comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac melle siluestri: opes non querere. Rigi-¬
damq & austerã uitã aulas uitare palatui:
quas quęrunt qui bisso & serico & mollib
uestiuntur. Dicitq eũ nonsolũ ꝓpħam
qui soleat uentura p̃dicere : sed plus ẽẽ
quã ꝓpħam. Quia quẽ illi uenturũ esse
dixerunt: hic uenisse monstrauit diceis.
ecce agnus d̃i qui tollit peccata mundi.
Presertim cũ ad fastigium ꝓpħale. bapti¬
stȩ accesserit priuilẽgium. ut cui dixerat
ego a te debeo baptizari: ipse eũ baptiza.¬
uerit. non p̃sumptione maiori. sed obȩdi-¬
entia discipuli ac timore seruili. Cumq
int̾natos mulierũ nullũ asserat iohanne
surrexisse maiorẽ : se qui de uirgine ꝓcre.¬
atus ẽ. maiorem eẽ cõmemorat᷑. siue omnẽ
angłm qui in cęlis minimus est. in terris
cunctos homines anteire. Nos enim in
angelos ꝓficimus. & non angłi in nos.
sicut quidam stertentes sopore grauis si¬
mo somniant. Nec sufficit hoc in ioħis

Expanded text:
ac melle siluestri, opes non quaerere rigiac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
aiohanne ipse audeat baptirare: et multo
amplior ad eum turba concurrat. quam
prius uenerat adioħem. Et ne forsitan plebs
nesciens hoc dicto ioħem suggillari arbi.¬
traretur: in illius laudes ꝑ orat. eccepit
de iohanne ad turbas dicere circũstantes.
Quid existis ad desertum : uidere arun¬
dinẽ uento agitatã : Et quid existis in
solitudinẽ : uidere hominẽ mollib uesti.¬
tum: Et reliqua. Cuiꝰ dicti hic sensus ẽ.
Nunquid adhoc existis inheremũ. ut uide.¬
retis hominem instar harundinis. uendoꝵ
flatu in partes alias inclinari. ut quẽ antea
laudauerat. de eonunc dubit&. et de quo
prius dixerat. ecce agnꝰ dĩ. Nunc interrogde
utrũ ipse an alius sit: qui uel uenerit. uel
uenturus sit: Et quia om̃is falsa p̾dicatio
sectatur lucra. & głam quęrit humanã.
ut ꝑ głam nascantur cõpendia: asserit eũ
cameloꝵ uestium pilis nulli posse adulati.¬
oni succũbere. et qui locustis uescitur

Expanded text:
a Iohanne ipse audeat baptizare et multo a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur
Abbreviated transcription (Latin):
nib nunciaui: etiã in inferis nuntiem.
si forte uenturus es: Tu enĩ es qui ue.¬
nisti dimittere captiuitatẽ: & soluere
eos qui inuinculis tenebantur. Cuius
sciscitationẽ dñs intelligens: operib
magis quã sermone respondit. et ioħ̃i
p̃cepit nunciari uidere cȩcos. ambula¬
re claudos. leprosos mundari. surdos
audire. mortuos surgere. et quod his
uel humilitate. uel diuitiis. ut nulla
uter pauꝑem diuitẽq distantia sit.
salutis: sed om̃s uocentur ȩqualiter.
Tunc quoq infert. beatus qui ñ fuerit
scandaliratus inme. Non ioħem sed
discipulos eius ꝑcutit: qui prius acces.¬
serant ad eum dicentes. Quare nos et
pharisei ieuinamis frequent᷑. discipłi
autẽ tui non ieiunant: Et ad ioħem.
Magister. cuitu prebuisti testimoniũ
iuxta iordanem. ecce discipłi ei baptiratĩ.¬
& plures ueniunt ad eũ. Quodicto liuorẽ
significant de signoꝵ magnitudine & in¬
uidiȩ mordacitate uenientẽ. cur baptiratꝰ

Expanded text:
nibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, nibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
s hac eyestions in cõmenta.¬
riis mathei plenius diximus. Unde
apparet quȩ hȩc interrogas: ipsa te
uolumina non habere. Tamen stringen¬
dũ ẽ breuiter. ne omĩno tacuisse uide.¬
amur. Ioħes mittebat discipulos suos
inuinculis constitutus: ut sibi quȩrens
illis discerde. et capite truncandus illũ
docerte sectandũ. quẽ int̾rogatione sua
magistrũ omium fatebatur. Neq enĩ
poterat ignorare. quẽ ignorantibus
demonstrauerat : et dequo dixerat.
qui habet sponsam sponsus ẽ: et cuius
non sum dignus calciamenta portare.
& illũ oporto crescere : me autẽ minui.
filius m̃s dilectissimus. in quomͥ cõpla.¬
cui. Quod autẽ dicit. tues qui uenturꝰ
es. an aliũ expectamꝰ: hunc quoq sen.¬
sum habere potest. Scio quod ipse sis
qui tollere uenisti peccata mundi. sed
quia ad inferos descensurus sũ: etiã hoc
interrogo utrũ & illuc ipse des cendas.
dere: aliumq missurus sis. Hoc autẽ
scire desidero. ut qui te in terris homi¬

Expanded text:
 hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minui, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Quod autem dicit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? hunc quoque sensum habere potest: Scio quod ipse sis, qui tollere venisti peccata mundi: sed quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas, dere, aliumque missurus sis? Hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris homi
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus. Adquẽ & in alio loco dicit pat̃.
Magnũ tibi est uocari puerũ meũ. ut con-¬
greges tribus iacob hoc. ẽ. uineã sorech. quȩ
interpretatur electa. Hic ẽ filius amantissi¬
mus: in quo sibi cõplacuit anima dei. Non
quod ds̃ animã habeat. sed quod in anima
om̃is dĩ monstretur affectus. & non mirũ
si indo anima nominetur: cum uniuersa
humani corporis membra secundũ leges
tropologiȩ. & diuersas indelligentias habe.¬
re dicatur. Posuit quoq sp̃m suũ suꝑ eũ.

Expanded text:
appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic filius amantissimus, in quo sibi conplacuit anima dei, non quo deus animam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum suum super
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio in euanglio minus ẽ. splende.¬
bit & non quassabitur. donec ponat intra
iudiciũ. Uidetur michi accidisse primo
scriptoris errore. qui legens suꝑiorem sen¬
tentiã in uerbo iudicii esse finitam. puta¬
uit inferioris sententiȩ ultimũ uerbũ ẽ
iudiciũ. Et pauca uerba quȩ in medio
hoc est int̾ iudiciũ &e iudicium fuerant
pret̾misit. Rursũq quod apud hebrȩos
legitur. & in lege eius sꝑabunt insulȩ
matheus sensum potius quã uerba inter¬
pretans. ꝓlege & insulis. nom̃ posuit &¬
gentes. Et hoc non solum in p̃senti loco: sed
ubicumq de ueteri instrumento euangi¬
listȩ. & apłi testimonia ꝓtulerunt: dili¬
gentius obseruandũ ẽ. non eos uerba sea¬
tos ẽẽ sed sensũ. Et ubi septuaginta ab
hebraico discrepant. hebreũ sensũ suis
ex pressisse sermonib. Puer igitur dei
om̃ĩ potentis iuxta dispensationẽ carnis as.¬
sumptȩ. quod ad nos mittitur. saluator est

Expanded text:
testimonio in euangelio minus est: splendetestimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerba secutos esse, sed sensum et, ubi Septuaginta ab Hebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est
Abbreviated transcription (Latin):
non extinguet. Inueritate educet iu̾diciũ
non erit tristis: neq turbulentꝰ. donec po¬
nat in terra iudiciũ: & legẽ eius insulȩ
expectabunt. Ex quo appar& matheum
euangelistam. non ueteris interp̾tationis
auctoritate constrictũ dimisisse hebreã
ueritatẽ. sed quasi hebreũ ex hebreis in
dni legem doctissimum. gentib ꝓculisse
quȩ in hebreo legerat. Si enĩ sic accipien.¬
dũ. ẽ. ut septua int̃pretes ediderunt.
iacob puer m̃s suscipiã eum. isrł electꝰ
nĩs: suscepit eũ anima mea. Quomodo
in iħu intelligius ẽẽ cõpletũ. quod de
iacob & isrł scriptum est: Quod beatum
matheũ non solũ in hoc testimonio. sed
& in alio loco fecisse legimus. Ex egypto
uocaui filiũ meũ. Proquo septuãginta
transtulerunt: ex egrpto uocauit filios
suos. Quod utiq nisi sequamur heb̾eam ue¬
ritatẽ : ad dñm saluatorẽ non ꝑtinere
manifestũ ẽ. Sequitur enĩ Ipsi autẽ inmi¬
labant baalim. Quod autẽ de assumpto

Expanded text:
udicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum est, ut septuaginta interpretes ediderunt: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non solum in hoc testimonio, sed et in alio fecisse legimus: ex Aegypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto
Abbreviated transcription (Latin):
non confringet: & linũ fumigans ñ extin-¬
guet. donec eiciat ad uictoriã udicium:
& in nomine eius gentes sꝑabunt. Proquo
in esaia uixta septuaginta int̃pretes. sic
scriptum ẽ. Iacobpuẽr nis. suscipiam eũ:
isrł electus m̃s. suscepit eũ anima mea.
dedi sp̃m meũ suꝑ eum. iudiciũ gentib
ꝓferet: Non clamabit neq dimittet: nec
audietur foris uox eius. Harundinem
fractam non conter&. & linũ fumigans
non extinguet: sed in ueritate proferae
iudicium. Splendebit & ñ quassabitur.
donec. ponat suꝑ terrã iudiciũ: & in no.¬
mine eius gentes sꝑabunt. Nos autẽ ex
hebreo ita uertimus. Ecce puer meus susci¬
piã eũ. electus meus. cõplacuit sibi in illo
anima mea: Dedi sp̃m meũ suꝑ eũ: iudiciũ¬

Expanded text:
nget et linum fumigans non extinguet, donec eiciat ad uictoriam iudicium; et in nomine eius gentes spera bunt. pro quo in Esaia iuxta septuaginta interpretes sic scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea. dedi spiritum meum super eum, iudicium gentibus proferet. non clamabit neque dimittet nec audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. nos autem ex Hebraeo ita uertimus: ecce puer meus, suscipiam eum, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea. dedi spiritum meum supe
Abbreviated transcription (Latin):
lumen p̃dicationis eius in mundo resplen¬
deat. nullisq conteratur & uincatur insi¬
diis: donec ponat in terra iudiciũ. & in¬
pleatur illud quod scriptũ ẽ. Fiat uoluntas
tua sicut incęlo & interra. Et in nomine eiꝰ
gentes sꝑabunt. siue in lege eius sperabunt
insulȩ. Quomodo enĩ insulȩ turbine flatuq
uentorũ. & crebris tempestatib feruntur
quidem. sed non subuertunt᷑. in exemplum
euangłicȩ domus quȩ suꝑ terrã robusta
mole fundata est. ita & ȩccła quȩ sꝑat
per esaiam. Ego ciuitas firma: ciuitas
quȩ oppugnatur.iii.

Expanded text:
lumen praedicationis eius in mundo resplenlumen praedicationis eius in mundo resplendeat nulliusque conteratur et uincatur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris tempestatibus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae super petram robusta mole fundata est, ita et ecclesiae, quae per Esaiam: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dnũ saluatoris euangłicȩ interp̃tationis
sp̃m derelinquens. in uidaicȩ littere morte
requiescit: istius cuncta opera uulnerant᷑.
Linũ quoq fumigans non extingua: po¬
pulum de gentib nunc congregatũ. qui
extincto legis natuialis ardore. fumiama.¬
rissimi. & qui noxius oculis ẽ: tenebroseq
caliginis in uoluebatur errorib. Quẽ non
solum ñ restixit & redegit in cinerem.
sed econtrario de parua scintilla &e pene mo¬
riente maxima suscitauit incendia. ita ut
totus orbis arderde igne dñi saluatoris: quẽ
uenit mittere suꝑ terrã: et inom̃ib ardere
desiderat. Secundũ tropologiam quid nob̾
iudetur de hoc loco. in cõmentaruis mathei
breuit̃ annotauimꝰ. Iste aut̃ qui harundinẽ
quassatã non confregit. & linũ fumigans
non extinxit: iudicium quoq ꝑduxit ad
uictoriam. cuiꝰ iudicia uerasunt. iustificata
insemet ipsis. ut iustificetur insermonib
sius. & uincat dum uidicatur: et tam diu

Expanded text:
domini saluatoris euangelicae interpretationis domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaicae litterae morte requiescit, istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter adnotauimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificata in semet ipsis, ut iustificetur in sermonibus suis et uincat, cum iudicatur, et tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
non in grediens: sed arguens atq condem.¬
pnans. Unde & in his qui foris erãt non
sua uoce. sed per parabolas loquebatur.
Harundine inquit quassatã ñ confringoe.
siue ut septuaginta transtulerunt. cala¬
nũ fractum non conteret. Calamꝰ fractꝰ
qui fuit antea uocalis &r in laudes dñi
concinebat. appellandus ẽ istł: qͥ quon¬
dam impegit in angularem lapidem &e
cecidit supe̾r eum. fractusq in illo est.
Bropterea dicitur deeo increpa domine
bestias calami. Et in iħu uolumine.
dorrens appellatur. eane. id est calami.
& uaquas habet turbidas quis elegit
isrł. purissima contẽpnens fluenta iordanis.
reuersusq mente in egrptũ: &e desiderans
cenosam ac palustremꝰ regionẽ. peponesq &
cȩpe & allia. & cucumeres ollasq egyptiarũ
carnium: rectissime ꝑ esaiam appellatur.
calamus fractus. cui qui inniti uoluerit: per.¬
tundetur manus eiꝰ. Qui enĩ post aduentũ

Expanded text:
non ingrediens, sed arguens atque condemnon ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit, quassatam non confringet siue, ut Septuaginta transtulerunt. calamum fractum non conteret. calamus fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandus est Israhel, qui quondam inpegit in angularem lapidem et cecidit super eum fractusque in illo est; propterea dicitur de eo: increpa, domine, bestias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'calami\', qui aquas habet turbidas, quas elegit Israhel. purissima Iordanis fluenta contemnens reuersusque mente in Aegyptum et desiderans caenosam ac palustrem regionem peponesque et caepe et alia et cucumes ollasque Aegyptiarum carnium rectissime per Esaiam appellatur calamus fractus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum
Abbreviated transcription (Latin):
timoris dñi qui inspetie columbȩ descendit
suꝑ eũ. De quo & ioħes baptista ado patre¬
se audisse narrat suꝑ quẽ uideris sp̃m sc̃m
uenientẽ & manentẽ in eo: ipse ẽ: & uidi¬
ciũ gentib nuntiabit: de quo & in psalmiᷤ
legimus. Ds̃ uidiciũ tuũ regi da: & iusti.¬
tiam tuani filio regis. Qui &e ipse loquit᷑
in euangłio. Non enim pater udicat quẽ.¬
quã: sed omne iudiciũ dedit filio. Non
contendet. sicut agnꝰ ductus. ẽ. ad uictimã.
Non contendit insubuersione audientiũ
neq clamauit.: iuxta illud quod paulus apłs
scribit. Om̃is clamor & ira. & amaritudo.
auferatur a uob̃. Non clamauit: Quia isrł
non fecit iudiciũ. sed clamorẽ Neq audi&e
quisquã in plateis. siue foris: uocẽ eiꝰ. Om̃is
enĩgła filiȩ regis abintꝰ. Et arta & angusta
uia est : quȩ ducit aduitã. Unde inpla.¬
teis uox illius non auditur. in quib confi.¬
denter agit sapientia. latã spatiosamq uitã

Expanded text:
timoris dei, qui in specie columbae descendit super eum, de quo et Iohannes Baptista a deo patre audisse se narrat: super quem uideris spiritum sanctum uenientem et manentem in eo, ipse est. et iudicium gentibus nuntiabit, de quo et in psalmis legimus: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã ocuł ꝑ uisibilẽ creaturã cui uult qͣndo
dignat᷑ appareat. cũ ipse tam̃ scd̃m diuinitatẽ
suã⁊ scd̃m id qd u̾bũ est patris. coeternũ patͥ
incõmutabile. ꝑ qd facta st̃ onña. ñ nͥ purga¬
tissimo ⁊ simplicissimo corde iudeatur. & ido
qͥboã locis etiã scͥptura ipsa testatur angłm
iusũ. uͥ dic̃ dm̃ uisũ. Sic̃ in illa luctatione ia cob
angelꝰ dictꝰ est ille qͥ apparuit. Ꝙ cũ apparuit
in rubo moysi. ⁊ itẽ in heremo cũ iã eouxissec¬

Expanded text:
ut etiam oculis per uisibilem creaturam cui uult, cum ut etiam oculis per uisibilem creaturam cui uult, cum dignatur, adpareat, cum ipse tamen secundum diuinitatem suam et secundum id, quod uerbum est patris, coaeternum patri et incommutabile, per quod facta sunt omnia, non nisi purgatissimo et simplicissimo corde uideatur. et ideo quibusdam locis etiam scriptura ipsa testatur angelum uisum, ubi dicit deum uisum. sicut in illa luctatione Iacob et angelus dictus est ille, qui adparuit. et cum adparuit in rubo Moysi et item in heremo, cum ia
Abbreviated transcription (Latin):
apparuisse insidiant᷑ manichei ⁊ dnt̃ omiã con¬
craria eẽ nouo testamto. qnĩ dñs dic̃. Dñ ne mo
uidit unꝗͣ. nͥ unicꝰ filiꝰ qͥ est in sinu patris. ille
annunciauit nob̾ de eo. Ꝙ iter̃ qd̃ dic̃ iud̃is. Nec
uocẽ illiꝰ aliquando audistis. nec faciẽ eiꝰ uidistis
nec uerbũ eiꝰ habetis in uob̃ manens. qr ei quẽ
ille misit ñ credidistis. Eb respondemꝰ eo ipso qd̃
in euangłio scͥptũ est. dñ nemo uidit unꝗͣ. nͥ
unicꝰ filiꝰ qͥ est in sinu patris ipse annunciauit
nob de eo: totã ipsã solui posse q̃stionẽ. Quia
ipse filiꝰ qd est uerbũ dĩ. ñ solũ nouissimis tpr̃i¬
b cũ in carne apparere dignatꝰ est: s eciã priꝰ
a constitutione mundi cui uoluit de patre an¬
nunciauit siue loq̃ndo siue apparendo. ł ꝑ an-¬
głicã aliquã potestatẽ. ł quã libet creaturã. qi
ipse est in omĩb ueritas. ⁊ omiã illi constant.
omĩa illi ad nutũ seruiunt. atq subiecta st̃.

Expanded text:
ia contraria esse nouo testamento, quoniam dominus dicit: deum nemo uidit umquam nisi unicus filius, qui est in sinu patris; ille adnuntiauit nobis de eo, et iterum quod dicit Iudaeis: nec uocem illius aliquando audistis nec faciem eius uidistis nec uerbum eius habetis in uobis manens, quia ei, quem ille misit, non credidistis. quibus respondemus eo ipso, quod in euangelio scriptum est: deum nemo uidit umquam nisi unicus filius, qui est in sinu patris; ipse adnuntiauit nobis de eo totam ipsam solui posse quaestionem, quia ipse filius, quod est uerbum dei. non solum nouissimis temporibus, cum in carne adparere dignatus est, sed etiam prius a constitutione mundi, cui uoluit de patre adnuntiauit siue loquendo siue adparendo uel per angelicam aliquam potestatem uel per quamlibet creaturam: quia ipse est in omnibus ueritas et omnia illi constant et omnia illi ad nutum seruiunt atque subiecta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona seruientis creaturȩ. Ex hac regła etiã
apłs ait. An uultis exꝑimitũ acciꝑe eiꝰ qͥ in me
loqͥtur xpis Si aũ hoc mouet qd̃ in uetĩ testa¬
m̃to etiã peccatorib ds̃ loquit᷑. ł adȩ ł eue. ł
serpenti. attendant etiã in nouo cuiꝰ modi erẽ¬
plũ dñs posuit de homine stulto⁊ cupido. qͦmͦ
ei locutꝰ est dñs cũ ait. Stulte. hac nocte aufe¬
recur a te anima tua. hec que pp̃arasti cuiꝰ ert̃:
Cũ enĩ ueritas etiã peccatorib dicatur. ꝑ quã libet
creatura: n nͭ ab eo dr̃ qͥ unꝰ est uerax. Qd aũ iu¬

Expanded text:
persona seruientis creaturae. ex hac regula etiam apostolus ait: an uultis experimentum accipere eius, qui in me loquitur, Christi? Si autem hoc mouet, quod in uetere testamento etiam peccatoserpenti; attendant etiam in Novo cujusmodi exemplum Dominus posuit de homine stulto et cupido, quomodo ei locutus est Dominus, cum ait: Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua; haec quae praeparasti cujus erunt ? Cum enim veritas etiam peccatoribus dicitur, per quamlibet creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
cantis excederet. Sic enĩ ⁊ donare aliqͣndo pos¬
set inuriã. qͥ eã pͥmo ñ suꝑare didicisset. Unde
dñs iã ꝑ euangłii grãm ad sũmã pacẽ ppłm de
ducens: huic gradui suꝑ edificat alter̃. ut qͥ
iã audierat ñ ampliorẽ uindictã quã qͥsq le¬
sus est redd̾e: placata m̃te totũ se donare gau¬
⁊ leiussime tolerante. dabit ꝑcutienti se maril¬
lã. saturabit᷑ opprobriis. Ex qͦ intelligit᷑. ⁊ m¬
surã uindicandi recte carnalib constituta:
omĩmodã in iuriȩ remissionẽ ñ tantu in nous
testamto eẽ p̃ceptã. s longe ante in ueteri pre

Expanded text:
cantis excederet. sic enim et donare aliquando poscantis excederet. sic enim et donare aliquando posset iniuriam, qui eam primo non superare didicisset. unde dominus iam per euangelii gratiam ad summam pacem populum ducens huic gradui superaedificat alterum, ut qui iam audierat non ampliorem uindictam, quam quisque laesus est, reddere, placata mente totum se donare gauet lenissime tolerante: dabit percutienti se maxillam, saturabitur obprobriis. ex quo intellegitur et mensuram uindicandi recte carnalibus constitutam et omnimodam iniuriae remissionem non tantum in nouo testamento esse praeceptam, sed longe an
Abbreviated transcription (Latin):
E eo qd scͥptũ est in exodo. oculũ ꝓ ocło
bentẽ ꝓ dente. ⁊ cet̾a talia. huic loco ma¬
nichei qd inueti lege par uindicta ꝑmittit᷑.¬
⁊ dr̃ oculũ ꝓ oculo. ⁊ dentẽ ꝓ dente eẽ ꝑden¬
dũ. sic calũpniant᷑ qͣłi ⁊ ipse dñs hec duo sibi
ueluti adu̾santia atq contraria in euangłio
demonstrauerit. Ipse eni ait. Audistis q dictũ
est antiqͥs. oculũ ꝓ oculo ⁊ dentẽ ꝓ dente. Ego
aũ dico uobis ñ resistere malo. s si qͥs te ꝑcus¬
serit in maxillã p̃be illi ⁊ alterã: ⁊ qͥcunq
uoluerit tec̃ iudicio contende. ⁊tunicã tuã
auferre. dimitte illi ⁊ pallui. In qͥb duab sen¬
tenciis reuera duoꝵ testamt̃oꝵ diffrã demonstra¬
tur: s amboꝵ tam ab uno dõ constitutoꝵ. Nã
qm̃ pͥmo carnales homines ardebant multo
ampliꝰ se uindicare quã erat illa iniuria de
qua q̃rebant᷑. constitutꝰ ẽ eis pͥmꝰ lenitatis gͣd.
ut iniurie acceptȩ m̃surã nullo mͦ dolor iundi¬

Expanded text:
e eo quod scriptum est in Exodo, Oculum pro oculo, dentem pro dente ; et caetera talia. Huic loco Manichaei, quod in veteri Lege par vindicta permittiturur oculum pro oculo et dentem pro dente esse perdendum. sic calumniantur, quasi et ipse dominus haec duo, sibi ueluti aduersantia atque contraria in euangelio demonstrauerit. ipse enim ait: audistis, quia dictum est antiquis: oculum pro oculo et dentem pro dente: ego autem dico uobis non resistere malo, sed si quis te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram, et quicumque uoluerit tecum iudicio contendere et tunicam tuam auferre, dimitte illi et pallium. in quibus duabus sententiis reuera duorum testamentorum differentia demonstratur, sed amborum tamen ab uno deo constitutorum. nam quoniam primo carnales homines ardebant multo amplius se uindicare quam erat illa iniuria, de qua querebantur, constitutus est eis primus lenitatis gradus. ut iniuriae acceptae mensuram nullo modo dolor uindi
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. neq uerbũ eiꝰ habetis in uobis manens: qr
in qͦ manet uerbũ dĩ xpc̃ in illo manet: quẽ
isti respuert̃. Nam cũ ipse dnis dixisset. pater cla¬
rifica me ea claritate qua fui ap̃ te priꝰquã mũ¬
dꝰ fieret: sonuit uox de cȩlo ⁊ clarificaui ⁊ clari¬
ficabo. Quã uocẽ multi udoꝵ p̃sentes audiert.
nec idõ tam̃ audisse dicendi st̃: qi ñ optemꝑaue¬
rt̃ ut cred̾ent. Quaꝓpt̾ si ñ est mirandũ qͥd u̾bũ
dĩ idest unicꝰ filiꝰ dĩ qͥ de patre annunciat cui
uult ꝑ seipsũ. cui uult ꝑ aliquã creaturã. ł so¬
nando ł apparendo. cũ tam̃ ipse ꝑ seipsũ mun-¬
do corde uideat᷑. ⁊ ꝑ illũ pat̾. beati enĩ mundican

Expanded text:
dicit: neque uerbum eius habetis in uobis manens, quia in quo manet uerbum dei, Christus in illo manet, quem isti respuerunt. nam cum ipse dominus dixisset: pater, clarifica me ea claritate, qua fui apud te, priusquam mundus fieret, sonuit uox de caelo: et clarificaui et clarificabo. quam uocem multi Iudaeorum praesentes audierunt nec ideo tamen audisse dicendi sunt. quia non obtemperauerunt, ut crederent. quapropter si non est mirandum, quod uerbum dei, id est unicus filius dei, qui de patre adnuntiat, cui uult per se ipsum, cui uult per aliquam creaturam uel sonando uel adparendo, cum tamen ipse per se ipsum mundo
Abbreviated transcription (Latin):
tollere. nr̃am prius trabẽ dececimus.
mea descriptione signatũs ẽ. Neminẽ
specialit᷑ m̃s sermo᷑ pulsauit. Generalis
de uitiis disputatio.ẽ. qui mͥ irasci uo.¬
luerit: priꝰ ipsedese qd talis sit c̃fitebit᷑:¬

Expanded text:
tollere nostram prius trabem eiecimus. tollere nostram prius trabem eiecimus. m descriptione signatus est, neminem specialiter meus sermo pulsauit: generalis de uitiis disputatio est. qui mihi irasci uoluerit, prius ipse de se, quod talis sit, confitet
Abbreviated transcription (Latin):
uentri meo satis sit  Aut tu diuide sta.¬
tim quod acceperis. aut si tumidus dis.¬
pensator es: dimitte largitorĩ ut sua
ipse distribuat. Nolo sub occasione
mea. ut sacculus tuus plenus sit. Nemo
me mea melius seruare potest. Optimꝰ
dispensator est: qui sibi nichil reseruat.
Coegisti me nepotiane Rm̃e. lapidato
iam iuirginitatis libello. quẽ scę̃ eusto.¬
chiȩ rome scripseram. ꝑ ost annos decẽ
rursum bethleem ora reserare. et con¬
fodiendum me lingius omnium pro¬
dere. Aut enim nichil scribendũ fuit.
Ne hominum iudicium subiremus.
quod tu facere ꝓhibiusti: aut scriben¬
des nos nosse cunctorum aduersum
nos maledicorum tela torquenda.
Quos obsecro quiescant. & desinant
maledicere. Non enim ut aduersariis.
sed ut amicis scripsimus. Nec inuecti
sumus in eos qui peccant: sed ne pec¬
cent admonuimus. Neq in illos tan¬
tũ. sed oe in nosmet ipsos seueri uidices
fuimꝰ. Uolentesq festucã de ocło alteriꝰ

Expanded text:
uentri meo satis sit? aut diuide stauentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. nolo sub occasione mea sacculus tuus plenus sit. nemo me melius mea seruare potest. optimus dispensator est, qui sibi nihil reseruat.. Coegisti me, Nepotiane carissime, lapidato iam uirginitatis libello, quem sanctae Eustochiae Romae scripseram, post annos decem rursus Bethlem ora; reserare et confodiendum me linguis omnium prodere. aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum iudicium subiremus, quod tu facere prohibuisti, aut scribentes nosse cunctorum aduersum nos maledicorum tela torquenda. quos obsecro, quiescant et desinant maledicere; non enim ut aduersarii, sed ut amici scripsimus, nėc inuecti sumus in eos, qui peccant, sed, ne peccent, monuimus. neque in illos tantum, sed et in nos ipsos seueri iudices fuimus uolentesque festucam de oculo alterius
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuas in ꝓsperis nouerint. Faci¬
le contempnitur dericus. qui sepe
uocatus ad prandium Non recusat.
Nunquam petentes: raro accipiamꝰ
rogati. Nescio quo enim modo etiam
ipse qui deprecatur ut tribuat: cũ
acceperis. uiliorem te iudicat. Et mirũ
in modum : si rogantem contempseris
plus miratur. Prȩdicator continentiȩ
nuptias non conciliet: quin apostolum
legat. Suꝑ est ut qui habent uxores.
sic̾ sint quasi nonhabeant. Cur uirgi.¬
nem cogis ut nubat: Qui demonoga¬
mia est sacerdos. quare uiduã hortat᷑
ut digama sit: Procuratores & dispen¬
satores domorum alienarum atq uilla¬
proprias iubentur contempnere facul¬
tates. Amico quippiam rapere. furtũ ẽ.
e ccłe fraudare. sacrilegium est. Acce¬
pisse pauꝑib erogandum. & esurien¬
tib plurimis uel cautum ẽẽ uelle uł
timidum. aut quod aptissimi scderis
est. aliquid inde subtrahere: omnium
prȩdonum crudelitatem superat. Egd
fame torqueor. & tu iudicas quantum

Expanded text:
conuiuas in prosperis nouerint. faciconuiuas in prosperis nouerint. facile contemnitur. clericus, qui saepe uocatus ad prandium non recusat. Numquam petentes raro accipiamus rogati. nescio quo enim modo etiam ipse, qui deprecatur, ut tribuat, cum acceperis, uiliorem te indicat et mirum in modum, si rogantem contempseris, plus miratur. praedicator continentiae, nuptias ne conciliet. qui apostolum legit: superest, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habentes, cur uirginem cogit, ut nubat? qui de monogamia sacerdos est. quare uiduam hortatur, ut δίγαμοςsit? procuratores et dispensatores domorum alienarum atque uillaproprias iubentur contemnere facultates? amico quippiam rapere furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimi sceleris est — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Sagitta in lapidem nunquã figitur.
interdum resiliens. percutit dit᷑igen¬
tem. Discat de tractor dũ te uidetꝰ ñ
libenter audire. non facile detrahere.
Cum detractorib ait salomon ne cõ¬
miscearis: quoniam repente ueniet
perditio eorum. & ruiam utriusq
quis nouit. Tam uidelicet eius qui
detrahit. quam illius qui aurem ac.¬
commodat detrahenti. Officii tui est
uisitare languentes. nosse domos ma¬
tronarum. ac liberos earum: & nobi.¬
lium iurorum non ignorare secreta.
officii ergo tui sit. Non solum oculos
castos seruare. sed & linguam. Nim¬
quam de formis mulierum disputes.:
Nec alia domus quid agatur in alia.
perte nouent. Hypocrates adiurat
discipulos ante quam doceat. & in
uerba sua iurare compellit. extor¬
quet sacramento silentium. sermonẽ.
moresq describit: Quantomagis nos
quib animarum medicina cõmissa ẽ.
ominum xp̃ianorũ domos debemus
amare quasi proprias: Consolatores
potius nos in merorib suis. quam

Expanded text:
sagitta in lapide numquam figitur, sagitta in lapide numquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum, etruinam utriusque quis nouit? tam uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem adcommodat detrahenti. Officii tui est uisitare languentes, nosse domos, matronas ac liberos earum et nobilium uirorum non ignorare secreta. officii ergo tui sit non solum oculos castos seruare, sed et linguam. numquam de formis mulierum disputes nec alia domus, quid agatur in alia, per te nouerit. Hippocrates adiurat discipulos, antequam doceat,; et in uerba sua iurare conpellit; extorquet sacramento silentium, sermonem, moresque describit: quanto magis nos, quibus animarum medicina commissa est, omnium Christianorum domos debemus amare quasi proprias! consolatores potius nos in maeroribus suis quam
Abbreviated transcription (Latin):
lacteria : & conscientia repugnante.
pharisaica ambitione circũdari. Hinc¬
dependit euangłium : & crux. et pro¬
phetȩ. Fidelis mecum lector intel.¬
ligis quid taceam. & quid magi
tacendoloquar.Tot tegulȩ. qͥuot
deum habere fautorem. non aspect
hominum: Uis scire quales dominꝰ
quȩrat ornatus : Habeto prudenti.¬
amꝰ. iustitiam. temperantiam. forti.¬
tudinem. His plagis cęli indudere.
monili preciosius. Nichil hac gemnia.¬
rum uarietate distinctuis. Ex omni
parte decoraris. cingeris. atq prote.¬
geris: & ornam̃to t̾ibisunt atq
tutamine. Genimȩ uertuntur inscuta.
habeas prurientes. Id est ne aut ipse de¬
aliis detrahas: aut alios audias detra.¬
custodi sermones tuos. & scito quiã
cuncta quȩ dealiis es locutus: tua
sententia iudiceris. in hisipsis dep̃ben
sus. quȩ in aliis arguebas. Neq uero
illa iusta est excusatio. referentibus
aliis. iniuriam facere non possũ. Ne.¬
mo inuito auditori libenter refert.

Expanded text:
lacteria, et conscientia repugnante, lacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot Deum habere fautorem, non aspectus nt. Vis scire quales Dominus quaerat ornatus? Habeto prudentiam, justitiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris, atque protegeris, et ornamento tibi sunt 268 et tutamini, gemmae vertuntur in scuta.habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detracustodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sentensus, quae in aliis arguebus. neque uero illa iusta est excusatio: \'referentibus aliis iniuriam facere non possum\'. nemo inuito auditori libenter refert.
Abbreviated transcription (Latin):
betharumq sucui. Non calice sorbere
sed conca. Proh pudor. non erubescimꝰ
istiusmodi ineptiis. Nec ced& suꝑstitio.¬
nis.: insuꝑ etiam famẽm abstinentiȩ in
delicus quęrimus. Fortissimũ ieinium
est aqua & panis. Sedquia głam non
habet. & omnes pane & aqua iuuimus.
quasi publicũ & cominune ieiunium
putatur. Caue ne hommũ rumusculos
aucuperis: ne offensam dei populoꝵ
laude commutes. Si adhuc inquit
apłs hominib placerem: xp̃i seruus
non ẽẽm. Desut placere hominib qui
seruus factus ẽ xp̃i. Perbonã & malã
famam a ddextris & asinistris xp̃i miles
graditur. nec laude extollitur. Nec
uituperatione frangitur. Non diui.¬
tiis tumet: & non contrahitur pauꝑ.¬
tate. & lȩta contempnit & tristia. ꝑ
diem sol non urit eum: neq luna ꝑ
noctem. Nolote orare inangulis pla.¬
tearũ: ne rectum iter precum tuarũ.
frangat aura popularis. Nolote dila¬
tare fimbrias. & ostentui habere phy-¬

Expanded text:
betarumque sucum non calice sorbere, betarumque sucum non calice sorbere, sed conca. pro pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis nec taedet superstitionis! insuper etiam famam abstinentiae in deliciis quaerimus. fortissimum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. perfamam, a dextris et a sinistris Christi miles graditur: nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phy
Abbreviated transcription (Latin):
theo dolenti stomachum. modica uini
sorbitiorelaxata est: sed modũ ȩtatis
& ualitudinis. & corporũ qualitate exi-¬
gimus inpotando. Quod si absq uino
ardeo. & ardeo adolescentia. & inflam-¬
mor calore sanguinis. & suculento uali¬
doq sum corpore : libenter carebo pocu¬
lo. in quo suspicio ueneni est. Pulchre
dicitur apud grecos. & nescio utrum
apud nos ȩque resonet : Pinguis uent̃
non gignit̾ sensum tenuem. Tantum
tibi ĩeiunioꝵ impone: quantũm ferre
potes. Sint pura. casta. simplicia. mo.¬
derata. & non suꝑstitiosa iei.inia. Quid
prodest oleum non uesci. & molestias
quasdam difficultatesq ciboꝵ quȩrere:
Caricas. piper. puces. palmarum fructus.¬
similam. mel & pastinatia. tota ortorli
cultura uescamur: ut cibario non ues.¬
camur pane. Audio preterea quosdam
contra rerũ hominumq naturã. aquã
non bibere. Nec uesci panem. sed sorbiti.¬
unculas delicatas. & contrita holera

Expanded text:
theo dolenti stomachum modica uini theo dolenti stomachum modica uini sorbitio relaxata est, sed modum et aetatis et ualitudinis et corporum qualitates exigimus in potando. quodsi absque uino ardeo et ardeo adulescentia et inflammor calore sanguinis et suculento ualidoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio ueneni est. pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio, utrum apud nos aeque resonet: \'pinguis uenter non gignit sensum tenuem\'. Tantum tibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. sint pura, casta, simplicia, moderata, non superstitiosa ieiunia. quid prodest oleo non uesci et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere? caricae, piper, nuces, palmarum fructus,simila, mei, pistatia, tota hortorum cultura nexatur, ut cibario nou uescamur pane. audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam aquam non bibere nec uesci pane, sed sorbitiunculas delicatas et contrita holera
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatem tuam ueneratur quã opes. Aut
sitalis est quinon audiat clericos. Nis
inter phialas : libenter carebo. huuisce
modi beneficio. & xp̃m rogabo ꝓuidice.
qui magis subuenire hoc in domino
Melius ẽ sꝑre in dño. quam sperare
in principib. Nunquam uinum re-¬
doleas. Ne audias illud philosophi.
Hoc non est osculum porrigere. sed ꝓ.¬
pinare. Yinolentos sacerdotes & apłs
dampnat: & uetus lex ꝓbibet. Qui
altario seruiunt: uinum & siceram
nonbibant. Sicera hebreo sermone.
omnis potio nuncupatur. quȩ in ebria.¬
re potest. siue illa quȩ frumento con-¬
ficitur. siue pomorum suco. autͣ faui
decoquuntur indulcem & barbaroꝵ
potionem. aut palmarum fructus.
exprimuntur inliquorẽ: coctisq fru¬
gib aqua pinguor coloratur. Quicqͥd
inebriat & statum mentis euertit:
fuge similit̾ ut uinũ. Nec hoc dico qđ
dei a nob̾ creatura dampnetur. Si quidẽ
& dñs uini potator appellatur. et timo¬

Expanded text:
sanctitatem tuam ueneratur quam opes; aut, sanctitatem tuam ueneratur quam opes; aut, si talis est, qui non audiat clericos nisi inter fialas, libenter carebo huiusce modi beneficio et Christum rogabo pro. iudice, qui magis subuenire potest; meliusmelius est sperare in domino quam sperare in principibus. numquam unum redoleas, ne audias illud philosophi: \'hoc non est osculum porrigere, sed propinare\'. uinolentos sacerdotes et apostolus damnat et uetus lex prohibet. "qui altari seruiunt, uinum et siceram non bibant. sicera Hebraeo sermone omnis potio nuncupatur, quae inebriare potest, siue illa fermento conficitur sine pomorum suco aut faui decoquuntur in dulcem et barbaram potionem aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem coctisque frugibus aqua pinguior colatur. quidquid inebriat et statum mentis euertit, fuge similiter ut uinum. nec hoc dico, quod dei a nobis creatura damnetur, siquidem et dominus uini potator appellatur et Timo
Abbreviated transcription (Latin):
culum. & sollem ne ieunium bueina
concrepemus. Quod si hȩc om̃ia spiri.¬
talib spiritalia comparantes scientesq
cum paulo quod lex spiritalis est: et
dauid uerbu cantantes. Reuela ocłos
meos. & considerabo mirabilia de
lege tua : sic intelligamus ut dominꝰ
quoq noster intellexit. & int̃pretatꝰ
est sabbatum aut aurum repudie.¬
mus cum ceteris suꝑstitionib iudę¬
orum. Aut si aurum placet : placeat
& iudei. quoscum auro aut probare
nobis necesse est. aut dampnare:
Conuiuia tibi intanda sunt secula.¬
rium. & maxime eoꝵ qui honorib
tument. Turpe est ante fores sacer.¬
dotis: dnĩnerucifigi. & pauperes:
& qui cibo quoq uescantur alieno. Licto.¬
res consulũ & milites excubare: iudi¬
cemq prouinciȩ melius apud te pran:¬
dere. quam in palatio. Quod si obtende.¬
ris facere te hȩc ut roges promiseris
atq subiectis: uidex seculi plus defert
clerico continenti quam diuiti. & magis

Expanded text:
culum et sollemne ieiunium bucina culum et sollemne ieiunium bucina concrepemus. quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes scientesque cum Paulo, quod lex spiritalis est, et Dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua sic intellegamus, ut dominus quoque noster intellexit et interpretatus est sabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurum placet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare. Conuiuia tibi uitanda sunt saecularium etmaxime eorum, qui honoribus tument. turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pauperis et qui cibo quoque uescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque prouinciae melius apud te prandere quam in palatio. quodsi obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subiectis, iudex saeculi plus defert clerico continenti quam diuiti et magis
Abbreviated transcription (Latin):
tur adomino: quando sacerdotes ho
stias immolabant. & sanguis pecudum
erat redemptio peccatorum. Quãquã
hec omia precesserint infigurã: Scri.¬
ꝑta sunt autem propter nos in quos
fines seculorum deuenerunt. Nunc
uero cum pauꝑtatem domus suȩ pau¬
per dominus dedi caret: cogitemus
crucem. & diuitias lutum putabimꝰ.
Quid miramur quod xp̃s uocat iniquõ
maminona. Quid suspicimus & ama.¬
mus. quod petrus se non habere testa¬
tur: Alioquin si tantum litderã sequi¬
mur. &e in auro atq indiuitus simplex
nos delectat historia: cum auro obser¬
uemus & cetera. Ducant pontifices
xp̃i uxores uirgines. Quamuis bone
mentis sit qui cicatricem babuerit. &
deforinis est : priuetur sacerdotio.
lepra corporis animȩ uitiis preferat᷑.
Crescamus & multiplicemur. & reple.¬
amus terram: Nec immolemus agnũ.
nec misticum pascha celebremus: qͥa
hȩc absq templo fieri. lege prohiben¬
tur. Eigamus septimo niense taberna.¬

Expanded text:
tur a Domtur a Domstias immolabant et sanguis pecudum erat redemptio peccatorum — quamquam haec omnia praecesserint in figura. scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum decurrerunt —, nunc uero, cum paupertatem domus suae pauper dominus dedicarit, cogitemus crucem et diuitias lutum putabimus. quid miramur, quod Christus uocat iniquum mammonam? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uirgines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et deformis est, priuetur sacerdotio; lepra. corporis animae uitiis praeferatur; crescamus et multiplicemur et repleamus terram; nec immolemus agnum nec mysticum pascha celebremus, quia haec absque templo fieri lege prohibentur; figamus septimo mense taberna
Abbreviated transcription (Latin):
res est eccłe. quem dispensationi pau¬
perũ curȩq prȩficiat. Melius est non
habere quod tribuam : quam impu¬
denter petere quod dem. Sed & genus
arrogantiȩ est. clementiorẽ te uelle
uideri: quam pontifex xp̃i est. Non
omnia possumus om̃s Alius in eccła
oculus est : alius lingua. alius manꝰ.
alius pes : auris. uenter. & cetera.
uersa membra: unũ corpꝰ efficiunt.
Nec rusticus & tantum simplex fr̃
ideo se scm̃ putet. sinichil nouerit:
Nec peritus & eloquens. in lingua esti¬
met sc̃itatem. Multoq melius est
ẽ duob imꝑfectis rusticitatẽ babere
scãm: quam̃ eloquentiam peccatricẽ.
ȩccłę substernunt marmora niter̃
auro splendent la quearia gemiis
altare distinguitur et ministrorũ
xp̃i nulla electio est̃. Neq uero mi.¬
chi aliquis ꝓꝓponat diues in uidea.
templum: mensam. lucernas. turibula.
patellas. Sciphos. mortariola. & cete¬
ra ex auro fabrefacta. Tunc hȩc ꝓbaban¬

Expanded text:
 est Ecclesia, quem dispensationi pau est Ecclesia, quem dispensationi pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non habere quod tribuam, quam impudenter petere quod recondam. Sed et genus arrogantiae est, clementiorem te velle videri, quam Pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, auris, venter, et caetera. os: quomodo diversa membra unum corpus efficiunt . Nec rusticus tamen et simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens, lingua aestimet sanctitatem. MULTOQUE MELIUS EST e duobus imperfectis, rusticitatem habere sanctam, quam eloquentiam peccatricem. ecclesiae substruunt: marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Neque vero mihi aliquis opponat, dives in Judaea Templum, mensam, lucernas, thuribula, patellas, scyphos, mortariola, et caetera ex auro fabrefacta . Tunc haec probaban