comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que dñationis qd̾ suis uirib ille ñ ua¬
luit: ꝑ grãm adiutus euadat. Sapĩa
namq a sapore dr. cũ mens gustu
int̾ne dulcedinis tacta. totam seꝑ
desicłium intus colligit neͤforis iã
eneruit̃ in carnis uoluptate dissol¬
uit᷑. qr totũ intus possidet in quo de¬
lectat᷑. Congrue gͥ ꝯtͣ ext̾iorẽ uolup¬
tatem int̾ior dulcedo opponit᷑. ut qͣn¬
toilla plus saꝑe.⁊ placere inceperit:
tanto liberius atq libentiꝰ ista con¬
tempnat᷑ tandẽq insemet ip̃a menͤ
pacificata dum nicħ ẽ qd̾ foris ap
gens. ⁊ foris cõcupiscentie ardorẽ tẽ¬
perat. ⁊ sopita cõcupiscentia intus
pacem creat. qͣtinus dum mens to¬
ta ad int̾̃num gaudium colligit᷑:
plene. ac ꝑfecte hõ ad ymaginci
dei reformet᷑. sic̃ scriptũ ẽ. ueaui pa¬
nem tuam ñ qualit̾ debui s qua¬
liter int̾im potui adimpleui. Acci-¬
pe munusculũ de .u. septenis qd po¬
stulastia tũ ilsud respexeris memẽ

Expanded text:
nationis quod suis viribus ille non valuit, per gratiam adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur: cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit: nec foris jam evidenter in carnis voluptate dissolvitur: quia totum intus possidet, in quo delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, ut quanto ista plus sapere, et placere incoeperit, tanto liberius atque libentius illa contemnatur: tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nihil est quod foris appgens, et foris concupiscentiae ardorem temperat, et sopita concupiscentia intus pacem creat: quatenus dum mens tota ad internum gaudium colligitur, plene ac perfecte homo ad imaginem Dei reformetur: sicut scriptum est: Beati panem tuam non qualiter debui, sed qualiter interim potui, adimplevi. Accipe manusculum de quinque septenis, quod postulasti: et cum illud respexeris, meme
Abbreviated transcription (Latin):
pellit. Simul uͦ oĩa blasphemãt. Sr̃¬
bia qͥppe dicit deum ñ bonũ ẽẽ. Inui-¬
dia⁊ira dicũt ñ bene fecisse. Illa qr
alii bonũ ꝯtulit. Ista qr sibi malum ĩ.¬
tulit. Sic tria hec uicia spetiałr ad ĩ¬
iuriam dei spectare nidentur. ĩ quib
diuidens. ꝑ inuidiam ext̾ius uisum
pie ñ reqͥrens. S iram ip̃am ⁊̃ memori¬
am illiꝰ a recordatõe sua ꝓpellens. Deiñ

Expanded text:
pellit, simul vero omnia blasphemant. Suppellit, simul vero omnia blasphemant. Superbia quippe dicit, Deum non bonum esse; invidia et ira dicunt non benefecisse. Illa, quia alii bonum contulit; ista, quia sibi malum intulit. Sic tria haec vitia specialiter ad injuriam Dei spectare videntur, in quibusdividens. Per invidiam, exterius visum pie non requirens. Per iram, ipsam etiam memoriam illius a recordatione su
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui iniͦte agit iustepunit᷑. Post hãc
sequit᷑ ira. ħ est irrõnabił ꝑturbatio
m̃tis. q̃ ⁊ ip̃a penam suã secum ht̃. Nã
si dolorẽ facit aliena felicitas cũ cer¬
d̾oq turbaris impacĩa agitatus: qr
ñ sustines adu̾sitatẽ. Est ã bona ira
qͣ dedignaris malũ facẽ. Mala uͦ : qͣ
dedignaris malũ pati. Illa respuit
culpã. ista ñ suscipit iusticiam. ꝓpt̾
hoc mala ira ex adu̾sitate ociurrente
turbat᷑. ⁊ impacĩa qͥetem m̃tis exagi.¬
tat. neq stare iam uult animꝰ ad to¬
leranciam pene q̃ iusta est. qͣmadmo
dũ stare noluit ꝑ ꝯtinenciã culpe q̃
iniꝰta ẽ. Auget miseriã dum cruciatũ
carnis suscipit ad dolorem m̃tis.  gͥ
d̾o adu̾sant᷑. Suꝑbia nãq d̾mnegat.
Inuidia accusat. Ira fugat. Qui .n.
de singłaritate głatur: suꝑiorẽ neg¬
at. Qui uͦ alicnis bonis inuidet: lar¬
gitorem accusat. Qui ã in corde suo
ꝑturbatc̃ẽm recipit: pacis amorẽ ex¬

Expanded text:
anc sequitur ira, hoc est irrationabilis perturbatio mentis, quae et ipsa poenam suam secum habet. Nam si dolorem, facit aliena felicitas, cum cerdeoque turbaris impatientia agitatus, quia non sustines adversitatem. Est autem bona ira, qua dedignaris malum facere; mala vero, qua dedignaris malum pati. Illa respuit culpam, ista non suscipit justitiam. Propter hoc, mala ira ex adversitate occurrente turbatur, et impatientia quietem mentis exagitat. Neque stare jam vult animus ad tolerantiam poenae, quae justa est, quemadmodum prius stare noluit per continentiam culpae, quae injusta est. Auget ergo miseriam, dum cruciatum carnis suscipit ad dolorem mentis. HaeDeo adversantur. Superbia namque Deum negat, invidia accusat, ira fugat. Qui enim de singularitate gloriatur, superiorem negat, qui vero alienis bonis invidet, largitorem accusat; qui autem in corde suo perturbationem recipit, pacis amatorem ex
Abbreviated transcription (Latin):
te: cũ cognoscit᷑. In bonitate: cũ ama¬
tur. Corcupta gͦ cogitat̃o ꝑ ignoran¬
ciam aĩe rõnali qͣsi qͣndam fedita¬
tem ingerit. Corruptus uͦ amor per
ꝯcupiscentiam: aĩe turpitudo est.
inceritas ueroillius dilectionis. sa¬
nitas illius. ꝓpt̾ea maius uiciũ ẽ
ñ amare bonum: ꝙͣ uerum nescire.
Qd̾ .R. uoluntatẽ sequit᷑. iuste pro
culpa deputat᷑. Scire ã ⁊ nestre po¬
tes nolens. amare aũ ⁊ ñ amare si po¬
tes nͥ uolens. Idcirco ã id qd̾ scłm uo
liuitatẽ est solum ꝓ mĩto imputat᷑.
siue ad bonum si rectum est. siue ad
uel culpa nͥ in affectu rõnał uolunta.¬
tis inueniri potest. Huiꝰ gͦ. affectoĩs
mor ꝓp̾e excellentie. q̃ ip̃m affectum
deformat. qr dum eum ad partẽ decͣ¬
hit: a toto p̃cidit. Omne namq bonĩ
a sũmo bono ẽ. ⁊ minꝰ in se ẽ ꝙͣ in illo
a qͦ ẽ. Quisqͥs gͦ extͣsũmũ bonũ in a¬
liquo bono delectat᷑. dum ꝑu̾se partẽ

Expanded text:
scitur; in bonitate, cum amatur. Corrupta ergo cognitio per ignorantiam, animae rationali quasi quamdam foeditatem ingerit; corruptus vero amor per concupiscentiam, animae turpitudo est; sinceritas vero dilectionis, sanitas illius. Propterea majus vitium est non amare bonum, quam verum nescire: quod enim voluntatem sequitur, juste pro culpa deputatur. Scire autem, et nescire potes nolens; amare, et non amare non potes nisi volens. Idcirco id, quod secundum voluntatem est, solum pro merito imputatur, sive ad bonum si rectum est, sive ad vel culpa, nisi in affectu rationalis voluntatis inveniri potest. CAP. IV. Quod riae excellentiae, quae ipsum affectum deformat, quia, dum eum ad partem detrahit, a toto praecidit. Omne namque bonum a summo bono est, et minus in se est quam in illo, a quo est. Quisquis ergo extra summum bonum in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
eptem sunt uicia pͥncipalia.
q̃ rõnabilem naturam infici¬
unt. ⁊ eiꝰ integͥtatem qiͣ quo¬
dam sue admixtionis ferm̃to cortũ¬
punt. uicium ã est cortupt̃onaturał
affectus p̃t̾ ordinem ⁊ excͣ m̃suram.
bitum est. quod p̃t̾ rõnem mouetur.
tionis est huis qui st̃ in xp̃o iħu. Pri¬
mum uicium est suꝑbia. Scd̃m in¬
uidia. Tercium ira. Quartũ accidia.
Qͥntum auaricia. S extum: gula.
Septimũ luxuria. Suꝑbia ẽ amor
ap̾e excellentie Inuidia ẽ liuor feliti¬
tatis aliene. Ira ẽ irrõnabił ꝑtur¬
batio m̃tus̃. Actidia est fastidium ĩ¬
terni boni. Auaricia est immod̾ata
hñdicupiditas. Gula ẽnimiꝰ eden¬
di appetitus. Luxuria est immodera.¬
tum desiłium explende libidinis.

Expanded text:
eptem sunt vitia principalia, quae rationalem naturam inficiunt, et ejus integritatem quasi quodam suae admixtionis fermento corrumpunt. Vitium autem est corruptio naturalis affectus praeter ordinem, et extra mensuram. bitum est, quod praeter rationem movetur; tionis est his, qui sunt in Christo Jesu . Primum vitium est, superbia: secundum, invidia: tertium, ira: quartum, acedia: quintum, avaritia: sextum, gula: septimum, luxuria. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia est livor felicitatis alienae. Ira est irrationabilis perturbatio mentis. Acedia est fastidium interni boni. Avaritia est immoderata habendi cupiditas. Gula est nimius edendi appetitus. Luxuria est immoderatum desiderium explendae libidinis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceleste desid̾ium cum cdeo estecta: cas¬
tiuitatem reputabat habrtare cum
habitantib cedar: ⁊ clifferri ab illa
corona glorie quani silii repõitam o¬
gnoscebat nel quat it̃at᷑ ũbum reus¬
tationis. quia si diligent̾ attendimuil
beate uirgini ꝯueniunt hi .iii. genera
assumptionis. Pruno enm assũp¬
ta est ꝑelectioneni. Scło: ꝑpurificatio¬
nem. Fectio: ꝑconfirmationem. ¶t̃to:¬

Expanded text:
per coeleste desiderium cum Deo effecta, capper coeleste desiderium cum Deo effecta, captivitatem reputabat, habitare cum habitantibus Cedar, et differri ab illa corona gloriae quam sibi repositam cognoscebat. Vel quater iteratur verbum revocationis, quia si diligenter attendimus beatae Virgini conveniunt quatuor genera assumptionis. Primo enim assumpta est per electionem, secundo per purificationem, tertio per confirmationem,
Abbreviated transcription (Latin):
inͦ uiam colubri suꝑ t̾̃cam. mͦ uiam
nauis inmari. modo uiam uiri in a¬
dolescentia sua. Circa ista .iiͦii. p̃ci¬
pue curiositatis uitium uidet᷑ occupari
ꝑaqͥlam nͨ uolantem incelo uirum cõ¬
templatuiũ. ꝑ colubrum suꝑ t̾ram qͥm¬
libet lubricum ⁊ cͥminosum. ꝑnauem
inmati: negotiatores scłi. ꝑ adolescen¬
tiam. uitibone conũsationis initium.
Querunt gͦ hii qui secunt᷑ curas suꝑtlu¬
as. simultates ieligiosis: ut cos iudicẽt.
excusationes ĩcriminosis: ut illos iusti¬
ficent utilitates inscłatib negotiis. ut
similia faciant in stabilitatem ĩnorut̃
conũsis ut eũtant. Sicꝙ fit ut dum se
totos impendunt curis suꝑfluis ca
ea que foris nichil sollicitudinis sibi
uocatione reuerti iubetur. beata del
curiositate. adeo credenda est exulata.
absit. Nam abhis uocatur exilũs. noni
propter comqͥnationem: sed ꝓpt̃ cohe¬
bitationem. que quasi unius spicitus

Expanded text:
modo viam colubri super terram, modo viam modo viam colubri super terram, modo viam navis in mari, modo viam viri in adolescentia sua . Circa ista quatuor praecipue curiositatis vitium videtur occupari, per aquilam vero volantem in coelo, virum contemplativum: per colubrum super terram, quemlibet lubricum et criminosum: per navem in mari, negociatores seculi: per adolescentiam viri, bonae conversationis initium. Quaerunt ergo hi qui sequuntur curas superfluas, simultates in religiosis ut eos indicent, excusationes in criminosis ut illos justificent, utilitates in secularibus negotiis ut similia faciant, instabilitatem in noviter conversis, ut evertant, sicque fit ut dum se totos impendunt curis superfluis, circa ea quae foris sunt nihil sollicitudinis sibi vocatione reverti jubetur beata Dei curiositate, adeo credenda est exulata? absit. Nam ab his vocatur exiliis non propter coinquinationem, sed propter cohabitationem quae quasi unus spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
cet sentãtia. ut udołe puer pauꝑ. ⁊ sapi¬
ens .i. quilibet innocens pauꝑ spũ ⁊
pacificus de cartẽ subiectionis ⁊ cathe¬
nis obedientie egrediat᷑ adregnum p̃¬
lationis. uł pocus adregnum consum¬
mate uictutis: Tum tu in regno uittutũ
natus ꝑregenationem sponte de iectus cõ¬
sumaris inopia uitiorum. Numquid e¬
te sicut idem dicit salomon. stilio nititur
manib. ⁊moratur in domib regnm.
Est autem stil uernus qui pennatũ
aminicło ñ potest maltum excolli. s
tamen reꝑit pedib maltum. ut in re¬
gum turtib faciat sibi mansionem.
sic quilibet humilis ⁊ parius inocłis su¬
is. dum si pennis suꝑbis ambitionis.
uel etiam scĩe scłaris m altum ex colli¬
tur: rependo cam̃ manib humilit̃ oꝑan
est malum curiositatis. quippe młtis
uanitatib animo affecto sequitur
cura suꝑflua. ⁊ quod apud salomo¬
nem difticillimum inuenit᷑. inuesti¬
gat modo uiam aquile uolantis ĩcelo.

Expanded text:
cet sententia, ut videlicet puer pauper et sapicet sententia, ut videlicet puer pauper et sapiens, id est quilibet innocens pauper spiritu et pacificus, de carcere subjectionis et cathenis obedientiae egrediatur ad regnum praelationis, vel potius ad regnum consummatae virtutis, cum tu in regno virtutum natus per regenerationem, sponte dejectus consumaris inopia vitiorum. Nunquid ete sicut idem dicit Salomon: Stellio nititur manibus, et moratur in domibus regum . Est autem Stellio vermis, qui pennarum adminiculo non potest in altum extolli, sed tamen reptat pedibus in altum, ut in regum turribus faciat sibi mansionem. Sic quilibet humilis et parvus in oculis suis dum non pennis superbiae, ambitionis, vel etiam scientiae secularis in altum extollitur, reptando tamen manibus humiliter operandest, malum curiositatis, quippe multis vanitatibus animo affecto sequitur cura superflua, et quod apud Salomonem difficillimum invenitur, investigat modo viam aquilae volantis in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis. loqui scurrlia. oꝑari tͣ᷑pia.
ac si diceret cum pagano. iupiter ẽt̃
pium statuit quodcumq iuuaret.
d otu sceleratillune qui in lege iouis
sic meditaris die ac nocte. quid dicis
demandatis hu que ꝓhibent om̃e
dictum fc̃m̃ uel concupitum contra
legem dei: Hec est ꝑuerso pectore cura
minor. S ecce sequit᷑ t̾cium exilium.
quod add huc longuis adeo ꝓicit homi¬
nem. Uidełc exilium uanitatis. qndo
uidłc incipit extra se inuanitatib huiꝰ
iiuidi quete. quib satisfaciat sue uo¬
luptati. Accedunt gͦ mortis p̃anbuli.
udłc possidere suꝑflua. amaretransi¬
tona. impelli aura popłari. honores
ambire. pauꝑtatem ꝯtempũe. regũ
fortunas laudare. Cum cam̃ salomon
dicit. quia melior ẽ pauꝑ puer ⁊ sapi¬
ens rege stulto. eo quod hic de carcẽ ⁊ ca
in regno natus est qñq consuniat᷑ mo¬
pia. Attendde g̾ homo ambitiose. hõ
suꝑbe. quam digne salomonis tͥ p̃uidi¬

Expanded text:
sideriis, loqui scurrilia, operari turpia, sideriis, loqui scurrilia, operari turpia, ac si diceret cum pagano: Jupiter esse pium statuit, quodcumque juvaret. Sed, o tu sceleratissime, qui in lege Jovis sic meditaris die ac nocte, quid dicis de mandatis Jesu, quae prohibent omne dictum, factum, vel concupitum contra legem Dei? Haec est perverso pectore cura minor. Sed ecce sequitur tertium exilium, quod adhuc longius a Deo projicit hominem, videlicet exilium vanitatis, quando videlicet incipit extra se in vanitatibus hujus mundi quaerere quibus satisfaciat suae voluptati. Accedunt ergo mortis praeambuli, videlicet possidere superflua, amare transitoria, impelli aura populari, honores ambire, paupertatem contemnere, regum fortunas laudare, cum tamen Salomon dicit: Quia melior est puer pauper et sapiens rege stulto , eo quod hic de carcere et cin regno natus est quandoque consumatur inopia. Attende ergo, homo ambitiose, homo superbe, quam digne Salomonis tibi praejudi
Abbreviated transcription (Latin):
scłm: uoluptatis. Tercium: uanita¬
tis. Quartum: curiositatis. Et mens
quidem sana recte ꝓnuntiare uidebit᷑.
quia inpenalitatis exilio ht̃ aliquid
homine ium̃tum amplus. Sum
enim iuifitum pͥmo uite sue capit
initium. se ip̃m quodam mͦ regit. cal¬
cat terram. ⁊ suꝑ cam graditur. nat᷑a¬
li uestit᷑ habitu. sine ãminiculo al¬
t̃ius accipit sufficientia nat᷑e. cum e
conũso homo natus de muliereapo¬
tens sui nudus corpore alieno indigẽs
auxilio. pectĩs hontistus. uirtutis ua¬
ciuis. iomni plenus miseria: effunda¬
tur suꝑ t̾ram. S utinam huic exilio
sufficeret. malitia sua. ne ad huc mi¬
serabilius deiceret᷑ in exilium uolup¬
tatis. cantis enim pͥmi exilii uallatꝰ
miseciis uoluptate querit redim̃e
quod patitur. ut dum uoluptate mł¬
cetur corpus: tolerabilior fiat sartina
penalitatis qͣm portat. Uult itaq p̃ci¬
osa indui. molli strato quiesc̾. fer¬
cula hr̃e ex quisita. efflucre illicitis de¬

Expanded text:
secundum voluptatis, tertium vanitasecundum voluptatis, tertium vanitatis, quartum curiositatis. Et mens quidem sana recte pronuntiare videbitur, quia in poenalitatis exilio habet aliquid de homine jumentum amplius. Dum enim jumentum primo vitae suae capit initium, seipsum quodammodo regit, calcat terram, et super eam graditur, naturali vestitur habitu, sine adminiculo alterius accipit sufficientiam naturae. Cum e converso homo natus de muliere, impotens sui, nudus corpore, alieno indigens auxilio, peccatis onustus, virtutis vacuus, et omni plenus miseria effundatur super terram. Sed utinam huic exilio sufficeret malitia sua, ne adhuc miserabilius dejiceretur in exilium voluptatis, tantis enim primi exilii vallatus miseriis voluptate quaerit redimere quod patitur, ut dum voluptate mulcetur corpus, tolerabilior fiat sarcina poenalitatis quam portat. Vult itaque pretiosa indui, molli strato quiescere, fercula habere exquisita, effluere illicitis de
Abbreviated transcription (Latin):
lem se prebet omnibz. que suꝑ omnes
plenitudinem accepit dignitatis. Eigo
longe positos illuminat radio miscd̃ie.
Fos qui ꝑpe sunt. hoc est uiros religiosos:
consolationis suauitate. cet̾os qui secũ
sunt inpatͥ exceslentia głie. Siue e¬
nim: uisti. siue peccatores: exorant matiã.
siue angeli siue archangłi respiciunt
iniuariam. Talis gͦ est dilecta illa di¬
leti quam uocat in amplexus suos
summi regis filius dicens. Reũtete reũtẽ
sunamitis ⁊ ic̃. S cur totiens repetito teũ¬
sionis uerbo nocat. aut unde uocat:
Uidet᷑ enuum uis ũbi sonare: longe in
exilio relegatam. que tanquam ad
patͥam reditura consolationem accipi¬
at captuitatis parit̾ ⁊ finem. Un ⁊ su¬
namitis ibidem dicitur. quod int̾p̃tat᷑
captina. Nec incongrue dicitur illam
abexilio reuocari cum humana natura
qͣm diu ꝑegͥnatur a domino quadriꝑ¬
tito exilio sit dampnata. ⁊ pͥmum
quidem uideo exilium penalitatis.

Expanded text:
lem se praebet omnibus, quae super omnes lem se praebet omnibus, quae super omnes plenitudinem accepit dignitatis. Ergo longe positos illuminat radio misericordiae, eos qui prope sunt, hoc est viros religiosos consolationis suavitate, caeteros qui secum sunt in patria excellentia gloriae. Sive enim justi, sive peccatores exorant Mariam, sive angeli, sive archangeli respiciunt in Mariam. Talis ergo est dilecta illa dilecti, quam vocat in amplexus suos summi regis Filius dicens: Revertere, revertere sunamitis et caetera. Sed cur totiens repetito reversionis verbo vocat, aut unde vocat? Videtur enim vis verbo sonare longe in exilio relegatam, quae tanquam ad patriam reditura, consolationem accipiat captivitatis pariter et finem. Unde Sunamitis ibidem dicitur, quod interpretatur captiva. Ne incongrue dicetur illam ab exilio revocari, cum humana natura, quam diu peregrinatur a Domino, quadripartito exilio sit damnata. Et primum quidem video exilium poenalitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
puta conscĩa. ut uulla se ingerat simł¬
tas inoꝑe. Donus marie: tranquillitã
mentis. ne amarescat aliqua extͥnseca
ꝑturbatione. Intrauit tħ̾c hoc castellũ:
quando in uirgine carnem assumpsit.
excipit᷑ amarcha in domum suam.
dum conformat᷑ conscĩa nirginis stu¬
dio bone oꝑationis. Uideamus modo
t̃cium illud maris stelle pͥuilegium.
quom cet̾as stellas p̃cellit luminis com¬
munione. Et hoc quidem pͥmo ad io ꝑti¬
nere usdetur. quod cetĩ sc̃ĩ differenti mo¬
do impendunt mortalib sustragia. qͥp¬
pe plus illis possunt ꝓdeẽ: qui ipsis iu¬
te quodam patronatuis specialit̾ sunt
cominissi. ut pote pecrus rome. cho¬
mas martyr cantuarie. Massilie uictor.
turonr martinus ⁊desimilib similiterꝰ.
Nam ꝓgrege suo quilibet sc̃orum plus
potest incuria altissimi. qͣm ꝓalicuo.
Matia uͦ sicut est om̃iuni regina sic ⁊
patrona. ⁊ qͣntũ inse est eque exorabi¬

Expanded text:
pura conscientia, ut nulla se ingerat simupura conscientia, ut nulla se ingerat simultas in opere: domus Mariae tranquillitas mentis, ne amarescat aliqua extrinseca perturbatione. Intravit Jesus hoc castellum, quando in Virgine carnem assumpsit, excipitur a Martha in domum suam, dum conformatur conscientia Virginis studio bonae operationis. Videamus modo tertium illud maris stellae privilegium, quomodo caeteras stellas praecellit luminis communione. Et hoc quidem primo ad id pertinere videtur, quod caeteri sancti differenti modo impendunt mortalibus suffragia, quippe plus illis possunt prodesse, qui ipsis jure quodam patronatus specialiter sunt commissi, utpote Petrus Romae, Thomas martyr Cantuariae, Massiliae Victor, Turoni Martinus, et de similibus similiter. Nam pro rege suo quilibet sanctorum plus potest in curia Altissimi, quam pro alieno. Maria vero sicut est omnium regina, sic et patrona, et quantum in se est, aeque exorabi
Abbreviated transcription (Latin):
agła maiestatis eiꝰ. In flumine quod
mlatum se cliffundit. latitudo studi¬
ose bone oꝑationis intelligitur. Sicut
iob dicit. Qui scrutat᷑ ꝓfunda flunioꝵ.
i abscondita ꝑducit inlucem. Muri
firmitate integritas uirginitatis. Sic̃
in ezechiele. Uidi inqͥt. ⁊l ecte nuirus
incircuitu domus undiq. cuius dopꝰ¬
nisi illius quam supͣ castrũ appellaͣmꝰ.
Sicut enimi dei uirtus uͥginalem aulã
uitrouit. quo muru̾castitatis eius ñ
effregit. incollis celsitudine sublum¬
tas suꝑni desideriiac deuotionis. licus¬
ꝑysaam dr. Suꝑ montem excellum
ascende cu qui euangłizas syon.
casttum forte castrum ĩmnobile. ubi
humilitas. suꝑbiam. oꝑatio: desidiam ex¬
pugnat. integ̃ritał corruptionem. sc̃i desi¬
tetu deuotio: uanitatem. Multo magis
tamen fiet tibi mirabile. si huius castel¬
li incolas uelis ad ũtere. marcham. s. ⁊
miariam. Marcha gͥ ciuis huius ca¬
stelli. sollicitudo ẽ boni oꝑis. Maria: dul¬
cido diuine in spirationis. Domus marthe

Expanded text:
a majestatis ejus . In flumine, quod in latum se diffundit, latitudo studiosae bonae operationis intelligitur, sicut Job dicit: Qui scrutatur profunda fluviorum, et abscondita in lucem producit . Muri firmitas, integritas virginitatis, sicut in Ezechiele: Vidi, inquit, et ecce murus in circuitu domus undiqsupra castrum appellavimus: sicut enim Dei virtus virginalem aulam introivit quo murum castitatis ejus non effregit. In collis celsitudine, sublimitas superni desiderii ac devotionis, sicuitur: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . O castrum forte, castrum immobile, ubi humilitas superbiam, operatio desidiam expugnat, integritas corruptionem, sancti desiderii devotio vanitatem. Multo magis tamen fiet tibi mirabile, si hujus castelli incolas velis advertere, Martham scilicet et Mariam. Martha igitur civis hujus castelli, sollicitudo est boni operis: Maria, dulcedo divinae inspirationis. Domus Marthae
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius sc̃i teliquie int̾tis maxina uene¬
ratione uoluit haberi. s beate nuginis
icrpus. nec interris ueneratione. nec in
celis honore dignum uoluit estimti.
Prct̾ea nonne dei filius dedit hoc p̃cep¬
tum. Honora patrem. ⁊ matie. ⁊ ma¬
gis de patre ⁊ matre qm de ecc̾is. quia
maior honor qͣm tecĩs debet illis exhiberi:
ħ ace scdłm cos qui estimant eam non
migrasse cum corpore. ipc̃ suo p̃cipu¬
e precepto uidetur obiuasse. qui maiorẽ
honorem uoluit int̾ris exhiberi reliqͥił
martiris. quam sacro scõ corpori lue ma¬
tris. longe aliter sonare usdetur illa u¬
iuersalis eccłie oratio in qua de ipsa
dicitur. nec tamen mortis nexib depͥ
rum est consequit᷑ quod deuicta mor¬
te cum corpore glorificata ascenderit.
Et ut brem uerbo loquendi finem fa¬
ciam: cum soluto mortis debito. t̾re
constet cum corpore commendatam.
aut sepultam redolant aut esugñ¬
tem ĩmo sublimatam cũ corꝑe uene¬

Expanded text:
alterius sancti reliquiae in terris maxima venealterius sancti reliquiae in terris maxima veneratione voluit haberi, sed beatae Virginis corpus nec in terris veneratione, nec in coelis honore dignum voluit aestimari. Propterea nonne Dei Filius dedit hoc praeceptum? Honora patrem et matrem, et magis de patre et matre quam de caeteris, quia major honor quam caeteris debet illis exhiberi. Sed ecce secundum eos qui aestimant eam non migrasse cum corpore, ipse suo praecipue praecepto videtur obviasse, qui majorem honorem voluit in terris exhiberi reliquiis martyris, quam sacrosancto corpori suae Matris. Longe aliter sonare videtur illa universalis Ecclesiae oratio, in qua de ipsa dicitur: Nec tamen mortis nexibus deprrum est, consequitur quod devicta morte, cum corpore glorificata ascenderit. Et, ut brevi verbo loquendi finem faciam, cum soluto mortis debito terrae constet cum corpore commendatam aut sepultam reddant, aut resurgentem, imo sublimatam cum corpore vene
Abbreviated transcription (Latin):
cetis dicens. Benedicta tu int̃mulie¬
tes. Assumpta est ꝑpurificationem.
dum a cet̾is filiis hominum sequestra¬
ta: aboriginali ⁊ actuali pectato. sp̃e sc̃i
mundatione est purificata. ꝑconfirma¬
tionem assumpta ẽ: dum eandem uirtu¬
tum ꝯfirmationem accepit inua: qm
angelus bonus possidet in patͥa. ꝑsubli¬
mationem assumpta ẽ hodietuã. dum su¬
ꝑ omnem creat᷑am exaltata est in regno ce¬
loium. Cum corpore dicam exaltatã an
sine illo: Uere dicam eum corpore. qm̃ ⁊ si
hac parte ecranero: ip̃e error ẽ mͥ gratissi¬
mus. qui fonti pietatis matri miscłie
incumbit excusandus. Numquid en im
dicam dei filium matͥ honorem denegasse.
quem seruo uoluit impendere: helias
incelum curru leuatut igneo. ⁊mater
dei computruit intumulo: Pretẽa si
spũ migrante facro scm̃ cuis corpus t̾ra
detinuit: Cur filuis ueñationem illam
denegauit int̾cis reliquis matͥs. quam
cuilibet martiri uel confessoei uoluit
echiberi: Plane caput ibħis uel cu̾libet

Expanded text:
nibus dicens: Benedicta tu inter mulieres . Assumpta est per purificationem, dum a caeteris filiis hominum sequestrata, ab originali et actuali peccato Spiritus sancti mundatione est purificata: per confirmationem assumpta est, dum eandem virtutum confirmationem accepit in via, quam angelus bonus possidet in patria: per sublimationem assumpta est hodiernam, dum super omnem creaturam exaltata est in regno coelorum. Cum corpore dicam exaltatam, an sine illo? Vere dicam cum corpore, quoniam et si hac parte erravero, ipse error est mihi gratissimus, qui fonti pietatis Matri misericordiae incumbit excusandus. Nunquid enim dicam Dei Filium honorem matri denegasse, quem servo noluit impendere? Elias in coelum curru levatur igneo, et Mater Dei computruit in tumulo? Praeterea si spiritu migrante sacro sanctum ejus corpus terra detinuit, cur Filius venerationem illam denegavit in terris reliquiis matris, quam cuilibet martyri vel confessori voluit exhiberi? Plane caput Joannis vel cujuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
cubitu ĩo ẽ. cum menti in sidde ꝑ
quietem ꝯtemplationis. nardꝰ dat
odorem: cum ex suauitate boni oꝑis
pximus ꝓuocat᷑ ademulationem uir¬
tutis. Tercia uͦ sessio est: uerbi ĩcarnati¬
o. de qua dicit᷑. Tn cognouisti sessio

Expanded text:
cubitu suo est, cum menti insidet per cubitu suo est, cum menti insidet per quietem contemplationis: nardus dat odorem, cum ex suavitate boni operis proximus provocatur ad aemulationem virtutis. Tertia vero sessio est Verbi Incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
incelo sunt ⁊ que interra illa ẽ alti¬
or. quia ceã sc̃ĩ mnigrantes. scd̾m me¬
riti modũ recipiunt᷑ in t̃choros ange¬
lorum. maria uͦ excellenti quadam
maiestate głie exastatur suꝑ choros
angeloꝵ. Uis udere mariã cet̃is sc̃ĩs al¬
tiorem. Didi unquit ysaras dnm̃ se¬
dentem suꝑ solium excelsum ⁊ elua¬
tum. ⁊ plepa erat domus maiestate
eius. ⁊ que subipõ erant replebant tẽ¬
plum. Certe hoc solium excelsum
cleleuatum recte udebor intp̾tatiuir¬
guus ut̾um. sessionem sedentis.
nusf̾ium incarnationis. Uicli
inquit. dominũ sedentem suꝑ solũ
excelsum. Aduerte si placet: Tres dñi
sessiones. ⁊ tͥa solia ꝓtium̃o sessionũ.
prima cius sessio: creature ꝑfectio.
de qua dicit᷑. quia requieuit deus die
septuno ab omni oꝑe quod patrarat.
Secuida sessio est: inmente rationa¬
li:. dei habitatio. de qua ĩ canticis.
lum ẽẽt rex inaccubitu suo nardꝰ
mea odorem dedit. Rex quippe mac¬

Expanded text:
in coelo sunt et quae in terra, illa est altiin coelo sunt et quae in terra, illa est altior: quia caeteri sancti migrantes secundum meriti modum recipiuntur inter choros angelorum, Maria vero excellenti quadam majestate gloriae exaltatur super choros angelorum. Vis videre Mariam caeteris sanctis altiorem? Vidi, inquit Isaias, Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, et plena erat domus majestate ejus, et quae sub ipso erant replebant templum . Certe hoc solium excelsum et elevatum recte videbor interpretari Virginis uterum, sessionem sedentis, mysterium Incarnationis: Vidi, inquit, Dominum sedentem super solium excelsum. Adverte si placet tres Domini sessiones, et tria solia pro numero sessionum. Prima ejus sessio creaturae perfectio, de qua dicitur: quia requievit Deus die septima ab opere quod patrarat . Secunda sessio est in mente rationali, Dei habitatio, de qua in Canticis: Cum esset rex in accubitu suo, nardus mea odorem dedit . Rex quippe in ac
Abbreviated transcription (Latin):
maris stella appellata es. q̃ ratione
qͣdam similitudinis. sicut illa ma¬
tl ita itu mundo ꝓfutura eras. Pla¬
ne ip̃a quam dixinius maris stella.
tbus modis stellis decis p̃minere inue-¬
nitur. Uidłc. abtitudine. ĩmobilitate.
iluinins cõmunione. Attitudine.
quia in sitice mundi posita. sicut ca¬
put menibris. ita ⁊ illa cet̾is stellis
suꝑ extollit᷑. Uñ: ⁊ poeta dicit. Hic
uatex nob̾ semꝑ sublimis. At il¬
lum hoc est eius oppossitum subpedib
stixatra uidet. matiesq ꝓfundi. Im¬
mobilitate. qm̃ quasi incentro fir¬
mam̃ti constituta. cet̾is uatio motu.¬
mͦ adortum. modo adoccasum ten¬
dentib: ip̃a smobilis ꝑsistit. Com¬
munione luminis quia cet̃is incis¬
sim lumen suum p̃bentib: Hec sine
uicissitudine semꝑ equali radio qͣn¬
tum in se est cunctis uiuentib cla¬
ritatem estudit. Hec de stella. s illa
cadem diligens inuestigator inuenies
in maria. Uniu̾̃sis quippe creaturis q̃

Expanded text:
maris stella appellata es, quae ratione maris stella appellata es, quae ratione quadam similitudinis, sicut illa mari ita et tu mundo profutura eras. Plane ipsa, quam diximus, maris stella tribus modis stellis caeteris praeeminere invenitur, videlicet altitudine, immobilitate, et luminis communione. Altitudine, quia in vertice mundi posita, sicut caput membris, ita et illa caeteris stellis super extollitur. Unde et poeta dicit: Hic vertex nobis semper sublimis, at illum hoc est ejus oppositum. Sub pedibus styx atra videt manesque profundi. Immobilitate, quoniam quasi in centro firmamenti constituta caeteris vario motu modo ad occasum tendentibus, ipsa immobilis persistit. Communione luminis, quia caeteris vicissim lumen suum praebentibus, haec sine vicissitudine, semper aequali radio, quantum in se est, cunctis viventibus claritatem effudit. Haec de stella, sed illa eadem diligens investigator invenies in Maria. Universis quippe creaturis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne differat introire incubiculum suũ.
ut reũtatur de t̾ra ad celi cutiar. de exi¬
lio ad patͥam. de morte aduitam. de mi¬
seria ad głam. Sed que est hec uirgo sin¬
gularis in qua summe maiestati a do̾
complacuit ut ad eẽni regis consessum
hodic assumatur. ⁊ diadema regni.im¬
mo regnorum diademata accipiat
ne solum regina nundi: s etiam celoꝵ
rigina. merito debeat appellari: ipã est
maria utͥq regno adiodum necc̃ia.
Et t̾ris quideui regina hec om̃imͦ appeten¬
da que inuia huiꝰ seculi. immo uite
huiꝰ dispendio tͥplici semita penitentes
ad deum couũtit. uidełc int̾uentu re¬
conciliationis. exemplo imitationis. ⁊
auxilio ꝓtectionis. quatinus pecc̃ori
uitcedendo impetret ueniam. ignoran¬
ti gxemplo bene uiuendi ostendat disci¬
plinam. fortiter agendi: oꝑem impen¬
dendo: prestet fiduciam. Omaria oma¬
uis stella. que recte mantes ditigis. er¬
tes ad portum salutis restitus. Iuste

Expanded text:
non differat introire in cubiculum suum, non differat introire in cubiculum suum, ut revertatur de terra ad coeli curiam, de exilio ad patriam, de morte ad vitam, de miseria ad gloriam. Sed quae est haec virgo singularis in qua summae majestati adeo complacuit, ut ad aeterni Regis consessum hodie assumatur, et diadema regni, imo regnorum diademata accipiat, ne solum regina mundi, sed etiam coelorum regina merito debeat appellari. Ipsa est Maria utrique regno admodum necessaria. Et terris quidem regina haec omnino appetenda, quae in via hujus seculi, imo vitae hujus dispendio triplici semita poenitentes ad Deum convertit, videlicet interventu reconciliationis, exemplo imitationis, et auxilio protectionis: quatenus peccatori intercedendo impetret veniam, ignoranti exemplo bene vivendi ostendat disciplinam, fortiter agendi opem impendendo praestet fiduciam. O Maria, o maris stella, quae recte viantes dirigis, etes ad portum salutis restituis. Juste
Abbreviated transcription (Latin):
reũtere uͭ intueamur te. Hodie fc̃s dilec¬
tissimi ad cõmune gaudium ea quei
celo ⁊ que int̾ra. inuitant᷑. cum beata
dei genitx munidi agone consũmato
ad consessum dei patcis assumitur ⁊fe¬
stiuuus angłorum chorus ei occurrit ma¬
tre eccłia cum laudib eam ꝓsequente.
Hagna nimitũ leticie mat̾ia ubi filꝰ
dei uerbum patͥs. illam reginam inter
choios iirginum speciosam incunctis
tͥbub iscł p̃electam incellam suam
uinariam intro duxit. diuitias celesti
ierłm ei cõmunicaus inqua regnat
tex regum ⁊ dñs anantium. Neq cam̃
illum impari preconio excollendum
dixim ut pote diuitus copiosum. bonita¬
tebenignum. lpientia. disertum.
potestate. ciuictis uiuentib tremendui.
genert illustrem. hormna. desdabilem
ĩmensitate. incomp̃hensibilem. et̃nitate.
indeficientem. cuius imꝑium atting ie
a mari usq ad mare. ⁊ a flumie usq
ad t̾munos orbis t̾rarum. Talis itaq ta¬
lem alloquit᷑. ut ueniat. hortat᷑. rogat

Expanded text:
revertere, ut intueamur te . Hodie, fratres dilectissimi, ad commune gaudium ea quae in coelo et quae in terra invenitur, cum beata Dei Genitrix mundi agone consummato, ad consessum Dei Patris assumitur, et festivus angelorum chorus ei occurrit, matre Ecclesia cum laudibus eam prosequente. Magna nimirum laeticiae materia ubi Filius Dei, Verbum Patris, illam reginam inter choros virginum speciosam, in cunctis tribubus Israel praeelectam, in cellam suam vinariam introduxit, divitias coelestis Jerusalem ei communicans, in qua regnat Rex regum et Dominus dominantium. Neque tamen illum impari praeconio extollendum dixerim, utpote divitiis copiosum, bonitate benignum, sapientia disertum, potestate cunctis viventibus tremendum, genere illustrem, forma desiderabilem immensitate incomprehensibilem, aeternitate indeficientem, cujus imperium attingit a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. Talis itaque talem alloquitur, ut veniat hortatur, rogat ut
Abbreviated transcription (Latin):
munitionẽ in suꝑatam reddunt ⁊ im¬
mobilem. multo magis castellum illud
quod intrauit sħc. pͥtincipem huuis
mundi. ⁊ armatum fortem debellat᷑us
Infossa gͦ ubi ciecta humo ũmum ten¬
ditur. uutus figuratur humilitatis.
sicut pysaiam dicit᷑. Ingredete petram¬

Expanded text:
munitionem insuperatam reddunt et immunitionem insuperatam reddunt et immobilem, multo magis castellum illud quod intravit Jesus, principem hujus mundi et armatum fortem debellaturus. In fossa ergo ubi ejecta humo in unum tenditur, virtus figuratur humilitatis, sicut per Isaiam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
beatã iurgiem mariã: Uerte gͦ
uisum ad cet̾os filios hõium. qui
sua mobilitate corruerunt: ⁊ sic ii¬
cere pot̾is qualit̾ inimobilis illa ⁊¬
immutata ꝑmansit. Quadriꝑti¬
to quippe motu. homo a sua stabi¬
litate motirs est. ꝑ suꝑbiam. ꝑ ĩcon¬
stantiam. ꝑi̾penitentiã. ꝑimpati.¬
entiam. Isuꝑbiam motus est: qͣn do
p̃ceptum dei preuaricator contempsie.
ꝑinconstantiã: qñ temptationi ser¬
pentis suctubuit. ꝑ ĩpenitentiã: qͣndo
peccatum suum obstinatus excusauit.
ꝑunpacientiã: qñ int̃ flagella diui¬
ne ultionis rebellis murmurauit. Non¬
ne abhis omnib ĩmunis tͥ uidebit᷑ ma¬
ria. Si ppositum si actum uel animũ
eus consideres: ip̃a demum ẽ ĩmobile
illud castellum quod intrauit iħc. cũ
mulier quedam marcha nomine ex¬
cepit illum in domum suam. Quadri¬
ꝑtito plane robore castellum hoc: stat
immobile. uidełc fossa flumine. mu¬
ro ⁊ colle. hec enu sunt que omnem

Expanded text:
beatam virginem Mariam? Verte ergo beatam virginem Mariam? Verte ergo visum ad caeteros filios hominum, qui sua mobilitate corruerunt, et sic videre poteris qualiter immobilis illa immutata permansit. Quadripartito quippe motu homo a sua stabilitate motus est per superbiam, per inconstantiam, per impoenitentiam, per impatientiam. Per superbiam motus est, quando praeceptum Dei praevaricator contempsit: per inconstantiam, quando tentationi serpentis succubuit: per impoenitentiam, quando peccatum suum obstinatus excusavit: per impatientiam, quando inter flagella divinae ultionis rebellis murmuravit. Nonne ab his omnibus immunis tibi videbitur Maria? Si propositum, si actum vel animam ejus consideres, ipsa demum est immobile illud castellum quod intravit Jesus, cum mulier quaedam Martha nomine excepit illum in domum suam . Quadripartito plane robore castellum hoc stat immobile, videlicet fossa, flumine, muro, et colle. Haec enim sunt quae omnem
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis. pͥmum solium ẽ excelsum ꝑp̃
dignitatem conditionis. Scd̃m ẽ eleua¬
tum: propt̃ p̃rogatiuam uictuti. Ter¬
tium hoc ẽ beate uirginis. chalamus.
suꝑ exaltatum. propter unonẽ ũbi
ihumanitatis. Huius certii soli alti¬
cudinem ꝓpħa uidens in spu dicebat.
Uididãm sedentem suꝑ solium ex¬
celsum ⁊ eleuatum. Sub intellige ⁊
suꝑ exaltatum. assigna beate uirgi¬
ni cria hec. Non erum defuit ei dig¬
nitas conditionis. ꝓ qua eius soluim
fuit excelsum. ñ progatua uͥtutis:
ꝓqua suit ꝑ grãm eseuatũ. ñ filii
dei inse susceptio ꝓqua suꝑ exalta¬
tum. It plena erat domus. hoc ẽ
eccłia maiestate eiꝰ. quia de plenitu¬
dine eus omnes accepimus. ⁊ ea q̃
subipso sedente uel solio erant. hoc
ẽ angelica ⁊ humana natura: rep¬
lebant templum. hoc est ꝯsũma¬
bant. Templum illud loquor ruinã
passum. ꝙ pͥmo fcm̃ est ex nouem
ordinib angłorum. Uis ⁊uidere un¬
mobilem maris stellam. loquor

Expanded text:
mum solium est excelsum, propter dignitatem conditionis: secundum est elevatum, propter praerogativam virtutis: tertium, hoc est beatae Virginis thalamus, superexaltatum propter unionem Verbi et humanitatis. Hujus tertii solii altitudinem propheta videns in spiritu, dicebat: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Subintellige etiam superexaltatum, et assigna beatae Virgini tria haec. Non enim defuit ei dignitas conditionis, pro qua solium ejus fuit excelsum: non praerogativa virtutis, pro qua fuit per gratiam elevatum: non Filii Dei in se susceptio, pro qua superexaltatum et plena erat domus, hoc est Ecclesia majestate ejus quia de plenitudine ejus omnes accipimus, et ea quae sub ipso sedente vel solio erant, hoc est, angelica et humana natura, replebant templum, hoc est consummabant, templum illud loquor ruinam passum, quod primo factum est ex novem ordinibus angelorum. Vis etiam videre immobilem maris stellam, loquor
Abbreviated transcription (Latin):
atur cautela ne forte ꝑ leue dispen¬
dium ad graue dispendium ueniat᷑.
sicut accusationem b legi timã
debet precede in scͥptio : sic et denunti¬
ationem caritatiua monitio: ⁊ĩquisi¬
tionem clamosa in sinuatio p̾uenire.
Illo semper adhibito niod̾amine. ut
iuxta fornam iudicũ. sentenitie quoq
forma dictetur. hunc tamen ordinem cͥca
regulares ꝑsonas ñ crẽdimus usq quaq ser

Expanded text:
atur cautela, ne forte per leve compenatur cautela, ne forte per leve compendium ad grave dispendium perveniatur, sicut accusationem legitima debet procedere inscriptio, sic et denunciationem caritativa monitio et inquisitionem clamosa insinuatio prevenire. Illo semper adhibito moderamine, ut iuxta formam iudicii sententie quoque forma dictetur. Hunc tamen ordinem contra regulares personas non credimus usquequaque
Abbreviated transcription (Latin):
uillicũ amoueri: qui ñ potest uillica¬
tionis sue dignam redd̾e rationẽ. debet
igitur ẽẽ p̾sens is contra quẽ facienda
est inquisitio. nisi se ꝑcontumatiam ab¬
sentaret: ⁊ exponenda st̃ illi capitula
de quib fuerit inquirendũ. ut facul¬
tatem hãt defendendi se ip̃m. ⁊ñ solũ
dicta. s etiam testium nomina ip̃a
sunt ei ut quid a quo sit dc̃m̃ appare¬
at: publicanda. nec nõ excep tiones ⁊
replicationes legi tune admittende.
ne ꝑ supp̃ssionẽ nominũ. in famandi:
ꝑ exceptionum uõ exclusionẽ. deponen¬
di falsum audetia p̃beatur. ad corrigẽ¬
dum uõ subditoꝵ excessus tanto dili¬
gentius debet prelatus assurgere: qͣn¬
to dampnabilius eoꝵ offerisas relinq̃¬
ret incorrectas. Contra quos ͣ dinotori¬
is excessib taceat᷑. ⁊ si trib modis pos¬
sit procedi: ꝑ actusationẽ uĩdelicet.
denominationẽ. sinquisitionẽ iporum:
ut tamen inomnib diligens ad hibe¬

Expanded text:
villicum amoveri, qui non potest villicavillicum amoveri, qui non potest villicationis sue dignam reddere rationem. Debet igitur esse presens is contra quem debet fieri in inquisitio, nisi se per contumaciam absentaverit, et exponenda sunt illa capitula de quibus fuerit inquirendum, ut facultatem habeat defendendi seipsum et non solum dicta, sed etiam ipsa nomina testium sunt ei, ut quid et a quo sit dictum appareat, publicanda, necnon exceptiones et replicationes legitime admittende, ne per suppressionem nominum, infamandi, per exceptionum vero exclusionem, falsum deponendi audacia prebeatur. Ad corrigendos itaque subditorum excessus, tanto diligentius debet prelatus assurgere, quanto damnabilius est eorum offensas deserere in correctas. Contra quos, ut de notoriis excessibus taceatur, etsi tribus modis possit procedi, per accusationem videlicet, denunciationem et inquisitionem ipsorum, ut tamen in omnibus diligens adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
omnib complacere. cum ex officio ñ¬
increpare: quin etiam int̾cdum
suspend̾e. ñ nunqͣm uͦ ligare. fre¬
quent̾ õdium multoꝵ ĩcurrũt. ⁊
ĩsidias patiunt᷑. uidõ sc̃i patres ꝓ¬
uide statuert̾. ut accusatio p̃lato¬
rum ñ facile admittat᷑. ne cõcussis
columpnis corruat edificium. nisi di
solum false ⁊ maligne criminatiõis
ianua p̃cludatur. uerũ ita uolue¬
runt p̾uidere p̾latis ne criminaren¬
tur ĩiuste. ut tñ caũent ne delinq̃¬
inuenientes congruam medicinã. ui
delicet ut criminał accusatio que
ad diminutionẽ capitis .i deg̃datio
scriptio: nullatenus admittatur. Sed
cum de excessib suis quisqͣm fuerit in fa
utius sine scandalo dissimulari non
possit. uł sine ꝑiculo tolerari: absq
dubitationis scrupulo adinqͥrendum
⁊puniendũ eius excessus: ñ exodii fomi
tamen amouet᷑ omnino. Quod ẽ scd̾m
sententiã enuangłicam a uillicatione

Expanded text:
omnibus complacere, cum ex officio teneomnibus complacere, cum ex officio teneincrepare, » quin etiam interdum suspendere, nonnunquam vero ligare, frequenter odium multorum incurrunt, et insidias patiuntur; et ideo sancti patres provide statuerunt ut accusatio praelatorum non facile admittatur, ne, concussis csolum falsae, sed et malignae criminationis janua praecludatur. Verum, ita voluerunt providere praelatis, ne criminarentur injuste, ut tamen caverent ne delinqueinvenientes congruam medicinam, ut videlicet accusatio criminalis, quae ad diminutionem capitis, id est ad descriptio, nullatenus admittatur; sed, cum super excessibus suis quisquam fuerit diffamutius sine scandalo dissimulari non possit, nec sine periculo tolerari, absque dubitationis scrupulo, ad inquirendum et puniendum ejus excessus, non ex odii fomittamen amoveatur omnino, quod est secundum sententiam evangelicam, a villicatione
Abbreviated transcription (Latin):
mamus. Legitur enĩ in euͣngłio
quod uillicus ille qui diffamatꝰ
erat apud dñm suum quasi dis¬
sipasset bona illiꝰ: audiuit ab
illo quid hoc audio dete: redde rationẽ
uillicationis tue. iam enm ñ poteris
uillicare. Et in Genesi. dñs ait. desendã.
nudebo utrum clamorem qͥ uenit ad
me: oꝑe compleu̾int. Ex quib auc¬
toritatib manifeste probatur. qd̾
ñ solum cum subditus uerũ etrã
ledicis. s aꝑuidis ⁊ honestis. ne
semel tm̃ s sepe. quod clamor ĩnu¬
it. ⁊ diffamatio manifestat: debet
coram eccł̃ie seniorib u̾itatem dili¬
gentius ꝑscrutari. ut si rei poposce¬
rit qualitas: canonica districtio.
culpam feriat delinq̃ntis. ñ tanqͣm
sit actor ⁊ iudex. s quasi deferente
fama. ł denuntiante clamore. of¬
ficii sui debitum exequat᷑. licet autẽ
hoc obseruatum sit insubditis. di¬
ligentius tñ est obseruandũ in
prelatis. qui quasi signum positi
sunt ad sagittã. ⁊ quia ñ possunt

Expanded text:
es. Legitur enim in Evangelio, quod villicus ille, qui diffamatus erat apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, audivit ab illo: Quid haec audio de te? redde rationem villicationis tuae, jam enim non poteris villicare . Et in Genesi, Dominus ait: Descendam et videbo, utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint . Ex quibus auctoritatibus manifeste probatur, quod non solum cum subditus, verum etiam ledicis, sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed saepe, quod clamor innuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis, non tamen idem sit actor et judex, sed, quasi deferente fama, vel denuntiante clamore, officii sui debitum exsequatur. Licet autem r observandum in subditis, diligentius tamen observandum est in praelatis, qui quasi signum sunt positi ad sagittam, et, quia non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
confusionis erit. quid milerie. quid do¬
loris. quando dissipatis folũs ⁊ disper¬
sis. iramersa midabitur turpitudo. re¬
uelabitur ignominia. sames appare¬
bit. quandoiam aumortalis factus
int̾uus ille conscientie uermis. tota
malignitate corrodet. s non consumet
amimam infelicem. nec erit omnino
dissmulationis locus. aut spes ulla
consolationis: Quid enim cause ẽ.
quod ne mͦ quidem conscientie uer
consolaciones miseras cõuertuntur.
aut certe dissimulationib aliquib
decipiunt semet ip̃os. ⁊ mentitur
miquitas sibi. msi quod intolerabit
ille est cruciatus. licet adhuc blan¬
diatur spes. ⁊ extenuet om̃mo dolorẽ
dum sibi ip̃is ꝓ libitu temꝑationẽ
incuria scupidi. ⁊ nisensadi corde. fere
nich sentiunt. que quidem omnia
longus abierunt. ubi fiet. qd̾ scrip

Expanded text:
confusionis erit, quid miseriae, quid doconfusionis erit, quid miseriae, quid doloris, quando, dissipatis foliis et dispersis, universa nudabitur turpitudo, revelabitur ignominia, sanies apparebit; quando jam immortalis factus internus ille conscientiae vermis, tota malignitate corrodet, sed non consumet animam infelicem; nec erit omnimo dissimulationis locus, aut spes ulla consolationis? Quid enim causae est quod ne modo quidem conscientiae stiolationes miseras convertuntur, aut certe simulationibus aliquibus decipiunt semetipsos, et mentitur iniquitas sibi: nisi quod intolerabilis ille est cruciatus licet adhuc blandiatur spes et extenuet omnino dolorem, dum sibi ipsis pro libitu tempora incuria stupidi et insensati corde, fere nihil sentiunt: quae quidem omnia longius aberunt, ubi fiet quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
excercii sp̃alis. ⁊ cure cordis iudici¬
uni euidens est contemptus exfiorum.
sic eorumdem sollicitudo certum nich¬
onuinus signum mentis inculte. Scͥp¬
cum quippe ẽ. In desideriis ẽ omnis oci¬
osus ⁊ item. De stercorib boum lapida¬
bitur piger. ue ue misero. dum sterco¬
ratur: putatur ornari. Eo erat paulꝰ.
triturans marea domini ⁊ suũ utiq¬
eognoscens possessorem. unde. ⁊ dicebat.
Hec amplexatur stercora. etiam si quõ¬
dam nutritus fuerit in croceis. Hiisla¬
pidatur stercorib piger. qui xp̃m sucri¬
facere negligens corde uacuo. ⁊ deserto.
foras cogitur euagari. Siquidẽ famis
necessitate iacob patriarcha. descende¬
legitur in egiptum. ⁊ ꝓdigns ille filius
seruire porcis. esurire siliquas egestate
coactus.
dabitur ⁊ habundabit. non habẽ
abeo. Arescet fenum ⁊ decidet floz. ipse
quoq fenestre clandentur. ut nichil
haurire. Deniq argudante ait domiꝰ
si statuam contra faciem tuã. Quid illd̾

Expanded text:
exercitii spiritualis et curae cordis indicium evidens est contemptus exteriorum, sic eorumdem sollicitudo certum nihilominus signum est mentis incultae: scriptum quippe est, In desideriis est omnis otiosus ; et item, De stercoribus boum lapidabitur piger . Vae, vae misero! dum stercoratur, putatur ornari. Bos erat Paulus, triturans in area Domini, et suum utique agnoscens possessorem: unde et dicebat, Haec amplexatur stercora, etiamsi quondam nutritus fuerit in croceis ; his lapidatur stercoribus piger, qui Christum lucrifacere negligens, corde vacuo et deserto foras cogitur evagari. Siquidem famis necessitate Jacob patriarcha descendere in Aegyptum ; et prodigus ille filius servire porcis, esurire siliquas egestate coactus edabitur, et abundabit: non habentab eo . Arescet fenum, et decidet flos: ipsae quoque fenestrae claudentur, ut nihil haurire; denique, Arguam te, ait Dominus, et statuam contra faciem tuam . Quid illud