comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tifex. et alios quos uult artifices facit. mł¬
tos ab eo eruditos testimonio diuinaꝵ
scripturaꝵ didicimus. Ip̃e noe archam
fabricare docuit. Ip̃e moysi ad cuiꝰ simi¬
litudinem archam fabricaret. exemplar
ostendit. Ipse beseleel erudiuit. Ipse sa¬
lomonem ut edificaret templũ nomini
euis sap̃ia illustrauit. Paulum quoq
apłm architectum fecit. et multos alios
quos nunc enumerare longum ẽ. Et po¬
stremo nullus doctus fuit qui ab eo ñ
didicit. et quisqͥs ab eo discere meruit.
nemo imꝑitus remansit. S et si te de
oꝑib euis aliquid audire delectat. om̃ia
hec q̃ uides. ipse de nichilo creauit. Ipse
ammirabilem mundi huiꝰ machinam
fabricauit. Ipse singła queq qualiter
informas et sp̃es suas ꝓducenda fuerãt
excogitauit. ⁊ uniu̾soꝵ pulcͥtudinem
ip̃e condidit. Perpende ergo qnͣtum in
reb in uisibilib possit. qui hec uisibi¬
lia tam mira ratione disposuit. Hunc gͦ

Expanded text:
tifex, et alios quos vult artifices facit. Multifex, et alios quos vult artifices facit. Multos ab eo eruditos testimonio divinarum Scripturarum didicimus. Ipse Noe arcam fabricare docuit. Ipse Moysi, ad cujus similitudinem arcam fabricaret, exemplar ostendit. Ipse Beseleel erudivit. Ipse Salomonem, ut aedificaret templum nomini ejus, sapientia illustravit. Paulum quoque Apostolum architectum fecit; et multos alios quos enumerare longum est. Et postremo nullus doctus fuit, qui ab eo non didicit, et quisquis ab eo discere meruit, nemo imperitus remansit. Sed, si te de operibus ejus aliquid audire delectat, omnia haec quae vides, ipse de nihilo creavit. Ipse admirabilem mundi hujus machinam fabricavit. Ipse singula quaeque qualiter in formas et species suas producenda fuerant, excogitavit, et universorum pulchritudinem ipse condidit. Perpende ergo quantum in rebus invisibilibus possit, qui haec visibilia tam mira ratione disposuit. Hunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut caꝑe possis quem caꝑe non pot̾ mun¬
dus. Dilata cor tuũ ut habere merearis
hospitem dñi. et non sicut consuetudo ẽ
int̾ homines uniꝰ noctis hospitem. s et̾¬
num habitatorem. Dilata ᷤ cor tuũ. Quod
si tu in dilatando deficis. ip̃e tibi dilatabit.
cui ille aliqͣndo dilatatus ab eo dixit. uiã
mandatoꝵ tuoꝵ cucurri: cum dilatasti
cor meũ. Et de impensa quid dicam:
Non uecesse ẽ maria transire et ignotas
exquire regiones ad comꝑandos lapidee
p̾ciosos. et marmora electa. nec cedros ex¬
celsas incisas de libano ꝑ alta maria na¬
uib conductis aduehere aut nescio qͦt
numerosa artificum milia congrega¬
re. qui et thesauros regum attenuare
possent. Nichil hoꝵ a te postulat᷑ in te
et de te fabricabis domum dño deo tuo.
Ip̃e artifex eris. cor tuũ locus. ⁊ cogitati¬
ones tue mat̾ia. Nec timeas imꝑitiam
tuam qui hoc a te requirit ꝑitus est ar¬

Expanded text:
ut capere possis, quem capere non potest munut capere possis, quem capere non potest mundus. Dilata cor tuum, ut habere merearis hospitem Deum, et non sicut consuetudo est inter homines unius noctis hospitem, sed aeternum habitatorem. Dilata ergo cor tuum. Quod si tu in dilatando deficis, ipse tibi dilatabit, cui ille aliquando dilatus ab eo dixit: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Et de impensa quid dicam? Non necesse est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria navibus conductis advehere, aut nescio quot numerosa artificum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de te fabricabis domum Domino Deo tuo. Ipse artifex eris, cor tuum locus, cogitationes tuae materia. Nec timeas imperitiam tuam, qui hoc a te requirit peritus est ar
Abbreviated transcription (Latin):
e edificatione domus dñi
loqui uolumus. si tamen
nos qui indigni sumus
de tanta re loqui aliqͥd
digne sufficimus. S si ex nob̃ suffici¬
entes ñ sumus. potens est ille suffici¬
entiam nob̾ prestare. sine quo digne¬
de eo non dicam loqui. s nec cogitare qͥc¬
qͣm iden idonei inuenimur. Primum de¬
signandĩs est locus in quo edificari opor¬
trat domum dñi. de inde scribenda mate¬
ria. Locus est cor hominis. materia: cogi¬
tationes munde. Nemo se excuset. Nemo di¬
cat. ñ possum edificare domum dño non
sufficit tantis impendiis tenuis pauꝑtas
mea. cui et ip̃e locus deest exuli et peregͥ¬
no. ⁊ in t̾ra aliena degenti. Hoc opus est
regum. hoc multoꝵ est opus ppłoꝵ. Ego
uͦ quomodo edificabo domum dño: cur
sic cogites homo: Non hoc exigit a te cds
tuus. Non dicit tͥ ut fundum emas alie¬
num ad amplificanda atria sua. Cor tuũ
in habitare uult. hoc amplifica hoc dilata
co angusto habitare. Dilata gͦ cor tuum

Expanded text:
e aedificatione domus Domini loqui volumus, si tamen nos, qui indigni sumus de tanta re loqui, aliquid digne sufficimus. Sed et si ex nobis sufficientes non sumus, potens est ille sufficientiam nobis praestare, sine quo dignede eo non dicam loqui, sed nec cogitare quidquam idonei invenimur. Primum designandus est locus, in quo aedificari oporteat domum Domini. Deinde scribenda materia. Locus est cor hominis, materia cogitationes mundae. Nemo se excuset. Nemo dicat, non possum aedificare domum Domino, non sufficit tantis impendiis tenuis paupertas mea, cui et ipse locus deest exsuli, et peregrino, et in terra aliena degenti. Hoc opus est regum, hoc multorum est opus populorum. Ego vero quomodo aedificabo domum Domino? Cur sic cogites homo? Non hoc exigit a te Deus tuus. Non dicit tibi, ut fundum emas alienum ad amplificanda atria sua. Cor tuum inhabitare vult, hoc amplifica, dilata; dico angusto habitare. Dilata ergo cor tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
loco constituta ẽ. et habet ad dex¬
teram suam uitam et̾nam. Ad sinistrã
aut̃ suam mortem ꝑpetuam. et ex uita
culpa. et flectitur ista. uita mortał siue
mors uitał. aliquando ꝑ culpam ad mor¬
tem. aliquando ꝑ iusticiam ad uitam.
Et que ad uitam ꝑuenit. ampliuis non
cadit. sicut que ad mortẽ ꝑuenit ampliꝰ
ñ resurg̾̃. finis enĩ ut̾q ĩmobił ẽ mediũ mo¬
bile. ⁊ fluctuat donec stabiliatur. In quã¬
cunq enim partem ceciderit lignum
ibi manebit. siue ad austrum siue ad
aquilonem

Expanded text:
loco constituta est, et habet ad dexteram suam vitam aeternam, ad sinistram autem suam mortem perpetuam. Et ex vita culpa. Et flectitur ista vita mortalis sive mors vitalis aliquando per culpam ad mortem, aliquando per justitiam ad vitam. Et quae ad vitam pervenit, amplius non cadit, sicut quae ad mortem pervenit amplius non resurgit. Finis enim uterque immobilis est; medium mobile et fluctuat donec stabiliatur. In quamcunque enim partem ceciderit lignum, ibi manebit, sive ad austrum sive ad aquilonem
Abbreviated transcription (Latin):
ie dei sunt p̾cepta leuia. Semite d̃i
sunt strictiora mandata in quibus
pauci ambulare possunt. In uia dei am¬
bulat qui ꝓximo suo malum non facit.
In semita dei ambulat qui etiam malũ
inferentẽ diligit. Qui uero adhuc am¬
bulare nescit in semita sepe mouet a uia.
qr sepe caritatem deserere cogitur: qui ñ
didicit adhuc dilig̾e nisi eum a qͦ amat᷑.

Expanded text:
e Dei sunt praecepta levia. Semitae Dei sunt strictiora mandata, in quibus pauci ambulare possunt. In via Dei ambulat qui proximo suo malum non facit. In semita Dei ambulat qui etiam malum inferentem diligit. Qui vero adhuc ambulare nescit in semita, saepe movetur a via, quia saepe charitatem deserere cogitur qui non didicit adhuc diligere, nisi eum a quo amatur.
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia recolunt. ad agnitionẽ eterno¬
rum ꝓficiunt. Reꝓbi ꝑ uisibilia ab
inuisibilib cadunt: electi aut̃ ꝑ uisibi¬
lia ad inuisibilia ascendunt. S scien¬
dum ẽ quod alia sunt illa uisibilia de
quib ascendunt. alia sunt illa ꝑ que as¬
cendunt. De oꝑib conditionis ꝑ opera
restaurationis ad conditionis et restau¬
rationis auctorem ascendunt. Ascens
aut̃ isti non extrinsecus s intrinsecus
cogitandi sunt ꝑ gradus in corde de uir¬
tute in uirtutẽ dispositos. Quod sic for¬
tassis faciluis intelligere poterimus:
Duos eẽ mundos.

Expanded text:
beneficia recolunt, ad agnitionem aeternobeneficia recolunt, ad agnitionem aeternorum proficiunt. Reprobi per visibilia ab invisibilibus cadunt; electi autem per visibilia ad invisibilia ascendunt. Sed sciendum est, quod alia sunt illa visibilia, de quibus ascendunt, alia illa sunt, per quae ascendunt. De operibus conditionis per opera restaurationis, ad conditionis et restaurationis auctorem ascendunt. Ascensus autem isti non extrinsecus, sed intrinsecus cogitandi sunt, per gradus in corde de virtute in virtutem dispositos. Quod sic fortassis facilius intelligere poterimus. Duos esse mundos
Abbreviated transcription (Latin):
rationis p̾ferunt oꝑib pͥme conditio¬
nis qr illa ad seruitutẽ ista ad salutẽ
facta sunt. Sed e contra repbi plues
amant oꝑa conditionis. qͣm oꝑa res¬
taurationis. qr p̾sentem querunt de¬
lectationem. ñ futuram felicitatẽ. Phi¬
losophi gentilium suꝑsticiosa q̃dam
curiositate naturas rerum. idest oꝑa
conditionis in uestigando in cogitatio¬
nib sius euanuerunt. Philosophi xͥa
tando omnem a cogitationib suis ua¬
nitatẽ repellunt. Electi restaurationẽ
suam considerantes igne diuini amo¬
ris mardescunt repbi aut̃ pulccitudi¬
nem rerum conditaꝵ ꝑuerse amantes
ab amore dei tefrigescunt. Reprobi
dum reb transitoriis cogitationes suas
un mergunt. creatoris sui õbliuiscunt᷑
electi aut̃ creatoris sui obliuisci ñ posst̃
de cuius nuscd̃ia semꝑ cira suam tepa¬
rationem meditantur. Reprobi dum
temꝑalib in hiant cognitionem et̾noꝵ
ꝑdunt. electi aut̃ dum temporalia cl̃i

Expanded text:
rationis praeferunt operibus primae conditiorationis praeferunt operibus primae conditionis, quia illa ad servitutem, ista ad salutem facta sunt. Sed e contrario reprobi plus amant opera conditionis, quam opera restaurationis quia praesentem quaerunt delectationem, non futuram felicitatem. Philosophi gentillum superstitiosa quadam curiositate naturas rerum, id est opera conditionis investigando, in cogitationibus suis evanuerunt. Philosophi Chritando, omnem a cogitationibus suis vanitatem repellunt. Electi restaurationem sui considerantes, igne divini amoris inardescunt. Reprobi autem pulchritudinem rerum conditarum perverse amantes ab amore Dei refrigescunt. Reprobi dum rebus transitoriis cogitationes suas immergunt Creatoris sui obliviscuntur. Electi autem Creatoris sui oblivisci non possunt, de cujus misericordia semper circa sui reparationem meditantur. Reprobi dum temporalibus inhiant, cognitionem aeternorum perdunt. Electi autem dum temporalia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scondito loquendo sursum ad se trahit
qͥd aliud qm ut ita dicam in uisibilis cu¬
ius damaire in cordib nr̃is formam fin¬
git: Qmͣuis ergo omnia oꝑa sua ꝑpt̾
hominem fecerit. alia tñ uoluit eẽ ope¬
ra illa que sanis exhiberent obsequiũ.
atq alia que infirmis conferrent re¬
medium. Poterat enim mundus sa¬
no seruire. s non poterat egrotum re¬
parare. Pro inde post illam pͥmam re¬
rum conditionem q̃ facte fuerant ut
stantib sub eẽnt necesse erat alia face¬
re que iacentes erigerent. Que tanto
pͥmis digniora sunt qͣnto magis ne¬
cessaria: ⁊ qͣnto dignitate p̾cedunt tã¬
to ꝓlixiori tempore currunt. Illa enĩ
sex dieb facta sunt. ista sex etatib fiũt.
Sex dieb facta ẽ rerum conditio: ⁊ sex
etatib ꝑficitur. hominũ reparatio.
ed sciendum est quod pensant.¬
oꝑa diuina aliter electi atq alit̾
rȩpbi pensant. Electi namq oꝑa restay¬

Expanded text:
scondito loquendo sursum ad se trahit, scondito loquendo sursum ad se trahit, quid aliud quam, ut ita dicam, invisibilis cujusdam arcae in cordibus nostris formam fingit? Quamvis ergo omnia opera sua propter hominem fecerit, alia tamen voluit esse opera illa, quae sanis exhiberent obsequium, atque alia quae infirmis conferrent remedium. Poterat enim mundus sano servire, sed non poterat aegrotum reparare. Proinde post illam primam rerum conditionem, quae facta fuerunt, ut stantibus subessent, necesse erat alia facere, quae jacentes erigerent. Quae tanto primis digniora sunt, quanto magis necessaria, et quanto dignitate praecedunt, tanto prolixiori tempore currunt. Illa enim sex diebus facta sunt, ista sex aetatibus fiunt. Sex enim diebus facta est rerum conditio, et sex aetatibus perficitur hominum reparatio.ed sciendum est quod opera divina aliter electi atque aliter reprobi pensant. Electi namque opera restau
Abbreviated transcription (Latin):
locum uͥ sacramenta ñ ad unius gen¬
tis tantum. s ad salutẽ tocius mundi
ꝑtinentia initiaret ut unitas ubiq cõ¬
mendaret᷑. ⁊ humanus animus intꝰ et
foris ad unitatem reuocaret᷑ ut sicut
ab uno saluatore ẽ salus omium ita eti¬
am ab uno loco et ab uno ppło mane¬
ret salutis initium. Qui enĩ ꝓpt̾ nos
om̃ia fecit. sic utiq fecit. sicut magis
nob̾ expedire cognouit. Hec aut̃ partĩ
ꝑ homines. partim ꝑ angłos partim
ꝑ semetipm oꝑatus est. Plurima ꝑ
homines. ꝑ angłos multa. ꝑsemetip̃m
pauca: ꝓpterea ut dum in meditatio¬
ne eoꝵ humanus animus de factis ho¬
minũ ad facta angłoꝵ et de factis an¬
geloꝵ ad facta dei ascendendo ꝓficit
paulatim se se in unum colligere assu¬
escat. ⁊ qͣntomagis multiplicitatẽ eua¬
dit. tanto amplius ad ueram simplici¬
pinqͣre incipiat. Dum ergo deus cum
paucis et raro loquendo mentes nr̃as
in unum colligit obscure aut̃ et ii ab¬

Expanded text:
locum, ubi sacramenta non ad unius genlocum, ubi sacramenta non ad unius gentis tantum, sed ad salutem totius mundi pertinentia initiaret, ut unitas ubique commendaretur, et humanus animus intus et foris ad unitatem revocaretur, ut sicut ab uno Salvatore est salus omnium, ita etiam ab uno loco, et ab uno populo manaret salutis initium. Qui enim propter nos omnia fecit, sic utique fecit, sicut magis nobis expedire cognovit. Haec autem partim per homines, partim per angelos, partim per semetipsum operatus est Deus. Plurima per homines, per angelos multa, per semetipsum pauca. Propterea ut dum in meditatione eorum humanus animus de factis hominum ad facta angelorum, et de factis angelorum ad facta Dei ascendendo proficit, paulatim sese in unum colligere assuescat, et quando magis multiplicitatem evadit, tanto amplius ad veram simplicipinquare incipiat. Dum ergo Deus. cum paucis et raro loquendo mentes nostra in unum colligit, obscure autem et in ab
Abbreviated transcription (Latin):
templanda reuocare. foris loquit᷑: ut
nos uitus redire ammoneat. S quia
mens uisibilib assueta nescit tam ci¬
to adinuisibilia consurge: idcirco uo¬
luit ip̃e quedam etiam uisibiliter exi¬
bere miracula. in quib nr̃m affectum
enutriret. ⁊ suam nob̾ caritatem cõmen¬
daret. Hec aut̃ sunt specialiter illa que
ad reꝑationem hominis ꝑtinent: nam
ea que ad conditionẽ hominis facta st̃
magis nob̾ potentiam opificis indicãt.
ea uͦ que ad redemptionẽ hominis
ritatem spectant. Hec gͥ operatus est
deus ut qualem erga nos hr̃et dilecti¬
onẽ ostenderet. et nos ab amore huius
mundi ad amorem suum reuocaret. Hec
gͥ oꝑa sua ita moderari uoluit ne infi¬
nita ẽẽnt ne animum nr̃m qui colligẽ¬
dus erat in occupatione sua distrahe¬
rent. et tamen multa ẽẽnt ut eundem
animum ꝑfecte adhuc stabilitatis in¬
pacientem rerum uarietate delectarent.
Propterea elegit unam gentẽ et unum

Expanded text:
templanda revocare, foris loquitur, ut templanda revocare, foris loquitur, ut nos intus redire admoneat. Sed quia mens visibilibus assueta nescit tam cito ad invisibilia consurgere, idcirco voluit ipse quaedam etiam visibiliter exhibere miracula, in quibus nostrum affectum enutriret, et suam nobis charitatem commendaret. Haec autem sunt specialiter illa, quae ad reparationem hominis pertinent; nam ea, quae ad conditionem hominis facta sunt, magis nobis potentiam opificis indicant; ea vero, quae ad redemptionem hominis ritatem spectant. Haec igitur operatus est Deus, ut qualem erga nos haberet dilectionem ostenderet, et nos ab amore hujus mundi ad amorem sui revocaret. Haec igitur opera ita moderari voluit ne infinita essent, ne animum nostrum, qui colligendus erat, in occupatione sua distraherent; tamen multa essent, ut eumdem animum perfectae adhuc stabilitatis impatientem rerum varietate delectarent. Propterea elegit unam gentem, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
intus ꝑ contemplationẽ presens erat.
Cuius uisio et ꝑ cognitionẽ cor eius il¬
luminauit et ꝑ amorem stare et reqͥes¬
cere fecit. S postqͣm merito preuari¬
cationis sue eiectus est a facie dñi. factꝰ
est cecus et instabilis. cecus ꝑ ignoran¬
tiam mentis. instabilis ꝑ concupiscen¬
tiam carnis. Quib ab illo in omnem
posteritatẽ transfusis uniu̾sa mala ex¬
orta sunt. ꝑ ignorantiam enĩ ad hoc
tandem deuoluti sunt homines. ut cre¬
atorem suum ñ agnoscerent. et aut oĩ¬
no dm non eẽ existimarent. aut diui¬
nitatem hiis qui dii ñ erant attribu¬
erent. ꝑ concupiscentiam uͦ infinitis
errorib distracti et dissipati sunt. Ne¬
cesse enĩ fuerat ut ꝑ concupiscentiam
t̾renatum rerum que uidebant᷑ im mo¬
derate diffluerent qui tenebris ignoran¬
tie pressi. alia inuisibilia bona ẽẽ nesci¬
rent. uolens gͦ deus ab hac distractione
corda nr̃a colligere. ⁊ ad int̾na gaudia cõ¬

Expanded text:
intus per contemplationem praesens erat. intus per contemplationem praesens erat. Cujus visio, et per cognitionem cor ejus illuminavit, et cere fecit. Sed postquam merito praevaricationis suae ejectus est a facie Domini, factus est caecus et instabilis. Caecus per ignorantiam mentis, instabilis per concupiscentiam carnis. Quibus ab illo in omnem posteritatem transfusis, universa mala exorta sunt. Per ignorantiam enim ad hoc tandem devoluti sunt homines, ut Creatorem suum non agnoscerent, et aut omnino Deum non esse existimarent, aut divinitatem iis, qui dii non erant, attribuerent. Per concupiscentiam vero infinitis erroribus distracti, et dissipati sunt. Necesse enim fuerat, ut per concupiscentiam terrenarum rerum, quae videbantur, immoderate diffluerent, qui tenebris ignorantiae pressi alia invisibilia bona esse nescirent. Volens ergo Deus ab hac distractione corda nostra colligere, et ad interna gaudia con
Abbreviated transcription (Latin):
natura ita a deo ordinata ⁊ insti¬
tuta fuerat ut anima que corꝑi preerat
ꝑ sensus quidem minist̾ia corꝑis foris
impleret s intus ꝑ rationem semꝑ ad
creatorem suũ intenderet. Hoc est ut mẽ¬
bra corꝑis sensificando foris ad agendũ
moueret. s intentionẽ et desiderium in¬
tus ad solum creatorem dirigeret. deside¬
rium iituf et nichil foris ageret. quod
ex eius dilectione ñ ꝓcederet et ad euis
dilectionem ñ ꝑtineret. ita ut omnẽ ac¬
tum et caritas imꝑaret et ratio dispo¬
neret ⁊ sensus impleret atq ꝑficeret. Qͣm¬
diu hũc gͦ ordinem nature sue tenuit.
qͣmuis foris ꝑ actionem uariaret᷑ intus
tamen ꝑ intentionẽ et amorem stabił
ꝑmansit. qr unum intendebat ⁊ ꝓpter
unum omĩa faciebat. unum diligebat.
et om̃ium uoluntatũ atq actionum
suarum. finem ad unum teferebat et
in defessa mentis acie ad unum iugit᷑
respiciebat creatorem suum. Unde nec du¬
bitare de creatore suo poterat. cui semꝑ

Expanded text:
natura ita a Deo, ordinata, et instituta fuerat, ut anima, quae corpori praeerat, per sensus quidem ministeria corporis foris impleret, sed intus per rationem semper ad Creatorem suum intenderet. Hoc est membra corporis sensificando foris ad agendum quidem moveret, sed intentionem, et desiderium intus ad solum Creatorem dirigeret, et nihil foris ageret, quod ex ejus dilectione non procederet, et ad ejus dilectionem non pertineret, ita ut omnem actum et charitas imperaret, et ratio disponeret, et sensus impleret atque perficeret. Quandiu ergo hunc ordinem naturae suae tenuit, quamvis foris per actionem variaretur, intus tamen per intentionem et amorem stabilis permansit, quia unum intendebat, et propter unum omnia faciebat, unum diligebat, et omnium voluntatum, atque actionum suarum finem ad unum referebat, et indeffessa mentis acie ad unum jugiter respiciebat Creatorem suum. Unde nec dubitare de Creatore suo poterat, cui semper
Abbreviated transcription (Latin):
oportet ut ex ordine rerum sumat᷑ ordo
cogitationum. Deiniceps gͦ tractare inci¬
piemus de oꝑib restaurationis relictis ope¬
ribuss i conditionis. de quib quasi de qͦ¬
dam subter fluente diluuio egressi sumꝰ.
et nunc in oꝑa restaurationis quasi in

Expanded text:
oportet ut ex ordine rerum sumatur ordo oportet ut ex ordine rerum sumatur ordo cogitationum. Deinceps ergo tractare incipiemus de operibus restaurationis relictis operibus conditionis, de quibus quasi de quodam subterfluente diluvio egressi sumus, et nunc in opera restaurationis quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sicut diximus ut obliuiscamur
mundum istum. et deleamus memoriã
eiꝰ de corde nr̃o. ne forte dum frequenter
de eo cogitamus. ad eius concupiscentiã
inflectamur. Satis ut reor aꝑte iam de¬
monstratũ est. unde hec infinita quã
patimur cogitationum nr̃aꝵ distractio oria¬
tur. a mundo uidelicet et a concupiscentia
eius. ħ est. ab oꝑib conditionis. rursũꝙ
quid sit illud ꝑ quod colligi possint in
unum cogitationes nr̃e hoc est ꝑ opera
restaurationis. Et qr sicut supͣ dictum ẽ
ordo ẽẽ non potest ubi finis non est. suꝑ¬
ẽ ut relictis oꝑib conditionis. queramus
ordinem cogitationum nr̃aꝵ ibi ubi fi¬
nite sunt. Hoc est in oꝑib restauratõis.
Hoc est suꝑius inuestigare ꝓposuimus
quis nam uidelicet cogitationũ nr̃aꝵ or¬
do eẽ. dedeberet quatinus ex eis sp̃ual
domus sapientie in nobis edificari pos¬
sit Et qr ex reb cogitationes ueniunt.

Expanded text:
nobis sicut diximus, ut obliviscamur nobis sicut diximus, ut obliviscamur mundum istum, et deleamus memoriam ejus de corde nostro, ne forte dum frequente de eo cogitamus, ad ejus concupiscentiam inflectamur. Satis, ut reor, aperte jam demonstratum est, unde haec infinita, quam patimur, cogitationum nostrarum distractio oriatur, a mundo videlicet et concupiscentia ejus, hoc est ab operibus conditionis. Rursumque quid sit illud, per quod colligi possunt in unum cogitationes nostrae, hoc est per opera restaurationis. Et quia, sicut supradictum est, ordo esse non potest, ubi finis non est, superest ut relictis operibus conditionis quaeramus ordinem cogitationum nostrarum ibi, ubi finitae sunt, hoc est in operibus restaurationis; hoc est, quod superius investigare proposuimus, quisnam videlicet cogitationum nostrarum ordo esse deberet, quatenus ex eis spiritualis domus sapientiae in nobis aedificari possit. Et quia ex rebus cogitationes veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qr res ip̃e male sint. s ne animus nr̃
qui ex semetip̃o infirmatur. ex eaꝵ rerũ
recordatione amplius corrumpat᷑. Ceteꝵ
qnͣtum ad ip̃as res ꝑtinet. qr om̃is crea¬
tura dei bona est. nulla res ẽ que cogi¬
tari ñ possit sine pecc̃o. rursumq si
pͣuos affectus attendimus. nulla res ẽ.
in qua peccare ñ possimus cogitando.
Nam et de malo bene ⁊ de bono male.
⁊ de ĩmundo munde: ⁊ de mundo u¬
munde possumus cogitare. Cogitatio¬
nes enĩ non exre de qua surgunt. s ex
asfetu quem gignunt uidicande sũt.
Legimus scõs uiros non solum cogitas¬
se. s ec locutos eẽ. et scripsisse de rebus
immundis ꝙ utiq ñ fecissent. si cogi¬
tationes rerũ immundax animã in¬
qͥnarent. Nichil inter ẽ quale sit ilud
ꝙ cogitatur. s qualis ex ip̃a cogitatio¬
ne affectus consequatur. qr cogitatio a¬
mentẽ non polluit. ubi delectatio con¬
scientiam ñ corrumpit. Expedit tam̃

Expanded text:
non quia res ipsae malae sint, sed ne animus noster, non quia res ipsae malae sint, sed ne animus noster, qui ex semetipso infirmatur, ex earum rerum recordatione amplius corrumpatur. Caeterum quantum ad ipsas res pertinet, quia omnis creatura Dei bona est, nulla res est, quae cogitari non possit sine peccato. Rursumque si pravos affectus attendimus, nulla res est, in qua peccare non possimus cogitando. Nam et de malo bene, et de bono male, et de immundo munde, et de mundo immunde possumus cogitare. Cogitationes enim non ex re de qua surgunt, sed ex affectu quem gignunt, judicandae sunt. Legimus sanctos viros non solum cogitasse, sed et locutos esse et scripsisse de rebus immundis quod utique non fecissent, si cogitationes rerum immundarum animam inquinarent. Nihil interest, quale sit illud quod cogitatur, sed qualis ex ipsa cogitatione affectus consequatur, quia cogitatio mentem non polluit, ubi delectatio conscientiam non corrumpit. Expedit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lumus. prius necesse ẽ. memoriam mun¬
di huiꝰ a cogitatione nr̃a excludamus. In
meditatione mea ait ꝓpħa exardesget ig¬
nis. Sicut ignem ligna nucͥunt. sic co¬
gitationes desideria pascunt. Si bone co¬
gitationes in meditatõe fuerint exardes¬
cit ignis caritatis: Sin autem male fue¬
rint cogitationes ex ardescit ignis cupidi¬
tatis. Nam sicut ocłs pascitur ex specie.
sic animus pascitur ex cogitatione et
turpi qͦdam cõmertio impudica mens
desiderio suo fruit᷑. dum quodam modo
intus ꝑ cogitationẽ rem concupitam
amplexat᷑. fit etiam non numqͣm ut
ꝙ frequent̾ cogitamus ociose. Aliquan¬
do concupiscamꝰ illicite reusq facti iu¬
dicatur. qui ꝑ consensum in cogitatio¬
ne delectat᷑. Sicut gͦ infirmi a quib¬
dam cibis abstinent. non qr mali sint
ip̃i cibi. s qr ipsis ad utendum idonei ñ
suit: sic et nos t̾renarum rerum speciẽ
a cogitationib suis nr̃is arcere debemus

Expanded text:
lumus, prius necesse est memoriam munlumus, prius necesse est memoriam mundi hujus a cogitatione nostra excludamus. In meditatione mea ait Propheta, exardescit ignis . Sicut ignem ligna nutriunt, sic cogitationes desideria pascunt. Si bonae cogitationes in meditatione fuerint, exardescet ignis charitatis. Sin autem malae fuerint cogitationes, exardescet ignis cupiditatis. Nam sicut oculus pascitur ex specie, sic animus pascitur ex cogitatione, et turpi quodam commercio impudica mens desiderio suo fruitur, dum quodammodo intus per cogitationem rem concupitam amplexatur. Fit etiam nonnunquam, ut quod frequenter cogitamus otiose, aliquando concupiscamus illicite, reusque facti judicatur, qui per consensum in cogitatione delectatur. Sicut ergo infirmi a quibusdam cibis abstinent, non quia mali sint ipsi cibi, sed quia ipsis ad utendum idonei non sint; sic et nos terrenarum rerum speciem a cogitationibus nostris arcere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
et suadent mundum fugere. ñ utiq
ut extra celum et t̾ram exeamus. s ut
in concupiscentiã mundi ñ maneamꝰ.
Quid est ñ maneamus: Quis manet
in concupiscentia mundi: Qui delecta¬
tionem anuni sui in ea ponit. qui ad eã
explendam iugiter intendit. Qui de ea
assidue cogitat. et ꝓpositum animi sui
in ea confirmat. Qui eam ex deliberatio¬
ne sequitur. atq in ea ꝑ consensum de¬
lectatur. Ideo gͦ mundus in sacra scrip¬
tura maledicitur. ideo inimicꝰ dei appel¬
tur. uidelicet ñ qr sub̾a mundi mala
sit. s qr pulcritudo mundi animas se¬
ducit. Substantia enĩ mundi fugien¬
da ñ esset. si concupiscentia mundi mala
non ẽẽt. Cum ergo concupiscentiã mun¬
di fugimus. ideo fugimus. qr mala est.
cum uͦ substantiam mundi fuginus.
idco fugimus. non qr mala. s qr occa¬
sio mali ẽ. Ex cogitata enĩ mundi sp̃e
nascitur affectus concupiscentie. Pro iñ
si concupiscentiam mundi declinare uo¬

Expanded text:
et suadent mundum fugere, non utique et suadent mundum fugere, non utique ut extra coelum et terram exeamus, sed ut in concupiscentia mundi non maneamus. Quid est non maneamus? Quis manet in concupiscentia mundi? Qui delectationem animi sui in ea ponit, et ad eam explendam jugiter intendit. Qui de ea assidue cogitat, et propositum animi sui in ea confirmat. Qui eam ex deliberatione sequitur, atque in ea per consensum delectatur. Ideo ergo mundus in sacra Scriptura maledicitur, ideo inimicus Dei appellatur, videlicet non quia substantia mundi mala sit, sed quia pulchritudo mundi animas seducit. Substantia enim mundi fugienda non esset, si concupiscentia mundi mala non esset. Cum ergo concupiscentiam mundi fugimus, ideo fugimus quia mala est, cum vero substantiam mundi fugimus, ideo fugimus non quia mala sed quia occasio mali est. Excogitata enim mundi specie nascitur affectus concupiscentiae. Proinde, si concupiscentiam mundi declinare vo
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾titur. qr mens pura dum in hoc mun¬
do nichil reꝑire potest uͥ affectionis sue pe¬
dem secure figat. dui extra custodiam in¬
terne meditationis morari reformidat. s
si forte aliqͣndo ꝑ cogitationẽ exiuerit. ci¬
to quasi columba a uolans et elongans
ad solitudinẽ conscientie redit. ibiq a stre¬
pitu ext̾iori quasi in archa a fluctib reqͥ¬
escit. Intelligamus gͦ in nob̾ esse ꝙ fugi¬
mus in nob̾ esse. quo fugere debemus.
concupiscentiã et fidem. Concupiscentiã
qͣm fugere debemus. fidem qͣm debemꝰ
apprehendere. De concupiscentia ascende¬
re. ut illam ꝓficiendo relinquamꝰ. ꝑ fidẽ
ascendere ut illam tenendo in melius
semꝑ ꝓficiamus. Concupiscentia ꝑtinet
ad oꝑa conditionis. fides ꝑtinet ad opeta
restaurationis. qr et illa in ordinate amã¬
do ꝑ concupiscentiã diffluimus. et ista
pie credendo ꝑ fidem solidamur. Et id cir¬
co diuina monita tociens clamant nob̾

Expanded text:
revertitur, quia mens pura, dum in hoc munrevertitur, quia mens pura, dum in hoc mundo nihil reperire potest, ubi affectionis suae pedem secure figat, diu extra custodiam internae meditationis morari reformidat; sed si forte aliquando per cogitationem exiverit, cito quasi columba avolans, et elongans ad solitudinem conscientiae redit ubique a strepitu exteriori, quasi in arca a fluctibus requiescit. Intelligamus ergo in nobis esse quod fugimus, in nobis esse quo fugere debemus concupiscentiam, et fidem. Concupiscentiam quam fugere debemus; fidem, quam debemus apprehendere. De concupiscentia ascendere, ut illam proficiendo relinquamus; per fidem ascendere, ut illam tenendo in melius semper proficiamus. Concupiscentia pertinet ad opera conditionis, fides pertinet ad opera restaurationis, quia et illa inordinate amando per concupiscentiam difluimus, et ista pie credendo per fidem solidamur. Et idcirco divina monita toties clamant nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sue dicat. Quid mͥ cum hac archa: Exica¬
nalis. Qui foris est nescit quid intꝰ aga¬
tur. s si redierit homo ad cor suũ inue¬
niet ibi tempestuosum salum seuis in¬
undantiũ passionum et desiderioꝵ ma¬
loꝵ ꝓcellis exagitari q̃ tociens animum
deorsum mergunt quociens eũ ꝑ consen¬
sum sͥ subiciunt. In om̃i enim homine
qͣmdiu in hac uita corruptibili uiuit. ubi
caro concupiscit adu̾sus sp̃m. hoc diluuiũ
est uel pocius omnis homo in hoc dilu¬
uio ẽ. s boni in eo sunt sicut hii qͥ in ma¬
ti portant᷑. a nauib mali uͦ in eo sunt sic̃
naufragi qui uoluunt᷑ in fluctib. In bo¬
nis qͥdem aque huiꝰ diluuii in hac uita
minui incipiunt. et scdm differentiam
gr̃aꝵ in singłis plus minus ue decresc̃t.
plene tamen numqͣm exsiccari pot̃ terra
humani cordis qͣmdui in hac uita ui¬
uunt. Et ideo columba emissa ñ inuenit
hic uͥ requiescat pes eiꝰ. s semꝑ ad archam

Expanded text:
suae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccasuae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccantiae. Qui foris est, nescit quid intus agatur; sed si redierit homo ad cor suum inveniet, ibi tempestuosum salum saevis mundantium passionum et desideriorum malorum procellis exagitari, quae toties animum deorsum mergunt, quoties eum per consensum sibi subjiciunt. In omni enim homine, quandiu in hac vita corruptibili vivit, ubi caro concupiscit adversus spiritum, hoc diluvium est; vel potius omnis homo in hoc diluvio est, sed boni in eo sunt sicut ii, qui in mari portantur a navibus, mali vero in eo sunt sicut naufragi, qui volvuntur in fluctibus. In bonis quidem aquae hujus diluvii in hac vita minui incipiunt, et secundum differentiam gratiarum in singulis plus minusve decrescunt, plene tamen nunquam exsiccari potest terra humani cordis, quandiu in hac vita vivunt. Et ideo columba emissa non invenit hic, ubi requiescat pes ejus, sed semper ad arcam
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis est concupiscentia huuis mũ¬
di inqͣ si que in delectationes inueniri
possunt. multis a maritudinib asꝑse
sunt. que scd̃m affectum carnalem de¬
orsum iu corde nr̃o fluunt. Reptilia st̃
carnales cogitationes diuersoꝵ uitioꝵ
feditate deformes. Quas dum in ordi¬
nate ad cor nr̃m admitunus. qͣsi quibꝰ¬
dam monstruoosis reptilib interiora nr̃a
replemus. Nauis est illa archa spirita¬
lis idest fides nr̃a que intrinsetus sursũ
suspensa calcat concupiscentiam mundi
Naues aut̃ dixit ꝓpter multas animas
Nam ⁊ multe anime una anima pp̃
uuam fidem et dilectionem et una fides
multe fides ꝓpt̾ multas animas fideles
quomͦ dictum ẽ. fides tua te saluum fa¬
cit. et fides mea. et fides illuis cum tam̃
una sit fides catholica. Sola ergo nauis
fidei mare transit. sola archa diluuium
euadit. et nos si saluari cupimus. non
solum ip̃a in nobis sit. s nos in ip̃a opor¬
tet maneamꝰ. Et nemo fidens conscientie

Expanded text:
in nobis est concupiscentia hujus munin nobis est concupiscentia hujus mundi, in qua si quae delectationes inveniri possunt multis amaritudinibus aspersae sunt, quae secundum affectum carnalem deorsum in corde nostro fluunt. Reptilia sunt carnales cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. Quas dum inordinate ad cor nostrum admittimus quasi quibusdam monstruosis reptilibus interiora nostra replemus. Navis est illa arca spiritualis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum suspensa calcat concupiscentiam mundi. Naves autem dixit propter multas animas. Nam et multae animae una anima propter unam fidem et dilectionem, et una fides multae fides propter multas animas fideles, quomodo dictum est. Fides tua te salvam fecit, et fides mea, et fides illius cum tamen una sit fides catholica. Sola ergo navis fidei mare transit, sola arca diluvium evadit, et nos si salvari cupimus non solum ipsa in nobis sit, sed nos in ipsa oportet maneamus. Et nemo fidens conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
cere: Quid ꝓdest u̾itatem cognoscere. et
falsitatem dilig̾e: Non sunt tales qui
uere fideles sunt. Uis scire quales sint: Au¬
di qualis unus illoꝵ fue̾it. et tales om nes
intellige. Dissim iles enim ẽẽ non possũt
qui u̾itate unum sunt. Audi gͦ quid de
illo dicatur. Lex dei eius in corde ip̃ius.
hoc ẽ archam intus hr̃e. et qr hoc fortas¬
sis ñ sufficit. audi iterum. In lege dñi uo¬
luntas euis. Hoc est in archa habitare. Hic
ꝑfectus ẽ. qui diligit quod credit. ut habe¬
at fidem oꝑ antem ex dilectione q̃ mundũ
uincit. Hec ẽ archa in qua nos saluari
oportet que ab aquis portari potest sub mer¬
gi aut̃ omnino non potest. qr hoc mun¬
do utitur quidẽ ad necessitatẽ s non suc¬
cumbit ei per cupiditatẽ. Hoc est ꝙ in psal¬
mo d̃r. hoc mare magnũ et spaciosum
manib illic reptilia quoꝵ ñ est numerꝰ.
animalia pusilla cum magnis illic tep¬
tilia quoꝵ naues ꝑ transibunt. Mare enĩ

Expanded text:
cere? Quid prodest veritatem cognoscere, et cere? Quid prodest veritatem cognoscere, et falsitatem diligere? Non sunt tales qui vere fideles sunt. Vis scire quales sint? Audi qualis unus illorum fuerit, et tales omnes intellige. Dissimiles enim esse non possunt, qui veritate unum sunt. Audi ergo quid de illo: Lex Dei ejus in corde ipsius , hoc est arcam intus habere, et quia hoc fortassis non sufficit. Audi iterum: In lege Domini voluntas ejus ; hoc est in arca habitare. Hic perfectus est, qui diligit quod credit, ut habeat fidem operantem ex dilectione, quae mundum vincit . Haec est arca, in qua nos salvari oportet, quae ab aquis portari potest, submergi autem omnino non potest, quia hoc mundo utitur quidem ad necessitatem, sed non succumbit ei per cupiditatem. Hoc est quod in psalmo dicitur: Hoc mare magnum, et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est numerus. Animalia pusilla cum magnis, illic naves pertransibunt . Matre enim
Abbreviated transcription (Latin):
mundi amatores quot mͦ litteratos cerni¬
mus qui xͥani uocari uolunt. et cum ce¬
teris fidelib eccł̃iam intrant. ⁊ de sacra¬
mentis xͥ parcicipant. in quoꝵ cordibus
sepius ẽ memoria saturni et iouis her¬
culis aut martis. siue achillis. ⁊ hectoris.
pollucis ⁊ castoris. socratis et platonis. et
aristotilis. qͣm xp̃i et sanctoꝵ eius. Nu¬
gas poetarum diligunt: et ueritatem
diuinaꝵ scripturax. aut negligunt. aut
ꝙ peius est irrident. et contempnunt. ui¬
deant nunc quid eis prosit foris eccl̃iam
ingredi. et intus in corde a fide fornicari.
Ego eis ꝓnuncio qr illis in fine socian¬
di sunt quos nunc in cogitationib suis
ꝑ affectum cordis sͥ coniungunt. ⁊ qͦꝵ
hic uitam diligunt. eoꝵ illic supplicii
participes erunt. Quid ilł prodest habe¬
re fidem. ⁊ ñ manere in fide: Quid illis
ꝓdest nauem integram hr̃e. ⁊ in fluctib
naufragium. ñ dicam pati s sponte fa¬

Expanded text:
mundi amatores, quot modo litteratos cernimundi amatores, quot modo litteratos cernimus, qui vocari Christiani volunt, et cum caeteris fidelibus Ecclesiam intrant, et de sacramentis Christi participant, in quorum cordibus saepius est memoria Saturni et Jovis, Herculis et Martis, sive Achillis et Hectoris, Pollucis et Castoris, Socratis et Platonis et Aristotelis, quam Christi et sanctorum ejus? Nugas poetarum diligunt; et veritatem divinarum Scripturarum aut negligunt, aut quod pejus est! irrident, et contemnunt. Videant nunc quid eis prosit foris Ecclesiam ingredi, et intus in corde a fide fornicari. Ego eis pronuntio, quod illis in fine sociandi sunt, quos nunc in cogitationibus suis per affectum cordis sibi conjungunt, et quorum hic vitam diligunt, eorum illic supplici participes erunt. Quid illis prodest habere fidem, et non manere in fide? Quid illis prodest navem integram habere, et in fluctibus naufragium, non dicam pati, sed sponte fa
Abbreviated transcription (Latin):
num alios qui intꝰ diluuiũ habent ⁊
ñ archam alios qui et diluuiũ ⁊ archã
intus hñt. s in archa ñ sunt: aliosqui
indiluuio et archam hñt. et in archa
manent. In diluuio sine archa sunt in¬
fideles quos carnis desideria inuoluunt.
qui p̾cer hanc uitã transitoriam aliã
ẽẽ nesciunt. In diluuio archam hñt.
s in ea non manent. Hii qui iam ꝑ fidẽ
post huius mutabilitatis finem uitam ĩ¬
mortalem ẽẽ uenturam credere didicerũt.
s post habita hac temꝑalium rerũ delec¬
tatationi auimũ suum subiciunt. Dicit
enim scͥptura. ubi est chesaurus tuus ibi
ẽ et cor tuum. Ubi est delectatio tua. ibi
est et cogitatio tua. ubi uero ẽ cogitatio:
ibi est interioris hominis habitatio. Nam
ibi quisq scd̃m interiorem hominẽ ha¬
bitare dicit᷑. ubi cogitatione conu̾satur.
Itaq hii qui delectationem cordis sui ĩ
uanitate huiꝰ mundi constituunt. qͣm¬
uis artham fidei habeant intus tamẽ
naufragi sunt. Ut taceam cet ceteros

Expanded text:
es, alios qui intus diluvium habent et non arcam, alios qui et diluvium, et arcam intus habent, sed in arca non sunt, alios qui in diluvio et arcam habent, et in arca manent. In diluvio sine arca sunt infideles, quos carnis desideria involvunt, qui praeter hanc vitam transitoriam aliam esse nesciunt. In diluvio arcam habent, sed in ea non manent ii, qui jam per fidem post hujus mutabilitatis finem vitam immortalem esse venturam credere didicerunt, sed posthabita hac temporalium rerum delectationi animum suum subjiciunt. Dicit enim Scriptura: Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Ubi est delectatio tua, ibi est et cogitatio tua. Ubi vero est cogitatio tua, ibi est interioris hominis habitatio. Nam ibi quisque secundum interiorem hominem habitare dicitur, ubi cogitatione conversatur. Itaque ii, qui delectationem cordis sui in vanitate hujus mundi constituunt, quamvis arcam fidei habeant, intus tamen naufragi sunt. Ut autem taceam caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
ueris de uoluntate dei. ⁊ de uolunta¬
te hominis similiter. xp̃c deus fuit.
fi ideo uoluntas diuina in illo fuit. Et qr
homo fuit. similiter uoluntas humana o¬
nuillo fuit. Non dico humanam qͣm cul¬
pa et uicium hominis facit s quam na¬
tura hominis requirit. Ergo in xp̃o diui¬
na uoluntas fuit in qͣntum xp̃c deus fu¬
it: ⁊ similiter humana uoluntas in ip̃o
fuit in qͣntum ipse homo fuit humana
aut̃ uoluntas tripliciter considerat᷑: scł̃m¬

Expanded text:
eris de voluntate Dei, et de voluntate hominis similiter. Christus Deus fuit, et ideo voluntas divina in illo fuit. Et quia etiam homo fuit, similiter voluntas humana in illo fuit. Non dico humanam quam culpa et vitium hominis facit, sed quam natura hominis requirit. Ergo in Christo divina voluntas fuit in quantum Christus Deus fuit; et similiter humana voluntas in ipso fuit in quantum ipse homo fuit. Humana autem voluntas tripliciter consideratur; s
Abbreviated transcription (Latin):
comedit uoluntate non necessitate. Om̃ia
itaq bene sederent si obtulissent ei buci¬
rum et fauum mellis. nisi forte idem
piscis nobis significet. qr butirum sine
frixura non sumitur. Nam ⁊ nos coci¬
die adhuc in butiro amaritudinem ad¬
mixtam inuenimus. in melle puram
dulcedinem ꝑcipimus. qr in opere pie¬
tatis labore efficimur in gaudio con¬
templationis dulcedine refouemun.
camus qͣntum presens uita in qua nͨ
bonum sine dolore fieri pot̃ fugien¬
da sit. ⁊ futura in qua dolor ñ est ap¬
pentenda. Per dñm nr̃m.

Expanded text:
comedit voluntate, non necessitate. Omnia comedit voluntate, non necessitate. Omnia itaque bene cederent, si obtulissent ei butyrum et favum mellis, nisi forte idem piscis nobis significet, quia butyrum sine frixura non sumitur. Nam et nos quotidie adhuc in butyro amaritudinem admistam invenimus, in melle puram dulcedinem percipimus, quia in opere pietatis labore afficimur, in gaudio contemplationis dulcedine refovemur. camus quantum praesens vita, in qua nec bonum sine dolore fieri potest, fugienda sit; et futura, in qua dolor non est, appetenda. Per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit rõnabili uidicio uolunta¬
tis sancte malum deseruit. ⁊ bonum
elegit. Sicut scriptum est. dilexisti
cuis. Simili genere locutionis de ipso
dicit apl̃s. Et quidem cum eẽt filiue.
didicit ex his que passus est obedienti¬
am. ⁊ consum matus factus est omnib
ob temꝑantib sibi causa salutis et̾ne.
x p̃c enim ex his que passus est obedi¬
entiam didicit. qr qui filius erat equał
ꝑ naturam ut subẽẽ posset id quod in¬
ferius passibile erat ꝑ gr̃am assump¬
sit. Quasi enim discere fuit quod ꝑ na¬
turam in suo non hũit in usum ex ali¬
eno assumere. Solum nunc restat si
forte inuenire possimus. emmanuelẽ
nr̃m butirum et mel. non ad refectio¬
nem s ad delectationem manducantẽ.
ne quod fecit necc̃itas sit s uoluntas.
Obtulerunt ei partem piscis assi. et fa¬
uum mellis. Im mortalis et impassibił
iam fuit factus. et cibo corꝑali non in¬
diguit. tam̃ ut demonstraret quod fuit

Expanded text:
assumpsit, rationabili judicio voluntaassumpsit, rationabili judicio voluntatis sanctae malum deseruit et bonum elegit, sicut scriptum est: Dilexisti uis . Simili genere locutionis de ipso dicit Apostolus: Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex his quae passus est obedientiam, et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae Christus enim ex iis quae passus est obedientiam didicit, quia qui Filius erat aequalis per naturam ut subesse posset id quod inferius possibile erat per gratiam assumpsit. Quasi enim discere fuit quod per naturam in suo non habuit in usum ex alieno assumere. Solum nunc restat, si forte invenire possimus Emmanuelem nostrum butyrum et mel non ad refectionem, sed ad delectationem manducantem, ne quod fecit necessitas sit, sed voluntas. Obtulerunt ei partem piscis assi et favum mellis . Immortalis et impassibilis jam fuit factus, et cibo corporali non indiguit; tamen ut demonstraret quod fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quis est sapiens ut intelligat hec: Qua¬
lis ergo tu deus eras antiquus a principio.
qui in principio lucem diuisisti ac tene¬
bras. Si bonum eligere et malum reꝓba¬
re nesciebas: An forte ⁊ hoc nescire uir¬
tutis erat. et discere dignationis quia
electio ad diuinam naturam non ꝑti¬
nuit. cuius adutrumlibet se hr̃e non
fuit: Ergo emmanuel eligere et repro¬
bare didicit. qr qui in sui natura con¬
dicioni non subiacebat. in nr̃a libeꝵ
arbitrium assumpsit. Cui in se conf¬
mato dedit posse non posse. in malũ
deficere. et boni electionem uoluntate
libera sine coactione. Naꝙ idcuro minꝰ
lib̾um eo quod nec aliud pati possit uo¬
luntarium. nec ad aliud compelli inui¬
cum. S idcuro uere et summe libeꝵ
qr non possit uł aliud pati qͣm uelle.
uł aliud uelle quam posse. siue aliud
posse qͣm bene uelle. Sic emmanuel by¬
tirum et mel comedit. ut .s.t. in. ⁊ e.¬
bonum. qr in humana natura quã

Expanded text:
quis est sapiens ut intelligat haec? Quaquis est sapiens ut intelligat haec? Qualis ergo tu Deus eras antiquus a principio qui in principio lucem divisisti ac tenebras, si bonum eligere et malum reprobare nesciebas? An forte et hoc nescire virtutis erat, et discere dignationis, quia electio ad divinam naturam non pertinuit, cujus ad utrumlibet se habere non fuit? Ergo Emmanuel eligere et reprobare didicit, quia qui in sui natura conditioni non subjacebat, in nostra liberum arbitrium assumpsit. Cui in se confirmato dedit posse non posse in malum deficere, et boni electionem voluntate libera sine coactione. Neque idcirco minus liberum eo quod nec aliud pati possit voluntarium, nec ad aliud compelli invitum. Sed idcirco vere et summe liberum, quia non possit vel aliud pati quam velle, vel aliud velle quam posse, sive aliud posse quam bene velle. Sic Emmanuel butyrum et mel comedit, ut sciat rebonum, quia in humana natura, quam
Abbreviated transcription (Latin):
est deus ineffabili gr̃am sibi unitũ
accepit. Tamen comedere hominis erat
ẽe cibum diunitatis. uerus ergo ho¬
mo emmanuel qui mel comedit ut sci¬
ret eligere bonum. uerus deus emma¬
nuel qui mel fuit. ñ ꝑ experientiam
discens. S ꝑ naturam sciens se ip̃m
bonum. unus tamen et idem ꝑ se et
ꝑ naturam sciens. ⁊ ꝑ experientiam
discens. Quia idem ip̃e homo accepit
ꝑ exꝑientiam. quod fuit deus ip̃e ꝑ
naturam. O emmanuel bone nobis¬
cum deus. ꝓpterea tu butirum et mel co¬
medere potiusti. qr emmanuel factus est
nobiscum deus. Deus enim apud te nec
accipere potuisti quod eras. nec quod non
eras sustinere. ꝓpterea emmanuel factus
est nobiscum deus. ut in nr̃o humiliatꝰ
in ip̃o et desuꝑ quod tuum erat accipe¬
res. et quod nr̃m erat subtus tͥ sociares.
Ergo emmanuel factus es nobiscum de¬
us. ut posses butirum et mel comedere.
et inter comedendum disceres bonum eli¬
gens malum reprobare. S quid dico:

Expanded text:
est Deus ineffabili gratia sibi unitum est Deus ineffabili gratia sibi unitum accepit. Tamen comedere hominis erat, esse cibum divinitatis. Verus ergo homo Emmanuel qui mel comedit ut sciret eligere bonum. Verus Deus Emmanuel, qui mel fuit non per experientiam discens, sed per naturam sciens seipsum bonum. Unus tamen et idem per se et per naturam sciens et per experientiam discens. Quia idem ipse homo accepit per experientiam quod fuit Deus ipse per naturam. O Emmanuel bone, nobiscum Deus, propterea tu butyrum et mel comedere potuisti, quia Emmanuel factus es nobiscum Deus. Deus enim apud te, nec accipere potuisti quod eras, nec quod non eras sustinere. Propterea Emmanuel factus es nobiscum Deus, ut in nostro humiliatus, in ipso et desuper quod tuum erat acciperes, et quod nostrum erat subtus, tibi sociares. Ergo Emmanuel factus es nobiscum Deus, ut posses butyrum et mel comedere, et inter comedendum disceres, bonum eligens, malum reprobare. Sed quid dico?