comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brantur per uniu̾sam ciuitatẽ in leticia
ꝯuiuanctũ et publicis m̃sis se ipõs ut
putant ioꝯdanciũ reuera ꝑdenciũ ite
celebrate securi. magna est dei m̃ia que
totum ignostar. Coronate uos rosis añ¬
quã marcescant. in domo d̾i nri qñ uolu¬
etius conuiuamini implemini uino et
cibo cũ uñs. ¶d hoc .n. data est ista creatu¬
ra. ut ea ꝑfruamini. Non .n. paganis et
impiis dedit deus. et uobis nõ dedit. hec
si diximꝰ: forte congregabimꝰ turbas am¬
pliores. Et si sunt quidam qui nos senci¬
ant. ħ dicentes nõ reste sapere: paucos of¬
fendimꝰ. s młtitudinẽ conciliamꝰ. Quod
si feramꝰ nõ uerba d̾i. ño u̾ba xp̃i dicentes
sed nr̃a: erimus pastores pasrentes nosin¬
ip̃os ñ oues. Cum aũ dixisset q̃ diligano
isti pastores: dixit et q̃ negligant. uicia

Expanded text:
brantur per universam civitatem in laetitia brantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In domo Dei vestri, quando volueritis, convivamini: implemini cibo et vino cum vestris. Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim paganis et impiis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum autem dixisset quae diligant isti pastores, d
Abbreviated transcription (Latin):
saluus est. et lac et lana. satis est mͥ. eat cͥtiq
qua potest. Ergo integratͥ sunt omĩa. si cat
quisq qua põt : Nolo te ĩpõitũ facere: inũ
te constituo de ip̃a plebe. Si patitur unum
m̃brum. ꝯpaciũtur om̃la menbra. Pinde
ip̃e apłs. cum eos ꝯmemoraretur quales
fuerint erga illũ. ne quasi obłitus eorum
honorificencie uideretur. testimoniũ ꝑi¬
bet qd̃ sicut angelũ d̾i susceꝑint eũ quod
si fieri posset oculos suos uellent eruere.
et illi dare. Eo tñ accedit ad ouem lan¬
guidam. ad ouem putridã secare nulnꝰ
accepit de lacte ouiũ. sicut paulo añ con¬
memorauimꝰ et indutus est laisouium
sed tñ oues ñ neglexi. Non .n. sua q̃ rebat.
te e̾t nultis. securi estote. deus neminetu
anam tenete. Non ꝑdet ille quos rode¬
mit ño perdet pro quib sanguinẽ fudit.
Et si spestaculis uoluernisoblectare aĩos
ur̃os. ite quid mali est: Et festa ista q̃ cele¬

Expanded text:
salvus est; et lac et lana, satis est mihi: eat quisque salvus est; et lac et lana, satis est mihi: eat quisque qua potest. Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere, unum te constituo de ipsa plebe: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Proinde ipse Apostolus, cum eos commemoraret quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum; et quod, si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare: et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, accepit de lacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus, et indutus est lanis ovium; sed tamen oves non neglexit. Non enim sute ut vultis; securi estote, Deus neminem anam tenete: non perdet ille quod redemit; non perdet pro quibus sanguinem fudit. Et si spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae cele
Abbreviated transcription (Latin):
ns se teg̾ent. oues negligebant. Sua ergo
sit lanis tegere. Qui p̾bet lac. potũ p̾bet.
Et qui p̃bet lanã: honorem p̾bet. Ista simit
duo q̃ a popuł querunt: qui se ip̃os pase̾t
ñ oues ꝯmodũ supplende necessitatis. et
ꝓp̃ea bene intelligitur ĩ honorem: qr nudita¬
tem contegit. Est .ii. unꝰquisq honio inf̾mꝰ.
Et quid est quisquis uob̾ p̃ est. nisi quod uos
estis: Carnem portat mortał ẽ. manducat.
dormit. surgit. natus est. moriturꝰ est. Sigͦ
norando tñ ampsiꝰ uelitti contegis. quodĩ¬
fimũ est. uidete cuiꝰ modi indum̃tũ acceꝑat
a bona dei plebe id̃ paulus cũ diceret. Si c̃
angelum d̾i excepistis me. Testinioniũ
exibitus eẽt: nũquid pp̃ ipm̃ honorẽ sͥ exibi¬
argueret. laudaretur peꝑcit errautib: Nã
si hoc fecisset: eẽt int̾ illos qui se ip̃os pascũt
ñ oues. Diceret gͦ apud se ipm̃. Quid ad me
ꝑtinet: Quit quod uelit agat. uictus moꝰ¬

Expanded text:
nis se tegerent, oves negligebant. Sua ergo nis se tegerent, oves negligebant. Sua ergo sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt duo, quae a pastoribus quaeruntur, qui seipsos pascunt, non oves: commodum supplendae necessitatis, et stimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis praeest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo norando tamen amplius velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei suscepistis me: testimonium vexhibitus esset, numquid propter ipsum honorem sibi exhibiargueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus m
Abbreviated transcription (Latin):
ranqũã luc̾ne sicut dom̃ est. Sint lũbiur̃ĩ
accincti. et lut̾ne ardñtes. Et nemo accen¬
dit lutͥnam et ponit eam sb̾ modio: s suꝑ
candelabrũ ut luceat om̃ib qui ĩ domo
sunt. Sic luceat lum̃ urm coram hom̃ib¬
ut uideant opera ur̃a bona et glorificent
prem̃ urm̃ qui in ceł est. Si gͦ tͥ lucerna
accend̾etur ĩ domo: nõ ne a diceres oleum
ne extingueretur Porro luc̾na. si accepto
oleo ñõ luceret: nõ erat plane digna q̃ in
candelabro poneretur.sed que continuor
sumunt qui annũciant uñ uiuant. Si
.n. sic uendunt magnam rem uili uen
dunt. Accipiant sustentationẽ ncc̃itatis
a ppło mercedem dispẽsationis a dño. Nõ
.n. est ỹdoneus populus reddete m̾cedẽ:¬
illis. qui in catitate eibͣ sͥ ẜuiunt. Non
expestant illi incedem nisi unde et isti sa¬
lutem. Quid aũt istis increpatur. Uñ argu¬
untur: Quia cum lac consuerent et la¬

Expanded text:
tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Et, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio: sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic luceat lumen vestrum coram homira bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo sumunt qui annuntiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedsibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo istis increpatur, unde arguuntur? quia cum lac sumerent, et la
Abbreviated transcription (Latin):
aũ illis gr̃as agens ed dixit. bene fecistis: ꝯ¬
iunitare necessitatib meis. Ego .n. didici
in euib sum sufficiens ẽẽ. Scio et habũda¬
re noui et penuriam pati. Onmia possum.
m eo qui me confortat. U̾mptñ nos bene¬
fecistis usib meis mittere. Sed ut osten¬
deret. in eo quod illi bñ fecerunt. quid ũe
q̃reret: ne inter illos eẽt qui seip̃os pasꝯt
ñ oues: nõ tam sue gaudet sb̾uentũ esse
necessitati. qu̾a illoꝵ gratulatur fecõdi¬
tati. Quid gͦ ibi q̃rebat. Non quero ĩqͥt
datum: sed requiro fruc̃tum. Nonut e¬
go inquit expleatr. sed ne uos inanes re¬
maneatis. Qui gͦ non possunt facere ꝙꝑ
paulus. ut manib suis se tnͣsigant acci¬
piant de lacte ouium. Sustentent suã
necessitatem. sed nõ negligant ouiũ in¬
f̾mitatem. Non hoc ibi querant tanquã cõ¬
modum suũ. ut ex necessitate penurie su¬
dis parent lucem u̾bi ueritatis. Sunt .n.

Expanded text:
autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis coautem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
elegerũt manib suis transigi. et nec ipñi
lac qͥrere ab ouib: tñ lactis ꝑcipiendi pot̾a¬
tem hr̃e se dixit et sic dnm̃ disposuisse: ut qͥ
os coapłos suos usos fuisse hac potestate. ño
usurpata sed data. Pͣlus illo fecit ut ne ox
debebatur acciperet. Ille gͦ donauit et debi¬
tum: sed aliud nõ exegit in debitũ. Ille plꝰ
fecit. Fortassis .n. ipm̃ significabiͣt qui egr̃
cũ adduceret ad stabulum dixit. Si quid
amplius erogauerit: in redeundo reddamtibi
De hiis gͦ qui nonindigent laste gregis: qͥd
pocius ip̃ius mĩe officium larguis impẽdiũt
Possunt et qd̃ possunt facunt. Laudentur
hii. nec dampnentur illi. Nam et ip̃e apłs
datum nõ querebat fructuosas tũ oues suaꝰ
ẽe cupiebat ñ steriles sine lactis ubtate. Ita¬
ꝙ cũ ẽet quodam tẽpore ĩ magna indigen¬
qia iunctus ĩ confessione i̾tatis misssĩ est
eo idigencie eius mistraretur. Respõdit

Expanded text:
elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus ; tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut quiios coapostolos suos usos fuisse hac potestate; non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quidpotius ipsius misericordiae officium largius impendunt. Possunt enim; et quod possunt, faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat; fructuosas tamen oves esse cupiebat, non steriles sine lactis ubertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum eindigentiae ejus ministraretur. Respondit
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ gͦ quid alloquatur pastores seip̃os pas¬
centes ñ oues sermo diumꝰ neminem pal¬
pans. Ecce lac consumitis. et lauis uos
tegiris et quod crassum est int̾ficitis et o¬
ues meas nõ pascitis. Quod infirmatũẽ.
nõ confortastis et quod egrotat nõ corro¬
boratis. et quod tribulatũ est. ño cõ fortastiᷤ
colligastis. et qd̃ errabat nõ reuocastis. et
quod periit nõ inquisistis. et quod forte
fuit confregistis. et disꝑse sunt oues mee
eo quod nõ sit pastor. Dicitur ĩ pastores pas¬
censtes se ipõs ñ oues quid diligant. quid
negligant. Quid gͦ diligunt. lac consumi¬
tis. Propt̾ quod et apłs dicit. Quis plantat
uiueam. et de fructu eius nõ sumnt. Quis
pascit gregem et de lacte gregis nõ ꝑcipit.
Inueniinꝰ gͦ ẽẽ lac gregis quidquida plebe
distribuitur p̃põĩtis ad eoꝵ sustentandã ui¬
tam tp̃alem. Inde .n. loq̃batur apłs. cũ ħ di¬

Expanded text:
amus ergo quid alloquatur pastores seipsos pasamus ergo quid alloquatur pastores seipsos pascentes, non oves, sermo divinus neminem palpans: Ecce lac consuntitis, et lanis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis. Quod infirmum est, non confortastis, et quod aegrotat, non corroborastis: et quod contribulatum est, non cocolligastis: et quod errabat, non revocastis: et quod periit, non requisistis: et quod forte fuit, confregistis: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor . Dicitur ad pastores pascentes seipsos, non oves, quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt? Lac consumitis. Propter quod et Apostolus dicit: Quis plantat vineam, et de fructu ejus non sumit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Invenimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
siti ꝑueniunt ad dnm̃n faciliore fortaste
itinere et tanto forte expedicius ambulau¬
tes: quanto minorem sarcinam portãt.
cientes nob̾. oretis pro nob̾. ueniet .n. dies
quo cuncta adducantur ĩ iudiciũ. Et ille
uno quoq homine huiꝰ uite finis. uis
ñ timere diem occultum. Dumuenerit
inueniat te paratum. Cum gͦ ĩpõiti ad
hoc sunit ut hiis qui sb̾iecti sunt consulãt
nec meo quod p̾sunt om̃io utilitatẽ suã
attendant. s eoꝵ quib m̾istrant. quiscͥs
ita p̃poitus est. ut in eo quod ĩpõitus est.
gaudeat. et houorem suum querat. et ꝯ¬
moda sua sola respiciat. se pascit ñ oues
Ad hos sermo dirigitur. Audite tanqũa o¬
ues dei. et uidete ꝙ̃admodũ uos securos fe¬
cerit deus. qualescũq suit qui nob̾ p̃sunt.
i dest qualescumq nos sumꝰ nob̾ securita¬
tem dedit. qui pascit istł. Nam si deus non
deserit oues suas. et mali pastores penas de¬
bitas luent et oues ꝓ missas ꝑcipiens. uide¬

Expanded text:
siti, perveniunt ad Deum faciliore fortasse itinere, et tanto forte expeditius ambulantes, quanto minorem sarcinam portant. tientes nobis, oretis pro nobis. Veniet enim dies, quo cuncta adducantur in judicium, et ille unoquoque homine hujus vitae finis. Vis non timere diem occultum? Dum venerit, inveniat te paratum. Cum ergo praepositi ad hoc sint, ut his qui subjecti sunt, consulant: nec ideo quod praesunt, omnino utilitatem suam attendant, sed eorum quibus ministrant: quisquis ita praepositus est, ut in eo quod praepositus est, gaudeat, et honorem suum quaerat, et commoda sua sola respiciat, se pascit, non oves. Ad hoc sermo dirigitur. Audite, tanquam oves Dei, et videte quemadmodum vos securos fecerit Deus. Qualescunque sint qui vobis praesunt, id est, qualescunque nos simus, vobis securitatem dedit, qui pascit oves Israel. Nam si Deus non deserit oves suas, et mali pastores debitas poenas luent, et oves promissa percipient. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
mittamus. Neq .n. sermonem uel docum̃¬
tis opus est. quib innocencia ꝓbetur infan¬
t̾a. quantum ad eorum pertinet uitam ꝙxͣ
retenti orto in seipĩs agunt si eam non agno¬
scit sensus humanus nullis aminituł cuius¬
q disputationis ad iutus si illi mouent et
anquid consid̾atione. ac discu̾sione dignũ
indentur afferre qui dicunt paruulos recẽ¬
ti uita editos iuiscerib matrum non ꝓpter
remittendum peccatum percipe baptissmũ
sed ut spuitualem ꝑcreationem non hñtes
curentur in xp̃o et ipiũs regni celorum per¬
ticipes fiant eodem modo filii et heredes d̾i
coheredes autem xpĩ. a quib tamen queri¬
turutrum non baptirati et non effecti. co¬
heredes xp̃i rogniq celorum perticipes hañt
saitem beneficium salitis eterne in resur¬
rectione mortuorum. Laborant uehem̃t̾
nec exitum inuemiunt. Quis .n. xp̃ianorũ
ferat. cum dicitur ad eternam salutem pos¬
se queqnam peruenire si non renascatur

Expanded text:
mittamus; neque enim sermone uel documemittamus; neque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreationem habentes creentur in Christo et ipsius regni caelorum participes fiant eodem modo filii et heredes dei, coheredes autem Christi. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenire, si non renascatur
Abbreviated transcription (Latin):
ere siue ab adam dicatur utrimq ad pͥmũ
hominem pertinet quoniam sicut nouimus
mulier ex uiro est et utrius q nam caro est.
Unde et illud quod scriptum est. et erunt
duo in carne una. Igitur iam duo inquit
dñs. sed una caro. Quaꝓpter qui dicunt
ꝑuulos idco baptirari ut hoc eis remittat᷑
quod in hac uita ꝓprium contraxerunt nõ
ꝙ ex adam traduxerunt: non magno uolu¬
mine refellendi sunt. quando .n. secum ipsi
paululum sine cercandi studio cogitau̾it
quam sit absurdum nec dignun disputa¬
tione ꝙ dicunt continuo sententiam con¬
mutabunt. Ꝙ si nolu̾nt non utis a deo de
humanis sensib desperandum est. ut me¬
tuamus. ne hic cui ꝑiam persuadeant ipĩ
ea cum remitti baptirato peccata. uccͣo fa¬
tͥentur nec fat̾i uellent ex adam ductum eẽ
pccm̃ quod remitti fatebantur infantibus
infancie hoc securior fieret quo accusatus
ei respondere non posset sed istos ut oixio.¬

Expanded text:
ere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum ere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsiea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, o
Abbreviated transcription (Latin):
irm̃ in illis est. ut illa in qua creati sunc sta¬
biitate etatis amissa. per mutabilitates e¬
tatum itent in mortem. Quannis ergo ãnos
multos postea iux̾int ilło tamendie mori
ceperint quo mortis iegem qua in semini ue¬
cerescent acceperunt. Non .i. stat uel tempo¬
ris puncto sed sine intermissione labitur qͥc¬
quid continua mutatione sensim curtit in
finem non porficientem sed consumentẽ. Sic
itac implerim i est quod dixerat oeus. Qua
die editis mor ⁊ moriemi. Ex hac igitur in¬
obedientia t emis ex hac lege peccati et morti
opus ht ut non solum ad regnum dei perdu¬
catir. Umi etiam a pectati dampnationeai¬
betur. Similis itatp pcc̃o et morti primi hõĩs
obnoxii nastuntur in carne et similis iusticie
uiteq eterne scd̃i hominis sociati renascunt᷑
i baptismo. Sicut et in eccłastico scriptumẽ
a muliere initium factum est peccati et per
illam omnes morimur. Sue autem a muli

Expanded text:
factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stafactum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa, per mutabilitates aetatum irent in mortem. Quamvis ergo annos multos postea vixerint, illo tamen die mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium veterascerent, acceperunt. Non enim stat vel temporis puncto, sed sine intermissione labitur, quiquid continua mutatione sensim currit in finem, non perficientem, sed consumentem. Sic itaque impletum est quod dixerat Deus, Qua die ederitis, morte moriemini . Ex hac igitur inobedientia carnis, ex hac lege peccati et mortisopus habet, ut non solum ad regnum Dei perducatur, verum etiam a peccati damnatione liberetur. Simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne, et simul justitiae vitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in Baptismo: sicut et in Ecclesiastico scriptum est, A muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur . S
Abbreviated transcription (Latin):
adam quia sipra dixerat etiam de pccõ illo
q dͣ somtrante iege hũndauit et hoc utic ñ
est originis sed iam ꝓprie noluntatis cuma
dixisset sic et grã regnet per iusticiam ĩ ui¬
modo trahitur quod est originale pecm̃ reg¬
maute antem spiitu non solum origmaus
sed etiam uoluntariorũ fit remissio pccõrũ¬
potest. ꝓmde reste dici per uiuos sine bapõ
de corpore exeuntes in dampnationem om̃iũ
mittissima fututos. Multum autem fallit
de falłitur qui eos indampnationẽ p̃dicat ñ
futuros. dicente apostolo idicium ex uno de¬
licto in condempnationem et paulopost. per
unus telictum in omnes homines ad con¬
dempnationem. Quando ergo peccauit adã
non obediens tunc eius corpꝰ quamuis eẽt
arale ac mortale. gram̃ perdidit qua euis aĩe
omi ex parte obediebat. Tũnc ille extitit be¬
stialis motus pudendus hom̃ib quem sua e¬
tdiit nudatione. tunc etiam morbo quodã
ex repentina et pestifa correptione. concepto

Expanded text:
Adam: quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundavit; et hoc utique non est originis, sed jam propriae voluntatis. Cum autem dixisset, sic et gratia regnet per justitiam in vimodo trahitur, quod est originale peccatum; regenerante autem spiritu, non solum originalis, sed etiam voluntariorum fit remissio peccatoruproinde recte dici, parvulos sine Baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima futuros. Multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente Apostolo, Judicium ex uno delicto in condemnationem; et paulo post, Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. Quando ergo peccavit Adam non obediens Deo, tunc ejus corpus, quamvis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, qua ejus animae omni ex parte obediebat; tunc ille exstitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate. Tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ etitia ĩmo affima uitati temptau̾it suꝑ aĩe
nattita tespicere ꝙͦ indecens atos pudendum ẽ
religiostim queꝙͥẜ te hoc ip̃o aut nicħ sapere ali
omĩa citie ad natitram hom̃is pertinent sic te
scrre compellit ut si eorum aliquid ignoraue.¬
tis: non meo s tuo iuditio petorib comparare¬
ris. ertamitis .n. nos designantiꝰ idearis at¬
tingere co quos dixisti. Homo cimim honore¬
cẽt non intellexit quia inquotu nõ es inbo¬
nore sumuis eccẽ: tñ tuetiam in co es honore
nature ut pecorib p̾ferris. Qtub suituũ
nudititĩ comparandꝰ es. s auquid ereũ queas
naterram tuam constat ꝑtinere: nesciu̾is. Ne¬
q cos asꝑsisti hac repͥhensione tm̃modo qͥ hoc
nescirnt quod ego nestio. hoc ẽ hrimane aĩe
origiem ꝙͣ quid̃ nõ penitus nescio enĩ desi
flauisse in faciem primi homĩis fcm̃ꝙo eẽ hõĩ¬
nem in amiam uitiam. qd̾ tã nͥ legissem rer

Expanded text:
men vicina, imo affinia veritati tentaverit super animae men vicina, imo affinia veritati tentaverit super animae natura dispicere: quam indecens atque pudendum est, religiosum quemquam de hoc ipso aut nihil sapere, aut omnia quae ad naturam hominis pertinent, sic te scire compellit, ut si eorum aliquid ignoraveris, non meo, sed tuo judicio pecoribus compareris. Quamvis enim nos insignitius videaris attingere, eo quod dixisti, Homo cum esset in honore, non intellexit, quia in quo tu non es, honore sumus Ecclesiae: tamen etiam tu in eo es honore naturae, ut pecoribus praeferaris, quibus secundum tuum judicium comparandus es, si aliquid eorum quae ad naturam tuam constat enim eos aspersisti hac reprehensione tantummodo, qui hoc nesciunt quod ego nescio, hoc est humanae animae originem — quam quidem non penitus nescio; scio enim deum flauisse in faciem primi hominis factumque esse hominem in animam uiuam; quod tamen nisi legissem, per
Abbreviated transcription (Latin):
intra seipõs trnctatus sui deuorasse iudici¬
um neq se posse exhinc auquid det̾minare
profenos. Sed mͥ crede satis suꝑq uidetur ai¬
surdum atq incõgruum rationem: ut hõ
ip̃ecꝑs sui sit. Aut hiis qui ter̃ om̃itm creditur
adepͥtus eẽ noticiã: s̾ ipĩ habeatur ignotus.
Quuid aũt diffeit homo pecore si nescit de sua
qͣlitate natura q disquirem atq disserem it
m̃to in illum contiemãt quod scriptum ẽ. hõ
cum eẽt in honore nõ intellexit assimulatꝰ ẽ
tim̃tis et comparat᷑ est eis: Nam cum deus
nem animal rõnale. intlłos capacem rõnis
compotem sensuq runatẽ crui omĩa iõins
cpptia pententi ordmatione distabnat. ꝓtreane
nt q tudtam nconuenent᷑ dici potest qͦuuet
crrmsola sen motione fraudaat.: et tum sapientia
mindi ci se se usq ad neu cognitionẽ suꝑnacua
qrdei mnuestigatione protendit qiua scirene¬
quid ier ꝙ̃licet que sunt uem cognosci aliq̃ta¬

Expanded text:
intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudiciintra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium cadeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. Quid autem differt homo a pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere; ut merito in illum conveniat quod scriptum est, Homo cum esset in honore, non intellexit; assimilatus est jumentis, et comparatus est eis . Nam cum Deus nem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procrerit; quid tam inconvenienter dici potest, quam ut eum sola sui notione fraudarit? Et cum sapientia mundi, quae sese usque ad veri cognitionem supervacua quidem investigatione protendit, quia scire nequit per quem licet quae sunt vera cognosci, aliqua ta
Abbreviated transcription (Latin):
q d umori et ma̾ior et ꝓpõitus sb̃dito. correp¬
cionis eremplumi. quanto his nullius canto
camirrnis exiberem. Sed ea m me rephendi¬
si que noncorngere humilitas s ꝑartim fa¬
deu pirtuntefendere uitas cogit. Hantemit
stis aliqruid defimte quia fateor me uestire. Aite¬
corpꝰ. S in hoc alto drio rep̾hendisti nuũ qd nõ
Tii n. indetur et corpꝰ es̃ animã et nõ ẽẽ spi¬
ntum. Andigͥ purgationẽ meam contra re¬
p̃hentionem tuami et ex hac occõne qͣ me tibi
prurgo nte ip̃o discere cĩ ptirges. Eccole u̾ba
libritui. u̾ me primitus nominasti. Scio maͥs
plerosq et facue ꝑitissimos uiros insuper
et consultos. tennisse silentiũ. aut nicħ ex¬
pͥssiris elocritos tum defiitionẽ disptitatõ¬
nenib sius inchoata expositione sb̾trah̾ent.
si cum nunc nuperapud te aug̾tin doctis¬
simi uiri p̃dicatiq ep̃i comp̃hensum litteris
lecticam motestius quid est ut reor. ac uere¬
cundius hui̾scemodi rei archana rimantes.

Expanded text:
 iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autesus aliquid definire, quia fateor me nescire; altecorpus. sed in hoc altero duo repretibi enim uidetur et corpus esse anima et non esse spiritus. audi igitur purgationem meam contra reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei arcana rimantes
Abbreviated transcription (Latin):
ãnũciauĩs et ille nõ fu̾it reu̾sus ip̃e quid̾ iini¬
quitate sua morietur. s tu aĩam tuã lib̾asti. ⁊ e¬
cet gͦ epm̃ oĩm quib in specula poĩtus est pec̾̃a
diligent̾ attend̾e et postox attend̾it ẜmone si po¬
t̾it et actu corng̾e ⁊ si nõ potu̾it utxͣ ewͣgłii regn¬
lam scelerũ oꝑarios decłare. Si a̾ ĩquit ĩ exoͦ.¬

Expanded text:
quidem in iniquitate sua morietur, sed tu animam tuam liberasti . Decet ergo episcopum qui omnium speculator positus est, peccata diligenter attendere: et postquam attenderit, sermone si potuerit et actu corrigere; si non potuerit, juxta Evangelii regulam scelerum operarios declinare. Si enim, inquit in E
Abbreviated transcription (Latin):
pleno ueneno mortifero. In ip̃a bñdicimus
ñni et prem̃. In ip̃a maledicimꝰ homines qui
siłitudinẽ dei fc̃i sunt ex ip̃o ore procedit bñ¬
soi et maledictio. Non oportet frẽs mei ħ ita
eri. Nunquid fons de eod̾ foramine manat
tis anmalib leuia uerba et nõ magis
uama ut tales decet dũ delinquit obicien¬
da sunt. Mansuetudo.¬

Expanded text:
o, in ipsa benedicimus Deum, et Patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei facti sunt, ex ipso ore procedit benedictio, et maledictio . Non oportet, fratres mei, haec ita fieri; nunquid fons de eodem foramine emanat tis animalibus lenia verba, et non magis asperrima ut talibus decet dum delinquunt objicienda sunt? MANSUETUDO
Abbreviated transcription (Latin):
quo illo uel illo minor es. cur gͦ. Inuidia.
fis uel equał uł supenor nõ es quanta uales que
mo quã in sũmo temet ipm conẜuas. Sẽꝑ
nocet. Caue prorsus ne dũ auis locũ celsitud̾is
inuides. illum inuiteris de quo scͥptum retines.
Inuidia dẏaboli mors introiuit in orbem t̾rarũ
iiitrantur aũ illũ quisunt ex parte illuis. ooo
habes quite derogat. qui te de conuiciis ex¬
qui te dictis operib atq honorib semper p̃ie
festinat nisi .n. tui inuideret nequaꝙͣꝵ se tibi
ꝓp̃ea nõ est hñda dei ymago in hoĩe sicur ẜ.¬

Expanded text:
quo illo, vel illo minor es? Cur ergo aequalis eis, vel superior non es? Quanta vales, quae mo quam in summo temetipsum conservas. Semper nocet? Cave prorsus, ne dum aliis locum celsitudinis invides, illum imiteris, de quo scriptum est: Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum . Imitantur autem illum qui ex habes; qui tibi derogat, qui tibi qui te dictis, operibus, atque honoribus praeire festinat. Nisi enim tibi invideret, nequaquam se tibi propterea non est amanda Dei imago in homine? Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursum qui odit frem̃ suũ o homicida ẽ in te¬
nebris ambulat et in tenebeis est usq adhuc et nes¬
cit quo eat qm̃ tenebre obscurauerũt ocłos eius.
ad inquit sufficit mͥ. qd̾ amantes me diligo. S
Quid tu quoq ad huc obit̾e uales certe qui odit
frẽm suũ manet in morte et qui diugit manet
in d̾o manet et deus meo. Omnẽ ergo amaritu¬
dinem felł euome et quo pacto uoluens carcra

Expanded text:
Et rursum: « Qui odit fratrem suum in tenebris ambulat, et in tenebris est usque adhuc: et nescit quo eat, quia tenebrae caecaverunt oculos ejus . » At, inquis, sufficit mihi quod amantes me diligo. Dom» Quid tu quoque ad hoc objicere vales? Certe, « qui odit fratrem suum, manet in morte, et qui diligit, in Deo manet, et Deus in eo . » Omnem ergo amaritudinem fellis evome, et quoquo pacto valueris char
Abbreviated transcription (Latin):
udas. Mumis .n. nrm or̃o est nr̃a. altare ue
ntiñ est cor. Inle aũ qui hoc faceret quociens
̃ duos. tra i cauta fu̾it excitata. studult pre¬
hssam dampnationẽ nequaꝙͣ inturre̾t. S
int multi qui petentis̾ uemam. delicta non
eiaitunt. Contra quos illa siña dñi uenit qͣ¬
quit q̃ conmittit eo me sepius offendit. Ad
ñ ego sed dñs respondet. Nam cum petr᷑ ad
ati. quid quoq de illis dicendũ est. qui furore¬
citatis usq ad uerba ꝓrumpũt maledc̃onie¬

Expanded text:
o nostra; altare vero nostrum est cor. Ille autem qui hoc facere quoties inter duos ira fuerit excitata studuerit, praemissam damnationem nequaquam incurrit. Sed sunt multi qui petenti sibi veniam, delicta non remittunt. Contra quos illa Domini sentinquis quae commisit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet. Nam cum Petrus adicant irati. Quid quoque de illis dicendum est, qui furore caecitatis usque ad verba proruunt maledictioni
Abbreviated transcription (Latin):
bis põt sustinere quis silentio teg̾e qnͣta
ille uł ille praua comnutit. ma forte qui
consenti. Liberras iuiste correctionis.
nolle ne exasperatꝰ. non corruptione profic. o
magis ex corruptione scandalum sumat d dap¬
rit scͥptura diuina. et uersa uice hoc magit ui¬
dalum ẽẽ denũtiat dicens. sedens adueri feꝰ
tuuĩ detrahebas. et ad uersus filiũ matus ar ꝓi¬

Expanded text:
Quis poterit sustinere, quis silentio tegere, quanta ille, vel ille prava committit, nisi forte qui consentit? 25.  Libertas justae correptionis:  nolle, ne exasperatus non correptione proficiat, sed magis ex correptione scandalum sumat, occurrit Scriptura divina, et versa vice hoc magis scandalum esse denuntiat, dicens: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae po
Abbreviated transcription (Latin):
et qui nos sꝑuit me sꝑuit. Ita inquis oporter s
si talis qui imperat esset uon est cał. per cx deus
imperet. Sed apꝰ contra. Non ẽ potestas nͥ a deo
q̃ aũ a deo sunt ordinata sunt. Itaq qͥ resistit po¬
testati dei ordinatiomi resistit. Quales añ ẽẽ de¬
beant hii qui imperant non ẽ a sb̾ditis discutiẽ¬
dum. Et quid̾ pͥmis eccẽ pastorib dñs dicit sctuᷤ

Expanded text:
et qui vos spernit, me spernit . Ita inquit oportet, sed si talis qui imperat esset, non est talis per quem Deus imperet. Sed Apostolus contra: Non est potestus nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestatibeant hi qui imperant, non est a subditis discutiendum. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
in abscondito facis ne a cunctis cognitor
hom̃ib quod non es. quid aliud ꝙͣ dampnati¬
paidis. Intuis aũ pleni estis rapina et ĩmũdicia pba¬
risce cetera mũda prius qd̾ intus est calicis et pa¬
raphidis ut fiat et id quod foris est mundũ. Itẽq
sllud qd̾ calcando repetitur. ue nob̾ scribe et pha¬
riseiet ỹpocrite qui similes estis sepuleris de alba¬
tis q̃ foris parent hom̃ib speciosa intus u̾o plena
sunt ossib mortuoꝵ et om̃i spurcitia. sic et uos qͥ
crisi et iniquitate. Nec nõ et illud quod de talibꝰ
legitur scͥptum. Ueniunt ad uos ĩ uestimentiso¬
guum intrinsecus aũ sunt lupi rapaces.

Expanded text:
in abscondito facis, ne a cunctis cognitus hominibus quod non es, quid aliud quam damnatipsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius, quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum . » Itemque illud, quod inculcando repetitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei, quia similes estis sepulcris dealbatis quae a foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum, et omni spurcitia . » Sic et vos crisi et iniquitate. Nec non et illud, quod de talibus scriptum legitur: « Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces
Abbreviated transcription (Latin):
Nec nõ et illud apłi pauili. Uidete ne dũ muq̃
mordetis. ad inuicem conss̃mamini gr̃a teas¬
tur equaminiter frater nõ possinit hec uno s¬
cienter tolerare pccm̃ est. Quia et nisiess amo
magna exasperatione resistitur contra te dem¬
redemptoris ad inemoriã reducatur mehtab
durum quod nõ equo aĩo tolleretur. xp̃en in¬
ait petrus passus est pro nob̾ relinquens nobs¬
exemplum ut sequamut uestigia ens. Ip̃ as
dixit si patrem famł beszebus uocauerims
comagis domesticos eius si me persecuti sumꝰ
et uos ꝑseqnͣtur. Sed tanta sunt in comꝑaat
passionũ illius. qne patim᷑ non coregnabib¬

Expanded text:
Nec non et illud apostoli Pauli: « Videte nedum invicem Nec non et illud apostoli Pauli: « Videte nedum invicem mordetis, ab invicem consumamini . » IRAtur, aequanimiter ferri non possunt: haec patienter tolerare, peccatum est. Quae etsi non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinRedemptoris ad mentem reducitur, nihil tam durum, quod non aequo animo toleretur. « Chait Petrus passus est pro nobis, nobis relinquens exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ipse autem dicit: Si patremfamilias Belzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille eni
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempꝰ silentio detractores eͥ ad plauderem s
dum semper occulte derogare malunt nũque
aꝑtam correctionem ꝓsiliunt adhuc sb̾mfen
existimasti inique quod ero tui simił ac si ditan¬
tur inquũ est cogitare. ut inde detractori sirs
appareani. Unde ad tempꝰ recidens non detpã
locum a ꝑte correctionis exspesto. Unde et ꝓmiꝰ
sb̾ditur. arguam te et statuam contra faticmi
tuam uelui diceret non occulte ut est tua cn¬
suetudo. sed in aꝑto ut est mea sollicitudo apnuo
corripiendi tempus exspectans pcc̃orum. Argui
et eius delicta contra faciem euis statuam at
inquis nonodi sed amo. ep̃ ita in absconditis di¬
indicans rep̃hendo. U̾m magis hunc odit et ili
dilignꝰ unde detrahis et nõ corripis. Qmͣ srei
detestanda obdetractatio ꝓximĩ. plutisq ĩ lat
eloquia diuina testantur. Rm est illud dcmais¬
tem adu̾sus ꝑximum simĩ occulte hunc ꝓseq̃ti
tur et illud. qui detrahit frĩ iudicabitur. unsꝰ

Expanded text:
creto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, veluti diceretur: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccatorem arguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrectatio proximi, plerisque in locis Scriptura divina testatur; unde est illud: Detrahentem adversus proximu. » Et illud: « Qui detrahit fratri eradicabitur . »
Abbreviated transcription (Latin):
suar peruenerunt ad tempus quo salua¬
tor aduenit. unde singuli enuangeliste a
dauid singulorum friã gnõnum ordines
ꝓsetuti. quasi furtam fecerunt ut matħs
a damd per salomonem descenderet ad ioseph
Lutas uero au hely qui tempore fuit saluato¬
ris ascendit per traducem natham filium da¬
ostendens imius gñs eẽ utrumq in cumihe
li sociato iosephnon discrepat᷑ eos ĩ gn̾atoẽ.
Sed frẽs ostendat ac per hoc nõ solum saluator¬

Expanded text:
usque ad tempus, quo saluator aduenit. unde singuli euangelistae a Dauid singulorum fratrum generationum ordines prosecuti quasi furcam fecerunt. ut Matheus a Dauid per Solomonem descenderet ad "Iosef;" Lucas uero ab Heli, qui tempore fuit saluatoris, ascendit per traducem Nathan filii Daoli sociat Joseph, non diserepare eos in generatione, sed fratres ostendat: ac per hoc non solum
Abbreviated transcription (Latin):
gens ascenderet ad semi filium noe. et adhuc
suꝑ diluuium perueniret ad seth. filium ade
ren iacob. quoniodolex mandauit ut si quis
mortuus fuisset sine filiis acciperet fr̃ aut
ex genere cuis uxorem eiꝰ et resuscitaret se¬
men fcĩs sui. et ita fcm̃ ut heli gñasset ioseph
iacob. cuius uxorem acceperat. et per hoc nin¬
gi gnonem ut nõ in merito ioseph patrẽ hr̃e
cum refert dicens et ip̃e h̾e erat ĩcipiens
annorum fere .xxx. filius sicut estimabatur
roseph qui fuit hely .i. iħc filius estimabat᷑

Expanded text:
us ascenderet ad Sem filium Noe et adhuc super diluuium perueniret ad Seth filium Adae,rem Iacob, quo modo lex mandauit, ut, si quis mortuus fuisset sine filiis, acciperet frater aut propinquus uxorem eius et resuscitaret semen fratris sui, et ita factum, ut Heli generasset Iosef Iacob, cuius uxorem acceperat, et per hoc iungi generationem, ut non inmerito Iosef patrem habere im cum refert dicens: et ipse Iesus erat incipiens fere annorum triginta, filius sicut putabatur Iosef. qui fuit Heli, id
Abbreviated transcription (Latin):
um patrem duos prẽs hr̃e ĩꝑite des
tem siuum tenens recto cursuꝑuenit sit nes¬
adia cob cuis faius est iosepb. hely aũciat᷑
fanus mathathie qui a daiuid per natham fi¬
lium eiusõ daud ordiemtenet usq ad tẽ

Expanded text:
em tem suum tenens recto cursu peruenit ad Iacob. cuius filius est Iosef: Heli autem filius Matthiae, qui a Dauid per Nathan. filium eiusdem Dauid, ordinem tenet usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ditis quia modica sunt. cauete quia plura
sunt. quam minuitissima sunt grana hare¬
ne. Si harene ampliuis in naui muttatur. mͥ¬
git illamut pereat quam nunute sunt
guite pluiue. Nonne flumina implent
et domos eiciunt. Ergo ista nolite contep¬
nere ¶Sed dicturi estis. et quis potest sine
istis ne hoc diceres que habere nemo po¬
test. deͣus misericors uidens nram̃ fragilita¬
tem posuit contra remedia que sunt re¬

Expanded text:
ditis quia modica sunt; cavete, quia plura ditis quia modica sunt; cavete, quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arenae amplius in navem mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae: nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Et quis potest sine istis? Ne hoc diceres quia vere nemo potest, Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit contra remedia. Quae sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
ueuias ante iudicem. si facis quod audis. c̃o¬
cordasti cum eo. si autem. Non facis rixaris
adhuc et nundum composuisti quousq fa
detestabilib corruptelis et a detestabilibus
inquisitionib mathematicis. ab ru̾picib
a sortilegis. ab augurib. a sactilegiis absti¬
nete uos quantum potestis a migatoriis sp̃¬
taculis sic quia delectationes seculi sbre¬
punt in anima. Excete nos in misericordia
ex̾cete nos in elemosinis. inieiuniis. in or̃o¬
nibus. hiis. enĩ purgantur cotidiana peo¬
cataque non possunt ñ subrumpere in ani¬
niam ꝓpter fragilitatẽ humanam. nolul¬
la contempnere quia minora sunt. sed time
quia plura sunt accendite frẽs mei minu
plerumq et bestie minute multe necãt
Si ꝑiciatur quis quam in loco pulicib
pleno nunꝙͣ nou moritur ibi. Non sunt
quidem maiores. Sed infirma est natura
humana que etiam minutissimis bestiis
int̾uni potest. sic et modica peccata atten¬

Expanded text:
venias ante judicem. Si facis quod audis, convenias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et nondum composuisti quousque fadetestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minutet plerumque bestiae minutae multae necant. Si projiciatur quisquam in locum pulicibus plenum, numquid non moritur ibi? Non sunt quidem majores: sed infirma est natura humana, quae etiam minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: atten
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. quando ius ut exibeat illam tibi
seruus tuus. Si tibi illam exibiit. lauda
seruum. et p̾dicas eum et dicis p̃clarũ ser¬
uum habeo. maguum sercium habeo. fi¬
delem seruum habeo quod laudas in ẜuoñ
exibes dũo et eo scełatuis quia ius ut meu¬
orem hr̃e seruum quam de d̾s. Iubet deus
seruo tuo ut bonus sit erga te. quomodo
admouitionẽ tuam ualeat non ad pernici¬
em tuam. Et enim serinis ille quod tibi ẜ¬
uit indigne. idest quod indigno tibi bene
seruit et fideliter seruit et pure te diligit.
deo debet non cibi. Iustum ergo est et tu
attendas quia sb̾ dõmino es ato et ille at¬
tendit ut seruiat tibi. Imple ergo quod
dcm̃ est quod tibi fiũd uis. aliine feceris
S ip̃m̃ alii cum dicis. Uttumq at̃tẽde¬
et ꝑximũ et deum. Cauta in psalt̾io decem
cordarum. canta cauticum nouũ ꝯcordacũ
sermone dei. Cum est tecum iuia. concorda
cum aduersario tuo cito. Ne cum discordia

Expanded text:
cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attenoximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia
Abbreviated transcription (Latin):
meliori domino d̾o. seruum tuũ non tu
fccisti. et te et seruum tuum ille fecit uis
uis ut seruiat cibi seruus tuus. homo et
tu non uis serire domino deo. facis deo
quod tu patiño uis. Erͣgo illud unũ p̾cep¬
ctum continet nonuis duo. illa duo con¬
tinent .x. illa .x. continent om̃ia. Canta¬
cce ergo in psalt̾io. y cordaꝵ canticum no¬
num. ut autem cantetis canticum nouũ
estote homines noui. Siͣligite iusticiam h
pulcritudinem suam. ĩo non uultis illam
uidere quia aliuid amatis. Nam si aliud nõ
amaretis eam utiq uideretis. Quare illã
uidetis. quia illam exigitis. Quare laudaᷤ
fidem quando illam exigis de seruo tuo. ꝙͣ
pulcra res est fides. sed tunc pulcta est qñ
de seruo exigitur tunc uidetur. quando ab
alt̾o expetitur. quando de re exigitur non
iuidetur aurum uides. fidem non uides. Si¬
cut lucet aurum ad oculos corporis. sicluc
fides ad oculos cordis. aꝑꝑis ad illam ocuio ᷤ

Expanded text:
meliori Domino Deo tuo. Servum tuum non tu meliori Domino Deo tuo. Servum tuum non tu fecisti, et te et servum tuum ille fecit: visvis ut serviat tibi servus tuus homo, et tu non vis servire Domino Deo tuo, facis Deo quod tu pati non vis. Ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. Cantate ergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos