comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quo blasphemias euomuerat. gͣ¬
ues quidem: s u̾borum quodam in uo¬
lutro circumseptas. Igit᷑m concilio
qd̃ in urbe remorum papa ueñabiliꝰ
engenius celebrauit: egit cominus
adũsus hunc gisleb̾tum eccłie sc̃e suo
tempore singularis athleta b̃nartꝰ.
ens. deinde uͦ tam suis rõcinus qm
scõrum testimoniis biduana dispu¬
tacione n dlarguens. Considãs sane
non nullos ex his qui p̃sidebant iam
quidem animadũtentes blasphemi-¬
am in doctria. adhuc tamen aũten¬
tes iniuiriam a ꝑsona accensus est ze¬
cat gallicanam. Commun demq
confilio a patrib cdecem ꝓuinciatum.
aliis autem ep̃is et abbatib plurimᷤ
dictante iuro d̾i. nouis dogniatib op¬
ponitur simbolum nouum. Cui eciã
subscribuntur nomina singulorum:
ut eorum iuidelicet omniũ. sicut ute¬
p̃hensibilis fides. sic ir rep̃hensibilis ze¬
lus cetĩs innotescat. Ita demum apo¬
stolico iudicio et auctoritate unuer¬

Expanded text:
in quo blasphemias evomuerat, grin quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit cominus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardusens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zecat Gallicanam. Communi denique consilio, a patribus decem provinciarum, aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate univer
Abbreviated transcription (Latin):
nans. Qnͣdo uero petrus ille refu¬
gium inueniret in sede petͥ: taml
longe dissidens a fide petri: Et ip̃m
gͦ auctorem eadem sentencia cumer¬
rorib sius apłicus p̃sul inuoluens sqͣ¬
ta incendio: scriptorem silencio con¬
dempnauit
uit item gisieb̾tus quem cognomi¬
nauere porratam. pictauorum e¬
piscopus in sacris litt̃is plurimũ. ex̃¬
citatus: s subluuora se etiam ip̃e scru¬
tatus ad insipienciam sibi. Siquidẽ
descẽ trinitatis unitate. et diuicta¬
tis simplicitate. non simpliciter sen¬
tiens. nec fidelit̾ scribens. discipulis
suis panes ꝓponebat absconditos. fur¬
tiuas ꝓpinabat aquas: uec facile qͥd
saꝑet. immo qͣnͣtum desiꝑet ꝑsonis
autenticis fatebatur. Tunebat enim
qd̃ apud seuonas petrum ei clixisse fe¬
runt. tuares agitur. paries tum ꝓxi¬
mus ardet. Nonissime tamen cum iã
fidelium siꝑ hoc inualesceret scanda¬
lum cresceret murmur. uocatus ad
medium est. et librum trudere nissuᷤ

Expanded text:
nans. Quando vero Petrus ille refunans. Quando vero Petrus ille refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scriptorem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognominavere Porretanum, Pictavorum episcopus, in sacris Litteris plurimum exercitatus, sed sublimiora se etiam ipse scrutatus ad insipientiam sibi. Siquidem de sanctae Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, furtivas propinabat aquas, nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet. 1123 Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus,
Abbreviated transcription (Latin):
Affuit dies. et ecclĩa copiosa cõue¬
nit: uͥ a dei famulo pet̾ illius in me¬
dium scripta plata sunt. et erroris
capitula designata. Demum illi o¬
cio data est. aut sua ẽẽ negandi. aut
erimem humilit corrigendi: aut
trum. At ille nec uolens resipiscẽ.
nec ualens resistẽ sapiencie et sp̃ui
qui loquebatur: ut tempus redune¬
ret sedem aplĩcam apellauit. Sed
et postea ab illo egregio catholice fi¬
clei aduocato monitus. ut uel iam
sciens in ꝑsonam suam nichilagẽ¬
dum responderet. tam libere qͣm se¬
cure audiendus tantum et feren¬
dus in omni paciencia non senten¬
cia aliqua ferienus: hoc quoq om¬
mmodis recusauit. Nam et confes¬
sus est postea sus ut auint. qd̃ ea
hora maxima quidem ex parte me¬
moria eius turbata fuerit. ratõ ca¬
ligaũit. et uitĩor fug̃it sensus. Ni¬
chilominus tamen eccli̾a que con¬
uenerat dimisit hominem. multa-¬
uit ab hominationem: a ꝑsona abs¬
tinens. s doginata praua condemp¬

Expanded text:
Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut trum. At ille nec volens resipiscere, nec valens resistere sapientiae et spiritui qui loquebatur; ut tempus redimeret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo catholicae fidei advocato monitus, ut vel jam sciens in personam suam nihil agendum, responderet tam libere, quam secure, audiendus tantum et ferendus in omni patientia, non sententia aliqua feriendus; hoc quoque omnimodis recusavit. Nam et confessus est postea suis, ut aiunt, quod ea hora, maxima quidem ex parte memoria ejus turbata fuerit, ratio caligaverit, et interior fugerit sensus. Nihilominus tamen Ecclesia quae convenerat, dimisit hominem, mulctavit abominationem, a persona abstinens, sed dogmata prava condem
Abbreviated transcription (Latin):
int̾̃ summos quoq honores et fauo¬
res pplõrum uel sublimium ꝑsona¬
rum. alterum sibi mictuatus homi¬
nem uicdebatur: seq pocius repu¬
tabat absentem. uelut qd̃dam som¬
nium suspicatus. ¶bi uero simpli¬
ciores ei frẽs. ut assolet fiducialiuᷤ lo¬
querentur. et a mica liceret semper
humulitate frui: ibi se inuenisse gau¬
debat. et inꝓpriam redisse ꝑsonam.
Innata ei a puero uerecundia: usq
ad cliem ꝑseuerauit extremum. In¬
de erat qd̃ licet tam magnus eẽt et
excelsus in uerbo głie. nũqm tamen
sicut sepe eum audiuimus ꝓtestan¬
tem. in qͣmlibet humili cetu sine me¬
tu et reuerencia uerbum fecit. tace¬
re magis clesiderans. nisi consciencie
ꝓprie stimulis urgeretur: timore di

Expanded text:
inter summos quosque honores et favointer summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam magnus esset, et excelsus in verbo gloriae, numquam tamen sicut saepe eum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, tacere magis desiderans, nisi conscientiae propriae stimulis urgeretur, timore D
Abbreviated transcription (Latin):
hispamarum. et ab aquilone in ĩsu¬
lis que ꝓtul sunt datie suecieq ce¬
leberrtma eius opinio fuit. Crebras
undiq recipiebat eplãs et reddebat.
Unliq ei exenia mittebantur: iuidi¬
q eius bũlictio petebatur. Postremo
quasi uitis habund antissima suos
undiq palinites ꝓpagauit: excepto
qd̾ ur terram ⁊herosoltmnitanam qͣmͣ¬
uis locus eẽt a rege paratus ob ĩcur¬
sus paganorum et aeris intemꝑiem.
usurpasse uidetur: qui post sacrum
eius obitum dum frẽs consolaret᷑.
uit̃ cet̾a hoc quoq in ip̃ius ꝓsecutꝰ
est laudem: quia in omnem t̾ram
exiuit sonus eiꝰ s in fines orbis ter¬
re uerba illius. Nuicebat tam̃ sub¬
lunitatem nominis humilitas cor¬
dis: nec tam pot̾at uniũsus eũ mũ¬
dus erigẽ. quam se ip̃e deicẽ solus.
Suminus reputabatur ab omnib.
infimum ip̃e se reputans: et quem
sibi omnes. ip̃e se nenuni preferebat.
Deniq sicut nob̾ sepuis fatebatur.

Expanded text:
Hispaniarum, et ab aquilone in insuHispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Paganorum et aeris intemperiemusurpasse videtur, qui post sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera hoc quoque in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum poterat universus eum mundus erigere, quantum se ipse dejicere solus. Summus reputabatur ab omnibus, infimum ipse se reputans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uberius ꝑuide fructisicaturitm ma¬
nus formauerat: ut ausfitatem su¬
auitas morum tolleret auctoritatẽ
sct̾tas conseruaret. Cui enu uł tanta
benigintas eẽt omniũ. uel tanta bom¬
tas non eẽt honori: Legimus de salo¬
mone qd̃ omius tr̃a cdesidãuit iuidere
uultum illius. Grande p̃conium. s for¬
sitam in hac parte. non minus qm sa¬
lomon hic. Neq enun satis credibile ẽ
salomonem illum in omni głã sua tã
uniũsalem orbis obtinuisse. fauorẽ:
qm huno in sua humilitate. Immo
uero difficile omnino uidetur ex his¬
toris aliquib inuenire hominem u¬
num conũsantem adhuc cum homi¬
nib. in uniu̾sa t̾ra tani celebre et a¬
mabile obtinuisse nomen a solis or¬
tu et occasui ab aquisone et mari. uͤ
enim illas memoremus ꝓuintias. ex
quib usq hodie monimenta cercio¬
ra suꝑẽe nostuntur. et in ecclia orien¬
tali. et apud soles occiauos yb̾norã.
et a mericdie in remotissimis finibu

Expanded text:
uberius proinde fructificaturum mauberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus
Abbreviated transcription (Latin):
uota parit̃ concurrebant. qd̃ purita¬
tem suauitas amabilem fac̾ẽt: su¬
auitatem puritas acceptabilem: uͭ
difficile fuerit estimare grẽ au reue¬
rencie amplitis obtineret. Quis e¬
nim tam rigide conũsationis. qui
clarauallensem non subluniter re¬
ueretur abbatem: Quis tam dis¬
solute. qui non erga eundem ctul¬
citer afficeretur: Dulcissinus enĩ
affectib plenum pectus ip̃e gerebat:
s qmͣ libere eos qͦciens causa posce¬
ret cohercebat: humanissimus ĩ af¬
fectione. magis tamen fortis in fi¬
de. Et ut bieue aliqd̃ huius rei ꝓse¬
ramus exemplum: sicut ip̃e quoq
testatur in sermone suꝑ cantica ui
cesimo sexto sictis oculis g̃mani sui
et g̃mani tam necessarii. tam di¬
lecti grrardi uidelicet celebrauit ex¬
equias: siccis oculis corpus eiꝰ trã¬
diclit sepulture: ne affectus filem
uintere usderetur. Nam extraneum
quemlibet. uix aut nunqͣmͣ sine la¬
crinis sepeliuit. Talem sibi islum

Expanded text:
vota pariter concurrebant, quod puritavota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super Cantica canticorum vicesimo sexto; siccis oculis germani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eis fiunt hec ꝑ quos fiunt: s ꝓeis
magis qui uident illa uel scuĩt. slec
eo fine ꝑ eos ista dominus oꝑatur. ut
ipõs ꝓbet cet̾is sciõres: s ut cetõs ma¬
gis amatores. et emulatores faciat
scĩtatis. Nichil gͦ michi et signis istis.
qͣnͣdoquidem mee illa fame magis
quam uite nouerim exiberi: nec acl
meam fieri commenclationem. s ad
cõmonitionem pocius aliorum. Da¬
tis ni fallimur huiꝰ uiri mirabitur
animum. quisquis hec diligenti con¬
sidãtione pensauĩt. nec prestantius
reputabit estimator quiqͥs ficlelis
signa atq ꝓdigia muabilit̾ oꝑari qͣs
ꝑpetrata talit impetrari. Sibi quoq
non minus utile iudicabit inittan¬
dos eius affectus quam mirandos ac¬
tus. et morum insignia qmͣ operum
uiri dei pari fedẽ picritas suauitasꝙ
consederant. satis quidem utraq mi¬
tabilis: s mirabilior utriusq cõple¬
rus. Inde mnirum tam singulari¬
ter in unum hominem toctus orbis

Expanded text:
pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis magis qui vident illa, vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis: quandoquidem meae illa famae magis, quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum Viri Dei, pari foedere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis. et ex ip̃a demum locutus ha¬
buudancia cordis sui: domesticis si¬
bi religiosis quibdam srĩb aiebat. Plu¬
rimum miror quidnam sibi hec mi¬
racula uelint: aut quidiusum sit dõ
talia actitare ꝑ talem. Nil michi uide¬
o in sacris paginis suꝑ hoc geñe le¬
gisse signorum. Siquidem fr̃a funt a¬
liqͣnͣdo signa ꝑ scõs homines et ꝑfec¬
tos: facta funt et ꝑ fictos. Ego mͥ nec
ꝑfectionis conscius sum: nec fictioĩs.
m̾ita que miraculis illustrentur. con¬
fido autem nec ad eorum sortem me
ꝑtinere. qui iurtutes multas in no¬
mine domini oꝑantur. et a domino
ignorantur. Hec et huimodi crebriũ
secrecius q cum uiris spiritalib con¬
ferebat. Nouissime uͦ oportunũ fibi¬
spectare salutem. et cdeum in homi¬
ne ꝑ quem talia oꝑetur. non tamꝑ
fectionem consid̾are. qͣm opinionem:
ut in eo commendet hominib que il¬
li creditur mẽe uirtutem. Neq enĩ

Expanded text:
nibus suis, et ex ipsa demum locutus anibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius, secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibispectare salutem; et Deum in homine, per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem: ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem fantasma putabat. Qnͣdo
enu de lectulo eum crecleret surgere
potuisse: Egressam magis a corpore
eiꝰ animam fantastice sibi apparitisse
arbitratus aufugit: s ipã demun tã
ei qmͣ cet̾is rei ueritas fidem fecit. E¬
greditur exuide sermo inter fratres.
accurritur ad spectaculum tam io
ecclĩam eo ip̃o qui conualuerat pree-¬
unte: conclamatur in laudes di eodẽ
pariter concinente. ruit uncdiq po¬
putus. bñdicitur xp̃c: triumphat fi¬
des. itifscelis quisq consunelitur: ex¬
ultat pietas. contabescit et impieta.
Porro uir dei cellam uͥ manebat in¬
gressus diligenter obseruari aditus.
obserari ianuas iubet: ne quis pate¬
at initroitus populo concurrenti. Eũ¬
aũt ꝑ totum ab eadem ꝓmncia redi¬
tum uiriscĩ magis magisq signa cͤ¬
bresterent. et multiplicarentur in di¬
es non prẽteundum quid nam ipse
cordis et mansuetudiem cliditisset.
Disputans enim secum in cogitatio¬

Expanded text:
siquidem phantasma putabat. Quando siquidem phantasma putabat. Quando enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique populus, benedicitur Christus, triumphat fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti. autem per totum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
retur. et uir sc̃s uiciia ꝑ loca regrediẽe
ob concursus intolerabiles declinaũt
et tumuerit illo ire. uiii.
inulum suum in urbe tolosa xp̃
exibint. paralitici cuiꝰdam clici curato
fuit. Hunc in domo regularium cleri¬
torum sci saturnim. quorum untis ip̃e
erat ad peticionem abbatis et frm̃ cir¬
ca noctis crepusculum uisitans homo
dei. moribunclum inuenit hominem:
qui extremum trahere sp̃m uideretur.
Consolatus itaq miserum. et bñcdiati
one data egrecdiens. sicut postea confes¬
sus est loquebatur in corde suo ficdelis
seruus ad dominum tam ficlucialiter.
qmͣ fidelit̃ dicens. Quid expͨtas dñe
deus: Gẽneracio hec signa querit. A¬
lioqum minus apud eos nris ꝓficimꝰ
u̾bis nisi ã te fuerint confirmata seqñ¬
tib signis. Eadem hora exiliit parali¬
titus de grabato: et accurrens secutus
et consecutus ẽ eum sacra uestigia de¬
noeatione qua clebuit amplexatus.
Cum subito ꝓceclenti obinans ex ca¬
nonicis uinus expaunit. et exclamauit:

Expanded text:
retur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuerit illo ire. 19. Prmulum suum in urbe Tolosa Christus exhibuit, paralytici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hominem, qui extremum spiritum trahere videretur. Consolatus itaque miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit,
Abbreviated transcription (Latin):
E eodem ttinere et in territorio eo¬
dem dum febricitancium multituꝰ¬
do sicut ubiq solebant a dei homt¬
ne panem peterent bñdictum: girar¬
dus quidam clericus ex castro cui
nomen est clamiceum male sciolꝰ
et subsannans. fidem ppłi blasphe¬
incibat. In ip̃is autem ũbis blasphe¬
mie grauissuma febre correptus. usq
authisiodorum abeitem sequi co¬
actus est uirum dei: et penitentiã
agens apud eum ip̃am detrax̃at
multis obtinuit p̃cib uucactionẽ.
aͣm multis uero
gustata eius modi benedictio
reddidit sanitatem: ut solius dlĩ cu¬
ius hec uirtute fiebant. possent noti¬
cia comp̃hendi. Nidimus in meldẽ¬
si t̾ritorio nulitem deuotissimas red¬
dere grãs uiro d̃i. qd̃ ad pͥmum guᷤ¬
tum panis ab eo bñlicti plenam re¬
ceꝑit sospitatem a febre quartana:
qua sic grauit̃ laborauerat mensib
ferme decem et octo. ut in hora accen

Expanded text:
 eodem itinere et in territorio eodem, dum febricitantium multitudo, sicut ubique solebant, a Dei Homine panem peterent benedictum, Girardus quidam clericus ex castro, cui nomen est Clamiceium, male sciolus et subsannans fidem populi blasphemabat. In ipsis autem verbis blasphemiae gravissima febre correptus, usque Autissiodorum abeuntem sequi coactus est Virum Dei: et poenitentiam agens apud eum, ipsam, cui detraxerat, multis obtinuit precibus benedictionem. Tam multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territorio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo benedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora acce
Abbreviated transcription (Latin):
ri. In oblatione hostie saluitaris. qͣ
usq ad defedum ultimum uixali¬
quando int̾misit: artus sibi iux cohe¬
rentes iugore sp̃c sustentabat. semet¬
ip̃m pariter offerens hostiam accep¬
tabilem deo in odorem suauitatis.
Quo tempore ad auiunculum su¬
um arilream militem templi. qui
bens int̾ cet̾a ait. Ego enim cdelibor
nec puto me lougum fac̃e suꝑtrã.

Expanded text:
ri. In oblatione Hostiae salutaris, quam ri. In oblatione Hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artus sibi vix cohaerentes vigore spiritus sustentabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem hostiam Deo in odorem suavitatis. Quo tempore ad avunculum suum Andream militem Templi, qui bens inter caetera ait: « Ego enim delibor, nec puto me longum facere super
Abbreviated transcription (Latin):
to suo bernardo abb̃i clareuallensi
dui desideratum p̃ciose mortis sõp¬
num dare clisponeret. et ficlelẽ ser¬
uum in requiem introducere suã:
cant magis ac magis promptus ĩ
Cognoscens enim uir sc̃s ꝓpe ẽẽ iam
brauium. solito currebat alacriꝰ: et
terrestris sue habitationis cdissolu¬
cionem senciens imminere. uotiᷤ ube.¬
riorib aspirabat ad habitationem
ex deo.cdomum non manufactã ẽt¬
nam in celis. In cuius puirissimo pͦ¬
tore sacri desilerii sese flamina non
capiens. crebris eruimpebat inelitiis.
et ignitum eloquium uehementer
feruoris int̾im uehemenciam cle¬
clarabat᷑. sicut in scĩs animalibus.
ꝑ ꝓph̾ãm int̾ cec̾a describuntur: et¬
scintille quasi aspectus eris canclen¬
tis. Corpus lectulo clecubans. uariis
exc̃ebatur incõmodis animus tam̃
nichilominus liber et potens. que d̾i
erant ex̃cebat inuictus: non cessãs
in mediis quoq colorib meditari
sacrum aliquid aut dictare. orare
affectuosius frẽs stucdiosius exorta¬

Expanded text:
to suo Bernardo Clarae-Vallensi abbati diu desideratum pretiosae mortis somnum dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere suam; coepit magis ac magis promptus in Cognoscens enim Vir sanctus prope esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationem ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis. In cujus purissimo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis, et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat, sicut in sanctis animalibus per prophetam inter caetera describuntur scintillae quasi aspectus aeris candentis . Corpus lectulo decubans variis exercebatur incommodis: animus tamen nihilominus liber et potens, quae Dei erant exercebat invictus, non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid aut dictare, orare affectuosius, fratres studiosius exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
Obseruantes aũt p̃clti sodales. et sub¬
ũsores hugonis. uiso eo p̃dam ambiũt
suam: et omnem ei loqñdi adimunt
fatiatatem : omẽm aditum interclu¬
diuit. At illecũ ei non posset loqͥ: clana¬
bat ꝓ eo addñm. Qͦ orante cũ latͥmi:
subita et uehemens inuncdatio pluiie
moxerupit. Consedem̃t aũt in campo:
qd̾ aer serenus eẽt. et nil tale sperarent
Disꝑsi gͥomẽs ad repentinum ymbiẽ:
uitum primum petunt. At b̾naraus
hugonem tenens: mecũ ait sustiebis

Expanded text:
Observantes autem praedicti sodales et subObservantes autem praedicti sodales et subversores Hugonis, viso eo, praedam ambiunt suam, et omnem ei loquendi adimunt facultatem, omnem aditum intercludunt. At ille, cum ei loqui non posset, clamabat pro eo ad Dominum: quo orante cum lacrymis, subita et vehemens inundatio pluviae mox erupit. Consederant autem in campo, quod aer serenus esset, et nil tale sperarent. Dispersi igitur omnes ad repentinum imbrem, vicum proximum petunt. At Bernardus Hugonem tenens: « Mecum, » ait, « sustinebis
Abbreviated transcription (Latin):
qui hodie raptus a pontiniacensi ceno¬
bio qd̃ ip̃e edificauit: authisiodorensi
ecclĩe preest merito et honore pontifici.
Hic audiens de conũsione socũ ⁊ ami
ci km̃i. flebat quasi ꝑditum ⁊ quem se¬
culo mortuum aucdiebat. ubi aũt pri¬
mo data est utriq facultas mutui col¬
loquii. post dissimiles lacrimas. et ge¬
mitus dissimiliuĩ doloꝵ: ũba uerbis ce¬
perunt conferri. et res reb comparau.
Cumq interip̃a ũba familiaris amiti¬
cie hugoni ifunderetur spt̃ ueritati᷑.
iam aliam faciem habere ceperũt ũba
mutue locutionis. Datis itaq cdextͥs
in sodalicium noue uite. longe digni¬
us ueriusq fcĩ sunt cor unum et aĩa
tina in xp̃o: quam in scło ante fuissẽt.
Post pancos aũt dies minciat᷑ b̾nardo.
subũsum ab aliis sociis hugonem. a
ꝓposito resilire.: et oportunitate ĩienta
qd̃ magnus quidam ep̃orum conuen¬
tus in illis partib haberetur ⁊ festinat
ut reuocet peuntem: tt̾mq parturtat.

Expanded text:
suae, raptus a Pontiniacensi coenobio, quod ipse aedificavit, Autissiodorensi Ecclesiae praeest, merito et honore Pontificis. Hic audiens de conversione socii et amici charissimi, flebat quasi perditum, quem saeculo mortuum audiebat. Ubi autem primo data est utrique facultas mutui colloquii, post dissimiles lacrymas, et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiaris amicitiae Hugoni infunderetur spiritus veritatis, aliam jam faciem habere coeperunt verba mutuae collocutionis. Datis itaque dextris in sodalitium novae vitae, longe dignius veriusque facti sunt cor unum et anima una in Christo, quam in saeculo ante fuissent. 14. Post paucos autem dies nuntiatur Bernardo, subversum ab aliis sociis Hugonem, a proposito resilire. Qui opportunitate inventa, quod magnus quidam episcoporum conventus illis in partibus haberetur, festinat ut revocet pereuntem, iterumque parturiat.
Abbreviated transcription (Latin):
et olei consetraciones: et omnes de
puit. ab ecclia regionis illius sepius
iam ante rogatus: et tunc clemum
a reuerentissimo albico ostiensi ep̃
et legato sedis apłice ꝑsirasus parit̃
et cdectuctus. Ueniens aũt cum ĩcre¬
clibili cleuocione susceptus ẽ a pplõ
terre: ac si de celo angelus adueniss.
slec moram facere potuit apud eos. qd̾
irruencium turbas reprimere nomo¬
qui posset: tanta erat frequencia di¬
ebus acnoctib aduentantium. bene¬
dictionem expetentiũ. flagnantium
opem. Predicauit tamenin ciuitate
tolosa ꝑ aliquot dies et in cet̾is lociͤ.
que muser ille frequentass amplius
et grauius infecisset. multos in fide
simplices instruens. nitantes robo¬
rans. errantes reuocans. subũsos re¬
paans. subũsores et obstinatos auc

Expanded text:
et olei consecrationes, et omnes denet olei consecrationes, et omnes denpuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset: tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auc
Abbreviated transcription (Latin):
tacionem. ut ꝑmiteret sine ulla sese
obstinatione ꝓ eccłie sc̃ẽ arbittio cor¬
tepturum libere suam opiiuoneoꝵ.
ta ulis. pessime uite ꝑniciosissimeq
doctrine. u̾bis ꝑsuabilib gentis illiuꝰ
occupauerat leuitatem: et ut p̃clixit
apls̃ de quibidam in hypocrisi loquẽs
mencdacium fictis u̾bis cde eis negoci¬
abatur. Erat autem hostis ecclie ma¬
nifestus: trreuerenter ecclessasticis
derogans sacrantentis pariter ⁊ mi¬
instris. Nec mediocriter iam in ea ma¬
lignitate conualuerat. Sicut enim
de eo scribens pat̃ ueñabilis ad prm¬
cipem tolosanum inter cet̾a ait. pas¬
su inuemebantur iam eccłie sine
plebib. plebes sine sac̾dotib. sacerdo¬
tes sine clebita reuerentia: sine xp̃o
xͣ uita intercdudebatur: dum baptis¬
mi gr̃a negabatut. Ridebantur orõ¬
nes. oblationes q ꝓ mortuis. scõrũ
inuocationes. sacerdotum excõmu¬
nicationes. ficdelium ꝑegriuationes.
basilicarum ecdificationes. clierum
sollempinum uacationes. crisiatiˢ

Expanded text:
tationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere suam opinionem. ta vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia, sine Christo  vita intercludebatur, dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis
Abbreviated transcription (Latin):
que totum eum possidens paciens est.
benigna est: sapiencia uincens mali¬
tiam: pacientia impatientiam. suꝑbi¬
am humilitate. Su ibsepcio oꝑis pre¬
cedentis quam austore defristo hur

Expanded text:
quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbiam humilitate. SUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUAM AUCTORE DEFUNCTO BUR
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝓphetantib. conuincebaturab om¬
nib. diuidicabat᷑ ab om̃ĩb ⁊ et adorãs
dñm et confitens qd̾ uere d̃s eẽt in eis:
aut ip̃eunanimitati eoꝵ ad heretat ⁊
aut receclens. flebat semetip̃m: illos au¬
tem beatificabat. Hoc enim illis tempo¬
rib. et in illis erat partib inauditũ:
ut alicuiꝰ adhuc in seculo cõmorantis
conũsio p̃sciretur. Ip̃i uͦ quasi mensib
sex post primũ ppositum in sclari habi¬
tu stabant. ut ꝑuide plures ꝯgregarẽt᷑.

Expanded text:
modo prophetantibus convincebatur, ab ommodo prophetantibus convincebatur, ab omnibus, dijudicabatur ab omnibus; et adorans Dominum, et confitens quod vere Deus esset in eis , aut ipse unanimitati eorum adhaerebat, aut recedens flebat semetipsum, illos autem beatificabat. Hoc enim illis temporibus et in illis erat partibus inauditum, ut alicujus adhuc in saeculo commorantis conversio praesciretur. Ipsi vero quasi mensibus sex post primum propositum in saeculari habitu stabant, ut proinde plures congregarent
Abbreviated transcription (Latin):
idebat ista pocõr et irascebatur: den¬
tib suis fremebat et tabescebat:
iustus aũt confidens in dño. glosus de
setulo triumphabat. Iamq eo publi¬
ce et priuatim predicante matres fili¬
os abscondebant uyores detinetãt ma¬
ritos. amici amicos au̾tebant ÷ quia
uoci eius sp̃c sc̃s tante dabat uocẽ uir¬
tittis: ut iuxaliquis aliquem teneret
assis. Crestente aũt̃ numero eoꝵ qͥ in
hãc conũsionis un ammitatẽ consen¬
serant. sicut de primitiuis eccłie filiis
legr᷑ mudtituamis eꝯxerat corunum
et amina una indño: et habitatant
unanuntt̃ simul. nec qͥsquamaliorũ
audebat seconuingẽeis. Einit enĩeis
castellioni domus una ꝓpria. ⁊ cõmuniꝰ
ominiũ uͥ conueniebant. et cohabitatãt:
et colloquebant᷑: quã ingredi iux aliqͥs
audebat. qui non eẽt de cetueoꝵ. S et
si quis intralat uidens et aucliens que
ibi gerebant᷑ ac dicebant᷑: sicut de xͥa¬
nis cornithiis apłs dicit. omĩa quodã¬

Expanded text:
idebat ista peccator, et irascebatur, dentibus suis fremebat et tabescebat; justus autem confidens in Domino gloriose de saeculo triumphabat. Jamque eo publice et privatim praedicante, matres filios abscondebant, uxores detinebant maritos, amici amicos avertebant; quia voci ejus Spiritus sanctus tantae dabat vocem virtutis, ut vix aliquis aliquem teneret affectus. Crescente siquidem numero eorum qui in hanc conversionis unanimitatem consenserant, sicut de primitivis Ecclesiae filiis legitur: Multitudinis eorum erat cor unum, et anima una in Domino , et habitabant unanimiter simul, nec quisquam aliorum audebat se conjungere eis . Erat enim eis Castellioni domus una propria et communis omnium, ubi conveniebant, et cohabitabant, et colloquebantur, quam ingredi vix aliquis audebat qui non esset de coetu eorum. Sed et si quis intrabat, videns et audiens 1069 quae ibi gerebantur et dicebantur, sicut de Christianis Corinthiis Apostolus dicit, omnibus quodam
Abbreviated transcription (Latin):
lteretiam claudꝰ¬
ĩ eiꝰdẽ monasterui
uicinia clegens eodem tempore ad
p̃dicti patris scĩ bñdictionem sana¬
tus est. et gressum recepit. Un

Expanded text:
lter etiam claudin ejusdem monasterii vicinia degens, eodem tempore ad praedicti Patris sancti benedictionem sanatus est, et gressum recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
filius eius publice cognominatur.
bbas henritus de xlix.i¬
suetia cuius supra fecimus men¬
tionem. nuꝑ retulit nobis feminã
nobilem germani sui olim uxorem.
tum post obitum uiri sui p̃dolore fre¬
nesim incurrisset. et multo tempore
sic se habens in uinculis teneretur:
esdem patͥ sc̃õ in prefata urbe oblatã
et uir tenuiter in turba circumstre¬
pente signatam. dum ex more liga
ta reuehitur. mentem pristinam ar¬
q integram recepisse salutem.
hant aiebant a puericia tracditam
scc̃cimonialium monast̾ĩo femina¬
rum. ibidem amisisse prorsus audi¬
tum. et annos plures in eodem incõ¬
modo ꝑegisse. Cuius aures pat̾ sc̃s¬

Expanded text:
filius ejus publice cognominatur. Abbas Henricus de Suecia, cujus nos supra fecimus mentionem, nuper retulit nobis, feminam nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex more ligata 1143 revehitur, mentem pristinam atque integram recepisse salutem. Hanc aiebant a pueritia traditam sanctimonialium monasterio feminarum, ibidem amisisse prorsus auditum, et annos plures in eodem incommodo peregisse. Cujus aures
Abbreviated transcription (Latin):
rat. plurima iam ꝑ quinq̃num
i nutilit sese in meclicos expenlisse
dicebat. Et ip̃am quoq continuo
ꝑ signum crucis illuminans uir

Expanded text:
rat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque continuo per signum crucis illuminans Vir
Abbreviated transcription (Latin):
restitutus est matͥ sue.
N monass̾io quoq qd̃ alpense adr᷑ inter
cet̾os qui curam requirebant infirmõ:
uenit ad eum mulier que cactuco mor¬
bo laborabat. Hec inp̃a hora cum staret
coram eo: a repentino impetu mali tuiꝰ
corrint. S app̃hensa uir dei manu eui̾
continuo erexit eam: nec tm̃ in hora
illa. s ꝑfecte omnino curata ẽ ab in¬
infirmitate sua:

Expanded text:
restitutus est matri suae. restitutus est matri suae. In monasterio quoque, quod Alpense dicitur, inter caeteros qui curam requirebant infirmos, venit ad eum mulier quae caduco morbo laborabat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehensa Vir Domini manu ejus, continuo erexit eam; nec tantum in illa hora, sed perfecte omnino curata est ab infirmitate sua
Abbreviated transcription (Latin):
ille tum om̃i mansuetudine rectiens
substuit aute pecles ip̃us. et redditus
est sessori suo.
t ut a cathalauno ad remensem
ciuitatem ꝑtranseamꝰ contigit a¬
liqͣnͣdo dissencientib archiep̃o et ppło
remensi ad conciliendos eos adẽe uirũ
dĩ. Cumq in palatio eiꝰdẽ ciuitatiᷤ̃ᷤ cũ
ios leno suessionensi ep̃o consedissec: et
magna cleri plebisq freqñtia reple¬
ta domo de pace tractaretur. etre corã
omnib misera mulier falium suũ ut
miscdiam precabatur. Siquidem iã ea
ip̃a die insurgens in matrem suam pe¬
ne eam ocrid̾at. et mutus effectus. et ce¬
cus et surdus. aꝑtis oculis non uitdebat÷
intellectu ꝑmanebat. Compassus uͦ mi¬
sere mat᷑. qͣm maxime sensus doloris il¬
lius excruciabat: misero adolescenti biã¬
cens et fatiem. alloqui eũ cepit: et quo¬
modo in matrem suam manũ mittere
p̃sumpserit sciscitari. Ille uꝰ ad se reuer
emendationem ꝓmittens. incolumis.

Expanded text:
ille cum omni mansuetudine rediens ille cum omni mansuetudine rediens substitit ante pedes ipsius, et redditus est sessori suo.t ut a Catalauno ad Remensem civitatem pertranseamus, contigit aliquando dissentientibus archiepiscopo et populo Remensi, ad conciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo consedisset, et, magna cleri plebisque frequentia repleta domo, de pace tractaretur; ecce coram omnibus misera mulier filium suum, plmisericordiam precabatur: siquidem jam ea ipsa die insurgens in ipsam matrem suam, pene eam occiderat, et mutus effectus et caecus, et surdus, apertis oculis non videbat, intellectu permanebat. Compassus vero miserae matri, quam maxime 1089 sensus doloris illius excruciabat, misero adolescenti blanciem demulcens, alloqui eum coepit, et quomodo in matrem suam mittere manus praesumpserit, sciscitari. Ille vero ad se reveemendationem promittens, incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
oratorio se extrahentem. Hbi nouem fer¬
me mensibz degens nouissime tamen
defecit: et ut de eo p̃dictum fuerat. sicut
solusuenerat. sic solus recessit. fr̃ustͣta
autem est et ũsucia inmici: et quẽ no¬
uiciorum paraũat in ruiam. de ip̃inᷤ
potius ruina illi confirnati sunt.
riusqͣm a cathalauno recedamꝰ
cum aliqͣnͣdo pat̾ sc̃o inde rediret.
frigore et uento tam ip̃e quam qui cũ
eo erant. grauit laborarant. Cumq p̃¬
cedentib multis qui tñt forte ĩ comi¬
tatu eiꝰ erant nec p̃angustia frigoris
ad eum attendentib pene solus ip̃e se¬
queretur: contigit equum unius de
duob qui cum eo erant incante dimiꝰ¬
sum enad̾e et excurrere ꝑ planitiẽ late
patentem. Quem cum app̃hendẽ ñ pos¬
sent. et intemꝑies aeris adhoc non ꝑ¬
mitẽt uacare diucius: oremus inqͥt.
flexisq genib in oratione cum frẽ qui
cum eo erat. iux ad huc dominicam po¬
t̾ãt orõnem expleuisse: cum ecce equiᷤ

Expanded text:
oratorio se extrahentem. Ubi novem feroratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat, sic solus recessit. Frustrata autem est et versutia inimici, et quem novitiorum paraverat in ruinam, de ipsius potius ruina illi confirmati sunt. 66. Priusquam a Catalauno recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendentibus, pene solus ipse sequeretur, contigit equum unius de duobus qui cum eo erant, incaute dimissum evadere, et excurrere per planitiem late patentem: quem cum apprehendere non possent, et intemperies aeris ad hoc non permitteret vacare diutius, « Oremus, » inquit, flexisque genibus in oratione cum fratre qui cum eo erat, vix adhuc dominicam poterant orationem explevisse, cum ecce equus
Abbreviated transcription (Latin):
mo hospitum demorantib dñ nouel¬
las plantationes celestib rigaret elo¬
quiis: suꝑuenit portarius monachꝰ
nuncians stephanum de uitreio ma¬
gistrum eoruim adẽe. ad renuntiãdũ
scło. et cum eis commoranadũ. Quis
alius de talis turi aduentu nõ exul¬
tasset p̃sertim cum uallis illa huiꝰ¬
moci frumento non multũ adħuc
habundaret. Ip̃e uero reuelante si¬
bi sp̃u scõ insictias spãlis nequitie
tatitus aliqͣntulum ingemisdens:
eruꝑit in uocem audientib unuuer¬
lizaret filios suscepit hominem: de
ꝑseuerencia aliisq uittutum studũ
stucliose commonuit: et sciens et pru¬
dens omnia ꝓmttentem nichil actu¬
rum. cum uere cleum querentib et
ꝑseueraturis in cellam nouicioꝵ pro¬
bandum intromisit. S de om̃ib qͣ p̃¬
dixerat nichil ceciait ut t̾ram. uidit
idem stephanus situt consessus ẽ cũ
incella nouiciorum adhuc demorare¬
tur: in exilium quendam puerũ ab

Expanded text:
mo hospitum demorantibus, dum novelmo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio, magistrum eorum, adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis commorandum. Quis alius de talis viri adventu non exsultasset, praesertim cum vallis illa hujusmodi frumento non multum adhuc abundaret? Ipse vero, revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae, tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, audientibus univerlizaret filios, suscepit hominem, de perseverentia aliisque virtutum studiis studiose commonuit; et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum vere Deum quaerentibus et perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Sed de omnibus quae praedixerat, nihil cecidit in terram. Vidit idem Stephanus, sicut confessus est, cum in cella Novitiorum adhuc demoraretur, maurulum quemdam puerum ab
Abbreviated transcription (Latin):
uerim orare. qui hoc merear impetra¬
re. ꝑseuerante tamen eo in sententia:
ttum est et oratum. Orans gͦ quãtũ
p̃ualuit: ꝓ singulis effucdit ad ddeum¬
animam suam. Tantaq ꝑ singulos
in orando ꝑfusus est surauitate consciẽ¬
cie. cum impetrandi fitucia et omni
grã spũalis consolationis. ut inom̃ib
certa fide. exauditum se exultaret sp̃c
eius: exceptis cluob in quib titubau¬
oratio. hesitauit deuocio. ficluicia clefe¬
cit. Qd̃ cũ retulisset ad eũ a quo missit̾
erat: ille statim ꝓnunciauit deilliꝰ du¬
obus qd̃ postea ꝓbauit euentus. xxxix¬
bbas autem rogerius et aliqui qui
cum eo erant. ip̃i fuerunt quoᷤ iur
dei asiqnͣdo de cathalaunensi trax̃at
ciuitate. dequib iet in quib etiã tũc
simile quid fuerat fcm̃. Cum enĩ ep̃i
gr̃a cathalaunum frequentaret: re¬
diens aliqͣndo traxit secum multitu¬
dinemnobilium et litc̃atorum cleri¬
corum et laicorum. Quib adhuo ĩ do¬

Expanded text:
verim orare, qui hoc merear impetraverim orare, qui hoc merear impetrare. » Perseverante tamen eo in sententia, itum est, et oratum. Orans ergo quantum praevaluit, pro singulis effudit animam suam: tantaque per singulos in orando perfusus est suavitate conscientiae, tantaque impetrandi fiducia, et omni gratia spiritualis consolationis, ut in omnibus certa fide exauditum se exsultaret spiritus ejus, exceptis duobus, in quibus oratio titubavit, haesitavit devotio, fiducia defecit. Quod cum retulisset ad eum a quo missus erat, ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod postea probavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalaunensi traxerat civitate, de quibus vel in quibus etiam tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum, clericorum et laicorum. Quibus adhuc in do
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat ẽẽ molestus: queiquit nesci¬
o non dico uob̾ szunum scio et exꝑtus
sum. multa ei in oratione reuelari de¬
inde narrauit mͥ quomͦ cum pͥrno mel¬
liflua ilia spũalium apum aluearia
noua. de se examina circumqͦq ꝓfer¬
re. nouasq ex eis domos ordinus sui e¬
dificare cepissent᷑. petente et agẽte clũo
nensi eam qͤ trium foncium drͣ con¬
struxerunt. Ad quam cum abbatem
cum monachis emusissent domnum
rogerium uirum nobilem sccł̃m secu¬
lum. s nobiliorem scĩtatẽ et iiros si
milis forme tum eo. spũalis pat̃ fili¬
os quos emisit. noncdimisit: s pat̾na
sollicitudine et pia affectionecum eiꝰ
erat. Unde cum die quadam soli simt
eẽnt. abbas et ip̃e tiuus hoc relatione
didici. et de frĩb ip̃is ad alc̃utrum lo¬
querent᷑. subito alcius suspirans: au¬
rius aliquid solito de eis corde suo si¬
refer ad me. Ipẽ enim gͣuissima ualitu¬
dine ea hora laborans in lectulo tene

Expanded text:
nollet esse molestus: « Quae, » inquit, « nescinollet esse molestus: « Quae, » inquit, « nescio, non dico vobis; sed unum scio et expertus sum, multa ei in oratione revelari. » Deinde narravit mihi quomodo, cum primo melli flua illa spiritualium apum alvearia nova de se examina circumquaque proferre, novasque ex eis domos Ordinis sui aedificare coepissent, petente et agente dominonensi eam, quae Trium-Fontium dicitur, construxerunt. Ad quam cum abbatem cum monachis emisissent dominum Rogerium, virum nobilem secundum saeculum, sed nobiliorem sanctitate, et viros quosdam similis formae cum eo, spiritualis Pater filios, quos emisit, non dimisit, sed paterna sollicitudine et pia affectione cum eis erat. Unde cum die quadam soli simul essent Abbas et ipse, cujus hoc relatione didici, et de fratribus ipsis ad alterutrum loquerentur, subito altius suspirans, durius aliquid solito de eis corde suo sirefer ad me. » Ipse enim gravissima valetudine ea hora laborans, in lectulo teneb
Abbreviated transcription (Latin):
eneram aliqnͣdo ad eum: et dum
loquerer ei uicli et aualiui qd̃ sile¬
renon debeo. Adherat monachus qui¬
dam fustuatensis continuo ad suoꝰ re¬
diturus. Cumq accepto responso suꝑ
his ꝓ quib uen̾at iam ab eo egredẽtur
in sp̃u et uirtute helỹe reuocans eum
ꝓpħa clr̃ et nomine frĩs cuiꝰdam de domo
illa p̃misso de occultis quibdam man¬
dauit audiente me illuit ea corrigeret:
expͦtaret. Stupefactus ille quis hoc ei
dix̾it requisiuit. Quisquis iuquit ai
perit michitu uade. et aic que ego dico
t̃: ne si dissimulaũs te quoq inuosua
mirabiliora de eo narrata sunt. Guido
namq frãt̃ eius maior natuint frẽs
suos tuiꝰ grauitatis et ũctatis fuerit
iur: omnes sciunt qui eum sciunt. hic
moci loqueremur. et quererem ego
ab eosicut iocunde ad amicos collotu¬
cionis ẽẽ solebat. fabuleinquit sũt qͣ
auditis. Cumq suo more et solito stu¬
dio fr̃nas uirtutes deprineret. mͥ tam̃

Expanded text:
eneram aliquando ad eum, et dum loquerer ei, vidi et audivi quod silere non debeo. Aderat monachus quidam Fusniacensis, continuo ad suos rediturus. Cumque, accepto responso super his pro quibus venerat, jam ab eo egrederetur, in spiritu et virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine fratris cujusdam de domo illa praemissa, de occultis quibusdam me audiente mandavit illi ut ea corrigeret: roximo exspectaret. Stupefactus ille, quis hoc ei dixerit, requisivit. « Quisquis, » inquit, « dixerit mihi, tu vade, et dic quae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat mirabiliora de eo narrata sunt. 64. Guido namque, frater ejus major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes sciunt qui eum scire potuerunt. Hic, modi loqueremur, et quaererem ego ab eo, sicut jucundae ad amicos collocutionis esse solebat: « Fabulae, » inquit, « sunt quae auditis. » Cumque suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, mihi tamen