comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digne hec non quereret si cubi liberũ arbitriũ plus ꝓciesset.
quippe cũ uir beatus & iam electus a dño meh egeret tam̃
ita deũ deprecatur postulans. diutor meus esto ne dere¬
linquas me. neq despicias me deus salutaris meus. Nos
nob liberũ arbitriũ ille dm̃ postulat adiutorẽ. Qd nati
lumus posse sufficere nob cdicimꝰ ille deũ ne derelinquat᷑
erorat. Non rogo manifeste discimꝰ quod oremꝰ:. cũ ille
tantoꝑe beatus feut sup̃cliximꝰ uir ne despiciat᷑ exoptat:
¶lli enimn necesse est ista arguant qui illa confirmant. Da¬
uid̃ enim orationis ignarus et sue nature nescius accuset᷑.
qui cũ sciat tantũ in sua ẽẽ natura. adiutorẽ sibi dm. & as¬
sicluũ ac̃iutore nec illi sufficit assiduũ.s ne aliquando illũ
despiciat. orationib protinus exoptat. ꝑ corpus dĩs spe¬
alteriuis hoc &. predicat & clamat. Si gͦ hoc ille ita magnũ

Expanded text:
digne hoc non quaereret, si cui liberum arbitrium plus prodesset — digne hoc non quaereret, si cui liberum arbitrium plus prodesset — quippe cum uir beatus et iam electus a domino nil egeret, tamen ita deum deprecatur postulans: Adiutor meus esto; ne derelinquas me neque despicias me. deus salutaris meus —, nos nobis liberum arbitrium, ille deum postulat adiutorem? quod nati sumus, posse sufficere nos dicimus, ille deum, ne derelinquatur, exorat? non, rogo. manifeste discimus, quid oremus, cum ille tantopere beatus. ut supra diximus, uir, ne despiciatur, exoptat? illi enim necesse est ista arguant, qui illa confirmant. Dauid enim orationis ignarus et suae naturae nescius accusetur, qui cum sciat tantum in sua esse natura, adiutorem sibi deum et assiduum adiutorem — nec illi sufficit assiduum, sed, ne aliquando illum despiciat, orationibus pronus exoptat et per corpus omne psalterii hoc et praedicat et clamat. si ergo hoc ille ita -magnum
Abbreviated transcription (Latin):
egere negare non possumus. hoc enim seu bene uiuimus
ꝓuocamus ut melius sanctusq uiuamꝰ. seu praue senti¬
entes. a bonis auertim᷑ ut ad rectã redeamus uiam eius
auxilio plus egemus. Numquid tam mortiferũ tã pre¬
ceps uideatur ad casũ tam expositũ ad om̃ia ꝑicula si
hoc solũ nob̃ putantes posse ꝑficere qd̾ lib̃m arbitrium
cũ nasceremur accepimus: Uitra iam a dño niehil que¬
ramus ia est auctoris nostri obliti euis¬
potentiam ut nos ostendamus lberos haberemus qͣli
iam amplius quod dare possit non habeat qui te in tuo
ortu liberũ fecit. nescientes qd̃ nͥ magnis precib gr̃a in
nos implorata descendat. nequaquã terrene labis & mun¬
dam corporis. uincere conemur errores. cũ pares nos add resi¬
stendũ non liberũ arbitriũ. sed dei soluis facere possit auxi¬
liũ. Nam si ille clamat adiutorio sibi opꝰ eẽ diumo qui

Expanded text:
egere negare non possumus; hoc enim, seu bene uiuimus, egere negare non possumus; hoc enim, seu bene uiuimus, prouocamus, ut melius sanctiusque uiuamus, seu praua sentieutes a bonis auertimur, ut ad rectam redeamus uiam, eius auxilio plus egemus. num quid tam mortiferum, tam praeceps uideatur ad casum, tam expositum ad omnia pericula, si hoc solum nobis putantes posse sufficere, quod liberum arbitrium, cum nasceremur, accepimus, ultra iam a domino nihil quaeramus, id est auctoris nostri obliti epotentiam, ut nos ostendamus liberos, abiuremus, quasi iam amplius, quod possit dare, non habeat; qui te in tuo ortu liberum fecit, nescientes, quod, nisi magnis precibus gratia in nos inplorata descendat. nequaquam terrenae labis et mundani corporis uincere conemur errores, cum pares nos ad resistendum non liberum arbitrium sed dei solum facere possit auxilium? Nam si ille clamat adiutorio sibi opus esse diuino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo postulant & accipiunt ꝓmerentur. Quid enim tã
iniquũ esfe potest tam barbarũ tã tocius religionis igna¬
rum.tam xp̃ianis mentib inmicũ. quã hinc denegare
deb̾e quicquid in cotidiana gr᷑a consequeris eui te ipse
confiteris debere quod natus es : Ergo eris tͥ in ꝓuidendo
prestantior quã potest interesse qui te ut esses effecit:
Et cum te putes ei debere quod uiuis. quomͦ te non putas
illi debere qd̾ non condianã eius consequendo grãm tali¬
ter uiuis: Et qui nos aduitorio negas indigere diumno.
quasi ex nostra ex toto possibilitate ꝑfectos quomͦ ñ adiu¬
toriũ in nos cũ tales a nob̃ etiã ẽẽ possumꝰ ꝓuocamꝰ: Qui
enim adiutoriũ dei negat. uellem interrogare quid dicat
nos non temereri an illũ hoc non posse prestare. an nichil
ẽẽ propter quod unusquisq hoc debeat postulare: Pos¬
se hoc dm̃ oꝑa ipsa testantur. Adiutorio cotidiano nos

Expanded text:
ab illo postulant, accipere promerentur. Quid enim tam ab illo postulant, accipere promerentur. Quid enim tam iniquum potest esse, tam barbarum, tam totius religionis ignarum, tam christianis mentibus inimicum, quam huic te negare debere quidquid in quotidiana gratia consequeris, cui te ipse confiteris debere qupraestantior quam potest in te esse qui te ut esses effecit; et cum te putes ei debere quod vivis, quomodo te non putas illi debere quod quotidianam ejus consequendo gratiam taliter vivis? Et qui nos adjutorio negas indigere divino, quasi ex nostra in totum possibilitate perfectos, quomodo non adjutorium in nos, cum tales a nobis etiam esse possumus, prouocamus? Qui enim adiutorium dei negat, uellem interrogare, quid dicat: nos non mereri? an illum hoc non posse praestare? an nihil esse, propter quod unusquisque hoc debeat postulare? posse hoc deum opera ipsa testantur. adiutorio cotidiano nos
Abbreviated transcription (Latin):
inserpat. ut si medicus cũ uiderit huius terreni corporis
aliquẽ ẽẽ languorẽ magnũ sue artis estimat documentum
si cito quis illius interuentu desꝑatus euadat uł cũ post¬
se uulnus aspexerit. adhibet fomenta uł cet̾a quib illud
possit qd̾ natũ fuerat uulnꝰ obduci. Ac si id manens sana¬
ri non poterit ne corpus reliquũ sua tabe corrũpant fer¬
ro amputet quod nocebat. quod reliquũ integrũ et ser¬
uet intactũ. Precidendũ gͦ id est quod uelut puro sa¬
noq nimiũ corpori uulnus obrepsit ne cum tardius abst̃¬
gitur in ipsis pene uiscerib huius mali non hauriendi pꝰ
sentina considat᷑. Nam quid nos de his post hec rectum
mentib estimemus qui sͥ se putant deb̾e qd̾ boni sunt nec
illũ consid̾ant. cuius cotidie grãm consequunt᷑. Sed iam
isti qui tales sunt nullam dei grãm consequentur qui sine
illa tantũ assequi se posse confidunt. quantũ uix illi qui

Expanded text:
inserpat, ut si medicus, cum uiderit huius terreni corporis inserpat, ut si medicus, cum uiderit huius terreni corporis aliquem esse languorem. magnum suae artis aestimat documentum, si cito quis illius interuentu desperatus euadat. uel, cum putre uulnus aspexerit. adhibet fomenta uel cetera. quibus illud possit, quod natum fuerat, uulnus obduci, ac, si id manens sanari non poterit, ne corpus reliquum sua tabe corrumpat, ferro amputet, quod nocebat, quo reliquum integrum et seruet intactum. praecidendum id ergo est, quod uelut puro sanoque nimium corpori uulnus obrepsit, ne, cum tardius abstergitur, in ipsis paene uisceribus huius mali non exhaurienda post sentina considat. Num quid nos de his post haec rectum mentibus aestillum considerant, cujus quotidie gratiam consequuntur? Sed jam isti, qui tales sunt, nullam Dei gratiam consequuntur; qui sine illo tantum assequi se posse co
Abbreviated transcription (Latin):
sumerent ceterȩ ⁊ eccłȩ uelut de natali suo fonte aquȩ
cuncte ꝓcecderent. & ꝑ diuersas totiꝰ mundi regiones pu¬
ri capitis incorrupte manerent. quid p̃ciꝑe. quos abluere
quos ueluti in ceno memundabili ordinatos mundis dig¬
ram geritis quib presidetis eccłis sollicitudinẽ ur̃am per
om̃iũ utilitatẽ monstratis. et ꝑ cunctas tocius orbis ȩccłias
om̃ib una qd̾ prosit decernendũ ẽẽ deposcitis. ut suis con¬
stabilite regulis eccłȩ. & hoc qd̃ illos caueat ꝓnuntiationis
iuste firmata decretalib patere non possit. qui ꝑuersis
instincti immo destructi uerboꝵ argutus sub ymagine ca¬
tholice fidei disputantes uelut pestiferũ exulans uirus¬
& ut hominũ recte sentientiũ in deteriorẽ partẽ corda cor¬
rumpant tutã ueri dogmatis quert̃ euertere disciplinã
Sanandũ gͦ celerius ne longuis ȩxecrandus animis morb

Expanded text:
sumerent ceterae ecclesiae, uelut de natali suo fonte aquae sumerent ceterae ecclesiae, uelut de natali suo fonte aquae cunctae procederent et per diuersas totius mundi regiones puri capitis incorruptae manarent, quid praecipere, quos abluere, quos uelut in caeno inemundabili sordidatos mundis digram geritis, quibus praesidetis, ecclesiis, sollicitudinem uestram pro omnium utilitate monstratis et per cunctas totius orbis ecclesias omnibus una, quod prosit, decernendum esse deposcitis, ut suis constabilita regulis ecclesia et hoc, quod illos caueat, pronuntiationis iustae firmata decretalibus patere non possit, qui peruersis instructi, immo destructi uerborum argutiis sub imagine catholicae fidei disputantes uelut pestiferum exhalantes uirus, ut hominum recte sentientium in deteriorem partem corda corrumpant, totam ueri dogmatis quaerunt euertere disciplinam. Sanandum ergo celerius, ne longius execrandus animis morbus
Abbreviated transcription (Latin):
I n quirendos de his reb quas om̃i cũ sollicitudine decet
a sacerdotib marime a uero iustoq et catholico tͣctari
concilio. antique traditionis exempla seruantes. &. ȩccl̃a¬
stice memores discipline nr̃ȩ religionis iugorẽ mentis ñ
minus nc̃ in consulendo quã antea cũ ꝓnuntiaretis uera
ratione firmatis. qui ad nr̃m referendũ approbatis ẽẽ
iudiciũ. scientes qd̃ apłice sedi cũ om̃s hoc loco positi ip¬
sũ sequi desidemꝰ apłm debeatur a quo ipse ep̃atus &.
tota auctoritas huius nominis emersit. Quẽ sequentes.
cũ mala tã dãpnare nouimꝰ quã ꝓbare laudanda uł
id uera qd̾ patrũ instituta sacerdotali custodientes officio
non cẽssetis ẽẽ calcanda. Qd̃ illi non humana s diuina
decreuere sententia ut quicquid quãuis de disiunctis
remotisq prouintiis. cogeretur. ñ prius ducerent fimen¬
dũ nͥ ad eius sedis noticiam ꝑueniret ut totã huius au¬
ctoritate urta que fuerit ꝓmintiatio firmaret᷑ indeqi

Expanded text:
 requirendo de his rebus quas omni cum sollicitudine decet a sacerdotibus maximeque a vero justoque et catholico tractari concilio, antiquae traditionis exempla servantes et ecclesiasticae memores disciplinae; nostrae religionis vigorem non minus nunc in consulendo, quam antea cum pronuntiaretis, vera ratione firmatis; qui ad nostrum referendum approbastis esse judicium. Scientes quid apostolicae sedi, cum omnes hoc loco positi ipsum sequi desideremus Apostolum, debeatur; a quo ipse episcopatus et tota auctoritas nominis hujus emersit. Quem sequentes tam mala jam damnare novimus, quam probare laudanda. Vel id vero quod patrum instituta sacerdotali custodientes officio, non censetis esse calcanda, qdecreuere sententia, ut quicquid quamuis de disiunctis remotisque prouinciis ageretur, non prius ducerent finiendum, nisi ad huius sedis notitiam perueniret, ut tota huius auctoritate, iusta quae fuerit pronuntiatio, firmaretur indeque
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. hec interĩ duo quib om̃ino totũ qd̃ xp̃iami su¬
mus conantur euertere que fidelia corda sustineant ñ
cẽ rogandũ deũ ut contra peccati malũ atq oꝑandã
istĩciã sit nr̃ adiutor. & non opitulari paruulis ad cõ¬
sequendã uitã eternã xp̃iane gr̃e sacramentũ. Hȩc in¬
sinuantes apłico pectori tuo non habemꝰ opus multa di¬
cere. & tantã impietatẽ uerbis exaggerare cũ ꝓculdu¬
bio te ista ꝑmoueant ut ab eis corrigendis ne latius
dissimulare non possis. Huius autẽ ꝑnitiosissimi erro¬
ris auctores ẽẽ ꝑhibentur. Pelagus & celestius quos qͥ¬
dem in eccła sanari malumꝰ quã desꝑata salute ab ex¬
clesia resecari si necessitas ulla compellat. Quoꝵ imꝰ
tas tua de carthaginensi eccła meluis instruitur. Pela¬
gius uero sicut a quibdam frĩb nr̃is misse loquunt᷑
epłe iherosolimis constitutꝰ ñ nullos fallere asseritur.
Uerũptamen multo plures qui eius sensus diligentius

Expanded text:
serunt, haec interim duo, quibus omnino totum, quod Christiani sumus. conantur euertere, quae fidelia corda sustineant, non esse rogandum deum, ut contra peccati malum atque ad operandam iustitiam sit noster adiutor, et non opitulari paruulis ad consequendam uitam aeternam Christianae gratiae sacramentum, haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ut ab eis corrigendis, ne latius dissimulare non possis. Huius autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malumus quam desperata salute ab ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. quorum unus, tas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Pelagius uero, sicut a quibusdam fratribus nostris missae loquuntur epistulae, Hierosolymis constitutus nonnullos fallere adseritur. uerum tamen multo plures, qui eius sensus diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
luis seorsa mercantur. Quã obrẽ ꝑ frẽm nostrum
uluĩ epłe extrinsecꝰ misse respondere gestiui. ne ap̃
me forsitan remaneret peculiaris negate salutatioĩs
iudieatis. Suꝑest ut oratus a nob̾ dñs prãre dignet᷑
quatinꝰ om̃is eccłe sue macula continius laborib
nostris possit abstergi. Dominꝰ custodiat te inco¬

Expanded text:
lius se orsa mereantur. Quamobrem per fratrem nostrum lius se orsa mereantur. Quamobrem per fratrem nostrum Julium epistolae extrinsecus missae respondere gestivi, ne apud me forsitan remaneret peculiaris negatae salutationis judicatis. Superest, ut oratus a nobis Dominus praestare dignetur, quatenus omnis Ecclesiae suae macula continuis laboribus nostris possit abstergi. Dominus custodiat te inco
Abbreviated transcription (Latin):
imus. cũ uobiscũ totam iẽ scientib pariq nobcũ
assensione gaudentib colloquam᷑ Cunc enĩ meliꝰ
hec exempla ponuntur quando cũ his quos harũ
constat rerũ prudentes eẽ tͣctamꝰ. Nam cũ de na¬
ture possibilitate ac de libero arbitrio. & de om̃i
dei grã & eotidiana gra eui non sit recte sentients
uberrimũ disputare : fi nathemet gͥ ista que sensit
ut illi qui enis sermonib fuerant preceptisq eollap¬
si. quid tancde habeat fides uera cognoscant. Faci¬
lius eñ reuocari poterunt. cũ ista a suo senserinit
auctore dampnari. Quod si ille ꝑtinaci in hac uo¬
luerit impietate ꝑsistere agendũ ẽ quatinꝰ uł his
possit subuemiri quos non suns s huius magis error
induxit. ne ⁊ illis hec medicina pereat euius iste
talem non admittit nec postulat curã. Deus uos
aurelio ep̃o carthaginensi. In familiarib scͥptis
dilectio ur̃a consistit & firmius caritatis officia me¬

Expanded text:
imus cum vobiscum totam rem scientibus, parique nobiscum imus cum vobiscum totam rem scientibus, parique nobiscum assensione gaudentibus, colloquamur. Tunc enim melius haec exempla ponuntur, quando cum his quos harum constat rerum prudentes esse tractamus. Nam de naturae possibilitate, ac de libero arbitrio, et de omni Dei gratia, et quotidiana gratia, cui non sit recte sentienti uberrimum disputare. Anathematizet ergo ista quae sensit, ut illi qui ejus sermonibus fuerant, praeceptisque collapsi, quid tandem habeat fides vera cognoscant. Facilius enim revocari potuerunt, cum ista a suo senserint auctore damnari. Quod si ille pertinaci in hac voluerit impietate persistere, est agendum quatenus vel his possit subveniri, quos non suus sed hujus magis error induxit, ne et illis haec medicina pereat, cujus iste talem non admittit, nec postulat curam. Deus vos AURELIO episcopo Carthaginensi. In familiaribus scriptis dilectio vera consistit, et firmius charitatis officia me
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ indignatione quod dicat. aut iam hoc totũ se
refutasse quod dixerat. ñ a nob̃ accersiri s ipse de¬
bet potius festinare ut possit absolui. Nam si ad-¬
huc taliter sentit: quando se nostro iudicio quibuiᷤ
acceptis litt̾is. cũ sciat dampnandũ ẽẽ cõmittet:
Quod si accersiendus eẽt ab his meluis fieret qui ma¬
gis proximi & non longo terraꝵ spacio uidentur
ẽẽ disiuncti. Sed non deerit cura si medicine pre¬
beat ille materiã. Potest enĩ dãpnare que senserat
ac datis litt̾is erroris sui ut regressũ ad nos decet
in quo multa blasphenia erant nichil quod pla¬
ceret nichil quod non penitꝰ displiceret a quouis
dapnandũ atq calcandũ. cuius similia nͥ qui ista
sẽpserat nemo alter in mentẽ reciꝑet atq sentiret.
Nam hoc loco de lege latuis disputare uelut coram
posito repugnantiq pelagio necessariũ eẽ non dux¬

Expanded text:
esse indignatione quod dicat aut jam hoc totum se esse indignatione quod dicat aut jam hoc totum se refutasse quod dixerat, non a nobis accersiri, sed ipse debet potius festinare, ut possit absolvi. Nam si adhuc taliter sentit, quando se nostro judicio quibusvis acceptis litteris cum sciat damnandum se esse, committet. Quod si accercendus esset, ab his melius fieret qui magis proximi et non longo terrarum spatio videntur esse disjuncti, sed non deerit cura si medicinae praebeat ille materiam. Potest enim damnare quae senserat ac datis litteris erroris sui, ut regressum ad nos decet in quo multa blasphema erant, nihil quod placeret, nihil quod penitus non displiceret, a quovis damnandum atque calcandum, cujus similia nisi qui ista scripserat, nemo alter in mentem reciperet atque sentiret. Nam hoc loco de lege latius disputare velut coram posito repugnantique Pelagio necessarium esse non dux
Abbreviated transcription (Latin):
indicare. Uerũ cum sint aliqua in ipsis posita ge¬
stis que obiecta partĩ ille musitando suppressit par¬
tim multa in se uerba retorquendo tota obscurita
te confudit aliqͣ mag̃ falsis argum̃tis quã uera rati¬
one ut ad tempꝰ uideri poterat. purgauit. negãdo¬
alia alia falsa interpretatione uertendo. Sed utinã
quod magis optandũ ẽ etiã ille se ad uerã catholicȩ
fidei uiam̃ ab illo sui tͣmitis errore conuertat. ut cu¬
piat uelitq purgari. considerans cotidianã d̃ĩ gra¬
tiam. aduitoriũq cognoscens ut ideatur uerum
& approbetur ab om̃ib manifesta ratione correctus
non gestoꝵ iudicio s ad catholicã fide corde conu̾so.
Unde non possũ illoꝵ nec approbare nec culpare uidi¬
ciũ cũ nesciamꝰ utrũ uera sint gesta. aut si uera st̃
illũ subt̾fugisse constet magis quã se tota uirtute
purgasse. Qui si confidit. nouitq non om̃i dignũ

Expanded text:
indicare. uerum cum sint aliqua in ipsis posita geindicare. uerum cum sint aliqua in ipsis posita gestis, quae obiecta partim ille uitando suppressit partim multa in se uerba retorquendo tota obscuritte confudit, aliqua magis falsis argumentis quam vera ratione, ut ad tempus videre poterat, purgavit, alia negando, alia falsa interpretatione vertendo. Sed utinam quod magis optandum est etiam ille se ad veram catholicae fidei viam ab illo sui tramitis errore convertat, ut cupiat velitque purgari, considerans quotidianam Dei gratiam adjutoriumque cognoscens, ut videatur verum, et approbetur ab omnibus manifesta ratione correctus, non gestorum judicio, sed ad catholicam fidem corde converso. Unde non possum illorum nec approbare nec culpare judicium, cum nesciamus utrum vera sint gesta, aut si vera sunt, illum subterfugisse constet magis quam se in tota virtute purgasse. Qui si confidit, novitque non omni dignum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ presente iactare. & in tanta popłi multitudi
ne deprehendi aliquis facile nec alicubi possit ag¬
nosci. siue inquoius terrarũ loco degant di nr̃i mi¬
sccłia grãq credimꝰ quod facile corrigant᷑ audita
eius dapnatione qui fuerit ꝑtinax. & resistens huiꝰ
doginatis auctor inuentus. Noñ interest ubi isti
fuerint. dũ ubic̃q inueniri potuerint sint sanãdi.
ob̃ tam̃ nec suaderi pot̾ eũ ẽẽ purgatũ quãuis ad
nos a nescio quib laicis sint gesta ꝑlata quib ille¬
& auditũ se cred̾et et absolutũ. Que utrũ uera sint
dubitamus qd̃ sub nulla illius concilii executione
uenerunt. nec eoꝵ aliquas accepimꝰ de hac re litt̾as
apud quos istuis rei iste prestitit causas. Quod si
sua ille potuisset purgatione confidere. hoc mag̾
credimus quod egisset quod multo uerius eẽ pote¬
rat ut illos cogeret epłis suis qui duudicauerant

Expanded text:
nostrorum praesente iactare et in tanta populi multitudine nostrorum praesente iactare et in tanta populi multitudine nec deprehendi aliquis facile nec alicubi possit agnosci, siue in quouis terrarum loco degant, dei nostri misericordia gratiaque credimus quod facile corrigantur audita eius damnatione, qui fuerit pertinax et resistens huius dogmatis auctor inuentus, nec interest, ubi isti fuerint, dum, ubicumque inueniri potuerint, sint sanandi. Nobis tamen nec persuaderi potest eum esse purgatum, 15 quamuis ad nos a nescio quibus laicis sint gesta perlata, quibus ille auditum se et crederet absolutum. quae utrum uera sint, dubitamus, quod sub nulla illius concilii prosecutione uenerunt nec eorum aliquas accepimus de hac re litteras, apud quos istius rei iste praestitit causas. quod si de sua ille potuisset purgatione confidere, hoc magis credimus, quod egisset, quod multo uerius esse potuerat, ut illos cogeret epistulis suis, quid iudicauerant,
Abbreviated transcription (Latin):
casuũ disputacione confundens cũ credit nichil eẽ qd̾
a deo accipiat. nec aliquid suꝑesse quod petat ad sa¬
nandũ. Secd qui sibi hoc abstulit ulterius quid reliqͥd:
Si gͦ st̃ aliqui quos in sui defensionẽ ꝑuersitas tanta
defixit. qui huic se doginati dedant atq comungat.
sperantes hoc ad catholicam ꝑtiñe doctrinã quod ab¬
horrens longius &. penitus approbatur aduersum
infesti illoꝵ & monitis & uerbis ut laberentur in¬
ducti quatinus ad rectũ uitȩ tͣmitẽ redeant festina¬
bunt. ne diutius mentẽ obsidens. uelut eoꝵ sensibus
pastus error inuadat. Nam si Pelagius quocũq re-¬
stitit loco eoꝵ animos qui facile uł simplicit̾ crede¬
rent. disputandi hac affirmatione decepit. seu hic illi
in urbe st̃ quod nescientes nec manifestare possumꝰ
nec negare. cũ & si sr̃ lateant nec aliquando aude¬
ant uł illũ predicantẽ ista defendẽ uł talia aliquo

Expanded text:
cor suum disputatione confundens, cum credit nihil esse. quod cor suum disputatione confundens, cum credit nihil esse. quod a deo accipiat. nec aliquid superesse, quod petat ad sanandum se, — qui sibi hoc abstulit. ulterius quid reliquit? Si ergo sunt aliqui, quos in sui defensionem peruersitas tanta deuinxit, qui huic se dogmati dedant atque coniungant sperantes hoc ad catholicam pertinere doctrinam, quod abhorrens longius et penitus adprobatur aduersum, infecti illorum et monitis et uerbis ut laberentur inducti, quatenus ad rectum uiae tramitem redeant, festinabunt, ne diutius mentem obsidens uelut eorum sensibus pastus error inuadat. nam si Pelagius. quocumque restitit loco, eorum animos, qui facile uel simpliciter crederent disputanti, hac adfirmatione decepit, seu hic illi in urbe sunt, quod nescientes nec manifestare possumus nec negare, cum, etsi sunt, lateant nec aliquando audeant uel illum praedicantem ista defendere uel talia aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
temporis unde nos lib̾et cui dicimus. ne nos inferas
in temptationẽ. Uerũ etiã nr̃ licet exiguus ex eodem
quo etiam tuus abundans emanat. capite fluentoꝵ
hoc apte probari uolumꝰ tus rescͥptis de cõmuni par¬
ticipatione unius gr̃e consolare Rescriptũ in no
pentu de pelagio he R et 0.
OCEXTIUS aurelio. alippio. augustino.
exodio. Possidio ep̃is salutẽ. Eraternitatis ur̃ȩ lit¬
teras plenas fidei totoq religionis catholice uigore fir
nisq contextio in consideratione cotidiane gr̃e dei. et¬
in eoꝵ correctione qui contͣ sentiunt integͣ ratione con¬
quid uł de illoꝵ ꝑfidia uel de ur̃a sententia sentiremꝰ
Sed subinde contͣ eos subuenit et suppeditat quod di¬
catur. Nec potest aliquando deesse quod uincat cum
tam miserũ impiumq sit quod nostre uirtute fidei et
ipsa plemus ueritate uncatur. Qui enĩ omnẽ uite
spem respuit. atq contempsit inmica dampnabiliq

Expanded text:
temporis, unde nos liberet cui dicimus, Ne nos inferas temporis, unde nos liberet cui dicimus, Ne nos inferas in tentationem, utrum etiam noster licet exiguus ex eodem, quo etiam tuus abundans, emanet capite fluentorum, hoc a te probari volumus, tuisque rescriptis de communi participapae de Pelagio haeretico. INNOCENTIUS, AURELIO, ALIPIO, AUGUSTINO, EVODIO, PASSIDIO episcopis. Sanctae fraternitatis vestrae litteras plenas fidei totoque religionis catholicae vigore firmnisqin eorum correctione, qui contra sentiunt, integra ratione conquid uel de illorum perfidia uel de uestra sententia sentiremus. sed subinde contra eos subuenit et suppeditat, quod dicatur, nec potest aliquando deesse, quod uincat, cum tam miserum impiumque sit, quod nostrae fidei uirtute et ipsa plenius ueritate uincatur. qui enim omnem uitae spem respuit atque contempsit inimica damnabilique
Abbreviated transcription (Latin):
randa & optanda affirmare. etiã si quod affirmat
non possit ostendere id enim credit fieri posse quod
certe laudabile est uelle. Nobis autẽ sufficit quod
nullus in eccła dei filiꝰ repꝑitur in quolibet ꝓuectu
excellenti. atq iusticia qui audeat dicere sibi non ne¬
cessariã p̃cationẽ orationis dñice dimitte nob̃ debi¬
ta nostra & dicat se non hab̃e peccatũ ne se ipsũ de¬
cipiat. & in eo ueritas non sit quãuis iã sine quere¬
la uiuat. Non enim qualecũq etiam temptationis
humane s graue peccatũ ẽ quod in querelã uenit.
Cet̾a que illi obiecta st̃ sicut gestis defensa ꝑuiderit
ita de his ꝓculdubio tua beatitudo iudicabit. Da¬
bit sane ueniã nob̃. suauitas mitissima cordis tui. qd̾̃
ꝓlixiorem epłam fortassis quã uelles tue misimꝰ scĩ¬
tati. Non enim riuulũ noĩe tuo largo fonti augen¬
do refundimus. s in hac non cũ parua tẽptatione

Expanded text:
randa et optanda affirmare, etiamsi quod affirmat randa et optanda affirmare, etiamsi quod affirmat non possit ostendere. Id enim credit fieri posse quod certe laudabile est velle. Nobis autem sufficit quod nullus in Ecclesia Dei fidelium reperitur in quolibet profectu excellenti atque justitia qui audiat dicere sibi non necessariam precationem orationis Dominicae, « dimitte nobis debita nostra, » et dicat « se non habere peccatum, nec seipsum decipiat, et in eo veritas non sit, quamvis jam sine querela vivat . Non enim qualecumque etiam tentationis humanae, sed grave peccatum est, quod in querelam venit. 17. Caetera quae illi objecta sunt, sicut gestis defensa perviderit, ita de his procul dubio tua beatitudo judicabit. Dabit sane nobis veniam suavitas mitissima cordis tui, quod prolixiorem epistolam fortassis, quam velles, tuae misimus sanctitati. Non enim rivulum nostrum tuo largo fonti augendo refundimus; sed in hac non parva tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
pficiamus quide in hac uita. deficiente cupiditate
caritate crescente ꝑficiamur. ut in illa uita cupidita¬
te extincta. caritate cõpleta. profecto illud qd̾ scͥptũ
est. qui natꝰ est ex d̃o non peccat. scđm illã caritatẽ
dictũ ẽ quȩ sola non peecat. Ad natiuitatẽ quippe
quȩ ex deo est augenda & ꝑficienda caritas ꝑtinet
ea que minuenda ẽ & consumenda cupiditas: que
tam̃ quã dui ẽ in mẽbris nr̃is lege quadã sua repug¬
nat legi mentis. Sed natus ex deo nec obediens dẽ¬
sideriis eius. nec exbibens mebra sua arma iniqui¬
tatis peccato potest dicere. iam non ego operor il¬
lud s id qd̾ habitat in me peccatũ. Sed quomodo
se habeat illa questio. quia et si non inuenit᷑ hõ
in hac uita sine peccato id tam̃ dicitur posse fieri
dũ atq poscendũ ẽ tolerabilit̾ in id quisq fallit᷑
nec diabolica impietas. s error humanꝰ est elabo¬

Expanded text:
proficiamus quidem in hac uita defproficiamus quidem in hac uita defcharitate crescente, perficiamur autem in illa vita, cupiditate exstincta, charitate completa, profecto illud quod scriptum est: « Qui natus est ex Deo non peccat . » Secundum illam charitatem dictum est quae sola non peccat, ad nativitatem quippe quae ex Deo est, augenda et perficienda. Charitas pertinet, non ea quae minuenda est et consumenda cupiditas. Quae tamen quandiu est in membris nostris lege quadam sua repugnat legi mentis, sed natus ex Deo, nec obediens desideriis ejus, nec exhibens membra sua arma iniquitatis peccato potest dicere: « Jam non ego operor illud, sed id quod habitat in me peccatum . » Sed quomodo se habeat ista quaestio, quia etsi non invenitur homo in hac vita sine peccato, id tamen dicitur posse fieri dum atque poscendum est. Tolerabiliter in id quisque fallitur, nec diabolica impietas, sed error humanus est, elabo
Abbreviated transcription (Latin):
atq in suis litt̾is memorie mandauert̃ etiã in hac uita
ẽẽ posse hominẽ sine peccato non ab initio natiuita¬
tis sue s conuersione a peccatis ad iusticiã & a iia re¬
proba ad bonã uitã. Sic enim intellexert̃ quod de
⁊ acharia & elirabet scriptũ est ambulasse eos in oĩbꝰ
sine querela sine peccato dictũ acceperunt. ñ quidẽ
negantes. immo etiã quod aliis locis in luteris eoꝵ in¬
uenitur pie confitentes adiutoriũ gr̃e dñi nr̃i non ꝑ
parũ uidentur considerasse ipsũ ⁊achariã fuisse utiq
sacerdotem. Om̃s autẽ tunc sacerdotes necesse habe¬
bant ex lege dei pͥmitꝰ ꝓ peccatis suis offerre sacrifici¬
conuincim᷑ ñ eẽ sine peccato quod iussi sumꝰ dicere
dimitte nob̃ debita nostra ita & tc ꝑ sacrificia uic¬
timarũ animaliũ conuincebaniur sacerdotes sine
peccato non eẽ: qui pro suis peccatis iubebantur of¬
ferre. Quod si res ita se habet ut ꝑ grãm saluatoris

Expanded text:
atque in suis litteris memoriae mandaverunt, etiam in hac vita esse posse hominem sine peccato, non ab initio nativitatis suae, sed conversione a peccatis ad justitiam, et a via reproba ad bonam vitam . Sic enim intellexerunt quod de Zacharia et Elisabeth scriptum est, ambulasse eos in omnibusine querela, sine peccato dictum acceperunt, non quidem negantes, immo etiam, quod aliis locis in litteris eorum invenitur, pie confitentes adjutorium gratiae Domini nostriparum videntur considerasse, ipsum Zachariam fuisse utique sacerdotem. Omnes autem tunc sacerdotes necesse habebant ex lege Dei, primitus pro peccatis suis offerre sacrificiconuincimur non esse sine peccato, quoniam iussi sumus dicere: Dimitte nobis debita nostra, ita et tunc per sacrificia uictimarum animalium conuincebantur sacerdotes sine peccato non esse, qui pro suis peccatis iubebantur offerre. Quod si res ita se habet, ut per gratiam saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Grã d̃i qua creati sumꝰ ut non nicħ essemꝰ nec
ita essemus aliud. aut cadauer qd̃ non uiuit. aut arbor
que non sentit. aut pecus quod ñ intelligit. s hoĩes
qui ut ec̃mus. & uiuieremus. & sentiremus. & intellige¬
remus. & de hoc tantũ bñficio ereatori nr̃o grãs agͥe¬
ualeamus. uude & merito gr̃a ista dici pot quia non
precedentiũ aliquoꝵ operũ meritis s gratuita pietate
dei donata est alia est tam̃ qua predestinati uocamur
iustificamur glorificamur. ut dicere possimus. si deus
pro nob̾ quis contra nos: qui filio suo propͥo non pe¬
ꝑcit. s pro nobis om̃ib tradidit illũ. De hac gr̃a que¬
stio uertebatur quando ab his quos pelagiũs grauit᷑ of¬
fendebat. atq turbabat. dicebat eo quod eam suis dis¬
putationib oppugnaret. quib assereret non solũ ad
facienda uerũ etiam ad ꝑficienda mandata diuina.

Expanded text:
dicitur gratia Dei qua creati sumus, ut non nihil essemus, nec dicitur gratia Dei qua creati sumus, ut non nihil essemus, nec ita essemus aliquid, ut cadaver quod non vivit, aut arbor quae non sentit, aut pecus quod non intelligit; sed homines, qui et essemus, et viveremus, et sentiremus, et intelligeremus; valeamus, unde et merito gratia ista dici potest, quia non praecedentium aliquorum operum meritis, sed gratuita bonitate Dei donata est, alia est tamen qua praedestinati vocamur, justificamur, glorificamur, ut dicere possimus: 181 « Si Deus pro nobis quis contra nos? Qui Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum , » de hac gratia quaestio vertebatur, quando ab his quos Pelagius graviter offendebat atque turbabat, dicebatur ei quod eam suis disputationibus oppugnaret, quibus assereret, non solum ad facienda, verum etiam ad perficienda mandata divina
Abbreviated transcription (Latin):
suo labore ac uoluntate iuste uiuere ut ad hoc adiu¬
uari dei gr̃a non negaret. His enĩ auditis uerbis ca¬
tholici antistites nullã aliam dĩ grãm intelligere po¬
tuerunt nisi quã in libris di legere. & popłis dei p̃¬

Expanded text:
suo labore ac uoluntate iuste uiuere, ut ad hoc adiusuo labore ac uoluntate iuste uiuere, ut ad hoc adiuuari dei gratia non negaret. his enim auditis uerbis catholici antistites nullam aliam dei gratiam intellegere potuerunt, nisi quam in libris dei legere et populis dei p
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ arbitriũ nichil ulterius adiuiante alius gra
qui creauit domare & extinguere om̃s cupidita¬
tes. temptationesq superare. Multi eoꝵ insurgunt
aduersũ nos & dicunt animȩ nr̃ȩ. non ẽ salus illi
in deo eius. Eamilia xp̃i que dicit quando infir¬
mor tunc fortis sũ. & cui dicit dñs eius. salus tua ego
sũ. suspenso corde cũ timore & tremore adiutorium
dei etiam ꝑ caritatẽ tue uenerationis expectat. Audi¬
uimus enĩ eẽ in urbe roma ubi ille diu iuxit. ĩnullos
qui diuersis ei causis faueant. Quidã scł quia uobis
talia ꝑsuasisse ꝑhibentur: plures uero qui eũ talia
sentire non credunt. presertĩ quia in oriente ubi ele¬
git gesta eccłastica facta ẽẽ credendũ est nͥ quibus
putatur ẽẽ turbatus. Ubi quide si ep̃m eũ catholi¬
cũ pronuntiarunt ñ ob aluid factũ eẽ credendũ est
ñ quia dixit se dei grãm confiteri. & ait posse hoiẽm

Expanded text:
liberum arbitrium nihil ulterius adiuuante illius gratia, liberum arbitrium nihil ulterius adiuuante illius gratia, qui creauit, domare et extinguere omnes cupiditates temptationesque superare. multi eorum insurgunt aduersum nos et dicunt animae nostrae: Non est salus illi in deo eius. familia Christi, quae dicit: Quando infirmor, tunc fortis sum et cui dicit dominus eius: Salus tua ego sum, suspenso corde cum timore et tremore adiutorium domini etiam per caritatem tuae uenerationis expectat. Audiuimus enim esse in urbe Roma, ubi ille diu uixit. nonnullos, qui diuersis causis ei faueant, quidam scilicet, quia uos talia persuasisse perhibentur, plures uero, qui eum talia sentire non credunt, praesertim quia in oriente, ubi degit, gesta ecclesiastica facta esse iactantur, quibus putatur esse purgatus. ubi quidem si episcopi eum catholicum pronuntiarunt, non ob aliud factum esse credendum est, nisi quia se dixit dei gratiam confiteri et ait posse hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccła non negari. ne dũ eos redeuntes forsitan ꝓ¬
hibemus uere extra ouile remanentes & expectantes
hostis rapidi faucib glutiantur. quas in semet ipsos
spiculis male disputationis armarunt. Bene ualete
fr̃s. Uata .ui. kł februaru honorio & sonstantio
ad sup̾dictum papam.
OMINO beatissimo meri¬
toq honoratissimo frĩ inno¬
centio pape. aurelius. alippi
Augustinus. Euodius & possi¬
dius in dño salutẽ. De con¬
cilus duob proumtie cartha¬
ginensis atq numidie ad tuã
sc̃itatẽ a non paruo ep̃oꝵ numero subscͥptas litt̾as
misimus contra inunicos grẽ xp̃i qui confidunt in
uirtute sua & creatori nr̃o quodãm dicunt. tu
nos creasti homines uistos autẽ ipsi nos fecimus
qui naturã humanã ideo dicunt liberã ne
querant lib̾atorẽ. ideo saluã ut nuidicent suꝑfluũ
saluatorẽ. Tantũ enĩ dicit ualentẽ. ut suis uirib
semel in origine sue creationis acceptis possit ꝑ

Expanded text:
ab ecclesia non negari, ne, dum eos redeuntes forsitan proab ecclesia non negari, ne, dum eos redeuntes forsitan prohibemus, uere extra ouile remanentes expectantis hostis rabidis faucibus gluttiantur, quos in semet ipsi in spiculis malae disputationis armarunt. bene ualete, fratres. Dat. VI. KJ. Febr. Honorio et Constantio ad Innocentium papam. Domino beatissimo meritoque honoratissimo fratri INNOCENTIO papae, AURELIUS, ALIPIUS, AUGUSTINUS, ENODIUS et POSSIDIUS, in Domino salutem. De conciliis duobus provinciae Carthaginensis atque Numidiae ad tuam sanctitatem a non parvo episcoporum numero subscriptas litteras misimus contra inimicos gratiae Christi qui confidunt in virtute sua, et Creatori nostro quodammodo dicunt: « Tu nos creasti homines, justos autem ipsi nos fecimus. Qui naturam humanam ideo dicunt liberam, ne quaerant liberatorem, ideo saluam, ut superfluum iudicent saluatorem: tantum enim dicunt ualentem, ut suis uiribus semel in origine suae creationis acceptis possit per
Abbreviated transcription (Latin):
tia similiter defensare nituntur. & par eos uindicta con¬
strmgat. Non solũ enim qui faciunt. sed etiã qui consen¬
ciunt facientib digni st᷑ morte quia non multũ int̾esse
arbitror inter cõmittentis amiũ. & consentientis fauorẽ.
Aado & amplius. Pierũq dediscit errare: eui nemo consen
tia. Absint atrus dñi. carcant dũ taxat custodia pasto
rali ne iuiduarũ ouiũ dira contagia serpant. forsitan
ꝑ uulgus incautũ rapaciq lupus corde letetur int̾
ouile dñi cũ ꝑ tantas ouiũ fusas cateruas dũ a custo¬
dib dissimulatur habetur uulnus duarũ. P rospi¬
ciendũ est gͦ ne ꝑmittendo lupos mercennarui ma¬
gis quam uideamur ẽc̃ pastores. Iubemꝰ sane quia
morientis. tantũ ut reuertatur & uiuat. ut si unqͣm¬
ad sanũ deposito pͣui dognatis errore resipuerint.
dãpnauerintq ea quoꝵ se ipsos preuaricatione dãp¬
narunt eis medicinã solitã. id ẽ receptaculũ suum

Expanded text:
tia similiter defensare nituntur, et par eos vindicta contia similiter defensare nituntur, et par eos vindicta constringat. « Non solum enim qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus digni sunt morte , » quia non multum interesse arbitror inter committentis animum et consentientis favorem. Addo et amplius: plerumque dediscit errare, cui nemo consenttia, absint atriis Domini, careant duntaxat custodia prali, ne duarum ouium dira contagia serpant forsitan per uulgus incautum rapacique lupus corde laetetur intra ouile dominicum tantas ouium fusas cateruas, dum a custodibus dissimulanter habetur uulnus duarum. prospiciendum est ergo, ne permittendo lupos mercennarii magis quam uideamur esse pastores. Iubemus sane, quomorientis, tantum ut reuertatur et uiuat. ut, si umquam sanum deposito praui dogmatis errore resipuerint damnarintque ea, quorum se ipsi praeuaricatione damnarunt, eis medicinam solitam, id est receptaculum suum
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ uelle cassare. cũ predicant hos habe qd in eis cre¬
dunt non n baptisinate conferendũ. Si gͦ nichil uolunt
officere non renasci: fateantur necesse est. nec regeneratio
nis saera fluenta prodesse. Uerũ ut suꝑfluoꝵ hominum
praua doctrina celeri ueritatis possit ratione distingui.
ꝓclamat hoc dñs in eugło dicens. Sinte infantes. & noli
selagiũ celestiũq id est inuentores uocũ nouarũ que sic̃
ddixit apłs edificationis nichilũ. s magis uanissimas con¬
suerunt parare questiones. eccłastica cõmunione priua¬
ri apłici uigoris auctoritate censemus donec resipiscant
a diaboli laqueis a quo captiui tenentur scđm ipsius uo¬
luntatẽ eosq interim dñico ouili non recipi. quoadipsi
ꝑuerse uie secuti tramitẽ deserere uoluerint. Abscidendi
st̃ enĩ qui uos conturbant. & uolunt conuertere eugłm¬
xp̃i. Simul antẽ precipimus ut quicũꝙ ad id ꝑtinen¬

Expanded text:
baptismum velle cassare, cum praedicant hos id gratiae habere quod in eis crebaptismum velle cassare, cum praedicant hos id gratiae habere quod in eis credunt nonnisi baptismate conferendum. Si ergo nihil volunt officere, non renasci, fateantur necenis sacra fluenta prodesse. uerum ut superfluorum hominum praua doctrina celeri ueritatis possit ratione discingi, proclamat hoc dominus in euangelio dicens: Sinite infantes et nolite gium Caelestiumque, id est inuentores uocum nonarum, quae, sicut dixit apostolus, aedificationis nihilum sed magis uanissimas consuerunt parare quaestiones, ecclesiastica communione priuari apostolici uigoris auctoritate censemus, donec resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem, eosque interim dominico ouili non recipi, quod ipsi peruersae uiae secuti tramitem deserere uoluerunt. abscidendi sunt enim, qui nos conturbant et uolunt conuertere eu. Simul autem praecipimus ut quicunque ad id pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
dolore communi. Nam plurimis Pelagus celestiusq ꝑ¬
suadent multifariis equidem ad instruendũ tale magi¬
plenũ seripturas om̃s scire. intelligere. callere diuinas.
presertĩ cũ ur̃a relatio tantis ac talib testimonus sit re¬
ferta ut his solis ualeat presens dogina rescindi. opusꝙ
non ẽẽ reconditis. cũ his que facile uob̃ occurrentia posui¬
stis. nec audeant obuiare nec possint. Ergo dei grãm co¬
nantur auferre. quã necesse est erga restitutã nob̾ statꝰ
pͥstim lib̾tatẽ queramus quippe nec alias diaboli machi¬
nas. ñ eadẽ possumꝰ iuuante uitare. Illud uͦ qd̾ eos ur̃a
fraternitas asserit predicare. paruulos ȩternȩ uite p̃mus¬
etiam sine baptismatis gr̃a posse donari ꝑfatuũ est. Nisi
enim manducauerint carnẽ filii hominis &. biberint san¬
guinem cus non habebunt uitã in semet ipsis. Qui autẽ
hanc in eis sine regeneratione defendunt uidentur in ipsũ

Expanded text:
dolori communi. Nam plurimis Pelagius Coelestiusque perdolori communi. Nam plurimis Pelagius Coelestiusque persuadent, multifariis equidem ad instruendum tale magiplenum Scripturas omnes scire, intelligere, callere, divinas praesertim, cum vestra relatio tantis ac talibus testimoniis sit referta, ut his solis valeat praesens dogma rescindi, opusque non esse recognitis, cum his qui facile vobis occurrentia posuistis, nec audeant obviare, nec possint. Ergo Dei gratiam conantur auferre, quam necesse est, etiam instituta status pristini libertate quaeramus: quippe nec alias diaboli machinas, nisi eadem possumus juvante vitare; illud vero quod eos vestra fraternitas asserit praedicare parvulos aeternae vitae praemiis absque baptismatis gratia posse donari, perfatuum est: « Nisi enim manducaverint carnem Filii hominis et biberint sanguinem ejus, non habebunt vitam in semetipsis . » Qui autem hanc in eis sine regeneratione defendunt, videntur mihi ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tencdat. O prauissimarũ mentiũ ꝑuersa doctrina. aduer¬
tat id tandem quod pͥmũ hominẽ ita libertas ipsa dece¬
pit ut dũ indulgentius frenis utit᷑ eius. in preuaricatio¬
nis p̃sũptionẽ concid̾et. Neq ex hac potuit erui. nͥ pro¬
uidentia regenerationis statũ pristine lib̾tatis xp̃i dñi re¬
formasset aduentꝰ. aucuiat dauid dicentẽ. Aduitoriũ nr̃m
in nomine dñi. Et. Adiutor meus es tu. ne derelinqͣs
me. neq despicias me deus salutaris meꝰ. Que incassũ
duxerit si tantũ in eius erat positũ uoluntate. qd̾ a dño
flebili sermone poscebat. Que cũ ita sint. cũq in om̃ib
diuinis paginis uoluntati lib̾e non nͥ adiutoriũ dei lega¬
mus eẽ nectendtũ eamq nichil posse celestib p̃sidus de¬
stitutã. quonãm᷑ huic soli possibilitatẽ hanc ꝑtinaciter
ut asseritis defendentes sibimet mimo quod est dignius

Expanded text:
tendat. o prauissimarum mentium . peruersa doctrina! aduertendat. o prauissimarum mentium . peruersa doctrina! aduerte tandem, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut, dum indulgentius frenis eius utitur, in praeuaricationis praesumptione conciderit, nec ex hac potuit erui, nisi ei prouidentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi domini reformasset aduentus. audiat Dauid dicentem: Adiutorium nostrum in nomine domini et: Adiutome, neque despicias me, Deus salutaris meus . » Quae incassum dixerit, si tantum in ejus erat positum voluntate, quod a Domino flebili sermone poscebat. Quae cum ita sint, cumque in omnibus divinis paginis voluntati liberae nonnisi adjutorium Dei legamus esse nectendum, eamque nihil posse coelestibus praesidiis destitutam, quonam modo huic soli possibilitatem hanc pertinaciter, ut asseritis, defendentes sibimet, imo, quod est dignius,
Abbreviated transcription (Latin):
prodesse. Fiant enim necesse ẽ cautiores: eũ inuentores
maloꝵ ad dupplicis relationẽ sẏnodi sententie nostre
statutis uiderint ab eccłastica cõmumone seiunctos.
Gemino gͥ bono caritas ur̃a fungetur. Nam & canonũ
potiemini gra seruatoꝵ & beneficio ur̃o totus orbis utet᷑.
sermonẽ: Quis saltẽ ipsã uite lucẽ cõmunione partiri
noue hereseos nimirũ fugiantur auctores: Quid enim
acerbius in chñm fingere potuerunt. quã cũ aditoria
diuina cassarent. causãq cotidiane precationis aufer¬
rent: Hoc est dicere. Qur mͥ opus deo: Merito in hos
dauid ymnũ dicit. Eece homines qui non posuerunt
deũ adiutorem sͥ. Negantes gͦ auxiliũ dei inquiunt ho¬
minẽ sͥ posse sufficere nec gr̃a hunc egere diuina. qua pͥ¬
uatus necesse est diaboli laqueis irretitꝰ occũbat. dũ ad
omĩa uite ꝑficienda mandata sola tantũmͦ lib̾tate con¬

Expanded text:
prodesse. fiant enim necesse est cautiores, cum inuentores prodesse. fiant enim necesse est cautiores, cum inuentores malorum ad duplicis relationem synodi sententiae nostrae statutis uiderint ab ecclesiastica communione seiunctos. Gemino igitur bono caritas uestra fungetur. nam et canonum potiemini gratia seruatorum et beneficio uestro totus orbis utetur.sermonem? quis saltem ipsam lucem uitae communione partiri? nouae haereseos nimirum fugiantur auctores. quid enim acerbius in dominum fingere potuerunt, quam cum adiutoria diuina cassarent causamque cotidianae precationis auferrent? hoc est dicere: Quo mihi opus deo? merito in hos dicat hymnidicus: Ecce homines, qui non posuerunt deum adiutorem sibi! negantes ergo auxilium dei inquiunt hominem sibi posse sufficere nec gratia hunc egere diuina, qua priuatus necesse est diaboli laqueis inretitus occumbat, dum ad omnia uitae perficienda mandata sola tantum modo libertate con
Abbreviated transcription (Latin):
& catholice fidei plena consultationis uoluntas. Quis
enim aut tolerare possit errantẽ: aut non reciꝑe corri
gentẽ: Nam ut durũ arbitror conuentiã preb̾e pec¬
cantib ita impiũ iudico manũ negare conuersis. Dili¬
genter gͦ & congrue apłici consulitis oneris archana.
Oneris inquã illius quẽ pret̾ illa que st̃ extrinsetus. sol¬
licitudo manet om̃iũ eccłarũ suꝑ anxiis reb que sit
tenenda iusticia. Antique scł regłe formã secuti quam
toto semꝑ ab orbe mecũ nostis ẽẽ seruatã. Uerũ hec mis¬
sa facio. Neq enim hoc urãm credo latere prudentiã
qui id etiam actione firmastis nͥ scientes quod ꝑ om̃s
prouintias de apłico fonte petentib responsa semper
emanent preserti quotiens fidei ratio mutilatur. arbit̃r
& honoris auctorẽ referre deb̾e uelud nc̃ retulit ur̃a di¬
lectio qd̾ ꝑ totũ mundũ possit eccłus om̃ib incõmune

Expanded text:
et catholicae fidei plena consultationis voluntas. Quis et catholicae fidei plena consultationis voluntas. Quis enim aut tolerare pgentem? nam ut durum arbitror coniuentiam praebere peccantibus, ita impium iudico manum negare conuersis. Diligenter ergo et congrue apostolici consulitis honoris. arcani honoris, inquam, illius, quem praeter illa, quae sunt extrinsecus, sollicitudo manet omnium ecclesiarum, super anxiis rebus quae sit tenenda sententia, antiquae scilicet regulae formam secuti, quam toto semper ab orbe mecum nostis esse seruatam. uerum haec missa facio; neque enim hoc uestram credo latere prudentiam. quid id etiam actione firmastis nisi scientes, quod per omnes prouincias de apostolico fonte petentibus responsa semper emanent? praesertim quotiens fidei ratio uentilatur, arbitroret honoris auctorem referre debere, uelut nunc rettulit uestra dilectio, quod per totum mundum possit ecclesiis omnibus in commune