comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum omnes in quos uenerat spc̃ scs̃.
linguis omnium gentium loquerent᷑
iudeoꝵ circumstantib turbis. solus
ad testimonium de xp̃o phibendum.
p̃ceteris promptius emicaret: eiusq
interfectores de illius resurrectione
confunderet. Si quem delectat tam
suauit̃ scm̃ tale spectaculum contue¬
ri: actus apłoꝵ legat. Ibi beatum petrũ
quem negantem doluerat: stupeat p̃¬
dicantem. Ibi linguam illam uideat ad
fiduciam a diffidentia. et adlibertatẽ
a seruitute tranlatam. tot linguas mni¬
micoꝵ conuertere ad xpĩ confessionẽ.
quarum non ualendo unam ferre.
ueria fuerat in negationem Quid plix
plenitudo apparebat. tanta de ore heo
cedebant. ut ingentis multi udime a¬
uersarios interfectores xp̃i iudeos tsae¬
ret ꝓ illo paratos mori: aqui: cuinsi faso¬
midabat occidi. hoc fecit spẽ sos tuno foi
randa sua beneficia p̃uidebat. quando
dicebat. et uiderunt et oderunt e mno

Expanded text:
ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? ritus sancti plenitudo apparebat, tanta de ore praecedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me
Abbreviated transcription (Latin):
est uobis. Ille ergo testimonium ꝑhibe¬
dabit enim uobis fiduciam testimoniũ
utiq petro adhuc defuit. quando mu¬
lieris ancille interrogatione ꝑterrit.
non potuit uerum testimonium phibe¬
re. s contra suam pollicitationẽ timore
magno conpulsus est der negare. Timor
autẽm iste non est in learitate: s ꝑfecta
karitas foras mittit timorẽ. deniq añ¬
terrogatus est afemina seruitutis. post
resurrectionem uero domini. liberat
amor eius ab ipso principe libertatis.
Et ideo ibi turbabatur. hic tranquilla¬
batur. Ibi quem dilexerat negabat: Hic
quem negauerat diligebat. S adhuc
etiam tunc amor ipse infirmus fuerat
et angustus: donec eum roboraret et
dilataret spc̃ sc̃s. Qui postea quam illi
est habundantia grẽ largioris infusa
sic ad ꝑhibendum de xp̃o testimoni¬
um quondam eius frigidum pectus
accendit. atq illa prius trepida que
ueritatem suppresserant ora reserauit.

Expanded text:
est vobis. Ille ergo testimonium perhibeest vobis. Ille ergo testimonium perhibeDabit enim vobis fiduciam testimonium utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere, sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem. terrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhiberi de xpõ. ut ille qui occisus ab eis
inter mortuos deputabatur. resurre¬
risse et uiuere ꝓbaretur. compuneti cor¬
de. conuersi sunt. et tanti sanguinis tã
impie atq imanit̃ fusi. indulgentiã
ꝑceperunt. ipso redempti sanguine
quem fuderunt. Xpĩ enim sanguic
sic in remissionẽ omniũ peccatoꝵ fusus.
est: ut etiam ipsum peccatum posset
delere quo fusus ẽ. hoc ergo intuens
dominus. dicebat odio me habuerunt
gratis Cum autem uenerit ꝑaclitꝰ. ille
testimonium ꝑhibebit de me. Tamquã
diceret. Odio me habuerunt et occide¬
runt uidentes: s tale dee me paraclytꝰ
testimonium phibebit: ut eos faciat
in me crede nõ uidentes Et uos inquit tes¬
timoniũ ꝑhibebitis: quia ab inicio mec̃ estis̃.
phibebit sp̃r sc̃s. phibebitis et uos Q enĩ abmi¬
cio mec̃ estis: potestisp̃dicare qđ nostis Qd̾ut mͦ
ñ faciatisilliꝰ spẽ plenitudo non dum ad¬

Expanded text:
perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me: tanquam diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt videntes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spirnitio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tam uobis apatre spm̃ ueritatis qui a
patre ꝓcedit: ille testimonium ꝑhibe¬
bt de me. Et uos testimonium ꝑhibebi-¬
dis quia ab mitio mecum estis. Quid
hoc ꝑtinet ad illud quod dixerat nunc
autem et uiderunt et oderunt et me
et patrem meum. s ut impleatur ser¬
mo qui in lege eoꝵ scriptus est. quia odio
habuerunt me gratis. An quia ꝑaclitus.
quando uenit spiritꝰ ueritatis. eos qui ui-¬
derunt et oderunt testimonio manifestio¬
re conuicit: immo uero etiam aliquos
ex illis. qui uiderant et oderant adhuc¬
ad fidem que ꝑ dilectionem oꝑatur. sui
manifestatione conuertit: hoc ut ita m¬
telligamus. ita factum eẽ recolimus. Ue¬
nit enim die pentecostes spiritus sc̃s in
centum uiginti homines congregatos:
in quib et apłi omnes erant: qui illo ad¬
impleti. cum linguis omnium gentiũ
loquerentur: plures ex his qui aderant
tanto miraculo stupefacti. quando qui¬
dem uiderunt loquente petro. tam
magnum atq diuinum testimoniũ

Expanded text:
qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et oderunt et me, et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
le testimonium ꝑhibebit de me: te uos
testimonium ꝑhibebitis. Ie quippe teli¬
monium ꝑhibens et testes fortissimos
faciens. abstulit xp̃i amicis timorẽ. et in¬
micorum odium conuertit in amoreo.
cũ uenĩt hora eoꝵ reminiseaminiqr erodui
Nhis que p̃cedut hoc euangelicaptilũ suob¬
dñs discipłos suos ad ininicoꝵ odia ꝑfe¬
renda confirmãs suo qͦ p̃ꝑauit exem¬
plo:ut eum inutando fierent fortiores:
beret: et adiciens qđ & ipsifierent tes¬
Qtes eiꝰ. hoc utiq in eis oꝑante spũ scõ.
Sic enĩait: Ille testimoniũ ꝑhibebit deme.
et uos testimoniũ ꝑhibebitis Ntiq qr ille
ꝑhibebit: etiã uos ꝑhibebitis Ille in cordib
ur̃is: uos in uocib ur̃ĩs: Ille inspirando. uos¬
sonando: ut possit impleri. in omẽm t̾ram
exiit sonꝰ eorũ: Parũ quippe fuerat adhorta¬
ri eos exemplo suo: nisi impleret spũ suo:
deniq apł s petrus. cũ iam uerba el auas
anncai sucubuit et negauit ñutiq ferẽs

Expanded text:
le testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. cum venerit hora eorum, reminiscamini, quihis quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierent fortiores: beret, et adjiciens quod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante Spiritu sancto. Sic enim ait: Ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, sonando, ut possit impleri: In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus, cum jam verba ejus imitari, succubuit, et negavit, non utique ferens
Abbreviated transcription (Latin):
misit me: hbi pͥmũ uidendũ ẽ.: utrũ eis futu¬
ras ñ predixerit antea passiones: Sed alii
tres euangeliste satis eum p̃dixisse ista
demonstrant. antequam uentum eẽt
ad cenam. qua ꝑacta secundũ ioħm ista
loquutus est: ubi ait: hec autem uob
ab inicio nõ dixi. quia uobiscum erabs
An forte hinc ista soliiit ur questio:

Expanded text:
misit. Ubi primum videndum est utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant antequam ventum esset ad coenam, qua perfecta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait: Haec autem vobis ab initio non dixi quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto et patrem et filiũ et sp̃ms̃mla
patius fuerant habituri. Innullo ergo
credendus est eẽ pater sine filio et sp̃i
scõ. aut pater et filius sine sp̃usco. aut
filius sine patre et spũ scõ aut sine pa¬
tre et filio sp̃c sc̃s: aut pater et spc̃ sc̃. si¬
ne filio. S ubi eorũ quilibet unus: ibi
trinitas deus unus. Oportebat autem
ita insinuari trinitatem. ut quamuis
nulla eẽt diuersitas substantiarum mib
singillatim tamen comendaret᷑ distinc¬
tio ꝑsonarum: ubi eis qui recte intelli¬
gunt nulla uideri potest seꝑatio natu¬
rarum. Quod autem sequitur. et cum
uenerit ille arguet mundum de pecca¬

Expanded text:
fecto et Patrem et Filium et Spiritum sanctum capacius fuerant habituri. In nullo autem credendus est esse Pater sine Filio et Spiritu sancto, aut Pater et Filius sine Spiritu sancto, aut Filius sine Patre et Spiritu sancto, aut sine Patre et Filio Spiritus sanctus, aut Pater et Spiritus sanctus sine Filio: sed ubi eorum quilibet unus, ibi Trinitas Deus unus. Oportebat autem ita insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille
Abbreviated transcription (Latin):
pulis suis. post cenam. ꝓ¬
rimus passioni. tamquã
curus et relicturus eos presentia corpo¬
rali. cum omnib autem suis. usq in con¬
sumationem scłi futurus presentia spi¬
ritali. exhortatus est eos ad ꝑferendas
ꝑsequutiones impiorum. quos mundi
nomine nuncupauit.Ex quo tamen
mundo ĩpsos discipulos elogisse  dixit.
ut seirent se gr̃ã dei eẽ quod sunt: suis
autem uitiis fuisse quod fuerant. Dem¬
de psequutores suos et et ipsoꝵ iudeos
euidenter expressit: ut omnino appa¬
reret. etiam ipsos mundi dampnabił
appellatione conclusos. qui ꝑsequunt᷑
scõs.Cũq de illis dic̾et qđ ignorarẽt eũ a
quo missus ẽ. et tam̃ odissent et filiũ et pa-
rumus. adhoc ꝑuenit ubi ait. ut im¬
pleatur sermo qui in lege eoꝵ scriptꝰ
est. quia odio habuerunt me gratis.

Expanded text:
pulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ixerat discipulis suis. Sialig¬
retis me gauderetis itiq qula
uado ad patrem. quia pater maiune.
est. Quod ex forma serui eum dixisse nõ
ex forma dei. inqua equalis est patri no¬
uit fides que religiosis est mentib fira
non a calumpniosis et dementib ficta
deinde subiungit. Et nunc dixi nobis
priusquam fiat: ut cum factum factũ¬
fuerit credatis. Quid est hoc cum ma¬
gis homo credere debeat. antequam
fiat id quod credendum est: hec est enĩ
laus fidei: si quod credit᷑ non udetur.
Nam quid magnum est. sid creditur qd̃
tiam quando discipulum arguit dicens
quia uidistis me credidisti. beati qui nõ
uiderunt et crediderunt: nescio utrum cre¬
dere dicendus est quisq quod uidet. Nam
ipsa fides que in epła scribitur adhebreos.
ita est definita. Est autem fides speranti¬
um substantia. conuictio rerum que non
uident᷑. Quappt̃ si fides ẽ rer̃ q̃credunt᷑. ead

Expanded text:
ixerat discipulis suis: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non ex forma Dei in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtNam quid magnum est, si creditur quod ententiam, quando discipulum arguit, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum quae
Abbreviated transcription (Latin):
a rogantibꝰ discipłis et eis magistꝰ
apodente iħu: et̾iam nos tamquã
a ilis discimus. quando sc̃m euã¬
tlum uel legimus. uel audimus.
aicum et mundus me iam non ui
rios autem uidetis me. interrogauit
um de hoc ipso iudas non ipse traditor
ensqui scariothys cognominatus est.
suius epła inter scripturas canonicas
uetur. dnẽ quid factum est quia nob̾
ninifestaturus es te ipsum. et non mũ¬
due himus cumipsistamquam interro¬
antes discipuli: cõmunem q magistrũ
udamus et nos. Iudas enim sc̃s. non
nmindus. nec insectator dnĩ. s secta¬
ti cusam quesiuit. quare se non mun¬
dos sus manifestaturus eẽt iħc. qua¬
r achue modicum et mundus non ui¬
dertcum: ipsi autem uiderent eum.

Expanded text:
rogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. dicum, et mundus me jam non videt, vos autem videtis me: interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent
Abbreviated transcription (Latin):
di hoc est tenebrarum harum. non
habebat quicquam: quia neq cum
peccato deus uenit. nec eius carnem de
peccati ꝓpagine uirgo peꝑerat. et tam̃¬
cum ei diceretur. cur ergo moreris si nõ
habes peccatum. cui debebatur mortis
suplicium concinuo subiecit s ut cog¬
noscat mundus quia diligo patrem et

Expanded text:
di, hoc est tenebrarum harum, non di, hoc est tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia d
Abbreviated transcription (Latin):
tori: redemptori non interemptori. libe¬
ratori. non captiuatori. doctori non de¬
ceptori. Quemadmodum autem sit in¬
telligendus princeps mundi diabolꝰ.
euidentius aꝑuit apłs paulus. Quicum
dixisset non est nobis colluctatio. aduer¬
sus carnem & sanguinem id est aduer¬
sus homines: subiecit atq ait. s aduer¬
sus principatus et potestates. et recto¬
res tenebrarum mundi harum. Sequẽ¬
ti enim uerbo exposuit quid dixisset
mundi. cum subiecit tenebrarum ha¬
rum: ne quisquam mundi nomine in¬
telligeret uniuersam creaturam. cuiꝰ
nullomodo sunt rectores angeli deser¬
tores. Tenebrarum inquit harum. id
est mundi istius amatorum. ex quib
tamen electi sunt. non ꝑsuum meritũ
s ꝑ dei gr̃am quibus dicit. fuistis enim
aliquando tenebre: nunc autem lux
in dño: Omnes ergo fuerunt sub recto¬
rib tenebrarum harum. id est hominũ
impioꝵ. tamquã tenebre sub tenebris:
tis sue. in quo princeps huius mun¬

Expanded text:
tori; redemptori, non interemptori; libetori; redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quem admodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit Paulus apostolus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines; subjecit, atque ait, sed adsus principes et potestates, el rectores mundi tenebrarum harum. . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum. Ex quibus tamen electi non sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam: quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Omnes ergo fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. aritatis suae : in quo princeps hujus mun
Abbreviated transcription (Latin):
filium dei nõ et ante credebant. s cum
m illo factum eẽt quod ante p̃dixit:
fides illa que tunc quando illis loque¬
batur. fuit parua. et cum moreretur
pene iam nulla: et reuixit et creuit. de
inde quid dicit: Iam non multa loquar
uobiscum. Uenit enim princeps mun
dihuius: quis nisi diabolus: Et in me
non habet quicquam: nullum scilicet
omnino peccatum. Sic enim ostendit
non creaturarũ s peccatoꝵ principem
diabolum: quos nunc nomine mun¬
dihuius appellat. Et quotienscũq mũ¬
di nomen in mali significatione po¬
nitur. non ostendit nisi munddi istius
amatores. de quib alibi scriptum est.
intelligatur diabolus princeps mundi:
tamquam gerat uniuersi mundi id est
celi et terre. atq omnium que in eis sunt
principatum. de quali mundo dictum
est cum de xp̃o uerbo sermo eẽt: et mun¬
dus ꝑ eum factus est Uniuersus itaq
mundus a summis celis usq ad infimã
terram. creatori est subditus. non deser¬

Expanded text:
Filium non et ante credebant; sed cum Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venidi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium quae in eis sunt principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus a summis coelis usque ad infimam terram creatori est subditus, non deser
Abbreviated transcription (Latin):
d̾atis: Nã ⁊ ille cuidictũ ẽ. qr uidisti credidistis id̃
hoc credidit quod uidit. s aliud uat a
anud uidicredidit. Uid̃t enim hominem:
iudiditaeum cernebat quippe ate
rangerat arnem uiuentem. quam ui¬
aerat mouentem: et credebat deum in
carne ipsalatentem Credebat ergo men¬
ce qud non uidebat. ꝑ hoc quod sensib
corps apparebat. s & si dicuntur credi
quelidentur: sicut dicit umusquisq
oilis suis se credidisse: non tamen ipsa
at que mn nobis edificatur fides. s ex reb
que uidentur agitur in nobis. ut ea cre¬
qantur que non uidentur. Quo circa
dilectissimi unde nunc sermo est quõd
dominus ait. et nunc dixi uobis prius¬
quam fiat: ut cum factum fuerit creda¬
tis: illud utiq dicit cum factum fuerit.
so illud fuerant credituri: quod ipse
cum predixisset. & predicere anteꝗͣ. face
dituri aũhoc erãt. non fide noua s aue¬
ta: aut certe cum mortuus eet defecta.
cum rexurrexisset refecta. Neq enim eii

Expanded text:
didisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; illud utique dicit, cum factum fuerit, so illud fuerant credituri, quod ipse cum praedixisset, et praedicere ante quam facedituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͥ heretice cum xp̃c sit deus et ho¬
mo loquitur ut homo et calumpniaris
deo: Ille in se naturam comendat huma¬
nam: tu in illo audes deformare diuinãt
Infidelis ingrate. ideo ne tu minuis eum
qui fecit te. quia dicit ille quid factus
sit ꝓpter te : Equalis enim patri filiucs
puer. ꝑ quem factus est homo. ut minor
eet patre factus est homo. quod nisi fieret
quid eẽt homo: dicat plane dominus
et magister nr̃. Si diligeretis me gaude¬
retis utiq quia uado ad patrem: quia
pater maior me est. Cum discipulis audia¬
mus uerba doctoris: cum alienis non se¬
quamur astutiam deceptoris. Agnoscam̃
geminam substantiam xp̃i diuinam
scilicet qua ȩqualis est patri. humanam
qua mminor est patre Utrumq autem
nus est homo anima rationalis et caro:
sic unus est xp̃c deus et homo. Ac ꝑ hoc
xpc̃ est deus anima rationalis et caro. Xp̃m

Expanded text:
Quid igitur, haeretice, cum Christus Deus sit et hoQuid igitur, haeretice, cum Christus Deus sit et homo, loquitur ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem nus est homo anima rationalis et caro, sic unus est Christus Deus et homo: ac per hoc Christus, est Deus anima rationalis et caro. Chris
Abbreviated transcription (Latin):
homo xp̃c non dicitur filius dei: qđ
etiam sola caro eius in sepulchro meru¬
it appellari. Nam quid aliud confite¬
mur. cum dicimus credere nos in uni¬
genitum filium dei qui sub pontio pi¬
lato crucifixus est & sepultus: Et quid
Ac ꝑhoc cum credimus in deifilium qui
sepultus est. ꝓfecto i dei filium. dicimus
et carnem que sola sepulta est. Ipse ergo
xpc filius dei. equalis est patri in forma
dei: quia semet ipsum exinaniuit non
formam dei amittens. s formam serui
accipiens. Maior est et se ipso. quia ma¬
ior est forma dei que amissa non est. ꝗͣ.
serui que accepta ẽ. Quid itaq mirum
ait ulem ipse dei filius. ego et pater unũ
sumus: Unum sunt enim scdm id qđ
deus erat uerbum. et maior est pater:
scdm id quod uerbum caro factum est.
dicam etiam: quod arriani et eunomia¬
ni negare non possunt. Scdm̃ hanc ser
suis minor erat: quando paruus maio¬
rib sicut scriptum est subditus erat:

Expanded text:
homo Christus non dicitur Filius Dei, quod homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid Ac per hoc cum credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, em ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam etiam quod Ariani et Eunomiani negare non possunt: secundum hanc fsuis minor erat, quando parvus majoribus, sicut scriptum est, subditus erat .
Abbreviated transcription (Latin):
apatre scumillo ẽ ubiq totus. pari diuini¬
tate quam nullus continec locus. Cum e¬
ium ii forma dei eẽt sicut apl̃s loquitur.
non rapinam arbitratus est eẽ se ȩqualem
deo Quomodo enim rapina. posset eẽ natu¬
ii que non erat usurpata s nata: Semet¬
ipsum autem exinauit: formam serui ac¬
cipiens. Non ergo amittens illam. s acci¬
piens istam: eo modo se exinaniens. quo
hic minor apparebat. quam apud patrẽ
manelat. Founa quippe hoĩsaccessit nõ for¬
ma deirecessit. hec est assumpta:. non illa con¬
sumpta. Propter hanc dicit. pater maior
me est: ꝓpter illam uero ego et pater unũ
sumus. hoc attendat arrianus. & hac in¬
tentione sit sanus. ne concemptione sit
uanus: aut quod est peius insanus. hec
est enim forma serui. in qua dei filius mi¬
nor est: non patre solo. s: etiam spũ scõ. Neq
id tantum s etiam se ipso. quia idem ipse
in forma dei. maior est se ipso. Neq enĩ

Expanded text:
a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinia Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ne eat hmcergo turbari et formidare po¬
rorat qu slorum quod ibat ab eis quãuis
uenisus ad eos. ne forsitan gregem lu¬
pisr interuallo inuaderet pastoris ab¬
rii:s aquib homo abscedebat. deus ñ
secibnit ꝑ id quod deus homo erat:
e sunebat ꝑ id quod deus erat. Ibat ꝑid
quod in uno loco erat: manebat ꝑ id quod
ubiq erat. sur itaq turbaretur et formi¬
daret cor quando sic deserebat oculos ut
non desereret cor: Quamuis deus etiam
quinullo continetur loco. discedat ab eoꝵ
ardib qui eum relinquunt morib non
pedib et ueniat ad eos qui conuertunt᷑
adeum non facie s fide: et accedunt ad
tum mente non carne. Ut autem incel¬
ligerent scđm id quod homo erat eum di¬
yssse uado et uenio ad uos: adiecit atq
ait. Sidiligeretis me gauderetis utiq
quia uado ad patrem: quia pater maior
me est. ꝑquod ergo filius non est equał
patri. ꝓqͥhoc erat iturus ad patrem. a qͦ¬
turus. Pillud autem in quod est equalis
gignenti. unigenitus numquã recedit

Expanded text:
ad vos. Hinc turbari et formidare poterat cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patme est. Per quod ergo filius non est aequalis patri, per hoc erat iturus ad patrem, per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dix̃ si diligeretis me. gauderetis utiq
quia uado ad patrem: quoniam huuia-
ne gratulandum est nature. eo quod
sic assumpta ẽ a uerbo unigenito. ut in¬
mortalis constitueretur in celo: atq ita
fieret terra sublimis. ut incorruptibilis
puluis sederet ad dexteram patris. hoc
eium modo. se iturum dixit ad patrem.
Nani ꝓfecto ad illum ibat: quicum illo
erat. S. hoc erat ire ad eum. et recedere
a nobis. mutare atq inmortale facere qđ
mortale suscepit ex nobis. et leuare in elui
ꝑ quod fuit in terra ꝓ nobis. Quis uonhe
gaudeat qui sic diligit xp̃m. ut et suam
naturam iam inmortalem gratuleturn
xpõ. atq id se speret futurũ eẽ ꝑ xp̃m
c eo qđ dicit et nunc dixiuobis pris
Ofiat: ut cum factum fuerit credati

Expanded text:
go dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id speret futurum esse per Christum? Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit credatis.
Abbreviated transcription (Latin):
denter donatio eius. bis facta fuerit:
alia questio ẽ. Fortassis enim ꝓpter duo
p̃cepta dilectionis hocest ꝓximi et dei.
ut commendaret᷑ ad sp̃m scm̃ ꝑtinere¬
dilectio: Hec eius gemina ẽ. in mani¬
festatione facta donatio. Et si alia cau¬
sa querenda ẽ: non nunc eius inquisi¬
tione inlongiorem quam oportet mo¬
dum. sermo iste mittendus ẽ dum
posse et id nos posse. atq agere tanto
minus. quanto illum ꝑcipimus. minꝰ
tanto autem amplius. quanto illũ aũ¬
ꝑcipimus amplius. Pinde non solum
non habenti. uerum etiã habenti non
in cassum ꝓmittitur. Non habenti qui¬
dem ut habeatur. habenti autem: ut
amplius habeat᷑. Namsi nisi ab alio
minus. ab alio amplius haberetur. sc̃s
heliseus. scõ helie non diceret. spẽ qui
est in te. dupplo sit in me. Quando aũ
ait ioħs baptista. non enim ad mensu¬
raue dat ideus spm̃. de ipso dei fue

Expanded text:
denter donatio ejus, bis facta fuerit, denter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est. Fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, proximi et Dei, ut commendaretur ad Spiritum dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum posse; et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Restat ergo ut intelligamus
sp̃m scm̃ haberẽ. qui diligit̃. et haben¬
do mereri. ut plus habeat: et plus ha-¬
bendo plus diligat. Iam itaq habebat̃
spm̃ discipuli: quem dominus ꝓmit¬
tebat: sine quo eum dns̃ non ꝓͥmitte¬
Nec tamen eum adhuc habebant: sic̾eũ
dns ꝑmittebat. Et habebant ergo et
non habebant: qui quantũ habendꝰ
fuerat. non dum habebant. habebant
itaq minus. dandus eis erat amplius
habebant occulte. accepturi fuerant.
manifeste: quia et hoc ad maius donũ
habebant: de quo munere apłs loques
ait. Nos autẽ nõ spm̃ huius mundiac¬
cepimus. s spm̃ qui ex deo est. ut sciam̃
que a deo donata sunt nob̾. Nam et
non semel s: bis. numero. dns̃ egit.
dsox enim ut surrexit a mortuis: in¬
suffians ait. accipite spm̃ scm̃. Numqͥd
p̾ea quem ꝓmisit. aut non idem ip̃se
est spc̃ scs̃. qui et tunc est insufflatus
ex ipso. et post ab ipso missus e celo:
Qua ꝓpter cur ipsa que facta est eui¬

Expanded text:
sent. 2. Restat ergo ut intelligamus sent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi fuerant manihabebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam et non semel, sed bis Dominus numero egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum .postea quem promisit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui et tunc est insufflatus ex ipso, et post ab ipso missus e coelo? Quapropter cur ipsa quae facta est evi
Abbreviated transcription (Latin):
tas non xp̃i que iam p̃cesserat. s dei
patris diffundatur in cordib nrĩs ꝑ
est ista sententia. Qui enim se filium
diligere credit et patrem non diligit.
ꝑfecto nec filium diligit. s quod sibi
ipse confinxit. deinde aplica uox est.
dicit. si eo modo dicit quomodo apłs
intelligi uoluit: Hulti enim uoce di¬
cunt. corde autem et factis uegant: sic̃
de talib ait. Conficentur se nosse de¬
um: factis autem negant. Si negatur
factis: ꝓculdubio etiam dicit᷑ factis.
Nemo itaq dicit dñs iħc. animo. uer¬
nisi qui diligit. Iam itaq apłi dicebat¬
modo dicebant. ut non ficte dicerent.
ore confitentes. corde et factis negances.
porsus si ueracit̾ hoc dicebant: ꝓculdu¬
bio diligebant. Quomodo igit᷑. di¬
ligebant. nisi in spũ scõ: Et tamen
eis prius imperatur ut diligant eum.
et eius mandata ͤ seruent. ut accipiant
spm̃ scm̃. quem nisi haberent. ꝓfecto di¬
ligere et mandata seruare non pos¬

Expanded text:
tas non Christi, quae jam praecesserat, sed Dei tas non Christi, quae jam praecesserat, sed Dei Patris diffundatur in cordibus nostrisest ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, dicit, si eo modo dicit quo Apostolus intelligi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, vernisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebamodo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
olace uri capacitate quid dicere de¬
panus et quid audire debeatis at
sunte. et ab illo quod non possumꝰ
uetamus. Si diligitis me inquit. man¬
ã timea seruate. et ego rogabo patrẽ
talum paclitum dabit uobis. ut ma-¬
neat uobiscum in eternum: spm̃ ueri¬
tatis hc ẽ utiq in trinitate spc̃ sc̃s.
quem patri et filio consubstantialem
et coeternum fides catholica conficetͣ
pset̃ de quo dicit apłs: karitas dei di¬
tusẽ nobis. Quomodo ergo dñs dicit.
si disigtis me mandata mea seruate.
et ego rogabo patrem et alium ꝑacli-¬
tum dabit uobis: cum hoc dicat de
spũ scõ. quem nisi habeamus. nec di¬
agre deum possumus. nec eius man¬
ditaseruare: Quomodo diligimus ut
tumacipiamus: quem nisi habeamꝰ
adligere non ualemus: Quomodo man-¬
data seruabimus ut eum accipiamus.
quem iusi habeamus. mandata serua-
rĩ possumus: An forte p̃cedit in nobis
entas qua diligimus. xpm̃: ut dili¬
merȩamur accipere spm̃ scm̃. ut cari¬

Expanded text:
vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, atsumite, et ab illo quod non possumusvertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur: ipse est de quo dicit Apostolus, Charitas Dei diominus dicit, Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus Christum, ut dilimereamur accipere Spiritum sanctum, ut chari
Abbreviated transcription (Latin):
ait. non quomodo mundus dat ego do
uobis. quid est aliud. nisi non quo modo
homines dant. qui diligunt mundum
ita do uobis: Qui ꝓpt̾ea sibi dant pa¬
cem. ut sine molestia litium atq belloꝵ.
non deo s amico suo mundo ꝑfruantur:
et quando iustis dant pacem: ut nõ eos
ꝑsequantur. Pax eẽ non potest uera ubi
uera non est concordia. quia disiuncta
sunt corda. Quomodo enim consors dicit
qui sortem iungit: ĩta ille concors dicen¬
dus ẽ. qui cor iungit. Nos ergo lm̃i qui
nobis dat non sicut mundus. s sicut il
le ꝑquem factus est mundus. ut concordes
simus. iungamus inuicem corda. et cor
unum sursum habeamus. ne corrum¬
patur in terra.

Expanded text:
ait, Non quomodo mundus dat, ego do ait, Non quomodo mundus dat, ego do vobis; quid est aliud, nisi, non quomodo homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nos ergo, charissinobis dat, non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis nr̃i inuicem non uidemus. & que¬
dam de nobis que non sunt in nobis.
uel in melius inuicem. uel in deterius
opinamur. Itaq ista etiam si ab illo nob̃
relicta est: pax nr̃a est. Nisi enim ab illo
non haberemus & talem: s ipse non ha-¬
bet et talem. Si tenuerimus usq in fi¬
nem qualem accepimus: qualem habet
habebunus ubi nichi nobis repugnet
ex nobis. et nichil nos mincem lateatin
cordibus ur̃is Nec ignoro ista dominuib.
etiam sic accipi posse. ut eiusdem lentor¬
die repeticio uideatur. pacem relinquo
uobis. pacem meam do uobis: ut quod
dixerat pacem. hoc repetiuerit dicens
pacem ieam. et quod dixerat relinquo
uobis. hoc repetiuerit dicens. do uobis
Ut uolet quisq accipiat: me tamen de¬
lectat. ꝗ ut credo. Quod et uos frs̃ mei q¬
lecti delectat sic tenere istã pacẽ. ubiaduers¬
rium concorditer uincimus. ut deside
remus pacem ubi aduersarium nonha¬
bebimus. Quod uero dñs adiunrit aq

Expanded text:
cordis nostri invicem non videmus; et quaecordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis, quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiam si ab illo nobis relicta est pax, nostra est. Nisi enim ab illo, non haberemus et talem: sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem, qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Ut quod dixerat pacem, hoc repetiverit, dicens, pacem meam; et quod dixerat, relinquo vobis, hoc repetierit, dicens: Do vobis. Ut volet quisque accipiat: me tamen delectat credo quod et vos, fratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desremus pacem, ubi adversarium non habebimus. 5. Quod vero Dominus adjunxit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
bis. non addidit meam. ubi uero ait do
uobis. ibi dixit ineam: utrum subaudi¬
endum est meam. et ubi dictum non ẽ.
quia postea dictum est. Et potest refer¬
ri ad utrumq etiam quod semel dictu
est. An forte et hic aliquid latet quod pe¬
tendum ẽ. et querendum est. et ad quod
pulsantib aperiendum: Quid. si enim
pacem suam eam uoluit intelligi. qua¬
lem habet ipse: Pax uero ista quam
nobis reliquit in hoc scło: nr̃a potius
est dicenda quam ipsius. Illi quippe ni¬
chil repugnat in se ipso: quia nullum
habet omnino peccatum. Nos autem
talem pacem nunc habemus. in qua ad¬
huc dicamus dimitte nobis debita nr̃a.
Est ergo nobis pax aliqua quoniam
condelectamur legi dei scđm interiorẽ
hominẽ. s non est plena: quia uidemus
aliam legem in membris nr̃is repugnan¬
tem legi mentis nr̃e. Itemq inter no
ipsos est nobis pax: quia inuicem nobis
credimus. quod inuicem diligamus.S
nec ipsa plena est. quia cogitationes

Expanded text:
bis, non addibis, non addivobis, ibi dicit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi dictum non est, quia postea dictum est, et potest referri ad utrumque, etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet, quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid enim si pacem suam eam voluit intelligi, qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra potius est dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris repugnantem legi mentis nostrae. Itemque inter nos ipse est nobis pax, quia invicem nobis credimus, quod invicem diligamus. Sed nec ista plena est, quia cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ro seculo. Pacem nobis relinquit in qua
manentes hostem uincimus. pacem
suam nobis dabit: quando sine hoste
sentire possimus. Racem relinquit nob̾
ne de occultis nr̃is inuicem iudicemus:
cum simus in hoc mundo: pacem suã
dabit nobis. cum manifestauerit cogi¬
tationes cordis. & tunc laus erit unicu¬
iq a deo. In illo tamen atq ab illo nobis
est par: siue quam nobis reliquit iturꝰ
ad patrem. siue quam nob̾ dabit nos ꝑ duc¬
turus ad patrem. Quid autem reliquit¬
nobis ascendens a nobis. nisi se ipsum
dumnõ recessit. a nobis: Ipse est enim
pax nr̃a: qui fecit utraq unum. Paxgͦ¬
ipse nobis est. et cum credimus quia est:
et cum uidebimus eum sicuti est. Sienim
quandiu sumus in corruptibili corꝑe.¬
quod aggrauat animam. cum ꝑfidem
ambulamus non ꝑspetiemñ deserit ꝑegͥ¬
nãtesase quantomagis cum ad ipsam spe¬
tiem uenerimus. nos implebit ex se:S
quid est quod ubi ait pacem relinquo uo¬

Expanded text:
ro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua ro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes, hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste sentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax eipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum videmus eum sicuti est . Si enim quamdiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vo
Abbreviated transcription (Latin):
trum recole. Unus est inquit magist᷑
tem audisti ubi dictum est ipse uos
docebit omnia: audieciã dicentem ubi
legis in actib apłoꝵ beato petro dixis¬
si eos. Omnis gͥ et dicit et docet trinitas.
s nisi etiã singillatim comendaret᷑. cant
nullo modo humana capere utcumq
posset infirmitas. Cum ergo sic omnino
inseꝑabilis. numquam trinitas cẽ sciret᷑
si semꝑ inseꝑabiliter diceret᷑. Nam et cũ
dicimus patrem et filium et spiritum
sem̃. non eos utiq dicimus simul: cum
ipsi non possint non ẽẽ simul. Quod
uero addidit cõmemorabit uobis. in¬
telligere debemus etiam quod iubem̃.
non obliuisci saluberrimos monitus
ad gr̃am ꝑtinere. quam nobis cõme¬
pacem meam do uobis.Hoc est quod
legimus apud ꝓpħam: pacem suꝑ pa¬
cem. Pacem nobis reliquit iturus. pa¬
cem suam nobis dabit. in fine uentu¬
rus. Pacem liobis relinquit in hoc se¬
culo: pacem suam nobis dabit infutu¬

Expanded text:
trum recole. Unus est, inquit, magisttrum recole. Unus est, inquit, magistti docentem ubi dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixissi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas. Sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utcunque posset infirmitas. Cum ergo sit omnino inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur. Nam et cum dicimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, non eos utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commepacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futu