comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de militibꝰ lancea tecigit latꝰ eiꝰ. & delatere eiꝰ aqua fluxit &e sangiu
Quarȩ aqͣ÷ Quare sanguis : aqͣ ut emundaret. sanguis ut redime¬
ret. Q uare delatere : qr unde culpa: in de grã. Culpa ꝑfeminã:
animã tuã: uł ȩccłiã: & ait. Osculet᷑ me ab oculis oris sui. Uis
ad xp̃m aptare : nichil gratiꝰ. Uis ad animã ttiã : nichil iocundius.
Osculet᷑ me. Uides te mundũ eẽ. ab omĩ peccato : qr delicta det᷑sa
st̃. Idõ te sacͤm̃tis cȩlestibꝰ dignũ uidica: & idõ inuita ad cȩleste
conuuuum. O sculet᷑ me ab osculis oris sui. Tam̃ ꝓpẽ sequentia.
anima tua. uł humana conditio. uł ęccłia. uidet se ab omĩbꝰ mun¬
datã eẽ. peccatis dignãꝙ̃ ad altare. xp̃i possit accedere. Quid̃ ẽ.
enĩ altarȩ. nisi forma corporis. xp̃i ÷ uidet sacram̃ta mirabilia : & ait.
Osculet᷑ me ab osculis oris sui. Hoc ẽ. osculũ mͥ xp̃c infigat. Quares

Expanded text:
de miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxit et sanguis . Quare aqua? quare sanguis? Aqua, ut emundaret: sanguis, ut redimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam, Osculetur me ab osculis oris sui. Vis ad Christum aptare? Nihil gratius. Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. Osculetur me, videt te mundum esse ab omni peccato, quia delicta de terra sunt; ideo te sacramentis coelestibus dignum judicat, et ideo invitat ad coeleste convivium; ut Osculetur te ab osculis oris sui. Tamen propter sequentia, anima tua, vel humana conditio, vel Ecclesia vidit se ab omnibus mundatam esse peccatis, dignam quae ad altare Dei possit accedere. Quid est enim altare, nisi forma corporis Christi? Vidit sacramenta mirabilia, et ait: Osculetur me ab osculis oris sui; hoc est, osculum mihi Christus infigat. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
ereaturã. tam̃ creat᷑a solempnis & nota÷ ⁊ orte aliqͥs dieerit. Iudeis deus
tantã gr̃am p̾stitit: manna illis pluit ecęlo. Qͥd̃ plus dedit fidelibꝰ fuis:
qͥd plus tribuit his qͥbiis plus promisit : accipe quȩ dico. anteriora eẽ.
misteriora xp̃iatiorũ quã uideorũ : & diuiniora eẽ sacram̃ta xp̃ianorꝵ:.
quã uideorũ. Quomͦ accipe. Iudei qͣndo eẽ cepert̃ : ex iud̃a utiq

Expanded text:
creaturam; tamen creaturam solemnem et notam. 9. Forte aliquis dixerit: Judaeis Deus creaturam; tamen creaturam solemnem et notam. 9. Forte aliquis dixerit: Judaeis Deus tantam gratiam praestitit, manna illis pluit e coelo : quid plus dedit fidelibus suis, quid plus tribuit iis quibus plus promisit? 10. Accipe quae dico, anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum, et diviniora esse sacramenta Christianorum quam Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uidit : & concupiuit. Uisscire. quia concupient s iterum audidi¬
centem. Asꝑges me isopo & mundabor lauab̾ me. &e suꝑ niuem de¬
albabor. Quare  qł nꝑc quã tus sit candida. cito aliqͣ sorde nigrescit
atq corrũpitur. Ista grã quã accepisti. si teneas qđ accepisti: erit diut̾na.
atq ꝑpetua. Ueniebas gͦ. desid̾ans ad altare : ut pate qͥ tantam gram
uideras. Ueniebas desidans ad altare ⁊ qͦ acciperes saeram̃tũ. Picat anima
tua. Introibo ad altare dĩ mei: addm̃ qͥ letificat uiuentutẽ mea. depo¬
siusti peccatorũ senectutẽ: sumpsisti gr̃ȩ tiuentutẽ. Io oc pstiterunt tͥ
sacram̃ta cȩlestia. Deniq iterũ audi dicentẽ dđ. Ronouabit᷑ sic̃ aqͥle
uiuentꝰ tua. Bona aqͥla eẽ. cepisti. que cȩlũ pecis t̾rena fastidis. Bone
aqͥle circa altare. Ubi enĩ corpꝰ ibi & aqͥle. F orma corporis altarȩ ẽ
adaltare : uidisti sacram̃ta posita suꝑ altarȩ. Et ipsam qͥdaẽ miratꝰ es

Expanded text:
vidit et concupivit. Vis scire quia concupierit? Iterum audi dicentem: Asperges me hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor . Quare? Quia nix, quamvis sit candida, cito aliqua sorde nigrescit atque corrumpitur: ista gratia quam accepisti, si teneas quod accepisti, erit diuturna atque perpetua. 7. Veniebas ergo desiderans ad altare, utpote qui tantam gratiam videras; veniebas desiderans ad altare, quo acciperes sacramentum. Dicat anima tua: Et introibo ad altare Dei mei, ad Deum qui laetificat juventutem meam . Deposuisti peccatorum senectutem, sumpsisti gratiae juventutem: hoc praestiterunt tibi sacramenta coelestia. Denique iterum audi dicentem David: Renovabitur sicut aquilae juventus tua . Bona aquila esse coepisti, quae coelum petis; terrena fastidis. Bonae aquilae circa altare: Ubi enim corpus, ibi et aquilae . Forma corporis altare est,are, et ipsam quidem 367 miratus es
Abbreviated transcription (Latin):
dixit me rex incubiculũ suũ. Erecus in pronituariũ suũ. & incel¬
lariũ suũ habec. Ubi bona libamina. ubi boni odores. ubi mella sua-¬
uia. ubi fructꝰ diuersi. ubi epulȩ uariȩ : ut plurimis epulis tuum
tterũ que sacͣm̃ta es cͥsecutꝰ. Audi dicentẽ dauid. E ille in sp̃u hec
misteria p̃uidebat. & letabat᷑. & nichil sibi de eẽ. dicebat. Quare :
scam psalmũ. & ñ intellexisti . Uide. quem ad modũ aptꝰ sit cęlestibꝰ¬

Expanded text:
duxit me Rex in cubiculum suum. Graecus: In promptuarium suum, et in cellarium suum, habet. Ubi bona libamina, ubi boni odores, ubi mella suavia, ubi fructus diversi, ubi epulae variae; ut plurimis epulis tuum  sanctum David; et ille in Spiritu haec mysteria praevidebat, et laetabatur, et nihil sibi abesse dicebat. Quare? Qsecundum psalmum, et non intellexisti? Vide quemadmodum apt
Abbreviated transcription (Latin):
melle meo. Widens qđ in hoc pane nulla sit amaritudo sed omĩs suauitas sit
bibit uitum cũ lacte meo. Uidens huiꝰ modi eẽ. leticiã: que nulliꝰ peccati sor¬
dibꝰ polluat᷑. Quotiens cũq enĩbibis. remissionẽ accipis peccatorũ. & in e¬
sp̃u sc̃o. Uino enĩ qͥ iebriat᷑ uacillat & titubatꝰ. Sp̃u qͥ in ebriat᷑. radicatꝰ¬

Expanded text:
melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et ineSpiritu sancto ; vino enim qui inebriatur, vacillat et titubat: Spiritu qui inebriatur, radicat
Abbreviated transcription (Latin):
canchdatã. spiritali exultacioẽ lecat᷑. Ioabes hoc in canticis canticor..
Netata inuocat . xp̃m. paratũ habens con uuiũ. qđ dignũ cȩ lesti
epulatiõe uideat᷑. Idõq ait. Descendat fr̃ m̃s mortũ siu. & capiat
fructũ pomiferarũ suarũ. Que st̃ iste pomifere ÷ Ligñ aridum
factus eras in adã: sed nunc ꝑ xp̃i gr̃am ꝑ omifera arbor pullulatꝰ¬
es. Libent̾ accepit dñs iħs. & dignationẽ cęlesti repondet ȩccłię
suȩ. Descendi inqͥt in hortũ meu. uindemiaui mirrã: cũ unguen¬
tis mus: manducaui panẽ meum: cũ melle meo. & bibi uinũ
meum cũ lacte meo. Edite inqͥt fratres mei ÷ & in ebriamini.
Windemiaui mirra cũ unguentis meis. Que ẽ. ista uindenia s̃
C ognoscite uineã : & agnoscite uindemiã. Uineã inqͥt ex egip¬
plantati. qͣsi undenna fructũ dedistis. Uindemiaui mirra. cum
unguentis meis. Io oo ẽ. in odorẽ quẽ accepistis. Manducaui panẽ meũ cũ

Expanded text:
atur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: sed nunc per grati. Libenter accepit Dominus Jesus, et dignatione coelesti respondit Ecclesiae suae: Descendi, inquit, in hortum meum, vindemiavi myrrham cum unguentis meis, manducavi panem meum cum melle meo, et bibmeum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, inquit, ex Aegypplantati, quasi vindemia fructum dedistis. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite &e bbite ex hoc om̃s. hiest etũ sanguis mĩ. Uide. Omĩa illa
ũba euangłistȩ st̃: usq ad accipite siue corpꝰ siue sanguiẽ. Inde
u̾ba st̃ ap̃i. Accipite & bibite ex hoc om̃s. Hic ẽ. enĩ sanguis ins. uide
teqͣm c̃secret᷑: panis ẽ. Ubi aut̃ u̾ba xp̃i accesserint: corpꝰ ẽ. ip̃i. De¬
niq audi dicentẽ. Accipite ⁊ edite ex eo om̃s. hic ẽ. enĩ corpꝰ op̃i. Et ante

Expanded text:
Vide: omnia illa verba Evangelistae sunt usque ad Accipite sive corpus, sive sanguinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide tequam consecretur, panis est; ubi autem verba Christi accesserint, corpus est Christi. Denique audi dicentem: Accipite, et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante
Abbreviated transcription (Latin):
aut sacram̃torũ horũ figura p̃cessit. qͣndo abraham erat. qͣndo uer¬
Naculos trecentos decẽ & octo collegit: & ibi ꝑsecutꝰ ẽ aduersarios.
decaptiuitate. eruens nepotẽ suũ. Punc tuctor uenit. Occurrit illi
melehisedech sacerdos: & obtulit illi panẽ & umũ &s habuit panẽ.
& uinũ : abrahã ñ habuit. Sed qͥs habuit ÷ melchi sedech. Ipseig
austor sac̾mtorũ. qͥs ẽ. melchisedech. qͥ significat᷑ rex iusticis. rex
pacis : ds ẽ iste rex uifticiȩ : Ni qͥd homo qͥsqͣm potest rex eẽ. uisticȩ
Quis ẽ. g rex iusticiȩ. nisi iusticia dĩ: qͥs ẽ dĩ par di sapientia :. qui po¬
tuit dicere pacẽ mea̾ do uob̾. pacẽ relinqͦ uob̾. ł. ig̾o pͥmo intellige sacͣ¬

Expanded text:
autem sacramentorum horum figura praecessit, quando Abraham erat, quando vernaculos trecentos decem et octo collegit, et tibi persecutus est adversarios, de captivitate eruens nepotem suum; tunc victor venit, occurrit illi Melchisedech sacerdos, et obtulit ei panem et vinum . Quis habuit panem et vinum? Abraham non habuit. Sed quis habuit? Melchisedech. Ipse ergo auctor sacramentorum . Quis est Melchisedech? Qui significatur rex justitiae, rex pacis. Quis est iste rex justitiae? Numquid homo quisquam potest rex esse justitiae? Quis ergo rex justitiae, nisi justitia Dei, qui est Dei pax, Dei sapientia? Qui potuit dicere: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . 11. Ergo primo intellige sacr
Abbreviated transcription (Latin):
deori. Sed nos in p̃destinatione : illi in nomine. Obtulit gͦ melchi sedech
panẽ & uinũ. &ͥs ẽ. melchisedech  sine patrȩ in qͥt. sine matre. sine
generations ordine : neq initiũ dierũ. neq finẽ uitȩ habens. Iooc ha¬
bet adhebreos epła. Sine patre inqͥt ẽ. sine matrȩ : similis aut̃
silio dĩ. Sine matre natꝰ ẽ. dĩ filiꝰ generatione cȩlesti: qr ex solo
o patre nat̾ e. Et terum sine pitire nat quondo net eeuanuniterd cant eu

Expanded text:
 sed nos in praedestinatione, illum in nomine. 12. Obtulit ergo Melchisedech panem et vinum. Quis est Melchisedech? Sine patre, inquit, sine matre, sine generationis ordine, neque initium dierum, neque finem vitae habens: hoc habet ad Hebraeos epistola. Sine patre, inquit, et sine matre est. Similis cui? Filio Dei. Sine matre 368 natus est Dei Filius generatione coelesti, quia ex solo Deo Patre natus est: et iterum sine patre natus est, quando natu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ legisti in euangłio: si tam̃ legisti. Certe audisti. Cecus obtulit se
saluatori: ut curaret᷑. & ille qͥ alios uerbo tantũ. & sermone curaba
& refundebat imꝑio lum̃ oculorũ: tam̃ in libro ȩuangłii qͥ scribit᷑¬

Expanded text:
quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se Salvatori ut curaretur: et ille qui alios verbo tantum et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii qui scribit
Abbreviated transcription (Latin):
laues uenena serpentis. Ad humilitatẽ qͦq ꝓficit : ut ministerio
ñ erubescamꝰ. qđ dedignam᷑ in obseqͥo. Se qͥtur spiritale signaculũ.¬
qđ audistrꝰ hochie legi: qr post fontẽ suꝑ ẽ. ut ꝑfectio fiat. quando
ad in uocationẽ sacerdotis sp̃s sc̃s in fundit᷑. sp̃s sapientiȩ & intellectꝰ.
sp̃s consilii atq uirtutis. sp̃s cognitionis atq pietatis. sp̃s sc̃i timoris.
quasi ꝗcardinales st̃ quasi pͥncipales. Qͥd enĩ tam pͥncipale ꝗͣ pietas:
quid tã pͥncipale quã cognaitio dĩ: quid tã pͥncipͥale quã timor di÷
est sp̃s sc̃s. qͥ habeat diuersas uariasq urtutes. Unde & ds̃ uirtutũ dr̃
qđ aptari potest patri ee filio & sp̃iu sco. Sed hoc alteriꝰ disputationis:¬
alteriꝰ est temporis. Post hȩc qͥd sequit᷑ : Uenire habes ad altareꝰ qͦ
antȩ non uenisti: uidẽ habes quȩ antȩ ñ uidebas. lꝯoc ẽ misterium

Expanded text:
laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequio. CAPUT quod audisti hodie legi, quia post fontem superest, ut perfectio fiat, quando ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii atque virtutis, Spiritus cognitionis atque pietatis, Spiritus sancti timoris: quasi cardinales sunt, quasi principales. Quid enim tam principale, quam pietas? 364 quid tam principaleus sanctus, qui habeat diversas variasque virtutes. Unde Deus virtutum dicitur, quod aptari potest Patri, et Filio, et Spiritu salterius est temporis. 11. Post haec quid sequitur? Venire habes ad altare . Quoniam venisti, videre habes quae ante non videbas, hoc est, mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
nos rectiꝰ custodimꝰ. Ipsũ seqͥm̾ apostolũ petrum : ipsiꝰ inheremꝰ deuoti¬
oni. Ao hoc eccłia romana qͥd respondet:: utiq ipse auctor ẽ. nobis
huiꝰ assertionis paerus apłs i qͥ sacerdos fuit ȩccłiȩ romane. Ipse pe¬
trus ait. Dñe ñ solũ pedes. sed etiã manꝰ & caput. Uide fidẽ. Qđ
ante excusauit: humilitatis fuit. Qđ post ea obtulit. de uotio fidei.
Respondit ei dns. Quia dixerat manꝰ & caput Qui lauit: n necesse
habet iterum. lauare nisi ut solos pedes lauet. Quare hoc ÷ Quia
in baptismate omĩs culpa diluit᷑. Recehit gͦculpa. Sed q adam sup¬
plantatꝰ adiabolo ẽ. & uenenũ ei effusũ ẽ supͣ pedes: ideo lauas pe¬
des. ut in ea parte in qͣ insidiatꝰ ẽ serpens: maius subsidiũ scificatioi̾s
accedat : qͦ post ea te supplantare ñ possit. Lauas gͦ pedes: ut

Expanded text:
nos rectius custodimus. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotinos rectius custodimus. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae; ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, sed et manus . Vides fidem; quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ñ feceris : Uide omẽm iusticiã. uide humilitatẽ. uide gr̃am. ude
seĩficationẽ. Nssi lauecro inquit tͥ pedes: ñ habeb parte̾ mecum. N
ignor amꝰ. qđ ȩccłia romana hanc c̃ suetudinẽ ñ habeat. cuius tipũ in
omibꝰ seqͥmur & formã. h anc tam̃ c̃ suetudinẽ ñ habet. ut pedes lauec.
uide gͦ. ꝑ orte ꝓp̃t multitudinẽ declinauit. St̃ tarĩ qͥ dicant. & ex cusa¬
re conentur qr hoc ñ in misterio. faciendũ ẽ. ñ in baptismate. ñ inre¬
generatione. sed quast hospiti pedes. lauandi sint. A luid ẽ. humilades.
aliud scĩficationis. Deniq audi qr misteriũ ẽ. & scĩficatio. Nisi lau&¬
rep̾hendã. sed mea officia ipse cõm̃dẽ. In om̃ibꝰ cupio seꝗqͥ eccłia romanã.
S ed tam̃ & nos homines sensũ habemꝰ. Ideo qđ alibi rectiꝰ seruat᷑: &¬

Expanded text:
peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi laignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavreprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam: sed tamen et nos homines sensum habemus; ideo q
Abbreviated transcription (Latin):
pestates. E tii esto piscis: ut scłt te unda non demergat ꝑ ulcdire
autẽ pat̾ dic̃ ad filiũ: ego hodie genuite. Hoc est. qͣndo redemiflu
popłm. quando ad cęli regnũ uocasti. qͣndo implesti uoluntatẽ meã.
ꝓbasti meu̾ te eẽ. filiũ. Ascendisti de fonte. Quid secutũ ẽ : audisn
lectionẽ. Sucrinctꝰ sacerdos. licet enĩ & p̾sbitert fecerunt. tam ex¬
ordiũ minifterũ asũmo ẽ. sacerdote. Succinetꝰ in quam̃ sumus
sacerdos. pedes tibi lauit. Qđ istud misteriũ ÷ audisti utiq. quia
dñs cũ lauisset discipłis aliis pedes. uenit ad petrum : & ait illi
p&rus. Uu mͥ lauas pedes :: H oc ẽ. tu dñs. seruo lauas pedes e
⁊u innaculatus mͥ̾ lauas Redes :. Tu auctor cȩlorum. mͥ laua s
pedes: habes hoc & alib. Wenit ad ioħm: & ait illi ioħs.
Ego ate debui baptizari. & tu uenis ad mer Ego sum
peccator. & tu uenis ad me peccatorẽ. Nit tia quasi peccata deponas. qui

Expanded text:
pestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre pestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquam, summus sacerdos pedes tibi lavit. Quod est istud mysterium? Audisti utique quia Dominus cum lavisset discipulis aliis pedes, venit ad Petrum, et ait illi Petrus: Tu mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu immaculatus mihi lavas pedes? tu auctor coelorum mihi lavas pedes? Habes hoc et alibi: Venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? Ego sum peccator, et tu venis ad me peccatorem, ut tua quasi peccata deponas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m sc̃m. rectpim᷑. & demergimꝰ. & resurgimꝰ. hoc ẽ. resuscitam᷑. Accips
aut̃ misteriũ hoc ẽ unguentũ supͣ capud. Quare supra caput: quia
sensus sapientis in capite eiꝰ. Salomon ait. ꝑ riget enĩ sapientia. sin̾e
resurrexit filiꝰ amortuis. patris uos resultauerit. filiꝰ ms̃ estu ego hodie
genuite. Unde pͥmo genitꝰ amortius dr̃. Ergo resurrettio qͥd ẽ. nisi
quando de morte ad uita resurgimꝰ ÷. Sic gͦ & in baptismate qm̃ si¬
militudo mortis ẽ. sine dubio dũ mergis:i resurgis : & similitudo
fit resurrectionis. Recte itaq scđ̾m int̾p̾tacionẽ apłi paeri. sic̾ illa
resurrectio regeneratio fuit: tta & ista resurrectio regeneratio est.
S qͥd dicis : Quia in quã mergis. ideo regeneratiois idõ te dubitatio
Illa qͥdem: in pͥncipio creature. sed tibi reseruatũ ẽ. ut aqͣte regene.¬
raret ad gr̃am. sic̾ alia generauit ad uitã. Imitare illũ pisce̾: qui mi.

Expanded text:
demergimur et surgimus, hoc est, resuscitamur. Accipis autem μύρον, hoc est, unguentum supra caput . Quare supra caput? Quia sensus sapientis in capite ejus, Salomon ait ; friget enim sapientia sine resurrexit Filius a mortuis, Patris vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio dum mergis et resurgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio Illa quidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui minor
Abbreviated transcription (Latin):
trabat Qdđ eudent̃ adhebreos recolens seriem ueteris testam̃ti ex¬
planat apłs paulus. Erat autẽ in scđo tab̾nacło manna.eradt ad di
iaga a aron quȩ aruit. &e post ea reflorint. & et timia materiũ. Quo spec
tat hoc ⁊ ut intelligatis qđ sit scdm tab̾nac ł̃m. in qđ uos introdixit
sacerdos. in qđ semel in anno sũmꝰ sacendos intrare consue uit: hoc ẽ.
ad baptiscerium. ubi urga aaron floruit. Ante arida erat. pꝰea re¬
floruut. Et tu aridꝰ eras : & cepisti infonte irriguo reflorescerer
Arueras peccatis. arueras erroribꝰ. atq delictis: sed sructũ astehte
cepisti. plantat᷑ secus decursus aquarũ. Sed forte dicas. &r uid ho est¬

Expanded text:
Quod evidenter ad Hebraeos recolens, seriem veteris Testamenti explanat apostolus Paulus . Erat autem in secundo tabernaculo manna, erat etiam virga Aaron quae aruit, et postea refloruit, erat et thymiamintelligatis quid sit secundum tabernaculum, in quod vos introduxit sacerdos, in quod semel in anno summus sacerdos intrare consuevit, hoc est, ad baptisterium, ubi virga Aaron floruit . Ante arida erat, postea refloruit: et tu aridus eras, et coepisti in fonte irriguo reflorescere. Arueras peccatis, arueras erroribus atque delictis: sed fructum jam afferre coepisti, plantatus secus decursus aquarum. 3. Sed forte dicas:
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. Ergo agnoscit se hominẽ. qͥ confugit ad baptismũ gep̃i i
Itaq & tͥ. imposuit lutũ. hoc ẽ. uere cundiã prudentiã c̃sidationẽ
fragilittatis tuȩ. &e dix̃ tibi. Uade insiloam. Quid ẽ: siloasi qđ in¬
terp̃tat᷑ in quit missus. hoc ẽ. uade in illũ fonte inquo erex
dm̃ p̃dicat᷑. Uade ad illum fontẽ. inqͦ omn̾i xp̃c redemit er

Expanded text:
peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem, qui confugit ad baptismum Christi. peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem, qui confugit ad baptismum Christi. Itaque et tibi imposuit lutum, hoc est, verecundiam, prudentiam, considerationem fragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus, hoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omnium Christus r
Abbreviated transcription (Latin):
uisiloam. & exurgens iuit. & lauit. & uenit uidens. Consich̾a & tu
ocłos cordis tui. Uidebas que corporalia st᷑ corporalibꝰ oculis:
sed que sacram̃torũ st̃ cordis ocłis adhuc uidere ñ poteras. Ergo qͣndo
dedisti nom̃ tuũ: tulit lutũ. & liniuit suꝑ ocłos tuos. Qđ significat.
ut peccatũ tuũ fatereris. ut conscientiã tẽ cognosceres ut penitentiã
ageres delictorũ: hoc ẽ sortẽ humani generis agnosceres. Nã etiã¬
si non confiteatur peccatũ qͥuenit̾ adbaptismũ: tam̃ hoc ipso im¬
plet confessionẽ omĩũ peccatorũ qͦ baptizari petit ut iustificet᷑.
hoc ẽ. ut aculpa ad grãm transeat. N olite ociosũ putare. Sunt
qͥdã. scio cerce aliquẽ fuisse : qͥ dicerec cũ illi diceremꝰ. in hao ȩtate
magis baptizari debes: dicebat ille. Quare haptiter s. peccatũ
ñ habeo. Nũqͥd peccatũ contͣxi: hic lutũ ñ habuit: qđ ei xp̃s
ñ lauerat. hoc ẽ. non ei aperuerat ocłos. Hullus enĩ homo sine

Expanded text:
t lavit, et venit videns . 12. Considera et tu oculos cordis tui. Videbas quae corporalia sunt, corporalibus oculis: sed quae sacramentorum sunt, cordis oculis adhuc videre non poteras. Ergo quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso implet confessionem omnium peccatorum, quod baptizari petit, ut justificetur, hoc est, ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare baptizor? Peccatum non habeo. 365 Numquid peccatum contraxi? Hic lutum non habuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullus enim homo sine
Abbreviated transcription (Latin):
e & in terrã ibis. &e mot̾a hominẽ fec̃ obnoxiũ. Erat diuina sen¬
tentia: solui humana conchcione ñ poterat. Remediũ datũ ẽ: ut
homo moreret᷑ & resurgeret. Quare s Ut & illud qd̾ ante damna¬
tionis loco cesserat: loco cedet beneficii. Quid illud ẽ. nisi mors:
Queris qͦmͦ : Quia mors int̾ueniens. finẽ facit peccati. Quando enĩ
morim᷑ uitiq peccare desistimꝰ. Satis faccũ gͦ sententiȩ uidebat᷑:
quando homo qͥ factꝰ fuerat ut uiueret. si tam̃ ñ peccaret: incipie¬
bat mori. Sed ut dĩ gã ꝑ petua ꝑseueraret: mortuus ẽ homo. sed
xp̃s inuenit resurredtionẽ idest ut redintegrarec cȩleste beneficiũ
finis ẽ peccatoꝵ. & resurreto nat᷑ȩ ẽ. reformatio. Ueruntam̃ ne
in hoc scło diaboli fraus. uł in sidiȩ p̾ualerent: inuentũ ẽ bap¬
tisma. D eqͦ baptismate. audi qͥddicat scriptura : immo filiꝰ dĩ. Qa
pharisei qͥ noluert᷑ baptiari baptismo iołns c̃siliũ dĩ spͥuert᷑. Ego

Expanded text:
in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Quare? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati. Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut viveret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, id est, ut redintegraret coeleste beneficium, finis est peccatorum, et resurrectio naturae est reformatio. 18. Verumtamen ne in hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
moreret᷑. & iuuus resurgeret. Qd ẽ. uuus e hoc ẽ uita corporis
uiuens: cũ ueniret ad fontẽ. & mergeret᷑ in fontẽ. Quid ẽ aqua nisi
detra : datissit gͦ sentenciȩ cȩlesti: sine mortis stupore. Qd mergis.
soluit᷑ sentencia illa t̾ra es. & int̾rã ibis. Impleta sententia: locꝰ ẽ
beneficio. remedioq cȩlesti Ergo aqͣ detra. Possibilitasᷤ aut̃ uitȩ
nr̃ȩ n aiͥmttebat : ut t̃ra oꝑiem᷑. & de t̾ra resurgeremꝰ. Deinde. nͣ

Expanded text:
t. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
filii. & sp̃s sc̃ĩ. Si gͦ ad hominũ sermonẽ. ad inuocationẽ sci ad erat
p̃sentia trinitatis: quanto magis ibi ad est ubi sermo oꝑat᷑ ȩt̾nꝰ.
Uultis scire qr descendit sp̃s : audite. qr quasi colũba descendit.
Quare quasi columba: Ut in creduli uocarent᷑ ad fidẽ. An pͥn¬
&t orabant in die pentecostes & subito factus ẽ magnꝰ sonus:
qua cum in magna sp̃s ferretur. Et uise st̃ linguȩ disꝑse sic̃ igats.
Quid hoc fignificat nisi descensũ sp̃s scĩ. qͥse uoluit in credulis eaiã
corporalit̃ demonstrare: : hoc ẽ. corporalit̃ ꝑsignũ. sp̃ualit̃ ꝑsacram̃tun.
Ergo manifestũ testimnoniũ el aduentꝰ. Nob̾ aut ia ficlĩ progatua deferc̃.

Expanded text:
Filii et Spiritus sancti. Si ergo ad hominum sermonem, ad invocationem sancti aderat praesentia Trinitatis, quanto magis ibi adest, ubi sermo operatur aeternus? Vultis scire quia descendit Spiritus? Audisti quia quasi columba descendit . Quare quasi columba? Ut increduli vocarentur ad fidem. In prini erant in uno loco, et orabant in die pentecostes; et subito factus est magnus sonus, quasi cum vi magna Spiritus ferretur, et visae sunt linguae dispersae, sicut ignis . Quid hoc significat, nisi descensum Spiritus sancti, qui se voluit incredulis etiam corporaliter demonstrare, hoc est, corporaliter per signum, spiritaliter per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis au
Abbreviated transcription (Latin):
dulcescere. Quid significat. nisi qi omĩs creat̾a corruptela& obnoxia.
aqua amara est om̃ibꝰ ÷ ⁊ si ad tẽpꝰ suauis ẽ. ad tẽpꝰ iocunda: amara ẽ.
quȩ non potest anferrȩ peccatũ. Ubi biberis: sities. Ubi potus
ceperis suauitatẽ : iterũ amaritudinẽ senties. Amara gͦ aqua. Sed
ubi crucẽ xp̃i ubi acceperis celestȩ sacram̃tũ. incipit eẽ dulcis. &
suauis. & merito dulcis: in qͣ aculpa reuocat᷑. Ergo si infigura
tantũ ualuerunt baptismata: quanto ampliꝰ ualet baptisma in

Expanded text:
dulcescere 13. Quid significat, nisi quia omnis creatura corruptelae obnoxia, dulcescere 13. Quid significat, nisi quia omnis creatura corruptelae obnoxia, aqua amara est omnibus. Etsi ad tempus suavis est, etsi ad tempus jucunda; amara tamen est, quae non potest auferre peccatum. Ubi biberis, sities: ubi potus coeperis suavitatem, iterum amaritudinem senties. Amara ergo aqua: sed ubi crucem Christi, ubi acceperis coeleste sacramentum, incipit esse dulcis et suavis: et merito dulcis, in qua culpa revocatur. Ergo si in figura tantum valuerunt baptismata, quanto amplius valet baptisma in
Abbreviated transcription (Latin):
habes p̾sentiã trintatis in hoc baptismate. qͦ baptixat᷑ in eccłia:¬
dit. qđ demersũ fuerat. Ecce aliud genꝰ baptismatis. Quare : quia
omĩs homo ante baptismũ. quasi ferrũ p̾mit̾ atq de mergit᷑. Ubi
baptiratꝰ fuerit: ñ tanquã ferrũ. sed tanꝗͣ iã leuior fructuosi ligni
species leuat᷑. Ergo & hic figura altera. Securis erat : quacede¬
bant᷑ ligna. C ecidit manubriũ desecuri: hoc. ẽ. ferrũ de mersũ ẽ
heliseũ ꝓpħam. et remediũ postularet. Tunc ille lignũ misit :¬
& ferrũ leuatũ ẽ. Uides gͦ: qđ in cruce xp̃i omĩũ hominũ leuat᷑
in firmitas. A liud: & si non ordinẽ tenemꝰ. Quis enĩ posset omĩa¬
gesta conp̃hendẽ xp̃i. sic̃ apłi dixert̃ : Moises cũ uenisset inde¬
qͥ ibi pͥmũ hausit amaritudinẽ sensit. & cepit bibere non posse.
ideo: moises misit lignũ infontẽ. & cepit aqͣ quȩ ante erat a mara

Expanded text:
habes 357 praesentiam Trinitatis in hoc baptismate, quo baptizatur in Ecchabes 357 praesentiam Trinitatis in hoc baptismate, quo baptizatur in Eccdit quod demersum fuerat . Ecce aliud genus baptismatis. Quare? Quia omnis homo ante baptismum quasi ferrum premitur atque demergitur: ubi baptizatus fuerit, non tamquam ferrum, sed tamquam jam levior fructuosi ligni species elevatur. Ergo et hic figura altera. Securis erat qua caedebantur ligna. Cecidit manubrium de securi, hoc est, ferrum demersum est.Elisaeum prophetam, et remedium postularet. Tunc ille lignum misit, et ferrum levatum est. Vides ergo quod in cruce Christi omnium hominum levatur infirmitas? 12. Aliude Christi? sicut apostoli dixerunt . Moyses cum venisset in deet aquam: quia ubi primum hausit, amaritudinem sensit, et coepit bibere non posse; ideo Moyses misit lignum in fontem, et coepit aqua quae antea erat amara,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuors. Non poterat descendẽ. ñ poterat saluari
non habeo. Et ideo ad sanitatem meruit ꝑuenire: qr credebat in ad¬
uenientẽ. Melior tam̃ & ꝑfectior fuisset : secredidisset iã uenisse.
quẽ sꝑabat eẽ uenturũ. Nunc uide singula. Diximꝰ figurã p̾cessisse¬
in iordane: quando ͣmã leꝓsus ille muncdatꝰ est. ꝑ uella illa ex
captiius que. ẽ. nisi que speciem habebat ȩccłiȩ & figuraᷤ repꝰ¬
s. ͤtabat : captiuus eñ erat popłs nationum. Captnuis erat. N on
dico captiuitate sub hoste aliqͦ popło constitinti: sed ei captiui¬
tatem dico. que maior ẽ. quando diabolꝰ cũ suis seuo dñab. tur
imꝑio & captiua sibi colla subicit peccatorũ. Ergo habes unum
baptisma. Aluid. in diluiuo habes. Tercium genꝰ. quando in mari
rubro baptirati st̃ patres nr̃i. Habes quartũ genus inpiscina: qͣn.¬
do mouebat᷑ aqua. Nunc te consulo: utrũ cedere debeas quia

Expanded text:
resurrectio mortuorum . Non poterat descendere, non poterat salvarresurrectio mortuorum . Non poterat descendere, non poterat salvarnon habeo; et ideo ad sanitatem meruit pervenire, quia credebat in advenientem. Melior tamen et perfectior fuisset, si credidisset jam venisse quem sperabat esse venturum. Cin Jordane, quando Naaman leprosus ille mundatus est. Puella illa ex captivis quae est, nisi quae speciem habebat Ecclesiae, et figuram representabat? Captivus enim erat populus nationum, captivus erat, non dico captivitatem sub hoste aliquo populo constitutam: sed eam captivitatem dico quae major est, quando diabolus cum suis saevo dominatur imperio, et captiva sibi colla subjicit peccatorum. 9. Ergo habes unum baptisma, aliud in diluvio, habes tertium genus, quando in mari Rubro baptizati sunt patres, habes quartum genus in piscina, quando movebatur aqua. Nunc te consulo utrum credere debeas quia
Abbreviated transcription (Latin):
sanabat᷑ ab omĩ languore qͦcũq tenebat᷑. Quod significat figu
siliu angłs. Scdm tempꝰ : qđ ad horam nouissimã seruabatur. ⁊¬
ut inoccasu ipsum diem dep̾henderet: & differret oc casum
Quotiens cũq gͦ descendisset angłs: mouebat᷑ aqua. Dicis forte. Quare
m̾ non mouet᷑ : Audi quare. Signa in creduł: fides credentibꝰ. Qui pͥ¬
o descentliset: sanabat᷑ abomi᷑ infirmitate. Qui pͥor tempore an hon̾o¬
re : Struimq intellige. Si tẽpore pͥor qͥ descendisses sanabat᷑: hoc e.¬
depopło natiomim Si honore qͥ pͥor descendisset: hoc ẽ. qͥ haberec
dĩ metũ studiũ tusticiȩ. grãm caritatis: castitatis affectũ.: ipse magis sa
illum paraliticum. descende. ait ille. hominẽ n habeo. Uide ubi
baptitaris. Unde fit baptisnia nisi decruae xp̃i de morte. xp̃i ⁊
łbi ẽ omẽ misteriũ: qr̃ ꝓte passus ẽ. Inipso redimeris: in ipso saluabis.
h ommẽ inqͥt ñ habeo. Hoc. ẽ. quia ꝑ hominẽ mors. & ꝑ hominem

Expanded text:
ni languore quocumque tenebatur. Quod significat figursilii Angelus . Secundum tempus, quod ad horam novissimam servabatur; ut in occasu ipso diem deprehenderet, et differret occasum. Quotiescumque ergo descendisset angelus, movebatur aqua. Dicis fortasse: Quare modo non movetur? Audi quare? Signa incredulis, fides credentibus . 5. Qui prior descendisset, sanabatur ab omni infirmitate. Qui est prior, tempore, an honore? Utrumque intellige. Si tempore, prior qui descendisset, sanabatur antede populo nationum. Si honore, qui prior descendisset, hoc est, qui haberet Dei metum, studium justitiae, gratiam charitatis, castitatis affectum; ipse magis sanillum paralyticum: Descende. Ait ille: Hominem non habeo . Vide ubi baptizaris. Unde sit baptisma, nisi de cruce Christi, de morte Christi? Ibi est omne mysterium, quia pro te passus est. In ipso redimeris, in ipso salvaberis. 7. Hominem, inquit, non habeo; hoc est, quia per hominem mors, et per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Honne hoc ẽ. diluuiũ qđ ẽ. baptisimna. qͦ peccata omiã dilu¬
untur. sola iuisti mens&e grã resuscitat᷑ : M ulta st̃ genera bap¬
tismatũ: sed unũ baptisma clamat apłs. Quare : S unt bap¬
tismata gentium: sed ñ seͥ baptismata. Lauacra st᷑ ÷ baptismata. eẽ.
non possunt. Caro lauat᷑ : ñ culpa diluit᷑. Immo in illo lauacro
contͥhitur. E rant aut̃ baptismata uideoꝵ: alia suꝑ flua. alia in
figura. & figura ipsa nob̾ ꝓficit : quia ueritatis e̾. nuntia. Qͥo lec

Expanded text:
sit. Nonne hoc est diluvium, quod est baptisma; quo peccata omnia dilusit. Nonne hoc est diluvium, quod est baptisma; quo peccata omnia diluuntur, sola justi mens et gratia resuscitatur? 2. Multa sunt genera baptismatum, sed unum baptisma, clamat Apostolus . Quare? Sunt baptismata gentium, sed non sunt baptismata. Lavacra sunt, baptismata esse non possunt. Caro lavatur, non culpa diluitur; immo in illo lavacro contrahitur. Erant autem baptismata Judaeorum, , alia superflua, alia in figura. Et figura ipsa nobis proficit, quia veritatis est nuntia. C
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit: uides gͦ. superiora misteria ap̃ianoꝵ. ꝗͣ fuerint uideorꝵ.
Sed interim scłm fragilitatẽ uocis nr̃ȩ. & scd̾m dẽporis rationem :¬
atis sit hodie tanta de sacro fonte libasse misteria. Crastina die.si
ut sc̃itas ur̃a aures paratas habeat. promptiorẽ animuꝰ : ut ea gͣnos
colligere possumꝰ deserie scripturarũ. & uob̃ intimauerimꝰ. tenere
petuum ẽ. imꝑium ÷ a seculis. & minc et semꝑ i in omĩa scła sẽ¬
ndi Luuio qͦq figurã baptismatis p̾cessisse : hesterno cȩpimꝰ
disputare. Quid ẽ. diluiuũ. nisi in qͦ uistus ad seminaruim
usticiȩ reseruat᷑ peccatũ moritur : Ideo dñs iuidit hominũ
pullulare dslicta: iustũ solũ cũ sua ꝓgenie reseruauit. Aꝗͣ.
autẽ supͣ montes quoq exire p̾cepit. Et ideo. in illo diliuuo om¬
nis corrupt ela carnis interiit : sola iusti ꝓsapia. & forma. ꝑ man¬

Expanded text:
praecessit, vides praecessit, vides ed interim secundum fragilitatem vocis nostrae, et secundum temporis rationem satis sit hodie etiam de sacro fonte libasse mysteria. Crastina die, si  est ut sanctitas vestra aures paratas habeat, promptiorem animum; ut ea quae nos colligere possumus de serie Scripturarum, et vobis intimaverimus, tenere erpetuum est regnum a saeculis, et nunc et semper, et in omnia saecula saediluvio quoque figuram baptismatis praecessisse hesterno coepimus disputare. Quid est diluvium , nisi in quo justus ad seminarium justitiae reservatur, peccatum moritur? Ideo Dominus ut vidit hominum pullulare delicta, justum solum cum sua progenie reservavit; aquam autem supra montes quoque exire praecepit. Et ideo in illo diluvio omnis corruptela carnis interiit, sola justi prosapia et forma perman
Abbreviated transcription (Latin):
figura facta fc̃ illis. Illis in figura: sed nob̾ in ueritate. Tunc ma¬
ises uirgã tenebat. Conclusus erat̾ popłs uidecoe. Instabat e.¬
marȩ transire poterant: neq in hoste̾ recurrere. Murmurare
cȩpert̃. Uide non te ꝓuocet: quia exauditi sunt. & si exaudi¬
uit dominꝰ : tam̃ culpa non carent qui muronuratert᷑. Tuum
ẽ. ubi constringeris. credere qđ euadas. non murmurare: in uo¬
care. rogare. non duerela exꝓmere. Tenebat̾ uirgã moises:
& ducebat populũ hebreors in nocte. in columpna lucis. in die.
in colũna nubis. Tux qͥd ẽ. nisi ueritas. quȩ aꝑtũ & planu̾ lu¬
in fictelitatis depulit lucẽ ueritatis. & grȩ spualis effectibꝰ in fudit hu
bat colũpna lucis. de inde: sequebat᷑ colũpna nubis. quasi umbratio
trauerit. In diluiuo queq fuit iam tunc figura baptismatis. &e ad¬
hue utiq ñ erant misteria iudeoꝵ. Si gͦ. huiꝰ baptisiatis forma

Expanded text:
figura facta sunt illis : illis in figura, sed nobis in veritate. Tunc Mofigura facta sunt illis : illis in figura, sed nobis in veritate. Tunc Moyses virgam tenebat, conclusus erat populus Judaeorum; instabat Aemaria transire poterant, neque in hostem recurrere: murmurare coeperunt . 21. Vide, non te provocet quia exauditi sunt. Etsi exaudivit Dominus, tamen culpa non carent, qui murmuraverunt. Tuum est ubi constringeris, credere quod evadas, non murmurare: invocare, rogare, non querelam expromere. 22. Tenebat virgam Moyses, et ducebat populum Hebraeorum in nocte, in columna lucis, in die in columna nubis. Lux quid est nisi veritas; quia apertum et plenum lu tenebras infidelitatis depulit, lucem veritatis et gratiae spiritalis affectibus infudit humbat columna lucis: deinde sequebatur columna nubis, quasi umbratio traverit. 23. In diluvio quoque fuit jam tunc figura baptismatis, et adhuc utique non erant mysteria Judaeorum. Si ergo hujus baptismatis forma
Abbreviated transcription (Latin):
modo. Sic enim decet nos implere: omẽm iusticiã. Uide: qr omnis usti¬
cia in baptismate constituta ẽ. Ergo quare xp̃c descendit. iisi ut ca¬
ro ista mundaret᷑. caro quã suscepit de nr̃a conditione ÷ Non enim
ablutio peccatoꝵ suoꝵ xp̃o necessaria erat. qui peccatũ non fecit :
sed nob erat necessaria. qͥ peccato manemꝰ obnoxii. Ergo si ꝓp̾t nos
sc̃s descendit. N on columba descendit: s qͣsi columba.Aa em̃to qͥd
dixerim. xp̃c carnẽ suscepit. N on sic̃ carne̾ : sed carnis iftius ueritatẽ
cendat qͥ baptixandꝰ ẽ: Nã ubi pͥmũ ingredit᷑ sacerdos: ex orcimũ
facit : S cđo creaturã aque. in uocatione̾ post ea & p̃ce̾ de fero:
ut scĩficet᷑ fons. & ad sit p̾sentia trinitatis ęc̃nȩ. xp̾c autẽ ante des
cendit: secutus ẽ. sp̃s. Quaratione  ut non quasi ipse egere dñs
iħs scĩficatioĩs misterio uideret᷑. sed scͥificaret ipse. scĩficaret & sp̃s¬

Expanded text:
 omnem justitiam . Vide quia omnis justitia in baptismate constituta est. 16. Ergo quare Christus descendit, nisi ut caro ista mundaretur, caro quam suscepit de nostra conditione? Non enim ablutio peccatorum suorum Christo necessaria erat, qui peccatum non fecit: sed nobis erat necessaria, qui peccato manemus obnoxii. Ergo si propter nos sanctus descendit. Non columba descendit, sed quasi columba. Memento quid dixerim: Christus carnem suscepit, non sicut carnem; sed carnis istius veritatem,cendat qui baptizandus est? Nam ubi primum ingreditur sacerdos, exorcismum facit secundum creaturam aquae, invocationem postea et precem defert; ut sanctificetur fons, et adcendit, secutus est Spiritus. Qua ratione? Ut non quasi ipse egere Dominus Jesus sanctificationis mysterio videretur: sed sanctificaret ipse, sanctificaret et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
uriq  uane asier . Acdops . ugenꝰ es: uicdisti a quã. uidisti sac̃dotẽ
uidisti Teuitã. Ne forte aliqͥs dixenit. hoc ẽ. totũ: inimo ẽ. totũ. Uera
totũ: ubi tota innocentia. tota pietas. tota gr̃a. tota scĩficatio. Uidisti:
que uide potuisti ocłis tui corporis. & humanis conspectibꝰ Non ui¬
disti illa ÷ que oꝑant᷑ & non uident᷑. illa multo maiora st̃ que non
uident᷑ quã que uident᷑ : qm̃ que uident᷑ tẽporalia st̃ quȩ non

Expanded text:
sti sacerdotem, vidisti levitam. Ne forte aliquis dixerit: Hoc est totum? Immo est totum. Vere totum, ubi tota innocentia, tota pietas, tota gratia, tota sanctificatio. Vidisti quae videre potuisti oculis tui corporis, et humanis conspectibus: non vidisti illa quae operantur; quia non videntur. Illa multo majora sunt quae non videntur, quam quae
Abbreviated transcription (Latin):
e Me Mo RaLi BuS quotidianũ sermonẽ habiant
cũ uł patriarcharũ gesta. uł ꝓuerbioꝰ legerent᷑ p̾cepta.
ut his in formati. atq instituti. assuesceretis maioꝵ ingnt¬
ql g di uias. ecosq it̃ carpere. ac dicinis obȩdire oraculis.
uo renouati ꝑ baptismũ. eiꝰ uitȩ usũ teneretis quȩ ablutos deceret
unc demisteriis dicere tempꝰ ad monet. atq ipsam satram̃torum
ationẽ redere. Quã ante baptismũ siputassers insinuandã ñ dũ
nitiatis: ꝓdidisse potius quã edisse estimarem᷑. D einde . qđ in opinan¬
ib meliu̾s se ipsa lux misterioꝵ infuderit: quãsi ea scrmno abqͥs
cucurrisset. A ꝑite gͥ aures: & bonũ odorẽ uitȩ ec̾nȩ. in halatũ
iob̾ munere sacram̃toꝵ carpite. Qd uob̃ significauimꝰ: cũ aꝑcionis

Expanded text:
1. De moralibus quotidianum sermonem habuimus, cum vel Patriarcharum gesta, vel Proverbiorum legerentur praecepta; ut his informati atque instituti assuesceretis majorum ingredi vias, eorumque iter carpere, ac divinis obedire oraculis: quo renovati per baptismum, ejus vitae usum teneretis, quae ablutos deceret. 2. Nunc de mysteriis dicere tempus admonet, atque ipsam sacramentorum rationem edere: quam ante baptismum si putassemus insinuandam nondum initiatis, prodidisse potius quam edidisse aestimaremur. Deinde quod inopinantibus melius se ipsa lux mysteriorum infuderit, quam si eam sermo aliquis praecucurrisset. 3. Aperite igitur aures, et bonum odorem vitae aeternae inhalatum vobis mu
Abbreviated transcription (Latin):
At tam̃ qͥ transiert̃ uidei ÷ mortui st̃ om̃s in deserto. Ceterum qͥ
ꝑ hunc fontẽ tͣnsit. hoc ẽ. aterrenis ad cęlestia. hic ẽ. enĩ tnsitus.
ab inquinam̃to ad scificationẽ. Q ꝑ hunc fontẽ tͣnsit: non morit᷑
illiꝰ. Dñs ms siuult mundari : uadat int̾rã isrł. & ibi in ueniet eũ
qͥ possit ei leprã tollere. Dix̃ illa dñe suȩ. uxor marito. naaman
q̃si ñ sit ds̃ potens qui mundet leꝓsum :: Mitte illũ ad me. Misit
illũ. Cui aduenienti: dit ꝓpħa. Uade descende in iordanem.
Merge : & sanaberis. Ille cepit cogitare secũ: & dicere. hoc est
Dixerunt gͦ. serui. Dnẽ quare ñ facis uerbũ ꝓpħȩ : Magis fac
&e experirȩ. Tunc ille iuit in iordanẽ mersit : & surrex̾ sanus.
Quid enĩ significat.s uidisti aquã. Sed ñ aqua omis sanat. sed aqͣ
sanat: que habet grãm xp̃i. Aliud est elemtũ : aliud consecratio.

Expanded text:
ansierunt Judaei, mortui sunt omnes in deserto. Caeterum qui per hunc fontem transit, hoc est a terrenis ad coelestia; hic est enim transitus, ab inquinamento ad sanctificationem: qui per hunc fontem transit, non moritur, illius: Dominus meus si vult mundari, vadat in terram Israel, et ibi inveniet eum, qui possit ei lepram tollere. Dixit illa dominae suae, uxor marito, Naaman quasi non sit Deus potens, qui mundet leprosum? Mitte illum ad me. Misit illum; cui advenienti ait propheta: Vade in Jordanem, merge, et sanaberis. 14. Ille coepit cogitare secum et dicere: Hoc est Dixerunt ergo ei servi: Domine, quare non facis verbum prophetae? Magis fac et experire. Tunc ille ivit in Jordanem, mersit, et surrexit sanus . 15. Quid ergo significat? Vidisti aquam: sed non asanat, quae habet gratiam Christi. Aliud est elementum, aliud consecratio;
Abbreviated transcription (Latin):
epfrbm in fonte uichisti.: Quid ẽ. baptismus. In pͥncipio ds̃ nr̃ homnẽ
fecer ut si peccatũ n gustaret morte ñ moreret᷑. ꝑ eccatũ c̃teit sactꝰ
se obnorꝰ motti. eiet ẽ deparadiso. S ed dñs qͥ sua uellet benefieia
ꝑmanere a creatori omiũ deo defert & eiꝰ tonꝗͣ parentis atq reto.¬
pir subcit omĩa gubnacło. Ilia pͥor cam significat᷑. hȩc posterior abel

Expanded text:
rum in fonte vidisti. Quid est baptismum? 17. In principio Deus noster hominem fecit, ut si peccatum non gustaret, morte non moreretur. Peccatum contraxit, factus est obnoxius morti, ejectus est de paradiso. Sed Dominus qui sua vellet beneficia atori et creatori omnium deo defert et eius tamquam parentis atque rectoris subdit omnia gubernaculo. illa prior Cain significatur, haec posterior Abel
Abbreviated transcription (Latin):
est ip̃i: hic & angłi constrcuti st᷑. Ubi corpꝰ ibi aquile: legesti
in ȩuangłio. Ubi corpꝰ xp̃i ibi & aqͥle uolare consuerunt: ut trena
sugant. cȩlestia petant. Quare hoc dico ÷ quia & homines an¬
głii quicũq annuntiant axp̃m : & in angłorũ ascisci uidentur
ante faciem tuã: & parabit uiã tuã antete. Accipe allud. Ma¬
lachie ait ꝓpħa. quia labia sacerdotis custodiuñt scientiã: eclegẽ
ex qrunt exore ipsius Angł̃ .ẽ. enĩ dĩ om̃potentis . h . ido dicuñ
ut sacerdotis głam picemꝰ. ñ ut aliqͥ dꝑsonalibꝰ mertas arrogetur
Ergo adrenuntiasti mundo: abrenuntiasti scło. Esto sollicitꝰ. Qui
peccunũ debit. semꝑ cuittione suã considat. Et tu qͥ fidẽ debes

Expanded text:
est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti in Evangelio . Ubi corpus Christi, ibi et aquilae volare consuerunt; ut terrena fugiant, coelestia petant. Quare hoc dico? Quia et homines angeli 351 quicumque annuntiant Christum, et in angelorum adscisci videntur ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam ante te . Accipe aliud Malachiae prophetae: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ipsius; angelus est enim Dei omnipotentis . Haec ideo dicuntur, ut sacerdotis gloriam praedicemus, non ut aliquid personalibus meritis arrogetur. 8. Ergo abrenuntiasi mundo, abrenuntiasti saeculo, esto sollicitus. Qui pecuniam debet, semper cautionem suam considerat: et tu qui fidem debes