comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tium a querentiũ. cur iudiciũ diffe¬
inq̾e qui sic quesiuit tanqͣm repente ui¬
llexerit. aut qͣsi sciens int̾rogauerit
doceret: subiecit dicens. despicis in
ortunitatib intribulatione. Idesto
tune despicis. ꝙ facis tribulationes
inflammandos animos desid̃io aduent̾
i. Hisenim iocundior est fons ille ui
qui multum sitierint. Itaq insinu¬
t consilium dilationis dicens. Dum suꝑ
it impiꝰ incendit᷑ pauꝑ. Mirum est ꝙ
ierum. qđ studio bone spei pariuili
Accendant᷑ ad recte uiuendum exerci¬
tatione ꝑsequentiũ. Quo mist̾io agit᷑.
uit etiam hereses esse ꝑmutant᷑. Non¬
gͥa ipsi heretici hoc uolunt: s qͥa hoc
depeccatis eoꝵ diuina ꝓuidentia oꝑat᷑
que lucem facit ꝙ ordinat: ce nebras
autem tĩn ordinat ut fiat eoꝵ comparatio¬
ne lux gͣdior. sic̃ hereticoꝵ comparatione
iocundior inuentio ueritatis. Eaxum
quippe comparatione ꝓbati manifesti
fiunt int̾ homines qui deo noti sunt.

Expanded text:
gementium; et quaerentium cur judicium diffegementium; et quaerentium cur judicium diffeDeinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjecit dicens: Despicis in opportunitatibus, in tribulatione, idest, opportune despicis, et facis tribulationes, ad inflammandos animos desiderio adventus tui. His enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint. Itaque insinuat consilium dilationerbit impius, incenditur pauper. Mirum est et verum, quanto studio bonae spel parvuli accendantur ad recte vivendum, comparatione peccantium. Quo mysterio agitur, ut etiam haereses esse permittanta ipsi haeretici hoc volunt, sed quia hoc de peccatis eorum divina providentia operatur, quae lucem facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat, ut fiat eorum comparatione lux gratior, sicut haereticorum comparatione jucundior inventio veritatis. Eorum quippe comparatione probati manifesti fiunt inter hom
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Nam subtit᷑. Qm̃ non infinei
obliuo erit pauꝑis: patientia paui¬
um non ꝑibit infinem. Modo qͣsi ol¬
luuo pauꝑum fit: qͣmdiu eos atri¬
bulatione qͣm colerant dñs non deso¬
dit. Et eoꝵ patientia qͣsi ꝑire cern
sa t̾minant᷑. Ex uerb̾ autẽ que secui¬
tur. mentionẽ facere de antxͦ uidẽ¬
cum subiungit. Exurge dne non
confortet᷑ homo: iudicent᷑ gentes inconspectu
tuo. Intm̃ eñi confortabit᷑ homo ille peccati
ut intemplodĩ sedeat: ꝙ etiam d̃m se no¬
minet atq multos adse conũti faciat.
Contͣ hunc gͦ exurgere dñm ꝓpħa postulat.
atq eos qui credituri sunt in eum. iuditio
suo condempnare. De qͦ adhuc subiungit.
Constitue d̾ñe legis latorem suꝑeos: scrant
gentes qm̃ homines sunt. Bene eum le¬
gis latorem nominat. qͥa ab laturꝰ ẽ legem
postulat. ut hi qui credituri sunt meum
culmen manis głe uenturꝰ credit᷑. tanta
Ditrent᷑ d̾m res humanas negligere: int̾¬
posito diapsalmate. subicit tanqͣm uocẽ

Expanded text:
n in finem oblivio erit pauperis: Patientia pauperum non peribit in finem. 50 Modo quasi oblivio pauperum fit, quandiu eos a tribulatione quam tolerant, Dominus non defendit: et eorum patientia quasi perire cernitur, sa terminantur. 19. Ex verbis autem quae sequuntur, mentionem facere de Antit: Exsurge Domine, non confortetur homo: judicentur gentes in conspectu tuo. Intantum enim confortabitur homo ille peccati, ut in templo Dei sedeat, et etiam Deum se nominet, atque multos ad se converti faciat. Contra hunc ergo exsurgere Dominum Propheta postulat, atque eos qui credituri sunt in eum, judicio suo condemnare. De quo adhuc subjungit: Constitue, Domine, legislatorem super eos: sciant gentes quoniam homines sunt. Bene eum legislatorem nominat, quia allaturus est legem postulat ut hi qui credituri sunt in eum, culmen inanis gloriae venturus creditur, tanta bitrentur Deum res humanas negligere; interposito diapsalmate, subjicit tanquam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
nemq uenturꝰ ẽ: ꝓpt̾ea sequit᷑. Dixit
eñĩ incorde suo: non mouebor agene¬
ratione ingenerationẽ sine malo. Io:
fama mea & nom̃ meũ de hac genera¬
tione ingenerationẽ posfõꝵ ñ tͣnsiet:
nisi artib malis adipiscar tam excel¬
sum pͥncipatum. deqͦ posteri tacẽ ñ
narũ artiũ exꝑs atq aiusticiȩ lumi¬
ne alienꝰ. malis artib sͥ adicum molit᷑
aꝑire ad famã tam diuturnã: ut ap̃d
posteros etiam celebret᷑. Et qͥ ñ possunt
de se hõies loqͥ. dum mͦ nom̃ eoꝵ latis¬
sime ꝑuaget᷑. Qd hic arbitror diccum
ẽẽ. non mouebor ageneratione inge¬
nerationẽ sine malo. Qͥd gͦ mirũ si
etrã homo ille peccati qui totam neqͥti

Expanded text:
xit enim in corde suo, Non movebor a generatione in generationem sine malo. Id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet: nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non narum artium expers, atque a justitiae lumine alienus malis artibus sibi aditum molitur aperire ad famam, tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt de se homines loqui: dummodo nomen eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse, Non movebor a generatione in generationem, sine malo. Quid ergo mirum, si etiam homo ille
Abbreviated transcription (Latin):
qd forma occupet corporis. s indilec¬
tione qͦ se ꝑuenisse ꝑ amorem lecat᷑.
P es gͦ peccatoꝵ .i. amor cõphendit᷑ in
laqueo quẽ occultat: quia cũ frau¬
dulentam accionẽ consecuta fuerit
delectatio: cum eos tͣdidit ds in con
cupiscentia cordis eoꝵ iam illa delec¬
tatio alligat eos ut inde ab rumꝑe
amorẽ a ad utilia conferre non pos¬

Expanded text:
quod forma occupet corporis: sed in delecquod forma occupet corporis: sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. Pes ergo peccatorum, idest, amor, comprehenditur in laqueo quem occultat: quia cum fraudulentam actionem consecuta fuerit delcupiscentiam cordis eorum , jam illa delectatio alligat eos, ut inde abrumpere amorem et ad utilia conferre non aud
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib que sunt porte mortis:
quia ꝑ illas itur ad mortem. Sunt
autem portȩ filiȩ syon: omĩa opti¬
annuntient᷑ uniũse laudes dei.
Deinde sequit᷑. Exultabo insalutari tuo
ueracit̃ gaudeamꝰ. S hoc nr̃m gau¬
dium adhuc inspe ÷ non inre. Af¬
fugim᷑ enĩ amał hominib. qͣm diu
hic uuimꝰ. Dequib subiunctum est
Insixe sunt gentes munt̾itu quẽ fece¬
runt. Atcende quẽ ad modũ seruet᷑
pena peccatori de oꝑib suis: et
ta ꝙ. so ineo int̾itu sint infixi quẽ semi¬
tes c̾ ferre arbitrabant᷑. Nam cum
interfic̃e corpora cupielrant: ipsi
in anima moribant᷑. Nequib adhuc
subdit᷑. In laqueo isto quẽ abscon¬
der̃t: comp̃hensus est pes eoꝵ. La¬
queus occultꝰ. dolosa est cogitatio. Pe
anime intelligit᷑ amor. Qui cum
prauus est: uocat᷑ cupiditas. Cum
autem rectꝰ: dilectio uel caritas. Amo¬
re enĩ mouet᷑ tanqͣm. adlocum qͦ cen¬
dit. Locꝰ aũ anime ñ inspacio aliqͦ est.

Expanded text:
cupiditatibus, quae sunt portae mortis, quia per illas itur ad mortem. Sunt autem portae filiae Sion, omnia optiannunciantur universae laudes Dei. Deinde sequitur: Exultabo in salutari tuo.veraciter gaudeamus. Sed hoc nostrum gaudium adhuc in spe est, non in re . Affligimur enim a malis hominibus quandiu hic vivimus : de quibus subjunctum est: In fixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Attende quemadmodum servetur poena peccatori de operibus suis, et iam, in eo interitu sunt infixi, quem se inferre arbitrabantur. Nam cum interficere corpora cupiebant, ipsi in anima moriebantur. De quibus adhuc subditur: In laqueo isto, quem absconderunt, comprehensus est pes eorum. Laqueus occultus dolosa est cogitatio: pes animae intelligitur amor, qui cum pravus est, vocatur cupiditas: cum autem rectus, dilectio vel caritas. Amore enim movetur tanquam ad locum quo tendit. Locus autem animae non in spatio aliquo est,
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Nemo gͣtulet᷑ homini qui ꝓsꝑat᷑
inuia sua: cuiꝰ peccatis de est ultor et
ut correptionis flagella non infexant᷑
Multum irascit᷑ dum non exquirit dũ
resq ꝑuenit᷑. Qđ maxime in illo anti¬
xp̃o euenturũ est. qui usq adeo beatꝰ ui¬
debit᷑ hominib : ut etiam d̾s putet᷑. S
qͣnta ista ira sit di: docent sequentia.
Non est d̾s in conspectu eiꝰ : inquinate st̃
uie illiꝰ i nomni tempore. Qui nouit
unde sit gaudendum in anina. nouit
qͣntum malum sit luce deseri uerita¬
tis: cum magnum malum homines
putant ocłoꝵ corporalium cecitatem
quia lux ista retͣhit᷑. Quantam gͦ pe¬
nam patit᷑. qui scd̃is reb peccatoꝵ
suoꝵ eo ꝑducit᷑. ut non ds sit in con¬
tempore. id est cogitationes. ꝙ consi¬
lia eiꝰ inmunda sint: Auferuntur
iudicia tua a facie es. Animꝰ enim
male sibi conscius dum sibi udet nullã
penam pati: credit qđ ñ iudicet ds. Et sic
intemplo dĩ sedebit. extollens se suꝑ om̃e

Expanded text:
tor. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, etut correptionis flagella non patiatur. Multum irascitur, dum non exquirit, dumresque pervenitur: quod maxime in illo Antichristo eventurum est, qui usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. Sed quanta ista ira sit DNon est Deus in conspectu ejus: inquinatae sunt viae illius in omni tempore. Qui novit Ex Augustino unde sit gaudendum in anima, novit quantum malum sit luce deseri veritatis. Cum magnum malum homines putent oculorum corporalium caecitatem quia lux ista retrahitur: quantam ergo poenam patitur, qui secundis rebus peccatorum suorum eo perducitur, ut non Deus sit in contempore, id est cogitationes et consilia ejus immunda sint? Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi poenam pati, credit quod non judicet Deus: et sic templo Dei sedebit; extollens se super omne
Abbreviated transcription (Latin):
A. d̾s. & irritauer̃t inuanitatib suis
cabi. Et ego irritabo eos ieo qui non¬
nben est ppłs: & ingende stulta irrita¬
bo illos. S illis ꝑeuntib qr in obli¬
uionem a deo traditis: numquid ꝙ ex
oblitur̾ est ds qui eum ꝑfidem cogni¬

Expanded text:
Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis . Et ego irritabo eos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo illos. Sed illis pereuntibus et in oblivionem a Deo traditis, nunquid et eos obliturus est Deus, qui eum per fidem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
b manuũ suax comp̃hensꝰ est pec¬
cator. Hec sunt iudicia in quib cog¬
noscit᷑ d̾ns: qd ipsa sua oꝑa que
facit praua. accusant. iudicant.
conuincunt. puniunt peccatorẽ
Nonquerit alios testes nisi uitam ꝙ consei¬
entiam. Hoc est autem iustum om̃ipoten¬
tis dĩ iudicium. ut unꝰ quisq recipiat sc̃q
qd̾ gessit incorpore. siue bonum siue ma
matis qͣsi occulta leticia separationis
que nc̃ fit non locis s affectionib a¬
numoꝵ inter peccatores ꝙ iustos. sic̃
gͣnoꝵ apaleis adhuc inarea. Et seqͥt
Conu̾tant᷑ peccatores mninfernũ: om̃s
gentes que obliuiscunt᷑ d̃m. Illi eñ
qui insuis peccatis ꝑseuerant quia no¬
lunt conũti addm. necesse est ut con¬
ũtant᷑ in infermĩ: ꝙ digne ibi sentiãt.
penam. qui hic negliglint emendare
culpam. Et sicut non ꝓbauer̃t dm̃ ha¬
bere in noticia: tradidit eos in repbũ
Isensum. De calib inqͦdam loco dicio
Ipsi me ꝓuocauert in eo qui non erat

Expanded text:
peccator. Haec sunt judicia in quibus cognoscetur Dominus, quod ipsa sua opera, quae facit prava, accusam, judicant, convincunt, puniunt peccatorem. Non quaerit alios testes, nisi vitam et conscientiam. Hoc est autem justum omnipotentis Dei judicium, ut unusquisque recipiat secundum quod gessit in corpore, sive bonum sive malmatis, quasi occulta laetitia separationis, quae nunc fit non locis, sed affectionibus animorum inter peccatores et justos, sicut granorum a paleis adhuc in area . Et sequitur: Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum. Illis enim qui in suis peccatis perseverant, quia nolunt converti ad Deum, necesse est ut convertantur in infernum: et digne ibi sentiant poenam, qui hic negligunt emendare culpam. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit eos in reprobum sensum . De talibus in quodam loco: Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat
Abbreviated transcription (Latin):
gendꝰ est extoto corde. tota anima totis
uirib. sic ꝙ laudandꝰ est. Et sicut nulla
tͥbulatio nulla angustia nulla creatura¬
nos debet separare a caritate der ita nes
a laude dei. Qui talis est: idoneus est di
bilia tua. Omĩa quid̃em tam uisibilia qͣm
inuisibilia. tam sp̃ualia quam corporalia
tam ea que circa corpꝰ uisibilit̃ facis aqͥ
nutriendam fidem: qͣm ea que inusibilit̃
circa animam agis a ddonandam et̾nani
salutem. Quare narrant᷑ mirabilia deic
Ut ex oꝑib agnoscamꝰ auctorem. exmirabi¬
lib ad miremͣ mirabilem: & ita excitem̃
ad cognoscendum. & amandum d̃m. ꝙ
ita contemptis temporalib spem nr̃am¬

Expanded text:
gendus est ex toto corde, tota anima, totis gendus est ex toto corde, tota anima, totis viribus : sic et laudandus est. Et sicut nulla tribulatio, nulla angustia, nulla creatura debet nos separare a caritate Dei : ita nec a laude Dei. Qui talis est, idoneus est dicrrabo omnia mirabilia tua. Omnia quidem tam visibilia quam invisibilia, tam spiritualia quam corporalia, tam ea quae circa corpus visibiliter facis ad nutriendam fidem, quam ea quae invisibiliter circa animam agis ad donandam aeternam salutem. Quare narrantur mirabilia Dei? Ut ex operibus agnoscamus 45 auctorem, ex mirabilibus admiremur mirabilem: et ita excitemur ad cognoscendum et amandum Dominum. Et ita contemtis tempor
Abbreviated transcription (Latin):
te facta est ut plenitudo gentiũ int̾ret.
net᷑ adconũsionẽ. Aut si contempserit.¬
exercet᷑ ad dampnationẽ. Iudiciũ. Aũt
manifestum est. quo uenturꝰ est dñs
iudicare uiuos & mortuos. Qui ñ corri¬
gunt᷑ isto occulto iudicio: digne puni¬
ent᷑ illo manifesto. In hoc audem psal¬
mo. obseruanda sunt occulta filii. id ẽ hu¬
milis eius adduentꝰ. qui ꝓ fuit gentib ẽ
cecitatȩ iudeoꝵ. & pena que nc̃ occulte
agit᷑. nondum dampnatione peccantiũ:
s aut erercitatiõe conu̾soꝵ. aut admonitiõe ut comũtant᷑.
ant eecitate it dãpnationi preparentur.. Dica¬
tur gͦ uoce filii. dicat᷑ uoce omnium ꝑ¬
fectorum ad patrem:
lia tua. Ac si aꝑte dicat. lauda¬
bo te incoto corde meo: corde
integro. corde ꝑfecto. Beatus homo qͥ dde
toto corde suo nicħ retinet sibi.s totũ
expendit in laude dei. Tantũ ds lauda¬
ri debet: qͣntum & diligi. Sicut gͦ dili¬

Expanded text:
el facta est, ut plenitudo gentium intraret . el facta est, ut plenitudo gentium intraret . netur ad conversionem, aut, si contempseritexcaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus est Dominus judicare vivos et mortuos. Qui non corriguntur isto occulto judicio, digne punientur illo manifesto. In hoc autem psalmo observanda sunt occulta Filii, id, est, humilis ejus adventus, qui profuit gentibus, cum caecitate Judaeorum, et poena quae nunc occulte agitur nondum damnatione peccantium, sed aut exercitatione conversorum, aut admonitione, ut convertantur, aut caecitate, ut damnationi praeparentur. Dicatur ergo voce Filii: dicatur voce omnium perfectorum ad Patrem: lia tua. Ac si aperte dicat, Laudabo te in toto corde meo, corde integro, corde perfecto. Beatus homo qui de toto corde suo nihil retinet sibi, sed totum expendit in laudem Dei. Tantum Deus laudari debet, quantum et diligi. Sicut ergo dili
Abbreviated transcription (Latin):
nes continet. omnem creaturã sibi subi¬
cit. ipsum qui est pͥncipium ꝙ finis lau¬
demus inpͥncipio & infine: & numqͣm
filii. s quia ñ dicit cuiꝰ. intelli¬
tamento ponit filium. se ipsum unige¬
nicum filiũ. uult incelligi ubi ait. si uos
filiꝰ lib̃auerit. tẽ uere liberi eritis. Non
enim dixit filiꝰ di. s tm̃ dicendo filius:
dat intelligi cuiꝰ sit filius. Quam locuti¬
onem ñ recipit: nisi excellentia eius.
De qͦ ita loquimͣ᷑. ut etiam si eum ñ nomi¬
nemꝰ. possit intelligi. Ita enim dicimꝰ.
Pluit: Serenat. tonat. & si qua sunt alia.
nec addimꝰ quis id faciat quia om̃ium
mentib sponte se offert excellentia fa¬
cientis. Quos aduentus d̃ni credimꝰ.
unum p̃teritum quẽ uid̃i non intellerer̃t.
alt̾m fut᷑um. quẽ utriq sꝑamꝰ. Et qm̃ iste¬
qͥ uidi ñ intellexerunt gentib ꝓfuit. ñ
inconuenient̃ accipit̾ de hoc aauentu di
ci ꝓoccultis filii. uͥ cecitas inisrł. expar¬

Expanded text:
nes continet, omnem creaturam sibi subjines continet, omnem creaturam sibi subjicit: ipsum qui est principium et finis, laudemus in principio et in fine, et nunquam filii. Et quia non dicit cujus, intellitamento ponit Filium, seipsum unigenitum Filium vult intelligi, ubi ait, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit Filius Dei, sed tantum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit Filius. Quam locutionem non recipit nisi excellentia ejus, de quo ita loquimur, ut etiam si eum non nominemus, possit intelligi. Ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt alia: nec addimus quis id faciat, quia omnium mentibus sponte se offert excellentia facientis. Duos adventus Domini credimus: unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt: alterum futurum, quequem Judaei non intellexerunt, gentibus profuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dictum, pro occultis Filii, ubi caecitas ex parte Isra
Abbreviated transcription (Latin):
n campo abel occidit᷑. Uolucres cęli sunt
elati. qui cogitatione & locutione tumi¬
di: dum cet̾os se inferiores pensant ñte
ambulant semitas maris. id est in qui¬
runt in ꝓfundo huiꝰ scłi temporalia: quȩ tam¬
qͣm semite in mari cito euanescunt q int̾¬
eunt. Et non ait ambulant s ꝑ ambu¬
lant: ostendens ꝑtinacissimum studium
inania q p̃tersluentia querentiũ. Hȩc aũ
tria genera uicioꝵ id est uoluptas carnis
a suꝑbia ꝙ curiositas omĩa peccata con¬
cludunt: quȩ a iohanne apło enumerant᷑
cum dicit. Nolite diligere mundum. qm̃¬
bitio scłi. ꝑocłos enĩ curiositas ualet in¬
telligi. His trib temptationily d̾ns temp¬
tatus est. Et cum ñ potuit apud eum uale¬
re ininucꝰ. hoc deillo dr̾. post qͣm comple¬
uit ominem temptationem diabolus. Ec
quia tam mirabilis est d̾ns qđ infantes
erudit. astutos destruit. peccatorib mi¬
seret᷑. scõs uisitat. Angłos possidet. homi¬

Expanded text:
In campo Abel occiditur. Volucres caeli sunt In campo Abel occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione et locutione tumidi, dum caeteros se inferiores pensant, mente erambulant semitas maris. Idest, inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari cito evanescunt et intereunt. Et non ait, Ambulant, sed Perambulant: ostendens pertinacissimum studium, inania et praeterfluentia quaerentium. Haec autem tria genera vitiorum, idest, voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt, quae a Joanne Apostolo enumerantur , cum dicit: Nolite diligere mundum IbiPer oculos enim curiositas solet intelligi. Et his tribus tentationibus Dominus tentatus est : et quum non potuit apud eum valere inimicus, hoc de illo dicitur, Postquam complevit omnem tentationem diabolus . Et quia tam mirabilis est Dominus, quod infantes erudit, astutos destruit, peccatoribus miseretur, sanctos visitat, 44 angelos possidet, homi
Abbreviated transcription (Latin):
& dignius cet̾̃is creaturis a d̾no facti st̃.
Et quia non solum anglicam nat᷑am possi¬
dere. s & humanam post lapsum redime¬
re & subicẽ sibi dignatus est: recte subdit᷑.
Omĩa subiecisti sub pedib eius. Quȩ omĩa:
Exponit: oues & boues uniũsas. ꝑ oues sim¬
plices quiq in sca eccłia intellecti sunt:
qui more ouium sub regimine pastorũ
simplicĩt atq humilit̾ uiuunt. ꝑ boues gͦ
ipsi reccores designant᷑. qui ũbo doctͥne cor¬
da hominum exarare & excolere non
cessant: ut de t̾renis mentib fruccum
sp̃ualem deo reddant. Oues gͦ & boues
uniũsas sibi dñs subiecit. quia om̃s elec¬
tos tam subiectos. qͣm p̃latos inscã ec¬
clesia disponit & regit. Et quia hic ma¬
i cum bonis admiscent᷑. bene de reꝓbis
subdit᷑. Insuꝑ &r pecora campi. Uolucres
eli a pisces maris. Quod insuꝑ dicit ad
duolucres celi ꝙ pisces maris reportan¬
irduũ nich laboriosum ascendunt. Cãp̃
st enim lata uia quȩ ducit adint̾itum.

Expanded text:
 dignius caeteris creaturis a Domino facti sunt. Et quia non solum angelicam naturam possidere, sed et humanam post lapsum redimere, et subjicere sibi dignatus est, recte subjungitur, 7. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Quae omnia exponit: Oves et boves universas. Per oves simplices quique in sancta Ecclesia intellecti sunt, qui more ovium sub regimine pastorum simpliciter atque humiliter vivunt. Per boves vero ipsi rectores designantur, qui verbo doctrinae corda hominum exarare et excolere non cessant, ut de terrenis mentibus fructum spiritualem Domino reddant. Oves ergo et boves universas sibi Dominus subjecit, quia omnes electos tam subjectos quam praelatos in sancta Ecclesia disponit et regit . 8. Et quia hic mali cum bonis admiscentur, bene de reprobis subditur, Insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris. Quod Insuper, dicit, ad ad volucres caeli et pisces maris reportandarduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiit menoria eoꝵ cum sonitu: & d̾ns
inet̾num ꝑmanet. Magnꝰ strepitꝰ fit:
um est. nͥ qui magno strepitu. priꝰcũ
siuis uiciis belligerau̾̃it. Tc̃ efficit᷑ ħo
regnum pacatissimũ deo. cum sic in eo
tumultꝰ uicioꝵ destruit᷑: ut eoꝵ me¬
moria penitꝰ deleat᷑. Et ibi d̃ñs ꝑma¬
net inet̾num. uͥ iam iniquitas aut foris
ꝑactionem: aut intꝰ ꝑ cogitationẽ nul¬
lum inuenit locum. Uel iuxta histo¬
riam impioꝵ memoria cum sonitu
qui cum tanto strepitu clamabant
crucifige crucifige: Ibi sunt ꝑsecutores
martirum: Quis uł eoꝵ reminiscit᷑: Pu¬
tauer̃t extinguere nom̃ xp̃ianũ. ꝑier̃t

Expanded text:
iit memoria eorum cum sonitu: et Dominus in aeternum permanet. Magnus strepitus fit, um est, nisi qui magno strepitu prius cum suis vitiis belligera verit. Tunc efficitur homo regnum pacatissimum Deo cum sic in eo tumultus vitiorum destruitur, ut eorum memoria penitus deleatur. 8. Et ibi Dominus permanet in aeternum ubi jam iniquitas aut foris per actionem, aut intus per cogitationem nullum invenit locum, vel juxta historiam impiorum memoria cum sonitu qui cum tanto strepitu clamabant, Crucifige crucifige ? ubi sunt persecutores martyrum? Quis vel eorum reminiscitur? Putaverunt extinguere
Abbreviated transcription (Latin):
confregit acq eum auistis quos tenebat cap¬
cos spoliauit. Infinibus quoq inimicorum
exaltatꝰ est quando ad celum ascendit. et
gloriosum atq laudabile nomen eius. usq
adultimum terre p̃dicatum claruit. Uñ

Expanded text:
confregit, atque eum a justis quos tenebat capconfregit, atque eum a justis quos tenebat captos, spoliavit. In finibus quoque inimicorum exaltatus est, quando ad caelum ascendit, et gloriosum atque laudabile nomen ejus usque ad ultimum terrae praedicatum claruit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uitium manis głe uel solum uel ma¬
xime cauendum esse ꝑfectis. Quo pͥmon.
uitio lapsa est anima. hoc ultimum uin¬
cit. Initium autem omnis peccati. suꝑbia.
Beinde aduersus diabolum & angłos eiꝰ
quorum possessio peccatores acq homines
impũ sunt: dep̾catur dicens. Neurge auẽ
in iratua. & etalcare in finib inimicorũ meoꝵ. Exur¬
ge dicit id̃ est appare humanis uidelicet utens
impius eximpio fit iustus: &. expossessi¬
one diaboli migrat intemplum dĩ. Et qm̃
pena est ut cuiq auferatur possessio in
qua dñari desiderat. hanc penam dicit
iram dei aduersus diabolum: ut desmat
possidere quos possidet. Finem autẽ dix̃
ipsam possessionem. ubi uult dm̃ exaltari
potiꝰ. id est honorari & głorificari quam
diabolum: dum impii iustificantur
& laudant dm̃. Quasi mira sua dñs ex
urgere uisus est. quando amortius re¬
surgens inferni claustra petiĩt: eiusq portas

Expanded text:
hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel mahoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis. Quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia . 7. Deinde adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt, deprecatur, dicens: Exsurge, Domine in ira tua, et exaltare in finibus inimicorum meorum. Exsurge dicit, id est, appare, humanis videlicet utens impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei. Et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio, in qua dominari desiderat: hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere, quos possidet. Finem autem dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est, honorari et glorificari, quam diabolum: dum impii justificantur et laudant Deum. Quasi in ira sua Dominus 35 exsurgere visus est, quando a mortuis resurgens inferni claustra petiit, ejusque portas
Abbreviated transcription (Latin):
habere non possunt. Diabolus autem
dit si pocest ut possideat: & cum possidet
conculcat. Et idõ subdit. Et conculeet
incerra uitam meam .i. conculeando cer¬
ram faciat. uitam meam: cibũ scilicet suũ.
Non enim tantũ leo. s etiam serpens appella¬
tus est: cui dictum est terram manducabis.
Et peccatori homini dictum est. terra es &
meam impuluerem deducat. Hic est ille pul¬
uis quem picit uentus a facie cerre. suꝑboꝵ
scilicet uana & inepca iactantia. inflaca.
& non solidata: tanquam uento elatus
pulueris globus. Recte itaq hic posint
głam: quam non uult inpuluerẽ deduci.
Nult enim eam solidam habere in consei¬
entia: ubi coram dõ nulla iactantia est.
Qui głatur inquit. in dño gloriecur. Ista
soliditas inpuluerem deducitur. si ꝑsu
ꝑbiam quisq contempnens secreca con¬
scientie ubi ds solus hominem ꝓbat. uelitapud
hominem głari. Hin est quod alibi dicit.
Os̃ conterẽt ossa placentium homimbus.

Expanded text:
habere non possunt: diabolus autem, habere non possunt: diabolus autem, dit si potest: et cum possidet, conculcat, et ideo subdit, Et conculcet in terra vitam meam. Id est, conculcando terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum. Non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est: cui dictum est, Terram manducabis . Et peccatori homini dictum est, Terra es, emeam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiam quisque contemnens secreta conscientiae, ubi Deus solus hominem probat, velit apud hominem gloriari. Hinc est, quod alibi dicit, Deus conteret ossa placentium hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba lecicia: quod quasi uinci ñ potuit.
Intelligit gͦ iste ubi maior fiat uictoria:
& ubi pater reddat qui uidet in occulto.
Ne itaq reddat recͥbuentibus mala :
iram potius quam hominem uicit.
Alelior est enim qui uincit. iram: quam
ꝑexecrationem cum ait. decidam merico
abiummeis meis manis. quod est grauissi¬
mum uiris uirandigenus. cum homo diẽ
si illud feci: illud paciar. S aliud est n¬
ratio more uirantis: aliudͥ significatione
ꝓpħantis. Hic enim dicit quid ure con¬
tingat hominibus qui reddent recͥbu¬
entibus mala: ñ qd sibi aut alicui quasi
ire uirando inp̃cetur. E. ido subiungit.
ersequatur inimicus animam meam
& conp̾hendat. Iterum inimicum singu
lari numero nominans magis magisq
manifestat: quem suꝑius uelud leonem
appellauit. Ipse enim animam ꝑsequit᷑.
Nam homines usq ad inc̾fectionem corpo¬
ris seuiunt: animam uero in potestatẽ

Expanded text:
superba laetitia, quod quasi vinci 34 non potuit. superba laetitia, quod quasi vinci 34 non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi pater reddat, qui videt in occulto Ne itaque reddat retribuentibus mala, iram potius, quam hominem vincit. Melior est enim, qui vincit iram, quam per exsecrationem, cum ait, Decidam merito ab inimicis meis inanis. Quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetizantis. Hic enim dicit, quid jure contingat hominibus, qui reddunt retribuentibus mala: non quod sibi aut alicui quasi jurejurando imprecetur, et ideo subjungit: 6. Persequatur inimicus animam meam, et comprehendat. Iterum inimicum Ex Augustino singulari numero nominans, magis magisque manifestat, quod superius, quasi leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur . Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
amanibus meis.i. si exibui menbra m̃a
rma iniquitatis ad peccandum. si non
ui in nocens manibus & qd̃ ꝑfect᷑us est
si reddidi retͥbuentibus michi mala .i.
si ad uersus malos paciens ñ fui: decidam
merito abinmicis meis manis. idẽ me¬
rito negligentie mee ꝑsequentib ini¬
micis corruam uacuus a fructu iticie.
ustum est enim ut abinimicis uictus
decidat. qͥsqͥs secont᷑  eos armis iurtutum
& bonorum oꝑum minime roborat. Et bene.
ñ ait si reddidi facientibus mala. s recͥbuen¬
tibus michi mala. Qui enim recͥbuit. iam
aliquid accepit. Maioris audem patiendie
est nec ei mala rependere. qui acceptis
beneficiis reddit mala ꝓbonis: qua si nullo
ante accepto beneficio nocere uoluisset.
Inanit̾ autem se iactat. qui cum a& ipse ħc
sit cupit se de homine uindicare: & suꝑa¬
re hominem palam querit. occulte adia¬
bolo suꝑatur. Inanis effectus est uana &

Expanded text:
in manibus meis. Idest, si exhibui membra mea in manibus meis. Idest, si exhibui membra mea arma iniquitatis ad peccandum : si non fui innocens manibus, et, quod perfectius est, 5. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Idest, si adversus malos patiens non fui. Decidam merito ab inimicis meis inanis. Id est, merito negligentiae meae persequentibus inimicis, corruam vacuus a fructu justitiae. Justum est enim, ut ab inimicis victus decidat, quisquis se contra eos armis virtutum et bonorum operum minime roborat. Et bene Ex Augustino non ait, si reddidi facientibus mala: sed retribuentibus mihi mala. Qui enim retribuit, jam aliquid accepit. Majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere, qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset. Inaniter autem se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare, et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur. Inanis effectus est, vana et
Abbreviated transcription (Latin):
signat: concordans cum apło qui ait. Adu̾sariꝰ
ur̃ diabolus tanquam leo cireuit querens quẽ
deuoret. S quomͦ huc hosti tam forti & cru¬
deli fragilitas humana resistere pocerit:
si ille eam ñ redimat & saluet qui creauit:
Et id̾õ ait dum non est qui redimat neq qui
saluum faciat. subaudis nisi tu redimas &. sal¬
ues. Alagna est utilitas seruo dei. ꝓpͥam in¬
firmitatem recognoscere:atq in suis uirib
aut meritis nullam fiduciam habere. Tẽ
enim incipit ad esse uircus diuina: quando
deficere incipit p̾sumptio humana. hinc
paulo uoce dei dicitur. Sufficit tibi gr̃am̃a:
nam uirtus m infirmitate ꝑficitur. Hinc
peget semet ipsum. Talis erat idem apłs
um diceret. Grã dĩ sum id quod sum. Ergo
dño deo suo sperans. & de uiribus suis
orans. qualis fuerit iste uir sẽs audiamꝰ.
Irum inuocat dñm dm̃ suum tanquam
gras agens. atq nomini ipsius bonum

Expanded text:
signat, concordans cum Apostolo qui ait, Adversarius signat, concordans cum Apostolo qui ait, Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Sed quomodo huic hosti tam forti et crudeli fragilitas humana resistere poterit, si ille eam non redimat, et salvet, qui creavit? Et ideo ait, Dum non est, qui redimat, neque qui salvum faciat: subaudis, nisi tu redimas et salves. Magna est utilitas servo Dei propriam infirmitatem recognoscere, atque in suis viribus, aut meritis nullam fiduciam habere. Tunc enim incipit adesse virtus divina, quando deficere incipit praesumptio humana. Hinc Paulo voce Dei dicitur: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur : hinc neget semetipsum . Talis erat idem Apostolus, cum diceret, Gratia Dei sum, id quod sum . Ergo in Domino Deo suo sperans, et de viribus suis orans, qualis fuerit iste vir sanctus, audiamus. Iterum invocat Dominum Deum suum, tanquam ei gratias agens, atque nomini ipsius bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm esse seilicet creatorem & rectorem
omnium & ideo te feci spetialiter meũ
non iam p̾sumendo de me s sperande
inte. Nam beatus homo qui sperat ince.
Aleum est sperare inte: tuum est salua¬
re & liberare me. Ergo canquam ei non
resistat iam ꝑfecto nisi inmundus sp̃s
suꝑado omni bello atq aduersicate
uitiorum dicit. Saluum me fac ex om¬
nibus ꝑsequentibus me & libera me.
Abhis me salua qui ꝑsecuntur atgo .s
ab his qui occurrunt in facie libera. sion
enim michi sufficit. ut te defendence.
sim saliuis: nisi & te liberante sim securus. Dem̃
deplurali nuimero ad singularem redit eũ sub¬
uingit. N equando rapiat ut leo anmam meã:
dum non est qui redimat neq qui saluum faciat.
Ala ligni quippe sp̃c plures sunt innatura. s
unum inmalicia: plures sunt numero. s oĩbus
una nocendi uoluntas est. Ipsum autẽ antiquũ
hostem ꝓpter crudelitatem nomine leonis de¬

Expanded text:
Dominnm esse, scilicet creatorem et rectorem Dominnm esse, scilicet creatorem et rectorem omnium. Et ideo te feci specialiter meum, non 33 jam praesumendo de me, sed sperando in te: nam Beatus homo qui sperat in te . Meum est sperare in te, tuum est salvare et liberare me. Ergo, tanquam ei non resistat jam perfecto nisi immundus spiritus, superato omni bello atque adversitate vitiorum, dicit: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et libera me. Ab his me salva, qui persequuntur a tergo: et ab his, qui occurrunt in facie, libera. Non enim mihi sufficit, ut te defendente, sim salvus: nisi et te liberante, sim securus. 3. Deinde de plurali numero ad singularem redit, cum subjungit, Ne quando rapiat, ut leo animam meam, dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Maligni quippe spiritus plures sunt in natura, sed unum in malitia. Plures sunt numero, sed omnibus una nocendi voluntas est. Ipsum autem antiquum hostem propter crudelitatem, nomine leonis de
Abbreviated transcription (Latin):
silentio sacramencum uenerabilis passio¬
nis occultans. uoluntariam ruinã fr̃is.
.i. nefarium scelus traditoris sui. in sue
miscd̃ie atq prudentie ordinẽ conuertit.
ut quod ille ad ꝑnitiem unius hominis
ꝑuersa mente faceret iste ad salutẽ om¬
nium ꝓuida gubernatione transferret.
Cantat gͦ psalmum dño anima ꝑfecta
que iam digna est nosse secretum dei. ꝓ
uerbis chusi idest ꝓcognitione eniscłẽ
secreti: quod secrecum dext̾ ds̃ idest fa¬
uens atq ppituis ei oꝑatus est. Est autẽ
intencio huius ꝑfecti catholiei quosq
fideles exhortari. ut spem suam in dño
ponant & sic ꝑfecte uiuant: quatinus
diem uditii ex pectare securi ualeant.
seipsum ꝓponendo in exemplam &. orando
Nẽ d̾s m̃s inte speraui: sic¬
saluum me fac exomnibus
ꝑsequentibus me & libera me.
Ex his uerbis fides  spes
huius ꝑfecte anime nobis cõmendant᷑.
Tanquã diceret. Credo ce uerum dm̃ &

Expanded text:
silentio sacramentum venerabilis passiosilentio sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui in suae misericordiae atque prudentiae ordinem convertit: ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faceret, iste ad salutem omnium provida gubernatione transferret. Cantat ergo psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei pro Verbis Chusi, id est, pro cognitione ejusdem secreti, quod secretum dexter Deus, id est, favens atque propitius, ei operatus est. Est autem intentio hujus perfecti catholici, quosque fideles exhortari, ut spem suam in Domino ponant et sic perfecte vivant, quatenus diem judicii expectare securi valeant, seipsum proponendo in exemplum, et dicendone, Deus meus in te speravi: salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et libera me. Ex his verbis fides et spes hujus perfectae animae nobis commendatur: tanquam diceret, Credo te verum Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
non pocest. Nichil itaq inpedit sic acci
pi et illud quod sequitur. Conuertant᷑
& erubescant .i. conuercantur addm.
& erubescant inpͥorib cenebris pecca¬
torum aliquando głatos: sicut apłs diẽ.
Quam enim głam habuistis aliquando
inhis in quibus nunc erubescitis: Qd̾
aucẽ addidit ualde uelociter: aut adop¬
tantis affectum. aut ad xp̃i pocentiam
referendum est. qui gences que ꝑidolis
suis ꝑsequebantur eccłiam. ad euangelii
fidem tanta temporũ celeritate ꝯu̾cit.¬
filii gemini. Hic mictimur ad historiã
illam in regnorum libro sedõ. ubi chusi
amicus dauid cransiuit in parces absa¬
lon filii eius ad exploranda consilia. &
reñtianda que aduersus patrem ille
moliebatur auctore achitofel: qui de¬
fecerat abamicitia dauid & filium eiꝰ
aduersus pacrem consiliis qͥbꝰ posset in¬
struebat. Spũalit̾ nobis chusi interp̃tatur
silentium. Gemini autem dixcer. dehi
p̃tatur. recte accipitur. aduersus illos

Expanded text:
non potest. Nihil itaque impedit sic accinon potest. Nihil itaque impedit sic accipi et illud, quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum: et erubescant in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut Apostolus dicit, Quam enim gloriam habuistis aliquando in his quibus nunc erubescitis . Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis afreferendum est, qui gentes quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam, ad Evangelii fidem tanta temporum celeritate cfilii Jemini. Hic mittimur ad historiam illam in Regum libro secundo: ubi Chusi amicus David transivit in partes Absalom filii ejus, ad exploranda consilia et renuncianda, quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitofel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem, consiliis, quibus posset, instruebat. Spiritualiter nobis Chusi interpretatur silentium; Jemini autem dextra, Achitm interpretatur, recte accipitur, adversus illos
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt inter filios dei : & int̾ scos sore
illorum. Ergo errauimus auia uerita¬
tis: & iusticie lumen non luxit nobis.
& cet̾a. Quod autem ait conuercantur
& erubescant: quis ñ iudicet esse iustissi¬
mam penam. ut conuersionem ad confu¬
sionem habeant qui ad salutem habere
noluerunt: Deinde addidit ualde uelocit.
Cum enim iam desꝑari cepit iuditii dies.
uenerit: celerrime ueniet quod desꝑat᷑
esse uenturum. Qu̾ãquã & illud hic accipi
potest. ut quam gementem et tam sepe
diuq fientem deus exaudiuit. intelliga
tur liberata apeccatis: & omnes ꝑuersos
motus carnalis affectionis domuisse.
sic̃ dicit. Discedite ame om̃s qͥ oꝑamini
mniquitatem: qm̃ exaudiuit dñs uocẽ
fietus mei. Quod cum ei ꝑuenerit: ñ
mirum est si iam ita ꝑfecta est. ut oret
ꝓmimicis suis. Potest gͦ ad hoc ꝑtinere
quod dixit. erubescant & conturbentur¬
uehementer omnes ininici mei: ut de
peccatis suis agant penitentiam. quod
sine confusione & conturbatione fieri

Expanded text:
tos sors illorum est! Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, etc. . Quod autem ait, Convertantur et erubescant, quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? deinde addidit, Valde velociter. Cum enim jam desperari caeperit judicii dies, venerit, 32 celerrime veniet, quod desperatur esse venturum. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quam gementem, et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, inteltur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei provenerit, non mirum est si jam ita perfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam, quod sine confusione et conturbatione fieri
Abbreviated transcription (Latin):
speculationem: ut ꝑueniamꝰ adui¬
sionem. Precipit᷑ gͦ nob̾ ut psallam
d̃no qui habitat insion: ut concor¬
dit̾ łnm eccłiȩ inhabitatorẽ lau¬
demiꝰ. & annuntiemꝰ aliis studia
sc̃e p̃dicationis. Sebemiꝰ enĩ dñm
dm̃ nr̃m oꝑe laudare. m̃te contẽ¬
plari. uoce p̃dicare. ut ad eiꝰ lau¬
dem simul in nob̾ consonent lin¬
gua. conscientia q uita. P pt̃ eos autem
qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ u̾bum dĩ
qđ annuntiant. sequit᷑ consolatio cum

Expanded text:
speculationem , ut perveniamus ad vispeculationem , ut perveniamus ad visionem. Praecipitur ergo nobis ut psallamus Domino qui habitat in Sion, ut concorditer Dominum Ecclesiae inhabitatorem laudemus, et annunciemus aliis studia sanctae praedicationis. Debemus enim Dominum nostrum opere laudare, mente contemplari, voce praedicare: ut ad ejus laudem simul in nobis consonent lingua, conscientia, et vita. Propter eos autem qui persecutionem patiuntur propter verbum Dei, quod annunciant:
Abbreviated transcription (Latin):
te dñe. Querentẽ quippe animam ubi
figat spem cum abhoc mundo auel¬
lit᷑: oportune excipit cognitio nominis
di. Nam nomen ipsum dĩ usq qͣq uul¬
gatum est. Cognitio autẽ nominis est
cum ille cognoscit᷑ cuiꝰ ÷ nom̃. Quia gͦ¬
illo nr̃am spem. q̃ramꝰ eum ꝑ dilectio¬
nem. ut cum inuenerimꝰ cum ipso ꝑ¬
maneamꝰ. Non enun querentes se dese¬
rit: imo possidendo custodit. custodi¬
endo glorificat. atq cum eis inet̾nũ
regnat. Unde nos admouet ꝓpħa
p̃dicare. Ait eñi. Psallite d̃no qui ha¬
bitat insion: annuntiate int̾ gentes
studia eius. ẜsalmꝰ ꝓpͥe dictꝰ est ubi.
fit consonantia uocis. cum organo:
& in psalmo duo intelligimꝰ uocem
laudis qr consonantiam oꝑis. Ille
gͦ ueracit psallit. qui sic d̾m lau aocẽ¬
dat: ut recte uiuat. Ipse autẽ diffe
t̾pretat᷑ iusio pacis. Precedit aũ
peculatio uisionem: sic̃ ista eccłia
cedit eam que ꝓmittit᷑ ciuitatẽ
st̃nam qr ĩmortalem. Et agimꝰ hic

Expanded text:
tis. Quaerentem quippe animam ubi figat spem, cum ab hoc mundo avellitur, opportune excipit cognitio nominis Dei: nam nomen ipsum Dei nunc usquequaque vulgatum est; sed cognitio nominis est, cum ille cognoscitur cujus est nomen: illo nostram spem, quaeramus eum per dilectionem: ut cum invenerimus, cum ipso permaneamus. Non enim quaerentes se deserit, imo possidendo custodit, custodiendo glorificat, atque cum eis in aeternum regnat. Unde nos admonet Prophpraedicare. Ait enim, 12. Psallite Domino qui habitat in Sion, annunciate inter gentes studia ejus. Psalmus quippe dictus est, ubi fit consonantia vocis cum organo. Et in psalmo duo intelligimus: vocem laudis, et consonantiam operis. Ille vero veraciter psallit, qui sic Deum laudat, ut recte vivat. Ipse autem Ex Auinterpretatur visio pacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur civitatem aeternam et immortalem. Et agimus hic
Abbreviated transcription (Latin):
cusantib seu defendentib.Et factꝰ
est d̾ns refugium pauꝑi: adiuitor in
oportunitatib intribulatione. Quan
gium faccus est dñs: S̾ sic hoc fiet.
mando qđ uł hic uiuentem uł a¬
mantẽ deserit: uł amoriente dese¬
rit᷑. Tali enim pauꝑi refugium factꝰ.
d̃ns. Nec adiuuat pauꝑem suũ mox itt
tribulari ceꝑit: s tc̃ tm̃ qͣndo tempꝰ
oportunum ẽẽ cognou̾it. Quẽ enim

Expanded text:
cusantibus seu defendentibus: 10. Et factus est Dominus refugium pauperi, adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Quantgium factus est Dominus? Sed sic hoc fiet, mando, quod vel hic viventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur. Tali enim pauperi refugium factus est Dominus. Nec adjuvat pauperem suum mox, ut tribulari ceperit: sed tunc tantum, quando tempus opportunum esse cognoverit. Quem enim
Abbreviated transcription (Latin):
tur impius ne uideat głam dĩ. Uelq
retrd conuersꝰ est inimicꝰ. ideo iniusti
& impii infirmabunt᷑ ab oꝑib siuis ma¬
lis & ꝑibunt abimpietatib suis. a facie
.i. a cognitione tua. Et merito. Qm̃
fecisti iudicium meum ꝙ causã meã
sedisti suꝑ thronũ qui iudicas iusticiã.

Expanded text:
tur impius, ne videat gloriam Dei : vel quia tur impius, ne videat gloriam Dei : vel quia retro conversus est inimicus, ideo injusti et impii infirmabuntur ab operibus suis malis, et peribunt ab impietatibus suis, a facie, idest, a cognitione tua. Et merito: 5. Quoniam fecisti judicium meum et caussam meam: sedisti super thronum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quando temptatꝰ est dns. retro conuersꝰ
est inimicꝰ. Hiccum est illi. Uade retͦ
ualuit hominem celestem deciꝑe tem¬
tatum. ꝙ se adterrenos conũtit uͥ do¬
minari potest. Qua ꝓpt̃ nullus eum p̃¬
cedit hominum & retro eum ẽẽ facit.
nͥ qui deponens imaginem t̾reni ho¬
minis portauit imaginem celestis.
ꝑ secutor est. qͣm si dux & pͥnceps p̃iret
Malle debemꝰ eum ꝑsequentem fugere:
qͣm ducem sequi. Habemus enĩ quo fu¬
giamꝰ & ab scondam᷑ in occultis filii. qͥa
dñs resugium factus est nob̃. Et qͥa
multi sunt ministri ⁊ menbra diabo¬
li. recte plurali numero dr. Infirma¬
bunt᷑ q ꝑibunt a facie tua. Infirma¬
tus est diabolꝰ cum suis ministris. q̃n
pocestatem qͣm inhumano genere ha¬
buit amisit. ꝑ ibit uͦ qͣndo inignem
nutcet᷑ et̃num: qui ĩparatꝰ est diabolo
a angłis eiꝰ. Recte autem dictumẽ ꝑi¬
bunt a facie tua. quia scͥptum ẽ. tolla

Expanded text:
Quando tentatus est Dominus, retro conversus Quando tentatus est Dominus, retro conversus est inimicus. Dictum est illi: Vade retro am non valuit hominem caelestem decipere tentatum: et se ad terrenos convertit, ubi dominari potest. Quapropter nullus eum praecedit hominum, et retro eum esse facit, nisi qui deponens imaginem terreni hominis, portaverit imaginem caelestis .persecutor est, quam si dux et princeps praeiret. Malle debemus eum persequentem fugere, quam ducem sequi. Habemus enim quo fugiamus, et abscondamur in occultis Filii, quia Dominus refugium factus est nobis . Et quia multi sunt ministri et membra diaboli, recte in plurali numero dicitur, Infirmabuntur, et peribunt a facie tua. Infirmatus est diabolus cum suis ministris, quando potestatem, quam in humano genere habuit, amisit. Peribit vero, quando in ignem mittetur aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Recte autem dictum est: Peribunt a facie tua: q
Abbreviated transcription (Latin):
iste uirͣ. qui subdendo ait. Letabor et
ex ultabo inte: psallam nomini duo al¬
tissime. Lecabor inquit inte non inscło.
Non inconcupiscentiis carnis. non in uolup¬
tatib mundi qd̃ est uanitas. s inte qui
es ueritas. Gaudium ħꝰ scłi adintitum
ducit: sicut scͥptum est. Ue uobis qui
ridetis nunc: quia lugebias. Gaudium
uͦ quod indeo est: inhac quidem uita
inchoat. s inet̾num ꝑdurat sic̃ ipsedo¬
nunus discipłis suis ait. Itm uidebo uos¬
& gaudebit cor ur̃ni. & gaudium ur̃m
nenio tollet auob̾. & q̃uia sc̃iendum le
ticia admentem ꝑtinet. exultatio ad
corp᷑: psalmus adbonam oꝑationem
Sit gͦ lȩticia spirituał inmente. sit scã
ylaritas incorpore: concordet diuinala¬
us cum recta oꝑatione ꝙ implet᷑ quod
qͣr. Letabor & exultabo inte: psallam
nomini tuo altissime. nconuertendo
inimicũ meum retrorsum. infirma¬
bunt᷑ o ꝑibunt a facie tua. Hic incipit
enarrare ea que sentit de occultis filii

Expanded text:
tus, qui subdendo ait: 3. Laetabor et exultabo in te, psallam nomini tuo, Altissime. Laetabor inquit in te, non in saeculo, non in concupiscentiis carnis, non in voluptatibus mundi, quod est vanitas: sed in te qui es veritas. Gaudium hujus seculi ad interitum ducit , sicut scriptum est, Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis . Gaudium vero quod in Deo est, in hac quidem vita inchoat, sed in aeternum perdurat: sicut ipse Dominus discipulis suis ait: Iteruet gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et sciendum quia laetitia ad mentem pertinet, exultatio ad corpus, Psalmus ad bonam operationem. Sit ergo laetitia spiritualis in mente, sit sancta hilaritas in corpore, concordet divina laus cum bona operatione, et impletur, quod dicitur, Laetabor et exultabo in te, psallam nomini tuo, Altissime. 4. In convertendo inimicum meum retrorsum: Infirmabuntur, et peribunt a facie tua. Hic incipit enarrare ea, quae sentit de occultis filii.
Abbreviated transcription (Latin):
entium pena manifesta sit. Qd aũ
ait recordatꝰ est. nenio ita positum
putet: qͣsi obliuio cadat ind̾m. S qr
pꝰ longum tempꝰ futurũ est iudiciũ
scd̾m affectum infirmoꝵ hom: nũ
positum est. qui qͣsi oblitum p̾hensor.¬
to facit iundictam qͣm ipsi uo igi¬
lunt. His d̾r etiam qd sequit᷑. Non

Expanded text:
entium poena manifesta sit. Quod autem ait, Recordatus est, nemo ita positum putet, quasi oblivio cadat in Deum. Sed quia post longum tempus futurum est judicium, secundum affectum infirmorum hominum positum est, qui quasi oblitum Deto facit vindictam, quam ipsi volun