comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Timui. ne moriendo et et p̃cipi¬
endo plus reos facerem: nõ audituros
Hodie audem plus timui ne loqui recu¬
sarem: quod loqui iuberer. Quasi uero
paruus sit fructꝰ sudoris huius mei: si
om̃s qui mͥ adclamaũunt clament. et
cont̃ se non falsum iurent adu̾sum se:
Si cot homines qui me attentissime
audierunt atcenti sint adũsus consue¬
tudinem suã : et admoneant se hodie
cum ad domos suas uen̾int. cum con¬
suetudinem suam lapsũ linguȩ repe¬
tiuerute. ammoneat ꝓxiiiis primum.
Hoc ẽ. quod hodie audiuimꝰ: nocẽ. quod
obstruti sumus non fiat: hodie certe
cum recens sermo ẽ. exꝑtus ioquor non
fiat hodie. pigruis fiat cras. Si et eras
faccum non fuerit: minus laboratit
qui custodit adiuuat̃ enim cõsuetudi¬
ne suꝑioris diei. Triduo moritur pestis.
de qua laboramus Et gaudebimus
de fructu ur̃o: quia magno bono habundabitis.
si tam magno malo carebitis. Conuersi

Expanded text:
itasse: timui ne monendo et praecipiitasse: timui ne monendo et praecipiendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint, cum consuetudinem suam lapsu linguae repetiverint; admoneat proximus proximum: Hoc est quod hodie audivimus, hoc est quod obstricti sumus. Non fiat hodie, certe cum recens sermo est, Expertus loquor: non fiat hodie, pigrius fit cras. Si et cras factum non fuerit, minus laborat qui custodit; adjuvatur enim consuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. Conversi
Abbreviated transcription (Latin):
in lubrico labit: Quanto illa cituis
ec fatiluis mouetur: tanto tu adũ̾sus
illam fixus esto: Domab̾: siuigilabis.
U igilabis: si tueb̾. Cimeb̾: si xpĩanũ
ce ẽẽ cogitau̾is. Nam tintum mali hc̃
iuratio: ut qui lapides colunt cimeant¬
falsum uirare ꝑ lapides: Tu nõ timnes
dm̃ p̃sentem. deum uiuentem. deum
dñ in contempdorẽ uindicantem. Clau¬
de ille templum suꝑ lapidem: et it
l̃ aritati urẽ. Et qui ꝑ lapidem falsum
uirat: ꝑuirus ẽ: Unde hoc dico: Quia
multi et in hoc fallunt᷑. et putant quia¬
nichil est ꝑ quod uirant: non se cri¬
mine ten̾i ꝑuirii. Prorsus ꝑiurus ẽ: quia
ꝑ id quod scm̃ putas falsum uiras. S:
ego illud scm̃ non puto. Scm̃ putat: cui
uirat. Non enim quando iuras tͥ uiras:
aut lapidi uiras: s ꝓximo uiras: hoĩni
iuras: ante lapidem S nunquid non
aute dm̃: Non te audit lapis loquẽtẽ.
hȩc loqui compułit. dico enim añ ipsum:
quod dixi sepe me istam dcuitasse ques¬

Expanded text:
in lubrico labitur. Quanto illa citius in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides coluntfalsum jurare per lapides; tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum in contemptore vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et vadit charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? quia multi et in hoc falluntnihil est per quod jurant, non se crimine teneriper id quod sanctum putas, falsum juras. Sed ego illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: haec loqui compulerit. Dico enim ante ipsum quod dixi, saepe me istam quaestionem dev
Abbreviated transcription (Latin):
s: cum uero aliquis sceleratus fur
udit. uira si nontulisti. uira si non
tisti. ab eo qui nescit an fecit. ille cũc.
rpĩano non licet iurare: Quando ab
ulo exigit᷑ iusurandũ: nõ lic&e iurare
xpĩanus sum. non mͥ licet: Capta ta¬
lem: aduerte te a diabolo: Dissimula
a negotio de quo loq̃baris: misce aliaᷤᷤ
faibulas. & inuenies eum milles. ui¬
rantem: qui semel uirare noluit. Istã
q̃ consuetudinem quotidianã crebrã.
sme causa nullo extorquente. nullo de
uus uerbis dubitante: uirandi aduer¬
tte a uob̃: amputate a linguis urĩs cir¬
ana: Quid ẽ ante omĩa: Pre ceceris
cantus esto. plus ad hoc intentus esto
quam ad alia: maior consuetudo ma¬
iorem intententionẽ: flagitat: non res
luis consuecudo. Si de man̾u aliquid
ficeres: facilius manui tuȩ imꝑares
ne fac̾et: Si pedibus aliquo eundum
eẽt pigricia retardante : excitares te ut
suigeres ec ires: Lingua facilitatem
habet motus: in nudo posita ẽ. facile

Expanded text:
sit. Cum vero aliquis sceleratus fur sit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tunc, Christiano non licet jurare; quando ab illo exigitur jusjurandum, non licet jurare; Christianus sum, non mihi licet. Capta talem, averte te ab illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a linguis vestris, ciromnia. Quid est, Ante omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, facile
Abbreviated transcription (Latin):
Non caces iurando: Nisi forte putiis
fr̃c. quia si sciret apłs paulus cracre
sibi galathas add̾et iurationem. et
diceret que aũ scribo uob̃: ecce can
deo quia nõ m̃tior. Uidebat ibi cosq
credebant. uidebat et alios qui ua
credebant. Ergo nolidic̃e nõ iun.
forte erigit᷑: A malo ẽ. enim quol beis
s ullius qui exigit: Nam cu quom e
purges nõ habes. quomͦ satis facus nes¬
cio. quod instat non iuenis: S aliuidẽ.
cũ exigit᷑ uiratio: aliud quod osfertur
Et hoc ipsũ quod offertur nõ credenti
quom̃ quidã quando ilł dr̃. uerumad¬
iura mͥ. Et ip̃se qͥ exigit uirationẽ: il¬
tum intͣ ẽ. si nescit uiũ falsũ iuratur
anscit: Si enĩ nescit et ideo dicit uił
michi. ut fides ei fiat. nõ audeo dicest
nõ ẽẽ peccatum: tam̃ humana conteidꝰ
Si autẽ scit eũ fecisse. uouit fecisse.
dit fecisse. et cogit urare: homici
N. Ille enim suo ꝑuirio se ꝑinit: s.
a manum int̾ficientis et exp̃sit et p̃s¬

Expanded text:
non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia si sciret apostolus Paulus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credebant. Ergo noli dicere, Non juro, si forte exigitur. A malo est enim quod facis; sed illius qui exigit. Nam tu quomodo te purges non habes, quomodo satisfacias negotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum exigitur juratio; aliud, cum offertur: et hoc ipsum quod offertur, quomodo quidam, quando illis dicitur,jura mihi. Et ipse qui exigit jurationem, multum interest si nescit illum falsum juraturum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, Jura mihi, ut fides ei fiat; non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim suo perjurio se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pres
Abbreviated transcription (Latin):
deo seriure cȩpimꝰ. ⁊quantũ malum sit
et uet̾nouissimã cõsuetudinem timore
frenauimꝰ. Frenata restringit᷑. restricta
languescit: languescens emoritur: et
male cõsuecudini boni᷑ succedit. Deniq
non uob dicimꝰ noᷤᷤ iurare. Si enim hoc
dicimꝰ: m̃tim. Quãtũ ad me ꝑtineat
iuro: s qͣntũ mͥ uidet̃ magna necessitate
expedire quod non credit: hac ꝑpensi
ratione et consid̾atione ubrata cum.
magno tunore dico coram dõ. aut tests
meo: et uideo quia plus ẽ. idẽ. qi anpi
malo ẽ. non credentis: Demq none
malus ẽ: s sit in ore ur̃o. ẽ. ẽ. non non:
Quod autem amplius ẽ: a maloẽ .s.¬

Expanded text:
Deo servire coepimus, et quantum malum sit et veternosissimam consuetudinem timore frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro; sed quantum mihi videtur, magna necessitate expedire quod non credit, hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico, Coram Deo; aut, Testis meo: et video quia plus est, id est, quia a malo est non credentis. Denique non ait, malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo es
Abbreviated transcription (Latin):
eũ urais nõ tͥ dicit. ego ce uidi. noli uirare
fecist. s. cimes ne te iste occidat. dide anͣ
occraisti. quia gͣ non dicit ego te uidi. pu¬
tas qui õ uidit: Et ubi ẽ. qułando di¬
et tiñ pleriumq dicit ego te iudi: sed

Expanded text:
eum juras, non tibi dicit, Ego te vidi, noli jurare, fecisti: sed times ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, Ego te vidi, putas quia non vidit? Et ubi est quod diEt tamen plerumque dicit, Ego t
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. nolite uirare. neq ꝑ celum quia se¬
des dĩ ẽ. neq ꝑ t̾ram quia scabellum est
pedum euis: Neq ꝑ capud tuum uirab:
quia non tibi ẽ potestas fac̾e unum capil¬
ium album aut nigrum. Sit autem
sermo ur. ẽ ẽ. nõ. nõ. Si quid amplius
est: a malo ẽ Huic dnĩcȩ ammonicio¬
ni memorata apłi lectio omĩno siccon¬
gruit: ut nichil aliud ds̃ uississe uide¬
at᷑: quia et nullus alius hoc dixit quam
ille qui ꝑ apłm dixit. ante omĩa inquit
fr̃s mei nolite iuirare neq ꝑcelum neq¬
addidit ante omĩa : ex quo multums¬
cit intentos: auxitq disficultatẽ que¬
se pͥmicus ipsũ dnm̃: in quo nõ e. oni¬
no peccatũ. lurauit dñs et nõ penteit
eum. tues sacerdos in ȩt̾num scdm oni¬
nem mechisedech. Aet̾nitatem saceri:
filio cum uiratione ꝓmisit. Habese
ꝑ memetipsum uiro dicit dñs. E

Expanded text:
coelum, quia sedes Dei est; neque per terram, quia scabellum est pedum ejus; neque per caput tuum jurabis, quia non tibi est potestas facere unum capillum album aut nigrum. Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: si quid amplius est, a malo est . Huic dominicae admonitioni memorata Apostoli lectio omnino sic congruit, ut nihil aliud Deus jussisse videatur: quia nullus alius hoc dixit, quam ille qui per Apostolum dixit: Ante omnia, inquit, fratres mei, nolite jurare, neque per coelum, neqaddidit, Ante omnia: ex quo multum fecit intentos, auxitque difficultatem quaeo non est omnino peccatum. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Aeternitatem sacerdotii Filio cum juratione promisit. Habes etiam, Per memetipsum juro, dicit Dominus . E
Abbreviated transcription (Latin):
siũ quisq in iuratioẽ nominãs. quied
nominat obligec deo: quanto maq s
quãdo peierat ꝑ ipsũ dm̃: Timet enim
falsum uirare ꝑ filiũ suũ: & nõ cumet
falitm uirare ꝑ dm̃ siĩ. Fortassis noc
dicens in animo suo: timeo ꝑ filiũ meũ
ritur. & si falsum ꝑ eũ iuret̃. quid mali

Expanded text:
suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto magis quando pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum ritur, etsi falsum per eum juretur, quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
Duo sunt inqͥt quȩ non dampnabo un¬
quam. Ueram uirationẽ: & nullam ui¬
ritionẽ. Dampno aũ falsam uirationẽ.
falsa iuiratio exitiosaẽ: uera uiratio
ꝑiculosa ẽ: nulla uiratio secura ẽ. Scio
ẽẽ disficilem questionẽ: & karitati ur̃e
fateor. semꝑ illã uitaui. Nunc aũ cum
die dñico debito reddendi sermonis reci¬
credidi. ut inde tͣccarem. Hinc me dic̃e
d̾s uioluit: hinc uos audirez Obsecro
ne contempnatis : obsecro ut corstabi¬
uatis: linguȩ mobilitites mutetis:
Non frustra ẽ. omĩno non uacat: quod
cum eam ut dixi questionem semper
deuitare uoluerim. imposita ẽ. necessi

Expanded text:
on damno unquam; veram jurationem, et nullam jurationem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recicredidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est
Abbreviated transcription (Latin):
demus. Ergo incellige ut credas: crede
ut intelligas. breuider dico quomodo
utrumq sine controu̾sia accipiamus:
Intellige ut credas: uerbum meum
crede. ut intelligas uerbum dei.

Expanded text:
demus. Ergo intellige, ut credas: crede, ut intelligas. Breviter dico quomodo utrumque sine controversia accipiamus. Intellige, ut credas, verbum meum; crede, ut intelligas, verbum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
cit: admonens aute omnia ne
iuretis. Disficilis questio est.
Hoc peccatum quem nõ reũ
Eteneat: si iurare peccatum ẽ: Nam ꝑui¬
rium peccatũ ẽẽ. et gͣnde peccatum ne¬
mo dubitat. S non ait apłs de cuius lec¬
dione tͣccamus. ante omĩa fr̃s mei nolite
ꝑiurare: s nolide iurare. Precessit ȩtiam

Expanded text:
cit, admonens ante omnia ne . Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, si jurare peccatum est? Nam perjurium peccatum esse, et grande peccatum, nemo dubitat. Sed non ait Apostolus, de cujus lectione tractamus, Ante omnia, fratres mei, nolite perjurare; sed, nolite jurare. Praecessit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uirationem quando dicit homo. scit ds̃
testis ẽ. deus. inuoco am̃ suꝑ animaqs
meam uerum medic̾e: Inuocauitn¬
quit deum: testem fecit deum. Nun¬
quid urauit : Qui hec dicunt. Mehi
aliud uolunt. nisi inuocato deo tess
mentiri: Ita ne uͭ quisquis espͥ̃ue

Expanded text:
em, quando dicit homo: Scit Deus, testis est Deus, invoco Deum supra animam meam verum me dicere. Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum; nunquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo testem mentiri. Itane vero quis es pravi et
Abbreviated transcription (Latin):
iurare. Fortasse quis dicat. nonẽ po¬
nendum de dño deo uirationis eren¬
plum. Oeus enim est: & forte illisolos¬
petit iurare. qui non potest peierar:
homines enim falsum uirant. uł cii
fallunt uł cum falluntur: aut puta
homo uerum ẽẽ qd̃ falsum ẽ. et tenct
iurat : aut scit uł putat falsumãt¬

Expanded text:
rare. Fortasse quis dicat non esse proponendum de Domino Deo jurationis exemplum. Deus enim est, et forte illi soli competit jurare, qui non potest pejerare. Homines enim falsum jurant, vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut enim putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat: aut scit vel putat falsum
Abbreviated transcription (Latin):
tanet. Cumhis g̃ fraudib repleuerint sa¬
culos suos. uideas illos iecosetaccuratos ad
eccliam properare. et dõ grãs agere: quasi
ab ipso uliis hec pecimnia conferatur. Intus
quor peccantes quod rapmarum suarum
dĩ uolunt esse pardicipem. dicit em̃ sc̃m
euangllum. Interrogauerunt ulum etmi¬
uits. Quid ficiemus et nos. Nit ulis ioħc
omĩs homo. Non enim tantũ de his imlitã
detimentur: sed quti qius miltie ssuȩ cingidio
utitur. dignitatis sue miles ascribitur as
id̃o hec sententia potest dici uerbi gan¬
Quicumq stipendia sibi publice decretics¬
sequitur. si amplius querit. t̾amquã casi¬
mator et concussor. Ioħis sententia cõden¬
niatut. Wsq adeo autem hoc inoleuit mq
ut iam quasi ex consuetudine uenda
leges. corrumpantur ita sentenciaq
ueualis sit. et nuuia iam causa possit ẽt̃i
causa. hec autem diuma sententia ques
milites ioquitur. potest etiam ad clerio

Expanded text:
manet. Cum his ergo fraudibus repleverint samanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Dicit autem sanctum Evangelium: Interrogaverunt illum et milites; quid faciemus et nos? Ait illis ui militat. Non enim tantum de his militantdetinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici, verbi gcunque qui stipendia sibi publice decreta consequitur; si amplius quaerit, tanquam calumniator et concussor Joannis sententia condemnatur. Usque adeo autem hoc inolevit malum, ut jam quasi ex consuetudine vendantur leges, corrumpantur jura, sententia ipsa venalis sit, et nulla jam causa possit esse sine causa. Hac autem divina sententia, quae ad milites loquitur, potest etiam ad clericos
Abbreviated transcription (Latin):
exactio quam exactio iniqua cdamptietur.
Dicit eium ipse domimis. Redclite quȩ dei
sunt do: et que sesaris sunt cesir. Igiturqͥo
eesit precipit ferendum ẽ: quod imperator
micit toletandumẽ. S fit intolerabue:
dum ilud ꝑreda exactionis accumulat. hõ
aũ quaie c̃. quod idem ipsi qui hiuiusinodi
necessitates ꝓcurant. peccatis nus peccata
congeminant. hoc t quoo fraudes fiuas. ac
rapinas cominodum uocant. cum ipsa pte¬
da iferantur in cominodum:. Iuudantte
ao dernt scelerib suis: ut quos in defensos
uiderut. ipsospotiuis per sequantir. et pu¬
dent se necessitites decepisse pubucas. nusi¬
domos dleceperint orfinoꝵ Itiuit paterq
quorum ante biduum forsitam fuerit a¬
iicus. ollega. uel fr̃ interueniente morte
ciusdem libeti habeantur tanquam igno¬
ti. ues. et miseri. Widna antẽ si qua fue¬
rit aut sic iniuriis : eragitur ut muibat:
aut si uoluerit incastitatis permanere pre¬
posito. dando inmeraͥ n facultate uix per¬

Expanded text:
r: dicit enim ipse Dominus, Reddite quae Dei sunt, Deo; et quae Caesaris, Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est; quod Imperator indicit, tolerandum est: sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suas ac rapinas commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persequantur; et putant se necessitdomos deceperint orphanorum: ita ut quorum pater ante biduum forsitan fuerat amicus, collega, vel frater, interveniente morte, ejusdem liberi habeantur tanquam ignoti, viles et miseri. Vidua autem si qua fuerit, aut sic injuriis exagitatur ut nubat, aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera sua in facultate vix per
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. inꝓbe. impie. quando minuũ¬
tur: Concedo in cõparationem zizanioꝵ
simul atq palear̃. stumenta essẽ paucdo¬
a. tdiñuctaq crescunt usq ad messem Cũ
dum abundat inquitis refrigescit ciritiᷤ
multoꝵ. Crescunt zitama: crescunt palee
S quia toto agro deesse non potest frum̃¬
tum. quod perseuerando usq ad finem sal¬
uum fiat: crescunnt utraq usq ad mnessẽ
et si propter habundantiam dictumest.¬

Expanded text:
duntur; improbe, impie, quando minuunduntur; improbe, impie, quando minuuntur? Concedo in comparatione zizaniorum simul atque palearum frumenta esse pauciora: tamen utraque crescunt usque ad messem. Cum enim abundat iniquitas, refrigescit charitas multorum: crescunt zizania, crescit palea. Sed quia toto agro deesse non potest frumentum, quod perseverando usque ad finem salvum fiat , crescunt utraque usque ad messem. Et si propter abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit abrae dicens. insemine tuo benedicẽt᷑
om̃s gentes. Quȩ ẽ fidesdĩ : Sinite utraq
crescete ad messem: per quid crescere: Per
agrũ. Quid ẽ per agrum : ꝑer mundum.
hinc ilii dicunt. Creuerat quid̾e utrumq
per mundum: T iam frumenta diminu¬
ti sunt. et inistamꝰ rãm regionem in paucita¬
tem reuocata. Nonpermittit te dominus in¬
interpretari quodius: ipse qui exponit
hanc parabolam clau sinti dit os tuum sa¬
crilegum. osinpium ͥ ͣ os prophanum.
os tibi contrariũ: qui contradicis testatori.
eciam te ad hereditatem uocanti. Quomͦ
dausit os tuum: dicendo sinite utraq
crescere usq ad messem. Si iam fuit messis.
credamus ẽẽ frumenta deminuta. qu̾ãꝗͣ
ne tunc quidem minuentur: s in horeũ
recondentur. Sic enimait. colligite prin¬
mum riraniam. et alligate fasciculos ad
conburendum ea. frumentum autem
me tocondide morreum meum. Sigͦ usq
ad messem crescunt: post messem recon¬

Expanded text:
sit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur sit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes. . Quae est fides Dei? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Per agrum. Quid est, Per agrum? Per mundum.Hic illi dicunt: Creverat quidem utrumque per mundum, sed jam frumenta diminuta sunt, et in istam nostram regionem paucitatemque revocata. Non te permittit Dominus interpretari quod vis. Ipse qui exponit hanc parabolam, claudit os tuum, os sacrilegum, os impium, os profanum, os tibi contrarium, qui contradicis testatori, etiam te ad haereditatem vocanti? Quomodo claudit os tuum? Dicendo, Sinite utraque crescere usque ad messem. Si jam fuit messis, credamus esse frumenta diminuta. Quanquam ne tunc quidem minuentur, sed in horreum recondentur. Sic enim ait: Colligite primum zizania, et alligate fasciculos, ad comburendum ea; frumentum autem recondite in horreum meum. Si ergo usque ad messem crescunt, post messem recon
Abbreviated transcription (Latin):
enim magistro aiscipuli. Enarri nobis pa¬
rabolam zNamoꝵ. Et enaͬrauit dominus
Semen bonum dixit: filii sunt regni
Tirania uͭ filii sunt mali. Quis ei semma¬
uit: Immicus autem inquid qui easemi¬
nauit: diabolusẽ. Quis est ager: Agerẽ.
sis ẽ. ait. finis seciui. Qui sunt messoret.
Nessores inquit angłisũt. Numquid
afticiest mundus: Nunquid messis
hoctempus: Nunquid messor donatus :
per totum orbem terrarum expectate
messem: per totum orbem terrarum creᷤ¬
cite inmessem: per totum erbem derraram
gania tolerate usq ad messem Nonuos
seducant peruersi. Palee nimis leues: euo¬
lant ante aduentum uentilatoris exatea m̃
uosseducant. Tenete eos ad istam uel solam
simlitudinem atanioꝵ: nec eosᷤ sinatis
loqui amplius. Ille codices tradidit nõ.
s ille codices traddidit: quilibet tradidit.
numquid infidelitas traditoꝵ fidem dei
euacuauit: Queẽ. fides dei : quam ꝓmi¬

Expanded text:
enim Magistro discipuli: Enarra nobis paenim Magistro discipuli: Enarra nobis parabolam zizaniorum. Et enarravit Dominus: Semen bonum, dixit, filii sunt regni; zizania vero, filii mali. Quis ea seminavit? Inimicus autem, inquit, qui ea seminavit, diabolus est. Quis est ager? Ager estsis est, ait, finis saeculi. Qui sunt messores? Messores, inquit, Angeli sunt . Numquid Africa est mundus? Numquid messis hoc tempus? Numquid messor Donatus? Per totum orbem terrarum exspectate messem, per totum orbem terrarum crescite in messem, per totum orbem terrarum zizania tolerate usque ad messem. Non vos seducant perversi, paleae nimis leves, quae evolant ante adventum ventilatoris ex area: non vos seducant. Tenete eos ad istam vel solam similitudinem zizaniorum, neque illos sinatis loqui amplius. Ille codices tradidit. Non. Sed ille codices tradidit. Quilibet tradiderit, numquid infidelitas traditorum fidem Dei evacuavit? Quae est fides Dei? Quam promi
Abbreviated transcription (Latin):
lis ut approbetis. neque negligentes utnon
arguatis. neq superbientes ut insultañ
arguatis. Qui autem deseruerit untatoꝵ
iuolait ciritatem: Et quisquis uiolatcat¬
tem. quod libet magnum habeat: ipsenia
nichil ẽ. Si linguis hominum loquatu
etangłoꝵ. si sciat onña sacramenta. sihu¬
ad omnẽ fidẽ. ut montes tranffẽrat. si dis¬
tribuat omĩa sua pauperib. si corpus si¬
umum illut quo uniuersis utatur nox
nos seducant. qui carnaliter intelligit
et corporalem separationẽ facientes ꝓo
eccłie frumentis toto orbe diffusis spm¬
tali sacrilegio separantur. ꝑ ertotum eñ
mũdum: seminatum est bonumsem̃
bonus ille seminator filius nominis: noi
mafrica sola. s ubiq sparsit seinenbonĩ
Inimicus autẽ suꝑ seminauit. Ataman
S tamen quidait pater familias: Sinite
utraq crescere: usq ad messem. Per quio
crescere: Utiq per agrum Quisest ager
pretemur nos dõminus dicat. Neminensi¬
namus aliquid ꝓ arbitrio suspicari. dixert

Expanded text:
lis, ut approbetis, neque negligentes sitis, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultanter arguatis. Quviolat charitatem: et quisquis violat charitatem, quodlibet magnum habeat, ipse nihil est. Si linguis hominum loquatur et Angelorum, si sciat omnia sacramenta, si habeat omnem fidem, ut montes transferat, si distribuat omnia sua pauperibus, si corpus suunum illud, quo universis utatur, nonnos seducant qui carnaliter intelligunt et corporalem separationem facientes, ab Ecclesiae frumentis toto orbe diffusis spirituali sacrilegio separantur. Per totum enim mundum seminatum est bonum semen. Bonus ille seminator Filius hominis, non in Africa sola, sed ubique sparsit semen bonum. Inimicus autem superseminavit zizania. Sed tamen quid ait paterfamilias? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Utique per agrum. Quis est ager? Non interpretemur nos, Dominus dicat: neminem sinamus aliquid pro arbitrio suspicari. Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pimus quia decepti eramus: falsa p̃dica¬
uimus. quia p̃dicantib falsa cradidimꝰ
Dicant suis. Simul errauimus: sunui
aberorerecedamus. Duces uos fiumus. ad foueam
& secuti estis cũ duceremus ad foueam ⁊¬
& non sequimini cum ducimꝰ ad eccłiam :
Possent ista dic̾e indignantibꝰ. dicent ira¬
tis. dic̾erent aliqͣndo & illi ponerent in¬
feruore sũt et tumore ocłi quoscuramꝰ
Non dico ut curaie cessemus: sed ut nõ
insultationib ad maiores a maritudine̾
ꝓuocemꝰ. Rationem lenit̃ reddamꝰ: non
de uictoria suꝑbe exultemꝰ. Seruum enĩ
dñi utigare nõ oportet apłs dicit: sed
midem eẽ ad om̃s: docibilem. patientẽ
in modestia corripientẽ. diu̾sa sentiente
ne forte det ilł ds̃ penitentiam & resipis¬
cant de diaboli laqueis a quo captiu
cenent̃ scd̃m ipsius uoluntatẽ. Pacient̃
ferte gͦ si sani estis: patient̃ ferde. in quã¬
tum sani estis. Nam quis ꝑfecte sanus:

Expanded text:
pimus, quia decepti eramus: falsa praedicapimus, quia decepti eramus: falsa praedicavimus, qui praedicantibus falsa credidimus. Dicant suis: Simul erravimus, simul ab errore recedamus. Duces vobis fuimus ad foveam, et secuti estis cum duceremus ad foveam; et nunc sequimini cum ducimus ad Ecclesiam. Possent ista dicere: indignantibus dicerent, iratis dicerent, aliquando et illi ponerent infervore sunt et tumore oculi quos curamus. Non dico ut curare cessemus; sed ut non insultationibus ad majores amaritudines provocemus; rationem leniter reddamus, non de victoria superbe exsultemus. Servum enim Domini litigare non oportet, Apostolus dicit, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det ilcant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur secundum ipsius voluntatem . Patienter ergo ferte, si sani estis, patienter ferte, in quantum sani estis. Nam quis perfecte sanus?
Abbreviated transcription (Latin):
gatus est aeciliamis: s fac eum nõ put¬
gatum: fac criminosum inuentũ. Audi
uocem tuam ab orbe t̾rarũ: nec causa
cuisȩ. nec ꝑsona ꝑsonȩ p̃iudicat. Anima
herecica insanabił. aminosa. cũ tu inte sen¬
tentiam dicas: uidicẽ qͥd accusas: Su illũ
gͦ corrupi ut iuidiciret ꝑme. te qͥs corru
cogitent: uł sero cogitent. uł decumescẽte
ammositate cogitent. ad se redeant. se
int̾rogent: se discutiant: sibi respondeãt.
ꝓ u̾itate nõ cimeãt cos quib falsitatem
diuitissume uendidunt. Ipsos enim timẽt offende
Crubescunt humanȩ infiriitati: et non
erubescũt inuiclissimȩ u̾itati. Utiq hoc
timent: nedicitur eis. Quare g nos dece¬
pistis. quare nos seduxistis: quare tanta
mala et falsa dixistis: Responde debent
si dm̃ dimerent. Humanum fuit erare.
diabolicum ẽ ꝑ animositatẽ in eriem
manere. Meluiꝰquidem erat si nunquam
ut errorem aliqͣndo emendemus. Dece¬

Expanded text:
gatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum; audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si illum ego corrupi, ut judicaret pro me; te quis corrupcogitent, vel sero cogitent, vel detumescente animositate cogitent; ad se redeant, se interrogent, se discutiant, sibi respondeant, pro veritate non timeant eos quibus falsitatem diutissime vendiderunt. Ipsos enim timent offendere; erubescunt humanae infirmitati, et non erubescunt invictissimae veritati. Utique hoc timent, ne dicatur eis: Quare ergo nos decepistis? quare nos seduxistis? quare tanta mala et falsa dixistis? Respondere deberent, si Deum timerent: Humanum fuit errare, diabolicum est per animositatem in errore manere. Melius quidem erat si nunquam ut errorem aliquando emendemus. Dece
Abbreviated transcription (Latin):
absentem pͥmianum. Diximus. Absens
ab illis dampnatus ẽ. cecilianus: absens¬
absens ab istis dampnatus pͥmitaanus:
Quom̃ isti non p̃iudicant absenti pͥmitiano:
sic et illi p̃iudicare non potuerunt absenti
respondisse: Qd enim dicerent. que ualerẽt
iclusi retib ueritatis: ut hȩc retia uio¬
lent̃ rumꝑent: Qͥd dixerunt breuiter et
absolute ꝓnobis: Et quidem multa et
pene omĩa ꝓ nob̾ sicut gesta indicabunt:
neatis. dicatis. in ore semꝑ habeatis. Non
potuit enim ꝓ nob̃ breuior. & certior. et
liquidior ferri sententia. Qd ergo dixit.
cum hoc obiceremus: Sic non p̃uidicãt
isti ceciliano: quomͦ nec illi pͥmiano. Et
dicat: nec ꝑsona ꝑsone. Sine ᷤ causa cause.
nec ꝑsona ꝑsonx p̃uidicat: gͥ unusqsq¬
cibi cecilianũ: nõ tibi ciucũq homini sed
orbi ipsi t̾rarum. obiciat cecilianũ. Quod
cum facie: rinocentẽ obicit in nocentib.
Crorsus gesta indicabunt iquidisse. Pur¬

Expanded text:
absentem Primianum. Diximus: Absens absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, absens ab istis damnatus est Primianus. Quomodo isti non praejudicant absenti Primiano, sic et illi praejudicare non potuerunt absenti respondisse? Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec retia violenter rumperent, quid dixerunt breviter et absolute pro nobis? Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicabunt, neatis, dicatis, in ore semper habeatis. Non potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia. Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Primiano. Et judicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona personae praejudicat, ergo unusqhomini, sed ipsi orbi terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Pur
Abbreviated transcription (Latin):
area dominica cdamo: tu. quis mea sun
nodo cures. Uentilabrum expecto: nolo
nquam hoc cures. Aut si curau̾is nolicũ
uit curare: ut possis frẽm sanare. Cura
uileam si potes : s criticum noli retin¬
quere. si paleam curare non potes. Excr¬
tunt̃ aliqͣndo dearea dnĩca &e paleȩ: &¬
intclum et gͣna. s non longe: S unt aũ
oꝑarii boni. circum eunt aream. & eaquȩ̨
foris extusa sunt. quib̾dam mundatorus
trihunt et reuocant in aream: et si t̃hendo
ꝙ si cogendo. Mundatoria instrum̃ta sũt.
leges iste humanȩ mundane. Reuoca: ȩtiã
cum t̾ra the tristicum: ne ꝓꝑter c̾ram pe¬
at tͥcicum. Dampnatꝰ ẽ. inquiunt cocilianꝰ:
dampnatꝰ ẽ. semel absens. ter absolutus est
p̃sens. Respondimꝰ eis: & homines indoci¬
les qͣntum potiumꝰ breuit̾ de suis fictis
ãmoniumꝰ et diximus. Quid recitis cõtͣ
tias. in absentem ꝓferentium: Elures ꝓla¬
de sunt amaximianistarũ concilio: contͣ

Expanded text:
area dominica clamo. Tu quis in ea sim, area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis conttias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓprium onus portabit. Li beret te
ista sententia. Non enim cum illo cõmu¬
nicares auaritiam: s. cõmunicares cũ illo
xp̃i mensam. Et quid tibi obẽet. si cum
non tibi. Sane si uidex es. si iudicandi
potestatẽ accepisti eccłiastica regula. si
apd̃ te accusat᷑. si ueris docum̃tis cestibq
gsuincitur. coherte. corripe. excõmuni¬
a. degrada. sic uigilet tolerantia: ut nõ
nquiunt cecilianus: dampnatus. a qui¬
hus: P rimo absens: demde a traditorib
miocens. auegata sunt ista: tẽ ꝑ gestu
mserta. ꝓbata sunt. E neruare . s. qͥdem
ures ueritatis conati sunt: et manium
nebuł ꝑsecutionum. eius serenitatem.
nebulare: quantũ potuerunt enisi sũt.
a sfuit dñs: uicit serenitis eius nebulas
or. et uidete quomͦ nescientes ab solue¬
runt aclimorbis t̾rarum cuiꝰ cõmuniõe
saudemꝰ qualescumq in ei simꝰ. Non
posnos s ipsam cuemur. defendimus.
optinemꝰ aream dnĩcam defendendo. Pro

Expanded text:
que proprium onus portabit; liberaret te que proprium onus portabit; liberaret te ista sententia. Non enim cum illo conicares avaritiam, sed communicares cum illo Christi mensam. Et quid tibi obesset, si cum non tibi. Sane, si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non inquiunt, Caecilianus. Damnatus? A quibus? Primo absens, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro
Abbreviated transcription (Latin):
et te reuelabis. Aplica sententia satis qͥdum
saitinas urãs: ideo uob̾ nõ cõmunicamus
Maiores isti portant saitinas diuisionis
maiores portant sarcinas p̃cisionis: sardag
scisinatis. sarcinas heresis. sarcinas dissen¬
sionis: sarcinas animositatis: sarcinas
falsoꝵ testimomioꝵ: sarcinas calumpnio¬
sarum criminationũ. Istas sarcinas com
nores esse nolunt: quia ipsis sarcinis cu¬
muerunt. Nam et qui ponit sarcinam.
quã gestabat collo: qͣsi minor fit. Sed
dicam. ueni cõmunica peccatis aliems
Non hoc dico. noui quid dicat apłs: s
iuud dico ꝓpter peccati aliena. Si uera
eẽnt. et non tua magis eẽnt: gregem dm̃
mixtum ouibꝰ et edis non desereres. aie¬
am dnicam quamdui palea triturans
non relinquereres. Recia dnĩca. quandu¬
et bonos et malos pisces ad litus draha.
non disrumꝑes. Et quomͦ inqͥt ferem
quem noui malũ: Lonne melius ipsũ
ferres. quam de foras efferres: Ec̃ce quomͦ
ferres: attend̾es apłm dicentem. unusqͥs¬

Expanded text:
et te relevabis. Apostolica sententia satis, quantum sarcinas vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divisionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conanores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. Propter peccata aliena, si vera essent, et non tua magis essent, gregem Dei mixtum ovibus et haedis non desereres; aream dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces ad littus trahunt, non disrumperes. Et quomodo, inquis, ferrem quem novi malum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres: si attenderes Apostolum dicentem, Unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ plus fulget fides: quam aurum. Late¬
bris tenebrast ͤ aimicum: fides in genito
splendore conspicuat. Aurum tuto ꝓdi
non potest: fides uono publico semꝑ fulg&.
Dignitatẽ fidei: fiducia ipsa testat᷑. aurũ
nec int̾ inuementes tutum ẽ: fides ȩciam
int̾ pugnantes securaẽ. Quid g donauit¬

Expanded text:
ergo plus fulget fides quam aurum. Aurum lateergo plus fulget fides quam aurum. Aurum latebris tenebrescit amicum; fides ingenito splendore conspicuat: aurum tuto prodi non potest; fides bono publico semper fulget, dignitatem fidei fiducia ipsa testatur: aurum nec inter convenientes tutum est; fides etiam inter pugnantes secura est. 5. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
uisti iudicis res sit aurũ & argentum:
Auarus inde torquet̃: inde misericors ad¬
uiuat᷑. Excerceat᷑ ꝙ̃ ei contẽptus: ꝑ cõdemp¬
cum utił. Ad poisessionẽ. eĩ non om̃s idonei:
adcontẽptum eiꝰ om̃s idonei. Nemo gͣ non
potest int̃ eos reputari qui disperserunt.
cribueruntq pauꝑib: iusticia eorum ma¬
net in ȩc̃num. Nemo non int̃ eos reputari
potest: qui bene uoluerit ꝑ fugatium re¬
do regni inpauꝑtate posita est. Possidere
quod cum labore requirit̃ paucorum est:
ontempn̾e qd cum fructu contempnas.
umest. Felicitas gͦ magna xp̃ĩanorũ.
quib datum ẽ. ut pauꝑtatẽ faciant p̃ciũ
regni celoꝵ. Non tibi displiceat pauꝑtastua.
nichil ea potest ditiuis inueniri. Uis nosse
quam lo᷑pͣlexsit cȩlum emit. Quib t̾esau¬
dultum: Ut ad regnum cęlorum ueniree.
diues possessione sua obtiñe non possĩt:
nũc obtineat ut contẽptii ꝑueniat. Multo

Expanded text:
justi judicis res sint aurum et argentum? justi judicis res sint aurum et argentum? Avarus inde torquetur; inde misericors adjuvatur. Exerceatur ergo rei contemptus per contemptum utilis. Ad possessionem ejus non omnes idonei; ad contemptum ejus omnes idonei. Nemo ergo non potest inter eos reputari, qui disperserunt tribueruntque pauperibus, justitia eorum manet in aeternum: nemo non inter eos reputari potest, qui bene voluerit per fugacium redo regni in paupertate posita est. Possidere quod cum labore requiritur, paucorum est: contemnere quod cum fructu contemnas, omnium est. Felicitas ergo magna Christianorum, quibus datum est ut paupertate faciant pretium regni coelorum. Non tibi displiceat paupertas tua: nihil ea potest ditius inveniri. Vis nosse quam locuples sit? Coelum emit. Quibus thesaudultum? Ut ad regnum coelorum veniret dives, possessione sua obtinere non posset: nunc obtinet ut contemptu perveniat. Multo
Abbreviated transcription (Latin):
aum animum p̃fertur. xp̃o: incuius
aescum cõgrua magist̃ gentium auctori¬
a deconuit dicens. auaritia quȩ ẽ. idoloꝵ
nitus. Quid g̃ amplius refulget. purũ
nod sordidus dñs nabet. aurum quod
mpluis cruciat apd quem largius fue
N qͣuod amanti nichil de sua passione
ꝯmitat. refundens ei reatum suum. cui
iussum suũ negat: Grauis accusutio: e¬
emius d̃ creatura dampnat᷑: s qm̃ obce¬
eita prudentia hominum id in magnũ
p̾cum sceptumẽ. iam in infamiam
mindundat:. quicqͥd de mala cupidita¬
ie incipit᷑. Idõ g̃ res illa iutuꝑatur. ut
aunca condempnet᷑. Cec̾um dñs ait ꝑ¬
prebet materiȩ miscd̃ia. apd bonos am¬
ms e nouo gen̾e tunc magis prodest.
quindo cõtempnit᷑. ut ipsa sui condicio¬
aetestecur: qm̃ mala est rei eiꝰ possessio. cuiꝰ
abdicatio fructuosa ẽ. Prebet ergo maderiam
subueniendi. Disꝑsit dedit pauꝑibus: us¬
ficiaenis manet in ȩt̾num. Lisgͣ nosse quã

Expanded text:
um animum praefertur et Christo: in cujus appetitu congrua Magister Gentium auctoritate detonuit dicens, Avaritia quae est idolorum servitus . Quid ergo amplius refulget aurum, quod sordidus dominus habet; aurum, quod amplius cruciat apud quem largius fuerit; aurum, quod amanti se nihil de sua possessione permittit, refundens ei reatum suum, cui usum suum negat gravis acquisitio, aecimus, Dei creatura damnatur: sed quoniam obcaecata prudentia hominum id in magnum pretium receptum est, jam in infamiam rei redundat, quidquid de mala cupiditate suscipitur. Ideo ergo res illa vituperatur, ut avaritia condemnetur. Caeterum Dominus ait aebet materiam misericordiae apud bonos animos; et novo genere tunc magis prodest, quando contemnitur; ut ipsa sui conditione testetur quoniam mala est rei ejus possessio, cujus abdicatio fructuosa est. Praebet ergo materiam subveniendi: Dispersit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in aeternum . Vis ergo nosse quam
Abbreviated transcription (Latin):
portam templi. Quicum ingredient
udisset apłos: helemosinã ex mor
poscebat. S cum in eum conu̾tisseit
itiuitum: nichil ille claudus uldras
nos. Quos cum respexisset. arge
ordinem debemus diligent̃ expona
Neq enim ꝑtinebat adrem cũ ũ titim
diuitiȩ sequerent᷑. ut census pauper:
narraret᷑: nisi ipsam uirtutem uoui¬
set apłs cum sui accestatione ꝓferri
enum mirareris possessorem uirtitam
ante ꝓfessus abrenuntiatorem diutu¬
rum. Iuste namq sequebat᷑ ut lari¬
retur signa: qui opes contempsit
Quid hac. puuꝑtate ditius: qustire
urtute pauꝑius: Testimoniuntgo
iurtutis: secura ẽ. ꝓfessio pauꝑtas li

Expanded text:
portam templi: qui cum ingredientes portam templi: qui cum ingredientes vidisset Apostolos, eleemosynam ex more poscebat. Sed cum in eum convertissent intuitum, nihil claudus ultra nos. Quos cum respexisset, Argentum, ordinem debemus diligenter exponere. Neque enim pertinebat ad rem, cum virtutum divitiae sequerentur, ut census pauperies narraretur, nisi ipsam virtutem voluisset Apostolus cum sui attestatione proferre. Ne enim mirareris possessorem virtutum, ante professus est abrenuntiationem divitiarum. Juste namque sequebatur, ut largiretur signa, qui opes contempserat. Quid hac paupertate ditius? quid hac virtute pauperius? Testimonium ergo virtutis secutura est professio paupertati
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Sacrilegii quoniã dm̃ in pollici¬
tatioẽ fefellerit: fraudis quod de inte¬
gris muñib portionem quandã puta¬
u̾it subtͣhendam. dat enim apłs petrꝰ
Non es mentitꝰ hominibꝰ: s deo. Siergo
dederit quod de suo ipse ꝓmiserit: qͥd
censemus de eo qui nõ reddere quod a¬
ꝓmiseritis deo: cum pͥmum grãm fĩ
dei ꝑcepistis. Ecce habundant in cuu¬
cate nr̃a ospites. facite quod pollitiest̃:
ne dicat᷑ uob̃ quod ananie dictum est:
non mentici estis nominibus sed deo:
OSTRESURNeCCONe
trocinio pͣdicatio apłoꝵ
muniatur. lectio quã
audistis exposuit. As¬
cendentes inqͥt petrus
et ioħs in templum : mat̾iã
sermoni idẽ. p̃dicationi ing̾s¬
sum ꝑ signa p̃pararunt. Pre¬
cedere quippe stupor debuit: ut miran¬
de rei expotio sequeret᷑: fulgor g̃ signoꝵ
pͣpulorum corda ꝑcussit. Nam quidã erat
a natiuitate sua claudꝰ qui portabat᷑ mani¬
bus. & mendicabat inqͥt ad speciosam po¬

Expanded text:
dis: sacrilegii, quod Deum in pollicidis: sacrilegii, quod Deum in pollicitatione fefellerit; fraudis, quod integris muneribus portionem quamdam putaverit subtrahendam. Ait enim apostolus Petrus, Non es mentitus hominibus, sed Deo . Si ergn totum dederit quod de suo ipse promiserat; quid censemus de eo qui non vult reddere quod apromiseritis Deo, cum primum fidei gratiam percepistis. Ecce abundant in civitate nostra hospites: facite quod polliciti estis; ne dicatur et vobis quod Ananiae dictum est, Non mentiti estis hominibus, sed Deo. ost resurrectionem trocinio praedicatio Apostolorum muniatur, lectio quam audistis exposuit. Ascendentes, inquit, Petrus et Joannes in templum, materiam sermoni, id est, praedicationi ingressum, per signa praepararunt. Praecedere quippe stupor debuit, ut mirandae rei expositio sequeretur. Fulgor ergo signorum populorum corda percussit. Nam erat quidam a nativitate sua claudus, qui portabatur manibus, et mendicabat, inquit, ad Speciosam
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. Locupletem enimincelsigi uolu
ait sub apłis neminem indigentẽ fuisse:
ostendit utiq tãta eos gra fidĩ fuisse
p̃ditos. ut om̃s celestium diuiciarum
habundaĩunt largitate. Raro gͥ hoc
temꝑe inuenimꝰ in xp̃iano p̾pło locu¬
pletem Et si pleriq in domibꝰ auro¬
sint diutes: tam̃ in eccłia sunt mendi¬
ci. Dum enim cuda pauꝑes non ꝓeoquod
p̃ualent oꝑant᷑: nec hoc ẽ gͣtum quod
osferunt. nec illud est saciabile quod
osferret mun̾a: Si aũ recte osferas
recte aũ nõ diuidas: peccasti. quiesce.
Sic & tu xp̃ime non recte diuidis.:
qͥ de tanto auro tuo maiorẽ partem
mammonȩ seruas: quam domino
largiris. Sic namq ananias in actibꝰ
apłorum dum putat se recte osferre.
et non recte duudit: peccuni ã quam
quam obtulit. ꝑdidit: et quam domi
reseruauit amisit. Pecuniam inquã
parit᷑ ꝑdidit & salutem. dum enim
ex eo quod ꝓmiserat partem subtͣxit:
sacrilegii simul condempnat᷑ et frau¬

Expanded text:
bonis . Locupletem enim illum in Ecclebonis . Locupletem enim illum in Eccleait sub apostolis neminem indigentem fuisse, ostendit utique tota eos gratia fuisse fide praeditos, ut omnes coelestium divitiarum abundaverint largitate. Raro igitur hoc tempore invenimus in christiano populo locupletem; et si plerique in domibsint divites, in Ecclesia tamen sunt mendici. Dum enim circa pauperes non pro eo quod praevalent operantur, nec hoc est gratum quod afferunt, nec illud est satiabile quod offerret munera: Si autem recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, quiesce . Sic et tu, christiane, non recte dividis, qui de tanto auro tuo majorem partem mammonae servas, quam Domino largiris. Sic namque Ananias in Actibus Apostolorum, dum putat se recte offerre, et non recte dividit, pecuniam quam obtulit, perdidit; et quam domi reservavit, amisit: pecuniam, inquam, pariter perdidit et salutem. Dum enim ex eo quod promiserat partem subtraxit, sacrilegii simul condemnatur et frau
Abbreviated transcription (Latin):
i plebe deuotio. Modo quid simile rep¬
in nob̃. Eadem in plebe fides. s non in
plebe ipsa largitio. Ita alt̃ de alt̾ius ino¬
pra noncogitat: ut sit illud quod dicte
est: s eciam diripiunt aliena. Non solũ
inquam colligentes pecunias suas ad
redes apłorum non defer̃t: sed ȩciam
isugientes fĩs suos ꝑtͣnunt ã pedibus
describit beatus apłs dicens. in nouissi¬
mis dieb habundabit iniquitas mul
dorum: et refrigescet ħiaritas. Modo
enim habundat auaritia & miquitas.
quȩ ante largitatis bonitate cessabant.
et refrigescit frat̃nitatis caritas: quȩ
prius xp̃i amore feruebant. Cunc enĩ sub
apłis frat̾nitatis dilectio fuit: ut cũc¬
in conuentu suo non inueniret᷑ indi¬
gentia Tanta aũ m̃ xp̃ĩanitatis dissi¬
mulatio ẽ: ut in cetu nro uix inueniaᷤ
locupletẽ. Locupletem aũ uix inueni¬
ri dico: non tam̃ facuitatibꝰ. s oꝑͥbus.
ait enim apłs. diuites sint inoꝑibus

Expanded text:
in plebe devotio; modo quid simile rein plebe devotio; modo quid simile re; eadem in plebe fides, sed non in plebe est ipsa largitio; ita alter de alterius inopia non cogitat, ut illud sit, quod ait t; sed etiam diripiunt aliena: non solum, inquam, colligentes pecunias suas ad pedes Apostolorum non deferunt; sed etiam confugientes fratres suos retrahunt a pedibus describit beatus apostolus dicens: In novissimis diebus abundabit iniquitas multorum, et refrigescet caritas ; modo enim abundat avaritiae iniquitas, quae ante largitatis bonitate cessabat; et refrigescit fraternitatis caritas, quae prius Christi amore fervebat; tanta enim sub apostolis fraternitatis dilectio fuit, ut in conventu suo non advenerit indigentia; tanta autem modo Christianitatis dissimilitudo est, ut in coetu nostro vix invenias locupletem; locupletem autem vix invenire dico, non tam facultatibus quam operibus; ait enim Apostolus: Divites sint in operibus