comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet dicere. fortetalem habebat faciem for¬
te non talem. forte autem de uirgine natu̾
est xp̃c. nemo salua fide xp̃iana clixerit.
Quam obrem qm trinitatis et̾nitatem et
equalitatem. et unitatem quartum datur
intelligere cupimus. prius autem quã
intelligamus credere debemus uigilandũ¬
q nobrs est. ne ficta sit fides nostra. Eadem
quippe trnitate fruendum est. ut beate
uiuamus. si autem falsum deilla cre¬
diderimus. inanis erit spes. et non casta cati¬
tas. Quomodo igitur eam trinitatem quã
non nouimus. credendo diliginus. an seꝯ¬
dum specialem generalem uenotitiam. se¬
cundum quam diligimus apłm paulum.
Qui eciam si non ea facie fuit que nobis
occuriit de illo cogitantibus. et hoc penitus
ignoramus: nouimus tamen quid sit ho¬
mo. Ut enun longe non eamus. hoc sumu.
et illum hoc fuisse. et ammam eius corpori
copulatam mortaliter iucisse manifestũ
est. Hoc ergo de illo credimus. quod inue¬

Expanded text:
licet dicere, Forte talem habebat faciem, forlicet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide christiana dixerit. 8. Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod inve
Abbreviated transcription (Latin):
tum nouum excisum in petra. unde ip̃e re¬
surrexit. nec montem oliueti unde ascedit
incelum. neq ommino scimus quicumq
ista non uidimus. ancta sint. ut ea cogi¬
tamus. Inmo uero probabilius existima¬
mus itanon ẽẽ. Nam cum alicuius facieᷤᷤ
uel loci uel hominis uel cuuislibet corporiᷤᷤ
eadem occurrerit oculis nostris que occur¬
rebat animo. cum eam priusquam uidere¬
mus cogitabamus. non paruo miraculo
mouemui:. Ita raro et pene numquam ac¬
cidit. et tamen ea firinissime credimus. q
secundum speciem generalemq noticiam
que certa nobis est cogitamus. Credimus
enim dominum iħm xp̃m natum de uirgi¬
ne que maria uocabatur. quid sit autem
uirgo. et quid sit nasci. et quid sit nomẽ
ꝓprium. non credimus. sed prorsus noui¬
mus utrum autem illa facies marice fu¬
erit que occurrit amimo cum ista loqui¬
mur: aut recordamur. nec nouius om¬
ntno. nec credimus. Itaq hio salua fide

Expanded text:
ntum novum excisum in petra unde ipse rentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamus. Credimus enim Dominum Jesum Christum natum de virgine quae Maria vocabatur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide
Abbreviated transcription (Latin):
credimus pro nobis deunho iħu xp̃i¬
minem factum. ad humilitatis oooco¬
exemplum. et ad demonstrandam erga
nos clilectionem dei. Hoc enm nobis
prodest credere. et furmum atq inconcus¬
sum corde retinere. humilitatem quana¬
tus est deus ex femma. et amortalibus
pertantas contumelias perductus ad
mortem. summum ẽẽ medicamẽtum
quo superbie nostre sanaretur tumor
et altum sacramentum quo peccatuũ¬
culum solueretur. Sic et iuruutem mi¬
raculorum. et ip̃ius resurrectiorus eis
quam nouimus. quid sit ommpotentia
de ommpotente deo credimus. et secundũ
species et genera rerum uel natura in¬
sita uel exꝑientia collecta. de factis hu¬
iuscemocli cogiamus. ut non ficta sit fideᷤᷤ
nostra. Neq enim nouimus faciem uirgi¬
nis marie. ex qua ille auiro intacta. neq
in ip̃o partu corrupta. mirabiliternatus
est. nec quibus membrorum luuamentis
fuerit lazarus. nec bethaniam ne sepuloꝵ
lapidemq illum quem remoueri iussit. cũ
eum resuscitaret uidimus. nec monum̃¬

Expanded text:
credimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectionis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monume
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s alicuus hominis est ideo mens et
spc̃ est. R etcasto enim ed quod homo esti
quidd adiuncto corpore dicitui. Retra¬
go ergo corpore mens et spiritus man
Detracto autem amante: nullus est. a¬
mor. et retracto amore. nullus estamãs.
Ideoq quantum ad inuicem referuntur
duo sunt: quod autem ad se ip̃a dicunt᷑.
et singula spc̃. et simul utrumq una¬

Expanded text:
spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur, et singula spiritus, et simul utrumque un
Abbreviated transcription (Latin):
enim ab hac consideratione cetera que
multa sunt quibus homo constat at¬
q ut hec quenunt requirimus quan¬
tum in his rebus possumus liquido
repperiamus: de sola menee tractemus.
Mens igitur cum amat se ip̃am. luo
quedam ostendit. mentem et amorem.
Quid est. amare se. nisi presto sibi ẽe
uelle. ad fruendum se: Et cum se tan¬
tum uult ẽẽ quantum est. par menti
uoluntas est. et amanti amor equa¬
lis. Et si aliqua substantia est am¬
or. non est itiq corpus sed sp̃c: nec
mens corpus. sed spt est. Neq tamen
amor et mens duo sp̃c sed unus sp̃c:
nec eẽntie due. sed una eẽntia. et ta.¬
men duo quedam unum sunt. amans eta¬
mor. siue sic clicas. quod amatur.⁊ amor
Et hec quidem duo. telatiue ad iniu¬
cem dicuntur. Amans quippe ad amo¬
rem refectur. et amor ad amantem. Amãs
enim aliquo amore amat. et amorali¬
cuuis amantis est. Mens uero. et sp̃c
non celatiue dicutur. sed etritiam de¬
monstrant. Nori enim quia mens et

Expanded text:
enim ab hac consideratione caetera quae enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est autem amare se, nisi sibi praesto esse velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque tamen amor et mens duo spiritus, sed unus spiritus; nec essentiae duae, sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et spiritus non relative dicuntur, sed essentiam demonstrant. Non enim quia mens et
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e amor. Non enim amo .i. qͣm se ip̃o¬
amorem: nisi amantem amem. cliligit.¬
Nam ñ ẽ amor: ubinichil amat᷑. ¶Tuag̾
sunt. amans. et quod amatur:et amor.
Quod si non amem nisi me ip̃m. nõne
duo erunt. quod amo et amor. Amans
enim et quod amatur hoc idem est. q̃n se
ip̃e amat. sicut amare. et amari eodem
modo ip̃m esti cum se quisq amat. Eadẽ
quippe res dicituꝵ cum dicitur amat
se. et amatur a se. Tunc emim non est
aluid atq aliud amare et ari amari
sicut non est alius atq alius amãs
amans et amatus. At uero amor. et
quod amatur: eciam si duo sunt.
Non emim quisquis so amat amor ẽ.
nisi cum amatur ip̃e amor. Aluidẽ.
autem amare se. aluid amare amorẽ
suum. Non enim amatur amor nisi
aliquid̃ iam amans quia ubi nich
amatur. nullus est amor. Suo ergo
sunt cum se quisq amat. amor. et qd̃
amatur: Tunc enim amans et quoda¬
matur unum est. unde uidetur non ẽẽ
consequens ut ubicumq amor fuerit.
iam tria intelligantur. Auferamus

Expanded text:
et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus
Abbreviated transcription (Latin):
eciam sibi suffragari putaue et filius¬
runt quasi ad demonstrandum patrem.¬
patrem filio maiorem. quia dizcit eccctio¬
filius pater clarifica me: ecce et sp̃c sc̃s
clarificateum. Numquid nam ce ip̃e ma¬
sdeo deeo accipiet. quia omina que habet
pater ip̃ius sunt. manifestum est. quia cum
sp̃c sanctus glorificat filium. pater glorificat
filium. Unde cognoscitur quod omnia q̃
habet pater non tantum filii. sed eciam sp̃c
sancti sunte quia potens est sp̃o sanctus
glorificare filium. quem glorificat pat̾
Quod sille qui glorificat eo quem glori¬
ficat maior est. sinant ut equales sint. qͥ
se inuicem clarificant. S criptum est au̾t
quod et filius glorificet patuem. Et ego te
inquit glorificaui super terram. Sane
caueant. ne putetur sp̃c sanctus maior
ambobus. quia glorificat filium quem
glorificat pater. ip̃m autem nec a patre nec

Expanded text:
etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat eum: numquidnam et ipse maideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; manifestum est quia cum Spiritus sanctus glorificat Filium, Pater glorificat Filium. Unde cognoscitur quod omnia quae habet Pater non tantum Filii, sed etiam Spiritus sancti sunt, quia potens est Spiritus sanctus glorificare Filium, quem glorificat Pater. Quod si ille qui glorificat, eo quem glorificat major est; sinant ut aequales sint qui se invicem glorificant. Scriptum est autem quod et Filius glorificet Patrem: Ego te, inquit, glorificavi super terram . Sane caveant ne putetur Spiritus sanctus major ambobus, quia glorificat Filium quem glorificat Pater, ipsum autem nec a Patre nec
Abbreviated transcription (Latin):
sensu internuntio sed ꝑ se ip̃am nos¬
se debet. cum in ea uenit inuenit. aut
insuperiore substantia. io eit in deo . o¬
aut inceteris amme partibus. sicut
de iõis ymaginibus corporum cum iu¬
dicat ꝯntus enim in anima eas inue¬
uit ꝑ dorpus impressas. Capitulum.

Expanded text:
sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit; aut in superiore substantia, id est in Deo, aut in caeteris animae partibus, sicut de ipsis imaginibus corporum cum judicat; intus enim in anima eas invenit per corpus impressas. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Horum quatuor duo priora no¬
uecamus. in nobis. scimus enim ho¬
mines et oriri. et mori. duo autem re¬
liqua. icl est resuscitari et assumi. ui¬
ste in nobis futura speramus. quia in
illo fasta creclimus. Itaq in illo. quia
et id quod ortum etat cransiit ad eter¬
nitatem. transiturum est et nostrum
cum fides peruenerit ad ueritatem. Iã
enim credentibus ut in uerbo fidei mane¬
rent. et inde aclueritatem ac ꝑ hoc ad e¬
ternitatem ꝑclucti a mortȩ libetentur.
ita loquitur. Simanseritis in uedto
meo: uere discipuli mei entis. Et quasi
queͬtent quo fructir: secutus ait. Et cog¬
noscetis ueritatem. Et rursus quasidi¬
cerent quid prodest mortalibus ueritas.

Expanded text:
tus. Horum quatuor, duo priora notus. Horum quatuor, duo priora noveramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori: duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, juste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. Itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides pervenerit ad veritatem. Jam enim credentibus, ut in verbo fidei manerent, et inde ad veritatem, ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loquitur: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Et quasi quaererent, Quo fructu? secutus ait: Et cognoscetis veritatem. Et rursus quasi dicerent, Quid prodest mortalibus veritas
Abbreviated transcription (Latin):
commutatam tenebit eteritas. Quod
donec fiat. et ut fiat. quia rebus ortis
accommodamus fidem credulitatis si¬
cut in eterins speramus ueritatem cõ¬
templationis. ne fides mortalis uite
dissonaret aueritate iite eterne. ipsa
ueritas patri coeterna de terra orta est.
cum filius deisicuenit ut fieret filius ho¬
minis. ut in se ip̃e exciperet fidem nr̃am qͣ
nos perduceret ad ueritatem suam. qui
sic suscepit mortalitatem nostram ut ñ
amitteret et̾nitatem suam. Quantum.
enim aclicd quod ortum est. eternitas
ualet tantum ad fidem ueritas. Ita
ergo nos purgari oportebat ut ille no¬
bis fieret ortus qui maneret et̾nus ne
alter nobis ẽẽt in fide. alter inueritate.
nec ab eo quod orti sumus. ad eterna
transire possemus. nisi ederno per or¬
tum nostrum nobis sociato ad etern¬
tatem ip̃ius traiceremur. Luno itaq
illuc quodammodo secuta est. fides nr̃a
quo ascencdit inquem credidimus. or¬
tus. mortuus. resuscitatus. assump¬

Expanded text:
commutatam tenebit aeternitas. quod commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis et ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitavalet, tantum ad fidem veritas. Ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in veritate. Nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius trajiceremur. Nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra, quo ascendit in quem credidimus, ortus, mortuus, resuscitatus, assump
Abbreviated transcription (Latin):
aminui mutabilitatem. Non enim ꝓprie uo¬
catur eternum: quod aliqua ex parte o¬
mutatur. In quantum igitur mutabi¬
les sumus in tantum ab eternitate di¬
ccamus. Promutitur autem nobis ui¬
ta eterna per ueritatem a cuius per spi¬
cuitate rursus tantum distat fides no¬
stra. quantum ab eternitate mortalitaᷤ
Nunc ergo adhibemus fidem rebus
temporaliter gestis pp̃ nos. et per ip̃am
mundantur. ut eumad speciem uene¬
rimus quemadiodum succedit fidei
ueritas. ita mortalitati succedat et̾ni¬
tas. Qua p̃p quoniam fides nostra fi¬
et ueritas. q̃m alicl quod nobis cre¬
dentibus promitutur peruenerimus.
Promutitur autem nobis uita et̾na.
non que fiet. sicut futura est fides no¬
stra. sed que semper est ueritas. qui¬
a ibi est. eternitas. Sioit ergo uerita
hec est. autem uita eterna ut cgnos¬
cant teunum et uerum deum et quem misi¬
sti iħm xp̃m. Cum uero fides nostra uidẽ¬
do fiet ueritas. tunc mortalitatem nr̃am

Expanded text:
animi mutabilitatem; non enim proprie uoanimi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur autem nobis uita aeterna; non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum — cum fides nostra uidendo fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
Ydonei non eramus. sordesq det ecerna¬
peccatoꝵ nos pregrauabant. tem de tri¬
poralium rerum amore contraste. et .ni.
de ꝓpagine mortalitatis tamquam na¬
turaliter in olite purgandi eramus.
Surgan autem ut contemperaremur
etemis. non nisi ꝑ temporalia possemtꝰ.
qualibusiam contemperati tenebamur.
Sanitas enim amorbo plurimum clista.
sed meclia curatio nisi morbo congruat.
non perducit ad sanitatem in utilia tem
poralis decipiunt egrotos. utilia tempo¬
ralia suscipumt sanandos. et traiciunt
ad eterna sanatos. ¶Hens autem tatio¬
nalis sicut purgata contemplatõnem de¬
bet rebus eterius sicpurganda tempora¬
libus fidem. Sicit quidam ex illorum nu¬
mero qui quondam apud grecos sapien¬
tes habiti sunt. quantum ad id quod
ortum est. eternitas ualet. tantum ad fi¬
dem ueritas. Et profecto est uera sentẽ¬
tia. Quod enm nos demporale clicimus:
hoc ille quod ortum est appellauit. Ex
quo genere etiam nos sumus. non tan¬
tum secundum corpus. sed eciam scd̾o

Expanded text:
donei non eramus, sordesque peccatorum nos praegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos et traiciunt ad aeterna sanatos. mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis, sic purganda temporalibus fidem. dixit quidam illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt : quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ qͥcꝙͥͣ ꝑ camnẽ offendit aũ allicit. hoc
solũ ab̾horreãt uehem̃t̾. aut appetãt su¬
a uero int̾iora ñ cogitẽt. ni possũt admone¬
riut hoc faciãt qr ñ dũ admonẽtis sig¬
na noi̾umnt ũ p̾cipuũ locũ u̾ba obtinẽt
q̃ sic̃ alia ꝓrsus nesciũt. Qꝑ ã alid̾ sit ñ
senosse. alusd ñ se cogitare: iam in eodem
uolumĩe ostẽclimꝰ. S hãc etatẽ omiitamꝰ

Expanded text:
uidquid per carnem offendit aut allicit, hoc uidquid per carnem offendit aut allicit, hoc solum abhorreant vehementer aut appetant: sua vero interiora non cogitent, nec possint admoneri ut hoc faciant; quia nondum admonentis signa noverunt, ubi praecipuum locum verba obtinent, quae sicut alia prorsus nesciunt. Quod autem aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, jam in eodem volumine ostendimus . 8. Sed hanc aeta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sto ẽ. qͣm ip̃a .sͥ. Et alia qͣntum satis ui¬
sum ẽ. adhibuimꝰ docum̃ta qͥb hoc c̾cissi¬
magna dim̾sireꝵ ignoposse¬
santia. ut illius m̃łenebras mens̃ pos¬
hoĩs que aliꝙͥ nouit exhorreat. an ełsĩt.¬
⁊ ip̃a se nosse credẽda ẽ : S intẽta i¬
mis ĩ eas res qͣs ꝑ corꝑis sẽsus tanto
maiore qͣnto nouiore cepit delectatõe
sentire ñ ignorare se põt s cogitare se
ñ põt. Quanta porro intentõe ĩ ista q̃
foris st̃ sesibilia ferat᷑ ł hinc solum
ciẽs ꝙͥ ĩn possit accid̾e noctumũ lum̃
posuent u iacet infãs ĩ ea ꝑte ad qͣm
iacẽtis ocłi possint retorq̃ri nͨ c̾iux pos¬
sit ĩflesti. sic eiꝰ in ñ remouet᷑ aspectus.
ut ñ nullos ex hoc ⁊̃ strabones fiernos¬
u̾imꝰ. eã formã tenẽtib ocłis ꝙͣ ten̾is
et mollib ꝯsuetudo quodã mͦ inficit. Ita
et ĩ alios corꝑis sẽsus qͣntũ sinit illa
etas ĩtentõe se qͣi coartant aĩe ꝑ uuloꝵ¬

Expanded text:
sto est, quam ipsa sibi. Et alia, quantum satis visum est, adhibuimus documenta, quibus hoc certissimagna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum ciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam modo infixit. Ita et in alios corporis sensus, quantum sinit illa aetas, intentione se q
Abbreviated transcription (Latin):
que nouit eius memoria ꝯtinẽtur.
n ẽ in aliqͥd in ꝯspectum̃tis eius nͥ
uñ cogitat. cet̾a in archana quidam
noticia sunt recorlita q̃ memoria o¬
nuncupatur. Ideo trinctatem sic com¬
mendabamus. ut illud im̃ format᷑
cogitantis obtutus in memoria po¬
neremus. ip̃am uͦ ꝯformatõem tam¬
qͣm ymaginem q̃ iñ impͥmitur ad il¬
lud quo utrũq ꝯiungitur amorem
seu uoluntatẽ. Mens igitur qn cogi¬
tatõne se conspicit intelligit se et recog¬
noscit. Gignit gͦ hunc intellectum:
et cognitionẽ suam. Res quippe in¬
corporea intellecta conspicitur et in¬
telligẽdo cognoscit᷑. Necita sane gig¬
nit istam noticiam noticiam suã mẽs
qn cogitã intellectã se ꝯspicit. tamqͣm
sibi ante incognita fuerit sed itasi¬
bi nota erat. quẽadinodũ note sunt
res que memoria otinẽtur eciam siñ
cogitẽtur. q̃m dicimus homĩem nos¬
selitt̾as. eciam cum de aliis rebus nõ
de littis cogitat. Hedautem duo gig¬

Expanded text:
quae novit, ejus memoria continentur, quae novit, ejus memoria continentur, nec est inde aliquid in conspectu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in arcana quadam notitia sunt recondita, quae memoria nuncupatur. Ideo trinitatem sic commendabamus, ut illud unde formatur cogitantis obtutus, in memoria poneremus; ipsam vero conformationem, tanquam imaginem quae inde imprimitur; et illud quo utrumque conjungitur, amorem seu voluntatem. Mens igitur quando cogitatione se conspicit, intelligit se et recognoscit: gignit ergo hunc intellectum et cognitionem suam. Res quippe incorporea intellecta conspicitur, et intelligendo cognoscitur. Nec ita sane gignit istam notitiam suam mens, quando cogitando intellectam se conspicit, tanquam sibi ante incognita fuerit: sed ita sibi nota erat, quemadmodum notae sunt res quae memoria continentur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gig
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem si ꝯspicit se ip̃m nͥ speculo obiecto.
ĩ suo ꝯspectu sui cogitatõe ꝯstituit. Nũ
cdius e sentri põt. Un igit᷑ aufert᷑ mẽs
nͥ a se ip̃a. et ubi ponitur ĩ ospectu suo
nͥ añ se ipãm:. Nõ gͦ ibi erit uͥ erat qn ĩ
ꝯspectu suo ñ erat. qr hic poĩta mñ sub¬
lata ẽ: S si ꝯspiciẽda migrauit con¬
spectura ubi manebite Aa qͣ̃ geminã¬
tͦ ut et illic sit et hic icd est ẽt ubi conspi¬
cipossit ut in se sit ꝯspiciens ante se
nisi corpoꝵ fictas ymagines cogitamꝰ.
quod mentẽ ñ ẽẽ paucis certissimum
est mentib. a quib potest de hacreue¬
ritas consuli. Promide restat ut aliquid
ꝑtinens ad eius naturam sit ꝯspectus
eius et in eam qñ se cogitat ñ quasi
per loci spacium s in corporea ꝯu̾siõe
reuocetur: cum u̾o ñ se cogitat. ñ fit
quidem inꝯspectu suo. nec de illa su¬
us formetur obtitus. sed tamẽ noue¬
rit se tãquam ip̃a sibi sit memoria
sui. sic̃ młtaꝵ disciplinaꝵ ꝑitus ea

Expanded text:
speculo objecto, in suo conspectu sui cogitatione constituit. Numquid dius vel sentiri potest? Unde igitur aufertur mens, nisi a se ipsa? et ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi erat, quando in conspectu suo non erat; quia hic posita, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi conspici possit; ut in se sit conspiciens, ante senisi corporum fictas imagines cogitamus, quod mentem non esse paucis certissimum est mentibus, a quibus potest de hac re veritas consuli. Proinde restat ut aliquid pertinens ad ejus naturam sit conspectus ejus, et in eam, quando se cogitat, non quasi per loci spatium, sed incorporea conversione revocetur: cum vero non se cogitat, non sit quidem in conspectu suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa sit sibi memoria sui. Sicut multarum disciplinarum peritus ea
Abbreviated transcription (Latin):
intesligẽ et amare. qͣmuis ñ semꝑ se co¬
gitare cliscretã ab eis que ñ sunt quod
ip̃a est cͥca eiusdem libri decimi finem
ycimus: querẽdum est quonam mͦ
ad cogitatõem ꝑtineat intellectus. no¬
titia uers cuiuiq rei q̃ inest m̃ti eciam
q̃nñ de se ip̃a cogitat᷑ ad solam dicat᷑
memoriã ꝑtuiere. Si enim hoc ita est.
ñ habebat Nec tͥa. ut et sui meminisset
et seintellig̾ent et amarete s memine

Expanded text:
ntelligere et amare, quamvis non semper se cogitare discretam ab eis quae non sunt quod ipsa est, circa ejusdem libri decimi finem diximus: quaerendum est quonam modo ad cogitationem pertineat intellectus; notitia vero cujusque rei, quae inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed memine
Abbreviated transcription (Latin):
ned ad ea perueniat. et quasi pariat ea.
Onde eleganter in latina lingua parcadi¬
cuntur. et reperta atq comperta. que uerba
quasi a partu dicta resonant. quia concupis¬
centia cum concepetit: pariet pectatum. Unde
dominus clamat: uenite ad me omnes qͥla¬
boratis et onerati estis. Et alio loco. De
pregnantibus et inanimantibus in illis
diebus. Cum itaq ad partum uerbi refer¬
ret ommna. uel recte facta.: uel peccata. ex
ore inquit tuo iustificaberis. et ex ore tuo
condempnaberis. os uolens intelligi. nõ
hoc usibile. sedinterius inuisibile cogita¬
tionis et cordis. Capitulum decimum

Expanded text:
nec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. nec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
et natum idip̃m cn o¬
est. cum uoluntas in ip̃a noticia conqui¬
escit. quod fit in amore spiritalium. Qi
enim uerbi gracia ꝑfecte nouit. ꝑfecteq a¬
mat iusticiam. iam iustus est: eciam si nul¬
la existat secundum eam forisecus per
membra corporis operandi necessitas. In a¬
more autem carnalium temporaliumq re¬
rum sicut inp̃is animalium fetibus. a¬
lius est. conceptus uecbi. alius partus.
Illic enim quod cupiendo concipitur. adi¬
piscendo nascitur. q̃m non sufficit aua¬
ricie nosse et amare aurum. nisi et habeat.
neq nosse et amare uesci aut concumbere.
Nisi eciam id agat. neq nosse et amare ho¬
nores et imperia nisi proueniant que tam̃
omna nec adepta sufficiunt. Qui enim
biberit inquit exhacaqua: siciet iterum.
Ideoq et inpsalmis. Concepit inquit dolo¬
rem: et peꝑit iniquitatem. Solorem uella¬
borem dicit concipi: cum ea concipunttur
que nosse ac uelle non sufficit. et mardes¬
cit atq egrotat ammus inligentia. do¬

Expanded text:
et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, do
Abbreviated transcription (Latin):
ne reclimisset. peccatorum retibus in¬
uolutum traheret. ad secunde sempr¬
terne mortis ecicium. sed hactenus
morerentur ad xp̃i gr̃am ꝑtinentes
precogniti et predestinati et electian¬
te conscitutionem mundi. quatenus
pro illis ip̃e mortuus est xp̃c. carnis
tantum morte non spiritus. Capłm

Expanded text:
ne redemisset, peccatorum retibus inne redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur ad Christi gratiam pertinentes, praecogniti et praedestinati et electi ante constitutionem mundi , quatenus pro illis ipse mortuus est Christus, carnis tantum morte, non spiritus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
su xp̃i de celo ad se facta cum primum
uocatus est narrat apłc paulus. Nã
inter cetera que audunt. etiam hoc si¬
bi dictum sic loquitur. Ad hoc emm
tibi apparui. ut constituam te mini¬
strum et testem eorum que ame uides.
quibus eciam pre eo tibi liberans te
de ppło et de gentib in quas ego mit¬
to de aꝑire oculos cecorum ut auertan¬
tur a tenebris et apotestate sathane ad de¬
um ut accipiant remissionem peccatorum
et sortemq in sanctis et fidem que ĩme
est. unde et exhortans idem apłs credenteᷤᷤ
ad graciarum actionẽs deo patri. qui
eruit nos inquit de potestate tenebra¬
rum. et transtulit nos in regnum fili¬
i karitatis sue. in quo habemus re¬
demptionem in remissionem pecc̃oꝵ.
In hac redemptionem tamquam pre¬
cium pro nobis datus est. sangius
xp̃i quo accepto diabolus non cli¬
tatus est sed ligatus. ut nos ab eiꝰ
nexibus solueremur nec quem qͣm
secum eorum quos xcp̃c ab omni
debito liber. in debite fuso suo sangui¬

Expanded text:
sti de coelo ad se facta, cum primum vocatus est, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus solveremur, nec quemquam secum eorum quos Christus ab omni debito liber indebite fuso suo sangui
Abbreviated transcription (Latin):
quando qui ab illo oo xu.¬
cisus est resurrexit. Illudest. maius.
et ad intelligendum profundius ui¬
dere diabolum uictum quando sibi
uicisse uidebatur. id est quando xp̃c oc¬
cisus est. Tunc enm sangius ille qͦ¬
mam eius erat qui nullum habuit
omuio peccatum ad remissionem no¬
strorum fusus est peccatorum. ut qr
eos cdiabolus merito tenebat quos pec¬
catores conlitione mortis obstruxit.
hos per eum merito dimitteret quem
nullius peccati reum inmerito pena
mortis affecit. Hac iustitia uictus.
et hoc uinculo iunctus est. fortis. ut
uasa eius erperentur. que apud eũ
cum ip̃o et angelis eius fuerant ua¬
sa ire et inuasa misericordie uerteren

Expanded text:
quando qui ab illo occisus est resurrexit. Illud est majus, et ad intelligendum profundius, videre diabolum victum, quando sibi vicisse videbatur, id est, quando Christus occisus est. Tunc enim sanguis ille, quoniam ejus erat qui nullum habuit omnino peccatum, ad remissionem nostrorum fusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum ipso et angelis ejus fuerant vasa irae, et in vasa miseric
Abbreviated transcription (Latin):
q oliuersionem ad suum cuiq debitũ
terminum. Iida enim nec hystorici scͥbe¬
re potuerunt. longe futura. et anullo
ex perta atq narrata. nec isti phyloso¬
phi ceteris meliores in illis summnis
eternisq rationibus intellectu talia
contemplatisunt. Alioqum non euis¬
dem generis preterita que potuerũt
hystorici in quirerent. sed pocius et
futura prenoscerent. quod qui po¬
tuerunt. ab eis uates. a nostris ꝓp¬
hete appellatisunt. quamquam et¬

Expanded text:
inde conversionem ad suum cuique debitum inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alioquin non ejusdem generis praeterita quae potuerunt historici inquirerent, sed potius et futura praenoscerent; quod qui potuerunt, ab eis vates, a nostris Prophetae appellati sunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilemq substantiam ꝑ Aurelii
illa que facta sunt intelligere po augu¬
tuerunt. ꝓpterea de conuersione re scmi¬
rum mutabilium. aut de contexxto ep̃i¬
seculorum ordine consulendisunt. de.¬
¶Lumquid enim quia uerissime clispu¬
tant. et documentis certissimis persua
dent eternis rationibus omnia tem¬
poralia fieri ꝓpterea potuerunt in ip̃is
rationibies ꝓspicere. uel ex ip̃is colli¬
gere quot sint ammalium genera que se¬
mina singulorum in exordiis. qui mo¬
dus inincrementis qui numeri per con¬
ceptus. per ortus. peretates. peroctasus.
qui mot̾us in appetendis que sudum
naturam sunt. fugiendisq contrariiss
Nonne ista omia. non per illam incom¬
mutabilem sapientiam. sed perlocoꝵ
ac temporum nystoriam quesierunt.
et abaliis experta atq conscripta credi¬
derunt:. Quo minus mirandum est
nullo modo eos potiusse prolicorum sa¬
netorum seuem uestigare. et quandam
metam huius excursus quo tamqͣm
Auiuo genus decurrit humanum at

Expanded text:
mutabilemque substantiam per illa quae facta sunt intelligere potuerunt , propterea de conversione rerum mutabilium, aut de contexto saeculorum ordine consulendi sint. umquid enim quia verissime disputant, et documentis certisdent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationibus perspicere, vel ex ipsis colligere quot sint animalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri per conceptus, per ortus, per aetates, per occasus, qui motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo minus mirandum est, nullo modo eos potuisse prolixiorum saeculorum seriem vestigare, et quamdam metam hujus excursus, quo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
beati hñt quod uolunt. quamuis ñ
omnes qui hñt quod uolunt ⁊tinuo
sint beati. continuo autem miseti
qui ł non hñt quod uolunt. uelid
habent quod non reste uolunt beatꝰ
gͥ non est nisi qui et habet ommnia
que uult et nichil uult male. Capitulũ

Expanded text:
beati habent quod volunt, quamvis non beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati: continuo autem miseri, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui et habet omnia quae vult, et nihil vult male. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ramq ita sit mente cecus et ab ominlu¬
ce decoris alienus ac tenebris dedecoris
inuolutus. ut eum qui nequites uiuit
ac turpiter. et nullo ꝓhibente nullo ul¬
ciscente. et nullo saltem reprehendere
audente insuꝑ et laudantibus pluri¬
mis. q̃m sicut ait scciptura diuina
laudatur peccator in desideriis amme
sue et qui inqua gent benedicitur
implet omnes suas facinorississimaᷤᷤ
et flagitiosissimas uoluntates. ideo be¬
atum dlicat quia iuit ut uult. cum
profecto quamuis et si miser est miui̾
camen ẽẽt. si nichil eorum que ꝑ perã
uoluisset. habere potiuss: Eciam ira¬
la enim uoluntate uel sola quisq mi¬
ser efficitur. sed miserior potestate. qͣ
desiderium male uoluntis impletur.
ardentissimo amore appetant. ⁊ p̃p hoc
cetera quecumq appetunt nec quisꝙͣ
potest amare quod omnino quid uel
quale sit nescit. nec potest nescire qͥd
sit quod uelle se scit: sequitur. ut õs
beatam uitam sciant. Omnes autera

Expanded text:
namque ita sit mente caecus, et ab omni lunamque ita sit mente caecus, et ab omni luce decoris alienus ac tenebris dedecoris involutus, ut eum qui nequiter vivit ac turpiter, et nullo prohibente, nullo ulciscente, et nullo saltem reprehendere audente, insuper et laudantibus plurimis, quoniam sicut ait Scriptura divina, Laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur , implet omnes suas facinorosissimas et flagitiosissimas voluntates, ideo beatum dicat, quia vivit ut vult: cum profecto quamvis et sic miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset? Etiam mala enim voluntate vel sola quisque miser efficitur: sed miserior potestate, qua desiderium malae voluntatis impletur. ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem
Abbreviated transcription (Latin):
quod nos ab his omnes bea¬
angustiis possit e ti sint qui
ibi quosq posuisse beatam uitam ut uo¬
quod eos maxime delectauit. ut uolunt¬
luptas epycurum. uirtus zenonem.
sic alium aliquid aliud nichil dica¬
mus ẽẽ beate inuere. nisi uiuere sccłm
delectat᷑õnem suam et ideo falsum non
eet̃ quod omnes beate iuiuere uelint quia
omnes ita uolunt: ut queniq delectat.
Nam et hoc populo si pronuntiatum ẽẽt
itheatro. omnes id in suis uoliritati¬
bus inuenirent. S ed hoo quoq cicero cũ
sibi exadueiso ꝓposuisset. ita redarguit.
ut qui hoc sentiint erubescant. Litemm.
Ecte autem non phylosophiquidem s
ꝓinti tamen ad disputanduma. omnes
auint ẽẽ beatos quiuiuant ut ip̃i uelĩt.
hoc est quod nos diximus ut quosq de¬
lectat. S edmox ille subiecit falsumid
quidem. Uelle emim quod non deceat:i
dem ip̃m miserrimum. Nec tam mise¬
rum est non adipisci quod uelis quam
adipisci uelle quod non oporteat. Pre¬
clarissime ormnno atq uerissime quis

Expanded text:
quod nos ab his angustiis possit eruere, ut ibi quosque posuisse beatam vitam quod eos maxime delectavit, ut voluptas Epicurum, virtus Zenonem; sic alium aliquid aliud, nihil dicamus esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam, et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Nam et hoc populo si pronuntiatum esset in theatro, omnes id in suis voluntatibus invenirent. Sed hoc quoque Cicero cum sibi ex adverso proposuisset, ita redarguit, ut qui hoc sentiunt, erubescant. Ait enim: Ecce autem non philosophi quidem, sed prompti tamen ad disputandum, omnes aiunt esse beatos, qui vivant ut ipsi velint: hoc est quod nos diximus, Ut quosque delectat. Sed mox ille subjecit: Falsum id quidem. Velle enim quod non deceat, idipsum miserrimum est: nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Praeclarissime omnino atque verissime. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis creatura ad nutum seriuens
conditoris. in id quod opus erat ꝓ tem¬
pore uertebatur. sicut in libro sapientie
scriptum est. Creatura enim tibi facto¬
ti deseruiens. extenditur intormentum
aduersus in iustos. ce lemior fit acdbene¬
faciendum. his qui in te confidunt. Prop¬
ter hoc ce tuno in omina se transfigur¬
ans. ommnum nutrici gr̃e tue desermebat.
aduoluntatem horum qui te desiderabãt
Seruenit emm potentia uoluntatis dei
per creaturam spiritalem. usq adeffectuᷤ
iusibiles. atq sensibiles crrature corpora¬
lis. Ubi enim non operatur quod uult
dei orumpotentis sapientia que perten¬
dit a fine usq ad finem fortiter. ce dis¬

Expanded text:
sibilis creatura ad nutum serviens sibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in quod opus erat pro tempore vertebatur, sicut in libro Sapientiae scriptum est: Creatura enim tibi factori deserviens, extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem usque ad effectus visibiles atque sensibiles creaturae corporalis. UDei omnipotentis sapientia, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
assumant ex inferioribus elementis cor¬
pulentibus. quod sibi ccaptatum qͣi ali¬
quam uestem. mutant &r uertant in qͣs¬
libet species corporales eciamip̃as ueras.
sicut aqua uera inuerum unum con¬
uersa est a domino. an ip̃a ꝓpria corpora
suatransforment in quod uoluerint
accommodate adid quod agunt Sed
quodlibet horumsit ad presentem que¬
stionem non pertinet:. Et quamuis hec
q̃m homo sumnullo experimento possĩ
comprehendere. sicutangeli qui hec agũt.
ce magis ea norunt quam ego noui. qua¬
tinus mutetur rorpus meum in affestũ
uoluntatis mee sine quod in me siue ꝙ
ex aliis expectus sim. quid horum tam̃
ex diuinarum scripturarum auctorita¬
tibus credam. nuno non opus est dicere.
ne cogar ꝓbare: et fiat sermo longior de
re quam non indiget presens questro.
Illud nunc uidendum estiutrum ange¬
li tunc agebant. Et illas corporum spe¬
ties apparentes oculis hominum ce illaᷤᷤ
uoces auribus insonantes. cum ip̃a sẽ¬

Expanded text:
assumant ex inferioribus elementis corassumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sen
Abbreviated transcription (Latin):
uitum adhoc opus tantum a creatura sp̃em¬
in qua deus sicut tunc opor angłi ex ꝑ soã¬
erant cta mitebantur ut expersona dei
loquerentu: assumentes corporalem spe¬
ciem de creatura corporea. inusum ministi
sui. aut ip̃m corpus suum cuinon sublũ¬
tur. sed subditum regunt mutantes atq
uertentes inspẽs quas uellent accommo¬
datas atq aptas actionibus sis. secun¬
dum attributam sibi a creatore podentiã.¬
Qua parte questionis quantum dominꝰ
dederit ꝑtractata. postremo erit uidendum.
id quod institueramus inquirere. utrũ
filius et sp̃c sanctus et antea mittebant᷑
et suta est quid int̾ missionem et eam qͣ
in euangelio legimus disset. an missus nõ
sit aliquis eorum nisi cum uel filius fac
tus est. exmaria uirgine. uel cum spiri¬
tus sanctus iuisibili speciesiue incolumba
siue uugners lingius apparuit. Sed fa¬
teor excedere iures intentionis mer. utrũ
angelimanentes spiritalisui corporis
qualitate per hanc occultius operantes.

Expanded text:
utrum ad hoc opus tantum crein qua Deus, sicut tunc oporerant, ita mittebantur, ut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore potenciaQua quaestionis parte, quantum Dominus dederit, pertractata, postremo videndum erit id quod institueramus inquirere, utrum Filius et Spiritus sanctus et antea mittebantur; et si ita est, quid inter illam missionem et eam quam in Evangelio legimus distet: an missus non sit aliquis eorum, nisi cum vel ia virgine, vel cum Spiritus sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes,
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Sicut enim ab eo quod est ẽẽ appel¬
latur ẽẽntia. tta ab eo quod est. subsiste¬
ie substantiam dicimus. Absurdum est
autem: ut substantia relatiue dicatur
Omnis enim res ad se ip̃ãm subsistit qͣn¬
comagis deus: Si tamen dignum est

Expanded text:
erit. Sicut enim ab eo quod est esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus. Absurdum est autem ut substantia relatiue dicatur. Omnis enim res ad se ipsam subsistit, quanto magis Deus? si tamen dignum est
Abbreviated transcription (Latin):
perere. qui non potuerunt in unitatom
timitatis intelligere quod dictum est. re¬
gi autem seculorum immortalimuisibili
soli deo. & quem nemo hominumuidit. nͥ
udere potest. quod de ip̃a substantia. sum¬
sia summeq duuina ce incominutabili
ubi et paterꝰ et filius ce sp̃t sanctus. imus
et solus deus. per solam fidem intelligit᷑
Uisiones auram ille per creaturam cõmu¬
tabilem deo incomiitabili subditam fa¬
ctesunt non ꝓprie sicut est. sed significa¬
tiue sicut pro rerum causis et tempori¬
bus oportuit. ostendentes deum. Capitu

Expanded text:
pererunt, qui non potuerunt in unitate pererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque divina et incommutabili, ubi et Pater et Filius et Spiritus sanctus unus et solus Deus est, per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendentes Deum. CAPU