comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut post hec initia ad incrementa quoq ueniatur. et consumme¬
tur in uobis quod iam rudimentis felicib esse cepistis. Parum
est adipisci aliquid potuisse : plus est quod adeptum est posse serua¬
re. Sicut & fides ipsa et natiuitas salutaris: non accepta sed custodi¬
ta uiuificat. nec statim consecutio sed consummatio hominem d̾o
seruat. Dñs hoc magisterio suo docuit dicens. E cce sanus factus es:
iam noli peccare. ne quid tibi deterius fiat. Puta hoc illum ⁊ con¬
fessori suo dicere. Ecce confessor factus es: iam noli peccare. ne quid
tibi deteriꝰ frat ¶ Salomon deniq & saul et ceteri multi quam diu
in uiis dñi ambulauerunt: datam sibi gram tenere potuerunt.
ecedente abhis disciplina dnĩca: recessit et gracia. Perseueran¬
dum nobis est in arto et in angusto itinere laudis et glorie. Et
cum quies et humilitas et bonorũ morũ tranquillitas xp̃ianis

Expanded text:
ut post haec initia ad incrementa quoque ueniatur et consummeut post haec initia ad incrementa quoque ueniatur et consummetur in uobis quod iam rudimentis felicibus esse coepistis. parum est adipisci aliquid potuisse. plus est quod adeptus es posse seruare, sicut et fides ipsa et natiuitas salutaris non accepta sed custodita uiuificat. nec statim consecutio, sed consummatio hominem Deo seruat. Dominus hoc magisterio suo docuit dicens: ecce sanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. puta hoc illum et confessori suo dicere: ecce confessor factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. Salomon denique et Saul et ceteri multi quamdiu in uiis Domini non ambulauerunt, datam sibi gratiam tenere non potuerunt: recedente ab his disciplina dominica recessit et gratia. Perseuerandum nobis est in arto et in angusto itinere laudis et gloriae, et cum quies et humilitas et bonorum morum tranquillitas christianis
Abbreviated transcription (Latin):
syprianꝰ rogatiano presbitero et ceteris confessorib fr̾ib
teras miseram: quib fidei ce uirtuti uestre uerbis ex ultã¬
tibus congratularer. et minc non aluid in primis uox nostra cõ¬
plectitur: quam ut leto animo frequenter ac semper głam ur̃i
nominis predicemus. Quid enim uel mauis in uotis meis potest
esse uel melius. quam cũ uideo confessionis ur̃e honore illumina¬
tum gregem xp̃i: Nam cũ gaudere in hoc omnes fratres oporte¬
at : tunc in gaudio cominuni maior est episcopi portio. Eccłie
enim gła: prepositi gloria est. Quantum dolemus ex illis quos
tempestas inimica prostrauit: tantũ lȩtamur ex uobis quos dia¬
bolus suꝑare non potuit. Hortamur autẽ per communem fidem
ꝑ pectoris nostri ueram circa uos & simplicem karitatẽ: ut qui
aduersariũ prima hac congressione uicistis: gloriam ur̃am for.
ti & ꝑseueranti uirtute teneatis. Adhuc in scło sumus: adhuc in
acie constituti. de uita nostra cotidie dimicamꝰ: danda oꝑera est

Expanded text:
CVPRIANVS ROGATIANO PRESBVTERO ET CETERIS CONFESSORIBVS FRATRIteras miseram quibus fidei et uirtuti uestrae uerbis exultantibus gratularer, et nunc non aliud in primis uox nostra conplectitur quam ut laeto animo frequenter ac semper gloriam uestri nominis praedicemus. quid enim uel maius in uotis meis potest esse uel melius quam cum uideo confessionis uestrae honore inluminatum gregem Christi? nam cum gaudere in hoc omnes fratres oportet, tunc in gaudio communi maior est episcopi portio. ecclosiae enim gloria praepositi gloria est. quantum dolemus ex illis quos tempestas inimica prostrauit, tantum laetamur ex uobis quos diabolus superare non potuit. Hortamur tamen per communem fidem, per pectoris nostri ueram circa uos et simplicem caritatem, ut qui aduersarium prima hac congressione uicistis gloriam uestram forti et perseueranti uirtute teneatis. adhuc in saeculo sumus, adhuc in acie constituti, de uita nostra cottidie dimicamus. danda opera est,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: ut certum ess atq manifestum baptirare non posse nisi
eos qui babeant sp̃m sc̃m. Itaꝙ qui hereticis siue scismaticiꝰ ꝑa¬
trocinantur: respondeant nobis an habeant sp̃m sc̃m.
an non habeant. Si habent. cur illic baptiratis quando ad uõ
do iam utiq illic acceptus sit ubi si fuit dari potuit: Si autẽ
apud nos manꝰ imponitur ut hic accipiatur. quod illic nec
es se nec dari potest: Manifestum ÷ nec remissionem peccati¬
rum dari ꝑ eos posse: quos constat sp̃m sc̃m non habere. Et
iccirco ut scd̃m diuinam dispositionem atq euangelicam
ueritatem peccatorum remissionem consequi et sanctifica¬
ri ac templa dei fieri possint. ecclesiȩ baptismo baptirandi st̃:
omĩs omnino qui ab aduersariis et antixp̃is ad xp̃i eccłiam

Expanded text:
tus , ut certum esset atque manifestum baptizare non posse nisi tus , ut certum esset atque manifestum baptizare non posse nisi eos qui habeant Spiritum Sanctum. Itaque qui haereticis sive schismaticis patrociniantur, respondeant nobis an habeant Spiritum sanctum, an non habeant. Si habent, cur illic baptizatis, quando ad nos um, cum jam utique illic acceptus sit ubi si fuit dari potuit? Si autem apud nos manus imponitur ut hic accipiatur quod illic nec est nec dari potest, manifestum est nec remissionem peccatorum dari per eos posse quos constet Spiritum sanctum non habere. Et idcirco ut secundum divinam dispositionem atque evangelicam veritatem peccatorum remissionem consequi et sanctificari ac templa Dei fieri possint Ecclesiae Baptismo baptizandi sunt omnes omnino qui ab adversariis et antichristis ad Christi Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
sciant id quod faciant non licere. Illud mirandum est immo
indignandum potius & dolendum xp̃ianos antixp̃is assistere.
sontra eccłiam stare. Qui qm̃ ꝑtinaces alias &e indociles uei
hoc tamen confitentur: quod uniuersi siue heretici siue scisma¬
dare autem sp̃m sc̾m non possunt. in hoc ipso a nobis tenen
tur ut ostendamꝰ nec baptitare omĩno eos posse. qui non
da sua remittantur: ꝓbat ⁊ declarat in euangelio suo
dñs ꝑ eos solos peccata posse dimitti. qui habeant spiritũ
sc̃m. Post resurrectionem enim discipulos suos mittens: lo¬
quitur ad eos & dicit. Sicut misit me pater: et ego mitto
uos. Hoc cum dixisset: insufflauit &e ait illis. Accipite sp̃m
sc̃m: si cuius remiseritis peccata remittentur illi. & si cuius
tenueritis denebuntur. Quo in loco ostendit eum solũ posse
baptuare: & remissionem peccatorũ darȩ: qui habeat spirttũ
accepit ante sp̃m sc̾m cũ ad huc esset in utero matris constitu¬

Expanded text:
sciant id quod faciant non licere. illud mirandum est, immo sciant id quod faciant non licere. illud mirandum est, immo indignandum potius et dolendum, christianos antichristis adsistere clesia contra ecclesiam stare. qui quoniam pertinaces alias et indociles uel hoc tamen confitentur quod uniuersi siue haeretici siue schismadare autem spiritum sanctum non possint, in hoc ipso a nobis ttur ut ostendamus nec baptizare omnino eos posse qui non hta sua remittantur, probat et declarat in Evangelio suo Dominus per eos solos peccata posse dimitti qui habeant Spiritum sanctum. Post resurrectionem enim discipulos suos mittens loquitur ad eos et dicit: Sicut misit me Pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebaptizare et remissionem peccatorum dare qui habeat Spiritum urus Joannes accepit ante Spiritum sanctum cum adhuc esset in utero matris constitu
Abbreviated transcription (Latin):
re se & dathan ce abiron non separasset.penas statim pro impia
cominunione ꝑsolueret. Quo exemplo ostenditur et probatur: ob¬
noxios om̃s &e culpe et pene futuros. qui scismaticis contra preposi¬
tos & sacerdotes in religiosa demeritate miscuerunt. Sicut etiam
per osee ꝓꝑham sp̃c sanctus contestatur & dicit. Sacrificia eorum
tanquam ꝑanis luctus: om̃s qui manducant ea contaminabun¬
tur. docens scilicet & ostendens om̃s omnino cũ aucdorib supplitio
conuingi. qui fuerint eoꝵ peccato com municati. Quȩ ergo apud¬
eos merita esse circa d̾m possunt. quib supplicia diuinitus in rogã¬
tur: Aut quomodo tales iustificare et sandificare baptizatos pos¬
sunt. qui hostes sacerdotum aliena et inlicita & nullo sibi iure cõ¬
cessa usurpare conantur: Quos tamen ipsos non miramur: pro
sua prauitate contendere. Asserant necesse. ẽ. singuli quiq
quod faciunt: nec uolunt uicti facile succumbere. quamius

Expanded text:
re et Dathan et Abiron non separasset poenas statim pro impia re et Dathan et Abiron non separasset poenas statim pro impia communione persolueret. quo exemplo ostenditur et probatur obnoxios omnes et culpae et poenae futuros qui se schismaticis contra praepositos et sacerdotes inreligiosa temeritate miscuerunt. siper Osee prophetam Spiritus sanctus contestatur et dicit: 'Sacrificia eorum tanquam panis luctus, omnes qui manducant ea contaminantur', docens scilicet et ostendens omnes omnino cum auctoribus supplicio coniungi, qui fuerint eorum peccato contaminati. His et aeos merita esse circa Deum possunt quibus supplicia diuinitus inrogantur? aut quomodo tales iustificare et sanctificare baptizatos possunt qui hostes sacerdotum aliena et inlicita et nullo sibi iure concessa usurpare conantur? quos tamen ipsos non miramur pro sua prauitate contendere. adserant necesse est singuli quique quod faciant, nec uolunt uicti facile succumbere, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem xp̃i rebelles: cathedram sibi constituere & primatum assu¬
mere. o baptizandi atq offerendi licentiam uendicare conantur.
Quomodo perficere quȩ agunt aut impetrare aliquid in licitis cona¬
tibus de deo possunt. qui contra dm̃ quod eis non licet moliuint᷑: Qua¬
re qui nouatiano siue cederis enusmodi scismaticis patrocinantur:
frustra contendunt baptitari & sanctificari illic aliquem salutari ba¬
ptismo posse. ubi constat baptirantem baptitandi licenciam non
habere. Atq ut magis intelligi posset contra eiusmodi licentiam¬
& audaciam quȩ sit censura diuina intali facinore non solum du¬
ces et auctores sed ee participes pęnis destinari: nisi se a commu¬
m atabernaculis hominum istorum durissimorum. oe nolite tan¬
gere ab omnib que sunt eis. ne simul pereatis inpeccato eorum. Et
quod comminatus ꝑ moysen dñs fuerat impleuit: ut quisq a cho¬

Expanded text:
tatem Christi rebelles cathedram sibi constituere et primatum adsutatem Christi rebelles cathedram sibi constituere et primatum adsumere et baptizandi adque offerendi licentiam uindicare conantur. quomodo perficere quae agunt aut impetrare aliquid inlicitis conatibus de Deo possunt qui contra Deum quod eis non licet moliuntur? quare qui Nouatiano siue ceteris eiusmodi schismaticis patrocinantur frustra contendunt baptizari et sanctificari illic aliquem salutari baptismo posse ubi constet baptizantem baptizandi licentiam non habere. Adque ut magis intellegi posset contra eiusmodi audaciam quae sit censura diuina, inuenimus in tali facinore non solum duces et auctores sed et participes poenis destinari, nisi se a communi a tabernaculis hominum istorum durissimorum et nolite tangere ab omnibus quae sunt eis, ne simul pereatis in peccato eorum. et quod comminatus per Moysen Dominus fuerat impleuit, ut quisque se a Co
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽs: unum &e uerum dm̃ qui colendus atq inuocandus
fuerat inuocabant. tamen quia loci sui ministeriũ transgressi
tuerunt rata esse. et ꝓficere sacrificia inreligiose & inlicite contra uis
diuinȩ dispositionis oblata. Turibula quoq ipsa in quib incensum
inlicite fuerat oblatum ne in usu decedero essent sacerdotib: sedpo¬
tius indignationis & ultionis diuinȩ memoriam corrigendis poste¬
ris exhiberent. iussu dñi conflata atq igne purgata in laminas duc¬
tiles. ꝓducuntur: et affiguntur altari. secundum quod loquit᷑ scͥp¬
tura diuina. Memoriale inquid filiis israhel ut non accedat quisquã
alienigena qui non est ex semine aaron imponere incensum ante
dñm: ut non sit sicut chore. Et tamen illi scisma non fecerant: nec
foras egressi contra dei sacerdotes impudenter atq hostiliter rebel¬
lauerant. Quod nunc eccłiam scindentes et contra pacem atq uni¬

Expanded text:
uentes, unum et uerum Deum qui colendus adque inuocandus uentes, unum et uerum Deum qui colendus adque inuocandus fuerat inuocabant: tamen quia loci sui ministerium transgressi tuerunt rata esse et proficere sacrificia inreligiose et inlicite contra ius diuinae dispositionis oblata. turibula quoque ipsa, in quibus incensum inlicite fuerat oblatum, ne in usum de cetero essent sacerdotibus, sed potius indignationis et ultionis diuinae memoriam corrigendis posteris exhiberent, iussu Domini conflata adque igne purgata in laminas ductiles producuntur et adfiguntur altari secundum quod loquitur scriptura diuina. memoriale, inquit, filiis Israel ut non accedat quisquam alienigena qui non est ex semine Aaron inponere incensum ante Dominum ut non sit sicut Core. et tamen illi schisma non fecerant nec foras egressi contra Dei sacerdotes inpudenter adque hostiliter rebellauerant, quod nunc hi ecclesiam scindentes et contra pacem adque uni
Abbreviated transcription (Latin):
addendo autẽ & ciuitatem samaritanoꝵ debere omitti: ubi
erant scismatici. ostendit scismaticos gentilib ad equari. Quod
si aliquis illud opponit ut dicat eandem nouatianum legem
tenere quam catholica eccłia deneat: eodem simbolo quo ⁊ nos
di posse quod uideatur in intergatione baptismi anobis non
discrepare. sciat quisq hoc opponendum putat pͥmum ñ esse
unam nobis et scismaticis simboli legem neq eandem interro¬
gationem. Nam cum dicunt credis remissionem ꝑeccatorum
& uitam eternam per scãm ȩccłiam: mentiuntur in interroga¬
tione quando non habeant eccłiam. Tunc deinde uoce sua ipsi
confitentur remissionem peccatorum non dari: nisi ꝑer scãm
eccłiam quam non habentes ostendunt remitti illic peccata ñ
posse. Quod uero eundem quẽ et nos dm̃ patrem eundẽ filiũ
potest. Nam et chore & dathan &e abiron cum sacerdote aaror
et moysen eundem dm̃ nouerant pari lege et religione ui¬

Expanded text:
addendo autem et ciuitatem Samaritanorum debere omitti, ubi addendo autem et ciuitatem Samaritanorum debere omitti, ubi erant schismatici, ostendit schismaticos gentilibus adaequari. Quod si aliquis illud opponit nt dicat eandem Nonatianum legem tenere quam catholica ecclesia teneat, eodem symbolo quo et nos di posse quod uideatur interrogatione baptismi a nobis non discrepare: sciat quisque hoc opponendum putat primum non esse unam nobis et schismaticis symboli legem neque eandem interrogationem. nam cum dicunt credis in remissionem peccatorum et uitam aeternam per sanctam ecclesiam, mentiuntur interrogatione, quando non habeant ecclesiam. tunc deinde uoce sua ipsi confitentur remissionem peccatorum non dari nisi per sanctam ecclesiam posse, quam non habentes ostendunt remitti illic peccata non posse. Quod uero eundem quem et nos Deum patrem, eundem filiupotest. nam et Core et Dathan et Abiron cum sacerdote Aaron et Moyse eundem Deum nouerant, pari lege et religione ui
Abbreviated transcription (Latin):
ad ieroboam missus ẽẽt qui ei peccata sua exprobraret. atq ul¬
tionem futuram prediceret: panem quoq apud illos edere et a¬
quam bibere uetaretur. Quod cum non custodisset: & contra ꝑre¬
ceptum dei pransisset: statim diuinȩ censure maiestate ꝑ cussus
est: ut inde regrediens impetu ac morsu leonis in itinere necare¬
tur. Et audet quisquam dicere aquã baptismi salutarem et
grͣam celestem communem cũ scisinaticis esse posse: cum quib
nec terrestris nec scłaris potus debeat esse cominunis: Satiat
stat: quod idem qui se tunc atribu uida et beniamin sciderant.
et iherosoluis derelictis samariam secesserant: inter ꝓfanos et
gentiles computarent᷑. Nam cum primũ discipłos suos inmi¬
nisterium salutis mitteret: mandauit &e dixit. In uiam nati¬
onum ne ieritis: oe in ciuitatem samaritanorum ne introi¬
eritis. Ad iudeos primũ mittens: gentiles adhuc preceriri iub

Expanded text:
ad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua exprobraret adque ulad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua exprobraret adque ultionem futuram praediceret, panem quoque apud illos edere et aquam bibere uetaretur. quod cum non custodisset et contra praeceptum Dei prandisset, statim diuinae censurae maiestate percussus est, unde regrediens inpetu ac morsu leonis in itinere necaretur. et audet quisquam uestrum dicere aquam baptismi salutarem et gratiam caelestem communem cum schismaticis esse posse, cum quibus nec terrestris  nec saecularis potus debeat esse communis? satiat stat quod idem qui tunc se a tribu Iuda et Beniamin sciderant et Hierosolymis derelictis Samariam secesserant, inter profanos et gentiles conputarentur. nam cum primum discipulos suos in ministerium salutis mitteret, mandauit et dixit: in uiam nationum ne abieritis et in ciuitatem Samaritanorum ne intraueritis. ad Iudaeos prius mittens gentiles adhuc praeteriri iubet:
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiastici baptismi habere gram posse. si eum constiterit eccłie
unitatem tenere. Deniq quam sit inseparabile unitatis sacra¬
mentum & quam sine spe sint & ꝑditionem sibi maxumam de
indignatione dei adquirant. qui scisma faciunt: et relicto ep̃o
alium sibi foris pseudo episcopum constituunt. declarat in libri
regnorum scriptura diuina: ubi atribu iuda & beniamin de¬
cem tribus scisse sunt: & relicto rege suo alterum sibi foris insti¬
tuerunt. Et indignatus est inquid dñs in orane semen ifrahel
et dimouit eos: & dedit eos in direptionem donec abicer⁊ eos¬
a faciȩ sua quia dissipatus est isrł a domo dauid & constituerũt
sibi regem hieroboam filium nabath. Indignatum esse dñm dixit.
et eos in ꝑditionem dedisse. qͦd ab unitate dissipati essent: atq
adulterum sibi regem constituissent: et tanta indignatio domini
extitit aduersus illos qui scisma fecerant: ut etiam cum homo dei

Expanded text:
ecclesiastici baptismi habere gratiam posse, si eum constiterit ecclesiae ecclesiastici baptismi habere gratiam posse, si eum constiterit ecclesiae unitatem tenere. Denique quam sit inseparabile unitatis sacramentum et quam sine spe sint et perditionem sibi maximam de indignatione Dei adquirant qui schisma faciunt et relicto episcopo alium sibi foris pseudoepiscopum constituunt, declarat in libris Regnorum scriptura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum sibi foris constituunt: et indignatus est, inquit, Dominus in omni semine Israel et dimouit eos et dedit eos in direptionem donec abiceret eosa facie sua, quia dissipatus est Israel a domo Dauid, et constituerunt sibi regem Hieroboam filium Nabat. indignatum esse Dominum dixit et eos in perditionem dedisse quod ab unitate dissipati essent adque alterum sibi regem constituissent. et tanta indignatio Domini extitit aduersus illos qui schisma fecerant, ut etiam cum homo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cedanea presidente nemini succedens & a se ipso incipiens: alienꝰ fit
et profanus dñicȩ pacis ac diuinȩ unitatis in imicus non habitanꝰ
in domo dei idest in eccłia dei. in qua non nisi concordes atq unani.¬
mes habitant: loquente in psalmis ip̃u sc̃o &e dicente. D̾s qui inhabi¬
tare facit unanimes in domo. Deniq unanimitatẽ xp̃iauam fir¬
ma sibi atq inseparabili karitate conexam: etiam ipsa dñica sacri¬
ficia declarant. Nam quando dñs corpus suum panem uocat d̾
multorũ granorũ adunatione congestum : popłm nrͣm quẽ por¬
tabat indicat adunatũ. Et quando sanguinem suũ uinũ appel¬
lat de botris atq acinis plurunis expressum: atq in unũ coac¬
tum. gregem item nr̃m significat comnxtione adunatȩ mł¬
titudinis copulatum. Si nouatianꝰ huic pani dñico adunatus
est : si xp̃i populo & ipse commixtus est : poterit uideri et unici

Expanded text:
cedanea praesidente nemini succedens et a se ipse incipiens alienus fit cedanea praesidente nemini succedens et a se ipse incipiens alienus fit et profanus, dominicae pacis ac diuinae unitatis inimicus, non habitans in domo Dei id est in ecclesia Dei, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et dicente: Deus qui inhabitare facit unanimes in domo? denique unanimitatem christianam firma sibi adque inseparabili caritate conexam etiam ipsa dominica sacrificia declarant. nam quando Dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum: et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinis plurimis expressum adque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum. si Nouatianus huic pani dominico adunatus est, si Christi poculo et ipse conmixtus est, poterit uideri et unici
Abbreviated transcription (Latin):
unam domum solam id est in eccłiam uicturos et ab interitu mun¬
di euasuros colligi oportere. Quisq autẽ de collectis exierit: id est
si quisquam in eccl̃ia gr̃am consecutus recesserit. et ab eccłia ex¬
ierit: reum sibi futurum. id est ipsum sibi qͦd pereat imputaturũ.
Quod apłs paulus explanat docens & precipiens hereticum uitan¬
dum esse ut ꝑuersum & peccatorem : et asemet ipso dampnatum.
Hic enim qui reus sibi erit non ab episcopo eiectus sed sponte de ec¬
clesia ꝓfugus &e heretica p̃sumptione a semet ipso dampnatus.
Et iccirco dominꝰ insinuans nobis unitatem de diuina auctoritate
tatem redigens eccłiam suam denuo dicit. Et erunt unꝰ grex:
et unus pastor. Si autem grex unꝰ est quomͦ potest gregi ad nu¬
merari qui in numero gregis non est: Aut pastor haberi quomͦ
potest qui manente uero pastore et in eccłia dei ordinatione suc¬

Expanded text:
unam domum solam id est in ecclesiam uicturos et ab interitu mununam domum solam id est in ecclesiam uicturos et ab interitu mundi euasuros colligi oportere, quisque autem de collectis foras exierit, id est si quis quamuis in ecclesia gratiam consecutus recesserit et ab ecclesia exierit, reum futurum, id est ipsum sibi quod pereat inputaturum. quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum uitandum esse ut peruersum et peccatorem et a semet ipso damnatum. hic est enim qui reus sibi erit, non ab episcopo eiectus, sed sponte de ecclesia profugus, haeretica praesumptione a semet ipso damnatus. Et idcirco Dominus insinuans nobis unitatem de diuina auctoritate atem redigens ecclesiam suam denuo dicit: et erit unus grex et unus pastor. si autem grex unus est, quomodo potest gregi adnumerari qui in numero gregis non est aut pastor haberi quomodo potest qui manente uero pastore et in ecclesia Dei ordinatione suc
Abbreviated transcription (Latin):
norem martyrio quoq dñs glificauit nouatianꝰ in eccłia non ẽ enec
epͥs computari potest. qui euangelica et apłica traditione contepa
nemini succedens ase ipso ordinatus est habere namꝙ aut denere ee¬
clesiam nullo modo potest: qui ordinatꝰ in eccłia non ẽ. foris enim
non ẽẽ eccłiam. nec scindi aduersum se aut diuidi posse: sedui¬
separabilis atq indiuiduȩ domꝰ unitatem tenere manifestat scp¬
turȩ diuinȩ fides. cum de sacramento pasche et agni. qui agna
xpͣm designabat scriptum ẽ. In domo uia comedes: non eicietis
de domo carnem foras Q uod item circa raab quȩ ipsa quoꝙ qꝰ¬
pum portabat ȩccłiȩ expressum uidemꝰ: cui mandat᷑ et dicitur.
Patrem tuum et matrem tuam & fr̃s tuos et dotam domum patris
tui colliges ad te ipsam in domum tuam: et omĩs qui exierit hosti¬
um domus tuȩ foras. reus sibi erit. Quo sacramento declaratur ĩ

Expanded text:
norem martyrio quoque Dominus glorificauit, Nouatianus in ecclesia non est nec norem martyrio quoque Dominus glorificauit, Nouatianus in ecclesia non est nec episcopus conputari potest, qui euangelica et apostolica traditione contempta nemini succedens a se ipso ortus est. habere namque aut tenere ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus in ecclesia non est. Foris autem non esse ecclesiam nec scindi aduersum se aut diuidi posse, sed inseparabilis adque indiuiduae domus unitatem tenere manifestat scripturae diuinae fides, cum de sacrChristum designabat, scriptum sit: In domo una comedetur, non ejicietis de domo carnem foras . Quod item circa Raab, quae ipsa quoque typum portabat Ecclesiae, expressum videmus? cui mandatur et dicitur: Patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit . Quo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
est cui soli baptisma concessum est. Sed & paulus apłs hoc idem
adhuc aꝑtius et clariꝰ manifestans. ad ephesios scribit et dicit. Xp̃e
dilexit eccłiam et se ipsum tradidit ꝓ ea ut eam sc̃ificaret̾. pur¬
gans eam lauachro aquȩ. Quod si una ẽ. eccłia quȩ axp̃o diligit᷑
&e lauachro eiꝰ sola purgatur. quomͦ qui in eccłia non est aue dili¬
gia xp̃o. aut ablui & purgari lauachro eiꝰ potest. Propter quod
cũ sola eccłia habeat aquã uitalem et baptitandi atꝙ abluer¬
di hominis potestatem qui dicit apud nouatianũ baptirari et
sc̃ificari aliquem posse: prius oftendat & doceat nouatianum
in eccłia ẽẽ. aut eccłiȩ p̾sidere. Eccłia enim una ẽ: quȩ una et
intus esse &e foris non potest. Si enim apud nouatianum est.
apud cornelium non fuit. Si uero apud cornelium fuit qui ep̃o fa
biano legituma ordinatione successit: & quem preter sacerdotui ho¬

Expanded text:
est, cui soli baptisma concessum est. sed et Paulus hoc idem est, cui soli baptisma concessum est. sed et Paulus hoc idem adhuc apertius et clarius manifestans ad Ephesios scribit et dicit: Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret purgans eam lauacro aquae. quod si una est ecclesia quae a Christo diligitur et lauacro eius sola purgatur, quomodo qui in ecclesia non est aut diligi a Christo aut ablui et purgari lauacro eius potest? Propter quod cum sola ecclesia habeat aquam uitalem et baptizandi adque abluendi hominis potestatem, qui dicit apud Nouatianum baptizari et sanctificari aliquem posse, prius ostendat et doceat Nouatianum in ecclesia esse aut ecclesiae praesidere. ecclesia enim una est, quae una et intus esse et foris non potest. si enim apud Nouatianum est, apud Cornelium non fuit. si uero apud Cornelium fuit, qui Fabiano episcopo legitima ordinatione successit et quem praeter sacerdotii ho
Abbreviated transcription (Latin):
ue.Si autem hortus conclusus est sponsa xp̃i quȩ est eccłia: pate¬
re res clausa alienis et ꝓfanis non potest. Et si fons signatꝰ. ẽ: neq
bibere inde neq consignari potest. cui foris posito ad fontem ac
cessus non est. Puteus quoq aquȩ uiuȩ si unis est idem qui intus
est: unuficari et scificari foris ꝑositus ex illa aqua non potest. ex qͣ
solis eis qui intus sunt usus omĩs et potus concessus est. Quod et
petrus ostendens unam eccłiam esse: & solos eos qui in ecclesia
sint baptuari posse. posuit & dixit. In archa noe pauci idest octo
anunȩ hominum saluȩ factȩ sunt per aquã. quod &e uos similit᷑
saluos faciet baptisma. ꝓbans & contestans unam archam noe
typum fuisse uniꝰ eccłiȩ.Si potuit tunc in illo expiati et purifica¬
ti mundi baptismo saluus ꝑ aquam fieri qui in archam noe nõ
fuit : potest et nunc uiuticari per baptisma qui in eccłia non

Expanded text:
vae . Si autem hortus conclusus est sponsa Christi, quae est Ecclesia, patevae . Si autem hortus conclusus est sponsa Christi, quae est Ecclesia, patere res clausa alienis et profanis non potest. Et si fons signatus est, neque bibere inde neque consignari potest cui foris posito accessus ad fontem non est. Puteus quoque aquae vivae si unus est, idemque intus est, vivificari et sanctificari foris positus ex illa aqua non potest ex qua solis eis qui intus sunt usus omnis et potus concessus est. Quod et Petrus ostendens unam Ecclesiam esse et solos eos qui in Ecclesia sint baptizari posse, posuit et dixit: In arca Noe pauci, id est, octo ae hominum saluae factae sunt per aquam, quod et uos similiter saluos faciet baptisma, probans et contestans unam arcam Noe typum fuisse unius ecclesiae. si potuit tunc in illo expiati et purificati mundi baptismo saluus per aquam fieri qui in area Noe non fuit, potest et nunc uiuificari per baptisma qui in ecclesia non
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam facerent. antixp̃os appellauit dicens. Audistis in qͥd qͥa
antix p̃c uenit: nunc autẽ antixp̃i multi facti sunt. Unde cog
noscimus qͥa nouissima hora est: ex nobis ecierunt. sed non fu¬
erunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis: mansissent utiq no¬
constet a karitate atq ab unitate eccłie eacholicȩ recessisse.
dhuc quoq dñs in euangelio suo ponit &e dicit.Si uero eccłiã¬
qui ecclesiam contempnunt echiuci et publicani habentur:
multomagis utiq rebelles & hostes falsa altaria et inlicita sa¬
cerdotia et sacrificia sacrilega et nomina adulterata fingente
& tantũ eccłiȩ contemptores ethici & publicani sentencia dñi u
dicentur. Quod autẽ eccłia una sit declarat in cantico canticorũ
est matris sue. electa ÷ genitrici suȩ. De qua item denuo dicit.
ortus conclusus soror mea sponsa fons signatus: puteus aquȩ ui¬

Expanded text:
clesiam facerent, antichristos appellauit dicens: audistis quia clesiam facerent, antichristos appellauit dicens: audistis quia antichristus uenit, nunc autem antichristi multi facti suntora est. Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, mansissent utique noconstet a charitate atque ab unitate Ecclesiae catholicae recessisse. Adhuc quoque Dominus in Evaugelio suo ponit equi ecclesiam contemnunt et ethnici, et publicani habentur, multo magis utique rebelles et hostes, falsa altaria, et illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, et nomina adulterata fingentest tantum Ecclesiae contemptores ethnici et publicani sententia Domini judicentur. II. Quod autem Ecclesia una sit declarat in Cantico canticorum est matri suae electa genitrici suae ; de qua item denuo dicit: Hortus conclusus, soror mea, sponsa, fons signatus, puteus aquae vi
Abbreviated transcription (Latin):
ẏprianꝰ magno filio salutem. Pro tua religiosa quunt᷑¬
diligentia consuliusti mediocritatẽ nr̃am fili km̃e:
an inter ceteros hereticos eos quoq qui a nouatiano ue¬
niant. post ꝓfanum eiꝰ lauacrũ baptitari et scificari in eccłia
catbolica legitimo &e uero & unico eccłiȩ baptismo oporteat. De
qua re quantũ fidei nr̃e capacitas et scripturarum diuinarũ
maticos nichil haberẽ potestatis ac iuris. Propter hoc nouatianu
nec debet nec potest excipi: quo minꝰ ipse quoq contra eccłiam
consistens & contra pacem ac dilectionem xp̃i faciens. inter ad¬
in euangłio suo testaretur aduersarios suos eẽ. eos qui secum non
aduersarios suos ostendit dicens. Qui non ẽ mecũ: aduersum me
est. Et qui non mecũ colligit: spargit. Item beatus ioħs apłs: Nec
ipse ullam heresim aut scisma discreuit. aut aliquos speciatun se¬
pares posuit : sed uniuersos qui de eccłia exissent quiq contra ec¬

Expanded text:
yprianus magno filio salutem. Pro tua religiosa diligentia consuluisti mediocritatem nostram, fili charissime, an inter caeteros haereticos, eos quoque qui a Novatiano veniunt post profanum ejus lavacrum baptizari et sanctificari in Ecclesia catholica, legitimo et vero et unico Ecclesiae Baptismo oporteat. De qua re, quantum fidei nostrae capacitas et Scripturarum divinarum maticos nihil habere potestatis ac juris. Propter quod Novatianus nec debet, nec potest excipi quominus ipse quoque extra Ecclesiam consistens, et contra pacem ac dilectionem Christi faciens, inter ads Christus cum in Evangelio suo testaretur adversarios suos esse eos qui secum non aduersarios esse ostendit dicens: qui non est mecum, aduersus me est: et qui non mecum colligit, spargit. item beatus apostolus Ioannes nec ipse ullam haeresin aut schisma discreuit aut aliquos speciatim separes posuit, sed uniuersos qui de ecclesia exissent quique contra ec
Abbreviated transcription (Latin):
cum dñs dicat illis fudistis libam ina: & illis imposuistis sa¬
crificia. Suꝑ hec non indignabor dicit dñs: Et alio loco. Sacrifi¬
cans diis eradicabitur: nisi domino soli. Item dñs denuo loqͥt᷑
& dicit. Adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorũ : ⁊ curua¬
tus est homo ce humiliatus ⁊ uir: et non laxabo illis. In apoca¬
lypsi quoq legimꝰ iram dñi cõminantis & dicentis.Si quis
adorat bestiam et inaginem eiꝰ: accipiet notam in fronte su

Expanded text:
cum Dominus dicat: illis fudistis libamina et illis inposuistis sacum Dominus dicat: illis fudistis libamina et illis inposuistis sacrificia, super haec non indignabor? dicit Dominus, et alio loco: sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli, item Dominus denuo loquatur et dicat: adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis, in apocalypsi quoque legamus iram Domini conminantis et dicentis: si quis adorat bestiam et imaginem eius et accipit notam i
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus epictecto fratri oe plebi assuras consis¬
tentib salutem. Grauiter &e dolenter motus sum fr̃s¬
Am̃i quod cognouerim fortunatianum quondam¬
apud uos episcopum: post grauem lapsum ruine suȩ pro in¬
tegro nunc agere uelle: & episcopatum sibi uendicare cępisse.
uẽ res contristauit me primo ꝓpter ipsum qui miser uel dia¬
boli tenebris in totũ excecatus: uel quorundam sacrilega ꝑ su¬
asione deceptus. cũ debeat satis facere & ad dñm exorandu in
dieb ac noctib lacrimis & orationib & precib incumbere: au¬
det sibi adhuc sacerdotiũ quod ꝓdidit uendicare. quasi pꝰ aras
diaboli accedere ad altare fas sit aut non maiorem in se irã
⁊ indignationem dñi in die iudicii prouocet: qui cũ uirtutis
⁊ fidei dux fr̾ib es se non potuerit. ꝑfidie et audacie ⁊ teme¬
ritatis magister existat: &e qui non docuit fratres in prelio
fortiter stare. doceat eos qui uicti & ꝓstrati sunt nec rogare

Expanded text:
yprianus Epicteto fratri et plebi Assuras consistenti salutem. Graviter et dolenter motus sum, frmi, quod cognouerim Fortunatianum quondamapud uos episcopum post grauem lapsum ruinae suae pro integro nunc agere uelle et episcopatum sibi uindicare coepisse. quae res contristauit me, primo propter ipsum qui miser uel diaboli tenebris in totum excaecatus uel quorundam sacrilega persuasione deceptus, cum debeat satisfacere et ad Dominum exorandum diebus ac noctibus lacrimis et orationibus et precibus incumbere, audet sibi adhuc sacerdotium quod prodidit uindicare, quasi post aras diaboli accedere ad altare Dei fas sit aut non maiorem in se iram et indignationem Domini in die iudicii prouocet, qui cum fidei et uirtutis dux fratribus esse non potuerit, perfidiae et audaciae et temeritatis magister existat et qui non docuit fratres in proelio fortiter stare, doceat eos qui uicti et prostrati sunt nec rogare,
Abbreviated transcription (Latin):
num: et nequam homo de nequã thesauro emittit nequam.
nde &e diues ille peccator qui de lazaro in sinu abrahȩ posito.
atq in refrigerio constituto implorat auxilium: cum in tor¬
mentis cruciabundꝰ flamne cremantis ardorib aduratur. int̾
om̃s corporis partes magis os eiꝰ & lingua dat penas: quia
plus scilicet lingua sua et ore peccauerit. Nam cũ scriptum
lio suo dñs dicat. qui dixerit fratri suo fatue. qui dixerit ra¬
cha reus erit gehennȩ ignis: quomodo possunt censuram dñi
ultoris euadere. qui talia ingerunt non solum fratrib sed & sacer¬
dotib quib honor tantus de dei dignatione conceditur. ut qͥsꝙ
sacer doti eius & ad tempuis hic uidicanti non obtemꝑaret.st a¬
homo quicumꝙ fecerit in suꝑbia ut non exaudiat sacerdotẽ
aut uidicem quicũq fuerit in dieb illis: morietur bomo ille.

Expanded text:
na et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam. na et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam. unde et diues ille peccatque in refrigerio constituto, implorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur , inter omnes corporis partes magis os ejus et lingua poenas dat; quia plus scilicet lingua sua et ore peccaverat. IV. Nam cum scriptum s in Evangelio suo dicat: Qui dixerit fratri suo, Fatue; et qui dixerit: Raca, reus erit in gehennam ignis , quomodo possunt censuram Domini ultoris evadere, qui talia ingerunt non solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus honor tantus de Dei dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus et ad tempus hic judicanti non obtemperaret, stahomo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietur. qm̃ conuersus est in terram suam. & cogitatio eiꝰ
peribit. Et iterum. Uidi impium exaltatũ et excolli suꝑ cedrõ
cui exprobrat per ꝓpb̃am dñs ce dicit. Tu autem dixisti in ani¬
mo tuo. In celum ascendam: super stellas dei ponam sedem in eã.
sedebo in monte alto: suꝑ montes altos in aqulonem ascendã
super nubes. similis ero altissimo. Et addidit dicens. Tu uero ad
inferos descendes in fundamenta terre: et qui uidebunt te
alio cõminatur & dicit. Dies enim dnĩ sabaoth suꝑ om̃em in¬
iuriosum et suꝑbum : et suꝑ omẽm elatum et excelsum. De o¬
re itaq & de uerbis suis unus quisq statim ꝓditur: & utrum
xp̃m in corde suo an uero antixp̃m habeat loquendo detegit᷑.
scd̃m qͦd dñs in euangelio suo ait. Progenies uiperarũ. quom¬
ꝑp otestis bona loqui cum sitis nequani᷑ De habundantia enĩ
cordis: os emittit. Bonus homo de bono thesauro emittit bo¬

Expanded text:
inuenietur: quoniam conuersus est in terram suam, et cogitatio eius inuenietur: quoniam conuersus est in terram suam, et cogitatio eius peribit. et iterum: uidi cui exprobrat per prophetam Dominus et dicit: t u autem dixisti in animo tuo: in caelum ascendam, super stellas Dei ponam sedem meam, sedebo in monte alto super montes altos in aquilonem, ascendam super nubes, ero similis altissimo. et addidit dicens: tu uero ad inferos descendes in fundamenta terrae: et qui uidebunt te,alio comminatur et dicit: dies enim Domini Sabaoth super omnem iniuriosum et superbum et super omnem elatum et excelsum. de ore itaque ac de uerbis suis unusquisque statim proditur, et utrum Christum in corde suo an uero antichristum habeat, loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo dicit: progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. bonus homo de bono thesauro emittit bo
Abbreviated transcription (Latin):
rit iudas. Que autẽ sui elatio est quȩ comminantiũ tumens
oe inflata ac uana iactatio. illic absenti in mari. cũ hic me habe¬
ant in potestate p̾sentem: Conuicia eorũ quib se &e uitam su¬
am cotidie lacerant non timenius: fustes & lapides oe gladios
quos uerbis parricidalib iactitant non ꝑhorrescimus. Quod
in illis est homicide sunt apud dm tales: necare tamen non pos
sunt. nisi eis dñs ꝑmiserit. Et cum nobis semel moriendum sit:
illi tamen et odio et uerbis & delictis sius cotidie perimunt.
aut sacer dotalis soluenda censura: qm̃ conuiciis infestamur.
aut terrorib quatimur: quando occurrat & scriptura diuina
dicens. Ile uero qui p̾sumit et contumax est uir sui iactans
nichil omĩno ꝓficiet: qui dilatauit tanquam inferus aĩam
suam. Et iterum. Et uerba uiri peccatoris ne timueritis. qͥa
gła eius in stercora erit et in uermes. hodie extollitur et cras ñ

Expanded text:
rit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens rit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et uana iactatio, illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. quod in illis est, homicidae sunt apud Dsunt, nisi eis Dominus necare permiserit. Et cum nobis semel moriendum sit, illi tamen odio et verbis et delictis suis quotidie perimunt. aut saceaut terroribus quatimur, quando occurat et moneat scriptura diuina dicens: ille uero qui praesumit et contumax est, uir sui iactans, nihil omnino proficiet, qui dilatauit tamquam inferi animam suam. et iterum: et uerba uiri peccatoris ne timueritis, quia gloria eius in stercora erit et in uermes. hodie extolletur et eras non
Abbreviated transcription (Latin):
uelut petrȩ obiacentis fortitudine et mole debet obsistere.
nec inter est unde episcopo aut terror aut periculum ueniat.
qui terrorib et periculis uiuit obuoxius. & tamen fit de ip̃is
terroribus ac periculis gloriosus. Neq enim solas gentilium uel
minas cogitare oe spectare debemus cum uideamꝰ ip̃sum dñm
a fratrib ẽẽ detentum &e ab eo quem inter apłos ipse delege¬
rat proditum: inter initia quoq mundi abel iustum non ni¬
si frater occiderit. ia cob fugientem ꝑsecutus sit frater infestꝰ.
& ioseph puer uenierit uendentibus fr̾ib. In euangelio etiã
legius es se predictum magis domesticos inimicos futuros:
&e qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerit. ip̃os
inuicem tradituros. Nichil inter est quis tradat aut seurat. cũ
ds tradi ꝑmittat: qͦs disponit coronari. neq nobis ignominia ẽ.
patiafratrib qͦd passus est xp̃c : nec illi gła est facere qͦd fece¬

Expanded text:
uelut petrae obiacentis fortitudine et mole debet obsistere. uelut petrae obiacentis fortitudine et mole debet obsistere. nec interest unde episcopo aut terror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est Christus nec illis gloria est facere quod fece
Abbreviated transcription (Latin):
si litteras quas attulerant non accepisses. publice eas reci¬
tarent: &r multa turpia ac ꝓbrosa oe ore suo digna ꝓferrẽt.
Q uod si ita res est frater k m̾esut nequissimorũ timeatur au¬
datia: oe quod mali iure atq equitate non possunt temexita¬
ste
atq desperatione ꝑficiant. actum est de episcopatus uigo¬
re & de eccłiȩ gubernandȩ sublimi ac diuina potestate: nec
xp̃iam ultra aũt durare aut esse possumus. si ad hoc uentum¬
est ut ꝑditorum minas atq insidias ꝑtimescamus. Nam ⁊ gen¬
tiles et iudei minantur et hereticiatq om̃s quorum pectorã et
mentes diabolus obsidet: uenenatam rabiem suam cotidie furi¬
osa uoce testantur: non tamen iccirco cedendum ẽ. quia minan¬
tur: aut ideo aduersarus & inimicus maior est xp̃o. quia tan
tr̃ Rm̃e fidei robur immobile: & stabilis atq inconcussa uͥ¬
tus contra om̃s incursus atq impetus oblatrantiũ fluctuũ

Expanded text:
si litteras quas attulerant, non accepisses, publice eas recisi litteras quas attulerant, non accepisses, publice eas recitarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent. Quod si ita res est, frater charissime, ut nequissimorum timeatur audacia, et quod mali jure atque aequitate non possunt, temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus vigore et de Ecclesiae gubernandae sublimi ac divina potestate: nec Christiani ultra aut durare aut esse est ut perditorum minas adque insidias pertimescamus. nam et gentiles et Iudaei minantur et haeretici adque omnes quorum pectora et mentes diabolus obsedit uenenatam rabiem suam cotidie furiosa uoce testantur. non tamen idcirco cedendum est quia minantur, aut inde aduersarius et inimicus maior est Christo quia tantt t frater carissime, fidei robur inmobile et stabilis adque inconcussa uirtus contra omnes incursus adque inpetus oblatrantium fluctuum
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝑ saturum fr̾em nr̃m accolitum misisti. & dilectioĩs
fraternȩ &e eccłiasticȩ disciplinȩ et sacerdotalis censure satis
plenas. quibus significasti felicissimum hostem xp̃i non nouũ
sed iam pridem ob crimina sua plurima & grauissima ostensũ.
et non tantum mea sed & plurimorũ coepiscoporũ sententia
& cũ uenisset stipatus caterua &r factione desperatoꝵ uigore
pleno quo ep̾m agere oportet pulsum de eccłia esse: de qua
iudicis nostri seueritate depulsus est: ne scismatis o discidii
auctor ne peccuniȩ commisse fraudator. ne stuprator uirgi¬
num. ne matrimoniorũ multorũ depopulator atq corrupti
ultra adhuc sponsam. xp̃i incorruptam. sc̾am. pudicam. p̾sen¬
tiȩ suȩ dedecore & impudica atq incesta contagione uiolaret.
eã enim lecta alia epistola tua frater. quam pͥmis litteris sub¬
uinxisti satis miratus sum : cũ animaduertissem de minis
atq terrorib eorum qui uenerant aliquantũ esse commo¬

Expanded text:
Saturum fratrem nostrum acoluthum misisti et dilectionis fraternae et ecclesiasticae disciplinae et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus significasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam pridem ob crimina sua plurima et grauissima abstentum et non tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia  cum uenisset stipatus caterua et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet pulsum de ecclesia esse, de qua  et iudicis nostri seueritauctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator virginum, ne matrimoniorum multorum depopulator atque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam, sanctam, pudicam, praesentiae suae dedecore et impudica atque incesta contagione violaret. II. Sed enim lecta alia epistola tua, frater, quam primis litteris subjunxisti, satis miratus sum: cum animadvertissem, te minis ac terroribus eorum, qui venerant, aliquantum esse commo
Abbreviated transcription (Latin):
mus: diem certaminis appropinquasse. hostem uiolentum ei¬
to contra nos exsurgere: ꝑugnam non talem qualis fuit sed
grauiorem multo & acriorem uenire. hoc nobis diuinitus fre¬
quenter ostenditur: de hoc nos ꝓuidentia et miscd̃ia dñi seꝑi¬
us admonemur. de cuius ope et pietate qui in eum confidimꝰ.
ꝑ ossumꝰ esse securi. quia qui in pace militib suis futuram p̾nũ¬
tiat pugnam. dabit militantib in congressione uictoriam.

Expanded text:
mus, diem certaminis adpropinquasse, hostem. uiolentum cimus, diem certaminis adpropinquasse, hostem. uiolentum cito contra nos exurgere, pugnam non talem qualis fuit sed grauiorem multo et acriorem uenire, hoc nobis diuinitus frequenter ostendi, de hoc nos prouidentia et misericordia Domini saepius admoneri: de cuius ope et pietate qui in eum confidimus possumus esse securi, quia qui in pace militibus suis futuram praenuntiat pugnam dabit militantibus in congressione uictoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
tam eos ne pascant oues meas. et extrabam oues meas de ore eoꝵ:
ce pascam eas cũ uidicio. Ne igitur quod ore nr̃o pacem negamꝰ.
qͦd duritiam magis humanȩ crudelitatis quam diuinȩ et pa¬
ternȩ pietatis opponimꝰ : oues nobis commissȩ adño reposcant᷑.
placuit nobis sancto sp̃u suggerente: & dño ꝑ uisiones multas
& manifestas admonente. quia hostis nobis imminere p̾nun¬
tiatur & ostenditur: colligere inter castra milites xp̃i. & examina¬
tis singulorũ causis pacem lapsis dare. immo pugnaturis arma
suggerere. Quod credimus uobis quoq ꝑaterne misericordie con¬
templatione placiturum. Quod si de collegis aliquis extiterit qui
ur gente certamine certamine pacem fratrib & sororib non pu¬
tat dandam: reddet ille rationem in die uiditii dño. uel importu¬
nȩ censure uel inhumane duritiȩ suȩ : nos quod fidei ce karitati
& sollicitudini congruebat. quȩ erant in conscientia nr̃a ꝓtuli¬

Expanded text:
am non pascent eas, et extraham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iudicio. .Ne igitur ore nostro, quo pacem negamus, quo duritiam magis humanae crudelitatis quam diuinae et paternae pietatis opponimus, oues nobis commissae a Domino reposcantur, placuit nobis sancto spiritu suggerente et Domino per uisiones multas et manifestas admonente, ut quia hostis nobis inminere praenuntiatur et ostenditur, colligere intra castra milites Christi et examinatis singulorum causis pacem lapsis dare, immo pugnaturis arma suggerere. quod credimus uobis quoque paternae misericordiae contemplatione placiturum. quod si de collegis aliquis extiterit qui urguente certamine pacem fratribus et sororibus non putat dandam, reddet ille rationem in die iudicii Domino uel inportunae censurae uel inhumanae duritiae suae. nos quod fidei et caritati et sollicitudini congruebat, quae erant in conscientia nostra protuli