comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tali expositione ⁊ ꝓpositione sine alqͣ
gr̃a suꝑueniente ꝑuenire ualeret. q̃
illustratio non fuit de sub̃a rõnis nec
cum natura data ẽ ei aptitudo ⁊ido¬
nitas uidendi exꝓposita illa luce de
qua sermo p̾cessit. Itaq sine oĩmo da
gr̃a nil pot̾ uid̾e ocłs mentis. pot̃
abilla que collata est cum ip̃a si. q̃
suꝑueniens gr̃ã maxĩe solt dici gr̾a:¬
¶¶Radidit illos deus in desidia cor-¬
dis sui et in passiones ignominie et
in sensum reꝓbum. ex his auctorita¬
tib & multis aliis ut illd dedit illis
sp̃m ꝯpũctionis ut uidentes ñ inde¬
ant. & audientes non audiant. ⁊ islõ
induratũ ẽ corpharaonis. & illũd
quẽ uult indurat. cui uult misere¬
tur. exhis zaliis quam płib q̃dam
mala uidentur fieri dei oꝑatione.
ex quib manifestũ ẽ dm̃ oꝑari ĩ
cordibus hominym inbonis
suo qñꝙ occulto. qñꝙ manifesto.
semꝑ autem uisto. Item ñ ne iustum

Expanded text:
tali expositione, et propositione sine aliqua tali expositione, et propositione sine aliqua gratia superveniente pervenire valeret: quae illustratio non fuit de substantia rationis, nec det; quia, cum natura data est aptitudo et idoneitas videndi exposita illa luce: de qua sermo praecessit. Itaque sine omnimoda gratia nil potest videre oculus mentis: potesab illa, quae collata est cum natura, quae superveniens gratia maxime solet dici graradidit illos Deus in desideria cordis sui, et in passiones ignominiae, et in sensum reprobum. Ex his auctoritatibus, et multis aliis, ut est illud: Dedit illis spiritum compunctionis, ut videntes non videant, et audientes non audiant. . Et illud: Induratum est cor Pharaonis Et illud: Quem vult indurat, cujus vult miseretur . Ex his et aliis quampluribus quaedam mala videntur fieri Dei operationeEx quibus manifestum est Deum operari in cordibus hominum, in bonis suo quandoque occulto, quandoque manifesto, semper autem justo. Item: Nonne justum
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ gͦ sine gr̃a sids manifestauit
iłł non hoc gracia : ad hoc respondẽt
quidam sic. ds̃ dr manifestasse quia
tales fecit creaturas ut ex ilł pꝰset ip̃e
creator cognosci. Uñ subiungit.
naturał tm̃ ualt ut ad hunc gͣdũ
tunc cognouit quia ds̃ ẽ. & unus est
& tͥnus. ita ⁊ nunc. & sic̃ mõdo incar¬
nationis mist̾ium non pot̾ ꝯp̃hen¬
dere sine adiutorio gratie: ita nec
tunc quod mist̾ium absconditũ
ẽ in deo qui fec̃ oĩa ut dicit apłs
quasi nil inseruit c̾aturis ex qua
hoc ꝯgnosci posset. Soło. r̾o añ pec¬
catum multo facilius ⁊ ꝑfecelus
ꝯpͥliendit qđ mͦ cum magna dif¬
ficultate ce minus ꝑfecte ⁊alonge
speculatur. Multa etiam tunc q̃ ñ
sine illustratiõe lucis suꝑuemẽ¬
int̾ior nil pot̃ ꝑ se sine illustrati
cum talis lux sit ex gr̃a: Soło. Ad
quod respondent quidã sic. In
pͥma creatioẽ est ex posita. ꝓpota
interiori ocło illustratio sũme luciͤ
quo adusꝙ & ad quẽ finem ꝑse ex

Expanded text:
Quomodo ergo sine gratia si Deus manifestavit illis, nonne hoc gratia? Ad hoc respondent quidam sic: Deus dicitur manifestasse, quia tales fecit creaturas, ut ex illis posset ipse Creator cognosci. Unde subjungit:naturalis tantum valet, ut ad hunc gradum tunc cognovit, quod Deus est, et unus est, et trinus; ita et nunc. Et sicut modo incarnationis mysterium non potest comprehendere sine adjutorio gratiae, ita nec tunc quod mysterium absconditum est in Deo, qui fecit omnia, ut dicit Apostolus, quasi nil inservit creaturis, ex quo hoc cognosci posset. Solutio. Ratio ante peccatum facilius et perfectius comprehendit, quod modo cum magna difficultate, et minus perfecte, et a longe speculatur: multa etiam novisset tusine illustratione lucis supeinterior nil potest per se sine illustratiocum talis lux sit ex gratia? Ad quod respondent quidam sic: In prima creatione est exposita, et proposita interiori oculo illustratio summae lucis: quo ad usque et ad quem finem per se ex
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod pena sit ad eo ñ tñ culpa.
licet id̾ sit pena et culpa nõ enĩ adõ
ht̃ quod culpa ẽ & si aliquom᷑ hãt
adeo qđ sit pena. Cum. Nt. pena ali¬
quid sit inse ꝓpt̃ tͥa dr ẽẽ adeo .s. ꝓpt
ñ pot̃ eẽ in retali qnͥ pacratur q̃ na¬
tura ẽ adeo. et ꝓpt̾ uidiciũ dei quo
talis pena tali culpe in fligit᷑. Non
tñ deum eẽ causam illius pene ai¬

Expanded text:
tur quod poena sit a Deo, non tamen culpa, licet idem sit poena et culpa. Non enim a Deo habet quod culpa est, etsi aliquo modo habeat a Deo quod sit poena. Cum enim poena aliquid sit innon potest esse in re tali quin patiatur: quae natura est a Deo, et propter judicium Dei, quo talis poena tali culpae infligitur. Non tamen Deum esse causam illius poenae di
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dm̃i quod ds subtrahendo gͣͦ¬
tiam culpa nr̃a exigente nec iplẽ
causa ẽ quare subtra hat᷑ gr̃a sẽd
nos. nec hoc facit aliqͥd oꝑ ando s
non oꝑando qđ pͥus oꝑabatur. Sic
tione dei fiat pecc̃m siue sit pena
oꝑari in cordib hominũ uł in¬
dictiois hꝰ u̾bi subtrahere qd̾ ꝯstͥi¬
tur cum accusat̾o quasi sit aliqͥd¬

Expanded text:
quoque dicimus quod Deus subtrahendo graquoque dicimus quod Deus subtrahendo gratiam, culpa nostra exigente, nec ipse causa est quare subtrahatur gratia secundum nos: nec hoc fecit aliquid operando, sed non operando quod prius operabatur. Sic tione Dei fiat peccatum, sive sit poena ari in cordibus hominum, vel indictionis hujus verbi subtrahere, quod construitur cum accusativo, quasi signi
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant. quis ẽ causa nͭ mortis sub¬
m̾sor : His itaq similitudinibus
conantur asser̾e quia ds̃ oꝑatur
quedam pecc̃a ⁊ siñ omnia. S ñ ui¬
dr ẽẽ ꝯsimile int̾ domũ q̃ nil pot̃¬
mer̾i uł de meri & hominẽ cꝰculpa
aufertur id sine quostare nequit:
s similitudo ꝯuenientior eẽt ũ si do¬
mus casura eẽt ⁊ siquis manũ subpo¬
n̾et & eam ne cad̾ et sustineret si pꝰ
mõdum rone exigente manum
retraheret: non quid eẽt cã q̃r domꝰ
rueret s quare non prus ñ cecid̃ cã
fint Sic̃ siquis nudꝰ eẽt̾ ⁊ alt̾ ei uestẽ
daret & ille uestitus deinde offend̾et
eum cinus uestib ẽ indutus ut uesteᷤᷤ
rõnabiliter colłet & sic nudꝰ more¬
retͣ quis cã mortis ñ ne ip̃e qͥ nudꝰ
moritur. ⁊ si quis c̾a exigente alicui
doctͥnam subtrahat cui pͥus exibuit
hoc facit non aliquid oꝑando sed
potius ñ oꝑando qd oꝑabatur. Sic

Expanded text:
possent, quis est causa mortis nisi subpossent, quis est causa mortis nisi submersor? His itaque similitudinibus conantur asserere quod Deus operatur quaedam peccata, si non omnia. Sed non videtur esse simile inter domum, quae nil potest mereri, et hominem, cujus culpa offertur id sine quo stare nequit. Sed similitudo convenientior esset ubi si domus casura esset, et si quis manum supponeret, et eam ne caderet sustineret, si post modum ratione exigente, manum retraheret, non quidem esset causa quare domus rueret, sed quare non prius cecidit causa fuit. Sicut si quis nudus esset, et alter ei vestes daret, et ille vestitus deinde offenderet eum cujus vestibus est indutus ita ut vestes rationabiliter tolleret, et sic nudus moreretur, quis causa mortis? nonne ipse qui nudus moritur? Et si quis, causa exigente, alicui doctrinam subtrahat, cui prius exhibuit, hoc facit non aliquid operando, sed potius non operando quod operabatur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tas sit adeo. hoc enĩ eẽt tam bona ꝗͣ
mala. id̾ deactione intelligit᷑. Cũ enĩ
dr actio mala uł uolutas mag̃ re¬
dundat locutio inqualitatẽ quã in
cum tñ eius qualitas ñ sit ex eo ñ ẽ di¬
cendum malam actionẽ uł uolunta¬
tem ẽẽ ex deo. Nota qđ in ordinatio d̾r
ẽt qualitas male accĩonis ꝓpt̃ mod̾
tas large accipit᷑ ꝓ eo quod assignat᷑
onem referatur quod łr. tradidit
illos ds in reꝓbum sensum gn̾alit̾
de omni posset hoc dici pecc̃o quõd
quod est pena pecc̃i. ¶It̾ si adgͣ¬
tie subtractionẽ referat᷑ ex hoc pa¬
tet qd̃ ds illd operetur cum grãm
subtraat. ¶ It̃ cum neccio illud seqͣt
ex gre subtractioẽ quis ẽ causa illius
nisi subtractor: Ut si domus hrẽt
aliquod fulcimentũ sine quo stare
ñ poss siquis apodim̃tum auferri
quis fieret ca ruine nͥ ille qui abstu¬
lit fulcimentum: Uł si aliqui eent
innauicula in mari si quis eã sub¬
m̃ge̾t cum sñ ea homines uiu̾e non

Expanded text:
t esse a Deo: hoc enim esset tam bona quam mala. Idem de actione intelligitur. Cum enim dicitur actio mala vel voluntas, magis redundat locutio in qualitatem, quam in cum tamen ejus qualitas non sit ex eo, non est dicendum malam actionem vel voluntatem esse ex Deo. Nota quod inordinatio dicitur esse qualitas malae actionis, propter modum tas large accipitur pro eo quod assignaturonem referatur quod dicitur, Tradidit illos Deus in reprobum sensum, generaliter de omni posset hoc dici peccato quod quod est poena peccati. Item, si ad gratiae subtractionem referatur, ex hoc patet quod Deus illud operetur, cum gratiam subtrahat. Item cum necessario illud sequatur ex gratiae subtractione, quis est causa illius nisi subtractor? ut si domus haberet aliquod fulcimentum sine quo stare non posset, si quis fulcimentum auferret, quis fieret causa ruinae, nisi ille qui sustulit fulcimentum? Vel si aliqui essent in navicula in mari, si quis eam submergeret, cum sine ea homines vivere non
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mbulato & angustia m omnẽ
ammã. ⁊ c̃. Nunquid in aĩa sola pu¬
metur homo ⁊ ñ ⁊̃ incorpore: Q̾r
gͣ dicit inomnẽ animã et ñ incorpꝰ.¬
ꝙ peccaũ : Sol̃o quedam sunt pec̃ca
aĩe pro quib ip̃a punietur. tm̃. ut
ira inuidia in fidelitas de qua sp̃ałr¬

Expanded text:
bulatio et angustia in omnem animam, etc. Nunquid in anima sola punietur homo, et non etiam in corpore? Quare ergo dicit, in omnem animam, et non in corpupeccavit. Solutio. Quaedam sunt peccata animae, pro quibus ipsa punietur tantum, ut ira, invidia, infidelitas, de qua sp
Abbreviated transcription (Latin):
fecit qui in fine cecidit mortifi¬
cantur & fiunt ñ sua ꝑ suꝑue¬
niens malum. Ita illuis qui ma¬
le uix̃ & infine ꝑpenitentiã sur¬
rex̾ ꝑ bona suꝑuenientia mala
q̃ fecit funt ñ sua uł &̃ iudici¬
um fit respectu operum ut pu¬
niatur minꝰ qr bona fec̃ uł mi¬
iste hãt uoluntatẽ male oꝑandi
nec facultatẽ ꝑficiendi alt̾ uolũ¬
tatẽ bene oꝑandi nec facultatẽ
eis remanet qͥn fiant. Uñ dñs in
enangłio qui uiderit mulierẽ
ad ꝯcupiscendum eam iam me¬
chatus est in corde suo. nec tamem
puniretur ꝓ oꝑib ip̃is impletis.
atur antequã aliquid agat. Sol̃o
oꝑa parentum suoꝵ in eiuuis ꝯcepti¬
one & natiuitate sua fiunt. ⁊ ꝓeisd̃¬
pnabitur tanquam ea actualit̾ egt¬
rit. It̾ de puero baptizato dm̃s qd pr
Cum enim fit quod non debet fiai
in ipsis ẽ et̾na est. In uoluntate.n
eoꝵ fuit semꝑ ĩmalo man̾e. Uñ
uisto dei uidicio in et̾num puniẽ

Expanded text:
egit qui in fine cecidit mortifiegit qui in fine cecidit mortificantur, et fiunt non sua per superveniens malum. Ita illius qui male vixit, et in fine per poenitentiam surrexit, per bona supervenientia mala quae fecit fiunt non sua; vel etiam judicium fit respectu operum, ut puniatur minus, quia bona fecit, vel miiste habeat voluntatem male operandi, nec facultatem perficiendi; alter voluntatem bene operandi, nec facultatem net quin fiant. Unde Dominus in Evangelio: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est in corde suo ; nec tamenpuniretur pro operibus ipsis impletis, atur antequam aliquid agat. Solutio. Opera parentum ejus in ejus conceptione et nativitate ipsius fiunt, et pro eis damnabitur tanquam ea actualiter egerit. Item de puero baptizato dicimus quotur: cum fit quod non debet fieriin ipsis est, aeterna est, in voluntate enim eorum fuit semper in malo manere: unde justo Dei judicio
Abbreviated transcription (Latin):
sua reddat cum huiꝰ oꝑa sint bõa
et mala intentio.⁊ illius mala oꝑa
& bona intentio cum ex affectu im¬
ponatur nom̃ oꝑi. Nunquid ꝓboũs
oꝑib dampnabitur q mala est
intentio: uł ꝓmalis saluabitur
quia bona est in tentio: Soło non
sufficit in tentio in om̃ib ad hoc
ut bona dicant᷑ oꝑa s semꝑ exigit᷑
ut bona sint ei aquo fiunt. si enĩ
bona sunt oꝑa inse & mala inten¬
malam intentionẽz ad hoc uẽro
nec ñ exigitur mala intentio. p.¬
enĩ bona et mala ẽẽ intentio oꝑibꝰ
malis existentib: qualiscũq fu̾i̾t
in tentio ex quo mala sunt oꝑa nocẽt
ei qui facit ea. In his autem q̃ sũt
in differentia .i. quantum in se
nicuiq cum iste bona ꝑ totã uitã
oꝑatur ⁊ infine cadit. Ialt̃ mala
ꝑ totam uitam oꝑatur & in fine
surgit ꝑpenitentiã: ñ ne qui boã
oꝑatus est dampnabitur & qui
male salnabitur. quomͦ gͦ scdm¬
quib exit abhac uita quib solis
retribuet ds̃. Ea uero bona q̃

Expanded text:
sua reddat, cum hujus opera sint bona, et mala intentio. et illius mala opera, et bona intentio, cum ex affectu imponatur nomen operi, nunquid pro bonis operibus damnabitur, quia mala est intentio, vel pro malis salvabitur, quia bona est intentio? Solutio. Non sufficit intentio in omnibus ad hoc ut bona dicantur opera, sed semper exigitur ut bona sint ei a quo fiunt: si enim bona sint opera in se, et mala intenmalam intentionem. Ad hoc vero, non exigitur mala intentio; penim bona et mala esse intentio, operibus malis existentibus: qualiscunque fuerit intentio ex quo mala sunt opera, nocet ei qui fecit ea: in his autem quae sunt indifferentia, id est, quantum in se nicuique, cum iste bona per totam vitam operatur, et in fine cadit, et alter mala per totam vitam operatur, et in fine surgit, per poenitentiam; nonne qui bona operatus est damnabitur, et qui mala salvabitur? quomodquibus exit ab hac vita, quibus solis retribuet Deus; ea vero bona quae
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o in sp̃m sc̃m quid sit & qͣr dicat᷑
in remi̾sibile. an qr ñ pot̾ dimitti an
uõ quia nunquã dimittt᷑ cum tam̃
possit. an quia uix & raro et difficile
de rogare bonitati. cuiꝰ peccati tanta
s̃ labes quod qui fic pectat nunquã
pot̾ penitentie humilitatẽ subire:
alibi dr ⁊̃ quod desꝑatio uł inpeniten¬
tia dicit᷑ pecc̃m in sp̃m scm̃. alibi qd̾
facib inuidie seminare discordias
int̾̃ fratres. Illis autẽ qui dñt ħ pec¬
catum pꝰse dimitu sic obicitur si ħ ẽ
possibile quod tał culpa dimittat᷑.
hoc posito nullum sequet᷑ in possi¬
bile s uitas dic̃ quod qd̾ hoc pecc̃m
ñ cdimittetur nec in hoc scło nec in

Expanded text:
peccato in Spiritum sanctum, quid sit, et quare dicatur irremissibile. An quia non potest dimitti; an ideo quia nunquam dimittetur, cum tamen possit; an quia vix, et raro, et difficile derogare bonitati: cujus peccati tanta est labes, quod qui sic peccant nunquam possint poenitentiae humilitatem subire. Alii dicunt quod desperatio vel impoenitentia dicitur peccatum in Spiritum sanctum. Alii quod facibus invidiae seminare discordias inter fratres. Illis autem qui dicunt hoc peccatum posse dimitti, sic objicitur: Si hoc est possibile, quod talis culpa dimittatur, hoc proposito nullum sequitur impossibile; sed veritas dicit quod hoc peccatum non dimittitur neque in
Abbreviated transcription (Latin):
fortem uł hr̃e fortitudinẽ. Non it
concedimus quod illi qui in morta¬
li pecc̾o sunt nullum bonum opꝰ
possint face̾ ut quidã sentiunt. sed
multa faciunt bõa lict ad salutẽ in¬
sufficientia ꝓpt̾ mauis malum quod

Expanded text:
fortem, vel habere fortitudinem. Non enim fortem, vel habere fortitudinem. Non enim concedimus quod illi, qui in mortali peccato sunt, nullum bonum opus possunt facere, ut quidam sentiunt, sed multa faciunt bona, licet ad salutem insufficientia propter majus malum quod
Abbreviated transcription (Latin):
dem non possent m̾eri tñ ex eo quod
habebant ydonei ⁊ apti ad fidẽ susci¬
piendam potuerunt fieri. s qͦnͦ
ydonei quomͦ sciunt quod fides de¬
retur eis. nõne tiriĩ & sidones ydone
fuerunt ñ tñ facta ẽ eis p̾dicatio:
Soło: Nos autem crecdimus qi dm̃
glorificare potuerunt exparte es¬
si ñ dum ꝑfecte si it deo artͥbuerdl
quod aceꝑant ⁊ euis glam ⁊ ñ suã que¬
rerent dm̃ sodm aliquid glorificarĩt
in quo dm̃ dilig̾e ⁊ si ñ ꝑfecte possẽt.
¶Obicitur ex illa cognitione quã
habebant poterant saltem ex parte
dm̃ dilige. gͥ ex caritate hoc pot̾ant
quam habebant uł non habebant.
s ñ exea quam ñ habebant. qͥ ex ea ꝗͣ
habebant. & sic habebant dilecti¬
onem dei & sic digni salute. Soł̃o.
cĩ dicendum ẽ quod dei haberent di¬
uectionem. sic̃ iste infirmus & debil
portat lapidem ex fortitudine quã
ht̃ nec tñ dicend̾ est simpłr hunc ẽẽ

Expanded text:
dem non possent mereri, tamen ex eo, quod dem non possent mereri, tamen ex eo, quod habebant, idonei et apti ad fidem suscipiendam potuerunt fieri. Sed quomidonei, quomodo sciunt, quod fides daretur eis? Nonne Tyrii et Sidones idonei fuerunt? non tamen facta est praedicatio. Solutio. Nos autem credimus, quod Deum glorificare potuerunt ex parte, etsi nondum perfecte, si enim Deo attribuerent quod acceperant, et ejus gloriam et non suam quaererent, Deum secundum aliquid glorificarent: in quo Deum diligerent, etsi non perfecte possent. Objicitur. Ex illa cognitione, quam habebant, poterant saltem ex parte Deum diligere: ergo ex charitate hoc poterant, quam habebant, vel quam non habebant; sed non ex ea, quam non habebant: ergo ex ea, quam habebant, et sic habebant dilectionem Dei, et sic digni salute. Solutiociter dicendum est quod Dei habuerunt dilectionem: sicut iste infirmus et debilis portat lapidem ex fortitudine, quam habet; nec tamen dicendum est simpliciter hunc esse
Abbreviated transcription (Latin):
te uł quis caritatẽ hr̃e sine fide:
Nunquid ex illo gͣdu cognitioĩs quĩ
huẽrunt diligerere potuerunt:
Soło ĩo in excusabiles fuerunt qͥrũ
fecerunt quantũ potuert̃. ¶tẽ¬
qr si fecissent quantũ possent añ
digni eeñt salute. si exissent ab hac
uita intali statu: Quis dignꝰ salitte
sũ fide uł quis cum caritate ꝑire
pot̃: M.p. bailardꝰ ait. erant digni
salute.i ut daret᷑ eis un de saluarẽ¬
tur. qr si fecissent quantũ possent
nunquã ꝑmitt̾et eos ds̃ tnͣsire sine
fide. Alii dñt quod io inextusabiles
qr ex illo gradu cognitionis potuer̃
& statim ex hoc statu sides daret᷑ eis
s scdm hoc fides excaritate. non ca¬
ritas exfide. Tercii uͦ sentiunt qd̾
millo gradu cognitiõis dilig̾e non
potuerunt. si tñ fecissent quõdpꝰ¬
c sent statim daret᷑ fides exqua dñ
diligerent & sic glorificarent. qͥb
obicitur. Nunquid fidem mẽreri
potuerunt: forsitan dicent & sifi¬

Expanded text:
test quis charitatem habere sine fide? Nunquid ex illo gradu cognitionis, quem habuerunt diligere potuerunt? Solutio. Ideo inexcusabiles fuerunt, quia non fecerunt quantum potuerunt si fecissent quantum potuissent, an digni essent salute, si exissent ab hac vita in tali statu. Nam quis dignus salute sine fide, vel quis cum charitate perire potest? M. P. Abelardus ait, quod erant digni salute, id est ut daretur eis unde salvarentur; quia si fecissent quantum possent, nunquam permitteret eos Deus transire sine fide. Alii dicunt quod ideo inexcusabiles, quia ex illo gradu cognitionis potuerunt diligere: et statim ex hoc statu fides daretur eis. Sed secundum hoc fides ex charitate, non charitas ex fide. Tertii vero sentiunt, quod nullo gradu cognitionis diligere potuerunt? si tamen fecissent quod possent, statim daretur eis fides, ex qua Deum diligerent, et sic glorificarent. Quibus objicitur: Nunquid fidem mereri potuerunt? Forsitan dicent: Quod, tametsi fi
Abbreviated transcription (Latin):
ligendum qd̃ łr de sc̃is quod indica¬
bunt malos: ad quod quidam respõ¬
dent quod hoc nicħ aliud ẽ insi quod
excellentia gle eoꝵ apparebit quan¬
ta pena sint digni qui eossunt ꝑsecu¬
tiuł ñ imitati uł ĩodicti iudices sunt
scĩ quia ip̃o uidicio manifestabunt᷑
is rõnes et̾ne scd̃m quas fiet iudiciũ.

Expanded text:
ligendum sit de sanctis quod judicabunt malos. Ad quod quidam respondent quod hoc nihil aliud est, nisi quod excellentia gloriae eorum apparebit quanta poena sint digni qui eos sunt persecuti, vel non imitati. Vel ideo dicti judices sunt, quia in ipso judicio manifestabuntur eis rationes aet
Abbreviated transcription (Latin):
płr ꝯcedendum ẽ qd̾ hoc eis deb̾et.
efficatia ĩ usticie fidei ⁊ non carita¬
ti attͥbuit᷑. cum fides sit alicubi uͥ
nulla iusticia. caritas nusquã sñ
iusticia ad hoc respondent qͥdã
dicentes caritas & iusticia id sunt.
& ĩo neutrũ cã alt̾iꝰ. uł ałr licet cari¬

Expanded text:
cedendum est, quod hoc eis deberet.efficacia justitiae fidei, et non charitati attribuitur; cum fides sit alicubi ubi nulla justitia; charitas nusquam sine justitia. Ad hoc respondent aliqui dicentes. Charitas et justitia idem sunt, et ideo neutrum causa alt
Abbreviated transcription (Latin):
malum sciat ⁊ ꝓ hib̃e possit ⁊ ex¬
positor dic̃ ꝯsentire ẽ non corrig̾e
cum possis. Soło. d̾s multis mõdis
corrigit & arguit peccantes tum
naturali t̾one tũ lege scͥpta tum
ena flagella. Uñ nullo modo di¬
cendus ẽ consentire peccantib.
sas causas gn̾ale iudicium dari ñ
pot̃. scđm enĩ intentionẽ uidican¬
dum est de talib. ¶QR̾ quid¬

Expanded text:
malum sciat, et prohibere possit, et exmalum sciat, et prohibere possit, et expositor dicit. Consentire est non corrigere cum possis. Solutio. Deus multis modis corrigit, et arguit peccantes, tum naturali ratione, tum lege scripta, tum ena flagella: unde nullo modo dicendus est consentire peccantibus.sas causas, generale judicium dari non potest: secundum enim intentionem judicandum est de talibus. QUAE
Abbreviated transcription (Latin):
catut. ds̃ tradere eos in passiones
tur. quin natura ledatut. corrũ¬
patut. ⁊ aliquo bono pͥuetur & st
detur. ⁊ sic uerum ẽ iam eos in p̾sen
inferat reꝓbis tradi etiã in reꝓbũ
sensum õ ñ sint penituriz qui i
excecantur ut ponant lucẽ in
tenebras et tenebs iꝰ lucẽ uidñt
minus peccare ꝑ talem excͤationẽ
cum nil faciunt ꝯtra ꝯscientiam.
Uñ quod maiꝰ ẽ pecc̃m in se minꝰ
est ei aquo fit c̃minus fiat ꝯtͣ ꝯsci¬
entiam. Itaq ẽ isti minus contra
ꝯscientiã peccent ꝓpt̾ sensum re¬
ꝓbum uidetur eis ꝓdesse sic ex¬
cecari. Soł̃o talis necessitas ignoran
non peccet oꝑando incordib eoꝵ
ut inclinentur ad malum. Soło.
si p̾dicta ad memoriã reuocentur pa-¬
tet responsio. hoc enĩ faciendo ñ in¬
mittit malitiam. ¶ Q̾ quomͦ
ta grã relictus sͥ non pot̃ si peccare.
cipitauit: lic modo nolens peccet
deus tñ ip̃m uste ꝓpeccatis damp¬
nat. Iustum ẽ enuim ut qui in sordi

Expanded text:
catur Deus tradere eos in passiones tur, quin natura laedatur, corrumpatur, et aliquo bono privetur, et foedetur; et sic verum est jam eos in praesentinferat reprobis, tradi in reprobum sensum, cum non sint poenituri. Qui enim excaecantur, ut ponant lucem in tenebras, et tenebras in lucem, videntur minus peccare per talem excaecationem, cum nihil faciunt contra conscientiam; unde quod majus est peccatum in se, minus est ei, a quo fit, cum minus fiat contra conscientiam. Itaque cum isti minus contra conscientiam peccent propter sensum reprobum, videtur eis prodesse sic excaecari. Solutio. Talis necessitas ignorantnon peccet operando in cordibus eorum, ut inclinentur ad malum. Solutio. Si praedicta ad memoriam revocentur, patet responsio: hoc enim faciendo non immittit malitiam. QUAESTIO XLta gratia relictus sibi non potest non peccare: aecipitavit, licet modo nolens peccet; Deus tamen ipsum juste pro peccatis damnat. Justum est enim ut qui in sordib
Abbreviated transcription (Latin):
nus. q̃ dam notant quid sit in deo. ut sa¬
piens bonus. q̃dam insinuant. sua
p̾dicatione quid sit d̾s ut boĩtas et
sap̃ia. Nequis qͥ estimaret illa tm̃ ac̾a¬
tura dei in tellectu ꝯspici q̃ ĩdicant
quid ñ sit ds̃ ut in m̃sus. subiuiux̃ sẽpi

Expanded text:
us. Quaedam notant quid sit in Deo, ut sapiens, bonus: quaedam insinuant sua praedicatione quid sit Deus, ut bonitas et sapientia. Ne quis ergo existimaret illa tantum a creatura Dei intellectu conspici: quae indicant quid non sit Deus, ut immensus: subjunxit sempi
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia satisfactio ꝓpecc̃is. unde
sacerdos dr penitententiã in iuin¬
ge. Item penitentia alia sera ala
in fructuosa. In fructuosa q̃ non
ꝓdest ut illa uide. ⁊ insensatoꝵ
dicencium. Nos insensati ⁊ c̃ sera
potiꝰ quam miscd̾ie. sic̃ enim mab
audituri sunt ite inignẽ et̾num:
ita boni auditriri sunt uenie
benedicti patris mei ⁊c̃. Soło. In

Expanded text:
nitentia satisfactio pro peccatis. Unde sacerdos dicitur poenitentiam injungere. Item poenitentia alia sera, alia infructuosa. Infructuosa, quae non prodest: ut illa Judae, et insensatorum dicentium. Nos insensati etc. , Sera, potius quam misericordiae; sicut enim mali audituri sunt: Ite in ignem aeternum, ita boni audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, etc. Solutio. In
Abbreviated transcription (Latin):
dere in deo q̃ dr̃ fides ꝯfiducie. ali
dit᷑. aliud ẽ quo credit᷑. utr̃q noĩe
fidei sepe designatur. Item illud qͦ
creditur quandoq caritate infor
fornus est qualitas nec ẽ uirtꝰ necꝰ
tificat aliis uiłr quod uͥẽq est fid̾e
etiam cognitionis quantũ in se ẽ sem

Expanded text:
dere in Deo, quae dicitur fides fiduciae; aliuditur; aliud, quo creditur; utrumque nomine fidei saepe designatur. Item illud, quo creditur quandoque charitate informformis est qualitas; nec est virtus, nec justificat. Aliis videtur, quod ubicunque est fides, etiam cognitionis, quantum in se est sem
Abbreviated transcription (Latin):
duo .s. culpam & corruptionẽ ñ ẽ adõ.
Illa autem pena q̃ peccatũ ẽ ꝓpt̃ duo
pa uͦ ⁊ corruptõ nullo mͦ ẽ adeo. Nõ est
gͦ dicendum quod oꝑatione dei uł
inpulsu aliquis in pecc̃m p̾cipitetur.
nec in illud ⁊̃ qđ ẽ pena s scͥpture q̃
iudĩa hoc sentire uł ad ꝑmissionẽ
uł ad gr̃e subtͣctionẽ referende sũt.
Quidam ⁊̃ refert̃ eas adiue aꝑtionẽ.
quia nequitia intus ꝯcepta nequit
exire nͥ ei uia aꝑiatur. Ut nabugo¬
donosor pruis maliciam intꝰ cõce¬
ꝑat ⁊ ds ex ponendo ei gentẽ uida¬
icam uiam ei aꝑuit ⁊ sic ille maliciã¬
suã exercuit quam pꝰ intꝰ clausam
huit. Alii uero referunt eas ad uie
clausionẽ qr ds̃ claudit õs alias uias
qr ñ claudit hãc uiam ꝑ quã exit sic̃
cet̾as ꝑ quas ñ egreditur. Uñ ꝯstat qd̃
ds non causa est quare ꝑ hanc ꝓde¬

Expanded text:
 culpam et corruptionem, non est a Deo. Illa autem poena quae peccatum est, propter duo pa vero et corruptio nullo modo est a Deo. Non est ergo dicendum quod operatione Dei vel impulsu aliquis in peccatum praecipitetur; nec in illud etiam quod est poena; sed Scripturae quae videntur hoc sentire, vel ad permissionem, vel ad gratiae subtractionem referendae sunt. Quidam etiam referunt eas ad viae apertionem, quia nequitia intus concepta nequit exire, nisi ei via aperiatur, ut Nabuchodonosor prius malitiam intus conceperat, et Deus exponendo ei gentem Judaicam, viam ei aperuit, et sic ille malitiam exercuit, quam prius intus clausam habuit. Alii vero referunt ad viae clausionem, quia Deus omnes alias vias, quia non claudit hanc viam per quam exit, sicut caeteras per quas non egreditur. Unde constat quod Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ ꝓbare. Omnnis eẽntia ẽ ad eos uo¬
litas mala ⁊ actio mala peccatum
sunt ⁊ eẽntiam hñt. Uñ collig̾r qđ
peccatum sit ad eo scdm hoꝵ õpinio¬
nem Qͥb sic obicitur. face̾ peccatũ.
Quid ẽ nisi peccare: Quid ẽ faceri
furtum nͥ furari. Uñ si concedit᷑
qd̾ ds faciat peocatum sequitur
quod ds peccet. suret᷑. ad ult̾etu
occidat. quod non solum nefas ẽ
dic̾e s ⁊̃ cogitare. Illud quod obica
de uoluntate mala ⁊ de accione ñ
bona quod aliquid st̃ ⁊ sic adeo: si
soluitur. pect̾m aliud ẽ scd̾m. se alid̾
ordinatio et pͥuatio iusticie & ip̃a¬
nichil ẽ nisi absentia iusticie. Uñ
ñ ẽ ad eo eum nicħ sit. Non ẽ enĩ
deus auctor eius quod nicħ ẽ uo̾¬

Expanded text:
idem probare. Omnis essentia est a Deo, sed voluntas mala et actio mala peccatum sunt, et essentiam habent: unde colligitur quod peccatum sit a Deo secundum horum opinionem. Quibus sic objicitur. Facere peccatum quid est, nisi peccare? Quid est facerefurtum, nisi furari? Unde si conceditur, quod faciat peccatum, sequitur quod Deus peccet. furetur, adulteretur, occidat: quod non solum nefas est dicere, sed etiam cogitare. Illud quod objicitur de voluntate mala et actione non bona, quod aliquid sunt, et sic a Deo. Sic solvitur. Peccatorum aliud est secundum se, aliud ordinatiotiae, unde non est a Deo, cum nihil sit. Non enim Deus est auctor ejus, quod nihil est. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰue ꝓclm̾sitate mitoꝵ. Nec mirũ
cor .it. gaudens exhilarat faciẽ ut ait
salomon ⁊ soł olaritas illuminat corpꝰ
uitreñ. Qd̾ ã in bono sũmo imiꝰ plꝰ
gaudebit ⁊ ali minꝰ ñ erit ex illo bano
erit ex ħ quod unus erit capatior sũmi
boni ⁊ aliꝰminus capax. ¶ Curpꝰ aĩale ẽ¬
quod sic ht̃ uegetationẽ ab aĩa ut ⁊̃ ex¬
tͥnsecis alim̃tis egeat ad sustentat̾onem.
tale ⁊ inpassibłe. ¶Corpꝰ spiritale est
quod ad sustentationẽ cibis corꝑalibus
ñ eget. ¶ Bomi in futo᷑ ert̃ ⁊ inmorta¬
les et inpassibiles. Mali uͦ in mortales
s passibiles. ¶ Mors corꝑis absorta est
leus qui impulsu aꝑit outem ⁊ ideo
peccm̃ stimulus mortis dr qr ꝑ pece̾m¬

Expanded text:
ersitate meritorum. Nec mirum: cor enim gaudens exhilarat faciem, ut ait Salomon , et solis claritas illuminat corpus vitreum. Quod autem in bono summo unus plus gaudebit et alius minus, non erit ex illo bono,erit ex hoc, quod unus erit capacior summi boni, et alius minus capax. Est corpus animale, equod sic habet vegetationem ab anima, ut etiam extrinsecis alimentis egeat ad sustentationem, tale et impassibile. Corpus spirituale est, quod ad sustentationem cibis corporalibus non eget. Boni in futuro erunt et immortales, et impassibiles. Mali vero immortales, sed passibiles. Absorpta est leus, qui impulsu aperit cutem; et ideo peccatum stimulus mortis dic
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ⁊apłi parabolice ⁊ uelatis significati õb̾
attendarit:⁊ ut qui in dignis non intelli¬
cdunt. ¶ Lingue sunt insignũ infidelita
tis ne det̾ scm̃ canib. Infideles uocat ñ
om̃s sine fide s obstinatos in fide. ¶Si quis
ignorat ignorabit᷑. Durum ind̾r qd̃ ideo
indiscreti reꝓbent᷑ adeo qi ignorant quiad
missieres ñ debent loqͥ in eccłła ⁊ quod
ꝓphetie p̾poni debent linguis sołs ħ⁊¬

Expanded text:
postoli, parabolice et velatis significationibus nt, ut qui indigni sunt, non intellidunt. Itaque linguae sunt in signum, non fidetis, ne detur sanctum canibus. Infideles vocat non omnes sine fide, sed obstinatos in fide. Si quis ignorat, ignorabitur. Durum videtur, quod ideo indiserti reprobentur a Deo, quia ignorant quia mulieres non debent loqui in Ecclesia, et quod prophetiae praeponi debent linguis. So
Abbreviated transcription (Latin):
quam nc̃ dedeo ⁊ illa quã hm̃s de creaturis:
imaginaria ÷ ⁊ umbra ÷ illiꝰ. quã cca dm̃ ⁊
Ded eo habebimꝰ. Illa siquidẽ erit ĩu̾tate.
ista ẽ inimagine. Ista in ũbra illa ĩlumi¬
ne. Illa gͦ alia erit ꝗͣ ista. Ista ꝑibit ⁊ desint
illa apparente sic̃ ũbra ꝑit luce acceden¬
te. Ista dr̃ ex parte quia ñ nͥ creaturis me¬
diantib nc̃ dm̃ cognoscimꝰ. ħ dico sodm

Expanded text:
quam nunc de Deo, et illa, quam habemus de creaturis, imaginaria est, et umbra est illius, quam circa Deum, et de Deo habebimus. Illa siquidem erit in veritate; ista est in imagine. Ista in umbra; illa in lumine. Illa ergo alia erit, quam ista. Ista peribit et desinet illa apparente, sicut umbra perit luce accedente. Ista dicitur ex parte, quia non nisi creaturis mediantibus nunc Deum cognoscimus: hoc dico secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Nͥ ẽ intelligend̾ qd̃ id̾ sint ĩimici ⁊ ca¬
rissimi. relatio it ñ ad easd̃ ꝑ sonas
lic̃ adeũdem popłm refertur. ut
mulier q̃ dampnauit saluauit. ⁊ illd̾
qui suꝑte pedib ãbulauit qui te
sic ⁊ apłs om̃s electos diligebat. Spe
quia quod prius fecimꝰ ⁊ fecisse
penitr. penitentia mutamus.
Ut hic penitet me fecisse hommẽ.
.i. mutabo opͦ qd̾ feci ꝓpt̾ maliciam
hominum. ¶ Aug̃. dicit quod ds mu¬
tat sententiã ⁊ ñ ꝯsilium. sentñtiam
uocat penan ⁊ iñdictã ꝓculpa nob̃
debitam. ꝯsilium appellat et̾nam
mus oculũ rõis. figamus ocłm ad¬
miratiõis ⁊ ocłm fidei. ¶Aliuid est
aliquid soluere ad dubitationẽ tol¬
lendam: ⁊ aluid ad ꝓfunditatis ꝯ p̾¬
hensionẽ. ¶Altitudo sublimitatẽ
notat ⁊ ꝓfunditatẽ. ꝓfunditas ab

Expanded text:
Non est intelligendum quod iidem sint inimici et charissimi. Relatio enim non ad easdem personas, licet ad eumdem populum refertur; ut: Mulier, quae damnavit, salvavit. Et illud: Qui super te pedibus ambulavit, qui te sic et Apostolus omnes electos diligebat. Sinequia quod prius fecimus et fecisse poenitet, poenitentia mutamus, ut hic: Poenitet me fecisse hominem ; id est mutabo opus quod feci, propter malitiam hominum. Augustinus dicit, quod Deus mutat sententiam, et non consilium. Sententiam vocat poenam, et vindictam pro culpa nobis debitam: consilium appellat aeternamus oculum rationis, figamus oculum admirationis, et oculum fidei. Aliud est aliquid solvere ad dubitationem tollendam, et aliud ad profunditatis comprehensionem. Altitudo sublimitatem notat et profunditate
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatũ sig̾cat. alt̾a illa m̃bra q̃ ingłã¬
iara capiti ꝯuingunt᷑. Tercia q̃ iam san¬
gnim a dmiscet᷑ illos sig̾cat qui ad huc
lix insacra scͥptura aliqñ sig̾cat sangͥnẽ
.xͥ. ut hic calix est nouũ testa. alibi pe¬
fac̃ xp̃o qui eum inuase locat ĩmũdo.
quã qui eum crucis affixit patibulo.
¶Si qͥs ĩ mortali pecc̃o ÷ si accipit corpꝰ¬
xͥ iucdicium sͥ manducat. ⁊ bibit. s si
ĩ mortalise ñ inuenit. qr ñ ẽ sñ cotidi¬
anis de ipsis peniteat. ⁊ dicat dñe ñ
sñ dignus ut intres subrectũ meũ.
S dici aliqͥs. Nonne dignꝰ est talis:
Ex hoc ip̃o it qd̾ dic̃ se in dignum:
quod uerũ ẽ quantũ ad ꝓpͥa men¬
ta si excellentia tanti sacram̃ti
csi menbris ꝓpt̾ meffabilem unionẽ capi¬
tis ⁊ menbroꝵ. ¶ Tunc xp̃c erit ꝑfectus
uir cum omia m̃bra ei ꝯuingent᷑. E Sp̃s

Expanded text:
cat; altera, illa membra, quae in gloria jam capiti conjunguntur. Tertia, quae jam sanguini admiscetur, illos significat, qui adhuc lix in sacra Scriptura aliquando significat sanguinem Christi, ut, hic calix est Novum Testamentum. Alibi poefacit Christo, qui eum in vase locat immundo, quam qui eum crucis afflixit patibulo. Si quis in mortali peccato est, si accipit corp judicium sibi manducat et bibit; sed si in mortali se non invenit, quia non est sine quotidianis, de ipsis poeniteat, et dicat? Domine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum . Sed dicit aliquis: Nonne dignus est talis? Ex hoc ipso enim, quod dicit se indignum, quod verum est quantum ad propria merita, si excellentia tanti sacramenti cum membris propter ineffabilem unionem capitis et membrorum. Tunc Christus erit perfectus vir cum omnia membra
Abbreviated transcription (Latin):
do .¶Aug̃. Non inpar caritas s inpar fa¬
cultas multũ ł parum danti. Hinc uolũt
quidam qd̾ inquib cũq ÷ par caritas ⁊ sim¬
paria sint oꝑa caritatis pares st̃ inm̾itis.
s scãm hoc nil uidñr ꝯferre bona. cum tñ¬

Expanded text:
us: Non impar charitas, sed impar facultas multum vel parum danti, hinc volunt quidam, quod in quibuscunque est par charitas, etsi imparia sunt opera charitatis, pares sunt in meritis. Sed secundum hoc nihil videntur conferre bona
Abbreviated transcription (Latin):
lute corꝑis: ⁊ sangnis ꝓsalute ani¬
me offert᷑ s nonne utr̃q utriꝰq sa¬
lutẽ oꝑatur: Soło uerum est qd̾
caro ⁊ sanguis tam corꝑis quã aĩe
salutẽ oꝑatur. caro tñ ad corpꝰ ⁊ san¬
guis ad animam refertur. ¶ Corpꝰ
xp̃i qd̃ sumit᷑ in altari sig̾cat corpus
eccłie. sanguis nͦ ibid̾ sũptus sigc̾at ca¬
fideli quia sub̃a panis transit i
nens sub̃a panis nũꝗͣ erit corpꝰ xp̃i:
si mutata in illd̾ ꝓcul dubio erit. Siłr¬

Expanded text:
 sanguis pro salute animae offertur, sed nonne utrumque utriusque salutem operatur? Solutio. Verum est, quod caro et sanguis tam corporis quam animae salutem operatur: caro tamen ad corpus, et sanguis ad animam refertur. Corpus Christi quod sumitur in altari, significat corpus Ecclesiae. Sanguis vero ibidem sumptus significat chafideli quia substantia panis transit innens substantia panis nunquam erit corpus Christi, sed mutata in illud procul dubio erit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm nostrũ scandalizamꝰ. Nam ex ũb̃
xͥ multi scandalizat st̃: ip̃e tũ neminem
scandalicauit. Ille gͦ frem̃ scandalizat
qͥ eo p̾sente aliquid dicit nł facit unde
cat. ¶ Si ĩ odium ⁊ detestationẽ idoli co
mederent carnes ynoł ĩmolatas illi qͥsci¬
ebant idolũ ncħ eẽ. ꝗͣnis ĩsirmiores ꝓpt̾
tules abstinentes putarent carnes illas
pollutas iñ eẽ ñ peccarent ĩmo bñ face̾nt.
officii oĩb ꝓdesse debebat: Quomͦ gͦ
exom̃ĩb lib̃erat: Soło ex oĩb lib̃ erat.¬
ẽ in ꝯueniens dicẽ scõs q̃octores ꝯtͣria sen¬
sisse uͥ ꝑicłm fid̾i ñ ẽ. Nonne errabat pecrꝰ

Expanded text:
fratrem nostrum scandalizamus. Nam ex verbis Christi multi scandalizati sunt; ipse tamen neminem scandalizavit. Ille ergo fratrem scandalizat, qui eo praesente aliquid dicit vel facit, unde cat. Si in odium et detestationem idoli non comederent carnes idolis immolatas, illi qui sciebant idolum nihil esse, quamvis infirmiores propter tales abstinentes putarent carnes illas pollutas inde esse, non peccarent, imo benefacerent.officii omnibus prodesse debebat? Quomodo ergo ex omnibus liber erat? Solutio. Ex omnibus liber eratest inconveniens dicere, sanctos doctores contraria sensisse, ubi periculum fidei non est. Nonne errabat Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ quam p̾stat ad id qđ sequitur.
Cum gͥ dicit apłs opportet hereses eẽ.
bonum quod inde sequit᷑ attendit ñ
qͣlitatem rei. Eadẽ r̾one dicit aug̃.
bonũ ẽ mala eẽ ⁊ ds ẽ cui mala no¬
stra bona st̃. Nũquã adeo clarniss

Expanded text:
nitatem quam praestat ad id quod sequitur. Cum igitur dicit Apostolus, oportet haereses esse: bonum, quod inde sequitur, attendit, non qualitatem rei. Eadem ratione dicit Augustinus: Bonum est mala esse; et Deus est, cui mala nostra bona sunt. Nunquam adeo claruisset
Abbreviated transcription (Latin):
s ut cogitatio illicita m̃tẽ eiꝰ tangeret effic̃ẽ
ñ potuit. Tota temptatio illa foris fuit. Cb̃s
fidelis fi dĩ participatiõe ⁊ oꝑm exhibitione.
¶Anqñ tẽptatio minor ÷ uirib nr̃is ⁊ tc̃ dede¬
cus: si uincimur. Aliqũ par ÷ ⁊ tc̃ si uincim̃¬

Expanded text:
sed ut cogitatio illicita mentem ejus tangeret, efficere non potuit. Tota tentatio illa foris fuit. Fidelfidelis fidei participatione et operum exhibitione.ando tentatio minor est viribus nostris, et tunc dedecus est si vincimur. Aliquando par est, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
naturã eoꝵ. Non is querend ẽ ordo nat᷑e
uͥ supͣ nataͣm ÷ totum qd̾ agit᷑. ¶ Similit
corpus xͥ c̃ iã sit inse in diuisibłe rasacͣm̃¬
to duidit᷑. nec dicosic insacm̃to qͥn in
u̾itate ip̃m liuidatur: manibꝰ teneat᷑
ocłis ⁊̃ caris uideat᷑ dentib atterat᷑. ergo

Expanded text:
um. Non enim quaerendus est ordo naturae, ubi supra naturam est totum quod agitur. Similiter corpus Christi cum jam sit in se indivisibile, in sacramento dividitur; nec dico, sic in sacramento, quin in veritate ipsum dividatur, manibus teneatur, oculis etiam carnis videatur, dentibus atteratur; ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾ ueslẽ. ꝙ om̃s equali affectu dili¬
gendi sunt s ñ pari effectu. cui ꝯͣm̃¬
carius quoꝙ dingatur pat̃. It̾ huic
sic obicit᷑. ñ ne magis diligendꝰ est
qui magis deo placet: s ecce alius
ẽ melior patre mõ ⁊ sic teneor eũ ma
nos .i. tantum bonum ets obtenł
⁊ si non tanto affectu. ł quantũ ẽ siłi¬
tudinis non quantitatis. Itẽ scd̾e obie¬
ctioni sic pot̾ respond̾i. ꝯtingit aliqũ.
ꝙ aliq̃ tenem̃ dilig̾e plus effectu alio
meliore iio quẽ dilig̾e possumꝰ ordi¬
nate maiore affectri. Illos it dilig̾e
plus effectu tenem᷑ quoꝵ cura nob̃
cõmissa ẽ. simili mͦ patrẽ meum effectu
plus teneor dilig̾e quam alium lic̃ me

Expanded text:
us velle, quod omnes aequali affectu diligendi sunt, sed non pari effectu. Cui carnis quoque diligatur pater. Item hinc sic objicitur: nonne magis diligendus est, qui magis Deo placet? sed ecce alius est melior patre meo, et sic teneor eum magnos, id est tantum bonum eis optemus, et si non tanto affectu, vel quantum est similitudinis, non quantitatis. Item secundae objectioni sic potest responderi: Contingit aliquando quod aliquem tenemur diligere plus effectu, alio meliore illo, quem diligere possumus ordinate majore affectu. Illos enim diligere plus effectu tenemur, quorum cura nobis commissa est. Simili modo patrem meum effectu plus teneor diligere quam alium, licet m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ petͥ. ¶Apłus rep̾biendit corithios de
ꝯtep̃tu suo ñ quia doleat se ꝯtempni s
in ꝯtẽptusuo a ol eos peccare. ¶ dispensat
siastica alis hñc gradũ clignitatis aliis
illũ tͥbuens. ¶ Non õĩs salutis particeps
ħ ⁊ cͥ. Nõne crudelis ÷ qui ꝯtempnit famã.
ex tollit nec depͥmit. sine ꝓme sine ꝯtͣ me

Expanded text:
 Dei. Apostolus reprehendit Corinthios de contemptu sui: non quia doleat se contemni, sed in contemptu sui dolet eos peccare. Dispensat steria ecclesiastica aliis hunc gradum dignitatis, aliis illum tribuens. Non omnis salutis particeps  etc. Nonne crudelis est, qui contemnit famam? extollit, nec deprimit; sive pro me, sive contra
Abbreviated transcription (Latin):
cantẽ ñ corripis ẽscias eũ peccare corrũ¬
dura molarũ attͥtione a furfure p᷑ga¬
tur: sic nos clura carnis maceratione
ã peccõꝵ furfure pͣgamt᷑. uͥ lacͥmarũ
ꝯpunctione ꝯglitinati ĩmtua dilecłoe
ꝯsolidem̃. ¶Ut sitis .i. ꝑseueretis sic̃¬

Expanded text:
cantem non corripis, cum scias eum peccare, corrumdura molarum attritione a furfure purgatur, sic nos dura carnis maceratione a peccatorum furfure purgamur, ubi lacrymarum compunctione conglutinati in mutua dilectione consolidem
Abbreviated transcription (Latin):
uolũt quidã. qͦmͦ ꝑmitrit apłs fidelẽ ñ disced̾e
abĩfideli cohabitare uolenti. int̾ tales omixto
carnis aut erit legitima aut fornicaria. si for.
respondnt. Mbta sccłm statũ pͥmitiue ecclẽ
dici opportuit q̃ adp̾sentẽ referri ñ posst̃. Uñ
siqͥs de uidansmo adfidẽ xͥ mͦ ꝯu̾t̾et᷑ ñ ꝯced̾et᷑ ei
cohabitare c̃pͥore ꝯiuge. s lic̾et ei cũ alia legᷤ
noue. coniungi. Concubitꝰ ã qui ẽ int̾ ĩ fid eleᷤᷤ
cõiuges uł int̾ fidelẽ ⁊ infidelẽ ñ ẽ legitimꝰ
nͨ forncariꝰ ẜ qͦsdã sic̃ nͦ ille qͥ fuit int̾ lbrahã
tagar. ⁊ int̾ iacob ⁊ ancillas uxoꝵ suaꝵ. Nob̃
ã qd in his ont̃ib fu̾it legitimꝰ icłr. ¶ filios ĩmũ¬

Expanded text:
 quomodo permittit Apostolus fidelem non discedere ab infideli cohabitare volenti? Inter tales commistio carnis aut erit legitima, aut fornicaria: si fornirespondent multa secundum statum primitivae Ecclesiae dici oportuit, quae ad praesentem referri non possunt. Unde si quis decohabitare cum priore conjuge, sed liceret ei cum alia legis novae conjungi. Concubitus autem, qui est inter infideles conjuges, vel inter fidelem et infidelem, non est legitimus, nec fornicariuungi. Concubitus autem, qui est inter infideles conjuges, vel inter fidelem et infidelem, non est legitimus, nec fornicarius,
Abbreviated transcription (Latin):
unius non possũt. multoꝵ posst̃. ⁊ młtoꝵ
p̾ces ĩ possibile ⁊ ut ñ ĩpetrent .a. ualde dif¬
ficile. sic qñq accipit᷑ ĩ possi. Uñ tulliꝰ. sola
amicicia inqͥtres ÷ q̃ res ĩpossibiles a d
possibilẽ redigit facłtatt̃. ¶ Apłus artis
erat scenofactorie.scena tab̃nacłm ł ob¬

Expanded text:
unius non possunt, multorum possunt, et multorum preces impossibile est ut non impetrent, id est valde difficile. Sic quandoque accipitur impossibile. Unde Tullius: Sola amicitia, inquit, res est, quae res impossibiles ad possibilem redigit facultatem. Apostolus artis erat scenofactoriae: scena tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝯuigii dũt ñ nulli. ¶Illã solã causã po¬
nit apłus ꝓ qͣ matͥmonitĩ indulsit. dicens.
Unꝰqͥsq suã uxorẽ hãt ꝓpt̾ fornicationẽ. c̃
multe alie sint honestiores. ¶ ħ asĩ sed̾m
indulgentiã dico. Si ꝯugiũ ÷ delis q̃ in¬

Expanded text:
tatem conjugii dicunt nonnulli. Illam solam causam ponit Apostolus, pro qua matrimonium indulsit dicens: Unusquisque suam uxorem habeat propter fornicationem, cum multae aliae sint honestiores. Hoc autem secundum indulgentiam dico. Si conjugium est de his, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
E uolunt quidã ꝙ pͥncipes iudeoꝵ
huic cognitioni pp̃ imudiã ad qͥes¬
cere pot̾ant. s scient̾ ⁊ cont᷑ ꝯ scĩam
eum inpugnabant. aliis ud̾r qd̾
cognouert᷑̃ eum ẽt lurum iꝰtum ⁊
inlege ꝓmissum s ñ dei filium. si

Expanded text:
 Volunt quidam, quod principes Judaeorum huic cognitioni propter invidiam acquiescere poterant; sed scienter, et contra conscientiam eum impugnabant. Aliis videtur, quod cognoverunt eum esse virum justum, et in lege promissum; sed non Dei Filium. Si
Abbreviated transcription (Latin):
¶Est aut̃ potestas ordinatio adõ
disposita ingn̾e humano qͣ a lii a¬
adeẽ potestatis. institutio. mat̾ia
ordo. ⁊ t̾̃mꝰ. Institutionẽ debet ã dõ hr̃e
uł ab huano iuire. alit̾ p̾latio ñ ẽ
potestas s miolentia. Mat̾iam hr̃e¬
debet insub̃tis bonos defendendo
malos puniendo. Ordinẽ .i. uisti¬
cie equalitatẽ uͥ abea ñ recedat. s enis
amore potestatẽ ex̾ceat. t̾minũ hr̃e
debet neultra extendatur. quã de¬
bet. qd̾ alieni uiris ẽ ñ iniuadat. Cũ
gͦ aliquis p̾latus a iꝰticia recedit ñ ẽ
ei obediendum s resistendum ñ ei ina¬
lum infe̾ndo s ne malum ꝑficiat
inpediendo. In his it q̃ ad potestatem
ꝑtinent obedientiã ei debemꝰ ñ in his
q̃ ad tyraniudẽ. ¶Cributum a tͥbu
nis dr̃ .i. quod a subiectis tͥbunis sol¬
uebatur. Uestigal quod de uectis i.
tum dilectiõis ab om̃i soluit debito.
a quo tñ nemo ab solui pͭ. sic semper
reddat᷑ ut semꝑ debeatur. ⁊ sic debe¬

Expanded text:
Est autem potestas ordinatio a Deo disposita in genere humano, qua alii aad esse potestatis: institutio, materia, ordo et terminus. Institutionem debet a Deo habere, vel ab humano jure, aliter praelatio non est potestas, sed violentia. Materiam habedebet in subjectis, bonos defendendo, malos puniendo. Ordinem, id est justitiae aequalitatem, ut ab ea non recedat, sed ejus amore potestatem exerceat. Terminum habere debet, ne ultra extendatur quam debet, quod alieni juris est non invadat. Cum ergo aliquis praelatus a justitia recedit, non est ei obediendum, sed resistendum, non ei malum inferendo, sed ne malum perficiat, impediendo. In iis enim quae ad potestatem pertinent, obedientiam ei debemus; non in iis, quae ad tyrannidem. Cui tributum, tribuid est quod a subjectis tribunis solvebatur. Vectigal, quod de vectis, id tum dilectionis ab omni solvit debito, a quo tamen nemo absolvi potest. Sic semper reddatur ut semper debeatur, et sic debe
Abbreviated transcription (Latin):
de hon̾e inportabili possuntus ꝯq̃ri ẽ euis
impletio non exigatur ab hõib gr̃e. ¶ Dñt
quidam qd p̾ceptum detalogi qͥdlib⁊ ẽ de
illis sine quib nẽ salus. s istudr unũ ã cilł
sine gͦ enis inpletione ñ ẽsalus. Soło c̾tũ ẽ¬

Expanded text:
de onere importabili possumus conqueri, cum ejus impletio non exigatur ab hominibus gratiae. Dicunt quidam, quod praeceptum Decalogi quodlibet est de illis sine quibus non est salus; sed istud est unum de illis; sine ergo ejus impletione non est salus? Solutio. Certum e
Abbreviated transcription (Latin):
sunt diffinitões ut ait quidam. Qcqͥd
ẽ pret̾ peccatum. aut ẽ opꝰ dei oꝑantis
sine natura. aut opꝰ nature cooꝑ antĩ
deo. aut artificis imitantis naturã.
supͣ naturam. nͥl ꝯͣ. natam. potentia
it dei tanta ẽ ut de nat᷑a qualibet
sine ea fac̾e possit quicqͥd sibi plaõ.¬
a se eẽ credit. uł ꝓmito suo sibi datã.
uł qui data sͥ sapĩa abutitur. qui se
xxtollit ⁊ alios despicit ex consid̾atiõe
doneo tu fecisti illuro: qi factum tiũ
cã fuit factimei. ⁊ finałr ut hic ex spe¬
ctabo te donec uenias. ¶ ẜ lenitudo
multitudinẽ ñ unu̾sitatẽ ħͥ sigc̃at.¬

Expanded text:
sunt definitiones, ut ait quidam: Quidquid est praeter peccatum, aut est opus Dei operantis sine natura, aut opus naturae cooperantis Deo, aut artificis imitantis naturam. supra naturam, nihil contra naturam. Potentia enim Dei tanta est ut de natura qualibet sine ea facere possit, quidquid sibi plaa se esse credit, vel pro merito suo sibi datam, vel qui data sibi sapientia abutitur qui se extollit, et alios despicit ox consideratione donec tu fecisti illud, quasi factum tuum causa fuit facti mei; et finaliter ut hic: Exspectabo te donec venias. Plenitudo, multitudinem, non universitatem hic sig
Abbreviated transcription (Latin):
dũt iu̾tatẽ. ¶ Hic ordo uite ⁊ doctͥne ut pꝰ
nosinz ip̃os diligamus abiciendo opera
mala ⁊ oꝑando bona pꝰea ꝓxinũ in qͦ imple¬
bolum statuere. ESi hõ ñ peocass uenenũ
ei nocere ñ posset. ¶Ambigua dñr q̃ bono
⁊ malo aĩo posst̃ fi̾. ut dic̃ auctoritas s sid
hoc uid̾r quod omnia bõa ext̾iora ⁊ mala
ãbigua debeãt dici cũbono ⁊ malo fĩ pꝰsint
aĩo. Soło illa abigua dñr q̃ nͨ aꝑtã speciẽ

Expanded text:
sumite. Hic ordo est vitae et doctrinae, ut prius nosmetipsos diligamus, abjiciendo opera mala, et operando bona; post ea proximum, in quo implebolum statuere. Si homo non peccasset, venenum ei nocere non posset: Ambigua dicuntur, quae bono et malo anima possunt fieri, ut dicit auctoritas; sed secundum hoc videtubolum statuere. Si homo non peccasset, venenum ei nocere non posset: Ambigua dicuntur, quae bono et malo anima possunt fieri, ut dicit auctoritas; sed