comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nagogȩ: ut ñ ex tristicia aut ex necessitate.
s in laudib & exultatione ꝑseueret usq in
finem uitȩ sue. Qui psalmus ẽ canticỹ sẏna¬
gogȩ. so est causa cantici & iocunditatis: qr
in pͥncipio dicit eam ẽẽ uideam. & ifrł. & sy¬
on. Qͥ psalmus ñ tantũ est ꝓpositus asaph.
s etiam ad assyrios: id est ad om̃s recte uiuen¬
tes. Assyrius enĩ interpretat᷑ dirigens. mate¬
ria huus psalmi: est synagoga. Intentio ẽ
om̃s fideles qui se do uouerunt. t amiudeos
qͣm gentes exhortari. quatinꝰ in uoto ꝑseue¬
rent: ut seipsos quos hic do uouerunt. infu¬
turo reddant. In pͥma parte dicitur ds no¬
tus eẽ in scĩs. & quod habitet inpsis: & qd
ibi confringat cuncta arma diabolica. In
scda parte qua dicitur dormierunt somiĩ
suũ: duritia reꝓboꝵ. atꝙ terribile dĩ uidi¬
ciũ comendat᷑. Unde in fine exhortat᷑ ut
sua uota ꝑsoluat quisq: ne a terribili re
a uerũ dm agnosceret. atq adoraret: &

Expanded text:
 ut non ex tristitia aut ex necessitate, sed in laudibus et in exultatione perseveret usque in finem vitae suae. Qui psalmus est canticum Synagogae, id est, caussa cantici et jocunditatis: quia in principio dicit eam esse Judaeam et Israel ex Sion. Qui psalmus non tantum propositus est Asaph, sed etiam ad Assyrios, id est, ad omnes recte viventes. Assyrius enim interpretatur dirigens. Materia psalmi hujus est Synagoga. Intentio est, omnes fideles qui se Deo voverunt, tam Judaeos quam Gentes exhortari, quatenus in voto perseverent, ut seipsos quos hic Deo voverunt, in futuro reddant. In prima parte dicitur Deus notus esse in sanctis, et quod habitet in ipsis, et quod ibi cuncta confringat arma diabolica. In secunda parte quae dicitur: Dormierunt somnum suum , duritia reproborum atque terribile Dei judicium commendatur. Unde in fine exhortatur, ut sua vota persolvat quisque, ne a terribili rega, verum Deum agnosceret atque adoraret, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In finem ne corrumpas: psalmꝰ can¬
tici asaph. Esalmus iste qui est nobis causa
cantici. id est magnȩ iocunditatis. & delec¬
tationis: quia humilib remunerationẽ ȩt̾uȩ¬
infideli synagoge: ad hoc ut tendat in finẽ
id est in xp̃i conformitatẽ. ꝓponit᷑ dico asaph:
xp̃o eam sẏnagogã exhortante. ne corrum¬
pas te. id est suꝑbias. Sicut enim humili¬
tas custos est omniũ uirtutũ : ita econtrario
suꝑbia corruptio. Materia in hoc psalmo ẽ¬
ipse xp̃c: & ea quã hic exhortatur synagoga.
Loquitur autẽ modo ꝑ se. mͦ in ꝑsonam̃bro¬
rũ: suꝑbos exhortans ad humilitatẽ. Et hoc
facit ꝓponendo eis damnationẽ. quã suꝑbi
sunt infuturo habituri: & ex altationem
quã humiles st̃ assequuturi. Intentio est
om̃s ad humilitatẽ inuitare: ut sic omĩpo¬
tentis dĩ uidiciũ districtum ualeant eui¬
tare. Unde & scipsum in exemplũ ꝓponit:
atq ex uoce m̃broꝵ suoꝵ humiliũ dicit.

Expanded text:
tur: In finem, ne corrumpas, Psalmus cantur: In finem, ne corrumpas, Psalmus cantici Asaph Psalmus iste, qui est nobis caussa cantici, id est, magnae jocunditatis et delectationis quia humilibus remunerationem infideli Synagogae, ad hoc, ut tendat in finem, id est, in Christi conformitatem. Proponitur, dico, Asaph, Christo eam Synagogam exhortante, ne corrumpas te, id est, superbias. Sicut enim humilitas custos est omnium virtutum, ita econtrario superbia corruptio. Materia est in hoc psalmo ipse Christus, et ea, quam hic exhortatur, Synagoga. Loquuntur autem modo per se, modo in persona membrorum, superbos exhortans ad humilitatem. Et hoc facit proponendo eis damnationem, quam superbi in futuro sunt habituri, et exaltationem, quam humiles sunt assecuturi. Intentio est, omnes ad humilitatem invitare, ut sic omnipotentis Dei districtum judicium valeant evitare. Unde et seipsum in exemplum proponit, atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
scitur: quȩ ante finẽ ꝑpenitentiã em̃dant᷑.
Ualde enim notandu est: quod subditur. Ne
obliuiscaris uoces mimicoꝵ tuoꝵ. Uoces qui¬
demeoꝵ: erant illa imꝓperia quȩ do infere¬
bant. Quare gͦ repetit: Quia uidex in causa u¬
trumq diligent̾ debet attendere: eũ scilicet
similit̾. Nam quia insipientes illi ñ homi¬
ni.s ipsi deo. ipsi creatori suo. illa impperia
intulerunt: mag̃ ꝓculdubio damnandi
fuerunt. Rursus etiam in hoc culpa gͣuior
extitit: quia ñ solum ab insipientib. s etiã
abinimicis illata fuerunt. Longe enĩ cul¬
pabilius est. ꝑ inimicitiam peccare. qͣm ꝑ
ignorantiã: tam̃ utrumq peccatũ eos obli-¬
gauit. Ualde etiam dignum reꝓbatione ẽ.
qͦd subditur. suꝑbia eoꝵ quite odert̃ ascen¬
dit semꝑ: nolunt respicere: s mag̃ ac magis
proficiunt in malum Explicit de psalmo
Salmus qui sequitur. hoc modo intitula¬

Expanded text:
scitur, quae ante finem per poenitentiam emendantur. scitur, quae ante finem per poenitentiam emendantur. Valde autem notandum est quod subditur: 23. Ne obliviscaris voces inimicorum tuorum. Voces quidem eorum erant illa improperia, quae Deo inferebant. Quare ergo repetit? quia judex in caussa utrunque diligenter debet attendere: eum scilicet, quo infertur. Nam quia insipientes illi non homini, sed ipsi Deo, ipsi creatori suo illa improperia intulerunt, magis proculdubio damnandi fuerunt. Rursus etiam in hoc culpa gravior extitit, quia non solum ab insipientibus, sed etiam ab inimicis illata sunt. Longe enim culpabilius est per inimicitiam peccare, quam per ignorantiam: tamen utrumque peccatum eos obligavit. Valde etiam dignum reprobatione est, quod subditur: Superbia eorum, qui te oderunt, ascendit semper. Nolunt respicere, sed magis ac magis proficiunt in malum. TITULUS PSALMI ste, qui sequitur, hoc modo intitula
Abbreviated transcription (Latin):
surgere a mortuis ⁊ sic intrare in głam suã.
Exurge ut iudices. nisi enĩ pruis resurgas as
mortius: minime udicabis. Nlam ñ uenturꝰ
est ad iudiciũ: nisi quia surrexit a mortius
xp̃c. Uenturꝰ prenunti abat᷑. uenit sic̃ scrip¬
tura predixit. impleuit iusticiã. p̾dicauitꝰ
uitã eternã: & tam̃ contemptꝰ est in terris.
& ad huc conteminitur in celis. Hoc est ꝓpterᷤ
quod uenturus ẽ ad uidiciũ omp̃c ds: ibiq
causam suã demonstraturꝰ & iudicaturus.
ostendet qͣm iustam causam habuit ⁊ e qͣm
inustã penã sustinuit: & in quib culpam
inueniet districte iudicabit. Unde & sub¬
quid̾m ñ cognoscit: aut cognoscens ꝑuerse
uiuit. Tales imꝓperant domino deo & m̃bͥs
eius: mͦ blasphemando. mͦ deridendo. mͦ mi¬
nando: mͦ adulando. Et taliũ memor erit
tam̃: nisieoꝵ tm̃ quiin hoc peccato sunt to¬
ta die. id est assidue. Eeoꝵ enim d̾s ñ remini¬

Expanded text:
surgere a mortuis, et sic intrare in gloriam suam . surgere a mortuis, et sic intrare in gloriam suam . Exsurge, ut judices. Nisi enim prius resurgas a mortuis, minime judicabis. Nam non venturus esset ad judicium, nisi quia surrexit a mortuis. Christus venturus praenuntiabatur, venit sicut Scriptura praedixit. Implevit justitiam, praedicavit vitam aeternam. Et tamen contemtus est in terris, et adhuc contemnitur in caelis. Hoc est propter quod venturus est ad judicium omnipotens Deus, ibique caussam suam demonstraturus et judicaturus, ostendet quam justam caussam habuit, quam injustam poenam sustinuit: et in quibus culpam inveniet, districte judicabit. Unde et subquidam, non cognovit, aut cognoscens, perverse vivit. Tales improperant Domino Deo et membris ejus, modo blasphemando, modo deridendo, modo minando, modo adulando. Et talium memor erit tamen, nisi eorum tantum, qui in hoc peccato sunt tota die, id est, assidue. Eorum enim Deus non remini
Abbreviated transcription (Latin):
uerteret᷑. confunderetur. & bestiis traderet᷑.
Deinde de pauꝑe illo de quo ibidem dicitur.
hic etiam mentiouẽ facit. subdens: pauꝑ &
mops laudabunt nom̃ tuũ. P auꝑ dĩ est qͥ
nichis in hoc mundo appetit: qui de se ipõ
ũ presumit: qui bona celestia ardentꝰ concu¬
piscit.Inops est. qui onĩ ope humana desti¬
tutꝰ. non querit aliunde opem nisi a solo d̾o:
in quo & totã spem suam constituit. Tales
inquit pauꝑes & inopes. laudabt̃ nomen
tuũ. tales eium idonei sunt ad laudandõ
dm̃: qͦs cupiditas ñ angustat. qͦs caritas di¬
latat. qͦs uita cõmendat. Et sic̃ ꝓ confiten¬
tib postulauit ueniam ⁊ ita nunc ꝓ ꝑseue¬
rantib in peccato dm excitat ad uindictã:
unde ñ tam orando. qͣm ꝓpħando subiuug̃.
Exurge d̾s iudica causam tuã: causã quam
nos suscepimꝰ defendenda. fac eis apparere
iustã: scilicet quia sic oportuit pati xp̃m. ⁊ re¬

Expanded text:
verteretur, confunderetur, et bestiis traderetur. verteretur, confunderetur, et bestiis traderetur. Deinde de paupere illo, de quo ibidem subdidit, hic etiam mentionem facit, subdens: Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Pauper Dei est, qui nihil in hoc mundo appetit, qui de seipso non praesumit, qui bona caelestia ardenter concupiscit. Inops est, qui omni ope humana destitutus, non quaerit aliunde opem, nisi a Deo solo, in quo totam spem suam constituit. Tales inquit pauperes et inopes laudabunt nomen tuum. Tales enim idonei sunt ad laudandum Deum, quos cupiditas non angustat, quos caritas dilatat, quos vita commendat. Et sicut pro confitentibus postulavit veniam, ita nunc pro perseverantibus in peccato Deum excitat ad vindictam. Unde non tam orando, quam prophetando subjungit: 22. Exsurge, Deus, judica caussam tuam. Caussam quam nos suscepimus defendendam, fac eis apparere justam, scilicet quia sic oportuit pati Christum et re
Abbreviated transcription (Latin):
Respice in testamentũ tuũ: redde qd̾ ꝓmisisti.
Tabulas tenemus: hereditatẽ expectamus.
Et necesse est ut respicias: qi repleti sunt qui
obscurati sunt terre domib iniquitatum.
Domꝰ nr̃a: corda nr̃a. Ibi libenter habitant:
beati mundo corde. Respice gͦ in testamentũ
tuũ. ut reliquiȩ saluȩ fiant: qr multi qui at¬
tendunt ad terram. obscurati sunt. ⁊ repleti
terra. Intrauit in ocłos eoꝵ puluis. ⁊ exceca¬
uit eos. ⁊ factum est quod alibi dicitur. ob¬
scurent᷑ ocłi eorum ne uideant. Quare hoc e
Quia repletisunt domib iniquitatũ. id est
cordib malis: illi qui obscurati sunt adhe¬
rendo terre. Et ido dico. respice. Ne au̾tatur
humilis factus confusus. De illo hoc dieit
de quo paulo ante ait: ne tradas bestiis ani¬
mã confitentẽ tibi. Postulat ut ille qui pecta¬
ta sua confitetur humilis factus. ñ au̾tatur
a miscđia dĩ. a respectu suȩ clem̃tiȩ: quia si a¬

Expanded text:
20. Respice in testamentum tuum. Redde, quod promisisti. 20. Respice in testamentum tuum. Redde, quod promisisti. Tabulas tenemus, haereditatem expectamus. Et necesse est ut respicias: Quia repleti sunt, qui obscurati sunt terrae domibus iniquitatum. Domus nostrae , corda nostra. Ibi libenter habitant beati mundo corde. Respice ergo in testamentum tuum, ut reliquiae salvae fiant, quia multi qui attendunt ad terram, obscurati sunt et repleti terra. Intravit in oculos eorum pulvis, et excaecavit eos. Et factum est, quod alibi dicitur, Obscurentur oculi eorum, ne videant . Quare hoc? Quia repleti sunt domibus iniquitatum, id est, cordibus malis, illi qui obscurati sunt, adhaerendo terrae. Et ideo dico Respice, 21. Ne avertatur humilis factus confusus. De illo hoc dicit, de quo paulo ante ait, Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. Postulat ut ille, qui peccata sua confitens, humilis factus est, non avertatur a misericordia Dei, a respectu suae clementiae: quia si a
Abbreviated transcription (Latin):
das bestiis anmã confitentẽ cibi. Quib besti¬
is. lusi quaꝵ capita contͥta sunt in aquis: Nã
dictus est bestia. leo. serpens. dracho. ipse dia¬
bolus. Noli malignis spĩtib dare auimã con¬
fitentẽ tibi. Loquutus ẽ enĩ petrus isrłitis:
qm̃ ipsi occidissent xp̃m. Qi compuncti cor¬
de. dixerunt: quid faciemus: Agite inquit
penitentiã. ⁊ baptiretur unusquisꝙ nr̃m in
nomine .xͥ: & dimittent᷑ uob̃ peceata uestra.
Dicatur gͦ. ne tradas bestis animã confiten¬
tẽ tibi: nam serpenti illun paradyso conces¬
sa est pecaatrix terra: ñ confitens anima. Et
aninias pauꝑum tuoꝵ. id est contemptorum
mundi: ne obliuiscaris in finẽ. M odo eñi qͣsi
oblite a te uidentur. đu esuriunt. du sitiunt.
dũ consolationẽ terrenã a te ñ accipiunt: dum
tribulant᷑. dum despiciunt᷑. s in finẽ non obli¬
iusceris. quando eternalit̾ remunerabunt᷑.

Expanded text:
das bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestidas bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestiis , nisi quorum capita contrita sunt in aquis? Nam dictus est bestia, leo, serpens, draco, ipse diabolus. Noli malignis spiritibus dare animam confitentem tibi. Locutus est enim Petrus Israelitis, quoniam ipsi occidissent Christum. Qui compuncti corde dixerunt: Quid faciemus? Agite inquit poenitentiam, et baptizetur unusquisque in nomine Christi: et dimittentur vobis peccata vestra . Dicatur ergo: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. Nam serpenti illi in paradiso concessa est 379 peccatrix terra, non confitens anima. Et animas pauperum tuorum, id est, contemtorum mundi, ne obliviscaris in finem. Modo enim quasi oblitae a te videntur, dum esuriunt, dum sitiunt, dum consolationem terrenam a te non accipiunt, dum tribulantur, dum despiciuntur: sed in finem non oblivisceris, quando aeternaliter remunerabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
primordia uirtutũ emittentes: quia in uere
nascunt᷑ flores: tu plamasti ea. neutraliter
dictum est. acsi diceretur. & ꝑfectos & nouellos
om̃s tu fecisti. Tues qͥ creas terrã. ⁊ tucam t̾mi¬
uas. & quantũ uis. & quomꝰ uis. tu eam fructi¬
ficare facis. Non gͦ głentur quasi ñ acceꝑint:
tu plamasti ea. Magna cõmendatio gr̃e dĩm
esto huius uidelicet congregationis tue: ꝓqͣ
orai suꝑuis. Ponit etiam cecitatẽ eius. tanꝙͣ.
intelligens & gemens cum subdit. inimicus
impperabit dño: ppłs enĩ iudaicus iniquitate
& inimicitia ꝑleniis. dixit xp̃o. samaritanꝰ
es&e demoniũ habes: e alia multa obꝓbria
illi intulit. Unde adhuc subditur. & ppłs in¬
sipiens incitauit nom̃ tuũ: id est te. Uere in¬
sipiens uere stultus. uere durȩ ceruicis. qui
tot miracła uidit & ñ credidit: insuꝑ quẽ
adorare debuerat occidit. S q quidam ex il¬
erant redituri: postulat ꝓeis. ⁊ dicit. sle tra¬

Expanded text:
primordia virtutum emittentes, quia in vere primordia virtutum emittentes, quia in vere nascuntur flores. Tu plasmasti ea, neutraliter dictum est: ac si diceretur: Et perfectos et novellos omnes tu fecisti. Tu es qui das terram, et tu eam terminas, et quantum vis et quomodo vis, tu eam fructificare facis. Non ergo glorientur, quasi non acceperint; tu plasmasti ea. Magna commendatio gratiae Deesto hujus, videlicet congregationis tuae, pro qua oravi superius. Ponit etiam caecitatem ejus, tamquam intelligens et gemens, cum subdit: Inimicus improperabit Domino, Populus enim Judaicus iniquitate et inimicitia plenus dixit Christo, Samaritanus es, et daemonium habes : et alia multa opprobria illi intulit. Unde adhuc subditur: Et populus insipiens incitavit nomen tuum, idest, a te. Vere insipiens, vere stultus, vere durae cervicis , qui tot miracula vidit, et non credidit: insuper quem adorare debuerat, occidit. Sed quia quidam ex ilerant redituri, postulat pro eis, et dicit: 19. Ne tra
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ & ipsi carnales non tacent fidem: nox
nocti indicat scientiã. Ergo tuus est dies.
& tua est nox : tui sunt sp̃ĩtales & tui sunt
carnales. Illos illustras in cominut abilis
sapientiȩ ueritate: istos consolaris carnis
manifestatione. Tu fabricatus es aurorã
uenia. Et sicut post auroram sol mardescit:
ita & ꝑ effectum gr̃ȩ di sapientia incordib
electoꝵ ꝑ caritatem feruescit. Et sicut ũ est
dies nisi ꝑ illuminationẽ solis: sic ñ est iustꝰ
nisi sit illuminatꝰ luce diuinitatis. Tu feci¬
stiom̃s terminos terre. Terminat enĩ ds gr̃am
suã: quam dat eccliȩ suȩ ad mensurã. Non
enĩ ꝓficit in uirtute & gr̃a unus quisq qͣn¬
tũ cupit: s quantũ placet ei diuidere terrȩ
suȩ qͥ ei terminos ponit. Uolo inquit apłs õs
habet adõ: alius sic & alius sic. Estatem & uer
dui plasmasti ea. id est maturos morib qͥ in e¬
state sunt maturi fructus & florentes. scilicet

Expanded text:
Cum vero et ipsi carnales non tacent fidem, nox Cum vero et ipsi carnales non tacent fidem, nox nocti indicat scientiam. Ergo tuus est dies, et tua est nox. Tui sunt spirituales, tui sunt carnales. Illos illustras, incommutabilis sapientiae veritate: istos consolaris, carnis manifestatione. Tu fabricatus es auroram gratia. Et sicut post auroram sol inardescit, ita et per effectum gratiae Dei sapientia in cordibus electorum per caritatem fervescit. Et sicut non est dies nisi per illuminationem solis: sic non est justus, nisi sit illuminatus luce divinitatis. 17. Tu fecisti omnes terminos terrae. Terminat enim Deus gratiam suam, quam dat Ecclesiae suae ad mensuram . Non enim proficit in virtute et gratia unusquisque quantum cupit, sed quantum placet ei dividere terrae suae, qui terminos ponit. Volo inquit Aposdonum a Deo: alius sic, et alius sic . Aestatem et ver tu plasmasti ea, idest, maturos moribus: quia in aestate sunt maturi fructus, et florentes, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. ñ tacet. currit. Aliqua fortassis temp¬
tatione tangitur: ũ potest ferre estum. defi¬
cit. exsiccatur. Estus uͦ ꝓbat fontes &e torrentes.
Tam̃ ex utͦq rige̾tur terra: ab eo qui oꝑatus ẽ
salutem in medio terrȩ. Tu siccasti fluuios
etham. Alibi rumpit d̾s fontes ut currant
alibi siccat fluiuos ut ñ fluant. S fluiuos
inquit etham: qd̾ interpretatur robustus
Quasi robusti sunt: qui de uirtute sua presu¬
munt. Siccentur flumina eoꝵ: ñ ꝓficiant
doctrine gentium: ñ artes phylosophoꝵ. A
rescat omĩs inanis & tumens doctrina: mũ¬
dentur dulci. & suaui fonte euͣngłio u̾itatis.
Tuus est dies & tua est nox. Quis hoc ignorat:
oꝑatus est in medio terre. Qui sunt dies.
nisi sp̃uales: qui sunt nox. nisi carnales:
Non potui inquit uob̾ loqui tanqͣm spũa¬
lib s tanqͣm carnalib. Quando sp̃itales
spĩtalia loquuntur: dies diei eructat u̾bũ.

Expanded text:
praedicat, non tacet et currit. Aliqua fortassis tenpraedicat, non tacet et currit. Aliqua fortassis tentatione tangitur: non potest ferre aestum, deficit, exsiccatur. Aestus ergo probat fontes et torrentes. Tamen ex utroque rigetur terra, ab eo qui operatus est salutem in medio terrae. Tu siccasti fluvios Ethan. Alibi rumpit Deus fontes, ut currant: alibi siccat fluvios, ut non fluant: sed fluvios inquit Ethan, quod interpretatur robustus. Quasi robusti sunt, qui de virtute sua praesumunt. Siccentur flumina eorum: non proficiant doctrinae gentium: non artes philosophorum: arescat omnis inanis et tumens doctrina. Inundentur dulci et suavi fonte, Evangelio veritatis. 16. Tuus est dies, et tua est nox. Quis 378 hoc ignorat, operatus est in medio terrae. Qui sunt dies, nisi spirituales? Qui sunt nox, nisi carnales? Non potui inquit vobis loqui tamquam spiritualibus, sed tamquam carnalibus. Quando spirituales spiritualia loquuntur, dies diei eructat verbum .
Abbreviated transcription (Latin):
drachones. S dracho moysi: omniũ magoꝵ
uirgas oͣbsorbuit. Intelligatur gͦ corpꝰ dia¬
bolia credentib absorberi. ⁊ dicatur recte
dedisti eum escam ppłis ethiopum. Uel hoc
modo dedisti escaniꝰ quia mͦ om̃s mordent
eũ redarguendo: accusando. maledicendo.
Et quo ordine fac̃tum sit: sequutꝰ adiunx̃.
Tu disrupisti fontes & torrentes. ut mana¬
rent liquores sapientiȩ & fidei. ut irriga¬
rent salsitatẽ gentium: ut sua dulcedine
atq irrigatione ceteros conuerterẽt. Et no¬
tandu quod in aliis sit u̾bum dĩ fons: in ali¬
is torrens. Torrentes quippe dicunt᷑ fluuii
qui estate defluunt: aquis autẽ hyema¬
lib mnundant᷑ & currunt. Uides hominẽ
fidesem ꝑseueraturũ usq infinẽ: ñ relic¬
turũ dm̃ in omĩ temptatione. cunctasq
molestias sustinentẽ. Hic unde uiget.: nisi
quia uerbum di fem̃ est in eo fons aquȩ sa¬
lientis in uitã eternã: Alius accepit uerbũ.

Expanded text:
dracones. Sed draco Moysi omnium magorum dracones. Sed draco Moysi omnium magorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo corpus diaboli a credentibus absorberi. Et dicatur recte, Dedisti eum escam populis Aethiopum. Vel hoc modo: Dedisti escam, quia modo omnes mordent eum, redarguendo, accusando, maledicendo. Et quo ordine hoc factum sit, sequutus ostendit: 15. Tu dirupisti fontes et torrentes, ut manarent liquores sapientiae et fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, ut sua dulcedine atque irrigatione caeteros converterent. Et notandum quod in aliis fit verbum Dei fons, in aliis torrens. Torrentes proprie dicuntur fluvii, qui aestate defluunt, aquis autem hiemalibus inundantur et currunt. Vides hominem fidelem perseveraturum usque in finem, non relicturum Deum in omni tentatione, cunctasque molestias sustinentem. Hic unde viget, nisi quia verbum Dei factum est in eo fons aquae salientis in vitam aeternam ? Alius accepit verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
de illo fecit. cuius capita confregit: Dedistieũ
escam ppłis ethiopum. Ipsi uocantur ad fidem
qui nigri fuerunt : diciturq eis. fuistis aliqũ
tenebrȩ: nunc aut̃ lux in domino. De his enĩ
fit eccłia: cui dicitur. quȩ est ista quȩ ascend̾
dealbata: Nigra sum inquit s formosa: fi¬
liȩ iherłm. Isti sunt ethiopum ppłi: quib
dracho iste in escam datus est. Hoc significat
uitulus ille quem ad orauit ppłs infidelis:
quẽ comminuit moyses: missumq in aqua
ppło bibere dedit. Quid est hoc. nsi qr ado¬
ratores diaboli facti sunt corpus xp̃i: Hinc
petro dictum est de gentib macta & man¬
duca: idest occide quod sunt. ⁊ fac quod es.
Acsidicatur: cõminue & bibe. Oportebat u¬
tiq ut corpus quod erat diaboli credendo
transiret in corpus xp̃i: & sic dracho cõmi¬
nueretur. amissis m̃bris suis. Hoc etiam
figuratũ est in serpente moysi. slam fecert̃
magi similit̾: ꝓiectisq uirgis. exhibuerunt

Expanded text:
de illo fecit, cujus capita confregit? Dedisti eum de illo fecit, cujus capita confregit? Dedisti eum escam populis Aethiopum. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt. Diciturque eis: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . De his enim fit Ecclesia, cui dicitur: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Nigra sum inquit sed formosa, filiae Jerusalem . Isti sunt Aethiopum populi, quibus draco iste in escam datus est. Hoc significat vitulus ille, quem adoravit populus infidelis, quem comminuit Moyses, missumque in aqua populo bibere dedit . Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus facti sunt Christi? Hinc Petro dictum est de Gentibus: Macta et manduca , idest, occide quod sunt, et fac quod es. Ac si dicatur: Comminue et bibe. Oportebat utique, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi: et sic draco comminueretur, amissis membris suis. Hoc etiam figuratum est in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis, exhibuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
potentem d̾m destruxisse ostendit: cũ subiun¬
git. Tu confregisti capita drachonis. Capita
drachonis dici possunt: prauȩ suggestiones
quȩ a diabolo ꝓcedunt. Multa capita ha¬
bet iste inunicus dracho. Capita eius sunt
octo pͥncipalia uitia: s pͥmũ hoꝵ caput ẽ
suꝑbiȩ uitiũ. de quo oriuntur cȩtera. slam
iniciũ omĩs peccati suꝑbra. Hitic p̃ceptũ ẽ
ut semen euȩ caput serpentis debeat obser¬
cati declinare. Confracta sunt gͦ capita dra¬
chons: destructa sunt diabolica uttia nam
ubi regnat ds̃. ñ potest regnare suꝑbia ñ
uana gła. ñ inuidia. ñ ira. ñ tristicia. ñ ac¬
cidia. ñ uentͥs ingluiues: ñ luxuria. Talia
sunt capita huius uersuti drachonis. quȩ
in uirtute sua confregit rex nr̃. ⁊ sic con¬
fringendo ea. oꝑatus est salutem in me¬
dio terrȩ: quȩ prius corrupta erat & elan¬
guerat talium hostium inuasione. Et qͥd

Expanded text:
potentem Deum destruxisse ostendit, cum subjunpotentem Deum destruxisse ostendit, cum subjungit: 14. Tu confregisti capita draconis. Capita draconis dici possunt pravae suggestiones, quae a diabolo procedunt. Multa capita habet iste inimicus draco. Capita ejus sunt octo principalia vitia. Sed primum horum caput est superbiae vitium, de quo oriuntur caetera. Nam initium omnis peccati superbia . Hinc praeceptum est 377 ut semen Evae caput serpentis debeat obsertium devitare. Confracta sunt ergo capita draconis, destructa sunt diabolica vitia. Nam ubi regnat Deus, non potest regnare superbia, non vana gloria, non invidia, non ira, non tristitia, non acedia, non ventris ingluvies, non luxuria. Talia sunt capita hujus versuti draconis, quae in virtute sua confregit rex noster. Et sic ea confringendo operatus est salutem in medio terrae, quae prius corrupta erat, et elanguerat talium hostium invasione. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
& sic rex ds oꝑaretur salutẽ in medio t̾rȩ. id
in medio gentiũ: uł in medio t̾rȩ. idẽ in assũp¬
ta carne. uł in ciuitate iherłm quȩ in medio
terrę sita est: ubi dñs ꝓ totius mundi salute
est crucifixus. Deinde ostendit qualit̾ salutẽ
oꝑatus sit. conũtendo se ad ipm̃ oꝑatorem
dm: & dicendo. Tu confirmasti in uirtute
tua mare. Per mare significat gentẽ: ꝓpter
uicioꝵ affluentiã. ⁊ moꝵ amaritudinem
hac confirmatȩ sunt gentes: ꝑ fidem. spem
&e caritatẽ. In tantũ autẽ confirmauit ds
hoc mare. ut faceret terrã: sicut alibi dr̃
qui conu̾̃tit mare in aridam. Et quo ordie
fcm sit: sequutus adiunxit contͥbulasti
capita drachonũ in aquis: cõminuisti uitia
& peccata quȩ a drachonib ingerunt᷑: idẽ
amalignis spiritib qui scĩs insidiant᷑ aĩab
Ipsum quoq pͥncipem diabolum. atq uniũ¬
sas eius altitudines & pompas pariter omĩ¬

Expanded text:
ut sic rex Deus operaretur salutem ut sic rex Deus operaretur salutem medio Gentium. Vel in medio terrae, idest, in assumta carne: vel in civitate Jerusalem, quae in medio terrae sita est, ubi Dominus pro totius mundi salute est crucifixus. Deinde ostendit qualiter salutem operatus sit, convertendo se ad ipsum operatorem Deum, et dicendo: 13. Tu confirmasti in virtute tua mare. Per mare significat Gentes, propter vitiorum affluentiam, et morum amaritudinemhac confirmatae sunt Gentes per fidem, spem, et caritatem. In tantum autem confirmavit Deus hoc mare, ut faceret terram, sicut alibi dicitur: Qui convertit mare in aridam . Et quo ordine factum sit, sequutus adjunxit: Contribulasti capita draconum in aquis. Comminuisti vitia et peccata, quae a draconibus suggeruntur, idest, a malignis spiritibus, qui sanctis insidiantur animabus. Ipsum quoque principem diabolum, atque universas ejus altitudines et pompas pariter omni
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: Cum abstraxit eam. inuenit lepsam:
Deinde in simi remisit. & sic priorẽ mundi¬
ciam recepit: In hoc p̃figurans iudaicũ ppłm:
qui qͣmdium sinu & custodia dñi fuit. min¬
dus extitit: quando uͦ egressus est. ĩ mundꝰ
& plenus peccatis effectus est: It̾um in fine
mundi ad nlnĩcum sinũ redibit: atꝙ in pͥ¬
stina sanitate ꝑmanebit. Utquid ait aũtiꝰ
dexterã manũ tuã a sinu tuo:ut foris immõ¬
da remaneat: Reuoca eam queso in simĩ
tuũ: redeat ad calorem suũ: agnoscat salua¬
torẽ suũ. Querebat utquid. ⁊ iam intellex̾:
sicut intitulatũ est intellectus asaph: ⁊ id̾o
subdit. Ds̃ autẽ rex nr̃ ante scła. qui est
in pͥncipio uerbũ ꝑ quod facta sunt omĩa.
ipse rex homo factus. oꝑatus ẽ salutem in
medio t̾rȩ. Ad hoc enim ad tempus auercit
manũ suã a sinu suo. id est gentẽ udaicã
a ꝓtectione sua: ad hoc cecitas ex parte con¬
tigit inisrł. ut plenitudo gentiũ intraret.

Expanded text:
fuit: cum abstraxit eam, invenit leprosam. fuit: cum abstraxit eam, invenit leprosam. Deinde in sinu remisit, et sic priorem munditiam recepit : in hoc praefigurans Judaicum populum, qui quamdiu in sinu et custodia Domini fuit, mundus extitit: quando vero egressus est, immundus et plenus peccatis effectus est. Iterum in fine mundi ad Dominicum sinum redibit, atque in pristina sanitate permanebit. Ut quid ait avertis dexteram manum tuam a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? revoca eam, quaeso, ad sinum tuum. Redeat ad colorem suum, agnoscat Salvatorem suum. Quaerebat utquid, et jam intellexit: sicut intitulatum est, intellectus Asaph. Et ideo subdit: 12. Deus autem rex noster ante saecula, qui est in principio Verbum, per quod facta sunt omnia : ipse rex homo factus, operatus est salutem in medio terrae. Ad hoc enim ad tempus avertit manum suam a sinu suo, idest, gentem Judaicam a protectione sua: ad hoc caecitas ex parte contigit in Israel, ut plenitudo Gentium intraret ,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i oblitus est ds. Tantis gͦ afflictus mał. dño
ingeiiscens. ait. Usquequo ds imꝑperabit
inimicꝰ urritat̃ adu̾sarꝰ nom̃ tuũ infinẽ. Uscqͣ
usq ad quẽ finẽ improꝑat & irritat inimicꝰ:
aduersarius: An ad hoc irritat. ut iratꝰ corripi¬
inte in finem: Attendat hec uerba quisquis
ꝓ peccato suo affligitur: quisquis a do tanꝗͣ
irato deseritur. Non desperet: gemat: miseriã
suã medico ostendat. Ad hoc enim ferit ut par¬
cat. ad hoc irascitur. ne irascat᷑. Unde iste a
tã tuam scilicet predictam uideam. cui ma¬
gis fauere solebas qͣm genti. eam deducendo
prius ꝑmare rubrum. quã etiam manna
pauisti: utquid auertis de medio sinu tuo.
id est de communi scoꝵ consorcio. qui dicunt
sinus tui. qr spũalib sacram̃tis st̃ repleti:
facis hoc in finem: uł ad quem finem tendis
ꝑ hoc: Tangit hic hystoriam moysi de manu
moysi: quȩ qͣndui fuit in sinu suo. munda

Expanded text:
nostri oblitus est Deus. Tantis ergo afflictus malis, Domino nostri oblitus est Deus. Tantis ergo afflictus malis, Domino ingemiscens, ait: 10. Usquequo, Deus, improperabit inimicus, irritat adversarius nomen tuum in finem? Usquequo, usque ad quem finem improperat et irritat inimicus adversarius? An ad hoc irritat, ut iratus corript veniat in te finem? Attendat haec verba quisquis pro peccato suo affligitur, quisquis a Deo tamquam irato deseritur. Non desperet, gemat, miseriam suam medico ostendat. Ad hoc enim ferit, ut parcat: ad hoc irascitur, ne irascatur. Unde iste Asram tuam, scilicet praedictam Judaeam, cui magis favete solebas quam Genti, eam educendo prius per mare Rubrum , quam etiam manna pavisti : ut quid avertis de medio sinu tuo, idest, de communi sanctorum consortio, qui ideo dicuntur sinus tui, quia spiritualibus sacramentis sunt repleti. Facis hoc in finem, vel ad quem finem tendis per hoc? Tangit hic historiam de manu Moysi, quae quamdiu fuit in sinu suo, munda
Abbreviated transcription (Latin):
pedib q conculcauerunt. Dixerunt in corde
suoi quod utiꝙ plus est. qͣm si dixissent more
suo. sam in hoc quod incorde dixisse ꝑhibent᷑:
uoluntas. affectus. ⁊ intentio denotatur. Dixe¬
runt autẽ non quatuor aut quinꝙ. s tota
cognatio eoꝵ: nec diuisa ꝑ partes. s simul.
Quid dixerunt: Quiescere faciamꝰ om̃s dies
festos cłi a terra. Ita disꝑgamus omĩa: qd nũ¬
qͣm amplius possint conuenire. aut festa fa¬
cere in terra. Hucusq ostensum est. quauta
malignatus ẽ inimicus in scõ: O stensum est
quanta ab hostib illata sint mala: deinde in¬
sinuat. quȩ ab ipso deo subtracta sint eis be¬
neficia. dicens. Signa nr̃a non uidimꝰ. Nr̃ẽ in¬
quit ciuitatis destructionẽ uidimꝰ: signũ tñ
a do nullũ accepimꝰ: sicut olim gedeon cȩt̾iq
patres nr̃i. Iam ñ est ꝓpħa: qui bona malaue ꝓ¬
nuntiet. Et nos ñ cognoscet ampliꝰ: id ẽ omĩno

Expanded text:
pedibusque conculcaverunt. 8. Dixerunt in corde pedibusque conculcaverunt. 8. Dixerunt in corde suo, quod utique plus est, quam si dixissent in ore suo. Nam in hoc quod in corde dixisse perhibentur, voluntas, affectus et intentio denotatur. Dixerunt autem non quatuor aut quinque, sed tota cognatio eorum, nec divisa per partes, sed simul. Quid dixerunt? Quiescere faciamus omnes dies festos Dei a terra. Ita dispergamus omnia, quod numquam amplius possint convenire, aut festum facere in terra. Huc usque ostensum est, quanta malignatus est inimicus in sancto. Ostensum est quanta ab hostibus illata sint mala. Deinde insinuat quae ab ipso Deo subtracta sint eis beneficia, dicens: 9. Signa nostra non vidimus. Nostrae inquit civitatis destructionem vidimus. Signum tamen a Deo nullum accepimus, sicut olim Gedeon caeterique patres nostri. Jam non est propheta. Qui bona malave pronuntiet. Et nos non cognoscet amplius, idest, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ oꝑi tuo. Quaꝑpter qd uistus ds̃ iuste fieri
uolebat. quia ipsi iniuste uolebant: malum
erat qd̾ faciebant. Exibat gͦ a summo qͦd fece¬
runt: s ipsi ñ cognouert̃. Exequit᷑ ad huc
malignitatẽ eoꝵ: dicens. Quasi in silua lig¬
noꝵ: securib exciderunt ianuas eiꝰ in idip̃m.
Hoc totum scđm luterã factum ẽ. Sicut enĩ
in silua. lignaria exciduntur ligna: ita ui¬
liter sine omĩ reu̾entia temporali ianuas exei¬
derunt securib. om̃s tendentes in id ipsum:
qr uno corde una uoluntate. simul om̃s con¬
uemiebant in malũ. In securi & ascia deiece¬
runt eã. Securis ad excidendũ. ascia ad com¬
minuendui: ñ enĩ tantũ exciderunt. s etiã
deiecerunt. Incenderunt igni scũariũ tuũ¬
positũ in t̾ra: polluerunt tabernałm nõĩs
tui. Etiam ipsum tabernacłm quod fuerat
scõ nomini tuo dedicatũ. ipsum polluerunt:
aras. m̃sas. libros. uestes. & similia ꝓieccrt̃.

Expanded text:
nomen operi tuo. Quapropter quod justus Deus juste fieri nomen operi tuo. Quapropter quod justus Deus juste fieri volebat, quia ipsi injuste volebant, malum erat quod faciebant. Exibat ergo a summo quod fecerunt, sed ipsi non cognoverunt. Exsequitur adhuc malignitatem eorum, dicens: 6. Quasi in silva lignorum securibus exciderunt januas ejus in idipsum. Hoc totum secundum literam factum est. Sicut enim in silva lignaria exciduntur ligna: ita viliter sine omni reverentia temporali, januas exciderunt securibus, omnes tendentes in idipsum: quia uno corde et una voluntate simul omnes conveniebant in malum. In securi et ascia dejecerunt eam. Securis ad excidendum, Ascia ad comminuendum. Non enim tantum exciderunt, sed etiam dejecerunt. 7. Incenderunt igni sanctuarium tuum, in terra polluerunt tabernaculum nominis tui. Etiam ipsum tabernaculum, quod fuerat sancto nomini tuo dedicatum, ipsum polluerunt. Aras, mensas, libros, vestes et similia projecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te in medio sollemnitatis tuȩ: id est in cõmuni
iudeoꝵ qui ex omnib partib conuenerant
ad diem festum. Diligent̾ hoc notandum est.
Dicit enim tunc eu̾sam iherłm eẽ. cum ips a
sollemnitas ageretur: inqua sollemnitate
dnm crucifixerunt. Congregati seuierunt:
sua. aquilas suas. drachones suos. statuas su¬
as: aut forte signa quȩ audierunt auatib
demonũ suoꝵ ⁊ ñ cognouerunt sic̃ in exitu
suꝑ sumiũ. Non cognouerunt ẽẽ suꝑ sum nũ.
id est apud summũ dm: sicit in exitu fiebat.
id est sicut a duna dispositione exibat. Nisi
enĩ potestas a summo d̾o exiret: hoc militia
eoꝵ exercere ñ potuisset. Sicut gͦ exibat a su¬
modo: sic fiebat ab exercitu illo. Nam omĩs
potestas: ñ ab homine. s a deo. D̾s quippe ẽ
dator omniũ potestatũ: s non ẽ dator omniu
uoluntatũ. Ido omĩs potestas uista: uolun¬
tas autẽ alia uista. alia iniusta. Si gͥ potestã
bona: quare actio malaͤ Affectus tuis ĩmponit

Expanded text:
te in medio solennitatis tuae, idest, in communi Judaeorum, qui ex omnibus partibus convenerant ad diem festum . Diligenter hoc notandum est . Dicit enim, tunc eversam esse Jerusalem, cum ipsa 375 solennitas ageretur, in qua solennitate Dominum crucifixerunt . Congregati saevierunt. sua, aquilas suas, dracones suos, statuas suas: aut forte signa quae audierunt a vatibus daemonum suorum. Et non cognoverunt sicut in exitu super summum. Non cognoverunt esse super summum, idest, apud summum Deum, sicut in exitu fiebat, idest, sicut a divina dispositione exibat. Nisi enim potestas a summo Deo exiret, haec malitia eorum exercere non potuisset. Sicut ergo exibat a summo Deo, sic fiebat ab exercitu illo. Nam omnis potestas non ab homine, sed a Deo . Deus quippe est dator omnium potestatum, sed non est dator omnium voluntatum. Ideo omnis potestas justa. Voluntas autem alia justa, alia injusta. Si igitur potestas bona, quare actio mala? Affectus tuus imponit
Abbreviated transcription (Latin):
genti ds. ut ñ accenderet omnẽ iram suam:¬
subaudis ad eam penitus eradicanda & fini¬
parcat. Nam introduxit eam in terrã ꝓmissi¬
onis: & seruauit eã gentem. quousꝙ occid̾et¬
gno eradicatos ꝑ cuncta gentiũ regna disse¬
minauit. ñ utiq deleuit: s manet id̾e ppłs
prolis successione seruatus: uelut cam signo
accepto ne quis eum occidat. id est penitꝰ ꝑdat.

Expanded text:
genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiparcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousquegno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat .
Abbreviated transcription (Latin):
aquauit eos uelut in abysso multa. & edu¬
xit aquã de petra. ⁊ deduxit tanqͣm flumĩa
aquas: potest utiꝙ sitienti fidei donũ sp̃c scĩ
quod illa res gesta significabat infundere de
adhuc peccare ei: id est ñ credere. Nam hoc ẽ
peccatũ de qũo arguit sp̃c mundum: sic̃ dñs
ait. De peccato quidem: quia ñ crediderunt
potius in sua: Quia licet bibissent de petra:
siccitate mag̃ deo fideliter supplices ẽẽ debil¬
erant: ut qui siccitatẽ donauerat faucib:

Expanded text:
aquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de adhuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt potios in sua? Quia licet bibissent de petra, siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus,
Abbreviated transcription (Latin):
honorib. in potestatib. in incerto diuicia¬
rĩ: Tales sunt equi eoꝵ: quib tanquam
indomitis. in eternũ ferunt᷑ suppliciũ. Et bene
ait. dormitauert̃: quia hic incipiunt dormire:
nã ꝑpetuus eoꝵ somnus erit in eterna morte.
Siue ab increpatione tua ui qua dicturus es.
ite maledicti in ignem eternũ: incipient dor¬
mire. id ẽ ire in eternũ somnũ mortis: illiqui
ascenderunt equos. id ẽ qui fuerunt suꝑbi.
Qͥ hic mͦ dormiunt in diuitus: ibi postinod̾
sepelientur in torm̃tis. Tuds qui hoc facies.
terribilis es. idest terribilis appareb: ⁊e qͥs
resistet tibi: In tanto tuo terrore: quis homo
poterit contraire : N ec tuncibi primũ incipi¬
es irasci: ex tunc cum ascenderunt equos. ira
tua fuit in eis. Irascebaris tunc & minaba¬
ris: increpabas. quia conu̾ti desid̾abas. Et
qr iratũ contempserunt: postmodu terribi¬
lem inuenturi sunt. Uñ & subditur. de

Expanded text:
honoribus, in potestatibus, in incerto divitiahonoribus, in potestatibus, in incerto divitiarum? Tales sunt equi eorum, quibus tamquam indomitis in aeternum feruntur supplicium. Et bene ait, Dormitaverunt: quia hic incipiunt dormire. Nam perpetuus eorum somnus erit in aeterna morte. Sive ab increpatione tua, qua dicturus es: Ite in ignem aeternum : incipient dormire, idest, ire in aeternum somnum mortis, illi qui ascenderunt equos, idest, qui fuerunt superbi. Qui hic modo dormiunt in divitiis, ibi postmodum sepelientur in tormentis. 8. Tu, Deus qui hoc facies, terribilis es, idest, terribilis apparebis: et quis resistet tibi? in tanto tuo terrore quis homo poterit contraire? 386 Nec tunc ibi primum incipies irasci. Ex tunc, cum ascenderunt equos, ira tua fuit in eis. Irascebaris tunc, et minabaris: increpabas, quia converti desiderabas. Et quia iratum contemserunt, postmodum terribilem inventuri sunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
talis est somnus p̃sentis uitȩ in p̃senti flo¬
rent & delectant: in p̃senti aliquid ꝓmitt̾t.
s in fine ad nichilum tendunt. Deinde cõ¬
mendat duritiã cordis eoꝵ: qr cũ terrena di¬
liguntur. cor a suꝑnis induratur: unde &
subditur. Abincrepatione tua ds iacob: dor¬
mitauert̃ om̃s qui ascenderunt equos. Intã¬
tum sopiti sunt in terrenis : ut miras omĩpo¬
tentis di increpationes non audirent. Non
uigilauerunt corde: quia de increpatione
durũ cor habuerunt. Duritia enĩ cordis:
obdormitio est. Etce ipse d̾s iacob. ñ recens
ds. s qui tanta mirabilia fecit in domo ia¬
cob. ipse nunc increpat peccatores: intonat
iras suas. sonat eungłica tuba᷑ minatur
iudicium: minat᷑ eternales penas int̾ tan¬
ta tonitrua adhuc suꝑbi dormiunt: adhuc
uitã ueterẽ nolunt damnare: neq in no¬
uã uigilare. Quare hoc. nisi qr ascendert̃
equos: id est extulerunt se in suꝑbia. in

Expanded text:
Talis est somnus praesentis vitae. In praesenti floTalis est somnus praesentis vitae. In praesenti florent et delectantur, in praesenti aliquid promittunt: sed in fine ad nihilum tendunt. Deinde commendat duritiam cordis eorum, quia cum terrena diliguntur, cor a supernis induratur. Unde et subditur: 7. Ab increpatione tua, Deus Jacob, dormitaverunt omnes qui ascenderunt equos. Intantum sopiti sunt in terrenis, ut miras omnipotentis Dei increpationes non audirent. Non vigilaverunt in corde, quia de increpatione durum cor habuerunt. Duritia enim cordis obdormitio est. Ecce ipse Deus Jacob, non recens Deus, sed qui tanta mirabilia fecit in domo Jacob: ipse nunc increpat peccatores, intonat iras suas, sonat evangelica tuba, minatur judicium, minatur aeternales poenas. Inter tanta tonitrua adhuc dormiunt superbi, adhuc vitam veterem nolunt damnare, neque in novam vigilare. Quare hoc, nisi quia ascenderunt equos, idest, extulerunt se in superbia, in
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃t futurã: illum inati ꝑ illuminatos mo¬
des. Inlipientes autẽ tutbati suit. Inde illa
ꝑ sequutio mr̃m: inde strepitus hereticoꝵ: in¬
de dissensio carnaliũ. inde inimici ecclesiȩ.
Adhuc dum p̃dicat sapiens. turbatur insipi¬
eus: ille uult cortigere. iste indignat᷑ & iras¬
citur. Corripe inquit stultũ: & odibit te. Cor¬
ripe sapientẽ: & amabit te. Quid fecerunt
turbati illi: Dormierunt somnũ suũ. amaue¬
runt p̃seutia & dormierunt: idẽ delectati
sunt in ipsis p̾sentib. Somnꝰ eoꝵ: est uita
p̃seus. Ibi dormierunt: ibi delectando quie¬
uerunt. Et sic illis facta sunt ista presentia
deliciosa: qͣm qui uidet se ꝑ somniũ inuenisse
thesaurũ. Somniũ fecit illũ diuitẽ: eiugila¬
tio fecit pauꝑem. Transiit somnus iste tͣn¬
sut uita ista: & nicħ inuenerunt om̃s uiri
diuitiaꝵ inmanib suis. qr nicħ posuerunt
in manib xp̃i. Tales sunt terrenȩ diuitiȩ:

Expanded text:
verunt futuram. Illum nasti per illuminatos moverunt futuram. Illum nasti per illuminatos montes. Insipientes autem conturbati sunt. Inde illa persecutio martyrum. Inde strepitus haereticorum. Inde dissensio carnalium. Inde inimici Ecclesiae. Adhuc dum praedicat sapiens, turbatur insipiens. Ille vult corrigere, iste indignatur et irascitur. Corripe inquit stultum, et odibit te. Corripe sapientem, et amabit te . Quid fecerunt turbati illi? Dormierunt somnum suum. Amaverunt praesentia, et dormierunt, idest, delectati sunt ipsis praesentibus. Somnus eorum est vita praesens. Ibi dormierunt, ibi delectando quieverunt. Et sic illis facta sunt ista praesentia deliciosa. Quomodo qui videt per somnium invenisse se thesaurum: somnium fecit illum divitem, evigilatio fecit pauperem. Transiit somnus iste, transiit vita ista, Et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis. Quia nihil posuerunt in manibus Christi. Tales sunt terrenae divitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
tu mirabilit̾ amontib eternis. Uere tu: & ñ
alius. Magnopondere dictum est tu: ut ui¬
delicet nullũ alium intelligas illuminato¬
rem. nisi solũ dm. Homo predicat: ds illu¬
minat. Nec exterius sermo ꝓficit p̃dicantis:
nisi int̾uis gr̃a oꝑetur illuminantis. Et quis
isti montes ȩt̾ni ⁊ nisi p̃dicatores scĩ : Montes
ꝓpt̾ altitudinẽ iusticiȩ: ȩterni quia semper
cũ dño mansuri. Istos montes pͥus illumina¬
uit sol eternus ut ꝑ eos postmodu terrã suã
illumi naret. idest eccłiam: & hoc mirabi¬
liter. quia spĩtaliter. Uel mirabilit̾. i dest cũ
signis & ꝓdigiis: sicut scriptũ est. Illi autẽ
ꝓfecti p̃dicauerunt ubiq: dño cooꝑante. &
sermonẽ confirmante. sequentib signis.
Quib p̃dicantib: turbati sunt om̃s insipi¬
entes corde. Predicata est ȩterna. u̾itas:
dicta est ȩterna uita: quȩ ñ est de ista terta
Contempsert̃ homines presentẽ uitã: ama¬

Expanded text:
tu mirabiliter a montibus aeternis. Vere tu et non tu mirabiliter a montibus aeternis. Vere tu et non alius. Magno pondere dictum est, Tu: ut videlicet nullum alium intelligas illuminatorem, nisi solum Deum. Homo praedicat, Deus illuminat. Nec exterius sermo proficit praedicantis, nisi interius gratia operetur 385 illuminantis. Et qui sunt isti montes aeterni, nisi praedicatores sancti? Montes propter altitudinem justitiae; aeterni, quia semper cum Domino mansuri. Istos montes prius illuminavit aeternus sol, ut per eos postmodum terram suam illuminaret, idest, Ecclesiam: et hoc mirabiliter, quia spiritualiter. Vel mirabiliter, idest, cum signis et prodigiis, sicut scriptum est: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis . Quibus praedicantibus, 6. Turbati sunt omnes insipientes corde. Praedicata est veritas. Dicta est aeterna vita, quae non est de ista terra. Contemserunt homines vitam praesentem: ama
Abbreviated transcription (Latin):
pax quȩ datur in terra hominib bone uo¬
luntatis: hec est uita consummati ꝑfectia
sapientis. De hunis modi regno paccatissi¬
mo & ordinatisimo. pͥnceps scłi huius foras
mitatur: qui ꝑuersis mordinatis q dominat᷑.
Syonuͦ int̾pretatur speculatio. ipsa est eccłia
que in altitudine moratur diuinȩ contem¬
plationis: postmnodũ fruitura beatitudiẽ
ipsius aꝑtȩ uisionis. In ista syon est habita¬
tio eiꝰ. sicut ipse dicit: & uihabitabo & inam¬
bulabo ineis. Ibi confregit potentias: scilicet
arcum. scutũ. & gladiũ & bellũ. In syonuel
in pace confregit quicquid ꝓ magno habebat.
unde se temporalit̃ ꝓtegebant: & bellũ quod
adu̾sus dm̃ defendendo peccata sua gerebãt.
Est etiam arcus deceptionis in hereticis: scu¬
tum duritiȩ in icredulis: gladius in tẏran
pacifico corde. Deinde conu̾tit se ad ipsum
dm̃: quasi dicens. Tu domine qͥ confringis
tantas potentias: hoc ordine facis. Illuminãs

Expanded text:
pax quae datur in terra hominibus bonae vopax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis . Haec est vita consummata, perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo atque ordinatissimo princeps saeculi hujus foras mittitur , qui perversis inordinatisque dominatur. Sion vero interpretatur speculatio. Ipsa est Ecclesia, quae in altitudine moratur divinae contemplationis, postmodum fruitura beatitudine ipsius apertae visionis. In ista Sion est habitatio ejus, sicut ipse dicit: Et inhabitabo, et inambulabo in eis . 4. Ibi confregit potentias scilicet arcum, scutum, et gladium, et bellum. In Sion, vel in pace confregit quicquid pro magno habebant, unde se temporaliter protegebant, et bellum quod adversus Deum, defendendo peccata sua, gerebant. Est etiam arcus deceptionis in haereticis, scutum duritiae in incredulis, gladius in tyrannpacifico corde. Deinde convertit se ad ipsum Deum, quasi dicens: Tu, Domine, qui confringis tantas potentias, hoc ordine facis. 5. Illuminans
Abbreviated transcription (Latin):
dea ante isrł memorata est: quia ꝑ confessio¬
nẽ ad om̃potentis di ꝑuenitur uisionẽ. sleq
qr dictum est. in isrł magnũ nom̃ eius. sic acꝰ¬
cipiendu est: ut alibi maior. alibi minor sit d̾s.¬
maiestatis magnitudine nominat᷑. Sic etiã
in oratione petimꝰ: sanctificet᷑ nom̃ tuũ. Qd̾ ñ
habeatur ab hominib: id ẽ ita illis in notes¬
cat ds. ut ñ existiment aliquid sanctius. qd̾
magis offendere timeant. Dixit nobubisit
notus: ubi sit magnus: dicat nob̾ etiam ubi
ris peccata: quodam modo rixaris cum do.
s confitendo incipis pacem habere cum eo:
& ita fit ei locus in corde tuo. In pace ꝑfecho
est: ubi nichil repugnat. P acifici autẽ in se¬
met ipsis sunt. qui om̃s motus animi sui cõ¬
ponunt. & subiciunt rationi: carnales ꝙ con¬
cupiscentias habent edomitas. In quib ita
ordinata sunt omĩa: ut id quod est in homiẽ
precipuũ. id est ratio. imꝑet ceteris ñ relue¬
tantib. & subiciatur potiori. id ẽ do. hecẽ

Expanded text:
daea ante Israel est memorata, quia per confessionem ad omnipotentis Dei pervenitur visionem. Neque quia dictum est: In Israel magnum nomen ejus: sic accipiendum est, ut alibi major, alibi minor sit Dmajestatis magnitudine nominatur. Sic etiam in oratione petimus, Sanctificetur nomen tuum . Quod non ut sanctum habeatur ab hominibus, idest, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Dixit nobis ubi sit notus, ubi sit magnus. Dicat nobis etiam ubi ris peccata, quodammodo rixaris cum Deo. Sed confitendo incipis pacem habere cum eo, et ita fit ei locus in corde tuo. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes motus animi sui componunt et subjiciunt rationi, carnalesque concupiscentias habent edomitas. In quibus ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum, idest, ratio, imperet caeteris non reluctantibus, et subjiciatur potiori, idest, Deo. Haec est