comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ: circũ scriptiones: furta
si audee: inficiaciones quib trina nõ suf¬
ficiunt fora. Si tantũ irasciuis sapiẽtẽ
quãtum scelcrum dignitas exigit nõ
irascendũ illi sed in samendũ ẽ Illud po
cius cogitabit nõ esse irascendũ illi sed
insanicudũ est Illud pocus cogitabit
non esse irascendum erroribz. Quid eĩ
si quie irascitur in tenebris parũ uesti¬
gia certa ponentibz: Quid enĩ si quis sur¬
dis impcria nõ exaudientib Quid si
pueris et neglecto despectu officiorũ ad
luxus. et ineptos & qualiũ iocos spectẽt
Quid sullis irasci uelis uł qui egrotãt
senescunt. fatigantur. int̾ cetera mor¬
talitatis ĩcõmoda. et hic est caligo mẽ¬
ciũ nec tantũ necessitas errandi. sed
errorũ amor. Nesingulis irascaris
generi hũmano uenia tribuenda est
caturist. Num quis irascitur pueris
quorũ etas nõdum nouit reꝵ discri¬
miua. Maior est excusacio ⁊ iustior

Expanded text:
ductum, circumscriptiones, furta, ductum, circumscriptiones, furta, fraudes, infitiationes, quibus trina non sufficiunt fora. Si tantum irasci vis sapientem, quantum scelerum indignitas exigit, non irascendum illi sed insaniendum est. Illigit, non irascendum illi sed insaniendum est. Illud potius cogitabis, non esse irascendum erroribus. Quid enim, si quis irascatur in tenebris parum vestigia certa ponentibus ? Quid, si quis surdis imperia non exaudientibus ? Quid, si pueris, quod neglecto dispectu officiorum ad lusus et ineptos aequalium iocos spectent ? Quid, si illis irasci velis, qui, quod aegrotant senescunt, fatigantur ? Inter cetera mortalitatis incommoda et hoc est, caligo mentium nec tantum necessitas errandi sed errorum amor. Ne singulis irascaris, generi humano venia tribuenda est.caturi sunt. Numquis irascitur pueris, quorum aetas nondum novit rerum discrimina ? Maior est excusatio et iustior
Abbreviated transcription (Latin):
nefasq miscendũ cohorti sunt. Non
hospes ab hospite tutus non socer a
genero: fratrũ quoq gr̃a rura est
Innmet exicio uircõiugis. Illa ma¬
uti lucida terribiles miscẽt aconita
nouerce. filius ante diẽ primos ĩ qͥrit
in annos. Et quota pars ista scelerũ
est. Non descripsit castra ex una ꝑte
contraria: et parentũ liberorũqz sa¬
cramenta diuersa subiectã patrie
cinis manu flãma et agnina ĩfe¬
stoꝵ cquitũ ad cõuirandas proscrip¬
torũ latebras circũnolutãtia: ⁊ uio¬
latos fontes uenenis. et pestilẽtum
manu factam et preductã obsessis
parentibus fossam plenos carceres
⁊ incendia totas urbes cõcremãtia
dominatõesqz fimestas ⁊ regnor
publicorumq exiciorũ claudestina
consilia et progloria habita q̃ qmͣdiu
opprimi possunt scelera sunt. Rapĩ
as stupra et ne hos quidẽ libidini
exceptũ. Adiice nũc publica ꝑuiria
genciũ ⁊ rupta federa ⁊ predã uali¬
dioris quicquid nõ resistebat ad¬

Expanded text:
nt : Non hospes ab hospite tutus, non socer a genero ; fratrum quoque gratia rara est. Imminet exitio vir coniugis, illa mariti; lurida terribiles miscent aconita novercae ; filius ante diem patrios inquirit in annos. Et quota ista pars scelerum est ! Non descripsit castra ex uno partu contraria et parentium liberorumque sacramenta diversa, subiectam patriae civis manu flammam et agmina infestorum equitum ad inquirendas proscriptorum latebras circumvolitantia et violatos fontes venenis et pestilentiam manu factam et praeductam obsessis parentibus fossam, plenos carceres et incendia totas urbes concremantia dominationesque funestas et regnorum publicorumque exitiorum clandestina consilia, et pro gloria habita, quae quam diu opprimi possunt, scelera sunt, raptus ac stupra et ne os quidem libidini exceptum. Adde nunc publica periuria gentium et rupta foedera et in praedam validioris quidquid non resistebat ab
Abbreviated transcription (Latin):
nent hinitua laceratõe saciant᷑
Hoc uno ab animalib mutis diffe¬
uint ꝙ illa mansuescunt alentib
Horum rabies ip̃os a quib ẽ mitrita
depascitur. Non nũĩꝙͣ irasci definet
emel si sapiens ceperit: omnĩa scele¬
rib ac uicis plenast̾. plus cõmitti¬
tur ꝙͣ ꝙ possit coercione sauari. cer¬
tatur ingenti quidẽ nequicie certa

Expanded text:
nent, hi mutua laceratione satiantur. Hoc omnino ab animalibus mutis differunt, quod illa mansuescunt alentibus, horum rabies ipsos a quibus est nutrita depascitur. Numquam irasci desinet sapiens, si semel coeperit. Omnia sceleribus ac vitiis plena sunt ; plus committitur quam quod possit coercitione sanari. Certatur ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
aduoca tos habent. Alius iudicia
patris accusat: quẽ mereri satis
fuit. Alius cũ matre cõsistit Aluis
delator uenit eius cͥmĩs. cuius ma¬
infestior reus est. ⁊ uidcx dãna tarꝰ
que fecit eligitur: et corona ꝓ mala
causa bona patromi uoce corrupta
Quid singula prosequor. cũ uide¬
ris forũ multitudine refertũ. et
septaicõcursu oĩs frequẽcie plena
⁊ illũ pircũ m quo maximã sui
partem pplõ ostendit hoc scito istud
tantũdem esse uiciorũ qñtũ hoĩ
inter istos quos togatos uides nuilla

Expanded text:
advocatos habent ! Alius iudicia advocatos habent ! Alius iudicia patris accusat, quae vereri satius fuit, alius cum matre consistit, alius delator venit eius criminis, cuius manifestior reus est; et iudex damnaturus quae fecit eligitur et corona pro mala causa stat bona patroni voce corrupta. Quid singula persequor ? Cum videris forum multitudine refertum et saepta concursu omnis frequentiae plena et illum circum, in quo maximam sui partem populus ostendit, hoc scito, istic tantundem esse vitiorum quantum hominum. Inter istos quos togatos vides n
Abbreviated transcription (Latin):
remus: Modus inquit esse nõ põt. si
pfecto cuiqz irascendum est. Ilam
aut iniquus erit: Ii equaliter ira¬
scetur delictis inequalibz: aut ira¬
cundissimus si tociens excãduerit
quociens iram scelera meruerint
Et quid indigniꝰ ꝙͣ sapiẽtis affe¬
ctũ ex aliena pendere nequitia: De¬
sinet socratẽ posse eundẽ uultũ do¬
mũ referre: quẽ domo extultrat
At qui si irasci sapiens debet turpit
factis et concitari: contristariq
ob scelera nichil est crumpinosuis
sapiente. Omnis illi ꝑ iracũdiam
merorẽq uita transibit. qd̃ enim
moniẽtum erit quo nõ impbãda
uideat. Quociens ꝓcesserit domo per
sceleratos illi auarosqz et ꝓdigos
et imprudentes: et ob ista felices ĩ¬
cedendum erit. Nusꝙͣ oculi cius fle¬
ctentur: ut nõ qd indignent᷑ ĩuem¬
ant. Deficiet si tociens a scirã: quo¬
ciens causa poscet exegerit. Hec
tot milia ad forũ pͥma luce ꝓperã¬
cia ꝙ turpes lites ꝙͣto turpiores

Expanded text:
remus ? Modus enim esse non potest, si remus ? Modus enim esse non potest, si pro facto cuiusque irascendum est ; nam aut iniquus erit, si aequaliter irascetur delictis inaequalibus, aut iracundissimus, si totiens excanduerit quotiens iram scelera meruerint. Et quid indignius quam sapientis adfectum ex aliena pendere nequitia ? Desinet ille Socrates posse eundem vultum domum referre, quem domo extulerat ? Atqui si irasci sapiens turpiter factis debet et concitari contristarique ob scelera, nihil est aerumnosius sapiente ; omnis illi per iracundiam maeroremque vita transibit. Quod enim momentum erit, quo non improbanda videat ? Quotiens processere domo, per sceleratos illi avarosque et prodigos et impudentis et ob ista felices incedendum erit ; nusquam oculi eius flectentur, ut non quod indignentur inveniant. Deficiet, si totiens a se iram quotiens causa poscet exegerit. Haec tot milia ad forum prima luce properantia quam turpes lites, quanto turpiores
Abbreviated transcription (Latin):
ntus inquit. ut honestis
reb ꝓpicia est ita turpibus ira esse
debct. quid si dicatur uirtutẽ ⁊ hu¬
miltm ⁊ magnam esse debere At qͥ
hoc dicit qui illã extolli uult ⁊ depͥmi
Qm̃ leticia obrecte factũ. dara ma¬
gnificaq ẽ. Ira obalienũ pct̃m sordi¬
da et angusti pectoris ẽ. Nec unꝙ̃
cõmictet uirtus. ut uicia dũ cõpesat
iitetur ipam iram castigandã
habet que nichilo melior est. Sepe
eciam peior his delictis quib nasci¬
tur Gaudere letariqz ppriũ et natu¬
rale u̾tutis est. Irasa non est ex di¬
gnitate eius nõ magis ꝙ̃ inerere
Atqui iracũdia et tristĩa comes est
et in hoĩe om̃is ira uel post penitẽtiã
uel post repulsam reuoluit. Et si
sapiẽtis est peccatis irasci: magis
nascet᷑ maioribr et sepe rrascetur
Sequitur ut nõ tantũ rratꝰ sit sa¬
piene: sed iracũdus. Atqui si nec ma¬
gnam iram nec freꝙ̃tem in aĩo sapi¬
entis locum hr̃e credimꝰ Quid est
quare nõ ex toto hoc affectu illũ libe¬

Expanded text:
tus," inquit, " ut honestis rebus propitia est, ita turpibus irata esse debet." Quid, si dicat virtutem et humilem et magnam esse debere ? Atqui hoc dicit, illam extolli vult et deprimi, quoniam laetitia ob recte factum clara magnificaque est, ira ob alienum peccatum sordida et angusti pectoris est. Nec umquam committet virtus, ut vitia, dum compescit, imitetur ; iram ipsam castigandam habet, quae nihilo melior est, saepe etiam peior is delictis quibus irascitur. Gaudere laetarique proprium et naturale virtutis est ; irasci non est ex dignitate eius, non magis quam maerere. Atqui iracundiae tristitia comes est et in hanc omnis ira vel post paenitentiam vel post repulsam revolvitur. Et si sapientis est peccatis irasci, magis irascetur maioribus et saepe irascetur ; sequitur, ut non tantum iratus sit sapiens, sed iracundus. Atqui si nec magnam iram nec frequentem in animo sapientis locum habere credimus, quid est, quare non ex toto illum hoc adfectu libe
Abbreviated transcription (Latin):
similes nõ reciptes quib si aĩmꝰ
tuus oblectauerit: cũ oĩa dispo¬
sueris tristis remauebis. sed cogi¬
tacio tua stabilis ⁊ certa sit suie
deliberet. suc queret. contẽpletur
non recedat a uero. Sermo quoq
uus nõ sit manis. sed aut sua¬
deat aut moneat aut consoletur. a
precipiat. lauda parce. uitupera par¬
cius. Nam siliter reprchensibilis
est muia laudatio. ut ĩmoderata
uituperatio. Illa siquidẽ adulacõe
ista malignitate suspecta est. Te¬
stimoniũ ueritati nõ amicicie red¬
des. Cũ consideracõe promictus ple¬
mus ꝙ̃ promiseris presta. Si pru¬
dens est aminus luus. tribus tp̃ibz
dispenletur. Pñcia ordina. futura
ꝓuide. preterita recordare. Nã qui
nil de preterito cogitat ꝑdet uitã
qui nl de fu turo p̾meditatur in
omña incantus ĩcidit. Proponas
i aĩo tuo futura mala ⁊ bona ut
illa sustinere possis et ista mode¬
rare. Non semꝑ in actusis sed inter¬

Expanded text:
similes, non recipies; quibus si animus similes, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consideratione promitte plenius quae promiseris praesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide, praeterita recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut ⁊ sepius qd primũ incredi¬
bile uidetur. non continuo falsum ẽ
Crebro siquidem faciẽ mendacii ue¬
nitas retinet Crebro mẽdatium specie
ueritatis obcluditur Nã sicut aliqñ
tristem frontẽ amicus. & blandam
adulator ostendit sic uerisili̾tudĩe
coloratur ueritas. ⁊ ut fallat uel sur¬
ripiat coloratur. Si prudens ẽẽ cu¬
pis. in futura ꝓspectu ĩtende. et que
possunt contingere amnio tuo pro¬
pone. Nichil tibi subitũ sit sed totũ
ante conspicies. Nam qui prudõs est
nõ dixit non putaui quidẽ hoc ficri
quia non dubitat sed spectat. nec
suspicatur. sed cauet. Cuiuscũqz
fati causam require. cũ imicia ĩ¬
ueneris exitus cogitabis. Scito te
in quib dam debere ꝑseucrare. quia
cepisti quedã uero nec incipere in
quib pseuerare sit noxiũ. Prudẽs
fallere non uult falli non potest
⁊Som est uiri eciã in morte neĩez
fallere. Opiniones tue iudicia  sit

Expanded text:
est; sicut et saepius quod primum incrediest; sicut et saepius quod primum incredibile videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitudine coloratur veritas et ut fallat vel subrepat, coloratur. Si prudens esse cupis, in futurum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseverare, quia coepisti: quaedam vero nec incipere, in quibus perseverare sit noxium. Prudens fallere non vult, falli non potest. Boni est viri, etiam in morte neminem fallere. Opiniones tuae judicia sint
Abbreviated transcription (Latin):
iusquis ergo prudenciã sequi
desiderat: tunc ꝑ rationẽ re¬
cte uiuet et si omnia prius cristimet
et perpenset ⁊ dignitatẽ rebus nõ ex
opimone multorũ sed ex earũ na¬
tura constituat. Nam scire debes qr
sunt que uideantur esse bona et nõ
sunt. et sunt que uideant᷑ nõ bona
esse ⁊ sunt. Quecunq ex reb transi¬
toriis possides nõ mireris. nec magnũ
existimes qd̃ caducũ ẽ. nec apudte q̃
habes tamꝙ̃ aliena seruabis. sed pro
te tamꝙͣ tua dispenses a utaris. Si
prudentiã amplecteris ubiq idẽ cris
ir ꝓut rerũ ac tp̃m uarietas exigit
ea accõmodes ip̃i: nec te ĩ aliquib
mutes. sed potius aptes. sicut manus
que eadẽ est cũ ĩ palmã extenditur et
cum ĩpugnũ astringit᷑ Prudẽtis ꝓpriu¬
est exammare consilia et nõ citofacili
credulitate ad falsa prolabi. De dubiiᷤᷤ
nõ diffimas sed suspensam tene sen¬
tenciam Naichil inexptũ affirmes
quia nõ ouine uerisimile statim uerũ

Expanded text:
isquis prudentiam sequi desideras, tunc per rationem recte vives, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes quia sunt quae videantur esse bona et non sunt, et sunt quae videantur non bona esse et sunt. Quaecunque autem ex rebus transitoriis possides, non mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed quae eadem est, et cum in palmum extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil inexpertum affirmes, quia non omne verisimile statim verum
Abbreviated transcription (Latin):
solatiũ sit laboris. Que ẽ marĩa
egestas: auaricia pocume ĩpare
oportet nõ seruire. Nullũ consciũ
peccatorũ tuoꝵ magis timueris
ꝙͣ temetip̃m. Aliũ potes effugere
te autẽ nũꝙͣ. Quis est paup. qui
sibi bidetur. Qui a multis timetur
multos timet. Infelicitatẽ erige.
subiitte felicitatẽ: infelicis ĩno¬
cenciã. Nequicia ip̃a sui pena est
MAala consciẽcia sepe tuta ẽ. secura¬
qui ex ip̃a cogi tabit Beneficii ac¬
cepti nũꝙ̃ oportet obluusci dati pro¬
tinus. Inhonesta uictoria ẽ suos
uintere. Satis est penarũ potuisse
puniti Inmicicias tarde suscipe
amicitias exerte moderate. Uami¬
tates sumliter depone. Ymago aĩ
sermo est. qualis uir talis oratio.
Magna res est uocis ⁊ silencii tem¬
pora notũ. Qui equo ammo malis

Expanded text:
solatium sit laboris. Quae est maxima solatium sit laboris. Quae est maxima egestas? Avaritia. Pecuniae imperare oportet, non servire. Nullum conscium peccatorum tuorum magis timueris quam temetipsum. Alium potes effugere, te autem nunquam. Quis est pauper? Qui sibi videtur. Qui a multis timetur, multos timet. Infelicem erige, submitte felicitatem. Vera felicitas innocentia est. Nequitia ipsa sui poena est. Mala conscientia saepe tuta est, securaum cogitabit. Beneficii accepti nunquam oportet oblivisci; dati, protinus. IV. Inhonesta victoria est, suos vincere. Satis est poenarum, potuisse punire. Inimicitias tarde suscipe, amicitias exerce moderate. Simultates depone. Imago animi, sermo est. Qualis vir, talis oratio. Magna res est vocis et silentii temperamentum. Qui aequo animo malis
Abbreviated transcription (Latin):
mercaris: sed quod solent ip̃i honñes de
cencic mee nũc maxĩe gaudeo. appa¬
ret enim illos uera obiecturos si possẽt
Ulon es in patria tua. Patria tua est
ubicunq bene es. illud enim per quod
bent est non est in loco: sed in homĩe
Nichil magnũ insi magno animo
dispicias. Que sunt maxĩe diuicie
non desiderare diuicias. Quis pluri¬
nium habet. is qui m̃mum cupit
Quid est dare beneficium: deũ imũ¬
tari. honestius est cum uidicaĩus
amare ꝙ cum amaueris uidicare
Dissentio ab alio incipiat ate aut̃
reconsiliatio. Succurre pauꝑtati a¬
micorum: ĩmo occurre. Amicos secũ¬
de res parant: aduerse certissime
probant. Peiora sunt tecta odia ꝙͣ
aꝑta itaq te minus loquax inum¬
cus offendit ꝙͣ tacitus. Mira ratio ẽ
que non uult predicari qd gaudet in¬
telligi. Agnosciamat qui quod agit
ostendit. Elemosina non tam ciccipi¬
cutib ꝙ̃ dantibr ꝑdest. Et spes pͥuni

Expanded text:
merearis, sed quod solent ipsi. Homines de merearis, sed quod solent ipsi. Homines de centia mea nunc maxime gaudeo; apparet enim illos vera objecturos, si possent. Non es in patria tua? Patria tua est, ubicunque bene es; illud enim per quod bene est, non est in loco, sed in homine. Nihil magnum, nisi magno animo despicias. Quae sunt maximae divitiae? Non desiderare divitias. Quis plurimum habet? Is qui minimum cupit. Quid est dare beneficium? Deum imitari. Honestius est cum judicaveris amare, quam cum amaveris judicare. Dissensio ab alio incipiat, a te autem reconciliatio. Succurre paupertati amicorum, imo occurre. Amicos secundae res parant, adversae certissime probant. Pejora sunt tecta odia quam aperta. Itaque te minus loquax inimicus offendit quam tacitus. Mira ratio est, quae non vult praedicari quod gaudet intellegi. Ignosci amat, qui quod odit ostendit. Eleemosyna non tam accipientibus quam dantibus prodest. Et spes praemii
Abbreviated transcription (Latin):
tibi faciet ĩuiria multos facit. So¬
litudinẽ querat qui uult cũ innocc̃¬
tibus uiuere. Optimus ergo ani¬
mus. et pulcherrimꝰ cultor dei est
Abstinebis ab alieno mat̾monio.
Prestabis parentib pietatẽ. cogna¬
tis indulgenciã om̃ib equitatẽ
Deuitabis crudelitatẽ ꝙ ministrã
ciudelitatis irã. Non aliter uiuas
in solitudine: aliter in foro. A itħ
petas qd negaturus fiusti. nichil
negabis qd̾ petiturus fiusti. Pacem
cũm hominib habebis. cũ uicus bellũ¬
ł uc habet om̃is affectus. ut in id qd
ip̃e insaint in id putet etiã octeroe
furere. a daximũ in eo uiciũ est qui
non meliorib uult placere sed pluri¬
buc. Uis om̃ibz esse notus prius effi¬
ce ut nemmẽ noucris. Bouũ qst nõ
laudari et esse laudabilem Stultum
est tunere qd̾ intare nõ poteris. Male
obtuentur de te hoĩes sed mali. ihlis
displicere est laudari. mle de te loquũ¬
tur hoĩes. bene autẽ loqui neseuĩt. nõ ꝙ

Expanded text:
tibi faciet injuria, multos facit invidia. Sotibi faciet injuria, multos facit invidia. Solitudinem quaeret, qui vult cum innocentibus vivere; optimus ergo animus et pulcherrimus cultor Dei est. Abstinebis ab alieno matrimonio. Praestabis parentibus pietatem, cognatis indulgentiam, omnibus aequitatem. Devitabis crudelitatem, et ministram crudelitatis iram. Non aliter vivas in solitudine, aliter in foro. Nihil petas, quod negaturus fuisti: nihil negabis, quod petiturus fuisti. Pacem cum hominibus habebis, cum vitiis bellum. Hoc habet omnis affectus, ut in quod ipse insanit, in id putet etiam caeteros furere. Maximum in eo vitium est, qui non melioribus vult placere, sed pluribus. Vis omnibus esse notus? prius effice ut neminem noveris. Bonum est non laudari, et esse laudabilem. Stultum est timere quod vitare non potes. III. Male opinentur de te homines, sed mali. Malis displicere, est laudari. Male de te loquuntur homines, bene autem loqui nesciunt; non quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tantũ incũbe. ut libentius audi¬
as ꝙͣ loquaris. Multos uita differẽtis
mors iuncta preuenit. Itaq oẽs dies
uelut ultimus intueatur. Cristiciã
si potes nõ admiseris: si nimus nõ
ostenderis. Amicos secreto admone
palam autẽ lauda. Uerba reb nõ
ꝑsonis extimendast̃. Oratorem te
puta. si tibi aute omies qd oport
ꝓsuaseris: ut licentiosa mancipia
amini. Coerce linguã. uentrẽ ⁊ libi¬
dinẽ. Quod tacitũ esse uelis nemĩ
dixeris. si tibi non imperasti quomͦ
ab alio silenciũ speras. Rudiculũ ẽ
aliquẽ odio nocentis ĩnocenciã ꝑdere
Monstro similis est: auaricie sceluꝰ
Quid eni stultius est qd̾ dici solet.
uel augere: Ommes infantes t̾ra
nudos excipit. Non pudeat te fortius
amicum cum quo audeas ut tecũ
omnia loqui: Magnarum uiriũ ẽ
negligere ledentem. Quid interest
qd̃ non habeas: nondũ es felix si te
turba nõ deriserit. Si uis beatus esse
miseris facias. Id agas ne quis me¬
rito tuo oderit: et si nullos ĩnnicos

Expanded text:
hoc tantum incumbe, ut libentius audias quam loquaris. Multos vitam differentes mors juncta praevenit. Itaque omnis dies velut ultimus judicetur. Tristitiam, si potes, ne admiseris; sin minus, ne ostenderis. Amicos secreto admone, palam autem lauda. Verba rebus, non personis aestimanda sunt. Oratorem te puta, si tibi ante omnes quod oportet persuaseris. Ut licentiosa mancipia animi, imperio coerce linguam, ventrem et libidinem. Quod tacitum esse velis, nemini dixeris. Si tibi non imperasti, quomodo ab alio silentium speras? Ridiculum est aliquem odio nocentis innocentiam perdere. II. Monstro similis est avaritia senilis. Quid enim stultius est, quod dici solet, augere? Omnes infantes terra nudos excipit. Non pudet te fortius amicum cum quo audeas ut tecum omnia loqui? Magnarum virium est negligere laedentem. Quid sis interest, non quid habeas. Nondum es felix si te turba non deriserit. Si vis beatus esse, miseris, facias. Id agas, ne quis merito te oderit; et si nullos inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
frigidas. Eadem animaliũ: hom̃
Discrimma sunt. Refert quantũ qͥsqr
huundi in se calidiq contineat. Cuiꝰ
in illo elementi porcio preualebit.
idem mores erunt. Iracũdos feruida
amiminatura faciet. Est enĩ actuosus
et ptinar ignis. frigida mmxtura fri¬
grdor facit. Digrũ est cnĩ contractũq¬
Illiuis nuns mollis ainius: hinus
unus durusc̃. Tempatus sit sapiẽs
et ad res foraus agendas non iram
s bim adhibeat

Expanded text:
frigidas. Eadem animalium hominumque frigidas. Eadem animalium hominumque discrimina sunt ; refert quantum quisque umidi in se calidique contineat ; cuius in illo elementi portio praevalebit, inde mores erunt. Iracundos fervida animi natura faciet, est enim actuosus et pertinax ignis ; frigidi mixtura timidos facit, pigrum est enim contractumqillius nimis mollis animus, huius nimis durus est. Temperatus sit sapiens et ad res fortius agendas non iram sed vim adhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
Doniam que de ira querũt
tractauimius accedamus
ad remedia eius Duo autẽ ut opi¬
nor sunt scilicet ne icidamus in
iram et nem iram peccemue Ut
in corporũ cura: alia de tuenda uali¬
tudine: alia de restituenda p̾cepta
sunt. Ita aliter iram debemus repelle
aliter compescere. ut uincanius. Que¬
dam ad uniu̾sam uitam ꝑtinẽtia
precipientur. ea in educacoem et in
sequẽcia tempora diuidentur Edu¬
cacio maximã diligenciã pluriñq
profuturam desiderat. facile est cum
teneros ad huc ammos componere
Difficiliter recidiuitur uicia q̃ nobiscũ
creuerunt. Oppor tumssima ad nacu¬
diam feruidi anum natum ẽ Nam cũ
elementa sunt quatuor Ignis aqua
Aer ⁊ lerra potestates pares his sunt
frigida: feruida: arida atq humida.
Et locoꝵ itaq ⁊ ainualiũ ⁊ corporũ ⁊
morũ uauetates mixtura clemẽtore
facit. Et proinde in aliquos incũbunt
ngenia: put alicuius elementi maior
uis habundat. Inde quasdam humdas
Arramus andasq regiones. ⁊ calidas

Expanded text:
oniam quae de ira quaeruntur tractavimus, accedamus ad remedia eius. Duo autem, ut opinor, sunt : ne incidamus in iram et ne in ira peccemus. Ut in corporum cura alia de tuenda valetudine, alia de restituenda praecepta sunt, ita aliter iram debemus repellere, aliter compescere. Ut vitemus, quaedam ad universam vitam pertinentia praecipientur ; ea in educationem et in sequentia tempora dividentur. Educatio maximam diligentiam plurimumque profuturam desiderat ; facile est enim teneros adhuc animos componere, difficulter reciduntur vitia quae nobiscum creverunt. Opportunissima ad iracundiam fervidi animi natura est. Nam cum elementa sint quattuor, ignis, aquae, aëris, terrae, potestates pares his sunt, fervida, frigida, arida atque umida. Et locorum itaque et animalium et corporum et morum varietates mixtura elementorum facit, et proinde aliquo magis incumbunt ingenia, prout alicuius elementi maior vis abundavit. Inde quasdam umidas vocamus aridasque regiones et calidas et
Abbreviated transcription (Latin):
Corrigendi curã geras sed neq li¬
me aut benignitati reseuians
Humane societati duus appareas
Ita eigo iustĩe regula tenenda est
ut reuerencia dĩsapline eus. neqz
mimia negligẽcie cõmunitate des¬
pecta uilescat. neqz seueriori atrocĩ¬
tate durata graciam humane a¬
mabilitatis amictat.¬
Conclusio premissorum
i quis ergo uitam suam ad
utilitatem non tantum pariat. sed
multorũ inculpabiliter componere
desiderat. Hanc predictaꝵ ututum
formulã pro qualitatib tẽporũ. locor
psonaꝵ atqz causarũ sequatur co¬

Expanded text:
corrigendi curam geris, sed neque liniae aut benignitati reservans, humanae societati durus appareas. Ita ergo justitiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae communitate despecta vilescat, neque severiori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis amittat.Conclusio praemissorum. Si quis ergo vitam suam ad utilitatem non tantum pariat, sed multorum inculpabiliter componere desiderat, hanc praedictarum formulam pro qualitatibus temporum, locorum, personarum atque causaru
Abbreviated transcription (Latin):
aciuitate sedicio. a domo discordia
a cunctis reb intemptrãtia Dixit qͥdã
esse alterum Duorũ tp̃m maxĩe ha¬
bendã curã. et eorũ q̃ acturi sumꝰ et
corũ que gessimꝰ Post deũ ueritatẽ
colendai que sola hoĩes diis proxi

Expanded text:
civitate seditio, a domo discordia, a cunctis rebus intemperantia. Dixit quidam, esse alterum. Duorum temporum maxime habendam curam, et eorum quae acturi sumus, et eorum quae gessimus. Post Deum veritatem col
Abbreviated transcription (Latin):
auro tegi terras transferre. maria
concludere. flumina precipitare ne¬
mora suspendere: uideatur et auari¬
cia magni auum. Aceruus auri
argentiq incunibat: et prouĩciaꝵ¬

Expanded text:
auro tegi, terras transferre, maria concludere, flumina praecipitare, nemora suspendere ; videatur et avaritia magni animi— acervis auri argentique incubat et provincia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in sermone. uita ꝙ̃ uultu cultor clemẽ¬
cie. detestator seuicit. bone fame neqz
tue seminator. neqz aliene ĩuidus. Ru¬
morib. crmunibz. suspicionib mini¬
me credulus uel malignus sed pocius
qui per speciem simplicitatis ad nocc̃dũ
aliquibz surripucrit optatissimus. ad
iram tardus ad mĩam prouus ĩ adu̾sis
fumus ĩ prospis cautus ⁊ humilis: oc¬
cultator uirtutũ sicut alii uiciorũ. Ua¬
ne glĩe contemptor. et honorũ quibus
preditus es nõ acerbus exactor. Nulliꝰ
ĩprudentiã despicias. Pari sermonis ip̃e
sed laꝙ̃cium paciens. Seuerus nõ sce¬
uus: sed hilarẽ non aspnans. Sapĩe
cupidus et docilis hoĩes cum docent
discunt que nosti sine arrogancia
postulantuimpcies: que nescis sine
octultacione ignorancie tibi postula
imptiri. Non conturbabit sapiẽs mores
publicos: nec populũ in se uite noui¬
tate conuertet. Iusticie post hec u̾tus

Expanded text:
quam sermone, vita quam vultu: cultor clemenquam sermone, vita quam vultu: cultor clementiae, detestator saevitiae, bonae famae, neque tuae seminator, neque alienae invidus. Rumoribus, criminibus, suspicionibus minime credulus vel malignus, sed potius his qui per speciem simplicitatis ad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, ad misericordiam pronus, in adversis firmus, in prosperis cautus et humilis: occultator virtutum, sicut alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loquentium patiens. Severus, non saevus; sed hilarem non aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: quae nostlis; quae nosti, sine arrogantia postulanti imperties. Quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula imppublicos, nec populum in se vitae novitate convertet. Justitiae post haec virtus
Abbreviated transcription (Latin):
fugax ip̃e: aliorũ neqz curiosus scruta¬
tor neqz acerbus reprehensor. sed sine
reprobacione correptor. Ita ut a dmo¬
nicionem hilaritate preuemas. et erro¬
ri facile ueiam dato. nec extollas q̃ꝙͣ
neqz deiicias. Dicẽciam esto tacitus au
ditor. promptus receptor. Requirenti
facile responde. coteninẽti facile crede
ne uirgia discertationis descendas. Si
continens es. aniiui tui motus cor¬
porisqz obserua ne indecori sint. Nec
illos ideo contẽnas quia latent. nã
uil differt. si nemo uideat cũ tuip̾e
illos uideas. a obilis esto non leuis. cõ¬
stans. non ꝑtinax. alicuiꝰ nec sciẽtiã
habere te. nec ignotum sit. nec molestũ
Ommes tibi pares facies. Inferiores
suꝑbiendo nõ contẽnas. Supiores
recte uiuendo ne tencas. In reddenda
officiositate neq negligens. neq ex¬
actor appareas. Cunctis. esto benignꝰ
uenim blandus. paucis familiaris
omnib equus. Seuerior esto ĩ iudicio

Expanded text:
fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutafugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
litas. sed grata urbanitas. Sales tui
sint sine dente. iocisine uilitate. risꝰ
sine cachuo. uox sme clamore. ĩtessꝰ
sine tumultu quies tibi non desidia
crit. et cũ ab aliis luditur tu sancti aliqͥd
honestiq tractaueris si continẽs es
adulationes euita sit que tibi tã triste
laudari a turpibz: ꝙͣ si lauderis ob turpia
Lecior esto quociens displices malis
et malorum de te estimationes malas
ueram laudacionẽ tui scribe Difficilimũ
continẽcie opus est assentacoes adula¬
cionẽ repellere quarũ sermones aĩm
uoluptate resoluũt. Nullius per assen¬
tacionẽ amiticiã merearis. nec ad
tuã ꝓmerendam per hanc aditũ pan¬
das. Non cris audax nec arrogans sb̃¬
mittes te non proiicies grauitate ser¬
uata. Admoneberis libenter et rep̾hen¬
deris pacienter. Si merito obiurgabͭ
aliquis. scito quia profuit.si ĩierito
stito quia prodesse uoluit. Non a cerba
sed blanda tuuebis uerba. Esto uicioꝵ

Expanded text:
litas, sed grata urbanitas. Sales tui litas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed blanda timebis verba. Esto vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
es uideri uelis. Hoc maius obserua. ne
pauꝑtas tibi ĩmũda sit. nec parsimo¬
ma sordida. nec simplicitas ne fleas
nec aliena mireris. Si continẽciã
diligis. turpia fugito aũꝙͣ accidant.nͨ
quẽꝙ̃ aliũ uereberis plus ꝙͣ te. Omĩa
tolerabilia preter turpitudinẽ crede
a uerbis quoq turpib abstineto.
quia eorũ licencia ĩprudenciã mitrit
Sermones utiles magis ꝙͣ facetos
et amabiles ama. rectos pocius ꝙ̃
obsecundantes. Miscebis int̾dũ seriis
iocos: sed temperatos. et sine det̾mẽto
dignitatis ac uerecũdie. Nam repre¬
hẽsibilis risus est si ĩmodicus. si pue¬
riliter effusus. si muliebriter factus
odibilem quoq hoĩem facit risus ã
suꝑbus. aut clarus. aut malignus
et furtuuis. aut alienis malis euo¬
catus. Si ergo ip̃os iocos exigis. hos
quoq cũ dignitate sapientie gere
ut te nec grauit̾ tamꝙͣ aspeꝵ nec cõ¬
tenmat tãꝙ̃ uilem. nõ erit tibi scurri¬

Expanded text:
es videri velis. Hoc majus observa, ne es videri velis. Hoc majus observa, ne paupertas tibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas nnec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede. A verbis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, aut superbus, aut clarus  An elatus?, aut malignus et furtivus, aut alienis malis evocatus. Si ergo ipsos jocos exigis, hoc quoque dignitate sapientiae gere, ut te nec gravent tanquam asperum, nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurri
Abbreviated transcription (Latin):
dacem.  De Continencia
ontinenciã uero si diligis
circũcide suꝑflua et in aĩm
desideris tua constringe. Considera
tecum quantũ natura poscat. et non
quãtum cupiditas expetat. si conti¬
nens fucris eo usq pueneris ut teipõ
contentus sis. Nam qui sibiip̃i satis
est: cũ diuiciis natus ẽ. Impone cõcu¬
Ede citra cruditatẽ. bibx titra ebrie¬
tatem. obscrua ne ĩ conuio aut in
qualibet uite cõmunitate quos non
imitaberis damnare uidearis. nec pre¬
sentib delicis ĩ herebis. noc desiderabis
absentes. Uictus tibi ex refacili sit noc
ad uoluptatem. sed ad cibũ accede. Pi¬
latũ tuũ fames excitet. non sapores
Desideria tua paruo redime: quia hoc
tantũ curare debes ut desmant atqz
quasi ad exemplar cõpositus diui¬
num a corpore ad spm̃ quantũ potes
te festina reducere. Si contincncie
studes. habita nõ amene. sed salub̾ter
nec dominũ esse uelis notũ a domo.
sed domũ a dño. Non tibi ascribas
qd̃ non eris. nec qd̃ es: nec maius ꝙͣ

Expanded text:
. De continentia. Continentiam vero si diligis, circumcide superflua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Si continens fueris, eo usque pervenies, ut te ipso contentus sis. Nam qui sibi ipsi satis est, cum diEde citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa ne in convivio aut in qualibet vitae communitate, quos non imitaberis, damnare videaris. Nec praesentibus deliciis inhaerebis, nec desiderabis absentes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tantum curare debes, ut desinant: atque quasi ad exemplar compositus divinum, a corpore ad spiritum, quantum potes, te festina reducere. Si continentiae studes, habita non amoene, sed salubriter: nec dominum esse velis notum a domo, sed domum a domino. Non tibi ascribas quod non eris, nec quod es; nec majus quam
Abbreviated transcription (Latin):
gem ꝙ si aliquãdo coerceris uti men¬
datio. utere nõ ad falsi s ad ueri custo¬
diam et si contigerit fidelitatẽ men¬
datio redumi: nõ mentieris s potius
excusaberis. quia ubi honesta causa ẽ
iustus secreta non prodĩt tacenda eĩ
tacet loquenda loquitur. atq ille apta
ci secura tranquillitas. Ut dũ alii bii¬
cantur a malis. Unicant᷑ ab illo malo
hec ergo si studere curraucris. letus et
quietus streuuus ac securus ꝑmane¬
bis. De mẽsura et moderatõe prudencie

Expanded text:
gem. Quod si aliquando coarcteris uti mengem. Quod si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit, tacenda enim tacet, loquenda loquitur: atque illi aperta, et secura tranquillitas, ut dum alii vincantur a malis, vincantur ab illo mala. Haec ergo si studere curaveris, laetus et quietus, extrema securus. CAPUT V. De mensura et moderatione prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
diuinalex. et uniculũ societatis
humane. In hac non est ꝙ estimemꝰ
quid expediat: expedit tibi quicquid
illa dictauerit. Quisquis eigo hanc
sectaridesideras. Deum tie prius
et ama: ut amaueris adco. Amabis
enim deum si in hocillum imitabe¬
us. ut uelis oĩb prodesse et nulli no¬
cere. et tunc te iustũ unũ appellabũt
oumes sequentur. uenerabuntur. ⁊
diligent. Iustus enim ut sis nõ solum
nõ noccbis sed eciam nocentet ꝓhibe¬
bis. nam nil nocere non est iusticia. sed
abstinencia aliem est. Ab his ergo ĩcipe
ut non aufferas. ut ad maiora ꝓucha¬
ris. et aliis ablata restituas. Raptores
quoq ip̃os ne aliis tuuẽdi sint castiga
et cohibe. Ex nulla uocis ambiguitate
controuersiam nectes. sz amimi qli¬
tatem speculare. nichil tibi intersit
an firmes. an uites. De fide ⁊ religione
scias agi ubicũqz de ueritate tractat
nam si iureuirando deus inuocctur.
et non ĩuocanti testis est. tamẽ non
transies ueritatẽ ne iustĩe transeat le¬

Expanded text:
divina lex est, vinculum societatis humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibi, quidquid illa dictaverit. Quisquis ergo hanc sectari desideras, Deum time prius et ama, ut ameris a Deo. Amabilis eris Deo, si in hoc illum imitaberis, ut velis omnibus prodesse, et nulli nocere. Et tunc te justum virum appellabunt omnes, sequentur, venerabuntur et diligent. Justus enim ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. De fide et religione scias agi, ubicunque de veritate tractatur: nam si jurejurando Deus invocetur, et non invocanti testis est, amen non transies veritatem, ne justitiae transeas le
Abbreviated transcription (Latin):
fraudes et dolos mbecillũ decet habere
Eris magnammnus si pericula nec
appetas ut temerarius. nec formides
ut timidus. nã nil timmidum facit ani¬
num nsi reprchensibilis uite consci¬
entia. Mensura ergo magnanimitatis
est nec timidũ esse hominem nec au

Expanded text:
fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae conscientia. Mensura ergo magnanimitatis est, nec timidum esse homin
Abbreviated transcription (Latin):
te facdẽt uirũ si mensurã rectitudĩs
earum equo uiuẽdi fint seruaueris
Nã si prudẽcia t̾nimos suos excedat. cal¬
lida ⁊ pauida cõmiscris ĩuestigator la¬
tenciũ ⁊ scrutator qualiũcũq noxarũ
ostenderis. notaberis tumdus. speciosꝰ
aliquid timens. semp aliquid dubitãs
et subtilissimas suspiciones suas ad
auini tui apprchensionẽ impĩgas
monstraberis digito ascucia plenus
uer sipellis ⁊ simplicitatis mmuicus
contemplatorqz culpaꝵ. ⁊ postremo
uno nom̃ĩe uocaberis a cunctis malꝰ
homo. In has ergo maculas prudẽ¬
cia ĩmen surata ꝑducet. quicũq ĩ
illa mediocri lance psistit. nec obtu¬
sum in se aliquid habxat. nec uersu

Expanded text:
e facient virum, si mensuram rectitudinis earum aequo vivendi fine servaveris. Nam si prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, notaberis timidus, speciosusaliquid timens, semper aliquid dubitans, et subtilissimas suspiciones suas ad animi tui apprehensionem impingas. Monstraberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culparum, et postremo uno nomine vocaberis a cunctis, malus homo. In has ergo maculas prudentia immensurata perducet. Quicunque in illa mediocri lance persistit, nec obtusum in se aliquid habeat, nec versu
Abbreviated transcription (Latin):
agnaninitas autẽ Ii se ext̃¬
A
modũ suũ extollat. faciet
uirum minatẽ. inflatum: turbidũ
inquietum et in quascunq excellẽ¬
cias dictorum actorũ neglecta ho¬
uestate festimm. qui moniẽtis oĩb
supsiliciis surrigens ut bestia. nam
quicta ercitat. aliũ ferit. aliũ fugat
Ded ꝙͣnis audax sit impugnator tñ
multa extra se ualencia ferre nõ pote¬
rit. Sed aut miserũ appetit finẽ. aut
erumosam sui memoriam delinqͥt¬
a Iensura ergo magnamimtatis ẽ
nec tumdum esse hommem nec au¬

Expanded text:
agnanimitas autem si se extra modum suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimitatis est, nec timidum esse hominem, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ira habet aliquã uolũtatẽ ⁊ dulce
est dolorẽ reddere Miime. Non enim
ut in beneficiis honestum ẽ merita
meritis repensare et ñuria ĩuris
Illic uincitimpe c̃. Hic unicere Inhu¬
manũ u̾bũ ẽ. ⁊ quidẽ ꝓ usto receptũ
ulcio ⁊ talio multũ differt ñ ordine.
qui dolore regitur tantũ excusatus
peccat. N.Catonẽ ignorãs ĩ balneo
quidam ꝑcussit ĩprudens. Quis ẽĩ
illi sciens faceret ĩuuriam. Postea
satisfacienti. Cato non memini
chil inquis illi post tantã petulan¬
ciam mali factum est. Inmo młtũ
boni: cepit catonẽ noscere. Nagn
amini ẽ ĩuiicis despice̾ ultiõis cõtu
inchosissimũ genꝰ ẽ non esse uisũ
dignũ ex quo peteretur ultio Mlulti
sibi dimmisere dum uindicant
Ille magnus et noblis est qui more
magne fere latratus latratus
mimitorũ canĩ securus exaudit. Ai¬
nus inquit contẽnemur si uiidica

Expanded text:
enim ira habet aliquam voluptatem et dulce enim ira habet aliquam voluptatem et dulce est dolorem reddere." Minime ; non enim ut in beneficiis honestum est merita meritis repensare, ita iniurias iniuriis. Illic vinci turpe est, hic vincere. Inhumanum verbum est et quidem pro iusto receptum ultio, et talio non multum differt nisi ordine ; qui dolorem regerit tantum excusatius peccat. M. Catonem ignorans in balineo quidam percussit imprudens ; quis enim illi sciens faceret iniuriam ? Postea satis facienti Cato : " Non mem vindicare. " Nihil," inquis, " illi post tantam petulantiam mali factum est ? " Immo multum boni; coepit Catonem nosse. Magni animi est iniurias despicere ; ultionis contuiosissimum genus est non esse visum dignum, ex quo peteretur ultio. Multi sibi demisere, dum vindicans Ille magnus et nobilis, qui more magnae ferae latratus minutorum canum securus exaudit. " Minus," inquit, " contemnemur, si vindica
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo feras pudebit cũ aĩalib
pimitasse mores. Hefas est nocere
patrie: ergo ciuiq Nam hec pare
patrie est. Sancte partes sunt si
Umu̾sum benerabile est: ergo ⁊ hom̃i
Ram hic ĩ maiore tibi brbeciuis ẽ
Qiuid si nocere uelint manus pedib
manib oculi: Ut omma inter sẽ
mẽbra consentiĩt. quia singula ser¬
uari potius interest. Ita hoĩes singu¬
lis parcent. quia ad cetũ geniti fut̃
Salua autẽ esse societas insi amore
et custodia parciũ non potest. Ne
uiperas quidem et natrices: ⁊ siq̃
morsu aut ictu noceant effugere¬
mus: si in reliqua mansuefacere
possemus. aut efficere: ne nobis alus¬
ue periculo essẽt. Ergo ne hom̃i qͥdẽ
nocebunus quia peccauit. sed ne pec¬
cet. Nec unꝙͣ ad preteritũ s ad fu¬
turum pena transfertur. Nõ enĩ
irascitur: sed cauet. Nam si puni¬
endum est cuiq pͣuũ maleficũq
ĩgeniũ ẽ: pena nemiuẽ excipiet At

Expanded text:
dominum feras ; pudebit cum animalibus dominum feras ; pudebit cum animalibus permutasse mores. Nefas est nocere patriae ; ergo civi quoque, nam hic pars patriae est—sanctae partes sunt, si universum venerabile est, — ergo et homini, nam hic in maiore tibi urbe civis est. Quid si nocere velint manus pedibus, manibus oculi ? Ut omnia inter se membra consentiunt, quia singula servari totius interest, ita homines singulis parcent, quia ad coetum geniti sunt, salva autem esse societas nisi custodia et amore partium non potest. Ne viperas quidem et natrices, et si qua morsu aut ictu nocent, effligeremus, si in reliquum mansuefacere possemus aut efficere, ne nobis aliisve periculo essent. Ergo ne homini quidem nocebimus, quia peccavit, sed ne peccet, nec umquam ad praeteritum, sed ad futurum poena referetur ; non enim irascitur, sed cavet. Nam si puniendus est cuicumque pravum maleficumque ingenium est, poena neminem excipiet. " At
Abbreviated transcription (Latin):
fauius imperatori excusacoẽm esse.
nõ putaui. Ego turpissimã hõi puto
Omina puta. Specta eũ in bonis
uoribz aliquid existet asperius. feit
humana natura insidiosos aĩos
fert ingratos. fert cupidos: feit mi¬
pios. Cum de moribus unius iudica¬
bis: de publicis cogita. Ubi maxinie
gaudebis: maxĩe metues. Ubi trã¬
quilla tibi omina uidentur: ibi no¬
atura non desunt:. sed quiescunt.
Semꝑ futurũ aliquod qd̾ te offẽdat
existima. Gubernator nunꝙͣ̃ ita
tutos suns ex plicuit secinus: ut nõ
expedite ad contrahendil armamẽta
disponeret. Illud ante oĩa cagita fedã
ese⁊ execrabilẽ uim nocendi. ⁊ alic¬
inssimã homi cuius bengficio cciã
seua mansuescunt. aspice elephan¬
torũ iugo colla submissa tauorum
pueris pariter ac feris psultantibr
terga ĩpune calcata: ⁊ repetos ĩtra
poula simisq: m̃oxio lapfu dracho¬
nes ⁊ intra domũ brsoꝵ leonũq ora
platida tractantib adulantibꝰ as

Expanded text:
Fabius imperatori excusationem esse : " Fabius imperatori excusationem esse : " Non putavi," ego turpissimam homini puto. Omnia puta, expecta ; etiam in bonis moribus aliquid exsistet asperius. Fert humana natura insidiosos animos, fert ingratos, fert cupidos, fert impios. Cum de unius moribus iudicabis, de publicis cogita. Ubi maxime gaudebis, maxime metues. Ubi tranquilla tibi omnia videntur, ibi nocitura non desunt sed quiescunt. Semper futurum aliquid quod te offendat existima. Gubernator numquam ita totos sinus securus explicuit, ut non expedite ad contrahendum armamenta disponeret. Illud ante omnia cogita, foedam esse et exsecrabilem vim nocendi et alienissimam homini, cuius beneficio etiam saeva mansuescunt. Aspice elephantorum iugo colla summissa et taurorum pueris pariter ac feminis persultantibus terga impune calcata et repentis inter pocula sinusque innoxio lapsu dracones et intra domum ursorum leonumque ora placida tractantibus adulantisque