comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit noluert̃. quia si illd̾ uoluissent: ad istd̾
faciendũ uoluntarie ñ consensissent. Cum enĩ
e duob que simul sieri ñ possunt. unum uolũ¬
tate eligit᷑ ꝓcul dubio alt̾m in uoluntate nõ
ẽẽ comꝑbatur. In ea gͦ uoluntate qua contͣ deũ
carni consentire elegerunt: caritatem utiq d̾i
nullatenꝰ habuert̃. Qmͣuis tm̃ in eo ip̃o qd̾ mag¬
nam in tẽptatione uiolentiã passi sunt: aliꝙͣ
iñ pec̃c̃o suo excusationem hĩe possunt. De af¬
fectu nͦ pietatis quem huimodi peccantes ñ ñ ꝙͣ
hr̃e uident᷑. qͣndo simul ⁊ peccare consentiunt.
⁊ tam̃ quodam mͦ in pec̃co qd̾ ñ deserunt dolore
quodam affici ñ desistunt: cauendũ est omĩo ne
caritatis: sine dilectionis dei nomĩe dignꝰ existi¬
met᷑. Siuenĩ in his qui ab iniqͥtate ad iustici¬
am conũtunt᷑. affectus quidam. ⁊ delectationẽ
p̃t̾ctorum malorum remanent qui tam̃ ĩ bo¬

Expanded text:
voluit, noluerunt; quia si illud voluissent, ad istud voluit, noluerunt; quia si illud voluissent, ad istud faciendum voluntarie non consensissent. Cum enim e duobus quae simul fieri non possunt unum voluntate eligitur, procul dubio alterum in voluntate non esse comprobatur. In ea ergo voluntate qua contra Deum carni consentire elegerunt, charitatem utique Dei nullatenus habuerunt, quamvis tamen in eo ipso quod magnam in tentatione violentiam passi sunt aliquam in peccato suo excusationem habere possunt. De affectu vero pietatis quem hujusmodi peccantes nonnunquam habere videntur, quando simul et peccare consentiunt, et tamen quodammodo in peccato quod non deserunt, dolore quodam affici non desistunt; cavendum tamen est omnino ne charitatis sive dilectionis Dei nomine dignus existimetur. Si enim in iis qui ab iniquitate ad justitiam convertuntur, affectus quidam et dilectiones praeteritorum malorum remanent; qui tamen in bo
Abbreviated transcription (Latin):
quia recedente ⁊ absente sp̃u sc̃o: cautas man
⁊ dicunt. Quid gͦ: Nulla scintilia pietatis. nlła
affectio iilectionis in dauid ⁊ in petro remãsit̃
ctus. alt̾ u uninentis mortis timore fractus qͦ
potius qͣ sui dei uoluntatẽ unpleuert̃. Caro
aliud suadebat. ⁊ aluid deus p̃cipiebat. ⁊ elege¬
runt magis oledire carni qmͣ creatori. Si uo¬
luissent: carnis uoluntatem contẽpsissent. ⁊
uoliuitatem creatoris p̃posuissent. S ñdum
magistrũ bonũ imittabant᷑ docentem ⁊ dicen¬
tem. Pat̃ ñ mea uoluntas fiat. s tua. Et fieri
potest qd̾ ip̃am carnis uoluntatẽ cuiꝰ uiolenti¬
am senserunt. aut ułłam. aut ñ tam uiolen¬
tam ẽẽ uoluerunt. tam̃ qd̾ eidem temptanti ⁊
stitiganti consenserunt: ñ nisi iuolentes fece¬
tunt. quia magis creatorem offend̾e ꝙͣ ip̃am
molestiam ⁊ fatigationem tolerare uõluert̃.
Qd sinoluissent: omĩo ñ fecissent. G in hoc qd̾¬
uolentes id qd̾ caro uoluit fecerunt: id qd̾ c̾ator

Expanded text:
quod recedente et absente Spiritu sancto charitas manet? Et dicunt: Quid ergo? Nulla scintilla pietatis, nulla affectio dilectionis in David et in Petro remansit, ctus, alter vero imminentis mortis timore fractus, qupotius quam Dei voluntatem impleverunt. Caro aliud suadebat, et aliud Deus praecipiebat; et elegerunt magis obedire carni quam Creatori. Si voluissent, carnis voluntatem contempsissent, et voluntatem Creatoris praeposuissent. Sed nondum magistrum bonum imitabantur dicentem: Pater, non mea voluntas fiat, sed tua . Et fieri potest quod ipsam carnis voluntatem, cujus violentiam senserunt, aut nullam aut non tam violentam esse voluerunt; tamen quod eidem tentanti et fatiganti consenserunt, non nisi volentes fecerunt, quia magis Creatorem offendere quam ipsam molestiam et fatigationem tolerare voluerunt; quod si noluissent omnino non fecissent. Ergo in hoc volentes id quod caro voluit fecerunt, id quod Creator
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum tantum diligamꝰ: ut głam euis ui aliis
potius amplificari qͣm in nobis coartari cupiamꝰ.
Et ꝓpt̃ẽa ꝓ salute młtorum nr̃am nobis ꝑditionẽ.
se diligat homo ꝓximum suum cuiꝰ dilectoem a
sua trahere. ⁊ formare iubet᷑ cum dicit᷑. Diliges
ꝓximũ tuum sicut te ip̃m. Si enim ꝓximũ sium
sicut se ip̃m diligit: quomͦ ꝓximum diligit cum
se ip̃m non diugit᷑. Si enum ꝓximũ suũ diligit si¬
tut se ip̃m : ꝓfecto hoc illi tupit ⁊ optat: qd̾ sbi
Si aũt illi hoc euenire desid̾at qd̾ sibi: quomͦaꝰ
salutem desid̾a̾t qui suam ꝑditionem opa

Expanded text:
ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus. Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum sicut seipsum diligit, quomodo proximum diligit cum seipsum non diligit? Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profecto hoc illi cupit et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
potius eligis : ita inquis magis omĩo diligo. uide
gͦ quid sequat᷑. Suꝑius aũ confessus es quia tantũ
diugis. ut si nõ diligis tantum: dilige̾ debes ꝓxim̃
tuum qͣnͣtum se ip̃m. Si gͦ tantum dilgis imũ¬
istum qͣntum te ip̃m. ⁊ tursum duos illos plus
diligis qmͣ unum istum. plus utiq duos illos
diligis qmͣ deun te ip̃m. ⁊ si plus illos diligis ꝙͣ
te ip̃m: qͣnͣtum uidet᷑ plus illos diligis qmͣ deum.
ꝓpt̃ quos seꝑari uis a deo. ut deum ñ has. neq di
ligas deum ut ꝑeas tu ut isli salui fiant. Et fortaᷤᷤ¬
sis aliquis existimabit eiusmodi dilectõem hu̾isse
moysen qui irascenti deo ꝓ salute ꝓximoꝵ se op¬
ponens ait̃. Si ñ dimiitis eis hanc uoxam: deleme
de libro quem scripsisti. Et apłs pro fr̃ib anathe¬
na ẽẽ cupit ꝓ xp̃o. ut illi salui fiant in xp̃o. Et for¬
tasse hoc etiam aliquis ad amorem dei ꝑtin̾e credat

Expanded text:
potius est eligis: ita, inquis, omnino magis diligo. Vide potius est eligis: ita, inquis, omnino magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superius autem confessus es quia tantum diligis, vel, si non diligis, diligere debes proximum tuum quantum teipsum. Si ergo tantum dilistum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique duos illos diligis quam teipsum. Et si illos plus diligis quam teipsum, quantum videtur plus illos diligis quam Deum propter quos separari vis a Deo, ut Deum non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortassis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele me de libro quem scripsisti . Et Apostolus pro fratribus anathema esse cupit a Christo , ut illi salvi fiant in Christo. Et fortasse etiam hoc aliquis ad amorem Dei pertinere credat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃. Datur um optio quid nelit eligat ex duo¬
b quorum alt̾m omĩo euitari s̃ possit. Si suã
salutem magis eligit: minus ꝓximũ diligit.
Si ꝓximi salutem magis eligis: dm̃ minꝰ di¬
in optione: que paria omĩo constant ĩt dile¬
ctione. Sic gͦ fortequis hanc obiectionem eui¬
tare contendat. S quid dicentꝰ. Si unuri ali¬
quem hoĩem tm̃ diligere debeo qͣntum me ip̃m.¬
debeo qmͣ me ip̃m: Sic uadunt q̃õnes hõsum
⁊ inquietant hoĩes sem ip̃os cogitationib suis.
Dicunt enim: Nd̃ melius est amplius diligen.¬
dum est. Ponamꝰ tres hoĩes unum hinc. duo ᷤᷤ¬
ude. Dico quia ꝑire ncc̃e est aut unũ istum
aut duos ilł os. Sic gͥ tu m̃ quid eligis. qui ꝓxi¬
re unum qmͣ duos. quia melius est saluare duo
qmͣ untm. Ideo inquis magis eligont ꝑeat uiꝰ
⁊ duo saluent᷑. Ergo uis ut magis saluent᷑ duo
sii qmͣ ille iuus. Nonne gͦ magis diligis ilid̾ qd̾

Expanded text:
sit. Datur uni optio, quod velit eligat e duosit. Datur uni optio, quod velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Si suam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit: Deum minus diin optione, quae paria omnino constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicimus? Si unum aliquem hominem tantum diligere debeo qdebeo quam meipsum. Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est, amplius diligendum est. Ponamus tres homines, unum hinc, duos inde. Dico quia perire necesse est aut unum istum, aut duos illos. Dic ergo tu mihi: Quid eligis, qui re unum quam duos, quia melius est salvare duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ut pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo isti quam ille unus. Nonne ergo illud magis diligis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
afficiaris. ut dulce sit quicquid de illo in cog¬
nitõem ⁊ memoriam tienit᷑. Si recte totum pro¬
bat᷑. cur ñ totum liligat᷑. Qnͣtum ergo ĩnotes¬
cete dignat᷑ nobis: totum diligat᷑ a nobis. Totũ
dicit nobis scriptura. Dilige ꝓ ꝓximum.¬
ximum tuum sicut te ip̃m. Qd mandatũ tunc
ꝓfecto implemus: si u̾atit̾ id qd̾ nob̾ cupimus
bonum: slli etiam etiã cupiamꝰ. In quib enim
nosmet ip̃os recte diligimꝰ: ꝓximum nr̃m sui̾
ad nc̃citatem corporis. ue ad anime salutem
sũ fictione dilig̾e. ⁊ qnͣtum rõnabilit̾ possumꝰ
adiuuare debemꝰ. Querunt aũ aliqui si id qd̾
dictum est sicut te ip̃m. scd̃m similitudinem
tantum: siue etiam scdm̃ equalitatem intelli¬
gendum sit. Nam si ꝓximos nr̃os tm̃ diligere
uibem᷑ tͣtum nosmet ip̃os: uidet᷑ qͥddam scru¬
pulosum in de oriri qd̾ nõ leuit̃ explicare pos¬
sumus. Etce dno sunt quoꝵ alt̾m ꝑire ncc̃e

Expanded text:
afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cogafficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si totum recte probatur, cur non totum diligatur? Quantum ergo innotescere dignatur nobis totum diligatur a nobis. Totum dicit nobis Scriptura: « Diliges proximum tuum sicut teipsum . » Quod mandatum tunc profecto implemus, si vera citra id quod nobis cupimus bonum, etiam illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus proximum nostrum, sive ad necessitatem corporis, sive ad animae salutem, sine fictione diligere et quantum rationabiliter possumus, adjuvare debemus. Quaerunt autem aliqui si id quod dictum est, « sicut teipsum, » secundum similitudinem tantum, sive etiam secundum aequalitatem intelligendum sit. Nam si proximos nostros tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur qpulosum inde oriri quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝑfitiendi. Postea cum consũmabũt᷑ omĩa sta¬
bit in eo ad qd̾ ꝑuen̾is. ⁊ ent hec sũnum tiũ
ii illo supͣ quod nõ transies ampłuis s sũmnũ
potes. ñ qm̃ niruis potes: ubi ñqm̃ totũ potes.¬
Dilige dũm deum tuum ex toto cordetuo. ⁊ ex
tota aia tua. ⁊ ex tota meute cua. ut ex illo
totum tium impleat᷑. etiam si a tuo totum illiꝰ
non capiatur. Totum replet in te. ⁊ suꝑhabun¬
dat in se. Si uas non deficit: oleum sufficit̃. Cor
tuum uas est. amor illiuis oleum est. Qmͣdiu uas
tum susticis quia ille ñ deficit. Dilige ex toto cor-¬
de tuo. ⁊ extota aĩa tua. ⁊ ex tota m̃te tua. ⁊ ex
toto intellectu tuo. ⁊ ex toto affectu tuo. ⁊ ex
tota memoria tua. Qnͣtum udugis. qͣntum
sapis qͣntum sufficis: tm̃ dilige. Totum cogni¬
tione impleat᷑. tottun dilectione afficiat᷑ totũ
inemoria teneat᷑. Qnͣtum illuminaris. tantũ

Expanded text:
et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, staet proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris. Et hoc erit summum tuum in illo, supra quod non transies amplius; sed summum potes: nunquam ni totum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, ut ex illo totum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum est. Quandiu vas ntum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuo, et ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua, quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptuura nob̾ manifestat cum dicit. Dilige do¬
minum deum tuũ ex coto cordetuo. ⁊ extotam̃¬
te tua. ⁊ ex tota aĩa tua. Quasi dic̾et. Nontͥ p
potes. cm̃ ililige. Possibłitas tua ent mensira
tare qñtum potes. ut totum impleat᷑ qd̾ inte
est etam siñ totum capiat᷑ qd̾ in ip̃o est. Noli ti¬
niere quasi tͥ defic̾e debeat ille: si nĩmis capax
fueris. Quͣtumc̃q pot̾is ñqm̃ cantũ poteris
qnͣturi ille est. Si cm̃ posses: cantum eed. lũ
aute creste in sllo potes. equare illum f̃ potes.
Sresceg̾ ⁊ ꝓfice. Qnͣto maior in bono ei. tanto
melior eus. Si sũmus ẽẽt.optimis ẽes. slunc
quia sũmus esse ñ potes potes eẽ in sũmo. et
magnũ ł hoc est. ⁊ ex hoc tu magnus es sim
sĩmo est ⁊ canto utiq maior qͣnto ałcior. as¬
tendis aũ tum diligis. Sursum ꝑgis in carita¬
te quia caricas osursum ducit. sicut ait ap łs
Ascende ꝙͦ dum potes. s m̃ tempis est cresreni

Expanded text:
 manifestat, cum dicit: Diliges Do manifestat, cum dicit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et tota anima tua . Quasi diceret: Non tibi potes, tantum dilige. Possibilitas tua erit mensura tare quantum potes, ut totum impleatur quod in te est, etiamsi non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille si nimis capax fueris. Quantumcunque poteris, nunquam tantum poteris quantum ille est. Si tantum posses, tantus esses. Nunc autem cresceCresce ergo et profice. Quanto major in bono eris, tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, potes esse in summo. Et magnum tibi hoc est, et ex hoc tu magnus es, si in summo es; et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem cum diligis. Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit, sicut ait Apostolus: Ascende ergo, dum potes: modo tempus est crescendi
Abbreviated transcription (Latin):
correxerunt. Putauetunt enim qd deo seruiend̾
ẽẽt ꝓ oo qd̾ ip̃e ñ esset. quia ñ intellexeit ip̃m
eẽ bonum. qd̾ solum amand̾ est pp̃ se ip̃m ⁊ qͥc¬
quid amandum est p̃t̾ ip̃m: amand̾ est p̃ ip̃m.
Nuod quidem tanto amat᷑ felicuis. qntoarre¬
tius. qui hoc amat: se ip̃m amat. quia bonum
suũ amat. ⁊ u̾e amat quia u̾m bonum amat.
ꝓpt̾ea scciptura ñ dixit tͥ ut diligas ce ip̃m ne
forte etrares. ⁊ putares induigend tibi ⁊ stu¬
dendum hiis q̃ foris sunt cõmoda ⁊ suauia car
nem sumeres a scriptura ut solam carnẽ tuã
foueres ⁊ aĩam tuam neglig̾es. ꝓpt̃ hoc non
dixttͥ ut ceip̃m diligas ne hoo intlłig̾es ut
magis dilig̾es. ⁊ hoc dilig̾es ut studiositis depe¬
rurs. Non gͦ dixit ut te ip̃m diligas. nec tam
omĩo tacuit᷑ cum dixit ut deum tuũ dcugas.
sum enim diligit deum tuum: diligis bom̃
tiuum. ⁊ melius bonum ⁊ melioris boñt
cum diligis bonum tuum diligis te ip̃m. De¬

Expanded text:
Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bonum, quod solum amandum est propter seipsum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi teipsum diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt commoda et carni tuaenem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teips
Abbreviated transcription (Latin):
sut in hiis etiam que coram homine erubesdenda
sunt . de dei pietate confidas. Opponis ad hueia¬
triumas alas petri quas legis. confessionem ñ legis.
iua sugis confessionem. Dicis gͦ qiua lacramas
Sꝯno dix̾it ñ audisti. Ideo lacrime lauant deltũ
qd̃ ore pudor est confiti. Quid gͥ. Doct dici puctu
ut quid petous lacrimatꝰ legit᷑ confessus ñ legitur
ar sitatmaris. non confitearis. Nonne instto melius
est ut fluo potius hic de monstrat incelliga r.eluo
sllic taitum lacͥme ualueruntuibi confelso suera
ois ñ huerant. qͣnto magis leuere fuerut noualet
ibi cam cor dis conttione. ⁊ oris confessionen hete
Pe eninit demonstrat᷑ cum sub dit᷑ piua asen dum
postes confitendum. Hor siquidꝰ ad iitate meciditer¬
Ronis spectatt ut pͥrcus compungaris. poster omsee¬
ausi slam sunt quidam sicut impuidei cestea ootistite¬
dum sic muecundi ad dicenduicinqro cuipicu

Expanded text:
sed ut in iis etiam quae coram homine erubescenda sed ut in iis etiam quae coram homine erubescenda sunt de Dei pietate confidas. Opponis adhuc lacrymas illas Petri, quas legis confessionem non legis. quia fugis confessionem. Dicis ergo quia lacrymas t, sed quid dixerit non audisti. Ideo lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Quid ergo? Hoc tibi dici putas, ut quia Petrus lacrymatus legitur, confessus non legitur; tu si lacrymaris, non confitearis. Nonne multo melius est ut illud potius hic demonstrari intelligas, quia si illic tantum lacrymae valuerunt ubi confessionem oris non habuerunt, quanto magirdis contritione et etiam oris confessionem habent. Hoc enim tibi demonstratur, cum subditur prius flendum, postea confitendum. Hoc siquidem ad veritatem confessionis spectat, ut prius compungaris, postea confitearis. Nam sunt quidam sicut impudentes ad faciendum, sic inverecundi ad dicendum. Qui qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat dicenti s condonat confitenti. Dicgͦ homini
ut salubat̾ ad tempus confundaris coram eo: ut
ista confusio głam tͥ post modum adducat. ⁊ fidu¬
ciam psteti ne impperium timeas cum manifestari
ceꝑti coram dei. eam̃ ne forte diceret tͥ cogitatio tu¬
a.Si tam graue est homini reuelare pecca. ⁊ suta
erubescumiꝰ coram hom̃e. quid facienuis ante deum
cniꝰ maiestatem declinare nõ possimiꝰ n iudicium
esfug̾eꝰ slegͥ sic de deo cogitando tem ip̃m despairs
ostendit᷑ tͥ mansuetudo dei erga penitentes Et con¬
ficentes qd peccata omĩa penitentib condonat¬
I ⁊ confitentib ñ unꝗperat. Sic gͦ accipe qd̃ dem̃
est dic deo qui ñ impperat. Quasi dic̾et. Etiam sie¬
rubescas coram homine: ne erubescas coram deo.
am̃ deus maior est ⁊ mitior homine ⁊ mansuetior
⁊ compatiens miseris ut non imꝓperet. Scdmhũc
itaq modum ñ tͥ d̾r ut pecc̃a tuahonini ñ oias

Expanded text:
at dicenti, sed condonat confitenti. Dic ergo homini at dicenti, sed condonat confitenti. Dic ergo homini ut salubriter ad tempus confundaris coram eo, ut ista confusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praestet, ne improperium timeas, cum manifestari coeperis coram Deo. Tamen ne forte diceret cogitatio tua: Si tam grave est homini revelare peccata, et si erubescimus ita coram homine, quid faciemus ante Dominum, cujus majestatem declinare non possumus, neque judicium effugere. Ne igitur sic de Deo cogitando temetipsum desperes, ostenditur tibi mansuetudo Dei erga poenitentes et confitentes, quod peccata omnia et poenitentibus condonat, et confitentibus non improperat. Sic ergo accipe quod dictum est. Dic Deo qui non improperat. Quasi diceret: Etiam si erubescas coram homine, ne erubequoniam Deus mitior est homine; et mansuetior et compatiens miseris ut non improperet. Secundum hunc itaque modum non tibi dicitur ut peccata tua homini non dicas;
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Si erubesdis confit̾i pecãm tuum: qd tͥ suffic¬
at. si tm̃ lacrimeris: etiam si ñ confiteatis. ñne młto
meluis est ut script᷑am. hoc potuis dr̃e uoluisse intel¬
ligas. qd̾ lacrime ex intima cordis contritõne ꝓla¬
te illa etiam pecc̃a lauare possunt que sine pudore
⁊ uerecundia ore ꝓferri ñ possunt: Quid gͦ: Sipu¬
denda pecc̃a lacͥme lauant: ibi tacendum est ubi
diuinum auxilium magis nccͣm est. Imo młtoma¬
gis ibi confitendũ est ut humilitas confessionis:
Si homini erubescis dr̃e pecc̃m tuum: ut dicas deo
homini u dicas: s deo. S mansuetudo dei tibi de¬
monstrat᷑. qui tam mitis ⁊ suauis est hominib ad
se confugientib: ut ab ip̃o imperium aliqd̾ te
ut ea te homini manifestare sine erubescentia non
posse contingat. In eo enim de quo erubestis cũ põi.
dicis. erulesc̾e te nõ oportet. cum deo dicis: qr ñ imp¬

Expanded text:
dixit: Si erubescis confiteri, peccatum tuum tibi sufficdixit: Si erubescis confiteri, peccatum tuum tibi sufficiat si tantum lacrymeris etiam si non confitearis? Nonne multo melius est, ut Scripturam hoc potius dicere voluisse intelligas, quod lacrymae ex intima cordis contritione prolatae illa etiam peccata lavare possunt quae sine pudore et verecundia proferri non possunt? Quid ergo? Si pudenda peccata lacrymae lavant, ibi tacendum est, ubi divinum auxilium magis necessarium est? Imo multo magis ibi confitendum est, ut humilitas confessionis Si homini erubescis dicere peccatum tuum, ut dicas Deo,homini non dicas, sed Deo. Sed mansuetudo Dei tibi demonstratur qui tam mitis et suavis est omnibus ad se confugientibus ut ab ipso improperium aliquod teut ea te homini manifestare sine erubescentia non posse contingat. In eo enim de quo erubescis cum homini dicis, erubescere te Deo non oportet cum Deo dicis; quia non imp
Abbreviated transcription (Latin):
gaudentes. ñ quia u̾itatem q̃rant in eis: s qr mali¬
ciam suam defend̾e uolunt ex eis. Dicunt enim. Qd
nos constringitis. quid nos artatis: Pudenda sunt frã
nr̃a. ñ nos ꝑmittit u̾etundia eloqui. erubescimꝰ con¬
fiteri qd̾ fecimus. Quod possumꝰ tam̃ facimꝰ. corcon¬
tritum. ⁊ humiliatum offerimꝰ. Dolemꝰ ꝓ eo qd̾ ma¬
le egimus. lacͥmas fundimꝰ. Carnis mac̾atione rea¬
tum punimꝰ. Quid u̾ba q̃ritis ubi oꝑa bona sũt. ha¬
bemus script᷑am consolantem. ⁊ dicentem lacͥme la¬
uant delictum qd̾ ore pudor est confit̾i ñ maliciã
excusamꝰ. s u̾ecundie ꝑcimus. Qd̃ gͦ dr̃e homini eni
bescimus: dicimus deo qui nõ imꝓperat. Euismodi
gͦ occ̃onib querunt homĩes excusationem torpei
suo. ⁊ ꝑũtere conant᷑ scripturas. quia ꝑũsi sunt p̃
Quid enim᷑ Si scrptura dgit. lacrime lauant a¬
lictum qd̾ ore pudor est confiti: Nunquid ido tibi

Expanded text:
gaudentes, non quia veritatem capiant in eis, sed quia maligaudentes, non quia veritatem capiant in eis, sed quia malitiam suam defendere volunt ex eis. Dicunt enim: Quid nos constringitis; quid nos arctatis? Pudenda sunt facta nostra, non nos permittit verecundia eloqui, erubescimus confiteri quod fecimus. Quod possumus tamen facimus, cor contritum et humiliatum offerimus, dolemus pro eo quod male egimus, lacrymas fundimus, carnis maceratione reatum punimus. Quid verba quaeritis, ubi opera bona sunt? Habemus Scripturam consolantem nos et dicentem: « Lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. » Non malitia excusamus, sed verecundiae parcimus. Quodbescimus Deo dicimus, qui non improperat. Ejusmodi ergo occasionibus quaerunt homines excusationem torpori suo, et pervertere conantur Scripturas quia perversi sunt ipsi. Quid enim? Si Scriptura dicit: Lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri, nunquid ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dicto sion potest quuis uistificar a pecdo: nsl coise¬
sus fuent ante pec̃cn. Item Bbeda in eadem epła iaes¬
bi de qua suꝑius cestimonium sumpsimꝰ. Sine conse
ẽẽ debet. ut cotidiana leuia q ped̾ca. ałt̾utrũ coe¬
qualib confiteam᷑. ut or̃onib inicem saluenur
Porro grauioris tepre ĩmundiciam sac̾doti pandanꝰ
⁊ ad eius arbitͥum iustificari curemꝰ. idete quomͣ
concordant testimonia u̾itatis. Eit enm in eccłia
ciinus. in qua or̃one fusa ꝓinuicem: ꝓ cotidianis ⁊ le¬
uiorib pec̾cis indulgentiam ⁊ remissionẽ conseqͥ¬
mur. Grauioris aũt culpe reatum: singłari confes¬
sioni sac̃doti aꝑimus. ⁊ scd̃m enis consilium mim̾e
satisfactionis oblato: indulgentiã pec̃ci obtinemus.
S dicis. Si saluari ñ potest homo nisi confiteat᷑ pec¬
cata sua. quid est qd̃ scuptum inuenit᷑. lacrunela¬
uant delictum qd̃ ore pudor est confit̾i : Inaueniunt᷑
enum q̃dam huiꝰmodi dicta ⁊ rapiunt ea homines

Expanded text:
dicit: « Non potest quis justificari a peccato nisi confessus fuerit ante peccatum. » Item, Beda in eadem epistola Jacobi, de qua superius testimonium sumpsimus: « Sine conesse dicitur, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, ut orationibus invicePorro gravioris leprae immunditiam sacerdoti pandamus, et ad ejus arbitrium justificari curemus. Videte quomodo concordant testimonia veritatis. Est quaedam icem, pro quotidianis et levioribus peccatis indulgentiam et remissionem consequimur. Gravioris autem culpae reatum singulari confessione sacerdoti aperimus; et secundum ejus consilium munere satisfactionis oblato, indulgentiam peccati obtinemus. Sed dicis: Si salvari non potest homo nisi confiteatur peccata sua; quid est quod scriptum invenitur: Lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Inveniuntur enim quaedam ejusmodi dicta, et rapiunt ea homines
Abbreviated transcription (Latin):
ille confessor ait. Dixi confitebor adu̾sum me ĩ¬
pec̃ca ur̃a. Quid est alt̾utrum. Non tantũ unꝰqͥsq
uniciiq. s alt̾utrum. hoc est int uos homines
hominib. oues pastorib. subiecti prelatis. hii qͥ
pecc̃a hñt: hiis qui pec̃ca dimitt̾e potestatem hñt.
Debitum quid̃ erat ut confessionem facturi ad
illum iretis qui est suꝑ uos. nunc aũt ꝓ indulgen¬
tie dispensatione concedit᷑. ut pec̃ca ur̃a ad inui¬
tem uob̃ confiremini int̃ uos. Illic quid̃ qui solus

Expanded text:
ille confessor ait: Dixi, confiteor, eille confessor ait: Dixi, confiteor, eta vestra. Quid est alterutrum? Non tantum unusquisque unicuique, sed alterutrum, hoc est inter vos, homines hominibus, oves pastoribus, subjecti praelatis. Ii qui peccata habent, iis qui peccata dimittere potestatem habent. Debitum quidem erat ut confessionem facturi ad illum iretis qui est super vos; nunc autem pro indulgentiae dispensatione conceditur ut peccata vestra adinvicem vobis confi
Abbreviated transcription (Latin):
cem eius agentĩb in t̾ra potestatem deditdunit¬
tendi pecc̃a. D dicis fortassis. Quare ñ simlit̾ xͦ
ẜceptum dedit hominib pecc̃a sua confitendi sic̃
discipłis potestatẽ dedit confitentiũ pecc̃a climit¬
⁊ tendi  Audi q̃r uoluit xp̃o ut a tem ip̃o surgeret
ut nõ quasi ex torta uł coacta uid̾et᷑ confessio tua
Idcirco qd̾ ad se ꝑtinuit officium suum discipłis
curarent. s infirmis ñ dixit ut ad medicos cͤan¬
si medicos inuenirent. Opt̃ea solos medicos mo¬
nuit. Infirmum enim ip̃e morb suus sufficient̾
ãmonet. neq opus p̃cepto ħt: si dolet. Tam̃ ip̃i me¬
dici postea quia negligentes in curatione sua egͦ¬
tos inuener̃t: eos ad sałm q̃rendam. ⁊ amonitione
sua excitauerunt ⁊ p̃cepto atͣxerunt. Confitemini
inquit apłs Iacob alt̾utrum pec̃ca ur̃a. ⁊ orate ꝓ
inuicem ut saluemini. Quid est alt̾utrum: alt̾
altĩ homo homini. ñ solum homo deo. sicut ueruᷤ

Expanded text:
cem ejus agentibus in terra potestatem dedit dimittendi peccata. Sed dicis fortassis: Quare non similiter Christus praeceptum dedit hominibus peccata sua confitendi, sicut discipulis potestatem dedit confitentium peccata dimittendi. Audi quare voluit Christus ut a temetipso surgeret, ut non quasi extorta vel coacta videretur confessio tua. Idcirco quod ad se pertinuit officium suum discipuliscurarent, sed infirmis non dixit ut ad medicos curansi medicos invenirent. Propterea solos medicos admonuit; infirmum enim ipse morbus suus sufficienter admonet, neque opus praecepto habet si dolet. Tamen ipsi medici postea quia negligentes in curatione sua aegrotos invenerunt, eos ad salutem quaerendam, et admonitione sua excitaverunt, et praecepto attraxerunt. Confitemini, inquit apostolus Jacobus, alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini. . Quid est alterutrum, alter alteri, homo homini? Non solum homo Deo, sicut verus
Abbreviated transcription (Latin):
Eo fontassis tacita tͥ cogitatione respondeas.
Qnomͣ inquit ctus eẽ possum de uenia ꝓpt
penttentiam. ⁊ satisfactionem ab homĩe unic¬
tam eciam si illam studiose compleno c̃e mure
homo cui pecc̃a mã consficeor sepe det gua qpe¬
sia nesuet aut negligentia confideo quale mudhi
scom modum ⁊ ssiam delicti: debeat satiã¬

Expanded text:
s tacita tibi cogitatione respondeas: Quomodo, inquis, certus esse possum de venia propter poenitentiam et satisfactionem ab homine injunctam, etiamsi illam studiose complevero, cum ipse homo cui peccata mea confiteor saepe aut ignorantia nesciat, aut negligentia non considerat qualem mihi secundum modum
Abbreviated transcription (Latin):
te sͥ ip̃i ꝑicłm struat. Eigo aliud est qd̾ redde̾ possis
ꝓ uirgirtate tua si eam ꝑdidisti. Quid aliud:
Redde penitentiam tuam. redde contritionẽ tuã.
redde humilitatem tuam. Suirguitate cariᷤᷤ.
redde humłitatem cordis. ꝑcarne fracta: frange
cor. humilitatem ꝓ se debuisti etiam si iuirgiui¬
tatem habueras. Et tam̃ si uuguitatem redd̾e
ñ potes: redde ꝓ illa humilitatem. ⁊ satisfaciet
tam ꝓ se qmͣ ꝓ illa. Uide qͣnͣta est uirtus humili¬
tatis. Socia est uurginitatis humilitas ⁊ socia
humilitatis uirginitas. ⁊ ñ potest si abest hu¬
mlitas: satisfac̾e deo uirginitas. Potest aũt eti¬
ginitate tua si iliam redd̾e ñ potes. Est unde sa¬
tisfacias deo. etiam si istam ñ offerat. Nunquid
sic dico de anuna tua:᷑ ꝑde aĩam tuam ita ut cã¬
ampluis reddẽ ñ possis: ⁊ uide si aliquid tͥ suꝑ.
qd̾ ꝓ illa reod̾e̾ possis. ꝓpt̾ea dixi tͥ quia hoc unum

Expanded text:
te sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis te sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest humilitas, satisfacere Deo virginitas; potest autem etivirginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est
Abbreviated transcription (Latin):
delectat. hic aũt consulere illum debes. qͥd mag̃¬
q expediat. Est adhuc amplius aliquid qd̾ dictis ad¬
iciendum uidet᷑. Ecce uouisti uirginitatem car¬
nis cue dño deo tuo. dico qd̾ redd̾e debes qd̃ uoui¬
sti. Non licet tͥ retro respic̾e. ut deinceps ad exꝑi¬
entiam carnis descendas. Dico gͦ tͥ. redde qd̾ debes.
Non licet t̾ altud ꝑ isto redd̾e si istud potes red¬
dere. S quid facimus : Ecce uousti ⁊ uotum
ñ tentusti. quia uirguntatem amisisti. Non po¬
tes amplius redd̾e nirginitatem. ñ potes dare qd̾
ñ habes. Semel amissa est uirginitas. ampluisre¬
¶ꝑari aut recuꝑari nõ potest. Quid gͦ facies: Quid
reddeg dño deo tuo ꝓ iurgmitate tua qmͣ uouisti
⁊ post uotum amisisti: Est ne aliquid aliud qd̃
ꝓ ista reddi possit ut debitum reodat᷑ ⁊ uotum ĩ
ñ est hiis qui hanc uouerunt. ⁊ amussam iam red¬
p̃sumo nec uolo. Uideat qui hoc dr̃e uolu̾it: ne for¬

Expanded text:
delectat, hic autem consulere debes illum quod magidelectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam redpraesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne for
Abbreviated transcription (Latin):
lentib edmutari. ⁊ implere quid̃ uales qd uoui¬
sti: ñ est intuo aibituo cõmintatio uoti tui ecui.¬
si maius aliquid iud̾is ist melius faciendum q̃d¬
¶ facias. Potest quidem dispensatio fieri tirca te. s ñ
debet fieri a te. Nam tu quidem qnͣtum in te est
hoc debes qd̾ nouisti ip̃m. ⁊ ñ aliud. Non tͥ licet
ꝓ alia aliud cõmutare. s dispensatori magistro
tuo si uolu̾it.⁊ expedire nou̾it. licet aliuid acciꝑe
Si idem a tedat᷑: debitum est. si aliud ab illo acci¬
pit᷑: indulgentia est. Nam idcuco dispensator dr
ille qui subiectis omnib scd̾m utilitatem ⁊ fru¬
ctum recompensatõnis diu̾sa q̃dam a pͥmis. ⁊ a¬
lia ab hiis que ꝓposita sunt fuerant salubri ac
rõnabili cõmitatione unpendẽ potest.Sicut
gͦ uotum tuum in tua constat uoluntate: sioi
cõmutatio uoti tui in illius constat uoluntate¬
ut potestate. Iuic ꝑ te oꝑari potes bontm qd̾

Expanded text:
lentibus commutari, et implere quidem vales quod vovilentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem quantum in te est hoc debes quod vovisti ipsum et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod
Abbreviated transcription (Latin):
maneas in patͥa tua in domo tua. Nam si illicꝑ
solũe potes aliud t̃atũ ualens siue ad laloremo¬
ꝑis. siuie ad deuotionem uirtutis. siue ad utilita¬
tem ãministrationis cõmutatõem dare potes uo
uisti ienuuum. ⁊ hic cõmutatio eẽ potest. si forte
hoc ñ expediat qd̾ conting̾e potest. Aliud adhuc
dico. uoiusti deo seruire in ho loco aliquo. uł i
habitu. uł in societate aliqua. dico quia ⁊ hor to¬
tum cõmutatõem hr̃e potest. quia potest. ⁊ lo¬
eus destrui.⁊ homines mori. ⁊ ħitus mutari.i
Nunquid putas ideo ꝑdis animam tuam si l ocus
aliquis uastat᷑ aut si homĩes mortunt᷑: tm̃ m̾ex
te ñ fiat sid̾ in illis fit. neq in te remaneat qdͣ ate
fien debuit.Non est ꝑicłm tuum ubi ñ est ciapa
tua. Fac qd̾ potes tu ⁊ qͣnͣtum potes ⁊ suffiat cibi
Abona uoluntate ñ amplius exigit᷑ nisi qͣntum
auquid que uł inuitis aufem possunt. utł auo¬

Expanded text:
maneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic maneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationvisti jejunium, et hic commutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quod hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus dirui, et homines mori, et habitus mutari. Nunquid, putas, ideo perdis animam tuam, si locus aliquis vastatur, aut si homines moriuntur? Tantum ex te non fiat quod in illis fit, nec in te remaneat quod in te fieri debuit. Non est periculum tuum, ubi non est culpa tua, fac quod potes tu, et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate aliquid, quae vel invitis auferri possunt, vel a vo
Abbreviated transcription (Latin):
niam. quia si hoc facis: fraudem facis. plas uouẽs
⁊ minus reddens. Cum aĩa tua dare potes peccuniã
tuam. ꝓ auima ñ potes: nisi forte ꝓ anua tua
tta peccuniam tuam dare uolu̾is. ut anima tua ac
ceptabilior fiat. ꝓilia cum cua amat᷑. ꝓ illa sñ
illa ñ accipit᷑. soli gͦ putare qd̾ ꝓ anima tua .i.
ꝓ cõmutatione anime tue peccuniam tuã dare
possis. quia ⁊ ip̃e peccumam tuam sic datam non
acciꝑet. ⁊ tu aĩam tuam seruare ñ posses sic retẽ¬
tam. Itaq ⁊ peccuna amitt̾et᷑. ⁊ aĩa nõ seruaret᷑. hor
gͥ u̾um est quod recompensatõem ñ accipit.Lu¬
Etera omĩa uota comutationem patiant᷑.¬
ꝓ loco ⁊ tempore ⁊ causa cõmutatõem admit̃¬
tunt. Uouisti aurum. argentum. redde̾ potes. quia
qd̾ p̃cio minus est: in pond̾e mauis eẽ potest. Uoui¬
si ꝑegͥnationem tuam dño: cõmutatõem admittit.
si forte expediat magis qd̾ conting̾e potest. ut ꝑ¬

Expanded text:
niam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens niam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data acceptabilior fiat. Pro illa, cum illa amatur, pro illa sine illa non accipitur. Noli ergo putare quod pro anima tua, id est pro commutatione animae tuae pecuniam tuam dare possis, quia et ipsam pecuniam sic datam non acciperet, et tu animam tuam servare non posses sic retentam. Itaque et pecunia amitteretur, et anima non servaretur. Hoc igitur unum est quod recompensationem non accipit. CAP. VI. Quae vota commutationem patiunt loco et tempore et causa commutationem admittunt. Vovisti aurum, argentum reddere potes, quia quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
lumus. tam̃ retinere ñ ualemus. Si reddimus.:
atipies. Si ñ reddimꝰ. tollet. Si reddimꝰ. ꝓdato
ad uisticiam. si autem ñ reddimꝰ: qd alienumest.
retinemus. ⁊ imputat᷑ ad culpam. Qamat
inquit aĩam suam: ꝑdet eam ⁊ qui ꝑdid̾it
aĩam suam ꝓpt̃ me: uiueniet eam. Seruat s̾
qui mͦ tribuit. ⁊ qui s̾ retinet amittit. Uouete
Noli putare ꝗd̾ redd̾e possis ꝓ anima tua pecu¬
niam tuam. Hoc enim eẽt plus uou̾e ⁊ minus
redde̾ ⁊ ñ esset equa recõpensatio. Si tua das des. te¬
ip̃m Sabu̾lo: ñ est equa particio. Nonne si recte
offeras. ⁊ ñ recte diuidas peccasti: plus ualet aĩa
⁊ minus peccunia. Nonne aĩa plus est qm esca
⁊ corpus plusqmͣ uestim̃tum: Se plus anima¬
qmͣ esca: ꝙlus est utiq qmͣ peccunia. ꝓpt̾ escam
enim dat᷑ peccunia. ⁊ si esca ñ esset peccuna qͥdẽet:
Nam qd plus confert. ⁊ ꝓdest. ip̃m pluseẽ ncce
est. Si gͦ uoues animam: noli ꝓ anima dare p̾cu¬

Expanded text:
lumus, tamen retinere non valemus. Si reddimus, accipiet, si non reddimus, tollet. Si reddimus, pro dad justitiam, si autem non reddimus, quod alienum est retinemus, et imputatur ad culpam. Qui amat, inquit, animam suam perdet eam , et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Servat sibi qui mihi tribuit, et qui sibi retinet amittit. Vovete Noli putare quod reddere possis pro anima tua pecuniam tuam. Hoc enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio Si tua das Deo, teipsum zabolo, non est aequa partitio. Nonne si recte offeras et non recte dividas, peccasti? Plus enim valet anima, et minus pecunia. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Si plus quia et esca plus est quam pecunia. Propter escam enim datur pecunia, et si non est esca, pecunia quid esset? Nam quod plus confert et prodest, ipsum plus esse necesse est. Si ergo voves animam, noli pro anima dare pecu
Abbreviated transcription (Latin):
deum si redire possunt. Quos qñ diligimꝰ itt in
eis d̾m diligimus si boni sunt. ist eis d̾m diligi¬
faritatem ꝓximi: bonum qd̾ diligis ꝓximo ñ uł¬
nideas. Po̾teras aliquid dilig̾e. ⁊ ꝓximo ñ oslig̾e
pot̾as aliquid uelle hĩe. ⁊ tam̃ ñ uelle ut illudha¬
beret ꝓximus tuus. in deo tñ ñ poteras. Non enin
pot̾as dilig̾e̾ deum nisi oilig̾es ⁊ ꝓximum tuum
quia cum iudia ⁊ odio: deus diugi ñ potest. tũ
qiua in aliis reb hoc facere pot̾as ut aliquid uel¬
les. ⁊ ꝓximo tuo nõ uelles: distinctum est ut ut

Expanded text:
Deum si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in Deum si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus quia boni sunt, vel in eis Deum diligicharitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere, et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, tamen non velle ut illud haberet proximus tuus; in Deo tamen non poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velle
Abbreviated transcription (Latin):
eli ne forte impleat᷑ extranei iurid tuss. ⁊ abo¬
rs tui sint in domo aliena. Isti gͥ sunt aliem. ⁊
ranci nimis remoti. ⁊ ionge facti quio ampłe
paltus ũ patet ad bonum. demones scit ⁊ homuĩeᷤ
naigni cum demonib dampnati qui idtiroo ãͤ¬
plus a nobis diligendi ñ sunt qꝑ al. uio lono.
ꝓpt̃ quod diligit᷑ omnis qui bñ diligit᷑. i rrecuꝑa¬
biit̃ corruerunt. Nusqmͣ nobis scupt᷑a diat ut
demones diligamus. neq illos homĩes qui iam
cum demonib dampnati sunt. Ili enum ꝓximi
ñ sunt. s remoti. ⁊ alieni facti a nobis. Nosaũ
ꝓximos diligere debemus ñ alienos .i. homines
nõ demones. ⁊ islos homĩes. qui ut ꝑ bonitatem
nõ recesserunt. uł ꝑ arb̃cti lib̾tatem redire posiuñ
Nonne enim omĩo longe sunt qui ⁊ si abierunt.
adhuc redire possunt. Isti sunt ꝓximi quos dili¬
gere debemus uł in deo si ñ recesserunt ut ppter

Expanded text:
eli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et laboeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemones scilicet et homines maligni cum daemonibus damnati. Quid idcirs diligendi non sunt; quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis Scriptura dicit daemones diligamus? neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus non alienos; id est homines non daemones, et illos homines qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non enim omnino longe sunt; qui etsi abierunt, adhuc redire possunt. Isti sunt proximi, quos diligere debemus, vel in Deo si non recesserunt, vel propter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ placet tͥ quia arida sunt. ⁊ cupis mel alic
⁊ ẽ qdꝰ diligis. ⁊ si uen̾it: ampluis diligis . Ita di¬
lige deum tuum quia dulceco est ip̃e ⁊ bonitas. ⁊ ue¬
utas Pxunum aũt tuum dilige quuia receptacłm
oulcedinis ⁊ bonitatis. ⁊ i̾uitatis. Et si meo ĩue
ui qd hĩe debet diicedinem ⁊ bontcatemꝰ ⁊ uctatẽ
dslge in ip̃o illa. ⁊ dilige ip̃m ꝓpt̾ illa. Si autem
uatuum iuen̾s bonis suis. doie quia receptacłm
iane iudes. ⁊ opta ut ueniant ad eum. ⁊ uitient
neum bona sua. ut flat ip̃e lonus hñi bona sua
sue quib lonus eẽ ñ potest. Silige gͦ d̾m quia
buitas est. Dilige ꝓximum quia ex bontiate bonꝰ¬
et uł si bonus ñ est: ut sit qui bonus eẽ potest.
i sueum ẽẽ ñ possunt boni: ciligendi ñ sunt. ñ
s prami suit. s aleni ⁊ remoti. ⁊ excranei. sledes q
iniuit alienis honorem tuum. ⁊ annoi tuoscruꝰ¬

Expanded text:
et non placet tibi, quia arida sunt, et cupis mel illic et non placet tibi, quia arida sunt, et cupis mel illic esse quod diligis; et si venerit, amplius diligis. Ita dilige Dominum Deum tuum, quia dulcedo est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveuod habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intrent in eum bona sua, ut fiat ipse bonus habens bona sua, sine quibus bonus esse non potest. Dilige ergo Deum quia bonitas est. Dilige est, vel si bonus non est, ut sit qui bonus esse potest. Qui enim jam esse non possunt boni, diligendi non sunt, quia nec proximi sunt, sed alieni et remoti is honorem tuum, et annos tuos crud
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nisi deus diligit᷑. quia alius ñ est qmͣ d̾s qd̾ ⁊ ĩ
qlo diligit᷑ quia est. ⁊ in isto diligit᷑ ut sit. sigo
mum. Di un deo dm diligis. ⁊ in ꝓximod̾m diugiᷤ
nec aliud in ꝓximo qmͣ in deo diligis. Quareduo
sunt p̃cepta catitatis : Si enim utrobiq deus diui¬
git᷑: in utroq unum implet᷑. nec opus fu̾at p̃cep¬
tum geminari de oꝑe uno.Suffec̃at si dixisset
Dilige dũm d̾nituum. In hoc enim totum est. Qͥ
enumn deum u̾e diligit: ubiq diligit᷑. Si u̾e dili¬
git᷑ diligit᷑ ubicumq inuenit᷑. in seip̃o. in ꝓximo.
intus. ⁊ foris. suisum ⁊ deorsum. longe ⁊ ꝑpe. Si
mel dulce est: dulcis est ⁊ fauus. Si mel dilgis.
diligis. ⁊ fauum receptałi mellis. S cum mel
oiugit᷑ ideo diligit᷑ quia dulcedo ip̃m est. Cum u̾
fauiis diligit᷑. ideo diligit᷑ quia dulcedo in ĩpoẽ
Mel aꝓpt̾ se ip̃m oiligit᷑. fauus aũt ꝓpt̾ mełdui
ceptacula ubi mel ẽẽ debu̾at. ⁊ doles uacua esse

Expanded text:
 omnibus non nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod et in illo diligitur quia est, et in isto diligitur ut sit. Ergo mum? Si in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno. Suffecerat si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum . In hoc enim totum est. Qui enim vere Deum diligit, ubique diligit. Si vere diligitur, diligitur ubicunque invenitur. In se ipso et in proximo, intus et foris, sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, favus autem propter mel diceptacula ubi mel esse debuerat, et dotes vacua esse;
Abbreviated transcription (Latin):
ũttas. Si gͦ bñ diligimꝰ. ⁊ bonum diligimꝰ loni
surmus. Non enir bonos facit nisi dilectio bona
⁊ dilectio boni. Si aũ boni sumꝰ nlłos amicos hm̃s
nisi bonos. ⁊ nullos municos nisi malos. qr si lo
quia in bonitate dilig̾e non possumus. quia boni
ñ sunt. tam̃ ꝓpt̾ea diligẽ debemus ut bonitatem
hãnt ⁊ boni suit. ⁊ i hiis omnib ñ nisi bonitas
diligit᷑. qñ nich diligit᷑ nisi ꝓpt̾ bonitatem. Simłi
modo cum deus diligit᷑ pp̃ sẽ diligit᷑. quia ab alio ñ

Expanded text:
veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si bquia in bonitate diligere non possumus, quia boni non sunt: tantum propterea diligere debemus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diligitur, propter se diligitur, quia ab