comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erroris alii sp̃c fornicationisshu¬
iꝰ mõi regũ multi in passionẽ xp̃i
sunt captiuati.:⁊ de sua tandem
tirannide deiecti illi uidelicet
qui in sp̃itib malignis p̾cet̾is
erant maioris astucie: ⁊ uehem̃¬
tioris audatie: illi deniq ꝑ qͦs
salus eoꝵ impediri pot̾at. de qͥb
pͥmitiua ecclla congreganda ⁊ si¬
dei soges ꝓpaganda erat ut desig¬
ñata illa diuine ꝓpagationis
messio. in diuina horrea con¬
gregaret᷑ de qͣ in eunglio legit᷑.
Respicite regiones qm iam al
be sunt ad messem.¬

Expanded text:
erroris, alii spiritus fornicationis. Hujusmodi regum multi in passione Christi sunt captivati, et de sua tandem tyrannide dejecti. Illi videlicet qui in spiritibus malignis prae caeteris erant majoris astutiae et vehementioris audaciae. Illi denique per quos salus eorum impediri poterat, de quibus primitiva Ecclesia congreganda, et fidei seges propaganda erat, ut designata illa divinae propagationis messio in divina horrea congregaretur, de qua in Evangelio legitur: Respicite regiones quoniam jam albae sunt ad messem
Abbreviated transcription (Latin):
plius annis. añͣ eiꝰ natiuitatẽ
lib̃atam fuisse: S qd̾ constat
p̾cessisse natiuitatẽ. conseq̃ñter
constat precessisse resurrectionẽ.
Si uixͣ hunc modum qd̵ ꝓph̃a
dicit. dicimꝰ ẽẽ ũm. nichilominꝰ
tñ iud̃s contendet illd̃ qd dic̃r
ẽẽ friuolum S in u̾bis tantipro¬
miff̾ĩ ex industͥa adumbrasse :
Sic sane ⁊ si friuolũ uideat᷑. scdm
ges ħloco acciꝑe uelimꝰ quales
in damele legimꝰ. erit sane iͣ u̾bis
ꝓpħe. qd̾ nec iud̾s possit refelle
inquit reu̾tar ut p̾lier adu̾s
pͥncipem ꝑsarũ. Cũgͦ egredeier
apparuit pͥnceps grecoꝵ ueni-¬
ens. Qͥs autẽ ñ uideat spͣc ma¬
lignos. hoc loco in hiis pͥncipi¬
b debere intelligẽ: Possumꝰ
itaq imo ut arbitror. omnino
debemꝰ eiusmͦi reges in hoc loco
acciꝑe nͥ forte hoc mouet. qd̃ hic
reges ibi nõiant᷑ pͥncipes. S adũ¬
tendũ qd̾ id̾ ip̃e quidictꝰ ẽ pͥncep
ꝑsarum insuꝑiorib nominatꝰ

Expanded text:
plius annis ante ejus nativitatem liberatam fuisse? Sed quod constat praecessisse nativitatem, consequenter constat praecessisse resurrectionem. Si juxta hunc modum quod propheta dicit dicimus esse verum, nihilominus tamen Judaeus contendet illud quod dicitur esse frivolum. Sed in verbis tanti promysterii ex industria adumbrasse? Sic sane etsi frivolum videatur secundum ges hoc loco accipere velimus quales in Daniele legimus, erit sane in verbis prophetae quod nec Judaeus possit refellereinquit, revertar ut praelier adversus principem Persarum. Cum ergo egrederer apparuit princeps Graecorum veniens . Quis autem non videat spiritus malignos hoc loco in his principibus debere intelligi? Possumus itaque, imo, ut arbitror, omnino debemus ejusmodi reges in hoc loco accipere, nisi forte hoc movet quod hic reges ibi nominantur principes. Sed advertendum quod idem ipse qui dictus est princeps Persarum, in superioribus nominatus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentie talenta ⁊ prudẽ¬
cie lucra facile inuenit. unde
ad maiora crescere ⁊ ad pluri¬
ma dilatari possit: Et cõstituit
eum inquit pͥncipem suꝑ õs
ꝓuincias babilonis. ⁊ p̾fectum
magistratuũ. suꝑ cunctos sapi¬
entes babilonis. Outinam de¬
uotio nr̃a eousq ꝓficiat. quo
cunctis pͥncipib babilonis su¬
ꝑior cunctis prudentib babi¬
lonie sapientior appareat.⁊
om̃i eo qd̵ in mundo placet
uł p̾ciosum uidet᷑ ex m̃tis no¬
stre iudicio p̾ciosior emineat.
⁊ ex arbitrũ decreto suꝑiorẽ
locũ optineat. hocerit ut arbi¬
tror danielem a rege. pͥncipatꝰ
⁊ magistũ arcem acciꝑe. Utinã
contingat tandem aliqͣndo o¬
nr̃am deuotionẽ id ꝑfectiõis
attingere. quo nullam qͣntũ¬
libet uehemens affectio. nulla
occupatio. nulla sollicitudo.
nulla suggestio uł suasio pos
pare. S nec quidem int̾rũꝑe.
⁊ illud innob̃ apłicũ impleat᷑.
sine int̾missione orate. Utinã
cet̾a quelibet officia ita dispo-¬

Expanded text:
intelligentiae talenta et prudentiae lucra facile invenit, unde ad majora crescere, et ad plurima dilatari possit? Et constituit eum, inquit, principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. O utinam devotio nostra, eousque proficiat, quo cunctis principibus Babylonis superior, cunctis prudentibus Babyloniae sapientior appareat, et omni eo quod in mundo placet, vel pretiosum videtur ex mentis nostrae judicio, pretiosior emineat, et ex arbitrii decreto superius lucrum obtineat! Hoc erit, ut arbitror, Danielem a rege principatus, et magisterii arcem accipere. Utinam contingat, tandem aliquando nostram devotionem id perfectionis attingere, quo nulla quantumlibet vehemens affectio, nulla occupatio, nulla sollicitudo, nulla suggestio, vel suasio posspare, sed nec quidem interrumpere, et illud immobile Apostolicum impleatur: Sine intermissione orate! Utinam caetera quaelibet officia ita dispo
Abbreviated transcription (Latin):
profic̾e qͦd nulla occupatio pos¬
sit eius officium interrũperez
iinc Rex danielem in sub¬
lime extulit. ⁊ munera
magna ⁊ multa dedit ei. Siꝑ
damelem deuotionẽ recte intel¬
ligimꝰ. quid aliud erit danelẽ
in sublime atcolłe. qmͣ deuo¬
tionis officiũ int̾cet̾a quelibet
officia pͥncipale ⁊ precipuum
reputare. ⁊ quasi summo loco
habere : fieri autẽ solet pꝰt¬
qͣmmens qͣnta sit uirtꝰ uere
deuotionis ꝑ exꝑientiã ꝓbat.

Expanded text:
proficere, quod nulla occupatio possit ejus officium interrumpere. Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera magna, et multa dedit ei. Si per Danielem devotionem recte intelligimus, quid aliud erit Danielem in sublime attollere quam devotionis officium inter caetera quaelibet officia principale et praecipuum reputare, et quasi summo loco habere? Fieri autem solet postquam mens quanta sit virtus verae devotionis per experientiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ in ꝑfectionis reliquit.
quod uł ꝑ ĩpossibilitatẽ ex cu¬
sari oportuit. Ex his itaq
aduert̾ẽ lici. quod emanu¬
elis nr̃i puerꝑa: in omni
fuerit uͥtutũ ꝯsumatione
ꝑfecta. Quis illd̃ pͥmum et
maximũ mandatum sic ũ¬
quam ĩpleuit. quis sic ũꝗͣ
ĩpłe poterit: Diliges dnĩn
deum tuum ex toto corde tuo.
& ex tota aĩa tua. Ex hac unꝙ
exestuantis amoris flãma. ex¬
usta sunt scuta illa iam dicta.
dono qd̃ acceꝑat uidet᷑ ꝯsuma¬
ta parit̾ ⁊ confirmata.

Expanded text:
nihil imperfectionis reliquit, nihil imperfectionis reliquit, quod vel per impossibilitatem excusari oportuit. Ex his itaque advertere licet, quod Emmanuelis nostri puerpera in omni fuerit virtutum consummatione perfecta. Quis illud primum, et maximum mandatum sic unquam implevit? quis sic unquam implere poterit? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua : ex hac utique exaestuantis amoris flamma exusta sunt scuta illa jam dicta. dono quod acceperat videtur consummata, pariter et confirmata.
Abbreviated transcription (Latin):
adexcusãdaᷤ excusat̾onẽ ĩpecc̃is. Excu¬
sationes sane qͣsi q̃ dam uiciorum
scuta sunt. quib se contra u̾i¬
tatis iacula muniuis. & contͣ
uirtutum iaculationes ñ me¬
dio cͥter defendunt. S illud opͦ¬
tet sciri. quia ubi ñ ẽ locꝰ accu¬
sationi. nullus ꝓculdubio relm¬
quitur excusationi. Quẽ sua
nãq ꝯscĩa in nlło accusat. nõ
est uñ se ex cusare oporteat.
Uirginalis itaq illa puerꝑa
cui nichil de plena uirtutum
ꝯsũmatione de fuit. in nullo
oĩo excusatione aliqua egint.
Nam si uł in possibilitas ip̃a
aliquid in ea de aliqua uirtu¬
tum ꝑfectione minuit. pro¬
fecto ꝓea parte ead ip̃a ĩ pos¬
sibilitas ei adexcusationem
fuit. In eo ipso itaq suꝑ emi¬
nentis ⁊ supͣmodum estuantiᷤ
amoris datus celitus ignis
designata excusationũ õiũ
scuta exussit: quo plenitudo
grẽ caritatisq ꝯsumationi¬
chil spũalis in firmitatis.

Expanded text:
ad excusandas excusationes in peccatis . Excuad excusandas excusationes in peccatis . Excusationes sane quasi quaedam vitiorum scuta sunt, quibus se contra veritatis jacula muniunt, et contra virtutum jaculationes non mediocriter defendunt. Sed illud oportet sciri, quia ubi non est locus accusationi, nullus procul dubio relinquitur excusationi. Quem sua namque conscientia in nullo accusat, non est unde se excusare oporteat. Virginalis itaque illa puerpera cui nihil de plena virtutum consummatione defuit, in nullo omnino excusatione aliqua eguit. Nam, si vel impossibilitas ipsa aliquid in ea de aliqua virtutum perfectione minuit, profecto pro ea parte eadem ipsa impossibilitas ei ad excusationem fuit. In eo ipso itaque supereminentis, et supra modum aestuantis amoris datus coelitus ignis, designata excusationum omnium scuta exussit, quia plenitudo gratiae charitatisque consummatio nihil spiritualis infirmitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Auferens bella usꝙ ad finẽ
t̾re. arcum ꝯterens. et confrin¬
gens arma. & scuta ꝯburens
igni. Que ẽ ista obsecͦ t̾ra de
qua bella omnia fine: tenꝰ
auferunt᷑. nͥ illa dequa idẽ
ꝓph̃a alibi ꝓtestatur. Ueri¬
De hac itaq t̾ra omnis pug¬
na tollit᷑. in hac t̾ra pax ple¬
na reꝑat᷑. Arcum in quit
ꝯterens. & confringens arma.
In arcu & sagita ꝑcussio quidẽ
est. ñ tam uirtuosa quam artifi¬
ciosa. Cotra ingladio ⁊ hasta. ꝑ¬
cussio ꝓfecto est. ñ tam artificio¬
sa quam uͥtuosa. Parcꝰ ergo in¬
telligimus temptationes frau¬
dulentas. ꝑ arma uero temp¬
taciones uiolentas. Attẽde
itaq in quante securitatis
arcem secrexit. ad quã tã uio¬
lenta quam fraudulenta tẽp¬
tatio nullum deceto accessũ
hr̃e iam potuit. Arcũ inquit
& scuta ꝯburens igni. Sicut
ꝑ arcum seductiones. sic ꝑ ar
ma opp̾ssiones. sic ⁊ in scutis
in telligimus excusationes. de
quib inꝓpħa sic habes. Non
declines cormeũ inu̾ba malitie.

Expanded text:
ue ad finem terrae, arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni . Quae est ista, obsecro, terra de qua bella omnia finetenus auferuntur, nisi illa de qua idem Propheta alibi protestatur: Veritaque terra omnis pugna tollitur; in hac terra pax plena reparatur: Arcum, inquit, conteret, et confringet arma. In arcu, et sagitta percussio quidem est, non tam virtuosa quam artificiosa. Econtra in gladio et hasta percussio profecto est, non tam artificiosa quam virtuosa. Per arcus ergo intelligimus tentationes fraudulentas, per arma vero tentationes violentas. Attende itaque in quantae securitatis arcem se erexit, ad quam tam violenta, quam fraudulenta tentatio, nullum de caetero accessum habere jam potuit: Arcum, inquit, et scuta comburet igni. Sicut per arcum seductiones, sicut per arma oppressiones, sic et in scutis intelligimus excusationes. De quibus in Propheta sic habes: Non declines cor meum in verba malitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
re uirtutis. hoc ẽẽ puto qd̃
sequit᷑. cum statim subinfert᷑.
Scd̾m qd̾ uidisti ferrũ mixtũ
teste ex luto. ⁊ digitos ex parte
ferreos. ⁊ ex parte fictiles. ex
parte erit solidum. ⁊ ex parte
erit contͥcum. Fortes eniͣ ⁊ paciẽ¬
tes ut dictũ ẽ eiusmõi homines
sunt inea parte quia eoꝵ labor
rte qͦr eoꝵ labor posset militare
uirtuti. Qd̃ autem dicit testa ex
luto. qͥd aliud ẽ huiꝰ mõi testa nͥ
feda consuetudo: Quasi enĩ lu¬
tum intestam durat᷑. qͣnͣdo feda
actio inconsuetudinẽ ducit᷑. s ex
fide consuetudinis obduratiõe
homo ad inpacientiam deicit᷑.
⁊ teste more leuit̾ nunc ꝑ iracũ¬

Expanded text:
re virtutis. Hoc esse puto quod re virtutis. Hoc esse puto quod sequitur, cum statim subinfertur: Secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, et ex parte erit conttes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor rte qua eorum labor posset militare virtuti. Quod autem dicit ex testa, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more le
Abbreviated transcription (Latin):
muni sepe gula expendere.
auaricia uibeat reseruare:
Inhunc itaq modũ multo¬
ciens leui ex causa regnũ in
se ip̃m diuidit᷑. ꝑturbat᷑. atq
confunditur. donec funditꝰ
desolet᷑. Omne enĩ regnum
in seipm diuisum desolabit᷑.
⁊ domꝰ supͣ domũ cadet. No-¬
tandum sane qd̵ de hoc reg-¬
nodicit᷑ qd̾ tam̃ inquit de
plantario ferri orietur. Cũ
enim p̾uaricatͥx mens pri¬
mo ad scłaria desid̾ia reu̾ti¬
tur. ad tolerandos mundi
labores animꝰ obduratur.
⁊ tunc temꝑis scd̾m sentenci¬
am iob eẽ subsentib diliciaᷤᷤ
computat. dum ad desid̾ioꝵ
suoꝵ finem qualicumq mͦ
ꝑtingat. Oqmͣ felices ẽẽnt.
si ea que sustinent ꝓ amore
pecunie. uł alicuiꝰ adipiscẽ¬
cient̾ sustinerent ꝓ amore
iusticie. Ded qͥ tot molestias
tot in iurias. tot contumeli¬
as. sepe tam pacient̾ colerãt
pro lucro cupiditatis. nͨ unũ
uł leue correctionis u̾bum.
equanimit̾ audiunt ꝓ amo¬

Expanded text:
mum saepe gula expendere, mum saepe gula expendere, avaritia jubeat reservare. In hunc itaque modum multoties levi ex causa regnum in seipsum dividitur, perturbatur atque confunditur, donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum sane quod de hoc regno dicitur, quod tamen, inquit, de plantario ferri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores animus obduratur, et tunc temporis, secundum sententiam Job, esse sub sentibus delicias computat , dum ad desideriorum suorum finem qualicunque modo pertingat. O quam felices essent, si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscentienter sustinerent pro amore justitiae! Sed qui tot molestias, tot injurias, tot contumelias, saepe tam patienter tolerant pro lucro cupiditatis, nec unum vel leve correctionis verbum aequanimiter audiunt pro amo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ iter gradim᷑: S sepe
uideas hos uni. illos alio
sensui uehementiꝰ indulg̾e.
⁊ ꝓpter umꝰ alicuiꝰ sensus de¬
licias alioꝵ sensuum molesti¬
as libent̾ sustinere. Qmͣmul¬
ti multo temꝑe. magnoq labo¬
re adquirunt. qd subunius
diei uł hore crapula uł ebri-¬
etate expendunt. Quot timo¬
res. quot horrores. qͦt algo¬
res hostis. noctis: frigoris.
adulteri sponte tolerant.
ut ad mom̃tanea fede uolu¬
luptatis blandimͣta ꝑtin¬
gant. Non ne huiꝰmõi om̃s
pedum ł digitoꝵ partẽ teste¬
am. partem ferream habẽt.
qui in uno tam pacientes
⁊ pene in sensibiles in altero
tam in pacientes existunti
porro quia iuidisti inquit
pedum ⁊ digitoꝵ partem
teste siguli. ⁊ partem ferream.
regnum diuisum erit. Uere
iusmõi fuerit. Nam ut aliqd
unum ex plurib exemplica¬
usa ponamꝰ. cum unꝰ idem¬
q sepe sit auarꝰ. ⁊gulosus.
qnͣta queso rixa uł conten¬
cio fit frequent̾ in corde illiꝰ
cum tmum eundemq num¬

Expanded text:
rum iter gradimur? Sed saepe videas hos uni, illos alii sensui vehementius indulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae voluptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam patientes et pene insensibiles, in altero tam impatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit, pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit. Vere jusmodi fuerit. Nam ut aliqua in unum ex pluribus exempli causa ponamus, cum unus idemque saepe sit avarus, et gulosus; quanta, quaeso, rixa vel contentio sit frequenter in corde illius, cum unum eumdemque num
Abbreviated transcription (Latin):
gratis nutͥant᷑. uestiant᷑. ꝓtegã¬
tur: Uidebis utiq eos mollib
uestiri uelle. crapula ⁊ ebrieta¬
te madere. sompno ⁊ otio tor¬
pere. irasci ⁊ indignari cum
sibiuid̾int aliqͥd d̃ assuetis deesse.
Num quid nam tͥ non uidet᷑
eiusmõi pedib ex parte ferre¬
is. ⁊ex parte cesteis in cederer
cum uideas unum eundẽq
in suis tam parcum in alienis
tam ꝓdigum ẽẽ. mͦ aust̾itati mͦ
luxiu deseriure: Porro inqͥt
quod iudisti pedum ⁊ digito¬
rum partem teste figuli ⁊ par-¬
tem ferream. regnum diuisũ
erit qd̃ tam̃ de plantariofer-¬
ri orietur. Pes in quinq digi¬
tos diuidit᷑. ⁊ necessitatis con-¬
dicio ꝓculdubio quinqͥ ꝑti¬
tur. cum ad om̃s corꝑis sen¬
sus dilatetur. s cum sensuum
oblectam̃ta studiose querimꝰ.¬
uł det̾m̃ta caute declinamꝰ. quid ali¬
ud qm duob pedib hinc ĩn
a deitris ⁊ a simstris intim᷑.¬

Expanded text:
gratis nutriantur, vestiantur, protegangratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi videant aliquid de assuetis deesse. Nunquidnam tibi non videtur ejusmodi pedibus ex parte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur. Pes in quinque digitos dividitur, et necessitatis conditio procul dubio in quinque partitur, cum ad omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus hinc inde, a dextris et a sinistris nitim
Abbreviated transcription (Latin):
bris ⁊ incuris multis. ⁊ me
rumpna atq intͥsticia. Uere
ut scͥptum ẽ auaronichil ẽ
scelestiꝰ. qui nec ꝓximo compa¬
titur. nec sui miseret᷑. Quid
iam miram᷑ eiꝰmoi hominẽ
hr̃e tibias ferreas. cum iam
habet ferreas plantas: Quid
iam conquerimͣ qd̾ minitis
ẽ erga ꝓximos. qui iam obdu¬
ratus ẽ erga usus ꝓprios: qui
sͥ neqͣmẽ cui bonꝰ erit : Notate
tamͣ qd̃ qui eiusmͦi ẽ pͥꝰ in tibi¬
is ferreis obduratur erga ꝓxim̃
suum. Postmodum etiam in
ferreis pedib obdurat᷑ erga se¬
met ip̃m. Uide ergo quisquis
hec legis. ne forte post amorẽ
studiũq sapientie. reu̾taris
ad amorem lucrũq pecunie.
hocẽ aureũ caput inferreos
pedes deflectere. Ui̾cera auari
crudelia. Pone nunc aute ocri-¬
los tuos. consid̾a qͦs libet auaro᷑.
Uide queso qmͣ sint solliciti. ꝙͣ
laboriosi. qmͣ parci. qͣm auste¬
ri sibi. Quid tam̃ sepe idem fa¬
cere consueuerunt. uł ad huc
quoq facturi sunt si ab alio

Expanded text:
in curis multis, et in aerumna atque in tristitia? Vere, ut scriptum est, avaro nihil est scelestius , qui nec proximo compatitur, nec sui miseretur. Quid jam miramur ejusmodi hominem habere tibias ferreas, cum jam habet plantas? Quid jam conquerimur quod immitis st erga proximos, qui jam obduratus est erga usus proprios? Qui sibi nequam est, cui bonus erit? Notate tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tam̃ de plantario ferriori¬
etur. S si ꝑpedem necessitas.
ꝑferrũ intelligit᷑ crudelitas.
qͥd sibi uult qd̾ pedũ pars
quedam ferrea eẽ describitur.
numqͥd nam quisq erga ꝓpͥ¬
as necessitates durꝰ ⁊ ininitis
seu ⁊̃ inflexibilis inuenit᷑:
Scimꝰ quia auarꝰ ñ implebit᷑
pecunia:⁊ quiamat diuitias.
fructus ñ capiet exeis. ⁊ tam̃
laborare ñ cessat. nec saciant᷑

Expanded text:
ri orietur . Sed si per pedem necessitas, per ferrum intelligitur crudelitas, quid sibi vult quod pedum pars quaedam ferrea esse describitur? Nunquidnam quisque erga proprias necessitates durus, et immitis seu etiam inflexibilis invenitur? Scimus quia avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis, et tamen l
Abbreviated transcription (Latin):
tis. aliud questꝰ cupiditatis.
S cumin hunc modum diu̾¬
sa uitia hominẽ ꝑ dit̾sa ra-¬
punt. uł ad contraria inpel-¬
lunt. miserabilit̾ affligunt.
nec die nec nocte quiesc̾e siñt.
i mͦ mirabili atꝙ miserabili
qui eiusmõi sunt dampna-¬
tionis sue temꝑa p̾ueniunt.
dum int̾na animi anxieta¬
te uł ext̾iori afflictione erga
semetipsos deseuunt. ⁊ nisi
suꝑna eos clem̃tia respici¬
at ꝑtemporalia tormenta
ad et̾na uadunt.

Expanded text:
tis, aliud quaestus cupiditatis. tis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveniunt, dum interna animi anxietate, vel exteriori afflictione erga semetipsos desaeviunt, et nisi superna eos clementia respiciat, per temporalia tormenta ad aeterna vadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiã resoluit᷑i. S sicut d̃
auaris ostendimꝰ. uident᷑ mul¬
ti suis uoluptatib libẽt tc̃ satis¬
facere. cum hoc possunt sñ dis¬
pendio pecunie. cum autẽ sñ
lucri dampno ñ possunt: ue¬
hem̃ter contra ire. ñne tͥ uidẽ¬
tur isti ferum ⁊ testam ex lu¬
to parit̾ cominiscere: Quia aũ
udisti inquit ferrũ mixtũ
teste ex luto cominiscebunt᷑
quidem humano semine. sed
ñ ad herebunt sͥ sicut ferrũ
ñ potest misceri testr. Que sunt
humana semina. nͥ carnalis p̾-¬
dentie consilia: Docet nospru-¬
dentia carnis pp̃ usui necessa-¬
ria pecuniam querere. docet
nos eadem multa de uite ne¬
cessarñs detrahere ⁊ pecume
pacere. ne uideatur in necẽ¬
sarios usus deficere. Ecce qͦmͦ
adherent humano semine
cum iudeatur unũ quasi ex
consilio alterum requirere.
ñunc tam̃ ꝑ miscentur quia
unum alt̾i uidetur sepe cõ¬
tradicere. Aluid imꝑat amor
diuiciar̃. atq aliud amor
deliciarũ. Aliud estꝰ uolupta¬

Expanded text:
scentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis voluptatibus libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, cum autem sine lucri damno non possunt, vehementer contraire. Nonne tibi videntur isti ferrum, et testam ex luto pariter commiscere? Quia autem vidisti, inquit, ferrum mistum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus volupta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dñs ue penitẽtẽ a uĩculo
dãpnacõis absoluit. Recte
nichilominꝰ ꝙ sacerdos hoc
facit. Et dñs quidẽ ad cõfes¬
sionẽ cordis ⁊ sac̾dos ad cõ¬
fessionẽ oris. Sola enĩ cordiᷤ
cõfessio penitẽti ad salutẽ aĩe
sufficit u̾acit̾ cũ articulꝰ ne¬
cessitatis oris cõfessionẽ et
sac̾dotis absolucionẽ exclud ͭ

Expanded text:
ominus vere poenitentem a vinculo damnationis absolvit, recte nihilominus quod sacerdos hoc facit. Et Dominus quidem ad confessionem cordis, et sacerdos ad confessionem oris. Sola enim cordis confessio poenitenti ad salutem animae sufficit veraciter, cum articulus necessitatis oris confessionem et sacerdotis absolutionem excludit:
Abbreviated transcription (Latin):
semetip̃m. scd̃am uero qñq
ꝑ se solũ. qũq per ministrũ
suũ. Obligationẽ nãq cul¬
pe solus dñs solet ⁊ ualet dis-
qui dẽ cooperandi grãm ali¬
qui habẽt ĩ potestate. s mͦ
isti modo illi accipiũt uel
nõ accipiunt ꝓ diuina di¬
spensacõe. Soli autẽ sacer¬
dotes licẽciã quã ĩ ligãdo
⁊ soluẽdo diuinitꝰ accepe¬
rũt habẽt ĩ potestate: et
possũt eã ꝓut racio dicta¬
uerit om̃i tꝑe exerce̾. Nio¬
tand̾ autẽ ꝙ sb̾ uno eodẽ¬
q momẽto ad cõsẽsũ cri¬
minis: cõsẽtientis anim
triplici funicło astungit᷑
⁊ uinculis captui tatiᷤ. ser¬
uitutis: dãpnationis: ꝙͣ¬
tũ ĩ se solo est ĩsolubilit̾
ligat᷑. Scimꝰ nãq qr funi¬
culus triplex difficile rũ¬
pitur. Uere et absq dubio
ad rumpendũ difficili ᷤ ẽ
qui nisi ab ip̃o solo qui ẽ
trinus ⁊ unꝰ disrũpi nõ
potest. Hic autẽ funiculꝰ
tuplex ad rũpendũ difficił

Expanded text:
dam vero quandoque per se solum, quandoque per ministrum suum. Obligationem namque culpae solus Dominus solet et valet dissoquidem cooperandi gratiam aliqui habent in potestate, sed modo isti, modo illi accipiunt, vel non accipiunt pro divina dispensatione. Soli autem sacerdotes licentiam quam in ligando et solvendo divinitus acceperunt habent in potestate, et possunt eam, prout ratio dictaverit, omni tempore exercere. Notandum autem quod sub uno eodemque momento ad consensum criminis consentientis animus triplici funiculo astringitur, et vinculis captivitatis, servitutis, damnationis, quantum in se solo est, insolubiliter ligatur. Scimus namque quia funiculus triplex difficile rumpitur . Vere et absque dubio ad rumpendum difficilis est, qui nisi ab ipso solo qui est trinus et unus disrumpi non potest. Hic autem funiculus triplex ad rumpendum difficilis
Abbreviated transcription (Latin):
a dño apłis õib ⁊ ĩ ip̃is õi¬
seritis pcc̃a: remittũt᷑ eis. Qͣd
enĩ ẽ pcc̃a remitt̾e nisi distri¬
ctionis sentẽciã q̃ pcc̃is debe¬
t᷑ relaxando absolu̾e ⁊ absol¬
uendo relaxare: Et qͥd est pec¬
cata retinẽ nͥ nõ u̾e pẽitẽtes
nolle absolue̾. Młti enĩ cõfitẽ¬
tiũ absolucionẽ q̃rũt qͥ tñ
crimina sua ex toto deser̾e no¬
lũt. Młti cautelã de futoͣ ꝓmit¬
tũt s satisface̾ nolũt. Eiꝰmo¬
dubio absolui nõ debẽt. hoc
to cõfitẽdi satisfaciendi et
cũ oĩ cautela cauẽdi. In hũc
modũ penitẽtes m̃to debent
absolui. alioqͥn sine absolu-¬
tione remitti ⁊ hoc est pcc̃a re-¬

Expanded text:
in ipsis omniseritis peccata remittuntur eis. Quid enim est peccata remittere, nisi districtionis sententiam quae peccatis debetur relaxando absolvere et absolvendo relaxare? Et quid est peccata retinere, nisi non vere poenitentes nolle absolvere? Multi enim confitentium absolutionem quaerunt, qui tamen crimina sua ex toto deserere nolunt. Multi cautelam de futuro promittunt, sed satisfacere nolunt. Ejusmodubio absolvi non debent. Hoc to confitendi, satisfaciendi et cum omni cautela cavendi. In hunc modum poenitentes merito debent absolvi. Alioquin sine absolutione remitti, et hoc est peccata re
Abbreviated transcription (Latin):
tisfactionis ut possit euade̾
ĩcẽdiũ fute purgacõis. De-¬
bitũ itaq dãpnaciomꝰᷤ et̾ne¬
soluit sac̾dos ĩtegre ⁊ absolu¬
te. debitũ fute purgacionis
sub cõdicione. Nã firmũ ꝓ¬
positũ satisfaciẽdi habẽtẽ si¬
ue exeꝙ̃di tẽpꝰ habeat siue ñ
habeat. absolucio sac̾dotis
liberat a debito dãpnatiomiᷤ
sz nõ eq̃ ⁊ a debito future pur¬
gationis.¬

Expanded text:
adere incendium futurae purgationis. Debitum itaque damnationis aetesolvit sacerdos integre et absolute, debitum futurae purgationis sub conditione. Nam firmum propositum satisfaciendi habentem, sive exsequendi tempus habeat, sive non habeat, absolutio sacerdotis liberat a debito damnationis, sed non aeque et a debito futurae purgationis
Abbreviated transcription (Latin):
soluit sb̃ tali cõdicione ut eũ
oporteat ꝓut põt sac̾dotiꝰ ab¬
solutionẽ q̃ re et ad eiꝰ arbi¬
triũ debito more satisfacere.
Nã si fac̾e neglexerit piculũ
et̾nũ nõ euadit. Sacdotis
autẽ absolutione suscepta
et cõdicione qͣ tenebat᷑ sup¬
pleta eciã si statĩ mori conti¬
gerit: et̾nã dãpnationẽ eua¬
sit. S sicut debitũ et̾ne dãp

Expanded text:
it sub tali conditione, ut eum oporteat, prout potest, sacerdotis absolutionem quaerere, et ad ejus arbitrium debito more satisfacere. Nam, si facere neglexerit, periculum aeternum non evadit. Sacerdotis autem absolutione suscepta, et conditione qua tenebatur suppleta, etiamsi statim mori contigerit, aeternam damnationem evasit. Sed s
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ pcc̃i mei. Ex hac pro¬
phetica sentẽcia datͦ ĩtelli-
gi ꝙ ad uerã cõtricionẽ ⁊ cõ¬
fessionẽ cordis remittit᷑ mi-¬
quitas u̾acit̾ penitẽtis. No¬
tand̃ diligẽt̾ ꝙ nõ dicit. tu
remisisti pccm̃ meũ s ĩpie¬
tatẽ pcc̃i mei. Ꝙ enĩ iniqͥta¬
tis est ⁊ ĩpietatis ⁊ ꝓculdu¬
bio et̾nã penã merebatur.

Expanded text:
pietatem peccati mei . Ex hac prophetica sententia datur intelligi quod ad veram contritionem et confessionem cordis remittitur iniquitas veraciter poenitentis. Notandum diligenter quod non dicit, tu remisisti peccatum meum, sed, impietatem peccati mei. Quod enim iniquitatis est et impietatis, et procul dubio aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝙ sac̾dotał illa pote¬
stas ligandi atqz soluendi
maxĩe u̾satͤ circa geminũ
modũ expiandi. Expiandi
siqͥdẽ modꝰ cõsistit ĩ duob.
oportet ut expiet᷑. a̾ ĩ hac ui-¬
ta iuxta arbitriũ sac̾dotis
ꝑ dignũ peitẽcie fuictũ aut
ĩ uita futura iuxta diuinũ
arbitriũ ꝑ ignẽ purgato¬
riũ. Hab itaq peccatrͣ aĩa
a solo dãpnationis debito
relaxata et adhuc debito ex¬
piationis obnoxia. hab ĩꝙͣ
possit utilit̾ ligari ⁊ unde
egeat misercordit̾ absolui.
uere nãq penitẽs libẽt̾ sb̾it
iudiciũ hũanũ ut merito
euade̾ possit iudiciũ diui¬
nũ. Ligat᷑ gͦꝑ sac̾dotẽ debi¬
to digne satisfactionis ⁊
absoluit᷑ ab illo qd̾ ignẽ
meret᷑ͦ debito future piuga¬
tionis. Eo ip̃o nãq qͦ deuote
suscipit sẽtẽtiã hũa nã. m̾e¬
t᷑ euad̾e sẽtẽciã diuinã. Ecce

Expanded text:
itaque quod sacerdotalis illa potestas ligandi atque solvendi maxime versatur circa geminum modum expiandi. Expiandi siquidem modus consistit in duobus. oportet ut expietur aut in hac vita juxta arbitrium sacerdotis per dignum poenitentiae fructum, aut in vita futura juxta divinum arbitrium per ignem purgatorium. Habet itaque peccatrix anima a solo damnationis debito relaxata, et adhuc debito expiationis obnoxia; habet, inqpossit utiliter ligari, et unde egeat misericorditer absolvi. Vere namque poenitens libenter subit judicium humanum ut merito evadere possit judicium divinum. Ligatur ergo per sacerdotem debito dignae satisfactionis, et absolvitur ab illo quod ignem meretur debito futurae purgationis. Eo ipso namque quo devote suscipit sententiam humanam, meretur evadere sententiam divinam. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ accepit. simul ⁊ illud
optinuit ut eius pena fi¬
nẽ accipe poss ⁊ pena et̾na
ĩ penã tnͣsitoriã transiret.
Hinc est ꝙ ꝓph̾a dauid u̾e
penitens ⁊ dicẽs peccaui. id
statĩ ex ꝓphetico oraculo ac¬
cepit responsi. Dñs qͦ tnͣstu¬
lit pccm̃ tuũ. Statĩ nãq
ad uerã penitenciã tnͣsit
pena ĩ penã et̾na ĩ tnͣsitoriã¬
nõ purgatoria ĩ purgato¬
riã. Hinc est ꝓph̾ica illa tã
u̾a ꝙͣ nota q sentencia Qͦ¬
cũq hora ĩ geniuerit ꝑcc̃or
saluus erit. Sub eo nãq tẽ¬
pore quo salubrit̾ ĩgemuit:
causã ueracit̾ optinuit per
quã saluari possit. si sb̾ eodẽ
momẽto de medio sb̾latus
fuit. In eãdẽ sentẽtiã currere
uidet᷑. qd̃ ꝑ psalmistã dicit ͤ

Expanded text:
accepit, simul et illud obtinuit, ut ejus poena finem accipere posset, et poena aeterna in poenam transitoriam transiret. Hinc est quod propheta David vere poenitens et dicens: Peccavi, id statim ex prophetico oraculo accepit responsi: Dominus quoque transtulit peccatum tuum . Statim namque ad veram poenitentiam transit poena in poenam, aeterna in tgatoriam. Hinc est prophetica illa tam vera quam nota sententia: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Sub eo namque tempore quo salubriter ingemuit, causam veraciter obtinuit per quam salvari possit, si sub eodem momento de medio sublatus fuerit. In eamdem sententiam currere videtur quod per Psalmistam d
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ista debet hr̃e penitẽ¬
cia uera. Ouo ex hiis nos
docet cõscĩa ꝓpͥa. reliqͣ duo
doct̾na auctẽtica. Quẽ enĩ
ꝓpͥa cõscĩa nõ doceat qd̵ ac¬
cepta ĩiuria nec homo ꝙͣ
medio autẽ cõfitẽdi est illd̃
bt̃i iacobi apłi. Cõfitemĩ
ĩquit altutrũ pcc̃a ur̃a. De
exhibẽda autẽ digna satis¬
factione habes illd̃ ioh̃is
laptiste. facite ĩqͥt dignos
fructus penitẽcie. P̃uarica¬
tor itaq ⁊ penitẽs debito cõ¬
fitẽdi ⁊ satisfaciẽdi tenet᷑
ꝙͣdiu diuinitꝰ tẽpꝰ ⁊ oportu¬
uitas ei ĩ hoc ip̃m cõceditur.
Eget ergo sac̾dotis absolu¬
cione qͣdiu dat᷑ hoc posse.
Solus nãq ille sub hac cõ-¬
dicione nõ tenet ͤ cui exeꝙ̃¬
di facultas diuinitꝰ dene¬
gat᷑. Ea q̃ huc usq iã dixi¬
mꝰ idcirco p̃locuti sumꝰ ut

Expanded text:
namque ista debet habere poenitennamque ista debet habere poenitentia vera. Duo ex his nos docet conscientia propria, reliqua duo doctrina authentica. Quem enim propria conscientia non doceat, quod accepta injuria nec homo ab medio autem confitendi est illud beati Jacobi apostoli: Confitemini, inquit, alterutrum peccata vestra . De exhibenda autem digna satisfactione, habet illud Joannis Baptistae: Facite, inquit, dignos fructus poeniteens debito confitendi et satisfaciendi tenetur quandiu divinitus tempus et opportunitas ei in hoc ipsum conceditur. Eget ergo sacerdotis absolutione quandiu datur hoc posse. Solus namque ille sub hac conditione non tenetur, cui exsequendi facultas divinitus denegatur. Ea quae hucusque jam diximus idcir
Abbreviated transcription (Latin):
postiod̃ ꝑ tnͣsitoriã penã
purget᷑. ex̾ͥd emĩ aliud ĩtelli¬
git᷑ nõie impietatis ꝙͣ spe¬
cialis ĩiuria creatoris: Ab
ip̃o enĩ sumꝰ ab ip̃o habemꝰ
qͣtqͥd boni halemꝰ. Qͣd ergo
magis ĩpiũ qͥd potest esse
magis ĩ iuiosũ ꝙͣ cõtͣ tãte
pietatis dñm ⁊ eũ qͥ uiuit
nũ corrige̾: Impieta ᷤ itaq
pcc̃i tũc u̾acit̾ remittit᷑. qñ
ad uerã p̃uaricatricis aĩe
penitẽciã creatoris ĩiuria
ĩdulget᷑. et cui et̾na pena
debebat᷑ purgatoria sola ⁊
tnͣsitoria multat᷑. Notãd̾
autẽ hoc loco ꝙ ĩfideles ⁊ cri¬
minosi laptisma cũ fide
suscipiẽtes sic absoluũt᷑ de¬
bito dãpnationis ut nõ te¬
neant᷑ debito expiationis.
fideles uero et cͥminosi post
lapsũ u̾e penitẽtes sic ab¬
soluũt᷑ debito dãpnaciomiꝰ
ut tñ teneãt᷑ sb̃ debito ex¬
piationis. ¶ Uera peni-¬
tencia est abhõĩatio põci
cũ uoto cauẽdi. cõfitendi.
satisfaciendi. Quatuor

Expanded text:
transitoriam poenam purgetur. Quid enim aliud intelligitur nomine impietatis quam specialis injuria Creatoris? Ab ipso enim sumus, ab ipso habemus quidquid boni habemus. Quid ergo magis impium, quid potest esse magis injuriosum quam contra tantae pietatis Dominum, et eum qui vivit rnum corrigere? Impietas itaque peccati tunc veraciter remittitur, quando ad veram praevaricatricis animae poenitentiam Creatoris injuria indulgetur, et cui aeterna poena debebatur, purgatoria sola et transitoria multatur. Notandum autem hoc loco quod infideles et criminosi baptisma cum fide suscipientes sic absolvuntur debito damnationis, ut non teneantur debito expiationis: fideles vero et criminosi post lapsum vere poenitentes sic absolvuntur debito damnationis, ut tamen teneantur sub debito expiationis. CAPUT V. Vera poenitentia est abominatio peccati cum voto cavendi, confitendi, satisfaciendi. Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
tẽcia ĩ sẽtẽciã d̾ina ĩ hũanã.
Utrobiq gͦ pcc̃or soluit᷑ utͦ¬
biq ligat ᷑ s ibi absolucio ẽ
causa obligationis. hic ecõu̾¬
so obligatio ẽ causa absolu-¬
tionis. Hinc ẽ ꝙ cũ ad petrũ
dicit᷑. qd̃cũq soluis suꝑ terrã¬

Expanded text:
ia in sententiam, divina in humanam. Utrobique ergo peccator solvitur, utrobique ligatur, sed ibi absolutio est causa obligationis, hic e converso obligatio est causa absolutionis. Hinc est quod cum ad Petrum dicitur: Quodcunque solveris super terra
Abbreviated transcription (Latin):
est: sba recte dici nõ potest.
Ob̾alitatẽ nãq dicimꝰ illã
ꝓprietatẽ sb̾sistentie ex qua
ht̃ sb̾a dici et esse. humane
substãcie sb̾stãcialitas ẽ
ip̃a hũanitas. Sb̾a si quidẽ
q̃ hũanitatẽ nõ ht̃ homo
nisi falso dici nõ ualet.
Qd̃ autẽ de hac dictũ est
ĩ cetĩs eque uideri p̃t. Sb̾¬
stãcialitas uo alia gn̾al̃¬
alia sp̃alis alia ĩdiuidua

Expanded text:
stantia recte dici non potest. Substantialitatem namque dicimus illam proprietatem substantiae, ex qua habet substantia dici, et esse humanae substantiae, substantialitas est ipsa humanitas; substantia siquidem quae humanitatem non habet, homo nisi falso dici non valet. Quod autem de hac dictum est, in caeteris aeque videri potest. Substantialitas vero alia general
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habemus. S ad maio¬
rẽ dicendoꝵ euidẽtiã ponẽ
et a ꝓprio noĩe trahe possumꝰ.
dicat᷑ itaq a damele danie¬
litas sicut ab hoĩe hũanitaᷤ
damel esse ht̃ illa sb̃a que¬
mus. quia sic ẽ eius. ut
nõ possit ẽẽ altĩus. Nam
qui hanc sb̃alitatẽ habu¬
erit ꝓfecto daniel erit. qͥ
uo nõ habu̾it isdẽ damiel
stãcialitas facit sb̾stãtiã
diu̾sã: Singularis autẽ
⁊ ĩdiuidua nõ p̃t face̾ nͥ
unã. Incõicabilis itaq ẽ
damelitas. ut diximꝰ qr sic
est sb̾̃sistencia sb̾e unius
que sola ẽ a semetip̃a et a
qua sola sũt cet̾a oĩa. Tã
g ͦ nõ p̃t ip̃a diuinitas cõ¬
municabił ẽẽ ꝙͣ nõ pñt¬

Expanded text:
habemus, sed ad majorem dicendorum evidentiam ponere, et a proprio nomine trahere possumus. Dicatur itaque a Daniele Danielitas, sicut ab homine humanitas. Daniel esse habet, illa sumus, quia sic est ejus, ut non possit esse alterius. Nam qui hanc substantialitatem habuerit, profecto Daniel erit; qui vero non habuerit, idem Daniel stantialitas facit substantiam diversam. Singularis autem et individua non potest facere nisi unam. Incommunicabilis itaque est Danielitas, ut diximus, quia sic est substantia substantiae unius,quae sola est et a semetipsa et a qua sola sunt caetera omnia. Tam igitur non potest ipsa divinitas communicabilis esse, quam non p
Abbreviated transcription (Latin):
celestium. terrestͥum ⁊ infernorũ
Ecce qͣm stulti facti sunt pͥncipes
taneos. Et qͥdemnecẽẽ erat. ut redẽp¬
tionis nr̃e sacram̃ta. u̾boꝵ ambi¬
guitate obnubilarent᷑ ne amalig¬
nis sp̃ibꝰ. uł hominibꝰ intellig̾ent᷑
iimpedirent᷑. Si enun cognoui̾sẽt

Expanded text:
coelestium, terrestrium et infernorum . coelestium, terrestrium et infernorum . Ecce quomodo stulti facti sunt principes Taneos. Et quidem necesse erat ut redemptionis nostrae sacramenta verborum ambiguitate obnubilarentur, ne a malignis spiritibus vel hominibus intelligerentur, et impedirentur. Si enim cognovissent
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes dicti sunt. qͥ in tam
longinquum uid̾e potuerunt.
Qui enim hodie d̃r ꝓpħa. olim
dicebat᷑ uidens: Sexcentis c̾te.
⁊ eo ampliꝰ annis. si nos cronog̾¬
phi ñ fallunt. sunt ista preuisa.
atq p̃dicta añqͣm facta. uide
gͦ inquã longinquũ prospexit.
qui ista p̾dixit. Miraris ut arbi¬
tror de ꝑspicatia p̾uidentiae mi¬
rare nichilominus inu̾b̃ ꝓphe
ꝓfunditatẽ intelligentie. Alira
sane uis illa p̾uidendi. s ñ minꝰ
mirabilis modus ip̃e dicendi:
cetat᷑ diabolus infatuat᷑. Ecce
uͥ agnus ambulat. elefans natat:
s ñ enatat. Ecce uͥ xͥana simplici¬
tas planam uiam inuenit currĩ
nec offendit iudaica ꝑfidia sub
tatem diffiteri. In tm̃ excecat᷑ udẽ.
ut paratior sit mori. qͣm u̾itatẽ fa¬
teri. Intm̃ infatuat᷑ diabolꝰ. ut p̾¬
sumat posse fieri pecc̃orem. quẽ
constat omniũ redemptorẽ. hec
omnia inquit tͥ dabo si procidens
ad orau̾is me. Illum ꝓuocat ad se
adorandum: cui flectit᷑ omnegenu

Expanded text:
identes dicti sunt qui in tam longinquum videre potuerunt! Qui enim hodie dicitur propheta, olim dicebatur videns. Sexcentis certe, et eo amplius annis, si nos chronographi non fallunt, sunt ista praevisa atque praedicta antequam facta. Vide ergo in quam longinquum prospexit qui ista praedixit. Miraris, ut arbitror, de perspicacia praevidentiae, mirare nihilominus in vefunditatem intelligentiae. Mira sane vis illa praevidendi, sed non minus mirabilis modus ipse dicendi. caecatur, diabolus infatuatur. Ecce ubi agnus ambulat, elephas natat, sed non enatat. Ecce ubi Christiana simplicitas planam viam invenit, currit, nec offendit, Judaica perfidia submritatem diffiteri, in tantum excaecatur Judaeus ut paratior sit mori quam veritatem fateri, in tantum infatuatur diabolus, ut praesumat posse fieri peccatorem quem constat esse omnium Redemptorem. Haec omnia, inquit, tibi dabo si, procidens, adoraveris me . Illum provocat ad se adorandum cui flectitur omne genu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. hinc ẽ qd̾ dr̃ cũ subditur.
Cumgͦ rẽ ĩ dicass arioch daneh:
d aniel ingressus rogauit regẽ.
Quid ẽ autẽ p̾dicta illa dan-¬
elem ab arioch disce. nͥ diligen¬
ter ⁊ deuote consulta distric¬
te equitatis regła tandẽ aliq̃n
post multã discussionẽ q̃sitã
sentencie ⁊ cause qualitatẽ de

Expanded text:
 cum subditur: Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem Quid est autem praedicta illa Danielem ab Arioch discere, nisi diligenter et devote consulta districte aequitatis regula tandem aliquando post multam discussionem quaesitam sententiae, et causae qualitatem de
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m inquirit. Qm ob cãm tamcru¬
delis sententia a facie ẽẽt regis eg̾s¬
sa. ordo congriuis ⁊ diligent̾ obs¬
uandꝰ. Priꝰ interrogatur de lege
⁊ sentencia. postea dexiusdem sẽ¬
tencie causa. ꝓculdubio diligen¬
ter inquirendũ. ⁊ uehement̾ dis¬
cutiendum in reb utiq dubiis:⁊
maxime ꝓlõsis. pͥͫ de qualitate
actionis. ⁊ conseq̃nt̾ quid̃ dequa-¬
litate intencionis. Nam sepe cul¬
pa que ex actione contͣhit᷑ exqͣli¬
tate intencionis ñ nicħ leuigat᷑.
Qd̾ tam̃ inquirit de cã sentencie.
ad duo ut arbitror possumꝰ ĩmo
⁊ debemꝰ referre. qͣ iidelicet intenci¬
one fiat. uł qͣ dĩ dispositione fieri
contingat. ⁊ circa actionẽ qui¬
dem querit᷑ utruͣnamsit coͣ-¬
moda an incõmoda. iusta uł
iniusta. circa intencionẽ u̾o
anforte sit pia. uł impia. di¬
screta uł indiscreta. sirta d̾ĩ au¬
tem dispositõnẽ id maxime
quisq indire ł dure sentẽcie
inuestigacione ꝑquirat. utr̃

Expanded text:
m inquirit. Quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa. Ordo congruus, et diligenter observandus, prius interrogatur de lege et sententia, postea de ejusdem sententiae causa. Procul dubio diligenter inquirendum, et vehementer discutiendum in rebus utique dubiis et maxime periculosis prius de qualitate actionis, et consequenter quidem de qualitate intentionis. Nam saepe culpa quae ex actione contrahitur, ex qualitate intentionis nonnihil levigatur. Quod tamen inquirit de causa sententiae, ad duo, ut arbitror, possumus imo et debemus referre, qua videlicet intentione fiat, vel qua Dei dispositione fieri contingat. Et circa actionem quidem quaeritur utrumnam sit commoda an incommoda, justa vel injusta. Circa intentionem vero an forte sit pia vel impia, discreta vel indiscreta. Circa Dei autem dispositionem id maxime quisque in dirae vel durae sententiae investigatione perquirat, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
& fiet uob̃. Uera aũ ⁊ plena
deuotio ñ est que attestatiom
ueritatis credere ñ pot̃. Si aũ
potest cred̾e pot̃ petendo & eͤ¬
dendo obtinere. St itac sume
deuotioni nullum sacramentum
ĩpossibile. si obtineri pot̃ exfide. Rec¬
te gͦ animi arbitrium exuͥtute d̃¬
uotionis obtinere nitit᷑. qd̾ ei ĩpos¬
sibile ñ ẽẽ u̾itatis testimonio ꝯpro¬
batur. Uisiones inquit sompnioꝵ
meoꝵ quas uidi & solutiones eorũ
narra. Obtuũ gͦ studii genꝰ ẽ sũme
deuotiõi sũmã curã ĩpendere eo
qd̃ nullum sacram̃tũ iuxta demõ¬
stratam rõnem sit ei ĩpossibile. Iux¬
ta regis itaq nabugodonosor exẽ¬
plum damelem nr̃m quib libet
sapientib nr̃is p̃feramus. omĩa
studia. omnia ex̾citia nr̃a uere de¬
uotionis lucris subseruire coga¬
mus. & tunc ꝓculdubio non frustra
attemptabimus. quicqͥd de diuini
misteriis cũ dei adiutorio ex eius
officio utilit̾ p̃sumimꝰ. S nc̃ uisi¬
onis ordinem ꝓsequam᷑. sp̃italis¬

Expanded text:
plena devotio non est quae attestationi Veritatis credere non potest. Si autem potest credere, potest petendo et credendo obtinere. Fit itaque summae devotioni nullum sacramentum impossibile, si obtineri potest ex fide. Recte ergo animi arbitrium ex virtute devotionis obtinere nititur, quod ei impossibile non esse Veritatis testimonio comprobatur. Visiones, inquit, somniorum meorum quas vidi, et solutiones eorum narra. Optimum ergo studii genus est summae devotioni summam curam impendere, eo quod nullum sacramentum juxta demonstratam rationem sit ei impossibile. Juxta regis itaque Nabuchodonosor exemplum, Danielem nostrum quibuslibet sapientibus nostris praeferamus, omnia studia, omnia exercitia nostra verae devotionis lucris subservire cogamus, et tunc procul dubio non frustra attentabimus quidquid de divinis mysteriis cum Dei adjutorio ex ejus officio utiliter praesumimus. Sed nunc visionis ordinem prosequamur, spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
deuocio bonis studiis antefer¬
tur. iure uͦ malis pͥncipatur.
iure dameli inter om̃s sapien¬
tes babilonis primatus conce¬
ditur. si ueraciter constat qͦd ꝑ
omne sacramentũ non est im¬

Expanded text:
devotio bonis studiis antefertur, jure vero malis principatur, jure Danieli inter omnes sapientes Babylonis primatus conceditur, si veraciter constat quod per omne sacramentum non est im
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemꝰ nil oĩo uident᷑ ad rem
ꝑtin̾e.nã illa quam de electio¬
ne boĩponitis sententiã uide¬
tur mͥ uolenta. & illa ꝗͣ de du¬
ob regib datis satis ꝑegrina
R. Nescio quid sit illud.
quod te ĩillo tractatu nr̃o tͥ
placuisse dicis. qͥ pene totũ
quod diximꝰ rep̃bendis. Sed
debes singula eoꝵ q̃ te mouẽt
explicare pleniꝰ. si q̃ris ut ad
singła tͥ sufficient᷑ respõdea¬
mus.h. Gratum habeo qd̾
ꝓponitis

Expanded text:
cogitemus, nil omnino videntur ad rem cogitemus, nil omnino videntur ad rem pertinere. Nam illa quam de electione boni ponitis sententia, videtur mihi violenta, et illa quam de duobus regibus datis satis peregrina. RICH. Nescio quid sit illud quod te in illo tractatu nostro tibi placuisse dicis, qui pene totum quod diximus reprehendis. Sed debes singula eorum quae te movent explicare plenius, si quaeris ut ad singula tibi sufficienter respondeamus. HUGO. Gratum habeo quod proponitis
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis pꝰmodum offendi. quẽ
eod̾ erroris laq̃o qͦ & te prius
irretitũ in ueni. B. Nescio qͣ
fronte telam aranee dicitis ꝗͣ
totis machinationis ur̃e cona¬
tib disrũꝑe ñ sufficitis. S: ne
me estimet qͥs ꝯtẽtioso fine
pugnas uerboꝵ q̃rẽ. paratꝰ
sum ea q̃ me mouent ex ponẽ.
& in omib tõnem a ꝑtam
reciꝑe. rõni acqͥescere. & ut ãĩũ
meum plenius exponam. ꝑati¬
or sum ob reu̾entiam tanti sa¬
eͣmenti. ꝑatior in quã a u̾ta¬
te uinci. quã sophistice uince̾.
& contentiose age. R. Placet
admod̾ fr̃. placet. qͦd te uł sero
tanti sacͣmenti reu̾entia tan¬
git. S iam expecto a te ipso
audire. q̃ sint illa q̃ iuste de¬
beant. uł ualeant aĩũ tuum
quib illum quẽ uocatĩ errorẽ
ꝯuinc̾e tẽptatis uident᷑ infir¬
me. nec satis necessarie. uer̃
ille quas ad dandi signi ꝯm̃¬
datonẽ refertiᷤᷤ satis placent
ꝑ se ꝯsid̾ate. s si cͥcũstantiã litr̾ẽ

Expanded text:
cipulis postmodum offendi, quem cipulis postmodum offendi, quem eodem erroris laqueo, quo etiam te prius irretitum inveni. HUGO. Nescio qua fronte telam araneae dicitis, quam totis machinationis vestrae conatibus disrumpere non sufficitis. Sed ne me aestimet quis contentioso fine pugnas verborum quaerere, paratus sum ea quae me movent exponere, et in omnibus rationem apertam recipere, rationi acquiescere, et ut animum meum plenius exponam, paratior sum ob reverentiam tanti sacramenti, paratior, inquam, a veritate vinci, quam sophistice vincere, et contentiose agere. RICH. Placet admodum, frater, placet quod te vel sero tanti sacramenti reverentia tangit. Sed jam exspecto a teipso audire quae sint illa quae juste debeant vel valeant animum tuum quibus illum quem vocatis errorem convincere tentatis, videntur infirmae, nec satis necessariae. Verum illae quas ad dandi signi commendationem refertis, satis placent per se consideratae. Sed si circumstantiam litterae