comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum subsistentem ex natiuitate ꝯsũmant:
tñ pr̃i insint ex indemutabilis uirtutt na¬
turȩ Nniginitꝰ enim ds̃ ⁊ u̾bum ẽ. s in nas¬
cibilis pr nunq̃m sine u̾bo ẽ. Honq̃ prolatio¬
uocis natura sit filii. s ex dõ d̃scũ natuuta¬
auc sensus efficax motꝰ s nat᷑a tenens ꝑna
tiuitatem sub̾s u̾itatem in his int̾narum
rerum significata nominibꝰ ẽ. Nonenim
io qͣ nascendo subsistit pot̃ id ipsum iudtri
unigenit᷑ filiꝰ in subsistentem dm̃ natus.
cum audio. ⁊ ds̃ cratu̾bum. ñ dictũ solum
Iincognominatis diis ꝑ appellationem
nom̃ ad icctum sit: hic autt̃ res signifi
accidens nomen s subsistens ueritas ⁊ ma¬
nẽs causa ⁊ naturalis generis ꝓpetas. Et
uidtamus anhanc eũnglistȩ p̃dicatonem.
apłithomiȩ confessio consequat᷑ cum ait

Expanded text:
eum subsistentem ex nativitate consumment, eum subsistentem ex nativitate consumment, tamen Patri insint ex indemutabilis virtute naturae. Unigenitus enim Deus verbum est, sed innascibilis Pater numquam omnvocis natura sit Filii, sed ex Deo Deus cum nativitaaut sensus efficax motus, sed natura tenens per nativitatem substantiae veritatem his internarum rerum significata nominibus est. Non enim id quod nascendo subsistit, potest id ipsum videri unigenitus Filius in subcum audio, Et Deus erat Verbum; non dictum solum et in cognominatis diis per appellationem nomen adjectum sit; hic autem res significaccidens nomen, sed subsistens veritas, et manens causa, et naturalis generis proprietvideamus an hanc Evangelistae praedicationem, apostoli Thomae confessio consequatur, cum ait,
Abbreviated transcription (Latin):
refert᷑ ego dixi. loq̃ntis potius c̃ sermo qͣm
rei nom̃ quia rei nom̃ intelligentiam rei
affert. Cet̾um uoluntas appellationis. exalio
est. Et ũ se nuncupationis actor ostendit. ibi
ꝑsermonem actoris ẽ nuncupatõ. ñ nat᷑ale
nom̃ ingenert. At uͦ hic u̾bum dĩ ẽ. res exis¬
tic inu̾bo. ũbi res enuntiat᷑ in nomine ũbi
enim appellatio indĩ filio de sacramento
natiuitatis ẽ sicuti sapientiȩ & uirtutis no¬
men ẽ. Quȩ cum indm̃ filium cũ sub̾a uere
natiuitatis exstiterint: dõ tñ ut sua propria
qͣmuis exeo indm̃ sint nata ñ desint. Nenim
siẽ freg̃nt̃ dictum a nobis ẽ de natura diuisio¬
nem infilio. s natiuitatis sacram̃tum p̃dica¬
mꝰ. nec seꝑatõ fuit inꝑfectas ꝓgenies ꝑfecta.
quia natiuitas ñ hc̃ decͥm̃tum generandi. cỹ
ꝑfectum teneat nascendi. Et icc̾co earũ reru
unigenito dõ aptata cognomina st̃: quȩ cr̃

Expanded text:
refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam rei nomen: quia rei nomen intelligentiam rei affert, caeterum voluntas appellationis ex alio est. Et ubi se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, non naturale nomen in genertit in Verbo, Verbi res enuntiatur in nomine. Verbi enim appellatio in Dei filio de sacramento nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis est nomen: quae cum in Deum filium cum substantia verae nativitatis exstiterint, Deo tamen, ut sua propria, quamvis ex eo in Deum sint 183 nata, non desunt. Non enim, sicut frequenter dictum a nobis est, divisionis in Filio, sed nativitatis sacramentum praedicamus. Nec separatio fuit imperfecta, sed progenies perfecta: quia nativitas non habet detrimentum generandi, cum profectum teneat nascendi. Et idcirco earum rerum unigenito Deo aptata cognomina sunt, quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
fcato ẽ: & quia conc̃dictio omnis ex causa
ẽ nunc hic negands̃ dĩ quero causam. Sĩ
plex namq nuncupat̃õ ẽ. & caret offendi¬
cło affectionis alienȩ. U̾bum enim qd caro
ft̃m ẽ. nicħ aliud qͣm ẽ. Hon ẽ hic deputa¬
tiuȩ aut assumptiuȩ nuncupõnis relie¬
ta suspitõ. ut ei quodẽ ñ ex natura sit nom̃¬
sumptiuas appellationes. Ad moysem die
Aut nunquid ei nat᷑am dĩ intulit. i ñ po¬
tius in eum qui metueret t̾rorem cũ dra¬
cones magicos draco moysi mox uga ma¬
nens deuoret. cum cynomiam qͣm in mini¬
strat abigit cum gͣndinem potestate qua
tuocarat au̾tit. cum locustus ea uirtute
qua inuexerat reppulit. cum oꝑatonibus
eus nagi consitent᷑ digitum dĩct. Sic mo¬
yses pharaoni ds datꝰ ẽ dum timetur. dum
orat᷑. dum punit. dum medet᷑. Et aliud est
am dari. aliud ẽ dm̃ ẽẽ Inpharatne enim
ut dĩ sit. Memini qͦ ⁊ alt̾ius nuncupat̾õĩs.
tis. inaulti nominis significatio est. Et ubi

Expanded text:
contradictio omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncupatio est, et caret offendiculo adjectionis alienae. Verbum enim, quod caro factum est, non aliud quam Deus est. Non est hic deputatae aut assumptae nuncupationis relicta suspicio: ut ei, quod Desumptivas appellationes. Ad Moysen dictAut numquid ei naturam Dei intulit, et non potius in eum qui metueret terrorem, cum dracones magicos draco Moysi mox virga manens devorat, cum cynomyiam quam immiserat abigit, cum grandinem potestate qua evocaverat avertit, cum locustas ea virtute qua invexerat repulit, cum in operationibus ejus magi confitentur digitum Dei esse ? Sic Moyses Pharaoni deus datus est, dum timetur, dum oratur, dum punit, dum medetur. Et aliud est deum dari, aliud est Deum esse. In Pharaonem enim t. Memini quoque et alterius nuncupationis, o indulti nominis significatio est. Et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
oum dõꝵ natiuitas filii credentium fidẽ
cogic. quȩ prẽm ⁊ filium ut untꝰ nat̃e. ita
unius ꝓfitetur &e nominis. Est itaq di fi¬
li uͥum nom̃ exnatiuitate. hic enim nob̾
seds ad demonstrationem gradꝰ ẽ: ut d̾s sit
exnatiuitate. Emqͣm mͥ adhuc de ꝓp̾etat
nominis suꝑsit apłica actoritas. s int̾im

Expanded text:
nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis su
Abbreviated transcription (Latin):
a płica fides pͥncipalis immemor ẽ ftã man
aĩ ẽet confissione uiuendum: S apłus to¬
tuis sac̃m̃ti fidem ꝑu̾tutem resurrectionis
intelligens. cum freq̃nt̾ audiss. ego ce pat̾
unum sumꝰ ⁊ omnia quȩ pris st̃ mea sũt.
⁊ego in prẽ ce pr̃ in me: iam sine fidĩ picło
nature nom̃ confessus c̃ quia ab uniuis
dũ prĩs ꝓfissione religio ñ ercedet dm̃
confessa dĩ filium. cum in filio di ñ nisi
pat̾ns naturȩ ueritas cred̾et᷑. neq sub al¬
tius dĩ impia confessione fides natẽ ꝑieu¬
taretur unus. quia ñ alt̾ius dĩ nat᷑am

Expanded text:
ica fides principalis immemor est facta mandaDei esset confessione vivendum? Sed Apostolus totius sacramenti fidem per virtutem resurrectionis intelligeia quae Patris sunt, mea sunt; et: Ego in Patre, et Pater in me : jam sine fidei periculo naturae nomen confessus est: quia ab unius Dei patris professione religio non excideret Deum confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam
Abbreviated transcription (Latin):
lium sit ꝓfessus. Non ẽ relictus ut arbi¬
tror ambigendi locꝰ. quin de nat᷑a nati¬
uitatis dictum sit. ego ⁊ p̃r unum sumꝰ.
Nam cũ iudei arguissent illũ ꝗͣ ꝑ hoc
dictum homo ip̃e cũ ẽẽt sese dm̃ facer&e.
responsio eius confirmat. q̃ dĩ se filiũ
Primum nomine. deinde nat᷑a pꝰtremo
natiuitate. Nam ⁊ ego ⁊p̃r rerũ nomina
sunt. unum uͦ nat̾e ꝓfessio ẽ. quia ĩ eo
q̃ ẽ. ut̾q ñ differat. sumꝰ aũ ñ patitur
unionem. & ubi qͥ unum sumꝰ uiuo ñ
ẽ. unũ eos effecit ẽẽ natiuitas. hoc enim
totum ex eo ẽ. qͣ dĩ se filium scificatꝰ a

Expanded text:
is ostendit. --Non est relictus, ut arbitror, ambigendi 196 locus, quin de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent illum, quod per hoc dictum, homo ipse cum esset, sese Deum faceret: responsio ejus confirmat, quod Dei se filium primum nomine, deinde natura, postremo nativitate. Nam ego et Pater rerum nomina sunt; unum vero naturae professio est, quia in eo quod est uterque non differat; sumus autem non patitur unionem. Et ubi quod unum sumus unio non est, unum eos efficit esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nt̾: s int̾num hodie ad huc malum est.
Impie multos adunius dĩ ꝓfessionem ga¬
latia nut̾uit. Alale in totum pene orbem
quos negat dõs auos alerandria protulit
Pestisere natum iħm xp̃m ex maria pã¬
nonia defendit. Eȩcołia int̾ hec piclitat᷑
u̾itatem ñ tenere ꝑ utra. dum ea ei ad irre¬
ligiosicatem ingerunt᷑. quibꝰ religio ⁊ cõ¬
firmat᷑ ⁊ ꝑit. Non enim unũ dm̃ possum̃
litarii fidem. At uͦ dĩ filium sic̃ ẽ dm̃ p̃¬
& eiꝰdem ꝑicłi res ẽ: unum dm̃ negare cuĩ
ẽ ⁊ solitarium confit̾i. Et hȩc quidem mũ¬
di stulta ñ sentiunt. dum his neq in ñ
solo significariunus uidetur neq ĩ uno¬

Expanded text:
quenter, sed internum hodie adhuc malum est. quenter, sed internum hodie adhuc malum est. Impie multos ad unius Dei professionem Galatia nutrivit. Male 177 in totum pene orbem quos negat duos deos Alexandria protulit. Pestifere natum Jesum Christum ex Maria Pannonia defendit. Et Ecclesia inter haec periclitatur veritatem non tenere per vera, dum ea ei ad irreligiositatem ingeruntur, quibus religio et confirmatur, et deperit. Non enim unum Deum pie possumus litarii fide. At vero Dei filium, sicut est, Deum pret ejusdem periculi res est unum negare, cujus est et solitarium confiteri. Et haec quidem mundi stulta non sentiunt, dum his neque in non solo significari unus videtur, neque in uno no
Abbreviated transcription (Latin):
specła enimominiũ hereticoꝵ ad occasioes
singłorum ũboꝵ inos meũ pendentium
loquor. & omne sermonis mei it' aut an¬
gustiis pruptum ẽ aut foucis incisumẽ.
aut laqueis p̃tensum ẽ Iam q̃ arduum
aut difficile sic minus conqueror. N meis
enim: s apłicis scando gradib Michi uͦ
aut angustiis decedere. a ut in de fossa in¬
cuidere. aut plagis illaqueari. semꝑ inꝑicd̃o
semꝑ inmetu c̃ Predicaturo enim scd̃m le
lius. totum me subũbi huiꝰ ꝓfessione can¬
qͣm desid̾atum cibum morsu seuissimo
tͣnsuorans. Negantem me rursum contra
sabellium unum dm̃: & confitentem uer̃
dm̃ dĩ filiũ. exspectat noua arriana here¬
sis. ut a me duos deos arguat p̃dicari. Nha
tumqͣ d̃i filium ex maria dicturo hebion
qui ẽ fotinus assistit actoritatem m̃datũ
sui exꝓfisionis u̾itate sumpt̾us. Deceteris
taces qi ab̾ omnib ẽt extra ȩccłiam ñ igno¬
rant᷑ hoc ũ dampnum ⁊ abiectum licci fre¬

Expanded text:
specula enim omnium haereticorum ad occasiones specula enim omnium haereticorum ad occasiones singulorum verborum in os meum pendentium loquor, et omne sermonis mei iter aut angustiis praeruptum, aut foveis incisum, aut laqueis praetensum est. Jam quod arduum ac difficile sit, minus conqueror: non meis enim, sed apostolicis scando gradibus. Mihi vero aut angustiis decedere, aut in defossa incidere, aut plagis illaqueari, semper in periculo, semper in metu est. Praedicaturo enim secundum lius, totum me sub verbi hujus professione tamquam desideratum cibum morsu saevissimo transvorans. Negantem me rursum contra Sabellium unum Deum, et confitentem verum Deum Dei filium, exspectat nova haeresis, ut a me duos deos arguat praedicari. Natum quoque Dei filium ex Maria dicturo, Hebion quod est Photinus assistit, auctoritatem mendacii sui ex professionis veritate sumpturus. De caeteris taceo, qui ab omnibus esse extra Ecclesiam non ignorantur. Hoc vero damnatum et abjectum licet fre
Abbreviated transcription (Latin):
exced̾et. dum neq solitarius nob d̾̃s incon¬
fessione neq duo sunt. Et int̾ hȩc unum
lubile sacram̃tum eũngłicis atq apłicis
docłnis ab soluturi. ñ aliud pͥmum debui¬
mus qͣm dĩ filium uerȩ natiuitatis sub¬
sistente natura cognitioni audientium
intimare. neq aliunde neq ex nichlo. s
ex dõ eẽ filium manifestare. Cõ q scđm
ea quȩ antiore libro edita sunt ambigi
ñ pot̃ quincessante adoptionis nomine
uer̾ filius ex natiuitate ueritatis sit: ea
ꝑicłi conscĩa. Nam ea quȩ aut ignorata au
repentina sunt: habent qͥdem miserabi¬
lem securitatem. s ñ hñt metum futuri
quia ñ ignaro accidentium. anxictas ip̃a.
pena patiendi ẽ. Non ego nunc nauem
eportu soluo naufragii ignat᷑ neq iter
inco infestos nescius latronib salt̾. nec
libiȩ arenas incertꝰ scorpiones ubiq ia
spides oe basilitos adẽe transcurro. Hich̾
sollicitudim mcȩ nichil conscĩs uocat. Sub

Expanded text:
excederet; dum neque solitarius nobis Deus in conexcederet; dum neque solitarius nobis Deus in confessione, neque duo sunt. Et inter haec, unum lubile sacramentum evangelicis atque apostolicis doctrinis absoluturi, non aliud primum debuimus, quam Dei filium verae nativitatis subsistentem 176 naturam cognitioni audientium intimare; neque aliunde aut ex nihilo, sed ex Deo esse filium manifestare. Quod quia secundum ea, quae anteriore libro edita sunt, ambigi non potest, quin cessante adoptionis nomine, verus filius ex veritate nativitatis sit: ea periculi conscientia nam ea quae aut ignorata aut repentina sunt, habent quidem miserabilem securitatem, sed non habent metum futuri: quia non ignaro accidentium, anxietas ipsa poena patiendi est. Non ego nunc navem e portu solvo naufragii ignarus, neque iter ineo infestos nescius latronibus saltus, nec Libyae arenas incertus scorpiones ubique et aspides et basiliscos adesse transcurro: nihil sollicitudini meae, nihil conscientiae vacat. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum nos uł responsionis uł silentii ꝑ¬
icło comꝑato. dum ꝑ ea q̃ ñ negant᷑. ea p̃¬
libris admonitos a nob̾ legentes memi¬
nimus. ut totius blasphemiȩ editionem
ꝑtractantes animadũt̾ent nicħ aliud
dĩ filius. neq ds̃ c̃ẽ credat᷑. dum ei ꝯcessis
tm̃ exqͣdam adoptione nominibꝰ &e dei
natura negat᷑ &e filii. cũ ⁊ indemutabi.¬
lis atq incorporeus d̃s sicuti ⁊ ẽ iccirco af¬
firmat᷑. ne filiꝰ natus ex dõ sit: & dĩ pr̃ obid
d̃s xp̃o sit. quia nec natiuitatis intelligẽ¬
tiam nat᷑a incorporalis admittat. ⁊ dei
ex dõ fidem unus cm̃ nob̾ ds̃ in confessiõe
dissoluat. S suꝑiorib iam libellis falla¬
cem hanc eorũ atq inutilem p̾dicationẽ
ex lege acꝓpħis docentes. eam responsio¬
nis formam tenuimꝰ. quȩ indõ exdõ p̃di¬
cato. & uno dõ ac uͭ ꝓfesso. neq inunius ũi
dĩ unione deficet. neq ad fidem dĩ alt̾ius

Expanded text:
versum nos vel responsionis vel silentii pversum nos vel responsionis vel silentii periculo comparato, dum per ea quae non negantur, ea plibris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent non aliud i filius neque Deus esse credatur, dum ei concessis tantum ex quadam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicuti et est, idcirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus pater ob id tra Deus Christus sit: quia nec nativitatis intelligentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem unus tantum nobis Deus in confessione dissolvat. Sed superioribus jam libellis fallacem hanc eorum atque inutilem praedicationem ex lege ac prophetis docentes, eam responsionis formam tenuimus, quae in Deo ex Deo praedicato, et uno Deo ac vero professo, neque in unius veri Dei unione deficeret, neque ad fidem Dei alterius
Abbreviated transcription (Latin):
estuincitati ⁊ bereticoꝵ furore commoti.
⁊picło ignorantium ꝑturbati: quȩ loqͥ
ñ audemꝰ silere ñ possumꝰ. Ntusq discri¬
minis metu subditi. ne de destitutione
ueritatis rea in nob̾sit: aut taciturnitã
aut pdicatio. Incredibilib ⁊enim se cor¬
rupti ingenii artib heretica subtilitas
cirtum egit pͥmum ut fingeret religio¬
nẽ. deinde ut omniũ simpliciũ aitriũ
seruritatem u̾b falleret. Tum p̾t̾ea ut
se prudentiȩ scłi coaptaret. pꝰtremo ut
u̾itatis incelligentiam. ꝑ sp̃em editȩ rõis
aut̾et. Nam ꝓtestata dm̃ utium. m̃tica
pietatem ẽ ꝓfessa rursum dĩ filiũ. audi¬
entes fefellit innomine. Dicens etiam ñ
fuisse a ñqͣm nasc̾e̾t᷑ mundi sapientiȩ sa¬
tisfec̃. Indemutabilem qͦ uncorporeum
dm̃ conficens. natiuitatem dĩ ex deo ꝑ de¬
monstrat᷑onem subdolȩ rõnis exclusit.
Hrĩs adu̾sum nos usa doctͥnis. eccłiȩ fide
contra ȩccłiȩ fidem pugnans. gͣuissimo ad¬

Expanded text:
icorum furore commoti, et periculo ignorantium perturbati, quae loqui non audemus, silere non possumus: utriusque discriminis metu subditi, ne destitutae veritatis rea in nobis sit aut taciturnitas, aut praedicatio. Incredibilibus etenim se corrupti ingenii artibus 175 haeretica subtilitas circumegit: primum ut fingeret religionem, deinde ut omnium simplicium aurium securitatem verbis falleret, tum praeterea ut se prudentiae saeculi coaptaret, postremo ut veritatis intelligentiam per speciem editae rationis averteret. Nam prostestata Deum unum, mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens etiam non fuisse ante quam nascitur, mundi sapientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstrationem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide contra Ecclesiae fidem pugnans, gravissimo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ria bebion qui fotinus ẽ. aut uini aut
uincit᷑ dum sabellium arguit c̃ homĩe
neget filium dĩ dum ab arriomanitiᷤ
confutat᷑. cur in homine nesciat filĩ¬
dei. Aou̾sum sabellium cũngłias exfi¬
lio Marie defendit arrius ei cũngłia ꝑ
solum filiũ mariȩ ñ relinquit. Ad uer¬
filium ab eo usurpat᷑. ab hoc ei quia ante
scła filium nesciat. fili ei solum negatur
exhomine. Nincant ut uolunt quia se
inuicem uincendo uincunt᷑. dum ibũ qͥ
nunc st̃ de nat̾a dĩ confutant᷑ ⁊ sabelluᷤ
Aabellium tenet filii ꝓfessionem. i adũs
arrium dĩ nat̾am. & adu̾sus fotinum

Expanded text:
ria Hebion, qui Photinus est, aut vincit aut ria Hebion, qui Photinus est, aut vincit aut vincitur: dum Sabellium arguit, cur hominem neget filium Dei; dum ab Ariomanitis confutatur, cur in homine nesciat Dei filium. Adversum Sabellium Evangelia sibi ex filio Mariae defendit: Arius ei Evangelia per solum Mariae filium non relinquit. Adverfilium. Ab hoc ei, qui ante saecula filium nesciat, filius Dei solum negatur ex homine. Vincant, ut volunt, quia se invicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de natura Dei confutantur, et Sabellius Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adversus Photinum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus sabellium filium t̾ẽ. eo usq ut &
minor pr̃e sit. ⁊ honorem p̾̃titum repos¬
cat. ⁊ mori timeat. ⁊ mortuus sit. Contra
unum dm̃ nouella hȩc heresis nunc ñ¬
negauit. ne filium dm̃ credat. sabellius
tm̃ dm̃ unum ne fili omnino exstet
in ꝑfessione retinebit. hic filium oꝑan¬
hic unum dicit aste unum negabit.
cecorum uisus mortuorum uita ado so¬
lo ⁊. N alia natura q̃m quȩ sui conscia ẽ
aicrrtt ego ⁊ pat̾ unum sumꝰ Quid me in
subam aliam rapis quid indm̃ aliũ solli¬
citas: Gesta quȩ ꝓpadĩ sunt ds̃ unꝰ hȩc
gesit. Ciamabunt uͭ contraħ. dissimilẽ
dõ pri filium p̃dicantes ñ minus ore u¬
ꝑeo sacram̃tum cuş salutis nescis. Credãͦ
maria natꝰ ẽ qui missus a prẽ c̃. qui cru¬
cifixis ẽ mortuus & sepultus ẽ. qui de
mortuis resurgens indextris dĩ ẽ. qui
uiuorum ndex ẽ acmortuoꝵ. In hunc
in opibꝰ p̃dicat. hũi uͭ ex satram̃to fidi fili

Expanded text:
versum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et versum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum reposcat, et mori timeat: et mortuus sit. Contra unum Deum novella haec nunc haeresis non negabit, ne filium Deum credat; Sabellius tamen Deum unum, ne filius omnino exstet, in professione retinebit. Hic AriuHic unum dicet: iste unum Deum negabit. caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tuae nescis, credenduMaria natus est, qui missus a Patre est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc in operibus praedicat, hi vero ex sacramento fidei filium
Abbreviated transcription (Latin):
meo indifferens comtemplatõ ẽ de ꝓ¬
pͥetate naturȩ. Nec sane ambigi potest
quin ex se spẽm dĩ forme qui informa
di manebat ostenderet. Succedit quoq
ad huius pͣue opinionis stultũ furorem
etiam ħ dictum dñi. ego ⁊ p̃r unũ sumꝰ.
Natue enim indissimilis unitas irreli¬
giose ad unius ꝓficit errorem.:⁊ rõnem
dicti uirtꝰ sola intellecta ñ tenuit. Non
enimsolitarium significat. ego & pat̾
unum sumus. Nam coniunctio ea quȩ
significat ⁊ prẽm. ⁊ intelligentiam ñ
admittit unius. ⁊ illud q̃ sumꝰ ñ patit᷑
singłartm. hoc uͦ q̃ unum sumꝰ. ñ nati¬
uitatem adimit. s nat᷑am ñ discernit
ingenere. dum neq unum diu̾sitatis ẽ:
ut adu̾sus sabellium sͥ adsint Legifse
se asserent pr maiormt ẽ : i nicħ uł ex
natiuitatis sacram̃to. uł ex misterio
deuacuati a se dĩ. & assumpte carnis in¬
telligentes: nat᷑ȩ fatiunt diminutonẽ.
ꝓfessione maioris. Contendent enim ad¬

Expanded text:
in eo indifferens contemplatio est de pin eo indifferens contemplatio est de pprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae, qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas irreligiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admittit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem adimit, sed naturam non discernit in genere; dum neque unum diversitatis est, ut adversum Sabellium sibi adsint. Legisse se asserent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sectioni sensus obtemꝑat. tñ lum
s partis singłe adu̾sant᷑. ñ solum suis
s adu̾santium ẽ intelligenda doctͥnis.
ut dum adu̾sus unam eam om̃s sunt.
impussimũ tm̃ erroremominiũ ꝑid qd̾
q̃ in heresi altera ȩccłiȩ fides dampnat.
Nicħ enim ẽ q hereticis commune ẽ: unt̾
hȩc fidem nrãm dum ĩ adu̾sant᷑ affirm¬
ant. Unum dm̃ sabellius p̃dicat filii na¬
tiuitate sublata. dum naturȩ uirtute
sacram̃to ⁊ enim filii ignarato: ꝑ gestorũ
ad mirõnem fidem uere gn̾ationis amisit.¬
& dum audit qui me uidet & pr̃em uidr
indiscretix̧ ⁊ indissimilis in prẽ &e filio
naturȩ impie arripuit unionem ñ intel¬
ligens nat̾alem unitatem subnatiuitatiᷤ
significatione monstrari cum ꝑid quod
infilio pr uidet᷑ confirmato diuinitati
sit̾ natiuitatis abolitio. Cognitio itaq
altius in altero ẽ. quia ñ differt alt̾ ab
altero natura. Et in quo nicħ differt̃

Expanded text:
quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum sibi partes singulae adversantur, non solum suis, sed adversantium est intelligenda doctrinis; ut dum adversum unam eam omnes sunt, impiissimum tamen errorem omnium per id quod quod in haeresi altera Ecclesiae fides damnat nihil enim est, quod haereticis commune est: et inter haec fidem nostram, dum sibi adversantash;Unum Deum Sabellius praedicat Filii nativitate sublata, dum naturae VirtutemSacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio naturae impie arripuit unionem, non intelligens naturalem unitatem sub nativitatis significatione monstrari: cum per id, quod in Filio Pater videtur, confirmatio divinitatis sit, non nativitatis abolitio. Cognitio itaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uehit. ut licet fidĩ sacram̃tum ñ suscipia
tñ adu̾sus hereticos u̾itatem sacrament
a nob intelligat p̃dicari. Magna enĩ uist
u̾itatis quȩ cum ꝑ se incelligi possit. ꝓca
tñ ipsa que ei adu̾sant̃ lucet ut in nafa
sua immobilis manens. sirmitatẽ nat̾
suȩ cotidie dum actentat᷑ ad quirat. ho
enimȩccłie ꝓpͥum ẽ. ut tunc iuncat cun
leditur. tuncintelligat cumarguit. tur
obtineat cum deserit᷑. Om̃s qͥdem illa scci
atq intra se uellet manere. nec ext̾nq ll¬
simis finibꝰ suis alios abicere. aut ꝑderi.
dum indigni fiunt tante matris habi¬
cło. S discedentib ex ea hercticis uł abictło
qͣntum amittit occasionis largienas erl
salutis: tm̃ assequit᷑ ex fide ex petend a
se beatitudinis. Cognosci enim hoc. er i
rrequa se diu̾sarum impietatũ furens
crior absciderit nec negari possit exuitõ
male intelligent̾e fidi extitisse discidiũ.
Qum quod legit᷑ sensui potius coaptatur

Expanded text:
 ut licet fidei sacramentum non suscipiat, tamen adversum haereticos veritatem sacramenti a nobis intelligat praedicari. Magna enim vis est veritatis, quae cum per se intelligi possit, per ea tamen ipsa quae ei adversantur elucet: ut in natura sua immobilis manens, firmitatem naturae suae quotidie dum attentatur acquirat. Hoc enim Ecclesiae proprium est, ut tunc vincat, cum laeditur, tunc intelligatur cum arguitur, tunc obtineat cum deseritur. Omnes quidem illa secum atque intra se vellet manere, nec ex tranquillissimis sinibus suis alios aut abjicere, aut perdere, dum indigni fiunt tantae matris habitaculo: sed discedentibus ex ea haereticis, vel abjectis, quantum amittit occasionis largiendae ex se salutis, tantum adsequitur ad fidem expetendae de se beatitudinis. Cognosci enim hoc ex ipsex qua se diversarum impietatum furens 178 error absciderit; nec negari possit, ex vitio malae intelligentiae, fidei exstitisse dissidium, dum quod legitur, sensui potius coaptatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sabelliꝰ p̃dicat. s oꝑantem filium nescit
hii ufilium nuncupant s u̾itatem dei
natuŗ ineo ñ confitent᷑. homine autem
fotinus usurpat. s inusurpato s homit
natiuitatem dĩ añ scła ignorat. Ita dun
quȩ unus quisq defendit aut damnat
uitatem fidi nĩe hec ip̃a ꝓut sunt reli¬
giose ce defendentes &e damnantes ostiui¬
fuerant ñ copiş studio s rõne cautele. pͥ¬
mum ut hereticoꝵ in certa ẽẽ omnia &
erratica noscerent cum qͣndo sͥ ꝓ nob iu¬
uicem dissid̾ent. tum deinde ut neminen
horum qui nunc sunt blasphemis ꝓfeslio

Expanded text:
antem filium nescit. Hi vero filium nuncupant, sed veritatem in eo naturae Dei non confitentur. Hominem 181 autem Photinus usurpat, sed in usurpato sibi homine nativitatem Dei ante saecula ignorat. Ita dum quae unusquisque defendit aut damnat, veritatem fidei nostrae, haec ipsa prout sunt religiose et defendentis et damnantis, ostenfuerunt, non copiae studio, sed ratione cautelae: primum ut haereticorum incerta esse omnia et erratica noscerentur, cum quando sibi pro nobis invicem dissiderent: tum deinde ne me horum qui nunc sunt  id
Abbreviated transcription (Latin):
Atatem liber sebitur cet̾is qͥdem
anteriorib numero posterior s ad ꝑftct
fidĩ sacram̃tum intelligendũ aut pͥmus
aut maximus. in quo ñ ignoramꝰ quan
difficile atq arduum it doctnȩ eũngl¬

Expanded text:
tatem liber scribitur: caeteris quidem anterioribus numero posterior, sed ad perfectae fidei sacramentum intelligendum aut primus, aut maximus. In quo non ignoramus quam difficile atque arduum iter doctrinae evang
Abbreviated transcription (Latin):
neq alienum aliquid a se possit ẽt nec so¬
lum: cñ ex ipsis dictis dñicis huius quoꝙ
sermonis nr̃i fides affirmanda ẽ ne ceme¬
ritas cont̃dicendi sublibertate diu̾se in bo¬
minib incelligentis gaudeat ꝓfessionib̾
diuini de se testimonũ contraire. Respon.¬
dit enim dñs. Non pot̃ filius facert a se

Expanded text:
neque 187 alienum aliquid a se possit esse, nec soneque 187 alienum aliquid a se possit esse, nec solum; tamen ex ipsis dictis dominicis hujus quoque sermonis nostri fides affirmanda est, ne temeritas contradicendi, sub libertate diversae in nominibus intelligentiae, audeat professionibus divini de se testimonii contraire. Respondit enim Dominus: Non potest Filius ab se
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ambigit discat a ud̾is intelligentiã
naturȩ. uł potius cognoscat ab eũngłio ue¬
ritatem natiuitatis in quo scͥptum est.
Propter hoc magis querebant iudĩ eum
interficere. qm̃ ñ solum soluebat sabbatũ.
dõ se fatiens. Nonnunc ut incet̾is solet: iu¬
c̃orum sermo abhis dictus exp̃o refertus.
Exposit̃o potius hȩc eũngłistȩ ẽ causam
demonstrantis cur dñm int̾ficere iudei
uellent. sess gͦ pimpietatem blas pheman¬
tium
uitiose intelligentiȩ excusatio cum ꝑapłi ac¬
toritatem subsignificatione natiuitatis ꝓ¬
petas nat᷑alis ostensa sit prẽm suum dicebas
fferentem nat̾am natiuitas consequatur
hinc enim ẽ sola alla quȩ ũt tͥt possis ẽlitas
Nec tam̃ illic re ꝑiet᷑ ut differat. Ita simili¬
tudinis ȩqualitas nec solitudinem habet.
net diu̾sitatem. quia omnis ȩqualitas. nec
gentie nĩs iuditia cum humani sensus
opinione cõmunia sint. ut ⁊ natiuitas na¬
tur habcat ȩqualitattm iliequalitas ẽ

Expanded text:
hinc ambigit, discat a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum,  se faciens Deo . Non nunc, ut in caeteris solet, Judaeorum sermo ab his dictus refertur: expositio potius haec Evangelistae est, causam demonstrantis cur Dominum interficere Judaei vellent. Cessat ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae excusatio; cum per Apostoli auctoritatem, sub significatione nativitatis, proprietas naturalis ostensa sit: Patrem suum dicebat fferentem naturam nativitas consequatur? Hinc enim est sola illa quae vere esse possit aequalitas: nec tamen illic reperietur, ubi differt. Ita similitudinis aequalitas nec solitudinem habet, nec diversitatem: quia omnis aequalitas nec gentiae nostrae judicia cum humani sensus opinione communia sint, ut et nativitas naturae habeat aequalitatem, et ubi aequalitas est,
Abbreviated transcription (Latin):
iudisti me credidisti. beati qui ñ uid̾ut᷑
cetredid̾unt Nidens enim chomas ẽdidu
s quid credidit queris. Et quid aliud et¬
didit qͣm ꝓfessus ẽ dominus m̃s ⁊ d̃s ml¬
es: Resurrixisse enimꝑse ex mortuis in
uitam. ñ dĩnat᷑a ñ potuit ⁊ credie reli.¬
gionis fides hoc ẽ ꝓfessa quod ds ẽ Amni
sͦ nom̃ dĩnonnature res existimabit᷑. cui
ꝓfessio nominis fidem nate credite sic sen¬
ta: hamutiq religiosus filius. ⁊ qui non
uoluntatem suam s eiꝰ qui se miserat fa¬
c̃et.⁊ q̃ ñ honorem suum s tius a quo uai¬
rat quererit. honorem huius in se nomi
recusass. ne q̃ ipse unum dm̃ p̃dicaues
solueretur. s uerȩ ce apłicȩ fidĩ mist̾ium
confirmans ⁊ nat̾e inse pat̾ne agnosets

Expanded text:
sti, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . Videns enim Thomas credidit. Sed quid credidit quaeris? Et quid aliud credidit quam professus est: Dominus meus et Deus meus? Resurrexisse enim per se ex mortuis in vitam, nisi Dei natura non potuit: et creditae religionis fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existimabitur, cum professio nominis fidem naturae creditae sit secuta? Nam utique religiosus filius, et qui non voluntatem suam sed ejus qui se miserat faceret, et qui non honorem suum sed ejus a quo venerat quaereret, honorem hujus in se nominis recusasset; ne quod ipse unum Deum praedicaverat, solveretur. Sed vere et apostolicae fidei mysterium confirma
Abbreviated transcription (Latin):
cesse sit detantis ac tam recõrditis rebꝰ
aliquid ultra p̃sc̃ptum cȩleste ꝓferre.
Dixerat domimus baptirandas gentes
sensus incertus: Ergo ñ p̃ceptis aliqͥd
addendum ẽ s modus constituendus
audatiȩ ut quia malignitas instinctu
diabolicȩ fraudulentiȩ excitata ueri
nominũ ꝓferamꝰ. &r editis ꝓut inu̾bis
habebimus dignitate atq officio. patͥis
nomina s intra ñ significationem no¬
minibꝰ coartant᷑. & nescio quid de his
reb alit̾ sentientibꝰ animi sit u̾itatem
corrumpentibꝰ ttneb̃s luminu inferen¬
tibꝰ. insecabilia desecantibꝰ incorrupta
scindentibꝰ indiuisa partientibꝰ. Quibꝰ
potestati. modum c̾cum sc̃bere infinito.

Expanded text:
cesse sit de tantis ac tam reconditis rebus cesse sit de tantis ac tam reconditis rebus aliquid ultra praescriptum coeleste proferre. Dixerat Dominus baptizandas gentes,sensus incertus est. Ergo non praeceptis aliquid addendum est, sed modus est constituendus audaciae: ut quia malignitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata veritnominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, dignitate atque officio Patris, nomina, sed intra naturae significationem nominibus coartentur. Et nescio quid de his rebus aliter sentientibus animi sit, veritatem corrumpentibus, tenebras luci inferentibus, insecabilia desecantibus, incorrupta scindentibus, indivisa partientibus. Quibupotestati, modum circumscribere infinito
Abbreviated transcription (Latin):
euatuet. Atq ict̾co deo infilii c̾atione
subueniant eum ex ñ exstantibꝰ comꝑ¬
andout intranaturȩ suȩ ꝑfectionem
pat̃ quia ex nicħ exeo sit genitum ꝑse¬
ueret. Iamuͦ quid mirum ut de sp̃u
ic̃o diu̾sa sentiant qui in largitore eiꝰ
c̾ando &e demutando. & ab olendo. tã
temerariĩ sint actores. atq ita dissol¬
uant ꝑfecti huiꝰ sacram̃ti ueritatem.
dum sub̃as diu̾sitatũ inrebꝰ tam com¬
mumbͣ moliunt᷑ prẽm negando dum
fiuo q̃: filius acdimunt sp̃m sc̃m nesci¬
endo dum ⁊ usum ⁊ actorem eiꝰignorãt.
ita &e imꝑitos ꝑdunt dum rõnem p̾di¬
cationis huius affirmant. & audientes
fallunt dumnatam nominibꝰ adimũt.
qui a nominañpossunt auferre naturȩ.
pt̾mittoreliq̃n humani ꝑicł̃i nomina.
ualentinos. martionitas manicheos. pe¬
stesq cet̾as. que int̃dum imꝑitoꝵ m̃tes
occupant. .x ip̃o contagio conu̾sationis
infitiunt. fitq omiũ lues una dum
in audientium sensum p̃dicantium

Expanded text:
evacuet: atque idcirco Deo in filii creatione subveniant, eum ex non exstantibus comparando, ut intra naturae suae perfectionem Pater, quia nihil ex eo sit genitum, perseveret. Jam vero quid mirum, ut de Spiritu sancto diversa sentiant, qui in largitore ejus creando, et demutando, et abolendo tam temerarii sint auctores? atque ita dissolvant perfecti hujus sacramenti veritatem, dum substantias diversitatum in rebus tam communibus moliuntur: Patrem negando, dum Filio quod est filius adimunt; Spiritum sanctum negando, dum et usum et auctorem ejus ignorant. Ita et imperitos perdunt, dum rationem praedicationis hujus affirmant; et audientes fallunt, dum naturam nominibus adimunt, quia nomina non possunt auferre naturae. Praetermitto reliqua humani periculi nomina, Valentinos, Marcionitas, Manichaeos pestesque caeteras, quae interdum imperitorum mentes occupant, et ipso contagio conversationis 29 inficiunt: fitque omnium lues una, dum in audientium sensum praedicantium
Abbreviated transcription (Latin):
di sermo quimaures nr̃as eũn¬
geliste testimonio cum ip̃a utri¬
tatis suȩ uirtute transfusus ẽ. cũ dicit
dominus. Funtes nunc docete omnes
gentes baptirantes eos innomine pat̾s
⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i. docentes eos seruare oĩa
omnib diebꝰ usq ad consumationem
scłi. Quid enim ineodem sacram̃to salu¬
tis humane ñ continet᷑ : Aut quid est
q̃ sit reliquum aut obscurum: plena
sunt omnia. ut apleno &e ꝑfecto ꝓfecta.
Mam ⁊ u̾borum significationem. & if¬
fitientiam rerum: i negotioꝵ ordinem

Expanded text:
ei sermo, qui in aures nostras Evangelistae testimonio cum ipsa veritatis suae virtute transfusus est, cum dicit Dominus: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, docentes eos servare omnia omnibus diebus usque in consummationem saeculi . Quid enim in eo de sacramento salutis humanae non continetur? aut quid est, quod sit reliquum aut obscurum? Plena sunt omnia ut a pleno, et a perfecto perfecta. Nam et verborum significationem, et efficientiam rerum, et negotiorum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. Ut hebion omne mitium ex ma
mine d̃m ꝓferat. neq subsistens antea
suscepit.s carnem genũit pũbum. quia
mu̾bo aña ñ existentis unigeniti dĩna¬
t̃amditat ẽt s sonum uociselatum. Ut
qui exnichilo atq a temꝑe formam ce
sapientiam. ⁊ uͥtutem di ꝓuehunt. ne
si expatre sic filiꝰ dsmminutꝰ sit infib¬

Expanded text:
Patrem: ut Hebion omne initium filioPatrem: ut Hebion omne initium filiomine Deum proferat; neque subsistens antea susceperit, sed carnem genuerit per verbum; quia in Verbo antea, non existentis unigeniti Dei naturam dicat, sed sonum vocis elatum: ut qui ex nihilo atque a tempore formam et sapientiam et virtutem Dei provehunt; ne si ex Patre sit Filius, Deus sit immi
Abbreviated transcription (Latin):
laret. Deintelligentia enim heresis ñ
descͥptura ÷ i sensus ñ sermo fit cͥmen.
Hunquid corrumpi u̾itas pot̃ cum patͥs
nom̃ auditur: Nunquidnat᷑a filii ñ
continetur innomine: Nunquid sp̃c
sc̃s non erit qui nuncupatur: Meq enĩ
inpatre pot̃ ñ ẽẽ qͥ pat̾ ÷. neq infilio
de ẽẽ qł filiꝰ ÷. neq in sp̃u sc̃o ñ exstare
qͦ sumitur. S homines m̃te ꝑuersi
omnia confundunt: uimplicant: iuꝰq
ad nat᷑e demutationẽ sensus sui ꝑu̾si¬
tate contendunt. ut qd pat̃ ÷ patͥ adimãt.
dumuolunt filio auferre quod filiꝰ:
Adiunt autẽ: qñcũ his ñ de natura
sit filius. Monexnatura autem ẽ. q̃n
ñ eadem inse ht̃ natus & generans. Neq
enim filius ⁊: cui alia ac dissimilis erit
nullom̃ possint: afferunt tñ doctnas
nouas &: humana cõm̃ta. ut sabelliu̾
potius confitendum putet ẽẽ qͣm reb
cumipsum sibi filium ip̃m ꝓponat &¬

Expanded text:
laret. De intelligentia enim haeresis, non laret. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? Cum patris nomen auditur, numquid natura filii non continetur in nomine? Numquid Spiritus Sanctus non erit, qui nuncupatur? Neque enim in Patre potest non esse quod pater est, neque in Filio deesse quod filius est, neque in Spiritu sancto non exstare quod sumitur. Sed homines mente perversi omnia confundunt et implicant, et usque ad naturae demutationem sensus sui perversitate contendunt; ut quod Pater est Patri adimant, dum volunt Filio auferre quod filius est. Adimunt autem, quando cum his non de natura sit filius. Non ex natura autem est, quando non eadem in se habet ortus, et generans. Neque enim filius est, cui alia ac dissimilis erit nullo modo possint, afferunt tamen doctrinas 28 novas et humana commenta: ut Sabellius potius confitendum putet esse quam rebus, cum ipsum sibi Filium, ipsum proponat et
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. & unum sp̃c donum inomnib.
Omniagͦ sunt suis uͥtutibꝰ. ⁊ meritisor¬
dinata. Una potestas exqua omnia uñ
ꝓgenies pq̃m omnua ꝓfect spei muni¬
unum. Nec de ce̾ quicqͣm consumatioi
tante repꝑietur. intra qͣm sit inpatre
& filio & sp̃u scõ infinitas in ȩt̾no. sp̃es
iimagine. usus inmunere. S compel
limur ħeticoꝵ & blasphemantium
uitiis illiuta agere. ardua scandere.
ineffabilia loqui. inconcessa p̾sum̾e.
Et cum sola fide expleri quȩ p̃cepta st̃
licet prẽm. & uenerari cum eo filium.
sp̃u sc̃o abundare. cogimur sermonis
nr̃i humilitatẽ adea quȩ mnenarra¬
bilia sunt extend̾e. & inuitium uitio
coartamur alieno. ut q̃ contineri re¬
ligione m̃tium oportuiss. nunc imꝑ
icłm humani eloquii ꝓferant᷑. Pxstite¬
runt enim plures quicȩlestium ũboꝵ
simplicitatem ꝓuoluntatis suȩ sensu
ñ u̾itatis ipsius absolutione susciꝑent
alit̃ int̾p̃tantes qͣm dictoꝵ uirtꝰ postu¬

Expanded text:
omnia; et unus Spiritus, donum in omnibus. Omnia ergo sunt suis virtutibus ac meritis ordinata: una potestas ex qua omnia, una progenies per quam omnia, perfectae spei mununum. Nec deesse quidquam consummationi tantae reperietur, intra quam sit, in Patre et Filio et Spiritu sancto, infinitas in aeterno, species in imagine, usus in munere. 2. Pllimur haereticorum et blasphemantium 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt licet Patrem, et venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportuissent, nunc in periculum humani eloquii proferantur. runt enim plures, qui coelestium verborum simplicitatem pro voluntatis suae sensu, non pro veritatis ipsius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postu
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo. & si queras que sit habitatio cor¬
ꝑalis. intellige quidsit loqui inloqͥnte:uin
⁊ extoto totum ⁊ exuno unũ. uta corꝑalis
diuinitatis plenitudinem recognosce. Et
cuiꝰ hȩc diuinitatis corꝑałr in habitans ple¬
nitudo sit mem̃to apłm ñ tac̾e dicentem.
ea enim q̃ inuisibilia st̃ eiꝰ: aconstitutione
mundi pea quȩ fta st intellecta ꝯspitiunt̃.
uinitas corꝑalis in xp̃o ẽ ñ ex parte s tota.
neq portio⁊ s plenitudo. ita corporałr ma¬
nensut unumsit itaunũ ut a d̾o ñ diffrrat
os ita in differens adõ ds. ut ꝑfectumd̾m

Expanded text:
sit. --Et si quaeras quae sit habitatio corporalis; intellige quid sit loqui in loquente, et in et ex toto totum, et ex uno unum: et ita corporalis divinitatis plenitudinem recognosce. Et cujus haec divinitatis corporaliter inhabitans plenitudo sit, memento Apostolum non tacere dicentem: Ea enim, quae invisibilia sunt ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur vinitas corporalis in Christo est, non ex parte, sed tota; neque portio est, sed plenitudo: ita corporaliter manens, ut unum sint; ita unum sunt, ut a Deo non differat Deus; ita indifferens a Deo Deus, ut perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
porali mͦ prẽm infilio credis. pr̃ infilio habi¬
neis.dum q̃ ip̃e ẽ idetiam ꝑnatiuitatẽ dĩ
inam natꝰ e. Neq diu̾sum aut differens ali¬
quia di indõ ẽ qͣm id qd corporałi habitet
inxp̃o. Et qͥcquid in habitat corporałr ad ip¬
sum scãm diuinitatis ẽ plenitudinem.
Quid humana sectaris: quid inaniũ decep¬
tionum doctnis inheres: Quid mͥ affers u¬
nanimitatisconcordem c̾atam: plenitudo di¬
in habitare plenitudinem diuinitatis docẽt.
ne adunionem impiam fidĩ sermo deced̾ẽt.
ne in altiꝰ natͤȩ intelligentiam furor irreli¬
osus erumꝑet. habitans enim in xp̃o pleni¬
tudo diuinitatis corporałr. net singlaris net
separabilis ẽ. dum nec se patit᷑ a corporali
plenitudine corporał. plenitudo disc̾ni. nec
habitans diuinitas ea ip̃a intelligi pot ẽẽ
occasiones: ⁊ irreligiosi ingenii aculeos ex¬
agita. Alentire saltam cuius plenitudo di

Expanded text:
porali modo Patrem in Filio credis; Pater in Filio habinens; dum quod ipse est, id etiam per nativitatem Dei in Deum natum est; neque diversum aut differens aliquid in Deo est, quam id quod corporaliter habitet Christo; et quidquid inhabitet corporaliter, id ipsum secundum divinitatis est plenitudinem: quid humana sectaris? 253 quid inanium deceptionum doctrinis inhaeres? quid mihi affers unanimitatem, concordiam, creaturam? Plenitudo diinhabitare plenitudinem divinitatis doceret: ne ad unionem impiam fidei sermo decideret, nec ad alterius naturae intelligentiam furor irreligiosus erumperet. Habitans enim in Christo plenitudo divinitatis corporaliter, nec singularis nec separabilis est: dum nec se patitur a corporali plenitudine corporalis plenitudo discerni, nec habitans divinitas ea ipsa intelligi potest esse occasiones, et irreligiosi ingenii aculeos excita. Ementire saltem cujus plenitudo di
Abbreviated transcription (Latin):
mtoꝵ nat᷑am id tm̃ possibile existimans qͤ
b̾manet neccepit adoriginẽ s originẽ ab
ongine sumpsit ȩt̾nam. Elem̃ta enĩ mũdi
ait manima st̃. aut ad animam ꝓfecer̃t.¬
ñ possunt a se exstare ne int̃ sint: dm̃ subsac

Expanded text:
entorum naturas id tantum possibile existimans, quod bus manet, nec coepit ad originem, sed originem ab origine sumpsit aeternam. Elementa enim mundi aut inanima sunt, aut ad animam profecernon possunt a se exstare ne intra sint: Deum sub sac
Abbreviated transcription (Latin):
tioni reddebat. Consulens itaq humanȩ
infirmitati ds̃ ñ inc̾ta uerboꝵ nuditate
fidem docuit. Namq cũ credendi necessita¬
tem dicti dominici actoritas sola p̃staret.
tm̃ sensum nr̃m ꝑ intelligentiam editȩ
rõnis instituit. ut ꝑid q̃ dixerat ego up̃r u¬

Expanded text:
tus declaravit. --Consulens itaque humanae infirmitati Deus non incerta verborum nuditate fidem docuit. Namque cum credendi necessitatem dicti dominici auctoritas sola praestaret, tamen sensum nostrum per intelligentiam editae rationis instituit: ut id quod dixerat: Ego et
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o creata omnia st̃. ñ ad ip̃m qͥ sqͣm aud̾r
itaq ip̃iconstant. qui añ omnia ẽ. ⁊inquo
omnia st. Et ħ qͥdem ad exordia ꝑtinent cre¬
at᷑ar set̾um obdispensationẽ corporis nr̃i.
ait. ẜt ip̃e ẽ cap̃ corporis ȩccłis qui ẽ initium
pͥmogenitꝰ ex mortuis. ut ficͭ ĩnominibꝰ ipse

Expanded text:
in ipso creata omnia sunt, non ad ipsum quisquam auderet itaque ipsi constant, qui ante omnia est, et in quo omnia sunt. Et haec quidem ad exordia pertinent creaturarum. Caeterum ob dispensationem corporis nostri ait: Et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est initium, primogenitus ex mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
corporcas actiones. Ham qui imago di inui¬
sibilis ẽ up̃e ẽ cap̃ corporis ȩcłiȩ. & qͥ pͥmoge¬
nit̾ꝰ omĩs crtat̾ȩ ẽ ideminitium pͥmogenit᷑
exmortuis ẽ ut in omnib teneat pͥmatum.
dum nob corpꝰ ẽ qui dĩ inago ẽ dum qui pͥ¬
mogenit᷑ creat̾ȩ ẽ idẽ pͥmogenit᷑ a d ȩtͥnitatẽ

Expanded text:
 qui imago Dei invisibilis est, et ipse est caput corporis Ecclesiae: et qui primogenitus omnis creaturae est, idem initium, primogenitus ex mortuis est: ut in omnibus teneat primatum, dum nobis corpus est, qui Dei imago est; dum qui primogenitus creaturae est, idem primogenitus ad aeternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
elitat᷑ ꝑ plures p̃dicationes fides una. ne una
sit. fũngłista enim dictũ adomino docuerat.
q meuidit uidit ⁊ prẽm.S nunquid doctor
entiũ paulus uͥtutt̃ dictidñici ignorauit.
auictatuit dicens qui timago di iiusibilis.¬

Expanded text:
litatur, per plures praedicationes fides una, ne una sit. Evangelista enim dictum a Domino docuerat, Qui me vidit, vidit et Patrem . Sed numquid doctor gentium Paulus virtutem dicti dominici aut ignoravit, aut tacuit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sc̃ quia uoluntatis tm̃ int̾ prẽm ⁊ filium
unitatem heretici m̃tientes. unitatis nĩr ad
amutebant᷑ exemplo tanq̃m nob̾ ad filiũ &s
ꝓfilium ad prẽm obsequio tm̃ ac uoluntas
religionis unitis nulla ꝑsatram̃tum carui
ac sanguinis uat̾alis cõmunionis ꝓpetas in
auiget᷑ cum ⁊ ꝑhonorem nob datum di fedi
sponsum gͥ ã nob̾ ẽstulticde furentium adde¬
monstrationẽ tm̃ inanis m̃datii ne impitĩ
fallerent uanȩ ac ridide assertionis erporeẽ
t̾um fides eũnglica responsionis nie necells¬
te neguit unitatem nt̃am ad dĩ dñs ꝑnobis
ꝑsacram̃tum dispensatõis unum sc̃. s ꝑ natȩ
natiuitatem. dum nicħ in eo ex se ds̃ eumgig¬
nendo degenerat. Unum sunt: dumꝙͤ de ma
pocestas. ñ loqͥtur unanimitas. s nat᷑a. quia ñ
unũ ẽ creari ⁊ nasci. Neq uelle id ipsum ẽ qd̃
iposse. neq concordare id: q̃ manere. N nega

Expanded text:
t, quia, voluntatis tantum inter patrem et filium unitatem haeretici mentientes unitatis nostrae ad Deum utebantur exemplo, tanquam nobis ad filium, et per filium ad patrem obsequio tantum ac voluntate religionis unitis, nulla per sacramentum carnis et sanguinis naturalis communionis proprietas inum et per honorem nobis datum Dei filii, sponsum igitur a nobis est stultitiae furentium, ad demonstrationem tantum inanis mendacii: ne imperitos fallerent vanae ac ridiculae assertionis errore. Caeterum fides evangelica responsionis nostrae necessitate non eguit. Unitatem nostram ad Deum Dominus per sacramentum dispensationis unum sunt, sed per naturae nativitatem, dum nihil in eo ex se Deus eum gignendo degenerat. Unum sunt, dum quae de mpotestas; non loquitur unanimitas, sed natura: quia non unum est creari, et nasci; neque velle id ipsum est, quod et posse; neque concordare idem est, quod manere. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
forma e ñ potuit.  id q̃ signatum indi for¬
ma ẽ hoc neceẽ ẽ totum inse cormaginatum
indĩ forma manentẽ dm̃ p̃dicauit. Nam
assumpti ⁊ cõnati in eo corporis sacram̃tũ
locut᷑ ait. Non rapinam arbitrat᷑ ẽ seȩqua¬
lem do s se exinaniuit formã serui accipiẽs.
Uenim informa dĩ erat. p̃signante se do. ds

Expanded text:
on potuit: et id, quod signatum in Dei forma est, hoc necesse est totum in se coimaginatum in Dei forma manentem Deum praedicavit. Nam assumpti et connati in eo corporis sacramentum locuturus ait, Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed se exinanivit, formam servi accipiens. Quod enim in forma Dei erat, p