comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bił. ut ip̃e c⁊ dei rimorẽ hãnt ⁊
adhabentẽ sacris mandatis fi
tioẽm aut de relinqu̾entes sacr̃
minist̾ium adimptias ueiũt
aut aliã oĩo elegerĩt uitam ip̃e
quidem obligate efficiuntur
morti.⁊ sułu᷑ earũ applicabitur
scĩssimis eccłuis. aut monast̾u᷑
inquib sũt. Quiuõ eas aut
uxores acciꝑe aut corrũꝑe p̃sũp¬
ẜint obnoxii quide ⁊ ip̃i gla¬
udio trunt. sulũ aũt̃ eorum apli¬
tcabitur fisco. Si .e. iantiquis
logibz nirginib illis que meoꝵ
errore uocabantur mortis incũ¬
bebũt dãpnumcorruptis quoñ
mag̃ nos uihiis que adeoglori¬
ficantur cliffinimꝰ pudititiam
quequam maxime ornat mu
petens uenerabilib diaconissiᷤ
⁊ ut ꝙ decet nature tustoctiãt
delinque te  sac̾dotiu quod nõ
soluminpb̾ro ⁊ diacono scĩmus
s ⁊ subdiaconus aut᷑ for̾t̾e
locͤtor fui̾t aliquis n hũc relĩ¬
quere pͥstiuum scema ⁊ ad al¬
tãm inigrare uitam scientem

Expanded text:
 et ipsae Dei timorem habeant et adhaerentem sacris mandatis fidtionem, aut derelinquentes sacrum ministerium, ad nuptias venire, aut aliam omnino vitam elegerint, ipsae quidem obligatae efficiuntur morti, et substantia earum applicabitur sanctissimis ecclesiis aut monasteriis, in quibus sunt. Qui vero eas aut uxores accipere aut corrumpere praesumpserint, obnoxii quidem et ipsi gladio erunt, substantia autem eorum applicabitur fisco. Si enim in antiquis legibus virginibus illis, quae in eorum errorem vocabantur, mortis incumbebat damnum corruptis, quomodo non magis nos in his, quae a deo glorificantur, definimus, pudicitiam, quae quam maxime mulieres petens venerabilibus diaconissis, ut et quod decet naturae custodiant derelinquere sacerdotium. Quod non solum in presbytero et diacono sancimus, sed et si subdiaconus aut forte lector fuerit aliquis, neque hunc relinquere pristinum schema, et ad alteram migrare vitam, scientem
Abbreviated transcription (Latin):
Cos qui ł inhac alma urbe
uiꝰ inpiũciis cuidam ergast̾io
p̃sunt militare decet̾o ꝓhibemꝰ
exceptis argñti distratorib ꝙ
uihac alma urbe negantur.
ccͣtib armata quidem milicia
penitus abssinere sãccimus
aliam uoͣ ꝗͣcũq sine metu p̾sẽ¬
tis sactionis posse sibi acqui¬
onĩ imlicia phibumius iam
militart licenciã eis damus
no retiere scientib q si post¬
ea negantes appartant nili¬
cia p̾uabuntur:. erd̃ in argñti
distractorib huiꝰ alineurbis
si armatam unliciam iam sor¬
titi sunt teneͣ uolumꝰ ut relic¬
ta negociatõe liceat ciꝰ meadẽ
nulicia durare. uegantes ⁊¬
erm post hanc sac̃cioem huiꝰ¬
moĩ milicia p̾uabuntur. illis¬

Expanded text:
os, qui vel in hac alma urbe vel in provinciis cuidam ergasterio praesunt, militare de cetero prohibemus, exceptis argenti distractoribus, qui in hac alma urbe negibus utiles armata quidem militia penitus abstinere sancimus, aliam vero quamcumque sine metu praesentis sanctionis posse sibi adquiomni militia prohibuimus, iam militarunt, licentiam eis damus vero retinere, scientibus quod, si postea negotiantes appareant, militia privabuntur. Quod et in argenti distractoribus huius almae urbis, si armatam militiam iam sortiti sunt, tenere volumus, ut relicta negotiatione liceat eis in eadem militia durare. Negotiantes etenim post hanc sanctionem huiusmodi militia p
Abbreviated transcription (Latin):
re¶Nam sipͥus ticio spoponde¬
rit. dem̃ alrint̾rogante sponde¬
at. alia. atq alia erit obligac̾o
Nec creduntur uno rei stipłan¬
ui ẽẽ fouo plures ue rei ꝓmit¬
di obligãc̃onib ce stipłacõibus
selidum singuł debetur. c pio¬
mittentes singuli ĩ solidum te¬
uentin. Inutraq au̾t obligato¬
ne tñ una res u̾titur. qͤ uł alt̾
debͥitum accipiendo. ui alt̾ sol¬
& om̃s l̾ibat. ex ouob reis ꝓmit¬
tendi alius pure. alius indiem.
uł sub condicõe obligan pͥot᷑.
hiec inpeouñto ent dies. aut
condicio quo mͦnus ab eo qui
pure obligatus ẽ. petantur

Expanded text:
nam si prius Titio spoponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promitdi obligationibus et stipulantibus solidum singulis debetur et promittentes singuli in solidum tenentur. in utraque tamen obligatione una res vertidebitum accipiendo vel alter solet omnes liberat. Ex duobus reis promittendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui pure obligatus est petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sectubitare contendens uł errãtes¬
⁊ adhãc adiecimꝰ legẽ. scientes ĩ
p̾clictis irib ꝯstitutioib factam
nondum uõ dehuiusmõi. autne¬
gotioaut decreto. aut transactõe
finis acceptꝰ ẽ. Secundum ħ tales
causeadleges ad nob̾ poĩtas dedu¬
canitr. exceptis illis negotus que
contingunt ante leges a nob̾ põitaᷤ
aut decreto iudicum aut tr̃as actõe
sublimitas maĩfesta om̃ib face̾
stuteat. Nat̃. xu. nł. ap̃. Cp̃. pc̃.

Expanded text:
ubitare contendentes vel errantes, et hanc adiecimus legem, sancientes in praedictis tribus constitutionibus factam nondum vero de huiusmodi negotio aut decreto aut transactione finis acceptus est. Secundum hoc tales causae ad leges a nobis positas deducantur, exceptis illis negotiis, quae contingit ante leges a nobis positas aut decreto iudicum aut transactione sublimitas manifesta omnibus facere studeat. Dat. XV. k. April. CP.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑsũt. aut defũiti quidẽ conteno
aut̃ ueq uiditialia sententia n
amicalunt̃uentiõe decisa. hic̃ ꝗ¬
dam arbitran sũt nos nullatenus
uelle ea quem memorans continẽ¬
tur legis latioĩb defilus qui añ
celebraticẽm dotium nati sũt uale
sitiõe. ꝙ ab surde arbitratisũt. Iusti¬

Expanded text:
sunt, contentio autem neque iudiciali sententia neque amicali interventione decisa. Hinc quidam arbitrati sunt nos nullatenus velle ea quae in memoratis continentur legislationibus de filiis, qui ante celebrationem dotium nati sunt, valesitione. Quod absurde arbitrati sunt. Iusti
Abbreviated transcription (Latin):
iohi. pp̃o.ꝑerueĩtadnes dubita¬
tioẽmuanã quibdã uicidisse siꝙ
sãctitum ẽ a uob̾ defiliis ꝓcrani sañ
decreto aut trausactõe sũt t̃minate
questrõib nob̾ iniq cũ particulãit᷑̃
peneremus leges exp̃ssimpͥma
constuiniõe que h sciut memorã¬
tib ut siue sr̃ sit̾. eis patres. siue
defũcri sũt. nõclũ tantũ huiusox̃i
questioẽs. aut sententiis. aut trã
ualere sãctientes q̃ sinõ post dotẽ
ꝓtrent̃ filii. aut ꝓc̾atimoriantur
nicͥl ominꝰ. c⁊ añdotes natos legra
tere eius legis latiorem. ⁊ at sẽĩo¬
ra referritpͣa. excep̃ ceptis illis caĩs
quas aut uicdntat sententta aut
quidã post hac cdatas nr̃as leges¬
male int̾p̃tãi legis iatiõem. ⁊⁊ sẽsũ
t̾tiãcauti sumus ponere ꝯstitũncẽs
ꝑquaniuissimus. siquis legnti¬
mã uxorem habẽs. ⁊ legnninos exe¬
a fllig. deuicte ea moriente. aut ma¬
trimonio repudio soluro habuit.
filios ex aliqua adquã nuptie nõ ĩ¬

Expanded text:
ervenit ad nos dubitationem vanam quibusdam incidisse, si, quod sancitum est a nobis de filiis procreatis ante decreto aut transactione sunt terminatae quaestionibus: nobis utique, cum particulariter poneremus leges, expressim in prima constitutione, quae haec sancivit, memorantibus, ut, sive supersunt eis patres sive defuncti sunt, nondum tamen huiusmodi quaestiones aut sententiis aut transavalere sancientes, etiamsi non post dotes procreentur filii aut procreati moriantur, nihilo minus et ante dotes natos legititere eius legislationem et ad seniora referri tempora, exceptis illis causis, quas aut iudicialis sententia aut quidam post has nostras claras legemale interpretari legislationem et sensum, tertiam coacti sumus ponere constitutionem, per quam iussimus, si quis legitimam uxorem habens et legitimos ex ea filios, deinde ea moriente aut matrimonio repudio soluto habuit filios ex aliqua, ad quam nuptiae non in
Abbreviated transcription (Latin):
tuentur cui fraudiobinan¬
tes p̾cipimꝰ / ut siquis ad
enitatã publicenecessita¬
tis titulũ credidit opponẽ¬
dum. sciat nauemieẽ fisco
sociandam. namut pͥnatos
Ipublicis obedire ⁊ sub̾uec¬
Itcẽm sine diguitatis pͥmle¬
ubemiꝰ ulłam uanẽ ultra
duoꝵ miliũ modioꝵ capa¬
cem anͣte felicem cubolãł
religioĩs nnituituant aut p̾¬
rogatiua ꝑsone publicis uti¬
utatib excusari posse subtcͣ¬
tam nec si celeste ⁊ͣ ꝓferatur
oracłm sine ãnotano sit siue
diuiua pͣgmatica ꝓuidentis¬
simelegis regulas obpugna
siquid hiuiusmoĩ ꝯtra ius ł¬

Expanded text:
tuentur. Cui fraudi obviantes praecipimus, ut, si quis ad evitationem publicae necessitatis titulum crediderit adponendum, sciat navem esse fisco sociandam. Nam ut privatos publicis oboedire et subvectionem sine dignitatis privileubemus, nullam navem ultra duorum milium modiorum capacitatem ante felicem embolam vel religionis intuitu aut praerogativa personae publicis utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferatur oraculum, sive adnotatio sive sit divina pragmatica, providentissimae legis regulas obpugnarsi quid huiusmodi contra ius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutoẽs apellatur.Piane
ex hus q̃dam sut psonales. q̃¬
nec ad exẽplum trahanitur qm
ucu obm̃ita indulsit uł si cui
penam irrotaut uł si cui sñ exe¬
plo subuenit: ꝑsonam ñtrͣasg̾¬

Expanded text:
ne ex his quaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: nam ui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egre
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝯ senatoromagistratu ĩ¬
tituebat. ꝑleb̾ scitum ẽ ꝙ ple¬
bs plebeio magistratu int̾regan¬
te ułuti tribunorstituebat. ꝑle¬
lxañt a ppło eo clifft̃. quo sp̃es a
non ninꝯ uale quain le ges cepe
est ppłs romanꝯ ieuu mcd̾ ut dif¬
ficile sit in unum eum nuiccare. le¬
gis sactiende causa: eqnum nisũ
orem. cum lege regia que demꝑ¬
io cius iata est. ppłs ei. ⁊ ĩ cumi¬

Expanded text:
Romanus senatorio magistratu intituebat. plebiscitum est, quod plebs plebeio magistratu interrogante, veluti tribuno, constituebat. plebs autem a populo eo differt quo species a non minus valere quam leges coepeest populus Romanus in eum modum ut difficile sit in unum eum convocari legis sanciendae causa, aequum visum orem, cum lege regia, quae de imperio eius lata est, populus ei et in eum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯtractꝰ. introducti suntat
emptio. uendicio locallo. ꝯduc¬
tio. sccietas. depositum mutum
⁊ alii innuiñabiles ⁊stat aũt ius
nr̃m autex scupto. aut ñ exscrip¬

Expanded text:
ne contractus introducti sunt, ut emptio venditio, locatio conductio, societas, depositum, mutuum, et alii innumerabiles. Constat autem ius nostrum aut ex scripto aut ex non scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uitate apeslatur ueluti atenienlt¬
um. Nam si quis uelit saloiuis łꝰ
draconis leges apellare is ciuile:
aromulo quintes apellantur.
o sit ciuitatis: nm ĩꝯ significaqͦ
sicuti cum poetam dicimꝰ neçad¬
diniꝯ nomen subauditir apd̾ gre¬
cos egregiꝯ homerus. apo nõs iur

Expanded text:
vitate appellatur, veluti Atheniensium: nam si quis velit Solonis vel Draconis leges appellare ius civile a Quirino Quirites appellantur.  sit civitatis, nostrum ius significamus: sicuti cum poetam dicimus nec addimus nomen, subauditur apud Graecos egregius Homerus, apud nos Ver
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Nam us istud non¬
solum humani giũs ꝓpriu
est. s omĩum aiumalium. que ĩ
celo. que inͦ tr̃a. que mnm̾an nasc̃¬
tur hinc descendit maris. atꝙ
fenune niugatio: quam nos mat̾¬
monium apeslam. huic lib̾oruꝰ
ꝓcreatio: ⁊ edu̾catio. uidemꝯ .n. te¬
tera queq animalia. istiꝯ uͥiris ꝑ¬
icia senseri. ¶ Ius at cuule̾. ł gẽ¬
cium ita diuiditur. Omnes ppłi
qui legib.⁊ morib reguntur ꝑtĩ
num iuire utliitur. Nam ꝙ quis¬

Expanded text:
non humani generis proprium est, sed omnium animalium, quae in caelo, quae in terra, quae in mari nascuntur. hinc descendit maris atque feminae coniugatio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio et educatio: videmus etenim cetera quoque animalia istius iuris peritia censeri. Ius autem civile vel gentium ita dividitur: omnes populi qui legibus et moribus reguntur partim num iure utuntur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃. dr.a Condicio lib̾tinitatis
demuñib ciuilib t̾buere nõ põt
excusatom. nec mea ꝗdẽ cuita¬
te ubi domiciliũ lib̾tinꝰ ht̃.¬
licet ulłis hoñib qui integre
dignitatis hoĩb deferri solem
uti possũt curialium tũ uł ci¬
iulium inunerũ uacatõem ũ
obtutelam publicam eos sat̃¬

Expanded text:
 . Condicio libertinitatis de muneribus civilibus tribuere non potest excusationem nec in ea quidem civitate, ubi domicilium libertinus halicet nullis honoribus, qui integrae dignitatis hominibus deferri solent, uti possunt, curialium tamen vel civilium munerum vacationem non ob tutelam publicam eos sati
Abbreviated transcription (Latin):
qui mancipatũ suo uoĩe ue¬
tigal afisco ꝯducunt certum
est. qr̃ cosqui ahis q̃dam ex̾¬
cenda accipiunt ulłis p̾ule¬
giis cẽ inunitos haũ dubuiu¬

Expanded text:
qui mancipatum suo nomine vectigal a fisco conducunt, certum est. Quare eos, qui ab his quaedam exercenda accipiunt, nullis privilegiis esse munitos haud dubi
Abbreviated transcription (Latin):
riut clĩciorelinatiõem maneat
Qd̾ sifactielici abutatur fidutia
⁊ adnuptias uenire p̃sumat¬
quippe taligradu constitutꝰ ĩ ter
cicos qui ei uxorem lucere ꝑim¬
ttaͣt. dirimus aũt cãtorum aut
electorum aliis enimoninib
nuptias ẜmsacras regulas pẽit
int̃clitimus aut coͣntubinas hrͣo
aut iuxuriis tradere iutam. Ex
tanquã priorem conu̾satioẽm
⁊ solitaia̾m colłfũdẽs uitam :
pͥuatus sit decetõ. admilitiam
quidẽ ad aluid offitium ueĩre ñ
p̃sumens. nͥ uoluit dũdũmm
t̃minans a nob̾ subiacerepẽis
ip̃e aũt ip̃ metip̃m degẽs. e⁊ agͦ¬
mõaste̾ium abbate nõ ꝑorcamẽ
reuerentissimorum fi̾ mõachoꝵ.
etiam iex nr̃a alia dicit. s deo aori¬
bilem locorum ep̃me ⁊une quidẽ¬
orto ⁊ eumqui apparũit pͥus op¬
timus int̾ mõachos constranus
eo ꝙ humana nã talis ẽ. in neqi
t̃ nouissimoᷤ. stitituti s̃ s ꝓcedat qͥdẽ¬

Expanded text:
rit clerici ordinationem, maneat Quod si facti clerici abutatur fiducia, et ad nuptias venire quippe tali gradu constitutus inter clericos, qui ei uxorem ducere permittat, dicimus autem cantorum aut lectorum, aliis enim omnibus nuptias secundum sacras regulas penitus interdicimus, aut concubinas habere, aut luxuriis tradere vitam praetanquam priorem conversationem et solitariam confundans vitam, et privatus sit de caetero. Ad militiam quidem, aut ad aliud officium venire non praesumens, nisi voluerit dudum interminatis a nobis subiacere poenis, ipse autem apud semetipsum degens et agnomonasterium abbate, non per ordinem reverentissimorum fieri monachorum, etiam lex nostra alia dicit, sed deo amabilem locorum episcopum peordo, et eum, qui apparuerit prius optimus inter monachos constitutus eo quod humana natura talis est et neque ter noviss
Abbreviated transcription (Latin):
pͥormox ĩ t̃ numatos optimus ap¬
paiͣt. is abbas sit. ⁊ orclinẽ sioyt
⁊ iurtutem suffraganͣtem hẽus.
Oportet enim eo quidisc̾nũt
ꝙ meliꝰ est apeiore. Aluid quidẽ
adregendũ dmmintere. aluid u̾o
incdmãi iubere. ⁊ paulatĩ ꝑ eru¬

Expanded text:
prior mox inter numeratos optimus apparuerit, is abbas sit, et ordinem simul et virtutem suffragantem habens. Oportet enim eos, qui discernunt quod melius est a peiore, aliud quidem ad regendum dimittere, aliud vero inclinari iubere, et paulatim per eru
Abbreviated transcription (Latin):
oiã scissim patͥarche subseꝯstitu¬
tis dõ. amabilib metropolins orñ¬
tutis cognita faciant. quatenus
incorruptamminebt̃ enĩmaxẽ
pene istatrans gredientib dicimꝰ
ꝑclucipturare. nã nec illos d̾ ẜ it
pẽa ħ negligentes. Qua p̃pħ se¬
quẽtẽ iuam sc̃iratem decet. õĩb
sub sepoĩtis sc̃issimis menopoli

Expanded text:
ia sanctissimi patriarchae sub se constitutis Deo amabilibus metropolitanis manitutis cognita faciant, quatenus incorrupta. Imminebunt enim maximae poenae ista transgredientibus: dicimus perduci procurare, nam nec illos deserit poena haec negligentes. Quapropter sequentem hanc tuam sanctitatem decet omnibus sub se positis sanctissimis metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
nõ conpetit cum testator dolose
u̾sus sit. ce adñedem eius nichil
exeo uolo ꝑuentt. ¶penales aᷤ
accões quas supͣ diximus. si ab
ip̃is pͥncipalibus ꝑ sonis fu̾nt
cõtestate. & heredibus dant᷑. &x
contͣ n̾edes trmseunt. ¶ Suꝑ est
ut admoneamus ꝙ si ante rẽ iudi¬
catam is cumqno ã lumẽ. satis fa¬
ciat actori. officio i. soicis cõuei̾t.
eum absolu̾e ucet indicii accipi¬
endi. temꝑe mea causa fuisset ut

Expanded text:
non competit, cum testator dolose versatus sit et ad heredem eius nihil ex eo dolo pervenerit. poenales autem actiones, quas supra diximus, si ab ipsis principalibus personis fuerint contestatae, et heredibus dantur et contra heredes transeunt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tempore in ea causa fuisset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cñfuito. sũ ex sacus cõnstitu uit.¬
cõibus ꝓficiscuntur. ꝑpetuo so¬
lere antiquitus conpetere do nec
sacre constitricões tam iurẽ qmͣ in¬
ꝑsonalibus accõmbiis c̾tos fines

Expanded text:
ulto sive ex sacris constitutionibus proficiscuntur, perpetuo solere antiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam in rem quam personalibus actionibus certos fines
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ sue mmipator siuelit tona¬
bit ei quieam possid ue ꝑpe¬
tuo siue tp̃e iam meruit siue
cuiꝰ lib titłiiure successit. ui¬
detur em̃ suã oced̾e pẽsionẽ nõ

Expanded text:
domus suae imperator, si velit, donabit ei, qui eam possidet iure perpetuo, sive ipse iam meruit sive cuiuslibet tituli iure successit. videtur enim suam concedere pensionem, non
Abbreviated transcription (Latin):
aue ꝓtali p̾dio abaito ꝯduic¬
tore auferat᷑ augm̃tũ. sitĩ ar¬
bit̾io ꝯductoris pͥoris cuires
ad tp̃s letata est. ut si p̃e ꝙ alt̾
adicit obtułit. maneat penes
eum tp̃alis illa ꝯductio. Si uo
id hanc ip̃am rẽ aliqũ meruit
iuire ppetuo possit̾e. habebit et
ip̃e supius exp̾ssam. ꝑpetuam

Expanded text:
 tali praedio ab altero conductore offeratur augmentum, sit in arbitrio conductoris prioris, cui res ad tempus locata est, ut, si ipse quod alter adiecit obtulerit, maneat penes eum temporalis illa conductio. Si vero idem hanc ipsam rem aliquando meruerit iure perpetuo possidere, habebit et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
diuerei .p. ꝓpositis prius li¬
cent edictis. de hinc ubi me¬
um canonis modũ ꝯtendẽ¬
cium augm̃ta succrenem̃t
ut extendi ultͣ aut suꝑari ab
alt̾ius obligatt̃e nõ possunt.
ꝓpetuaris ꝯductoribꝰ locẽt᷑¬

Expanded text:
icae propositis prius licenter edictis dehinc, ubi in eum canonis modum contendentium augmenta succreverint, ut extendi ultra aut superari alterius oblatione non possint, perpetuariis conductoribus locent
Abbreviated transcription (Latin):
mnaticos tamgcos qui iatiuos
opbistas ⁊ unis pitos nbas
tes ⁊ int̃statutos ꝯnuatos
si laudabilẽ inseꝓbis morib̾
uitã cẽ monstͥueñt. sidocendi
piciani. facundiamꝙ dicẽdi
nt̾ptandiq subcilitatem ⁊¬
copiam disserendi se hr̃e pate¬
feceñt. ⁊ cetu amplissimo ii¬
estimati cũ ad .xx. annos obł¬
uatc̃e iugi ac sedulo docendi
lbore puenent. piacuit lono¬

Expanded text:
aecos quam latinos, sophistas et iuris peritos in hac tes et inter statutos connumeratos, si laudabilem in se probis moribus vitam esse monstraverint, si docendi peritiam facundiamque dicendi interpretandi subtilitatem copiam disserendi se habere patefecerint, et coetu amplissimo iuestimati, cum ad viginti annos observatione iugi ac sedulo docendi labore pervenerint, placuit hono
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾es habebant: nam ntipꝰsidetis
int̾dcõ is uincebat. qͥũ int̾clã
ꝑte eius anni nec ui nec clam. noc
p̃cario abadn̾sario pͥossidelat Iho¬
die tam̃ alit̾ obseruatur. nã utͣnsq

Expanded text:
veteres habebat: nam uti possidetis interdicto is vincebat qui interdicti parte eius anni nec vi nec clam nec precario ab adversario possidebat. hodie tamen aliter observatur; nam utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus. s ꝓhiis introouctum
inꝓb intigator oẽ iam uampnũ.
ex sociis eo iubicio dampnatus.
ignominia notat᷑. ¶ S furci qͥdem
ignominia. s & pacti. & recte
płum enĩ int̾ẽ utr̃ ex delicto aͬs
anexcontͣctu debtͣtor sit. ¶ Omĩum¬

Expanded text:
nimus: sed pro his introductum improbus litigator etiam damnum ex sociis eo iudicio damnatus ignominia notatur. sed furti quidemignominia, sed etiam pacti: et recte; plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis an ex contractu debitor sit.
Abbreviated transcription (Latin):
bi cũ abutraq ꝑte deꝓpͥetate alicuiꝰ
rei controu̾sia sit. & añ quenit᷑
ntͣ exlitigatoribus posside̾. & utͣ
fu̾it ut̾us eoꝵ possessio sit. nõ pt̃
pecͥtoris accio institiu. ẽ q cimius
oe naturał rõ ꝑsuadet ut alius pꝰ¬
sideat. ꝙ alius apossidente petat.
& qr longe cõmodius ẽ. possid̾e
pocus qmͣ pet̾e. id̾o plerumq oe
fere semꝑ ĩgñs exstitit. cõtencio
nõ sit qui possidet. simodo actor
nõ potu̾it suam eẽ ꝓbare. reman
suo loco possõ pp̃ quam cãm cũ
obscura suit utͥnsꝙ inra. contra
petitorẽ iudicare solet. ¶ S int̾¬
dco quidem uti possidetis defun¬
diuł edium possõne contendit.

Expanded text:
 cum ab utraque parte de proprietate alicuius rei controuersia est et ante quaeritur, uter ex litigatoribus possidere et uter fuerit, utrius eorum possessio sit, non potest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit ut alius possideat, alius a possidente petat. et quia longe commodius est possidere potius quam petere, ideo plerumque et fere semper ingens existit conon sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco possessio: propter quam causam, cum obscura sint utriusque iura, contra petitorem iudicari solet. 4a. Sed interdicto quidem uti possidetis de fundi vel aedium possessione contenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cyl qui eius nomine sit inpos¬
sessione. ¶Quin ⁊̃ solo ammo qͦ
alius tam̃ sinõ reliiqũde possõis
animo. s pꝰtea reu̾surus inde receᷤᷤ¬
u̾o possõm. ꝑquos aliquis pot̃ ẜo
libro exposumus. nec ulla dubi
expossõne fundi uł ed̾iũ uideiectꝰ
fui̾t. nam ei ꝓpͦonit᷑ int̾dc̃m u̾nde
iii ꝑ ꝙ is qui deiecit cogit᷑ ei resti¬
tu̾e. possessionẽ. lic is aueo qui
ui deiecit. ui uł clam. uł p̃cano
possidebat ¶ S ex sac̾s cõstttucõi

Expanded text:
quemlibet qui eius nomine sit in possessione. quin etiam animo quoque alius, tamen si non relinquendae possessionis animo, sed postea reversurus inde disces per quos aliquis potest, secundo libro exposuimus. nec ulla dubitex possessione fundi vel aedium vi deiectus fuerit: nam ei proponitur interdictum unde vi, per quod is qui deiecit cogitur ei restituere possessionem, licet is ab eo qui vi deiecit vi vel clam vel precario possidebat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
restitutoria. aut exhibitoria.
nãq actor ẽ qui desiderat aũ exhi¬
quid fiat. rens ẽ qui aliquid fac̾e
conatur. ¶ Duplicia sunt ułiti
uti possidetis int̾dc̾m. & ntrobi.
id̾o aut̃ duplicia uocant᷑ q par u¬
tͣiuisq littigatoris inhis cõbicõ ẽ
nec quisqmͣ p̾cipue reus. uł actor
uitlłigitur. s unusquisq tã rei ꝙͣ
actoris ꝑtẽ sustinet. ¶Deordine ͤ¬
q uet̾i exitu int̾dcõꝵ suꝑuacuũ.
ẽ hodie drẽ. nam quotiens extra
prdĩem uis dr᷑ qualia sut̃ hodie
omĩa iditia. nõ ẽ ncc̃e reddi int̾¬
dc̃is. atq suit᷑ilis accio excã uiter¬
egisse eos qui urra sustmebant.
ne facile hoĩes ad litigandũ ꝓced̾ent.
pot̃. qd̃ tem̾itas tã agentiũ ꝙͣ eoꝵ¬
aquib agetur: modo pecuiaria pe¬
na. modo uiris turandi religione.
mnͦ metũ infamie cͥołicent᷑ Ecce
enĩ ius uitandũ omĩb qui cõueĩ¬
unt᷑ ex nr̃a  cõstitucd̃e deftur nam
reꝰ nõ ałr sins allegacõnibus utet᷑

Expanded text:
restitutoria aut exhibitoria. namque actor est, qui desiderat aut exhiquid fiat, reus is, qui aliquid facere conatur. Duplicia sunt uelut VTI POSSIDETIS interdictum et VTRVBI. ideo autem 'duplicia' uocantur, quod par utriusque litigatoris in his condicio est, nec quisquam praecipue reus uel actor intellegitur, sed unusquisque tam rei quam actoris partem sustinet. De ordine et veteri exitu interdictorum supervacuum est hodie dicere: nam quotiens extra ordinem ius dicitur, qualia sunt hodie omnia iudicia, non est necesse reddi intdictis atque si utilis actio ex causa interegisse eos qui iura sustinebant, ne facile homines ad litigandum procederent: potest, quod temeritas tam agentium quam eoquibus agitur, modo pecuniaria poena, modo iurisiurandi religione, modo metu infamiae coercetur. Ecce enim iusiurandum omnibus qui conveniuntur ex nostra constitutione defertur: nam reus n
Abbreviated transcription (Latin):
sore possideat. io ei tui uo noꝵ pͥos¬
sessio data ẽ. restitu̾e debeat. ¶ꝓ
h̾e̾de aut̃ possid̾e̾ iñ quiputat se
h̾edem ẽẽ ꝯ possessore possidet. qui
nlło iuire rẽ h̾editariam. nł eriã
totam heuitatem sciens adse nõ
ꝑtin̾e pꝰsidet. ¶ Id̾o aut̃ adipistẽde
possõnis uocatur interdã. qrei

Expanded text:
sore possideat, id ei cui bonorum possessio data est restituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore is possidet qui nullo iure rem hereditariam, vel etiam totam hereditatem, sciens ad se non pertinere, possidet. ideo autem adipiscendae possessionis vocatur interdi
Abbreviated transcription (Latin):
da. pactus quis cũreo fu̾it. pla¬
cuit ꝑ iñ succurrendũ eẽ. pex
cepcõm pacti cõuenti. illis quoc
qui ꝓeis obligati sunt ac sicum
huis pactum e̾ẽt: ne ab hiis eo pe¬
cunia pet̾etur. ¶Sane q̃dam ex-¬
cepcões nõ solent hus acomodari.
ecce enĩ debitor sibonis suis cessit.
& cũ eo creditor expiatur. defẽ ditͤ
ꝑ excepcõm. sibonis cesserit. s hec
excepcõ  fidenissorib nõ dat᷑.
scł. id̾o qr qui alios ꝓ debitore obli¬
gat. ħ maxime ꝓspicit. ut cũ facł¬
tatibus lapsus fu̾i̾t debitor pꝰsit
de int̾oẽis. seu accõnib que ꝓeis
excent᷑. erant aut̃ int̾dc̃a ferme. atq
co̾cepcões u̾boꝵ. quib p̃tor iubebat
maxime faciebat. cum depͥossõne
aũ qiͣ pͥossõne int̾aliquos cõten¬
debatin: ¶ Sumina aut̃ diuisio

Expanded text:
a pactus quis cum reo fuerit, placuit, proinde succurrendum esse per exceptionem pacti conventi illis quoque qui pro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesserit ’: sed haec exceptio fideiussoribus non datur, scilicet ideo quia, qui alios pro debitore obligat hoc maxime prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, possidictis seu actionibus quae pro his exercentur. erant autem interdicta formae atque concemaxime faciebat, cum de possessione aut quasi possessione inter aliquos contendebatur. Summa autem divisio
Abbreviated transcription (Latin):
facie uista uideatur ĩiq
noceat ꝙ cũ accidit. alia alle¬
gaco̾e opus ẽ. adiuuandi actoris
gr̃a. que replicacõ uocatur: qr ꝑ
eam replicatur. atq resoluitur.
iuis excepcõnis. ueluti cũ pactus
ẽ aliquis cũ debitore suo ne abeo
pecuĩam petat deiñ pt᷑ea ĩ cõtͣrũ
pacti sunt. id ut petere creditori
liceat. siagat creditor. & excipiat
debitor ut ita deuĩ co dempnetur.
si nõ cõuem̾it. ne eam pecuniã pe¬
tat creditor nocet ei excepcio conͣ¬
um manet lic ptea incõtrarũ
pacti sunt s qr iniquũ ẽ credito¬
rem ex̃cludi replicacio ei dabit᷑
expꝰtiori pacto cõuenti. ¶Rursꝰ
int̾clum euenit cr replicacio q̃
iusta pͥma facie sit ũque noceat.
ꝙ cũ accidit alia alligacõe
opus adiuandi rei gr̾a. que
duplicacio uocatuis ¶Sirursus
ea pͥma facie iusta uideat᷑. s pp̾t
aliam cam̃ ĩque actori noceat.
rursus allegacõe alia opus est.
qua actor adumerur. que dicit᷑
tuiplicacio. ¶Quaꝵ omi̾um excep¬

Expanded text:
facie iusta videatur, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi actoris gratia, quae replicatio vocatur, quia per eam replicatur atque resolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petat, deinde postea in contrarium pacti sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet ei exceptio; converum manet, licet postea in contrarium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus interdum evenit, ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei gratia, quae duplicatio vocatur. Et si rursus ea prima facie iusta videatur, sed propter aliquam causam inique actori noceat, rursus allegatione alia opus est, qua actor adiuvetur, quae dicitur triplicatio. Quarum omnium excep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ q̃dam adipiscende possõnis cã
cõꝑata sunt. q̃ dam retinende. q̃ dã
recupande. ¶Aotpiscende possd̃ns
cã int̾dc̃m acomodatur. bonorum
possessori. ꝙ applłatur quoꝵ boneꝵ

Expanded text:
dam adipiscendae possessionis causa comparata sunt, quaedam retinendae, quaedam reciperandae. Adipiscendae possessionis causa interdictum accommodatur bonorum possessori, quod appellatu
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ pͥossessori possõm eorum
sidet exn̾ditate. aut cum iubet ei
qui ĩpossõne fundi deiectus sit.
restitu pͥossõm. ¶Exhibitoria st̃
patronus oꝑas indic̾e uelit. uel
penti lib̾os eius qui st̃ ĩpot̾ate
eius. ¶ Sunt tañ qui putant ꝓp̾e¬

Expanded text:
bonorum possessori possessionem eorum ssidet ex ea hereditate, aut cum iubet ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius sunt. sunt tamen qui putant, p
Abbreviated transcription (Latin):
dinatores apd̾ eos simłr metͦpolitaᷤᷤ
epõs hi̾moĩ monum̃ta conscribi ab
chia aut xenonas aut nosochonia
aut alias uenabłes domos subsum
ullum ꝓhidispendiũ aũ expẽsã
ueniabiles domos sũstine ¶ꝑꝑea enĩ
au defensores lecoꝵ hiꝰmoĩ monu¬
m̃ta amemoratis ꝑsonis fiũ comi

Expanded text:
dinatores, apud eos similiter metropolitas episcopos huiusmodi monumenta conscribi; abchia aut xenones aut nosocomia aut alias venerabiles domos, sub siullum pro his dispendium aut expensam venerabiles domos sustinere. Propterea enim aut defensores locorum huiusmodi monumenta a memoratis
Abbreviated transcription (Latin):
domib q̃mhac regia ciuitate sui ĩ ali¬
is ꝓuĩcus s̃ exceptascissima maiore
ecca regia ciuitatis ꝑ̃diũ hat płimis
fiscalib tͥbutis gͣuãtũ exquo nullus
infertur redoitus ueñ abłi domui lic¬
ẽciã p̃bemꝰ eiꝰdẽ ueñ abił domꝰ ordina¬
torib tale p̃diũ alienare qͥlibet mͦu
oluit ad ꝑfectam securitatẽ eiꝰd̾ ueñ¬
abił domꝰ gestesmonum̃toꝵ uidelie
inhimoĩ alienacione conficiendis ab
ilł aquib ordinatores taliũ lecoꝵ p̃po¬

Expanded text:
regia civitate sive in aliis provinciis sunt, excepta sanctissima maiore ecclesia regiae civitatis, praedium habeat plurimis fiscalibus tributis gravatum, ex quo nullus infertur reditus venerabili domui, licentiam praebemus eiusdem venerabilis domus ordinatoribus tale praedium alienare quolibet modo voluerint ad perfectam securitatem eiusdem venerabilis domus, gestis monumentorum videlicet in huiusmodi alienatione conficiendis ab illis a quibus ordinatores talium locorum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad deffuntũ uero tꝑc̃ conpletũ si¬
bidatã rẽ tenẽ eum ⁊ q̃ placita sunt da¬
re. Siuero refugiat licẽciã p̃bemui p̃¬
poĩtis eoꝵ dẽ uen ab iliũ lecoꝵ indep̃ni¬
tatẽ ueñ abilib domib de eiusdẽ reb

Expanded text:
usque ad definitum vero tempus completum datam sibi rem tenere eum et quae placita sunt dare. Si vero refugiat, licentiam praebemus praepositis eorundem venerabilium locorum indemnitatem venerabilibus domibus de eiusdem r
Abbreviated transcription (Latin):
ẽphiteoseos ꝑꝑẽtuo uire trade iꝑã lo¬
ca ita tñut emphiteosis in t̃cia pͥt᷑̾e
pẽsionũ q̃ exhabitoĩb ad huc stanti¬
fiteoseos ꝓcedat aũ ẽphiteota mal¬
uerit mag̃ subisto pacto accipiat
leca aut pͥmitus edificet ⁊ exaddcis
illis ꝑestimatõem pẽsionib medie¬
tatẽ ꝑtis dariueñ abłi domui aqua

Expanded text:
seos perpetuo iure tradere ipsa loca, ita tamen ut emphyteosis in tertia parte pensionum. quae ex habitationibus adhuc stantihyteoseos procedat, aut si emphyteota voluerit magis sub isto pacto accipi, ut loca primitus aedificet, et ex additis illic per aestimationem pensionibus medietatem partis dari venerabili domui a qua
Abbreviated transcription (Latin):
pignore dari ĩmobilẽ rẽ creditorunt
eius fructuscolligens seputet sibitã
impĩs cebitis mutius peccuniis qͣm
imi suris ũ amplius quarta ꝑte cen¬
tesime. siuero noluĩt isto modo trãsi¬
gere debitũ uitemꝰ ꝑ eosꝗdẽ qui asci¬
simo pat̾archa ordinãtur siue met᷑
ñablĩũ domuũ ordinatores apd̾ scĩ¬
ssimos pat̾archas aquib ordinant᷑
aut p̃ponunt᷑ monum̃ta fiut ꝯuire

Expanded text:
creditori, ut eius fructus colligens reputet sibi tam in ipsis debitis mutuis pecuniis quam in usuris non amplius quarta parte centesimae. Si vero noluerit isto modo transigere debitum, iubemus eos quidem qui a sanctissimo patriarcha ordinantur, sive metrvenerabilium domorum ordinatores, apud sanctissimos patriarchas, a quibus ordinantur aut praeponuntur, monumenta fie
Abbreviated transcription (Latin):
dotalia ẜ q̃ constituta sunt modũ
habeantur ꝙ enim fcm̃ est infectũ
manere impossibile est decetero
aut in oĩ donatione sanccimꝰ equas
quidem ẽẽ obłces ipõs aut mediocria
lucro pacisci ut ꝑ omĩa iusticiã equi¬
tatem qr honoremus si enim aliqͥs¬
amplius alio diues est licet ei per a-¬
lium mos legittum̃ tñ ⁊ augm̃tũ no¬
stris legib clem̃ciã prebere alio ac
non ꝑmequalitatẽ redigens ad eqͣ¬
litate lucru mauis alteri adquire¬
q consid̾auimus. dicimꝰ aut̃ de aug¬
m̃to qr enim ⁊ añ nos legislat᷑orib
⁊ a nob ip̃is de augm̃tis dcm̃ est. płi¬
ma aut a nob̾ ⁊ non facilenume.¬
randa ⁊ inhis suꝑ antiquitatem
philosophat᷑a sunt et inuentas
tes ⁊ puram iusticiã ẜuarruolen¬
tes ⁊ illud corrigimus. pͥuilegiũ
enim dedimus dotib ⁊ contra an¬
tiquiores ypothecas hañt honora¬
biliora uira ut pote dum ccͣhenͭ¬
tes ꝯuirĩs eoꝵ credant sustanciis
et non mulier̃ ⁊ q̃ tunc forte n cõ

Expanded text:
dum quem constituta sunt modum habeantur quod enim factum est infectum manere inpossibile est, de cetero autem in omni dicione sancimus aequas quidem esse oblationes, ipsos autem mediocria lucra pacisci, ut per omnia iustitiam aequitatemque honoremus. Si enim aliqamplius alio dives est, licet ei per alium modum legitimum tamen et agnitum nostris legibus clementiam praebere alio, et non per inaequalitatem rediens ad aequalitatem lucrum maius alteri adquireque consideravinmus, dicimus autem de augmento. Quia enim et ab ante nos legislatoribus et a nobis ipsis de augmentis dictum est, plurima autem a nobis et non facile numeranda etiam in his super antiquitatem philosophata sunt, adinventas tes et puram iustitiam servari volentes et illud corrigimus. Privilegium enim dedimus dotibus, ut contra antiquiores hypothecas habeant honorabiliora iura, utpote dum contrahentes cum viris eorum credant substantiis et non mulierum et quae forte tunc neque
Abbreviated transcription (Latin):
et stipulenͣtur alcutros quartam
crabit᷑ nisi quingentos aureos ex
quarta. ille aũt quingentos et mil¬
te młto uidebr̃ quarta alt̾ius quar¬
te minor exsuspecta namq equa
litate quanta inequalitas ex hecip

Expanded text:
et stipulentur alterutros quartam crabitur nisi quingentos aureos ex quarta, ille autem quingentos et milate multo videbitur quarta alterius quartae minor: ex suspecta namque velut aequalitate quanta inaequalitas ex hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
unũsa coͣrrigimꝰ equalia in dotib
quantitatẽ conscrib̾e iur̃ ⁊ quan
it eqͣlis tam̃ m̃sure non enim alti
iusticie ⁊ equitatis scrutabit᷑ rõ si
negociãtine alt̾utros circonueĩat
⁊ uideant᷑ quid̃ equas facere stipła¬
cioẽs. ꝓuero aũt̃ in equales man¬
eat esfectus non pͥus quantitate
datoꝵ eadem dsistente. irrideriui¬
deatur undiq lex sulle q̃ conscri¬
bat duo milia aureos mulieraũ
forte sex milia in dotem offerat᷑¬

Expanded text:
universa corrigimus, aequalia in dotibusquantitatem conscribere virum quanterint, aequalis tamen mensurae. Non enim aliter iustitiae et aequitatis servabitur ratio, si negotiative alterutros circumveniant et videantur quidem aequas facere stipulationes, pro vero autem inaequales maneant effectus, non prius quantitate datorum eadem consistente; et irrideri videatur undique lex, si ille quidem conscribat duo milia aureos, mulier autem forte sex milia in dotem offerat
Abbreviated transcription (Latin):
cere quid uolens nob̾ anͣtiqͣ lex sr̃
dotis instrĩs m̃surã quid̃ pactioñ
nupcialiũ int̾altutros equã eẽ et
masculos ⁊ feminas uult eqͣlitatẽ
pensat eoꝵꝗ adinucẽ copulant᷑
non alio ꝗ̃ mediã forte dat stipłaĩ
ꝑtealt̃i uero terciam ant quartã
s exmedio trahens eqͣlẽ utr̃q exig̃
fieri pactum. aut mediã dicumis
inutroq constituens aut t̃ciam
auc qͣrtã aut quantãcumq cͣchẽ¬
tes uolum̃t hoc aut ñ młtũ pͥus q̃¬

Expanded text:
cere, quid volens nobis antiqua lex super dotis instrumentis mensuram quidem pactionum nuptialium inter alterutros aequam esse et masculos et feminas vult et aequalitatem pensat eorum qui adinvicem copulantur, non alio quidem mediam forte dat stipulari partem alteri vero tertiam aut quartam, sed ex medio trahens aequale utrimque exigit fieri pactum, aut mediam dicimus in utroque constituens aut tertiam aut quartam aut quantumcumque contrahentes voluerint, hoc autem non multum prius qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊innalibra auis. ⁊ solidis
obridiacis p̾ncipalib offerẽ¬
di denotĩce ⁊ aĩo libenti susci¬
piniꝰ statuentes ut demceps
seqñtib annus unius cuiꝰꝙ
sedulitas pͥcͣipalib sius ta¬

Expanded text:
in una libra auri et solidis obryziacis principibus offerendi devotionem animo libenti suscipimus statuentes, ut deinceps sequentibus annis uniuscuiusque sedulitas principibus suis ta
Abbreviated transcription (Latin):
mutuos miõr dedit ab eo ꝙ accep̃
bona fide ꝯsũpti st̃ ꝯͥdici posst̃. Si
pisse sũ tutoris auctoritate recte
ctoritas aliꝰqñ ñ lb̾abitu S ħ¬
italic̾e tutori uł curatori d ebito¬
rẽ pupislarẽ solũe ut priꝰ sma¬

Expanded text:
mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si pillae sine tutoris auctoritate recte ctoritas: alioquin non liberabitur. ita licere tutori vel curatori debitorem pupillarem solvere, ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
eccsia t̾ram suam purgare¬
pꝰ annũ ueglex̾it. ab hr̃tica
pͣuitate. pꝰ annũ atp̃re in¬
onitõnis elapsum t̾ram
cis occupandam. ꝙ eam ex¬
t̾minatis hr̃ticis absq ulla
ꝯͣ dictõ ne possideant. ⁊ in
sidei piitatẽ ꝯ seruant.
saluo iure diĩ pͥncipalis.
duni mõ sr̾ hoc nlłm pre¬
stet obstaculum nec aliꝙ̾
ĩ peduentuni opponat. ea¬
d̾ inch̾ominus lege serua¬
dnos pͥncipales creden¬
catõne notatus ⁊ satisfa¬
tt̃ ip̃o iuire sit fc̃us in famn¬
is. nec ad .p.officia seu ꝯ¬
silia.ł ad eligendum aliqͦs

Expanded text:
Ecclia terram suam purgare neglexerit ab heretica pravitate, post annum a tempore monitionis elapsum, terram cis occupandam, qui eam exterminatis hereticis absque ulla Contradictione possideant, et in fidei puritate conservent, salvo jure dni principalis, dummodo super hoc nullum prebeat obstaculum, nec aliquod impedimentum apponat, eadem nihilominus lege servadnos principales, credenione notatus, satisfatunc ipso jure sit factus infamis, nec ad publica officia seu consilia
Abbreviated transcription (Latin):
siciuo casu ꝯtingẽte rupta
suerint. uł alit̾ ad t̾ram ꝑ¬
iuganciũ bona illis unteg̃
reẜuentur. ad quos specta¬
incurrisset illa sublata
penitus iccoꝵ ꝯ suetudine
tem exceant. aut sint nob̾¬

Expanded text:
rupta fuerint vel alias ad terram pvigantium bona illis integre reserventur, ad quos spectaincurrisset, sublata penitus omni Consuetudine exerceant, aut sint nob
Abbreviated transcription (Latin):
eor ꝑmanus ep̃i loci tradẽ¬
as cãs ercgentur. hospes x̾o
si aliꝙͥ debonis tauum ꝯt̾
plum ep̃o restituat. qͥb pͥus
fu̾it assignand̾. nõ obstante
statuto aliquo aut ꝯsuetu
facultatem. ut ĩ eo puman¬
tur in quo deliq̃nut alr̾ ꝓut
cłpe aualitas exigit pirni¬
endi. ¶agͥcultores ⁊ c̾ca
rem nisticam occupaci. dũ
uillis insident duuagros
ueniatur tam audax ut ꝑ¬
souas. bones agroꝵ iustra.

Expanded text:
er manus Episcopi loci tradanas causas erogentur; hospes vero, si aliquid de bonis talium contra plum Episcopo restituat, quibus visum fuerit assignandum non obstante Statuto aliquo aut Consuetfacultatem, ut in eo puniantur, in quo deliquerunt, alias prout culpe qualitas exegerit puniendi. Agricultores et circa rem rusticam occupati, dum Villis insident, dum agros nullus inveniatur tam audax, ut personas, boves, agrorum instr
Abbreviated transcription (Latin):
ciuili qõne tͣh̾e ad iudicium
seculare p̾sumat ꝯͣ ꝯstõnes¬
dat iudicatum ñ tencat ⁊ in¬
dex sit extr̃ uidicandi pote¬
state p̾uatus. ¶ Sanctimus
sticis iusticiã denegare p̾sũp¬
ẜuit. t̾cio requisiti suam iu¬
rudictõm amittant. ¶Caza
ros. patharenos. leonistas. ⁊
quocũq noĩe censeant᷑ ppetu¬
a dampnamus uifamia dif¬
sidiuius ataz bãnimus cen¬
sentes ut bona taliũ ꝯfiscẽt᷑
uecad cos uit̾iꝰ reu̾tantur
itaꝙ filii eoꝵ ad successionẽ¬

Expanded text:
civili causa trahere ad iudicium seculare presumat, quod sdat, iudicatumque non teneat, et iudex sit ex tunc iudicandi potestate privatus. Si quisEcclcis justitiam denegare presumpserint, tertio requisiti, suam Jurisdictionem amittant. Porro Catheros, Patarenos, Leonistas, Spquocunque nomine censeantur, perpetua dampnamus infamia, diffidamus atque bannimus, censentes, ut bona talium confiscentur, nec ad eos ulterius revertantur, ita, quod filii ad Successione
Abbreviated transcription (Latin):
inhxc edc̃o ĩꝑpetuũ uauitu¬
ro ut potestas ⁊ ꝯsules seu
iectis uniusos hr̃ticos ⁊ ab
ecc̃a denotatos bona sideꝓ
iurib ⁊ exf̾minare stude
atur capitulum uram̃¬
to sirmare aliqͥn ñ pro

Expanded text:
hoc edicto, in perpetuum valituro, ut potestates et consules, seu biectis, universos haereticos ab Ecclesia denotatos, bona fide, pro viribus exterminare studeaatur capitulum iuramento firmare: alioquin neque pro
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis decet̾o ecc̃a dei plena
quiete iugeat et secura ga¬
udeat lib̾tate. ¶Sanũ adeo
infideliũ quoꝵdam et ĩiu¬
nõ dubitant ꝯtͣ apłicã di

Expanded text:
stitutis de cetero Ecclesia plena quiete vigeat, et secura gaudeat libertate. Sane adeo infidelium quorundam et pervnon dubitent, contra aplca
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽcia ulłam optineat
firmitatem. nec caẽ aliq̃ ad
eiꝰ audĩam def̾antur. si fu̾it
aduccatus eius protimũ ulła¬
tenus ad mictatur. si tabel

Expanded text:
sententia nullam obtineat firmitatem, nec cause alique ad eius audientiam perferantur. Si fuerit advocatus, eius patrocinium nullatenus admittatur. Si tabell
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aũ legibus cõstitute. añ certe ci¬
qͣs p̃tor ex sua iuiris dicc̃oe cõstitũ.
q̃ ⁊̃ nonorarie uocantur ¶ Seqñs
diisio inquatuor sp̃es deducit᷑.
aut enĩ excontctu sũt. aũ qiͣ excon¬
tͣcͣtu. aũ ex maleficio. aũ qiͣ exmale¬
ficio Sp̾us ẽ ut dehiis que exco̾tͣctu
sigłis dispiciamꝰ.¬

Expanded text:
ciquas praetor ex sua iurisdictione constituit, quae etiam honorariae vocantur. Sequens divisio in quattuor species deducitur: aut enim ex contractu sunt aut quasi ex contractu aut ex maleficio aut quasi ex maleficio. prius est, ut de his quae ex contractu singulis dispiciam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ nuo d̾stmatꝰ post quã accusantib
satffec̃it. tũc maiestatis nouissim¬
as sustineat pẽnas. Siuͦ deponenscĩ¬
głm dem̃ ñ moretur tũc legittimis
dieb publice cunctis semet ipm̃ ost¬
endens ⁊ fugiat deꝓuĩcia q̃ dudũ a
nob̾ tehec sañccita sunt uałe. ¶Ud̾

Expanded text:
denuo destinatus postquam accusantibus satisfecerit, tunc maiestatis novissimas sustineat poenas. Si vero deponens cingulum deinde non moretur legitimos dies publice cunctis semet ipsum ostendens et fugiat de provincia, quae dudum a nobis de hoc sancita sunt valere. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
accessit illuis accipe xei .p. emol¬
um̃ta usq tunc eiun ꝗ inreb ex¬
stitit eas ꝑciꝑe. ⁊ aliũ nlłm oĩum
ñ enim possibile n portabile est
oĩno sine uidice relinqui proum¬
at locũ. hoĩẽm forsan rer̃ ñ habẽ¬
tẽ exꝑim̃tũ illouero ꝗ in ip̃is est
oꝑib ⁊ descendente deꝓiuncia a¬

Expanded text:
 emolumenta, usque tunc vero eum qui in rebus extitit ea percipere et alium nullum omnium. Non enim possibile neque portabile est omnino sine iudice relinqui proviat locum, homine forsan rerum non habente experimentum, illo vero qui in ipsis est operibus et discedente de
Abbreviated transcription (Latin):
has leges nr̃as accipite ⁊ uosin
ipos sic eruditos ostendit᷑e. ut
spes uos pulcherima foueat. to¬
to legutimo oꝑe ꝑfẽcto posse
eciã nr̃am rem publicam in ꝑ¬
tib e̾uis nob credendis guber

Expanded text:
has leges nostras accipite et vosmet ipsos sic eruditos ostendite, ut spes vos pulcherrima foveat, toto legitimo opere perfecto, posse etiam nostram rem publicam in partibus eius vobis credendis guber
Abbreviated transcription (Latin):
driẽnũ priorib ꝯtĩgebat. ut tc̃ osti¬
citoẽs imꝑatorias leg̾entur. hoc
nos a pͥmordio ing̾diamim dignitũ¬
to honore tãtaq reꝑti felicitate. ut
rinitiũ nb: ⁊ fĩnis legũ eruditõis:
a uoce pͥnͣcipali ꝓcedat Igitur pq̃li¬
uros qͥquagita digestornm seu pan¬
dectarum: in quib oẽ iꝯ atiqum col¬
iatum ẽ quos ꝑ eũdẽ uirũ excelsum
tͥbunianũ. nec nõ cet̾es uos iliustreᷤ.

Expanded text:
driennium prioribus contingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principali procedat. Igitur post libros quinquaginta digestoram seu pandectarum, in quos omne ius antiquum collatum est quos per eundem virum excelsum Tribonianum nec non ceteros viros illust
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatem non solum
armis decoratam. s eti¬
am legibz oportz esse ar¬
m̾atam.ut utrum tem¬
pus ⁊ bessorum ⁊ pacis pꝰ
sit gubn̾ari ⁊ princeps ro¬
manus uictor existat. nõ
solum u ostilib p̃lu̾s. s
etiam ꝑ legittimos trami¬
tes calupinatium iniqui¬
tates expellat et fiat tã
uiris reugiosissimꝯ quaꝰ
uictis ostib triũphator.¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed eciam legibus oportet esse armatam, ut / utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat, non solum in hostilibus preliis, sed eciam per ultimos tramites calumpniancium iniquitates expellat et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator
Abbreviated transcription (Latin):
adopus multarũ nos ꝓtrahit legũ
legitimas eĩ ⁊ cognatiuas succe¬
ssicẽs dicũt quidẽ nob̾ ⁊ uetẽs qui
exantiquissimo iure ħ sum̃tes.
descenderũt us adnos quipłim a
horũ correximus. ꝑueĩt aũt ad
nos aliquidtale. cluxit quidã uxoẽ
riente dux̃ rursus aliã exquana¬
tisunt filii ei pͥorib consangni¬

Expanded text:
ad opus multarum nos pertrahit legum. Legitimas enim et cognativas successiones dicunt quidem nobis et veteres et qui ex antiquissimo iure haec sumentes descenderunt usque ad nos, qui plurima horum correximus; pervenit autem ad nos aliquid tale. Duxit quidem uxorem, riente illa duxit rursus aliam, ex qua nati sunt filii ei, prioribus consangui
Abbreviated transcription (Latin):
tis tnͣlatis q seuqrlib aliud
nom̃ noue discretoĩs excogita¬
tũ est. uolumꝰ obẜuari. ulłam¬
q sup his uuqmͣ exactõis mole¬
stiam formidare quibꝰ nõ tm̃
reliqͣ p̾t̾iti tp̃ris relaxamꝰ s nͦ
aut hoũis addiciẽdũ eẽ cense¬
lia statuta releuare suas possõ
gestio huic nr̃e sanccioni ccͣia
porrigat᷑ uł si sactis mandatis
siqua forte ccͣ suggesticẽ his
obseq̃tur ⁊ alios tanꝙͣ debito¬
res es huiꝰ moĩ titło cͤdid̾i̾t¬

Expanded text:
ibet aliud nomen novae discriptionis excogitatum est, volumus observari nullamque super his umquam exactionis molestiam formidari, quibus non tantum reliqua praeteriti temporis relaxamus, sed nec aut oneris adiciendum esse censelia statuta relevare suas possessgestio huic nostrae sanctioni contraria porrigatur, vel si sacris mandatis  si qua forte citra suggestionem his obsequatur et aliquos tamquam debitores ex hui
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ põita anob̾ lege in sua uͥtute
manente illud uolumus ut siꝗ̃s
doãticemmm̃sã ĩ aliquẽ aut in¬
aliquos filiorũ fecit neccͣium. hãt
indism̃butõe hr̃titaus tãtã uni¬
cuiq filĩorũ ẜuare ex lege partẽ
qũata fuit p̾us qua dõatõemp̃r
ĩfiliũ aut filios quos en honõa¬

Expanded text:
r a nobis lege in sua virtute manente illud volumus, ut si quis donationem inmensam in aliquem aut aliquos filiorum fecerit, necessarium habeat in distributione hereditatis tantam unicuique filiorum servare ex lege partem, quanta fuit priusquam donationem pater in filium aut filios, quos ea honora