comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui p̃cepit uumere successurꝰ pͥori
ĩdefectũ meanti. qd̾ ⁊ homerꝰ ũr ma-¬
tutinꝰ intelligens ilis̃ stare dici ad qd
accedit᷑ ait. Stat sua cuiq dies. extremũ diem
stare dicens. qͣi ad quẽ ꝑ om̃s eat᷑ Id̾ poeta doͭ¬
ua ac uerecundia iuxta nobilis sciens roma¬
nos uet̾es ad lune cursũ ⁊ seqͤntes ad solis an¬
ni tẽpora. digessisse ut᷑q scli opinionis reue
citis annũ liber ⁊ alma ceres tã lunã ꝙͣ. so¬
lem duces anni. hac inuocatiõe designaus. hc
auieuꝰ hoc eqͥd̾ iuecũ mulcũ ac freq̃nt᷑ agita¬
ii qͥd sit qd̾ solem mͦ appollinẽ mͦ lib es. mͦ¬

Expanded text:
ui praecedit numerum successurus priori in defectum meanti? Quod et Homerus vester Mantuanus, intellegens illud stare dici ad quod acceditur, ait, stat sua cuique dies, extremum diem stare dicens, quasi ad quem per omnes eatur. Idem poeta doctrina ac verecundia iuxta nobilis, sciens Romanos veteres ad lunae cursum et sequentes ad solis anni tempora digessisse, utriusque saeculi opinioni reverecitis annum, Liber et alma Ceres, tam lunam quam solem duces anni hac invocatione designans.» Hic Avienus: «hoc equidem mecum multum ac frequenter agitavi, quid sit quod solem m
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ añ lucanũ post noct᷑nã famẽ ad pastũ
ꝯgnominauert̃ uon ꝓpͥa gentis uniꝰ ant
ciuitatis religione. s ut auetorẽ ꝓ gnãndaꝵ
om̃iũ rerũ qd̾ sol humorib ex sictatis ad pro.¬
pastorali ⁊ fabula. ꝑ quã fiugit᷑ ad metire¬
gis peccora pauisse. s qͥa sol pascit oĩa q̃
tor canit᷑ ap̃ homerũ neptuuo dicente

Expanded text:
lucanum post nocturnam famem ad pastum ognominaverunt, non propria gentis unius aut civitatis religione, sed ut auctorem progenerandarum omnium rerum, quod sol humoribus exiccatis ad progpastorali et fabula per quagis pecora pavisse, sed quia sol pascit omnia qutor canitur ut apud Homerum Neptuno dicente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ delectũ rei militaris causa hasei ac
militẽ. ꝓficisci. nauẽ solu̾e. ipxorẽ sibae
querendoꝵ causa duce̾ religiosũ ÷ .ui
tabant uet̾es ad uiros uocandos ⁊ ches
qui ẽent notati rebꝰ adu̾sis. uitabant ⁊
feriis. ficut uarro in auguriũ nbͥs sc̾ri¬
bit in hec ũba. Uiros uodare ferus ñ opͣ.¬
tet siuocauit piacłm esto. Sciend̾ ÷ aũ
eligendi ad puguand̾ diẽ romanis tẽ
fuisse licentiã. su p̃i inferrent uellũ.
At c̃ exciꝑent: nłłit obstitisse diem. qͦ
niinꝰ ⁊ salutẽ suã ⁊ publicam defend̾ent
dignitatẽ. Qs enĩ obs̾u̾atiõis locus cum
eligendi facultas ñ suꝑsit : Dies aũ postͥ¬
dianos ad omĩa maiores nr̃i cauendos

Expanded text:
 dilectum rei militaris causa habere ac militem proficisci, navem solvere, uxorem liberum quaerendorum causa ducere religiosum est." Vitabant veteres ad viros vocandos etiam dies qui essent notati rebus adversis, vitabant etiam ferias, sicut Varro in augurum libris scribit in haec verba: "Viros vocare feriis non oportet: si vocavit, piaculum esto." Sciendum est tamen eligendi ad pugnandum diem Romanis tunc fuisse licentiam, si ipsi inferrent bellum. At cum exciperent, nullum obstitisse diem quo minus vel salutem suam vel publicam defenderent dignitatem. Quis enim observationi locus, cum eligendi facultas non supersit? Dies autem postriduanos ad omnia maiores nostri cavendos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nec latinax tꝑ̃e quo publice qͦndã in¬
ducie itẽ ppłm romanũ laciuosq firma¬
te st̃: inchoari bellũ decebat. nec sat̾ui fe¬
sto qui sine ullo tumusicu bellico ẽdr̃ ĩ¬
ꝑasse. nec patience mũdo qd sacrũ dra
patͥ ⁊ ꝓserpine dicatũ ÷. meliusq occlu¬
sa plutonis fauce eund̾ ad p̃liũ putaue¬
rt̃. Unde ⁊ uarro ita scͥbit. Mundꝰ cũ
patet dõꝵ tͥstiũ atq riferũ qͣi iana

Expanded text:
quia nec Latinarum tempore, quo publice quondam inquia nec Latinarum tempore, quo publice quondam indutiae inter populum Romanum Latinosque firmatae sunt, inchoari bellum decebat, nec Saturni festo, qui sine ullo tumultu bellico creditur imperasse, nec patente mundo, quod sacrum Diti patri et Proserpinae dicatum est, meliusque occlusa Plutonis fauce eundum ad proelium putaverunt. Vnde et Varro ita scribit: "mundus cum patet, deorum tristium atque inferum quasi ian
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ferias lic̃e m̃sari. si hoc remiectĩ causa
fieret. balantũq g̃gẽ fluuio m̾sare sa¬
iubri. Aclitiendo enĩ salubͥ ostũdit aũtñ¬
defestis ⁊ qui inde naseuit᷑. qui ⁊̃ ne¬
fasti uocant᷑. Nc̃ de ꝓfestis. ⁊ qui ex his
uis stacis p̃liaribꝰ. fasti st̃ qͥbꝰ licet fari p̃cori
tͥa u̾ba solempnia. do. dico. addico. his con¬
tͣrii st̃ nefasti. Cõmitiales st̃ qͥbꝰ cũ pplõ
agit ueet. ⁊ fastis qͥd̾ lege agi pot̃. cũ ppło
ñ pot̃. Cẽmitialibꝰ utr̃q pot̃. Cõꝑendini
qͥbꝰ uadimoniũ licet dicẽ. Stati: qui ui¬
diciĩ causa cũ ꝑegͥno insticuũt᷑. ut plautꝰ
P̃liares a iustis ñ seg̃gau̾im. Si qͥd̾ isti
to. uexillũ russi coloris in arce positũ ÷.
P̃liares aũ om̃s qͥbꝰ fas est res repet̾e ⁊
hostẽ lacessare. Nam cũ laciar. hoc ÷
latinaꝵ sollẽpne concipit᷑ tẽ diebꝰ satͣna¬

Expanded text:
per ferias licere mersari, si hoc remedii causa per ferias licere mersari, si hoc remedii causa fieret: balantumque gregem fluvio mersare salubri. Adiciendo enim salubri ostendit avertende festis et qui inde nascuntur, qui etiam nefasti vocantur; nunc de profestis et qui ex his nis, statis, proeliaribus. Fasti sunt quibus licet fari praetori tria verba sollemnia, "do dico addico"; his contrarii sunt nefasti. Comitiales sunt quibus cum populo agi licet, et fastis quidem lege agi potest, cum populo non potest, comitialibus utrumque potest: conperendini quibus vadimonium licet dicere: stati qui iudicii causa cum peregrino instituuntur, ut Plautus iares ab iustis non segregaverim, siquidem iusti to vexillum russi coloris in arce positum est, proeliares autem omnes quibus fas est res repetere vel hostem lacessere. Nam cum Latiar, hoc est Latinarum sollemne, concipitur, item diebus Saturna
Abbreviated transcription (Latin):
tiliam ferias obsuabat. Itẽ flaminiea qͦti¬
ens conitrua audisset feriata erat donec
placasset dõs. Affirmabant aũ sac̃dotes
pollui ferias si indictis conceptisq opꝰ ali¬
negligens multabat᷑. p̃t mulcã uͦ asfir.¬
mabat᷑ eũ qui talibꝰ chiebꝰ imprudeas aliꝙͥ
egisset porco piacłm dari deb̾e. prud̾ntẽ ex¬
piare ñ posse sceuola pontifer asseuerabat.
s umbro negat eũ pollui.qui opꝰ uel ad
dõs ꝑtinẽs sacroꝵ ue causa fecisset nel aliqͥd
ad urgentẽ uite utilitatẽ respiciens acti.¬
tassit. Sceuola deniq consultꝰ qͥd feriis
agi lic̾e̾t: respondit. qd̾ p̃t̃missũ noc̾et.
qͣ pp̃ sibos in specũ decidisset: eũq pat̾fa¬
imlias adhibitis oꝑis ub̾ ass : ñ ÷ uisus fe¬
rias polluisse. nec illi qui trabẽ testi frac.¬
tã fulciendo ab iminenti indicaret
ruma. uUñ ⁊ maro oĩum disciplinaꝵ
ꝑitꝰ sciens lauari ouẽ aut lane p᷑gande
aut scalnei curande gr̃a. ꝓuuntiauit ct̃ oũe

Expanded text:
tilinam ferias observabat, item flaminica quotiens tonitrua audisset feriata erat donec placasset deos. Adfirmabant autem sacerdotes pollui ferias si indictis conceptisque opus alineglegens multabatur. Praeter multam vero adfirmabatur eum qui talibus diebus imprudens aliquid egisset porco piaculum dare debere. Prudentem expiare non posse Scaevola pontifex adseverabat, sed Vmbro negat eum pollui qui opus vel ad deos pertinens sacrorumve causa fecisset vel aliquid ad urgentem vitae utilitatem respiciens actitasset. Scaevola denique consultus quid feriis agi liceret, respondit quod praetermissum noceret. Quapropter si bos in specum decidisset eumque pater familias adhibitis operis liberasset, non est visus ferias polluisse, nec ille qui trabem tecti fractam fulciendo ab imminenti vindicavit ruina. Vnde et Maro omnium disciplinarum peritus, sciens lavari ovem aut lanae purgandae aut scabie curandae gratia, pronuntiavit tunc ovem
Abbreviated transcription (Latin):
postͥchie aũ nuptã in cdomo iri clomiũ
inciꝑe opportet adipisci ⁊ rem fac̾e dii¬
nam. Om̃s aũ postͥdiani dies sen post Ra¬
lendas siue post nonas idus ue ey equo a¬
tri st̃ iõ ⁊ nonas inhabiles niptiis e̾ẽ
dixert̃. ne nupta aut post̾o clie lib̾tatẽ
auspicaret᷑. iixoriam. aut atro nimolaret
quo nesas ⁊÷ sacra celebrari. S qͥa nos ad
cõmemorationẽ ctiere ordo dedux̃. De hoc
qͦ qd̾ hori nr̃i ꝯsultatio contin⁊ pauea di¬
cenda st̃. Nutna ut in m̃ses annũ ita in
dies mensem quẽq diftribuit. diesq otñs
aut festos aut ꝓfestos aut iut̾cisos uoca¬
uit. festi: diis dicati sunt. ꝓfesti: hõĩbꝰ.
et ad rauustrandã rem pͥuatã publicã a
concessi. Int̾cisi: dõꝵ hõiũ cõmunes st̃
fẽitis inst̃ sacͥficia. epule. ludi. ferie. fãs.¬

Expanded text:
postridie autem nuptam in domo viri dominium incipere oportet adipisci et rem facere divinam, omnes autem postriduani dies seu post Kalendas sive post Nonas Idusve ex aequo atri sunt, ideo et Nonas inhabiles nuptiis esse dixerunt, ne nupta aut postero die libertatem auspicaretur uxoriam aut atro immolaret, quo nefas est sacra celebrari. Sed quia nos ad commemorationem dierum ordo deduxit, de hoc quoque quod Hori nostri consultatio continet pauca dicenda sunt. Numa ut in menses annum, ita in dies mensem quemque distribuit, diesque omnes aut festos aut profestos aut intercisos vocavit. Festi dis dicati sunt, profesti hominibus ob administrandam rem privatam publicamque concessi, intercisi deorum hominumque communes sunt. Festis insunt sacrificia epulae ludi feria
Abbreviated transcription (Latin):
ludi in honorẽ agunt᷑ deoꝵ. uel cũ ferie
obsuarit᷑. feriaꝵ aũt publicaꝵ gña sũt.
iiiͦiͦ. Aut enĩ statiue st̃ aut̃ conceptiue
aut imꝑatiue aut nundine. Et st̃ sta¬
tiue uniu̾si ppłi cões certis ⁊ constitu¬
tis diebꝰ ac mensibꝰ. ⁊ iti fastis statis obsua¬
tiõibꝰ adnotate. in qͥbꝰ p̃cipue seruant᷑ ago¬
nalia. carm̃talia. luꝑcalia. Conceptiue
sunt que qͦt annis amagistratibꝰ. ⁊ sacer.¬
dotibꝰ concipiunt᷑ in dies. uel ⁊̃ certos ⁊
incertos. ut sint latine scm̃ciue. pagana¬
la. cõpitalia. Imꝑatiue sũt qͣs consule
uel p̃cores ꝓ arbitͥo potestatis indictũ.

Expanded text:
rem aguntur deorum vel cum feriae observantur. Feriarum autem publicarum genera sunt quattuor. Aut enim stativae sunt aut conceptivae aut imperativae aut nundinae. Et sunt stativae universi populi communes certis et constitutis diebus ac mensibus et in fastis statis observationibus adnotatae, in quibus praecipue servantur Agonalia Carmentalia Lupercalia. Conceptivae sunt quae quotannis a magistratibus vel a sacerdotibus concipiuntur in dies vel certos vel etiam incertos ut sunt Latinae Sementivae Paganalia Compitalia. Imperativae sunt quas consules vel praetores pro arbitrio pote
Abbreviated transcription (Latin):
sũptũ ÷. Item aũt illi int̾p̃tant iouis si¬
dutiã. Nani cũ iouẽ accipiamꝰ lucis au¬
ctorẽ. uñ ⁊ licetiũ salii in carmĩbꝰ canũt
ip̃i qͦ romani diespitrẽ appłłant ut diei
patrẽ. iure hic dies ioitis fidutia uocat᷑
cuĩ lux ñ finit᷑ cũ solis occasui. s splen¬
dorẽ diei ⁊ noctẽ ꝯtinuat illustrante luna
qd̾ semꝑ in plenilunio .i. medio m̃se fi̾ sol
Diem gͥ qui ⁊ noct᷑ns caret tenebͥs iouis
fidutiã tusco nõie uocauer̃t. Uñ ⁊ om̃s
idꝰ iouis fertas obscruandas sanx̃ antiqͥtaᷤᷤ
Alii putant idꝰ qd̵ ea die plena luna uid

Expanded text:
Item autem illi interpretantur Iovis fiduciam. Nam, cum Iovem accipiamus lucis auctorem unde et Lucetium Salii in carminibus canunt ipsi quoque Romani Diespitrem appellant ut diei patrem, iure hic dies Iovis fiducia vocatur, cuius lux non finitur cum solis occasu sed splendorem diei et nocte continuat inlustrante luna, quod semper in plenilunio id est medio mense fieri solet. Diem igitur, qui vel nocturnis caret tenebris, Iovis fiduciam Tusco nomine vocaverunt, unde et omnes Idus Iovis ferias observandas sanxit antiquitas. A
Abbreviated transcription (Latin):
dii posst̾ a fontis iuce̾s auelli. Itẽ argiro¬
toxꝰ qd enascens ꝑ sũmũ orbis ambitũ uẽ¬
uit arcus qͥdã fig̾at᷑ alba ⁊ argentea sp̃e
ex quo areu radii in mod̾ emicant sagictaꝵ¬
oĩa qͥdentia. consumant᷑. hic suo calore

Expanded text:
dii possunt a fonte lucis avelli; item Ἀργυρότοξος, quod enascens per summum orbis ambitum velut arcus quidam figuratur alba et argentea specie, ex quo arcu radii in modum emicant sagittaria ardentia consumantur, hic suo calore
Abbreviated transcription (Latin):
dies uident᷑ asscͥpti. Cũ enĩ mitia m̃siũ
maiores nr̃i ab exortu lune sernauerũt
iure uinoni addixert kalendas lunã ac
uinonẽ eand̾ putantes. ł qͥa luna ꝑ aerẽ
meat. Uñ ⁊ gͣci lunã archemin nũcu¬
aũ aeris arbitra c̃. m̃ito initia m̃siũ .i. ka¬
lendas huic dee consecrauer̃t. Nec hoc
p̃t̃missũ qd̃ nuptiis copulandis kalen¬
das nouas. ⁊ idus religiosas .i. deuitan.¬
das censuert̃. hii eñ dies p̃t nonas feria¬
tist̃. feriis aũ uim cuiꝙͣ fĩ pracłare est
ni uidet᷑. S uerriũ flaccũ iuris pouti.
ꝑitissimũ dic̾e solitũ refort uarro. qr fe¬
riis t̾gere uẽt̾es fossas lic̾et nouas fac̾e
idoncas ẽe ferias adnuibendũ. Snbiciet ali¬
qͥs. cur gͦ nonis si feriatꝰ ñ est ꝓhibet᷑ ce¬

Expanded text:
dies videntur adscripti. Cum enim initia mensium dies videntur adscripti. Cum enim initia mensium maiores nostri ab exortu lunae servaverint, iure Iunoni addixerunt Kalendas, lunam ac Iunonem eandem putantes: vel quia luna per aërem meat, unde et Graeci lunam Artemin nuncum aeris arbitra est, merito initia mensium, id est Kalendas, huic deae consecraverunt. Nec hoc praetermiserim, quod nuptiis copulandis Kalendas Nonas et Idus religiosas, id est devitandas, censuerunt. Hi enim dies praeter Nonas feriati sunt: feriis autem vim cuiquam fieri piaculare est: ni videtur. peritissimum dicere solitum refert Varro quia feriis tergere veteres fossas liceret, novas facere idoneas esse ferias ad nubendum. Subiciet aliquis: cur ergo Nonis, si feriatus dies
Abbreviated transcription (Latin):
ii. lit̾a addita uidẽ dĩs. Nõ nlłis placet
idꝰ dictas uocabulo greco oion a notoy
eia oic. qd̾ eodie plenã spetiẽ luna demõ¬
stret. Sũt qui estium̃t idus ab ioue iduli di¬
ctas ꝙͣ hoc noie uocant cusci. ⁊ oĩbꝰ idibꝰ io¬
uis immolat᷑ a flamine. Nobis illa rõnõis
uero ꝓpior estimat᷑ ut idus uocemꝰ diẽ qui
diuidit m̃sem. Iduare enĩ etrusci lingna
idus om̃s ioui. ita om̃s nł. iunoni tͥbutaᷤ
⁊ uarronis ⁊ pontificalis affirmat aueto¬
ritas. qd̾ ⁊̃ laurentes patis religiõibꝰ ser¬
uant. qui ⁊ ꝯgnom̃ dee excerimoniis ad¬
diderunt. kalendaꝵ uinonẽ uocantes
S ⁊ om̃ibꝰ nalendis am̃se martio ad de¬
cembrẽ huic dee nłar̃ dies supplicant.
ĩ curia calabra rẽ diumã iinoni facit.
⁊̃ regina sacroꝵ .i. regis uxor portam ł agniã
in regia iuinoni inmolat. aqua ⁊̃ ianũ
unoniũ cognominatũ diximꝰ. qd̾ illi cdõ
om̃s ing̃ssus huic dee cuncti kalendarũ

Expanded text:
V littera addita "videre" dicimus. Nonnullis placet Idus dictas vocabulo Graeco, οἷον ἀπὸ τοῦ εἴδους, quod eo die plenam speciem luna demonstret. Sunt qui aestiment Idus ab ove iduli dictas, quam hoc nomine vocant Tusci et omnibus Idibus Iovi immolatur a flamine. Nobis illa ratio nominis vero propior aestimatur, ut Idus vocemus diem qui dividit mensem. "Iduare" enim Etrusca lingua Idus omnes Iovi, ita omnes Kalendas Iunoni tributas et Varronis et pontificalis adfirmat auctoritas. Quod etiam Laurentes patriis religionibus servant, qui et cognomen deae ex caerimoniis addiderunt, Kalendarem Iunonem vocantes, sed et omnibus Kalendis a mense Martio ad Decembrem huic deae Kalendarum die supplicant. in curia Calabra rem divinam Iunoni facit, etiam regina sacrorum, id est regis uxor, porcam vel agnam in regia Iunoni immolat. A qua etiam Ianum Iunonium cognominatum diximus, quod illi deo omnis ingressus, huic deae cuncti Kalendarum
Abbreviated transcription (Latin):
honori augusti daret᷑ ex senatꝰ ꝯsultu. cuiꝰ
u̾ba subieti. Cũ inꝑator cesar augustus
m̃se sextili ⁊ pntũ consulatũ inierit ⁊
tumpħos ties in urbem intuli̾t ⁊ ex ia¬
nicło legiones deducte. seruteq sĩt eiꝰ au¬
spitia ac fictẽ. s ⁊ egeptꝰ hoc m̃se ĩ potesta
tẽ romani redacta sit. finisq hoc m̃se.bel¬
lis ciuilibꝰ impositus sit atq obhas can¬
sas hic m̃sis huic imꝑio felicissimꝰ acfuit
placere senatui ut hic nĩsis augustus ap.¬
pellaret᷑ it̃ plebiscicũ factũ ob eand̾ reni
sexto pacubio tͥbuno plebem rogante.
Mensis septẽben pͥncipalẽ sui retinet ap.¬
pelłonẽ qẽ germaniti appłłone. octobrẽ
uͦ sio nõie domicianꝰ inuaserat. S uͥ in¬
faustũ uocabulũ ex oĩ ere ⁊ faxo placuit
cradi. m̃ses qͦ usur patione tyrannice ap¬
pellois exuti st̃. Cautio postea pͥncipum
cet̾oꝵ diri hõis ĩ farista uitantiũ men¬

Expanded text:
honori Augusti daretur ex senatus consulto cuius honori Augusti daretur ex senatus consulto cuius verba subieci: cum Imperator Caesar Augustus mense Sextili et primum consulatum inierit et triumphos tres in urbem intulerit et ex Ianiculo legiones deductae secutaeque sint eius auspicia ac fidem, sed et Aegyptus hoc mense in potestatem populi Romani redacta sit finisque hoc mense bellis civilibus impositus sit atque ob has causas hic mensis huic imperius felicissimus sit ac fuerit, placere senatui ut hic mensis Augustus appelletur. Item plebiscitum factum ob eandem rem Sexto Pacuvio tribuno plebem rogante. Mensis September principalem sui retinet appellationem: quem Germanici appellatione Octobrem vero suo nomine Domitianus invaserat. Sed ubi infaustum vocabulum ex omni aere vel saxo placuit eradi, menses quoque usurpatione tyrannicae appellationis exuti sunt: cautio postea principum ceterorum diri ominis infausta vitantium men
Abbreviated transcription (Latin):
ne dee in celio mꝯ̃te uoti reus fecit. hãc
dãm uitalibꝰ humanis p̃eẽ credunt. ab ea
Deniq pecit᷑: ut ierinora ⁊ coida q̃q st̾ m.¬
tͥnsetus uiscã salua conseruet. ⁊ qͥa cordiᷤᷤ
uñficio euiꝰ dissimulatiõe brutꝰ h abebat᷑
idoneus emũdationi publici statꝰ extitit
hat dđam que uitalilꝰ p̃t tẽplo sacrauit
cui pulte fabatia ⁊ iarido sac̾ficat᷑. qd̾
ins marĩe rebꝰ unes corꝑis roborent᷑. Nã
⁊ kalende iunie fabrie uulgo uocant᷑. qͥa
hoc m̃se adulte fabe diuinis rebꝰ adhibent᷑
Seqͥt᷑ iuilius qui cũ scd̃m romuli ordinati¬
onẽ martio auni tenente pͥncipiũ. qͥntis
a numa ianuariũ ac februariũ retinuit
s postea in honorem uilii cesaris dictatorᷤ
legẽ ferente marco antomo marei filio
consule iulius applłatꝰ. qd̾ hoc m̃se ad qͣr¬
tũ idus qͥntiles uilius ꝓcreatꝰ sit. Angu¬
stꝰ d̾mde ÷ qui sextilis aña uocabat᷑ don̾

Expanded text:
nae deae in Caelio monte voti reus fecerit. Hanc nae deae in Caelio monte voti reus fecerit. Hanc deam vitalibus humanis praeesse credunt. Ab ea denique petitur ut iecinora et corda quaeque sunt intrinsecus viscera salva conservet, et quia cordis beneficio, cuius dissimulatione brutus habebatur, idoneus emendationi publici status extitit, hanc deam quae vitalibus praeest templo sacravit. Cui pulte fabaria et larido sacrificatur, quod his maxime rebus vires corporis roborentur. Nam et Kalendae Iuniae fabariae vulgo vocantur, quia hoc mense adultae fabae divinis rebus adhibentur. Sequitur Iulius qui, cum secundum Romuli ordinationem Martio anni tenente principium Quintila Numa Ianuarium ac Februarium retinuit Sed postea in honorem Iulii Caesaris dictatoris legem ferente M. Antonio M. filio consule Iulius appellatus est, quod hoc mense a. d. quartum Idus Quintiles Iulius procreatus sit. Augustus deinde est, qui Sextilis antea vocabatur donec
Abbreviated transcription (Latin):
lia. sacro h̾cłis ñ licet int̾c̾e qd̾ hercłi cũ bo.¬
ues gerionis ꝑ agros icalie dut̾et sitieriti
respondit mulier a quã se ñ posse p̃stare
qd̾ feminaꝵ dec celebraret᷑ cdres. nec ex co
apparati uiris gustare fasc̾ẽt. pp̃ qd̾ hercłes
facturꝰ sacrũ detestatꝰ ⁊ p̃sentiã femiuraꝵ.
potitio acpinario sacroꝵ custodibꝰ iussit
ne mulierẽ int̾ee̾ ꝑmitt̾ent. Cece occasio
nõis quo mraiã eand̾ ẽẽ ⁊ t̾rã. ⁊ bonã d̾am
mꝰ ꝓtulisse. Iunius maiũ: seqͥt᷑. aut ex
parte ppłi ut supͣdiximꝰ nõiatꝰ. aut ut
einguis arbitrat᷑: qd̾ umomꝰ ap̃ latinos
añ uocitatꝰ. dutq ap̃ ariemos p̃nestinosꝙ:
hac applłãtioe infastos relatꝰ sit adeo ut
sic̃ insus in cõm̃tariis fastoꝵ dicit ap̃ ma¬
iores qͦ nr̃os hec appellatto m̃sis diu man¬
umus dictꝰ sit. Nani ⁊ edes uinoni mo¬
nete nlõis iuniis dedicata ÷. Nõ ulłi pu¬
tauert̃ uniũ m̃sem aumio bruto qͥ pͥmꝰ

Expanded text:
acro Herculis non licet interesse, quod Herculi, cum boves Geryonis per agros Italiae duceret, sitienti respondit mulier aquam se non posse praestare, quod feminarum deae celebraretur dies, nec ex eo apparatu viris gustare fas esset. Propter quod Hercules facturus sacrum detestatus est praesentiam feminarum et Potitio ac Pinario sacrorum custodibus iussit ne mulierem interesse permitterent. Ecce occasio nominis, quo Maiam eandem esse et terram et Bonam Deam mperimus protulisse! Iunius Maium sequitur aut ex parte populi, ut supra diximus, nominatus aut, ut Cingius arbitratur quod Iunonius apud Latinos ante vocitatus diuque apud Aricinos Praenestinosque hac appellatione in fastos relatus sit, adeo ut sicut Nisus in commentariis fastorum dicit apud maiores quoque nostros haec appellatio mensis diu manIunius dictus sit. Nam et aedes Iunoni Monetae Kalendis Iuniis dedicata est. Nonnulli putaverunt Iunium mensem a Iunio Bruto qui primus
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ m̃sis uocat᷑ ab eo qd̾ hoc tꝑ̃e cũcta flo¬
rescant. Non cũ negat uerriꝰ flaccus ho
die postea ꝯsticutũ ut matrone uen̾i sac¬
rũ fac̾ent. cuiꝰ rei causam. qͥa huic locuti¬
onũ ꝯuenit p̃t̾eundũ ÷. Maium romulꝰ
t̃ciũ posuit. decuiꝰ noie int̃ auctores leca
dissensio÷. Nam fuluiꝰ nobilior ĩ fastis qͦs
ĩ ede hercłis musaꝵ posuit romulũ dicit
postꝙͣ ppłm ĩ maiores iunioresq diuisit.
ut alt̾a pars ꝯsilio alt̾a armis rẽ publicã

Expanded text:
idem mensis vocatur ab eo quod hoc tempore cuncta florescant. Non tamen negat Verrius Flaccus hoc die postea constitutum ut matronae Veneri sacrum facerent, cuius rei causam, quia huic loco non convenit, praetereundum est. Maium Romulus tertium posuit, de cuius nomine inter auctores lata dissensio est. Nam Fulvius Nobilior in fastis quos in aede Herculis Musarum posuit Romulum dicit postquam populum in maiores iunioresque divisit, ut altera pars consilio altera armis rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
luue cursus confiti credidit. amiꝰ extãd¬
ret᷑. atq his qͥnqͣquita diebꝰ a se additis
adiecit alios ui. retͣctos illis oi. m̃sibꝰ qͥ
pͥorẽ ianuariũ nũcupauit. pͥmũq an¬
ni e̾ẽ uoluit. tanꝗͣ bicipitis d̾i m̃sem.
respicientẽ. ac ꝓspicientẽ tͣnsacti anni
finẽ fut᷑iq pͥcipia. Secundo dicauit
februo dõ qui lustrationũ potens dicit᷑
Lustrari aũ eo m̃se ciuitatẽ nec̾e̾ erat. qͦ
statuit ut iusta diis manibꝰ solu̾ent᷑. Nu¬
me ordinationẽ finituni mox secuti co.¬
tidem diebꝰ totid̃q m̃sibꝰ ut pompilio pla¬
cuit annũ suũ cõputare ceꝑunt. s hoc
solo discͤpabant qd̾ m̃ses uñ tͥcenũ tͥceñq
nũo alt̾naueit. Paulo post numa ĩ ho¬
noiẽ imparis nũi secretũ hoc ⁊ añ pyta¬
gorã parturiente nat᷑a unũ adiecit diẽ
quẽ ianuario dedit ut tã itranno ꝙͣ. ĩ

Expanded text:
lunae cursus confici credidit annus extenderetur. Atque his quinquaginta diebus a se additis adiecit alios sex retractos illis sex mensibus qui priorem Ianuarium nuncupavit primumque anni esse voluit, tamquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem futurique principia; secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens creditur. Lustrari autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut iusta dis Manibus solverentur. Numae ordinationem finitimi mox secuti totidem diebus totidemque mensibus ut Pompilio placuit annum suum computare coeperunt; sed hoc solo discrepabant, quod menses undetricenum tricenumque numero alternaverunt. Paulo post Numa in honorem imparis numeri, secretum hoc et ante Pythagoram parturiente natura, unum adiecit diem quem Ianuario dedit, ut tam in anno quam
Abbreviated transcription (Latin):
cesar oẽm hanc mꝯstantiã cẽpoꝵ uagam
adhuc ⁊ inc̾tã in ordine state diffinicioĩe
coegit adintente ibi mareo flauio scͥba qͥ
scͥptos dies singło̾s ita addictacorẽ retulit
ut ⁊ ordo eoꝵ ĩueniri facillime poss. ⁊ ĩ¬
uento c̃tus statꝰ ꝑscueraret. Ergo gaius ce¬
sar exordiũ noue ordinatiõis initͣus dies om̃s
qui ad huc confusionẽ pot̾ant fac̾e̾ consũp.¬
sit. eaq re factũ ÷ ut armnus ꝯfusiõis ultimꝰ
in qͣdrigentos qͣtraguita tres dies ꝓtende¬
reut᷑. ¶ Post hoc imicatꝰ egiptios solos diui¬
narũ rerũ oĩũ ꝯscios ad mĩm solis qui diebꝰ
trecentis. sexagnnta qͥnq ⁊ qͣdrante cursũ ꝯ.¬
ficit annũ dirig̾e ꝯtendit. Nam sic̃ lunaris
annꝰ m̃sis ÷. qͥa luna paulominꝰ ꝙͣ m̃sem
ĩ rodiaci cͥcuitione ꝯsumit. ita solis anuꝰ
hoc dierũ nũo colligendꝰ ÷ quẽ ꝑagit dũ
adid signũ se denuo u̾tit. ex quo dig̃ssus est.

Expanded text:
 vagam adhuc et incertam in ordinem statae definitionis coegit, adnitente sibi M. Flavio scriba, qui scriptos dies singulos ita ad dictatorem retulit ut et ordo eorum inveniri facillime posset et invento certus status perseveraret. Ergo C. Caesar exordium novae ordinationis initurus dies omnes qui adhuc confusionem poterant facere consumpsit, eaque re factum est ut annus confusionis ultimus in quadringentos quadraginta tres dies protenderetur. Post hoc imitatus Aegyptios, solos divinarum rerum omnium conscios, ad numerum solis, qui diebus trecentis sexaginta quinque et quadrante cursum conficit, annum dirigere contendit. Nam sicut lunaris annus mensis est, quia luna paulo minus quam mensem in zodiaci circumitione consumit, ita solis annus hoc dierum numero colligendus est quem peragit dum ad id signum se denuo vertit ex quo digressus est,
Abbreviated transcription (Latin):
simo sedõ inito moy beuo etholico. s hoc ar¬
guit uarro seͥbendo antiqͥssimã legẽ fuisse
ĩcisam in colũpna erea alucio pinario ⁊
furio ꝯsulibꝰ cui mntio int̾calaris asscͥbit᷑
ħ de int̾ealandi pͥncipio satis relata sc̃. Uerũ

Expanded text:
simo secundo, inito mox bello Aetolico. Sed hoc arsimo secundo, inito mox bello Aetolico. Sed hoc arguit Varro scribendo antiquissimam legem fuisse incisam in columna aerea a L. Pinario et Furio consulibus, cui mentio intercalaris ascribitur. Haec de intercalandi principio
Abbreviated transcription (Latin):
collecta unu̾tsitas obdesid̾iũ regis nouaretca¬
uisse ut none anũdrnis seg̃garent᷑. Uñ die
ille quo habundare amiũ diximꝰ eoꝵ ÷ ꝑmiss̃ꝰ
arbitͥo qui fastis p̃erant uti cũ uellent int̾ca.¬
laret᷑. dũ mͦ eum ĩ medio t̃minalioꝵ. ł m̃sis
int̾calaris ita locarent. ut a suspecto die cele¬
ueter retislerunt ñ solũ m̃sem ap̃ roma¬
nos uerũ ⁊̃ diem int̾calarẽ fuisse. Qͣndo aũ
pͥm̃ int̾calatũ sit: uarie ref̾t᷑. Et macer qͥd̾
lucimꝰ ei rei originẽ romulo assignat. Anti¬
as libro scd̾o numã pompiliũ sacroꝵ cau¬
sa id ĩuenisse contñdit. Iunꝰ seruiũ culli¬
um regem pͥmũ int̾calasse cõmemorat.
a quo ⁊ nũdinas insticucas uarroni placet
Tudianꝰ ref̾ libro t̾cio magistracuũ decẽ¬
uiros qui .x. tabuł duas ad didert̃. de int̾ca¬
lando ppłm rogasse. cassius: eosd̾ scͥbit au¬
ctores. fuluiꝰ aũ id egisse martiũ ꝯsulẽ dic̃.
al urbe condita. anno qͥngentesimo sexage.¬

Expanded text:
collecta universitas ob desiderium regis novaret, cavisse ut nonae a nundinis segregarentur. Vnde dies ille quo abundare annum diximus eorum est permissus arbitrio qui fastis praeerant, uti cum vellent intercalaretur, dum modo eum in medio Terminaliorum vel mensis intercalaris ita locarent, ut a suspecto die celeveterum rettulerunt non solum mensem apud Romanosprimum intercalatum sit varie refertur. Et Macer quidem Licinius eius rei originem Romulo adsignat; Antias libro secundo Numam Pompilium sacrorum causa id invenisse contendit; Iunius Servium Tullium regem primum intercalasse commemorat, a quo et nundinas institutas Varroni placet. Tuditanus refert libro tertio magistratuum decemviros qui decem tabulis duas addiderunt de intercalando populum rogasse: Cassius easdem scribit auctores: Fulvius autem id egisse M'. Acilium consulem dicit ab urbe condita anno quingentesimo sexage
Abbreviated transcription (Latin):
faciebant. Nam illi ꝯfecto ulcimo m̃se ro¬
mani ñ ꝯfecto februario. s post incesimũ
⁊ t̾ciũ diẽ eius int̾calabant. t̾minalibꝰ scł
iam ꝑactis. deinde reliqͦs februarii m̃sis
dies qui erant qͥnq post int̾calacionẽ sub¬
iũgebant credo uet̾e religiõis sue more
ut februariũ oĩ martiꝰ conseãret᷑ s cũ
sepe eueniret ut nũdine mͦ in anni pͥn¬
cipem diẽmͦ in nonas cad̾ent. utr̃q aũt

Expanded text:
ferebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario sed post vicesimum et tertium diem eius intercalabant, Terminalibus scilicet iam peractis. Deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant quinque, post intercalationem subiungebant, credo vetere religionis suae more, ut Februarium omni modo Martius consequeretur. Sed cum saepe eveniret ut nundinae modo in anni principem diem, modo in Nonas caderent —utrumque autem
Abbreviated transcription (Latin):
te diuina uoluert̃: ꝑge queso rationẽ mͥ
tante sub uno nõie ĩ nõibꝰ diu̾sitatis aꝑire
Tum uectiꝰ. Caue estimes mi auiene poeta
pene dõs cdũ taxat qui sub celost̃ ad solem
refert̃. ñ uana suꝑsticio. s rõ diuina cõm̃¬
dat. Si enĩ sol ut uet̾ibꝰ placuit dux ⁊ mo¬
d̾ator ẽ luminũ reliquoꝵ. ⁊ solus steilis er¬
rerũ humanaꝵ ut qͥbꝰ dã uidet᷑ ꝓ pocestate
dispont̃ ut plocino ꝯstat placiuisse siguifi¬
cant: necẽe ÷ ut solem qui mod̾at᷑ nr̃a mo¬
d̾antes oĩum que cͥca nos gerunt᷑ facea¬
mͣ auctorẽ. Et sic̃ maro cũ de una uino¬
ne dic̾et. quo numine leso. ostñdit uniꝰ¬
chiei effectꝰ uarios ꝓuariis censendos ẽẽ nu¬
minibꝰ: ita diũse uircutes solis nõia dis
dederut. Uñ enttorian. sapientũ pͥncipes
ꝓdidert̃. Uirtutẽ gͥ solis que diuinatioĩ
curationiq p̃est apollinẽ uocauertt que
sermonis auctor ÷ mercurii nom̃ accep̃.

Expanded text:
a voluerunt, perge, quaeso, rationem mihi tantae sub uno numine in nominibus diversitatis aperire.» Tum Vettius: «cave aestimes, mi Aviene, poetapaene deos, dumtaxat qui sub caelo sunt, ad solem referunt, non vana superstitio sed ratio divina commendat. Si enim sol, ut veteribus placuit, dux et moderator est luminum reliquorum et solus stellis errerum humanarum, ut quibusdam videtur, pro potestate disponunt, ut Plotino constat placuisse, significant: necesse est ut solem, qui moderatur nostra moderantes, omnium quae circa nos geruntur fateamur auctorem. Et sicut Maro, cum de una Iunone diceret, "quo numine laeso," ostendit unius dei effectus varios pro variis censendos esse numinibus, ita diversae virtutes solis nomina dis dederunt. Vnde ἓν τὸ πᾶν sapientum principes prodiderunt. Virtutem igitur solis quae divinationi curationique praeest Apollinem vocaverunt, quae sermonis auctor est Mercurii nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
si qͣdrans cũ diebꝰ xi. octies cõponat᷑ in¬
serere in trez m̃ses. ut diximꝰ distͥbuen¬
romanis qͦs rntari placuit s frustra.
quippe fugit eũ diem unũ sic̃ supͣ admo¬
numꝰ additũ ase ad gͣcũ nũm ĩ honorẽ
cõꝑto ꝑocto annos nonagita qͣi suꝑfũ¬
dendos g̃coꝵ exemplo cõpucabant dies
alt̾nisq anuis binos ⁊ uicenes. alt̾ms t̾nos
uicenosq uit̾calantes expensabant int̾cala¬
tioĩbꝰ qͣtuor. S octauo qͦ anuo int̾calares
octo affluebant dies ex singłis qͥbꝰ uertñtiᷤ
anni nũm ap̃ romanos suꝑ gcũ habun¬
dasse iam diximꝰ. hoc qͦ errore in cognico
hec spẽs em̃datiois inducta ÷. Tcio qͦ octen¬
nio ita int̾calandos dispensabant dies ut

Expanded text:
si quadrans cum diebus undecim octies componatur, insi quadrans cum diebus undecim octies componatur, inserere in tres menses, ut diximus, distribuenRomanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum numerum in honorem conperto . . .o octo annos nonaginta quasi superfundendos Graecorum exemplo, conputabant dies, alternisque annis binos et vicenos, alternis ternos vicenosque intercalantes expensabant intercalationibus quattuor. Sed octavo quoque anno intercalares octo affluebant dies ex singulis quibus vertentis anni numerum apud Romanos super Graecum abundasse iam diximus. Hoc quoque errore iam cognito haec species emendationis inducta est. Tertio quoque octennio ita intercalandos dispensabant dies, ut
Abbreviated transcription (Latin):
possidbant. none ir his septinane erant
si milit̾q post idꝰ. decẽ ⁊ septẽ dies in sirglis
usq ad seq̃ntes kalendas putabant᷑. secd
solus februariꝰ uiginti ⁊ octo retinuit di¬
es. qͣi inferis ⁊ de inmutio. ⁊ par nũs con¬
ueniret. Cũ gͦ romani ex hac distͥbutione
pompilũ ad lune cͥsũ sic̃ gc̃i annũ ꝓpͥũ cõ¬
putarent necessario. ⁊ intͥcularẽ m̃sen ĩ¬
suituert̃ more g̃coꝵ. Nam ⁊ g̃ci cũ aĩad¬
uert̾ent tem̾e se trecentis qͥnqͣginta qͣtu¬
or diebus ordinasse annũ. qm̃ apparer⁊
de solis cursu qui tͣcentis sexaginita qͥnq
diebus. ⁊ qͣdrante zodiacũ conficit. decẽ
anno suo .xi. dies ⁊ qͣdrantẽ int̾calares
stata yõne cõm̃ti st̃. i ta ut octano qͦ an¬
no nonaginta dies ex quibꝰ tres m̃ses tͥce¬
nũ dier cõposuerũt: int̾calarent. Id g̃ci fe
Itaq maluert̃ hc̃ numere octies multi¬
plicare.⁊ nonaginta dies qui nascunt᷑

Expanded text:
nt. Nonae in his septimanae erant similiterque post Idus decem septem dies in singulis usque ad sequentes Kalendas putabantur, sed solus Februarius viginti et octo retinuit dies quasi inferis et deminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum sicut Graeci annum proprium computarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci, cum animadverterent temere se trecentis quinquaginta quattuor diebus ordinasse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui trecentis sexaginta quinque diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo undecim dies et quadrantem, intercalares stata ratione commenti sunt, ita ut octavo quoque anno nonaginta dies, ex quibus tres menses tricenum dierum composuerunt, intercalarent. Id Graeci fItaque maluerunt hunc numerum octies multiplicare et nonaginta dies, qui nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
noĩauit. Tot secłis satͣnalia p̃cedũt roma¬
ne urbis etatẽ. Obseruari gͥ eũ iussit ma¬
icstate religioĩs qͣi uite meuioris auctorem
Si mulacr̃ eiꝰ indicio ÷ cui falcẽ iundigne
uressis adiecit. Huic ad eo insertiones sur¬
culoꝵ pomoꝵq ectucationes. ⁊ õibꝰ huiꝰce¬
modi fertiliũ tͥbuũt medicina disciplinaᷤ
Eyreuenses etiã cũ rẽ diuinã ei faciũt ficiᷤᷤ
recentibꝰ coronant᷑. placentasq mutuo mis¬
sitant mellis ⁊ fructuũ reꝑtorẽ sat̾ñ esti.¬
mantes. Nc̃ romani etiã st̾rutiũ uocant
qd̾ pͥmꝰ st̾core fecunditatẽ agris cõꝑauerit
Regni eiꝰ tẽpora felicissima ferũt᷑. cũ pp̃
lib̾tate discminabat᷑. Que res intelligi p̃.
qd̃ sat᷑nalibꝰ tota seruis licentia ꝑmittit᷑
¶ala sat᷑nalioꝵ causa sic tradit᷑. qui
erant ab hercłe in italia relicti ut qͥdã
ferũt irato qd̾ incustoditũ fuiss arm̃tũ
ut ñ nłłi estimãt consulto eos relinq̃nte

Expanded text:
lia praecedunt Romanae urbis aetatem. Observari igitur eum iussit maiestate religionis quasi vitae melioris auctorem: simulacrum eius indicio est, cui falcem, insigne messis, adiecit. Huic deo insertiones surculorum pomorumque educationes et omnium cuiuscemodi fertilium tribuunt disciplinas. Cyrenenses etiam, cum rem divinam ei faciunt, ficis recentibus coronantur placentasque mutuo missitant, mellis et fructuum repertorem Saturnum aestimantes. Hunc Romani etiam Sterculium vocant, quod primus stercore fecunditatem agris comparaverit. Regni eius tempora felicissima feruntur, cum propter libertate discriminabatur, quae res intellegi potest quod Saturnalibus tota servis licentia permittitur. Alia Saturnaliorum causa sic traditur. Qui erant ab Hercule in Italia relicti —ut quidam ferunt, irato quod incustoditum fuisset armentum, ut nonnulli aestimant, consulto eos reliquente
Abbreviated transcription (Latin):
Secundꝰ uem̾ dicaret᷑ que uĩ eiꝰ qͣi bñficia le¬
nret. Nam ⁊ in duodecĩ ⁊ odiaci signis qͦrũ
scorpiꝰ ita duusus ẽ. ut dõ ee̾̃t utͥq cõis nec
estimat᷑ ratione celesti carere ip̃a diuisio
Si qͥd̾ aculeo uelut potñtissimo telo pars
armata. posfior: domiciliũ martis ÷ ꝙͥorẽ
uͦ parcẽ cui ⁊ t̃ t oc. aput g̃cos nom̃ est. nõ
libram uocamꝰ: uenꝰ accepit. que uelut
iugo ⁊ cordi iungit matͥmonia. amiciciaqs
cõponit. S cingiꝰ in eo libro quẽ d̃ fastis
reliquit. ait imꝑite qͦsdã opinari apͥlem
m̃sem antiqͦs a ueuere dixisse cũ nlłus di¬
es festꝰ. nlłmq sacͥficiũ in signe uenĩ ꝑhõ
m̃sem a maioribꝰ insticutũ sit. s ne in
carmĩbꝰ qͥd̃ salioꝵ uenĩs ulla ut cet̾oꝵ ce¬
lestiũ laus celebraret᷑. Cingio ⁊̃ uarro con¬
sentit ad firmã .s. nom̃ uen̾is ne sub regibꝰ
bus obductũ. s ⁊ mare nauigatitilꝰ clausũ
terres. ⁊p̃e aut aqua aut pruura aut nubibꝰ

Expanded text:
secundus Veneri dicaretur, quae vim eius quasi benefica leniret. Nam et in duodecim zodiaci signis, quorum Scorpius ita divisus est ut deo esset utrique communis. Nec aestimatur ratione caelesti carere ipsa divisio, siquidem aculeo velut potentissimo telo pars armata posterior domicilium Martis est, priorem vero partem, cui Ζυγὸς apud Graecos nomen est, nos Libram vocamus, Venus accepit, quae velut iugo concordi iungit matrimonia amicitiasque componit. Sed Cingius in eo libro quem de fastis reliquit ait imperite quosdam opinari Aprilem mensem antiquos a Venere dixisse, cum nullus dies festus nullumque sacrificium insigne Veneri per hunc mensem a maioribus institutum sit, sed ne in carminibus quidem Saliorum Veneris ulla ut ceterorum caelestium laus celebretur. Cingio etiam Varro consentit, adfirmans nomen Veneris ne sub regibusbus obductum, sed et mare navigantibus clausum, terrae etiam ipsae aut aqua aut pruina aut nivibus
Abbreviated transcription (Latin):
xilio uita constat. fatuã. a fando. qd̾ ut
supͣdiximꝰ infantes partu editi ñ pͥus
hãc dnm potentiã hr̃e uinonis. iõq re¬
gale sceptrũ in sinistra manu ei ad ditũ.
eand̾ ali ꝓsp̃mam credt̃. porcaq ei rent
dnuinã fĩ. qͥa segetẽ ꝙͣ ceres mortalibꝰ tri¬
buit porca depasta ÷. Alii x eomant eR¬
at nitsce oti. semelam credt̃. nͨ ñ eand̾
fauni filiam dicũt. obstitisseq uolunca.¬
ti patͥs in amorẽ suũ lapsi ut ⁊ uirga
myrtea. ab eo u̾b̾ aret᷑ eũ desid̾io patͥs nͨͦ
uino ab eos p̃ssa cessiss tͣnssig᷑asse se cñ
ĩ serpentẽ pat̾ credit᷑ ⁊ coisse cũ filia.
hoꝵ oĩum hoc ꝓferunt᷑ indicia. qd̾ uir¬
gã mircheã in cẽplo uab̾i nephas sit. qd̾
suꝑ caput eiꝰ extendat᷑ uitis qua maxĩe
cam pat̾ deciꝑe temptauit. qd̾ uraũ in
templũ eiꝰ ĩ suo nõie soleat inferri. Suas
in quo uinũ inditũ ÷ mellariũ nõiãt

Expanded text:
xilio uita constat, Fatuam a fando quod – ut xilio uita constat, Fatuam a fando quod – ut supra diximus – infantes partu editi non prius hanc deam potentiam habere Iunonis ideoque regale sceptrum in sinistra manu ei additum. Eandem alii Proserpinam credunt porcaque ei rem divinam fieri quia segetem quam Ceres mortalibus tribuit porca depasta est. Alii Χθονίαν Ἑκάτην, Boeoti Semelam credunt. Nec non eandem Fauni filiam dicunt obsititisseque voluntati patris in amorem suum lapsi, ut et virga myrtea ab eo verberaretur cum desiderio patris nec vino ab eodem pressa cessisset. Transfigurasse se tamen in serpentem pater creditur et coisse cum filia. Horum omnium haec proferuntur indicia: quod virgam myrteam in templo haberi nefas sit; quod super caput eius extendatur vitis qua maxime eam pater decipere temptavit; quod vinum in templum eius non suo nomine soleat inferri sed vas in quo vinum inditum est mellarium nominetur
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾is qui ẽ iupit̾ a magnitudine scł ac¬
uetiestate maiestate dictꝰ. Cingius mensẽ¬
maium nõiatũ putat amaia quã uulca.¬
in dicit uxorẽ. Argum̃toq utit᷑ qd̾ flam̃
S piso uxorẽ uilcani maiestam ñ maiam
dicit uocari. Contendt̃ ali maiam m̾cu¬
rii matrem: m̃si nom̃ dedisse. hĩc maxĩe
ꝓbantes qd̾ hoc m̃se m̾catores om̃s maie
parit̾ m̾curioq sacͥficant. Asfirmant qͥdã
abꝰ corneliꝰ labeo consentit. hãc maram
cui m̃se maio res diuina celebrat᷑. t̾rã
ẽẽ hoc adeptã nom̃ a magnitudine. sic̃
ti hõi t̾re contactu dat᷑. Scim̃ aũ m̃curi¬
ũ uocis ⁊ sermoĩs potentẽ. Auctor ⁊ cor¬
neliꝰ labeo huic maie .i. t̾re. edem kłdiᷤ
ore sacroꝵ docĩ posse coustrinat. Hãc eãd̾
bonã fauriãq opem. ⁊ fatuã pontifitũ
libͥs indigrtari bonã. qd̾ om̃iũ uobis ad
uictũ bouoꝵ causa ÷. faunã: qd̾ omiu.¬
sin animantiũ fauet. opem⁊ qd̾ im̃ꝰ au¬

Expanded text:
Maius qui est Iuppiter, a magnitudine scilicet ac maiestate dictus. Cingius mensem nominatum putat a Maia, quam Vulcani dicit uxorem, argumentoque utitur, quod flamen Sed Piso uxorem vulcani Maiestam dicit vocari. Contendunt alii Maiam Mercurii matrem mensi nomen dedisse, hinc maxime probantes quod hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrifican Cornelius Labeo consentit, hanc Maiam cui mense Maio res diuina celebratur Terram esse, hoc adeptam nomen a magnitudine, sicut ti homini terrae contactu datur, scimus autem Mercurium uocis et sermonis potentem. Auctor est Cornelius Labeo huic Maiae id est terrae aedem onfirmat. Hanc eandem Bonam Faunamque, Opem et Fatuam pontificum libris indigitari: Bonam quod omnium nobis ad uictum bonorum causa est, Faunam quod omni usui animantium fauet, Opem quod ipsius au
Abbreviated transcription (Latin):
rendo paucarũ morẽ regionũ. archad̾s an¬
nũ suũ cͥbꝰ m̃sibꝰ ex plicabant. acarnes. sex
g̃ti reliqui crecentis qͥnqͣginta .iii. diebus
annũ ꝓpͥũ cõpucabant. Non gͥ mirũ in hac
uatietate romaros qͦ olim auctorẽ romulo ai¬
annũ siũ decem habuisse iuensibꝰ ordinatũ
Qͥ amnꝰ incipiebat amarcio ⁊ conficiebat᷑ diebꝰ

Expanded text:
rendo paucarum morem regionum, Arcades anrendo paucarum morem regionum, Arcades annum suum tribus mensibus explicabant, Acarnanes sex, Graeci reliqui trecentis quinquaginta quattuor diebus annum proprium conputabant. Non igitur mirum in hac varietate Romanos quoque olim auctore Romulo annum suum decem habuisse mensibus ordinatum, qui annus incipiebat a Martio et conficiebatur diebus
Abbreviated transcription (Latin):
cereos accend̾e ⁊ in sacellũ ditis ere satͣnt cho¬
erens oscilla quedã psuis capitibꝰ ferre ex
illo tͣditũ. ut cerei satͣnalibꝰ missicarent᷑¬
⁊ sigilla arte fictili fing̾ent᷑ ac uenalia
pararent᷑. que hoĩes ꝓse atq suis piacłm
ꝓ dite satͣio fac̾e̾nt. iõ sat᷑nalibꝰ taliũ cõm.¬
m̾̃cioꝵ cepta celebͥtas .uii. occupat dies.
stam plemꝰ reculert̃. Cũq hic fac̾e̾ uellz
finẽ loq̃ndi: subiecit auceliꝰ simachꝰ. ꝑgin
p̃tertate eloqͥo tam duici de annoq edis¬
Siqͥs forte dep̾sencibꝰ ignorat quo ordine
uel aput pͥscos fu̾it ł cercionibꝰ postea regłis.
ĩnouatꝰ sit: ad qd̾ discend̾ ip̃e mͥ ind̾is audi¬
entũ aĩos incitasse de diebꝰ m̃si addicis disse¬
rendo. Tum ille eod̾ ductu orandi reliqua
contexuit. G un certꝰ modꝰ aput solos
semꝑ egiptio fuit aliaꝵ gentiũ dispari nũo
pari errore nutabat.⁊ ut contentꝰ sim refe¬

Expanded text:
potius accendere et in sacellum Ditis arae Saturni cohapotius accendere et in sacellum Ditis arae Saturni cohaerens oscilla quaedam pro suis capitibus ferre. Ex illo traditum ut cerei Saturnalibus missitarentur et sigilla arte fictili fingerentur ac venalia pararentur quae homines pro se atque suis piaculum pro Dite Saturno facerent. Ideo Saturnalibus talium commerciorum coepta celebritas septem occupat dies, stam plenius retulerunt.» Cumque hic facere vellet finem loquendi, subiecit Aurelius Symmachus: «pergin Praetextate eloquio tam dulci de anno quoque edissi quis forte de praesentibus ignorat quo ordine vel apud priscos fuerit vel certioribus postea regulis innovatus sit? Ad quod discendum ipse mihi videris audientium animos incitasse de dierus mensi additis disserendo. Tum ille eodem ductu orandi reliqua contexuit. Anni certus modus apud solos semper Aegyptios fuit. Aliarum gentium dispari numero pari errore nutabat: et, ut contentus sim refe
Abbreviated transcription (Latin):
causas ad qͣs paucoꝵ potuit ꝑuenire curio.
dospiciend̾ seruile nom̃. cũ ⁊ iouẽ tetig̾it
cira de suo. ⁊ multes ex his fideles ꝓui¬
de sigillaribꝰ ne ridenda me potiꝰ estimes ꝙͣ
sc̃a dixisse : paucis recensend̾ ÷. Epitadis
refert h̾cle̾m occiso gerione cũ uictor ꝑ
italiã arm̃ta duxiss ponte qui nc̃ subli¬
ciꝰ dicit᷑ ad tempꝰ instructo hõiñ simulat᷑ ꝓ
nũo socioꝵ quos casus ꝑegͥnatioĩs amise¬
rat ĩ fliuuũ dimisisse ut aqua secunda
ĩ mare aduecta ꝓcorꝑibꝰ desunctoꝵ ueluti
patriis sectibꝰ redderent᷑. ⁊ inde usũ taliasi¬
mulacra fingendi uit facra itiatisisse. S mͥ
hꝰ rei illa origo uerior estimat᷑ quã paulo
añ memini me retulisfe pelasgos. postͣ. fe¬
licior int̾p̃tatio capita ñ utuencũ. s fictilia
⁊ quosoc. estimationẽ ñ solũ hõiem s etiã
lum̃ sig̃tare docuisset cepisse sat᷑no potiꝰ

Expanded text:
causas ad quas paucorum potuit pervenire curiosicausas ad quas paucorum potuit pervenire curiosidespiciendum servile nomen, cum et Iovem tetigerit cura de servo et multos ex his fideles provide Sigillaribus, ne ridenda me potius aestimes quam sancta dixisse, paucis recensendum est. Epicadus refert Herculem occiso Geryone cum victor per Italiam armenta duxisset, ponte qui nunc Sublicius dicitur ad tempus instructo, hominum simulacra pro numero sociorum quos casu peregrinationis amiserat in fluvium demisisse, ut aqua secunda in mare advecta pro corporibus defunctorum veluti patriis sedibus redderentur et inde usum talia simulacra fingendi inter sacra mansisse. Sed mihi huius rei illa origo verior aestimatur quam paulo ante memini rettulisse: Pelasgos, postquam felicior interpretatio capita non viventium sed fictilia, et φωτὸς aestimationem non solum hominem sed etiam lumen significare docuisset, coepisse Saturno cereos
Abbreviated transcription (Latin):
pauit ab illa capͥfico ex qua signũ inctorie
reꝑunt sacͥficnĩq statuit antua sollẽpni¬
tate celebrand̾. cui lac qd̵ ex capfico manat
pp̃ memoriã facti p̃ceclentis adhibet᷑. Sed
nec ad philosophand̾ ineptũ. ⁊ impari ser¬
uile ingeniũ fuit. fedone ex eohorte sõc¬
tica socͣtiq ⁊ platoni ꝑ familiaris adeo ut
plato eiꝰ nõi librũ ulũ diuinũ de ĩmorta¬
te aĩe dicaret seruꝰ fuit forma. atq ĩgenio li¬
b̾ali. Hc̃ cebes soc̃ticꝰ hortante socte emisse
serui fuert̃ qui post. pħi clari extitert̃ ex
qͥbꝰ ile menippꝰ fuit. cuiꝰ ubros marcꝰ uarro
insatiris emulatꝰ ⁊ qͣ alii einicas ip̃e appłłat
nienippeas. S ⁊ philostͣti ꝑẏpathetici seruꝰ
pompiliꝰ ⁊ zenonis stoiti seruꝰ qͥu ꝑseus
nes etiã cinicꝰ licet ex lib̾ tate inseruicutẽ
uenũ ierat. quẽ cũ em̾e uellet. Nomi inqͥt¬
suos ei tͣdens accipe inqͥt lib̾os meos qͥbꝰ mi¬

Expanded text:
pavit ab illa caprifico ex qua signum victoriae pavit ab illa caprifico ex qua signum victoriae ceperunt sacrificiumque statuit annua sollemnitate celebrandum, cui lac quod ex caprifico manat propter memoriam facti praecedentis adhibetur. Sed nec ad philosophandum ineptum vel impar servile ingenium fuit. Phaedon ex cohorte Socratica Socratique et Platoni perfamiliaris, adeo ut Plato eius nomini librum illum divinum de immortalitate animae dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Cebes Socraticus hortante Socrate emissservi fuerunt qui post philosophi clari extiterunt. Ex quibus ille Menippus fuit, cuius libros M. Varro in saturis aemulatus est, quas alii Cynicas, ipse appellat Menippeas. Sed et Philostrati Peripatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici servus qui Persenes etiam Cynicus, licet ex libertate, in servitutem venum ierat. Quem cum emere vellet Xensuos ei tradens, "accipe", inquit, "liberos meos quibus imp
Abbreviated transcription (Latin):
um fidenatũt dictatorẽ qui mandatis ad sena¬
tũ missis postulauit. ut siuellent reliqͥas sue
ciuitatis man̾e. maties familie sͥ ⁊ uͥgines de¬
derent᷑. Cũq patres ee̾nt in ancipiti delib̾ati¬
one suspensi: ancilla noĩe tutela sen philotis
pollicita ÷ se cũ cet̾is ancillis sub noĩe dñaꝵꝵ ad
hostes itam habituq matr̃ familias ⁊ urginũ
sũpto hosibꝰ cura ꝓseq̃ntiũ. lacͥmis ad fidẽ dola¬
ris ingeste sc̃. Que c̃ aluuo in castͥs distͥbute fu
isent. uiros płimo umno ꝓuocauert̃ diem fe¬
stũ apd̃ se ẽẽ similantes. qͥbꝰ soporatis ex ar¬
bore capͥfico que castͥs erat ꝓxima signũ ro¬
manis dederũt. qͥ c̃ repentina ĩ cursiõe su¬
ꝑassent. memor bñficii senatꝰ om̃s ancillas
manu uissit enutti. dotẽq eis ex publito
fecit. ⁊ ornatũ. quo tt̃ erant use gestare
ꝯcessit. diemq ip̃m nonas caꝑtinas nũcu¬

Expanded text:
um Fidenatium dictatorem, qui mandatis ad senaum Fidenatium dictatorem, qui mandatis ad senatum missis postulavit ut, si vellent reliquias suae civitatis manere, matres familiae sibi et virgines dederentur. Cumque patres essent in ancipiti deliberatione suspensi, ancilla nomine Tutela seu Philotis pollicita est se cum ceteris ancillis sub nomine dominarum ad hostes ituram: habituque matrumfamilias et virginum sumpto hostibus cum prosequentium lacrimis ad fidem doloris ingeissent, viros plurimo vino provocaverunt, diem festum apud se esse simulantes. Quibus soporatis ex arbore caprifico quae castris erat proxima signum Romanis dederunt. Qui cum repentina incursione superassent, memor beneficii senatus omnes ancillas manu iussit emitti dotemque iis ex publico fecit et ornatum quo tunc erant usae gestare concessit diemque ipsum Nonas Caprotinas nuncu