comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quia eadem signa ꝑarnos singulos certalege mettt᷑: Hic quidã
mira đ quid sibiuelit ista dubitatio sieffugeris quasi potuerit d¬
uina a nima &olim celo reddita atq hinc maximȩ scientiã ficta¬
ri ꝓfessa nes cistpos sit ne nepossuus annom pos sit euadene: Sed
non aduertuis hapichaberel egẽ omruia ł sigria uel sompia ut
de aduersis obliq aut depuntient autroueti auet moneaoli
c̃t ideo quȩdam cauendo trapsimꝰ alia ꝑcor tardo a litaridoui¬
ta ndbe suntineluctabilia qua eriull frte omllo adder dubinge¬

Expanded text:
tum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. Hic quidam tum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, «si effugeris...». Quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hinc maxime scientiam futuri professa nescire possitne nepos suus an non possit euadere! Sed non aduertunt hanc habere legem omina uel signa uel somnia, ut de aduersis oblique aut denuntient aut minentur aut moneant. Et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur. Sunt ineluctabilia quae nulla arte, nullo auertuntur inge
Abbreviated transcription (Latin):
in merito hicnumerus totius fabricȩ dispensator & dominꝰus: Aegris quos
corporibus periculum sapitatẽue deriuntiat : Immo ideo & septẽ motibu
omne corpus agitat᷑ : Aut eruĩ accessio ÷ aut recessio aut in leuã dextrãu
deflettitur aut sursum quis eu deorsummouet᷑ aut in orbem rotatus¬
tot uirtutibus in signitus septeparius quas uel departibus suis mutuat᷑ ł
totus exerc& iure pleius et hab& & dicit᷑ & ab soluta ut arbitror ratior
iã constitit curdiuersis excausis octo & septẽpleni uocent᷑: Sensus aut
hic est cu aetastua quinquages simũ & sextũ appũ corpleuerit. quȩ
sũ matibi fataliserit spes quidem salutis publica & euidebit & premedu¬
scomunis bonorũ omniũ ꝙ status uirtutibustuis dictat ui ta debe¬
bit᷑ Sed si euas seris insidias propinterũ : Nã ꝑsepte nos octies an
fnictus redditusq q̃uinqugitła & sex significat annosam fractus
solis & redditũ arnum uocapis :ã fractũ ꝓpt̃ rodiaci ambitũ redi¬

Expanded text:
immerito hic numerus, totius fabricae dispensator et dominus, aegris quoque corporibus periculum sanitatemue denuntiat. Immo ideo et septem motibus omne corpus agitatur: aut enim accessio est aut recessio, aut in laeuam dextramue deflexio, aut sursum quis seu deorsum mouetTot uirtutibus insignitus septenarius, quas uel de partibus suis mutuatur uel totus exercet, iure plenus et habetur et dicitur. Et absoluta, ut arbitror, ratione iam constitit cur diuersis ex causis octo et septem pleni uocentur. Sensus autem hic est: cum aetas tua quinquagesimum et sextum annum compleuerit, quae summa tibi fatalis erit, spes quidem salutis publicae te uidebit et pro remediis communis bonorum omnium status uirtutibus tuis dictatura debebitur, sed si euaseris insidias propinquorum. Nam per «septenos octies solis anfractus reditusque» quinquaginta et sex significat annos, anfractum solis et reditum annum uocans: anfractum, propter zodiaci ambitum, redi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed presenitis operis fuerit insinuartqualis soleat in diuinationib: eẽ
affecta confusio ut desinas deinser et uelut dubitatione mintric& erũ
in suo quoq: opese artifici serit signa querere quib: ista discernat nisi hoc
uis diuinatiamimpedit : Na illudphibeNt ñ ãcetera parcȩscire: maronis :
ex intima disciplinȩ ꝓfunditate scentia : Diuulgatis &iã docem᷑ exem¬
plis quã penesem ꝑ cũ p̃dicuntur futunt it a dubiis obseratł ut tam̃di¬
ligens nisi diuinus ut diximꝰ impeditus sub eẽ repperiat depheniden

Expanded text:
Sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat in diuinationibus esse affectata confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere quibus ista discernat, si hoc uis diuina non impedit. Nam illud ... prohibent nam cetera Parcae scire ... Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. Diuulgatis etiam docemur exemplis quam paene semper, cum praedicuntur futura, ita dubiis obserantur ut tamen diligens — nisi diuinitus, ut diximus, impeditur — subesse reperiat apprehenden
Abbreviated transcription (Latin):
matis mentibus circͥossuos orbesq confitiunt celeritate mirabili : Des¬
ternt curglobus dicat᷑ in mediomundo positus plenius disserem : cum
de nouem spͥeris loquem᷑ : Bene autẽ uni uersus mundus dĩtẽplumuocat᷑
ꝓpt̃ illos qui estimant nihil eẽ aliud deum nisi cȩlum ipsum & celesa a
quae cernimꝰ : Ideo ut summi omni potentiã dĩ ostendes& posseuiax intel¬
leginũ quã uideri : quic quid humanosubict᷑ aspectui tẽplum eiꝰ uocauit
qui solamente concipit᷑  Vt qui hȩc ueneritt᷑ ttẽplacultũ tam̃ maxi¬
mum debeat conditori sciatq quisques. in usum tẽplihuius inducit᷑
ritu sibi uiuendum sacerdotis: Vnde & quasi quodampublico pre¬
coniotantã humanogeneri diuinitatẽ in essetestatur : ut uniuersos

Expanded text:
matae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quamatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quaterra cur globus dicatur in medio mundo positus, plenius disseremus cum de nouem sphaeris loquemur. Bene autem uniuersus mundus dei templum uocatur, propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus. Ideo ut summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, numquam uideri, quidquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur, ut qui haec ueneratur ut templa, cultum tamen maximum debeat conditori, sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi uiuendum sacerdotis; unde et quasi quodam publico praeconio, tantam humano generi diuinitatem inesse testatur ut uniuersos
Abbreviated transcription (Latin):
rioris ad seuenire ꝓpenantẽ ꝓhib& acrepellit nefestinatũ ab soluti¬
onis a scensionisq desideriũ magis eũ acipsa passione uincat acse¬
tar d& : Nec dicit qđ nisi mors natuntlis aduenerit emoriꝰ sed huc
uenire non poteris : Nisieni cũ deus inquit ististecorporis custodiis libe¬
nt uerit huctibi aditus patese non potest: Quia scit iamseceptus incelum
nisi ꝑfectȩ puritati cȩlestis habitaculi additũ nom patese : Pariautẽ consto¬
tia mors nec ueniens ꝑnatunmestim enda ẽ. nec contra ordinẽ cogen¬
danatuse : Ex his quȩ platonẽ quaeq plotinũ deuoluntaria morte
pnuntiassesdulimus : nihil in uerbis ciceronis quibus hanç ꝓhib& st¬
manebit obscurũ : Sed illa uerba que p̃terhoc suis inserta sepetamus:
Homines enim suñ haclege generati quitueređ illum globum quẽ intẽ
plo hoc medium uides q̃ t̃nt dicit᷑ hisq animusdatus ẽ ex illis sempiter¬
nis ignibus quȩ sident &stellas uocatisq̃ globosȩ & rotundȩ diuinis ani¬

Expanded text:
rioris ad se uenire properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retardet, nec dicit quod nisi mors naturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire non poteris». «Nisi enim cum deus» inquit, «istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest», quia scit, iam receptus in caelum, nisi perfectae puritati caelestis habitaculi aditum non patere. Pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est, nec contra ordinem cogenda naturae. Ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus, nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum. Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repetamus. «Homines enim sunt templo medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis ani
Abbreviated transcription (Latin):
nũ abiarũ multo magis uirtutũ deas eẽ inmente credendum ẽ.
illie prudertia t̃ mens ipsa diuina: tẽpenintia qđ ipse aꝑpalua
do mutat᷑ iustitia qđ ꝑ ennilege aqd sempiterna operis sui conti¬
nuatione non flectit᷑: Baecs̃ quaternarũ quattuor genent
uirtutũ quae p̃terceten maximã in passionibus habent diferen¬
tũ sui: Passiones autẽ ut sicius uocant qđ homines metuuid cũ¬
piuđ q: dolentꝰ gaudentq: his primȩ molliua setumdȩ austrent
tertiẽ obliuiscunt᷑ in quartis nefas : nominari : Siergo hocẽ offitũ
& effectus uirtutũ bȩare constat autẽ & politicas eẽ uirtutes Igit᷑

Expanded text:
rum aliarum, multo magis virtutum ydeas esse in mente credendum est. rum aliarum, multo magis virtutum ydeas esse in mente credendum est. Illic prudentia est mens ipsa divina; temperantia est quod ipsa pedo mutatur; iusticia quod perhenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. Haec sunt quaternarum quattuor genera uirtutum, quae praeter cetera maximam in passionibus habent differentiam sui. Passiones autem, ut scimus, uocantur quod homines ... metuunt cupiuntque, dolent gaudentque... Has primae molliunt, secundae auferunt, tertiae obliuiscuntur, in quartis nefas est nominari. Si ergo hoc est officium et effectus uirtutum, beare, constat autem et politicas esse uirtutes, igit
Abbreviated transcription (Latin):
nanon desserens: Secunde quas purgatoria suocađ hominis sunt
quia diuini capax ẽ. solumq: animũ eius expediuns quidecreuitse a cor¬
poris contagione purgare & quiꝰdam humanorũ fuga solis seinsere¬
rediuinis: haes otiosorũ quia rerũ publicarũ actibꝰ philosophartiũ¬
diceremꝰ quas solas quidam estimauer̃ eẽ uirtutes: Tertiȩ s̃ purgati
iã defecatiq: apimi & ab omnimundihuius aspergine presse pureq
detersi: illis prudentiȩ ẽ diuina non quasi in electione p̃serre. sed
sola nosse & haectã quã nihilsit aliud intuer:ẽpenaentiȩ terrepas
cupiditates non reprimese sed penitus obliuisci Fortitudinis passio¬
nes ignorarenonuincese : ut nesciat irasci. cupiat nihil: iustitiae
itacũ supra & diuinam̃te sociariut seru& ꝑp&uũ cũea fedus imi¬
tarido : Quartȩs quȩ in ipsa diuinam̃te consistunt qua diximꝰ ñ uo
tiria quarũ exemplo feliq̃ om̃s pordinẽ defluunt : Namsire¬

Expanded text:
na non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se sequdiceremus, quas solas quidam aestimauerunt esse uirtutes. Tertiae sunt purgati iam defaecatique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi. Illic prudentiae est diuina non quasi in electione praeferre, sed sola nosse, et haec tamquam nihil sit aliud intueri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae, ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae cari, a quarum exemplo relique omnes per ordinem defluunt. Nam si re
Abbreviated transcription (Latin):
huc ꝓfitiendi eẽ possit accessio: Nec frustra hocdictũ ẽ : Namin archa¬
nis deamimȩredditu disputationibus fertur in hacuita delinquentes
similes eẽ suꝑ aequale solum cadentibus quibus denuo sine difficultati
presto sit surgese : Animasuero ex hacuita cũ delictorũ sordibus rece¬
dentes aequandas his qui in abruptũ : ex alto p̃cipitiq dela psisunt un¬
denũ quã sit facultas resurgendi : Ideo ergo utendo concessi sutȩ spatuis
ut sit ꝑfectȩ purgationis maior facultas : Ergo inquis quiiã ꝑfectepur¬
gatus ẽ manũ sibi deb& inferre cũ nonsit ei causa remanendi : Quia
ꝑfectum ulterius non requirit qui ad supent ꝑuenit: Sed hoc ipso
quo sibi cȩlerem finẽ spefruende beatitatis arces sit. in retitur la

Expanded text:
huc proficiendi esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcahuc proficiendi esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes similes esse super aequale solum cadentibus, quibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. Ergo, inquies, qui iam perfecte purgatus est, manum sibi debet inferre, cum non sit ei causa remanendi, quia profectum ulterius non requirit qui ad supera peruenit. Sed hoc ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis arcessit, inretitur la
Abbreviated transcription (Latin):
fatiscit  eo animalasat᷑ animando sedoffitiũ suũ deserit corpus
cũ iã non possit animari : Bincilludẽ doctissimiuatis : Explebo
pumerum redarq tenebris : hȩc ẽ igit᷑ naturalis uere mors cũ finẽ tor¬
pori solus numerorũ suorũ defectus adportat non cũ extorqu& ÷ uit a cor¬
portadhuc id oneo ad continuationẽ ferendi : Nedeus ẽ differentia uitã
uel natura uel sponte soluendi : anima enĩ cũ a corpore deserit᷑ potest in se
nihil y&inere corporeum sisepure: in hacuita es setinstituit: Cum uero ipsa
de cor poreuiolent̃ extrudit᷑ quia exit rupto uinculo non soluto site ipsa
necessitas occasio passionis. & malis uinculidum rumpit inficit᷑: Hano
quoq: superioribus adicitrationẽ non sponte peundi : sum const& inquit
remunenationẽ animis illicesse tribuendam: Promodo ꝑsectionis ad
quã in hacuita una quae que ꝑuenit non ẽ precipitandus uitȩ finis cũ ad¬

Expanded text:
fatiscit; nec anima lassatur animando, sed officium suum deserit corpus fatiscit; nec anima lassatur animando, sed officium suum deserit corpus cum iam non possit animari. Hinc illud est doctissimi uatis: ... explebo numerum reddarque tenebris. Haec est igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. Nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. Anima enim, cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit. Cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto, fit ei ipsa necessitas occasio passionis, et malis uinculi, dum rumpit, inficitur. Hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte pereundi: cum constet, inquit, remunerationem animis illic esse tribuendam pro modo perfectionis ad quam in hac uita unaquaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Exitu autẽ coacto animã circa corpus magisq uinciri: Et reuera ide
sic extorte animȩ diucirca corpus eiꝰuesepultuñt uellocũ in quo in iec¬
tũ manens est ꝑuagant᷑ cũ contra illȩ animȩ quȩ se in hacuita auincu¬
lis corporis pbylosophiȩ mortedis soluunT adhuc extante corporecaelo
& si deribus insenant᷑: Et ideo illam solam de uoluntariis mortibus sig¬
nificat eẽ laud abilem q̃ comparat᷑ ut diximꝰ phrlo sophiȩ natione non
ferro prudentia non ueneno : Ad didit &iã illam solam ẽẽ naturalem
mortẽ : ubi corpus animã non anima corpus relinquit : Constatenim
numerorũ certa constitutaq nitione animas sotia secorporibus:
Hinumeridum sups̃ ꝑseuenat corpus animar cũ uero deficiuat mox
archana illa uissoluit᷑ qua so & as ipsa constabat : Et hoc ẽ qđ fatũ
& fataliac uit &eqtẽ porauocatm : Anima ergo ipsa non de ficit
quippequȩ in mortalis atq: ꝑ p&ua ÷ sedimpletis numeris cor

Expanded text:
exitu autem coacto animam circa corpus magis magisque uinciri. Et re uera ideo sic extortae animae diu circa corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur, cum contra illae animae, quae se in hac uita a uinculis corporis philosophiae morte dissoluunt, adhuc extante corpore caelo et sideribus inserantur. Et ideo illam solam de uoluntariis mortibus significat esse laudabilem quae comparatur, ut diximus, philosophiae ratione, non ferro; prudentia, non ueneno. Addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. Constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. Hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari; cum uero deficiunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa constabat, et hoc est quod fatum et fatalia uitae tempora uocamus. Anima ergo ipsa non deficit quippe quae immortalis atque perpetua est, sed impletis numeris corpus
Abbreviated transcription (Latin):
monstratũ ẽ : subiectarũ phentrũ stelle quẽ ad modum ⁊odia᷑ qui supra
om̃is ẽ pridicant Vel quȩ nitio diuersarũ faci& seucelerem seut ardun
secursum: Sed et ipse todiacus induo detimpartes quaratione diuisus stt̃
Curq aries primus habeat᷑ & quȩ signa in quorũ numinũ ditionesiñ: ab¬
solutũ ẽ : Sed om̃a haec quȩ desummo ad lunã usq pueniunt sacnt incor

Expanded text:
atum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incor
Abbreviated transcription (Latin):
indefugere prius quã potestas ipsa q̃ clausit abireꝑmisseria : Non
enimuitari penã furtiua discessione sed crescere : Hoc quoq ad di¬
dit nos. eẽ indominio deicuius tutela & ꝓuidentia guberna mur:
Nihił autẽ eẽ in uito domino dehisquae possid&. ex eo loco inquosuum consti¬
tuenit auferendum : et sicut quiuitã mancipio extorqu& alieno crimine
non carebio : ita eũ qui finẽ sibi domino necdum iubente quȩsi uerit non
ab solutionẽ consequi sed reatũ : Haec platonicȩ sectȩ semina altius plo¬
tinus exequit᷑ : Oport& inquit animã post hominẽ libent̃ corpore isp¬
sionibus inueniri : Quã qui decorpose uiolenter extrudit liberã ẽẽ non
patit᷑ : Qui enĩ sibi sua sponte necẽ comparat aut ꝑtesus necessitate . aut
metucuius quã ad hoc descendit aut odio q: om̃a int̃ passiones habent᷑:
Ergo & siante fuit hissor dibus punt hoc ipsotam̃ quo exit  totas ordescit:

Expanded text:
inde diffugere priusquam potestas ipsa quae clausit abire permiserit: non inde diffugere priusquam potestas ipsa quae clausit abire permiserit: non enim uitari poenam furtiua discessione, sed crescere. Hoc quoque addit, nos esse in dominio dei, cuius tutela et prouidentia gubernamur; nihil autem esse inuito domino de his quae possidet ex eo loco in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui uitam mancipio extorquet alieno, crimine non carebit, ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. Quam qui de corpore uiolenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur. Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod exit extorta, sordescit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes unã animȩ animalis altent̃: Sed ipsius quoq: animalis hoc. ẽ.
ontinis duas asserit mortes quarũ unã natura uirtutes altert̃ pri¬
tant : Homo enĩ morit᷑ cũ anima corpus reliquit solutũ legenaturȩ :
Mori&iã dt̃ : cũ anima adhuc in corpore constituta corporea sinle¬
cebres phylosophia docente contempnit : Etcupiditatũ dulces insi¬
dias reliquas om̃s exuit᷑ passiones: Et hoc ÷ qđ superius ex secundo
uirtutũ ordine quȩ solis phiylosophantib: aptȩseuenire signauimꝰ:
Hancergo mortẽ dicit plato sapientibus ad petendamillam uero
quã omnib: natura constituit: Cogiuel in ferri uel accerspriu&at.
docens expectandam eẽ naturã : Et causas hilius huius apperiens
sanctionis quas ex usu rerũ q. in cotidianã conuersationes mutuat᷑ :
ait enĩ eos qui potestatis imperio trudunt᷑ in carcerẽ : Nono portere

Expanded text:
tes, unam animae, animalis alteram. Sed ipsius quoque animalis, hoc est tes, unam animae, animalis alteram. Sed ipsius quoque animalis, hoc est hominis, duas adserit mortes, quarum unam natura, uirtutes alteram praestant. Homo enim moritur cum anima corpus relinquit solutum lege naturae. Mori etiam dicitur cum anima, adhuc in corpore constituta, corporeas illecebras philosophia docente contemnit, et cupiditatum dulces insidias reliquasque omnes exuitur passiones. Et hoc est quod superius ex secundo uirtutum ordine, quae solis philosophantibus aptae sunt, euenire signauimus. Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus esse appetendam, illam uero quam omnibus natura constituit cogi uel inferri uel accersiri uetat, docens expectandam esse naturam, et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerum quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. Ait enim eos qui potestatis imperio truduntur in carcerem non oportere
Abbreviated transcription (Latin):
custadiis liberabit. huctibi aditus patere non potest : Homine sepũs
haclegai generati. quituer en illum globum qu. ẽ in tẽplo hoc mediui
uides q̃ terne dicitur : Hifanimus datus ẽ exillis sẽpit̃nis ignibus
quȩ sideni &stellas uocatis quȩ globosȩ & rotundȩ diuinis animatae
mentibus circulos suos orbesq confitiunt celeritate mirabili : Quane¬
& tibi publi &piis omnibus retinendus animus ÷ incustodia corporis
nec in iussueius a quo ille estuobis datus ex hominũ uitamignendum q̃
nemunus ad signatũ adeo efugisse uideamini: Haec secta & p̃ceptio
platonis ẽ qui intefedone definit homini non eẽ sua sponte morien¬
dum: Sed in eodem tam̃ dialogo idẽ dicit mortẽ phylosophantib: ad pe¬
nitendam & i psam philosophiam meditationẽ eẽ moriend ͥm: hȩc
si biergo contritria uident᷑ sed non ita ẽ : Nam plato duasmortes
hominũ nouit nec hocnon repepto qđ superius dictũ ẽ duas. ẽẽ mor¬

Expanded text:
custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae rotundae et globosae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare tibi Publi et piis onec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo diffugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, qui in Phaedone defìnit homini non esse sua sponte moriendum. Sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam meditationem esse moriendi. Haec sibi ergo contraria uidentur, sed non ita est. Nam Plato duas mortes hominis nouit. Nec hoc nunc repeto quod superius dictum est, duas esse mor
Abbreviated transcription (Latin):
stellarisessentiȩ : Tenon concretũ corporisspiritũ : Democritus
spm in sertũ a thomis hac facilitate motus ut corpus illiomnesit ꝑuiũ:
crito laus peripateticus constare eã de quinta essentia : hypparcus
ignẽ. A naximenes enpe dodes & cristisias sanguinẽ : Parmenides

Expanded text:
stellaris essentiae, Zenon concretum corpori spiritum, Democritus stellaris essentiae, Zenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit peruium; Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Critias sanguinem, Parmenides
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunẽ Et hoc ẽ qđ ait hisq animꝰdatus ẽ ex illis sempiternis ignib:
qua esidera & stellas uocatis Nec tam̃ ex ipsiscelestibus & sẽpit̃ nis ignib:
nos dicit animatos : Ignis epĩ ille : lic& diuinũ tam̃ corpus ẽ. Nec excor¬
pose quã uis diuinopossem animari sedunde ip̃sa illa corpora quȩ diuina
& sund & uident᷑ animata s̃ : Id ẽ exea mundanȩ animȩ parte quãdiximꝰ
depuram̃te constase : Et ideo post quãdix̃ hisq animꝰ datus ẽ exillis sẽ
mate mentibus ut ꝑsempiternosignes corpus stellarũ ꝑ diuina suer¬
m̃tes earũ animas manifesta descretione signific& & ex illis in nr̃as
tia somniũ q de anima uidetur pronuntias secontineat : Platodixit
anim ã essentiã semouentẽ . xeno crates numerũ semouentẽ : Aris
ideam: As depiades quinq suũ exercitiũ sibi consonũ : Hyo pocrates

Expanded text:
communem. Et hoc est quod ait: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, communem. Et hoc est quod ait: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis.» Nec tamen ex ipsis caelestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos — ignis enim ille, licet diuinum, tamen corpus est, nec ex corpore quamuis diuino possemus animari — sed unde ipsa illa corpora, quae diuina et sunt et uidentur, animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus de pura mente constare. Et ideo postquam dixit: «hisque animus datus est ex illismatae mentibus, mentes earum animas manifesta discretione significet, et ex illis in nostras tias omnium qui de anima uidentur pronuntiasse contineat. Platon dixit animam essentiam se mouentem, Xenocrates numerum se mouentem, Arist ideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates
Abbreviated transcription (Latin):
danȩ anime asserer& dignitatẽ mentẽ eẽ testatus ẽ mensa gntat
moleni : Nec non ut ostender& exipsa anima constare & animariuni¬
in animalibus corporis densitate adiecit: Quantũ non noxia corpone
tarda d & reliqua: Secundum haec ergo cũ ex summo deo mens ex m̃te
anima sit : anima uero & condat & uita compleat om̃a q̃. secunt̃ suntaq
hic unus fulgor in lumin& & inuni uersis appareat : Vt in multisspecu¬
lis pordinẽ positus uultus unus : Cũq om̃a continuis successionib: sesequan᷑
degenenentia pordinẽ adimũ meandia nueni& Pressius intuentia sũ mo
deo usq ad ultimã rerũ fecem una dmuił se uinculis religans & nusquã
int̃rupta connexio: Et hȩc ẽ homeri catena aurea quã pendere decelo int̃¬
ras deum iussisse commemorat: Hi sergo dictis solũ hominẽ constat
exter renis omnibus mentis id ẽ animi societatẽ cũ caelo & siderib: habese

Expanded text:
undanae animae adsereret dignitatem, mentem esse testatus est: mens agitat undanae animae adsereret dignitatem, mentem esse testatus est: mens agitat molem... Nec non ut ostenderet ex ipsa anima constare et animari uniin animalibus corporis densitate, adiecit: ...quantum non noxia corpora tardant et reliqua. Secundum haec ergo, cum ex summo deo mens, ex mente anima sit, anima uero et condat et uita compleat omnia quae sequuntur, cunctaque hic unus fulgor illuminet et in uniuersis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis uultus unus, cumque omnia continuis successionibus se sequantur degenerantia per ordinem ad imum meandi, inuenietur pressius intuenti a summo deo usque ad ultimam rerum faecem una mutuis se uinculis religans et nusquam interrupta conexio; et haec est Homeri catena aurea, quam pendere de caelo in terras deum iussisse commemorat. His ergo dictis, solum hominem constat ex terrenis omnibus mentis, id est animi, societatem cum caelo et sideribus habere
Abbreviated transcription (Latin):
piciendi difficultate a superis recesserunt necullam diuinorũ cor¬
porum simi litudinẽ aliqua sui parte meruer̃ nihi lexmente sortitas
&ideo ntione caruer̃ : Duoq tantũ adepta sun senti re uel crescess
Namsiqud in illis similitudinẽ rationis imitat᷑ non natio sed me¬
moria ẽ . Et memoria non illa rationemixta sed quȩ hebitudinem
sensuum quinque commi tat᷑ : De qua plunt nunc dicese qm̃ ad pre¬
sen sopus non attin& õmit mus : Terrenorũ corporum tertiusor do
in arboribus &erbis ẽ quae carent tã nitione quã sensu: Et quiacres¬
tenditantũ modo usus in his uig& : hac solaui ueseparte dicunt:
Huncrerũ ordinẽ & uirgilius ex pressit : Nam & mundo animã de¬
dit & ut puritatieius testa r& mentẽ uocauit : Oaelum enĩ ait terras
& maria & sidera spiritus intus alit idẽ anima: Sicut alibi prospi¬
ramento animã dicit . quantũ ignes animȩ que ualen : Et ut illiusm¬

Expanded text:
piciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam diuinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt, duoque tantum adepta sunt, sentire uel crescere. Nam si quid in illis similitudinem rationis imitatur, non ratio sed memoria est, et memoria non illa ratione mixta, sed quae hebetudinem sensuum quinque comitatur; de qua plura nunc dicere, quoniam ad praesens opus non adtinet, omittemus. Terrenorum corporum tertius ordo in arboribus et herbis est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantummodo usus in his uiget, hac sola uiuere parte dicuntur. Hunc rerum ordinem et Vergilius expressit. Nam et mundo animam dedit et, ut puritati eius adtestaretur, mentem uocauit. Caelum enim, ait, et terras et maria et sidera spiritus intus alit... id est anima, sicut alibi pro spiramento animam dicit: quantum ignes animaeque ualent... Et ut illius m
Abbreviated transcription (Latin):
purioreselem̃ta : Vt sit luna pt̃nt quã a& hereã terrã fisicis diximꝰ nomi¬
natã : A qua sit spent mercuru : Aer ueneris : Ignis insole: Tertius uero
elem̃torũ ordo ita ad nosconuersus habeat᷑ ut terrã ultimã faciat & ce¬
teris inmedum redacti s int̃nt̃ desinattã ima quã sũma. Posttremi¬
ta sigit᷑ sphire martia ignis habeat᷑ aer iouis satur niaqua ter uer
a planes in qua elisios eẽ cãpospuris animis desputatos antiquitas
nob̵ intelligendum reliquit : De his cãpis anima cũ incorpusemittit᷑
ꝑtres elitorũ ordines trina morte ad corpus usq: descendit : Haec ẽ
senĩ platonica de morte animȩ cũ in corpustrudit᷑ secunda sententia:
Alii uero nã tres eẽ inter eossententi arũ diuersitates ante signauimꝰ
induasquidem & ipsi partes sicut primi fetisuđ sed nonhis demt̃mi

Expanded text:
purioris elementa, ut sit luna pro terra, quam aetheriam terram a physicis diximus nominatam, aqua sit sphaera Mercurii, aer Veneris, ignis in sole, tertius uero elementorum ordo ita ad nos conuersus habeatur ut terram ultimam faciat, et, ceteris in medium redactis, in terras desinat tam ima quam summa postremitas, igitur sphaera Martia ignis habeatur, aer Iouis, Saturni aqua, terra uero ἀπλανής, in qua Elysios esse campos puris animis deputatos antiquitas nobis intellegendum reliquit. De his campis anima, cum in corpus emittitur, per tres elementorum ordines trina morte ad corpus usque descendit. Haec est inter Platonicos de morte animae, cum in corpus truditur, secunda sententia. Alii uero — nam tres esse inter eos sententiarum diuersitates ante signauimus — in duas quidem et ipsi partes, sicut primi faciunt, sed non isdem termi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quia ipsecursus eorũ recursusq modenitur : Namcerta spatii de¬
finicio ẽ a quã cũ una quaeq: erratica stella recedens a soler ꝑ uen
tã quã ultra ꝓhibeat᷑ accedere : agi r& ro uid&᷑ : Et rursus cũ certã pare
recedendo contigerit. ad directicursus consua &aseuocat᷑: it a solis uis &
potestas motus reliquorũ iumenũ constituta de mensione moderat᷑ : Ma
mundita appellat᷑ ut physici eũ corceliuocauenđ  In denimirũ qđ omi
qua est atͣa ratione ꝑ cȩlum fieri uidemꝰ diem noctẽq & mir antes int̃ utrũ q

Expanded text:
dicitur, quia ipse cursus eorum recursusque moderatur. Nam certa spatii definitio est ad quam cum unaquaeque erratica stella, recedens a sole, peruenerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. Ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae stata ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migrantes inter utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
ipimȩ umortalitate ttctatͥus ipsius enic filtatiuorus hic sensus
nos indut arbi tnabam᷑ animã cũ fire morientis extingui nec ul¬
teriustẽ posthominẽ : Ait eruĩ quos extinctos eẽ. arbitrarem᷑ : qđ
apiofilio & deceteris ut asapiente ac natunt ipsa discutiene ꝓcessit
quid ilerespondit : Immouero in quit hiliiuuid quie corporũ uis
tã quã excere euolauer̃: uestra uero quȩ dicit᷑ eẽ. uita

Expanded text:
mortalitate tractatur. Ipsius enim consultationis hic sensus est: nos, inquit, arbitramur animam cum fine morientis extingui nec ulterius esse post hominem. Ait enim: «quos extinctos esse arbitraremur». Quod a pio filio, et de ceteris ut a sapiente ac naturam ipsam discutiente processit, quid ille respondit? «Immo uero, inquit, hi uiuunt, qui e corporum uinclis tamquam e carcere euolauerunt; uestra uero quae dicitur esse uita
Abbreviated transcription (Latin):
Septenariũ autẽ numerũ rerũ omniũ nodũ eẽ plene cũ denu meris superius lbo¬
querem̃ ex pressimꝰ : Ad inlumin andam ut estimo obsiuritatẽ uerborũ cicero¬
nis demusicatractatus suc cinctus a nobis qualicuit bseuitate suffici&: nãdid
& hypatas & aliarũ ꝙ fidium uocabula ꝑcurrere & tonorũ uellimmatũ
minut a subtilia : Et qͥđ in sonis ꝓlittent quidpsillaba quid pintegronomis¬
ne accipiat᷑ ad sererẽ : Ostentantis ẽ non docentis nec enũ qr fecit in hoc
loco acero musicȩm̃tionẽ oc casione haceundum ẽ. puni uersos tracta¬
tus quiposs̃ eẽ demusica : Quos quantũ mea fert opima t̃minũ habe¬
reñ estimo : Sed illas ꝑsequenda : quibus uerba quȩ explananda recep

Expanded text:
Septenarium autem numerum rerum omnium nodum esse plene, cum de numeris superius loSeptenarium autem numerum rerum omnium nodum esse plene, cum de numeris superius loqueremur, expressimus; ad illuminandam, ut aestimo, obscuritatem uerborum Ciceronis de musica, tractatus succinctus a nobis qua licuit breuitate sufficiet. Nam netas et hypatas aliarumque fidium uocabula percurrere, et tonorum uel limmatum minuta subtilia, et quid in sonis pro littera, quid pro syllaba, quid pro integro nomine accipiatur adserere ostentantis est, non docentis. Nec enim quia fecit in hoc loco Cicero musicae mentionem, occasione hac eundum est per uniuersos tractatus qui possunt esse de musica, quos, quantum mea fert opinio, terminum habere non aestimo, sed illa sunt persequenda quibus uerba, quae explananda recep
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑: hinc quoq aptius ad ꝓbat᷑ spm̃ quinto ab originesua deorsũ recedit t̃anto
una sede sẽꝑherendi nec inquã lib& partẽ ꝑmittat᷑ mouerrobsessaundiq
ircũ fusi sp̃s densitate : Insphera autẽ ultimũ locũ eẽ qui medius ẽ ante¬
edentibus i ã pbatũ ẽ. Ergo uriuersi mundinui corporis sphesinouẽ s : Prima
septẽ quasuagas dicimꝰ ab occidente morientẽ feruã : Non at̃ nosine moti
Octos igit᷑ quȩ mouent᷑ sed sẽptẽ sonis qui continentiã deuolubilitate tansi¬
tiuñ : Proptesea qr mercurialis &ueneriu sorbis pari ambitu committati
solemui aceius tã quã satellites obsequuađ : It ideo a non nullis astro nomiestud¬
tibus eandemuĩ sortiti existimaũ : Vnde ait : Illi autẽ octocursus in quib: eademus
duorũ : septẽ efficiun distinctos int̃ uallis sonos. qui numerus rerũ omniũ fereno

Expanded text:
gitur. Hinc quoque apertius approbatur spiritum, quanto ab origine sua deorsum recedit, tanto gitur. Hinc quoque apertius approbatur spiritum, quanto ab origine sua deorsum recedit, tanto una sede semper haerendi, nec in quamlibet partem permittatur moueri, obsessa undique circumfusi spiritus densitate; in sphaera autem ultimum locum esse qui medius est, antecedentibus iam probatum est. Ergo mundani corporis sphaerae nouem sunt. Prima, septem, quas uagas dicimus, ab occidente in orientem feruntur; nona, terra, sine motu. Octo sunt igitur quae mouentur, sed septem soni sunt qui concinentiam de uolubilitate conficiunt, propterea quia Mercurialis et Venerius orbis, pari ambitu comitati solem, uiae eius tamquam satellites obsequuntur, et ideo a nonnullis astronomiae studentibus eandem uim sortiti existimantur. Vnde ait: «Illi autem est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere no
Abbreviated transcription (Latin):
uit concitatiorẽ conuersionẽ acute excita tomouent᷑ sono : Grauissimoautẽ
biciuparis atq: in fimꝰ q̃m̃ spiritu ut in extremitate languescente iã uoluitur
& ꝓpt̃ angustias quib: penultimꝰ orbis artat᷑ impetuleniore conuertit᷑ : Nec se¬
us pbamꝰ intibiis dequarũ font minibus uicinis inflantis oris sonus acutus emit¬
atur : De longinquis autẽ & t̃mino ꝑximisgnaeuior : Itemacutior ꝑpatentiora
ontmina grauior ꝑangusta : Et utriusq causȩntcio una quia sp̃s ubi incipit for¬
cior ẽ: defectior : ubi desinit : Et qr maiorẽ imp&um ꝑmaius fortm̃ inpellit :¬
ontra autẽ in angustis contingit &eminus positis : Ergo orbis altissimꝰ &ut ini¬
ñ sum patens &ut spũ eo fortiore quo origini suȩ uicinior ẽ incitatus sonorum
lese acumenemitat : Vexultimi & ꝓspatii breuitate & ꝓ longuitate iã fran¬

Expanded text:
ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouentur sono, grauissimo autem ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouentur sono, grauissimo autem hic lunaris atque infimus», quoniam spiritu ut in extremitate languescente iam uoluitur, et propter angustias, quibus paenultimus orbis artatur, impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino proximis, grauior; item, acutior per patentiora foramina, grauior per angusta. Et utriusque causae ratio una, quia spiritus, ubi incipit, fortior est, defectior ubi desinit, et quia maiorem impetum per maius foramen impellit, contra autem in angustis contingit et eminus positis. Ergo orbis altissimus, et ut in immensum patens, et ut spiritu eo fortiore quo origini suae uicinior est incitatus, sonorum de se acumen emittit; uox ultimi et pro spatii breuitate et pro longinquitate iam fran
Abbreviated transcription (Latin):
icdmin&e sonoruns e ersitaues quas ad serit reuoluamus : Et natura fert ut extrema&
xaltera parte gra&it̃ ex altenr aute acute sonent : quã ob causã sũmꝰ illecȩli stellifer
ursus. cuius conuersio ẽ contitatior acute excitato mou& sono grauissimo autẽ hic
iqparis atq infimꝰ: Diximnũ quã sonũ fierinisi aereꝑcusso : Vt autẽ sonus ipse
uit acutior aut gneuior ꝓferaũ ictus efficit : Quidum ingens &celer incidit ãcu¬
ũ sonũ prestat : si t ardior lentior uegnt uiorẽ : Inditio ẽ uirga quaedum
iuras ꝓcutit siinpul sucto feriat sopũ acuit : silentior etingnauius frangit au¬
ditũ : Infidib: qq̃ idem uidemꝰ quȩ sitractu artiore tenduđ : acute sonant :
Grauius laxiores : Ergo & superiores orbes dumꝓamplitudino: sua implectu
gnandiore uoluuns dumq sp ut in originesua fortiore tendunđ ꝓpt̃ i psã ut

Expanded text:
acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus.» Diximus numquam sonum fieri nisi aere percusso. Vt autem sonus ipse aut acutior aut grauior proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propter ipsam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃sio aplatonicis sepudiata ẽ : qua si dupla & tripla int̃ualla ñ seruans : et sta¬
tũq ẽ ad mercuriũ at̃ra : nouie stantũ sit a t̃ra usq ad martẽ : & quantũ a t̃ra
usq ad martẽ ẽ. Octies tantũ sit at̃ ne usq: adiouem : quantũq ẽ at̃ra usq adio
septies & uitiestantũ sit at̃nxusq: ad saturm orbem : hancplatonicorũ ꝑsua sic
por phyrius libris inseruit᷑ : quibustimȩi obscuritatibus non nihil lucis in fu¬
dit Aitq: eos credere adimaginẽ contextionis animȩ : Haec ẽtincorpos
mate & ita ꝑuenire concentũ cuius natio in substantia anime ontexta munda
quoq: corperi qđ ab anima mou& inserta ẽ : Vnde ex omini parte docta & per¬
fecta ẽciceronis ad sertio quunt̃ uallis imparib: sed tam̃ ꝓrata partent tio
distino tisceles tẽ senũ dicit eẽ dis iunctũ : Ñ docus admon& ut degrauitate a

Expanded text:
chimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans; et stachimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans; et stantumque est ad Mercurium a terra, nouies tantum sit a terra usque ad Martem; et quantum a terra usque ad Martem est, octies tantum sit a terra usque ad Iouem; quantumque est a terra usque ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad Saturni orbem. Hanc Platonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonnihil lucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae haec esse in corpore ur et limmate, et ita prouenire concentum cuius ratio, in substantia animae contexta, mundano quoque corpori, quod ab anima mouetur, inserta est. Vnde ex omni parte docta et perfecta est Ciceronis adsertio, qui «interuallis imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et
Abbreviated transcription (Latin):
ima
causa smnusicȩ quibus enintexta p̃diximꝰ: Ipsi autẽ mundia nima inuentibus
nibus uitã ministnat : hinchominũ pecudũ q gexius aitaq uolantũ &q̃ marm¬
reo fert monstra subaeqͥosepontus : Iureigit᷑ mnusica capit᷑ omne qđuiuit : qro
lestis animas : qua animat᷑ uni uersitas originẽ sumpsit exmusica : Haeca
ad sphentlem motũ mundi corpus inpellit : sonũ effic̃ quiint̃ uallis ẽ disii¬
tus in paribus: Sed tam̃ prata parte ratione distinctis. sicut a principio ipsa
texta ẽ : Sed haec int̃ualla quȩ mnanima quippe incorporea sola ȩstima Trati
non sensu querendũ ẽ utrũ & in ipsomundi corpore dimensio libȩ nita seru¬
uerit : Et archi me des qui dem stadiorũ pumerũ dep̃hendisse sec redidit q̃¬
b: at̃nre suꝑ fitie luna distar& & aluna mercurius : a mercurio uenus : so
auenese : mars asole : amarte iuppit̃ : saturnus aioue : Sed a saturni orbei

Expanded text:
imae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impellit, sonum efficit qui «interuallis» est «disiunctus imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis», sicut a principio ipsa contexta est. Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum deprehendisse se credidit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus, sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque
Abbreviated transcription (Latin):
ñtorũ taliteneat᷑ ẽffectu: hipcȩstimo &or phei ađ amfionis fibulamquorũ alt̃
inimaliantione carentia alt̃saxa quo que trahere cantibus fireban sũ psis seprip¬
ipiũ Qina prim forte gentes ł sinent tiomis cultub arbant f raxł instar nullo
isfectumolles ad sepsũ uoluptatis canendo traxer̃ : Ita deniq om̃is habitus
animȩ antib gubernat᷑ ut & ad bellum ꝓgressu aitẽ receptiu canta t᷑ cantua
nelta nce & rursus ed ante uirtutam dat somnos adimitq net noticuras neã
inmietit & iralnt ⁊rã suggert: Vmenciã uad& corporũ quo que morbis
unt̃ homines music tanta dominatio ẽ : cũ aues quoq ut luscine ut erens
ila eue id genꝰ cantu ueliti quandã disciplinã artis exertean non nalleũtu

Expanded text:
ntorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quorum alter animalia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis  mirum si inter homines musicae tanta dominatio est, cum aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae u
Abbreviated transcription (Latin):
sima pars eius quauel sustentan diuina uel constant nec taruocat᷑ & credit᷑ eẽ
positus deorũ : Inferior uero atq turbidior potus animarũ : Et hoc ẽ qđ
ueteres la& heũ fluuium uocauer̃ : Ipsum autẽ liberũ patrẽ orfaici
ΝΟΥ ΑΥΚΟΝ suspicanT intelligi: Qui abillo indiuiduo natus in singulos
ipse diuidit᷑ : Ideo in illorũ sacristradit᷑ tita neo furore in membrat dis¬
cerptus łt frustis sepultis rursus unus & integer emersis se : Quia norc
quẽ diximꝰ intẽ uocari exdiuiduo prebendo seduidendum & rursus

Expanded text:
sima pars eius, qua uel sustentantur diuina uel constant, nectar uocatur et creditur esse sima pars eius, qua uel sustentantur diuina uel constant, nectar uocatur et creditur esse potus deorum, inferior uero atque turbidior potus animarum, et hoc est quod ueteres Lethaeum fluuium uocauerunt. Ipsum autem Liberum Patrem Orphaici νοῦν ὑλικόν suspicantur intellegi, qui ab illo indiuiduo natus in singulos ipse diuiditur. Ideo in illorum sacris traditur Titanio furore in membra discerptus et frustis sepultis, rursus unus et integer emersisse, quia νοῦς, quem diximus mentem uocari, ex indiuiduo praebendo se diuidendum, et rursus
Abbreviated transcription (Latin):
illicanimis incpit iã latent̃ obrepere : Namsi animȩ mnemoriã rerũ
diuinarũ quarũ incȩlo enin consciȩ ad corpont usq: deffesent Nulla
inter homines for& dediuinitate dissensio: Sed obliuionẽ quidem : oms¬
descendendo lauriuit: Aliȩ uero magis : minus aliȩ : Et ideo in t̃risuerũ
cũ p̃ominibus liquedt tam̃opinant om̃s quia opinionis ortus ẽ : me¬
moriȩ defȩctus : Hitam̃ hoc magis inueniunt quiminus obliuionis
hauxer̃ : qr facile reminiscunt quid illic antea cognouerint : Hic ẽ qđ q
apud latinos lectio : apud greco suocat᷑ sepetita cognitio : qr cũ uera dis¬
cimus ea recognoscimꝰ quȩ natunalit̃ nouentmꝰ prius quã materi alis inle¬
xio in corpus uerentes animas ebria r& : baeca utẽ hyleq: omnecorpus
mundi qđ ubiucũq cernimꝰ i deis in pressa sormauit sed altissima & puns¬

Expanded text:
illic animis incipit iam latenter obrepere. Nam si animae memoriam rerum illic animis incipit iam latenter obrepere. Nam si animae memoriam rerum diuinarum, quarum in caelo erant consciae, ad corpora usque deferrent, nulla inter homines foret de diuinitate dissensio; sed obliuionem quidem omdescendendo hauriunt, aliae uero magis, minus aliae. Et ideo in terris uerum cum non omnibus liqueat, tamen opinantur omnes, quia opinionis ortus est memoriae defectus. Hi tamen hoc magis inueniunt qui minus obliuionis hauserunt, quia facile reminiscuntur quid illic ante cognouerint. Hinc est quod, quae apud Latinos lectio, apud Graecos uocatur repetita cognitio, quia, cum uera discimus, ea recognoscimus quae naturaliter noueramus, priusquam materialis influxio in corpus uenientes animas ebriaret. Haec est autem hyle, quae omne corpus mundi quod ubicumque cernimus, ideis impressa, formauit. Sed altissima et puris