comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum torporẽ in quo deses iacuerat discu¬
tiat: s etiam bona oꝑa in quib reqͥescere
ualeat. paret. n ioppe aũ fuit quedam
discipła nomine tabitha: que int̃pretata
dr̃ dorcha. idẽ daminula uł caprea Sig¬
nificat aũ aninas uͥtutũ studio sullimeᷤ.
s hominũ opinione contemptibiles. Neq
enĩ beatus lucas int̾pretationẽ nominis
augeret: nͥ ei magnũ ministeriũ inẽẽ
cognosceret. Damniula quippe uł capre¬
a animalia sunt natura similia. s mag¬
nitudine differentia: q̃ morant᷑ in excel¬
sis montib. Et qͣmuis de longinquo: ui¬
denc tam̃ om̃s qui ueniunt. Uñ ⁊ ab a¬
cumi ne cernendi: grece dorcades uoeant᷑.
Sic nimirũ sci meritis oꝑum in excelsis
habitantes. mentis contẽplatione. ⁊ su¬
ꝑnis sagaciter intendunt:⁊ suimet cau¬
ta circonspectione semꝑ inuigilant.
s timida sunt ⁊ imbellia: iuxta qd̾ na-¬
turam eoꝵ expͥmens marcialis ait den¬
te timet᷑ aꝑ. defendunt cornua ceruũ.

Expanded text:
n solum torporem, in quo fessus jacuerat, discutiat, sed etiam bona opera, in quibus requiescere valeat, paret. In Joppe autem fuit quaedam discipula, nomine Tabitha, quae interpretata dicitur Dorcas. Id est, damula, vel caprea. Significat autem animas virtutum studio sublimes, sed hominum opinione contemptibiles. Neque enim beatus Lucas interpretationem nominis augeret, nisi magnum ei mysterium inesse cognosceret. Damula quippe vel caprea, animalia sunt natura similia, sed magnitudine differentia, quae morantur in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Unde et ab acumine cernendi Graece dorcades vocantur. Sic nimirum sancti meritis operum in excelsis habitantes, mentis contemplatione et supernis sagaciter intendunt, et suimet cauta circumspectione semper invigilant. xta legem, sed timida sunt et imbellia, juxta quod naturam eorum exprimens Martialis ait: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum,
Abbreviated transcription (Latin):
designat: olim a dĩ cultura desertam Neq
ulliꝰ ꝓpħarũ p̃dicationib excultam. Uiauͦ
que eadem ab iherusolimis descendens fo¬
ecce uir echiops eunuchus pocens. Pyo
uͥtute ⁊ integritate mentis tuir appella¬
tur. Nec inmerito. Qui tantum studii
in scͥpturis habebat: ut eas etiam inuia le¬
gere ñ cessaret. Tantumq amoris religio¬
ne gerebat: ut aula regia derelicta de ulti¬
ns mundi partib ueniret ad templũ
dñi. Nñ iusta mercede dum querit int̾¬
pretem lectionis: xp̃m quẽ querebat in¬

Expanded text:
designat, olim a Dei cultura desertam, neque designat, olim a Dei cultura desertam, neque ullius prophetarum praedicationibus excultam. Via vero quae ad eamdem ab Hierosolymis descendens, fonecce vir Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studii in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret; tantumque amoris in religione gerebat, ut, aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ba descendit: uit eosqui se accipere ueliit
simplices ẽẽ doceret. Nam qͥ fel amarito¬
dinis in corde reseruat. qmͣlibet bapti¬
ꝑatus uidet᷑. ñ ẽ iniqͥtatis sue uinculis
absolutus: s quasi ad punctũ hora bapti¬
xandi purgatus. mox acriori ẽ demone
septemplicit̾ oppressus. frustra gͦ gr̃am
sp̃c sc̃i emiere temptat: qͥ se mente corui¬
na ñ curauit exuere. urge ⁊ uade coi¬
tra meridianũ. Bene in meridie querit᷑
n inuenit᷑. ⁊ abluit᷑ ille qͥ deuotione pe-¬
ctoris ardens: uelut quedam pͥmitie gen¬
tium dõ meriuit consecrari. In qͦ specia¬
lit illud psalmistȩ completũ est: ethio¬
pia p̾ueniet manꝰ eiꝰ deo. duiam que
descendit ab iełrm in gazam: hec ẽ deser
ta. Non uia s gaza deserta dr̃. Uetuis
enim illa gaza que t̾minꝰ qͦndam erat
chananeoꝵ iuxta egiptũ. ad solum usq
destructa:. ⁊ alia ꝓ illa alio loco constru¬
cta est. Que allegorice gentium plebem

Expanded text:
ba descendit, ut eos qui se accipere vellent ba descendit, ut eos qui se accipere vellent simplices esse doceret. Nam qui fel amaritudinis in corde reservat, quantumlibet baptizatus videatur, non est iniquitatis suae vinculis absolutus, sed quasi ad punctum hora baptizandi purgatus, mox acriori est daemone septempliciter oppressus. Frustra ergo gratiam Spiritus emere tentat, qui se mente corvina curavit exuere. Surge et vade contra meridianum. Bene in meridie quaeritur et invenitur, et abluitur, ille qui, devotione pectoris ardens, velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari. In quo specialiter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Ad viam quae descenditetc. Non via, sed Gaza deserta dicitur. Vetus enim illa Gaza, quae terminus quondam erat Chananaeorum juxta Aegyptum ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco constructa est, quae allegorice gentium plebem
Abbreviated transcription (Latin):
crismate baptizatos ungere licet. S qd̾
ab ep̃o fuerit consecratũ. ñ tamen fron¬
tem ex eodem olco signare. qd̾ solis debet᷑
Scĩ uiri cũ maledictionis sententiam ꝓ¬
ferunt. ñ ad hanc ex uoto ultionis. s ex
iusticia examinis erumpunt. Intꝰ enĩ
subtile dĩ iuidicium aspiciunt: ⁊ mala
foris exurgentia. qr maledicto debeant
feriri cognoseunt. Et in maledicto ñ
peccant: es qd̾ ab int̾no iudicio ñ discor¬
dant. Cum eñ ⁊ maledicentis innocen¬
tia ꝑmanet. ⁊ tamen eũ qͥ maledicit᷑
usq ad interitũ maledictio absorbet. ex
utusq partis fine colligit᷑ qi ab uno et
utimo iudice. in reum sententia sũp¬
ta iaculat᷑. Uñ ⁊ hic symon qͥ a petro
maledictũ accepit et̾na dampnatiõe
perit: ⁊ infra bariħc a paulo increpatꝰ
mox cõmuniẽ luce fraudatus.⁊
felle enĩ amaritudinis. olligatione in¬
iquitatis uideo te ẽẽ. Ideo sp̃c sc̃s in colum¬

Expanded text:
chrismate baptizatos ungere licet, sed quod chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis episcoi viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur. Unde et hic Simon, qui a Petro maledictum accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo increpatus, mox communi est luce fraudatus. In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse. Ideo Spiritus sanctus in colum
Abbreviated transcription (Latin):
e uͣngłii seminarium. ntendebant aũ
curbe his que a phillippo dicebantur.
Et ex p̃senti capitulo. ⁊ex samaritane
mulieris historia: ꝓmpti animi ad cre¬
dentũ. hanc gentem fuisse ꝓbatur.
unc simon ⁊ ipse credidit. Uel beati
philippi u̾bis. ⁊ uircute uictus ueracit̃
dño credidic: uł ut magis credibile ẽ
credere se qͦ adusq baptisma suscipet
simulauit. ut qͥ laudis erat auidissimꝰ¬
ita ut xp̃m se credi uelit. sic̃ historie nar¬
rant. artes ab eo qͥb miracła fac̾et ecdis¬
ceret. Qd̃ etian successores eiꝰ fecisse¬
bocent᷑. Qui auctoris sui malignis artib
instituti. eccłiam fraude qualibet ingres¬
si: baptisma furari consueuerunt.
serunt ad illos pecrũ n ioħeni. Pulchre
ħ arator ex ponit. Sepe sͥ socium petrꝰ
facit ẽẽ iohem: cccłia qri uͥgo placet. No¬
tandum aũ qd̾ philippus qui samarie
eungłi ⁊ abat: unꝰ de septem fuerre. Si
ꝑnĩ apłs cẽt ipse utiq manũ impon̾e̾

Expanded text:
Evangelii seminarium. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur. Et ex praesenti capitulo, et ex Samaritanae mulieris historia, prompti animi ad credendum, hanc gentem fuisse probatur. Tunc Simon et ipse credidit. Vel beati Philippi verbis et virtute victus veraciter Domino credidit, velut magis credibile est credere se quoadusque baptisma susciperet, simulavit, ut qita ut Christum se credi vellet, sicut historiae narrant, artes ab eo quibus miracula faceret edisceret, quod jam successores ejus fecissedocentur, qui auctoris sui malignis artibus instituti, Ecclesiam fraude qualibet ingressi, baptisma furari consueverunt. Miserunt ad illos Petrum et Joannem. Pulchre hoc Arator exponit: Saepe sibi socium Petrus facit esse Joannem, Ecclesiae quia virgo placet. Notandum autem quod PhiEvangelizabat, unus de septem fuerit. Si enim apostolus esset, ipse utique manum imponere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a sp̃u scõ hoc idem facere confirmat.
t statim receptum ẽ uas in celum. Post rͥ¬
nam submisionẽ lintheũ celo recipit᷑. qr
post huiꝰ scłi conu̾sationẽ qͣ ꝑfidem ⁊ bap¬
tismum mandata ꝑegrinatur eccłia. ce¬
lestis iam habitatio felix ⁊ et̾na sequit᷑.
rxit sp̃c ei. Ecce uiri tresquerunt te. In
mente hec a spũi: ñ in aure carnis audi-¬
uit. urge itaq ⁊ descende: ⁊uade cum
eis. Descendere de tecto. ad predicandũ
ire iubet᷑. Ut eccł̃ia dirm ñ solum alta
stium simonis. id ẽ obedientie pulsantib
ad actiuã uitã redeundo. uelut e lecto re¬
surgendo p̃dicet. Iuxta qd̃ dñs ait. Uide
bitis celum aꝑtũ. ⁊ angłos dĩ ascendentes
⁊ descendentes suꝑfilium hoĩs. Cuiꝰ bene
domꝰ iuxta mare posica memorat᷑. Mare
enĩ fluctiuagos scłi tumultus furoresq
designat. ubi homines imꝓbi. qͣsi pisces a¬
iudissimi sese inuicem ꝑsequunt᷑. ⁊ deuo¬

Expanded text:
et a Spiritu sancto hoc idem facere confirmatur. et a Spiritu sancto hoc idem facere confirmatur. Et statim receptum est vas in coelum. Post trinam submissionem linteum coelo recipitur, quia post hujus saeculi conversationem, qua per fidem et baptismum mundata peregrinatur Ecclesia, coelestis inhabitatio felix et aeterna sequitur. Dixit Spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. In mente haec a Spiritu, non in aure carnis audivit Surge itaque et descende, et vade cum eis. Descendere de tecto, et ad praedicandum ire jubetur, ut Ecclesia Dominum non solum alta stium Simonis, id est, obedientiae pulsantibus, ad activam vitam redeundo, velut e lecto surgendo, praedicet. Juxta qbitis coelum apertum, et angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis . Cujus bene domus juxta mare posita memoratur. Mare enim fluctivagos saeculi tumultus furoresque designat, ubi homines improbi quasi pisces avidissimi sese invicem persequuntur et devo
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ parcem dĩ eẽ se iactans. cõmunes
cibos uocat: quib om̃s utunt᷑ homines. li¬
bi grã. Siullam carnẽ ostreas. lepores. ⁊istiꝰ¬
modi animantia que ungulam ñ findũt.
nec ruminant. nec squamosa inpiscib
sunt. Immundi uͦ cibi sunt uł dicuntur.
bestiarũ uł reptiliũ carnes. nulli mor¬
talium comestibiles. oc aũ factumẽ ꝑ
ter. Quia qͣttuor parces orbis t̾rarum my¬
sterium sc̃e tͥnitatis a duodecĩ apłis pre¬
dicandum erat: ideo qͣttuor linee t̾ciaui¬
ce de celo dimisse sunt. Siue ut beatus
ambrosius int̾pretat᷑: t̾cio repetita figura
orationem tͥnitacis expressit. E ideo in
mysteriis int̾rogatio tͥna defert᷑. ⁊ con¬
firmatio tͥna celebrat᷑. Nec potest qͥs nͥ tͥ¬
na confessione purgari. Uñ ⁊ ipse petrꝰ
oportune petro ostensa sunt: cũ cornelꝰ
gentilis ad exhibendũ cũ micteret. ne
dubitaret incirconcisis xp̃ianam tra¬
dere fidem. Erat enĩ ex illis animan¬
tib euungłico uase monstratis. Undẽ

Expanded text:
em Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Immundi vero cibi dicuntur, bestiarum vel reptilium carnes, nulli mortalium comestibiles. Hoc autem factum est per ter. Quia per quatuor partes orbis terrarum mysterium sanctae Trinitatis a duodecim apostolis praedicandum erat, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt. Sive ut beatus Ambrosius interpretatur, tertio repetita figura operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione opportune Petro ostensa sunt, cum Cornelius gentilis ad exhibendum eum mitteret, ne dubitaret incircumcisis Christianam tradere fidem. Erat enim ex illis animantibus Evangelio vase monstratis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dos: ⁊ udeos in ꝑfidiam gentiũ cẽ lapsuros.
iuxta qd̾ ysaias ait. Et u̾tet᷑ libauꝰ in cher¬
mel: ⁊ chermel in salcum reputabituꝵ¬
nuenit ibi hominẽ quendã: nomine
eneam: ab annis octo iacentẽ in grabato.
Eneas iste genꝰ significat humanũ. infir¬
moꝵ pͥus delectatione languescens: set
dus ipse quatruor plagis sullimat᷑. ⁊ cursꝰ
scłi annuis qͣctuor temꝑib uariat᷑. qͥcũ¬
q p̾sentia labentiaq gaudia complectit᷑.
qͣsi bis quat̾nar io annoꝵ numero. gra¬
bato sternit᷑ eneruis. Grabatũ quippe
ipsa segnicies ubi requiescit animꝰ eger
⁊infirmꝰ id ẽ in uoluptate corꝑis. ⁊ om̃i
delectatione scłari. nea sanat te dñs¬
iħc xp̃c: surge ⁊ sterne tibi. Quẽ de ꝑali.¬
si curauerat: mox surgere. ⁊ sternere sͥ
p̾cipit. Spiritalit̾ insinuans. ut qͥsq
fidei solidamentũ in corde ꝑceperit

Expanded text:
dos, et Judaeos in perfidiam gentium esse lapsuros. dos, et Judaeos in perfidiam gentium esse lapsuros. Juxta quod Isaias ait: Et vertetur Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabituem ibi hominem quemdam, nomine Aeneam, ab annis octo jacentem in grabato. Aeneas iste genus significat humanum, infirmorum prius delectatione languescens, sed dus ipse quatuor plagis sublimatur, et cursus saeculi annuis quatuor temporibus variatur, quicunque praesentia labentiaque gaudia complectitur, quasi bis quaternario annorum numero, grabato sternitur enervis. Grabatum quippe est ipse segnities, ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est, in voluptate corporis et omni delectatione saeculari. Aenea, sanet te Distus. Surge et sterne tibi. Quem de paralypsi curaverat, mox surgere et sternere sibi praecepit, spiritaliter insinuans ut quisque fidei solidamentum in corde perceperit
Abbreviated transcription (Latin):
Non eũ mox baptitatum credamꝰ uenisse
ẽẽ damascum. Leinde post tres annos ue-¬
nientem iherosolimã uidisse petrum: ⁊
aũ pͥma an sccsa uice damasci insidias ꝑ¬
tulerit: ñ facile patet. Nami ⁊ scd̾a intelli¬
gi potest. ex eo qd̃ dr̃. multis dieb imple¬
tis consilium fecisse iudeos eũ int̾ficiendi.
Iccirco aũ lucas arabiam p̃ter nuttere uidet᷑.
ad̃ ibi minime p̃dicauerit. uixta qd ipse in
sequentib agrippe regi loquens art. Quia
damasci pͥmum ⁊ ierusolimis ⁊ in omni
regione iudee ⁊gentib predicabã. ar¬
nabas aũ apprehensum illũ: dixere ad a¬
płos. Hic ẽ barnabas ille cyprius genere
leuites. qui supra p̃cium agri sui ad pe¬
des apłoꝵ acculisse memorat᷑. oquebat᷑¬
qͦq iudeis: ⁊ dispritabat cum grecis. Nota
qd̾ grecos ierłm. iudeos in damasco: que
gentilium ẽ ciuitas. docuerit. Ne forte ħ
significat gentiles in ciuitatẽ dĩ adunan¬

Expanded text:
Non eum mox baptizatum credamus venisse Non eum mox baptizatum credamus venisse esse Damascum. Deinde post tres annos venientem Jerosolymam vidisse Petrum, et autem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praetermittere videtur, quod ibi minime praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus praedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius genere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes apostolorum attulisse memoratur. Loquebatur quoque et disputabat cum Graecis. Nota quod Graecos in Jerusalem, Judaeos in Damasco, quae gentilium est civitas, docuerit, ne forte hoc significet gentiles in civitatem Dei adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
stratur in facie: qd̃ uerũ lumen iam rece¬
pit in mente. ccipientes aũ discipł eiꝰ¬
xp̃i uł ecche intelligant᷑. Nondũ eñi paulꝰ
discipłos fecisse legit᷑: s solum iuideos confy¬
disse qui habitabant damascũ. er mu¬
rum dimiserunt eũ: submittentes in sp¬
orta. Hoc effugii genꝰ hodieq seruat᷑ iii
eccłia. qñ qͥs antiqui hostis insidiis. uł hu¬
ius scłi laqueis circunfusus. spei fideiq
sue munimine saluabit᷑. Murus enim
damasci. que sanguinem bibens int̾preta¬
tur: adũsitas scłi est. Rex aretha. qui it̾¬
pretat᷑ descensio: diabolus intelligit᷑. Spor¬
ta que uincis palmisq solet consici: fidei
speiq coniunctionem designat. Iuncis enĩ
uiriditatem fider: palma spem uite et̾ne
significat᷑. Quisqͥs gͦ se muro adu̾sicatis
uideat cinctum: sportam uͥtutis qͣ eriadat
festinꝰ ascendat. um aũ uenisset in ihe¬
rusalem: temptabat iungere se ciscipłis.

Expanded text:
stratur in facie, quod verum lumen jam recestratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente. Accipientes autem eEcclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. Hoc effugii genus hodieque servatur in Ecclesia, quando quis antiqui hostis insidiis vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spe fideique suae minime salvatur. Murus enim Damasci, quae sanguinem bibens interpretatur, adversitas saeculi est. Rex Areta, qui interpretatur descensio, diabolus intelligitur. Sporta quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum, sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat jungere se discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
dere inciuitatẽ: ⁊ dicet᷑ tͥ quid te oporteat fa¬
cere. Non continuo que eẽnt facienda moz¬
strauit: s in ciuitate pꝰmodũ audienda p̃¬
monuit. Ut tanto pꝰt in bonis solidiꝰ sta¬
ret: qͣnto pͥus funditus euersus ã pͥstino
errore cecidisset. ꝑtisq ocłis: nichil ui¬
debat. Neqͣqm potuisset bene rursus
uidere nͥ pͥus excecatus fuisset: bene ⁊ ꝓpͥ¬
am sapientiam qua ꝑturbabat᷑ excludens.
fidei se ꝑcuncta cõmitteret. terat trib
dieb ñ uidens. Quia dnm̃ ñ crediderat
instruit᷑ exemplo. qui tenebras tͥduanas
luce reu̾sa mucaret. goenĩ ostendam
illi: quanta oporteat eum ꝓ nomine meo
intulerat. ꝓnitus ẽ sustinere cũ scĩs.⁊
confestim ceciderunt ab ocłis eiꝰ tanquam
squame. Draconis om̃e corpus dr̃ squamiᷤᷤ
ẽẽ contectum. Quia gͦ udei serpentes ⁊
illoꝵ ꝑfidiam sectabat᷑. quasi pelle serpen¬
tina ocłoscordis obtexerat. S cadentib sub
manii annanie ab ocłis eiꝰ squamis. mon¬

Expanded text:
e oporteat facere. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum audienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertisque oculis nihil videbat. Nequaquam potuisset bene rursus videre, nisi prius excaecatus fuisset bene, et propriam sapientiam, qua perturbatur excludens, fidei se per cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns. Quia Dominum non crediderat instruitur exemplo, qui tenebras triduanas luce reversa mutaret. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo intulerat, promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim ceciderunt ab oculis ejus tanquam squamae. Draconis omne corpus dicitur squamis esse contectum. Quia ergo Judaei serpentes, et illorum perfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina oculos cordis obtexerat. Sed cadentibus sub manu Ananiae ab ejus oculis squamis mon
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo: in suꝑnũ suũ regnũ ⁊ głam.
Et stephanꝰ quasi aduena mundi: extͣ
ciurtatem lapidat᷑. Non enĩ habuit hͥ
manentẽ ciuitatẽ: s futam tota m̃te
querebat. Et iusta rerum mutatione
martir mundi cordis ad celos intuitũ
dirigit: ꝑsequtor dure ceruicis manus
ad lapides mitrit. Uñ arator ait. Lapides
iudea rebellis: in stephanũ limphata ra¬
pis que cͥmine duro saxea semꝑ eris.
ositis aũ genib clamauit uoce magna
dicens. Dñe ne statuas ilł ħ peccatum.
Pro se quidẽ stans orauit: ꝓ inimicis genu
flexit. Quia ipsoꝵ maior iniquitas: ma¬
ius remediũ supplicandi flagitabat. Et
mira beati martiris uirtus qui sic relo
feruebat. ut i eis a quib tenebat᷑. palã
sue ꝑfidie culpas exꝓbraret. Sic dilectio¬
ne ardebat. ite inmorte qͦꝙ ꝓeis a quib

Expanded text:
de mundo in supernum suum regnum et gloriam, de mundo in supernum suum regnum et gloriam, et Stephanus, quasi advena mundi, extra civitatem lapidatur. Non enim habuit hic manentem civitatem, sed futuram tota mente quaerebat. Et justa rerum mutatione martyr mundi cordis ad coelos intuitum dirigit, persecutor durae cervicis manus ad lapides mittit. Unde Arator ait: . . . . Lapides Judaea rebellis In Stephanum lymphata rapis, quae crimine duro Saxea semper eris. Positis autem genibus clamavit voce magna, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Pro se quidem stans oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis, quibus tenebatur, palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic dilectione ardebat, ut in morte quoque pro eis a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ⁊ hominis ꝑfectus sit filiꝰ qͥd ẽ qd hunc
beatus marcyr hominis potius qͣm dei
silium appellare maluit: Eui plus utiq
głe uideret᷑ allaturus. si eũ dĩ potiꝰ qua
hominis filiũ appellare uoluisset: nisi
ut ħ testimonio iudeoꝵ confunderet᷑ in¬
fidelitas. qui se hominẽ crucifixisse. et
hunc dm̃ credere noluisse meminerũt.
Ad confortandamgͦ beati martiris pati¬
entiam: celestis regni ianua panditur.
Et ne innox ius hõ lapidatus titubet in
t̾ra: ds̃ homo crucifixus apparet corona
tus in celo. Unde qr stare pugnantis uł
adiuuantis ẽ: recte a dextͥs dĩ stantem ui¬
dit: quẽ uit̾ homines ꝑsequentes aduito¬
rem habuit. Nec discordare uidet᷑ qd̾
marcus eũ a dextͥs dĩ sedere describie. qͥ
situs iudicantis ẽ. Quia ⁊ nc̃ inuisibili
ter om̃ia udicat: ⁊ ad excremũ iudex
om̃ium uisibilis aduenit.⁊ eicien¬
tes eum extra ciuitatẽ: lapidabant. Et
dñs extra portam passus ẽ. qͥ nos elegit

Expanded text:
et hominis perfectus sit filius, quid est, quod hunc beatus martyr, hominis potius quam Dei Filium appellare maluit, cui plus utrique gloriae videretur allaturus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare voluisset, nisi ut hoc testimonio Judaeorum confunderetur infidelitas, qui se hominem crucifixisse, et hunc Deum credere noluisse meminerunt? Ad confortandum ergo beati martyris sapientiam, coelestis regni janua panditur, et ne innoxius homo lapidatus titubet in terra, Deus homo cructus in coelo. Unde quia stare pugnantis vel adjuvantis est, recte a dextris Dei stantem vidit, quem inter homines persequentes adjutorem habuit. Nec discordare videtur, quod Marcus eum a dextris Dei sedere describit, qui situs judicantis est, quia et nunc invisibilter omnia judicat, et ad extremum judex omnium visibilis adveniet. Et ejicientes eum extra civitatem lapidabant. Et Dominus extra portam passus est, qui nos elegit
Abbreviated transcription (Latin):
factus. ñ intellexit comꝑatus ẽ iumen¬
tis insipientib. Uerũ aũ. idẽ incorrup¬
tum hoĩem. salomon ostendit dicens.
Dm̃ time. ⁊ mandata eiꝰ obserua: hoc ẽ
om̃is homo. urge petre occide ⁊ mas¬
duca. Surge inquit: ad euungłrzandr̃
p̃ꝑare. Occide in gentib qd̾ fuerant: et
qd̃ es fac eas. Qui enĩ manducat cibum
foris positũ: in suũ corpus traicit. P̃¬
cepit gͦ ut nationes ꝑ incredulitatem
ante foris positȩ. int̾fecta p̃terita uita
societate eccłie qmͣ significat petre. inserant᷑.
Iuxca qd̃ de se ipso paulus apłs ait Egoenĩ

Expanded text:
factus, non intellexit, comparatus est jumenfactus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus observa. Hoc est enim omnis homo . Surge, Petre, occide, et manduca. Surge, inquit, ad evangelizandum praeparare. Occide in gentibus quod fuerant, et fac quod es. Qui enim manducat cibum foris positum, in suum corpus trajicit. Praecipit ergo ut nationes per incredulitatem ante foris positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de s
Abbreviated transcription (Latin):
uenientis gr̃a spẽ scĩ seruari parit̃ atq
augeri. Nñ dicit in apokalipsi ioħes
dentẽ de celo a deo. Possunt etiam qͣctu¬
or iniciis eungłiste figurari: ꝑ qͦs eccłia
celesti munere imbuit᷑ atq sullimat᷑.
n quo erant om̃ia quadrupedia: ⁊ ser¬
pentia t̃rȩ. ⁊ uolatilia celi. Animalia illa
om̃s gentes sunt. errorib immunde:. s
tͥna submersione. idẽ misterio scẽ tͥm¬
tatis in baptismomundate. Que hoĩs
maginem relinquentes. bestiarũ ⁊ ser¬
pentium sũpsere figuras. Uñ ad hero¬
bem ꝓpter dolosam maliciã dr̃. Ite dici¬
te uulpi illi. Et ad phariscos: genimina
uiꝑarum. Et ad libidinosos: equi insa¬
nientes in feminas facti sunt. Et de im¬
pudentib: nolite scm̃ dare canrib. Et de
uoluptuosis: neq mittatis margaritas
ur̃as ante porcos. Et de suꝑbis simul ac
uolosis: uulpes foueas habent.⁊ uolucͤs
celi nidos. Q in cõmune de om̃ib. Et hõ
cũ in honore eẽt. idẽ ad imaginem dei

Expanded text:
iter atque augeri. Unde dicit in Apocalypsi Joannes: dentem de coelo a Deo . Possunt etiam quatuor initiis evangelistae figurari, per quos Ecclesia coelesti munere imbuitur atque sublimatur. In quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, volatilia coeli. Animalia illa omnes gentes sunt erroribus immundae, sed trina submersione, id est, mysterio sanctae Trinitatis in baptismo mundatae, quae, hominis imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Unde ad Herodem propter dolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas facti sunt . Et de impudentibus: Nolite dare sanctum canibus . Et de voluptuosis: Neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore esset, id est, ad imaginem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ eiꝰ sermonem enerunt ad qͣndã aꝙͣ.¬
Est hodieq bechsoro uicus in tͥbu iuda
euntib ab helya chebron in uigesimo
lapide: iuxta quẽ fons ad radices mon¬
tis ebulliens. ab ead̾ in qua gignit᷑ sor¬
bet᷑ humo. In hoc ẽ euiruchus a phili¬
trans latio iuxta grecum exemplar ali¬
quot uersus plus habet. ubi scͥptum ẽ.
Ecce aqua. Quis ꝓhibet me baptizari᷑
Dixit aũ ei philippus. Si credis in toto
corde tuo: saluus eris. Respondens
aũ dixit. Credo in xp̃m filium dĩ. Et

Expanded text:
em. Venerunt ad quamdam aqEst hodieque Bethsoro vicus in tribu Juda, euntibus ab Eliae Chebron in vigesimo lapide. Juxta quem fons ad radices montis ebulliens, ab eadem, in qua gignitur, sorbetur humo. In hoc est eunuchus a Philitranslatio juxta Graecum exemplar aliquot versus plus habet, ubi scriptum est: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Dixit autem ei Philippus: Si credis ex toto corde tuo, salvus eris. Respondens autem dixit: Credo in Christum Filium Dei. Et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uidue flentes. Nidue sunt pie co¬
gitationes anime penitentis: que sen¬
sus pͥstini uigorem qͣsi uiri regimen ad
tempꝰ omiserant. Que ꝓ anima delin¬
quente. necesse ẽ supplicit exorent.
ostendentes tunicas ⁊ uestes quias facie¬
bat illis dorcas. Non suis ꝓ defuncta uo¬
ñ solũ a scła sa pͥma morte lib̾at. ix̃
tabita surge. Et illa aꝑuit ocłos: ⁊ uiso
petro resedit. Iustissimus ordo resur¬
gentis. ut pͥus ocłos mentis aꝑiat. ⁊ ag¬
nica deinde petri uoce resideat: luni
sue circonspectionis qd̃ ꝑdiderat. recipi¬
at. ⁊ ad doctͥnam eoꝵ qui se adiuuerant.
uiuat. ans aũ illi mant̃ erexit eã.
Contractata petͥ manu tabita resurgit.
qr languescens anima peccatis. nullo
meliꝰ ordine qmͣ scõꝵ exemplis conua¬

Expanded text:
s viduae flentes. Viduae sunt piae cogitationes animae poenitentis, quae sensus pristini vigorem quasi viri regimen ad tempus omiserant, quae pro anima delinquente necesse est suppliciter exorent. Et ostendentes ei tunicas et vestes, quas faciebat illis Dorcas. Non suis pro defuncta vounda, sed et a prima morte liberat. Dixit: Tabitha, surge. A illa aperuit oculos, et viso Petro resedit. Justissimus ordo resurgentis, ut prius oculos mentis aperiat, et agnita deinde Petri voce resideat, lumen suae circumspectionis, quod perdiderat, recipiat, et ad doctrinam eorum qui se adjuverant vivat. Dans autem illi manum, erexit eam. Contacta Petri manu Tabitha resurgit, quia languescens anima peccatis, nullo melius ordine quam sanctorum exemplis conva
Abbreviated transcription (Latin):
cum sedemiꝰ s ut se incticaret incerio¬
rem cẽ ⁊⁊ suꝑiorem om̃ib. Celum sͥ sedẽ
t̾ram scabellum pedum suoꝵ ẽẽ ꝑhi¬
buit. Qui ut se etiam omia circon¬
darei monstraret. alibi se celum metiri
palmo: ⁊ t̾ram asserit pugillo conclude
Spiritalit̃ aũ celum scõs. t̾ram uͦ pecca¬
tores insinuat: qd̾ in his uidelicet ds̃
inhabitando p̃sideat illos condempnan¬
do ꝓsternat.  ut qͥs locus requietioniˢᷤ
mec est: Non aureus utiq uł marmo¬
reus terrestris habrtaculi locus. h ille
quem ꝓpħa subnectit. Suꝑ quem aũi reqͥ¬

Expanded text:
t se indicaret interiorem esse et superiorem omnibus, coelum sibi sedem, terram vero scabellum pedum esse perhibuit. Qui ut se etiam omnia circumdare monstraret, alibi se coelum metiri palmo, et terram, et asserit pugillo concludere. Spiritaliter autem coelum sanctos, terra vero peccatores insinuat, quia his videlicet Deus inhabitando praesideat, illos condemnando prosternit Aut quis locus requietionis meae est? Non aureus utique vel marmoreus terrestris habitaculi locus, sed ille, quem Propheta subnectit: Super quem autem requ
Abbreviated transcription (Latin):
xi sunt. radens qͣtuor quat̃nionib militũ.
Sicut centurio centũ: ita qͣternio qͣtuor sub
se nilites habebat. ercussoq latere petri:
suscitauit eũ. Percussio lateris: cõmemora¬
tio passionis xp̃i est. de cuius uulnere sa¬
lus nr̃a ꝓfluxit. Et nobis quoq pres¬
rarũ cathena retentis. tale solatiũ

Expanded text:
xi sunt. Tradens quatuor quaternionibus militum. xi sunt. Tradens quatuor quaternionibus militum. Sicut centurio centum, ita quaternio militum sub se milites habebat. Percussoque latere Petri suscitavit eum. Percussio lateris commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit. Et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium
Abbreviated transcription (Latin):
anuo herodes eidem parit contulisse.
ipsũ uͦ herodem. qui uł in ioh̃is nece
auctor extiterat. uł in passione dñi int̾¬
fuerat. multis excruciatũ modis exilio
Dampnasse ꝑpetuo. Porro hunc herodem
siue agrippam t̾cio claudii anno. sui uͦ
regni septimo ab angło ꝑcussũ: regnum
agrippe filio reliquisse. Aristobolus arĩ
quẽ dixit. ipse ẽ qui a patre ꝑfido. idẽ he¬
rode seniori. sub quo dñs natus ẽ: cum
frẽ alexandro fuerat int̾fectus. ccidit
aũ iacobum frem ioħis gladio. De ħ ia¬
cobo clemens alexandrinꝰ historiã quã¬
dam dignam memoria refert. Et is in¬
quit qui obtulerat eũ iudici ad mar¬
tyrium. iacobum scilicet. motus etiam
ipse confessus ẽ se eẽ xp̃ianũ: ducti au̾
sunt ambo paricer ad suppliciũ. Et cũ duceren¬
tur in uia rogauit iacobum dari sͥ remissio¬
nem. Ae ille parumꝑ deliberans pax tͥ inqͥt.
Et osculatus ẽ eũ. Et ita ambo simul capite ple¬

Expanded text:
anno Herodi eidem pariter contulisse. anno Herodi eidem pariter contulisse. Ipsum vero Herodem, qui vel in Joannis nece auctor exstiterat, vel in passione Domini interfuerat, multis excruciatum morbis exsilio damnasse perpetuo. Porro hunc Herodem sive Agrippam, tertio Claudii anno, sui vero regni septimo ab angelo percussum, regnum Agrippae filio reliquisse. Aristobulus autem quem dixit, ipse est, qui a patre perfido, id est, Herode seniore, sub quo Dominus natus est, cum fratre Alexandro fuerat interfectus. Occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio. De quo Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. Et is inquit qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum, scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium. Et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parumper deliberans: Pax tibi, inquit. Et osculatus est eum. Et ita ambo simul capite ple
Abbreviated transcription (Latin):
reb suis domib agrisq uenditis p̾cia
deferentes apłis. pecunus acqͥrendis ñ
multũ ulteriꝰ uacabant. S yñnulli ꝓ
confessione fidei ab ipsis iudeis increduł
suscepistis. Hos int̾ elemosinarios reli-¬
giosum helene ad iebenoꝵ regine factũ
memorat᷑. Qui cõꝑatis ab egipto frum̃-¬
tis iherosolimitar ũ necessitatib lar¬
gissi me ministrauit. Un ⁊ honorificam
ante portas eiꝰdem urbis meruit sepul
qm quarco claudii anno factamhisto¬
rie referunt: cũ herodes t̾cio eiꝰdem sit
anno defunctus. S illo haut dubie tẽ¬
pore. qd̾ oblationes iherosolimam defe-¬
rebant᷑. Non aũi putemꝰ herodem qui
tetrarcha erat. post ea regẽ factũ ħ capi¬
tulo designatum. Refert enĩ iosephus
gaium imꝑio suscepto. continuo iude¬
oꝵ pͥncipatũ huic herodi aristoboli fi¬
lio. quẽ cam̃ ille agrippam nominat. tͣ¬
didisse: simul ⁊ philippi ac lysanie tetͣk¬
chias. Quarto aũ. idẽ ultimo imꝑiisui

Expanded text:
nditis, pretia deferentes apostolis, pecuniis acquirendis non multum ulterius vacabant. Sed et nonnulli pro confessione fidei ab ipsis Judaeis incredulsuscepistis . Hos inter eleemosynarios religiosum Helenae Adiabenorum reginae factum memoratur, quae comparatis ab Aegypto frumentis, Jerosolymitarum necessitatibgissime ministravit. Unde et honorificam ante portas ejusdem urbis meruit sepultquam quarto Claudii anno factam historiae referunt, cum Herodes tertio ejusdem sit anno defunctus, sed illo haud dubie tempore, quo oblationes Jerosolymam deferebantur. Non autem putemus Herodem, qui tetrarcha erat, postea regem factum, hoc capitulo designatum. Refert enim Josephus Caium, imperio suscepto, continuo Judaeorum principatum huic Herodi filio Aristobuli, quem tamen ille Agrippam nominat, tradidisse, simul et Philippo ac Lysaniae tetrarchias. Quarto autem, id est, ultimo imperii
Abbreviated transcription (Latin):
hec quidã suꝑ escis qͥbusdam in¬
teri lege ꝓhibitis nunc uere mã du¬
candas int̃pretant᷑: cũ nec serpen tes
uł reptilia possut edi. nec ipse petrus
sic urtellexerit. s om̃s homines equalit
scdm naturã eẽ pollutum. Neq enĩ qua¬
re bestias comeder it. s quare gentib cõ¬
municauerit increpatus: misterium
huiꝰ uisionis exposuit. enerunt aũt
mecũ ⁊ sex fr̃s isti. Pulchre septenario
Qui bene doctorem comitant᷑: qñ suis au-¬
dicorib int̾ u̾ba ex hortationis exempla
ꝑfecte demonstrant oꝑationis. t glori¬
ficauerunt dm̃ dicentes. Ergon gentib
ds̃ penitentiam uitam dedit. Hoc ẽ qd̃
in beati iob libro legimus. ab aquilone
aurum ueniet: ⁊ ad dm̃ formidolosa lau¬
datio. Quia pͥus frigido gentiũ pectori
splendor fidei exortus ẽ. ⁊ ꝑ cadem i nopi¬
nara fide. iudea dm̃ tremendo glorificat.
erambulauerunt usq phenicem: ⁊ cy¬
prum ⁊ authiochiã. Hinc iam post reue¬

Expanded text:
ec quidem super escis quibusdam veteri lege prohibitis, nunc vero manducandis, interpretantur, cum nec serpentes vel reptilia possint edi, nec ipse Petrus sic intellexerit, sed omnes homines aequaliter secundum naturam esse pollutum. Neque enim quare bestias comederit, sed quare gentibus communicaverit, increpatus, mysterium hujus visionis exposuit. Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Pulchre septenario a monstrantur. Qui bene doctorem comitantur, quando suis auditoribus inter verba exhortationis exempla perfectae demonstrant operationis. Et glorificaverunt Deum, dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit. Hoc est, quod in beati Job libro legimus: Ab Aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . Quia prius frigido gentium pectore splendor fidei exortus est, et pro eodem inopinata fide Judaea Deum tremendo glorificat. Perambulaverunt usque Phoenicem, et Cyprum, et Antiochiam, etc. Hinc jam post reve
Abbreviated transcription (Latin):
tarum: qd int̾pretat᷑ rexrir. tsidus
Significat aũ luciferũ. cuiꝰ cultui sar¬
racenoꝵ gens ob honorẽ ueneris erat
mancipata. Et qr remfam ut dixi fac¬
tura ur̃a. uł requies ur̃a interpretatuꝵ.
ꝓpħa consequent̃ adiunxit. atq ait. fi¬
guras qͣs fecistis adorare eas: subaudit᷑ ꝑ
apocopen. suscepistis. t tranfferã uos
trans babilonem. Ppter hec inqͥt sacri.¬
legia uosñ in babilonem tantũ. s ultra
babiloniã qͦq captiui ducemini. Nec pu
rerat trans babilonem. Magis enĩ in¬
telligentiam qͣ u̾bum posuit: qͥa trans
damascum ducti sunt in babilonẽ. siue
trans babilonẽ. ab̾naculum testimo¬
nii fuit patrib nr̃is in deserto. Quia di¬
cebant eũ contͣ locũ scm̃ agere. hinc osten¬
dit dũm ñ magnipendere lapidum or¬
natum: s splendorẽ animarũ desidera¬
re celestium. Ubi sub intelligi uult:
sic̃ tab̾naculum in templi factura deser¬
tum. sic ⁊ ipsum templũ intelligant

Expanded text:
tarum, quod interpretatur rex vester. Et sidus tarum, quod interpretatur rex vester. Et sidus Significat autem Luciferum, cujus cultui Sarracenorum gens ob honorem Veneris erat mancipata. Et quia Remphan ut dixi factura vestra, vel requies vestra interpretatur, propheta consequenter adjunxit, atque ait: Figuras quas fecistis adorare eas. Subauditur, ἀπὸ κοινοῦ suscepistis. Et transferam vos trans Babylonem. Propter haec inquit sacrilegia, vos non in Babylonem tantummodo, sed ultra Babylonem quoque captivi ducemini. Nec putxerat trans Babylonem. Magis enim intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sicut trans Babylonem. Tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto. Quia dicebant eum contra locum sanctum agere, hinc ostendit Dominum non magni pendere lapidem ornatum, sed splendorem animarum desiderare coelestium. Ubi subintelligi vult, sicut tabernaculum in templi factura desertum, sic et ipsum templum intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me maiestate t̾ribilem. Ne noua
ipse moyses cui noluerunt obedire pa¬
tres ur̃i p̃dicat. ⁊ in hoĩs hunc forma fy¬
turũ. ⁊ cunctis animab uite p̃ceptada¬
turum. onqͥduictimas aut hostias
obtulistis mͥ: annis qͣdragnita in deser¬
to: Quauis necessitate seruiendi dñoli
baruit m̃te tñ aũsi ueracit idolis ser¬
uisse dicunt᷑. ex eo temꝑe quo aurũ in
caput uituli tͣnsformauerunt. Nam ꝙ
postea quedã dño eos legimꝰ ottulisse. ñ
uoluntate. s utiq ex ħ loco discimꝰ pe¬
narũ fecerunt metu. ⁊ eoꝵ inter fectio¬
ne: qr ꝓpt̾ idola corruerunt. Dñs aũ ñ
ea que offerunt᷑. s uoluntatẽ recipit
offerentiũ. Deniq ubicũq occasio fuit
semꝑ cũ corde reũsi sunt in egiptum.
t suscepistis tab̾naculũ moloc. Quã¬
ius inquit uideremini ad tab̃nacłm
bnĩ uictimas hostiasq deferre. tota tñ
intentione mentis fanũ moloc am¬
plexati estis. Est aũ moloch siue melcos
ut sepe etiam legit᷑ idolum ammani¬

Expanded text:
super me majestate terribilem. Ne nova, ipse Moses, cui noluerunt obedire patres vestri, praedicat et in hominis hunc forma futurum, et cunctis animabus vitae praecepta daturum. Nunquid victimas aut hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto? Quamvis necessitate servienservisse dicuntur, ex eo tempore, quo aurum in caput vituli transformaverunt. Nam quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed, uti ex hoc loco discimus, poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt. Dominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique ubicunque occasio fuit, semper corde reversi sunt in Aegyptum. Et suscepistis tabernaculum Moloch. Quamvis, inquit, videremini ad tabernaculum Domini victimas hostiasque deferre, tota tamen intentione mentis fanum Moloch amplexati estis. Est autem Moloch, sive Melchom, ut saepe etiam legitur, idolum Ammoni
Abbreviated transcription (Latin):
głizabat ciuitatib cunctis: donec ueni¬
ret cesaream. Cesarea palestine dr. uibi
infra domũ habuisse describit᷑. que us
qͣttuor filiarũ eiꝰ uͥginum ꝓpħantium.
aulus aũi adhuc spirans minarũ ⁊
cedis in discipulos dñi. Presentes uidelicet
cedib afficiens: ⁊minis deterrens absen¬
tes. auile saule qͥd me ꝑsequeris: Noz
dixit qͥd ꝑsequeris menbra mea: s qͥd
me ꝑsequeris. Quia ipse in corꝑe suo
qd̾ est eccłia adhuc patit᷑ inimicos. In
cuiꝰ eciam menbris beneficia collata
sͥ facta ẽẽ denontiat: cũ aye. Esuriui.
⁊ dedistis mͥ manducare. Et exponendo fub¬
iunxit. Qmͣdiu uni ex minimis meis feci¬
stis: m fecistis. gosum quẽ tu ꝑsequeris.
Non dixit ego sum ds̃. ego sum dĩ filiꝰ. s humi

Expanded text:
izabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream. Caesarea Palaestinae dicitur, ubi infra domum habuisse describitur Philippquatuor filiarum ejus virginum prophetantium.ulus autem adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini. Praesentes videlicet caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit quid persequeris membra mea, sed, quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur iniquos, et in cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse denuntiat, cum ait: Esurivi et dedistis mihi manducare , et exponendo subjunxit, Quandiu uni ex minimis meis fecistis. Ego sum quem tu persequeris. Non dixit, Ego sum Deus, ego sum Dei fili
Abbreviated transcription (Latin):
u idẽ humanã sapientiã.
cr in anem fallatiam. ꝑ quã fallunt᷑
homines. Preuidebat apłs. qr erant
philoᷤphi gentium insuꝑ or iudeoꝵ.
qui uolebant colosenses ꝑ subtilita¬
tẽ humane sapientiȩ. afide sepa-¬
rare. Dicebant enĩ.qr sic̃ nichil est
corporeũ qđ possit gignere ꝑ se ali¬
qd̃ corpꝰ sine cõmixtione corporalis
rei. quȩ ẽ femina: ita femina ñ potest
gignere sine cõmixtione uiri. Et
hoc dicebant adtendentes ad natu¬
rã elem̃toꝵ.ñ ad potentiam deitatiᷤ:
quȩ naturã ȩlem̃toꝵ potest muta¬
re.Naturã aũt dixi: idẽ ordinem.
Nam natura ẽ: ut om̃is creatura cre¬
atori optemperet. Sic etiam dice¬
bant. qr si beata maria uirgo con-¬
cepit. & uirgo peperit: tam̃ uirgo
pꝰ partũ ñ fuit. Ideoq illos alloquit᷑.
ne ab his deciperentur. Quia in ip¬
so. idẽ in xp̃o. in habitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporaliter. Non
dixit icło corporalit̾ qd ipsa diuini

Expanded text:
humanam sapientiam et inanem fallaciam, per quam falluntur homines. Praevidebat Apostolus qui erant philosophi gentium, insuper et Judaeorum, qui volebant Colossenses per sublimitatem humanae sapientiae a fide separare. Dicebant enim quia sicut nihil est corporeum quod possit gignere per se aliquod corpus sine commistione corporalis rei quae est femina, ita femina non potest gignere sine commistione viri. Et hoc dicebant, attendentes ad naturam elementorum, non ad potentiam divinitatis, quae naturam elementorum potest mutare. Naturam autem dixi, id est ordinem. Nam natura est, ut omnis creatura Creatori suo obtemperet. Sic etiam dicebant quia si beata Maria virgo concepit, et virgo peperit, tamen post partum virgo non fuit. Ideoque illos alloquitur, ne ab his deciperentur. Quia in ipso, id est in Christo, inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Non ideo dicit corporaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
am. Aliter. Corporalit᷑. id ẽ sic̃ intẽ.¬
plo suo: qr habitatio diuinitatis tociꝰ
corpꝰ xp̃i fuit. Plus enĩ habitauit in
illo: quam in templo iudeoꝵ. Et estis
in illo. idẽ inxp̃o repleti: uel ꝑ illũ esti
repletifide. Qui est capud. idẽ pͥnci¬
pium or initiũ: qr ipse tenet pͥncipa¬
tũ suꝑ om̃ia cȩlestia & terrestria.
Om̃is pͥncipatꝰ oe potestateͥs. Potesta¬
tes autẽ sunt: ꝑ quas sc̃i eitiuunt de¬
monia de obsessis corporibꝰ. Princi¬
patꝰ. qui pͥncipant᷑ aliis ordinibꝰ. In
quo. id ẽ in xp̃o. circũcisi estis. id
Consepulti ei. idẽ simul sepultiei

Expanded text:
am. Aliter: Corporaliter, id est sicut in templo suo, quia habitatio totius divinitatis corpus Christi fuit. Plus enim habitavit in illo, quam in templo Judaeorum. Et estis in illo, id est Christo, repleti vel per illum estis repleti fide, qui est caput, id est principium et initium: quia ipse tenet principatum super omnia coelestia et terrestria. Omnis principatus et potestatis. Potestates autem sunt per quas sancti ejiciunt daemones de obsessis corporibus principatus qui principantur aliis ordinibus. In quo, id est in Christo, circumcisi estis, id Consepulti ei, id est sepulti simul
Abbreviated transcription (Latin):
insepulcro. de sepulcro uiuus sur¬
rexit. & iam ñ morit᷑. Similit̃ &r nos
qñ interrogante sacerdote iuxta fontẽ
stantes abrenuntiamꝰ diabolo. &
om̃ibꝰ pompis eiꝰ: quasi tunc morim.
Cũ uͦ infontẽ descendimꝰ: qͣsi tunc in
sepulcro sepelimur. Et cũ defonte
eximꝰ mundati: tunc quasi resurgimꝰ:
S cauendũ est. ut sicut xp̃c iamñ mo¬
ritur: ita & nos ñ moriamur inpecca¬
to. ꝑfidem operationis di Uirtus di

Expanded text:
in sepulcrum, de sepulcro vivus surrexit, et jam non moritur. Similiter et nos quando interrogante sacerdote juxta fontem stantes, arbrenuntiamus diabolo et omnibus pompis ejus, quasi tunc morimur, cum vero in fontem descendimus, quasi tunc.in sepulcro sepelimur: et cum de fonte eximus mundati, tunc quasi resurgimus. Sed cavendum est, ut sicut Christus jam non moritur ita et nos non moriamur in peccato. Per fidem operatio
Abbreviated transcription (Latin):
& dilectionẽ cõm̃dans: orat ut ꝑfici¬
ant᷑ in xp̃o. cuiꝰ beneficia. &e pͥmatũ
scđm utramq natur̃a ostendit: de¬
inde sui ministerii dignitatẽ cõmemo¬
rans. monet ne ꝑ philosophiã uelle-¬
gis cerimonias seducti axp̃o. ex quo¬
tum omnes simul. tum separatim. &¬

Expanded text:
et dilectionem eorum commendans, orat ut perficiantur in Christo, cujus beneficia et primatum secundum utramque naturam commendat. Deinde sui ministerii dignitatem commemorans, monet ne per philosophiam vel legis caerimonias seducti, a t omnes simul et separatim
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium nr̃m non fuit in sermo¬
siue in uerbo tantũ. sed inuirtute &
tudine multa doctrinȩ & bonoꝵ oꝑ¬
um. Scitis quales fuerimꝰ in uobis.
semꝰ do lucrari. Et facti estis imitato¬
res nr̃i oe dñi: qui a qualia sustinuit
dñs or nos apropinquis nr̃is iudeis.
talia ce uos sustinustis patienter.
Excipientes uerbum fidei & doctri-
ne in tribulatione multa cũ gaudio
ita ut facti sitis forma  exemplum fi¬
dei ce doctrine: om̃ibꝰ credentibꝰ in acha:¬
ia. ce macedonia duabꝰ ꝓuintiis. Auo¬
bis enĩ diffamatus est sermo łi. Diffa-¬
matio maxime ꝓuituꝑatione ponit᷑.
ce in contrariã partem: Sed apłs ñ
curans de ꝓprietate uerboꝵ.cũ de-¬
buit dicere auobis manifestatꝰ oe di¬
uulgatus ẽ sermo cłi. dixit diffama¬
tus. Non ẽ necesse quicqͣm loqui. sub̾.
uobis: quia uos estis p̃dicatores effec¬
ti. in om̃i loco sub̾. uobis uicino. Et eci¬

Expanded text:
Evangelium nostrum non fuit in sermEvangelium nostrum non fuit in sermsive in verbo, tantum, sed in virtute et tudine multa doctrinae et bonorum operum. Scitis quales fuerimus in vobis, vos potuissemus Deo lucrari, et facti estis imitatores nostri et Domini, quia qualia sustinuit Dominus, et nos propinquis nostris Judaeis, talia et vos sustinuistis patienter, excipientes verbum fidei et doctrinae in tribulatione multa cum gaudio ita ut facti sitis forma et exemplum fidei et doctrinae omnibus credentibus in Achaia et Macedonia duabus provinciis. A vobis enim diffamatus est sermo Dei. Diffamatio maxime pro vituperatione ponitur et in contrariam partem. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum, cum debuit dicere, a vobis manifestatus et divulgatus est sermo Dei, dixit diffamatus. Non est necesse quidquam loqui vobis, subaudis, quia vos estis Dei praedicatores effecti. In omni loco, subaudis vobis vicino, etc