comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiquage simus annus in lege
uibeleus icdest dimittens. sue
mutatus appellari iussus est. in
quo populus ab omni oꝑatione
qui esceret. omnium debita la¬
xarentur. serui liberi redirent:
annus ipse maioribus sollemp¬
niis ac laudibus diuinis eminen-¬
tior ceteris existeret. Merito
ꝑ hunc tiuinerum. illa summȩ
pacis tranquillitas indicatur.
⁊uando sicut apłs ait canen¬
te nouissima tuba mortiu re¬
stirgent. et nos inmutabimur
ingłam. Ebi cessantibus hui
scłi laboribus & erumpnis. di¬
missis omnũr cul parum debi¬
tis. insola diuine uisionis con¬
templatione. cunctus electorũ
populus ineternum gaudebit:
impleco illo desiderabili dni
ac saluatoris nr̃i mandato. Ua-¬
cate. et uidece qm̃ ego sũ ls̃.¬
Ad quam ꝓfecto uacationẽ
et uisionem in cõmutabilis
ueritatis. quia non nisi per
o bseruantiam preceptorũ celesti¬
um et sp̃s sancti donũ ꝑtingit᷑.
recte et legem cdlecalogi.ꝙ. eius¬
dem sp̃s grãm in eo dierum nu¬
mero qui requiem designaret

Expanded text:
us etenim annus in lege Jubilaeus, id est dimittens sive mutatus, appellari jussus est, in quo populus ab omni operatione quiesceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent. Annus ipse majoribus solemniis, ac laudibus divinis eminentior ac caeteris existeret. Merito per hunc numerum illa summae pacis tranquillitas indicatur, quando sicut Apostolus ait canente novissima tuba mortui resurgent, et nos immutabimur in gloria. Ubi cessantibus hujus saeculi laboribus et aerumnis, dimissis omnium culparum debitis, in sola divinae visionis contemplatione cunctus electorum populus in aeternum gaudebit, impleto illo desiderabili Domini ac Salvatoris nostri mandato: Vacate et videte quoniam ego sum Ad quam profecto vacationem et visionem incommutabilis Veritatis, quia non nisi per observantiam praeceptorum coelestium ac Spiritus sancti donum pertingitur, recte et legem decalogi, et ejusdem Spiritus gratiam in eo dierum numero qui requiem designaret,
Abbreviated transcription (Latin):
milantur᷑ eis q̃. q̃ de palmarũ fo¬
sus sũt contexxta: cũ in defecꝰti¬
uam et̾ne retͥbutionis memoriã
puroin corde retinent. Et bene
curba quãuis reliqͥas dñici pran¬
dii non caꝑet. manducasse dam̃
et saturata esse narrantur. qͥa
sunt nonnulli qͥ ꝙ. omia sua si¬
relinquere nequeunt. neq ex¬
plere hoc qd̃ uirginib dicitur.
qui þotest caꝑe capiat. ceteraq
huiꝰ modi. tam̃ esurientes & sici¬
entes iusticiã saturant᷑. cũ audi
endo mandata legis cdei. ad uitã
ꝑueniunt et̾nam. Erant aut̃
ro docerent euũgelicis se pastos
esse cibariis. Dom̃c Uni. Lc¬

Expanded text:
milantur et eis quae de palmarum milantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes juendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam. Erant autemro docerent, evangelicis se pastos esse cibariis. Haec ergo
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sustollunt.ꝙ. septẽ sportas
implent. qͥa sunt altiora ꝑfectio¬
nis p̃cepta. uel potius exhortam̃¬
ta ꝙ. consilia: que generalis fide-¬
liũ multitudo neqͥt seruare.ꝙ.
inplendo actingere. Quorũ ex¬
secutio illos ꝓpͥe respicit: qͥ ma-¬
iore sancti sp̃s gr̃ã pleni. genera¬
lem populi dei conuersationẽ
m̃tis atq oꝑis sublimitate tranis¬
cendt̃. qualib dicit᷑. Siuis ꝑ¬
fectus esse: uade ꝙ. uende omĩa
que habes & da pauꝑib. Unde
bene sportȩ qͥb dñicorũ sunt
condita fragmenta ciborum:
ꝓpt̃ septiformẽ sp̃s grãm. septẽ
fuisse memorantur. Nam spor.
tȩ qͥa iunco ꝙ. palmarũ foliis so¬
lent contexi: merito in scõrũ sig¬
nificatione ponunt᷑. Iuncus qͥp¬
pe: suꝑ aquas nasci consueuit.
Palma uͦ: uictricẽ ornat manũ
Et iunceis uasis recte comꝑan¬
tͣ electi: cũ radicẽ cordis ne forte
ab amore et̾nitatis arescat. in
ipso uite fonte collocant. Assi-¬

Expanded text:
apostoli sustollunt, et septem sportas apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni generalem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes , etc. Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assi
Abbreviated transcription (Latin):
mortis : Et manducauert̃: q. sa¬
turati st̃. Manducant de panib
dñi ac piscib ꝙ. saturat᷑: qͥ audi¬
entes uerba dei.q. exempla intu¬
entes. ad ꝓfectũ uite correptioris
ꝑ hec excitare atq assurgere festi¬
nant. Quib apte congruit il¬
lud psalmi̾te. Edent pauperes
& saturabunt᷑.ꝙ. laudabunt do¬
minũ qͥ reqͥrt̃ eũ: uiuent corda
dicere. Audient humiles uerbũ
dĩ q facient: ꝙ. ad laudẽ non suã
sed suꝑni largitoris cuncta que
bene egert referunt. Unde me¬
rito ad uitã interioris hominis
eternã ut pote pane urte satu¬
rati ꝑuenient : cui contͣ cardis
Manducastis: et non᷑ estis sa¬
turati. Manducant namq ꝙr.
non saturant᷑. qͥ panẽ uerbi dĩ
audiendo degustant: sed non fa-¬
ciendo que audiunt nichil ex
his interne dultedinis qͦ cor ip̃oꝵ
confirmet᷑ in uentre memorie re¬
cipiunt. Et sustulerũt qd̾ supa¬
uerat de fragm̃tis: septẽ sportas
Quod turbis saturatis suꝑerat.

Expanded text:
mortis. Et manducaverunt, et samortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cor dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis robratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturitatis superat,
Abbreviated transcription (Latin):
ficientib qͥ eis scripturarũ ar¬
chana patefaceret. eosq ad urã
ueritatis instrueret. Acceptis
autẽ ad frangendũ panib dñs
gr̃as agit. ut & ipse quantũ de
salute generis humani congau¬
deat ostendat. ꝙ. nos ad agendas
semꝑ deo gr̃as informet: cũ uel¬
terreno pane carnẽ uel animã
celesti suꝑna grã largiente refi¬
cimꝰ. Et habebant pisciculos pau-¬
cos:ꝙ. ipsos benedixit ꝙ. iussit
apponi. Si in panib septẽ. scrip¬
tura noui testam̃ti designatur.
qͥd in pisciculis qͦs benedicens pa¬
rit̃ dñs curbe iussit apponi. nisi
scõs accipimꝰ illiꝰ temporis. quo
eadẽ ẽ. condita scriptura uel quo¬
rum ista scriptura fidõritã. et pas¬
siones continet. Qui de turbalentis
huiꝰ scli fluctibu ᷤ erepti. ac diui¬
na benedictione consecrati refectio¬
nẽ nobis int̾nam. ne in huiꝰ mun¬
di transeuntis cursu deficiamus.
exemplo suȩ ueluite p̃buere uel

Expanded text:
ficientibus, qui eis Scripturarum arficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, las invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel
Abbreviated transcription (Latin):
fregit.ꝙ. dabat discipulis suis
ut apponerent:ꝙ. apposuert̃ curbe.
Dominꝰ accipiens pancs dabat dis-
cipulis. ut ipsi acceptos turbe appo¬
nerent. qͥa sꝑicalis dona scientie
tribuens apłis: ꝑ eorũ ministeriũ
uo luit ȩccłȩ suȩ ꝑ orbẽ uitȩ ciba¬
ria ministrari. Quod aut̃ fregit
panes. qͦs discipulis daret aꝑtio¬
nẽ designat sacramentorũ: qͥb
ad ꝑpecuã salutẽ nucriendus erat
mundus. Cũ enĩ ut ait ipse ne¬
mo nouit siliũ nisi pat̃: neq pa¬
trẽ qͥs nouit nisi filius. ꝙ cui uo¬
luerit filius reuelare. Quid nisi
panẽ uite nobis ꝑse aperiendũ de¬
monstrauit. ad enius interiora cer¬
nenda ꝑ nos ipsos penetrare ne¬
bilẽ quorũdã famem deplorans
aiebat. paruuli petiert̃ panẽ:
nec erat qͥ frangeret eis. Qd̃ est
aliis uerbis dicere. indocti que¬
sier̃t pabula uerbi dei. qd̃ ad
uͥtutẽ bone oꝑationis conua¬
lescerent: nec erat magistris de¬

Expanded text:
fregit, et dabat discipulis suis fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dcipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod vero fregit panes quos discipulis dedit, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Domo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare neabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris de
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. plemꝰ fidelib cunctis.q. cre-¬
denda reuelat᷑.ꝙ. credita dat᷑. Neq
ordeacei fuisse ꝓdunt᷑. sicut illi
qͥnq de qͥb quinq sunt homi-¬
nũ milia saturata: ne iterũ si-¬
cut in lege uitale anime alim̃cũ.
corꝑalib sacram̃tis obtegerẽtur.
one qͥnq panũ: turba suꝑ fenũ
uiride discumbebat. Nunc ubi
septẽ panib reficienda est. super
terrã discunbere p̃cipit᷑: qͥa per
scripturã legis. carnis desideria
ꝙͣflos feni. In nouo aut̃ cestam̃¬
to ipsam quoq t̾rã. ac facultates
temporales dere linquere p̃cipi¬
m᷑. Uel certe qͥa mons in qͦ curba
dominicis panib reficiebat᷑. alti¬
tudinẽ ut supͣ diximꝰ redemtoris
nri significat. Ibi supͣ fenũ: hic
tegit᷑: hic autẽ remota omĩ cupidi-¬
tate carnali. conuiuas noui cestam̃¬
ti. spei ꝑmanentis firmam̃tum.
tamꝙͣ ipsuis montis soliditas nul¬
lo feno int̃posito continebat. Et
accipiens septẽ panes gras agens

Expanded text:
i plenius fidelibus cunctis, et credenda revelatur et credentibus datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hone quinque panum turba supra fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria  tanquam flos feni. In novo autem testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur, vel certe, quia mons in quo turba Dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
exore sãcto ueritatis. qua dicit᷑.
qͥdam aut̃ ex eis delonge uenert̃.
Est aut̃ qͥ nichil fraudis. ꝙ nichil
carnalis corruptionis exꝑtꝰ: ad
om̃ipotentis cdei seruiciũ festi¬
nauit. Iste de longinqͦ non ue¬
nit: qͥ a ꝑ incorruptionẽ ꝙ. inno¬
centiã ꝓcimꝰ fuit. Alius nulla
inpuditicia nullis flagitiis
inqͥnat᷑. solo autẽ coniugio eꝑ¬
tꝰ: ad ministeriũ sꝑitale conuer¬
sus est. Neq iste uenit de lon¬
ginqͦ: qͥ ausus coniunctione con¬
cessa. ꝑ illicita non errauit. Alũ
uͦ post carnis flagitia. alii post
falsatestimonia. alii post facta
surta. alii post illatas iuolentias.
alii post ꝑpetrata homicidia. ad
penitentiã redeunt. atq ad om̃i¬
potentis cłi seruitiũ conuer¬
tunt᷑ : hii uideliced ad dnm de
longriqͦ ueniunt. Quandoꝙ.
enĩ qͥsq plus in prauo oꝑe er-¬
rauit : tanto ab omĩ pocente
deo longius recessit. Dent᷑ gͥ
alim̃ta cis etiã qͥ de longinqͦ ue¬
niunt: qͥa conuersis peccatorib

Expanded text:
e veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis quinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas injurias et violentias, alii post perpetrata homicidia, ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tus amiserut. Item iudei quicũq ĩ
xp̃o crediderunt de ꝓpe ad illũ ue¬
nerunt. qͥa legis & ꝓpharũ erant
delonge utiq uener̃t ad xp̃m: qͥa
nullis sc̃arũ scripturarũ monitis.
de eiꝰ erant side p̃moniti. Et int̃.¬
rogauit eos. Quot panes habetis:
Qui dixert̃. Ceptẽ. B ene septẽ
panes. in ministerio noui destam̃ti¬

Expanded text:
t. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monimentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt: Septem. Bene septem panes in mysterio Novi
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes eiꝰ ꝙ curauit eos. Turba
morũ suorũ sustinet. cũ electi
qͥq fide scẽ tͥnitatis lucidi. dño
ꝓ suis suorũ q peccatis. anime
indeliced langorib ꝑseueranti
instantia supplicant. Icẽ tur¬
ba triduo dñm sustinec. quan¬
do multitudo fideliũ.peccata
que ꝑpetrauit ꝑ penitentiã
declinans: ad dnm̃ se un oꝑe.¬
locutione. atq in cogitatione
conuercit. Quos dimittere
ieninos dñs in domũ suã non
uult ne deficiant in uia. qͥ a ui¬
de liced conuersipeccatores in
p̃sentis uite uia deficiunt:
si in tna conscientieͤ sine doc

Expanded text:
. Turba morum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Domlocutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae via deficiunt, si in sua cons
Abbreviated transcription (Latin):
bã inqͥt. qͥa ecce iam triduo susti¬
nent me. nec habent quod mãdu¬
cent. Et si dimisero eos ieiunos
in domũ suã: deficient in uia.
Quare triduo turba dnm suffi¬
nuerit: matheus exponit ple-¬
uiꝰ qͥ ait. Et ascendens in montẽ
sedebat ibi.ꝙ. accessert̃ ad eũ
turbȩ multȩ. habentes secũ
muͥtos. cecos. claudos. debiles.

Expanded text:
sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, clau
Abbreviated transcription (Latin):
minũmili a saturauit: diuinȩ opꝰ
esse uirtutis. Mistice aut̃ hoc
miraculo designat᷑ qd̃ uiã scli
p̃sentis. alit̃ incolumes transire
neqͥmͦ: nisi nos grã redẽptoris nr̃i.
alim̃to sui uerbi reficiat. Hoc
uͦ cypice int̾ hanc refectionẽ ꝙ.
illam qͥnq panũ ac duorũ pisci¬
ũ distat. qd ibilex ueteris instru¬
m̃ti sꝑitali grã plena ẽẽ signata
ẽ. hic aut̃ noui ueritas ac gr̃atesta¬
m̃ti fidelib ministranda monstrata ẽ.
testam̃ti recte intellecta Sane¬

Expanded text:
num millia saturavit, divinae opus esse virtutis? Mystice autem hoc miraculo designatur quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia Redemptoris nostri alimento verbi sui reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Instrumenti spiritali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata est.Testamenti recte intellecta a
Abbreviated transcription (Latin):
se ciuitatẽ. siue domũ dñi idest
eccłam in alta bonoꝵ expellit ope-¬
rũ.ꝙ. cunctis manifestã gentib
exibet. ipse hanc ab infimis de¬
lestationib abstractã pane celi
reficit: atq ad appetitũ suꝑnę
ciuitatis datopignore cibi sꝑi

Expanded text:
um Domini, id est, esiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spi
Abbreviated transcription (French):
nus qͥ collit peccata mundi: leo¬
nẽ qͥ intu lit peccatũ mundo con¬
fregit. Agnus. qui nos suȩ carnis q.
sangiuinis libãmie ne ꝑeamꝰ
reficit: leonẽ qui nos rugiens
circuit et quẽ de nobis ꝑdat
inqͥrit deuicit. Agnus qͥ suȩ

Expanded text:
nus qui tollit peccata mundi, leonem qui intulit peccata mundo confregit: Agnus, qui nos suae carnis et sanguinis libamine ne pereamus reficit, leonem qui nos rugiens circuit, et quem de nobis perdat inquirit, interficit Agnus, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
sos ne ditiꝰ iaceant horcẽtur.
resurgentes ut uirtutib exer¬
ceantur instruat. exercitatos
ututib p̃mia in celis ut spe
actionis. ne in lapidem offensio¬
nis et petram scandali. offendans
p̃muniat. ac sic etiam ipse cum
ceteris fide libus redemptoris
sui uestigia sequatur. passionis¬
q ac resurrectionis eius my ste
medium uulnerum simul
et celestium gaudiorũ pignus
dare dignatus est. iħs xp̃s dñs¬

Expanded text:
sos ne diutius jaceant hortantur, sos ne diutius jaceant hortantur, resurgentes ut virtutibus exerceantur instruunt, exercitatos virtutibus praemia in coelis ut sperue gressus suae actionis, ne in lapidem offensionis et petram scandali offendant, praemuniat, ac sic etiam ipse cum caeteris fidelibus redemptoris sui vestigia sequatur, passionisque ac resurrectionis ejus mysterimedium vulnerum simul et coelestium gaudiorum pignus dare dignatus est Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i resurrectione letam᷑. canto
uel gaudio castos uel mpuros
metu et confusione afficit. mul¬
co magis in tempore districti exa¬
minis. quando generalis omni¬
um resurrectio celebratur: et
iam audita iudicis sententia.
hos conscientia munda excusans
letisicat. illos noxia accusans
inꝑpetuũ dampn̾at. Quicũq
gͦ fẽs dilectissimi continentiȩ
caute ne cepta deserant: prius¬
quam hoste ꝓstrato ministeriis
donentur angłicis. Qui uero
actenus armaturã uirtutum
non induit. uel hodie incipi-¬
at: hodie cum curbis illis fide¬
libus ficlei oꝑa assumat. In¬
ploret pietatem eiꝰ: qui in nomi¬
ne patris adueniens. benedicti-¬
onem mundo attulit. O sanna
se suꝑna in patria flagitet. Scer
liet in presenti: ut exabtet ea¬
deus in futuro. memor. illius
dauitici. quia exultabunt ossa
humiliata. Ramos de arbori-¬
bus cedat. et sibi sternat in uia
idest sanctorũ scripta sedulus
ad memoriam reuocet. quib
stantes ne cadant roboret. lap¬

Expanded text:
ri resurrectione laetamur, tanto vel gaudio castos, vel impuros metu et confusione afficitur, multo magis a tempore districti examinis, quando generalis omnium resurrectio celebratur, et jam audita judicis sententia, hos conscientia munda excusans laetificat, illos noxia accusans in perpetuum damnat. Quicunque ergo, fratres dilectissimi, continentiae carnis caute ne coepta deserant, priusquam hoste prostrato ministeriis donentur angelicis. Qui vero hactenus armatura virtutum se non induit, vel hodie incipiat, hodie cum turbis illis fidelibus fidei opera assumat, imploret pietatem ejus qui in nomine Patris adveniens benedictionem mundo attulit,  Al., ase superna in patria flagitet. Sternliet in praesenti, ut exaltet Deus in futuro, memor illius Davidici quia exsultabunt ossa humiliata. Ramos de arboribus caedat, et sibi sternat in via, id est, sanctorum scripta sedulus ad memoriam revocet, quibus stantes ne cadant roborant, lap
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa die paschȩ idest quarta
decima luna ad uesperũ iussus
est inmolari. significans eum
qͥ nos sanguine suo redempcu¬
rus. ante quinq dies pasche ideͬ.
hodierna die. magno p̾cedenti¬
um sequentiumq populorum
erat cotidie docens in eo: Quin¬
ta de mum ꝑacta die. ubi ueteris
pasce sacramenta hactenus ob-

Expanded text:
st quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum erat quotidie docens in eo. Quinta demum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus ob
Abbreviated transcription (Latin):
missa signauerat. Ance quins
dies pasche uenire uoluit. sicut
ex iohannis euuangelio didici¬
mus uc etiam ꝑ hoc ostenderet
se esse agnum inmaculatum
qui peccata colleret mundi.
Agnus quippe paschalis. cuius
inmolacione populus isrł est
ab egipcia seruitute liberatus.
ance quinq dies paschȩ idest

Expanded text:
. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, i
Abbreviated transcription (Latin):
itade amica est mansuetudo. ꝙ.
istis indiuitiis familiaris elatio.
tib inuenit᷑. cũ animꝰ habudan¬
dia sua non ad tumorẽ suꝑbiȩ.
s ad oꝑa benignidatis uitatur:
id q ꝓ lucris maximis numeret.
qd̃ ad releuandã miseriã alien
laboris inpendit. Omĩ enĩ ge¬
neriatq hominũ ordini datur
in hac uirtute consortiũ. qͥ a
nis pares : & inpares censu.
Nec int̾ hee quantũ sint in
qͥ in spũalib honis inuenunt᷑
equales. B eata gͥ illa pau ꝑtas.
que rerũ temporaliũ amore
non capit᷑. nec mundi dapib au¬
geri appetit. sed cȩlestib bonis dites
differentia relinquentes. ad uocẽ
celestis magistri. a captura pisci-¬
um in piscatores hominũ alacri-
conuersione mutati sunt. Et mul¬
tos sui similes fidei suȩ imitatio¬
ne fecert̃. quando illis pͥmitiis
credentiũ. qͥ uniuersis rebus siuis
possessionib q distractis. ꝑ deuo¬
tissimã pauꝑtatẽ bonis ditabant᷑

Expanded text:
itate amica est mansuetudo, et itate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. tibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia sito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescdifferentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitivicredentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur
Abbreviated transcription (Latin):
cunstantiũ tranqͥllitate colloquu:
ut ꝑ grẽ lenicatẽ. remoueretur le-¬
gis asꝑitas.ꝙ. sp̃s ad optionis. aufer¬
ret formidinẽ seruitutis. Qua
lis gͥ docꝰtrina sit xxp̃i. sacrȩ ipsius
sententie ꝓtestant᷑: ut qͥ ad et̾nam
beatitudinẽ ꝑuenire desiderant.
gradus felicissimȩ ascensionis ag¬
noscant. Beati inqͥt pauꝑes syu:¬
qm̃ ipsorũ ẽ. regnũ celorũ. De qͥb
pauꝑib ueritas cũ loqueret᷑. ne¬
forte eẽt ambiguũ. si dicens beati
pauꝑes. nichil adderet de intelli¬
genda pauperũ qualitate. & suf¬
ficere uideret᷑ ad ꝓmerenlum
regnũ celorũ easola mopia. quã
multi sub dura q graui necessi¬
tate patiunt᷑: sed cũ ait beati pau¬
ꝑes spũ. ostendit ẽĩs regnũ celoꝵ
tribuendũ. qͦs hum ilitas cõmen-¬
dat animorũ. magis quã indi¬
gentia facultatũ. Dubitariaut̃
non potest. qd̃ humilitatis istius
bonũ. facilius pauꝑes quã diui¬
tes assequant᷑. dũ ꝙ illis in tenu¬

Expanded text:
cumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CA doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquit, pauperesm ipsorum est regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ambula. Quid hac humili¬
tate sublimiꝰ: Quid hac pauꝑ¬
tate locupletius: Non habet
p̃sidia peccuniȩ: sed habet dona
nature. Quẽ debilem mater
fecit ex uerbo. Et qͥ imaginẽ ce¬
saris in nũmo non dedit. imagi¬
nem xp̃i in homine reformauit.
Nuiꝰ autẽ chessauri opib non
solũ ille adiutusẽ. cui gressus
redelitꝰ ẽ. sed etiam qͥnq milia

Expanded text:
ni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille pariꝑ qͥ non habebat qd̃
petenti cdaret. tancã dedit diui¬
ne gr̃e largitatẽ. ut quẽ admo¬
dũ unũ hominẽ redinde grarat
in pedib. sic tot milia creden¬
tiũ. sanaret in cordib : faceret¬
q eos in xp̃o alacres. qͦs in iuda¬
ica ꝑficlia inuenerat c laudican¬

Expanded text:
bebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudican
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimisq ꝓsecuta est. sed
iam hunc expulsos suꝑna
ierłm que est mater omniũ
nr̃m. mox in aliam uitam
obuiis leciciȩ ministris ex¬
cepit. atq ingaudiũ dñi
sui perpecuo coronandus
chronum in conspectu ag¬
ni amicti stosis alhis: et pal¬
me in manibus eorum.
Scant enĩ mͦ ante chronũ
dei coronati. qui quondã
ance chronos iudicũ cerre¬
norum. iacebant penis ad¬
stricꝰti. Stant in cons pectu

Expanded text:
lacrymisque prosecuta: sed lacrymisque prosecuta: sed jam hinc expulsos superna Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, mox in aliam vitam obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui perpetuo coronandos thronum in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum. Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronum judicum terrenorum jacebant poenis astricti. Stant in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Porro narareth galilee.
quo dñs cransfertur. partẽ
gentis eiusdem que tunc dem¬
poris fidem xp̃i est susceptũ¬
ra designat. Unde bene ga
lilea ꝑpetrata trans mi gratio.
naz arech flos aut uirgul¬
tum eiꝰ inter precatur. quia
ni mirũ sancta eccła quo ar¬
dentiore desiderio. ab his quȩ
in terra uidet ad celestia ꝓ¬
merenda. trans migrat: eo
maiore spiricalium habun¬
dat flore. ac germine uirtu
cum. Unde opordet fratres
rum hodierna festiuitate ue.¬
neramͣ. de ȩterna quȩ in cȩ-¬
lis ẽ martẏrum festiuitate
sedule cogitemꝰ. eorumq uesti¬
gia in quantum possumus
seguendo. et ipsi eiusdem festi¬
uitatis suꝑnȩ participes existe¬
re curemus cestante apło.
quia si sotii passionum fueri¬
mͦ. simul et conso lationis
erimus. Nec tam de morte
eorum lugeam. quã de iusta
palme ꝑceptione le temur.
Siquidem singłos eorũ ꝑ tor
menta dum pellerentur ex
hac uita. rachel gemebunda
idest eccła quȩ gemit. luctu.

Expanded text:
dit. Porro Nazareth Galilaeae, dit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, deslilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos, aut virgultum ejus, interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia quo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutum. Unde oportet, fratres rum hodierna festivitate veneramur, de aeterna, quae in coelis est, martyrum festivisedule cogitemus, eorumque vestigia, in quantum possumus, sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis superbae participes existere curemus, testante Apostolo, quia si socii passionum fuerimus, simul et consolationis erimus : nec tam de morte eorum lugeamus, quam de justa palmae perceptione laetemur. Siquidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur ex hac vita, Rachel gemebunda, id est, Ecclesia gemit, luctu
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat: occisio paruuloꝵ
mordem humilium spũ.¬
quos fugado a se xp̃o uidei
peremere designat. Quod
autẽ defuncto herode redit
et helia p̃dicantibus. iudes
sopita modernȩ inuidie
flamma. fidemͥ ueritatis
accipient. Et bener eum ui¬
deam deserit. fugere. et
hoc in nocte dicitur : cum
uͦ reuertitur in illam. non
mentio. quia nimirũ quos
res reliquit. ipsos ob lucem
fidei. tandem se querentes
reuisit. Quod dampnato
licet hero de. ioseph timore
archelat filii eiꝰ in iudea ubi
metropolim habebat. ire for¬
midans. monente ange lo.
in natareth ciuitate galilȩȩ
secedit. ultia p̃sentis eccłae
tem pora designat: quando
ꝓ ea que nunc est uniuerla¬
li gentis illiꝰ cecitate. qua
xp̃ianos in quantum ualet.
ꝑ sequi non desistit. acrior
in ꝯuibusdam antixp̃i ꝑ se¬
cucio consurget. et quidem
cota intentione contͣ fidem
dimicantib. Pars gͥ iudee
in qua regnabat arche laus.
ꝑfidos antixp̃i sequaces osten¬

Expanded text:
insinuat. Occisio parvulorum, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiquos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al.mentio: quia nimirum quos res reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces osten
Abbreviated transcription (Latin):
eisq multatis ꝑ secutorib
pacẽ eccłȩ denuo reddendã.
et sanctos qui latuerant.
ad sua loca fuisse reuersuros.
Possumꝰ quoq odium hero¬
dis. quo ꝑdere iħm uoluit.
suꝑ ꝑsecutionib quȩ apłoꝵ¬
temporib sunt facte in ui¬
dea fpetialiter acciꝑe. quan¬
do inualescende iniidia. pͣdi¬
expulsi de ꝓuintia : et ingen¬
tib p̾dicaturi sunt longe la¬
te q disꝑsi. Sicq factum ẽ
ut gentilitas quȩ ꝑ egiptũ
sigurabat᷑. peccatis ante dene¬
bro sa lumen uerbi ꝑcipe¬
ret. Hoc est enim puerum
iħm et matrem eiꝰ ꝑ ioseph
in egiptũ transferri. fidem
sciliced dominicȩ incarnati¬
onis et eccłȩ societatẽ. ꝑ doc¬
cores sanctos.gentib cõmicti.
Quod erant in egiptũ usq
ad obitum herodis. indi¬
cat figurate fidem xp̃i in
gentibus mansuram. do¬
nec plenitudo earum in¬
troeat: et sic omnis isrł
saluus fiat. Obitus quippe
herodis. cerminum inten¬
tionis maliciose. qua nunc

Expanded text:
eisdemque multatis persecutoribus, eisdemque multatis persecutoribus, pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerunt ad sua loca esse reversuros. Possumus quoque odium Herodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus, quae apo factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praediexpulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
numenti eius manens usq
hodie testatur. ab occidente
ciuitatiꝰ ultra uiam que du¬
cit hebron. quodea que in
loco eodem agebandur. ipsa
egisse ꝓphetico locutionis mͦ
recte dicatur: cuiꝰ corꝑe et
nomine locus ipse fuerat in¬
signis. Quod dominꝰ ipse.
ne occideretur ab herode sub¬
latus est. aparencibus in
mul exemplum datur fide¬
libus. ut non dubitent rabie̾
ꝑ sequentium. ubi oportunũ
fuerit declinare fugiendo.
cum hoc dm̃ ac dñm suum
fecisse menunerint. Siqui¬
dem ipse qui erat suis precep
curus. cum uos ꝑ secuti fue¬
rint in ciuitate ista. fugite
in aliam. prius fecit quod
p̃cepit. fugiendo hominẽ
quasi homo interra:. quem
magis paulo ante monstra-¬
uit stella de celo. Quod oc¬
cisis ꝓ domino pueris. hero¬
des non longe post obiit. et
ioseph monente angło. dñm
cum matre ad terram israel
reduxit. significat ꝑsecutio¬
ne som̃s quȩ contra ȩccłam
erant mo uendȩ. ipsorũ ꝑse-¬
cutorum morde finiendas:

Expanded text:
numenti ejus manens usque numenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in mul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Sidem ipse qui praecepturus suis erat: Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis des non longe post obiit, et Joseph, monente angelo, Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones, quae contra Ecclesiam erant movendae, ipsorum persecutorum morte vindicandas,
Abbreviated transcription (Latin):
co leranda redeant. Q uia
nimirum ultra non sunc
ultra reuocandi in mun-¬
dum: de cuiꝰ erimpnis. se¬
mel euaserunt. coronandi
iugilat. Et ipsa est ouis cen¬
tesima. quam bonꝰ pastor
relictis in celo nonaginita
nouem ouib angłicarum
uirtutum. abiit querere
in terram. inuenta̾q suis
portauit ad gregem. Queri¬
tur aut̃ iuxta licterã qͦ m
rachel plorasse dicatur filios
suos. cum tribus iuda quȩ
bethleem tenebat. non de ra¬
chel. sed de sorore eiꝰ lia fuerit
or ta. Ubitamen facilis patet
responsio: qͥa non tantũ in
beth leem uerum etiam in om¬
nibus finibus eiꝰ. pueri sunt
om̃s crucidati. Tribus aut̃
ben iamm. quȩ de rachel or¬
ta est : ꝓxima fuit tribui
uidȩ. Wnde merito credi
debet. quod plaga crude¬
lissimȩ necis. non paucos
etiam beniaminȩȩ stirpis
pueros inuoluerit: quos
ꝓgenies rachel elata in ex¬
celsum uoce plorauerit.
Pocest et aliud intelligi
quia rachel uixca bethleẽm
sepulta est. sicut ticulus mo¬

Expanded text:
toleranda redeant, quia toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi vigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis portavit ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus mo
Abbreviated transcription (Latin):
siue uiuimꝰ: dm̃i sumꝰ. Quod
iuxta uaticinium ihereniiȩ
uox in rama idest in excelso
audita ẽ. plorat᷑ et ululatus
manifeste denuntiat luctum
sanctȩ ȩccłȩ. quod de iniusta
menbrorum suorum nece ge¬
mt. non ut hostes garriunt
in uacuum cͦedere. sed usq ad
solium suꝑni ascendere iudi
cił. et sicut ꝓthomartiris abel:
ita etiam sanguinem cetero¬
rum martirum de terra cla¬
mare ad dominum. uixda
illud iuiri sapientis. Non
despitiet preces pupilli:
nec uiduę si effundat quȩ¬
ne lacrime uiduȩ ad maxil¬
lam descendunt. et exclama¬
cio eiꝰ suꝑ deducentem illase
Amaxilla enim ascendunt
usq ad celum. et dominus
ex auditor non delectabitur
in eis. Quod rachel plo¬
rasse dicitur filios suos. nec
uoluisse consolari quia non
sunt. significat ȩccłam plo¬
rare qͥdem sanctorum qͥdem¬
de hoc scło ablationẽ: sed ñ
ica uelle con solari. ut qui
scłm morte uicerunt. rur¬
sus ad scłi certamina secũ

Expanded text:
sive morimur, Domini sumus. Quod sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni cis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loqne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum
Abbreviated transcription (Latin):
cio recitata: in qua camen
omniũ xp̃i martyrũ preci¬
osa morest designata. Quod
enĩ paruuli occisi sunt. sig¬
nificat ꝑ humilitatis meri¬
tum. ad martirii ꝑ ueniendũ
głam: et quia nisi conuersus
quis fuorit. et effectus ut
paruulus. non possit ani-¬
mam dare ꝓxp̃o. Quod in
bethleem. et in omnibus fi¬
nibus eiꝰ occisisunt. osten¬
dit. non solum in uidea un¬
omnibus eiusdem ȩccłȩ finib
quacumq ꝑ orbem diffusa est.
ꝑsecutionẽ seuituram iude¬
orum: et piorum patientiam¬
esse coronandam. Qui bimi
occisi sunt: doctrina. et ope¬
ratione ꝑfectos indicant. Qui
uero infra. simplices uel ydio¬
tas fidei tamen non fictȩ con¬
stantia fortes equȩ denunti¬
ant. Q uod illi quidẽ occisi
sunt. sed xp̃s quiquere bat᷑
uuiens euasit. insinuat corꝑa¬
seuit. nulladenus eis uel ui¬
uentibus uel occisis posse
auferri. sed eos ueraciter con¬
testari: quia siue uiuimus
domino uiuimꝰ. siue morimͣ.
dño morim᷑. Siue enĩ morim᷑i.

Expanded text:
tio recitata, in qua tamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unomnibus ejusdem Ecclesiae, quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiamesse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corsaevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ humani gene¬
ris saluce passurus
de ceło descenderat ad terras.
etiam per hoc claresceret. qͥa
non inuicus. sed sponte pate

Expanded text:
qui pro humani generis salute passurus de coelo descenderat ad terras, etiam per hoc claresceret quia non invitus sed sponte pate
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Una gͦ ꝙ sola ẽ. cheoria idest
contẽplatio deĩ. cui merito omĩa
iustificacionũ merita. uniu̾sa iltu¬
cũ studia postponunt᷑. Maria ob¬
tumã partẽ elegit. que ñ auferet᷑
ab ea. Ecce pars marthe ñ rep̃hendit᷑.
s mariȩ laudat᷑. Neq enĩ bonã
partẽ elegisse mariã clicit. s opti¬
mã. ut etiã pars marche indicare¬
tͣ bona. Quare aut̃ pars mariȩ
sic optima: submfert᷑ cũ dictur.
Que ñ auferet᷑ ab ea. Actiua enĩ
uita: cũ corpore deficit. Quis enĩ
iet̾ua patͥa. panẽ esurienti por¬
rigat. ubi nemo esurit: Quis
potũ tribuat sicienti. ubi nemo si¬
tit: Quis mortuũ sepeliat. ubi
nemomorit: Cum p̃senti gͦ seculo
uita aufert᷑ actiua. cõcẽplatiua
aut̃ hic incipit. ut in celesti pacͥa
ꝑficiat᷑: qͥa amoris ignis. qͥb ardere
inchoat. cũ ipsũ quẽ amat uiderit.
in amore illiꝰ ampliꝰ ignescit. Con¬
templatiua gͦ uita. minime aufertͣ.
qͥa subtracta p̃sentis scłi luce ꝑficit᷑.¬

Expanded text:
. Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur, neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae judicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima subinfertur cum dicitur quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita cum corpore deficit. Quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa; contemplativa autem hic incipitur, ut in coelesti patria proficiat; quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescit; contemplativa vero vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficit
Abbreviated transcription (Latin):
lũ frat̾ne dilectionis opꝰ deo placi¬
tum dicunt: ideoq cunctos qui
xp̃i cleuoti esse uelint huic man¬
cipandos autumant. Et bene mar¬
tha stetisse. maria secus pedes dm̃
desudat in certariiie: cont̾̃platiua
uͦ paccatis uitiorũ tumuitib obtata
iã inxp̃o m̃tis quiete ꝑẜuit᷑. Et res

Expanded text:
 fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumant. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domia laborioso desudat in certamine, contemplativa vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et res
Abbreviated transcription (Latin):
congruere nomo quis clubitet.
& contemplatiuȩ uitȩ qͥdẽ unifor.¬
mis ꝑfectio ẽ. exutã mentẽ a cunctis
habere t̾renis. eamq quantũ hu¬
mana inbecillitas sinit unire cũ
xp̃o. Actiue gͦ quã frequens sit
ministeriũ gentiũ magister edo¬
cet qͥ creberrimis epistolarũ dicts.
suos ꝓxp̃o terra mariq labores sua
ꝑicula cõmemorat in qͥb etiã iusi¬
ones ꝙ reuelationes cõmendans: non

Expanded text:
ongruere nemo qui dubitet, et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis eamque quantum humana imbecillitas sinit unire cum Christo, activae vero quam frequens sit ministerium, gentium magister edocet, qui creberrimis epistolarum dictis suos pro Christo terra marique labores ac sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelat
Abbreviated transcription (Latin):
re: ꝙ. cõmissis nobis qualit̃ subsistebe
ualeant p̃uidere. Contẽ platiua uͦ
uita ẽ. caricatẽ qͥdẽ deiꝙ ꝓximi
cota m̃te recinere. sed ab exteriore
actione qͥescere. soli desiderio condi¬
toris inherere. ut nil iam agere li¬
beat. sed calcatis curis om̃ib adui¬
dendã faciẽ sui conditoris. animꝰ in¬
ardescat: ita ut iã nouerit carnis
corruptibilis pondus. cũ merore
portare. totisq de sideriis appetere.
illis hẏnnidicis angłoꝵ ehoris int̾¬
esse. admisceri celestib ciuib de et̃¬
na inconspectu dei incorruptione

Expanded text:
iter subsistere valeant, providere. Contemplativa vero vita est, charitatem quidem Dei et proximi tota mente retinere, sed ab exteriore actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nihil jam agere libeat, sed calcatis curis omnibus ad videndam faciem sui creatoris animus inardescat, ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere, illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione
Abbreviated transcription (Latin):
eccła exercet᷑ demonstrãt. Martha
quidẽ actualem uitã. qua ꝓximo
in caritate sociamͣ : draria uͦ contem¬
platiuã. qua in dei amore suspiramꝰ
Actiua enĩuita ẽ. panẽ esurienti tri¬
buere: uerbũ sapientie nescientẽ
docere. Errantẽ corrigere. ad humi

Expanded text:
Ecclesia, demonstrant. Martha quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria vero contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, er