comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se homo a pcc̃o. quo p̃sentiam iuidicis et pe¬
nas metuit. ⁊ timore facit quicqͥd bani facit
ñ uimore amittendi et̾num bonũ qd̃ ñ ama
s timore paciendi malum qd̾ formidat. Nõ
timet ne ꝑdat amplexꝰ pulcherrimi sponsi
s timet ne mittat᷑ in gehennẽ. bonus est
fit paulatim cõsuetudo iusticie. ⁊ succedit ĩ¬
iciał timor. qñ incipit qd̾ durum erat ama¬
ri ⁊ sic incipit excludi seruił timor a caritate.¬
⁊ succedit demũ timor castus siue amicał.¬
ag̃ quo timemꝰ ne sponsus tardet. ne discedat.
ne offendamꝰ. ne eo careamꝰ. Timor iste de a¬
more uenit. ille quidem seruil est utilis
s nõ ꝑmanens in et̾nũ. ut iste timor diui¬
nus comes est ꝑ om̃s gradus. Collatio
Collatio p̃

Expanded text:
se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsised timet ne mittatur in gehennam. Bonus est fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes est per omnes gradus. 5. Collectio p
Abbreviated transcription (Latin):
t quia de timore trastandi nob̾ occurr̃
locus: sciendum est qͣtuor ẽẽ timores
s. mundanũ siue humanũ seruilem inicia¬
lem. castum b filialem. siue amicalem. Hu¬
ꝙ delinquimꝰ hic timor malus est. qui in pͥ¬
mo gradũ. cum mũdo deserit᷑. quẽ dñs ꝓhi¬

Expanded text:
t quia de timore tractandi nobis occurrit locus, sciendum est quatuor esse timores, scilicet mundanum sive humanum, servilem, initialem, castum vel filialem sive amicabilem. Huquod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; quem Dominus prohi
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit ꝑ que iustificati sumꝰ. ⁊ ip̃am iusti¬
ficatõm est operatus potnĩa dĩtatis cum
potestatis usu in qͣntũ homo humilita¬
tis affestu. ⁊ sepiꝰ d̾r redẽptor sccl̃m huma¬
nitatẽ. qr sccł̾m eam ⁊ in ea suscepit ⁊ ini

Expanded text:
plevit per quae justificati sumus, et ipsam justificationem est operatus potentia deitatis cum potestatis usu; in quantum homo, humilitatis effectu. Et saepius dicitur Redemptor secundum humanitatem, quia secundum eam et in ea
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾ea scirioportet qm̃ sicut dema¬
iorib ⁊ minorib quidã ꝑstiter̃t:
ita de utroq gradu quidam corrue¬
runt. inter quos unꝰ fuit oĩb aliis cas¬
dentibz exellentior. nec inter stantes
aliquis eo fuit dignior. sicut testimo¬
niis austoritatũ monstrat᷑. Ait enim
iob. ip̃e principiũ uar̃ dĩ. ⁊ in erechi¬
ele legit᷑. Tu signacłm simli̾tudinis¬
plenus scientia ⁊ ꝑfestione. decorus ĩ
eo magis in illo ymago dr̃ simił insi¬
nuatur imp̃ssa. Item in elrechiele
sti lucifer. qui mane oriebaris: ⁊ õ. qui
ñ unus ordo. s unus sp̃s accipiendꝰ est.
tiam nature ⁊ profunditatẽ scĩe sue per¬
pendens in suũ creatorem suꝑbiuit in
tantũ ꝗ eniam dõ se equare uoluit utĩ

Expanded text:
erea scire oportet quoniam sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Ipse principium viarum Dei. Et in Ezechiele legitplenus scientia et perfectione, decorus in eo magis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in Ezechiele lsti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, tiam naturae et profunditatem scientiae suae perpendens, in suum Creatorem superbivit, in tantum quod etiam Deo se aequare voluit: ut in
Abbreviated transcription (Latin):
aritas est dilectio quadiligit᷑ dẽ
nem dĩ. qd̃ est maximũ in lege mandatũ
⁊ alt̾m ꝑtinens ad dilestd̃m ꝓximi. Illi si¬
mile pͥmum est. Diliges d̾m ex toto cor¬
de ⁊ ex tota m̃te. ⁊ ex tota aĩa. qd̾ scriptũ ẽ
in deutõnomio. Scd̾m est. Diliges ꝓximũ¬

Expanded text:
aritas est dilectio qua diligitur Denem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deuter. 6. Secundum est
Abbreviated transcription (Latin):
tõm operatꝰ ess: iam nõ eadem eẽt opera¬
tio utriusq s diuisa. S sicut inseꝑ abib
⁊ indiuisa est unitas sub̾e trium utaio
docuerũt. s tm̃ modo filiũ. nec eandem
trinitatẽ in sp̃e columbe descendisse suꝑ¬

Expanded text:
tionem operatus esset, jam non eadem esset operatio utriusque, sed divisa. Sed sicut inseparabilis et indivisa est unitas substantiae trium, ut aidocuerunt, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatem in specie columbae descendisse su
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s ꝙ nich operatur filus sine pĩe ⁊ spũ
scõ. s una est horũ triũ operatõ indiusa
⁊ indissimib ⁊ tamẽ filius nõ pr̃ ł sp̃ss.¬
carnẽ assũpsit. Ipsam tñ carnus assũptõẽ
trinitas operata est. Sic̃ aũs dic̃ in li de
T̃rinitas enĩ sͥ nos reconciliauit ꝑ ħ ꝙ
solum u̾bum carnem ipsa trinitas fecto.

Expanded text:
 nihil operatur Filius sine Patre et Spiritu sancto, sed una est horum trium operatio indivisa et indissimilis; et tamen Filius, non Pater vel Scarnem assumpsit. Ipsam tameo carnis assumptionem Trinitas operata est sicut August. dicit in lib. de Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
augeat᷑. ⁊ nõ hñti detur. ⁊ hñti ut pluᷤᷤ
hẽatur. ag̃ ostend̾ suꝑ iohẽm dicens.
nos posse atꝙ agere tanto minus qͣn¬
to illum ꝑcipimus minꝰ. tanto u̾oã¬
plius: qͣnto illum ꝑcpimus ampliꝰ.
nõ in cassum ꝓmittit᷑. slon hñti quid̃
ut hẽat᷑. hñti autẽ. ut amplius hẽat᷑
me. xp̃o aũ qui est cli filius:. nõ ad mẽ.¬

Expanded text:
augeatur, et non habenti detur, et habenti ut plus habeatur, Aug. ostendit super Joannem dicens: nos posse, atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. non incassum promittitur. Non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. me. Christo autem qui est Dei Filius, non ad men
Abbreviated transcription (Latin):
datur. ł accipit᷑. ⁊ hõi datus auget᷑. ec ha¬
tur ⁊ ꝓficit. In uno ut uerius ⁊ magis
P̾robet se quisq qͣntum in illo ꝓfecerit
caritas. ł potius qͣntum ip̃e in carita¬
te ꝓfecerit. Nam si caritas deus ẽ. nec
ꝓficio nec deficit. Sic gͦ d̾r ꝓficere in te
tantas. quia tu in ea ꝓficis. Ecce qũo
in nobis. quia nos in eo .s. ꝓficimus
Sic ⁊ alia huiꝰ modi

Expanded text:
datur vel accipitur, et homini datur augenti, et hatur et proficit. Imo ut verius et magis Probet se quisque, quantum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec deficit. Sic ergo dicitur proficere in te charitas, quia tu ea proficis. Ecce quomoin nobis, quia nos in eo scilicet proficimus, sic et alia hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ⁊ deducam eas in uallem iosapht
⁊ disceptabo ibi cum eis. in cuiꝰ caplĩ expo¬
sitõe ita reperi. hoc quidam pueriliter ĩ¬
telligunt ꝙ in ualle que est in latere mõ¬
tis oliueri descensurꝰ sit dominꝰ ad iudici¬
ũ. qd̾ friuolũ est qr nõ in terra. s in spaci¬
o huiꝰ aeris sedebit contͣ locum montis o¬
liueti. ex quo ascend̾. ⁊ sic̃ ioh̾es crilostomꝰ
dͥ. angli deferunt ante eum signũ crucis

Expanded text:
gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis;
Abbreviated transcription (Latin):
tur ł imꝓbetur. Potest enim uelle bo¬
num qd̃ nõ congruit ei uelle. ⁊ pot̾ uel¬
le bonum qd̃ congruit. s nõ resert ad
finem restum ⁊ idõ nõ est bona uolun¬
tas.
sꝑ bona dei uoluntas per malas ho¬
minũ uoluntates impleturi si in pas

Expanded text:
tur vel improbetur. Potest enim velle botur vel improbetur. Potest enim velle bonum quod non congruat ei velle; et potest velle bonum quod congruit, sed non refert ad finem rectum, et ideo non est bona voluntas. 2. Quod bona Dei voluntas mala homi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas homĩs idem uolentis
qdeus ust fieri ⁊ aliqñ bona ẽ uolĩtã¬
hominis aliud uolentis qͣ dens. Ut em̃ bo¬
na sit homĩs uoluntas oportet attendere
quid congruat ei uelle. ⁊ quo fine. tantũ
enĩ int̾est int̾ uoluntatẽ dĩ ⁊ uoluntatẽ
hominis. ut inquibusdam aliud congͤat
aliquid ꝗ deus nõ ułt. bona multo am
plius multo q certius uoluntate. Nam
illuis mala uoluntas ẽẽ nũꝙͣ potest. tã¬
ꝗͣ si bonus filiꝰ prẽm uelit uiuere quem
deus bona uoluntate ult mori ⁊ rursꝰ
fieri potest ut hoc uelit homo uolũta¬
te mala ꝗ deus ułt bona. uelut si malꝰ
filius uelit mori prẽm. uelit etiam ħ d̾s
Nempe ille ult ꝗ nõ ułt deus. iste uo̾ id̃
ułt q ułt ⁊ deus. ⁊ tamẽ bone dĩ uolũta¬
ti pietas illiꝰ potius consonat qͣuis aluid
uolentis ꝗͣ huiꝰ idem uolentis impietas.
Multum enĩ interest. quid uelle homĩ.
quid dõ congruat. ⁊ ad quẽ finẽ quis
suam referat uoluntatem. ut approbe¬

Expanded text:
m volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntahominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruataliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate; nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus; iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim interest quid velle homini, quid velle Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut approbe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dc̃ĩs angeli differebant. ita et
quedam cõuĩa ⁊ equalia habebant.
les erant. cõmune oĩb ⁊ equale erat
¶Insibtilitate. S̾essentie ⁊ intiligentia
sapĩe. ⁊ lib̾tate uoluntatis differentese¬
rant. has discretõnes intlłigibiles in¬
uisibilium naturar̃ ille solus comp̃hẽ¬
dere potuit.⁊ ponderare: qui cunsta fẽc̃
inpondere. numero ⁊ mensura

Expanded text:
ctis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: les erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura
Abbreviated transcription (Latin):
si om̃s. Et ad moysen de populo isrł
mines enĩ filii dĩ sunt fastura. non
natiuitatis ꝓpͥetate. Deus aũ filius o¬
riginis ꝓpͥetate filius est. ⁊ ui̾tate na¬
tiuitatis. nõ factura. ł adoptõne. et
dei filiũ ostendens. inter ip̃m ⁊ hõies
filios dei eidentissime distinguit ĩ xii.
ł .l. de tri ita dicens. Uero pr̃i solus qui ex
eo nascitur uere filius. est.⁊ nos quidẽ
filii dõ sumus. s ꝑ fcũram. fumꝰ enĩ a¬
tõnẽ effc̃i sumꝰ potius ꝗͣ nascimur. ⁊ qr
omine ꝗ fit ante ꝗͣfiat nõ fuit. nos filii¬
cum non fuissemus efficiticimur. Ante
enĩ filii nõ eramus. s ꝑ grãm fc̃i sumꝰ
ñ nati atq generati s acquisiti acqͥsi¬
Ex adoptõne .n. homo est filiusdĩ. nõ
ex generõ ne. neq ei ꝓpͥetas est. s nũ¬
genitꝰ autẽ deus. nec fuit aliqñ non
filius. nec fuit aliquid ante ꝗͣ filius
nec quicꝗͣ ip̃e nisi filiꝰ. atq ita qui
semꝑ est filius nascibilitatis ꝓpͥeta¬

Expanded text:
si omnes? Et ad Moysem de populo Israel mines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguit in duodecimo  principio, ita dicens: Vero Patri solus qui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim ationem effecti sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuenim filii Dei non eramus, sed per gratiam facti sumus non nati, neque generati, sed acquisiti. AcquisiEx adoptione enim homo factus est Filius Dei, non ex generatione, neque ei proprietas est, sed nungenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius. Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
ed aliud est inquiũt qd̵ magis
tio esta spũ scõ. a quo fides. Sicut gͦ
fides non est sp̃s scs̃ a quo est: ita. nec
caritas. Quomodo enĩ caritas sp̃s sc̃s̃
est. si ab ip̃o est ͦ Nam si ab ip̃o est ⁊
cimus. Sp̃s sc̃ quidẽ a se ip̃o nõ est.
s tamẽ ⁊ a seip̃o datur nob̾. ut supͣ
dẽm est. Sat .i. se ipsum nobis sp̃s scs̃.
dans.
Ꝙ alias inducunt rõnes ⁊ auc. ad¬

Expanded text:
ed aliud est, inquiunt, quod magis tio est a Spiritu sancto, a quo fides Sicut ergo fides non est Spiritus sanctus a quo est, ita nec charitas. Quomodo ergo Spiritus sanctus est, si ab ipso est? Nam si ab ipso est, et sanctus quidem a seipso non est, sed tamen a seipso datur nobis, ut supra ctum est; dat enim seipsum nobis Spiritus sadans. 16. Quod alias inducunt rationes et aucto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone. s meluis est ut subsistentias ul
ypostases intelligamꝰ cum dm̃s tres ꝑso¬
nas. Ex p̃dc̃is colligit᷑ ꝗ nomẽ ꝑsoẽ
intrinitate. tuplicemteneo rõnem. Est
enĩ ubi farit intelligentiam essentie. ⁊
est ubi facit intelligentiam ypostasis.

Expanded text:
sonae; sed melius est ut subsistentias vel hypostases intelligamus, cum dicimus tres personas. Ex praedictis colligitur quod nomen personae in Trinitate triplicem tenet rationem. Est enim ubi facit intelligentiam essentiae, et est ubi facit intelligentiam hypostasis,
Abbreviated transcription (Latin):
sine eius uoluntate. quia nõ eiꝰ uolũ¬
ta fit pcc̃m. nõ gͦ dõ uolente ł nolente
s nõ uolente fiunt mala. quia ñ subẽ
di uoluntati ut malum fiat ł nõ fiat
s ut fieri sinat quia bonum est sinere
mala fieri ⁊ unq uolens sinit. nõ uõ¬
lens mala. s uolens sinere. ut ip̃a fiãt
quia nec mala sunt bona: nec ea fierił
eẽ bonum est.

Expanded text:
sine ejus voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missis ita respondent. dicentes dm̃
nec uelle mala fieri. nec uelle nõ fieri.
ł nolle fieri s tm̃ nõ uelle fieri. Si enĩ
uelit eã fieri t eẽ. faceret utiq ea fieri
mala. tem si nollet mala fieri. ⁊
uellet nõ fieri ⁊ tñ fierent: oĩpõ nõ eẽt.
cum eiꝰ uoluntas humane uoluntatiᷤᷤ
effcũ impediret᷑. Idõq ñ concedunt de¬
um uelle mala fieri ne maloꝵ austor
intłligat᷑. nec concedunt eũ uelle ma¬

Expanded text:
missis ita respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri mala. Item, si nollet mala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum ejus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt eum velle ma
Abbreviated transcription (Latin):
uerent. ł potuerunt ꝑentes filiis cedẽ ãs
ut ꝑ successiones numerꝰ impleret᷑. qͥ
genitis filiis ꝑfcãq humani officii u¬
sticia. ad meliora tranfferrent᷑ nõ per
mortem s per aliꝙͣ mutatõnẽ. Eocehͥ
hñis de transitu hominis. ad meliora.
s incertum nob̃ relinquit᷑ utr̃ sim̃t
tranfferrent᷑. an ꝑ successiones. Qu
ꝓcrearẽt filios. utr̃ ꝑfectõnẽ stat᷑e ⁊ usũ
m̃broꝵ habentes qͣlis hõ pͥmꝰ fuit ꝯditꝰ.

Expanded text:
verent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, verent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem. Ecce hic habemus de transitu hominis ad meliora, sed incertum nobis relinquitur utrum simul transferrentur, an per successiones. 4. Quales procrearent filios; utrum perfectionem staturae et usum membrorum habentes, qualis homo primus fuit condit
Abbreviated transcription (Latin):
e t̾mino uo̾ tpr̃is. quo tͣnfferẽt᷑
ad spũalem celestem q uitam
certum aliquid scͥptura nõ tradit. ⁊ idõ
ambiguum est utr̃ ꝑentes genitis filiis.
ꝑfcã q humani officii iusticia. ad melio¬
rem statum tranfferrentur. nõ ꝑ mortẽ
s ꝑ aliqͣm mutatõnẽ. an prẽs in aliqͦ
statu uite uite manerent. ligno uite
utentes doneo filii ad eundem statũ ꝑ¬
uenirerit. ⁊ ac impleto nũo om̃s simũl¬
L
ad meliora tranffertent᷑. ut eẽ sicut an¬
głi dĩ incelis. De quo ãs ambigne dissit¬
suꝑ genesim. ita inquiens. p̃otuerunt as̃¬
primihomines in ꝑadyso filior gign̾e.
nõ ut morientib prĩb succederent filis
s in aliquo forme statu manentib. ⁊ de
ligno uite uigorem sum̃tib. ⁊ filii ade¬
undem ꝑducerentur statum donet un¬
pleto num̾o sine morte: animalia corpo
ra in aliam qͣlitatem transirent. in qͣ
oĩo regenti spũi descruirent. ⁊ solo spũ
uiuificante sine corporeis alim̃tis ui¬

Expanded text:
e termino vero temporis quo transferrentur ad spiritualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti angeli in coelis. De quo Augustinus ambigue diss Gen., ita inquiens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aligno vite vigorem sumentibus, et filii ad eundem producerentur statum, donec, impleto numero, sine morte animalia cra in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis vi
Abbreviated transcription (Latin):
lestõm tñ hũit in qͣntũ homo. tan¬
tam qua maior ẽẽ nõ ualet. qui ex carita¬
te eximia aĩam posint ꝓ amicis ⁊ intmicis.
hũit .n. in corde suo caritatem qͣm oꝑe
nob̾ ȩchibuit. ut exhibitionis forma noᷤͤ
ad diligend̃ institueret. hic aliquid dicẽ¬
dum est de caritate ⁊ quomͦ ⁊ ordĩe dili

Expanded text:
lectionem tamen habuit in quantum homo, tantam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine dili
Abbreviated transcription (Latin):
meam ut it̾m sumam eam. nemo tollit
eam a me. s ego pono eam a me ip̃o pote¬
statem hẽo ponendi ipsam. ⁊ it̾m sumẽdi¬
eam. hic aĩam d̾ emissam. a quo emissa ẽ÷
A se ip̃a ñ est emissa. quia se ipsam ñ po¬
suit. nͭ u̾bum aĩam posuit. ł carnem. Ca
rogͦ aĩam posuit. s potestate un se manẽ¬
tis ditatis. Potentia gͦ d̾ĩtatis aĩa diui¬
sa est a carne. s neutr̃ a u̾bo dei. Undeãs.
nem ⁊ aĩam. nũꝙͣ deposuit aĩam ut ẽẽt

Expanded text:
meam, ut iterum sumam eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso. Potestatem habeo ponendi ipsam et poteeam; hic animam dicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Potentia ergo deitatis anima divisa est a carne, sed neutrum a Verbo Dei; unde Aug,nem et animam, nunquam deposuit animam ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
a u̾bo di Carogͥ ponit ⁊ sumit aĩam ñ po¬
testate sua s potestate inh̾itantis carnẽ
dĩtatis. Hic euident̾ traditur. nec aĩam
aliquo modo soluta fui̾t unio. Unde aũs
contra felicianũ. absit ut xp̃c sic senserit as̃¬
mortem. ut qͣntum in se est uita uitam ꝑ¬
did̾it. Si enim ħ ita eẽt: uite fons aruiss
Sensit gͥ mortem ꝑticipatõe humant af¬
festus. quẽ sponte susceꝑar. nõ ne᷑ sue ꝑdi¬
Sic in sepulcro carnem suam cõmoriendo¬
carnem in morte. ⁊ uitam ñ discessisse a mor
to.⁊ ꝙ sponte tradid sp̃m. ñ aliꝰ extorsit.
arbiter eruendi atq suspendendiq cor¬
in cruce ⁊ oĩa cõmouebat. S unde emi¬
sit: Ex carne. Quo emisitͤ ad prẽm

Expanded text:
rgo ponit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam am, ut aliquo modo soluta fuerit unio. Unde Aug. contra Felicianum: Absit ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae Sicut in sepulcro carnem suam nocarnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius extorsit. arbiter exuendi suscipiendique corin cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad tante altitudinis intlligẽtiam
uix aliqͣtenus aspiceret humanꝰ sensus.
potest tamẽ sane intelligi ea rõne dici
cent ei omĩa approbat in qͣntũ opera
euis sunt. nec tũo ł prius. ł ampliuspla¬
cuerũt ei ꝗͣ fcã sunt. sed ante ꝙͣ fierent
ĩmo ab eterno omĩa placuer̃t ei ñ minꝰ
ꝙͣ postꝗͣ es ceperunt. Ꝙ uero rõnales cͤ¬
iorabona alios ad minora dilȩcit. alios
ad meliores usus. alior ad minꝰ bonos.
Omĩa enĩ bona nr̃a ex eiꝰ dilectõe nob̃ ꝓ¬
ueniũt. Elestoꝵ gͦ alios magis. alios
muiꝰ dilexit ab eterno ⁊ diligit c̃ nc̃.
quia aliis maiora aliis minora ex diłc¬
tione sua preꝑauit bona. aliis q maio¬
ra ⁊ aliis minora bona cõfert in tp̃r. Uñ
magis ł miniꝰ d̾r hos ł illos diligere. Ꝙ

Expanded text:
ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret humanus sensus. Potest tamen intelligi, ea ratione dici  omnia approbat in quantum opera ejus sunt, nec tunc vel prius vel amplius placuerunt ei cum facta sunt, scilicet antequam fierent, imo ab aeterno omnia placuerunt ei, non minus quam postquam esse coeperunt. Quod vero rationales crod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
linquit᷑. dupliciter accipi potest. Si enĩ uyxra
quorũdam intelligentiam ꝑcc̃a dimissa redeũt:
facile est intellig̾e̾ nich de uenia relinqui. qr
pcc̃a iterũ dimissa replicãt᷑. sic̃ enĩ ille qui ex
seruitute in lib̾catem manumittit᷑ intim u̾e̾
lib̾ est. ⁊ tamẽ ꝓpter offensam in seruitutẽ ptꝰ¬
ea reuocat᷑. sic ⁊ penitenti pcc̃a uere dimittũt᷑
⁊ tamẽ pp̃ offensam que replicatur iter̃ redeũt
Si uͦ nõ redire dicant᷑. sane potest dͥ ⁊̃ sic nich̾
de uenia relĩqui. Non ꝙ dimissa pcc̃a iterum
ĩputentur. s qr pp̃ ingratitudinẽ ita reꝰ est ⁊

Expanded text:
t. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manumittitur, interim vere liber est, et tamen propter offensam in servitutem postea revocatur; sic et poenitentia peccata vere dimittuntur, et tamen propter offensam quae replicatur, iterum redeunt. Si vero non redire dicantur, sane potest dici etiam sic nihil de venia relinqui; non quod dimissa peccata iterum imputentur, sed quia propter ingratitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit tempꝰ. ⁊ ip̃iꝰ hominis ex tp̃r cep̃
ẽẽ dñs. De ħ aũs. in eodem libͦ conti¬
as nue ita d. Quisquis extit̾io. qui eter¬
nũ d̾m solum dicat. tp̃ra u̾o̾ nõ esse
et̾na pp̃ uarietatẽ .⁊ mutablitatẽ s¬

Expanded text:
fuit tempus; et ipsius hominis ex tempore coepit esse Dominus. De hoc Aug., in eodem lib., continue ita ait: Quisquis exstiterit qui aeternum Deum solum dicat, tempora vero non esse aeterna propter varietatem et mutabilitatem, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s illi creature ad qͣm d̾r Qua
refero᷑ ⁊ tunc resugiũ nr̃m fit. cũ ad
eum refugimus. sunquid t̃c̃ fit ãd
qui ad eum refugiendo efficim᷑ melioreᷤ.
in illo autẽ nulla. Sic ⁊ pater nr̃ esse
filii eius efficimͦ. simul ⁊ ille pr̃ nostͤ
es̃ incipit. s nulla sue cõmutatõne sb̃
stantie. E gͦ temporalit̾ dici intipit o̾s¬
tiue dici nõ tñ ẜ accidens di ꝗ ei aliqͥd
aliquid d̾s incipit relatiu̾e. Ex hiis¬
neditatis. s nõ sine mutatõne creat᷑e.
⁊ ita accidens est in creatura nõ in crea¬
tore. Et applłatõ qua creatura relatiue
dicit᷑ ad creatorem: relatiua ẽ. et rela¬
tõnẽ notat. que est in ip̃sa creatura.
applłatio uo̾ illa qͣ creator relatiuedr
ad creat᷑am relatiua quidẽ est. s nul¬

Expanded text:
tur, sed illtur, sed illrefertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliqqui ad eum refugiendo efficimur meliores; in illo autem nulla. Sic et pater noster esse filii ejus efficimur. Similiter et ille Pater noster esse incipit, sed nulla sui commutationes. Qued ergo temporaliter dici incipit tiue dici, non secundum accidens Dei, sed aliquid Deus incipit relatiue. Et ne deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore; et appellatio qua creatura dicitur relative, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nul
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃r ẽẽ ceperunt. quid Rdebit de
hoĩe qui in tp̃r fc̃s̃ estͤ Cuiꝰ utiq dõmꝰ
nõ erat: ante ꝗͣ eẽt. certe ut dñs hoĩs
ẽẽt. ex tp̃r accid̃ dõ. et ut om̃is amo¬
ueatur cõtrou̾sia. certe ut tuus dñs
eẽt ł meus. qui mͦ esse cepimꝰ. ex tp̃r
actidens dici deum: nisi quia ip̃iꝰ nat᷑e
nich actidit quo mutet ᷑  ot ea sint ac¬
cidentia relatiua. que cum aliqͣ muta¬
tõne rerum de quib dñr actidunt. si¬
cut amicus relatiue dicit᷑. Nõ enim
amitꝰ eẽ incipit. insi cum amare inceꝑit.
fit gͦ aliqͣ muratõ uoluntatis. ut amu¬
tus dicatur. Nũmus u̾o cum d̾r p̃cium
relatiue dicitur. nec tñ mutatꝰ est cũ¬
huiꝰmodi. sigͦ nũmꝰ potest nulla sui
mutatõne tociens dici relatiue. ut n
cum incipit dici n cum desinit. aliqͥ¬
tabili d̾i sub̾a debemus acciꝑe ꝗ ita
dicat᷑ relatiue aliquid ad creat᷑am.
ut qͣuis temporalit̾ incipiat dͥ ñ tñ
ip̃i sub̾e d̾i aliquid accidisse intssiga¬

Expanded text:
pore esse coeperunt; quid respondebit de homine qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus vero cum dicrelatiue dicitur, nec tamen mutatus est nSi ergo nummus potest nulla sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici ntabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae dei accidisse intellega
Abbreviated transcription (Latin):
ue dñr ẜ actidens. nõ qd aocidit d̾o. s
ꝗ accidit creatis. ut creator. dñs. re¬
d̾r ad creaturam sicut dominꝰ ad s̾u̾ũ¬
ueluti ħ ip̃m ꝗ donatum dyximus.
nisi cum hr̃e incipit su̾ũ. ⁊̃ ista applła¬
tio relatiua ex tp̃r est deo. Non enĩ sẽ¬
pit̾na creatura est. cuiꝰ ille dñs ẽ. gͦ do¬
minũ ẽẽ nõ sempit̾nũ ħt. ne cogam᷑ ⁊̃

Expanded text:
undum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, redicitur ad creaturam, sicut Dominus ad servuveluti hoc ipsum quod donatum diximus. nisi cum habere incipit servum, etiam ista appellatio relativa ex tempore est Deo, non enim sempiterna creatura est, cujus ille Dominus est. Ergo Dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur
Abbreviated transcription (Latin):
lectõm oꝑatur. ꝑ quam xͨ hĩtat in cor¬
dib. que neminẽ ꝑire sunt. alia uo̾ nõ
ẽ fundam̃tũ fides enĩ sine dilectione in ab̃¬
anis est. fides cum dilectõe xͥani est. ali¬
a demonis est. Nam demones credunt
⁊ cõtremiscunt. S multũ int̾est utr̃ ao

Expanded text:
in cordibus, quae neminem perire sinit. Alia vero non est fundamentum. Fides enim sine dilectione inanis est. Fides cum dilectione, Christiani est; alia daemonis est. Nam et daemones credunt, et contremiscunt. Sed multum interest utrum
Abbreviated transcription (Latin):
si cum caritate sit uͥtꝰ est. qr caritas ut
fides gͦ oꝑans ꝑ dilectõnem uirtꝰ est. qͣ
ñ uisa creduntur. ħ est fundam̃tũ ꝙ mu¬
tan nõ potest. ut ait apłs que posita ĩ
fundam̃to: neminẽ ꝑire sinnit. Uñ aũs.¬

Expanded text:
si cum charitate sit, virtus est, quia charitas, utFides ergo operans per dilectionem, virtus est, qua non visa creduntur. Haec est fundamentum quod mutari non potest, ut ait Apostolus, quae posita in fundamento neminem perire sinit, unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
homo sit assuptꝰ a u̾bo. ł unitꝰ u̾bo sine di¬
stinctõe intelligentie nõ est sͨ reddenda
responsio. q̃m multiplex p̃missa ẽ q̃stio
s instantie q̃ rentis ita det̾minato. Si de
hoĩs pͣ queris: respondeo nõ. si de hoĩs
natura: dico est.

Expanded text:
m sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic reddenda responsio, quoniam multiplex praemissa est quaestio; sed instantiam quaerentis ita determinando: Si de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, dico: Est.
Abbreviated transcription (Latin):
sent. aũs. in expositõe simboli sub ana¬
themate tradit dicens. Sĩ quis dyc̃it.
atq credid̾it hominẽ ihm xp̃m a filio
dĩ assũptũ nõ fuisse. anathema sit. qͥ
ꝙ̃ in plurib scͥpture locis hiꝰ utit᷑ locu¬
tõib. Ille homo a u̾bo est assũptꝰ. Ille

Expanded text:
serit, Aug., in Expositione Symboli, sub anathemate tradit, dicens: Si quis dixerit atque crediderit hominem Jesum Christum a Filio Dei assumptum non fuisse, anathema sit; qui etiam in pluribus Scripturae locis hujusmodi utitur locutionibus: Ille homo a Verbo est assumptus: Ill
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. S quia hoc nefas est dr̃e aut sẽ¬
tire. p̃missas locutões. eisq similes ẜ
hanc intlligentiã sane accipi debent u̾
homo xp̃c siũ homo illo. siue quidam
homo dicatur assũptꝰ a u̾bo. siue unitꝰ
u̾bo. nõ qr hominis ꝑͣ sit assũpta ł u

Expanded text:
. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae locutiones eisque similes secundum hanc intelligentiam sane accipi debent, ut homo Christus, sive homo ille, sive quidam homo dicatur assumptus a Verbo, sive unitus Verbo; non quia hominis persona sit assumpta vel
Abbreviated transcription (Latin):
mnandatis complet᷑ consideranda est. ht e
num decalogꝰ. decem p̃cepta. que st̾ decacor ab¬
dũ psaltĩum. que sic sunt distributa ut
tria que sunt in pͥma tabula ꝑtineant ad
d̾̃m .s. ad cognitõm ⁊ dilectõm trinitatis.
septem que sunt in scd̾a tabula. ad dilĩ
eẽ duo mandata. s aũs unũ ħ ip̃m enim
qd̾ dyxerat ñ hẽbis dõs alienos. ꝑfestius
explicat. cum ꝓhibet coli figmenta .s. ydo
no. ł alia re faciat spẽm serpentis. b auis ł
alius rei ⁊ statuat ad adorand̾. ñ ydolum
s simłitudinẽ facit. Qui uo̾ facit spẽm qͣm
ñ uidit oełs. s aĩmꝰ sibi fuxcit. ut si quis hu¬
manis menbris caput cams. Barietis for¬
met. ẜ in uno hitu homĩs duas facies fĩ
simłitudinẽ s ydolum facit. qr facit qd̃
ex reb ꝯstantib assumit᷑ spẽs. s qd̃ mẽs
ociosa ⁊ curiosa repenit. Simłi̾tudo uo ẽ
cum aliquid ex his que sunt ł in celo b̾
in tra. ł in aquis format᷑. ãs uo̾ ita expoñ

Expanded text:
mandatis completur, consideranda est. Habet enim Decalogus decem praecepta, quae sunt decachordum psalterium; quae sic sunt distributa, ut tria quae sunt in prima tabula, pertineant ad Deum, scilicet, ad cognitionem et dilectionem Trinitatis; septem quae sunt in secunda tabula, ad dilectcit duo mandata; sed August. , unum; hoc enimd dixerat, Non habebis Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmenta, sciliceno vel alia re faciat speciem serpentis vel avis vel alterius rei, et statuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit quod ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel aquis formatur. August. vero ita exponit
Abbreviated transcription (Latin):
nͭ. ⁊ nich fũit homiẽs cum peccant. Sed
cõpago. oĩs cõcordia ꝑtiũ fcã est per u̾bũ.
hoc aũt a diu̾sis uarie soluit᷑. Quidã .n.
dñt omnẽ formam. ⁊ quicqͥd est a dõ eẽ in
qͣntũ est. ⁊ formã ydoli in qͣntũ est. b i
li i posita ad adorandũ. in ħ enĩ nõ est cre¬
seꝑant ᷑. unde ierx. Qd̾ eo dõ nõ est qͥ solus

Expanded text:
nihil fiunt homines cum peccant. Sed compago, omnis concordia partium facta est per Verbum. Hoc autem a diversis varie nt omnem formam, et quidquid est, a Deo esse in quantum est, et formam idoli in quantum est vel in li est, id est, posita ad adorandum. In hoc enim non est creseparantur. Unde Hieron.: Quod ex Deo non est, qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
sacre ordinatõnis accedamus.
Sepdem st̃ spũaliũ officioꝵ gradꝰ siue or¬
stratur. qui om̃ĩum officia in semet ip̃o exi¬
buit. ⁊ corpori suo qd̾ est ecclia. eosdem obł¬
ticipes. ad gradus eccł̾iasticos indigne acce¬
dunt. Illi uero in quorũ mentib diffusa
est seꝑtiformis gr̃a sp̃s scĩ. cum ad eccliasti¬
cos ordines accedunt. in ip̃a spuał gradus
ꝓmotõe ampliorem grãm ꝑcipere credunt᷑
aũ Quales assirm̃di st̾ ad clerũ

Expanded text:
sacrae ordinationis accedamus. Septem sunt spiritualium officiorum gradus sive orstratur, qui omnium officia in semetipso exhibuit, et corpori suo quod est Ecclesia, eosdem ors qui non sunt participes ad gradus ecclesiasticos indigne accedunt. Illi vero in quorum mentibus diffusa est septiformis gratia Spiritus sancti, cum ad ecclesiasticos ordines accedunt, in ipsa spiritualis gradus promotione ampliorem gratiam percipere creduntur. 2. Quales assumendi sunt ad cleru
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est. sccłm xp̃m nõ potest renasci. Neq re¬
generatõ in eum d̾ potest: in quẽ generatõ
renasci ante ꝙͣ natus sit. Si uͦ opponit᷑ de
ierenna. ⁊ de ioh̾e baptista. qui ab utero scĩfi¬
cati legunt᷑. qd̾ os̃ de iacobquidam putant:
dm̃s si scĩficatõ ibi accipitur interior emũda¬
cio. in miracłis diuine potentie ẽẽ hñdũ
ut aũs ait ambigue suꝑ ħ loquens. Si us
adeo inquit in illo puero acceleratꝰ est usꝰ
ratõnis ⁊ uoluntatis. ut intra materna
uiscera iam poss agnoscere credere. qd in
aliis ꝑuub expectatur etas ut possint
ad humane trahendum exemplum nate
In eodest. Idem de ierenualegit᷑. Prius ꝙͣ. exires de

Expanded text:
ndum Christum non potest renasci; neque regeneratio in eum dici potest, quem generatio renasci antequam natus sit. Si vero opponitur de Jeremia et de Joanne Baptista, qui ab utero sanctificati leguntur, quod etiam de Jacob quidam putant, dicimus, si sanctificatio ibi accipitur interior emundatio, in miraculis divinae potentiae esse habendum, ut Aug. ait, ambigue super hoc loquens. Si usque adeo, inquit, in illo puero acceleratus est usus rationis et voluntatis, ut intra materna viscera jam posset agnoscere et credere, quod in aliis parvulis expectat aetas ut possint, ad humanae trahendum exemplum naturae. cutum est. Idem: De Jeremia legitur: Priusquam exires de
Abbreviated transcription (Latin):
bapirred a s̾u̾atur forma a xp̃o tradita uerũ
bap̃m dat. ⁊ idõ qui illũ sumit nõ debes re¬
baptizan. unde beda: Sius hereticus siue scis B¬
maticus siue facinorosus quisq in confessi¬
one scẽ trinitatis baptiret. nõ ualet ille qui

Expanded text:
baptizet, si servatur forma a Christo tradita, verum baptismum dat; et ideo qui illum sumit non debet rebaptizari. Unde Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus, quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet
Abbreviated transcription (Latin):
secuta st̃. ut os caritatis qua excellebat
luce. obumbratõ illa fugaret᷑. ⁊ si quid
purgand̾ erat passionis falce colleretur.
siec nos qui bap̃i u̾tatem ⁊ hereticoꝵ iniqͥ¬
tatem. agnoscimꝰ ideo cipriano meliores
sumus. sic̃ nec petro quia gent᷑eꝰ iudatia¬
ĩmergant᷑ propter mist̾iũ trinitatis: tñ
unus bap̃s reputatur. Itlud cs̃ ignorand̃
nõ est ꝙ in mat̾no utero nullus baptira¬
ripotest. c̃ si mater baptiretur. Unde y¬

Expanded text:
secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, quia gentes judaizaergatur propter mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputatur. Illud etiam ignorandum non est, quod in materno utero nullus baptizari potest, etiamsi mater baptizetur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃m ad sałm. s ad ꝑniciem. hñtes formã
sacramenti uirtutẽ aũ eiꝰ ab negantes. et
idõ eccł̃ia eos nõ rebaptriat. qr in nomine
truutatis baptirati st̃. ⁊ ip̃a est forma sacra¬
tholicum uͦ ĩmanissimũ scelus est. Ex his
aperte colligit᷑ ꝙ qui cẽ ab hereticis bap¬
trrati st̃. seruato caractere xp̃i: rebaptrtã¬
andi ut sp̃m scm̃ accipiant. ⁊ in signũ de¬
testatõis hereticoꝵ. Sunt tñ ñ nulli doc¬
torũ ut ciprianus. ⁊ alii quidam qui dre
udent᷑. ab hereticis nõ posse tradi bap̃m. ⁊
eos ẽẽ rebaptizandos cum ueniũt ad eccliam
qui ab ilł dñr baptirati. s hoc de ilł uerũ ẽ
Ciprianus tam̃ ibi a u̾itate deuiasse uid̾r.
qui ait de heretico. Quomͦ sc̃ĩficare aquã
Quis potest dare qd̃ ip̃e nõ ht ͤ hoc uͦ erig¬
norantia eum dyaisse. aũs uinut Sicens.¬
reticos ł scismaticos datũ bap̃m nolebat
cognoscere. dum eos nimis detestaretur
tanta eiꝰ merita usq ad triũphũ martuii

Expanded text:
Baptismum, sed ad perniciem; habentes formam sacramenti, virtutem autem ejus abnegantes et ideo EcclesiaM non eos rebaptizat, quia in nomine Trinitatis baptizati sunt; et ipsa est forma sacratholicum vero, immanissimum scelus est. Ex his aperte colligitur, quod qui etiam ab haereticis baptizati sunt servato charactere Christi, rebaptizanandi, ut Spiritum sanctum accipiant, et in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere videntur ab haereticis non posse tradi baptismum, et eos esse rebaptizandos cum veniunt ad Ecclesiam, qui ab illis dicuntur baptizati. Sed hoc de illis verum est, Cyprianus tamen ibi a veritate deviasse videtur, qui ait de haeretico: Quomodo sanctificare aquam quis potest dare quod ipse non habet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Aug. innuit dicensreticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii
Abbreviated transcription (Latin):
renascitur nisi prius nascatur. Uñ illa sc̃ĩfica¬
tõ potest sccłm p̃destinatõm accipi. Ecce dubi¬
dc̃m est qr credid infans in utero. s exultauit
siec elirabet dixit exultauit in fide s exultau̾
in utero meo. ⁊ potuit ẽẽ ħ scĩficatõ tante rer
a maiori cognoscende iudiciũ nõ a paruulo

Expanded text:
renascitur, nisi prius nascatur. Unde illa sanctificatio potest secundum praedestinationem accipi. Ecce vidictum est quia credidit infans in utero, sed exultavit; nec Elisabeth dicit: Exultavit in fide, sed: Exultavit in utero meo. Et potuit esse haec sanctificatio, tantae rei a majori cognoscendae indicium, non a
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde qual effesta au̾sione quorũdam.
⁊ conu̾sione quorũdam. de excellentia qͦs
⁊ ordinib ⁊ donorũ differentia. ⁊ de offici

Expanded text:
Deinde qualis effecta aversione quorumdam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia, et de officii
Abbreviated transcription (Latin):
deus subsistit. qd̾ nõ aliunde ꝙͣ de deo
subsistit. Ecce hũis u̾bis apits quo mͦ
accipiendum sit illud de pr̃e. generatõ
p̃stat essentiam filio. ⁊ de utroq ꝓcessio
p̃stat essentiam spĩu scõ. ñ quia ille es¬
sentia sit filius ⁊ iste eẽntia sit sp̃s sõs.¬

Expanded text:
Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce his verbis aperitur quomodo intelligendum sit illud: De Patre generatio praestat essentiam Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille essentia sit Filius, et iste essentia sit Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
doq aũs exterminans opinionẽ eorũ
qui anglos creatos fuisse malos putãt.
auctoritate ⁊ rõne ꝓbat bonos fuisse cre¬
atos ⁊ u̾ba p̃missa bĩ iob. que illi ꝓse
inducebant quõ sint intlłigenda aꝑit¬
cit deus ualde bona. naturam gͥ ange¬
lorũ bonam fecit. Et quia iniꝰtum ẽ ut
nullo merito ħ̃ in aliquo dampnet qd̃
creauit deus. nõ naturam s uolũtatem
malam puniendam ẽẽ credend̾ est. nec

Expanded text:
 1, exterminans opinionem eorum qui angelos creatos fuisse malos putant, auctoritate et ratione probat bonos fuisse creatos, et verba praemissa beati Job quae illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda apercit Deus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. Et quia injustum est ut nullo merito hoc in aliquo quod creavit Deus damnet, non naturam, sed voluntatem malam puniendam esse credendum est; nec
Abbreviated transcription (Latin):
utilem bonis ł ipsius angeli facturã
quia ⁊ si p̃sciret deus uoluntate malũ
futurum fecit tñ eum ꝓuidens qͣnta de
illo sua bonitate esset fcũrus. figmẽtũ
gͦ dei d̾r. quia cum sciret deus eum uolũ¬
tate malum futurũ ut bonis noceret.
creauit tamẽ illum ut de illo bonis ꝓ¬
dẽẽt. hoc aũ fecit ut illudat᷑ ei. Illudit᷑
enim ei. cum scĩs ꝓficit tẽptatio eiꝰ sic̃
⁊ mali homines quos deus malos fut᷑os
p̃uidens creauit ramẽ ad scõrũ utilita¬
tem illudunt᷑ cum p̃stat᷑ scĩs eorum
tẽpratõne ꝓfectus. s ip̃e est iniciũ. q p̃¬
cedit antiquitate.⁊ pͥncipatu malicie.
malos. ⁊ homines malos. ut nõ qͣntũ
nitunt᷑. s qͣntum sinũt᷑ possint. Ecce
aperte ostend̃ qͣliter p̃dcã u̾ba iob intł¬

Expanded text:
utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum sinuntur, possint nocere. Ecce aperte ostendit qualiter praedicta verba Job inte
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore an extracorpus. etiam
corpore fuisse creatam. postea uõ ad corpꝰ
accessisse. neq compulsa est incorporari
s naturaliter illud uoluit .i. sic crea¬
ta fuit ut uellet. sicut naturale nob̾
est uelle iuuere. Male autẽ uelle ui¬
uere. nõ nature. s uoluntatis ẽ ꝑu̾se
Alii uero dñt aĩam primo hominis
incorpore fuisse creatam. ita exponẽteᷤᷤ
ter exp̃ssit. qr ħ pars sensib ornata est
ad intuenda suꝑiora. S quicqͥ de aĩa
primi hominis estimet᷑. de aliis certi¬
ssime sentiend̃ est ꝙ in corpore creent᷑
Creando enĩ infundit eas deus.⁊ infun¬
dendocreat. Dicendum est etiam aĩam
illam nõ sic ẽẽ creatam ut p̃scia esset
oꝑeris futuri iusti uel inuisti. fec̾it.

Expanded text:
in corpore, vel extra corpus, etiam corpore fuisse creatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id est, sic creata fuit, ut vellet, sicut naturale nobis est velle vivere. Male autem velle vivere, non naturae, sed voluntatis est perversae. Alii vero dicunt animam primi hominis in corpore fuisse creatam, ita exponentes ter expressit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eẽ spẽm cõmunẽ ⁊ dircumplestiuã.
similiũ. spẽ ꝑsonar̃. qr sicut ħ spẽs hõ
de suis p̃ducat᷑ in diuidus. uelut de pe¬
tro ⁊ paulo ⁊ aliis. nec ista sp̃e differt̃
ꝑsonis. que in diuinitate nõ differũt.
s ꝑ oĩa conueniunt. hanc gͦ similitu¬
dinem int̾ res sempit̾nas ⁊ res tẽpora¬
les perpendens ioh̾es. imiu̾salitatis ⁊
ꝑticłaritatis noĩa que reb temporali¬
b ꝓpͥe cõueniunt ad res eternas trans¬
tulit. Añs uo̾ maiorem uidens dissili¬
tudinẽ ꝗͣ silitudinẽ inter res p̃dcãs.
ab excellentia trinitatis p̃dc̃a nomina
Ex quo sensu dixt̃c pͣs differre

Expanded text:
munem, et circumplectivam similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur individuis, velut de Petro et Paulo et aliis, nec ista specie differupersonis, quae in divinitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina Ex quo sensu dixerit personas differre
Abbreviated transcription (Latin):
rem ac intellectorẽ plurimũ efflagi¬
tant. in quoꝵ explanatõne mallem si¬
lens alios audire. ꝗͣ ioquendo maliuo¬
lis detrahendi occõnem p̃stare. uidetͤ
tñ mͥ ira posse accipi. Cum ait sub̾a ẽ
cõmune ⁊ ypostasis est ꝑticłare. nõ ita
ħ accepit cum de dõ dicant᷑. ut accipi¬
unt᷑ in phylosophica discipina. Sed
indiuiduũ ꝗ de uno solo. ita hic essen¬
tia diuina dcã est uniu̾sale. qr de õib
ꝑsonis simul. ⁊ de singulis seꝑatim dutt᷑.¬

Expanded text:
rem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sedindividuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim d