comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea uota confitear ꝑme deferre
maluissem. Uel quia hoc ñ merui.
saltẽ ꝓlixiore tẽpore om̃a quib
mouent᷑ collecta dirigere. ut
quic quid dehac re contͣdicitur:
quatinꝰ refelli uel si id ñ potest
tolerari deber& audirẽ. Sed quia
neutrũ ex uoto ꝓuenit: malui
quomͦ potui hec cõp̃hensa diri¬
gere. quã penitꝰ de tanta quorun¬
dam contradictione reticere.
Sunt ex parte tales ꝑsone. ut
his consuetud ine ȩccł astica laico
sũmã reuerentiã necesse sit
exhibere. Quod quidẽ ita cura¬
uimꝰ doiuuante seruare: ut cũ
opꝰ fuit ñ taceremꝰ quȩ ad questi¬
onis huiꝰ assertionẽ exiguitas
nr̃arũ uiriũ suggerebat. Sed
nc̃ sũ matim qͣntũ festinatio ꝑ¬
latoris admisit. Hȩc uelut com¬
monendo suggessi. Tue sc̃ẽ
prudentiȩ. ẽ. despicere quid
facto opꝰ sit: ut taliũ & tantorũ
superetur uł tẽperet᷑ intentio.
cui ego iã parũ ꝓdesse existimo
te reddere rationẽ. nisi ⁊ adda.¬

Expanded text:
mea vota confitear, per me deferre mea vota confitear, per me deferre maluissem; vel, quia hoc non merui, saltem prolixiore tempore omnia quibus moventur, collecta dirigere; ut quidquid de hac re contradicitur quatenus refelli, vel, si id non potest, tolerari deberet, audirem: neutrum ex uoto prouenit, malui, quo modo potui, haec comprehensa dirigere quam penitus de tanta quorundam contradictione reticere. sunt ex parte tales personae, ut his consuetudine ecclesiastica laicos summam reuerentiam necesse sit exhibere. quod quidem ita curauimus deo iuuante seruare, ut, cum opus fuit, non taceremus, quae ad quaestionis huius assertionem exiguitas nostrarum uirium suggerebat. sed nunc summatim, quantum festinatio perlatoris admisit, haec uelut commonendo suggessi. tuae sanctae prudentiae est dispicere, quid facto opus sit, ut talium et tantorum superetur uel temperetur intentio. cui ego iam parum prodesse existimo te reddere rationem, nisi et adda
Abbreviated transcription (Latin):
ut hanc eis occasionẽ potuerit
exhib̾e. ut etiã de alioꝵ libris
quoꝵ ẽ in eccła auctoritas fa¬
ciunt. Qđ ꝑspicit scĩtas tua ñ
parũ posse uuare contͣdictores:
nͥ maiora aut certe uł paria ꝓ¬
feraut᷑ a nob̾. Non enĩ ignorat
prudentissina pietas tua qͣnto
plures sint ineccła qͥ auctorita¬
de nominũ in sententia teneant᷑:
aut ad sententiã transserantur.
Ad sũmã fatigatis om̃ib nobis
ad id ꝑsecutio eoꝵ uł potius que¬
rela conuertit᷑: consentientib
etiã his qui hanc definitionem
imꝓbare ñ audent: ut dicant.
Quid opꝰ fuit huiꝰ cemodi disputa¬
tionis incerto tot minꝰ intelligen¬
tiũ corda turbari: Neq enim̃
minꝰ utilit̃ sine hac definitione
aiunt tot annis a tot tractatorib
tot p̾cedentib libris ⁊ tuis ⁊ alioꝵ
cũ contͣ alios tũ maxime contra
pelagianos catholicã fidẽ fuisse
defensam. Hȩc mi pat̃ ⁊ alia int̾¬
minabilit̾ plura sic̃ summa mea¬

Expanded text:
ut hanc eis occasionem potuerit ut hanc eis occasionem potuerit exhibere. Hoc etiam de aliorum libris, quorum est in Ecclesia auctoritas, faciunt quod perspicit Sanctitas tua non parum posse juvare contradictores, nisi majora, aut certe vel paria proferantur a nobis. Non enim ignorat prudentissima pietas tua, quanto plures sint in Ecclesia, qui auctoritate nominum in sententia teneantur, aut a sententia transferantur. Ad summam, fatigatis omnibus nobis, ad id prosecutio eorum, vel potius querela convertitur consentientibus etiam his, qui hanc definitionem improbare non audent, ut dicant: Quid opus fuit hujuscemodi disputationis incerto tot minus intelligentium corda turbari? Neque enim minus utiliter sine hac definitione, aiunt, tot annis a tot tractatoribus, tot praecedentibus libris et tuis et aliorum, cum contra alios, tum maxime contra Pelagianos, catholicam fidem fuisse defensam. 9. Haec, mi pater, et alia interminabiliter plura, ut summa
Abbreviated transcription (Latin):
eo inuito perire dicant᷑. Sed quomͦ
aiunt ñ uult a quoquã peccari uł
deseri iustitiã: ⁊ tam̃ iugiter illa
deserit᷑ contͣ eiꝰ uoluntatẽ. cõmit¬
tunturq peccata: ita eũ saluare uel¬
ic om̃s homines. nec tam̃ om̃s homi¬
nes uelle saluari.⁊ estimonia etiã
scripturȩ quȩ de saule uł de dd
posuisti: ñ ꝑtinere putant ad
questionẽ quȩ de exhortatione
uersat᷑. Alia aut̃ adid referunt ut
exhis eã grãm accipiant cõm̃dari.
quia unꝰquisq pꝰ uoluntatẽ uiuat᷑.
uel ad ipsam uocationẽ quȩ p̃stat᷑
indignis. hoo enĩ ⁊ illis locis tuoꝵ
opusculoꝵ ⁊ alioꝵ quȩ persequi
longũ ẽ. se de monstrare testant᷑.
Paruuloꝵ aut̃ causam ad exemplũ
maiorũ ñ patiuntur afferri. Quã
⁊tuã sc̃ĩtatẽ dicunt eatenꝰ at ti¬
gisse: ut incertũ ẽẽ uolueris ac
potius de eoꝵ poenis malueris
dubitari. Qđ in libro t̾̃cio de lib̃o
arbitrio ita positũ meministi:

Expanded text:
eo inuito perire dicantur; sed quo modo, eo inuito perire dicantur; sed quo modo, aiunt, non uult a quoquam peccari uel deseri iustitiam et tamen iugiter illa deseritur contra eius uoluntatem committunturque peccata. ita eum uelle saluare omnes homines nec tamen omnes homines saluari. testimonia etiam scripturae, quae de Saule uel de Danid posuisti, non pertinere putant ad quaestionem, quae de exhortatione uersatur; alia autem ad id referunt, ut ex his eam gratiam accipiant commendari, qua unusquisque post uoluntatem iuuatur, uel ad ipsam uocationem, quae praestatur indignis. hoc enim et illis locis tuorum opusculorum et aliorum. quae persequi longum est, se demonstrare testantur. Paruulorum autem causam ad exemplum maiorum non patiuntur adferri. quam et tuam sanctitatem dicunt eatengisse, ut incertum esse volueris, ac potius de eorum poenis malueris dubitari. Quod in libro tertio de Libero Arbitrio ita positum meministi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm lib̾andi. Unde in hoc sob
uolunt aprimo homine omnium
distare naturã: ut illũ in degro
uirib uoluntatis iuiuarce grãtia
uolentẽ. sine qua ꝑseuerarẽ non
poterat. Hos aut̃ amussis ⁊ ꝑditis
uirib credentes tantũ non solũ
erigat ꝑstratos: uerũ etiã suffal¬
ciat am̃bulantes. Ceterũ quic qͥd
lib& donatũ sit p̃destinatis: id
posse & amitti ⁊ retineri ꝓpria
uoluntate contendunt. Qđ tc̃
falsũ eẽt: si uerũ putarent eam
quosdã ꝑseuerantiã ꝑcepisse. ut
nisi ꝑseuerantes eẽ non possint.
Inde ẽ. quod & illud parit̾ non
accipiunt ut eligendoꝵ reicien¬
doꝵ q eẽ definitũ numerum
nolint. Atq illius sententiȩ ex¬
positionẽ. non eã quȩ ate est
deprompta suscipiant: id est
ut ñ nisi om̃s homines saluos
fieri uelit. ⁊ ñ eos tantũ quiad
scõꝵ numerũ ꝑtinebunt: Sed
om̃s om̃ino. ut nullus habeat᷑
exceptꝰ. Nec hoc tundũ qđ quidã

Expanded text:
per gratiam liberandi. unde in hoc solo per gratiam liberandi. unde in hoc solo uolunt a primo homine. omnium distare naturam, ut illum integris uiribus uoluntatis iuuaret gratia nolentem, sine qua perseuerare non poterat, hos autem amissis et perditis uiribus credentes tantum non solum erigat prostratos, uerum etiam suffulciat ambulantes. ceterum quicquid libet donatum sit praedestinatis, id posse et amitti et retineri propria uoluntate contendunt; quod tunc falsum esset, si uerum putarent eam quosdam perseuerantiam percepisse, ut nisi perseuerantes esse non possint. Inde est, quod et illud pariter non accipiunt, ut eligendorum reiciendorumque esse definitum numerum nolint atque illius sententiae expositionem non eam, quae a te est deprompta, suscipiant, id est ut non nisi omnes homines saluos fieri uelit et non eos tantum. qui ad sanctorum numerum pertinebunt, sed omnes omnino, ut nullus habeatur exceptus. nec hoc timendum, quod quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tale adiutoriũ ꝑseuerantiȩ det᷑.
sed tale ut eis ꝑseuerantia ipsa
donetur. Non solũ ut sine isto
dono ꝑ seuerantes ẽẽ ñ possint:
uerũ etiã ut ꝑ hoc donũ ñ nisi
ꝑseuerantes sint. His uerbis sc̃ita¬
tis tuȩ ita mouentur: ut dicant
quandã desꝑationẽ hominibus
exhiberi. Sienĩ auint ita adam
adutꝰ ẽ. ut stare possoe in iusti.¬
tia ⁊ aiustitia declinare. ⁊ nc̃
ita scĩ uiuant᷑ ut declinare
ñ possint: siquidẽ eam¬
accepert̃ uolendi
ꝑseuerantiã ut aliud uelle ñ possint:
uł sic quidã descrunt᷑ ut aut nec
accedant. auit si ac cesserint ⁊ rece¬
dant: ad illã uoluntatẽ ꝑtinuisse
dicunt exhortationis uł cõmina¬
tionis utilitatẽ. quȩ ⁊ ꝑsistendi
acdesistendi obtinebat liberam
potestatẽ: non ad hanc cui nolle
iustitiã ineuitabili necessitate
conuinctũ ẽ. preter illos qui sio
concreati sunt his qͥ cũ uniuersa
massa dãpnati sunt : ut exciꝑent᷑

Expanded text:
non tale adiutorium perseuerantiae detur. non tale adiutorium perseuerantiae detur. sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint\\ his uerbis sanctitatis tuae ita mouentur, ut dicant quandam desperationem hominibus exhiberi. si enim, aiunt. ita Adam adiutus est, ut et stare posset in iustitia et a iustitia declinare, et nunc ita sancti iuuantur, ut declinare n possint, si quidem eamacceperunt uolendi perseuerantiam, ut aliud uelle non possint, uel sic quidam deseruntur, ut aut nec accedant aut, si accesserint, et recedant, ad illam uoluntatem pertinuisse dicunt exhortationis uel comminationis utilitatem. quae et persistendi ac desistendi obtinebat liberam potestatem, non ad hanc, cui nolle iustitiam ineuitabili necessitate coniunctum est praeter illos, qui sic concreati sunt his, qui cum uniuersa massa damnati sunt, ut exciperentur
Abbreviated transcription (Latin):
reptionis instantia. si ab ho-¬
mine ⁊ si non fides integra
saltẽ uł dolor cõpunctẽ¬
infirmitatis exorit᷑.¬
aut periculũ demonstratȩ mortis
horret᷑ : Nã si non potest tuere
quis: unde t̾retur nͥ ea uoluntate
quȩ sumit᷑ non ex eo culpandum
qđ nunc ñ uult. sed in eo ⁊ qͥ cũ
eo sic aliqͣndo uoluit. ut eã dãpna¬
tionẽ cũ suis posteris mereretur
incurrere. ut nunquã recta semꝑ
aut̃ praua uellet appetere.Si
aut̃. ẽ. qualiscũq dolor qui ad
exhortationẽ corripientis oriat᷑.
quã uł reiciat᷑ alius. uł alius as.¬
sumat᷑. Atq ita ñ opꝰ ẽẽ partes
constitu. quib nec adiciendũ sit
aliquid nec detrahendũ. Deinde
moleste ferunt ita diuidi gratiã
quȩ uł tc̃ primo homini data est.
ꝑseuerantiã ñ qua fierae ut ꝑse-¬
uerar&. sed sine qua ꝑ liberũ arbi¬
triũ ꝑseuerare ñ possoe: nc̃ uero
scĩs in regnũ ꝑ grãm p̃destinatis

Expanded text:
reptionis instantia? Si non ab horeptionis instantia? Si non ab homine, etsi non fides integra, saltem vel dolor compunctinfirmitatis exoritaut periculum demonstratae mortis horretur? Nam si non potest timere quis, unde terretur, nisi ea voluntate quae sumitur; non ex eo culpandus quod nunc non vult: sed in eo et cum eo qui sic aliquando noluit, ut eam damnationem cum suis posteris mereretur incurrere, ut nunquam recta, semper autem prava vellet appetere. Si autem est qualiscumque dolor qui ad exhortationem corripientis oriatur: quam vel rejiciatur alius, vel alius assumatur: atque ita non opus esse partes constitui, quibus nec adjiciendum sit aliquid, nec detrahendum. 6. Deinde moleste ferunt ita dividi gratiam, quae vel tunc primo homini data est, perseverantiam, non qua fieret ut perseveraret, sed sine qua per liberum arbitrium perseuerare non posset, nunc uero sanctis in regnum per gratiam praedestinatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad incertũ uoluntatis di deduci
se uolunt. ubi eis qͣntũ putant
ad obtinendũ uł amittendum
euidens ẽ. qualecũq sit initiũ
uoluntatis. Illud etiã testimoniũ
qđ posiusti raptꝰ .ẽ. ne malitia
mutar& intellectũ eiꝰ : tanquã
ñ canonicũ definiunt omittendũ.
Unde illã p̾scientiã sic accipiunt:
ut ꝓpt̃ fidẽ futurã p̾sciti sint in¬
telligendi. Nec cuiquã dari ꝑse-¬
uerantiã. a qua ñ ꝑmittit᷑ preua-¬
ricari: sed aqua possit sua uolun-¬
tate deficere ⁊ in firmari. Assert̃¬
t᷑a utilem exhortandi consue tudi¬
nem si nichil in homine reman-¬
sisse dicatur quod correptio ualeat
excitare. qđ quidẽ in ẽe nature sic
se dicere confitentur : ut hoc ipso
quod ignoranti ueritas p̾dicatur
ad beneficiũ p̾sentis grẽ referendũ
sit. Nã si sic p̾destinati sunt inqͥ¬
unt ad utrãq partẽ: ut de aliis
ad alids nullus possit accedere.
quo ꝑtin& tanta extrinsecus cor-¬

Expanded text:
ad incertum uoluntatis dei deduci ad incertum uoluntatis dei deduci se uolunt, ubi eis, quantum putant, ad obtinendum uel admittendum euidens est, qualecumque sit, initium uoluntatis. illud etiam testimonium, quod posuisti: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, tamquam non canonicum definiunt omittendum. unde illam praescientiam sic accipiunt, ut propter fidem futuram praesciti sint intellegendi; nec cuiquam talem dari perseuerantiam, a qua non permittatur praeuaricari, sed a qua possit sua uoluntate deficere et infirmari. Adserunt inutilem exliortandi consuetudinem, si nihil in homine remansisse dicatur. quod correptio ualeat excitare. quod quidem inesse naturae sic se dicere confitentur, ut hoc ipso, quod ignoranti ueritas praedicatur, ad beneficium praesentis gratiae referendum sit. nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad utramque partem, ut ad alios nullus possit accedere; quo pertinet tanta extrinsecus cor
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑamur illius. & cet̾a in eodem
oꝑe quȩ se acceptare ⁊ probare
testantur tamꝗͣ conuenientia
euangłicȩ ueritati. ceterũ p̾sci¬
entiã ⁊ p̃destinationẽ uł ꝓposi.¬
tũ ad id ualere contendunt: ut
eos p̃scierit uł p̾destinau erit.
uł ꝓposuerit eligere qͥ fuerant
credituri. Nec de hac fide posse
dici quid habes qđ ñ accepisti:
cũ in eadẽ natura remanserit
licet uitiata : quȩ prius sana
ac ꝑfecta donata sit. Qđ aut̃
dic̃ scĩtas tua neminẽ ꝑseuerare
nͥ ꝑseuerandi uirtute ꝑcepta:
haccenus accipiunt. ut quibus
datur. inerti licet. p̃cedenti t̃n
ꝓprio arbitrio tribuat᷑. quod
ad hoc tantũ liberũ asserunt.
ut uelit uł nolit amittere medi¬
cina. Ceterũ ⁊ ipsa ab hominari
se ⁊ dãpnare testant᷑: si qͥs qͥcquã
uiriũ in aliquo remansisse quo ad
sanitatẽ ꝓgredi possit existim&e.
Nolunt aut̃ ita hanc ꝑseuerantiã
p̃dicari. ut ñ uł supplicit̾ emereri
uł amitti contumacit̾ possit. Nec

Expanded text:
operamur, illius et cetera in eodem opere. quae se acceptare et probare testantur tamquam conuenientia euangelicae ueritati. Ceterum praescientiam et praedestinationem uel propositum ad id ualere contendunt, ut eos praescierit uel praedestinauerit uel proposuerit eligere, qui fuerant credituri. nec de hac fide posse dici: Quid habes, quod non accepisti? cum in eadem natura remanserit licet uitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit. quod autem dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi uirtute percepta, hactenus accipiunt, ut, quibdatur, inerti licet, praecedenti tamen proprio arbitrio tribuatur: quod ad hoc tantum liberum asserunt, ut velit vel nolit admittere medicinam. Caeterum et ipsi abominari se et damnare testantur, si quis quidquam virium in aliquo remansisse, quo ad sanitatem progredi possit, existimet. nolunt autem ita hanc perseuerantiam praedicari, ut non uel suppliciter emereri uel amitti contumaciter possit. nec
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ipse daturꝰ ẽ. sed fidẽ elegit
inp̾scientia. ut quẽ sibi crediturũ
eẽ p̃sciuit: ipsũ elegerit cui sp̃m
scm̃ dar&. ut bona oꝑando etiam
ȩt̾nam uitã consequeretur: Non.¬
dũ diligentius quesiuerã. neo ad.

Expanded text:
quae ipse daturus est, sed fidem elegit quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aeternam uitam consequeretur, nondum diligentius quaesiueram n
Abbreviated transcription (Latin):
cred̾e ñ possemꝰ. si non p̃ cederoe
p̃coniũ ueritatis. Ut aut̃ predi
ñ nulla opuscula mea satis in¬
dicant ante episcopatũ meum
scripta. In quib ẽ. illud qđ cõ¬
memorastis i litt̾is ur̃is. ubi ẽ
expositio quarundã ꝓpositionũ
ex epła quȩ ẽ ad romanos. deniq
cũ mea cuncta opuscula retractarẽ
eãq retractationẽ stilo ꝓsequerer.
cuiꝰ oꝑis iã duos absoluerã libros
ante quã scripta ur̃a ꝓlixiora sump¬
sissem: cũ adhunc librũ retractan¬
dũ in primo uolumine ꝑuenissem.
sic inde locutꝰ sũ. Itẽ qđ disputans
inquã quid elegerit ds̃ in nondũ
nato cuidix seruiturũ eẽ maiorẽ
⁊ quid in eodẽ maiore similiter
nondũ nato reꝓbauerit: de quib¬
ꝓpt̾ hoc cõmemorat᷑ quãuis longe
postea ꝓlatũ sit ꝓpheticũ testino¬
nium: iacob dilexi. esau auten
odio habui. adhoc ꝑduxi ratio¬
cinationẽ. ut dicerẽ. Non ergo
elegit ds̃ oꝑa cuiꝰquã in p̃scientia

Expanded text:
credere non possemus, si non praecederet praeconium veritatis: ut autem praedicnonnulla opuscula mea satis indicant, ante episcopatum meum scripta. In quibus est illud quod commemorastis in litteris vestris , ubi est expositio quarumdam propositionum ex Epistola quae est ad Romanos. Denique, cum mea cuncta opuscula retractarem, eamque retractionem stilo prosequerer, cujus operis jam duos absolveram libros, antequam scripta vestra prolixiora sumpsissem, cum ad hunc librum retractandum in primo volumine pervenissem, sic inde locutus sum: « Item disputans, » inquam, « quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit serviturum esse majorem; et quid in eodem majore similiter nondum nato repropter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia,
Abbreviated transcription (Latin):
credebã. Consid̾atis enĩ litt̾is utis.
uidere mͥ uideor eos fr̃s pro quib
geritis piã curã ne teneant poeti-¬
cam sententiã qua dictũ. ẽ. spes
sibi quisq. ⁊ in illud incurrant
quod ñ poetice sed ꝓpħice dictũ ẽ.
maledictꝰ om̃is qui spem habet
in homine. eomodo ẽẽ tractandos:
quo tractauit apłs quib ait.
Et si quid alit̾ sapitis: hoc quoq
uob̾ ds recielabit. Adhuc quippe
inquestione caligant de p̃desti¬
natione scõꝵ. Sed habent unde
si quid alit̾ in ea sapiunt hoc qͦq
illis reuelet ds̾. si in eo ambulent
inquod ꝑuenert̃. Propt̃ qđ apłs

Expanded text:
credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres, pro quibus geritis piam curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, « Spes sibi quisque » ; et in illud incurrant quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibus ait, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Adhuc quippe in quaestione caligant de praedestinatione sanctorum: sed habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus, si in eo ambulent in quod pervenerunt. Propter quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
apłm scimꝰ inepła ad
philipenses eadem
scribere uob̾ mͥquidẽ
⁊ĩpigrũ. uob̾ aute m
tutiuĩ est. Idem tam̃ scribens ad ga¬
lathas. cũ se satis apud eos egisse per¬
spicerte. quod illis ꝑministeriũ sermo¬
nissui necessariũ ẽẽ cernebat: de ce¬
tero inquit laborẽ mͥ nenio p̃sta.
Uel sicut in plerisq codicib legit᷑.
nemo mͥ molestꝰ sit. Ego aut̃ quãuis
me moleste ferre confitear qd diui¬
nis eloquiis quib di gr̃a p̃dicatur
quȩ om̃ino nulla ẽ. Si scd̾m merita
nr̃a datur tã multis manifestisq
ñceditur: ur̃m tam̃ studiũ frater¬
nãq dilectionẽ filii km̃i prosper
⁊ hilari qua eos qui tales sunt non
uultis errare. ut post tot libros de
hac re uel epłas meas adhuc me de¬
sideretis hinc scrib̾e. tantũ amo
qͣntũ non possũ dicere. ⁊ tantũ me
amare quantũ debeo. non audeo
dicere. Qua ꝑpt̾ ecce rescribo uob̾
ilico& iam non uob̾cũ. tamen etiã
ꝑ uos adhuc ago qđ me satis egisse

Expanded text:
m scimus in Epistola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestisque non ceditur: vestrum tamen studium fraternamque dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos adhuc ago, quod me satis egisse
Abbreviated transcription (Latin):
patere posse prima merita fidei⁊
impietatis. quomodo ds̃ p̾scientia
eligat credituros. ⁊ dampnoe incre¬
dulos. nec illos exoꝑib eligens:
nec istos exoꝑib dãpnans. sed &
illoꝵ fidei p̃stans ut bene oꝑentus.
& istoꝵ impietatẽ deserendo obdu¬
rans. ut male operent᷑. Et iterũ
in eodẽ libro suꝑuis Equales om̃s
sunt ante meritũ. nec potest in
reb om̃imodo equalib electio
eligit fidẽ. Quia nisi quisq credat
iin accipiendi uoluntate ꝑmaneat.
quẽ infusa caritate bonũ possit
oꝑari. Non gͦ eligit oꝑa cuiꝰquã
in p̃scientia. quȩ ĩpse donaturꝰ ẽ.
sed fidẽ eligit in p̃scientia. ut
quẽ crediturũ ẽẽ p̃sciuit: ipsũ
eligerae cui sp̃m scm daroe̾. ut bo

Expanded text:
patere posse prima merita fidei et patere posse prima merita fidei et impietatis, quo modo deus praescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos ex operibus eligens nec istos ex operibus damnans sed et illorum fidei praestans, ut bene operentur, et istorum impietatem deserendo obdurans, ut male operentur;\' et iterum in eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt ante meritum nec potest in rebus omni modo aequalibus electio eligit fidem, quia, nisi quisque credat et in accipiendi uoluntate permaneat, anctum. per quem infusa caritate bonum possit operari. non ergo eligit opera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum esse praesciuit, ipsum eligeret, cui spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
pene om̃ib sic̃ nc̃ aliquib gentib ñ
p̃dicatũ sit : dicunt id p̃scientiȩ eẽ
diuine. ut eotẽpore ⁊ ibi ⁊ illis ueri.¬
tas annunciaretur uł annuntietur
qͣndo ⁊ ubi p̾nunciabat᷑ eẽ credenda.
Et hoc ñ solũ alioꝵ catholicoꝵ testi.¬
moniis. sed etiã sc̃itatis tuȩ̨ disputa¬
tione antiquiore se ꝓbare testant᷑.
ubi tam̃ eandẽ grãm ñ minore ue¬
tatis ꝑspicuitate docueris. Ut eͥ
illud qđ dixit scĩtas tua in questior
contͣ porphiriũ de tẽpore xp̃ians
religionis. tunc uoluisse hominib
apparere xp̃m & apud eos p̾dican
doctrinã suã: qͣndo sciebat ⁊ ubi
sciebat eẽ qui in eũ fuerant creditur
Uel illud de libro in epła adromane
Dicis itaq mͥ quid adhuc conqueric᷑¬
nã uoluntati eius quis resistit: Cu
sane inquisitioni inquis sic respon¬
det: ut intelligamꝰ spiritalib uiris
etiã ñ scđ̾m t̾renũ hominẽ uiuentib

Expanded text:
paene omnibus sicut nunc aliquibus genpaene omnibus sicut nunc aliquibus genpraedicatum sit; dicunt id praescientiae esse divinae, ut eo tempore, et ibi, et illis veritas annuntiaretur, vel annuntietur, quando et ubi praenoscebatur esse credenda. Et hoc non solum aliorum catholicorum testimoniis, sed etiam Sanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur; ubi tamen eamdem gratiam non minore veritatis perspicuitate docueris: ut est illud, quod dixit sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium de tempore Christianae religionis: Tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui inde libro in epistula ad Romanos: \'Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur?nam uoluntati eius quis resistit? cui sane inquisitioni\\ inquis, \'sic respondet,. ut intellegamus spiritalibus uiris etiam non secundum terrenum hominem uiuentibus
Abbreviated transcription (Latin):
debeat uł possit se uelle sanari.
Propt̃ qđ uł sanetur quis asua:
uł si noluerit cũsua egritudine
puniat᷑. Nec negari grãm si pre-¬
cedere dicat᷑ talis uoluntas. quȩ
tantũ medicũ quęrat: non autẽ
quicquã ipsa ia ualeat. Nã illa
testimonia. ut est illud. sicut
unicuiq partitꝰ ẽ. m̃surã fidei &
similia : ad id uolunt ualere. ut
iuuetur qui coeperit uelle. ñ ut
etiã donetur ut uelit. Reiectis
ab hoc dono aliis parit̾ reis ⁊ qͥ
possent similit̾ libari: si ea quȩ
parit indignis p̾stat᷑ credendi
uoluntas. etiã ipsis similit̾ p̾sta¬
retur. Si aut̃ auint dicatur
uł talẽ omĩb remansisse qua
uł contẽpnere quis ualeat uel
oboedire: de cõpendio putant
rationẽ red di electoꝵ uł reiectoꝵ
in eo qđ unicuiq meritũ ꝓprie uo¬
luntatis adiungit᷑. Cũ aut̃ dr̃ eis
quare aliis uł alicubi p̃dicet᷑ uł ñ
p̃dicet᷑. uł nunc p̃dicetur qđ aliqͣndo

Expanded text:
debeat uel possit se uelle sanari. debeat uel possit se uelle sanari. propter quod uel sanetur quis a sua uel, si noluerit, cum sua aegritudine puniatur. nec negari gratiam. si praecedere dicatur talis uoluntas, quae tantum medicum . quaerat, non autem quicquam ipsa iam ualeat. nam illa testimonia, ut est illud: Sicut unicuique partitus est mensuram fidei et similia, ad id uolunt ualere, ut iuuetur. qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis ab , hoc dono aliis pariter reis et qui possent similiter liberari, si ea, quae pariter indignis praestatur, credendi uoluntas etiam ipsis similiter praestaretur. si autem, aiunt, dicatur uel talem omnibus remansisse, qua uel contemnere quis ualeat uel oboedire. de compendio putant reiectorum reddi electorum uel reiectorum in eo, quod unicuique meritum propriae uoluntatis adiungitur. Cum autem dicitur eis, quare aliis uel alicubi praedicetur uel non praedicetur uel nunc praedicetur, quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt omnẽ hominẽ in adã ꝑisse:
nec inde quẽquã posse ꝓprio ar-¬
bitrio lib̾ari. Sed id conueniens
asserunt ueritati. uł congruũ
p̃dicationi : ut cũ ꝓstratis ⁊ nũ ꝗͣ
suis uirib surrecturis annuntiat᷑
obtinendę salutis occasio: eo me¬
rito quo uoluerint ⁊ credide¬
rint. a suo morbo se posse sanari.
& ipsius fidei augm̃tũ. & totius
sanitatis suȩ consequant᷑ effectum.
Ceterũ adnullũ opꝰ uł incipiendũ
nedũ ꝑficiendũ quẽ quã sibi sufficere
posse consentiunt. Neq enĩ alicui
oꝑi curationis eoꝵ annumerandũ
putant. ext̾rita ⁊ supplici uolun¬
tate unũquẽq egrotũ uelle sanari
hoꝵ exigi asserunt. aliud offerri:
ut ꝓpt̾ id qđ exigit᷑ si redditum
fuerit: id qđ offertur deinceps
tribuatur. Unde consequens pu-¬
tant exbibendã ab eofidẽ cuius
naturȩ id uoluntate conditoris
concessũ ẽ. & nullã ita depraua.¬
tam uł extinctã putant. ut non

Expanded text:
tiunt omnem hominem in Adam perisse tiunt omnem hominem in Adam perisse nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens adserunt ueritati uel congruum praedicationi, ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis adnuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito, quo uoluerint et crediderint a suo morbo se posse sanari, et ipsius fidei augmentum et totius sanitatis suae consequantur effectum. ceterum ad nullum opus uel incipiendum nedum perficiendum quemquam sibi sufficere posse consentiunt; neque enim alicui operi curationis eorum adnumerandum putant exterrita et supplici uoluntate unumquemque aegrotum uelle sanari.horum exigi adserunt aliud offerri, ut propter id, quod exigitur, si redditum fuerit. id, quod offertur, deinceps tribuatur. unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cuius naturae id uoluntate conditoris concessum est, et nullam ita deprauatam uel extinctam putant. ut non
Abbreviated transcription (Latin):
OM INO Beatissimo
ac toto affectu deside.¬
rando ⁊ multũ in xp̃o
suscipiendo patri aoso.¬
STINO hilarius. Si cessantib contͣ¬
dicentiũ questionib grate sutit
plerũq studiosoꝵ inquisitiones.
ut etiã illa quȩ absq periculo ig.¬
norarent᷑ ediscant: arbitror grati¬
orẽ fore sedulitatẽ nr̃e relationis.
quȩ dũ indicat scđm quorundã
ꝓsecutiones quȩdã aduersantia
ueritati: ñ tã sibi quã illis qui
turbant᷑ ⁊ turbant. ꝑ consilium
scĩtatis tuȩ satagit ꝓuideri: dr̃e
beatissime ac toto affectu deside¬
rande ⁊ multũ in xp̃o suscipien¬
de pat̃. Hec sunt itaq quȩ massi.¬
lie uł etiã aliquib locis ingallia
uentilant᷑. Nouũ ⁊ inutile ẽẽ p̃di¬
cationi. qđ quidã scđm ꝓpositum
eligi dicant᷑: Ut id nec arripere
ualeant neo tenere: nͥ credendi
uoluntate donata. Excludi pu¬
tant omñe p̃dicandi uigorem:
si nichil qđ ꝑ eã excitetur in ho¬
minib remansisse dicat᷑. Consen¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO AC TOTO AFFECTU DESIDERANDO ET MULTUM IN CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa. quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem fore sedulitatem nostrae relationis, quae, dum indicat secundum quorundam prosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sibi quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit prouideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande et multum in Christo suscipiende pater. Haec sunt itaque, quae Massiliae uel etiam aliquibus locis in Gallia uentilantur: nouum et inutile esse praedicationi, quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere ualeant nec tenere nisi credendi uoluntate donata. excludi putant omnem praedicandi uigorem, si nihil, quod per eam excitetur, in hominibus remansisse dicatur. consen
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ. de qua idem dictt apostoius.
Reliquie ꝑelectionẽ grẽ saluę
factȩ sunt. Quȩ utiq non ẽ grã
si eã merita ulla p̃cedunt. ne iã
quoddatur. ñ scđm grãm sed scđm
debitũ reddatur potius meritis
quã donet᷑. Proinde qđ continuo
oꝑatur om̃ia in om̃ib nusquã
aut̃ dictũ ẽ ds̃ credit omia in
om̃ib. Ac deinde subiunxi.
quod enim credimus nr̃m est:
fidẽ int̾ dei munera reperiri quȩ
dantur ieodem sp̃u. Ytrumq
ergo nr̃m. ẽ. ꝓpt̾ arbitriũ uolun¬
taitis : ⁊ utrũq tam̃ datũẽ. ꝑsp̃m̃¬

Expanded text:
a idem dicit Apostolus, Reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt : quae utique non est gratia si eam merita ulla praecedant, ne jam quod datur, non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur. Proinde quod continuo operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum est, fidem inter dei munera reperiri, quae dantur in eodem spiritu. utrumque ergo nostrum est propter arbitrium uoluntatis et utrumque tamen datu
Abbreviated transcription (Latin):
nib qui eis placere iã non desi.¬
derat & plenũ sese uirtutis pu¬
tat. Itaq adhuc necessarius ẽ
timor: ne illud etiã qđ uidet᷑
habere auferat᷑ abeo. & manibꝰ
ac pedib ligatis mittatur ids̃
tenebras exteriores. Quaꝓpt̃
dei timor non solũ inchoat.
sed etiã ꝑficit sapientiã id est
in illo qui sũme diligit dm &
ꝓximũ tanꝗͣ se ipsum. Que
aut̃ in hoc itinere ꝑicula diffi¬
cultatesq metuende sint. &
qͥb remediis uti oporteat:
aliqua questio est. XXXUiiii
ESSoper nato. Melius

Expanded text:
nibus, qui eis placere jam non desinibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem. Is est autem qui summe diligit Deum, et proximum tanquam se ipsum. Quae autem in hoc itinere pericula difficultatesque metuendae sint, et quibus remediis uti oporteat, alia quaestio est. XXXVII. De semper nato. Meli
Abbreviated transcription (Latin):
ditas honoris: contra quȩ om̃ia
ꝓferantur ea quȩ scripta sunt
de laude caritatis. & de ĩanitate
iactantiȩ: doceaturq ꝗͣ sit pu-¬
dendũ eis placere uelle quos no¬
lis imitari. Aut enĩ bom non st̃
& nichil magnũ ẽ. amalis lau¬
dari : aut boni sunt & eos opord&
imitari. Sed qui boni st̃: uirtute
boni ft̃. Uirtꝰ aut̃. non appetit
qđ in alioꝵ hominũ potestate. ẽ.
Qui ergo imitat᷑ bonos : nullius
hominis appetit laudẽ. Qui ma-¬
los: non tlignus.ẽ. laude. Si atit̃
placere hominib ido uis ut eis
prosis addiligendũ dm̃. non
iã hoc sed aliud cupis. qui aut̃
placere cupit. necessariũ adhuc
habet timorẽ. Primũ ne occulte
peccando int̾ hy pocritas ad nõ
cõputet᷑. Deinde. si benefactis
placere appetit ne hanc merce.¬
dem aucupans ꝑdat qđ daturꝰ ẽ.
ds̃. Sed deuicta ista cupiditate.
cauenda suꝑbia. ẽ. Difficile ẽ
enĩ ut dignet᷑ consociari homi-¬

Expanded text:
ditas honoris. Contra quae omnia ditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari homi
Abbreviated transcription (Latin):
sed firma & sempit̾na. ꝓ quib ac.¬
cipiendis: om̃ia quȩ in hoc mun-¬
do bona putant᷑ &e mala penitus
contẽpnenda st̃. hic p̃stantissimũ
illud & unicũ exẽplũ dominici
hominis ꝓponendũ ẽ: qui cũ se
cot miracłis tantã rerũ potestatẽ
habere monstrar&. &lea spreuit
quȩ magna bona. & ea sustinuit
quȩ magna mala imꝑiti putant.
Quos mores & disciplinã ne tanto
minꝰ quisꝗͣ aggredi audeat. qͣnto
illud magis honorat: & de polli¬
citationib atq honorationib eiꝰ.
& de imitantiũ multitudine apło¬
biliũ. quã non sint illa desꝑanda
ostendendũ ẽ. At ubi fuerint
carnaliũ uoluptatũ illecebrȩ su¬
peratȩ cauendũ. ẽ. ne surrepat
atq succedat cupiditas placendi
hominib aut ꝑ aliqua mirabilia
aut ꝑ difficilẽ continentiã siue
patientiã : aut ꝑ aliquã largitio
nẽ. aut nomine scientiȩ uł elo¬
quentiȩ. In eo genere est & cupi¬

Expanded text:
sed firma et sempiterna, pro quibus acsed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine apostobilium, quam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliquam larginem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est et cupi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadendũ ẽ. Non tam rationib
currunt. ł de historia. & ea ma¬
xime quȩ ipsa diina ꝓuiden¬
tia ꝓcurante siue in ueteri siue
mnouo testam̃to excellentissi¬
mã auctoritatẽ religionis ac¬
cepit. Simul aut̃ agendũ ẽ. &
de penis peccatoꝵ. & de p̃miis
recte factoꝵ. Iam uero cũ aliqͣ
ñ peccandi consuetudo qđ onc¬
sum putabatur facile ẽẽ ꝑsua.¬
serit: incipiat gustari dulcedo
dari uirtutis: ut caritatis lib̃tas
p̃seruitute timoris emineat.
Timc iã ꝓsuadendũ ẽ. fidelibus
p̃cedentib regenerationis sacra.¬
mentis quȩ necesse ẽ plurimũ
moueant: quid int̾sit int̾ duos ho-¬
mines ueterẽ & nouũ ext̾iorẽ & in-¬
teriorẽ. terrenũ & celestẽ id ẽ. int̾
eũ qui bona carnalia & tẽporalia.
& eũ qui sp̃ualia & et̾na sectatur.
Monendũq ne ꝑitura beneficia
& tͣnseuntia expectent᷑ a do quib
& unꝓbi homines abundare posst̃.

Expanded text:
persuadendum est, non tam rationibus — persuadendum est, non tam rationibus — currunt, uel etiam de historia, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo udo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cupiditas amor adipis cendi
aut optinendi tẽporalia. huius
minuendȩ initiũ. ẽ. dm̃ timere.
qui solus timeri sine amore non
potest. Ad sapientiã enĩ tendit᷑:
&e nichil uerius eo qđ dictũ est.
initiũ sapientiȩ timor dñi. Nemo
quippe qui non magis dolorem
fugiat. ꝗͣ appetat uoluptatem.
quandoquidẽ uidemꝰ etiã inima.¬
nissimas bestias amaximis uo-¬
luptatib absterreri dolorũ metu.
Qđ cũ in earũ consuetudinem
ratio. quȩ cũ seruit cupiditati
ꝑuersione miserabili. ut homines
ñ timeantur suggerit. latere
posse cõmissa. & ad tegenda oc.¬
culta peccata astutissimas fallacias
cõparat: eo fit ut homines quos
nondũ delectat pulchritudo uir.¬
tutis. nisi poenis a peccando de¬
t̃reant᷑. quȩ uerissime ꝑ scõs &
diuinos uiros p̃dicantur: & qđ
celant homunib docelari ñ posse
consentiant. difficiliꝰ domentur
ꝗͣ ferȩ. Ut aut̃ timeatur ds̃: di¬
iuna ꝓuidentia regi riniuersa

Expanded text:
autem cupiditas amor adipiscendi autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
ENUTRIONDA CaRITate
Caritatẽ uoco: qua amant᷑¬
ea quȩ ñ sunt p̃ipso amante contẽꝑ.¬
nenda. Id. ẽ. quod et̃nũ ẽ. & quod
amare ipsũ ȩt̾nũ potest. Ds̃ igit᷑
& animꝰ quo amat᷑ caritas ꝓprie
dr̃ purgatissima & consũmata: si
nichil aliud amat᷑. hanc & dilecti.¬
onẽ dici placet. Sed cũ ds̃ magis
diligit᷑ ꝗͣ animꝰ ut malit homo
eiꝰ ẽẽ quã suus: tuno uere animo
sũmeq consulitur confequenter
& corpori. nob̾ id curantib aliqͦ
appetitu satagente. sed tantum
ꝓmota & oblata sum̃tib. Caritati
aut̃ uenenũ.ẽ. spes adipiscendoꝵ
aut retinendoꝵ temporaliũ. nu¬
trimentũ eiꝰ est imminutio cupi¬
ditatis. ꝑfectio nulla cupiditas.
Signũ ꝓfectiis eius .ẽ. imminutio
timoris. signũ ꝑfectionis eiꝰ nultꝰ
timor. quia & radix. ẽ. om̃ium
maloꝵ cupiditas : & consũmata.
dilectio foras mittit timorem.
Quis quis igit᷑ eã nutrire uult
instet minuendis cupiditatib Est

Expanded text:
nutrienda charitate. 1. Charitatem voco, qua amantuea quae non sunt prae ipso amante contemnenda: id est, quod aeternum est, et quod amare ipsum aeternum potest. Deus igitur et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur: hanc et dilectionem dici placet. Sed cum Deus magis diligitur quam animus, ut malit homo ejus esse quam suus, tunc vere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum prompta et oblata sumentibus. Charitatis autem venenum est, spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. Nutrimentum ejus est, imminutio cupiditatis; perfectio, nulla cupiditas. Signum profectus ejus, imminutio timoris; signum perfectionis ejus, nullus timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ arbitriũ. Omẽ qđ fit. ei
a quo fit par eẽ ñ potest. Alioqͥn
iustitia quȩ sua cuiq tribuere
debet: de reb auferat᷑ necesse. ẽ
Hominẽ ergo ds̃ cum fecit quãꝗͣ
optimũ fecerit: ñ tam̃ id fecit
qđd erat ipse. Melior aut̃ homo
est. qui uoluntate. quã qui neces.¬
sitate bonꝰ ẽ. Uoluntas igit᷑ lib̾a
danda homini fuit.LilI.
ARU Deo auctore. sit homo
deterior. Nullo sapiente
homine auctore. fit homo det̾ior.
Non eñĩ parua ista culpa ẽ. Immo
tanta ẽ : quȩ insapientẽ quã uis
hominẽ cadere nequeat. Est aut̃
ds̃ om̃i homine sapiente p̾stantior.
Multo minꝰ igit᷑ d̾o auctore fit
homo det̾ior. Multo enĩ p̃stantior
di uoluntas: quã hominis sapien¬
tis.ẽ. Illo aut̃ auctore cũ dicit᷑.
illo uolente dr̃. Est ergo uiciũ
uoluntatis . quo est homo det̾ior
Qđ uitiũ si longe ab est a dei uo

Expanded text:
libero arbitrio. Omne quod fit, ei a quo fit par esse non potest. Alioquin justitia, quae sua cuique tribuere debet, de rebus auferatur necesse est. Hominem ergo Deus cum fecit, quanquam optimum fecerit; non tamen id fecit quod erat ipse. Melior autem homo est qui voluntate, quam qui necessitate bonus est. Voluntas igitur libera danda homini fuit. III. Utrum Deo auctore sit homo deterior. Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior. Non enim parva ista culpa est, imo tanta est, quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni homine sapiente praestantior. Multo minus igitur Deo auctore fit homo deterior. Multo enim praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ xp̃m uenirẽ ꝑmittat. Nam
ut iam liber iste claudat᷑. qm̃ ita
sermo illius t̃minatꝰ.ẽ. qui in car.¬
tula quã misisti scriptus. ẽ. ut di¬
ceret. Uere credito quia per iħm¬
xp̃mfacta sunt om̃ia & sine ipso
factũ ẽ nichil. concedat iħm. etia
paruulis eẽ iħm. & ut ꝑ eũ facta
omĩa fatetur ꝑ id quod. ẽ. uerbũ
ds̃. ita etiã paruulos ab eo saluos
fieri fateatur. ꝑ id qđ est iħs si
uult catholicus ẽẽ xp̃ianus. Sic
eñi scriptũ. ẽ. in eu angłio. & uocal¬
bunt nom̃ eiꝰ iħm. Ipse enĩ saluũl
faciet popłm suũ a peccatis eoꝵ
siluator.ẽ. Ipse saluũ faciet pos¬
pilũ suũ. in quo popło sunt utiq
aparuuli. Saluũ faciet autẽ
ipsorũ.

Expanded text:
torem Christum uenire permittat. nam torem Christum uenire permittat. nam ut iam liber iste claudatur, qsermo illius terminatus est, qui in chartula quam misisti, scriptus est, ut diceret, Vere credito quia per Jesum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil; concedat Jesum etiam paruulis esse Iesum et, ut per eum facta omnia fatetur per id quod est uerbum deus, ita etiam paruulos ab eo saluos fieri fateatur per id quod est Iesus, si uult catholicus esse christianus. sic enim scriptum est in euangelio: et uocabunt nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a pesaluator est; ipse enim saluum faciet populum suum, in quo populo sunt utique et paruuli, saluum faciet autem ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illoꝵ hominũ inobȩdientiam
etiã ipsam uitiatã eẽ carnis con.¬
cupiscentiã. ut illa quȩ obedien
coniugatis: sed & quando none
necessaria moueatur. & quande
necessaria. ẽ. aliqͣndo eitius alio
tardius ñ earĩ sequatur nua
sed suos exerat motus. Hanc ed
in obȩdientiã in obȩdientes ili
timo hom ines receperunt: &i
nos ꝓpagine trans fuderunt. Deb
enĩ ad eoꝵ nuitũ. sed utiq in orli¬
nate mouebatur. qͣndo m̃bra
pritis głanda tunc iã pudenda
tererunt. Sed ut dixi iam de
ista libidine iste qđ lib& pdicũ
ut libet: lagdet quantumlibe
Sicut enim. multis locis siguis¬
cat multũ libet: utt quid eiũ
si non usib saltem nib. Ila¬
dib pelagiani oblec anõ iorrt
quicũq eor ꝓpositou con¬
nentiȩ carne coniugũ non fruunt᷑.
Tantũ paruulis parcat. Non eos
laudet inutilit̾ : defendatq crude.¬
lit. Saluos eẽ non dicat. Non adg.
laudatorẽ pelagiũ. sed ad salua¬

Expanded text:
per illorum hominum inoboedientiam per illorum hominum inoboedientiam etiam ipsam uitiatam esse carnis concupiscentiam, ut illa, quae oboedienter coniugatis, sed et quando non est necessaria moueatur et, quando necessaria est, aliquando citius, aliquando tardius, eorum sequatur nutus, sed suos exerat motus. hanc ergo eius inoboedientiam inoboedientes illi tunc homines receperunt et in nos propagine transfuderunt. neque enim ad eorum nutum, sed utique inordinate mouebatur, quando membra prius glorianda, tunc iam pudenda texerunt. Sed, ut dixi, sentiat de ista libidine iste quodlibet, praedicet utlibet, laudet quantumlibet — sicut enim multis locis significat, multum libet — ut eius si non usibus, saltem laudibus Pelagiani oblectentur, quicumque eorum proposito continentiae carne coniugum non fruuntur, tantum paruulis parcat, ut non eos laudet inutiliter defendatque crudeliter, saluos esse non dicat, non ad laudatorem Pelagium, sed ad salua
Abbreviated transcription (Latin):
uterent᷑. Yerũtam̃ quid si & ille
usus contͣ naturã forsitan delecͤ¬
taret: Quidsi & in hanc uolup.¬
tatẽ laudabilis illa libido ad¬
hinniret. Utrũ sequerent᷑ eã
qm̃ suaus. eẽt. an repugnarent
qm turpis eẽt: Si sequerent᷑
ubi ẽ. cogitatio qualis cũq ho.¬
nestatis. Si repugnarent. ubi
ẽ. pax tante felicitatis : Hinc si
forte erubuerit. & dixerit tantã
pacẽ felicitatis illius tantumq
ordinẽ in his rebus ẽẽ potiusse. ut
nunꝗͣ carns concupiscentia uolun.¬
tatẽ illoꝵ hominũ p̃ueniret. sedeũ
ipsi uellent tunc illa consurgeret.
tunc autẽ uellent quando ad semi.¬
nandos filios opꝰ eẽt. ita ut nullus
seminis eet irritus iactꝰ. nullꝰ fieret
concubitꝰ quẽ non sequeret᷑ conceptꝰ
& partꝰ. ad nutũ seruiente carne.
seruiente libidine. hoc si dicit.
saltẽ consideroe nc̃ in hominib ñ
ẽe quod dicit. Et si non uult conci¬
dere uitiũ eẽ libidinẽ: dicat salt̃

Expanded text:
uterentur. uerumtamen quid si et ille uterentur. uerumtamen quid si et ille usus contra naturam forsitan delectaret, quid si et in hanc uoluptatem laudabilis illa libido adhinniret? utrum sequerentur eam, quoniam suauis esset, an repugnarent, quoniam turpis esset? si sequerentur, ubi est cogitatio qualiscumque honestatis? si repugnarent, ubi est pax tantae felicitatis? hinc si forte erubuerit et dixerit tantam pacem felicitatis illius tantumque ordinem in his rebus esse potuisse, ut numquam carnis concupiscentia uoluntatem illorum hominum praeueniret, sed, cum ipsi uellent, tunc illa consurgeret, tunc autem uellent, quando ad seminandos filios opus esset, ita ut nullus seminis esset inritus iactus, nullus fieret concubitus, quem non sequeretur conceptus et partus ad nutum seruiente carne, ad nutum seruiente libidine: hoc si dicit, saltem consideret nunc in hominibus non esse quod dicit. et si non uult concedere uitium esse libidinem, dicat saltem