comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consulatis. Sic pro duorũ hominũ restau¬
rando statu pro criminibus manifestis eliso
certatis ut tot si deliũ casũ qui eos ꝑ p̃tipitia
sunt secuti nullo modo ꝑpendatis. Sed quid
mirũ quando &iã cum ess&is uicini loci illis
inquibus theut gaudus & guntharius eccłas
xp̃i sibi commis sas ui debantur quidẽ regere
non aũt regebant. In quibus &iam licenter
at quesine quamuis prohibitione tamuual¬
drada quam ingiltrudis uxorbosonis prosti¬
tutionis suȩ sibi lupanaria quo dammodo p̃¬
parauerant nec contra Insur gentemmor¬
bum medicinale ferrũ ex acuistis. nec ad ex¬
citandos sopore noxi oppressos eosdem tunc
fr̃s caritatis pedibus cu curristis. sapientis¬
simo salomone de talibus admonente atq
dicente. Discurre festina suscita amicũ tu¬
um. Quod non solũ tunc minime uos egisse
liqu&. Verum &iã nec post quã nos erectis a¬
gittas diuine phar&rȩ iaculare aduer¬

Expanded text:
consulatis: sic pro duorum hominum restauconsulatis: sic pro duorum hominum restaurando statu pro criminibus manifestis eliso certatis, ut tot fidelium casum, qui eos per praecipitia sunt secuti, nullo modo perpendatis. Sed quid mirum, quando etiam cum essetis vicini locis illis, in quibus Theutgualdus et Guntharius Ecclesias Christi sibi commissas videbantur quidem regere, non autem regebant, in quibus etiam licenter, ac sine quavis prohibitione, tam Waldrada, quam Engeltrudis uxor Bosonis, prostitutionis suae sibi lupanaria quodammodo praeparaverant, nec contra insurgentem morbum medicinale ferrum exacuistis, nec ad excitandos sopore noxio oppressos eodem tempore fratres charitatis pedibus cucurristis, sapientissimo Salomone de talibus admonente atque dicente, Discurre, festina, suscita amicum tuum? Quod non solum tunc minime vos egisse liquet: verum etiam nec postquam nos erecti sagittas divinae pharetrae jaculare adver
Abbreviated transcription (Latin):
culenter exponit. C& era uero quȩ nemodũ
excederemus epłarem huic paginȩ inseren¬
da non duximus. Arsenio reuerentissimo &
sc̃issimo ep̃o a pocrissiario & misso apłicaese¬
dis & consiliario nr̃o defecatissime prosequen¬
da non in decenter ut credimus scriptis & dic¬
iis iniunximus. Cuibene faci& gloria urã in
cunctis ad tendens. & in his quae sibi ex nr̃i
hibuerit. non in merito credula. uł in am¬
bigua fidem certã ac comodans. In columem
excelentiã uram̃ gratia superna cus todiat
dilectissime fili
ICOLAUS EPS SER UUS SERUORŨ DĨ
reuerentissimis & scissimis confratri
douuici gloriosi regis constitutis. Gaudemi
quidem frs & plane uobis non in merito con¬
gau demus. Qm̃ ꝑ caritatem uos theut gaudo
& guntario du dum dampnatis compati &
condolore conspicientes &iã ꝓrecuperandis
his in pristinum dignitatis gradum non mo¬
dice satagere contemplamur. Sed tris tam

Expanded text:
culenter exponit. Caetera vero quae, ne modum culenter exponit. Caetera vero quae, ne modum excederemus epistolarem, huic paginae inserenda non duximus, Arsenio reverentissimo et sanctissimo episcopo, apocrisiario et misso apostolicae sedis, et consiliario nostro, defaecatissime prosequenda non indecenter, ut credimus, scriptis et dictis injunximus. Cui bene faciet gloria vestra in cunctis attendens, et in his quae sibi, ex nostri siae perhibuerit, non immerito credula vel inambigua, fidem certam accommodans. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat, dilectissime filicopus, servus servorum Dei, reverendissimis et sanctissimis confratrib regno Ludovici gloriosi regis constitutis. Gaudemus quidem, fratres, et plane vobis non immerito congaudemus, quoniam per charitatem vos Theutgualdo et Gunthario dudum damnatis compati et condolere conspicientes, etiam pro recuperandis his in pristinum dignitatis gradum non modice satagere contemplamur. Sed tristamur
Abbreviated transcription (Latin):
trissuae romanȩ scilic& in signis eccłȩ li¬
bertatem & sublimitatem. Non autem
in uobis uanȩ gloriȩ typus nonsuꝑcili i fas¬
tus non alterus usurpandi termi nos
ambitio sediustitia caritas & concor dia regn&
ac sũmum pax inter uostene at omnino fastigiũ
hane cum pro concordia scribimus cũ pacem pre¬
dicamus. Deea nos concordia uł pace non opine¬
mini agere quã sol& mundus diligere ac reprobi
ad inuicem obseruare. Deniq illi ut liberius &
audatius possint mala ꝑ p&rare quȩ cupiunt
& plures acualidiores adquȩ gestiunt repperi¬
ri unanimitatem student & pacem inter se
sse fragabi liter & in pr&ermisse tenere. Quã
dñs sciens & hanc asua pace secernens dilecto¬
ribus suis aiebat. Pacem inquens relinquo uob
pacem meã douobis. Meam inquid non di lec¬
torũ mundi. Vnde apte sobdidit: Non quo¬
modo mundus dat ego douobis. Qqd liter acci¬
piendum sit. sc̃s augustinus salubriter & lu¬

Expanded text:
tris suae, Romanae scilicet insignis Ecclesiae, litris suae, Romanae scilicet insignis Ecclesiae, libertatem et sublimitatem. Non autem in vobis gloriae typhus, non supercilii fastus, non alterius usurpandi terminos ambitio, sed justitia, charitas, et concordia regnet, ac summum pax inter vos teneat omnino fastigium. Sane cum pro concordia scribimus, cum pacem praedicamus, de ea nos concordia, vel pace, non opinemini agere, quam solet mundus diligere, ac reprobi adinvicem observare. Denique illi, ut liberius et audacius possint mala perpetrare quae cupiunt, et plures ac validiores ad quae gestiunt reperire, unanimitatem student, et pacem inter se irrefragabiliter, et impraetermisse tenere. Quam Dominus sciens, et hanc a sua pace secernens, dilectoribus suis aiebat: Pacem, inquiens, relinquo vobis, pacem meam do vobis : meam, inquit, non dilectorum mundi. Unde apte subdidit: Non quomodo mundus dat, ego do vobis. Quod qualiter accipiendum sit, sanctus Augustinus salubriter et lu
Abbreviated transcription (Latin):
alternã pacem Inuicem pacto polliciti. Et
ꝑtimes centes tantũ nomen inuanum acci¬
pere red dite dño iuramenta urã. loe đ
quod ad alterutru pepigistis inuiolabili
maneat apuduos ueritate repostum. & in¬
maculate iugeat ur̃a sublimitas insignia
fidei cunctis circũ quaq nationib: rep̃ sen¬
tans Parcite gladio & humanũ fundore
sanguinem formidolosius exhorrescite
Ces s& ira sedentur odia. sopiantur uirgia
& om̃is ex uobis simultas radicitꝰ extirp&
Vnus quisq urm̃ sua sit sorte contentus. Et
funiculo hereditatis diuinitus sibi collato
pacifice ꝑfruatur . Aliena iura non inua¬
dens non subtrahens. Non conturbans
liceat di lectissimo filionrõ urõ aut̃ ne¬
poti adõ conseruandum imperium suũ
cum regno proprii germani qui&a possi¬
dere tranquillitate & statui eiꝰ summa
secaritate consulere & gubernacula ditio¬
ne debita moderari ad sałt ui delic&
ac defensionem populi xp̃i ani & ad scȩ̃ ma¬

Expanded text:
alternam pacem invicem pacto polliciti, et alternam pacem invicem pacto polliciti, et pertimescentes tantum nomen in vanum accipere, reddite Domino juramenta vestra. Foedus, quod ad alterutrum pepigistis, inviolabili maneat apud vos veritate repostum, et immaculate vigeat vestra sublimitas, insignia fidei cunctis circumquaque nationibus repraesentans. Parcite gladio, et humanum fundere sanguinem formidolosius exhorrescite. Cesset ira, sedentur odia, sopiantur jurgia, et omnis ex vobis simultas radicitus extirpetur. Unusquisque vestrum sua sit sorte contentus, et funiculo haereditatis divinitus sibi collato pacifice perfruatur, aliena jura non invadens, non subtrahens, non conturbans. Liceat dilectissimo filio nostro, vestro autem nepoti, a Deo conservandum imperium suum, cum regno proprii germani, quieta possidere tranquillitate, et statui ejus summa securitate consulere, et gubernacula ditione debita moderari: ad salutem videlicet ac defensionem populi Christiani; et ad sanctae ma
Abbreviated transcription (Latin):
& rursus . Quod inquid ex uobis est cũ om¬
nibus hominibus pacem habentes. Vnde in¬
timo mentis intuitu & sum maest diligen¬
nibus pacem sequi & cũomnibus pacem ha¬
bere commonuit. quanto potius quantoq
salubrius cum his sequenda & cũ illis haben¬
da est pax. quibus consanguinitate propin¬
quiores & materia carnis proximiores
Aciuramento seruande ui carie pacis quo¬
nexi artius esse ferimini Quadere nunc
mihi sermo est & ad regiũ cul men urm me¬
um tendit eloquium. adea ui delic& uos
dirigens. ꝑquȩ non solũ terrena regna debi¬
to iure possidendo diesurõs in qui &e maxi¬
matran seatis. Verum &iã beatitu dinis he¬
reditatẽ capessentes filiorũ quoq dĩ uocabu¬
la sorciamini. Scriptũ quippeest. Beati
pacisiciqm̃ filii dĩ uocabuntur. Igitur
memores estote filii di lecti memoros estote
nominis dñi dĩ nr̃i cuius mentionẽ coram
non nullis testibus facientes. Terribili estis

Expanded text:
Et rursus: Quod, inquit, ex vobis est, cum omEt rursus: Quod, inquit, ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Unde intimo mentis intuitu, et summa est diligenm omnibus hominibus pacem sequi, et cum omnibus pacem habere commonuit, quanto potius, quantoque salubrius cum his sequenda, et cum illis habenda est pax, quibus consanguinitate propinquiores, et materia carnis proximiores, ac juramendo servandae vicariae pacis connexi arctius esse ferimini? Qua de re nunc mihi sermo est, et ad regium culmen vestrum meum tendit eloquium: ad ea videlicet vos dirigens, per quae non solum terrena regna debito jure possidendo, dies vestros in quiete maxima transeatis: verum etiam beatitudinis haereditatem capessentes, filiorum quoque Dei vocabula sortiamini. Scriptum quippe est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Igitur memores estote, filii dilecti, memores estote nominis Domini Dei nostri, cujus mentionem coram nonnullis testibus facientes, terribili estis
Abbreviated transcription (Latin):
apłm deeo dr̃. Ipse ẽ paxnrã qui fecit utra¬
q unũ & caritatẽ in in uicẽ obseru&is quȩ
dĩ est. Veluti a io hanne discribitur. dĩca¬
ritas est. Nulli ergo dubiũ est quod quica
desuo proiecerit & quasi non formatum ex
intimis uteri sui pepulerit. Quã obrem
necesse est ut si cut scãmater eccła cuimea
humilitas ꝑ habundantiã diuine misera¬
Ita quoq ut ꝑminis teriũ apostolatus mei
in p̃ cordiis uris. ꝑ pacem & dilectionem
idem form&ur xp̃s. nunc uos lterũ partu¬
riens gignat. & ut in uirũ ꝑfectũ occur¬
ratis in form&. Quomo do aut̃ xp̃s in uo¬
bis formari potest. qui in scissis mentibus
non habitat : quito tus est pax totus lus¬
titia. totus est ueritas: uł in uobis quo¬
dis cordiã tamenminus inuobis ꝑfectus &
ue lut informis hab&ur  Concipite itaq
filui pacem. parturite iustitiã & alternã
am plectimini caritatem. Audite quid
di cat apłs Pacem sequimini cũ omnibus

Expanded text:
eo dicitur: Ipse est pax vestra, qui fecit utereo dicitur: Ipse est pax vestra, qui fecit uterque unum, et charitatem in invicem observetis quae Deus est, veluti a Joanne describitur: Deus charitas est. Nulli ergo dubium est, quod qui cde suo projecerit, et quasi conformatum ex intimis uteri sui pepulerit. Quamobrem necesse est ut, sicut sancta mater Ecclesia, cui mea humilitas per abundantiam divinae miseraita quoque, ut per ministerium apostolatus mei in praecordiis vestris per pacem et dilectionem idem formetur Christus, nunc vos iterum parturiens gignat, et ut in virum perfectum occurratis informet. Quomodo autem Christus in vobis formari potest, qui in scissis mentibus non habitat? qui totus est pax, totus justitia, totus est veritas? vel in vobis quodiscordiam tamen minus in vobis perfectus, et velut informis habetur? Concipite itaque filii pacem, parturite justitiam, et alternam amplectimini charitatem. Audite quid dicat Apostolus: Pacem sequimini cum omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
debitis uacabant occupationibus habere
ut debuimus ñ ualuimus. Rogamus
praeterea & ex presse uos ad iramus ut
quȩ superius ex arata sunt non sim plicita¬
te sermonis sed ex quanta mestitia & coni¬
punctione processise interiori oculo non
exteriori tantũ ad tendatis & om̃s neces¬
si tates nrãs in his consider&is dolore pa¬
tris mirabili termoti ut filii Rm̃i. Diuina
maiestas ad ex altationom scaẽ suȩ ecdas
uos conseru& in colomes
TICOLRUS EPS SERUUS SERUOEDI
dilecto filio Rarolo glorioso regi¬
Ulnicium locutionis meae quã aduos
nunc habeo carissimi ec cecũ apło paulo su¬
mit exordiũ. Et uox mea uox illius est di¬
cens. Filiolimei quos lterũ parturio donec
form&ur xp̃i in uobis. Quo aut̃ modo xp̃s
formari melius incordibus uris poterit
Quam si euulsisse prȩcordiis ur̃is odio sũ
& simultatũ uepribus pacem inuis ceribus
uris concipiatis quȩ xp̃s est . sicut ꝑ eundẽ¬

Expanded text:
debitis vacabant occupationibus, habere debitis vacabant occupationibus, habere ut debuimus non valuimus. Rogamus praeterea et expresse vos adjuramus, ut quae superius exarata sunt, non simplicitate sermonis, sed ex quanta moestitia ut compunctione processerint, interiori oculo, non exteriori tantum, attendatis: et omnes necessitates nostras in his consideretis, dolore patris miserabiliter moti ut filii charissimi. Divina majestas ad exaltationem sanctae suae Ecclesiae vos conservet incolumesICOLAUS, servus servorum dilecto filio CAROLO glorioso regiInitium locutionis meae, quam ad vos nunc habeo, charissime, ecce cum apostolo Paulo sumit exordium, et vox mea vox illius est, dicens: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Quo autem modo Christus formari melius in cordibus vestris poterit, quam si evulsis ex praecordiis vestris odiorum et simultatum vepribus, pacem in visceribus vestris concipiatis quae Christus est, sicut per eumde
Abbreviated transcription (Latin):
casse sollicitu dine miramur curtantus rex
sua soriis uerbiscedit & non magis nos qualit̃
derothado oboediat l&ificare ꝓcurat. De¬
sine ergo fili & deceptoria uer bapelle a cor¬
de incipeq monitis nr̃is parere ut excelen¬
tissima gloria urã cũ exubtatione fructifi¬
c& &cũ gaudio manipulos colligat. Lamen
qualiter de illo sublimitatẽ uram̃ opor¬
te at facere aliis litteris nrĩs liquidius cog¬
nos cere ualebitis. Quibus cognitis credimi
ut quod p&imus optine amus & quod decre¬
uimus ratũ corã dĩ oculis & corã uobis esse
uide atur. Apud nosnãq ldem rothadus fruc¬
tuo sa ficul neaman&. Iamen post renouatũ
iudicium eius sifructuosa. sn infructuo sa¬
est patenter declarabitur habitis omnibus
secundum quod de illo statuimus. Hanc
aut̃ epłam ideomore solito scribi non feci¬
mus quia & legatus ur̃ sustinere non poterat.¬
& obfesta pas calia scriniarios nr̃os eo quod

Expanded text:
casse sollicitudine: miramur cur tantus rex casse sollicitudine: miramur cur tantus rex suasoriis verbis cedit, et non magis nos qualiter de Rhotado obediat laetificare procurat. Desine ergo, fili, et deprecatoria verba pelle a corde, incipeque nostris monitis parere, ut excellentissima gloria vestra cum exsultatione fructificet, et cum gaudio manipulos colligat. Tamen qualiter de illo sublimitatem vestram oporteat facere, aliis litteris nostris liquidius cognoscere valebitis. Quibus cognitis, credimus, ut quod petimus obtineamus: et quod decrevimus, ratum coram oculis Dei, et coram vobis esse videatur. Apud nos namque idem Rothadus fructuosa ficulnea manet: tamen post renovatum judicium ejus, si fructuosa est, an infructuosa, patenter declarabitur, habitis omnibus secundum quod de illo statuimus. Hanc autem epistolam ideo more solito scribi non fecimus, quia et legatus vester sustinere non poterat, et ob festa paschalia scriniarios nostros, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
albuino illiuos credere non oport&. Et quic¬
quid illis in partibus actũ fuerit : sub gesto¬
rum in sinuatione nobis ante quã illud per
alios agnos camus optime munitum ut me¬
lius labora repossimus dirigere p&imus
nequa quã omittitȩ. Sunt & alia quã plu¬
rima quȩ uobis nosmandare ualide oportu¬
erat sed quia tam clarissimis & pruden¬
tissimis pauca sufficiunt & hic gerulus
nobis erat in cognitus atq. hoc eum late¬
bat prȩterbȩc scribere desuimus Porro
de eccła colonensi de quanos consuluistis. de¬
cernimus ut ibi consecr&ur antistes. Decama¬
ra censi uero quod statutum habemus uo¬
lumus obseruari uidelic& ut subi electio
canonica fuerit consecrari debeat inea ep̃s.
Ad ex tremum quod silere non possumus quin
lmmo super dictis uris obstu pescimus desues¬
sonica scilic& eccła dequa filimi Karole qđ
loquimini peros alterius loquimini qua
&iam ꝑtriginta circiter annos ab infruc¬

Expanded text:
Albuino, illi vos credere non oportet. Et quidAlbuino, illi vos credere non oportet. Et quidquid illis in partibus actum fuerit, sub gestorum insinuatione nobis, antequam illud per alios cognoscamus, optime munitum, ut melius laborare possimus, dirigere petimus, nequaquam omittite. Sunt et alia quamplurima, quae vobis nos mandare valde oportuerat: sed quia tam clarissimis et prudentissimis pauca sufficiunt, et hic gerulus nobis erat incognitus, atque hoc eum latebat, praeter haec scribere desiimus. Porro de Ecclesia Coloniensi, de qua nos consuluistis, decernimus ut ibi consecretur antistes. De Cameracensi vero, quod statutum habemus, volumus observari: videlicet ut si tibi electio canonica fuerit, consecrari debeat in ea episcopus. Ad extremum, quod silere non possumus, quin imo super dictis vestris obstupescimus, de Suessionica scilicet Ecclesia, de qua, fili mi Carole, quod loquimini, per os alterius loquimini, quam etiam per triginta circiter annos ab infruc
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dedimittenda uxore causam tantum
fornicationis excepit. Igitur si h lotbarius
quẽ actenus conuerti presto latisumus. &
uindictam in eũ nesanguis effunder &ur &
ne bella excitarentur propalare distulimꝰ
corniu extũlerit & nr̃is ur̃ĩsq monitis oboe¬
dire neglexerit decetero talis habendus est
cognouistis. Sed filii dilectissimi & singula¬
riter a nobis diligendi ecce arsenium uene¬
rabi lem epm̃ ad hoc uobis cum ꝑtractan dũ
& monicionibus corrigendum cũ a postolicis
epistolis illuc destinauimus. Quarum ex¬
em plaria ne authenticae istorũ aut intercep¬
tȩ aut aquis fortas se dehonestatȩ. aut per¬
ditȩ aut &iã propter quoduobis dubi &as
credendi generar&ur prolibitu alit̃ habitȩ
fuissent magnitu dini ur̃ȩ ꝑ hunc gerulum
transmissimus. Tunc si authenticas ita seha¬
bere reppereritis as sensus ur eidem arsenio
praebeatur. Sin aut̃ excepto derothado &

Expanded text:
Dominus de dimittenda uxore causam tantum Dominus de dimittenda uxore causam tantum fornicationis excepit. Igitur si Lotharius, quem hactenus converti praestolati sumus, et vindictam in eum, ne sanguis effunderetur, et ne bella excitarentur, propalare distulimus, cornu extulerit, et nostris vestrisque monitis obedire neglexerit; de caetero talis habendus est,cognovistis. Sed, filii dilectissimi, et singulariter a nobis diligendi, ecce Arsenium venerabilem episcopum ad hoc vobiscum pertractandum, et monitionibus corrigendum, cum apostolicis epistolis illuc destinavimus. Quarum exemplaria, ne authenticae istarum, aut interceptae, aut a quibus fortasse dehonestatae, aut perditae, aut etiam propter quod vobis dubietas credendi generaretur, pro libitu aliter habitae fuissent, magnitudini vestrae per hunc gerulum transmisimus. Tunc si authenticas ita se habere repereritis, assensus vester eidem Arsenio praebeatur. Sin autem, excepto de Rhotado et
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur & de preuari catore tandem faci&
conuertendo dilectũ. Si aut̃ sub doletheut¬
bergã ut eam ꝑdat uelle re petere dicitur sip¬
satales ele gerit ꝑ quos sibi securitas certissima
fiat eccebene: Sin aut̃ idẽ hlot harius prȩbe¬
at sacramentũ quo polliceatur eã digno ma¬
trimonior&inere & ut uxorem legitimam
decent̃ uenerari & colere acde incẽps in colo¬
men conseruare. Depaenitentia aut̃ eius nr̃o
iuditio reseruantes statu imus ut siprȩ dictȩ
tͥeubgȩ captio se aliqua aliacrimina post¬
quã eã a sereppulit obi cere uoluerit hoc ex¬
purgetur saeramento siita necessitas compu¬
lerit. Quod si innupta manero decreuerit
& uiro suo reconcili arinoluerit. sancimus
ut cogatur inam plexus uxor eos redire quia
utriusq seseparandinon fuit uoluntas
Nam siutriq indiuortio consenserint &
hlotharius iam omnino copulam concubi¬
ius non rep& igerit hoc fieri non ꝓ hibemus quia

Expanded text:
nabitur, et de praevaricatore tandem faciet nabitur, et de praevaricatore tandem faciet convertendo dilectum. Si autem subdole Theutbergam, ut eam perdat, velle repetere dicitur, si ipsa tales elegerit, per quos sibi securitas certissima fiat, ecce bene. Sin autem, idem Lotharius praebeat sacramentum, quo polliceatur eam digno matrimonio recipere, et ut uxorem legitimam decenter venerari et colere, ac deinceps incolumen conservare. De poenitentia autem ejus nostro judicio reservantes statuimus, ut si praedictae Theutbergae captiose aliqua alia crimina, postquam eam a se repulit, objicere voluerit, hoc expurgetur sacramento, si ita necessitas compulerit. Quod si innupta manere decreverit et viro suo reconciliari noluerit, sancimus ut cogatur in amplexus uxorios redire; quia utriusque se separandi non fuit voluntas. Nam si utrique in divortio consenserint, et Lotharius jam omnino copulam concubitus non repetierit, hoc fieri non prohibemus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
nitorium abfuit & nobis frus tratis nequa quã
cõparuit. Quodsi habuis semus certamenurm
suꝑ his cognosceremus. Sedcum illud de fue¬
rit nes cimus silabor ur fruotuosus fuit. Ipse
quidem hlot harius nobis ut uobis uicibus ꝑ
imperiales legatos mandauit quod romam
uel l& uenire: Cui interdiximus & omnino
inter dicimus ut iter talis qualis nunc est ñ
arripiat eo quod scã romana eccła talem res¬
puat & contempnat & in hocperseuer& colla¬
te in toto diffu sum est orbe. Nam uerso diu
lumine ꝑ apicesurõs anhelando presto laba¬
mur locum at tingere quinos uł uerbo aliquo
i&itiam prae sum mere sed ꝑscrutatis omni¬
bus ac ad calcem usq relectis post lectionem
ipsa quae in erat la&itia abscessit & nos dolor
continuus ilico possedit quia in cunctis sumus
frus trati & quod non opta bamus derelicti.
quo diximus hlothariũ di positũ hab&is denuo
commonere non moleste tulimus forsam

Expanded text:
nitorium abfuit, et nobis frustratis nequaquam nitorium abfuit, et nobis frustratis nequaquam comparuit. Quod si habuissemus, certamen vestrum super his cognosceremus: sed cum illud defuerit, nescimus si labor vester fructuosus fuit. Ipse quidem Lotharius nobis, ut vobis, vicibus per imperiales legatos mandavit, quod Romam vellet venire. Cui interdiximus, et omnino interdicimus, ut iter talis qualis nunc est non arripiat, eo quod sancta Romana Ecclesia talem respuat et contemnat, et in hoc perseveret, quod late in toto diffusum est orbe. Nam verso diu lumine per apices vestros, anhelando praestolabamur locum attingere, qui nos vel verbo aliquo laetitiam praesumere. Sed perscrutatis omnibus, ac ad calcem usque relectis, post lectionem ipsa quae inerat laetitia abscessit, et nos dolor continuus illico possedit, quia in cunctis sumus frustrati, et quod non optabamus, derelicti. quo diximus, Lotharium, dispositum habetis denuo commonere, non moleste tulimus. Forsit
Abbreviated transcription (Latin):
est quid obsistit nisi quia deurĩs sumant
occasionem & sicut urĩ ita & illius negle¬
gentes apparent : Nam inter c&era plu¬
rimum nunc in causa eius dem ħ lothari i
de quo sub inferemus profuerat siuenissent.
quia auditis decr&is & institutis: lucidius
cuncta referrent lta uti nubilum aliquid
minime remaner& tortasse & enim hȩc
illorum dilatio & absentia magis obfuit
in eius emendatione quã obstinatio. quia
si absentia & dilatio non oss&
obstiratio utiq iam saltem coacta cessar&.
Sed his omissis adurã consulta stilum nrm
reflectamus. Dicitis enim uos prȩ fatum
commonuisse h lotharium sicut In commoni¬
to nobis a uobis directo legere pre ualuissem
& eundem sȩpe uobis mandasse asseueratis
quodromam ꝑ gere uelit &s ꝑ nram̃ dis positio¬
nem de causa sui coniugii facere. sed heu dic
tis opus non ac cõmodas tis qui a sepius de dire¬
tione cõmonitorii mentione facta idẽ cõmo¬

Expanded text:
est quid obsistit, nisi quia de vestris sumant est quid obsistit, nisi quia de vestris sumant occasionem, et sicut vestri, ita et illius negligentes appareant? Nam inter caetera plurimum nunc in causa ejusdem Lotharii, de quo subinferemus, profuerat si venissent: quia auditis decretis et institutis lucidius cuncta referrent, ita ut nubilum aliquid minime remaneret. Fortasse etenim haec illorum dilatio, et absentia magis obfuit in ejus emendatione, quam obstinatio, quia si absentia et dilatio non esset, obstinatio utique jam saltem coacta cessaret. Sed his omissis, ad vestra consulta stylum nostrum reflectamus. Dicitis enim vos praefatum commonuisse Lotharium. Sicut in commonitorio nobis a vobis directo legere praevaluissemus; et eumdem saepe vobis mandasse asseveratis, quod Romam pergere velit, et per nostram dispositionem de causa sui conjugii facere. Sed heu! dictis al., his dictis, HARD. opus non accommodastis, quia saepius de directione commonitorii mentione facta idem commo
Abbreviated transcription (Latin):
dicina conficer&ur & ad sananda uulnera
longelateq effunder&ur. Salo monquidẽ
uerbis nr̃is consentit cum dicat. Salus ubi
multa consilia. Annescitis ñ nollos exnon¬
nullis prouinciis presules lta fecisse quod
facilius scire potestissiuultis lic& uossiuul¬
tis minime lateat. Deniq tam prudentes
tam que precipuos & preclaros ao quos ds
incaritate uera coniuncxit uiros reprehen¬
derenolumus. quinpotius ut dilectissimos
filios paternomore ex colimus. & ut in unita¬
tefidei ꝑmaneatis cuncti potentis clemenciã
exoramus. Quodsi ex confratribus nr̃is epũs
talia nobis misissent. habueramus qualiter
illos rep̃hendere & redarguere deberemus
excepto si regalem magnitu dinem uram
sibi impedire dixissent. in uobis hoc pende¬
re & corrigi debere uider&ur. Ecce ep̃is reg¬
norũ urõrum inpedimentũ praeparatur
neueniant. hlotharii aut̃ ep̃is qui frt̃ istius

Expanded text:
dicina conficeretur, et ad sananda vulnera dicina conficeretur, et ad sananda vulnera longe lateque effunderetur. Salomon quidem verbis nostris consentit, cum dicat: Salus ubi multa consilia. An nescitis nonnullos ex nonnullis provinciis praesules ita fecisse? Quod facilius scire potestis, si vultis; licet vos, si vultis, minime lateat. Denique tam prudentes, tamque praecipuos, et praeclaros, ac quos Deus in charitate vera cunjunxit, viros reprehendere nolumus: quin potius ut dilectissimos filios paterno amore excolimus, et ut in unitate fidei permaneatis, cunctipotentis clementiam exoramus. Quod si cui ex confratribus nostris episcopis talia nobis misissent, habueramus qualiter illos reprehendere et redarguere deberemus, excepto si regalem magnitudinem vestram sibi impedire dixissent, in vobis hoc pendere et corrigi debere videretur. Ecce episcopis regnorum vestrorum impedimentum praeparatur ne veniant: Lotharii autem episcopi, qui frater istius
Abbreviated transcription (Latin):
quid tolerassent. lucrum protemptationib:
& laboribus ad nõ magnum reciperent. sed
quia occasione transitus suffugiunt nos lic&
coacti adhuc heu grauamina sustinebimus
uos tamen uidebitis. Sed intelligidatur eos
monitis nr̃ĩs non uelle parere prõpter illud
quod inlitteris uris sub ditur. Dicunt enim
post aliquanta. Vt epos deregnis uris adsꝓno¬
dum romam miten dinecossitas
non postul&. Vn de siuos fortasse aliter dici¬
tis nos illud dicimus. qđ diuinitus reuelat᷑
quia cum nouitatum mala multiplicari
uideamus. Siex diuersis prouinciis frĩ in
inuicem conuenissent iuxta pris cum morẽ.
& nos consensu illorũ reuelante dño quȩ de¬
cernenda sunt decerneremus. & ipsi neces¬
sitates suas referentes & nos nrai exponentes
quȩ decr&a fuissent melius in omnium no¬
titiam facerent ꝑ uenire qui semper syno¬
dalem conuentum a nobis aggregari p&siert̃
Sicq fier& ut seđm qualita tem morbime¬

Expanded text:
quid tolerassent, lucrum pro tentationibus quid tolerassent, lucrum pro tentationibus et laboribus a Domino magnum reciperent. Sed quia occasione transitus suffugiunt nos licet coacti adhuc haec gravamina sustinebimus: vos tamen videbitis. Sed intelligi datur eos monitis nostris non velle parere, propter illud quod in litteris vestris subditur. Dicunt enim post aliquanta, ut episcopos de regnis vestris ad synodum Romam mittendi necessitas non postulet. Unde si vos fortasse aliter dicitis, nos illud dicimus, quod divinitus revelatur, quia cum novitatum mala multiplicari videamus, si ex diversis provinciis fratres in invicem convenissent juxta priscum morem, et nos consensu illorum, revelante Domino, quae decernenda sunt decernemus, et ipsi necessitates suas referentes, et nos nostras exponentes, quae decreta fuissent melius in omnium notitiam facerent pervenire, qui semper synodalem conventum a nobis aggregari petierant: sicque fieret, ut secundum qualitatem morbi me
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ dienoctuq: cum ali isfi delibustuis
contra pyratas maritimos inuigilare obidq
cat senego ciis secu laribus quodsi scłimilites
secu larimiliciȩ student quidad epõs & mi¬
lites xp̃i. nisiut uacent orationi Spera¬
bamuste fili kmẽ Intalia non prorum pere
qui dõ gratias clarus incunctis haberis
Aditus aut̃ ueniendi ad tantũ negocium
antistitibus illis denegari nondebuit. & si
forte denegari uell&. quo quomodo si moni¬
tis nris parere delegisse aditus illis & transi¬
tus patefier&. Si uenissent collectis operariis
hoc utiq nesi er& melius corrigeromus quia
illis inde & nobis hinc ds̃ in conuentu nr̃o me¬
dius tribuerat. ut & nr̃is & urĩs de incepsaditꝰ
denegari non poss&. Nam nec denr̃is melius
dicere possumus nec peius deurĩs. Quia quid
nobis impediat longum est enarrare. Quod
si inter capedine temporis adclusas prodõ ali¬

Expanded text:
omnium die noctuque, cum aliis fidelibus tuis, omnium die noctuque, cum aliis fidelibus tuis, contra piratas maritimos invigilare, ob idque cat se negotiis saecularibus. Quod si saeculi milites saeculari militiae student, quid ad episcopos et milites Christi, nisi ut vacent orationi? Sperabamus te, fili charissime, in talia non prorumpere, qui, Deo gratias, clarus in cunctis haberis. Aditus autem veniendi ad tantum negotium antistitibus illis denegari non debuit. Et si forte denegare vellent, quoquomodo, si monitis nostris parere delegissent, aditus illis et transitus patefieret. Si venissent collectis operariis, hoc utique ne fieret melius corrigeremus. Quia illis inde, et nobis hinc Deus in conventu nostro medius tribuerat, ut et nostris et vestris deinceps aditus denegari non posset. Nam nec de nostris melius dicere possumus, nec pejus de vestris, quia quid nobis impediat longum est enarrare. Quod si intercapedine temporis ad Clusas pro Deo ali
Abbreviated transcription (Latin):
niq urĩ decus conunctio ur̃a proficiat & salutẽ
De epłis aut̃ nr̃is quas suscipientes archi epĩs &
de disti grates excelenciȩ uraẽ r&ulimus . Sed
quia eos ad synodum nram̃ & pro angustia tem¬
poris & pro iniuria transitus occurrere non ua¬
lere dixistis merito dure tulimus cum tanta
temporis angustia non imminer& ut saltom
de uobiscum conuersantibus binosmit tero
ne qui uiss&is. Prȩcipuȩ tufilimi barole
rex qui regnum tuũ ꝑmaximo spatio longi¬
us quam fratris tui bludo uuico dilectifilu
nr̃i gloriosi regis ab hac scã sede in occidentali¬
bus partibus secus mare oce anum disparari
fateris. Nonenim credibile potest existere
ut adõ longius dispar&ur regnum tuũ ut si¬
cut supra meminimus cis illius cor uł bi nos
unius aut duarum metro poleon legatos
omnium uices agentes dirigere non ualuisses
Reprehen sibile deniq ual de eẽ constat quod
sub intu listi dicendo maiorem partem ep̃orũ

Expanded text:
nique vestri decus conjunctio vestra proficiat ad salutem. nique vestri decus conjunctio vestra proficiat ad salutem. De epistolis autem nostris, quas suscipientes archiepiscopisdedistis, grates excellentiae vestrae retulimus. Sed quia eos ad synodum nostram, et pro angustia temporis, et pro injuria transitus, occurrere non valere dixistis, merito dure tulimus, cum tanta temporis angustia non immineret, ut saltem de vobiscum conversantibus binos mittere nequivissetis, praecipue tu, fili mi Carole rex, qui regnum tuum per maximum spatium longius quam fratris tui Ludovici dilecti filii nostri gloriosi regis ab hac sancta sede in occidentalibus partibus secus mare Oceanum disparari fateris. Non enim credibile potest existere, ut adeo longius disparetur regnum tuum, ut, sicut supra meminimus edit. Rom. unius, aut duarum metropoleon legatos omnium vices agentes dirigere non valuisses. Reprehensibile denique valde esse constat, quod subintulisti, dicendo majorem partem episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sus ceperit uł non sus ceperit ꝑcaritatis
urȩ legatum uł lit teras protinus ac certissi¬
me seu pleniter nobis poscimus intimari
Nam lic& omnes arguendisint obnimie
soporem desidie multe tamen illi seuerius
increpandi uł ꝑcuciendi consistunt. quȩ
totiens &iam a nobis moti excitari. pestifero
torporis somno de pressi refugiunt. Sed pri¬
us quã ueraciter hos agnos camus. nihil de
his diffinitiuum deli berare prorsus absen¬
tia seu potius ignorantia lustitia dictante
ꝑmittit. Optamus gloriam uram in xp̃o
nunc & semper beneualere dilectissimi fili
ICOLAUS EP̃S SERUUS SERUOR DĨ
dilectissimis fili is hludo uuico & Ra¬
rolo glorio sissimis regibus. Credimus exdĩ
dono filii bimĩ processis se quod unanimes ef¬
fectiuos decor depuro & consciencia bona & fi¬
de non ficta uincxistis. Vndefit ut uno animo
&uno ore ꝑuos glorific&ur ds̃ & pater dnĩ nrĩ¬

Expanded text:
hanc susceperit, vel non susceperit, per charitatis hanc susceperit, vel non susceperit, per charitatis vestrae legatum vel litteras protinus ac certissime, sed pleniter nobis poscimus intimari. Nam licet omnes arguendi sint ob nimiae soporem desidiae, multo tamen illi severius increpandi vel percutiendi consistunt, qui toties etiam a nobis moti excitari pestifero torporis somno depressi refugiunt. Sed priusquam veraciter hos agnoscamus, nihil de his definitivum deliberare prorsus absentia, seu potius ignorantia, justitia dictante, permittit. Optamus gloriam vestram in Christo nunc et semper bene valere, dilectissime fili. ICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, dilectissimis filiis LUDOVICO et CAROLO glorosissimis regibus. Credimus ex Dei dono, filii charissimi, processisse, quod unanimes effecti vos de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta junxistis. Unde fit, ut uno animo, et uno ore per vos glorificetur Deus et Pater Domini
Abbreviated transcription (Latin):
no ur̃o eccłam dñi gubernantibus. uestra
tribui gloria faciat. Praeterta rogamus ut
urã sublimitas sine omni dilatione presentẽ
crebro dicto rege h lotharii nominetitulatã
ꝑ fidelem ac prudentem uirum eidem des¬
tinare matur& epistolam. Cuius exemplar
ecce dilectioniurẽ transmisimus. Id ipsum
&iamuos de illa rogamus agere quã presuli¬
bus eius regni trans misimus. Sed sciendum
est qm̃ eorum qui damtimoris aut fauoris
causa nram sus cipere prauipendunt episto¬
lam. Quidam uero suscipiunt quidem. sed
palam demonstrare formidant. Vel &iam¬
h lothario placere uolentes. hanc aliorum
usione ꝑniciosissime priuant. Qua propter
obnixe prȩcamur. ut ꝑtalem eandem episto¬
lam nr̃am uirum iam designatis antistitib:
urã sapientia mittat qui pru denter ince¬
dens Nullum pror sus eorum prȩtereat. cui
hanc nontradi disse quo cum que modo cla¬
rescat quo caute ac in differenter acto qui

Expanded text:
no vestro Ecclesiam Dei gubernantibus vestra no vestro Ecclesiam Dei gubernantibus vestra tribui gloria faciat. Praeterea rogamus, ut vestra sublimitas sine omni dilatione praesentem, crebro dicti regis Lotharii nomine titulatam, per fidelem ac prudentem virum eidem destinare maturet epistolam, cujus exemplar ecce dilectioni vestrae transmisimus. Idipsum etiam vos de illa rogamus agere, quam praesulibus ejus regni transmisimus. Sed sciendum est quoniam quidam timoris aut favoris causa nostram suscipere parvipendunt epistolam: quidam vero suscipiunt quidem, sed palam demonstrare formidant; vel etiam Lothario placere volentes, hanc aliorum visione perniciosissime privant. Quapropter obnixe precamur ut per talem eamdem epistolam nostram virum jam designatis antistitibus vestra sapientia mittat, qui prudenter incedens, nullum prorsus eorum praetereat, cui hanc non tradidisse quocunque modo clarescat. Quo caute ac indifferenter acto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rari atq in suis licenter uti & sus pectas ꝑsonas
conuenit declinare quȩ se ab obiectis osten¬
dere cupit inmunem. Sediam ut fili carissi¬
me epłȩ finem ponamus semꝑuos illud quod
debene operante scõ iob supra commemora¬
uimus recolere semꝑ incausa sȩpe dictȩ
reginȩ habere prȩ oculis ammonemus quia
frus tralaudabile quid geritur sicunctis
diebus qui bus uiuit hoc non exequitur
operator. Atq in cassum instadio currit
qui ante quã ad designatum ꝑ ueniat locũ
succumbit. Scriptum quippe est. Vȩ qui
ꝑdiderunt sustinentiam. Vosaut̃ sic cur¬
rite ut conprehendatis. Quȩ prȩterea
deuual drada moecha & ex communicata
decre uerimus uos non lat&. Quȩ uero qm̃
nobis non annuentibus in galliam habitaria
repedauit suꝑ ea epĩs regni hlotharii scrip¬
serimus in epistola quam eis missimus potes¬
tis agnoscert. Cuius quȩ sumustransscriptũ
exemplar ueneran dis antistitibus inreg¬

Expanded text:
rari, atque in suis licenter uti, et suspectas personas rari, atque in suis licenter uti, et suspectas personas convenit declinare, quae se ab objectis ostendere cupit immunem. Sed jam ut, fili charissime, epistolae finem ponamus, semper vos illud quod de bene operante beato Job supra commemoravimus, recolere, semper in causa saepedictae reginae habere prae oculis admonemus: quia frustra laudabile quid geritur, si cunctis diebus quibus vivit, hoc non exsequitur operator: atque incassum in stadio currit, qui antequam ad designatum perveniat locum succumbit. Scriptum quippe est: Vae qui perdiderunt sustinentiam. Vos autem sic currite, ut comprehendatis. Quae praeterea de Waldrada moecha et excommunicata decreverimus, vos non latet. Quae vero, quoniam nobis non annuentibus in Galliam habitatura repedavit, super ea episcopis regni Lotharii scripserimus, in epistola quam eis misimus, potestis agnoscere: cujusque transcriptum exemplar venerandis antistitibus in reg
Abbreviated transcription (Latin):
siae subire certamen nisi prius ad tempus
fuerit suae potes tati red dita & consangui¬
neis propri is libere sociata. Interquos &iã
locus prouidendus est inquo nulla sit uis
multitu dinis formidanda & non sit dif¬
ficile testes producere uł c&eras ꝑ sonas quȩ
tam a scĩs canonibus quã auenerandis
romanis legibus in huius modi controuer¬
si is requirũntur. Verum haec ñ utfiant
dicimus quȩ sine decr&o uł ordinatione nrã
fieri non posse supra docuimus: sed ut ostendamus
quem legum conflictum hlotharius congrodi
posse autumat cum ꝑsona quã insu is penetra¬
bilibus cottidie fatigat cotidie conterit
Quando uult adiudicium educit quando
uult ad claustra reducit. Et cum educta fu¬
erit . nisi ea profite atur quȩ ipse preceperat
quis est qui dicere possit quantis malis intro¬
ducta submittitur : Propriȩ igitur libertati
committi & ab omni oppressi one ac potestate
illius cum quo initur conflictus oport& libe¬

Expanded text:
siae subire certamen, nisi prius ad tempus siae subire certamen, nisi prius ad tempus fuerit suae potestati reddita, et consanguineis propriis libere sociata. Inter quos etiam locus providendus est, in quo nulla sit vis multitudinis formidanda, et non sit difficile testes producere, vel caeteras personas, quae tam a sanctis canonibus, quam a venerandis Romanis legibus, in hujusmodi controversiis requiruntur. Verum haec non ut fiant dicimus, quae sine decreto vel ordinatione nostra fieri non posse supra docuimus: sed ut ostendamus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat, cum personam, quam in suis penetralibus quotidie fatigat, quotidie conterit, quando vult ad judicium educit, quando vult ad claustra reducit, et cum educta fuerit, nisi ea profiteatur quae ipse praeceperat, quis est qui dicere possit quantis malis introducta submittitur? Propriae igitur libertati committi, et ab omni oppressione ac potestate ipsius, cum quo initur conflictus, oportet libe
Abbreviated transcription (Latin):
nem cuius nostã quã dõ sicuti prȩdiximus
contemplante illam uice principis a pos¬
tolorum cuius prȩsidium asciuit saluan¬
dam tuitioni commisimus. Ad extre¬
mum uero & quando iam nulla securita¬
tis & inmunitatis eius quod gementes di¬
cimus inuenire poterit reme dium atq
imminens sibi certissime prȩuid& inte¬
ritus recipite illã aduos & quousq de ea
quod dñs reuela uerit ordinetur in regno
urõ fouete acei solita pi&atis urae benesi¬
cia ministrate. Et ita demum siquid illi
obicitur aut torita te nrã prȩuenien te
ipsius emuli prosequantur. Sed notate
qm̃ tunc hȩc fieri ꝑmittimus cũ ad pruden
ciaurã uł eorũ quȩ nobis cum sapiunt
nulla spes salutis teut berge remanere
prȩscipitur. Praeterea siue de coniugii
foedere siue de ad ulterii crimine iuidi¬
cium sit agendum. Nullaratione pat&
the ut ꝑgam cumhlothario possele ga lem
in ire conflictum uł legitimum controuer¬

Expanded text:
nem; cujus nos, tanquam Deo, sicuti praediximus, nem; cujus nos, tanquam Deo, sicuti praediximus, contemplante, illam vice principis apostolorum, cujus praesidium ascivit, salvandam tuitioni commisimus. Ad extremum vero, et quando jam nulla securitas, et immunitatis ejus, quod gementes dicimus, inveniri poterit remedium, atque imminens sibi certissimo praevidetur interitus, recipite illam ad vos, et quousque de ea quod Dominus revelaverit ordinetur, in regno vestro fovete, ac ei solita pietatis vestrae beneficia ministrate: et ita demum, si quid illi objicitur, auctoritate nostra praeveniente, ipsius aemuli prosequantur. Sed notate quoniam tunc haec fieri permittimus, cum a prudentia vestra, vel eorum qui nobiscum sapiunt, nulla spes salutis Theutbergae remanere praescitur. Praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, nulla ratio patitur Theutbergam cum Lothario posse legalem inire conflictum, vel legitimum controver
Abbreviated transcription (Latin):
anxiatur & quod sua non fuerit uxor qui¬
bus cumq mo dis & qualibus cũ que argu¬
mentis satagit inuenire : Necesse inquã
est ut ante omnem contro uersiam uxo¬
rem. confite atur sihanc ut moechatam
Imp&endam existimat Seddehoc illã
coram missinr̃ĩ prȩsentiam purgare se
uoluit sed ipse non annuit Mono machi¬
am uero inlegem assumi nus quã prae
& goliam sacra prodit historia num quã
tamen ut prolege tene atur alicubi diui¬
na sancit auc tõritas cum hoc & hauasmodi
sectantes dm̃ solum modo temptare uide¬
astur. Hisita prȩlibatis dilectionem uram
obnixe deposcimus. ut cura & sollicitu do
atq: omne omninostudium seu auxilium
quod circa eandem feminã semper ferui¬
dum habuistis pullo tenore friges cat immo
nullo pacto tepes cat: sed potius quantum
uires caelitus collatȩ ministrant. Nulla¬
lȩsionis inciderit ipsi pro illa interribili
diuino iudicio cogamini reddere ratio¬

Expanded text:
anxiatur, et quod sua non fuerit uxor, quianxiatur, et quod sua non fuerit uxor, quibuscunque modis et qualibuscunque argumentis satagit invenire? Necesse, inquam, est, ut ante omnem controversiam uxorem confiteatur, si hanc ut moechatam impetendam existimat. Sed de hoc illa coram missi nostri praesentia purgare se voluit, sed ipse non annuit. Monomachiam vero in legem assumi, nusquam praecet Goliam sacra prodit historia, nusquam tamen ut pro lege teneatur, alicubi divina sancit auctoritas, cum hoc et hujusmodi sectantes Deum solummodo tentare videantur. His ita praelibatis, dilectionem vestram obnixe deposcimus, ut cura et sollicitudo, atque omne omnino studium, seu auxilium, quod circa eamdem feminam semper fervidum habuistis, nullo tempore frigescat, imo nullo pacto tepescat; sed potius, quantum vires coelitus collatae ministrant, nullalaesionis inciderit, ipsi pro illa in terribili divino judicio cogamini reddere ratio
Abbreviated transcription (Latin):
communis consensis elegerit non lice at
ꝓ uocare &ubi con cessa est ꝓuocatio non ni¬
si ubi est maior auctoritas liceat ꝓuocare
Itaq cum non sit aposto lice sedis auctorita¬
te quȩ amborum ne gotium executa est
Vs quam maior auctoritas nescimus siali¬
cui liceat de eius ludicare iudicio uel ei
r& ractare sententiã Siqui dem iuxta
quod & ec desi asticalex & mos antiqui¬
tus obseruatus dicat ad illam quidem
prouocatum & aliorũ ipsam dis soluisse
iudicium nouimus. Ab ipsa uero prouo¬
catum uł sentenciã eius quos quã ui olas¬
se non nouimus Illud uero quodh lot ha¬
rius teuꝑ gam de adulterio criminatur
quis non uideat dolo eẽ plenum & omni
iniquitate: Deniq siuxor eius ut ipse
lactat non est qui pertin& ad eum de adul¬
terio illi calumni amtexere. Cum nec
moe chari potuerit si ali cuius uxor non
rio accusatur &si conuicta fuerit ultio
preparatur. necesse est ut fate atur
uxorem Quidergo incassum laborat

Expanded text:
communis consensus elegerit, non liceat communis consensus elegerit, non liceat provocare et, ubi concessa est provocatio, non nisi, ubi maior est auctoritas, liceat provocare. Itaque, cum non sit apostolicae sedis auctoritate, quae amborum negotium exsecuta est, usquam major auctoritas, nescimus si alicui liceat de ejus judicare judicio, vel ejus retractare sententiam. Siquidem juxta quod ecclesiastica lex et mos antiquitus observatus indicat, ad illam quidem provocatum, et aliorum ipsam dissolvisse judicium novimus: ab ipsa vero provocatum, vel sententiam ejus quosquam violasse non novimus. Illud vero, quod Lotharius Theutbergam de adulterio criminatur, quis non videat dolo esse plenum et omni iniquitate? Denique si uxor ejus, ut ipse jactat, non est, quid pertinet ad eum de adulterio illi calumniam texere, cum nec moechari potuerit, si alicujus uxor non rio accusatur, et, si convicta fuerit, ultio praeparatur, necesse est ut fateatur uxorem. Quid ergo incassum laborat,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem uxore admittero sed de inde quasi
mechata fuerit Insimulare atq pro hoc
lere Et si homo regine ipsius ceciderit dis¬
ponit hanc sine dilatione ꝑimere Quae
legi contraria. Magnitudo quidem pru¬
dentiae urȩdinus. lam aduertit Sed & nos
hinc aliquid strictim uolumus de monstra¬
re prius asserentes qui ader&ro acta con¬
tro uersia teu ꝑga non deb& ultertus ad
iteratam responsionem prouocari qm̃ qđ
bene semel diffinitũ est. & Inter positis
iura mentis deliberatum nulla deb&
lteratione nusi fortasis ubi fuerit ma¬
ior auctoritas r&ractari. Dein de quia
ecdesiae refugium querens & ec olesi¬
asticum iudicium semper & p&ens secu¬
lariũ non deb& sum mitti iudicio Post
haec uero cum nos exutraq parte idest
tam a teuꝑga quã ah lothario fuerimus
prouocati iudices nosq amborũ controuer¬
siam executisimus ad nullos alios conuenit
super hoc negotio iudices conuolare cum
secundum sacros canones aiudicibus quos

Expanded text:
quidem uxorem admittere, sed deinde, tanquam quidem uxorem admittere, sed deinde, tanquam moechata fuerit, insimulare, atque pro hoc lere, et si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Quae um Patrum legi contraria, magnitudo quidem prudentiae vestrae dignius jam advertit. Sed et nos hinc aliquid strictim volumus demonstrare, prius asserentes, quia de retroacta controversa Theutberga non debet ulterius ad iteratam responsionem provocari: quoniam quod bene semel diffinitum est, et interpositis juramentis deliberatum, nulla debet iteratione, nisi fortassis ubi fuerit major auctoritas, retractari. Deinde quia Ecclesiae refugium quaerens, et ecclesiasticum judicium semper expetens, saeculari non debet submitti judicio. Post haec vero, cum nos ex utraque parte, id est, tam a Theutberga, quam a Lothario fuerimus provocati judices, nosque amborum controversiam exsecuti simus, ad nullos alios convenit super hsecundum sacros canones a iudicibus, quos