comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuge sacrificiumbeato iob legitur Sic fa¬
uebat iobcunctis diebus. Quodbeatus
papagregorius exponensait Insa crifi
uigitur scã actio. Incunctis aut̃ diebus
suerifitii constantia actionis osten ditur
Sed his ita praemis sis excellentiã ur̃am nolum̃
ignorare ad eohlot harium regem teu per¬
gam con iugem suam diuersis afflicti onibus
subdi dis se & in numeris pressuris contra
prȩstita iuramenta subegis se ut nobis co¬
acta nunc scriber& regia se uelle exui digni¬
tateseu copulate sola priuata uita fore con¬
tentiam desi derare. Cuinos scripsimus
non hoc aliter fieri pos serusi eande uita con¬
uix eius hlotharius elegis sec uerum sĩ cut
multorum relatu didicimus. Ipse hlothari¬
usconuentum celebrare disponit. & eandem
re meditatur. Et si qui dem eã pres tigi is
falsitatis suae uł argumentosis ambigibus
potu erit ex hibere. quasi non fuerit legiti¬
ma sua uxor uult eam a sepenitus sequestra¬
re. Sin aut̃ uult eam tam quã pro priam

Expanded text:
uge sacrificium beato Job legitur: Sic faciebat Job cunctis diebus. Quod B. papa Gregorius exponens ait: In sacrificio igitur sancta actio, in cunctis autem diebus sacrificii constantia actionis ostenditur. Sed his ita praemissis, excellentiam vestram nolumus ignorare, adeo Lotharium regem Theutbergam conjugem suam diversis afflictionibus subdidisse, et innumeris pressuris contra praestita juramenta subegisse, ut nobis coacta nunc scriberet, regia se velle exui dignitate seu copula, et sola privata vita fore contentam desiderare. Cui nos scripsimus non aliter hoc fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit. Verum, sicut multorum relatu didicimus, ipse Lotharius conventum celebrare disponit, et eamdem re meditatur, et si quidem eam praestigiis falsitatis suae, vel argumentosis ambagibus potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima uxor, vult etiam a se penitus sequestrare: sin autem, vult eam tanquam propriam
Abbreviated transcription (Latin):
prȩstigia ac iiquitatis ad inuentio¬
nes in funiculo uanitatis contraxis¬
se. Apposuit ut &iã animas hominũ
peiurii laque is irr&itas in extremũ
precipitar& exicium. Sed quid mi¬
rum sipaucorum animabus perpeiu¬
rium adquisi uit interitum quando
in sublimi positus ꝑ exemplum suae
moe chuae tothominu milia inperdi¬
tionis chaos dimerserit: Illud tam̃
quod uualdradȩ ꝑ hibestestimoniũ
dicens eam fuis se legitimam uxorem
hlotharii frustra conaris astruere
quando quidem tuo nullo prorsus
hinctestimonio quis indegeat cum
magisnos lta sentiamus quodiustũ
est & lta intelligamus quod ȩquum
exsstit : ut te &iam reprobata. &iã
mortua h lotharius nullis legibus
nullis sinesui discrimine regulis
uual dradam moecham inuxorem
um quã ꝑmitte r&ur assummere
Vtrum ergo uual drada legitima fu¬
erit aliquan dohlotharii con iux
eccła dĩ satis factione tua non ega unũ
tamenscito. Qm̃ necnos neceadem
scã eccła dõ auctore qui adulteros iu¬

Expanded text:
iquitatis adinventiones in funiculo vanitatis contraxisse, apposuit ut etiam animas hominum perjurii laqueis irretitas in extremum praecipitaret exitium. Sed quid mirum, si paucorum animabus per perjurium acquisivit interitum, qui in sublimi positus per exemplum suae moechiae tot hominum millia in perditionis chaos demersit? Illud tamen quod Waldradae perhibes testimonium, dicens eam fuisse legitimam uxorem Lotharii, frustra conaris astruere, quondoquidem tuo nullo prorsus hinc testimonio quis indigeat: cum magis nos ita sentiamus quod justum est, et ita intelligamus quod aequum existit, ut te etiam reprobata, etiam mortua, Lotharius nullis legibus, nullis sine sui discrimine regulis, Waldradam moecham in uxorem unquam permitteretur assumere. Utrum ergo Waldrada legitima fuerit aliquando conjux, Ecclesia Dei satisfactione tua non eget. Unum tamen scito, quoniam nec nos, nec eadem sancta Ecclesia, Deo auctore, qui adulteros ju
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire uoluistis : sed sic ut laborib: nris
diuer socẽpore prodes cruendisquae urri
praefati fabricauerant inpensis minime
cõmuni castis. Ita& dolorũ nrõrũ parti¬
cipes fieri recusastis. Quidnunc satagi¬
tis & anxi amini & produorũ uirorũ
restauratine numerorũ preuenire uul¬
tis fidelium subuersione : Anpluru

Expanded text:
convenire voluistis: sed sicut laboribus nostris diverso tempore, pro destruendis quae viri praedicti fabricaverant impensis, minime communicastis, ita et dolorum nostrorum participes, fieri recusastis: quid nunc satagitis, et anxiamini, et pro duorum virorum restauratione, innumerorum praevenire vultis fidelium subversione
Abbreviated transcription (Latin):
admonemus ut ipsatibim& manum
non in feras nec mortis fomitẽ generes
Melius quippe tibi est ut ueritatem
loquentem alius te occidat. quã tute
ipsam mendatium dicens interimas
Staigitur intrepida atq constans & mor¬
tem quã quo quo modo semel experiri
quis pro ueritate moritur. ꝓ xp̃o procul
dubio moritur ꝓqua uidẽ lic& iohannes
occisus baptista martyrium sumpsis¬
se dinoscitur. Quod si ille proximiius¬
titiam loquens interficitur. quanto
potius tu dĩ iustitiam loquens & deue¬
ritat&ua testificans pullius mortis for¬
midare debes exitium. e Beati enim
qui ꝑ secutionem patiuntur propter
iustitiam non solum alterius sed & suã.
uerum nos hanc confessionem tuam quã
non uoluntas seduis extorsit nequa quã
proconfessione recipimus. Nec permit¬
timus tantum uitium radices extende

Expanded text:
admonemus, ut ipsa tibimet manum admonemus, ut ipsa tibimet manum non inferas, nec mortis fomitem generes. Melius quippe tibi est, ut veritatem loquentem alius te occidat, quam tu te ipsam mendacium dicens interimas. Sta igitur intrepida atque constans, et mortem, quam quoquomodo semel experiri quis pro veritate moritur, pro Christo procul dubio moritur, pro qua videlicet et Joannes occisus Baptista martyrium sumpsisse dignoscitur. Quod si ille proximi justitiam loquens interficitur: quanto potius tu Dei justitiam loquens, et de veritate tua testificans, nullius mortis formidare debes exitium? Beati enim qui persecutionem patiuntur propter justitiam, non solum alterius, sed et suam. Verum nos hanc confessionem tuam, quam non voluntas, sed vis extorsit, nequaquam pro confessione recipimus: nec permittim
Abbreviated transcription (Latin):
monum urm̃ sed conuigis tui uicio con¬
ers est in amaritudinem &dum
expectatum ẽ ut facer& uuas. fecit gheu
abruscas ł &iamspinas. Sed haco
pudem ex innumeris opłae tuae sola
cõmemorarelibuit o& erumquis ig¬
norathaeo cemulus pressuris subactã
promere ac innumeris malis attri¬
tã proferrȩ cum &iam ut prediximꝰ om̃s re¬
ligiosi & clarigalliarũ & germaniae uiri
haecita se habere frequenti relationo testent᷑
Adõ ut haec tenobis scripturã fore antemultã
temporis agnouerimꝰ. Sed his omis sis

Expanded text:
gis tui vitio conversum est in amaritudinem: et dum exspectatum est ut faceret uvas, fecit, heu! labruscas, vel etiam spinas. Sed haec quidem ex innumeris epistolae tuae sola commemorare libuit. Caeterum quis ignorat haec te multis pressuris subactam depromere, ac innumeris malis attritam proferre, cum etiam, ut prediximus, omnes religiosi et clari Galliarum et Germaniae viri haec ita se habere frequenti relatione testentur, adeo ut haec te nobis scripturam fore ante multum temporis agno
Abbreviated transcription (Latin):
enssit diffiniatur & ita demum talis alia
inmunitatis certitudo subsequatur ut
tu nec ueniens nec cõmorans nechinc re¬
diens ali quod patiaris in commodum
quod si rennuit ad repellendam asesinis¬
tram suspitionem agerecessa & netali¬
bus fraudis insidiis adquies cas omnino
prȩcaue. Callide quippe tam ille quã
satellites eius tedecipere moliuntur.
& uersute suȩ tergiuersationis pedicis
supplantare ꝓcul dubio machinantur
Porro siamore pudititiae ut as seris solu¬
tionem inatrimonii quȩris hanctibi pul

Expanded text:
lis immunitatis certitudo subsequatur, ut tu nec veniens, nec commorans, nec hinc rediens aliquod patiaris incommodum. Quod si renuit ad repellendam a se sinistram opinionem agere, cessa, et ne talibus fraudis insidiis acquiescas omnino praecave. Callide quippe tam ille, quam satellites ejus, te decipere moliuntur, et versutae suae tergiversationis pedicis supplantare procul dubio machinantur. Porro si amore pudicitiae, ut asseris, solutionem matrimonii quaeris, ha
Abbreviated transcription (Latin):
tendis pulla est & quã diu uualdra¬
da itah lot hario iuxta posita est ab illo¬
tẽ quoquam discere non ꝑmittmus
Dum enim tudis cesseris illa recipi
procul dubio creditur & In longin qui¬
tat&ua ipsa confestim admittitur
Quod aut sterelis ut asseris ꝑ manere
dinos ceris non hoc corporis inforcundi¬
tas sed iuri facit iniquitas quamuis dõ
foecundante legamus qm̃ sterelis pepe

Expanded text:
ulla est, et quandiu Waldrada ita Lothario juxta posita est, ab illo quoquam te discedere non permittimus. Dum enim tu discesseris, illa recipi procul dubio creditur, et in longinquitate tua ipsa confestim admittitur. Quod autem sterilis, ut asseris, permanere dignosceris, non hoc corporis infecunditas, sed viri facit iniquitas: quamvis Deo fecu
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enim teirre motam afflictionẽ
intolerabilem oppressionem pimiãq
uiolentiã patitestantur. Tu aut̃ his
contraria suggerens nullo cogente
sponte ac libenter aregia dignita te
ex uite uelle acoptare fateris. & c&era
quȩ illi quidem alitertu uero aliter
ꝓͥsecuta esse dinosceris. ltaut omniũ
assertionibus legitme ab lot hario
rege admissalnique de inde accusata:
Põsthȩo purgata de inceps denuo repul¬
sa Postremo decr&o pr̃o iure recepta
dicaris. Tu aut̃ his omnibus contraria
nunc effecta & tuȩ ipsius oblita ꝓfes¬
sionis nes uoquȩ fribo lafatearis
Quȩ uidelic& nolumus ex aggerare
quia nolumus suꝑ uacue laborare Iu¬
telleximus tamen eum qui nocuit scȩ
dĩ eccłȩ pocore adhuc & qui in sordibus
erat sordescere adhuc. In telleximus

Expanded text:
am afflictionem, intelorabilem oppressionem, nimiamque violentiam pati testantur. Tu autem his contraria suggerens, nullo cogente, sponte ac libenter a regia dignitate exui te velle ac optare fateris, et caetera, quae illi quidem aliter tu vero aliter prosecuta esse dignosceris. Ita ut omnium assertionibus legitime a Lothario rege admissa, inique deinde accusata, post haec purgata, deinceps denuo repulsa, postremo decreto nostro jure recepta dicaris: tu autem his omnibus contraria nunc effecta, et tuae ipsius oblita professionis, nescio quae frivola fatearis, quae videlicet nolumus exaggerare, quia nolumus supervacue laborare. Intelleximus tamen eum qui nocuit sanctae Dei Ecclesiae, nocere adhuc, et qui in sordibus erat, sordescere adhuc. Intellexim
Abbreviated transcription (Latin):
rȩdestinari suggerentes. Videlice uitã
morbi da ouis n&otũ gregem contamina¬
r& ecclȩsiastico iuditio deipso grege domi¬
nico peller &ur maxime que tõt salubrib
monitionũ medi camentis sanari mini¬
me consensiss&. decr&oq & auctoritate
premissa. lus sumest medio lani eporum
concilium fieri ad quod ipsauocata si cer¬
totempore non occurrer& ab ipso sacrato
collegio uinculis anathematis uincir&
Quodq illa statu to tempore non occur¬
rente patratũ est sententiam q: in ipsam
asynodo auctoritate nr̃a conuocata nos
quoq: ut sacricanones precipiunt con¬
sensu nr̃o firmauimus. Interhȩc uero
cognoscentes eandem feminam in regno
dẽgere lothari i regis. non satis habuimus
quȩ de ipsa gesta femina fuerant. sed ad
hanc reuocandam prioribus nris laborib:
adhuc quaerendi studiũ apposuimus. re¬
miniscentes ui delic& dnĩ &s psalmistaro¬
gabatur confitente atq. dicente. Erra¬
ui sicut ouis que perierat requi reser¬

Expanded text:
rae destinari, suggerentes videlicet, ut tam rae destinari, suggerentes videlicet, ut tam morbida ovis, ne totum gregem contaminaret, ecclesiastico judicio de ipso grege Dominico pelleretur, maxime quae tot salubribus monitionum medicamentis sanari minime consensisset. Decretoque et auctoritate praemissa, jussum est Mediolani episcoporum concilium fieri; ad quod ipsa vocata si certo tempore non occurreret, ab ipso sacrato collegio vinculis anathematis vinciretur. Quodque illa statuto tempore non occurrente patratum est, sententiamque in ipsam a synodo auctoritate nostra convocata nos quoque, ut sacri canones praecipiunt, consensu nostro firmavimus. Inter haec vero, cognoscentes eamdem feminam in regno degere Lotharii regis, non satis habuimus quae de ipsa gesta femina fuerant: sed ad hanc revocandam prioribus nostris laboribus adhuc quaerendi studium apposuimus: reminiscentes videlicet Domini, gabatur confitente atque dicente: Erravi sicut ovis quae perierat, require ser
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamen aliquomodo potuis s& eccle¬
s. astica coepit auxilia postulare
ordinẽq: seruains primam intoto ter¬
earum orbesedem appellans ut eccle¬
si astico decr&o ea ab bis qui illãm uni¬
bant erui & sibi red di precipere sub¬
puauit : Vnde decessornr scae mo¬
oriȩ benedectuf paꝑa quo usq suꝑsces
extitit apud imperatorem & reges ac prin¬
cipes interueniens & concertans atq ep̃s sec
cuntis fidelibus scribens ut reuoca r&ur sua¬
dere & auctoritate a postolica iubere non des¬
titit. Cui decidenti effectu nullo percepto ꝑ
xp̃i gratiã nos in episcopatu subrogati suc¬
cessimus &iam in labore. Cuilic& longe
meritis impares suc cessimus in honore
Qui ut reuo car&ur eadem femina & uer¬
bis & frequentibus litteris ad om̃s ꝑsonas
lnomnes partes missis ad quas necessitas
postulabat non destitimus agere. Sed&
sicminime nobis proficientibus coeperi
hinc in de pontifitio nr̃o epis copales litte¬

Expanded text:
nec tamen aliquo modo potuisset, ecclenec tamen aliquo modo potuisset, ecclesiastica coepit auxilia postulare: ordinemque servans, primam in toto terrarum orbe sedem appellans, ut ecclesiastico decreto eam ab his, qui illam muniebant, erui et sibi reddi praeciperet, supplicavit. Unde decessor noster sanctae memoriae Benedictus papa, quousque superstes exstitit, apud imperatorem et regem ac principes interveniens et concertans, atque episcopis et cunctis fidelibus scribens, ut revocaretur suadere, et auctoritate apostolica jubere non destitit. Cui decedenti, effectu nullo percepto, per Christi gratiam nos in episcopatu subrogati, successimus etiam in labore, cui licet longe meritis impares successimus in honore. Qui ut revocaretur eadem femina, et verbis, et frequentibus litteris ad omnes personas in omnes partes missis, ad quas necessitas postulabat, non destitimus agere. Sed et sic minime nobis proficientibus, coeperunt hinc inde a pontificio nostro episcopales litte
Abbreviated transcription (Latin):
ecclae cuidõ auctore seruimus coti¬
diana sollicitudo & proeradicandis quae
ipsi planta uerunt malis . in .tes abiliscura
& intolerabilis profecto uexatio leuis
& contempnenda uidetur:: Sed nosquȩ
pertulimus immo quae defactorũ ipsorũ
origine cotidiae toleramus. non contẽp¬
nenda ducimus nec leuia possumus aes¬
timare. Quorũ grauissima noscerni¬
mus & non uos ponderaba iulare. Qua¬
uis & caritatẽ uram in cõmodis nris cog¬
nitis compatiminime diffidamus &iã
nunc exposita nequaquã per functo¬
riae possecredamus. Ordinamur
ergo hrstoria theu gaudu & gunt ha¬
rii sitam nontrago edia potius sit di¬
cenda & ut parti saltẽ quaenos exper¬
tisumus de illis uos quoq: sorreualeatis
qua tũ aeplaẽ cauentes prolixi orem ser¬
mone cursi dissererepossumus texen¬
tibus nobis aduertite: Igitur cũ ingil¬
trudis ux orbo sonis comitis ad gallias
recto proprio uiro cum adultero ad¬
ultera transmigrasse & uir eius eã
cũ multo labore reducere uoluis s&l

Expanded text:
esiae, cui Deo auctore servimus, quotidiana sollicitudo, et pro eradicandis quae ipsi plantaverunt malis ineffabilis cura ei intolerabilis profecto vexatio, levis et contemnenda videtur? Sed nos quae pertulimus, imo quae de factorum ipsorum origine quotidie toleramus, non contemnenda ducimus, nec levia possumus aestimare, quorum gravissima nos cernimus, et non vos, pondera bajulare, quamvis et charitatem vestram incommodis nostris cognitis compati minime diffidamus, et jam nunc exposita nequaquam perfunctorie posse credamus. Ordiamur ergo historiam Theutgualdi et Guntharii, si tamen non tragoedia potius sit dicenda: et ut partim saltem quae nos experti sumus, de illis vos quoque scire valeatis, quantum epistolae caventes prolixiorem sermonem cursim disserere possumus, texentibus nobis advertite. Igitur cum Engeltrudis, uxor Bosonis comitis, ad Gallias relicto proprio viro cum adultero adultera transmigrasset: et vir ejus eam cum multo labore reducere voluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
milem fieri &iam moriendo poposcerat
consilium prebuit. Et cum occasio¬
nem dea uaritia repperit illico
oblitus est quic quidsibi de in nocen¬
tia optauit. Sedquia dep̃hendo ne¬
quiti ae consensu ur̃o nondum exto¬
to credere patimur. restat ut adex¬
ortando suos quo circa iam factam
reginam pium ac inchoatum opus
consum m&is interim calamum tem¬
poremus. Eccoenim ueritas di cit
Qui por seuerauerit in finem hic
sal uuserit Ecce de offerto¬

Expanded text:
milem fieri etiam moriendo poposcerat, milem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit, et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit. Sed quia de praebendo nequitiae consensu vestro nondum ex toto credere patimur, restat ut ad exhortandos vos, quo circa jam fatam reginam pium ac inchoatum opus consummetis, interim calamum temperemus. Ecce enim Veritas dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Ecce de offer
Abbreviated transcription (Latin):
munitioni commisit. Nunc aut̃ sicut
audiuimus hlotharius rex aduer sus
eandeni theuꝑ gam rursus armatus
ut assensum quoq urm̃ huic nefariȩ in¬
ientionisuae copulare potu iss& federa
uobis cum iniiss& diciur. & quodam
reguisui collato monasterio properden¬
da prefata theuꝑga nutum sibi urm
unius sedifusa longelateq famo pre¬
tenditur. Quodsi ut multifert̃ uerũ
est uehe menier extititdolendum &
amarissime deplorandum. uidelic&
ut propriori consilio pi&atis. Nunc
r&ro quod absit conuersi consi lium
d&is impi&satis. & qui hactenus fa¬
uorem prestabatis aequitati nunc
assensum praebeatis iniquitati
Oin conparabile d&rimentum: Oln¬
enarra bile pii regis compassionis dis¬
pendium sed absit hoc atanto princi¬
pe. Absit afidelium cordibus decanto
xp̃icultore tale quid facile credere cũ
potius credendum est eos quibala am
immitantur merito reprehendere
Qui contra eorum uitam quibus se si¬

Expanded text:
munitioni commisit. Nunc autem, sicut munitioni commisit. Nunc autem, sicut audivimus, Lotharius rex adversus eamdem Theutbergam rursus armatus, ut assensum quoque vestrum huic nefariae intentioni suae copulare potuisset, foedera vobiscum iniisse dicitur, et quodam regni sui collato monasterio, pro perdenda praefata Theutberga nutum sibi vestrum univisse, diffusa longe lateque fama protenditur. Quod si, ut multi ferunt, verum est, vehementer exstitit dolendum et amarissime deplorandum; videlicet ut a priori consilio pietatis nunc retro, quod absit, conversi consilium detis impietatis, et qui hactenus favorem praestabatis aequitati, nunc assensum praebeatis iniquitati. O incomparabile detrimentum! O inenarrabile pii regis compassionis dispendium! Sed absit hoc a tanto principe, absit a fidelium cordibus de tanto Christi cultore tale quid facile credere, cum potius credendum est, eos qui Balaam imitantur merito reprehendere, qui contra eorum vitam, quibus se si
Abbreviated transcription (Latin):
dilecio filio Karolo glorioso regi
Num quam dolorem generat sicut
spes frustrata. Num quam que men¬
tem uulnerat ut molestũ nuntium ue¬
niens inspiratum. Sed quod dicimus
aperiamus. Deniq. inter alios scȩ̃ eccłȩ
religiosospropugnatores atq ueritatis
strenuos de feñ sores neminem magis
super theu perge glorio seregine contri¬
tione sollicitum nemi nem̃ magis ipsius
commodi tatibus condol uisse qͥua i ur̃ȩ
pi&satis affectum recolimus. Adeo ut
inuita frairis eius causam ipsius sedi
apostolicȩ r& uleritis & tam largitate
muni ficentiae uraẽ pon pauco tempo¬
re sustenta ueritis. Nosq frequenter
ad auxilium illius exhortari studu¬
eritis. Quodcircasede apostolica ran¬
tum ur̃ȩ caritatis circa eam inuens
habun dantiam. Qm̃ celeri execurione
pertinatia peruersi taus obstante
causam eius ꝑficere non preualuii
ur̃ȩ hanctam quam dõ contem plante
atq beato secum p&ro a postolorum prin¬
cipe contradente tu i tioni seu clementi¬

Expanded text:
dilecto filio CAROLO glorioso regi. Nunquam dolorem generat, sicut spes frustrata, nunquam aeque mentem vulnerat, ut molestum nuntium veniens insperatum. Sed quod dicimus aperiamus. Denique inter alios sanctae Dei Ecclesiae religiosos propugnatores, atque veritatis strenuos defensores, neminem magis super Theutbergae gloriosae reginae contritione sollicitum, neminem magis ipsius incommoditatibus condoluisse, quam vestrae pietatis affectum, recolimus. Adeo ut in vita fratris ejus causam ipsius sedi apostolicae retuleritis, et eam largitate munificentiae vestrae non pauco tempore sustentaveritis, nosque frequenter ad auxilium illius exhortari studueritis. Quocirca sedes apostolica tantam vestrae charitatis circa eam intuens abundantiam, quoniam celeri exsecutione, pertinacia perversitatis obstante, causam ejus perficere non praevaluit, vestrae hanc, tanquam Deo contemplante, atque beato secum Petro apostolorum principe contradente, tuitioni seu clementi
Abbreviated transcription (Latin):
munificentiam deprecamur. Iustũ enimẽ
ut bonum quod pro diuinitatis respectu
nobis interueni enubus coepimus ut oboe¬
dientiȩ ac dapsilitats urȩ atq dementiȩ
merces ꝑ fectasit consuninare beni uole sa¬
tagatis. Dec& ero carissime uigelesto &
solerter intintus circa scam romanam
rcclam & erga sedem apostolicam quemad¬
modum dĩ culiores parontes ur̃os extitis¬
se non nullia scripta & probabiles uiri
testantur. Qm̃ ille penitus ur̃i dilec¬
torumq uro rum penes apostolorum
confessiones pullo modo poierant obli¬
uisci. Derostitutis uero clericis quid
urȩ auribus poterit intimare. Optani
excelentiam uram in xp̃o nunc & semper

Expanded text:
munificentiam deprecamur. Justum enim est, munificentiam deprecamur. Justum enim est, ut bonum, quod pro divinitatis respectu nobis intervenientibus coepistis, ut obedientiae ac dapsilitatis vestrae, atque clementiae merces perfecta sit consummare benevole satagatis. De caetero, charissime, vigil esto, et solerter intentus circa sanctam Romanam Ecclesiam, et erga sedem apostolicam, quemadmodum Dei cultores parentes vestros exstitisse nonnulla scripta et probabiles viri testantur: quoniam illae penitus vestri, dilectorumque vestrorum, penes apostolorum confessiones nullo modo poterunt oblivisci. De restitutis vero clericis quid vestrae auribus poterit intimare. Optamus excellentiam vestram in Christo nunc et semper
Abbreviated transcription (Latin):
Cum potius eis demtes tantibus priui legiis
saluo romanȩ sedis in omnibus iussu atq
iuditio synodũ quã ille ꝓclericorum deiec¬
tione memoratorũ cołlegerat stabi liter
eẽ manendam censuerimus & ea conditio¬
ne ipsiui priuilegii tenorem affirmaueri¬
mussinum quã ille a sedis apostolicȩ prȩ¬
cȩptionibus aliquo tempore discrepassa
Irus tra ergo priuilegia a sede apostolica
concessane sanctionis ex plere nrãs ac cele¬
rara asseuerat Inpen disse cum consre po¬
tius ut ipsorũ textus insinuat quo maxis
ad oboediendũ nobis accelerar& ea hunc
multipliciter admonu isse atq sirata que
sibi collata fuerant circase sontire uoluis s&
ad obtem perandũ institutis nr̃is seilla pleni¬
us achabundantius incitasse. Gloriosissĩme
prȩterea caritati urȩ̃ denuo pro baldi ino
grauas agimus denuo circaeum ex hibitum
tantum inclinem urẽ deuotionis affectũ
laudamus denuo quod deest oblatus pro

Expanded text:
cum potius eisdem testantibus privilegiis, cum potius eisdem testantibus privilegiis, salvo Romanae sedis in omnibus jussu atque judicio, synodum, quam ille pro clericorum dejectione memoratorum collegerat, stabiliter esse manendam censuerimus: et ea conditione ipsius privilegii tenorem ei firmaverimus, si nunquam ille a sedis apostolicae praeceptionibus aliquo tempore discrepasset. Frustra ergo privilegia a sede sibi apostolica concessa, ne sanctiones explere nostras acceleraret, asseverat impedisse: cum constet potius, ut ipsorum textus insinuat, quo magis ad obediendum nobis acceleraret, ea hunc multipliciter admonuisse: atque si rata, quae sibi collata fuerant, circa se sentire voluisset, ad obtemperandum institutis nostris se illa plenius ac abundantius incitasse. Gloriosissimae praeterea charitati vestrae denuo pro Balduino gratias agimus, denuo circa eum exhibitum tantum inclinem vestrae devotionis affectum laudamus, denuo quod deest, oblatis pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod commiseratis in eorũ dudũ repulsio¬
ne Qm̃ istud dĩ amore illud hominis sub¬
reptione patratum est: Verũ tamen hor¬
tatur & sicut dilectũ filiũ ad monemus
cauere uos netalibus dec&ero conhiben¬
tiã facile tribuatis. Qm̃ quodhodie
committitur utrum ademendationem
ꝑ uenire quandoq: ualeat ignoratur
Ellud pr&erea commemorare lib& quod
hinc maro textus enunuat dicens. Videli¬
c& quodomã consequenter cum reliqĩs
consacer dotibus omnino explere acce¬
lero & uisi iuxra priui legium decesso
snũ domnibene dicti & nrõ rum sũmã
ii reseruandam coepti derestitutione
uerent negotii. Quorũ scilic& priui¬
tiorum tenorem si non suatim frater
quitioni communi regass& neminẽ
putamus priuilegianrã a sedis a postolicȩ
anstitutis uł ad obordienua quã ex eginu
auertissent. Non enimnos in oboe dien¬
uã prȩdicamus ił ne obtem perara ur
decr&sis sedis apostolicȩ diffiniuimus.

Expanded text:
quod commiseratis in eorum dudum repulsioquod commiseratis in eorum dudum repulsione: quoniam istud Dei amore, illud hominis subreptione patratum est. Verumtamen hortamur, et sicut dilectum filium admonemus, cavere vos ne talibus de caetero conniventiam facile tribuatis: quoniam quod hodie committitur, utrum ad emendationem pervenire quandoque valeat ignoratur. Illud praeterea commemorare libet, quod Hincmaro textus enuntiat, dicens videlicet, quod omnino consequenter cum reliquis consacerdotibus omnino explere acceleraret, nisi juxta privilegium decessoris nostri domni Benedicti, et nostrum, summam nobis reservandam coepti de restitutione docerent negotii. Quorum scilicet privilegiorum tenorem si non suatim frater cognitioni communi negasset, neminem putamus privilegia nostra a sedis apostolicae institutis, vel ab obedientia quam exigimus, avertissent. Non enim nos inobedientiam praedicavimus, vel ne obtemperaretur decretis sedis apostolicae definivimus:
Abbreviated transcription (Latin):
segloria urã circanos semper ex¬
hibeat & frequentibus uł litteris ił lega¬
tis missis erga pontificium nrm̃ deuota¬
uisi tationis cultum inpendat. & decre¬
tis nr̃s oboedientiȩ sub limia colla gra¬
tanti facilitate summittat. non nisi be¬
atum parum apostolum dilecto rem suũ
cuius locum meritis oppido discrepantes
obseruamus in nobis honorare sedeb& ꝓ
certo cognoscere. Immo dm̃ in suo apło ue¬
nerari qui & scĩs suis tantã gloriam tribu¬
it & nossollicitudi diseorũ heredes ac suc¬
cessores eẽ constituit Sed& nos gratiarũ
actiones condignas prompte deuotioni
tur laudes assi due ꝑsoluere noncessamꝑ
Dec &ero filii Karissime grates piȩ benig¬
nitati ur̃ȩ rependimus qm̃ totum desi¬
derium suum colligens indeiectorum
clericorum recu perando statu stu dutt de¬
lere noxam quã in depositione ipsorum
consensũ prebendo contraxerat & credi¬
inus quod super& merces a lacritatis quã
nunc habuistis in receptione delictum

Expanded text:
se gloria vestra circa nos semper exhibeat, et frequentibus vel litteris vel legatis missis erga pontificium nostrum devotavisitationis cultum impendat, et decretis nostris obedientiae sublimia colla gratanti facilitate submittat: nonnisi beatum Petrum apostolum dilectorem suum, cujus locum meritis oppido discrepantes observamus, in nobis honorare se debet pro certo cognoscere: imo Deum in suo apostolo venerari, qui et sanctis suis tantam gloriam tribui, et nos sollicitudinis eorum haeredes ac successores esse constituit. Sed et nos gratiarum actiones condignas promptae devotionitur, laudes assidue persolvere non cessamus. De caetero, fili charissime, grates piae benignitati vestrae rependimus, quoniam totum desiderium suum colligens in dejectorum clericorum recuperando statu, studuit delere noxam, quam in depositione ipsorum consensum praebendo contraxerat. Et credimus quod superet merces alacritatis, quam nunc habuistis in receptione, delictum
Abbreviated transcription (Latin):
mis sam sus cepimus. & quod nihilipsa
lit teris quaro quod illi uerbis indicauerit
euidenter agnouimus. Uerum in utroq
obstupe facti pariter & maritisumus.
Atq. tam repente suli & petiuonis
mutate uerba considerantes:. Nihiltale
te nobis intimasse quoqotempore recoli¬
mus. Sed quid nobis talia scribu & sugge¬
ris cum nostenobis hȩc & scripturam &
sugges suram longe ante prȩscierimus:
Verum cum adrẽ lationem omnium poe¬
ne insignũ ꝑsonarũ quȩ ingallicanis
& germanicis regionibus consistunt men¬
tis inflectimuĩ oculos. multum in ter
se distare conspicimus quod ips a nunc
dum taxat significas. & qđ ille cotidie

Expanded text:
quod nihil ipsa litteris, quam quod illi verbis indicaverit, evidenter agnovimus. Verum in utroque obstupefacti pariter et mirati sumus, atque tam repente styli et petitionis mutata verba considerantes, nihil tale te nobis intimasse quoquo tempore recoluimus. Sed quid nobis talia scribis et suggeris, cum nos te nobis haec et scripturam et suggesturam longe ante praescierimus? Verum cum ad relationem omnium pene insignium personarum, quae in Gallicanis et Germanicis regionibus consistunt, mentis inflectimus oculos, multum inter se distare conspicimus, quod ipsa nunc duntaxat significas, et quod illi quoti
Abbreviated transcription (Latin):
app&it uxor non sequitur. Aut quam
uxor appetitu irrecusat. diuidi conui¬
gium non lic& quia scriptum. Mulier
sui corporis potestatem non hab& sed uir
& iur sui corporis potestatẽ ñ hab& sed¬

Expanded text:
appetit uxor non sequitur, aut quam uxor appetit vir recusat, dividi conjugium non licet, quia scriptum est: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; et vir sui corporis potestatem n
Abbreviated transcription (Latin):
p&isti. Vn de sedes apostolica tuam cau¬
sam coepit dis cutere & spetiali quicqiđ
questionis emersiss& i ditio suo reserua¬
re proposuit. Quã obrem quis quis con¬
trate agit non solum eccłam dĩ grauiter
lȩdit uerum &iã sedem aposto licam de
cuius iuditio non lic& retractari uehe

Expanded text:
petisti. Unde sedes apostolica tuam caupetisti. Unde sedes apostolica tuam causam coepit discutere, et speciali quidquid quaestionis emersisset judicio suo reservare proposuit. Quamobrem quisquis contra te agit, non solum Ecclesiam Dei graviter laedit, verum etiam sedem apostolicam de cujus judi
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq si hoc lic& om̃s uiri possunt qua¬
siiure sortiti sunt feminassias odioha¬
buerint diuersis afflictionibus mace¬
rare & qđ legittime non fuerint assũp¬
tȩ fateri cogere. Quin &iã ut mortale
crimen contrase dicant illatis intolle¬
rabilibus poenis compellere. Quis enĩ
magis nocere ual& quã ciuilis hostis
uł quis amplius lȩde poterit quã uxorẽ
maritus e Sed nostales faudes prȩca
uere debemus & neproficiant in ipso
nouitatis earum pͥrincipio detrunca¬
re. Nec tamen putamus ħ lotharium
uirum ui delic&tuum in tantam sui ꝑ¬
nitiem de uoluendum. ut uit&uae insi¬
diari quo cũq modo consentiat. cũ non
sibi uł regno suominus quãtibi si ad hoc
tam in mane piaculũ dilapsus ess& ad¬
qui rer& omnino dispendium. siquidẽ
tu quantum humanus intellectus suffi¬
cit inuenire nonsolũ in noxia sȩpe com¬
ꝓbataes uerum & eccłȩ semꝑ auxilium
prouo casse di nosceris insuꝑ & sc̃ĩ a posto¬
lorũ principis p&ri prȩsidium refugiũq

Expanded text:
 si hoc licet, omnes viri possunt, quas jure sortiti sunt feminas, si has odio habuerint, diversis afflictionibus macerare, et quod legitime non fuerint assumptae, fateri cogere: quin etiam, ut mortale crimen contra se dicant, illatis intolerabilibus poenis compellere. Quis enim magis nocere valet, quam civilis hostis? vel quis amplius laedere poterit, quam uxorem maritus? Sed nos tales fraudes piciant, in ipso novitatis earum principio detruncare. Nec tamen putamus Lotharium, virum videlicet tuum, in tantam sui perniciem devolvendum, ut vitae tuae insidiari quocunque modo consentiat, cum non sibi vel regno suo minus quam tibi, si ad hoc tam immane piaculum dilapsus esset, acquireret omnino dispendium. Siquidem tu, quantum humanus intellectus sufficit invenire, non solum innoxia saepe comprobata es, verum et Ecclesiae semper auxilium provocasse dignosceris. Insuper et sancti apostolorum principis praesidium refugiumque
Abbreviated transcription (Latin):
dimittere non possumus nep̃ iuditium dis¬
trictioni ecdesi astice facere uideamur.
lȩdaris in aliorũ iuditio causã tuã discuti
ac difiniri dubitamus. stude quantum
potest ut cum tibi rex & ep̃i quem ad modum
statuimus licentiam dederint romam
properandi mox ut cumq uenire non dif¬
feras. Qm̃ si huc ueni en di tibi pontribu¬
erint facultatem. tutamen id ipsum
nob indicare studeto. Verum quantum
audes quibus potest & quo modo potestapłi¬
cum sedem apellare & hanc adire uelle
mani festare necesses. Sitamente iniuste
lȩsum nosti & bonam te habere causam:
perdĩ gratiam arbitraris. qm̃ nos diuina
dementia solatia nonte nullatenꝰ te in
finem obliuioni tradi uita comite patiem
Optamus scĩ tatem tuã in xp̃o bene ual

Expanded text:
dimittere non possumus, he praejudicium disdimittere non possumus, he praejudicium districtioni ecclesiasticae facere videamur: laedaris, in aliorum judicio causam tuam discuti ac diffiniri dubitamus, stude quantum potes, ut cum tibi rex et episcopi, quemadmodum statuimus, licentiam dederint Romam properandi, mox utcunque venire non differas. Quod si huc veniendi non tibi tribuerint facultatem, tu tamen idipsum nobis intimare studeto. Verum, quantum audes, quibus potes, et quomodo potes, apostolicam sedem appellare, et hanc adire velle, manifestare ne cesses, si tamen te injuste laesum nosti, et bonam te causam habere per Dei gratiam arbitraris: quoniam nos, divina clementia solatiante, nullatenus te in finem oblivioni tradi vita comite patiemur. Optamus sanctitatem tuam in Christo bene valere.
Abbreviated transcription (Latin):
didimus. & ut a nobis institum est intimauimꝰ
Vnde & eos dem monachos dignum duximus
corripere. Ammonere ut ꝓprio dibitui
resistere Incipi ant. & ultra modum men¬
tem non eleuent. nec inlicita que que
ad pre hen dere presumant. sed repressa
tante meritatis audatia uobis oboedire
non differant. & uestre eccłȩ colla submit
promul ga uerant nostro flagitauerunt
consensu roborari. sed nos hȩc agere distulimꝰ
immo ut renouar&ur concilium & iuxta
caponum por mam causam tuam in
nostro iuditio terminaremus. prȩce¬
pimus eis ut demonasterio educerent &
scĩ p&ri me moriae pariter aut ipsi aut
ui carii ipsorum tecum uepientes hono¬
rifice presentarent. Quod si post lec tam
a nobis sibi missam epistolam. in fra triginta
dierum spatium pram̃ noncuras sent
constitutionem perficere. posttriginta
dies amissarum sollem niis caelebran dis
que eis fortiter contradiximus penitus
cessas sent quousq prĩs definitionibus

Expanded text:
didimus, et ut a nobis institutum est intimavimus. didimus, et ut a nobis institutum est intimavimus. Unde et eosdem monachos dignum duximus corripere, admonere, ut proprio libitui resistere incipiant, et ultra modum mentem non elevent, nec illicita quaeque apprehendere praesumant: sed repressa tantae temeritatis audacia, vobis obedire non differant, et vestrae ecclesiae colla submitpromulgaverant, nostro flagitaverunt consensu roborari. Sed nos haec agere distulimus, imo ut renovaretur concilium et juxta canonum normam causam tuam in nostro judicio terminaremus, praecepimus eis, ut te de monasterio educerent, et sancti Petri memoriae pariter aut ipsi, aut ipsorum vicarii, tecum venientes honorifice praesentarent. Quod si post lectam a nobis sibi missam epistolam, infra triginta dierum spatium, nostram non curassent constitutionem perficere, post triginta dies, a missarum solemniis celebrandis, quae eis fortiter contradiximus, penitus cessarent, quousque nostris diffinitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tificio cognitũ fiat. illis creduli tatem
exibere non uolumus quia ut p̃fatisumꝰ
illis intalibus minime assensum prestabi¬
mus. aut talia uolentibus facere a posto¬
licam licentiam dabimus excepto sita
lis ratio pon pre luceat proqua id
discutiant ab ac diri permittant
Seddi uina clementia fauente iuste
de cer nant & coenomannen si ur bis uiri¬
eiusq presulibus ut erat ipsum mopasteri¬
um redderent. statuimus ut sub uestri
cura regiminis sub der&ur. Hoc illis sũ¬
mopere statuentes ut si a uobis ludi ces
qui canonice causam deter minent exip¬
sis electi fuerint. ur̃ȩ pareant uoluntati.
lta & iudices dentur & huius rei intentio
eque uentil&ur. Quodsi obaliouius im¬
pedimentum in ibi res digesta non fueri.
precipimus ut utraq pars uos scilic& aut
ur̃ legatus & tres exipsis monachis in nos¬
tram spe tialem presentiam ueniant. ut
nobis presentibus legitimum fine maccipi¬
ant nam & confratrem nrm̃ he rardum

Expanded text:
tificio cognitum fiat, illis credulitatem tificio cognitum fiat, illis credulitatem exhiberi non volumus: quia, ut praefati sumus, illis in talibus minime assensum praestabimus, aut alia volentibus facere apostolicam licentiam dabimus: excepto si talis ratio non praeluceat  forte, rdiscutiant, ac audiri permittant: sed, divina clementia favente, juste decernant, et Cenomanensis urbis virie praesulibus, ut erat, ipsum monasterium redderent, statuimus ut vestri sub cura regiminis subderetur. Hoc illis summopere statuentes, ut si a vobis judices, qui canonice causam determinent, ex ipsis electi fuerint, vestrae pareant voluntati: ita ut et judices dentur, et hujus rei intentio aeque ventiletur. Quod si ob alicujus impedimentum inibi res digesta non fuerit, praecipimus ut utraque pars, vos scilicet aut vester legatus, et tres ex ipsis monachis, in nostram specialem praesentiam veniant, ut nobis praesentibus legitimum finem accipiant. Nam et confratrem nostrum Herardum
Abbreviated transcription (Latin):
nem uestrum trans mitere qui ipsius cau¬
se & contemptionis initium ex periatur
& finem digpemini hab 282¬
IICOLAUS EP̃S SERUUS SERUO RŨDĨ
Rotberto coeno manensi urbis ep̃o
plane quia sã tatem uestram a postolicam
sedem constat plenas deuotione litteras des¬
ti passe multas gratias dõ omni pote̾nti
uobis quoq referimus eo quod & debitam
re uerentiam obseruantes nos in uestris
utilitatibus adiutores que si iustis & scam̃
omnium terrarum matrem romanam
eodesiam inter uentricem suppliciter
p̃optatis. quodita seres habere luce cla¬
rius pat&. uestris adsinibus consulere
deillorum monachorũ sci Rarilefi
in prouidia intentione de creuimus ut si
uenerint & talia concedi p&ierint uro
ducti amore pec illorum in politis pre¬
cib: Annuemus nec auctoritatis nr̃ȩ censu¬
ram illis intalibus largiemur Quisi
uoce forte falsi dice assertione aliquid
quasi prȩ̃ institutionis aedita decr&a
protuler int: donec nestro demim pon¬

Expanded text:
nem vestrum transmittere qui ipsius caunem vestrum transmittere qui ipsius causae et contentionis initium experiatur et finem, dignemini. iscopus, servus servorum Dei, ROTBERTO Cenomanensis urbis episcopo. Plane quia sanctitatem vestram ad apostolicam sedem constat plenas devotione litteras destinasse, multas gratias Deo omnipotenti, vobisque referimus, eo quod et debitam reverentiam observantes, nos in vestris utilitatibus adjutores quaesivistis, et sanctam omnium terrarum matrem Romanam Ecclesiam interventricem suppliciter praeoptastis, quod ita se habere luce clarius patet, vestris annisibus consulere. De illorum monachorum sancti Karilefi improvida intentione decrevimus ut, si venerint, et talia concedi petierint, vestro ducti amore nec illorum impolitis precibus annuemus, nec auctoritatis nostrae censuram illis in talibus largiemur. Qui si voce forte falsidicae assertionis aliquid, quasi nostrae institutionis edita decreta, protulerint, donec nostro demum pon
Abbreviated transcription (Latin):
cum omnibus sibi iuire debito pertinenti¬
bus rebus dõ auxili ante in libatum sub
potestate coeno manensis ecđȩ si iustum
fuerit mane at. Quam obrem mag¬
nitudinem uestram monemus ut sicut
superius dictum est iustitiam & aequita¬
tem in hoc & in c&eris omnibus conser¬
uare obre conpensationem futurȩ r&ri¬
butionis pulla slĩ felicitate neglegatis.
Quodsi eodem iuditio predictus eps̃
coeno manensis aliqua necessi tate com¬
pulsus appella uerit sede hoc in postra
presentia iuditium agere. uolumus
& iubemus tam ipsum epm̃ uł legatum
eius quamq &iam tres demonachis p̃¬
dicti mopasterii tempr oportuno
d uos omni preter missa occasione ue¬
puire ut digne a postoli cȩ sedis ex ami ne
atq iuditio talis utriusq partis contro¬
fine per ue pitar. Quodipsi monachi
prȩ̃ uissione uocati uepire forte con¬
uempserint ur̃ potestatis ꝓperare cogan¬
tur imperio: Cum quibus & fi delẽ homi¬

Expanded text:
cum omnibus sibi jure debito pertinenticum omnibus sibi jure debito pertinentibus rebus, Deo auxiliante, illibatum sub potestate Cenomanensis Ecclesiae, si justum fuerit, maneat. Quamobrem magnitudinem vestram monemus, ut sicut superius dictum est, justitiam et aequitatem in hoc et in caeteris omnibus conservare, ob recompensationem futurae retributionis nulla saeculi felicitate negligatis. Quod si in eodem judicio praedictus episcopus Cenomanensis aliqua necessitate compulsus appellaverit se de hoc in nostra praesentia judicium agere, volumus et jubemus tam ipsum episcopum, vel legatum ejus, quamque etiam tres de monachis praedicti monasterii, tempore opportuno ad nos omni praetermissa occasione venire: ut digne apostolicae sedis examine atque judicio talis utriusque partis controfine perveniat. Quod si ipsi monachi, nostra jussione vocati, venire forte contempserint, vestrae potestatis properare cogantur imperio, cum quibus et fidelem homi
Abbreviated transcription (Latin):
inceps habere atq salubriter ꝓipsius uen¬
rabilis loci utilitatib: ordinare libenti
mo ꝑmittatis nullamq potentie uestre
uim in hoc ali quatinus paciatus. Se
lice at icihabere securiter quod iuli
suis semper tepuisse prede cessori bu
priui legio de iã pob ostenso fatetur. Siuer
quis piam monachorum supra dictimonas¬
terii scĩ Karilefi amplius resistere Nt¬
titur nesub ecdesiae coenomanensi
potestate lam dictum consistat & in hac
omnes obstinatione perdurant. Ipsehrot¬
bertus. ep̃s de uicinis epĩs sibi quos uoluerit
ludi ces eligat & postra auctoritate si mul
conuocatis. & ceteris epis copis qui indi¬
ocesibus scȩ̃ turo uensis eclȩsiae uidentur
existere talis cum multus dissensionis
quȩ callido sunt exhorte ingenio. Inuen¬
tȩ lusto scõrum patrum luditio resecen¬
tur omnisq huius litis ambiguitas paci¬
fica ueritate pellatur. Itasane ut mo¬
nasterium priscis fundatum temporib

Expanded text:
inceps habere, atque salubriter pro ipsius veninceps habere, atque salubriter pro ipsius venerabilis loci utilitatibus ordinare, libenti animo permittatis: nullamque potentiae vestrae vim in hoc aliquatenus patiatur; sed liceat ei habere securiter, quod juste suos semper tenuisse praedecessores privilegio etiam nobis ostenso fatetur. Si vero quispiam monachorum supradicti monasterii sancti Karilefi amplius resistere nititur, ne sub Ecclesiae Cenomanensis potestate jam dicta consistat, et in hac omnes obstinatione perdurant: ipse Rotbertus episcopus de vicinis episcopis sibi quos voluerit judices eligat, et nostra auctoritate simul convocatis, et caeteris episcopis, qui in dioecesibus sanctae Turonensis Ecclesiae videntur existere, talis tumultus dissensiones, quae callido sunt exortae ingenio, justo sanctorum Patrum judicio resecentur, omnisque hujus litis ambiguitas pacifica veritate pellatur: ita sane, ut monasterium priscis fundatum temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Rarolo glorioso regi. excellentiȩ
urȩ hub̵ in notescimus quia hrotbertus
sçẽ coeno mensis ecđȩ Antistes pobis lit¬
teris suis cognitum precipua cordis de uo¬
tione obsecras facere studuit quod mo¬
nasterium sc̃ĩ Karilefisitum in pago coeno¬
manni quo lo co ui delic& qui antiquitus
dicebatur casa gaiani super fluuium anisola
ab eius ditione. ac potestate sub tractũ
sit & quod ante cessorum eius de cr&o &
uoluntate ordinabatur punc sine ipsi¬
us sit consensu sub abbatis constitutum regi¬
mine. Vn de uestram dõ a mabilem maz¬
nuficentiam his a postolicis monemus at¬
q hortamur apicibus ut iuxta ueritatis
censuram sçȩ iam dicte coenoma nen si
ecclosiȩ super huius reginegotio iusti¬
tiam conseruare &pia deuotionis urẽ
auxilium impertiri pulla hominum
sub dola per suasione preter mittatis
ipsumq monasterium prodõ nrẽq pacet¬
pitatis amore p̃fato hrot berto eposicu
& ante cessoribus eius iurepermansit do¬

Expanded text:
CAROLO glorioso regi. Excellentiae vestrae innotescimus, quia Rotbertus sanctae Cenomanensis Ecclesiae antistes nobis litteris suis cognitum, praecipua cordis devotione obsecrans, facere studuit, quod monasterium sancti Karilefi, situm in pago Cenomanico, loco videlicet, qui antiquitus dicebatur Casa Gaiani, super fluvium Anisola ab ejus ditione ac potestate subtractum sit; et quod antecessorum ejus decreto et voluntate ordinabatur, nunc sine ipsius sit consensu sub abbatis constitutum regimine. Unde vestram Deo amabilem magnificentiam his apostolis monemus atque hortamur apicibus, ut juxta veritatis censuram, sanctae jam dictae Cenomanensi Ecclesiae, super hujus rei negotio justitiam conservare, et pium devotionis vestrae auxilium impertiri, nulla hominum subdola persuasione praetermittatis: ipsum monasterium pro Deo, nostraeque paternitatis amore, praefato Rotberto episcopo, sicut et antecessoribus ejus jure permansit, de
Abbreviated transcription (Latin):
pũ petri ac pauli uincula ompiũ peccatorum
tuorũ ab soluat & quic quid humanitus qđ in
oculis ma iestatis eius dis plicuit egis titibi
miseratus indulgeat & tebene dictionis
suȩ gratia replens ad beatitudi nem uisi¬
onissuȩ perducat. C&erum ad monemus
te ut si uere ep̃s est uere teor dina tes alua
inte gloriam regis lot haru ex quiras
ita itt piestra huna nimitas nobis artius
herens uulnus ipsius ad monendo blan¬
diendo suadendo in reliquo autẽ &e bre¬
uitatem presentis temporis exponendo
penas inferni & caelestia regna
antȩ oculos preponendo curecs
quod agere pullatenus potestis
uisi carnem suam quam hodie habens contra
a postolum asse proicit reciso membro mero¬
tricis nostro & uestro iuditio artatus &¬
si non sponte saltim inuitus receperit
Optamus scĩ tatem tuam in xp̃o bene ua¬
lere

Expanded text:
pum Petri ac Pauli uincula omnium peccatorum pum Petri ac Pauli uincula omnium peccatorum tuorum absoluat et quicquid humanitus quod in oculis maiestatis eius displicuit egisti tibi miseratus indulgeat et te benedictionis suae gratia replens ad beatitudinem uisionis suae perducat. Ceterum admonemus te ut si uere episcopus es uere te ordina te salua in te gloriam regis Hlotharii exquiras ita ut uestra unanimitas nobis artius herens uulnus ipsius admonendo blandiendo suadendo in reliquo autem et breuitatem praesentis temporis exponendo poenas inferni et caelestia regna ante oculos praeponendo curetis. Quod agere nullatenus potestis nisi carnem suam quam odio habens contra apostolum a se proicit reciso membro meretricis nostro et uestro iuditio hortatus etsi non sponte saltem inuitus receperit. Optamus sanctitatem tuam in christo bene ualere.