comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascentium ꝯditorem: dampnare nuptias. nega¬
re ni baptismo. dimitti uniu̾sa pcc̃a. domini cͥ¬
mine miquitatis argũe. desꝑatõnem ꝑscõnis
ingere. Hec quippe omnia consequentia eẽ cõ¬
tenditis. S credamus nasci ꝑuuiłos pt̃o primi
hominis obsigatos. ⁊ ob̾ hoc eẽ sub dyabelo nisi re¬
nascantur in xpõ. Dyabolus enim treat ut dici¬
tis: Si ex hoc uuln̾e creantur qd̾ dẏabolus nate
q̃ p̃mum condita est iflixit humane: ⁊ daraꝑ
uantur nuptie. Si aliquid unde damꝑnabiles
gũantur hrẽ creduntur. Nec om̃ia pcc̃a dimit¬
tuntur ni bapm̃o. Si aliqd in snptizatis ꝯiugib
remanet malunĩ ex quo gen̾ent᷑ mali. Quem¬
admodũ aũt non est miquis deuiꝰ qui tum baꝑ¬
tizatis remittat pcc̃a ꝓpria: ꝑiulum Sampuat
qui cum ab illo cixaretur nesciens ñ uolens. ⁊
ex istis ꝑentib quib remissa fu̾ant traxit asieua:.
TDec uirtusꝰ eui uitiositas intelligit᷑ eẽ contͣria

Expanded text:
nascentium conditorem, damnare nuptias, neganascentium conditorem, damnare nuptias, negare in Baptismo dimitti universa peccata, Deum crimine iniquitatis arguere, desperationem perfectionis ingerere. » Haec quippe omnia consequentia esse contenditis, si chominis obligatos, et ob hoc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo. Diabolus enim creat, dicitis, si ex hoc vulnere creantur, quod diabolus naturae, quae primum condita est, inantur nuptiae, si aliquid unde damnabiles generantur, habere creduntur: nec omnia peccata dimittuntur in Baptismo, si aliquod in baptizatis conjugibus remanet malum, ex quo generentur mali. Quemadmodum autem non est iniquus Deus, qui cum baptizatis remittat peccata propria, parvulum damnat, quia cum ab illo crearetur, nesciens nec volens etiam ex illis parentibus, quibus remissa fuerant, traxit aliena? Nec virtus, cui vitiositas intelligitur esse contraria,
Abbreviated transcription (Latin):
unc michi aggte¬
diendum est quod
tertio loco posui dispõnis
mee ut sententiis ep̃orum qͥ
scripturas sanctas ingenti gła tractauerunt.
tua uliane doraino adiuuante mathinamenta
subu̾tam non ut eos ostendari scd̾m catholicam fi¬
dem de origmnali sensisse pctõ: loc enm iam ĩ pͥmis
huiꝰ oꝑis ꝑtibus feci ut inde monstrarem quot ⁊
apͣtis uiris eccłie sauctis clarisq dectorib maniche¬
orum erimen mpinguat ⁊ c̾ me cupis apud mi¬
ꝑitorum decolbrare uidicia eos qui catholicari fi¬
dem contra heticos defenderunt heresis nepharie
nomine accuses. S nuncargum̃ta ipã ur̃a d
bus agitis ne hominum p̾ma natiuitas origina¬
łi pcc̃o tredatur: obstricta esoquiis st̾ redarguen
gant adħere qmͣ uobis hec sunt certe uelud
capita argum̃torum. qͣi fornidanda uetfprum
quib tretis infirmos. ⁊ ininꝰo quiͣ contͣ nos d̃e¬
pedit sacris sitt̾is eruditos. dicitis euim nos asse.¬
rendo origiale ꝑcc̃m: dyabolum dice̾ hommiũ

Expanded text:
 mihi aggrediendum est, quod tertio loco posui dispositionis meae, ut sententiis episcoporum, qui Scripturas sanctas ingenti gloria tractaverunt, tua, Juliane, Domino adjuvante, machinamenta subvertam. Non ut eos ostendam secundum catholicam fidem de originali sensisse peccato; hoc enim jam in primis hujus operis partibus feci, ut inde monstrarem, quot et quantis viris, Ecclesiae sanctis clarisque doctoribus, Manichaeorum crimen impingas; et cum me cupis apud imperitorum decolorare judicia, eos qui catholicam fidem contra haereticos defenderunt, haeresis nefariae nomine accuses. Sed nunc argumenta ipsa vestra, quibus agitis ne hominum prima nativitas originali peccato credatur obstricta, eloquiis sunt redarguenda gant adhaerere quam vobis. 2. Haec sunt certe velut capita argumentorum quasi formidanda vestrorum, quibus terretis infirmos, et minus quam contra vos expedit, sacris Litteris eruditos. Dicitis enim, « Nos asserendo originale peccatum, diabolum dicere hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ingeñari uitia gen̾i humano in ip̃o conceptõis ex¬
ordio: ⁊ dic ei qd̾ adu̾sus me in primo tuo uolumi¬
ne uideri tibi satis cante accate q dixisse. nͨ peci¬
re eos omĩno qui peccare dicimtur. Iiquidem adͦ¬
tumq creati sit sd̾m id qd̃ creati sunt nccͣe hñt
uiu̾e nec sue repugnare nature. Sec omĩa dic
liose tam procacit᷑ ⁊ spetulant̾ obiettas. Nam hi¬

Expanded text:
ingenerari vitia generi humano in ipso conceptionis exingenerari vitia generi humano in ipso conceptionis exordio. Et dic ei, quod adversus me in primo tuo volumine videris tibi satis apte acuteque dixisse, « Nec peccare eos omnino, qui peccare dicuntur: siquidem a quocumque creati sunt, secundum id quod creati sunt, necesse habent vivere, nec suae repugnare naturae. » Haec omnia dic liose, tam procaciter et petulanter objectas.
Abbreviated transcription (Latin):
cłaratur qui folus potuit iustus eẽ. Cum gen̾atio
om̃is erraret insi natus ex uirgine gũatiois ob¬
noxie puilegio minime ten̾etur. Etce itẜͥ nuqui
tatib conceptus sum ⁊ i delictis peꝑit me mat̾
mea: is qui ustus p̾cet̾is putabatur. Quem usͤ
iam iustumi. dix̾mi nsi horum lib̾um uintulorã.
quem nature cõmunis uncuła non teneant. Os̃
sb̾ ꝑtcõ abadam: m om̃s regualat mors. ueniat
sosus uistus en conspectu dei de quo iam non extep¬
non fecit. Huic dic si andes qd̾ dỹabolum fecert¬
hominũ conditorem qui utrius sexꝰ conmixtione
nascuntur. qnͣdo quidem solum xp̃m quia natus
sit ex uirgie uiculis obnoxie gñationis excep̃
om̃ib cet̾is ex adam sub pocĩ obsigatione nascen¬
tib qd̾ utiq fec̃m dẏabolus senimauit. Hũnc
dampnatorem redargue nuptiarum: qui fiũ per¬
cato natum solum dicit uirginis filiuni. Istum ne¬
gatorem ꝑcipiende criminare uirtutis qui asserit

Expanded text:
claratur, qui solus potuit iustus esse, cum generatio claratur, qui solus potuit iustus esse, cum generatio omnis erraret, nisi natus ex uirgine, qui generationis obnoxiae priuilegio minime teneretur. \'ecce\', inqui delictis peperit me mater cit is qui justus prae caeteris putabatur. Quem igitur jam justum dixerim, nisi horum liberum vinculorum, quem naturae communis vincula non teneant. Omnes sub peccato ab Adam, in omnes regnabat mors. Veniat solus justus in conspectu Dei, de quo jam non cum exceptum non fecit. Huic dic si audes, hominum conditorem, qui utriusque sexus commixtione nascuntur; quandoquidem solum Christum, quia sit natus ex virgine, a vinculis obnoxiae generationis excepit, omnibus caeteris ex Adam sub peccati obligatione nascentibus; quod utique peccatum diabolus seminavit. Hunc damnatorem redargue nuptiarum, qui sine peccato natum solum dicit virginis filium. Istum negatorem percipiendae criminare virtutis, qui asserit
Abbreviated transcription (Latin):
firnius ostenditur: Si iugum graue suꝑ fiłios
adam a die sicut scptum est natiuitatis eoꝵ uiqꝙ ĩ
diem sepulture in matre oñim. Sub quo uigo y¬
mago cius at̾itur: aut ip̃ẽ millo uł orignali uł ꝓ¬
pͥo p̾cedente pcc̃o. ant quilib alus ipõ imponit in¬
uito. ⁊ Qec ꝑfectio est desꝑanda uirtutis ꝑ eius
gr̃am: qui ex orignie uitiatam mutare pot̾ ⁊ sana
ggrediar igit᷑ implero pollicitatõem meam
nec ista qͥnq argunĩta nr̃a ex qruib cuucta
Sonnectitis que in hac questione ad u̾sus catholicã
fidem multipficit᷑ disputatis sigullatim testimous
scõrum refutanda suscipiam. S qnͣtum potu̾it eoꝵ¬
suscipi ꝑcuti ⁊ deici etiam cum a me de lut̾is catholico¬
rum epõrum singula ꝓferuntur tanciͣ percutietur
atoi deicietur sui unum eoꝵ sũ duo. siue plura siũ
omĩa. sicut ualuu̾t qd̾ ꝓfertur ueluti est illud ĩ li
unum inquid domniũ salus uentura natõnb de¬

Expanded text:
firmus ostenditur, si jugum grave super filios firmus ostenditur, si jugum grave super filios Adam, a die, sicut scriptum est, nativitatis eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium , sub quo jugo imago ejus atteritur, aut ipse nullo vel originali vel proprio praecedente peccato, aut quilibet alius ipso imponit invito. Nec perfectio est desperanda virtutis, per ejus gratiam, qui ex origine vitiatam mutare potest et sanarAPUT II. 4. Aggrediar igitur implere pollicitationem meam. Nec ista quinque argumenta vestra, ex quibus cuncta connectitis, quae in hac quaestione adversus catholicam fidem multipliciter disputatis, singillatim testimoniis sanctorum refutanda suscipiam: sed quantum potuerit eorum percuti et dejici, etiam cum a me de litteris catholicorum episcoporum singula proferentur, tantum percutietur atque dejicietur, sive unum eorum, sive duo, sive plura, sive omnia, sicut valuerit quod proferetur. Veluti est illuunum, inquit, dominum Iesum salus uentura nationibus de
Abbreviated transcription (Latin):
puissis mitriti xp̃i grã ueniretis. sHusta enu mł¬
t̾itudo dulcidinis domini qmͣ ꝓfecto non inuidit¬
⁊ tamen ab̾scondit timentib eumꝰ ꝑficit autem
sꝑantib non in se ipĩs s i eum. Nos gͥ dicimus
ctd ea fides haset de qua scͥptum ẽ. lisi credide¬
ritis non intelligetis nec dṙabolum s deum u̾m
⁊ uere ẜonim eẽ hominum conditorem munde
etiam de inmũdis mesfabłr᷑ oꝑantem. qmͣuis hõi¬
nũ nemo mundus uascatur ⁊ iõ donͨ mundetur
spũ sancto sub spũ ininundo eẽ cagatur. nec̃ q̃nͣ¬
tancumq inmundicam naturaꝵ ullum ermien
eẽ imiptiaꝵ. Ponum quippe disc̾nitur ꝓpͥum nup¬
tiaꝵ aquolib̾ uitio naturaꝵ. nec ulliuꝰ reatum
reman̾e pcc̃i. qui non ea que in xpõ fit regen̾atõe
soluatur. qmͣiuisꝰ infirmitas restet cont᷑ qmͣ in se
ipõ constititam regeu̾atus si proficit pugnet nͦ
miquus est deusꝰ cum pecĩs fiune orignialib siue
ꝓpriis digna retribuit. magisq iniquus aut in¬

Expanded text:
is , nutriti Christi gratia veniretis. Multa enim multitudo dulcedinis Domini, quam profecto non invidit, et tamen abscondit timentibus eum, perfecit autem sperantibus, non in se ipsis, sed in eo . Nos ergo dicimus quod ea fides habet, de qua scriptum est, Nisi credideritis, non intelligetis : nec diabolum, sed Deum verum et vere bonum, esse hominum conditorem, munda etiam de immundis ineffabiliter operantem; quamvis hominum nemo mundus nascatur, et ideo donec mundetur Sptamcumque immunditiam naturarum, ullum crimen esse nuptiarum: bonum quippe discernitur proprium nuptiarum a quolibet vitio naturarum. Nec ullius reatum remanere peccati, qui non ea quae in Christo fit regeneratione solvatur; quamvis infirmitas restet, contra quam in se ipso constitutam regeneratus si proficit pugnet. Nec iniquus est Deus, cum peccatis sive originalibus sive propriis digna retribuit: magisque iniquus aut in
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ sanctus gregoriꝰ attestatur dicens. Amina
namq cum in laboribus fuit. ⁊ mangustus.
cum Gostifiter urgentur a carne: tũt ad dñ refu¬
git ⁊ tognoscit unde debeat auxisium poscere. Ac ne
quisquis m hus u̾bis epĩ gregorii hostisit̾ ingentẽ
tarnem tanqtuͣ ex contraria natura. masi scd̾m ma¬
nicheoꝵ insaniam sufpicetur: etiam ip̃e uide quẽ¬
admod̾um suis fratrib ⁊ condoctorib conciuat do¬
cens non obaluid adu̾sus carnem spm̃ concupiscͥe
nisi ut suo utrumq renocetur auctori post graius¬
simũ in hac uita rei utriusq conflictum in quo la¬
borat om̃ium uita scõꝵ. In sibro quippe apologeti¬

Expanded text:
tus Gregorius attestatur dicens: Anima namque cum in laboribus fuerit et in angustiis, cum hostiliter urgetur a carne, tunc ad Deum refugit, et cognoscit unde debeat auxilium poscere. Ac ne quisquam in his verbis episcopi Gregorii hostiliter urgentem carnem, tanquam ex contraria natura mali, secundum Manichaeorum insaniam suspicetur; etiam ipse vide quemadmodum suis fratribus et condoctoribus concinat, docens non ob aliud adversus carnem spiritum concupiscere, nisi ut suo utrumque revocetur auctori post gravissimum in hac vita rei utriusque conflictum, in quo laborat omnium vita sanctorum. In libro quippe Apologeti
Abbreviated transcription (Latin):
do tͣnfmisit. M ip̃e imitando sua uołuntate cõ¬
misit: Dicit ꝑ gr̃am non illud unum tm̃mãd.
prmi hominis. S etiam post illud introeunti¬
a int̾fecta eẽ peccata. Ubi satis utiq distinguit
pt̃a posfiora que dici possunt imitatõne cõmiᷤ¬

Expanded text:
do transmisit, sed ipse imitando sua voluntate commisit? Dicit, per gratiam non illud unum tantummodo primi hominis, sed etiam post illud introeuntia interfecta esse peccata. Ubi satis utique distinguit peccata posteriora, quae dici possunt imitatione commis
Abbreviated transcription (Latin):
cit sub pcrĩ origine. ⁊ sub poc̃i lege natum ẽẽ cuiꝰ¬
m᷑. non tantum uet̾a s ingenita ẽẽ ptca. Sanctus
olimpius dicit. uicium de ꝓthoplausto in germi¬
ne sparsum: ut pocm̃ cum homine nasceretur. Sẽs
hẏlarius d̾icit ex pccõ esse omẽm carnem p̾ter illã¬
uox est. Ego miquitatib conceptus sum. Saustꝰ
primordia nature sue a malicia reformari. Dicit so¬
lum ex natis de femina sciñ dominum ih̾m nulla t̾
rene contagia corruptese inmaculati partus nouita

Expanded text:
cit, sub peccati origine et sub peccati lege natum esse, cucit, sub peccati origine et sub peccati lege natum esse, cuur, non tantum vetera, sed ingenita esse peccata. Sanctus Olympius dicit, vitium de protoplasto in germine sparsum, ut peccatum cum homine nasceretur. Sanctus Hilarius dicit, ex peccato esse omnem carnem, praeter illvox est, Ego in iniquitatibus conceptus sum . Sanctuprimordia naturae suae a malitia reformari. Dicit, solum rrenae contagia corruptelae inmaculati partus nouita
Abbreviated transcription (Latin):
pid est qd̾̃ uos gaudere iactas. qd̾̃ ista uitas qmͣ
tu errorem putas uł putari tupis. de tanta mł¬
titud me assertorem nõ potest muenire qͣͣ parua sit
euis asertio qd̾ i hec fidei firmissimo ⁊ antiquissiõ
fundamento. ppã toto orbe diffusa non a se discͤpat
multitudo: Si autem assertores eos flagitat quoꝵ
aliquid etiam litt̾arum inueniri potest: illustris¬
q doctrina est: en adest assertorum euis memorabi¬
lis ⁊ uenerabilis consessus atq consensus. Scũs
hyreneus dicitꝰ. antiqmͣ serpentis plagam fide xp̃i
⁊ cruce sanari. ⁊ qd̾ ꝓthoplausti pccõ fuimus tanqmͣ
uiculis alligati. Sanctus cypriauus dicitꝰ. ꝑire
ꝑuulum nisi fu̾it baptizatus qmͣuis non ei ꝓpriadi¬
mittant᷑. S aliena peccata. Sanctus retitus dicit
ueteris hominis quo ꝑ lauacrum regñatiomis exui
que uenit in similitudine carnis pcc̃i sine pccõ. Di¬

Expanded text:
Quid est quod vos gaudere jactas, quod ista veritas, quam Quid est quod vos gaudere jactas, quod ista veritas, quam tu errorem putas, vel putari cupis, « de tanta multitudine assertorem non potest invenire? » Quasi parva sit ejus assertio, quod in hoc fidei firmissimo et antiquissimo fundamento ipsa toto orbe diffusa non a se discrepat multitudo. Si autem assertores eos flagitas, quorum aliquid etiam litterarum inveniri potest, illustrisque doctrina est; en adest assertorum ejus memorabilis et venerabilis, consessus atque consensus. Sanctus Irenaeus dicit, antiquam serpentis plagam fide Christi et cruce sanari, et quod protoplasti peccato fuimus tanquam vinculis alligati. Sanctus Cyprianus dicit, perire parvulum, nisi fuerit baptizatus, quamvis ei non propria dimittantur, sed aliena peccata. Sanctus Reticius dicit, veteris hominis, quo per lavacrum regenerationis exuiqui venit in similitudine carnis peccati sine peccato. Di
Abbreviated transcription (Latin):
sensio. non est ista sicat stiło  m̃aledito scribisꝰ conspi¬
ratio ꝑditorum. ieccͣa cathosita doctrine sane studiis
cłarueriuit. Spũasibus armis muniti ⁊ acciti stcemua
contra hͥrticos bella gesserunt. ꝓfinictis fidesit sue
dispensationis Paͥoribus in patis gremio dormierũt. A
est talis questio que possit etiam cogͦnem fug̾e po¬
pularem. Duutes ⁊ pauꝑes excelsi atq ifimi doc¬
ti ⁊ indocti mares ⁊ femine nouerunt quid tuq e¬
tati in baptismate remutatur. Unde ⁊̃ matres cotidi¬
uulis currunt. M etce quo te introduxi. Conuentꝰ
istorum sanctorum non est multitudo ppłaris. Non
solum filii. S patres eccł̃ie sunt. Ex illo num̾o sunt:
de quibus predictum ẽ. Pro patrib tuis nati sunt
tibi filii: constitues eos pͥncipes suꝑ onmem terram.
Ex qua filii gen̾ati st̾ ut bec disc̾ent: euis patres fc̃
sunt ut doc̾ent.

Expanded text:
sensio. Non est ista, sicut stilo maledico scribis, « conspisensio. Non est ista, sicut stilo maledico scribis, « conspiratio perditorum. » In Ecclesia catholica doctrinae sa nae studiis claruerunt; spiritualibus armis muniti et accincti strenua contra haereticos bella gesserunt; perfuncti fideliter suae dispensationis laboribus in pacis gremio dormierunt. « est talis quaestio, quae possit etiam cognitionem fugere popularem. Divites et pauperes, excelsi atque infimi, docti et indocti, mares et feminae noverunt quid cuique aetati in Baptismate remittatur. Unde etiam matres quotidivulis currunt. Sed ecce, quo te introduxi, conventus sanctorum istorum non est multitudo popularis: non solum filii, sed et patres Ecclesiae sunt. Ex illo numero sunt, de quibus praedictum est, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram . Ex qua filii generati sunt, ut haec discerent; ejus patres facti sunt, ut docerent. 32.
Abbreviated transcription (Latin):
tem obluusc̾e huiꝰ erroris ⁊ ꝓpe modum furoris. ad̾
in tot ac tales patres manitheum iatulasaris ob̾pro¬
brium. Si nesciens hoc fecisti tur nõ miseram res¬
audatiamt Conuĩceris undiq fuce tlanora sũt testi¬
monia tanta scõrumz
⁊ quorum cõuentum te intiodux̾im: conspice. Hic
est mediolanensis ambrosiuis quem magister tuus
telagius tanta predicatõne saudamt: ut dicet in li¬
bris euis p̾cipue fidem csucere romanam quia scbto¬
rum iter latmos fios quidam spetiosus enituit ita
ut enis fidem ⁊ purassimum mscͥptur is sensum repre¬
hendere ne quidem auderet. Hic est ⁊ constantino po¬
sitanus iohannes quem tu in num̃o eruditorum ac
sanctorum excellentissimum in hac tua cu respondeo
disputatione posiusti. Hic est basilius cmiꝰ te ubis ad
id ad̾ uinic agitur ũ ꝑtinentib putasti aliquid adiura¬
ri. Hic sunt ⁊ cet̾i quorum te moũe debeat tanta cõ¬

Expanded text:
tem, obliviscere hujus erroris, et propemodum furoris, quo tem, obliviscere hujus erroris, et propemodum furoris, quo in tot ac tales patres Manichaeum jacularis opprobrium. Si nesciens hoc fecisti, cur non miseram resaudaciam? 30. Convinceris undique: luce clariora sunt testimonia tanta sanctorum. In quorum conventum te introduxerim conspice. Hic est Mediolanensis Ambrosius, quem magister tuus Pelagius tanta praedicatione laudavit, ut diceret, « in libris ejus praecipue fidem lucere Romanam, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, ita ut ejus fidem et purissimum in Scripturis sensum reprehendere nec inimicus auderet. » Hic est et Constantinopolitanus Joannes, quem tu in numero eruditorum ac sanctorum excellentissimum in hac ipsa tua, cui respondeo, disputatione posuisti. Hic est Basilius, cujus te verbis ad id quod nunc agitur non pertinentibus, putasti aliquid adjuvari. Hic sunt et caeteri, quorum te movere debeat tanta con
Abbreviated transcription (Latin):
at ilł quomodo de hac causa scire neglex̾is catholicoꝵ
sententias sermonesq dectorum. uł si eos nosse turasti:
qua fraude coneris circumuenire nescientes: Nam
de rõne ⁊ de scãꝵ scͥpturarum auctoritate ut niuic
mt̾m taceam hanctine sententiam qua negatis
pccõ pͥmi parentis obnoxios ꝑ uulos nasci. scõrum ui¬
rorum semꝑ celebrauit eruditõ: Non hoc istis tot
tantorum q scõrum ⁊ eruditorum que cõmemoraui
testimoniis indicatur. ĩ mo econtrio puto qd̃ iam iu¬
deas. qnͣtum te opinio ista fefeslerit. Si tam̃ nõ dolo
agisi atq id ante iam noueras. Sed ut meliuis de te
cͥdam: si nunc pͥmum ista cognoscis. si de poc̃o primi
hominis ad̾ eo sint obfigati qui carnalit̾ gen̾antur
ifantes. nec eo insi spũali regn̾atione soluantur.
nũt pͥmum ꝑspitis hoc deditisse ⁊ docuisse sanctoᷤ¬
qd̾ ⁊ nos didicius. ⁊ docemus: muta iam istam mẽ¬

Expanded text:
at, vel quomodo de hac causa scire neglexeris catholicorum at, vel quomodo de hac causa scire neglexeris catholicorum sententias sermonesque doctorum; vel si eos nosse curasti, qua fraude coneris circumvenire nescientes? Nam de ratione et de sanctarum Scripturarum auctoritate ut nunc interim taceam; hanccine sententiam, qua negatis peccato primi hominis obnoxios parvulos nasci, sanctorum virorum semper celebravit eruditio? Non hoc istis tot tantorumque sanctorum et eruditorum, quae commemoravi, testimoniis indicatur: imo e contrario puto quod jam videas, quantum te opinio ista fefellerit; si tamen non dolo agis atque id ante jam noveras. Sed ut melius de te credam; si nunc primum ista cognoscis, si de peccato primi hominis, quod eo sint obligati, qui carnaliter generantur infantes, nec eo nisi spirituali regeneratione solvuntur, nunc primum perspicis hoc didicisse et docuisse tot sanctood et nos didicimus et docemus: muta jam istam men
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo p̾ter usum missum uelud acuta calliditate caꝑ¬
tares ⁊ tot uͥborum euis quib obruereris tam ingẽ¬
tem tibi agg̾e̾m cõmoueres. in tantum inꝓuidus ⁊
ncautus ut nec in ipã omesia uͥ uix unum de quo ma¬
le intellecto decepti deciperetis. testimoniũ reciꝑe po¬
tustis: ad u̾teres scm̃ iohamnẽ constantipopolitanĩ
sins eudent᷑ expressisse om̃s homines exceptis debi¬
tis ꝓpriis pat̾ni eẽ cyrographi debitores: Et tam̃ ptꝰ¬
eafi u̾ba eius nit̾posusti. quib intentõem tuam pu¬
tasti ałiquid ad iuiuari : Sxqueris ⁊ dicis. Cum gͥ i
quido elareat hanc sanam ⁊ ueram ẽẽ sententiam ꝙͣ
primo seco ratio. demde scͥpturarum mumiuit aucto¬
nitas. ⁊ qrͣ scõrum uiroꝵ semꝑ cesebrauit eruditio
qui tam̃ uitati auttoritatem nõ suo tͥbuere consẽ¬
su sed testimonium ẽ ⁊ głam de eus suscipere con¬
sortio: nullum prudentiũ ꝯturbet conspiratio ꝑdi¬
torum. Het uerba tua quo ꝓficunt nsi ut appare¬

Expanded text:
ab eo praetermissum, velut acuta calliditate captares, et tot verborum ejus quibus obruereris, tam ingentem tibi aggerem commoveres? in tantum improvidus et incautus, ut nec in ipsa homilia, ubi vix unum de quo male intellecto decepti deciperetis, testimonium reperire potuisti, adverteres sanctum Joannem Constantinopolitanum satis evidenter expressisse, omnes homines exceptis debitis propriis paterni esse chirographi debitores. Et tamen posteaquam verba ejus interposuisti, quibus intentionem tuam putasti aliquid adjuvari, sequeris et dicis: « Cum igitur liquido clareat hanc sanam et veram esse sententiam, quam primo loco ratio, deinde Scripturarum munivit auctoritas, et quam sanctorum virorum semper celebravit eruditio, qui tamen veritati auctoritatem non suo tribuere consensu, sed testimonium et gloriam de ejus suscepere consortio, nullum prudentum conturbet conspiratio perditorum. » Haec verba tua quo proficiunt, nisi ut appare
Abbreviated transcription (Latin):
absconderes: S tanqmͣ mani enĩdatõe confring̾es.
tiumq pectus uitate ꝯpłendum non platonico re¬
nocrati. S istis sacerdotib xpĩanis uł potius in eis
ip̃i domino xpõ. ⁊ Ion uelud qui nũc p̾mum ue̾s
trad̾es: S uelus qui recesseras redd̾es. Oxd̃ si tͥ con¬
silium meum dispłicet: age ut placet. Ego enimi
⁊ si correctus fui̾t que maiora uota mea funt: Ha¬
bmidantiusꝰ cumulatiusq gaudebo. Et si qd̾ abho¬
minor in ẜac prauitate ꝑmanseris: ex obꝓbrus tu¬
is fiuttuosum habeo ⁊ pro me celestis m̃tedis aug¬
mentum ⁊ de te misericordis deloris aculeũ.

Expanded text:
absconderes, sed tanquam manu emendatiore confringeres; absconderes, sed tanquam manu emendatiore confringeres; tuumque pectus veritate complendum, non Platonico Xenocrati, sed istis sacerdotibus christianis, vel potius in eis ipsi Domino Christo, non velut qui nunc primum veneris, traderes, sed velut qui recesseras, redderes. Quod si tibi consilium meum displicet, age ut placet. Ego enim et si correctus fueris, quae majora vota mea sunt, abundantius cumulatiusque gaudebo: et si, quod abominor, in hac pravitate permanseris, ex opprobriis tuis fructuosum habebo, et pro me coelestis mercedis augmentum, et de te misericordis doloris aculeum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut de medullis mei cordis extirpesiꝰ mallem filu
ussiane ut uuentite meliore atq fortiore tu iũ¬
ceres ⁊ ammositatem quid aliud qmͣ humana¬
nam qͣ concupis tuam quali scimq st. Qm̃ iã
tua facta est p̃ualere snĩam: potentõre pietate su¬
ꝑares Et sicut polemo luxurie coronis sensi ca¬
pite detractis eisq abiectis manum pallio subdi¬
dit. os. ⁊ iatum formauit ad u̾erundiame ade
extremum tictũ se illi ad quem deridendum ne¬
nerat. discipulum tradidit: sc ⁊ tu lopsĩtib tibi
tot uenerabilib uiris maxime t epo ambrosio
in itegritate catholice fidei etiam tui mali de¬
toris ⁊ deceptoris ore laudito. ⁊ ep̃is besilio ⁊ iohe
quos tu quo in sanctis eruditis ueridica attesta¬
tione posinsti: tanqmͣ coronas ebriosu̾m defensor
extolleris laudes pelagianorum quib tanqmͣ mag¬
nus eorum defensor extolleris ⁊ stilum ut iniꝰ di¬
xerim contumeliosum non tanqmͣ pallio pudori ᷤᷤ

Expanded text:
ut de medullis mei cordis exstirpes, mallem, fili ut de medullis mei cordis exstirpes, mallem, fili Juliane, ut juventute meliore atque fortiore te vinceres, et animositatem quid aliud quam humanam?, qua cupis tuam, qualiscumque sit, quoniam tua jam facta est, praevalere sententiam, potentiore pietate superares; et sicut Polemo, luxuriae coronis sensim capite detractis eisque abjectis, manum pallio subdidit, os et vultum formavit ad verecundiam, ad extremum totum se illi, ad quem deridendum venerat, discipulum tradidit; sic et tu loquentibus tibi tot venerabilibus viris, maximeque episcopo Ambrosio in integritate catholicae fidei etiam tui mali doctoris et deceptoris ore laudato, et episcopis Basilio et Joanne, quos tu quoque in sanctis eruditis veridica attestatione posuisti, tanquam coronas ebriosorum abjiceres laudes Pelagianorum, quibus tanquam magnus eorum defensor extolleris; et stilum, ut mitius dixerim, contumeliosum, non tanquam pallio pudoris
Abbreviated transcription (Latin):
sis osbris tbarium ꝑtib tanta int̾ se fidei concordia
congruentib in tam magna causa ubi x̃iane
religionis sũma consistit. non solum discentire
causa disputationib ut eis quĩbus aduersume
me ferctit᷑ initaris: illoꝵ seqũtum fuisse uest. gi¬
ais iaũt me solum tali aspergi obꝓbrio non ob
aliud nisi quia de petcato primi horarrs qͥd̾ sen¬
fuint sento. qd̾ tenent teneo. ad̾ ẜ̾dicant p̾dico:
qui te non uideat i me aꝑtum iactare coniue¬
tiuini de illis cccultum quidem. S tam̃ sumile
hr̃e iudicium: Et tam̃ consid̾atis ut alia tateamꝰ¬
atam que uba m illo sermone unde ad uoluisti
ꝓtulisti muemisse te credo uelepĩ ambroso eidõ
de cõmixtione maris ⁊ fermine nullus potest ex¬
perł̃ esse peã. que mineo libro legisti. S intius¬
legisti ating̾e timuisti ⁊ si coram horuuriba fit
Dira frons tua erubescat coram deo mens tra.
go quidem pro dilcõne que michi est er

Expanded text:
sis orbis terrarum partibus tanta inter se fidei concordia sis orbis terrarum partibus tanta inter se fidei concordia congruentibus, in tam magna causa, ubi christianae religionis summa consistit, non solum dissentire, causa disputationibus meis, quibus adversus me ferociter irritaris, illorum secutum fuisse vestigia. Si autem me solum tali aspergis opprobrio, non ob aliud, nisi quia de peccato primi hominis quod sentiunt sentio, quod tenent teneo, quod praedicant praedico; quis te non videat in me apertum jactare convicium, de illis occultum quidem, sed tamen simile habere judicium? Et tamen consideratis, ut alia taceamAdam, quae verba in eo sermone, unde quod vovoluisti protulisti, invenisse te credo; vel episcopi Ambrosii, quod de commixtione maris et feminae nullus potest expers esse peccati, quae in meo libro legisti, sed in tuis attingere timuisti; etsi coram hominibus sit dura frons tua, erubescit coram Deo mens tua. 35. Ego quidem pro dilectione quae mihi est erg
Abbreviated transcription (Latin):
At pccõ ip̃ĩ quo moriantur ⁊ quia non hñt ꝓͥ¬
uri ab alieni illius id orignialis qd̾ otm cõmu¬
ne fcm̃ est: ꝯtaminatione iuidentur. Hiis tot¬
q ac tantis mołib scõrum iurorum ⁊ectoꝵ q ual¬
latus ad hus cam̃ nr̃am puitabis nullum asserfo¬
rem. detanta nustitudine muemie potusse. An
tantam consentionẽ sac̾cotum catholicorum con¬
spuationem dicturus es ꝑ ditorum:
eccłiam: in lccis sanctis atꝙꝑ in lut̾is sacris us ad
deccepitam iuxit etatem. Omnes uł pene om̃s cru
añ illum ałiqutõ exutraq ꝑte orbis de doctama ee¬
cesiastica scripserant. legit nec aliam de hacrece¬
nuit ꝓmpsit sentenciam. Qui tura exponeret
ionam ꝓpħam aꝑtissime dixit. ad enam ꝓuisi¬
tets̃ offendentis atem tenentur oonoxo. Ita ne tu¬
um sic amabis errorem inquem uuenili confidẽ¬
tia t humano sapsu incautuis deadisti ut ab is¬
tis catolice unitatis ⁊ u̾itatis sacͥdotib ex diuior¬

Expanded text:
sic peccato ipsi quoque moriantur, et quia non habent proprium, ab alieni illius, id est, originalis, quod omnium commune factum est, contaminatione mundentur. 34. His tot ac tantis molibus virorum sanctorum doctorumque vallatus, adhuc causam nostram putabis nullum assertorem de tanta multitudine invenire potuisse? An tantam consensionem sacerdotum catholicorum, conspirationem dicturus es perditorum?Ecclesiam, in locis sanctis atque in Litteris sacris, usque ad decrepitam vixit aetatem: omnesque vel pene omnes qui ante illum aliquid ex utraque parte orbis de doctrina ecclesiastica scripserant legit, nec aliam de hac re tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam prophetam, apertissime dixit, quod etiam to offendentis Adam tenerentur obnoxii . Itane tuum sic amabis errorem, in quem juvenili confidentia et humano lapsu incautius decidisti, ut ab istis catholicae unitatis et veritatis sacerdotibus, ex diver
Abbreviated transcription (Latin):
gram̃ xpĩ dicat int̾fici: Nonne de baptismate
dicat. ita eum rcc̃o mori qui baptizatur in xp̃o sic̃
carne mortuns ẽ xp̃c. quia in morte xp̃ĩ luptiz ati
nichil eist aliud qmͣ ꝑccõ moriiꝰ Cui ergo pct̃o par¬
nistus moritur. si originase non traxit᷑ an forte
ũ in mortem xp̃i ꝑuisli baptizantur cum apłu̾s
non dixerit quidam. S quituniꝙ baptizat ⁊
simus in xpõ ih̾u in morte ipsus baptizati sumuss
Anqnto baptiz antur baptismate xp̃iani duturies¬
as eo non baptizentur in xpõ ne nos epc̃ iohannies
sua disfiuitõne suffecet. qui dicit ħ eẽ baptismun
stes intesligam us mortuos eẽ pec̃o:
cce cui iuro qmͣ magne xpĩane fidei etes huiꝰ cafho¬
lice dignitatis defensori uoliusti urm̃ dogina s

Expanded text:
gratiam Christi dicat interfici? Nonne de Baptismate gratiam Christi dicat interfici? Nonne de Baptismate dicat ita eum peccato mori, qui baptizatur in Christo, sicut carne est mortuus Christus; quia in morte Christi baptizari nihil est aliud quam peccato mori? Cui ergo peccato parvulus moritur, si originale non traxit? An forte non in morte Christi parvuli baptizantur? cum Apostolus non dixerit, Quidam; sed, Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus. An quando baptizantur Baptismate christiano, dicturi estis quod non baptizentur in Christo; ne vos episcopus Joannes sua definitione suffocet, qui dicit hoc esse Baptismum stos intelligamus mortuos esse peccato? Ecce cui viro, quam magno christianae fidei atque hujus catholici dogmatis defensori, volu
Abbreviated transcription (Latin):
tizat sumus: ut ⁊ ip̃i moriamur sicut ⁊ ale. Qrie
em̃ est faptisia. Qd̾ ergo crux xp̃o ⁊ sepuletum.
Fce ⁊ nobis baptisma fcm̃ est. tam ⁊ si non eisdem
iis Ioẽ namꝙ carne ⁊ mortuus est ⁊ sepultus noᷤ
aut pẽto inutires. Quaꝑpt̾ nondixit. compsantat
morti. S snmiłitudim morti: Mors namas hact
ilud. s non eidem ipĩ sb̾iacet. S het quidem car¬
Ionge esse a sensu nr̃o qmͣ non recedit a sensu ca¬
thisito: Nũquid menis disputatõne qua expors
apłi lccum. huic questioni que int̾ nos sititur per¬
necessarium ubi scͥptum est. Per unum hoĩem pͤ¬
catum intrauit in minidum. ⁊ ceta que connexas᷑.
alitubi redolet. qd̾ uos dicitis. ꝓpter imitatẽem hoc
eẽ dictum. non ꝓpter carualem natiuitatemt Ñ¬
ne illo uno pcc̃o contammata dicit eẽ om̃ia. ⁊ sic
ilud distinguit a ceteris post ea cõmissis introdus¬
tisq pcc̃is que nos dicitis ad mtatõem ñ ad ꝓpasi¬
nem ꝑtine ut nrõ illa tantum. S ⁊ ħ ⁊ illa per

Expanded text:
tizati sumus? ut et ipsi moriamur sicut et ille. Crux enim est baptisma. Quod ergo crux Christi et sepulcrum, hoc nobis baptisma factum est, tametsi non eisdemIpse namque carne et mortuus est et sepultus: nos autem peccato in utroque. Quapropter non dixit, Complantati morti; sed, similitudini mortis . Mors namque et hoc et illud, sed non eidem ipsi subjacet: sed haec quidem carlonge esse a sensu vestro, quam non recedit a sensu catholico? Numquid in ejus disputatione, qua exponit Apostoli locum huic quaestioni quae inter nos vertitur pernecessarium, ubi scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et caetera quae connexa sunt, alicubi redolet quod vos dicitis, propter imitationem hoc esse dictum, non propter carnalem nativitatem? Nonne illo uno peccato contaminata dicit esse omnia, et sic illud distinguit a caeteris postea commissis introductisque peccatis, quae vos dicitis ad imitationem, non ad propaginem pertinere, ut non illa tantum, sed et hoc et illa per
Abbreviated transcription (Latin):
dilectum ita est ⁊ donum. nam uidicium quidem
ex uno in condempnatõem: gr̃a autem ex multĩ
delistis in iustificatoẽm. Qua sentencia muitatõ
illa ur̃a gõ est nouicium pełagiani erroris machi¬
namentum. pailo apostolo scribente ⁊ ioh̾e epo
exponente sbiltitur. Dicit etiam de ipõ baptisto.

Expanded text:
donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . Qua sententia, imitatio illa vestra, quod est novitium Pelagiani erroris machinamentum, Paulo apostolo scribente, et Joanne episcopo exponente subvertitur. Dicit etiam de ipso Baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
tota ista causa consistit scaptum ẽ. Per u¬
num hominem pet̾m intrauit in mũdum. ⁊ cetera
huic sentencie coħ̾entia: net ntam ꝓlixa sua dispũ¬
tatnone qd̾ dicitis dicit nõ ꝓpagatõne gen̾is hoc ꝑcc̃m
m om̃s homines s imitatione transisse: inmo con¬
trario qm̃ seresalit᷑ heãt a coepõrum suoꝵ sententi¬
is non discenciendo. demonstrat. Dicit eniin om̃ia
ptõ ꝑͥmi hominis eẽ contammata. Et ne h non
gũatione caruali. S imitatõne mortali fcm̃ pu

Expanded text:
tota ista causa consistit, ubi scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum , et caetera huic sententiae cohaerentia. Nec in tam prolixa sua disputatione quod dicitis dicit, non propagatione generis hoc peccatum in omnes homines, sed imitatione transisse: imo e contrario quam se res aliter habeat a coepiscoporum suorum sententiis non dissentiendo demonstrat. Dicit enim, omnia peccato primi hominis esse contaminata: et ne hoc non generatione carnali, sed imitatione morali
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dicit adam sic pectasse illud graue pcc̃m: ut õẽ
genus humanum in cõmune dampnaret dicit in
lazari morte ideo fleuisse xp̃m: quia de ꝑhennita¬
tibus excussa mortasitas inferos ad amauit. Et quia
eos qui ĩmortales esse potuerunt dẏabolus fecit eẽ
mortales. Dicit᷑aũt pec̾m hominis omĩmodo besti
itrauit. cepisse a nobis bestias formidari us ad eo
ꝑcc̃m illud primi hominis intelligi uoluit at om̃s
homines ꝑtuie. Ubi quis non audeat ẽẽ consequẽs
ut nulla bestiarum ꝑuulos lederet nisi ⁊ ip̃os illĩ
petĩ uicũlo natiuitas carnalis obstring̾etur: Pis
⁊ m eodem sermone ex quo tu ncaitus obreꝑe uolu

Expanded text:
ipse dicit, Adam sic peccasse illud grande peccatum, ut omne ipse dicit, Adam sic peccasse illud grande peccatum, ut omne genus humanum in commune damnaret. Dicit, in Lazari morte ideo flevisse Christum, quia de perennitatibus excussa mortalitas inferos adamavit; et quia eos qui immortales esse poterant, diabolus fecit esse mortales. Dicit, ante peccatum hominis omni modo bestia illud intravit, coepisse a nobis bestias formidari: usque adeo peccatum illud primi hominis intelligi voluit ad omnes homines pertinere; ubi quis non videat esse consequens, ut nulla bestiarum parvulos laederet, nisi et ipsos illius peccati vinculo nativitas carnalis obstringeret? Dicit in eodem s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quas miquitatibus ꝯcipiinur. Dicit tͥ sauctus ba¬
siluis nos egritudinem ꝯtraxisse pcc̃i: qm̃ eua nolu¬
it a signo prohibito ieiuuare. Dicit postremo nos de
padyso decidisse. quia non ieunauimus atq ut illo
redeamus: p̾cipit ut ieumemus. Dicunt tͥ ore uno
tot sancti epi. Eusogius. Iohannes. Anmanianꝰ. por¬
phirius. Eutomus. porphirius alius. fidus. Zoninus.
zoboennus. ninfidius. tromacuis. Iouinus. Euletbx¬
rius. Clematius. Mos pelagium non absoluimus.
nisi quia dampnauit eos. qui dicunt ꝑuulos etiam¬
si non baptizarentur hr̃e uitam et̾nam. Ian tu Rende
utrum deus iustus nulli obnoxiam pcc̃o y̾magniem
suam: priuare uita possit et̾lia. Postremo scũs ioh̾s¬
epc̃ ioh̾es dicit quem honorabłr cõmemorasti quem
sient scm̃ eruditum q laudasti quem tu testimoniũ
⁊ głam de consortio u̾itatis suscepisse dixisti. etiam

Expanded text:
per quas in iniquitatibus concipimur. Dicit tibi sanctus Baper quas in iniquitatibus concipimur. Dicit tibi sanctus Basilius, nos aegritudinem contraxisse peccati, quoniam Eva noluit a ligno prohibito jejunare. Dicit postremo, nos de paradiso decidisse, quia non jejunavimus, atque ut illo redeamus, praecipit jejunemus. Dicunt tibi ore uno tot sancti episcopi, Eulogius, Joannes, Ammonianus, Porphyrius, Eutonius, Porphyrius alius, Fidus, Zoninus, Zoboennus, Nymphidius, Chromatius, Jovinus, Eleutherius, Clematius: Nos Pelagium non absolvimus, nisi quia damnavit eos qui dicunt parvulos etiamsi non baptizentur habere vitam aeternam. Jam tu responde, utrum Deus justus nulli obnoxiam peccato imaginem suam privare vita possit aeterna. 33. Postremo sanctus episcopus Joannes dicit, quem tu honorabiliter commemorasti, quem tu sicut sanctum eruditumque laudasti, quem tu testimonium et gloriam de consortio veritatis suscepisse dixisti: etiam
Abbreviated transcription (Latin):
contagium. Dicit dyabolum fen̾atorem a quo eua
matilata obnoxie successionis usuris omne genus
defenerauit humanum. Dicit a dyabolo euam decep¬
tam: ut suppłantaret uirum obligaret ħrditatẽ. Di¬
cit adam ita morsu uiciatum esse ẜpentis: ut omneᷤ
islo uusn̾e claudicemus. Dicit ꝑ corꝑmn uiri ⁊ feĩe
cõmixtionem: neminem exꝑtem eẽ delicti. Qui aũ
ceꝑtõnis exꝑtem.
tit tibi sanctus nnocentius. Pauatro regen̾a. qͥ¬
tioms pf̾iti uitium omne purgari: qd̾ ꝑ illũ
biberint: uitam ꝑuu̾os hr̃e non posse. Sinctus
gregorus dicit melius fuisse non quid. extidere a
ligno uite. gustu amarisimo pccĩ. S emendari nos
debere post sapsum. Dicit nos ex bonis ad tristia de¬
uołutos: ⁊ nult a tristibus ad meliora reꝑari. ut gustꝰ
ligni uetitus dampnauit. xp̃i trux grã sargiore iꝰti.¬
ficet. Dicit uenerandam eẽ natiuitatem ꝑ qmͣ t̾re¬
ne natiuitatis uinculis lib̾anur. Dicit regñatione
ex aqua ⁊ spiritu purgari maculas pͥme natiuitats

Expanded text:
contagium. Dicit, diabolum feneratorem, a quo Eva maculata obnoxiae successionis usuris omne genus defeneravit humanum. Dicit, a diabolo Evam deceptam, ut supplantaret virum, obligaret haereditatem. Dicit, Adam ita morsu vitiatum esse serpentis, ut omnes illo vulnere claudicemus. Dicit, per corporum viri et feminae commixtionem neminem expertem esse delicti; qui autem ceptionis expertem. Dicit tibi sanctus Innocentius, lavacro regenerationis praeteritum vitium omne purgari, quod per illum biberint, vitam parvulos habere non posse. Sanctus Gregorius dicit, melius fuisse non excidere a ligno vitae gustu amarissimo peccati, sed emendari nos debere post lapsum. Dicit, nos ex bonis ad tristia devolutos, et vult a tristibus ad meliora reparari; ut quos gustus ligni vetiti condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet. Dicit, venerandam esse nativitatem, per quam terrenae nativitatis vinculis liberamur. Dicit, regeneratione ex aqua et spiritu purgari maculas primae nativitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊ si inchil uste eg̾it feũs est prouisor ĩti¬
cie qmͣ ꝑ crucem om̃ibus condonauit. Dicait iu¬
Deum negantem iuirtute unius xp̃i mundũ pos¬
se saluari de ipũis primi hominis petõ refutã¬
dum quo uno mobediente dampnatus ẽ mundꝰ.
Diait non uasde uideri ħrẽ rationem. ut alius
ꝓ altco dumpnetur. ⁊ tam̃ fastum ẽ ꝑadam. Uñ
magis ꝑsuadet eẽ credendum qd̾ decentius ⁊¬

Expanded text:
tametsi nihil juste egerint, factus est provisor justitiae, quam per crucem omnibus condonavit. Dicit, Judaeum negantem virtute unius Christi mundum posse salvari, de ipsius primi hominis peccato refutandum, quo uno inobediente damnatus est mundus. Dicit, non valde videri habere rationem, ut alius pro alio damnetur, et tamen factum esse per Adam: unde magis persuadet esse credendum, quod decentius
Abbreviated transcription (Latin):
illa n publicum eadem mariti caritate clamat᷑a
quod fecerat quod facere toasta est. Int̾pessat pre¬
fectum omĩa fatetur qͣm fraudem passa est osten¬
dit. Tum uero p̾festus pͥmo se reum quod suis
minis ad id uentum ÷ ꝓnũtiat. tanqmͣ in aliã
sententiam diceret de acindini bonis auri libiã
fisco inferendam illam uero mulierem dominã
meam t̾ram unde pro eo auro t̾ram accepisset in¬
duci. Nichil hic malt̾am ꝑtem disputo liceat
narrato facto non ita respuit hoc sensus huma¬
nus quod in illa muliere uiro iubente
cõmissum est quem adinodum antea cum sine
ullo exemplo res ipsa ponitur horruimus. S
in ħoc euugłii capitislo nichil fortius conside¬
randum est ꝙ̃ in tantum malum ẽẽ forncatio¬
nis ut cum tanto uinculo sibi coniugia constͥn¬
gantur. Hec ima causa solutionis excepta sit.
Que sit aũt forncatio trastatum est.

Expanded text:
in publicum eadem mariti charitate clamatura in publicum eadem mariti charitate clamatura quod fecerat, qua facere coacta est: interpellat praefectum, fatetur omnia, quam fraudem passa esset ostendit. Tum vero praefectus primo se reum, quod suis minis ad id ventum esset, pronuntiat, tanquam in alium sententiam dicens, de Acyndini bonis auri libram fisco inferendam; illam vero mulierem dominam in eam terram, unde pro auro terram accepisset, induci. Nihil hinc in aliquam partem disputo; liceatnarrato facto, non ita respuit hoc sensus humanus, quod in illa muliere viro jubente commissum est, quemadmodum antea, cum sine ullo exemplo res ipsa poneretur, horruimus. Sed in hoc Evangelii capitulo nihil fortius considerandum est, quam tantum malum esse fornicationis, ut cum tanto vinculo sibi conjugia constringantur, haec una causa solutionis excepta sit: quae sit autem fornicatio, jam tractatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dam esset accensus ⁊ cognouisset maritum enis
in illo discͥmme constitutum misit ad eam polli¬
cens ꝓ una nocte si ei misceri uellet se auri librã
daturum. Tunc illa que sciret non se hrẽ sui cor¬
poris potestatem sed uirum suum iam ꝓtulit se¬
ad eum dicens. ꝑatam se esse pro marito id facere.
Si tamen conuigasis corꝑis dominus tui tota illa
castitas debetur tanqmͣ de re sua pro uita sua uel¬
let id fieri. Egit ille grãs ⁊ ut fieret impauit n
nullo modo uidicans adult̾ium esse contubitum
qd̾ ⁊ libido nulla ⁊ magna mariti caritas se iu¬
bente ⁊ uolente flagitare.Benit mulier ad
iullam ipius diuitis. fecit quod uoluit impudi¬
cus S illa corpus non nisi marito dedit non ꝯcum¬
bere ut solet sed uuere cupienti. Accepit aurũ
sed ille qui dedit fraude subtraxit quod dederat et
supposuit simile ligamentum cum terra. Quod
ubi mulier iam domui sui posita iuenit ꝓsiluit

Expanded text:
ves esset accensus, et cognovisset maritum ejus ves esset accensus, et cognovisset maritum ejus in illo discrimine constitutum, misit ad eam pollicens pro una nocte, si ei misceri vellet, se auri libram daturum. Tum illa quae se sciret non habere sui corporis potestatem, sed virum suum, pertulit ad eum dicens paratam se esse pro marito id facere, si tamen ipse conjugalis corporis dominus, cui tota illa castitas deberetur, tanquam de re sua pro vita sua vellet id fieri. Egit ille gratias, et ut id fieret imperavit, nullo modo judicans adulterinum esse concubitum, quod et libido nulla et magna mariti charitas se jubente et volente flagitaret. Venit mulier ad villam illius divitis, fecit quod voluit impudicus: sed illa corpus nonnisi marito dedit, non concumbere, ut solet, sed vivere cupienti. Accepit aurum: sed ille qui dedit, fraude subtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum cum terra. Quod ubi mulier jam domi suae posita invenit, prosiluit
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t potestatem. possit uir cum alt̾a que nec alie¬
na uxor sit. nec a uiro disiuincta accumbere. S
non ita est estimandum nec etiam hoc feminsi
iuro ꝑmittente facere posse uideatur quod om̃i¬
um sensus excludit quãꝙ uon nulle cause pos¬
sint existere ubi ⁊ uxor mariti mariti consensu.
ꝓ ip̃o marito hoc facere debere uideatur sicut an¬
thiochie factum esse exhibetur ante .L. ferme an-
dam sibre auri debitorem fisci exigeret nescio
unde cõmotus quod plerumq in istis potestatibꝰ
tatur sicere cõminatus est uirans ⁊ uehement̾
affirmans qd̾ si certo die quem constituerat me¬
moratum aurum non exsolueret occideretur. Ita
tum ille teneretur in mani custodiam nec posset de¬
bito ilło expediri dies metuendum inimere ⁊ ap¬
ꝓpinquare cepit. Et forte habełat uxorem pulch¬
rimam sed milluis petume que subuenire posset
uiro. Cuiꝰ mulieris pulchritudine cum diues qui¬

Expanded text:
ris potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec alieris potestatem habet, possit vir cum altera, quae nec aliena uxor sit, nec a viro disjuncta, concumbere: sed non ita est existimandum, ne hoc etiam femina, viro permittente, facere posse videatur, quod omnium sensus excludit. 50. Quanquam nonnullae causae possint existere, ubi et uxor, mariti consensu, pro ipso marito hoc facere debere videatur: sicut Antiochiae factum esse perhibetur ante quinquaginta ferme annoemdam librae auri debitorem fisci exigeret, nescio unde commotus, quod plerumque in istis potestatibus tatur licere, comminatus est jurans et vehementer affirmans, quod si certo die quem constituerat, memoratum aurum non exsolveret, occideretur. Itaque cum ille teneretur immani custodia, nec se posset debito illo expedire, dies metuendus imminere et propinquare coepit. Et forte habebat uxorem pulcherrimam, sed nullius pecuniae qua subveniret viro: cujus mulieris pulchritudine cum quidam di
Abbreviated transcription (Latin):
to quã qmͣ facit non dimiserit sed dimissa sit
ip̃a eum mecham facit qd̾ nichilominuis dñs
uetat. Ex quo colligitur siue dimissa fuit liue
dimiserit oportere illam man̾e ĩnuptam aut
uiro suo reconcsliari.
t rursus queritur utrum si uxoris ꝑmis¬
su siue sterilis siue que contubitum pa¬
ti non uult adhibu̾t sibi alt̾am uir non ali᷑ͣam
neq a uiro se iiustam possit esse sme ermime
forncationis. Et in liystoria quidem ueteris testa¬
menti muenitur exemplum. S nunc p̾cepta ma¬
iora sunt itaq ꝑillum gͣdum gñatio humana
ꝑuenit. Tractanda illa sed ad distinguendas etateᷤ
dispensante diuina prouidentia que humano ge¬
neri ordinatissime subuenit. Non enim ad ui¬
uendi regulam usurpandam set tantum utrũ
quod ait apostolus. mulier non habet potesta¬
tem sui corporis sed uir. Similit̾ ⁊ uir non ht̃
potestatem sui corporis sed mulier. possit interim
ualere ut ꝑmitte uxore que maritalis corꝑis¬

Expanded text:
ro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eum facit moechari, quod nihilominus Dominus vetat. Ex quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, sive quae concubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemplum; sed nunc praecepta majora sunt, in quae per illum gradum generatio humana pervenit: tractanda illa sunt ad distinguendas aetates dispensationis divinae providentiae, quae humano generi ordinatissime subvenit; non autem ad vivendi regulas usurpandas. Sed tamen utrum quod ait Apostolus, Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; similiter et vir non habet potestatem sui corporis, sed mulier; possit in tantum valere, ut permittente uxore, quae maritalis corpo