comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bora eius ut tͣnseat ex hoc m̃do ad patrem cum
Et fc̃a cena compleuit ea que fuerant figurata.
Egipcus .n. mundus. Ext̾minator dỹabolus.
Agnus xp̃c. Sanguis agni passio xp̃i. Domus
animarũ. corpora. Domus cogitatõnũ. corda¬
designantur. Hec sanguine tingimus ꝑ passio¬
cis intus ⁊ foris opponentes. ꝯtra adu̾sarias pot̃a¬
tes. Deniq carnes agni comebimus cũ in sacra¬
panes .i. sincera oꝑa cum lactucis agrestibus.
.i. cum amaritudine pnĩe: Sicut autem mãna
fuit datũ hebreis post transitũ maris rubri iã
post ablutõnem baptismi iam deletis pecratis.
ut per baptismũ nuindemur a malo. ꝑ eucharis¬
tiam conseruemur in bono. Nam sicut manna:
ppłm illũ ꝑ uastitatem in uia solitudinis ad t̾rã
ꝓmissionis ꝑduxit: sic eucharistia ppłm istũ per
incolatum uite presentis ad patriam paradysi
ꝑducit. Unde recte uiaticũ appellatur: qi reficiens
in uia: ducit ad patriam. Sane qd̾ in manna pre¬

Expanded text:
do ad Patrem, cum Et facta coena, complevit ea quae fuerant figurata. Aegyptus est mundus; exterminator, diabolus; agnus, Christus; sanguis agni, passio Christi; domus animarum, corpora; familiae domus, cogitationes cordis. Hoc sanguine tingimur per passiocis intus et foris opponentes contra adversarias potestates. Denique carnes agni comedimus cum in sacripanes, id est sincera opera, cum lactucis agrestibus, id est amaritudine poenitentiae. Sicut enim manna fuit datum Hebraeis post transitum maris Rubri jam post ablutionem baptismi jam deletis peccatis, ut per baptismum mundemur a malo, per eucharistiam servemur in bono. Nam sicut manna populum illum per vastitatem inviae solitudinis ad terram promissionis perduxit, sic Eucharistia populum istum per incolatum vitae praesentis ad patriam paradisi perducit. Unde recte viaticum appellatur, quia reficiens in via, ducit ad patriam. Sane quod in manna prae
Abbreviated transcription (Latin):
que tunc extitit sexta feria passus ẽ dñs.
picum pascha corporis ⁊ sanguinis sui sacra¬
mentum instituit. ⁊ eccłie tradidit ad freqñ¬
tandum. sic .n. fuit prefiguratũ in exodo. De
cina die mensis primi tollat unusquisq ag¬
num per familias ⁊ domos suas. ⁊ seruabit eñ
usq ad quartam decimam diem mensis huiꝰ
Immolabitq eum uniu̾sa młtitudo filioꝵ isił

Expanded text:
qui tunc exstitit sexta feria, passus Dominus picum pascha corporis et sanguinis sui sacramentum instituit, et Ecclesiae tradidit frequentandum. Sic enim fuerat praefiguratum in Exodo cap. XII: Decima die mensis primi tollat unusquisque agnum per familias et domos suas, et servabit eum usque ad quartam decimam diem mensis hujus, immolabitque eum universa
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝯsulendo quid faciat. ut ꝙ deo iubente
implendũ esse cognou̾it: hoc nob̃ euidenter
Mulciplex autem altare legitur in scͥpturis.
suꝑius ⁊ inf̾ius int̾ius ⁊ ext̾ius. Quodlib aut̃
est duplex. Nam altare suꝑius est deus tͥnitas.
De quo legitur. Non ascendes ad altare meũ per
uitulos. Altare inferius est ecclesia militãs.
altare inferius mensa templi de qua dicitur.
est cormundũ. De quo precipitur Ignis in al¬
fides incarnatõnis. de qua iubetur. altare de
hoc ẽaltare holocausti. suꝑ quod cremabatur
sacrificiũ uesꝑtinũ. Est ⁊ altare exterius ec

Expanded text:
sive consulendo quid faciat, ut quod, Deo jubente, sive consulendo quid faciat, ut quod, Deo jubente, implendum esse cognoverit, hoc nobis vel evidenter Multiplex autem altare legitur in Scripturis, superius et inferius, interius et exterius. Quodlibet autem est duplex. Nam altare superius est Dei Trinitas, de quo legitur: Non ascendas ad altare meum per vitulos Psal. L. Altare inferius est Ecclesia militans, altare inferius mensa templi, de qua dicitur:ius est cor mundum, de quo praecipitur: Ignis in alfides incarnationis, de qua jubetur: Altare de hoc est altare holocausti, super quod cremabatur sacrificium vespertinum. Est et altare exterius ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tanti sacram̃ti dignus interpres quodam ĩ
loco de illis tamqm de re ineffabili loquẽs.¬
qͥs inqͥt fideliũ habere dubiũ possit in ipã in¬
molatõnis hora ad sacerdotis uocẽ celos ape¬
adesse. sũmis ima sociari. terrena celestibus
fieri. Item alibi dic̃. Uno eodemq tempore ac
momento ⁊ in celum rapitur ministerioan¬
sacerdotis in altari uidetur saluo tamen
occulto celestis oracłi sacram̃to possunt hec
uerba. licet simplicius tñ securius sic intel¬
ligi. Iube hec .i. uota fidelium. uidel supplicati
ones ⁊ preces ꝑferti ꝑ manus sci angeli cui.
b est ꝑ ministeriũ angłorum sin illud quod
ait angłs ad thobiam. Quando orabas cum
lacrimis: ego obtuli oratõnem tuam dño.¬
In sublime altare tuũ. ħ est in conspectudi¬
uine maiestatis tue. Porro sicut beatus augꝰ.
decerminat. non dr̃ angłs oracõnes nr̃as osf̾re
ht̃ rõnalis creatura temꝑales causas ad eterni¬
tatem referre. sũi petendo quid erga se fiat.

Expanded text:
tanti sacramenti dignus interpres quodam in loco de illis tanquam de re ineffabili pes enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos apeadesse, summis ima sociari, terrena caelestibus fieri. » Idem alibi dicit: « Uno eodemque tempore ac momento et in coelo rapitur ministerio ane oculos sacerdotis in altari videtur. Salvo tamen occulto coelestis oraculi sacramento, possunt haec verba licet simplicius, tamen securius sic intelligi: Jube haec, vota fidelium videlicet ones et preces, perferri per manus sancti angeli tui, hoc est per ministerium angelorum, secundum illud quod ait angelus ad Tobiam: Quando orabas cum lacrymis, ego obtuli orationem tuam Domino.--In sublime altare tuum, hoc est in conspectum divinae majestatis tuae. Porro sicut beatus Augustinus determinat, non dicitur angelus orationes nostras offerre habet rationalis creatura temporales causas ad aeternitatem referre, sive petendo quid erga se fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
gancia hominũ. xxxi. De abomunatõne
suꝑbie.xxxii. ¶Ontra arroganciam suꝑ¬
borum. xxxiii. ¶ontra fraudem ambitioso¬
rum xxxiiii. De ꝓprietatib arrogantiũ.
dexũ. De suꝑfluo cultu . xxxui. COntra
suꝑfluũ ornatũ. xxxuii Qod plus defertur

Expanded text:
ominum. XXXIII. De abhominatione superbie. XXXIIII. Contra arrogantiam superborum. XXXV. Contra fraudem ambitiosorum. XXXVI. De proprietatibus arrogantium. XXXVII. De superfluo cultu. XXXVIII. Contra superfluum ornatum. XXXVIIII. Quod plus defertur
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ suarũ quasi nõ ꝓ temꝑali lu¬
cro. uł ꝓ appetitu terreno. s ꝓ spe salutis ⁊ in¬
columitatis .i. ꝓ saluce uł incolumitate spe¬
rata. Spe namq salui fc̃i sumus. ꝓ salute m̃¬
tis ⁊ incolumitate corporis. Nam utraq sa¬
nitas est ab illo. qui dixit. Salus ppłi ego sũ.
anime .i. remissione pcc̃i. Sicut econtra de re
ro tria sunt hominis bona. corporalia.spĩalia
⁊ eterna uidel infima. media. ⁊ sup̾ma. ꝓ qͥb
sacerdos se dicit offerre ꝓ corporalib .i. pͥro in¬
.i. ꝓ salute. Nam ⁊ dominus docet nos ꝓ hiis tͥbꝰ
alibus. Unde. fiat uoluntas tua sicut in celo ⁊
ficium ꝓ eternis. ut dentur nobis in premiũ.
pro spũalib: ut dentur nob̾ ad m̾itum. ꝓ cor¬
poralib ut dentur nob̾ ad ammnicłm. Ut per

Expanded text:
animarum suarum. Quasi: Non pro temporali lucro et appetitu terreno, sed pro spe salutis et incolumitatis, id est pro salute vel incolumitate sperata, spe namque salvi facti sumus, pro salute mentis et incolumitate corporis. Namque utraque sanitas est ab illo. Qui dicit: Salus populi ego sumanimae, id est remissione peccati, sicut econtra, de retingat Joan. V. Porro tria sunt hominis bona, corporalia, spiritualia et aeterna, videlicet infima, media et suprema, pro quibus sacerdos dicit se offerre. Pro corporalibus, id est pro in salute. Nam et Dominus docet nos pro his tribalibus, unde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et ficium pro aeternis, ut dentur nobis in praemium; pro spiritualibus, ut dentur nobis ad meritum; pro corporalibus, ut dentur nobis ad adminiculum, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
quod legitur. qr gauisi sunt discipuli iuiso do¬
mino: ⁊ pre gaudio mirabantur. Quod aut̃
reciprocando cantatur: insinuat quod discipłi
resurrectõnis gaudium xͥ uel sibi mutuo nũ¬
tiabant. Unde duo discipuli cum ĩuenissent .xi.
congregatos. et eos qui cum ip̃is erãt dicentes.
qi surręxit dominus uere ⁊ aparuit symoni.

Expanded text:
quod legitur: Quod gavisi sunt discipuli viso Domino, et prae gaudio mirabantur Joan. XX. Quod autem reciprocando cantatur, insinuat, quod discipuli resurrectionis gaudium sibi mutuo nuntiabant. Unde duo discipuli cum invenissent undecim congregatos, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia resurrexit Dominus vere, et apparuit Simoni,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt culpe in quib culpa est relaxare iũdic¬
tam. ⁊ si pcc̃m in nos teneamur dimitt̾e. pec¬
catum camen in deum ⁊ pcc̃m in ꝓximum:
delemus punire. Quisquis ergo laborat odio
tendi. Uerũptamen non ĩ sua quisq s in totiꝰ
eccł̃ie ꝑsona uidetur orare. Unde non dicit i
mn debita mea sicut et ego dimitto debitoribꝰ
meis s dicit dimitte nob̾ debita nr̃a .s. ⁊ n.d.¬
mitte nobis ⁊c̃ .i. sic dimitte nob̾ debita nr̃a
ut et nos dimittamus debitorib nris. quasi
ita osolatõnem habeamus adu̾sus inuidiã
que facit hominem de alieno bono tabesc̾ẽ.
ꝑ scĩam .n. ⁊ luctum in presenti remissionẽ
accipimus. ⁊ in futuro ꝯsolatõnem halebimꝰ
⁊ inferius. que calef axe filie sue dedit in do
tem. Inferius pro pcc̃is. tam nr̃is qͣm alienis
uñ. Quis infirmatur ⁊ ego non infirmors
Quis scandalizatur ⁊ego ñ uror: Suꝑius ꝓ¬

Expanded text:
sunt culpae, in quibus culpa est relaxare vindictam. Et si peccatum in nos teneamur dimittere, peccatum tamen in Deum et peccatum in proximum debemus punire. Quisquis ergo laborat odio,tendi. Verumtamen non in sua quisque, sed in totius Ecclesiae persona videtur orare; unde non dicit: Dimitte mihi debita mea, sicut ego dimitto debitoribus meis, sed dicit: Dimitte nobis debita nosmitte nobis . . . , id est sic dimitte nobis debita nostra, ut et nos dimittamus debitoribus nostris, quita consolationem habebimus adversus invidiam, quae facit hominem de alieno bono tabescere. Per scientiam enim et luctum in praesenti remissionem accipimus, et in futuro consolationem habebimus, et inferius, quae Caleb Axae filiae suae dedit in dotem Josue XV. Inferius pro peccatis tam nostris quam alienis; unde: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? II
Abbreviated transcription (Latin):
set de agno paschali qͣm de azimo pane Nã
cũ agnus paschał absq dubio figurabat cor¬
pus dñicum. s panis azimus opus sincerum.
Sicut autem ioħ̃s bapt̃a qui dix̃at ecce agnꝰ
cata mundi. Sic et xp̃c qui dixerat. hoc est
corpus meum. per adiũctũ determinauit. qd̾
ter tradebatur. ita uere demonstrabatur non
in figura que iam cessauerat. s in u̾itate que
ram aduen̾at. Sane cum litigarent iudei ad
ĩuicem. dicentes. Quõ potest hic carnem suam
dare ad manducandũ: Drxit ilł iħc. Amẽ am̃¬

Expanded text:
set de agno paschali, quam de azymo pane. Nam paschalis agnus absque dubio figurabat corpus Dominicum, sed azymus panis, opus sincerum. Sicut enim Joannes Baptista, quod dixerat: Ecce Agnus oan. I, sic et Christus quod dixerat: Hoc est corpus meum, per adjunctum determinavit, quodter tradebatur, ita vere demonstrabatur, non in figura quae jam cessaverat, sed in veritate quae jam advenerat. Sane cum litigarent Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo hic poterit carnem suam dare nobis ad manducandum? dixit illi
Abbreviated transcription (Latin):
ficit nec accrescit. Non .n. de pane uel uino ma¬
terialiter formatur caro uel sanguis. s mat̾ia
panis ⁊ uini mutatur in sub̾am carnis. ⁊ san¬
guinis. nec adicitur corpori. s tͣnssubatur in

Expanded text:
ficit nec accrescit. Non enim de pane vel de vino maficit nec accrescit. Non enim de pane vel de vino materialiter formatur caro vel sanguis, sed materia panis vel vini mutatur in substantiam carnis et sanguis, nec adjicitur aliquid corpori, sed transsubstan
Abbreviated transcription (Latin):
non figuratiue s uere intelligatur qd̾ dixit.
Nisi manducam̾̃tis carnem ⁊c̃ Ad maiorem n¬
u̾itatis exp̃ssionem adiuxxit. Caro mea uere
cibus. ⁊ sanguis meus uere est potus. Ego uero
qr uitam eternam halere dosid̾o carnem xp̃i
ueraciter comedo. ⁊ sanguinem eius ueraciter
bibo. illam utiq carnem quam traxit de uir¬
gine. ⁊ illũ sanguinem quem fudit in cruce.
toritate qua dicit. Qui manducat me: uiuit¬
pp̃ me Non .n. qui manducatur ꝑ partes diui¬
ditur. nec laceratur sub sacram̃to. sicut caro
que uenditur in macello. s illesus sumitur et
integer manducatur. uiuit manducatus. qr¬
resurrexit occisus. manducatus nõ morituri.
qr resurrexit non moriturus. Ap̃c .n. resurgẽs
a mortuis iam nõ moritur. mors illi ultra non
dominabitur. Quod .n. mortuus est pcc̃o mor
carnem ⁊ sanguinem iħu xp̃i. sub diuersa spẽ
sacram̃ti. Sicut ergo corpus xp̃i cotidie man¬
ducatur. ⁊ nec deficit nec decrescit: ita pauis co

Expanded text:
non figurative, sed vere intelligatur quod dixit: Nisi manducaveritis carnem, etc., et ad majorem veritatis expressionem adjungit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ibid.. Ego vero quia vitam aeternam habere desidero, carnem Christi veraciter comedo, et sanguinem ejus veraciter bibo. Illam utique carnem quam traxit de Virgine, et illum sanguinem quem fudit in cruce. toritate qua dicitur: Qui manducat  Non enim cum manducatur, per partes dividitur, nec laceratur sub sacramento, sicut caro quae venditur in macello, sed et illaesus sumitur et integer manducatur. Vivit manducatus, quia surrexit occisus; manducatus non moritur, quia resurrexit non moriturus. Christus enim resurgens ex mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur; quod enim mocarnem et sanguinem Jesu Christi, sub diversa specie sacramenti. Sicut ergo corpus Christi quotidie manducatur, et non deficit nec decrescit, ita panis quo
Abbreviated transcription (Latin):
culus ⁊ femina .i. intellectus ⁊ actio. quoꝵ copu¬
latõne spiritalis fetus terram impleat. idẽ car¬
nem subiciat. et cetera que iam in hominis ꝑ¬
fectõne suꝑus dc̃a sunt. In istis autem diebus
tamqͣm uesꝑa est in ip̃a perfectõne singulorũ
quietem perpetuam. et intelligat quid sit requi¬
uit deus septima die ab omnib oꝑib suis. qͥa
ip̃e in nobis hec bona oꝑatur. qui ut operemur n¬
ubet. ⁊ recte ip̃e requiesc̾e dicitur. qi post ħ om̃ia
ꝑa requiem nob̃ ip̃e prestabit. Qũo enĩ recte
icitur paterfamilias edificare domũ cum hoc
ion oꝑe suo faciat. s eoꝵ quib seruientib im¬
erat. sic recte dicitur et ab oꝑib requiesc̾e. cũ
ust perfectõnem fabrice illis quib imꝑabat
ermittit ut uacent. ⁊ iocundo otio ꝑfruantur.

Expanded text:
culus et femina, id est intellectus et actio, quorum copuculus et femina, id est intellectus et actio, quorum copulatione spiritualis fetus terram impleat, id est carnem subjiciat, et caetera quae jam in hominis perfectione superius dicta sunt. In istis autem tanquam diebus vespera est in ipsa perfectione singulorum quietem perpetuam, et intelligat quid sit, Requievit Deus septimo die ab omnibus operibus suis: quia et ipse in nobis haec bona operatur, qui ut operemur jubet; et ipse recte requiescere dicitur, quia post haec omnia opera requiem nobis ipse praestabit. Quomodo enim recte dicitur paterfamilias aedificare domum, cum hoc non opere suo faciat, sed eorum quibus servientibus imperat; sic recte dicitur et ab operibus requiescere, cum post perfectionem fabricae, illis quibus imperabat permittit ut vacent, et jucundo o
Abbreviated transcription (Latin):
ales intelligencias oꝑatur atq distinguit. Uid
quid sit ĩꝯmutabilis ueritas. que tainqm sol
fulget in anima. ꝙ quẽadmod̾ anima ip̃ius
ueritatis particeps fiat. ⁊ corpori ordinem ⁊ pul
uocte micent ⁊ fulgeant. Quarum rerum no¬
cicia fortior effectiis. incipiat quinto die in ac¬
tõnib turbulentissimi scłi tariqͣm in aquis
maris oꝑari. pp̃ utilitatem fr̃ne societatis. ⁊ de
corporalib actõnib que ad ip̃m mare perti¬
nent .i. ad banc uitam. ꝓduc̾e̾ animarũ uiuar̃
reptilia .i. oꝑa que prosint animis uiuis. Ycetoᷤ
magnos. id fortisimas actõnes quib fluctuͦ
scłi disrumpuntur ⁊ contempnũtur. ꝓuolati¬
lia celi .i. uoces celestia predicantes. Sexto aucẽ
die producat de terra animam uiuam .i. de ipã
stabilitate mentis sue ubi spiritales habet fruc¬
tus .i. bonas cogitatõnes. motus om̃es aninis sui
seruiens. non temeritati atq pecrato. Itafiat
⁊̃ homo ad ẏmaginem ⁊ siłitudinem dei mas¬

Expanded text:
ales intelligentias operatur atque distinguit, videt quae sit incommutabilis veritas, quae tanquam sol fulget in anima; et quemadmodum anima ipsius veritatis particeps fiat, et corpori ordinem et pulitate tanquam in nocte micent et fulgeant. Quarum rerum notitia fortior effectus incipiat quinto die in actionibus turbulentissimi saeculi, tanquam in aquis maris operari, propter utilitatem fraternae societatis; et de corporalibus actionibus, quae ad ipsum mare pertinent, id est ad hanc vitam, producere animarum vivarum reptilia, id est opera quae prosint animis vivis; et cetos magnos, id est fortissimas actiones, quibus fluctus saeculi dirumpuntur et contemnuntur, et volatilia coeli, id est voces coelestia praedicantes. Sexto autem die producat de terra animam vivam, id est de ipsa stabilitate mentis suae ubi spirituales habet fructus, id est bonas cogitationes, motus omnes animi sui stitiae serviens, non temeritati atque peccato. Ita fiat etiam homo ad imaginem et similitudinem Dei, mas
Abbreviated transcription (Latin):
nalia ⁊ spiritalia. sicut int̾ aquas inferiores et
suꝑiores. Tercio die quo mentem suam ad fende
bonoꝵ oꝑum fructus seꝑat a labe. ⁊ fluctibus
temptacionũ carnalium̃. tamqͣm aridam terrã

Expanded text:
nalia et spiritualia, sicut inter aquas inferiores et nalia et spiritualia, sicut inter aquas inferiores et superiores. Tertio die, quo mentem suam ad ferendos bonorum operum fructus, a labe et fluctibus tentationum carnalium, tanquam aridam terram
Abbreviated transcription (Latin):
uita regitur ⁊ administratur ut iam septẽna¬
rius numerus esse ĩcipiat. qui similit̾ duplicat᷑
pp̃ duplicem sexum in quatuordecim genera¬
tõnib eminet ⁊ apparet. Quas halent tres etateͤ
consequentes. tamqͣm ad olescencis ⁊ iuuenis et
senioris. Senectus uero sicut in nobis nullo statu¬
to annoꝵ tempore diffinitur. s post qͥnq illas
etates quantum quisq uixerit senectuti depu¬
tatur. sic et in ista etate scłi non apparent gene¬
ratõnes ut ⁊̃ occultus sit ultimus dies. quẽ uti¬
liter dominus latere oportere monstrauit. Ht̃¬
⁊ unusquisq nr̃m in bonis oꝑib ⁊ recta uita tã¬
qͣm distinctos istos sex dies. post quos debeat qͥe¬
tem sperare. Primodie lucem fidei qͣnͣdo prius
uisibilib credit. Propter quam fidem dñs uisibi¬
liter apparere dignatus est. Scd̾o die tamqͣm
firmamentũ discipline. quod discernit int̾ cai¬

Expanded text:
vita regitur et administratur, ut jam septenavita regitur et administratur, ut jam septenarius numerus incipiat esse: qui similiter duplicatus, propter duplicem sexum, in quatuordecim generationibus eminet et apparet, quas habent tres aetates consequentes, tanquam adolescentis, et juvenis, et senioris. Senectutis vero aetas sicut in nobis nullo statuto annorum tempore definitur, sed post quinque illas aetates quantum quisque vixerit, senectuti deputatur: sic et in ista aetate saeculi non apparent generationes, ut etiam occultus sit ultimus dies, quem utiliter Dominus latere oportere demonstravit  unusquisque nostrum in bonis operibus et recta vita tanquam distinctos istos sex dies, post quos debet quietem sperare. Primo die lucem fidei, quando prius visibilibus credit, propter quam fidem Dominus visibiliter apparere dignatus est. Secundo die tanquam firmamentum disciplinae, quo discernit inter car
Abbreviated transcription (Latin):
nesꝑam non ht̃. Nullo ergo modo uerbis dici
potest. quemadmod̾ deus fec̾it ⁊ condid̾it celũ
et terram. ⁊ om̃em creaturam. quã condidit.
s ista expõitio ꝑ ordinem dierum sic indicat
mouet qd̾ in istisetatib scłi duas etates p̾mas
denis generatõnib aduertimus explicari. tͤs
autẽ consequentes singule quatuordecim ge¬
ueratõib contexuntur. sexta uo̾ ista nullo ge¬
neratõnũ nuiero diffinita ẽ. facile ẽ uidere
⁊̃ in unoquoq hoĩe duas primas etates infan¬
ciam ⁊ puericiam corporis sensib inherere. Qͥ¬
olfatus. ⁊ tactus. Quinarius autem numerus
duplicatus. qm̃ duplex est sexus humamis. ĩn
generatõnes tales existunt. masculmus ⁊ femi¬
nimis. Quinarius ergo ut dixi duplicatus dena¬
rium numerum facit. Iam uero ab ad olescencia
deinceps ubi iam rõ incipit in hoĩe preualere ac¬
cedit quinq sensib cognitio ⁊ actõ quibus

Expanded text:
vesperam non habet. Nullo ergo modo verbis dici vesperam non habet. Nullo ergo modo verbis dici potest quemadmodum Deus fecerit, et condiderit coelum et terram et omnem creaturam quam condidit: sed istmovet quod in istis aetatibus saeculi duas aetates primas denis generationibus advertimus explicari, tres autem consequentes singulae quatuordecim generationibus contexuntur, sexta vero ista nullo generationum numero definita est ; facile est videre, etiam in unoquoque homine duas primas aetates, infantiam et pueritiam, corporis sensibus inhaerere. Qctus, gustus et tactus: quinarius autem numerus duplicatus, quoniam duplex est sexus humanus, unde generationes tales existunt, masculinus et femininus; quinarius ergo, ut dixi, duplicatus denarium numerum facit. Jamvero ab adolescentia et deinceps, ubi ratio jam incipit in homine praevalere, accedit quinque sensibus cognitio et actio, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
potest uitatur cũ ipõ ppło spũalit̾ pascitur. sca¬
rum scripturarũ alim̃tis ⁊ lege diuina. partim¬
ad concipiendam fecunditatem rõnũ atq ser¬
monum tamqͣm herbis seminalib partim ad
ucilitatem morum conuersatõnis humane. tã¬
qͣm lignis fructiferis partim ad iugorem fider
spei caritatis in uitam eternam. tamqͣm ħbis
sic istis alimentis pascitur ut multa intelligat.
Carnal autem .i. pariuilus in xp̃o. tamqͣm pec̾
dei ut multa credat que intellige̾ nond̾ potest
Tamen eosdem cibos om̃es halent. Huius aut̃
tñ nondum esse cepit. Illa est enim de qua doᷤ
dicit. Putas uenieus filius hominis inueniet
fidem suꝑ terram: Post istam uesꝑani fiet ma¬
ne cum ipẽ dominꝰ in cdaritate uenturus ẽ. Eũc
requiescent cum xp̃o ab omib oꝑib siis hii
quib dc̃m ẽ. estote perfã sicut pacer ur̃ qui ĩ ceł
est. Tales enim faciunt oꝑa bona ualde. Post .ni.
talia oꝑa sꝑanda ẽ requies in die septimo qui

Expanded text:
ti, cum ipso populo spiritaliter pascitur sanctarum Scripturarum alimentis et lege divina ad concupiscendam fecunditatem rationum atque sermonum, tamquam herbis seminalibus: partim ad utilitatem morum conversationis humanae, tamquam lignis fructiferis; partim ad vigorem fidei, spei et charitatis in vitam aeternam, tamquam herbis sic istis alimentis pascitur, ut multa intelligat; carnalis autem, id est parvulus in Christo, tanquam pecus Dei, ut multa credat quae intelligere nondum potest: tamen eosdem cibos omnes habent. 41. 7a AETAtamen nondum coepit, illa est de qua Dominus dicit: Putas cum veniet Filius hom., inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in claritate venturus est: tunc requiescent cum Christo ab omnibus operibus suis ii quibus dictum est, Estote perfecti, sicut Pater vester qui in coelis est . Tales enim faciunt opera bona valde. Post enim talia opera speranda est requies in die septimo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducant aque non aĩam uiuam. s reptilia a¬
nimarũ uiuarũ. qm̃ corpora sũt reptilia. ⁊adhͤ
corporali circumcisione ⁊ sacrificiis tamqͣm in
mari gentium populus ille legi seruiebat. Istã
u̾o aniniam uiuam dicit qua uita iam incipi¬
unt eterna desiderari. Serpentes ergo ⁊pecora q̃
terra ꝓducit gentes significant. iam stabiliter
esangelio credituras. De quib dicitur ĩ illo
uase quod petro demonstratũ est in actibus
diceret responsũ est illi. Que deus mundauit
tu immunda ne dixeris. Tunc fit homo ad ỹ¬
maginem ⁊ siłitudinem dei sicut in ista sexta e¬
queniadmod̾ in illo die masculus ⁊ femina
celi. sicut in ista etate xp̃c regit animas obtẽ¬
perantes sibi. Quead eccł̃iam eius partim de
gentib partim de ppło iudeoꝵ uenerunt. ut
ab eo domarentur atq mansuesc̾ent homiraᷤ
uel carnali concupĩe dediti sicut pecora uł te¬
nebrosa curiositate obscurati quasi serpentes
que cũ ip̃o sunt p̾bis seminalib ⁊ lignis fructi¬

Expanded text:
ducant aquae, non animam vivam, sed reptilia animarum vivarum; quoniam corpora sunt reptilia, et adhuc corporali circumcisione et sacrificiis tanquam in mari Gentium populus ille serviebat Legi. Istam vero animam vivam dicit, qua vita jam incipiunt aeterna desiderari. Serpentes ergo et pecora quae terra producit, gentes significant jam stabiliter Evangelio credituras. De quibus dicitur in illo vase quod Petro demonstratum est in Actibus diceret, responsum est ei: Quae Deus mundavit, tu ne immunda dixeris . Tunc fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, sicut in ista sexta aequemadmodum in illo die masculus et feminacoeli, sicut in ista aetate Christus regit animas obtemperantes sibi, quae ad Ecclesiam ejus, partim de Gentibus, partim de populo Judaeorum venerunt; ut ab eo domarentur atque mansuescerent homines, vel carnali concupiscentiae dediti sicut pecora, vel tenebrosa curiositate obscurati quasi serpentes,quae cum ipso sunt, herbis seminalibus et lignis fructi
Abbreviated transcription (Latin):
ciplicatõ pecratoꝵ in ppło iudeorum. quia sic
quintus. Incipit sextus. in quo senectus uet̾is
hõis apparet. Hac enĩetate carnale illud regñ
uehementer attrictũ est. qñ ⁊ templũ deiectũ ÷
⁊ sacrificia illa cessarunt. ꝙ nunc ea gens qnͣ¬
tum ad regni sui res actinet. qͣi extremã uitam
trahit. In ista tñ etate tamqͣm in senectute u¬
ueteris hominis hõ nouus nascitur. quia iam
spiritaliter uiuit. Sexta .n. die dc̃m÷. producat

Expanded text:
tiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quia sic tiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quia sic quintus: incipit sextus, in quo senectus veteris hominis apparet. Hac enim aetate illud carnale regnum vehementer attritum est, quando et templum dejectum est, et sacrificia ipsa cessaverunt; et nunc ea gens quantum ad regni sui vires attinet, quasi extremam vitam trahit. In ista tamen aetate tanquam in senectute veteris hominis, homo novus nascitur, qui jam spiritualiter vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
declinata a iuuentute ad senectutem Nondum
senectus s iam ñdũ inuentus. Quia senioris
etas est quam greci presbiten uocant. nã senex
ista etas a regni robore declinata ⁊ fracta ẽ in
ppło indeorum quẽadmod̾ homo a iuuẽtute
sit senior. Et bene comꝑatur illi diei qͥnto quo
fc̃a sunt animalia in aquis ⁊ uolatilia celi pꝰt
ea quã illi hoĩes int̾ gentes tamqͣm in mari
uiu̾e ceꝑunt et habere incertam sedem ⁊ insta¬
bilem. sicut uolantes aues. S plane erant
ibi etiam ceti magni .i. illi magni homines
qui magis dominari fluctib scl̃i qͣm seruire
in illa captiuitate potuerunt. Non enĩ ad cul¬
tum ꝓ̃dolorum aliquo terrore deprauati sũt.
Ubi sane animaduertend̾ ẽ ꝙ benedixit deus
illa auimalia dicens. Erescite ⁊ multiplicam̃
⁊ implete aquas maris. et uolatilia multipli¬
centur suꝑ terram. Quia reuera gens indeorũ
ex quo disꝑsa ẽ ꝑ gentes ualde nultiplicata ẽ.
Huius diei hoc est huius etatis qͣi uesꝑa ẽ mul¬

Expanded text:
declinatio a juventute ad senectutem, nondum senectus, sed jam non juventus: quae senioris aetas est, quem Graeci πρεσβύτην vocant. Nam senex ista aetas a regni robore inclinata et fracta est in populo Judaeorum, quemadmodum homo a juventute fit senior. Et bene comparatur illi diei quinto, quo facta sunt in quia tunc Judaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, et habere incertam sedem et instabilem, sicut volantes aves. Sed plane erant ibi etiam ceti magni, id est illi magni homines qui magis dominari fluctibus saeculi, quam servire in illa captivitate potuerunt. Non enim ad cultum idolorum aliquo terrore depravati sunt. Ubi sane animadvertendum est quod benedixit Deus illa animalia, dicens, Crescite et multiplicamini, et implete aquas maris, et volatilia multiplicentur super terram: quia revera gens Judaeorum, ex quo dispersa est per gentes, valde multiplicata est. Hujus diei, hoc est hujus aetatis, quasi vespera est mul
Abbreviated transcription (Latin):
zona precingi circa lumbos ũ castitas
sacerdotis nulł incentinoꝵ stimulis dissolua
enĩ luxuria dominatur. Sicut dominꝰ loqñs
Debent ergo lumbi precingi ꝑ continẽciam.
debent ⁊ succingi ꝑ abstinenciam. qm̃ hoc
in uericate.¬

Expanded text:
zona praecingi, ut castitatis sacerdotis nullis incentivorum stimulis dissolvatenim luxuria dominatur. Sic Dominus loquens jus Job XL. Debent ergo lumbi praecingi per continentiam. Debent et subcingi per abstinentiam; quoniam hoc in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
Solus petrus quasi pͥmus ⁊ potior respondit pro
om̃ib. Tu es xp̃c filius dei uiui. Cumq timore
ꝑicłi cuncti exterrerent᷑ apłi solus petrus:
descendit intrepidus. ut suꝑ undas maris ad do
abissent ret᷑dicentes durus ẽ hic sermo: dixit
dit ei simon petriis. Domine ad quẽ ibimus:
Uerba uite eterne hales ⁊ nos credimus ⁊ cog¬
noscimus q tu es xp̃c filius dei niui. Cumq¬

Expanded text:
solus Petrus, quasi primus et potior respondit pro solus Petrus, quasi primus et potior respondit pro omnibus: Tu es Christus Filius Dei vivi . Cumque timore periculi cuncti simul exterrerentur apostoli, solus Petrus descendit intrepidus, ut super undas maris ad Domabiissent retro, dicentes: Durus est hic sermo, dixit e? Respondit ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes, et nos credimus et cognovimus, quia tu es
Abbreviated transcription (Latin):
auteni rogaui prote ut ñ deficiat fides tua sta¬
te. Tertio quoq precepit. pasce ouesmeas. sta
sequutus est xp̃m. non solũ in gen̾e mortis.
s ⁊̃ in ordĩe magisterii. Quod xp̃c ostendit c̃
ait. To uocab̾is cephas. licet .n. cephas smn unã
linguam int̾pretet᷑ petrus sin alteram tamen
expõnitur caput. Nam sicut caput in se pleni¬
tudiunem habet sensuũ cetera uo̾ membra ꝑ¬
tem suscipiunt plenitudinis: ita cet̾i sacerdo¬
tes uocati sunt in partem sollicitudinis. Sed
sũmus pontifex assumptus est in ꝓlenitudinẽ
ꝑtinet ceteros confirmare cuius fides in ruilla
temptatõne defecit. Eides .n. apłice sedis supra
firmam petram stabili soliditate fundata nlłis
umqͣm erroꝵ sordib potuit in quinari. Sed
abq ruga manens ⁊ macła pro ncãitate tẽpoꝵ
a cetis inacłas detersit erroꝵ. Hin est ⁊̃ ꝙ ñ sine¬
magni misterii sacram̃to cum xp̃c uniu̾sos
interrogass apłos. Uos autem quẽ me esse dicitis:

Expanded text:
autem pro te rogavi, ut non deficiat fides tua, state; tertioque praecepit: Pasce oves meas: stasecutus est Christum, non solum genere martyrii, sed et in ordine magisterii. Quod Christus ostendit, cum ait: Tu vocaberis Cephas Joan. I. Licet enim Cephas secundum unam linguam interpretetur Petrus, secundum alteram tamen exponitur caput. Nam sicut caput habet plenitudinem sensuum, caetera vero membra partem recipiunt plenitudinis; ita caeteri sacerdotes vocati sunt in partem sollicitudinis, sed summus pontifex assumptus est in plenitudinem inet caeteros confirmare, cujus fides in nulla tentatione defecit. Fides enim apostolicae sedis super firmam petram stabili soliditate fundata, nullis unquam errorum sordibus potuit inquinari; sed absque ruga manens et macula, pro necessitate temporum, a caeteris maculas detersit errorum. Post magni mysterii sacramento, cum Christus universos interrogasset apostolos. Vos autem quem me esse dicitis?
Abbreviated transcription (Latin):
magnos defendenda ÷ xp̃iana doctrina. Illud
etiam qd̾ in comꝑatõne argum̃torum ciconis
quib in libris suis achademicis usus ÷ meas nu¬
gas esse dixi. quib illa arguũta certissima
rõne refutam. qͣmuis iocando dcm sit. ⁊ mag̃
ironia uideatur non debuit tamen dici. Hoc
opus sic incipit. O utinam romaniane hommẽ
sibi aptũ.

Expanded text:
magnos defendenda est Christiana doctrina. illud magnos defendenda est Christiana doctrina. illud etiam, quod in conparatione argumentorum Ciceronis, quibus in libris suis Academicis usus est, meas nugas esse dixi, quibus illa argumenta certissima ratione refutaui, quamuis iocando dictum sit et magis ironia dicebatur, non debuit tamen dici. Hoc opus sic incipit: 0 utinam, Romaniane, hominem sibi aptum.
Abbreviated transcription (Latin):
siquid mͥ uideatur queris qͣnteqͣm in mente
arbitror esse sũmũ hominis bonun. uerius di¬
xissem in deo. Ip̃o .n. mens fruitur ut beata sit
tamqͣm bono summo suo. Nec illud mͥ placet
ꝙ dixi. liquet degerare ꝑ omen diuinum.
Item ꝙ dixi deachademicis qͥ nouerãt uerũ
cuius simile appellabant uerisimuile idq pmn¬
uerisimile appellari falsum qd̃ approbant. du¬
as ob causas non recte dcm̃ est uel qd falsum
ess. qd̃ aliquo modo ess simile alicuius ueri qr
in gen̾e suo et hoc uerum ÷: uel qd̾ approbant
ista falsa que uocabant uerisimilia. cum illi
nicb̾ approbarent: et affirmarent nicħ appro¬
tem. S qr ħ ip̃m uerisimile ⁊̃ probabile nuncũ¬
pabant hinc fr̃m ÷ ut boc de illis dice̾m. laus qͦ
ip̃a qua platonem uel platonicos seu achade¬
micos philosophos tantum extuli quantum
impios ipõs homines non oportuit. ñ inmu̾̃to
mͥ displicuit: presercim contra quorũ errores

Expanded text:
si quid mihi uideatur quaeris, inquam, in mente si quid mihi uideatur quaeris, inquam, in mente arbitror esse summum hominis bonum. uerius dixissem: in deo; ipso enim mens fruitur, ut beata sit, tamquam bono summo suo. nec illud mihi placet, quod dixi: liquet dcierare per omne diuinum. item quod dixi de Academicis, quia nouerant uerum, cuius simile appellabant uerisimile, idque ipsimile appellaui falsum, quod adprobabant, duas ob causas non recte dictum est, uel quod falsum esset, quod aliquo modo esset simile alicuius ueri, quia in genere suo et hoc uerum est, uel quod adprobabant ista falsa, quae uocabant uerisimilia, cum illi nihil adprobarent et adfirmarent nihil adproquia hoc ipsum uerisimile etiam probabile nuncupabant, hinc factum est, ut de illis dicerem. laus quoque ipsa, qua Platonem uel Platonicos seu Academicos philosophos tantum extuli. quantum inpios homines non oportuit, non inmerito mihi displicuit. praesertim contra quorum errores
Abbreviated transcription (Latin):
rediturus in celum. iturus autem quam redi¬
turus dixissem securius. ꝑp̃ eos qui putant
animos humanos pro nu̾tis pecratoꝵ suor
de celo lapsos. sen deiectos in corpora ista detͥdi.
S hoc ego pp̃ea non dubitaui dic̾ẽ quia ita
dixi in celum canqͣm dic̾em ad deum qui eiꝰ
est actor et conditor. sicut beatus cyprianus
non auictatus ÷ dr̃e. Nam cum corpus eterra
ad dũm qui dedit illum. Quciq sic intlłigẽd̾
est ut non resistatur apło dicenti. ñ dũ na¬
tos nichil egisse boni aut mali. Sine ꝯtrou̾sia
ergo quedam originał regio bĩcud̾is animi
deus ipẽ ÷: qui eum non quidem de se ipõ genũ.
s de nuilla re alia condidit. sicut condidit cor
pus eterra. Nam qd̾ attinet ad eius originẽ
quia fit ut sit in corpore. utrũ de illo uno sit qͥ
primũ creatus ÷ qñ factus÷ homo ĩ animani
uiuam. an similiter fiant singulis singuli.
nec cunc sciebam nec adhuc sis. In libro tercio.

Expanded text:
rediturus in caelum. iturus autem quam redirediturus in caelum. iturus autem quam rediturus dixissem securius propter eos, qui putant animos humanos pro meritis peccatorum suorum de caelo . lapsos seu deiectos in corpora ista detrudi. sed ego propterea non dubitaui dicere, quia ita dixi in caelum, tamquam dicerem ad deum, qui eius est auctor et conditor, sicut beatus Cyprianus non cunctatus est dicere: nam cum corpus e terra, m, qui dedit illum. Quod utique sic intelligendum est, ut non resistamus Apostolo dicenti nondum natos nihil egisse boni aut mali. Sine controversia ergo quaedam originalis regio beatitudinis animi Deus ipse est, qui eum non quidem de se ipso genuit, sed de nulla re alia condidit. Quod autem pus e terra. nam quod adtinet ad eius originem, qua fit, ut sit in corpore, utrum de illo uno sit, qui primum creatus est, quando factus est homo in animam uiuam, an similiter fiant singulis singuli, nec tunc sciebam nec adhuc scio. In libro tertio:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a subdenda ÷. Item respondens ei cũ quo
disputabatur. Hic plane in qͣm nõ erras
ꝙ ut tibi de omen sit ad reliqua libent̾ op¬
tau̾im. Hoclicet non serio s ioco dictũ sit
nollem tamen eo uerbo uti. Omen quippe
me legisse non recolo siue in sacris litteris
nr̃is. siue in sermone cuiusqͣm ecclesiasticid
disputatoris: qͣmuis abhominatõ inde sit
dc̃a. que in diuinis libris assidue repperitur.
In scdõ autem libro prorsus inepta est. et
insulsa illa quasi fabula defilocalia et de¬
philosophia. ꝙ sint germane ⁊ eodem pa¬
rente procreate. Aut .n. filocalia que dicitur
non nisi in nugis÷. ⁊ ob boc philosophie in¬
nlła rõne gerinana. Aut si ꝓpt̾ea est ħ nom̃
honorandum. qr latine interpretatum amo
sumnia sapĩe pulcritudo. eadem ip̃a in reb
ĩcorporalib. atq sũmis filocalia. q̃ philoso¬
phia neq ullo modo sunt qiͣ sorores due
Alio loco de animo cum ag̾em dixi. securior

Expanded text:
ra subdenda est. item respondens ei, cum quo ra subdenda est. item respondens ei, cum quo disputabatur: hic plane, inquam, non erras; quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optauerim. hoc licet non serio, sed ioco dictum sit, nollem tamen eo uerbo uti. omen quippe me legisse non recolo siue in sacris litteris nostris siue in sermone cuiusquam ecclesiastici disputatoris, quamuis abominatio inde sit dicta, quae in diuinis libris adsidue reperitur. In secundo autem libro prorsus inepta est et insulsa illa quasi fabula de philocalia et philosophia, quod sunt germanae et eodem parente procreatae. aut enim philocalia quae dicitur non nisi in nugis est et ob hoc philosophiae nulla ratione germana aut, si propterea est hoc nomen honorandum, quia latine interpretatum amorsumma sapientiae pulchritudo, eadem ipsa est in rebus incorporalibus atque summis philocalia, quae philosophia, neque ullo modo sunt quasi sorores duae. alio loco, de animo cum agerem, dixi: securior
Abbreviated transcription (Latin):
talis corporis ullus sensus attingit. Est enim
sensus ⁊ mentis. s eorũ more tunc loquebar.
qui sensum non nͥ corporalia corporis dicunt
et sensibilia non nisi corporalia. Itaq uͥcũq
sic locutus sum parum. ambiguitas euitata.
nisi apud eos quoꝵ consuetudo est locucõis
huius. Item drxi quid censeas aliud esse b̾e
⁊ quid dix̾im in homine esse optimũ paulo
post explicans quis inqͣm dubitam̃t nichil
esse aliud homiuis optimum qͣm eam ꝑtem
anii cui dominanci obtemꝑare conu̾enit
cet̾a que in homine sunt: Hec autẽ nealiã
postules definicõnem mens aut ratõ dia pͥ
Hoc quidem uerum ÷. Nam qnͣtum attinet
ad hominis naturam nichil est in eo meliꝰ
qͣm mens et racio. S non scd̃m ip̃am deb
mu̾e qui be uult uiu̾e. Alioquin sm̃ hõiẽ
uiuit. cum scom deũ uiuendum sit ũ possit
.ad bĩcudinem ꝑuenire pp̃ quam ꝯsequen¬
dam non se ip̃a debet eẽ contenta s do mẽs

Expanded text:
talis cotalis cosensus et mentis. Sed eorum more tunc loquebar, qui sensum non nisi corporis dicunt, et sensibilia non nisi corporalia. Itaque ubicumque sic locutus sum, parum est ambiguitas evitata, nisi apud eos quorum consuetudo est locutionis hujus. Item dixi: Quid censes aliud esse beatEt quid dixerim, in homine esse optimum, paulo post explicans: Quis, inquam, dubitaverit, nihil esse aliud hominis optimum, quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest . Hoc quidem verum est; nam quantum attinet ad hominis naturam, nihil est in eo melius quam mens et ratio: sed non secundum ipsam debet uiuere, qui beate uult uiuere. alioquin secundum hominem uiuit, cum secundum deum uiuendum sit, ut possit ad beatitudinem peruenire, propter quam consequendam non se ipsa debet esse contenta, sed deo mens
Abbreviated transcription (Latin):
sum uocamus. msĩ cuius ratio ⁊ causa secre¬
ta est. Dyei quidem hoc uerumptam̃ penitz
me sic illic nominasse fortunam. cũ uideam
homines habere in pessima consuetudine.¬
ut ubi dici debet hoc deus uoluit: dice hoc
uoluit fortuna. Quod autem quodã loco
dixi ita comꝑatum est. siue pro nũtis nrĩs
siue pro necessitate nature. ut diuinũ ani¬
num mortalib iuberentem. neqͣqͣm phi¬
losophie portus accipiat. et cet̾a. aut nichil
horum duorum dicendũ fuit. quia etiam
sic sensus possz esse integer. aut satis erat
dicẽ ꝓ m̾itis nr̃is. sicut uerum ÷ ex adam tͣs¬
ta miseria. nec add̾e siue ꝓ necessitate nat᷑e.
qñ quidem nature nr̃e dura uecessitas m̃to
precedentis iniquitatis exorta ÷.Itẽq illic
qd dixi nichil omĩo colendum esse totũq
abiciendum quicquid mortalib ocłis cer¬
nitur. quicquid ullus sensus attingit. adden¬
da erant uerba ut diceretur quicquid mor¬

Expanded text:
sum uocamus, nisi cuius ratio et causa secresum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est. dixi quidem hoc, uerum tamen paenitet me sic illic nominasse fortunam, cum uideam homines habere in pessima consuetudine. ubi dici debet: hoc deus uoluit, dicere: hoc uoluit fortuna. quod autem quodam loco dixi: ita conparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessitate naturae, ut diuinum animum mortalibus inhaerentem nequaquam philosoph\'ae portus accipiat et cetera, aut nihil horum duorum dicendum fuit, quia etiam sic sensus posset esse integer, aut satis erat dicere: pro meritis nostris, sicut uerum est ex Adam tracta miseria, nec addere: siue pro necessitate naturae, quandoquidem naturae nostrae dura necessitas merito praecedentis iniquitatis exorta est. itemque illic quod dixi: nihil omnino colendum esse totumque abiciendum quidquid mortalibus oculis cernitur, quidquid ullus sensus adtingit, addenda erant uerba, ut diceretur: quidquid mor
Abbreviated transcription (Latin):
uel que adeptus fueram in cupidita¬
tibui hunis mundi. uel que ad ipisci uoi¬
lebam. et me ad xp̃iane uite ocium contu¬
lissem nondũ baꝑtiratus contͣachademicoᷤ
uel de achademicis primũ scripsi: ut argu¬
menta eorum q̃ multis ingerunt ueri ĩ¬
ueniendi desꝑacionem. ⁊ probibent cuiqmͣ
rei assentiri. ⁊ omĩo aliquid tamqm ma¬
nifestum certũq sit approbare sapientem
cum eis omĩa uideantur obscura ⁊ incerta.
ab anio meo qr et me mouebant qnͣtis
possem rõnib amouerem. Qd̾ miserante
apelsare fortunam. qͣnuis ñ aliquã deam
uoliũm ẜ nomine iitlłigi s fortuitũ rer̃
euentum uel in corporis mĩ uel in ext̾nis
bonis aut malis. unde et illa uerba sunt q̃
nulla religio dr̃e prohibet forte. forsan.for¬
sitan. fortasse fortuito. qd̃ tamen totũ ad
diuinam reuocandums ꝓuidenciam. Hoc
eciam ibi non tacui dicens. & enĩ fortasse
que uulgo fortuna nominatur occulto quo¬
dam ordine regitur nich̾q aliud in reb ca¬

Expanded text:
el quae adeptus fueram in cupiditatibus hujus mundi, vel quae adipisci volebam, et me ad christianae vitae otium contulissem; nondum baptizatus, contra Academicos vel de Academicis primum scripsi, ut argumenta eorum, quae multis ingerunt veri inveniendi desperationem, et prohibent cuiquam rei assentiri, et omnino aliquid, tanquam manifestum certumque sit, approbare sapientem, cum eis omnia videantur obscura et incerta, ab animo meo, quia et me movebant, quantis possem rationibus amoverem. Quod miserante appellare fortunam, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla religio dicere prohibet: forte, forsan, forsitan, for-tasse, fortuito, quod tamen totum ad diuinam reuocandum est prouidentiam. hoc etiam ibi non tacui dicens: etenim fortasse, quae uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus ca
Abbreviated transcription (Latin):
Lex quippe mosayca scͥpta fuit in tabulis
lapideis. S lex ewuangelii scribit᷑ in tabłr
cordis digito dei. Nani illa dabatur duris
hñtib cor lapideun. S ħ datur obedienti¬
bus sicut ip̃e dicit in psalmo. Populus quẽ
non cognoui seruiuit mͥ in auditir a. obe.¬

Expanded text:
Lex quippe Mosaica scripta fuit in tabulis lapideis; sed lex evangelica scribitur in tabulis cordis digito Dei ; nam illa dabatur duris, habentibus cor lapideum; sed haec datur obedientibus, sicut ipse dicit in Psalmis: Populus, quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obe
Abbreviated transcription (Latin):
librum ubi nr̃a intentio contraheresem
pelagianã maxĩe uigilat nõ. exp̃sse noĩatam.
s in eo ⁊̃ de presentia nature quam deũ sũmũ
et uerũ dicimus. ⁊ de templo eius subciliter
ac oꝑose disputatur. Hic liber sic incipit. frat̃

Expanded text:
librum, ubi nostra intentio contra heresem Pelagianam maxime uigilat non expresse nominatam. sed in eo etiam de praesentia naturae, quem deum et summum et uerum dicimus, et de templo eius operose ac subtiliter disputatur. Hic liber sic incipit: Fateor
Abbreviated transcription (Latin):
designantur. Quindecim ergo sunt ornam̃¬
ta pontificis: quindecim gradus uirtutum
ipõ num̃o designantia. quos per .xu. cantica
graduũ psalmista distuyeit. Uestes .n. sacerdo¬
tales uirtutes significant quib delent sacer¬

Expanded text:
designantur, XV ergo sunt ornamenta pontificis XV gradus virtutum ipso numero designantia, quos per XV cantica graduum Psalmista distinxit. Vestes enim sacerdotales virtutes significant, quibus debent sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec corpus dm̃i potest esse farina sola. nͥ
concedunt qd̾ si quisqͣm non intendens ħesim
introducẽ obliuione uel ignorancia p̃termi¬
serit aquam. Ille quidem uehement̾ est corri¬
posse: determinari debet quod recipit exceptõ¬
nem. Hoc modo non potest nͥ fiat simplicit̾
uel ignoranter. uel non potest .i. non debet.
qr ũ dicitur posse fĩ ꝙ de iure non fit. Nam ⁊
grecoꝵ eccłia dicitur aquam nõ appon̾e sacra¬
mento. Ait .n. ꝙyp̾anus. Si quis de antecessori
rio docuit. potest simplicitati eius indulgen¬
cia dñi uenia concedi. Nobis uero non potest
ignosci quinũc a domino instructi sumus.
ut calicem domini cũ uino iꝑxtũ sm̃ quod
dominus optulit offeramus. Hinc ergo colli

Expanded text:
sicut nec corpus Domini potest esse farina sola, necconcedunt, quod si quisquam non intendens haeresim introducere, oblivione vel ignorantia praetermiserit aquam, ille quidem vehementer est corrisolum offerri non posse, determinari debet, quia recipit exceptionem, hoc modo: non potest nisi fiat simpliciter vel ignoranter; vel non potest, id est non debet, quia non dicitur posse fieri, quod de jure non fit; nam et Graecorum Ecclesia dicitur aquam non apponere sacramento. Ait enim Cyprianus: « Si quis de antecessoribrio docuit, potest simplicitati ejus indulgentia Domini venia concedi, nobis vero non potest ignosci, qui nunc a Domino instructi sumus, ut calicem Domini cum vino mistum, secundum quod Dominus obtulit, offeramus. Hinc ergo collig
Abbreviated transcription (Latin):
gibilem inundum. Nec tanien isto nomine
nos uteremur. si iam satis essemus licteris
ecclesiasticis eruditi. Nec illud mͥ plac qd̾
cum dixissem sũma oꝑa danda optimis mo¬
rib: mox addidi. deus .n. nr̃ aliter nos exaudi¬
re non pot̾it. Bene autem uiuentes. facillime
exaudiet. Sic enim dc̃m est tamqͣm deus nou
exaudiet peceatores. quod quidem dix̃ in esuͦ.
s ille qui nondum cognouerat xp̃m a quo iã
fuerat illuminatus in corꝑe Ilec illud placet
qd̃ pitagore pbilosopho tantũ laudis dedi
ut qui hanc audit uel legit possit pucare me
credidisse nullos errores in pitagorica esse
doctrina cum sint plures idemq capitales.
Hoc opus sic incipit. De ordine rerumz enoui.

Expanded text:
gibilem mundum. nec tamen isto nomine gibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa opera danda est optimis moribus, mox addidi: deus enim noster aliter nos exaudire non poterit; bene autem uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non exaudiat peccatores; quod quidem dixit in euangelio, sed ille, qui nondum cognouerat Christum, a quo iam fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipit: Dc ordine rerum, Zenobi.