comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem. Ut educat panem de terra.
quinum lȩtific& cor hominis. a ter¬
reni corporis agro. quem a nobis as¬
sumpsit mnysterium ꝓferens cȩlestis
pnis ac poculi salutaris. quo refici¬
at᷑ eccłia. Ut exhilar& faciem in oleo.
lxhilarat enim oleo miscłiȩ iustoꝵ
ligna campi. siuie rationabiles suie
irrationabiles homines. sicut suꝑuis
ae bestiis atq onagris expofuimus.
Et redri libani. excelsioris meriti sc̃i.
Quas plantauit uiunitate ȩccłiasti¬
ꝙ fc̃i. Iilic passeres ndificabunt.
lipientes edificant. Herodii domꝰ
est eorum. Herodius maior ẽ õium
uolatilium. qui aquilam uncit &¬
comedit. Igit᷑ talis homo qui in do¬
no cti habitat. ducatum p̾beat ad uui¬
cendum diabolum. quia aquila se
pe ꝓdiabolo ponit᷑. Montes ex celsi
ceruis. Hoc animal serpentes occid.
upsos comedit. Ergo bene inmontib
habitat. qui int̾ficit intelligibilem
serpent̾e. qui sapientior erat in para¬

Expanded text:
sitatem. Ut educas panem de terra, sitatem. Ut educas panem de terra, et vinum laetificet cor hominis. A terreni corporis agro quem a nobis assumpsit, mysterium proferens coelestis panis ac poculi salutaris, quo reficiatur Ecclesia. Ut exhilaret faciem ejus in oleo. Exhilaratur enim oleo misericordiae, jligna campi. Sive rationabiles, sive irrationabiles homines, sicut superius de bestiis atque onagris exposuimus. Et cedri Libani. Excelsiores merito sancti. Quas plantavit. In unitate Ecclesiasticae fidei. Illic passeres nidificabunt. Sapienteest eorum. Erodius major est omnibus volatilibus, qui aquilam vincit et comedit. Igitur talis homo, qui in domo Dei habitat, ducatum praebeat ad vincendum diabolum, quia aquila saepe pro diabolo ponitur. Montes excelsi cervis. Hoc animal serpentes occidit, et ipsos comedit. Ergo bene in montibus habitat, qui interficit intelligibilem serpentem: qui sapientior erat in para
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiasticum. Terminum posuisti¬
cis quem ñ tͣnsgredient᷑. catholican
utiq fidem qu̾a usq ad t̾minum pͥ¬
sentis uite custodiunt. Neq ꝯuer¬
tent᷑ oꝑire t̾ram. ini flagiciis quibus
pͥus iuxerant. Qui emittis fontis
in conuallib. int̾ deserta gentua
baptismi gr̾am tribuit. Int̾ meaus
montium. id est eccłiarum. Per¬
tͣnsibunt aquȩ. ipsuis lauachri. si¬
ue doctores irrigando donis celesti¬
b ppłm. Et potabunt om̃s bestiş
agri. expectabunt onagri u sitisi
ut omnib hȩc gr̾a equalit̾ minist
sieut. ait paislus. Sapientib & insipi¬
entib debitor sum. Suꝑea uolueres
celi habitabunt. qui celfiorem ad ui¬
telligendum meruerunt sensum.
Nemedio petrarum id ẽ ȩccłiarum
aibunt uocem sua. ad collaudandũ
en. Rigans montes hoc est apłos.
De suꝑiorib suis .i. de cęlestib effundeis
untionis tuȩ. P roducens fenum
uimentis. ⁊ herbam seruituti hoiũ.
unicuiq scd̾m ppriam tͥbuens neces-¬

Expanded text:
m posuisti quem non transgredientur. Catholicam utique fidem, quam usque ad terminum praesentis vitae custodiunt. Neque convertentur operire terram. In flagitiis quibus prius vixerant. Qui emittis fontes in convallibus. Inter deserta gentium, baptismi gratiam tribuit. Inter medium montium. Id est, Ecclesiarum. Pertransibunt aquae. Ipsius lavacri, sive doctoris: irrigando donis coelestibus populum. Et potabunt omnes bestiae agri, exspectabunt onagri in siti sua. Ut omnibus haec gratia aequaliter ministretur: sicut ait Paulus: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Super ea volucres coeli habitabunt. Qui excelsiorem ad intelligendum meruerunt sensum. De medio petrarum. Id est, Ecclesiarum. Dabunt vocem suam. Ad collaudandum Deum. Rigans montes. Hoc est, apostolos. De superioribus suis. De coelestibus, effundens largitionis tuae. Producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum. Unicuique secundum propriam tribuens neces
Abbreviated transcription (Latin):
dam siue uoluminis. cȩlum cũ ma¬
iestas di uoluerit uł extendit᷑ uł pli¬
cat᷑. sicut euangłiorum testat᷑ fides.
Qui tegis in aquis suꝑiora eius. Su¬
ꝑiora cęli uixta genesim ab aquis te¬
gunt᷑. quȩ aquas suꝑ firmamentum
positas dicit. quas multitudin̾e ange¬
lorum intelligimꝰ uixta illud aquę
quȩ suꝑ cȩlos suis laudent nomen dñi.
Qui ponit nubem ascensum suum.
Dñs enim iħc benedictis discipulis
eleuatus ẽ. ⁊ nubes suscepit illum.
intuebant᷑ eum cunt̾e ui cȩlum.
Qui ambulat suꝑ pennas uentorũ.
Suꝑ om̃em celeritatem uentorum
dñs incedit. s ⁊ suꝑ sc̃orum animas
quȩ ad cȩlestia tendunt. ⁊ in ambu¬
lat ⁊ quiescit. Qui facit angelos su¬
os sp̃c. ut inspirent hominib eius
facere uoluntatem quia carnalis
homo non ꝑcipit ea quȩ sunt dei.
Et ministros suos ignem urentem.
ut ui aliis lum̾ u̾itatis infundant.
in aliis peccata ꝯsumant. Qui fui¬
dauit t̾ram suꝑ stabilitate̾ suam. aꝯ¬

Expanded text:
ive voluminis, coelum, cum majestas Dei voluerit, vel extenditur, vel plicatur: sicut Evangelica testatur fides. Qui tegis aquis superiora ejus. Superiora coeli, juxta Genesim, ab aquis teguntur : quia aquas super firmamentum positas dicit: quas multitudinem angelorum intelligimus: juxta illud: Aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini . Qui ponis nubem ascensum tuum. Dominus enim Jesus, benedictis discipulis, elevatus est, et nubes suscepit illum, et intuebantur eum euntem in coelum . Qui ambulas super pennas ventorum. Super omnem alacritatem ventorum Dominus incedit. Sed et super sanctorum animas quae ad coelestia tendunt, et inambulat et quiescit. Qui facis angelos tuos spiritus. Ut inspirent hominibus ejus facere voluntatem: quia carnalis homo non capit ea quae sunt Dei. Et ministros tuos ignem urentem. Ut in aliis lumen veritatis infundant: in aliis peccata consumant. Qui fundasti terram super stabilitatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
tus lumine sicut uestimento. Contͣ¬
rius indet᷑ iste u̾siculus illi qui ait.
posuit tenebras latibulum suu. uł
illi qui dicit. nubes ⁊ caligo ui crreui¬
tu euis. s sciendum quia de occultis
mysteriis t̾ta dicunt᷑. Nam de istiꝰ
lucis totrus plenitudine. etiam t̾ra
est fulgida. Extendens cęlum sicut

Expanded text:
ctus lumine sicut vestimento. Contrarius videtur hic versiculus illi qui ait: Posuit tenebras latibulum suum: Vel illi qui dicit: Nubes et caligo in circuitu ejus. Sed sciendum quia de occultis mysteriis ista dicuntur: nam de istius lucis plenitudine tota terra refulget. Extendens coelum s
Abbreviated transcription (Latin):
ficuit eũ dnm̃ domus suȩ. eccłiȩ eius
sanguine acquisitȩ. Et pͥncipẽ omis poᷤ¬
sessionis suȩ. quã adiaboli abstraxit po¬
testate. Ut erudiret pͥncipes eiꝰ sicut
semet ipsum. e senes eiꝰ prudentiã doce¬
ret. Principes ac seniores ppłoꝵ erant apłi.
ipse sacris erudiuit eloquiis. Nam & ipsoᷤᷤ
sacerdotũ pͥncipes ac ppłoꝵ seniores sepuis
docens erudiuit intẽplo. cũ eis diuinas
aꝑiret scripturas. Et intrauit isrł ine

Expanded text:
stituit eum Dominum domus suae. Ecclesiae ejus stituit eum Dominum domus suae. Ecclesiae ejus sanguine acquisitae. Et principem omnis possessionis suae. Quam a diaboli abstraxit potestate. Ut erudiret principes suos sicut semetipsum, et senes ejus prudentiam doceret. Principes ac seniores erant populorum apipse sacris erudivit eloquiis. Nam et ipsos sacerdotum principes ac populorum seniores saepius docens, erudivit in templo, cum eis divinas a
Abbreviated transcription (Latin):
Qiua inꝑiculo erat. accusatꝰ aclomina
imali crimine. Ardebat enĩ domina in
cum. Scriptũ ẽ enim. Oñs ad ulteranteᷤ.
sicut clibanus corda ipsoꝵ. Donec ueni¬
nt uerbũ euis. Uerbũ ipsius dñi dicit.
mauit eũ. Nisi enĩ inflãmatꝰ eẽt aspũ
eñi dñi inflãmauit eum. & extinrit
inẽ libidinis. Misit rex & soluit eum.
s̃dm̃ literam pharao misit & soluit
ñ. Aliter. Si quis tẽptatur alibidine.
nsi dñs apparuerit & soluerit eũ. non
porest effugere peccatum. Misit rex
e soluit eum. pͥnceps ppłoꝵ & dimisit
iũ. Rex ac pͥnceps pater accipit᷑. ut illud:
fu̾eris eiꝰ: ipse qͦ. paterna uirtute deuic¬
ti morte ab inferis remissus ẽ. Nichil
he negligent̃ sciendũ est. aut putandum.
pit mortẽ. Nam in resurrectione ut ds̃
uerus angłico usus ẽ ministerio. Regnũ
hoc ac pͥncipatꝰ nec ad pharaonẽ ꝑtine¬
bit qui exterminator ẽ. nec ad illum
qui tantũ pͥnceps coquoꝵ eiꝰ erat. Con¬

Expanded text:
in periculo erat, accusatus a domina in tali crimine. Ardebat enim domina in eum, sicut scriptum est: Omnes adulterantes, sicut clibanus corda ipsorum . Donec veniret verbum ejus. Verbum ipsius Domini dicit, mavit eum. Nisi enim inflammatus esset Spirenim Domini inflammavit eum, et exstinguit ignem libidinis. Misit rex et solvit eum. Secundum litteram Pharao misit, et solvit eum. Aliter: Si aliquis tentatur a libidine, nisi Dominus apparuerit et solverit eum: non potest effugere peccatum. Misit rex, et solvit eum: princeps populorum, et dimisit eum. Rex ac princeps, pater accipitur, ut illud: funeris ejus . Ipse quoque paterna virtute, devicta morte, ab inferno remissus est. Nihil hic negligenter sentiendum aut putandum: pit mortem . Nam in resurrectione ut Deus verus, angelico usus est ministerio. Regnum hoc ad principatus nec ad Pharaonem pertinebit, qui exterminator est, nec ad illum qui tantum princeps eoquorum est. Con
Abbreviated transcription (Latin):
disines suȩ dñationi subegit. B ene¬
icite año om̃s angłi eius. nuncii
ntatis. Potentes uirtute facientes
libum. illius. ilico quȩ fuerit locutꝰ
explentes. Ad audiendam uocem
sermonum eiꝰ. hoc ẽ quȩ intellig̾e

Expanded text:
di fines suae dominationi subegit. Benedicite Dominum, angeli ejus. Nuntii veritatis. Potentes virtute, facientes verbum illius. Illico quae fuerit locutus, explentes. Ad audiendam vocem sermonum ejus. Hoc est, intellige
Abbreviated transcription (Latin):
uocem ꝯtinq laucdantẽ atq be¬
nedicentẽ đin. S hoc ipsum sp̃uałr¬
enedie anima mea dñm. ut
dum tu benedicis ultum.
benedicaris ab illo. Dñe deus

Expanded text:
vocem continet laudantem ac benedicentem Deum. Sed hoc ipsum spirBenedic, anima mea, Domino. Ut dum benedicis illum, tu benedicaris
Abbreviated transcription (Latin):
inuiriam patientib. ut oppͥ̾ssis ii¬
is erigat pauꝑes suos. Nlotas sextt
uias suas moysi : ⁊ filiis isrł uolum¬
tes suas. eis qui legem sp̃u aliter
telligunt. uł eis qui m̃tis ocuł on¬
templant᷑. Miserieors & miseraa
dñs. patiens & multum miseruars

Expanded text:
injuriam patientibus. Ut, oppressis impiis, erigat pauperes suos. Notas fecit vias suas Moysi: filiis Israel voluntates suas. Ei qui legem spiritualiter intelligit, vel ei qui eum mentis oculis contemplatur. Misericors et miserator Dominus: patiens et mult
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat᷑. Deniq ipse dicit in euan¬
gelio. Pat̾. reuelaui nomen tuum
hominib. Non possumꝰ ui singulis
u̾siculis immorari. qm̃ longus est
psalmus. s breues sententiolas de¬
bemus singulis u̾siculis coaptare.
mag̾ sensum exponentes qu̾ã uerlu
texentes. Benedic anima mea ño.
⁊ noli obluusci omnes retributiones
cius. M ultas retͥbutiones nobis p̾stitit
dñs. Grandia nob beneficia p̾stitit.
quia cęlum. quia t̾ram. quia ele¬
menta om̃ia ꝓ nobis fecit. Qui ꝓpi¬
ciatur om̃ib iniquitatib tuis. ut
eas quasi nubem deleat. Q ui sanat
om̃s infirmitates tuas. peccata quib

Expanded text:
enique ipse dicit in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . Non possumus in singulis versiculis immorari: quoniam longus est psalmus: sed breves sententiolas debemus singulis versiculis coaptare, magis sensum exponentes, quam verba texentes. Benedic, anima mea, Domino: et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Multas retributiones nobis praestitit Dominus: grandia nobis beneficia praestitit: quia coelum, quia terram, quia elementa omnia pro nobis fecit. Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis. Ut eas quasi nubem deleat. Qui sanat omnes infirmitates tuas. Peccata quibus
Abbreviated transcription (Latin):
actionem iacob quam in eum effudit: fortitu¬
inem aũt ipsam ecclesiam dicit: c̃uius factꝰ
ist caput. MHeus est galaad meus est manas¬
ss. Uniuersa hec de gentium uocatione dicun¬
tur: quarum diuersȩ uirtutes sub singuloꝵ
nominũ interpretatione referende erunt. Iu¬
ao res meus. Quia ex tribu iuda ortus est xp̃s.
quia non deficiet princeps̃ de stirpe euis. donec
ueniat dñs ut dicit iacob. Iuda te laudabunt
fratres tui. manus tuȩ in ceruicibus inimicoꝵ
tuoꝵ tu dominaberis suꝑ fratres tuos. Ap̃c¬
he intelligitur ꝑ iudã. ut illud uicit leo de
tribi iuda. Moab olla spei mȩȩ. Moab inge¬
nesi. maledictionis suscepit obꝓbrium: qui
pot decłm generationes recipitur eccłia dei Ide¬
oq & olla spei quasi post conuersionem urens
rudi tatẽ peccati spes eñĩ dei de peccatoribꝰ
l est: ũt decoctis peccatis conuertantur & ui¬
uant Ilnde dicit iherennias ꝓpħa. Uidi ollã

Expanded text:
dictionem Jacob, quam in eum effudit. Fortitudictionem Jacob, quam in eum effudit. Fortitudinem autem, ipsam Ecclesiam dicit, cujus factus est caput. Meus est Galaad, meus est Manasses. Universa haec de gentium vocatione dicuntur: quarum diversae virtutes, sub singulorum nominum interpretatione referendae erunt. Juda rex meus. Quia ex tribu Juda ortus est Christus. Quia non deficiet princeps de stirpe ejus: donec veniat Dominus, ut dixit Jacob: Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Tu dominaberis super fratres tuos : Christus intelligitur per Judam, ut illud: Vicit leo de tribu Juda . Moab olla spei meae. Moab in Genesi maledictionis suscepit opprobrium : qui post decem generationes recipitur in Ecclesia Dei . Ideoque et olla spei, quasi post conversionem urens crudelitatem peccati. Spes enim Dei de peccatoribus haec est, ut decoctis peccatis, convertantur et vivant. Inde dicit Jeremias propheta: Vidi ollam
Abbreviated transcription (Latin):
Salnum fac. De illis dicit qui saluati erunt
quando filius tuus mittet me in dexterã suã
in die iuditii: unde alio loco dicit. Dextera do¬
mini fecit uirtutem. Ds̃ locutꝰ est in sc̃õ sue
ꝑater in deo homine: de quo gabrihel ad marũ
ait. quod nascetur ex te sc̃m̃: uocabitur filius
dei. Uel unde sc̃s paulus dicit: deus erat in xp̃
mundum reconcilians sibi Letabor & diuidam
sict imam & conuallem tabernacłoꝵ metibei
Quidam siccimam samariam putant Conual¬
lem uero taber naculoꝵ. hanc habitationem
terrenam: Ergo cum uenerit dñs in leticia
splendoris eterni uidicare mundum. diuidet
samariam. hanc conuallem tabernaculoꝵ di¬
miscietur: tuncaliam partem ad beatitudinẽ
tranffert. alia uero qũa iustam repperiret.
cum inficelibus ponit. Ueus est galuad meus
est manasses ⁊ estram fertitioo capitis mei. In
galaid x manasse. totum sibi subiectum indi¬
at mundum. In effrem uero populi futuri ec

Expanded text:
Salvum fac. De illis dicit qui salvandi erunt, Salvum fac. De illis dicit qui salvandi erunt, quando Filius tuus mittet me in dexteram tuam in die judicii. Unde in alio loco dicit: Dextera Domini fecit virtutem . Deus locutus est in sancto suo. Pater in Deo homine, de quo Gabriel ad Mariam ait: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Vel ut sanctus Paulus dicit: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Laetabor et dividam Sicemam, et convallem tabernaculorum metibor. Quidam Sicemam Samariam putant: convallem vero tabernaculorum, hanc habitationem terrenam. Ergo cum venerit Dominus in laetitia splendoris aeterni judicare mundum, dividet Samariam: ac convallem tabernaculorum dimetietur. Tunc aliam partem ad beatitudinem transferet: aliam vero quam injustam reperiet, cum infidelibus puniet. Meus est Galaad, et meus est Manasses, et Ephraim fortitudo capitis mei. In Galaad atque Manasse, totum sibi subjectum indicat mundum. In Ephraim vero populi futuri: id
Abbreviated transcription (Latin):
usti terram: corporis utiq nr̃i. S conturbafi
eam: cum tribulos ꝓducer&. ⁊ spinas. Sana
contriciones eiuis qͥa cõmota est. Mota ẽ enim
a maliciis. ut fructum exhibeat scitatis. Oten¬
disti populo tuo dura. Ut te atencius quertres
Castigas enim omñẽ filium quẽ recipis . Osten¬
disti populo tuo dura. hoc est tribulationem
Unde paulus dixit: qui uolunt pie uiuere inxp̃i
persecutionẽ patiuntur. Potasti nos umo conꝰ¬
punctionis Ut confusi in facinoribus conpui¬
tio sit ad te reuertendi. E uinum lex popui
dei intelligitur. & ipsa conpunctio gr̃ã dei et
De disti metuentibus te significationẽ ut fugi¬
ant a facie arcus. ut liberentur dilecti tui p̾ti¬
biusti baptismum. quo ab luti fugeremꝰ afũtu¬
ra ira ꝑ quod non solum peccatores. sed etiam
dilecti tui liberentur. Saluum fac dextera tu¬
a.a xp̃o tuo qui est salus nr̃a. Et exaudi me.
Cum te inuocauero: Dex tera patris filius est

Expanded text:
visti terram. Corporis utique nostri. Et conturbasti visti terram. Corporis utique nostri. Et conturbasti eam. Cum tribulos produceret et spinas. Sana contritiones ejus, quia commota est. Mota est enim a malitiis: ut fructum exhibeat sanctitatis. Ostendisti populo tuo dura. Ut te attentius quaereret. Castigas enim omnem filium quem recipis . Ostendisti populo tuo dura: hoc est, tribulationem. Unde sanctus Paulus dicit: Qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patiuntur . Potasti nos vino compunctionis. Ut confusi in facinoribus, compunctio sit ad te revertendi. Per vinum, lex populi Dei intelligitur, et ipsa compunctio gratia Dei est. Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus, ut liberentur dilecti tui. Praebuisti baptismum, quo abluti, fugeremus a futura ira: per quod non solum peccatores, sed etiam dilecti tui liberantur. Salvum fac dextera tua. Christo tuo, qui est salus nostra. Et exaudi me. Cum te invocavero. Dextera Patris, Filius est.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur ubi hec hystoria scripta sit in reg¬
Unoꝵ libris. que hic manifestissime legitur.
sed ubi ꝓualle salinarum se pͥtuaginta inter¬
pretes ipsa hebrea uerba posuerunt gemel¬
la: quod quia inter pretatũ non ẽ abhis qui
hebrei sermonis non habent notitiam: quid
significẽt ignoratur:
s̃ repulisti nos & destruxisti nos.
Pertinet ad populum iudaicum.
quando illos ꝑmittebat dc̃ tribu¬
lari. quasi tunc uidebatur repellere. Et mͦ
ecclesiam uidetur repellere. quando illam per¬
mittit temptari ꝑ tribulationem: nam alit̃
non repellit. Quia dixit sc̃s paulus. non re¬
pellit deus plebem suam qũa prescint. Unde
& uox ad iheremiam ꝓphãm ait: uade & dls¬
true & dissipa. & euelle & edifica: Ac si dixis¬
set: destrue uitia & peccata: & edifica uirtu¬
tes: Repellit nos ac destruit cum peccamus:
miseretur. & edificat. cum ad eum ꝑ peniten¬
ciam reuertimur: Iratus es: & misertꝰ es no¬
bis. Ira dei: iusta uindicta dicitur: Commo¬

Expanded text:
Quaeritur ubi haec historia scripta sit. In Regnorum libris, quae hic manifestissime legitur . Sed ibi pro valle Salinarum LXX Interpretes ipsa Hebraea verba posuerunt, GEMELAII. Sed quia interpretatum non est, ab his qui Hebraei sermonis non habent notitiam, quid significet ignoratur. Deus, repulisti nos et destruxisti nos. Pertinet ad populum Judaicum. Quando illum permittebat Deus tribulari: quasi tunc videbatur repellere. Et modo Ecclesiam videtur repellere, quando illam permittit tentari per tribulationem. Nam aliter non repellit: quia dixit sanctus Paulus: Non repellit Deus plebem suam, quam praescivit . Unde et vox ad Jeremiam Prophetam ait: Vade, et destrue, et dissipa, et evelle, et aedifica . Ac si dixisset: Destrue vitia et peccata, et aedifica virtutes. Repellit nos ac destruit, cum peccamus. Miseretur et aedificat cum ad eum poenitendo revertimur. Iratus es, et misertus es nobis. Ira Dei justa vindicta dicitur. Commo
Abbreviated transcription (Latin):
LuUIIi In fiñ ne disperdas dd inscriptionẽ ti¬
tuli quando misit saul custodire domũ eus
ut int̃ficerent eũ: iste psalmꝰ quia dd̃ docet
ꝑ titulũ custodire. dominicę passionis de¬
clarat misterium dicens.
filpe me de inimicis meis

Expanded text:
LVIII. In finem, ne disperdas David in inscriptione tituli: quando misit Saul custodire domum ejus ut interficeret eum. Iste psalmus quia David docet per titulum custodire, Dominicae passionis declarat mysterium, dicens: Eripe me de inimicis meis
Abbreviated transcription (Latin):
quis deducet me usq midumeã: ille qui sibi supe¬
rius calciamenta ex tendere repromisit. Ipse enim
per propħam hunc. id est predicationẽ ꝓpheticã
dirigi iubet in eam. Non ne tu ds̃ qui repu¬
listi nos: ut probatos agnosceres: Nepulisti ꝓpt̃
transgressionẽ nostram. uel peccatum ade hoc
est destruxittidolatria. uel nr̃a uitia. & peccata.
ꝙ non egredieris deus in uirtutibus nostris. Qui¬
a peccatis infirmi sumus. Da nobis auxilium
de tribulatione quia uana est salus hominis
Audiant hec qui spes suas in potentiis hominũ.
uel interrenarum diuitiarum splendoribis po¬
nunt. quia uana est salus hominis. Q deus
solus oportunum tribulationibus nostris pres̃¬
tet auxilium. In deo faciemus uirtutem. Et
ipse ad nichilum deducet tribulantes nos. In
ipso sit uirtus nr̃a. In ip̃so om̃is gloria. et
ipse ad nchilum rediget tam uitia quȩ nos
tribulant. quam inimicos qui nos inpugnãt:

Expanded text:
quis deducet me usque in Idumaeam? Ille qui se supequis deducet me usque in Idumaeam? Ille qui se superius calciamenta extendere repromisit, ipse etiam prophetiam, id est, praedicationem propheticam dirigi jubet in eam. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Ut probatos agnosceres. Repulisti, propter transgressionem nostram, vel peccatum Adae: hoc est, destruxit idololatriam, vel nostra vitia et peccata. Et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Quia peccatis infirmi sumus. Da nobis auxilium de tribulatione: quia vana salus hominis. Audiant haec qui spes suas in potentatibus hominum, vel in terrenarum divitiarum splendoribus ponunt: quia vana est salus hominis, et Deus solus opportunum tribulationibus nostris praestat auxilium. In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet tribulantes nos. In ipso sit virtus nostra: in ipso omnis gloria, et ipse ad nihilum rediget tam vitia, quae nos tribulant, quam inimicos, qui nos impugnant
Abbreviated transcription (Latin):
n idumeam extendam calciamentum meũ usq
regionẽ esau. apostoloꝵ pedes dirigendos eẽ pro¬
mutiat quia in calciamentis pedes. in pedibus
uero gressus apostolici intelliguntur: Iuxta illud:
quam speciosi pedes euangelitantium pacem:
euangelirantium bona. Ioumea interpretatur
sanguinea siue terrena. Ac si dicat: in isto tales
extendam calciamentum meum. id est mea exem¬
pla. Michi alienigene subcliti sunt. Alienigene
id est gentes subdite st̃ eccł̃iȩ. In allophilis aliena¬
rum gentium prauitates ostendit. q̃ue usq ad
aduentum xp̃i signorantiȩ tenebris resdebant: nc̃
aũt subdite. id est humiliter aubs cultantes pro¬
phetiam quȩ xp̃m annuntiat ꝑ fidem suam
Lucem uident magnã. Quis deducet me in
ciuitatem munitam: xp̃s dñs quia uertit
impietatẽ ab iacob. Ipse de ducet nos in ciuita¬
tem iherusalem: in qua scĩ diuinã circũ stant
maiestatem: uel in ciuitatem munitam: hoc
est in eccłiam. quia munita est ꝑfidem: aut

Expanded text:
. In Idumaeam extendam calciamentum meum. Usque in regionem Esau, apostolorum pedes dirigendos esse pronuntiat: quia in calciamentis, pedes: in pedibus vero gressus apostolici intelliguntur, juxta illud: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Idumaea interpretatur, sanguinea, sive terrena. Ac si dicat: In istos tales ostendam calciamentum meum, id est, mea exempla. Mihi alienigenae subditi sunt. Alienigenae: id est, gentes: subditae sunt Ecclesiae. In Allophylis, alienarum gentium pravitates ostendit, qui usque ad adventum Christi, in ignorantiae tenebris residebant. Nunc autem subditae, id est, humiliter auscultantes prophetiam, quae Christum annuntiat: per fidem suam, lucem vident magnam. Quis deducet me in civitatem munitam? Christus Dominus qui avertit impietatem ab Jacob: ipse deducet nos in civitatem Jerusalem: in qua sancti divinam circumstant majestatem. Vel, in civitatem munitam: hoc est, in Ecclesiam: quae munita est per fidem. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
le tarrente in uia bibłt: dñs de torrente in uia bi¬
bit. qi de nr̃o accepit. Intendit arcũ suũ donec
nfirmentur. Arcũ minas: id ẽ cõminationes dĩ
intillige. Unde dix̃ nͥ conuersi fueritis. Io
ĩ de suꝑbia ad humilitatẽ: Arcũ suũ uibrauit
ic̃ paulus audiuit. saule. saule quid me ꝑseq̃ris.
Intindit arcũ suũ. Futurũ uditium. Uonec infir¬
mentur. Hoc est us que dũ inuanescant insidi¬
¶ eoꝵ. Sicut cera q̃ fluit auferentur. Sic̃ eñ cera
igne dissoluitur: ita & isti futuro iuditii igne
dentur. Suꝑ cecidit ignis. Iuditiũ mortis. Nõ
iidert̃ solem: ñ intellexert̃ xp̃m dñm. qͥ÷ sol

Expanded text:
De torrente in via bibit . Dominus de torrente in via biDe torrente in via bibit . Dominus de torrente in via bibit, quia de nostro accepit. Intendit arcum suum donec infirmentur. Per arcum, irae et comminationes Dei intelliguntur. Unde dixit: Nisi converit, sicut Paulus audivit: Saule, Saule, quid me persequeris ? Intendit arcum suum, futurum judicium: donec infirmentur: hoc est, usque dum evanescant insidiae eorum. Sicut cera quae fluit, auferentur. Sicut enim cera igne dissolvitur, ita et isti futuro judicii igne perdentur. Supercecidit ignis, Judicium mortuis: Et non viderunt solem
Abbreviated transcription (Latin):
pienter. Biabolum. ł satesites eiꝰ diit. ui eut
auite ñ sinunt. Aspis genꝰ serpentis. Ille homo qͥ
pcantat. marsus dr̃ ⁊ trahit illas de tenebris ad
uimen Os conteret dentes eoꝵ. inore eoꝵ molas
ponũ confringet añs. In dentibꝰ aꝑta ꝑsecutio:
n molaribꝰ significatur abscondita. Ds̃ conteret
denteseoꝵ more ipsoꝵ. Ne lacerare ualeant iniqͥs
meesibus seruos eius. Molas leonum confringet do¬
miniis. Qaloꝵ nequitiarũ insidias. qui qͥsi molares
lonuim dentes ad ualidiorẽ morsũ habentur. Ad
nehilũ deuenient tanqũa aqua decurrens Sicut
enmm aqua decurrens. ut aut sorbeatur a terra aut
imari deficiat: ita & isti ad hoc deducuntur ut
pereant: sicut aqua ab intio scłi giro uadit & con
terit. ita ipsoꝵ : doctrina. aqua de currens quę
est torreus. hoc est aqua q̃ demontibꝰ decurrit. in
ualibus. uł sic̃ aque hiemales cũueniunt stntĩ
siucantur. sic isti cito transeunt. Unde dictũ est.

Expanded text:
etc.: Diabolum vel satellites ejus dicit: qui cum evire non desinunt. Aspis genus serpentis. Ille homo qui incantat, Marsus dicitur, et trahit illas de tenebris ad lumen. Deus conteret dentes eorum in ore ipsorum, molas leonum confringet Dominus. In dentibus, aperta persecutio, in molaribus significatur abscondita. Deus conteret dentes eorum in ore ipsorum: ne lacerare valeant iniquis morsibus servos ejus. Molas leonum confringet Dominus. Malarum nequitiarum insidias: qui quasi molares leonum dentes ad validiorem morsum habentur. Ad nihilum devenient tamquam aqua decurrens. Sicut enim aqua decurrens, aut absorbetur a terra, aut in mari deficit: ita et isti ad hoc deducuntur ut pereant. Sicut aqua quae ab initio saeculi in gyro vadit: ita ipsorum est doctrina. Aqua decurrens, quod est torrens, hoc est, aqua quae montibus decurrit in valles. Vel sicut aquae hyemales cum veniunt, statim siccantur: sic isti cito transeunt. Unde dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
piciat. illos peccati pena constringat. Q tu dñe
deus uirtutum. id ÷ angeloꝵ & hominũ. Deis
trem. Intende ad uisitandas om̃s gentes. ñ solum
in uidea sed etiam in gentibꝰ. Conuertentur ad
uesperam & famem pacientur ut canes: usq ad
exitum uite suȩ. famẽ uerbi dei patiuntur. na
arguuntur in diuersis malis ut penitentiam
agerent. Scircuibũt ciuitatem. Sed nullã io¬
cunditatẽ solems nitatũ ac sacrificioꝵ in ea rpe¬
riłnt Uel de his loquitur qui in fine ex iuden
credituri st̃ cũ enĩ subintroierit plenitudo
gentium: tẽ om̃is isrł saluus erit: Ecce loquent᷑
in ore suo ce gladius in labis eoꝵ. Biasphemus
e in fioclitates eoꝵ gladio conpatatꝰst̃. Nm̃

Expanded text:
picit, illos peccati poena constringat. Et tu, Domine picit, illos peccati poena constringat. Et tu, Domine Deus virtutum: id est angelorum et hominum. Deus tandas omnes gentes, non solum in Judaea, sed etiam et in gentibus. Convertantur ad vesperum, et famem patientur ut canes. Usque ad exitum vitae suae, famem verbi Dei patientur, nec arguuntur in diversis malis, ut poenitentiam agerent. Et circuibunt civitatem. Sed nullam solemnitatum jucunditatem ac sacrificiorum in ea reperiunt. Vel de his loquitur, qui in fine ex Judaeis credituri sunt. Cum enim subintroierit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit . Ecce loquentur in ore suo: et gladius in labiis eorum. Blasphemiae et infidelitates eorum, gladio comparatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inferis. uictor remeauit ad celos. Q direx̃. nõ sen¬
sus suos sed nr̃os: quia praui erant. & tortuosi
Unde ꝓpħ̃a dixit. Qerunt praua indirecta ꝙ
aspera in uias planas. Exurge in occursũ meũ
Ad patrẽ loquitur a quo se in euangeliis claris¬
cari precat᷑ qui & tanqũa occurrens manũ q
portigens. respondet. dicens.  clarificaui & ite¬
rũ clarificabo. Quem occursum usq ad iusitat¬
onẽ gentium extendi postulat. dicens. Q exirgi
in occursũ mͥ. id est fac alios intelligert de ilb de
cursu quẽ habui qͦ ego equalis tͥ sum. Urte
ait. Isummo celo egressio eiꝰ. & occursus eiꝰ usq
ad sũmũ enustł Ioc est deus pater suꝑ om̃s creatuts
spiritales. Q uide Ac si dicat: ut facias tu eos uta¬
re. id÷ ut me cedant equalẽ tibi. Suide & tu
dñe deus uirtutum deus isri. intende adisita¬
das om̃s gentes non nuserearis om̃ibus qui opeta¬
tur iniquitatẽ ut cum istos diuina iusitatio res¬

Expanded text:
inferis victor remeavit ad coelos. Et direxit, non seninferis victor remeavit ad coelos. Et direxit, non sensus suos, sed nostros, quia pravi erant, et tortuosi. Unde propheta dixit: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Exsurge in occursum meum. Ad Patrem haec loquitur, a quo se in Evangeliis clarificari precatur. Qui et tamquam occurrens, manumque porrigens, respondit dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Quem occursum usque ad visitationem gentium extendi postulat, dicens: Sed exsurge in occursum mihi: id est, fac illos intelligere de illo cursu quem habui, quod ego aequalis tibi. Unde ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus : hoc est, Deus Pater super omnes creaturas spirituales. Et vide. Ac si dicat: ut facias tu eos videre: id est, ut credant me aequalem tibi. Et tu, Domine Deus virtutum, Deus Israel: intende ad visitandas omnes gentes: non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Ut cum justos visitatio divina res
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad effusionẽ ascenditur sanguis. Inimiciar
debant occulte. Insurrexerunt contra eũ. cũ
p̃ceptis eiꝰ obuiauert̃: operarii iniquitatis effec¬
ti sunt. cũ manꝰ armauer̃ ad interfectionẽ:
uiri st̃ facti cruoris cũ sanguinẽ iusti suꝑ se
suos̃ q filios futĩ eẽ dixerũt. Quia ecce ceper̃
aĩam meam: & mruer̃ in me fortes Ut me tͥ¬
derent morti. Neq iniqͥtas mea neq peccatũ¬
meũ dñe. sine iniquitate cucurri e direxi. Hon
hec dauid de se dicere potuit. qͥ se in alio psal¬
mo plenũ peccatis ee cognouit sed de eo qͥ pec¬
cata nr̃a portans sine ullo iniquitatis pondere.
usq ad exitũ corporee mortis cucurrit. sine in¬
iquitate cucurri & direxi. S iste psalmus ex
ꝑsona dm̃i intelligi potest. Ait quippe. Ue¬
nit princes mundi istiuis. Q inuenit in me
mehil. Uel certe cucurrit id : de celo uent in
i. literã. de utero in presepe. de p̃sepe. in cricid
cruce. in sepulchrũ. de sepulcbro. ad inferos

Expanded text:
usque ad effusionem ascenditur sanguinis. Inimici cum ei invidebant occulte. Insurrexerunt contra eum, cum praeceptis ejus obviaverunt. Operarii iniquitatis effecti sunt, cum manus armaverunt ad interfectionem. Viri sunt facti cruoris, cum sanguinem justi super se suosque filios futurum esse dixerunt . Quia ecce ceperunt animam meam: irruerunt in me fortes. Ut me traderent morti. Neque iniquitas mea neque peccatum, Domine, sine iniquitate cucurri, et direxi. Non haec David de se dicere potuit, qui se in alio psalmo plenum peccatis esse cognovit; sed de eo qui peccata nostra portans, sine ullo iniquitatis pondere usque ad exitum corporeae mortis cucurrit. Sine iniquitate cucurri, et direxi. Et iste psalmus ex persona Domini intelligi potest. Ait quippe: Venit princeps mundi istius, et invenit in me nihil . Vel certe cucurrit: id est, de coelo venit in uterum, de utero in praesepe, de praesepi in crucem: de cruce in sepulcrum: de sepulcro ad inferos: de
Abbreviated transcription (Latin):
Aut̃ qͥ cũminationibꝰ scripturarũ territꝰ agit
penitentiam: ꝑ penitentiã hiuic ꝑ ignẽ supplicioꝵ
sol uerus ostendit᷑: Antequa intelligant spinȩ ur̃e
ramnũ quasi uiuos quasi in ira absorbet eos. Ante¬
qũa peccata ur̃a ad finẽ usq ꝑueniant. Scogita¬
tionũ spine in arborẽ ebulliant peccatoꝵ. d̃s̃ uos
corripir.ñ iratꝰ sed qͣsi iratus. Nõ ẽ quippe dĩ ira.
sed emendatio: & corripiet uos ñ ut uiuos. sed qͥͣsi
uiuos. Qui eñi spinas habent delictoꝵ: uui ñ me¬
rentur uocari. Priusqũa intelligerent spinę
ur̃ȩ ramnũ. H ec ad popłm peccantẽ loquitur
Ramnus sentium genus ẽ. asꝑrimũ aculeis &x
fiore gratissimũ. Unde intelligitur duplam ha¬
bere unrtutẽ. ultionis & honoꝵ retͥbutionis. Id: iustis
floret adornatũ.: peccatoribꝰ p̃bet spinas ad confrin¬
gendũ. Sic̃ uuentes. sic̃ in ira ab sobet eos. Uelo¬
citer eos absorbet pena. Quia qͥ ñ crediderit iam

Expanded text:
um territus agit poenitentiam, huic per ignem suppliciorum sol verus ostenditur. Antequam intelligant spinae vestrae rhamnum. Quasi vivos, quasi in ira absorbet eos. Antequam peccata vestra ad finem usque perveniant, et cogitationum spinae in arborem ebulliant peccatorum: Deus vos corripiet non iratus, sed quasi iratus. Non est quippe Dei ira, sed emendatio, et corripiet vos non ut vivos, sed quasi vivos. Qui enim spinas habent delictorum, vivi non merentur vocari. Priusquam intelligerent spinae vestrae rhamnum, haec ad populum peccantem loquitur: Rhamnus sentium genus est asperrimum aculeis, et flore gratissimum. Unde intelligitur duplam habere virtutem: ultionis et bonorum retributionis: id est, justis floret ad ornatum, peccatoribus praebet spinas ad confringendum. Sicut viventes, sicut in ira absorbet eos. Velociter eos absorbet poena, quia qui non crediderit, jam
Abbreviated transcription (Latin):
res a uulua ertauer̃t̃ ab utero sacuti st̃ falsa.
Presciꝰ futuroꝵ d̃s. inquitatẽ ipsã priisquam
nasceretur exterminat. Idõ peccatores falsa lai
dic̃ eosq errare atq alienari ꝓphetat᷑. Sic̃ quoni
de esau qͥ prius qũã gigneretur. ab hereditate d̃:
repussus. Furor illis scd̃m similitudinẽ serpenti:
Illis qͥ obiter ꝑ irã deuorare ueneficis morsibꝰ ai
famulos uolunt. x penitentiã negligunt. Sicit
aspidis sirde & obturantis aures suas. Que ñ exau¬

Expanded text:
em. Erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Praescius futurorum Deus, iniquitatem ipsam, prius quam nasceretur, exterminat. Ideo peccatores falsa loqui dicit, eosque errare atque alienari prophetat, sicut quondam de Esau qui priusquam gigneretur, ab haereditate Dei est repulsus . Furor illis secundum similitudinem serpentis. Illis, qui obiter per iram devorare, veneficis morsibus, Dei famulos volunt, et per poenitentiam negligunt. Sicut aspidis surdae, et obturantis aures suas, e
Abbreviated transcription (Latin):
am. Adiutor meus tibi psallam. quia deus sus¬
ceptor meus es. deus meus misericordia mea. Iy¬
se se dño ꝓpħa pollicetur iugiter psallere. cuiꝰ
ope adiutus atq susceptus ÷ qui nobis presta¬
re dignetur. ut ad iutorio eius muniti: miseri¬
cordia aduti: resurrectione glorificati: merea¬
mur in eccłia sancta. laudes eus in maculatis

Expanded text:
a. Adjutor meus, tibi psallam: quia, Deus, susa. Adjutor meus, tibi psallam: quia, Deus, susceptor meus es: Deus meus, misericordia mea. Ipsi se Domino propheta pollicetur jugiter psallere, cujus ope adjutus atque susceptus est. Qui et nobis praestare dignetur, ut adjutorio ejus muniti, misericordia adjuti, resurrectione glorificati, mereamur in Ecclesia sancta laudes ejus immaculatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi disꝑgentur ad manducandum. si uero non
fuerint saturati & murmurabunt: Post dia¬
psalma iterat sententiam. qua inimici fa¬
mem patiuntur ut canes: dum legis litte¬
ram cum circumcisione carnali. ⁊ sacrificia
de nece pecudum ꝓsequntur: sed quia in per¬
egrinatione hec celebrant. nec ab his reficun¬
tur spiritaliter: murmurant contra dm̃: hyĩc
ꝓpħa dominice misterium resurrectionis contu¬
ens exultat: ⁊ dicit. Ego aũt cantabo fortitudi¬
nem tuã domine Quia uicisti mortem. Uel
fortitudinem diuinitatis. quomodo uicit di¬
abolum hoc predicabo. Et exaltabo mane mi¬
sericordiam tuam. Quia diluculo surrexisti:
Mane hoc ẽ quando conuertit in uiuentute. uel
mane initium fidei catholice. Ulel mane: ut
dixi resurrectionẽ. Quia factus es susceptor
meus. & refugium meum in die tribulati¬
onis mex. Suscc pisti me ꝓtectione presidii¬
tuꝵ Ne cum his coniungerẽ conscientiam me¬

Expanded text:
Ipsi dispergentur ad manducandum: si vero non Ipsi dispergentur ad manducandum: si vero non fuerint saturati, et murmurabunt. Post diapsalma, iterat sententiam, qua inimici famem patientur ut canes: dum legis litteram cum circumcisione carnali, et sacrificia de nece pecudum prosequuntur. Sed quia in peregrinatione haec celebrant, nec ab his reficiuntur spiritualiter, murmurant contra Deum. Hinc propheta Dominicae mysterium resurrectionis contuens, exsultat et dicit: Ego autem cantabo fortitudinem tuam, Domine. Quia vicisti mortem. Vel fortitudinem divinitatis: quomodo vicit diabolum, hoc praedicabo. Et exsultabo misericordiam tuam. Quia diluculo surrexit. Mane, hoc est, quando convertit in juventute. Vel mane, initium fidei catholicae: vel mane, ut dixi, resurrectionem. Quia factus es susceptor meus et refugium meum in die tribulationis meae. Suscepisti me ngeretur conscientia me
Abbreviated transcription (Latin):
minis tui Pnꝑge eos in uirtute tua. Noli
penitus delere uideos: quia populus tuus
imꝑ: appellatus: s in toto eos oibe disꝑge:
ut saltim. sic emendati suꝑbire desistant. Ut
uel in hac dispersione sclus suum penitendo
deplorent. E depone eos ꝓtector meus dñe: de¬
uẽ tum oris eoꝵ sermones labioꝵ ipsoꝵ: destru¬
antur in malitia sua ꝓpt̃ uerba quibꝰ xp̃m
tuum negauerunt. quasi filios abrahe. se esse
iactant. Comprehendantur in suꝑbia . hoc est
humiles fiant: E de execracione. & mendatio
annuntiabuntur in consummatione. Execraban¬
tur enĩ dnm cum eum filiũ ioseph fabri di¬
cebant: innectebant mendatium. cũ eum de¬
monium habere fallebant. In ira consummati¬
onis & non erunt. Ut non possint ꝑseuerare
in malitia sua. sed in ea consũmentur. Q scient
quia ds̃ dominabitur iacob. ⁊ finum terre.
blã nõ nulli qui se descendere. a iacob genere glo¬
pͤatientur ut canes. & circũ ibunt ciuitatem.

Expanded text:
minis tui. Disperge eos in virtute tua. Noli minis tui. Disperge eos in virtute tua. Noli penitus delere Judaeos: quia populus tuus semper est appellatus, sed in toto orbe disperge, ut saltem sic emendati, superbire desistant, ut vel in hac dispersione scelus suum poenitendo deplorent. Et depone eos, protector meus Domine. Delictum oris eorum, sermones labiorum ipsorum. Destruantur in malitia sua: propter verba quibus Christum tuum negaverunt, et tamen filios Abrahae se esse jactitant. Comprehendantur in superbia sua. Hoc est, humiles fiant. Et de exsecratione et mendacio annuntiabuntur in consummatione. Exsecrabantur enim Dominum: cum eum filium Joseph fabri dicebant . Innectebant mendacium, cum eum daemonium habere aiebant . In ira consummationis, et non erunt. Ut non possint perseverare in malitia sua, sed in ea consummentur. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, finium terrae. Nam sunt nonnulli qui se descendere ab Jacob genere glopatientur ut canes, et circuibunt civitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
a año inrioentur. sic̃ sequitur & tu dñe deri¬
dems cos. Qin te in risiu atqͣ d sspectu habent.
Anehilo deduces om̃s gentis. illas que te resur¬
perise non crecdunt: nã sunt in his multi cre¬
aentis qͥ non in ridentur adeo. Uel om̃s gentes.
que ligna. x lapides adorabant. & millis meritis
qrudentibꝰ ad ducit illos deus ad cognoscendã ue¬
nitatẽ. fortitudinẽ meã a tt custodiami. Id: om̃s
urtutes meas a te custodiam. non a me sed a
giraris. quas non acceperis: Fortitudinẽ meã
ate custodiam quia d̃s susceptor m̃s es. Fortitu¬
dmem illam custodiam dicit. qua aĩam eius ne¬
mo auferre ab eo potuit. ipso dicente. Nemo eã
auferat a me. sed ego potestatẽ habeo tollendi.
prius centurio eũ dm confessus ẽ. quam rediret ab
niquando obliuiscantur popłi mei. Ut & si
ñ credãt tamen intelligant eum e̾eͥ am̃. Iux¬
ti illua. E uidebit om̃is caro salutare dei nr̃i.
Q non occidas illos. ne forte oblunscantur no¬

Expanded text:
no irridentur, sicut sequitur. Et tu, Domine, deridebis eos. Qui te in risu et despectu habent. Pro nihilo deduces omnes gentes. Illas quae te resurrexisse non credunt. Nam sunt in his multi credentes: qui non irridentur a Deo. Vel, omnes gentes, qui ligna, et lapides adorabant: nullis meritis praecedentibus, adducit illos Deus ad cognoscendam veritatem. Fortitudinem meam ad te custodiam. Id est omnes virtutes meas ad te custodiam, non ad me, sed gloriaris quasi non acceperis ? Fortitudinem meam ad te custodiam, quia, Deus, susceptor meus es. Fortitudinem illam custodiam dicit, quia animam ejus nemo auferre potuit, ipso dicente: Nemo eam auferet a me: sed ego potestatem habeo tollendi, prius centurio eum Deum confessus est, quam videret ab nequando obliviscantur populi mei. Ut et si non credant, tamen intelligant eum esse Deum, juxta illud: et videbit omnis caro salutare Dei nostri . Et non occidas illos, ne forte obliviscantur no
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem meam do uobis. pacem me¬
ñ sicut mundus habet pacem.
Si quidẽ mundi pax. nrm̃ bel¬
lum est. Meam pacẽ do uobis.
Bellũ habetote cũ mundo. &
meam pacem habebitis. Qui po¬
suit fines tuos pacem. Qui gͦ ñ ẽ
inpace cũ frẽ. iste non est infini¬
b hierłm. Dicat aliquis. Quid fa¬
cio. non uult mͥ reconciliari fr̃¬
Quantũ inquit ex nobis est. cum
om̃ib hominib pace̾ habentes.
Cũ his qui oderunt pacem eram
pacificus. Tu habeto pacẽ si alius
irascitur: ille bellũ habet. ⁊ per
bellum illius tibi pax nascitur.
Uultis scire quomodo bellum¬
.&. pax fit. Infelie iuda ueniebat
ad ꝑlitionẽ. & dñs ei pacẽ osculo
poͬrrigebat. ille osculo bellũ creat.
Qui emittit eloquium suũ t̃rȩ.
Responde iudee si de frumento
dicebat. & adipe frumenti satiat
te. quomodo nunc dicit qui emit¬
tit eloquiũ suũ terre: Inprin¬
cipio erat uerbũ. Hoc uerbum
in carne mittitur. & uerbũ caro

Expanded text:
Pacem meam do vobis: pacem mePacem meam do vobis: pacem men sicut mundus habet pacem : siquidem mundi pax, nostrum bellum est. Meam pacem do vobis. Bellum habetote cum mundo, et meam pacem habebitis. Qui posuit fines tuos pacem. Qui ergo non est in pace cum fratre, iste non est in finibus Jerusalem. Dicat aliquis: Quid facio? Non vult mihi reconciliari fraQuantum, inquit, ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Cum his qui oderunt pacem eram pacificus . Tu habeto pacem, si alius irascitur. Ille bellum habet, et per bellum illius tibi pax nascitur. Vultis scire quomodo et bellum pax sit? Infelix Judas veniebat ad proditionem, et Dominus ei pacis osculum porrigit , ille osculo bellum creat. Qui emittit eloquium suum terrae. Responde, Judaee: si de frumento dicebat, et adipe frumenti satiat te, quomodo nunc dicit: Qui emittit eloquium suum terrae? In principio erat Verbum . Hoc Verbum in carne mittitur. Et Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamus. in quantũ ꝑiculũ incur¬
rimus: E adipe frumenti satiat te.
Pinguissimus sermo diuinus est.
om̃s habet inse delicias. Quicquid
uolueris ex sermone diuino nascit᷑.
sicut tradunt iudei. qm̃ magna qnͣ
comedelant. scd̃m uoluntatem uniꝰ¬
cuiꝰq sic sapiebat in ore. Ac si dixisset.
Qui manna comedebat. si desirͤabat
mala. si pirũ. si uuam. si panem. si
carnes. sccłm qualitatem s uolunta¬
tẽ comedentis. ita & sapor in manna
erat. sic & in carne xp̃i qui est sermo
doctrinȩ. hoc est sermo scripturarũ
scãrum. & in t̾p̃tacio. sicut uolumꝰ
ita & cibum accipimus. Si sc̃s es.
inuenis refrigerium. Si peccator
es: in uenis toͬmenta. Et adipe fru¬
menti satiat te. Non dimittit ali¬
quas reliquias. Benedirit filios
tuos inte. Quot quot eum rece¬
perunt. dedit eis potestatem filioᷤ
łĩ fieri. Qui posuit fines tuos
pacem. In alio psalmo legimus.
s factus est in pace locus eius.

Expanded text:
cogitamus, in quantum periculum incurcogitamus, in quantum periculum incurrimus! Et adipe frumenti satiat te. Pinguissimus sermo divinus est. Omnes habet in se delicias. Quidquid volueris, ex sermone divino nascitur, sicut tradunt Judaei; quoniam manna quando comedebant, secundum voluntatem uniuscujusque, sic sapiebat in ore . Ac si dixisset: Qui manna comedebat, si desiderabat mala, si pirum, si uvam, si panem, si carnes, secundum qualitatem et voluntatem comedentis, ita et sapor in manna erat. Sic et in carne Christi, qui est sermo doctrinae, hoc est, Scripturarum sanctarum interpretatio, sicut volumus, ita et cibum accipimus. Si sanctus es, invenis refrigerium. Si peccator es, invenis tormentum. Et adipe frumenti satiat te. Non dimittit aliquas reliquias. Benedixit filios tuos in te. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui posuit fines tuos pacem, in alio psalmo legimus: Et factus est in pace locus ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qui disputat. s illũ qui confor¬
tat eccłi asticum. & adipe frum̃ti
satiat te. Nisi inquit granũ fru¬
menti ceciderit. ipsũ solũ saluum
erit. Si autẽ ipsũ ceciderit. multos
saluos facit. Dñs nr̃ granũ tritici
in terrã cecidit. & nos multiplicaũ.
Sed istud granum frum̃ti pinguissi¬
mũ est. medullã habet. adipem ha¬
frumenti satiat te. felie est qui in
frumentũ istud adipẽ intelligit. Legi.¬
mus scãs scriptunas. Ego corpus iħu
euangłium puto. scãs scripturas
doctrinã eius. Et qñ dicit qui non
comederit carnem meam s biberit
sanguinũ meu. licet &s in mysterio
possit in telligi: tamen uere corpus
xp̃i. s sangius eius. sermo scriptu¬
rarũ est. &. doctrina diuina ẽ. Si qñ
imus ad my sterium. qui fidelis est
in telligit. Si macula ceciderit. ꝑi¬
clitamur. Si qñ audimꝰ sermonem
dĩ. .&. sermo dĩ & caro xp̃i. & sanguis
eius in aurih funditur. & nos aliud

Expanded text:
esse qui disputat, sed qui conforesse qui disputat, sed qui confortat ecclesiasticum. Et adipe frumenti satiat te. Nisi, inquit, granum tritici ceciderit, ipsum solum salvum erit . Si autem ipsum ceciderit, multos salvos facit. Dominus noster granum tritici in terram cecidit, et nos multiplicavit. Sed istud granum frumenti pinguissimum est, medullam habet, adipemfrumenti satiat te. Felix est qui in frumento isto adipem intelligit. Legimus sanctas Scripturas. Ego corpus Jesu, Evangelium puto: sanctas Scripturas, puto doctrinam ejus. Et quando dicit, qui non comederit carnem meam, et biberit sanguinem meum : licet et in mysterio possit intelligi: tamen verius corpus Christi, et sanguis ejus, sermo Scripturarum est, doctrina divina est. Si quando imus ad mysterium, qui fidelis est, intelligit, si in maculam ceciderit, periclitatur. Si quando audimus sermonem Dei, et sermo Dei, us nostris funditur, et nos aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas dici. uideamus quȩ sunt
serȩ portarũ. Uere enĩ eccłiȩ
ȩccłiam ingredi ñ possumus.
Manicheus in trare uoluit sine
portis. & non intrauit. Marcion
non recipit uetus testamentum.
.s sine portis ueteris testamenti
in euũoliũ intrare ñ potuit. Nos
gͦ recipimꝰ portas ꝓpħas. & ꝑ por¬
tas ingredimur. S uideamus gͦ
sunt serȩ portarum. Multi latro¬
nes. multi fures cupiunt intrare
ꝑportas. Om̃s qui ante me uener̃.
fures fuerunt & latrones. Osi o mͥ
concederet ls̃. ut sera eem̃ de portiᷤ
syon. Siquis hereticoꝵ ꝑ illas in
euangłii dispositionem uellet in¬
trare. ego starem inportis. s ꝓhibe¬
rem illum. Qm̃ confortauit seras
michi aliquẽ excłiasticũ uirum in
scripturis cȩlestibus eruditũ. ueni
nos non stat quasi sera. ñ uincit
quasi sera. Qm̃ confor tauit seras
portarũ tuarũ. Pulc̾re dixit con¬
fortauit. ut qñ uideris uirũ excle¬
siasticũ disputantem. ñ putes illũ

Expanded text:
s quae sint serae portarum. Verae enim Ecclesiae Ecclesiam ingredi non possumus. Manichaeus intrare voluit sine portis, et non intravit. Marcion non recipit vetus Testamentum, et sine portis veteris Testamenti in Evangelium intrare non potuit. Nos ergo recipimus portas prophetas, et per portas ingredimur. Sed videamus quae sint serae portarum. Multi latrones, multi fures cupiunt intrare per portas. Omnes qui ante me venerunt, fures fuerunt et latrones . O si et mihi concederet Dominus, ut sera essem de portis Sion! Si quis haereticorum per illas in Evangelii dispositionem vellet intrare: ego starem in portis, et prohiberem illum. Quoniam confortavit seras mihi aliquem ecclesiasticum virum, Scriptne stat quasi sera? nonne vincit quasi sera? Quoniam confortavit seras portarum tuarum. Pulchre dixit, confortavit: ut quando videris virum ecclesiasticum disputantem, non putes illum