comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labitur: qui uiperinis postulationibus
sensum accomodans. arrius qui dudũ
abeo tanqu̾a sacrilegus fuerat relegatꝰ:
ad necem fidelium animarum de exilio
reuocatur. Et fidem suam principi cal¬
lidis seductionib pandens: frustra sȩ af¬
firmabat ab epͣis fuisse dampnatum.
Ea scilicet causa. idem imꝑator precepit
apud alexandriam sinodum congre¬
gari: ut siuera eiꝰ assertio doceretur.
uenia post sententiam subsecuta. eccłȩ
redderetur. Et om̃s de eiꝰ correctione
gaudentes: ex inde ad dedicationem hie
tur. idem constantinꝰ imꝑator in sub¬
urbano quodam cui nichomedia nom
est finale ordinato uiditio: tricesimo &¬
primo imꝑii sui anno diem clausit ex
dam. Qui dum post sui genitoris obitũ
adueniens suscepisset imperium: sicut
cõstatio testam̃tũ cõtradr̃. Qͥ obhꝰ rei grã¬
ñ ĩa pƀ̃r. sed pater imperii uocaretur.
Et qui obimꝑandum imꝑator fuerat ele-
princeps impiis sensib retinens. fidem

Expanded text:
labitur: qui viperinis postulationibus labitur: qui viperinis postulationibus sensum accommodans, Arius, qui dudum ab eo tanquam sacrilegus fuerat relegatus, ad necem fidelium animarum de exsilio revocatur: et fidem suam principi callidis disputationibus 85 pandens, frustra se affirmabat ab episcopis fuisse damnatum. Ea scilicet causa idem imperator praecepit apud Alexandriam synodum congregari; ut si vera assertio nosceretur, veni post sententiam subsecuta, Ecclesiae redderetur. Et ut omnes de ejus correctione gaudentes, exinde ad dedicationem Hiertur, idem Constantinus imperator in suburbano quodam, cui Nicomedia nomen est, finali ordinato judicio, trigesimo primo imperii sui anno diem clausit extdam. Qui dum post sui genitoris obitum adveniens suscepisset imperium, sicut Constantio testamentum contradidit. Quin ob hujus ream presbyter, sed pater imperii vocaretur: et qui ob imperandum imperator fuerat elevaprinceps impiis sensibus retinens, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
a trecentis decem & octo
epͣis. ex euangłicis apłi¬
fides eccłiȩ confirmaretur : ibi arrii ꝑ¬
fidia constantino imꝑatore pͣsente
detegitur. Et cum eius ꝑfidiȩ dogma
eorundem ep̃oꝵ sententia refutaret᷑.
ab eccła separatur. ne tam impia doc¬
trina diu inęccła latens. cunc torum
insererae mentes. Sed ubi imꝑator cõ¬
ꝑit in tegram ab ep̃is fidem ęccłȩ ut
est ab apłis tradita sanctius confirma¬
ri: precepit eundẽ arrium ut rebellẽ
sacrȩ fidei exilio relegari. Sed sicut
ȩuam serpens inparadiso dolosis ꝑsua¬
sionib laqueauit: ita quoq constantia
germanam eiusdẽ principis ꝑquendam
satellitem arrii ꝑfidia in retiit. Et
latuit in ea diaboli uirus: donec tempꝰ
erumpendi quod eam repleuerat inue¬
niret. Hec igitur cum inultimo sui obitꝰ
diȩ fr̃is uisitatione ꝑfruitur: statim ab
ea innocenti fr̃i pomum ueneni uerbi
porrigitur. Et ilico exemplo primi ho¬
minis nescius ꝑ transgressionis uiam de¬

Expanded text:
a trecentis decem et octo episcopis, ex evangelicis apfides Ecclesiae confirmaretur: ibi Arii perfidia Constantino imperatore praesente detegitur: et cum suae perfidiae dogmate, eorumdem episcoporum sententia refutatus, ab Ecclesia separatur; ne tam impia doctrina diu in Ecclesia latens, cunctorum se insereret mentibus. Sed ubi imperator comperit integram a Patribus fidem Ecclesiae, ut est ab apostolis tradita, sanctius confirmari, praecepit eumdem Arium, ut rebellem sacrae fidei, exsilio relegari. Sed sicut Evam serpens in paradiso dolosis persuasionibus laqueavit, ita quoque Constantiam germanam ejusdem principis per quemdam satellitem, Arii perfidia interiit. Et latuit in ea diaboli virus, donec tempus erumpendi quo eam repleverat inveniret. Haec igitur cum in ultimo sui obitus die fratris sui visitatione perfruitur, statim ab ea innocenti fratri pomum veneni verbo porrigitur. Et illico exemplo primi hominis, nescius per transgressionis viam di
Abbreviated transcription (Latin):
legem orbi terrarum dare concessum
est. Itaq uidentes sp̃m sc̃m legem dan-¬
tem non blasphement. dicentes eum
qui blasphemant in eum dicit. Omne
p̃eccatum et blasphemia : remittetur
hominib Qui autem blasphemaue¬
rit in sp̃m sc̾m : non remittetur ei neq
in hoc scło neq infuturo. Non autem
talia de eo diceret dñs: si creatus ęȩt.
Deinde &e in libro regnoꝵ scribitur. Si
peccauerit uir in uirum: orabit ꝓ eo
sacerdos. Siuero in dm̃ peccauerit.
quis orabit proeo : & his similia de
turo. Hanc igitur ꝑtimescentes sententiã:
et audientes quanta de sp̃u sc̃o scripturȩ
dixerint. qualia de patre & filio. talia

Expanded text:
legem orbi terrarum dare concessum legem orbi terrarum dare concessum est. Itaque videntes Spiritum sanctum legem dantem, non blasphement, dicentes, eumqui blasphemant in eum, dicit: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; qui autem blasphemaverit in Spiritu sancto, non remittetuin hoc saeculo, neque in futuro . Non autem talia de eo diceret Dominus si creatura esset. Deinde et in libro Regnorum scribit: Si peccaverit vir in virum, orabit pro eo sacerdos: si vero in Dominum peccaverit, quis orabit pro eo ? Et his similia de turo. Hanc igitur pertimescentes sententiam, et audientes quanta de Spiritu sancto Scripturae dixerint; qualia de Patre, et Filio, talia
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc spͣu legem dante in eccłiis gen¬
tium. nos neq carnem circumcidimꝰ :
neq carnaliter legem moysi custodi¬
mus. Nam cum paulus et qui cum
eo predicabant gentib uerbum do¬
mini. & qui fideles fuerant de circu¬
cisione dicentes. quia oportet circũ¬
cidere eos & p̾ciꝑe eis custodire legem
moysi: iussit sp̃s sc̃s non circu̾̃cidi ex
gentib credentes. neq carnaliter ritũ
sequi quem moises iudeis tradidit.
antiochiam. et siriam. & ciliciam: fr̃ib
qui sunt ex gentib salutem. Qm audi¬
uius quod ex nobis quidam turba¬
uerunt uos uerbis quȩ non constitiuimꝰ :
uisum est nobis congregatis in id ipsum
mittere aduos cum carissimis nrͣis bar-¬
naban & paulum. homines qui tradi¬
derunt animas suas ꝓ nominȩ dñi iħu¬
xp̃i. iudam &e silam. et ipsos ꝑuerbũ
annunciantes eadem. Uisum est enim
sp̃ui sco et nobis nichil amplius impo¬
ni uobis honeris. preter ea quȩ neçesse

Expanded text:
et hoc Spiritu legem dante in Ecclesiis genet hoc Spiritu legem dante in Ecclesiis gentium. Nos neque carnem circumcidimus, neque carnaliter legem Moysi custodimus. Nam cum Paulus, et qui cum eo praedicabant gentibus verbum Dei, et qui fideles fuerant de circumcisione, dicentes: Quia oportet circumcidere eos, et praecipere eis custodire legem Moysi , jussit Spiritus sanctus non circumcidi ex gentibus credentes, neque carnaliter ritum sequi, quem Moyses Judaeis tradidit. Antiochiae et Syriae et Ciliciae fratribus qui sunt ex gentibus, salutem. Quoniam audivimus, quod ex nobis quidam turbaverunt vos verbis quae non constituimus: visum est 330 nobis congregatis in idipsum, mittere ad vos cum carissimis nostris Barnaba et Paulo, hominibus qui tradiderunt animas suas pro nomine Dominii, Judam et Silam, et ipsos per verbum annuntiantes eadem. Visum est enim Spiritui sancto et nobis nihil amplius imponi vobis oneris, praeter ea quae necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tum est suꝑ nos lumen uultus tui
dñe. Intricesimo uero & quinto psal¬
mo. In lumine tuo: uidebimus lum.
Et scđm salomonem in prouerbiis scri¬
bentem. Lux dñi inspiratio est homi¬
num : qui scrutatur interna uentris.
Et isaiam dicentem. Et erit lumen
hiuic isrł. in ignem: & scĩficauit eũ
igne ardenti. Hanc &e spirationem
filii dei ȩȩ diuine scripturȩ docuert̃.
scđm salomonem quidem dicentem.
Lux dñi: in spiratio est hominum.
creatus est adam accipiens sp̃m uitȩ :
et factus est homo in animam uiuẽ¬
tem. Et habens spͣm scm spiritalis e¬
rat. adeo ut &e ꝓphetaret. quod huiꝰ
rei gratia derelinqueret homo patre
suum & matrem suam. & adhererae
uxori sue : et erunt inquit duo in
carne una. Necnon et illam quȩ sũp-¬
ta est dese mulierem uocaret euam:
ꝓphetice dicens ei. Hȩc est mater om¬
nium uiuentium. Similimodo et
dotum dei: spͣm sc̃m consecuti. ad
antiquam uitam restituuntur : in
quo erant ante pͬuaricationem ada.

Expanded text:
tum est super nos lumen vultus tui, Domine . In trigesimo vero et quinto psalmo: In lumine tuo videbimus lumen . Et secundum Salomonem in Proverbiis scribentem: Lux Domini in piratio est hominum, quae scrutatur interna ventris . Et Isaiam dicentem: Et erit lumen huic Israel in igne: et sanctificabit eum igne ardenti . Hanc et inspirationem Filii Dei esse divinae nos Scripturae docuerunt; secundum Salomonem quidem dicentem: Lux Domini inspiratio est hominum .creatus est Adam, accipiens spiritum vitae, et factus est in animam viventem, et habens Spiritum sanctum, spiritualis erat, adeo ut prophetaret quod hujus rei gratia derelinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Necnon et illam quae sumpta est de costa sua mulierem vocaret Hevam, prophetice dicens: Haec est mater omnium viventium . Simili modo etdotum Dei Spiritum sanctum consecuti, ad antiquum restituuntur, in id quod erant ante praevaricationem Adae,
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit imitator existam. Que
utrum praua sit necne. uł ueritate
fulta: ignoro. Et ideo si placet. im¬
mo quia placere debet: unꝰquisq ue¬
strum in conspectu nr̃o fidei suȩ sen¬
tentiam pandere. ut examinatione
habita. quȩ firmior cunctis & ueri-¬
or reꝑta fuerit : huic om̃s iure cre¬
damus. & hanc indubitant᷑ spreto
falsitatis errore sequamur. Om̃s
dixerunt. Quomodo tibi tanti mi¬
sterii secreta cõmittere possumus.
et rei in exꝑte arbitrum collocare.
cum nec dum gentilitatis maculas
ueri dogmatis ꝑceptione ablueris :¬
Pbus uidex dixit.

Expanded text:
occurrerit imitator existam, quae occurrerit imitator existam, quae utrum prava sit nec ne, vel veritate suffulta, ignoro. Et ideo si placet, imo quia placere debet, unusquisque vestrum in conspectu nostro fidei suae sententiam pandat, ut examinatione habita, quae firmior cunctis et verior reperta fuerit, huic omnes jure cedamus, et hanc indubitanter spreto falsitatis errore sequamur. Omnes dixerunt: Quomodo tibi tanti mysterii secreta committere possumus, et rei inexpertae arbitrium collocare, cum necdum gentilitatis maculas veri dogmatis perceptione ablueriobus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
iusquam susceptione ꝑsone fidelit᷑
definire. deo plusqu̾a homini placi¬
turum. Et alia manu. Optamus te
bene ualere. Data constantinopoli
taretur : Probus iuidex dixit.
enerandi principis sacra
que lecta est: gestis indat᷑.
Et adiecit. Perspiciens in idolorum
cultura nullam ueri nominis con¬
sistere maiestatem. xp̾ianis memet¬
ipsum dogmatib subicere uolo. Qͥb
astruitur unus & uerus ẽȩ ds̃ qui u¬
niuersa quȩ uidentur & quȩ non
uidentur: uirtute uerbi sui creauit.
Et qm cum plures xpͣiani nominis
titulo censeantur. a ueritate eiꝰ fidei
procul aberrare dicuntur. diuersa
scilicet senciendo et uaria dogmatũ
instituta sec tando: scire nunc mag¬
nopere desidero. quȩ sit recti dogma¬
tis fides. cui remotis omĩb dubietatis
ambagibus tenaciter in herere quę¬
am: ne erroris cecitate exui cupiens.
maiorib tenebrarum errorib impli¬
cer: si passim &e sine ullo examinis
discrimine alicuius sec te quȩ prima

Expanded text:
usquam susceptione personae, fideliter usquam susceptione personae, fideliter definire, Deo plus 87 quam homini placiturum. Et alia manu: Optamus te bene valere. Data Constantinopoli taretur, Probus judex dixit: Venerandi principis sacra quae lecta est, gestis indatur. Et adjecit: Perspiciens, in idolorum cultura nullam veri numinis consistere majestatem, christianis memetipsum dogmatibus subjicere volo, quibus astruitur unus et verus esse Deus qui universa quae videntur, et quae non videntur, virtute verbi sui creavit. Et quoniam cum plures Christiani nominis titulo censeantur, a veritate ejus fidei procul aberrare dicuntur, diversa scilicet sentiendo et varia dogmatum instituta sectando, scire nunc magnopere desidero quae sit recti dogmatis fides, cui remotis omnibus dubietatis ambagibus tenaciter inhaerere queam; ne erroris cmajoribus tenebrarum erroribus implicer, si passim et sine ullo examinis discrimine, alicujus sectae quae prima
Abbreviated transcription (Latin):
paternum adepsal̃t.¬
cus imperium. il¬
lud nobis est pri¬
mtis enttendum : ut heretica con
uerterit impium: saluat animam
eius. & suoꝵ cooꝑit multitudinem
peccatorum. & qm nunc plerosq re¬
perimus huiꝰ sceleris socios: hanc ꝑfi¬
diam ritu sacrilego ꝑcolentes. asserẽ¬
tes se integram fidei regłam retinerȩ.
qui non solum homines impia seduc̃¬
tione fallentes: uerum ȩtiam inge¬
nite maiestati in uiriam irrogantes.¬
et filii creatam substantiam. eius di¬
uinitati uingentes. Monemus itaq¬
ut nͣre mansuetudinis ac toritate ꝑ¬
cepta. inter arrium uenerabilem
erroris epͣm. huiꝰ negocii examen fa-¬
cias agitari. Precipue suadens. ut ani¬
mi ꝑuersitate deposita. uere fidei ac
probate colla submittant. ne nͣre pi-¬
etatis ac mansuetudinis p̃cepta. solita
temeritatis audatia contempnentes:
ad grauem prouocent iracundiam.
Et licet huiꝰ fidei munꝰ necdum ꝑceꝑis.
sapientia tamen qua preceteris pol-¬
les. cuncta te credimus posse sine cu-¬

Expanded text:
paternum adeptus imperium, illud nobis est primitus enitendum ut, haeretica convconverterit impium, salvabit animam ejus, et suorum cooperiet multitudinem peccatorum. Et quoniam nunc plerosque reperimus hujus sceleris socios, hanc perfidiam ritu sacrilego percolentes, asserentes se integram fidei regulam retinere; qui non solum homines impia seductione fallunt, verum etiam et ingenitae majestati injuriam irrogant, Filii creatam substantiam divinitati jungentes. Monemus ut nostrae mansuetudinis auctoritate percepta, inter Arium venerabilem episcopum, hujus negotii examen facias agitari. Praecipue suadens ut, animi perversitate deposita, verae fidei ac probatae utrique colla submittant: ne nostrae pietatis ac mansuetudinis praecepta, solita temeritatis audacia contemnentes, ad gravem nos provocent iracundiam. Et licet hujus fidei manus necdum perceperis, sapientia tamen qua prae caeteris polles, cuncta te credimus posse sine cuj
Abbreviated transcription (Latin):
UM in manus stre¬
nui lectoris obeatis¬
simȩ papa materne.
liber iste acatholico
sacerdiode &e ꝓbatissime uite beato atha¬
nasio contra hereticos. id est sabellium.
fotinum. et arrium. disputatꝰ ꝑuenis¬
set: ilico respondit. Et quomodo fieri
potest. ut cum scõ athanasio successore
beati alexandri ep̃i habuerit arrius
conflictum. cum constet eum sicut in
historia ecclesiastica legitur. turpissima
fetida mente conceꝑat. fetido termina¬
ret fine : Sed si illud recolat quod in
chronica sua beate memorię sulpicius
seuerus posuit dicens. duo arrii tanquã
duo serpentes. ex uno ore sibilabant :
duos arrios fuisse euident᷑ reperiet. Un¬
de intelligitur aut cum arrio suꝑstite.
non cum illo qui fusus est. aut cum ali¬
quo arriomanita scm athanasium
sepius relegatur: ut agnoscant qualit̃
hereticorum possint uitare uenena. &
fidem suam absq ulla hesitatione deo
auxiliante ualeant custodirȩ. Explic̃ ꝓlog̃.¬

Expanded text:
um in manus strenui lectoris, beatissime papa Materne, liber iste a catholico sacerdote et probatissimae vitae beato Athanasio, contra haereticos Sabellium, Photinum et Arium, disputatus pervenerit, illico respondebit: Et quomodo fieri potest ut cum sancto Athanasio successore beati Alexandri episcopi habuerit Arius conflictum, cum constet eum, sicut in ecclesiastica Historia legitur, turpissima fetida mente conceperat, fetido terminaret fine. Sed si illud recolat, quod in Chronicis suis beatae memoriae Sulpicius Severus posuit dicens: Duo Arii, tanquam duo serpentes, ex uno ore sibilabant: duos Arios fuisse evidenter reperiet. Unde intelligitur, aut cum Ario superstite, non cum illo qui fusus est, aut cum aliquo Ariomanita sanctum Athanasium saepius relegantur, ut cognoscant qualiter haereticorum possint vitare venena, et fidem suam absque ulla haesitatione Deo auxiliante valeant custodire. PRAEFATIO
Abbreviated transcription (Latin):
flumina deuentrȩ eiꝰ fluent aquę
uiue. Ergo non dixit. aquis impleta ẽ.
Aqua enim sp̃s uite est: & flumen dei
tis. Quodsi ꝑmanent dicentes creatum
sp̃m scm. & ꝓferent illud qđ in amõs pro¬
pheta scriptum est. prepara te. inuoca
dm̃ cuum oisrł: quia ego firmans coni¬
truum. & creans sp̃m: & annuncians in
qui conitruum sequitur. Neq enim pre¬
cedit sp̃m scm creari conitruum. sed pre¬
cedit sp̃m uenti. quẽ creare dixit post
impium est dicerȩ. expellantur prorsus
nec deprima creatione quȩ afilio dei sit
creata tacuerit scriptura. Sic enim di¬
cit: qui loquitur ad iob. Sed eccȩ bestie
apud te fenum camquã boues edent.
Et uigor eius inlumbis: uirtus uero in
umbilico uentris. Statuit caudam sic̃
cypressus: nerui eiꝰ complexi sunt sicut
funes. Latera eiꝰ sicut latera erea: & dor
Sic enim scriptum est. Initium facturę
dñi: factum ad illudendum angelis.¬

Expanded text:
flumina de ventre ejus fluent aquae flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Ergo non dixit, aquis impleta est, aqua enim spiritus vi a est, sed flumen Dei tis. Quod si permanent dicentes creatum spiritum, et proferunt illud quod in Amos propheta scriptum est: Praepara te invocare Deum tuum, Israel; quia ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians in qui tonitruum sequitur. Neque enim raecedit Spiritum sanctum tonitruum, sed praecedit spiritum venti, quem creare se dixit post impium est dicere, expellantur prorsus, nec de prima creatione, quae a Filio Dei sit creata, tacuerit Scriptura: sicut enim dicit, qui loquitur ad Job: Sed ecce bestiae apud te fenum tanquam boves edunt, et vigor ejus in lumbis, virtus vero in umbilico ventris ejus. Statuit caudam sicut cypressum, nervi ejus complexi sunt sicut funes: latera ejus sicut latera aeris, et dosic enim scriptum est: Hoc est initium fac urae Domini, factum ad illudendum ab angelis
Abbreviated transcription (Latin):
iterum ex scripturis probamꝰ: sicut et su¬
perius abysaia propheta docuimꝰ. Scri¬
bit autem ille magnꝰ ioħs euangłista in
apocalipsin hȩc dicens. Et ostendit mi¬
dum quasi glaciem. egredientem a sedȩ
dei & agni: fluentem ꝑmedium plateȩ.
est inpsalmis. Fluminis impetus letificat
ciuitatem dei. Quod si dixerint. quid gͦ
quia scriptum est aqua audiant insede
dei & agni. Aqua est uite. & cum aquę
eiꝰ capaces aliqui efficiuntur & flumi¬
na dicuntur. et insingłis quibq adim¬
pleri dicitur sp̃s sc̃s: sicut et filius deuim¬
pletur insingłis scđm paulum scribent᷑e.
plenitudo eius qui omĩa in omĩb adim¬
pletur : Et est quidem quando hi in
plentur ista aqua uiua. & flumina ap¬
pellantur: sicut et dauid in nonagesimo
scđo psalmo dicit. Eleuauerunt flumi¬
na dñe uocem suam: auoce aquarũ
mina uocantur. scđ̾m dnm dicentem.
Qui credit in mȩ sicut dicit scriptura:

Expanded text:
iterum ex alia scriptura probavimus, sicut suiterum ex alia scriptura probavimus, sicut superius ab Isaia propheta docuimus. Scribit autem ille magnus Joannes evangelista in Apocalypsi, haec dicens: Et ostendit midum quasi glaciem, egredientem a sede Dei et Agni, fluentem per medium plateae .qua scriptum est in Psalmis: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Quod si dixerint, quid ergo quia scriptum est aqua? audiant. In sede Dei et Agni aqua est vitae, et cum aquae ejus capaces aliqui efficiuntur, et flumina dicuntur, et in singulis quibusque adimpleri dicitur Spiritus san tus: sicut et Filius ei adimpletur in singulis, secundum Paulum scribentem: Plenitudo ejus quia omnia in omnibus adimpletur . Et est quidem, quando ii qui implentur ista aqua viva flumina appellantur, sicut David in psalmo nonagesimo secundo dicit: Elevaverunt flumina vocem suam, a vocmina vocantur, secundum Dominum dicentem: Qui credit in me, sicut dixit Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur a pueritia: seruus erit. In no¬
uissimo uero: dolebit insȩ. Qui enim
in peccatis deliciis agunt: non audũit
paulum scribentem. Non enim acce¬
pistis sp̃m seruitutis iterum in timore:
sed accepistis sp̃m adoptionis filiorum.
in quo clamamꝰ abba pater. Sed cum
sint filii peccati: mortui sunt iusticie.
Qui uero sp̃s scĩ donum acceperunt. lex
yses obseruauit. ut diceret. id quod spi¬
rauit dñs in faciem ade spirationem
uite : & factus est homo in animam
uiuentem. Qui enim non habent sp̃m
sc̃m: uiuentes mortui sunt. Unde et ad
isrł derelicto dño: qui sit fons uiuifi¬
cantis: dicit. Dereliquistis fontem sapi¬
entiȩ. Uiam dñi si fuisses ingressus:
utiq habitares inpace in ęternum tem¬
pus. Audientes ergo dñm dicentem.
ego sum uia. docti ętiam ex scripturis
sc̃is fontem sp̃m eȩ. dñm: qui dicit me
dereliquerunt fontem aquȩ uiue. ne-¬
quaquam creatum sp̃m sc̃m sapiamꝰ.

Expanded text:
versatur a pueritia, servus erit; in noversatur a pueritia, servus erit; in novissimo dolebit in se . Qui enim in peccati deliciis agunt, non audiunt Paulum scribentem: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum in quo clamamus, Abba Pater . Sed cum sint filii peccati, mortui sunt justitiae. Qui vero Spiritus sancti donum acceperunt, dicayses observavit ut diceret: Itaque inspiravit Dominus in faciem Adae inspirationem vitae, et factus est homo in animam viventem . Qui enim non habent Spiritum sanctum, viventes mortui sunt. Unde et ad Israel derelicto Domino, qui sit fons vitae vivificans, dicit: Dereliquistis fontem sapientiae. Viam Domini si fuisses ingressus, utique habitares in pace in aeternum tempus . Audientes ergo dicentem: Ego sum via : docti etiam a Scripturis sanctis fontem spiritum esse Deum qui dicit: Me dereliquerunt fontem aquae vivae ; nequaquam creaturam Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
pra : sic dicens. Dereliquistis fontem sa
dicit. Nam cũ in t̾ra chaldeorum ęͣet.
popłs. & cũ chaldeis conuersaretur: eos
qui non haberent sp̃m scm. sed carna¬
liter uiuerent peccato. morerentur uͦ
iusticiȩ & fraudarentur spu sco. querȩ¬
batur cum lacrimis dicens. Quid est
isrł : Quid quia in terra inimicoru es.
et inueterasti in terra aliena. coinqui¬
natus es cum mortuis. deputatus es cũ
his qui in inferno sunt: dereliquisti fon¬
tem sapientie. Uiam dñi si fuisses in¬
gressus: habitares utiq cum pace in
eternum. Considerent enim uiam
quam dereliquerunt filii isrł dm̃ ẽȩ
qui dicit: ego sum uia. fontem uite
in ꝓpheta appellari. quam dereliꝗͣ¬
runt udei. coinquinati cũ babiloniis.
qui erant mortui iusticiȩ Duce eni
non habebant inse sp̃m paraclitum.
sp̃m ueritatis. qui est uita et uiuificat.¬
uiuentes mortui sunt. Unde & paulꝰ
de talib scribit. Nam quȩ in deliciis
agit uidua: uiuens mortua est. Et
salomonclamat. Qui in deliciis con¬

Expanded text:
pra, sic dicens: Dereliquistis fontem sapdicit. Nam cum in terra Chaldaeorum esset populus, et cum Chaldaeis conversaretur, eis qui non haberent Spiritum sanctum, sed carnaliter quidem viverent peccato, 326 morerentur vero justitiae, et fraudarentur Spiritu sancto, querebatur cum lacrymis, dicens: Quid est Israel quod in terra inimicorum es, et inveterasti in terra aliena, coinquinatus es cum mortuis, deputatus es cum iis qui in inferno sunt? Dereliquisti fontem sapientiae. Viam Domini si fuisses ingressus, habitares utique cum pace in aeternum . Considerent enim viam quam dereliquerunt filii Israel. Deum esse, qui dicit, Ego sum via, fontem vitae in propheta appellari, quem dereliquerunt Judaei, coinquinantes se cum Babyloniis, qui erant mortui justitiae: dum enim non habent in se Spiritum paraclitum, spiritum veritatis, qui est vita et viventes mortui sunt. Unde et Paulus de talibus scribit: Nam quae in deliciis agit vidua, vivens mortua est . Et Salomon clamat: Qui in deliciis con
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm ętiam digitum dei ẽę dñs
docuit. scđm matheum quidem di¬
cens. Si autem in spũ dei ego eicio
demonia: preuenit in uos utiq regnũ
dei. Scđ̃m uero lucam. Si aut̾e ego in
digito dei eicio demonia: preueniet
xerit infilium hominis: remitcetur
ei. Qui autem dixerit in sp̃m sc̃m. non
ro scło. ꝑ hunc spiritum sc̃m cumsit
digitus dei. scripte sunt tabulȩ la¬
pidee que date sunt moisi scripte
digito dei. sicut ipse moises exposu¬
it. Alioquin si non sp̃m scm digitũ dĩ
eẽ dicunt. tabulas enim lapideas glo¬
riosiores magis ẽȩ̨ quam corda scoͬꝵ
profitebuntur. suꝑ quȩ epła xp̃i est

Expanded text:
sanctum etiam digitum Dei esse Dominus docuit, secundum Matthaeum quidem dicens: Si autem in Spiritu Dei ejicio daemonia, pervenit in vos utique regnum Dei . Secundum vero Lucam: Si autem ego in digito Dei ejicio daemonia, pervenit xerit vertum in Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit in Spiritum sanctum, non ro . Per hunc Spiritum sanctum, cum sit digitus Dei, scriptae sunt tabulae lapideae, quae datae sunt Moysi, scriptae digito Dei, sicut ipse Moyses exposuit. Alioquin si non Spiritum sanctum digitum Dei esse dicunt; tabulas omnino lapideas gloriosiores esse, quam corda sanctorum profitebuntur, super quae epistola Christi
Abbreviated transcription (Latin):
scm: Sed neq id quod dicitur. omĩa
ꝑfilium facta sunt : assignat sp̃m scm.
pse enim est : qui dicit. Neq id quod
omĩa seruiunt tibi: seruum eę osten¬
dit eum. Alioquin & paulus quo¬
modo audiendus est dicens. Non
enim accepistis sp̃m seruitutis ite¬
rum intimore : sed accepistis spm ad¬
optionis filiorum : in quo clamamꝰ

Expanded text:
sanctum? Sed neque in quo dicitur, omnia sanctum? Sed neque in quo dicitur, omnia per Filium facta sunt, assignat Spiritum sanctum: ipse enim est qui loquitur: neque id quod omnia serviunt tibi, servum esse ostendit eum. Alioquin et Paulus quomodo audiendus est, dicens: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum in quo cl
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam inquit agite. & babtizet᷑
in remissionem peccatorum uͬrorum.
Hi cum audissent &e comprobassent ser-¬
mones eius babtizati sunt : et adieẽ¬
te sunt indie illo animȩ quasi tria
milia. Numquid preuaricatores m̾a-¬
dati saluatoris effecti sunt. & contra
dictionem saluatoris babtit auerũt
tantam multitudinem : Non enim
scriptum est quia babtit auerunt
in nomine patris. & filii. & spͣs sc̃i.
sed tantum in nomine dñi iħu. Sed
numquid sunt preuaricati : Absit.
Nam licet filii nomen cantum modo
dicatur. habet tñ patrẽ & sp̃m secum
pronunciatum. sicut in scripturis sc̃is
probabimus. Itaq &e sp̃s sc̃s dñs sabaoth
dicitur. & est cum deo. et cum filio. ase¬
nunciarent. Unde et paulus dñm
uocari sp̃m non negat. dicens ad corin
est. ibi libertas. Et ad romanos dicit.
si estis spm scm seruum dicerȩ. qui cre¬
id quod incentesimo oc tauo decimo
psalmo scriptum est. quia omĩa ser¬
uiunt tibi. seruum eẽ. ostendit sp̃m

Expanded text:
zetur in remissione peccatorum vestrorum . Ii cum audissent et comprobassent sermones ejus, baptizati sunt, et additae sunt in die illo animae quasi tria millia . Nunquid praevaricatores mandati Salvatoris effecti sunt? et contra traditionem Salvatoris btantam multitudinem? Non enim scriptum est quia baptizaverunt in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, sed tantum in nomine Domini Jesu. Sed non sunt praevaricatores. Absit. Nam licet Filii nomen tantummodo dicatur, habet tamen Patrem et Spiritum pronuntiatum, sicut in Scripturis sanctis probavimus. Itaque et Spiritus sanctus Sabaoth dicitur, et est cum Deo et cum Filio a seronuntiarent. Unde et Paulus Dominum vocari Spiritum non negat, dicens ad 320 Coest, ibi libertas . Et ad Romanos ait: si estis Spiritum sanctum servum dicere, qui creid quod in centesimo octavo decimo psalmo scriptum est, Quia omnia serviunt tibi , servum esse ostendit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
di iudicat omĩa: ipse autem anemi¬
ne diiidicatur. Quis enim nouit sen¬
sum dñi. qui instruat eum: Nos uero
sensum xp̃i: habemus. Iste igitur sp̃s
sc̃s cum sit sensus dñi in propria uite
substantia existens. sicut frequenter
didicimus. nouit omĩa que sunt dei:
paulus ait. Nobis autem reuelauit

Expanded text:
autem a nemine judicatur: quis enim novit sensum Domini, qui instruit eum? Nos vero sensum Christi habemus . Iste igitur Spiritus sanctus cum sit sensus Domini, in propria vitae substantia existens, sicut frequenter diximus, novit omnia quae sunt Dei,  Denique et Paulus ait: Nobis autem revelavit
Abbreviated transcription (Latin):
et eleuatum. qui ad oratur & lau¬
datur. & głificatur aseraphim. Ec¬
cłiȩ autem xp̃i: om̃s ab orientẽ usq
ad occidentem. conuenienter patre
a seraphim laudarȩ profitentur. in
ministerium relatione. Dicant itaq
nobis qui uenerationem sp̃ui sc̃o ab-¬
negant. quisnam ex his uerum di-¬
cit. aut quis fallit. utrum ne ioħs.
fitentur eeͣ. qui ad oratur aseraphim.
ioħs autem filium. paulus uero
sed om̃s ueritatem dicunt. manife¬
ste probatum est. quod & solius
patrem. & filium. et spm sc̃m: secum
trem. & filium: si uenerentur qui
sic ad orant uenerationem celestium
animantium imitantium. et non
suas cogitationes sequantur : Alio¬
quin quid facient. audientes salua¬
torem dicentem ad discipłos: euntes
docete om̃s gentes babtizantes eos in
nominȩ patris. & filii. et sp̃s sc̃i. cum
scriptura non crinitatem sed unione̾
qui in samaria crediderunt. Et qui¬
babtizati sunt aphilipo: tantum
babtizati erant in nomine dñi nr̃i

Expanded text:
et elevatum, qui et adoratur, et laudatur, et glorificatur a seraphim . Ecclesiae autem Christi omnes ab oriente usque ad occidentem convenienter Patrem a seraphim laudari profitentur in mysteriorum relatione. Dicant itaque nobis, qui venerationem Spiritui sancto abnegant, quidnam ex his verum dicit, aut quis fallit? utrum Joannes, fitentur esse qui adoratur a seraphim, Joannes Filium, Paulus vero sed omnes veritatem dicunt, manifeste probatum est quod etsi solius en Filium et Spiritum sanctum secum trem et Filium sic venerentur, qui sic adorant, venerationem coelestium animantium imitati, et non suas cogitationes sequantur. » Iqui quid facient audientes Salvatorem dicentem ad discipulos: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti ? cum Scriptura non Trinitatem, sed unionemqui in Samaria crediderunt, et baptizati sunt a Philippo, Tantum baptizati erant in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cas uero: in actib apłorum ait. factũ
est autem & integro anno conuenire
in eccłia. et appellarȩ in eccłia primũ
discipłos xp̃ianos. & paulus ad corin¬
thios scribit. De spiritalib autem no¬
lo uos ignorare fr̃s: scitis quia quan¬
do gentes eratis ad idola muta quo¬
modo cumq ducebamini addicti. Iua-¬
ꝓpter notum facio uobis. quia nemo
in spũ dei dicit anathema iħu. Etne¬
mo potest dicere dñm iħm: nisi in spu
sco. & rursum. Animalis homo. non
ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s dei. Stulticia
enim est illi : & non potest scirȩ. quia
spiritaliter diuidicatur. Nam spiri¬
calis iudicat omĩa: ipse autem ane¬
mine iudicatur. Quis enim cognouit
sensum dñi. qui instruat eum : Nos
Quis enim nouit hominum quȩ sunt¬

Expanded text:
cas vero in Actibus apostolorum ait: Factum cas vero in Actibus apostolorum ait: Factum est autem et integro anno eos convenire in Ecclesia, et appellari in Ecclesia primum discipulos Christianos . Et Paulus ad Corinthios scribit: De spiritalibus autem nolo vos ignorare, fratres. Scitis, quia quando gentes eratis, ad idola muta quomodocunque ducebamini addicti: quapropter notum facio vobis, quia nemo in Spiritu Dei dicit, Anathema Jesu: et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto . Et rursum: Animalis homo non capit ea quae Spiritus sunt Dei, stultitia enim ei sunt: et non potest scire, quia spiritaliter dijudicatur: nam spiritalis judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur. Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum? Nos tus enim
Abbreviated transcription (Latin):
sed in lege eẽm xp̃i. ut lucrarer eosqͥ
sunt sine lege. & rursum ad romanos
ita ut unitas trinitatis inueniretur
in scis scripturis. Quȩ enim sunt dei ac
dñs uideis dicat. Redditȩ ergo quȩ sũt
cesaris cesari: & que dĩ sunt. deo. Paul
quoq adphilipenses scribit. Om̃s enim
non ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dei. Stulticia
enim est ei. Et homines siquidem dĩ
patris nͣri nominȩ dei. xp̃iani uͦ
discipłi nomine xpͣi : & spiritales sp̃s
sci nominȩ appellantur. Audienda
namq ẽ illa in sarepta sidoniȩ uidua:
adheliam chesbiten dicens. Quid mͥ
et cibi est homo dei : Et rursum. Nũc
cognoui: quia homo dei estu. & illa
uero mulier sunamitis suo marito de
heliseo dicens. Eccȩ homo dei magnus
uenit adnos. Ipsa quoq scriptura reg¬
norum ait. Et homo uenit de iuda.
& prophetauit suꝑ altare bethel. Nec¬
non ȩtiam titulatio oc togesimi noni
psalmi: oratio moisi hominis dei. Lu¬

Expanded text:
sed in lege essem Christi, ut lucrarer eos qui sed in lege essem Christi, ut lucrarer eos qui sunt sine lege . Et rursum ad Romanos Ita ut unitas Trinitatis inveniretur in sanctis Scripturis: 308 quae enim sunt Dei ac Dominus Judaeis dicat: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae Dei sunt, Deo . Paulus quoque ad Philippenses scribit: Omnes enimnon capit quae sunt Spiritus Dei : stultitia enim est ejus. Et homines quidem Dei patres nostri, nomine Dei: Christiani vero discipuli, nomine Christi: et spiritales Spiritus sancti nomine nuncupantur. Audienda namque est illa in Sarepta Sidoniae vidua ad Heliam Thesbiten, dicens: Quid mihi et tibi est homo Dei ? Et rursum: Nunc cognovi, quia homo Dei es tu . Illa vero mulier Sunamitis viro suo de Elisaeo dicens: Ecce homo Dei magnus venit ad nos . Ipsa quoque Scriptura Regnorum ait: Et homo Dei venit ex Juda, et prophetavit super altare Bethel . Necnon etiam titulatio octogesimi noni psalmi: Oratio Mosi hominis Dei . Lu
Abbreviated transcription (Latin):
feres sp̃m eorum: & defitient. et in
puluerem suum conuertentur. Emi¬
tte spm tuum & creabuntur: et reno¬
uabis faciem terrȩ. Incongruum est
aliter abinitio condi creaturam: in
nouissimo aliter creari. Itaq & si non
deo mittitur. pͣdicatur a scĩs. Mictes
spm cuum & creabuntur : et reno¬
uabis faciem terre. Sicq filius & patͣ
&e sp̃s sc̃s fecissȩ. Ds̃ enim ait in ihere¬
mia deduxisse hunc isrł: in deserto
ad populum meum. & non dixistis
ubi est dñs qui eduxit nos de terra
egipti: qui induxit in deserto. Dicit
autem & isaias qui audiendus est spm̃
sc̃m deduxisse isrł in deserto sic dicens.
Deduxit eos ꝑ abyssum sicut equum
ꝑ desertum. & non laborauerunt. cã¬
quam iumenta ꝑ campum descen
autem et lex dñi. lex sp̃s. Et de singłis
quoq scorum. in trigesimo sexto psal¬
mo dictum est. Lex dei ȩiꝰ: incorde ip¬
sius. Dese uero paulus. factus sum in¬
quid his qui sublege sunt. tanquã sinȩ
lege : cum extra legem dei non ẽęm.

Expanded text:
 et in pulverem suum convertentur. Emitte Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Incongruum est aliter ab initio condi creaturam, aliter in novissimo creari. Itaque etsi non Deo mittitur, praedicatur a sanctis: Mittes Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae. Et ut Patse Spiritus sanctus. Deus enim ait in Jeremia, deduxisse hunc Israel in deserto, dicens ad populum: Et non dixistis, ubi est Dominus, qui eduxit nos de terra Aegypti, qui induxit nos in deserto ? Dicit autem et Isaias, qui audiendus est, Spiritum sanctum deduxisse Israel in deserto, sic dicens: Deduxit eos per abyssum, sicut equum per desertum, et non laboraverunt tanquam jumenta per campum; descenautem et lex Dei, lex Spiritus. De singulisque sanctorum in tricesimo sexto psalmo dictum est: Lex Dei ejus in corde ipsius . De se vero Paulus: Factus sum, inquit, his qui sine lege sunt, tanquam sine lege essem, cum extra legem Dei non essem,
Abbreviated transcription (Latin):
scificari uero ꝑspm. quia minimȩ in¬
digna sua scificatione creauerit filiꝰ.
ri eam prius : & sic mereretur acciꝑe
ꝑfilium & patrem scificationem. Iui¬
bus dicimꝰ. Ergo non sc̃a creassȩ filiũ
dicitis : Absit. Neq enim sinȩ filio sp̃s
scificat. nec filius sinȩ sp̃u uł patre. sicu¬
ti & uos dixistis et est uerum. quod
paulus ad tessalonicenses scribens ait
pse autem ds̃ & pater nͣr. et dñs iħs

Expanded text:
sanctificari vero per Spiritum, quia minime insanctificari vero per Spiritum, quia minime indignam sua sanctificatione creaverit Filius. ri eam prius, ut sic mereretur capere per Filium et Patrem sanctificationem. Quibus dicimus: Ergo non sancta creasse Filium dicetis? Sed absit: neque enim sine Filio Spiritus sanctificat, nec Filius sine Spiritu vel Patre, sicuti et vos dixistis, et est verum quod Paulus ad Thessalonicenses scribens ait: Ipse autem Deus, et Pater noster, et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
est Anne maior & caucior tamqu̾a
sinȩ ȩo creatus sit homo. et exciderit:
ideo assumptus sp̃s in regenerationȩ
nr̃a ad cutelam cerciorem: Sed &
ipsum ualde impium est: uł insensu
alicuius subirȩ. Dicant igitur quomͦ
sp̃s assumptus est ad regenerationem no¬
stram. qui non creauit nos abinitio. siqͥdẽ
non creauit. Dicetis forte. ut scĩficet ac
atura. aut non sc̃a : Et quid est dicerȩ¬
cans eum in sp̃u : Suꝑflua est qua da
atq in anis: ueluti cum sole medio cur¬
su diei illuminantȩ orbȩ qui sub celo ẽ
suꝑfluus & infirmis in anisq lucernȩ
sit splendor. S qm non merebatur
inquiunt creatura ꝑfilium scĩficari.
ꝑfilium meruit. scificari uero non me¬
ruit : Quid enim maiꝰ est creari. ansci¬
ficari : Pensate itaq instatera mentis
ũre conspicientes. ut uł si considerare
possitis. quod etiam ipsi uos inuiti con¬
fitemini sp̃s dignitatem. Ergo creari
quidem creatura ꝑfilium merebatur:

Expanded text:
est: aut ne major et cautior tanquam est: aut ne major et cautior tanquam sine eo creatus sit homo, et exciderit, ideo assumitur Spiritus in regeneratione nostra ad tutelam certiorem? Sed et ipsum valde impium, vel in sensum cujusquam subire. Dicant igitur quomodo Spiritus assumitur in regenerationem nostram, qui non creavit nos ab initio, si tamen non creavit. Dicitis forte ut sanctificet accatura, aut non sancta? Et quidecans eam in Spiritu, superflua est quae daatque inanis: veluti cum sole medio cursu diei illuminante orbem, qui sub coelo est superfluus et infirmus, inanisque lucernae sit splendor. Sed quoniam non merebatur, inquiunt, creatura per Filium sanctificari, per Filium meruit, sanctificari vero non meruit. Quid igitur majus est creari an sanctificari? Pensate itaque statera mentis vestrae concipientes, ut vel sic considerare possitis, quod vos ipsi etiam inviti confitemini Spiritus dignitatem. Ergo creari quidem creatura per Filium merebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
te. et non dixit credite in spͣm scm.
credere in patrem. et filium. & sp̃m
sc̃m. Ergo dicant si salus est his qui
credunt in patrem. & infilium. et nõ
credunt in sp̃m scm : Sed absit. Neq
enim indm̃ credunt qui non credũt
in sp̃m sc̃m. adeo ut paulus inuentis
quibusdam discipłis & interrogans
si sp̃m sc̃m accepissent credentes. illisq
respondentibus nec si ẽẽt sp̃s sc̃s audis¬
sent: dixit. In quo ergo babtizati estis :
Probans qui non sunt babtizati in nomi¬
ne sp̃s sci. nec in patris &e filii nominȩ
ȩ̃e babtizatos: ita plane & creatorem
sp̃m sc̃m agnoscimꝰ. Alioquin si crea
ti sumꝰ. quomodo in regenerationem.
sinȩ ȩo regeneramur : Aut forsitan
ad illam antiquitatem quȩ fuerat
ante preuaricationem ade restituit
Qm ante quidem dicitis sine sp̃u sc̃o
creati sumus. quomodo uero hic assũp¬
tus est sine causa in regenerationem
nr̃am. uerum hoc dicere in religiosũ

Expanded text:
te , et non dixit: Credite in Spiritum ste , et non dixit: Credite in Spiritum scredere in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Ergo dicant si salus est his qui credunt in Patrem, et Filium, et non credunt in Spiritum sanctum: sed absit. Neque enim in Deum credunt qui non credunt in Spiritum sanctum. Denique Paulus, inventis quibusdam discipulis, et interrogatis si Spiritum sanctum accepissent credentes: illisque respondentibus, nec si esset Spiritus sanctus audissent, dixit: In quo ergo baptizati estis ? Probans qui non sunt baptizati in nomine Spiritus sancti, nec in Patris et Filii nomine esse baptizatos. Ita plane et creatorem spiritum sanctum agnoscimus. Alioqui si creatti sumus, quare non in regeneratione sine eo regeneramur? Aut forsitan ad illam antiquitatem, quae fuerat ante praevaricationem Adae, restituit quidem, ut dicitis, sine Spiritu sancto creati sumus, quomodo vero hic assumptus est sine causa in regeneratione nostra? Verum hoc dicere irreligiosum
Abbreviated transcription (Latin):
potest acciꝑe: quia non uidet eu
nec cognoscit eum. Uos autem cog¬
noscetis eum : quia apud uos ma¬
net. & in uobis erit. Aduertant gͥ:
et apłos quidem cognoscentes &e
sp̃m. et filium. & patrem. Mundu
uero miserabilem: quia non cogno¬
Paraclitum sp̃m ueritatis quem mu¬
dus non potest acciꝑe : quia non iu¬
det eum. nec cognoscit eum. Signi-¬
ficanter uero dñs & alium paracli
raclitus est sicut ioħs in epła sua
ait. Hȩc uobis scripsi: ut non pecce¬
tis. Quod si peccauerimus: paraclitu
doceremus sp̃s cum filio ȩqualitate̾.
Quare uero non terret eos dñs quifi¬
dei sacramentum apłis tradens di¬
cit. Euntes nunc docete om̃s gen
tes. babtizantes eos in nomine patris.
sa fides sc̃orum et testamentum qđ
disposuimus ad patrem. & filium. &
generationis uenientes confessi sic.
Credo in dm patrem omĩpotentem.
et in iħm xp̃m filium eius unige¬
nitum. et in spͣm sc̃m. Et licet dñs
dixerit. credite in dm̃ & in me credi¬

Expanded text:
e, quia non vidit eum, nec cognoscit eum: vos autem cognoscitis eum, quia apud vos manet, et in vobis erit . Advertant igitur et apostolos quidem cognoscentes et Spiritum, et Filium, et Patrem: mundum vero miserabilem, quia non cognoParaclitum Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere, quia non videt, nec cognoscit eum. Significanter vero Dominus alium Paraclitraclitus est, sicut Joannes in Epistola sua ait: Haec vobis scribo, ut non peccetis, quod si peccaverimus, Paraclitumdoceremur Spiritus cum Filio aequalitatem. Verumtamen quam non terret eos Dominus, qui fidei sacramentum apostolis tradens, dicit: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, sa fides sanctorum, et testamentum quod disposuimus ad Patrem, Filium et Spgenerationis venientes, confessi sic: Credo in Deum Patrem omnipotentem, et in Jesum Christum Filium ejus unigenitum, et in Spiritum sanctum. Et licet Dominus dixerit: Creditis in Deum, et in me credi
Abbreviated transcription (Latin):
dixi semꝑ errant corde. ipsi uero non
cognouerunt uias meas. sicuti uira¬
ui in ira mea: si introibunt in requiẽ
meam: Quod si dicant illi dñm eẽ.
& non sp̃m quid dicit. ꝓpterea odio
habui illam generationem: & ante
dicta illa omĩa audiant paulum
sunt dicta. ad hebreos scribentem.

Expanded text:
ant corde. Ipsi vero non cognoverunt vias meas, sicut juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam . Quod si dicant illi Deum esse, et non spiritum, qui dicit: Propterea odio habui illam generationem, et ante dicta illa omnia, audiant Paulum sunt dicta, 315 ad Hebraeos scribentem sic:
Abbreviated transcription (Latin):
& dauid de patre & de sp̃u dicit. Quo
ibo aspͣu tuo. et quo a facie cua fugiam:
Si ascendero incelum tu illic es: & non
dixit uos: licet de sp̃u & de patre dixe¬
rit. Ubi est enim ds: ibi est & filius. &
sp̃s ẽẽ ostenditur. et infilio atq in sp̃u
sc̃o ds adoratur. Nam cum samarita¬
na mulier adhuc carnaliter cogitarae
de deo: & arbitraretur in locum dm
adorari et diceret. dñe animad uerto
quia ꝓpheta estu. patres nrͣi in mon¬
ce isto adorauerunt. & uos dicitis qͣm
hierosolimis est locus in quo adorare
oportet. dñs autem excludens in loco
adorari eum: dixit. Crede mulier: qr

Expanded text:
dicat: Quo ibo a Spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es ; et non dixit vos, licet de Spiritu et Patre dixerit: Ubi est enim Deus, ibi est et Filius, et Spiritus esse ostenditur, et in Filio atque in Spiritu sancto Deus adoratur. Nam cum Samaritana mulier adhuc carnaliter cogitaret de Deo, et arbitraretur in loco Deum adorari, ac diceret: Domine, animadverto quia propheta es tu. Patres nostri in monte isto adoraverunt, et vos dicitis quoniam Hierosolymis est locus, in quo adorari oportet . Dominus autem excludens in loco adorari Deum, dixit ad eam: Mulier, cr
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam paraclitum creatorem non
confidetur ex̧ͣ. qui mittitur & creat
corꝑa a scło dissoluta. & conuersa in
puluerem suum. & renouat faciem
terre: scđm hoc quod in isaia ꝓpħa
scriptum est. Erit autem celum no¬
uum. et terra noua. Sine quo nichil
neq pater. neq filius oꝑatur increati
pturis. Et iterum paulus ad romanos
nib loqui. quod non est oꝑatus ꝑme
xpͣistus adobauditionem gentium
uerbo & facto. atq inueritate signo¬
rum & ꝓdigiorum in uirtute sp̃s sc̃i.¬
cisse. Ad ephesios uero. Huius rei gra¬
tia flecto genua mea ad patrem. ex
quo om̃is paternitas in celo & inter¬
ra nominatur. ut det uobis scđm
mine habitare xp̃m ꝑfidem incordi¬
bus uͬris Et hec quidem de patre &
filio paulus singłariter scribit sicut
ad thessalonicenses quod frequenter
memorabimꝰ : ait. Ipse uero ds̃ & pater
nrͣ scificet uos ad ꝑfectum. Non dicit
scificent uos pluralit᷑. sed scificet singu¬
lariter. Quando autem ad corinthios

Expanded text:
n confitetur esse, qui mittitur, et creat corpora a saeculo dissoluta, et conversa in pulverem suum; et renovat faciem terrae? secundum hoc quod in Isaia propheta 316 scriptum est: Erit autem coelum novum et terra nova . Sine quo nihil neque Pater, neque Filius operatur in creationstravimus. Et iterum Paulus ad Romanos nibus loqui, quod non est operatus per me Christus. Ad obauditionem gentium verbo et facto, atque in veritate signorum et prodigiorum in virtute Spicisse. Ad Ephesios vero: Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur, ut det vobis secundum minem, habitare Christum per fidem in cordibus vestris . Et haec quidem de Patre et Filio Paulus singulariter scribit: sicut ad Thessalonicenses, quod frequenter memoravimus ait: Ipse vero Deus et Pater noster sanctificet vos ad perfectum . Non dicit sanctificent vos pluraliter, sed sanctificet singulariter. Quando autem ad Corinthios
Abbreviated transcription (Latin):
eis adinimicitiam. Necnon ętiam pri¬
mitias martirum stephanum auscul¬
tent increpantem principes iudeoru :
obbenefitia quȩ contulit ds̃ patribus
facto uitulo: & idolis ad orantes. &
ꝓpter hȩc omĩa quȩ nefarie machi¬
nati sunt. & dicentem ad eos. Dura
ceruice & incircumcisi corde & auri¬
bus: uos semꝑ sp̃ui sco obnitimini
runt ꝓnunciantes de aduentu iusti:
Cuiꝰ uos proditores & interfectores estis.
qui accepistis legem ad angłorum
rabitur sp̃s scĩ diuinitatem. cum ta¬
lia sunt de eo dicta: Quis non uene¬
rabitur paraditum sp̃m ueritatis.
cum uiderit eum arguere hunc
mundum de peccato. & de iusticia.
et de iuditio. cum uiderint eum sus¬
citantem mortuos. & uiuificantẽ.
et facientem quod pater et filius
facit : In euangłio scriptum est. Si¬
cut enim suscitat pater mortuos.
et uuificat: sic & filius quos uult

Expanded text:
eis ad inimicitiam . Nec non etiam primitias martyrum Stephanum auscultent increpantem principes Judaeorum, ob beneficia quae contulit Deus patribus facto vitulo et idolis adorantes, et propter omnia quae nefarie machinati sunt, dicentem ad eos: Dura cervice, et incircumcisi corde, et auribus, vos semper Spiritui sancto obnitimini:runt? pronuntiantes de adventu justi, cujus vos proditores et interfectores facti estis. Qui accepistis legem ad angelorumrabitur Spiritus sancti divinitatem, cum talia sint de eo dicta? Quis non venerabitur Paraclitum Spiritum veritatis, cum viderit eum arguere hunc mundum de peccato, et de justitia, et de judicio? Cum viderit eum suscitantem mortuos, et vivificantem, et facientem quod Pater et Filius facit? Nam in Evangelio scriptum est: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uirum non noui : statim docetur ab
bitur filius dei. Quod si uirtus altissi¬
creatum est dñicum templum: angłs
autem ex sp̃u scõ creatum illum dixit.
cur non unam oꝑationem eẽ trinita¬
tis. erudimur : & om̃s uero fideles ex
sp̃u scõ ẽẽ dixit dñs ad nichodemum
ꝓfitens. quod natum est excarne caro
est : & quod natum est ex sp̃u: spͣs est.
Ne mireris quia dixerim tibi. oportet
uos nasci denuo. Sp̃s ubi uult spirat.
et uocem eiꝰ audis. & nescis unde ue¬
niat. et quo uadat. Sic est om̃is qui

Expanded text:
virum non novi ? statim docetur ab virum non novi ? statim docetur ab bitur Filius Dei . Quod si 313 virtus Altissicreatum est dominicum templum: angelus autem ex Spiritu sancto creatum esse illum dixit, cur non unam operationem esse Trinitatis erudiamur? Nam et omnes fideles ex Spiritu sancto esse dixit Dominus ad Nicodemum, profitens: Quod natum est ex carne, caro est: et quod natum est de Spiritu, spiritus est. Ne mireris quod dixerim tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, vel quo eat