comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trãt. Hoc agentes cũ ꝓuitia ꝓpe mor¬
tua. ne cardius moriat᷑. Laudãt fer¬
ne loqͥntiũ. qndo eos conspicis agͦ¬
rũ laudare fertilitatẽ. nũciare ab
gere. Time fabulã blandã. Sermo h¬
iusmodi uiscꝰ ẽ here ⁊bi nullatenuᷤᷤ
debet boni ducis uolũtas. nec re¬
qͥrendũ cẽseas. utrũ aligiͥd ueracit᷑
narrẽt. Artifici enĩ consuetudiue
uiciorũ ñ minꝰ cauti ad nocẽdũ. lic&
seiãt omĩa deperisse. qͣrũt tñ aliqͣ¬
ta loca satis rara. qͣ misc̾dia dñi ꝓte
parũ forsitan leoi qͦrũ nomina co¬
m̃data memiorie. freqͥntiꝰ recitante̾.
cõꝑatione eorũ magnitudinẽ ge¬
neralis calamitatis extenuãt & diẽt.
Sic̃ ꝓbare sine dubio potuntis. hĩ
fuctionib ꝑuĩcia suffic̾. Iue enĩ locꝰ
tantũ habet utilitatis. Omiseri qͦrũ
os locutũ ẽ uanitatẽ. et dextͣa eo̾. dx¬
tera iniqͥtatis. Si bono suo aptos ha¬
bent ocłos unde popłs gemit. aspͥ¬

Expanded text:
trant: hoc agentes, cum provincia prope mortrant: hoc agentes, cum provincia prope mortua, ne tardius moriatur. Sene loquentium. Quando eos conspicis agrorum laudare fertilitatem, nuntiare abu amoena depingere, time fabulam blandam. Sermo hujusmodi viscus est: haerere ibi nullatenus debet boni ducis voluntas. Nec requirendum censeas utrum aliquid veraciter narrent; artifici enim consuetudine vitiorum non minus cauti ad nocendum, licet sciant omnia deperiisse, quaerunt tamen aliquanta loca satis rara, quae, misericordia Domini rum laedi. Quorum nomina commendata memoriae frequentius recitantes, comparatione eorum magnitudinem generalis calamitatis extenuant, et dicunt sicut probare sine dubio potuisti: His functionibus provincia sufficit; ille enim locus tantum habet utilitatis. O miseri quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum, dextera iniquitatis ! Si bono suo apertos habent oculos, unde populus gemit? Aspi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ut pocestas det᷑ oppͥmere pauꝑes
ĩpossibilia pollicẽt᷑. & desolatis belli qͦ
si adiciant᷑ tributoꝵ. pondera sustmere. Cul-¬
pant aũt susurris ab conditis ministros
fiscalis exactiõis. desioe̾q eos. aut nimiũ
remissos. uoluntarie. nulla ꝓuidere lu¬
era rei publice mentiũt᷑. sibi uͦ dũ com¬
missa fuerit actio ꝑnimiã fidelẽq di¬
ligentiã cũcta effici ꝓsꝑa. Seo o ꝑtinax
cupiditas. diligentia eorũ. crudelitaᷤ.
raptio depͣdatio. meliꝰ appellat᷑. Ioeo
cupiũt emere graicissimas actioeᷤᷤ
qͥa gogitãt uendere. P romitũt fal-¬
sa ut uera surripiat᷑: blandũit᷑ ut
noceãt. piã quasi sollicitudinem
ꝓutilitatib publicis gerͣt. sed af¬
fligere simul omĩa. & det̾iorare
moliũt᷑. Au̾tere cupiũt. ñ gub̾na¬
re. dissipare. ñ custodire. deuorare
ñ parcere. Mat̾iã seditionib. ĩcre¬
mta miseriis. causã flecib sub itiniͦ¬

Expanded text:
quibus ut potestas detur opprimere pauperes, quibus ut potestas detur opprimere pauperes, impossibilia pollicentur; et desolatis, belli quoque si adjiciantur, tributorum pondera sustinere. Culpant autem susurris absconditis ministros fiscalis exactionis, desidesque eos, aut nimium remissos, voluntarie nulla providere lucra reipublicae mentiuntur: sibi vero dum commissa fuerit actio, per nimiam fidelemque diligentiam cuncta effici prospera. Sed o pertinax cupiditas! diligentia eorum, crudelitas; ratio, depraedatio melius appellatur. Ideo cupiunt emere gravissimas actiones, quia cogitant vendere; promittunt falsa, ut vera subripiant; blandiuntur ut noceant; piam quasi sollicitudinem pro utilitatibus publicis gerunt, sed affligere simul omnia et deteriorare moliuntur. Evertere cupiunt, non gubernare; dissipare, non custodire; devorare, non pascere. Materiam seditionibus, incrementa miseriis, causam fletibus subminis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua sit ꝑtͣbnrione tranquillꝰ. Ingre.¬
dere gͥ tu uirorũ optime. qͦties cogitaᷤ
quał ẽẽ ĩ actib militarib debeas. ĩ g̾ed̾e
cõsciẽtie tue latissima penet᷑alia. Uide
ibi qͦmͦ cupias hab̾e letitiã. & diligenter
caue ut res publica quã diligis siẽ te
ipsũ. nullã possit pati tristitiã. Consi¬
dera qͥa nec dãnũ tibi uis euenire nec do¬
lorẽ. nec dedecꝰ. & ab islis malis eriꝑe fes¬
tina rem publicã. Si displicet tͥ quando
ipse pͥuatã iuolentiã pateris. odire debͤs
quorũ uiolẽtiis res publica tͥbulat᷑. Si r¬
pinas bonorũ tuorũ tolerare formidã.
consuecudinẽ rapiendi tolle raptoribu.
Si oeͣstaris inimicũ ueracit᷑ putas. qͥc̃q
te falsis aecusationibꝰ appetiuerit. exe¬
crabiles iudica. ꝓuĩtie tociꝰ accus atorͤs.
An forsitan dificile arbitraris ut pa¬
tiat᷑ accusatores tota ꝓuĩtia: mͥcrede
sepiꝰ patit᷑. Accusacores eiꝰ st̃ ãbitorẽ

Expanded text:
aliqua sit perturbatione tranquillus. Ingredere igitur tu, virorum optime, quoties cogitas qualis esse in actibus militaribus debeas, ingredere conscientiae tuae latissima penetralia. Vide ibi quomodo cupias habere laetitiam; et diligenter cave, ut respublica, quam diligis sicut te ipsum, nullam possit pati tristitiam. Considera quia nec damnum tibi vis evenire, nec dolorem, nec dedecus: et ab istis malis eripere festina rempublicam. Si displicet tibi quando ipse privatim violentiam pateris, odire debes quorum violentiis respublica tribulatur. Si rapinas bonorum tuorum tolerare formidas, consuetudinem rapiendi tolle raptoribus. Si detestaris, et inimicum veraciter putas, quicunque te falsis accusationibus appetiverit, exsecrabiles judica provinciae totius accusatores. An forsitan difficile arbitrari, ut patiatur accusatores tota provincia? Mihi crede, saepius patitur. Accusatores ejus sunt ambitores,
Abbreviated transcription (Latin):
tacent reꝑtiq fuerĩt ĩ sua ꝓfessione mendaceᷤ.
Au̾tat d̾s hanc dementiã sẽꝑ & hos mores
a ducib optimis. qͥ ꝑdesse diligu̾t nͣ pͣesse.¬
Tẽ enĩ res publica bene gubenat᷑. & de mã¬
nis pot̾ liberari ꝑicłis. si dux eiꝰ tantũ eam
diligat. quantũ se ipsũ. Manifesta qͥppe
sententia ẽ uet̾is legis. Diliges ꝑximum
tuũ sic̃ te ipsũ. Quã noui tesfamͣti p̃di¬
cator idoneus. ita repetẽdo confirmat
&̾ ĩnouat paulus. Om̃is ĩqͥens lex ĩ uno
sermone ĩplet᷑. ĩ eo qd̾ diligis ꝑximum

Expanded text:
tacent, repertique fuerint in sua professione mendaces. tacent, repertique fuerint in sua professione mendaces. Avertat Deus hanc dementiam semper et hos mores a ducibus optimis, qui prodesse diligunt, non praeesse enim respublica bene gubernatur, et de magnis potest liberari periculis, si dux ejus tantum eam diligat, quantum se ipsum. Manifesta quippe sententia est veteris legis: Diliges proximum tuum sicut te ipsum : quam Novi Testamenti praedicator idoneus ita repetendo confirmat et innovat Paulus: Omnis, inquiens, lex in uno sermone completur; in eo quod diligis proxim
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ piissimi oꝑis ĩ est uolu̾̃tas s de est facultã.
defer hoc ad consciẽtiã potestatis suꝑioriᷤ.
Esto testis fidelis alienarũ miseriarũ. Sup¬
plica. obsecra. donec impetres adiutoriũ.
Labora diu petẽdo. ne alii diut᷑nas angͦ¬
tias ꝑferãt laborãdo. Tu enĩ iudicaberis
p̃stitisse qͥcꝗͥd uniu̾sitate postulante pͣs¬
tabit᷑. Noli apparere similis ad horam
placere uolentib qͥ uidentes aut sẽ¬
tientes. aut ĩterdũ &tiã ꝑferẽtes ĩꝑĩ¬
ciis uͥ militãt malaꝑ  latiões falsas nũ¬
tiãt bona. lȩtissimo nũtio. putãtes sibi
p̃stari. ut uł utiles administrͣtioni quã
gerũt uł necessarii uideãt᷑. O ingemi¬
cendũ nefas. dũ querũt pesse ñ cogitãt
ꝓdesse. Sed pͥuati honoris ĩiustã potẽtiã
ꝑ aliena seruare cona̾t᷑ ĩ cõ moda. Quõ
tñ aliqͦndo maligne ambitionis astutia
decipit. oũ ceꝑit fama publica loqui qd

Expanded text:
vero piissimi operis inest voluntas, deest facultas, vero piissimi operis inest voluntas, deest facultas, defer hoc ad conscientiam potestatis superioris. Esto testis fidelis alienarum miseriarum. Supplica, obsecra, donec impetres adjutorium. Labora diu petendo, ne alii diuturnas angustias perferant laborando; tu enim judicaberis praestitisse quidquid universitati postulante te praestabitur. Noli apparere similis ad horam placere volentibus; qui videntes, aut sentientes, aut interdum etiam perferentes in provinciis ubi militant mala, per relationes falsas nuntiant bona, laetissimo nuntio putantes sibi praestari, ut vel utiles administrationi quam gerunt, vel necessarii videantur. O ingemiscendum nefas! dum quaerunt praeesse, non cogitant ati honoris injustam potentiam per aliena servare conantur incommoda. Quos tamen aliquando malignae ambitionis astutia decipit, dum coeperit fama publica loqui quod
Abbreviated transcription (Latin):
digẽtiã siue tͥbulatiões celãdo. saluum
nuntiãt ꝑ manere qͥcqͥd aspiciũt lapͥũ
głã suã puta̾tes si mentiãt᷑ stare quod
norũt perisse. Cogũt᷑ uͦ ut u̾bis imꝓbis
crudelitatẽ cõparẽt. multiplicare̾ mi¬
serorũ ꝓui̾cialiũ damna ꝑ qͣ uideant᷑
qͦsi lucra. s inimica ꝓrsus rei publice
piissimis pͥncipib ꝓuidere reꝑatiõi pociꝰ
regionis inpedientes. & uͥ aparere gesti¬
ũt utiles. ibi ꝓrsus inutiles ostẽdu̾t᷑. Impo¬
nendo enĩ grauiora onera sucũbere fa¬
ciũt popłos fatigatos. nec relĩquũt sue¬
cessorib suis pt̾ luctꝰ & lacrimas. Nolo
te istis similẽ repperiri si ꝓ desse diligis
ñ pesse. Presta aliqͥd dignũ memoria. qd̾
recordet᷑ posteritas. & cẽporũ tuorũ nul¬
la nascat᷑ obliuio. Da oꝑã diuites resiq̃re.
qͦs ĩueneris pauꝑes. habu̾dãtiã ꝓuidere
uͥ &iã tu penuriã ꝑtulisti. Et si qͥdẽ suffic̃
uͥtꝰ tua. ꝓ u̾ciã sine tarditate restaura Si.

Expanded text:
igentiam sive tribulationes celando, salvum nuntiant permanere quidquid aspiciunt lapsum, gloriam suam putantes si mentiantur stare quod norunt periisse. Coguntur vero ut verbis improbis credulitatem comparent, multiplicare miserorum provincialium damna; per quae videantur quasi lucra, sed inimica prorsus reipublicae, piissimis principibus providere, reparationem potius regionis impedientes. Et ubi apparere gestiunt utiles, ibi sunt prorsus inutiles. Imponendo enim graviora onera, succumbere faciunt populos fatigatos; nec relinquunt successoribus suis praeter luctus et lacrymas. Nolo te istis similem reperiri. Si prodesse diligis, non praeesse, praesta aliquid dignum memoria, quod recordetur posteritas, et temporum tuorum nulla nascatur oblivio. Da operam divites relinquere quos inveneris pauperes, abundantiam providere ubi etiam tu penuriam pertulisti; et si quidem sufficit virtus tua, provinciam sine tarditate restaura; si
Abbreviated transcription (Latin):
helẽ. cõꝑet sibi liberã fiduciã uerecund
& honeste libertatis. ut ĩgenua fronte di¬
cere ualeat. subiectis sibi sic̃ samuhel.
Ecce sũ ego respõdete contra me ĩ consp
ur̃m ꝑ potẽtiã nocui. aut aliqͤm opp̃ssi.
aut demanu alicuiꝰ accepi. ꝓ ex oratiõe
uł caltiamͣtũ respõdete ad u̾sũ me. et red¬
dã uob̾. Et respõd̾at᷑ &iã ei. qd̾ dixerũt
ad samuhel. Nemini nr̃m nocusti nec
ꝑ potẽtiã aliquẽ oppͣssisti. nec confregisti
nos. neq acepisti aliqͥd de manibꝰ nr̃is.
Oquã gloriosus durerit ante faciem
pͥncipis. qͥ ista audire meruerit. Magnifi¬
cabũt eũ ꝓceres. benedicẽt humiles. seqͣt᷑
illũ fama diuitiis om̃ibꝰ ielior. Dabitur
ei sic̃ scriptũ ẽ fidei donũ electũ. & sors in
tẽplo dei placidior bonorũ laborũ fruͤtꝰ
bone famȩ. Et si forsitan remoueat᷑. aut rẽ¬
publicã ñ administrare iubeat᷑. manebit

Expanded text:
elem; comparet sibi liberam fiduciam verecundae elem; comparet sibi liberam fiduciam verecundae et honestae libertatis, ut ingenua fronte dicere valeat subjectis sibi, sicut dixit Samuel: Ecce adsum ego; respondete contra me in conspevestrum per potentiam nocui, aut aliquem oppressi, aut de manu alicujus accepi pro exoratione vel calciamentum. Respondete adversum me, et reddam vobis . Et respondeatur etiam ei quod dixerunt ad Samuel: Nemini nostrum nocuisti, nec per potentiam aliquem oppressisti, nec confregisti nos, neque accepisti aliquid de manibus nostris . O quam gloriosus dux erit ante faciem principis, qui ista audire meruerit! magnificabunt eum proceres, benedicent humiles, sequetur illum fama divitiis omnibus melior. Dabitur ei, sicut scriptum est, fidei donum electum, et sors in templo Dei placidior, bonorum laborum fructus bonae famae . Et si forsitan removeatur, aut rempublicam non administrare jubeatur, manebit
Abbreviated transcription (Latin):
tis amplificari cõmodis cupie̾s. utitatiꝰ
tantũ sue curã gerat. salutẽ uero uł secu¬
ritatẽ negligat subditorũ. Tał aux ñ ẽ
circa equales modestꝰ parit᷑ & suauis. s
litigiosꝰ & auarꝰ. Non est circa ĩferiores
mansuetꝰ. cõmunis & facilis. sed cudeliꝰ
personarũ acceptor. & dificilis. Sub
isto disciplina militũ cito deteriorat᷑.
Cui enĩ prouͣtialiũ uelint milites par¬
cere. quos ab ipso duce pati conspexernt
fraude̾: Quomodo contenti sint stipẽdiis
sius. qͥ ducẽ suũ nobilitari sẽtiũt de faͬul¬
tatibꝰ alienisꝰ Nonne qͣndo dux aliquẽ
coneutit. ipsis utit᷑ m inistris adiuolẽtiãͤ
Nonne qͦndo alicui calu̾̃niã fac̾ ꝑ ipsos
negotiũ fraudis exercet ⁊ Imꝑãdo ergo
pacificꝰ. sub ditꝰ. sit ipse iustꝰ. misericors.
tẽꝑatꝰ. & ĩsua administratione ñ p̃esse di¬
ligat. sed ꝓ desse. Imitet᷑ bonis actibꝰ sanui¬

Expanded text:
tis amplificari commodis cupiens, utilitatis tis amplificari commodis cupiens, utilitatis tantum suae curam gerat, salutem vero vel securitatem negligat subditorum. Talis dux non est circa aequales modestus pariter et suavis, sed litigiosus et avarus; non est circa inferiores mansuetus, communis et facilis, sed crudelis, personarum acceptor et difficilis. Sub isto disciplina militum cito deterioratur; cui enim provincialium velint milites parcere, quos ab ipso duce pati conspexerint fraudem? Quomodo contenti erunt stipendiis suis, qui ducem suum nobilitari sentiunt de facultatibus alienis? Nonne quando dux aliquem concutit, ipsis utitur ministris ad violentiam? quando alicui calumniam facit, per ipsos negotium fraudis exercet? Imperando ergo pacificus et subditus? sit ipse justus, misericors, temperatus, et in sua administratione non praeesse diligat, sed prodesse. Imitetur bonis actibus Samu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ioħs dixit. Nulli caluniam fece¬
ritis. Et remota huiꝰ du plicis ma¬
licie ꝑuersitate. qͥd seqͤndũ fuisset
adiecit. Contẽti estote stipẽdiis ur̃is.
Beati erunt milites si hec p̃cepta
custodiãt. B eata res publica si tale̾
meruerit habere milites. Beatꝰ dx
ĩcuiꝰ exercitu tales contigerit ẽe .¬
atior apparebit si ipse fuerit talis
neminem scilicet concutiẽs. nulli
calũmã faciens contẽtꝰ stipẽdiis suͥs
Nã ꝓfecto qͦnto dignitate maior
exislit tãtomagis & concutere et
calũniã facere potest. & ñ ee̾ contẽtꝰ sti¬
pẽdiis suis. Hinc aut plerũq maximis
ciuitatibꝰ afflictio nascit᷑. hĩc grauissime
crudelitates. hĩc mille artibꝰ lucri exqͥ¬
sita cõpẽdia. hĩc uenalitas ĩ iudiciis. hĩc
remissio ĩpliis. hĩc tociꝰ rei publice dimi¬
nutio: si dux ceperit ñ e̾x̾ contentꝰ stipẽ¬
diis suis. Et suꝑ emolum̃ita publica pͥua¬

Expanded text:
sanctus Joannes dixit: Nulli calumniam fecesanctus Joannes dixit: Nulli calumniam feceritis. Et remota hujus duplicis malitiae perversitate, quid sequendum fuisset adjecit: Contenti estote stipendiis vestris. Beati erunt milites, si haec praecepta custodiant; beata respublica, si tales meruerit habere milites; beatus dux, in cujus exercitu tales esse contigerit atior apparebit si ipse fuerit talis, neminem scilicet concutiens, nulli calumniam faciens, contentus stipendiis suis. Nam profecto quanto dignitate major existit, tanto magis et concutere, et calumnias facere potest, et non esse contentus stipendiis suis. Hinc autem plerumque maxime civitatibus afflictio nascitur, hinc gravissimae crudelitates, hinc mille artibus lucri exquisita compendia, hinc venalitas in judiciis, hinc remissio in praeliis, hinc totius reipublicae diminutio, si dux coeperit non esse contentus stipendiis suis, et super emolumenta publica, priva
Abbreviated transcription (Latin):
bella nascant᷑. unde dissolutio seueri¬
tatis. ude rapinarũ dãnosa licentia. ut
hec omia insius ãputata radicib iter sa¬
piẽtissimo duci quietissime dispositiõis
aperiant. Audienda st̃ &iã ioħis bapti̾¬
te fi delissima monita. q̃ milites audie¬
runt qͥ ndo eis ĩterrogantibꝰ qͥd faci¬
emꝰ & nos : Non ait ite arma deponi¬
te. bellorũ fugite certamina. solis
orationibꝰ uacantes imꝑatoris p̾cept᷑
contẽpnite. sed alia qͦdã p̃posuit ob¬
seruanda dicens. Neminẽ concutia¬
tis. nulli calũniã faciatis. contentie̾¬
tote stipẽdiis ur̃is. Concutere uͦ ẽ. aꝑ¬
tã facere iolẽtiã. calũmari. occasi
cipline simul disrũpit. aut teme¬
rariis excessibꝰ aliena diripiet. Et
hoc ꝓhibẽs sc̃s ioħs dixit. Neminẽ
rit causas offẽsionis ut sub aliquo
iustitie colore terreat ĩn ocẽtes. atq
auaricie sue uel potiꝰ rapacitati sa¬
tisfacere cogat ĩuitos. Quod ꝓhibẽs

Expanded text:
bella nascantur, unde dissolutio severibella nascantur, unde dissolutio severitatis, unde rapinarum damnosa licentia, ut haec omnia in suis amputata radicibus iter sapientissimo duci quietissimae dispositionis aperiant. 6. Audienda sunt etiam Joannis Baptistae fidelissima monita, quae milites audierunt, quando eis interrogantibus: Quid faciemus et nos? non ait: Ite, arma deponite, bellorum fugite certamina, solis orationibus vacantes, imperatoris praecepta contemnite, sed alia quaedam proposuit observanda, dicens: Neminem concutiatis, nulli calumniam faciatis, contenti estote stipendiis vestris . Concutere vero est aperte facere violentiam, caluciplinae simul disrumpit, aut temerariis excessibus aliena diripit et hoc prohibens sanctus Joannes dixit: Neminem rit causas offensionis ut sub aliquo justitiae colore terreat innocentes, atque avaritiae suae, vel potius rapacitati satisfacere cogat invitos; quod prohibens
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscẽdi libidinẽ. Metu aduersitatis
nullatenꝰ frangi. Desiderio ꝓpitatiᷤᷤ mi¬
nime rapi. Perseuerare ĩ hi s. q̃ bene
ad sũpseris. sperare miscd̾iã di &iam¬
si distulerit sub uenire. Nicħ cito sinͤ
consilio faccre. Qcqͥs imꝑat superior
obediẽt exciꝑe. Qͥcquid p̃cipis ĩferiorͥ
si ne ꝑtubatione oisponere. Continẽs
dux eris. si iudicio sapiẽtiũ ĩ laudibꝰ
adulatorũ ꝓberis & cognoscaois res
alienas nec c̃cupiscere nec auferre dũ
aut ẽsuetudimi cͣtͣriũ ciuitatis ł gẽtis.
Si tũ ipsa c̃suetudo nec religioni no¬
cet. nec bonis morib aduersat᷑. Alio¬
qͥn c̃suetudo mala. sic̃ morbꝰ antiqus
nisi expellat᷑ occioit. Nicħ gͦ aou̾sus
.ꝓfecto aut̃ sic̃tinẽs uixeris. &iã de
futuris ñ in prudes inuenieris existimator.
Si ue uigilãdo contͣ insidias aduersariorũ.
siue sciendo qͥ soleãt euẽtꝰ rebus singulis
deputari unde oriat᷑ seditiones. unde noua

Expanded text:
ulciscendi libidinem, metu adversitatis ulciscendi libidinem, metu adversitatis nullatenus frangi, desiderio prosperitatis minime rapi, perseverare in his quae bene assumpseris; sperare misericordiam Dei, etiamsi distulerit subvenire; nihil cito sine consilio facere; quidquid imperat superior, obedienter excipere; quidquid praecipis inferiori, sine perturbatione disponere. Continens dux eris, si judicio sapientium, non laudibus adulatorum, proberis et cognoscaris res alienas nec concupiscere, nec auferre dum aut consuetudini contrarium civitatis vel gentis, si tamen ipsa consuetudo nec religioni nocet, nec bonis moribus adversatur. Alioquin consuetudo mala sicut morbus antiquus, nisi expellatur, occidit. Nihil ergo adversus Profecto autem si continens dux eris, etiam de futuris non imprudens invenieris existimator, sive vigilando contra insidias adversariorum, sive sciendo qui soleant eventus rebus singulis deputari, unde oriantur seditiones, unde nova
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ĩpͣdẽs estimatio futorũ. Fioeł dux e¬
ris. si iudicio sapiẽtiũ ñ sermonibꝰ adula¬
torũ ꝓberis & cognoscaris recte cred̾e.
neminẽ falłe. ꝓmissa ꝑficere. Iustꝰ aut̃ dx
eris si iudicio sapiẽtiũ ñ laudibꝰ adulatoꝵ
ꝓberis: & cognoscaris ꝑseuerãtes ĩ malitia
punire. bonis fauere. sĩgulor meritadis¬
cernere. reddere om̃ibꝰ debita. Miseri¬
cors dux eris. si iudicio sapiẽtiũ nͣlait¬
dibꝰ adulatoꝵ. ꝓberis & cognoscaris dili¬
gere pauꝑes. gubernare subiectos am¬
digẽtibꝰ ministrare. postulãtibꝰ c le mitͣ
ignoscere. Docere ĩsipiẽtes sapiẽtiam.
reuocare ĩflagitiis ambulãtes auia suͣ
mala. d̾m rogare ꝓ inimicis. pacifi¬
care discordes. Patiens dux eris. si iu¬
dicio sapiẽtiũ ñ laudibꝰ adulatorum
ꝓberis. & cognoscaris laborare ꝓ utilr¬
tatibꝰ aliorũ si ne emolum̃to cupidita¬
tis ĩiurias pati nec facere. Non habere

Expanded text:
et non imprudens aestimatio futurorum. Fidelis dux eet non imprudens aestimatio futurorum. Fidelis dux eris, si judicio sapientium, non sermonibus adulatorum, proberis et cognoscaris recte credere, neminem fallere, promissa perficere. Justus autem dux eris, si judicio sapientium, non sermonibus adulatorum, proberis et cognoscaris perseverantes in malitia punire, bonis favere, singulorum merita discernere, reddere omnibus debita. Misericors dux eris, si judicio sapientium, non sermonibus adulatorum, proberis et cognoscaris diligere pauperes, gubernare subjectos, indigentibus ministrare, postulantibus veniam clementer ignoscere, docere insipientes sapientiam, revocare in flagitiis ambulantes a via sua mala, Deum rogare pro inimicis, pacificare discordes. Patiens dux eris, si judicio sapientium, non laudibus adulatorum, proberis et cognoscaris laborare pro utilitatibus aliorum sine emolumento cupiditatis, injurias pati nec facere, non habere
Abbreviated transcription (Latin):
testas. Dux enĩ sapiens illuc debetͥre
qͦ cupit ducere subditos. Ideo enĩ dr
dux qͥa ducit: & se ipsũ utiq seducit.
si ꝑ uiã regiã putat posse ambulare
quos ad foueã male uite m alũ exeͣpł¬
ũ pͣbẽdo ꝑducit. Tu ergo esto signifer
discipline sc̃issime. Tu erige tropħ.¬
ũ uirtutis ĩtue̾dũ iugit᷑ cet᷑is. Tu imi¬
tãdꝰ appare : qͥcͣq te audit p̃cipiẽtem
ñ te redarguat alit̾ oꝑante̾. Pone sẽꝑ
ĩ corde tuo sermones apłi dicẽtis. In¬
excusabił es ohomo omĩs qͥ iudicas.
In qͦ enĩ aliũ iudicas te ipsũ conde̾naᷤ.
Eadẽ agͥis q̃ iudicas. Et q̃ culpabilia ꝑ¬
nũ̃cias uitare pͥus stud ebis. pͦtea c̃dmn᷑re.
qͣcͣq laudabilia oꝑꝰri p̾us. ptea iubere.
bita qͥ ppe optimi ducis speculo cõꝑa¬
ta bene ĩspicit᷑. si luceat ĩ ea ñ simula¬
to colore. seo uerissima ꝓrsꝰ ostẽsione si¬
des iustitia. miscd̃ia. patiẽtia. continẽtia.

Expanded text:
testas. Dux enim sapiens illuc debet ire, testas. Dux enim sapiens illuc debet ire, quo cupit ducere subditos; ideo enim dicitur dux, quia ducit; et seipsum utique seducit, si per viam regiam putat posse ambulare, quos ad foveam malae vitae, malum exemplum praebendo perducit. Tu esto ergo signifer disciplinae sanctissimae; tu erige tropaeum virtutis, intuendum jugiter caeteris; tu imitandus appare, quique te audit praecipientem, non te redarguat aliter operantem. Pone semper in corde tuo sermones Apostoli dicentis: Inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas; in quo enim alium judicas, te ipsum condemnas; eadem enim agis quae judicas . Et quae culpabilia pronuntias, vitare prius studebis, postea condemnare: quaecunque laudabilia, operari prius, postea jubere. Vita quippe optimi ducis, speculo comparata, bene inspicitur, si luceat in ea, non simulato colore, sed verissima prorsus ostensione, fides, justitia, misericordia, patientia, continentia,
Abbreviated transcription (Latin):
naturali mat̾iã seditiõibꝰ ministrãte. Pe¬
riculosa ẽ aut militũ contͣdictio. Cedibꝰ
enĩ rapinisq uicina ẽ: & dulcis obedi¬
entia dũ monitis salutaribꝰ sapiẽtissi¬
mi ducis libe̾t᷑ obtẽꝑat. Nec dubitari
penitꝰ ꝯporcet ĩ actibꝰ militaribꝰ suꝑne
uirtutiꝰ. auxilio duces fortissimos indi¬
gere clamãte dauid & qͣsi ĩ contione ge¬
neris humani respõdẽte. eis qͥ consid̃t
ĩuirtute sua. Benedictꝰ dñs d̾s meu̾ qͥ
docet manꝰ meas ad p̃liũ & digitos moᷤᷤ
ad bellũ. Misericordia mea & refugͥũ
meũ. susceptor meus & liberator meu
qͥ subiciet popłos sub me. Hoc qͥ ppe ĩ¬
telligẽs adño tͥ popłos subici uolunta¬
tẽ dñi ꝓculdubio facere ꝓperab̾. & noͣ
pocestãte sola tͣrebis sub̾ditos. sed trã¬
quilla consilia p̃bebis obediẽtibꝰ. dan̾
oꝑã talis ẽẽ quales uis alios ĩuenire:
Iregula ẽ ĩnocẽtie militaribꝰ actibꝰ
occupato. ut qͣsi ĩspeculo. sic illo m ili

Expanded text:
seditionibus ministrante. Periculosa est autem militum contradictio; caedibus enim rapinisque vicina est: et dulcis obedientia, dum monitis salutaribus sapientissimi ducis libenter obtemperat. Nec dubitari penitus oportet in actibus militaribus supernae virtutis auxilio duces fortissimos indigere, clamante David, et quasi in concione generis humani respondente eis qui confidunt in virtute sua: Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum. Misericordia mea, et refugium meum, susceptor meus, et liberator meus, qui subdes populos sub me . Hoc quippe intelligens, a Domino tibi populos subjici, voluntatem Domini procul dubio facere properabis, et non potestate sola terrebis subditos; sed tranquilla consilia praebebis obedientibus, dans operam talis esse, quales vis alios invenire. est innocentiae militaribus actibus occupato, ut quasi in speculo, sic in illo milite
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ. ĩuanũ uigilãt qͥ custodiu̾t eam
Si paruus exercitꝰ cont̾ hostiũ multitudi¬
nes ĩnumerabiles eoucẽdꝰ sit. orante iuditꝰ
ꝓtinꝰ confortaberis cosona oratione oum
gemebundꝰ grclamaueris. Non ĩmultitu¬
dine ẽ forcitudo tua. neq uirtꝰ tua ĩ ꝑ otẽ¬
tatibꝰ. sed humiliũ esd̾s ĩdigẽtiũ auxilia¬
tor. ĩ firmorũ opitulator. Si concoro ami¬
litũ qͤrit᷑. recorberis scriptũ. Dñi ẽ pax.
Si obediẽtia. uoce psalmi dño d̾o tuo can¬
tab̾. Eripiesme de contͣdictionibꝰ popłi. Sub
nomĩe aut̃ popłi. etiã multitudo militũ

Expanded text:
eam . Si parvus exercitus contra hostium multitudines innumerabiles educendus sit, orante Judith protinus confortaberis, consona oratione dum gemebundus exclamaveris: Non in multitudine est fortitudo tua, neque virtus tua in potentatibus; sed humilium es Deus, indigentium auxiliator, infirmorum opitulator. Si concordia militum quaeritur, recordaberis scriptum: Domini est pax . Si obedientia, voce psalmi Domino Deo tuo cantabis: Eripies me de contradictionibus populi ; sub nomine autem populi etiam multitudo m
Abbreviated transcription (Latin):
aliitimẽt aliĩ patiut᷑. Dux gͦ ꝑscru¬
tator acerrimus effici nullatenus
dubitet. eui ex hac diligẽtia publi¬
ce seueritatis nascat᷑ auctoritas. ut
omnino ꝓsit. qͣndo neq ase. neq ab
alio sinit̾ qͦmpiã ledi. P ot̾ plane ꝑ
hãc diligẽtiã. sic ad qͥrere famã bo¬
nã. ut etiã si ꝑsona ledere uoluerit¬

Expanded text:
alii timent, alii patiuntur. Dux ergo perscrualii timent, alii patiuntur. Dux ergo perscrutator acerrimus effici nullatenus dubitet, cui ex hac diligentia publicae severitatis nascatur auctoritas; ut omnino prosit, quando neque a se neque ab alio sinit quempiam laedi. Potest plane per hanc diligentiam sic acquirere famam bonam, ut etiam si persona super
Abbreviated transcription (Latin):
ministeria inala. Deĩde qͦmͦ corripiet ex¬
traneos. nͥ pͥmitꝰ correxerit suos᷑ Quiꝰ
dubitet ĩexercitu constitutos faciliꝰ ad
cõmittẽcta ꝓsilire facinora. siuidĩt ad sistñte ᷤ duci
ꝑpetrare licentiꝰ det̾iora᷑ facile aut̃
custodiet omne uulgꝰ. qͦmuis ĩ domi¬
ti exercitꝰ. qd̾ hom̃es duci uald̾ fami¬
uares seruariͣt. Caueat gͦ &. diligẽt᷑
caueat. ne qͥs hominũ suorũ mise¬
ros noc eat. Et dũ se bonũ putat. mꝰluꝰ
ꝓpt̾ malos putet᷑. qͥb aut fauere dicẽ¬
dus ẽ. aut consẽgire. qͣndo ipso pͣsẽte
talia gesserĩt. qlia etiã si ipse ñ gerat.
ñ habere credet᷑. s fingere bonitatẽ.
Non pot̾ sapie̾s dux excusari de igno¬
rãtia qͦtiẽs forsitan dixerit ego nesci
ñ audiui. nullius ad me q̃rela ꝑuenͣ.
Per ipsũ nãq qd agat᷑ a suis oportet
ĩqͥri. ꝗͥa nemo eos audet publicis ĩt¬
pellatiõibꝰ accusare. qͦrũ uolẽtias

Expanded text:
ministeria mala. Deinde, quomodo corripiet exministeria mala. Deinde, quomodo corripiet extraneos, nisi primitus correxerit suos? Quis dubitet in exercitu constitutos facilius ad committenda prosilire facinora, si viderint assistentes duci perpetrare licentius deteriora? facile autem custodiet omne vulgus, quamvis indomiti exercitus, quod homines duci valde familiares servaverint. Caveat ergo et diligenter caveat, ne quis hominum suorum miseris noceat; et dum se bonum putat, malus propter malos putetur; quibus aut favere dicendus est aut consentire, quando ipso praesente talia gesserint, qualia etiam si ipse non geret, non habere credetur, sed fingere bonitatem. Non potest sapiens dux excusari de ignorantia, quoties forsitan dixerit: Ego nescio, non audivi, nullius ad me querela pervenit. Per ipsum namque quid agatur a suis, oportet inquiri; quia nemo eos audet publicis interpellationibus accusare, quorum violentias
Abbreviated transcription (Latin):
re uideris exercitũ contẽnẽda sũt
oĩa lucra. pͥuata. & iã quȩ sibi c̃suetu¬
do iã libere uẽdicat. & seueritatis paͣlo
rigidior tẽꝑãda cẽsura. Pret̾ hec quoq
duobꝰ modis ꝑ de̾e̾ uideberis. si neminẽ
ledas. & illos qͥ solẽt aut uolũt lederȩ
ꝓhibeas qͣntũ potes. immo qͦntũ po̾e
donauerit. xp̃c. Tũc aut̃ dux optimꝰ
neminẽ ledet.si in om̃i p̃torio illiꝰ ñ
audeat aliqͥs amicꝰ. celiens medicꝰ. ar-¬
miger. aut ꝓpt̾ officii publici deuoti¬
onẽ. lateri ducis sẽꝑ adiũctꝰ concessa
beneficia uendere. Qd enĩ miseros iuuat.
si dux exhibeat continẽciã boni duciꝰ.
& aliꝰ sibi de potestate illiꝰ occasionem
faciat auaricie saciande: Tales habe¬
at socios aut ministros. qͣlẽ se e̾e de¬
bere cognoscit. Qsqͥs enĩ duci famili¬
arit᷑ ĩheret cui multa ęxeqͤnda com itcit
manꝰ ẽ ducis: merito qͥeqͥd illi accipiũt
ad illũ sine dubio credit᷑ ꝑuenire. Nec

Expanded text:
ntemnenda sunt omnia lucra privata, etiam quae sibi consuetudo jam libere vindicat; et severitatis paulo rigidior temperanda censura. Praeter haec quoque duobus modis prodesse videberis, si neminem laedas, et illos qui solent aut volunt laedere prohibeas quantum potes, imo quantum posse donaverit Christus. Tunc autem dux optimus neminem laedet, si in omni praetorio illius non audeat aliquis amicus, cliens, medicus, armiger, aut propter officii publici devotionem lateri ducis semper adjunctus, concessa beneficia vendere. Quid enim miseros juvat, si dux exhibeat continentiam boni ducis, et alius sibi de potestate illius occasionem faciat avaritiae satiandae? Tales habeat socios aut ministros, qualem se esse debere cognoscit. Quisquis enim duci familiariter inhaeret, cui multa exsequenda committit, manus est ducis; et merito quidquid illi accipiunt, ad illum sine dubio creditur pertransire: nec
Abbreviated transcription (Latin):
di mist̾ia. nulla gens abstrusis t̾rarũ angulis
ex uolita. nulla occeani semotior insula.
at lantei marginis estu rorifluasqͣłiȩ ñ ale¬
xandrũ aut̾ dnm timuit. aut repentinũ
exepauit. aut p̃donẽ inuenit. Qsnã ẽ anẽ
d̾s m̃s homunũ tã inꝯsideratꝰ appetitꝰ.: Das
sat᷑ ꝑagrando mundꝰ ñ erat iã qͦd humani
ostendet ocłis. & auaricie ñ saturat᷑ affeet
P aruũ ẽ ussu querenti alexindro. quod
fecise siffecerat dõ. Posset ꝯm celũ ascenłe si aut nat̾a pẽ¬
narũ ꝯcessisset aut semita. ł qr mundũ ꝑagran¬
do paruũ sͥ ẽẽ eredidit. idõ tͥbꝰ ꝯtentꝰ sepul chri
cubitis obdormiit. Piseat xͦ ex hoc humana na¬
t᷑a nichil eẽ de potentia p̾sum̃dũ ex qͦ mors cõ¬
munit̾ heres ẽ potentũ ⁊ pauꝑũ. uidit enĩ ꝑt̾ro¬
picas uires ⁊ atlanticas moles. & phebeos ignes:
seyticas glacies .S qͥd ꝓfuit oĩã in uita umeẽ

Expanded text:
di misteria, nulla gens abstrusis terrarum angulis di misteria, nulla gens abstrusis terrarum angulis exulata, nulla Oceani semotior insula Atlantei marginis aestu roriflua, quae non Alexandrum aut dominum timuit aut repentinum expauit aut praedonem inuenit. Quisnam est, domine Deus meus, hominum tam inconsideratus appetitus. Lasgrando mundus, non erat iam quod humanis ostenderet oculis, et auaritiae non saturatur affectus. Paruum est uisu quaerenti Alexandro quod fecisse suffecerat Deo; posset et in caelum ascendere, si aut natura pinnarum concessisset aut semita. Et quia mundum peragrando paruum sibi esse credidit, ideo tribus contentus sepulchri cubitis obdormiit. Discat ergo ex hoc humana natura nihil esse de potentia praesumendum, ex quo mors communiter heres est potentum et pauperum. Vidit enim et Aethiopicas uires et Atlanticas moles et Foebeos ignes et Scythicas glacies. Sed quid profuit omnia inuicta uincere et
Abbreviated transcription (Latin):
dicos fines ante cuiꝗͣ maccessos sollicitat
ignotos nr̃o scło fines ardenti eupiditate
statuarũ ere succenso debilitat. & ignitis
ãplexibꝰ rabidas fugat. Post hec poro rege¬
indico captiuo. phasiacas pͥmꝰ inuasit late.¬
bras. Iuie aurũ fastiduit macedo. qͥ sat᷑a.¬
ri ñ potuit toto orbe possesso. Dehinc
nudos braemanos. exustos eoas. febeos. pas¬
saras caueasi mortis in colas. drancas & ue-
meroen & ult sienicos uapores falernis liqͦ¬
ribꝰ eruetuantẽ in patiens penetrat. Can¬
dacẽ ethiopieã ꝗͣ uis p̃ceps ñ tñ securꝰ solli¬
citat. athlanteas niliaci liqͦris diffusitrices
cataractas intrepidꝰ spectat. Qͥs dicã ꝑtẽ¬
ptata meotide mertes thirofagos. asꝑos an.¬
tropofagos. nudos etiã ictiofagos lacessisse:
S olisqͦꝵ ac lunȩ loq̃ntia nemora. regis ipsiꝰ
interitũ p̃dic Entia laboriosus inu̾estiga¬
tor accessit. ł qͥd pluribꝰ.: Nulla secreta mũ¬

Expanded text:
dicos fines ante cuiquam inaccessos sollicitat et dicos fines ante cuiquam inaccessos sollicitat et ignotos nostro saeculo fines ardenti cupiditate sitas statuarum aere succenso debilitat et ignitis amplexibus rabidas fugat. Post haec Poro Indico rege captiuo Fasiacas primus inuadit latebras. Illic aurum fastiduit Macedo qui saturari non potuit toto orbe possesso. Dehinc nudos Bragmones, exustos Eoas, Foebeos Passadras, Caucasii montis incolas, Drancas et VerMeroen et ultra Sieneticos uapores Falernis liquoribus ruptuantem inpatiens penetrat; Candacen Aethiopicam, quamuis praeceps, non tamen securus, sollicitat; Atlanteas Niliaci liquoris diffusitrices cataractas intrepidus exspectat. Quid dicam pertemtata Maeotide inertes thirofagos, asperos antropofagos, nudos etiam ictiofagos lacessisse. Solis quoque ac Lunae loquentia nemora regis ipsius interitum praedicantia laboriosus inuestigator accessit. Et quid pluribus: nulla secreta mun
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabit. Igit᷑ alexandri rapidos ad cupi¬
dttatẽ animos. tante inmensitatis multi¬
tudo ñ terruit s indubitant̾ pugnã ins¬
peratã arripuit ex insꝑato uictoriã dubi¬
tatã inuenit. Uincit in paruo qͥb sufficere
ñ pot̾at numerando. suꝑat effugatũ. seqͥt᷑
fugitiuũ inuenit uuln̾atũ aureo eatenaꝵ
ligam̃to ꝯstrictũ. Prebet inanẽ misedĩe sepul¬
turã. illo filias etiã qͣs sorores. Iuste qͥdẽ ille
uitã ꝑdidit. regnũ amisit. qͥ mat̾nũ uiolans
sacram̃tũ suũ se maluit ẽẽ uitricũ. patrẽ eti¬
ã germanarũ nec puduit illuc partẽ tͣpissi¬
mã libidinantis obice̾ corꝑis. unde pͥmũ pro¬
dierat imago nascentis. Post hec regni etiã
ꝑsiei uictoria ñ ꝯtentꝰ qͦ totiꝰ mundi ꝯflu¬
xcerat dñatꝰ qͥ posset ⁊ uniu̾sas auariciȩ sa¬
turare uoragines & nichil ultͣ post hẽ quere.¬
ret. qͥ etiã aliqͣndo satiari ñ posset: tñ in.¬

Expanded text:
enarrabit. Igitur Alexandri rapidos regnandi ad cupienarrabit. Igitur Alexandri rapidos regnandi ad cupiditatem animos tantae inmensitatis multitudo non terruit, sed indubitanter pugnam insperatam arripuit, et insperato uictoriam dubitatam inuenit. Vincit in paruo quibus sufficere non poterat numerando; superat effugatum sequitur fugitiuum, inuenit uulneratum aureo catenarum ligamento constrictum. Praebet inanem misericordiae sepulturam illo; filias etiam quas sorores Iuste quidem ille uitam perdidit, regnum amisit, qui maternum uiolans sacramentum suum se maluit esse uitricum, patrem etiam germanarum; nec puduit illuc partem turpissimam libidinans obicere corporis, unde primum prodierat imago nascentis. Post haec regni etiam Persici uictoria non contentus, quo totius mundi confluxerat dominatus, qui posset et uniuersas auaritiae saturare uoragines — et nihil ultra post hunc quaereret qui etiam aliquando saturari non posset —, tamen In
Abbreviated transcription (Latin):
tuans insatiabile ĩꝑiũ ꝓtelauit: Non ꝯtentꝰ
in id qͦd pat̾ crudeli trrannide ꝑuaserat.
s mundũ sͥ breuiorẽ estimans. ultͣ sclm̃ ali¬
qͥd ex qͣrebat. E pͥmũ qͥd̾ẽ babilonicũ regnũ
arripuit. mille annoꝵ dñatu fuleitũ. tot
triũphis ac totiꝰ orbis uictoriis ent̾ecatũ si¬
lue enĩ ⁊ isrsitica ꝯfluxerat gła. & egiptia¬
ca olĩ famosa ꝯmigrarat potentia. illuc spa.¬
rtana. illuc athe̾naica atq insuꝑabilis uir¬
tꝰ deuoluta cesserat seitiea. De qͦ regno a iii.¬
cieꝰ milies centũ octoginta milia tͥbꝰ p̃liis ce.¬
sa ferunt᷑. nec tũ tantȩ cladis sensit babiloni¬
a detͥmentũ. Qͥsferat hec dñe d̃s m̃s. totiꝰ or¬
bis in effabilis ꝯditor s deficit suppittatio mo-¬
rientiũ in innumero erumnȩ locꝰ sparcia
co ñ paruit regno. si in estimabile ẽ qͦd un
ꝓuicia ꝑdidit. Qs tua orbis oꝑa sufficienꝰ

Expanded text:
tuans insatiabile imperium protelauit; non contentus tuans insatiabile imperium protelauit; non contentus in id quod pater crudeli tyrannide peruaserat, sed mundum sibi breuiorem aestimans ultra saeculum aliquid exquirebat. Et primum quidem Babilonicum regnum arripuit mille annorum dominatu fulcitum, tot triumphis ac totius orbis uictoriis enthecatum. Illuc etenim et Israhelitica confluxerat gloria et Aegyptiaca olim famosa conmigrarat potentia, illuc Spartana, illuc Athtenaica atque insuperabilis uirtus deuoluta cesserat Scytica. De quo regno a uicies milies centum octoginta milia tribus proeliis cesa feruntur nec tamen tantae cladis sensit Babilonia detrimentum. Quis ferat haec, domine Deus meus, totius orbis ineffabilis conditor. Deficit sapputatio morientum in numero: aerumnae locus Partiaco non paruit regno. Si inaestimabile est quod una prouincia perdidit, quis tua, orbis, opera sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qͥeqͥs ex sacͣtissima p̃da auidior tͣnsuo¬
rauit. Fuit enĩ illa isrsitiei uindex sceleri¬
Tam̃ ue illi qͥ flagellũ eligt᷑ malis. & sic̃ ierłm
suas aborsa ẽ ꝑ eundo diuitias. ẜa gͥ tẽpestate
fortuna qͦdã astu t᷑bulentie gͣuidata in par.¬
uo macedonũ regno clarissinũ peꝑit nefas.
Nãq alexander dubia sub opinione philippi aza.¬
cedonis filiꝰ. incerti patͥs erimine maculatꝰ
exesurgit. Qdã eiũ fert̃ dictanabũ uapore
ubidinis clandestino olimpiadã magno cõp̃s¬
sisse figmento. alii qͦd draconis sqͣmifero fer-¬
mentante cõplexu. iurulentũ ediderit gͣui.¬
data puerulũ. S qͥd his opꝰ est  Ex qͦ philip̃pi
in hoc negocio uacillauit auctoritas patͥs.
multa noĩa maritoꝵ. hic gͦ qͣmuis patre tr¬
rannice eruaelit̾q regnante ãpliatũ mace¬
donũ regnũ susceꝑit. tñ ultͣ mundi t̾minoses¬

Expanded text:
uit quicquid ex sacratissima praeda auidior transuouit quicquid ex sacratissima praeda auidior transuorauit. Fuit enim illa Israhelitici uindex sceleritamen uae illi qui flagellum eligitur malis; et sicut Hierusalem suas aborsa est pereundo diuitias. Ea igitur terapestate fortuna quodam aestu turbulentiae grauidata in paruo Macedonum regno clarissimum peperit nefas. Namque Alexander dubia sub opinione Philippi Macedonis filius incerti patris crimine maculatus exsurgit. Quidam enim ferunt, Dictanabo uaporante libidinis, clandestino Olimpiada magico conpressisse figmento, alii quod draconis squamifero fermentante conplexu uirulentum ediderit grauidata puerulum. Sed quid his opus est: ex quo Philippi in hoc negotio uacillauit auctoritas patris,multa nomina maritorum. Hic ergo quamuis patre tyrannice crudeliterque regnante ampliatum Macedonum regnum susceperit, tamen ultra mundi terminos aes
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ nocte p̃parat. crucẽ albubnus exspectat¬
Ratssacto gͥ iudaicȩ cursu histori¬
ȩ. quẽ qͥdẽ ꝯtinuis .&. litt̾is reseruatis ab orbe
condito usq in hanc ȩtatẽ digerendo ꝑduxi¬
mꝰ. cuiꝰ pͥncipiũ sic̃ ꝓpitia diuinitas oꝑando
extitit. ita irata terminũ ꝯtulit: ergo genti.¬
les aggressurꝰ historias. qͣs nẽ a momentaneis
garrulitatibꝰ fortuna psꝑior subleuat. nẽ i.¬
rata supplantat. momiento usq in abissũ uer¬
gens si quos successu ꝓsꝑo usq in celũ ꝑduxe¬
rat: ex hinc gͦ sumemꝰ initiũ qͦ iudaici regni
ꝑduximꝰ terminũ. Postaꝗͣ enĩ babilonicõ cap¬
tiua ierłm successit ĩꝑio. ⁊ alienis deserui.¬
ens idolis a dõ suo fornicata alieno etiã de¬
nas sceleris. ꝙ male seminatos fructꝰ amari¬
ssimos sui comedit erroris. Tam̃ tãdir ba¬
bilonia fermentũ suȩ potentiȩ tenuit.
donee dixini popłi tẽpliq dñiei saporẽ p̃de
toxieũ degustauit. statĩq eũ ipͥis abortĩ.¬

Expanded text:
cem nocte praeparat, crucem alburnus exspectatr Iudaicae cursu historiae, quem quidem continuis decem litteris reseruatis ab orbe condito usque in hanc aetatem digerendo perduximus, cuius principium sicut propitia diuinitas operando extitit, ita irata terminum contulit — ergo gentiles adgressurus historias, quas nunc a momentaneis garrulitatibus fortuna prosperior subleuat, nunc irata supplantat momento usque in abyssum uergens, si quos successu prospero usque in caelum perduxerat, — exhinc ergo sumemus initium, quo Iudaici regni perduximus terminum. Postquam enim Babylonico captiua Hierusalem successit imperio et alienis deseruiens idolis a Deo suo fornicata alieno etiam canas sceleris et male seminatos fructus amarissimos sui comedit erroris —, tamen tam diu Babylonia fermentum suae potentiae tenuit, donec diuini populi templique dominici saporem praedae toxicatum degustauit statimque cum propriis aborti
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾ uolũtatẽ d̾i: manet ĩ etnũ Quibus
audiẽtibꝰ atq obediẽtibꝰ huic salub me
ãmonitioni: ꝯͦtie̾s occulta dispẽsatio pi¬
issimi creatoris pocestatẽ iudicãdi ac dis¬
ponẽdi t̾renã rẽ publicã t̾buit : tẽ expͫ¬
te militia secłi ñ ẽ grauioribꝰ referta peͤ¬
catis. Tc̃ facile corripiũt᷑ ĩqͥeti cͣsolant᷑
pusillam mes suscipiũt᷑ ĩfirmi. licẽtiasce¬
lerũ demit᷑ iuꝑbis. & bene agẽdi sortit᷑

Expanded text:
acit voluntatem Dei, manet in aeternum . Quibus audientibus atque obedientibus huic saluberrimae admonitioni, quoties occulta dispensatio piissimi Creatoris potestatem judicandi ac disponendi terrenam rempublicam tribuit, tunc ex parte militia saeculi non est gravioribus referta peccatis: tunc facile corripiuntur inquieti, consolantur pusillanimes, suscipiuntur infirmi; licentia scelerum demitur improbis, et bene age
Abbreviated transcription (Latin):
clamab̾. Dñe fortitudo mea. & adiuto¬
riũ meũ ĩdie malorũ. Et iterũ. Sana
me dñe & sanabor. saluũ me fac et
saluus ero qͥa gła mea tu es. Ista enĩ di¬
cẽdo sc̃issimi pauli doctrinã seqͥ uid̾b̾is

Expanded text:
djutorium meum in die malorum . Et iterum: Sana me, Domine, et sanabor; salvum me fac, et salvus ero, quia gloria mea tu es . Ista enim dicendo, sancti Pauli doctrinam sequi videberis,
Abbreviated transcription (Latin):
deus doctor ẽ omĩũ. nec humana
mandata. sed diuina qͥris audire: pre-¬
teriens qͥł ego sũ. cognosce qͥl ẽẽ d̾be¬
as. immo potiꝰ qͣlẽ te ee̾ nob̾ congau¬
dentib gaudeas. Gr̃e dĩ adiutorium
tͥ necessariũ ꝑ actꝰ singulos crede. di¬
cens cũ apoło. Gr̃a d̾i sũ id qd̾ sum
Uita tua speculũ sit: ubi milites tui
uideant qͥd agere debeant. Non p̃esse
appetas. sed ꝓdesse. Dilige rẽ publicã.
siẽ te ipsũ. Hum anis diuina p̃pone. No-¬

Expanded text:
Deus doctor est omnium, nec humana Deus doctor est omnium, nec humana mandata, sed divina quaeris audire, praeteriens qualis ego sum, cognosce qualis esse debeas; imo potius qualem te esse nobis congaudentibus gaudeas. 1o Gratiae Dei adjutorium tibi necessarium per actus singulos crede, dicens cum Apostolo: Gratia Dei sum id quod sum . 2o Vita tua speculum sit, ubi milites tui videant quid agere debeant. 3o Non praeesse appetas, sed prodesse. 4o Dilige rempublicam sicut te ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est auctoritas dignitatis. Aut uł ip¬
sa saltiͣ pie conuersationis in nocẽtia
talis ẽ michi: quẽ p̃tet̾is ac p̃sẽtibꝰ ex¬
cessibꝰ implicatũ. mentis parit᷑ et cor¬
poris grauat ĩfirmitas : Quid gͥ faci¬
ani: Uolo satisfacere desiderio tuo:
nec ualeo. maxime qͦndo cogitans
& retractans merita iniqͥtatũ mea̾
suꝑbie ꝑximũ iudico. ducere alios
ꝑ iustit̾ie semitas ꝑ qͥs ipse ñ ambulo
Ue mͥ misero : donec misereat᷑ altissimꝰ
Ecce ego militię ecclesiastice uĩcłis
alligatꝰ. curis secularibꝰ dissipor. et qͦmnͦ
ĩ scło militãti militie sꝑitał audeã legẽ
ostendere: Plorandũne mͥ ẽ an loqͤndũ:
uita altiꝰ erudiẽda uidet᷑ an mea pociꝰ
corrigẽda : uirtꝰ pͥma ẽ bene uiuer:
scd̾a ẽ recte docere. frustra aut̃ recte
docet qͥ bene ñ uiuit. Ego gͦ needũ
bene uiuens. qͦmͦ recte ooceã: uerũ¬
tamen qͥa nͣ homo docet hominẽ sed

Expanded text:
ta est auctoritas dignitatis? aut vel ipta est auctoritas dignitatis? aut vel ipsa saltem conversationis innocentia talis est mihi, quem praeteritis ac praesentibus excessibus implicatum mentis pariter et corporis gravat infirmitas? Quid igitur faciam? Volo satisfacere desiderio tuo, nec valeo: maxime quando cogitans et retractans merita iniquitatum mearum, superbiae proximum judico ducere alios per justitiae semitas per quas ipse non ambulo. 3. Vae mihi misero, donec misereatur Altissimus. Ecce ego militiae ecclesiasticae vinculis alligatus, curis saecularibus dissipor; et quomodo in saeculo militanti militiae spiritalis audeam legem ostendere? Plorandumne mihi est, an loquendum? Vita alterius erudienda videtur, an mea potius corrigenda? Virtus prima est, bene vivere; secunda est, recte docere: frustra autem recte docet, qui bene non vivit; ego ergo necdum bene vivens, quomodo recte doceam? Verumtamen quia non homo docet hominem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽda. S apiẽ̾tͣ ꝓfecto responsũ sapiẽtiȩ
a sopiẽte qͣsieras: n erint᷑: ogãti nec ĩtro¬
gato scã pͣdẽtia defuit. Et tu qͦd ille
docere poterat. iã gerebas. & ille hoc
docere poterat qd̾ tu gerebas. ut morͤs
tuos tu ĩsermonib eiꝰ agnosceres et
sermones suos. ille extius morib appͦ¬
baret. Modo aut̃ qͥa semipleni libelli
ĩꝑfecta dictatio. nichil huic tue ĩtro¬
bilis an in corruptibił fuerit: unde ad¬
huc disputãs ille doctor egregiꝰ anteqͣ.
fidelit̾ ratione fidei reddita de actib
militarib cũ pietate tractãdis inciper&
loqui: transiuit ad etͣne beatitudinis im¬
mortalia gaudia. uerbũ dei qd̾ ĩcorde
& ore sẽꝑ habuit facie ad faciẽ qͣndeq¬
contẽplaturꝰ: in porcabilẽ sareinam
suꝑ humeros debiles ponis. ut me iub¬
astanti uiri qͣsi hereditariũ debitũ
soluere. Nunquid ego sic repletꝰ sum
sapiẽtia sic̃ ille : Nunqͥd eadẽ mihi
facultas eloqui : Nunquid simisis da¬

Expanded text:
apienter profecto responsum sapientiae a sapiente quaesieras, nec interroganti, nec interrogato sancta prudentia defuit. Et tu quod ille docens poterat, jam gerebas; et ille hoc docere poterat quod tu gerebas, ut mores tuos tu in sermonibus ejus agnosceres, et sermones suos ille ex tuis moribus approbaret. Modo autem quia semipleni libelli imperfecta dictatio, nihil huic tuae interrobilis an incorruptibilis fuerit; unde adhuc disputans doctor ille egregius, antequam fideliter ratione fidei reddita de actibus militaribus cum pietate tractandis inciperet loqui, transivit ad aeternae beatitudinis immortalia gaudia, Verbum Dei, quod in corde et ore semper habuit facie ad faciem contemplaturus, importabilem sarcinam super humeros debiles ponis, ut me jubeas tanti viri quasi haereditarium debitum solvere. Nunquid ego sic repletus sum sapientia sicut ille? Nunquid eadem mihi facultas eloquii? Nunquid similis da