comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plus breuiatum est. & adhuc pigrisumus. Ecce que duo
erant unum fc̃m est. Prorsꝰ ꝓximũ dilige: & sufficit:
S dilige. quomͦ teipsum diligis. non quomͦ te ipsum odist.
Dilige ꝓximum tamquam te ipsum. s prius est ut diligas te
ipsum. Quer̾e habes quomͦ diligas te ipsum. & audire habeᷤ.
Diliges dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota m̃te tua.
& ex tota anima tua. Nomo enim quomͦ a se fieri ñ potuit.
sic nec beatus fieri a se pot̃. Alia res fec̃ eum hominẽ. quod
ñ est ipse homo: Alia reseum factura ẽ beatum. quod est ipse
homo: Deniq errare uidetur ipse: quia non potest ꝑ se beatꝰ eẽ .
& amat aliud uñ sit beatuis. Unde se fieri putat beatum est.
hoc amat. Quid putamus amat. uñ amat se fieri beatũ¬
putat: pecuniam. aurum. argentum. possessiones. Breuit̃
dico petuniam. Totum enim quicquitd homines possident
interra: omnia quorum domini sunt: pecunia uocat᷑. Ses¬
uus sit. uas. ager arbor. pecus. quicquid horum est: pecunia

Expanded text:
plus breviatum est, et adhuc pigri sumus. Ecce quae duo erant, unum factum est. Prorsus proximum dilige, et sufficit. Sed dilige quomodo te ipsum diligis, non quomodo te ipsum odisti. Dilige proximum tuum tanquam te ipsum: sed prius est ut diligas te ipsum. 6. Quaerere habes quomodo diligas te ipsum; et audire habes, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Homo enim quomodo a se fieri non potuit, sic nec beatus fieri a se potest. Alia res eum fecit hominem, quod non est ipse homo: alia res eum factura est beatum, quod non est ipse homo. Denique errans videt ipse, quia per se non potest beatus esse, et amat aliud unde sit beatus. Unde se fieri putat beatum, hoc amat. Quid, putamus, amat, unde putat se fieri beatum? Pecuniam, aurum, argentum, possessiones: breviter dico, pecuniam. Totum enim quidquid homines possident in terra, omnia quorum domini sunt, pecunia vocatur. Servus sit, vas, ager, arbor, pecus; quidquid horum est, pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
misericors & miserator. Ionganimis & mul¬
tum misericors & uerax: quam largiter p̃
dicium in futuro scł̃o: Terba que dixi scripta sunt. &
diuinis auctoritatibꝰ continentur. quia misericors ⁊
miserator dominus. longanimis ⁊ multum misericors.

Expanded text:
misericors et miserator, longanimis et multum misericors, et verax; quam largiter pradicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum
Abbreviated transcription (Latin):
enim ds ꝓstratas in faciem fec̃ pastum querentes de terra.
tͥ duos pedes erexit de terra: tuam faciem sursum attendere
uoluit. Non discordet cor tuum a facie tua. non hãs faciẽ
sursum & cor deorsum. Immo uerum audi. & uerum. Fac
sursum cor: nementiaris in domo discipline. Qñ enim au¬
dis. responde: sed sit uerum quod respondes. Sic te dilige.
& diliges proximum tamquam te ipsum. Qͥd enum est sur¬
tua: Qa gͦ duo precepta sunt. si unum drẽt ñ sufficeret.
Sufficit & unum su intelligat᷑. Nam aliqñ sic loquitur
script᷑a sicut paulus apłs. ñ adulterabis. Ñ homicidiuor¬

Expanded text:
enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: te in duos pedes erexit de terra. Tuam faciem sursum attendere voluit. Non discordet cor tuum a facie tua. Non habeas faciem sursum, et cor deorsum: imo verum audi et verum fac, Sursum cor; ne mentiaris in domo disciplinae. Quando enim audis, responde: sed sit verum quod respondes. Sic te dilige, et diliges proximum tanquam te ipsum. Quid est enim surtua? Quia ergo duo praecepta sunt, si unum diceret, non sufficeret? Sufficit et unum, si intelligatur. Nam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adulterabis, n
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem diligit iniquitatem: odit animam suam. Qͥd
dicam de carne. que pars uilior est hominis: Si animam
odit carnẽ quomͦ dilig̃: Deniq qui amant iniquitatẽ
& oderunt animam suam: omnem turpitudinem exer-¬
cent de carne sua. Tam gͦ qui diligis iniquitatem. quomͦ
tͥ uolebas committi ꝓximum. ut diligeres eum tam quam
te. homo qui ꝑdis te: Si enim tuipse sic te diligis ut ꝑdas
te: sic ꝓfecto ꝑditurus es & eum quem diligis sicut te.No¬
lo ergo quemquam diligas. uel solus peri: Aut corrige di¬
Diligo proximum. tamquam me ipsum. dudio plans au¬
dio. In ebriari uis cum illo. quem diligis tamquam me
ipsum. Benefaciamus ñob̾ hocdie. quantum possumus
bibamus. Uĩde quia sic te diligis. & illum ad te trahis. ut ad
quod amas uoces. Necẽe est ut quem diligis tamquam te ip¬
sum. illuc trahas illum: ad quod & tu te amas. Numanus
homo immo beluinus. amando talia qualia belue. Beluas

Expanded text:
Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid dicam de carne, quae pars vilior est hominis? Si animam odit, carnem quomodo diligit? Denique qui amant iniquitatem, et oderunt animam suam, omnem turpitudinem exercent de carne sua. Jam ergo, qui diligis iniquitatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut diligeres eum tanquam te? Homo, quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut corrige diDiligo proximum tanquam me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis cum illo, quem diligis tanquam te ipsum. Bene nobis faciamus hodie, quantum possumus bibamus. Vide quia sic te diligis, et illum ad te trahis, et ad quod amas vocas. Necesse est ut quem diligis tanquam te psum, illuc illum trahas ad quod et tu te amas. Humanus homo, imo belluinus, amando talia qualia belluae. Belluas
Abbreviated transcription (Latin):
ergo discutiendus est. utrum diligat se. cui com¬
mittendi sunt tot ꝓximi. ut sic eos diligat tamꝗͣ
se: Ñ gͦ irascatur unusquisq. si discutio quomͦ
sum. Iõ discutio ut ipse se interroget. ipse s appareat
ipse se ñ lateat. ipse sibi se non abscondat ipse sibi se ante
oculos suos non post dorsum ponat. Me loquente faciat
hoc: me nesciente faciat hoc. Quomodo te diligis:
Quisquis me audis. immo quisquis dm ꝑ me audis. in hac
domo discipline: attende te quom̃ te diligis: ꝓfecto enun
site interroget aliquis utrum diligas te: respondes. quia
diligis. Quis enim se odit: hoc dicturus es quis enim se
odit: Eigo non diligis iniquitatem: si te diligis. Nam si
diligis iniquitatem. ñ ego dico. psalmum audi. Qui dili-¬
git iniquitatem: odit animam suam. Ergo sidiligis iniqͥta¬
tem. audi ueritatẽ. ueritatem non te palpantem. s aꝑte
tͥ dicentem. Odiste. Quantomagis dicis amas te: odis ce.

Expanded text:
ergo discutiendus est utrum diligat se, cui comergo discutiendus est utrum diligat se, cui committendi sunt tot proximi, ut sic eos diligat tanquam se? Non ergo irascatur unusquisque, si discutio quomodo sum? Ideo discutio, ut ipse se interroget, ipse sibi appareat, ipse se non lateat, ipse sibi se non abscondat, ipse sibi se ante oculos suos, non post dorsum ponat. Me loquente faciat hoc, me nesciente faciat hoc. Quomodo te diligis? Quisquis me audis, imo quisquis Deum per me audis, in hac domo disciplinae, attende te, quomodo te diligis. Profecto enim si te interrogem utrum diligas te, respondes quia diligis. Quis enim se odit? Hoc dicturus es: Quis enim se odit? Ergo non diligis iniquitatem, si te diligis. Nam si diligis iniquitatem, non ego dico, Psalmum audi, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ergo si diligis iniquitatem, audi veritatem; veritatem non te palpantem, sed aperte tibi dicentem, Odis te. Quanto magis dicis quia amas te, odis te:
Abbreviated transcription (Latin):
ge proximum tuum sicut te ipsum. & timeo. Adhuc
enim discutere uolo quomodo diligas te ipsum. No¬
li ergo egre ferre. Nones tu ipse facile dimittendus:
cui est proximus cõmittendus. Non transitorie tec̃
agendum est. Tuunus homo es. proximi tui multi
sunt. Ñ enim primo sic debes intelligere ꝓximum.
uel frẽm. uel cognatum. uel affinem. Proximus est oĩ
homini omuis homo: Proximi s̃ dicunt᷑ pr̃ & filius.
saocer & gener. Nicħ tam proximum. qͣm hõ ⁊ homo
S si putamus ñ ẽẽ proximos. nisiqui de eisdem pa¬
rentibus nascuntur: adam & euam intendamus. &
om̃s fr̃s sumus. Et qͥdẽ fr̃s scđm quod homines su¬
mus. quantomagis scđm quod xp̃iani sumus: Ad
id quod homo es. unus pater fuit adam. una mat̾
eua. Ad id quod xanus es: unus pater est ds. una
unus homo. Om̃s homines in quos incurrerit.
quibus iungi potuerit. proximi eiꝰ sunt. Quomͦ

Expanded text:
ge proximum tuum sicut diligis te ipsum; et timeo: adhuc ge proximum tuum sicut diligis te ipsum; et timeo: adhuc enim discutere volo quomodo diligas te ipsum. Noli ergo aegre ferre. Non es tu ipse facile dimittendus, cui est proximus committendus: non transitorie tecum agendum est. Tu unus homo es, proximi tui multi sunt. Non enim primo sic debes intelligere proximum, vel fratrem, vel cognatum, vel affinem. Proximus enim est omni homini omnis homo. Proximi sibi dicuntur pater et filius, socer et gener. Nihil tam proximum, quam homo et homo. Sed si putamus non esse proximos, nisi qui de iisdem parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sumus. Et quidem fratres secundum quod homines sumus, quanto magis secundum quod christiani sumus? At id quod homo es, unus pater fuit Adam, una mater Eva: ad id quod christianus es, unus pater est Deus, una unus homo. Omnes homines in quos incurrerit, quibus jungi potuerit, proximi ejus sunt. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑscrutandum thesaurũ continuo dedit aliam
unampciosam margaritam. & uendidit omĩa quȩ
hũit & emit illam. Ut sipiger eras ad ꝑscrutandum
thesaurum: non sispiger unã margaritã sub lingua
ferre & quo uis securus ambula: Quod ÷ gͦ uerbum ꝯ¬
sumans & breuians: Diliges dñm dm̃ tuum ex toto
corde tuo. & ex tota anima tua. & ex tota mente tua.
& diliges ꝓximũ tuũ tamquam te ipsum. In his duob
preceptis tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ: Ecce quod dĩcitur
in domo disciplinȩ. diligere dm̃. diligere ꝓximum:
Dm̃ tamquam dm̃. ꝑximum tamquam te. Non enĩ
inuenis parem deo: ut possit tͥ dici. dilige dm̃: sicut
diligis illum. De ꝓximo inuenta ẽ tͥ regula. quia in¬
uentꝰ esꝑximo tuo par. tuipse. Queris quomodo diligaᷤᷤ
ꝓrimum. attende teipsum. & quomodo te diligis: dili¬
tibi proximum tuum. ut diligas eum tamquam
te ipsum. Uolo. sed adhuc timeo. Nolo tͥ dicere. Dili¬

Expanded text:
ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam unam pretiosam margaritam; et vendidit omnia quae habebat, et emit illam : ut si piger eras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger unam margaritam sub lingua ferre, et quo vis securus ambulare. Quod est ergo verbum consummans et brevians? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua . et diliges proximum tuum sicut te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ecce quod discitur in domo disciplinae: Diligere Deum, diligere proximum; Deum tanquam Deum, proximum tanquam te. Non enim invenis parem Deo, ut possit tibi dici, Dilige Deum sicut diligis illum. De proximo inventa est tibi regula, quia inventus es proximo tuo par tu ipse. Quaeris quomodo diligas proximum? Attende te ipsum; et quomodo te diligis, sic dilii committere proximum tuum, ut diligas eum tanquam te ipsum: volo, sed adhuc timeo. Volo tibi dicere, Dili
Abbreviated transcription (Latin):
propter eos qui se possunt excusare. uel quia eis ñ uacat
legere. uel quia ñ norunt legere. uel quia ñ possunt fa¬
cile intellig̾e ut excusationem nemo hãt in die iudicii. uo¬
luit sicut scriptum est consum mare & breuiare uer-¬
bum suꝑ terrã: sicut deillo ꝓph̃a predixerat. Ulerbũ
consumans ⁊ breuians. faciet dñs suꝑ terrã. Hoc ipsũ
uerbum consumatũ & breuiatũ. nec obscurum ẽẽ deus
uoluit. lõ breue. ne ñ uacaret leg̾e. Iõ aꝑtum: ne dicat.
non mͥ licuit intelligere. Thesaurus est gͦ magnus
diuinarum scripturarum: hñs in se mirabilia p̃cep.¬
ta & multa tamquã multas gemmas. & precepta mo¬
nilia. & uasa ingentia & magni metalli. Sed qui
potest scrutari thesaurum istum. & ꝑuenire ad
omnia quȩ ibi sunt: qñ hanc similitudinem dñs
dedit in euangłio & dixit. Simile est regnũ celoꝵ thes¬
auro inuento in agro: Ne quis se minꝰ idoneum drẽt

Expanded text:
propter eos qui se possent excusare, vel quia eis non vacat propter eos qui se possent excusare, vel quia eis non vacat legere, vel quia non norunt legere, vel quia non possunt facile intelligere, ut excusationem nemo habeat in die judicii, voluit, sicut scriptum est, consummare et breviare verbum super terram, sicut de illo propheta praedixerat: Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Hoc ipsum verbum consummatum et breviatum, nec obscurum esse Deus voluit. Ideo breve, ne non vacaret legere: ideo apertum, ne dicat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum Scripturarum, habens in se mirabilia praecepta multa, tanquam multas gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. Sed quis potest scrutari thesaurum istum, et uti eo, et pervenire ad omnia quae ibi sunt? Quando hanc similitudinem Dominus dedit in Evangelio suo, et dixit, Simile est regnum coelorum thesauro invento in agro; ne quis se minus idoneum diceret
Abbreviated transcription (Latin):
quos non uacat uerbũ dei. qui cor auro coniungunt.
qui non sunt uia uͥ semen quod cecidit ab auib colli¬
gitur. qui non sunt petrosa loca uͥ sem̃ altã radicem
hr̃e non possunt pot̃ & adhoram ex̃ & in estuare scit.
qui non sunt ager spinosus ubi semen cum germina¬
uerit & in auras surg̾e ceꝑit. spinarum densitate
suffocat᷑ s qui sunt terra bona parata semen acci-¬
ꝑe & fructum reddere. uel centenũ. uel sexagenum. uł
memorasse. qui ergo tales sunt. accipiant quod ꝑ me
dñs dic̾e dignat᷑. Ego quoniam ille seminat quid sum:
Uix cophinus seminantis. Ipse in me ponere dignat᷑.
quod uobis spargat. Molite gͦ aitend̾e ad uilitatem co¬
phini. s ad qualitatem seminis. & ad potestatem semi-¬
multa sunt in lege. quib ipsa uita bona concinetur.
imꝑat᷑ & discitur. Multa omnino precepta sunt: &¬
in numerabilia. Pceptorũ ipsorum paginas uix quisq
enumerat. quanto magis que ipsa uoluit: tamen ds

Expanded text:
quos non vacat verbum Dei, qui cor auri conjungunt; quos non vacat verbum Dei, qui cor auri conjungunt; qui non sunt via, ubi semen cum ceciderit ab avibus colligitur; qui non sunt petrosa loca, ubi semen altam radicem habere non potest, et ad horam exit, et in aestu arescit; qui non sunt ager spinosus, ubi semen cum germinaverit et in auras surgere coeperit, spinarum densitate suffocatur: sed qui sunt terra bona parata semen accipere, et fructum reddere vel centenum, vel sexagenum, vel m : qui ergo tales sunt, accipiant quod per me Dominus dicere dignatur. Ego enim, quoniam ille seminat, quid sum? Vix cophinus seminantis. Ipse in me ponere dignatur quod vobis spargat. Nolite ergo attendere ad vilitatem cophini, sed ad charitatem seminis et ad potestatem semimulta sunt in Lege, quibus ipsa bona vita continetur, imperatur et discitur. Multa omnino praecepta sunt, innumerabilia. Praeceptorum ipsorum paginas vix quisquam enumerat, quanto magis ipsa? Quae voluit tamen Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
OCUT̃ ESTadnos sermo dei. &
de promptꝰ est ad exhortationem nr̃am: dicen-¬
te scriptura. Apprehendite disciplinam. in domo
discipline. Disciplina. a discendo dicta est. Disci¬
plinȩ domus est. eccl̃ia dĩ Quid ergo hic discit᷑.
citur bene uiuere: Propt̾ hoc discit᷑ bene uiuere.
ut ꝑueniat᷑ ad semꝑ uiu̾e. Discunt xͥani. docet xͦ.¬
Primo ergo quid sit bene uiuere. deiñ quid sit
merces bonȩ uitȩ. t̾cio quid sint uerixͥani. quarto
quid sit uerꝰ magist̾. pauca loquentibꝰ nobis. sicut
dñs donat audire dignemini: Om̃s in domo dis¬
cipline sumus. sed multi nolunt hr̃e disciplinã.
& quod est ꝑuersius. nec in domo discipline uo¬
lunt hr̃e disciplinã. cum propterea debeant in
domo disciplinȩ acciꝑe disciplinã. ut seruent illã
& in domibus suis: ipsiuero cont᷑ indisciplinationẽ
ñ solum in domibus suis hr̃e uolunt. sed nec ferre
illam secum & ad domum cupiunt discipline. Tõ apd̃

Expanded text:
ocutus est ad nos sermo Dei, et depromptus est ad exhortationem nostram, dicente Scriptura, Accipite disciplinam in domo disciplinae . Disciplina, a discendo dicta est: disciplinae domus, est Ecclesia Christi. Quid ergo hic discitur, citur bene vivere. Propter hoc discitur bene vivere, ut perveniatur ad semper vivere. Discunt Christiani, docet Primo ergo, quid sit bene vivere; deinde, quae sit merces bonae vitae; tertio, qui sint veri Christiani; quarto, quis sit verus magister, pauca loquentibus nobis, sicut donat Dominus, audire dignemini. Omnes in domo disciplinae sumus, sed multi nolunt habere disciplinam; et quod est perversius, nec in domo disciplinae volunt habere disciplinam. Cum propterea debeant in domo disciplinae accipere disciplinam, ut servent illam et in domibus suis; ipsi contra, indisciplinationem non solum in domibus suis habere volunt, sed ferre illam secum et ad domum disciplinae. Ideo apud
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ab uxore: & non uis hoc redđe uxori. Et cum
debeas in uirtute p̃ced̾e uxorem: qm̃ castitas uirtꝰ ÷.
tu sub imo impetu libidinis cadis. & uis uxorem tuã
eẽ uitricem. tu uictꝰ iaces. Et cum tu cap̃sis uxoris
tuȩ. p̃cedit te ad dm̃ cuiꝰ cap̃ es: uis domum tuam
capite deoe sũ pendere. Cap̃  enĩ mulieris uir. Ubi
aũ meliꝰ uiuit mulier quam uir: capite deor sũ pendr
domꝰ. Si cap̃e uir. mneliꝰ debet uiuere uir & precebere¬
in omnibꝰ bonis factis uxorem suã: ut illa imitet᷑

Expanded text:
hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecederein omnibus bonis factis uxorem suam; ut illa imitet
Abbreviated transcription (Latin):
in theatro seditiosus existeret: & melius femine eoꝵ
die sabbati lanam facerent. quam tota die in me¬
nianis suis impudice saltarent. I autem dicit᷑ ut
obserues spũalit̾ sabbatum in spe fut᷑ȩ quietis quam
tͥ ꝓmittit ds: Quisquis enim ꝓpt̃ illam quietem fu-¬
turam agit quicquit potest: quamuis laboriosum
uideat᷑ quod agit: tam̃ si ad fidem quietis ꝓmisse
id refert: ñdum quidẽ sabbatum ht̃ in re: s ħt inspe.
Tu autem ad hoc uis requiescere ut labores: cum adhoc
debeas laborare ut requiescas. Dicit᷑ tͥ. honora patrẽ
qui ñ uis pati a filiis tuis. Dicitur tͥ ñ occides. Tũ aũ¬
uis occide inimicũ tuum. & iõ forte ñ facis. q times
iudicem hominẽ. non q cogitas dđm: Ignoras quia
ille testis est cogitationũ. illo uiuo quem uis mori: te
homicidam tenet in corde: Dr̃tͥ. ñ mechaberis. id est
ñ ibis ad aliam aliqͣm. p̃ter uxorem tuã. tũ aũ exigis

Expanded text:
in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes spiritualiter sabbatum, in spe futurae quietis, quam tibi promittit Dominus. Quisquis enim propter illam quietem futuram agit quidquid potest, quamvis laboriosum videatur quod agit; tamen si ad fidem promissae quietis id refert, nondum quidem sabbatum habet in re, sed habet in spe. Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, ut requiescas. Dicitur tibi, Honora patrquam non vis pati a filiis tuis. Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Sermo dĩ aduersarius tuus est. Qꝵ adu̾sariꝰ::
d̾s tuus. unum dm̃ colo: Tu uis dimisso uno deo
tamqͣm legitimo uiro animȩ. fornicari ꝑ multa
demonia. & qđ ÷ grauiꝰ. ñ quasi aꝑtȩ deserens & repu-¬
dians sicut apostatȩ faciunt. s tamquam manens in
domo uiri tui. admittis adulteros. Id est tamquam
xp̃ianus  dimittis ȩccl̃iam. consulis mathematicos
aut aruspices. aut augures. aut maleficos. quasi de ui¬
ri domo non recedens. adult̾a anima: & manens in eiꝰ
coniugio fornicaris: Dicit᷑ tͥ. Ne accipias in uanum
nom̃ d̃i tui: nec existimes creat᷑am ẽẽ xp̃m. quia ꝓ te
suscepit creat᷑am. & tu contempnis eum qui equalis est
patri. & unum cum pr̃e. dicit᷑ tͥ ut sp̃ualit̃ obserues
sabbatum. ñ quomͦ iudei obseruant sabbatũ carnali
otio. Uacare enim uolunt ad nugas atq luxurias suas.
Melius enim faceret iudeus in agro suo aliqͥd utile. qͣm

Expanded text:
Dei. Sermo Dei adversarius tuus est. Quare adversariDei. Sermo Dei adversarius tuus est. Quare adversariDeus tuus; unum Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis eum qui aequalis est Patri, et unum cum Patre. Dicitur tibi ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nimis ⁊ multum misericors. quasi iam conuerteres te
ad securitatem & inpunitatem. & ad licentiam pecca.¬
torum. & faceres quod uelles. utereris scło. uel quantũ
pinitteretur. uel quantum tͥ libido iussisiet. Et si quistẽ
tibi bene monendo obiurgaret atq terreret. ut cohiberes
te ab inmoderato fluxu eundo pꝰ concupiscentiastuas.
de de siderando deum tuum. int medias uoces obiur.¬
gantis existeres. impudenti quidem fronte ueluti au¬
dita diuina auctoritate & legeres de libio dominico.
Quid me terres de deo nr̃o: Ille misericors est emise
scriptura: ut cum diabolo concordares: Est gͦ alius
aduersarius. quem s homo facit adu̾sarium: Nam
ille si aduersarius eẽt. tecum in uia noneẽt: Adhoc:
tecum in uia: ut concordet tecum: Scit enim. quia nisi
in uia concordaueris. tradet tẽ iudici. uidex autẽ mi¬
nistro: minister in carcerem. Eloquia ista euangłica
sunt. Recordantur nobiscum. uel qui legerunt. uel
qui audierunt. Ergo quis est aduersarius: Sermo

Expanded text:
nimis et multum misericors; quasi jam converteres te ad securitatem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miseScriptura, ut cum diabolo concordares. Est ergo alius adversarius, quem sibi homo facit adversarium: nam ille si adversarius esset, tecum in via non esset. At hic est tecum in via, ut concordet tecum. Scit enim quia nisi in via secum concordaveris, jam tradet te judici, judex autem ministro, minister in carcerem . Eloquia ista evangelica sunt, recordantur nobiscum, vel qui legerunt, vel qui audierunt. Ergo quis est adversarius? Sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ne omĩum nr̃m carnem iudicio iminente ressuscitet. dum ꝑ
opationem ꝓͥpe ditatis cunctꝰa uiuificans. ex imo susceptihomi.¬
nis grano ninum̾abilem patͥ redditurus ẽ messem Tunc seꝑa¬
turus ẽ a raniis segecem. cum iustis ceꝑit retribuere mer¬
eedem

Expanded text:
ne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet, dum per ne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet, dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis grano, innumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis segetem , cum justis coeperit retribuere mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
apt̃ eõmimnẽ moriendi sortem corpꝰ illo triduo sic potuit desere¬
ressuscitare carnẽ suam si apud inferos p̃dicẽ ueliid absentis
di ñ fuisse potentiã Nec ideo tñ localem nos di crecat aliqͥs p̃di¬
uniu̾sis ĩ celo. Non mundũ dimittens ascendit ĩ celũ ñ celũ¬
deserens uenit. s uno atq eodem temꝑe totum tot̾ impleuit
hac mediatoris morte quid sentiam: dmuiũ que a me ĩsupiori¬
uꝰ meidentiũ questionũ necessitate dispsa sunt. prorsus ista sen¬
tenea ẽ. ͣ credomortuum ẽẽ filiũ filiũ dei. ñ sed̃m penamin¬
iusticie quam ex toto ñ habuit. s secłm legem nature quam ꝓ
humani generis redemptione suscepit. Illa morte qua dicitur
qs ẽ homo qui uiuet ⁊ ñ uidebit mortem. ñ illa qua ysaias dic̃
mortui aũ uitam ñ uidebunt. Ila que sed̃m naturam gen̾alis
ẽ cunctis ñ illa que sp̾alis ẽ malis. Putemiis gͦ ĩ hoc ẽẽ qͥdammͦ
iim ac potenciam seminis. qua ⁊ anima aninias reꝑaet: i car¬

Expanded text:
propter communem moriendi sortem, corpus illo triduo sic potuit desereresuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potentiam. Nec tamen ideo localem nos Dei credat aliquis praediuniversis in coelo: non mundum dimittens ad coelum ascead terram venit; sed uno atque eodem tempore totum totus implevit, hac mediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sententia est: qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam ex toto non habuit, sed secundum legem naturae quam pro humani generis redemptione suscepit: illa morte de qua dicitur: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? non illa de qua Isaias dicit: Mortui autem vitam non videbunt . Illa quae secundum naturam generalis est cunctis, non illa quae specialis est malis. Putemus ergo hanc esse quodammodo vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet: et car
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ÷ qui docet. Audiamus. timeamus. faciamus. ⁊ ne con-¬
tempnamꝰ.⁊ ipsum faciamꝰ xp̃m qui propter te incar-
natus est. pannis immortalitatis cirumdatꝰ. ꝓpt̃ te e¬
suriuit & sitiuit. ꝓpt̃ te lassatus ad puteũ sedit. ꝓpt̃
te fatigatuis in naui dormiuit. ꝓpt̃ te ꝯtumelias ĩdigne
audiuit. ꝓpt̃ te a facie sua sputa hominum ñ abegit.
propter te alapas in faciem accep̃. propter te in ligno
pependit. ꝓpt̃ te animam effudit. propter te in se-¬
pulchro positus est: Hȩc omnia forte contempnis in
.xͦ. Pis nosse qui sit: Recole euangl̃ium. qd̾ audisti:
Ego inquit & pr̃ unum sumus. Conuersi ad dñm.
ipsum dep̃cemur pro nobis.⁊ ꝑ omni plebe sua astan.¬
te nob̾cum in atriĩs domus suȩ. quam custodire ꝓtege¬

Expanded text:
Christus est qui docet: audiamus, timeamus, faciamus. Et ne conChristus est qui docet: audiamus, timeamus, faciamus. Et ne contemnas et ipsum Christum, qui propter te in carne natus est, pannis mortalitatis circumdatus; propter te esurivit et sitivit, propter te lassatus ad puteum sedit; propter te fatigatus in navi dormivit, propter te contumelias indignas audivit; propter te a facie sua sputa hominum non abegit; propter te alapas in faciem accepit; propter te in ligno pependit; propter te animam effudit; propter te in sepulcro positus est. Haec omnia forte contemnis in Christo? Vis nosse quis sit? Recole Evangelium quod audisti: Ego et Pater unum sumus . 16. Conversi ad Dominum, ipsum deprecemur pro nobis, et pro omni plebe sua astante nobiscum in atriis domus suae: quam custodire protege
Abbreviated transcription (Latin):
Anuis aromatibus sepeliri. & apud inferos sitire: Respon
absit ame. Puto quia hoc eliges. Disces gͦ bene mori: si didi¬
ceris bene uiuere. Merces enim bonȩ uite ȩt̃na est. Qui discunt
Seminantis manum non terret uia. non terrent lapides.
non terrent spine. Lactat ille quod suum est. qͥ timue.¬
nt ne cadat in terram malam. ñ ꝑuenit in t̾ram bonã:
Et nos dicimus. iactamus semina. spargimus semina.
Sunt qui contempnunt. sunt qͥ reprehendunt. sunt
qui irrident. Istos si nos timuerimus. nicħ hm̃s semi¬
nare. & in messe habemꝰ esurire. G ueñ semen ad terram
bonam: Scio quia qui audit ⁊ bene audit. deficit ⁊ ꝑfic̃.
Deficit iniquitati. ꝓficit ueritati. Deficit scło. ꝓficit dõ.
ẜ est qui docet. cathedram in celo ht̃. ut paulo añ dixi. Sco¬
la ipsius interra est. & scola ipsius corpus ipsius est. Ca.¬
pud docet membra sua. lingua loquitur pedibus suis:

Expanded text:
An vis aromatibus sepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: An vis aromatibus sepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: Absit a me. Puto quod hoc dices. Disces ergo bene mori, si didiceris bene vivere. Merces enim bonae vitae, aeterna est. CAPUT Seminantis manum non terret via, non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad terram bonam. Et nos dicimus, jactamus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui audit et bene audit, deficit, et proficit: deficit iniquitati, proficit veritati: deficit saeculo, proficit us ? Christus est qui docet; cathedram in coelo habet, ut paulo ante dixi. Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus ipsius est. Caput docet membra sua, lingua loquitur pedibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
omino ñ exhorreas si eos imitaris. Id age. ut bonam ui-¬
tam habeas: Quecumq occasio fuerit ut exeas de hoc
corpore: exis ad requiem. exis ad beatitudinem. quȩ ñ
ht̃ timorem nec finem. Nam bona mors diuitis in
purpura ⁊ bysso. s mala mors sitientis & intormenta
guitam a que desiderantis. Quasi mala mors iacentis
pauꝑis ante ianuam diuitis int̾ linguas canum. in
fame & siti micas de mensa desiderantis: mala mors. a-¬
uersanda mors. Finem respice. xanus es: fidei oculum
intende. Contig̃ mori inopem illum. & efferri ab angłis
in sinum abrahȩ. Quid ꝓderat diuiti sepulchrum mar-¬
moreum. sitienti apud inferos: Quid oberant pauꝑi pan-¬
ni cum sanie ulcerum eius. requiescente in sinu abrahe:
Longe uidit reqͥescentem eum: quem contempserat iacen¬
tem:. Modo elige mortem: Dic michi quis bene mortuus est.
quis male: Puto quia melius ille pauꝑ. quam ille diues:

Expanded text:
omnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam viomnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam vitam habeas; et quaecumque occasio fuerit ut exeas de hoc corpore, exis ad requiem, exis ad beatitudinem, quae non habet timorem nec finem. Nam quasi bona mors divitis in purpura et bysso: sed mala mors sitientis et inter tormenta guttam aquae desiderantis. Quasi mala mors jacentis pauperis ante januam divitis, inter linguas canum, in fame et siti micas de mensa desiderantis: mala mors, aversanda mors. Finem respice: christianus es, fidei oculum intende. Contigit mori inopem illum, et efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviti sepulcrum marmoreum sitienti apud inferos? Quid oberant pauperi panni cum sanie ulcerum ejus, requiescenti in sinu Abrahae? Longe vidit eum requiescentem, quem contempserat jacentem . Modo elige mortem: dic mihi, quis bene mortuus est, quis male? Puto quia melius ille pauper, quam ille dives.
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest male mori. qui bene uixerit. Iam tu dicis tibi:
Num multi iusti naufragio ꝑierunt: Certe ñ potest ma-¬
le mori qui bene uixerit. Num multos iustos gladius ꝑe-¬
mit hostilis: Certe non potest male mori qui bene uixerit.
Num multos iustos latrones occiderunt: Num multos
Et ego respondeo. Rȩc enimtͥ uidetur mors mala. nau-¬
fragio ꝑire. gladio ꝑcuti: A bestĩis laniari mors mala tͥ
uidetur: Nne istas mortes martires subierunt. quorum
natalicia celebramus: Qd genus mortis non subierunt:
Et tamen sixp̃iani sumus. si in domo discipline nos ẽe
meminimus. uel cum hic sumus. uel cum hic audimus.
siexeuntes hinc non obliuiscimur. simeminimus quod
hic audimus. nonne martires beatificamus: Quere mor-¬
tes martirum. Oculos carnis interroga. male mortui sunt.
Oculos fidei interroga: p̃ciosa in conspectu dñi mors
scõrum eius: Quicquid ergo est quod exhorres in morte.

Expanded text:
non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: Non multi justi naufragio perierunt? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos gladius peremit hostilis? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos latrones occiderunt? Non multos Et ego respondeo: Haec tibi enim videtur mala mors? naufragio perire, gladio percuti, a bestiis laniari, mors mala tibi videtur? Nonne istas mortes martyres subierunt, quorum natalitia celebramus? Quod genus mortis non subierunt? Et tamen si christiani sumus, si in domo disciplinae nos esse meminimus, vel cum hic sumus, vel cum hic audimus, si exeuntes hinc non obliviscimur, si meminimus quod hic audimus, nonne martyres beatificamus? Quaere mortes Martyrum; oculos carnis interroga: male mortui sunt. Oculos fidei interroga: Pretiosa in conspectu Domini, mors sanctorum ejus . Quidquid ergo est quod exhorres in morte,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Timeam. non timeam. uenire ht̃. Sero. cito: uen-¬
tura est. Si timeas: non efficies ut non sit. quod times.
re. Peccare time. quia si amaueris peccare: in aliam mor-¬
tem rues. quo posses non uenire: si non amares peccã.
Oh̾ odo aũ ꝑuersus. plus amas mortem quam uitam:
Absit inquam. Quis est hominum. quiplus amet mortẽ
quam uitam. forte conuinco te. quia plus amas mortẽ
quam uitam. Ecce unde te conunco: Amas tunicam
tuam. bonam eamuis. Amas uillam tuam. bonam eam
uis: Amas filium tuum. bonum eum uis. amas amicũ
duum bonum eum uis. Amas domum tuam. bonam eaor
uis. Quid est qđ etiam bonam uis habere mortem : Cotidie
enim rogas. ut qm̃ mors uentura est: bonam mortem det
mas gͥ mortem tuam. quam uitam tuam. Mori male times.
male uiuere ñtimes: Corrige male uiuere. time male
mori. S noli timere. Non potest male mori qui bene uix̾it.
Prorsus confirmo. audeo dicere. Credidi. ppt̃ qđ locutus sũ.

Expanded text:
est: timeam, non timeam, venire habet; sero, cito, venest: timeam, non timeam, venire habet; sero, cito, ventura est. Si timeas, non efficies ut non sit quod times. Cre. Peccare time, quia si amaveris peccata, in aliam mortem irrues; quo posses non venire, si non amares peccata. Modo autem perversus plus amas mortem quam vitam. Absit, inquis. Quis est hominum qui plus amet mortem quam vitam? Forte convinco te, quia plus amas mortem quam vitam. Ecce unde te convinco. Amas tunicam tuam, bonam eam vis: amas villam tuam, bonam eam vis: amas filium tuum, bonum eum vis: amas amicum tuum, bonum eum vis: amas domum tuam, bonam eam vis. Quid est quod etiam bonam vis habere mortem? Quotidie enim rogas, ut quoniam mors ventura est, bonam mortem tibiamas mortem tuam, quam vitam tuam. Mori male times, male vivere non times. Corrige male vivere, time male mori. Sed noli timere: non potest male mori, qui bene vixerit. Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, propter quod locutus sum:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare & uos ep̃i non litteras legistis: Quare non diuinaᷤ
scripturas in ipsa litt̃ura tractastis: Ita uero s ñ adhoc
didicimus litt̾as: Non enim parentes nr̃i quando noᷤ
mittebant. hoc nob̃ dicebant. Discite litteras: ut ha-¬
beatis unde legere codices dominicos possitis. Nec
Et sis homo. Quid enim: Modo pecus sum: Quid
dico ut sis homo: Ut sis tminens int̾ homines. Unde
⁊ illud prouerbium: Quantum habebis. tantus eris.
It habeas quantum ceteri: aut quantum pauci. aut
plus quam cet̾i. aut plus quam pauci: habeas in de
honorem. habeas inde dignitatem. Et ubi erunt ista
omnia cum mors uenerit: Quom stimulat: Quo¬
modo metus ille interpellat: Quomͦ nomen ipsum
a me comine moratum omnium corda ꝑcussit: Quo¬
modo timorem ur̃m teste gemitu dedarastis: Audiui.
audiui. gemuistis: mortem timetis. Sitimetis. quare
non cauetis: Mortem timetis. Quid timetis: Uent᷑a

Expanded text:
quare et vos, episcopi, litteras legistis; quare nunc divinas quare et vos, episcopi, litteras legistis; quare nunc divinas Scripturas in ipsa litteratura tractatis. Ita vero: sed non ad hoc didicimus litteras. Non enim parentes nostri, quando nos in scholam mittebant, hoc nobis dicebant: Discite litteras, ut habeatis unde legere possitis codices dominicos. Nec teras. Quare? Ut sis homo. Quid enim? modo pecus sum? Quod dico, ut sis homo, hoc est, ut sis eminens inter homines. Unde et illud proverbium: Quantum habebis, tantus eris. Ut habeas quantum caeteri, aut quantum pauci; aut plus quam caeteri, aut plus quam pauci; habeas inde honorem, habeas inde dignitatem. Et ubi erunt ista omnia, cum mors venerit? Quomodo stimulat, quomodo metus iste interpellat? Quomodo nomen ipsum a me commemoratum omnium corda percussit? Quomodo timorem vestrum teste gemitu declarastis? Audivi, audivi: gemuistis, mortem timetis. Si timetis, quare non cavetis? Mortem timetis: quid timetis? Ventura
Abbreviated transcription (Latin):
amorem. Quantum diligitis pecuniam. tantum me a-¬
mate. Erubescamus saltem. confiteamur. & pectora
tundamus. non ut suꝑ peccã nr̃a pauimentum solidemꝰ.
Nam qui tundit pectus. & non corrigitur. solidat pecc̃a¬
⁊ non tollit. Tundamus pectꝰ ⁊ cedamus nos ⁊ corrigam᷑
a nobis: ne ille nos postea cedat. qui magister est: Dixi¬
mus enim quid hic discat᷑. quare discatur. Quare iusti¬
in scolam ⁊ uapulasti. & a parentibꝰ ductꝰ & fugitans que¬
sitꝰ & inuentus es. attractat᷑ es ⁊ adductus. extensuses. qr̃
uapulasti. quare tanta mala in pueritia ꝑtulisti: Ut
disceres. Quid disceres: Litt̾as. Qẽ: Ut hr̃etur petu¬
nia. aut ut comꝑarrt᷑ honor. & tencat᷑ sublimitas dig¬
tanto labore didicisti in tantis penis. & amabat te qͥ
te ad penas trahebat. Ipse quitt amabat ipse ad penaᷤ
trahebat ut uapulares. Amando faciebat ut disctres. Qͥd:
litteras. Bonum sunt littere. Noui dicturus es michi.

Expanded text:
amorem; quantum diligitis pecuniam, tantum me aamorem; quantum diligitis pecuniam, tantum me amate. Erubescamus saltem, confiteamur, et pectora tundamus, non ut super peccata nostra pavimentum solidemus. Nam qui tundit pectus et non corrigitur, solidat peccata, non tollit. Tundamus pectus, et caedamus nos, et corrigamur a nobis, ne ille postea nos caedat, qui magister est. Diximus enim quid hic discatur: jam quare discatur. CAPUTin scholam, quare vapulasti, et a parentibus ductus, et fugitans quaesitus, et inventus attractus es, et adductus extensus es? Quare vapulasti? quare tanta mala in pueritia pertulisti? Ut disceres. Quid disceres? Litteras. Quare? Ut haberetur pecunia, aut ut compararetur honor, et teneretur sublimitas digtanto labore didicisti in tantis poenis, et amabat te qui te ad poenas trahebat: ipse qui te amabat, ipse te ad poenas trahebat; ut vapulares, amando faciebat; ut disceres, quid? Litteras. Bonae sunt litterae? Bonae. Novi, dicturus es mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
dit se hr̃e. auarus est. Fides eum fac̃ diuitem: Eredendo di¬
ues ÷. ñ uidendo.: Quanto melius si fidem conuertit ad dm̃:
N uides quod possides. e dm̃ tibi sic predico. Nondum uides.
ama. & uidebis. amas pecuniam õcece. quam numquã uide.¬
uidebis. Cecus possides. cecꝰ moriturus es. Quod possides.
ꝑdis quia ñ uidebas quod habebas: De deo quid tͥ dr̃
Ecce hoc tͥ dicit ipsa sapientia. Amate illam tamquam
pecuniam: Indignum est. iniuriosum est. ut sapientia
pecuniȩ compararet᷑ s amor amori comparatur: Uideo it
hic uos sic amare pecuniã: ut iubente amore pecuniȩ
labores suscipiatis. i ciunia toleretis. mare transeatis. uen-¬
tis & fluctibus uos cõmittatis: Habeo enim unde eligam
quod ametis: s non habeo quod addam ad amorem quo a-¬
matis. Sic amate. plus nolo me amari. ait ds. Imꝑbis
loquor. auaris loquor. Pecuniam diligitis. tantũ me diligite.
Certe melior sum in comꝑalit̃. Nolo a uobis ampliorem

Expanded text:
dit se habere, avarus est. Fides eum facit divitem: credendo dives est, non videndo. Quanto melius fidem convertit ad Deum? Non vides quod possides, et Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides ebas; quia non videbas quod habebas. 11. De Deo quid tibi dicitur? Ecce hoc tibi dicit ipsa Sapientia: Ama illum tanquam pecuniam . Indignum est, injuriosum est, ut sapientia pecuniae comparetur: sed amor amori comparatur. Video enim hic vos sic amare pecuniam, ut jubente amore pecuniae labores suscipiatis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et fluctibus vos committatis. Habeo unde eligam quod ametis, sed non habeo quod addam ad amorem quo amatis. Sic me amate, plus nolo me amari, ait Deus. Improbis loquor, avaris loquor: Pecuniam diligitis, tantum me diligite. Certe melior sum incomparabiliter: nolo a vobis ampliorem
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ hõ postq ad intelligibilẽ ꝑuenit etatẽ sine sua
austitia : ibi ÷ inuestigandũ hoc arbitriũ. &e hȩc lib̾tas
unde agit᷑. ubi sedes ÷ iustitie. Primũ itaq ostengenda
÷ iustitia deinde ista lib̃tas & ĩstud arbitriũ. E qͥdem
iustitia q̃libet magna ł parua : rectitudo uoluntatis
ppt̃ se seruata. lib̾tas aũ ista: ÷ potestas seruandi rec

Expanded text:
vatur homo, postquam ad intelligibilem pervenit aetatem, sine sua justitia: ibi est investigandum hoc arbitrium, et haec libertas unde agitur, ubi sedes et justitiae. Primum itaque ostendenda est justitia; deinde ista libertas et istud arbitrium. Est quidem justitia quaelibet, magna vel parva, rectitudo voluntatis propter se servata. Libertas autem ista
Abbreviated transcription (Latin):
deserat. Nẽpe sola uoluntas det̾minat qͥd teneat. nec aliqͥd
.fac̃ uis necessitatis ubioꝑat᷑ electiosola uoluntatis. At cui ñ ÷
deserendi rectitudinẽ uoluntatis ꝗͣ ht̃ necessitas: palã:
qr̃ ñ de : seruandi potestas siue lib̾tas. Sẽꝑ enĩ hec potes¬
tas lib̾a ÷. Hec eni ÷ lib̾tas ꝗͣ. eẽ dixi potestatẽ seruandi rec¬
titudinẽ uoluntatis. ꝓpt ipsã rectitudinẽ. Hac lib̾tate
ut c̃sid̾emꝰ. cũ ds̃ oĩa p̾scire siue scire credat᷑ : utrũ eiꝰ
scientia sit a reb an res habeant eẽ ab eiꝰ scientia. Nã si dĩ
a reb ht̃ scientiã: seqr̃ qđ illȩ pͥus sint ꝗͣ eiꝰ scientia. & sic

Expanded text:
deserat. Nempe sola voluntas determinat ibi quid teneat, nec aliquid deserat. Nempe sola voluntas determinat ibi quid teneat, nec aliquid facit vis necessitatis, ubi operatur electio sola voluntatis. At cui non est deserendi rectitudinem voluntatis, quam habet, necessitas; palam est quia non deest servandi potestas sive libertas. Semper enim haec potestas libera est. Haec est enim libertas, quam esse dixi potestatem servandi rectitudinem voluntatis, propter ipsam rectitudinem. Hac ipsa ut consideremus, cum Deus omnia praescire sive scire credatur, utrum ejus scientia sit a rebus, an res habeant esse ab ejus scientia. Nam, si Deus a rebus habet scientiam, sequitur quod illae prius sint quam ejus scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
I uista uoluntas & lib̃tas arbitrii. & ipsũ arbitriũ.
& qͦm recta uoluntas ĩpugnet᷑ ut deserat rectitudinẽ
& qͥͣlit᷑ eã liboseruet arbitrio. Habet aliqͥs in corde ut
u̾itatẽ treneat : qr intelligit rec tũ ẽẽ amare u̾itatẽ.
hi ritiq rectã iã habet uoluntatẽ &e rectitudinẽ uo¬
lumtitis. Aluid aũ ẽ uoluntas. & aliud redtitudo qͣ rec
ta ÷. Accedit aliꝰ & nͥ mentiat᷑ minat᷑ ei mortẽ. Uidemꝰ
docet rectitudinẽ illã eiꝰdẽ reetitudinis amore sẽꝑ
ẽẽ seruandã & qͥcqͥd obtendit᷑ ut deserat᷑ eẽ c̃tennen¬
dũ. atq uoluntatis ÷ ut ipsa qͦ reꝓbet aceligat quẽ ad modũ
roĩs ĩtellectꝰ monstt᷑. Ad hoc enĩ maxime date s̃ rõalicreate uo¬
tudinẽ deserat. nulla cogit᷑ necessitate. ꝗͣuis mortis ĩpugnet᷑
difficultate. lic&e enĩ necẽẽ sit aut uitã aut rectitud inẽ
reluiquere. nulla tam̃ necessitas det̾minat ꝙͣ seruet aut

Expanded text:
 ipsum arbitrium; et quomodo recta voluntas impugnetur, ut deserat rectitudinem, et qualiter eam libero servet arbitrio. Habet aliquis in corde ut veritatem teneat, quia intelligit rectum esse amare veritatem. Hic utique rectam jam habet voluntatem et rectitudinem voluntatis. Aliud auta est. Accedit alius; et, nisi mentiatur, minatur illi mortem. Videmus docet rectitudinem illam ejusdem rectitudinis amore semper esse servandam; et quidquid obtenditur ut deseratur esse contemnendum; atque voluntatis est ut ipsa quoque reprobet ac eligat, quemadmodum rationis intellectus monstrat: ad hoc enim maxime datae sunt rationali creaturae votudinem deserat, nulla cogitur necestitate, quamvis mortis impugnetur difficultate. Licet enim necesse sit aut vitam aut rectitudinem relinquere, nulla tamen necessitas determinat quam servet aut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliqͥs c̃stat cẽ rectituoinẽ uoluntatis ꝙͣ dixi q̃ rectitudo
tc̃ tantũ ÷ ĩ aliqͦ cũ ipse uult qđ ds uult eũ uelle: patet
test hoc uelle: S neq uelle pot ut eã habens nolens ul¬
la necessitate illã deserat. Epꝑe uellet illũ ñ uelle qđ̃
uult eũ uelle: qđ ipse neqͥt. Seqr̃ gͦ dm̃ uelle hoc mͦ rec¬

Expanded text:
e rectitudinem voluntatis, quam dixi: quae rectitudo tunc tantum est in aliquo, cum ipse vult quod Deus vult cum velle: patet test hoc velle. Sed neque velle potest ut eam habens, nolens ulla necessitate eam deserat, quippe vellet illum non velle, quod vult eum velle: quod esse nequit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs utit᷑ gladio. aut lingua. aut potestate loq̃ndi. ñ ÷ͥ ali¬
ud gladiꝰ. aut lingͣ. siue potestas. cũ rectꝰ ÷ eoꝵ us. & aliud
cũ ñ ÷ rectꝰ : ita uoluntas ꝗͣ utimꝰ ad uolendũ. sic̃ rõe utimꝰ
ad rationandũ. ñ ÷ aliud ꝗͣdo qͥs illarecte utit᷑. & aliud
iusta. ł iusta. Sicitaq fac̃ dĩ in oĩbꝰ uoluntatib & oꝑib bo¬

Expanded text:
aliquis utitur gladio, aut lingua, aut potestate loquendi, non est aliud gladius, aut lingua, sive potestas cum rectus est eorum usus, aliud, cum non est rectus; ita voluntas qua utimur ad volendum, sicut ratione utimur ad ratiocinandum, non est aliud quando quis illa recte utitur, et aliud justa vel injusta. Sic, itaque facit Deus in omnibus voluntatibus et operibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
ate q̃ sẽꝑ deb& hab̾e iustitiã Cur aũ ñ habeat ꝗͣ sẽꝑ deb&
hab̾e & quom ds̃ bona faciat sola sua bonitate. & mala sola
culꝑa hoĩs. ł diaboli. & gͦlit̾ hõbona faciat ꝑ lib̾ũ arbitriũ
p̃sulante grã. & malũ solasua oꝑante ꝓͥa uoluntate. & qͥd ha¬
beat ds̃ in malis sine culpa sua. & homo in bonis cũ laude
sua ut tam̃ bona hoĩs uideant᷑ aꝑte imputanda dõ. & ma¬
la hoĩ: cũ de grã &e lib̾o arbitrio tͣttabimꝰ ut puto dõ donan¬
te aꝑtiꝰ patebit. Nc̃ aũ tantũ dico. qđ malꝰ angłs idõ iusti¬
tiã ñ habet. qͥa eã deseruit. nec postea recepit. Homo uͦ id¬
circo illa caret. qͥa in pͥmis parentib eã abiecit. & poste a
aut ñ illã recepit. aut receptã reiecit. Puto qͥa grã dĩ ad¬
uiuante monstrauimꝰ. qđ p̃scientiã dĩ & lib̾ũ arbitriũ simul

Expanded text:
ae semper debet habere justitiam. Cur autem non habeat, quam semper debet habere: et quomodo Deus bona faciat, sola sua bonitate, et mala sola culpa hominis vel diaboli; et qualiter homo bona faciat per liberum arbitrium, praesulante gratia, et malum sola sua operante propria voluntate; et quid habeat Deus in malis, sine culpa sua, et bomo in honis, cum laude sua; ut tamen bona hominis videantur aperte imputanda Deo, et mala homini: cum de gratia et libero arbitrio tractabimus, ut puto Deo donante, apertius patebit. Nunc autem tantum dico quod malus angelus ideo justitiam non habet, quia eam deseruit, nec postea recepit; homo vero idcirco illa caret, quia in primis parentibus eam abjecit, postea aut non illam recepit, aut receptam rejecit. Puto quia, gratia Dei adjuvante, monstravimus quod praescientiam Dei et liberum arbitrium simu