comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti. in noĩ xp̃i totus cotidie u̾titur mundus.
Ptotum igitur agrum ħ est ꝑ totum mund̃. fui¬
menta ꝑ totum zizania: quia dixit. qui falli nõ
pot̾ sinite utraq cresc̾e̾ usdq ad messem. Choibeãt
itaq se frumentorum ꝑ totum mundum tanta u¬
bͣtate tresdentium intpii desertores. ⁊ uon audeant
de quoꝵdem z izaniorum seꝑaterum pauetate glai¬
ri. Qucd si głantur etiam in ħ ipõ procedunt ado¬
ilsus eos idem illi maximianenses uidicio diuino
ad eos in omnub confiuidendos. ⁊ si sapiant cor¬
rigendos appositi quos multo pauciores p̃ sidencl¬
a multitudinis sue ꝑsepiti sunt ⁊ ꝑ sepuendo ad
siam ꝯpaunionem aliquos eoꝵ denuo oułteriit.
acsit cet̾os iustissimos quos paucissimos relque¬
runt Non inquis ꝯmunicat oriens affrice: is asfiͥa
oneatu. Eon sane s in paleis hẽticis ab area do¬
sa ubiq cathosica unitate confaigunt. ̾q ẽ enĩ illa

Expanded text:
dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. per totum igitur agrum, hoc est per totum mundum frumenta, per totum zizania, quia de utroque dixit qui falli non potest: sinite utraque crescere usque ad messem. Cohibeant itaque se frumentorum per totum mundum tanta ubertate crescentium impii desertores et non audeant de quorundam zizaniorum separatorum paucitate gloriari. quodsi gloriantur, etiam in hoc ipso procedunt aduersus eos idem illi Maximianenses in iudicio diuino ad eos in omnibus confundendos et si sapiant corrigendos appositi, quos multo pauciores praefidentia multitudinis suae persecuti sunt et persequendo ad suam communionem aliquos eorum denuo conuerterunt ac sic ceteros iustissimos quo paucissimos reliquerunt. Non, inquis, communicat oriens Africae nec Africa orienti. non sane, sed in paleis haereticis ab area dosa ubique catholica unitate confligunt. ubique est enim illa,
Abbreviated transcription (Latin):
ent ⁊ recunbent cum abraham ⁊ ysaac ⁊ iacob in
regno celorum. quomꝰ etiam maporalipsi demors¬
feratir corum multitudo qmͣ dinum̾are nemo po¬
test ex om̃i gente ⁊ tribu ⁊ lig̾na bñtiumm scolis
multi neq enĩ alt̾um hoꝵ est uerua. alt̾m falsũ.
cum sit utrumq diuina u̾itate ꝓsatum. nisi quia
Dem ip̃i boui ueriꝙ xpĩani qui ꝑ se ipõs młt. ft̾
in tomꝑatione maloꝵ falsoꝵq itdẽ pauci st̃ ¶̃ Sis
multa grana quib horrea magna complent᷑. pau¬
ca dicimus in comꝑatione paleaꝵ. sit etiam ut de ip¬
so dei testamento dicam. qd̾ fcm̃ ẽ ad abraham de
re non possumꝰ. e quib tam gnͣde celum undiq
tͥcunfulget. paucas dicimꝰ in comꝑatione arene
maris. Forte stelle significauerunt spiritales xͥ¬
anos. maris aũt arena: carnales ꝑ quos etiam¬
ett ex quib etiam heses ⁊ scismata sunt. Autrop
tañ gen̾e plłenus est mundꝰ. quia idem dñs dic.
ager est ħ mund̾. Et tu ip̃e t̾ u̾itate extorquente

Expanded text:
c et lacob in regno caelorum, quomodo etiam in Apocalypsi demonstratur eorum multitudo, quam numerare nemo potest, ex omni gente et tribu et lingua. habentium stolas multi. neque enim alterum horum est uerum, alterum falsum, cum sit utrumque diuina ueritate prolatum, nisi quia idem ipsi boni uerique christiani, qui per se ipsos multi sunt, in conparatione malorum falsorumque itidem pauci sunt. sic multa grana, quibus horrea magna conplentur, pauca dicimus in comparatione palearum, sic etiam — ut de ipso dei testamento dicam, quod factum est ad Abraham de re non possumus, e quibus tam grande caelum undique circumfulget, paucas dicimus in comparatione harenae maris. forte stellae significauerint spiritales christianos, maris autem harena carnales, per quos et ex quibus etiam haereses et schismata fiunt, utroque tamen genere plenus est mundus, quia idem dominus dicit: ager est hic mundus et tu ipse tibi ueritate extorquente
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis meliora elig̾ent. ⁊ optarent: ħ est bona tan¬
tis malis contͣria. ¶ S forte apłm sic audien¬
dum eẽ arbitͣris quemad̾m ⁊ id̾o de se ip̃e dicit. tamꝙͣ
hoĩem ⁊ si imꝑitum sermone s non scientia. ⁊ idõ
ritatem sectandam. boni poni debuisse contendens
uͥ posuit. ip̃e meliora. Euid si ⁊ egoiam hiis l̾itte¬
ris assuefactus ⁊ illas quas puer diditi ob̾situs.
sic dixi. obicitis traditionem hanc ipãm ꝓbabilius.¬

Expanded text:
uitatis meliora eligerent et optarent, hoc est bona tanuitatis meliora eligerent et optarent, hoc est bona tantis malis contraria. sed forte apostolum sic audiendum esse arbitraris quemadmodum de se ipse dicit, tamquam hominem etsi imperitum sermone, sed non scientiuctoritatem putas esse sectandam, bona poni debuisse contendens, ubi posuit ipse meliora. Quid si et ego jam his litteris assuefactus, et illas quas puer didici oblitus, sic dixi, Objicitis traditionem, hanc ipsam mu
Abbreviated transcription (Latin):
sti qrado michi anticathegoriam uelud ex aete refso¬
rica obitiendam putasti. Quod genus questioms
uͥ dicitur. Non ego feci s tu fecisti etiam mauito¬
titate aphica demonstraui. Conidera tũ diligentĩ
ne forte muenias in latine locutionis auctoribus
quib gͣmaticoꝵ artificiałia seruiunt. nõ semꝑ is¬
tum gͣdum qd̾ añ pofitun est aug̾e. S aliqnͣto
contͣrio suꝑferri cuiꝰ locutionis exemplum int̾im
michi ex apłi epła eccurrit qmͣ scͥpsit ad lebreos.
Cum emim loqueret᷑ de bene dictione t̾re que accep¬
ta pluuia fructum redd̃it: deinde sb̃ietit. ꝓferens
autem spinas ⁊ tribulos. repba ⁊ maleditioni ꝓ¬
xima est: Cuiꝰ mustionem. Quod ne illis quibus
loq̃ batur optasse uderetur. Confisi sumus aũt ĩgͥo
c̾te quomodo h dix̾it meliora. Non quia bona e¬
rant que supͣdix̾at. ꝓferre spinas ⁊ tribulos. ⁊ usti¬
onem m̾eri. S magis quia mala erant. ut ilis de¬

Expanded text:
sti, quando mihi anticategorian uelut ex arte rhetosti, quando mihi anticategorian uelut ex arte rhetorica obiciendam putasti, quod genus quaestionis, ubi dicitur: \'non ego feci, sed tu fecisti, etiam in auctoritate prophetica demonstraui. Considera tamen diligentius, ne forte inuenias in Latinae locutionis auctoribus, quibus grammaticorum artificialia seruiunt, non semper istum gradum quod ante positsuperferri. cuius locutionis exemplum interim mihi ex apostoli epistula occurrit quam scripsit ad Hebraeos. cum enim loqueretur de benedictione terrae, quae accepta pluuia fructum reddit, deinde subiecit: proferens autem spinas et tribulos reproba et maledictioni proxima est, cuius finis in ustionem. quod ne illis quibus loquebatur optasse uideretur, confisi sumus autem, inqucerte quomodo hic diierit\'meliora\', non quia bona erant, quae supra dixerat proferre spinas et tribulos et ustionem mereri, sed magis quia mala erant, ut illis de
Abbreviated transcription (Latin):
uitor exultas: quod uon possem te dice̾. traditionẽ
ꝓbabilius pͣobis obicimus. uisi uos nobis eam ꝓbab¬
sit᷑ obic̃e confite̾rer. Si emim uos inqrus ꝓlabistꝰ.
nos ergo probabiłi. ⁊ ħ docens. quia sic est ꝓ babilit̾
⁊ ꝓlubilus: ut si dicas uere ⁊ ueriꝰ ⁊ quia gradus
iste qd̃ antepositum est augetꝰ eͥd ante ditum est
improsut: adiungis alia ilsa quibus ħ euidentuis
intelligamus. ac dicis. Sicut est bene ⁊ melius. ma¬
ꝓbabilit̾ ⁊ ꝓbabilius. Unde colligi pitas. qiua fi
ego ꝓbabilius qd̾ egt falsum est obitio suꝑest ut
uos ꝓlabłr quod uerum est obiecisse confirmes. Hil
ergo uñquid dito qd̾ in questione ilł in disputatisẽ
ettħiastita nos artifitialia gramatite docẽ conaris dͥ
uleat compatiuis gradus quia id qd̃ antepositũ
est auget. non qd̾̃ ante dem̃ est impbat  uideo
enimi ꝯt̃ ħ mepte tibi obiciam qd̾ tu uidere uolui¬

Expanded text:
uictor exultas, quod non possem dicere: \'traditionem uictor exultas, quod non possem dicere: \'traditionem probabilius nos uobis obicimus,\' nisi uos nobis eam probabiliter obicere confiterer. si enim uos, inquis, probabilius, nos ergo + probabiliter, et hoc docens: quia sic est probabiliter et probabilius, ut si dicas uere et \'uerius\' et quia gradus iste quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat. adiungis alia uerba, quibus hoc euidentius intellegamus, ac dicis: sic est bene et <meliusprobabiliter et probabiliter. unde colligi putas, quia, si ego probabilius quod falsum est obicio, superest ut uos probabiliter quod uerum est obiecisse confirmes. hic ego numquid dico, quod in quaestione uel in disputatione ecclesiastica nos artificialia grammatica docere conaris, quid ualeat conparatiuus gradus, quia id quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat? uideo enim, quam hoc inepte tibi obiciam quod tu uidere nolui
Abbreviated transcription (Latin):
ta nanocentia falsis decumẽtis quisq fefellerit Si
uos de traditorib testmonia profertis uera fũit que
aũt ꝓ feninitur contra uos falsa siat nichil ualetis
adu̾sus eccłiam cathisicam toto orbe t̾rarim diffusã.
⁊ adu̾sus ꝓuidentiam dei qua in xp̃ianum nom̃ ut
tuis uͥbis utar totus cotidie ũtitur mundus. qnͣtoma¬
gis deficitis in accusationib ur̃is. cum hnͣc ipãm tͤ¬
ditionem tuiꝰ nomen uelud horrentes qui ħ scsma.¬
ta fec̾unt a xp̃i corꝑe sepatos se ipõs dyasc so tradide¬
runt. multo ꝓbabilius sicut millis litt̾is dixi dũc
dico nos uobis obicimus a quib nomina ⁊ ẽmina
traditorim dici: tantũmodo audimus: nos aũt ⁊ge¬
sta eccłi astica qͥuibus de se ip̃i confessi sunt ⁊ sesta mu¬
nitipalia quibus ħ ferisse seguntur ostendinus.
Tu uero całldus examimator appensorq. u̾bortun
daces nos quid uiseat compitiuis gradus. ⁊ tantĩr

Expanded text:
ta innocentia falsis documentis quisque fefellerit —: si ta innocentia falsis documentis quisque fefellerit —: si egisti, ut quae uos de traditoribus testimonia profertis uera sint, quae autem proferuntur contra uos falsa sint, nihil ualetis aduersus ecclesiam catholicam toto terrarum orbe diffusam et aduersus prouidentiam dei, qua in christianum nomen, ut tuis uerbis utar, totus cotidie uertitur mundus, quanto magis deficitis in accusationibus uestris. cum hanc ipsam traditionem, cuius nomen uelut horrentes, qui hoc schisma fecerunt, a Christi corpore separatos se ipsos diabolo tradiderunt. multo probabilius, sicut in illis litteris dixi et nunc dico, nos uobis obicimus, qui uos nomina et crimina traditorum dicere tantummodo audimus, nos autem et gesta ecclesiastica, quibus de se ipsi confessi sunt, et gesta municipalia, quibus hoc fecisse leguntur, ostendimus! Tu uero callidus examinator appensorque uerborum doces nos, quid ualeat conparatiuus gradus, et tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
apud imꝑatorem ꝑsecutionem passum. s non
iuenĩes ab imꝑatore dampnatum. ĩmo etiam
muenies absasutum. ẜorro si qd̾ tͥ ꝓ magno ele¬
gisti ut de criminib traditionum que uos ꝓfer¬
tis decumenta uera sint. que aũt nos ꝓfermꝰ
fassa sunt: etiam in eo uos u̾itas dei suꝑait que
sicut p̃dixit ita reddat eccłiam unũso auillidor
puitifitantem ates crescentem quia nichil ei pre¬
uidicant asienorum crimimĩ sitet uera documiẽ¬
ta que ꝓpiquiorib epĩs transmnarinis. ꝑ quos in
longnquiores ꝑtes. siue transit talium reꝵ fama
siue non transit. aut non sunt de monstrata sieut
debuerunt aut non sunt tredita ⁊ orcusta ueqͣũã¬
ad alios ꝑuenerunt. nͦ quisqmͣ ut iuius homo qł̃i¬
to minus tantus xp̃ranorum numerꝰ in tot gentibꝰ
constitutus peus pot ẽẽ ꝑticipati sceleris aliem si uł
nlla eius uera docum̃eta cognou̾t uł eum sinuuila¬

Expanded text:
apud imperatorem persecutionem passum. sed non apud imperatorem persecutionem passum. sed non inuenies ab imperatore damnatum, immo etiam inuenies absolutum. Porro si — quod tibi pro magno elegisti, ut de criminibus traditionum quae uos profertis documenta uera sint, quae autem nos proferimus falsa sint: etiam in eo uos dei ueritas superat, quae sicut praedixit ita reddit ecclesiam in uniuerso mundo fructificantem atque crescentem, quia nihil ei prudicant alienorum criminum licet uera documenta, quae propinquioribus episcopis transmarinis, per quos in longinquiores partes siue transit talium rerum fama siue non transit. aut non sunt demonstrata sicut debuerunt aut non sunt credita quibus dead alios peruenerunt, nec quisquam uel unus homo, quanto minus tantus christianorum numerus in tot gentibus constitutus reus potest esse participati sceleris alieni, si uel nulla eius uera documenta cognouerit uel eum simula
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ nescio quid de serdicensi concisio qd̾ nͦ ad uos
calumpniossime appellatis exilium. cum suam p̾¬
sentiam masut eccłie deeẽ. qmͣ pacem quid a
me opus est dici. Cu intim dampnantis imꝑa¬
toris sententiam ulłam retitas. ⁊ dampnatum ab
imꝑatore cecilianum tam tem̾e non dico audien¬
dum ił dicendum scribendum putas. uerump¬
tanen scd̾m uba tua ecce uideo mexisio ceciliañ
impatoremt dampnante saltim responde quo attu¬
sante ⁊ modo me nit̾roga. quod in epła tua post
an qui facit. S certe u̾ba tua sunt. Aspice ergo
cecilianum ꝑsetutionẽ passũ. ⁊ sicut ip̃e dixi¬
stom exisio constitutum. Aspice ⁊̃ ur̃os sicut su¬
is nͥbis imꝑator ip̃e dicisti testatur ad u̾sus ce¬
cilianum dinturnis dieb int̾pellare non desistẽ¬
tes. ⁊ hiisdem ip̃is uͥbis tuis int̾roganti mͥ resp̃o¬
de. quis minus testam̃to prolato consentit qui
ꝑsecuticm patitur. an qͥui facit: Billgent̾ aũ
ꝑletis ommibus muenies cetlianum aur̃is etiã

Expanded text:
cio quid de Sardicensi concilio, quod nec ad vcalumniosissime appellatis exsilium, cum suam praesentiam maluit Ecclesiae deesse quam pacem, quid a me opus est dici; cum tu interim damnantis imperatoris sententiam nullam recitas, et damnatum ab imperatore Caecilianum tam temere, non dico audiendum, sed etiam scribendum putas. uerumtamen secundum uerba tua ecce uideo in exilio Caecilianum imperatore damnante: saltem responde quo accusante et modo me inter- roga, quod in epistula tua post an qui facit? Haec certe verba tua sunt. Aspice ergo Caecilianum persecutionem passum, et, sicut ipse dixisti, in exsilio constitutum. Aspice etiam vestros, sicut suis verbis imperator ipse testatur, adversus Caecilianum diuturnis diebus interpellare non desistentes: et eisdem ipsis verbis tuis interroganti mihi responde, Quis minus testamento prolato consentit? qui persecutionem patitur, an qui facit? Diligenter autem perlectis omnibus inuenies Caecilianum a uestris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cutorib facitis inuidiam. uos apud udices quos
ip̃i mꝑatores miserunt maxiinianensib ꝑsecutio¬
neu fecistis. Naptismum eccłie dari exͣ ecclesi¬
am nou posse contenditis. uos baptismũ quẽ in tri¬
mine scismatis maximianenses dederunt. in recep¬
tis eis quib dederunt non rescidistis. Si ħ ꝓ pace
unitatis fieri debuerunt: ide nos atcusetis non
inuenitis. Si antem non debuerunt nos nõ ab¬
cuseris nisi uos ip̃os dampnau̾itis. Nolo te ꝑ mł¬
ta discendas. Nan ⁊ ego possem breuit̾ ea que
cont̾ra te dcã sunt in memoriam reuccare. S h̃c
solum togita. max imuanensium tam̃ tͥ añ cculos
pone. Si de hac nobis responde poti̾is: agredere
cetera. Siautem non potiu̾is. melius est ut qui¬
escas qmͣ calces adu̾sus stimulum iacias.

Expanded text:
cutoribus facitis inuidiam: uos apud iudices, quos cutoribus facitis inuidiam: uos apud iudices, quos ipsi imperatores miserunt, Maximianensibus persecutionem fecistis. baptismum ecclesiae dari extra ecclesiam non posse contenditis: uos baptismum, quem in crimine schismatis Maximianenses dederunt, in receptis eis quibus dederunt non rescidistis. si haec pro pace unitatis fieri debuerunt, unde nos accusetis non inuenitis; si autem non debuerunt, nos non accusetis, nisi uos ipsos damnaueritis. nolo te per multa distendas; nam et ego possem breuiter ea quae contra te dicta sunt in memoriam reuocare. sed hinc solum cogita, Maximianensium causam tibi ante oculos pone. si de hac nobis respondere potueris, adgredere cetera; si autem non potueris, melius quiescas quam calces aduersus stimulum iactes.
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃orum contagione ꝑiretis. Unde nouum genus
aree uos fetisse głammi. aut que solum tticum ha¬
beat. aut iniqua solum tͥcicum appareat. ciu nõ sit
necessarius uentilator s ꝑscrutator. Nam ⁊ par
u̾e sententiam ꝓphe Iheremie uͥ ait. Qund palea c̃
tritico: Quod ille dixit. ut ip̃a mdicat lectio ad¬
u̾sus eos qui diuinis oratulis fua sompnia coequa¬
bant. Arregantia tamen ur̃a ⁊ horrenda supbia
parmeuiani litt̾is declaratur ubi nos contͣ scͥptas
diuuinas ⁊ contra monita cỹpͥami ante ułtimã uen¬
tilationem qmͣ mundus expectat t anqmͣ purgatũ
a palea t̾ticum p̾dicatis. Quid ergo diuiniꝰ adu̾sũ
hanc fallacissimam esationem qeͣi causa maximi¬
anensium uobis potuit ꝓcurari: Quetumq in
nos dĩe tant aͣ in traditores soletis. in inaximianẽ¬
fes quos recepistis dampnatos. qñ dampnati sũt
grauiora dixistis. De imꝑatorib nobis tanqmͣ ꝑse¬

Expanded text:
peccatorum contagione periretis. unde nouum genus peccatorum contagione periretis. unde nouum genus areae uos fecisse gloriamini, aut quae solum triticum habeat aut in qua solum triticum appareat, cui non sit necessarius uentilator, sed perscrutator. nam et Parmnere sententiam prophetae Hieremiae, ubi ait: quid paleae cum tritico? quod ille dixit, ut ipsa indicat lectio, aduersus eos, qui diuinis oraculis sua somnia coaequabant. adrogantia tamen uestra et horrenda superbia Parmeniani litteris declaratur, ubi uos contra scripturas diuinas et contra monita Cypriani ante ultimam uentilationem, quam mundus expectat, tamquam purgatum a palea triticum praedicauit. Quid igitur dignius aduersus hanc fallacissimam elationem quam causa Maximianensium uobis potuit procurari? quaecumque in nos dicere tamquam in traditores soletis, in Maximianenses, quos recepistis damnatos, quando damnati sunt grauiora dixistis, de imperatoribus nobis tamquam perse
Abbreviated transcription (Latin):
didicit redemptore. Qmͣqmͣ nͨ de me ipõ uobis
etiam si m eam conusionem possetis reite tredet¬
mimicis michi. Adexistimationem hoĩm magna
testium qui me nouerunit suppetit copia. Ad dei uͦ
consp̾tum sola conscientia. qmͣ contͣ ur̃as c̾minatões
cum intrepidam geram nõ me tar̃ sb̃ cculis omipo¬
tentis iustificare audeo. mag̃q ab illo affluentẽ nĩe
qd̾ scͥptum est. Cum rex uistus sed̾it introuo. quis
głiabitur. castum se hr̃e cor. aut quis głiabitur mũ¬
dum se eẽ a pccõ Ꝙ quid ad rem cuius int̾ nos
u̾titur questio qualis ip̃ẽ sim. cum in area diũca
sim stipusa si malus. granum si bonus: Nos tam̃
si grana eẽtis paleam ꝯmixtam sicut ammonet ip̃e
cypͥamus ante tempus uentilationis nõ refug̾etis.
Pmde nos si quem reꝑmius in nob̾is totum hoĩem
malum recte uobis obicimus. Ibi enim tota defen¬
sio nr̃a consistit. quia ꝓp̃ea uos. sepastis ne alienoꝵ

Expanded text:
didicit redemptore. quamquam nec de me ipso nobis, didicit redemptore. quamquam nec de me ipso nobis, etiamsi meam conuersationem nossetis, recte credernimicis mihi. ad existimationem hominum magna testium qui me nouerunt suppetit copia, ad dei uero conspectum sola conscientia, quam contra uestras criminationes cum intrepidam geram, non me tamen sub oculis omnipotentis iustificare audeo magisque ab illo afluentem miserquod scriptum est: cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Sed quid ad rem, cuius inter nos uertitur quaestio, qualis ipse sim, cum in area dominica sim stipula si malus, granum si bonus? uos tamen si grana essetis, paleam conmixtam, sicut admonet etiam ipse Cyprianus, ante tempus uentilationis non refugeretis. proinde nos, si quem repperimus in nobis notum hominem malum, recte uobis obicimus; ibi enim tota defensio uestra consistit, quia propterea uos separastis, ne alienorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus xp̃ianus orbis cum tot ecclesiis etiam illis pͥ¬
inis apłico labore ꝓpagatis falsis cͥminibus accu¬
satur. Eum uero contra maiicheos qui me adoleᷤ¬
centulum aliqnͣdo decepant mea tauta scripta qͥ
uolu̾it leg̾e possit. non usq ad eo desipit. ut de
me credat pocus u̾bis ur̃is qmͣ ocułis ac sensibus
suis. S epłam inquis pͥntipis ur̃i qͣ nescio quid
de te scͥpsit cum te ordinari nollet tenent ũ pau¬
ci urorum. Illam ego minime curarem nͨ si eius
a quo scripta dicitur non ꝑspicua ꝓ nobis senten¬
cia leg̾etur. illam talumpniam falsitatemq con¬
dempuatis. Qnͣtominus eam turat catholica ec¬
clesia. cuiꝰ causam contͣ uos agimus cui tot diui¬
nis testimoniis p̾fidenti nulla humana de qͦqm
homine testimonia seu falsa seu uera qͣ gaudet
auferunt iu̾tatem:. Desme talibus. Unus hõ s
sum. Ectłie int̾ nos agitur causa non mea. Et¬
elesie inqmͣ que in nullo homine spem pon̾e a suo

Expanded text:
tus christianus orbis cum tot ecclesiis, etiam illis prtus christianus orbis cum tot ecclesiis, etiam illis primis apostolico labore propagatis, falsis criminibus accusatur. cum uero contra Manicheos, qui me adulescentulum aliquando deceperant, mea tanta scripta qui uoluerit legere possit, non usque adeo desipit, ut de me credat potius uerbis uestris quam oculis ac sensibus suis. Sed epistulam, inquis, principis uestri, qua nescio quid de te scripsit, cum te ordinari nollet, tenent non pauci nostrorum. illam uero minime curarem, nec si eius a quo scripta dicitur non perspicua pro nobis sententia legeretur illam calumniam falsitatemque condemnans; quanto minus eam curat catholica ecclesia, cuius causam contra uos agimus, cui tot diuinis testimoniis praefidenti nulla humana de quoquam homine testimonia seu uera seu falsa qua gaudet auferunt ueritatem! desine talibus: unus homo sum. ecclesiae inter nos agitur causa, non mea, ecclesiae, inquam, quae in nullo homine spem ponere a suo
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte det illis deus prĩam ad cognoscendam
u̾itatem. ⁊ resipiscant de diaboli laqueis captiuati
ab epo scd̃m ipiũus uoluntatem. ecce apłica mansu¬
etudo. cum quib placide. patient̾. modestet agi p̾¬
cepit. eos ip̃os dicit a dẏabolo captiuatos. nͦ tamen
ip̃e uideris einus ꝑtes agas qn mea ulbauelut cõ¬
uiciosa ⁊ seua cͥminando eos quos ad disputandum
cõuenire non uis. ad litigandum niteris extitare.
Nolo enim dice quia ⁊ te litigare delectat. parciꝰ
cuippe ac nerecundius S quasi ex obliquo michi
obicis que ad me ousio non ꝑtinent. Quid enim
utdicem de manicheorum pestilentiosissima ⁊ xp̃i¬
anis om̃ib athematizanda uanitate si tantum di¬
cere solerem ac non etiam conscͥptis libris multis
multiplicib irtestarer. ne sic quidem eẽt adu̾sus
me ullus calumpnie ur̃ẽ locus. Neqs enim me ca¬
thalica falso a uobis argui muaretur a quibus to¬

Expanded text:
am ad cognoscendam am ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis, captiuati ab ipso secundum ipsius uoluntatem. ecce apostolica mansuetudo! cum quibus placide, patienter modesteque agi praecepit, eos ipsos dicit a diabolo captiuatos, nec tamen ipse uideris cuius partes agas, qui mea uerba uelut conuiciosa et saeua criminando eos, quos ad disputandum conuenire non uis, ad litigandum niteris excitare; nolo enim dicere, quia et te litigare delectat. parcius quippe ac uerecundius, sed quasi ex obliquo mihi obicis quae ad me omnino non pertinent. quid enim iudicem de Manicheorum pestilentiosissima et christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conscriptis libris multis multiplicibusque testarer, ne sic quidem esset aduersus me UIIUB calumniae uestrae locus. neque enim me catholica falso a nobis argui miraretur, a quibus to
Abbreviated transcription (Latin):
re. os̃ ꝓ sermone. t̾dens telum ꝓ tͥꝑtita orõne. tͥ¬
cipitem bestiam pro errore tͥbus calumpniis adũsꝰ
tot ppłorum inmnocentiam seuiente qiͣ ub̾anus ⁊ di¬
cax exagitanda putau̾is. Serua pocius pu̾iłia pu¬
eris. Neq enim me molet qd̾ ueptunum telum
¶Quim etiam ine ꝓmissam in exordio lenitatem
non seruasse rep̾hendis. eo quod manitheoꝵ facta
mentione ꝑmotus dyxita. sicut nõ potest qd̾ dñs
ait sathanas sathanan extlud̾e. ita ñ pot errorẽ
mauicheoꝵ donatistaꝵ error eu̾tere. qͣi petilianum
sathane comꝑauerim. ac non errorem cuiꝰ eum eu¬
pio laguers expediri. Bene qd̾ apłus nos adusus
tales calumpnias muniuit eo ip̃õ loco ubi uos mi¬
tes. pacientes. ⁊ modestos eẽ ammonet qnͣdo asiꝙ̃
dissentientem corripimus. Cum enĩ dixiss. Seruũ
aũt dñi litigare uon oꝑtet. S eẽ mitem ad om̃s
ripientem. dulsa sentientes: continuo suburxit.¬

Expanded text:
re, os pro sermone, tridens telum pro tripertita oratione, trre, os pro sermone, tridens telum pro tripertita oratione, tricipitem bestiam pro errore tribus calumniis aduersus tot populorum innocentiam saeuiente, quasi urbanus et dicax exagitanda putaueris. serua potius puerilia pueris. neque enim me mouet, quod Neptunium telum Quin etiam me promissam in exordio lenitatem non seruasse reprehendis, eo quod Manicheorum facta mentione permotus dixerim: sicut non potest, quod dominus ait, satanas satanan excludere, ita non potest errorem Manicheorum Donatistarum error euertere, quasi Petilianum satanae conparauerim ac non errorem, cuius eum cupio laqueis expediri. bene quod apostolus nos aduersus tales calumnias communiuit eo ipso loco, ubi nos mites, patientes et modestos esse admonet, quando aliquem dissentientem corripimus. cum enim dixisset: seruum autem domini litigare non oportet, seripientem diuersa sentientes. si ergo uobi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nos non rescindamus ut scd̃m te soquar ueriꝰ
⁊ meliuis baptisma ur̃m. quare rescuiditis uerum ⁊
bonum nr̃m. ¶ Item cum dixisses bec ⁊ nos uolumꝰ
ut xp̃c sit origo ⁊ radix capudq xp̃ĩani: continu¬
o sb̾iecisti. S querimus ꝑ quem ħ melius fiat.
Quod ditendo utiq concessisti ⁊ ꝑ malum ministͣ
bene fieri. s mełiuis ꝑ bonũ. Cum ttaq nos nõ re¬
ministrum dari dicitis. quare uos restinditis baptiᷤ
ẽẽ contenditis: Tu enum dixisti querimꝰ ꝑ quem
meluis fiat. Et tua reguła est. quia gradus iste qd̾̃
aute positum est auget. Unde si ꝑ ur̃m sicut pu¬
tas meluis fit: ergo ꝑ nr̃m bene fit. Ac ꝑ ħ qñ
guła benefcm̃ ẽẽ conceditis: sacrisega p̾sumptione
rescinditis. ¶ Tereor ne niiis urgeam uerecũ¬
diam tuam si ostendam qmͣ ileuit̾ ⁊ scuriłr̃ quedam
etiam u̾ba mea que tͣslate posui frontem ꝓ pudo¬

Expanded text:
ergo nos non rescindamus, ut secundum te loquar, uerius ergo nos non rescindamus, ut secundum te loquar, uerius et melius baptisma uestrum, quare uos rescinditis uerum et bonum nostrum? item cum dixisses: hoc et nos uolumus ut Christus sit origo et radix caputque christiani, continuo subiecisti: sed quaerimus per quem hoc melius fiat. quod dicendo utique concessisti et per malum ministrum bene fieri, sed melius per bonum. cum itaque nos non reper bonum ministrum dari dicitis, quare uos rescinditis baptismesse contenditis? tu enim dixisti: quaerimus per quem melius fiat, et tua regula est, quia gradus iste quod ante positum est auget. unde si per uestrum sicut putas melius fit, ergo et per nostrum bene fit, ac per hoc,gula bene factum esse conceditis sacrilega praesumptione rescinditis. Uereor ne nimis urgeam uerecundiam tuam, si ostendam, quam leuiter et scurriliter quaedam etiam uerba mea quae translata posui, frontem pro pudo
Abbreviated transcription (Latin):
non fallam ꝓfecto reꝑies. Uñ etiam si ur̃os ꝓbabi¬
lit̾ nr̃is traditionem obietisse conced̾em non id̾o ue¬
tum obiecise contendem. ⁊ recte nos dic̾em ꝓbibi¬
hanc obicͥe: qnͣdo quidem a uobis nommari tantũ
traditores solemus audire. nullis aũt gestis uł ec¬
clesiasticis uł pubłicis recitari demonstiariq confes¬
sos. a nobis aũt ꝓferri ⁊ gesta pubłica uͥ ur̃i tradi¬
derunt. ⁊ eccłiastica uoi confessi dõ uidici delicti sũt
S non omitto tam mauifm̃ adiutorium tuum quo
nobis etiam nesciens płimum faues decendo regu¬
las comꝑatiui gradus. quia id qd̾ añ positum ẽ au¬
get. non qd̾ ante dcm̃ est imꝓbat. Sed̾m hanc enĩ
nando tot documẽta legasia quod melius ⁊ uerius
est nobis ꝑsuadere non posse Uͥ ego concludo scd̾m
artificialia tua. Iam nos uerum. ⁊ bonum ten̾e si cꝑ
uerius ⁊ meluis est nob̾is ꝑsuaderi non potest. Cũ

Expanded text:
non fallam profecto repperies. Unde etiamsi uestros probabinon fallam profecto repperies. Unde etiamsi uestros probabiliter nostris traditionem obiecisse concederem. non ideo uerum obiecisse contenderem et recte nos dicerem probhanc obicere, quandoquidem a nobis nominari tantum traditores solemus audire, nullis autem gestis uel ecclesiasticis uel publicis recitari demonstrarique confessos, a nobis autem proferri et gesta publica, ubi uestri tradiderunt. et ecclesiastica. ubi confessi deo iudici derelicti sunt Sed non omitto tam manifestum adiutorium tuum, quo nobis etiam nesciens plurimum faues docendo regulas conparatiui gradus, quia id quod ante positum est auget. non quod ante dictum est inprobat. secundum hanc enim nando, tot documenta legalia quod melius et uerius est nobis persuadere non posse. ubi ego concludo secundum artificialia tua iam nos uerum et bonum tenere, si, quod uerius et melius est, nobis persuaderi non potest cum
Abbreviated transcription (Latin):
rum ipõrum auctores uł attente leg̾e uł memo¬
rit̾ recolere uoluisses. Pueriles enim hñt l̾nt̾e
s non a pu̾o imꝑtto dcm̃. Dii meliora piis erro¬
remq hostib illumn. Discissos nudis laniabant dẽ¬
tibus artus. Quomodo ergo meliora piis quasi
bona eẽnt istis ac non porius magna malas qui dis¬
cissos nudis Paniabant dentibus artus: Iam uideꝰ
cͥte quia sicut iste piis potunit optare meliora. qmuis
illa in quorum comꝑatione optabat non eẽnt bona.
sic ⁊ ego potui dic̾e traditionem ꝓbabilius uobis o¬
bicimus qmͣuis eam uos nobis non ꝓbabilit̾ ⁊ obi¬
c̾etis ut omtitam quia ⁊ ꝓbabile qnͣdo dicttur non
conseqñt᷑ est uerum cum ea dicuntur que fieri pos¬
sunt ac solent. ⁊ id̾o probantur ħ est aꝓpb̾ant᷑ ⁊ cre¬
duntur etiam si facta non sint. Quod aut uerũ
est cͥid̾ ostenditur neccessario ꝓbabile est. ⁊ illo uti¬
q ꝓbabilius. Recole libros uͥ u̾ba didicisti qmͣ te

Expanded text:
rum ipsorum auctores uel attente legere uel memoriter recolere uoluisses. pueriles enim habent litterae, sed non a puero imperito dictum: di meliora piis erroremque hostibus illum. discissos nudis laniabant dentibus artus. quomodo ergo \'meliora\' piis, quasi bona essent istis ac non potius magna mala, qui discissos nudis laniabant dentibus artus? iam uides certe, quia, sicut iste piis potuit optare meliora, quamuis illa, in quorum conparatione optabat, non essent bona, sic et ego potui dicere: traditionem probabilius nos uobis obicimus. quamuis eam uos nobis non probabiliter obiceretis. at omittam. quia et probabile quando dicitur non consequenter est uerum. cum a dicuntur. quae fieri possunt ae solent et ideo probantur. hoc est adprobantur et creduntur. etiamsi facta non sint: quod autem uerum est cum ostenditur. necessario probabile est et illo utique probabilius. recole libro, ubi uerba didicisti: quam te
Abbreviated transcription (Latin):
A di iquit cecisianum iuirum om̃i inocentia p̾ditũ
ac debita religioni sue officia seruantem. eiꝙ ita
ut oꝑtuit seriuentem. nͨ ullum in eo cͥmen repiri
potiusse euident᷑ appariut. situt absens fũat adi¬
sariorum suorum simulatione compositũ: Tu qͣ̃t
non inserusti sententiam constantini qͣ eũ dicis
eẽ dampnatum. ⁊ bryxe ⁊ exilio constitutum iir

Expanded text:
uidi, inquit, Caecilianum uirum omni innocentia praeditum uidi, inquit, Caecilianum uirum omni innocentia praeditum ac debita religionis suae officia seruantem eique ita ut oportuit seruientem, nec ullum in eo crimen repperiri potuisse euidenter apparuit, sicut absenti fuerat aduersariorum suorum simulatione conpositum. Tu quare non inseruisti sententiam Constantini, qua eum dicis esse damnatum et Brix
Abbreviated transcription (Latin):
tium suspensum actis que sb̾erant ꝓuidimꝰ. ⁊ sõ
minime tastum qͥd̃ se decurionem ⁊iquensiũ ci¬
uitatis ẽẽ asseu̾au̾it. Unde uolumus eundem ip̃m
ingentium sub ydonea ꝑsecutione ad comitatum
meum constantins augustimittas. ut illis qui
i p̾sentiaꝵ aguut atq diuruis astib dieb int̾¬
pellare non desinunt audientib ⁊ toram assisten¬
tib apparere ⁊ intimare possit. frustra eos cecilia¬
no ep̃o inuidiam comꝑare. atq adu̾sus eum uio¬
lent᷑ insurgͥe uoluisse. Ita enim fiet ut omissis
sicuti oꝑtet eiusmodi cortentionib ꝓpłũs sme dis¬
sensione aliqͣ religioni ꝓpͥe cum debita ueneratio¬
ue deseruiat. ¶ Insero aũt ad huc ⁊ iłba constan¬
tini ex litt̾is euis ad eumalium uicarium uͥ sem
t̾ ꝑtes cõgnonisse ⁊ mnocentem cecilianum com¬
pisse testatur. Cum enim narrasset ihiis que
supͣsocutus est quemadmod̾ ad iidicium eiꝰ post
epalia uidicia ꝑtis ꝑducte fuerint. in quo ꝑui¬

Expanded text:
is quae suberant peruidimus et ideo minime tortum, quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas, ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram aa eos Caeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eiusmodi contentionibus populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat. Insero adhuc et uerba Constantini ex litteris eius ad Eumalium uicarium, ubi se inter partes cognouisse et innocentem Caecilianum conperisse testatur. cum enim narrasset in his, quae supra locutus est, quemadmodum ad iudicium eius post episcopalia iudicia partes perductae fuerint: in quo per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest ħ ex illis .iiiͬʳ. ꝓpositis elegisse ut ur̃a docim̃¬
ta sint uera. cont᷑ urõs autem que ꝓferimus falsa
ẽẽ deputentur: Etce ⁊ hic uinceris. qm̃ ueris que
putas documentis tuis non potuerunt ubi debue¬
runt conuinci traditores siue a ur̃is eadem docu¬
menta occultata sint. siue ip̃i tͣditores qͣlib astuci¬
a se iudicib eccultauerint. siue ab ip̃is pͣuis uidi¬
eib occultati non sint. Semen abrahe respite qd̾
intestam̃to dei ꝑ om̃s gentes crescit sicut stelle ce

Expanded text:
dest hoc ex illis quattuor propositis elegisse, ut uestra documenta sint uera, contra uestros autem quae proferimus falsa esse deputentur? ecce et hic uinceris, quoniam ueris quae putas documentis tuis non potuerunt ubi debuerunt conuinci traditores, siue a uestris eadem documenta occultata sint siue ipsi traditores qualibet astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus occultati sint. semen Abrahae respice, quod in test
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdempnauit. In quo te quis dubitet uł falli uel s¬
fallere qñ ⁊ felicem aptugensem ꝯmemorasti ĩ iu¬
Dicio ꝓcont̾. a uincentio nescio quo de traditione
consulis qͣ purgatꝰ atq absolutus est felix. Si to¬
ta gesta nis legere. ex archuio ꝓconsut᷑ accipe. Ely¬
anus proconsus dixit. Ex ꝓfessione cecibiani qui ac¬
ta falsa ẽẽ dicit atq epłe plurima addita. mani¬
festum est qua uoluntate ħ gesserit ingentuis ⁊ iõ
renpetur in carc̾em. Est enim artiori int̾rogationi
ligiosas scͥpturas tradid̾it excusserit. Om̃ium enĩ
infregatio supͣ scͥptura manifaꝰ est nullas scͥptas
continetur isd̃ felix ep̃e religiosus illis temꝑibus

Expanded text:
te quis dubitet vel falli, vel fallere; quando et Felicem Aptugnensem commemorasti in judicio proconsulis a Vincentio nescio quo de traditione consulis, qua purgatus atque absolutus est Felix. Si tota gesta vis legere, ex archivo proconsulis accipe. Aelianus proconsul dixit: Ex professione Caeciliani, qui acta falsa esse dicit, atque epistolae plurima addita, manifestum est qua voluntate haec gesserit Ingentius; et ideo recipietur in carcerem: est enim arctiori interrogationi religiosas Scripturas tradiderit, vel exusserit. Omnium enim interrogatio supra scripta manifesta est, nullas Scripturas continetur, quod Felix episcopus religiosus illis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum gentium quas cõmemorasti xpĩ iam nomini
mancipite sint: ⁊ quemadmnod̾ in cet̾as eiuͣgłm
tescendo fructificare non cesset donͦ in omĩb cũ
fuit p̾dicatum ueniat finis. Sic enĩ ipẽ dñs
torte etiam in tantum uos p̾cipitat insana suꝑbi
lut ħ quod p̾dcm̃ ẽ de ꝑte donati petetis incipiẽ¬
duur non ex illis ecclesus quas apłi plantauerũt.
quib non ꝯmunicat ꝑs donati. An ⁊ ipãs ut mũd̃
impleat rebaptizare conabitur cum catholica ꝑ
cincta crescente illa etiam ipã affrica cotidie minu¬
atir. Ouesana ꝑu̾sitas hominũ laudari te crediꝰ
de xpõ tredendo qd̾ non uides. ⁊ dampnarite ñ cre¬
dis de ecclesia negando qd̾ udes. cum illud cap᷑
in celo sit ħ corpus int̾ra e Agnoscis xpm̃ m eaꝰ qd̃¬

Expanded text:
rum gentium quas commemorasti Christi iam nomini rum gentium quas commemorasti Christi iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras euangelium crescendo fructificare non cesset, donec in omnibus cum fuerit praedicatum ueniat finis. sic enim ipse dominforte etiam in tantum abruptum uos praecipitat insana superbia, ut hoc quod praedictum est de parte Donati putetis incipiendum. non ex illis ecclesiis quas apostoli plantquibus non communicat pars Donati. An et ipsas ut mundum impleat rebaptizare conabitur, cum Catholica per cuncta crescente, illa et in ipsa Africa quotidie minuatur? O vesana perversitas hominum! Laudari te credis, de Christo credendo quod non vides; et damnari te non credis, de Ecclesia negando quod vides; cum illud caput in coelo sit, hoc corpus in terra? 72. Agnoscis Christum
Abbreviated transcription (Latin):
in uno ⁊ semini tuo tid̾ est xp̃c. Siuiꝰ seminis fe¬
cuditas tam copiosa promissa ẽ ⁊ ut dic̾etur ei sic e¬
rit semen tuum ficut stelłe teli ⁊ acut arena ma¬
ris que nõ potest dinumerari. Suic tu nrult¬
płicationi atq lib̾tati eccłie que toto oibe dilatal
que ꝓpħata sic treditur. sic oĩum etiam infideliũ
crułis exhidetur. ut claudat etiam ora paganorũ
qui adilsus eam paucissimi remanserunt. ꝑten
tonati audes sporie dicens. ad ⁊ p̾teraffrcam nes¬
cio quos heatis quib tam̃ non apparentib ex af¬
frica uos soli reuitte epõs non negatis. unĩ. anͣ
Duos. aut ut multum tres. ⁊ argursitaris manit
contra euidentissimam ilitatem. quod ideo nabis
non tortius oibis ꝯmumicet quia uł ad huc multe
unt gentiũ sarb̾araꝵ que m xpm̃ nũdum credi¬
derunt. uł sub nomine xp̃i heses multe a cõmu¬
hione ur̃e societatis aliene. Nec attendis nͨ sal¬
tem ab scientib queris qmͣ multe ip̃aꝵ barbara¬

Expanded text:
in uno et semini tuo\\ quod est Christus. huius seminis fecunditas tam copiosa promissa est, ut diceretur ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae non potest dinumerari. huic tu multiplicationi atque ubertati ecclesiae, quae toto orbe dilatatur, quae prophetata sic creditur, sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur, ut claudat etiam ora paganorum, qui aduersus eam paucissimi remanserunt, partem Donati audes praeponere, dicens quod et praeter Africam nescio quos habeatis, quibus tamen non apparentibus ex Africa uos solere mittere episcopos non negatis unum aut duos aut ut multum tres, et argumentaris inaniter contra euidentissimam ueritatem, quod ideo nobis non totus orbis communicet, quia uel adhuc multa sunt gentium barbderunt, uel sub nomine Christi haereses multae a communione nostrae societatis alienae. Nec attendis nec saltem ab scientibus quaeris, quam multa ipsarum barbara
Abbreviated transcription (Latin):
illud ep̃orum tuoꝵ. MNaximi anum inquid fi¬
dei enulum. u̾itatis adult̾um. eccł̃ie matris in¬
imicum dathan. chore. ⁊ abyron ministrum. de¬
patis gͦmio sentencie. fulmen excussit. ⁊ qd̾eũ
adh  deiscens t̾ra non sorbuit ad maiꝰ suppłiciũ su¬
ꝑis reseruauit. Raptus enm penam suam com¬
pendio lutͣuerãs fuueris. usuras nũc gͣutores col¬
ligit fenoris cum mortuus intest uiuus. Ita ue
tandem ii husꝰ scismate ficut ip̃e dixisti ꝑsistẽtes
anteqmͣ intra tempus dilatioiis sicut tu item di¬
xisti se urẽ eccłie reddidissent ulłam uł ꝑuam de
ħ sccletate maculam traxerant: Sed denide audi
quid seqͣtur. Qudi inqmͣ dictator uł dictor illius
sententie quid ꝯnestat. Nec solum hũc mauid
sceleris su mors iusta ꝯdempriat. trahit ⁊̃ ad cõ¬
sortium tͥmiuis ꝑburimos cathena satrisegii de qͥ

Expanded text:
illud episcoporum tuorum: Maximianum, inquit, fiillud episcoporum tuorum: Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathapacis gremio sententiae fulmen excussit, et quod adhuc eum dehiscens terra non sorbuit, ad maius supplicium superis reseruauit. raptus enim poenam suam conpendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus interest uiuis.. netandem in huius schismate, sicut ipse dixisti, persistentes, antequam intra tempus dilationis, sicut tu item dixisti, se uestrae ecclesiae reddidissent, nullam uel paruam de huius societate maculam traxerant? sed audi deinde quid sequatur, audi, inquam, dictator uel dictor illius sententiae quid conectat: nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consorti
Abbreviated transcription (Latin):
si iellus ẽ in hominib intellectus uł dicendi ad
dendus baptismus non est. sicut nͨ millis a uob̃¬
resçissus est. quo non mutato nͦ insuo nͨ in cuiꝰqmͣ
alt̾ius. S in patris ⁊ fiłii ⁊ sp̃c sancti nomine qͥs¬
q baptirat. ¶Deind̾e p̾ter baꝑtismi sacͣmen¬
tum qd̃ uł ad penam ꝑu̾si uł ad salutem recti sũ¬
corresti i tegrum ꝑseuerat de ip̃a correctorũ expia¬
tione uł mundatione uolo aliquid dic̾e̾. ¶Memi¬
nisti enim que adilsus nos dix̾if qd̾ uenientes ad
uos a uob̾ ex h̾eticoꝵ satrilego errore sine ulla ex¬
piatione susceptos habeatnus. Tu nobis dic modo
de scismate maximian redeutes ad uos cum in
suis etiam suscipentur honorib qua tandem q̃¬
so expiatione iniidati sunt. An in illo tanto de¬
sere ꝑticipato non erant tam nepharia societate
matulati Attende quid insonet. quid mcrepet.
quid in illo p̾claro concilio fateatur u̾tditum os

Expanded text:
si ullus est in hominibus intellectus uel dicendi aliquid si ullus est in hominibus intellectus uel dicendi aliquid dendus baptismus non est, sicut nec in illis rescissus a uobis est. quo non mutato nec in suo nec in cuiusquam alterius, sed in patris et filii et spiritus sancti nomine quisque baptizat. deinde praeter baptismi sacramentum, quod uel ad poenam peruersi uel ad salutem recti scorrecti integrum perseuerat, de ipsa correctorum expiatione uel mundatione uolo aliquid dicere. meministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uenientes ad nos a uobis ex haereticorum sacrilego errore sine ulla expiatione susceptos habeamus. tu nobis dic modo, de schismate Maximiani redeuntes ad uos, cum in suis etiam susciperentur honoribus, qua tandem, quaeso, expiatione mundati sint. an illo tanto scelere participato non erant tam nefaria societate maculati? Attende quid insonet, quid increpet, quid in illo praeclaro concilio fateatur ueridicum os
Abbreviated transcription (Latin):
re potuerunt nisi quia in causa resarciendi huiꝰ
scismatis obsiti estis ꝓp̾e uanitatis qua post ep̃os
ab ipis apłorum sedib inconcussam seriem usq̃
in hec temꝑa ꝑducentes. non unum hoĩem. nõ
Unaui domum. non unam ciuitatem. non unã
gentem. S orbem t̾rarum rebaptirandum ẽẽ cen¬
setis: Elut cte quia huiꝰ facti horror semꝑ etiam¬
facientium corda concussit. tot ppłis ad ur̃am com¬
munionem a maximiani ꝯmunione redeuntib
tam multos iebapticare quidem libuit repare. S¬
puduit tam multos rebaptizare qd̾ tam̃ quib lib
detestantib ⁊ exhorrentib pp̃ salutem hominũ fa¬
ceretis que qͣnͣto płium fu̾at tanto minus utiq
ꝯtempnendsmerat. si ħ unqmͣ contuitu u̾itatis ⁊
non p̾uidicio fac̾etis erroris. Uides cte m ħ maxi¬
mianensium ad ur̃am ꝯmunionem reditu pate
fc̃ uera ẽẽ que de baꝑtismo dicutur a nob̃. Nã

Expanded text:
re potuerunt, nisi quia in causa reserciendi huius re potuerunt, nisi quia in causa reserciendi huius schismatis obliti estis propriae uanitatis, qua post episcopos ab ipsis apostolorum sedibus inconcussam seriem usque in haec tempora perducentes non unum hominem, non unam domum, non unam ciuitatem, non unam gentem, sed orbem terrarum rebaptizandum esse censetis? aut certe quia huifacientium corda concussit, tot populis ad vestram communionem a Maximiani communione redeuntibus, tam multos quidem libuit reparare, spuduit tam multos rebaptizare. quod tamen quibuslibet detestantibus et exhorrentibus propter salutem hominum faceretis, quae quanto plurium fuerat tanto minus utique contemnenda erat, si hoc umquam contuitu ueritatis et non praeiudicio faceretis erroris. uides certe in hoc Maximianensium ad uestram communionem reditu pate factum uera esse, quae de baptismo dicuntur a nobis. nam
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam qui non fu̾it ab eccł̃ia seꝑatus: Qsqmͣ¬
ne ab eccłia non seꝑatus qmͣlib paucos dies ꝑsi¬
stit in scismate: Quisqmͣ ne ab eccb̃a non seꝑat᷑
tror te escłie Riñe non solum u̾ba tua non conside¬
rasse conscribenda. S etiam neglexisse conscͥpta.i
Uerumptanen quid fac̾es cu nccͣstas i ħ oꝑe i
gerabatur in maximianum ac socios euis non ꝓfam
dic̾e. S abaliis dicta quo quomodo posses defensare
sententiam: Nam ⁊ si tu non utereris hus uer¬
bis idem ip̃m decretum concilii uagaiensis recitarẽ
U scͥptum ẽ. eos aũt quos sagrilegi surtuli nõ pollu¬
ere plantaria. ħ est qui a maximiani capite ꝓpͥas
manus uerecando fidei pudore tͣxerum ad mrẽm
eccłiam redire ꝑmisimus. Pmde ⁊ si talia tua ñ
Quomodo ad matreni eccłiam redire ꝑmitti¬
tur: qui ab eccłia matre non recesserunt: Aut
si recesserunt quo uire aute qmͣ redirent baptiza¬

Expanded text:
clesiam qui non fuerit ab ecclesia separatus? quisquaclesiam qui non fuerit ab ecclesia separatus? quisquamne ab ecclesia non separatus quamlibet paucos dies persistit in schismate? quisquamne ab ecclesia non separatus e, non solum verba tua non considerasse conscribenda, sed nec legisse conscripta. Verumtamen quid faceres, cui necessitas in hoc opere ingerebatur in Maximianum ac socios ejus, non propriam dicere, sed ab aliis dictam, quomodo posses, defensare sententiam? Nam et si tu non utereris his verbis, idem ipsum decretum concilii Bagaiensis recitarem, ubi scriptum est: Eos autem quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capmanus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. Proinde etsi talia tua uere clamarem: quomodo ad matrem ecclesiam redire permittuntur, qui ab ecclesia matre non recesserunt? aut si recesserunt, quo iure, antequam redirent, baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinatit᷑ ꝑstit᷑unt ostendis etam illos qui correstie
sunt ꝑstitise. s non ꝑtinatit̾ in quos simulor̃s
ꝓlata est illa sentencia. qua consensu oĩum comsũ¬
mata placusse tam̃ dicis decreto contilii dilationẽ
ilłam temꝑis dari. Quo modo igitur i eccłia erãt
qui añ qmͣ corrig̾entur in scismate cum maximiano
pͥstabant: Quod si in ecc̃a non erant quia ĩ ses¬
mate erant quomodo baptizant. Demde quomo¬
do fañ est ficut dicis ut non solum illi quos memo¬
raui. S etiam multi alii purgati acq mnocentes
se ectłie redĩ reddidissent si ab eccłla uon erant se¬
ꝑati: cui se reddiderunt uñ non recesserunt. Aiet si
retesserant: dit queso añqmͣ se eccl̃ie reddidissent quo
in re baptidauerunt. quoꝵ id̾o mquis baptisma rescĩ¬
di non debiut quia ntra diem p̾stitum restituti ꝑ¬
emptoria sentencia non ten̾entur. Festituti quoᷤ
Quigisa ob̾setro. dic nobis quo restituti. ꝓfeto
reddidisse dixisti. Quisqmͣ ne restituitur m ec¬

Expanded text:
tinaciter perstiterunt ostendis etiam illos qui correcti sunt perstitisse, sed non pertinaciter; in quos simul omnes prolata est illa sententia, qua consensu omnium confirmata placuisse tamen dicis decreto concilii dilationem illam temporis dari. quomodo igitur in ecclesia erant, qui, antequam corrigerentur, in schismate cum Maximiano perstabant? quodsi in ecclesia non erant, quia in schismate erant, quomodo baptizabant? deinde quomodo factum est, sicut dicis, ut non solum illi quos memoraui, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se ecclesiae reddidissent, si ab ecclesia non erant separati? cui se reddiderunt unde non recesserunt? aut si recesserant, dic, quaeso, antequam se ecclesiae reddidissent, quo iure baptizauerunt ? quorum ideo, inquis, baptisma rescindi non debuit, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur. restituti quo? euigila, obsecro: dic nobis, quo restituti. profecto reddidisse dixisti. quisquamne restituitur in ec
Abbreviated transcription (Latin):
ita. conclusites dampnatos. famosi gͦ iquid cͥiĩs
reos. Uictorianum cartabianensẽ. Murcianũ. sullec
tinũ. Reianum beiauensem. Calium ausafensem.
thecdoꝵ usulensem. Donatum salutensem. Mig¬
genum elefartariensẽ. Pretextatum assuritanũ.
Saluiũ menbrefitanũ. ualeriũ uelitanũ. feliciauũ
mustitanũ ⁊ marcialem ꝑtusensẽ. qui funesto oꝑe

Expanded text:
ita conclusitque damnatos: famosi ergo, inquit, criminis ita conclusitque damnatos: famosi ergo, inquit, criminis reos Utinum, Beianum Baianensem, Salvium Ausaphensem, Theodorum Usulensem, Donatum Sabratensem, Miggenem Elephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membresitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem,