comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur nonxp̃ianus. dicitergo isteadmulierem
quur praecepit uobis ds̃ unon comederetis exommi
ligno para disi sic & hereticorum curiosa cupiditas sic¬
praui praedicatores ad diligendam erroris fallaciã
auditorum carnalium corda succendunt᷑ dicentes
quare fugitis scientiam habere latentem noua semꝑ
exquirite bonimalique scientiam penetrate unde
apud solomonem mulierilla hereti corums peciem
tenens dicit aque furtiue dulciores sunt & panis
abs conditus suauis: subie cit demn de idem serpens
quacumque die comederitis statima perientur ocu
liurĩ eteritis sicut dii scientes bonum & malum. Sic

Expanded text:
 non Christus. Dicit ergo iste ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi? Sic et haereticorum curiosa cupiditas, sic praedicatores pravi ad diligentiam erroris, fallacium auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quexquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde illa in Salomone mulier, haereticorum speciem tenens, dicit: Aqua furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Subjecit deinde idem serpens: Quacunque die comederetis ex eo, statim aperientur oculi vestri, et eritis ut dii, scientes bonum et m
Abbreviated transcription (Latin):
ris quo ꝑuersae suggestiom resisticur ipsa caput illius con¬
teret si cum mens in ipsomitio male suggestionis exlu
dit insidiatur calcaln eum eius quia mentem prima sug¬
gestione non decipit decipere infinem tendit quid am¬
autem hoc quod diccumest inimititias ponam interce &
mulierem de uirgmneinquanatus ẽ dñs intellexerunt: eo¬

Expanded text:
tioni renititur. Ipsa caput tuum conteret, si illum mens in initio malae suggestionis excludat. Ille insidiatur calcaneo illius, quia quos prima suggestione non decipit, decipere in finem tendit. Quidam hoc quod dictum Inimicitias ponam inter te et mulierem, de virgine in qua natus est Deus, intelligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adiutus indul gentie gratiam ipsepeccato suo domina¬
retor non illo sibi dominante seruus peccati fratrem
occideret in nocentem sicut &iuda eiinquorum haeefi¬
gura gerebatur siquiescerenta sua ꝑturbatimon cata¬
possadutis ꝑgratiam in peccatorum remissionemag¬
noscentes padirent apͥm dicentem non ueniuocare

Expanded text:
se peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante seruus peccati fratrem occideret innocentem. sic et Iudaei, in quorum haec figura gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissione cognoscentes audirent Christum dicentem: non est opus
Abbreviated transcription (Latin):
li idest non uellimus suꝑbi denatura arbitrunostri
qua emedia est ut decepti post scientiam experiamur o
malum: serpens autem illes apientior omnium bestarum
indicat diabulum quiindes erpens dicitur quoduo lub: lu
uerseturastustia sed quidest quodipsepͥmulierem dece¬

Expanded text:
est, non velimus superbire natura arbitrii nostri, quae media est, ut decepti per scientiam, experiamur et malum. Serpens autem ille sapientior omnium bestiarum indicat diabolum, qui inde serpens dicitur, quod volubili versetur astutia. Sequitur: Qui dixit ad mulierem: C
Abbreviated transcription (Latin):
inlicita curiositate secretoruma daꝑtionem atquescien¬
tram boni& mali & in ipso homine tamquam in arbore
quae plantata est in medio paradisi eam dinoscentiam
demonstrare contrahunc serpentem clamatapostolus
dicens metuone sicut serpens euam seduxit astutra sua
sic sensus uñ corrum pantur seducitur autem uerbis hui

Expanded text:
tionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore, quae plantata est in medio paradisi, eam etiam dinoscendam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo ne sicut serpens Hevam seduxit astutia sua, sic sensus vestri corrumpantur . Seducitur
Abbreviated transcription (Latin):
luntate patris exomnibus gentibus aelesiamad
diui : dꝑxit quoque ds̃ non est bonum eẽ hominem so¬
lum arguuntur heretici quix pm̃ solum hominem
putant & non &iam dnm facramus ei a diutorem
similem quia in ipsohomine suscepto ȩclesia dõ co¬
pulata est. appellauit autem adam nominibus suis
cumcta animantia & uolarilia caeli & bestias terraci:
habuerant sicut scriptum est. &uo cabo seruos nommne
alioadam uero non inueniebatur adiutorsimilis eiu sutiꝗ¬
quoniam quamuis fidelis autiustussit quisque xpõtamen a equa¬

Expanded text:
luntate Patris ex omnibus gentibus Ecclesiam luntate Patris ex omnibus gentibus Ecclesiam  Dixit quoque Deus: Non est bonum esse hominem solum. Arguuntur haeretici, qui Christum solum hominem putant, et non etiam Deum. 6. Faciamus ei adjutorium simile sui, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Appellavit autem Adam nominibus suis cuncta animantia, et volatilia coeli, et bestias terrae, halio. Adam vero non inveniebatur adjutor similis ejus; utique quamvis fidelis aut justus sit quisque
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ para disumuo luptatis a principio: paradisus
eclesia est si cenim deilla legitur incanticis canticorũ
hortus condusus sorormea a principio autem para¬
disus plantatur quia aeclesia catholica axpõ qui est
principiumommum condita eẽ cognos citur. fluui¬
us depara diso exiens imaginem portatxp̃ĩ depaterno
fonte fluentis qui inrigata eclesiam suam uerbo prae¬
sitientem : quattuor autem para disi flumina quat¬
tuon sunt euangelia ad prȩdicationemamctis gentib:
missa : ligna fruccifera om̃s sc̃isunt fructus eorum
in a num. lignum a utem scientiae boni& mali pro¬
priumestuolum tatis arbitrium: quod in medio
nri est possitum addioscendum bonum uel malũ.
dequoqui relicta gratia dgustauerit mortemori.¬
etur tulitigitur ds̃ hommem & posuit eumin pa¬
radisci ad sumpsiteis carnem & factus est capud.
eclesie uto peraretur & custo diretillud idest utuo¬

Expanded text:
Dominus Deus paradisum voluptatis a principio. Paradisus Dominus Deus paradisum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est; sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praesitientem. Quatuor autem paradisi flumina quatuor sunt Evangelia ad praedicationem cunctis gentibus missa. 4. Ligna fructifera, omnes sancti sunt; fructus eorum, in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum et malum. De quo qui relicta Dei gratia gustaverit morte morietur. 5. Tulit igitur Deus hominem, et posuit eum in paradiso. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae, ut operaretur et custodiret illum, id est, vo
Abbreviated transcription (Latin):
data tam quam su ꝑterram nata uel suꝑterram eẽ recte
diciturꝰ unde adiecit uondum enim plueratd̃ suꝑterrã
nubibus scripturarum pluuiam doctrinȩ dñs ad aninã
inriganda inconcesserat : Nondum propter hominem
qui est terra dñs noster nubilum carnis nraẽ ad sump¬
serat perquod ymbrem sci euuangelii largissimumin fui
dit quoduero subiunexit & homononerat quio pera¬
recurterram quia nullus homo operatus est in uirgi¬
cissussine manibus idestabs que coitu & huma nosemi¬
ne de uirginaliutero quasi demonte humanaenatu¬
materuĩ godni maria rectissime accipitur dequa
scriptumest aperia turterra & germinet saluatorẽ :
quamterram inrigauit sp̃r sc̃s qui fontis eu mo
iuxta quodaita postolus exsemine dauid secundum
carnemitam quam delimoterrae. & inspirauit in
faciem eius sprraculumuitae utique in fusionem
deus ꝑfectus crederetur & homo : planta uerataut̃

Expanded text:
data, tanquam super terram nata, vel super terram esse, recte data, tanquam super terram nata, vel super terram esse, recte dicitur. 17. Unde et adjecit: Nondum enim pluerat Dominus Deusnubibus Scripturarum pluviam doctrinae Dominus ad animam irrigandam concesserat; nondum propter hominem, qui est terra, Dominus noster nubem carnis nostrae assumpserat, per quam imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. 18. Quod vero subjunxit: Et homo non erat, qui operaretur terram, quia nullus homo operatus est in virgicissus sine manibus , id est, absque coitu et humano semine de virginali utero, quasi de monte humanae natumater virgo Domini Maria rectissime accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae juxta quod ait Apostolus, ex semine David secundum carnem , tanquam de limo terrae. Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, utique infusionem Deus, perfectus videretur et homo. 2. Plantaverat autem
Abbreviated transcription (Latin):
creatȩ suntindie quo fecitd̃ caelum & terram & om¬
nemuirgultum agri omnem que herbam regionis an¬
tequam eẽcsuꝑterram superius septem dies enume¬
ratisunti nuncunus dies dicitur quo fecit caeluma
terram & omnemuirgultum agri acomnem herbã
regionis huius die insomine secundum prophetiã
omne tempus huius uitȩ significatur : inquocaolum
& terra factum est id est in quocreaturȩ in uisibiles
disponuntur ad ministrantur atque existunt sed
quisibi uult quod nunc nominato caelo & terra ad¬
iecituirgultum agri & herbamregionis & tacuit cae¬
tera quae suntin caelo & terra uel&iam in mari
nisi quia peruirgultum agriinuisibilem creaturam
demonstrat intelligisicutes tanima dicta autem uir¬
gultum propteruigoremuitae: haerba propter eandẽ
uitamnum quam marcescentem. dein de quodait
antequam eẽc suꝑterram intelligitur ante qua mani¬
ma peccaret : terraenimesi enii. cupidita tibus sordi

Expanded text:
creatae sunt, in die qua fecit Deus coelum et terram, et omcreatae sunt, in die qua fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, omnemque herbam regionis, antequam esset super terram. Superius septem dies numerati sunt; nunc unus dies dicitur, quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. 15. Hujus diei nomine secuomne tempus hujus vitae significatur, in quo coelum et terra factum est, id est, in quo creaturae visibiles dispenuntur, administrantur atque existunt. Sed quid sibi vult quod nunc, nominato coelo et terra, adjecit virgultum agri et herbam regionis, et tacuit caetera quae sunt in coelo et in terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima. Dictum autem virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem vitam, nunquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
bus partima dutilitatem morum conuersationis huma¬
ne tamquam lignis frucciferis. partima diugorem fidei
spei & caritatis mnutam a &ernam tamquam herbi s uin¬
dibus qua enulloa estu tribulationum arescunt sed spirita
libus cobis sicistis alimentis pasciturũ tmulta intelle¬
gat carnalis autem id est paruulus inxpõtam quam
pecus diut multa credat quae intelligere nec dumpo¬
testtamen eos dein cybos omnes habent huius autem
a&tatis quasi ues pera utinam nos non inueniat᷑ illa est
enim dequa dñs dicit putas ueniens filius hominis in¬
ueniet fidem suꝑterram en ꝑ ostistamues peram fiet
mane cumips edñs indaritate uenturus est tuncre¬
quiescent cumxp̃o ab omnibus operibus suis hii quibus dic¬
tum est estote ꝑfego sicut pateruester quuncaelis est
tales enim faciunt operabona ualde posttalia enim
opera speranda est requies in dieseptimo qui ues peram
non hab& sequitur hinc recapitulatioum uersae con¬

Expanded text:
bus: partim ad utilitatem morum conversationis humabus: partim ad utilitatem morum conversationis humanae, tamquam lignis fructiferis; partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tamquam herbis viridibus, quae nullo aestu tribulibus cibis, sic istis alimentis pascitur, ut multa intelligat, carnalis autem, id est, parvulus in Christo, tanquam pecus Dei, ut multa credat quae intelligere necdum potest; tamen eosdem cibos omnes habent. Hujus autem aetatis quasi vespera utinam nos non inveniat. Illa est enim de qua Dominus dicit: Putas, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate venturus est. Tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis, hi quibus dictum est: Estote perfecti sicut Pater vester, qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae con
Abbreviated transcription (Latin):
serpentium & ferarum genera terra produxit ita & in
hac sexta aetate saec uli gentes uitam appetentes a et̃¬
nam a ecclesia generauit : quemetiam sensum uas petro
ostensum manifestauit et quemadmodum in illa die
creatur masculus & femina sic inista s aeculi aetate
manifestatur xp̃reclesia : & sicut praeponitur homo
indieilla pecoribus serpentibus & caeliuolatilibus ita&
xp̃s in hacaetate gentibus populis & nationibus ut ab eo
regantur uel carrali concupiscentiae dediti secutipe¬
corauel terrena curiositate obscurati quasi serpentes
uelȩ latisuꝑbia quasi aues & sicutinillo diepascitur
homo& animalia qua e cumillo sunt herbis seminali¬
bus &c lignis fructiferis & herbis uiridibus sicista aeca¬
te spiritalis homo quibonus ministerẽ ih uxp̃icumip
sopopulo & spiritaliter pascitur scã rum scripturarũ
alimentis & lege diuina ad accipiendam fecunditatem
rationum atque sermonum tam quam herbis seminali¬

Expanded text:
serpentum et ferarum genera terra produxit, ita et in serpentum et ferarum genera terra produxit, ita et in hac sexta aetate saeculi gentes vitam appetentes aeternam Ecclesiam generavit. Quem etiam sensum vas Petro ostensum manifestavit, et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista sexta saeculi aetate manifestatur Christus et Ecclesia. Et sicut praeponitur homo in die illa pecoribus, serpentibus et coeli volatilibus, ita Christus in hac aetate gentibus, populis et nationibus, ut ab eo regantur, vel carnali concupiscentia dediti sicut pecora, vel terrena curiositate obscurati quasi serpentes, vel elati superbia quasi aves. Et sicut in illo die pascitur homo et animalia, quae cum illo sunt, herbis seminalibus et lignis fructiferis, et herbis viridibus; sic in ista aetate spiritalis homo, qui bonus minister est Jesu Christi, cum populo spirialimentis et lege divina ad concupiscendam fecunditatem rationum atque sermonum, tamquam herbis seminali
Abbreviated transcription (Latin):
minaria infirmnamento caeli idest splendorem̃reg¬
ni tam quamsolis excellentiam & in iunespeere
obtemperantem tamquam sinagogam &cstellas prmn¬
cipes enus cuius actatis fit uesperam peccatis regum qui¬
bus gens illa meruit captiuariinbabrlonaam T
Porro quinto s aeculo idestintrans migratione baby¬
lonia e facta sunt quasi animalia in aquis &uolatilia
caeli quiatun ciuda ei intergentes tam quamin mariuiue¬
re coeperunt nechabebant stabilem locum tam¬
quari uolantes a uerbuius diei quasiues pera est iul¬
tiplicatio peccatorum in populo iudeorum : quandosic
ex caecati sunt ut ai am dm̃nibm̃ nom possint agnos¬
deli moterrae a dimaginemdiformatuse sicinista sex¬
tasaeculiaetate secndus adam idẽ xp̃s incarnedema¬
ra uirgme natusẽ ille mnanima uiuente hicins pũui
uificante et sicutinillo diefit animauiua sic imistoscło
uitam desiderantes aeternam: et sicut in illa sexta die

Expanded text:
minaria in firmamento coeli, id est, splendorem regminaria in firmamento coeli, id est, splendorem regni tanquam solis excellentiam, et in lunae speciem lumen obtemperantem tanquam synagogam, et stellas principes ejus: cujus aetas fit vespera in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est, in transmigratione Babyloniae, facta sunt quasi animalia in aquis, et volatilia coeli, quia tunc Judaei inter gentes tanquam in mari vivere coeperunt. Nec habebant stabilem locum tanquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum suum non possent agnosde limo terrae ad imaginem Dei formatus est, sic in ista sexta saeculi aetate secundus Adam, id est, Christus, de Maria virgine natus est. Ille in anima vivente, hic in spiritu vivificante; et sicut in illo die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam; et sicut in illa sexta die
Abbreviated transcription (Latin):
secunda a moeus que adhabraam. tertia ab abra amus¬
que ad dauid. quarta ad auidusque ad trans inigrationẽ
dus finiatur: don ec excelsus ueniat adodicium gep¬
det pergamus ergo breuiter ꝑ has omnes mundiae¬
tates & replicantes ordinem temporum eorumi misti
cae eius differentias distingamus po rimđ̃ enim
saeculb̃ factũ est tamquam iux homo in para diso in
qua aecate filios dĩ in lucis nomine diuidit dr̃a filuir
hominum quasi a tenebris. fitque huius diei uespera
diluuium I Serundum saeculum factumestqua si
firmamentum interaquam &aquam art autiquie
illa qua enatauit interpluiam & maria: huius uespera
fit confusio linguarum MNTertium sa eculum factũẽ
quandoseparauit populums uuagentibus ꝑhabra ã
dis cernen seum quasi aridam aba quis ut proferrec
germen herbarum atque lignorum idestscõs & fruc
tuma malitia pessimi regirsa uliiii Inde quartum
sacculum coepit. ad auit quando constituit dñs lu¬

Expanded text:
secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham ussecunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem dus finiatur, donec Excelsus veniat ad judicium, sepdet. Pergamus ergo breviter per has omnes mundi aetates, et replicantes ordinem mystice differentias distinguamus. Primo enim saeculo factum est tanquam lux, homo in paradiso; in qua aetate filios Dei lucis nomine dividit Deus a filiis hominum, quasi a tenebris; fitque hujus diei vespera diluvium. Secundum saeculum factum est, quasi firmamentum inter aquam et aquam: arca utique illa quae natavit inter pluviam et maria. Hujus vespera fit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham, discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarum atque lignorum, id est, spiritaletum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum saeculum coepit a David, quando constituit Deus lu
Abbreviated transcription (Latin):
quasisexdierum operabonaualde s perat homo quie tem men¬
tis constitutimnspiritali para disoquod significatur uitabea
sisructus lignorum carpat : estnamque para disus uitabea torã
quatuor flumina quattuoruirtutes. ligna eius omnesutiles
disciplinae lignorum fructus morespiorum lignumuitae
ipsa bonorum omniummater sapientia est dequa scriptũ ẽ
Sa lomone dicente . lignumuita eẽ is quiadpraehendunt
eam a qui tenuerit eam beatur lignum scientia ebonia ma¬
litrans gressio est mandato experimento actenus sex die¬
rum opera qualiter iedesia spiritaliter intellegatur
explicata sunt undein quid infiguram saeculi significent
subiciendumest Sex diebus consumauit ds̃ omnia opera
sua & septimore qui euit sexactatibus humanum
genus in hocsaeculo ꝑ successiones temporum diopera
insigniunt : quarum prima estabadam usque adnoe

Expanded text:
storum quasi sex dierum opera bona, valde sperat homo quietem menstorum quasi sex dierum opera bona, valde sperat homo quietem mentis constitutus in spirituali paradiso, quo significatur vita beasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum. Quatuor flumina, quatuor virtutes. Ligna ejus, omnes utiles disciplinae lignorum fructus, mores piorum, lignum vitae, ipsa bonorum omnium mater sapientia est, de qua scriptum est Salomone dicente: Lignum vitae est his qui apprehendunt eam; et qui tenuerit eam, beatus est . Lignum scientiae boni et mali, transgressio est mandati experimento. Hactenus sex dierum opera, qualiter in Ecclesia spiritualiter intelligantur explicata sunt, deinde quid in figuram saeculi significent, subjiciendum est. Sex diebus consummavit Deus omnia opera sua: et in septimo requievit. Sex aetatibus humanum genus in hoc saeculo per successiones temporum Dei opera insinuant. Quarum prima est ab Adam usque ad Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
quoque atquerepentium quia spiritalis quis que effeo¬
masculum & feminam feciteos spiritales in ecdesia & sõ¬
b edientes ostendit quia sicutuiro subdita estmulier sio
spirita li u ꝑfato uiro obediens est is quiminus ꝓ fectusẽ
si cura postolusait rogamuruos fratres ut cognoscatis eos
÷quiinuobis laborant & praeruntuobis inno dicitur
oniiaeisun esetu eenultiplicamini siue inlimgiuis siue ins¬
prelilibus intellegentia e gradisusise dement ration
intelleceu coimn uni carnalium perturbationur auonis
inseo sibilium animantium : omnem autem herbam semi¬
ralemi & somnelignum fructuosum quo domnibus da¬
tom est inestam fidelesunt deoblationibus suis scorũ
communicantes: unde a postolusait &donsispiritalil:
partin perfactisunt gentiles debent & in carnalibus iminsc¬
lia ooiunt fructifera ligna misti rergo gradibus tanqsan
inquibus damdiebus uespera est ipsa ꝑ fectio singulorim ope

Expanded text:
quoque et repentium, quia spiritalis quisquis effecquoque et repentium, quia spiritalis quisquis effecMasculum et feminam fecit eos, spiritales in Ecclesia et obedientes ostendit. Quia sicut viro subdita est mulier, sic spiritali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectus est, sicut Apostolus ait: Rogamus vos, fratres, ut cognoscatis eos qui in vobis laborant et praesunt vobis in Domino . Dicitur enim eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritalibus intelligentiae gradibus, ut dominentur rationis intellectu omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. Omnem autem herbam seminalem, et omne lignum fructuosum, quod hominibus datum est in escam, fideles sunt, et de oblationibus suis sanctorum communicantes. Unde Apostolus ait: Nam si in spiritalibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus min sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum oper
Abbreviated transcription (Latin):
ha st sereadie producittra animramuiuentem quandocaro nostea
abstenens aboperbus morti suiua uirtutumgermina paront
secum damgenur eiliceesium idest uitam pmnitando sc̃orum sicut¬
nit a postolus emitatores mei estoͣs ecumdim nostrum qui ppeget
nus uiuimnus quan domopere bonos cos uiros quasi proximos
emntamus : dem de prodixit terrabestids hiomines in potenta
cas uiror astutiȩ uiua cite bonum a malo discornentes &c in
quantum fasest reptandoserutantes terrena perquem
tollegent sempiterna non illos uene nosos quiso in huius
nuiniditerrenis cupiditatibus conlocant iris dehoanut
postba eefecit ds̃ hominem adimaginem suam ꝓfectum sci¬
licet uirum quinon quem lib& scorum uirorum imitando
redipramueritatem contemplabiliter intuen do operatuer
iusttiamuti pramintellegat & requatur ad cuiusimagi¬
ns factus est uentatem iste aia maccipit porestatem pis¬
cuminaris & uolatilium caeli pecorum queferarum

Expanded text:
haec sexta die produxit terra animam vivam, quando caro nostra, haec sexta die produxit terra animam vivam, quando caro nostra, abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina parturit, secundum genus scilicet suum, id est, vitam imitando sanctorum, sicut Apostolus ait: Imitatores mei esnus vivimus, quando in opere bono sanctos viros, quasi proximos imitamur. Deinde produxit terra bestias, homines in potentia cet viros, astutiae vivacitate bonum a malo discernentes, et, in quantum fas est, reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempiterna, non illos venenosos qui se in hujus mundi terrenis cupiditatibus collocant. Post haec fecit Deus hominem ad imaginem suam, perfectum scilicet virum, qui non quemlibet sanctorum virorum imitando, sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo operatur justitiam, ut ipsam intelligat et sequatur, ad cujus imaginem factus est veritatis. Iste etiam accepit potestatem piscium maris, et volatilium coeli pecorumque, ferarum
Abbreviated transcription (Latin):
demanu potentis a prebendo protectioni s umbraculum ualidoro¬
bore iustiuediu iini Demdo quartade emicuerunt lumara
firimamento logis in fixi idesteuangelistae doctoros & scriptu¬
rescae disputando quoherentes& inferioribus lumensa pientie
demonstrantes prodit ettamisimul & tactera micantium syderum
uitae obscuritate tam quamin noete refulgentes diuidant in hoc
forimamentos cripturae sensibilta intelligibilia qua sunter lucem
ꝑsactorum a tenebras paruulorum & suntinsignisuirtutum &x
mira culorum guntetiam intempora & inamnnos quia praedi
oeinde sacta sunt luminara nisi quia postoperabora uenit in lumi¬
natiolucis ad contemplandam spetism suꝑmȩuirtutis .u. Anter
la eo die quinta facta suntina quis reptila animarumuua rum
bommes seilicet renouatimutam ꝑbaptir misa cramentum fac¬
ta sunt aetoł atilia idestseaẽ animȩ ad superna uolantes ripost

Expanded text:
de manu potentis, et praebendo protectionis umbraculum valido rode manu potentis, et praebendo protectionis umbraculum valido robore justi judicii. Deinde quarta die, emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctores et Scripturae sanctae disputando cohaerentes, et omnibus inferioribus lumen sapientiae monstrantes. Prodiit etiam simul et caetera micantium siderum vitae obscuritate tanquam in nocte refulgentes, dividant in hoc firmamento scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem ctorum et tenebras parvulorum, et sint in signis virtutum et miraculorum, sint etiam in tempora et annos, quia praedideinde facta sunt luminaria? nisi quia post opera bona venit illuminatio lucis ad contemplandam speciem supernae virtutis? 12. Inter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volatilia, id est, sanctae animae ad superna volantes. 13. Post
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem inferiorum populorum utibi s us pienenter
cognos cant qualiter discernant incercarnalia & spi¬
ritibi iqua sisuꝑaquas superiores os inferioner
apit osilaoc dotertia colligiinanum a quas in feriores
Is hocost homines in fideles qui cupioit atuns un¬
pestate ae temprationum corialium flatibus quati¬
infuer enis emetipns qua si aimaricudo includuntur
sntat uethrus aheisori dum populam sailicer sonte nfile
sitientem ob stcte dehine suꝑbo ierum limites & quo hercuitios
ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam idest
aminnã sitientem dim̃ conturbent liceat que eigermiimarebo¬
noruino perum fructur secundum genus diligens preximum
in subn duis neces sitatum carnalum habens in sesenen securoũ
silitudimnenut exsua mfirmitate compatiantur adiubuenien¬
demnindigemtibus producens & lignum forterobore & fruct¬
ferum io ebeni ficium a deripiendum eum quimiuriam paeitur

Expanded text:
infirmitatem inferiorum populorum, ut sibi suscipientes infirmitatem inferiorum populorum, ut sibi suscipientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. Post haec die tertia, collegit in unum aquas inferiores falsas, hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in seipsis quasi amaritudo includuntur. Segregavit ab eis aridam, populum scilicet fontem fidei sitientem, obfixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam sitientem Deum conturbent, liceatque ei germinare bonorum operum fructus secundum genus, diligens proximum in subsidiis necessitatum carnalium, habens in se semen secundum similitudinem, ut ex sua infirmitate compatiatur ad subveniendum indigentibus, producens et lignum forti robore et fructiferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur
Abbreviated transcription (Latin):
t erra uute meratimines euacum terta salicerceros costre
ina fuserrt oatacuriprius quam doctrmea coiperet foriã
ntenebreerant su ꝑ faciem abisi quiadeltorum caccitas
aignorantiae profund a obscuritas cordanostrategabai
p rimaennudie lucem fideidedit euia primaest in conuerii¬
õnifides undo & ipsud primum in pracceptis mandatũ ẽ
a lucisa peccatoribus ram quam ꝓtenebris istos uocans
diem illos nocteri mmnquia in lucis nomineniastia ppel¬
lantur audia postolum fuistis in quidaliquan dotene¬
bre nuncautem lux moño N Dcinderecunda die
dis posundr̃ firmamentum idest solidamentum cãrom
smpturarum firinamnentumenim inelesia scriptune
diumat intellogunt: quia caelum plicabitur sicudiber
dis creuitque su phoe firmamento ⁊ quas ideso cacles¬
dis papulos E ngelortmqumonopus babent hocsus pice¬
res ꝑfirmamontum udegem tempora logentes audi
antuer bumdi uidentenimoum semper &e diligient
sedruꝑ posuid ipsud firma mentum legitsuae suꝑin

Expanded text:
Terra autem erat inanis et vacua. Terra scilicet carnis nostrae inanis erat et vacua, priusquam doctrinae acciperet formam. Et tenebrae erant super faciem abyssi, quia delictorum caecitas et ignorantiae profunda obscuritas corda nostra tegebaPrima enim die lucem fidei dedit, quia prima est in conversione fides. Unde et istud primum in Dei praeceptis mandatum estet lucis, a peccatoribus tanquam a tenebris, istos vocans diem, illos noctem. Nam qui lucis nomine justi appellantur, audi Apostolum: Fuistis, inquit, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Deinde secunda die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum. Firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamentum aquas, id est, coelestes populos angelorum, quia non opus habent hoc susciperant verbum Dei. Vident enim eum semper et diligunt; sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super
Abbreviated transcription (Latin):
tasest A damuero cognouit uxorem suam quaeconce¬
pit apeperit camirur sumque peperit fratremeius abel
Natiuitas duorum filiorum adam similitudinem haba
duorum populorum quierant diuis stemporibus ad fi¬
demuentum parioper & disimilicaritate ante dm̃ fuit

Expanded text:
 Adam vero cognovit Hevam uxorem suam, quae concepit, et peperit Cain. Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Nativitates 278 duorum filiorum Adam similitudinem habent duorum populorum, qui erant diversis temporibus ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
alligericus sensus requatur : Nam figuraliter quae¬
dam ex ins intelliguntur uere tamquam prophetica
indicia praecidentra futurorum sanenon omnia quae
in lege a prophetis scripta sunt mnysteri orum enigmia¬
tibus obceguntur sed pro his quae a liquid significant
enam qua emhil significant coneoruntur sicut enimin
excharis & huius modiorganis musicis non quidem om¬
tasunt uteẽt ubi coneterentur & quo tenderentur illa
autaliquid sonant in significatione futurorum aut
simh ilsonant adhocinterponuntur ut situmde illa
significata tamquam sonantia conoctantur : hasaũ
anim gestarum figura: dentysticis thesaoris sapien¬
tum cips ediximus depromentos inunam forinam con¬
pondiobreuitatis contraximus in quibus lector non nra
legei seducterum releget: quodenim ego loquor illi
dicunt etuoxinea ipsorum estlingua sumpta itaque
sunt ab auctoribus origine uicturino ambrosiohiero
ns in signiter elaquenti gregorio : ex praefatioamen:

Expanded text:
allegoricus sensus sequatur. Nam figuraliter quaeallegoricus sensus sequatur. Nam figuraliter quaedam ex his intelliguntur, vere tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysteriorum aenigmatibus obteguntur; sed pro his quae aliquid significant, etiam quae nihil significant connectuntur. Sicut enim in citharis, et hujusmodi organis musicis, non quidem omta sunt, ut esset ubi connecterentur et quo tenderentur illa aut alsi nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam compendio brevitatis contraximus; in, quibus lector non nostra leget, sed veterum releget. Quod enim ego loquor, illi dicunt; et vox mea ipsorum est lingua. Sumpta itaque sunt ab auctoribus Origene, Victorino, 261 Ambrosio, Hierris insigniter eloquenti Gregorio. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
stiria sacre legisi non sineali qua praeriinatione
futus orum gesta atque conseriptaei necganenen
umbr ages tadiur iisi docens apłt diceret : e figura
habe futur drombonorum nomipsa muiuiaginemre¬
rum proinde qua edam qua e mea figuratim dicta
ues facta sunt & sunt plenamisticisideramenus de¬
inante su ꝑna gratia in huc opusculo ex sequentes
iosaauiius ueterum ȩtlesiasticorm sententias
congregantes ueluti exluersis pratis flore leccs
d dmanum fetimus &pauca demultis breuiter restrm¬
gentes pleraque & iam adicientes uelex ali qua par¬
te mutantes offerutus non solumstudiosis sed elia
fastidiosislectoribus quorunnimia longitidoser
motis abħ oret breuienum expossitione succita
non saciunt de prolexitate s astidium prolixa enim
otoecultatedet oranobreuis & aperta dilectat : et quia
iam pridemiusta utu ram a nobis sermototus con¬
textus est neces scũ  tprecedente scortae funta mento

Expanded text:
storia sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi perumbra gestarum, nec docens Apostolus diceret: Lex umbram habet futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum. 2. Proinde quaedam, quae in ea figuratim dicta vel facta sunt, et sunt plena mysticis sacramentis, adjuvante superna gratia, in hoc opusculo exsequentes intexuimus, veterumque ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores lectos ad manum fecimus, et pauca de multis breviter perstringentes, pleraque etiam adjicientes, vel aliqua ex parte mutantes, offerimus non solum studiosis, 260 sed etiam fastidiosis lectoribus, qui nimiam longitudinem sermonis abhorrent. 3. Brevi enim expositione succincta non faciunt de prolixitate fastidium. Prolixa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fundamento,
Abbreviated transcription (Latin):
uino plena duo lignea uascula q̃
uulgo flascones uocant᷑ deferret.
Qui unũ detulit. alterũ uͦ ꝑgens
in itinere abscondit. Uir aũt dñi
quẽ fc̃a latere ñ pot̾ant. unũ cum
gr̃aꝵ actõne suscepit. ⁊ discedentẽ
puerũ monuit dicens. Uide fili
de illo flascone quẽ abscondisti iã¬
⁊ in uenies quid intꝰ habet. Qui cõ¬
fusus ualde ex dei homine exiuit.:
⁊reu̾sus uolens adhuc ꝓbare qd̾
audierat. cũ flasconẽ inclinasset.
de eo ꝓtinus serpens eg̾ssus ẽ. Tũc
p̃dictus ex hilaratꝰ puer per hoc qd̾
in uino repperit: expauit malũ qd̾

Expanded text:
asterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondistiet invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod
Abbreviated transcription (Latin):
dis : Ad cuiꝰ uocem ꝓtinꝰ seuientes lõ¬
gobardos inmũdus sp̃e inuasit: qui
corruentes in t̾ram tã diu uexati
sunt: quousq hoc cuncti ⁊̃ qͥ foris e¬
rant iongobardi cognosc̾ent: qͣtinꝰ
locũ sc̃m temerare ult̾uis ñ aud̾ent.
Sicꝙ uir sc̃s dum discipłos defendit.
⁊multis pꝰt remediũ illuc fugien¬
tibus prestitit.

Expanded text:
das'? Ad cuius vocem protinus saevientes Landas'? Ad cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Langobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugientibus praestetit.
Abbreviated transcription (Latin):
ilere ñ debeo. qd̃ de hoc uiro abbate
qͦndam meo reu̾entissimo ualen¬
tione narrante cognoui. Aiebat nã¬
q quia corpꝰ eiꝰ dum in beati laurẽtii
mͣris oratorio eẽt humatũ. suꝑ sepul¬
chrũ illiꝰ rusticꝰ quidã arcam cũ fru¬
b in sua stabilitate manentib arcã
lit: longeq ꝓiecit ut palam cuncti
agnosc̾ent.: qnti ẽẽt meriti is cuius
illic corpꝰ iac̾et. Ca ⁊̃ q̃ subiungo p̃¬
dicti uen̾abilis uiri fortunati. qui
ualde mͥ etate. opere. ⁊ simplicitate
placebat relatõne cognoui. De eodẽ.¬
andem ualerie ꝓuinciã longo¬
bardis intrantib. ex monast̾io
sc̃issimi uiri equitii in p̾dicto orato¬
rio ad sepulchrũ eiꝰ monachi fuge¬
runt. Cumq longobardi seuientes
oratoriũ intrassent. ceperũt eosdẽ
monachos foras trahere.ut eos aut
ꝑtormẽta discut̾ent: aut gladiis ne¬
tarent. Quoꝵ unꝰ ingemuit: att
dolore cõmotus clamauit. O sc̃e eqͥ¬
ti. placet tͥ ut traham᷑. ⁊ ñ nos defẽ¬

Expanded text:
ilere non debeo, quod de hoc viro abbate quondam meo reverentissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rusticus quidam arcam cum frubus in sua stabilitate manentibus, arcam, lit, longeque projecit, ut palam cuncti cognoscerent quanti esset meriti is cujus illic corpus jaceret. Etiam ea quae subjungo, praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simplicitate placet, relatione cognovi. Eamdem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equiti in praedicto oratorio ad sepulcrum ejus monachi fugerunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent, aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit, atque acri dolore commotus clamavit: Heiti, placet tibi, ut trahamur, et non nos defen
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat.ita sciendũ ẽ. quia ⁊
qͣndo uult aspirat.Hinc est enim
qd̃ nathan ꝓph̾a a rege requisitꝰ
si construere templũ posset. pͥus
consensit: ⁊ p̾tmodũ ꝓhibuit.
Hinc ẽ qd̾ helyseus cum flentẽ
mulierẽ cerneret. causãq nescis¬
set: ad ꝓhibentẽ hanc puerũ dicit.
in celsitudine. ⁊ custodit in hu-¬
militate: ut ⁊ accipientes sp̃m
inueniant quid de deo sint:et
Ta hoc ẽẽ ut asseris mag petrus.¬

Expanded text:
vult spirat ; ita sciendum est, quia et vult spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construere templum posset, prius consensit et postmodum prohibuit. Hinc est quod Elisaeus cum flentem mulierem cerneret, causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: in celsitudine, et custodit in humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, etPetr. Ita hoc esse, ut asseris, magna r
Abbreviated transcription (Latin):
eadem campanie regione fames
incubuerat: magnaq om̃s alimẽ¬
torũ indigentia coangustabat. Iãq
ĩ bñdicti monast̾io triticũ deerat:
panes uͦ pene om̃s cõsũpti fuerant
ut ñ plusqͣm qͥnq ad refectõnis ho¬
rã fr̃ib inueniri potuissent. Cũq
eos uen̾abilis pat̾ contristatos c̾n̾et.
eoꝵ pusillanimitatẽ studuit mo¬
desta increpatõne corrig̾e:⁊ rursũ
ꝓmissione subleuare dicens. Qre
de panis mopia ur̃ animꝰ cõtͥstat᷑
Hodie quidẽ minꝰ est: s die cͣstina
habundant̾ habebitis. Seq̃nti aũt
die ducenti farine modii ante fo¬
res celle in saccis inuenti st̾: qͦs
om̃pe deus qͥb defe̾ntib tͣnsmisiss.
nũc usq manet incognitũ. Qd̃
tum fr̃es c̾nerent: dño gr̃as refe̾n¬
tes. didicerunt iam de habũdãtia
nec in egestate dubitare. Petrus.
poꝵ eius metẽ ꝓph̾ie sp̃t implebat:¬
inentes non semper irradiat:
quia sicut de sp̃u sc̃o scͥptũ ẽ. ubi

Expanded text:
eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Diporum ejus mentem prophetiae spiritus implebatmentes non semper irradiat: quia sicut de sancto Spiritu scriptum est: Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
deponere. Tunc uir dei int̾ choruscoᷤ
⁊ tonitruos atq ingentis pluuie
inundatõnẽ uidens se ad monast̾iũ
ñ posse remeare. cepit conq̃ri con¬
tristatꝰ dicens. parcat tͥ om̃pe deus
soror. Quidẽ qd̃ fecisti: Cui illa :¬
Rendit. Ecce te rogaui.⁊audire
me noliusti: rogaui dñm meum et
audiuit me. Modo gͦ si potes egre¬
de. ⁊ me dimissa ad monast̾iũ. Ip̃e
qͥ reman̾e sponte noluit: in loco
mansit inuitꝰ. Sicq fc̃m ẽ: ut to¬
tam noctem ꝑuigilem duc̾e̾nt. at¬
q ꝑ sacra spiritalis uite colloquia
sese uicaria relatõne satiarẽt. Qͣ
de re dixi eum uoluisse aliqͥd s mi¬
nime potuisse. quia si uen̾abilisui¬
ri mentẽ aspicimꝰ dubiũ nõ ẽ qd̾ e¬
andem serenitatẽ uoluerit in quã
descend̾at ꝑman̾e. S contra hoc qd̾
uoluit in uirtute om̃ipotentis dei
ex femine pectore miraculũ ĩuenit.
Nec mirũ qd̃ plus illo femina q̃
diu fr̃em uide̾ cupiebat. in eodẽ tẽꝑe

Expanded text:
deponere. Tunc vir Dei inter coruscos deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recedqui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̵ loq̃ris soror: Man̾e extra cellã
nullatenꝰ possum. Tanta uͦ erat ce¬
li serenitas. ut nulla in aere nubes
appareret. Sc̃imonialis aũt femi¬
na cum u̾ba fr̃is negantis audisset.
insertas digitis manus super mẽsã
posuit. ⁊ caput in manib om̃ipotẽ¬
tẽ dñm rogatura declinauit. Cũq¬
leuaret de mensa caput. tanta choru¬
scatõnis ⁊ tonitrui uirtꝰ. tantaq in¬
undatõ pluuie erupit. ut neq uen̾a¬
bilis bñdictus neq fr̃es. qui cum eo
aderant. extra loci limen qͦ cõscẽd̾ant
pedem mouere potuissent. Sc̃imoni¬
alis cͥppe femina caput in manib
declinans. latͥmarsi fluuios ĩ mensã
fud̾at. ꝑ qͦs serenitatẽ aeris ad pluui¬
ain traxit: nec paulo tardius post
or̃onem inundatõ illa secuta ẽ.Sed
tanta fuit cõnẽtia or̃onis ⁊ inũda¬
tõnis. ut demensa caput ĩa cũ toniio
leuaret: quatinꝰ unũ idemq esset
momentũ ⁊ leuare caput.⁊ pluuiã

Expanded text:
est quod loqueris, soror? Manere extra cellam est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
erit petre in hac uita. paulo
sublimior.qui de carnis sue stimu¬
lo ter dñm rogauit. ⁊tamẽ qd̃ uo¬
luit obtin̾e ñ ualuit: Ex qua re
necesse est ut tͥ de uenabili patre
bñdicto narrẽ. quia fuit quiddaᷤ
qd̃ uoluit s ñ potuit implere. So¬
ror namq eiꝰ scolastica nomine. om̃i¬
potenti dño ab ip̃o infantie tempore
dedicata ad eum semel ꝑ annũ ueni¬
re cõsueu̾at. ad qͣm uir dei non longe
extra ianuam in possessionẽ mona¬
st̾ii descendebat. Quadam uͦ die ue¬
nit ex more. atq ad eam cũ discipu¬
lis uen̾abilis eiꝰ descendit frat̾. qui
totam diem in dei laudibz sacrisq
colloquiis ducentes. incũbentib iã
noctis tenebris simul acceperũt cy¬
bos. Cũq adhuc ad mensã sederent.
⁊intra se sacra eloquia tardior se ho¬
ra ꝓtraheret: eadem scĩmonialis fe¬
mina soror eiꝰ eum rogauit dicens.
q̃so te ut ista nocte me ñ deseras. ut
usq mane aliqͥd de celestis uite gau¬
diis loquamur. Cui ille Rndit. Qͥd

Expanded text:
erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ p̃destinata ñ fuerint: s ea
q̃ sc̃i uiri orando efficiunt. ita p̾desti¬
nata sunt. ut p̾cib obtinea̾tur. Nã
ip̃a quoq ꝑhennis regni p̃destinatõ
ita est. ab om̃ipotẽti deo disposita: ut
ad hoc electi ex labore ꝑueniant qͣti¬
nꝰ postulando m̾eantur acciꝑe. cid̾ e¬

Expanded text:
 ea quae sancti viri orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio, ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant: quatenus postulando mereatur accipere, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ed libet petre adhucadualerie ꝓ¬
uintie partes narratõnis mee.
u̾ba reduce:de quib me eximia ual¬
de miracula ex ore uen̾abilis fortu¬
nati. cuiꝰ longe suꝑiꝰ memoriã feci
contigit audisse. qui crebro ad me
nunc usq ueniens dum fc̃amͥ ue¬
terum narrat. noua refectõe me
potentis dei famulus fuit: qͥ hoc
de uirtutis sue testimonio signũ de¬
dit. Dum qͣdam die fratͤ illiꝰ sub
bliti ẽent crucis signũ impͥme si¬
cut in hac ꝓuincia crudi panes
ligno signari solent ut ꝑquads
qͣtuor partiti uideant᷑. idem dei fa¬
mulus affuit: eisq referentib sig¬
natũ ñ fuisse cognouit. Cũq iam
panis ille prunis ẽẽt ⁊ cinerib co¬
oꝑtus dixit. Quare hunc minime
signastis: Qͥ hec dicens. signo c̃cis
digito contͣ prunas fecit. Qͦ sig¬
nante: ꝓtinus ĩmensũ crepitum
panis dedit: at si ingens ĩ ignibus
olla crepuisset. Qͥ dum citiꝰ pͦt mo¬
dũ fuiss ab igne subtractꝰ. eacͤce

Expanded text:
ed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me potentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illius bliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce