comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nani quando deus creauit mundum inclłs ip̃ius intelle¬
xit creare eum. et sua uoluntas uoluit et sua potestas pos¬
sificauit et sua bouitas illum bonificauit. nam bonum fuit
creare mundum et ħ fuit in instanti sine successione suaꝵ
uationum. et huuc eundem modum habet deus in faciendo
nuracula et in iudicando et parçendo et gratias daudo et
huimodi. quia ułt obiectiue agere et scit ipm agere et sua
fiuitum enti infinito resistere non potest. De deo ꝑ re
et ageus. Et respondendum est ꝙ est mentalita
existeus cum suis coessentialib rationibus sine tis dedto
mo qui nõ posset esse homo siue auima et corpore et capite.
nam si deus esset siñiius absq sua bonitate iam nõ haberz
naturim cum qua esset disparatus a malicia et sic iaui
esset sũmus absq ainuuensicate iam nõ huberet cum quo
distaret a qͣnticate. et si nõ esset eternus iaui nõ posset¬
patet ꝙ est existens cum suis coessentialibus rationb sũ

Expanded text:
Nam quando Deus creauit mundum, intellectus ipsius intellexit creare eum, et sua uoluntas uoluit, et sua potestas possificauit, et sua bonitas illum bonificauit. Nam bonum fuit creare mundum. Et hoc fuit in instanti, sine successione suarum rationum; et hunc eundem modum habet Deus in faciendo miracula, et in iudicando et parcendo et gratias dando, et huiusmodi, quia uult | obiectiue agere. Et scit ipsum agere; et suafinitum enti infinito resistere non potest. 10. De Deo, et agens? Et respondendum est, quod est existens cum suis coessentialibus ramo, qui non posset esse homo sine anima et corpore et capite. Nam si Deus esset summus absque sua bonitate, iam non haberet naturam, cum qua esset disparatus a malitia. Et sic iam esset summus absque immensitate, iam non haberet, cum quo distaret a quantitate. Et si non esset aeternus, iam non possetpatet, quod est existens cum suis coessentialibus rationibus; sine
Abbreviated transcription (Latin):
et cui uerum sit ꝙ bouitas magnitudo et cꝰ. sunt rationes
infiuite reali neccessaruum est ergo ꝙ dõitas sic infinita. ali¬
oquiu infiuitas predc̃aꝵ rationũ nou esset aera quia ao hr̃et
¶cũ quo
Diuna gloria et suus actus sirit ut supͣ probatum est
s essentia ip̃ius glorie aut est infinita aut finita aut ꝑ¬
tiu insinita et ꝑtim fiuita. s si absolute est infinita bene
quidem. eo quia nõ sequitur aliq inꝯuenieus quo ad se n
quo ad alias diguitates. si auteni est ꝑti fiuita et ꝑcimn
infinica: maxiuiũ quidem anꝯuenens sequitur nam õs
alie diguitates nõ haberent subiectun glorie et quietis ĩ¬
siuitimi. et sic finitus glorie esset habitus priuatuus per
quem alie dignitates haberent penam ꝙ est calde impoᷝ ͤ

Expanded text:
m sit, quod bonitas, magnitudo, etc. sint rationes infinite realiter, necessarium est ergo, quod ueritas sit infinita. Alioquin infinitas praedictarum rationum non esset uera, quia non haberet, cum quo. | Diuina gloria et suus actus sunt, ut supra probatum est. Sed essentia ipsius gloriae aut est infinita aut finita; aut partim infinita aut partim finita. Sed si absolute est infinita, bene quidem, eo quia non sequitur aliquod inconueniens quo ad se, nec quo ad alias dignitates. Si autem est partim finita et partim infinita, maximum quidem inconueniens | sequitur. Nam omnes aliae dignitates non haberent subiectum gloriae et quietis infinitum. Et sic infinitas gloriae esset habitus priuatiuus, per quem aliae dignitates haberent poena
Abbreviated transcription (Latin):
tum iam suꝑius probatam. concluditur ergo ꝙ et̾nare est
infiuitus actus.
D Ossificare est actus potestatis ut suꝑius pbatum est
s possificare est actus infinitus aut finitus. sed si est infi¬
uitus bene quidem ex eo quia sicut possificare finitus se ꝯ¬
uenit cum potestate finita sic et multo melius possifica¬
re infinitus se ꝯuenit cum potestate infiuita supra pro¬
bata. et possificare creacum compecit iufinite potestati
et sic potestas quo ad deuni et etiam quo ad creaturam
degenerat et exit de sua mnatuna. Ao pus bonificare. coagͥ¬
ficare et et̾uare nõ possent esse actus infiniti eo qui nemo
dat ꝙ uõ habet. ꝓpter quod siqueretur contradictio. eo quiã
bonificare magnificare et et̾uare qui sunt actus iufiiti uͭ
probatum est nõ possent esse ianiti. et quia ꝯtradictio sta¬
re nõ potest. concluditur ergo ꝙ poslisicate diuniũ est mfi¬
itum
uelle̾e diuinũ ant est fiitim aut infnitum. si infinitus

Expanded text:
tum, iam superius | probatam. Concluditur ergo, quod aeternare est infinitus actus. Possificare est actus potestatis, ut superius probatum est. | Sed possificare aut est actus infinitus, aut finitus. Si est infinitus, bene quidem, ex eo quia sicut possificare finitum conuenit cum potestate finita, sic et multo melius, possificare infinitum conuenit cum potestate infinita supra probata. Et si possificare creatum competit infinite potestati, quoniam potestas quo ad Deum et etiam quo ad creaturam | degenerat et exit de sua natura. Adhuc: Bonificare, magnificare et aeternare non possent esse actus infiniti, eo quia nemo dat, quod non habet. Propter quod sequeretur contradictio, eo quia bonificare, magnificare et aeternare, qui sunt actus infiniti, ut probatum est, non possent esse infiniti. Et quia contradictio stare non potest, concluditur ergo, quod possificare diuinum est infinitum. Intelligere diuinum aut est finitum, aut infinitum. Si infinitus,
Abbreviated transcription (Latin):
mare siue uelle diuinus aut est iufintus aut finitus. si
infinitus be ne quidem. sed si est finitus iam insi̾ratas diui¬
naꝵ rationun et actumu eaꝵ non esset infiuite amabilis
ne q amata et sic infi̾nitas intlłs et sui actus diuinꝰ ania
re est infinitus¬

Expanded text:
est infinitus. Amare | siue uelle diuinus aut est infinitus, aut finitus. Si infinitus, bene quidem. Sed si est finitus, iam infinitas diuinarum rationum et actuum earum non esset infinite amabilis neque amata; et sic infinitas intellectus et sui actus non essent infinit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ diuina ccoluntas est infiuita
D uina uirtus et sui actus sunt ut supͣ probatum est. et
ideo si ip̃a est infinita beue quidem. si auteniꝰ est infiuita.
uiciosa quidem est ꝑ aliꝙ nicium impediens ip̃am ꝙ nõ sit in
tari ip̃is tumen existentib infinitis et quia finitum nõ pt̃
se tantum extendere siue diffundere qnͣtum infaintum. ma¬
uifeste gͥ apparet ꝙ alie diguitates ꝑtim sunt uiciose et ꝑtim

Expanded text:
 diuina uoluntas est infinita. Diuina uirtus et sui actus sunt, ut supra probatum est. Et ideo si ipsa est infinita, bene quidem; si autem non est infinita, uitiosa quidem est per aliquod uitium, impediens ipsam, quod non sittari, ipsis tamen existentibus infinitis. Et quia finitum non potest se tantum extendere | siue diffundere, quantum infinitum, manifeste igitur apparet, quod aliae dignitates partim sunt uitiosae, et partim
Abbreviated transcription (Latin):
et quia etuitas potest existere et agere infinite ergo sequi¬
cur de necessitate ꝙ pocestas infunica est. sine qua potestate
etiuitus nõ posset habere actum neq eeui infinitam
Sapientia dei siue intellectus est ut iam ꝓbatum est suꝑ¬
uis. et et̾n̾itas est uatione cuiꝰ durat et ꝑ potestatem p̃t
existere et agere. et maguitudo est ꝑ quaui se potest diffũ
est amabilis ꝓpter ꝙ infinicas iesłs necessitata est ꝙ alr
butuui est. et si ip̃a est infiuita ab etn̾o et in etn̾o intellgibilis
quidem est infiuite. s si est fiuita est intellecta et nõ est intł¬

Expanded text:
Et quia potestas | potest existere et agere infinite, ergo sequiEt quia potestas | potest existere et agere infinite, ergo sequitur de necessitate, quod potestas infinita est; sine qua potestate aeternitas non posset habere actum neque essentiam infinitam. Sapientia Dei siue intellectus est, ut iam probatum est superius. Et aeternitas est, ratione cuius durat; et per potestatem potest existere et agere. Et magnitudo est, per quam se potest diffundest amabilis. Propter quod infinitas intellectus necessitata est, quod st. Et si ipsa est infinita ab aeterno et in aeternum, intelligibilis quidem est infinite. Sed si est finita, est intellecta, et non est inte
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet bomfĩcare. et ideo si mãgnitudo est ens uuitione cuiꝰ
bouitas est magna est quidem bouicas ratio bouo ꝙ ꝓducat
magnũ bonum. Et quia etuitas est ratio ꝑ quani bouitas ⁊¬
bonũ et et̾num s bouitus nõ posset ẽẽ talis ratio nisi ip̃a esset
infiuita et numensa est ergo bonitas infunta necessario
Diuina magnicudo est ut pbatum est. et habet actum sin¬
liter scilicet maguificare. Et quia etnitas est ens ratione cu¬
ius maguitudo diuat. et potestas est id ratione cuiꝰ ratione¬
cuiꝰ magnitudo pocest existere et agere. est ergo subiectum
iufinitum et ĩmensum ꝑ quod magnifĩcare posset se diffim¬
dere ab et̾no et in et̾uo. et cale subiectum arcamus magni¬
tudinem infinitam¬
⁊ dtieni au et mensura simuil et semel existens nõ habeus
aliquid a ꝓte atite neq a ꝑte post. et sium subiectuum est eter¬
nũ ab eterno et in ecn̾o et sic et̾uitas est infiuita ratio. et h¬
Eternitas est ut ꝓbatum est et habet actum .s. eternare

Expanded text:
uidelicet bonificare. Et ideo si magnitudo est ens, ratione cuius bonitas est magna, est quidem bonitas ratio bono, quod producat magnum bonum. Et quia | aeternitas est ratio, per quam bonitas num. Sed quia bonitas non posset esse talis ratio, nisi ipsa esset infinita et immensa, est ergo bonitas infinita necessario. Diuina magnitudo est, ut probatum est, et habet actum similiter, scilicet magnificare. Et quia aeternitas est ens, ratione cuius magnitudo durat, et potestas est id, ratione cuius magnitudo potest existere et agere, est ergo subiectum infinitum et immensum, per quod magnificare posset se diffundere ab aeterno et in aeterno. Et tale subiectum uocamus magnitudinem infinitam. Aeternitas est mensura, simul et semel existens, non habens aliquid aperte ante, neque aperte post, et suum subiectum est aeternum ab aeterno et in otestas est, ut probatum est, et habet actum, scilicet posse.
Abbreviated transcription (Latin):
Robaminius deuu esse. et soluta est questio querens u¬
trum dens sit. et quia ip̃m ꝑbauimus esse cum princi¬
piis et regula .b. de sua quidem existentia et de sua mtrmseca
agentiã noticia haderi potest sua gracia mediante. ħ tanien
tico cum apprehentione nõ autem cum cumprehentione. Dõ
ticiam habeamius: ꝑ eius diffinitiones ip̃iu diffmire uoluiuͦ
i quib conuertiuitur sub̾ui et predicatinu eo quia unũ non
potest esse sine reliquo ratione naturalis ꝯiunctionis quani
habent subiectum et predicatum sicut querere quid est suba
et respondendum est ꝙ est ens ꝑ se existens. et querere quid ÷
eus ꝑ se existeus. et est dicendũ ꝙ est suba¬
C Eus est eus in quo sue rationes conũtuntur. eus quidem m
quo sue racioues conu̾tintur est deus¬
L sus est eus in quo diuiue raciones habent actus infuntoᷤ
sicut bouitas infiuita habet bonificare infinitui et magnitu¬
do magnificare infiuitum et cꝰ. E Eus autem in quo est bo¬

Expanded text:
Deum esse. Et soluta est quaestio, quaerens, utrum Deus sit. Et quia ipsum probauimus esse cum principiis et regula B, de sua quidem existentia et de sua intrinseca agentia notitia haberi potest, sua gratia mediante. Hoc tamen dico cum apprehensione, non autem cum comprehensione. Deus titiam habeamus, per eius definitiones ipsum definire uolumus. In quibus conuertuntur subiectum et praedicatum, eo quia unum non potest esse sine reliquo ratione naturalis coniunctionis, quam habent subiectum et praedicatum. Sicut quaerere: Quid est substantia? Et respondendum est, quod est ens, per se existens. Et quaerere: Quid est ens, per se existens? Et est diceus est ens, in quo suae rationes | conuertuntur; ens quidem, in quo suae rationes conuertuntur, est Deus. Deus est ens, in quo diuinae rationes habent actus infinitos. Sicut bonitas infinita habet bonificare infinitum, et magnitudo magnificare infinitum; ens autem, in quo est bo
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam ab ip̃o recipiendo. s recordatiu. capiculum iusticie i
quo tractatur de libero arbitriõ nani si hommes nõ possent pͦ¬
care iaui nõ possent multum amare multum eim ille diligit
qui ab amore suo qui ab amore suo se uetinere potest et si non
esset penitentia iaui glia nõ esset bene cognita uaui unũq q¬
ꝯtrariumi magis cognoscitu ꝑ reliquũ. De deo deducto ꝑ

Expanded text:
gloriam ab ipso recipiendo. Sed recordatur capitulum iustitiae, in gloriam ab ipso recipiendo. Sed recordatur capitulum iustitiae, in quo tractatur de libero arbitrio. Nam si homines non possent peccare, iam non possent multum amare. Multum enim ille diligit, qui ab amare suo se retinere potest. Et si non esset poena, iam gloria non esset bene cognita. Nam unumquodque magis cognoscitur per reli
Abbreviated transcription (Latin):
possit habere ab etuo et in etuo. ut alie diguicates actus uos
et infuntos hr̃e possint ꝑ ip̃m u̾ificatum ¶ Sic deus amantẽ
et cognoscentem se necessicatum ad ꝑducendum uer um infini¬
tum inde diligit ⁊ cognoscit ꝙ uerum quid est creare u̾itatẽ
creatami natuulem et etiam moralem ut ꝑ ip̃as x̾ificatus
infinitus iutelligatur ametur et recolatur et etiam laude̾
¶S hic miratur iutlłs querendo unde oritur mendati ⁊
ꝙ appetit. De deo deducto ꝑ gioriam.
uichilo ꝓduci potest. nan aliter esset fiutus et nouus ꝙ est
actibus ut in ip̃o glorificato anfinito possint hr̃e actus głiosos¬
¶ Dum deus sic diligit et cognoseit se necessitatuui ad ꝑdu¬
cendum glorificatuui infiunitum de uide cognoscit et diligit ꝙ
sũmus et infinitus glorificatus intelligatur ametur et re¬
colatur et laudetur glorificato infiuito daudo ei gloriam.
s in isto passu nicłłs consitosus est miratur q quare deus nõ

Expanded text:
possit | habere ab aeterno et in aeterno. Et ut aliae dignitates actus ueros et infinitos habere possint per ipsum uerificatum. Sic Deo amante et cognoscente se necessitatum ad producendum uerum infinitum, inde diligit et cognoscit, quod uerum quidem est creare ueritatem creatam naturalem, et etiam moralem, ut per ipsas uerificatus infinite intelligatur, ametur et recolatur, et etiam laudetur. Sed hic miratur intellectus, quaerendo: Vnde oritur mendacium?quod appetit. 9. De Deo, per gloriam ihilo produci potest. Nam aliter esset finitus et nouus; quodactibus, ut in ipso glorificato infinito possint habere actus gloriosos. Dum Deus sic se diligit et cognoscit se necessitatum ad producendum glorificatum infinitum, deinde cognoscit et diligit, quod summus infinitus glorificatus intelligatur, ametur et recolatur et laudetur, glorificato infinito dante ei gloriam. Sed in isto passu intellectus considerosus est, et miratur, quare Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
Nouiam in nouem subiectis omne ꝙ est un¬
plicati. et extra ea nichil est. idcuxo uolumꝰ¬
ea ponere in hac arte ut cum ip̃is ars sic ge¬
sueralis eo quia sunt generalia ad omua. Et ideo discur¬
rendo ꝑ predicta subiecta ꝓ prinçipia lituꝰ artis et regulas
de ip̃is quidem subiectis nociciam hr̃e potermius. Et si aliq
dubium alicuiꝰ subiecti oriatur. applicetur ad sim̃ subiectum

Expanded text:
oniam in nouem subiectis omne, quod est, implicatur, et extra ea nihil est, idcirco uolumus ponere ipsa in hac Arte, ut cum ipsis Ars sit generalis, | eo quia sunt generalia ad omnia. Et ideo, discurrendo praedicta subiecta per principia huius Artis et regulas, de ipsis quidem subiectis notitiam habere poterimus. Et si aliquid dubium alicuius subiecti oriatur, | applicetur ad suum subiectum
Abbreviated transcription (Latin):
se. sapientia sine scire. et uoluntas sine elle. et uirtus sine uir¬
tuificare et pbitas sine ꝟificare atq głia sine gloriari. Et de¬
us nõ esset diguus ut esset deus cum habitib priuatiuis et
actus uutrinsecos et sibi coesseltiales et reales ¶ Amplius
arguo sic. Ounus bonit̾as ꝑfecta habet actum. diuina bouicus
ess pfecta engo diutua bointas habet actum et sio de diuina

Expanded text:
se, sapientia sine scire, et uoluntas sine uelle, et uirtus sine uirse, sapientia sine scire, et uoluntas sine uelle, et uirtus sine uirtuificare, et ueritas sine uerificare atque gloria sine gloriari. Et Deus non esset dignus, ut esset Deus cum habitibus priuatiuis ete dignitates actus intrinsecos et sibi coessentiales | et reales. Amplius arguo sic: Omnis bonitas perfecta habet actum. Diuina bonitas est perfecta; ergo diuina bonitas habet actum. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ reducitur ad actun. Ad huc dicitur ꝙ potẽ¬
tiã cognoscitur ꝑ actum et actus cognoscitur ꝑ obiectinu.
Et sic sigiuficatum est ꝙ diuine dignitates habent actus
sine quib dignicates dei essent frustra i infinitate et et̾m¬
tate et deus nõ cognosceret suas diguitates neqi obiecta¬
ret seip̃m uñ sequeretur ꝙ deus nõ esset deus ꝑ suas digui¬
tates ꝙ falsum est ut supra ꝓbatur est ¶ Ulterius si di¬
niua bonitas nõ hr̃et actuni et sic de aliis iaui nõ hr̃et nat̾a
et esses occiosa et uacua et nõ se hr̃et ad aliquem fiuem ꝙ ẽ
impo ᷝ ͤ et contra uaturam regule .e. et etiam contra scdam
speciem regule .c. ergo et c. habent ergo diuine diguitates
actus icrinçecos et coessentiales et naturales ¶Ulterius
si diguitates nõ haberent actus coessentiales. quelibet quidẽ
esset habitus priuatuus. nam sicut cecitas est habitus pri¬

Expanded text:
ae non reducitur ad actum. Adhuc dicitur, quod potenae non reducitur ad actum. Adhuc dicitur, quod potentia cognoscitur per actum, et actus cognoscitur per obiectum. Et sic significatum est, quod diuinae dignitates habent actus; sine quibus dignitates Dei essent frustra in infinitate et aeternitate. Et Deus non cognosceret suas dignitates, neque obiectaret se ipsum. Vnde sequeretur, quod Deus non esset Deus per suas dignitates; quod falsum est, ut supra probatum est. Vlterius: Si diuina bonitas non haberet actum, | et sic de aliis, iam non haberet naturam, et esset otiosa et uacua, et non se haberet ad aliquem finem. Quod est impossibile, et contra regulam E, et etiam contra secundam speciem regulae C; ergo, etc. Habent ergo diuinae dignitates actus intrinsecos coessentiales et naturales. Vlterius: Si dignitates non haberent actus coessentiales, quaelibet quidem esset habitus priuatiuus. Nam sicut caecitas est habitus pri
Abbreviated transcription (Latin):
te ip̃e sins consistit ni se ip̃is nõ autem extra eas. nam alit̾
essent ꝑ accideus et similit᷑ deus ꝙ est impoᷝ ͤ ¶ Et ħ est
contra aliquos sarraçenos credentes habere altan et subci¬
lem noticiam de deo qui dicuut ꝙ deus est uius et nõ habet
dignicates quo ad se sed habet ipsas ut cuuu ip̃is agat incre¬
bis siue dictis suis implicant ꝯtudictionem. quouiam si sic
esset sicut ip̃i diciuut. iam sicut deus est infinitus quo ad su¬
as rationes crearet quidem ereaturas infiunitas et et̾uas
ꝙ nõ fucit. neq ip̃imco dicut. niũdum enuiri dicunt ẽẽ
nouũ et quantum siue limitatum E Amplius implicant
ꝯtradictionem dicendo deuu esse causam priman qui
nõ esset carisa prima si sue rationes essent ꝓpter mundũ.
et sic deus esset cum suis dignitatib ut nisidus esset ꝙ
est ulte absuidum dice̾: De actib intrinsecis diuin

Expanded text:
re ipsae sunt, consistit in se ipsis, non autem extra eas. Nam aliter re ipsae sunt, consistit in se ipsis, non autem extra eas. Nam aliter essent per accidens, et similiter Deus; quod est impossibile. Et hoc est contra aliquos Saracenos credentes habere altam et subtilem notitiam de Deo. Qui dicunt, quod Deus est unus, et non habet dignitates quo ad se; se habet ipsas, ut cum ipsis agat in crebis siue dictis suis implicant contradictionem; quoniam si sic esset, sicut ipsi dicunt, iam sicut: Deus est infinitus quo ad suas rationes, crearet quidem creaturas infinitas et aeternas. Quod non facit, nec ipsimet dicunt. Mundum enim dicunt esse nouum et quantum siue limitatum. Amplius implicant contradictionem, dicendo Deum esse causam primam. Qui non esset causa prima, si suae rationes essent propter mundum. Et sic Deus esset cum suis dignitatibus, ut mundus esset; quod est ualde absurdum dicere. 2 | De actibus intrinsecis diuin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ol cuinus diumas dignitates ẽẽ realit̾ sine quib¬
Siens eẽ nõ posset. Pcirco munerabiles siuit qualib
xulare in suo pͥo nutinero. Natio hinꝰ est. nam nisi quel
existeret in suõ pprio niuuero iam deus nõ esset. ¶Et
ideo ut deus sit oporcet esse in ip̃o plures rationes siue
dignitates ieales ¶ Ber umptamen quantur ad eem̃
nõ differunt. nam onmes sinit uua et eadem eeͣu diuna
su cognoscit intlłs humanus ꝙ deus inqͣnͣtum consid̾at u¬
uitatem sue essentie nõ consid̾at plures rationes.s inquã¬
tũ consid̾at ꝙ nõ potest esse sine plurib intionib numeuit
ip̃as realiter. ¶ Sicut homo qui inquantum considerat ẽẽ
iuiũ nõ considerat plura s inquantum consid̾at ꝙ nõ potest
esse sine plurib incelligit et cognoscit in se esse plura
¶Inquisirumus diumas dignitates et mueniinus ip̃as deo
coessentiales et substantiales ab etuo et i etuo. finis ꝟ qua¬

Expanded text:
quibus Deus esse non potest. Idcirco numerabiles sunt, qualibet existente in suo proprio numero. Ratio huius est, nam nisi quaelibet existeret in suo proprio numero, iam Deus non esset. Et ideo, ut Deus sit, oportet | esse in ipso plures rationes siue dignitates | reales. Verumtamen quantum ad essentiam | non differunt; nam omnes sunt una et eadem diuina essentia; su cognoscit intellectus humanus, quod Deus, in quantum considerat unitatem suae essentiae, non considerat plures rationes. Sed in quantum | considerat, quod non potest sine pluribus rationibus, numerat ipsas realiter. Sicut homo, qui in quantum considerat | se esse unum, non considerat plura. Sed in quantum considerat, | quod non potest esse sine pluribus, intelligit et cognoscit in se esse plura. Inquisiuimus diuinas dignitates. Et inuenimus ipsas esse Deo coessentiales et substantiales ab aeterno et in aeternum. Finis uero, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ũq ad ⁊̃ star sfecłi colorate medio¬
tatẽ orbis eiꝰ secat. Radios ã gñis eiꝰ¬
de ad dite sigorẽ ꝑ longũ colorata nu¬
pecula dr̃ ialipsis ẽ carbena q̃dã hũis
clarioris ꝑ colis ombitũ ĩ se ren̾tẽs hã

Expanded text:
star speculi colo- rat et medietatem orbis eius secat. Rhabdos autem generis eiusdem ad uirgae rigorem perlongum colo- rata nubecula dicitur. Alysis est catena quaedam luminis clarioris, per solis ambitum in se reuertens. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tum suis legibus n̾atã clarã ssd̾ib reln¬
centẽ spẽt est ĩnunias mõ ppalã se̾pe ꝯ¬
ri siam cũ tuba bellis̃ ceqinit milites clan¬
gore ĩdensi. aliꝰ accingu᷑ gladio ali elipeũ
capit ille lorica semduit i gal es capud ł.

Expanded text:
tum suis legibus terminatam, claram et sideribus relucentem speciesque innumeras modo propalam, saepe cari. Nam cum tuba bellicum cecinit, milites clangore incensi alius accingitur gladio, alius clipeum capit, ille lorica se induit, hic galea caput uel
Abbreviated transcription (Latin):
g̃̾ant benocimũ uite fec̾at celsiorẽ cũ
no qͥdam focratꝰ nlłi deme notitiã oris
tiores Ianue inuniebãt. porteq frate ⁊
muri ad omãdiua sirtutate añ fores ui¬
ri fortes stipatores ⁊ regaliũ lat̾m pate¬
la ꝓuigili custodia ꝑ uices sartm̃ sustine¬
bãt. Erãt ĩtͣeos ⁊ duĩsa ossia ĩ ꝯmitatu
ortagustoꝵ rełone dicebat dispẽsatorer
peciue q̃stores pectigaliũ ĩbunos erarios
hẽdat alios ⁊ alios p̃fetat cet̾is urbib ali
renatibus agend̾ ꝓuĩciã nactiꝑs domib
⁊num̃ibus p̃fecti putabant᷑ ⁊ detis ppe¬
põiti erãt. N om̃e arcicũ regnũ ab occi¬
galia exeo nũo erãt eit oreẜ diurmat
ĩ cẽpores assidui tũ hoꝵ ꝑuices moense fa

Expanded text:
gerant, lenocinium uitae effecerat celsiorem, cum no quodam sacratus, nulli temere notitiam oris teriores ianuae muniebant portaeque ferratae et muri adamantina firmitate. Ante fores uiri fortes stipatoresque regalium laterum tutela peruigili custodiam per uices sortium sustinebant. Erant inter eos et diuisa officia; in comitatu atores pecuniae, quaestores uectigalium, tribunos aerarios habebat; alios et alios praefecerat ceteris muneribus: alii uenatibus agendis prouinciam nacti, pars domibus et urbibus praefecti putabantur et ceteri, perpepositi erant. Sed omne Asiaticum regnum ab occigalia. Ex eo numero erant excursores diurni atque incensores adsidui; tum horum per uices incensae fac
Abbreviated transcription (Latin):
nĩsinuantes se telluris ang̾tur u ĩrr̃en¬
tes exitãs t̾rã mou̾ent. hoꝵ motuũ tam
ꝓyĩa q̃ lactantes ⁊ acitas anglis molłes
on̾a trecuꝑantes directis angłis braste
uotãt᷑ illi qui abstrud̾e uidens᷑ ext̾iatie
dictis quoꝵ ĩpulsu dissilit tellus pte qͣus¬

Expanded text:
et insinuantes se telluris angustiis nec inuenientes exitum, terram mouerent. Horum motuum tam que iactantes et acutis angulis mobiles onera et recuperantes directis angulis, brastae uocitantur; illi, qui abstru- dere uidentur, hizematiae dictis; quorum inpulsu dissilit tellus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti esfant᷑ oetism dĩno bñss̃ soli undẽt qr ⁊̃
cos qui uuiꝰ loti ĩ gemo nob qͣlitates q de¬
soͥbũt ant mema urbis alisꝰ ãnis fluenta
ant amenitates ⁊ magtudĩes mõciũ alia
młta decdͥpta ab aliis płisq stadiose legãt

Expanded text:
 soli uident. Quare et eos, qui unius loci ingenia nobis qualitatesque describunt, aut moenia urbis aut alicuius amnis fluenta aut amoenitates et magnitudines montium, alia multa descripta ab aliis, plerique studiose legunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥsqͣm arbitret᷑. om̃ .i. uulgo loqñtiũ cap¬
titasse qͥrre ⁊ Iam remotis arbitͥs una cum phe¬
dro exͣ pon̾iũ sb̾ qͣ dã arboris opaco uubradõ
sigͣ illud ad nũciũ sensit ne pͥus tuscend̾e̾t
illiꝰ ãnis modis̃ fluenti ꝙͣ increpitũ inclĩa¬

Expanded text:
ne quisquam arbitretur omina eum uulgo loquentium captitasse. Quippe etiam semotis arbitris uno cum Phaedro extra pomerium sub quodam arboris opaco umbraculo signum illud adnuntium sensit, ne prius transcenderet Ilissi amnis modicum fluentum, quam increpitu
Abbreviated transcription (Latin):
iuspicimꝰ ⁊ ornatusĩe c̾uicis dĩcias ꝯtẽplamur
Si crauro targento ⁊gẽmis monalia uarie
gacta dependet. Si plena artis ornam̃ta ca¬
piti ⁊ ex collo dꝯiacent si fͣnacelato. si epipi¬
a fucata sĩgula aurata st̃. s istis oĩbus cxu¬
cor ͤ si sit argutũ capid. brgius alis obseres
⁊ĩhoĩbus ꝯtẽpland̾. sioli illa aliena existiare
laudibus socͣtis mei admisceo ulłam gnõ¬
sitetẽ ułłam ꝓsapiã. ulłos longos notales

Expanded text:
icimus, et ornatissimae cervicis divitias contemplamur. Si ex auro et argento, et gemmis, monilia variae gazae dependent, si plena artis ornamenta capiti et collo circumjacent, si frena caelata, si ephippia fucata, si cingula aurata sunt: si istis omnibus exucorpore si sit Argutumque caput, brevis alvus, obesaque minibus contemplandis noli illa aliena aestimare,laudibus Socratis mei admisceo: nullam generositatem, nullam prosapiam, nullos longos natales,
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ acode tã bonas artes teiꝰ mõi oꝑam
cũ Ingemiu ͤ ꝓfessionis sue credidit ⁊ et
re istius mõiꝰ curam talib stadiis ⁊ mor¬
bus. Nam õ m̃dus hoĩes esq penit᷑tia cof
adire nõ post̾ ut t̾reno domicilio illas re¬
giones inspie̾ent. phĩam ducẽ nocti ĩuen

Expanded text:
e tam bonas artes et eiusmodi operam cum ingenuitate professionis suae credidit, et congruere istius modi curam talibus studiis et moribus. Nam cum mundum homines eiusque penetralia corpore adire non possent, ut terreno domicilio ‹relicto› illas regiones inspicerent, philosophiam ducem nancti eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
aotedio abutẽtibꝰ disficłtas belli ⁊ facaltis
itiũis ⁊̃ taͣqllitas moris ⁊ clem̃cia rentoꝵ
ꝑ fibraꝵ notas talitũ uias ⁊ serpẽtiũ es¬
cas explorande cacẽt. Nẽpe mutus duo
illa sapiẽ gr̃a. sũma cacumĩa rhacensis ⁊
philsꝰ calcas ant longe p̃stabilis arioli sił a
lites ⁊ altaua ⁊ arboꝵ qtẽplatus ẽ accũ sua

Expanded text:
i et facultas itineris et tranquillitas maris et clementia uentorum per fibrarum notas et alitum uias et serpentium escas exploranda est, tacent nempe mutuo duo illa sapientiae Graiae summa cacumina, Ithacensis et Pylius; Calchas autem longe praestabilis hariolari simul alites et altaria
Abbreviated transcription (Latin):
disrõe. siam pĩ ut maiestas pestulabat:
duis ĩmortesibꝰ celũ dicauit. qs ꝗd̾ dõs celites
cẽ ccło que ducitis ãnũ. ħ uͦ ista p̃cpue diei
opifice̾. lumãꝙ solis emła. noctis detꝰ seu cor¬
incłata sen dĩdua seu ꝓ eumda seu plena seu
raria Igͥumi face. Eto longsꝰ fatescat ꝙ
sole. tanto longꝰ collustͤta pari Ĩcͥuto Itu̾is¬

Expanded text:
ione. Nam proinde ut maiestas postulabat, diis inmortalibus caelum dicauit, quos quidem deos caelites tem caelo quae ducitis annum; nec modo ista praecipua: diei opificem lunamque, solis aemulam, noctis decus, seu corniculata seu diuidua seu protumida seu plena sit, uaria ignium face, quanto longius facessat a sole, tanto largius conlustrata, pari incremento iti
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ ⁊ ergastes ss̃ ĩd flãtes anstro ĩ nõibꝰ
illa e̾ obsuata diũsitas. Nãq cũ de abscõdi¬
to polo flatus aduẽiũt nochꝰ ẽ. Eurona¬
tħꝰ c̃ ille qui int̾ nothũ atq curũ mediꝰ
est̾ ngit. exalio lat̾e libi notlꝰ ex duobus
res stͥ estate amiis septẽtͥones ad zephm¬

Expanded text:
et argestes sunt indidem flantes. Austrorum in nominibus illa est obseruata diuersitas: namque cum de abscondito polo flatus adueniunt, notus est, euronotus ille qui inter notum atque eurum medius effringit, ex alio latere libonotus ex duobus res sunt aestate, animis septem- trionis ac zeph
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ pulcħrimꝰis ignib ⁊ ꝑlucidis scł ⁊̾
eꝵ noctiũq tͣriculis agens stellaꝵ choros
cũ om̃e celũ ita reuoluat᷑ ut sꝑa eã tñ in
dicibus o teneri quas dĩna machinatõ ñ¬
ticibus affix̃ ut ĩ tornando artifex solet
m̃ator m̃di orbẽ t̾re medietate ꝯstituẽs
ũm hii u̾tices qͦs ĩmobiles diximꝰ i ͤ st̾ ut gͣ¬

Expanded text:
rimis ignibus et perlucidis solis et erum noctiumque curriculis, agens et stel- larum choros cum omne caelum ita reuoluatur ut sphaera, eam tamen radicibus oportet teneri, quas diuina machinatio uerticibus adfixit, ut in tornando artifex solet rminator mundi, orbem terrae in medietate constituens. Verum hi uertices, quos inmobiles dixim
Abbreviated transcription (Latin):
ignote oñ ne hãt ad̾ ciꝰ cultores sumꝰ
mutui nexus artis affinitaᵇ ĩpłicant᷑
⁊ qͥnq ꝯiuges copłe hiis ordĩate uicilꝰ
aitinẽt᷑ ut ad ħeant ⁊ gͣmorib leuiora
aꝙͣ ĩ se ht̃ tellus ⁊ aqͦ ut alii putãt rehit
te ꝯflatus Etħ uicissim ignes ÷ illi ĩ mor¬
talis dĩ uiuacitate flẽmat᷑ hiꝰ dĩmig̾s

Expanded text:
ignotae, cum ne hanc quidem, cuius cultores sumusmutui nexus artis adfinitatibus inplicantur, et quinque coniuges copulae his ordinatae uicibus adtinentur, ut adhaereant et grauioribse habet tellus aut aqua, ut alii putant, uehit te conflatur; aether uicissim ignesque illi inmortalis dei uiua- citate flammantur. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
celestẽ qͥd̾ s pene in hũam sũam faciã i
oĩo hõies adiis ĩmortalib ꝓeul repellũt at
tta in hec tre tartara rylegant᷑ uo oĩs sit
eo se colitũ m̃o uelut pastor ẜ equicõ uel
buseqͣ sen balantiũ uł innientiũ uł mugi¬
enciũ gͥges m̾t̾iusat qui focibus mord̾eo᷑

Expanded text:
am faciam, si omnino homines a diis inmortalibus procul repelluntur atque ita in haec terrae tartara relegantur, ut omnis sit eos e caelitum numero uelut pastor uel equiso uel busequa ceu balantium uel hinnientium uel mugientium greges interuisat, qui ferocibus mode
Abbreviated transcription (Latin):
pccłis ⁊ magis sencipt qlł ailia. Non .n
st apꝑte᷑ ap̾bendimꝰ morte̾ cumi egro¬
tamur qr eͥtudĩes intͥnsetus latent nec
sit seuti᷑ ꝑicula maris sic ꝑicła rellica. net
eptattu aq sic sentimꝰ uł smaglam lesionẽ
sis eẜ tactũ gladii. ꝑicł gꝰ rellica tũ q mai̾a

Expanded text:
magis sentiuntur quam alia. Non enim sic aperte apprehendimus mortem, cum agrotamur: quia aegritudines intrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum quia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ densores ⁊niẽꝑtibiles. excedentes is̃ ĩplus ⁊di¬
centes maiora qͣm sint uiłr eẽ derisorei et lacta¬
tores ⁊ honeron. qł si reges decet eẽ nõ ꝯtẽp¬
tib̾iles s reũendos il hoñosos s gͣciosos et ama¬
tiles decet cos nõ ẽẽ pactatores uł deristiet s

Expanded text:
et contemptibiles. Excedentes vero in plus, et dicentes maiora quam sint, videntur esse iactatores, et onerosi. Quare si reges decet esse non contemptibiles, sed reverendos: nec onerosos, sed gratiosos et amabiles: decet eos non esse iactatores vel derisiores
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe mũienda ẽ aiuitas uł castrũ ob ses¬
sũ imlio. Nã miłĩ int̾cet̃a minꝰ putrestat᷑¬
⁊ plus durare ꝑhibet᷑ copia ⁊̃ carntũ su¬
litaꝵ nõ est p̾t̾mittenda salus ⁊ młtido
młtũ est expediens munitõi obsesse et
ꝙ ad młta sit utilis. So ĩmumdo casts¬
uł cĩtatẽ aliꝙͣ obsidẽdã ꝙͫ ad uictũ nõ
poł attend̾ estut magna copio ingtaaliũ
tualia delata ꝑtẽpatos erogatores ꝑ pa

Expanded text:
maxime munienda est civitas vel castrum obsessum milio: nam milium inter cetera minus putrefit, et plus durare perhibetur. Copiaetiam carnium salitarum non est praetermittenda. Salis etiam multitudo multum est expediens munitioni obsessae eo quod ad multa sit utilis. Secundo  civitatem aliquam obsidendam, quantum ad victum non solum attendendum est, ut magna copia victualium tualia delata per temperatos erogatores per f
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ si ꝯtingẽt ipm ab obsidentib eẽ appo¬
atuni. Ontũ ꝙ facit munitõnes magis
daccessibiles torciores est latiᵈ ͦ ꝑꝓfundi¬
tas fostaꝵ que si assit sacultas replende
st aqͥs. hus gͣ mõit st̾ munitõnes difficili¬
ores ad capiend Iõuidend̾ est apͥis ab hus¬

Expanded text:
nem, si contingeret ipsum ab obsidentibus esse appositum. Quintum quod facit munitiones magis inaccessibiles, et fortiores: est latitudo, et profunditas fossarum: quae si adsit facultas replendae sunt aquis. His ergo modis sunt munitiones difficiliores ad capiendum. Ideo videndum est a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lapidarias machinas ĩ pugͣr post mum¬
tõnes obsesse tñ ut uideat ᷑ qͣlr̃ ĩ nocte ꝓ¬
cuciũt lapides emissi a machinis sꝑ cã lepi¬
de alligandus est ignis uł cisio ig̾nitus
siam ꝑticionẽ ignitã lapidi alligatũ ape̾¬

Expanded text:
 lapidarias machinas impugnari possunt munitiones obsessae. Tamen, ut videatur qualiter in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alligandus est ignis, vel ticio ignitus. Nam per ticionem ignitum lapidi alligatum appa
Abbreviated transcription (Latin):
castrũ aut quitatẽ aliquã a uult eam ĩ pu¬
ciendo spisstus ⁊̃ freq̃tius. slam ꝓnt iud̾itq
pedire omĩbus p̃dc̃is machinis uł om̃ibus
ꝑ̃fatis mõdis ꝓiendi uł ałiqbus sũ aliqua
pot̃it ĩpugnare. Si .n. plena not hg̃t᷑ de

Expanded text:
castrum aut civitatem aliquam, si vult eam impuciendo spissius et frequentius. Nam prout viderit expedire omnibus praedictis machinis, vel omnibus praefatis modis proiiciendi, vel aliquibus sine aliquapoterit impugnare. Si enim plena notitia habeatur de
Abbreviated transcription (Latin):
gnatula ut si opidam eos repẽte uellẽt aade
resistenciã ĩuemrẽt: uiso quõ se munire
dedent obsidẽtes ne ab opidanis moleteste
Restat oũd̾s qͦt moĩs ĩpugnare dwent es¬
se ad muros et ad ꝓpugnaes staa ss fuaat

Expanded text:
gnacula: ut si oppidani eos repente vellent invadere resistentiam invenirent. Viso quomodo se munire debent obsidentes, ne ab oppidanis molestentur: restat ostendere quot modis impugnare debent obse ad muros et ad propugnacula, stat
Abbreviated transcription (Latin):
sigͣ ꝑcaciend̾ est ꝑ ip̃am qnimis ꝓicit ad dextͣm
u ad sinistͣm. u̾tenda ẽ ad locum eiga q̃ o
endus ẽ lapis. Siuõ nimis alte ꝓiat ad dex¬
re pot̾it. Si põ minis yme uł minis bosse ꝓp̃¬
qñda est machina uł allemandus est lapis. fp¬

Expanded text:
cutiendum est per ipsam, si nimis proiicit ad dextram, vel ad sinistram vertenda est ad locum erga quod iaciendus est lapis. Si vero nimis alte proiicit, vere poterit. Si vero nimis ime vel nimis basse, appropinquanda est machina, vel alle
Abbreviated transcription (Latin):
chinas reꝑare ad resistend belatoutꝰ młi¬
eres romane abcss onib eos suis mantis
tradiderũt ꝑ quos machins reꝑams ad ũ sn¬
rioꝵ ĩpetum repulerũt malierẽt .. rt
art regecius ille pudiassime fẽĩe cũ mantis

Expanded text:
chinas reparare adresistendum bellatoribus mulieres Romanae abscissis crinibus suis maritis tradiderunt: per quos machinis reparatis adversariorum impetum repulerunt. Maluerunt enim ut ait Vegetius illae pudicissimae foeminae cum maritis
Abbreviated transcription (Latin):
amplius si ꝑ bellum ⁊ pugnã muntdes sr
obtmnendẽ. meliꝰ est ħ agͥe estuio tp̃e. sam
tp̃e hyemali hm̃dant pluine replen  s¬
aquis gr̃ disficiliꝰ ĩpugnõt ᷑ obsesi. suras
ĩꝯmoditates qr̃m magis molestãt obft¬
tes ⁊ eg̃tẽtes ĩ c̃pis qm̃ obsessos manẽtes
lent faltem inchoande st tp̃e estiuo pͥusꝙ¬

Expanded text:
Amplius si post bellum et pugnam munitiones sunt obtinendae, melius est hoc agere aestivo tempore. Nam tempore hyemali aficilius impugnantur obsessi. Rursus incommoditates temporum magis melestant obsidentes et existentes in campis, quam obsessos manentes bent, saltem inchoandae sunt tempore aestivo, prius
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ĩnade ⁊ debellare .a. p. q ̃d  pies
rellatores stare debeaut si relint hostes ꝑcũ¬
ite ⁊ quomõ debeanteos crꝯdare ⁊ quo
debeant declinare apugna si nonsit lo¬
dare peditibus qłr debant stare a polunt
hostes ꝑcutẽ e ꝑtussiones aũt hostiũ dup¬
modꝰ unus aremotis ut ã laciendo Iacula
uł missilia adũsarios fune Laease¬

Expanded text:
hostes invadere, et debellare. Quomodo homines bellatores stare debeant, si velint hostes percutere, et quomodo debeant eos circundare, et quomodo debeant se declinare a pugna, si non sit bodare peditibus, qualiter debeant stare cum volunt hostes percutere.Percussionis autem hostium du. Unus a remotis, ut cum iaciendo iacula, vel missilia adversarios fe
Abbreviated transcription (Latin):
so orddie ad gͣdũ ⁊ possũ bellis̃ ut gͣtatĩ ꝑ ꝯgant
Ita ut qͣh se ĩsuo oidĩe teneat. siam si acies aĩ
reditũ sũ militã nõ ordĩate ĩcedat duo mala
iñ sequiti᷑ nã nõ suato debito ordĩt ĩ ma ꝑte
bellator a suo ꝯsotio nimĩis ꝯpͥtunt ila ĩpediũt᷑
fi̾nõ põt. tam gͥ pedites gmͣ eqͥtes bellatores
añꝙͣ bella eỹceant ss młtociens sił ꝯg̾gan

Expanded text:
sunt ad gradum et passum bellicum, ut gradatim pergant ita, ut quilibet se in suo ordine teneat. Nam si acies sive peditum sive militum non ordinate incedat, duo mala inde consequantur. Nam non servato debito ordine, in una parte bellator a suo consocio nimis comprimitur, sua impediuntur fieri non potest. Tam ergo pedites quam equites bellatores antequam bella exercean
Abbreviated transcription (Latin):
rare infidias et ꝙ ꝯͣ hostes uelit atͥus dimicare
scd̾a cantela adhibenda est ex ꝑte eỹatus ho¬
stũ. Nam sic d declinare bellit᷑ ut ħ hostes la¬
agñt et płes hant hũere calntelam ꝙ nulites
stantes ĩ acie ex oppoĩdo hostiũ ꝓhisẽt eosne
pedites id̾e possint pp̃ ꝙ pedest̾as pugna latẽt᷑
res dat qua recedente eqͥtes postea meluis
bent dĩ de qr si ꝯting̾et hostes irequi fugi¬
eates a bełis płłs occid̾ent ⁊̃ mauis nocumẽ¬
tum eis ĩ ferrent fugientibus quã si se ꝑer

Expanded text:
rare, et contra hostes velit acrius dimicare. Secunda cautela adhibenda est ex parte exercitus hostium. Nam sic debet deducere bellum, ut hoc hostes laagunt: et plures hanc habuere cautelam, quod milites stantes in acie ex opposito hostium, prohibent eos ne pedites videre possint: propter quod pedestris pugna latenter recedit, qua recedente, equites postea melius bent dividere: quia si contingeret hostes insequi fugientes a bello, plures occiderent; et maius nocumentum eis inf
Abbreviated transcription (Latin):
ire nõ possumꝰ sõ odsidentes ut inumitõnes
obtin eãt passus uias et oĩa loca ꝑ que possẽt
ob sessis uictualia de fr̾i diligent᷑ custodire
gladius iñ est ꝙ młtociẽt obsidentes uolẽ¬
tes cicius ob tñe municõnes si ꝯtingat eõs
caꝑe aliquos de obsessis nõ occidunt illos
s ꝑ mutilatõ mẽtroꝵ cosreddũt ĩtiles
⁊ postea eos remittũt ad munides obses¬
sas ut iͥ una cũ aliis ꝯmedentes ap̃ ipõs
ob sossos maiorẽ famẽ ⁊ mopsã mbucant
Etiꝰ modus obtinendi mintões est ꝑ pu¬
gͥnã ut cum itur admures et cum ꝓp̃una
dimicat᷑ ꝯͣ obsessos. m g ͤ¬

Expanded text:
s obtineant, passus,vias et omnia loca per quae possent obsessis victualia deferri, diligenter custodire gladius. Inde est quod multotiens obsidentes volentes citius opprimere munitiones, si contingat eos capere aliquos de obsessis, non occidunt illos. sed per mutilationem membrorum eos reddunt inutiles, et postea illos remittunt ad munitiones obsessas, ut ibi una cum aliis comedentes apud ipsos obsessos maiorem famem et inopiam inducant. Tertius modus obtinendi munitiones est per pugna: ut cum itur ad muros, et cum per pugnam dimicatur contra obsessos. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ ad ꝑcuciend̾ aĩ tels uł au Iaculo sine
cũ lancẽa srabant .n. a remotis ⁊ essuesie¬
telum ip̃m ⁊ pea est fortit ꝰ s̃pellend. uibto
.ni. telo pp̃ maiorẽ motũ ꝙ̃ efficit ĩ acre lon¬
giis ꝓgit ⁊ amplius nulnꝰ infligit. Eͣto ep̃¬
citandi ss bellantes ad Iaciend̾ sagntas up̾
eos sagittis ĩpugnare ĩmo dato ꝙ pugnãtes
aciebus elcõs sagutarios instituisset. En¬
to st bellatores eatandi ad Iaciend̾ lapides
cũ fundis . hio . ir modus uellandi ĩ abisaã
marinis insulis fuit duentus ⁊̃ qb̾us pãłi
ut uegetiꝰ recitat ad̾o in dustres erãt d̃ mr̃es

Expanded text:
ad percutiendum cum telo vel cum iaculo, sive cum lancea. Stabant enim a remotis et assuefacietelum ipsum, et postea fortiter impellendum: vibrato enim telo propter maiorem motum quem efficit in aere, longius pergit et amplius vulnus infligit. Quarto exercitandi sunt bellantes ad iaciendum sagittas, vel eos sagittis impugnare: immo dato quod pugnantes aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit inventus, in quibus pueri ut Vegetius recitat adeo industres erant, ut matres
Abbreviated transcription (Latin):
it ĩna ont sit 4 ᷑ aliquos eẽ adł paucosi
itum debiles ut ad putent menupo sese
resis̾e ĩpugnantibus. Iõ se ĩmunitõnbꝰ
tenent clansos et sufficit eis ꝙ possint mu¬
nicõnes deffend̾e si ꝯtingat ces ab hostibꝰ
ĩpugnari. tale genus pugne quo quis
deffendit munitones ⁊ castra dĩ desensi¬
num. Nam et si ĩ omĩ pugna est aliquo
modo ĩuasio ⁊ deffensio. at tñ cũ quis ob¬
sedit niuintõnes ⁊ castͣ mag̃ dĩ alios ĩra¬
d̾e qm se defend̾e. In pugna gͦ obsessina
magis est ĩuasio qm desensis. In bello põ
quo qͥs se tuetur ĩ iunitõnib ⁊ castͥs mag̃
esd ibi desensio qłł ĩuosio pło tale genus¬
pugne merito dr̃ deffenslũ. Quartꝰ ⁊̃¬

Expanded text:
ic contingit aliquos esse adeo paucos et tam debiles, ut non putent in vampo posse resistere impugnantibus. Ideo se in munitionibus tenet clausos, et sufficit eis quod possint munitiones defendere, si contingat eas ab hostibus impugnari. Tale genus pugnae quo quis defendit munitiones et castra, dicitur defensivum. Nam etsi in omni pugna est aliquo modo invasio et defensio: attsedit munitiones, et castra, magis dicitur alios invadere quam se defendere. In pugna ergo obsessiva magis est invasio, quam defensio. In bello vero quo quis se tuetur in munitionibus et castris, magis est ibi defensio, quam invasio. ideo tale pugnae merito dicitur defens
Abbreviated transcription (Latin):
de campestri.Restat dr̃e de obressma de¬
fensina et nauali. ꝯtingit .n. aliqũ re¬
ges ⁊ Incipes pugnare omibus hus mo¬
dis pugnandi. Nam aliqñ ꝯmtttunt tã¬
pestre bellum aliqñ uers obsident muni¬
tõnes et castra. ꝯtingit ⁊ aliqñ aliquos

Expanded text:
de campestri, restat dicere de obsessiva, defensiva. et navali. Contingit enim aliquando reges, et principes pugnare omnibus his modis pugnandi. Nam aliquando committunt campestre bellum. Aliquando vero obsident munitiones et castra. Contingit etiam aliquando aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
ifint ꝯuĩcti aĩo ⁊̃ uo ͭ ͤ qr de se ipĩs mogis
ꝯfident crũt uiriliores ⁊ ꝓmptiores eo pi¬
gnã. oĩs .nͥ. amor est q̃dã uis unituia ⁊ pł
bellancũ eos potencõres facit amor ⁊
unitas cordiũ eos iuriliores reddit. S¬
tim̃ ꝙ facit hostes potenciores ad remit¬

Expanded text:
s magis confident, et erunt viriliores et promptiores ad pugnam. Omnis enim amor est quaedam vis unitiva, et plus bellantium eos potentiores facit, amor et unitas cordium eos viriores reddit. Septimum, quod facit hostes potentiores ad reni
Abbreviated transcription (Latin):
ret nocum̃tũ. Octana cautela ẽ ꝯsidare
ex̃titũ ĩ quibus sit copiosior utt̃ mag̃ hm̃¬
det peditibus ał eqͥtib. nã eqͥtes melus
se deffendũt ĩ caͣpis. pedites a iloais alucls
bundare ĩ eqͥtibus uł ⁊ peditibus elige potit
uias cãpestres ⁊ amplas uł mõtanas puie¬
stres ⁊ nemorosus et al a ꝓm nom y fedat

Expanded text:
ret nocumentum. Octava cautela est, considerare exercitum in quibus sit copiosior, utrum magis abundet peditibus, vel equitibus. Nam equites melius se defendunt in campis. Pedites vero in locis sybundare in equitibus, vel in peditibus, eligere poterit vias campestres et amplas, vel montanas, sylvestres, et nemorosas, et alia prout noverit
Abbreviated transcription (Latin):
siti ꝑire uł munitões rede qr̃ diligen¬
ey cõgitare debent obsidẽtes mumtones
aliquas utr̃ ꝑaliqua ingena uł ꝑ al qua
idustam possint ab ob sessis acciꝑe apsĩ
Nam nuultociens euenit a quam aremo
teinciria diuari usq d munitões addes¬
sis. q̃r si ĩ illo fontali pͥncipio destruat᷑ fistu¬
la uł meatus ꝑ quẽ ꝑgit aqua ad obrestos
oꝑtebit ipõs pati aquaꝵ penurã. Rursus
aliqũ munitõnes st̾ alte taqua nõ ꝑuenit
usꝙ ad eas qr̃ a sic amunitõnibus remota

Expanded text:
siti perire, vel munitiones reddere. Quare diligenter excogitare debent obsidentes munitiones aliquas, utrum per aliqua ingenia, vel per aliquam industriam possint ab obsessis accipere aquam. Nam multotiens evenit, aquam a remoto principio derivari, usque ad munitiones obsessas: quare si in illo fontali principio destruatur fistula vel meatus, per quam pergit aqua ad obsessos, oportebit ipsos pati aquarum penuriam. Rursus, aliquando munitiones sunt altae, et aqua non pervenit usque ad eas: quare si sit a munitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
gestoꝵ ⁊gustãt qnͣta sit duricies st ⁊
qnͣtũ sit armoꝵ ponduis et qmͣtus sit labor
est durus carne ⁊ rebustus cot᷑ si pp̃
talia nõ retͣhit᷑ a bellando. Nam ⁊si cõ¬
bella appet̾e pugnã ħ ẽ ut raro nq̃ hñ¬
tes carnes molles utt supͣ tangebatur

Expanded text:
et gustant quanta sit durities ferri, et quantum armorum pondus et quantus sit labor est durus carne et robustus corpore, si propter talia non retrahitur a bellando. Nam et si conbella, appetere pugnam; hoc est ut raro. Nam habenter carnes molles ut supra tangebatur
Abbreviated transcription (Latin):
mussimos pñtes eqs ueloces ⁊fortes qui añ
et atͥ̾go ⁊ a dext᷑ ⁊ aleua ꝑ t̾rãt illusrãtes
idiscoꝑiẽtes insidias ne hostes alis lati¬
tatites ex aliqua ꝑte molestent eỹcitum
siom ⁊ si nlłis eẽt notũ ducis ꝯslliũ eo tñ¬

Expanded text:
ntes equos veloces et forte; qui ante et a tergo, et a dextra et a leva percurrant, illustrantes et  perientes insidias, ne hostes aliqui latitantes ex aliqua parte molestent exercitum. Nam etsi nullis esset notum ducis consilium, eo t
Abbreviated transcription (Latin):
rt cũ apro qm pugnare oĩ hoste p̃ nõ
timẽtes aproꝵ ꝑiula signũ est eos nõn
tim̃e hostiũ belsa. strsus uenatores c̾uoꝵ
nõ st̾ repudiandi ab actibus uellies eo ꝙ
tales assueti ant ad labqres nimios. Exhus

Expanded text:
re cum apto, quam pugnare cum hoste. Nam non timentes aprorum pericula, signum est eos non timere hostium bella. Rursus venatores cervorum non sunt repudiandi ab actibus bellis: eo quod tales assueti sunt ad labores nimios. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ armatꝰ agiłr equũ ꝯscend̾e scire fortit̾ ea̾¬
tare cũ lancea ꝑ cutt̃e Iacula eic̾e cũ scucto se
ꝓteg̾e cũ claua ⁊ ense dimicare hĩe om̃n er¬
moꝵ eỹciciũ ut possit spos ꝯmilitones de
pugna erudire ut forti᷑ pugnẽt arma tp̃t
ralia faciant que reqͥrunt ᷑ ad bellũ ca .xr. qͥbͥ¬

Expanded text:
 armatus agiliter equum conscendere: scire fortiter equitate, cum lancea percutere, eiicere iacula, cum scuto se protegere, cum clava et ense dimicare, habere omnium armorum exercitum, ut possit suos commilitones de pugna erudire, ut fortiter pugnent, arma tergant, et alia faciant quae requiruntur ad bellum. Q