comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ qui est pate romnium nostrorum sicut scriptũ¬
ergo fides exin aniri non pocest nec promissio abo¬
lirenon est exlege hereditas sed exfide lexenim non
donat peccate sed dom pnat & ideo non potest om̃s
gentes silios facere abra hequia secundum quod om̃s
sub peccato inuenti sunt omnes erant utiquepunien¬
di fides autem demissis pergratiom peccatis omnes
credentes filiosefficit abre hesiuenonest quod preue¬
ricesur ubilex non est siue non est quodu indicetur
ti ancedm̃ pateres tomni sumcredentium quiiustif¬
catmortuos hic mortuos generandum dicit ut pre¬
senti conueniat cousee tuocatea quae non sunt tã¬
quem quae sunt qm̃uiis es in principio uoca uerit quȩ
tra spemins pecredidit contraspemnatura cest ut
centu mannorum homo ex muliere aequeiom fes¬
sa quae &iammiuuentute steribs fuisses semen
quum sicut stella scaeli credore essefutu rum

Expanded text:
hae, qui est pater omnium nostrum: sicut scripthae, qui est pater omnium nostrum: sicut scriptergo fides exinaniri non potest, nec promissio aboleri: non est ex lege haereditas, sed ex fide. Lex enim non donat peccata, sed damnat: et ideo non potest omnes gentes filios facere Abrahae: quia secundum quod omnes sub peccato inventi sunt, omnes erant utique puniendi. Fides autem, dimissis per gratiam peccatis, omnes credentes filios efficit Abrahae: sive quia non est quod praevaricetur, ubi lex non est: sive non est, quod vindicetur, ti. Ante Deum, qui pater est omnium credentium. Qui vivificat mortuos. Hic mortuos ad generandum dicit, ut praesenti conveniat causae. Et vocat ea, quae non sunt, tamquam ea, quae sunt. Quamvis et in principio vocaverit, quae tra spem in spe credidit. Contra spem naturae est: ut centum annorum homo ex muliere aeque jam fessa, quae etiam in juventute sterilis fuisset, semen suum sicut stellas coeli crederet esse futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenimperlegem promissio abrabe aut
seminieius hicenimlegem ipse meircumcis io¬
nem appellat eo quod pos sit omne p̃ceptũ lexinte¬
ligi vt heresess& mundi sed periustitia mfides
siue ut seminieius quod estxp̃s benehcerentur
om nesgentes quaeilli inherediate a patresun
data e siue utcumeo recũ bant gentesin regno caeles
Sionimqui ex lege heredessunt exinanita es
Sids abolita est promissio si illiso utuo s uultis
circumcisi heredes sunt nonimpleuitds̃ pro¬
missum abrahe ut pateres se multa rumgent¬
ume sita est iam non uidebi turdõ sinecauso
credidisse l. exenim ire moperatur quit in¬
iustis est posita e magis greuauit pecca reco¬
Aentes que malsoluit perscienti mn cũodendo
delicta sienimceciesseais peccatum non haberecis
Vbi enim non est lex nec preuaricatio iudgo ex fideut
secundum gratia m firma sit promissio omnisemi
ne non eiquiex lege est solum sedei qui ex fide estabra¬

Expanded text:
Non enim per legem promissio Abrahae, aut Non enim per legem promissio Abrahae, aut semini ejus. Hic enim legem ipsam circumcisionem appellat; eo quod possit omne praeceptum, lex intelligi. Ut haeres esset mundi: sed per justitiam fidei. Sive ut in semine ejus, quod est Christus, benedicerentur omnes gentes: quae illi in haereditatem a patre sunt datae. Sive, ut cum eo recumbant gentes in regno coelorum. Si enim qui ex lege, haeredes sunt: exinanita est fides, abolita est promissio. Si illi soli ut vos vultis, circumcisi haeredes sunt, non implevit Deus promissum Abrahae, ut pater esset multarum gentium: et, si ita est, jam videbitur Deo sine causa credidisse. Lex enim iram operatur. Quia injustis est posita, et magis gravavit peccare volentes, quam absolvit, per scientiam cumulando delicta. Si enim caeci essetis, peccatum non haberetis. Ubi enim non est lex, neque praevaricatio. Ideo ex fide, ut secundAbrahae, non ei, qui ex lege est solum, sed ei, qui ex fide est Abra
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae si deiqua eest inpreputio signa culũ
accepit illius iustitiae quempraeputiati fides
meruit perfecta enim fuit ut signaculum me¬
reretur semperenimres plena signatur si ue
ut ostenderes qua miustus e fidelis esse quido¬
lorem sibi exmandato dĩ non dubitauit inferri
non putatis superfluum quod ascentiaru in dño
iubebatur sicut nec particidium credidit im¬
pium quod fons praeciperat piecatis
ut sit pateromnium credentium perprepu¬
tium ucreputetur es llea diustitiam e sit pat̃
circumcisionis non histantum qui sunt excir¬
cumcisione sedes his quis ectantur uestigia eius
qua eest in preputio sidei patres nofiri abrabe
utomnes qui exgentibus credunt filiae sinta¬
brahedum e illis sole fidesadiustitiamre puta¬
tur erunt &s ipsicircumcisi sed corde siuequia
inpreputio iustus fuit utessa incircum cisorũ
pater &scircumcisus iustus promansit uttir¬
cumcisorum iustorum fuerit patert

Expanded text:
justitiae fidei, quae est in praeputio. Signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. Signaculum accepit illius justitiae, quam praeputiati fides meruit. Perfecta enim fuit, ut signaculum mereretur. Semper enim res plena signatur. Sive ut ostenderet, quam justus et fidelis esset, qui dolorem sibi ex mandato Dei dubitavit inferre. Non putetis superfluum, quod ab essentiarum Domino jubebatur: sicut nec parricidium credidit impium, quod fons praeceperat pietatis. Ut sit pater omnium credentium per praeputium, ut reputetur et illis ad justitiam; et sit pater circumcisionis, non his tantum, qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae. Ut omnes qui ex gentibus credunt, filii sint Abrahae: dum et illis sola fides ad justitiam reputatur. Erunt ipsi circumcisi, sed corde. Sive quia in praeputio justus fuit, ut esset incircumcisorum pater: et circumcisus justus permansit, ut circumcisorum justorum fieret pater.
Abbreviated transcription (Latin):
cominime inputatur quidem dicunt remitei
perbaptismum tegilaboribus penitentiae non in¬
putari permartyrium aliia utem dicunt remis¬
sis perbaptismum peccatis augere caritatemindo
qua coperit multitudinem peccatorum exdem¬
cepsnonsines in putaridum bonis coctidie operi¬
busmala practerito superantur peatitudo ergo
bus adsignarinaturae &circum cisiones eexp̃ia¬
nitatis di cemus enim quia reputata est abra he
fides adiustitiam omne seniin confitemur &
consentimus ut quodratio de abraham inuene¬
rit hocdeceteris obseruemus ꝗ uomodo ergore¬
pucata est incircumcisione anin preputio uide¬
amusutrum circumcisio exiustitia aniustita
excircumcisione sitnata nonincircum cisione
sed in preputio quia ante eiustus quã circumei¬
sus etsignum accepit circumcisionis nedice¬
rent ergo super flue circumcisus est signum
ait esseiustitiae non augmentum gignaculum

Expanded text:
co minime imputatur. Quidam dicunt remitti, co minime imputatur. Quidam dicunt remitti, per baptismum: tegi, laboribus poenitentiae: non imputari, per martyrium. Alii autem dicunt, remissis per baptismum peccatis, augeri charitatem in Deo, quae operit multitudinem peccatorum: et deinceps non sinit imputari, dum bonis quotidie operibus, mala praeterita superantur. Beatitudo ergo bus assignare: naturae, et circumcisionis, et Christianitatis. Dicimus enim: quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Omnes enim confitemur, et consentimus: ut quod ratio de Abraham invenerit, hoc de caeteris observemus. Quomodo ergo reputata est ei: in circumcisione, an in praeputio? Videamus utrum circumcisio ex justitia, an justitia ex circumcisione sit nata. Non in circumcisione, sed in praeputio. Quia ante justus quam circumcisus. Et signum accepit circumcisionis. Ne dicerent: ergo superflue circumcisus est: signum ait esse justitiae, non augmentum. Signaculum
Abbreviated transcription (Latin):
rum ei uero qui non operatur credentiduitem
in eum quiiustisicat impium reputatur fideso
ius adiustitiam conuertentem impium perso¬
lmsidem iustificat ds̃ non operabona quae non ha¬
buitalioquin perimpietatis opera fuerat puni¬
endus simuladtendunt quia nom peccatoremdieit
iustificore perfidem sed impium hoc est nuperere¬
dentem asseruit Qecundum propositum gratie
đi qui pro posuitgratis persolomsidem peccata de¬
mittere gicuteeda uid dicit beatitudinem hominis
magnabo attudo est sine labore legis &s paenitentia
tin gratiam promerre sicut siquis alique nidig¬
nitatem gratis accipiat cuids̃ accepto fert iustitiꝰ¬
nisineo peribus ad hocfides primaatiustram
replitatabr utdepreterito ab soluatur edepre¬
sentuu stifice uir & ao futuranifideiopore prepre
turt fatiquorum remis sesunt iniquitore ber
quenum cecta sunt pecente s eata sunrtuinonin¬
putauit dũs pegcatum quod remicatur non
cenetur & quod tegitur non apparetur Midcir¬

Expanded text:
rum. Ei vero qui non operatur, credenti autem rum. Ei vero qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justitiam. Convertentem impium, per solam fidem justificat Deus, non opera bona, quae non habuit. Alioquin per impietatis opera fuerat puniendus. Simul attende, quia non peccatorem dicit justificari per fidem, sed impium: hoc est nuper credentem asseruit. Secundum propositum gratiae Dei. Qui proposuit gratis per solam fidem peccata dimittere. Sicut et David dicit beatitudinem hominis. Magna beatitudo est sine labore legis et poenitentiae, Domini gratiam promereri: sicut si quis aliquam dignitatem gratis accipiat. Cui Deus accepto fert justitiam sine operibus. Ad hoc fides prima ad justitiam reputatur, ut de praeterito absolvatur: et de praesenti justificetur, et ad futura fidei opera pret quorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. Quod poenitetur, non tenetur: et quod tegitur, non apparet, et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
secundum carnemdicens secundum cernem es osten¬
dittraducom cornisesse nononime ienima brabã
ex operibus legis iustificatus est siexeo quod secircumei¬
dit iustificatus est nibilillids̃ donauit sed ex sehabure
gloriom alitersiuss perfecitapud som etipsum babe
gloriã nona puddm̃ ħ ab es gloriam sed nom a puddm di¬
cens bab e gloriam sed nonapuddm ostendittum exope¬
ribussuis gloriem habere i non exdõ ingenes¬
Q uidergo scriptu ra dicit credidit abraba indo tommag¬
na fuit fides l abrabe ut &s pristina ei peccata donorentur
& sale proominiiustitia docereturaccepto & tanto deinceps
amore flagrauit ut superomnia seopera praeperarti
e treputatum est illi adiustitiam eideo hab & gloriã
damnatur si autem fecerit non habe gloriam quit
in utiles adhuc seruits ticitur quini hila molius quã
praeceptum est operatur aliternon illigratis dona¬
turiustitia sed mercisredditur operum pristino¬

Expanded text:
Secundum carnem. Dicens secundum carnem, ostenSecundum carnem. Dicens secundum carnem, ostendit traducem carnis esse, non animae. Si enim Abraham ex operibus legis justificatus est. Si ex eo, quod se circumcidit, justificatus est, nihil illi Deus donavit, sed ex se habuit gloriam. Aliter; Si jussa perfecit, apud semetipsum habet gloriam, non apud Deum. Habet gloriam, sed non apud Deum. Dicens, habet gloriam, sed non apud Deum: ostendit eum ex operibus suis gloriam habere, et non ex Deo. Quid enim dicit Scriptura? Credidit Abraham Deo. Tam magna fuit fides Abrahae, ut et pristina ei peccata donarentur, et sola prae omni justitia doceretur accepta, et tanto deinceps amore flagravit, ut super omnia se opera praeparet. Et reputatum est illi ad justitiam. Et ideo habet gloriam damnatur: si autem fecerit, non habet gloriam, quia inutilis adhuc servus dicitur, qui nihil amplius, quam quod praeceptum est, operatur. Aliter: Non illis gratis donatur justitia, seu merces redditur operum pristino
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisionem & fide & praeputium perfidẽ
ipsum est &fide persiden sedusur scriptura¬
rum hicest ut in hisdan causis mallent muta¬
it quam repetae sermonem sicut indamibelo
scriotum est propterabra ham seruumtuum
&isa acdilectumtuum &israbel scm tuum
Hege mergo distruimus persidemabsi se aoye
statunnus noncontrare sibi opostoluselieut nabo¬
usa sienons encdusa merse umbram eseopumlegs
pesentiueritate nunc autem infert at probere
solegem in quo ipsa testimonium peribit abr¬
ham non exoperibus legis sed exsideiusti situsu
item ladom ergo quicircum cidi praecepit superflu¬
timudicoinus ab sic immostare facimusdum proba¬
musueru messe quod dixit legem legite stamentum
testi mento circumcisionem circumeisionem succes
uit illos adcapudcircum cisioni s ut quodimitio conseneri
ad hibeatur intotopatrem nostrum patres secundũ
carnis circumcisionem namsides in mente consistro

Expanded text:
Circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Ipsum est ex fide et per fidem: sed usus Scripturarum hic est, ut in iisdem causis mallent mutare, quam repetere sermonem: sicut in Daniele scriptum est: Propter Abraham servum tuum, et Isaac dilectum tuum, et Israel sanctum tuum. Legem ergo destruimus per fidem? Absit. Sed legem statuimus. Non contraria sibi Apostolus dicit, superius asserens exclusam esse umbram, et typum legis praesenti veritate: nunc autem infert approbare se legem, in quo ipse testimonium perhibet. Abraham, non ex operibus legis, sed ex fide justificatus est. Item, legem ergo, quae circumcidi praecipit, superfluam judicamus. Absit. Immo stare faciamus, dum probamus verum esse, quod dixit: legem legi, testamentum testamento, circumcisionem circumcisioni successaham. Revocavit illos ad caput circumcisionis: ut quod initio constituerit, adhibeatur in toto. Patrem nostrum. Patrem secundum carnis circumcisionem. Nam fides in mente consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
Spos autem quȩ uidetur non est spesnam quoduide
quisquid sperat quod uidetur nonsperatur sed sipro¬
priumest possidetur nulla enim spes in rebus uisibili¬
busestxp̃ianis non enim nobis presentia promissa sup
sed futura Qi autem quod nonuidemus speramus ꝑ
patientiam expectamus ideo fides perpatientia r
grandis est praemii quia quod nonuidet cnedt
eꝰ qua suamacceperit ita securaest denon dum
acceptis si cuta itao aebreos patientia uobis necess¬
ria cst utuolunta cemdĩ sacientes roportetis repro¬
sissionem speserum sine patientia esse non nouit
pecundum ha ncspom adiuuat ut nonterrena sedee¬
lestia postulemus nsirmaenimest nona pos sibilitas
frequente robsunt quae prodee sseputa mur & idamobis
postulata mini meconcediuntur prquisi onediuita
sicuten ipse alibiait propter quodte rd ñ rogauiut
tiscadera ame e reliqua aliter dieficilȩ orationis
nostie desiderium secundum quod corde cencepi¬

Expanded text:
Spes autem, quae videtur, non est spes. Nam quod videt quis, quid sperat? Quod videtur, non speratur: sed si proprium est, possidetur. Nulla enim spes in rebus visibilibus est Christianis. Non enim nobis praesentia promissa sunt, sed futura. Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Ideo fides per patientiam grandis est praemii: quia quod non videt credit et quasi jam acceperit, ita secura est de nondum acceptis: sicut ait ad Hebraeos: Patientia vobis necessaria est, ut voluntatem Dei scientes, reportetis repromissionem. Spes enim sine patientia esse non novit.stram. Secundum hanc spem adjuvat: ut non terrena, sed coelestia postulemus. Infirma enim est nostra possibilitas,Frequenter obsunt, quae prodesse putamus, et ideo nobis postulata minime conceduntur provisione divina: sicut et ipse alibi ait: Propter quod ter Dominum rogavi, ut discederet a me, et reliqua. Aliter: Difficile orationis nostrae desiderium secundum, quod corde concepi
Abbreviated transcription (Latin):
scilices naturali uellegidiuine quȩ in mente con¬
sistit &captiuanteme in lege pecati quȩ estin
mem brismeis in consuetudinem delictorũ
Infelix ego homoquis me liberauit de corpo¬
remortis huius ego qui sic decenior quisme
liberauit de consuecudine mortifera corpo¬

Expanded text:
scilicet naturali, vel legi divinae, quae in mente conscilicet naturali, vel legi divinae, quae in mente consistit. Et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. In consuetudinem delictorum. Infelix ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Ego qui sic detineor, quis me liberabit de consuetudine mortifera corpo
Abbreviated transcription (Latin):
adiacens malum item hocest quod ait secund
animȩ uolunta tembonum uelle sefacere adia¬
cere autem sibi multum iuxta desideria carnis
Qm̃ mnihimalum adiace quod dicit qm̃mi hima¬
lum adia ce ostendit quia non pernecessitatem
peccat sed propria uoluntate diueitur ad pecca¬
tum cum uultesse carnisamator condilector
enim legidĩ secundum interiorem hominem
consentiolegem secundum mentem icem inte¬
rior homonoster rationabilis & intelligibilis
tion abilicer uiuere e non duci in rationabilium
animalium parsionibus exceriorueroest cor¬
pus nostrum eius autem lex prudentia cannisẽ
quaedocit hedere espotare eceteris uci luxori¬
is quae repugnantratione e si suprauerint lege
peccati subiciunt si enimita est sicut quidamaer¬
timant quia quod nolumus hoc facimus uideo a
is desideria consueta uel persua sionem inimici
Pepugnantem legem mentis ieae conscientiȩ

Expanded text:
adjacens malum. Item hoc est quod ait, secundum adjacens malum. Item hoc est quod ait, secundum animae voluntatem bonum velle se facere; adjacere sibi malum juxta desideria carnis. Quoniam mihi malum adjacet. Quod dicit: Quoniam mihi malum adjacet: ostendit, quia non per necessitatem peccat: sed propria voluntate ducitur ad peccatum, cum vult esse carnis amator. Condelector enim legi Dei, secundum interiorem hominem. Consentio legi secundum mentem. Item interior homo noster rationalis et intelligibilistionabiliter vivere, et non duci irrationabilium animalium passionibus. Exterior vero, est corpus nostrum. Ejus autem lex prudentia carnis est: quae docet edere, et potare, et caeteris uti luxuriis, quae repugnant rationi. Et si superaverint, legi peccati subjiciunt. Sic enim ita est, sicut quidam aestimant: quia quod nolumus, hoc facimus. Video autem sideria consueta, vel persuasionem inimici. Repugnantem legi mentis meae. Conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
in me hocest incernemea bonum nondicre
non estearomeabone item hoc expersona
eiusdicitur qui pec candi consuetudinem
habes & cornis uicistenetur ob noxius
Namuelle a diec itmibi estuoluntas sed non
est esfeccus quia carnalisconsuetudo uolun¬
tate resistit item uo luptatem carnira ma¬
turmagis quam dĩ haec dicituelle adiecitmi¬
hi ut id quoo mihi bonum fieriuolo non per¬
ficiam proximo nam quododi pati illudsacio
Perficere autembonum non inuenio non
meuideo facere non enimquoduolo bonũ
hoc facio qsed quod nolo malum hocago sicut
uerbigratia si quisie in deuorare consueuit
exiamcumno noptat incurrit iautem qđ
nolo illud facio non ego operor illiud sed quod
habitat in me peccatum non egoqui inuitus
sed consuecudo peccati quani tamen nec es¬
sicatemmi hiipseparaui nuenio igitur
legemuolentem mihi facerebonum nego uolo
inuenio mihilegem bonum facere contra

Expanded text:
in me, hoc est in carne mea bonum. Non dicit: in me, hoc est in carne mea bonum. Non dicit: Non est caro mea bona. Item hoc ex persona ejus dicitur, qui peccandi consuetudinem habet, et carnis vitiis tenetur obnoxius. Nam velle adjacet mihi. Est voluntas, sed non est effectus: quia carnalis consuetudo voluntati resistit. Item voluntas carnis amatur magis, quam Dei. Ideo dicit, velle adjacet mihi, ut id quod mihi bonum fieri volo, non perficiam proximo: nam quod odi pati, illud facio. Perficere autem bonum non invenio. Non video facere. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago. Sicut, verbi gratia, si quis jam devorare consuevit, etiam cum non optat, incurrit. Si autem quod nolo, illud facio: jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Non ego, qui invitus, sed consuetudo peccati: quam tamen necessitatem mihi ipse paravi. Invenio igitur legem volenti mihi facere bonum. Si ego volo, invenio mihi legem bonum facere contra
Abbreviated transcription (Latin):
cum legisentio quȩ mala non uult es prohib&: po¬
cest autem sicintelligi si pec co legi si ueritati me¬
ipsum subicio itemuenitur peccatum quiuolun¬
taticarnis inseruit: Si autem quod nolo illud
facio consentio legi qm̃bona est si eaquȩ lex pre¬
cepit contraria uoluntati carnis custo direu olu¬
ero secundum carnem quod nolo illud facio se¬
cundum uero uoluncatẽ sp̃s legidĩ spiritali
atquebonae conuenio Nuncautemian ĩ
ego operor illud ante consuetudinem ergolibens
ego ipse faciebam item dicens iomnon ego ope¬
ror illud ostendit quia non est hominis rationa¬
bilis in rationabilium animaliumrituui uen¬
dum inferensautem quod habitat in me pecco¬
tum docuit quia ntotum secra dider itpa nonib cornis
qua edõ sunt immicae  ed qued habitatin me
peccatum habitacquasi hospis esquasialiud
in alio non quas iunum ut accidentia scilic&
nonnaturalia Ecioenimquia non habitat.

Expanded text:
cum lege sentio, quae mala et non vult, et prohibet. Pocum lege sentio, quae mala et non vult, et prohibet. Potest autem et intelligi: Si pecco, legis severitati meipsum subjicio. Item invenitur peccare, qui voluntati carnis inservit. Si autem quod nolo, illud facio: consentio legi, quoniam bona est. Si ea, quae lex praecipit contraria voluntati carnis, custodire voluero secundum carnem, quod nolo, illud facio: secundum vero voluntatem spiritus, legi Dei spirituali atque bonae convenio. Nunc autem jam non ego operor illud. Ante consuetudinem ergo libens ego ipse faciebam. Item dicens: Jam non ego operor illud: ostendit, quia non est hominis rationalis, irrationalium animalium ritu vivendum. Inferens autem, quod habitat in me peccatum: docuit, quia totum se tradiderit passionibus carnis, quae Deo sunt inimicae. Sed quod habitat in me peccatum. Habitat quasi hospes, et quasi aliud in alio: non quasi unum, ut accidentia scilicet, non naturalia. Scio enim, quia non habitat
Abbreviated transcription (Latin):
hocestnolo discernere nocere nolens noceo abiena
desidero meis fraudarinonoptans hocenimos¬
tendie dicens nonenim queduolo agohocest mihi
bonum fieri sed quododi illud saciosimiliter intelli¬
gitur mihimalumfierisi enimquo nolo mibimalũ
fieri hoc facio consentio legiquiabona est precipi¬
ens quod tibi ficrinonuis alio non feceris
ocimus enim quod lex sp̃italis est quae spiritalia
mandat ego a utem cernalissum egoquacumque
legemaccipio ecornaliter uiuere consueui
Uenundatus sub peccato quod enimoperornon
intellego non eniin quoo uolo hocagos eq quododi
llud facio propositus peccato ut si conconsiliũ
eius accipero ipsius seruus efficier sponteme me¬
tipsum subiciens eniam quasi inebriatus consuetu¬
dinem peccatorum ignoro quid facio quod enim
operor non intellego siuerta pronuntiandum er¬
gononintellego malum esse quodinuitus aomitto
cummalum nolo facere quod committo utique

Expanded text:
hoc est nolens discernere nocere, volens noceo. Aliena hoc est nolens discernere nocere, volens noceo. Aliena desidero, in eis fraudare non optans: hoc enim ostendit dicens: Non enim quod volo ago: hoc est mihi bonum fieri; sed quod odi illud facio: similiter intelligitur, mihi malum fieri. Si enim, quod nolo mihi malum fieri, hoc facio: consentio legi, quia bona est, praecipiens, quod tibi fieri non vis, alii non feceris. Scimus enim, quia lex spiritualis est. Quae spiritualia mandat. Ego autem carnalis sum. Ego quamcumque legem accipio, et carnaliter vivere consuevi. Venundatus sub peccato. Quod enim operor, non intelligo. Non enim, quod volo llud facio. Proposito peccato, ut si consilium ejus accepero, ipsius servus efficiar, sponte memetipsum subjiciens, etiam quasi inebriatus consuetudine peccatorum, ignoro, quid facio. Quod enim operor, non intelligo. Sive ita pronuntiandum: ego non intelligo malum esse, quod invitus admitto, cum malum nolo facere, quod committo: utique
Abbreviated transcription (Latin):
coeperit adulescere & aparentibus nihi lominuspro¬
hiberi peccatum incipiat apperere appores autem
cum illud uitare tidicerit ipsum enimpeccatum si in
proficiente aesate non solum non abscidetur sed augo¬
tur supra modum peccons efficitur dumiamueniã
non meretur Vt fiat supre modum pecoansante
legemmnodum habebat perignorantiom supra mo¬
dũmest cum sciente a omictitur item hocdicit qm̃ pec¬
catum cumperaecatem perobnexius non eratadu¬
lescens a esati dominante sibi lege commisi reputa¬
tur inculpe factum est ultra modumes sepeccatũ
pecca tum permandatum nuncex personaeius qui
a eca tem legittimam hab& sermo profercurqui
enimdicit quia lex sp̃italis est seipsum condem p¬
nat proprie uoluntate peccanteuindo a diecit ego
autem cornales sum uenundatus subpeccato utoften¬
uat quicumers& liber ipse seuenundauit peccato
quid enimiterum dicit quod enimoperornon intellego

Expanded text:
coeperit adolescere, et a parentibus nihilominus procoeperit adolescere, et a parentibus nihilominus prohiberi, peccatum incipiat apparere. Apparet autem, cum illud vitare didicerit. Ipsum enim peccatum si in proficiente aetate, non solum non abscinditur, sed augetur, supra modum peccans efficitur, dum jam veniam non meretur. Ut fiat supra modum peccans. Ante legem modum habebat per ignorantiam: super modum est, cum scienter admittitur. Item hoc dicit, quoniam peccatum, cum per aetatem obnoxium non erat adolescenti aetati, dominante sibi lege, commissi reputatur in culpam: factum est ultra modum peccatum. Peccatum per mandatum. Nunc ex persona ejus, qui aetatem legitimam habet, sermo profertur. Qui enim dicit: Quia lex spiritualis est, seipsum condemnat propria voluntate peccante. Unde adjecit: Ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato: ut ostendat, quia cum esset liber, ipse se venundedit peccato. Quid enim iterum dicit? Quod enim operor non intelligo:
Abbreviated transcription (Latin):
uentum est iihi mandatum quoderataduitom hocesse
ao mortem quod custoo itum proficiebatur aduitam ne¬
glectum ouxit aomortem item paene mortem dicit quã
nobis peccatum perdeceptionem suem ad que siuit osten¬
dens temporalia &s cerrenaquȩ putantur essebona es
legem preuericore suadensque uitama esernam faci¬
encibus ropromitut Nampeccatum occosionemac¬
cepta permandetum seduxitie e perilludoccidit ita¬
que lex quidem scã ey mandatum sc̃m es iustum eybonũ
contra inpugnatoris legis es contra eos qui iusticiama
bonitate secernunt lexq scã e bona dicitur & grata
facit Qued ergo bonum est imihi faccum est morsabsit
non mibi ipsa causa mortis extitit sed egoqui peccando
inueniomortem g ed peccatum utepporeat peccatũ
perbonum iihioperatum est mortem perbonam le¬
gem neuelatur peccatum & ab ipsa punitur taemuult
ostendere qualiter infante quiantesi nelege eratcũ

Expanded text:
ventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Quod custoditum proficiebat ad vitam, neglectum duxit ad mortem. Item poenam mortem dicit, quam nobis peccatum per deceptionem suam acquisivit, ostendens temporalia et terrena, quae putantur esse bona: et legem praevaricare suadens, quae vitam aeternam facientibus repromittit. Nam peccatum, occasione accepta, per mandatum seduxit me: et per illud occidit. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Contra impugnatores legis et contra eos qui justitiam a bonitate secernunt: lex et sancta et bona dicitur et facit. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Non mihi ipsa causa mortis exstitit, sed ego qui peccando invenio mortem. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Per bonum legis revelatur peccatum, et ab ipsa punitur. Item vult ostendere qualiter infantis, qui ante sine lege erat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
committum eicuilli molitur insidios Omnem
concupis centiom quȩ suerat lege prohibit sinele
cnim oaenelex in obliuione erat naturauis qua esus¬
gerebat quio sit peccatum toeirtolex litterae super¬
ductansi utcomme mortres obilitos item sicumleon
esses peccatum mortuumest insaniunt quibeader
pereraqucemao serunt aõ nosuen ire peccatum prop¬
tereoũdieit pegcatum montiium est quia io feribus¬
peccatum adueniente mandatũ
ut omnes quuillum fecerit mortuum sees secognoscat
Peocatum reuixit ubia toleui & coepiesse sublege & de¬
lictum quod cumessem puerperignorantia meratinme
mortuum reuixit in me legedominante itaergomquid
mandatum quod erataduicamoatum hocmihi inmorte
inuentum est pueritia e consuetudinem &mori peccanti
itemqui a urxerat pernatura lemscientiam e mortuũ
fuerat perobliuionem ideodicitur reuixis seperlogem
Egoautem mortuus sum quia sciens preuaricaui &in¬

Expanded text:
committitur ei, cui ille molitur insidias. Omnem committitur ei, cui ille molitur insidias. Omnem concupiscentiam. Quae fuerat lege prohibita. Sine lege enim. Pene lex in oblivione erat naturalis, quae suggerebat, quid sit peccatum: idcirco lex litterae superducta est: ut commoneret oblitos. Item, si cum lex non esset, peccatum mortuum est: Insaniunt qui de Adam per traducem asserunt ad nos venire peccatum. Propterea hic dicit, peccatum mortuum estpeccatum, adveniente mandato: ut omnis qui illud fecerit, mortuum se esse cognoscat. Peccatum revixit. Ubi adolevi, et coepi esse sub lege: et delictum, quod cum essem puer, per ignorantiam erat in me mortuum, revixit in me lege dominante. Ita ergo, inquit, mandatum, quod erat ad vitam datum, hoc mihi in mortem inventum est, pueritiae consuetudine, et more peccandi. Item, quia vixerat per naturalem scientiam, et mortuum fuerat per oblivionem, ideo dicitur revixisse per legem. Ego autem mortuus sum. Quia sciens praevaricavi. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ contra legõ lomitusam und ergouos endicis qua
ille nonstet Sed procatum non toguinisi perlegẽ
hicinpersont᷑meius heminisloquitur quiltgem
accepit iderqui primumdĩ mundato degnosert
cum consuetudinem haboatde linquerq
Namconcupiscentiomnerci ahamnisilu dicer
non concumscis nondi it non habebam aut nonfa¬
ciebam sed nescirbm hocestnesciebam concupiie¬
emes sepetoatum temsicutlomeninonebris
uelosfendicuu uel fouio mostendt similitude
e lex precouendum obseruendumoss a pecatis fu¬
citnocitiem pecoatorum hacꝑ hoc legeristrm & buto
es sedicimus occasionemautem acceptum peec atum
permendacumopere tum est in ine hic peteatum d¬
abolum appellat sicut inepocalipsin nominarur su¬
lic& quctorpectati dicitergo gecansionen mataati
quod excusatione iignoruntiae abstulit grouius eu
racerie quomante peccore sicut omnis inuidirtunema¬
gis occensioneri nocendiemplecutur que ndo a liquio

Expanded text:
uam contra legem locutus est. Unde ergo vos audistis, quod ille non fecit? Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Hic in persona ejus hominis loquitur, qui legem accepit, id est, qui primum Dei mandata cognoscit: cum consuetudinem habet delinquendi. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces. Non dixit; non habebam, aut, non faciebam: sed, nesciebam: hoc est, nesciebam concupiscentiam esse peccatum. Item sicut lumen in tenebris, vel offendiculum, vel foveam ostendit: similiter, et lex praecavendum, et observandum esse a peccatis facit notitiam peccatorum: et per hoc legem sanctam et bonam esse dicimus. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me. Hic peccatum diabolum appellat, sicut in Apocalypsi nominatur: scilicet auctor peccati. Dicit ergo occasionem mandati: quod excusationem ignorantiae abstulit. Gravius enim facit, quam ante peccare: sicut omnis invidus tunc magis occasionem nocendi amplectitur, quando aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiae obadicritis nonefus sublige sed subgrati
Gratias autem dõ quod suistis serim peccati
fuisti sinquid sed nonestis oboe disti saute mexcor¬
dein ea forma doccrina e u qua trad itestis e
cerde dicit hocest fideliter Liberatiaute ma pe¬
cato serui facciestisiustitiae: indoetrina es ex¬
emploxp̃i qui non solum peccate sed &iam occa¬
sionis auferre docuit delictorum humanum
dicopropter infirmitate carnis uestre huma¬
num dico quia nondum ad plenum potestis audi¬
rediuinum cum enim multi magis debetisser¬
uire iustitiae quam peccato ante seruis¬
tis: gocamen concedo infirmitati uestrae ut
intum iustitia seruiatisssiueita humana iam
atitione dignaloquor quod om̃r inecum sentir
porreiut & nallura linuere Sicut enim iliuistis
moibraur̃a feruire inmuditia & iniquitati
adiniquitatem manunc exibete menbraue tra

Expanded text:
justitiae obedieritis, non estis sub lege, sed sub gratia. justitiae obedieritis, non estis sub lege, sed sub gratia. Gratias autem Deo, quod fuistis servi peccati. Fuistis, inquit, sed non estis. Obedistis autem ex corde in eam formam doctrinae, in qua traditi estis. Ex corde dicit, hoc est, fideliter. Liberati autem a peccato, servi facti estis justitiae. In doctrina et exemplo Christi; qui non solum peccata, sed etiam occasiones auferre docuit delictorum. Humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae. Humanum dico, quia nondum ad plenum potestis audire divinum. Cum enim multo magis debetis servire justitiae, quam peccato, cui ante servistis: ego tamen concedo infirmitati vestrae, ut tantum justitiae serviatis. Sive ita: humana jam ratione digna loquor, quod omnes mecum sentire possent, et nullus abnuere. Sicut enim exhibuistis membra vestra servire immunditiae et iniquitati, ad iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
hisqui gratia macciperunt ideo dicit peccatum¬
enim in uobis non dominabitur nonenimestis
sublege sed subgratia sed bene sciens quia hu
qui subgratia sunt alieni sunt amubtis esa
diuersis preceptis legis es abhoneribus eius
quedata est propterduritiamcordis iuda eo¬
rum ut estillud lepro sam domum destruere
& longea ciui tate in locum in mundum proicere
qui enim participes sunt xp̃igratiae dedicerur
que mat inotum oporte atuincere passionese
dm̃ diligere ac proximum suum sicut sie scrip¬
tum est Non enim estis sublege sed subgratia
gracia u incendie doc trinam prebuite xomplũ
quidergopeccouimus qm̃ nin sumus sublage
nedicerent orgocessante uindicte ligis in pu¬
ne peccabimus sed subgratia absit si peccatis
subgratia nonestis Nescitisqm̃ cui exibeteuos
si uolueritis peccatis seruire incipietis sententiȩ
legis sub iacere quaeuindicat in peceantos siautẽ

Expanded text:
his qui gratiam acceperunt: ideo dicit, peccatuhis qui gratiam acceperunt: ideo dicit, peccatum in vobis non dominabitur. Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Sed bene sciens, quia hi qui sub gratia sunt, alieni sunt a multis, et a diversis praeceptis legis, et ab oneribus ejus: quae data est propter duritiam cordis Judaeorum, ut est illud: Leprosam domum destruere, et longe a civitate in locum immundum projicere. Qui enim participes sunt Christi gratiae, didicerunt quemadmodum oportet vincere passiones, et Deum diligere ac proximum suum, sicut scriptum est: Non enim estis sub lege, sed sub gratia: gratiam vivendi, et doctrinae praebuit exemplum. Quid ergo? Peccabimus: quoniam non sumus sub lege. Ne dicerent: Ergo cessante vindicta legis, impune peccamus. Sed sub gratia? Absit. Si peccatis, sub gratia non estis. An nescitis, quoniam Si volueritis peccatis servire, incipietis sententiae legis subjacere, quae vindicat in peccantes: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
centiis eius incorporieo mortabui uete ut inmor¬
talis e quomodo regnere peccatum in corpore
erepo suit peroboedientiam s̃cilie& ex consensũ
Sed noque exibeatis membra uestra arma ini¬
quitatis peccato uinum quod que membrum si
orsiciosuo inmalo susos uerteritarma iniquita¬
tis esficitur ad iustitiam expugnandem simulo
necandum quod homo membrasua cunuellit
parte erbeat perarbitrii libertatem sedexi¬
bate uosdõ temque mex mortuis uiuentis tam¬
quim quiiomresurrexistis quiatupcnec car¬
naliter uiuitur necpeccatoet membra uestra
grma iustitia odõ ut oculos quemante ur de bat
ad concupiscendum nuncuideant nudum ad
uestiendum sic dereliquis membris aduerte
pecatumenim in uobis non dominecurnon
uosuinces peccatum non enim estis paruulisco
perfecti qua sisipedagegus pueronoli faetre
uicium sermonis non enimao huo audis
gramaticum sedoratorem siue non deb&do¬
minar item non quia in possibile sit peccere

Expanded text:
centiis ejus. In corpore mortali, vivite, ut immorcentiis ejus. In corpore mortali, vivite, ut immortales. Et quomodo regnet peccatum in corpore, exposuit, per obedientiam scilicet, et consensum. Sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Unumquodque membrum, si officium suum in malos usus vertit, arma iniquitatis efficitur ad justitiam expugnandam. Simul notandum quod homo membra sua cui velit parti exhibeat per arbitrii libertatem. Sed exhibete vos Deo, tamquam ex mortuis viventes. Tamquam qui jam resurrexistis, quia tunc nec carnaliter vivitur, nec peccato. Et membra vestra arma justitiae Deo. Ut oculus qui ante videbat ad concupiscendum: nunc videat nudum ad vestiendum. Sic de reliquis membris adverte. Peccatum enim vobis non dominabitur. Non vos vincet peccatum. Non enim estis parvuli, sed perfecti: quasi paedagogus puero. Noli facere vitium sermonis; non enim adhuc audis grammaticum, sed oratorem, sive non debet dominari. Item non quia impossibile sit peccare
Abbreviated transcription (Latin):
tui non sumus nec conuiuemus quia eius non sumus
membra Scientes quoch ep̃s surgens ex mortui siã
nommoritur mors illi ultre non dominabatur
ita e nos si hicuoluntate mortui fuerimus secun¬
domnontimebimus mortem siueiamnon pocest
iterum baptitari quia xp̃s nom porest prouobisite¬
rumoruci figi sicut dicita ta ebreos inpossibilectt
tos qui semels quisa in luminati sunt escetera
quibus nom penisn tentiam negat soditerationẽ
beptis midiffieturo aodenim mortuus est peo¬
cato mortuus est semel quie ipsipeccata nostra
perta uit es pronobis doluit nedeceero peccate¬
musQuodautemuiuit uiundo uiuit ingloriem
deitãtis ita esuos exestimatȩ uos mortuos quidẽ
bragius someluos sotote quomortuos debere
iamsem per ui ueredõ in xp̃o in quouita nostra
abscondita est apuddm̃ que mindutieius sequa¬
mureemplum p onenim regnec peccatum
inuestromorta licorpore ut obo ediatis concupis¬

Expanded text:
tui non sumus, non convivemus, quia hujus non sumus tui non sumus, non convivemus, quia hujus non sumus membra. Scientes quod Christus surgens a mortuis, jam non moritur: mors illi ultra non dominabitur. Ita et nos si hic voluntate mortui fuerimus: secundam non timebimus mortem. Sive jam non potestis iterum baptizari, quia Christus non potest pro vobis iterum crucifigi: sicut dicit ad Hebraeos: Impossibile est eos, qui semel illuminati sunt, etc. Quibus non poenitentiam negat, sed iterationem baptismi diffitetur. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel. Quia ipse peccata nostra portavit, et pro nobis doluit, ne de caetero peccaremus. Quod autem vivit, vivit Deo. Vivit in gloria deitatis. Ita et vos existimate vos mortuos qmbra ejus semel vos scitote commortuos debere jam semper vivere Deo in Christo, in quo vita nostra abscondita est apud Deum: quem induit: ejus sequamur exemplum. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupis
Abbreviated transcription (Latin):
cipes & sifuerimus naui &s in mutati in conuer¬
satione similiternoui & in mutatierimus inglo¬
ria Hoc fcientes quia ueus homo nosterquia
ueterem bominem terrenum aoa imitondupte¬
Simuloruci fixus est perbaptis inum tecum
crucifixum intelligi quimembrum decorporee¬
ius effcctus est uslli qui demin noxium corpus
appendit intu noxnom susoendas auiciis inquo
mistiriomo: sessopenten hereum inde surcosus¬
pinditu distruatur corpus peecati ucultra non
soruiomus peccato hocestu comnia uicia distri¬
antur quia unumuicium membrumest peccati
omnia corpus totum xp̃seniminon exparte sed in¬
tegerest crucisixus siue ut corpus nostrum
distruatur a seruitute peccati & fiatiu stitia eman¬
cipium quod solebatesse delicti omnisenim qui
facit peccatum seruus est peccati Q uienim mortu¬
us est iustificatus este peccato hoc est alienatus est
xpeccato moptuus enim omnino non peccatita¬
poterit s autem mortui sumus cum xp̃o credi

Expanded text:
cipes; et si fuerimus novi, et immutati in convercipes; et si fuerimus novi, et immutati in conversatione, similiter novi et immutati erimus in gloria. Hoc scientes, quia vetus homo noster. Qui veterem hominem terrenum Adam imitando peSimul crucifixus est. Per baptismum te crucifixum intellige, qui membrum de corpore ejus effectus es. Et ille quidem innoxium corpus appendit, ut tu noxium suspendas a vitiis, in quo mysterio Moyses serpentem aereum in deserto suspendit. Ut destruatur corpus peccati: ut ultra non serviamus peccato. Hoc est, ut omnia vitia destruantur, quia unum vitium, membrum est peccati: omnia, corpus totum. Christus non ex parte, sed integer est crucifixus. Sive ut corpus nostrum destruatur a servitute peccati, et fiat justitiae mancipium, quod solebat esse delicti. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato. Hoc est, alienatus est a peccato. Mopoterit. Si autem mortui sumus cum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tia uiueremus Quo modo ao hucunuimus mnillo
uulctom firmum es sebaptiaatum temque per¬
saluatordicebat baptis mohabeo bapti teri in ina¬
te ipsius baptixatisunius ut illi commore mur in
baptismo Consepultienim sumus perbapo sinũ¬
inmortem ut quomodexp̃s surrexit amortuis
pergloriam pacris itaeinos innouitetemonibu
lemus oftendes nos proptere i tobepintor ut pir
misterium consepolomur a p̃oeriinibas mori¬
entes e renunuantes pristineute ut quomoder
ter glorificatur infilii resurrectionem icesper
nostre conuersatioms nouitatem ab omnibus
honoredur ut nesignoquidem ueseris hominis
agnoscontur innobis nec enim aliquid uellea
cupire debemus quoduolunt autcupiunt qui
nondum sunt baptirau & qui cum que ad hucue¬
teris uitae erroribus implicantur gienimcomplen¬
tatisacti sumus similiudinimorts eius simulo
resurrectionis erimus si consepulo sumustune
e tuncresui rrectionis eius poterimus esse parti¬

Expanded text:
tia viveremus. Quomodo adhuc vivemus in illo? tia viveremus. Quomodo adhuc vivemus in illo? Vult tam firmum esse baptizatum, tamque perSalvator dicebat: Baptismo habeo baptizari. In morte ipsius baptizati sumus. Ut illi commoriamur in baptismo. Consepulti enim sumus cum iis, per gloriam Patris: ita et nos in novitate vitae ambulemus. Ostendit nos propterea ita baptizari, ut per mysterium consepeliamur Christo, criminibus morientes, et renuntiantes pristinae vitae: ut quomodo Pater glorificatur in Filii resurrectione, ita et per nostrae conversationis novitatem ab omnibus honoretur: ut ne signa quidem veteris hominis agnoscantur in nobis. Nec enim aliquid velle, aut cupere debemus, quod volunt aut cupiunt, qui nondum sunt baptizati, et quicumque adhuc veteris vitae erroribus implicantur. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus. Si consepulti sumus nunc, et tunc resurrectionis ejus poterimus esse parti
Abbreviated transcription (Latin):
enim aomaiorem mercodem accigientes ligom
persuamneglegentiam non custudicntesiima¬
ius caceiderunt delictum nechcer sed nobis
lex peccatum dimisie non inquiduomit dimittere
sed demonstrare delicta es dum soienar pecca¬
coreoepi tabundare delictum que sis idicerit
ut uideo ploxpecatum non abstulic sodamooie E
nontomen suouicio sed illorum sub inera uicautõ
hocest subito intrauit e ita corogie ue habunda¬
re oelictum Ubi autem abundeuie delietum su¬
por habunda uit gratia sicucaie saluacorcuplusE
dimittitur amplius diligit mani fostacaestens
quantitas peccatiue seireturgratiae magnitudo
est regnum peccati percontem ptum legis ito e reg¬
peccatono non inellegentes dicerentsegrata eres¬
cit inmagnitudine delictorum peccare debemus
ut possit magis ae magis grapersontia habundere
absit egode illis dico quorita sides inuenit
non de nobis quiiem mortinsuinus peccato ut gra¬

Expanded text:
enim ad majorem mercedem accipientes legem, enim ad majorem mercedem accipientes legem, per suam negligentiam non custodientes, in majus ceciderunt delictum, ne dicerent, sed nobis lex peccatum dimisit: non, inquit, venit dimittere, sed demonstrare delicta. Et dum scienter peccatur, coepit abundare delictum: quasi si diceret: ut video, lex peccatum non abstulit, sed adjecit: non tamen suo vitio, sed illorum; subintravit, hoc est, subito intravit, et ita contingit ut abundaret delictum. Ubi autem abundavit delictum, superabundavit et gratia. Sicut ait Salvator: Cui plus dimittitur, amplius diligit. Manifestata est enim quantitas peccati, ut sciretur gratiae magnitudo,est regnum peccati, per contemptum legis: ita et regpeccato. Ne non intelligentes dicerent: Si gratia crescit in magnitudine delictorum, peccare debemus, ut possit magis ac magis gratia abundare. Absit. Ego de illis dico, quos ita fides invenit, non de nobis, qui jam mortui sumus peccato, ut gra
Abbreviated transcription (Latin):
onis sp̃s sciquie multe sunedone ipsa enimiusti¬
tia donatur perbaptis inumnon ex merito posside¬
tur Igicursicut perunius deliccum omnes ho¬
mines iniustificationem uite mors regnauit¬
infertirom̃ e a diecitabsit quomodo pocest¬
modo potest modo umus delicto aeomnes ho¬
mines condemnere cum necumus xp̃
iustitiam omines homines iustificati sun
omnesonim dicens non generaliter dicitsed
unius cũ iusque partis significat mulatudi¬
nem alio quininueniuntur omnes homi¬
nos iustificatii xp̃o sicute inatom condẽ¬
nati es noneritultra quipumatur gicuteni
perinobodientiom unius hominis pecca¬
tores consttuti sunt multi ita eperunius
oboeditionem iusti constituunturmult ꝰ
sicut exemplo in oboedientiae adepeccaue¬
runt multiita esxp̃i oboohention nustifi¬
contur multigr andeergo crimem noboe¬
dientia est quod tantus occidit  ex autẽ
sub intrauit ut abundare delictum
quinaturalem legomhabentes ebres soribu
acciperunt proptereadiet subint pauitipsi

Expanded text:
s sancti, quia multa sunt dona. Ipsa enim justitia donatur per baptismum, non ex merito possidetur. Igitur sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem: siinfert iram? Et adjecit: Absit; quomodo potest unius delicto Adae, omnes homines condemnare? cum nec unius Christi justitia, omnes homines justificati sunt? Omnes autem dicens, non generaliter dicit, sed uniuscujusque partis significat multitudinem. Alioquin inveniuntur omnes homines justificati in Christo, sicut et in Adam condemnati: et non erit ultra, qui puniatur. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi: ita et per unius obediSicut exemplo inobedientiae Adae peccaverunt multi, ita et Christi obedientiae justificantur multi. Grande ergo crimen inobedientiae est, quod tantos occidit. Lex autem subintravit, ut abundaret peccatumQuia naturalem legem habentes Hebraei et scribae acceperunt, propterea dicit, subintravit. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sorã uero lingua sp̃r meuserat & aomalaturecestis
sp̃ituum postulit autem quia postular nos ractge¬
moribus quinernere nompossunt sicutiampta re nos
ditur os ut sciat hoc est ut scire nos faciat qualessitre
sede hor ac omroum quioo chĩp̃ fieruubt ipsidicitur
opertornut illi a edifica ur demnum autilla ohien fe
cum neo iste scripserit necille construxerit
itemgrata sps nominat sp̃m qua edoce nos prono¬
bisdño postulare sicutesaiasdicit sp̃s sapientia e & sc¬
entiȩ es intellectus eschorintis scribensdict siceyuos¬

Expanded text:
Si oravero lingua, spiritus meus orat, et aemulatores estis spirituum. Postulat autem, quia postulare nos facit gemitibus, qui enarrari non possunt, sicut tentare nos dicitur Deus, ut sciat: hoc est, ut scire nos faciat, quales scimus. Sed et hoc commune, quod Dominus fieri jubet, ipse dicitur operari: ut ille aedificavit domum, aut ille codicem fecit, cum nec ipse scripserit, nec ille construxerit. Item gratiam spiritus, nominat spiritum: qui docet pro nobis Domino postulare, sicut Isaias dicit: Spiritus sapientiae et scientiae, et intellectus. Et Corinthiis scribens dicit: Sic
Abbreviated transcription (Latin):
pratdicandam in omnibus gentibur apostola¬
tum accepit ut iam non legi sed sidei oboedirent
pro nomine eius uice nominis eius fungimar ut ip¬
apostolatum accepimur omnibur qui sunt roma
dilectis dei hoc est omnibus credentibur quos
aequaliter diligit ds̃ sineacceptione persona eiu¬
daei uelgrece uocatis scĩs sc̃is uocotionedĩ nonme¬
ritis factis temidcircodicit sc̃ĩs qm̃gratiom sp̃s sc̃ĩ

Expanded text:
praedicandam. In omnibus gentibus. Apostolapraedicandam. In omnibus gentibus. Apostolatum accepit, ut jam non Legi, sed fidei obedirent. Pro nomine ejus. Vice nominis ejus fungimur ut ipapostolatum accepimus. Omnibus qui sunt Romae dilectis Dei. Hoc est omnibus credentibus, quos aequaliter diligit Deus sine acceptione personae, Judaei, vel Graeci. Vocatis sanctis. Sanctis vocatione Dei, non merit