comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
blasplemantium labia come¬
dunt. ubi serpentes morsibus
suis. incredulorum pectora de¬
pascuntur. Illic ululatus et
gemitus sonat et clamor con¬
fusus. quem uis tormentorũ
exagitat et incendii arsura ex¬
torquet. Nec ipsa aut tribula¬
tio que illic excipiet in fideles.
nullo termino definitur. nul¬
lo fine concluditur. sed nec post
flamarum atrocium adusti¬
onem consumitur: s et ad re¬
diuiua incendia. itm qui ad¬
ustus fucrit reꝑatur. Hanc gͦ
penam et istos ꝑmittite euadẽ.
et uosmet ipõs eriꝑe cogitare.
ꝑmittite interim istos ad co

Expanded text:
blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arsura extorquet. Haec ipsa autem tribulatio, quae illic excipiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum atrocium adustionem consumitur, sed ad rediviva incendia iterum qui adustus fuerit reparatur. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad co
Abbreviated transcription (Latin):
milia marcus ꝓsequeretur. ce¬
perunt omnes qui aderant deo
grãs agere. atq unuiersi flẽtes
penitudinem gerebant. qd̃ cari¬
tati dei pretulerant amorem car¬
nis. et quia ab agone martyrii
ausi fuissent animos reuocare
scõrum. Cumqz omnes qui ad
decipiendos scõs uenerant. unani¬
miter crederent in xp̃m. nicostra¬
tus cum coniuge sua urgebat
dicens. Non capiam abum ne¬
q potum nisi muisterium michi
xpĩane religionis fuerit craditũ
Cui sc̃s sebaastianus dixit. Muta
feti. Audi itaq consiliũ meũ.
ctom̃s quos carter inclusit. quos
muncula tenent. quos ergastula
efficuint in unum redige. Qued
dun fecets. antistitem sacro scẽle¬
gis adhileam. ut cum omnibus
qui credere uoluetint. misterii susci¬
pias sactam̃tum. Si enim dyabo¬
ius xpõ scõs eus auferre conatꝰ
at ct conatur. qnͣtomagis nos
pieralis argumento hõs quos
dyabolus inuste lucratus ẽ. cura¬
re debemus. et suo restituere creatori:

Expanded text:
milia Marcus prosequeretur, coemilia Marcus prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter crederent Christo, Nicostratus cum conjuge sua urgebat se dicens: Non cibum capiam, neque potum, nisi mysterium mihi christianae religionis fuerit traditum. Cui S. Sebastianus dixit: Muta fecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibebo, ut cum omnibus qui credere voluerint mysterii suscipias sacramentum. Si enim diabolus Christo sanctos suos auferre conatus est, et conatur; quanto magis nos pietatis argumento hos, quos diabolus injuste lucratus est curare debemus, et suo restituere Creatori?
Abbreviated transcription (Latin):
dunt istam uitam falsam eẽ.
et ueram uitam inuenire nõ
posse. nisi qui ab animo suo
falsam istam abiecerit et cadu¬
cam. que ñ aliud amatorib
sius nisi pecc̃a imperat. suadet
facinora. ing̾it criminosa. ni¬
chilqz aliud a suis amatorib
exigit. nisi ut penitus de ꝑhẽn
uita ñ cogitent. et regnum dei
futurum ẽẽ desꝑent: Nunc ui¬
deamus quibz casibz subiasz.
quibz ue ꝑiculis seruit ancilla.
ut cum eam probauerimus nͨ
se ip̃am posse regere. seruicta no¬
stra ab euis dominatione tol¬
lentes. alteram qui merito ser¬
uiendum sit requiramus. Qnͣ¬
tos enim amatores eus ruina
subito grauis oppsit. fragor
celi ꝑcussit. fulmen incendit.
naufragia ꝑdiderunt. traxit
chaos. caubdis ebibit. gladiꝰ
igulauit: Et istam miseri cũ
doloribz amittentes iusam il¬
lam penitus inuenire ñ pos¬
sunt. Ad illam enim uitam
inducit tortura. sed causa:
Tno deniq eodẽq penarum ge¬
nere. et mnocentibz salus et̾na
confertur. et pena delinq̃ntibz ir¬

Expanded text:
dunt istam vitam, falsam esse, et veram vitam inveniri non posse, nisi qui ab animo suo falsam istam abjecerit, et caducam, quae non aliud amatoribus suis, nisi peccata imperat, suadet facinora, ingerit criminosa; nihilque aliud a suis amatoribus exigit, nisi ut penitus de perenni vita non cogitent, et regnum Dei futurum esse desperent? 28. Nunc videamus quibus casibus subjacet, quibusque periculis servit ancilla, ut cum eam probaverimus nec seipsam posse regere, servitia nostra ab ejus dominatione tollentes, alteram cui merito serviendum sit, requiramus. Quantos enim amatores ejus ruina subito gravis oppressit, fragor coeli percussit, fulmen incendit, naufragia perdiderunt, texit chaos, Charybdis ebibit, gladius jugulavit! et istam miseri cum doloribus amittentes vitam, illam penitus invenire non possunt! Ad illam etenim vitam non ducit tortura, sed causa. Uno denique eodemque poenarum genere et innocentibus salus aeterna confertur, et poena delinquentibus ir
Abbreviated transcription (Latin):
posuit in pauone suo. et ꝑdurit
ad locum: et ibi ubi ip̃e imꝑa¬
uerat cum omi diligentia sepe¬
luuit. I p̃a autem sc̃a lucina. per
crigiita dies a loco sc̃o ipso ñ
dicessit. post aliqnͣtos aut̾an¬
nos. pax esce est reddita: que sta¬
tim ut ecc̃a glam pacis accepit.
domum suam ecc̃am fecit. eui õs
suas opes ad xp̃ianorum reqͥem
relinquens. fecit ip̃am ecc̃am

Expanded text:
e suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit. Ipsa autem sancta Lucina per XXX dies a loco sancto ipso non discessit. 90. Post aliquantos autem annos pax Ecclesiae est reddita: quae statim ut Ecclesia gloriam pacis accepit, domum suam fecit ecclesiam. Cui omnes suas opes ad Christianorum requiem relinquens, fecit ipsam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
giis ce¬
lebrantes. hinc psalmi reso¬
nent. inde concrepent lectioneᷤ
hinc ppłorum turbe letentur
inde sustententur pauꝑes xp̃i
Omnes ergo gliemur in do

Expanded text:
ginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Do
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u fabricauit. panem et uinũ
aqua mixtum. manente ꝓpͥa
specie. in carnem et sanguinẽ
suum. ad catholicam precem.
ob reparationem nr̃am sp̃s
sui scificatione conuertit. In¬
deq unmersos iussit diuinam
precari potentiam. ut in formã
pristinam sacro sanctum re-¬
formaret mysterium. quatin
mulieri ad sumendum fuisset
possibile. Qd̃ et fam̃n est. Unde se¬
pe fata mulier plurimum in
sc̃a religione ac fide proficiens
participatione dominici sac̃¬
m̃ti consetrata est. et omnes
qui uderant. in diuino amo¬
re. et ortodoxa crudelitate feruẽ¬
tius excreuerit. Quidam qͦ no¬
bilissimus scd̃m carnnis pro¬
sapiam. et potentissimus iuxͣ
regiam in suo modo magni¬
ficentiam. cum ꝑinternu¬
tios familiaritatem aplice

Expanded text:
 fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem ap
Abbreviated transcription (Latin):
uidens se derisum ingenuit. Tẽ
dens autem arcũ unus ex his
qui cum co uenerant. sagita¬
uit eam. At illa emisit uocẽ
dicens. Insulto tͥ miserribilis.
quia sicut uirum fortẽ in bel¬
lo aggrederis. qͣm sieut muli¬
erem uolueras subiugare. Et¬
ce munda uado ad dñm meũ
is sororibz reddit. quia sine me
esse ñ patiebantur. Et his deĩs:
emusit sp̃m. Unde corpus cus
sublatum est. ab hominibz a
nastasia: et cum sororibz eius
positum est. passe sunt autẽ

Expanded text:
uidens se inrisum| ingemuit et extendens arcum unus ex his qui cum| eo uenerant Sagittauit eam et misit uocem| dicens insulto tibi miserabilis . quia sicut uirum fortem| in bello adgrederis quam sicut mulierem uolueras sub| iugare. Ecce munda uado ad deum meuis sororibus reddidit . quia sine me| esse non patiebantur. Et his dictis+ emisit spiritum. Vn| de corpus eius sublatum est ab hominibus . anastasie| et com sororibus eius positum. Passae sunt au| tem .
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. iohannes tamen am¬
plius ac specialius usq ad
finem uite. qui sͥ cõmissam
accepit in suam. quasi mrem
filius: cui benignus magist̃
de cuice. mulier inquit ecce fi¬
lius tuus. ad discipulum aũ
ecce mater tua. et nirgo uir¬
gn coheret. et deseruiret oftõ¬
sissime cura adoptionis. Nõ
enim pudicissima uirgini¬
tas alicui discipulorũ rectĩ
qm uirgini cõm̃datur. ut eẽt
adiuicem grata societas. et
florib aspectus: nec ñ et uenu¬
stus conuersandi uernans
alternatim. pudicitiarum
splendor decoratus. Una siqͥdẽ
iuitus uirginitatis mambo¬
bus. sed altera proportio in
maria. Altera quidem quia
cunditas integritatis longe
głosior. qm uirginitas. Iccir¬
co et fecunditas in illa. tota
deifica ẽ et uirgunntas. Alio¬
quin nusqͣm scd̃m naturam
nascendi uirgutas. ubi fe¬
cunditas predicatur. neq fe¬
cunditas. ubi uirginitas in¬
tegra conseruatur. Idecq to¬
tum suꝑ excellunt de illa que

Expanded text:
tionis, Joannes tamen amtionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quiacunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit
Abbreviated transcription (Latin):
deuotio augeatur pro affin
uitatem. sola post deum que
nos confumet in omni uen¬
tate: fuisq cõmendet mentis.
et precibus auxilietur: et ur
ipi digni mueniamur mẽ
laudibus. Quod si queritur
post ascensioncin dñi quid
egerit. unum pro certo est q
uurgo scã corpore. ac m̃te pr¬
mansit. Qmͣ sane angelus
gabricl. ac si celestis paru¬
phus intactam custodur a¬
ioses apls atq euangelist.
cui xp̃s cam de cruce cõmisit.
iurgo uirginem seruauit. si¬
isq ci deseiunt obsequiis.
Non qd̃ eximius ille scõum
chorus apłorum descrucrit cã
inter quos post resurtettõnẽ
intrans et exiens. familiarĩ
contulit de xp̃i in camatons
tanto siquidem uerius. qnͣto
ab mnitio plenius perspiritũ
scĩn cuncta didicerat. et ꝑspexe¬
rat oculis uniuersa. licet et
cegno uerint. et in omnem e¬
docti ꝑuenerint ueritatem. Qͣ
sanc beatam iurginem. et si
om̃s uenerati sunt discipuli.
eiq famulabantur offõ diles¬

Expanded text:
devotio augeatur pro affectdevotio augeatur pro affectereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custod atque evangelista, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et  omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilec
Abbreviated transcription (Latin):
profecto ñ nulli doctorum
senserunt. etiam et in sius re¬
liquerunt scriptis. qd̃ iam in
pleta. fatentur enim qd̃ ueri
testes si eent. nisi et uera eẽt eo¬
rum resurratio. Unde et beatus
petius dixisse legitur. cum de
dauid lequeretur in testimoni¬
um. Et sepulchrum inquit ã
apud nos ẽ. quasi ñ sit ausus
dicere. qued ip̃e aut corpus eiꝰ
apud nos ẽ. sed tantum sepul¬
chrum quo conditus fuerat.
hinc auint resurtexisse et i ipm
cum ceteus sanctis. et ideoua¬
cuum remansisse mausoleũ:
uti nunc be maue cernitur. Qd̃
sa ne fr̃m. et de alus quibz lilrt
locs scripturarum fumare co¬
regnant resuscitati in eterna
societate. Quod qr deo nichil
est impossibile. nec nos de ba
pio magis desiderio opinari.
oporteat. qm inconsulte defim¬
re qd̾ sme periculo nescitur uñ
de his ex quib certi sumus.
tantis ꝑ loquamus ad erhorts¬
tionem ur̃am qualicũq ser¬
mone. ad edificationem et
laudem noĩs dei. ut et religis
conseruetur pro famula tum

Expanded text:
profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in rrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare coregnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beapio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et
Abbreviated transcription (Latin):
quedam femina. furtim eius¬
abstulit calciamenta. Quent
ad domum suam usq ꝑueĩt.
continuo lumen amisit. Etgo
ut cegnouit furuncula. celitꝰ
in se ulcisci in iuriam genoue¬
te. alterius ad cam ducatureue¬
ctans calciamenta. ruensq ad
pedos cus. ignosci sͥ parit. et lu¬
men restitui ululans cxorabat.
Genouefa uero ut erat bengnis¬
suma. manu cam ab bumo sb̃

Expanded text:
Quedam femina furto abstullit eius calciamenta, que ut ad domum suam pervenit, continuo oculorum lumen amisit. Ergo ut cognovit furuncula, caelitus in se ulcisci iniuriam Genuvefae, alterius ad eam ducatu revectans calciamenta ruensque ad pedes Genovefae, ignosci sibi pariter et lumen restitui ululans exorabat. Genuvefa vero, ut erat benignissima, manu eam ab umo s
Abbreviated transcription (Latin):
tenus restitissent: palmam to¬
tam ulcera interius ĩmeisa
tranfoderent. huius dexterain
comprehensam dum attrectat
sacerdos. tactus salubritate be¬
nedixit: apprchensosq singil¬
latim digitos. cedentib ner¬
ius inusum flexibilem reuoca¬
uit. Recditurq ministerio ma¬
nus: que inferebat sͥ ip̃a ꝑniti¬
em. Insuper his pictatis adiũ¬
git: ut sanctis manibz directis
iam digitis. excessum ungi¬
uum ad formam communis
ꝯsuetudinis resecaret. Decussis
itaq cuntatib gallicanis. dũ
alpes italiam ingressurus exu

Expanded text:
tenus restitissent, palmam totam ulcera ulterius inmersa transfoderent. Huius dexteram conprehensam dum adtrectat sacerdos, tactus salubritate benedixit adprehensosque singillatim digitos, cedentibus nervis, in usum flexibilem revocavit, redditurque ministerio manus, quae inferebat sibi ipsa perniciem. Id insuper pietatis adiungit, ut sanctis manibus, directis iam digitis, excessum unguium ad formam communis consuetudinis resecaret. 31. Decursis itaque civitatibus Gallicanis, dum Alpes Italiam ingressurus ex
Abbreviated transcription (Latin):
herculis. Et cum nulla possẽt
eos ratione moucre. s pro xp̃i
nomine optarent mori mag̃¬
qm iuiuere. extenderunt eos mi¬
lites. et uirgis cos forcit mai¬

Expanded text:
erum cum nulla possent eos ratione movere, sed pro Christi nomine optarent magis mori, extenderunt eos milites, et virgis fortiter mac
Abbreviated transcription (Latin):
lum locum. clamauit uoce mag¬
na dicens. xpofore ostende michi
uirtutem dei tui. ut et ego credam
n eum. et tulit tĩam ubi posit¬
guine. et posuit in oculum suũ.
et cdixit. In nomine dei rp̃ofori.
Et ip̃a hora apeitus ẽ oculus eiꝰ.
ẽunc erclamaint uoce magna
qui facis uoluntatem tim̃tiũ
te. et ego ab hodierna die ponã
p̾ceptum in omni populo et in
omini lingua. ut quisquis blas¬
phemairerit deum xp̃ianorum.

Expanded text:
lo loco clamauit uoce magna| dicens. Christoferi ostendi mihi uirtutem dei tui ut et ego| credam in eum . et tollit terram ubi pguinem eius . et posuit in oculum suum .| et dixit . in nomine dei cristoferi . et ipsa hora apertus| est oculus eius. Tunc clamabat uocem maqui facis| uolumptate timentibus te . et ego ab hodierna die| ponam praeceptum meum in omni populum et in omni| lingua . quicumque blasphemauerit deum christianorum .|
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qnͣta prodigia. signa qͦ et
harmata. similit̾ et doctunã
ꝑ me uob̾ p̾stiterit perseuerate ĩ
eius mandatis. Me cnum dñs
iam de hoc mundo uocare digna
ram eius foras ecclam proici.
Et descendens in eam expandẽs
uitatus ad conuiuium tuum¬
ex toto corde meo desidercibam te.
uidi facicm tuain. et quasi de se¬
pulcro suscitatus sur: O dor tu¬
us concupiscentias in me exci¬
taint ctnas. uox tua plena sua¬
uitate melliflua. et allocutio
tua incomparabilis elcquus

Expanded text:
tes, quanta prodigia, signa quoque et charismata, similiter et doctrinam per me vobis praestiterit. Perseverate ergo in ejus mandatis. Me etenim Dominus jam de hoc mundo vocare dignaterram ejus foras ecclEt descendens in eam expansis uitatus sum ad conuiuium tuex toto corde meo desiderabam te. Vidi faciem tuam, et quasi de sepulcro suscitatus sum. Odor tuus concupiscentias in me excitavit aeternas. Vox tua plena suavitate melliflua, et allocutio tua incomparabilis est eloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
tum potes adiuua nos. Dicit
ad pum sc̃s. Credis saluari:
Qui ait. Credo dñe: adiua
incredulitatẽ mcam. Et con¬
tinuo applendens manũ ciꝰ
et orans: redusit cum in uno
loco interioris sacri periboli.
et dans ei regulam: conla¬
uorabat ei petres dies. Post qͦs
isitaiit cum: ⁊ dicit ei. Qͦmͦ
habes fili: Dicit ad eum. In
magna sum dñe defectione.
Sc̃e dci: ñ fero clamores eorum.
⁊ t̾rores. ac iaculationes. seu
lapidationes eoꝵ: tenẽtes ma¬
nu scriptam meã. accusant
me dicentes. Tu uemisti ad nos
Non nos ad te. Et dicit ei sc̃s.
Noli tinere fili. tantũ crede.
Et dans ei medicam escam.¬
signałm: acorans reclusit
cum. et post paucos dies ui¬
sisauit cum. ⁊ dicit. Quomͦ
yales fili: Dicit ci. Pater sã
alonge damores corum audio
et minas:sed ñ uidco cos. Et ite¬
rum dans ci escam. et orãs. clau¬
densq hostium:. abut. Et qua¬
dragesimo die redut: et dicit ei.

Expanded text:
tum potes adjuva nos. Dicit ad puerum sanctus: Credis salvari? Qui ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Et continuo apprehendens manum ejus, et orans, reclusit eum in uno loco interioris sacri periboli. Et dans ei regulam, collaborabat ei per tres dies. Post quos visitavit eum, et dicit ei: Quomodo habes, fili? Dicit ad eum: In magna sum, domine, defectione, sancte Dei, non fero clamores eorum et terrores, ac jaculationes seu lapidationes eorum. Tenentes manuscriptam meam, causantur me dicentes: Tu venisti ad nos, non nos ad te. Et dicit ei sanctus: Noli timere, fili tantum crede; et dans ei msignaculum et orans reclusit eum. Et post paucos dies resitavit eum, et dicit: Quomodo habes, fili? Dicit ei: Pater sancte, a longe clamores eorum audio et minas, sed non video eos. Et iterum dans ei escam et orans, claudensque ostium abiit. Et quadragesimo die rediit, et dicit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen dum in carne uixit.
carneis mouebatur sensibus
et ideo qm sepx locorum recrea¬
batur iuisitationib: et quẽ
genuerat. mentis complec¬
tebatur amplexib. Deniq a¬
mor xp̃i. desiderium pariebat.
desiderium uero gliscens. qĩ
nouis reparabatur ardorib.
intantum ut credam non nũ¬
qm qd̃ omnia etiam et semz¬
ip̃am transcenderit: quia om¬
nino amor impatiens. quod
amat ñ potest ñ uidere. Hinc
est kĩne quod omnes sancti.
omnia que meruerant pro
parius duxere. si dum quẽ
amauerant ñ uiderent. sicuti
et uenerabilis uirgo maria.
ñdum dignum ꝓ innumeus
et ĩmensis beneficus reddebat

Expanded text:
tamen dum in carne vixit, carnalibus movebatur sensibus, et ideo quam saepe locorum recreabatur visitationibus: et quem genuerat, mentis complectebatur amplexibus. Denique amor Christi, desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquam, quod omnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatiens, quod amat, non potest non videre. Hinc est, charissimae, quod omnes sancti omnia quae meruerant, pro parvis duxere, si Dominum quem amaverant, non viderent: sicuti et venerabilis beata virgo Maria, non indignum pro innumeris et im
Abbreviated transcription (Latin):
oc etiam memorie. iu¬
re perpetuo est tradendũ .
Quidam er nantarici familia
separatis abinuicem maxilla¬
rum iuncturis. ore apcrto. ad
uirum beatum ꝑducitur. Quẽ
signo crucis in presso saita

Expanded text:
oc etiam memoriae iure perpetuo est tradendum. Quidam ex Nantharici familia, separatis ab invicem maxillarum iuncturis, ore aperto ad virum beatum perducitur. Quem signum crucis inpresso et
Abbreviated transcription (Latin):
nem orationum: craltait pa¬
nem sine int̾missione orans et
ad scificanoum nos: qui suisũ
patu consedes. ⁊ hic nob̾ iniusi¬
biliter coes. Dignare potenti
manu tua tradere nob̾. et per
nos omni ppło sc̃a scõrum. Po¬
pulus respondit. Unus sanctꝰ.
una quidẽ cõmunicauit cum
timore młto. alcam aut̾ res er¬
uauit conscpelui sͥ: terciam n̾o
imponens columbe aurec pepen¬

Expanded text:
nem orationum exaltavit panem, sine intermissione orans et ad sanctificandum nos, qui sursum Patri consedes, et hic nobis invisibiliter coes. Dignare potenti manu tua tradere nobis, et per nos omni populo sancta sanctis. Populus respondit: Unus sanctus,una quidem communicavit cum timore multo; alteram autem reservavit consepeliri sibi; tertiam vero imponens columbae aureae, pepen
Abbreviated transcription (Latin):
einde quadam uice pre¬
cellen tissimus childeb̾¬
tus rex. cum ei direxissz sex
milia solidorum. pauꝑibus
eroganda. expandes tua mili¬
a. reuertitur ad palaciũ. Int̾to¬
gatus a rege si adhuc resideret.
qd̃ egenis tubueret. responclit
medietatẽ resedisse. nec inue¬
misse iopes. quib totũ expẽdẽt.
Cui rer inquit. Dñe. dona qd̃
restitit. Nam xp̃o largiente. qd̾
donetur ñ deficit. In cidẽs gͥ au¬
raca missoria. argentea uasa
cõminuẽs. quicqd primum
huit dat sacerdoci ne ꝑdct. Erat
gͦ expectanda cõtentio. int̾ sai¬
dotem ⁊ principẽ. Faciebanta¬
pud se de misericordia pugnã
et de pitate certamen. thesau¬
ros ut spargerent. et desuis sa¬
lentis egeni discescerent. Festi¬
ni ad futura lucra. ut brache¬
um semen sererent. et postme¬
sorss accederent auro lentam
ꝑsegentem. Ut sacerdos locu¬
pletarecur regalibus tresau¬
ris: et in rege floreret gracia
sacerdotis. Qui suum solum

Expanded text:
ique quadam vice pracellentissimus Childebertus rex, cum ei direxisset sex millia solidorum, pauperibus eroganda, expendens tria millia, revertitur ad palatium: interrogatus a rege, si adhuc resideret quod egenis tribueret, respondit medietatem resedisse, nec invenisse inopes, quibus totum expenderet. Cui rex inquit: Domine, dona quod restitit. Nam, Christo largiente, quod donetur non deficiet. Incidens aurata missoria, argentea vasa comminuens, quidquid primum habuit, dans sacerdoti, ne perderet. Erat ergo exspectanda contentio inter sacerdotem et principem. Faciebant apud se de misericordia pugnam et de pietate certamen, thesauros ut spargerent, et de suis talentis egeni ditescerent, festini ad futura lucra, ut bratheum semen sererent, et post messores accederent, aurolentam per segetem, ut sacerdos locupletaretur regalibus thesauris, et in regem floreret gratia sacerdotis, qui suum solum
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. Quis et cnim sapiens
ignorat duriora esse supplicia
cõti die spiritaliter macie stare
drabolice fraudi resistere. qͣm
uno momento tyramico gla¬
dio uitam finire: Hoc sentier¬
ster dyabolus tamqm leo rugi¬
ens arcuit querens quem deuo¬
ret. cui resistite fortes in fide. Et
bratus paulus similiter. Sta¬
te inquit succincti lumbos ur̃os
in ueritate. ut possitis omnia

Expanded text:
lebat. Quis etenim sapiens ignorat duriora esse supplicia, quotidie spiritualiter in acie stare, diabolicae fraudi resistere, quam uno momento tyrannico gladio vitam finire. Hoc sentiester diabolus, tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et beatus Paulus similiter: State, inquit, succincti lumbos vestros in veritate, ut possitis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et om̃s uitutes dñi conferant᷑.
Inter mitia igitur conuersions cue.
hoc munus primum si conferas xͦ.
presto erit remunationis eius pre-¬
mium suꝑ te rorona martyrii. ha

Expanded text:
tur, et omnes virtutes Domini conferantur. Inter initia igitur conversionis tuae hoc munus primum si tu conferas Christo, praesto erit remunerationis ejus praemium super te, corona martyrii, ha
Abbreviated transcription (Latin):
cors. uult a se precibz crigi. qͥ¬
Hinc et enim ꝑ psalmistã dicit.
Inuoca me in die tribulatioĩs
tue. et cripiamte et magnifica¬
bis me. Ip̃e gͦ sibi testis est quia
muocantibz miscreri desi deras.
qui admonet ut muo cet̾. Pro¬
inde fratres carissimi. contrito
corde et correctis oꝑibz ab ipso
ferie quarte diluculo. septifor
uidex cum culpas nr̃as nos pu¬
nire considerat. ip̃e a sententia

Expanded text:
icors icors hic etenim per psalmistam dicit: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te: et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est, quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocetur. Proinde, fratres charissimi, contrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae primo diluculo, septiformJudex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia
Abbreviated transcription (Latin):
re ante ꝑcussionem uacat. Re¬
uocemus ante oculos men¬
tis. quicqͥd errando commii¬
mus. et quod nequiter egimꝰ
flendo puniamus.Preueni¬
mus faciem eius inconfessi¬
one et sicut ꝓpl̾a ammonet
leuemus corda nr̃a cum ma¬
nibus ad deum. ad deum qͥp¬
pe corda cum manibz leuare
est. orõnis nr̃e studium. cum
merito bone oꝑationis crigat
Dat profecto. dat tumori nr̃o
fiduciam. qui ꝓphetam cla¬
mat. N olo mortem pecca¬
toris. sedut conuertatur et
uiuat. Nullus autem de
miquitatum suarum ĩma¬
nitate desꝑet. Ueteruo sas nã¬
q uniuitarum culpas. tri¬
duana penitentia abstersit
Et conuersus latro. iuite pre¬
mia et iam in ip̃a sẽtentia su¬
e mortis emeruit. Mucemꝰ
igitur corda. et ꝑsumamus
nos iam pcepisse qued petim̃
Cicuis ad precem uider fleccit᷑.
si a prauitate sua petitor corri¬
gatur. Imminente gͦ tantea
nmaduersionis giadio. nos
in portunis fletib mfistamus
Ea namq q̃ ingrata eẽ hõib¬
tatis placet. qr puis ac miser¬

Expanded text:
re ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis, quicquid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. 'Praeveniamus faciem eius in confessionem', et sicut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe corda cum manibus levare est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis eregere. Dat profecto, dat tremore nostro fiduciam, qui per profetam clamat: 'Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominitatis placet, quia pius ac miser
Abbreviated transcription (Latin):
stituit gradus. confessionis
scilicet et martirii. ut hi quimͣr¬
tyrii pondus se posse ꝑferre des¬
perant. confessionis graciam
teneant: et dantes latus bellã-¬
tibus. xp̃i militum. qui pro
sollicitudinem gerant. ꝑgãt
itaq qui uolunt una cũm
filiis nostris chromatio et ti¬
buitio: et mecum in hac urbe qͥ
uoluerunt maneant. Non eĩ
terrarum spatia diuident. qͦs
xp̃i caritas nectit: nec absen¬
tiam ur̃am sentiunt oculi nr̃i
quia de interioris hominis noꝰ
intuemur aspectu. Hec et his
similia dicente papa gaio: ex¬
clamauit tiburtius ur claris

Expanded text:
stituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir claris
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ad rauriendam aquã mi¬
seris: dum ad fontem uenerit.
aspicit prius ne sordes alique
intus lateant in lagena. et ñ ẽ
ausus aquam uiuas mittere.
nisi mundatum a sordib ind̾it.
Nos tibi queq quomodo pot̾im᷑
tradere fontem ueritatis. insi pͥ
te ab omnibz ydolorum sordib
et squalorib feceris alienum:
Chromatius dixit. et quo ordine
alienus effici potero ab his: Sc̃s
sebastianus dixit. Da nobis po

Expanded text:
tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis po
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem prodiderit. Quib res¬
pondit ueatissimus pontifer. ꝑ¬
petuo ceci ec̃. delrtis. ne uidentes.
ad consuctam ꝑuersitatem redi¬
re temptetis. In nomme autera
librri a ueratione demonum siti ᷤ
Qui confestu a demonibz emũ¬
dati. et credentes fonte salutari
ꝑfusi sunt. Ac ꝑmanente cecita¬
te damnati. iubente brato grego¬
rio de cetero stipe sunt ecclesiasti¬
ca aliti. S et tirannus quidã

Expanded text:
ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nomine autem liberi a vexatione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quida
Abbreviated transcription (Latin):
fercit inquit uoluntatem pa¬
trs mei. qui incelis est: ip̃e
meus frater et soror et mat̾
cerit inquit uoluntatem prĩs
mei qui in celis est. Unde qi
lilera facultas cunctis p̾stat᷑
sponse. estote sorores ac ꝓpinq̃
quia qd̃ carne ñ potiustis. gra
totum condonatum ẽuob.
Et ideo diligite matrem dñi.
que uob genuit sponsum ĩ
mortalem. cuius et uob̾cũ
soror est ip̃a. quia uolũtatẽ
patus fecit. ut eẽt mater. Pro¬

Expanded text:
fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater cerit, inquit, voluntatem Patris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis prestatusponsae, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ xp̃ianum. qui in lenocimo
sui molliendo capitis fibras
onittit: qui tonsorem diligit.
qui scapulas mollitur gestat
qui flexum gressum improbo
nisu distendit. qui uiros negli
genter agit. feminas diligẽti
intuetur: numqm tales pestes.
enum qualis semꝑ fuerit: nunc
euidenter ostendet. fabianus di¬
rit. Consultins facies. si saluti
tue consulas: et principum de¬
creta ñ contempnas. Sanctus¬
tiburtius dirit. Ego salutimes
melius non consulo: qm ut
deos deasqz contempnens. unũ
c̃e confitrar. eor quatus dixit.
Non solum ipr ip̃ianus au¬

Expanded text:
ianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius intuetur. Nunquam tales pestes Cenim qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulens, principum decreta non contemnas. Tiburtius respondit: Ego saluti meae melius non consulo quam ut deos deasque contemnens, unum  confitear. Torquatus adjecit: Non solum ipse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ditis ocłs imꝰ aꝑtꝰ ẽ. dcĩde alto
eadẽ sb̾ note nunũ fusosagiie.
appropiiqnte cie sacerdoti se
obtulit cum de regis occursu do¬
mum reu̾teretur: Quo ĩgres
so oratorium. statim mulieri
alter oculus aꝑitur. ⁊ p̾stãte
domino. gemello uidere se lu¬
mine gratulatur.

Expanded text:
 deinde altero eadem sub nocte nimium fuso sanguine, adpropinquante die, sacerdoti se obtulit. Qui cum de regis occursu domum reverteretur, ingressus in oratorium, statim mulieri alter oculus aperitur, et praestante Domino, gemello se videre lumine gratulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rinus. ego te int̾regaui dices.
fac me probare iuste te credi¬
disse. et tu mͥ nominasti homi¬
nem magum. quem ego in
inculis iulro. et in carteris
una conclusum. Et ideo mox¬

Expanded text:
rmem: Ego te rogavi dicens: fac me probare juste te credidisse; et tu mihi nominasti hominem magnum, quem in vinculis habeo, et in carceris ima conclusum. Si verum
Abbreviated transcription (Latin):
dis cunctos populos curait
suscipere. nos om̃s non possu¬
mus pascere. Sicqz nacuos si¬
uit abire. Que uerba responsi¬
oms cum sepius ad claman¬
tibus iterans redderet. apparu¬
it ei inuisu sc̃s gregorius t̾no
illumq tercio blande increpãs
suꝑ sua detractione et ip̃ius te¬
nacia seu miscrorum indigẽ¬
tia ammouit atq corripuit.
Qui nec cor ad miam flexit.
nec ori ab obtrectatione adhi¬
lrre custediam uoluit. nͨ ma¬
num ad largitatem extendi
unde illi quarto apparens bs̃
gorius horribiliter eum redaĩ¬
guit. et comminans in capl

Expanded text:
dis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit. Unde illi quarto apparens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans, eum in cap
Abbreviated transcription (Latin):
aut fr̃o: nocauit sacrũ clerum.
et monasteria. et omnem xp̃o
amabilem ppsm: et dixit eis. fi¬
lioli mei dilectissimi: õs gr̃as
agatis dño. Ecce enĩ ouem ꝑ¬
ditam debet pastor bonus in
humeris reportare: et offerre
ecclie. Quappter debitum ẽ. et
nos ugiliam facere nocte. ac¬
as postulare cius benignitatẽ.
ut ñ uincat corruptor anima¬
rum. etiam hoc in fc̃o. Et alacͥt
pplo coadunato: ꝑ omnem nce¬
tem postulaucrunt dm̃n cum
bono pastore. cum lacrimuis
clamantes pro co kyrieleysõ.
Et mature cum om̃i młcitu¬
die ppli. accepit sẽs puerum:
et tencus derteram manum ei
ducebat illum in scãm dei es¬
clesiam. cum psalnus ⁊ hym¬
nis: Et ecce dyabolus omĩum
fascinans intustem uitam
cum omĩ ꝑniciosa uirtute
aduenit: et inuisibilit᷑ app̾ben¬
dens puerum. conabatur raꝑx
cum de manu sã. Et cepit cla

Expanded text:
acto vocavit sacrum clerum, et monasteria, et omnem Christo amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes gratias agatis Domino. Ecce enim ovem perditam debet pastor bonus in humeris reportare et offerre Ecclesiae. Quapropter debitum est et nos vigiliam facere nocte, ac postulare ejus benignitatem, ut non vincat corruptor animarum etiam in hoc facto. Et alacriter populo coaggerato, per omnem noctem postulaverunt Deum cum bono pastore, cum lacrymis clamantes pro eo: Kyrie, eleison. Et mature cum omni multitudine populi accepit sanctus puerum, et tenens dexteram manum ejus, ducebat illum in sanctam Dei ecclesiam cum psalmis et hymnis. Et ecce diabolus omnium fascinans in tristem vitam, cum omni perniciosa virtute advenit, et invisibiliter apprehendens puerum, conabatur rapere eum de manu sancti. Et coepit cla
Abbreviated transcription (Latin):
da paraueram. ego inferix fi¬
lios sepulturus expendam. q
filu mec baculus senectutis.
et geminum meor iuscetum
lumen. nati feliciter. et prospe
educati. excellentissime me¬
morie et ingenu singularis.
ommumq lib̾alium pericia
litterarum imbuti. que ista
repente in sama. nr̃a uolunci¬
te progenita. mortis uos iat
esse amatores: Nũqm̃ ista
iuiuentibz placuit. numqͣm
morituris suum amorem
indixit: Ad quoscũq autem
ꝑuenire potuit. molenter ad¬
missa ẽ et non est uoluntate
ab ullo uiuente suscepta.Si
hanc nudus debitor sub aua¬
ro feneratore positus. nulla
potest rõne diligere. nec soli

Expanded text:
nda paraveram, ego infelix finda paraveram, ego infelix filios sepulturus expendam. O filii, meae baculus senectutis, et geminum meorum viscerum lumen, nati feliciter, et prospere educati, excellentissimae memoriae, et ingenii singularis, omnium liberalium peritia litterarum imbuti, quae ista repente insania vestra voluntate progenita mortis vos fecit esse amatores? Numquam ista viventibus placuit: numquam morituris suum amorem induxit: ad quoscumque autem pervenire potuit, violenter admissa est, et non est voluntate ab ullo vivente suscepta. Si hanc nudus debitor sub avaro feneratore patitur, nulla potest ratione diligere; nec solum
Abbreviated transcription (Latin):
amplius uerecũdatus es. In
illo ymaginem meam peperi
ute paternos uultus effudi.
ẽn patri utilior. iste similior.
Heu me miseram. Circũuallãt
me ex omni parte incomꝑabi¬
lis luctus. in audita miseria.
et gemina orbitas. nullus tri¬
bulationibus cõparanda. A¬
mitto filios. ad mortem ultro
ꝓperantes:. Quos si mͥ hostes au¬
ferrent. ꝑ medias sequerer acies
bellatorum: Si iudicia iuolen¬
ta concluderent. carcerem siml
irruperem moritura. Nouum
noc genus ẽ. pereundi. in quo
carnifex regatur ut feriat. ita
optatur ut pereat: mors mui¬
tatur ut ueniat. Nouus hielu¬
ctus est noua miseria. in qua
natorum niuentus spontea¬
mittitur. ⁊ parentum miscrã¬
da cogitur senectus ut uu
Ista et his similia matre pi¬
sequente. infirmus pater et
grauis iam senio manib
adoucitur scrnulorum. et ag¬
gens. huusmedi dabat uo¬
cem ad celũ Ad mortem ult
proficiscentibz filus. ualedis¬
turus adueni. ut uniuersa q̃
a filus sepulture mee erhilf¬

Expanded text:
amplius verecundatus es: in isto imaginem meam peperi, in te paternos vultus effudi; tu patri utilior, iste similior. Heu me miseram! circumvallant me ex omni parte incomparabiles luctus, inaudita miseria et gemina orbitas, nullis penitus tribulationibus comparanda. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatorum; si judicia violenta concluderent, carcerem simul irrumperem moritura. Novum hoc genus est pereundi, in quo carnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentum miseranda cogitur senectus ut vivat. 7. Ista et his similia matre prosequente, infirmus pater, et gravis jam senio, manibus adducitur servulorum, et cyggens, hujusmodi dabat voces ad coelum: Ad proficiscentibus filiis valedicturus adveni, ut universa, quae a filiis sepulturae meae exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
multam oppressionem cum pe¬
ne importabili importuntate
quicti ingerebat sc̃e romane ec¬
clesie. possessionesqz eiusdem et
mancipia ꝑtinentes. crudelissi

Expanded text:
multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissi
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad se adouci quirinum.
et dixit ei. ego te qua si filiũ
dilexi. tu autem urisisti me de¬
ceptus ab alexandro. Sicit ei
sum. Uis occide. ins fustigare
ius incendere. aliud ñ cro. Na
õs qui erant in carcere feri fi¬
cri xp̃ianos. et dimisi eos. et
noluerunt usqͣm te ire. Sãm

Expanded text:
sit ad se adduci Quirinum, et dixit ei: Ego te quasi filium dilexi; tu autem irrisisti me, deceptus ab Alexandro. Dixit ei factus, vis occidere, vis fustigare, vis incendere, aliud non ero. Nam omnes qui erant in carcere, feci fieri christianos, et dimisi eos, et noluerunt usquam ire. Iratus
Abbreviated transcription (Latin):
b conterta componitur. et in ex¬
peditione campestri instar ciui¬
tatis aptatur. Madidus baptis¬
mate procedit crercitus: fides fer¬
uet in ppło. et contempto armoꝵ
presidio. diuinitatis expectatur
auxilium. Interea hec institutõ
uel forma castrorum. hostibus
nuntiatur. Qui iuctoriam qͣi
de mermi exercitu presumentes.
assumpta alacritate festinãt.
quorum camen aduentus: ex¬
ploratione cegnoscitur. Cumq
emeusa sollempnitate pascha¬
li. recens de lauacro pars maior
erercitus arina capere. et bellum
parere temptaret: germanus du¬
cem se prelu profitetur. Eligit ex¬
peditos. artumicita ꝑauitit et ete
gione quia hostium sperabatur
aduentus. uallem circuidatam

Expanded text:
bus contexta conponitur et in exbus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e gione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam
Abbreviated transcription (Latin):
nocti. candentem nueis uesti¬
bus uidit sͥ adc̃c ꝑsonam. que
manu extensa iacentem iudire¬
tur actollere. cumq consistere
firmis uestigus imprabat. ꝑ
qm horam ita fugatis dolou
recepit pristinam sanitatemn
die redoito ittueris laborem su¬
biret intrepidus. Interea saro¬
nes pictiqz uellum aducisus bͥ¬
tones iunctis iuribz susceperũt.
quos eadem necessitas in castra
contraxerat. et cum trepidi ꝑte
suas pene impares iudicarent.
sanctorum antistitum autilul
petierunt. Qui promissum ma¬
turantes aduentum. tantum
securitatis ac fiducie contuleuĩt
ut accessisse maxinus credactur
militabat in castris. aderant eriã
quadragesime uencrabiles dis.
quos religiosores redebat presoni¬
ca sacercotum. intantum ut coti¬
dianis predicationib instituti.
ceitatim ad gr̃am baptismatis
conuolarent. Nam maxima ex
citus młtitudo. undam lauacri
salutaus expetut. erc̃a ad diem
resurrectionis dominice. frondi¬

Expanded text:
nocte candentem niveis vestinocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securitatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur  Christus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondi
Abbreviated transcription (Latin):
uno in loco infirmitatis ne¬
cessitate constungitur. inui¬
cuua qua manebat. casuale
exarsit incendium. Quod con¬
sumptis domibz que illic pa¬
lustri arundine tegebantur.
ad eum habitacuium in quo
idem iacebat. flabris stimulã¬
tibz ferebatur. Concursus omĩ
um ad antistitem conualuit.
fidei presũptione n passus est.
Multitudo omns desperatiõe
perterrita. obuiam occurrit in¬
cendio. Sed ut dei potentia ma¬
nifestior appareret quicquid cu¬
stodire temptauerat turba. ig¬
ne consumitur. qued uero iacẽs
et infurinus defenderat. reserua
tra citraq descuies. et intergio¬
uos flaminatis incendu. in co¬
lume tabrrna culum. qd rabica¬
tor inclusus emicuit. Exultas
curba miraculo. et uictam se ds¬
uinis iurtutib gratulatur s¬
cubabat diebz a noctib antu¬
gurium pauperis turba sin
mero hu auĩas curau cupientr
hu corpora. Refarri nequeunt
que xp̃s operabatur in famuld.
qui uirtutes faciebat in fumus
Et cum debilitati sue nch̾rane¬
du paceretur adhilru. quadam

Expanded text:
uno in loco infirmitatis necessitate constringitur, in vicinia qua manebat casuale exarsit incendium. Quod, consumptis domibus, quae illic palustri arundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibus ferebatur. Concursus omm ad antistitem convolavit,fidei praesumptione non passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus defenderat, reseratotra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii, incolume tabernaculum quod habitor inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur in famulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam
Abbreviated transcription (Latin):
tamini moribz. sequimini
castitate. huius implorate
auxilium. Quod si me quia
ita lequor. presumptionis ue¬
lit arguere muidorum aliqͥs¬
et qd̃ uob̾ scripserim. arguat
caritatem atq dilectionem:
qi regantibus uob̾. nec hoc
quidem in exꝑtus. iudicaui
negandum. Malui enima
cipere ruborem pudoris. qnͣ
ñ exequi iussionem ur̃am.
quarum precib nõnumqͣm
deus nr obedire uidetur: presce¬
tim cum heatis uobiscum qͥs
itari iuitutis est: cum qͥb
discere potestis affectum. a
me pocius qm magisterium.¬
qd̃ ad laudem huius dici reqͥ¬
sistis. Un de excusare ñ debui
ꝓpterobseruantiam giauisa

Expanded text:
tamini moribus, sequimini tamini moribus, sequimini castitate, hujus implorate auxilium. XVII. Quod si me, quia ita loquor, praesumptionis velit arguere invidorum aliquis, quod vobis scripserim: arguat charitatem atque dilectionem, quia rogantibus vobis ne hoc quidem inexpertus judicavi negandum. Malui enim excipere ruborem pudoris, quam non exsequi jussionem vestram, quarum precibus nonnumquam Deus noster obedire videtur; praesertim cum habeatis vobiscum, quas imitari virtutis est, cum quibus discere potestis: affectum a me potius quam magisterium ad laudem hujus diei requisistis. Unde excusare non debui propter observantiam gravita