comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er goscopimus immo quid raperedebem
quiper fectisumus inper fecto sesse nos
confiteri: et necdum conprehendisse: nec¬
dumeccepisse: hȩc est hominis uera sapien¬
tiac inper fectumes se senosse. atque ut
itclo quer: cunctorum incarneiustorum
mͣperfecta perfectio est : Vnde & in prouer¬
bus legimus ad intellegendc iustitiamue¬
racmꝰ Ni sienimers& & falsa iustitio Num¬
quã dĩuera iustitia dicer&ur: et in eodem
apostoli loco sequitur⁊ & siquid aliter sen¬
titis & hocuobis dr̃ reuelauit: Remnouã
audio quipaulo antedixerat : non quiaiã
accepi auticemper fectisum : et uaseleo¬
tionis qui pro confidentia habitantis in sexp̃i
audebat loqui anexperimentum quae ri¬
tis eius quimn meloquitur xp̃i & tamensim¬
pliciter fatebatur senones reper fectum
non quod sibi propriae denegabat mittit
in turbam. iungitque cumc&eris &ait
quot quotergoper fecti hoc rapiamus sed
quaratione hocdixerit: exponit in conseguen¬

Expanded text:
ergo sapimus, immo quid sapere debemus ergo sapimus, immo quid sapere debemus qui perfecti non sumus? Imperfectos nos esse confiteri, et necdum comprehendisse, necdum accepisse. HAEC EST hominis vera sapientia, imperfectum esse se nosse: atque, ut ita loquar, cunctorum in carne justorum imperfecta perfectio est. Unde et in Proverbiis legimus: Ad intelligendam justitiam veram . Nisi enim esset et falsa justitia, numquam Dei vera justitia diceretur. Et in eodem Apostoli loco sequitur: Et si quid aliter sentitis et hoc vobis Deus revelabit . Rem novam audio. Qui paulo ante dixerat, Non quia jam accepi, aut jam perfectus sum, 709 et vas electionis, qui pro confidentia habitantis in se Christi audebat loqui: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus ? et tamen simpliciter fatebatur se non esse perfectum: nunc quod sibi proprie denegabat, mittit in turbam, jungitque se cum caeteris, et ait: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Sed qua ratione hoc dixerit, exponit in sequen
Abbreviated transcription (Latin):
CPoΙon nominant nesagit ta ad pastẽ
dedincns odteram: imperitũ ostendat sa¬
gitta rium: Et adsaerit praeritorum sem¬
perobliuisci: & cd priora extendi: perque
doc& praerita neglegende & futura cu¬
piendec: ut quod hodie perfectum puta¬
uit dum admelioa & prioa extenditur
crasmper fectũ fuis se conuincect: atq ita
persingulos gradurdumnum quam insta¬
tione sed semper incur suest: mperfectum
doceat quod homines putabamus es seper¬
fectum. soleonique perfectionem & ueram
iustitiam ditantum uir tutib: coaptandã
a postolepaule ignosce mihi quasi ho mun¬
culo meauitia confitenti: si audacter inter¬
rogem: diciste nec dumaccepisse . & nec¬
dum conꝰprehendisse et necdumesse ꝑ¬
fectum & praeritorum semper obliuis¬
ci &cedpriorateextendi: n quomodopor¬
sis occurrere. in resur rectionem moxtu¬
orum & consequibrauium suꝑnae uocati¬
onis et quomodo statim infers: quot quot
dimus accepissequod noncacepimus esse
per fectos quinecdum perfectisumus: quid

Expanded text:
 nominant, ne sagitta ad partem declinans alteram, imperitum ostendat sagittarium. Et asserit praeteritorum se semper oblivisci, et ad priora semper extendi: per quae docet praeterita negligenda, et futura cupienda; ut quod hodie perfectum putavit, dum ad meliora et priora extenditur, cras imperfectum fuisse convincat. Atque ita per singulos gradus, dum numquam in statione, sed semper in cursu est, imperfectum doceat, quod homines putabamus esse perfectum: solamque perfectionem et veram justitiam, Dei tantum virtutibus coaptandam. isto Jesu. O apostole Paule, ignosce mihi quasi homunculo mea vitia confitenti, si audacter interrogem. Dicis te necdum accepisse, et necdum comprehendisse, et necdum esse perfectum, et praeteritorum semper oblivisci, et ad priora te extendi; si quo modo possis occurrere in resurrectione mortubrum, et consequi bravium supernae vocationis. Et quomodo statim infers: Quotquot edimus, accepisse quod non accepimus, esse perfectos qui nondum perfecti sumus? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
buntur sicut libercali & omnis exercitus corum
calogla dius ineus. & nunc superidiimeam descen¬
dit gladiusdi: Inebriatur meaelis. & intua solumeri
scĩtateiciunur nidumeã descendit quȩ interprȩ¬
tatur uel sanguinaria uel terrena ut prof&icccaue¬
toritate discanius omnẽ terram indigere iudicio:
unde sequitur: uicuma enĩ dñimbosra quȩ interprae¬
tatur caro. & inter fcctiocius multa interredum
id est insangume: Iuxta quod ponit &ãpostolus. caro
& sangius regnum di non porsidebunt: Ua qui con¬
tradicit fictorisuo: uȩquidicit patri ut quid mege¬
nerasti : aut matriquareme peperisti: hoc adeos per¬
tin&: quidicunt quar &alqͥs conditursum . qui non
possum mperp&ud carere peccato quare taleuar
sictum ut non adamantinum permaneren sed

Expanded text:
buntur sicut libri coeli, et omnis exercitus eorum buntur sicut libri coeli, et omnis exercitus eorum coelo gladius meus, et nunc super Idumaeam descendet . Gladius Dei inebriatur in coelis, et tuum solium eriitate securum? In Idumaeam descendet, quae interpretatur, vel sanguinaria vel terrena: ut prophetica auctoritate discamus, omnem terram indigere judicio. Unde sequitur: Victima Domini in Bosra, quae interpretatur, caro: et interfectio ejus multa in terra Edom, id est, in sanguine , juxta quod ponit Apostolus: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Vae qui contradicit fictori suo, vae qui dicit patri, ut quid me generasti? et matri, quare me peperisti ? Hoc ad eos pertinet, qui dicunt, quare talis conditus sum, qui non possum in perpetuum carere peccato. Quare tale vas fictum, ut non adamantinum permanerem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
guis s& libertate prof&ica populũ delinquentem :
Non peccantes aliquando corripimus quiaddlamur
diuitib & ꝑsonas accipinus peccatorum. turpis lu¬
crigratia nisiforte coteis loquimur confidentia.
÷ sed quia compunctus sum. conscientia uidelic&
satussum inmiseria. dum mihi infigitur spina: Ille
peccatispinꝰ conpungitur . tuuirtutum florib: uer¬
nas: crubescet in quit lunac & confund&ur sol quan¬
douisita uerit dñs supermilitiam cxlimexcelsis: hoc
est quod& in aliolocoscriptumest: astra quoquenon
sunt munda in conspectucius & aduerrimangelor
suos peruer sum quid repperit: Iuna erubescit &
consundq uirsol. & cȩlumoperitur cilicio & nos in¬
trepidi atquel aetantes: quia omnicaremus uitio
occurrimus iudicis maiestati: quando tabescent mon¬
tes: crectiui delic& superbia. & omnis militia calo¬
rum. uelastra uel angelicadignitates: & conplica¬

Expanded text:
guisset libertate prophetica populum delinquentem. guisset libertate prophetica populum delinquentem. Nos peccantes quando corripimus, qui adulamur divitibus, et personas accipimus peccatorum, turpis lucri gratia? nisi forte tota eis loquimur  Al. loquamur confidentia, i, sed, quia compunctus sum, conscientia scilicet satus sum in miseria, dum infigitur mihi spina . Ille peccati spina compungitur: tu virtutum floribus vernas: Erubescet, inquit, luna, et confundetur sol, quando visitaverit Dominus super militiam coeli in excelsis , hoc est quod 774 in alio loco scriptum est: Astra quoque non sunt munda in conspectu ejus: et, Adversum Angelos suos, perversum quid reperit . Luna erubescit, sol confunditur, et coelum operitur cilicio, et nos intrepidi atque laetantes, quasi omni careamus vitio, occurremus judicis majestati, quando tabescent montes, erecti videlicet in superbiam, et omnis militia coelorum, vel astra, vel Angelicae dignitates: et complica
Abbreviated transcription (Latin):
bitrui potestate xpĩtrophea circumfero: audian:
per qͥ saiam clamantem dm̃. Populus incus quibea¬
tosuosdicunt: seducunt uos & semitam pedũ ues¬
trorum supplantant : quis magis supplantat popu¬
lumdi quiliber i arbitru potestate sibn Exus despi¬
cit auxilium conditorir& sua uolunta te securus est
anqui sugulas sententias prȩceptorum dñi iudi¬
ciumꝰper tremiscit adhuiur aemodi hominerlo¬
quitur dr̃: Tȩ uobis quisapientes estis apuduos: & m¬
tellegentes uestro iudicio: ꝗ raias ita hebraicum
plorat& dicit: Uȩ mihiquiatacui quia in munda ha¬
bens labia & inmedio populi inmunda habentis labicc
hebitans uiꝰ dnm sabaoth oculis meis : Illcuir tutum me¬
rito dĩ fruebatur aspectu: & conscientia peccatorum
labia sua fatebatur inmundo : Non quolo cutus err&
aliquid quoduo luntaddnĩ repugnar& : sed quod silu¬
iss& : uel pudoreueltimore per territus. necar¬

Expanded text:
bitrii potestate Christi tropaeum circumfero. Audiamus bitrii potestate Christi tropaeum circumfero. Audiamus per Isaiam clamantem Deum: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitam pedum vestrorum supplantant . Quis magis supplantat populum Dei: qui liberi arbitrii potestate subnixus despicit auxilium Conditoris, et in sua voluntate securus est, an qui ad singulas sententias praeceptorum Domini judicium pertimescit? Ad hujuscemodi homines loquitur Deus: Vae vobis, qui sapientes estis apud vos, et intelligentes vestro judicio . Isaias juxta Hebraicum plorat, et dicit: Vae mihi, quia tacui, quia immunda habens labia, et in medio populi immunda habentis labia habitans, vidi Dominum sabaoth oculis meis . Ille virtutum merito, Dei fruebatur aspectu, et conscientia peccatorum, labia sua fatebatur immunda. Non quod locutus esset aliquid, quod voluntati Domini repugnaret, sed quod siluisset, vel timore, vel pudore perterritus, nec ar
Abbreviated transcription (Latin):
ram stabat satanas utaduersar&urei: dicitur quead
cum postpugnam. ad queuictoriam: Auferte uestimen¬
ta sordida abco & eoccabstulia temi qui tatemaiam
Edicreids iouinia ñ loquitur: sin comn tomnino peccato
sm. sordida uestimenta non habeo proprioregor
arbitrio maior a postolosum. Ille facit quod nonuult
& quoduult non facit : ego facio quod uolo & quodno¬
lonon facio: Prȩparata sunt mihiregna calorum
immo ipseea mili meis uirtutib prȩparaui ⁊ inqo
adã ten&ur obnoxiur. & ali quircor seputant in si¬
militudinem prȩuaricationis adã Egosolus cum mne
caterua non teneor : aliidausicellulis & feminas
non uidentes: quia miseri sunt & mea uerba non
audiunt tor quentur desideriis : ego &iam simulie¬
rum ualler Agminib: nullã habeo concupiscen¬
tiã: Deme enim dictum est lapides sci uoluuntur
ruperterram : &idcir cononsentio quia liberiar¬

Expanded text:
ram stabat Satanas, ut adversaretur ei. Diciturque ad ram stabat Satanas, ut adversaretur ei. Diciturque ad eum post pugnam atque victoriam: Auferte vestem sordidam ab eo: Et, Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et haeres Joviniani loquitur: « Sine omni omnino peccato sum, sordida vestimenta non habeo, proprio regor arbitrio, major Apostolo sum. Ille facit quod non vult, et quod vult non facit, ego facio quod volo, et quod nolo non facio, praeparata sunt mihi regna coelorum, immo ipse ea mihi meis 773 virtutibus praeparavi. » In quo Adam tenetur obnoxius, et alii qui reos se putant in similitudinem praevaricationis Adae, ego solus cum mea caterva non teneor. Alii clausi cellulis, et feminas non videntes, quia miseri sunt, et verba mea non audiunt, torquentur desideriis: ego etiam si mulierum vallor agminibus, nullam habeo concupiscentiam. De me enim dictum est: Lapides sancti volvuntur super terram ; et ideo non sentio, quia liberi ar
Abbreviated transcription (Latin):
dicium : & diligere misericor diam: & sollicitum
ambula recum dõtuo: ut nũquã securusns ut om¬
niobseruantia custodias cortuum. ut consideres
quoniam inmedio laqueorum ambuler & submurorũ
penis ingrediarir. ut illud cotidie cordemediteris
uxta scmitam scandalum posuerunt mihi superbas
enim dr̃ resistit humilib: autem dat gratiam. qui cau¬
qui sccurus est deiustitia sua repugnat dõ: Illius que
auxilio destitutus insidiis hostiũ pat&: Conputrescanc
tum ut requies camindieangustiae meae: ut ascendã
codpopulum sortenimeum: Hic tribulationes & an¬
gustias ad flictionem que animi deprecatur utin
futuro uirorum iaminxpõ regnantium numero so¬
ciur ex quoper spicuum est hiepugnam atquear¬
tamen. & infuturo es seuiccoriam : Ihrsiliuriosedech.
quodinter pr&&ectur iustus dñi. sacerdos magnus in¬
dutus describitur uestib: sordidis. qui peccatum non
fecit & tamen nostra peccatapor tauit ad cuius dexte¬

Expanded text:
dicium, dicium, ambula cum Deo tuo. Ut numquam securus sis, ut omni observantia custodias cor tuum, ut consideres, quoniam in medio laqueorum ambules, et sub murorum pinnis ingrediaris, ut illud quotidie mediteris: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Superbis enim resistit Deus, humilibus autem dat gratiam . 24. Timqui securus est de justitia sua, repugnat Deo, illiusque auxilio destitutus, insidiis hostium patet. Computrescant, tum ut requiescam in die angustiae, ut ascendam ad populum fortem meum . Hic tribulationes et angustias afflictionemque animi deprecatur, ut in futuro, virorum jam cum Christo regnantium numero societur. Ex quo perspicuum est, his pugnam atque certamen, et in futuro esse victoriam. Jesus filius Josedec, quod interpretatur justus Domini , sacerdos magnus, indutus describitur vestibus sordidis, qui peccatum non fecit, et tamen nostra peccata portavit, ad cujus dext
Abbreviated transcription (Latin):
a nostra dicitur qui soluses sinepeccato: quȩ laus uxta
nes cumc&eris : Nosenimuxtanos conuertimus iustiti¬
am in absenthium : & fructum iudicii mamaritudi¬
nem: Locuntur nautȩ at que uectores in libro ionã
pogamus dñe neperdas nos propter hominem istum
neque inducas supernos sanguinem in nocentem: si¬
nonnorunt: & ad extremum sicut placuit tibi dñe sie
saccumest: Nonquȩ runt iustitiam sententia di sed
ueritate iiusti iudicis confitentur: Michear lacri
unus quis que fratrem suum ueneur cadmostem:
Medũ manuũ suarum dicinibonum: Etiterum
quioptimus inter cosest quasi paliurus. & quirec¬
tur quasi spina desepe: hȩchominum iustitia est.
utiuxta uerbacius dem profeȩ Necamiico noccon¬
iugi necsilus sit credendum: quia in imici hominis
domesticieius: quansententiam. &iam sermodo¬
minicos conprobabit ⁊ undedatur consilium per
eundem prof&cm : Indicabotibi ohomo quid sit
bonum & quid dr̃ quȩratate : utique sacereiu¬

Expanded text:
a nostra dicitur, qui solus est sine peccato. Quae laus juxta nis cum caeteris. Nos enim juxta Amos convertimus justitiam in absinthium, et fructus judicii in amaritudinem . Loquuntur nautae atque vectores, in libro Jonae: Rogamus, Domine, ne perdas nos propter hominem istum, neque inducas super nos sanguinem innocentem. Sinon norunt. Et ad extremum, Sicut placuit tibi, Domine, sic factum est. Non quaerunt justitiam sententiae Dei: sed veritatem justi judicis confitentur. Micheas lacrymunusquisque fratrem suum venatur ad mortem. Malum manuum suarum dicunt bonum . Et iterum: Qui optimus inter eos est, quasi paliurus est, et qui rectus, quasi spina de sepe . Haec hominum justitia est, ut juxta verba ejusdem 772 prophetae, nec amico, nec conjugi, nec filiis sit credendum, quia inimici hominis domestici ejus . Quam sententiam etiam sermo Dominicus comprobavit . Unde datur consilium per eumdem prophetam: Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum, et quid Dominus quaerat a te: utique facere ju
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus potest cius uitare notitiam. & cordiroccularce¬
lare quȩ scrutater intro & inspicit : &ut sciamur dier¬
sebonum omne quodgerimus egoait plantabo eos.
ut nequa quam eradicentur. & ego da bocis cogitatio¬
nem & sensum: ut intellegantme: sicogitatio & ren¬
susdantur adõ & intellectus dñi exillius qui noscen¬
dus estradice pullulat: ubi est liberitantum arbitri
superba iactatio  uolumusscire conditionẽ nostram
audiamus historiã Ioahim Rexiuda cunctique socu
eius & principer : auditis sermonib: uriaet uoluerit
occidereeum. Qquod cum illedidi cisr&timore per¬
territus fugit inaegi ptum: Curmortem timebat qui
expliccbat sententiasdi & quicd senuntiaridĩ no¬
uerat uoluntatem ÷ dedignamur persingulacauxiu¬
um di & adillius nutũ cuncta gerere neglegimus
cũ legamus scos uiros. &iam hominum indiguisse
prȩsidio: periditatur hieremias. & manifestedi¬
citur quod auxilio ei fuerit manus. aicham filiscc¬

Expanded text:
est vitare ejus notitiam, et cordis occulta celare. Qui scrutatur renes, introspicit. Et ut sciamus Dei esse bonum omne quod gerimus: Ego, inquit, plantabo eos, ut nequaquam eradicentur, et ego dabo eis cogitationem et sensum, ut intelligant me . Si cogitatio et sensus dantur a Deo, et intellectus Domini ex illius, qui noscendus est, radice pullulat, ubi est liberi arbitrii tantum superba jactatio? Volumus scire conditionem nostram, audiamus historiam. Joachim rex Juda, cunctique socii ejus et principes ejus, auditis sermonibus Uriae, voluerunt occidere eum . Quod cum ille didicisset, timore perterritus fugit in Aegyptum. Cur mortem timebat, qui explicavit sententiam Domini, et qui a se nuntiari Domini noverat voluntatem? Dedignamur per singula auxilium Dei, et ad illius nutum cuncta gerere negligimus, cum legamus sanctos viros, etiam hominum indiguisse praesidio? Periclitatur Jeremias et manifeste dicitur, quod auxilio ei fuerit manus Abicam filii S
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ds̃ scĩficauit requiem. dicitur tibi factum est ma
ne inciper& ipsedies non dictum ÷ factum : uespe¬
nc ut finir&ur dies: sed dictum ÷ factum : mane
ut fier& sine fine dies: Sic incipit ergo requies nrã
quasimane : sed nonfinit᷑ quia in aenum uiuemus
Adhanc spem quicquid facimus si facimus sabbatum

Expanded text:
ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est, Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est mane, ut fieret sine fine dies. Sic incipit ergo requies nostra, quasi mane: sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Erimus &iam millo unde pignus accepimus ina¬
&ernum qui&i quoderit sabbatum sabbatorum : ꝓp̃t
ipsccm requiem ꝑtinentem addonum sps̃ scĩ
Tercium itaq p̃ceptum descebbato qđ dixime qđ car¬
naliter iudei celebrant nos spiritaliter cognosca¬
mus : Nam quia sp̃s scs̃ dicitur propterea septimum
diem scĩficauit ds̃ quando fecit omnia operaguce sic̃
ingenesi scriptum legimus: non ibihubes nominatum
scificationem: nisuillo die ubi dicitur requieuit ds̃ ab
operib suis : Nonenim fatigatus erat dr̃ ut dicer elur
requieuit dr̃ ab operibus suis : sed imillo uerbo tibi labo¬
rante requiem ꝓmisit: Vt quia fecit omniabana ual¬
de & sic dicitur requieuit ds̃: Intelleges &iamte pͥ
bona opera requi &urum : & sine finerequi&urum
Namomnia superiora quȩ dictas Id ÷ dies superiores
hebent uesperem septimus istedies non hab& uesperã

Expanded text:
tes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in ates; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sancti. Tertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, quod carnaliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiritus sanctus dicitur, propterea septimum diem sanctificavit Deus, quando fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quia fecit omnia bona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requieturum, et sine fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, id est, dies superiores habent vesperam: septimus iste dies non habet vesperam,
Abbreviated transcription (Latin):
chorus meus uos fuistis : Nonne uos paulo ante can¬
tastis ds̃ canticum nouum cantabo tibi in pscelterio
decem cordecrum psallamtibi : ⁊psas decem codas
modo ꝑcutio: quccre amara ÷ uox psulterii dĩi ps¬
allam tibi in psalterio decem cordarum : Non uob
hoc canto qđ non faciatis : Decalogus enim legis decẽ
prȩcepta hab&: quȩ decem psecepta sic sunt distri
nes: Tricc addm̃ quelam dixi. Vnus ÷ ds̃ noster
& nullam similitudinem debemus facere & non forni¬
cari post hñ quiunus est : quia ds̃ & xps filius dĩ uuũ
÷cum patre: Et ideo non deb& a nobis accipi inuanũ
ut putemus eum factum Id est creaturam aliquam ꝑ
piterno promittitur : Inde modopignus accipimus:
sic enim dicit a postolus quidedit nob̵ pignus spm̃
Sipignus accepimus ut incipiamus in dño & dõ nr̃o trorn¬
quilli esse: ut simus in dõ nro mites simus in dõpacier¬

Expanded text:
chorus meus vos fuistis. CAPUT V. Nonne vos paulo ante canchorus meus vos fuistis. CAPUT V. Nonne vos paulo ante cantastis, Deus, canticum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distribnes. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari post Deum, qui unus est: quia Deus et Christus Filius Dei unum est cum Patre. Et ideo non debet a nobis accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per piterna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis pignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patien
Abbreviated transcription (Latin):
quecre ambularemus delectatiuanis canticis nullires
yfuturis at temp̃ dulcib: inposterum amaris talib:
& enim turpitudib: cantio mum animihumani in¬
lecti eneruant᷑ & decidunt auirtute defluentes in
turpitudinem : Et propt̃ ipsas turpitudines : postea
sentiunt dolores & cummagna a maritudine digerun
quodcum dulcedine tempor eclibiberunt: meliusergo
nosamara uob̵ cantcomus ad tempus : quȩ postea dulces¬
can in uobis: Nec mercedem aliquam exigimus tsiut
faciatis q: dicimus : Imnon faciatis sinos̃ dicimus: Siaut
omnibus ille dicit: quineminem tim &: & ꝑquem fit in no¬
mine ipsius & ingloria mise cordie ipsius ut & nos nemi¬
nem timeamusꝰ Om̃s audiuimus om̃s faciamus om̃s.
cumnrõ aduersario concordemus : Putate me er¬
charedum esse: quiduobis amplius possum canere
ecce psalterium fero decem cordas hacb& Hoc
uos paulo ante cantastis antequam inciperem loqui:

Expanded text:
Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine digerunt quod cum dulcedine temporali biberunt. Melius ergo nos amara vobis cantamus ad tempus, quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut faciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in gloria misericordiae ipsius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, antequam inciperem loqui;
Abbreviated transcription (Latin):
solam uxorem suam: fortassis enimsieruperit
& hoc dixerit: potest illa respondere & dicere :
Quare maledicis cui paulo ante adclam ubas certe
coniuges sumus : cum linguactua discordas mecũ
concorditer quo modo uiuere poterisi. Nosfra¬
tres pericula urã intueamur : non uoluntetes nostras
adtendimus : Nam & medicus siuo luntatem egri ad ten¬
dat : numquam illum curat. quod non est faciendũ-
non ficat: quod ꝓhib& ds̃ non faciat. quidõ creditab
ipso audit qđ dicimus : Certe melius erat quibus dam
nolentibus corrigiutł hac non ueniremus: susta dic¬
turieramus ł quia lam uenimus non ea diceremus
Nudus terciano die memini me dixisse sc̃ĩtati ur̃ ȩ qͥa
sicit tharedies semus : Aut huius modialiquid populari¬
t̃ exhibentes prostudus nugatitatis ur̃e quȩ iamquȩ su¬
mus ut relinquatis : tenuis s&is nos ut daremus uobisdi¬
em & quisq: promodulo suo conferr& nob̵ mercedẽ

Expanded text:
solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua discordas, mecum concorditer quomodo vivere poteris? Nos, fratres, pericula vestra intuemur, non voluntates vestras attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat, nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: quod prohibet Deus, non fiat. Qui Deo credit, ab ipso audit quod dicimus. Certe melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicturi eramus; vel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiustertiano die memini me dixisse Sanctitati vestrae, quia si citharoedi essemus, aut hujusmodi aliquid populariter exhibentes pro studiis nugacitatis vestrae, quae jam quaesumus ut relinquatis, tenuissetis nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem.
Abbreviated transcription (Latin):
quam audierunt : cum sit par peccatum in pecaito pa¬
ri innocentiorem facit uidere uirum Non diuina
ueritas sed humana ꝑuersitcas : Et si focte hodie acri¬
orem quis quam passus fuerit uxorem suam & libe¬
rius murmurantem: cuiuidebatur quia licebat
uiro : & audiuit in ecclesia quia non lic& uiro : Sier¬
go passus fuerit urorem suam liberius iam ut dixi
murmurantem & dicentein sibi non lic& qđ facis:
Simul audiuimus xp̃ianisumus : quodame exigis red¬
demihi: Fidem tibi debeo fidem mihi debes: Fidẽ
xp̃o emboxpdebemus: Et sime fallis non falliseu
cuius sumus non fallis eum quinos emit : Hec atq:
huius modi audiens illequȩ non sol& dum non uult
inse fierasanus: in me sit insanus : Irascitur maledicit
foctussis &iccm dicat: Quomodo factum est ut huc ille
uener& Aut uxor mer ipsodie in ecclesiam ꝓcede¬
r& : Et hoc credo qđ in cogitatione suecdicat mam
libere erumpere inuocem non aud& : necante

Expanded text:
quam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato paquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non licet quod facis; simul audivimus, christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et si me fallis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fieri sanus, in me fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, aut uxor mea ipso die in ecclesiam procederet? Et hoc credo quod in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante
Abbreviated transcription (Latin):
ds accipiat nondum xp̃ianus est: Neq in coinmoratus
sum ubidicit sermo dĩ honora patremtuum & matse
tuam multi enim honoant parentes & raro mubii¬
inus parentes conquerentes deimꝓbitate filiorum
quamquam non desint: sed tamen quamraro fit tam
breuiter monendum fuit Nec in eo ubi dietum est
non occides in memorari uolui: Nonenim credo esse hic
turbam homicidarum : Illud uero malum late serpeñs
plus occupauit : & in eo uel ementius irritat᷑ adubr¬
sarius illȩ quildeo lamat ut sit aliquando amicus:
querelȩ cotidianer : quam quam ipse feminȩ iamnec
audent conquiri deuiris suis : Ita inuaden somnia ẽ¬
su&ludo prolege obseruatur : utiam & mulierio
focte ꝑ sua sum sit licere hoc uiris nonlicese muli¬
eribus solentenim audire adductas mulieresessẽ
adforum quȩ saate cum seruis inuentes adductum
uirum adforum quia inuentus ÷ cum ancilla sua num¬

Expanded text:
, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus , accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Solent enim audire adductas mulieres esse forum, quae forte cum servis inventae sunt: adductum virum ad forum, quia inventus est cum ancilla sua, nun
Abbreviated transcription (Latin):
iub & utloquamur : sinon faciendo qđ iub& ut faciatis aduo¬
dixi multis in moratus sum÷ hocenim presumimas de
caritate urã : quia unum dm̃ colitis: hoc presumimus
de fidecatholica quȩ iuobis est quia filiumaĩ equalem cre¬
creaturam esse filium dĩ : quoniam ommnisceatura uanitati sub¬
iecta est. Sed creditis eum equedem patries sedm̃ dedõ
uerbum apud dm̃ uerbum dm̃ ꝑ quod sacta sunt omnia lu¬
men delumine coaãnum illiquigenut unum cum illo ꝗͥge¬
nuit sed hoc uerbum creditis ad sumpsirre creaturam dẽ
uirgine maria : ad sumsisse mortalitatem : & passum
fuisse ꝓ nobis : Ealegimus & credimus ut saluemur :
uec ieo inmoratus sum: ut quicquid facitis ꝓspe futura
faciatis: Nouisnim omnium cristianorum mentes dese¬
culo futuro cogitare. Quienim non defuturo sȩculo cogi¬
tat : nec ꝓp̃terea xp̃i amus est ut id quod infine ꝓmittit¬

Expanded text:
jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, advejubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, advedixi, multis immoratus sum? Hoc enim praesumimus de Charitate vestra, quia unum Deum colitis. Hoc praesumimus de fide catholica, quae in vobis est, quia Filium Dei aequalem cre putetis creaturam esse Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed creditis eum aequalem Patri esse, Deum de Deo, Verbum apud Deum, Verbum Deum, per quod facta sunt omnia, lumen de lumine, coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium Christianorum mentes de saeculo futuro cogitare. Qui enim non de futuro saeculo cogitat, nec propterea christianus est, ut id quod in fine Deus promittit
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur caput suus quomodo caput eede siȩ xpĩ est & hoc
iuo &ur ecdesiȩ ut sequatur caput suum & ut ꝑuestigiaam¬
bul& capitis sui: sic unius cuiusq: domus hab& caput uirũ
& tamquam carnem feminam : quocaput ducit illuc deb&
compus sequi quccre ergo uult caputire quonon uult ut scor¬
pus sequatur ÷ quare uult ire uir quonon uult ut uxor
sequatur hȩc iubendo sermodĩ aduersarius ÷ : Nolunt
enim bomines facere quod uult sermodi: Et quiddicam
qui a aduersarius ÷ sermo dĩ÷ quoniam lub& Timeonee¬
go ipse aduersarius sim quibusdam: quia hȩc loquor
quidadine ꝑtin&: fortemme faciat ds̃ quiterr& ut loquan
ut nontimeam querelas hominum : Nam quinolunt casti¬
tatem seruare uxoribus suis & abhundant tales nolunt me
istadicere: sed uelint nolint. dicturus sum: sienim
uos exortor utcum aduersario concord&is egocum illo
in lite remanebo : qui uobis iub& ut faciatis ipse nobisiu

Expanded text:
et sequatur caput suum. Quomodo caput Ecclesiae Christus est, et hoc et sequatur caput suum. Quomodo caput Ecclesiae Christus est, et hoc jubetur Ecclesiae ut sequatur caput suum, et ut per vestigia ambulet capitis sui: sic uniuscujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines facere quod vult sermo Dei. Et quid dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatum hab& inre sed inspe : Tuautem ad hocuis
requiescere ut labores cumad hoc debeas labor are ut
dicitur tibi non occides tuautem occidereuis ini mi¬
cumtuum : Et ideo forte non facis quiat imes iudicem ho¬
minem non quia cogitasdin Ignoras quia ille testis est
cogitationum illo uiuo quemius mori tehomicidam
ten& incorde Dicit᷑tibi non moediaberis : Id÷ nonibis ada¬
liam uxorem p̃t̃ uxoremtuam : Tu autem exigis hoc abuxo¬
re & nonuis hocreddere ixoi : Et cum debeas inuirtute
prȩcedere uxorem : quoriam castitas uirtus est tusubuno
imp&ulibi dinis cadis et uis ux orem tuam uictricentu
esse tuuero uictus iacens: Et cumtucaput sis uxoristuȩ :
precedit te ad dm̃ cuius caputes : Uis domumtuam capite
de &sum pendere : Caput ÷ enim mulieris uir: Ubiaut
melius uiuit mulier quamuis : capite deorsum pend& do¬
mus: Si caput ÷ uir melius deb& uiuerevir et psȩcede¬
re in ominibus bonis factis ux orem suam ut ille imit&ur uirum

Expanded text:
sed habet in spe. Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, ut Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecedere in omnibus bonis factis uxorem suam; ut illa imitetur virum,
Abbreviated transcription (Latin):
deo enĩ & passus & mostuus ÷ dñs. ut nos redemer&
amoste : Hoc excellentis simum iudicat p̃ciũ suaemor¬
tis : quo peccator cosoluitur & in nouam as sumitus
graciã utuenient &mirentus omnes quomodo cũ xp̃o
recũbat : & lccudantes dm̃dicant manducẽ & epule¬
mu quia hic motuus erat & reuixit. & perierat
einuentus ÷ siquis autẽ infidelis abiecerit quecre cũ

Expanded text:
deo enim et passus et mortuus est Dominus, ut nos redimeret a morte. Hoc excellentissimum indicat pretium suae mortis, quo peccator absolvitur, et in novam assumitur gratiam; ut veniant et mirentur omnes quomodo cum Christo recumbat, et laudantes Deum, dicant: Manducemus et epulemur; quia hic mortuus erat, et revixit: perierat, et inventus est . Si quis autem infidelis objecer
Abbreviated transcription (Latin):
coniuiuio tuo. & domustua p̃cioso replebitur un¬
guento siquẽ redimere dignactus escustodieris
Dicstur enim: ecceille. non in ecclesiae enutritus t¬
gratia : &intꝰ conuiucs m̃ secaelestis recũbit
re fugienti : ego enim sciebam qđ ñ eram dignus
& infimus merito tam̃ quia & ego laborem aliquẽ ꝓsca

Expanded text:
convivio tuo, et domus tua pretioso replebitur unconvivio tuo, et domus tua pretioso replebitur unguento; siquidem redimere dignatus es, custodieris. Dicetur enim: Ecce ille non in Ecclesiae nutritus gratia, et inter convivas mensae coelestis recumbit.refugienti. Ego enim sciebam quod non eram dignus vscoporum et infimus merito; tamen quia et ego laborem aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
a que uiuȩ secũ portare suenit ipse ad sepuldrũ
ut in cẽ ergo ad hoc monumentũ meũ digneris
accedere dñe ihũ tuisq lacrimis labes qñm duriorib:
oculis non habeo tantas lacrimas ut possimmea labccre
delicta :Siin lacrimacueris ꝓme: sccluus erd.
Si dignt fuero lacrimistuis f&orem cobstergã
delictorũ omniũ : si fuero dignus ut paulis ꝑ in lacrimes
uocabis me demonum̃to hui: corporis & dices exiforas:
Vñ intra corporis huius angusticcs inclusae tenecentur
cogitationes meae : sed egrediantur cdxp̃m in lumine
uersentur : ut ñ cogitẽ operatene brcrũ sedo pe¬
ralucis: Qui enĩ peccatũ cogitat. intra succ̃ consci¬
entic̃ stud& seipse includere: uoca ergo forces
seruumtuũ quac̃uis legatus uinculis peccatorum
meorũ uinctos hecbec̃pedes In noxas maenus & cogi¬
tationib: & operib: mostuis Iam sepultus te uocante
lib egrediter : & inueniar unus de discũbentib: in

Expanded text:
aquae vivae secum portare. Venit ipse ad sepulcrum. aquae vivae secum portare. Venit ipse ad sepulcrum. 71. Utinam ergo ad hoc monumentum meum digneris accedere , Domine Jesu, tuis me lacrymis laves; quoniam durioribus oculis non habeo tantas lacrymas, ut possim mea lavare delicta! Si illacrymaveris pro me, salvus ero: si dignus fuero lacrymis tuis, fetorem abstergo delictorum omnium: si fuero dignus ut paulisper illacrymes, vocabis me de monumento hujus corporis, et dices: Exi foras , ut non intra corporis hujus angustias inclusae teneantur cogitationes meae: sed egrediantur ad Christum, in lumine versentur; ut non cogitem opera tenebrarum, 432 sed opera lucis. Qui enim peccatum cogitat, intra suam conscientiam studet se ipse includere. 72. Voca ergo foras servum tuum. Quamvis ligatus vinculis peccatorum meorum, vinctos habeam pedes, innexas manus, et cogitationibus et operibus mortuis jam sepultus; te vocante, liber egrediar, et inveniar unus de discumbentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
lacta ÷ qua omnib: quiuo lunt uenia ꝓmerere
magisteriũ psestitit oscðlando pedesxp̃i lacri¬
mis lauando tergendo crinib: : ungendo ungu¬
ento. In osculo insigne caritatis ÷: &ideo dicit dñse¬
ihs osco l&ur me cboscolo orissui : capilli quid sig¬
nificant nisi ut noueris inclinata omni infularũ
dignitate sȩculariũ obsecrandã indulgentiã ut
adterra flenste ipsepros ternas : ut umiiacens.
mouecs misericor dia linguento quoq:: bonae
confessionis exprimitur odor, rexnẽ peerat
dauid & dicebat : lauabo ꝑsingulaes noctes lectũ
meũ lacrimis meis stratũ meũ rigebo.
Et ideo tacntã gratic̃ meruit: ut exeius sccmilia
uirgo el gͥger&ur quae nobis pastu ꝓprio xp̃m
eder& : Ideo &ista meuangelio p̃dicatur mulier:
Tamensihanc aequare non possumus. Scit dñs
ih̃s & in firmis subuenire ubiñ ÷ qua pos sit para¬
re conuiuiũ quaedeferre unguentũ quae fontem

Expanded text:
aelata est: quae omnibus qui volunt veniam promereri, aelata est: quae omnibus qui volunt veniam promereri, magisterium praestitit osculando pedes Christi, lacrymis lavando, tergendo crinibus, ungendo unguento. 69. In osculo insigne charitatis est; et ideo dicit Dominus Jesus: Osculetur me ab osculo oris sui . Capilli quid significant, nisi ut noveris, inclinata omni infularum dignitate saecularium, obsecrandam indulgentiam; ut ad terram flens te ipse prosternas, ut humi jacens moveas misericordiam? In unguento quoque bonae conversionis exprimitur odor. Rex nempe erat David, et dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Et ideo tantam gratiam meruit, ut ex ejus familia virgo eligeretur, quae nobis partu proprio Christum ederet. Ideo et ista in Evangelio praedicatur mulier. 70. Tamen si hanc aequare non possumus, scit Dominus Jesus et infirmis subvenire, ubi non est quae possit parare convivium, quae deferre unguentum , quae fontem
Abbreviated transcription (Latin):
Ostende igitur medico uulnustuũ : ut sa naripossis
& si non monstrec ueris nouit sedate exp&it audire
uocem tucẽ ꝯ abster gelacrimas cicatricestucos : si pec¬
sit. sic culpam deluit. cũ ihu pedes lacrimis labat:
uti ncẽ mihi quoq: pedũ tuorũ lutũ ihũ reserues: quor
duminme de ambulabas in quincosti : Vtincẽ sorder
uestigiorũ tuorũ deergendas mihiofferces quaor
ego actumeo : tuis adfixi gressib: : sed unde mihi aqua
uiua quapedestuos possem lauare : a quã non habeo
habeo lacrimas quib: dũ pedestucis lcbo ut incc̃
ine ipsũ deucc̃: undemihi ut demedicas dimis sasunt
illius peccata multa quia dilex̃ multũ : plus debuis¬
seme fateor ciplus dimis siss& mihi qͥd a forensium
sigepitu iurgiorũ & publicȩ terror cedminis tra¬
tionis. ad sacer dotiũ uocatꝰsim : &ideo uereor nem
gratis inueniar siminus dilige cuiplus dimissũ ÷.
sed no n omnes mulierem istã aequare possunt:
que&ice symoni qui praendiũ dño dabat merito p̃¬

Expanded text:
Ostende igitur medico vulnus tuum, ut sanari possis. Etsi non monstraveris, novit: sed a te expetit audire vocem tuam. Absterge lacrymis cicatrices tuas. Sic pecsit, sic culpam diluit; cum Jesu pedes lacrymis lavat. 67. Utinam mihi quoque pedum tuorum lutum, 431 Jesu, reserves, quos dum in me deambulas, inquinasti? Utinam sordes vestigiorum tuorum detergendas mihi offeras, quas ego actu meo tuis affixi gressibus! Sed unde mihi aqua viva, qua pedes tuos possim lavare? Si aquam non habeo, habeo lacrymas, quibus dum pedes tuos lavo, utinam me ipsum diluam! Unde mihi, ut de me dicas: Dimissa sunt ejus peccata multa, quoniam dilexit multum ? Plus debuisse me fateor, et plus dimissum mihi qui de forensium strepitu jurgiorum, et a publicae terrore administrationis ad sacerdotium vocatus sum; et ideo vereor ne ingratus inveniar, si minus diligam, cui plus dimissum est . 68. Sed non omnes mulierem istam aequare possunt, quae etiam Simoni, qui prandium Domino dabat, merito pr
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ eis lapsos renouari inpenitentiã rursus cruci¬
figentes filiũ dĩ &ostentatione triũ phantes eo
pectat ut debaptismo dictũ credamus in quocruci¬
figimus filiũ dĩ in nobis ut ꝑ illũ nobis mundus cruci¬
figatur: qui quada triũ phamus specie dũ similitudi¬
ne mortis ei ccdsumimus qui principatus & potesta¬
tis in sua cruce ostentauit ac triũ phauit in mortis
eius similitudinẽ nos quoq: deprincipatib: quoꝵ
iugũ deponim: triumphemꝰ. semel autẽ crucifixus
ꝓfectus : Possem quidem &ic̃ illud dicere eis qui hoc¬
depaenitentia putant : qr quae in pos sibilia sunt
apuhonii Ꝙ potens ÷ ds quando uult donare nob̵
peccata &ic̃ quae putam : Nipos se concedi &ideo qđ
nob̵ inpos sibile imperatu uid&ur. dodonare pos¬
sibileẽ : Ncc̃ & in possibile uidebatur ut peccatũ
abluerst aqua: deniq naamansrrus lipra succ̃mun¬
dariꝑa quã posse ñ credidit sed qđ in pos sibile erat

Expanded text:
esse lapsos renovari in poenitentiam, rursus cruciesse lapsos renovari in poenitentiam, rursus crucifigentes Filium Dei, et ostentatione triumphantes , eo spectat, ut de baptismo dictum credamus, in quo crucifigimus Filium Dei in nobis; ut per illum nobis mundus crucifigatur, qui quadam triumphamus specie, dum similitudinem mortis ejus assumimus, qui principatus et potestates in sua cruce ostentavit ac triumphavit; ut in mortis ejus similitudinem nos quoque de principatibus quorum jugum deponimus, triumata. 11. Quid, quod et supra doctrinam baptismorum praemisit? Et quia multa erant baptismata in lege, merito reprehendit illos qui perfecta dimittant, et principium peccata, etiam quae putamus non posse concedi. Et ideo quod nobis impossibile 419 impetratu videtur, Deo donare possibile est. Nam et impossibile videbatur, ut peccatum ablueret aqua: denique Naaman Syrus lepram suam mundari per aquam posse non credidit. Sed quod impossibile erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ite nouum hominẽ qui secundũ dm̃creatus ÷ : & alibi
Renouabitur sicut aquilȩ iuuentus tua : qđ &ic̃ a quila
cũ fuerit mostua exsuis reliquis renascitur sicut
ꝑbaptis matis sacram̃tũ cũ fuerimꝰ peccato mostui:
renascimur dõ acreformamur Unũ ergo baptismũ
doc& sicut alibi: una fides inquit : unũ baptisma : Illud
quoq: euidens qđ in eos quibaptizantur crucifigitur
filius di quia non potuit caronra cobolere peccatum
m: & infra. si enim conplantati fuimus similitudinqͥ
mortiei :: sed & resur reccionis erim : scientes quia
u&us homo nostꝰ simul confixus ÷ cruci. Et adcholo¬
senses ait: consepulti ei ꝑbapͥtis inũ in quo & consurre¬
xistis: quodideo scriptũ ÷ ut credamus quia ipse cruci¬
figitur in nobis ut ꝑillũ peccata nr̃a mundentur ut ip¬
se cyrographu nostrũ adfigat cruciquisolus potest
ostentauit triũ phans eos insem& ipso: Ergo quod ait
in hac epistola quae scribitur adhebreos inpossibile

Expanded text:
undum Deum creatus est . Et alibi: Renovabitur sicut aquilae juventus tua : quod etiam aquila, cum fuerit mortua, ex suis reliquiis renascitur, sicut per baptismatis sacramentum, cum fuerimus peccato mortui, renascimur Deo, ac reformamur. Unum ergo baptisma docet, sicut alibi: Una fides; unum, inquit, baptisma . 9. Illud quoque evidens, quod in eo qui baptizatur, crucifigitur Filius Dei; quia non potuit caro nostra abolere peccatum, lantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus, scientes quia vetus homo noster simul confixus est cruci . Et ad Colossenses ait: Consepulti ei per baptismum, in quo et consurrexistis . Quod ideo scriptum est, ut credamus quia ipse crucifigitur in nobis; ut per illum peccata nostra mundentur, ut ipse chirographum nostrum affigat cruci, qui solus potest ostentavit, triumphans eos in semetipso . 10. Ergo quod ait in hac epistola quae scribitur ad Hebraeos, impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
Ita autẽ contrariũ n ÷ ut alterũ suffrag&ur alteri:
& enim quia deremittenda p̃dicauit paenitentia: debuit
& dehis qui iterandũ putanit baptismum ñsilere : & pri¬
us sollicidinẽ nob̵ auferri opostuit ut scirem: &icc̃p̃bap¬
tismum siqui pec carenit : donarihis peccatũ nespeueniȩ
denstitutis iterandi baptismatis opinio ͤ uana ꝑueste¬
r& deinde iterandũ nĩ eẽ baptis marationabili dispu¬
tatione sua dendũ fuit: debaptismate autẽ dictũ uerba
ipsa declarant : quib: significanuit in possibile eẽ lapsos
renouari inpaenitentia : ꝑ baptismũ enĩ renouamur

Expanded text:
Ita autem contrarium non est, ut alterum suffragetur alteri. Ita autem contrarium non est, ut alterum suffragetur alteri. Etenim quia de remittenda praedicavit poenitentia, debuit et de iis qui iterandum putant baptismum, non silere: et prius sollicitudinem nobis auferri oportuit, ut sciremus etiam post baptismum, si qui peccarent, donari eis posse peccatum; ne spe veniae destitutos iterandi baptismatis opinio vana perverteret: deinde iterandum non esse baptisma rationabili disputatione suadendum fuit. 8. De baptismate autem dictum verba ipsa declarant, quibus significavit impossibile esse lapsos renovari in poenitentiam; per lavacrum enim renovamur
Abbreviated transcription (Latin):
inse eredica s& affectũ: quid plus potuit nob̵ confer¬
re xp̃s ad studiũ correccionis: quã ut conuester&
& dar& nob̵ ex ꝑsecutore doctorem : cũigitur tcc̃ euiden
ti & ipsius a postoli & scriptorũ eiꝰ exemplore darguat᷑
Iccm̃ adhuc obniti uolunt & austoritate. aiunt a posto¬
licȩ sibi suffragari sententiae allegentis scriptũ ad he¬
breosimpos sibile ẽ enimo : qui se mel in luminati sunt
& gustauerunt donumcaeleste & pasticipes factisunc
sp̃s scĩ & bonũ gustacuerunt dĩ uerbũ uirtutesq futuri
sȩculi & lapsas iterũ reuocari adpȩnitentic̃ rursus¬
crucifigentes filiũ dĩ &ostentatione triũ phiates nũ
quid paulus coduersus peccatũ suũ p̃dicare potuit donare
qđ aedificauerat distruere non contrariũs dixisse eũ
sed diuersũ aduestim:: Quod enĩ contrariũ ÷ seipsũ inpug¬
nat quod diuersũ ÷ distinctã sol& habere nrtionẽ

Expanded text:
in se eradicaret affectum. Quid plus potuit nobis conferin se eradicaret affectum. Quid plus potuit nobis conferre Christus ad studium correctionis, quam ut converteret, et daret nobis ex persecutore doctorem? Cti et ipsius Apostoli, et scriptorum ejus exemplo redarguantur, tamen adhuc obniti volunt, et auctoritatem aiunt Apostolicae sibi suffragari sententiae, allegantes scriptum ad Hebraeos: Impossibile est enim hos qui semel illuminati sunt, et gustaverunt donum coeleste, et participes facti sunt Spiritus sancti, et bonum gustaverunt Dei verbum, virtutesque futuri saeculi et ostentatione triumphantes . 7. Numquid Paulus adversus factum suum praedicare potuit? Donavit quod aedificaverat destruere, non contrarium dixisse eum, sed diversum advertimus. Quod enim contrarium est, se ipsum impugnat: quod diversum est, distinctam solet habere rationem.