comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laat. ¶ Siquas plane causas. ¶Ante
obia scionem quas añhas sopitas octo l
lustroꝵ silencio moi̾n hactemis aut ie¬
tas t̾unnan contingir. ¶ Illustris igit᷑

Expanded text:
lerat. Si quas plane causas ante haobici sanctionem, quas antehac lustrorum silentio moveri hactenus aut motas terminari non contigit. Illustris igit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o quelz lex ẽaliquid tale dicenssic
liimoriantur. ¶ Alioquͣ ex ab sur¬
ditate legis l ymoriantur filiiõs
nõ relinqu̾tes filiosaut nepotes
nicħ̾oꝰ suppliciũ man. ⁊ nõ succedͭ
eis mr̃ nec sisine filus moriant ur
s erpellr ab eorum in humanesuc¬
cessione fiuistͣ quid̃ pares. siustra
simł emitriens pp̃legales nupci¬
as subiͨta penis s succedunt quid̃
⁊ mitiẜ ⁊ mirẽs filus cõcilias ¶Co¬

Expanded text:
 est lex aliquid tale dicens, sic lii moriantur. Alioquin ex absurditate legis, licet praemoriantur filii omnes, non relinquentes filios aut nepotes, nihilominus supplicium manet, et non succedit eis mater, nec si sine filiis moriantur, sed expellitur ab eorum inhumane successione, frustra quidem pariens, frustra simul et nutriens, propter legales nuptias subiecta poenis; sed succedent quidem  mitis et matres filiis concilians. Co
Abbreviated transcription (Latin):
goꝰ. ¶ Siuo forsan displicuerit ⁊ apꝰ
pensionem refutare quid̾ illum aliũ
no mereri apd̾ quem it̾m si imur ut̃¬
t̾miudicem mou̾e nccͣicatem hrẽ eum
sustin̾e t̾rmũ eiuslicũ illate sibi ab eo
cem pponeutica tales eoꝵ aufferamus
artes ⁊ malt̾utros calumpmas. ¶Que
igitur placuerunt nob̾ ⁊phũe decłata st¬

Expanded text:
gotio. Si veto forsan displicuerit ei apud ictam suspensionem refutare quidem illum, alium vero mereri apud quem iterum similiter utrterum iudicem movere, necessitatem habere eum sustinere terminum eius litis illatae sibi ab eo cem proponere, ut ita tales eorum auferamus artes et in alterutros calumnias. Quae igitur placuerunt nobis et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o cũ omni itucra cõne sac̾dotali cã
ꝙ ammet ⁊ indicet ⁊ cunles non sunt
penitus eis iudicer n confundant eor
honestatem cumydonei sinc do amabi¬
les singlarum cinitatum ep̃i ⁊que delite
sunt ⁊ decancela iudicõr dispon̾e ⁊ iudi

Expanded text:
o cum omni veneratione sacerdotali causam examinet et iudicet, et civiles non sint penitus eis iudices neque confundant eorum honestatem, cum idonei sint deo amabiles singularum civitatum episcopi et quae de lite sunt et de cautela iudiciorum disponere et iudi
Abbreviated transcription (Latin):
aut aute npcialem dona cõnem
non faciens mops autem iur aut nn¬
ulier inuematur. ⁊ moriens quidẽ
aut iur aut feĩa locuples sit ille u̾o
uł illa suꝑsta ꝑauꝑ existat nam si
aluide forsan hẽat offe̾ntem dotẽ
ant non donantẽ pp̃ nupcias donacõ¬
nem. non erit iustun gͣuare filios per
successionem qm̃ lex alia ẽ nrã diceus
docem nop offentem. non posse res

Expanded text:
aut antenuptialem donationem non faciens inops aut vir aut mulier inveniatur, et moriens quidem aut vir aut femina locuples sit, ille vero vel illa superstes pauper existat. Nam si aliunde forsan habeat, non offerentem. dotem aut non dantem propter nuptias donationem non erit iustum gravare filios per successionem, quoniam lex alia est nostra dicens dotem non offerentem non posse res
Abbreviated transcription (Latin):
hib̃i In testib aut̃ nõ d ẽẽ: qui in
pot̾ate testatoris estis si silius f: de cas¬
trensi peculio post missionẽ faciat
testm̃. nec pẽ eius testis adhibetur.
sunt. Hr̃i possunt qr totũ ħ nego¬
ciũ quid̾ agitur testĩ ordinandigra
credit᷑ hodie int̾ heredem ⁊ testato¬
batum su̾at. ut ued̾es qui famiłe ẽp̃¬
torẽ ⁊ eos qui ꝑ pot̾atem ei ꝯmncti
fu̾ant a testimoniis testam̃tariis re
eandem obsernacõm corngentes
st ꝙ ab illis suasum est ĩ necessitatẽ¬
legis transserentes: adimitacõnẽ
pͥstint famiłe emptoris m̾itonet
heredi qui ymaginẽ uetustissĩ saimi¬
lie emptoris obtinet. Nes aliis ꝑso¬
nis que ei ut dcm̃ est diuncte sunt
licenciã ꝯcedimus. sibi quodãmõ
testimoĩa p̾stare. Iõ nec huiꝰ mõi

Expanded text:
hiberi. In testibus autem non debet esse qui in potestate testatoris est. sed si filiusfamilias de castrensi peculio post missionem faciat testamentum, nec pater eius recte testis adhibetur nadhiberi possunt, quia totum hoc negotium quod agitur testamenti ordinandi gratia, creditur hodie inter heredem et testatoat, et veteres, qui familiae emptorem et eos qui per potestatem ei coadunati fuerant testamentariis testimoniis repeandem observationem corrigentes et quod ab illis suasum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optinet, nec aliis personis quae ei, ut dictum est, coniunctae sunt, licentiam concedimus sibi quodammodo testimonia praestare: ideoque nec eiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Possunt aut̃ ⁊ om̃s testes unoanu¬
losignare testm̃¶ Quid .n. si .un. a¬
lo licet signare Festes aũ adhiberi
possunt hui: cñ quib testĩs factõ
nes is cuibonis int̾dcm̃ est ¶lec hii¬
quid̃ faciendi tp̃r liber estimabat᷑
postea u̾o u̾nis apparuit. tamdinus
ad̾anus catonio u̾o qm postea diius
seuetꝰ ⁊ antomiꝰ rescͥpsert̃ subneĩre
se ex sua lib̾alitate testõ. ut sic hẽ¬
aturatq si ut oꝑt̾et fcm̃ eẽt. Eum
eo tp̃r quo testm̃ signaretur oĩũ¬

Expanded text:
Possunt autem testes omnes et uno anulo signare testamentum quid enim, si septem alo licet signare. Testes autem adhiberi possunt ii cum quibus testamenti factio nec cui bonis interdictum est, nec iquidem faciendi tempore liber existimabatur, postea vero servus apparuit, tam divus Hadrienus Catonio Vero quam postea divi Severus et Antoninus rescripserunt, subvenire se ex sua liberalitate testamento, ut sic habeatur atque si ut oportet factum esset, cum eo tempore quo testamentum signaretur o
Abbreviated transcription (Latin):
bantꝰ ostea u̾o ex ħ edcõ p̾toris alia
formataciendoꝵ testõꝵ introducta
est. ¶ Iure .n. honorario milla emã¬
cipaco desid̾abatur. s .uii. testium
signa sufficiebant. ẜum ire ciuili
signa testium nõ esant nocĩ. eũ
paulatim tam ex insu hoĩnũ qm.¬

Expanded text:
bantur. postea vero ex edicto praetoris alia forma faciendorum testamentorum introducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu hominum q
Abbreviated transcription (Latin):
tucõib h̾sanctitum ẽꝑ q̃s dudum
coħ̾entes uxorib pͣstrutamͣ om̃e p̾¬
mittentes apõne legis uxorẽ hn̾ti
talem inꝑoni ordinarõnem qmͣ le¬
gem ⁊ ut renouamꝰ. ne forte sip̃t̾¬

Expanded text:
tutionibus hoc sancitum est, per quas dudum cohaerentes uxoribus non perscrutamur, omne prrmittentes a positione legis uxorem habenti talem imponi ordinationem. Quam legem etiam nunc renovamus, ne forte si
Abbreviated transcription (Latin):
tibus qbus p̾ẽ ꝑpcepta ꝓpria faciat᷑ wa¬
infesta ntagͥnosdant qr nulla
maxima cura ꝑ ꝙͣ semperaliquid adic̃
d̾s nrĩs steptris exͣ nos consistic ꝓ eorũ
sollictudine ⁊ ꝓuidencia. de filiis añ

Expanded text:
ibus praeest per praecepta propria faciat manifesta, ut agnoscant, quia nulla maxima cura, per quam semper aliquid adicit deus nostris sceptris, extra nos consistit pro eorum sollicitudine et providentia. Dat. k.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum insemet ipos respicientes
s ⁊ infuturas successignes ⁊scienterqr
nich pene nsemet ipõ manets curet
natura semper multas emoluensimi¬
dosolum moꝰ ⁊ impre seqũce deũ hoc
gub̾nare mediocrit̾ ⁊ mansuete na¬
lente ¶Siuo quisꝙͣ utatur aliqb̾
sacrisformis siue pͣgmaticis slue ali¬
is detali quodam sibi largitis erunt
oĩo marma indicibus maximami
soluentibus penam sioĩo suscepint
⁊ faciendum ẽ. ⁊em̃ sipost ħtale. aliqͥ
inpetretur ab aliquibus nostroꝵ sb̃iec¬
toꝵ antabalio quolibet quibuspͥus
nit̾diximus int̾diximus int̾quoscõ¬
ubiq suam iuste extendens urtuten
⁊ simł quid fucura cauce ꝯstituens si¬
mul aut̃ ꝙ p̾t̾iit curans. ¶ Scitote gͥ
ões sb̾iect quos dens in ur̃is ꝓgemtori¬
loglacõnem oniẽm nob̾ cantelã cõ¬
ferentes ⁊ u itin̾e fatigabiñ longi¬
ore n ad u̾sus manmos lacrimabi¬
tisn nosculpabitis tamꝙͣ ħ non cor¬
rigentes s unusquisz quid̾ de ꝓximo

Expanded text:
non solum in semet ipsos respicientes, sed etiam in futuras successiones, et scientes quia nihil paene in semet ipso manet, sed currit natura semper multas evolvens musolummodo et imperatore sequente deum haec gubernare mediocriter et mansuete valente. Si vero quisquam utatur aliquibus sacris formis sive pragmaticis sive aliis de tali quodam sibi largitis, erunt omnino infirmae, iudicibus maximam solventibus poenam, si omnino susceperint. quod faciendum est. Etenim si posthaec tale aliquid impetretur ab aliquibus nostrorum subiectorum aut ab alio quolibet quibus prius interdiximus, inter quos comubique suam iuste extendens virtutem et simul quidem futura caute constituens, simul autem quod praeteriit curans. Scitote igitur omnes subiecti, quos deus et nostris progenitorilegislationem omnem vobis cautelam conferentes, et neque itinere fatigabimini longiore neque adversus maximos lacrimabitis neque nos culpabitis tamquam haec non corrigentes, sed unusquisque de proximo
Abbreviated transcription (Latin):
dens magnũ ⁊ bonũ laudauit deũ qh̾
nos sanctire bene auste illuminauit
¶Sit ago pena talia ꝯunctentibusaut
suscipientibus idicibus ⁊angłi eãus
⁊ decem libr̃ auri dampuum. ¶ losis¬
simi igitur p̾fecti sacroꝵ nostioꝵ p̾tori¬
oꝵ qui ꝑ õem ib̾iectam t̾ram consictunt

Expanded text:
dens magnum et bonum laudabit deum, qui haec nos sancire bene et iuste illuminavit. Sit ergo poena talia committentibus aut suscipientibus iudicibus et cinguli casus et decem librarum auri damnum. Gloriosissimi igitur praefecti sacrorum nostrorum praetoriorum qui per omnem subiectam terram consistunt
Abbreviated transcription (Latin):
ulli demceps ad hoc officiũ patescat adi¬
tus: ꝗ sit obnoxius ẜuituti. S ꝯsiquis
dñoꝵ ẜuũ sue colonũ. cartas .p. agere
ꝑmiserit: consensũ n ñ ignorantiã uolu¬
no agente tractatast̃. obnoxiũ obtiñi
Seruũ aũ cõpetentib affeccũ uerb̾ib: fi¬

Expanded text:
ulli deinceps ad hoc officium patescat adiulli deinceps ad hoc officium patescat aditus, qui sit obnoxius servituti. Sed et si quis suum sive colonum chartas publicas agere permiserit  consensum enim, non ignorantiam voluno agente tractata sunt, obnoxium attineri, servum autem competentibus adfectum verberibus fi
Abbreviated transcription (Latin):
munera auilia creatꝰ es. hac̃ tibi nomi¬
nationẽ ñ nocẽ p̃sidis equitas faciet.
cũ ꝯpublice utilitatis int̾sit. ñ exmnimii¬
tia creatioĩs fieri db̾e. s existimatione
fungeris que ꝑsonis mandant᷑. si .u. fi¬
uos incolumes habeas. at sicẽ id̾ priuile¬
giũ adminꝰ fatigandi tuicã ꝗdã tede¬
uorauerĩt:. tuꝙ appellatioẽ int̃posita
securitatẽ reportauĩs. a nomimatorib
sup̃tꝰ quos inlitẽ feceris recuꝑabis. Si
pat̃ tinis defunctꝰ ẽ: conueniri eo nõe
ħrdes eiꝰ ñ oport̃e. p̃ses ꝓuincis mini¬
eoꝵ ꝙ filiis. in quocũꝙ officio militet.
u. Quicũq d̾ curionũ sponte se censu¬
ali ministerio mancipauerit. c̃ditionẽ
hãt quã tp̃ diligit depositurꝰ suordinis
penitꝰ dignitatẽ si eũ necessitas questio¬
nis subeundum inuenerit.
u: Generali lege sãcamꝰ: ut siue solidis
ꝓuinais. siue singulis auitatib necessarii
fuerĩt tabularu: libi hoĩes ordinẽt᷑. neꝙ

Expanded text:
munera civilia creatus es, hanc tibi nominationem non nocere praesidis aequitas faciet, cum et publicae utilitatis intersit non ex inimicitia creationes fieri debere, sed existimatione fungeris, quae personis mandantur, si quinque filios incolumes habeas. at si contra id privilegium ad munus fatigandi tui causa quidam te devocaverint tuque appellatione interposita securitatem reportaveris, a nominatoribus sumptus quos in litem feceris recuperabis. Spater tuus defunctus est, conveniri eo nomine heredes eius non oportere praeses provinciae minieorumque filiis in quocumque officio militet, . Quicumque decurionum sponte se censuali ministerio manciparit, condicionem habeat, quam ipse delegit, depositurus sui ordinis penitus dignitatem, si eum necessitas quaestioni subdendum invenerit. Generali lege sancimus, ut, sive solidis provinciis sive singulis civitatibus necessarii fuerint tabularii, liberi homines ordinentur neque
Abbreviated transcription (Latin):
legatarius ꝙ eirlictum est modis oĩbu
consequatur. ¶ Suio hr̃s in iudicõui¬
ctus exririt non hat legatarius locũ aliã
rem ꝓ codan. legaco hr̃deam exig̾e. qm̃sci¬
eus testator rem litigiosam eẽ licisenen¬
tum legatano deliquid uñdantus licen¬
ciam legatario siħ ꝓ deẽ sibi pucau̾it lu¬
is ꝑticipem fi utaliqmͣ forte negligenaꝵ
seupdicõnem hrdi possit obice. ¶b
ħantem litigiosi uo cabulo ypothcasse¬
cõnem ceu̾e. ⁊ siquid̃ spales resi nobłes uel
in mobłes. autse mouences li oĩatum fũ¬
int ypothece supposite liceatquidem debi¬
tori eascin ⁊ qñ uoluit nendere sic tñut
p̾cõ earum us ad debiti ꝙͣtitatem sacit¬
faceret credicori. ¶ Siautem ħ debitor
uon fecit. damus creditori licẽtiam qui
rem uenditam suppoĩcam ht̃ eaudem rẽ
uendicare. donec ei satis ꝓdebito fiar hͥ
autem p̾cepunus obẽuari si nonforte
es ypothecas multo maglitigiosi uore¬
bulo uolumus concii. s ear acõnesf̃¬

Expanded text:
legatarius quod ei relictum est modis omnibus consequatur. Si vero heres in iudicio victus extiterit, non habeat legatarius locum aliam rem pro eodem legato heredem exigere, quoniam sciens testator rem litigiosam esse litis eventum legatario dereliquit. Vnde damus licentiam legatario, si hoc prodesse sibi putaverit, litis participem fieri, ne aliquam forte neglegentiam seu proditionem heredi possit obicere. Ab hoc autem litigiosi vocabulo hypothecas setionem tenere, ut si quidem speciales res mobiles vel inmobiles aut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debitori eas cui et quando voluerit vendere, sic tamen ut ex pretio earum usque ad debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Haec autem praecipimus observari, si non fortees hypothecas multo magis litigiosi vocabulo nolumus contineri, sed earum actiones
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s ingnorancie puritas ilłiuis
hanc figuram sic̃ p̃diximꝰ nõ reciries¬
mensuram legatoy dacõ¶Et
hoc dicimꝰ nõ nrãm mnimentes le¬
o dampnificẽt hr̃dis crẽditonbus

Expanded text:
tis, sed ignorantiae puritas illius. hanc figuram, sicut praediximus, non retinemensuram legatorum datio. Et hoc dicimus non nostram minuentes leio damnificentur heredes creditoribu
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium retcͣtacõnis introducens
siñ as⁊ ulsicontingat ussionem no¬
strani inmediũ uł si sacram formai
centem alragi seqͣtur legẽ nos eniz
uolumꝰ optinere. ꝙ nr̃e nolunt lego¬
si enĩ ib appelłonelis fiat uidex quidẽ
suscipiat nom̃ibus mõis obłolara
appelłouem incħ penitus extũcans in
abhiis qui de appellone iudicant. aut
Si ꝙ aũ audientes indices putau̾it̃
eẽ dubiũ damus eislicenciam de eis u¬
unciare nob̾ ⁊ consule nos utdiscant
que nccͣia sunt ⁊ ica qagend̾ est expli¬
ceut ⁊ faciant iustasumil rõnabilia¬
q iudicia. ¶Tua igitur emmencia

Expanded text:
ium retractationis introducens tias, et vel si contingat iussionem nostram in medium vel si sacram formam centem aliter agi, sequatur legem. Nos enim volumus obtinere dex quidem suscipiat modis omnibus oblatam appellationem nihil penitus excusans, in ab his qui de appellatione iudicant aut id autem audientes iudices putaverint esse dubium, damus eis licentiam de his nuntiare nobis et consulere nos, ut discant quae necessaria sunt, et ita quod agendum est explicent et faciant iusta simul rationabiliaque iudicia. Tua igitur eminentia
Abbreviated transcription (Latin):
inus deceto millum si otm̃o iudicẽ
arbitlem ⁊ cum uiris uirandi caucõe
indicare ueex hoc inꝑuiriũ inuitũ
incidant hoĩes pp̃ indicum ignorã¬
ciã pietate coupͥulsi somĩo qui u¬
dicem aut iudices cligunt cum pena
eliganteos quatenus ꝑ resadnum¬
cem̾ coeant ⁊ uccltatan hãrit aut cõ¬
tam ⁊ siclĩuam hãt discede̾ reusab
hiis que indicatasunt ⁊ ad aliud ue¬
nire ad iurorium urĩs iudicibus si a¬
dici sũtut exigentibus mulctam et
hiis quieam iussi sunc accipere resti¬
tui pͥparantibus scientibus hus qui
idices eligunt. qr a non ħ eg̾int. u
stipłati su̾nt penam s extimau̾iti
suffic̾e ũbiexnure urrando caucõm
demĩ iudices sicele̾ti noceant eis. siꝗ
d̾ exstudio adño deo penas ꝑuriisꝰ¬
tinebunt si autem exignorancia hoc
ab aliquo inferũ n ruraislitigau¬
tes dampnum sustmn̾e magnum pp̃
iudicanciũ ignorauciam citͣ uisu¬
randi reu̾enciam ꝑmictimus oĩb

Expanded text:
o nullum fieri omnino iudicem arbitralem et cum iurisiurandi cautione iudicare, ne ex hoc in periurium invitum incidant homines propter iudicum ignorantiam peierare compulsi, sed omnino qui iudicem aut iudices eligunt cum poena eligant eos, quatenus partes adinvicem coeant, et necessitatem habeant aut cont sic licentiam habeat discedere ab his quae iudicata sunt et ad aliud venire auditorium; nostris iudicibus, si aditi fuerint, exigentibus multam et his qui eam iussi sunt accipere restitui praeparantibus. Scientibus his qui iudices eligunt, quia si non hoc egerint neque stipulati fuerint poenam, sed aestimaverint sufficere sibi ex iureiurando cautionem, deinde iudices sic electi noceant eis, si quidem ex studio, a domino deo poenas periurii sustinebunt, si autem ex ignorantia hoc ab aliquo fieri, neque rursus litigantes damnum sustinere magnum propter iudicantium ignorantiam citra iurisiurand
Abbreviated transcription (Latin):
dum iur̃ ngorem brdita¬
temeiduurint comes
eamo hrditatẽ regieoit¬
cõm esiguet et a regeinr̃
bnficii recipiant. ¶Siqsͥ
alium ĩfra pacis eccͣm uł¬

Expanded text:
dum iuris vigore hereditatem ei dimiserint, comes eandem hereditatem regie ditioni assignet, et a rege iure beneficii recipiant. 3. Si quis alium infra pacis edictu
Abbreviated transcription (Latin):
abaliquo accipiat aurũ autres aliqs
depoñi oã inquibusdam tͣdicõibus
pletis nulla oĩo licẽcia sit aliquibꝰ ex¬
tũ secus int̾diocõnibus uti ⁊ retine depo¬
siti restitucõm ⁊ cũ inulta alia pinle¬

Expanded text:
aliquo accipiat aurum aut res aliquas depositi causa in quibusdam condicionibus, cionibus semel impletis nulla omnino licentia sit aliquibus extrinsecus interdictionibus uti et retinere depositi restitutionem, cui et alia mul
Abbreviated transcription (Latin):
gia tam ap̾cedentibus legis latorib
qmͣ anobis ipũdata sunt licencian
ẽꝓhibenti reddicõnem eum quid̾ cui
credicumẽ depoĩtũ nõ molestare. aĩ
u̾o derebusque inq̃stionesnt̃ q aur̃
autres accepturus ẽ litem forcui ⁊

Expanded text:
gia tam a praecedentibus legislatoribus quam a nobis ipsis data sunt. Licentia enim est prohibenti redditionem eum quidem cui creditum est depositum non molestare, eum vero de rebus quae in quaestione sunt qui aurum aut res accepturus est litem sorti
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulli homũ sit lm̃a defensoris ordi¬
nacõm declinare s muicẽ uiniisi exuo¬
błioribus ciuutatum hĩtatores ħm̃s¬
t̃ium eisadimpleant ħ n. ⁊ mpͥoribus
tribus ualusse ⁊ iire .p. gestumdidi¬
amus milli nec si honoratus sic magn¬
ifi centissĩoꝵ ilbistriũ digintate ħ decli¬
nare conce dunus nec stnulica hãt
ninis formis. ł sĩ pͣgmatia suit collat
pleturtursus reu̾entibus ad sollicidi¬
tibus ut in una qͣ cuntate defensor
acura non hũce luĩam clarissimo
ꝓiuncie iudice remouendieũ s sidͥ
uidetur age non rate minciard

Expanded text:
ut nulli omnium sit licentia defensoris ordinationem declinare, sed invicem universi nobiliores civitatum habitatores hoc ministerium eis adimpleant; hoc enim et prioribus temporibus valuisse et in republica gestum didicimus. Nulli, nec si honoratus sit magnificentissimorum illustrium dignitate, hoc declinare concedimus, nec si militiam habeat vinis formis, vel si pragmatici sint collatexpletur, rursus revertentibus ad sollicituntibus: ut in unaquaque civitate defensor a cura. Non habente licentiam clarissimo provinciae iudice removendi eum, sed si quid videtur agere non recte, nuntiare ad
Abbreviated transcription (Latin):
quͣcum occõnem ad inuẽtũ ẽ. sufsa¬
gioꝵ. ¶ S ⁊aliud extrinsecus ad¬
dic ampliꝰ occõnem ⁊ modi admist̃¬
cõuem aut dancibo aucspondenti¬
bus ⁊ umo pͥncipio illicito dato pli¬
mas ncc̃e ẽ i anus cucuire eũ ꝗda¬

Expanded text:
quantum occasione adinventum est suffragiorum, sed et aliud extrinsecus addit amplius occasione commodi administrationem aut dantibus aut spondentibus? et iam uno principio illicito dato plurimas necesse est manus circumire eum
Abbreviated transcription (Latin):
poribus uiolent̾ accessisse ⁊ urõs sb̾¬
iectos ad in opiam. ⁊pulisse utad
nouissimam ipĩ pemunam deuen¬
cõnes empublicũ cẽsũ possũt sui in
axima necessitate ꝑsolu̾e ꝙͦmodo
enĩ ualerent collatores cũ exaliqͦ:

Expanded text:
poribus violenter accessisse et nostros subiectos ad inopiam compulisse, ut ad novissimam ipsi penuriam deveniones secundum publicum censum possint sine maxima necessitate persolvere. Quomodo enim valerent collato
Abbreviated transcription (Latin):
intem. ułuti publiciana i̾uiana de re¬
b colom quasi t̾uiana que ⁊̃ ypotecari¬
a uocatur inꝑsona ułuti quib de co
agitur. Quod aut metus causa. aut
dolo .m. fcm̃ est. Item cum id c̾co loco
ꝓmissum est petitur ad exibend̾ quo
accõ ex arbitrio iudicis pendet. Inhiis
tei de qua actum est naturam ẽstita¬
re quemad̾m ac̾tori satis sieri oꝑteat.¬
¶ Curratẽ a d uidex ut om̃i modõ qͣntum
cauia cognita succurrebatur si lapsus
iuuentute fu̾at. ita ⁊ in hac sausa suc¬
curri solitum erat Cane si tana mag¬
na causa iusti erors int̾uemebat. ut
ĩ ꝯstantissimus quiꝰ q labi poss ⁊̃ ma¬
quis totũ legatum petierit post dem̃
legati adẽpta sit. aut quibdam aluis
legata data sint que effuslebant. ut

Expanded text:
Publiciana, Serviana de rebus coloni, quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vocatur: in personam veluti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo malo factum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his sque rei de qua actum est naturam, aestimare quemadmodum actori satisfieri oporteat. Curare autem debet iudex, ut omnimodo, quantum causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque labi posset, etiam maquis totum legatum petierit, post deinlegati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut
Abbreviated transcription (Latin):
relegatis nes p̾bitis ad euntes alii
u̾a plib̾tatisbus alii ob aliud .s. do
ri quibusdam. auf fieri constitu¬
erunt. ¶ Indeuote aũt ⁊ res adeu̾t
teas ꝑcipiunt et qd estiussum ñ
fatint cumutiq ⁊ auetibus le¬

Expanded text:
raebitis adeuntes, alii vero pro libertatibus, alii ob aliud quoddamri quibusdam aut fieri constituerunt, indevote autem et res adeunt et eas percipiunt, et quod est iussum non faciunt, cum utique etiam
Abbreviated transcription (Latin):
singłi damus cõpetentẽ. forͣm.
Quacumq u̾o fre qnͣti quid̃ paciũ¬
tur ꝑ ꝑtes auxilio possibilia cum
sunt scriptalege torm omnibus
p̾stant inquibus opus bñt utili¬
tatem. ¶ Hec optere putamus.
ilege sanctire ⁊trad̾e subiectis. ꝑse
niuancia ⁊ nõsemꝑ nissione imꝑa¬

Expanded text:
idem damus competentem formam. Quaecumque vero frequenti quidem potiuntur per partes auxilio, possibilia tamen sunt scripta lege ut communem omnibus praestent, in quibus opus habent, utilitatem, haec oportere putamus et lege sancire et tradere subiectis per se iuvantia et non semper iussione impera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ anob̾ indetatur bñ se ⁊ toretent
hre ⁊ regłarum sacꝵ digne p̾sentẽ
tes. qr emm plene mł ⁊ inmẽsum
reientissinis diaconissis fĩ tantas
ut illoꝵ expensis scĩssima etcã in
cidat incausam maximorum mu¬
tuorum ⁊ paulatiur ⁊ adnouissĩa
inopiam deponat᷑. ¶ Nominꝰ enĩ¬

Expanded text:
 nobis videbatur bene se et competenter habere et regularum sacrarum digne. Praesentem tes. Quia enim paene nihil immensum rentissimis diaconissis, fieri tantas, ut illorum expensis sanctissima ecclesia incidat in causam mutuorum maximorum et paulatim ad novissimam inopiam deponatur. Novimus eni
Abbreviated transcription (Latin):
requisitus eum qui maioreui
dominimu offendit requisie¬
ut ut satfuciat suũ fendino
amittat p̾t̾ea sidefendo iitdn
os nassallos sit ꝯtrou̾sia. dũi
sit cogdo̾ et ꝑ enui ꝯ trousia e¬

Expanded text:
requisitus eum, qui maiorem dominum offendit, requi sierit, ut satisfaciat, suum feudum amittat. Preterea si de feudo inter duos vassallos sit controversia, domini sit cognitio, et per eum controversia
Abbreviated transcription (Latin):
marito colłois ut nou i aliq̃ ex
h ipo paciantur lesiones s: eos
aut omitate piculum fiscalium
cractois nimet sinenidices Nt
sinecuriales sen ex actores senmi¬
dices aut cauonicam ant aiq
talem inpũcia destinari qui pos¬
sit pericuo or oinãcui eium exige
fiscalia tributa ut ꝑ iuillam ocõ¬
nem iupulsorem post emunutte⁊
matur canonicarius nõ ĩpulsor
uintatur s illo remoto alt dra¬

Expanded text:
o collationis, ut non aliquam ex hoc patiantur ipsi laesionem, sed eos aut civitate periculum fiscalium exactionis imminet, sive iudices sint sive curiales sive exactores seu vindices aut canonicarii aut altalem in provinciam destinari, qui possit periculo ordinantium eum exigere fiscalia tributa, ut per nullam occasionem impulsorem post eum mitti niatu, canonicarius, non impulsor mittatur, sed illo remote alt
Abbreviated transcription (Latin):
obfuan ut siquis forsan collato¬
ruin dubitat depossessione ꝓp ꝓ
qua fiscalia exigiitur ant ꝓfiscr¬
lũ quãtitate om̃ibus mõis fis¬
calium descͥptõnũ enstodes cogi
apĩcie indiceaut ulo neguget

Expanded text:
observari, ut si quis forsan collatorum dubitat de possessione, pro qua fiscalia exigitur, aut pro fiscalium quantitate, omnibus modis fiscalium descriptionum custodes cogi a provinciae iudice, aut illo neglegente
Abbreviated transcription (Latin):
Iuroicouis nccitas suscipiatur ibe¬
mus repente huc tradi hiis qraros¬
na aut tributa ant p̾dia possident
cum oibus qui mea iuei̾ituras¬
colis ⁊ pecuniis eortmi et empbitheo¬
ticis et fructib iaĩalib et oũ alio
inuematur. aut alio quocumo mͦ
gesta ꝯ sisci apud ꝓũcie iudieersi¬
gͦficaucia qualitateui et statu
enis postoms et omia mea nuueu

Expanded text:
ictionis necessitas suscipiatur, iubemus repente hanc tradi his qui conserva aut contributaria praedia possident cum omnibus qui in ea inveniuntur agricolis et peculiis eorum et enthicis et fructibus et animalibus et omni alio inveniatur, aut alio quocumque mogesta confici apud provinciae iudicem significantia qualitatem et statum eius possessionis et omnia in ea
Abbreviated transcription (Latin):
etur. mm̃. si quid̾ non sint filii inan
forsan pecẽte cã autiuro ꝯmittẽte dig¬
na amissione añmpcias uł donacoi
aut nuulierem digna cau dotisneq
cialem donacõnẽ s repente ꝓ cedenre

Expanded text:
um, si quidem non sint filii, maneforsan peccante aut viro committente digna amissione antenuptialis donationis aut muliere digna casu dotis, neque tiale
Abbreviated transcription (Latin):
illic decidatur. ¶ Siuo alt̾quid̾ adẽ
alt̃. uitem ab est qui uo p̾scus ẽ exdom¬
O absentis mniusticiam paciatur cõ¬
ueniatur oĩbus modis ipẽ qui ĩnus¬
ciciam egic sine airacor sine conductor
siue qruꝯ sit eius iliceat eis̃ ꝓuĩciepp̃i¬
cium is legem coẽm autiqͥtꝰ poĩcã ĩdu¬
cias accipientem iumciare que dehiis:
gesta sunt illi ad quem cã refertur.
¶S siꝗdem uicina ꝓiuncia ẽ in qͣ hoc
agitur una aut duabus mansioni¬
bus in medio ꝓuinciaꝵ constituas q̃ tu¬
or ei mensumi dare indncias siu̾o ia¬
N e̾sit spacium sex siu̾o expalestina
sorsan ut eregipto aut exgencĩ lon¬
giqͣrũ menses cito ad ħ sufficictẽ su̾o
tem illi eam ꝯmiitat si u̾o aliud ali¬
quid dcillo sapit illud dirigat sus¬
cepturum modis omĩbus Atcõnem

Expanded text:
illic decidatur. Si vero alter quidem adest alter autem abest, qui vero praesens est ex domo absentis iniustitiam patiatur, conveniatur omnibus modis ipse qui iniustitiam egit, sive curator sive conductor sive quicumque sit eius, et liceat ei seum legem communem antiquitus positam indutias accipientem nuntiare quae de his gesta sunt illi ad quem causa retertur. Sed si quidem vicina provincia est in qua hoc agitur, una aut duabus mansionibus in medio provinciarum constitutis, quattuor ei mensium dare indutias; si vero maius sit spatium, sex; si vero ex Palaestina forsan aut ex Aegypto aut ex gentium longinquarum, menses octo ad hoc sufficient; si vero tem illi eam committat, si vero aliud aliquid de illo sapit, alium dirigat suscepturum modis omnibus actionem
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊̃s muenimꝰ legibus causas exg
bus facile mipcar solucõne fu̾it eas cãs
ꝑiperinus exhus obscide aliquasque
nob̾indigne adsoluendas miꝑcias ui¬
sesunt. ⁊ eassolum noĩatim pͥsenti in¬

Expanded text:
s invenimus legibus causas ex quibus facile nuptiarum solutiones fiunt, ea causa perspeximus ex his abscidere aliquas, quae nobis indignae ad solvendas nuptias visae sunt, et eas solum nominatim praesenti in
Abbreviated transcription (Latin):
pcias antpr̃em nucancur expensas prẽ
⁊maneant filii ⁊ alautur. ¶ Si autem
contigͥit prẽm ¶d̾ romis ydõneũ eẽ ma¬
trem uo locupletem apud ꝙͣ pauꝑes si¬
liosmau̾e ⁊ ab ea nt̾r iubemus. ꝙ̃ ad̾m
enĩ filii locupletes ⁊gimitur mrem egẽ¬
locuplete filios passi ꝙant̃ dealenda
mre ifliisdifsinuis indigentibus
ħ quo ⁊ moĩbus asscendentibus desten¬
dentibusq ꝑ sonisutͥusq nature uale

Expanded text:
ptias, apud matrem nutriantur expensas patre  patrem et maneant filii et alantur. Si autem contigerit patrem quidem minus idoneum esse matrem vero locupletem, apud eam pauperes filios manere et ab ea nutriri iubemus. Quemadmodum enim filii locupletes coguntur matrem egena matre locuplete filios pasci. Quod autem de alenda matre et filiis definivimus indigentibus, hoc quoque in omnibus ascendentibus descendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
impio. ut uir millam exhẽcã repudiͥt
uinemat occõuem. ¶ Sideadulamo
maritus putau̾it posse suam iudrem
erem anci contra adulc̾um. ⁊ si hiꝰ accnsa¬
cõ nerax eẽ ostenditur cune repudio in

Expanded text:
imperio, ut vir nullam ex hac causa repudii inveniat occasionem. Si de adulterio maritus putaverit posse suam uxorem erem aut etiam adulterum, et si huiusmodi accusatio verax ostenditur, tunc repudio
Abbreviated transcription (Latin):
cicius petulii rõ hẽturat ĩ trii
aut qrͣta uł ⁊̃ minima negocia
cipiis aut fenebri pecunia hĩe.
accõm uł illam elig̾e debetscer
mus ⁊ de filio ⁊ filia aũ nepote.
aut nepte aut pr̃e auoue taiꝰ
eis qui in ꝑentis erunt pot̾ate
⁊ el qui credid̾it denegatur accẽ
tam adu̾sus eũ filiũ filiam ue
nepotem neptẽ ue. siueadhuc

Expanded text:
totius peculii ratio habetur, at in tribaut quarta vel etiam minima negotiarcipiis aut fenebri pecunia habere. actionem vel illam eligere debet: certmus et de filio et filia aut nepote et nepte et patre avove cuius eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamve, nepotem neptemve, sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
cialem ⁊ dandũ eissiente udice qr
sineglex̾it tenebitur abea depons̃
neglex̾ir. ¶ Siancẽ ip̃e ꝓiĩcie pre¬
ses insuirand̾ eregit ip̃e ⁊̃ memo¬
racam .x. libͣrum auti penam exis¬
acur siquid̾ militari index sitin
illa ꝓuĩcia ꝑ illum danda sicut
uidicem metro poleos illius ꝓuiae¬
insmaioribus cingnł tundiq b̾
agenẽ sineuidex sine pͥuatus sit
memorata castigari pena⁊ dari
huc eiq̃ ꝙͣtum aduillum n caste
nue ualer ⁊ ult̾isut non iudeat᷑¬

Expanded text:
cialem et dandam ei; sciente iudice quia. si neglexerit, tenebitur ab ea deponenneglexerit. Si autem ipse provinciae praeses iusiurandum exegerit, ipse etiam memoratam decem librarum auri poenam exigatur, si quidem militaris iudex sit in illa provincia, per illum danda, sicuti iudicem, metropoleos illius is maioribus cingulis: et undique hoc agentem, sive iudex sive privatus sit, memorata castigari poena et dari hanc ei quae quantum ad illum neque caste vivere valet ulterius, ut non videat
Abbreviated transcription (Latin):
nas inc̾imnanter noiuissauashiis
quita les fideuissiones ex guut ĩ sr̃
t ipõs fidemiodres sine obligõne rae¬
dere ⁊uullam inferri ne cessicatam
enuꝑsonarumharum p̾stacõnis¬

Expanded text:
nas interminantes novissimas his qui tales fideiussiones exigunt, insuper et ipsos fideiussores sine obligatione recedere et nullam inferri eis necessitatem personarum harum praesentationi
Abbreviated transcription (Latin):
onacõnes non emĩ siquis ab aliqͣ
insuirand̾ acceꝑit qr occidit sorsan
aut ad ult̾abitur aut aliquid. igͥ
tale illicitum oportet ẜ̃nari uistñ¬
rand̾. ut potecum sititaturpe illi¬
cicum ⁊ adꝑdicõnem ducẽs. io licrat

Expanded text:
ones. Non enim si quis ab aliquo iusiurandum acceperit, quia occidet forsan aut adulterabitur aut aliquid aget tale illicitum, oportet servari iusiurandum, utpote cum sit ita turpe et illicitum et ad perditionem deducens. Ideoque liceat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Illud quo adiciis. quĩ hii qui ip̃s
mindiciis designant cum nctis illis
⁊ anciquis lr is ħ declarant obẜnetur
in oĩ iudicõ ut post illas lr̃asantiqta¬
tis alias sb̾dant idem has ccẽs ⁊ oĩbus¬
sint ⁊ signisicare gadoꝵ tempus ut
nonsacigentur regͥrentes id qx̃ dem̃

Expanded text:
Illud quoque adicimus: quoniam hi qui tempus in iudiciis designant, cum incertis illis et antiquis litteris hoc declarant, observetur in omni iudicio, ut post illas litteras antiquitatis alias subdant, id est has commussint et significare gestorum tempus: ut non fatigentur requirentes id tempus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tpꝑr oꝑacõne crssabunt mulieres
autemexia udes miscias. ⁊ sic ma¬
le se drictas pieag̾e sepucare sim¬
pie exũt ⁊ ut custodiant maurad̾
Ppͣ es suam ꝓstuu̾e castitatẽ cum o¬
porr̾e̾nt agnosc̾e̾ qr hiꝰ cñsgssiones

Expanded text:
et turpi operatione cessabunt, mulieres autem existentes miseras et sic male seductas pie agere se putare, si impie egerint, et ut custodiant iusiurandum propterea suam prostituere castitatem: cum oporteret agn
Abbreviated transcription (Latin):
medium qnͣdã cãe ordiẽm inuei¬
re unle sipłibus existentibus filiis
nioritur unis siquid̾ heat filiosad
nenire s qnͣtũ expacto nõ existẽciũ
filioꝵ acquirebatur gen̾anti ħ eum

Expanded text:
medium quendam causae ordinem invenire. Vnde si pluribus existentibus filiis moriatur unus, si quidem habeat filios, avenire, sed quantum ex pacto non existentium filiorum acquirebatur generanti, hoc eum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non et ħ exequo ꝑcipient. ¶ Ipiq̃¬
d̾ sr̃ stices cimi eis autẽ ⁊ defuncti filii
genitoris accipientes ꝑtem nbiq tã
ingͣtitndĩem. sicuc p̾dixinus in pedi¬
mencum ad calelucrũ faciente hunis
filio. cont̃ in gͣtos .n. poitas nõtnͣscẽ¬
dnuuis loges talr ⁊ ꝑtutes honorantes

Expanded text:
 non, et hoc ex aequo percipient ipsi quidem superstites, cum eis autem et defuncti filii, genitoris accipientes partem; ubique tamen ingratitudine sicut praediximus impedimentum ad tale lucrum faciente huiusmodi filio. Contra ingratos enim positas non transcendimus leges, taliter et parentes honorantes
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃. iust̃: Eos qui libi fortima curi¬
ali constituti. postea se curie cui̾cũꝙ i
ub̾a manebit. siũ spãlit̃ subhac lege
curie se obtułint. ut ab his descendẽtes
tali fortuna lib̾i ꝑmaneant. siũ nullã
hunis fecerĩt m̃tionẽ. Nullo audente di¬
cere: ꝙ nati ł concepti pt᷑ talẽ c̃ditionẽ.
pat̃nã conditionẽ sequi debet᷑. Hoc i
spãli beneficio: alacriores õs ad conferẽ¬
dã ciuitatib huiusmõi opitulationẽ c̃¬
stituere ꝓperauimꝰ. Ita m̃ ut nec occasi
oĩ curiali grauamine conẜuanda ẽ/ ꝯsi
quid defunctꝰ ł exadminstratiõe curi¬
aliũ munerũ. ł eequarta portioẽ adeã¬
dẽ curiã semel łsepius d̾uoluta. ł exali¬
a quacũꝙ cã eid̾ curie debuisse ꝓbetur.
hoc id̾ successores curialib redde minime
aubitent. Illis scił que suꝑ naturalib fili¬
is. quos naturał pat̃ subhac lege curie
d̾dit. ł postea ded̾it. ut legitimos tã cx
test̾o quã ab intestato successores hãt. ñ so

Expanded text:
p. Eos, qui liberi fortuna curiali constituti postea se curiae cuiuscumque libera manebit, sive specialiter sub hac lege curiae se obtulerint, ut ab his descendentes tali fortuna liberi maneant, sive nullam huiusmodi fecerint mentionem, nullo audente dicere, quod nati vel concepti post talem deditionem sequi paternam condicionem debeant: hoc enim speciali beneficio alacriores omnes ad conferendam civitatibus huiusmodi opitulationem constituere properavimus: ita tamen, ut nec occasioubstantia omni curiali gravamine conservanda. Et si quid defunctus vel ex administratione curialium munerum vel ex quarta portione ad eandem curiam semel vel saepius devoluta vel ex alia quacumque causa eidem curiae debuisse probetur, hoc idem successores curialibus reddere minime dubitent. Illis scilicet, quae super naturalibus filiis, quos naturalis pater sub hac lege curiae dedit vel postea dederit, ut legitimos tam ex testamento quam ab intestato successores habeat, non so
Abbreviated transcription (Latin):
u. Qui conditione ñ obnoxius curia¬
li. quẽ libet honorẽ. ⁊ minus uoluntate
ꝓpria inquacũꝙ gessit ciuitate. nullũ p̃¬
iudiciũ fieri c̾ca fortimã suã statũq su¬
stineat. s tã ip̃ quã lib̃i eiꝰ. s qui exhis in
posteꝵ ꝓcreandi st̃: ab oĩ huiusmõi neeu
cũ suis facultatib. lib̃i alieniq ꝑmane¬
ant: ita tñ ut si aliqua functio. uolenti¬
b eis fuĩt imuncta: ex qua necẽẽ sit ali¬
quid eos acciꝑe: ꝙ exdata sibi pecunia
in reliquis ap̃ eos mansisse constiterit.
soluentes sine molestia ulla. ł c̃ditioĩs
sue formidine discedant. Si quis uõex
nis oĩa decurionũ munera. ł functiones.
ł honores. nulla immine̾ te necessitate
s sua sponte ꝑ egerit. eũ ꝓsua ub̾alitate¬

Expanded text:
. Qui condicioni non obnoxius curiali quemlibet honorem vel munus voluntate propria in quacumque gesserit civitate, nullum praeiudicium circa fortunam suam statumque sustineat: sed tam ipse quam liberi eius et qui ex his in posterum procreandi sunt ab omni huiusmodi nexu cum suis facultatibus liberi alienique permaneant, ita tamen ut, si aliqua functio volentibus eis fuerit iniuncta, ex qua necesse sit aliquid eos accipere, quod ex data sibi pecunia in reliquis apud eos mansisse constiterit, solventes sine ulla molestia vel condicionis suae formidine discedant. Si quis vero ex his omnia decurionum munera vel functiones vel honores nulla imminente necessitate, sed sua sponte peregerit, eum pro
Abbreviated transcription (Latin):
posita st̃. p̃senti lege excipiendis: ut ñ ip¬
si tm̃ filu natarales. s ꝯ̃ exhis ꝓcreandi
mares pat̃nã sequantur fortunã. ł mari

Expanded text:
posita sunt, praesenti lege excipiendis, ut non ipsi tantum filii naturales, sed etiam ex his procreandi mares paternam sequantur fortunam, vel mari
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Allicitas aũt exaccõnes¬
q̃ maxĩe ab ecc̃iis qͣrum ab
stella om̃imodo cõtep̃ua¬
mͦec ꝓ hibeꝰ et si fc̃e fu̾int

Expanded text:
 Illicitas etiam exactiones maxime ab ecclesiis, quarum abustella omnimodis condempnamus et prohibemus. Et si facte fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
antam auta que nondisponet quidem
iudicantem aut iudicare fucuram uis¬
onem aut iudicem coget limani ꝓferre

Expanded text:
am autem quae non disponet quidem iudicantem aut iudicare futurum iusonem aut iudicem coget legitimam proferre
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ut fifibios habinit usu solo mulier
poiaturrer quas exante nuꝑcialidona¬
cepit domiino coĩbus filiiscons uãda

Expanded text:
tamen ut, si filios habuerit, usu solo mulier potiatur rerum quas ex antenuptiali donaceperit, dominio communibus filiis conserva
Abbreviated transcription (Latin):
nimus. ¶ Sĩcont imꝑnim aut ip̃e
cogitaun aliquid aut cogitantibus
conscuis non indicait mꝑio autper
aliis eam adultandam temptau̾it t̃¬
dere. si uir de adultio inscripsit uxorem
⁊ adultum nonꝓbau̾it. licere muliai

Expanded text:
nimus: Si contra imperium aut ipse cogitaverit aliquid aut cogitantibus conscius non indicaverit imperio aut per aliis eam adulterandam temptaverit tradere. Si vir de adulterio inscripserit uxorem et adulterium non probaverit, licere mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
filios non hu̾it. iubemus omẽm iuri sb̃¬
stanciam filiis ꝯẜuare firimis manen¬
tibus quedeante npciali donacõne
aliis legibus continentur. ita cũuti
pbatam. ał quo maritus sb̾datur sup¬
pliciis. que eer passura mulier: Si hui¬
modi fiusset accusacõ ⁊ ꝓbata ¶ Si
quiĩ insua domo inqmͣ cum sua con¬
nige. ⁊iuaanet ⁊ tempuens eam. cuz
alus iuemacur mea domo manens
autin eadem cuntace degens malia
domo cum alia muliere freq̃t̾ man̾e
uenc. licere muliari ꝓhecã soluere. ⁊¬

Expanded text:
filios habuerit, iubemus omnem viri substantiam filiis conservari, firmis manentibus quae de antenuptiali donatione aliis legibus continentur, ita tamen uprobatam illis quoque maritus subdatur suppliciis, quae esset passu mulier, si huiusmodi fuisset accusatio comprobata. Si quis in sua domo, in qua cum sua coniuge commanet, contemnens eam cum aliis inveniatur in ea domo manens, aut in eadem civitate degtens in alia domo cum alia muliere frequenter manuerit, licere mulieri pro hac causa solvere
Abbreviated transcription (Latin):
uersas ꝓunciaꝵ partes: aut palatimus
ex actor acced̾et. aut illustriũ uiroꝵ ap¬
paritor uagaretur. ꝑ militaris t̃ror in¬
ferret formidinẽ hac lege sanccomꝰ uit
oĩs memoratis intentio ad ꝓuinae pecto.¬
rẽ sit. ¶ Cum co agant illo m̾sistente.
disponente agnoscente: suo ꝑiaulo rẽ

Expanded text:
ersas provinciarum partes aut palatinus exactor accederet aut inlustrium virorum apparitor vagaretur vel militaris terror inferret formidinem, hac lege sancimus, ut omnis memoratis intentio ad provinciae rectorem sit, cum eo agant, illo insistente disponente adque agnoscente suo periculo rem
Abbreviated transcription (Latin):
ferreis nexib ara ꝓuincialis officu ad de¬
bitũ mittatur exam̃: nec ei lib̾ũ sit. ut ħ
se priuilegio aut occasiõe defendat. qd̾
sibi aliud negotiũ ł aliã necessitatẽ ptꝰ
imniũctã eẽ causet. cũ isdẽ licentiã aufe¬
ramꝰ mea dẽ ꝓuincia c̃tinuare exactionẽ.¬

Expanded text:
ferreis nexibus cura provincialis officii ad deferreis nexibus cura provincialis officii ad debitum mittatur examen nec ei liberum sit, ut hoc se privilegio aut occasione defendat, quod sibi aliud negotium vel aliam necessitatem post iniunctam esse causetur, cum isdem licentiam auferamus in eadem provincia c
Abbreviated transcription (Latin):
ii potestatũ. hoc mm̃ potestatis arripiat.
ꝙ mandatũ curie sue spãlit̃ apꝓbetur.
nc ꝙ inumcũ alteri fuent collegiiune
presumat. ne dum hoc sibi inuicẽ mu¬
sui officiilicentia partumtur: agant cũe¬
n quod singulis credebatur.
s.Siue exp̃toriano officio. siue illu¬
stris comitiue sedis largitionẽ. necñ ⁊ rei
priuate nrẽ. ł exquatũꝙ apparitiõe ad
quãtũꝙ necessitatẽ ꝓfligandã quis fuerit
destiiatus: scat intra añui metas deb̾e col¬
lectis ratiocinus ad ꝓpriũ uidicẽ remeare.
eiq suã efficaciã ostend̾e. quis eiꝰ instantia
exactũ fũĩt. quidue indebits habẽt᷑ ł pe¬
nes quos resederit. ł auus culpa. aut cau¬
sa. mead̾ ꝓuincia fuerit d̾elictũ. ꝙ si exac¬
to spatio anni. eiꝰ regionis uiscerib p̃dator
insidens fuerit. remorari. tc̃ absolutus
angulo militia abiciẽt᷑. Primiorib. enes
miuitie .x. libraꝵ auri mulcta ꝓposita. si
redddire dissimulet ꝑuices officioꝵ legat᷑

Expanded text:
otestatis arripiat, quod mandatum curae suae specialiter adprobatur, nec, quod iniunctum alteri fuit, collegii iure praesumat, ne, dum hoc sibi invicem mutui officii licentia partiuntur, agant cuncti, quod singulis credebatur.Sive ex praetoriano officio sive inlustris comitivae sedis largitionum nec non et rei privatae nostrae vel ex quacumque apparitione ad quamcumque necessitatem profligandam quis fuerit destinatus, sciat intra anni metas debere collectis ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid eius instantia exactum fuerit quidve in debitis habetur vel penes quos resederit vel cuius culpa aut causa in eadem provincia fuerit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abicietur, primoribus eius militiae decem librarum auri multa proposita. Si redire dissimulet, per vices officiorum ligatus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝗ indiu̾soꝵ iudicũ officns nimerant᷑. ex
sauis ꝓ batorin solcio more militie sacra¬
m̃ta sortiri d̾cernimꝰ. ñ passim nec licent̃
soł auctoritatib ł sagaꝵ litteraꝵ exẽpla¬
rib : s exautemtics im̃ sacris ꝓbatorus
manu nrã subscͥptis:. ꝯ nr̃o arbitrio prãn

Expanded text:
 in diversorum iudicum officiis numerantur, ex sacris probatoriis solito more militiae sacramenta sortiri decernimus, non passim nec licenter solis auctoritatibus vel sacrarum litterarum exemplaribus: sed ex authenticis tantum sacris probatoriis manu nos
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. G̃rat̃. Quiquid nroꝵ umquã nun¬
tiari ceꝑit ꝓsperoꝵ adbella. si desmnent
sioriuntur uictore fastus. sihonor dat᷑
posite paas fuerit offerenda tranquilli¬
tas: sacros uultus miantib si fi. te ppłis
tiari excipiq sancamꝰ. sacraꝵ uibemus eẽ
castissimũ. iudices numerarios ẽt̃ ꝓhibe¬
mus. iudices statuimus ẽẽ sollicitos. ne
turpi colludio queratur eemiseris p̃tium
gaudioꝵ. Qd̾ si id sacrilega fuerit dis¬
simulatione uiolatũ: ⁊ accipientẽ pu¬
doris fortunaꝵq. minebit exadium.
cogentem par pena mulg it. ⁊ offici¬
um .xxx. libraꝵ auri uexatione quati

Expanded text:
praetorio. Quidquid nostrorum umquam nuntiari coeperit prosperorum, bella si desinent, si oriuntur victoriae, fastis si honor datus positae pacis si erit efferenda tranquillitas, sacros vultus inhiantibus si forte populis tiari excipique sancimus. Gerulum iubemus esse castissimum: indices nummarios esse prohibemus: iudices statuimus esse solturpi colludio quaeratur ex miseris pretium gaudiorum. Quod si id sacrilega fuerit dissimulatione violatum, et accipientem pudoris fortunarumque manebit excidium et cogentem par poena multabit et officium triginta librarum auri vexatione quati
Abbreviated transcription (Latin):
SContramã p̃cepta si quisquã uento
ausu executor audebit: licebit ꝓuincie
mod̾ator eundẽ correptũ: ad sublimita¬
tis nie iudiciũ sub ꝓsecutiõe dirigere
licebit ꝓuinciali. Et si ꝓbatur obnoxius
executoris cͣc uetitũ exactionẽ sibi uindi¬
candis temeritare legitime repellere.
mpr̃. zeno. Sanccimꝰ ut cũ cui exiuidi¬
cio tui culminis. quocũq mõ. siue studio

Expanded text:
nostra praecepta si quisquam vetito ausu exsecutor audebit, licebit provinciae moderatori eundem correptum ad sublimitatis tuae iudicium sub prosecutione dirigere, licebit provinciali, etsi probatur obnoxius, exsecutoris contra vetitum exactionem sibi vindicantis temeritatem legitime repellere.p. Sancimus, ut eum, cui ex iudicio tui culminis quocumque modo sive studio
Abbreviated transcription (Latin):
d. Pret̃ solsenes ⁊ canonicas pensitati¬
ones muita a ꝓuincralib indignissime po¬
stulentur. ab officialib ⁊ scolaties ñ mẽ
inciuitatib singulis . s ꝯ mansionib. dũ
p̃is a uãlib. eoridẽ alimonie sine p̃tio
ministrentur. ꝑuinciales itãꝙ cuncu iu¬
dices iueantur. nec inuirias inultas
transire ꝑmittant.
Uꝰ Quoriens cõpulsor arguitur indep̃¬
datione comuitus. ⁊ ñ consulta clem̃tia
nr̃a: penã subeat legib competentib.
porib ita subueniri uolumus: ut nicħ
appartoribus unuersoꝵ iudicã uceat
prius rebus humanis eximatur: heredi¬
bus peticio salua sit.
s: Obtentu nõis primi pili. cunles acciões
contracaib. Et iõ si constiterit fisco sacisfa¬
ccũ eẽ obcausã primipili: poreris obligatõ
sibi possessionẽ dotis tiulo petere. ut

Expanded text:
. Praeter sollemnes et canonicas pensitationes multa a provincialibus indignissime postulantur ab officialibus et scholasticis non modo in civitatibus singulis, sed et mansionibus, dum ipsis et animalibus eorundem alimoniae sine pretio ministrantur. Provinciales itaque cuncti iudices tueantur nec iniurias inultas transire permittant. Quotiens compulsor arguitur in depraedatione convictus, etiam non consulta clementia nostra poenam subeat legibus competentem. poribus ita subveniri volumus, ut nihil apparitoribus universorum iudicum liceat, prius rebus humanis eximatur, heredibus petitio salva sit. Obtentu nominis primipili civiles actiones contractibus: et ideo si constiterit fisco satisfactum esse ob causam primipili, poteris obligatam tibi possessionem dotis titulo petere, ut