comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac difficiliorem afferunt qõm u̾ba
hylarii quib uid̾r tradere istus ⁊ uuln̾a
⁊huiꝰ modi sic in xp̃m incidisse ut passio¬
nis dolorem nõ incurrerent. sic̃ telum tͣc¬
tum ꝑ aqͣm. ł ignẽ. ħ aera. ea facit. que
⁊ cum trahitur per corpora aĩata. quia
ꝑforat ⁊ cõpungit. nõ tamẽ dolorem in¬
gerio. qr nõ sunt ille res doloris capates.
ita ⁊ corpus xp̃i sine sensu pene iũ pene
excepisse dͭ. qr sic̃ corpus nr̃m nõ habet
talem naturam ut ualeat calcare in¬
das. ita corpus xp̃i dͭ. nõ hũisse naturã
nr̃i doloris. qr nõ hũit naturã ad do¬
lendũ. ait .n. sic. in .x. li. de tri uinge ħ¬
nitꝰ ds̃ hominẽ uerũ scdm simłitudĩẽ
nt̃i hominis nõ deficiens a se dõ fũpsit.
In quo qͣnuis aut istus incideret. aut uulnꝰ
descenderet aut nodi cõcurrerent aut suspens¬
sio elenaret. afferũt quidẽ ħ impetũ passi¬
ut telũ aliquod aqͣm ꝑforans. ł ignem cõ¬
pungens. Paera uulnerans. om̃s quidem

Expanded text:
ac difficiliorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res doloris capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passiut telum aliquod aquam perforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerans, omnes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ u̾bo ꝗͣ in se ipso. ħ est gͦ omĩo
u̾bum qd̾ pater nõ tñ pater ẽ. quia
iste filius. iste pater. Sciunt gͦ ĩui¬
cem pater ⁊ filius. sz ille gignendo. iste
nascendo. ⁊ oĩa que sunt ineoꝵ scĩa.
in eoꝵ sapĩa. in eoꝵ essentia unusqͥs
eorum simul uidr. nõ ꝑticłatun aut
singillatim uelut alternante cõspet¬
tu hine illuo ⁊ inide huc. ⁊ tursus ł¬
inde. ł inde in aliud atq aliud. ut aliqͣ
uidere nõ possit. nisi nõ uidens alia. s
uideat. ⁊ sciat. eius itaq scientia ina-¬
missibilis. ⁊ inuariabił est. nr̃a uero

Expanded text:
in ejus Verbo quam in seipso. Hoc est ergo omnino Verbum quod Pater, non tamen est Pater, quia iste Filius, ille Pater. Sciunt ergo invicem Pater et Filius, sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt, non particulatim aut sigillatim velut alternante conspectu hinc illinc, et inde huc, et rursum inde vel inde aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit, nisi non videns alia; sed videat et sciat. Ejus itaque scientia inamissibilis et invariabilis est. Nostra vero
Abbreviated transcription (Latin):
potest deus saire ꝗ ñꝙͣ seit. Est enĩ aͥs
qui nõ est lecturꝰ hodit. et tamen potest
esseut legat hodie. potest enĩ hodie le¬
gere suich autẽ potest ficri: qd̾ nõ possit
a dõ sciri potest gͦ deus scire hunc let¬
turũ hodie. potest gͥ aliquid scire ꝙ
eadem q uidetur posse minui. Est enĩ
aliquis hodie lecturꝰ. quem deus scit
minui eius scĩa ł mutari. ad ꝗ dicimꝰ
ꝗ dei scientia oĩo ĩmutabił est. nec au
tia. ⁊ sapĩa est ipsa essentia siue sub̾a
dĩ quia in illiꝰ nature simplicitate mi¬
rabili nõ est aluid sap̾e aliud eẽ. s ꝙ

Expanded text:
potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit minui ejus scientia vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec augtia, et Sapientia est ipsa essentia sive substantia Dei, quia in illius naturae simplicitate mirabili, non
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa illi scĩe dei. sic ⁊ nr̃m uerbũ ꝗ nas¬
citur de nostra scĩa dissimile ẽ illi u̾¬
inuariabilẽ ẽẽ. sicut ipsa eentia dei
oĩo inuariabił est.⁊ ꝙ pater ⁊ filius
cum sp̃u scõ simul oĩa sciunt ⁊ udẽt.
Sicut gͦ nõ potest augeri ł minus di¬
uiã essentia: ita nec diuina scientia.
⁊ tamẽ conceditur posse scire ꝗ nõ scit.
⁊ posse nõ scire ꝗscit. quia poss aliqͥd

Expanded text:
ia illi scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Veinvariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nec pater ł filus maior spu scõ. nec maius
nec tres simul maius aliquid qͣm due.
nec maior est essentia in trib ꝗͣ in dua¬
b. nec in duabus ꝗͣ in una n tota ẽ
in singlis. unde ioh̾es damascenus ait

Expanded text:
nec Pater vel Filius major Spiritu sancto, nec majus nec tres simul majus aliquid quam duae, nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus quam in una, quia tota est in singulis. Unde Joannes Damascenus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
s nũquid mox ut nascitur iam prorsus ꝑ¬
fecta est : Imno ut ꝑficiatur nascitur. cũ
fu̾it nata nutnitur. cum fui̾t nutrita robo¬
ratur. cũ fu̾it roborata ꝑficitur. Cumad ꝑfͤ¬
tõm uenit dicit cupio dissolui ⁊ ẽẽ cum xp̃o¬
ic̃. hic aperte ꝓgressus ⁊ ꝑfectio caritatis
insinuatur. qͣm ꝑfectõm cẽ ui̾tas cõmen¬

Expanded text:
Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? imo ut perficiatur, nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc., Phil. 1. Hic aperte progressus et perfectio charitatis insinuatur, quam perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m est de opere dilestõis. qr maior dileftõis
effectus nõ est ꝙͣ ponere anĩam pro aliis
Nec te moueat qd̾ ait. ꝓ amicis. qui enĩ
ponit aĩam proamicis: ponit ⁊ pro inimi¬
cis ad ħut i ip̃i fiant annci. Si meliꝰ ⁊

Expanded text:
dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut ipsi fiant amici. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. per ꝗͣ iustificaret᷑. quia malus
nõ erat. s qua ad diligend̾ dm̃ ꝑfcẽ ⁊ obe¬
diendum adiuuaret᷑. Operans quidẽ gr̃a
d̾r qua iustificatur impiꝰ .i. deimpio sit
pius de malo bonus. cooꝑans uo̾ que

Expanded text:
a per quam justificaretur, quia malus non erat, sed qua ad diligendum Deum perfecte et obediendum adjuvaretur. Operans quidem gratia dicitur qua justificatur impius, id est, de impio fit pius, de malo bonus. Cooperans ve
Abbreviated transcription (Latin):
ca pleniꝰ agenus. Data est gͦ anglis qui
ꝑstiterunt cooperans gr̃a per qͣm cõu̾si
sunt ut dm̃ perftẽ diligerent. Conu̾si
fint.
Ansit imputand̃ ilł ꝙ au̾si sunt.

Expanded text:
ea plenius. Data est ergo angelis qui perstiterunt cooperans gratia, per quam conversi sunt ut Deum perfecte diligerent. Conversi fuit. 5. An sit imputandum illis qui aversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ttende h̾ p̃dc̃is contraria posse iuderi
ita ut sibi ⁊̃ ambrꝵ. contradr̃e uide¬
atur. s distinguend̾ est hic. aliud ẽẽ dimit¬
tere uolentem cohĩtare. aliud dimitti pp̃¬
lex beninolentie nõ seruatur. hic ui̾tas custo¬
ditur. ⁊ ideo cum liceat dimitte̾ nolentem
cohĩtare: nõ tamẽ ea uiuente aliam ducẽ
licet. discedentem u̾o sequi ñ oportet. ⁊ ea
uiuente aliam ducere licet. Sed ħ ñ est in¬
telligend̾ nisi de his qui infidelitate sͥ copu¬
lati sunt. Sed si ad fidem conu̾sus est. ł si
alter eorũ a fide discesserit. ⁊ odio fidei con¬
uigem reliquerit: dimissus discedentem
ũ comitabitur. nec tñ illa uiuente alt̃am
ducere poterit. qr inter eos fuerat ratum
cõiugium ꝙ nõ potest dissolus.

Expanded text:
ttende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti plex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate sibi copulati sunt. Sed si ad fidem uterque conversus ealter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non potest dissolvi.
Abbreviated transcription (Latin):
aũs. nõ ꝓhora tp̃ris. s qr tunc
uenieo cum nõ speratur. Media gͦ nocte.
niet. Dies enĩ domini sicut furm noste
ita ueniet. Potest tñ nõ incongrue intel
cussa sunt. qñ ⁊̃ sponsus uenturꝰ est. Pluri¬
b ĩ locis contestantur auctoritates. ꝙ
singłoꝵ patebunt. Unde in daniele. ue¬
tustus dier̃ sedio. ⁊ libri aꝑti st̃ corã eo.

Expanded text:
o hora temporis, sed quia tunc veniet cum non speratur. Media ergo nocteniet. Dies enim Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Potest tamen non incongrue intellcussa sunt, quando etiam sponsus venturus est. Pluribus etiam locis contestantur auctores quod adsingulorum patebunt. Unde in Daniele, Vetustus dierum sedit, et libri aperti sunt coram eo.
Abbreviated transcription (Latin):
dice. nõ solum tenebre aeris illuminabũ¬
tur. s ⁊̃ abscondita cordiũ manifestabũtͤ
Uirtute gͥ diuina fiet ut cuiq opera sua
bona ł mala cuncta in memoriam reuocẽ¬
tur ⁊ mentis intuitu mira celeritate cer¬
nantur. ut accuset .ł excuset hominẽ cõ¬
scĩa. eaq teste saluetur. ł dãpnetur. De
memoria electoꝵ si t̃c pcedentia mala te

Expanded text:
ice, non solum aeris tenebrae illuminabuntur, sed abscondita corda manifestabuntur. Virtute ergo divina fiet ut cuique opera sua bona vel mala cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; vel accuset vel excuset hominem conscientia, eaque teste damnetur vel salvetur. 4. De memoria electorum, si tunc praecedentia mala te
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s est cõmiũs ambob. hoc n. sanius aõ¬
credit᷑. ⁊ intelligitur. ut nõ solũ sp̃s
sc̃ caritas sit. in illa trinirate. sed
nõ frustra ꝓpͥe caritas nũcupetur.
pp̃ illa que dc̃a sunt. sicut nõ solus

Expanded text:
s est communis amborum? Hoc enim sanius creditur et intelligitur, ut non solum Spiritus sanctus charitas sit in illa Trinitate, sed nec frustra charitas nuncupetur propter illa, quae dicta sunt: sicut non solus
Abbreviated transcription (Latin):
uet nos inquit si pͥmi homines
nõ peccassent. utr̃ tales filios eẽnt hĩtu¬
sit costa nõ tñ pp̃ hoc paruulam uiror
iugem fecit. Onde ⁊ euis filios poterat oĩ¬
potentia creatoris mox natos: grandes
face̾. s ut hoc omittam pot̾at certe eisp̃s¬
Gtare ꝙ mustis aĩalib p̃stitit. q̃uoꝵ pul¬
li qͣnuis sint ꝑuuli: tñ mox ut nascũt᷑
currunt. ⁊ mrẽs secunt᷑. Econtͣ homini
nato. net ad incessum pedes ydonei sũt:
nec manꝰ saltem. ad scalpendum habi¬
les. ⁊ uixͣ se mãmis positis. nascenteᷤ ma¬
gis possunt esurientes flere: qͣ sugere.
ꝓprie q infirmitati m̃tis congruit. ħ
infirmitas carnis. hiis u̾bis uidetur ĩ¬
sinuari ꝙ filii ⁊̃ ꝑiuuli: officiis m̃broꝵ
ualerent uti
Quibdam ñ absurde pla¬
cuit ꝙ filii ꝑui nascerentur ⁊ ꝑ accessum
tp̃us in statura ⁊ in aliis sicut ñc ꝓficeret
quod non esset uicio imputandum.

Expanded text:
vet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habitusit costa, non tamen propter hoc parvulam viro conjugem fecit, unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis videtur insinuari quod filii etiam parvuli officiis membrorum valerent uti. 6. Quibusdam non absurde placuit quod filii parvi nascerentur, et per accessum temporis in statura et in aliis sicut nunc proficerent, quod non esset vitio imputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
ycit etiam deus ꝓducant aque rep¬
tile aĩme uiuentis. ⁊ uolatile suꝑ
t̾ram ⁊c̾. Opus quinte diei est formatio
piscium ⁊ auiũ. quib duo elem̃ta ornã¬
tur. ⁊ de eadem materia .i. de aquis pisce ᷤᷤ¬
⁊ aues creauit. uolatilia leuans in aera.¬
⁊ natatilia remittens gurgiti lia terre.¬
Ne oꝑi .iͭi. diei qñ creata s̃ aĩalia ⁊ repti

Expanded text:
it etiam Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et de eadem materia, id est, de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aera, natatilia remittens gurgiti. 2. De opere sextae diei, quando creata sunt animalia et repti
Abbreviated transcription (Latin):
septem donis sp̃c scĩ agend̾ est. uͥ
prius considerand̾ est an h dona uirtures
sunt. Scdõ an infuturo desitur sĩt. ub¬
desitura ambꝵ ostendꝰ ea. septem fore uir¬
tutes. dicens in angłis habundantissĩs̃
meatu alicuiꝰ criminis terrestris abluit᷑
redundantius uidet᷑ effluere. pleno .uii.
uututũ spualium. feruens meatu. Si e
creaturam. cum nr̃e mentis archana tã¬
ꝙͣ infĩora perstringat. celestem illam an¬
głoꝵ naturam. effusiore qͣdam scĩficatõ¬
nũ ub̾tate letificat. Deinde scĩficatõnes
exponẽs subdit. His aũ sc̃ĩficatõnib sigͣt᷑
plenitudo .uii. spũaliũ uirtutũ quas e¬
num̾at ysaias dicens. sp̃s sapĩe ⁊ intel¬

Expanded text:
septem donis Spiritus sancti agendum est; ubi prius considerandum est an haec dona virtutes sint; secundo, an in futuro desitura sint, desitura Ambrosius ostendit, ea septem fore virtutes dicens, et in angelis abundantissime meatu alicujus fluvii terrestris abluiturredundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritualium fervens meatu. Si eneminens creaturam, cum nostrae mentis arcana tanquam inferiora perstringat, coelestem illam angelorum effusiore quadam sanctificationum ubertate laetificat. Deinde sanctificationes exponens, subdit: His sanctificationibus, signatur plenitudo septem spiritualium virtutum, quas enumerat Isaias , dicens: Spiritus sapient
Abbreviated transcription (Latin):
ter. omĩa ꝓ auctoritate uoluntatis diui¬
dens singłis. hic exp̃sse traditũ est septem
dona ⁊ uirtutes eẽ. scĩficatõnes q fideliũ
mentiũ. ⁊ in futo᷑ nõ desitura. cum sint
⁊ inangelis

Expanded text:
ter, omnia pro auctoritate voluntatis dividens singulis. Hic expresse traditum est septem dona et virtutes esse sanctificationesque fidelium mentium, et in futuro non desitura, cum sint et in angelis
Abbreviated transcription (Latin):
s mox ut u̾bũ uenit in uterum. serua¬
ta ueritate ꝓprie neͤ fcm est caro ⁊ ꝑfestus
homo .i. in ueritate carnis ⁊ aĩe natus ẽ.
De hoc etiam sõ. in moralib ait. Angło ñ¬
ciante ⁊ spũ adiu̾ente. mox ũbũ in utero.

Expanded text:
sed mox ut Verbum venit in uterum, servased mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate pnis et animae natus est. De hoc etiam Greg. in Moralibus ait: Angelo nuntiante, et Spiritu adveniente, mox Verbum in utero,
Abbreviated transcription (Latin):
qr᷑ utrũ u̾bum carnẽ simul et
aĩam sũpserit. an prius aĩam ꝙͣ carnẽ
ł carnẽ ꝙͣ aĩam.⁊ utrum caro illa pͥus
fui̾t in utero uͥginis concepta. ⁊ postea
assũpta. u̾ssime. ⁊ absq ulla ambigu¬
itate d̾i. quia ex quo hoĩem dłs assũp¬
sit: totum assũpsit. simul q sͥ uiuit
aĩam ⁊ carnẽ. ⁊ caro prius fuit cõcepta ⁊
⁊ in assũptõe concepta. T̃Inde aũs in. li.¬
de fide ad petrum. firmissime tens et
nullatenus dubites. nõ carnẽ xp̃isine
diuinitate conceptam in utero uiginiᷤ
prius ꝙͣ suscipenir a u̾bo. s ip̃m u̾bũ de¬
um sue carnis acceptõe conceptũ. ip̃am ꝙ
carnẽ u̾bi incarnatõe cõceptam. Idem in
nisi eẽt idem deus. idem homo. in utͦq
unus ⁊ ueris. quam seruilem formam
a solo filio susceptam. tota trinitas cuiꝰ u¬
na est uoluntas ⁊ operatõ fecit. Non aũ
in utero uirginis prius caro suscepta ẽ
⁊ postmodũ diuinitas uenit in carnẽ

Expanded text:
r utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit, an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam; et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta; verissime et absque ulla ambiguitate disit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem. Nec caro prius fuit concepta; et in assumptione concepta. Unde B. De fide ad Petrum: «Firmissime tene et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitate conceptam in utero Virginis priusquam susciperetur a Verbo, sed ipsum Verbum Deum sue carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. » Idem inisi esset idem Deus, idem homo, in utroque unus et verus: quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas et operatio, fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem;
Abbreviated transcription (Latin):
ħ gͦ ea rõe traditũ intellige. nõ ꝙ fides ⁊ spes
causa ł tp̃r caritatẽ omniũ bonoꝵ mrem p̃¬
cedant. s quia caritas sine illis in aliquo
ẽẽ ñ potest. s illa sine caritate possunt eẽ. qͣn¬
us nõ sit pia fides ł spes sine caritate. Ideo
gͥ ex fide ⁊ spe ꝓced̾e d̾r caritas: q nulli ꝓ¬
uenit sine istis

Expanded text:
llige, non quod fides et spes causa vel tempore charitatem omnium bonorum matrem praecedant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est ⁊deus est. ⁊ si ira est: nõ genito
gignens: s gignenti genitũ causaẽ.
ut ⁊ sit ⁊ deus sit. Simili rõcinatõne
ens pr̃ est. Quid i aluid dñis. cũ dm̃s
hoc illi est esse qd̃ saꝑe. nisi eo est qͦ sapi¬
ens est  Ergo que cã illi est ut sapiens
sit. ⁊̃ ipsa illi causa est ut sit. Si gͦ sa
pientia qͣm genuit. causa illi est ut
sapiens sit ⁊ causa illi est ut sit. Sed
tãm pr̃i qͣsit a pr̃e genitam. nullo
modo quisqͣm dixerit sapĩãm. Quid
enĩ est insanius: Ita gͦ si p̃ genuit
essentiã qͣ est essentia qͣm genuit: cã
est illi. uosit. Non gͥ ipsa qua est essẽ
ciam genuit. Nam in illa simplicita
enĩ sapientia sapiens est. ⁊ potentia po¬
tens: ita et essentia ip̃e est. eadem q ẽ
nõ genuit

Expanded text:
 et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione ens Pater est. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causa illi est ut sapiens sit, etiam ipsa illi capientia quam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est estiam genuit. Nam in illa simplicitatenim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita et essentia ipse est. Eademque sapnon genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ur gͦ nõ coierunt in ꝑadyso: quia eͤ¬
ata muliere mox transgressio ftã.
iusserat ut coirent ⁊ poterat diuina ex¬
pectari auctoritas: ubi concupiscentia
nõ angebat. Oeus uo̾ nõ uisserat. qr ca¬
sum eoꝵ p̃sciebat. de quib homo pro¬
pagandus erat. ecce exp̃sse hs de modo
ꝓpagatõis filioꝵ.
De termino illiꝰ infĩo¬
ris uite. utrum natis filiis ꝑ successiones
an sunul omnes transferencli fuissent.

Expanded text:
rgo non coierunt in paradiso? Quia creata muliere, mox transgressio facta e nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum. 3. De termino illius inferioris vitae; utrum, natis filiis, per successiones, an simul omnes transferendi essent.
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ nõ eẽ cognosco qr spẽs rer̃ que añ fue¬
rant remanent. ⁊ sapor ⁊ pondꝰ. Quib dam ui¬
sub̾am: ut ħ eẽntiałr fiat illa. qui sensui pre¬
misse auctoritates consentire uident᷑. S huic
heri nõ erat. ⁊ cotidie augetur corpus xp̃i atꝙ
formatur de matĩa. de quain cõceptõe nõ fuit
fcm̃. Quib hoc modo responderi potest. qr nõ
corpꝰ i conceptu uͥginis formatũ: deinceps
formet᷑ s quia sub̃a panis ł uini que añ¬
nõ fuerat corpꝰ xp̃i. ł sanguis. u̾ bo cele¬
sti fit corpus. ⁊ sanguis. ⁊ id̾o sacerdotes
dñr confic̾e̾ corpus xp̃i ⁊ sanguinẽ. qr
ris modum quo hoc fieri possit: breuit̾
respondeo mist̾iũ fidei credi salubrit̾ pot̃.
tatur. nec sangnis ex uini conu̾sione. eiꝰ
uoluntati ⁊ potentie ascribatur. qui idẽ
quidam. ꝙ sub̾a panis aliqñ sit caro xͥ. ⁊ si

Expanded text:
tamen non esse cognosco, quia species rerum quae ante fuerant remanent, et sapor, et pondus. Quibusdam am, ut haec essentialiter fiat illa. Cui sensui praemissae auctoritates consentire videntur. 2. Oppoheri non erat: et quotidie augetur corpus Christi atque formatur de materia, de qua conceptione non fuit factum. Quibus hoc modo responderi potest: quia non corpus in conceptu Virginis formatum deinceps formetur, sed quia substantia panis vel vini, quae annon fuerat corpus Christi vel sanguis, verbo coelesti fit corpus et sanguis. Et ideo sacerdotes dicuntur conficere corpus Christi et sanguinem, quia ris modum quo id fieri possit, breviter respondeo: Mysterium fidei credi salubriter potest, n augmentatur, nec sanguis ex vini conversione, ejus voluntati et potentiae adscribatur, qui idem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͥ  ac nõib distingunt᷑. S iterũ
addunt. Si ꝓpͥerates ip̃e diuina
essentia sunt: cum essentia nõ dif¬
ferant tres ꝑsons: nec ꝓpͥeratib
differunt. Quomͦ enĩ differt pat̃
a filio eo ꝗ diuina essentia est. c̃
in essentia unũ sint

Expanded text:
 ac nominibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Pater a Filio, eo quod divina essentia est, cum in essentia unum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui negant. dicentes qͥ¬
dem ꝓpͥetates in ꝑsonis eẽ. s nõ
eẽ ꝑsonas ipsas. quia ita dñt esse
in ꝑsonis.ł in essentia diuina. ũ
non sint interius. sicut ea sunt.¬

Expanded text:
aliqui negant, dicentes quidem proprietates in personis esse, sed non esse personas ipsas, quia ita dicunt esse in personis vel in essentia divina, ut non sint interius, sicut ea sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ deusposse plura scire ꝗͣsciat. qr
potest oĩa scire que scit.⁊ potest aliqͦ
facere. que nũꝗͣ erunt. ⁊ illa potest sci¬
re. Non enĩ aliqͣincognita facere potest
Si uero oĩa essent que mͦ sunt. ⁊ aliaq̃¬
dam faceret que nõ sunt nec erunt.
⁊ illa oĩa sciret. ꝓ certo plura sciret ꝗͣ
modo sciat. nec tamẽ eius scientia au¬
geri potest. quia ħ totum ficri poss
sine mutabilitate scĩe. Constat gͦ
dĩ scientiam oĩo ẽẽ ĩmutabilem. nec

Expanded text:
dicitur Deus posse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣntitate reꝑare. nich̾ int̾eẽt ad eiꝰ in¬
statue redderetur. dum tñ totum ex qͦ¬
fuerat constituta. restituta resumeret.
Ita d̾s mirabilit̾ atq ineffabiliter ar¬
tifex de toto quo caro nr̃a exstiterat eã

Expanded text:
et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus inet quantitate reparare, nihil interesset ad ejus instatuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret. Ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam
Abbreviated transcription (Latin):
t attende ꝙ quatuor hic dictoꝵ.¬
adistingunt᷑ timores cũ sup beda
dyxit ẽc̃ dluos. Sed beda humanũ timorẽ
p̃termisit. ⁊ noie seruib duos quos hic
distinximꝰ complexus fuit .s. seruilem et
inicialem. amicalem u̾o̾ castum dͭ. Aũs qͦ
serulem ⁊ castum timorẽ aperte discernit.
dum epłẽ ad romanos illũ locum expoñ¬

Expanded text:
t attende quod quatuor hic distinguntur timores, cum supra Beda dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servilem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte discernit, dum Epistolae ad Romanos illu
Abbreviated transcription (Latin):
ligi qͣm soli ꝑfc̃ĩ hñt. que semel hĩta ñ ami¬
ittur. Exordia uo antatis aliqã crescunt:
net ⁊ crescat ⁊ c̾. ꝙ si gͦ ꝑfcã caritas sic radi¬
cata est ut amitti neq̃at. incipiens tñ ⁊ pro¬
nõ sint hñtem criminalit̾ peccare. Qd̃ aũs
ambe eẽ nõ posst̃. nisi una radicitꝰ euulsa
suĩt: alia plantar nõ potest. sine cã conat᷑
aliquis ramos incidere. si radicem ñ contend̾
euellere.

Expanded text:
ligi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitatis aliquando crescunt, net, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et pronon sinit habentem criminalambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere.
Abbreviated transcription (Latin):
qui desiusum uenit suꝑ om̃s est: Dic̃ xp̃m
uenisse desursum .i. d̾e altitudĩe humane ac
nature ante pc̃mo quia de illa aliudĩe
penam assũpsit de statu scd̾o. ⁊ alios defectꝰ.
Det̾cio uo̾ gr̃e plenitudinẽ. De quarto nõ
posse peccare. ⁊ dĩ ꝑfrãm cõtẽplatõm. huit
enĩ simul. bona uie quedam sumul ⁊ bona

Expanded text:
Qui desursum venit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, quia de illa altitudine poenam assumpsit de statu secundo, et alios defectus. De tertio vero gratiae plenitudinem. De quarto non posse peccare, et Dei perfectam contemplationem. Habuit enim simul bona vitae quaedam, et bona
Abbreviated transcription (Latin):
erum hic ab eis gden deposco. cur di¬
cant rem aliquam siue etiam rer
unu̾sitatẽ. in qua maior cõsũmatio exp̃s¬
sa est. nõ posse ẽẽ meliorẽ ꝗͣ est. siue ideo
quia sũme bona est. ita ut nulla oĩo bo¬
ni ꝑfectio ei desit. siueid̾o quia maiꝰ bo¬
nũ qd̃ ei deest capere ipsa nõ ualeat. s
si ita sũme bona d̾r. ut nulla ei perfec¬
tio boni desit. iam creatura creatori eqͣ¬
tur. Si u̾o iõ nõ potest meliorẽe. quia
bonũ ampliꝰ qd̃ ei deest capere ipsa nõ
ualet: Iam ħ ip̃m nõ posse defectõis est.
nõ cõsũmatõis. ⁊ potest ẽẽ melior si fi¬
at capax melioris boni qd̃ ip̃e potest
nec pc̃care poss nec uellet. ⁊ si talem
feciss. quis dubitat eum meliorẽ fu¬
isse: Ex p̃dcĩs constat. ꝗ potest deus. ⁊
alia facere ꝗͣ facit. ⁊ que facit meliora
ea facere qͣ facit
Utr̃ alio. ł meliori mͦ

Expanded text:
erum hic ab eis responderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori m
Abbreviated transcription (Latin):
atus qui deus est: in loco quid̃ est.
⁊ in om̃ĩ loco. s oĩo in localis et ĩcir¬
cumscriptibił est. Unde beda suꝑ
lucam ait. Cum ad nos angłi ueni¬
unt. sic exterius implent minist̾iũ
ut tamẽ ante deum interuis per
cõtemplatõm assistant. quia et si
angło est sp̃s cutum scriptus. sum¬
mus tamẽ sp̃s qui deus est incir¬
cumscͥptus est. intra q̃ currit an¬
gelus quocũq nittatur Eccehͥ
dicitur quia sp̃s angłicus cirtum¬
scriptibilis est. sp̃s autẽ quid̾s ẽ
incircũscͥptus. Alibi etiam amb̾r.
distantiam ostendens int̾ sp̃m in
phuni de loco ad locum transire. ita¬
inquiẽs in .l. de tri Dixit ysaias
quia missꝰ est ad me unus de serap
ratur misteriũ Seraph de loco ad
locum transit. nõ enĩ complet oĩa
s ip̃e repletur a spũ. hic apte mõ¬
stratur ꝗ angeli quodam mͦ loca¬
les sunt. Cu¬
.Cum repeticione suꝑioꝵ cõ¬
firmat auctoritatib dm̃ ẽe u̾ꝙ sñ loca¬
¶ li motu.

Expanded text:
t, in loco quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant, quia etsi angelus est spiritus circumscriptus, summus tamen Spiritus, qui Deus est, incircumscriptus est, intra quem currit angelus quocumque mittatur. Ecce hic dicitur quia spiritus angelicus circumscriptus est, Spiritus autem qui Deus est, incircumscriptus. Alibi etiam Ambrosius distantiam ostendens inter spirituphin de loco ad locum transire, inquiens ita in lib. de Trin.: Dixit Isaias, quia missus est ad me unus de seraphratur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repetitione superiorum confirmat auctoritatibus Deum esse ubique sine locali mo
Abbreviated transcription (Latin):
neq generõ filii aliquid eoꝵ ẽ que
subiecta sunt diuĩe potiũe. ⁊ uolũ¬
tati nec est aliquid uit̾ oĩa ł ⁊ de
oĩb. s suꝑ omnia. ⁊ ante omĩa. Non
enĩ añ uoluit ł potuit. ꝙͣ geauit.
sicut nec ante fuit. ꝙͣ genuit. qr ab e¬
t̾no fuit. ⁊ ab eterno genuit. Ex sili
quo hoc iud̾e possumus. pr enĩ põt

Expanded text:
nim generatio Filii aliquid eorum est quae subjecta sunt divinae potentiae et voluntati: nec est aliquid inter omnia vel de omnibus, sed super omnia et ante omnia. Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim pot
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ⁊ uoluit generare filium. gͦ
it nec uoluit filius. Nam filius nec
potuit nec uoluit generare filiũ.
Cui u̾sucie facile Rdemus. dicentes
possel uelle generare filiũ. nõ est
aliquid posse ł̾ uelle. subiectum uo

Expanded text:
potuit vel voluit generare Filium, ergo it nec potuit Filius; nam Filius nec potuit nec voluit generare Filium. Cui versutiae facile respondemus dicentes: Posse vel velle generare Filium, non est aliquid posse vel velle subjectum po
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝙ dñs concedat uxorẽ dimit¬
ti causa fornicatõis uiro. eadem licentia
fornicatõns. ⁊ si dimissa fui̾t. manere ĩ¬
nupta. Quicqͥd uiris p̃cipitur ħ conseq̃¬
ter redundat ad femunas. Nonenĩ adulte¬
ra uxor dimittenda est. ⁊ uir mechus te¬
nendꝰ. Item apud nos ꝙͣ licet feminis eq̃
nõ licet uiris. ⁊ eadem seruitꝰ pari condi¬
tõne censetur. Ex his ostend̾r ꝙ mulier pͥ
gio adulteriũ in utroq sexu pari cõdẽp
nat rõne. s uiros suos mulieres ñ facile
de adulterio actusant. Uiri aũ lib̾ius
uxores suas adulteras apud sacerdotes
deferre consueuerũt. ⁊ ideo mulieribr ꝓ

Expanded text:
nus concedat uxorem dimitti causa fornicationis viro, eadem licentia fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod muligio adulterium in utroque sexu pari ratione condemnat; sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, viri autem liberius uxores suas adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt. Et ideo mulieribus,
Abbreviated transcription (Latin):
angli in sublime altare tuũ. ⁊ c̾. Ideuro nͥ¬
angelus ueni̾t: missa nequaꝙͣ iure uoca¬
ri potest. Nunquid enĩ si ħ misti̾um here¬
tiꝰ fui̾t ausus usurꝑare. angłm de ceł mit¬
tit deus oblatõm consecrare eus. maxĩe c̃
eusdem ꝑ prophetam cõminatꝰ sit. dicens.
saledicam bñdcõnib ur̃is. Qd̃ si bene die¬
tionib eoꝵ se asserat malediftur̃ ui̾tas:¬

Expanded text:
angeli tui in sublime altare tuum, et caeterangeli tui in sublime altare tuum, et caeterangelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Nunquid enim si hoc mysterium haereticus fuerit ausus usurpare, angelum de coelis mittit Deus oblationem ejus consecrare? Maxime cum eisdem per prophetam comminatur sic dicens: Maledicam benedictionibus vestris . Quod si benedictionibus eorum se asserit maledictur
Abbreviated transcription (Latin):
que idõ sacram̃ta dñr. qr sub regum̃to uisi¬
biliũ rerum diuina urtꝰ secretiꝰ sałm eoꝵ¬
dem sacram̃toꝵ operatur. unde a secretis.
urtutib ł sacris sacram̃ta dñr. Panis ⁊
calicis sacram̃tũ grece eucharistia. latine
bona gr̃a int̾pretat᷑. Et quid meliꝰ corpore
dispensatoꝵ meritis ampliat᷑ nec maloꝵ
attenuat᷑. ħ de corpore dñi. hoc cẽ de baptis¬
mate. ⁊ crismate sciend̾. ⁊ tenend̾ est. qr iuitꝰ
diuina secretiꝰ operatur inieis. ⁊ diuma soł¬
modo ẽ ħ uirtus siue potestas. nõ humane
efficatie. Illi nero qui excõmunicati s̃. ł de
heresi manifeste nominati nõ uident᷑ hoc
sacram̃tũ ꝑosse conficere. licet sacerdotes fĩt.
qr nemo d̾ in ip̃a consecratõne offero. s of
ta etra etcl̃iam possint celebrari: de h ñ ind̾r
stis missus ad cõsecrand̾ ⁊ uiuificand̾ corpꝰ
adueniat. uixta dc̃m sacerdotis dicentis.
Omipotens deus iube ħ ꝑferri. per manꝰ scĩ

Expanded text:
sacramenta dicuntur, quia sub tegumento visibilium rerum divina virtus secretius salutem eorumdem sacramentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta dicuntur. Panis et calicis sacramentum Graece Eucharistia dicitur, Latine bona gratia interpretatur: et quid melius corporedispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate et Ca secretius operatur in eis, et divina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Onta extra Ecclesiam possint celebrari, de hoc non vidd coelestis missus ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis dicentis: Omnipotens Deus, jube haec perferri per manus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
quid eoꝵ p̃ualebit : suinquid bñdictio
maledicti ad nich̃um poterit redigere u̾¬
ba uerissima cõminãtis dei ᷑ Ex hiis colligͣ
ꝙ hereticus a catholica eccl̃ia p̃cisus. neq̃at
hocsacram̃tũ conficere. q scĩ angl̃i qͥ hutꝰ
mustii celebͣtõni assistunt. tc̃ nõ assunt qũ
Bedatem̾anie p̃sumũt᷑. Non enĩ dubitari licer

Expanded text:
quis eorum praevalebit? Numquid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminantis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catholica Ecclesia praecisus, nequeat hoc sacramentum conficere; quia sancti angeli, qui hujus mysterii celebrationi assistunt, tunc non adsunt, quando celebrare praesumit. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hẽti .s. ut sit sacerdos ⁊ intentõm hẽti o¬
portet. ut illud facere intendat. S si non
credit de illo mistĩo sic̃ ui̾tas ħt. Nũquid
potest intend̾e illud conficere. ⁊ si ñ intend̾
ñ quid conficit: Aliqui dñt ⁊̃ nõ recte de il¬
lo mistĩo sentientẽ posse intend̾e. nõ quidẽ
illud conficere. ꝙ lam eẽt recte credere. s id
sic adhibet᷑ intentõ. ⁊ si intentõ dicat᷑ teeẽ
cõficiendi sslud mist̾iũ. tñ ex quo intendit
eadr̃e ⁊ agere que ab aliis gerunt᷑. imple¬
tur mistium. Ilud cẽ sane potest dͥ. ꝙ abru¬
tis aĩalib corpꝰ xp̃i nõ sumnit᷑. ⁊ si uideatur.
Quid gͦsuit mus. Quid manducat: d̾s
nouit. De ħ celesti mistio aliqua perstrupxi¬
mus. a catholicis fsideliter tenenda. Qͥ enĩ
hiis contrad̾. heretieus iudicat
.Quid fa

Expanded text:
et, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes, posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, quod a brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his contradicit, haereticus judicatur. 2. Quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
est qui ꝑ sp̃m scm̃ suam efficit carnem ⁊ san¬
guinẽ. Item s̾s̃. p̃ntant quidã cõmĩonẽ
corporis minꝰ ẽẽ sc̃ificatam. si illoꝵ fiat offi¬
cio quoꝵ uita eoꝵ ocłis uidetur ignobilis.
heu in ꝙͣ magnũ laqueũ inadũt ut diui¬
na ⁊ occt̾ra misti̾a plus ab aliis scĩficata
ꝑosse fieri credunt. Cum unus idemq sp̃s¬

Expanded text:
ritum sanctum suam efficit carnem et sanguinem. Item Gregor.: Putant quidam communionem corporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant, cum unus idemque Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nent. cũ quo m̃r eoꝵ una caro exstire¬
nnrat. hoc idem ⁊̃ innocenciꝰ ppͣ ait SSiqͣ¬
mulier ad scdas nuptias transient. ⁊ ex
eis sobolem genui̾t. nullatenus potest
ad cõsortiũ cognatõis prioris uiri cõtin¬
gere. hoc aũ obseruand̾ est usq ad .uii.
generatõis gradũ s maxime us ad t̾ci¬
um ł quartum. sicut supͣ positũ ẽ. S
ꝯiugium sit int̾ eos qͥ nota ꝯsangũta

Expanded text:
nent, cum quo mater eorum una caro extitenent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc idem etiam Innocentius papa aitmulier ad secundas nuptias transierit, et ex eis sobolem genuerit, nullatenus potest ad consortium cognationis prioris viri pertingere. Hoc autem observandum est usque ad septimum generis gradum; sed maxime usque ad tertium et quartum, sicut supra positum est. 3. Si conjugium sit inter eos qui nota consangu
Abbreviated transcription (Latin):
stolicam consulere decreiusti si muli¬
er copła nuptiali extraneo uiro cõiĩ¬
cta. cognationi eus ꝑtineat. si eo defũt¬
to cognatio maneat. ł si sub alio iuro
cognatõis uocabula dissoluant᷑. ł si
suscepte soboles possint legitime. ad
prioris uiri cognationis transire copu¬
lam. Si una caro fui̾t quomͦ pͥ aliquis
Porro uno defuncto in suꝑstite affi¬
nitas nõ deletur. nec alia copula con¬
iugalis affinitatẽ copule pͥoris solu̾e
ualet. s nec alterius cõiũctionis sobo¬
les placet ad affinitatis prioris uiri tnͣ¬
sire cõsortiũ. si quis gͦ sacrilego ⁊ te¬
merario ausu in defuncto querit ꝓpin¬
quitatem extinguere. ł sub altero af¬
finitatis uocabula dissipare. ł susceptaᷤ
soboles altius copule ꝓpinquitati prio¬
ris credit legitime sociari hic negat
tuo primo uiro uycor eiuii alii nupsi̾t
filios de scd̾o uiro genitos ducere uxoreᷤᷤ
de cognatõne prioris uiri. qr filii medi¬
ante mr̃e ad cognatõm pͥoris um ꝑti¬

Expanded text:
stolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro conjuncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat, vel sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur; vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Si una caro fiunt, quomodo aliquis Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic negattuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri perti
Abbreviated transcription (Latin):
fabiamus ppͣ. De ꝑꝓinquis qui ad affinitas¬
tem ꝑ uir̃ ⁊ irxorem ueniũt. defunsta iyxo¬
re b iuro. in. uͦ. generatõe iungant᷑. In
quarta si inuenti fum̾t nõ seꝑent᷑. in t̾cia
aũ propinquitate nõ licet uxorem altiꝰ
acciꝑe pꝰ obitum eius. Equaliter uir iũ¬
gatur in mr̃imonio eis qui sibi consan¬
guinei sunt ⁊ uxoris sue cõsanguineis pꝰ
mortem uxoris. Ecce hͥ concedit᷑ in quĩta
tam pr̃is uxoris sue. relictam fr̃is iycoris
sue. relictam filii uxoris sue: nemo sͥ in
mr̃imoniũ sumat. relictam uxorẽ cõsã¬
guneoꝵ ixxoris sue. usq in terciam ꝓge¬
nuem. nemo inuxorem sumat. In quar.¬
ta uͦ ⁊ quinta si muenti fuin̾t: nõ seꝑent᷑
Ecce ꝙͣ uarie de affinitatis obseruatõe
loquũtur auctores. Alii enĩ us ad sep¬
timũ gradum eam obseruari sanstiũt.

Expanded text:
is: De propinquis qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur in quinta tam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium sumat; relictam uxorem consanguineorum uxoris suae usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi fuerint, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
filio ⁊ spũ scõ in rerum oꝑatõne qͣsi
ĩstrum̃to uteret᷑ ex p̃dcĩs u̾bis errã¬
di occasionẽ sumentes. qd̾ uelut bla¬
sphemũ atoꝑ sane dostrine adu̾sũ:
abicit pia fides. Non est itaq intel¬
ligend̾ idõ scripturã freq̃nter cõme¬
morare prẽm operari in fialio.ł ꝑfiliũ
tanqͣm filius nõ poss facere si ei nõ porrexi¬

Expanded text:
o in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexi
Abbreviated transcription (Latin):
natura qm̃ nõ tota ꝑierat. s ex
ꝑte ꝑstiterat: nõ est redẽpta. humana
exꝑte ⁊̃ redempta. ut inde ruina suppleret᷑
Sangłica. Uñ as̃. in ench̾. Sͣlacuit uniu̾si¬
tatis creatori ⁊ moderatori ut qm̃ nõ tota
multitudo anglorum dm̃ deserendo ꝑie¬
rat: ea que perierat. in perpetria ꝑditõe
remaneret. Que aũ cum dõ illa deserẽte
ꝑstiterat. de sua cecissime cognita semꝑ

Expanded text:
niam non tota perierat, sed ex parte perstiterat, non est redempta; humana ex parte est redempta, ut inde ruina suppleretur angelica. Unde Aug. in Ench., cap. 29: Placuit universitatis creatori et moderatori ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ soli uiro p̃ceptum uidet᷑ eẽ datum
cum ip̃a mulier ⁊̃ testetur sibi ẽẽ manda¬
tum. dicens. p̃cepit nob̾d̾̃s ⁊ c̾. Supͣ tñ
legitur ante fcãm mulierem d̾m dixisse
uiro. De ligno scĩẽ boni ⁊ mali ne come¬
das. Non dyxit ne comedatis.e orͣte qr
q̃ subiesta uiro fuit. nõ nͥ mediante uiro di¬
uinũ debuit acciꝑe p̃ceptum. Nñ apħs. Si¬
suoz int̾r̾ogent. Si querit᷑ quom loqͥ
potiu̾nt. ł loquentẽ intllig̾e qui nõ didi¬
cerant uit̾ loquentes crescendo ł magisti¬
o. dm̃s qr ds eoꝵ tales fecerat. qui possẽt

Expanded text:
 non soli viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quiaquae subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Apossuos interrogent. Si quaeritur quomodo loqui potuerunt vel loquentem intelligere, qui non didicerant inter loquentes crescendo vel magisterio, dicimus quia Deus eos tales fecerat qui possent
Abbreviated transcription (Latin):
tere. sub̃am dm̃s. s tñ dignũ ẽ ut
reb recte intelligit᷑. in quib subiͤ¬
tis sunt ea que in aliquo sub̾to esse
dñr. sicut incorpore color aut forma
prie diti possit. in est in eo aliquid tã¬
qͣm in sub̃to. ⁊ nõ est simplex. Nefas ẽ
autẽ dice̾ ut subsistat deus. et subsit
bonitatisue. atq illa bonitas nõ sub¬
stantia sit. ł potius eentia neq ipse
deus sit bonitas sua s in illo sit tanꝙꝑ
in sub̾o Unde manifestũ est clm̃ abu¬
siue sub̾am uocari. ut noĩe usitatõre
intelligatur essentia. qd̃ uere at ꝓͥpͥe
dicit᷑ ita ut fortasse solum deum diti
oporteat eẽntiam. Est .n. u̾e solus. qr
incõmutabił est.

Expanded text:
si tamen dignum est ut rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma.proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intellidicitur, ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
questio plurimũ continẽs utilita¬
tis. s nimiũ difficultatis atq prolixita¬
tis. Cum enĩ constet ex p̃dcĩs. q ex aliis
p̾lurib testimoniis. om̃s q catholici u¬
nanimit̾ fateanturꝰ d̾m̃ fcm̃ ẽẽ hõmẽ q¬

Expanded text:
quaestio plurimum continens utilitatis, sed nimium difficultatis atque perplexitatis. Cum enim constet ex praedictis et aliis pluribus testimoniis omnesque Catholici unanimiter fateantur, Deum factum esse hom