comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit nichil eis ad gr̃am ⁊ eccasticaᷤ¬
⁊ ad salutem licere qui sꝑgentes at¬
⁊ intus ⁊ inueniuntur tales. seꝑatio¬
nem tñ eoꝵ qui intus st̃ ab illuis colũ¬
be ꝑfectioneatq unitate ñsolũ deus
nouit inquibz dam s ⁊̃ hoĩes inquib¬
dam quoꝵ inmanifesto pessimam
urtam confirmatamq nequiniam
intuentes ⁊ eam p̾ceptoꝵ diuinoꝵ
regulis cõꝑantes intelligant quam
multis ⁊ izaniis ⁊ paleis siue foris siue

Expanded text:
dicit, nihil eis ad gratiam ecclesiasticadicit, nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et salutarem licere, qui spargentes, atet intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et p
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiq illi oderant paulum qui ĩ
iudie maliuolentia ⁊ dissensionex
annunciantes arbitrabantur se tͥ¬
bulationem excitare uinculis eiꝰ
Quos tñ intus fuisse idem cyprianꝰ
intelligit Cum ergo ñ possint tene¬
bre illuminare aut iniquitas ius¬
tificare sicut idem dicit quero que¬
ad modum pot̾ant isti in ip̃a urtꝰ
ecc̃a baptizare q̃ro cadmodum ua¬
sa illa que inhonorem ñ s incon¬
tumeliam donus magna continet.
intra ip̃am domum magnam possint
scĩficando hõib ministrare qd̃ scm̃ est
nisi qr illa sc̃itas satramenti nec ab ĩ¬
mũdis pollui potest siue c̃ ꝑ eos datur
siue cum ab eis qui corde ⁊ uita iume¬
luis ñ cõmutantur accipitur. De quib
intꝰ positis ip̃e dicit. scło u̾bis solis ⁊ ñ
fc̃is renunciantes. sunt ergo hostes dei
q̃ nec ip̃is possunt qͣm dui tales st̃ ad
salutem ꝓdesse nec ip̃i ea possunt ea¬
sua ĩmundicia maculare. Qd̾ itaq

Expanded text:
et utique illi oderant Paulum, qui in et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus ho, quae nec ipsis possunt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse, nec ipsi ea possunt sua immunditia maculare. Quod itaque
Abbreviated transcription (Latin):
gelicis datur qualibet ea ꝑu̾sitate in¬
telligat ille ꝑ quem datur ł ille tuida¬
tur ip̃m ꝑ se sc̃m est pp̃ illum cuius e̾.
Et si quisq ꝑ hoĩem ꝑu̾sum id accipi¬
ens ñ accipiat tñ minist̾ ꝑu̾sitadem
s solam mist̾ii sc̃itatem inbona fide
⁊ spe ⁊ caritate unitati cõpaginatꝰ
ec̃ce remissionem accipit pecc̃oꝵ ñ ꝑ
u̾ba situt cancer serpentia s ꝑ euuã¬
gelica sacramenta decelesti fonte ma¬
nancia. Si ã ip̃e qui accipit ꝑ u̾sus
est nec ꝑu̾so ad salutem ꝓ dest ꝗ d̾
datur ⁊ sc̃m tñ in eo ꝑmanet ꝙ acci¬
pitur nec ei si correctus fuit iterat᷑.
suilla itaq ꝑticipatio est iusticie ⁊
iniquitati ñ solum qui foris s ⁊̃ que
intus est. Nouit .n. dñs qui st̃ euis ⁊
recedat ab iniquitate oĩs qui inuo¬
cat nomen dñi. Nulla ⁊̃ cõio est luci
intus sunt. Qui .ni. odit fr̃em suũ
ait ioh̾es intenebris est usq muinc

Expanded text:
gelicis datur, qualibet ea perversitate ingelicis datur, qualibet ea perversitate intelligat ille per quem datur, vel ille cui datur, ipsum per se sanctum est propter illum cuius est. et si quisque per hominem peruersum id accipiens non accipiat tamen ministri peruersitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et caritate unitati conpaginatus ecclesiae remissionem accipit peccatorum non per uerba sicut cancer serpentia, sed per euangelica sacramenta de caelesti fonte manantia. si autem ipse qui accipit peruersus est, nec peruerso ad salutem prodest quod datur, et sanctum tamen in eo permanet quod accipitur nec ei si correctus fuerit iteratur. Nulla itaque participatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam quae intus est. nouit enim dominus qui sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio estintus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc.
Abbreviated transcription (Latin):
inip̃a ecc̃a ñ est idẽ in ip̃a domo ma¬
gna erant uasa incontumeliam
quoꝵ sermo ut cancer serp ebat. Nã
cum de ilł apłs loqueretur ħ dccuit
⁊sermo inquit eoꝵ sicut cancer
letus qui circa u̾itatem ab erraue¬
runt dicentes resurrectionem iam
fc̃am ẽẽ ⁊ fidem quoꝵdam subuer¬
stat hñs signałm hos souit dñs
qui st̾ eius. Et recedat ab iniquita¬
te ꝯĩs qui noĩat nom̃ dñi Inmag¬
na ã domo ñ solum uasa aurea st̃
⁊ argentea s ⁊ lignea ⁊ fictilia.Si
gͦ ⁊ isti quoꝵ sermo ut cancer ser¬
pebat tanqͣm uasa incontumelia
indomo magna erant qͣm domũ mag¬
nam ecc̃e ip̃ius unitatem cyprianus
intelligit. Nunquid istorum cancer bap¬
tismum xp̃i iuolabat. Ita ergo nec fo¬
ris sicut nec irtus quisquam qui exꝑ
maculare satramentum qd̃ xp̃i est.
Non itaq dat remissam pecc̃orũ sermo
qui sicut cancer serpit ad aures audi¬
entium. s cum bap̃ma u̾bis euuan¬

Expanded text:
in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo main ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et sermo, inquit, eorum sicut cancer letus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuerstat, habens signaculum hoc: novit Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate, omnis qui nominat nomen Domna autem domo, non solum vasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia . Si ergo et isti quorum sermo ut cancer serpebat, tanquam vasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam Ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intelligit, numquid istorum cancer Baptismum Christi violabat? Ita ergo nec foris, sicut nec intus, quisquam qui ex maculare Sacramentum quod Christi est. Non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium : sed cum Baptisma verbis evan
Abbreviated transcription (Latin):
recedendum ubi declarat qͣm sit sc̃s ⁊ il¬
la qͣm m̾uit martirii claritate dignis¬
simus ait. Quantus arrogancie tui¬
mor est quanta humilitatis ⁊ leuita¬
tis obliuio ⁊ arrogancie sue quanta
iactatio ut quis audeat aut facere pͦ¬
se setredat ꝙ nec apłis concessit dñs
ut ⁊ irania afrumento putat sedis¬
cernere aut . q. ip̃i palam facere ⁊ a¬
ream purgare concessum sit pale¬
as coneturatritico seꝑare. Cumq
apłs dicat indomo ã magna ñ so¬
uasa lignea diuini ardoris incendio
concrementur ⁊ fictilia abeo cui da¬
ta est ferrea uirga confringantur
sic igitur arguens eyprranus eos
qui tanqͣm maloꝵ consorciũ deuita¬
tes se abunitate diruyant ostend
magnam domum quam dix̃apũ
ubi ẽent ñ solum aurea uasa ⁊ ar¬
gentea s ⁊ lignea ⁊ fictilia non se
intellexisse nisi ecc̃am ubi ẽẽnt bo¬
ni ⁊ mali donec infine sicut area
uentilata purgetur. Qd̃ si ita est

Expanded text:
recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et ilrecedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non souasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicant sermonem eoꝵ sicut cãter
serpe. Quid .n. ⁊̃ illos qui dicebant.
manducemus ⁊ bibamus cras .n.mo¬
riemur nõne corruptores moꝵ bo¬
noꝵ ꝑ mala collo quia paulus esse
manifestat continuo subuingens
corrumpunt mores bonos colloqͥa
mala. Et tñ eos intus fuisse signaũ
cum ait. Qũo dicunt quidam inuob̃
qr resurrettio mortuoꝵ ñ est. Aua¬
ros ã uͥ ñ decestatur. Aut uo ponut qͥc¬
qͣm dici uehementus qm ut ydoloꝵ
seruitus auaricia dr̃etur sicut idem a¬
postolus posuit nec cy prianns ałr intel¬
lexit ⁊ lut̃is suis ubi opus erat inse¬
ruit. Qui tñ confitetur tp̃rib suis
in ec̃ca fuisse ñ qualescumq auaros
s raptores ⁊ feneratores nec quossi¬
bet hoĩes s ep̃os. Quamqͣm ⁊ istos
de quib ait apłs sermo eoꝵ sicut.
tancer serpit uellem intellig̾e uelit
foris fuisse s me cyprianus ip̃e ñ sũt.
Cum .il. ad antonianum scribens os¬
tenderet ante tp̃c iltime seꝑationis
mixtionem maloꝵ ab unitate ec̃e¬

Expanded text:
sicut cancer serpere. quid enim? et illos, qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorum per mala conloquia Paulus esse manifestat, continuo subiungens: corrumpunt mores bonos conloquia mala? et tamen eos intus fuisse significauit cum ait: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? auaros autem ubi non detestatur? aut uero potuit quicquam dici uehementius, quam ut idolorum seruitus auaritia diceretur, sicut idem apostolus posuit nec Cyprianus aliter intellexit et litteris suis ubi opus erat inseruit? qui tamen confitetur temporibus suis in ecclesia fuisse non qualescumque auaros, sed raptores et faeneratores, nec quoslibet homines, sed episcopos. quamquam et istos, de quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis mixtionem malorum ab unitate eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dedit adusuram. Et oĩs formcator
aut ĩmundus aut auarus qd est y¬
doioꝵ seruitus ñ yt hereditatem in
regno xp̃i ⁊ dei. Laies ergo auarosile
ñ ut solum sua cupidẽ hesaurieẽt¬
rent s ⁊ aliena fraudulent eroꝑent
tales y doiatras sicut ⁊ ille intellig̃
atq conuincit ñ utiq argueret ni¬
si nosses sieq n aduisus coep̃tos suo¬

Expanded text:
fornicator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriperent, tales idololatas, sicut et ipse intellegit adque conuincit, non utique argueret, nisi nosse
Abbreviated transcription (Latin):
medio trtas ꝑ mitente dño ⁊ inspira¬
teconscripsimus quem ad te ꝓmuta¬
a dilectione ꝓ transmisimus hac ille
carttatis pacia tołauit ñ solum ĩobs¬
cura q̃one bonos collegas ñ maluole
aluid sentientes sicut ⁊ ip̃e tolatui est
donec ꝓ cessu tp̃ris salubrima consue¬
tuto qñ deus uoluit ⁊̃ declarata intare¬

Expanded text:
mediocritas permittente domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, q
Abbreviated transcription (Latin):
me qr oꝑamini iniquitatem ⁊ ite in
ignem et̃num qui p̾paratus est diabolo
⁊ angłis euis. Deconu̾sione ã nulluis
desꝑandum est siue foris siue initus
constituti qͣm duu pacĩa dei ad penitẽ¬
tiam adducit ⁊ usitat inuirga faci
⁊ ip̃i aliq̃n misereantur aĩe suepla¬
centes deo. sicut .n. bonus qui ꝑ seuera¬
uerit usq infinem saluus ñ erit. Neq¬

Expanded text:
tatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinet ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
illos fu̾it baptizatus ab apłis denuo
baptiratum. s illa consuetudo ꝙͣ ⁊
tunc hoĩes dirsum uͥsus respiciẽtes.
ũ uidebant apost̾iorib institutam recte
abapłis tradita creditur. Et alia mussta
sunt que longum est repetere. Qua ppõ
si ñ i̾ͥl dicebant quib id qd̾ ei iusum est
uolens ꝑsuasere ꝙy prianus ait nec qͥs¬
quam dicat qd̃ accepimꝰ ab apłis hcc
sequimur quanto robustuis nc̃ dñis
disputatio dissuadere ñ potuit ⁊ quod
plenarium contilium confirmauit
ħ sequimur huc accedit qr bñ ꝑspet¬
tis exutroq latere disputationis roi¬
b ⁊ scripturarum testimoniis pot̃÷
ni disputationib opponebant. qd
tietur recte cyprianus refellit osten¬
dens ad causam ħeticoꝵ ñ ꝑtine tun

Expanded text:
illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo illos fuerit baptizatus, ab apostolis denuo baptizatum. sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum uersus respicientes non uidebant a posterioribus institutam, recte ab apostolis tradita creditur, et talia multa sunt, quae longum est repetere. quapropter si non nihil dicebant, quibus id quod ei uisum est uolens persuadere Cyprianus ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequimur\', quanto robustius nunc dicimuod haec disputatio dissuadere non potuit et quod plenarium concilium confirmauit, hoc sequimur\'! huc accedit, quia bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et scripturarum testimoniis potestni disputationibus opponebant, quod tietur , recte Cyprianus refellit, ostendens ad causam haereticorum non
Abbreviated transcription (Latin):
seannis agripini concilium reꝑiret
Qd̃ cum sibi adu̾sus tocius orbis mo¬
rem ñ sufficere cerneret hasrationes
arxipuit quas mͦ nos ab antiquitate
ip̃ui consuetudinis ⁊ plenarii postea
concilii auctoritate firmati diligen¬
tius considerantes ut u̾i siłes pocius
qͣm ueras ẽẽ inuenimus. Que illi u̾e
trum possit apud ħ eticos fr̾ ubi ei si
minus aliquid reuelatum est it ma¬
gnitudo caritatis eiis qua unitate
ñ deserint ꝓbaretur ñ io quisqͣm tã¬
tis eius firmamentis m̾itisq uirtu¬
tum. ⁊ tante copie gr̃aꝵ debet se au¬
dire p̾ponere q uniũsalis consilii ad¬
monitus firmitate uidet aliquid tid̃
ille ñ uidit. Quia plenariũ de hat re cõ¬
tilium ñdum ħebat ect̃a. sicut nec
petri apłi m̃itis quisqͣm tam insanꝰ
est ut se pponat qr paisli apłi edectus
lit̃is ⁊ ip̃ius iam ecc̃e consuetudine
roboratus ñ cogit g̃s iudaitare qid̾
petrus aliqñ coegerat. Non ergo uiue

Expanded text:
se annis Agrippini concilium repperiret. se annis Agrippini concilium repperiret. quod cum sibi aduersus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis et plenarii postea concilii auctoritate firmati diligentius considerantes uerisimiles potius quam ueras esse inuenimus, quae illi uerae fieri et utrum possit aput haereticos fieri. ubi ei si minus aliquid reuelatum est, ut magnitudo caritatis eius qua unitatem non deseruit probaretur; non ideo quisquam tantis eius firmamentis meritisque uirtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia uniuersalis concilii ammonitus firmitate uidet aliquid quod ille non uidit, quia plenarium de hac re concilium nondum habebat ecclesia; sicut nec Petri apostoli meritis se quisquam tam insanus est ut praeponat, quia Pauli apostoli edoctus litteris et ipsius iam ecclesiae consuetudine roboratus non cogit gentes iudaizare, quod Petrus aliquando coegerat. Non ergo inuen
Abbreviated transcription (Latin):
tem in regno xp̃i ⁊ dei Cur inillo bap¬
tismus ⁊ enuangłica u̾ba imꝓbant̾
inisto ã aꝓpbantur cũ ab illuis colũ¬
be mẽbris utq inueniatur alienus
An qr ille foris aꝑtus litigator ẽ ne
intromutatur iste uo intus callidꝰ
unam ecc̃am tradid̾unt ⁊ bap̃a unũ
ꝙr ñ nͥ ineadem ecc̃a sit constitutũ
sicut ⁊̃ ip̃m euuangeliũ cum apud
eos inuenio nec̃ce est ut appbem qͣm¬
uis eoꝵ decester errorem quantum
ad monet finsse quosdã ⁊ sci cypri¬
ani tp̃rib qui consuetudinem illa
ct̃quam fiebunt affricana contilia deqͣ
⁊ ip̃e paulo ante dixit frustra quidam
qui rõne uintuntur consuetudinem no¬
bis opponunt dr̃ent abapłis traditam
Net inuenio tur istam consuetudinẽ
q̃ post ꝙyprianum ⁊ plenario totius
orbis concilio confirmata est tam ro¬
bustam ⁊ante idem cyprianus inue¬
nit ut cum eius mutande auctoritatẽ
qͣm sequeretur tanta scĩa p̾ditus q̃re¬
ret ñ nͥ insola affrica fc̃m pancis ante

Expanded text:
o Baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur; cum ab illis columbae membris uterque inveniatur alienus? An quia ille foris apertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus unam ecclesiam tradiderunt et baptisma unum, quod non nisi in eadem ecclesia sit constitutum, sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis eorum detester errorem —, quantum ammonet fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam, contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit: frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab apostolis traditam. nec inuenio cur istam consuetudinem, quae post Cyprianum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et antea idem Cyprianus inuenerit, ut, cum eius mutandae auctoritatem quam sequeretur uir tanta scientia praeditus quaereret, non nisi in sola Africa factum paucis ante
Abbreviated transcription (Latin):
fres dilectissii. deinde paulo postcuam
mal hꝰ caputatꝙ originem quereret
huit diabolus inquit int initiasta¬
tim miudi ⁊ ꝑiit primus ⁊ ꝑdidit.
Et paulo post &uale malum est in¬
quit tc̃is ducitissimi quo angli cetid
quo circumueniri ⁊ subu̾ti alta ilat
plara sinpumitas potiut quo decertꝰ
Nipe qui decepit. Exinde iniudia tras¬
satur itris dum liuore ꝑt̾rtus ꝑtar̃¬
magr̃o ꝑditionis obsequitur dim
diabolum qui ⁊elat imittatur sicut
scriptum est. iniudia diaboli mors

Expanded text:
fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: quale malum est, inquit, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
onis. ħ .ii. u̾ba cipriani sunt an forte
inuidia ⁊ maliuola dissensio ꝑuũ
malum est. Qũo ergo isti erant ĩuni¬
tate qui ñ erant inpace. uox .i. ñi
ea aut alicuius ixĩs s ip̃ius dñi nec¬
p hoĩes s ꝑ augłos soniut xp̃o nato.
bła mexcelsis deo ⁊ int̾ra pax hoĩbus
.u.u. Qid̾ utiq nato int̾ris xp̃o nõ so¬
naret ore angłico nͥ d̾s hxc uellet intel
qui sunt bone uoluntatis. porro si¬
cut inbeniuolentia bona uoluntas
sic inmaliuolentia mala uolinntas
Non q̃ramus alios testes que suftie
nob̾ ipe cupriamis ꝑ ꝙ̃ tam multa
dezelo ⁊ liuore dñs uerissima into¬
nuit ⁊ salub̾rima pcepit legamus
ergo eplam cy priani de zelo ⁊liuore
⁊ iudeamus quantũ malum sit in¬
indere meliorso. sinuis mali originẽ
ab ip̃o diaboio extitisse memorabrr
docet: elare inquit cid̾ doniuti uice¬
al ⁊ inuidere leuiorso meli orilz leuc
apdꝰ quosdam ⁊ moditum trimẽ iutet̃

Expanded text:
onis? haec enim uerba Cypriani sunt. an forte onis? haec enim uerba Cypriani sunt. an forte inuidia et maliuola dissensio paruum malum est? quomodo ergo isti erant in unitate qui non erant in pace? uox enim non mea. nec cuiusquam hominis, malum inuidiae et maliuolae dissensionis? haec enim uerba Cypriani sunt. an forte inuidia et maliuola dissensio paruum . Quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi Deus hoc vellet intellqui sunt bonae voluntatis. Porro sicut in benevolentia bona voluntas, sic in malevolentia mala voluntas eNon quaeramus alios testes: sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et livore Dominus veracissima intonuit, et salubria praecepit. Legamus ergo epistolam Cypriani de zelo et livore, et videamus quantum malum sit invidere melioribus, cujus mali originem ab ipso diabolo exstitisse memorabiliter docet: Zelare, inquit, quod bonum videas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃m quidem annunciabãt sicut se
ht̃ u̾itas qua xp̃o credimus s ñ co a¬
nimo qua abonis euuangelistis itiꝰ
columile filiis annunciabatur Nieq
.ti deh̾etitis inquit aut de eoꝵ lup̃mo
loquebatur inepła sua paiiusuta¬
litiud qd̾ adhanc rem ꝑtineat po¬
ambulantib siue euuangelicam urta¬
tem dedei timoreseruantib. Et quos¬
auq iitrepide locutos quosdam uero
ininudia ⁊ dissensione u̾satos. Quos¬
dam seruasse cira se beniuolam ca¬
uitatem alios uo huisse maliuola
dissensionem se tñ pacient᷑ oĩa sus¬
tinere dum mͦ siue inuuitate siue ꝑ¬
⁊ noua ad huc ac rudis sermonisse¬
minatio loquentiũ pouationetre
brescenet orro aluid est cos qui intuse
mine xsi baptitari. ħ u̾ba ꝙy prianiad¬
monere nos uidentur ut distingua¬
musut̾ eos qui foris st̃ mali ⁊ eõs qui
quid hr̃e qd̃ diaboli est.Si .ii. ortusa
ie dausus poruit hx̃e spinas diaboli.
curñ ⁊ extra ortum potuit manere
malum inuidie ⁊ maliuole dissensi¬

Expanded text:
ntiabant, sicut se habet veritas qua Christo credimus, sed non eo animo quo a bonis evangelistis illius columbae filiis annuntiabatur. Neque enim de haereticis, inquit, aut de eorum Baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat poambulantibus siue euangelicam ueritatem de dei timore seruantibus. et quosadque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, alios uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue  noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicationeesceret. porro aliud est eos qui intus imine Christi baptizare . Haec verba Cypriani admonere nos videntur, ut distinguamus inter eos qui mali foris sunt, et eos qui quid habere quod diaboli est. Si enim hortus ille clausus potuit habere spinas diaboli, cur non et extra hortum potuit manare malum inuidiae et maliuolae dissensi
Abbreviated transcription (Latin):
ni iepła ppłis nota quam u̾ͥa qua
fortia recognoscimꝰ Decuit u̾o cipri¬
anum de z elo ⁊ liuore ⁊ arguere gra¬
uiter ⁊ monerea quo tam mortife¬
ro maio cor eius penitus alienanue
tanta caritatis hũndancia compro¬
hauit. Qua nigilantissime custodita
eum collegis suis ñ maluole debap̃o
diinsa senciertib nec ip̃e maliuola
contentione s humana temptatio¬
ne air sapiens qd̾ isli deus incarita¬
te ꝑseueranti cum uellet postea re¬
uelaret incoĩonis unitate ꝑmansit
aptedicens neminem iudicantes nes
tyrannico t̾rore ad obsequendi ne¬
teslitatem collegas suos adigit. Eti¬
pnẽa mediotritate rescripsimus dẽ
tarissime nemini p̾scribentes aut ẜ¬
indicantes quo minus unus quisco
ep̃oꝵ quod putat faciat. hñs arbi¬
trii sui libam potestatem. Nos qͣn
quib diuinam concordiam ⁊diũta
pacem tenenius maxime tum ⁊ apl̾e de¬
cat gi quis putau̾it contentiosus esse

Expanded text:
 populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicen constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, ostra mediocritate rescripsimus, frater carissime, nemini praescribentes aut praeiudicantes quo minus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. nos, quaquibus diuinam concordiam et pacem tenemus, maxime cum et apostolus dicat: si quis autem putauerit contentiosus es
Abbreviated transcription (Latin):
eus sineuema ignorancie peccat. Dresũp¬
tione.tl atq obstinatione quadã nitit
cũ rõne suꝑetur. hoc uerissimum est lõ¬
ge giauius eẽ pecẽm eius qui sciens
qͣm eius qui nesciens peccau̾it. Et ideo
uir sc̃s cyprianus ñ solum doctus s ⁊̃ do
sic ip̃e utellexit ut dr̃et ⁊ hoc in ep̃co
ẽẽ diligendum ut ñ solum scient᷑ do¬
ceat ⁊ s pacient discat ñ dubito qd̾ si
u̾satam cũ uiris scĩssums dectissimis¬
q tractaret ꝑ quos postea fc̃m estut
antiqua illa consuetudo ⁊̃ plenario
concilio firmaretur sine dubitatio¬
ne demonstraret ñ solum quamdoe¬
tus ẽet in iis que firmissima uitate
ꝑceꝑat u̾m ⁊̃ quam docilis in iis q̃
minus adu̾terat ⁊ tñ cũ manifestum
sit multo grauius peccare scientem.
qͣm nescientem uellem mͥ aliq̾s dr̃et
si quis inħesem incurrat nesciens
possum ⁊̃ ita ꝓponere.si alius nes¬
ciens inheresem irruat ⁊ sciens aliꝰ
ab ydolatria ñ recedat qr ⁊ apłi dic̃¬

Expanded text:
ens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimum est longe grauius esse peccatum eius qui sciens quam eius qui nesciens peccauerit. et ideo uir sanctus Cyprianus, non solum doctus sed etiamsic ipse intellexit, ut diceret etiam hoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam patienter discat, non dubito quod, si versatam cum viris sanctissimis doctissimisque tractaret, per quos postea factum est ut antiqua illa consuetudo etiam plenario concilio firmaretur, sine dubitatione demonstraret non solum quam doctus esset in his quae firmissima veritateetiam quam docibilis in his quae minus aduerterat. et tamen, cum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et sciens alius ab idololatria non recedat — qui
Abbreviated transcription (Latin):
tib qui baptirati moruitiur eadẽ gr̃a
oĩpotentis impłe credenda ẽ qd̃ ñ exĩ¬
pia uoluntate s exetatis indigentra
nec corde credere adiusticiam possunt
nec ore confit̾i ad salutem. Ideo cum
ꝓeis aliis respondent ut impleatur
erga eos celebratio sacramenti ua¬
let utiq ad eoꝵ consecrationẽ qr ip̃i
rendere ñ possunt. ac si ꝓ eo qui ren¬
dere pot̃ aluid rendeat ñ itidem ualet.¬

Expanded text:
tibus qui baptizati moriuntur, eadem gratia tibus qui baptizati moriuntur, eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, n
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ei p̾ceptum estut cẽm deinceps
infantem masculum octauo die
circumcideret qui ñdum poterat
corde tredere ut ei deputareturadius¬
ticiam nisi qr ⁊ ip̃m ⁊ ꝑ seip̃m sacra¬
mentum misttum ualebat. Qd̃ infi¬
lio moysi ꝑ angĩm manifestatũ ẽ
ferretur p̾senti ⁊ euidenti ꝑ iculo ut
tircumcideretur exactum est ⁊ tũ fc̃m
ham pcessit iustitia fidei ⁊ accessit cir¬
tũcisio signaculum iusticie fidei ita
regenerationis in lalatro bap̃i. Et
sicut in ysaic qui cctauo suenatiuitatis
die circumcisus est p̾cessit signatulum
iusticie fidei ⁊ q̃m prĩs fidem imiitatus ẽ.
secuta estintrescente ip̃a iusticia cuꝰ
signaculum ininfante p̾ cesserat ita
inbaptitatis infantib p̾ceditregene¬
rationis sacramentum ⁊ si xp̃ianam
Et sicut inillo latrone qd̵ exbap̃mi
sacramento defuerat compleuit oĩ¬
potentis benignitas qr ñ suꝑbia ł cõ¬
temptu s necc̃itate defuerat sic in infã¬

Expanded text:
ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octavo die circumcideret , qui nondum poterat corde credere ut ei deputaretur ad justitiam, nisi quia et ipsum per seipsum sacramentum multum valebat? Quod in filio Moysi per angelum manifestatum est , ferretur, praesenti et evidenti periculo ut circumcideretur exactum est ; et cum faraham praecessit fidei justitia, et accessit circumcisio signaculum justitiae fidei; ita regenerationis in lavacro Baptismi. Et sicut in Isaac, qui octavo suae nativitatis die circumcisus est, praecessit signaculum justitiae fidei; et quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa justitia, cujus signaculum in infante praecesserat: ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis Sacramentum; et si christianam Et sicut in illo latrone quod ex Baptismi sacramento defuerat complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defuerat: sic in infan
Abbreviated transcription (Latin):
it sic ⁊ cum ip̃a p̾sto est si ꝑ neccitatẽ
desit dum laironi affint ꝑficitur salꝰ
Qd̾ traditum tenet uniuersitas ecc̃e
rite nondum possunt corde cred̾e ad
iusticiam ⁊ ore confit̾i ad salutem
Qd̾ latro potuit qui ⁊̃ flendo ⁊ uagi¬
endo tum ineis mist̾ium celebratur
ip̃is inestis uocib obstrepunt ⁊ tñ nul¬
lus xp̃ianoꝵ dix̾it eos manit bapti¬
⁊ ari. Et si quisquam querat inhac
re auctoritatem diuinam quamꝙͣ
dum uniu̾sa tenet ecc̃a nec conciliis
inistitutum s semꝑ retentũ est ñ
nͥ auctoritate apłica traditum rec¬
possumus quid ualeat inꝑ uisi baꝑ̃i
sacramentum excircumcisione cͣr¬
nis qͣm prior ppłs accepit quam priꝰ¬
qͣm acciperet iustificatus est abrahã
sicut cornelius ⁊̃ dono sp̃c scĩ prius¬
quam uaptizaretur donatus ẽ.Dic̃
cepit circũtisionis signatulũ iusti¬
cie ⁊fidei qr iam corde crediderat ⁊de¬
putatum illi erat ad iusticiã. Cur

Expanded text:
it: sic et quum ipsa praesto est, si per necessitatem it: sic et quum ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni affuit, perficitur salus. Quod traditum tenet universitas ecclestur, qui certe nondum possunt corde credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit, quin etiam flendo et vagiendo, quum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. recpossumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam bapcepit circumcisionis signaculum justitiae fidei, qui jam corde crediderat, et deputatum illi erat ad justitiam. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ne quoꝵdam ñ defuturũ tumorẽqͥ
cum intellectu u̾itatis ⁊ ꝓbabilib mo¬
rib ita ꝓfecissent ut multis bapti⁊ a¬
tis uita atq dect̾na se pponere minime
dubitarent sr̃ uacaneum sibi crede¬
rent baptizari qñ adillum mentis
hĩtum se ꝑuenisse sentirent adquẽ
multi baptitati adhuc ascendere co¬
narentur. Quidã ualeat ⁊ quid agat
inhoĩe corporałr adhibita scĩficatio sa¬
tramenti sñ qua tñ latro ille ñ fuit.
qr ñ eius accipiende uoluntas defuit
s ñ accipiende nec̃citas affuit diffici¬
le est dr̃e. susi tñ płimum ualeret ñ
serui bap̃m dñs accepisset. u̾m qr ꝑ
se ip̃a consideranda est excepta salute
hoĩs cui ꝑ ficiende adhibetur satis indi¬
cat qd̃ ⁊ in malis ⁊ meis qui scło uer¬
bis ñ fc̃ĩs renunciant ip̃a integra est
cũ nisi illi corrigantur salutem hr̃e
ñ possunt. Sicut a in latrone quicor
lus est qr ꝑ pietatem sp̃ualiter affu

Expanded text:
aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adhibetur, satis indicat quod et in malis et in eis, qui saeculo uerbis, non factis renuntiant, ipsa integra est, cum illi nisi corrigantur salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia plus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sterium bap̃mi ñ contemptus religi¬
onis s artitulus nec̃citatis excludit
siam multo magis incornelio ⁊ ma
micis eius qm in illo latrone posset iu¬
dei suꝑfluum ut aqua ⁊̃ tinguerent᷑
baptitatos alios accepisse sce scripture
testantur certo qͦ inditio qd̃ illis ip̃ri¬
b congruebat cum illis linguis loq̃¬
rentur eminuerat. Baptitati st̃ ⁊ inħ
nemo debet inquolibet ꝓuectu int̾io¬
ris hoĩs si forte ante bãpm usq adi
sp̃ualem intellectum pio corde ꝓfece¬
rit contempn̾e sacramentum quod
ministroꝵ oꝑe corporaliter ad hibetꝰ
s ꝑ hocd̾s hoĩs consetrationem sp̃uałr
oꝑatur. Nec obaliuid existimo bapti¬
zandi munus ioħi fuisse attributum
ita ut ioħ̾is bap̃s dr̃etur nisi ut dñs ĩpe
qui dederat cum serui bap̃m ñ sprenis¬
set acciꝑe dedicaret humilitatis uiã
⁊ quanti pendendum ẽẽt suum bap̃a
quo ip̃e baptiratururus erat taliftõ
aꝑtissime declararet. Uidebat .ii. tan¬
quam ꝑitissimus medicus salutis

Expanded text:
isterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. nam multo magis in Cornelio et in amicis eius quam in illo latrone posset uideri superfluum ut aqua etiam tinguerentur, baptizatos alios accepisse sancta scriptura testatur, certo quoque indicio, quod illis temporibus congruebat, cum linguis loquerentur, eminuerat. baptizati sunt tamennemo debet in quolibet prouectu interioris hominis, si forte ante baptismum usque ad spiritalem intellectum pio corde profecerit, contemnere sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. nec ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse adtributum, ita ut Iohannis baptismus diceretur, nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum non spreuisset accipere, dedicaret humilitatis uiam et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ricia ñ recesserit. Qui .ii. fiuint templũ
dei possident utiq regnum dei. Apłs aᷤ
dicit inter multa. Neq auari neq ra¬
paces regnum dei. possidebunt. Auariti¬
am quippe ydolorum seruituti alio io¬
co idem apĩs cõparat. Et auaricia inqͥt
que est ydoloꝵ seruitus. Quem sensũ
ad antonianum ut eoꝵ pec̃ca qui tp̃re
ꝑsecutionis ꝑlibellos se turificaturo
ꝓfessi erant auari computare ñ dubi¬
taret. Si ergo inheresi bapritatus ĩno¬
mine sc̃e trinitatis ñ fit tñ templũ
uaricia ineodẽ noie baptizatus fit te¬
plum dei si abauaricia ñ recedat que est
ydoloꝵ seruitus. Nam ⁊ hoc idẽ apłedic̃.
Que cõpositio templo dei c̃ydolis. Non
ergo de nob̾ q̃ ratur cuius dei templũ si¬
at quem dm̃s templum dei ñ fĩ. Nec tñ
iõ ñ baptiratur nec tñ euis error ĩ mũd̾
efficit ut ñ sit sc̃m satramentum dum

Expanded text:
ritia non recesserit. qui enim fiunt templum ritia non recesserit. qui enim fiunt templum dei. possident utique regnum dei. apostolus autem dicit inter multa: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt. auaritiam quippe idolorum seruituti alio loco idem apostolus conparat: et auaritia, inquit, quae est idolorum seruitus. quem sensum ad Antonianum, ut eorum peccato, qui tempore persecutionis per libellos se turificaturos professi erant, auaritiam conparare non dubitaret. sic ergo in haeresi baptizatus in nomine sanctae trinitatis non fit tamen templuaritia in eodem nomine baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non recedat, quae est idolorum seruitus. nam et hoc idem apostolus dicit: quae conpositio templo dei cum idolis? non ergo de nobis quaeratur, cuius dei templum fiat quem dicimus templum dei non fieri. nec tamen ideo non baptizatur nec eius error inmundus effi
Abbreviated transcription (Latin):
q bap̃ma ħ eticoꝵ acceptamis qñ pꝰ
ẽẽ cognoscimus ⁊̃ in malis hõib siue
aꝑte foris siue intus occulte seꝑans
illis inea reinqua deuiabant correc¬
tis debita neñatione suscipimus
sicut autẽ urgeri indeor tũ mͥ de ħe¬
titus ergo dimitit pecc̃a sic ⁊ ego ur¬
geo cum dico. Ergo qui celestia ma¬
data ñ seruat auarus raptor fen̾a¬
tor inudus u̾bis scło ñ fcĩs renũtiãs
dimictit pecc̃a. Si puim sacramenti
dei sicut ille ita ⁊ ille. sic ꝑmũtum
suum nec ille nec ille illud .i. satra¬
maculam ⁊ rugam nec ille nec ille
inuenitur. Et qũo accipienti nõ
ꝓdest uap̃s ei qui scło u̾bis nõ fc̃s
renunciat sic ñ ꝓdest ei qui inhere¬
si ł scismate baptizatur. utriq aut̃
correttio ꝓ desse incipit qd̃ anteñ
ꝓderat s tñ ñ erat. Baptiratus ergo inhe¬
si ñ fit templum dei. Nunquid tñ ideo pro
baptirato ñ hñdus est.sam nec intꝰaua
rus beptiratus fit templum dei si abaua¬

Expanded text:
acceptamus, quando post esse cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correctis debita ueneratione suscipimus. sicut autem urgeri uideor cum mihi ticus dimittit peccata?\', sic et ego urgeo cum dico: \'ergo qui caelestia mandata non seruat, auarus raptor faenerator inuidus, uerbis saeculo, non factis renuntians dimittit peccata?\' si per uim sacramenti dei, sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud enim sacranec ille invenitur. Et quomodo accipienti non prodest Baptismus ei qui saeculo verbis non factis renuntiat; sic non prodest ei qui in haeresi vel schismate baptizatur: utrique autem correcto prodesse incipit, quod ante non proderat, sed tamen inerat. 6. Baptizatus ergo in haeresi non fit templum Dei: numquid tamen ideo pro baptizato non habendus est? Nam nec avarus rus baptizatus fit templum dei, si ab aua
Abbreviated transcription (Latin):
ã p̾sentiam qua nouit qͦs p̾destina¬
uerit ante mũdi constitution ẽ
conformes ymaginis filii sui mł
ti ⁊̃ qui aꝑte foris st̃ ⁊ hetiti appel¬
lantur mulus ⁊bonis catholitis
meliores sunt. Quid .ii. sint hodie
uidemus quid erat sint futuri ag¬
noscamꝰ ignoramꝰ. Et deo quidem
apud sunt p̾sencia que uentura
sunt ⁊̃ qd̾ futuri sunt iam st̃. Nos
ã scd̃m id qd̾ inp̃senti est quisq
hoĩm q̃rumus utrum in illius ec̃ce
membris q̃ una columba dc̃a est ⁊
sponsa xͥ sñ macula ⁊ ruga hodie
deputandi sunt de quib dicit cipͥ¬
anus in epła qͣm cõmemoraui qd̃
uiam dñi ñ ten̾e̾nt nec data sibi
salutẽ ad celestia mandata reser¬
uarent ꝙ ñ fatent dñi uoluntatẽ
letantes emulationi ⁊ dissensioni
uacantes simplicitatis ⁊ fidei negli
eos insuis membris nec illa columba
cognoscit ⁊ talib si ineadem ꝑu̾sita¬
te ꝑmanserint dcũrus est dñs. Dis¬

Expanded text:
aescientiam, qui nouit quos praedestinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod futuri sunt iam sunt, nos autem secundum id quod in praesenti est quisque hominum quaerimus, utrum in illius ecclesiae membris, quae unica columba dicta est et sponsa Christi sine macula et ruga, hodie deputandi sint de quibus dicit Cyprianus in epistula quam commemoraui, quod uiam domini non tenerent nec data sibi ad salutem caelestia mandata seruarent, quod non facerent domini uoluntatem sectantes, aemulationi et dissensioni ueos in suis membris nec illa columba cognoscit; et talibus, si in eadem perversitate permanserint, dicturus est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
rõ ⁊ u̾itas consuetudini ĩponendae
S cũ consuetudini u̾itas suffinga¬
tur nͥl oportet firmius retineri. Deĩ¬
de sequitur ⁊ dicit ignosci n pot̃ se¬
plititer erranti sicut de semet ipso
dicit apłs paulus qui prus fuibsas¬
phemus ⁊ ꝑsetutor ⁊ iniuriosus.e

Expanded text:
ritas consuetudini praeponenda est. Sed cum consuetudini veritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. Deinde sequitur, et dicit: Ignosci enim potest simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit apostolus Paulus, « Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus;
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃a ꝑadiso comꝑata
indicat nobis posse qͥ
tem beatitudinis extͣ
disi sicut scriptura testatur ⁊̃ foras
largitur manau̾nt. Nominatur qͥp¬
re cõmemorantur ⁊ ꝑ quas t̾ras fuui¬
ant ⁊ qr extra ꝑadisum constitute
st̃ dĩb notum est. Nec tñ inmesopo¬
tamia ł inegipto quo illa flumĩa
ꝑuenunt est felicitas uite que inꝑi¬
dico cõmemorat᷑a ẽ Ita fit ut cum
ꝑadisi aqua fit extra ꝑadisum bĩni¬
do tñ ñ fit nͥ untra ꝑadisum. sicg̾¬

Expanded text:
aradiso comparata , indicat nobis posse quitem beatitudinis extra disi, sicut Scriptura testatur, etiam foras largiter manaverunt. Nominatim quippe commemorantur, et per quas terras fluant, et quia extra paradisum constituta sunt, omnibus notum est : nec tamen in Mesopotamio vel in Aegypto, quo illa flumina pervenerunt, est felicitas vitae quae in paradiso commemoratur. Ita fit ut cum paradisi aqua sit extra paradisum, beatitudo tamen non sit nisi intra paradisum. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
facitis renunciantes. Sicut dequib¬
ciprianus inip̃a intus ecc̃a usariar¬
guit qui corde inmelius ñ muta¬
to baptitantur quando utiq scło
u̾ibis ñ fc̃ĩs renunciant cum dicat
apłs petrus qd̾ ⁊ uos siłis forma i¬

Expanded text:
factis renuntiantes: sicut de quibusfactis renuntiantes: sicut de quibusCyprianus in ipsa intus Ecclesia versari arguit, qui corde in melius non mutato baptizantur, quando utique saeculo verbis, non factis renuntiant, cum dicat apostolus Petrus, Quod et vos simili form
Abbreviated transcription (Latin):
que sr̃ petcm ⁊ fundata est que liga¬
di ⁊ soluendi ⁊̃ clanes accepit. Nec est
una que denet ⁊ possidet oẽn sponsi
sui ⁊ dñi potestatem. ꝑ qͣm comuga¬
lem potestatem ⁊̃ de ancillis filios pa¬
rere pot̾. Qui si ñ suꝑbiant insortan
h̾editatis uo cabuntur si ã suꝑbiant
ixtra seremanebunt. Magis ergo qr
ñ tribuamus ħetitis quicquid apd̃
eos eius agnostimus s eosargue̾tes
dedeanus qd̃ exunitate hñt ñ ualere
ad salutẽ nisi ad eandẽ uen̾intimnita¬
tem. Aqua .N. ecce fidelis ⁊ salutaris
foris ⁊ intus ad suppliciũ gerturũ
ad pͥmiũ suffragatur. Et iõ bap̃mus
corrũpi ⁊ adtateraxi non pot̃ ⁊ si a
corruptis ⁊ adult̾is habeatur sicut⁊
Et iõ non adeam ꝑtinent auari rip
lotis cẏprianus ip̃e testatur. Et tñ
ñ mutato corde baptizantur ⁊hap¬
tizant. Nam ⁊ hec inquadã epła su¬
a dicit ad clicos dep̾cando deo trans¬
figurans inse sicut sẽs danel pecca
ppłi sui. Nam ut̾ mitta mala q̃ cõ¬

Expanded text:
uper petram etiam fundata est, quae ligandi et soluendi claues accepit. haec est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, per quam coniugalem potestatem etiam de ancillis filios parere potest, qui si non superbiant, in sortem hereditatis uocantur, si autem superbiant, extra remanebunt. Magis ergo, qunon tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnoscimus, sed eos arguentes doceamus quod ex unitate habent non ualere ad salutem, nisi ad eandem uenerint unitatem. aqua enim ecclesiae fidelis et salutaris foris et intus, ad supplicium geritur, non ad praemium suffragatur. Et ideo Baptismus corrumpi et adulterari non potest, etsi a corruptis et adulteris habeatur: sicut et et ideo non ad eam pertinent auari raptlocis Cyprianus ipse testatur, et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. Nam et hoc in quadam epistula sua dicit ad clericos de deprecando deo, transfigurans in se sicut sanctus Danihel peccata populi sui. nam inter multa mala quae com
Abbreviated transcription (Latin):
Quam utiq ñ habebant de quib dr.
quid eos inheret denuo baptitaxi.
Non utiq s y eis p̾staret u̾a conu̾satio
satramentum ut qd̃ ñ mutatis ua¬
lebat ad ꝑniciem mutatis ualere in¬
ciperet ad salutẽ. Quia nec isti ec̃c̃e de
tinere udicandi sunt quam sit ip̃e
mundat lauatro aque inu̾bo ut ex¬
hibeat sibi gloriosam ect̃am ñ habe
sue. Ip̃a est .N. sine macula ⁊ ruga
aut asserat qui potest hꝰ columbe
membra eẽ qui scło u̾bis non fc̃ĩs
renuntient. Int̾u ad qd̾ iudemus
uñ dc̃m arbitror. Qui sapit diẽ dño

Expanded text:
quam utique non habebant de quibus dicquid eos iuberet denuo baptizari? non utique, sed hoc eis praestaret uera conuersio, ut sacramentum, quod. non mutatis ualebat ad perniciem, mutatis ualere inciperet ad salutem, quia nec isti ecclesiae ertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non hsuae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum ar
Abbreviated transcription (Latin):
um itaq de aliquo nascat᷑
aliquid ⁊̃ ñ eo modo ut sit fi¬
lius. Non rursus oĩs qui dr filius.
deillo sit natus cuius dr filius pro¬
gine situt filius insinuat nobis
gr̃am dei qr homo nullis precedentib
m̾tis inip̃o exordio nat᷑e sue quo eẽ
cepit u̾bo dei copularetur intantam
ꝑsone unitatem ut idem ẽẽ filius dei
qui filuis hoĩs ⁊ filuis hoĩs qui filius
dei. Ac sic innature humane suscepti¬
ones fieret quodam mͦ ip̃a gr̃a illi hõi
naturalis que nullum pecc̃m. origi
ꝓprie sic est deus ut dicatur ⁊̃ dei doñ¬

Expanded text:
um itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit filius, nec rursus omnis qui dicitur filius de illo sit natus cujus dicitur filius, progine sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis ex ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo copuletur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei; ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum possese proprie sic est Deus, ut dicatur etiam Dei don
Abbreviated transcription (Latin):
ñ baptitatus eẽt ante prandium.
Et ait dñs ad illum nunc nos ph̾isei
qd̃ deforis est calicis ⁊ catini nuinda¬
tis c autem intus est ũrm plenum ẽ
rapina ⁊ iniquitate. stulte nonneqͥ
fecit id qd̃ foris est. ⁊̃ id qd̃ intus est fec̃.¬
nam ⁊ ecce omnia munda sunt uob̾
credid̾int nec renati fu̾int ⁊ aqua
putant cum sint ĩmundi om̃s qͦs
ñ mudat fides xp̃i dequa scriptũ ẽ
mundans fide corda eoꝵ. ue dic̃ apłi

Expanded text:
nte prandium. Et ait Dominus ad illum: Nunc, vos Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis, quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Stulti, nonne qui fecit id quod foris est, etiam id quod intus est fecnam et ecce omnia munda sunt vobis, crediderint, nec renati fuerint ex aquputant cum sint immundi omnes, quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: mundans fide corda eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ane qui scelatissime uiuunt
nec curant talem uitam mo¬
Resq corrigere ut int̾ip̃a facinora
⁊ flagitia sua elemosinas frequen¬
tareñ cessant frustra ideo sibiblã¬
diũtur q̃m dñs ait date elemosinã
⁊ ecce oĩa munda sunt uob̾. hoc .N. ꝙͣ
late pateat ñ intelligunt s ut intel

Expanded text:
ane qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandiuntur, quoniam Dominus ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Hoc enim quam late pateat, non intel