comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pauperum. praesumen¬
dosuscipiant. quieccle¬
siam quãiuuare depro¬
priis facultatib debuer̃
suis expensis supergra¬
uant: propt̃ hoc fostassis in
congregatione uiuentes
nealiquos pauperes
pascant neaduenientes¬
piant: autnesuum
censum expensis cotidi¬
anis inminuant. Quod
si aliquid defructib su¬
is ecclesiae uelut ꝓ ipsa
expensa sua contule¬
rint : Non se praeferant
inanii actantia illis
quos nihilhabentes pas¬
cit & uestit ecclesia. Qui¬
aperfectior ẽ. ille quise
mundi reb expoliat
autquicum nihil habu¬
erit nechabere disiderat:
quã ille qui exmultis
quae possid& ecclesi ae
aliquid praestat . Ac se
deeo quod praestiterit
forsitan iactat: Dura
sunt quae di co : necego
diffiteor. Dura sunt: seo
obseruare nolentib: Ce¬
terum. sifi antista quae
difficilia non facientib
sunt: statim facilia facien¬
tibus fiunt. Nonergo
ea quaenolumus: obser¬
uare inpossibilitas nob
facitdura: sed nouitas.
Inusũ ueniant: & nemi¬
minem frequentata

Expanded text:
pauperum praesumenpauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam quam juvare de propriis facultatibus debuerunt, suis expensis insuper gravant; propter hoc fortassis in congregatione viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne advenientespiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis ecclesiae, velut pro ipsa expensa sua contulerint; non se praeferant inani jactantia illis, quos nihil habentes pascit et vestit ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit forsitan jactat. 3. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor. Dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista; quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed novitas. In usum veniant, et neminem frequentata
Abbreviated transcription (Latin):
re: si omnes &i amnihil
indigentes accipiant
grauata illis quib de¬
b& subuenire non ualeat
Qui autem eccleside serui¬
unt & labore suo uelut
debita reddi opostere cre¬
denter: Eaquib opus non
habent. dut accipiunt
libenter aut exigunt ni¬
mis carnaliter sapiunt
siputant quod ecclesiae fide¬
liter seruientes. stipendia
terrena ac non potius p̃mia
a& erna ꝑcipiant. saecu¬
laris quippe militia qui a
caelestia non hab&:
terrena strenuae militan¬
tib praestat. Vndesatis
indignũ est: si fidelis&o
perosa deuotio clericorũ
ꝓpt̃ stipendiũ tempora¬
le p̃mia sempit̾na contem¬
nat. Quodsilib& minister
ecclesiae non habeat
undeuiuat: non ei
reddithic sed necessari¬
a praestat ecclesia. ut
in futuro p̃miũ laboris
sui recipiat. quod in hac
uita iam spe dominicae
ꝓmissionis expectat: Illi
quoq quiuelutidonẽi
lud debitum poscunt.
sed tamen ecclesiae sũp¬
tib uiuunt: non ẽ meũ
dicere quali peccato cibos

Expanded text:
re, si omnes etiam nihil re, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet, subvenire non valeat. 2. Qui autem ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt; nimis carnaliter sapiunt, si putant, quod ecclesiae fideliter servientes stipendia terrena, ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe militia quia coelestia non habet, terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum, propter stipendium temporale praemia sempiterna contemnat. Quod si quilibet minister ecclesiae non habeat unde vivat: non ei praemium reddat hic; sed necessaria praestet ecclesia: ut in futuro praemium laboris sui recipiat, quod in hac vita jam spe dominicae promissionis certus exspectat. Illi quoque qui velut idonei lut debitum poscunt, sed tamen ecclesiae sumptibus vivunt, non est meum dicere, quali peccato cibos
Abbreviated transcription (Latin):
emendantes suppli¬
cium futurae damna¬
tionis effugiant
Quodsi corripientem si
iram futurã quae
contemptorib: inmin&
nuntiantem. homines
terreni dispiciunt:.
sanguis eorũ in ipsis
erit. et racerdos quieis
ꝑeccataeorũ nonta¬
cuit. paenae quae eos
ex pectat. pasticeps es¬
senon poterit. PRosp̃cti
as aBeccle sia quae
pauperes pascir
accipiunt illi qui
SiBi desuo strs. ficiurꝰ.
et illiquisua possi¬
dentes darisibi ali¬
quid uolunt sinegran¬
di petcato suo unde
pauper uicturus erat
accipiunt. Declericis
quidem dicit sp̃s scr̃
Peccatapo pulimei
comedunt. sed sicut
nihilhabentes propriũ. ñ
peccata. sedalimenta quib:
indigere uidentur accipiunt :
ita possessores non alimenta
quib: abundant: sed aliena
petcata suscipi unt.
Ipsiquoq pauperes
sis epossunt suis astificiis
autlaborib expedire Ñ
p̃sumant quod deb& debi¬
lis & in firmus accipere.
Neforte eclesia quae po¬
test omnisolatio distitutis
necessaria ministra¬

Expanded text:
emendantes, suppliemendantes, supplicium futurae damnationis effugiant. Quod si corripientem, si iram futuram, quae contemptoribus jam imminet, nuntiantem homines terreni despiciunt, sanguis eorum in ipsis erit, et sacerdos, qui eis peccata eorum non tacuit, poenae, quae eos exspectat, particeps esse non poterit. CAPUT ae ab ecclesia, quae pauperes pascit, accipiant illi qui sibi de suo sufficiunt. 1. Nec illi qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo, unde pauper victurus erat accipiunt. De clericis quidem dicit Spiritus sanctus: Peccata populi mei comedunt . Sed sicut nihil habentes proprium, non peccata, sed alimenta quibus indigere videntur, accipiunt; ita possessores, non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes, si se possunt suis artificiis aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis aut infirmus accipere, ne forte ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministra
Abbreviated transcription (Latin):
causa sudeperditionis exsis¬
tunt. Et doctores suor
quorum exemplasimul
acuerba dispiciunt: in uol¬
uere criminib: suis omnino
ñ poterunt. Quod idempro¬
ph&a : euidentius alio locopse¬
quiturdicens. speculato rcũ uide¬
rit gladiũ uenientem super
terrã. &cetinerit bucinã
& adnuntia uerit populo
daudiens autẽ quisquis ille
ẽ sonũ bucinae non se ob¬
seruauerit. ueneritq gla¬
dius & tulerit eum: sanguis
ipsius suꝑcaput eius erit
Sonum bucinae audiuit :¬
& nonse obseruauit san¬
guis eius in ipso erit. Siau¬
tem se custodierit animã
suã saluauit. Hic quo¬
q: quidagere debeat
qui fungitur specula¬
toris offitio: diuinus
sermo satis ostendit
c& dĩ super peccatores
operib terrenis addic¬
tos : omninononta¬
ceat. atq eis quam¬
diu inheserint ini¬
quitatib suis inmine¬
re diuinae indigna¬
tionis interitum de¬
nuntiare non desinat.
sedclare acpublice
arguat. cũ hocbucinae
nomen insinuat
ut sea suis criminib

Expanded text:
causa suae perditionis exiscausa suae perditionis existunt, et doctores suos quorum exempla simul ac verba despiciunt, involvere criminibus suis omnino non poterunt. Quod idem propheta evidentius alio loco prosequitur, dicens: Speculator cum viderit gladium uenientem super terram et cecinerit bucina et adnuntiauerit populo, audiens autem quisquis ille est sonitum bucinae non se obseruauerit, ueneritque gladius et tulerit eum: sanguis ipsius super caput eius erit. sonum bucinae audierit et non obseruauerit: sanguis eius in ipso erit. sitem se custodierit, animam suam salvabit . Hic quoque quid agere debeat, qui fungitur speculatoris officio, divinus sermo satis ostendit:am Dei super peccatores, operibus terrenis addictos, omnino non taceat, atque eis, quandiu inhaeserint iniquitatibus suis, imminere divinae indignationis interitum denuntiare non desinat, sed clare ac publice arguat: quia hoc buccinae nomen insinuat, ut se a suis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
dhaec e go tuncsic
inquã ista in ui¬
diosis questib iac¬
tas & insuggillationẽ.
pontificum uelceste ipsius
pontificatus exaggeras: qua¬
si non ubi ista legisti. Quib
ratio nabiliter permoueris. ibi
&iã illasint. quae a uobis p̃t̃mis¬
sa breuit in excus ationem
officiisacerdotalis ad tinge¬
mus: postilla uerba quib
neglegentiũ finis sacerdotũ
ostenditur. De pontifice
officiũ suumcurante pro¬
ph&a sic loquitur. Si dutẽ
nuntiante te adimpium
utauiis suis conuestatur
non fuerit conuersus diua
sua : ip seimpius in iniquitate
sua mori&ur. Et tuani¬
mã tuã liberasti. Hic
ceste satis euidentur osten¬
ditur. quod siue pro ficiant
siuenon pro ficiant audito¬
res: tacerecis non debeant
sacerdotes. Necideo reis iNT
si foste eorũ uerba popu¬
li non audiunt: uelaudi¬
ta. contempnunt. sed si ab eis
corrigendis absistunt. Qua
sinec ex emplo uitae praeposito¬
rum suorũ. nec uerbo doctri¬
nae populi contum aces
emendati proficiunt: ipsi sibi

Expanded text:
 ego tunc: Sic, inquam, ista invidiosis questibus jactas, et in suggillationem pontificum, vel certe ipsius pontificatus exaggeras, quasi non ubi ista legisti, quibus rationabiliter permoveris, ibi etiam illa sint, quae a vobis praetermissa, breviter in excusationem officii sacerdotalis attingemus. Post illa verba, quibus negligentium finis sacerdotum ostenditur, de pontifice officium suum curante. Propheta sic loquitur: Si autem annuntiante te ad impium, ut a viis suis convertatur, non fuerit conversus a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, et tu animam tuam liberasti . Hic certe satis evidenter ostenditur, quod sive proficiant, sive non proficiant auditores, tacere eis non debeant sacerdotes: nec ideo rei sint, si forte eorum verba populi non audiunt, vel audita contemnunt, sed si ab eis corrigendis absistunt. Quia si nec exemplo vitae praepositorum suorum, nec verbo doctrinae populi contumaces emendati proficiunt, ipsi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt. si ne curo
non seruant. sine
anxia delectatione
non possident. sine
dolore non perdunt
Apostolo autẽ xpĩ
militib dicit. Volo
uos sine sollicitudine
esse. Etra dix om¬
niũ malorũ est
duaritia. Quã
quidem app&entes:
errauerut afide
& inseruerunꝰ sedolorib:
multis. Ac sfcensus iste
terrenus eis a quib: otiose
diligitur: non est
uolu ptatũ materia
seddolorũ. Quaꝓpt̃¬
expedit facultates. ec¬
clesiae possidere. Vt
indeuiuant. Qui non
saeculo cuius gaudia
fugitiua repudiant
seddõ deseruiuN Cuius
in effabilia bona deside¬
Qualrrer INTELLE¬
GXTUR Quod dicrr
APOSTOLUS QUI IN
SACRANIO OPERAN¬
ruR Quasde s acra¬

Expanded text:
inveniunt, sine cura inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore non perdunt. Apostolus autem Christi militibus dicit: Volo vos sine sollicitudine esse ; et, Radix omnium malorum est avaritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapexpedit facultates ecclesiae possideri, ut inde vivant qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo serviunt, cujus ineffabilia bona desideQualiter intelligatur quod dicit Apostolus, Qui in sacrario operantur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
amantium fiunt quaeq:
amantur in nobis. hinc
ergo pensent inuidi. caritas
quante uirtutis . ẽ. quade alie¬
ni laboris opera nrã sine la¬
bore facit. Dumse inuidi ali¬
uore minime custodiunt:
inantiquã uersuti
hostis nequitiã dimerguntur.
Deillonamq: scriptum est. in¬
ui diadiaboli. mors intrauit
in orbem terrarum. Quia
enim ipse caelum perdiditꝵ
condito hoc homini inuidit
& damnatione sua perditus.
adhuc alios ꝑdendo cumu¬
lauit Cognos cant in ui¬
di: quantis lapsib subcres¬
centis. ruinae subiaceant
Quiadum liuorem a corde
non proiciunt: adapestas.
operũ nequitias. deuoluun¬
tur. Nisienim caiñ in ui¬
diss& acceptã fratris
hostiã: minime ꝑuenis

Expanded text:
amantium fiunt, quaecunque amantium fiunt, quaecunque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera. nostra sine labore facit. Dum se invidi a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant: quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenis
Abbreviated transcription (Latin):
& incorrepta remanebat
dicens. Auditur
interuos fornicatio.
Ettalis fornicatio: qua¬
lis nec inter. gentes. ita
utux orem patris quis ha¬
beat. Etuos inflati estis.
& non magis luctum
habuistis. ut tol¬
ler&ur demedio urm̃
qui hocopus fecit. Ac
si apeste dicat. Qui duos
ꝑ proteruiã huius uelilli¬
us dicitis. qui perdis soluti¬
onem neglegentiae nullius
uos esse monstratis ammo¬
nendi sunt inuidi. subditi: ut
perpendant quante caecita¬
tissunt. Quialieno ꝓfectu
deficiunt. Aliena exaltatio¬
ne contabescunt. Quante
infelicitatis sunt: quime¬
lio ratione proximi d&eriores
fiunt. Dumq augmenta
dlienae pros peritatis aspi¬
ciunt: apud sem& ipsos amxi¬
ae. afflicti cordis sui peste
moriuntur. Quid inuidis
infelicius quosdum cons¬
pecta felicitas afficit : poe¬
na nequiores reddit. Alio¬
rum uero bona quaehabe¬
re non possunt. sidiligerent
sua fecissent. Nostra nimi¬
rum sunt bona aliorum.
quae &si imitari non pos¬
sumus amamus in aliis &

Expanded text:
pta remanebat, pta remanebat, dicens: Auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita ut uxorem patris quis habeat. Et vos inflati estis et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit . Ac si aperte dicat. Quid vos per proterviam hujus vel illius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae nullius vos esse monstratis? Admonendi sunt inviti subditi, ut perpendant quantae caecitatis sint, qui alieno profectu deficiunt, aliena exaltatione contabescunt: quantae infelicitatis sint, qui melioratione proximi deteriores fiunt: dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecissent . Nostra nimirum sunt bona aliorum. quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis: et
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq subditi sub pasto¬
rali regimine constituti.
Dum ualde deseelati prae¬
sumunt: ex probrando c&eros
dedignantur. dumsingulari¬
ter summa existimant
cuncta quaeagunt.
subtiliter itaq: ab argu¬
ente discutienda sunt
opera proteruorum. Vt
in quosibi placent: osten¬
dantur qui adõ displicent
Tunc proter uos me¬
lius corrigimus: cumea
quaebene egisse secre
dunt. Maleacta mons¬
tramus. &unde adep¬
ta gloria creditur. in
deutilis confusio subse¬
quatur Nonnum quã
subditi cum seuitium ꝓt̃¬
uiae minime ꝑp&rare
cognoscunt : conpendio¬
sius ad correptionem
ueniunt. si alterius
culpe manifestioris
& ex latere requisitae
inproperio confundun¬
tur. ut exeo quodde¬
fendere nequeunt.
Cognos cant s&enere
in ꝓbe qđ defendunt. Cũ
pterue paulus corinthi¬
os. aduersumse temere in¬
uicem uider& inflatos.
ut alius apollo. alius
pauli. alius cephae. Ali¬
us xp̃i seesse dicer&: in¬
cessatus culpam in me¬
dium deduxit. quaea¬
pud eos & perp&rata fue¬

Expanded text:
Plerumque subditi sub pastorali regimine constituti, dum valde de se elati praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur, dum singulariter summa existimant cuncta quae agunt. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent, ostendantur quia Deo displicent. Tunc protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se crdunt male acta monstramus, ut unde adepta gloria credide utilis confusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae, improperio confundantur, ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se temere invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi se esse diceret: incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata, e
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde scriptũ est. et repexit
dñs ad abel. & admunera
eius.
adcain
uero & admunera eiur
non res pexit. Iratusq ẽ
cain uehement̾: &
concidit uultus eius
Itaq liuor sacrificu
fratricidii seminariũ
fuit. Nam quem melio¬
rem seesse doluit: neut¬
putauit. Dicendũ. ẽ.
inuidis: quia dumse ista
intrinsecus peste
consumunt. &iã quic¬
quidinse aliud boni
habere uidentur inte¬
rimunt Vnde scriptũ
est. Vita carniũ:
sanitas cordis: Putre¬
do ossuũ: inuidia:
Perliuoris uitium an¬
te dĩ oculos pereunt
&iã quae hum anis
oculis fostia uidentur
Ossaquippe ꝑ inuidiã
putrescere . ẽ: quaedã
&iã robusta depe¬
rire. Ille est uere humi¬
lis subiectus inbonis: qui
non est defensor in malis
Namdum demalis suis.
subiectus arguitur. &
contra uerba arguen¬
tis accenditur. quan¬
do debonissuis quasi
humiliter titubat. per
humilitatis uocem or¬
nari app&it non doceri.

Expanded text:
de adipibus eorum, et respexit Dominus ad Abel, et ad munera eius. Ad Cain uero et ad munera illius non respexit: iratusque est Cain uehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utputavit. Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Ille est vere humilis subjectus in bonis, qui non est defensor in malis. Nam dum de malis suis subjectus arguitur, et contra verba arguentis accenditur, quando de bonis suis quasi humiliter titubat, per humilitatis vocem ornari appetit, non doceri.
Abbreviated transcription (Latin):
uer sus dr̃m hab& negotiũ non
apud quos ut rȩ. quae par¬
tes uoluerit iuditiũ continebunt:
s iquis autẽ p̃ter haec fecerit :
cinoni c̃correptionib: subia¬

Expanded text:
versus clericum habet negotium, non apud quos utraeque partes voluerint, judicium continebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonis correctionibus subja
Abbreviated transcription (Latin):
RI CONUSÑAT
lericos in ecclesia minis¬
trantes. sicutiam consttiu¬
mus
in alterius ciuitatis ecdesiã statutos
fieri ñ o port& sed contentos esse
in quib: ab initio ministrare meru¬
erꝰ exceptis iłł qͥ ꝓprias amittant
expuintias exnecessitate ad aliam

Expanded text:
ri conveniat. XX. Clericos in ecclesia ministrantes, sicut jam constituimus, in alterius civitatis ecclesia statutos fieri non oportet: sed contentos esse in quibus ab initio ministrare meruerunt, exceptis illis qui, proprias amittentes provincias, ex necessitate ad aliam
Abbreviated transcription (Latin):
praecepit a postoł: cleri¬
cum ordinandũ. hoc p̃cepto:
pat̃ abraham. & lothangełs
susceper̃: quia hospites
dilexer̃. sic &onesi forus.
paulũ doc trinae fontem
suscepit. haec imitationes
sinturaẽ. & nesinatis in colã
p̃terire: qui apuduos non
comederit panem. Sequitꝰ.
Non percussorem Non enĩ
pugilem discribit apłs sed
qui conscientias non per¬
cutiat singulorũ. sit medestus
non in fl&ur : ñ inebri&ur:
suae dom uip̃benep̃sit. Per¬
quẽ erit horribile sidomui
clerici d&rahatur.
Hed& sacerdotis opinionẽ
inplebe : quandodep roxmiseiꝰ
male loquitur populus
operũ testificatio casto
confirm&ur affectu.

Expanded text:
praecepit Apostolus cleripraecepit Apostolus clericum ordinandum . Hoc praecepto pater Abraham et Loth angelos susceperunt, quia hospites dilexerunt ; sic et Onesiphorus Paulum doctrinae fontem suscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem describit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedet sacerdotis opinionem in plebe, quando de proximis ejus male loquitur populus.operum testificatio, casto confirmetur affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ancillȩ morentur. solum ad
eas dec& ingredi sacerdotem si
quis haec p̃cepta non obseruauent.
hostis ẽ animae suae. Quodsi pꝰ
nra monita aliquiscłs agap&as
amplius quaenerit amarequãx pm̃:
secundũ si nodalẽ regulã con¬
ueniatur & p̃cepta patrũ innicea
diffinita eilegantur. Iam uero
siconuentus p̃dicta fugerit
& reliquaerit: consecuti sumus
maximũ lucrum. Alioquin: tał
dbecclesia anathȩ matizandus
sit. Germinant enim feminae
cum uiris habitantes spinas:¬
& archana m̃tiũ acuto
mucronȩ ꝑcutiunt: ꝓnefcs
dolor ẽ dicere sed pra&erire
non dec&. Xpõ ista e uoueruNT
nubere non clericis. Clericũ ÷¬
solitudo facit ñpubli cũ lege
quiatał deb& essesolitarius.
qualem hierimias descripsit
Sedebit solitarius: & tacebit.
& quia ihs relictis apłis solusibatꝰ
orare. mariã in pen& rabi¬
libus angelus solã inuenit :
non cum agap&a loquentẽ
& illauirilem introitum
trepidauit. Hos pitalem

Expanded text:
Dei ancillae morentur, solum ad Dei ancillae morentur, solum ad eas decet ingredi sacerdotem. Si quis haec praecepta non observaverit, hostis est animae suae. Quod si post nostra monita aliquis clericus agapetas amplius quaesierit amare quam Christum, secundum synodalem regulam conveniatur, et praecepta Patrum in Nicaea definita ei legantur. Jam vero si conventus praedicta fugerit et reliquerit, consecuti sumus maximum lucrum. Alioquin talis ab Ecclesia anathematizandus est. Germinant enim feminae spinas cum viris habitantes, et arcana mentium acuto mucrone percutiunt. Proh nefas! dolor est dicere, sed praeterire non decet. Christo istae noverunt nubere, non clericis. Clericum solitudo facit, non publicum. Lege quia talis debet esse solitarius qualem Jeremias descripsit: Sedebit solitarius, et tacebit . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare . Mariam in penetralibus angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem, et illa virilem introitum trepidavit. Hospitalem
Abbreviated transcription (Latin):
sae: quaedictae sunt. uerũ
nealiquisminus intelle¬
gens adepos sentiat a pos¬
tolum fuisse locutũ. quid
dediaconib: ad thimotheũ
p̃ceptũ . ẽ. quid de praes biteris
adtitum: cõmemorari delect&.
Sed pra& ereundũ non est: superi¬
oris explanare sententiã
Vnius uxoris uirũ & noua&
u&us p̃ceptio: sacerdotemcensusc
eligendũ. Quia digamos adminis¬
teriũ pleriq epĩ adplicuerut
Sicad seruer̃. concubina fuit
illa : haecuxor. quasi non haec
sint commercia feditatis in illa: quae
in hac exercentur quauxor ad¬
seritur. hanc quia coniugutabu¬
las non fec̃. concupiscentia alia
fuit. Nullo pacto digamos: ist
concubinarũ catenis insestos:
dec& subire ministeriũ. Inle¬
uitico scriptũ est ac praefinitũ.
quales eligi debeant sacerdotes
Siergo dericus monogamus fu¬
erit : &uxor eius digama : noli
eum adminis teriũ adplicare
Haectito praecepta: idemapos¬
tolus deor dinandis cleris deda
& quia liber finem exspectat

Expanded text:
sae, quae dictae sunt. Verum sae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens ad episcopos sentiat Apostolum fuisse locutum, quid de diaconibus ad Timotheum praeceptum est, quid de presbyteris ad Titum, commemorare delectat. Sed praetereundum non est superiorem explanare sententiam. Unius uxoris virum et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad ministerium plerique episcopi applicuerunt, sic asseruerunt: Concubina fuit illa, haec uxor. Quasi non haec eadem sint commercia foeditatis in illa, quae in hac exercentur, quae uxor asseritur, aut quia conjugii tabulas non fecit, concupiscentia alia non fuit. Nullo pacto digamos, vel concubinarum decet subire ministerium. In Levitico scriptum est, ac praefinitum quales eligi debeant sacSi ergo clericus monogamus fuerit, et uxor ejus digama, noli eum ad ministerium applicare . Haec Tito praecepta idem Apostolus de ordinandis clericis dedit . Et quia liber finem exspectat,
Abbreviated transcription (Latin):
tis conlocat arma. Cons¬
truit in meliorib: castra
pudoris. hon orẽ consolatꝰ
Potuitenim & mariamat᷑
dnĩ dechoro a postolorũ
ñ discedere: si licer&
Tecla post temptationẽ
passionis: anthochiae
a paulo ꝓhib&ur. parit᷑
ꝑgere Nemomiles cũ
uxore pergit adbellũ. Ñ
inuideo caritati. Sit tibi
cũ castis uirginib: longaua
dilectio. Tunc in bonomeri¬
tũ collo cabis: oi famã meliorab
Sed congregationes puellarũ.
pulcrecenseo in ebdo¬
mada. secundauis itatione
adbenedicendam congre¬
gationem conuenies sed
ñ solus nerumi geruli lin¬
guis telacerantib: macerer̃
Alienã enimcupiunt uicini
discutere uitã: non suã
Propterea digne accipenrõ¬
rũ praecepta uerborũ : & mo¬
nita humilitatis quafrat̃no
affectucalamo imperan¬
te ex praessimus. dulcit̃
lege iam uero ut rep̃hen¬
sibilis diuini altaris ñsit
sacerdos paucadereliquo
a postoli testimoniis quan¬
tũ dñs donat exponam
Sufficiant superiorescau¬

Expanded text:
tis collocat arma, constis collocat arma, construit in melioribus castra, pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria mater Domini de choro apostolorum non discedere, si liceret. Thecla post tentationem passionis Antiochiae a Paulo prohibetur pariter pergere. Nemo miles cum uxore pergit ad bellum. Non invideo charitati: sit tibi cum castis virginibus longaeva dilectio, tunc in bono meritum collocabis, et famam meliorabis. Sed de congregatione puellarum pulchre censeo, in hebdomada secunda visitatione ad benedicendam congregationem convenias, sed non solus, ne rumigeruli linguis te lacerantibus macerent. Alienam enim cupiunt vicini discutere vitam, non suam. Propterea digne accipe nostrorum praecepta verborum, et monita humilitatis, quae fraterno affectu calamo imperante expressimus, dulciter lege. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis Apostoli testimoniis, quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores cau
Abbreviated transcription (Latin):
bene : & argute:
Sedo port& te famonium
bonum habere. ab his
quiforis sunt lic& corã dnõ
lucis. Cũ a te hocgenus nonãpu
das rep̃ henͣtib telocum.
Ipse ted&rahentium morsib:
tradi disti: siaga p&arum
consostium non demiseris.
Benignus: gaudeo. Pudicus
falsũ est Sipudi citiam
quaeris: feminã quã uide¬
ris conuersantem m̃tediligeñ
corporali frequent̃ ornatu
Nonuestis tenera: clericũ fac̃
aut sacerdotem: sed castam̃tis
intentio. Haec enim : deuotio¬
nẽ honoris intecustodit. ho¬
nore quidẽ glorio sus: boniopens
fama conseruat Sacerdotes
clericorũ. idem ut supradictũ
ẽ. a feminis segregari. sugitꝰ
generis gratiaiudicas easdẽ
nullo pacto dimitere : mem̃to
tham arqđ ab annon fratresuo
corruptasit. Id ipsum
ꝑsequor. Dilectissime.
tibiunius .ẽ. tabernaculi
conuersatio. Carnis
ñ facile tollitur delec¬
tatio. Deduob enim
qđ unus desiderat. siloqͥ
non potest uł temptatur.
Remotioigitꝰ uiri castita¬

Expanded text:
Bene et argute; Bene et argute; sed oportet testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Licet coram Domino lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tradidisti, si agapetarum consortium non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum est. Si pudicitiam quaeris, feminam, quam videris bene conversantem, mente dilige, non corporali frequentes ornatu. Non vestis tenera clericum facit, aut sacerdotem, sed casta mentis intentio. Haec enim devotionem honoris in te custodit. Honorem quidem gloriosius boni operis fama conservat. Sacerdotes clericorum gradus, ut supra dictum est, a feminis segregari. Si igitur generis gratia judicas easdem nullo pacto dimittere, memento quod Thamar ab Amnon fratre suo corrupta sit . Idipsum persequor, dilectissime: ubi unius est tabernaculi conversatio, carnis non facile tollitur delectatio. De duobus enim, quod unus desiderat, si loqui non potest, vel tentatur. Remotio igitur viri castita
Abbreviated transcription (Latin):
ri  quaedegenera&uo non sunt:
diligis eas. exterius otdina: fre¬
quent̃ uisito iunctus obsequio
clericorũ: Neccũ secr&alit̃
ac solus ingrederis.: macules
tastimonium titũ alit̃ nãq:
coniugati: alit̃ continentes
edocentꝰ ecclesiasticũ subire
Onus femmnarũ: cũđris nullo nacto
cotiiuncta p̃cipitur conuer satio:
panua diaboli uia iniquitatis. scor¬
femina cũm ximat stipula: incendit
ignõ flamigero igne. ꝑcutit femin
cons tientiã parit̃ habitantis. ex u¬
ritq: fundamenta mantiũ. Ego
iudico: sicũ uiris femine habitant.
uis cariũ nonde erit diaboli: ex
eis occupatusẽ. abinitio peccatum
Ferreas mentes libido damat:
Ssalligat quis ignẽ insinũ suũ
uestimenta eius non comburentur
Aut siquis ãbulauerit sũꝑ carbones
ignis pedes suos non conbur&.
mihicrede ñ potest toto corde
habitare cum dño qui feminarũ
accessib: copulatꝰ: sed dicis
Quiambalat inquid simplictõ
ambulat confidenter.

Expanded text:
etiam quae de genere tuo sunt. etiam quae de genere tuo sunt. Diligis eas? exterius ordina, frequenter visita junctus obsequio clericorum, ne dum secretaliter ac solus ingrederis, macules testimonium tuum. Aliter namque conjugati, aliter continentes edocentur ecclesiasticum subire onus. Feminarum cum clericis nullo pacto conjuncta praecipitur conversatio. Janua diaboli, via iniquitatis, scorest femina. Cum proximat stipula, incendit ignem. Flammigero igne percutit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico, si cum viris feminae habitent, viscarium non deerit diaboli, qui ex eis aucupatus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis ignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ignis, pedes suos non comburet? Mihi crede, non potest toto corde habitare cum Domino, qui feminarum accessibus copulatur. Sed dicit: Qui ambulat, inquit, simpliciter, ambulat confidenter .
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib: ñ obtẽperass&ł. aut
extra castra positus lapidabatꝰ
apopulo aut gladio ceruice sub¬
iecta. contẽtũ epiabat cruorẽ:
Nunc uero ĩ obediens spiritali anĩ¬
aduersione trunctur. aut eiec¬
tus deecclesia rabido daemonũ
ore de cerpitur It erosdẽ¬
Dep̃catus es ut tibi breuit̃ exponerẽ.
qualit clr̃ici cuctitare debeant:
Hinc me pleriꝙ maledictis ͦmulis
p̃stolantꝰ: qansleo uertatem
Prima quide tẽ tam̃ta sant dericcaũ
feminarũ freqđent accessus:
stiasxesus rep̃ hensibiles exiber
clr̃os quid tibi reuera cum fe¬
minis quiad altare cũ dño fabularis.
tecunoti in publieo: te in agro.
rusticiaratores acuinitores
cotidie grauit̃ lacerabunt: si
contradis positũ fidei. cũ feminis
habitare contemdis: & quia
ut arbiteor concupiscis in re¬
p̃hensibilis inueniri. testimo¬
niobono munire : Num quid in
choro a postolorũ femmine ad fu¬
erꝰ  ꝓhibe uirgmes tecũ cõmora

Expanded text:
sacerdotibus non obtemperasset, aut sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus lapidabatur a populo aut gladio cervice subiecta contemptum expiabat cruore. Nunc vero inobediens spirituali animadversione truncatur aut eiectus de ecclesia rabido daemonum ore decerpitur. Item supDeprecatus es, ut tibi breviter exponerem, qualiter clerici victitare debeant. Hinc me plerique e maledictis aemulis praestolantur, quia non sileo veritatem. Prima quidem tentamenta sunt clericorum, feminarum frequentes accessus. Iste sexus reprehensibiles exhibet clericos. Quid tibi revera cum feminis, qui ad altare cum Domino fabularis? Te cuncti in publico, te in agro rustici aratores ac vinitores quotidie graviter lacerabunt, si contra dispositum fidei cum feminis habitare contendis. Et quia ut arbitror concupiscis irreprehensibilis inveniri, testimonio bono munire. Nunquid in choro apostolorum feminae affuerunt? Prohibe virgines tecum commorari,
Abbreviated transcription (Latin):
onachũ autẽ ꝑfectũ
eẽ nolle : delinquere ẽ: sed de hocgradu
pulsus ꝓuocab̵ ad lericos. Ande his
aliqͥd aud eã dicere quicerte in suis
urbib: cõmorantꝰ:: Ab sit autem ut
quicquã dehis sinistrũ loquar : qui
a postolico gradui succedentes xp̃i
corpus sacro ore conficiunt: ꝑ quos
nos &uiã xp̃iani sumus ꝗ claues reg¬
nicaelorũ habentes ante iuditudiẽ
iudicant. quis ponsam dñi. sobria
castitate conseruant: sed & alia
quaeante ꝑ strini monachi
causa est: Alia cdericorũ cderici¬
oues pascunt: ego pascor:
Illidealtario uiuunt : mihi quasi
infructuosȩ arbori securis po¬
nitꝰ ad radicẽ: simunus ad alta¬
re non defero: Nec possum ob¬
tendere pauꝑ tatẽ cũ in euan¬
głlio anũ uiduã duoq̃ sibi sela
suꝑerant Aer amitontẽ laudat dñs:
mihi ante pbrm sed ere ñ lic&.
illi sipec cauero : lic&ltradereme
sathanae in inceritũ carnis: ut
spr saluus sit indie dñi ihũ
& in u&eriquidem lege quicũt:

Expanded text:
onachum autem perfectum esse nolle, delinquere est. Sed de hoc gradu pulsus, provocabis ad clericos. An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantur? Absit autem ut quidquam de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui succedentes, Christi corpus sacro ore conficiunt: per quos nos etiam Christiani sumus: qui claves regni coelorum habentes, ante judicii diem judicant, qui sponsam Domini sobria castitate conservant. Sed et alia, ut ante perstrinxi, monachorum causa est, alia clericorum. Clerici pascunt oves, ego pascor. Illi de altario vivunt: mihi quasi infructuosae arboris securis ponitur ad radicem, si munus ad altare non defero . Nec possum obtendere paupertatem, cum in Evangelio anum viduam duo, quae sibi sola supererant, aera mittentem laudaverit Dominus . Mihi ante presbyterum sedere non licet; illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini Jesu. Et in veteri quidem lege, quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
onsequens fuit
ut illa quoq: quae depiceni partib:
nuꝑ ad nosmissa relatio nuntiauit
non p̃tereunda putaremus. Id est
plurimos clericorũ negociationib
inhonestis & lucris turpib: in mi¬
nere nullo pudore cernentes
euangelicã lectionẽ quia ipse
dñs ñr negotiatores e templo
uerberatos flagellis ad seritur
expulisse: Nec a postoli uerba
recolentes: quibus ait: nemo
militans dõ inplicat senegotus
secularib: Psalmistam
quoq: dauid surda dissimu¬
lantes aure cantantẽ q ñm non
cognoui negotaciones introibo
in potentias dñi: Pinde hu¬
iuscemodi ut ab indignis post
hac quaestibus nouerint abs¬
tinendum & abomnib: cuius¬
lib& negotiationis ingentis
cupiditateq: censendum̃
aut in quocũq: gradusint po¬
siti moxaclericalibas officus
abstinere cogantur.: Qm̃
domus dĩ : domus orationis &
eẽ deb& & dici: Neofficina
negociationis: & spelunca
pocius sit latronũ :

Expanded text:
onsequens fuit ut illa quoque quae de Piceni partibus nuper ad nos missa relatio nuntiavit, non praetereunda putaremus, id est, plurimos clericorum negotiationibus inhonestis et lucris turpibus imminere, nullo pudore cernentes evangelicam lectionem, qua ipse Dominus negotiatores e templo verberatos flagellis asseritur expulisse ; nec Apostoli verba recolentes, quibus ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus ; Psalmistam quoque David surda dissimulantes aure cantantem: Quoniam non cognovit negotiationes, introibo in potentias Domini . Proinde hujusmodi aut ab indignis post hac quaestibus noverint asbtinendum, et ab omni cujuslibet negotiationis ingenio vel cupiditate cessandum; aut in quocunque gradu sint positi, mox a clericalibus officiis abstinere cogantur: quoniam domus Dei, domus orationis et esse debet, et dici, ne officina negotiationis et spelunca potius sit latronum .
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hoc quoq: p̃tereundum
esse diximus. quosdam lucri
turpis cupiditate. captos usu
rariam exercere pecuniã: & foenore
uelle ditescere: quod nos ñdicã
in eos quis inclericali offitio
constituti: sed & in laicos cedere
quixp̃ian os sedicicupiunt con¬
dolemus. quoduindicari acrius
in eos qui fuerint confutaa decer¬
nimus ut omnis peccandi . opor¬
tunitas adimatur

Expanded text:
Nec hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam, lucri turpis cupiditrariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod nos non dicam in eos, qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus: quod vindicari acrius in eos qui fuerunt confutati, decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimatur
Abbreviated transcription (Latin):
Aurelius episcopus
dixit. Auariciae
cupiditas quam re¬
rum om nium malo¬
rum.matrem esse
nemo quis dubit&.
Proinde in hibendaẽ ne quis¬
alienos fine susar p& aut ꝑpͣ
miũ t̃minos patrũ stãtutos trans¬
cendat: Nec õnino cui quã lericrũ
liceat de qͥlib& re foenus acci¬
pere quã quã nouelle sugges¬
tiones quaeuł obscurȩ suNt
uł sub genere latent inspectae
a nobis formã accipient: C&e¬
rũ dequib: aꝑtissime diui¬
nitus scriptura sancxit ñ ẽ dif
ferenda sententia sed potius
exequenda: Proinde quod in
laicis rep̃henditur. id mul¬
tomagis deb& in lr̃is prae¬
dãnari: Vniuersum. concili¬
ũ dixit Nemo contra ꝓphe¬
tas: Nemo contra euangeli a
facit sine periculo :¬

Expanded text:
Aurelius episcopus dixit: Avaritiae cupiditas, quam rerum omnium malarum matrem esse nemo est qui dubitet, proinde inhibenda ealienos fines usurpet, aut per praemium terminos patrum statutos transcendat, nec cuiquam clericorum liceat de qualibet re foenus accipere: quanquam novellae suggestiones quae vel obscurae sunt, vel sub genere latent, inspectae a nobis, formam accipient: caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit, non est ferenda sententia, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis debet in clericis praedamnari. Universum concilium dixit: Nemo contra Prophetas, nemo contra Evangelia facit sine periculo
Abbreviated transcription (Latin):
ligenter claus tracano¬
nico rum.
XUIII Vt in con gregandis
canonicis modus discre¬
tionis sittenendus
CXUIIII De his quiincon gregu¬
tiones ibi commissa solũ¬
modo & familia ecdesiae
clericos ad gregant
CXX
Quid clericuncon¬
gregatione canon¬
ca consti tuti eccle¬
si astica accipere¬
debeant stipendia

Expanded text:
sint claustra canonicorum. CXVIII. Ut in congregandis canonicis modus discretionis sit tenendus. CXIX. De his qui in congregatione sibi commissa solummodo ex familia ecclesiae clericos aggregant. CXX. Qui clerici in congregatione canonica constituti ecclesiastica accipere stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
horae ca nonica cele¬
brentur quas scire
a creligiose obserua¬
re canonicos opor¬
CXXUIII
Deues ꝑtinis.
CXXXIIIII
Decompletis
CXXX
Deuigiliarum an¬
ti quitate
CXXXI
Dematutinis
CXXXII
Uthoras canonicas
canonici religiosae
obseruent
CxXIII

Expanded text:
elebrentur, quas scire ac religiose observare canonicos oporCXXVII. De vespertinis. CXXVIII. De completis. CXXIX. De vigiliarum antiquitate. CXXX. De matutinis. CXXXI. Ut canonici horas canonicas religiose observent. CXXXII
Abbreviated transcription (Latin):
ollerter rectores eccle¬
Osia rum uigilare topor¬
t& ut pueri & ado liscentes
qui in congregatione sibi com¬
missa nutriuntur uelerudi¬
untur. itaiugibus ecclesias¬
ticis disciplinis constrin¬
gantur u teorum lasciua
a&as & ad peccandum ual¬
de procliuis nullum possit
repperire locum. quo in pec¬
cati facinus proruat.
Qua propter in huiuscemo¬
di custodiendis & spirita¬
liter erudiendis talis a prela¬
us consticuendus est uitae pro¬
babilis frater. Quieorum curã
summagerat industria. Fosq
ita artissimae constringat
Qualiter ecclesi asticis doctri¬
nis imbuti & armis spiritalib
nduti. et ecclesiae utilitatibus
decenter parere & ad gradus
ecclesi asticos. quandoq: digne
pos sint promoueri. libuit p̃¬
erea obedificationem con¬
gruam & instructionẽ nego¬
ni dequo agitur. Quadam
uicoperi inserere. quaeita
sehab& pronaest omnisci&asab̃
idoliscentiam in malum. Ni¬
ilincertius : quamuita adolis¬
entium. Ob hoc constituendũ

Expanded text:
olerter rectores Eccleolerter rectores Ecclesiarum vigilare oportet, ut pueri et adolescentes, qui in congregatione sibi commissa nutriuntur, vel erudiuntur, ita jugibus ecclesiasticis disciplinis constringantur, ut eorum lasciva aetas, et ad peccandum valde proclivis, nullum possit reperire locum quo in peccati facinus proruat. Quapropter in hujuscemodi custodiendis, et spiritaliter erudiendis, talis a praelatis constituendus est vitae probabilis frater, qui eorum curam summa gerat industria, eosque ita arctissime constringat, qualiter, ecclesiasticis doctrinis imbuti, et armis spiritalibus induti, et Ecclesiae utilitatibus decenter parere, et ad gradus ecclesiasticos quandoque digne possint promoveri. Libuit praeterea, ob aedificationem congruam, et instructionem negotii de quo agitur, quamdam huic operi inserere, quae ita se habet: Prona est omnis aetas ab adolescentia in malum. Nihil incertius quam vita adolescentium . Ob hoc constituendum
Abbreviated transcription (Latin):
sit correptio. ut nec ui tium
desidiae in olescat. nec correp¬
tiom ansu &udinis modum
excedat. Neut ait beatus
maximus ab solutior lenitus
conhibentia prebeat peccan¬
ci. Aut imoderata seueritas
alapsu non reuoc& delin quen¬
tem. sed & hocillis hominus
cauendum est. neerrata
delinquentium alicuius rei
liuore feriaN sed potius ut
ait beatus augustinus. sint
criminumper secutores & ho¬
minum liberatores oderint
uitia : diligant homines: ode¬
rint quod ins tinc tu di aboli
ingestum est diligant quod
dĩ bonitate creatum est
tene ant inmanu baculum
& uirgam. Baculum uidelic&
quo aliorum uirium in be¬
cillitates spiritaliter sus¬
tentent: Virgam uero qua
uitia delinquentium telorec¬
titudinis feriant. De linquen¬
tibus interea et ex communi
aut eos suis adolationibus
decipere . auteorum erra¬
ta defendere sed potius opem
ferre ut equitatis censura
CXXXU. UTERGA PUEROS
QUINUTRIUNTUR UELERUDI¬
UNTURINCONGRESATIO¬
NE CANONICA INSTANTIS¬

Expanded text:
sit correptio, ut nec vitiam sit correptio, ut nec vitiam desidiae inolescat, nec correptio mansuetudinis modum excedat, ne, ut ait beatus Maximus, aut solutior lenitas conniventiam praebeat peccanti, aut immoderata severitas a lapsu non revocet delinquentem. Sed et hoc illis nihilominus cavendum est, ne errata delinquentium alicujus rei livore feriant, sed potius, ut ait beatus Augustinus, sint criminum persecutores et hominum liberatores. Oderint vitia, diligant homines. Oderint quod instinctu diaboli ingestum est, diligant quod Dei bonitate creatum est. Teneant in manu baculum et virgam; baculum videlicet, quo aliorum virium imbecillitates spiraliter sustentent: virgam vero, qua vitia delinquentium zelo rectitudinis feriant. Delinquentibus interea et excommunicaut eos suis adulationibus decipere, aut eorum errata defendere, sed potius opem ferre, ut aequitatis censura CXXXV. Ut erga pueros, qui nutriuntur, vel erudiuntur in congregatione canonica, instantis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si &iam tot saluberrimis
admonitionibus & castigati¬
onibus nec dum parueriÑ
fiatproeis ab omni congrega¬
tione communis oratio ut a¬
sipror sus inemendabiles
& incorrigibiles apparue¬
riNt neper plures eorum
dira serpant contagia.
Necesseest ut a c&erorum¬
soci&ate ut pote oues
morbidȩ segregens ante pre¬
sentiam
delucan¬
tur ep̃i. ut abeo canonica
auctoritate publicedam¬
nentur. siquis uero in col¬
legio canonicorum cul¬
pam criminalem admise¬
rit. huic nulla est danda
dilatio. quin aut sponte paeni¬
tentiam pro ad misso crimi¬
negerat autsi idagere resul¬
tauerit coram ep̃o deduca tͦ
ut abeo publica multe tur
paenitentia. me minisse enim
oport& rectores.
quia columba est in diuinis
scripturis ecclesia ap¬
pellata quaenon ungui¬
bus lacerat. sed alis pieper¬
cutit Vnde &iam. illis sum¬
mopere obseruandum est.
ut sicut premissum est. iux¬
tamodum culparum & per¬
sonarum atq: a &atum
omnino ips a temperata

Expanded text:
Quod si etiam tot saluberrimis Quod si etiam tot saluberrimis admonitionibus et castigationibus necdum paruerint, fiat pro eis ab omni congregatione communis oratio, ut pSi prorsus inemendabiles et incorrigibiles apparuerint, ne per plures eorum dira serpant contagia, necesse est ut a csocietate, utpote oves morbidae, secreti, ante prsentiam deducantur episcopi, ut ab eo canonica auctoritate publice damnentur. Si vero quis in collegio canonicorum culpam criminalem admiserit, huic nulla est danda dilatio, quin aut sponte poenitentiam pro admisso crimine gerat, aut si id agere refutaverit, coram episcopo deducatur, ut ab eo publica mulctetur poenitentia. Meminisse enim oportet rectores, quia columba est in divinis Scripturis Ecclesia appellata, quae non unguibus lacerat, sed alis pie percutit . Unde etiam illis summopere observandum est, ut sicut praemissum est, juxta modum culparum, et personarum atque aetatum, omnino ipsa temperata
Abbreviated transcription (Latin):
starecogatur ut saltim ru¬
bore sequestrationis em̃ d&
rigibilis extiterit & a& aspermise¬
rit : qui aiuxta salomonis uocẽ
stultus uerbis ñ corrigitur. con¬
grua ei uerberum adhibeatur
castigatio. quibus ut pote filius
beatigregorii sententiã Qui iuben¬
tis uerba non audiunt uerberius
admoneantur. ut adbon adesideria
poenae trahantur . quos p̃mia non
inuitant c&erũ sitalis fuerit
quẽ auta&as aut qualita sꝑsone
uerber ari non siuerit: publica
obiurgatione & ieiuniorũ continu¬
a afflictione & sequestrationis
rubore huius modicorripiatur
usq dũ digna paenitentia satis¬
factione ueniã consequatur. Siue¬
routerq: & quiflagelatur & quẽ
flagellari a&as. autqualita sꝑso¬
ne prohibent. adhuc in corrigibi¬
les exstiterint esitlocus intra
claustra canonicorũ sicut multis
in locis noscitur eẽ quo ad tempus
retrudantur. & secundũ mo¬
dum culpe castigentur. Vt¬
iuixta apostolum traditi
satane in in teritum carnis. ut

Expanded text:
stare cogatur, ut saltem rustare cogatur, ut saltem rubore sequestrationis emendetrigibilis exstiterit, et aetas permiserit, quia juxta Salomonis vocem: « Stultus verbis non corripitur, » congrua ei verberum adhibeatur castigatio, quibus utpote filius beati Gregorii sententiam: « Qui jubentis verba non audit, verberibus admoneatur; ut ad bona desideria poenae trahant, quem praemia non invitant. » Caeterum si talis fuerit, quem aut aetas, aut qualitas personae verberari non siverit, publica objurgatione, et jejuniorum continua afflictione, et sequestrationis rubore, hujusmodi corripiatur, usque dum digna poenitentiae satisfactione veniam consequatur. Si vero uterque, et qui flagellatur, et quem flagellari aetas aut qualitas personae prohibet, adhuc incorrigibiles exstiterint, sit locus intra claustra canonicorum, sicut multis in locis noscitur esse, quo ad tempus retrudantur; et secundum modum culpae castigentur, secundum Apostolum: Traditi Satanae in interitum carnis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
constitutum sibi placitum mo¬
res fecerit inplateasire aut in
inuiis resedere temptauerit
indormitorio aliquid in decens
indormitorio cũ c&eris absq:
causa ineuit abili dormire p̃¬
sumpserit fratrib: caritatis
officio oboediente seruire negle¬
xerit discordiam quam dicente
scriptur adĩ anima de testatur
interfr̃s seminauerit. Et huic
institutioni contum ax aut suꝑ¬
bus aut murmur ans seuin aliquo
contrarius exstoterit & c&r
huius eemodi agare tẽptaue¬
rit hic primo secundũ dñi p̃cep¬
tum non solũ semel & secundo ac
tertio quin immo cebrius ad mo¬
neatur &si his ad monicionib: non
cesserit publica obiurgatione
corripia t᷑ Quod si& hisre¬
nisus fuerit c&erissibi alim̃tis
interdictis. pane tantũ usq ad
dignã satis factionẽ utatur &
aqua. siuero nec sic secorrexe¬
rit separetur amensa & aso¬
ci&ate fratrum inchorops allen¬
tium remoueatur: & seor sum
in loco huiuscemodi ne glegen¬
tibus. a prelatis constituto

Expanded text:
constitutum sibi placitum moconstitutum sibi placitum moras fecerit; in plateis ire, aut in biviis residere temptaverit; in dormitorio aliquid indecens vin dormitorio cum caeteris absque causa inevitabili dormire praesumpserit; fratribus charitatis officio obedienter servire neglexerit; discordiam quam dicente Scriptura Dei anima detestatur, inter fratres seminaverit; et huic institutioni contumax, aut superbus, aut murmurans, seu in aliquo contrarius, exstiterit; et caetera hujuscemodi agere temptaverit, hic primisecundum Domini praeceptum, non solum semel, et secundo ac tertio, quin imo crebrius admoneatur. Et si his admonitionibus non cesserit, publica admonitione corripiatur. Quod si et his renisus fuerit, caeteris sibi alimentis interdictis, pane tantum usque ad dignam satisfactionem utatur, et aqua. Si vero nec sic se correxerit, separetur a mensa, et a societate fratrum in choro psallentium removeatur, et seorsum in loco hujuscemodi neglegentibus a praelatis constituto