comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ benedicti papȩ nepo¬
romanȩ sedis inuasione successe¬
rat. idẽ mͥ narrauit umbertꝰ. quia
uacsus quidã dũ it̾ ageret. accidit
ut iurta molendinum eqͦ insidenᷤ
ꝑtͣnsiret. Etce repente monstrũ im¬
mane conspexit: quo uiso subitꝰ
eũ terror inuasit. & stupefactus
intremuit. Uidebat᷑. iutẽ monstrũ
illud in aures a selli caudãq defi¬
nire. cet̾a ursus erat. Cũq uiator
ab hoc portentũ t̾ritus obrigescẽt.
fugãq p̾cipitẽ formidolosus ini¬
ret̾: in forme ꝓdigiũ humane uo¬
cis uerba formauit. Noli inqͥt õ
uir expauescere. hominẽ me olim
fiusse sicut &e ipse nc̃ es ꝓculdubio
crede: sed quia bestialiter uixi.
p̾t sinẽ uite. bestiȩ pferre speciem
meriui. Iorro eum ille iiqunt¬
ret quis fiusset. ego ait. ule sos
noĩe benedictꝰ fui. qͥ nuꝑ aplioe
seclis apicẽ indignus obtinus.
nidicu ꝑ diumosa atq squaleiti
ꝑsulphurea loca &e fetorẽ exalanti
at s uncendus conflagiata. rapto

Expanded text:
ejusdem Benedicti papae atque nepoRomanae sedis invasione successit, idem mihi narravit Humbertus; quia vassus quidam dum iter ageret, accidit ut juxta molendinum equo insidens pertransiret; ecce repente monstrum immane conspexit, quo viso subitus eum terror invasit, et stupefactus intremuit. Videbatur autem monstrum illud in aures duntaxat aselli caudamque desinere, caetera ursus erat. Cumque viator ad hoc portentum territus obrigesceret, fugamque praecipitem formidolosus iniret, informe prodigium humanae vocis verba formavit: Noli, inquit, o vir, expavescere; hominem me olim fuisse, sicut et ipse nunc es, procul dubio crede; sed quia bestialiter vixi, post vitae finem bestiae perferre speciem merui. Porro cum ille perquireret, quis fuisset: Ego, ait, ille solo nomine Benedictus fui, qui nuper apostolicae sedis apicem indiem per dumosa, atque squalentia, per sulphurea loca, et fetores exhalantia, atque incendiis conflagrata, rapior
Abbreviated transcription (Latin):
centii quod ñ procul a monte qui
dicitur petra ꝑtusa cernitur or¬
stitutũ. hoc tanquã regłare con¬
stitueramꝰ edictum: ut subdis¬
ti censura rigoris quadragesu
lugubres ac merentes incecderei
expleto cõmuni modulatione
psalterio. mutua se scoparum
castigatione purgarent. Q uol
tun fratres uoto & animo acspiri¬
aili iocumditate non segnit̾ age¬
ent. ultro etiam qd p̾fixum erat
satis suꝑq peculio bone uolum¬
tatis augerent: quidam int̾ eos
nititit. qui clam in ecĩendo regłam
uolauit. Erat autẽ frat̾ ille mul¬
us exercitiorũ artib pollens scri¬
hendi uideł e notandi. tornandi
ansuꝑ &e fabricandi: ut hoc illi
dammͦ congruere uideretur
ugur scenobates. medicus magꝰ
eritia. quod libebat płmq impu¬
ie licebat. Cũq iã mediante quadͣ¬
timia. ille uegetꝰ. obesus. a lacer.
at robustus ꝑ omĩa uideretur.
tpente sͥ letus ac temꝑate gͣuedi

Expanded text:
centii, quod non procul a monte qui dicitur Petra Pertusa, cernitur constitutum; hoc tanquam regulare constitueramus edictum, ut sub districti censura rigoris quadragesimlugubres ac moerentes incederent expleto communi modulatione Psalterio mutua se scoparum castigatione purgarent. Quod cum fratres voto, et animo, ac spirituali jucunditate non segniter agerent, et ultra etiam, quod praefixum erat, satis superque peculio bonae voluntatis agerent, quidam inter eos exstitit, qui clam in edendo regulam violavit. Erat autem ille frater multis exercitiorum artibus pollens, scribendi videlicet et notandi, tornandi, insuper et fabricandi, ut hoc illi quodammodo congruere videretur: Augur, Schaenobates, medicus magusto peritia, quod libebat, plerumque impune licebat. Cum jam mediante Quadragesima, ille vegetus, obesus, alacer atque robustus per omnia videretur, repente illi levis ac temperata g
Abbreviated transcription (Latin):
cumbentis assiste̾t. cepit eũ corriꝑe.
cur is uidelicet qui nulla mortis sig¬
na p̾tenderet: tantoꝑe uiaticũ pꝰtu¬
laret. Ille uͦ nichilominus in sua peti¬
tione ꝑsistens. sacerdote ia cũ mist̾iis
accedente. applicans sͥ unum e fr̃ib
nescio quod gͣue peccatũ conficens.
insusurrauit in aurẽ. Continuo ille
actouitus ut pꝰmodum mͥ retulit. & tertũ
penitendi calculum quẽ p̾figeret tã
subito nesciens. licet addubitans
auriculatorie subloquens. qͥudecim
Sͥannos penitentiȩ indixit. Mox
autẽ ut sacro sc̃m mist̾ium de manu
sacerdotis accepit: heu prodolor hor¬
resco referens cũ felle simul & animã
exalauit: quod uides fel usq ad se¬
pulturam ex ore eiꝰ effluere ponces¬
sauit. ad eo ut donec in feret᷑ corpꝰ
iacẽt exanime. iugit̾ sanies illa pa-¬
iumentũ eccłie longiꝰ irroͥgaret.
Hoc autẽ iuxta fidem rei iccirco refer¬
re curauimus: ut audiant & ꝑtimes¬

Expanded text:
scumbens assisteret, coepit eum corripere scumbens assisteret, coepit eum corripere cur videlicet is, qui nulla mortis signa praetenderet, tantopere viaticum postularet. Ille vero nihilominus in sua petitione persistens, sacerdote jam cum ministris accedente, applicans sibi unum ex fratribus nescio quod grave peccatum confitens insusurravit in aurem. Continuo ille attonitus, ut postmodum mihi retulit, et certum poenitendi calculum quem praefigeret tam subito nesciens, licet addubitans, auriculatorie subloquens, quindecim sibi annos poenitentiae 235 indixit. Mox autem ut sacrosanctum mysterium de manu sacerdotis accepit, heu, proh dolor! horresco referrens, cum felle simul et animam exhalavit, quod videlicet fel usque ad sepulturam ex ore ejus effluere non cessavit: adeo ut donec in feretro corpus jaceret exanime, jugiter sanies illa pavimentum ecclesiae longius irrigaret. Hoc autem juxta fidem rei, idcirco referre curavimus, ut audiant, et pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
illũ uisitationis grã accederẽ:
ico uenit inmente̾ ut sͥ dicerem
qd̾ me audisse contigerat. illum
quidẽ ꝓ quibdã offemi̾onib non
ebere sacroscĩs altarib ministͣre.
ũ tñ exasꝑare formidans: diu
aieoi hesi. diutius deliberaui.
luid plura: Gandẽ obduraui
contem. arbitrans ac disfimens
utiꝰ esde hominẽ qͣm dei omĩpo¬
tentis offendere maiestatẽ. Aio gͥ
nomine uocabatur. conficere pe¬
nitentiam age: & si quid ẽ ince
qd̵ fortassis atremenda missarũ
t celebratione ꝓhibeat. uenãbił
tua fracernitas sacris obtempera¬
re canonib ñ contempnat. Ad qd̾
ille. Peccata mea omĩa qͣmpluri¬
mis sꝑalib uiris innotui: sed man¬
datum ut a sacrificandi minist̾io
recederem non accepi. Sccla autẽ
egrocationis diȩ uix diescente cre-¬
pusculo. ecce ille ñ iacens sed sedens
u lectulo sacram̃tũ dm̃ici corporis
aprie flagitabat. Cũq abbas no¬
biscũ simmul ac reliquis fr̃ib lecto de¬

Expanded text:
ia visitationis accederem, illico venit in mentem ut ei dicerem quod me audisse contigerat, illum quidem pro quibusdam offensionibus non debere sacrosanctis altaribus ministrare: eum tamen exasperare formidans: Diu, fateor, haesi, diutius deliberavi. Quid plura? Tandem obduravi frontem, arbitrans ac definiens tutius esse hominem quam Dei omnipotentis offendere majestatem. Aio ergnomine vocabatur, confitere, poenitentiam age, et si quid est in te quod fortassis a tremenda missarum te celebratione prohibeat, venerabilis tua fraternitas sacris obtemperare, canonibus non contemnat. Ad quod ille: Peccata mea omnia quamplurimis spiritualibus viris innotui, sed mandatum, ut a sacrificandi ministerio recederem, non accepi. Secunda autem aegrotationis die, vix diescente crepusculo, ecce ille non jacens, sed sedens in lectulo sacramentum Dominici corporis anxie flagitabat. Cumque abbas nobiscum, simul ac reliquis fratribus lecto di
Abbreviated transcription (Latin):
fauentine ciuitatis ex hoc
scło ante ñ paruum tẽpus egres¬
si. cuidã diacono simul apparu¬
ere ꝑ uisũ. Qui nimirum ferre¬
is casulis in morẽ sacerdotum.
talotenus ad uma de fluentibus
uidebant᷑ induci. ꝑcuntante au¬
tẽ diacono. utrũ ne uiqͥt uos qͥ
in illa uita estis. uigit̾ dñm bene¬
dicitis: responderunt. Nos qui
apd̃ inferos. ȩt̾uo igne cruciam᷑:
nunqͣm benedicunꝰ dũm. Plane
qd̃ sollicitudins meȩ pondus ac-¬
cumulat. frat̾ ille cuiꝰ ante me¬
miimus. ut comci potest. tunc
stabat. cũ reuelationis p̾sagium
meruit: tc̃ in aliqua forte culpa
iacebat. cũ discrim̃ incurrit. In
lubrico siquidẽ positi. repente ꝓla¬
bimur: & nunc mundi. sub mo¬
mento tẽporis inquinam᷑. Unde
&e ildo ad memoriã redit: quod inbe¬
neuentana olum urbe constitutũ
audire me contigit.

Expanded text:
Faventinae civitatis ex hoc saeculo ante non parvum tempus egressi, cuidam diacono simul apparuere per visum, qui nimirum ferreis casulis in more sacerdotum talotenus ad ima defluentibus videbantur induti. Percunctatus autem diaconus, utrumne, inquit, vos, qui in illa vita estis, jugiter Dominum benedicitis? Responderunt: Nos, qui apud inferos aeterno igne cruciamur, nunquam benedicimus Dominum. Plane, quod sollicitudinis meae pondus accumulat, et frater ille, cujus ante meminimus, ut conjici potest, tunc 451 stabat, cum revelationis praesagium meruit; tunc in aliqua forte culpa jacebat, cum discrimen incurrit. In lubrico siquidem positi, repente prbimur; et nunc mundi sub momento temporis inquinamur. Unde et illud nunc ad memoriam redit, quod in Beneventana olim urbe constitutum audire me contigit.
Abbreviated transcription (Latin):
Utqͥd ita simplicit̾ sc̃m: & absq ad di¬
tam̃to: Credo qd̾ ñ habuit qͥd ꝓpͥe
digne ue nominaret illd̾ eximiũ.
illd̃ magnificũ. illd̃ reuerendũ. qd
de purissima uidelicet uͥginis car¬
ne. cũ sua anima unico patͥserat
uniendũ. Si diceret sc̃a caro. uel
sc̃s homo. uł sc̃s infans: qͥcqͥd tale
poneret. parũ sibi dixisse uideret᷑.
pͥosuit gͦ indefinite scm̃. qͥa qͥcqͥd illd̃

Expanded text:
 ita simpliciter Sanctum, et absque additamento? Credo quia non habuit quid proprie digneve nominaret illud eximium, illud magnificum, illud reverendum, quod de purissima videlicet Virginis carne cum sua anima Unico Patris erat uniendum. Si diceret, sancta caro, vel sanctus homo, vel sanctus infans; quidquid tale poneret, parum sibi dixisse videretur. Posuit ergo indefinite, Sanctum: quia quidquid illud
Abbreviated transcription (Latin):
homine s de sp̃u sc̃o concipies.
concipies autẽ uirtutẽ altissimi
hoc est filiũ li: iło & qͦd nascet᷑ ex
te sc̃m. uocabit᷑ filiꝰ di. Id est ñ solũ
qͥ de simi patͥs in uterũ tuũ ueni¬
ens obũbrabit tͥ. s etiam qd de
tua substantia sociabit tͥ. ex hoc iã¬
uocabit᷑ filiꝰ di: quẽadmodũ & is qͥ
a patre est ante scła genitꝰ. tuus
quoq amodo repittabit᷑ filiꝰ. Sic
autẽ & qd̾ natũ est ex ipso erit
tam̃ ñ sint duo filii s unꝰ. Et licet
qͥdem aliud ex te. aliud ex illo sit.
iam ñ tam̃ cuiꝰq suus. s unꝰ utriꝰq¬

Expanded text:
homine, sed de Spiritu sancto concipies. Concipies autem virtutem Altissimi, hoc est Filium Dei, ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. » Idem: « Non solum qui de sinu Patris in uterum tuum veniens obumbravit tibi, sed etiam quod de sua substantia sociabitur tibi ex hoc vocabitur Filius Dei. Quemadmodum et is qui a Patre est ante saecula genitus, tuus quodammodo reputabitur Filius. Sic autem et quod natum est ex ipso erit tamen non sint duo filii sed unus. Et licet aliud quidem ex te, aliud ex illo sit; jam non tamen cujusque suus, sed unus utriusqu
Abbreviated transcription (Latin):
demulsit. qui me certe aquilin ue
ita loquar ungue palpauit. han
querulus erump&e inuocẽ. Ett
latibulum petit: & sub colore pen¬
tentie. rome subt̾fugere querit a¬
cessum. Lucͣri machinat᷑ de mabe¬
diencia ociũ: & cet̾is inbellum run¬
tib. hic sͥ degeneris umbrȩ queti
opacũ. Sed ego hoc scõ sathane mo
respondeo: quod filii ruben &e gad
moysi ductori suo respondisse ns¬
cuntur. Nos inquiunt armati ee
aituncti ꝑgemus ad p̾liũ ante filios
isiae donec intͦducamꝰ eos ad loca

Expanded text:
demulsit, qui me certe aquilino, ut demulsit, qui me certe aquilino, ut ita loquar, ungue palpavit, hanc querulus erumpet in vocem: Ecce latibulum petit, et sub colore poenitentiae, Romae subterfugere quaerit accessum; lucrari machinatur de inobedientia otium, et caeteris in bella ruentibus hic sibi degeneris umbrae quaerit opacum. Sed hoc ego sancto Satanae meo respondeo, quod filii Ruben et Gad Moysi ductori suo respondisse noscuntur: « Nos, inquiunt, armati, et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel, donec introducamus eos ad loca
Abbreviated transcription (Latin):
get ipsiꝰ ecclie sacramentũ. Sub ꝑ¬
secutione quippe iudnica ubicũq
erant apli: illic pͥmitiua eccłia dice
batur. Nunc etiã cum symon ille
ueternosus uideł̃ tͣpereta malleos
&e incudẽ repararat: cũ romanam
urbem uelut officinam sibi ꝑma
netarios pestiferȩ negotiatioms
usurpat. quo uos petrus fugiens
uobis cũ attrahit: illic romanam¬
tanter esse ostendit. Unde cũ igo
eccłiasticũ uobis officium renumn.¬
tiare diposui non erraui: quian
mane quȩ uos estis eccłie quod
suumerat digne restitui. Et uo¬
bis me confessum ẽẽ confitear. ꝓ
hac refutatione centũ annoꝵ pe¬
nitentia michi est consequent̾
iniuncta: ꝑ illa nimirum reme¬
instituta. Quod si parum uidet᷑
mancipate. Post tot quippe uaga¬
tiones & noriȩ libertatis exresius
quid restat nisi ut me religatuns
atqi silentii censura coherceat: Si
hic forte blandus tyrannus ille
qui michi neroniana semꝑ pieta¬
te condoluit qui me colafrando

Expanded text:
get ipsius Ecclesiae sacramentum. Sub pget ipsius Ecclesiae sacramentum. Sub persecutione quippe Judaica ubicunque erant apostoli illic a. Nunc etiam cum Simon ille, veternosus videlicet trapezita, malleos et incudem reparat, cum Romanam urbem velut officinam sibi per monetarios pestiferae negotiationis usurpat, quo vos Petrus vobiscum fugiens attrahit, illic esse Romanamtanter ostendit. Unde 443 ego cum ecclesiasticum vobis regimen renuntiare disposui, non erravi; quia Romanae, quae vos estis Ecclesiae, quod suum erat digne restitui: et ut vobis me confessum esse confitear, pro hac refutatione centum annorum poenitentia mihi est consequenter injuncta; per illa nimirum remeinstituta. Quod si parum videturodiae mancipate. Post tot quippe vagationis et noxiae libertatis excessus, quid restat, nisi ut me religationis atque silentii censura coerceat? Sed hic forte blandus ille tyrannus, qui mihi Neroniana semper pietate condoluit, qui me colaphizando
Abbreviated transcription (Latin):
Querelȩ gͥ ex postulatione hucusq
ꝓducta: in quẽ propensiꝰ scatet ani¬
ad uos nuꝑ ascendens duoꝵ ep̃a¬
tuum unius regendi. alt̾ius uisi¬
tandi mole dep̃ssꝰ. p̾rupta alpium
ad dilectam solitudinẽ tanqmͣ fu¬
gituius liminio repedaui. Libet
itaq sub qͣdam mentis energia
quasi dui stipitib attritos agitare
pedes. durisq cathenis edomitas
subleuare ceruices: iludq ꝓpħicum
alacriter decantare. Disrupisti domi¬
ne uincła mea: tibi sacͥficabo hostiã
laudis. Nostis plane certumq tene¬
tis: hȩc in me ꝓiecta fuisse onera. ñ
suscepta. Et ut ita loquar. retiacu¬
ium non ingressus sum: s uiolen¬
t̾ oꝑtꝰ. Quappt̾ occasione nacta. pon¬
dus libenter abieci: quod ultroneꝰ
añ non subii. Et quia uos apłica
sedes. uos romana estis eccłia. ad de¬
ponendũ reddendumq qd̾ bauilare
nequiueram. integrum michi ui-¬
sum est non addere fabricam lapi¬
dum: sed eos potius in quib ui-¬

Expanded text:
Querela igitur expostulationis hucusque Querela igitur expostulationis hucusque producta, in quod propensius scatet aniad vos nuper ascendens duorum episcopatuum, unius regendi, alterius visitandi mole depressus, praerupta Alpium ad dilectam solitudinem tanquam fugitivus postliminio repedavi. Libet itaque sub quadam mentis energia, quasi diu stipitibus attritos agitare pedes, durisque catenis edomitas sublevare cervices, illudque propheticum alacriter decantare: « Dirupisti, Domine, vincula mea: tibi sacrificabo hostiam laudis . » Nostis plane, tumque tenetis haec in me projecta fuisse onera, non suscepta; et, ut ita loquar, retiaculum non ingressus sum, sed violenter opertus. Quapropter occasione nacta, pondus libenter abjeci, quod ultroneus ante non subii. Et quia vos apostolica sedes, vos Romana estis Ecclesia, ad deponendum reddendumque quod bajulare nequiveram, integrum mihi visum est non adire fabricam lapidum; sed eos potius, in quibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo apłicȩ sedis
electo. & uirge assur. hyl¬
debrando .p̃. peccator mo¬
nachus seruitutẽ. Ferunt qui in
uere. hoc lincib naturalicer in¬
sitũ: quia cum pꝰt terga respici¬
unt: ꝓtinus illum qui precesse¬
rit obluuiscuntur. Continuo simł
rit. Et cũ hec belua tanto uisu cõ-¬
mune ferarum genus omne p̾¬
cedat. ut & lapideos parietes pe
quia quodeũq illud est a quo se¬
mel ocłos au̾tit. ad memoriam pꝰt¬
modum non reducit. Quoꝵ uide
inẽẽ similitudinẽ dicerem: nͥ me
ret. Mirum est enĩ quia tam acu¬
ta prudentia. imnio quod longe
glouosius est tam sincera & feruen¬
tissima caritas quȩ me suscipit
affectuose p̾sentẽ: nũquã siue ꝑsti¬
lum siue ꝑ u̾bum uisitare digna¬
si michi cũ aliis negotiũ ageretur.
cordis carnalib scͥpta: sed imis ut
auint ceris exarata. Sed dum at¬
tendo quid loquar. considerandũ
nichilominus quib loquar. Qua¬
ꝓpter dum loquendi libertatẽ ñ¬
habeo: ori digitum superpono.

Expanded text:
Dilectissimis apostolicae sedis electo, et virga Assur HILDEBRANDO, PETRUS peccator monachus servitutem. Ferunt, qui in uris, hoc lyncibus naturaliter insitum, quia cum post terga respiciunt, protinus illum qui praecesserit obliviscuntur. Continuo videlrit. Et cum haec bellua tanto visus acumine ferarum genus omne praecellat, ut et lapideos penetrare quia quodcunque illud est, a quo semel oculos avertit, ad memoriam postmodum non reducit. Quorum vids esse similitudinem dicerem, nisi mret. Mirum est enim, quia tam acuta prudentia, imo, quod longe gloriosius est, tam sincera et ferventissima charitas, quae me suscipit affectuose praesentem, nunquam sive per stylum, sive per verbum visitare dignesi mihi cum aliis negotium ageretur, cordis carnalibus scripta , sed imis, ut aiunt, ceris erasa. Sed dum attendo quid loquar, considerandum est nihilominus quibus loquar. Quapropter dum uti loquendi libertate naudeo, ori digitum superpono.
Abbreviated transcription (Latin):
huc illucq contunderet pauendo ca¬
pillos in altũ quodã horrore subrige¬
ret. os quasi ad euom̃dum quib dã
conatib aꝑiret: protinus se obiecit
ep̃c. Ne quaquam inquit ꝑ os egre¬
dieris ut niteris. omĩno frustrabit᷑
quod moliris: ꝑ posteriora te exire
p̾cipio. nam tͥ aditum oris non per¬
mitto. Per sordidos gͥ meatus un¬
Uir uerba cõpleu̾at. de continuo ne

Expanded text:
huc illucque concuteret, cahuc illucque concuteret, capillos in altum pavendo quodam horrore subrigeret, os quasi ad evomendum quibusdam conatibus aperiret, protinus se objecit episcopus: Nequaquam, inquit, per os egredieris, ut niteris; omnino frustrabitur quod moliris, per posteriora te exire praecipio: nam oris tibi aditum non permitto. Per sordidos igitur meatus, imVix verba compleverat, et continuo ne
Abbreviated transcription (Latin):
ci: ut seruus tuus de benedictionis
tuȩ munere satisfaciat caritati. Mi¬
uerbum ore depromit᷑: ꝓtuius non
parui corporis grus t̾ratenus ante
ora nr̃a demi̾gitur. sicq fides que ꝑ
sp̃ualis ille ep̃c: Gu ut nescio quo
minẽ respondisti: ut liqͥdo pateat
non uitȩ rectitudinẽ. sed fidem cari¬
tati coniunctã hanc obtinuisse uir¬
tutem. Addidisti etiã quia lẽone b̾eato
sedis aplice p̾sule referente cognouas.
fuerat consecutus. ut uirtutes ac
signa frequent᷑ ostenderet: ult̾ etiã
cum magne auctoritatis imꝑio
ex obsessis corporib demones effu¬
garet. Int̾ quȩ uimirum signa uͭ¬
tutũ. & illud aliqͣndo contigit. ut
eodẽ sancte memorie leone p̃sente
demoniacus astitisset. Cumq p̾¬
fatꝰ ep̃c nequitiȩ sp̃m abire p̃ciꝑet.
ille autẽ quibdã urbis ꝑuicacis
suꝑbie resultaret: tandẽ ꝑ nomen
xp̃i t̾ribilit̾ adiuratus. reniti ultͣ ñ
potuit. Cũq capud miseri hominis.

Expanded text:
ci, ut servus tuus de benedictionis ci, ut servus tuus de benedictionis tuae munere satisfaciat charitati. Miverbum ore depromitur, protinus 446 non parvi corporis grus terra tenus ante ora nostra demergitur; sicque fides, quae per spiritualis ille episcopus? Tu, ut nescio, quo e hominem, respondisti, ut liquido pateat, non vitae rectitudinem, sed fidem charitati conjunctam hanc obtinuisse virtutem. Addidisti etiam, quia beato Leone sedis apostolicae praesule referente, cognoveras, fuerat consecutus, ut virtutes ac signa frequenter ostenderet; ultro etiam cum magnae auctoritatis imperio ex obsessis corporibus daemones effugaret. Inter quae nimirum signa virtutum, et illud aliquando contigit, ut eodem sanctae memoriae Leone praesente, daemoniacus astitisset; cumque ppus nequitiae spiritum abire praeciperet, ille autem quibusdam verbis pervicatis superbiae resultaret, tandem per nomen Christi terribiliter adjuratus, reniti ultra non potuit. Cumque caput miseri hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ut quante autoritatis uir ille
fuit qui ep̃atiun deseruit. mon¬
straremius. Sed dum ista ꝓsequi¬
mur illd̾ etiã nobis consequenter
occurrit. quod & ipse nobis nuper
uerabilis hyldebrande dixisti. Et
quamquã nͨ magnoꝑe. huiꝰ uide¬
at᷑ esse negocii quod u̾sat᷑ inma¬
nib: tamen dũ quomͦlibet hoc
apicib tracdsimus. ne uorago fun
parillulis alligamus. Ut enĩ te
retulisse memini: hoc t̾ ut eidẽ
uerba ponamus nouariensis ȩcclie
narrauit ep̃e. Cum inquit uiteuto¬
nicoꝵ partib cuidã ep̃o coniuator
incederem: & immninente refectionis
non haberet: estuare cepit e auxie
querere. und̾ mͥ posset in itin̾e posi¬
tus subuenire. Cumq hinc indi¬
gentia stringeret. illinc caritas a¬
nimũ dilataret: in arcto positus qͥd
prorsus ag̾et ignorabat. Cũ ecce re¬
pente grues. ir litteram inuicem
congruentes expͥmt̃. pariliq serie qͥ¬
si diu̾sa utͥmq sub uno duce castra
pe unam de griub istis ad nos dei¬

Expanded text:
ut quam sanctae auctoritatis vir ille ut quam sanctae auctoritatis vir ille fuerit, qui episcopatum deseruit, monstraremus. Sed tum ista prosequimur, illud etiam nobis consequenter occurrit, quod et ipse nobis nuper, venerabilis Hildebrande, dixisti: et quanquam non magnopere hujus videatur esse negotii, quod versatur in manibus, tamen dum quomodolibet hoc apicibus tradimus, ne vorago fundpaxillulis alligamus. Ut enim te retulisse memini, haec tibi, ut ejusdem verba ponamus, Novariensis Ecclesiae narravit episcopus. Cum, inquit, in Teutonicorum partibus cuidam episcope conviator incederem, et imminente jamjam refectionis non haberet, aestuare coepit et anxie quaerere unde mihi posset in itinere positus, subvenire. Cumque hinc indigentia stringeret, illinc charitas animum dilataret, in arcto positus quid prorsus ageret ignorabat; cum ecce repente grues, ut litteram invicem congruentes exprimunt, parili serie quasi diversa utrinque sub uno duce castra pe unam de gruibus istis ad nos deji
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dimisit: & de clauomaco mpl
italiam nauigans. littorib ano¬
nitane urbis applicuit. Is mͥ dĩ
nis tedia nuntiaret: int̾ cet̾ar
intulit quod uos latere non pati¬
& uidam inquit degener qͦͥdẽ
morib sed maloꝵ titulis insig¬
nitus: sui consanguneam nup¬
nali fede sͥ copulauit. Quid plura:
Brohibitꝰ ꝑsticit. excõmunicatus
adhesit. totũq ȩccłiasticȩ censurs
uigorẽ nugarũ pueriliũ fabulas
peputauit. Cui hoc certe ad diui¬
nȩ indignationis indicium con¬
tigit: ut panes de nuptialib m̃¬
sis in pͥateas ante canum ora piec¬
ti minine tangerentur. In super
odiuine animãuersionis pauen¬
ta seueritas. Dũ rigidꝰ stat. dũ p̾cep¬
tis sacerdotalib se non humiliat:
quis̾ iugilare ad salutẽ noluit.
in eubiculo dormientẽ repente de
celestib irruens fulgur extuirit.
Sie sic diuini furoris expertꝰ est
moriendo sententiã: qui uulneri
suodum uiueret adhibere contẽp¬
serat medicinã. hoc autẽ dicimꝰ.

Expanded text:
tum dimisit, et de Sclavonico regno Italiam navigans, littoribus Anconitanae urbis applicuit. Hic mihi, inis taedia numeraret, inter caetera unum intulit, quod vos latere non patior. Quidam, inquit, degener quidem moribus, sed majorum titulis insignitus, sui generis consanguineam nuptiali sibi foedere copulavit. Quid plura? Prohibitus perstitit, excommunicatus adhaesit, vigorem, nugarum puerilium fabulas deputavit. Cui certe hoc ad divinae indignationis indicium contigit, ut panes de nuptialibus mensis in plateas ante canum ora projecti minime tangerentur. Insuper, o divinae animadversionis pavenda severitas! dum rigidus stat, dum praeceptis se sacerdotalibus non humiliat, qui vigilare sibimet ad salutem noluit, in cubiculo dormientem repente de coelestibus irruens fulgur exstinxit. Sic sic divini furoris expertus est moriendo sententiam, qui vulneri suo dum viveret adhibere contempserat medicinam. Hoc autem diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tant. cũ & illi quoꝵ est tota substan¬
tia. ꝓcul exelusi famis inopia conta
cam ꝓpe modum uidet᷑ equar
nequitiã. quia p̾diis inmilitiam
profligatis. omniq possessione
t̾rarum. insuꝑ etiam decimȩ ac
plebes. addunitur in beneficium
secłarib. Quȩ ꝓ fecto liberalitas
in honesta. & indigentib admuit.
und uiuant: & diocesanos def̾ret
ut decunas non ꝑsoluant. Una
scił res e illis subtrahit corpora¬
le subsidium: & istis ꝑiculumi
uidet animarũ. Quod totumu
male munifici capud redundar
nulli dubium est: si tam̃ eum
ad hoc ꝓpͥa uanitas tͣhat. nonie¬
cessitas antiqua cõpellat. Et qu¬
dẽ plurima suppetunt quȩ di q̃i¬
rum multiplicib erumpnis ap¬
ponerent. nisi me epłaris com¬
pendii regła ꝓhiberet. Sed ofas¬
nus. adeo me sola sedes apłica te¬
ciat. ut ab hiis omnib me dicti¬
dis au̾tat. In qua nimirum ses
cũ amnurari soleamus reu̾ende
maiestatis antistitẽ: nunc adch¬

Expanded text:
tant; cum et illi, quorum est tota substantant; cum et illi, quorum est tota substantia, procul exclusi, famis inopia contabcam propemodum videtur aequare nequitiam, quia praediis in militiam profligatis, omnique possessione terrarum, insuper etiam et decimae, ac plebes adduntur in beneficium saecularibus. Quae profecto liberalitas inhonesta, et indigentibus adimit unde vivant; et dioecesanos etiam deterret, ut decimas non persolvant. Una scilicet res et illis subtrahit 445 corporale subsidium, et istis periculum providet animarum. Quod totum in male munifici caput redundare, nulli dubium est; si tamen eum ad hoc propria vanitas trahat, non necessitas antiqua compellat. Et quidem plurima suppetunt, quae de episcoporum multiplicibus aerumnis apponerem, nisi me epistolaris compendii regula prohiberet. Sed, o facinus! adeo me sola sedes apostolica cruciat, ut ab his omnibus me dicendis avertat. In qua nimirum sede, cum admirari soleamus reverendae majestatis antistitem, nunc desp
Abbreviated transcription (Latin):
nu regis. laici uideł hominis tra¬
dicionẽ eccłiȩ te suscepisse contige¬
rat cathedrã contẽpsisti: atq ad re¬
motioris uitȩ custodiam. te ꝓtinꝰ
contulisti. Quid rogo iste faceret.
sitormenta quib nr̃i cruciantur
ep̃i & ipse ꝑferret. si scutatoꝵ ce lan¬
cecitoꝵ tͣmȩ post equitantis t̾ga
confluerent. si eum tanquã gen¬
tilis milicie ducẽ in procinctu po¬
situm armati undiq manipłi con¬
stiparent. & quẽ decuerat reueren.¬
ter incedere cũ choro psallentium.
& armati tellis iubrantib bellato¬
res. Pensemus etiã quale hoc sit
& tamen eos quos tolerant p̃diis ac
facultatib eccłie uelint nolint ca¬
rius emunt. Cotidie regales e¬
pulȩ cotidiȩ apparatus: cotidiȩ
nuptialȩ conuiuium Et unde re-¬
frigerare debuerant indigentes:
rubentiũ tabularũ recreant gesta-¬
tores. Et cum ep̃c dispensator ꝓmy
tus debeat ẽẽ pauꝑum: ad eoꝵ m̃-¬
sam affluentib deliciis alieni ruc¬

Expanded text:
nu regis, laici videlicet hominis, tranu regis, laici videlicet hominis, traditionem Ecclesiae te suscepisse contigerat, cathedram contempsisti, atque ad remotioris vitae custodiam te protinus contulisti. Quid, rogo, iste faceret, si tormenta, quibus nostri cruciantur episcopi, et ipse perferret? Si scutatorum et lanceatorum turmae post equitantis terga confluerent? Si eum tanquam gentilis militiae ducem in procinctu positum armati undique manipuli constiparent? Et quem decuerat reverentur incedere cum choro psallentium, et armati telis vibrantibus bellatores. Pensemus etiam quale hoc sit,erunt; et tamen eos, quos tolerant, praediis ac facultatibus Ecclesiae, velint nolint, charius emunt. Quotidie regales epulae, quotidie apparatus, quotidie nuptiale convivium, et unde refrigerare debuerant indigentes, rubentium tabularum recreant gestatores. Et cum episcopus dispensator, et promus debeat esse pauperum, ad eorum mensam affluentibus deliciis, alieni ruc
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: Qui nimirũ qm̃ beniensis
ȩccłẽ postposuit cathedram: mona-¬
chum induens. tͥumphalem mar¬
tirii meruit inuenire coronam.
Ut q ex industã de cet̾is sileam: qui-¬
dam sc̃s penicens cuiꝰ me ad presens
uocabulum fugit. iam ante septen¬
nium fere ep̃atum dimisso. tandẽ¬
angelo uisitante p̾cipit᷑ ut ad ep̃a¬
tum redeat sed recusat. donec am¬
monente eodẽ angelo beatus adue¬
nit sub celeritate remigius. Sic itaq
etiã tuta formidans. humano cessit
imꝑio qui ad angłicũ pͥus oraculũ
rigidus stetit. Ep̃c etiam ille sauini¬
ensis qui solũ pontificale deseruit.
&e farstense monast̾i̾ũ contẽpta sac̾¬
dotali sede construxit. qm nobilit̾¬
u xp̃o fuerit. testis est antiqua tͣdi¬
tio. que sanctitatis eius insignia
celebrat: testis est moderna deuotio.
quȩ piã eiꝰ memoriã iubenedictione
frequentat. Quanti scił & pͥus ce
fructum deo nullatenus attułu̾nt.

Expanded text:
dicam? Qui nimirum quoniam Bohemiensis dicam? Qui nimirum quoniam Bohemiensis Ecclesiae postposuit cathedram, monachum induens, triumphalem martyrii meruit invenire coronam? Utque ex industria de caeteris sileam, quidam sanctus poenitens, cujus me ad praesens vocabulum fugit, jam ante septennium fere epangelo visitante praecipitur, ut ad episcopatum redeat; sed recusat, donec admonente eodem angelo, beatus advenit sub celeritate Remigius. Sic itaque etiam tuta formidans, humano cessit imperio, qui ad angelicum prius oraculum rigidus stetit. Episcopus etiam ille Sabinensis, qui solium pontificale deseruit, et Farfense monasterium, contempta sacerdotali dignitate, construxit; quam nobili vir fuerit testis est antiqua traditio, quae sanctitatis ejus insignia celebrat; testis moderna devotio, quae piam ejus memoriam in benedictione frequentat. Quanti scilicet et prifructum Deo nullatenus attulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sis obicitur. semel acceptũ dimit
breuit̾ quod sentio: quia pleriq
pontificatꝰ iura non deserunt. &
ne sinistris sunt. Quotqͦt autẽ
legimus recta intentione dimisse:
certa spes est eos de et̾na cum xp̃o
societate gaudere. Neq hoc dici¬
mus. ut passum deseri ep̃atũ lice¬
at: nisi uideł id fieri necessitas
magna cõpellat. Enĩ uͦ beatus ua¬
lerius dum sͥ ꝓuidet successorẽ:
maguũ agustinũ ypponiensis ec¬
cłie intͦnizat antistitẽ. Lucidus
cicloclensis ep̃c dum ꝓpinqũ sibi¬
met obitum imminere cognoscit.
ad cenobialis portũ conuosat ordi¬
nis: ac sacerdotalis infulas dig¬
nitatis monachicis mutat indu¬
mentis. Et ut noueris quid sͥ
conu̾sio ista contulerit: sicut au¬
tentica registri testatur hystoria.
sub ipso migͣntis obitu scĩ sp̃e gr̃a
letissimo relucebat in uultu. Cui m¬
mirum & añqͣm moreret᷑ beatus apo¬
stolus andreas apparuit: ae qua ho¬
ra migͣturꝰ ẽẽt ex corpore nuntiauit.
Quid beatum adelbertum martẏrẽ

Expanded text:
sis objicitur, semel acceptum dimittiter dico quod sentio; quia plerique pontificatus jura non deserunt, et de sinistris sunt; quotquot autem legimus recta intcerta spes est eos de aeterna cum Christo societate gaudere. Neque hoc dicimus, ut passim deseri episcopatum liceat, nisi videlicet id fieri necessitas magna compellat. Enimvero beatus Valerius dum sibi providet successorem, magnum Augustinum Hipponensi Ecclesiae inthronizat antistitem. Lucidus Ficoclensis episcopus dum propinquum sibimet obitum imminere cognoscit, ad coenobialis portum convolat ordinis, ac sacerdotalis infulas dignitatis monachicis mutat induviis: et ut noveris quid sibi conversio ista contulerit, sicut authentica Registri testatur historia, sub ipso migrantis obitu Spiritus sancti gratia laetissimo relucebat in vultu. Cui nimirum et antequam moreretur, beatus apostolus Andreas apparuit; et qua hora migraturus esset ex corpore, nuntiavit. 444 Quid beatum Adelbertum martyrem
Abbreviated transcription (Latin):
Nerum ne lectorẽ duitiꝰ ꝓtrahã
fr̃s illi hec quȩ dixerã non dubie
erumpentib signis uera ꝓbante
in arcto siti. tandẽ ad cor redeun
pauim̃to se humuilit̾ ster nunt
ac ꝑcepta penitentia nunquam
sede cet̾o neglecturos salita geni¬
trcis dei p̾conia unanunit᷑ polli¬
cent᷑. Mox itaq ut ita fatear pꝰt
choruscos atq tomtrua. tanta cęli
serenitas rediit. ut ex t̃c usq fr̃s
portum gubernante filio uirgi¬
nis gͣulentur. Implecum ẽ gͦ¬

Expanded text:
Verum ne lectorem diutius protraham, Verum ne lectorem diutius protraham, fratres illi haec quae dixeram non dubiis erumpentibus signis, vera probantes in arcto siti, tandem ad cor redeunt 236 pavimento se humiliter sternunt ac percepta poenitentia, nunquam se de caetero neglecturos, solita genitricis Dei praeconia unanimiter pollicentur. Mox itaque, ut fatear, ita post coruscos atque tonitrua, tanta coeli serenitas rediit, ut ex tunc usque hodportum, gubernante Filio Virginis, gratulentur. Impletum erg
Abbreviated transcription (Latin):
dormitans. Mex enĩ adu̾sus p̾fatũ
monastĩum tot aduersitatũ gͣndines.
tot undiq belloꝵ attiz conflictuũ
exorte sunt tempestates. ut ipsis
cotidie monachis minaces gladũ
necis exiciũ intentarent. Fiunt un¬
diq dep̾dationes atq rapinȩ con¬
flagrant᷑ cũ segetib aree. famili¬
ares ac serui sancti loci crudelit̾
trucidantur. & ñ iam unago mor¬
tis. sed mors ipsa grassatur.: ader
ut tederet iam monachos uiu̾e.
dũ nequaqͣm possent in procino¬
tu certaminis amicum quietiꝰ si¬
ue ꝓfessionis officium custodire.
Non parius expensis ad tengonũ
partes imꝑator. expetitur. pͥgma¬
fructꝰ sed labor ẽ suꝑuacuus. Ui¬
de cũ ego petitione fr̃m sepe pulla¬
rer quatinꝰ sequest̃ accederẽ. & si
possibile ess et pacis it̾ eos fene¬
ra concinnarẽ: hac rogantib uo
cerunt: dignum ẽ ut inquietis
calamitatum tribulationũq ꝓ¬
cellis atq turbinib agitentur.

Expanded text:
dormitans! Mox enim adversus praefatum dormitans! Mox enim adversus praefatum monasterium tot adversitatum grandines, tot undique bellorum atque conflictuum exortae sunt tempestates, ut ipsis quotidie monachis minaces gladii necis exitium intentarent. Fiunt undique depraedationes atque rapinae, conflagrantur cum segetibus areae, familiares ac servi sancti loci crudeliter trucidantur, et non jam imago mortis, sed mors ipsa grassatur, adeo ut taederet jam monachos vivere, dum nequaquam possent in procinctu certaminis amicum quieti suae professionis officium custodire. Non parvis expensis ad Teutonum partes imperator expetitur, pragmafructus, sed labor supervacuus. Unde cum ego petitione fratrum saepe pulsarer, quatenus sequester accederem, et si possibile esset, pacis inter eos foedera continuarem: hac rogantibus vocerunt, dignum est ut inquietis calamitatum tribulationumque procellis atque turbinibus agitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
icamet aliud quod p̾fato
contigit monast̾io. Statutũ
erat atq iam ꝑ triennium fere ser¬
uatũ. ut horis canonicis cotidie
beate marie semper uirginis of¬
ficia dicerent᷑. Erat autẽ quidam
int̾ eos goro habitu monachus re¬
ꝓbȩ quidẽ uite: s dicacis & accura¬
tȩ facundiȩ. Hic cepit conqueri sa¬
tis suꝑq sufficere. qd̾ sc̃s p̾cipit be-¬
nedictus. nec nouȩ adinuentionis
pondꝰ debere suꝑponi: nȩc nos anti¬
quis ẽẽ patrib scĩores qui uidelicet
hȩc suꝑsticiosa. ac suꝑuacua iudi¬
cantes psallendi nobis metam. om¬
nemq uiuendi regulam p̃fixerunt.
Hac sane debemꝰ ẽẽ contenti: ne ab
ilia incautius declinantes. ꝑ anfrac¬
tus &e inuia ducam᷑ erronei. ¶uid
plura: Contra reginã mundi p̾liari
nisus est &e confecit. Ad hoc nimirũ
fr̃s uersuta machinatione pellexit:
ut solitas beate mariȩ laudes ult̾iꝰ
non offerrent. Sed o diuinum iudi¬
cium: a nr̃e prauitatis intuitu ñ

Expanded text:
icam et aliud, quod in praefato contigit monasterio. Statutum erat atque jam per triennium fere servatum, ut cum horis canonicis quotidie B. Mariae semper virginis officia dicerentur. Erat autem inter eos Gozo habitu monachus, reprobae quidem vitae, sed dicacis et accuratae facundiae. Hic coepit conqueri satis semperque sufficere quod sanctus praecipit Benedictus, nec novae adinventionis pondus debere superponi, nec nos esse antiquis Patribus sanctiores, qui videlicet haec superstitiosa ac supervacua judicantes, psallendi nobis metam omnemque vivendi regulam praefixerunt; hac sane debere nos esse contentos, ne ab illa incautius declinantes, per anfractus et invia ducamur erronei. Quid plura? Contra reginam mundi praeliari visus est et confecit. Ad hoc nimirum fratres versuta machinatione pellexit, ut solitas B. Mariae laudes ulterius non offerrent. Sed, o divinum judicium a nostrae pravitatis intuitu non
Abbreviated transcription (Latin):
mur in domos nr̃as usq q̃ posside¬
ant filii isrł hereditatẽ suã: nȩc
quiqqͣm querimus tͣns iordanẽ. qͥ a
habemus possessionẽ nr̃am ĩ orien¬
tali plaga. Hoc itaq mͦ comitat᷑us
uos arma corripio. sed uobis duce
xp̃o p̾t bella iuctorib mor recedo.
Hoc gͥ dicã electo dñi: qͦd berellaim¬

Expanded text:
ras usquequo possideant filii Israel haereditatem suam, nec quidquam quaeremus trans Jordanem, quia jam habemus possessionem nostram in orientali ejus plaga . » Hoc itaque modo comitaturus quidem vos, arma corripio, sed vobis duce Christo, post bella victoribus, mox recedo. Hoc igitur dicam electo Domini, quod Berzelai
Abbreviated transcription (Latin):
Quigͦ senioꝵ suoꝵ statuta faci¬
ie conuellũt ista considerent: e
ne diuini furoris suꝑ eos gladiꝰ
ueniat. non sine causa formident
Parcite ori meo fr̃s dilectissimi: e
si fortassis in aliquo limitẽ excessi¬
modeste correptionis: ⁊elo potius
frat̾ni amoris asscribite qͣm liuo¬
ris. Mem̃tote qd̵ ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Melior ẽ mamfesta correptio. qͣm

Expanded text:
ile seniorum suorum statuta convellunt, ista considerent, et ne divini furoris super eos gladius veniat, non sine causa formident. Parcite ori meo, dilectissimi fratres, et si fortassis in aliquo limitem modestae correptionis excessi, zelo potius fraterni amoris ascribite quam livori. Mementote quod per Salomonem dicitur: « Melior est manifesta correptio,
Abbreviated transcription (Latin):
inuncta fuerãt patefecit. Quod
postquam ad omnium aures ꝑue¬
nit: sicut humanoꝵ ingenioꝵ usꝰ:
de eadem re fere diu̾sa sapere: alii
quidẽ credebant. qͣm plures ficta ẽẽ
affirmabant: unu̾si cam̃ mortis
illiꝰ qͣm frat̾ ille deñtiauerat indici¬
um. ꝑ illud ab omni dubitatione
purgandi expectabant: & ecce seq̃nti
die relator uisionis morbo corripit᷑.
sensimq deficiens. ad extrema ꝑue¬
nit. Qui usq ad ultimum sp̃m con¬
stant̾ ea quȩ dixerat affirmans.
infra dies supͣdictos bono fine quie¬
uit: sicq morte sua ueritatis nun¬
congͥgatio post obitum relatoris de
uisione certificati. tam ꝓ abbate defun¬
ctoquam ꝓ eiꝰ nuntio. multimodas
in enarrabili miscdiȩ dei supplicatio¬
num hostias obtulerunt: &e sacris
orationib elemosi uarum largitioni¬
b. maxune autẽ salutaris sacrificu
oblationib. pro eterna eoꝵ requie

Expanded text:
iniuncta fuerant, patefecit. Quod iniuncta fuerant, patefecit. Quod postquam ad omnium aures peruenit, sicut humanorum ingeniorum vsus est, de eadem re fere semper diuersa sapere, alij quidem credebant, quamplures ficta esse affirmabant: vniuersi tamen mortis illius quam frater denunciauerat indicium per illud ab omni dubitatione purgandi, expectabant. Et ecce sequenti die relator visionis morbo corripitur, sensimque deficiens ad extrema peruenit. Qui vsque ad vltimum spiritum constanter quæ dixerat affirmans, infra dies supradictos bono fine quieuit, sicque morte sua veritatis nunrum ergo congregatio post obitum relatoris de visione certificata, tam pro Abbate defuncto quam pro eius nuntio multimodas inenarrabili misericordiæ Dei supplicationum hostias obtulerunt, & sacris orationibus, eleemosynarum largitionibus, maxime autem salutaris sacrificij oblat
Abbreviated transcription (Latin):
tius eruendus. Oro gͦ te. ut domnũ
ceris. quatinus apud omiupotentẽ
dñi pro mea liberatione p̃ces effundati:
& me quib poterint modis ac tantis
malis eriꝑe satagant. Cumq frater
respondisset: se quidẽ quod ille ro-¬
gabat facturum. uullũ tamen suȩ
relationi crediturum: is qui loque¬
bat᷑ defunctus adiecit. At nemo de
his quȩ ate referenda sunt. in nullo
dubitare possit: noueris de infra hos
octo dies de hac uita migraturum.
Quod postquã eis p̾direris. subseqͣn¬
tis rei effectus de uera dirisse omni¬
b demonstrabit. Dirit hoc: & statĩ
ab ocłis eiꝰ euanuit. At uͦ frat̾ ille
a dormitorio ad ecclesiã pauidꝰ rediens.
multũq mortis den̾tiatione ñ in¬
merito sollicitatus: noctem in eius¬
modi meditatione transegit. facto
mane priori pͥmitus. deinde uenera¬
bili ac sc̃o patri hugoni tc̃ loci ipsiꝰ¬
abbati: ad ultimum magno ac re¬
uerendo conuentui fr̃m quȩ sibi

Expanded text:
tius eruendus. Oro ergo te ut Dominum tius eruendus. Oro ergo te ut Dominum eceris, quatenus apud omnipotentem Deum pro mea liberatione preces effundant, & me quibus poterunt modis a tantis malis eripere satagant. Cumque frater respondisset, se quidem quod ipse rogabat facturum, nullum tamen suæ relationi crediturum, is qui loquebatur defunctus, adiecit. Vt nemo de his quæ a te referenda sunt in aliquo dubitare possit, noueris te infra hos octo dies de hac vita migraturum. Quod postquam eis prædixeris, subsequentis rei effectus te vera dixisse demonstrabit. Dixit hoc, & statim ab oculis eius euanuit. At vero frater ille a dormitorio ad Ecclesiam rediens, multumque mortis denunciatione non immerito sollicitatus, noctem in huiusmodi meditatione transegit: facto mane, Priori primitus, deinde venerabili ac sancto Patri Hugoni, ad vltimum magno ac reuerendo fratrum conuentui, quæ sibi
Abbreviated transcription (Latin):
poterat: repente stephanum qui
uulgo blanchus uocabat᷑. olim mo¬
nasterii sancti egidii abbatẽ. qͥ ante
pancos dies de uia excesserat: obuiũ
habuit. Quem cũ pͥmo aspectu nen
agnoscens. quẽ libet aliũ esse crede¬
ret. quo ꝓposuerat festinabat. At
illa imago de functi que apparue¬
rat. pͥor in uerba ꝓrumpens: quo
ꝑgis inquit: St̃a & que dicturus
sum audi. frrter uero miratus & in¬
dignans qͦd quasi contra regulam
nocturius horis & loco non congruen
ti monachus loqueret᷑: eius uoces
nutib quib poterat cõprimebat.
S cum abbas ille defunctus qui ñ
ut taceret sed ut loqueretur aduene¬
rat. magis ac magis in staret. cõpulsꝰ
eius importunitate frat ille substitit
& quis ẽẽt uel quid sibi uellet quesi¬
uit. Et ille. Suminquit stephanus
dictus scĩ egidii abbas: qͥ in multis
deante abbatiam & postinodum deliqͥ.
pro quib modo penas acerbas patior:
ab illis ꝑ ineffabilẽ di miscdiam si
michi subuentum fuerit. quamci¬

Expanded text:
eret, repente Stephanum, qui vulgo Blancus vocabatur, olim monasterii Sancti Aegidii abbatem, qui ante paucos dies de vita excesserat, obvium habuit. Quem cum primo aspectu non cognoscens quemlibet alium esse crederet, quo proposuerat festinabat. At illa imago defuncti, quae apparuerat, prior in verba prorumpens: Quo pergis? inquit. Sta, et quae dicturus sum audi. Frater vero miratus et indignans, quod quasi contra regulam nocturnis horis et loco non congruenti talia monachus loqueretur, ejus voces nutibus quibus poterat, comprimebat. Sed, cum abbas ille defunctus, qui non ut taceret, sed ut loqueretur, advenerat, magis ac magis instaret, compulsus ejus importunitate frater substitit, et quis esset vel quid sibi vellet quaesivit. Et ille: Sum, inquit, Stephanus dictus Sancti Aegidii abbas, qui in multis et ante abbatiam et postmodum deliqui, pro quibus modo poenas acerbas patior, ab illis per ineffabilem Dei misericordiam, si mihi subventum fuerit, quam ci
Abbreviated transcription (Latin):
pi: &e ab ipso altari usq ad extremun
chori exitum multa cum reuerentia
portaui. Ab illo die ita cor meumã
qua uerabar temptatione uacuati
est. ut nec uestigiũ in eo p̾terite an¬
turbationis remaneret: & fidẽ sali¬
taris sacramenti in concussa stabili¬
tate retineret. His a fr̃e illo auonts
ultra de uisione dubitare non patu
quando sic in omnib concordes utide
reuelationis relatores inueni. Nan
quicquid ille pͥor de fr̃e altero a gera¬
do audierat: hoc totũ ultimus suo
ipsius testimonio confirmabat. Cucꝙ
precedens nichil de seqñtis cogitati¬
nib sciret. ac subsequens p̾oris ui¬
siones penitꝰ ignoraret: alter atenꝰ
huius temptationes aperuit: & ist
illũ uera uidisse ex sua confessiont

Expanded text:
epi: & ab ipso altari vsque ad extremum epi: & ab ipso altari vsque ad extremum chori exitum, multa cum reuerentia portaui. Ab illo die ita cor meum omni qua vexabatur tentatione vacuatum est, vt nec vestigium in eo præteritæ conturbationis remaneret, fidemque salutaris sacramenti incōcussa stabilitate retineret. His a fratre illo auditis, vltra de visione dubitare non potui: quando sic in omnibus concordes vtriusque reuelationis relatores inueni. Nam quicquid ille prior de fratre altero a Gerardo audierat, hic totum vltimus suo ipsius testimonio confirmabat. Cumque præcedens nihil de sequentis cogitationibus sciret, ac subsequens prioris visiones penitus ignoraret, alter alterihuius tentationes aperuit, & iste illum vera vidisse ex sua confessione
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi re antiquus bostis fidẽ meã
temptando uehem̃ter aggressus est:
& pene abstatu suo nisi dei gr̃a iuius¬
set concussit. Quam temptationẽ
multum &e supra qͣm dicere possim
michi molestam cũ diu tolerarem.
&e ea de causa quantu̾libet in religi¬
one laborem meum me amisisse pu¬
tarem. cũq iã ii desꝑatione labi me
pusillanimitas cogeret. ad beatar
dei genitricem ultimã spem conol¬
li. & ut a tanto malo miseram anu
meam eriperet. totis anuni nisibe
rogare cepi. Necdum ab inceptis
p̾cib quindecim ȩracti fuerant oie
& ego ante maius altare maioris emi
michi astare uidebar. Suꝑ qd̾ ueluo
uniꝰ anni puerulus resicens: meai
se accedere p̾cipiebat. Cumq ei appu¬
pinquassem. ut panẽ scĩn quẽ mani
p̃cendebat ore susciperem. admoneit.
Quod ut expleui. adiecit. Accipe ai¬
&e me. in brachiis tius ꝑ huuis eclie
spaciũ defer. Hoc ego licet cum mut
timore aggressꝰ. eum in manib sust¬

Expanded text:
smodi re antiquus hostis fidem meam smodi re antiquus hostis fidem meam tentando vehementer agressus est, & pene ab statu suo, nisi gratia Dei iuuisset, concussit. Quam tentationem multum, & supra quam dicere possim mihi molestam cum diu tolerarem, & ea de causa quantumlibet in religione laborem meum me amisisse putarem, cumque iam in desperationem labi me pusillanimitas cogeret, ad beatam Dei genitricem vltimam spem contuli, & vt a tanto malo miseram animam meam eriperet, totis animi nisibus rogare cœpi. Necdum ab incœptis precibus quindecim exacti fuerant dies, & ego ante maius altare maioris Ecclesiæ mihi astare videbar. Super quod velut vnius anni puerulus residens, me ad se accedere præcipiebat. Cumque illi appropinquassem, vt panem sanctum, quem manu prætendebat, ore susciperem, admonebat. Quod vt expleui, adiecit: Accipe, ait, me, & in brachiis tuis per huius Ecclesiæ spatium defer. Hoc ego licet cum multo timore agressus, eum in manibus susc