comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
substantie est: ut exempli gr̃a dixerim. si homo pecudem
gignat. uel si quod cuiuslibet generis alterius ase generis
aliquod generet idest si bos gignat asinum uł si oiuis gene¬
ret capram. Que qm̃ indiuersitatem generis ꝑgit: monstru¬
sa generatio erit. sue nature ꝓpͥetatem minime seruans:
Rursus inelem̃toꝵ qualitatibꝰ que sit substantiarum di-¬
uersitas uł ꝓpͥetas oꝑe p̃cium est aduertere. Uerbi gr̃a uniis
cuisq ignis uł luminis natura id ex se quod ipsa est ministra¬
re indetur ut lux fulgorem. ut ignis incendium. Et in hoc of¬
ficii sui genere subsistens substantie sue intemeratam uidet᷑
seruare naturam. Si uero lux ex sese tenebras gignat: muta¬
tioni obnoxia erit. alterius a se generis materiam tribuens
Quia in hoc immutabilitatis sue illibatam pot̾it seruare
substantiam: si hoc qd̾ ipsa est ministret ex sese. Ceterum
siut dixi id qd ex se tribuit aliud erit quam ipsa que tri¬

Expanded text:
substantiae, ut exempli gratia dixerim, si homo pecudem substantiae, ut exempli gratia dixerim, si homo pecudem gignat, vel si cujuslibet generis pecus alterius a se generis pecudem generet; id est, si bos generet asinum, vel si ovis gignat capram. Quae quoniam in diversitatem generis pergit, monstruosa generatio erit, suae naturae proprietatem minime servans. Rursum in elementorum qualitatibus, quae sit substantiarum diversitcujusque ignis vel luminis natura id ex se quod ipsa est ministrare videtur; ut lux fulgorem, ut ignis incendium: et in hoc officii sui genere subsistens, substantiae suae intemeratam videtur servare naturam. Si vero lux ex se tenebras gignat, mutationi obnoxia erit, alterius a se generis materiam tribuens; quia in hoc immutabilitatis suae illibatam poterit servare substantiam, si hoc quod ipsa est ministret ex sese. Caeterum si, ut dixi, id quod ex sese tribuit aliud erit quam ipsum quod tri
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantia quidem: duob appella.¬
tionum generib distinguitur. Et est quidem umius ge¬
neris qualitas hec. que existentis nature essentiam indicet.
Aliud uero est substantie genus. qd ille qui habet ab his que
habet dirimatur. Et ut planius fiat qd̾ dico: manifestio¬
re utor expositione. Uerbi gr̃a. homo generis sui ac nature
substantia est. Rursus siquid illud est qd̾ extrinsecus id ẽ
in matia auri uel argenti aliarumq spetierum possidet:
substantia eius dr̃. Et cum eiusdem uocabuli una uide¬
atuir appellatio: duas tamen res significare uidetur. Sed
nos de illo substantie genere disputamus. quo una queq
natura ab eo qd̃ est uł subsistit substantia nuncupatur.
Et quicquid ex sese id est de se ipsa genuerit: non aliud eẽ
potest quam id qd̾ ipsa est. Deniq homo pater generans filiũ
recte unuuis substantie ẽẽ dicuntur. quia ueritas natiuitatis.
substantiarum diuersitatem non recipit. Diuersitas autẽ

Expanded text:
ubstantia quidem duobus appellationum generibus distinguitur: et est quidem unius generis qualitas, haec quae exi tentis naturae essentiam indicet. Aliud vero est substantiae genus, quo ille qui 147 habet ab his quae habet dirimatur. Et ut planius fiat quod dico manifestiori utor expositione. Verbi gratia: Homo generis sui ac naturae substantia est. Rursus si quid illud est quod extrinsecus, id est, in materia auri vel argenti aliarumque specierum possidet, substantia ejus dicitur. Et cum ejusdem vocabuli una videatur appellatio, duas tamen res significare videtur. Sed nos de illo substantiae genere disputamus quo unaquaeque natura ob id quod est vel subsistit, substantia nuncupatur. Et quidquid ex sese, id est de scipsa genuit, non aliud esse potest quam id quod ipsa est. Denique homo pater generans filium,recte unius substantiae esse dicuntur, quia veritas nativitatis substantiarum diversitatem non recipit. Diversitas autem est
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus quem elegisti. Nec non. Dñs autem assumpsit me.
Nunquidnam homo dm̃ assumpsit. & non ds̃ hominẽ :
Ds̃ utiq hominem. non homo dm̃ assumpsit. Nam & si assũp¬
hominis una cum patre fuit amisit: s neq deitas eius in ho¬
mine augmentum aut detrimentum ullum sustinuit cũ
talis in homine fuerit p̃senti tempore qualis in sinu patris
semꝑ ante assumptionem hominis una cum patre fuisse
noscitur. S ediuerso dicis michi. Quemadinodum

Expanded text:
t assumpsisti . Nec non Dominus, autem assumpsit me . Nunquidnam homo Deum assumpsit, et non Deus hominem? Deus utique hominem, non homo Deum assumpsit: nam etsi assumpionem hominis una cum Patre fuit amisit, sed neque deitas ejus in homine augmentum aut detrimentum ullum sustinuit, cum talis in homine fuerit praesenti tempore, qualis et in sinu Patris semper ante assumptionem hominis una cum Patre fuisse cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
constipatus. lancea latere ꝑforatus. sanguine & aqua ma-¬
didatus & usq ad eo sepulture traditus uł humatus est:
nonne hec cuncta uere scdm naturam hominis sustinuit:
Marcionitis

Expanded text:
constipatus, lancea latere perforatus, sanguine et aqua manavit, et usque adeo sepulturae traditus vel humatus est, nonne haec cuncta vere secundum naturam hominis sustinuit, Marcionit
Abbreviated transcription (Latin):
nis homini est reputanda. Sane hic scd̾m inuisibilem dĩtatis
naturam ce non hominis dicta accipe dicentis. Qui me ui-¬
dit: uidit & patrem meum. Sed & alio in loco idem ipse re¬
petit. Nemo uidit patrem nisi filus. Nemo scit filium: nisi
testatur. Qui est imago dĩ inuisibilis. Qđ ipse pater sc̃s¬
inuisibilis absoluit. faciamus hominem admaginem &e si¬
militudinem nr̃am. Uides unam eẽ inuisibilitatis diuine
nature unaginem patris & filii immo &e sp̃s scĩ pure: Qͣmͣ
nemo udit unquam hominum. nec iuidere potest. sicut
ptum est. Dñi nemo uidit unquam. Nam si homo ue
sumptus. uisus. palpatus. flagellatus. pallio circundatus.
spinis coronatus. felle &e aceto potatus. in ligno crucis clauis

Expanded text:
nis homini est imputanda. Sane hic secundum invisibilem deitatis nis homini est imputanda. Sane hic secundum invisibilem deitatis naturam, et non hominis, dicta accipe, dicentis: Qui me videt, videt et Patrem meum . Sed et alio in loco idem ipse repetit: Nemo vidit Patrem, nisi Filius. Nemo scit Filium, nisi testatur: Qui est imago Dei invisibilis . Quod ipse Pater invisibilis absolvit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Vides unam esse invisibilitatis divinae naturae imaginem Patris, et Filii, imo et sancti Spiritus pure, quam nemo vidit unquam hominum, nec videre potest, sicut scriptum est: Deum nemo vidit unquam . Nam si homo vere assumptus, visus, palpatus, flagellatus, pallio circumdatus, spinis coronatus, felle et aceto potatus, in ligno crucis clavis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi om̃is potestas est nulla in deitate auctoritas mortis ẽ:
Ubi autem infirmitas corporis est ibi tristicia cordis est¬
fõcimanis. Nunquid homo solitarius fotine heretice si¬
ne dõ aquas in unum transtulit. aut confidentia sua
mare pedibꝰ ambulauit : Nunquiduam homo qui mor-¬
tem timuisse uidebatur. sine dõ mortuos suscitasse inue¬
nitur: Nunquid sy meon phantasiam ulnis gestauit:
Nunquidnam ꝑpotentiam hominis solitarii terra con-¬
tremuit. aut rupes & saxa sese illidentia dissoluerunt:
undaᷤ compescebat: Nunquid homo solitarius a mortius
resurgere potint. aut in medio discipłoꝵ ianuis clausis
scecit inter illos. & docuit eos de regno dĩ: Nunquid
homo solitarius suꝑ om̃s celos ascendere a semet ipso sine
dõ ualuit : Hec cuncta mirabilia facta. ds̃ causa assumpti
hominis sui sit oꝑatus. Idõ om̃is potestas signoꝵ. & ꝓdi¬
giorum dõ facienti est ascͥbenda. & om̃is infirmitas passio¬

Expanded text:
ubi omnis potestas, nulla in deitate auctoritas mortis est? Ubi autem infirmitas corporis est, ibi tristitia cordis est. Nunquid homo solitarius, Photine o haeretice, sine Deo aquas in vinum transtulit? aut confidentia sua mare pedibus ambulavit? Nunquid homo qui mortem timuisse videbatur sine Deo mortuos suscitasse invenitur? Nunquid Simeon phantasma ulnis gestavit? Nunquid per potentiam hominis solitarii terra contremuit? aut rupes et saxa sese illidentia dissiluerunt? undas compescebat? Nunquid homo solitarius a mortuis resurgere potuit. aut in medio discipulorum januis clausis stetit inter illos, et docuit eos de regno Dei? Nunquid homo solitarius super omnes coelos ascendere a semetipso sine Deo valuit? Haec cuncta mirabilia facta cum Deus causa assumpti hominis sui sit operatus, ideo omnis potestas signorum et prodigiorum Deo facienti est ascribenda, et omnis 225 infirmitas passio
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem nr̃am. Homo uere crucifixus est. & scdm uirtutẽ
dĩuiuit : Deniq considã dm̃ ꝓ dispensatione hominis sui
quem assumpsit locutum fuisse. Soluite templum hoc: &
intribus diebus suscitabo illat. Nonne de templo corporis
sui locutus est hec quod post triduum ipse suscitauit amor¬
dus : Nunquid homo qui orabat ut calix ab illo transiret
CMIAse dicebat. potestatem habeo ponendi animam meã
& podestatem habeo rursus assumendi eam: uides quia

Expanded text:
ram homo vere crucifixus est, et secundum virtutem Dei vivit. Denique considera Deum pro dispensatione hominis sui, quem assumpsit, locutum fuisse: Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Nonne de templo corporis sui locutus est haec, quod post triduum ipse suscitavit a mortuis? Nunquid homo qui orabat ut calix ab illo transiret, contra se dicebat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo rursus assumendi eam ? Vides quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid causa dĩ scriptum est. quia oportet filium ho¬
minis multa pati a senioribus ce pͥncipibus sacerdotũ
ꝙ scͥbis. & occidi. & tercio die resurgere: Nunquid can¬
sa dĩ hec oratio offertur. pater si fieri potest transfer
calicem istum ame : Si hec uniuersa duunitati sunt
imputanda : ab sit. cum hic homo uere ꝓ nobis passuᷤ
sit qui naturam de uirgine extraduce nr̃a infirma
in se habuit. Idõ nr̃as infirmitates nr̃ mortalis uel pas-¬
sibilis homonere sustinuit. qui post passionem adõ rursus
uere. assumptus est: qđ ipse dñs absoluit. Ego ponam animã
meam: ut iterum accipiam eam. Nemo tollit eam ame: s
ego pono eam ame. Itaq intellige quia pͥus hic homo innati:¬
uitate de maria uirgine assumptus est: & in passione ꝑmittẽ¬
de potestate eius traditus est. & post passionem denuo assumptꝰ

Expanded text:
Filium hominis multa pati a senioribus, et principibus sacerdotum, et scribis, et occidi, et tertia die resurgere . Nunquid causa Dei haec oratio offertur: Pater, si fieri potest, transfer calicem istum a me , si haec universa divinitati sunt imputanda? Absit. Cum hic homo vere pro nobis passus sit qui naturam de Virgine ex radice nostra infirma 224 in se habuit. Ideo nostras infirmitates mortalis, vel passibilis homo vere sustinuit, qui post passionem a Deo rursus vere assumptus est. Quod ipse Dominus absolvit: Ego pono animam meam, ut iterum accipiam eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me . Itaque intellige, quia prius hic homo in nativitate de Maria Virgine assumptus est, et in passione permittente potestate ejus traditus est, et post passionem den
Abbreviated transcription (Latin):
animas esurientes. ce animas sitientes in anes faciet. Con¬
silium enim malorum iniqua cogitauit. disꝑdere humi-¬
les in sermomibus iniquis. & dissipare uerba humiliuum
iniudicio. Nam pii sapientiam cogitauerunt: ce hoc con-¬
silium manebit. Unde oportet nos uniuersa scdm regulã
euangłicam limantes uł distinguentes. ad causam cogi¬
tationis contradicentis accedere insuꝑiore dicentis qui
me misto maior me est. Ammaduerte causa assumpti hõis
dictum fuisse: sicut scriptum est. Misit de summo & acce¬
pit mȩ: assumpsit me de multitudine aquarum. Uel hoc:¬

Expanded text:
animas esurientes, et animas sitientes inanes faciet. Conanimas esurientes, et animas sitientes inanes faciet. Consilium enim malorum inique cogitavit disperdere humiles in sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio . Nam pii sapientiam cogitaverunt, et hoc consilium manebit, unde oportet nos universa secundum regulam evangelicam limantes, vel distinguentes ad causam cogitationis contradicentis accedere in superiore dicentis: Qui me misit major me est . Animadverte causa assumpti hominis dictum fuisse, sicut scriptum est: Misit de summo et accepit me, assumpsit me de multitudine aquarum .
Abbreviated transcription (Latin):
Disce hanc unitam eẽ oꝑationem in natura diuinitatis: que
credentibus uitam et̾nam tribuit. Et nemo uenit ad me:
nisi pater adducat eum. Et nemo uadit ad patrem: nͥ ꝑme.
Disce quia ꝑfilium itur ad patrem: & de patre unit uenitur
ad filium. Nunquro ut iam p̾dixi plurali numero plenitu¬
dines inhoc loco designauit heretice. dum unita sit plenitudo
quia nichil de indiscreta dĩtate trinitatis est minus. Ac ꝑ
hoc una est equalitas. que est in enarrabilis sempiterna cla¬
ritas. Sane ne inhis dutius immoremur. & excusatione
exquisita tamdiu ꝓlixam orationem fecerimus. ut de que¬
stione arrii ꝓponentis nos tanquam cauillantes fugisse ui¬
deremirr. Deniq y saiam audiant aduersus dogmata ini-¬
quitatis ipsoꝵ hanc sententiam interrogantem. Stultus
enim stulta loquitur. & cor eius uana intelliget. ut con¬
sumat iniqua. & loquetur ad dm̃ errorem ad disꝑdenda ᷤᷤ

Expanded text:
Disce hanc unitam esse operationem in natura divinitatis, quae Disce hanc unitam esse operationem in natura divinitatis, quae credentibus vitam aeternam tribuit. Et, Nemo venit ad me, nisi Pater adducat eum . Et, Nemo vadit ad Patrem nisi per me . Disce quia per Filium itur ad Patrem, et de Patre venitur ad Filium. Nunquid, ut jam praedixi, plurali numero plenitudines in hoc loco designavit, o haeretice, dum unita sit plenitudoquia nihil de indiscreta Trinitate deitatis est minus. Ac per hoc una est aequalitas, quae est inenarrabilis sempiterna claritas. Sane in his diutius immoremur, et excusatione exquisita tandiu prolixam orationem fecerimus, ut de quaestione Arii proponentes, non tanquam cavillantes fugisse videamur. Denique Isaiam audiant adversus dogmata iniquitatis ipsorum hanc sententiam irrogantem: Stultus enim stulta loquitur, et cor ejus vana intelligit, et consummat iniqua, et loquitur ad Dominum errorem, ad disperdendas
Abbreviated transcription (Latin):
se faciens dõ. Uel tale dictum accipe. Tu cum sis homo: eqͦ¬
lem te facis dõ. S &e hoc. Ut om̃s honorificent filium. si¬
cut honorificant patrẽ. Um̃ qͥ ñ honorifico filiũ. ñ honorificat patͤm qͥ m isit
Sciotiñ⁊ eqͣlẽ in his esse honorẽ dĩtatis. Deniq ipsum audi ad
patrem clamantem. Omĩa mea tua sunt : &e tua mea ft̃.
Si ce alio in loco idem ipse repetit. Omĩa que patͥs st̃: mea sc̃
ba ad diuinitatem refers. unum sunt. Si ad oꝑationem
fastame indicas uniter facta hec omnia scͥptura diuina
usta tur. Uelinhoc intellige euangłistam iohem dicentẽ.
Om̃s de pleuitudine eius accepimus. ce gr̾am ꝓgr̃a. Qd¬
ipse dñs absoluit. Sicut enim pater suscitat mortuos & u-¬
uificat : sic & filius quos uult uiuificat. Siue hoc. Pater m̃s
usq mͦ oꝑatur: & ego oꝑor. Et alio idem in loco ipse indicat.
Quecumq enim pater facit: eadem & filius similiter facit.

Expanded text:
se faciens Deo . Vel tale dictum accipe: Tu cum sis homo, aequase faciens Deo . Vel tale dictum accipe: Tu cum sis homo, aequalem te facis Deo . Sed et hoc: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem; quoniam qui non honorificat Filium et aequalem in his esse honorem deitatis. Denique ipsum audi ad Patrem clamantem: Omnia mea tua sunt, et tua mea sunt . Sed et alio in loco idem ipse repetit: Omnia quae Patris sunt, mea sunt . Si ad divinitatem refers, unum sunt, si ad operationem facturae indicas, uniter facta haec omnia Scriptura divina testatur. Vel in hoc intellige evangelistam Joannem dicentem: Omnes de plenitudine ejus accepimus, 221 et granus absolvit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Sive hoc: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Et alio in loco idem ipse indicat: Quaecunque enim Pater facit, eadem et facit similiter Filius .
Abbreviated transcription (Latin):
ad dĩtatem unitam substantie diuinitatis usie dicta de¬
clarentur. illud accedit ad causam. Nunquid ubi tinita ple¬
nitudo diuinitatis est. pars diuersa uel excisa in parte ine¬
qualis inea est : Dum plenitudo nullam diminutionis
partem admittat sibi ꝓpͥe comparari. cum forma dĩ omẽm
plenitudinem in se contineat diuinitatis. & ipsa sacro scã
iudiscretio equalitatis nullam patiatur differentiam ma-¬
lestatis: Sicut ipse testatur. Ego in patre: & pater in me.
uel ad hoc apłm audi testantem. Qm̃ ds̃ erat in xp̃o: mũ¬
dum reconcilians sibi. uides qm̃ om̃is plenitudo diui-¬
nitatis patris in filio est. & totus filius in patre est: Idõ
unitas est in his ꝑsonis sempiterna equalitas que est
immensa dĩtas. sicut euangłista dixit. Propterea magis
querebant eum udei interficers qm̃ non solum solue¬
bat sabbatum. s & quod patrem suum dicebat dm̃. eqͦlẽ

Expanded text:
ad deitatem unitam substantiae divinitatis usiae dicta dead deitatem unitam substantiae divinitatis usiae dicta declarentur, Illud accedit ad causam: Nunquid ubi unita plenitudo divinitatis est, pars diversa vel excisa in parte inaequalis in ea est? Dum plenitudo nullam diminutionis partem admittat sibi proprie comparari, cum forma Dei omnem plenitudinem in se contineat divinitatis, et ipsa sacrosancta indiscretio aequalitatis nullam patiatur differentiam majestatis, sicut ipse testatur: Ego in Patre, et Pater in me ; Vel ad hoc Apostolum audi testantem: Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Vides quoniam omnis plenitudo divinitatis Patris in Filio est, et totus Filius in Patre est? Ideo unitas est in his personis sempiterna aequalitas, quia est immensa deitas, sicut evangelista dixit: Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere: quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et quod Patrem suum dicebat Deum, aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas diuinitatis. Quia de te ds̃ senserim quam adli¬
quidum dixerim dumde te ds̃ credendum &e non de¬
finiendum. Michi enim credere iussum est: non discutere
ꝑmissum est. Idõ xp̃c dĩ forma. uł imago dĩ patris inuisibił
quia una est in his forma & głe equalitas. Nonne scͥptum est.
om̃is plenitudo diuinitatis corporaliter habitat in ipso:
Si aliquid minus est ubi om̃is plenitudo est: Aut si aliquid
de est ubi totum est plenum : Nunquid inquo om̃is plem¬
tudo diuinitatis corporaliter habitat. id est ut sic dicat᷑
dealiter. quid potest inueniri inipso minus : Nunquid he¬
retice plurali numero plenitudines aut diuinitates. aut
formas aut imagines aut equalitades in his ꝑsonis a sacro¬
sc̃a scͥptura dici inuenies. cum unita sit dĩtas eoꝵdem : Nun¬
quid quot significationes dicuntur ad głam dĩtatis. toti
dem sunt & species diuersitatis : Absit. Dum hec uniuersa

Expanded text:
aequalitas divinitatis? Quia de te, Deus, senserim quam ad liaequalitas divinitatis? Quia de te, Deus, senserim quam ad liquidum dixerim, dum de te, Deus, credendum, et non definiendum. Mihi enim credere jussum est, non discutere permissum est. Ideo Christus Dei forma, vel imago vera Dei Patris invisibilis, quia una est in his forma et gloriae aequalitas; nonne scriptum est: Omnis plenitudo divinitatis corporaliter habitat in ipso ? Si aliquid minus est, ubi omnis plenitudo est? Aut si aliquid deest, ubi totum est 220 plenum? Nunquid in quo omnis plenitudo divinitatis corporaliter habitat, id est, ut sic dicatur, dealiter, quid potest inveniri in ipso minus? Nunquid, o haeretice, plurali numero plenitudines, aut divinitates, aut formas, aut imagines, aut aequalitates in his personis a sacroncta Scriptura dici invenies, cum unita sit Deitas eorumdem? Nunquid demque sint et species diversitatis? Absit, dum haec universa
Abbreviated transcription (Latin):
comparationem non ht. nemo ei digne comparandus est.
Et itt quid coruscum pauli apłi intonantis eloquium remus
dicentis: Xp̃c qui cum informa dĩ eẽt non rapinam arbit᷑.¬
tus est eẽ se equalem dõ. Uel hoc intellige quia nemo sibimet¬
ipsi forme equalis comparetur. cum forme equalis inunam
ꝑsonam sabellii dici non possit. dum unita equalitas in utrisq
consistat. & hec unita equalitas. non tantum inuoluntate
concordie sit: s immo indeitate dum hec forma equalis om̃i¬
no in parte non duudatur. Quia ubi una equalitas est. ibi
diuersitas nulla est. Uel ubi una equalitas est: alter alteri
uel subicitur: dum unita equalitas indiscreta sit: que est
plenitudo diuinitatis. Nunquid quia equalem patrem
&e filium indĩtate scđm auctoritatem euangłicam atq apłi¬
cam dicimus. aliquam comparantes mensuram inhis eẽ
heretice posiumus : Dum incomparabilis sit hec unita

Expanded text:
comparationem: nemo ei digne comparandus est. comparationem: nemo ei digne comparandus est. Et utquid coruscum Pauli apostoli intonantis eloquium renuis, dicentis: Christus, qui dum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ? Vel hoc intellige, quia nemo sibimetipsi formae aequalis comparetur, cum forma aequalis in una persona Sabelli dici non possit, dum unita aequalitas in utrisque consistat; et haec unita aequalitas non tantum in voluntate concordiae sit, sed imo in deitate, dum haec forma aequalis omnino in parte non dividatur. Quia ubi una aequalitas est, ibi diversitas nulla est: vel ubi una aequalitas est, alter alteri subjicitur; dum unita aequalitas indiscreta sit, quae est plenitudo divinitatis. Nunquid quia aequalem Patrem et Filium in deitate, secundum auctoritatem evangelicam atque apostolicam dicimus, aliquam comparantes mensuram in his esse haeretice posuimus; dum incomparabilis sit haec unita
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum factus obediens usq ad mortem. mortem aut̃
crucis. Qui autem in forma dĩ est: minor ẽẽ non potest:¬
InterR. Rogo quomͦ pater niaior p̃ponitur filio. & filius
minor subditur patri. cum forma dĩ una ꝑfecta sit. &
in parte equalis. & in parte diuinitatis in equalis dici ñ
possit : Respꝰ. Utiq quia aut totus in toto totus sit eqͣlis
apud nos manifestum est: aut totus. quia in toto totus ñ
sit. s simul intoto sit in equalis. Apud uos igit᷑ eligite ibi
iinum de duobus. Aut una est inhis diuinitatis głe equa¬
litas: aut una inequalitas dum forme sue nemo sit maior
uł minor. Aluro est si contra auctoritatem beatissimi apłĩ
toctoris gentium: xp̃i formam dĩ patris ẽẽ neges. Si ergo
forma eius: itaq forme sue in comparabili maior ẽẽ non
sib aueobis maior eẽ dr̃. Qd̾ fieri nullo mͦ potest: dũ nemo
sibunet ipsi maior sit. s ne forte etiam hoc psumas ar-¬
riane dicendo. pater innatura dĩtatis parem non ht̃. forme filii

Expanded text:
s ut homo; obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Qui autem in forma Dei est, minor esse non potest. Rogo, quomodo Pater major praeponitur Filio, et Filius minor subditur Patri, cum forma Dei una perfecta sit; et in parte aequalis, et in parte divinitatis inaequalis dici non possit? utique qui aut totus in toto totus sit 219 aequalis, ut apud nos manifestum est; aut totus in toto totus non sit, sed simul in toto sit inaequalis, ut apud vos. Igitur elige tibi unum de duobus, aut una est in his divinitatis gloriae aequalitas, aut una inaequalitas, dum forma sua nemo sit major vel minor. Aliud est, si contra auctoritatem beatissimi Apostoli, doctoris gentium Christum formam Dei Patris esse neges. Si ergo forma ejus est, itaque forma sua incomparabiliter major esse non sua a vobis major esse dicitur. Quod fieri nullo modo potest, dum nemo semetipso major sit. Sed ne forte etiam hoc praesumas, Ariane, dicendo: Pater in natura deitatis parem non habet formae Filii
Abbreviated transcription (Latin):
Uemadinodum in una deitate eademq una
equalitate confiteris filium eẽ cum patre.
cum ipse de se testimonium ꝑhibeat. qui me
ligis dictum fuisse. ipse se iam apud te impugnare cog¬
noscitur cum alio in loco dicit. Ego & pater unum sumꝰ:
Quid gͦ ÷ Si minor erat patre: se & in ipsa sempiterna
natura non debuerat comparare. Aut quo mͦ si dispar
erat. & ipsa dĩtate diuinitatis non erat patri coequalis.
dicit. qui me uidit. uidit & patrem : Qui utiq euident̃

Expanded text:
uemadmodum in una deitate eademque unam aequalitatem confiteris Filii esse cum Patre, cum ipse de se testimonium perhibeat: Qui misligis dictum fuisse, ipse se jam apud te impugnare cognoscitur, cum alio in loco dicat: Ego et Pater unum sumus . Quid ergo? si minor erat, Patri se et in ipsa sempiterna natura non debuerat comparare? Aut quomodo, si dispar erat, et in ipsa deitate divinitatis non erat Patri coaequalis, dicit: Qui m
Abbreviated transcription (Latin):
turtutem & cetera. S & sc̃s ieremias indicat. Nunquid
eris ut homo dormiens. & sicut uir qui non potest saluos
facere : uides quia ds̃ nonesurruit unquam. qui uniu̾¬
sa ex nichilo constituit : S nec dĩtas eius aliquam passio¬
nem sustinuit: cum ipsius nutu uniuersa reguntur &
uuficantur. Qua ꝓpter om̃is potestas uel ꝓdigioꝵ¬
cienti est asscribenda: & om̃is necessitas tristicie passionis.
homini est imputanda. sicut legimus ꝓpħam dicentem.
Homo in plaga positus. sciens ferre infirmitates. qm̃ auer¬
sata est facies eius ce de honestata est. nec aliquid estimata
est. Hic peccata nr̃a portat: & ꝓnobis dolit. Et sic ꝓsecutꝰ
est. Et dñs tradidit eum ꝓ peccatis nr̃is & ipse quia male

Expanded text:
virtutem . Sed et sanctus Jeremias indicat: Nunquid virtutem . Sed et sanctus Jeremias indicat: Nunquid eris ut homo dormiens, et sicut vir qui non potest salvus fieri ? Vides quia Deus non esuriet unquam, qui universa ex nihilo constituit. Sed nec deitas ejus aliquam passionem sustinuat, cum ad ipsius nutum universa regantur et vivificentur. Quapropter omnis potestas signocienti est ascribenda, et omnis necessitas tristitiae passionis homini est imputanda, sicut legimus, propheta dicente: Homo in plaga positus, sciens ferre infirmitates: quoniam aversata est facies ejus, et dehonestata est, nec aliquid aestimata est. Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet . Et sic prosecutus est: Et Dominus tradidit eum pro peccatis nostris: et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
&e forma dĩ &e forma hominis. Unde receptissimus ꝓpħarum
ieremias ad hec dicit. hic est ds̃ nr̃ &e non estimabitur alius
absq illo. Qui adinuenit omẽm uiam scientie: & dedit cã
iacob puero suo. & isrł dilecto suo. Posthec interris uisus ẽ:
oꝑationem suam. io est hominem fuisse agnitum : Si uͦ
hanc tantam ꝓbationem scͥpturarum non accipis:
interrogabo te de mediatore meo.immo omĩum nr̃m.
Responde michi cuius causa scͥptum uł distinctum in-¬
uenitur. utrum dĩ anhominis qui esuriuit. aut sitiuit.
aut lacrimatus est.&e in agonia positus est.& sanguinem
sudauit. & ad postremum passionem uere mortis sustinuit
Si dm̃ ꝓpͥe sumis. dicendo hec uniuersa ꝑpessum fuisse: oc¬
currit tibi ysaias contra dicens. Ds̃ eternus. ds̃ qui fecit ex¬
trema terre. Non esuriet neq laborabit. nec est inuentio
prridentie enis. dans esurientib cibum. & laborantibus

Expanded text:
et forma Dei, et forma hominis. Unde receptissimus prophetarum et forma Dei, et forma hominis. Unde receptissimus prophetarum Jeremias ad haec dicit: Hic est Deus noster, et non aestimabitur alius absque illo: qui adinvenit omnem viam scientiae, et dedit eam Jacoboperationem suam, id est hominem, fuisse agnitum. Si vero hanc tantum probationem Scripturarum non accipis, interrogabo te de mediatore meo, imo omnium nostrum. Responde mihi cujus causa scriptum vel distinctum invenitur; utrum Dei, in hominis, qui esurivit, aut sitivit, aut lacrymatus est, et in agonia positus sanguinem sudavit, et ad postremum passionem mortis vere sustinuit? Si Deum proprie sumis dicendo haec universa perpessum fuisse, occurrit tibi Isaias contradicens: Deus aeternus, Deus qui facit extremit terrae, non esuriet, neque laborabit, nec est inventio prudentiae ejus; dans es orientibus cibum, et laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter nob̾cum ds̃. Quid aliud intelligitur quam qd
ds̃ uerus hominem uerum de maria uirgine ꝓsalute as-¬
sumpserit nr̃a : Que tamen maRia ex tribu iuda semen
traxit de dauid. qui iam nec homo solitarius sine dõ: sed
nec ds̃ solitarius sine homine quem suscepit dici potest.
Unde filius dĩ ce filius hominis uocitatus est: sicut clari-
Suas electionis breuiter absoluit. Qui factus est ex semi¬
ne dauid sccłm carnem: qui p̾destinatus est filius dĩ in tur
scłm hominem. ecce scđ̾m dm̃. unam tamen ꝑsonam du-¬
plici significatione tẽ. ostendit. Sicut ipse alio loco repe-¬
fit. Unus enu ds̃. Et non in alia ꝑsona hec dicendo di-
maro Iuia mediator. nec iam ds̃ tantum pure sine ho¬
mine quem assiunpsit adici potest. nec homo sine deo:
Consida quia duplex est in una ꝑsona mediatoris significatio.
ds̃ ce homo. dum de dõ ds̃ sit: & scđm carnem idem ipse filius
hominis sit. Idõ ds̃ uerus & homo uerus est hic mediator : sic̃

Expanded text:
 Athanasius. Quid aliud intelligitur quam quod Deus verus hominem verum de Maria Virgine pro salute assumpserit nostra? Quae tamen Maria ex tribu Juda semen traxit David. Haereticus. Qui jam nec homo solitarius sine Deo sed nec solitarius sine homine quem suscepit dici potest, unde Filius Dei et Filius hominis vocitatus est? Athanasius. SQuod Vas electionis breviter absolvit, Qui factus est ei ex semine David secundum carneundum hominem, ecce secundum Deum. Unam tamen personam duplici significatione esse ostendit, sicut idem ipse alio in loco repetit: Unus enim Deus. Et non in alia persona haec dicendo distVides quia mediator? Nec jam Deus tantum pure sine homine quem assumpsit dici potest, nec homo sine Deo. Considera quia duplex est in una persona mediatoris significatio, Deus et homo: dum de Deo Deus sit, et secundum carnem idem ipse filius hominis sit. Ideo verus Deus, et homo verus est hic mediator, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
emiplenam
non oportet me seritentiam referre. quod ur̃a etiam pru¬
dentia mecrim pariter recognoscit. Obhoc de sc̃o etiam
sp̃u aliqua uos conuenit disputando ꝓferre:
Arorius dixit.

Expanded text:
emiplenam non oportere sententiam inferre, vestra etiam prudentia mecum pariter recognoscit. Ob hoc de sancto etiam Spiritu aliqua vos convenit disputando proferre. Arius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Um in manus strenui lectoris beatissime papa
maternae lib̃ iste a catholico sacerdote ce ꝓbatis¬
sime uite beato athanasio contra hereticos.¬
id est sabellium. uł fotinum & arrium dispu¬
tatus ꝑuenerit: illico respondebit. Et quomͦ fieri potest ut
cum scõ athanasio successore beati alexandri ep̃i habuerit
arrius conflictum cum constet eum sicut in historia eccl̃i¬
ceꝑat fetido terminaret fine: S si illud recolat quod
inchronica sua beate memorie sulpicius seuerus posuit
dicens duo arrii tanquam duo serpentes ex uno ore sibi¬
labant: duos arrios fuisse eiudenter reꝑiet. Unde intelli¬
gitur aut cum arrio suꝑstite non cum illo qui fusus est:
aut cum aliquo arriomanita scm̃ athanasium habuisse
conflictum. Qua ꝓpter o portet opus ut credimus adõ imple¬
tum acatholicis sepius relegatur: ut cognoscant qualiter
hereticoꝵ possint uitare uenena. & fidem suam absq ulla
hesitatione dõ auxiliante ualeant custodire:¬

Expanded text:
um in manus strenui lectoris, beatissime papa Materne, liber iste a catholico sacerdote et probatissimae vitae beato Athanasio, contra haereticos Sabellium, Photinum et Arium, disputatus pervenerit, illico respondebit: Et quomodo fieri potest ut cum sancto Athanasio successore beati Alexandri episcopi habuerit Arius conflictum, cum constet eum, sicut in ecclesiastica Hceperat, fetido terminaret fine. Sed si illud recolat, quod in Chronicis suis beatae memoriae Sulpicius Severus posuit dicens: Duo Arii, tanquam duo serpentes, ex uno ore sibilabant: duos Arios fuisse evidenter reperiet. Unde intelligitur, aut cum Ario superstite, non cum illo qui fusus est, aut cum aliquo Ariomanita sanctum Athanasium habuisse conflictum. Quapropter oportet ut haec, opus ut credimus a Deo impletum, a catholicis saepius relegantur, ut cognoscant qualiter haereticorum possint vitare venena, et fidem suam absque ulla haesitatione Deo auxiliante valeant custodire
Abbreviated transcription (Latin):
CRedo quod memorialibꝰ prudentie tue sensibus athana¬
sii ꝓsecutionem nequaqͣm subtraxit obliuio. qua id elegan¬
tius ꝑ orauit illum debere pͣuitatis errore notari. qui noua
&e inusitata uerboꝵ commenta sectatur. aditiens apłicis¬
apłicis deginatibus quod abisdem constat traditum non
fuisse
Probꝰ iudex dixit.
ta memini
Araiꝰ dixit. E

Expanded text:
Credo quod memorialibus prudentiae vestrae sensibus Athanasii persecutionem nequaquam subtraxit oblivio, qua id elegantius peroravit, illum debere pravitatis errore notari, qui nova et inusitata verborum commenta sectatur; adjiciens aps dogmatibus quod ab iisdem constat traditum non fuisse. Probus judex dixit: Ita memini. Arius dixit: E
Abbreviated transcription (Latin):
isi michi tres
usias ꝓpͥe positas leg̃is: nullum tuis interrogationibꝰ d
responsum. Quis enim non uideat quo tua tendit obiec¬
tio : Uis enim argum̃to callide interrogationis diuersas
approbare patris & filii substantias. S hic argumentis ñ
opus est ubi manifestiore ꝓpͥetatis testimonio trium substã¬
tiarum exigitur documentum. S si aꝓpͥetate testimonioꝵ
ad rerum consequentiam transire desidas: hoc ipsum publi¬
ce conscientie innotescat. non te potuisse tres usias ꝓpͥe po¬
sitas demonstrare. Et cum nos utriq hoc articło soluerimꝰ:
obiectionib uł interrogationib tuis satisfaciam necesse est.
Pbus iudex dix Q

Expanded text:
isi mihi tres usias proprie positas legeris, nullum tuis interrogationibus dabo responsum. Quis enim non videat quo tua tendat objectio? Vis enim argumento callidae interrogationis diversas approbare Patris et Filii substantias; sed argumentis hic non est opus, ubi manifestiore proprietatis testimonio, trium substantiarum exigitur documentum. Sed si a proprietate testimoniorum ad rerum consequentiam transire desideras, hoc ipsum publicae conscientiae innotescat, non te potuisse tres usias proprie positas demonstrare: et cum nos utrique hoc articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus tuis satisfaciam necesse est. XXVI. Probus judex dix
Abbreviated transcription (Latin):
unius głe. unius maiestatis. unius uirtutis atq honoris.
qd satis imꝓuida & nimis incauta ꝓfessione solet popłis
ire. Athanasius dixit. P¬
Rofiteris filium uere de
patre natum. annon:
Athanasius dixit.U
alde ꝓfiteor.
Arrius dixit. E

Expanded text:
unius gloriae, unius majestatis, unius virtutis atque honoris, quod satis improvida et nimis incauta professione solet populis re. Athanasius dixit: Profiteris Filium vere de Patre natum, an non?Athanasius dixit: Valde profiteor. Arius dixit: E
Abbreviated transcription (Latin):
passionem crucis extempore dm̃ fuisse factum. non dm̃ an¬
te tempora natum. Unde & paulus. Tanto inquit angłis
melior factus. qͣnto excellentius p̃ illis nomen accepit. Qd̃
enim fit uel accipitur: ex tempore sumit initium. Nam
ex semine dauid originis sumpsisse pͥncipium. diuina
ubiq testantur eloquia. Sicut ds̃ ad dauid loquitur diceis.
qui egredietur de renib tuis. ipse edificabit mic
domum. Et iterum. Defructu uentris tui ponam suꝑ sedẽ
tuam. Et ysaias. Ecce radix iesse exurget regere gentes. Et
dñs inquit sedem dauid patris sui. Ex his gͥ atq aliis qͣm

Expanded text:
passionem crucis, ex tempore Deum fuisse factum, non Deum anpassionem crucis, ex tempore Deum fuisse factum, non Deum ante tempora natum. Unde et Paulus: Tanto, inquit, angelis melior factus, quanto excellentius prae illis nomen accepit . Quod enim fit vel accipitur, ex tempore sumit initium. Nam ex semine David originis sumpsisse principium, divina ubique testantur eloquia, sicut Deus ad David loquitur, dicens: Filius qui egredietur de renibus tuis, ipse aedificabit mihi domum . Et iterum: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Et Isaias: Ecce radix Jesse exsurget regere gentes . Et , inquit, Deus sedem David patris sui . Ex his igitur atque aliis quam
Abbreviated transcription (Latin):
exercituum. si inuiis meis ambulau̾is & custodiam meam
custodieris. tu quoq iudicabis domum meam. & quia mor-¬
tem ꝓ mundi salute equanimiter tulerit. obhoc inquam
quod se tantum ac talem exhibuit: dedit illi ds̃ uniuersoꝵ
crucis. Propt̃ qđ &e ds̃ illum exaltauit & dedit illinomen
qđ est suꝑ omne nomen. ut innomine iħu omne genufle¬
ctatur. celestium terrestrium. & infernoꝵ. Unde & ipse post
passionem que eitale contulit meritum. aiebat.Data ẽ.
michi om̃is potestas in celo & interra. Quod utiq si ante tẽ¬
pora ds̃ eẽt: potestatem extempore non accepisset quam
semꝑ habuisse constabat. S ut dixi. obp̃clarum obedien-¬
tie ac passionis meritum: diuino est honore donatus. o&
suꝑ omnia exaltatus sicut & petrus loquitur dicens. Ds̃
patrum nr̃oꝵ exaltauit puerum suum iħm. Et iterum. Dex¬
tera igitur dĩ exaltatus. Ac rursum. Certissime inquit sci-

Expanded text:
exercituum: Si in viis meis ambulaveris, et custodiam meam exercituum: Si in viis meis ambulaveris, et custodiam meam custodieris, tu quoque judicabis domum meam , et ut mortem pro mundi salute aequanimiter tulit; ob hoc, inquam, quod se tantum ac talem exhibuit, dedit illi Deus universorum crucis. Propter quod et Deus illum exaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . Unde et ipse post passionem, quae ei tale contulit meritum, aiebat: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Quod utique si ante tempora Deus esset, potestatem ex tempore non accepisset, quam 130 semper habuisse constabat. Sed, ut dixi, ob praeclarum obedientiae ac passionis meritum, divino est honore donatus, et super omnia exaltatus, sicut et Petrus loquitur dicens: Deus patrum nostrorum exaltavit puerum suum Jesum . Et iterum: Dextera igitur Dei exaltatus . Ac rursus: Certissime, inquit, scia
Abbreviated transcription (Latin):
sehabere testatur. qui se incruce derelictum conqueritur.
qui passionis formidine &e mortis terrore concutitur.
ꝓꝑter qđ & calicem ase tranfferi p̃catur: Et q̃m longum¬
est commemorare multa que humanitati conuenientia
patitur quistam insipiens est ut hec dõ congruere arbitret᷑:
Nam illa uirtutum miracłã non ꝓpͥa ꝑpetrasse uirtute. sed
Quia enim multum dõ acceptus fuit. quicquid uoluit oratio¬
tionibus impetrauit. Namsi mortius est reddita uita. sicecis
lumen. si debilib uirtus. silepsiꝰ munditia. simarł uentiq
cesserunt. si alim̃toꝵ creatura multiplicati fenoris sentit
augmentum. non nisi hec omĩa orationis munere elici¬
ta eẽ noscuntur. Similiq mͦ ꝑfecta. quomͦ dudum ꝓpħae
indĩ nomine ꝑfecerunt. Uerum quia hic in tantum se dõ dig¬
num carioremq ꝑ seuerando in mandatis eius exhibuit. ut
inquit dñi stabat & contestabatur iħm. hec dicit dñs ds̃

Expanded text:
se habere testatur, qui se in cruce derelictum conqueritur, se habere testatur, qui se in cruce derelictum conqueritur, qui passionis formidine et mortis terrore concutitur, propter quod et calicem a se transferri precatur, et quam multa quae commemorare longum est humanitati convenientia patitur: quis tam insipiens est ut haec Deo congruere arbitretur? XI. Nam illa virtutum miracula non propria perpetrasse virtute, sed quidquam . Quia enim multum Deo acceptus fuit, quidquid voluit orationibus impetravit. Nam si mortuis reddita est vita, si caecis lumen, si debilibus virtus, si leprosis munditia, si mare ventique cesserunt, si alimentorum creatura multiplicati fenoris sensit augmentum, non nisi haec omnia orationis munere elicita esse noscuntur. Similique modo perfecta quaedam prophetae in Dei nomine perfecerunt. Verum quia hic in tantum se Deo dignum, carioremque perseverando in mandatis ejus exhibuit, ut inquit, Domini stabat, et contestabatur Jesum: Haec dicit Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tio dño nr̃o iħu xp̃o initium tribuo. purumq hominẽ
fuisse affirmo. & ꝑbeate uite excellentissimum meritum di-¬
iunitatis honorem fuisse adeptum. Quis enim femineo por-¬
tatus utero. ꝑpartum egeritur : uͦis pueritie cunas exꝑtus.
& lactei pocłi alimento nutritus. maternis gestatus est ulniᷤ:
Quis ꝓfectum accepit etatis: uuis unitiersas corporee fragi¬
litatis conditiones impleuit. dum esuriem patit᷑ dum
nequissimi sp̃s temptatione ꝑcellitur. dum lassitudine
fatigatur dum in somnos resoluitur. dum comp̃hensuᷤ
nexibꝰ alligatur. dum flagellis uerberatur & palmis. dum
ludibriis insultantium agitrir. dum crucis patibulo sus-¬
penditur. & mortis dispendia ꝑpetitur: Quem humana
conditio parentibꝰ subdidit : Cuius fr̃̾na utriusq sexus
constat nomina designata: Qui delocoꝵ cognitione falli
qui de mali sp̃s nomine sciscitatur. qui iudicii diem se igno¬
rare fatetur. qui tribuendarum sedium potestatem non

Expanded text:
tro Jesu Christo initium tribuo, purumque hominem fuisse affirmo, et per beatae vitae excellentissimum meritum, divinitatis honorem fuisse adeptum. Quis enim femineo portatus utero per partum egeritur? Quis puerperiae cunas expertus, et lactei poculi alimento nutritus, maternis gestatus est ulnis? Quis profectum accepit aetatis? Quis universas corporeae fragilitatis conditiones implevit, dum esuriem patitur, dum nequissimi spiritus tentatione percellitur, dum lassitudine fatigatur, dum in somnos resolvitur, dum comprehensus nexibus alligatur, dum flagellis verberatur et palmis, dum ludibriis insultantium agitatur, dum crucis patibulo suspenditur, et mortis dispendia perpetitur: quem humana conditio parentibus subdinit, cujus fraterna utriusque sexus sunt 129 nomina designata, qui de locorum cognitione fallitur, qui de mali spiritus nomine sciscitatur, qui judicii diem se ignorare fatetur, qui tribuendarum sedium potestatem non
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis autem credentium erat corunum & anima una.
Si hoc fidelib ꝑ baptismi regenerationem celestis contu¬
lit gr̃a. ut multe eoꝵ anime una sit anima. cur non mul¬
to congruentius de trinitate credatur qd̃ unus sit ds̃. ut
qd̾ nos ꝑ gr̃am. hoc illa trinitas habeat ꝑ naturam : Ham
x si diligentius ꝑspiciamus: inuenimus etiam in nobis qͥd¬
dam nature. qd illi beatissime atq ineffabili assimiletur.
licet longe aliter trinitati. Neq enim frustra scͥptum est
dm̃ fecisse hominem adimaginem & similitudinem suã.
Hominem ergo ex trib constare. id est ex corpore & anima
&e composita forma tante unitatis mysterium repꝑitur.
ut unus tres sint. & tres unus homo sit: quanto pulchriꝰ
&e honestus de trinitate accipitur qd unus sit ds̃. non con¬
fusionis ꝑ mixtione s unitate nature : His gͦ & aliis
quam plurimis testimonioꝵ documentis. rerumq exẽ
plis imbuti. nec sabellium incurrimus tres unum dm̃

Expanded text:
tudinis autem credentium erat cor unum et anima una . tudinis autem credentium erat cor unum et anima una . Si hoc fidelibus per baptismi regenerationem contulit gratia, ut multae eorum animae, una sit anima; cur non multo congruentius de Trinitate credatur, quod unus sit Deus, ut quod nos per gratiam, hoc illa Trinitas habeat per naturam? Nam et si diligentius perspiciamus, invenimus etiam in nobis quiddam naturae, quod illi beatissimae atque ineffabili assimiletur, licet longe aliter, Trinitati. Neque enim frustra scriptum est, Deum fecisse hominem ad imaginem et similitudinem suam . Hominem ergo ex tribus constare, id est ex corpore, et animet composita natura, tantae unitatis mysterium reperitur, ut unus tres sint, 185 et tres unus homo sit; quanto pulchrius et honestius de Trinitate accipitur, quod unus sit Deus, non confusionis permistione, sed unitate naturae? His ergo et aliis quamplurim« Nec Sabellium incurrimus, tres unum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
non dixit pluraliter qui oꝑantur. s singłariter qui opa-¬
tur. Et ne parue inquam intelligentie sensu de patre solo
eum dixisse arbitreris. qui oꝑatur omnia. non etiam
simul defilio & sp̃ri scõ: diligentius insubiectis quid di¬
cat ausculta. Cum enim multa diuine gr̃e oꝑa numeras¬
set: ait. Hec autem omĩa oꝑatur unus atq idem sp̃s. Cer¬
nis oꝑpantem patrem. oꝑantem filium. oꝑantem sp̃m
scm̃: Et cum simul tres opentur: non de eis dr̃ qͥ oꝑant᷑
set. & unum eẽ ostendet: non dixit qui dilexerunt. s qui
dilexit. Nec ait consolentur: s consoletur corda ur̃a. Item.
ad uos. Nec hic ait dirigant: s dirigat. Hactenus de illo
oꝑe mutuantes. trinitatem unum dm̃ eẽ. apłico sensu
dociumus. Ad reliqua festinemus. Exemplis etiam na-¬
turalib hoc fidei sacram̃tum posse maxime commendari:
apłoꝵ edocent acta. narrante luca de credentib. Multi-¬

Expanded text:
non dixit pluraliter qui operantur, sed singulariter qui opernon dixit pluraliter qui operantur, sed singulariter qui operatur. Et ne pravo, inquam, intelligentiae sensu, de Patre eum solo dixisse arbitreris, qui operatur omnia; et non etiam simul de Filio, et Spiritu sancto, diligentius in subjectis quid dicat ausculta. Cum enim multa divinae gratiae opera numerasset, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus . Cernis operantem Patrem, operantem Filium, operantem Spiritum sanctum; et cum simul tres operentur, non de eis dicitur qui opset, et unum esse ostenderet, non dixit qui dilexerunt, sed qui dilexit. Nec ait consolentur, sed consoletur corda vestra . Item, t viam nostram ad vos . Nec hic ait dirigant, sed dirigat. Hactenus de illo opere mutuatissime Trinitatem unum Deum esse, apostolico sensu docuerim; ad reliqua festinemus. XLVI. Exemplis etiam naturalibus hoc fidei sacramentum posse maxime commendari, apostolorum edocent Acta, narrante Luca de credentibus: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
alius extraneus & anatura eius alienus non fuit ds̃: Et
recte moy ses de filiis isrł locutus est dicens. solus ducebat
S filius & sp̃s sc̃s non est alienus. qui cum patre unus ẽ.
ds̃. Audiamus autem & beatissimum paulum de hoc co¬
dem mysterio aꝑtius disserentem. & tres unum dm̃ confir¬
mantem. sicut in libro quem aduersus maribadũ nefan¬
de hereseos ur̃e diaconum edidimus. plenissime constat
exp̃ssum. De quo nunc in hoc loco ꝑ pauca interserimus
Dum gͦ ille obiceret qd̾ unio repellat equalitatis trinitatẽ.
equalitas excludat unionem: inter alia multa hoc ego
retuli. Audi in quam apłm hanc trinitatis unitatem
calcatius p̃dicantem. Dicit in epła ad corinthios pͥma:
Diuisiones donatioñ st̃: idẽ aut̃ sp̃s. Et diuliões oꝑatioñ st̃: idẽ aut̃ ds̃¬
om̃ia in om̃ib. Quia trinitas est: tres nominauit. Et qr
ipsa trinitas unus ds̃ est: cum tres connumerasset ꝑsonaᷤ.

Expanded text:
alius extraneus, et a natura ejus alienus non fuit Deus? Et alius extraneus, et a natura ejus alienus non fuit Deus? Et recte Moyses de filiis Israel locutus est, dicens: Solus ducebat Sed Filius et Spiritus sanctus non est alienus, qui cum Patre unus est Deus. XLV. Audiamus autem et beatissimum Paulum, de hoc eodem mysterio apertius disserentem, et tres unum Deum confirmantem; sicut in libro quem adversus Maribadum, nefandae haereseos vestrae diaconum edidimus, plenissime constat expressum; de quo nunc in hoc loco perpauca interserimus. Dum ergo ille objiceret, quod unio excludat aequalitatis Trinitatem, aequalitas repellat unionem, inter alia multa hoc ego retuli. Audi, inquam, Apostolum, hanc Trinitatis unionem calcatius praedicantem. Dicit in Epistola ad Corinthios prima: Divisiones donationum sunt, idem autem Spiritus. Et divisiones ministeomnia in omnibus . 184 Quia Trinitas est, tres nominavit. Et quia ipsa Trinitas unus Deus est, cum tres connumerasset personas,