comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nodendi e temuo p lantancdi. tenꝰ mouendi
& tempus euellendi. Hascente enim homine tp̃s
ẽ plantandi. ut fructibus terrenis alatur uita ter¬
rena. Moriente autẽ homine tempus ẽ euellen¬
di. quia cum uita mortalis destruitur etiam ea
quȩ ꝓpter uitam mortalem condita fuerant tol¬
luntur. Quia autem infirmitati humane post
fructus terrȩ etiam carnis usus conceditur. ideir¬
copost tempus plantandi & tempus euellendi
congrue etiam tempus occidenci subinfertur.
Inquo esu quia mensura necessaria ẽ. ne hoc caro
adincitamtum uitioꝵ sumat quod adsustentam̃¬
tum infirmitatis accepit. statim pꝰt tempus occiden¬
di adiungit tempus sanandi. ut uidelicet ipsor
animalium uitam quȩ ꝓnĩa infirmitate sustentan¬
da intempore oportuno id ẽ cum neces ditas exigit
occidenda accepimus. cet̾is temporib diligenticu¬
ra nutrire acconseruare studeamus. Hoc eñi qͣsi
infirmantia sanare ẽ. inquibus sibi ñ sufficiunt
subueniendo deficientia reparare. Unde fortas se

Expanded text:
nascendi et tempus plantandi; tempus moriendi et tempus evellendi. Nascente enim homine tempus est plantandi, ut fructibus terrenis alatur vita terrena. Moriente autem homine, tempus est evellendi; quia cum vita mortalis destruitur, etiam ea quae propter vitam mortalem condita fuerant, tolluntur. Quia autem infirmitati humanae post fructus terrae etiam carnis usus conceditur: idcirco post tempus plantandi et tempus evellendi, congrue etiam tempus occidendi subinfertur. In quo esu, quia mensura necessaria est, ne hoc caro ad incitamentum vitiorum sumat, quod ad sustentamentum infirmitatis accepit: statim post tempus occidendi adjungit tempus sanandi ut videlicet ipsorum animalium vitam, quae pro nostra infirmitate sustentanda in tempore opportuno, id est cum necessitas exigit, occidenda accepimus caeteris temporibus diligenti cura nutrire ac conservare studeamus. Hoc enim quasi infirmantia sanare est in quibus sibi non sufficiunt subveniendo, deficientia reparare. Unde fortasse,
Abbreviated transcription (Latin):
aucta seneccunt. P ortea oꝑa artisicis imitantis
naturam murita acciuerza enumerat. alia neces i¬
tais. alia cupicitatis. alia uanitatis. & omĩa ua¬
nttati subicit. quia mitabilitati obnexia often¬
dit. Opus soliuis natus narratur cum dicitur.
Tempus nazcencti & tempus mouendi.: Deinde
opus artificis cooꝑantis naturȩ subinfertur cã
dicitur. tempus plantandr i tempus euellendi.
Postremo opus hominis sino naturȩ oꝑa adian¬
ꝗtat cum subinseitur tempus occidendu i t̾os
Sanandi. tempus destruendi:⁊ tp̃s ecdificandi.¬

Expanded text:
aucta senescunt. Postea opera artificis imitantis aucta senescunt. Postea opera artificis imitantis naturam multa ac diversa enumerat: alia necessitatis, alia cupiditatis, alia vanitatis, et omnia vanitati subjicit quia mutabilitati obnoxia ostendit. Opus solius naturae narratur cum dicitur: Tempus nascendi et tempus moriendi. Deinde opus artificis cooperantis naturae subinfertur, cum dicitur: Tempus plantandi et tempus evellendi. Postremo opus hominis sine naturae opera adjungitur, cum subinfertur: Tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi
Abbreviated transcription (Latin):
spectant :⁊ naecentium atꝙ eoꝵ quȩ uegetatioĩs
sendusꝗ uim habent cutturam insubta mat̃ia
studium explicat ut aliquid quodcumꝙ ad ef¬
fectum ꝓmoueat. inquo natura pataur tantẽ
non oꝑatur. quia mãtiam oꝑanti prebes ñ esfec.¬
tum oꝑancti exeret Talia sunt omnia opera
hominum quȩ fiunt suꝑ terram. ex cuib mul¬
tamortabs ute necesstas cogit mista suades
cupiditas. muita uanitas oꝑatur. Et inhĩĩs om̃ib
quia nichl stabie inuenitur. & traneunt unu̾da
quȩ fiunt subsole. quȩ uel natura ꝓducit ua fing̃
artitex umitans naturam. cuncta subicit uanitati
dipie contemplator sola oꝑadi ꝑmanere ꝓbans q̃n
neccieata aliquancio eẽntia consumitur nec dispo¬
ltionis aut ordinis rerum iatio imiitatut. Eropłea
ostendit primum nature oꝑa uantati subiecta.
Siue inhuis qug natura sola oꝑatur. quia oita occi¬
dunt siue in hũs quȩ cum natura artitex facit q

Expanded text:
spectant, et nascentium atque eorum quae vegetationis spectant, et nascentium atque eorum quae vegetationis sensusque vim habent, culturam in subjecta materia studium explicat, ut aliquid quodcunque ad effectum promoveat, in quo natura patitur tantum, non operatur, quia materiam operanti praebet, non effectum operandi exercet. Talia sunt omnia opera hominum, quae fiunt super terram, ex quibus multa mortalis vitae necessitas cogit, multa suadet cupiditas, multa vanitas operatur. Et in his omnibus, quia nihil quae fiunt sub sole: quae vel natura producit, vel fingit artifex imitant naturam: cuncta subjicit vanitati sapientiae contemplator, sola opera Dei permanere probans; quoniam nec creata aliquando essentia consumitur, nec dispositionis aut ordinis rerum ratio immutatur. Propterea ostendit primum naturae opera vanitati subjecta sive in iis quae natura sola operatur, quia orta occidunt, sive in iis quae cum natura artifex facit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
exeo facit quod d̾̃s facit: ⁊ cum eo qiod d̃s facit.
Pos sc enim naturs primum d̾sfecit nut ad esfes.¬
tum ꝓceat rursumipse facir cum ipda natuia
quam facit. Omne gͦ quod natura facit ds facit.
sed non omne quod ds facit natura etiam facit.
quisins natura naturam facit. Tertio loco sequimn.¬
tur oꝑa arcificis imitantis naturam. & ipse quide
aliquando cum cooꝑatur sine nattua. aliquando
cum natura sine do. aliquando cum do simub &
cum natura. aliquano sine do pariter & sine
natura. Cum co oꝑatur: quando oꝑa iusticiȩ¬
oꝑatur. quia recte uoluntati &e scd̃m iusticiam
ontinate d̾s cooꝑatur. Sine c̃o oꝑatut. quando
tra eius uolaintatem. Cum natura oꝑatut arti¬
fer. quando seminb rerum acfetib ꝓpagandis
quib natura incrementum subicit. foris indus¬
tram &stucium apponit. Sine natura opatur.
quando prẽt ea quȩ ad ꝓpagationem seminum

Expanded text:
ex eo facit quod Deus facit, et cum eo quod Deus facit. ex eo facit quod Deus facit, et cum eo quod Deus facit. Posse enim naturae primum Deus fecit; et ut ad effectum prodeat, rursum ipse facit cum ipsa natura quam facit. Omne ergo quod natura facit, Deus facit, sed non omne, quod Deus facit, natura etiam facit: qui sine natura naturam facit. Tertio loco sequuntur opera artificis imitantis naturam, et ipse quidem aliquando cum Deo operatur sine natura, aliquando cum natura sine Deo, aliquando cum Deo simul et cum natura, aliquando sine Deo pariter et sine natura. Cum Deo ooluntati, et secundum justitiam ordinatae Deus cooperatur. Sine Deo operatur, quando tra ejus voluntatem. Cum natura operatur artifex, quando seminibus rerum ac fetibus propagandis, quibus natura incrementum subjicit, foris industriam et studium apponit. Sine natura operatur, quando praeterea, quae ad propagationem seminum
Abbreviated transcription (Latin):
necopificis imitantis naturam. Oꝑatur enim d̃s.
aliquando sine natura. aliquando innatura.
aliquando supra naturam. Nam sine natura
primum fecit ipsam naturam. Quando enim
naturam fecit. cooꝑantem naturam ñ habuit.¬
4.
Non enim poturt quod nonctum erat semetips ĩ
oꝑari cum eo qui solus erat. Sic gͦ primum natu¬
tam fecto sine natũta. ut ptea innatura alia factt
cum natura alia supra naturam. Cum natura
quippe fact ea. quȩ de natura scd̾m naturam
ꝓcducit. Supa naturam facit. quando mnatuia
pret̃ natue: c̃ursum solitum ⁊ posse primnum
maiori aciuita potertia aliquid adeffectũ ꝓclũc̃.
Quando gͦ naturam oꝑatur d̃s. & quando supia
natiram oꝑatur: natura c̃o non cooꝑatur. quia
ulictantum natura accipit quod nonerat ut sit.
hic uͦ accupit quod non poterat exeo quod accepat
ut poedit. Etgo sine natura oꝑari potest ds. na¬
tura sine co non pocest. quia quod natura facit

Expanded text:
nec opificis imitantis naturam. Operatur enim Deus nec opificis imitantis naturam. Operatur enim Deus aliquando sine natura, aliquando in natura, aliquando supra naturam. Nam sine natura primum fecit ipsam naturam. Quando enim naturam fecit, cooperantem naturam non habuit. Non enim potuit quod nondum erat, semetipsum operari cum eo qui solus erat. Sic ergo primum naturam fecit sine natura, ut postea in natura, alia faceret cum natura, alia supra naturam. Cum natura quippe facit ea quae de natura secundum naturam producit; supra naturam facit, quando in natura, praeter naturae cursum solitum et posse primum, majori addita potentia aliquid ad effectum producit. Quando ergo naturam operatur Deus, et quando supra naturam operatur natura, Deo non cooperatur; quia illic tantum natura accipit, quod non erat ut sit: hic vero accipit, quod non poterat ex eo, quod acceperat, ut possit. Ergo sine natura operari potest Deus; natura sine Deo non potest, quia quod natura facit,
Abbreviated transcription (Latin):
quam secus currentia adhuc cuncta custodiunt.
ꝑꝑterea gͦ ꝑmanent oꝑa dĩ. quia stabile ẽ in reb
omnib quod d̃s fecit ut maneat semꝑ. Opus itaq
di ẽ. creare. formare. disponere uniu̾sa. Opus na¬
ture ẽ. semina rerum de occulto sinu ꝑincrem̃tũ
ꝓctucere. eademq rursum marcentia cũ c̃õcidunt
ꝑdefectum ad occultum sinum unde ꝓdierant
reuocare: Opus artificis cũ natura ẽ ea quȩ oriun¬
tur deterra. studio & industria adiuuare. Opus
solius artificis ẽ. insubiecta rerum mat̾ia oꝑari.
uel disiuncta componendo. uel coniuncta seꝑan.¬
do. ita ut nec creare cum dõ possit ut sit quod ñ
erat. nec cum natura fetibus rerum increm̃tum
tribuere ut maius sit quod minus erat. Tres
itaq opifices sunt in hoc mundo. d̃s. natura. &
artifex imitans naturam. Sedhii tres ualde dis¬
pari potentia id quod adeffectum ꝓducunt effi¬
ciunt. Nam d̃s inoꝑe suo. nec nature oꝑa indiget.

Expanded text:
quam secus currentia adhuc cuncta custodiunt. quam secus currentia adhuc cuncta custodiunt. Propterea ergo permaneant opera Dei, quia stabile est in rebus omnibus quod Deus fecit, ut maneat semper. Opus itaque Dei est creare, formare, disponere universa. Opus naturae est semina rerum de occulto sinu per incrementum producere, eademque rursum marcescentia cum concidunt per defectum ad occultum sinum, unde prodierant revocare. Opus artificis cum natura est: ea quae oriuntur de terra, studio et industria adjuvare. Opus solius artificis est in subjecta rerum materia operari vel disjuncta componendo, vel conjuncta separando; ita ut nec creare cum Deo possit, ut sit quod non erat, nec cum natura fetibus rerum incrementum tribuere, ut majus sit quod minus crat Tres itaque opifices sunt in hoc mundo, Deus, natura et artifex imitans naturam. Sed hi tres valde dispari potentia id quod ad effectum producunt, efficiunt. Nam Deus in opere suo, nec naturae opera indiget,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequatur Sane quatuor sunt oꝑa quib omia tẽ.¬
poralia. & omnia tempore transeuntia explicant᷑.
Primum s̃ opus di. Sccd̃m ẽ opus nature. tercium
ẽ opus artificis cum natura. Quartum ẽ opus solius
artificis sine natura. Opus dĩ ẽ ẽẽntiam rerum de
nichilo cieare. mat̾iam rerum informam disponere.
motum autem rerum subcerto ordine temperare.
Propt̾ea tria hec ad opus dĩ ꝑtinent .i. essentia re¬
rum. forma.⁊ ordo. Hec autẽ tria sicut postea au¬
tor ipse attestatur de oꝑibus dĩ stabilia sunt. nec
temporis capiunt mutabilitatem. quia ⁊ rerum
ẽentiȩ hoc quod sunt numquam ẽe desinunt:⁊i re¬
rum forme scdm primam conditoris sui institutio.¬
nem insuis gn̾ibus ꝑpetuam identitatẽ custodi¬
unt. & motus rerum primi ordinis legem numꝗͣ
trans cendunt. Neq eñi uel ẽẽntiȩ rerum nichil
ẽe. uelforme rerum aliter ẽe. uel ordo rerum disposi
legis normam ⁊ antique institutionis pactum nũ¬

Expanded text:
sequatur. Sane quatuor sunt opera, quibus omnia temporalia et omnia tempore transeuntia explicantur. Primum est opus Dei, secundum est opus naturae; tertium est opus artificis cum natura; quartum est opus solius artificis sine natura. Opus Dei est essentiam rerum de nihilo creare materiam rerum in formam disponere, motum autem rerum sub certo ordine temperare. Propterea tria haec ad opus Dei pertinent, id est essentia rerum, forma et ordo. Haec autem tria, sicut postea auctor ipse attestatur de operibus Dei, stabilia sunt, nec temporis capiunt mutabilitatem, quia et rerum essentiae hoc quod sunt nunquam esse desinunt, et rerum formae secundum primam Conditoris sui institutionem suis generibus perpetuam identitatem custodiunt, et motus rerum primi ordinis legem nunquam transcendunt. Neque enim vel essentiae rerum nihil esse, vel formae rerum aliter esse, vel ordo rerum dispositlegis normam et antiquae institutionis pactum, nun
Abbreviated transcription (Latin):
pstui & pcipete iocunantatem uius que futuit
&utanr het munado antacuã abeat &ectucatut
exuis qiua ñ reũtecur amplius nec reducetut ut
ptoe fitina cognoscat Et sen potesrut itato
qus irec uti noluit alius pͥt ipsum abitatur
Sgauideat ⁊ exiitet inbonis eius alienus. e nori
porint amplius dusuim ipsuis teauti eũ semei
asatuo suerit. topter besr i iniuscemodi pud̃
Bomines hanc ẽs partem suam ut siuantur uo¬
loptate i nancti dũ inuunt e ethos solum factos
deestimant. necfutatos pthec aliquid eĩ finem
aecepit iuta ista. Et meltepliant rationes &aur¬
guinta. &e quȩ sibi qb iationes coãtes uiant alias
pbalias ut sei psos decipiant. & confurmentur
cordaeo: inmalum & credant quod salsume. Et
ugente omia curi posbnit uerisimilter aemois¬
hane iltan tantũ factus ẽ homo. & alia tͦtipcam
nonert. Eet hec tota concusio decaligue nuidicioꝵr

Expanded text:
perfrui, et percipere jucunditatem illius quae futura perfrui, et percipere jucunditatem illius quae futura et utatur hoc mundo antequam abeat, et educatur ex illo; quia non revertetur amplius, nec reducetur ut post se futura cognoscat. Et fieri potest ut iis, quibus ipse uti noluit, alius post ipsum abutatur, et gaudeat, et exsultet in bonis ejus alienus, et non possint amplius ad usum ipsius reduci, cum semel ablatus fuerit. Propter hoc et hujuscemodi putant homines hanc esse partem suam, ut fruantur voluptate mundi dum vivunt; et ob hoc solum factos se existimant, nec futuros post haec aliquid, cum finem acceperit vita ista. Et multiplicant rationes, et argumenta, et quae sibi sunt rationes coacervant alias post alias, ut seipsos decipiant et confirmentur corda eorum in malum, et credant quod falsum est. Et ligenter omnia, quibus possint verisimiliter demonshanc vitam tantum factus est homo, et alia post ipsam non erit. Et haec tota concussio de caligine judiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt quis nouent si p̾t mortem corporis
sp̃c hominis suꝑstes inuita remaneat. ñc ipsorum
uocem in approbationẽ p̾sentium delectationum
ꝓhacipsa sua clubitatione acdesꝑatione iutȩ fu¬
ture assumit dicens. Deprebencii nichil ẽẽ melꝰ
quãletari hominem inopere suo ⁊ hanc ẽe partẽ
illius. Quieñĩ futuram uitam ẽẽ noncretunt. hĩ
partem hominis hanc solam ẽ putant ut letecur
inoperesuo. & in hac uita labore suo ꝑfruatur.
qm̃ qui meredem ptꝰ opus consũmatiqa subse¬
cuturam ñ estimãt. hii operis emolumentum
ñ płͥopus sed mopere capiendum arbitiantur
intraenti adusum prterxtat non tum uuisulooi
merteder inpostarum giendam redet ua. Suis
aixeu a asbac uita s tnalegirotus fuert nomo.
Nadiductuit amnpticis ntoreuoeatur uttira nbãs
uatam u ec patur ysentiat rursum aue aguin t̃
inheo ⁊ eso ut poscit denuo delectationib eius

Expanded text:
inveniunt quis noverit, si post mortem corporis inveniunt quis noverit, si post mortem corporis spiritus hominis superstes in vita remaneat; nunc ipsorum vocem in approbationem praesentium delectationum pro hac ipsa sua dubitatione, ac desperatione vitae futurae assumit, dicens: Deprehendi: nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo: et hanc esse partem illius. Qui enim futuram vitam esse non credunt, ii partem hominis hanc solam esse putant, ut laetetur in opere suo et in hac vita labore suo perfruatur; quoniam qui mercedem post opus consummatum subsecuturam non existimant, ii operis emolumentum non post opus, sed in opere capiendum arbitrantur, in praesenti ad usum praeparat, non eum qui sui operis mercedem in posterum capiendam reservat. Quis c vita semel egressus fuerit homo, non adducitur amplius, nec revocatur ultra in hanc vitam ut experiatur, et sentiat rursum quae aguntur in hoc saeculo ut possit denuo delectationibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
amplius :⁊ ꝓbetur homo ipse ignorantia sua in
fide a cło. Sieñ uideretur ñ cieieretur ded scited
nec ẽetmeritum nes ꝓbaretur homo. & conuince¬
rentur miqui⁊ boni ñ exeicerentur. Propterea
absconditum ẽ ut ñ udeatur quod habet homo
iumento amplius. ut fides meritum habeat. &
infidelitas locum. Et fiunt mñuiti infideles. &
dicunt quis nouit hoc  Se ꝓtant certa pincertis
non ẽe relinquenda. Mincipiuint psentia amplec
tieaque uidentur rapere ut teneant quȩcerta ꝯ̃t
pludificantur inincerto. quia transeuit ⁊ elabimn¬
turdum teneri putantur. & succectunt quȩ certa
sunt quȩ putabantur inceita. Hȩc omĩa demons.¬
tuat iste & format narrationem suam hue ⁊nluc ut
sequatur mentes hominum. qm̃ inbunc modun
pose nitant ⁊ fluctuant inincerto uite caliguioss.
Dixit eñi dubitationẽ hominũ deuita sua. quia
ignorant si habet homo iumento amplius. ꝙ ñ

Expanded text:
amplius, et probetur homo ipse ignorantia sua in amplius, et probetur homo ipse ignorantia sua in fide a Deo. Si enim videretur non crederetur, sed sciretur; nec esset meritum, nec probaretur homo, nec convincerentur iniqui, nec boni exercerentur. Propterea absconditum est ut non videatur, quod habet homo jumento amplius, ut fides meritum habeat, et infidelitas locum. Et sunt multi infideles, et dicunt: Quis novit hoc? Et probant certa pro incertis non esse relinquenda; et incipiunt praesentia amplecti, et ea quae videntur rapere, ut teneant quae certa sunt; et ludificantur in incerto quia transeunt, et elabuntur dum teneri putantur; et succedunt quae certa sunt, quae putabantur incerta. Haec omnia demonstrat iste, et format narrationem suam huc et illuc, ut sequatur mentes hominum, quoniam in hunc modum ipsae nutant, et fluctuant in incerto vitae caliginosae. Dixit enim dubitationem hominum de vita sua, quia ignorant an habeat homo jumento amplius, et non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quia ulud nes ciunt nee demonstrari eis põt
abhiis quifide hoc capiunt. quia ipsi fidem non
capiunt. Propt̾ea putant ipsihominem nicbn
prous iumento habere amplius quia nescunt
habet. quia sp̃c hominis sursum uacit ad utã.
& sp̃c iumentoꝵ ad mortem dleorsum dicunt.
Cius nouit hoc : Ron entim ptitant seii alquidyos..¬
Se. nisloculo carnis uiceagar : contingatur sendu
ꝙ ideo scientiam fidet Il na pitute quasola homo
adidreuocatur in quo it fe itobdabet amplius. et
qiuia uidere ñ porimꝑ tatio f ec cortingete inma¬
nifesto ut comp̃endant ti hos ẽ quos h̃ homo
iuimento amplius. cespennt omnino deuita pet¬
petua. ꝗancreduli fiunthiis quȩ dicuntur & seia
delectationes utȩ presentis totaintentione. ꝓiciunt.
quass hȩc git portio illoꝵ sola ⁊nichil amplius sint
accepturi ptea. Nescuint enim qiuia ides abscon¬
ditum ẽ. ut credatur quod habet homo uimento

Expanded text:
hoc, quia illud nesciunt, nec demonstrari eis potest hoc, quia illud nesciunt, nec demonstrari eis potest ab iis qui fide hoc capiunt, quia ipsi fidem non capiunt. Propterea putant ipsi hominem nihil prorsus jumento habere amplius, quia nesciunhabet, quia spiritus hominis sursum vadit ad vitam, et spiritus jumentorum ad mortem deorsum, dicunt: Quis novit hoc? Non enim putant sciri aliquid posse, nisi oculo carnis videatur, et contingatur sensu, et ideo scientiam fidei non recipiunt, qua sola homo ad id revocatur in quo jumento habet amplius. Et quia videre non possunt illud, nec contingere in manifesto ut comprehendant quid hoc est, quod habet homo jumento amplius: desperant omnino de vita perpetua, et increduli fiunt iis quae dicuntur, et se in delectationes vitae praesentis tota intentione projiciunt, quasi haec sit portio illorum sola, et nihil amplius sint accepturi postea. Nesciunt enim, quod ideo absconditum est, ut credatur quod habet homo jumento
Abbreviated transcription (Latin):
omnib nichil habet homoium̃to ampliuis. seo
euncta parit subiacent uanitat.  ꝑgunt omĩa
adunum locum dest adteram matrem suamꝙ
originis principium. quia detera facta sunt ⁊
interram pariter reuertuntur. Et siquis dicere
uoluerit qiuia habet homo amplius iuimento in
eo quod sp̃c filioꝵ adem uacit sursum ut occiden¬
hoc: Nontam̃ quia uerum nont̃hoc. ⁊ eaquia
occutum ẽ. ideo quis nouit hoc: Nonenim dixit
falsum ẽ hoc: sedciuis nouit hoc : temo hoe no¬
int. Noneñ sciri potest hoc ab homine. & tamen
eredi pocest. Et uerum ẽ quia erecitur. &. quod ere¬
ditur uerum ẽ. & psacredulitas nonctubia ꝯciea¬
tiafirma ẽ & tam̃ nemo hominum hoeseit qualit̃
scuintur ea quȩ uidentur nauddiuntur: tangun¬
tur & cec̾is sensibus ꝑcipiuntur. & qualiter seuin¬
turea de quib naturaliter dubitari non potest.
& quȩ incretulis etiã clubitantib inchubitabili
&ideo dubitatio magnaẽ fidem ñ habentib supen

Expanded text:
omnibus nihil habet homo jumento amplius, sed cuncta pariter subjacent vanitati. Et pergunt omnia ad unum locum. Id est ad terram matrem suam, et originis principium, quia: De terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur. Et si quis dicere voluerit: quod habet homo amplius jumento in eo, quod spiritus filiorum Adam vadit sursum, ut occidenhoc? Non tamen quia verum non est, sed quia occultum est: ideo: Quis novit hoc? Non enim dixit falsum est hoc, sed quis novit hoc? Nemo hoc novit. Non enim sciri potest hoc ab homine, et tamen credi potest. Et verum est, quia creditur: et quod creditur, verum est, et ipsa credulitas non dubia scientia firma est; et tamen nemo hominum hoc scit qualiter sciuntur ea quae videntur, et audiuntur, et tanguntur, et caeteris sensibus percipiuntur; et qualiter sciuntur ea, de quibus naturaliter dubitari non potest, et quae incredulis etiam dubitantibus, indubitabili ideo dubitatio magna est fidem non habentibus super
Abbreviated transcription (Latin):
er onitur. ut bumani cordis uantas qua mil¬
tis imn plicta ꝯtt ⁊ late dnspoo patenit demonstiet
Hoc enĩ adrem maxime ꝑtinuit. ut uantatem
mentium humanarum quȩ ũtȩ mortalis in¬
ceitum sequitue. qua illam arguendam surcep̃.
& in narratione diligentius exponeret. ⁊ idoꝑa¬
tione anteferret. ut cȩte omnes cruasi obhorso¬
lum comemoratȩ uicleantur. ut illarum c̃operi¬
one he⁊ quarta sit agnoscatur. Tempus nas¬
enti & tenius monencti. Tempus nascendis̃.
quando ducendus ẽ homo inbanc uitam. des
moriendi ẽ quando abhac uita ext euocandus.
Intetim aut̃ẽ pͥtͥ natuutatem ante mortema ad̃uẽ
inhac uita mortali uuitt quȩ suftamto indiget
n alim̾tis nutetur ut subsistat. tempus ẽ plan¬
tandi ⁊ tempus euelenti. ut exe olat teriam eleq
sumptas e xiseminet rimetat & plaraes: icapat.¬

Expanded text:
s quam multis implicata sit et late dispersa patenter demonstretur. Hoc enim ad rem maxime pertinuit ut vanitatem mentium humanarum, quae vitae mortalis incertum sequitur, quia illam arguendam suscepit et in narratione diligentius exponeret, et in comparatione anteferret. Ut caeterae omnes quasi ob hoc solum commemoratae videantur, ut illarum comparatione, haec quanta sit, agnoscatur. Tempus nascendi et tempus moriendi. Tempus nascendi est, quando ducendus est homo in hanc vitam. Tempus moriendi est, quando ab hac vita est evocandus. Interim autem post nativitatem ante mortem dum in hac vita mortali vivit, quae sustentamento indiget, et alimentis nutritur, ut subsistat. Tempus est plantandi et tempus evellendi, ut excolat homo terram de qua sumptus est, et seminet, et metat, et plantet,
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde acceꝵat quoderto. ꝙ impso admissa sunt
hecomnia it exeo quod ipsum uere erat. essent &
hec alquid. Quantum gͦ participant uetum esse
centum funt om̃ĩa hec que non hapent inseiosis ue¬
rum ẽe. quibus hoctotum ẽ ẽe quod sunt ipsum
quos habes uetum ẽe. Ex cum inseunum sit anip¬
siotam pcap actate participantium aliud uidet᷑ ẽs
cũsint apda alia ineo quoononẽ aluis. Habent gͦ
singilla s cõm participationem euis quod semꝑẽ
opecia subsistendi aliamaiora ⁊ alia minora ꝓite
suit ineo quoo necmaus nec minus ẽ. sedidem
semp ipsum ẽ. Iaes ctunditur & commensiuratur
exounieuiq spacuimsium  tempes suum. ali
breue ali longum. & sunt dies ⁊ menses ⁊ anni &

Expanded text:
aliunde acceperat quod erat; et in ipso admissa sunt aliunde acceperat quod erat; et in ipso admissa sunt haec omnia, ut ex eo quod ipsum vere erat, essent, et haec aliquid. Quantum ergo participant verum esse, tantum sunt omnia haec quae non habent in seipsis verum esse: quibus hoc totum est esse, quod sunt ipsum quod habet verum esse. Et cum in se unum sit, in ipsis tamen pro capacitate participantium aliud videtur esse, cum sint ipsa alia in eo, quod non est aliud. Habet ergo singula secundum participationem ejus, quod semper est, spatia subsistendi alia majora et alia minora; prout sunt in eo quod nec majus nec minus est, sed idem semper ipsum est. Ideo dividitur et mensuratur ex eo unicuique spatium suum et tempus suum alii breve, alii longu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsa quȩ transeunt ẽe suum metiuntur exipsis
Que E bsistunt. quia ñ ẽẽt certa subsistentia erance.¬
uituum. s sibsistentium status nonẽet ꝑpetuus.
Nia eñ criȩ uere sunt semꝑsunt. & semꝑ s̃t quod
duite. ⁊ sunt alia que ⁊ iet nons unt. ⁊ea quȩ uere
St quodammnodo emulantur ut sint aliquidineo
quos sunit ⁊ cum es cepint io quoo sunt traneeuss
mid quod non sunt. & nonuere hoc sunt quodst̃.
quia desinum hoces n am nonsunt. nec uere hoc
suis quod ẽe incipuut. quia icipiunt tantum
hoc ẽe & nondiuom sunt. Etasunt isti inuero essẽ
errantia ei participare uidentur impso transitu
in quo cumot ẽs̃ quod non capiunt nec compre¬
hendunt licet attingere iuideautue ne oiir no
nelil sure. Apparent enim ibi & cum queruntur
nonsuiit. quia abierunt in nicbilum unde uenerã.
a nonerutt exco ubi erant. ⁊ psum enim inqͦ erant
solum uere eias. & totum quod erat ipsum erat. nec

Expanded text:
Et ipsa quae transeunt esse suum metiuntur ex ipsis, Et ipsa quae transeunt esse suum metiuntur ex ipsis, quae subsistunt; quia non esset certa subsistentia transeuntium si subsistentium status non esset perpetuus. Illa enim, quae vere sunt, semper sunt; et semper sunt quod sunt; et sunt alia, quae vere non sunt, et ea quae vere sunt: quodammodo aemulantur, ut sint aliquid in eo quod sunt; et cum esse coeperint id quod sunt, transeunt in id quod non sunt; et non vere hoc sunt quod sunt, quia desinunt hoc esse, et jam non sunt, nec vere hoc sunt quod esse incipiunt, quia incipiunt tantum hoc esse, et nondum sunt. Ita sunt ista in vero esse errantia, et participare videntur in ipso transitu in quo currunt, esse quod non capiunt nec comprehendunt, licet attingere videantur, ne omnino nihil sint. Apparent enim ibi, et cum quaeruntur non sunt, quia abierunt in nihilum unde venerant, et non erant ex eo ubi erant. Ipsum enim in quo erant solum vere erat; et totum quod erat ipsum erat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut. ꝓtp̃te aliud & alud ẽe nonposeit. sed ciuodent
smpent. Ego quamdui uius subtempore patere
leges temporis Patere uolens neforte & sinolueris
cam patiaris. Patere leges temporis. ut tians eas ꝑ
uent ẽtnitas & alli pc tempora ẽcͥnitatem inueni¬
unt qulinfluctu tempoꝵ attnantium mente in
desd̾io etnitatis defixi immutabiles consistunt.
Oninia tempuis habent. & suisspacus trasunt un¬
uerea suboio. Niam & ipsum celum omniũ tempoꝵ
fpacia mettut. & omnia quȩ sub celo sunt tempore
transeunt. & nontimsit ipsum cȩlum aquo est
imago ẽ ut exiusibilum contemplatione. ademu¬
iationem̃ in uisibilium ꝓuocemur. Aspice cȩlum
Quasi moueri uidetur ⁊ muteri non uidetur seo
mitatuet qi riȩ sub oclosunt & inle omnis motus
Di ꝗo ẽ ubi mutadutas nuilia ẽ. Ideo transeunt
uniueraa subceo. quia incelo cuneta consistir t.

Expanded text:
ut pro tempore aliud et aliud esse non possit, sed quod erit ut pro tempore aliud et aliud esse non possit, sed quod erit semper erit. Ergo quandiu vivis sub tempore, patere leges temporis. Patere volens, ne forte etsi nolueris, tamen patiaris. Patere leges temporis, ut transeas pervenit aeternitas: et illi post tempora aeternitatem inveniunt, qui in fluxu temporum alternantium mente in desiderio aeternitatis defixi, immutabiles consistunt. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Nam et ipsum coelum omnium temporum spatia metitur, et omnia quae sub coelo sunt tempore transeunt, et non transit ipsum coelum a quo est imago est, ut ex visibilium contemplatione ad aemulationem invisibilium provocemur. Aspice coelum. Quasi moveri videtur, et mutari non videtur. Sed mutantur quae sub coelo sunt, et inde omnis motus origo est, ubi mutabilitas nulla est. Ideo transeunt universa sub coelo, quia in coelo cuncta consistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciens & decelictum crecdens. fiustra d̃m coluisse
increpuit. & quasi ꝓbenedictione sua flagella
meruisset irrisit dicens. Nunc benedic dm̃ &
morere. Cui ule respondit. Quasi una destutis
mulierib: locuta es. Si bona suscepimus cie
manu dñi. mala quare non suscipiemus: Oĩa
enĩ tempus habent. & suis spaciis transeunt
uniuersa sub celo. Sitempus ẽ ut ꝓsperis soueat᷑
infirmus. tempus ẽ utaduersis quoq ꝑfectus
exeiteatuir. Sitempus ẽ ut bona bonis & mala
malis ꝓpter uertiatem. & tempus ẽ ut malabo¬
nis & bona malis ꝓp̃t. ꝓbationem. Omĩa tp̃s
habent. & suis spaciis transeunt uniuers a
subelo. Quid causatis subtemporo uiuens¬
delegibus tempoꝵ: Temporis ẽ subiacete mutabiuta¬
D & pati uicisttucdinem. Nam si hec omnia intp̃r
non fuo. quandõ fieri habent: extia tempora eñ
rontas etts . imirtabiitas nonerit. & nonerit ibitune
omnia tempus habent. seo omne quodierit sic erte.

Expanded text:
dens et derelictum credens, frustra Deum coluisse dens et derelictum credens, frustra Deum coluisse increpuit, et quasi pro benedictione sua flagella meruisset, irrisit, dicens: Nunc benedic Deum, et morere . Cui ille respondit: Quasi una de stultis mulieribus locuta es. Si bona suscipimus de manu Domini, mala quare non suscipiemus? Omnia enim tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si tempus est ut prosperis foveatur infirmus, tempus est ut adversis quoque perfectus exerceatur; si tempus est ut bona bonis et mala malis propter veritatem, et tempus est ut mala bonis et bona malis propter probationem. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quid causaris sub temporede legibus temporum? Temporis est subjacere mutabilitati, et pati vicissitudinem. Nam si haec omnia in tempore non fiunt, quando fieri habent? Extra tempora enim aeternitas erit, et mutabilitas non erit: et non erit ibi tunc, omnia tempus habent; sed omne quod erit, sic erit,
Abbreviated transcription (Latin):
tempus habet. sed habet suum tp̃s unumoniodo
quandio ut sit bonum ẽ: ⁊ tempus quando bonũ
ẽ ut non sit. Quando cͦ tempus babet bont̃ ẽ
ut sit. eciã sibonum non ẽ ilud quod bonum ẽ
it sit. &. quancio tempus nonhabet ut sit. bonũẽ
ut nonsit. etiam sibonum ẽ quod bonũ ẽ it ñ sto.
Cognouit hoc iob ⁊ suscepit bona laudans dm̃
in beneficiis sus: ⁊ putauit hostis qutia tempori
subiaceret conscientia sc̃a. Tulit diuitias ⁊ facultate.
pignora interfecit. ꝑcuss it carnem. obpbrus &
muiis lacessuit. ut fiangeret aduersis quem
ꝓsperis emouut non poterat. Iue autem sciens qͥa
omĩa tempus habent. sicut inbonis ꝑcontinenti¬
am semetipsum cohibuit. ita in malis quoq for¬
titer ꝑpatientiam aduersa colerauit. elror autẽ
eius quia stiita fuit ⁊ ñ intellext quod omĩa
tempus habeant. putauit mom̃tis tempoꝵ exa¬
miaanda premia meritoꝵ. & ideo ꝑcussum ui¬

Expanded text:
tempus habet; sed habet suum tempus unumquodque, tempus habet; sed habet suum tempus unumquodque, quando ut sit bonum es et tempus quando bonum est, ut non sit. Quando ergo tempus habet, bonum est ut sit, etiamsi bonum non est illud quod bonum est ut sit, et quando tempus non habet ut sit, bonum est ut non sit, etiamsi bonum est, quod bonum est ut non sit. Cognovit hoc Job, et suscepit bona laudans Deum in beneficiis suis, et putavit hostis, quod tempori subjaceret conscientia sancta. Tulit divitias et facultates; pignora interfecit; percussit carnem, opprobriis et injuriis lacessivit, ut frangeret adversis quem prosperis emollire non poterat. Ille autem sciens quod omnia tempus habent, sicut in bonis per continentiam semetipsum cohibuit, ita in malis quoque fortiter per patientiam adversa toleravit. Uxor autem ejus quia stulta fuit, et non intellexit quod omnia tempus habeant, putavit momentis temporum examinanda praemia meritorum: et ideo percussum vi
Abbreviated transcription (Latin):
seuntia mnusum ueitere. ut tam̃ non norit ĩ
eoꝵ defectu mentem a sua stabilitate inclinare.
Oinia enim suo tempore bene utenti bona s̃̃.
ntam tinusa quȩ mutabilitati subiacent. li¬
cet inmiseria qualencumq consolationẽ pre¬
beant. felicitatem tam̃ conferre non posfunt.
Nichil gͦ suo tp̃r abiciendum: i nichil non suo
tempore eligendum. sedsic animus ad usum
temporis p̃paretur. ut tam̃ ad mutabilitatẽ tp̃ris
spaciis transeunt uniu̾sa sub cȩlo. Quare gͦ eli¬
gatur adomne tempus aliquid unum. cũ om̃ĩa
tempus habeant: Sienim unum aliquid exom¬
nibus omne tempus haberet. non omnia tempꝰ
haberent. q̃m ex duob contiariis sibiq repug¬
nantib Si tempus ẽet ut altenĩ s̃eꝑ ẽct. tempus
ẽẽt ut alterum numquã ẽet. Sicq hoc nullum
tempus haberec. cum ulud cum quo idem tp̃s
habere non posset omne tp̃s haberet. Nunc ergo
qquia omĩa tempus ^ nicħil unum exomnib om̃e

Expanded text:
seuntia in usum vertere, ut tamen non norit in seuntia in usum vertere, ut tamen non norit in eorum defectu mentem a sua stabilitate inclinare. Omnia enim suo teet tamen omnia, quae mutabilitati subjacent, licet in miseria qualemcunque consolationem praebeant, felicitatem tamen conferre non possunt. Nihil ergo suo tempore abjiciendum, et nihil non suo tempore eligendum; sed sic animus ad usum temporis praeparetur, ut tamen ad mutabilitatem temporis spatiis transeunt universa sub coelo. Quare ergo eligatur ad omne tempus aliquid unum, cum omnia tempus habeant? Si enim unum aliquid ex omnibus omne tempus haberet, non omnia tempus haberent; quoniam ex duobus contrariis sibique repugnantibus si tempus esset, ut alterum semper esset, tempus esset ut alterum nunquam esset. Sicque hoc nullum tempus haberet, cum illud cum quo idem tempus habere non posset, omne tempus haberet. Nunc ergo, quia omnia tempus habent, nihil unum ex omnibus omne
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝑpetuum semꝑq ꝑmanens inueniatur.
sed omne quod ẽ aut aliud subsequatur ut non
abinitio ueniat aut precuirat aliud ut usq ad
finem se ñ extendat. Tempus etĩa habent omĩa
certum ⁊ det̾minatum quando incipiant ⁊ quan¬
dofimantur. siuie etĩa qũãdiu subsistant ⁊ q̃ndo
subsistart singula ut nichil preter iationem sit.¬
& prudens animus sic se ⁊ temporib & tempo¬
ralib: aptare studeat. ut ⁊ inhiis quȩ trans eunt
quasi ꝑmanentib ficduciam suam non constitu.¬
at. ⁊ inhiis quȩ bene ordinata sunt contra dis¬
positionem creatoris murmurare ñ presumat.
In omni autẽ euentu uens ⁊ ꝑmanentib bonis
Se conformans ita rerum mutabilium uarieta.¬
tatem despiciat. ut licet unaquaq re ꝓtemꝑe
utatur dum presens ẽ. numquã tam̃ in eius
transitu animum astatu suo declinare ꝑmit.¬
tat. Lue eñĩ prudentissimus ẽ qui sic seit tran¬

Expanded text:
nihil perpetuum semperque permanens inveniatur: nihil perpetuum semperque permanens inveniatur: sed omne quod est aut aliud subsequatur ut non ab initio veniat, aut praecurrat aliud ut usque ad finem se non extendat. Tempus etiam habent omnia certum et determinatum, quando incipiant et quando finiantur; sive etiam quandiu subsistant, et quando subsistant singula ut nihil praeter rationem sit; et prudens animus sic se, et temporibus, et temporalibus aptare studeat ut et in iis quae transeunt quasi permanentibus fiduciam suam non constituat, et in iis quae bene ordinata sunt contra dispositionem Creatoris murmurare non praesumat. In omni autem eventu veris, et permanentibus bonis se conformans, ita rerum mutabilium varietatem despiciat, ut licet unaquaque re pro tempore utatur dum praesens est, nunquam tamen in ejus transitu animum a statu suo declinare permittat. Ille enim prudentissimus est, qui sic scit tran
Abbreviated transcription (Latin):
Maieiua ie can felitratem conteine possiute. Mamis
ecteum quedam echiuis abs euasi potiora pomnio
adiouim dtetem elecge. quia fops amius qui per
teno orasia ad ecntatis statum sestinat nonsolum
pr iaius mundintetm adcondlatione opetr.¬
Saita quoq cun tenpus potiuliat ao ereititea¬
tionem uitutis suȩ libent̃ inusum assuinit.
Et ideo omnib exꝑim̃to ꝓbatis mutabilium
tandem conchtionem agnoscit. & quia nichil
exominib quȩ transeunt ꝑpetuostare possit fa¬
tetur dicens. Omnia tempus habent. & suis
spaciis tianseunt unu̾isa Subcȩlo. Quare e
tuhuius mundi uelinala metuas uelbona con-¬
cupiscas cũ transeant uniu̾sa subcȩlo. cũ potius
hoc ueritati concordet ut in omnib hũs nec aliqͥd
Siue inbono siue in malo. ꝓsummo habeas. quia
transeuito omĩa. nec aliquid suo tp̃r abiciendum
exstimes. quia iuste orctinata sunt unuera:
Omna tempus habent. ⁊ suis spaciis transeunt
umuersa subcȩlo. Omnia tempus habent. ut

Expanded text:
era veram felicitatem conferre possunt. Male ergo fecit cum quaedam ex iis sibi quasi potiora prae omnibus ad jucunditatem elegit; quia fortis animus, qui per temporalia ad aeternitatis statum festinat, non solum prospera hujus mundi interim ad consolationem expetsa quoque cum tempus postulat, ad exercitationem virtutis suae libenter in usum assumit. Et ideo omnibus experimento probatis mutabilium tandem conditionem agnoscit, et quod nihil ex omnibus quae transeunt perpetuo stare possit, fatetur, dicens: Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quare ergo tu hujus mundi, vel mala metuas, vel bona concupiscas, cum transeant universa sub coelo? Cum potius hoc veritati concordet, ut in omnibus iis nec aliquid, sive in bono, sive in malo pro summo habeas; quia transeunt omnia. Nec aliquid suo tempore abjiciendum existimes, quia juste ordinata sunt universa. Omnia enim tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Omnia tempus habent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te. aut iocuncitatem faisam aut ueram muiseriã
lieueit. contnus adaues quarsi peroia quib:
uel dolorem suum alleuiet. uel expleat iocunatu¬
tem appetenoa conuertit. hinc g semꝑ futiua ap¬
qui sempindesid̃io futinoꝵ faluitur. uix ali quando
merpicutia p̃sentium ommino decipiatur. lpssd
em̃ aibitestio ẽ homo uierabona non ẽs hec rosag̃
aiigea. quia dum semꝑ anmno futur.s rrb ebi cer
nuinquiam de inhius quib fruitur uere felicoem
agnosctt iuhoc plane ꝙ ipse ꝓbet quia hee omĩls¬
sipossiut astitis cum ñ habentu: ꝓ su mna teli¬
citate appeti. numquam tam̃ cum habentur porc̃t
ad summam teletatem poszidẽri. Et tam̃ carme¬
lis mens concupisentiȩ suȩ tenebris cocta pi oie
uiderte non pctest. quod nec ipsa omnimo ignora
wbotess. quia cum semꝑ uantatem uideat ueo¬
pentia pͥentium. numnquã tam̃ e colbet aba

Expanded text:
te, aut jucunditatem falsam aut veram miseriam te, aut jucunditatem falsam aut veram miseriam invenerit, continuo ad alia se quasi potiora quibus, vel dolorem suum allevet, vel expleat jucunditatem, appetenda convertit. Hinc ergo semper futura apqui semper in desiderio futurum fallitur, vix aliquando in experientia praesentium omnino decipiatur. Ipse enim sibi testis est homo; vera bona non esse haec ipsa quae diligit; quia dum semper animo futuris inhiat, et nunquam se in iis quibus fruitur vere felicem agnoscit: in hoc plane et ipse probat quod haec omnia licet possint a stultis, cum non habentur pro summa felicitate, appeti, nunquam tamen cum habentur, possunt ad summam felicitatem possideri. Et tamen carnalis mens concupiscentiae suae tenebris caecata, plane videre non potest quod nec ipsa omnino ignorare potest, quod cum semper vanitatem videat in experientia praesentium, nunquam tamen se cohibet ab
Abbreviated transcription (Latin):
tinum nonẽ. Nisi enun
prius mens afonte uitatis
antrorsum se per muttade.¬
Ssetia spargeret. nequaquam sermo fors ꝑtam
multas se assertiones deriuaret. Hune autem
quia animus iector ab amore ueritatis ꝑuaria
des id̾ia in concupiscentiam uanitatis stinditui.
tocito in appbations eiusdem uanitatis uario
e inconstantiq iucticio singuaforis ꝑuerbuam fa¬
mulatur. Propterea qͦ salomondeuanttate dis¬
putans eociens inser mone sententiam mutat
ut uidelicet sensum in cogitatione ꝑ amorem
uanitatis mutatum ostendat. Cor namq hu¬
manim quod in desit̃io et̾nitatis fixum ñ est.
nuinquã stabile ẽe ualec. qm estu desidioꝵ car¬
nalium tociens a sua stabilitate concutitur. quo¬
tiens abhiis quib ꝑ amorem in hederat ad ala
concupis cenda moretur. Quia enim mierum
transeuntium usu fructum eẽnitatis exaiurio.
& inhiis que solum adtemporis consolationẽ
fata sunt felictatis gaudium inuenie se putat.
id eo semꝑ cum intebus habitis erꝑientia docen¬

Expanded text:
unum non est. Nisi enim prius mens a fonte veritatis introrsum se per multa desideria spargeret, nequaquam sermo foris per tam multas se assertiones derivaret. Nunc autem quia animus rector ab amore virtutis per varia desideria in concupiscentiam vanitatis scinditur: idcirco in approbatione ejusdem vanitatis vario ei inconstantique judicio lingua foris per verbum famulatur. Propterea ergo Salomon de vanitate disputans, toties in sermone sententiam mutat, ut videlicet sensum in cogitatione per amorem vanitatis mutatum ostendat. Cor namque humanum quod in desiderio aeternitatis fixum non est, nunquam stabile esse valet; quoniam aestu desideriorum carnalium toties a sua stabilitate concutitur, quoties ab iis quibus per amorem inhaeserat, ad alia concupiscenda movetur. Quia enim in rerum transeuntium usu fructum aeternitatis exquirit, et in iis, quae solum ad temporis consolationem facta sunt, felicitatis gaudium invenire se putat: ideo semper cum in rebus habitis, experientia docen
Abbreviated transcription (Latin):
alas ciuasi exꝑiendo ꝓbans.  omnia exꝑta mpp¬
bans agnout canciem nuicbẽe inomnio quoo
scuentio ⁊c ait ꝑpetuo consistere posst. aut plemil
iocunatatis fiuctum dum presens ẽ ermbere..
cteo nuno arguens ignorantiam suam ꝓeo quod
posicet. otendit qua sicit om̃ia non solim ꝓspo
seo aiueida quoq suo tempore bene itenti bona

Expanded text:
uasi experiendo probans, et omnia experta improbans, agnovit tandem nihil esse in omnibus, quod fruentibus se, aut perpetuo consistere possit aut plenum jucunditatis fructum, dum praesens est, exhibere. Idcirco nunc arguens ignorantiam suam, pro eo quod possidere, ostendit, quod sicut omnia non solum prospera, sed adversa quoque suo tempore bene ute
Abbreviated transcription (Latin):
eñi omni homiit ⁊ bona ⁊ mala. Bona quid̃e quib
examinando ad dicat. Et habet omnis uita bona
dua & malasua. ut omnia tempus habeant. &
suis spaciis traneant uniũiza subcelo. Etrumq
ciatur ⁊utrumꝙ ꝓponitur. alterum exiusticia.
altum ex miscõia. yniuerse iuȩ dñi nuscd̾ia &e ue¬
& paxorcisate suntr. Si sola mala nonẽet miscd̾ĩa.
Sisoia bona nonẽet iusticia. Igitur & bona & ma¬
la ꝓponit ds. & potestatemelectionis homini re¬
linquit quid prius accipiat. Nam utrumq gus¬
tare op ortet sed quito prius inipso ẽ. Carnalis aũ
quadi adhenditatem festinans & declinans uidi.¬
ciumut cateat benetictione innouissimo prius
bona elicr. & dat nu łs bona temporalia quȩ
finem habeant ut silis ĩuoc edant mala mansu¬
rasine sine. Spt̃ialis uͦ pryd ꝓbatut ad uersis ut
ad ꝓspera ꝑcducatur. & habeat ipse quoq mala
Sua & bona sua. sed mala intempore: bona in

Expanded text:
enim omni homini et bona et mala. Bona quidem, quibuenim omni homini et bona et mala. Bona quidem, quibuexaminando addicat. Et habet omnis vita bona sua et mala sua, ut omnia tempus habeant, et suis spatiis transeant universa sub coelo; utrumque datur, et utrumque proponitur; alterum ex justitia, alterum ex misericordia. Universae viae Domini miseSi sola mala, non esset misericordia. Si sola bona, non esset justitia. Igitur et bona et mala proponit Deus, et potestatem electionis homini relinquit, utra prius accipiat. Nam utraque gustaro oportet, sed utra prius, in ipso est. Carnalis autem quasi ad haereditatem festinans, et declinans judicium, ut careat benedictione in novissimo; prius bona eligit, et dat illi Deus bona temporalia quae finem habeant ut illis succedant mala mansura sine fine. Spiritualis vero prius probatur adversis ut ad prospera perducatur, et habeat ipse quoque mala sua et bona sua; sed mala in tempore, bona in
Abbreviated transcription (Latin):
succeclentib ꝓsequitur quod generaliter p̃mise¬
rat dicens. omnia tempis habent. et enumerat
hc ⁊ bona ⁊ mala. & pt bona mala. & item post
maia bona. nusquam sola mala uel sola bona. hoc
sine bonis. quia nuxta sunt omnia quamdui tp̃s ẽ
ut omnia habeaur tempus: Tempus nascendi:⁊ tp̃s
moriendi. tempus plantandi ꝙ tempuis euellendi. tp̃s
occidendi ⁊ tempus sanandi. tempus clestiuendi &.
tempus ȩdificanti. Primum bona ⁊ mala. tempus
nascencti & tempiis moriendi ptea mala & bona tp̃s
occicendi ꝙ tempus sananci. Nonsolabona nec sola
mala. sed & bona ⁊ mala. Nec solum pꝰt bonamala s
ptmala bona. prius tam̃ post bona mala ⁊ demde
apło. quia non prius quod spu̾ialeẽ. sed ciuod carna¬
leẽ ptius ẽ. Eigo duȩ uite sunt. primacarnals. Scd̾a
Apͣualis. Et habet utrac uita bonasua ⁊ mala sua.
&. implet omne antmal benedictione. Proposuit

Expanded text:
succedentibus prosequitur quod generaliter praemisesuccedentibus prosequitur quod generaliter praemiserat, dicens: Omnia tempus habent. Et enumerat hic et bona et mala: et post bona, mala, et item post mala, bona; nusquam sola mala, vel sola bona. hoc sine bonis; quia mista sunt omnia, quandiu tempus est ut omnia habeant tempus. Tempus nascendi et tempus moriendi; tempus plantandi et tempus evellendi; tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi et tempus aedificandi. Primum bona et mala: tempus nascendi et tempus moriendi. Postea mala et bona: tempus occidendi et tempus sanandi. Non sola bona, nec sola mala; sed et bona et mala. Nec solum post bona mala, sed etiam post mala bona: prius tamen post bona mala, et deinde Apostolo, quia non prius quod spirituale est, sed quod carnale est, prius est . Ergo duae vitae sunt, prima carnalis, secunda spiritualis. Et habet utraque vita bona sua et mala sua; ; aperit manum suam, et implet omne animal benedictione . Proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
cionec ueniat tempus quando remecietut inẽtnitate
quiequid intempoꝵ spacũs exactum ẽ siue maius
Siuie minus. Tanc longaspacia tempoꝵ ñ placeb̃t
impnis transacta felicitate tempoꝵ. & ꝑmanentibus
culpis que ꝑtempora contiaxerunt cum uiderint
supplitia ꝓtemporalib ecerna commissis. Iustis
aute tunc tempora sua songa etĩa modica iuudebim¬
tur. cũ merta temporalia uiderint premiis ȩtms
compendari. Ante hoc tempus quicaiuid intemꝑe
agtur octuttum ẽ siue longum siue breuesto. ut hõ
di uclicium scrutari non audeat. sed paratus sit ad
omne tempus suie bonum sius malum sit. ut per
bena &e mala ꝓbatus transeat ad bona gl̃ificandus.
Ee si interim longa sint spaciatemporis. non p̾su¬
mat inbonis non coriat in malis. quia spacũssius
transeunt uiniũsa subcelo. ut tianseunte tempore
subcelo succedat ȩt̾nitas quȩ est incelo. Tempus
nascendi. & tempus monencdi. Nunc exemplis

Expanded text:
donec veniat tempus, quando remetietur in aeternitate donec veniat tempus, quando remetietur in aeternitate quidquid in temporum spatiis tractum est, sive majus, sive minus. Tunc longa spatia temporum non placebunt impiis transacta felicitate temporum; et permanentibus culpis quae per tempora contraxerunt, cum aeterna viderint supplicia pro temporalibus commissis. Justis autem tunc tempora sua longa etiam modica videbuntur, cum merita temporalia viderint praemiis aeternis compensari. Ante hoc tempus quidquid in tempore agitur, occultum est, sive longum sive breve sit, ut homo Dei judicium scrutari non audeat, sed paratus sit ad omne tempus, sive bonum sive malum sit, ut per bona et mala probatus transeat ad bona glorificandus. Et si interim longa sint spatia temporis, non praesumat in bonis, non corruat in malis; quia spatiis suis transeunt universa sub coelo, ut transeunte tempore sub coelo succedat aeternitas quae est in coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Nunc exemplis