comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positã deaurata cõspiciit᷑ spccie re¬
fulgere corũ unꝰ auri cupiditate
ductꝰ cui uidelisz uicine mortꝭ erat
interitꝰ prefiitꝰ/ ꝑ tecta repit culmẽn
templi cõscendit ac fulgida metalla
cõuellere cepit. Sed cũ ĩ id oꝑis eẽt
irreuerẽt᷑ int̾etꝰ diuinã exꝑtꝰ a loto
non de esse custodĩã subito ꝑ tecta rotatꝰ
in preceps dat᷑ at cõfractis mẽbris
ad terrã ꝑueniens debita mortis pena
corripitur e barbaro Seu
uuãdalo qui cornu altaris ut cou¬
uelleres temere apprehẽdir
¶Iterũ alius quoq sacrũ altare indo Baron ad ann ꝯ¬
gna ꝑuicatia insꝰ cõscende diͦ cormo
altaris tenere apprchẽderet ita mauꝰ
eiꝰ subito inhesit suꝑposito marmori
ut cũ magis posset abrũpi nullateriꝰ¬
inde posset auelli. Cerueres capłriã
bestiã absq cathenarũ uincuł uno
stare. loco diuina u̾tute cõfixã. Int̾ea
baebara mirari multitudo ne se par

Expanded text:
positam deaurata conspiciunt specie repositam deaurata conspiciunt specie refulgere, eorum unus auri cupiditate ductus, cui videlicet vicinae mortis erat interitus praefinitus, per tecta repit, culmen templi conscendit, ac fulgida metalla convellere coepit. Sed cum in id operis esset irreverenter intentus, divinam expertus a loco non deesse custodiam, subito per tecta rotatus in praeceps datur, atque confractis membris ad terram perveniens, debita mortis poena corripitur. CAP. IX. De barbaro seu Wandalo, qui cornu altaris ut convelleret temere apprehendit. Iterum alius quoque sacrum altare indigna gna pervicacia nisus conscendere, dum cornu altaris temere apprehenderet, ita manus ejus subito inhaesit superposita marmori, ut cum magis posset abrumpi, nullatenus posset avelli. Cerneres captivam bestiam absque catenarum vinculis uno stare in loco divina virtute confixam. Interea barbara mirari multitudo, ne se par
Abbreviated transcription (Latin):
lum deaucatum in simimutate turci¬
ceperat cõuellere.
Ded quia paganoꝵ gẽtem¬
A semel ingressi sumꝰ referre
eciã debemꝰ q̃ diẽ sis tpib fitã fuisse
cognomimꝰ. Na qr hũane duricie
non cessar culpa. nõ possũt qͦq sr̃
nos diuiui iudicii cessare flagella
Alio etem tpẽ hec iterũ ĩtra gal¬
lias fcta ẽ barbarorũ irruptio. Qui
more fermo quidquit sibi obniu ha¬
buit cepit occidit incẽ̾dit et uastauͭ
Quorũ aduẽtu precognito dũ qͥsq
uite munimenta capit at intoritũ
cicti uerẽt᷑. aeriti accepto torpore
sacro festim se i ciuitate cõferũt. Qua¬
cenobii loca ĩeniens diuinũ non
uerita deffensorẽ libo ingreditur
ac pp̾̃r loti cõgrue̾tiã cũ unudso cõi¬
tatu tota paganorũ statiso ibidem
collorat᷑. Huc etiã strages ꝙpluri¬
mũ et spolia passim insectantes ex
diuersis partib predatu reuertũtur
Interea dũ turriculã ĩ sumo eccłe

Expanded text:
lum deauratum in summitate turlum deauratum in summitate tureperat convellere. Sed quia paganorum gentem semel ingressi sumus, referre etiam debemus, quae diversis temporibus facta fuisse cognovimus. Nam quia humanae duritiae non cessat culpa, non possunt quoque super nos divini judicii cessare flagella. Alio etenim tempore haec iterum intra Gallias facta est barbarorum irruptio, qui more ferino, quidquid sibi obvium habuit, cepit, occidit, incendit et vastavit, quorum adventu praecognito, dum quisque vitae munimenta capit, atque interitum cuncti verentur, clerici accepto corpore sacro festini se in civitatem conferunt. Quacoenobii loca inveniens, divinum non verita defensorem, libere ingreditur, ac propter loci congruentiam cum universo comitatu tota paganorum statio ibidem collocatur. Huc etiam strages quamplurimam et spolia passim insectantes, ex diversis partibus praedatu revertuntur. Interea dum turriculam in summo ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
illa sua domestita undiq turba tũ¬
sis insequẽte pectorib ad uicũ cui
tigniõ duob ia milib ꝑuenerant
Tunt aamor mesti pp̃łi in epcelsis at¬
tollitur cõfuse lamentis uoces lou¬
giꝰ incessantor audiũtur clamãtiũ
at dicenciũ. O site dei quid est q̃
tale t̾ adhibes obsequiũ talemq t̾
colligis comitatũ e Quo te seqmͥ.¬
locũ tuũ sic uacuũ ẽẽ pateris llis
ita se terre ꝓsternetib ad clemẽtiã dei
et sancti Basoli reprecãtib ut si ab
hac auditione aliquid sibi deberet
nopiũ cõtinge certũ aliqd̾ daret in¬
dici̾ ne eẽt necesse ãpliꝰ fatigari
ppłm̃. Tanto pondere mox scli gleba
figit᷑ ut nõ ultra ꝙͣi uicinã et¬
clesiam diu̾tendi facultas cõcedet:
ubi iminentem noctẽ uigiliis trã¬
sigñt. In crastinũ cũ sir ꝓtectoris
aupilio om̃s ad ꝓpͥa redeut. Ibre¬
dicta uero paganorũ goub es quede
tp̃e ecclãm sancti Mauricii nõ tra

Expanded text:
illa sua domestica undique turba, tunilla sua domestica undique turba, tunsis in sequente pectoribus ad vicum cui tiguum duobus jam millibus pervenerant. Tunc clamor moesti populi in excelsis attollitur, confusae lamentis voces longius incessanter audiuntur clamantium atque dicentium: O sancte Dei, quid est quod tale tibi adhibes obsequium, talemque tibi colligis comitatum? quo te selocum tuum sic vacuum esse pateris? Illis ita se terrae prosternentibus atque clementiam Dei et sancti Basoli deprecantibus, ut si ab hac auditione aliquid sibi deberet noxium contingere, certum aliquod daret indicium, ne esset necesse amplius fatigari populum. Tanto pondere mox sancti gleba figitur, ut non ultra quam in vicinam ecclesiam divertendi facultas concederetur, ubi imminentem noctem vigiliis transigunt. In crastinum cum sui protectoris auxilio, omnes ad propria redeunt. Praedicta vero paganorum gens, eo quidem tempore ecclesiam sancti Mauricii non tran
Abbreviated transcription (Latin):
discurrit et auaritia multisq rec¬
tas iusticie semittas descrẽtib mł¬
tiplicata sunt mala ĩ terra. Mi¬
noratur quotidie xp̃ĩanorũ m̃s.
Nni in captiuitatem abeunt aln
ferro intereunt alii inter peras et
cruciatus deficĩt alii prefocãtur aqͥs
alii mãib et pedib detrũtãt᷑. alii
flanuis miecti cõburuntur alii cap¬
tiui ducti extinctis cadauerib cru¬
deliter funt per uias proiecti alii
ex captiuitate redeñt ꝓhdolor
miserandi. Cuerse sunt uille pau¬
ce extra utbes remãserũt ecrlesie
Eotinctis colonis uacue relicte sunt
tetre. Huiꝰ igitur detestaude gẽts
formidine quando primũ se rumor
ꝑ has partes fama uolante diffuderar
presidiis quiqz mumiienta capiunt
Cune quaq collecta scti cõfessoris nõ in dñ
modica multitudĩe elerici om̃s ĩ unũ¬
cõueniũt cũ sui patroni sacro pignos
ad ciitate̾ deliberant gressus inte̾de
relictisq nõ sine mesticia ꝓp̃is sedib

Expanded text:
discurrit, et avaritia, multisque recdiscurrit, et avaritia, multisque rectas justitiae semitas deserentibus multiplicata sunt mala in terra. Minoratur quotidie Christianorum numerus; alii in captivitatem abeunt, alii ferro intereunt, alii inter poenas et cruciatus deficiunt, alii praefocantur aquis, alii manibus et pedibus detruncantur, alii flammis injecti comburuntur, alii captivi ducti exstinctis cadaveribus crudeliter sunt per vias projecti, alii ex captivitate redeunt, proh dolor! miserandi. Eversae sunt villae, paucae extra urbes remanserunt ecclesiae; exstinctis colonis, vacuae relictae sunt terrae. Hujus igitur detestandae gentis formidine, quando primum se rumor per has partes fama volante diffuderat, praesidiis quique munimenta capiunt. Tunc quoque collecta sancti confessoris non modica multitudine, clerici omnes in unuconveniunt, cum sui patroni sacro pignore ad civitatem deliberant gressus intendere; relictisque non sine moestitia propriis sedibus,
Abbreviated transcription (Latin):
intentator et minarũ spiras noct᷑¬
no silentio ĩ stratu suo diuina u̾tute
cõfundit᷑ sensum ꝑdidit mediꝰ crepuit
cũ fetore ninio pessime uitã amisit
quandaloꝵ exerrit ꝰ rediit
Dropter ꝑseueratel malorũ nr̃õr
nequitial has galliarũ partes di¬
uina ultio getili gladio disposuit tra¬
dere feriendas. Francoru regnũ et
tp̃e regẽ habutrat karolũ regis hlu¬
Donici falium. Ante cuiꝰ ipa hoc
pagauorũ genꝰ intra fines francie
muisũ in coguitũq fuerat sed absq
dubio tociꝰ ppłi cõmune fit meritũ nos
uitionis incurrisse discrimẽ horredũ.
qr uidelicet medo ubiq regnat cossãte
caritate mater impietas. Le x dei
cõfunditur iustitia subuertitur. Se¬
cundum prophetie dictũ adulteriũ
homicidĩi ꝑniriũ mnundauerũt san¬
gnis sangunsmm tetigit idest pcctm
suꝑ pctm sine aliqua interpõitione
cumulando creuit. Oĩa cõfusa sũt
onis ia sine differentia cupiditas

Expanded text:
intentator et minarum spirans, noctuintentator et minarum spirans, nocturno silentio, in stratu suo divina virtute confunditur, sensum perdidit, medius crepuit, cum fetore nimio pessime vitam amisit. Wandalorum exercitus redit. Propter perseverantes malorum nostrorum nequitias, has Galliarum partes divina ultio gentili gladio disposuit tradere feriendas. Francorum regnum eo tempore regem habuerat Carolum regis Ludovici filium, ante cujus tempora hoc paganorum genus intra fines Franciae invisum incognitumque fuerat, sed absque dubio totius populi commune fit meritum nos ultionis incurrisse discrimen horrendum, quia videlicet modo ubique regnat cessante charitate mater impietas, lex Dei confunditur, justitia subvertitur, secundum prophetiae dictum, adulterium, homicidium, perjurium inundaverunt, sanguis sanguinem tetigit , id est peccatum super peccatum sine aliqua interpositione cumulando crevit, omnia confusa sunt onis, jam sine differentia cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
et altaris familiã iuste et moderate
gubernaus. Qui bñdictꝰ decꝰ eccle
spatus ampliauit et uaris donariis
exornauit. et post nõ modica uite
sue spacia bono fine quieuit. Luit
germanꝰ frater noĩe sꝑuus. pr̃ est
subrogatꝰ. Qui fraternis de gene¬
raus morib dira cupiditate correp¬
tꝰ uineq ad os usq ꝑflatꝰ cepit sibi¬
met aliqñ dicere. Hic meꝰ germanꝰ
predecessor ignauia detentꝰ ut puto
segnicie. ex lucris huiꝰ familie nesciuit
sua lucra docte cumulare. Precepit
ergo ip̃e ꝓcuratori suo uillarũ ĩcolas
soi tanꝙ̃ ad puteal exhiberi quos
ꝑ uaria distringens supplicia sibi
bona corũ posset uiolẽter extorq̃re.
Aedest tremens et miscra rusticanoꝵ
multitudo cõfusa ĩuistas sibi intẽtari
penas cõsiderat. Tunc ad notũ cũcti
recurrũt acixilĩ. Protendũt manꝰ
ad templũ flebili gẽitu sctm ĩuocãt
Basolũ. Noc ille plebis sue diu
grelas sustinuit. Eperuꝰ malorũ

Expanded text:
et altaris familiam juste et moderate et altaris familiam juste et moderate gubernans. Qui Benedictus decus ecclesiae spatiis ampliavit, et variis donariis exornavit, et post non modica vitae suae spatia bono fine quievit. Huic germanus frater, nomine Spernus, Pater est subrogatus, qui fraternis degenerans moribus, dira cupiditate correptus, vinoque ad os usque perflatus, coepit sibimet aliquando dicere: Hic meus germanus praedecessor ignavia detentus, ut puto segnitie, ex lucris hujus familiae nescivit sua lucra docte cumulare. Praecepit ergo ipse procuratori suo villarum incolas sibi tanquam ad puteal exhiberi; quos per varia distringens supplicia, sibi bona eorum posset violenter extorquere. Adest tremens et misera rusticanorum multitudo confusa, injustas sibi intentari poenas considerat. Tunc ad notum cuncti recurrunt auxilium, protendunt manus ad templum, flebili gemitu sanctum invocant Basolum. Nec ille plebis suae diu querelas sustinuit. Spernus malorum
Abbreviated transcription (Latin):
procedẽti sctẽ celebritatis festiuo cõ¬
uentu fit ip̃e cũ uxore ceca unus
e circũfluentiũ turba. Iãq pene
itineris illo suo labore cõsũmato bi¬
no tantum adhuc restante nuliario¬
scrifit etiã iͥ uia uirtute sct̃i Basoli.
Qui nõ ẽ passꝰ ut deuota fides anꝙ
laborẽ exsolueret laboris pͦmio frus¬
trata remaneret. Nã moꝵ orbata
feiã male possessionis tenebras deserit
pinnaculũ tẽpli aꝑtis ocłis de lõge
cõspicit gaudeusq marito dixit. Gra¬
cias deo et sct̃o Basolo redditi lu̾is
grãm recognosco at eccle culmen
fulgere uideo. Indeq se terre proti¬
nuł excucienb nudatis pedib reli¬
quũ itincris qd suꝑfuerat celcriter
ꝑagit. Ad templũ gr̃as actura per¬
uenit et letanti ppło gandia maio¬
ra cuouulauie
cumulauit Oe quodã admostra¬
Itore Eperuo nõie qͣlit fuit correptꝰ
on longe a nr̃a etate quidam
est tõstitutꝰ. Uir simplicitati scude̾s

Expanded text:
procedenti sanctae celebritatis festivo conprocedenti sanctae celebritatis festivo conventu, fit ipse cum uxore caeca unus e circumstantium turba. Jamque pene itineris illo suo labore consummato, bino adhuc restante milliariosensit etiam in via virtutem sancti Basoli, qui non est passus ut devota fides antequam laborem exsolveret, laboris praemio frustrata remaneret. Nam mox orbata femina malae possessionis tenebras deserit, pinnaculum templi apertis oculis de longe respicit, gaudensque marito dixit: Gratias Deo et sancto Basolo, redditi luminis gratiam recognosco, atque ecclesiae culmen fulgere video. Indeque se terrae protinus excutiens, nudatis pedibus reliquum itineris quod superfuerat, celeriter peragit. Ad templum gratias actura pervenit, et laetanti populo gaudia majora cumulavit. CAP. VI. De quodam administratore Sperno nomine. Qon longe a nostra aetate quidam est constitutus, vir simplicitati studens,
Abbreviated transcription (Latin):
nouetunt. In cuiꝰ partib puella
qdã fuerat qũa a cunabulis ĩuisa
cecitas tenebat. Hec fere quadra¬
guita annis tali fuerat inclusa
carce penali. Quã par̾etes tãdem
impositã uehiculo instante die festo
longo exacto itmere inter ceteras
wlgi frequentias ad mõasterium
duce̾tes ꝑueniũt illatisq uoti sui
munerib hanc quoq sctĩ meritis
medendã offerũt. Neq hic de fuit pro¬
fuse pietatis misterium nã longi
meroris angustias subito ĩ gaudia cõ¬
mutauit. Que ceca uenerat illiata
recessit ac postea plures ꝑ uinens ã
nos miraculum suũ ipsa cirtatulit
uirtutis opus gestũ referimus. Or
coslam itidem flemiolam quidã ĩtꝰ
proimos habitans natiuũ incolebat
cespitẽ qui uidelicz a loto distare
cernitur dece̾ et octo ferme miliariis
Hic uxorẽ habuerat quã passina
qualitas intra cocitatẽ diu cõcluse¬
rat. Quã cõmux sollicitꝰ ꝑ sctĩ
huiꝰ meritũ credidit liberãdã. In¬
mẽtũ igit᷑ strauit hac suꝑposita

Expanded text:
noverunt, in cujus partibus puella quaedam fuerat, quam a cunabulis invisa caecitas tenebat. Haec fere quadraginta annis tali fuerat inclusa carcere poenali. Quam parentes tandem impositam vehiculo, instante die festo, longo exacto itinere inter caeteras vulgi frequentias, ad monasterium ducentes, perveniunt, illatisque voti sui muneribus, hanc quoque sancti meritis medendam offerunt. Neque hic defuit profusae pietatis mysterium, nam longi moeroris angustias subito in gaudia commutavit. Quae caeca venerat, illuminata recessit, ac postea plures vivens per annos, miraculum suum ipsa circumtulitvirtutis opus gestum referimus super Coslam itidem fluviolum. Quidam inter proximos habitans, nativum incolebat cespitem, qui videlicet a loco distare cernitur decem et octo ferme milliariis. Hic uxorem habuerat, quam passiva qualitas intra caecitatem diu concluserat, quam conjux sollicitus per sancti hujus meritum credidit liberandam. Jumentum igitur stravit, hac superposita
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ preconia scimꝰ ab aliis dilatari¬
inimio potirs surgent iuerementa
gandii si ubi nos deficimꝰ cõtigerit
per alium adimpleri qr uirtutes eiꝰ
quas celo terte ẽ oꝑatꝰ sicnt nullꝰ
mortaluĩ potuit pleniter agnosce ita
scrmo plurimorũ non ual oimodis ep¬
plicare

Expanded text:
ipsius praeconia scimus ab aliis dilatariipsius praeconia scimus ab aliis dilatari: imo potius surgent incrementa gaudii, si ubi nos deficimus, contigerit per alium adimpleri; quia virtutes ejus quas coelo teste est operatus, sicut nullus mortalium potuit pleniter agnoscere, ita sermo plurimorum non valet omnimodis explicare
Abbreviated transcription (Latin):
ex antiquoro memoria copiosius re¬
tulimꝰ g̃ram uero ab ore fideliũ
relata stilo ꝓprio cõmedauimꝰ. Nõnul¬
La quoq addere libuit quib et ip̃ĩ
interfuimins sed et illa breuiter exx̨¬
cati suus q̃ reb testimonuo p̾se̾cũ
a scipulãte didicimꝰ. In descriptõe ãt
nr̃a ordin̾e seruare sr̃ sedimꝰ dũ modo
id ageremꝰ ut q̃ se nr̃e inferrent no¬
ticie surda aure non trãseũdũ eẽ iu¬
dicaremꝰ ꝙͣuis quoq a plurib affir¬
mari soleat q̃ solers antiquitas. ex
bri uiri actib posterorũ memorie non
modice quãtitatis librã reliq̃rit qui
tamen adhuc nr̃is cõspectib. usq in
presens deprehendi non potuit. Sed
siue Alud ẽ suis ut poeta cauit audie¬
ras sed fama fuit specialis pastoris
nr̃i u̾tutes et oꝑa nos silere ñme
cõuenit qui et ante corpꝰ ciꝰ excubias
agunꝰ et patrocinii singularctate gau¬
demꝰ. Nec nobis crit oueri quãtutũq

Expanded text:
ex antiquorum memoria copiosius reex antiquorum memoria copiosius retulimus, quaedam vero ab ore fidelium relata stilo proprio commendavimus, nonnulla quoque addere libuit quibus et ipsi interfuimus, sed et illa breviter exsecuti sumus quae rebus testimonio praesentium astipulante didicimus. In descriptione autem nostra ordinem servare supersedimus; dummodo id ageremus, ut quae se nostrae inferrent notitiae, surda ore non transeundum esse judicaremus; quamvis quoque a pluribus affirmari soleat, quod solers antiquitas ex beati viri actibus posterorum memoriae non modicae quantitatis librum reliquerit, qui tamen adhuc nostris conspectibus usque in praesens deprehendi non potuit. Sed sive illud est, sive, ut poeta canit, Audieras, sed fama fuit; specialis pastoris nostri virtutes et opera nos silere minime convenit, qui et ante corpus ejus excubias agimus, et patrocinii singularitate gaudemus. Nec nobis erit oneri quantumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
ututes oꝑat᷑. Ille qui iã tr̾mpha¬
liter ꝑuenit ad portũ nõ ille qui
guissimos qui nec mĩmom nõts¬
rũ particulã altigimi ꝰoportet lau¬
dare et recolere deuotis pectorib.
Iustũ quippe ẽ ut quẽ habemus
pre oculiꝰ nr̃i ordinis ducẽ preci¬
puũ quo regẽte ꝑ uarios casꝰ et tot
discrimina rerũ tendim Iad patriã
nostri de uotionẽ exhibeamus obse¬
quii ritũq colondi / ut tũc suos ẽẽ
recognostat cũ ĩ iuditio ueniens
a seruitute sua nõ fuisse extrancos
cõsiderat. Qui hec autẽ legerit intel¬
ligat ꝙ nr̃a epactio ad legẽdũ eũ
non cõpellat/ stiatq qr alia pro aliis
nõ introducere uolumꝰ sed rei geste
ordinẽ diligẽtissime inuestigantes
quãtũ studiũ nr̃m ꝑtingere potuit ne
tantꝰ dñi cõfessor in ppło lateret effecit
qui hiis francie partib et moãchoꝵ
imitator egregi ꝰ extitit et toti ꝰ ppłi
sui apud dum semper puissuaus me¬

Expanded text:
virtutes operatur, ille qui jam triumphavirtutes operatur, ille qui jam triumphaliter pervenit ad portum, non ille qui gnissimos qui nec minimam meritorum particulam attigimus, oportet laudare et recolere devotis pectoribus. Justum quippe est, ut quem habemus prae oculis nostri ordinis ducem praecipuum, quo regente, per varios casus et tot discrimina rerum tendimus ad patriam, nostri devotionem exhibeamus obsequii ritumque colendi, ut tunc suos esse recognoscat, cum in judicio veniens a servitute sua non fuisse extraneos considerat. Qui haec autem legerit, intelligat, quod nostra exactio ad legendum eum non compellat, sciatque quia alia pro aliis non introducere voluimus, sed rei gestae ordinem diligentissime investigantes, quantum studium nostrum pertingere potuit, ne tantus domini confessor in populo lateret, effecit; qui his Franciae partibus et monachorum imitator egregius exstitit, totius populi sui apud Dominum semper piissimus me
Abbreviated transcription (Latin):
onus auctorib tolerandũ ẽẽ sus¬
cepimꝰ qui post longã mõastiae
institutõis ab łolitã hõestatẽ hac
nr̃a etate regulares malitie sunt
reparatores atz recreatores. Cauib
cũ obedimꝰ uite nr̃e ordinem
honoramiꝰ. ac nr̃e seruitutis ꝓpõr¬
tũ illesũ cõseruamꝰ. Cũ uero ab
corũ obediencia temere declĩamꝰ
Deum offendimꝰ. aĩas nr̃as ledi¬
no y pro mercede mobedĩe dãpna¬
tionis indiciũ sustinemꝰ. Ergo
ĩ hac parte nemo mordati pre¬
iditio in nos iacula cõtorq̃at
qr uituperari nõ debeniꝰ/ si iusti¬
tute seruitutis hũiliter officiũ iuo¬
cuiiusq funes inuectimꝰ qr õiuo
landari a quoꝙͣ recusamꝰ qui land̃a dũ
nĩꝙͣ aliquid nos egisse mẽinimꝰ.
In hoc nãq tali negotis nõ est
a dictante q̃renda laudatio sed
uirtutũ imutanda proportis. et
rerũ gestarũ cũ ueritate profereda
assertio. Si igitur debet quis lau¬
dari/ ille laudetur de quo nos fa¬
nouli Ioquinr. Ille laudetur que

Expanded text:
ribus tolerandum esse suscepimus, qui post longam monasticae institutionis abolitam honestatem hac nostra aetate regularis militiae sunt reparatores atque recreatores. Quibus cum obedimus, vitae nostrae ordinem honoramus ac nostrae servitutis propositum illaesum conservamus. Cum vero ab eorum obedientia temere declinamus, Deum offendimus, animas nostras laedimus, pro mercede inobedientiae damnationis judicium sustinemus. Ergo in hac parte nemo mordaci praejudicio in nos jacula contorqueat, quia vituperari non debemus si institutae servitutis humiliter officium imcujusque funes innectimus, quia omnino laudari a quoquam recusamus, qui laudandum nunquam aliquid nos egisse meminimus. In hoc namque tali negotio non est a dictante quaerenda laudatio, sed virtutum imitanda proportio, et rerum gestarum cum veritate proferenda assertio. Si igitur debet quis laudari, ille laudetur de quo nos famuli loquimur, ille laudetur qui
Abbreviated transcription (Latin):
Psanctꝰ Basolꝰ Reme̾ sen urbeꝰ por
dei dispe̾satoẽm fuisser ingressꝰ coguito
tanti uiri aduentu ia dici non pr
quãta deuotione plurimi ciuĩ ei currut
Dobinã. Nec defuit inx̾ extoros ciuita¬
te̾ ingresso dilectꝰ pastor ẽgdaꝰ qui di¬
quissiõ sicut cõpetebut hõre sit̃m̃ dei ꝯ¬
Iuscipiẽ / cuiꝰd hoc quaq erat studiũ
ut religiosas ac deo acceptas ꝑsonas
uiecũq sue urbi ascisseret. letatur
et gandet q de longuiquit frarũ
finib hauc sibi ꝑfcte uirtutit̾ colũ¬
nã deꝰ destinauisser. Ipõ uero fidẽł

Expanded text:
em urbem per Dei dispensationem fuisset ingressus, cognito tanti viri adventu, jam dici non potest quanta devotione plurimi civium ei currunt obviam. Nec defuit inter caeteros civitatem ingresso dilectus pastor Aegidius, qui dignissimo sicut competebat homini, sanctum Dei suscipiens, cujus in hoc quoque erat studium, ut religiosas ac Deo acceptas personas undecunque suae urbi adscisceret, laetatur et gaudet, quod de longinquis terrarum finibus hanc sibi perfectae virtutis columnam Deus destinavisset. Chr
Abbreviated transcription (Latin):
solet prodesse ꝯd̾ ꝑcedit epterius
ex uera hũilitate. At uero or̃o
q̃ ex fastu suꝑbie ꝑdit audiẽtẽ
non adiuuat sed fastidit. Ergo
qr mẽtis ariditate cõstrrcti sumꝰ
tãto uehemẽtiꝰ ad fontẽ aquarũ
uiuẽtiũ sitientes recurrimꝰ quãto
mardescente siti intꝰ estuamus
in illũ suspirãtes in illũ nr̃a pre¬
cordia ponẽtes De quo ueratiter
scriptũ tenemꝰ. qr in celo ht̃ ca¬
thedrã qui docet corda hõim. Inde¬
itaq accipere uolumꝰ unde ĩmine¬
rabiliũ fluẽta paginaꝵ emanasse
cognoscimꝰ cuiꝰ gr̃e totũ ꝓfecto
ascribimus quo dotẽte eggreditur
quidiquit recte profert᷑ Sed et si
quis pro nos subito prosiliat qui
opꝰ hoc nr̃m e uestigio remordeat
ut et ip̃e his uenustiꝰ cõponẽdis
eloquii sui torrentes influat que
nos minus idonee uel temere cõpo¬
suisse redarguat redutat ad icoriã

Expanded text:
sse quod procedit exterius ex vera humilitate. At vero oratio quae ex fastu superbiae prodit, audientem non adjuvat, sed fastidit. Ergo quia mentis ariditate constricti sumus, tanto vehementius ad fontem aquarum viventium sitientes recurrimus, quanto inardescente siti intus aestuamus, in illum suspirantes, in illum nostra praecordia ponentes, de quo veraciter scriptum tenemus, quia in coelo habet cathedram qui docet corda hominitaque accipere volumus, unde innumerabilium fluenta paginarum emanasse cognoscimus, cujus gratiae totum profecto ascribimus, quo docente egreditur quidquid profertur. Sed et si post nos subito prosiliat, qui opus hoc nostrum evestigio remordeat, ut et ipse his venustius componendis eloquii sui torrentes influat, quae nos minus idonee vel temere composuisse redarguat; reducat ad memoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
mieoriã recolimꝰ si fastidiũ nõ sit
imitari ꝯd̾ aurib audinoꝰ. Dons
fructu sctoꝵ celebramoꝰ festa si cõdi¬
mẽtũ iocecie accipit his infelix cõ¬
scientia nr̃a. Sesciua nãq gaudia
non ciborũ uiniq affluencie sed metẽ
parificans desideriũ de spũ scto cõpoit
leticia. Ideo ergo nos bni pastoris nr̃i
ac preclari cõfessoris pp̃i Basoli uita
actꝰꝙ describimꝰ ut per qd̾ iter ad gla

Expanded text:
dium non sit imitari quod auribus audimus. Bono fructu sanctorum celebramus festa, si condimentum innocentiae accipit his infelix conscientia nostra. Festiva namque gaudia non ciborum vinique affluentiae, sed mentem purificans desiderium de Spiritu sancto componit laetitia. 6. Ideo ergo nos beati pastoris nostri ac praeclari confessoris Christi Basoli vitam actusque describimus, ut per quod iter ad gl
Abbreviated transcription (Latin):
rat qm et eiꝰ partib faueret et
misterio regalis cõcilii interesset. In
ea quoq altercatõe q̃ inter chilꝑicũ
alz chil debertũ reges de p̾ͥncipatu
regni fuerat oborta hic idẽ presul
a chilꝑici regis auxilio nõ defecit et
copia unde et multa postea legitur
dius chilperico frãcop rege aquitaũ
partes sepe expetente cũ aliis illiꝰ
regni urbib tũ eciã lemonico territo/
norũ exeraitia curreret quib haud d¬
indto iustorũ iuiditie laudari debuiss
ĩ hoc precipus eciã adeo sublimari
meruit qñ suo tp̃e Remorũ urbem
aduentu utissumi Basoli diuina gr̃a
ellustrauit. Qui siz uir ĩ oĩb deo accep¬
tissumus, licet egressꝰ de terra sua hiis
francie nr̃e se intulerit partib tñ ficᵃ
ex hiis pr̃ letõr cognostẽ p̃dictꝰ p̾sul
in has oras bt̃o uire aduentꝰ causa
fuit qr uidelic ab ip̃iꝰ nobilissimis
parẽtib regni comitatũ secutꝰ: ut

Expanded text:
am et ejus partibus faveret, et mysterio regalis consilii interesset. In ea quoque altercatione quae inter Chilpericum ac Childebertum reges de principatu regni fuerit oborta, hic idem praesul a Chilperici regis auxilio non defecit et copia, unde multa postea legitur dius, Chilperico Francorum rege Aquitaniae partes saepe expetente, cum aliis illius regni urbibus, tum etiam Lemovico territorinorum exercitia curreret, quibus haud immerito justorum judicio laudari debuisset, in hoc praecipue etiam a Deo sublimari meruit, quando suo tempore Remorum urbem adventu beatissimi Basoli divina gratia illustravit. Qui scilicet vir in omnibus Deo acceptissimus, licet egressus de terra sua his Franciae nostrae se intulerit partibus, tamen sicut ex his potest lector cognoscere, praedictus praesul in has oras beato viro adventus causa fuit, quia videlicet ab ipsius nobilissimis parentibus, regium comitatum secutu
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ credimus tñ ut gregoriꝰ
romane rex eloquentie scribit
qr uires quãs imperitia deuegat
caritas mĩstrat. Et fortasse eo
facundiores erimus que ppria u¬
tute nl fidimꝰ qr quãto quis hũi¬
liter intra suã se depͥmit ignorã¬

Expanded text:
habemus, credimus tamen, ut Gregorius habemus, credimus tamen, ut Gregorius Romanae rex eloquentiae scribit, quia vires, quas imperitia denegat, charitas ministrat. Et fortasse eo facundiores erimus, quo propria virtute nil fidimus; quia quanto quis humiliter intra suam se deprimit ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniã destribenda
sanctissimi cõfessoris
habemus : os et cor nostrũ in
celũ dirigimi ꝰ. qr testãte scrip¬
tura. oe datũ oꝑtimũ et õe domi
ꝑfectũ desurfum ẽẽ cognostimꝰ.
Ad hoc autem opus trepidi õi¬
no manũ extendimꝰ. qr tãte
materie meritis et ĩgenio ĩpa/¬
res uirib fracti succũbimꝰ quã
uni ex antiqui tp̃is g̾moribus
satis cõdignã ẽẽ ꝑpendimus¬
Cui etĩa si ut gẽtiliũ figiẽta
cõferũt omerꝰ aut tulliꝰ ticero
rediret ab inferis nõ posset uer¬
bis iuludẽ õẽ ut gestũ ⁊̃opns
diuine uirtutis quanto mirris
ego solꝰ hemñtio cui nec sciẽtia
presto ẽ nec ñtoꝵ ulla decusat
ratio/ nec ea q̃ ĩ reb excellẽtib
est ualde necessaria docti sermoĩs
oratio. Quid ergo e Et si in¬
digni sumus õmo tacebirus.
Sorsitan eĩ clpã incurrimꝰ si eiꝰ
de quo semper lequi digne possu¬
mus uirtrites et oꝑa silemus.
Q si ex nõb̾ nullã sufficiẽtiã

Expanded text:
uoniam describenda sanctissimi confessoris nibus habemus, os et cor nostrum in coelum dirigimus, quia, testante Scriptura, Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum esse cognoscimus. Ad hoc autem opus trepidi omnino manum extendimus, quia tantae materiae meritis et ingenio impares viribus fracti succumbimus, quam uni ex antiqui temporis primoribus satis condignam esse perpendimusCui etiamsi, ut gentilium figmenta referunt, Homerus aut Tullius Cicero rediret ab inferis, non posset verbis includere omne, ut gestum est, opus divinae virtutis; quanto minus ego solus homuncio, cui nec scientia praesto est, nec meritorum ulla decusat ratio, nec ea, quae in rebus excellentibus est valde necessaria, docti sermonis oratio? Quid ergo? etsi indigni sumus, omnino tacebimus? Forsitan enim culpam incurrimus, si ejus, de quo semper digne loqui possumus, virtutes et opera silemus. Quod si ex nobis nullam sufficientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ualde fornudandũ ne ĩ Rexterã siue
ĩ partẽ sinistra uela relapenꝰ.
Presto sunt cm̃i utrĩq trucule̾te
uestie q̃ si nos ad se declinantes as¬
pexeruit patenti baratre sorbeant
at profundis gurgitib ĩmergau
Quia igitur hec mortis latibula
per nos caute euitare non possomꝰ
ideo curioso lu̾e sct̃oꝵ pͥcede̾tium
semuittas explorem i ut iter tutũ
inter tot discenaina teneamꝰ Qd
tũc cõuement̾ agiuꝰ si eoꝵ ututes
et oꝑa cõsidemꝰ nobisq ex eorã
iutatione salutis exẽpla capiam ꝰ.

Expanded text:
ne in dexteram sive in partem sinistram vela relaxemus. Praesto sunt enim utrimque truculentae bestiae, quae si nos ad se declinantes aspexerint, patenti barathro sorbeant, atque profundis gurgitibus immergant. Quia igitur haec mortis latibula per nos caute evitare non possumus, ideo curiose lumine sanctorum praecedentium semitas exploremus, ut iter tutum inter tot discrimina teneamus. Quod tunc convenienter agimus, si eorum virtutes et opera consideremus, nobisque ex eorum imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ĩ antiquariis repperimꝰ tũc tpis
instituta regebant. Uniꝰ pr̃ĩs spñał
cuncti parebãt imꝑio. Agebat᷑ ce¬
lestꝭ militia studii ac pͨclaris exercitii
dñici discipłia stidii scruicii. ubi
nillꝰ cõminus regle trãscendebat
terminũ insi abbatis iuditio cã obedie
cõstitutũ uel corꝑis infirintate cõ¬
cessũ. Huc igit᷑ cũ gr̃a et auctoritate
dilecti presulis Egidii ꝑueniẽs cõꝑto
a fr̃ib eiꝰ desiderio. mox on unani¬
mitate. ac sũme deuotionit alac̾tate
ĩ societatẽ frat̾utatis suscipit᷑. at pro
sue religiomit mõto ab unuosis reue¬

Expanded text:
sicut in antiquariis reperimus, tunc temporis sicut in antiquariis reperimus, tunc temporis instituta regebant; unius Patris spiritualis cuncti parebant imperio. Agebatur coelestis militia studii ac praeclaris exercitiis Dominici disciplina servitii, ubi nullus communis regulae transcendebat terminum, nisi abbatis judicio causa obedientiae constitutum vel corporis infirmitate concessum. Huc igitur cumgratia et auctoritate dilecti praesulis Aegidii perveniens, comperto a fratribus ejus desiderio, mox omnium unanimitate ac summae devotionis alacritate, in societatem fraternitatis suscipitur; atque pro suae religionis merito ab un
Abbreviated transcription (Latin):
Post h. igit᷑ uir diũ Basolꝰ mẽora¬
tũ apstitem petiit ut secretiꝰ ei cõ¬
u̾ sandi gr̃a cõcederet habitaculũ qm̃
se testatꝰ adueisse ut cultũ ddiu
deligionis quẽ libe̾ inter suot nõ sibi
fuisser licitũ expedire inter iguetas
terras potuisser forsitan perfectius
Adimplore. Inde quoq uencrabilis
oib elegisse at intra sui episcopii
fines habitare uelle. Ued cũ potiꝰ
optarer peueb se eũ returendum nisi
uiro dei a ppłari frequẽ. remotiꝰ ui¬
ue̾di intentio eet ei spaciũ ꝑguirẽdi
et optionẽ libenti cõcessit aĩs apt̾ie
sibi et cõpetete̾ ad habitadũ locũ in
toto Reme̾si rritorio.¶Landerꝰ itaq
deo prouidente repperit quedã locum
quidem suarũ dẽ sitate frõdĩi nem ꝰ
Hic cõpele mõachorũ habitacula
puoris eni sagax industria ꝓcurauͭ
Inhabitates monachi/ collegiũ suũ̾
intra duodenũ m̃m cõtraperãt. Mo¬
res et actꝰ nilitaciũ bñ lolu̾bani

Expanded text:
Post haec igitur vir Domini Basolus memoratum antistitem petiit, ut secretius ei conversandi gratia concederet habitaculum, quose testatus advenisse, ut cultum divinae religionis, quem liber inter suos non sibi fuisset licitum expedire, inter ignotas terras potuisset forsitan perfectius adimplere. Inde quoque venerabilis omnibus elegisse, atque intra episcopii sui fines habitare velle. Sed cum potius optaret penes se eum retinendum, nisi viro Dei a populi frequentia remotius vivendi intentio esset, ei spatium perquirendi et optionem libenti concessit animo, aptum sibi et competentem ad habitandum locum in toto Remensi territorio. Tandem itaque Deo providente reperit quemdam locum quidem suarum densitate frondium nemus hic competentia monachorum habitacula prioris aevi sagax industria procuravit. Inhabitantes monachi collegium suum intra duodenum numerum contraxerant mores et actus militantium beati Columbani,
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃t. nã ꝑ õĩa ħ corona mea ob¬
nubilata ẽ. qm̃ ista fatiẽtes ĩ dĩ¬
date illa me ñ ĩspiciũt qͣ a deo
asꝑsa ẽ qͣm illi ꝯtaminãt qͥ scã
⁊ bona ꝯu̾satõe scło relicto tu

Expanded text:
est. 19Nam per omnia hec corona mea obnubilata est, quoniam ista facientes in claritate illa me non inspiciunt qua a Deo aspersa est, quam illi contaminant qui sancta et bona conuersatione seculo relicto tun
Abbreviated transcription (Latin):
uẽtũ ⁊ aetẽ fructꝰ t̾re ip̃is eũ¬
ferat᷑ ⁊ sol ⁊ lima ip̃is ĩ ꝯue¬
nient̃ oñdant᷑. qr qui cursus
qui aliq ͦ ĩcursu dissoluit᷑. hoc
mͦ dies isti cͥsũ suũ ĩ sqͣlidic mo¬
rib hõim ꝯplebũt. sãg̃ne effũ

Expanded text:
et per aerem fructus terre ipsis auferatur et sol et luna ipsis inconuenienter ostendantur, quia cursus qui aliquo inpulsu dissoluitur. 11Hoc modo dies isti cursum suum in squalidis moribus hominum complebunt, sanguinem eff
Abbreviated transcription (Latin):
angłos anguloꝵ magnã riunã
moti sũt cũ eadẽ oꝑa supͣ eoᷤ
ascẽ debat ita ꝙ ĩ oriẽte uicis¬
stendo squalidoꝵ mor afflata
ẽ ⁊ in occidẽte blasphemia ⁊
obluuo dĩ ĩ scõs eiꝰ ꝑ famam
uituli ⁊ ꝑ culturã idoloꝵ scm̃
sac̾ficiũ cruciando ac ĩ austro
spurticia odiosoꝵ iutioꝵ atq ĩ
septẽtͥone philat̃ia uestim̃toꝵ¬

Expanded text:
ngelos angulorum in magnam ruinam moti sunt, cum eadem opera supra eos ascendebant, ita quod in oriente uicissitudo squalidorum morum efflata est et in occidente blasphemia et obliuio Dei in sanctos eius per famam uituli et per culturam ydolorum sanctum sacrificium cruciando ac in austro spurcitia odiosorum uitiorum atque in septentrione philacteria uestimento
Abbreviated transcription (Latin):
oc ĩqͥt muliebre tp̃c ñ tã¬
diu durabit ꝙͣdiu usq huc
ꝑstitit. istis pancissimis ub̾ ꝑpẽ
nẽ ⁊ igneũ. s nõ ardẽt̾em.
et. stetĩ ueniet tp̃t istud ꝙ

Expanded text:
oc, inquid, muliebre tempus non tamdiu durabit quamdiu hucusque perstitit. Istis paucissimis uerbis pecanem igneum sed non ardentem et st
Abbreviated transcription (Latin):
ores qͥ in c̾cuitu sedis sedẽt ui¬
treũ mare ꝙ inspectu sedis ẽ
inouebãt ⁊ dixũt moueamꝰ uo¬
nas fundacões irrisionis ip̃aꝵ
qui iusticiã suã ꝓ iusticia pon̾e
uolũt ⁊ moueamꝰ scintillas ar¬
dentis ĩiustitia illoꝵ quidicũt
Se ppłm reg̾e ⁊ ñ regũt atq
moueamꝰ fistulas uarictatis
squali doꝵ moꝵ ⁊ defuratas cor¬
das illusoꝵ. at scimata scisma¬
tũ. sntiqꝰ eñ leo rugit. uoleus

Expanded text:
ores qui in circuitu sedis sedent uitreum mare quod in conspectu sedis est mouebant. 4Et dixerunt: 5Moueamus uanas fundationes irrisionis illorum qui iniusticiam suam pro iusticia ponere uolunt et moueamus scintillas ardentis iniusticie illorum qui dicunt se populum regere et non regunt atque moueamus fistulas uarietatis squalidorum morum et deauratas cordas illusorum ac scismata scismatum. 6Antiquus enim leo rugit, uolens
Abbreviated transcription (Latin):
ganos pugnauit itaut fide
illoꝵ ꝑ nͥtutes illoꝵ existãt. Ali¬
os quidẽ morti tͣdẽtes. alios
xima turba pagauoꝵ xͥams
qui talia signa ĩ ip̃is fecit s ⁊
uictores qͦs deꝰ ĩ defẽsione sua
hẽbit dm̃ laudabũt dicẽtes.
laudemꝰ dñm nr̃m. ĩmo eĩ sste

Expanded text:
ganos pugnauit, ita ut fidelillorum per uirtutem Dei existant, alios quidem morti tradentes, alios xima turba paganorum Chriqui talia signa in ipsis fecit. » Sed et victores quos Deus in defensione sua habebit, Deum laudabunt dicentes: « Laudemus D
Abbreviated transcription (Latin):
N ill a dieb ĩꝑatores rõane
diguitatis a fortitudĩe qͣ pꝰ ro¬
manũ ĩ ꝑiũ strenue tenuerãt
descẽdẽtes ĩ gła sua ĩbetlles
fiãt ita ut ĩꝑiũ ĩ manibꝰ e oꝵ
om̃o iudicio paulatĩ decrestat¬
⁊ deficiat qm̃ ip̃i squalidi ⁊ te¬
pide ⁊ seruiles ⁊ turpes ĩ mo¬
rib suis ex ñtes ĩ õibꝰ ĩutiles
erũt⁊ a ppło quidẽ honceari¬

Expanded text:
 autem diebus imperatores Romani dignitatis a fortitudine, qua prius Romanum imperium strennue tenuerant, descendentes in gloria sua inbecilles fient ita ut imperium in manibus eorum divino iudicio paulatim decrescat et deficiat, quoniam ipsi squalidi et tepidi et serviles et turpes in moribus suis existentes in omnibus inutiles erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ d̾s destruxit hõ aruat. ⁊ tu
õ roma uelut in extremis ia¬
cẽs ꝯturbabis ita ꝙ fortitudo
pedũ tuoꝵ suꝑ quos hactenꝰ
stetisti languescet qm̃ aliã re¬
gns uidelit iustitiã ñ ardẽti
almore. S qͣi ĩ corꝑe dormicõis
amas ita ꝙ eã a te expellis uñ
ip̃a a te fug̾e nult si ñ reuota¬
ueris eã uñ magni mõtes ma¬
xsllã adiutorii tͥ adhuc p̾bebũt
te sur sũ erigẽtes ⁊ magnis
magnaꝵarboꝵ te fulciẽtes ita
m̃ti tui heasusq deueniat uir
nũ młtã ĩ sauiã emittẽtiũ. ca¬
ue gͦ ne ad ritũ paganoꝵ te
ꝯmisce uelis ne cadas. andi
mũdꝰ mõ ẽ ĩ lasciuia. postea
erit i tͥsticia. deĩde ĩ t̾rorẽ
tta ꝙ ñ curẽt hõies se occidi.

Expanded text:
 Deus destruxit, homo amat. Et tu, o Roma, velut in extremis jacens, conturbaberis ita, quod fortitudo pedum tuorum super quos hactenus stetisti, languescet, quoniam filiam Regis, uidelicet iusticiam, non ardente amore, sed quasi in torpore dormitionis amas, ita quod eam a te expellis, unde et ipsa a te fugere uult, si non reuocaueris eam. 3Sed magni montes maxillam adiutorii tibi adhuc prebebunt te sursum erigentes et ramis magnarum arborum te fulcientes, ita menti tui habens, usque dum veniat nix num, multam insaniam emittentium. Cave ergo ne ad ritum paganorum te commisceri velis, ne cadas. Nunc Mundus modo est in lascivia, postea erit in tristitia, deinde in terrore, ita ut non curent homines se occidi.
Abbreviated transcription (Latin):
nuitat᷑ uelocit̃ a figuratõe ⁊
luce sua ⁊ motu ⁊ ħ pp̃ breui¬
tatẽ sui circuli ⁊ hec ut dicũt
statuet᷑ ab aliqͦ magno ⁊ po¬
tente qui p̃ualebit alus. Et
estimãt aftronomi fideles
tam moderui ꝙͣ antiqui. ꝙ

Expanded text:
ratione et luce sua et motu propter brevitatem sui circuli. Et hoc, ut dicunt, statuetur ab aliquo magno et potente qui praevalebit aliis, et aestimant astronomi fideles tam moderni quam antiqui quod
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ. Et dicũt ꝙ lex mer¬
curiał ẽ difficilior ad tredẽ¬
dũ ꝙͣ alie ⁊ habet multas
rii diffitiles. t̾miꝰ circulus
in epiciclo ⁊ etentrico ⁊ e¬
quante in quib ꝯsid̾ant᷑
sui motꝰ lõgitudinis .⁊ re¬
flexus ⁊ inflexus ⁊ ĩ moti¬
b latitudĩs ꝑ declinacõm
etentrici ab orbe signoꝵ
ad septẽtrionẽ ⁊ nũdiem
⁊ epiticli ab etentrico ĩ ꝑtẽ
septẽtriomis ⁊ m̾idiei sunt
mirabiliores ⁊ difficiliores
om̃ĩb motib planetaꝵ sic̃
patet ex dcĩs tholomei. et
planiꝰ ex sentẽtus alba¬

Expanded text:
inorum. Et dicunt, quod lex Mercurialis est difficilior ad credendum quam aliae, et habet multas rii difficiles, cujus circuitus est in epicyclo et eccentrico et aequante, in quibus considerantur sui motus longitudinis et inflexus et reflexus in motibus latitudinis, per declinationem eentrionem et meridiem, et epicycli ab eccentrico in partem septentrionis et meridiei, et sunt mirabiliores et difficiliores omnibus motibus planetarum, sicut patet ex dictis Ptolemaei, et planius ex sententiis Alba
Abbreviated transcription (Latin):
ex sua ꝯiũctione cũ alus pla¬
netis signare suꝑ sectã religi¬
ous ⁊ fideict̃ qr sunt sex pla
bere in mũde sectas pͥncipales.
unde ꝑiti actores p̾diat ⁊ alu
dicũt ꝙ si iupĩt ꝯplectatur

Expanded text:
ex sua conjunctione cum aliis planetis significare super sectam religionum et fidei. Et quia sunt sex planbere in mundo sectas principales. Unde periti auctores praedicti et alii dicunt, si complectatur
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndã ĩ signo sͥ debito q̃ uo¬
tat᷑ gaudiũ. Uñ saturnus
dũ intrat aqͣriũ gaud̾e de̾.
⁊ iupit̃ in sagittario. mars ĩ
scorpione. uenus in tauro.
gine. nec aliqͥs plaueta ht̃ ĩ¬

Expanded text:
dam in signo sibi debito, quae vocatur gaudium. Unde Saturnus, cum intrat Aquarium, gaudere dicitur, ut Jupiter in Sagittario, Mars in Scorpione, Venus in Tauro, gine. Nec aliquis planeta hab
Abbreviated transcription (Latin):
sex pͥmos gradꝰ arietis. ue¬
nus sex seqñtes ⁊ m̃curius
octo. inars duo. Saturnꝰ qͥn¬
q. uenus adhuc octo pͥmos
tnuri. m̾curiꝰ sexseꝙ̃tes. ⁊ s
mira diu̾sitate uariant᷑ isti t̃¬
mini. ut patet in tabła t̾ioꝵ¬

Expanded text:
sex primos gradus Arietis, Venus sex sequentes, Mercurius octo, Mars quinque, Saturnus quinque, Venus adhuc octo primos Tauri, Mercurius sex sequentes. Et sic mira diversitate variantur isti termini, ut patet in tabula t
Abbreviated transcription (Latin):
credulꝰ atq fideł. Celsum
tũ scis eui iam t̾mino ĩ ip̃o
Sic aiẽ cũ tarne a derũti
quas inditat ip̃e. Cñ iacet
incultus dempsis ĩ uepͥb
orbis. Reicient smisacra
uiri tu̾ctam quoq gaꝵam.
Exuret t̾ras ignis potũ¬
qͣ polũq. In quirens tetri
portas ꝯfriget auerm. Scõ¬
rũ s .n. suncte lux liba car¬
ru S radet᷑. fontes. et̃naq
flanima tremabit. Occui¬
tos actꝰ recegens tũc qͥsq
loquet᷑. Secreta atq deus

Expanded text:
delis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur
Abbreviated transcription (Latin):
nature ẽ. De bouis u ͦ ⁊ for¬
timatis dicunt ꝙ iupit̃ meli¬
or est ⁊ maiorẽ fortunã ei
ido dicũt uen̾em sigͣre suꝑ
fortimas huiꝰ uite qͣntũ .s.¬
ad ludos ⁊ gandia ⁊ ietitias

Expanded text:
naturae est. De benivolis vero fortunatis dicunt Jovem meliorem esse, et majorem fortunam ei  dicunt Venerem significare super fortunas hujus vitae, quantum ad l
Abbreviated transcription (Latin):
ł terula ponti. Dĩa cessã¬
bũt. tellus ꝯfecta pibit.
Dit pit fontes torrent flu¬
mnia ꝙr igni. d tuba cum
sonitũ tristem demitteo ab
alto. Orbe gemẽs facinus
miserũ. uariosq labores.
Tartareũq chaos mõstrabit
t̾ra dehiscens. Et corã h dño
reges sistent᷑ ad unũ Rec¬
det e celo. ignisq ⁊ sulphuris

Expanded text:
caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes, torrentes, fluminaque igni. Et tuba cum sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum, variosque lTartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris
Abbreviated transcription (Latin):
nuttit᷑. nec allicimur fid eã
nisi priꝰ de posu̾imꝰ a c̾uitib
uris ugũ uoluptatis ⁊ ire
⁊ soroꝵ e arst sic degustem᷑
aliquid illiꝰ delectatõnis. ⁊̃ sic
fortasse imagmabun᷑ de ea

Expanded text:
us eam nec allicimur ad eam, nisi prius deposuerimus a cervicibus nostris iugum voluptatis et ire et sorores earum, et sic degustemus aliquid illius delectationis. Et sic fortasse imaginabimur de illa
Abbreviated transcription (Latin):
sici in manꝰ infideliũ postea
ueniet. Dabũt aut̃ deo ala¬
pas manib icestis. ⁊ impu¬
rato ore expuent uenenatos
noscat quo uł uenit uerbũ.
uł iuide uenit aut inferis lo¬
quat᷑. ⁊ corona spiea coronet᷑.
ad tibum a fel ⁊ adsitim a¬
cetũ dabunt. in hospitalitatis
hanc monstrabũt mẽsã. ipa .n.ĩ
sipieus gens tuũ dm̃ nõ intelle¬
xisti ludentẽ mortaliũ mẽtibꝰ
S spuns coronasti ⁊ fel horri
dũ mistiusti templi u̾o uelum
scindet᷑ ⁊ medio die nox erit te
lutẽ ueniet pͥmꝰ resurrectõis
pͥncipio renonatꝰ oftenso. hec

Expanded text:
s, inquit, infidelium postea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos noscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenlucem ueniet primus resurrectionis principio reuocatis ostenso.\' Ista
Abbreviated transcription (Latin):
ma detrudẽs tradet et̾ius peniᷤᷤ
agitandã. ut in hoc aĩe obsit
eteruitas ꝙ sit in mortali sẽ¬
tẽtia et̾uo supplitio sb̾ugata.
delicta cogent᷑ tred̾e ñ u̾bis
passione penaꝵ Ethicus¬

Expanded text:
is penis agitandam, ut in hoc animi obsit eternitas, quod sit immobili sententia eterno suplicio subiugata. delicta cogentur credere non verbis, passione penaru
Abbreviated transcription (Latin):
b̾nandis. uel obscuriorib erudi¬
endis uel uatib inspirandis
geloꝵ copia plato autumat
Singłis hõib in uita a genda
testes ⁊ custodes singuł ad¬
me in t̾p̾te ascultatis. ita aĩos
da formate. Ut sciatis inchil
gularis p̾fectꝰ domesticus.
in diuiduus. arbit̃ in seꝑadił.
testis uialoꝵ imppbator ꝓbator
bonoꝵ. ĩ reb inc̾tis ꝑspesto. in
dubus p̾monitor. ꝑitłosis tura

Expanded text:
bernandis uel oscinibus erudiendis uel uatibus inspirandis gelorum copia Plato autumat singulis hominibus in vita agenda testes et custodes singulos adme interprete, ascultatis, ita animos da formate, ut sciatis nichil gularis prefectus, domesticus sindividuus arbiter, inseparabilis testis, malorum improbator, probator bonorum, in rebus incertis prospector, in dubiis premonitor,
Abbreviated transcription (Latin):
que uocant᷑ domꝰ. que distĩ¬
orizontem ẽt fllios qͣtuor tircu¬
los int̾secantes se in eorset¬
tõib. ita ut prima domus
intipiat ab oriente. ⁊ sub
eo sit ꝯstituta. deinde sutte¬
sub terra.⁊ ab illo puncto st̃
tres domus alie usq adli¬
neam occidentis. deinde st̃
orizontẽ incipit septima
⁊ .ixͣ. usq ad punctũ meri¬
diei. deinde .xͣ. xiͣ. ⁊ xiiͣ. us¬
q ad orienten. pͥmam gͥ
domũ dant saturno. ẜam

Expanded text:
cantur domus, quae distinhorizontem, et alios quatuor circulos intersecantes se in eorum sectionibus, ita ut prima domus incipiat ab horizonte et sub eo sit constituta, deinde succesuper terram. Et ab illo puncto sunt aliae tres domus usque ad lineam occidentis. Deinde supra horizonta incipit vii et ix usque ad punctum meridiei. Deinde x et xi et xii usque ad {orientem}. Primam igitur domum dant Saturno, secundam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari ibi ut m̃cedẽ acopiat fa¬
tit. Celũ itaq uarios dolores
get ita ꝙ iurilitas eiꝰ arescat.
⁊ ornam̃ta eiꝰ fusca fiãt a¬
bissus quo ꝯtremiscet qm̃ m¬

Expanded text:
operari ut mercedem accipiat facit. 22Celum itaque uarios dolores gat, ita quod uiriditas eius arescat et ornamenta ipsius fusca fiant. 23Abyssus quoque contremiscat,
Abbreviated transcription (Latin):
docu sui sũt  palliũ meũ ĩ h
obfustant ꝙ p̾cepta q̃ eis ĩ¬
stituta sũt ꝑ oĩa negligũt
nec ea mabstinẽtis uelut in
smaragdo nec in largicõe e¬
lemosmaꝵ uelut in saphiro
quib ds uelut alus gn̾ib gẽ¬
maꝵ honorat᷑ bona uolũtate ⁊¬

Expanded text:
pallium meum in hoc obfuscant, quia precepta que eis instituta sunt per omnia negligunt nec ea in abstinentia uelut in smaragdo, nec in largitione elemosinarum uelut in saphiro, quibus Deus uelut aliis generibus gemmarum honoratur, bona uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem antixͫ estimat se posse ꝑ¬
pugnare tẽptauit. Adiabolo
quippe antrep̃c ĩfusꝰ cũ os suũ ad
sticũat destruet ⁊ ĩtestũ ⁊ alia
siłia nõ eẽ pctã afsirmabit. di¬
cet eiũ qr pct̃m ñ sitisi caro car¬
nẽ calefatiat. sit̃ nec ħ si hõ
ab igne calefiat. affirmãs ⁊¬
alt̾ frigidꝰ sit talore ⁊ frigore
oportuit eos ĩnitẽ tẽꝑari. Et
Spiramĩe ignis ẽ qͥ totũ corpꝰ

Expanded text:
tum aestimat se posse ppugnare tentavit. A diabolo quippe Antichristus infusus cum os suum ad onstituerat destruet, incestumque et alia similia non esse peccata affirmabit. Dicet enim quia peccatum non sit, si caro carnem calefaciat, sicut nec hoc si homo ab igne calefiat, affirmans alter frigidus sit, calore et frigore oporteat eos invicem temperari. Et spiramine ignis est, qui totum corpus