comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit enim ꝓpiciatorium utpote archȩ o¬
ꝑculum non nichil habere spissitudinis:
deauratio uͦ multotiens pene inmo pe¬
nitus nichil uidet᷑ habere ñ dicam crassi¬
tudinis s soliditatis. Quid enim deaura¬
tionem rectius appellem: qͣm quandam
sensus ext̾ioris illusionem: Illud siqͥdem
cui deauratio suꝑducit᷑: totum aureum
esse in sui exteriori mentit᷑ Sic minirũ
sic illa scientia qͦ inflat quoꝵdam qͥdem
alta sapientium s carnalit̾ desipientiũ:
oculos magis illudit. qͣm illuminat. Quo
enim tͥ scientia ext̾ioꝵ: nisi forte te adiu¬
uet ad scientiam int̾iorum : Alioquin:
sapientia tua stulticia ẽ apud dͣm. Quid
tͥ ꝓdest cetera om̃ia scisse: & terpsum nes¬
cire. creatoremq tuum ignorare: Qͥa tm̃
głaris mundi philosophe: Si głari opor¬
tet: non in te s in dño gloriare. Profecto
si hec tua sapientia insipida & doctrina
indocta te ad cognitionem tui seu notici

Expanded text:
tuit enim propitiatorium utpote arcae otuit enim propitiatorium utpote arcae operculum nonnihil habere spissitudinis, deauratio vero multoties, imo penitus nihil videtur habere non dicam crassitudinis, sed soliditatis. Quid enim deaurationem rectius appellem quam quamdam sensus exterioris illusionem? Illud siquidem cui deauratio superducitur, totum aureum esse visui exteriori mentitur. Sic nimirum, sic scientia illa quae inflat quorumdam quidem alta sapientium, sed carnaliter desipientium oculos magis illudit quam illuminat. Quo enim tibi scientia exteriorum nisi forte te adjuvet ad scientiam interiorum? Alioquin sapientia tua stultitia est apud Deum. Quid tibi prodest caetera omnia scisse, et teipsum nescire, Creatoremque tuum ignorare? Quid tantum gloriaris mundi, philosophe? Si gloriari oportet, non in te, sed in Domino gloriare . Profecto, si haec tua sapientia insipida et doctrina indocta te ad cognitionem tui, seu etiam
Abbreviated transcription (Latin):
to manifestius & ꝑ fortitudinem fugien¬
da. ⁊ ꝑ despectum calcanda cognoscitur.
Qmius enim in ipsis sint innumera ex di¬
uina dispositione miranda: sunt tam̃ ea-¬
dem ipsa u ꝓ sui mutabilitate contẽpnen¬
da. & ꝓ nr̃a utilitate fugienda. Quid ẽ qđ
ꝓpiciatorium ne lignis immediate iunga¬
tur. deaurationis int̾positione semouetur:
nisi qd ex mutabilium cognitione. ⁊mu¬
tabilitatis contempłone ab eoꝵ amore re¬
pellimur: Attendat gͦ unusqͥsq nr̃m
in huiꝰmodi ꝓpiciatorium: & tunc redeat
ad seipsum. Escce ꝓpiciatorium nr̃m imiᷤ
suꝑeminet: in summis iacct. Suꝑemi¬
net ut p̃sicdeat: iacet ut qͥescat. Nccẽde
gͦ & tu ad cor altum. fige in sũmis desid̾i¬
um tuum: ꝙ inuenisti tam iocundum
qͣm tranqͥllum reclinatorium. Item.
adhuc differentiam harum
contempłonum ꝓpͥam ⁊ speci¬
alem ostendere: si in earũ figu¬
ram uolumꝰ diligentius intendere. Opor¬

Expanded text:
to manifestius, et per formidinem fugiento manifestius, et per formidinem fugienda, et per despectum calcanda cognoscitur. Quamvis enim in ipsis sint innumera ex divina dispositione miranda, sunt tamen eadem ipsa et pro sui mutabilitate contemnenda, et pro nostra utilitate fugienda. Quid est quod propitiatorium ne lignis immediate jungatur deaurationis interpositione semovetur, nisi quod ex mutabilium cognitionis, et mutabilitatis contemplatione ab eorum repellimur? Attendat ergo unusquisque nostrum in hujusmodi propitiatorium et tunc redeat ad seipsum. Ecce propitiatorium nostrum imis supereminet, in summis jacet. Supereminet ut praesideat, jacet ut quiescat. Ascende ergo et tu ad cor altum, fige in summis desiderium tuum et invenisti tam jucundum quam tranquillum reclinatorium. CAPUT  tamen adhuc differentiam harum contemplationum propriam et specialem ostendere si in earum figuram velimus diligentius intendere. Opor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciatoriĩ nr̃i opiis recte qͥdem lignis om¬
nib suꝑfertur: qͥa caltatis undiq corꝑali¬
uim fantasmatũ occursib sublimis huiꝰ
inuestigationis libramine animus ad sũ¬
ma leuatur: & in eoꝵ ammiratione suspen¬
ditur: Ibi qͥdem arche nr̃e deauratio pau¬
latim surgit ab imo: ꝙ dũ sensim ad alti¬
ora ꝓficit. qͣndoq archȩ nr̃ȩ sũmitatem
apprehendit. Sic minirũ sic ex rerũ ui¬
sibilium cognitione. ex uanitatis imuita¬
bilitatisq consid̾atione cogitur aminus
ea ipsa qͦ in imis mirat᷑ fugere: & de qͦdã
quasi immensȩ fluctuationis diluiuo
in auram uerȩ libertatis effugere: cui
est ꝑiculum plene euasisse inferiora om¬
na ꝑ despectum calcare: & in sũmis ⁊ue¬
ris bonis ꝑ desid̾ium reqiniescere. Nichil
uerius. nichil rectius. Utiq & absq ulla
dubitatione mundanoꝵ mutabilitas qͣn¬
to diligentius conspicit᷑: tanto melius tan¬

Expanded text:
propitiatorii nostri opus recte quidem lignis ompropitiatorii nostri opus recte quidem lignis omnibus super fertur, quia, calcatis undique corporalium phantasmatum occursibus, sublimis hujus investigationis libramine animus ad summa levatur, et in eorum admiratione suspenditur. Ibi quidem arcae nostrae deauratio paulatim surgit ab imo, et dum sensim ad altiora proficit quandoque arcae nostrae summitatem apprehendit. Sic nimirum sic ex rerum visibilium cognitione ex vanitatis mutabilitatisque consideratione cogitur animus ea ipsa quae minus miratur fugere, et de quodam quasi immensae fluctuationis diluvio in auram verae libertatis effugere cui est periculum plene evasisse inferiora omnia per despectum calcare, et in summis et veris bonis per desiderium requiescere. Nihil verius, nihil certius utique et absque ulla dubitatione mundanorum mutabilitas quanto diligentius conspicitur, tanto melius, tan
Abbreviated transcription (Latin):
onem: nisi qͣntum ÷ inter dñam ⁊ an¬
cillam: int̾ inclitam & ignomimosam
eruditam & fatuam: Uidisti qͣntum
hoc contempłonis genus suꝑemineat
pͥmo: attende & nnc qͣntum differat
a scđ̃o. Compara ad iniuicem figuram
amboꝵ. Cogita qͥd sit int̾ archȩ deau¬
rationem & ꝓpiciatorium aureũ: opus
uidelicet scđm & qͣrtum. Attende itaq
utͥusq fitum & locum. Et illud qͥdem
adheret: istud aũt suppoint᷑ ligno. S
& illud surgit ab imo: istud uͦ iacet in
summo. Et quidem utrumq opus ex
auro conficitur: nam ꝙ in utͣq harũ
speculationum rerũ existentium racio
querit᷑: s in illa rõnem rerum uisibili¬
um. in ista essentiaꝵ inuisibilium dig¬
nitatem aut occultam rinamur: aut̃
propalatam miramur: Ibi gͦ ligna qͦdam
uelut auri fulgore ornamus: uͥ rerũ can¬
sam. modũ. dispositionem cum rõnis as¬
signatione discuitimus. S artificiale illud

Expanded text:
onem, nisi quantum est inter dominam et anonem, nisi quantum est inter dominam et ancillam, inter inclytam et ignominiosam, eruditam et fatuam? Vidisti quantum hoc contemplationis genus superemineat primo, attende et nunc quantum differat a secundo. Compara adinvicem figuram amborum. Cogita quid sit inter arcae deaurationem et propitiatorium aureum, opus videlicet secundum et quartum. Attende itaque utriusque situm et locum. Et illud quidem adhaeret, istud autem superponitur ligno. Sed et illud surgit ab imo, istud vero jacet in summo et quidem utrumque opus ex auro conficitur. Nam et in utraque harum speculationum rerum existentium ratio quaeritur. Sed in illa rationem rerum visibilium, in ista essentiarum invisibilium dignitatem aut occultam rimamur, aut propalatam miramur. Ibi ergo ligna quaedam velut auri fulgore ornamus ubi rerum causam, modum, dispositionem cum rationis assignatione discutimus. Sed artificiale illud
Abbreviated transcription (Latin):
sit inter pͥmum ꝙ hoc de quo
loquim᷑ quartum: Discute si
potes qͣntum a se distent aurũ
et lignum. Nam pͥmum opus ex ligno
qͣrtum ex auro conficit᷑: & pͥma ꝑ pͥmum
opus. scda ꝑ scd̾m consid̾ationis species fi¬
guratur. Qnͣtum a se differre putamus
sp̃m & corpusͦ Si tantũ a se distant corpꝰ
et corpus: qͣnta erit differentia corꝑis et
sp̃c: Compara si placet solem cũ silice: ꝙ
quȩ sit sũmoꝵ ⁊ infimoꝵ corpoꝵ diffe¬
rentia facile potes adu̾tere. Longe tam̃
maior creditur cuiꝰ libet differentia cor¬
poris ad quẽlibet sp̃m: qͣm possit eẽ diffe¬
rentia quoꝵlibet ꝙ qͣmlibet dissimilium
corpoꝵ. Puto qͥa scd̃m distantiam essenci¬
arum: erit etiam differentia scienciaꝵ.
Qnta au̾t differentia sit harum qͦs hic
ad inuicem conferimꝰ speculationim:
saltem re admoneat utriꝰq instrumen¬
tum. Illa siqͥdem ymaginationi ista au¬
tem innititur rõii. S qͣntum int̾esse
putamus int̾ ymaginationem & raci¬

Expanded text:
sit inter primum et hoc de quo loquimur quartum? Discute, si potes, quantum a se distent aurum et lignum. Nam primum opus ex ligno, quartum ex auro conficitur; et prima per primum opus, secunda per secundum considerationis species figuratur. Quantum a se differre putamus spiritum et corpus. Si tantum a se distant corpus et corpus, quanta erit differentia corporis et spiritus? Compara, si placet, solem cum silice, et quae sit summorum et infimorum corporum differentia facile potes advertere. Longe tamen major creditur cujuslibet differentia corporis ad quemlibet spiritum, quam possit esse differentia quorumlibet, et quamlibet dissimilium corporum. Puto quia secundum distantiam essentiarum erit etiam differentia scientiarum. Quanta autem differentia sit harum quas sic ad invicem conferimus speculationum saltem te admoneat utriusque instrumentum. Illa siquidem imaginationi, ista autem innititur rationi. Sed quantum interesse putamus inter imaginationem et rati
Abbreviated transcription (Latin):
giter tͥbuit. multosq electoꝵ his uir¬
tutum diuitiis uiduatos in uiciis diu
iacere ꝑmittit. Si uͦ in om̃i huiꝰmodi
fluctuatione p̃dictos diuinȩ sap̃iȩ cir¬
culos fidei mani fortit̾ apprehendimꝰ:
ad firmum certitudinis statum nos¬
ipsos citius erigimꝰ. Si his circulis for¬
titer inheremus. si d̃m non mͦ omnia
scire. om̃ia disponere. immo om̃ia ab
ȩt̾no & prescisse ⁊ p̾ordinasse firmiter
credimꝰ: facile p̃uidere poterimus qͦmͦ
ui his om̃ib sapientiȩ sue ꝑitiam com¬
mendat: qd̾ in tam tenebrosa tantȩ co
p̃destinationis & dispositionis suȩ cur¬
sum in tanta tot ꝑturbationũ silua
nullum unqͣm alicuniis offensionis ob¬
staculum qͣntulumcũq p̃pediat: qđ
int̾ tot inutabilitatis anfractus ꝑ eqͥ¬
tatis & pietatis semitas absq ullo eua¬
gationis deuio ad destinatum locum

Expanded text:
giter tribuit, multosque electorum his virgiter tribuit, multosque electorum his virtutum divitiis viduatos in vitiis diu jacere permittit? Si vero in omni hujusmodi fluctuatione praedictos divinae sapientiae circulos fidei manu fortiter apprehendimus, ad firmum certitudinis statum nosipsos citius erigimus. Si his circulis fortiter inhaeremus, si Deum non modo omnia scire, omnia disponere, imo omnia ab aeterno et praescisse, et praeordinasse firmiter credimus, facile praevidere poterimus quomodo in his omnibus sapientiae suae peritiam commendat, quod in tam tenebrosa tantae conpraedestinationis suae et dispositionis cursum in tanta tot perturbationum silva nullum unquam alicujus offensionis obstaculum quantulumcunque praepediat, quod inter tot mutabilitatis amfractus per aequitatis et pietatis semitas absque ullo evagationis devio ad destinatum locum
Abbreviated transcription (Latin):
utiq factum esse qͥs neget ut antiquitas
fortune fanum erigeret. altare consecra¬
ret.Certe si solis sola bona. ⁊ solis ma¬
lus sola mala contingere cernerent:
id recte id iuste fieri nec imꝑiti negarent.
Si uͦ bonis tantummꝰ mala & maliss
tm̃m bona accidissent: in huiꝰmodi di¬
spositionis rõne assignanda minꝰ for¬
tassis laborarent. Uideret᷑ forte dumȩ
iusticiȩ congruere: non nͥ multis labo¬
rib ꝓbatos ad p̃mia ęt̾na ꝓuehere. Nc̃
au̾t cum cõmiinis casus cominunter
om̃es inuoluat: qͣntum pritas in tan¬
ta diutnoꝵ iudicioꝵ abysso humana
consideratio fluctuat. Si enm tan¬
tam moꝵ diu̾sitatem diuina iusticia
non ignorat: cur queso morib tã dispa¬
ribus disparia non dispensat: Si deus
maloꝵ om̃tum finem p̾uidit: si certos
quosq ad uitam p̃ordinauit: qͥd que¬
so ẽ qd̵ sapientiȩ ceteroꝵq spualium ca¬
rismatũ dona repbis etiam qͥbdam lar¬

Expanded text:
utique factum esse quis neget, ut antiquitas utique factum esse quis neget, ut antiquitas Fortunae fanum erigeret, altare consecraret? Certe, si solis bonis sola bona, et solis malis sola mala contingere cernerent, id recte, id juste fieri nec imperiti negarent. Si vero bonis tantummodo mala, et malis tantummodo bona accidissent, in hujusmodi dispositionis ratione assignanda minus fortassis laborarent. Videretur fortae divinae justitiae congruere nonnisi multis laboribus probatos ad praemia aeterna provehere. Nunc autem cum communis casus communiter omnes involvit, quantum putas in tanta divinorum judiciorum abysso humana consideratio fluctuat? Si enim tantam morum diversitatem divina justitia non ignorat, cur, quaeso, moribus tam disparibus disparia non dispensat? Si Deus malorum omnium finem praevidit, si certos quosque ad vitam praeordinavit, quid, quaeso, est quod sapientiae, caeterorumque spiritalium charismatum dona reprobis etiam quibusdam lar
Abbreviated transcription (Latin):
tis antmi reuelatio format᷑. ꝙ intelli¬
unc illud considatione dig¬
num uidetur. qͣm conuenient᷑ ꝑ moysen
de circulis ⁊ uectib statim subiungit᷑
postqͣm de triplici contempłonis gene¬
re mystica descriptione digessit: qͦd uti
suꝑius monstratũ est de reb uisibilib
surgit. Quis enim nesciat huiꝰ uisibilis
machinȩ tam uaria multiplicitas et
tam multiplex uarietas qͣntȩ confusi¬
oni subiaceat: cum uinu̾sa eque euem¬
ant iusto & impio: bono ⁊ malo. mun
do ꝙ iminundo. ĩmolanti uictimas ⁊
sacrificia contempnenti: Sicut bonꝰ
sic & peccator: ut ꝑuirus ita & ille qͥ ue¬
rum dicebat. Quis queso ẽ iste rerum
ordo. immo qͣnta confusio qđ om̃ib
om̃ia eque eueniunt: qđ bonis bona
& mala. qd malis mala & bona pari sor¬
te contingunt: In tantũ enim huius
confusionis caligo imꝑitoꝵ obtutum
obnubilat: ut deum res hitmanas cu¬
rare dubitet uł penitus diffidat. Hinc

Expanded text:
tis animi revelatio formatur et intellitis animi revelatio formatur et intelliNunc illud consideratione dignum videtur, quam convenienter per Moysen de circulis et vestibus statim subjungitur, postquam de triplici contemplationis genere mystica descriptione digessit quod, uti superius monstratum est, de rebus visibilibus surgit. Quis enim nesciat hujus visibilis machinae tam varia multiplicitas et tam multiplex varietas quantae confusioni subjaceat, cum universa aeque eveniant justo et impio, bono et maloti victimas et sacrificia contemnenti? Sicut bonus sic et peccator, ut perjurus ita et ille qui verum dicebat. Quis, quaeso, est iste rerum ordo, imo quanta confusio quod omnibus omnia aeque eveniunt, quod bonis bona et mala, quod malis mala et bona pari sorte contingunt? Intantum enim hujus confusionis caligo imperitorum obtutum obnubilat, ut Deum res humanas curare dubitet vel penitus diffidat. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
depõnitur. Profecto in diuinoꝵ oꝑum
rõne eiusq contẽplatione qͣnto amplius
aminirando delectaris & delectando ãmi¬
raris: tanto libentius immoraris. tanto
diligentius ꝑscrutaris. ꝓfundiusq illu¬
minaris. Quotiens ex ammiratione tua
animꝰ tuus ꝑ diu̾sa rapitur. & ad singula
delectabilit̾ afficitur. totiens archa tua
circuifert᷑ qr contemplatio tua dilata¬
tur. Si te ammiratio tua ad altiora et
profundiora rapit. ⁊ te in eoꝵ inuestiga N¬
tione delectabilit̾ suspendit: minirum arc̃¬
archa tua in altum surgit. qͥa intelligen¬
tia tua subtiliora capit. Qndo decrescit
seu etiam deficit speculationis ãmiratio
s ammirationis delectatio. archa deponi¬
tur ad ima: qr cessat reuelatio diuina.
In hunc itaq modũ scđ̃m qualitatem
et qͣntitatem nr̃e ammnirationis ꝙ exul¬
tationis archa nr̃a minc in gẏrum flec¬
titur. nunc ad alta sustollitur. nunc ad
tma deponit᷑: qr scđm desid̾ium estuan¬

Expanded text:
ecto in divinorum operum ecto in divinorum operum ratione ejusque contemplatione, quanto amplius admirando delectaris et delectando admiraris, tanto libentius immoraris, tanto diligentius perscrutaris, profundiusque illuminaris. Quoties ex admiratione tua animus tuus per diversa rapitur, et ad singula delectabiliter afficitur, toties arca tua circumfertur quia contemplatio tua dilatatur. Si te admiratio tua ad altiora et profundiora rapit, et te in eorum investigatione delectabiliter suspendit, nimirum arca tua in altum surgit, quia intelligentia tua subtiliora capit. Quando decrescit, seu etiam deficit speculationis admiratio et admirationis delectatio, arca deponitur ad ima, quia cessat revelatio divina. In hunc itaque modum secundum qualitatem et quantitatem nostrae admirationis et exsultationis arca nunc in gyrum flectitur, nunc ad alta sustollitur, nunc ad ima deponitur, quia secundum desiderium aestuan
Abbreviated transcription (Latin):
iusmodi gͦ uectes circulis aureis inseran¬
tur: ꝙ scd̃m dm̃cum docum̃tum uel p̃¬
ceptum numqͣm foris extrahant᷑. Sit
semꝑ ammiratio tua intͣ spectaculum
sit delectatio tua in consid̾atione p̃desti¬
nationis & dispositionis diuine. Semꝑ
in illis inuenes qͦd mireris: semꝑ in istis
repꝑies unde delecteris. Quid gͦ necesse
erit alia ꝓ aliis querere: & ꝑ uana huc il¬
lucq cogitationum euagatione discur¬
rere: Nusqͣm copiosior materia amini¬
randi: misqͣm utilior causa gͣrulandi.
Sane & in his ⁊ illis inuenies unde mire¬
ris: ꝙ in qͦ delecteris. Namq uterq uec̃¬
tis qͣmus uno lateri uicinuis ihereat:
neuter tñ a neutro multũ se elongat.
In his gͦ semꝑ sit ammiratio tua: in istis
semꝑ sit delectatio tua. Sint gͦ huiꝰ mo¬
di uectes in hunc modũ inserti semꝑ in
circulis aureis: & dũicum p̾ceptum te
illucq circũfertur: his uectib
alta sustollit᷑. his iterũ ad ima

Expanded text:
jusmodi ergo vectes circulis aureis inseranjusmodi ergo vectes circulis aureis inserantur, et secundum Dominicum documentum, vel praeceptum nunquam foris extranantur. Semper sit admiratio tua intra spectaculum sit delectatio tua in consideratione praedestinationis et dispositionis divinae. Semper in illis invenies quod mireris, semper in istis reperies unde delecteris. Quid ergo necesse erit alia pro aliis quaerere, et per vana huc illucque cogitationum evagatione discurrere. Nusquam copiosior materia admirandi, nusquam utilior causa gratulandi. Sane et in his et illis invenies unde mireris, et in quo delecteris. Nam uterque vectis quamvis uno lateri vicinius inhaereat, neuter tamen a neutro multum se elongat. In his ergo semper sit admiratio tua, in istis semper sit delectatio tua. Sint ergo hujusmodi vectes in hunc modum inserti semper circulis aureis et Dominicum praeceptum te illucque circumfertur, his vectibus in alta su
Abbreviated transcription (Latin):
habeant ad uectis modum q possint ue¬
ctium explere officium: sit utͣq robus¬
ta. sit aũt n utraq deaurata. Fiant gͦ
de robore constantiȩ dirigant᷑ ad normã
iusticie: oꝑiantur ambȩ de auro sapien¬
ciȩ: ut sint ambȩ & ꝑ fortitudinem ualide.
& ꝑ eqͥtatem directȩ. ⁊ ꝑ discretionẽ splen-¬
dide. Multum ꝑ om̃em modum placet
in his uectib huiꝰmodi deauratio: quia
multum in om̃ib ualet prudens & ꝓ¬
nus discreta congratulatio nr̃a: ut m¬
chil p̃destinatione uł dispositione diuina
ueneremur qͦd uanum sit. Scit utiq utͣ¬
q illarum ẽẽ mirabilis: sine patͦcinio fal¬
sitatis. Scit qͥdem & utraq istarũ esse
dulcis: sine condim̃to uanitatis. Nichil
gͦ in di p̾sciencia. nichil in ipsius scien¬
cia miremur qͦd sit falsum: nicħ in dei
p̃destinatione. nichil in eiꝰ dispositione
uenerem᷑ qͦd sit uanum: & sapientiȩ au¬
ro quo debuimꝰ uectes nr̃os oꝑuimus. Hu¬

Expanded text:
habeant ad vectis modum, et possint vehabeant ad vectis modum, et possint vectium explere officium, sint utraque robusta, sint autem et utraque deaurata. Fiant ergo de robore constantiae, dirigantur ad normam justitiae, operiantur ambae de auro sapientiae, ut sint ambae et per fortitudinem validae, et per aequitatem directae, et per discretionem splendidae. Multum per omnem modum placet in his vectibus hujusmodi deauratio, quia multum in omnibus valet prudens et pnus discreta congratulatio nostra ut nihil in praedestinatione vel dispositione divina veneremur quod vanum sit. Scit utique utraque illarum esse mirabilis, sine patrocinio falsitatis. Scit quidem et utraque istarum esse dulcis sine condimento vanitatis. Nihil ergo in Dei praescientia, nihil in ipsius scientia miremur quod sit falsum, nihil in Dei praedestinatione, nihil in ejus dispositione veneremur quod sit vanum, e sapientiae auro quo debuimus vectes nostros operuimus. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
beat magna ãmiratio & ingens exul¬
uto quia iam laboriosum ñ
er it inuiemre cuiꝰmodi uectẽ
hutꝰmodi circuli debeant ha¬
bere: uł quem in qͦ latere debeamus po¬
nere. In his siqͥdem quȩ magis miran¬
da sunt opus ẽ minirum magna am¬
miratione: in illis aũt que iocundiora
uident᷑ uti utile erit magna exultati¬
one. Sit gͦ magna nr̃a ammiratio. sit.
uehemens nr̃a exultatio: & quales exi¬
git diumoꝵ oꝑum contemplatio. Sit
utraq magna. sit ut᷑q fortis. sint am¬
bȩ robustȩ in modum uectis: & quȩ suf¬
ficere possint ad euectionem tanti oñis.
Faciamus gͦ de utraq uectem ligneum:
ñ baculum arimdineum. Debet autẽ
non de qͦlibet ligno fieri. s de sethim lig¬
no uidelicet forti ⁊ incorruptibili: ut
sint & ꝑ fortitudinem inflexibiles. & ꝑ
longanimitatem incorruptibiles. Bo¬
ni sane huiꝰmodi uectes ambo. magna
scilicet & diuturna ammniratio. ingens
n ꝑ seuerans exultacio. Ut aũt formã

Expanded text:
ns exsulo quia jam laboriosum non erit invenire cujusmodi vectes hujusmodi circuli debeant habere, vel quem in quo latere debeamus ponere. In his siquidem quae magis miranda sunt, opus est nec mirum magna admiratione, in illis autem quae jucundiora videntur uti utile erit magna exsultatione. Sit ergo magna nostra admiratio, sit vehemens nostra exsultatio et quales exigit divinorum operum contemplatio. Sit utraque magna, sit utraque fortis, sint ambae robustae in modum vectis, et quae sufficere possint ad evectionem tanti oneris. Faciamus ergo de utraque vectem ligneum non baculum arundineum. Debet autem non de quolibet ligno fieri, sed de setim ligno videlicet forti et incorruptibili, ut sint et per fortitudinem inflexibiles, et per longanimitatem incorruptibiles. Boni sane hujusmodi vectes ambo, magna scilicet et diuturna admiratio, ingens et perseverans exsultatio. Ut autem formam
Abbreviated transcription (Latin):
danoꝵ spectaculoꝵ intuitu defigere:
& qͣntum hunis speculationis amplitu¬
do exigit. intelligentiȩ suȩ radios circũ¬
quaq diffundere: Quis inqͣm ille ẽ qͥ
tantam apud se auri copiam inueniat.
qͥ tanta intelligentię uiuacitate iigeat.
ut sufficient̾ ꝙ ad manum habeat. unde
et quomͦ possit ꝓpiciatorium suum
in tantam longitudinem extendere. et
in eam latitudinem expandere. qͦ pos¬
sit totam archam oꝑire: qͥ eo usq incȩ¬
lestium animoꝵ concordiam. in sp̃uali¬
um gaudioꝵ armoniam intendat. ut
om̃em mundanam głam. om̃em huma¬
nam prudentiam ⁊ ꝑ despectum deor¬
sum p̾mat: & sibi ipsi interim ꝑ obluri¬
onem abscondat: Optimus mundator
auri. peritus artifex ꝓpiciatorii. qͥ tan¬
ta nouit intentione inherere cȩlestib
q̃rens sola quȩ sursum sunt saꝑe: ut
nichil infimoꝵ om̃ium uł ꝑ desid̾ium
respiciat. uł ꝑ cogitationem au̾tat. Qnͣ¬
tum aut̃ hoc contempłonis gemis mi¬

Expanded text:
danorum spectaculorum intuitu defigere, danorum spectaculorum intuitu defigere, et quantum hujus speculationis amplitudo exigit intelligentiae suae radios circumquaque diffundere? Quis, inquam, ille qui tantam apud se auri copiam inveniat, qui tanta intelligentia vivacitate vigeat, ut sufficienter, et ad manum habeat unde et quomodo possit propitiatorium suum in tantam longitudinem extendere, et in eam latitudinem expandere quo possit totam arcam operire, qui eousque in coelestium animorum concordiam, in spiritalium gaudiorum harmoniam intendat, ut omnem mundanam gloriam, omnem humanam prudentiam, et per despectum deorsum premat et sibi ipsi interim per oblivionem abscondat? Optimus mundator auri peritus artifex propitiatorii, qui tanta novit intentione inhaerere coelestibus, quaerens sola quae sursum sunt sapere, utnfimorum omnium, vel per desiderium respiciat, vel per cogitationem advertat. Quantum autem hoc contemplationis genus mi
Abbreviated transcription (Latin):
potius qͣm adiuuare animos suspensos
in huiꝰ contempłonis specula. Qnto enĩ
corporalium fantasmatũ ꝑfectius obli¬
uiscimur: tanto ꝓfundus tanto libe¬
rius suꝑmundanaꝵ essentiaꝵ occulta
rimamur. Mundet gͦ aurum fuum
studeatq purgare intellectum ab om̃i
incursione fantasmatum: qͥ anhelat
ad faciendum sibi ꝓpiciatorium. Quis
mͥ det inuenire uirum duntiaꝵ uirũ
plene eruditum. talem deniq uirum
cui nec desit auri copia nec artis indus¬
tria. ad faciendum ꝓpiciatorium qͦ oꝑi¬
enda ẽ archa: Quis ille ÷ qͥ sciat aurũ
suum ab om̃i scoria mundare. qͥ noue¬
rit cor suum ab om̃i fantasia adeo pur¬
gare qͣntum exigit dignitas oꝑis uel
urget auctoritas p̃ceptoris: Quis ille est
qͥ sciat huiꝰmodi opus. & ad diffinitum
autino docum̃to modum distendere. ẜ
ad certam mensurã restringere. qͥ no¬
uerit cor suum infimaꝵ rerum cogita¬
tionib in imo relictis. in solo suꝑmũ¬

Expanded text:
potius quam adjuvare animos suspensos potius quam adjuvare animos suspensos in hujus contemplationis specula. Quanto enim corporalium phantasmatum perfectius obliviscimur, tanto profundius, tanto liberius super mundanarum essentiarum occulta rimarum. Mundet ergo aurum suum, studeatque purgare intellectum ab omni incursione phantasmatum qui anhelat ad faciendum sipi propitiatorium. Quis mihi det invenire virum divitiarum, virum plene eruditum, talem denique virum cui non desit auri copia, nec artis industria ad faciendum propitiatorium quo operienda est arca? Quis ille est qui sciat aurum suum ab omni scoria mundare, qui noverit cor suum ab omni phantasia adeo purgare quantum exigit dignitas operis, vel urget auctoritas praeceptoris? Quis ille est qui sciat hujusmodi opus et ad diffinitum divino documento modum distendere, et ad certam mensuram restringere: qui noverit cor suum infimarum rerum cogitationibus in imo relictis in solo supermun
Abbreviated transcription (Latin):
bemus oꝑa tna pauꝑcula ⁊ indiscipli¬
uata. Nec habes aurũ: nec nosti artifici¬
um. Quicqͥd aliud est qͣm aurum qͦd
paras offerre: non interim eo opus
habemus: tolle qͦd tuum ẽ ꝙ uade. Nil
in hoc oꝑe opus habemus capraꝵ pilis:
s nec pellib arietinis. seu etiam quib¬
libet lignis. Qͣmuis multũ sis diues. &
si hec seu his aliqͥd amplius habes. aurũ
tam̃ habere non potes: nec est tͥ in quo
artifices adiuues. Pili capraꝵ sordes
concupiscenciaꝵ ex carnis delectatione
fetide diligent̾ inspectȩ sepuis retracta¬
tȩ: aduiuare possunt cõpunctos in ora¬
tione. Exempla passionum ⁊ quȩius pel¬
les arietum ꝓpͥo sanguine rubricatȩ: iu¬
uare possunt quauis afflictos tribula¬
tione. Pietatis oꝑatio & huiꝰmodi quȩli¬
mundi silua abscissȩ. ⁊ ad iusticiȩ normã
dolatȩ: ꝓdesse possunt sedulis in admi¬
mstratione. S hoꝵ om̃ium & huiꝰmo¬
di quoꝵlibet memoria turbare potest

Expanded text:
bemus opera tua paupercula, et indisciplibemus opera tua paupercula, et indisciplinata. Nec habes aurum, nec nosti aurificium. Quidquid aliud est quam aurum quod paras offerre, non interim eo opus habemus; tolle quod tuum est, et vade. Nil in hoc opere opus habemus caprarum pilis, sed nec pellibus arietinis, seu etiam quibuslibet lignis. Quamvis multum sis dives, et si haec, seu his aliquid amplius habes, aurum tamen habere non potes, nec est tibi in quo aurifices adjuves. Pili caprarum sordes concupiscentiarum ex carnis delectatione fetidae diligenter inspectae saepius retractatae adjuvare possunt compunctos in oratione. Exempla passionum et quaevis pelles arietum proprio sanguine rubricatae juvare possunt quavis afflictos tribulatione. Pietatis operationes et hujusmodi quaelimundi silva abscisae et ad justitiae normam dolatae prodesse possunt sedulis in administratione. Sed horum omnium, et hujusmodi quorumlibet memoria turbare potest
Abbreviated transcription (Latin):
tu subtili ⁊ puro. Quid hic facis fantas¬
matũ corporalium creatrix. moderatͥx
reparatͥx ymaginatio: Recedat ꝓcul ab
hoc negocio tot fantasiarũ formatͥx yma¬
ginatio: quȩ tot corporaliũ formas coti¬
die uouas creat. antiquas reꝑat: & ꝑ tã
multiplices uariosq modos ꝓ arbitrio di¬
sponit & ordinat. Nil ꝓsunt immo mul¬
tum obsunt suoꝵ simulachroꝵ tam co¬
piosa multitudo. Quid te imꝓbam huic
operi ingeris: qͥd te in huiꝰ contempło¬
nis officinam cũ tanta importuntate
intrudis: Quid tu in hac officina: qͥd
ł cum pura intelligentia: Nescis oꝑa¬
rim auro: nil tͥ in tali artificio. Nescis
purgare aurum: quȩ semꝑ turbas in¬
tellectum purum. Aurum tuum mix¬
tum ẽ scoria: immo auri tͥ milla est co¬
pia. Faciendum ẽ ꝓpiciatorium nr̃m
de auro purissimo: non ⁊ tͥ qͦd offeras
non ẽ omĩno quod agas ad tale ꝙ in ta¬
li negocio. Nichil in hoc oꝑe opus ha¬

Expanded text:
tu subtili et puro. Quid hic facit phantastu subtili et puro. Quid hic facit phantasmatum corporalium creatrix, moderatrix et reparatrix imaginatio? Recedat procul ab hoc negotio tot phantasiarum formatrix imaginatio, quae tot corporalium formas quotidie novas creat, antiquas reparat, et peritam multiplices variosque modos pro arbitrio disponit et ordinat. Nihil hic prosunt imo multum obsunt suorum simulacrorum tam copiosa multitudo. Quid te improbum huic operi ingeris? Quid te in hujus contemplationis officinam cum tanta importunitate intrudis? Quid tu in hac officina, quid tibi cum pura intelligentia? Nescis operari in auro nil tibi in tali artificio. Nescis purgare aurum qui semper turbas intellectum purum. Aurum tuum mistum est scoria, imo auri tibi omnino nulla est copia. Faciendum est propitiatorium nostrum de auro mundissimo, non est tibi quod offeras, non est omnino quod agas ad tale et in tali negotio. Nihil in hoc opere opus ha
Abbreviated transcription (Latin):
cenda inidebant᷑ exequu¬
ti sumus: postulat ex¬
positionis ordo ut de qͣr
to contemplationis ge¬
nere aliqua loqui debeamꝰ. Constat itaq hoc
contempłonis genus uti suꝑnis iam dix¬
imus in incorporeis & inuisibilib essenci¬
is. ut pote spiritib angłicis & sp̃ib huma¬
mis. Digna sane materia: digna plane
corum seientia. H ee ẽ enim nobilis illa
umo nobilissima creatura ad ymaginẽ
cũi creata om̃ib creaturis p̃lata: ad sum¬
mum bonũ facta: in ipso ⁊ de ipso bono¬
rum om̃ium creatore beanda. Ceteraꝵ
om̃ium ꝓfecto creaturaꝵ sciencia scien¬
ciam hoꝵ quasi ab imo respicit:: & qͣntũ¬
cũq extrescat qͣmuis multum se erigat.
ad huiꝰ celsitudinis culmen ñ ꝑtingit. At¬
tende qͣm recte designet᷑ ꝑ propiciatori¬
um qͦd erat qͥdem totum non deauratũ
s aureum: totum de auro solo mundo
atq purissimo factum. Illud uidet᷑ fieri
de auro puro & mundo: tu doceris ex eo
in hac consid̾atione uti deberi intellec̃¬

Expanded text:
cenda videbantur exsecuti sumus, postulat expositionis ordo ut de quarto genere contemplationis aliqua loqui debeamus. Constat itaque hoc contemplationis genus uti superius jam diximus, in incorporeis et invisibilibus essentiis utpote spiritibus angelicis, et spiritibus humanis. Digna sane materia, digna plane eorum scientia. Haec est enim nobilis illa imo nobilissima creatura ad imaginem Dei creata, omnibus creaturis praelata, ad summum bonum facta ipso et de ipso bonorum omnium Creatore beanda. Caeterarum omnium profecto creaturarum scientia scientiam horum quasi ab imo respicit; et quantumcunque excrescat, quamvis multum se erigat, ad hujus celsitudinis culmen non pertingit. Attende quam recte designetur per propitiatorium quod erat quidem totum non deauratum, sed aureum totum, de auro solo mundo atque purissimo factum. Illud jubetur fieri de auro puro et mundo, tu doceris ex eo in hac consideratione uti debere intellec
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia capit: ininsibiłr qͥdem. s pre-¬
sentiałr. s eẽntialit᷑. S ht̃ sane ocłus
hic intellectualis añ se uelum mag¬
num oppansum. ex peccati delectati¬
one fuscatum:. & tot desid̾iorum car¬
nalium multiplicitate uaria contex¬
tum: qd̾ contẽplantis intuitũ a diui¬
noꝵ sec̾toꝵ archanis arceat: nͥ qͣntũ
driuna dignatio quelibet ꝓ sua alioꝵ¬
ue utilitate admisit. Testatur hoc
ꝓpħa: qui dño ꝓclamabat. Reuela o¬
culos meos. ꝓfecto uelatos ocłos habe
se ꝓbat: qui eos a dño reuelari postu¬
lat. Uidet tam̃ anima isto ocło que
citra nelum sunt. hoc ẽ inuisibilia
sua. ea uidelicet q̃ in ip̃a st̃. ñ tam̃ omia:
qr ñ omĩa citra uelum. st̃. S ocło qͥdẽ

Expanded text:
sibilia capit, invisibiliter quidem, sed praesentialiter, sed essentialiter. Sed habet sane oculus hic intellectualis, ante se velum magnum expansum ex peccati delectatione fuscatum, et tot desideriorum carnalium varia multiplicitate contextum, quod contemplantis intuitum a divinorum secretorum arcanis arceat, nisi quantum divina dignatio quemlibet pro sua, aliorumve utilitate admiserit. Testatur hoc Propheta qui Domino proclamabat: Revela oculos meos . Profecto velatos oculos habere se probat, qui eos a Domino revelari postulat; videt tamen anima isto oculo, quae citra velum sunt, hoc est invisibilia sua, ea videlicet quae in ipsa sunt, non tamen omnia, quia non omnia circa velum sunt. Et oc
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t sol de celo. uidebit sent̃ntie illius
u̾itatẽ: quam absq dubio dulce lum̃
et delectabile ocłis uide̾ solem. Sol huiꝰ
diei ht̃ ortum: s nescit occasum. sic et
ip̃e dies caret uesꝑa. qͣmuis incipit ab
aurora. Non nouit illud celum celoꝵ
nͥ unam diem tm̃. S melior ẽ dies u¬
na in atriis eiꝰ suꝑ milia: dierũ inferi¬
orũ celoꝵ. Nam scdm ꝓfecto celum ht̃
dies multãs et noctes etiã innum̾as.
scđm qd̾ sol eiꝰ orit᷑ et occidit: & ad locũ
suũ reu̾itit᷑. Sic et pͥmũ celum accepit

Expanded text:
fuerit sol de coelo, videbit sententiae illius fuerit sol de coelo, videbit sententiae illius veritatem, quam absque dubio dulce lumen et delectabile oculis videri solem. Sol hujus diei habet ortum; sed nescit occasum, sicut et ipse dies caret vespera quamvis incipiat ab aurora. Non novit illud coelum coelorum nisi una diem tantum. Sed melior est dies una in atriis ejus super millia dierum inferiorum coelorum. Nam secundum profecto coelum habet dies multas et noctes etiam innumeras, secundum quod sol ejus oritur, et occidit, et ad locum suum revertitur. Sic et primum coelum accepi
Abbreviated transcription (Latin):
S qui dormiunt nocte dormiunt. nͥ
cte surgebam ad confitendum tͥ. Quid
dicam de huiꝰmodi homine eo qd frustra
expectet diem ⁊ ñ uideat nͨ lucem surgñ¬
tis aurore. fecto qui eimodi sunt: sic̃
cera que fluit auferent᷑. suꝑcecidit ig¬
nis et ñ uider̃t solem. Felices qui fiduci¬
aliter de huiꝰ diei mane psallere audẽt.
Mane astabo tͥ et uidebo: qm̃ ñ ds uo¬
lens iniqͥtatem tu es. Puto huiꝰ meri¬
diem sgc̃asse. qui dilecto suo dicebat.
Indica mͥ qũe diligit anima mea: uͥ
pascis uͥ cubas in mĩdie. Puto huius
diei mane sg̃c̃are uoluisse. eiꝰq: desidĩo
diu estuasse qui dicebat. Sꝑabam us¬
uideret diem istũ. uidit & gauisus est:S
ꝓfecto magnus ẽ quic̃q ille ẽ Neminẽ
tam̃ credo ad huiꝰ diei midiem in hac
dumtaxat carne corruptibili posse
ꝑtinge̾: qͣmiuis negare ñ audeam de
mane. ꝓfecto qͥsqͥs ur̃m ad huiꝰ diei
claritatem pot̾it ꝑuenire. dum ortus

Expanded text:
Sed qui dormiunt, nocte dormiunt, necSed qui dormiunt, nocte dormiunt, neccte surgebam ad confitendum tibi . Quid dicam de homine ejusmodi eo quod frustra exspectet diem et non videat, nec lucem surgentis aurorae. Profecto, qui ejusmodi sunt, sicut cera quae fluit auferentur, supercecidit ignis et non viderunt solem. Felices qui fiducialiter de hujus diei mane psallere audent: Mane astabo tibi et videbo, quoniam non Deus volens iniquitatem tu es . Puto hujus meridiem significasse qui dilecto suo dicebat: Indica mihi, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie . Puto hujus diei mane significare voluisse ejusque desiderio diu aestuasse qui dicebat: Sperabam usultavit ut videret diem istum, vidit et gavisus est? Profecto magnus est quicunque ille est. Neminem tamen credo ad hujus diei meridiem in hac duntaxat carne corruptibili posse pertingere, quamvis negare non audeam de mane. Profecto quisquis vestrum ad hujus diei claritatem poterit pervenire, dum ortus
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq hoꝵ ad intellectuale celum
ꝑtinere. Cur etenim hoc etiã celũ duo
magna luminaria ñdicat᷑ hr̃e. sic̃
et decet̾is oportet credere: ut in hoc
supp̃mo celo speculatio sublimior atq
subtilior sit luminare maius. et specu¬
latio inferior. atq suboscurior sit lumi
celum diem suã: habet nimirũ
et noctem suam. Et si hoc celum
attendimꝰ quadiu in hac uita sumꝰ qͥd
aliud quã noctem habemꝰ uł habere
possumꝰ. donec nox in suo cursu iter ꝑe¬
gerit. et aurora lucis rutilans. noctis
tenebras deterserit: Ceruntam̃ hec
nox sic̃ dies illuminabit᷑: eo qͦd qͥlibet
inferioꝵ celorum dies ab huiꝰ noctis cla¬
ritate suꝑetur. Siqͥdẽ fecit d̾s lunam
et stellas in potestatem noctis: & iccͥco
hec nox illuminatio mea in deliciis
meis. Ht̃ enim lunã suam luminare
illud minꝰ qd̾ suꝑiꝰ assignauimꝰ. Ht̃ et
stellas expandentes lum̃ suũ: multifor¬
mes utiq modos dunaꝵ reuelationũ.

Expanded text:
utrumque horum ad intellectuale coelum utrumque horum ad intellectuale coelum pertinere. Cur etenim hoc etiam coelum duo magna luminaria non dicatur habere, sicut et de caeteris oportet credere, ut in hoc supremo coelo speculatio sublimior atque subtilior sit luminare majus, et speculatio inferior atque subobscurior sit luminummum coelum diem suam, habet nimirum et noctem suam, et si hoc coelum attendimus, quandiu in hac vita sumus, quid aliud quam noctem habemus vel habere possumus, donec nox in suo cursu iter peregerit, et aurora lucis rutilans noctis tenebras deterserit. Verumtamen haec nox sicut dies illuminabitur, eo quod quilibet inferiorum coelorum dies ab hujus noctis claritate superetur. Siquidem fecit Deus lunam et stellas in potestatem noctis, et idcirco haec nox illuminatio mea in deliciis meis. Habet enim lunam suam, luminare illud minus, quod superius assignavimus, habet et stellas expandentes lumen suum multiformes utique modos divinarum revelationum.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃iꝰ ẽẽntiam uide̾ ñ ualet. S dubita¬
ri pot̾ utrumnã eodẽ hoc intellig̃n¬
tie ocło uisuri sumꝰ ea que ultͣ uelum
ẽẽ sg̃canimus: an alius sensꝰ sit qͦutimͦ
ad uidendaͭ iusibilia diuina: & alius
quo modo utim ad uidenda inuisibi¬
lia nr̃a. S qui alium sensũ. intuitũ
suꝑiorum: et alium intuitũ inferioꝵ
ẽẽ contendunt. uideant ũn hoc ꝓbare
possunt. Hinc tñ ẽẽ c̾do qd̃ huiꝰ uocabu¬
li hoc ẽ intelligentie sgc̃ationẽ totiens
confundunt: nam nẽ circa suꝑiorẽ tm̃.
ñc solum circa inferiorẽ speculationẽ.
eiꝰ sgc̃ationem restringunt: ñc utrũq
sensũ sub uniꝰ huiꝰ uocabuli sgc̃atione cõ¬
p̃hendunt. Uerunt̃n hunc geminum
suꝑiorumam et inferioꝵ intuitũ. siue
dicamus gr̃ geminũ quasi in uno ca¬
pite sensum. siue duplex eiꝰdem tamẽ
sensus instrum̃tum. siuie eiꝰde instru¬
m̃ti geminũ effectum: qͥcqͥd horum
uelimꝰ elige: nicħ tñ impedit dicere

Expanded text:
. Sed dubitari potest utrumnam eodem hoc intelligentiae oculo visuri sumus ea quae ultra velum esse significavimus, an alius sensus sit quo utemur ad videnda invisibilia divina, et aliis quomodo utimur ad videnda invisibilia nostra? Sed qui alium sensum intuitum superiorum, et alium intuitum inferiorum esse contendunt, videant unde hoc probare possint. Hinc tamen esse credo quod hujus vocabuli, hoc est intelligentiae significationem, toties confundunt: nam nunc circa superiorem tantum, nunc solum circa inferiorem speculationem ejus significationem restringunt, nunc utrumque sensum sub unius hujus vocabuli significatione comprehendunt. Verumtamen hunc geminum superiorum et inferiorum intuitum, sive dicamus geminum quasi in uno capite sensum, sive duplex; ejusdem tamen sensus instrumentum, sive ejusdem instrumenti geminum effectum, quidquid horum velimus eligere, nihil tamen impedit dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
sublimi solii huiꝰ fastigio. que sit illa
suꝑnoꝵ cuuũ sumina & sempit̾na bea¬
titudo. Nusꝗͣ locoꝵ qũa ex hoc excelsis¬
simo celoꝵ sp̃c ille qui scrutat᷑ omnia.
&̃ ꝓfunda dei sereniꝰ contemplat᷑ inui-¬
sibilia dei que ꝑ ea que fc̃a st intellec¬
ta conspiciunt᷑. Nusꝗͣ tͥ in omni oꝑe¬

Expanded text:
sublimi solii hujus fastigio quae sit illa sublimi solii hujus fastigio quae sit illa supernorum civium summa et sempiterna beatitudo. Nusquam locorum quam ex hoc excellentissimo coelorum spiritus ille qui scrutatur omnia etiam profunda Dei serenius contemplatur invisibilia illa Dei, quae per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Nusquam in omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueni̾nt. figunt cursum suũ. nͨ decet̾o
umꝗͣ. inclinant᷑ ad occasum: s omnino
& absq dubio regnũ celoꝵ intra nos ẽ.
Si in nob̾ ipsis illud inueniri pot̃: ubi
queso qña in hoc celoꝵ summo rectius
querit᷑. citius inuenit᷑ : tutiꝰ possidetur. S¬
Puto quia om̃s illiꝰ regni regiones ha¬
bundãt auro: eo qd̃ simile sit regnũ
celoꝵ thesauro abscondito inagro.
Nam si scientie aurũ. si sap̃iȩ thesaur̃
queris & diligis: uͥ queso habundan¬
tiorem copiã qũa in hoc celorũ sũmo
inuenire pot̾is: Ubi obsecro summe
sap̃ie claritas pot̾it tͥ melius elucesc̾e.
qͣm in exp̃ssa illiꝰ umnagine: qũa in ex¬
cellentissimo eiꝰ oꝑe: anime uidelicet
creatione. reꝑatione. głificatione: Ex
hacsane specula quasi e uicino ualet
& solet uideri qualis sit illa sublimi¬
tas sp̃c angłici: que illa suꝑ eminens
magnitudo sp̃c diuini. Nusꝗͣ locoꝵ
apparet uicinꝰ. cernit᷑ limpidiꝰ. qua e

Expanded text:
rvenerint, figunt cursum suum, nec de caetero unquam inclinantur ad occasum. Si omnino et absque dubio regnum coelorum intra nos est, si nobis ipsis illud inveniri potest, ubi, quaeso, quam in hoc coelorum summo rectius quaeritur, citius invenitur, tutius possidetur? Puto quia omnes illius regni regiones abundant auro, eo quod simile sit regnum coelorum thesauro abscondito in agro. Nam, si scientiae aurum, si sapientiae thesaurum quaeris et diligis, ubi, quaeso, abundantiorem copiam quam in hoc coelorum summo invenire poteris? Ubi, obsecro, summae sapientiae claritas poterit tibi melius elucescere, quam in expressa illius imagine, quam in excellentissimo ejus opere, animae videlicet creatione, reparatione, glorificatione? Ex hac sane specula quasi e vicino valet et solet videri qualis sit illa sublimitas spiritus angelici, quae illa supereminens magnitudo Spiritus divini. Nusquam locorum apparet vicinius, cernitur limpidius quam e
Abbreviated transcription (Latin):
longinqua. Sic sane celum hoc exte¬
rius qd̵ nos dicimꝰ firmam̃tum absq
ulla dubitatione constat ẽe uisibile.
atq corporeũ: et ip̃m quidẽ pͥmum
et omniũ infimum. Quod aut̃ est
t̾ra ad hoc uisibile celum: hoc ẽ sensꝰ
corporeus ad illud int̾num fantasticũ
et ymaginarium celum. Nam sic̃ hoc
uisibile celum omniũ que t̾ra gignit
atq nutrit multitudinẽ. sinus sin mag¬
nitudine comp̃hendit: sic omnrum
que sensus attingit appetitꝰ sugg̾it.
similitudines intrasinum suũ ẏma¬
ginatio includit. In pͥmo itaq celo:
continent᷑ omiriũ uisibiliũ ymagi¬
nes et similitudines. Ad sc̃đm uero
spectant sp̃ualium ipsoꝵ etiam
diuinoꝵ comp̃hensiões & cõtempla¬

Expanded text:
longinqua. Sic sane coelum hoc extelonginqua. Sic sane coelum hoc exterius quod nos dicimus firmamentum, absque ulla dubitatione constat esse visibile atque corporeum, et ipsum quidem primum et omnium infimum. Quod autem est terra ad hoc visibile coelum, hoc est sensus corporeus ad illud internum, phantasticum et imaginarium coelum. Nam, sicut hoc visibile coelum omnium quae terra gignit atque nutrit multitudinem, sinus sui magnitudine comprehendit, sic omnium quae sensus attingit, appetitus suggerit, similitudines intra sinum suum imaginatio includit. In primo itaque coelo continentur omnium visibilium imagines et similitudines. Ad secundum vero tiam spectant spiritualium ipsorum etiam divinorum comprehensiones et contempla
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c siqͥdem oĩa scrutat᷑: etiam ꝓfũ¬
da dei. Si gͦ et tu scrutari paras ꝓfũ¬
da dei: scrutare pͥus ꝓfunda sp̃c tii.
ꝓfundum siqͥdẽ ummo et prauum
ẽ cor hominis et inscrutabile. Inscru¬
tabile sane: nisi forte ei qͥ sp̃ualis ẽ
Sp̃ualis enim diuidicat omia: et
ip̃e a nemine uidicat᷑: eo qd̾ soli sp̃u¬
ales digni inuenti sunt qui uide¬
ant oꝑa dei. et mirabilia eiꝰ in pro-¬
fundo. In hoc sane ꝓfundo inuemes
nrulta stupenda & ammiratiõe dig¬
na. Ibi inuenire licet alium quẽdã
or̾bem. latum qͥdem &. amplum: et
Tenet ymaginacio uicem pͥmi celi:
ratio scdi: intelligentia uͦ uicem t̾cii.
Et horum qͥdem pͥmum cet̾orum cõ¬
ꝑatione gͦssum qͥddam atq corpulen¬
tũ. et suo qͦdam mͦ palpabile atq cor¬
poreum: eo qͦd sit ymaginarium atq
fantasticum. pꝰt se trahens et in se re
Reliqua uͦ duo huiꝰmodi comꝑatione
ad modum subtilla. &. omnino in cor¬
porea: et ab eiꝰ crassitudine multum

Expanded text:
s siquidem omnia scrutatur, etiam profunda Dei . Si ergo et tu scrutari paras profunda Dei, scrutare prius profunda spiritus tui. Profundum siquidem, imo et pravum est cor hominis et inscrutabile . Inscrutabile sane, nisi ei forte qui spiritualis est. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur, eo quod soli spiritales digni inventi sunt qui videant opera Dei et mirabilia ejus in profundo. In hoc sane profundo invenies multa stupenda et admiratione digna, ibi invenire licet alium quemdam orbem, latum quidem et amplum, et Tenet itaque imaginatio vicem primi coeli, ratio secundi, intelligentia vero vicem tertii. Et horum quidem primum caeterarum comparatione grossum quidem atque corpulentum, et suo quodammodo palpabile atque corporeum, eo quod sit imaginarium, atque phantasticum post se trahens, et in se retReliqua vero duo hujusmodi comparatione admodum subtilia, et omnino et corporea, et ab ejus crassitudine multum
Abbreviated transcription (Latin):
itaq latera archȩ ꝑtinet quoꝵlibet
consid̾atio: scđm qd fiunt iuste seu eti¬
am inuiste. Quȩ uͦ iuste fiunt: qͥs igno¬
ret fieri di oꝑatione: quȩ iniuste fi
uersis consid̾ationib in consideratio¬
nem adducitur. & mͦ scientia mͦ presci¬
entia. mͦ dispositio uł p̾destinatio no

Expanded text:
itaque latera arcae pertinet quorumlibet itaque latera arcae pertinet quorumlibet consideratio secundum quae fiunt juste seu etiam injuste. Quae vero juste fiunt quis ignoret fieri Dei operatione, quae injuste fiuversis considerationibus in contemplationem adducitur, et modo scientia, modo praescientia, modo dispositio vel praedestinat
Abbreviated transcription (Latin):
scdm destituuntur mali: ad t̾cium ꝓ¬
tegunt᷑ boni. Peradu̾sitatem siqͥdem
reprobi corripunt᷑: non aũt corrigun¬
tur. Si enim seipsos corrigerent: utiq
reꝓbi non ẽẽnt. S ꝑ adu̾sitatem bom
a malis suis corriguntur: seu etiamad
ad̃ destitutionem: t̾cius ad ꝓtectionem: qͣr.¬
tus ad correctionem. Patet aũt qd illi
parietes ꝑmoysen. latera archȩ dicun¬
tur: qui longitudinem arche metiun¬
tur. Horum duoꝵ qͣm ceteroꝵ parietũ
sicut in archȩ compositione est qͣntitas
maior: sic in rerũ significatione ꝙ ue¬
ritatis contemplatione eoꝵ dignitas
sublimior. Quis enim nesciat qͣm sit
incomparabilit̾ maior illa quȩ ẽ iusti
& iniusti: qͣm illa discretio quȩ est con¬
modi ⁊ incõmodi:᷑ Prima aũt ꝑtinet
ad parietes qui metiunt᷑ archȩ longi¬
tudinem: nam illa qͦ est commodi et
incõmodi ꝑtinet ad illos parietes qui
metiunt᷑ arche latitudinem. Ad duo

Expanded text:
secundum destituuntur mali, ad tertium psecundum destituuntur mali, ad tertium proteguntur boni. Per adversitatem siquidem reprobi corripiuntur, non autem corriguntur. Si enim seipsos corrigerent, utique reprobi non essent. Sed per adversitatem boni a malis suis corriguntur, seu etiam adad destitutionem, tertius ad protectionem, quartus ad correctionem. Patet autem quod illi parietes per Moysen latera arcae dicuntur, qui longitudinem arcae metiuntur. Horum duorum, quam caeterorum parietum, sicut in arcae compositione est quantitas major, sic in rerum significatione et veritatis contemplatione est eorum dignitas sublimior. Quis enim nesciat quam sit incomparabiliter major illa quae est justi et injusti, quam illa discretio quae est commodi et incommodi? Prima autem pertinet ad parietes qui metiuntur arcae longitudinem. Nam illa quae est commodi et incommodi pertinet ad illos parietes qui metiuntur arcae latitudinem. Ad duo