comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q sub intͦeuntiũ malis moribꝰ eccłiȩ nami¬
cula p̾meret᷑. s hereticoꝵ qͦ disceptatiõib
rete fidei disrumperet᷑. ꝓpter hoc illa mag¬
i piscatoris nr̃i pauli apłi lectio oportune
p̃mittit᷑. pisces suos ad unitatẽ ⁊ pacẽ co¬
hortantis : dicentis. Om̃s unamies estote
patientes. fr̾nitatis amatores. miscdẽs.
modesti. humiles. ñ reddentes malum
ꝓmaloneq maledictũ ꝓmaledicto mdł

Expanded text:
mque subintroeuntium malis moribus, Ecclesiae navicula premeretur, sed haereticorum quoque disceptationibus rete fidei disrumperetur. Propter hoc illa magni piscatoris nostri Petri apostoli lectio, opportune praemittitur, pisces suos ad unitatem, et pacem cohortantis, et dicentis: Omnes unanimes estote, patientes, fraternitatis amatores, misericordes, modesti, humiles, non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maled
Abbreviated transcription (Latin):
Rotector nr̃ aspice d̾s. sensũ supͣdicto ⁊so¬
nat. Sũptũ ẽ .it. de pͦs habente ĩ titulo pro
torcularibꝰ. Quo noĩe p̾sentem eccłiã de¬
signari dubiũ non ẽ. uͥ electi reꝓboꝵ tot
scandala patiunt᷑. ut iuixta eũgłicã simili¬
tudinẽ. quasi recte tumultu pisciũ rum¬
pi uideat᷑. Quoꝵ scismata qͥsq cauens
dic̃ in offerenda. B enedicã dnm̃ qͥmͥ tri¬
buit intellectũ. & in cõmunioneWUnãpe¬
cii a dño. id ẽ. ñ scissuras m̃tiũ s unitatem
fidei.

Expanded text:
rotector noster, aspice, Deus , sensui supradicto consonat. Sumptum est enim de psalmo habente in titulo: Pro torcularibus. Quo nomine praesentem Ecclesiam designari dubium non est, ubi electi reproborum tot scandala patiuntur ut, juxta evangelicam similitudinem, quasi rete tumultu piscium rumpi videatur. Quorum schismata quisque cavens, dicit in offerenda: Benedicam Dominum qui mihi tribuit intellectum . Et in communione: Unam petii a Domino , id est non scissuras mentium, sed unitatem fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit eis manꝰ & latꝰ. Qd̃ gͦ ampliꝰ ingali-¬
leam euocatis ostendit q̃rendũ ẽ: ħ nimi-¬
rũ qd̾ inimicũ erat iherosolimis t̾rene
ciuitati unde illos euocauit. & tẽplo sac̾¬
dotioq uet̾i. ꝓpositũ suũ immo totiꝰ tͥm¬
tatis ꝯsilium illis aꝑuit. Data ẽ in qͥt mͥ
na tͣnsmigͣtio: ꝗͣ galilea qͦ suo cõmendat
isset inuiã gentiũ ne abieritis & de uetu¬
state cͥcũcisionis ad nouã grãm baptismi.
derat illis. Magna sane causa & digna qͣ
dñs non solũ u̾bis ediceret: s & facto p̾sen¬
ti prefiguraret. Ilam qͦmͦ ante passionẽ
suã plerisq dictis aut factis sins similitu¬
taua abhinc die ueniens ad passionẽ. ut
genꝰ humanũ redimeret. eandẽ huma¬
significauit solutionẽ. sic nc̃ apłis suis

Expanded text:
ostendit eis manus et latus . Quid ergo amplius in Galilaeam evocatis ostenderit, quaerendum est. Hoc nimirum, quod inimicum erat Hierosolymis terrenae civitati, unde illos evocavit et templo sacerdotioque veteri, propositum suum, imo totius Trinitatis consilium illis aperuit: « Data est, inquit, mihi na transmigratio, quam Galilaea quoque suo commendat isset: « In viam gentium ne abieritis , » et de vetustate circumcisionis ad novam gratiam baptismiderat illis. Magna sane causa, et digna, quam minus non solum verbis ediceret, sed et facto praesenti praefiguraret. Nam quomodo ante passionem suam, plerisque dictis aut factis suis similitu superius octava abhinc die veniens ad passionem, ut genus humanum redimeret, eamdem genesignificavit solutionem : sic tunc apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
ite dicite discipłis eiꝰ & petro. qi p̾cedet
uos ingalileã: & ipse dñs occ̾rens itł exe¬
untib amonum̃to. cũ tenuissent pedeseiꝰ
& ad orassent eũ. ite ĩ qͥt nuntiate fr̾ibꝰ meiꝰ
qd̃ resurgensꝑ angłos suos & ꝑse ipsũ suis
mandat discipłis. ut eant ingalileã. & ibi
me uidebt̾ inqͥt. si causã agnou̾imꝰ ꝓculdu¬
bio fatebim᷑ m̾ito fieri. qd̾̃ mandatũ illd̾
hac die cunctisq ꝑannũ dñicis memoria
celebri .i. ꝓcessione freqͦntamꝰ sollẽp̃n.
Noni sine causa. ñ absq diuiniponde ꝯsilii.
sese illis ingalilea uidendũ eẽ ꝑmitat. cũ
& ierosolimis sese illis ostende potuerit. ĩ¬
mo & qͥnqͥes ipsa die qͦ resurrex ibidẽ uisꝰ
sit. Qd̃ si ñ aliud ꝗͣ latꝰ. manꝰ & pedes pal-¬
pandos & ꝯtrectandos. ilł in galilea osten-¬
dere disponit. ħ frust᷑ ł sine ponde ratio¬
nis. qd̃ om̃ino in ꝯgruũ ẽ. diuine maiesta¬
ti uidebit᷑ agi: ħ it tam scdm ioħem ꝗͣ scd̾m¬

Expanded text:
cipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam , » et ipse Dominus occurrens illis exeuntibus a monumento, cum tenuissent pedes ejus et adorassent eum: « Ite, inquit, nuntiate fratribus meis  resurgens per angelos suos et per se ipsum suis mandat discipulis ut eant in Galilaeam, « et ibi me videbunt, » inquit, si causam agnoverimus, procul dubio fatebimur merito fieri, quod mandatum illud hac die, cunctisque per annum Dominicis memoria celebri, id est, processione frequentamus solemni. Non enim sine causa, non absque divini pondere consilii sese in Galilaea videndum esse promittit, cum Hierosolymis sese illis ostendere potuerit, imo et quinquies ipsa die qua resurrexit ibidem visus sit. Quod si non aliud quam latus, manus et pedes palpandos et contrectandos illis in Galilaea ostendere disponit, hoc frustra vel sine pondere rationis, quod omnino incongruum divinae est majestati, videbit
Abbreviated transcription (Latin):
significat. qͥ adolescentulã puben¬
temq iam ȩccłiã respiciens ds̃. cũ iã tẽpꝰ eiꝰ
uixta ꝓpħam tẽpꝰ eẽt amantiũ. eripuit illam
de medio fornicatoꝵ mittens moysen & a a¬
ron. & ꝑsigna magna atꝙ portenta filios isrl̃
educens de seruitute egyptioꝵ. Cui rei ualde
presentis dnĩce ꝯgruit offmualde cõpetit
id qd̾ hac die legit᷑ euangłm. Nã sic̃ hic sedeis
cecꝰ secꝰ uiã postulabat lucẽ s a turb̾ increpa¬
batur ut taceret. ita illic filiis isi ł intend en¬
tes addfidem patrũ suoꝵ. abrahã. ysaac. & ia¬
cob. ⁊ clamantes ad dñm ut educeret eos de ȩ¬
gypto qd̾ in lingua nostra tenebras sonat. cul¬
tumq sui nominis eos docet. q̃ uera & necessa¬
ria illuminatio ẽ increpabant᷑ ab egyptiis
obpͥmentib & suꝑbe dicentib Uacatis ocio &
mittens moysen & aaron iꝰsit pꝰpłm suũ addy¬
ci ad se. ⁊ coram ilł fec̃ mirabilia ꝑ q̃ potuit
uerꝰ ds agnosci. deditq legem scriptã & mã

Expanded text:
entulam, pubescentemque Ecclesiam respiciens Deus, cum jam tempus ejus juxta prophetam tempus esset amantium , eripuit illam de medio fornicatorum, mittens Moysen, et Aaron, et per signa magna atque portenta filios Israel educens de servitute Aegyptiorum. Cui rei valde praesentis Dominicae congruit officium, valde competit id, quod hac die legitur Evangelium. Nam sicut hic sedens caecus viam postulabat lucem, sed a turbis increpabatur ut taceret , ita illic filios Israel intendentes ad fidem patrum suorum Abraham, Isaac, et Jacob, et clamantes ad Dominum, ut educeret eos de Aegypto, quod in lingua nostra tenebras sonat, cultumque sui nominis eos doceret, quae vera et necessaria illuminatio est, increpabantur ab Aegyptiis opprimentibus et superbe dicentibus: « Vacatis otio, et mittens Moysen et Aaron, jussit populum suum adduci ad se, et coram illis fecit mirabilia per quae potuit verus Deus agnosc
Abbreviated transcription (Latin):
s ex tota serie sua. ad eiꝰdem illuminationẽ
ceci respicit. dum cunctis carismatib excel¬
lentiorẽ uiã demonstrat .i. caritatẽ. Caritas
enĩ ocłs cordis ẽ. qͣ quisqͥs caret cecꝰ ẽ. & inte
neb̾s ambulat. & nescit qͦ eat. Hã ⁊ cũ illu¬
minare cep̃ d̾s humanũ genꝰ ut dictũ est.
legẽ dando filiis isrł. hoc pͥmũ collirio o¬
culos eiꝰ inunxit dicens. Diliges dn̾m dm̃¬

Expanded text:
 ex tota serie sua, ad ejusdem illuminationem caeci respicit, dum cunctis charismatibus excellentiorem viam demonstrat, id est charitatem. Charitas enim oculus cordis est, qunebris ambulat, et nescit quo eat . Nam et cum illuminare coepisset Deus humanum genus, ut dictum est, legem dando filiis Israel, hoc primum collyrio oculos ejus inunxit, dicens: « Diliges Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtiuentiã ꝓstrati st̃ in deserto. nec ꝑuener̃
ad remissionis t̾rã. Quoꝵ nos exemplo
paulꝰ qͦ sollicitos reddens. sic cͤrite inquit
ut cõprehendatis. Quẽ aũ ducẽ credi¬
mꝰ fuisse uel pastorẽ. cũ iterũ ppłm suum
& oues pascue sue dñs educ̾et de t̾ra egyp¬
ti. diuidens illis ꝑdiuisiones gr̾arũ mare
rubrũ baptismi. qd̾ de lat̾e eiꝰ pendentis
in cruce ꝓflux̃: Nempe beatũ apłm pe-¬
trũ. qui & in magno corꝑe sepedicti huiꝰ
ceci pͥnceps illuminatꝰ ẽ dicente adeũ xͦ
filio dei iui. Beatꝰ es symon bariona. qr¬

Expanded text:
tinentiam prostrati sunt in deserto, nec pervenerunt ad repromissionis terram . Quorum nos exemplo Paulus quoque sollicitos reddens: « Sic currite, inquit, ut comprehendatis . » Quem autem ducem credimus fuisse vel pastorem, cum iterum populum suum et oves pascuae suae Dominus educeret de terra Aegypti, dividens illis per divisiones gratiarum mare Rubrum baptismi, quod de latere ejus pendentis in cruce profluxit? Nempe beatum Petrum apostolum, qui et in magno corpore saepedicti hujus caeci princeps illuminatus est, dicente ad eum Christo Filio Dei vivi: « Beatus es, Simon Barjona, q
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bona st̃ moralia significat̾o es ipsas om̃s
qͥdẽ lectioẽ quasdã uͦ actu qͦ celebmꝰ u sig¬
ab itł ꝓbe dicta ł facta st̃. & tanꝗͣ captiue
mulieris ungᷤᷤ pylosq suꝑfluos ãputare.
ut ab alienigena falsitate mundata tha
miliariꝰ aut iꝰtiꝰ antiqͥtatũ suarũ reminiᷤ¬
cit᷑ ȩccłia. q̃ in canticis canticoꝵ głat᷑ ⁊ dic̃

Expanded text:
m bona sunt moralia, significationes ipsas omnes quidem lectione, quasdam vero actu quoque celebramus, ut sigab aliis probe dicta vel facta sunt, et tanquam captivae mulieris ungnes pilosque superfluos amputare , ut ab alienigena falsitate mundata sentmiliarius aut justius antiquitatum suarum reminiscitur Ecclesia? quae in Canticis canti
Abbreviated transcription (Latin):
Nec io̾ rei tã necessarie significõ ħ reicien¬
da ẽ. qi de legis antiq c̾imoniis illã ꝯstat ẽẽ ꝓfectã.
Nontt cunctas legis antiq̃ significatiuas
ꝯsuetudines abiecimꝰ. adhuc qͥpe plena-¬
riã lune faciem ꝯsidãmꝰ. nec unꝗͣ idefe-¬
ctu eiꝰ pascha celebͣmꝰ ⁊ cotidie thussacrũ
dnõ i̾edorẽ suauitatis ad olemꝰ. ⁊ oleum

Expanded text:
Nec ideo rei tam necessariae significatio haec rejicienda est, quia de legis antiquae caeremoniis illam constat esse profectam. Non enim cunctas legis antiquae significativas consuetudines abjecimus . Adhuc quippe plenariam lunae faciem consideramus, nec unquam in defectu ejus pascha celebramus, et quotidie thus sacrum Domino in odorem suavitatis adolemus, et oleum
Abbreviated transcription (Latin):
tuere ñ debuit. Hotandũ qͥppe ẽ & aĩo memo¬
ri retinendũ. nullas antiqͣ legis ꝯsuetudiẽs
ꝯtͣriis suꝑuenientib ex eu̾głio dec̾tis eẽ de¬
structas. S q̃ abolite st̃ ł destructe. melioribꝰ
ñ ꝯtͣriis cessert̾ u cͥcũcisio baptismo. Nã cͥcũ¬
cisio bona qͥdẽ. s baptismꝰ melior. Hec muta¬
bilitate exor usẽ d̾s dũ bono p̾tulit meliꝰ.

Expanded text:
tuere non debuit. Notandum quippe est, et animo memori retinendum, nullas antiquae legis consuetudines, contrariis supervenientibus ex Evangelio decretis, esse destructas. Sed quae abolitae sunt vel destructae, melioribus non contrariis cesserunt, ut circumcisio baptismo. Nam circumcisio bona quidem, sed baptismus melior. Nec mutabilitate usus est Deus, dum bono praetulit melius,
Abbreviated transcription (Latin):
lam eiꝰ fidem ꝑꝗͣ ꝯcep̃ nec̾sariã habeamꝰ. Est
aũ eiꝰ fidi signũ altare usibile sic̃ recte placet
scendens panẽ accip̃ de signoᷤ dĩ qđ ẽ altare.
nis descendens mut̾ũ eiꝰ carnẽ assũpsit. atq
ita ĩcarnationẽdiu̾cã nob̾ reꝑamꝰ. ñ sic̃ fer¬
m̃tũ in pane significante mariam.s sic̃ dei
ꝗ sic̃ unꝰ ille pans de multis ꝯfectꝰ e gͣnis sic
eccł̃ia de multis hominib una ꝯsistit ꝑfidei
unitatẽ. Significari aũ pane illo dixi eccłiã.

Expanded text:
er quam concepit, necessariam habeamus. Est autem ejus fidei signum altare visibile, sicut recte placet cclesiae descendens, panem accipit de signo fidei, quod est altare, nis descendens in uterum ejus, carnem assumpsit. Atque ita incarnationem Dominicam nobis reparamus, non sicut fermentum inquod sicut unus ille panis de multis confectus est granis, sic Ecclesia de multis hominibus una consistit per fidei unitatem. Significari autem pane illo dixi Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
scõ facta fuerat. atq iõ ꝑferm̾tatũ significari
recte dñi cã incarnͣtionẽ & manifestũ uir-¬
ginei uentͥs tumorẽ. Qc̃q ex eis huic ĩnitũ¬
t᷑ ratioi. longiꝰ a sane doctne reguł absunt qͣ
si nullas om̾ino supͣdicte rei causas reddent.
Quid i. ĩd̾o ferm̃tatũ offert̾ ũ inp̾gnatũ: tu¬
midũ maris significẽt ut̾m: Hẽpe ħ respec-

Expanded text:
fermentatum signari recte Dominicam incarnationem, et manifestum virginei ventris tumorem. Quicunque ex eis huic innituntur rationi, longius a sanae doctrinae regula absunt, quam si nullas omnino supradictae rei causas redderent. Quid enim ideo fermentatum offerunt, ut impraegnatum et tumidum Mariae significent uterum? Nempe hoc re
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ meũ in qͥt. Infirma gͦ ⁊ m̾ito ꝯtẽptibił
ẽ supͣdicta fermentiratio. It nͦ arimatã
ex eũgłica ꝗͣ ex legali auctoritate ꝓfecta st̃.
Nã dñs & in lege uͥ typic̃ pasche sacͥficiũ mã¬
dauit. ferm̾tũ abici uissit. & in eũgłio uͥ no

Expanded text:
corpus meum, » inquit. Infirma ergo et merito contemptibilis est supradicta fermenti ratio. At vero azyma tam ex evangelica quam ex legali auctoritate profecta sunt. Nam Dominus et in lege, ubi typicum paschae sacrificium mandavit, fermentum abjici jussit
Abbreviated transcription (Latin):
azimitaᷤ & eosnimis ꝑseqntes eoꝵ eccłias
& palatio imꝑatoris remotũ ex cõmunica¬
tionis gladio ꝑcꝰsit. Tantis autẽ ħesib fer¬
m̃tata ẽ g̾tia ũ mirũ uideri ñ debeat ħ ꝗ
de ferm̃to ĩmolat. Tante eꝯtͣ sinc̾itatis sẽꝑ
fuit sc̃a romana ȩccłia ũ cui deẽ scͥpt᷑arũ
noticia. ł argum̾tã difacultas. sola illi de
azimo ꝯt᷑ g̾cos sufficẽ debeat eiꝰ auctoritaᷤ.
Nam ꝯstantinopolitana ñ solũ ħeticos. s
& heresiarchasꝓtulit multos. Romana
tentia uidicaũ. Scͥpt᷑arũ tñ suffragia decẽ
non debent. ne ullã tã sincera auctoritas
uideatur passa cẽ iacturã. Q cerciꝰ atq cõmo¬
dius peterent᷑. si uel scͥpto ł auctore certo cõ¬
staret qͥd rationis suꝑ ferm̾tato sͥ uideantur
hab̾e g̾ci. Nã romana eccł̃iae ꝯsuetudo lega¬

Expanded text:
Azimitas, et eos nimis persequentes, eorum aecclesias et palatio imperatoris remotum, excommunicationis gladio percussit. Tantis autem haeresibus fermentata est Graecia, ut mirum videri non debeat hoc quod de fermento immolat. Tantae econtra sinceritatis semper fuit sancta Romana Ecclesia, ut cui deest Scripturarum notitia, vel argumentandi facultas, sola illi de azymo contra Graecos sufficere debeat ejus auctoritas. Nam Constantinopolitana non solum haereticos, sed et haeresiarchas protulit multos. Romana tentia judicavit. Scripturarum tamen suffragia deesse non debent, ne ullam tam sincera auctoritas videatur passa esse jacturam. Quae certius atque commodius peterentur, si vel scripto vel auctore certo constaret, quid rationis super fermentato sibi videantur habere Graeci. Nam Romanae Ecclesiae consuetudo lega
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mariȩ s xͥ soliꝰ qui solꝰ ꝓ nob̾ crucifixꝰ ẽ corpꝰ
offerre debemꝰ. scdo q ferm̃to uͭ aliqͥd boni
significare m̾eat᷑ nulla om̃ino sac̾ scpͥture de
ueteri aũ nouo testam̃to auctoritas suffraga¬
tur. Pulcriꝰ atq rõnabiliꝰ memoriã dñice in¬
carnationis ex scõ eũ głio recognoscimꝰ. Nam

Expanded text:
 Christi solius, qui solus pro nobis crucifixus est, corpus offerre debemus. Secundo, quia fermento, ut aliquid boni significari mereatur, nulla omnino sacrae Scripturae de Veteri aut Novo Testamento auctoritas suffragatur; pulchrius atque rationabilius memoriam Dominicae incarnationis ex sancto Evangelio recognoscimus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ in sacͥficio ferm̃tũ admiserit
non otiose q̃rit᷑ nec inutilit̾ scit᷑. maxime qi
ꝯsuetudim huic tota hactenꝰ grecia refraga¬
tur. Nã deferm̾tato g̾ci immolant. & nes-¬
cio qͣ auctoritate suffragante q̃ ꝓculdubio¬
lem qͣm eu̾glicã romane ȩccłiae ꝯsuetudi-¬
nẽ nimis ꝑtinacit̾ abhorrent. Uerisꝑsepe ra-
arrogantia multarũ ħesũ gentͥx cedẽ de¬
dignata ẽ. Leo .ix. hꝰ nõis. pp̃. abeato petͦ. ex¬

Expanded text:
uam in sacrificio fermentum admiserit, non otiose quaeritur, nec inutiliter scitur, maxime quia consuetudini huic tota hactenus Graecia refragatur. Nam de fermento Graeci immolant, et nescio qua auctoritate suffragante quae procul dubiolem quam evangelicam Romanae Ecclesiae consuetudinem nimis pertinaciter abhorrent. Veris persaepe ratiarrogantia multarum haeresum genitrix, cedere dedignata est. Leo, IX hujus nominis papa, a B. Petro CX
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. scientiã ht̃ uocis ac si dixisset.
nouit qͥ mente qͥsq loquatur. Uerunta¬
men in oratione p̾sentis officii lingua¬
rum scientiã respicit. quarũ diu̾sitatẽ
dando fidelib suis magnificae ꝓbauit
scientiam se hab̾e omniũ ꝑ qͣm potest
uox humana uariari.

Expanded text:
set, novit qua mente quisque loquatur. Verumtamen in ratione praesentis officii scientiam linguarum respicit, quarum diversitatem dando fidelibus suis magnifice probavit, scientiam se habere omnium, per quae potest vox humana variari.
Abbreviated transcription (Latin):
absq sp̃u scõ nullã noscit᷑ uirtutẽ hab̾e
qͦmͦ in toto orbe t̾rarum qͦ iã eccłia diffu¬
sa ẽ. posset ad eẽ ut infontesplenitudo
eiꝰ ubiq descendet. uͥq spuales eqͥtatus
pharaonis. id ẽ peccatoꝵs om̾iũ turbas
fluctibꝰ oꝑiret: Sic ⁊ orbem t̾rarũ illũ
replere dicimꝰ ut eccłiã uniu̾sã qͦ ꝑ or
bem t̾rarũ ẽ diffusa ĩ tellig̾e debeamꝰ.
Mundi ⁊ elem̃tis uel corꝑibꝰ inaͣmatis¬

Expanded text:
nullam noscitur virtutem habere, quomodo in toto orbe terrarum, quo jam Ecclesia diffusa est, posset adesse, ut in fontes plenitudo ejus ubique descenderet, ubique spiritualis equitatus Pharaonis, id est peccatorum omnium turbas, fluctibus operiret? Sic enim orbem terrarum illum replere dicimus, ut Ecclesiam universam, quae per orbem terrarum diffusa est, intelligere debeamus. Mundi enim elementis vel cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ra.iiii. Sacramenta quȩ noue ec¬
clesiȩ ꝓpͥast̾ inchoant᷑. quib sacrosan¬
cta nr̃i redemptoris passio uenerabili ri¬
tu sc̃e eccłiȩ infiliis ad optionis scãm no¬
uitatẽ sp̾c oꝑando figurat᷑: hac eadẽ die.
cathecumini nr̃i ex antiqͣ traditione sc̃ȩ
romane eccłie signant᷑ ut insacro sc̾a sol-¬

Expanded text:
 sacramenta, quae novae Ecclesiae propria sunt, inchoantur, quibus sacrosancta Redemptoris nostri passio, venerabili ritu sanctae Ecclesiae in filiis adoptionis sanctam novitatem Spiritus operando figuratur. Hac enim die catechumeni nostri ex antiqua traditione sanctae Romanae Ecclesiae signantur, ut sacros
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥta gͦ feria noue eccłiȩ celebͣntur inicia.
tando dicunt᷑. uidelicet qi ꝑscrutandũ
erat in his qui accedebant. neqͣ radix ama¬
ritudinis sub eẽt uelut fuit insymone ma¬
go. & inhereticis & inheresiarchis qͣm plu¬
inmentib eoꝵ radices altas fixisset. Cur
autẽ hac potissimũ die celebrent᷑. ł qd̾ sub¬
seqͣntiũ usq ad passionis dnĩce diem nu¬
merꝰ dierũ misteriũ contineat. iam dicen¬
dum ẽ.

Expanded text:
Quarta ergo feria novae Ecclesiae celebrantur initia, Quarta ergo feria novae Ecclesiae celebrantur initia, tando, videlicet quia perscrutandum erat in his qui accedebant, ne qua radix amaritudinis subesset, velut fuit in Simone Mago , in haereticis et haeresiarchis quampluin mentibus eorum radices altas fixisset. Cur autem hac potissimum die celebrentur, vel subsequentium usque ad passionis Dominicae diem numerus dierum mysterium contineat, jam dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ita & nos in nouitate uite ambulemꝰ. Mo¬
ris qͥppe erat olim ineccłia sc̃a non alio
tẽꝑe regen̾ationis huiꝰ celebrari sacram̃
tate paschali hac die sua nomina da-¬
bat. & ꝑsequentes dies usq ad ipsã pasche
sollempnitatẽ audiens qͥsq regulã fidei.
q auditor int̾pretat᷑. lactatꝰ ⁊ gͣndescens
tandẽmplenitudine tẽꝑis pꝰquãluna
plena ẽ. plena fide insollep̃nitate scĩbap¬
tisterii symbolũ reddensxͦ cõmoriebat᷑.
& sagena illa u̾bi deipiscib impleta ẽ.
qr ꝑicłosũ erat tantam multitudinem
differre. p̃p occasiones mortis. q̃ in mul-¬
titudine hominũ multe st̃. maxime ꝑꝑ
tͥbã infantiũ. exxͥanis parentib succres¬
centiũ. quoꝵ tenera uita ꝑsepe leui
occasione succidit᷑. uisũ ẽ. scẽ eccłie. pas¬
sim indulgentia baptizandi ꝯcessa im¬
mo oblata. cuncta añ uenire ꝑicła bap¬
tismi tamen sollempnitatẽ. uel in paucis cũ
dm̃ca resurrectione cui ꝯsimilis ẽ celebͣre.

Expanded text:
ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Moris quippe erat olim in sancta Ecclesia, non alio tempore regenerationis hujus celebrari Sacramen solemnitate paschali, hac die sua nomina dabat, et per sequentes dies usque ad ipsam Paschae solemnitatem, audiens quisque regulam fidei, ue auditor interpretatur lactatus et grandescens, tandem in plenitudine temporis, postquam luna plena est, plena fide in solemnitate sancti baptisterii symbolum reddens, Christo commoriebatur  sagena illa verbi Dei piscibus impleta est , quia periculosum erat tantam multitudinem differre propter occasiones mortis, quae in multitudine hominum multae sunt, maxime propter turbam infantum, ex Christianis parentibus succrescentium, quorum tenera vita persaepe levi occasione succiditur, visum est sanctae Ecclesiae, passim indulgentia baptizandi concessa, imo oblata, cuncta antevenire pericula, baptismi tamen solemnitatem vel in paucis cum Dominica resurrectione, cui similis est, celebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
mitas ꝑresurrectionẽ suã. ad ĩcorrup¬
tionis ẽ firmitatẽ solidata. Et notãdũ
significatioẽ qͣsi aspectus cͥstalli horribi¬
lis. qr redẽptor nr̃ unꝰ idẽq serenꝰ iustis.
iniustis ut supͣdictũ ẽ apparebit t̾ribił.
te. s solũ qͣntitate qͦ fluxa fuerat in soli¬
ditatẽ tͣnseunte ĩ sumilitudinẽ lapidis
ascendit pͥmũ qñ resurrex̃. ascendit ĩꝗͣ
in localit̾ adorientis. id ẽ diuinitatis de
sola penitꝰ absorta qͣsi fluxa qͣlitate scd̾m

Expanded text:
mitas per resurrectionem suam ad incorruptionis est firmitatem solidata. » Et notandusignificatione, quasi aspectus crystalli horribilis, quia Redemptor noster unus idemque serenus justis, injustte, sed sola qualitate, quae fluxa fuerat, in soliditatem transeunte in similitudinem lapidis ascendit, primum quando resurrexit; ascendit, inquam, illocaliter ad orientis, id est, Divinitatis, de sola penitus absorpta quasi fluxa q
Abbreviated transcription (Latin):
tabim᷑. Nec uͦ sic inmutata ẽ ut in illã
orientis sub̾am uera carnis sub̃a tͣnsiret.
s accessit gła ñ recessit natura. ab sorta ẽ
passibilitas successit inpassibilitas ꝑiit.
mortalitas Acquisita ẽ carni u̾bi coet̾m¬
tas. Sic insimilitudinẽ lapidis aqͤ duran¬
tur. Cͥstallꝰ nãq similitudo lapidis ẽ. ñ
Qd̃ ad p̃dictã innuitationẽ carnis apta
similitu dine referri õs ꝑhibet ĩ ezechi¬
ele. dũ dic̃. Corpꝰ redẽptoris nr̃i qr usq
ad mortẽ passiõi subiacuit. aqͦ simi
do. & esuriendo. siciendo. moriendo. us
sa corruptione mĩcorruptioĩs uͥtutẽ ꝯ¬
ualuit. quasi cͥstalli more ex aqͣ duruit.

Expanded text:
tabimur. Nec vero sic immutata est, ut in illam orientis substantiam vera carnis substantia transiret, sed accessit gloria, non decessit natura, absorpta est passibilitas, successit impassibilitas, periit mortalis, acquisita est carni verbi coaeternitas. Sic in similitudinem lapidis aquae durantur. Crystallum namque similitudo lapidis est, non Quod ad praedictam immutationem carnis apta similitudine referri Gregorius perhibet in Ezechielem, dum dicit: « Corpus Redemptoris nostri, quia usque ad mortem passioni subjacuit, ado, et esuriendo, sitiendo, moriendo usqusa corruptione in incorruptionis virtutem convaluit, quasi crystalli more ex aqua duruit,
Abbreviated transcription (Latin):
die uidentibꝰ apłis suꝑ firmamentũ cęli.
ut supͣdictum ẽ. ad orientẽ. id ẽ ad orienta¬
lẽ plagã. Uͥ autẽ & qͦmͦ sit dm̾cũ corpꝰ in
cȩlo. curiosissim ũ & suꝑuacaneũ ẽ. que¬
rere. inqͥt aug̃ in libro de fide catholica
Tantũmͦ incelo eẽ credendũ ẽ. Doni
ẽ fragilitatis nr̃e̾. cęloꝵ secreta discut̾e:
die ascensioĩs.

Expanded text:
i, ut supradictum est, ad orientem, id est, ad orientalem plagam. Ubi autem et quomodo sit Dominicum corpus in coelo, curiosissimum et supervacaneum est quaerere, inquit Augustinus in libro de fide catholica. Tantummodo in coelo esse credendum est. Non enim est fragilitatis nostrae, coelorum secreta discutere. Ascensionis
Abbreviated transcription (Latin):
nitate uͥtutũ om̃iũ & sc̃itatis omnẽ spũ¬
alem excessit creaturã. intm̃ ut ascen¬
deret usq ad orientẽ.i. usq ad filiũ sibi
ꝑsonaliter unitũ qi p̾ter dm̃ nicħ trans¬
cendendo dimisit. Ubi notandũ qr non
dixit ad ortũ ł ad oriturũ s adorientem.
Illa ⁊ ineffabilis nat᷑a ñ scd̾m p̾teritũ &

Expanded text:
nitate virtutum omnium et sanctitatis, omnem spiritualem excessit creaturam in tantum ut ascenderet usque ad orientem, id est usque ad Filium sibi personaliter unitum, quia praeter Deum nihil transcendendo dimisit. Ubi notandum quia non dixit ad ortum vel oriturum, sed ad orientem. Illa enim ineffabilis genitura, non secundum praeteritum et
Abbreviated transcription (Latin):
ille antiquus dierũ cũ militib miltum
sͥ ministrantiũ. & decies milies centens
milib sͥ assistentiũ ĩ illo throno suo flã¬
meo suscepit dignã cano capiti suo sen¬
tentiã. elocutꝰ uixta patrem ipsiꝰ scd̾m
carnẽ dd. sede a dexͥs meis & c̃. Qd̃ non
sic accipiendũ ẽ. ut humani formii pu¬
tant qd̃ ds ita ũ nos hinc dext̾am atq
in de habeat sinistͣm. ut humana forma
cͥcũscriptus sit. aut ħ ipsũ qd̾ ds̃ sedẽ dr
flexis poplitibꝰ fieri putandũ ẽ. ne illd̾ in¬
cidamꝰ sacͥlegiũ inqͥt augͦ in qͦ ex ecͣtur apo

Expanded text:
quus dierum cum millibus millium sibi ministrantium, et decies millies centenis millibus sibi assistentium, in illo throno suo flammeo suscepit , dignam cano capite suo sententiam elocutus, juxta Patrem ipsius, secundum carnem David: « Sede a dextris meis , » etc. Quod non sic accipiendum est, ut Humaniformii putant, quod Deus ita ut nos hinc dexteram atque inde habeat sinistram, et humana forma circumscriptus sit, aut hoc ipsum quod Deus sedere dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est, nec illud incidamus sacrilegium, inquit Augustinus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
on fidemꝰ ea quȩ inpassione
aliqua quedam quȩ nos spũaliter ãpliꝰ
edificent. ꝑ illa significari. Nam ñ solũ
quȩ gessit. s ⁊ qͦ pati uoluit sic disposu¬
it: ut cũ interiora ꝑspexeris. si exteriora
hȩc attendas. sic utrobiq ꝯsonã inuemi¬
es similitudinẽ. quomͦ ex qualitate seu
ex pͥetate figurarũ uel apicũ. eandẽ scͥp¬
toris manũ diu̾sis in locis recognoseis:
Quid crucis figura significet.

Expanded text:
ne alia quaedam, quae nos spiritualiter amplius aedificent, per illa significari. Nam non solum quae gessit, et quae pati voluit, sic disposuit, ut cum interiora perspexeris, si exteriora haec attendas, sic utrobique consonam invenies similitudinem, quomodo ex qualitate seu ex proprietate figurarum vel apicum, eamdem scriptoris manum diversis in locis recognoscis. CAPUT IX. Quid crucis figura significet.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. Intꝰ n beati apłi mundo corde
dm̃ uidebant anmarũ suarũ secreta
magna cũ maiestate sub euntẽ. suãq for¬
titudinẽ largiflua dulcedine tẽꝑantẽ.
ut ad huc fragilia mortaliũ hominum
pectora ñtam miracło potentie terreret.
Itẽ. & uinũ letificet cor hominis. De quo
& uidei quasi diuinantes. musto aiunt
plem st̃ isti. Ibi inꝗͣ. id ẽ innouos utrescor¬
diũ. missũ erat feruidũ diuine sub̃e mu¬

Expanded text:
fuerunt. Intus enim beati apostoli mundo corde Deum videbunt animarum suarum secreta magna cum majestate subeuntem, suamque fortitudinem largiflua dulcedine temperantem, ut adhuc fragilia mortalium hominum pectora, non tam miraculo potentiae terreret » Item: « Et vinum laetificat cor hominis . » De quo et Judaei, quasi divinantes « Musto, aiunt, pleni sunt isti . » Ibi, inquam, id est in novos utres cordium, missum erat fervidum divinae sub
Abbreviated transcription (Latin):
ratione splendet insignis. Nãq
hac hora dñs iħs xͦ spinis coronatꝰ. & lin¬
guis uideoꝵ crucifixꝰ est uixta illud. fĩ
glorificatꝰ. suꝑ nascentẽ eccłiã in igneis
linguis effuiꝰ ẽ. & est impletũ discipłis ꝓ¬
missũ diui dicentis. Nos autẽ baptirabi¬
ꝓpter nosin crucẽ exaltatꝰ ẽ. ut
ad se om̃ia tͣheret. & extincto modico lu-¬
adhuc modicũ lum̃ in uob̃ ẽ. cͣrite dũ
lum̃ habetis ut ñ tenebre uos cõp̾hen¬

Expanded text:
ratione splendet insignis. Namque hac hora Dominus Jesus spinis coronatus, et linguis Judaeorum crucifixus est , juxta illud: « Figlorificatus, super nascentem Ecclesiam in igneis linguis effusus est, et est impletum discipulis promissum Domini dicentis: « Vos autem baptizabipropter nos in cruce exaltatus est, ut ad se omnia traheret, et exstincto modico luAdhuc modicum lumen in vobis est, currite dum lumen vitae habetis, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Et quidẽcũ ĩ regno patͥs id ẽ cũ iã fa¬
ctus in mortał pꝰ resurrectionẽ suã cũ dis¬
cipulis suis manducauit. & bibit. potuit
tẽ pͥmũ tradere itł corpꝰ suũ & calicẽ no¬
ostendet qͦ sua qͦ om̃ia sacͣmenta dari
uł celebͣri magisueniret. Unde recte u
qͣm ħ diuina tͣdunt᷑ misteria pꝰ cybũ
corꝑis nͥ urgeat ea qͦ retardari ñ potest
instantis necessitas mortis
predicta sp̃s sc̃s uisibiliter quidẽ osten-¬
dit. s in uisibilis inuisibilit̾ oꝑatꝰ ẽ. & in¬
trinsecus corda repleuit

Expanded text:
 Et quidem cum in regno Patris, id est, cum jam factus immortalis, post resurrectionem suam cum discipulis suis manducavit et bibit : potuit tunc primum tradere illis corpus suum, et calicem noostenderet, quo sua quoque sacramenta dari vel celebrari magis conveniret. Unde recte unquam haec divina traduntur mysteria post cibum corporis, nisi urgeat ea, quae retardari non potest, instantis necessitas mortis.praedicta Spiritus sanctus visibiliter qui dem ostendit, sed invisibilis invisibiliter operatus est, et intrinse
Abbreviated transcription (Latin):
sacmentoꝵ hora t̾cia suꝑ apłos ad¬
ueniens uiuificis eandẽ hoꝵã dedicauit
mysteriis qua homines ad huc sobrii. &
carnalib cybis adhuc ieuini. pͥmũ qͤrere
corꝑis & sanguinis sui tdlidit eucaristiã.
forte parũ aut nicħ referre arbit᷑rem᷑ u¬
trũ pransi an ieiuni ad illd̾ uite epulũ
accedẽmꝰ. At illd̾ ratione & articło tẽꝑis
agebatur. ut tali hora sacͣmentũ illd̾ con¬
dere ñ moraretur. Ratione qr ñ ante cõ¬
sũmationẽ ueteris inchoandꝰ erat ordo
noui sa cͥficii. Articło tẽꝑisqi statim capi¬
endꝰ erat & adpassionẽ ducendꝰ. aliud ñ
habebat spatiũ. ut ante mortẽ suã ħ he¬
redib suisscb̾et testam̃tũ. Unde cũ
alis tͣdens sanguinis calicẽ dixiss. bibi

Expanded text:
sacramentorum, hora tertia super apostolos adveniens, vivificis eamdem horam dedicavit mysteriis, qua homines adhuc sobrii et carnalibus cibis adhuc jejuni, primum quaerere corporis et sanguinis sui tradidit Eucharistiam , forte parum aut nihil referre arbitraremur utrum pransi an jejuni ad illud vitae epulum accederemus. At ille ratione et articulo temporis agebatur, ut tali hora sacramentum illud condere non moraretur. Ratione: quia non ante consummationem veteris, inchoandus erat ordo novi sacrificii: articulo temporis, quia statim capiendus, et ad passionem ducendus, aliud non habebat spatium, ut ante mortem suam hoc haeredibus suis conscriberet testamentum. Unde cum illis, tradens sanguinis sui calicem, di
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ umbͣ tegebat adu̾sa. Q gͦ mora fi¬
eret ut diruto pariete & descendente ad
inferos uͦ sole. ñ statĩ reduc̾ent᷑ illa uascu¬
la lucis exceptoria .i. electoꝵ aĩe: Statim
ruscans illi resplenduert̾: & tenebrarũ pͥn¬
cipes dissipati st̃ sic̃ fumꝰ. & sic̃ fluit cera
a facie ignis: & iusti ex euntes de tenebͥs.
& in para dysũ recepti. epulari ceꝑunt & ex
ultare in ꝯspectu dĩ latrone simul epulan¬
te. cui dixerat dñs in cruce pendens. hodie
ꝑe suo dñsxꝰ cũ ilł. & pascebat᷑ dilectꝰ in lilii
a se. sic̃ significau̾at qͣndo incruce nrãm
salutẽ sitiens: & io se ueracit̾ sitire dicens.
cũ oblatũ sͥ acetũ noluit bibe. Mortis n ace¬
tũ paululũ gustabat. ꝗͣ cito .i. t̾cia die reiec

Expanded text:
tantium umbra tenebat adversa. Quae ergo mora fitantium umbra tenebat adversa. Quae ergo mora fieret, ut, diruto pariete, et descendente ad inferos vero sole, non statim relucerent illa vascula lucis exceptoria, id est electorum animae? Statim  divinitae coruscans, illi resplenduerunt, et tenebrarum principes dissipati sunt « sicut fumus, et sicut fluit cera a facie ignis . » Et justi exeuntes de tenebris, et in paradisum recepti, coeperunt epulari et exsultare in conspectu Dei. Latrone simul epulante, cui dixerat Dominus in cruce pendens: « Hodie us cum illis, et pascebatur dilectus in liliis a se, sicut significaverat, quando in cruce nostram salutem sitiens, et ideo se veraciter sitire dicens, cum oblatum sibi acetum noluit bibere. Mortis enim acetum paululum gustabat, quam cito, id est tertia die rejec
Abbreviated transcription (Latin):
ticis. Reu̾tere similis esto dilecte mi
capree hinuloq ceruoꝵs. suꝑ montes be¬
thel: ac celerauit. i inferni spolia detra-¬
here. festinauitq p̾dari: reu̾susq ut ca¬
prea aut ceruorũ hinulꝰ .i. patͥarcharum
filiꝰ. ad saluandũ uelocissimꝰ apparuit suꝑ
ciam cito ingaudiũ ꝯu̾teret. qͥ st̃ montes
bethel .i. domꝰ dei. qͦ ẽ. eccłia. pͥncipes sũ¬
mis uirtutib eminentes. Accelerauit inꝗͣ
inferni spolia detͣhere .i. electos om̃s iure
uictoris educ̾e. Quȩ n mora fieret addetͣ¬
hendũ. aut quȩ difficultas ad discernẽ¬
dum: Sol erat iste. illi autẽ qͥ querebans
tanꝗͣ specłaria. Illoꝵ fides specłm erat.
reddendo solis radio satis idoneũ aspectũ s
ñ ido resplenduerat hactenꝰ. qr soli obiec̃¬
tus mediꝰ obstabat paries inimiciciarũ.
.s. originale pecc̾m. At illũ in carne sua
moriens xͦ parietẽ solu̾at. ac diruerat.
qr illa specłaria aĩarũ uerũ solem expec¬

Expanded text:
ticis: « revertere, similis esto, dilecte mi, capreae hinnuloque cervorum super montes Bethel . » Acceleravit enim inferni spolia detrahere, festinavitque praedari, reversusque ut caprea aut cervorum hinnulus, id est patriarcharum filius, ad salvandum velocissimus, apparuit super eorum tristitiam cito in gaudium verteret, qui sunt montes Bethel, id est domus Dei, quae est Ecclesia, principes summis virtutibus eminentes. Acceleravit, inquam, inferni spolia detrahere, id est electos omnes jure victoris educere. Quae enim mora fieret ad detrahendum, aut quae difficultas ad discernendum? Sol erat iste, illi autem qui quaerebantur tanquam specularia. Illorum fides speculum erat, reddendo solis eo non splenduerat hactenus, quia soli objectus medius obstabat paries inimicitiarum , scilicet originale peccatum. At illum in carne sua moriens Christus parietem solverat ac diruerat, qui illa specularia animarum verum solem exspec
Abbreviated transcription (Latin):
salitatũ ĩnouo a datũ. reuelatũ ⁊ palã factũ
ẽ. hic p̾sentialr̃ exhibet᷑ ñ in ũbͣ. s inu̾ita¬
te. ñ infigͣa s in re. Hic illud agit᷑ in quo
nr̃ dd insanire udebat᷑ regi achis qͦndo
nib suis tenens panẽ & uinũ & dicẽs.
ħ ẽ corpꝰmeũ. hic ẽ sangͥs ms̃ nouũ te¬
stam̃tũ. qn̾ defluebat saliue ĩbarbã.
.i. uidebat᷑ loqͥ infantilia. dicens. nisi
manducau̾itis carnẽ meã. & bib̃itis
meũ sangͥnẽ ñ habebitis uitã in uobis
fũgit qͥppe ab illopopło suo quẽ nunc
mei regnũ. ⁊ accepto regno suꝑ uerũ
sum paralipomenon in dutꝰ stola byssi¬
na. uetitꝰ ephot lineo p̃centor in clytꝰ cho¬
ros ducit sacͥficars. ⁊ subsilit corã archa
federis dñi. O regẽ osacroꝵs pͥncipẽ. qͥd
sͥ uult tantũ tã clari capitis tͥpudium.
dũ tendit arche dei tab̃nacłm. & ĩ du¬
tus ephot offert holocaustũ. & innoĩe
uida ñ ꝑtinebat sac̾dociũ: S reppu¬

Expanded text:
tum, revelatum et palam factum est, hic praesentialiter exhibetur, non in umbra, sed in veritate; non in figura, sed in re. Hic illud agitur, in quo noster David insanire videbatur regi Achis, quantnibus suis tenens panem et vinum, et dicens: Hoc est corpus meum: Hic est sanguis meus Novi Testamentum , » quando defluebant salivae in barbam, id est videbatur loqui infantilia, dicens: « Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis . » Fugit quippe ab illo populo suo, quem nunc mei regnum, et accepto regno super verum sum Paralipomenon, « indutus stola byssina, vestitus Ephod lineo, » praecentor inclytus choros ducit sacrificans, et subsilit coram arca foederis Domini . O regem, o sacrorum principem! Quid sibi vult tantum, tam clari capitis tripudium, dum tendit arcae Dei tabernaculum, et indutus Ephod offert holocaustum, et in nomine Juda, non pertinebat sacerdotium? Sed repu
Abbreviated transcription (Latin):
locat intab̃nacło cȩli ꝙ ipse tetendit. Qd̾
respiciens eccłia dieb ꝓximis sc̾ȩ resurec¬
tionis. exemplo pͥoris pͦpłi sese excitat ad
c̃cinendũ suo dd̃. dũ hoc responsoriũ cã¬
tat. Decantabat pꝰpłs inisrł. all̃a: canit
gͦ uniu̾sa multitudo iacob legrtime. &
ipse dd cũ cantorib cytharã ꝑcutit in do
hoc p̾centore. cy tharas cordiũ digitis dei
ꝑcutiente didicit: Ad hoc concitatꝰ u¬
bilꝰ cordis in uoces corꝑeas choriq ꝯcentũ.
nc̃ gͣuit̾. nc̃ acute. aut excellent̾ erum¬
pit. ⁊ magni corꝑis eccł̃iȩ ꝑ om̃s gentes
diffuse. qr una fide resonat cantꝰ parit̾
& insimuluͥq & undiq multiplex & u¬
nus abipso suauit̾ audit᷑. Igit᷑ ordinem
altaris. ordinẽ magne & int̾minate ra-¬
tionis iam lib atting̾e. & eoꝵ quȩ p̾cesser̃ in ca-¬

Expanded text:
locat in tabernaculo coeli, quod ipse tetendit . Quod respiciens Ecclesia diebus proximis sanctae resurrectionis, exemplo prioris populi se excitat ad concinendum suo Davidt populus in Israel alleluia . Canit ergo universa multitudo Jacob legitime, et ipse David cum cantoribus citharam percutit in domhoc praecentore, citharas cordium digito Dei percutiente, didicit. Ab hoc concitatus jubilus chordis in voces corporeas chorique concentum, nunc graviter, nunc acute aut excellenter erumpit, et magni corporis Ecclesiae per omnes gentes diffusae, quia una fide resonat, cantus pariter, et in simul ubique et undique multiplex et unus ab ipso suaviter auditur. Igitur ordinem altaris, ordinem magnae et interminatae rationis jam libet attingere, et eorum quae praecesserunt in ca
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotib. mandat leuitis ũ sc̃ificent᷑ can¬
tores ꝯstituit. eligit qͥ cantẽt archana. qͥ
canãt ꝓ octaua qͥ clangant tub̃. qͥ ꝑsonen
buccinis. qͥ ꝯcrepent lyris. cymbał ꝰituu
nablis. organis: In his õĩb ad filiũ re¬
spic̃: ascendens N ĩ altũ. capt̾. dux̃ .c. d.d.¬
ho. Sciendũ nãq archã dm̃i q̃ int̾dũ ꝓ
qͦuis rectore ȩccłiȩ accipi ꝯsueũ multomag̃
ꝯuenient̃ de signare humanitatẽ salua-¬

Expanded text:
cerdotibus, mandat levitis, ut sanctificentur, cantores constituit, eligit qui cantent arcana, qui canant pro octava, qui clangant tubis, qui personent buccinis, qui concrepent lyris, cymbalis, nablis, organis . In his omnibus ad filium respicit. « Ascendens enim in altum captivam duxit  Sciendum namque arcam Domini, quae interdum pro quovis rectore Ecclesiae accipi consuevit, multo magis convenienter designare humanitatem Salva
Abbreviated transcription (Latin):
molle ac tenerũ. ⁊ facile cedens nouã
legẽ scͥbenti digito dei. habent cathecu¬
mini nr̃i dũ inscͥptam capiunt doctri-¬
nam fidei. quã non capiunt q̃ ꝯfringũ¬
tur lapidea corda uideoꝵ qͦꝵ intypum

Expanded text:
molle ac tenerum, et facile cedens novam legem scribenti digito Dei, habent catechumeni nostri, dum inscriptam sibi capiunt doctrinam fidei, quam non capiunt, qua confringuntur lapidea corda Judaeorum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
mano generi p̾dicat᷑. magni ceti ut dictũ est
ocłi luto qd̾ fec̃ dñs limunt᷑. Cũ autẽ ita cate¬
c iratus idẽ cecꝰ ad sacros fontesꝑuenit. & la-¬
uat᷑ fonte uisibili. purificat᷑q uirtute inui¬
sibili. hoc utiq agit qd̾ dñs imꝑauit. Uade
ad natatoriã syloe ⁊ laua: fons namq uisibi¬
lis inuocata uirtute sp̃c sc̃i factꝰ ẽ. natatoria
syloe.i. missus. ꝗ̃ ascendens ad patrẽ missu¬
rũ se eẽ dix̃ & misit discipłis suis filiꝰ dei ille-
inꝗͣ missus innatatoriã suã descendit. & illi¬
tos ocłos fide xͥ sua remissione lauat a pec¬
catis. illuminat agnitione dĩ ab hoc qͣsi ca¬
pite uniu̾sa menbra pendent officii: pͥmũ in
introitu uox ꝓpħica. Dũ sci̾ficatꝰ ĩqͥt fuero ĩuo.¬

Expanded text:
 magni caeci, ut dictum est, oculi luto, quod fecit Dominus, linuntur. Cum autem ita catechizatus idem caecus ad sacros fontes pervenit, et lavatur fonte visibili, purificaturque virtute invisibili, hoc utique agit, quod Dominus imperavit: Vade ad natatoriam Siloe et lava . Fons namque visibilis, invocata virtute  missi, quem ascendens ad Patrem, missurum se esse dixit, et misit discipulis suis Filius Dei. Ille, inquam, missus in natatoriam suam descendit, et illitos oculos fide Christi, sua remissione lavat a peccatis, illuminat agnitione Dei. Ab hoc quasi capite universa membra pendent officii. Primum in introitu, vox prophetica: Dum sanctificatus fuero i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmpiũ. qͣm misticũ. scd̾m ea quȩ dicta st̃
seqr misse officiũ: pͥmũ in eũgło qd̾ ut se¬
pe dictũ ẽ tociꝰ officii pͥncipale ẽ. cathecis¬
mi simul atq baptisim sacramentũ. spe¬
ciose aspecioso nr̃e salutis opifice dei filio p̾fi¬
guratũ ẽ: homo enĩ cecꝰ a natiuitate. genꝰ signi¬
ficat humanũ. magnũ utiq cecũ ⁊ uald̾ cecũ qͥ
pulchros ocłos aduidendũ creatorẽ mundi uͥ
fulget imago factoris inditos in pͥmo parente
hominẽ a natiuitate cecũ ꝯgrue significat᷑.
Cui reuocato adu̾itatis lum̃ dũ predicatur
aministͥs xͥ in carnatio ipsiꝰ filiidei. cet̾aq
mist̾ia quȩ incarne ꝓ nr̃a salute gessit. lutẽ
ipse fec̃ ex sputo. & linit suꝑ ocłos ceci. Sputẽ

Expanded text:
a sunt, sequitur missae officium. Primum in Evangelio, quod, ut saepe dictum est, totius officii principale est, catechismi simul atque baptismi sacramentum, speciose a specioso nostrae salutis opifice, Dei Filio, praefiguratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat humanum, magnum utique caecum, et valde caecum, qui pulchros oculos ad videndum Creatorem, menti ubi fulget imago Factoris inditos, in primo parente hominem a nativitate caecum, congrue significatur. Cui revocato ad veritatis lumen, dum praedicatur a ministris Christi incarnatio ipsius Filii Dei, caeteraque mysteria, quae in carne pro nostra salute gessit, lutum ipse facit ex ipso sputo, et linit super oculos caeci . Sputum
Abbreviated transcription (Latin):
nix dealbabunt᷑. & si fuerint rubͣ quasi
u̾miculꝰ. uelut lana alba ert̾. nichilo¬
minꝰ remissio peccatoꝵ qͦ accipitur in
baptismate cõmendat᷑. Gradualia qͦ pul¬
chre atq ꝯsone ad eundẽ sensũ concint̃
cuiꝰ enim nͥ cathecizantis nouã sobolem
eccłiȩ uoxẽ. Uenite filii audite me. ac¬
cedite ad eũ ⁊ illuminamini. Nã ut
uixta euangłm paucis inmutet᷑ uerb̃.
idem ẽ ac si dicat. Uenite ceciait luto qd̾
fec̃ dñs exputo urĩ liniant᷑ ocłi. Accedite
ad natatoriã syloe. & illuminamini. ħ
autẽ qd̾ due lectiones. totideq̃ gͣdalia
p̾sens accumulant officiũ sacͣmenti ce¬
lebritas poposcit. uidelicet ut ꝓpt̾ ag¬
mentum filioꝵ habeat qͦq sp̾ualiũ ag¬
menta cyboꝵ. Lecto autẽ euangło inqͦ
sepe dictus cetꝰ illuminatꝰ. & extra sẏnago¬
gam eiectus. filiũ dĩ foras inuenit. ĩmo
a filio dei foras inuentꝰ ẽ. ⁊ ꝓcidens ad ora¬
uit eũ. c onueniens huic significationi

Expanded text:
buntur, et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt , nihilominus remissio peccatorum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque pulchre atque consone ad eumdem sensum concinunt. Cujus enim, nisi catechizantis novam sobolem Ecclesiae, vox est: Venite, filii, audite me, accedite ad eum, et illuminamini? Nam ut juxta Evangelium paucis immutetur verbis, idem est ac si dicat: Venite, caeci, ut luto, quod fecit Dominus ex sputo, vestri linantur oculi, accedite ad natatoriam Siloe, et illuminamini. Hoc autem, quod duae lectiones totidemque gradualia praesens accumulat officium, sacramenti celebritas poposcit, videlicet ut propter augmentum filiorum habeat quoque spiritualium augmenta ciborum. Lecto autem Evangelio, in quo saepe dictus caecus illuminatus et extra synagogam ejectus, Filium Dei foras invenit, imo a Filio Dei foras inventus est, et procidens adoravit , conveniens huic significationi
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓpter qđ locutꝰ sum. Et sic̃ indignantib
& maledicentib phariseis. ⁊ extra sẏnagogã
eicientib ñ tacebat ille dicens. ille homo
qui dicitur iħc lutũ fec̃ ex sputo ⁊ limuit
ocłõs meos & mͦuideo: sic beati illi qͥb ait
tomagis p̾dicant. scientes & intelligentes
lutum illud .i. in carnationẽ xͥ. illumina-¬
tionẽ om̃niũ eẽ uidentiũ Ad introitui

Expanded text:
pter quod locutus sum . Et sicut indignantibus et maledicentibus Pharisaeis, et extra synagogam ejicientibus, non tacebat ille, dicens: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit ex sputo, et linivit oculos meos, et modo video , sic beati illi, quibus ait to magis praedicant scientes, et intelligentes lutum illud, id est incarnationem Christi, illuminationem omnium esse videntium. Ad Introitum.
Abbreviated transcription (Latin):
mpͣs sempit̾ne ds̃ ȩccłiã tuã sp̾uali fe¬
cunditate multiplica. ut qͥ st̃ generatione
terren. fiant regeneratione celestes. ꝑsecr̃.¬
emedii sempit̾m munera due̾ letan¬
tes offerimꝰ suppliciter ex orantes. ut eadẽ
nos & digne uenerari. & ꝓsaluandis ꝯgru
miliam. tu dispone correptã. tu ꝓpitiꝰ tue¬
re subiectam. tu gub̃na ꝑpetua bonitate
saluandam. ꝑ¬

Expanded text:
 sempiterne Deus, Ecclesiam tuam spirituali fecunditate multiplica, ut qui sunt generatione terreni, fiant regeneratione coelestes. Secreta. Remedii sempiterni munera, Domine, laetantes offerimus, suppliciter exorantes, ut eadem nos et digne venerari, et pro salvandis congruemiliam, tu dispone correctam, tu propitius tuere subjectam, tu guberna perpetua bonitate salvandam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ait. apłs xͥ caput ẽ. Expuit namq caput
d̾s int̾ram & sputũ suũ pulu̾i q̃ om̃is uentꝰ
agitabat. & circũferebat uniuit. qͦndo uer¬
bum suũ eructauit cor eiꝰ int̾renũ uterũ
uirgnis & pulueri nr̃e nat᷑e munã ꝑsonam¬

Expanded text:
isti caput est . » Expuit namque caput Deus in terram et sputum suum pulveri, quem omnis ventus agitabat et circumferebat, univit, quando Verbum suum eructavit cor ejus in terrenum uterum Virginis, et pulveri nostrae naturae in
Abbreviated transcription (Latin):
qr ist obedientes fuer̃. immo qi cecũ illu¬
minatũ extͣ synagogã eiecert̃ .i. gentib
credentib cõmunicare noluer̃: nec ipsiᷤ
parcat si suꝑbiant. Bene gͦ de illo psalmo.
uitpote de uoce apłoꝵ. qui magnũ cecũ.
.i. om̃s gentes catecirauert̾. offerenda ħ
sup̃ta cũ u̾sib suis adrẽ ꝯcinit. maxime
eiꝰ dicentes. in beelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ eicit demonia. cũ ipse indigito
dei eiecerit. hoc autẽ illud p̾ibat agẽ¬
dum. qd̾ in cathecisino xͥane fidei spc̃
inmundꝰ eiceret᷑ de hominib ꝑ ydolatͥ¬
am possessis. qͦs ipse fortis armatꝰ male
pacato custodiebat mnatrio. Bene gͦ &
uenerabiliter cantamꝰ hac die. qr de hac
eiectione muti demonii mentiuntur
usq n̾c inimici eiꝰ iudei. qd̾ ñ fiat in spũ
dei: s frustra. Nam illis blaspheman¬
tib hoc fit qd̃ seq̾r. om̃is t̾ra .a. d. uenite

Expanded text:
 caecum illuminatum extra synagogam ejecerunt, id est gentibus cadentibus communicare noluerunt, nec ipsis parcat, si superbiant . Bene ergo de psalmo illo, utpote de voce apostolorum, qui magnum caecum, id est omnes gentes, catechizaverunt, offerenda haec sumpta cum versibus suis ad rem concinit, maxime ejus, dicentes: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejecerit. Hoc autem illud praeibat 53 agendum, quod in catechismo Christianae fidei spiritus immundus ejiceretur de hominibus per idololatriam possessis, quos ipse fortis armatus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et venerabiliter cantamus hac die, qua de hac ejectione muti daemonii mentiuntur usque nunc inimici ejus Judaei, quod non fiat in spiritu Dei. Sed frustra. Nam illis blasphemantibus hoc fit quod sequitur: Omnis terra adoret te
Abbreviated transcription (Latin):
ditatio ħ soliꝰ m̃tis pabulũ ẽ. soliꝰ aiẽ scĩfica¬
tõ ẽ. At illa utrũq nr̃m corpꝰ ⁊ aĩa sͥ astͥngͥe
ardebat. utrũq infirmũ immo utrũq mor¬
tuũ. in mortalitatis medicam̾to sanare ꝓpe¬
rabat. Magna gͥ caritatis arte pigm̃ta sua
dĩ sapientia ꝯposuit. qͥb letargicã magni egͦti
m̃tẽ renouata cotidie sue salutis ꝯmemoratioe

Expanded text:
 solius mentis pabulum est, solius animae sanctificatio est. At ille utrumque nostrum corpus et animam sibi astringere ardebat, utrumque infirmum, imo utrumque mortuum, immortalitatis medicamento sanare properabat. Magna igitur charitatis arte pigmenta sua Dei sapientia composuit, quibus lethargicam magni aegroti mentem, renovata quotidie suae salutis com