comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. cum filius incarnatus dicicers
quam si dicetur. si pacer incarnatuo
ceretur. Non igitur consequens el
si filius carueni assumpsit. idco a¬
nem assup̃sisse ⁊̃ patrem sicut conset
nõ ẽ si filius carnem sibi muinit. ⁊̃ a¬
nem sibi uuisse ⁊̃ patrem. Conseio
autem ẽ quia filius carnem sibi mi
eandem carnem ipĩ filio uuisse ⁊ pu
quia dum una ntriusq oporacio ołt¬
ditur. nec filius sine patre nec par
sine filio operatus demonstratur.
probaretur relat᷑. Nunc autem assims¬
tionẽ sine inuonem carius ⁊ pater ope¬
ratus ẽ. quia caruem induit. filĩ ⁊̃
filius operatus ẽ quia carnem mar
semetipm̃ ⁊̃ fint inno una ⁊ operato
una. ꝓpterea muo nna. quia qͥuodͥ
nitum ẽ inu imituniẽ. propterea ope¬
ratio ua. quia quod fcm̃ est in imo
factum ẽ. Tres operabantur ⁊ non tria
s unum operabantur ⁊ quod fiebat ⁊ n¬
mus erat. quantum ad illum solum
factum ẽ t̃ triũ erat quantum ab illis
factum ẽ. Legitur in libro indicũ quia

Expanded text:
dicitur, quam diceretur, si Pater incarnatus diceretur. Non igitur consequens est si Filius carnem assumpsit; idcirco carnem assumpsisse et Patrem: sicut consequens non est, si Filius sibi carnem univit, carnem sibi unisse et Patrem. Consequens autem est, quod si Filius carnem sibi univit, eamdem carnem ipsi Filio, uniisse et Patrem; quia, dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. probaretur relatio. Nunc autem assumptionem sive unionem carnis, et Pater operatus est, quia carne induit Filium; et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum, et fuit una unio, et operatio una. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est. Propterea operatio una; quia quod factum est, in uno factum est. Tres operabantur et non tria, sed unum operabantur; et quod fiebat et unius erat quantum ad illum solum factum est; et trium erat, quantum ab illis factum est. Legitur in libro Judicum , quod
Abbreviated transcription (Latin):
ctam uera ee considerat. Demide enã ar¬
guit ⁊ comendat. ⁊ arguit qm non so¬
lum ius s et trus ẽ deus. et habet
huius quoꝵ nnestigationis ⁊ consice¬
ratõnis bone adeo exemplania nera. ũ
enẽ qui in se uideri non potint in opere¬
ino inanifestatus ẽ. ⁊ moit enm tõ hu¬
mana non inse quod iunisibił fuit seo
in sumhitudine sua qm̃ ad hec facta ẽ.

Expanded text:
ctant vera esse considerat. Deinde etiam arguit et commendat quod non solum unus, sed et trinus est Deus. Et habet hujus quoque investigationis et considerationis bonae a Deo exemplaria vera. Deus enim qui in se videri non potuit, in suo opere manifestatus est; et vidit eum ratio humana non in se; quia invisibilis fuit; sed in similitudine sua quoniam ad hoc facta e
Abbreviated transcription (Latin):
t indebatur filius stant¬
quasi non de suo potens. quia
potentia patris erat. neq pater desu¬
o sapiens. quia sapientia filii erat. ne¬
ꝙ pater uel filius de suo bonus. quia
spiritu sc̃i bonitas erat: et si hoc dicere¬
tur scandalum paciebat᷑ ueritas et nni¬
tas scissionem. nec poterat in tribus
perfectus dici unus. cui ꝓpriumi deesset
aliquid quod alter singulare haberet.
Propterea potentia patris erat et filii erat
erat et substancialiter erat. et equalit̾
erat et tñ causa erat ut personaliter dis-¬
tingneret᷑. qd̃ substancialite idem erat.

Expanded text:
t videbatur Filius quasi non de suo potens. Quia potentia Patris erat, neque Pater de suo sapiens, quia sapientia Filii erat; neque Pater vel Filius de suo bonus, quia Spiritus sancti bonitas erat; et si hoc diceretur scandalum patiebatur veritas, et unitas scissionem; nec poterat in tribus perfectus dici unus, cui proprium deesset aliquid, quod alter singulare haberet. Propterea potentia Patris erat, et Filii erat, erat; et substantialiter erat, et aequaliter erat, et tamen causa erat, ut personaliter distingueretur quod substantialiter idem erat.
Abbreviated transcription (Latin):
liter. que substãtialit᷑ cõmunia erant.
nt huma mens diuinorum m̾tatẽ non
sccłm humana hestimare disceret cum
contra consuetudinẽ humanã quedam
de deo dici andiret. Dens ergo trinitas
trina hac mrtute ominna opera sua con¬
sumanit ut perfcm̃ perfcã sequerentur
et emularentur anctorem summ cuncta
que fecerat. Quicquid em̃ in tempore
apparint. ante tempora meternitate dis¬
ponitum fuit. et ipã dispositõ eterna coet̾¬
nam huit cansam rerum om̃ium uolũ¬
tatem creatoris. qua fcm̃ est ut fierat
quioquid fcisi ẽ et ipã frã non est. Quod¬

Expanded text:
liter quae substantialiter communia erant, liter quae substantialiter communia erant, ut humana mens divinorum veritatem non secundum humana aestimare disceret, cum contra consuetudinem humanam quaedam de Deo dici audiret. Deus ergo Trinitas trina hac virtute omnia opera sua consummavit, ut perfectum perfecta sequerentur, et aemularentur auctorem suum cuncta quae fecerat. Quidquid enim in tempore apparuit, ante tempora in aeternitate dispositum fuit; et ipsa dispositio aeterna, coaeternam habuit causam omnium rerum voluntatem Creatoris, qua factum est ut fieret quidquid factum est, et ipsa facta non est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multitudinẽ annoꝵ p̃titorum et se¬
nectutis defectum ⁊ occurrit scriptu¬
raet dixit patrem potentem ne crede¬
res inpotentẽ aut minus potentem
nec solum potentem s eciam potentẽ.
Nom ergo quia solus hoc pater solus
hoc ẽẽ dicebatur. s quia minus hoc
&ẽ solus pater putabatur.. Rursum¬
cum diceret scriptura filium deum. ne
putaret homo qui humana diuma nõ
fra perscõnẽ ecatis comsũmate. ad diclit
sapientem. non quia singulariter hoc ipẽ
erat quod eẽ cõmine omnibus erat. S
qua singulariter ipẽ erat. de quo mag̾
an hoc eẽt dubitari poterat. uocatus est
etiam spiritus deus et dictus ẽ spiritũ ha¬
bere. dens. et iudebatur hoc quasi nomen
inflationis ⁊ tumoris. ⁊ confrenebatur
coscientia humana ad deum pro rigore
⁊ crudelitate. Et subsecuta ẽ scriptura et
temperamt dictum sinm spiritum benig¬
nim nominãs ne crudelis putaretur.
qui nntis erat. et distincta sunt persona¬

Expanded text:
et multitudinem annorum praeteritorum et seet multitudinem annorum praeteritorum et senectutis defectum; et occurrit Scriptura et dixit Patrem potentem ne crederes impotentem aut minus potentem; nec solum potentem, sed etiam omnipotentem. Non ergo quia solus hoc est Pater, solus hoc esse dicebatur; sed quia minus hoc esse solus Pater putabatur. Rursumcum diceret Scriptura Filium Deum, ne putaret homo qui humana noverat, dfra perfectionem aetatis consummatae, addidit sapientem; non quia singulariter hoc ipse erat quod esse commune omnibus erat; sed quia singulariter ipse erat de quo magis an hoc esset dubitari poterat. Vocatus est etiam Spiritus Deus, et dictus est Spiritum habere Deus; et videbatur hoc quasi nomen inflationis et tumoris; et consternebatur conscientia humana ad Deum pro rigore et crudelitate; et subsecuta est Scriptura, et temperavit dictum suum Spiritum benignum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; et distincta sunt persona
Abbreviated transcription (Latin):
secundum proprietatem fides
qpersonas significanit. quia secundun
substantiam erant. s hec tria secun¬
dum necessariam notionem personis
assignanit. ut assereret quod secimd̃
commumonem nature erant. Nomi¬
nandus erat intunitate pater et filuꝰ
⁊ sumpta sinit nocabula ipã ab usu
humanio cui prima data sunt. ⁊̃ quod
secundum aliquid tm̃ sinule erat. in
toto similiter dicendum erat. Et ca-¬
unt prudentia eloquii sacri ne plena
similitudo crederetur inter disparia.
si indeitate pater prior aut filius pos¬
terior diceretur. Sic enim se in homi-¬
nibus natura habet ut pater esse nõ
possit qui non fuit filio prior. neq fi¬
lius qui patre postior non fit. Ideo
patri potentia assignata est et sapien-¬
tia filio. non quia magis erat. s quia
minus eẽ credi poterat. Dixerat em̃
scriptura sacra quia deus pater ẽ. et an¬
dunt hoc homo qui hominẽ patrem
uderat deum patrem non inderat et
cognare cepit secundum hominem
quem inderat. euum quoddã prolixũ

Expanded text:
secundum proprietatem fides personas significavit, quia secundum substantiam erant; sed haec tria secundum necessariam notionem personis assignavit ut assereret quod secundum communionem naturae erant. Nominandus erat in Trinitate Pater et Filius; et sumpta sunt vocabula ipsa ab usu humano, cui primo data sunt. Et quod secundum aliquid tantum simile erat, in toto similiter dicendum erat. Et cavit prudentia eloquii sacri ne plena similitudo crederetur inter disparia, si in deitate Pater prior aut Filius posterior diceretur. Sic enim se in hominibus natura habet ut Pater esse non possit, qui non Filio fuerit prior; neque Filius qui Patre posterior non sit; ideo Patri potentia assignata est, et sapientia Filio; non quia magis erat, sed quia minus esse credi poterat. Dixerat enim Scriptura sancta quod Deus Pater est; et audivit hoc homo, qui hominem Patrem viderat, Deum Patrem non viderat; et cogitare coepit secundum hominem quem viderat aerum quoddam prolixum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. p̾destinatio salnadorum. ꝓidentia
subiectorum. Et totum hoc mla erat sa¬
pientia et imia dispõ. et ipã eterna erat.

Expanded text:
rum, praedestinatio salvandorum, providentia subjectorum. Et totum hoc una erat sapientia, et una dispositio, et ipsa aeterna erat
Abbreviated transcription (Latin):
m̃suram nichil uoluiss. Ex quo autem ex-¬
tra m̃suram aliquid nelle cepit. m̃suram
uelle cessauit. postqnam autem cessauit
uelle mensuram. desticit amare insticiam.
⁊ in ipõ iusticiam perdidit quo ipm̃ iustici¬
e amorem amisit. Sicut emĩ iusticia ama¬
tori suo de eẽ non pot̃. ita illi a quo non a¬
matur nullatemis ad eẽ pot̾. In hoc igitur
etiam inusticia hominis finit quod appeti¬
tũ suũ extra m̾suram excendit. ⁊̃ sefimdũ
qualitatem creatorusno parificari uoluit
⁊ secundum cempns cum añ m̾itum p̾mi¬
um p̾ripere festinauit. Cum igitur sũmũ
bonũ appetiit. bonũ appetiit. s non bene
appetiit. quia illud ⁊ imoderate et mitem

Expanded text:
mensuram nihil voluisset. Ex quo autem exmensuram nihil voluisset. Ex quo autem extra mensuram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo non deesse potest, ita illi a quo non amatur nullatenus adesse potest. In hoc igitur injustitia hominis fuit, quod appetitum suum extra mm creatori suo parificari voluit, et secundum tempus, cum ante meritum praemium praeripere festinavit. Cum igitur summum bonum appetiit, bonum appetiit, sed bene non appetiit, quia illud et immoderate et intem
Abbreviated transcription (Latin):
stabat ut agnosceretur. qualiter illo
o frui deberet. ne mordurate illud ñ
quidem ad mutationẽ situt creature con¬
uedit s ad equalitatem quod creature
Abilitatem transendit possidere coneu-¬
iseret. Similiper ut aclcendet᷑ ne illus
Auie tempus p̾ripere festinaret. cum illõ
us quam obeclientiam consumass.
alpere non debecet. Sicut igitur in
Hbonis cõmodum hominis constim¬
sił erat. sic in mensuram utendi uł fra¬
uli bonis hiis insticia eius eẽ debue-
Et quamatlinodum noluntas ei
aba fuerat qua bona sua ⁊ in boius
sins cõmodũ sñ appeteret ita etiam nolũ¬
tati enis insitũ fuerat ut ipĩ ei meusura
secundum quam eisdem bonis suis uti uł
frui debuerat non debuerat non displicet.
In eo igitur quod bona sua amauit considẽ¬
ramus appetitum commodi. In eo auteni
quod m̾suram in bonis suis dilexit. intelli¬
giinis appetitum iusti. Si ergo mensuram
siss. m̾suram autem semper dilexiss si extͣ

Expanded text:
constabat ut agnosceretur qualiter illo constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non deberet. Sicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuerat non displiceret. In eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum commodi. In eo autem quod mensuram commodi in bonis suis dilexit: intelligimus appetitum justi. Si ergo mensuram sisset. Mensuram autem semper dilexisset, si extra
Abbreviated transcription (Latin):
mini temporale ⁊ alind eternũ ut tẽ¬
¶ali nteretur eterno fineretur. S quiabo
¶nti aut frm laudabile non ẽ isi bene
mans ⁊ fruaris. definita est homini m̃
sara. ẜ quam bonis sins temporalibus be
Mnteretm. eteris bene frueretur.
is constabat. Primo ut uteretur huis
quibus uti deberet. secundo ut qualit̾
decet. Tercio ut quantũ. Quarto ut quã
Horum quodcumq homo p̾teriret
superioris boni. bipertitus tm̃ inne¬
Natur. primo ut saret homo qualit̾
¶ bono frm deberet. Scclo etiam quan
Lum illo bono frui conueniret agnosce̾t.
Lapi quo bono ibi fruendum eẽt idcuro
¶erat. cum sine dubitatione constar.
qllia quantomag̃ illo frueretur quis:
tanto utiq felicior eet᷑. Illic autam solũ
iicasura quãtitatis querenda est. ubi pa¬
tilm ans nimiũ eẽ po̾t. fructus antem
Hꝰ boni ita seht. ut meo qui minus pos¬
¶ Det plenum sit. ⁊ qui amplius non sit
serfluum. In hoc igitur solo mensura

Expanded text:
m temporale, alterum aeternum, ut temporali uteretur et aeterno frueretur. Sed quia bonis uti vel frui laudabile non est, nisi bene utaris et fruaris: definita est homini mensura secundum quam bonis suis temporalibus bene uteretur, aeternis bene frueretur. us constabat. Primo, ut uteretur his tantum quibus uti deberet; secundo, ut qualiter deberet; tertio, ut quantum; quarto ut quando, horum quodcunque homo praeteriret, superioris boni bipertitus tantum inveniebatur. Primo, ut sciret homo qualiter illo bono frui deberet. Secundo, ut etiam quando eum illo bono frui conveniret agnosceret. Nam quo bono ibi fruendum esset idcircerat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri unde uoluntas talis uł lxi¬
ni aduerũt qua uellet bonsi quod lai-
deserere. qm̃ neq a semecipõ nelle hl.
potuit. neq a deo quidqnam p̃ter c̃n
dum ⁊ iustum nelle accepit. S consil¬
randum est qua cum instum apper
nichil aliud fit quã insticiã nelle. h¬
titũ nsti deserere idem est quod muł¬
am nelle desmere. Quidantem nil
desunt non nolendo uelle desinit. sli
luncate cessando quemadinodũ ille gi
aliquid facere destuit non faciend l¬
uit s cessando trm̃ ⁊ ꝯmescendo ab es
deserens non nelle cepit quod prra-
luit. s tm̃modo quod prius uolm
aut nolens fetisse dicatur: Uolint
aliquid quod quia cũ isto nelle np̃i
tuit desiit istud uelle quod uoluis.
ideo illud uoluit qr istud nelle desii
pocins ideo istud uelle desiit qr ilbie
luit. Peccatũ ee cñ et miquitas eu
terea non ex eo pendet quia illudi

Expanded text:
inveniri unde voluntas talis homiinveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum quod habuit deserere, quoniam neque a semetipso velle habere potuit, neqccepit. Sed considerandum est quod, cum justum appetere nihil aliud sit quam justitiam velle, appetitum justi deserere idem est quod justitiam velle desinere: qui autem velle desinit, non volendo velle desinit, sed a voluntate cessando, quod quemadmodum ille qui aliquid facere desinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod lle non velle coepit quod prius noluit, sed tantummodo quod prius voluiaut nolens fecisse dicatur. Voluit tamen aliquid, quod, quia cum isto velle non potuit, desiit istud velle quod voluit. Nec imo illud voluit, quia istud velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit, quia illud voluit. Peccatum tamen et iniquitas ejus propterea non ex eo pendet, quia illud
Abbreviated transcription (Latin):
perdet᷑. uł ulo solo retento unus ⁊ alt̾ius ef-¬
stm̃ retieret. S homo solum quod potuit fe¬
cu et quia appetitũ nusti sponte dereliquit. io¬
tuco merito ⁊ iustitiã ⁊ commodũ perclilit.
solum appetitũ cõmodi ad augm̃tũ infeliata¬
tis retinens. Sicut enĩ angm̃tũ głe fuiss
nmisticia perseneranti nõ posse ab amore ⁊
desideris habiti boni tepesdere. ita cimulus
miserie ẽ ab appetitu bomi nõ posse qua¬
nis illud ad hipisci nequeat cohiben.
ed mirĩ uiriuc homo nolens ap¬
quomodo postea illum amisit utrã mn
nolens deseruit. uł potins si nolens i¬
diclit necessitatem passus ẽ. miquita
non fecit neq molentia pacientis eit
dicenda est. s inferentis. Si autem u¬
tas in eo p̃cessisse dicitur qr insticie iͥ¬
stm̃ spontanea quadam deliberationꝰ
abiecit. iam ipĩ desertio iusticie prinũ
peciũ fuisse negatur quia mͣlutas i¬
la illam p̃cessit per quã facta ẽ. Nec n

Expanded text:
perderet, vel, illo solo retento, unius et alterius effperderet, vel, illo solo retento, unius et alterius effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipisci nequeat cohibere. CAP. XII. Utrum homo volens aquomodo postmodum illum amisit. Utrum vinolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest
Abbreviated transcription (Latin):
sine iusticia in seperabił ab illo ẽ. quia appe¬
titus iusti sine insticia ẽẽ non põt. Ipm̃ enĩ
iusticiam appetere secundum aliquid iustici¬
am habere est. affcũs ergo iusti a uolunta¬
te separari pot. s efftũs eius .i. insticia ab af¬
fcũ ipõ separari non põt. Rursum appetitus
cõmodi inseparabilis est. quia secundum ne¬
cessitatem in est ⁊̃ a uoluntate rõnali minꝙͣ
separari põt. Affcũs autẽ eius .i. cõmodumi
ab eo separabilis est quia desiderari cõmodũ¬
⁊̃ cum non habetur pot. ⁊ ihoc sũma cõstat
pena cum creatura pene ad dicta neq como¬
dum sĩ fastidire pot̾ pp̃ ĩnuitabilem nata᷑.
nec habere pot pp̃ iremissibilem culpam
Propterea gͥ deus afstinũ insticie homini
separabilem dedit ⁊ ip̃i afftm̃ cum in eet
afftũm sim̃. hoo est institiam in separabilit̾
biliter ad eẽ p̃cepit. quarinus homo isħillo so¬
lo scil appitim iusti amisso huiꝰ ⁊ illuis effcm̃

Expanded text:
ustitia inseparabilis ab illo est, quia appetitus justi sine justitia esse non potest. Ipsam enim justitiam appetere, secundum aliquid justitiam habere est. Affectus ergo justi a voluntate separari potest, sed effectus ejus, id est justitia, ab affectu ipso separari non potest. Rursum appetitus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali nunquam separari potest. Effectus autem ejus, id est commodum, ab eo separabilis est; quia desiderari commodum, cum non habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatura, poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus affectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter biliter adesse praecepit quatenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso, hujus et illius effectum
Abbreviated transcription (Latin):
derat nt meet᷑ scandimi necessitatem. Unĩ
uoluntariũ aliũ necessaxiũ. appetitum insti
ꝓpterea uoluntartum eẽ noluit ut in eo pro¬
merȩtur homo sine botiũ si indelic eum re¬
tinẽt cum poss deserere sine malum si eũ
desereret cum poss retiere. apperitum aĩs
comoli. ꝓpcerea necessarium noliit eẽ deus qͣ¬
tis ñi eo remmeraretur homo sine ad pe¬
nam. si altmñ .i. appetitum insti desereret sine
ad gloriam. si eind̃ appetitum scil iusti reti¬
nẽt. In appetitu igitur insti deus meritum
homiis constitut. In appetitu nõ comodi p̃¬
mium. Propterea appetitum iusti solũ no¬
luncati hominis subiecit. qr nisi in uolunta¬
te ⁊ libero aiburio mecitum eẽ non potuit.

Expanded text:
cundum necessitatem. Unum voluntarium, alterum necessarium. Appetitum justi propterea voluntarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere. Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quatenus in eo remuneraretur homo sive ad poenam, si alterum, id est appetitum justi desereret, sive ad gloriam, si eumdem appetitum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum voluntati hominis subjecit, quia nisi in voluntate et libero arbitrio meritum esse non p
Abbreviated transcription (Latin):
tium et subsequentiũ populorum appã¬
reant. omnes tamen mni regi miliaie.
⁊̃ innim nexillum sequi peobantur. ⁊
hostem unũ persequi. ⁊ una iuctoria co¬
ronau. In hus omnubus opera rescan¬
rationis considerantur: in quibus di¬
niuarum scapturarum tota nepsatur
intentio. Mundane sine seculares scp̃¬
ture matenam hñc. opera conditionis.
dinina scuiptura materiam ht̃ operare¬
standationis: Proptesea tanto exel¬
lentior om̃ib scciptuus mre creditur
quanto digniorẽ et sublamor macer¬
A ni qua eius consideratio trastatioq
uersatur. Nam opera restauracõnis
ualde digniora sunt operibus condicõ¬
nis: quia illa ad seruitutẽ facta sunt
nt stanti homini sabessent. ista ao sa¬
lutem ut lapsum erige̾nt. Propte¬
rea illa quasi modicum aliqͣmd sex
diebus perfecta sunt. ista neu non
nisi sexetatibus compler possint.
Tamen sex contra sex edmerso pout
per opera conditionis descendit ad uar¬
mol opera restauratioma.

Expanded text:
tium et subsequentium populorum appatium et subsequentium populorum appareant, omnes tamen uni regi militare et unum vexillum sequi probantur, et hostem unum persequi et una victoria coronari. In his omnibus opera restaurationis considerantur; in quibus divinarum Scripturarum tota vertatur intentio. Mundanae sive saeculares scripturae materiam habent opera conditionis. Divina Scriptura materiam habet opera restaurationis. Propterea tanto excellentior omnibus scripturis jure creditur, quanto dignior est et sublimior materia in qua ejus consideratio tractatio quae versatur. Nam opera restaurationis multo digniora sunt operibus conditionis; quia illa ad servitutem facta sunt, ut stanti homini subessent; haec ad salutem, ut lapsum erigerent. Propterea illa quasi modicum aliquid sex diebus perfecta sunt; haec vero non nisi aetatibus sex compleri possunt. Tamen sex contra sex e diverso pondo divina Scriptura per opera conditionis descendit ad narranda opera restauratio
Abbreviated transcription (Latin):
opem in quib mumnersa continentur
que fcã sunt. Primũ opus conditio¬
ins. Setimdum ẽ opus restamatõms.
Opus conditõnis est qd̾ fastuẽ ur es¬
sent que non erant. Opus restamatõis
ẽ quo fcĩ ẽ ue melius eeñt que peneraĩt
ego opus conditõnis et creatio mioi
cum omnib elementis sins. Opus re¬
stanratõnis ẽ incarnatio nerbi cum oĩ¬
bus sacramentis sins spne hiis que p̾cẽt¬
serunt ab mitio seculi sine hiis qne sẽ¬
secuntur nsq ad sinem mundi. Per¬
bum eiũ incarnatum rex nr̃ ẽ. quim
hunc mũdũ nemit cam dyabolo pugͣ¬
naturus. Et om̃s sancti ⁊mantẽ ad¬
uentum ens fuerunt. quan milieo st̃
ante faciem regis p̃cedenis. et qui poste
a uenuunit usq ad sinem mundimilites
sunt. regem sinm subsequentes. Et
ip̃e rex medius ẽ mexerit. suo. hie
inde uallatus incedens et stipatus ag¬
ninib suis. ⁊ lic in bac tanta muł¬
titndine diuerse armorum species in
sacram̃tis et obsemanionibus preceden¬

Expanded text:
in quibus universa continentur quae facta sunt. Primum est opus conditionis. Secundum est opus restaurationis. Opus conditionis est quo factum est, ut essent quae non erant. Opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Ergo opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis est incarnatio Verbi cum omnibus sacramentis suis; sive iis quae praecesserunt ab initio saeculi, sive iis quae subsequuntur usque ad finem mundi. Verbum enim incarnatum rex noster est, qui in hunc mundum venit cum diabolo pugnaturus; et omnes sancti qui ante ejus adventum fuerunt, quasi milites sunt ante faciem regis praecedentes; et qui post venient usque ad finem mundi milites sunt regem suum subsequentes. Et ipse rex medius est in exercitu suo; hinc inde vallatus incedens et stipatus agminibus suis. Et licet in hac tanta multitudine diversae armorum species in sacramentis et observationibus praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
iuentam hic usq ad meftabilem
quia ab ip̃õ filius erat qui de substã¬
tia erat. Qui emim gignit de suasb̾¬
stantia gignit. ⁊ id quod ipẽ est gignit.
Et ꝓpterea a quo erat. qui cum ip̃o erat.
idem quod ip̃ẽ erati pater dcũs est quia
ab ip̃o erat filius. Qui autem ab utreq
erat utriusq filius non erat. ne duo eeñt
patres iminis filii. ⁊ pater qui filius di-¬
cetur ⁊ confuderetur trimtatis distre¬
tio s spõ sanctus patris et silii procedens
a patre ⁊ filio ⁊ processa est fides catholi¬
ca patrem et filmũ et spuitũ sciũ. ⁊ est
pater et filiũ habet. ⁊ filius qui patrem.
sprratus scs̃ qmi est a patre ⁊ slio. Et est
quidem pat̾ spc̃. quomamdens est. et ẽ
pater suiliter sc̃s quonam deus est. S
noluit fides miã in t̾itate personam
distingnere. cum dicet spiritum scm̃. Ip¬
se emm est qui ad sanctificationem datꝰ
cum inspiratur scĩficandis ⁊ nõ tñne

Expanded text:
inventam hic usque ad ineffabileminventam hic usque ad ineffabilemquia ab ipso Filius erat, qui de ipsius substantia erat. Qui enim gignit et de sua substantia gignit; id quod ipse est, gignit. Et propterea a quo erat qui cum ipso erat idem quod ipse erat, Pater dictus est; quia ab ipso erat Filius Qui autem ab utroque erat, utriusque Filius non erat, ne duo essent patres unius Filii; et Pater qui Filius diceretur, et confunderetur Trinitatis discretio; sed Spiritus sanctus Patris et Filii, procedens a Patre et Filio. Et professa est fides catholica Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Et est Pater qui Filium habet; et Filius qui Patrem; Spiritus sanctus qui a Patre est et Filio. Et est quidem Pater Spiritus, quoniam Deus est. Et est Pater similiter sanctus, quoniam Deus est. Sed voluit fides unam in Trinitate personam distinguere, cum diceret Spiritum sanctum. Ipse enim est qui ad sanctificationem datur, cum inspiratur sanctificandis. Et non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dicinitur ⁊ creduntur neracit̾
inded. ad hec tria refempitur et cons¬
tant in biis tribus in ip̃o. quibus ut
dictum ẽ. si quid collas perscũ non
ẽ quod relinquitur. si quid adicere co¬
ueris. manus non ẽ quod explicatur.
si enim fortemdicis ⁊ in corruptum ⁊
cetera que similia sunt hiis: totum
hoc potentie est. Si proidum si in¬
spectorem. si scrutantem occulta et in¬
telligentem. hoo totum sapientie est.
Si pĩ si mansuetum si misericordem
⁊ pacientem. cotum hoc bonitatis est.
⁊ non põt hiis adicere m̾tas quicꝙͣ
quia totum in hiis continetur quod
perfcm̃ est ⁊ uerum. Ideo tria hec tri-¬
nitatem demonstrauerunt in sumu-¬
latro perfcõ. ⁊ persuaserunt nichil
adiciendum tribus quia hoc perfcm̃
est. ⁊ nichil tollendum qm̃ sic constat
consũmatum et tria hec in deo imũ¬
erant. ⁊ in dõ miũ erant. s distinc¬
ta iuenta sunt hic ubi non erant
unũ ⁊ ꝓpterea trimitatis unago fc̃a
sunt ⁊ secuta ẽ consideratio ꝓprietatẽ

Expanded text:
dicuntur, et creduntur veraciter in Deo: ad haec tria referuntur et constant in his tribus in ipso, quibus, ut dictum est, si quid tollas perfectum non est quod relinquitur; si quid adjicere coneris, majus non est quod explicatur. Si enim fortem dicis et incorruptum et caetera quae similia sunt, hic totum hoc potentiae est; si providum, si inspectorem, si scrutantem occulta, et intelligentem, hoc totum sapientiae est; si pium, si mansuetum, si misericordem, si patientem, totum hoc bonitatis est. Et non potest his adjicere veritas quidquam, quia totum in his continetur quod perfectum est et verum: ideo tria haec veritatem monstraverunt in simulacro perfecto et persuaserunt nihil adjiciendum tribus; quia hoc perfectum est, et nihil tollendum quoniam sic constat consummatum: et tria haec in Deo erant unum; et Deo unum erant, sed distincta inventa sunt hic ubi non erant unum; et propterea Trinitatis imago facta sunt. Et secuta est consideratio proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
dubitari potãt. quiasi de priore ⁊ anti¬
quo et annorun nuimerositate defecto.
⁊ dictus est filius sapiens non quod so¬
lus erat s ꝯma de ip̃o sola magis dubita¬
ri poterat. quasi de postenore ẽt etate ad¬
huc in maruro et sensu iperscõ. Idcirco
dictus ẽ pacer pocens ne ꝑutetur prior
filio. ⁊ filius sapiens. ne credatur patre
post̾ĩor. Et spiritus sanctus bomis sine
benignus ne crudelis existimaretur deus
⁊ consternaretur ad enm conscientia hu¬
mana. si spiritum habere diceret deus.
⁊ non adclitum fiuisset sanctus uł beiig¬
mus. qũ spiritus per se rigorem quem¬
d̾ significare undetur. et crecelem deno¬

Expanded text:
dubitari poterat quasi de priore et antidubitari poterat quasi de priore et antiquo et annorum numerositate defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre posterior; et Spiritus sanctus bonus sive benignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum conscientia humana, si Spiritum habere diceretur Deus, et non additum fuisset sanctus vel benignus. Quoniam spiritus per se rigorem quemdam significare videtur, et crudelem deno
Abbreviated transcription (Latin):
niius gignens et genitus quia deital
una gĩgnentis et geniti. propterea⁊
nũ iiuenti sunt sunt in illo. quia de
erant ⁊ miũ erant totum quod era
s non iius in uuo. qr pater erab
a nullo erat. ⁊ filius qui a patre aa
s spiritus sc̃s̃ qui ab utroq erat qui
liuis non erat qm̃ ab utroq erat et
equaliter erat. Et dicte sunt tres
sone tria hes. quia mm̃ quodq tra
totum hec erat. et persona erat na
tñ ia persona. quia iniũ hoc totum. s
tres persone. quia tua in hoc umio. ⁊ hoc
unũ totum. Et hec tria tres persone. ⁊
⁊̃ s .s. Dictus est ergo pater. quia de
sua substantia filiũ Femut. s erat inħ
smmilitudo. s ne putaretur prior pater
filio. sicut semper in hominib est.
mĩquam aliter eẽ põt insi pater film̃
antecedat. ꝓpterea potens dcũs est pat̾.
non quod  solus erat quia potens erat
⁊̃ filius ⁊ spiritus sc̃s. s solus dicendꝰ¬
est erat potens. quia de ip̃o solo. magis

Expanded text:
unus, gignens et genitus, quia deitas unus, gignens et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed non unus in uno, quia Pater erat qui a nullo erat; et Filius qui a Patre erat; et Spiritus sanctus, qui ab utroque erat, qui Filius non erat; quoniam ab utroque erat et aequaliter erat, et dictae sunt tres personae tria haec; quia unumquodque trium totum hoc erat; et persona erat; nec tamen una persona, quia unum hoc totum; sed tres personae, quia tria in hoc uno, et hoc unum totum; eictus est ergo Pater quia de sua substantia Filium genuit, et erat in hoc similitudo. Sed ne putaretur prior Pater Filio sicut semper in hominibus est; et nunquam aliter esse potest nisi Pater Filium antecedat; propterea potens dictus est Pater non quod solus erat, quia potens erat et Filius et Spiritus sanctus; sed solus dicendus erat potens, quia de ipso solo magis
Abbreviated transcription (Latin):
minis sapiens. quia sapientiã in nati¬
ra uia. et substantia una. Et dicitur
titus sanctus benignus et bonus. Et el
quidem benignus et bonus .S. S. s m
sanctus. nec tũ ires benigni ⁊ tres bou
s mins beniguꝰ et imius bonus. quia
benignitas ĩmia ⁊ bonitas una in u
deo suo similia homnubus que non
erant in ip̃o arbitrans. qm̃ ab homui¬
bus sumpta erant nocabula quedau
non ad omnem similitudinem ad i
inficanda que dei erant supra honin
Et erat aliqpid simile ibi ne iurati
aliena eẽt. lz non totum ne idema
deretur. quod intm differebat. et d¬
tus ẽ indeitate pater. qũ ibi erat
quo erat. qui de sua suba erat. Su
qui grguit de sua substantia gigu
et nõn est qui gignit ipẽ queñ gigu
s alter ab altero ⁊ non altera natu
gignentis et geniti. Et erat in hoel-¬
e quigenuut pater ille qui gerutus
tis et geniti. ⁊ sb̃̾a mia non aliud a
gignens a genito. quia deus ẽ. ⁊̃ de

Expanded text:
unus sapiens. Quia sapientia una in natuunus sapiens. Quia sapientia una in natura una et substantia una. Et dicitur Spiritus sanctus benignus et bonus; et est quidem benignus et bonus Spiritus sansanctus. Nec tamen tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una in naDeo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc sest qui genuit Pater, iste qui genitus entis et geniti; et substantia una non alius est gignens a genito, quia Deus est; et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
es̃ tm̃. Cum antem que in deo sunt aliud
ab ip̃o eẽ non possint. nec quasi accidentia.
aut affcõnes ex tempore mutabile muta
biles aut separabiles. natura in cõmuta¬
bili eeñtie. ⁊̃ cui idem sit totum ẽẽ quod
ẽ comienire tria mȩ eo ueratiter p̃oicãtur.
et tribus unium ẽẽ et proprium urepi eẽ.
⁊ eternum ⁊ perfã assentuꝵ. ⁊ dicuntur
tria tres persone nontres eentie. quia nã¬
tura in tribus ẽ. perfcã singuł. ⁊ tribus
induusa. ⁊ ideo dicuntur persone singu¬
le. quia deus sunt ⁊ inus deus tres. qui¬
a unadeitas in tribus. Quare potentia
nia sunt in quibus nron dicitur ꝙ quod
non est. tñ eit quod tacetur. ne credatur
quod non ẽ. Dicitur enĩ pater potens et
est pater. ⁊ non solus pater. quia poteus
est pater. et filius ⁊ spuitus landus. Et¬
na. Et est filius sapiens. s non solpe
quia sapiens est parer et filius et spu¬
tus sanans. et non tres sapientes sa

Expanded text:
esse tantum. Cum antem quae in Deo sunt aliud esse tantum. Cum antem quae in Deo sunt aliud ab ipso esse non possunt, quasi nec accidentia aut affectiones ex tempore mutabiles sive separabiles natura incommutabili essentiae, et cui idem sit totum esse quod est: Convenire tria in eo veraciter praedicantur, et tribus unum esse; et proprium idem esse aeternum et perfectum asseritur. Et dicuntur tria tres personae, non tres essentiae; quia natura in tribus est perfecta singulis, et tribus indivisa. Et ideo dicuntur personae singulae, quia Deus sunt et unus Deus tres, quia una deitas in tribus. CAP. XXVI. Quarnia sunt. In quibus non dicitur quidem quod non est; tamen quod est tacetur, ne credatur quod non est. Dicitur enim Pater potens: et est Pater potens; et non solus Pater, quia potens est Pater et Filius et Spiritus sanctus; etubstantia una. Et est Filius sapiens, sed non solus, quia sapiens est Pater, et Filius, et Spiritus sanctus; et non tres sapientes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t surgot rarsus exaduerd alia du¬
bietas. ⁊ pulcat mentem profundo
recum caligantium. Et exit questio ⁊
ipã quam in semetipã. primum mens
repent. tua similiter inuenta sint. nec rũ
tres personas in se mentem rõnalem-
tinere. ant tribus porsonis constare a¬
nimũ rõnabilis consideratio patiatur.
⁊ diligenter conquirit rõ quare ita sit.
cum uero ita eẽ Embitare liceat. neo quo¬
modo sit. facile sari possit. Et tñ udet
ex eoaliquid quod totum non uidet. nec
Qmĩte hec aliquando. ⁊ cum afflu̾nt. rece¬
dunt. ⁊ redemit iterum cũ abierunt ⁊̃
uariantur arca ipam̃. nec nͥ sunt idemcũ
ipã. s quasi affectiones. quedam ⁊ foeme
ip̃utꝰ quibus non sit hoc aliquid ẽẽ. s ad
ex̃ tm̃ ei quod eit ħ aliquid. Itaq cumsit
homo ip̃e pensona. hec autem trũ affecti¬
ones quedam ad herentes persone ⁊ cirea
ipam existentes inuemantur. non est oĩ¬
ns eis proprium eẽ persona. s persone in¬

Expanded text:
Et surgit rursus ex adverso alia duEt surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et illa quam in semetipsa primum mens reperit tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec a mente haec aliquando; et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint et variantur circa ipsam, nec vere sunt idem cum ipsa, sed quasi affectiones quaedam et formae ipsius, quibus non sit hoc aliquid esse, sed ad esse tantum ei quod est hoc aliquid. Itaque cum sit homo ipse persona, haec autem tantum affectiones quaedam adhaerentes personae et circa ipsam existentes inveniantur; non est omnino eis proprium esse persona, sed personae in
Abbreviated transcription (Latin):
et filio hoo est illi uementem eẽ
a patre et filio. Quod eternũ illi est
ue nom̃ sit perfanctionis qui datur ex
tp̃r ⁊ accipitur quia tempoiale non ẽ
illi eẽ a patre ⁊ filio s eterirũ pro quo
dari dicitur cum neuit a patre ⁊ filio
quia est a patre et filio quod ecermim
est ⁊ non temporale illi. Sicut spintus
sanctus donim dei est qmia domun est
patris ⁊̃ filii. ⁊̃ cum datur ex tempore
datur. ⁊ datur a patre ⁊ filio. ⁊ dari a
patre ⁊ filio non alind illi est. quam
cum datur ẽẽ a patre ⁊ filio ex eo quod
etermm illi est a patre et filio. Et est
in trintate pater ⁊ et filius ⁊ spiritus
sanctus. pater a se ip̃o. filius a solo pa-
tura ẽ ⁊ mia substantia. mnia trinitas
est in una natura ⁊ mmia sb̃stantia.
Et cum mens una que discreta sunt ⁊
propria in tratate considerat. taĩ
nent et tres confitetur. Cum no̾ qd̾
idem ẽ tribus actendere ceperit miũ
cl̃tate persone mẽs dicuntar. ⁊ tra in hu-¬
manitate non dicuntur

Expanded text:
et Filio: hoc est illi venientem esse a Patre et Filio. Quod aeternum illi est ne nomen sit perfunctionis qui datur ex tempore et accipitur; quia temporale non est illi esse a Patre et Filio, sed aeternum. Pro quo dari dicitur: cum venit a Patre et Filio; quia est a Patre et Filio quod aeternum est, et non temporale illi. Sicut Spiritus sanctus donum Dei est, quia donum est Patris et Filii. Et cum datur ex tempore datur et datur a Patre et Filio; et dari a Patre et Filio, non aliud illi est quam cum datur esse a Patre et Filio; ex eo quod aeternum illi est a Patre et Filio. Et est in Trinitate Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Pater a seipso; Filius a solo Patrtura est et una substantia; una trinitas est in una natura et una substantia. Et cum mens una quae discreta sunt et propria in trinitate considerat, tria invenit, et tres confitetur. Cum vero quod idem est tribus attendere coepit unum deitate personae tres dicuntur, et tria in humanitate non dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
eptem alia sccła tabula
Icontinebat que homine ad dilcom̃ pxi¬
nu instinunt. et propterea septenano ᷤ dis¬
tinguntur. qr in p̾senci uita tiũ que sep¬
tem ddiebus uoluitur prã caritas pietatis
operibus exercetur gͥ proximũ. postea cõ¬
sumatis operib ⁊ funtis laboribus per
contemplanonem pariter cum proximo
beatificanda in deum. Amor ergo proximi
⁊ temꝑalis est quantum pertinet ad exi

Expanded text:
eptem alia secunda tabula continebat, quae hominem ad dilectionem proximi instruunt. Et propterea septenario distinguuntur: quia in praesenti vita tantum quae septem diebus volvitur, nostra charitas pietatis operibus exercetur erga proximum; postea, consummatis operibus et finitis laboribus, per contemptationem pariter cum proximo beatificanda est in Deum. Amor ergo proximi et temporalis est, quantum pertinet ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut firmamentum p̾stare non p̃sumat
hoc cnuĩ sequenti mandato prohibetur.
cum dicitur. Non falsum testimoninm
dices ⁊ quia ab opere lesionis dui se co¬
hibere non põt. qui mentem suam ab
intentione ⁊ uoluntate ledendi non co¬
hibet: sequitꝰ ⁊̃ dicis. Non concupisces ux¬
orem proximi tui: nec concup̃ rem ꝓxi
non concupiscas rem proximi tui. lxc sunt
decem p̾cepta que prime perfcõnis inam. ⁊
semitam pandunt directionis. Prima emm
perfcõ pet bonam operationẽ homine in se¬
metipõ aiugit. Secunda per cantatem prox

Expanded text:
aut firmamentum praestare praesumat. aut firmamentum praestare praesumat. Hoc enim in sequenti mandato prohibetur cum didices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et voluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces uxorem proximi tui: nec concupisces rem non concupiscas rem proximi tui. Haec sunt decem praecepta, quae primae perfectionis viam et semitam pandunt directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in semetipso dirigit. Secunda per charitatem prox
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum p̃ceptum est:
non occides. Conuementer sane cu
in p̃cedenti mandato uite longeuitas
promittitur. Hic ne alienam iuitam ex¬
inguat prohibetur: ut hoc ex cauitate dei
sit q̃nod principium simm honorans ad
uitã que fiuem nescit inhiat. ⁊ hoc uero
ex caritate. dei sit quod principiũ sum
finem nullo crudelitatis odio se relaxat.
Denide sequitur tertium p̃ceptum. non
mechabebis: ⁊ quartum non furtum fa¬
cies. Non mechaberis. hoc pertinet ad ui¬
tam ꝓpriam. non furtum facies hoc per¬
tinet ad uitam alienam. Supra enimi
sus ẽ ⁊ suam ⁊̃ alt̾us iitani non led̾e.
Iustina est enim ut ni ma ute corrup¬
nonem cancat. qui in patria iitam in¬
sormuptam expectat. ⁊̃ qui iam iutam ꝓxi¬
ili perapertam molentiam no opprimit.
etiam per frandem occultam in hiis q̃
ad ulum inuendi data sunt ei non no¬
deat. ⁊ non solum ipẽ per se non noce¬
at. s neqinocentib ⁊ nocere uolentibus.
sua auctoritate uł attesfatõne fidntiã

Expanded text:
ecundum praeceptum est: Non occides . Convenienter sane cui in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod principium suum honorans, ad vitam quae finem nescit inhiat; hoc vero ex charitafinem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non maechaberis : et quartum: Non furtum facies . Non maechaberis, hoc pertinet ad vitam propriam: Non furtum facies, hoc pertinet ad vitam alienam. Supra enim ur et suam et alterius vitam non laedere. Justum enim est ut in via vitae corruptionem caveat, qui in patria vitam incorruptam exspectat, et qui jam vitam proximi per apertam violentiam non opprimit, etiam per fraudem occultam in his quae ad usum vivendi data sunt ei non noceat; et non solum ipse per se non noceat; sed neque nocentibus neque nocere volentibus, sua auctoritate vel attestatione fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
nabam tandem gͦ patuere ꝑul¬
ta ĩ quiremi. oms nebulas
enticiani reclusit srroris. uĩ
mͥ maxĩe sb̾iit ãmirand̾ ã¬
nam ħ in doctoꝵ hoĩñ eẽt au¬

Expanded text:
nabam. Tandem igitur patuere pulta quaerenti, omnes nebulas Eutychiani reclusit erroris. Unde mihi maxime subiit admirari, quaenam haec indoctorum hominum esset au
Abbreviated transcription (Latin):
des cremuo. ut aliqũ ⁊̃ in aliquib maior cet̃.
non tñ mutata ẽ. ut alia eet̃. S omnes una¬
fide imuni crediderunt. ⁊ omnes una fide l̾¬
tificati sunt. qui iustificar incruerunt. Sine
fide enim ut ait apłus impossibile est place̾
deo. et sicut dicit beatus. ang̾. ubi fides nõ

Expanded text:
liquando et in aliquibus major esset; non tamen mutata est, ut alia esset. Sed omnes fide una crediderunt unum, et omnes una fide justificati sunt, qui justificari meruerunt. Sine fide enim, ut ait Apostolus, impossibile est placere Deo . Et sicut dicit beatus Augustinus: Ubi fides non
Abbreviated transcription (Latin):
mexordio illo condicionis primaue. ⁊ for¬
mam confasionis habiit ⁊ non habuit for¬
mam dispõnis. donec postea formaretur. ⁊¬
ad ordmem concederer. ac dispõnem. ita spi¬
nitualis ⁊ angelica nacura in sua conclitõ¬
ne per sapientiam ⁊ cliscresionem secmdũ
habitum nacure formata sint. ⁊ cñ illan
quam postea per amorem et conuersionẽ
ad creatoreni suum acceptam erat formã
nonhabuit. s erat infornus sine illa for¬
manda ab illa.

Expanded text:
exordio illo conditionis primariae et formam confusionis habuit et non habuit formam dispositionis donec postea formaretur et ordinem concederet ac dispositionem; ita spiritualis et angelica natura in sui conditione per sapientiam et discretionem secundum habitum naturae formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem ad creatorem suum acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa formanda ab illa.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥe̾ nouũ Nam sic iͦ oĩo erroe
eoꝵ non recip̃ i exilgĩe gn̾o.¬
toem filii nõ włt ad nuit̾e
ne humano cce polluta uidã¬
tur dei fuisse nat᷑a si de hiis
hactenus suo n loo ponen¬
tursicut orto nctũs postula

Expanded text:
gro nonum. Nam sicut illud omnino error eorum non recipit ita ex uirgine generationem filii non nult admittere, ne humano corpore polluta uideatur dei fuisse natura. Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo necessarius postula
Abbreviated transcription (Latin):
datii. cum id quod falsum ẽ dicitur scd̃
aũ. quod ad tuendam falsitatem testimo¬
niũ nĩtatis irrenerenter nsmpatur. Qͣ
iderit alium falsum uirare uolentem
particeps pcci efficitur. si consentit. ⁊¬
si non quantum põt salua iu̾tate ne
malum perficiatur contradicendo ⁊
amonendo obsistat. Hic autem conside¬
rand̃ ẽ quod peccatum fratus compro¬
bare non possumus. publicare nõ de¬
bemus: ne forte uideamur. uelle proxi

Expanded text:
dacii, cum id quod falsum est dicitur. Secundum dacii, cum id quod falsum est dicitur. Secundum autem quod ad tuendam falsitatem testimonium veritatis irreverenter usurpatur. Qui viderit alium falsum jurare volentem, particeps peccati efficitur si consentit: et si non quantum potest salva veritate ne malum perficiatur contradicendo et admonendo obsistit. Hic autem considerandum est quod peccatum fratris cum probare non possumus, publicare non debemu