accepit maledictus ab eo: itaque ignorantiam diuinitatis minoribus suis reliquit. ab hac gente proximi quique populi multitudine increscente fluxerunt. ipsius autem patris posteri Hebraei dicti: penes quos religio dei resedit. sed et ab his postea multiplicato in inmensum numero cum eos angustiae locorum suorum capere non possent, tum adulescentes uel missi a parentibus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas sibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbitrio condiderunt. sed omnium primi qui Aegyptum occupauerant caelestia. suspicere atque adorare coeperunt. et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem nec ullis in ea regione nu
Abbreviated transcription (Latin):
totidẽq mirib reẜuatus est cum aqͣ um¬
uersos montes altissimos operuiss De¬
inde orbe siccato execratus ĩ iusticiam pri¬
oris seculi deus. ne rursus longitudo uite
causa ess excogitandoꝵ maloꝵ paulatim
cum eg̾ssus esset ex aitha sicuti sanctelĩe
docent t̾ram studiose colins ac uineas
sua manu erut uñ arguu̾tur. qui auc¬
torem uimi liberum putant Ille enĩ
non moco liberum / sed eciam saturnũ
atq uranũ multis antetessit etatibus
Qua ex iunea cum pͥmum frctum ce¬
pisset letus fcũs bibitq usq aebrieta¬
tem iacuit et nudus O cum uidiss
unus ex filiis cui nomẽ fiit cham nõ
texit patris nuditatem s eg̾ssus ecum fra¬
trib indicanit at illi sumpto pallio int̾¬
nerunt au̾sis miltib patremq tererunt
Que ficta cumi pr̃ recognoscẽt abdicamt
atq expulit filium at ille profugus ĩ
eius pute t̾re consedit que nũc irib
noĩatur eaq t̾ra de noĩe eius chanũ

Expanded text:
totidemque nuribus reseruatus est, cum aqua unitotidemque nuribus reseruatus est, cum aqua uniuersos montes altissimos operuisset. deinde orbe siccato exsecratus iniustitiam prioris saeculi deus, ne rursus longitudo uitae causa esset excogitandorum malorum, paulatim cum egressus esset ex arca, sicuti sanctae litterae docent, terram studiose coluit ac uineam sua manu seuit. unde arguuntur qui auctorem uini Liberum putant. ille enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum atque Uranum multis antecessit aetatibus. qua ei uinea cum primum fructum cepisset, laetus factas bibit usque ad ebrietatem iacuitque nudus. quod cum uidisset unus ei filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem, sed egressus etiam fratribus indicauit. at illi sumpto pallio intrauerunt auersis uultibus patremque texerunt. quae facta cum pater recognosset, abdicauit atque expulit filium. at ille profugus in eius terrae parte consedit quae nunc Arabia, nominatur, eaque terra de nomine eius Chanaan
Abbreviated transcription (Latin):
ficta ẽ uita hoĩs temporalis s tamẽ longa
que ĩ mille amios ꝓpagaretur qd̾ diummis
lñs proditũ et per oĩm scĩm publicatũ
tum uarro non ignoraret argumẽtari
nisus est cur ꝑutarent᷑ antiqui unlle
annos uictitasse ait eiñ apd̃ egyptios
mo euim tunc iuleili annum tũsgs¬
sus est rlunc uo̾ ad centesimũ annũ ꝑ¬
uemũt. qd̾ fit sepissime mille certe ac
ducentis mensib uniuĩt Et auctores
ydonei tradunt ad centum et iugniti an¬
nos puemie sole S quia ignorabat uano
cur aut quando eẽt uita hoĩs dimnuta
ip̃am deminint cum saret mille et qua¬
diĩgentis mensib posse hoĩem niue
Eus aũt postea cum uidet orbẽ t̾re
malicia et scelerib oppletum stituit
huanũ genus diliuno peit̾e s tamen
ad multitudinẽ reparandam delegit unũ
qd̾ corruptis om̃io singulari iusticie suꝑ¬
erat exemplo hic cum sertentoꝵ esset᷑
annoꝵ fabucamt archam sicut ei p̃cepat
deus in qua ip̃e cum cõinge et trib filis

Expanded text:
vita est temporaria: sed tamen longa, quae in mille annos propagaretur. Quod divinis litteris proditum, et per omnium scientiam publicatum cum Varro non ignoraret, argumentari nisus est cur putarentur antiqui mille annos victitasse. Ait enim, apud Aegyptios mo enim tunc millesimum annum trans- gressus est, nunc uero qui ad centesimum perueniunt, quod fit saepissime, mille certe ac ducentis mensibus uiuunt. et auctores idonei tradunt ad centum uiginti annos perueniri solere. sed quia ignorabat Varro cur aut quando esset uita hominis deminuta, ipse deminuit, cum sciret, mille et qua.drmgentis mensibus posse hominem uiuere. Deus autem postea cum uideret orbem terrae malitia et sceleribus obpletum, statuit humanum genus diluuio perdere. sed tamen ad multitudinem reparandam delegit unum, quod corruptis omnibus singulare iustitia supererat exemplum. hic cum sescentorum esset annorum, fabrica-uit arcam, sicut ei praeceperat deus, in qua ipse cum coniuge ac tribus filiis
Abbreviated transcription (Latin):
auditor eius eandem sm̃am lacius explica¬
uit in illo sermone ꝑfecto quem scpsit ad
regem Uterq uero demonas affirmat ĩm¬
micos et uexatores hõmum quos ideo
nõ ignorait e

Expanded text:
pius quoque auditor eius eandem sententiam latius explicauit in illo sermone perfecto quem scripsit ad regem. uterque uero daemonas esse adfirmat inimicos et uexatores hominum, quos ideo n ignorauit e
Abbreviated transcription (Latin):
dant. qm̃ ħ illis cottidianũ sit opusite¬
nebras hõib obduce ne queratur ab alis
uerus deus Non igitur colendi sunt qua
duum nomĩs expesse ac fugie Qd̾ si app
religiones istas fot modis eẽ uanas quibr
docui maĩfestum est eos qui uł mortus
supplicant uł terram uenerant᷑ uł spinti¬
b importiũs aĩmas̃ suas mancipant rõ¬
nem hoĩnum non tene eosq impietatis
ac scelens sin supplicia pensuos qui re¬
belles adu̾sus parentẽ generis huãm de¬
um susceptis mexpiabilibus sacris fas
omne molauerit
uicumq igitur sicramentũ hoĩnis tu¬
eri rõner que nature sue nititur obli¬
ne̾ ip̃e se ab humo suscitet et recta mẽte
oculos suos tendat in celum Non sb̃pedib
deũ querat nec a nestigiis sius engat qd̾¬

Expanded text:
dant, quoniam hoc illis cottidianum sit opus, tedant, quoniam hoc illis cottidianum sit opus, tenebras hominibus obducere, ne quaeratur ab iis uerus deus. non igitur colendi sunt, quia diuini nominis expellere ac fugare. quodsi apparet religiones istas tot modis esse uanas quibus docui, manifestum est eos qui uel mortuis supplicant uel terram uenerantur uel spiritibus inpuris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere eosque inpietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles aduersus parentem generis humani deum susceptis inexpiabilibus sacris fas omne uiolauerint. Quicumque igitur sacramentum hominis tueri rationemque naturae suae nititur obtinere, ipse se ab humo suscitet et erecta mente oculos suos tendat in caelum. non sub pedibus deum quaerat nec a uestigiis suis eruat q
Abbreviated transcription (Latin):
quẽqmͣ pret̾ uiuũ cuiꝰ iudicõ ac po¬
testiti omĩs amma sb̾iecta sit alterũ
ꝙ ipẽ ymagines sacre quib hoiẽs uaĩs¬
nmi seruiũt omĩ sensu careant q̃n
terra sint Quis aũt non intelligat ne¬
phas eẽ rectum animal curuai̾ ut ad¬
oret terram que idc̾co pedib urĩs sub¬
iecta ẽ ut calcanda nobis non adoranda
sit qui sumꝰ deo excitati ex ea statũq
sblimẽ preter ceteras animantes acce¬
pmiͦ ut nõ reuolnant᷑ deorsum ne hx̃c
celestem uultum proiciamꝰ ad terram
s oculos eo engamꝰ quo illos nature
sue condicõ direxit Nichilq aliud ado¬
remꝰ nichil colamꝰ isĩ solius artifi¬
cis parentisq nrĩ unicum nomẽ qui
ꝓpterea hoĩem rigidum figuranit ut scia¬
mus nos ad superna et celestia prouo
ram uolutentur qui non tantum incdil
prestãe cultoib sis possunt qm̃ renum
cotestas penes unum est uerum eciam
mortiferis eos illecebus et tenorib per¬

Expanded text:
deum praeter unum, cuius iudicio ac podeum praeter unum, cuius iudicio ac potestati omnis anima subiecta sit. altero, quod ipsae imagines sacrae quibus homines inanissimi seruiunt omni sensu careant, quoniam terra sint. quis autem non intellegat nefas esse rectum animal curuari, ut adoret terram? quae idcirco pedibus nostris subiecta est, ut calcanda nobis, non adoranda sit, qui simus ideo excitati ex ea statumque sublimem praeter ceteras animantes acceperimus, ut non reuoluamur deorsum nec hunc caelestem uultum proiciamus ad terram, sed oculos eo dirigamus quo illos naturae suae condicio direxit nihilque aliut adoremus, nihil colamus nisi solius artificis parentisque nostri unicum nomen, qui propterea hominem rigidum figurauit, ut sciamus nos ad superna et caelestia prouocram uolutentur; qui non tantum nihil praestare cultoribus suis possint, quoniam rerum potestas penes unum est, uerum etiam mortiferis eos inlecebris et erroribus per
Abbreviated transcription (Latin):
ne irasci quidem deum oĩno ꝙ effcĩb¬
qui sũt perturbacõnes aĩmi sb̾iectus nõ
sit qr fragile ẽ omẽ animal qd̾ afficit᷑
et cõmouet᷑ que persuasio m̾tatem
ac religionem funditꝰ tollit S seponi¬
tur interim nobis hic locus de ira dis
serendi qd̃ ubenor ẽ matia/ et ore ꝓpo
lacius exequenda Illos ergo nequis¬
simos sp̃c quisqs ueneratꝰ fuit ac se¬
cutus neq celo n luce pocietur q̃
sũt dei s in illa decidet que indistri¬
bucõne reꝵ atf̾buta eẽ ipĩ malorũ
pn̾cipi disputauimꝰ inteneb̾s scilicet
et inferos et suppliciũ sempifnum
Doci religiones deoꝵ eptici moco ua¬
nas eẽ uno qd̾ simulacra ista que colũt
effigies sint hoĩnum mortuoꝵ Esse
autem peruersum et incogruens / ut
cũ in exꝑiabłe facmꝰ ẽẽ dessere̾ niuentẽ
ut defuctoꝵ monumentis seruias qui
nec uitam nec lucem dare cuiqmͣ pos¬
sũt qua ip̃i carent nec ẽẽ aliũ deun

Expanded text:
ne irasci quidem deum omnine irasci quidem deum omniones animi, subiectus non sit, quia fragile est omne animal quod adficitur et commouetur. quae persuasio ueritatem ac religionem funditus tollit. sed seponatur interim nobis hic locus de ira dei disserendi, quod et uberior est materia et opere proprio latius exequenda.. illos ergo nequissimos spiritus quisquis ueneratus fuerit ac secutus, neque caelo neque luce potietur, quae sunt dei, sed in illa decidet quae in distributione rerum adtributa esse ipsi malorum principi disputauimus, in tenebras scilicet et inferos et supplicium sempiternum. Docui religiones deorum triplici modo uanas esse: uno, quod simulacra ista quae coluntur effigies sint hominum mortuorum; esse autem peruersum et incongruens ut stum inexpiabile facinus esse deserere uiuentem, ut defunctorum monumentis seruias, qui nec uitam nec lucem dare cuiquam possunt, qua ipsi carent; nec esse alium quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
cõtemptum accidisse iuudeatur Ita sibia¬
pud homĩes qui eos nescuit auctem
paruĩt ac timorem hac u̾sucia et hip
artib noticiam dei ueri et singulans
apd̾ om̃es gentes ĩneterauerunt Su¬
is enĩ uiciis perditi seniunt et grassã¬
tur ut perdant Idc̾to eciam humanas
hostias excogitauerunt ipi hostes ge¬
neris humam ut qmͣ młtas deuorẽt
animas.
icit aliqͥs cur ergo t̾s hoc fieĩ patit᷑
mala cum bonis pugnent et uicia sint
ret ultĩs enĩ cpib statuit de uiuis ac
mortius iudicare de quo uidicõ michi
ei̾t ĩultimo libro disputacõ differt ig̾
donec ueĩat tempoꝵ finis quo effundat
iram suam in potestate ac u̾tute celesti
sicut natũ pie dcã pnoꝵ t̾nbłi monitu
horrificant Nunc aũt patitur hoĩes
errare et adu̾sum se qͦ impios ẽẽ et
ip̃e iustus et mitis et paciens Nec er̃
fiei̾ pot̃ ut nõ in quo ptcã sit n̾tus sĩt
eciam perftã pacĩa unde quidam putãt

Expanded text:
contemptum accidisse uideatur. ita sibi acontemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoritatem pariunt ac timorem. hac uersutia et his artibus notitiam dei ueri et singularis apud omnes gentes inueterauerunt. suis enim uitiis perditi saeuiunt et grassantur, ut perdant. idcirco etiam humanas hostias excogitauerunt, ipsi hostes generis humani, ut quam multas deuorent animas. Dicet aliquis \'cur ergo deus haec fieri patitur mala cum bonis pugnent, ut uitia sint ret. ultimis enim temporibus statuit de uiuis ac mortuis iudicare; de quo iudicio mihi erit in ultimo libro disputatio. differt igitur, donec ueniat temporum finis, quo effundat iram suam in potestate ac uirtute caelesti, sicut uatum praedicta piorum terribili monitu horrificant. nunc autem patitur homines errare et aduersum se quoque inpios esse, ipse iustus et mitis et patiens. nec enim fieri potest ut non is in quo perfecta. sit uirtus, sit etiam perfecta. patientia. unde quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
rom ꝙ tormosum pueꝵ intensa ioius
ad exumas tenendas collocauãt et ob
hanc cam̃ romanũ nomẽ apd̾ cannas
pene deletum est Q si uino alteꝵ gam¬
medem uerebatur. Cur uiuẽtus romi¬
na urit penas ur si dii tantũmodo du¬
ces curant ceteram młtitudĩem negli¬
gunt Cur uarro solus enasit qui
hoc fecit et paulus qui nichil metu¬
it occisus est uidel nichil tunc Roma¬
is accidit fatis uinonis miq cum
hanbal duos excitus ppłi romam. as
tu et u̾tute confecit nam iino aude
non pocarat aut Rartaginem defen¬
d̾e ubi arma eius et currus fuit
aut romanis noce qr ꝑgemem tro¬
iano a sangͥne deduci auditrat tynas
olim que ueterat anres S illoꝵ sũt
isti lusus qui sb̾ noĩb mortuoꝵ delitis¬
centes uuentib plagis tendũt Itaq
siue illud piculum qd̾ ĩminet uĩtari
põt uidei̾ nolunt id platati auertisse
sine non põt id agunt ut ꝓpt̾ illorum

Expanded text:
roni, quod formonsum puerum in tensa lorus roni, quod formonsum puerum in tensa lorus ad exuuias tenendas conloca.cerat: et ob hanc causam Romanum nomen aput Cannas paene deletum est. quodsi luno alterum Ganymeden uerebatur, cor iuuentus Romana luit poenas? uel si dii tantummodo duces curant, ceteram multitudinem neclegunt, cur Varro solus euasit qui hoc fecit et Paulus qui nihil meruit occisus est? uidelicet nihil tunc Romanis accidit fatis lunonis iniquae, cum Hannibal duos exercitus populi Romani et astu et uirtute confecit. nam Juno audere non poterat aut Carthaginem defendere, ubi arma eius et currus fuit, aut Romanis nocere, quia progeniem — Troiano a sanguine duci audierat, Tyrias olim quae uerteret arces. sed illorum sunt isti lusus, qui sub nominibus mortuorum delitiscentes uiuentibus plagas tendunt. itaque siue illut periculum quod imminet uitari potest, uideri uolunt id placati auertisse, siue non potest, id agunt ut propter illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus prosperos ieꝵ demq ipõꝵ nutu se¬
pe rem publicam pitulis ĩmnentib
liberatam que pencula et responsis de¬
nũciauernnt et sac̾ficiis placati auerte¬
runt s omĩa ista fallacie sunt /na cũ
dispoĩcõnes dei presenciant quippe qui
ministri eius fuerunt int̾ponũt se in
hais reb ut q̃cũq a deo uł facta sũł uł
funt ipĩ potissimũ fic̾e̾ aut fecisse uide
dei statutum boĩ quid ĩpendet illi se id
facturos uł prodigiis uł sompniis uł
oraculis pollicent᷑ ut sibi tempsa sibi ho¬
nores sibi sac̾ficia t̾ouant᷑ quib datis cũ
illd accitei̾t qd̾ ncc̃e est sumã sibi ꝑiunt
ueneracõnem Hinc tẽpla deuouent᷑
et noue ymiagines consecrantꝰ mactã¬
tur greges hostiaꝵ S cum hec fcã sũt
inchõĩ ͦ tam̃ uta et salus eoꝵ qui hec
fecerint ĩmolant᷑ Quociens at ꝑicula
impendẽt ob aliquã se meptẽ et leuem
causam profitentur iratos sic̃ iuno uar¬

Expanded text:
tus prosperos rerum; denique ipsorum nutu saetus prosperos rerum; denique ipsorum nutu saepe rempublicam periculis imminentibus liberatam: quae pericula, et responsis denuntiaverunt, et sacrificiis placati averterunt. Sed omnia ista fallaciae sunt. Nam cum dispositiones Dei praesentiant, quippe qui ministri ejus fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideadei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum, sed cum haec facta sunt, nihilo minus tamen uita et salus eorum qui haec fecerint immolatur. quotiens autem pericula impendent, ob aliquam se ineptam et leuem causam profitentur iratos, sicut Iuno Var
Abbreviated transcription (Latin):
norint et ut facile illiceant in templis
se occulũt et sacͥficiis om̃ib p̃sto assunt
edũtq sepe prodigia quib obstupefac¬
ti hoĩes fidem cõmodent simulactis di¬
uinitatis ac numĩs inde ẽ qd̾ ab angu¬
re lapis nouacula nicisus est. qd̾ iuno
uegiens migrare se roma uelle spondit
qd̾ fortuna muliebus piculum denũci¬
auit qd̾ claudie manum naiis secuta
est qd̾ in sacrilegos/ et mino nudata et
locrensis proserpia. et ceres milesia
uindicauit et heitules de appio et iupi¬
ter deactimo/ et minerua de cesare fũc
est ꝙ serpens urbem ioma pestilencia lite¬
rauit epidauro aicessicus nam illuc
demoniaiches ip̃e m figura sua sineulla
dissimulãcõne perlatus Siquidem lega¬
ti ad eam rem missi draconem secum
mire magnitudins atculerunt In ora¬
culis autem uł maxime fallũt quoꝵp̃
stigias ꝓpham a ueritate intelligere no
possut Ideoq ab ip̃ĩs attubui putãt
et impia et uictorias et opes et euen

Expanded text:
norint, et ut facile inliciant, in templis norint, et ut facile inliciant, in templis se occulunt et sacrificiis omnibus praesto adsunt eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti homines fidem commodent simulacris diuinitatis ac numinis. inde est quod ab augure lapis noua-cula incisus est, quod Iuno Veiens migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit et Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia e
Abbreviated transcription (Latin):
mo̾rles dici se deos a̾ paciũt᷑ aut no¬
lũt quoꝵ unũ solũq officiũ ẽ feruire
nutib dei. nec oĩno ꝯdqmͣ nͥ iussu fac̾e
Sic enĩ regi mũdum a deo dicimꝰ ut
a itõre promĩciam cuiꝰ apparitores ne¬
mo socios ẽẽ in regenda ꝑuĩcia duxi̾t
ꝙͣius illoꝵ mĩstio res gerãtur. Et hiita¬
me possunt aliqd preter uissa itõris per
ipĩus ignoranciam que ẽ condicõnis
hũane Ille aũt preses mũdi et irõr
necessitas. Itaq nullũ sibi honorem t̾¬
illi aũt qui desmerũt a dei nũste̾io qr snt
ueritatis ĩmici et preual cacores dennõ¬
men sibi et culcum deoꝵ uindicae conã¬
tur Non quo ullum honorem desiderẽt
quis enĩ perditis honor ẽ / nec ut deo no¬
nituntur a cultu et noticia uere maies¬
tatis auert̾e ne ĩmorlitatem possint ad¬
ipisci quã ipi sua nequicia ꝑdiderunt
Effũdunt itaq tenebs et ue̾itatẽ cali¬
gine obducũt ne deũ ne pr̃em suum

Expanded text:
mortales, dici se deos aut patiuntur aut uomortales, dici se deos aut patiuntur aut uolunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus dei nec omnino quicquam nisi iussu facere. sic enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuimo socios esse in regenda provincia dixerit, quamvis illorum ministerio res geratur. Et hi tamen possunt aliquid praeter jussa rectoris, per ipsius ignorantiam, quae est conditionis humanae. Ille autem praeses mundi, et rector nisi parendi necessitas. Itaque nullum sibi honorem trIlli autem, qui desciverunt a Dei ministerio, quia sunt veritatis inimici, et praevaricatores Dei, nomen sibi et cultum deorum vindicare conantur; non quo ullum honorem desiderent quis enim perditis honor enituntur a cultu et notitia uerae maiestatis auertere, ne inmortalitatem possint adipisci, quam ipsi sua nequitia perdiderunt. offundunt itaque tenebras et ueritatem caligine obducunt, ne dominum, ne patrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i anctores presencia sua facumt ut nea
eẽ credant᷑ Ita hoĩnum credulitatẽ mẽ¬
tita dimnitate deludut qd̾ ulis uerum
apire non expedit s sunt qui fing̾e yma¬
gines et simulacra docuerunt qui ut hoĩ¬
nũ mentes acultu ueri dei au̾ten̾t et fic¬
tos mortuoꝵ regum mltus et ornatos
ex quisiti pulcritudine statui consecrariq
fecerunt et illoꝵ sibi noĩa qĩ personas
aliquas indnerunt s eos magi et hii
quos ue maleficos mlgus appellat cum
aites suas execrabłes excent ueris sus
noĩb scient illis celestib que n lr̃is stĩs
legunt᷑. hii potro inc̾ti at nagi sp̃c ut
torib effundant serent ac mistent faisi
tũ ueris Ip̃i enĩ telestes młtos eẽ finxe¬
runt unũq om̃ium regem iouẽ et qo
insti fint incelo sp̃c angeloꝵ et unꝰ ac¬
parens om̃ium deus s ueritatem menti¬
tis nõib ĩuoluta ex oculis abst lert
Na deus ut in pn̾cipio docui n nomĩe¬
cum solus sit es n angłi cũ sint in¬

Expanded text:
ipsi auctores praesentia sua faciunt ut uera esse credantur: ita hominum credulitatem mentita diuinitate deludunt, quod illis uerum aperire non expedit. ht sunt qm nngere imagines et simulacra docuerunt, qui ut hominum mentes a cultu ueri dei a.uerterent, effictos mortuorum regum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus appellat, cum artes suas exsecrabiles exercent, ueris suis nominibus cient, illis caelestibus quae in litteris sanctis leguntur. hi porro incesti ac uagi spirittoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum ueris. ipsi enim caelestes multos esse finxerunt unumque omnium regem Iouem eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et undominus omnium Deus: sed veritatem mentitis nominibus involutam ex oculis abstulerunt. Nam Deus, ut principio docui , ncum solus sit, eget neque angeli, cum sint in
Abbreviated transcription (Latin):
num et occulte in insce̾i̾b opati na¬
litudme uciant mortos citant somp¬
mis anmos cerrent mentes furoni¬
b quacuĩt tit homĩes hiis malis cogĩt
ad eoꝵ airxilia decurre iattis¬
uarum omĩura fillacianracio
ex partib ueritatis obstura est
prodesse em̃ putant eos cuni note desi¬
mĩt. qui nichil pr̃t aliud qmͣ nocere
Dicat fortasse aliqͥtus colendos ergo ẽe
nonĩe ad unrati de corꝑib excedũt Q&¬
do demones sese confitent᷑ s eciam noia
sua edunt illa que intemplis adorant̾
ris sui qr nec deo ꝑqũe adiurantur
nec iustis quoꝵ uoce torquent᷑ men¬
tiri possũt Itiq magnns sepe ululatib
editis u̾berai̾ se et arde et um iamq
sũt nͥ hiis quos habent ĩ sua potestate¬
Demq affirmat hermes cos qui cogno¬
uerunt deum non cantũ ab incursibus
demonum tutos ẽẽ ueꝵ eciã ne fato qui¬

Expanded text:
num et occulte in uisceribus operati uanum et occulte in uisceribus operati ualetudinem uitiant, morbos citant, somniis animos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his malis cogant ad eorum auxilia decurrere. Quarum omnium fallaciarum ratio expertibus ueritatis obscura est. prodesse enim putant eos, cum nocere desinunt, qui nihil possunt aliut quam nocere. dicat fortasse aliquis colendos ergo essenomine adiurati de corporibus excedunt: qdo daemonas esse se confitentur, sed etiam nomina sua edunt, illa. quae in templis adoranturris sui, quia nec deo per quem adiurantur nec iustis quorum uoce torquentur mentiri possunt. itaque maximis saepe ululatibus editis uerberan se et ardere et iam iamque sunt nisi iis quos habent in sua potestatue adfirmat Hermes eos qui cognouerint deum non tantum ab incursibus daemonum tutos esse, uerum etiam ne fato qui
Abbreviated transcription (Latin):
eos humano gem̾ deus miserat. S et
runt nam plato eciam naturas eorũ
in symposio expͥm̾e conatus ẽ / et socia¬
tes eẽ cta se assiduũ demona loqueba¬
tur qui pu̾o sibi adhesiss cuiꝰ mitui
et arbitͥo sua uta geretur. Magoꝵ qͦ
ars omĩs et potencia hoꝵ aspiraconib
constat a quib ĩuocati iusus hom̃ũ
prestigiis et obsecantib fallunt᷑ ut
non uideant ea que sunt et uide se putẽt
solacumi ꝑdicõnis sue percendis hoĩb
oꝑantur Itaq onĩa insidiis fraudibuᷤ
dolis errolib complent adherent eĩ
singulis homĩb et om̃is hostiatĩ domꝰ
occupant ac sibi gemoꝵ nomẽ assu¬
mant Sic enĩ lat̾mo sermone demo¬
nas int̾pretantur. hos in suis penetra¬
lib consecrant hiis coctidi profun¬
dunt et scientes demonas ueneian¬
tur quasi t̾restres deos et qi depulso¬
res maloꝵ que ip̃i facuit et urogat
qui qũ spñs sunt tennes et incõpͣre¬
Hensibłes insinuant se corpoib hõi¬

Expanded text:
eos humano generi deus miserat; sed etrunt. nam Plato etiam naturas eorum in Symposio exprimere conatus est et Socrates esse circa se adsiduum daemona loquebatur, qui puero sibi adhaesisset, cuius nutu et arbitrio sua uita regeretur. ma.gorum quoque ars omnis ac potentia horum adspirationibus constat, a quibus inuoca-ti uisus hominum praestigiis obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putensolacium perditionis suae perdendis hominibus operantur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adhaerent enim singulis hominibus et omnes ostiatim domos occupant ac sibi geniorum nomen adsumunt; sic enim latino sermone daemonas interpretantur. hos in suis penetralibus consecrant, his cotidie uina. profundunt, et scientes daemonas uenerantur quasi terrestres deos et quasi depulsores malorum quae ipsi faciunt et mroga.ut. qui quomam spiritus sunt tenues et inconprehensibiies, insinuant se corporibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
n paradiso .i. in orto fecundissĩo et ame¬
nissimo quẽ in partib orientis omĩ ge¬
ne ligni artorq cõseuit ut ex earũ ua¬
riis fructib aleretur. Expsq om̃ium la¬
borũ deo prĩ sũma denocõne ẜuie̾t Tmm
dedit ei c̾ta mandati que si obẜuass i
morlis mane̾t Si tñscendiss morte affi¬
cẽtur Id aũt preceptũ fint ut ex arbore
una que fuat in medio padiso nõ gusta¬
ret in qua posua̾t intelligenciam boĩ et
mali tñc t̾miãtor ille ĩuidens oꝑib dei
om̃s fallaçias et calliditates suas ad dei¬
ciendum hoĩem intendit ut adimet᷑ in¬
morlitatem S pͥmo mulierem dolo illex¬
it ut uetitum cibum sumet et peam
ip̃i quoq homĩ suasit ut tnͣscende̾t dei
legem ꝑcepta igitur sciã boĩ et mali pu¬
dere eum nuditatis sue cepit abscondito
a ficie dei ꝙ antea non solebat Tum deus
q padisum igne c̾tũuallaut ne hõ posset

Expanded text:
in Paradiso id est in horto fecundissimo et amoein Paradiso id est in horto fecundissimo et amoenissimo: quem in partibus orientis omni genere ligni arborumque conseuit, ut ex earum uariis fructibus aleretur expersque omnium laborum deo patri summa deuotione seruiret. tum dedit ei certa mandata, quae simmortalis maneret, si transcendisset, morte afficeretur. Id autem praeceptum fuit, ut ex arbore una, quae erat in medio paradisi, non gustaret, in qua posuerat intelligentiam boni et mali. Tum criminator ille invidens operibus Dei, omnes fallacias et calliditates suas ad decipiendum hominem intendit, ut ei adimeret immortalitatem. Et primo mulierem dolo illexit, ut vetitum cibum sumeret; et per eam ipsi quoque homini persuasit, ut transcenderet Dei legem. Percepta igitur scientia boni et mali, pudere eum nuditatis suae coepit, absconditque se a facie Dei, quod antea non solebat. Tum Deusmque Paradisum igni circumuallauit, ne homo posset
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ad et̾na supplicia dãpnac̃o ħec
mutis pecutes non attingit quar ħẽ
non exdeo cõstant s et cõĩaere morte
amma stil que domimum coepis hatet
Infenorem aũt ea que sunt dratoli cor
tum sicut terra celo. Est em̃ qi nasculum
quo tanqm domicilio temporali spñs hic
celesti utatur ut̾usq officia sunt ut ħ
hoĩem neqm̃ silustiu qui ait s nosti
omnis us in aĩo et corꝑe sita ẽ amun
impio corpis seruicõ magis utim̾ Decte
si ita ureisset ut locutus est seruiuit enĩ
fedissime uoluptatib suamq ip̃e senten¬
ciam ute prauitate dissoluit Qd̾ siaũ
ignis est ut ostendimꝰ incelum d eniti
Sicut ignis ne extinguatur hoc ẽ ad ĩ¬
morlitatem que in celo est Et sicut aid̾e
ac uine̾ non põt ignis nͥ aliqua pingui
matĩa teneatur in qua habeat almen¬
tum sic aĩe mati̾a et cib ẽ sola iustici¬
a qua tenetur ad uitam Post ħ deꝰ hõi¬
nem qua exposui rõne generatũ posunt

Expanded text:
meritis ad aeterna supplicia damnatio. Haec mutas pecudes non attingit, quarum animae non ex Deo constantes, sed ex communi aere, morte anima scilicet, quae dominium corporis habet; inferiorem autem ea quae sunt diaboli, cortum, sicut terra coelo. Est enim quasi vasculum, quo tamquam domicilio temporali spiritus hic coelestis utatur. Utriusque officia sunt, ut hinem nequam Sallustium, qui ait: sed nostra omnis uis in a.nimo et corpore sita, est: animi imperio, corporis seruitio magis utimur. recte, si ita uixisset ut locutus est. seruiuit enim foedissimis uoluptatibus suamque ipse sententiam uitae prauitate dissoluit. quodsi anima ignis est ut ostendimus, in caelum debet eniti sicut ignis, ne exstinguatur, hoc est ad inmortalitatem, quae in caelo est: et sicut ardere ac uiuere non potest ignis, nisi aliqua pingui materia teneatur in qua habeat alimentum, sic animae materia et cibus est sola iustitia, qua tenetur ad uitam. post haec deus hominem qua exposui ratione generatum posuit
Abbreviated transcription (Latin):
suscepti operis porcõ et maiestate celesti
suggen̾te nobis dicendi facultatem ĩne¬
teratos depulimꝰ eirores nũc no maior
nobis ac difficilior cum pħis propõita luc¬
taçio est quoꝵ sũma doctͥna et eloquẽ¬
cia quasi moles aliqua michi opponitur
prestancum oĩ gen̾e laudis niroꝵ Qs
aũt nesciat plus ẽẽ momenti in paucõ¬
rib doctis qmͣ in plurib impitis S
non est despandum istos quoq de sma
deo et uẽitate ducib posse depelli nec
tam pertinaces fore arbitror ut clai̾ssi¬
mũ solem sams ac patentibe oculis̃ in¬
d̾e se negent Modo illud ueꝵ sit ꝙ ip̃i
solent profiti studio ĩnestigande uitatiꝰ
se ceneĩ Effitiam profecto ut quesita
ue̾i̾tatem din et aliqñ ĩuentam ẽẽ cre¬
dant et hũanis ingeniis ĩueñi non
potuisse fateantur

Expanded text:
suscepti operis portio; et majestate coelesti suscepti operis portio; et majestate coelesti suggerente nobis dicendi facultatem, inveteratos depulimus errores. Nunc vero major nobis, ac difficilior cum philosophis proposita luctatio est: quorum summa doctrina et eloquentia, quasi moles aliqua mihi opponitur. praestantium omni genere laudis virorum. Quis autem nesciat, plus esse momenti in paucioribus doctis, quam in pluribus imperitis? Sed non est desperandum, istos quoque de sententia, Deo ac veritate ducibus, posse depelli: nec tam pertinaces fore arbitror, ut clarissimum solem sanis ac patentibus oculis videre se negent. Modo illud verum sit, quod ipsi solent profiteri, studio investigandae veritatis se teneri, efficiam profecto, ut quaesitam veritatem diu, et aliquando inventam esse credant, et humanis ingeniis inveniri non potuisse fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
pocius s in sitma religioe querendꝰ est
Quãe nõ est dubiũ qnͥ religio nłła sit
celestib Carent ergo religione simulacra qr
nichil pot ẽẽ celeste in ea re que fit ex era
qd̃ quidẽ de noĩe ip̃o appare̾ sapienti pot
Quidqd em̃ simłatur id falsum sit nccẽ
est non põt unqm ueri nomẽ accipere
qd̾ ueitatem fuco et imitacõne mentitur
Si aut̃ omĩs mutaco non res potissimũ
seria s qĩ̾ ludus ac iocus est nõ religio
in simulacris s mino religionis ẽ pre¬
ferendum ẽ igitur falsis omĩb uerum
calcanda t̾rena ut celestia consequam
Ita enĩ se res habet ut quisqͥs animã
cuiꝰ oĩgo de celo ẽ ad inferna et yma
prostram̃t eo cidat quo se ip̃e de iecerit
Ideoq oportet rõmis ac status sui me¬
morem non insi ad supna inti semper
et tende̾ Quod qui fecit hic plane sa
dignus indicabitꝰ quẽ suns parẽs non
hiũlem nec ad t̾ram more quadiupe¬
dis abiectum s stantem pocius ac rectũ

Expanded text:
 in summa regione quaerendus est. Quare non est dubium quin religio nulla sit, oelestibus rebus; carent ergo religione simulacra, quia nihil potest esse coeleste in ea re, quae fit ex terra. Quod quidem de nomine ipso apparere sapienti potest. Quidquid enim simulatur, id falsum sit necesse est; nec potest unquam veri nomen accipere, quod veritatem fuco et imitatione mentitur. Si autem omnis imitatio, non res potissimum seria, sed quasi ludus ac jocus est, non religio in simulacris, sed mimus religionis est. Praeterendum est igitur taisis omniRus uerum, calcanda terrena., ut caelestia. consequamur. ita enim se res habet, ut quisquis animam suam, cuius origo de caelo est, ad inferna et ima prostrauerit, eo cadat quo se ipse deiecerit, ideoque oportet rationis ac status sui memorem non nisi ad superna niti semper ac tendere. quod qui fecerit, hic plane sadignus judicabitur; quem suns parens non humilem, nec ad terram more quadrupedum abjectum, sed stantem potius, ac rectum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nam t̾re racio i carne ẽ et hu¬
moris in sang̾ne aeris i spñ Ĩgnis ĩ
calore uitali S neq sanguis acorpore
secerm põt sicut humor a terra neq
calor uitalis a spũ sicut ignis ab aere
a deo rerum omiu̾m duo sola reꝑiũtur
elemẽca quoꝵ omĩs racio m nr̃i corpis
ficcone codusa est Ex reb ergo dinsis
ac repugnantib hõ factus est sicut ip̃e
mũdus ex luce ac tenebris ex uita que
inteneb̾s sempit̾nis et in morte Cinꝰ
non ea ius est ut ĩiustas aĩas exting

Expanded text:
sunt. Nam terrae ratio in carne est; husunt. Nam terrae ratio in carne est; humoris, in sanguine; aeris, in spiritu; ignis, in calore vitali. Sed neque sanguis a corpore secerni potest, sicut humor a terra; neque calor vitalis a spiritu, sicut ignis ab aere: adeo rerum omnium duo sola reperiuntur elementa, quorum omnis ratio in nostri corporis fictione conclusa est. Ex rebus igitur diversis ac repugnantibus homo factus est, sicut ipse mundus ex luce ac tenebris, ex vita et in tenebris sempiternis, et in morte. Cujus non ea vis est, u