comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cella uinaria. cenacłm magnũ. mensa ꝓpoĩ¬
tõnis. Quadriga aminadab. turris dauid.
Gazophilaciũ templi. thesaurus pacrisfamił.
Hic est ergo fons ortoꝵ. putens aquarũ ui¬
uentium. que fluunt impetu de lỹbano. Qͦ¬
circa diaconus corde purum. ore mundũ. et¬
oꝑe castum: se studeat exhibere. Quatinus
sacroscm̃ ewangłium possit digne ꝓferre. qr
puteus aquarũ uiuentium .i. ewangłica pre¬
dicatõ non fluit impetu .i. lib̾e: nisi de libano
.i. corde casto. ⁊ ore candido. Non .n. speciosal
laus in ore pecratoris. S peccatori dic̃ deus.

Expanded text:
cella vinaria, coenaculum vitae, mensa propositionis, quadriga Aminadab, turris David, gazophylacium templi, thesaurus patrisfamilias. Hic est fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano circa diaconus corde purum, ore mundum, opere castum se studeat exhibere, quatenus sacrosanctum Evangelium possit digne proferre, quia puteus aquarum viventium, id est evangelica praedicatio, non fluit impetu, id est libere, nisi de Libano, id est de corde casto et ore candido. Non enim est speciosa laus in ore peccatoris Eccli. XV.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur moyses qui ab beri ⁊ nudius t̾cius
non est eloquens. s impeditioris ⁊ tardioris lin¬
gue factus est ex quo sibi dñm loquentẽ au
diuit. Hic non loquicur ysaias. qui de se dic̃.
infilio. quem ꝯstituit heredem uniu̾sorum
per quẽ fecit ⁊ scl̾a.¬

Expanded text:
s non eloquens est, sed impeditioris et tardioris linguae factus est, ex quo Dominum loquentem sibi audivit. Hic non loquitur Isaias, qui de se dicit:in Filio, quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et sa
Abbreviated transcription (Latin):
p̾minet corpori.⁊ ei cet̾a membra subser¬
ei cet̾e partes incellectuali ratõne consentiunt.
hoc est uerbũ uerbi. sermo sermonis. sapien¬
cia sapiencie Uerbũ uerbi qd̾ erat in pͥncipio
apud deum. Omĩa per ip̃m fc̃a sunt. ⁊ sñ ipõ¬

Expanded text:
minet corpori, et ei caetera membra subserei caeterae partes intellectuali ratione consentiunt. Hoc est verbum Verbi, sermo sermonis, sapientia Sapientiae. Verbum Verbi quod erat in principio apud Deum, omnia per ipsum facta sunt, et sine ip
Abbreviated transcription (Latin):
diaconus ad ep̃m̃. ut ostendat se fructũ pre¬
supponat. ut mollit̾ sedeat. Per puliullum
qui fesso supponitur ad quietem. significans
uite solacium. ut uidel auditores quasi pro
mercede laboris predicanti sͥ necessaria sub¬
conus per unam partem ascendit in pul¬
pitum. ⁊ per aliam partem descendit. ubi¬
ced̾e. nil ferens preter codicem ewangelii

Expanded text:
diaconus ad episcopum, ut ostendat fructum praesupponat, ut molliter sedeat. Per pulvillum qui fesso supponitur ad quietem, signatur vitae solatium, ut videlicet auditores, quasi pro mercede laboris praedicanti sibi necessaria subconus per unam partem ascendit in pulpitum, et per aliam descendit. Pnihil ferens praeter codicem Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
one alicuius fci dicitur ꝑfectio. Deus autẽ
qui non est factus quõ est ꝑfectus: sed hũc
sermonem de usu nr̃o sumit humana ĩ opia
sicut et reliqua uerba. Quatenus id quod ĩ¬
effabile est ut cũq dici possit. q̃m de deo nich̃
digne humanus sermo dicit. Dũ locał ñ sit
deus localit̾ tũ in suis ambulat scĩs. dũ de loco
iu loco predicatur ab eis. Nam deus qui nͣ loco
mouetur nec tempore: in seruis cñ suis ⁊ tpr̃e
⁊ loco mouet᷑. quociens ab eisdem localit̾ pre¬
ne dicatur: in est camen ei quodam modo la¬
citudo caritatis. qi nos ab errore colligit. ⁊ con¬
tinet in ueritate. Inest ei et longitudo. qr nos
longanimit̾ malos portat. uonec emendatos
patrie future restituat. Inest ei ⁊ altitudo per
quam om̃em sensum sue scĩe inmensitate exui¬
perat. Inest ei et profundum quo dampnãdoᷤ
inferius iuxta equitatem disponens: preordi

Expanded text:
o alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, o alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter praene dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate disponens praeordin
Abbreviated transcription (Latin):
implet deus ut contineant eum. sẽd ut
ip̃a potius contineantur ab eo. nec particłatĩ
deus implet omĩa. s cum sit idem unus. ubiq
tñ est cotus. Non ita putandus ẽ esse in oĩb
deus. ut unaqueq res pro magnitudine porti¬
onis sue capiat eum. idest maxima eius ⁊ mi¬
potestatis sue ĩmensitate condudit. Neuadẽdi¬
potencias eius quis aditum inuenire poterit
qr ille omĩa circũ quaq constringit. Cuncta
cia coartantur. siue q̃ continenda sunt ut
salua sint. siũque amputanda sunt ut ꝑeãt.
s non indusum extra omĩa. s non exdusũ.
W ideo interiorem ut omĩa contineat ideo ex¬
teriorem ut incircũscripte magnitudinis sue
inniensitate omĩa concludat. ꝑ id ergo qd̾ ex¬
terior est ostenditur ẽẽ creator ꝑ id uero qd̾
incerior gubernare omĩa demonstrat᷑. Ac nũc
ea creata sunt sine deo eẽnt.deus intra omĩa
est. uerũ ne extͣ deo essent deus exterior÷ ut
omĩa concludantur ab eo. De consũmati¬

Expanded text:
implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et mipotestatis suae immensitate concludit nec evaejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta tiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereansed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum. Et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis suae immensitate omnia concludat. Per id ergo, quod exterior est, ostenditur esse creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est. Verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia concludantur ab eo. 4. Consummati
Abbreviated transcription (Latin):
tate cõualuerint. resurrectio mortuorum ut apͦ
non indiget & absq inclinatione defectus imꝑ
fectione ex utraq parte ⁊ plena est ⁊ robusta
Quamuis nunc filiorum dei nomine homines
fideles uocentur. tamen ex eo quod hanc seruitu¬
cem corruptionis paciuntur. Adhuc iugo seruitu¬
tis addicti sunt. accepturi plenam filiorum dei
lilertatem. Dum corruptibile hoc induerit ĩcor¬
ruptionem. uunc deus per specłm agnoscuntur.
In futuro aucem quisq electus facie ad faciem p̾¬
sentabitur. ut ip̃am speciem contempletur. Quã
nũc ꝑ specłm uidere conatur In hac uita electorũ
numero ad dexteram ꝑtinentiur c renemum
qui ad sinistram ituri sunt eccłi

Expanded text:
tate convaluerint. 2. Resurrectio mortuorum, ut Apotate convaluerint. 2. Resurrectio mortuorum, ut Aponon indiget, et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est, et robusta. 3. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur , tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt alibertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem. Nunc Deus per speculum agnoscitur: in futuro autem quisque electus facie ad faciem praesentabitur, ut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numerum ad dexteram pertinentium, et reproborum qui ad sinistram ituri sunt, Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
persequentes s ⁊̃ contra miracłis coruscantes di¬
iuicaturi sunt. Grauius sub antixpp̃ temporibus
contra eccł̃iam deseuiet sỹnagoga: qmͣ in ipso
aduentu saluatoris xp̃ianos ÷ ꝑsecuta. dum in¬
martires dỹabolus iam excreuerit uł exercuerit
magnam crudelitatem etiam ligatus. Erudelior
tamen erit sub antixpi temporib. quando etiã
erit soluendus am si tanta ligatus fac̾e potuit.
quanta solutus faciet: Quanco ꝓpinquius finẽ
mundi diabolus uidet: tanto crudelius ꝑsequtio¬
nes exercet. Ut quia se continuo dampnandum
conspicit socios sibi młtiplicet. Cum quib gehẽne¬
ignib adiciatur quanto breue tempus uidet sibi
restare diabolus ut dampnetur: tanto ĩmagnam
ꝑsecutionis ira mouetur diuina iustĩa ꝑmittente
ut glorificentur iusti: sordidentur iniquius ⁊ dia¬
non ꝑfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis dũ
ad dei contemplationem absorta carnis infirmi¬

Expanded text:
persequentes, sed etiam contra miraculis coruscantes dpersequentes, sed etiam contra miraculis coruscantes dimicaturi sunt. 6. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam desaeviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit solvendus . Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi mignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diaperfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
tis nusterium oꝑari illum affirmat. Etiã añ ꝙͣ
reueletur. maguitudo signoꝵ faciat subantixᷤͦ.
ut electi si fieri potest in errorem mittant᷑. Sed
sielecti quõ sunt in errore mictendi. Ergo ibũt
in errorem titubationis ad modicum pro mul¬
titudine prodigiorum. non tamen deiciendi st̃.
a stabilitate suaterrorũ impulsu atq signorũ.
Unde ⁊ ideo ponitur si fieri potest. quia elã ꝑire
non possinit s cito resipiscentes cordis errorem
religione coercebunt. scientes predictum a d nõ
ẽẽ ut dim hoc fec̃int adu̾sari uon ꝯcurbent sq̃.
Cam mira facturus est prodigia ⁊ signa dum
natur scrupulum. Quod tamen cito exsuꝑet in
illis rõ. per quam scient in deceptione rep roboꝵ
⁊ electorum ꝓbõne eadem fieri signa in qͦ tẽpore
per pacĩam gloriosi erunt sc̃i non per miracła sic̃
martires fuerunt pͥores. Illi enim ⁊ ꝑsequtores
sustinebunt. ⁊ facientes prodigia. Proinde et du¬
rius bellum sustinebunt. ¶ia non solumcont᷑

Expanded text:
tis mysterium operari illum affirmat, etiam antequam reveletur . 4. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur . Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum prae multitudine prodigiorum, non tamen dejiciendi sunt a stabilitate sua terrorum impulsu atque signorum. Unde et ideo ponitur si fieri potest, quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes praedictum 182 a Domino esse, ut dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur Tam mira facturus est prodigia et signa, dunatur scrupulus, quod tamen cito exsuperet in illis ratio, per quam scient in deceptionem reproborum et electorum probationem eadem fieri signa. In quo tempore per patientiam gloriosi erunt sancti, non per miracula, sicut martyres fuerunt priores. Illi enim et persecutores sustinebunt, et facientes prodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt, quia non solum contra
Abbreviated transcription (Latin):
resurgat. ad lucem. Cuncta hec deo patent ho¬
minem uero latent. Quanuis iustorũ conu̾¬
satio in hac uita ꝓbabilis sit: In certum camẽ
hominib est ad quem sint finem predestinati
s omia reseruari debent suturo examini mira
dispoĩtio est suꝑne distributionis ꝑ quã hic
iustus amplius iustificat᷑. impius ampliurs
sordidatur. Malus ad bonum aliqũ conu̾titur.
bonus ad malum aliqñ reflectitur uult quis
esse bonus et non ualet.uult alt̾ esse malus et
non ꝑmictit᷑ Incerire datur ei qui uult esse
bonus alius nec uult nec ei datur ut sit bonꝰ
Iste nascitur in errore et moritur: ille ĩ bono
quod cepit usq in finem ꝑdurat tamdiu
iste stat quo usq cadat. ille male diu uiuẽdo
desse in bono iustus. nec preualet. uult noc̾e
malus et non ualet. Iste uult deo uacare ⁊ se¬
culo impeditur. ille negociis implicari cupit
nec proficit. Dominatur malus bono: bonꝰ
dampnatur pro impio. Impius honoracur ꝓ

Expanded text:
resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, horesurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo desse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo duriciam. s non auferendo eam quam
sibi ip̃e nutͥuit. Non aliter ⁊ obcecare dicitͦ᷑quos¬
dam deus ũ ut in eis eamdem ip̃e cecitatẽ faciat.
s qd̵ pro eoꝵ inutilib meritis cecitatem eorũ
ab eis ip̃e non auferat plerisq dei dona dancur.
ꝑseuerancia uo̾ doni non datur. ⁊ inde est quod
quidam principia hñt conũsionis bone fine
cã est. quod quidam et bene incipiunt ⁊bene
finiunt.
emina est predestinatio. siue electorũ ad
equiem sine reproborum ad mortem. Utͣq
diuino aguntur iudicio: ut semꝑ electos suꝑna
et interiora sequi faciat semꝑq reprobos ũ infi¬
ma et exteriora delectentur deserendo ꝑmittat.
Sic̃ ignorat homo terminũ lucis ⁊ tenebrarũ
uel utriusq rei quis finis sit: Ita plenius nescit
qͥs ante finem suũ luce uisticie preueniat᷑. uel
quis peccatorũ tenebris usq in suũ terminũ ob¬
scuretur aut quis post lapsum tenebrarũ ꝯu̾suꝰ

Expanded text:
faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, fine  Ea ergo causa est, quod quidam et bene incipiunt, et bene finiunt. . Gemina est praedestinatio, sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus
Abbreviated transcription (Latin):
mi subito efficiuntur u̾itutes culminẽ primi dũ
quisq aliqd̃ donũ accip̃. non appetat amplius ꝙͣ
quod meruit. Ne dum alterius membri officium
arriꝑe temptat: id qd̾ merint perdat. Cont᷑bat.n.
corporis ordinem totũ. qui non suo contentus
officio subripit alienum. Mali dona ideo ad dãp¬
nationem accipiunt: qi illa ñ ad dei laudem s ad
suam uanitatem utuntur. bonis male utunt᷑ qui
ea que illis a deo donata sunt ĩ malos usus assum̃t.
sicut ingenium sic̃ cet̾a dei dona. Multa dei dona
gaudemus que nos ab eo ꝑcepisse cognoscimuꝰ.
Nam qd̾ sapientes sumus ꝙ diuites ꝙ potentes
existimus. non alt̾ius s potius diuino muñe sumꝰ
Utamurergo optime diuinis beneficiis qͣtenus
et deũ non peniteat dedisse ⁊ nob̾ accepisse sit u¬
tile. Auferre de̾i dicitur homini donum aliqͦt
qd̵ homo ñ habuit. idest qd acciꝑe nõ meruit.
Sic ⁊ obdurare deus dicitur hominem non ei

Expanded text:
mi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. mi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cipientis hominis. Sicut ⁊ panem nr̃m dicimuᷤ.
quem tamen᷑ domino acciꝑe postulamus. spũalis
gr̃a non om̃ib distribuitur s tm̃m electis donat᷑
Non .n. om̃ĩum est fides. quam licet ⁊ si plurimi sus¬
cipiunt opus cñ fidei non consequuntur. In diuisi¬
one donorum diu̾si ꝑcipiunt. diuersa dei mun̾a.
Non tamen conceduntur uni omĩa. ut sit ꝓ hũili¬
tatis studio quod alter admiretur in alt̾o. Nam ꝙ
in ezechiele animalium ale alt̾a ad alt̾am ꝑcuci¬
untur. uirtutes designantur scõrum. nutuo sese
affectu ꝓuocantium. atq alt̾no exemplo ĩuicẽ
sese erudientium. inuña gr̃arum alio ista alio
uero donantur illa. nec dat᷑ ĩta hr̃i uni. ut non
egeat alt̾o. Posse fieri nonest dubium ut hii qͦs
quidam uirtutum excellencia antecedunt. dei re¬
pentina preuenti gr̃a quosdam compendio sanc¬
titatis preueniant. & dum sint conu̾sione postre¬

Expanded text:
cipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, cipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postre
Abbreviated transcription (Latin):
rigi. Non .n. quicqͣm boni habet ꝓpͥum homo cuiᷤ
uia non est eius. testance ꝓpheta. Scio domine
quia non est hominis uia eius. nec uiri est ut
ambulet et dirigat gressus suos. Sciant liberiar¬
bitrii defensores nicħ posse in bonũ homines sua
p̃ualere uirtute: nisi diuine gr̃ẽ sustentent᷑ uiua¬
mine. Unde ⁊ per ꝓpħam dominus dicit. Perdicõ
reas tuo merito. ut salueris meo auxilio. Homis
meritum suꝑna gracia non ut ueniat inuenit.
s postqͣm uenerit facit. atq ad indignam men¬
tem ueniens deus. facit in ea meritum quod re¬
mu̾et. qui solum inuen̾at quod puniret. Qͥo
enim ex se ille latro meruit qui de faucib inf̾ni
crucem ascendit de cruce paradysum adiit: Reuͤ
quidem ille ⁊ fraterno sanguine uenit cruentuͦ.
s diuina gr̃a in cruce nutatur Sciend̃ quod et
nr̃a sit iustĩa in hiis que recte agimus. ꝙ dei grã
eo quod eam mereamur. Hec enĩ ⁊ dantis dei ⁊ ac¬

Expanded text:
rigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus rigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non est hominis via ejus; nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . 196 4. Sciant liberi arbitrii defensores nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae sustententur juvamine. Unde et per prophetam Dominus dicit: Perditio reas, tuo merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et ac
Abbreviated transcription (Latin):
genciam de dei pietate requirunt. Qam
recte quer̾ent.si ab actõne praua cessarent Me
cuend̾ ualde est ut neq per spem uenie quã pro¬
mittit deus ꝑseueranter pectemus. Neq qr iuste
pecrata distringit ueniam desꝑemus. s utroq
pericło euitato et a malo decliuemus. et de pietate
dei ueniam sꝑemus. Omĩs quippe iustus spe ⁊ for¬
mudine nitet. qr nunc illum ad gaudium spes eri
hit: ut ad spem diuine propiciatõnis mens hũ a¬
na consurgat Nam non uult conu̾sum spernere
quem pecrantem sub beneficiis prouocat ad se re¬
dire confessionem hominis nonesse humane uir¬
tutis. Nam si confessionem boni oꝑis non in nob̾
deus oꝑatur curper prophetam dicitur Confessio
⁊ magnificencia opus eius: Ab illo .n. nob̾ omĩa
bona gracia preueniente donantur. Nam nichil
boni oꝑis didicimus uel dedimus: per quod cõfes¬
sionem fidei acciꝑe mereremur. Profectus honũs
donum dei est: nec a se potest quisqͣm s a dño cor¬

Expanded text:
gentiam de Dei pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erighit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur per prophetam dicitur: Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino cor
Abbreviated transcription (Latin):
per uigorem salutis illicitis sordident᷑ cupidita¬
tum et luxurie desideriis. Duricia que mentẽ
premit nec sencitur. utilit̾ multatur in carne
ut senciaturatq intellecta emendet᷑. Nã ciciꝰ
uuln̾a carnis sentiuntur. qm anime. Ideoq
per carnis flagellum errantes citius corrig̃¬
tur. Hoc quippe indicant in pauli ocłisscame
in fidelitatis. que dum niutate sunt per increpa¬
cionem in oculis carnis confestim resoluca est
duricia mentis. Est perniciosa sanitas que ad
inobedienciam hominem adducit. Est ⁊ salubs
infirmitas que ꝑ diuinam correptõnem mentẽ
a duricia frangit. Languor anime .i. peccator̾
mitatem carnis utilemesse idem apłs appbat
dicens. quando in firmor: tunc fortior sum...
De tolerancia diuine cor

Expanded text:
per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditaper vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia frangit. 8. Languor animae, id est, peccatorum mitatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat, dicens: Quando infirmor, tunc fortior sum . De tolerantia divinae cor
Abbreviated transcription (Latin):
sse nõ nullos eiusdem qualitatis hoĩes qͥ
nesciant corriginͥ alios uid̾int flagellari.
sicq proficiunt comꝑatõne malorum. dũ Sͥ
id accid̾e ciment ĩ quo deperire alios uident. qͦs¬
dam uideris deus nolle ꝓprio uoto corrigi aduer¬
sitat᷑em tangit stimuł. quosdam ⁊̃ presciens
multum petrare posse in salutem flagellat eos
corporis infirmitate ne peccent. ut eis utilius sit
frangi langorib ad salutem. qmͣ manere inco¬
lumes ad dampnacõnem. Uisitatõ dei nͨ semꝑ
in bonũ accipitur. nec semꝑ in malum. In bonũ
enĩ accip᷑ sicut est illud. uisita nos in salutarituo.
In malũ uero upeta illud. In tempore uisitatoiꝰ
sue perbũt. Erib ex causis infiruntat isacridũt
corporis .i. expetrato. ex temptatõne. ⁊ ex intem¬
ꝑancie passione. s huic tm̃ nouissime humana
potest medicina succurrẽ. Ilł uero sola pietas
diuine misericordie. Qi ualentiores sunt et
sani utile est illis infirmari. et non pecrare ne

Expanded text:
 nonnullos ejusdem qualitatis homines qui nesciunt corrigi, nisi alios viderint flagellari, sicque prid accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divinae misericordiae. 5. Qui valentiores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ormauit igitur dominus deus adam
de limo terre que cet̾is est indignior e¬
lementis. planetas et stellas fecit ex igne.
flatus et uentus fecit exaere. pisces ⁊ uolu¬
cres fecit ex aqua. homunes ⁊ iumenta fecit
de terra. Consid̾ans ergo aquatica seuilem
ĩueniet. ꝯsid̾ansaeria se uiliorem agnoscet ꝯ¬
debit se p̃ferre terrenis. qr parem se iumẽtis
ĩueniet. similem recognoscet. Unus est enim
hominũ ⁊ ium̃torum interitus. equa utͥusq
conditio. ⁊ nich̾ habet homo ium̃to amplur᷑
De t̾ra orta sunt ⁊ in terram ꝑiter reu̾tent᷑.
Uerba sunt ista ñ cuiuslibet hominis s sapi¬
entis salomonis. Quid est ergo homo nisi
lutum ⁊ cinis: Hinc .ii. homo dicit ad deum.
Mem̃co q̃o quod sicut lucum fec̾is me: et in
luto. ⁊ assimilatus sum fauille ⁊ cuu̾. Lutũ
efficitur ex aqua ⁊ pulu̾e utroq manente.
Cinis autem fit ex igne ⁊ ligno utroq defici¬
ente. Exp̃ssum misteriũ s alias expͥmend̾.

Expanded text:
ormavit igitur Dominus Deus hominem de limo terre», que ceteris est indignior elementis. Planetas et stellas fecit ex igne, flatus et ventos fecit ex aere, pisces et volucres fecit ex aqua: homines et iumenta fecit de terra. Considerans igitur aquatica homo se vilem inveniet, considerans aeria se viliorem agnoscet, cdebit se preferre terrenis, quia parem se iumentis inveniet et similem recognoscet. 2 «Unus est enim hominum et iumentorum interitus et equa utriusque conditio, et nichil habet homo iumento amplius. De terra orta sunt et in terram pariter revertuntur». Verba sunt ista non cuiuslibet hominis, sed sapientissimi Salomonis. Quid est igitur homo nisi lutum et cinis? Hinc enim homo dicit ad Deum: «Memento, queso, quod sicut lutum feceris me et in luto et assimilatus sum faville et cineri». Lutum efficitur ex aqua et pulvere, utroque manente; cinis autem fit ex igne et ligno, utroque deficiente. Expressum misterium, sed alias exprimendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor autem ministri suꝑ pontificem
ferunt mappulani . iiͦii. bacuł colligat ã.
ꝑpt̃ qd̾ ip̃i ministri mappularii nũcupantur.
Adappula que diu̾sis est ymaginib figurata
sacram scripturam significat. que multis est¬
misteriis in figura insignata. Hec quatuor ba¬
culis suꝑpontificem portatur extensa qi sac᷑
scriptura quatuor modis suꝑ xp̃m fertur. ex
ꝑadisi qui quatuor in capita diuisus ꝓgredit᷑
tensa portatur. ut is uenisse monstret᷑ quem
crederetis ei crederetis ⁊ mͥ. De me .n. ille scͥpsit
lex ⁊ ꝓpħe cũ ꝑsalmis xp̃i prenũtiauerũt aduẽ¬
tum xpõ testante qui ait. Necesse est impleri o¬
omĩa que scripta sunt in lege moysi. ⁊ psalmiꝰ¬

Expanded text:
uatuor autem ministri super pontificem ferunt mappulam quatuor baculis colligatam, propter quod ipsi ministri mappularii nuncupantur. Mappula quae diversis imaginibus est figurata, sacram Scripturam signat, quae multis mysteriis est insignita. Haec quatuor baculis super pontificem portatur extensa, quia sacra Scriptura quatuor modis super Christum fertur expovius paradisi, qui quatuor in capita divisus progredittensa portatur, ut is venisse monstretur, quem crederetis Moysi, crederetis et mihi, ille enim lex et prophetae cum psalmis Christi praenuntiaverunt adventum, Christo attestante, qui ait: Necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et p
Abbreviated transcription (Latin):
cis circa mediũ chori manipulus stupe super
columpnam appenditur. cui pontifex ignem ap¬
ponit. ut in conspectu ppłi subito comꝑat᷑ ꝯbura¬
tur. ꝑ hoc scd̾m aduentũ ꝯmemorans. in quo
xp̃c iudicabit uiuos ⁊ mortuos ⁊ scłm ꝑ ignem.
per pͥmũ blanditur ꝑ scd̾m excerret quia qui
iudicandus uenit in primo: iudicaturus ueniet
ignem in stuꝑa. ne forte qui gloriosus incedit
in temporali głia delectetur. Nam omĩs caro fe¬
num. ⁊omĩs gloria eius quasi flos feni.

Expanded text:
cis circa medium chori manipulus stuppae super columnam appenditur, cui pontifex ignem apponit, ut in conspectu populi subito comburatur. Per hoc secundum adventum commemorans, in quo Christus judicabit vivos et mortuos et saeculum per ignem. per primum blanditur, per secundum exterret. Quia qui judicandus venit in primo, judicaturus veniet apponit in stuppam, ne forte, qui gloriosus incedit, in temporali gloria delectetur. Nam omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni
Abbreviated transcription (Latin):
cor miserum iustorum ex compassione dãp¬
natͥoꝵ condolendi affectio. Ubi cm̃ erit scõrum de
dei contemplatione gaudium. Ut tristicie ulłs
tribuatur introitus. sicut comꝑatus color candidꝰ
nigro colori fit pulcrior. Ita ⁊ scõꝵ requies com¬
parata dampnationi maloꝵ gloriosior erit. sic̃
iusticia iniustĩe: sic uirtus incio. Crescit ergo scõꝵ
gloria dum debita dampnantur impii pena post
resurrectionem sc̃ĩs in carne promissa estcelorũ
ascensio. dicente ad patrem xp̃o. Uolo utuibi ego
sum ⁊ ip̃i sint metum. Si .n. membra capitil sum

Expanded text:
cor miserum justorum ex compassione damnatorum condolendi affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
electis. In illa parcit electis: non cñ parcet ĩ
mortem ducit᷑ cruciandus. Iustus u̾o dorn
stinet:/ canto sein finem remun̾ari speret
occulto dei iudicio extra flagelli corrept
nullo emendatõnis uerbe feriunt᷑ plus cor
flagello qr deo diligit᷑ si pecrau̾it dicente ar¬

Expanded text:
electis. In illa parcet electis, non tamen parcet ielectis. In illa parcet electis, non tamen parcet imortem ducetur cruciandus; justus vero dormiet sustinet, tanto se in fine remunerari speret. Saepe occulto Dei judicio extra flagella correptinullo emendationis verbere feriuntur. Plus corripitur flagello qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente A
Abbreviated transcription (Latin):
iudex. Miserere domine misero isidoro in dis¬
na agenti ⁊ digna patienti assidue pecranti
⁊ tua flagella cotidie sustinenti. Ordinata ẽ
miseratõ dei que pͥus ħ hominem ꝑ flagelłã
a petratis emendat. ⁊ postea ab eterno suppli
cio liberat. Clectus .ii. dei dolorib uite huiꝰ atte¬
ritur. ut perfectõnem uite future lucret᷑. Ne¬
quaqͣm deus delinquenti parcit. qm̃ pcc̃orem
aut flagello temporaliaut purgacõne ferit. au
iudicio eterno puniend̃ relinquit: auc ip̃e ĩ se
homo penicendo puuit ꝙ male admisit. Ae
proinde est ꝙ deus delinquenti non parcit. It
temporalia flagella ad eterna proficiunt g¬
dia. Ideoq et iustus in penis gaudere debet. e
impius in prosꝑitatib cimere debet. Neq u
neq reprobo deus misericordiam ⁊ iustĩam.
strahit. Nam et bonos hic per afflictõnem
malos hic remun̾at ꝑ temporalem clemẽt
⁊ illuc punit ꝑ eternam iusticiam. In hac en¬
uita deus parcit impiis. et tamen nõ pari

Expanded text:
udex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aetecio liberat. Electus enim Dei doloribus vitae hujus atteritur, ut perfectior futurae vitae lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit, quem peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo puniet quod male admisit: ac proinde est quod Deus delinquenti non parcet. Justo temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: ideoque et justus in poenis gaudere debet, et impius in prosperitatibus timere. Neque justo neque reprobo Deus misericordiam et justitiam subtrahit. Nam et bonos hic per afflictionem rat, et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac vita Deus parcet impiis; et tamen non parcet
Abbreviated transcription (Latin):
diuicie multi qui comedunt illas. O quot ⁊
qnͣtis magnates iudigent. Ipẽm frequenter
exꝑior. opes itaq non faciunt diuitem sed:¬
egenum.
Exemipla contra cupiditatem.

Expanded text:
divitie, multi qui comedunt illas». 2 Quot et quantis magnates indigeant, ipsemet frequenter experior. Opes itaque non faciunt diegenum. CAPUT IX. Exempla contra cupiditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cum imperfr̃os comꝑisem ꝑfic̾e malui.
qͣm eis sic relictis ad alia retractanda transire.
Compleni ergo t̾ciũ qui scriptus fuerat usq
ad eum locum uͥ cõmemoratũ ÷ ex ewangłio
testimoniũ de muliere q̃ abscondit fermẽtũ
bris opus illud impleui. quoꝵ pͥmi tres ad¬
iuuant ut scripture intłłigantur. quartus
autem quõ que intlłigimus ꝓferenda sint
In scoo sane libro de auctore libri quẽ plures
uocant sapĩam salomonis. ꝙ ⁊̃ ip̃m sicut ex¬
clesiasticum iesussirath scripserit. non ita cõs¬
tare ut a me dc̃m ÷ postea didici ⁊ omĩo proba¬
bilius cõꝑi ñ esse hunc eius libri auctorem. Uͥ
natur auctoritas. ex consuetudĩe qua iam loqͦ
ccl̃ia uetus testm̃ appellaui. Apl̃s autem nõ
ystoria scm̃ ambrosium soluisse q̃stionẽ.
inqͣm cocranei fuerint plato ⁊ iheremias
e fefellit memoria. Nam quid ille dehac re
c dix̾̃t in libro eius legitur quẽ de sacram̃tiͦ

Expanded text:
cum imperfectos comperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. Complevi ergo tertium qui scriptus fuerat usque ad eum locum ubi commemoratum est ex Evangelio testimonium de muliere, quae abscondit fermentum bris opus illud implevi; quorum primi tres adjuvant ut Scripturae intelligantur, quartus autem quomodo quae intelligimus proferenda sint. 2. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures vocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Jesus Sirach scripserit, non ita cotare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. ubi natur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. nam quid ille de hac re episcopus dixerit, in libro eius legitur, quem de sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam prestant. s nil proficit esse illabatũ
aculpa. qui nõ est paratus ad ueniam. dũ que¬
potius hec magna sit culpa qñ tardius relaxã¬
tur fraterna delicta. Qui fratrem sibi tarduis
reconciliat. deum sibi cardius placat. frustra
enim ꝓpiciari sibi deum querit qui cito placari
ĩ proximũ negligit.
uanda. Unũ ne malũ quis inferat. alterũi¬

Expanded text:
veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum negligit. vanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alteru
Abbreviated transcription (Latin):
On hominem s uitia odio habenda.  ui¬
liter autem deplorandi sunt: qui odie
infratre tabescunt. ꝙ contra alios ꝑniciosũ
animi dolum seruant. A regno enim dei se se¬
parant. qui seiz ip̃os a caritate dissociant. sic̃
mat̾ ecclesia praue ab hominib hereticis p̃¬
mitur. s cñ eos ad se uenientes benigna carita¬
te amplectitur. Ita ⁊ singłi nrõrum quoscũq
inimicos sustinemus reuercentes materna imi¬
tatione amplecti stacim debemus. Cito est ig¬
noscendum cuiqm dum ueniam postulat Nõ
eĩ posse pecrata dimitti ei qui in se pectanti
debita non dimittat. formam enĩ nobis in¬
dulgencie deus ex m̃ito condicõnis nr̃e ĩposuit.¬
dum ita orare nosi precepit dimitte nobis de¬
bita nr̃a sicut et nos dimittimus debitoribu
nr̃s. Iustum est enim dei iudicium cantũq¬
pecratori a se iudulgi ostendit. quantum alc̾utro
unus quisq in se offenso indulget. Quidam
de suis fidentes meritis pigre in se delinquentib

Expanded text:
on homines, odio sunt habenda. Flebiliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra alios perniciosum odium animi servant. A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. Sicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittdulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit,dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumqpeccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Omanus autem pontifex uel ep̃c pꝰ albã
et cingulũ assumit orale. ⁊ replicat sr̃
et quia signo crucis auri lamina cessit pro la¬
mina quam pontifex ille gerelut in fronce
pontifex iste crucem gerit in pectore. Nam
misterium qd̃ in quatuor litt̾is auri lamĩa
continebat: in quatuor partib forma crucis
xeplicuit uixta qd̾ inquit apłs. Ut compre¬
bendatis cum omĩb scĩs que sit lacitudo ⁊ lõ¬
crucem quãdam insertam cathenuł acollo
suspensam si bi statuit ante pectus. ut sacͣmẽ¬
cum qd̃ ille tunc preferebat in fronte bͥ iam
recondat in pectore. Nam corde creditur ad iusti¬
lba membris corꝑis ꝯuenient̾ aptata ncħ
suꝑfluũ aut dissolutũ in uita sacerdotis eẽ
debere demonstrat Loec ob spẽm candoris desig̾¬
nat mundiciam. sm̃ qd̃ legitur. Onũ temꝑe
uel lino pp̃ quod scriptũ est. Bissinũ sunt iusti¬
ficatõnes scõrum. sicut autem bỹssus uł linĩ
candorem quẽ ex natura non habet młtis tim¬

Expanded text:
omanus autem pontifex post albam et cingulum assumit orale, quod circa capuEt quia signo crucis auri lamina cessit, pro lamina, quam pontifex ille gerebat in fronte, pontifex iste crucem gerit in pectore. Nam mysterium, quod in quatuor litteris auri lamina continebat, in quatuor partibus forma crucis explicuit, juxta quod inquit Apostolus: Ut comprehendatis cum omnibus sanctis quae sit longitudo et lacrucem quamdam insertam catenulis a collo suspensam, sibi statuit ante pectus, ut sacramentum, quod ille praeferebat in fronte, hic autem recondat in pectore: nam corde creditur ad justilba membris corporis convenienter aptata, nihil superfluum aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere, demonstrat. Haec ob speciem candoris designat munditiam, secundum quod legitur: Omni tempore  lino. Propter quod scriptum est: Byssum sunt justificationes sanctorum. Sicut enim byssus, vel linum candorem, quem ex natura non habet, multis tun
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis locis ac uarii oꝑib ad decorem. illd̾
insinuiat qd̾ ꝓpħa dicit in psalmo. Astitit
regina a dextris tuis in uestitu deau¬

Expanded text:
diversis locis et variis operibus ad decorem, illud insinuat, quod Propheta dicit in Psalmo: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deau
Abbreviated transcription (Latin):
urpis mater filiam gen̾at turpiorẽ.
iustum ẽ ut qui mn sordib est sordescat
adbiic. Om̃s adulterantes qiͣ dibanus accẽ¬
sus a coquente. ceperũt principes furere a
uino. lenter .n. oppipare satur libent̾ uene¬
rem amplexatur. O extrema libidinis cur¬
pitudo. que non solum mentem effeminat.
s corpus eneruat. non solum maculat ani¬
niam. s fedat ꝑsonam. Omẽ namq peccat᷑
quodcũq fec̾it homo extra corpus est. Qui
autẽ for. in corpus .s .p. semꝑ illam p̾cedũt

Expanded text:
urpiorem. Iustum est enim ut «qui in sordibus est, sordescat adhuc». «Omnes enim adulterantes quasi clibanus succensus a coquente. Ceperunt principes furere a vino»: Venter enim opipare satus libenter Venerem amplexatur. O extrema libidinis turpitudo, que non solum mentem effeminat, sed corpus enervat, non solum maculat animam, sed fedat personam. «Omne namque peccatum quodcunque fecerit homo, extra suum corpus est, qui autem forni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩut̾o: qualia loquar ego de mei
genib. lactatus uberib natus in com¬
nem et cibum ignis: Utinam interfectus tu¬
issem in ut̾o ut fuiss mͥ mater mea sepulcrũ.
et iuilua eius conceptus eternus. fuissem enĩ
qͣiͣ non essem. de ucero tͣnslatus ad tumulũ.
Quis ergo det ocuł meis fontem lacrimarũ.
Sane formatus de terra. conceptus in culpa.¬
natus ad penam. Agit praua que nõ licent.
turpia q̃ non decent. uana q̃ non expediũt. fiet
cinis. esca uermis. massa putredinis. Exponã
id planius. edisseram plenius. formatus est
laborem. timorem. ⁊ dolorem. qd̾̃q misu̾is ẽ
ad mortem. agit praua quib offend̾ deũ
offendit proximũ. offendit se ip̃m. Agit in¬
pia quib pollũ famam. pollũ ꝑsonam pollu
conscĩam Agit uana quib negligit seria.
negligit utilia. negligit necessaria. fiet
cib ignis. qui semꝑ ardet et urit in extĩgui¬
bilis. Esca uermis qui semꝑ rodit ⁊ comedit.
ĩmortalis. massa putredinis. que semꝑ fecz

Expanded text:
utero, qualia loquar ego de me, genibus, lactatus uberibus?». Natus in «combustionem et cibum ignis?». «Utinam interfectus fuissem in utero, ut fuisset michi mater mea sepulchrum et vulva eius conceptus eternus». «Fuissem enim quasi non essem, de utero translatus ad tumulum». 2 Quis ergo det oculis meis fontem lacrimarum, Sane formatus natus ad penam, agit prava que non licent, turpia que non decent, vana que non expediunt; fiet cibus ignis, esca vermis, massa puid planius, edisseram plenius. Formatus est laborem, timorem et dolorem: quodque miserius est ad mortem. Agit prava, quibus offendit Deum, offendit proximum, offendit seipsum; agit turpia, quibus polluit famam, polluit personam, polluit conscientiam. Agit vana quibus negligit seria, negligit utilia, negligit necessaria. Fiet cibus ignis, qui semper ardet et urit inexstinguibilis; esca vermis qui semper rodit et comedit immortalis; massa putredinis, que semper fetet
Abbreviated transcription (Latin):
culatur dexteram sacerdotis. Quia uero per
uisa miracła cognouit hunc esse de qͦ magr̃
p̃dixerat. qui post me uenit ante me factus
cuius non sum dignus corrigiam calciamẽti
solue̾. ꝓnus ad pedes calciamentũ romani pon¬
tificis oscłatur. Sacerdos qͦ subdiaconũ bene¬

Expanded text:
culatur sacerdotis dextram. Quia vero per visa miracula cognovit hunc esse de quo magister praedixerat: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere, pronus ad pedes, calceamentum Romani pontificis osculatur. Sacerdos vero subdiaconum bene
Abbreviated transcription (Latin):
trib libris contra epłam ꝑmeniani do¬
nacistarum carthaginiensis epi successorisq
donati questio magna uersatur ⁊ soluitur.
utrũ in unitate et eoꝵdem ꝯmunione sacͣ¬
mentoꝵ mali contaminent bonos. & quẽ¬
admodũ non contaminent disputatur: pp̃
eccl̃iam toto orbe diffusam. cui calũpniando
schisia fecerunt. In quoꝵ libro tercio cũ dis¬
sereretur quõ sit accipiend̃ qd̃ ait apłs. auf̾te
malum ex uob̾ ip̃is. illud ꝙ dixi ut ex se ipso
quisq auferat mualum non sic ẽẽ intelligẽd̾.
s sic potius ut homo maliis auferatur ex ho¬
minib bonis. ꝙ fit ꝑ eccliasticam disciplinã.
sicut greca lingua indicat uͥ sine ambiguita
respondim parmeniano. Hoc opus sic incip̃.
Multa qͥdem alias adu̾sus donatistas. De

Expanded text:
 libris contra epistulam Parmeniani, Donatistarum Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur et soluitur, utrum in unitate eorundem communione sacramentorum mali contaminent bonos et quemadmodum non contaminent disputatur propter ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando scisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitatrespondMulta quidem alias aduersus Donatistas .
Abbreviated transcription (Latin):
cessit in encharistia osũmatur. Nam qnͣ tanilib
partem quisq accipiat: totam ꝑcipit eucharis¬
tiam. Sic euenit de manna. qi nec qui plus colle¬
gerat habuit amplius. uec qui minus acceperat.
repperit minus. Hanc ergo prefigurabat pauis
ille celestis. de quo saꝑiens protestatur paneni
de celo p̃sticisti sine labore omẽ delectamentum
in se hñtem ⁊ onũs saporis suauitatem. ꝙ de se

Expanded text:
cessit, in Eucharistia consummatur. Nam quantamlibet cessit, in Eucharistia consummatur. Nam quantamlibet quisque partem accipit, totam percipit eucharistiam, sicut evenit de manna, quia nec qui plus collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat reperit minus. Hanc ergo praefigurabat panis ille coelestis, de quo sapiens protestatur: Panem de coelo praestitit sine labore, omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatem Sap.