comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑsuasum est. R. Ergo illd quero utrũ preter
disciplinas quib erudimur. & quib etiam ipsũ
studium sapientiȩ annumerare decet. possumus
quicꝗͣ ita uerũ inuenire qđ ñ sicut t̾eatricꝰ achilleᷤ
ex aliqua parte falsum sit: ut ex alia uerũ esse poᷤ¬
sit . a. Michi uidentur multa inueniri. Non enĩ
disciplinȩ istũ habent lapidem: nec tam̃ ut uerꝰ
sit lapis imitatur aliquid scđm qđ falsus dicatur.
Quo cõmemorato: uides iam innumerabilib suꝑ-¬
sedem lũ esse: quȩ sponte occurrant cogitationibꝰ.
nomine concludi .a. uidentur. si aut inane ni-¬
chil esse certũ haberem: aut ipsũ animũ inter cor-¬
pora numerandũ arbitrarer. aut etiã dm corpꝰ
aliqđ esse crecdem. Quȩ onuã si sunt: ad nulliꝰ imi¬
tationẽ falsa & uera esse uidõ .R. In longũ nosmit¬
tis s utar quanto possum cõpendio. Certe enĩ alid
est qđ mane appellas. alid̃ qđ ueritatem. a. Longe

Expanded text:
persuasum est. R. Ergo illud quaero, utrum praeter persuasum est. R. Ergo illud quaero, utrum praeter disciplinas quibus erudimur, et quibus etiam ipsum studium sapientiae annumerari decet, possimus quidquam ita verum invenire, quod non sicut theatricus Achilles ex aliqua parte falsum sit, ut ex alia verum esse possit? A. Mihi videntur multa inveniri. Non enim disciplinae istum habent lapidem, nec tamen, ut verus sit lapis, imitatur aliquid secundum quod falsus dicatur. Quo uno commemorato, vides jam innumerabilibus supersedendum esse, quae sponte occurrant cogitantibus. Rnomine includi? A. Viderentur, si aut inane nihil esse certum haberem, aut ipsum animum inter corpora numerandum arbitrarer, aut etiam Deum corpus aliquod esse crederem. Quae omnia si sunt, ad nullius imitationem falsa et vera esse video. R. In longum nos mittis, sed utar quantum possum compendio. Certe enim aliud est quod inane appellas, aliud quod veritatem. A. Longe
Abbreviated transcription (Latin):
pis fama nominatur: ueros nequã. ñ sine uerita.¬
te dicimus ut opinor. R. Aliꝰ locus nobis erit de
istis reb disserendi. Multa enĩ fiunt quȩ quasi fa-¬
cie populari turpia uidentur: alio tam̃ fine lau-¬
dabili honesta monstrantur. & magna questio ẽ:
utrũ patriȩ liberandȩ causa muliebri tunica indu-¬
tus debeat hostem deciꝑe. hoc ipso quo mulier
falsa sit fortasse uerior futurꝰ: & utrũ sapiens qui
aliquo modo certũ habeat necessariã fore uitã suã
reb humanis malit frigore emori quã femineis ue¬
stib si alid̃ ñ sit amiciri. S hoc ut dictũ est alias ui-¬
debimꝰ. ꝓfecto enĩ cernis quantȩ inquisitionis indi¬
geat. quatenꝰ ista ꝓgredi debeant: ne in quasdã in¬
ex cusabiles turpitudines decidatur. Nunc aũ qđ
presenti questioni satis est puto apparere: neq du¬
bitare te ñ esse falsum quicꝗͣ nisi ueri aliqua imita

Expanded text:
pi fama nominatur, veros nequam non sine veritapi fama nominatur, veros nequam non sine veritate dicimus, ut opinor. R. Alius locus nobis erit de istis rebus disserendi: multa enim fiunt, quae quasi facie populari turpia videntur, aliquo tamen fine laudabili honesta monstrantur. Et magna quaestio est utrum patriae liberandae causa muliebri tunica indutus, debeat hostem decipere, hoc ipso quo mulier falsa sit, fortasse verior vir futurus: et utrum sapiens qui aliquo modo certum habeat necessariam fore vitam suam rebus humanis, malit emori frigore, quam femineis vestibus, si aliud non sit, amiciri. Sed de hoc, ut dictum est, alias videbimus. Profecto enim cernis quantae inquisitionis indigeat, quatenus ista progredi debeant, ne in quasdam inexcusabiles turpitudines decidatur. Nunc autem quod praesenti quaestioni satis est, jam puto apparere, neque dubitari non esse falsum quidquam nisi veri aliqua imitat
Abbreviated transcription (Latin):
dem argentũ esse dicat. dicimus falsum eũ dice¬
re. idest falsam ꝓferre sententiã. Stamnũ aũ ł
plumbũ ñ absurde ut opinor falsũ argentũ uo-¬
camus. qđ id res ipsa uelut imitatur. nec ex eo
falsa est ur̃a sententia. s illd ipsum de quo enũ¬
gentũ falsi plumbi nomine congruenter appel¬
lare possumꝰ: A. Non mͥ placet. R. Quid ita : a. Nes-¬
cio. nͥ illcł uideo uehementer contra uoluntatẽ
meã dici. R. Num forte ꝓpterea qđ argentũ me-¬
lius est. & quasi in contumeliam eiꝰ dicitur. plũ¬
biaũ uelut quidam honor est. si falsũ argentũ
uocetur: .a. ꝓrsus explicasti qđ uolebã. & ideo
credo iure in fames instabiles q hab̃i. qui mulie¬
bri habitu se ostentant. quos nescio utrũ falsas mu¬
lieres. an falsos uiros meliꝰ uocẽ. ueros tam̃ histri¬
ones uerosq infames sine dubitatione possumꝰ¬
uocare. Aut silatent. nec infame quicquã nisi tur¬

Expanded text:
dem argentum esse dicat, dicimus falsum eum dicedem argentum esse dicat, dicimus falsum eum dicere, id est falsam proferre sententiam. Stannum autem vel plumbum non absurde, ut opinor, falsum argentum vocamus, quod id res ipsa velut imitatur: neque ex eo falsa est nostra sententia, sed illud ipsum de quo enungentum falsi plumbi nomine congruenter appellare possimus. A. Non mihi placet. R. Quid ita? A. Nescio; nisi illud video, vehementer contra voluntatem meam dici. R. Num forte propterea quod argentum melius est, et quasi in contumeliam ejus dicitur; plumbi autem quidam velut honor est, si falsum argentum vocetur? A. Prorsus explicasti quod volebam. Et ideo credo jure infames intestabilesque haberi, qui muliebri habitu se ostentant, quos nescio utrum falsas mulieres, an falsos viros melius vocem. Veros tamen histriones, verosque infames sine dubitatione possumvocare; aut, si latent nec infame quidquam nisi a tur
Abbreviated transcription (Latin):
monstrũ est: A. Miram rẽ uideo. Ita ne tandẽ
cum audio. anguis ingens alttes iuncti iugo. ñ
dico falsũ : R. Dicis plane. Est enĩ qđ falsum esse
dicas. A. Quid queso: R. lllam scilicet scientiam
quȩ ipso uersu enunciatur. a. Et quam tandẽ
habet ista imitationẽ ueri: R. Quia similiter e¬
nunciaretur. etiam si uere illd medea fecisset.
imitatur gͦ ista enunciatione ueras sententias. fal¬
sa sententia. Quȩ si ñ creditur eo solo imitatur
ueras qđ ita dicitur. est q tantũ falsa ñ etiã fallers.
Si aũ fidẽ impetrat. imitatur etiam creditas ue¬
ras. A. lam intelligo multũ interesse inter illa
quȩ dicimꝰ. & illa de quib dicimus aliquid. Qua-¬
re iam assentiar. nam hoc solo reuocabar: quicqͥd
falsum dicimꝰ. ñ recte dici nisi habeat ueri alicuiꝰ
imitationẽ. Quis enĩ lapidem falsum argentũ es-¬
se dicens. ñ iure rideatur : tam̃ si quisquã lapi-¬

Expanded text:
monstrum est? A. Miram rem video: itane tandem monstrum est? A. Miram rem video: itane tandem cum audio, Angues ingentes alites junctos jugo. non dico falsum? R. Dicis plane: est enim quod falsum esse dicas. A. Quid, quaeso? R. Illam scilicet sententiam quae ipso versu enuntiatur. A. Et quam tandem habet ista imitationem veri? R. Quia similiter enuntiaretur, etiamsi vere illud Medea fecisset. Imitatur ergo ipsa enuntiatione veras sententias falsa sententia. Quae si non creditur, eo solo imitatur veras quod ita dicitur, estque tantum falsa, non etiam fallens. Si autem fidem impetrat, imitatur etiam creditas veras. A. Jam intelligo multum interesse inter illa quae dicimus, et illa de quibus dicimus aliquid; quare jam assentior: nam hoc solo revocabar, quidquid falsum dicimus non recte dici, nisi habeat veri alicujus imitationem. Quis enim lapidem falsum argentum esse dicens non jure rideatur? tamen si quisquam lapi
Abbreviated transcription (Latin):
posse inuenire. R. Nunquid nam gͦ dicitur ueritas
nͥ qua uerũ est quicqͥd uerũ est: a. Nullo mͦ.R. Nun¬
quid nã recte dicitur uerũ. nͥ qđ ñ est falsũ: a.
Hinc uͦ dubitare dementia est. R. Num falsũ
ñ est qđ ad similitudinẽ alicuiꝰ accomodatũ est
neq id tam̃ est cuiꝰ simile apparet: a. Nichil qui¬
dem alid̃ uidõ qđ libentiꝰ falsum uocẽ. s tamen
solet falsũ dici eciam qđ a ueri similitudine lon¬
ge abest. R. Quis negat: s tam̃ qł habeat ad ue¬
rũ sinullam imitationẽ. a. Quomodo: Non eni
cum dicitur iunctis alitib anguib medeã uo.¬
lasse ulla ex parte resista uerũ imitatur. quip¬
pe quȩ nulla sit: nec imitari aliquid possit ea
res quȩ omĩno ñ sit . R. Recte dicis s ñ atten¬
dis eam rẽ quȩ omĩno nulla sit: ne falsũ quidĩ
posse dici. Si enĩ falsum est: est. Si ñ est: ñ est.
falsum esse . R. ñ utiq. Nam si factum ñ est qͣmͦ

Expanded text:
posse invenire. 29. R. Numquidnam ergo dicitur veritas, posse invenire. 29. R. Numquidnam ergo dicitur veritas, nisi qua verum est quidquid verum est? A. Nullo modo. R. Numquidnam recte dicitur verum, nisi quod non est falsum? A. Hinc vero dubitare dementia est. R. Num falsum non est quod ad similitudinem alicujus accommodatum est, neque id tamen est cujus simile apparet? A. Nihil quidem aliud video quod libentius falsum vocem. Sed tamen solet falsum dici, etiam quod a veri similitudine longe abest. R. Quis negat? sed tamen quod habeat ad verum nonnullam imitationem. A. Quomodo? Non enim cum dicitur, junctis alitibus anguibus Medeam volasse, ulla ex parte res ista verum imitatur; quippe quae nulla sit, nec imitari aliquid possit ea res quae omnino non sit. R. Recte dicis; sed non attendis eam rem quae omnino nulla sit, ne falsum quidem posse dici. Si enim falsum est, est: si non est, non estfalsum esse? R. Non utique; nam si falsum est, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tra hoc genus morbi quantũ possũ. Modo iamtu
incipe querere. ne suꝑfluis ĩmoremur. A. Ex co
quantũ memini ueritatẽ ñ posse interire con¬
dusimus. qđ ñ solũ si totꝰ mundus intereat. s
etiã si ipsa ueritas. uerũ erit & mundũ & ueri¬
tatem interisse. Nichil aũ uerũ sine ueritate. Nul¬
lo modogͥ interit ueritas. a. Agnosco ista. & mul¬
tũ muroi si falsa sunt.R. Ergo illeł alterũ uideamꝰ.
A. Sine me paululũ consicdare orote: ne huc iterũ
turpiter redeam. Ergo ne interisse ueritatẽ uerũ
ñ erit. Si ñerit uerũ: ñ gͦ interit. Siuerũ interit.
unde post occasum ueritatis uerũ erit. cũ iam ue¬
ritas nulla est ͤ hic hil habeo quid plus cogitem atq
considerẽ. Pge ad alid̃. Certe faciemꝰ quantũ possir.¬
Iinꝰ ut docti atq prudentes uiri legant hȩc. & nr̃am
si qua est corrigant remeritatẽ. Nam me nec modo
nec aliquando arbitror. quid contra hoc dicatur

Expanded text:
tra hoc genus morbi quantum possum: modo jam tu tra hoc genus morbi quantum possum: modo jam tu incipe quaerere, ne superfluis immoremur. 28. R. Ex eo, quantum memini, veritatem non posse interire conclusimus, quod non solum si totus mundus intereat, sed etiam si ipsa veritas, verum erit et mundum et veritatem interisse. Nihil autem verum sine veritate: nullo modo igitur interit veritas. A. Agnosco ista, et multum miror si falsa sunt. R. Ergo illud alterum videamus. A. Sine me paululum considerare, oro te, ne huc iterum turpiter redeam. R. Ergone interisse veritatem verum non erit? Si non erit verum, non ergo interit. Si verum erit, unde post occasum veritatis verum erit, cum jam veritas nulla est? A. Nihil habeo quid plus cogitem atque considerem; perge ad aliud. Certe faciemus, quantum possumus, ut docti atque prudentes viri legant haec, et nostram, si qua est, corrigant temeritatem: nam me nec modo, nec aliquando arbitror quid contra hoc dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis qͦ alienũ esse debet. ut tantũ ducẽ deseramꝰ.
Qua re siplacet repetamꝰ breuiter. unde illa duo
confecta sint aut semꝑ manere ueritatẽ. aut ue¬
ritatẽ esse disputandi rationẽ. hȩc enĩ uacillare di¬
xisti qͦ muꝰ nos faciat tociꝰ rei sũma securos. An po-¬
tiꝰ illd̃ queremꝰ qͦmͦ esse possit in imꝑteo animo disci¬
plina. quẽ ñ possumꝰ ñ animũ dicere: hinc enĩ
cõmotꝰ uidebare. ut de illis que concesseras dubi¬
tare rursus necesse fuerit. A. lmino discutiamus
priꝰ illa duo. deide hoc quale sit uidebimꝰ. lta
eaĩ nulla ut opior controuersia remanebit.
R. Ita fiat. Sed ad esto totꝰ atq cautissimꝰ. Scio eni
qđ tibi eueniat attendenti. dum nimis peudes
in conclusionẽ. & ut iam iam q inferatur ex spe¬
ctas: ea quȩ interrogantur ñ diligenter exami¬
nata concedis.a. uerũ fortasse dicis: s enitar con¬

Expanded text:
nobis quoque alienum esse debet ut tantum ducem deseramus. nobis quoque alienum esse debet ut tantum ducem deseramus. Quare, si placet, repetamus breviter unde illa duo confecta sint, aut semper manere veritatem, aut veritatem esse disputandi rationem. Haec enim vacillare dixisti, quo minus nos faciat totius rei summa securos. An potius illud quaeremus, quomodo esse possit in imperito animo disciplina, quem non possumus non animum dicere? Hinc enim commotus videbare, ut de illis quae concesseras, dubitare rursus necesse fuerit. A. Imo discutiamus prius illa, deinde hoc quale sit videbimus. Ita enim, ut opinor, nulla controversia remanebit. R. Ita fiat, sed adesto totus atque cautissimus. Scio enim quid tibi eveniat attendenti, dum nimis pendes in conclusionem, et ut jam jamque inferatur exspectas, ea quae interrogantur non diligenter examinata concedis. A. Verum fortasse dicis; sed enitar con
Abbreviated transcription (Latin):
multo ciciꝰ quã nunc. Securꝰ enĩ est qđ sibi iã totũ
de animȩ ĩnortalitate ꝑsuasit. Hescit aliquos esse
fortasse qui huiꝰ ignorationis miseriam satis cogno¬
ueriñt. & quib presertĩ rogantib ñ subuenire
crudele sit. llle aũ aliꝰ nouit quidẽ ꝓ familiaritate
ardorẽ nr̃m. s ita longe ab est & ita nunc constitu¬
ti sumꝰ: ut uix ad eũ ł epłȩ mittendȩ facultas sit.
Quẽ credo iam ocio transalpino ꝑfecisse carmen. qͦ
mortis metꝰ excantatꝰ esfugiat. & antiqua glatiȩ du-¬
ratꝰ animȩ stupor frigꝰq pellatur. D interim dũ
certo arbitrio pendẽ delegatũ: bbi est qđ dm̃ &.
uoluptates. suggestꝰ. atq honores. s animã nr̃am
seq ipsũ querentib iter aꝑiat: Ita ne nos deseret
aut a nobis deseretur: R. Alienissimũ quidẽ ab ip¬
so est ut eos qui talia desiderant deserat. Unde a

Expanded text:
multo citius quam nunc Securus enim est, quod sibi jam totum multo citius quam nunc Securus enim est, quod sibi jam totum de animae immortalitate persuasit, nec scit aliquos esse fortasse, qui hujus ignorationis miseriam satis cognoverunt, et quibus praesertim rogantibus non subvenire crudele sit. Ille autem alius novit quidem pro familiaritate ardorem nostrum; sed ita longe abest, et ita nunc constituti sumus, ut vix ad eum vel epistolae mittendae facultas sit. Quem credo jam otio Transalpino perfecisse carmen quo mortis metus excantatus effugiat, et antiqua glacie duratus animae stupor frigusque pellatur. Sed interim dum ex incerto arbitrio pendere deligatum? CAPUT XV.populares suggestus atque honores, sed animam nostram seque ipsum quaerentibus, iter aperiat? Itane nos deseret, aut a nobis deseretur? R. Alienissimum quidem ab ipso est ut eos qui talia desiderant deserat: unde a
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciamꝰ : an incepra omittianꝰ. & ex pectamus
qͦ nobis libraꝵ alienoꝵ in manꝰ incidat qđ hiuc que¬
stioni satis faciatͤ Nam & multos ante nr̃am eta¬
tem scriptos esse arbitror quos ñ legimus: & nunc
ut nichil qđ nescimꝰ opmenur. manifestũ habe-¬
mꝰ & carmine de hac re scribi & soluta oratione.
& ob his uiris quoꝵ nec scripta latere nos possunt.
& eoꝵ ingenia talia nouimꝰ. ut nos in eoꝵ litteris
qdđ uolumus inuenturos desperare ñ possinꝰ pre¬
¶sertĩ
cũ hic ante oculos nrõs sit ille in qͦ ipsam eloquen¬
tiam quã mortuam dolebamus. ꝑfectam reuixis¬
se cognouimꝰ. Ille nenos sinet scriptis suis cũ ui¬
uendi modũ docuerit. uiuendi ignorare natu¬
ram. A. hon arbitror. equidem. & multũ inde
spero. S unũ doleo qđ ł erga se ł erga sapientiam
studium nrm ñ ei ut uolumꝰ ualemꝰ aꝑire. Nam ꝓ¬
fecto ille misereretur sitim nr̃am. & exuncdaret

Expanded text:
quid facimus? An incoepta omittimus, et exspectamus quid facimus? An incoepta omittimus, et exspectamus ecquid nobis librorum alienorum in manus incidat, quod huic quaestioni satisfaciat? Nam et multos ante nostram aetatem scriptos esse arbitror, quos non legimus: et nunc, ut nihil quod nescimus opinemur, manifestum habemus, et carmine de hac re scribi, et soluta oratione; et ab iis viris quorum nec scripta latere nos possunt, et eorum ingenia talia novimus, ut nos in eorum litteris quod volumus, inventuros desperare non possimus: praesertim cum hic ante oculos nostros sit ille, in quo ipsam eloquentiam quam mortuam dolebamus, perfectam revixisse cognovimus. Illene nos sinet, cum scriptis suis vivendi modum docuerit, vivendi ignorare naturam? A. Non arbitror equidem et multum inde spero, sed unum doleo quod vel erga se, vel erga sapientiam studium nostrum non ei ut volumus, valemus aperire. Nam profecto ille misereretur sitim nostram, et exundaret
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Nam pͥmũ me mouet qđ circuitu tanto usi su¬
mꝰ. nescio quã ratiocinationũ catenam sequentes
cũ tam breuiter totũ de qͦ agebatur demonstrari
potuit. quã nunc demonstratũ est. Quare me sol-¬
licitũ facit. qđ tam diu quasi ad sidiandũ obam¬
bulauit fratio. Deile ñ uicdo qͦm in animo sem¬
ꝑ sit disciplina. presertĩ disputandi. cũ & tam
pauci eꝰ gnari sunt. & quisqͥs eam nouit tanto
ab infantia tempore fuerit indoctus. Non enĩ poᷤ¬
sumꝰ dicere aut imꝑitoꝵ animos ñ ẽsse aninos. Auc
esse manimo eam quã nesciant disciplinã. Qd si ue¬
hementer absurdũ est: restat ut aut ñ semꝑ in ani-¬
mo sit ueritas: aut disciplina illa ueritas ñ sit. R.
uides quã ñ frustra tantos circuitꝰ egerit nr̃a ra¬
tiocinatio. Querebamꝰ enĩ quid sit ueritas. qđ n e
nunc quidem in hac quadã silua rerũ omĩb pene
callib obeiratis iuideo nos inuestigore potuisse. S

Expanded text:
sis. Nam primum me movet quod circuitu tanto usi susis. Nam primum me movet quod circuitu tanto usi sumus, nescio quam ratiocinationum catenam sequentes, cum tam breviter totum de quo agebatur, demonstrari potuerit, quam nunc demonstratum est. Quare, me sollicitum facit quod tam diu quasi ad insidiandum obambulavit oratio. Deinde non video quomodo in animo semper sit disciplina, praesertim disputandi, cum et tam pauci ejus gnari sint, et quisquis eam novit, tanto ab infantia tempore fuerit indoctus. Non enim possumus dicere aut imperitorum animos non esse animos, aut esse in animo eam quam nesciant disciplinam. Quod si vehementer absurdum est, restat ut aut non semper in animo sit veritas, aut disciplina illa veritas non sit. 26. R. Vides quam non frustra tantos circuitus egerit nostra ratiocinatio. Quaerebamus enim quid sit veritas, quod ne nunc quidem in hac quadam silva rerum, omnibus pene callibus oberratis, video nos investigare potuisse. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut arbitror suꝑiꝰ concessisti.a. Hichil quidẽ me
minus igilanter interroganti tibi memini dedis¬
se. S collige iam ipsam sumã orote. Uideamꝰ quo
tantis ambagib ꝑuenerimꝰ. nec iam me interrogeᷤᷤ
uolo. Si enĩ ea breuiter enumeraturꝰ es quȩ conceᷤ¬
si. qͥd nã rursus responsio mea desid̾atur: Anut
moras gaudioꝵ michi frustra inferas. si quid boni
forcasse confecimꝰ: a. faciam qđ te uelle uicdo. s
attende diligentissime. A. Loquere iam quid sũ .N.
subiectũ maneat semꝑ necesse est. & omĩs in fub¬
iecto est animo disciplina. Necesse est gͥ ut semꝑ
animus maneat: si semꝑ manẽt disciplina Est
aũ disciplina ueritas. Et semꝑ ut in initio libri
huiꝰ ratio ꝑsuasit: ueritas manet. Semꝑ gͥ animꝰ
manet. Nec animꝰ mortuus dicitur. lmmortalłm
gͥ animũ solus ñ absurde negat: qui suꝑioꝵ aliqͥd
in gaudia mittere s duab aliquantũ reuocor cau-¬

Expanded text:
ne, ut arbitror, superius concessisti. A. Nihil quidem me ne, ut arbitror, superius concessisti. A. Nihil quidem me minus vigilanter interroganti tibi memini dedisse: sed collige jam ipsam summam, oro te; videamus quo tantis ambagibus pervenerimus, nec me jam interroges volo. Si enim ea breviter enumeraturus es quae concessi, quonam rursus responsio mea desideratur? An ut moras gaudiorum mihi frustra inferas, si quid boni forte confecimus? R. Faciam quod te velle video, sed attende diligentissime. A. Loquere jam, hic sum; quisubjectum maneat semper necesse est. Et omnis in subjecto est animo disciplina. Necesse est igitur semper ut animus maneat, si semper manet disciplina. Est autem disciplina veritas, et semper, ut in initio libri hujus ratio persuasit, veritas manet. Semper igitur animus manet, nec animus mortuus dicitur. Immortalem igitur animum solus non absurde negat, qui superiorum aliquid in gaudia mittere, sed duabus aliquantum revocor cau
Abbreviated transcription (Latin):
lumine aliquando aũ ibidẽ extincto. ut iam ñ
de omĩ moite corporis securitas sit. s aliqđ genꝰ
mortis sit optandũ. quo anima ex corpore incolu¬
mis seducatur: ꝑducaturq ad locũ si est ullus
talis locus ubi ñ possit extingui. Aut si ne hoc qͥ-¬
dem potest. atq in ipso corpare anima quasi lu¬
men accenditur. nec alibi potest durare om̃isq
mors extinctio quedam est auimȩ in corpore. ł ui¬
tȩ aliqđ genus eligendũ est quantũ homo sinit᷑
qͦ ipsũ qđ iuiuitur cũ securitate atq tranqͥllitate
uiuatur. Quanꝗͣ nescio qͦ modo istud possit si ani¬
ma moritur. O multũ beatos quib siue ab ipsis si¬
ue abs quolibet nĩ esse mecuendam mortẽ stiam¬
si anima intereat ꝑsuasũ est. at michi misero nul¬
lȩ adhuc rationes. nulli libri ꝑsuadẽ potuerunt.
R. Noli gemere. inmortalis est animꝰ humanus.
a. unle hoc ꝓbas: ꝑ. Ex his quȩ cũ magna cautio¬

Expanded text:
lumine, aliquando autem ibidem exstincto; ut jam non lumine, aliquando autem ibidem exstincto; ut jam non de omni morte corporis securitas sit, sed aliquod genus mortis sit optandum, quo anima ex corpore incolumis educatur, perducaturque ad locum, si est ullus talis locus, ubi non possit exstingui. Aut, si ne hoc quidem potest, atque in ipso corpore anima quasi lumen accenditur, nec alibi potest durare, omnisque mors est exstinctio quaedam animae in corpore vel vitae; aliquod genus eligendum est quantum homo sinitur, quo idipsum quod vivitur, cum securitate ac tranquillitate vivatur, quanquam nescio quomodo istud possit fieri si anima moritur. O multum beatos, quibus sive ab ipsis, sive abs quolibet, non esse metuendam mortem, etiamsi anima intereat, persuasum est! At mihi misero nullae adhuc rationes, nulli libri persuadere potuerunt. 24. R. Noli gemere, immortalis est animus humanus. A. Unde hoc probas? R. Ex iis quae cum magna cautio
Abbreviated transcription (Latin):
rebamus inuentũ est. a. Quid narrase n. ld qd
audis. a. lam ne gͦ liquido constat animũ esse
immortalem: R. Si ea quȩ concessisti uera suts
liquidissime nͥ farte animũ dicis etiam si moria¬
tur animũ esse.a. Nunꝗͣ equidẽ hoc dixerĩ. s
eo pso quo interit fieri ut animus ñ sit dico. ne¬
nec me ab hac sententia reuocat qđ a magnis
philosophis dictũ est. eam rẽ quȩ quocunq ue-¬
nerit uitam prestat. mortẽ in seadmittere ñ
posse. Quanuis enĩ lum̃ quocũq intrare potue¬
rit faciat id lucere tenebrasq in se ꝓpter me¬
morabilẽ illã ium contrarioꝵ ñ possit ad mitte¬
re. tamen extinguitur locusq ille extincto lu¬
min e tenebratur. lta illd qđ tenebris resistebat
neq ullo modo in se tenebras admisit. & sic eis
intereundo locum fecit. ut poterat etiã disce-¬
dendo. Itaq timeo ne mors ita contingat corpori
ut tenebrȩ loco: aliquando discedente animo ut

Expanded text:
rebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod rebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod audis. A. Jamne ergo liquido constat animum esse immortalem? R. Si ea quae concessisti vera sint, liquidissime: nisi forte animum dicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nunquam equidem hoc dixerim; sed eo ipso quo interit, fieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magnis philosophis dictum est, eam rem quae, quocumque venerit, vitam praestat, mortem in se admittere non posse. Quamvis enim lumen quocumque intrare potuerit, faciat id lucere, tenebrasque in se propter memorabilem illam vim contrariorum non possit admittere; tamen exstinguitur, locusque ille exstincto lumine tenebratur. Ita illud quod tenebris resistebat, neque ullo modo in se tenebras admisit, et sic eis intereundo locum fecit, ut poterat etiam discedendo. Itaque timeo ne mors ita contingat corpori, ut tenebrae loco, aliquando discedente animo ut
Abbreviated transcription (Latin):
lđ. ñne concedis qđ in subiecto est inseparabilit̾
si subiectũ ipsum ñ maneat manere ñ posse :
A.hoc qͦ uideo necessarium. Nam manente sub¬
iecto posse id qđ in subiecto est. ñ manere qͥsqͥs
diligenter res aduerait intelligit. Siquidem huiꝰ
corporis color potest ł ualitudinis ratione ł etate
ĩmutari. cũ ipsũ corpꝰ necdum interierat. Et
hoc ñ ꝑeq in omĩb ualet s in his in quib ñ ut
ipsa sint subiecta ea quȩ in subiectis sunt coex¬
istunt. Nonenĩ ut sit iste paries paries hoc colore
fit quẽ in eo uidemus. cum etiam si quo casu ni¬
grescat aut albescat ł aliquẽ aliũ mutet colorẽ
nichilominꝰ tam̃ maneat paries ac dicatur. At uͦ
ignis si calore careat: ne ignis quidẽ erit. nec
uideatur: ut id qđ in subiecto est maneat. ipso
intereunte subiecto: Monstruosũ enĩ & auerita¬
te alienissimũ : ut id qđ ñ esset nͥ in ipso esset.

Expanded text:
lud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, lud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, si subjectum ipsum non maneat, manere non posse? A. Hoc quoque video necessarium; nam manente subjecto, posse id quod in subjecto est non manere, quisquis diligenter res advertit, intelligit. Siquidem hujus corporis color potest vel valetudinis ratione vel aetate immutari, cum ipsum corpus necdum interierit. Et hoc non peraeque in omnibus valet, sed in his in quibus, non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. Non enim ut sit iste paries, paries hoc colore fit, quem in eo videmus; cum etiam si quo casu nigrescat aut albescat, vel aliquem alium mutet colorem, nihilominus tamen maneat paries ac dicatur. At vero ignis si calore careat, ne ignis quidem erit; nec videatur, ut id quod in subjecto est, maneat ipso intereunte subjecto? Monstruosum enim et a veritate alienissimum est, ut id quod non esset nisi in ipso esset,
Abbreviated transcription (Latin):
R. at si ad eam ꝑtinet hoc officiũ: ꝑ se ipsa disci¬
plina uera est. Puisquã ne gͥ mirũ putabit. si eã
qua uera sunt omic̃ ꝑ se ipsã. & in ipsa uera sit
ueritas : .a. Hichil mͥ obstat. qͦ minꝰ recte ꝑgam in
R. ꝑfer si quid habes. modo tale sit qđ intelligã
lib enter ꝙ concedam.R. Esse aliquid in aliquo¬
ñ nos fugit duob modis dici. Uno qͦita est. itt
etiam seiungi atq alibi esse possit. ut hoc lignũ
in hoc loco. ut sol moriente. Altero aũ qͦ ita est
aliquid in subiecto ut ab eo nequeat separari:
ut in hoc ligno forma & species quã udemꝰ. ut
in sole lux. in igne calor. ut in animo disciplina
& si qua sunt alia similia. an tͥ aliter iudetur:
A. lsta quidem uetustissima nobis sunt. & ab in¬
eunte adolescentia studiosissime ꝑcepta & cog¬
nita. Eua re ñ possum tlehis interrogatus. quin
ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid il¬

Expanded text:
R. At, si ad eam pertinet hoc officium, per seipsam disciR. At, si ad eam pertinet hoc officium, per seipsam disciplina vera est. Quisquamne igitur mirum putabit, si ea qua vera sunt omnia, per se ipsa et in seipsa vera sit veritas? A. Nihil mihi obstat quominus recta pergam in A. Profer si quid habes, modo tale sit quod intelligam, libenterque concedam. R. Esse aliquid in aliquo, non nos fugit duobus modis dici. Uno quo ita est, ut etiam sejungi atque alibi esse possit, ut hoc lignum in hoc loco, ut sol in oriente: altero autem quo ita est aliquid in subjecto, ut ab eo nequeat separari, ut in hoc ligno forma et species quam videmus, ut in sole lux, ut in igne calor, ut in animo disciplina, et si qua sunt alia similia. An tibi aliter videtur? A. Ista quidem vetustissima sunt nobis, et ab ineunte adolescentia studiosissime percepta et cognita: quare non possum de his interrogatus, quin ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid il
Abbreviated transcription (Latin):
me abs te suꝑiꝰ a falsitate defensa. Qđ ñ de una
grãmatica mͥ licet concludẽ. s ꝓrsus de omĩb
discipliiis. Nam dixisti uere q dixisti nullam di-¬
sciplinam tibi occurrere in qua ñ diffiniendi uis
atq distribuendi id ipsum ut disciplina sit fecerit.
At si eo uere sunt qͦ sunt disciplinȩ negabit ne qͥspi¬
am ueritatem ipsam esse. ꝑ quã om̃s uerȩ sunt dis-¬
ciplinȩ : a. ꝓpe est omĩno ut assentiar.S illcł me
mouet qđ etiã rationẽ disputandi inter easdẽ
disciplinas nuieramꝰ. Qua re illam potiꝰ esse exis¬
timo ueritatẽ: qua & ipsa ratio uera est.R. Opti
me ac ugilantissime. S ñ negas ut opinor eo ue¬
rã esse quo disciplinã. A. lmmo id ipsũ est qd
me mouet. Aduerti enĩ etiã ipsam disciplinã eẽ:
& obhoc uerã dici ñ potuisse nͥ in ea omiã defini
ta essent & distributa. Hichil alicł habeo qđ dicã.

Expanded text:
t abs te superius a falsitate defensa. Quod non de una t abs te superius a falsitate defensa. Quod non de una grammatica mihi licet concludere, sed prorsus de omnibus disciplinis. Nam dixisti, vereque dixisti, nullam disciplinam tibi occurrere, in qua non definiendi jus atque distribuendi idipsum, ut disciplina sit, fecerit. At, si eo verae sunt quo sunt disciplinae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae? A. Prope est omnino ut assentiar: sed illud me movet, quod etiam rationem disputandi inter easdem disciplinas numeramus. Quare illam potius existimo esse veritatem, qua et ista ipsa ratio vera est. R. Optime omnino ac vigilantissime: sed non negas, ut opinor, eo veram esse quo disciplina est. A. Imo idipsum est quod me movet. Adverti enim etiam disciplinam esse, et ob hoc veram ta essent et distributa? A. Nihil aliud habeo quod dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
a. Et hoc quid ad rẽ: R. Quia uolo dicas michi un¬
de sit disciplina grãmatica. Inde enĩ uera est: un-¬
de disciplina est .a. Nescio quid tibi respondeam.
R.Nonne tͥ uidetur si nichil in ea definitũ esset
nichil ingenera & partes distributũ atq distinctũ
nullo modo disciplinã esse potuisse: a. lam in¬
telligo quid dicas. nec ulla occurrit michi cinꝰ¬
otinationes dum quid quidq sit declaratur. dũ
sine confusione sua parti cuiq redduntur. dũ ni¬
chil pretermittitur ꝓpriũ. nichil annumerat᷑
alienũ totum hoc ipsum quo disciplina dicitur
egerint. R. Ergo & totũ ipsum quo uera dicitur.
a. uideo consequi. R. Responde nunc quȩ discipli¬
na contineat diffinitionũ diuisionũ paraitionũ¬
q rationes. a. lam suꝑiꝰ dictũ est hȩc disputandi
regulis contineri. R. si rãmatica gͥ eadem arte
creata est. ut disciplina uera esset qua aduersũ¬

Expanded text:
A. Et hoc quid ad rem? R. Quia volo dicas mihi unA. Et hoc quid ad rem? R. Quia volo dicas mihi unde sit disciplina grammatica: inde enim vera est, unde disciplina est. A. Nescio quid tibi respondeam. R. Nonne tibi videtur, si nihil in ea definitum esset, et nihil in genera et partes distributum atque distinctum, eam nullo modo disciplinam esse potuisse? A. Jam intelligo quid dicas; nec ulla mihi occurrit cujusvsiones et ratiocinationes, dum quid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redduntur, dum nihil praetermittitur proprium, nihil annumeratur alienum, totum hoc ipsum quo disciplina dicitur egerint. R. Ergo et totum ipsum quo vera dicitur. A. Video consequi. 21. R. Responde nunc quae disciplina contineat definitionum, divisionum, partitionumque rationes. A. Jam superius dictum est haec disputandi regulis contineri. R. Grammatica igitur eadem arte creata est, ut disciplina, et ut vera esset, quae es
Abbreviated transcription (Latin):
& tenemꝰ. R. Nunquid nã magister noster uole¬
bat nos credere quȩ docebat an nosse : a. lmmo ue¬
hementer. ut nossemus instabat. R. Nunqͥd aliqͣn-¬
do instiat ut dedalum uolasse credemus: p. hoc
quidem nunꝗͣ s plane nͥ teneremꝰ fabulam uix
nos posse aliquid manib tenere faciebat. R. Tu gͦ
negas uerũ esse. qđ ista fabula sit. & qđ ita sit
dedalus diffamatus: a. hoc ñ nego uerũ esse . E.
ñ negasgͦ te uerũ didicisse cũ ista didiceris. Nam si
uolasse dedalum uerũ esset. & hoc pueri ꝓficta fa¬
bula acciꝑent atq reddent: eo ipso falsa retinerens̃
quo uera essent illa quȩ reddent. Hinc enim existit
illł qđ suꝑiꝰ mirabamur de uolatudedali uere
fabulam esse ñ potuisse. nͥ dedalũ uolasse falsũ
esset. a. lam teneo illd. s quid ex eo ꝑficiamꝰ expecto.
R. Quid nͥ ñ esse falsam illam rationẽ qua collegimꝰ
disciplinã nͥ uera doceat. disciplinã esse ñ posse:

Expanded text:
et tenemus. R. Numquidnam magister noster noleet tenemus. R. Numquidnam magister noster nolebat nos credere quae docebat, et nosse? A. Imo vehementer ut nossemus instabat. R. Numquid aliquando institit ut Daedalum volasse crederemus? A. Hoc quidem nunquam. Sed plane nisi teneremus fabulam, vix nos posse aliquid manibus tenere faciebat. R. Tu ergo negas verum esse quod ista fabula sit, et quod ita sit Daedalus diffamatus? A. Hoc non nego verum esse. R. Non negas ergo te didicisse verum, cum ista didiceris. Nam si volasse Daedalum verum est, et hoc pueri pro ficta fabula acciperent atque redderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderent. Hinc enim exstitit illud quod superius mirabamur, de volatu Daedali veram fabulam esse non potuisse, nisi Daedalum volasse falsum esset. A. Jam teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto. R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua collegimus disciplinam, nisi vera doceat, disciplinam esse non posse?
Abbreviated transcription (Latin):
fabula compositũ ad utilitatẽ delectationẽ ue
mendatiũ. Est aũ grãmatica uocis articulatȩ cu¬
stos a modãtrix disciplina. Cuiꝰ necessitate ꝓfes-¬
sionis cogitur humanȩ linguȩ omia etiam fig¬
menta colligere. quȩ memoriȩ litterisq manda-¬
ro utrũ abs te istabene definita atq distincta st̃
s illd̾ quero utrũ hoc ita esse ipsa grãmatica. an
uͦ illa disciplina disputationis ostendat. a. Nonne¬
ego ium ꝑitiamq diffiniendi qua nunc ego ista
separare conatꝰ sum. disputatoriȩ arti tribui: R.
Quid ipsa grãmatica. ñne siuera eo uera est quo di-¬
sciplina est: disciplina enĩ a discendo dicta est. Ne¬
moaũ quȩ didicit atq tenet nescire dici potest.¬
& nemo scit falsa. Omĩs gͦ uera est disciplina. a. ñ
uido quidem quid in ista ratiuncula temere conce-¬
cdatur. mouet me tam̃ ne ꝑ istam cupiam uideat᷑
eciam illas fabulas ueras esse. Nam & has didicimꝰ

Expanded text:
fabula compositum ad utilitatem delectationemve fabula compositum ad utilitatem delectationemve mendacium. Est autem grammatica vocis articulatae custos et moderatrix disciplina: cujus professionis necessitate cogitur humanae linguae omnia etiam figmenta colligere, quae memoriae litterisque mandaro, utrum abs te ista bene definita atque distincta sint; sed illud quaero, utrum hoc ita esse ipsa grammatica, an vero illa disciplina disputationis ostendat. A. Non nego vim peritiamque definiendi, qua nunc ego ista separare conatus sum, disputatoriae arti tribui. 20. R. Quid ipsa grammatica? nonne si vera est, eo vera est quo disciplina est? Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, nescire dici potest; et nemo scit falsa. Omnis ergo vera est disciplina. A. Non video quidem quid in ista ratiuncula temere concedatur. Movet me tamen ne per istam cuipiam videatur etiam illas fabulas veras esse; nam et has discimus
Abbreviated transcription (Latin):
simus ad alienũ habitũ adumbrati atq assimu-¬
lati. ob hoc falsi esse debemus: s illd̃ uerũ que¬
rere qđ ñ quasibifronti ratione sibiq aduersan-¬
ti ut ex alia parte uerũ sit ex alia falsum sit . R.
Magna & diuina quedã quęxis: quȩ tam̃ sim-¬
uenerimꝰ ñne fatebimur his ipsam confici & qͣ¬
si conflari ueritatẽ a qua denominatur. omẽ
qđ uerum qͦqͦmodo nominatur: a. Non inuitꝰ
putandi uera ne an falsa: a. Puis dubitet ue-¬
ram: R. S uera est etiã grãmatica. itane ut
illa: a. Non uido quid sit uera ueritas. R. Il¬
ld ꝓfecto qđ nichil habet falsi. qđ intuens
paulo ante offendebar his reb quȩ nescio qͦ¬
modo nisi falsa essent. uera esse ñ possent. An
ignoras omĩa illa fabulosa & aꝑte falsa ad grã¬
maticam ꝑtinere: a. Non ignoro istuc quidẽ
s ut opinor ñ ꝑ grãmaticã falsa sunt. s ꝑ eã
qualiacũq sunt demonstrantur. Siquidẽ est

Expanded text:
simus, ad alienum habitum adumbrati atque assimisimus, ad alienum habitum adumbrati atque assimilati, et ob hoc falsi esse debemus; sed illud verum quaerere, quod non quasi bifronte ratione sibique adversanti, ut ex aliqua parte verum sit, ex aliqua falsum sit. R. Magna et divina quaedam requiris. Quae tamen si invenerimus, nonne fatebimur his ipsam confici, et quasi conflari veritatem, a qua denominatur omne quod verum quoquo modo nominatur? A. Non invitus putandi verane, an falsa est? A. Quis dubitet veram? Sed vera est etiam grammatica. R. Itane ut illa? A. Non video quid sit vero verius. R. Illud profecto quod nihil falsi habet: quod intuens paulo ante offendebare ex iis rebus quae nescio quomodo nisi falsae essent, verae esse non possent. An ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertinere? A. Non ignoro istud quidem; sed, ut opinor, non per grammaticam falsa sunt, sed per eam qualiacumque sunt, demonstrantur. Siquidem est
Abbreviated transcription (Latin):
putas nͥ hȩc omĩa inde esse in quib dam uera
unde in quibdam falla sunt. & ad suum uerũ
hoc solum eis ꝓdesse qđ ad alid falsa sunt. unde
ad id qđ esse aut uolunt aut debent nullo mͦ
ꝑueniunt si falsa esse fugiunt. Quo pacto enĩ
iste quẽ cõmemoraui uerꝰ tragedus esset. si nollet
esse falsus hector. falsa andromacha. falsus hercu¬
les & alia innumera: Auc utde uera pictura es-¬
set si falsus eqꝰ ñ esset: Unde in speculo uera ho-¬
minis imago. si ñ falsus homo: Quare si quib dã
ut uerũ aliquid sit ꝓdest ut sit aliquid falsum
curtantopere falsitates formidamus. & ꝓ magno
bono appetimꝰ ueritatẽ : a. Nescio & multũ mi¬
ror. nͥ qi in exemplis istis nichil imitatione dig-¬
nũ uido. Non enĩ tanꝗͣ histriones aut de speculis
queq relucentia. aut tanꝗͣ miroris buculȩ ex ae-¬
re. ita etiam nos ut in nr̃o quodam habitu ueri

Expanded text:
putas, nisi haec omnia inde esse in quibusdam vera, putas, nisi haec omnia inde esse in quibusdam vera, unde in quibusdam falsa sunt, et ad suum verum hoc solum eis prodesse, quod ad aliud falsa sunt? Unde ad id quod esse aut volunt aut debent, nullo modo perveniunt, si falsa esse fugiunt. Quo pacto enim iste quem commemoravi, verus tragoedus esset, si nollet esse falsus Hector, falsa Andromache, falsus Hercules, et alia innumera? aut unde vera pictura esset, si falsus equus non esset? unde in speculo vera hominis imago, si non falsus homo? Quare, si quibusdam, ut verum aliquid sint, prodest ut sint aliquid falsum; cur tantopere falsitates formidamus, et pro magno bono appetimus veritatem? A. Nescio, et multum miror, nisi quia in exemplis istis nihil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de speculis quaeque relucentia, aut tanquam Myronis buculae ex aere, ita etiam nos ut in nostro quodam habitu veri
Abbreviated transcription (Latin):
considerans ñ hoc inueniet falsum appellari
in reb ipsis quas sentimus. qđ esse aliquid ten
tibi secernenda illa poemata & ioca uisa sunt
alie q fallatiȩ. R. Quia scilicet alicł est falsũ ẽẽ:
alid̃ uerũ esse ñ posse. Itaq ipsa oꝑa hominum
uelut comedias aut trageclias. aut mimos. &
t̃am enĩ uerus esse pictus homo ñ potest: quan¬
uis inspeciem hominis tendat: quã illa quȩ
sunt scripta in libris comicoꝵ. Neq enĩ falsa
esse uolunt aut ullo appetitu suo falsa sunt. s
quadam necessitate. quantũ fingentis arbitͥũ
sequi potuerunt. At uͦ in scena roscius uolun¬
tate falsa hecuba erat. natura uerꝰ homo: s
illa uoluntate etiam uerꝰ tragȩdus. eo uidelicet
qͦ implebat institutũ. Ealsus aũ priamus. eo
qđ priamũ assimilabat. s ipse ñ erat. Ex qͦ iã
nascitur quiddam mirabile. qđ tam̃ ita se ha¬
bere nemo ambiget. a. Quid nã id estͤ r. ͥ a

Expanded text:
considerans non hoc inveniet, falsum appellari considerans non hoc inveniet, falsum appellari in rebus ipsis quas sentimus, quod esse aliquid tendtibi secernenda illa poemata et joca visa sunt, caeteraeque fallaciae. R. Quia scilicet aliud est falsum esse velle, aliud verum esse non posse. Itaque ipsa opera hominum velut comoedias aut tragoedias, aut mimos, etTam enim verus esse pictus homo non potest, quamvis in speciem hominis tendat, quam illa quae scripta sunt in libris comicorum. Neque enim falsa esse volunt, aut ullo appetitu suo falsa sunt; sed quadam necessitate, quantum fingentis arbitrium sequi potuerunt. At vero in scena Roscius voluntate falsa Hecuba erat, natura verus homo; sed illa voluntate etiam verus tragoedus, eo videlicet quo implebat, institutum: falsus autem Priamus, eo quod Priamum assimilabat, sed ipse non erat. Ex quo jam nascitur quiddam mirabile, quod tamen ita se habere nemo ambigit. A. Quidnam id est? R. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cere cȩpisti. S iam genus illd expecto quale sit il¬
lud qđ lixisti esse tendit & ñ est. R. Suid ni ex¬
spectes eaclem illa funt quoꝵ multa supra memo¬
rauimꝰ. An ñ tibi uidecur imago tua de specu¬
lo. quasi tiupse uelle esse. s ido esse falsa qđ
ñ est .A. ualde hoc uidetur.R. Quid omĩs pictu
rał cuiꝰ cemodi simulachrũ. & id genꝰ omiã o.¬
pificum. ñne illd̃ esse contendunt. ad cuiꝰ qͥd¬
q similitudin ẽ factũ est: a. ꝓrsus adducor.R.
lam ea quib ł dormientes ł furentes falluntur.
concedis ut opinor in eo esse genere. a. Et nul¬
la magis. nam nulla magis tendunt talia esse
qualia iugilantes ł sani cernunt. & eo tamen
falsa sunt. qđ id quo tendunt esse ñ possunt.
R. Quid iam de turriũ motu. ł de merso remo
ł de umbris corpoꝵ. plura dicam : Planũ est
ut arbitror. ex hac regula esse metienda. a. pla¬
nissimũ .R. Taceo de cȩceris sensib. nam nemo

Expanded text:
cere coepisti: sed jam illud genus exspecto quale sit qcere coepisti: sed jam illud genus exspecto quale sit quod dixisti, esse tendit et non est. R. Quidni exspectes? Eadem illa sunt, quorum multa supra memoravimus. Annon tibi videtur imago tua de speculo quasi tu ipse velle esse, sed ideo esse falsa, quod non est? A. Valde hoc videtur. R. Quid omnis pictura vel cujuscemodi simulacrum, et id genus omnia opificum? nonne illud esse contendunt, ad cujus quidque similitudinem factum est? A. Prorsus adducor. R. Jam ea quibus vel dormientes vel furentes falluntur, concedis, ut opinor, in eo esse genere. A. Et nulla magis: nam nulla magis tendunt talia esse, qualia vel vigilantes vel sani cernunt; et eo tamen falsa sunt, quo id quod tendunt esse non possunt. R. Quid jam de turrium motu, vel de merso remo, vel de umbris corporum plura dicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planissimum. R. Taceo de caeteris sensibus; nam nemo
Abbreviated transcription (Latin):
se qđ falsum uire dicatur. nisi qł aut se fingit es¬
se qđ ñ est. aut omĩno esse tenclio ꝟ ñ est. S illd
lax id recte dicitur qđ habet quoticdã fallendi ap¬
petitũ. qui sine anima intelligi ñ potest. s partĩ
ratione sit : partĩ natura. Ratione in animalib ra¬
tionalib ut in homine. Natura in bestus tanquã
in uulpecula. Illd̃ aũ qđ mendax uoco a mentien¬
tib fit : qui hoc differunt a fallacib qł omĩs fal¬
lax appetit fallere. ñ aũ omĩs uult fallere qui men¬
titur. Nam & mimi & comediȩ & multa poemata
mendatioꝵ plena sunt: delectandi potiꝰ quã fallen¬
di uoluntate. & om̃s fere qui iocantur : mentiun¬
tur. S fallax ł fallens is recte dicitur. cuiꝰ negotiũ
est ut quisq fallatur. Illi aũ qui ñ iel agunt ut
decipiare. s tam̃ aliquid fingunt. ł mendaces
tantũ ł si nẽc hoc quidem mentientes tam̃ uocari
A.ꝑge queso. Nunc enĩ fortasse de falsis ñ falsa do¬

Expanded text:
se quod falsum jure dicatur, nisi quod aut se fingit esse quod non est, aut omnino esse tendit et non est. Sed illud lax id recte dicitur quod habet quemdam fallendi appetitum; qui sine anima intelligi non potest: sed partim ratione fit, partim natura; ratione, in animalibus rationalibus, ut in homine; natura, in bestiis, tanquam in vulpecula. Illud autem quod mendax voco, a mentientibus fit. Qui hoc differunt a fallacibus, quod omnis fallax appetit fallere; non autem omnis vult fallere qui mentitur: nam et mimi et comoediae et multa poemata mendaciorum plena sunt, delectandi potius quam fallendi voluntate, et omnes fere qui jocantur, mentiuntur. Sed fallax vel fallens is recte dicitur, cujus negotium est ut quisque fallatur. Illi autem qui non id agunt ut decipiant, sed tamen aliquid fingunt, vel mendaces tantum, vel si ne hoc quidem, mentientes tamen vocari icas. 17. A. Perge, quaeso; nunc enim fortasse de falsis non falsa do
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuã opinionẽ ꝑtinaci aĩositate defendat. Exclusi aũ. aut penitendo redeut.
aut in neqͥciã male lib̾i defliui̾t ad admonitionẽ nr̃e diligencie. aut scisma
facuit ad exerettacione̾ nre paciencie. aut heresĩ aliꝗͣ gignͣt. ad examͣ siue ad occo¬
ꝙ inuiriã suã cũ pacientissime ꝑ eccłe pace tuleri̾t. neq ullas nouitates. ł scis¬
matis ł heresis moliti fuerĩt. docebt̾ hoĩes ꝗͣ uͦ affectu & qͣnta sinceritate caritati
do seruendũ sit. Caliũ gͥ uiroꝵ ꝓpositũ s aut sedatis remeare tͦbinib: aut sud
ñ sinant᷑. ł ead̾e tempestate ꝑ seuerante. ł ne suo reditu talis. aut seuior oriat᷑.
tenei uoluntatẽ ꝯsulendi ñ eis ipsis qͦꝵ motib ꝑturbacionibq cessert̃. sñ ulla¬

Expanded text:
pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exer injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesser
Abbreviated transcription (Latin):
ganoꝵ. neq ĩ purgam̃tis hereticoꝵ neq in languore scismaticoꝵ. neq incecita¬
te uideoꝵ. q̃renda religio ẽ. s apd eos solos qͥ xꝑiani catholici ł ortodoxi nõiant
.i. integͥtatis ctodes. & recta sectantes. ħ eniͣ eccłia catholica ꝑ totũ orbẽ ualide
lateq cliffusa. oĩb errantib utit᷑ ad ꝑuect᷑ suos: ẜ ad eoꝵ correctionẽ cũ eui¬
gilare uoluerint. Utit᷑ enĩ gentib admatĩã oꝑacionis sue̾. uideis ad cõꝑacionẽ
reformandi. siue recolligendi. siue ad mittendi. Carnales auͭ suos .i. uiuentes.
aut sencientes carnalit᷑: tãꝗͣ paleas tolerat. qͥb in area frum̃ta tuciora q̃. done
talib tegminib exuant᷑. S qi in hac area ꝓuoluntate qͥsq ł palea ł frumͣtũ
ẽ: tã duu sustinet᷑ peccatũ c error eꝰ libet. donec aut accusatorẽ inueniat: aut

Expanded text:
ganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitaganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nerũ largitori dõ. Ex obrẽ sit tͥ manifestũ. atq ꝑceptũ nullũ errorẽ in religione
eẽ potuisse: si aĩa ꝑcłosuo ñ colenẜ aĩam aut corpꝰ aut fantasinata sua. aut hoꝵ
ali qͣ duo ꝯuncta: aut certe simul oiã. s iͣ hac uita societati humani gnĩs sine dolõ
tẽꝑalit̾ agruens: et̾na meditaret᷑ unũ dm colens. qͥ nͥ ꝑmane̾t ĩcoͣmittabilis: nulla
facile ÷. Fantasmata porro nicħ s̃ aliud ꝗ de sp̃e corꝑis corꝑeo sensu attͣcta figm̃ta qͣ
memorie ꝯm̃dare ut accepta s̃. ł partiri ł multiplicare ł ꝯtͣhere ł distende łordi¬

Expanded text:
tum, nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contraher