comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deponentes mendacium loquimini ueritatẽ:
hoc est quod ait exuite u&erem hominem &
induite nouum. hoc dixit mutate mores : secu¬
lum diligebatis: dm̃ diligite Nugatoria in iqui¬
tatis temporales uoluptates diligebatis: proxi¬
mum diligite. si dilectione facitis canticum norũ
cantatis. sitimore faciatis tamen facitis poftactis
quidem psalterium : sed nondum cantatis: siau¬
tem nec faciatis. proicitis ipsum psalterium. Me¬
lius ÷ nonpostcre quam proicere sedrursus
melius : cum uoluntate cantcre: quam cumonere
portecre: Necꝑuenit ad canticum nouum: nisuã
cum uoluntate cantans. Nam qui portat cumti¬
more: adhuc inu&ere est: & quid est quod dico froc¬
tres÷ adtendite Non concordatis cuma duersa¬
rio suo qui cum timore adhuc facit: Tim & enim
neubnie ds̃ &damn& illum. nam nondum delec¬
tat castitas : nondum illum delectat iustitiu:
sediudicium dĩ formidans. & faccis temperat

Expanded text:
deponentes mendacium, loquimini veritatem . deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat:
Abbreviated transcription (Latin):
des: quartum non furaberssy quintum: non falsumtes¬
tibus siipsalterio decimchordarum uolumus can¬
tas ur̃a ut dicam quod dñs suggerit: Accepitle¬
gonpopulus iudeorum ista in decalogo non ob¬
seruabat. & quicumq obtemperabat : timore
obtemperabant poene non amore iustitie :
postabat psulterium non cantabat : Cantanti
enim uoluntas est ilimenti onus est: Ideo u&us
homo aut non facit. a ut timore facit: Non amore
scĩtatis. non dilectione castitatis. temperantie
caritatis sed timore: N&us enim homo est &u&us¬
tacre nonnouum: Ntautem cant& canticum nouũ:
sit nouus homo. Quomodo autẽ possitesse nouus
homo audi non me sed a postolum dicentem: ex¬
uite uos u& erem hominem: &in duite nouum:
& nequis putur& cum dixit exuite uos u&erem
hominem & induite nouum aliquid ponendum
esse & aliquid accipigidum cum demutando
p̃ciper & dr̃ homine subiecit &ait : Qua propt̃

Expanded text:
des; quartum: non furaberis; quintum: non falsum tesdes; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantas vestra, ut dicam quod Dominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore facit; non amore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo esttest, non novum. Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. Quomodo autem possit esse novus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum. Et ne quis putaret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine, subjecit et ait, Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
mi septem chorde: quomõdo uiuatur interhomines:
Namipse numerus septinarius tamquam septem chordco¬
rum incipit abhonore parentum hon ora patremtuum
& matrem tuam Ad parentes enim suos homo aperit ocu¬
los & hȩc uita ab eorum amititia sumit exordium : quis¬
quis autem suis parentibus non defert honorem quibus parce¬
re poteriti honora patrem tuum & matrem tuam : Et
dicit a postł: honoc patrem & matrem : quodest mandatu
primum: Quomodo primum quando quartum :÷ manda¬
tum: nisi quia inseptinario numero ÷ primum: Addilecti¬
onem proximi primum est in altera tabula : Nam ideodu
&abulȩ legis date sunt : ds̃ enim famulo suo morsi in monte
duas tabulcs dedit : Inquibus duabus tabulis lapid eis con¬
scripta erant decem p̃ceptaclegis: quod est psalterium
decem chordecrum : Tria inuna tabulc addm̃ ꝑtinentia
septem in altera tabula ad proximum In altera ergota¬
bulec primum est honora patremtuum & matrẽtu¬
am Secundum non moechaberis. Tercium non occi¬

Expanded text:
mi, septem chordae: quomodo uiuatur inter homines. nam ipse numerus septenarius tamquam septem chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum. quomodo primum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occi
Abbreviated transcription (Latin):
autem sit quod non faciat: erubescit accedere
adillos non sui similes ne in sultent: ne inridean
nedicant non esse uirum. Ad hoc dilapsac ÷ huma¬
na ꝑuersitas ut uir habeat᷑ uictus alibidine & uir
non hccbeatur uictor libidinis: Trium phaentes
exultant & non sunt uiri: Iacent prostrati & ui¬
risunt: sis pectares ille uider &ur tibi forcior

Expanded text:
autem sit quod non faciat; erubescit accedere autem sit quod non faciat; erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse virum. Ad hoc delapsa est humana perversitas, ut vir habeatur victus a libidine, et vir non habeatur victor libidinis. Triumphantes exsultant, et non sunt viri: jacent prostrati, et viri sunt? Si spectares, ille tibi videretur fortior
Abbreviated transcription (Latin):
liberior quia fortior qui a facile uincis ideo tibi cõ¬
mis suses: suꝑ illam & diligentia uiri. & terror legũ
& consu&udo domorum & cierecundia maio& ds
bus nontimeas erubescere : quia faciunt illud mul¬
ti: & tanta ÷ ꝑ uersitas generis humani ut aliquan¬
dom&uendum sit necastus erubescat int inꝰpudicos¬
⁊ deo non cesso tangere quintam istam chordam ꝓpt
ipsam ꝑ uersam consu&udinem & lcbem totius ut
dixi generis humani: Siquis int̃uos faciat homi¬
cidium quod auertat ds pellere illum uultis depa¬
tria & continuo sifieri potest excludere: si quis fa
ciat furtum odistis illum nec uidere uultis Si
quis dicat falsum test imonium abhonamini Nec
uobis homo uid& siquis concupis catres alienas
raptor & iniustus deputat᷑. siquis uoluptatur cum
ancillis suis amator blcnde accipitus conuer¬
tuntur uulnera in iocõ siquis autem ex istat qui
dicat se castum non facere adulterium notũ

Expanded text:
liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi comliberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: etquibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri ciat furtum, odistis illum, nec videre vultis. Si quis dicat falsum testimonium, abominamini, nec vobis homo videtur. Si quis concupiscat alienas res, raptor et injustus deputatur. Si quis volutatur eum ancillis suis, amatur, blande accipitur; convertuntur vulnera in joca. Si quis autem existat qui dicat se castum, non facere adulterium, notum
Abbreviated transcription (Latin):
quia inpericulo sunt uiscere . a mara : bibatur me¬
lius ÷ modica a maritudo infaucib: quama &̃ num
tormentum inuisceribus: muta te ergo uos quicum¬
q: non faciatis. hoc bonum castitatis Iam facite noli¬
te dicere non potest fieri foedum : fratresmer tur
pe÷ ut uirdicat nonpossefieri qđ facit femina:
scelus ⁊ utuir dicat non possum quod potest femi¬
na uir non potestu quidenim illa carnem non
postati prior a serpente decepta est: Caste uxores
use ostendunt uobis fieriposse qđ non uultis face¬
se & dicitis fieri non posse sed forte dices ideo il¬
lam facilius facere posse . qui a multa illi custodia.
legis p̃ceptum diligentia maritalis terror &iam le¬
magnum munimentum. multȩ̃ custodiȩ faciunt
feminam castioron uirũ castum faciat ip̃sa uirilitas:
namideo mulierimaior custodia quiam aioa infint¬
mitas illa erubescit uiro tunonerubescis xpoTu

Expanded text:
quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. mequia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam lemagnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem dõ illud debeat sixp̃o illud debeat quod tu
intus ubi non audit : quia nec dignus est sitalis est
loquitur ergo ille interius & dicit & consolatur
filiam suam huius modi uerbis: de iniuriis uiri
tuitorqueris quid tibienim fecit Dole sed ipsũ
Noli imitariut male facias sed ipse teimit&ur in
boNam in eo qđ male facit noli eum putare caput
tuum sed iedm̃tuum: namsi & in eo quod male sa¬
cit caput est: & ꝑ secuturum est corpus caput suum:
euntambo ꝑp̃ceps: ut autem non sequatur malum
caput suum teneant se ad capud ecclesiȩ xpm̃
huic debens castitatem suamhuic deferens hono¬
sem suum: absentit uir presentit uir non peccat illa
quianum quam ÷ absens cui deb& utꝰ pecc&: Hȩc¬
ergo fratres mei facite : ut poss&is concordare
cum aduersario Nec amara sunt quȩ dico autsia¬
mara sunt curent: potio ista siamara est accipiat᷑

Expanded text:
si autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu si autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu intus ubi non auditur, quia nec dignus est si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam hujusmodi verbis: De injuriis viri tui torqueris, quid quod tibi enim fecit dole, sed ipsum noli imitari ut male facias, sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum sed me sed time me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, secuturum et est corpus caput suum, eunt ambo per praeceps: ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam, huic de ferens honorem suum; absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa, quia nunquam est absens cui debet ut non ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
monem dĩ : Nolite irascimedicamento uort: non in¬
ueni enim aliud qua transire : Veni adquintam chor¬
dam homo : quitango psalterium decemchordocrũ
Num quid p̃t̃ missurus eram quintam immo adsidu¬
epercus surus : In illa enim uideo iacere totum poe¬
ne genus h umanum in illa uideo plus laborceri:
Ipsam ꝑcutiendo quiddicor nolite moecharip ost
uxores: quia non uultis ut moechentur post uos
uxores ur̃e nolite ire uos quo eas sequi non uul¬
tis. sine causauos excuscre conamini quando di
citis : Num quideo aduxorem alienam : ad ancillã
meam eo : Vis ut dicat uxortua tibi: num quid eo
aduirum alienumi ad seruum meb eo. dicis non
÷uxor aliena adquam uado : Num quid uis dicatus
tibi non ÷ uir alienus adquem uado: Absit ut dicat
hoc illa: melius enim dol&te quam imitat᷑te: Illae¬
l& ꝓp̃t caritatem: Namideo non uult ut facias qͥa
&ipsa non facit sed quia tibi non expedit Namsi
propterea non facitut̃ non facias si feceris faci&

Expanded text:
monem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare ccitis: Numquid eo ad uxorem alienam? Ad ancillam meam eo. Vis ut dicat uxor tua tibi: Numquid eo ad virum alienum? Ad servum meum eo. Dicis: Non est uxor aliena, ad quam vado. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir alienus, ad quem vado? Absit ut dicat hoc illa. Melius enim dollet propter charitatem; non ideo non vult ut facias quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. Nam si propterea non facit ut tu non facias, si feceris faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
mors & ꝑ hominẽ resurrectio mostuorũ: sicut
enĩ inadam om̃s moriuntur sic & in xp̃o omnes
uiuificabuntur : Nemo quippe cmbigit. hoc ibidem
demoste corporis dictũ : qm̃deresur reccione cor¬
poris magna copostoli intontione quȩstio uersaba

Expanded text:
r hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersaba
Abbreviated transcription (Latin):
in mostalitate : tc̃ fi& sermo inquit qui script :
ab sosteo ÷ moes inuictoria: ubi÷ mors uictoria
tua: ubi est mors aculeustuus deinde subiungit.
Aculeus aute mortis ÷ peccatũ : uistus autẽ pecca¬
tilex : quia ergo sicut apostoli uerba declapaen.¬
& absor bebitur mors inuictoria : quia corrup¬
tibile & mostade hoc indu& in crruptione. & in¬
mosta litatẽ: Id ÷ qđ uiuificabit ds & mostelico cor¬
pora nõstra : ꝓptꝰ habitante spm eius in nobis mani¬
festũ huius mostis corporisq resurreccio corporis
contraria ÷ aculeũ fuisse peccatũ. sed non sicut

Expanded text:
 sermo qui scriptus est: absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subiecit: aculeus autem mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. quia ergo, sicut apostoli apers in uictoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et inmortalitatem, id est quo uiuificabit deus et mortalia corpora nostra propter inhabitantem spiritum eius in nobis, manifestum est et huius mortis corporis, quae resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum
Abbreviated transcription (Latin):
&erna conscendens uel ociores habere admone¬
ris. Haec sccltatio fidei sotia: gratiae comes
hoc ÷ ergo mysteriũ: cantauimus uobis: hoc utiq
canti cũ testam̃ti : Et non sadtastis: hocn monle¬
uccstis animã ad spiritalem gratiam : Et ñplorastis

Expanded text:
erna conscendas, velociores habere moneris . Haec saltatio fidei socia, gratiae comes. 44. Hoc est ergo mysterium: Cantavimus vobis, novi utique canticum Testamenti: et non saltastis, hoc est, non elevastis animam ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec egit paenitemtiã & gracia refutauit. ꝑ
iohannẽ paenitentia : ꝑ xp̃mgraticõ : istcc̃quasi
dñs donat illã quasi seruus ad ñciat utrũq: igitur:
ecclesic custodit ut sequatur gratia. & ñ abiciat
paenitentiã gracia enim munus largientis ÷ pae¬
nitenti a delinquentis remediũ: siuit hȩremias
cepit ꝓhierusclem &ipsam inducit  agentẽ hie

Expanded text:
nec egit poenitentiam, et gratiam refutavit. Per Joannem poenitentia, per Christum gratia. Istam quasi Dominus donat, illam quasi servus annuntiat. Utrumque igitur Ecclesia custodit, ut et consequatur gratiam, et non abjiciat poenitentiam; gratia enim munus largientis est, poenitentia delinquentis remedium. 45. Scivit Jeremcepit pro Jerusalem, et ipsam inducit agentem Je
Abbreviated transcription (Latin):
brũ incuius capite scripta erat lam̾tatio & melos
etuae: duo tristia & unũ delectabile qnm ille sel¬
uuserit infuturã : qui in hoc sȩculo plus fleuerit :
Corenim sccpientiũ in domoluctus: & corstultorũ
indomo epularũ : & ipse dñs ait : beatiqui fl&is quia
in a&ernũ
Timeamus dñm p̃ueniamꝰ eũ con¬
fitendo peccata nra : corrigamus lapsõs pr̃os:
em̃ demus errorẽ ne& de nob dicatur eume anima
mea quia periit timoratus aterra & quicor rigit

Expanded text:
brum, in cujus capite scripta erat: Lamentatio, et melos brum, in cujus capite scripta erat: Lamentatio, et melos et vae , duo tristia et unum delectabile; quoniam ille salvus erit in futurum, qui in hoc saeculo plus fleverit: Cor enim sapientium in domo luctus, et cor stultorum in domo epularum . Et ipse Dominus ait: Beati qui nunc fletis; quia in aeternum. Timeamus Dominum, praeveniamus eum confitendo peccata nostra, corrigamus lapsus nostros, emendemus errorem; ne et de nobis dicatur: Heu me, anima mea! quia periit reverens a terra, et qui corrigat
Abbreviated transcription (Latin):
turbatus ÷ uent᷑ meus effusa ÷ in terra gloria mea
Sic fleuit & niniue populus & denĩciatũ excidiũ ciui¬
Fccnta ÷ enĩ paenitentiae medicina ut mutare uide¬
atur succ̃ dsͦ sententia : Inte ÷ igitur ut euadas
Vult rogare dñs uult dese sperari: uult supplicari
Homoes &uisrogari ut ignos cas & putas dm tibit̃
roganti ignoscere : Ipsed ñs hierusalẽ fleuit
ut quia ipsa flerenolebat. dñi lacrimis aduenia
ꝑtiner& : Ipsenos flere uult ut euadere posseͥmus
sicut habes scriptũ in euangelio filiae hierusał noli¬
teme flere: sed uos ipsa fl&e fleuit dauid & me¬
ruit ut mostẽ populi ꝑ euntis diuina mouer& mise¬
ricordia quando tribus sibi ꝓpositis optionib eam
tamen in qua maiorẽ dñi miserationẽ experir&ur
elegit : quiderubis cistu peccatatua flere : cũ ds
zechihel iussus ÷ flere hierusclem: & accepit li¬

Expanded text:
turbatus est venter meus, effusa est in terra gloria mea turbatus est venter meus, effusa est in terra gloria mea . 48. Sic flevit et Ninive populus, et denuntiatum excidium civist enim poenitentiae medicina, ut mutare videatur suam Deus sententiam. In te est igitur ut evadas: vult rogari Dominus, vult de se sperari, vult sibi supplicari. Homo es, et vis rogari, ut ignoscas, et putas Deum tibi non roganti ignoscere? 49. Ipse Dominus Jerusalem flevit , ut quia ipsa flere nolebat, Domini lacrymis ad veniam pertineret. Ipse nos flere vult, ut evadere possimus, sicut habes scriptum in Evangelio: Filiae Jerusalem, nolite me flere, sed vos ipsas flete . 50. Flevit David, et meruit ut mortem populi pereuntis divina removeret misericordia ; quando tribus sibi propositis optionibus, eam tamen in qua majorem Domini miserationem experiretur, elegit. Quid erubescis tu peccata tua flere; cum Deus Ezechiel jussus est flere Jerusalem, et accepit li
Abbreviated transcription (Latin):
rusclemdicens: plorans plorauit innocte & la¬
crimae eius in maxillis eius & non ÷ quieã consol&ur
ab omnib: quidiligunt᷑ uiae sion lugent:
Et cediecit: in his ego fleo oculimei caligauerunt
a fl&ũ quia elongacuit a mequime consolabatur:
aduestimus quod hunc maloꝵ suorũ a cerbis simum
cumulũ arbitrabatur qr deerat quo solar&ur
merentẽ: Quomodo ergo uos ipsam consolationẽ
aufestis quispem relaxand&e negatis paenitentiae :
sedaudian quilegunt paenitentic quomodo
agere debeant quostudio : quo affectu qua m̃tis
intentione quac intimorem  consensione uiscerũ
quacscordis conuersionis : Uide inquid dñe quia
tribulor uenter meus turbatus ÷ a fl&um eo
conuerssum ÷ cormeũ in me : cognouisti intentionẽ
interra tacuer̃ seniores filiaesion &inposuer
terra suꝑcaput suũ p̃cinxerunt se cilicia dedu¬
xerunt intesste principes uirgines hierus alẽ
defecerunt in lacrimis oculimei caliginauerunt

Expanded text:
ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus, nec est qui consoletur eam ab omnibus qui diligunt eam. Viae Sion lugent . Et adjecit: In his ergo fleo, oculi mei caligaverunt a fletu, quia elongavit a me, qui me consolabatur . Advertimus quod hunc malorum suorum acerbissimum cumulum arbitrabatur, quia deerat qui consolaretur moerentem. Quomodo ergo vos ipsam consolationem aufertis, qui spem relaxandae negatis poenitentiae? 46. Sed audiant qui agunt poenitentiam, quomodo agere debeant, quo studio, quo affectu, qua mentis intentione, qua intimorum concussione viscerum, qua cordis conversione: Vide, inquit, Domine, quia tribulor, venter meus turbatus est a fletu meo, conversum est cor meum in me . 47. Cognovisti intentionem in terra, tacuerunt seniores filiae Sion, et imposuerunt terram super caput suum, praecinxerunt se cilicio, deduxerunt in terram principes, virgines Jerusalem defecerunt in lacrymis, oculi mei caligaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
culpã eẽ qucc̃ eius quẽ arguendum putamꝰ : quia dixꝰ
hoc iudas qui arguebat thamar : & recordictus ipse
succ̃ culpam: ait: Iustificata ÷ magisthac macs quec̃
ego in quo& catitudo ms sterii ÷ : & morale p̃ceptũ
&ideo culpae eius deputatũ ñ est quia ipsese accusa¬
uit prius quac̃ ab aliis accusatur: nonergo gecudece
suꝑ alicuius peccatũ sed magis iugecꝰ. quia scriptũ ÷
poli suꝑgecudere mihi inimicamea quia cecidi sed
resurgac̃ qm̃ si sedero intenebris: dñs inluminabit me
rcc̃ dñ sustinebo qui a peccauiei donec iustific& cau¬
&uidebo iustitico eius &uidebit inimicamea & co o¬
peri&ur confusionẽ : quaedicit ad me : ubi ÷ dñs ds
tuus: Oculimei uidebunt ea & erit in concul ca¬
tionẽ. sicut lutũ inuianec in merito: Qm̃ quilapsu
alienogaud&: diaboligocud& iuictoria: &ideo do¬

Expanded text:
culpam esse, quam ejus quem arguendum putamus; quia dixit hoc Judas qui arguebat Thamar; et recordatus suam ipse culpam, ait: Justificata est magis Thamar, quam ego . In quo et altitudo mysterii est, et morale praeceptum: et ideo culpae ejus deputatum non est; quia ipse se accusavit prius, quam ab aliis accusaretur. 78. Non ergo gaudeamus super alicujus peccato, sed magis lugeamus; quia scriptum est: Noli supergaudere mihi, inimica mea; quia cecidi: sed resurgam; quoniam si sedero in tenebris, Dominus illuminabit me. Iram Domini sustinebo, quia peccavi ei; donec justificet cauet videbo justitiam ejus: et videbit inimica mea, et cooperietur confusione, quae dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus? Oculi mei videbunt eam, et erit in conculcationem sicut tutum in via . Nec immerito, quoniam qui lapsu alieno gaudet, diaboli gaudet victoria. Et ideo do
Abbreviated transcription (Latin):
donauit : Venit in uirga quia a communione sacre
conuistũ remouit: & bene dicitur tradisatanȩ qui
separatur axpͥicor pore, uenit &icꝰ in caritate spũq
re& ł quia cũ ante seq strauenet p̃tec sacramĩtis
reddidit na & seq strari opost& grauit᷑ lapsum ne
or homocũ actib: suis ł inpopulo inu&uratus peccatis
uitiisq c̃cr&us: & benedix̃ expurgandũ r̃picien¬
dũ quod enĩ expurgatur Ñ totũ iudicatur inutile :
Ideo i purgatur : ut utile ab inutilȩ separ&ur: quod
aut̃ ꝓititur nihil in seutile habere creditur
Iamtunc igitꝰ a postolus reddendũ sacram̃tis iudicauit
caelestib: sipur gariseipse uellit : & bene ait expurgate
Velut operib: quib: dã eũ totius populi purgatur & ple¬
enĩ xp̃s ecclesiae suae ut unũ omnes redimere :

Expanded text:
donavit. Venit in virga, quia a communione sacra donavit. Venit in virga, quia a communione sacra convictum removit. Et bene dicitur tradi satanae, qui separatur a Christi corpore. Venit 411 etiam in charitate, spirituque eum quem ante sequestraverat postea sacramentis reddidit. 79. Nam et sequestrari oportet graviter lapsum, ne or homo cum actibus suis, vel in populo inveteratus peccatis, vitiisque concretus. Et bene dixit expurgandum, non projiciendum: quod enim expurgatur, non totum judicatur inutile; ideo enim purgatur, ut utile ab inutili separetur: quod autem projicitur, nihil in se utile habere creditur. 80. Alias cap. XV. Jam tunc igitur Apostolus reddendum sacramentis judicavit coelestibus, si purgari se ipse vellet. Et bene ait: Expurgate; velut enim operibus quibusdam totius populi purgatur, et pleenim Christus Ecclesiae suae, ut unum per omnes redimere
Abbreviated transcription (Latin):
l& corpus trabyt uaporẽ cũ alg& morbi frigore cardre¬
frigerat animatuc: cũdol& corpustuũ tristis ÷ men¬
stuc sed tristitiatua ingaudiũ uenie noliergo timere
simanduc&ur carotua animatua ñdeuoratur ideo da¬
uid nontimere sedicit : qr carnẽ ei Ñanimã in imici
edebant : sicut leginꝵ: dũ adꝓpinquant suꝑ me nocentes:
ut edant carnesmneas quitribulant me in imicimeipsi
infirmatis & cȩciderunt: ruina igitur solã faecit sibi ser¬
pensideo serpentitraditur quia serpente elisus ÷ ut
quẽ deiecit hunc erigat & faiat riuna. serpentis ho¬
minis resur reccio satanan aut̃ corporalis huius con¬
tritionis & carnalis auctorẽ debilitatis scriptura
ostendit paulo dicente datus ÷ mihistimulus carnis meȩ
angelus sactanae ut mecolasit& : ut non extollar :
sic ergo paulus curare didicit quẽ admodũ ipsesanatus :¬
bonus itaq doctor dũ ꝓmittit alterũ deduob: ut rũq

Expanded text:
let corpus, trahit vaporem: cum alget morbi frigore caro, relet corpus, trahit vaporem: cum alget morbi frigore caro, refrigeratur anima tua: cum dolet corpus tuum, tristis est mens tua, sed tristitia tua in gaudium veniet. 77. Noli ergo timere si manducetur caro tua, anima tua non devoratur. Ideo David non timere se dicit; quia carnem ejus, non animam inimici edebant, sicut legimus: Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas: qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt . Ruinam igitur solam facit sibi serpens; ideo serpenti traditur, qui a serpente elisus est; ut quem dejecit, hunc erigat: et fiat ruina serpentis hominis resurrectio. Satanam autem corporalis hujus contritionis et carnalis auctorem debilitatis Scriptura ostendit, Paulo dicente: Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet, ut non extollar . Sic ergo curare Paulus didicit, quemadmodum ipse sanatus Bonus itaque doctor dum promittit alterum de duobus, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
hunc libidinꝗͥs: quemtimens paulus sed nobis timens qr
castigando corpus suũ fecerat utiã ñtimer& sibi
Dicit nobis. fugite fornicationẽ: fugiamꝰ ergo taqucc̃
sequente qua eñpor. st nos sed in nob sequitur nosm&¬
ipsos ergouideamꝰ diligentꝰ nedũ illac̃ fugimꝰ nobiscuꝰ
ea postemꝰ: uolumꝰ enĩ plerũq fugire : sed t̃penitur
ea denro excutimus animo custodimꝰ ecc̃ magis
quã relinquimus. Transeamꝰ ergo ec̃ ne nob̵ dica¬
burit sic qui ambulat suꝑ ignẽ pedes comburat
Neces ẽ ÷ qnm̃ scriptũ ÷ Ambulaũ quis suꝑ carboner
tur libido conuiuiis: nutritur delitus. uino accen¬
dit̃ aebri&ate flã mat᷑: grauiora his sunt fom̃ta
uerborũ quae uino quodã sod omitanȩ uitis mͥte¬
inebriant: caueamꝰ tam̃ & huius habundantiã uiniubi i
caro inebriat᷑ menstitubat anim: uacillat. cor flucti
uinomodico utere : ꝓptꝰ frequentestuces infirmitates cũ ca¬

Expanded text:
hunc libidinis, quem timens Paulus, sed nobis timens, qui hunc libidinis, quem timens Paulus, sed nobis timens, qui castigando corpus suum, fecerat ut jam 410 non timeret sibi, dicit nobis: Fugite fornicationem . Fugiamus ergo tamquam sequentem, quae non post nos, sed in nobis sequitur nosmetipsos. Ergo videamus diligenter, ne dum illam fugimus, nobiscum eam portemus. Volumus enim plerumque fugere, sed si non penitus eam de nostro excutimus animo, tollimus eam magis, quam relinquimus. Transiliamus ergo eam, ne nobis dicaburit ; sic qui ambulat super ignem, pedes comburat necesse est; quoniam scriptum est: Ambulabit quis super carbones tur libido conviviis, nutritur deliciis, vino accenditur, ebrietate inflammatur. Graviora his sunt fomenta verborum, quae vino quodam Sodomitanae vitis meinebriant. Caveamus tamen et hujus abundantiam vini; ubi enim caro inebriatur, mens titubat, animus vacillat, cor fluctuavino modico utere propter frequentes tuas infirmitates . Cum ca
Abbreviated transcription (Latin):
moni aedisciplina: capere igitur eũ mpudica
ut nado stringer&. Uerba p&ulantis mulie¬
ris cupuditatũ reias. Manus ei : a moris nodus
sed nec reutus capipotuit mens pudica nec nado:
excusac uestis solutus ÷ nudus: & ideo qr ñ allqͥgauit
Nuncat formae concupis centia : multa r&iaten¬
duntur adiabolo multilaquaes oculos mer&ri¬
cis laquȩus amatoris ÷ : Ipsienim oculi nr̃i r&i¬
iasunt eideo scriptũ ÷ neq capiaris oculistuis
Ipsi nob ergoten dimus r&ia quib: in uoluimur na¬
& implicamur: Ipsi nob uincula nec timus. sicut
funda c̃cludant: Tponseam̃ magis ut & nosdica¬
mus Torrentẽ ꝑtransiuit animanra quin in łtransit
sałus ÷ deniq dñs sic ait sitranseas ꝑ aquã tecũsũ : flumi¬
tũ ultra cȩdros libani : & transiui &ecce nierat tran¬
si secularia : cecidisse aspices altitudinẽ impiorũ
moy ses quoq: transiens sȩcularico flumina uidit uisu¬
non uidis s& misteria : transeamus ergo & nos ignem

Expanded text:
moniae disciplina. Capere igitur eum retibus ut nodo stringeret. Verba petulantis mulieris cupiditatum retia sunt, manus ejus amoris nodus est : sed nec retibus capi potuit mens pudica, nec nodo: excussa vestis, solutus est nodus; et ideo quia non alligavit go non te vincat formae concupiscentia. Multa retia tenduntur a diabolo, multi laquei. Oculus meretricis laqueus amatoris est. Ipsi nobis oculi nostri retia sunt; et ideo scriptum est: Neque capiaris oculis tuis . Ipsi nobis ergo tendimus retia, quibus involvimur et implicamur. Ipsi nobis vincula nectimus, sicut profunda concludant. Transeamus magis, ut et nos dicamus: Torrentem pertransivit anima nostra ; qui enim transit, salvus est. Denique Dominus sic ait: Si transeas per aquam, tecum sum, flumierexaltatum ultra cedros Libani: et transivi, et ecce non erat . Transi saecularia, et cecidisse aspicies altitudines impiorum. Moyses quoque transiens saecularia flumina, vidit visnon vidisset mysteria. 75. Transeamus ergo et nos ignem
Abbreviated transcription (Latin):
nuda sit : &ideo nemo inpeccato positus arrogecre
sibi deb& auctoritate aut usurpationẽ sacramento¬
rũ quia scriptũ ÷ peccasti. quiesce: quod in p̃senti
psclmo dauid dic inpscllicib inquit in medio eius:
suspendimꝰ organa nr̃a : & infra: quomodo cantabimꝰ
canticũ dñi interra clie .na: sienim caro m̾tire¬
pugnat. nec subdita ÷ animi gubernaculo. & mentis
imperio : aliena est terraquanꝰ domatur exestitio
exercere nonque cs opera paenitentiae neinipsa
paenitentia fiat qđ postea indigeat paenitentia
Quae si semel fuerit usur pata nec iure caelebrata :
nec prioris fructũ obtin& & aufer& usum prioris
san& & cũ caro repugnat. mens addm̃deb& eõ
interia : & si opera non sequntur fides deserit

Expanded text:
 Et ideo nemo in peccato positus arrogare  Et ideo nemo in peccato positus arrogare sibi debet auctoritatem aut usurpationem sacramentorum ; quia scriptum est: Peccasti, quiesce . Quod in praesenti psalmo David dicit: In salicibus , inquit, in medio ejus suspendimus organa nostra; et infra: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Si enim caro menti repugnat, nec subdita est animi gubernaculo, et mentis imperio, aliena est terra quae non domatur exercitio exercere non queas opera poenitentiae; ne in ipsa poenitentia fiat, quod postea indigeat poenitentia. Quae si semel fuerit usurpata, nec jure celebrata, nec prioris fructum obtinet, et auferet usum posterioris Sane et cum caro repugnat, mens ad Deum debet esse intenta: et si opera non sequuntur, fides non deserat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi grauiter mererqͥ nisiflere habes plorantem
ipsũ & dicente filius meus habes plorantem ipsum¬
paenitꝰ ÷ mostuus. sine exceptione de fl&ur: de his
autẽ qui exsulss atq pere grini limitũ pater norũ
qđ lex mose scã praescripsit mundanis inplicabuntur
errorib Audis canentẽ suꝑ flumina babilonis illic
sedimus & fleuimus dũ recordare mustui sion: In¬
ducit enim lapsorũ gemitos in ipso tẽporũ p̃sentum
& repũ labentiũ adhuc positos stactu debere pesipis¬
cere eorũ uidelic& exemplo qui ꝓpt̾ peccati p̾tium
sub captiuitate peccati pecordatur unde lapsus sit
atq undececiderit : Eoquod ad cor porea cedq terre¬
na cebilla speciosa Acpulchra diuinae cognitionis
intontione deflexerit : sic habes cobscondentẽ¬
condisti: Curlates curfugis eũquem uidere
desiderabas : stcgrauis culpa ÷ conscientiae utsine
iudicaipsco sepuniat. & uela rese cupiat & tami a pud dm̃¬

Expanded text:
nisi graviter moerere, nisi flere, habes plorantem nisi graviter moerere, nisi flere, habes plorantem ipsum et dicentem: Filius meus Abessalon, penitus est mortuus, sine ulla exceptione defletur. 101. De his autem qui exsules atque peregrini limitum paternorum, quos lex Moysi sancta praescripsit, mundanis implicabuntur erroribus, audis canentem: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur Sion . Inducit enim lapsorum gemitus, in ipso temporum praesentium et rerum labentium adhuc positos statu debere resipiscere; eorum videlicet exemplo, qui propter peccati pretium sub captivitate peccati, recordetur unde lapsus sit, atque unde deciderit; eo quod ad corporea atque terrena ab illa speciosa ac pulchra divinae cognitionis intentione deflexerit. 103. Sic habes Adam abscondentecondis? cur lates? cur fugis eum, quem videre desiderabas? Ita gravis culpa est conscientiae, ut sine judice ipsa se puniat, et velare se cupiat; et tamen apud De
Abbreviated transcription (Latin):
ego : Vnde bene dñs ait qui uult p̾me uenire abne¬
get seipsũ sibi: & tollat crucẽ succ̃ & sequatur me
&enim quimostui & sepulti in xp̃osunt non deben
iterũ uelut uiuentes. de hoc mundo decernere:
n&e tigeritis inquit necdtamina ueritis quae
sunt omnia cdcor ruptela. ipso uso eo qđ ipse uitȩ
huius usus corrupte lacsit integritatis: bonccergo
ferrent coblutionqͥs gratic̃ quib: satis responsis&
quia melius ÷ ut habec̃ qđ sarciã : quẽc non habea
qđ uesticr : sed sicut sȩmel ad suta red integnentꝰ
ita frequenter sut as ceblu untur : eos autẽ quipȩ¬
nitentia differunt sactis ipsed ñs ammonuit
dicens paepitentiã agite : ad ꝓpinquabut enĩ reg¬
nũ celorũ: nescimꝰ ergo quahora fur uenerit
nescim: an ꝓxia nocte a nob nostra reposca¬
tur anima: adcm pͥculpam stati depacra dy so
ds̃ eiecit : ñdistulit: sed statim sepa rauit adeli¬
tis . ut a ger& paenitenti cꝰ: stactim tanica uesti¬
aute sinae paenitentia mostuo quia nihil aliud suꝑ ÷.

Expanded text:
e venire, abneget semetipsum sibi, et tollat crucem suam, et sequatur me . Etenim qui mortui et sepulti in Christo sunt, non debent iterum velut viventes de hoc mundo decernere. Ne tetigeritis, inquit, nec attaminaveritis quae sunt omnia ad corruptelam ipso usu , eo quod ipse hujus vitae usus corruptela sit integritatis. CAPUT ionis gratiam. Quibus satis responsi est quia melius est ut habeam quod sarciam, quam non habeam quod vestiar: sed sicut semel assuta redintegrantur, ita frequenter suta solvuntur. 99. Eos autem qui poenitentiam differunt, satis ipse Dominus admonuit dicens: Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum . Nescimus ergo qua hora fur venerit, nescimus an proxima nocte a nobis nostra reposcatur anima. Adam post culpam statim de paradiso Deus ejecit, non distulit: sed statim separavit a deliciis, ut ageret poenitentiam: statim tunicam vestiautem sine poenitentia mortuo, quia nihil aliud superest
Abbreviated transcription (Latin):
genuitfilios & filias. & obiit: cum contra legem sit¬
nature ut omnes illima sculos primum genuis sen&:
Nobis aute totũ tempus. dies ÷ : Omnia noua sunt
figurae transierunt: exlegitimis numeris sunti
septenarius denarius duodenarius: Idem est autẽ
numerus & cũ multi plicatur ut septua ginta
septe genti uel totiens inse ut septies septenii: uel deci¬
es deni: Sed aut ꝑfeccione significant aut apaste totũ

Expanded text:
Genuit filios et filias, et obiit . Quod contra legem Genuit filios et filias, et obiit . Quod contra legem naturae fit, ut omnes illi masculos primum genuissent. Nobis autem totum tempus, dies est. Omnia nova sunt, figurae transierunt. Ex legitimis numeris sunt, septenarius, denarius, duodenarius. Idem est autem numerus, et cum multiplicatur: ut septuaginta, vel septingenti, vel toties in se: ut septies septem, aut decies deni. Sed aut perfectionem significant, aut a parte totu
Abbreviated transcription (Latin):
nesi scriptũ ÷ : multo magis in illodie nihilturbatũ
ẽ: cui non sunt adiectȩ tres horae tenebrxrũ ut
ostensũ diem dicime : qđ nom quemordiem damꝰ ip¬
si diei qui fuis se dicitur . inter sextã feria & sccbba¬
tũ nisi siuis sabbatũ fuit : &ebdomada illa octodi¬
es habuit ceste sicontentio ratione minime.
sedarepotest: compendo ꝓbamus Tres oraste¬
nebrarũ non ꝑtinere adsepulturãdñr eo qđ
adhuc uiuer& : non enim potuit. eẽ in corde ter¬
rȩ : nisi ex quo mostuus uel sepultus ÷ qđ factũ ÷
intrib: horis septȩ feriae : intraduo decima qnm
post ocasum : solis non liceat iudacis sepelire
eames s& caena pura initium scbbati: sicut iohap¬
nes dic̃ : Illic ergo ꝓpt̾ caena puram iudaeorũ qm̃¬
ꝓpimum erat monumentũ posuerunt ihm: dies
autẽ noctib: dignitate : non nouitatis ordine pferun¬
tur : ut omnes masculi primo geniti sicut dictũ ÷

Expanded text:
nesi scriptum est . Multo magis in illo die, nihil turbatum nesi scriptum est . Multo magis in illo die, nihil turbatum est, cui non sunt adjectae 3 horae tenebrarum, ut ostensum diem dicimus, quod nomen, quem ordinem damus ipsi diei, qui fuisse dicitur, inter sextam feriam et sabbatum, nisi his sabbatum fuit et hebdomada illa 8 dies habuit? Certe, si contentio ratione minime sedari potest, compendio probamus, 3 horas tenebrarum non pertinere ad sepulturam Domini, eo quod adhuc viveret. Non enim potuit esse in corde terrae, nisi ex quo mortuus vel sepultus est, quod factum est in tribus horis sextae feriae, intra duodecimam. Quoniam post occasum solis, non licebat Judaeis sepelire: cum esset pura coena initium sabbati sicut Joannes dicit . Illic ergoimum fuerat monumentum posuerunt Jesum. Dies autem noctibus dignitate, non novitatis ordine praeferuntur; ut omnes masculi primogeniti sunt, sicut dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uitant consentunt a noc tequidem conpudandum
sed noctes a dieb: debere separari dicentes intrib:
h oris tenebrarũ in postunarũ : primam nostem: alte¬
ra sccbbati: testiũ in luces centis dominici: noctisqui¬
dem ueluti tres sunt sed diesdũ primus intrib: oris
p̃tenebras secundus sebbati : ñenim qui se paratos dies
ꝓmittit : potest dicere in nocte quare surrexꝰ : fuis sc
diem futurũ : quodsi inid consente consentiat. Neces se ẽ
inrequiis diei sextȩferiae : fuisse noctẽ praxerita:
qui a si tenebrae : in postunae fuerunt : trestamenorȩ
lucis eiusdemsunt diei: nec amiserunt ordinẽ suũ¬
quominus parsess& diei ac noctis suae: Tcci
tres bras tenebrarũ nostẽ cẽ non potius se qđ pt᷑
ordinẽ fuerint conditionis dĩ: quid quid enim signi ÷:
non turbat elemtorũ radionalem cursum: Noneni
pit tẽpoꝵ : aut neo meniae supputatio quac̃ stactut ds
insole & luna eẽ : intepora in dies & annos sicut ingẽ¬

Expanded text:
vitant, consentiunt a nocte quidem computandum: vitant, consentiunt a nocte quidem computandum: sed noctes a diebus debere separari, dicentes, in 3 horis tenebrarum importunarum primam noctem, alteram sabbati, tertiam illucescentis Dominicae. Noctes quidem veluti tres sunt, sed dies duo. Primus in tribus horis post tenebras: secundus, sabbati. Non enim qui separatos dies promit, potest dicere in nocte qua resurrexit, fuisse diem futurum. Quod si id consentiat, consentiat necesse est, in reliquis diei sextae feriae, fuisse noctem praeteritam. Quae si tenebrae importunae fuerunt, tres tamen horae lucis, ejusdem sunt diei: nec amiserunt ordinquominus pars essent diei ac noctis suae. Tacco 3 horas tenebrarum noctem esse non potuisse, quod praeter ordinem fuerint conditionis Dei. Quidquid enim signi est, non turbat elementorum rationabilem cursum. Non enipit temporum aut neomeniae supputatio, quam statuit Deus in solem et lunam, esse in temporum dies et annos, sicut in Ge
Abbreviated transcription (Latin):
adppinquabit sicut indie decenter cembuleniuss
prius ẽ enim qđ carnale ÷: deinde qđ spiritale dies
ergo prim: ÷ & nouissimus a toto pars sob medius
plenus suit auespera inuesperam secundũ dicon¬
ditionem atq p̾ceptdm sicut mor sidicit inleuitio
Auespera inuesperam obseruec ⁊diem scbbatun
quidẽm autẽ dicunt exdiȩ computeendum qm̃ dñs
tres dies &tres noctes dixꝰ Tres noc tesatres
noc tedies sed hoc non longa ratione destruit᷑
Sienĩ exdie initiũ sepultur& in noc tem finis
Siautẽ in diefinita est: a noc te coepit : Ncc̃ sidie sut rũq
concduditur: pluserit unus dies: dicunt praxerea Ñ
posse indie eẽ noc tẽ p̃teritã nec in noctẽ diemfutu¬
rũ sed separatos tresdies & noctes opostere ad¬
signari : conputantes primum diem quocrucifixus ẽ al¬
terũ triũ orarũ reparatarũ : testiũ sabbatierit
dominicus dies quastus qui autẽ hanc circu̾uentionẽ

Expanded text:
appropinquavit; sicut in die decenter ambulemus appropinquavit; sicut in die decenter ambulemus Prius est enim quod carnale est, deinde quod spirituale. Dies ergo primus et novissimus, a toto pars est. Solus medius plenus fuit, a vespera in vesperam, secundum conditionem atque praeceptum. Sicut Moysi dicit: A vespera in vesperam obscuravi diem sabbatorum . Quidam autem dicunt, ex die computandum: quoniam Dominus tres dies et noctes dixit, non tres noctes et dies. Sed hoc non longa ratione destruitur. Si enim ex die initium sepulturae, in nocte finis: si autem in die finita est, a nocte coepit. Nam si dies utrimque concluditur, plus erit unus dies. Dicunt praeterea, non posse in die esse noctem praeteritam, nec in nocte diem futurum: separatos tres dies et noctes oportere assignari, computante primum diem, quo crucifixus est: alterum, trium horarum reparatarum, tertium sabbati, erit Domini dies 4. Qui autem hanc circumventionem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis: Ora qua sepultus ÷ dñs pars ÷ sextȩ feria
dies crastinus non die resurrex̃ dñs sed nocte
qnin dies eebostusolis: sicut scriptũ ÷ : Lumina¬
nare maius initiũ diei: dñs autẽ ante solis ostũ pesur¬
rexꝰ Ncc̃ marcus dẽ orientesole : Nonostũ. sedorien¬
tesole Id ÷ adostũ euntem : lucas autẽ: deluculo
Sedne dehac locutione combiger&ur : alteri ȩuange¬
listȩ apeste notefuisse testantur : nammatheus noc¬
tedicit uenisse mulieres codmonumentũ & uidis se
dñm Iohacnnes uero cũ adhuc tenebraees sent: siautẽ
dñs ante solẽ id ÷ ante initiũ diessurrexͥ: noxilla pars
erat in luciscentis diei: quod & compecit operib ut ñdi¬
es obscurcer&ur in noctẽ. sed nox lucescat indieris
Ipsccenim nox inluminatꝰ. &efficitur diesquoiđi figu
inluminabit tenebras sicut scriptũ ÷ Tenebra tua
sicut meridies erunt: & noxtransiuit : die sautem

Expanded text:
temporis. Hora qua sepultus est Dominus, pars est sextae feriae temporis. Hora qua sepultus est Dominus, pars est sextae feriae dies crastinus: non die resurrexit Dominus, sed nocte. Quoniam dies ab ortu solis est, sicut scriptum est: Luminare majus initium dici . Dominus autem ante solis ortum resurrexit. Nam Marcus dicit: Oriente sole , non orto, sed oriente, id est, ad ortum eunte: Lucas autem, diluculo . Sed ne de hac locutione ambigeretur, alii Evangelistae aperte noctem fuisse testantur. Nam Matthaeus nocte dicit venisse mulieres ad monumentum, et vidisse Dominum . Joannes vero, cum adhuc tenebrae essent . Si autem Dominus ante solem, id est, ante initium diei resurrexit, nox illa, pars erat illucescentis diei. Quod et competit operibus Dei, ut non dies obscuraretur in noctem, sed nox lucescat in diem. Ipsa enim nox illuminatur, et efficitur dies: quod est filluminavit tenebras, sicut scriptum est: Tenebrae tuae sicut meridies erunt . Et: Nox transivit, dies autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta p̾ nouem menses : primꝰ dies mensisc
sicut scriptũ ÷ Inutero matris figuratus sũ ca¬
gume Sicut autẽ in prima paste cuius¬
ma horatotus diessit : Aut reliq: mille annorũ mille
annisunt : sex dies sunt mundi a&as sqd ÷ sexmilia t¬
annorũ : In reliquis sextidiei Id÷ millẽ annorũ na¬
tus ÷ dñs & passus & resurrexit: Idemreliq: mille
annorũ dictesunt mille anni prima resurreccio¬
nis: Sicut enĩ reliquiae sextae feriȩ id ÷ treshorȩ
totus dies ÷ unus. extrib: sepulture dñ itacrequiae
sexti diei maioris quore sur rexꝰ : Eclesia totus dies
ẽ id ÷ mille anni: hoc enĩ tsðpo constattres
dies &tres noctes: noctis aute & diei uiginti quat
tuororȩ : unus dies ÷ nec adiciuntur noc tes dieb
nisi cestec ratione alias dies solus dicimus sicut apos¬
Nũ quid opus erat dicere totidem & noctib: sic enĩ¬
dies : nouissima hora diei & diem totũ & noctem¬
trans actã re&in& : Similitꝰ & nouissima hora nostis:

Expanded text:
ut post 9 menses: primus dies mensis 10 est, sicut scriptum: In utero matris figuratus sum caguine . Sicut autem in prima parte ma hora totus dies sit; reliquiae mille annorum, mille anni sunt. Sex dies sunt mundi aetas, id est 6000 annorum. In reliquiis sexti dici, id est mille annorum natus est Dominus, passus et resurrexit. Item reliquae mille annorum dictae sunt mille anni primae resurrectionis. Sicut enim reliquiae sextae feriae, id est, tres horae, totus dies est, unus ex tribus sepulturae Domini: ita reliquiae sexti dici majoris quo surrexit Ecclesia, totus dies est, mille anni. Hoc enim tropo, constant tres dies et tres nectes. Noctis autem et diei, 24 horae unum tempus est, nec adjiciuntur noctes diebus, nisi certa ratione. Alias, dies solos decimus, sicut AposNumquid opus erat dicere, totidem diebus et ndies unutransactam retinet. Similiter et novissima hora noctis,
Abbreviated transcription (Latin):
AEMPORIS QUANTITAS INSTRISPTURIS FREuEN¬
ter musticae txpo sy nec docȩ aut legitimis numeris
quimultis modis positisunt : & ꝓloco intellegendi si¬
nec docdeuero : autꝰ paste totũ ÷ Auta toto pars
hoc tropo : Qua dringentos annos seruiuit israhel
in aegrpro: Nac̃ dicit dñs abrahae sciens scies quia
peregrinũ erit sementuũ int̾ra non sua &domi¬
nabuntꝰ eorũ & affligent annis quadringen¬
At non omne tepus seruiuit : quarendũ ergo ex quo
tẽpore qđ inuenire. facile ÷: dicit enĩ scriptura non
ioseph & omnes fratres ei & omnes sȩculi illius: filu
autẽ israhel creuerunt & multiplicati sunt &ce dei
fuerunt & praeualuerꝰ nimis multiplicabat autem
eost̃ro: exsurrexꝰ aute rexalter suꝑ aegrptũ qui
ignorabat ioseph: & dix gentisuae: Eccegens filio¬
rũ issrahel mcegna multitudo & ualens superlos
ueni teergo circũ ueniamꝰ eos: Siautẽ post mostem
ioseph coepit seruire popul : ex qua dringentis oe¬

Expanded text:
emporum quantitas in Scripturis frequenter mistica est tropo synecdoche; aut legitimis numeris, qui multis modis positi sunt, et pro loco intelligendi. Synecdoche vero, aut a parte totum est, aut a toto pars. Hoc tropo, 400 annos servivit Israel in Aegypto. Nam dicit Deus Abrahae: Sciens scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et dominabuntur eorum et affligent eos annis 4n omni tempore servivit? Quaerendum ergo, ex quo tempore: quod invenire facile est. Dicit enim Scriptura non ium fratrum ejus, et omnium saeculi illius. Filii autem Israel creverunt et multiplicati sunt, et Cethaei fuerunt et praevaluerunt, multiplicabat autem eos terra. Exsurrexit autem rex alter super Aegyptum, qui ignorabat Joseph, et dixit genti suae: Ecce gens filiorum magna Israel multitudo, et valent super nos. Venite ergo circumveniamus eos . Si autem post mortem Joseph coepit servire populus, et 530 annis, e