comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na scriptura triplicem habet modũ
intelligendi: i. hystoriam. allegoriam.
tropologiam. Sane ñ omnia quȩ in
diuino reꝑiuntur eloquio. ad hanc in¬
torquenda sunt interp̃cationem: ut
singula hẏstoriam allegoriam ⁊ tropo¬
logiam simul continere credantur.
Ed ⁊ si inmultis congrue assignari
possit: ubiq tamen obseruarẽ: aut
difficile est. aut impossibile. Sicut enĩ
in citharis. & buiusmodi organis mu¬
sicis. non quidem omĩa quȩ tangunt᷑
canorum aliquid resonant. sed tantũ
corde: ct̾̃a tamen in toto cytharȩ corpo¬
re ido facta sunt. ut eẽt ubi conecterent᷑
& quo tenderent᷑ illa quȩ ad cantilenȩ
suauitatem modulaturus ẽ artifex.
ita in diuinis eloquiis quedã posita
sunt quȩ tantum sp̃italit̾ intelligiuo¬
lunt: quedam uero morũ grauitati.
deseruiunt. quedã etiã scđm simpli¬
cem sensũ hystoriȩ dicta sunt: ñ nul¬
la aut̃ quȩ ce hystorice & allegorice
& tropologice conuenient̃ exponi pos¬
funt. Unde modo mirabili. omnis

Expanded text:
na Scriptura triplicem habet modum intelligendi, id est historiam, allegoriam, tropologiam. Sane non omnia quae in divino reperiuntur eloquio, ad hanc triplicem intorquenda sunt interpretationem, ut singula historiam, allegoriam, et tropologiam simul continere credantur. Quod etsi in multis congrue assignari possit, ubique tamen observare aut difficile est, aut impossibile. Sicut enim in citharis et hujusmodi organis musicis non quidem omnia quae tanguntur canorum aliquid resonant, sed tantum chordae; caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut essent ubi connecterentur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex, ita in divinis eloquiis quaedam posita sunt, quae tantum spiritualiter intelligi volunt; quaedam vero morum gravitati deserviunt; quaedam etiam secundum simplicem sensum historiae dicta sunt, nonnulla autem quae et historice, et allegorice, et tropologice convenienter exponi possunt. Unde modo mirabili omnis
Abbreviated transcription (Latin):
plicandus ẽ ut annuat. Sed nullo
alio mͦ citus ds̃ ad annuendũ flecti¬
tur: quã si p̃cantis animꝰ coto deuoci¬
onis affectu ad ipsum conuertatur.
Quȩcumq gͦ sunt uerba orantis ab¬
surda ñ sunt. si cͤantumiͦ ad hoc com¬
petenter ꝓferri possunt. ut uel oran¬
tis affectum ad amorem dĩ excitent.
uel quod amplius ẽ. si iã amore eis
flagrat. excitatum demonstrent:
demonstrant aut̃ ñ ut dm̃ occulta
nrã quasi nescientem doceant. sed ut
nos dum internũ desiderium nr̃m
foris loquimur. ex ipsis nr̃ĩs uerbis am¬
plius ad amorem dĩ inflaminamnͣ. Sola
gͥ cordis deuocio quantũ ad dm̃ suffi¬
cere poterat: nisi adhoc etiã inuoce
formetur oratio. ut mentẽ orantis ad
amorem deuotionis accendat. Nam
sicut diximus si peticioni inserta nar¬
ratio ẽ: ñ ds̃ docetur. sed ͦ omis admo¬
netur considerare. quid petat ut de¬
uocus oret. Si uͦ sola supplicatio ẽ. qͥa
deuotionẽ uitus u corde esse signifi¬

Expanded text:
plicandus est ut annuat. Sed nullo plicandus est ut annuat. Sed nullo alio modo citius Deus ad annuendum flectitur, quam si precantis animus toto devotionis affectu ad ipsum convertatur. Quaecunque ergo sunt verba orantis, absurda non sunt, si tantummodo ad hoc competenter proferri possint, ut vel orantis affectum ad amorem Dei excitent, vel quod amplius est si jam amore ejus flagrat, excitatum demonstrent. Demonstrent autem, non ut Deum occulta nostra quasi nescientem doceant, sed ut nos dum internum nostrum desiderium foris loquimur, ex ipsis nostris verbis amplius ad amorem inflammemur. Sola ergo cordis devotio quantum ad Deum sufficere poterat, nisi ad hoc etiam in voce formaretur oratio, ut mentem orantis ad majorem devotionem accendat. Nam, sicut diximus, si petitioni inserta narratio est, non Deus docetur, sed orans admonetur considerare quid petat, ut devotius oret. Si vero sola supplicatio est, quia devotionem intus in corde esse signifi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ut diximus ex his quȩ suꝑius me¬
morata sunt satis euidenter intelligi
possit:. si tamen hoc specialiter demon¬
stretur. qͥo nͥ amplius ueritas pates.¬
cit:  Hoc inter ẽ quando oramus ho¬
minem. & quando oramus dm̃. qͥa ho¬
mo necessitatem nrãm scire ñ potest.
nͥ ab alio doctus fuerit: ds̃ aut̃ scit
etiã antequã petatur. quid nobis ne¬
cesse sit. Homo gͥ qui rogatur ꝑ nar¬
rationem nr̃ãm edocetur. ut sciat qͥd
uelimus ꝑ supplicationẽ nrãm pulsa¬
tur. ut annuat qͣ petimus. Sed in
illa quȩ ad dm̃ fit oratione. narratio
necessaria ñ ẽ. nisi forte homo ad hoc
narret. ut ipse suã admonitus peti¬
cionem melius intelligat. ut & ꝑ nar¬
rationem suã admonitus quid petat.
consideras: & ꝑ considerationẽ peticio¬
nis suȩ excitatus. deuocius oret. Sane
quantũ ad dm̃ ꝑtinet. sola supplica¬
tio sufficit: qͥa ut diximus. ds̃ non
necesse habet doceri ut sciat. sed sup¬

Expanded text:
hoc, ut diximus, ex his quae superius mehoc, ut diximus, ex his quae superius memorata sunt, satis evidenter intelligi possit, si tamen hic specialiter demonstretur, quid nisi amplius veritas patescit? Hoc interest quando oramus hominem, et quando oramus Deum, quod homo necessitatem nostram scire non potest, nisi ab alio doctus fuerit, Deus autem scit, etiam antequam petatur, quid nobis necesse sit. Homo igitur, qui rogatur, per narrationem nostram edocetur, ut sciat quid velimus; per supplicationem nostram pulsatur, ut annuat quod petimus. Sed in illa, quae ad Deum fit, oratione narratio necessaria non est, nisi forte homo ad hoc narret, ut ipse suam petitionem melius intelligat, ut et per narrationem suam admonitus quid petat consideret, et per considerationem petitionis suae excitatus devotius oret. Sane quantum ad Deum pertinet, sola supplicatio sufficit, quia, ut diximus, Deus non necesse habet doceri ut sciat, sed sup
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: quibꝰ inuenimur. uel nichil uel
aliud quã necesse ẽ a dõ postulare:
Non orat sed subsannat pocius. & ad
iracundiam ꝓuocat dm̃. qui cũ ante
conspectum eis quasi postulaturus
uenit:. subito se ad alia quȩ nichil ad
rem ꝑtinere uidẽtur replicanda
conuertit. Ecce enĩ inquiunt dm̃
ꝓ indulgentia peccatorum nr̃orum
dep̃cari uolumus. quid nobis ad hȩc
ꝓdest. si uel Quare fremuerunt gen¬
tes. uel atcendite ppłẽ ms. uel aliũ
huiꝰcemodi psalmũ decantamꝰ. Non¬
ne ridiculum ẽ. ut talia canentes
orare nos credamus: Istud fortasse
aliqui dicant. & existimant nichil
utilitatis ẽẽ. quociens talia nr̃is ora¬
tionibus admiscemus. Sed quisquis
supra dictas orationis species diligen¬
ter ꝑspexerit: qualit̾ eciã ista in ora¬
tionibus dicta ualeant. facile discer¬
nit. Nam hoc genus orandi sepe ad
impetrandũ inuenitur efficatius: quã
modum orances explicamꝰ. W licet

Expanded text:
dicere, quibus invenimur vel nihil, vel dicere, quibus invenimur vel nihil, vel aliud quam necesse est a Deo postulare? Non orat sed subsannat potius, et ad iracundiam provocat Deum, qui cum ante conspectum ejus quasi postulaturus venerit, subito se ad alia quae nihil ad rem pertinere videntur replicanda convertit. Ecce enim, inquiunt, Deum pro indulgentia peccatorum nostrorum deprecari volumus; quid nobis ad hoc prodest, si vel Quare fremuerunt gentes , vel: Attendite, popule meus , vel alium hujuscemodi psalmum decantamus? Nonne ridiculum est, ut talia canentes orare nos credamus? Istud fortasse, aliqui dicant, et existiment nihil utilitatis esse quoties talia nostris orationibus admiscemus; sed quisquis supradictas orationis species diligenter prospexerit, qualiter etiam ista in orationibus dicta valeant facile discernet. Nam hoc genus orandi saepe ad impetrandum invenitur efficacius quam imodum orantes explicamus. Et licet
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. si necessẽ fuisset miraculum
humiliter postulare debebat a deo.
Contemptu fit insinuatio. quando
uel causa uilis ẽ. uel ꝑsona quȩ rogat᷑
humilis. quȩ omnino ab oratione di¬
uina excludit᷑. A pud homines au¬
tem maxime suꝑbos & potentes mag¬
no studio exercetur: & sicut insupra¬
dictis ostendimus: ita quoq in his
tribus differentiã inuenimus. Insinu¬
atio enĩ ex fiducia ꝑfectis conuenit.
ex timore incipientibus. ex contemp¬
tu malis. De hinc reliqua quȩ de
oratione tractare ꝓposiumus. ad nec
re solet. quod in orationibus nrĩs cum
re uolumus. illos etiã non numquam
psalmos qui uel peticionis uerba non
habent. uel ad nrãm peticionem non
ꝑtinent decantare solemus: q de
aliis etiã scripturis quas in orationibꝰ
frequentamus. similem absurditatem
ꝓducuntꝰ. cum eiꝰmodi sunt ut uel for¬
mam orandi ñ habeant: uel illi quam
aiunt ꝓdest illa in oratione uerba

Expanded text:
mulier si necesse fuisset miraculum mulier si necesse fuisset miraculum humiliter postulare, debebat a Deo. Contemptu fit insinuatio quando vel causa vilis est, vel persona quae rogatur humilis. Quae omnino ab oratione divina excluditur, apud homines autem maxime superbos et potentes magno studio exercetur. Et sicut in supradictis ostendimus, ita quoque in his tribus differentiam invenimus. Insinuatio enim ex fiducia perfectis convenit, ex timore incipientibus, ex contemptu malis. Dehinc reliqua, quae de oratione tractare proposuimus, adnectre solet, quod in orationibus nostris cure volumus, illos etiam nonnunquam psalmos, qui vel petitionis verba non habent, vel ad nostram petitionem non pertinent, decantare solemus. Et de aliis etiam Scripturis, quas in orationibus frequentamus, similem absurditatem producunt, cum ejusmodi sunt, ut vel formam orandi non habeant, vel illi, quamaiunt, prodest in oratione illa verba
Abbreviated transcription (Latin):
exprimere negligius: qͥa nos opti¬
nere posse sola insinuatione sꝑamus.
sicut ẽ illuo. quod in nuptiis deficiente
uino. dño mater dicit. Uinum ñ na¬
bent. Non dirit. Peto ut defectum
poculi uinũ creando aut cõmutando
suppleas. s hoc mat̾ne reuerentiȩ
priuilegium deberi existimauit. ut
quicquid uel innuendo se uelle signi¬
ficaret. pati a filio repulsam ũ debu¬
isset: & hoc qͥd̃e iustũ fuerat: si tale
aliquid ab eo peciisset. quod ille face¬
re posset scđm naturã quã ab ea sũp¬
tam gerebat. Nunc aut̃ quodamm̃
iuste rep̃henditur. quia ab ea natu¬
ra quã ñ dederat. obȩdientiã in mira¬
culo exigebat. Et dicitur. Quid mͥ
& tibiẽ mulier:  Miraculum enum
facere cuĩ uirtus ẽ. ñ hominis. ꝙ icõ
cũ amatire. xp̃c homo miraculum
requirit᷑. idẽ ñ quasi homo s quasi
ds̃. mulierem ñ matrem de p̃sumpti¬
one causatur. Maria enĩ a xp̃o non
quasi mater exigere. a filio: sed quasi

Expanded text:
exprimere negligimus, quia nos obstiexprimere negligimus, quia nos obstinere posse sola insinuatione speramus. Sicut est illud, quod in nuptiis deficiente vino Domino mater dicit. Vinum non habent . Non dixit: Peto ut defectum poculi, vinum creando aut commutando, suppleas, sed hoc maternae reverentiae privilegium deberi existimavit, ut quidquid vel innuendo se velle significaret, pati a Filio repulsam non debuisset. Et hoc quidem justum fuerat, si tale aliquid ab eo petivisset, quod ille facere posset secundum naturam, quam ab ea sumptam gerebat. Nunc autem quodammodo juste reprehenditur, quia ab ea natura, quam non dederat, obedientiam in miraculo exigebat. Et dicitur ei: Quid mihi et tibi est mulier? Miraculum enim facere Dei virtus est, non hominis, et ideo cum a matre Christus homo de miraculo requiritur, idem non quasi homo, sed quasi Deus mulierem non matrem de praesumptione causatur. Maria enim a Christo non quasi mater exigere Filio, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
modis ait: obsecrando. rogando. simpli¬
citer postulando. Obsecratio ẽ: quan¬
do uehementior necessitas. deuocius
p̃cibus insutere cogit. In mediocribus
causiꝰrogamus. In minimis. simplicit̃
postulamꝰ Habent gͥ hȩc tria differen¬
tias suas. quia excellentissimũ ẽ obse¬
crare. Medium rogare. M inimum¬
ẽ simpliciter postulare. Insinuatio
ẽ. sine peticione ꝑ solam narrationẽ
uoluntatis facta significatio. Hoc
quoq cribus modis fit. Timore. fidu¬
cia. contemptu. Timore fit. quanddo
uel magna causa ẽ quã agimus: uel
magna ꝑsona ẽ quã rogamus. Sicut
ẽ aluo. Onẽ. si fuisses hic: fr̃ meus
are pocus. quã postulare elegit. Dñs̃.
Duit unde uoluntas incelligeretur
s temeritas ñ rephenderetur: uel inat
ĩi sraudita. repuse ñ pateretur ohp¬
brium. uel exaudita uoluntatis suȩ
consequeret᷑ effectum. f iducia sit
insiriuatio. quando uel de facilitate
mus & idõ desideriũ nr̃m patenter

Expanded text:
modis fit, obsecrando, rogando, simplimodis fit, obsecrando, rogando, simpliciter postulando. Obsecratio est, quando vehementior necessitas devotius precibus insistere cogit. In mediocribus causis rogamus, in minimis simpliciter postulamus. Habent igitur haec tria differentias suas, quia excellentissimum est obsecrare, medium rogare, minimum simpliciter postulare. Insinuatio est sine petitione per solam narrationem voluntatis facta significatio. Haec quoque tribus modis fit, timore, fiducia, contemptu. Timore fit, quando vel causa magna est quam agimus, vel magna persona est quam rogamus, sicut est illud: Domine, si fuisses hic, frater meus are potius quam postulare elegit. Domine, Dixit unde voluntas intelligeretur, sed temeritas non reprehenderetur, ut vel non exaudita repulsae non pateretur opprobrium, vel exaudita voluntatis suae consequeretur effectum. Fiducia fit insinuatio, quando vel de facilitate mus, et ideo desiderium nostrum patenter
Abbreviated transcription (Latin):
&. fac. Aliquando simul ꝑ nomina &
uerba. Sicut ẽ illud. Uerba mea au¬
Intende uociorationis meȩ: rex m̃s &
deus m̃s. Sed illuo genus supplicatio¬
nis quod ꝑsola nomina fit: quo magis
ẽ foris significatione inꝑfectum. tan
to intus ẽ habundantia dilectionis
plenum. Affectus enim hoc ꝓpriũ
nabet. quot quanto maior & feruen¬
tior intus ẽ. Tanto minus foris ꝑ uo¬
cem explicari potest. Illud uͦ genus
supplicationis quod ꝑ sola uerba ex¬
primitur. minorem quidem isto de¬
uocionem indicat: maiorem autem
illo quod nominibꝰ simul & uerbis.
plaᷤna uidelic&s significatione ꝓnun¬
ciatur. Iilid gͥ quod solis nominibus
fit. ad puram orationem ꝑtinere iuide¬
tur: quod solis uerbis ad eractionem:
quod nominibus simul & uerbis ad
captacionẽ. ita ut pura oratio magis
in iubilum conuertat᷑.& appropinqͦt
dõ: ꝑueniat cicius ꝙ efficatius optine¬
ni inseita narratio. Sicut ẽ illud. cor

Expanded text:
et fac. Aliquando simul per nomina et et fac. Aliquando simul per nomina et verba sicut est illud: Verba mea auinteDeus meus . Sed illud genus supplicationis, quod per sola nomina fit, quo magis est foris significatione imperfectum, tanto magis intus est abundantia dilectionis plenum. Affectus enim hoc proprium habet, quo quanto major et ferventior intus est, tanto minus foris per vocem explicari potest. Illud vero genus supplicationis, quod per sola verba exprimitur, minorem quidem isto devotionem indicat, majorem autem illo, quod nominibus simul et verbis, plena videlicet significatione pronuntiatur. Illud igitur, quod solis nominibus fit, ad puram orationem pertinere videtur, quod solis verbis ad exactionem; quod nominibus simul et verbis ad captationem. Ita ut pura oratio magis in jubilum convertatur, et appropinquet Deo, perveniat citius, et efficacius obtineni incerta narratio, sicut est illud: Cor
Abbreviated transcription (Latin):
gratũ atq laudabile ẽ. Pura oracio
ẽ quando ex habundantia deuocionis
meus ita accenditur: ut cũ se ad dm̃
postulatura conuerterit. p̃ amoris
eiꝰ magnitudine etiã peticionis suȩ
obluuscat᷑: & dũ amore eiꝰ quã uidet
ꝑfrui uehementer concupiscit. totaq
lam illi uacare desiderat: eius etiam
ꝓquo uenit curam ubenter post po¬
nat. Hoc genus orandi uniforme ẽ:
& quã p̃ceteris omnibꝰ unicũ. tam ẽ
apud dm̃ p̃ceteris om̃ib̾ p̃ciosum.
Sed inter hȩc tria supplicationũ ge
nera. infimum iocũ captacio. mediũ
exactio. suppremũ. ꝙ excellentissimũ
pura oratio optinet: quia captacio ti¬
morem. exactio fiduciam. Pura oracio
ꝑfectum amorem habet. Sciendum ẽ
etiã quod supplicatio aliquando fit
ꝑ sola nomina. Sicut ẽ illud. Miscdĩa
mea. Refugium meũ. susceptor m̃s.
uberator ms. Ds̃ ins̃. adiutor meus.
Alquando ꝑsola uerba. Sicut est.
Respice. miserere. placare: adtende

Expanded text:
gratum atque laudabile est. Pura oratio gratum atque laudabile est. Pura oratio est, quando ex abundantia devotionis mens ita accenditur, ut cum se ad Deum postulatura converterit, prae amoris ejus magnitudine etiam petitionis suae obliviscatur; et dum amore ejus, quem videtperferri vehementer concupiscit, totaque jam illi vacare desiderat, illud etiam pro quo venit, libenter postponat. Hoc genus orandi uniforme est et prae caeteris omnibus unicum, tamen est apud Deum prae caeteris pretiosum. Sed inter haec tria supplicationum gnera infimum locum captatio, medium exactio, supremum et excellentissimum pura oratio obtinet. Quia captatio timorem, exactio fiduciam, pura oratio perfectum habet amorem. Sciendum est etiam, quod supplicatio aliquando fit per sola nomina sicut est illud: Misericordia mea, refugium meum, susceptor meus, liberator meus, Deus meus, adjutor meus . Aliquando per sola verba sicut est respice, miserere, placare, attende
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicimus ꝑ quooꝰ lanunum au¬
ditoris urĩ causa aduersarii nr̃ĩ siue
ꝑsona deprimit᷑: ut odio pocius quã
amore digna uideatur. Istis tribus
modis fit captacio: hoc autt̃ geuere
supplicationis frequentissime diuina
scriptura uti solet: hoc enĩ agius
ubicumq laudem dĩ canimus ubicumq
mus: s omnino quicquid dĩ auribus
dignũ & nrẽ necessitati congruũ. ante
peticionis ꝓnunciationẽ eloquunur.
Exactio ẽ quod fieri solet. post factã
postulationẽ: quando auditorem ne
peticio nr̃ã apud eum in obliuionẽ ue¬
niat: quadã ut ita dicam inportuni¬
tate atq instancia frequenter memo¬
rem facimus. Quȩ memoria tribus
modis renouari uidet᷑: iudelicet quan¬
do aliquid de ꝑsona eiꝰ uel de ꝑsona
nrã. uel de causa nr̃ã iterato dicimus:
unde uel nos uel causam nrãm atq
peticionẽ in eiꝰ animo renouemus. Hoc
genus supplicandi quã apud homines
importunũ uidetur: tam apud dm̃

Expanded text:
aliquid dicimus, per quod apud animum aualiquid dicimus, per quod apud animum auditoris causa adversarii nostri sive persona deprimitur, ut odio potius quam amore digna videatur. Istis tribus modis fit captatio. Hoc autem genere supplicationis frequentissime divina Scriptura uti solet. Hoc enim agimus, ubicunque laudes Dei canimus, ubicunqumus. Et omnino quidquid Dei auribus dignum, et nostrae necessitati congruum ante petitionis pronuntiationem eloquimur. Exactio est id quod fieri solet post factam postulationem, quando auditorem ne petitio nostra apud eum in oblivionem veniat quadam ut ita dicam importunitate atque instantia frequenter memorem facimus. Quae memoria tribus modis renovari videtur, videlicet quando aliquid vel de persona ejus, vel de persona nostra, vel de causa nostra iterato dicimus, unde vel nos, vel causam nostram atque petitionem in ejus animo renovemus. Hoc genus supplicandi quam apud homines importunum videtur, tam apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Supplicatio. postulatio. insinuatio.
Supplicatio ẽ. sine determunatione
peticionis. humilis & deuota precatio.
Postulatio ẽ det̾minatȩ peticioni in¬
serta narratio. Insinuatio ẽ sine peti¬
cione ꝑ solam narrationẽ uoluntatis
facta significatio. Eria sunt genera
supplicationum. Captacio. exactio.
pura oratio. Captacio ẽ quod fit an¬
te postulationẽ ad p̃parandũ & indi¬
nandum animũ auditoris. quod tribꝰ
modis facimus. Primo cũ aliquid dici¬
mus. quod ꝑsonam. uel causam nram
commendet. siue meritũ nr̃m. siue in¬
firmitatem. siue aliud aliqͥd enumeran¬
do quod ad nrãm causam uel ꝑsonam¬
commendandã ualeat: apud eũ cui
nrãm peticionem offerimꝰ. Scds mo¬
dus captacionis ẽ. cum aliquid in laudẽ
eiꝰ ꝓferunus ꝗͦ oramus. ꝑ quod apud
animum nr̃m carum eũ & accepta¬
bilem ẽẽ significamus: ut nr̃a caritate
uicissim enis dilectionẽ mereamur.
Tertius modus captacionis ẽ. quando

Expanded text:
supplicatio, postulatio, insinuatio. supplicatio, postulatio, insinuatio. Supplicatio est sine determinatione petitionis humilis et devota precatio. Postulatio est determinatae petitioni incerta narratio. Insinuatio est sine petitione per solam narrationem, voluntatis facta significatio. Tria sunt genera supplicationum, captatio, exactio, pura oratio. Captatio est id quod fit ante postulationem ad praeparandum et inclinandum animum auditoris, quod tribus modis facimus. Primo cum aliquid dicimus, quod personam vel causam nostram commendet, sive meritum, sive infirmitatem, sive quid aliud enumerando, quod ad nostram personam vel commendandam valeat apud eum, cui nostram petitionem offerimus. Secundus modus captationis est, cum aliquid in laudem ejus proferimus, quem oramus, per quod apud animum nostrum charum eum et acceptabilem esse significamus, ut nostra charitate vicissim ejus dilectionem mereamur. Tertius modus captationis est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
possit: deuotio gͦ ẽ conuersio in dm̃:
pio & humili affectu. Humilis enun
ẽ ex conscientia infirmitatis sue: p̃ius
ẽ ex consideratione diuine clementiȩ.
hȩc inse cres pͥncipales uirtutes nab&.
fidem. spem. & caritatẽ. Neq enum
homo ꝑdeuotionem se ad dm̃ conuer¬
teret. nisi & crederet se a dõ saluari
posse.&. sꝑaret eum misereri uelle.
Postremo nͥ eum plusquã mala sua
diligeret: nequaquã illa fugiens refu¬
gium sibi in ipso eligeret. Credit gͦ.
sperat .s. diligit. Credit potenciam:
Sꝑat miscłiam: amat custodiam.
Nichil gͦ aliud ẽ oratio. quam mentis
deuocio. id ẽ conuersio indm̃ ꝑ puuun
&. humilem affectũ: fide spe. & cari¬
tate subnira. Sed quia multis modis
mens ꝑ deuotionem accenditur. rur¬
sumq ipsa deuotio mentis. uariis mo¬
dis uoce ꝓmitur: debemus aliquas
singillatim orationis species distingue¬
re. ut aꝑtius ualeamus uirtutem eiꝰ¬
indicare. Cres sunt species orationis.¬

Expanded text:
possit. Devotio igitur est conversio in Deum possit. Devotio igitur est conversio in Deum pio et humili affectu. Humilis enim est ex conscientia infirmitatis suae, pius est ex consideratione divinae clementiae. Haec in se tres principales virtutes habet, fidem, spem, charitatem. Neque enim homo per devotionem se ad Deum converteret, nisi crederet se ab eo salvari posse, et speraret eum misereri velle. Postremo nisi eam plus quam mala sua diligeret, nequaquam, illa fugiens, refugium sibi in ipso eligeret. Credit ergo, sperat et diligit. Credit potentiam, sperat misericordiam, amat custodiam. Nihil ergo aliud est oratio quam mentis devotio, id est conversio in Deum per pium et humilem affectum, fide, spe, charitate subnixa. Sed quia multis modis mens per devotionem accenditur, rursum quia ipsa devotio mentis variis modis voce promitur, debemus aliquas sigillatim orationis species distinguere, ut apertius valeamus ejus virtutem indicare. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
tem tribulatione purgatis. quietẽ &
pacem ꝑfectam resticuit: quia nec
peccantib umquã defuit ut corrige¬
ret: nec iustis ut custodiret. Quisqͥs
huiusmodi meditacionibꝰ ante ora¬
tionis cempꝰ animum suũ exercuit.
nec in ꝓuidus fortassis nec tepidus
ad orationẽ uenit. Meditacio nãq
assidua scientiam parit. Scientia uͦ
parta. ignorantiã pellit: &. conpunc¬
tionem parit. Conpunctio aut̃ par¬
ta desidiam fugat: & deuotionẽ pa¬
rit. Deuotio uͦ. orationem perficit.
Scientia ẽ. quando homo ad agnici¬
onem sui illuminat᷑. Conpunctio ẽ:
quando consideratione malorum su¬
orum cor interno dolore tangitur.
Deuocio ẽ pius & humilis affectus
in dm̃. qui ex conpunctione genera¬
tur. T̃ritus enĩ magnitudine malo¬
rum suorum animus. & diffidens de
ꝓpriis uiribus. ad dm̃ se conuertit: q
tanto ardentius patrocunum illius
expetit: quanto sibi nichil extra dm̃
relictum ẽẽ uidet. in quo confidere

Expanded text:
tem tribulatione purgatis quietem et tem tribulatione purgatis quietem et pacem perfectam restituit, qui nec peccantibus unquam defuit ut corrigeret, nec justis ut custodiret. Quisquis hujusmodi meditationibus ante orationis tempus animum suum exercuit, nec improvidus fortassis nec tepidus ad orationem venit. Meditatio namque assidua scientiam parit, scientia vero parta ignorantiam pellit, et compunctionem parit, compunctio autem parta desidiam fugat, et devotionem parit, devotio vero orationem perficit. Scientia est, quando homo ad agnitionem sui illuminatur. Compunctio est, quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum, qui ex compunctione generatur. Territus enim magnitudine malorum suorum animus, et diffidens de propriis viribus, ad Deum se convertit. Et tanto ardentius patrocinium illius expetit, quanto apertius sibi nihil extra Deum relictum esse videt, in quo confidere
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑdiderit: ubi iaceat. unde cecide.¬
rit: ut ex utroq intelligat quantũ si¬
bi in hoc exilio lugendum sit. Hinc
etũ salomon dicit. Qui addit scien¬
tiam. addit dolorem: quia quantoma¬
gis homo mala sua intelligit. tanto
amplius suspirat s gemit. Postremo
suꝑ ẽ. ut in memoria malorum nr̃orũ
etiã miscdiȩ dĩ recordemur: quia fi¬
duicialus de futuro eius miserationes
requiruus. si quemadinodũ. in p̃teri¬
to nr̃ĩ misertus sit cogitemus. Reuo¬
cemus. ad memoriam bona qͦ tribuit.
&s qͣ in ꝑiculis sepe constitutos demen¬
ter eripuit: nec uinquã peccatis nrĩs
quo minus misereretur uinci pocuit:
oblitos sui. de se aminonuerit. auer¬
sos a se reuocauerit. uenientes ad se
benigne susceꝑit. penitentibꝰ indul¬
sit. ꝑseuerantes custodiuit. stantes
tenuit. lapsos erexit. malas delectaci¬
ones in amaritudines cominutauit.
s rursum salubriter amaricatis con¬
solationes suas tribuit. Postremo au¬

Expanded text:
quid perdiderit, ubi jaceat, unde cecidequid perdiderit, ubi jaceat, unde ceciderit, ut ex utroque intelligat quantum sibi in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem , quia quanto magis homo mala sua intelligit, tanto amplius suspirat et gemit. Postremo superest ut in memoria malorum nostrorum etiam misericordiae Dei recordemur, quia fiducialius de futuro ejus miserationes requirimus, si quemadmodum in praeterito nostri misertus, sit cogitemus. Revocemus ad memoriam bona, quae tribuit, et quod in periculis saepe constitutos clementer eripuit, nec unquam peccatis nostris quo minus misereretur vinci potuit, oblitos sui de se admonuit, aversos a se revocavit, venientes ad se benigne suscepit, poenitentibus indulsit, perseverantes custodivit, stantes tenuit, lapsos erexit, malas delectationes in amaritudines commutavit, sed rursum salubriter amaricatis consolationes suas tribuit. Postremo au
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: ꝙ rursum de cur su temporis ab¬
eunt. Qua aut̃ post natiuitatẽ con¬
trahimus: &. ante mortem ñ euacuamꝰ.
¶ quis omĩa mala uitȩ huius enume¬
rare possit: ᷤ Ut enim p̃termitta¬
mus ea mala quȩ om̃s cominiunter
homines opprimunt. qualia estuna¬
mus ẽẽ secreta ꝑicula singulorum quo¬
rum sibi quiq conscii sunt. Si cogitare
quisq uoluerit quȩ ab ineunte etate
mala fecerit. quȩ sustinuerit & consti¬
tuat. ante oculos suos p̃terita tempora
& dies uitȩ suȩ:. consideretq diligenter
quot inanes labores tulerit: quociens
ꝓ amore huius uitȩ. frustra desuda¬
uerit:. quocies in laboriosis conatibus
fallaces exitus inuenerit. & pꝰ longos
discur sus requiem necdum ullam ad¬
eptus sit: cognoscet quid de hac uita
iudicare possit. Cum aut̃ uitȩ huius
erumpnã considerat. etiã quȩ sit pa¬
triȩ cęlestis suauitas. atq dulcedo at¬
tendat. & perpendat quid inuenerit.

Expanded text:
cunt, et rursum decursu temporis abcunt, et rursum decursu temporis abeunt. Alia autem post nativitatem contrahimus, et ante mortem non evacuamus. Et quis omnia mala vitae hujus enumerare possit? Ut enim praetermittamus ea mala, quae omnes communiter homines opprimunt, qualia aestimamus esse secreta pericula singulorum, quorum sibi quique conscii sunt? Si cogitare quisque voluerit quae ab ineunte aetate mala fecerit, quae sustinuerit, et constituat ante oculos suos praeterita tempora et dies vitae suae, consideretque diligenter quot inanes labores tulerit, quoties pro amore hujus vitae frustra desudaverit, quoties in laboriosis conatibus fallaces exitus invenerit, et post longos discursus requiem necdum ullam adeptus sit, cognoscet quid de hac vita judicare possit. Cum autem vitae hujus aerumnam considerat, etiam quae sit patriae coelestis suavitas atque dulcedo attendat, et perpendat quid invenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiam fallunt᷑: aut certe minꝰ
quã oportet digne petendo ꝑ desidiã
tabescunt. Primũ gͥ necesse ẽ. ut si
prudenter &. utiliter dm̃ orare uolumus
uigi meditacione. animum nrm̃ exer¬
ceamus. & in consideratione iniserie
urẽ discamus quid nobis necesse sit pe¬
quo desiderio debeamus postulare.
quã uia lubrica. quã mors incerta. Co¬
gitemus qͣ iugentes in hanc uitã initra¬
uimus. cũ dolore ꝑtransimus: cũ luctu
exituri sumus. Cogitemus quantis anui¬
ritudinibus admixtũ sit. si quid etiam
dulce aut iocundum inuia huiꝰ uite
occur su suo nobis alludit. Quã fallar
quã suspectũ. quã instabile. quã transi¬
torium ẽ. quicquid huiꝰ mundi amor
parturit: quicqͥd species & pulchritudo
temporalis ꝓmittit. Aua sunt malac̃
quibꝰ nascunur: & ꝓcessu temporis. siue
hanc uitam nobiscũ ueniunt: & a nobis
ante mortem ñ recedunt. Ala item
sunt mala quȩ ex tempore nobis accres¬

Expanded text:
ignorantiam falluntur, aut certe minus ignorantiam falluntur, aut certe minus quam oportet digne petendo per desidiam tepescunt. Primum igitur necesse est, ut si prudenter et utiliter Dominum orare volumus, jugi meditatione animum nostrum exerceamus, et in consideratione miseriae nostrae discamus, quid nobis necesse est pequo desiderio debeamus postulare. quam lubrica, via quam mors incerta. Cogitemus quod lugentes in hanc vitam intravimus, cum dolore pertransimus, cum luctu exituri sumus. Cogitemus quantis amaritudinibus admistum sit, si quid etiam dulce aut jucundum in via hujus vitae occursu suo nobis alludit; quam fallax, quam suspectum, quam instabile, quam transitorium est quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species et pulchritudo temporalis promittit. Alia sunt mala, cum quibus nascimur, et processu temporis sive hanc vitam nobiscum veniunt, et a nobis ante mortem non recedunt. Alia item sunt mala quae ex tempore nobis accres
Abbreviated transcription (Latin):
uo studio & quo affectu a nobis
orandus sit ds̃. ex nrã mis eria
simul & eiꝰ miscdĩa considerare possu¬
mus. Quid enĩ efficatius hominẽ ad
orandi studium excitat. quã mise¬
ria & calamitas tantorũ malorum
quibꝰ homo addictus p̃mitur: ꝙ quid
iocundius ad affectum orandi tra¬
hit. quã miscdia conditoris sui
quã int̾ mala cociens exꝑitur. Ne
gͦ mens humana ad orandum pigra
sit. huic sua necessitate compellitur:
ne aut̃ trepida & diffidens oret. illinc
pietate dĩ ꝓuocatur. Istis duabꝰ alis.
miseria scilicet hominis &s miscdĩa
conditoris. oratio subleuatur. qͥa dum
mens alterna horum consideratione
se ad deuotionẽ incessanter excitat.
quodã spiritalis desiderii impetu sur¬
sum leuata uolat. Sic gͥ orationi scã
meditacio ẽ necessaria. ut omnino
ꝑfecta ẽẽ oratio nequeat: si eam me¬
ditacio aut ñ comitetur aut p̃cedat.
Nam & hi qui mala sua cousiderare
negligunt. aut uichil peteudo. aut
aliud quã oportet petendo facile ꝑ

Expanded text:
uo studio et quo affectu a nobis orandus sit Deus, ex nostra miseria simul et ejus misericordia considerare possumus. Quid enim efficacius hominem ad orandi studium excitaret quam miseria et calamitas tantorum malorum, quibus addictus premitur? Et quid jucundius ad effectum orandi traheret quam misericordia Conditoris sui, quam inter mala sua toties experitur? Ne ergo mens humana ad orandum pigra sit, hinc sua necessitate compellitur; ne autem trepida et diffidens oret, illinc pietate Dei provocatur. Istis duabus alis, miseria scilicet hominis et misericordia Redemptoris, oratio sublevatur, quia dum mens alterna horum consideratione se ad devotionem incessanter excitat, quodam spiritualis desiderii impetu sursum levata volat. Sic ergo orationi sancta meditatio necessaria est, ut omnino perfecta esse oratio nequeat, si eam meditatio non comitetur aut praecedat. Nam et ii qui mala sua considerare negligunt, aut nihil petendo, aut aliud quam oportet petendo, facile per
Abbreviated transcription (Latin):
quodaminͦ ine ab eo derelictum u¬
deo. ex affectu doloris inhȩc uerba
ꝓrumpo. Onẽ quid multiplicati sunt
qͥ tribulant me. multi insurgunt ad¬
ex affectu doloris. in affectum bone
p̃sumptionis recurrens.: aio. Tu aut̃
dnẽ susceptor meus es: ut merorem
ꝑ fiduciam reuẽlem:. & fiduciam per
merorem castigem. Q quis omnes
urtutes psalmorum. quis illas ignitas
conpunctiones sc̃orum affectuum enu-¬
merare loquendo potest. quibus
mens in oratione accenditur. & gra¬
tissimum deo sacrificium in ara cor

Expanded text:
quodammodo me ab eoderelictum viquodammodo me ab eoderelictum video, ex affectu doloris in haec verba prorumpo. Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me? multi insurgunt adex affectu doloris in affectum bonae praesumptionis recurrens aio: Tu autem, Domine, susceptor meus es . Ut et moerorem per fiduciam relevem, et fiduciam per moerorem castigem. Et quis omnes virtutes psalmorum, quis illas ignitas compunctiones sanctorum affectuum enumerare loquendo potest? quibus mens in oratione accenditur, et gratissimum Deo sacrificium in ara cor
Abbreviated transcription (Latin):
sultus uiciorum crebros & importunos
aspicimus: & intrinsecus de dĩ adiuto¬
rio p̃sumimus. ipsam temptacionum
nrarum molestiã. cum qͣdam indignatio¬
ne argumus. dicentes. Quare fremu¬
erunt gentes.  cet̾a. E ẽ sumina toci¬
us psalmi ad hoc tendens. ut ꝑ dũ po¬
tenciam confirmati. insolentes aduer¬
sitates contempnamus.: & tanto nos
aduersariis nrĩs forciores. quanto dõ
uiciniores sumus p̃sumamus. Illorum
interitũ festinum actendamꝰ. dĩ mag¬
nificentiam contͣ eorum suꝑbiam
frangendã opponamus: cũ omni re¬
uerentia animũ nrm ad obsequium
illius subiciamus. semꝑ sup̃ nos admi¬
rantes eiꝰ potenciã. infra nos despici¬
entes eorũ insolentiã: hic ẽ affectus
admirationis indignationi mixtus.
ex laudatione surgens. Sequentis
psalmi series ñ scđm unũ affectum
texitur. sed sepe de affectu in affectũ
transit. Uerbi grã. In angustiis con¬
fidebam cogitare incipio: quia tam̃

Expanded text:
sultus vitiorum crebros et importunos sultus vitiorum crebros et importunos aspicimus, et intrinsecus de Dei adjutorio praesumimus, ipsam tentationum nostrarum molestiam cum quadam indignatione arguimus dicentes: Quare fremuerunt gentes? Et est summa totius psalmi ad hoc tendens, ut per Dei potentiam confirmati, insolentes adversitates contemnamus, et tanto nos adversariis nostris fortiores, quanto Deo viciniores sumus, praesumamus. Illorum interitum festinum attendamus. Dei magnificentiam contra eorum superbiam frangendam opponamus, cum omni reverentia animum nostrum ad obsequium illius subjiciamus semper supra nos admirantes ejus potentiam, infra nos despicientes eorum insolentiam. Hic est affectus admirationis indignationi mistus ex laudatione surgens. Sequentis psalmi series non secundum unum affectum texitur, sed saepe de affectu in affectum transit, verbi gratia: In angustiis confidebam cogitare incipio, quia tamen
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt. Felices qui in eiꝰ obsequio
fideles & deuoti ꝑstiterunt. Nam in¬
felices & miseri illi sunt. qͥ ab illo elon¬
gauerunt. & cũ illo ꝑseuerare nolue¬
runt: uel qͥ pꝰ ad illum ñ redierunt.
Grãs illi. quantum ꝑstiti. Confusio
mͥ qͣntum discessi. Nunc aut̃ qͣntum
ꝓpe sum. elongare nolo: quantũ lon¬
ge sum redire cupio. Utinam ad illũ
ꝑueniam. Utinam ab illo numquã re¬
cedam. Adiuua me ds̃ m̃s. A ffectꝰ
gͥ iste dilectionis ẽ: surgens ex lauda¬
tione. Item exemplũ alterus. Cogi¬
taui mecũ qͣnta ẽẽt potencia ddĩ. ac
deinde admirari cepi uesaniam homi¬
num qͥ mortales sunt: ꝙ tam̃ uolun¬
tati eius obiuare ñ ꝑtimescunt. E.x
hac itaq ad miratione. compulsus sũ
erclamare ꝙ̃ dicere. Quare fremue¬
runt gentes: & ẽ admiratio mixta
indignationi: qua uesaniã admira¬
mur. p̃sumptioni indignam᷑. Uel
certe in nobismet ipsis dum foris as¬

Expanded text:
manserunt, felices qui in ejus obsequio manserunt, felices qui in ejus obsequio fideles et devoti perstiterunt? Nam infelices et miseri illi sunt, qui se ab illo elongaverunt, et cum illo perseverare noluerunt, vel qui post ad illum non redierunt. Gratias illi qui quantum perstiti, confusio mihi quantum discessi. Nunc autem quantum prope sum elongare nolo, quantum longe sum redire cupio, utinam ad illum perveniam, utinam ab illo nunquam recedam: Adjuva me, Deus meus . Affectus igitur iste dilectionis est surgens ex laudatione. Item exemplum alterius. Cogitavi mecum quanta esset potentia Dei, ac deinde admirari coepi vesaniam hominum, qui mortales sunt, et tamen voluntati ejus obviare minime pertimescunt. Ex hac itaque admiratione compulsus sum exclamare et dicere: Quare fremuerent gentes . Et est admiratio mista indignationi, quia vesaniam admiramur, praesumptioni indignamur, vel certe in nobismetipsis dum foris as
Abbreviated transcription (Latin):
tu bone p̃sumptionis .c. p. Iudica me¬
d̾ qm̃ ego ininnocentia. Sciendum ẽ¬
tam̃ hanc ꝓprietatem in om̃ibꝰ psal¬
mis ñ ẽẽ. ut ꝑtotam seriem unus af¬
fectus extendatur. s sepe de alio affec¬
tu tͣnsitur in alium. scdm qͦd mentes
orantium diuersis modis affici solent:
hoc aut̃ qualit̾ ꝑ singłos psalmos cog¬
nosci possit: explanare plixioris oꝑis
tractatũ expetit. Uolumnus tamen
hoc in aliquibꝰ exempli causa demon¬
strare. Forte cogitare cepi qͣnta sit
felicitas cum dõ ẽẽ. qͣnta item mise
ria sit uiuere in hoc scło: quanta de¬
mum calamitas. semꝑ cruciari in in¬
feruo: & ex hac meditacione mea su¬
bito amore cȩlestis patriȩ. attactus.
ipso affectu ducente inhȩc uerba de¬
Cuius psalmi totã seriem si scdm inti¬
mum conpunctionis sensum inquirimꝰ.⁊
quid aliud nͥ ħ oc ubiq dicentẽ inue¬
nimus:  Felices qͥ numquã a dõ reces¬
serunt: felices qui semꝑ cum dõ per¬

Expanded text:
tu bonae praesumptionis canitur tu bonae praesumptionis canitur m ego in innocentia mea . Sciendum est hanc proprietatem in omnibus psalmis non esse, ut per totam seriem unus affectus extendatur; sed saepe de alio affectu transitur in alium secundum quod mentes orantium diversis modis affici solent. Hoc autem, qualiter per singulos psalmos cognosci ptractatum expetit. Volumus tamen hoc in aliquibus exempli causa demonstrare. Forte cogitare coepi quanta sit felicitas esse cum Deo, quanta item sit miseria vivere in hoc saeculo, quanta demum calamitas semper cruciari in inferno, et ex hac meditatione mea subito amore coelestis patriae attractus, ipso affectu ducente in haec verba de impiorum , cujus psalmi totam seriem si secundum intimum compunctionis sensum inquirimus, quid aliud nisi hoc ubique dicentem invenimus: Felices qui nunquam a Deo recesserunt, felices qui semper cum eo per
Abbreviated transcription (Latin):
congratulationis. Tres sequentes ad
illuo genus ꝑtiuent: in qͦ fit cõmemo¬
ratio infelicitatis & miserie. Quia ui¬
delicet affectꝰ humilitatis. surgit ex
cõmemoratione ꝓpriȩ infirmitatis.
Affectus doloris. surgit ex cominemo¬
ratione malorum p̾sentium. uł ex re¬
cordatione p̃ceritorum. Affectꝰ timo¬
ris: ex p̃iusione futurorum. Tres ulti¬
ii affectus. illi magis generi scriptu¬
rarum congruunt. inquo fit uiuec¬
tio. & accisatio in aduersarios. uide¬
lic& contra nequiciã illorũ. indignatio:
contra inuiriã. relus ꝓpt̾ maliciam.
maior de dĩ miscdia p̃sumptio. Exem¬
pla singulorũ hȩc sunt. E.x affectu
dilectionis. canitur psalmus diligam te.
Ex affectu admirationis. canit᷑ psalmꝰ
nis. canit̾ psalmus. om̃s gentes. in his
omĩbus ẽ laudatio. E x affectu humili
ris. canitur p̃s̃. Oñe ne infurore tuo
rele dep̾catio. Ex affectu incugnatio
fectu zeli .c. p᷑. Ds̃ ultionum. E.x affec¬

Expanded text:
congratulationis. Tres sequentes ad congratulationis. Tres sequentes ad illud genus pertinent, in quo fit commemoratio infelicitatis et miseriae. Quia videlicet affectus humilitatis surgit ex commemoratione propriae infirmitatis, affectus doloris surgit ex commemoratione malorum praesentium, vel ex recordatione praeteritorum. Affectus timoris ex praevisione futurorum. Tres ultimi affectus illi magis Scripturarum generi congruunt, in quo fit invectio et accusatio in adversarios videlicet contra nequitiam illorum, indignatio contra injuriam, zelus propter malitiam, major de Dei misericordia praesumptio. Exempla singulorum haec sunt, ex affectu dilectionis canitur psalmus: Diligam te, Domine . Ex affectu admirationis canitur psalmusnis canitur psalmus: Omnes gentes . Et in his omnibus est laudatio. Ex affectu humilitris canitur psalmus: Domine, ne in furore . relae deprecatio. Ex affectu Indignationfectu Zeli canitur psalmus: Deus ultionum . Ex affec
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: quando ex consideratione infir¬
mitatis suȩ ab elatione sua sponte
conprunit᷑. E st affectus meroris: qͣn¬
do ex consideratione malorum suorum.
quodammͦ contabescens infirmatur.
Est affectꝰ timoris: qͣndo ex conside¬
ratione imminentiũ penarũ concuti¬
tur. E st affectꝰ indignationis: q̃ndo
in odium aduersariorũ ex ipsa ini¬
quitatis eorũ magnitudine iuflam¬
matur. E et affectus ⁊eli: qͣndo ex amo¬
re iusticie ad desiderium ultionis ac¬
cenditur. Est affectus bone p̃sumpti¬
onis: qͣndo ex noua aliqua & singulari
fiducia. ad in ndicandum plus solito
qͥ piam aninatur. De istis affectibus
pͥmi tres ad illud p̃cipue genus scrip¬
turarũ ꝑtinent. in quo fit laudatio:
qͥa scilicet ex cominemoratione boni¬
tatis. surgit affectus dilectionis. Ex
cõmemoratione potencie & fortitudi¬
nis. surgit affectꝰ admirationis. Ex
cominemoratione aut̃ alicuiꝰ ꝓsperi
euentus. & facti felicis. surgit affectꝰ

Expanded text:
tatis, quando ex consideratione infirtatis, quando ex consideratione infirmitatis suae ab elatione sua sponte comprimitur. Est affectus moeroris, quando ex consideratione malorum suorum quodammodo contabescens infirmatur. Est affectus timoris, quando ex consideratione imminentium poenarum concutitur. Est affectus indignationis, quando in odium adversariorum ex ipsa iniquitatis eorum magnitudine inflammatur. Est affectus zeli quando ex amore justitiae ad desiderium ultionis accenditur. Est affectus bonae praesumptionis, quando ex nova aliqua et singulari fiducia ad vindicandum plus solito quidpiam animatur. De istis affectibus primi tres ad istud praecipue genus Scripturarum pertinent, in quo fit laudatio. Quia scilicet ex commemoratione bonitatis, surgit affectus dilectionis, ex commemoratione potentiae et fortitudinis surgit affectus admirationis, ex commmemoratione autem alicujus prosperi eventus et facti felicis surgit affectus
Abbreviated transcription (Latin):
plicationem. siue ꝑ postulationẽ. siue
ꝑ insinuationẽ fiat. aliene ab oratio¬
nis usu habende ñ sunt. qͥi licet ali¬
qua illarum narrationes peticionum
ñ habeant. habent tam̃ om̃s affectus
uirtutũ quos in nobis accendunt: ꝑ
quos orantes cicius. quã ꝑ uocis petici¬
onem impetrant. Quia gͥ in affecti¬
bus pietatis ẽ omĩs uirtus orandi.
enumeremꝰ aliqͦt ex ipsis. & exemplis
demonstremus: ut qͥa om̃s enume¬
rare ñ possumus. infiniti enĩ sunt af¬
fectus: qͥd cam̃ in omĩbꝰ laudabile. sit
& dõ acceptum. exqͥbusdam conicia¬
mus. E st affectus dilectionis. cũ for¬
te mens uel uidens ł reminiscens id
qͣ amat. subito amoris igne corripi¬
tur. E st affectꝰ admirationis. cũ ali¬
quid nouum & admirabile contẽplans.
instuporem excitatur. Eit affectus
congratulationis: cũ acceptabile aliqͥd
& beneplacitũ uidens quadã hilarita¬
te ꝑfunditur. Est affectus humili¬

Expanded text:
plicationem, sive per postulationem, sive plicationem, sive per postulationem, sive per insinuationem fiat, alienae ab orationis usu habendae non sunt, quia licet aliquae illarum narrationes petitionem non habeant, habent tamen omnes affectus virtutum, quos in nobis accendunt, per quos qui orant citius, quam per vocis petitionem, impetrant. CAP. VII. bus pietatis est omnis virtus orandi, enumeremus aliquot ex ipsis, et exemplis demonstremus, ut quia omnes enumerare non possumus infiniti enim sunt affectus quid tamen in omnibus laudabile sit, et Deo acceptum, ex quibusdam conjiciamus. Est affectus dilectionis, cum forte mens vel videns, vel reminiscens id quod amat, subito amoris igne corripitur. Est affectus admirationis, cum aliquid novum et admirabile contemplans in stuporem excitatur. Est affectus congratulationis, cum acceptabile aliquid et beneplacitum videns, quadam hilaritate perfunditur. Est affectus humili
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ eam illozum qͦs dep̃cantur gran
comparare. uolunt. sic & nos p̃cibꝰ nrĩs
p̃ueniamus faciem dni. & ut merea¬
mur obtinere qͦd petimus. ñ simula¬
tam deuocionem. s uerã caritatem
offeramꝰ. Deatificemus amicos dnĩ
nr̃ĩ. indignem̃ inimicis eiꝰ. laudemus
in eo potenciam. magnificemus pieta¬
tem. admirem sapientiã. extollamus
generositatẽ: approbemꝰ equitatem.
Item uarremus ei miseriã nrãm. in¬
mus ei infirmitatẽ nrãm. confiteam᷑
mus liberari. Item ostendamus ei
aduer sariorum nr̃orum dȩmonũ. &
ꝑuer sorum hominũ maliciã. Crude¬
licatẽ. iniquitatẽ. tyrannidem: quod
ei aduersant᷑ qui nos ꝑsequunt᷑. quod
nobis hostes sunt. qͥ ei contradicunt.
quod odimus ꝗͦ odit. quod diligimꝰ qͦ
diligit̾. inalle nos ꝓpt̾ eum odia ini¬
micorũ eiꝰ ꝑpeti: quã contra eũ habe¬
re pacem eorũ. Om̃s gͥ scripture eiꝰ¬
modi. quȩ ad captacionem faciendam
congruunt. siue ipsa captacio ꝑsup¬

Expanded text:
eam illorum, quos deprecantur, gratiam comparare volunt, sic et nos precibus nostris praeveniamus faciem Domini, et ut mereamur obtinere quod petimus, non simulatam devotionem, sed veram charitatem offeramus. Beatificemus amicos Domini nostri, indignemur inimicis ejus, laudemus in eo potentiam, magnificemus pietatem, admiremur sapientiam, extollamus generositatem, approbemus aequitatem. Item narremus ei miseriam nostram, inmus ei infirmitatem nostram, confiteamur remus liberari. Item ostendamus ei, adversariorum nostrorum daemonum, et perversorum hominum malitiam, crudelitatem, iniquitatem, tyrannidem, quod ei adversantur, qui nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, qui ei contradicunt, quod odimus quae odit, quod diligimus quae diligit. Malle nos propter eum odia inimicorum ejus perpeti, quam contra eum habere pacem eorum. Omnes igitur Scripturae ejusmodi, quae ad captationem faciendam congruunt, sive ipsa captatio per sup
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ narramus. quȩcumq sint uerba.
quantũcumq plira. qͥd in his om̃ĩbꝰ
tam̃ intus cor nr̃m nͥ hoc unum lo¬
quitur. qͦd eũ q admiraus amat. &¬
amando admiratur:ᷤ Similit̾. quan¬
do de ur̃a miseria coram eo orantes
agimus. quȩcũq sint uerba. quantũ¬
cumq ꝓlixa. quid inhis omĩb cor¬
nrm dicitꝰ. nͥ hoc unũ quod confite

Expanded text:
Dei narramus, quaecunque sint verba Dei narramus, quaecunque sint verba quantumcunque prolixa, quid in his omnibus tamen intus cor nostrum nisi hoc unum loquitur, quod eum admirans amat, et amando admiratur? Similiter quando de nostra miseria coram eo orantes agimus, quaecunque sint verba, quantumcunque prolixa, quid in his cor nostrum dicit nisi hoc unum, quo