comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾et ꝙ iuste fac̾e poss. s si quis dic̾ quia millatenus c̾dere
potuit oeum c̾aturam suam ꝑp̃ eius culpam dam᷑naturum. ꝙͣ
tanta sua uonitate fet̾at p̾stim cum nuillum exemplum iustiͤ
tierant qui d̾o frui defent s tanti sapĩa esse p̾stitutum. ut sicut
nichil h̾ebat suꝑfluum ita si inmi̾etur inꝑfectus ess nectã
p̾darum opiis dei. ex alqͣ parce ꝑmansurum imꝑfectum. nͨ
ulla r̾one scire poss. si homao iam factus erat deum huma¬
nam naturam pro angłica aut angelicam ꝓ humana si ca¬
c̾et susciturum. s opus unanquam in id ad ꝙ fc̾a erat pro
se. non pro alia resciturum. aut si factus nondum erat ħo.
multo minis putars poss ad institutioñe att̾nis nͨ illum e̾eᷤ
faciendum si manam ħ aliquis dicat que incomuenien
cia mest.m. redeannuis ad id ꝙ dixeram illum .s. hanc non
debuisse hr̃e scĩam. si enim soniss non poss uolens ⁊ hũs
.N. uñ horum esset . m. si p̾insa tanta peria nulla indigñcia

Expanded text:
faceret quod juste facere posset. Sed et si quis dicat quia nullatenus credere potuit Deum creaturam suam propter ejus culpam damnaturum, quam tanta sua bonitate fecerat: praesertim, cum nullum exemplum justitiae ti erant, qui Deo frui deberent, tanta sapientia esse praestitutum: ut, sicut nihil habebat superfluum, ita si minueretur imperfectus esset; nec tam praeclarum opus Dei ex aliqua parte permansurum imperfectum; nec ulla ratione scire posset si homo jam factus erat, Deum humanam naturam pro angelica, aut angelicam pro humana, si caderet, substituturum: sed potius unamquamque in id, ad quod facta erat, pro se, non pro alia restituturum , aut si factus nondum homo erat, multo minus putare posset ad subtitutionem alterius naturae illum esse faciendum. Si, inquam, alitia. MAG. Redeamus ad hoc quod dixeram, illum scilicet, hanc non debuisse habere scientiam. Si enim scivisset, non posset volens et habens DISC. Unum horum esset. MAG. Si praevisa tanta poena, nulla indigentia
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat se non deb̾e desere ꝙ acceperat. utiq sciebat nichil¬
ominus se debere puniri si dese̾t. quomodo gͦ sponte potuit
potuit ita quia pimiretur. si pectar stire non debuit. S. qͦ¬
m̾o gͦ ignorauit ħ. si ita r̾onalis erat. ut eius r̾onalitas non
impeditetur u̾itatem cognosc̾s sicut sepe inpeditur grauante

Expanded text:
sciebat se non debere deserere quod acceperat, utique sciebat nihilominus se debere puniri, si desereret. Quomodo igitur sponte potuit potuit; ita quia puniretur, si peccaret, scire non debuit. DISC. Quomodo hoc ignoravit, si ita rationalis erat, ut ejus rationalitas non impediretur veritatem cognoscere, sicut saepe nostra impe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hoc ut sauet᷑ aũi ĩ mor ͥ puritati q̃ i̾sũmo est ea q̃ ĩ iiuo sunt
mortalia et ĩ nũda ꝯueĩre nõ pꝰsunt. opꝰ ẽ C xuii.
ĩ mor ͤ ꝓpĩqũ sũnus. aĩm ã morbid̾ siłem ĩ fimis quo morbo bo¬
nis ĩ udeat pociꝰ ne sanemiꝰ un adiuuet ut sanem᷑. s taliqͥ nob̾
absit ut ꝯtauunat̾onẽ tuneret ex hõie quo indutꝰ est aut ex ho¬

Expanded text:
 quoniam inmortali puritati, quae in summo est, ea quae in imo sunt mortalia et inmunda conuenire non possunt, opus est quidem le propinquum summis, animum autem morbidum similem infimis quo morbo nobis inuideat potius ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis absit ut contaminationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
amiciciam tantam. que conniti non possit ĩ ĩnniciciã.
nͨ omnino hic habet immiciciam suminam. In futu¬
ro autem aut amiciciam perfectam aut inimiciciam
quisq inueniet simimam. bonum ⁊ enini quemq. sic
dens omnes quod diligunt boni ut eum habere odio
tum ⁊ tam diu diliget. ⁊ alterum. nec enim uideoi
qu̾o alr̃ esse possit. presertim cum omnes unum cor
put nec minori se se affectu complectantur. quam
menbra unius corporis sibi inuicem copulantur.
Pntas habundans eris in dilectione. qñ ħ tͥ fu̾it
effabili quadam suanitate illum amabis. Malum aũ
quemq sic deus omnes ꝙ uoni ħ̾ebunt sic odio ut
nec filnis quiden pietatem h̾at de patre in ꝑem̾ cõspto.

Expanded text:
iam tantam, quae converti non possit in amicitiam, nec omnino habet hic inimicitiam summam, in futuro autem aut amicitiam perfectam aut inimicitiam quisque, inveniet summam; bonum etenim quemque sic Deus omnesque alii diligent boni ut eum habere odio tantum et tam diu diliget alterum. Nec enim video quomodo aliter esse possit, praesertim cum omnes unum corpput. Nec minori sese affectu complectantur quam membra unius corporis sibi invicem copulantur. Quantum putas abundans eris in dilectione, quando hoc tibiper omnes alios ineffabili quadam suavitate illum amabis. Malum autem quemque sic Deus omnesque boni habebunt odio ut nec filius quidem pietatem habeat de patre in poenis conspecto.
Abbreviated transcription (Latin):
pacificantur celestia nͥ in nob̾ .i. comcordando nobiscum:
am ĩ sꝑ est pax. ⁊ ĩt̾ se innu̾sis intellectualib creaturis ⁊ cum su¬
F o creatore que pax p̾cellit ut dictum est. onueni intellectũ.
s utiq nrm̃. non eorum qui semꝑ uident patris faciem. Noᷤᷤ
autem quantusq sit in nobis. intellectus humamis ex ꝑtesci¬
mus ⁊ idemus nunc ꝑ spetulum ĩ enigmate. cum u̾o etͣrles
pacem h̾ebimus erga eos: quantam ⁊ ipi erga nos. quia tãtũ
eos dilecturi sumnus. quantum ab eis diligimur. Itaq pax eoꝵ
nota nob̾ est erit. quia ⁊ nr̃a talis ac tanta erꝰ. nͨ p̾cellet
tunc intellectum nrm. cei u̾o pax que illic est erga nͤos. ⁊ ⁊̃¬
nrm ⁊ illorum intellectum sũ dubitatõne p̾cellet. de ipõ qͥp
intellectum ut in eo ꝙ dix̾ omẽm. nͨ ipẽ intelłctus scõrum an¬
głorum esse possit exceptus. s dei solus. n enim ⁊ ipñs ĩtlłcm
par eius excellit.

Expanded text:
cum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis intellectus humanus, ex parte scimus, pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quipintellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius: neque enim et ipsius intellectum pax ejus excellit.
Abbreviated transcription (Latin):
putes sencientem. namq uidens ille de quo agis:
plane intelliget te neqͣquam se: s deum qũ pec¬
casti offendisse. Cum gͦ uiderit deum tͥ tua debita
funditus dimississe. nec in cor sibi ascendet ut te
inde aliquatenus uidicet: in hoc enim ip̃o deum se¬
offend̾e cognosc̾et. si te deo ꝑ omnia reconciliatũ
pro hiis que olim feceras ullatemis comtempn̾e¬
dum cogitar. Magis autem gratiosus ineffabilẽ
dei clemenciam admirabitur: non solum in te. s
⁊ in se. in te: quia de tam ꝓfundo iniquitatis eripũ¬
te. In se: quia sola gr̾a eius ne in id idem profundũ
rueret cenuit se. landando gͥ magnificabit inte pꝰ
gr̾am dei. uim atq conistanciam quibus enitens
noraginem tanti mali uirilit̾ euasisti: uixͣ quem ꝙ
⁊ ip̃e comsicerabit nͥ a deo aduitus fuiss. Non ita
forsitam it̾ uisticie tenisset. uides gͥ quam nich

Expanded text:
putas sentientem. Namque videns ille, de quo agis, putas sentientem. Namque videns ille, de quo agis, plane intelligit te nequaquam se, sed Deum, quando peccasti, offendisse. Cum ergo viderit Deum tibi debita funditus dimisisse, nec in cor ascendet ut te inde aliquatenus judicet. In hoc enim ipso Deum offendere se cognosceret, si te, Deo per omnia reconciliatum, pro his quae olim feceras ullatenus contemnendum cogitaret. Magis autem gratiosus, ineffabilem Dei clementiam admirabitur, non solum in te, sed etiam in se. In te, quia te de tam profundo iniquitatis eripuit; in se, quia sola gratia ejus, ne in idem profundum rueret, tenuit se. Laudando igitur, magnificabit in te, post gratiam Dei, vim atque constantiam, quibus enitens voraginem tanti mali viriliter evasisti, juxta quam, quod et ipse considerabit, nisi a Deo adjutus fuisset, non ita forsit
Abbreviated transcription (Latin):
to arriserit. cognitio ł recordatio pocorum tuorum.
in nullo tibi magis horrori esse. ł comfusioni ualebit
quam est modo beato petro appłorum principi qua
xp̃m neganit: ab niratio sua. beate marie magdale¬
ne poc̾a fua. ⁊ multis aliis multa que secuntur iam
donata crimina sua. U̾m suꝑ ħ agnitis delictis uelud
enormi ac feda infirmitate sua. pietas. uirtus. sapi¬
encia medici qui te sanauit. sublimuꝰ a cunctis ad¬
mirabitur. laudabitur. magnificabitur. laus a et
magnificencia głe dei dua si bñ aͦutis gloria est. S
dices ⁊ quideu comsentio laudem ter: głoriam esse
meam. u̾m cum huic inde tot ⁊ tot ad mei comꝑa¬
bendum uidicent. Quid dicam. Iusticia nempe su¬
um. ⁊ suimm iniusticia p̾msum exigit. In hiis fr̾ no¬
lo dimeas. alit̾ enim erit quam existimas. Illum si¬
quidem quem tu tibi comꝑatuui iudicas. penitus¬
innocentem non ibi reꝑies de te quemadmodũ

Expanded text:
to arriserit, recognitio vel recordatio peccatorum tuorum to arriserit, recognitio vel recordatio peccatorum tuorum in nullo tibi magis horrori esse vel confusioni valebit quam est modo beato Petro apostolorum principi, qui Christum negavit, abnegatio sua, beatae Mariae Magdalenae peccata sua, et multis aliis multa, quae sequuntur, jam donata crimina sua. Verum super hoc agnitis delictis tuis, velut in enormi ac foeda infirmitate tua, pietas, virtus, sapientia medici qui te sanavit, sublimius a cunctis admirabitur, laudabitur, magnificabitur. Laus autem et magnificentia gloriae Dei, tua, si bene advertis, gloria est. Sed dices: Et quidem consentio laudem Dei gloriam esse meam; verum, cum hinc inde tot et tanti, ad mei compabendum judicent, quid dicam? Justitia nempe suum, et suum injustitia praemium exigit. In his, frater, nolo timeas; aliter enim erit quam existimas. Illum siquidem quem tu tibi comparatum judicas innocentem, penitus non ibi reperies de te quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
omines : ad ħ ea comfessus sum ut delerentur ⁊
obliuisc̾entur. ut nulli amplius pand̾entur. Dñ. S
cum tu in illa gła ab omini criminum sorde purgatꝰ
uultu dei presens astiteris. ingͣtus ne ei poteris esse pro
tanta m̾ia quam tibi fecit remissis illis. ⁊ illis delictis.
Non inquies. ⁊ unde inquam gr̃as ages. si nichil eorũ
uñ g iure gras illas debeas in tua memoria h̃as. ut
miseria sis erutus. ut puto coram habebis. cum gͦ singy¬
lorum comsciencie suigulis pateant fateri. audeo ea qͦ¬
que pcc̾a cunctis ełcorum patere. pro quorum curatione
tu deo graciosus existes assidue. non ad tuam comfusi¬
magis pucebit quam aliquem. magnis enim iuilneri¬
bus saucium. iamq ex omni parte sanatum. oboliti lã¬
goris molestia premit. ł nunqiuid eorum que ĩ cuius
positus mfnis egerit: tunc grandeuum pudet. tunc qͥ¬
ppe tum integra sanitas ꝑfecta mundicia plena remis¬
sio. secura omnium offensionum. inpunitas tibi cer¬

Expanded text:
omnes? Ad hoc ea confessus sum ut delerentur et obliviscerentur, ut nulli amplius panderentur. Bene. Sed cum tu in illa gloria, ab omni criminum sorde purgatus, vultui Dei praesens astiteris, ingratusne ei poteris esse pro tanta misericordia quam tibi fecit, remissis illis et illis delictis? Non, inquies. Et unde, inquam, gratias ages, si nihil eorum unde jure gratias illas debeas in tua memoria habeas? Umiseria sis erutus, ut puto, coram habebis. Cum ergo singulorum conscientiae singulis pateant, fateri audeo ea quoque peccata cunctis electorum patere pro quorum curatione tu Deo gratiosus existes assidue, non ad tuam confusimagis pudebit quam aliquem, olim magnis vulneribus sauciatum jamque ex omni parte sanatum, aboliti languoris molestia premit. Vel nunquid eorum quae in cunis positus infans egerat nunc grandaevum pudet? Tunc quippe, cum integra sanitas, perfecta munditia, plena remissio, secura omnium offensionum impunitas tibi cer
Abbreviated transcription (Latin):
sut in ista brenit̾ ꝯcdludam ñ ẽ aͦ ꝙͣ pon̾e corda ĩ nͥtute eiꝰ.¬
⁊ rem duc̾e̾ in affectum. Iam quia ip̃e rei ordo indetur exi¬
gere. ut ⁊̃ de corporali aliqua dissamus. corporalis autem mã
tabłit̾ cogat necessariam. tñ ⁊ ħ non est omittenda. sufficit
enim ꝑ se illa. augꝰ. quia nulli est aliqͣtenus ambigñdum tunc.
Uñ quem ꝙ fidelium corporis sanguinis q dominici ꝑticipẽ
fi̾. qñ in baptisniate menbrum corporis efficitur xp̃i. nec alie¬
stitutionis absendat sacͣm̃ti quippe illuis ꝑticipatione ac bñfi
nr̃e postis .i. corpus ⁊ anima signandus est agni sanguine
stauras. meliore cibo putuq sacͣti saguinis infusum de pel¬
l̾is ab agno uenoñ. sumpta enim ore caruis nr̃e caro xp̃i
nequaquam. estimanda est. lege ꝯmuni ciborun. ħ onim
cibus non est uentris. s mentis dissimilis omnino ab ilł
cibis de quibus dicitur. omne ꝙ ĩ os intrat inuentrem ua¬

Expanded text:
onere corda in virtute ejuse in opus et effectum; jamque ipse rei ordo videtur exigere, ut etiam de corporali aliqua disseramus. Corporalis autem mandtabile cogat necessarium, tamen et haec non est omittenda. Sufficit enim illa per se, quia nulli est aliquatenus ambigendum, tunc unumquemque fidelium corporis sanguinisque Dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur; nec alienstitutus abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficnostrae postis, id est corpus et anima, signandus est agni sanguine,stauras meliore cibo, potuque sacrati Sanguinis infusum depellis ab angue venenum. Sumpta ore carnis nostrae caro Christi nequaquam aestimanda est lege communium ciborum. Hic enim cibus non est ventris, sed mentis. Dissimilis omnino ab illis cibis, de quibus dicitur: Omne quod in os intrat, in ventrem va
Abbreviated transcription (Latin):
ã pacem xp̃c̃ non coniũdauit. ubi dic̾. non ueni pa¬
cem mittere in t̾ram s gladium. ꝑ terram: nterre¬
nos. ꝑ gladium: separationem qua seꝑamur a carna¬
litate. potest intellig̾e. t̾cius u̾o modus ꝑ spt̃ fit uic¬
toriam sibi subuigantis carnem. De ħ etiam idem
dominus ait. pacem reliquo uob̾ pacem meam do uo¬
bis. ⁊ ꝓpħa. pax multa diligentibus nomĩ tuum dñe¬
⁊ in pace factus est locus euis. ⁊ inquire pacem ⁊ ꝑse¬
quere eam. Quartus uo modus er̾: ꝑ renuntiatione.
corruptione nr̃a transiutata ut iam diximus. in in¬
corruptionem.

Expanded text:
 non commendavit, ubi dixit: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Per terram terrenos, per gladium separationem, qua separamur a carnalitate, potest intelligere. Tertius vero modus per spiritus fit victoriam sibi subjugantis carnem. De hoc etiam idem Dominus ait: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis ; et propheta: Pax multa diligentibus legem tuam ; et: In pace factus est locus ejus ; et: Inquire pacem, et persequere eam . Quartus vero modus erit per remunerationem, corruptione nostra transmutata, ut jam diximus in incorruptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
quibus homo ad ueram quietem ducitur. aut .n.
fit ab aliquo int̾ alios duos. aut int̾ seinz ip̃m ⁊ alt̾m
ant int̾ carnem ⁊ spm̃. aut int̾ corruptibłitatem no¬
stram ⁊ incorruptidilitatem quam dõ donante expͦ¬
tamus. si tres suꝑiores modos nunc hu̾muis. tunc de¬
mum ad illam pacem ꝑueniemus. de quadicit apłs.
habete pacem cum deo. duo ita primi modi. fiunt
ꝑ comcordiam. est enim pax carualis ⁊ spñalis. com

Expanded text:
quibus homo ad veram quietem perducitur. Aut enim fit ab aliquo inter aliquos duos, aut inter semetipsum et alterum, aut inter carnem et spiritum, aut inter corruptibilitatem nostram et incorruptibilitatem quam Deo donante exspectamus. Si tres superiores modos nunc habuerimus, tunc demum ad illam pacem perveniemus de qua dicit Apostolus: Habete pacem cum Deo . Duo itaque primi modi fiunt per concordiam. Est enim pax carnalis, est et spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nulle st̾ occultiores insidie. qm hee q̃ latent insimłatõe officũ
aut in aliciuo necessit nor̃e nam eum qui palã ẽ adu̾sariꝰ
facile cauẽdo uitare pꝰ sis. hoc uͦ occultũ in testinũ. ac domesticũ
malũ non solum existit. um ĩ oppͥmit. pp̃qd̾ ĩ uiuina uox
illa et minuci hõis domestici eius cum magno dolore cordis
audit᷑ qr et si qͥsq tam fortis sit ut eauoaĩo ꝑferat uł tam
uigilaus aut ꝓuidens ꝯsilio ut caueat q̃ adu̾sus eum molit᷑
anucicia simłata eoꝵ tamẽ hoĩnũ ꝑsidoꝵ malo cũ eos eẽ
bonitate mutati sunt.

Expanded text:
Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse bonitate mutati sint.
Abbreviated transcription (Latin):
taurum feritatis. uulpem astucie. hyrcum iumundicie. głire̾
sollipnolentie. equm ⁊ mulum luxurie. Asinum pigͥcie.
aliaq bestialia uicia oocidere. regis autem officium ꝓpriũ
est rege̾ regnum. hostes iñq ꝓpellere ne uisto iniustus ĩ¬
iuriam faciat. ꝓuidere. malis depressis bonos exaltare. hoc
itaq officium: deb esse monachi ut sue m̃tis regium re
ne malus appetitus bono resistat. s ut bonus malum: sibi
semꝑ subiciat. quicquid postremo ext̾nis ostendit ĩ ħitu¬
hr̃e. alioquin nichil sibi corona. sũ consura proderit. ul
diui inputant. ꝙ naturalem non seruant. dicunt enim
osq monachatus det̾iores affet̾int. U̾m quisquis ħ dicit:
deuario falso est similis.
esse uidetur. ac si in ignem fu̾it missus. ꝓtraus
faisus esse ꝓbatur. Sic plerumq male morigeratus homo.
igentibus regularit̾ increpatus. ꝓtinus probatur. non esse

Expanded text:
taurum ferocitatis, vulpem astutiae, hircum immunditiae, glirem somnolentiae, equum et mulum luxuriae, asinum pigritiae, aliaque bestialia vitia in se occidere. Regis autem officium proprium est regere regnum, hostes inde propellere, ne justo injustus injuriam faciat providere, malis depressis, bonos exaltare. Hoc itaque officium debet esse monachi ut suae mentis regnum rne malus bono appetitus resistat, sed ut bonus malum sibi semper subjiciat. Quidquid postremo exterius ostendit ihabere. Alioquin, nihil sibi corona sive tonsura proderit, ulldini imputant quod naturalem non servant. Dicunt enim osque monachatus deteriores effecerit. Verum quisquis hoc dicit, denario falso est similis. esse videtur; at, si in ignem fuerit missus, protinus falsus esse probatur. Sic plerumque male morigeratus homo, igentibus regulariter fuerit increpatus, protinus probatur non esse
Abbreviated transcription (Latin):
mim. iicet se sciat esse indignrm. alñ in uoliuitate ⁊
opere. ut cim aliquis in comuinio uult residere superi¬
ori lico. ⁊ ibi se ingerit. inuitante nullo. quamuis in¬
dignum se estimet. loco tam alto. alñ in locutione ⁊
opere. it cum prelatus aliquis aliquam in se fragilita¬
dem uide. ob quam si honeste posset ip̃am p̾lationem
desereret. ⁊ tñ in u̾bis ⁊ actibus suis. quamdam exdol¬
lentiam otentat. ne ip̾am eius fragilitatem quis ani¬
mauertat

Expanded text:
e indignum; aliquando in voluntate et opere, ut cum aliquis in convivio vult residere in superiori loco, et ibi se ingerit invitante nullo, quamvis indignum se aestimet loco tam alto; aliquando in locutione et opere, ut cum praelatus aliquis aliquam in se fragilitatem videt, ob quam, si honeste posset, ipsam praelationem desereret, et tamen in verbis et actibus suis quamdam extollentiam ostentat, ne ipsam ejus fragilitatem quis animadvertat
Abbreviated transcription (Latin):
exinde niulte fierent molestie. nou reclamarz. s po¬
cuis uiste talia pati sedic̾et. cicius apuo dominũ miã¬
inueniet. Nos itaz qui multa cointra c̾atorem nr̃m ꝯmi¬
simis. tanto studiosius humiliari debenius. qu̾ato ma¬
ior. e̾ indulgencia qͣ nos indigere uidemus. de sup̃mo

Expanded text:
exinde fierent multae molestiae, non reclamaret, sed poexinde fierent multae molestiae, non reclamaret, sed potius juste talia pati se diceret, citius apud dominum miinveniret. Nos itaque qui multa contra Creatorem nostrum commisimus, tanto studiosius humiliari debemus quanto magis indulgentia ejus nos indigere videmus. CAPUT CVII
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. cumq mag̾ eligit pu̾am gratis protelare.
quam reatum suum ꝑ comfessionem manifestare.
Agnoscat pro certo qi nundum uere comfessioni il¬
ter dam penituisse. quantum comfessionem cui eã
Uu itaq tres gradus in montem humilitatis
ħrennis: sequitur ꝑfuasio que unicuiq hñda ⁊̾
quartus uicel iam prelibate uirtutis gradus. cum .ni.
noͣium sit ut comfiteannir. sciendum est ꝙ ita com¬
fiteri debenius. ut ħ ip̃m ꝙ comfidenur: ita esse ꝑsu¬
adeamus. tunc ⁊ enim pura est comfessio. si eam se¬
se quis cognoscit. dolor comfitetur ⁊ suad. talẽ
quoq se ab aliis comcedat. uidicari. sunt enim pleriz
dicant. sic etiam alios si se uidicando despexerint: to¬
lerare stiant. quare opus est pacientia que sexto lo
cient̾: qͣiͣ ꝯmod̾ sibi magnum fieret. ꝓfecto si aliquis
seruorum alicuius discreti hominis peccass. ⁊ dumi s̃

Expanded text:
poenitere. Cumque magis eligit poenitentiam gratis protelare poenitere. Cumque magis eligit poenitentiam gratis protelare quam reatum suum per confessionem manifestare, agnoscat pro certo quia nondum vere confessioni ilter clam poenituisse quantum confessionem, cui eam . Cum itaque tres gradus in monte humilitatis habeamus, sequitur persuasio quae unicuique habenda est, quartus videlicet jam praelibatae virtutis gradus. Cum enim necessarium sit ut confiteamur, sciendum est quod ita confiteri debemus, ut hoc ipsum quod confitemur, ita esse persuadeamus. Tunc etenim pura est confessio, si eam sese quis cognoscit dolet, confitetur et suadet, talem quoque se ab aliis concedat judicari. Sunt enim plerique dicant, sic etiam alios, si se judicando despexerint, tolerare sciant. Qua in re opus est patientia, quae sexto loctienter quasi commodum sibi magnum fieret. Profecto si aliquis servorum alicujus discreti hominis peccasset, et, dum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
comfit̾i. multi enim st̾ qui se pettasse cognoscunt ⁊ co¬
lent. ⁊ tñ celant. quĩ quidem ħ comfit̾i erubescentes
non andent.¬
D qr scuuit comfessionem ad saludem nocͣiam
fore: in cordibus suis coram deo penitent ⁊ illi
comfiteri ꝓponunt. multoq maiorem pn̾iam agunt.
re ponitus decipiuntur. qr nullus deo quidcinam con¬
ficeri potest ꝙ ip̾e ignoret. omnia enim nuda sunt ei.
⁊ aꝑta. uult itaq deus ut quicumq ei peccau̾it. ac si
ip̃e nesciret. ita suo loco alii nescienti comfit̾i ne dissim¬
ulet. quatinus ħ iudicio manifeste comprobet. qr si
deus ħ ignoret. ip̃e ueracit̾ ei manifestaret. ad ħ. Siis
qui maiorem penitentiam ex ꝓprio arbitrio non con¬
fessus uult ag̾e. quam aliquis si comfiteretur uellz ei
impon̾e. putat se maius quid fecisse ex ꝓpria nolunta¬
te: quam si comfideretur. penset apud se quid sibi plus
comstit̾it an coifiteri ⁊ ꝑuam penitentiam ag̾e. an
sũ comfessione spontanea uolinitate longo penitere

Expanded text:
t. Multi enim sunt qui se peccasse cognoscunt et dolent, et tamen celant, quoniam quidem hoc confiteri erubescentes non audent. sciunt confessionem ad salutem necessariam fore, ita in cordibus suis coram Deo poenitent, et illi confiteri proponunt multoque majorem poenitentiam agunt qm. Verum in hac re penitus decipiuntur, quia nullus Deo quidquam confiteri potest quod ipse ignoret. Omnia enim ei nuda sunt et aperta . Vult itaque Deus ut quicunque ei peccaverit, ac si ipse nesciret, ita suo loco alii nescienti confiteri ne dissimulet, quatenus hoc judicio manifeste comprobet qui, si Deus hoc ignoraret, ipse veraciter ei manifestaret. Ad hoc, si is qui majorem poenitentiam ex proprio arbitrio non confessus vult agere quam aliquis, si confiteretur, vellet ei imponere, putat majus qui se fecisse ex propria voluntate quam si confiteretur, penset apud se quid sibi plus constiterit, an confiteri et parvam poenitentiam agere, an sine confessione spontanea voluntate longo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominum ⁊ angłorum pro sua malicia dei iusticia damp
est. Mortis ei quippe supplicium dens cõminatus fu̾at. si pecca¬
ret sic eum inum̾ans lib̾o arbitrio. uͭ tñ reg̾e̾t inꝑio. t̾re¬
ret exitio: atq in ꝑadisi felicitate tanquam in nibͣ uite uͥ
nisticia custodia in meliora comscend̾e̾t collocauit.
Inc post ꝑcc̃m exul effectus stirpem cinoq suam ꝙͣx
pectando in se tanquam in radice uiciau̾at pena mor¬
gtis ⁊ dampnatõnis obstͥnxit. ut quicquid ꝓlis ex illo ⁊ simł
oampnata ꝑ quam p̾cau̾at ꝯiuge ꝑ carnalem cõcupiscenciam
ĩqua in obediencie pena simił recͥbnta est nasc̾etur. tͣherz
origiale pccm̃. quo traħetur ꝑ errores dolores q diu̾sos ad
illud extremum cum desertoribus angłis uiciatoribus ⁊ posse¬
ssoribns ⁊ cõsortibus fuis sũ fine suppllicium. sic ꝑ miũ hoĩeᷤ
om̃s p̾ccau̾it. Clundum quippe appłłauit eo loco apłs imiu̾sum
gemis humanum. Ita gͦ se res h̾ebat.¬

Expanded text:
et hominum et angelorum pro sua malitia Dei justitia damnaorte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat si peccaret: sic enim munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata, per quain qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur, per errores doloresque diversos, ad illud extremum cum desertoribus angelis, vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis, sine fine supplicium. Sicut per omnes peccaverunt : mundum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanum. Ita ergo se res habebat
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur. nͨ alicubi inuenitur nisi quid indubitant̃ denen¬
dum sit dederminent. uon arbitror rep̾hende dełr. illud at̃
ꝙ dixisti. comistituit t̾minos populorum sen gentium iuxta
uumerum angelorum dei. ꝙ in alia translatione legitur.

Expanded text:
videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenenvideantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
homines restaurent ⁊ potest fieri ut beatorum num̾o coe¬
quentur ⁊ sic plures erunt . homines iusti quam angeli ĩ¬
uicti. s memento quo pacto incepi respondere questioni¬
tue. uidel ut si quid dix̾o ꝙ maior non comfiriuet auctoritas
quamuis illud r̾one ꝓbare uidear. non alia certitudine accipi¬
tur. nisi quia interim ita nichi uicetur. do nec deus melus
aliquo modo reuelet. certus enini sum si quid dico ꝙ sc̃e scͥp¬
ture abs dubio ooitradicat quia falsum est. nec illud tenere
uolo si cognou̾o. s si in illis robus de quibus diu̾sa sentui pos¬
sunt sũ periculo sicut est illud. mĩ nunc aginnis. si enim nes¬
cimus utrum plures homines eligendi sint quam sĩt angeli ꝑ¬
diti an non. ⁊ alterum horumi magis estiniamus quam alt̾mi
nullum puto esse anime ꝑiculum. si numquam in huius re¬
bus sic expominus dunna dicta. ut duu̾sis sentenciis fauere

Expanded text:
homines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaehomines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaequentur; et sic plures erunt homines justi quam angeli injusti. Sed memento quo pacto incoepi tuae respondere quaestioniut, videlicet, si quid dixero quod major non confirmet auctoritaalia certitudine accipiatur, nisi quia interim mihi ita videtur, donec mihi Deus melius aliquo modo revelet. Certus enim sum, si quid dico quod sacrae Scripturae absque dubio contradicat, quia falsum est: nec illud tenere volo, si cognovero. Sed si in illis rebus de quibus diversa sentiri possunt sine periculo, sicut est illud unde nunc agimus: si enim nescimus utrum plures homines eligendi sint quam sint angeli perditi, an non, et alterum horum aestimamus magis quam alterum, nullum puto esse animae periculum: si, inquam, in hujusmodi rebus sic exponimus divina dicta, ut diversis sententiis favere
Abbreviated transcription (Latin):
non temptati non petcarent ita comfirmarentur cum om̃i
ꝓpagine sua. ut ultra peccare non possent. que madmodum
quia uicti peccauerunt sic infirmati sunt ut quanitum in
ipsis est sũ pcr̃o ẽẽ non possunt. quis enim audet dic̾e plus
nalere iniusticiam ad alligandam in seruitute hominem
in prima suasione sibi comsentientem quam ualeret instiͣ
ad comfirmanduni eum in lib̾date sibi in eadem prima comdẽ¬
ptatione adhentem. nam quemadinodum qm̃ humana na¬
tura tota erat in primis ꝑentibus dota in illis incta est ut
dem tota uitiss si non pecrassent. R estat gͦ ut non comple¬
ta in ilo primo angelorum num̾o suꝑna ciuitas s de ho¬
minibus complenda fuisse dicatur que si rara sunt plureᷤᷤ
erunt celesti homines. quam sint reþi angeli. H. rõna
tur de d̾o: comistituit terminos populorum iixͣ mimerum
dit. non repugnat p̾dicte sententie. Si cercum non est

Expanded text:
ut non peccarent tentati ; ita confirmarentur cum omni ut non peccarent tentati ; ita confirmarentur cum omni propagine sua, ut ultra peccare non possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut dem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo primo numero angelorum superna civitas, sed de hominibus complenda fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt electi homines, quam sint reprobi angeli. BOS. Rtur de Deo: Constituit terminos populorum juxta numerum Hoc non repugnat praedictae sententiae, si certum non est
Abbreviated transcription (Latin):
atio ne fieret. s ꝙ mundum nouit̾ factum statim deus re¬
nouare. ⁊ eas res que post renouationem illam nonerunt
in ip̃o mitio autequam appareret cur facte essẽt destruere
institu̾it omni caret r̾one. sequitur gͥ quia angeli non iͣ
fuerunt in mimi̾o ꝑfecto ut eorum comfirmatio du no
oifferretur. pp̃t̾ea quia mundi noui renouationem mox
oporteret fĩ ꝙ non comuenit. ꝙ autem eamdem comfirma¬
tionem us ad mondi futuram renonationem differredeꝰ
uolu̾it inconmneniens uidetur. p̾sertim cum illam in aliqui¬
bus taincito perfec̾it. ⁊ cum intelligi possit quia in pͥmis
hominibus qñ peccauerunt illam fecissent si non p̾oassẽt.
sicut fecit in ꝑseuerantibus angłis. Q uamuis .n. nuuudũ
perueheretur ad illam equalitatem augelorum ad qm̃ ꝑuen¬
turi eraut homines tamon ꝑfectus ess num̃s de illis assuml¬
dus. In illa tñi iusticia in qua erant uidetur quia si uicissẽt

Expanded text:
atione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus reatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et eas res, quae post renovationem illam non erunt, in ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituerit, omni caret ratione. Sequitur ergo quia angeli non ita fuerunt in numero perfecto, ut eorum confirmatio non diu differetur propterea quia mundi novi renovationem mox oporteret fieri: quod non convenit. Quod autem eamdem confirmationem usque ad mundi futuram renovationem differre Deus voluerit, inconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito perfecerit; et cum intelligi possit quia in primis hominibus quando peccaverunt, illam fecisset, si non peccassent, sicut fecit in perseverantibus angelis. Quamvis enim nondum proveherentur ad illam aequalitatem angelorum, ad quam perventuri erant homines, cum perfectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justitia, in qua erant, videtur quod si vicissent
Abbreviated transcription (Latin):
nam in maiorum nostrum exaltatione iocundaiur de gła
eorum letantes. quam sententiam illud adiuuare uidetur.
quia si adam non pectass. differret tamen deus illam ciui¬
tatem ꝑfic̾e donec completo ex homiuibus quemi expecta¬
bat miuĩo. ip̃i quo homines in corporum ut ita dicam in¬
miortans ħ potestas qiuia poterat mori. ut.s. ip̃i ñ posent
⁊ hanc mundanam insensibilem quia naturam deus ab ini¬
tio ꝓposuerit simul ꝑficere. uidetur quia aut illa ciuitas
non erat completa in numero angłorum. ante malorum
ruinam. s expectabat deus ut eam de hominibus comple¬
ret. qñ corporeaui mundi naturam in melius nuuitaret.
aut si ꝑfecta erat in num̾o non erat ꝑfecta in confimatice.
⁊ differentla erat enis comfirmatio. ⁊̃ si nullus in ea pec¬
cass usq ad eandem mundi quam expectamus. renouatiõe.
aut si non diutius illa comfirmatio diffe̾nda erat ac cele¬
randa erat nundana renonatio. ut cum eadem re comfirm¬

Expanded text:
anctorum exsultatione festiva jucundamur de gloria eorum laetantes. Quam sententiam illud adjuvare videtur: quia si Adam non peccasset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corporum, ut ita dicam, immmortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi no beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in numero, non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirm
Abbreviated transcription (Latin):
ti ciuitate suum locum habuissent. sequitur ituq quia
in augelis antequam quidam illorum caderent. non erat
ille ꝑfectus numerus. alioquim noc̃e erat. ut aut homines
aut angeli aliqui cad̾ent quĩ exͣ ꝑfcm̃ nunierum ibi nulluᷤᷤ¬

Expanded text:
ti civitate suum locum habuissent. Sequitur itaque quia ti civitate suum locum habuissent. Sequitur itaque quia in angelis, antequam quidam illorum caderent, non erat ille perfectus numerus: alioquin necesse erat ut aut homines, aut angeli aliqui caderent: quoniam extra numerum perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
cius ascend̾et. quam mide diabolus cecidisset quanto boni
angeli quorum equalitas ei deberetur ꝓfecerunt post ru¬
inam malorum quia ꝑseueranerunt. ex eis r̾ombus pociꝰ
nͥi uidetur quia in angelis non fuit ille ꝑfectus mimerus
gelis factus non est sic possibile est esse. ⁊ si simul fa̾̃ sunt
ꝙ mag̾ putant multi qm̃ legitur qui uiuit in et̾num cre¬
auit omnia sinnil. uidetur noce esse. s ⁊̃ ⁊ si ꝑfect̾o mun¬
daue creature intantum est nitelligenda in numo indiui¬
duorum quantum in uimĩo naturarum. necesse est huma¬
uam naturam. aut ad complem̃tum eiusdem ꝑfectionis ẽẽ
ꝑfectam aut illi suꝑ habundare ꝙ de minimi u̾miculi na¬
tura dicere non audemus. quare ꝓ se ip̃a ibi ft̾̃a est.⁊ ñõ so¬
lum ꝓ restaurendis indiuiduis alterius nature. unde pa¬
lam est. qr ⁊̃ si augelus nullus ꝑisset. homines. tam̃ ĩ celes¬

Expanded text:
tius ascenderet quam unde diabolus cecidisset; quanto boni tius ascenderet quam unde diabolus cecidisset; quanto boni angeli quorum aequalitas ei debetur, profecerunt post ruinam malorum, quia perseveraverunt. Ex his rationibus potius mihi videtur quia in angelis non fuit ille perfectus numerus,gelis factus non est; sic possibile est esse, et si simul facti sunt, quo magis putant multi, quoniam legitur: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul : videtur necesse esse. Sed et si perfectio mundanae creaturae non tantum est intelligenda in numero individuorum, quantum in numero naturarum, necesse est humanam naturam aut ad complementum ejusdem perfectionis esse factam, aut illi superabundare: quod de minimi vermiculi natura dicere non audemus. Quare pro seipsa ibi facta est, et non solum pro restaurandis individuis alterius 82 naturae. Unde palam est quia etiamsi angelus nullus periisset, homines tamen in coeles
Abbreviated transcription (Latin):
dum nonsimul est factum uidetur fac̾e alii sunt intelligẽdi
quani sicut uidemus istos dies in quibus uiuimus. intellig̾e
nequeo quomodo facti sunt angeli in illo integro num̾o.
Quippe si iͣ eẽt: uidetur mͥ quia ex necessitate. aut aliqui an¬
geli uł homines cafuri erant. aut plures essent in illa celes¬
ti cuuitate quam illa ꝑfecti numi ꝯueuientia exig̾et. Si gͦ
ouinia simul facta funt sic uidentur angeli ⁊ duo primi
homines in num̾o inꝑfecto fhisse ut de omnibus. si ml¬
ꝑiret: ħ quo ꝙ cud̾et restitueretur ut homines naturam
que marmior erat qiͣ deum extusaret atq diabolumi cõ¬
fund̾et. si ille casum suum infirmitati sue imputaret cũ
ip̃a infirmior star ac si ⁊ eadem caderet. multo mag̾ deũ
defend̾et ꝯͣ diabolum. ⁊ comtra se ip̃am. cum ip̃a ualde infir¬
imor fcã ⁊ mortalis in electis detanta infirmitate taudo al¬

Expanded text:
dum non simul factum esse videtur dicere, aliter sunt intelligendi, dum non simul factum esse videtur dicere, aliter sunt intelligendi, quam sicut videmus istos dies, in quibus vivimus: intelligere nequeo quomodo facti sint angeli in illo perfecto numero. Quippe si ita esset, videtur mihi quia ex necessitate, aut aliqui homines vel angeli casuri erant; aut plures essent in illa coelesti civitate, quam illa perfecti numeri convenientia exigeret. Si ergo omnia simul facta sunt; sic videntur angeli, et duo primi homines in numero imperfecto fuisse; ut hominibus, si e, quod caderet, restitueretur: et hominis natura, quae infirmior erat, quasi Deum excusaret, atque diabolum confunderet; si ille suum casum infirmitati suae imputaret, cum ipsa infirmior staret: ac, si et eadem ipsa caderet, multo magis Deum defenderet contra diabolum, et contra seipsam: cum ipsa facta valde infirmior et mortis, in electis de tanta infirmitate tanto al
Abbreviated transcription (Latin):
tad̾ent erant in illo ꝑfecto de quo diximus niiĩo
non sunt homines facti nͥ ꝓ restauratione angelorum
ꝑditorum ⁊ palam est qr non erunt plures illis. Si a̾
ille numerus non erat in omnibus illis angelis coꝑlẽ¬
electi homines plures reprobis angelis ⁊ sic dicimus quia
non fuerunt homines facti tiũ ad restaurendum mi¬
merum inminuitũ. S ⁊̃ ad ꝑficiendum nundum ꝑfectũ
B. quid pocuis tenendimi est. an angeli prins ꝑfecti
casum malorum augelorum sicut quidam intelligunt
minate. potest enim ut puto esse ꝙ angeli prius fuerint ĩ
muero perfecto: ⁊ postea factus sit homo pp̃ restaurandum
iminutum eorum mimerum ⁊ potest esse ꝙ non fuerint in
mimero perfecto quia differebat deus. sicut ad huc differt
illum implere numerum facturus humanam naturam su¬
o tempore nñ aut solum modo numerum nundum integr̃
ꝑfic̾et. aut ⁊̃ si minueretur restitueret. Si audem tota cre¬
atura siniui facta est: ⁊ dies illi in quibus moyses istum mũ¬

Expanded text:
aderent, erant in illo profecto, de quo diximus, numero; non sunt homines facti, nisi pro restauratione angelorum perditorum; et palam est quia non erunt plures illis. Si autem ille numerus non erat in illis omnibus angelis, complenelecti homines plures reprobis angelis: et sic dicemus quia non fuerunt homines facti tantum ad restaurandum numerum imminutum, sed etiam ad perficiendum nondum perfectum. BOS. Quid potius tenendum est: an quod angeli prius facti casum malorum angelorum, sicut quidam intelligunt um determinate. Potest enim ut puto esse quod angeli prius fuerint in mero perfecto, et postea factus sit homo propter restaurandum imminutum eorum numerum: et potest esse quod non fuerint in numero perfecto; quia differebat Deus, sicut adhuc differt, illum implere numerum, facturus humanam naturam suo tempore. Unde, aut solummodo numerum nondum integrum perficeret; aut, etiam si minueretur, restitueret. Si autem tota creatura simul facta est; et dies illi, in quibus Moyses istum mun
Abbreviated transcription (Latin):
illorum cad̾ent illum ꝑfectum nuimerum quem supra
dixi ⁊ plures homines electos futuros quam sint ange
li mali. G. Nõne penitet qr co egi. te. ut de augelis di
c̾es ħ. nam non frustra factum est. Nunc redi ad idu

Expanded text:
quidam caderent, illum perfectum numerum, quem supra quidam caderent, illum perfectum numerum, quem supra dixi; et plures homines electos futuros, quam sint mali angeli. BOS. Non me poenitet quia coegi te ut de angelis haec diceres; nam non frustra factum est: nunc redi ad id unde
Abbreviated transcription (Latin):
isse t̾minos pħ̾orum iuxͣ numerum electorum hominũ quia
donec numerus eorumdem electorum compleatur. ⁊ eo com¬
pleto cessabit hominum generatio q̃ fit in hac uita. ac si ꝑ
angelos dei intelliginus scõs augelos tantum ⁊ ꝑfilios isrł
solum modo iustos homines duobus modis intelligi potest.
quia comstituit deus terminos ppłorum iuxͣ unmerum au¬
nuierus angelorum dei compleatur. ex hominibus ⁊ u
no solum modo exponi posse uideo. comstitui t̾minos po¬
pulorum uixͣ numerum filiorum isrł .i. quia sicut supͣ
dictum est tam du erunt populi in ħ seculo donec mi¬
us
trauslatione quia tot assuminitur homines quot re¬
mansserunt angeli. Uñ tũ cunon sequetur quaniuis ꝑditi
angeli ex hominibus restaurati sunt. tot augelos cetidi¬
sse. quot ꝑsenerauerunt. ꝙ tam̃ si dicitur. Inueniendum
erit quonio rare non sunt suprapo̾ite r̾ones. qui ni¬
dentur ostendere non fuisse in angłis priusquam quidã

Expanded text:
isse terminos populorum, juxta numerum electorum hominum: quiaisse terminos populorum, juxta numerum electorum hominum: quiadonec numerus eorumdem electorum hominum compleatur; et eo completo cessabit hominum generatio, quae fit in hac vita. At si per angelos Dei, intelligimus sanctos angelos tantum, et per filios Israel, tantummodo justos homines, duobus modis intelligi potest quia constituit Deus terminos populorum juxta numerum annumerus angelorum Dei compleatur ex hominibus? Et hoc uno solo modo exponi posse video: Constituit terminos populorum, juxta numerum filiorum Isli in hoc saeculo, donec nuue translatione quia tot homines assumentur, quot remanserunt angeli. Unde tamen non sequitur, quamvis perditi angeli ex hominibus restaurandi sint, tot angelos cecidisse quot perseveraverunt. Quod tamen si dicitur, inveniendum erit quomodo ratae non sint supra positae rationes, quae videntur ostendere non fuisse in angelis, priusquam illorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfilios isrł ⁊ iusti homines ꝑ augelos dei. Si boni angłi tm̃
designantur ꝑ utrum idem eciam ẽ ꝙ si solum ꝑ angelos d̾i.
si u̾o tota celestis ciuitas hic est sensus quia tam dui assimi
illus ciuitatis nonduni ꝑfectus ꝑfecte compleatur. s non
uideo quo modo soli angeli aut simul ⁊ angeli ⁊ homines sc̃i
ꝑ filios isrł indelligantur. sc̃os auteni homines filios sicut
filios abͣhe uocari non est alienim. qui augeli quo dei ꝑ ħ
recte pꝰsiuit uocari quia uitam angelicam imittantur at
similitudo ⁊ equalitas illis angelorum ꝓmittitur in celo ⁊ qui¬
a omnes iuste uiuentes angeli sunt cei. nude ip̃i comfessores
ac martyres dicantur. qui enim comfitetur ⁊ testatur ueri¬
tatem dei. nuncuis .i. angelus enis est ut si malus homo dici¬
tur diabolus. sicut de uida dicit dominus. pp̃̾ fimilitud mem¬
malicie. cur non ⁊ bomis homo dicitur. angelus pp̃imitatio¬
nem iusticie. quare possimns ut puto dicere dñi oomstitu¬

Expanded text:
boni angeli tantum designantur per utrumque, idem est quod si solum per angelos Dei; si vero tota coelestis civitas, hic est sensus, quia tandiu assumenillius civitatis nondum perfectus compleatur. Sed non video nunc quomodo per filios Israel intelligantur: sanctos autem homines filios Israel, sicut filios Abrahae vocari non est alienum. Qui angeli quoque Dei per hoc recte possunt vocari, quia vitam angelicam imitantur, atque similitudo et aequalitas angelorum illis promittitur in coelo, et quia omnes juste viventes anaut martyres dicuntur: qui enim confitetur et testatur veritatem, Dei nuntius, id est, angelus ejus est. Et si malus homo dicitur diabolus, sicut de Juda dicit Dominus propter similitudinemmalitiae, cur non etiam bonus homo dicetur angelus, propter imitationem justitiae? Quare possumus, ut puto, dicere Deum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
certam ħt scientiam.
x r̾one quoq ꝑtipitur: cum ꝑ naturalem men¬
tis oisc̾cionem in illis que facienda sũ omitten¬
da sunt. quis solidatur. Scĩa gͥ hiis tribus rebus ad¬
quiritur. s qr inflat nͥ eam caritas edificet. nichil
prorsꝰ. ꝓficit atq uoluntate bonitatis. uoluntas ĩq b
bona est que dei uoluntati subita est. que tunc uo¬
luntati dei subiecta est: qñ id uult ꝙ deus milt. illã
nelle deb̾e. ⁊ tunc uicta siue recta dicitur. qñ id ꝙ deus ułt
eam uelle debere amplectitur

Expanded text:
iam. Ex ratione quoque percipitur, cum per naturalem mentis discretionem in illis quae facienda sive omittenda sunt, quis solidatur. Scientia igitur his tribus rebus acquiritur. Sed quia inflat, nisi eam charitas aedificet, nihil prorsus proficit absque voluntate bonitatis. Voluntas itaque bona est, quae Dei voluntati subjecta est; quae tunc voluntati Dei subjecta est, quando id vult quod Deus vult eam velle debere; et tunc justa sive recta dicitur, quando id quod Deus vult eam velle debere, amplectitur
Abbreviated transcription (Latin):
Dum in rerum ordine. quam ut c̾atura cͤatori debitum lo¬
norem auferat ⁊ non soluat ꝙ aufert. hoc nichil cdaruus
debere tolerare. quo nichil iniustius toleratur ut creatu¬
ra non reodat deo ꝙ aufert. immo penitus negandum ÷ͥ
que non est aluio quani ip̃e deus. B. ħ quo nichil aꝑ¬
cuis. A. Nichil gͦ sernat dens iustius quam sue dignita¬
ablatus honor su̾atur ut pena sequatur. alioquin aut sͥ¬

Expanded text:
dum est in rerum ordine quam ut creatura Creatori debitum honorem auferat, non solvat quod aufert. BOS. Hoc nihil clarius. quia non dices Deum debere tolerare, quo nihil injustius toleratur: ut, quod creatura non reddat Deo quod aufert. BOS. Imo penitus negandum essquae non est aliud quam ipse Deus. BOS. Hoc quoque nihil apertius. ANS. Nihil ergo servat Deus justius quam suae dignitaablatus honor solvatur, aut poena sequatur; alioquin aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ustum est ut occidatur quapp̃ si non decet deum aliqͥd¬
iniuste aut mordinate fac̾e. non ꝑtinet ad enis lib̾tatem
aut benignitatem aut uoluntatem peccãtem qui non sol¬
uit deo ꝙ abstulit inpiitum dimitt̾e. omnia michi au¬
fers. que putabam tibi obici esse posse. xiiii¬

Expanded text:
justum est ut occidatur. Quapropter si non decet Deum aliqujustum est ut occidatur. Quapropter si non decet Deum aliquinjuste aut inordinate facere, non pertinet ad ejus libertatem, aut benignitatem, aut voluntatem, peccantem qui non solvit Deo, quod abstulit, impunitum dimittere. BOS. Omnia mihi aufers, quae putabam tibi posse obji
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ad ħ ꝙ expedit. aut ꝙ decet. nec benignitas dicenda est.
q̃ aliquid ceo indecens oꝑatur. ꝙ autem dicitur quia ꝙ nult
ip̾̃e uult. non enim sequitur si deus uult mentiri iustum ẽ
mentiri. s potuis deum illum non esse nam nequaquam
pot̾ uelle mentiri uoluntas nͥ in qua corrupta est ue¬
ritas innno que deserendo ueritatem corrupta est cum
gͦ dicitur. cs̃i deus nult mentiri non est aliud. quam si
deus est talis natura que uelit mentiri ⁊ idcͥco non sẽ
uistum esse mendatium. nͥ ita intelligatur sicrit cum de
dnobus inpossibilibus dicimus. siħ est illud ⁊̃ quia n ͤ ħ
nec illud est. ut si quis dicat. si aqua est sicta ⁊ ignis ÷¬
humidus. nentrum enim uerum est. Itaq de illis tantum
uerum est dr̃e. Si deus ħ mlt iustum est. que deum uelle
non est inconueniens. Si enim deus uult ut pluat:
uistum est ut pluat ⁊ si uuit ut homo aliquis occidat᷑

Expanded text:
nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod autem dicitur, quia quod vult ipse vult. Non enim sequitur, si Deus vult mentiri, justum esse mentiri; sed potius Deum illum non esse. Nam nequaquam potest velle mentiri voluntas, nisi in qua corrupta est veritas, imo quae deserendo veritatem corrupta est. Cum ergo dicitur, si Deus vult mentiri, non est aliud quam si Deus est talis natura, quae velit mentiri: et idcirco non sequitur, justum esse mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si quis dicat: Si aqua est sicca, et ignis humidus; neutrum enim verum est. Itaque de illis tantum est verum dicere: Si Deus hoc vult, justum est: quae Deum velle non est inconveniens. Si enim vult Deus ut pluat, justum est ut pluat; et si vult ut aliquis homo occidatur,