comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in roma urbe. cum plurima multitudine & mul¬
ta deuotione duxerunt. In eisdem nãq partib
erat tunc uir uitȩ uenerabilis gratia & nomi¬
ne benediccus: plurimis esfulgens uirtittib
Cuiꝰ famam audientes ipsius puelle parentes:
ad eundem dĩ seruum illam ꝑduxerunt. Qui
multis ieunus &e orationib ꝓipsitis emunddati.¬
one ab infestissimo demone laborans: dñi poten¬
tiam studuit exorare. Quam cumnulla potius¬
set int̾cessione purgare. nec abipsa callidi demonis
uirus ualiusset expellere: multis acualiddissimis
erorcismis adiuratus. hoc responsum antiquus
bostis reddidit. diuini nominis obtestatione
constrictus: quod nunquã alt̾ius de eodẽ habi¬
taculo. insi huꝰ beatissimi remigii antistitis ora¬
tionibꝰ posset expelli. Tunc ꝑarentes euis cum
ipsius uiri dĩ benedicti litteris: remorũ citu¬
tatem adire ceperunt. Et qm̃ apud alaricũ
rogem gothorum qui intolosa ciuitate sedem

Expanded text:
in Romanam urbem cum plurima multitudine et mulin Romanam urbem cum plurima multitudine et multa devotione duxerunt. In eisdem namque partibus erat tunc vir vitae venerabilis, gratia et nomine Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cuius famam audientes ipsius puellae parentes, ad eundem Dei servum illam perduxerunt. Qui multis ieiuniis et orationibus pro ipsius emundatione ab infestissimo demone laborans, Domini potentiam studuit exorare. Quam cum nulla potuisset intercessione purgare nec ab ipsa callidi daemonis virus valuisset expellere, multis ac validissimis exorcismis adiuratus, hoc responsum antiquus hostis reddidit, divini nominis obtestatione constrictus, quod numquam alterius de eodem habitaculo, nisi huius beatissimi Remigii antistitis, orationibus posset expelli. Tunc parentes eius cum ipsius viri Dei Benedicti litteris hanc Remorum civitatem adire coeperunt. Et quoniam apud Alaricum regem Gothorum, qui in Tolosana civitate sedem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e crucis & inuocatione. xp̃i se opponebat. Sic¬
q totum flammarum globum aute se fugien¬
tem ꝑpatentem portam: sic enum tunc temporis
uocabatur. quia portis aluis clausis obciuitatis
custodiam: ꝓexeuntium & introeuntiũ com¬
moditate indie patebat. diuina potentia ex¬
pulit & alia porta adhoc officium deputata
p̾fatã portam clausit. Et ut numquam aꝑire
urtute deiectos denuo restauraret. In eo qd̃¬
cum suis collegis dicere poterat. xp̃i bonus odor
sumus deo inom̃iloco. se transgredi flammas
ꝓhibuit. dĩ miraculũ fuit rep̾sentatũ. qͣndo
aaron pontisex ut iram dñi placaret churibu¬
lum cum incenso odorifero sumpsie: atq int̃
postulemus innobis extingui flaminas uitioꝵ:
nosq liberari abigne ꝑpetuo intolerabilium
tormentorum.
natalib: ab infantia maligni sp̃s tenebat᷑
obsidione. captiua. Quem cum tenero amore di¬
ligerent pussimi genitores: adsci ꝑ etri sepulchrũ

Expanded text:
sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicsanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commoditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata, prefatam portam clausit, et ut numquam ab alivirtute deiectos denuo restauraret. Post qte vir sanctus, qui cum suis collegis dicere poterat: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco, se transgredi flammas prohibuit, Dei miraculum fuit representatum, quando Aaron pontifex, ut iram Domini placaret. turibulum cum incenso odorifero sumpsit atque interpostulemus in nobis extingui flammas vitiorum, nosque liberari ab igne perpetuo intolerabilium tormentorum. natalibus, ab infantia maligni spiritus tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero amore diligerent piissimi genitores, ad sancti Petri sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
lambebat. Cuiꝰ rei nuntius cum adbeatissi¬
ii remigii antistitis ꝑuenisset auditũ: ilico
ad orationem inbasilica beati nicasii urbis ip¬
siris pontificis & martyris. nam ibi tunc mora¬
batur se ꝓstrauit. Et surgens ab oratione: suspi¬
ciens incȩlum. ingemuit & dixit. Ds̃ ds̃ m̃s.
adesto uoci meȩ. Et concito cursu ꝑgradus
ante ipsam ȩccłiam pectis compositos. ciuttar̃ẽ
petut. In quib petris acsisuꝑmolle lutũ im¬
pressa eitis fuerant uestigia: quȩ hodieq ibi
adinemoriam diuini miraculi demonstrantur.
Eo sic celeri tielocitate cururrit: atq se igni op¬
posuit. Statimq ut extensa dextera contra
ignem cum inuocatione xp̃inominis signum
sc̃e erucis fecit: totum illud incendium. uelut
quodã reatu cognito. fracta & concisa atq inse¬
se relisa untute. cepit ante uiri dĩ p̃sentiam fu¬
gere. Quod uir dĩ semꝑ insequebettur: e int̃
ignem & ea quȩ adhuc erant residua. cui signo

Expanded text:
lambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissilambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissimi Remigii antistitis pervenisset auditum, ilico ad orationem in basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens ab oratione, suspiciens in caelum, ingemuit et dixit: 'Deus, Deus meus, adesto voci meae'. Et concito cursu per gradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demonstrantur. Et sic celeri volocitate cucurrit atque se igni opposuit. Statimque ut extensa dextera contra ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante viri Dei presentiam fugere. Quod vir Dei semper insequebatur et inter ignem et ea que adhuc erant residua cum signo
Abbreviated transcription (Latin):
nos ingurgitando bibimus: ꝓpuram confessionẽ
cum contritione & cordis tugitu euomuerimꝰ.
euacuantes nos felle peccatorum quo repleti
sumus & lacrimis eluerimus: leuantes corda
nr̃a cum purssmanib sine ira & disceptatiõe
addm̃: meritis eius & p̃cib obtinere nos posse
credamꝰ. ut repleamur abundante gr̃a d̃ĩ &
fiat in nob̃ fons uitȩ ac in eiꝰ lumine uideamꝰ¬
lum̃:. Et quos ꝑbaptisiũ ab om̃ib munda¬
uit sordibꝰ peccatorum: placrimas penitentiȩ
acunctis ablitos facinorib inuitȩ conseruet
mundicia. & ad uitam mundos ꝑducat ȩt̾nã.
Quia humani generis adũsarius non desistit
ostendere nocendo malignitatis suȩ potentiã.
immissione sua surgentib subito flammarũ
globis. ciuitatẽ remorum fuccendit: & nimia
uastatione oborta. iam fere parcem t̾ciã fauil¬
lis excitantib concrematio ꝑ acca consumpse¬
rat: & quod residiuim erat. uiccrix flaminã

Expanded text:
nos ingurgitando bibimus per puram confessionem, nos ingurgitando bibimus per puram confessionem, cum contritione et cordis rugitu evomuerimus, evacuantes nos felle peccatorum, quo repleti sumus; et lacrymis nos eluerimus, levantes corda nostra cum puris manibus sine ira et disceptatione ad Deum, meritis ejus et precibus obtinere nos posse credamus, ut repleamur abundante gratia Dei, et fiat in nobis fons vitae, ac in ejus lumine videam. Et quos per baptismum ab omnibus mundavit sordibus pecoatorum, per lacrimas penitentiae a cunctis ablutos facinoribus in vitae conservet munditia et ad vitam mundos perducat aeternam. Ͻ 8. Quia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus, concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma
Abbreviated transcription (Latin):
quia ut seriptum ẽ oꝑa dñ nartare honorifi¬
cum ẽ: dixit adeum consobrina sua. Aimc
cognoui sc̃ẽ pater. quia diuma inspiratione
adhanc domum hocdie teuocaui. apt̃eade
hac uilla te & ȩccłiam tuã ꝓpe̾tuo heredẽ
ẽẽ faciam. Et psentͥalit̃ ipsam uillã adremen¬
sem ȩccłiam tradidit: & eidem scõ p̃sulim
de cartam &e uesttctram scq̃m morem legalẽ
fecit. Al iramur quia uxta uerbum heliȩ hỹ¬
dria farmae non defecit & lecbitus olei ñ est
imminutus miramur quia uxta u̾bii helisei
de partio liquore olei magna uasa infusa oleo
fuere repleta. Miremur quia benedictione &
oratione domni & patris ac patronin̾ri remigii.
uas ñ modice quantitatis de paruo liquore qđ
in eo erat uinum suꝑfusum etiã inpauimentũ
cellarii redundauit. Et nos qui carnis uolup
peccatis inebriauimus & adpeccandum nr̃o
uasa donisᷤ sꝑitalib si admemoriam huiꝰ beati
pontificis a fundo cordium nr̃orum uenenum ini¬
quitatum nr̃arum quod delectabiliter ut uinũ

Expanded text:
narrare honorificum est , dixit ad eum sobrina sua: Nunc cognovi, sancte Pater, quia divina inspiratione ad hanc domum hodie te vocavi; propterea de hac villa te et ecclesiam tuam perpetuo haeredem esse faciam. Et praesentialiter ipsam illam ad Rhemensem ecclesiam tradidit, et eidem sancto praesuli inde chartam et vestituram secundum morem legalem fecit. Miramur, quia iuxta verbum Heliae idria farinae non de fecit, et lechytus olei non est imminutus; miramur, quia iuxta verbum Helisaei de parvo liquore olei magna vasa infusa oleo fuere repleta; miremur, quia benedictione et oratione domni vas non modicae quantitatis, de parvo liquore, quod in eo erat, vinum superfusum etiam in pavimentum cellarii redundavit. Et nos qui carnis voluntpeccatis inebriavimus, et ad peccandum nostro ualibus vacua, si ad memoriam hujus beati pontificis a fundo cordium nostrorum, venenum iniquitatum nostrarum, quod delectabiliter, ut vinum,
Abbreviated transcription (Latin):
turrẽ ȩccłiȩ. contra pfidorum iacula consũmauit.
Egunt itaq adiusitandum consolandumq hiero¬
inmum dum inlabore c̃ẽt itidem catholici seuiores:¬
mo ȩcliȩ catholicȩ cooꝑantem. corꝑe autẽ in affrica
seribentem. sic int̾ cȩt̾a scripsit. Hra habuimuc temꝑa
& cucurrimus qͣntiũ pociumis. Nunc te currente &
longaspatia transmittente. nobis debetur otium.
Igitur idem beatissimus diebus uitȩ suȩ inspritau
oꝑe irrep̾hensibilit̾ consũmatis. nonagesimo octauo
eratis suȩ anno indñ̾orequieuit. Bethleem eum alma
tenet. iterum uenturo dño offerenctũ. Dormiuit
autem beatus hierommus anno impeti theodosiĩ
iunioris duodecimo imꝑante utiq illo ctuꝰ anni¬

Expanded text:
turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Pergunt itaque ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset, itidem Catholici, semo Ecclesiae Catholicae cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic inter caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, et cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente, et longa spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur idem beatissimus, diebus vitae suae in spirituali opere irreprehensibiliter consummatis, nonagesimo octavo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris duodecimo: imperante utique illo, cujus anni
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quondam dĩs atq saluator ut adimpleret᷑
ꝓpħia. ueritasde tͥra oita ẽ in p̃sepio infra spe¬
luncam ex uingine nasci dignatiis ẽ: &e paruu¬
sus uagut. Quod p̃sepe auro argentoq ornatũi:¬
sicut sc̃s refert anconius incesant ĩneolumina¬
ria ardent: plurimisq sertiorum di habitacu¬
lis undiq circumdatur. os enimspeluncȩ adin¬
grediendum om̃ino angustum ẽ. Iueuius u¬
ittiq ore. id ẽ inipso p̃sepii ingressu. beatus hie¬
romimus socum scalpendo monumentiũ. sibifi¬
eri iussit. Tanta uͦ idem corꝑis lassitudnie fati¬
gatus ẽ. ut etiam instratusuo iacens funiculo
ad trabem suspenso supinisq manib aĩphen¬
so erigeret᷑ ur scilicet officium monastet ii prout
poterat exhibeiet. Transeunt miqualore orꝑnis
uocisq tenuitate diebplurunis dehinc ipse uir
beatus in librorum habundantia frltus dictis
siuis scospũ dedicatis. in mobilem catholice

Expanded text:
ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit. Tanta vero idem corporis lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo ad trabem suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur, ut scilicet officium monasterii, prout poterat, exhiberet; transeuntesque in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi fluerent. Dehinc ipse vir beatus in librorum abundantia fultus, dictis suis sancto spiritu dedicatis, immobilem Catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
preximus inegyptum. Quib beatus hierominꝰ
ait. Non recte ꝓcul dubio postulatis quia ual¬
de durum uidetur. ut nos qui alus compati.
aliorumq necessitatem subleuare dautes debe¬
mus. uos grauemus. ur̃a quib ñ inddigemus tol¬
lentes. Etinc illi neq inquiunt hic eibum neq
que nr̃a sunt accipiemus. nisi quod poposeimius
pꝰiusseris fieriita ut p̃dyximus nunc medium
qđ atculerunt cameli olei liquorem suscipiatis.
& deinceps pollicemur nos nr̃õsq heredes uobis
un̾sq successorib omni anno olei mensuram
binc ẽẽdaturos. Sicq constricuis beatus hiero¬
nimus coactusq eorum p̃cib tuolentis. que
rogauerant impleri p̃cepit. Sumpto quoq cibo.
ac benedictione cũ camelis accepta. exultantes
gratulantesq ad pyͥa remearunt. Hȩc autẽ
bethleem acta. & abincolis loci illiꝰ haccentis asse¬
rendo teea fuisse narrantur. Decheem uͭ locus
splendidus ciuitas fuit clauid intribu iuda.

Expanded text:
perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. Itaque, ut praediximus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus violentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuisse narrantur. Bethleem vero locus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda:
Abbreviated transcription (Latin):
Mox itaq imꝑata. subsequente uelociq obedien¬
tia sunt expleta. Pactis quoq iussis. sermotinan¬
tibq cum beato hieronimo frĩb subito uenie
nuntius qui diceret ante monasterii fores hos¬
pites adesse. qtii cȩnobii patrem uellent uidẽ.
Hoc sepedictus pat̾ audito. portas celle patefi¬
eri. eosq ad se ingredi iussit. Qui quamuis uoca¬
ti erubescendo tamen introeuntes. uiso beato
hieronimo. eiꝰ se ꝓstrauere uestigus. ꝓculpa ue¬
niam postulantes. Quos ille clement̃ eleuans. am¬
monuit ut suis cum gr̃arum actione rebꝰ utentes.
alienas tangere non usurparent: ac deititeps
subdi p̃sentia caute uiuerent semꝑ. Qua ni¬
mirum p̾dicatione expleta. p̃cepit ut reficeren¬
tir: receptisq camelis abirent. T̃unc illi una uo¬
ce pariter dixerunt. Obsecramus te pater. ut
ad eccłie luminaria necessitatemq fr̃m. dimi¬
dium liquoris oler quod atcilerunt cameli fusci¬

Expanded text:
Mox utique imperata subsecuti, veloci quaeque obedienMox utique imperata subsecuti, veloci quaeque obedientia sunt expleta. Peractis quoque jussis, sermocinantibus cum beato Hieronymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis cum gratiarum actione utentes rebus, alienas tangere non usurparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt: Obsecramus, pater, ut ad Ecclesiae luminaria, necessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, susci
Abbreviated transcription (Latin):
Hospitib nr̃is. id ẽ camelis uł asino auferen¬
tes sarcinas leiuigate: pedes abluite. escas p̃bete:
expectantes quid in hoc facto suis uoluerit dñs
seruis demonstrare. Om̃ib deniq quȩ erga came¬
los fuerant iussa ꝑactis. cepit leo ut dudum. huc
atq illuc gratulabundus ꝑclaustra monasterii
ire singulorum se fratrum uestigris sternens.
& quasi de ꝑpetrata quam ñfecerat culpa allu¬
dens cauda ueniam postulabat. Quo uso frs.
penitentiam agentes. quod ei crudelitatis con¬
tulissent crimen dicebant. Ecce pastorem nr̃m
quẽ pauloante uora torem crudelit dampna¬
bamus. cum quanto eum p̃conii miraculo. ut
huiccrimen auferret. adnos dignatus ẽ mittere
dns¶ Beatus gͦ hieronimus futurorũ p̃sciꝰ. sic
frib ait. Parati estote fis iuhis quȩ usui refecti¬
onis sunt necessaria ut hi qui nob sunt futuri
absq molestia ut dignum ẽ hospites suscipiant᷑.

Expanded text:
Hospitibus nostris, id est camelis et asino, auferenHospitibus nostris, id est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis voluerit Dominus servis demonstrare. Omnibus denique, quae erga camelos fuerant jussa, peractis, coepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic crimen auferret, ad nos dignatus est mittere Dominus. Beatus ergo Hieronymus futurorum praescius, sic fratribus ait: Parati estote fratres in his quae usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui nobis sunt futuri, absque molestia ut dignum est, hospites suscipiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur regioni. ut quotiens cum camelis longiꝰ
ꝓficiscuntur. totiens antecedente asino funem
camelorum gestantẽ collo. subsequantur cameli
Nam dum p̃dicti itinerantes. id ẽ negotiatores a¬
ꝓpinquassent leoni. ille cognito asino. seuum
rugiens. cum ingentistrepitu irruit in eos: ne¬
minem nempe ledens eorum. Qui om̃ib statĩ
relictis. dementesq ut digni fuerant effecti. in
fugam conũsi sunt. Quibꝰ uidelicet fugientib
terribilit̃ rugiens leo ꝑcittiebat cauda forti¬
ter t̾ram ꝑt̾ritosq camelos. sicut erant onusti
ante se adcellam ire coegit Insolitam gͦ rem fr̃s
uidentes. qđ p̃cedens asinus sarcinatiq in me.¬
dio cameli. & subsequens eorum tͥgaleo parit̃
ueniret. mox exeuntes modeste curauerunt bea.¬
to nuntiare hieronimo. Quo audito. foras egre¬
diens. ianuas monasterii. pertefieri uissit benig̾¬
ne. summumq silentium imꝑauit dicens.

Expanded text:
dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius proficiscuntur, toties antecedente asino, funem camelorum gestante collo, subsequantur cameli. Nam dum praedicti itinerantes, id est, negociatores, appropinquassent leoni: ille cognito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat cauda fortiter terram, perterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem fratres videntes, quod praecedens asinus sarcinatique in medio cameli, et subsequens eorum terga leo pariter veniret, mox exeuntes modeste, curaverunt beato nuntiare Hieronymo. Quo audito, foras egrediens, januas monasterii patefieri jussit benigne: summumque silentium imperavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quã sustineatis asini dampnũ. hunc tam̃ ne exas¬
peretis neq abiciatis leonem sed eũ ut dudum
gub̾nantes p̃bentesq alim̃ta. nutrite: incidentesq
innemore ligna. & ea uice asini ut nob̃ huc traheis
deferre ualeat. moderando nectentes ligate. Ita &
faccum ẽ. Cumq fibi opus tunc nexum crebriꝰ
gereret. & iam redeundi tempꝰ negotiatorum ades-¬
seo expleto die quadam oꝑe. quamuis animal
brutum diuinitus tamen ut puto ammonitũ.
exiens irit ad agrum huc illucq discurrens
girando. nosse plenuis cupiens quid de suo fuis¬
set socio factum. Qui fatigatus iam nimitm.
quandoq ad duppliciᷤᷤ itineris locum deuenit
sublimem Quo dum anxius ut poterat circũ¬
spiciendo ꝑsisteret. cernens ꝓcul uenientes con¬
trase homines cumonustis camelis. quos p̃cedeis
asinus ueniebat: Sed quia ualde ꝓcul erat.
hunc cognoscere minime potuit. Tamenpede¬
temptim se illis obuium obtulit. Mos quippe ilti

Expanded text:
nquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasnquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundi tempus negotiatorum adesset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, quo dum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceret: cernebat procul venientes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua parte dici huc illucq ibat. querens quẽ
paduderat. Ded cum iam om̃is reppiendi asim
spes fuisset ablata. admonasteri tanuam ueni¬
ens pfstit. Conscus culpe. non aususẽ ingre¬
di quod prius cum asello solelat. Q uem beat᷑
morari. & quia non solita fuerat hora reu̾sus. instigari¬
te famis necessitate compulsum putauerunt eum
occidisse animal suum. Holentesq ei annonam tribu¬
ere consuetam. dicebant. Uade. & reliquum aselli qł
tibi remansit mande: tuamq ingluuiem imple.
Eolicet hȩc isli dicerent. erant tam incerti utrum
hoc mali annon isꝑpetrasset. Quappt̾ exeun¬
tes fr̃s ad loci pascua. quoiam fatum animalde¬
duicere leo solitus erat. longe lateq pagrantes. ut
quiddam mortis illius potuissent indicium inueni¬
re. Qui nichil int̃emptionis eius signum repꝑi¬
entes. redeuntes studuerunt hoc beato hieronimo
nuntiare. Quo audito. art frĩb. Obsecro uos fr̃s. qͣm¬

Expanded text:
aliqua parte diei, huc illucque ibat quaerens quem aliqua parte diei, huc illucque ibat quaerens quem perdiderat. Sed cum jam omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque ei tribuere annonam consuetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Hieronymo nuntiare. Quo audito, ait fratribus: Obsecro vos, fratres, qua
Abbreviated transcription (Latin):
custodis sollicitudine indiges &ene aqualibet
impba bestia deuoretur. satis ueremur. Icciro
nr̃i iniungaitur sollertia: ut eum subsequens
ducat ad pastum: recducatq temeaus domum:
more pastoris madtistrũ etindo ad pastũ socius
nicessanter itineris nire pascendo. undecumqs
defensor tutissimus erat. Seruntam ut se cba¬
ret. & asinus solitum ꝑficeret opus: consuetis
semꝑ hous cum eo domum redibat. Intea dũ
hec dilato temꝑe gererenttr: ecducto quadam
die adloci pascua asino. gratu leo ultramodu
somuo oppressus obdormiuit: l eonenãq duinc
grauit̃ soporato. contigit ite ꝑeandem ulam
dam neminem adẽẽ tuidissent custodem ini¬
qua subripiente cũpiditate rapientes. secum
duxeriuit. Expgiscens itaq leo. quid sibi cdap¬
ni accidisset nesciens. it reqiureret tam̃ pasen¬
tem quem commissum habrite. ire cepit. Qiuicũ
soltto non appareret in loco pascendi. constrict
de diserimine leo. mesticia anxitis. rugiendã

Expanded text:
custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur, satis veremur. Idcirco nostri injungatur solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo
Abbreviated transcription (Latin):
delicet dum sibi part̃ ꝓpinquassent: cȩ qͥa lo¬
qui leo ut suȩ naturȩ ẽ miniine poterat. ut¬
cũq ualuit p̃dicto patri lesi quã habetat pe¬
dis obtulit plantam. Uocatisq tinc fr̃ib. p̃ce¬
pit ut diligenter lesum abluerent pedem: in¬
quirentes cuncta cur leo claudicans iret. Q
mento diligenter adhibita cura. delesionis
cum & tranquilltum animal. parit̃ commorari.
Hoc eeui beatus hieronimus cognito. sicstibꝰ
ait. Sia fr̃s studiose adinuicem rogo ꝑpenaice.
quid huic leoni oꝑis congriu nr̃e utilitatis ad¬
damus. quatinus abeo lenit̃ ꝑfici. & efficatit᷑ fieri
possit. quia certe credo quodnon tantum ꝓsui
pedis salite huc illum miserit as̃. qui eimeder
sine nobis potuerat. quantͥis ut nobis siȩ iusttarti¬
onis demonstraret indicio ꝑhunc ñe necessitati.
sib tale concordit htmiltq patri responsum de¬
d ere dicentes. Tu ptter bene uidelicet. nosti. ie
asinus qui a saltu usui mr̃o ligna deserre soliꝰe.

Expanded text:
delicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod mento diligenter adhibita cura de laesionis cum et tranquillum animal pariter commorari. Hoc etenim beatus Hieronymus cognito, sic fratribus ait: Eia fratres, studiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, edicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimorum ane quoq incalce uoluminis quasi
abortiuum & minimum om̃ium xp̃ianorum posu:
quo michi necẽe fuit usq adquartum decimum
annum theodosi pͥncipis quȩ seripserimbreuit
adnotare. Innumeris pret̾ea iste libtis apłorum¬

Expanded text:
plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui: quo mihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innumeris praeterea iste libris, Apo
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo statuta ab apłis regula degens. cepit
quõ olim multum cupierat cum fr̃ib habita¬
re: & cum eusebio cremonensi nobili uiro. cuꝰ
postulatione. exgreco sermone quandã eplam
transtulit in latinum. Inquo uͦ sciendũ hanc
matutinam. quȩ nunc obseruatur in occiduiᷤ
maxime regionib canonica functione monas¬
teriis institutã. Ubi p̾dictus uir ociosus non
fuisse credendus ẽ: qui tancum nobis intransla¬
tione diuine scripturȩ p̾sticit. ut adhebreorum
fontem pene non egeamus accedere: quando
nos facundie suȩ multa cognoscitur ubertate sa¬
tiasse. Plurimis libriecopiosis epsis fecit ẽe beats
quibꝰ scribere dũo p̃stante dignatus ẽ Int̾ cȩcera
ꝓfecco studiorum suorum opuscula ab eatope¬
tro sumens exordium. usq ad semec ipsũ de uitis
illustrib scripsit: imitatus tranquillum grecũq
apollonium. Ubi de se ita refert. Post cathalogum

Expanded text:
In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc matutinam psalmodiae, quae nunc observatur, in occiduis maxime regionibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epistolis fecit esse beatos, quibus scribere, Domino praestante dignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus scripsit: imitatus Tranquillum, Graecumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum
Abbreviated transcription (Latin):
aerigidus. solus deserta penetraba. Sicubi con¬
caua uallium. aspera montium. uł rupium
p̾ructa cerneba. ibi meȩ orationis locus: illud
miserrimȩ carnis ergastulum. Et ut michi testis
ẽdominus. post multas lacrimas. pꝰ cȩlo ocłos
inherentes. nonnunquã uidebar mͥ intesse ag¬
minib angłorum eletus gaudensq cantabam.
Post te inodorem unguentorum tuorũ curremꝰ.
Quadriennio itaq dedicatȩ penitentiȩ exacto.
adbethleem oppidumadem ieronimus reme¬
auit: ubi quasi prudens animal adp̃sepe dñi¬
siu sese contulit: quod ab ierosolimis sexmilibꝰ
separatur contra meridianã plagã. Accedensq
adeiꝰdẽ urbis pontificem. cyrillũ nomine. petiio
ue parrochiȩ quȩ bethleem fuerat sita locum
sibi habitandi augeret. Ctu nimiru mox quod
deuotione poposete digne concessit. Digne & e¬
nim habttandi bethleem. adiuuantib uiris
uicinis catholicis. construxit monasterium.

Expanded text:
et rigidus, solus deserta penetrabam. Sicubi conet rigidus, solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, vel rupium praerupta cernebam, ibi meae orationis locus, illud miserrimae carnis ergastulum: et ut mihi ipse testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum idem Hieronymus remeavit: ubi quasi prudens animal ad praesepe Domini sese contulit, quod ab Jerosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessit. Digni etenim habitaculi, Bethleem, adjuvantibus vicis vicinis catholicis, construxit monasterium.
Abbreviated transcription (Latin):
imminens oppressisset: nuda humo uix ossa he¬
rentia collidebam: De cibis uͦ & potu taceo. cũ
etiam languentes aqua frigida utantur: &
coccum aliquid accepisse. lixuriȩ sit. que gͥ
ego. qui obgehennȩ metum.tali me carcere
ipse dampnaueram. scorpionum tantum so-¬
cius & ferarum. sepe choris int̾erã puellarum.
Pallebant ora ieiunus: & mens desideriis estua¬
bat. Infrigido corꝑe. & ante hominem suum iam
carne p̃mortua: sola libidinum incendia bullie¬
bant. Itaq om̃i auxilio destitiitus. adiħu iace¬
bam pedes rigabam lacrimis. crine tergebam
&e repugnantem carnem ebdomadarum inedia
subiugaba. Non depudesco infelicitatis meȩ:
quinpotius plango non ẽẽ quod fuerim. Me¬
mini me clamantem diem crebro iunxisse cu
nocte. Nec prius apectoris cessasse uerberib:
quamdño increpante rediret tranquillitas.
Ipsam quoq cellulam meam quasi cogitationũ
mearum consciam ꝑtimescebã: & michimet iratꝰ

Expanded text:
imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haeimminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo: cum etiam languentes monachi aqua frigida utantur: et coctum aliquid accepisse, luxuria sit. Ille igitur ego qui ob gehennae metum tali me carere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum: pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat. In frigido corpore et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia bulliebant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes: rigabam lacrymis: crine tergebam: et repugnantem carnem, hebdomadarum inedia subjugabam. Non depudesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte: nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam, Domino increpante, rediret tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam, quasi cogitationum mearum consciam pertimescebam, et mihimet iratus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando captiuum repꝑit. ꝑcunctatusq eũ.
omnem eius captiuitatis diditit historia quam
postea edidit. scriptamq romanis fidelibꝰ misit:
hec inhuiꝰ historiȩ int̾serens ꝓlogo: Scribere inqͥt
disposui. sitamen ds uitam dedit: & si uituꝑatores
mei saltem fugientem me& clausum ꝑsequi desi¬
erint. Addeserta deinde loca. adquȩ olim obagen¬
dam inibi penttentiam ꝓperare cupierat. itale¬
tus accinctusq accessit: ut uolasse eum magis qͣm
measse crederes. Quomodo uͦ ꝑquadriennium
continuum xp̃i potius auxilio penituerit
idem ieronimus. quȩ sponte ꝑtulerit. ipsius dĩ
ne. quȩ exusta solis ardorib horridum mona¬
chis prestat habitaculum: putaui me inquit
romanis int̾esse deliciis. Sedeba solus: quia
a maritudine repletus eram. Horrebant sacco
membra: deformis &e squalida cutis sitũ ethio¬
picȩ carnis obduxerat. Cotidie lacrimȩ. coti¬
die gemitus. Ecsiquando repugnantẽ somnꝰ

Expanded text:
aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicit historiam, quam postea edidit, scriptamque Romanis fidelibus misit: haec in istius historiae inserens prologo: Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit: et si vituperatores mei saltem fugientem me, et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis, quam measse crederes. Quomodo vero per quadriennium continue Christi potius auxilio poenituerit; idem Hieronymus, quae sponte pertulerit ipsius Dei gne, quae exusta solis ardoribus horridum monachis praestabat habitaculum: putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus, quia amaritudine repletus eram: horrebant sacco membra deformia, et squalida cutis situm Aethiopicae carnis obduxerat: quotidie lacrymae, quotidie gemitus: et si quando repugnantem somnus
Abbreviated transcription (Latin):
tia ingliuuieq discursantes. aqd effugandum
de urbe eundem ieronimum. qui utrũq eo
scribens uicium dephend̾at. insidias paraue¬
runt. Perum eniinu hunc ego felicẽ dixerĩ
pensatum quam prauorum hominum ꝑse¬
cutionib paratum fore existins : scilicet ut
romana eccłia. petri institiita regimine: omni¬
um ueteris testamenti librorum xp̃o dõ uolente.
& ieronimo fpec̾ali studio desudante. hebraicã
quoq habeat ueritatem: & grecorum quorudã
leuitas. quȩ sibi ase om̃s scripturas diuintcus
inspiratas accepisse plaudebat. eos hab̾e quod
non habet recognoscat. Igitur ieronimus ut iam
dictum ẽ. roma egressus: adorientẽ tendens. ꝓfec¬
tus ẽ ad gregorium narantenum constantinopoli¬
tanȩ urbis ep̃m. Ubi ita ꝓficere studuit: ut sc̃arũ
lus adiit preceptorem: etmq constantino politana
urbe obseruabat. H oc discipulatu hieronimus
ꝑacco. insyriam ꝑrexit. Et dum inpossessione
euagrii prb̃i moraretur: malchum monachum

Expanded text:
tia, ingluvieque discursantes ad effugandum de urbe eumdem Hieronymum, qui utrorumque eorum scribens vitia, eos reprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim: pensatum, quam pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo, scilicet ut Romana Ecclesia Petri instituta regimine, omnium veteris Testamenti librorum Christo Deo volente, et Hieronymo spirituali studio desudante, Hebraicam quoque haberet veritatem, et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi a Deo omnes scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere, quod ipsa non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus, ut jam dictum est, Roma egressus, ad Orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum, Constantinopolitanae urbis Episcopum: ubi ita proficere studuit, ut sanctarulus, adiit praeceptorem: eumque in Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit; et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum monachum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ibidem cantant ymnos. Exipso aũt saxo.
quo sacra contegitur edes. ad aquilonẽ alta¬
ris. dulcis & nimium lucida gittati aqua de¬
labituiz quam incolȩ loci illĩ stillã uocant.
Obhoc &e uitreum uas eiꝰdẽ receptin p̃paratũ.
argentea pendet cathena suspensum. Morisq
ẽ populo communicato. singulos adhoc uascu¬
lum ascendere ꝑgradus: donumꝙ celestis de.¬
gustare liquoris. Nam & gustu suauis ẽ & taccu
s̃alubris. Deniq ñ nulli post longas febrium
flammas.hac hausta stillam celeri confesti
refrigerio potiuntur salutis Innumeris quoq
& aliis modis ibi & crebrosanantur egrotha mul¬
ta quȩ angłica tantũ liquet potestate gerimira¬
cula comꝑbant᷑. Maxime tam eiꝰdẽ dienatalis. cũ
& deꝓuinciis circumpositis plus solito conflua tur¬
ba recurrat. & angłicȩ untutis maior quoddã m̃
credat᷑ adeẽ frequentia.: Ut quodsꝑitalit̾ dixit

Expanded text:
nos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, nos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc lum ascendere per gradus, donumque coelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis et tactu salubris; denique nonnulli per longas febrium flammas hac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi crebro sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum congruunt potestati, geri illic miracula comprobantur, maxime tamen ejusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse frequentia, ut quod spiritualiter dixit
Abbreviated transcription (Latin):
gradus ascentitur. Hȩc cum ipsa porticustra.
quingentos fere homines caꝑe uidebat᷑. Altare
uenerandum rubroq contec̾tum palliolo ꝓme
dium parietis meridiano ostendens. Erat aũt
ibi domus angulosa ñ in motem oꝑis humani
parietib erectis sed instar spelunce preruptis
&e sepius eminentib asperatas copulis Culmine
quoq petrosa diũsȩ altitudinis. quod hic uertice
tangi. alibi manu uix possit attingi Crecło do¬
cente archangło.dm̃ non ornatum lapidum. sedͥ
cordis querere &e diligere puritatẽ. Uertex uero
montis extrinsectis. partim corea silua tegitui:
partim uirenti planitiȩ dilatatur. Missarum
itaq celebratione completa magno atconitigau¬
nistrorum. cantorum. sacerdotumq officio & man¬
sione constructa omnem ibidem cotidie psalmoꝵ
missarumq cursum. congruo p̃cepit ordine ce¬
lebrari. Aullus aũt huc nocturno ẽ tempore
ausus ingredi sed aurora transacca matuti¬

Expanded text:
gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncet sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaunistrorum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matuti
Abbreviated transcription (Latin):
cum ciub nr̃is ieiunium sc̃am trinitatem ro¬
gantes. ut mnunera quȩ ꝑsummum sursedis
ministrum conferre dignatus ẽ. adceitũ tisq
finem ꝑducat. ficcumq ẽ ite suggesserat an¬
tistes. Nocte uͦ constituti ieiuni siꝓprema.
angłs dñi michael ep̃o sepontino ꝑuisionẽ
apparens. Non ẽ inquit uobis opus. hanc quã
ecdificaui dedicare eccłiam: ipse enim qui con¬
didi. etiam dedicaui. Uos tantũ intratg e me
locum frequentate. Et te quidem crasibi
mussas celebrante. popłs uxta morẽ cõmuni¬
cet. Meum autem erit ostencłe. quomodo pͥm ᷤ.¬
& locum consecrauerim. Illi adueniunt mane
cum oblationib & magna instantia p̾cũ. intrant
regiam australem. Et eccelonga porcicus in aqͥ¬
lonem porrecta: atq illamat. tartingens pos¬
terulam. extra quam uestigia marion drxiꝰ
impressa. Sed priusquam huc ꝑuenias appa¬
ret adorientem basilica ꝑgrandis. qua per

Expanded text:
cum civibus nostris jejunium, sanctam Trinitatem rocum civibus nostris jejunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera quae summo suae sedis ministro conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat. Factum est, ut suggesserat antistes. Nocte vero constituti jejunii suprema, angelus Domini Michael episcopo Sepontino per visionem apparens: Non est, inquit, vobis opus hanc quam aedificavi dedicare ecclesiam. Ipse enim qui condidi, etiam dedicavi. Vos tantum intrate, et me locum frequentate. Et te quidem ibi cras missam celebrante, populus juxta morem communicet. Meum autem erit ostendere quomodo per memet locum sacraverim ipsum. Illi adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per
Abbreviated transcription (Latin):
michaelem. hoc p̾sentiȩ sue signum uoluis¬
se monstrare. Ubi postea cram̃ adpositũ
& altare impositum: ipsa ȩccłia obsigna uesti¬
giorum oppodonia ẽ uocata. Multa dlubita¬
tio int̾ sepontinos orta. quid de loco agerent:
& su intrart uel dedicart̾ illic debeat eccłia. uii.¬
de consusatione facta.: adorientem lociulius in¬
beati petri apłorum pͥncipis nomine condunt
ȩccłiam. & dedicant Inqua etiã beatȩ semꝑ
uirginis maniȩ. scĩq baptistȩ ioħis altaria
statuunt. Tandem antistitis sui salubri rep¬
to consilio. romanum epͥm quid de his agendũ
sit ꝑ nuntios sciscitabantur Qui tunc forte¬
inmonte fere quinquagesimo miliario aroma¬
na urbe distante. quem incolȩ sc̃i siluestri cog¬
nomine uocane. &o quod ipse ibi quondã exula
uerit. & ꝓfidei ꝑsecutione deituerit inse
illius in hoc uoluntas ẽ querenda. Hoc eigo tẽ¬
pore imminente. agamus ambo triduanum

Expanded text:
Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisMichaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare, ubi postea culmen appositum, et altare impositum, ipsaque ecclesia ob signa vestigiorum. Oppidania est vocata. Multa dubitatio erat inter Sepontinos quid de loco agerent, et si intrare vel dedicare illic ecclesiam debeant. Unde collatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant, in qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique Baptistae Joannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum quid de his agendum sit per nuntios sciscitain monte Soracti quinquagesimo fere milliario a Romana urbe distante fuerat, quem incolae sancti Sylvestri cognomine vocant, eo quod ipse ibi quondam exsul orans pro fidei persecutione delituerat cum illius in hoc voluntas est requirenda. Hoc ergo tempore imminente, agamus ambo triduanum
Abbreviated transcription (Latin):
atq in pmo belli paratir garganus immenso
tremore concutitur. sulgora crebra uolant
& caligo tenebrosa totum montis cacumen
obduxit. impleta ꝓpb̃ia quȩ dominum lau¬
dans dicit Qui facit angłos suos sp̃s: & mi¬
nistros suos flammamignis. Eugiunt paga¬
ni.partim ferro hostium. partim igniferis
impulsi sagitis: & neapolim usq sequentib
atq extrema quȩq cedentib adu̾sariis. me¬
na tandem suȩ urbis moribundi subintrant
Qui autem euasere ꝑiculum. comꝑto quod
angłs dĩ in adiutorium ueniret. xp̃ianis
Nam & sexcentos ferme suorum fulmine ui¬
debant int̾emptos. Regi regum xp̃o conti¬
nuo colla submittentes. armis induuntur
fidei. Cumq domum reuersi uictores. uota
domino gr̃arum adtemplum referent ar¬
changłi. Uident mane iuxta ianuam sep¬
tentrionalem quam predixi. instar poste
rule pusillȩ. quasi hominis uestigia mar-¬
mori artiꝰ imp̃ssa: Agnoscuntq beatum

Expanded text:
Atque in primo belli apparatu Garganus immenso Atque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentririora pusilla quasi hominis vestigia, marmore arctius impressa, agnoscuntque beatum