comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hac dilectissi ni celebritate sicut
relatu paternę traditionis istru¬
imur. multiplici .ẽ. nobis festiuita¬
te lętandum Ferunt enim hodie
a gentibus ad oratum. uel in uita¬
tum ad nuptias. aquas in uina uer¬
tisse. uel. suscepto ab ioħe baptis¬
mate consecrasse fluenta iordanis.
suumq simul purificasse baptistã.
Sed quid potissimũ p̃senti hoc factũ
sit die. nouerit ipse qui fecit. Nos
taneri credere nec dubitare debemꝰ.
quicquid illud. ẽ. factũ. eẽ. ꝓnobis.
Nam quod eũ fulgentioris stellȩ radiis
incitati ad orauere chaldei. dm̃ ue¬
rum gentib spesdata .ẽ. ad orandi
Quod aquę nouo sunt ordine in uina
mutate. noui nobis poculi p̃libatũ. ẽ.
sacramentum. Quod autẽ baptizatꝰ. ẽ.
agnus dĩ. regenerantis barts.
tare nobis munus. ẽ. dedicatum.
O port& itaq nos fr̃s ad hon salua¬
toris nr̃i cuius natuutat̃ẽ debita
nuper cum exultatione trans egimꝰ.
omni cum deuotione etiam hunc
uirtutum eius celebrare natalem:

Expanded text:
hac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt enim hodie a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlestia ꝓmerenda transmigrat.
eo maiore spiritalium habundat
flore. ac germine uirtutum. Ut
ad impleretur quod dictum . ẽ.
per ꝓphetas qm̃ pazareus uoca¬
bituꝵ Si fixum de scripturis po¬
suiss& exemplum. numquam di¬
cer& per ꝓphetas. sed simplicit᷑
per ꝓheram. Nunc auter plu¬
raliter ꝓphetas uocans. ostendĩt
se non uerba de scripturis sump¬
sisse. sed sensum. Marareus enim.
es inter pretatua autem anm¬
Exi& uirga de radice iesse. & para¬
reus de radice eius conscend& siue
cresc& Concordia in istarum dua¬
rum sit in hoc gratissima lectionũ.
quia iohannes uidit in cęlo primi¬
cias terrȩ cũ agno. de quibus ait.
quod sine mendatio & sine macul
& uirgines sunt. Nam & paruuli
qui pro dño occisi sunt. & primitis
terrę sunt quia pro dño pruni
meruerunt palmas martyrii. &
uirgines & sine mendatio. & sine
macula tii¬

Expanded text:
ad coelestia promerenda transmigrat, ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritualium abundat flore ac germine virtutum. Ut adimpleretur quod dictum est per prophetas: Quoniam Nazareus vocabitur. Si fixum de Scripturis posuisset exemplum, nunquam diceret per prophetas, sed simpliciter, per prophetam. Nunc autem pluraliter prophetas vocans, ostendit se non verba de scripturis sumpsisse, sed sensum. Nazaraeus enim s interpretatur. Sanctum aExiet virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus conscendecrescet. CONCORDIA Istarum duarum fit in hoc gratissima lectionum, quia Joannes vidit in coelo primitias terrae cum agno. De quibus ait: Quod sine mendacio, et sine macula et virgines sunt. Nam et parvuli qui pro Domino occisi sunt, et primitiae terrae sunt, quia pro Domino primi meruerunt palmas martyrii, et virgines, et sine mendacio et sine macula
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ archelaũ tiberius cęsar. lugdu¬
num quȩ galliarũ.ẽ. ciuitas rele¬
gauit. frẽmq eius herodem suc¬
cessorem regnifecit. Quod autẽ
dãpnato herode. ioseph timore
archelai in iuidȩã ire formidans.
angło monente in nazareth galileȩ
quantũ ual& ꝑsequi non desisit.
sed acrior in eis antichristi ꝑsecutio
consurgit. Pars igitur iudeȩ in qua
regnabat archelaus qui interp̃tat᷑
agnoscens leo de quo apłs ait. ao¬
uersarius uester circuit quȩren
quem deuor&. ꝑfidos antichristi
sequaces ostendit. Et ad monitus
in somnis. secessit in partes galileę.
& ueniens habitauit inciuitatem
quȩ uocatur nazareth Nazareth
galileȩ quo dñs transfertur. partẽ
gentis eiusdem quȩ tunc temporis
fidem xp̃i. ẽ. susceptura designat
Unde bene galilea transinigratio
facta. nazareth uero. flos aut
uirgultũ eius interpretatur. quia
nimirũ scã ȩccła. quo ardentiore
desiderio ab his quȩ in terris uid&

Expanded text:
quem et ipsum Tiberius Caesar Lugduquem et ipsum Tiberius Caesar Lugdunum, quae Galliarum est civitas, relegavit, fratremque ejus Herodem, successorem regni fecit. Quod dum nato Herode, Joseph timore Archelai in Judaeam ire formidans, angelo monente, in Nazareth Galilaeae quantum valet persequi non desistit, sed acrior in eis Antichristi persecutio consurgit. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, qui interpretatur agnoscens leo, de quo Apostolus ait: Adversarius vester circuit quaerens quem devoret, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Et admonitus in somnis secessit in partes Galilaeae, et veniens habitavit in civitate quae vocatur Nazareth. Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem, quae tunc temporis fidem Christi est susceptura designat. Unde bene Galilaea transmigratio facta. Nazareth vero, flos aut virgultum ejus interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia, quo ardentiore desiderio, ab his qui in terris vidit
Abbreviated transcription (Latin):
cat. quando enoch & helia p̃di¬
cantib udei sopita modernę
inuidiȩ flamima. fidem ueritatis
accipient. Et bene cũ iudȩam
deserit. fugere & in nocte dicit᷑.
cum uero reueraitur. pulla non
solũ fugȩ. sed nec noctis sit mentio.
quia nimirũ quos ob peccatorum
tenebras olim ꝑsecutores reliquit.
ipsos ob lucem fidei tandem se quȩ¬
rentes reuisit. Sequitur De¬
functi sunt enĩ. qui quęrebant
animã pueri. Ex hoc loco intel¬
legimus nonsolũ herodem. sed &
sacerdotes & scribas. eo tempore necẽ
dñi fiusse meditatos. Qui consur¬
gens. accepit puerũ & matrẽ eius
Non dicit accepit filiũ suũ & uxorẽ
suã. sed puerũ & matrẽ eius. quasi
nutricius. non maritus. Sequitur¬
Audiens autẽ qđ archelaus regnar&
in iudȩa ꝓherodes patre suo. timuit
illo ire. Archelaus. agnoscens leo
interp̃tatu&. Herodes pellicius.
siue pellis gła. Herodes ille qui
cũ pilato postea amicitiã ferit.
hinus herodis filius fuit. fr̃ archelai:

Expanded text:
iat, quando Enoch et Helia praedicantibus, Judaei sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene, cum Judaeam deserit, fugere et hoc in nocte dicitur: cum vero revertitur, nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio, quia nimirum, quos aut peccatorum tenebris olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Defuncti enim sunt, qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus, non solum Herodem, sed et sacerdotes, et scribas, eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Qui surgens, accepit puerum et matrem ejus, etc. Non dixit: Accepit filium suum et uxorem suam, sed puerum et matrem ejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem, quod Archelaus regnaret in Judaea, pro Herode patre suo, timuit illuc ire. Archelaus, agnoscens leo interpretatur, Herodes pellicius sive pellis gloria , Herodes ille, qui cum Pilato postea amicitiam fecit, hujus Herodis filius, est frater Archelai,
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis effundit. & caede gene
ut pullo illic paruulo non occiso.
occideretur & xp̃c. At ille quia
sanguinem suũ ꝓ mundi redẽpci¬
one fundendum in aliam differe¬
bat xtatem. agypto se parentum
ministerio subuectus intulerat.
repetens scilic& hebreȩ gentis an¬
tiqua cunabula. & principatũ
ueri ioseph maioris ꝓuidentię
potestate disponens. at illam di¬
riorem omni in adia famenqua
agyptiorũ mentes ueritatis in opia
laborabant. ueniens de cęlo panis
uitȩ & cibus rationis auferr&.
nec sine illa ratione pateretur
singularis hostiȩ sacramentũ. in
qua primũ occisione agni saluti
ferum crucis signũ. & pascha dñi
& inchoationem uocationis gentiũ
rationabili gaudio celebremus.
grãs agentes misericordi dõ. qui
dignos nos fecit sicut ait beatus¬
apłs in partem sortis scõꝵs in lumine

Expanded text:
crudelitatis effundit, et caede genercrudelitatis effundit, et caede generut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Dominet inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in
Abbreviated transcription (Latin):
famularis: Intr& intr& in patri¬
archarum familiã gentiũ pleni¬
tudo. & benedictionem in semine
abraham qua se filu carnis abdi¬
cant. filii rȩꝓmissionis accipiant.
dorent in tribus magis om̃s popłi
uniuersitatis auctorem. & non
in iudȩa tantũ ds̃. sed in toto orbe
sit notus. ut ubiq in issł sit mag¬
num nomen eius. qm̃ banc elegit
generis dignitatem. ut sicut infi¬
delitas in suis posteris conuicit. eẽ
degenerem. ita fides om̃ib facit. eẽ.
uenerant itinere reuertuntur.
O portebat enĩ ut iam in xp̃o creden¬
tes. non ꝑ antiquę conuersationis
semitas ambularent. sed nouam
ingressi uiam. a relictis erroribus
abstinerent:. Tunc etiã herodis
uacuarentur insidiȩ. qui in dñm
iħm impietatem doli. per simula¬
tionem disponebat officu Unde
quia spes ipsius erat soluta. com¬
menti. in maiorem furorem iracun¬
dia regis ardescit. Nam recolens
tempus quod in dicauerant magi.
in om̃s bethleem pueros rabiem

Expanded text:
famularis. Intret, intret in patrifamularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem
Abbreviated transcription (Latin):
eos tante uisionis mẏsteriũ non
later&. & quod oculis ostende.¬
batur in solitũ. animis. e&̃. obs¬
curum. Deniq officiũ suũ cum
religione disponunt. & hisse in¬
struunt donis. ut ad oraturi
unũ. tria se credidisse demon¬
strent. auro honorantes ꝑsonã
iudaici regni p̃cipuã ciuitatem.
& in urbe regia ostendi sibi postu¬
lant. quem ad regnandum di¬
dicerant natum. Conturbatur
herodes. tim& saluti suę. metuit
potestati. requirit a sacerdotib
& dot̾torib legis. quid de ortu
xp̃i scriptura p̃dixerit. in nocen¬
tiam inuenit. quod fuerat pro¬
phetatum. Ueritas illuminat
magos. infidelitas obcacat ma¬
gistros. Carnabis isrł non intellex̃
quod legit. pon uid& quod
ostendit. utitur paginis. quarũ
non credit eloquiis: Ubi . ẽ. iudeę
gloriatio tua: ubi de abraham
patre ducta nobilitas: Ecce
nis in sortem tuȩ hereditatis in
trantibus. eius testamenti quod
in sola littera tenes. recitatione

Expanded text:
eos tantae visionis mysterium non eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonnenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ius regium. ubi legitima succes¬
sione cessante. & pontificũ potes¬
tate destructa. alienigena obti¬
nuerat principatũ. ut ueri regis
ortus illius ꝓphetię ꝓbaretur
uoce quȩ dixerat. Non defici&
princeps ex iuda. ueq dux de
femorib eius. donee ueniat eui
repromissũ. ẽ. & ipse. ẽ. expecta¬
tio gentium: De quibus dara
beatissimo patriarchȩ abrahę
innumerabilis fuerat ꝓmissa
successio. non carnis semine sed
fidei fecunditate generanda. &
idõ stellarũ multitudini cõpa¬
rata. ut ab om̃iũ gentiũ patue
non terrena sed cȩlestis ꝓgenies
speraretur Ad creandã ergo
ꝓmissam posteritatẽ. heredes
insiderib dengnati. ortu noui
syderis excitantur. ut quocali
adhibitum fuerat testimonium.
cęli famularetur obsequium
stella fulgentior. & de mirandi
luminis claritate. uiri ad hȩc
expectande non inscu magnitu¬
dinem significationis intelligunt.
agente hoc sine dubio in eorum
cordibus inspiratione diuina. ut

Expanded text:
ium tenente, ubi legitima regum succesium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uam uis sciam dilectissimi
quod scĩtatem urãm
hodiernę festiuitatis causa pon
lateat. eamq scđm consuetudi¬
nem euangelicus nobis sermo
reserauerit. tamen ut nr̃i nihil
qđ dñs donauerit audebo. ut
in cõmuni gaudio tanto religi¬
osior sit om̃ium pietas. quanto
magis fuerit intellecta solem
do in nouissimis tẽporib subue¬
nire. saluationem om̃iũ gentiũ
p̃finiuit in xp̃o. ut quia & cunc¬
tas nationes a ueri dĩ cultu
impius error dudũ auerterati
& ipse peculiaris dĩ popłs isrł
ab institutis legalib pene totus
excederat. conclusis om̃ib sub
peccato. ut om̃iũ misereretuꝵ¬
lapso. pisi iudiciũ suũ potestas
diuina differr&. un iuersitas
hominũ sententiã dampnationis
exciper& Sed in indulgentiam
er& exerendę gr̃ę magnitudo.
unc placuit abolendis peccatis
hominũ sacramentũ remissionis
afferri. quando nemo poterat
de suis meritis gloriari. Huius
autem dilectissimi in effabilis
miscđĩȩ manifestatio facta. ẽ.¬

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihil vobisquod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemndo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dimpiorum error dudum averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato, omnium misereretusi judicium suum potestas divina differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in misericordiam eret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari. CAP. II. Hujus autem, dilectissimi, ineffabilis misericordiae manifestatio facta e
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis ordo haber& locũ.
pat̃ appellatus . ẽ. dñi. Ad mira¬
batur igitur pat̾ illius & mat̾.
suꝑ his quȩ dicebant᷑ de eo. Tam
a bangło quã a multitudine
cȩlestis exercitus. nec non & a pas¬
torib. Omĩa quippe hȩc audi¬
entes. uehem̃tissime mirabant᷑.
Deinde scriptura ait. Benedixit
eis symeon. & dixit ad mariam
matrẽ eius. Ecce iste positus
.ẽ. in ruinã. & in resurrectio¬
nem multoꝵs in isrł. & insig¬
num cui contradicetur. &
tuã ipsius animã ꝑ transibit

Expanded text:
nerationis ordo haberet locum: nerationis ordo haberet locum: pater appellatus est Domini . Admirabantur igitur pater illius et mater super his quae dicebantur de eo, tam ab angelo, quam a multitudine coelestis exercitus, nec non a pastoribus. Omnia quippe haec audientes, vehementissime mirabantur. Dehinc Scriptura ait: Benedixit ei Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce iste positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicitur. Et tu
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionem. nisi ruina p̃cesse
rit. Uenit ante destruere. qđ
in me malũ fuit. ut in illo des¬
tructo & mortificato. consurgat
in me. & uiuificet᷑ id qđ bonũ
.ẽ. ut consequamur in eo regnũ
cȩloꝵ. Lucas scripsit. Sp̃s sc̃s
suꝑ ueni& inte. & uirtus altissi¬
mi obũbrabit tibi. Propt̃ hoc.
& qđ natũ fuerit scm̃. uocabit᷑
filius dĩ. Et qui manifeste No¬
bis tradit. qm̃ uirginis filius
fuit iħc. nec de humano con
ioseph testatus. ẽ. dicens. Et
erat pat̾ illius & mat̾. ad miran¬
tes suꝑ his quȩ dicebant᷑ de eo
Quȩ igitur causa extitit. ut eũ
qui pater non fuit. patrẽ. ẽẽ.
memorar&e : qui simplici expo¬
sitione contentus . ẽ. dic&. Hono¬
rauit eũ sp̃ssc̃s patris uocabulo.
quia nutrierat saluatorem.
Qui autẽ altius aliquid inquirit.
potest dicere qm̃ generationis
ordo a dauid ad iosephusq
deducitur. nec uidetur frustra
ioseph nominari. qui pat̾ non
fuerat saluatoris. Ut itaq ge¬

Expanded text:
surrectsurrectrit, Venit ante destruere quod in me malum fuit, ut, illo destructo et mortificato, consurgat in me, et vivificetur id quod bonum est, ut consequamur in eo regnum coelorum. Lucas scripsit: Spiritusniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: propter hoc et quod natum fuerit sanctum, vocabitur Filius Dei . Et qui manifeste nobis tradit quoniam Virginis filius fuit Jesus, nec de humano conc Jerusalem Joseph testatus est, dicens: Et erat pater ejus et mater admirantes super his quae dicebantur de eo. Quae igitur causa exstitit ut eum qui pater non fuit, patrem esse memoraret? Qui simplici expositione contentus est, dicit: Honoravit eum Spiritus sanctus patris vocabulo, quia nutrierat Salvatorem. Qui autem altius aliquid inquirit, potest dicere: quia generationis ordo a David usque ad Joseph deducitur , et ne videretur frustra Joseph nominari, qui pater non fuerat Salvatoris, ut ge
Abbreviated transcription (Latin):
ut facer& eũ uidere. ut qui non
uidebant uiderent. qui autem
uidebant. cęci fierent. Iuxta
hunc ergo sensũ. & hoc qđ nunc
habemus in manib. intellegendũ¬
.ẽ. Ecce iste positus. ẽ. inruinã.
& in resurrectionẽ multors ipisrł
Habeo aliquid in me qđ male stat.
& peccati suꝑbia se erigit. Hoc
cadat. hoc subruat. Quod si ce¬
ciderit. id quod ante corruerat.
surgens stabit. Interior homo ms̃
quondã iacebat elisus. & exterior
stabat erectus. Ante quã crede¬
rem in iħm. bonũ in me iacebat.
malũ stabat. Post quã ille uenit.
tunc qđ in me malũ fuit corruit.
rentes. Et illud. Mortisicate
mexbra ur̃a suꝑ terrã. fornicati¬
onem. in munditiã. luxuriam.
idolatriã. ueneficia. & cetera.
Horũ om̃iũ utilis ruina facta . ẽ.¬
& de hac ruina dicitur. Ubicũq¬
fuerit cadauer. illuc congrega¬
buntur aquilȩ Cadauer quip¬
pe. a casu nom̃ accepit. Bona
.ẽ. hȩc ruina. ad quã primum

Expanded text:
ut faceret eum videre, ut qui non ut faceret eum videre, ut qui non videbant, viderent, qui autem videbant, caeci fierent. Juxta hunc ergo sensum, et hoc quod nunc habemus in manibus est intelligendum: Ecce iste positus est in ruinam, et in resurHabeo aliquid in me quod male stat et peccati superbia se erigit? hoc cadat, hoc subruatur. Quod si ceciderit id quod ante corsurgens stabit. Interior homo meus quondam jacebat elisus, et exterior stabat erectus. Antequam crederem in Jesum, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, tunc quod in me malum fuit, corruit,umferentes. Et illud: Mortificate membra vestra super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, idololatriam, veneficia , et caetera. Horum omnium utilis ruina facta estt de hac ruina dicitur: Ubicumque erit cadaver, illic congregabuntur aquilae . Cadaver quippe a casu nomen accepit. Una est haec ruina, ad quam primum
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm hunc sensũ. intelligit᷑ & il¬
lud. In iudiciũ ego ueni in hunc¬
mundũ. ut qui non uident uide¬
ant. & qui uident cęci fiant.
Habemus in nobis om̃s homines.
& aspectũ. & cecitatẽ. Ad am¬
& uidebat. & non uidebat.
Eua quoq antequã aperirentur
oculi eius. uidisse describitur
dit & dedit uiro suo. & comeder̃.
Igitur non erant cȩci. sed uidebaNT
Deinde sequitur. Et aꝑti sunt oculi
eoꝵ. Ergo cęci fuerant nec uide¬
bant. quoꝵs oculi postea sunt aꝑti:
Sed qui bene ante uiderant. post¬
quã mandatũ dñi pretergressi s̃.
cȩper̃ uidere male: & aspectum
oboedientiȩ subripiente delicto.
postea ꝑdider̃. Ego sic intellego.
& illud qđ dñs dicit. Quis fecit
mutũ & surdũ. & uidentẽ. & cȩcũ.
nonne ego dñs ds̃ : Est oculus
corporis. quo terrena ista conspi¬
cimus. oculus scđ̾m sensũ carnis.
cedens. in flatus sensu carnis
Cui habemus aliũ contrariũ. meli¬
orem. & diuina sapientẽ. Qui
quia cęcus erat in nobis. uenit iħc

Expanded text:
ntelligitur et illud: In judicium ego veni in mundum istum, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant. Habemus in nobis omnes homines et aspectum et caecitatem. Adam videbat, et non videbat. Eva quoque antequam aperirentur oculi ejus, vidisse describitur. dit, et dedit viro suo, et comederunt . Igitur non erant caeci, sed videbant. Deinde sequitur: Et aperti sunt oculi eorum, ergo caeci fuerant, et non videbant, quorum oculi postea sunt aperti? Sed qui bene ante viderant, postquam mandatum Domini transgressi sunt, coeperunt videre male, et aspectum obedientiae subripiente delicto, postea perdiderunt. Ego sic intelligo et illud quod dicit Dominus: Quis fecit mutum et surdum, videntem et caecum? Nonne ego Dominus Deus ? Est oculus corporis, cum quo terrena ista conspicimus, oculus secundum sensum carnis. cedens, et inflatus sensu carnis . Cui habemus alium contrarium, et meliorem, et divina sapientem: qui quia caecus in nobis erat, venit Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit & caste. qui ea quę sursũ sunt
sapit. non quȩ suꝑ terram. cęlestis
quodam modo instar.ẽ. luminis
demonstrat. In quo studio d lectis¬
simi om̃s uobis inuicem ꝓdesse
debetis. ut in regno dĩ ad quod
recta fide & bonis oꝑibus ꝑueni¬
tur. sicut lucis alii splendeatis. ꝑ¬

Expanded text:
vivit et caste, qui ea quae sursum sunt vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis:
Abbreviated transcription (Latin):
tauit esaias. popłs qui sedebat in
te ebris uidit lucem rignã. & qui
Etabant in regione umbrȩ mor
Alux orta . ẽ. eis: De quib idem
dicit ad dñm. Gentes quȩ te non
nouerunt. in uocabunt te. & po¬
puli qui te nesciͭ nt ad te confugienT
Hunc diem abrahan uidit & gauisus
.ẽ. cum benedicendos fidei suę
filios in semine suo quod . ẽ. xp̃c
agnouit. & om̃ium futurũ se gentiũ
patrem credendo ꝓspexit. dans
głam dõ. & plenissime sciens. qm̃
quod ꝓmisit potens. ẽ. & facere
mis dicens. Om̃s gentesquas fecisti.
Q& illud. Notũ fecit dñs salutare su¬
um ante conspectũ gentiũ reue¬
lauit iustitiam suam. Quod utiq
ex inde fieri nouimus. ex quotres
magos de longinquitate suȩ regi¬
onis excitos. ad cognoscendum
& ad orandũ regem cȩli& terrȩ
stella ꝑduxit. Cuius utiq famu¬
latus. ad formã nos sui hortatur
obsequii. ut huic gr̃ȩ quȩ om̃s inui¬
tat ad xp̃m. quantũ possumus ser¬
uiamus. Quicũq enĩ in eccła pie

Expanded text:
in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere ebat, dicens: Omnes gentes, quascumque et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie
Abbreviated transcription (Latin):
Merito igitur dilectissimi dies iste
manifestatione dñi consecratus.
specialem in toto mundo obtinuit
dignitatem. quȩ in cordib nr̃is
digno deb& splendore clarescere.
ut rerũ gestarũ ordinem. pon
solũ credendo. sed etiã intelli¬
gendo ueneremur: Quantam
eñ gratiarũ actionem debeamꝰ
dõ ꝓ illuminatione gentium.
ꝓbat obcȩcatio iudȩorũ. Quid
enĩ tam cęcũ. quid tam lucis
alienũ. quã illi sacerdotes &
scribȩ fuerunt israhelitarum.¬

Expanded text:
Merito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum
Abbreviated transcription (Latin):
habere in animo. ut etiã si pon
euenerit. uoluntas ipsius & ꝓposi¬
tum a dño coronetur. & dicat.
Hoc uoueo atq ꝓmitto. Si mihi
humanũ aliquid qđ non opto
contigerit. pihil aliud faciam
quã in contaminata & uidua
ꝑ seuerem. Et ut ꝑfecer̾ omĩa
scđm legem dñi. reuersi sunt in
galileã. in ciuitatẽ suã nazar& h¬
Pretermisit hoc loco lucas. quȩ
Amatheo satis exposita nouerat.
dñm uidelic& post hȩc ne ab he¬
rode necandus inueniret᷑. ȩgẏptũ
a parentib. eẽ. delatũ. defunctoq
herode. sic demũ galileã reuersũ.
uazar&h ciuitatẽ suã in habitare
cȩpisse. Solent enĩ euangelistȩ
singuli sic omittere quȩdã. quȩ
uel abaliis cõmemorata uideriNt.
uel ab aliis cõmemoranda inspũ
p̃uiderint. ut continuata suȩ nar

Expanded text:
habere in animo, ut etiam si non habere in animo, ut etiam si non evenerit, voluntas ipsius et propositum a Domino coronetur, et dicat: Hoc voveo atque promitto, si mihi humanum aliquid quod non opto contigerit, nihil aliud faciam quam ut incontaminata et vidua perseverem. Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galila» Praetermisit hoc loco Lucas, quae a Mattheo satis exposita noverat, Dominum videlicet, post haec ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum. Defunctoque Herode, sic demum Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commerata viderint vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝓphetissa mulier. de qua
scribitur Et erat anna ꝓphetis¬
sa filia phanuhel. de tribu aser
Quã pulcher ordo. Non uenit ante
uirũ mulier. sed prius uenit sy¬
meon qui app̃hendit infantẽ. &
tenuit inbrachiis suis. de in muli¬
eR Cuius Non sunt quidem uerba
digesta. sed dictũ. ẽ. generaliter
qđ confessa sit dño. & locuta. ẽ.¬
de eo om̃ib qui ex pectabant
redẽptionẽ hierłm. Et iuste
scã mulier sp̃m ꝓphetandi meruit¬
accipere. quę longa castitate.
longisq ieiumis ad hoc culmen
ascenderat. Uidete mulieres
testimoniũ annȩ. & imitamini
illud. si quando uobis euenerit
ut ꝑdatis uiros. Considerate.
quid de ea scriptũ sit. Septem
annis uixit a uirginitate sua.
fuit. Neq enĩ ut lib& & fortuitu.
sp̃s sc̃s habitauit inea. Bonũ. ẽ.
& primũ. si qua potest uirginita¬
tis grãm possidere. Si autẽ hoc
non potuerit. sed euenerit ei ut
Q uod quidem nonsolũ post mortẽ

Expanded text:
venit prophetes mulier, de qua venit prophetes mulier, de qua scribitur: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Quam pulcher ordo! Non venit ante virum mulier, sed primum venit Simeon, qui apprehendit infantem, et tenuit in brachiis suis: deinde mulier, cujus non sunt quidem verba digesta; sed dictum est generaliter quod confessa sit Domino, et locuta de eo omnibus qui exspectabant redemptionem Israel. Et juste sancta mulier spaccipere, quia longa castitate longisque jejuniis ad hoc culmen ascenderat. Videte, mulieres, testimonium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cfuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est ut primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere; si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut Quod quidem non solum post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcreatũ. non sine doloris affectu
potuit uidere crucifigi. Nam
& ferrũ qđ animã ioseph ꝑ tran¬
sisse canit᷑. nullũ melius quam
dura tribulatio mentis intelligit᷑
Ut reuelentur ex multis cordibus
cogitationes. Cogitationes erant
malȩ in hominib. quę ꝓpterea
reuelatȩ sunt. ut ꝓlatȩ in mediũ
eas ille qui ꝓ nobis mortuus. ẽ
Quã diu enĩ absconditȩ erant co¬
gitationes. Nec ꝓlate inmediũ.
in possibile erat eas penitus int̃¬
fici. Unde & nos si peccauerimꝰ.
debemus dicere Peccatũ meũ
Notũ feci tibi. & iniquitatẽ meã
non abscondi Dixi. Annuntiabo
hoc fecerimus & reuelauerimus
peccata pr̃a. non solũ dõ. sed &
his qui possunt mederi uulnerib
pr̃is atq peccatis. delebunt᷑ pecca¬
ta pr̃a abeo qui ait. Ecce dele¬
bo ut nubem iniquitates tuas. &
sicut caliginẽ peccata tua. Post
sẏmeonis ꝓphetiã. quia necesse
erat ut mulieres etiã saluarent᷑.

Expanded text:
procreatum, non sine doloris affectu procreatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nil melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Cogitationes erant malae in hominibus, quae propterea revelatae sunt, ut prolatae in medium, ret 301-302 eas ille qui pro nobis mortuus est: quamdiu enim absconditae erant cogitationes, nec prolatae in medium, impossibile erat eas penitus interfici. Unde et nos, si peccaverimus, debemus dicere: Peccatum meum notum feci tibi, et iniquitatem meam non abscondi. Dixi, Annuntiabo hoc fecerimus, et revelaverimus peccata nostra non solum Deo, sed et his qui possunt mederi vulneribus nostris atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce delebo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua . Post Simeonis prophetiam, quia necesse erat ut mulieres etiam salvarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam resurrectioni eius questio
concitetur. & sit signũ cui contra¬
dicitur. Ego & hoc qđ ꝓpħarũ
ore p̃dictũ. ẽ. puto signũ. eẽ. cui¬
contradicitur Sunt enĩ plures
heretici. qui asserunt eũ a ꝓpħis
me necesse. ẽ. multa ꝑ sequi : om̃ia
quȩ de eo parrat historia. signũ ÷
cui contradicitur non quo contra¬
dicant hi qui credunt in eum.
scripta sunt. sed quia apud in credu¬
los uniuersa quȩ de eo scripta surT
signũ sit cui contradicit᷑. Deinde
sẏmeon ait. Et tuam ipsius animã
ꝑ transibit gladius. Nulla doc&
historia. beatã mariã ex hac uita
gladii occisione migrasse. p̃sertim
cũ non anima. sed corpus ferro¬
soleat intersici. Unde restat in¬
telligi. gladiũ illũ de quodicit᷑.
& gladius . ẽ. in labiis eors. hoc. ẽ.
dolorem dominicȩ passionis. eius
ut pote dĩ filiũ. sponte ꝓpria
mori mortẽq ipsã non dubitar&
eẽ. deuicturũ. ut sua tam̃ carne

Expanded text:
etiam resurrectioni ejus quaestio etiam resurrectioni ejus quaestio concitetur, et fit signum cui contradicitur. Ego et hoc quod prophetarum ore pcontradicitur. Sunt enim plures haeretici, qui asserunt eum ab ipsisme necesse est multa persequi? Omnia quae de eo narrat historia, signum est cui contradicitur, non cui contradicant hi qui credunt in eum. scripta sunt, sed quia apud incredulos universa quae de eo scripta sunt, signum sint cui contradicitur. Deinde Simeon ait: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus soleat ferro interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem dominicae passionis ejus utpote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne
Abbreviated transcription (Latin):
& ratione conspicere Et in sig¬
nũ cui contradicet᷑. Om̃ib quȩ
Marrant historiȩ de saluatore.
contradicit᷑. Uirgo mat̃. ẽ. signũ¬
ẽ. cui contradicitur Marcionitȩ
contradicioit huic signo. & aiunT
pęnitus eũ de muliere non. eẽ
generatũ. Hebionitȩ contradi
& muliere ita natũ. eẽ. ut nos
quoq nascimur. Habuit corpus
humanũ. & hoc . ẽ. signũ. ẽ. cui
contradicitur Alii enĩ eũ dicunt
uenisse de cȩlis. alii tale quale
nos corpus habuisse. ut ꝑ similitu¬
dinem corporis. etiã nr̃a corpora
redimer& a peccatis. & dar&e nobis
spem resurrectionis. Resurrexit
enĩ a mortuis. & hoc signũ. ẽ. cui
contradicit᷑. quomodo resurrexerit.
utrũ ipse. & talis qualis mortuus
ẽ. an certe in melioris substantiȩ̨
corpus resurrexerit. Et . ẽ. infini¬
ta contentio. aliis dicentib figurã
clauor thomȩ monstrauit in ma¬
nibus suis. aliis e regione tractantib
Si idem corpus habuit. quomodo

Expanded text:
et ratione conspicere. Et in siget ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvatore, contradicitur. Virgo mater est, cui contradicitur. Marcionitae contradicunt huic signo, et aiunt, penitus eum de muliere non esse generatum. Ebionitae contet muliere ita natum esse ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc est signum cui contradicitur. Alii enim dicunt eum venisse de coelis, alii tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis, etiam corpora nostra redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit  a mortuis: et hoc signum est cui contradicitur, quomodo resurrexit, et utrum ipse, et talis qualis mortuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexerit. Et est infinita contentio: aliis dicentibus, fixuram clavorum Thomae ostendit in manibus suis : aliis e regione tractantibus, si idem corpus habuit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
onem multoꝵ inisrł. Me opor¬
t& primũ cadere. & cũ cecide¬
ro postea bene resurgere. ne
saluator causa mihi fuerit malȩ
ruinȩ. sed ꝓpterea cadere me
fecit ut consurgã. & multo mihi
ruina utilior fuerit. quã illud
tẽpus quod uidebar stare. Sta¬
bam enĩ peccato. tẽpore quo pec¬
cato uiuebam. Et quia peccato
stabam. prima mihi utilitas fuit
ut caderem. & peccato morerer
us aliquid contẽplabant᷑. cadebarT
infaciem suam. Propterea autẽ
cadebant. ut peccata ꝑ ruinam
plenius purgarentur. Hoc ipsũ
& saluator tibi primũ concedit.
ut corruas. Iniquus eras. cadat
in te iniquus. Diligebas scorta.
primũ in te scortator intereat.
Peccator eras. cadat inte peccator.
ut possis de hinc resurgere &
dicere. Si conmortui sumus. &
conuiuemus. Et si conformes
facti sumus mortis. conformes &
resurrectionis erimus. Iste igit᷑
in ruinã & in resurrectionem
multoꝵ positus. ẽ. in isrł. hoc. ẽ
in his qui dm̃ plena possunt acie

Expanded text:
onem multorum in Israel. Me oporonem multorum in Israel. Me oportet primum cadere, et cum cecidero, postea bene surgere, ne Salvator mihi fuerit causa malae ruinae. Sed propterea cadere me fecit ut consurgam, et multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus quo ante videbar stare. Stabam enim in peccato, tempore quo peccato vivebam. Et quia peccato stabam prius, mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerer.us aliquid contemplabantur, cadebant in faciem suam. Propterea autem cadebant ut peccata plenius per ruinam purgarentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit ut corruas. Ethnicus eras? cadat in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus . Iste igitur in ruinam et in resurrectionem multorum positus est in Israel, hoc est, in his qui plena possunt acie
Abbreviated transcription (Latin):
ex ponit. potest dicere: in ruinã
eius uenisse infideliũ. & in resur¬
rectionem credentiũ. Qui uero
curiosus interpres. ẽ. dicit. ne¬
quaquã eũ cadere qui ante ñ
steterit: Dic mihi igit᷑ qui fue¬
rit ille qui steterit. & in cuius
runã saluator aduenerit. nec¬
non & eũ qui consurgat. Nam
ille utiq consurgit. qui ante
corruerat. Uidendũ. ẽ. itaq
ne forte saluator. non aliis
atq aliis in ruinã uenerit &¬
& in ruinã & in resurrectionẽ
uenerit. In iudiciũ ait ego ueni.
ut qui non uident uideant.
& qui uident ceci fiant. Est
bat prius. & postea uidere
desiuit. & aliud qđ non uide¬
bat. & postea uidere coepit.
Uerbi grã. Uolo uidere illis
oculis. quib antea non uidebã.
& qui mihi postea reserati sunt.
qm̃ post in oboedientiã ad am
& ȩue. oculi sunt aꝑti. de quib
superiore sermone tractauimus
Nunc autẽ interp̃tandũ quid sibi
uelit hoc qđ ait. ecce hic posi¬
tus. ẽ. in ruinã. & in resurrecti¬

Expanded text:
exponit, potest dicere, in ruinam eum venisse infidelium, et in resurrectionem credentium. Qui vero curiosus interpres est, dicit, nequaquam eum cadere qui ante non steterit. Da mihi igitur, qui fuerit ille qui steterit, et in cujus ruinam Salvator advenerit, necnon et eum qui consurgat. Nam utique ille consurgit, qui antea corruerat. Videndum est utique, ne forte Salvator non aliis atque aliis in ruinam venerit nam et resurrectionem venerit. In judicium, ait, ego veni, ut qui non videbant videant, et qui videbant caeci fiant . Est bat prius et postea videre desivit, et aliud quod non videbat et postea videre coepit. Verbi gratia: Nolo videre illis oculis quibus ante non videbam, et qui mihi postea reserati sunt, quoniam post inobedientiam Adam et Evae oculi sunt aperti, de quibus superiori sermone tractavimus. Nunc autem interpretandum quid sibi velit hoc quod ait: Ecce hic positus est in ruinam, et in resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ puer erat. id .ẽ. habitũ hu¬
manȩ fragilitatis induerat. cres¬
cere & confortari habebat In
eo uero qđ etiã uerbũ dĩ & ds̃
&t̾nus erat. Nec confortari indi¬
gebat. nec habebat augeri.
Unde rectissime plenus sapientia
ꝑ hibetur & gr̃a. Sapientia
quidem. quia ip ipso habitat
om̃is plenitudo diuinitatis cor¬
poraliter. grã autẽ quia eidem
mediatori dĩ & hominũ homi¬
ni iħu xp̃o. magna gr̃a dona¬
tũ. ẽ. ut ex quo homo fieri cȩpis¬
s&. ꝑfectus. ẽ&. & ds̃ Cui simile
ẽ. qđ ioħs scribit eũ plenum

Expanded text:
quod puer erat, id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat: In eo vero quod etiam verbum Dei, Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri: unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Gratia autem, quia eidem mediator Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est, ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Cui simile est, quod Joannes scribit, eum plenum
Abbreviated transcription (Latin):
& aurũ eoꝵ cũ eis. nomini dñi dĩ
tui. & scõ isrł. quia glorificauitte.
Et ȩ̨ilificabunt filii peregrinorum
muros tuos. & reges eoꝵs ministra¬
bunt tibi. Indignatione enĩ mea
ꝑcussi te. & in reconciliatione mea
misertus sũ tui & aꝑientur portȩ
tuę iugiter. die & nocte non clau

Expanded text:
rum eorum cum eis; nomini Domini Dei tui, et sancto Israel, quia glorificavit te. Et aedificabunt filii peregrinorum muros tuos, et reges eorum ministrabunt tibi; Indignatione enim mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur portae tuae jugi
Abbreviated transcription (Latin):
sonus ueritatis exiuit. quando &
pastorib exercitus angłoꝵ saluatoris
editi annuntiator apparuit. &¬
magos ad eũ ad orandũ p̃uia stella
ꝑduxit. ut a solis ortu usq ad occa¬
sum ueri regis generatio corusca¬
r&. cũ rerũ fidem & regna orientis
ꝑ magos discerent. & romanum
imꝑium non later&. Nam seuitia
herodis uolens primordia suspecti
sibi regis extinguere. huic dispen¬
sationi nesciens sęuiebat. ut dum
a troci intentus facinori ignotũ sibi
puerũ indiscreta infantiũ cȩde ꝑse¬
quitur. annuntiatũ cęlitus domi¬
natoris ortũ in signior ubiq fama
loqueret᷑. quã promptiorem ad nar¬
randũ diligentioremq faciebat. &
suꝑne significationis uouitas. & cru¬
entissimi ꝑsecutoris impietas. Tunc
autẽ etiã ꝓ gypto saluator inlatus ẽ.
ut gens antiquis errorib: dedita.
iã ad uicinã salutem ꝑ occultã
grãm uocaretur. & quȩ nondũ¬

Expanded text:
sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae nondu
Abbreviated transcription (Latin):
regni in manu dĩ tui. Non uoca¬
beris iltra derelicta. ⁊ terra tua
non uocabitur amplius desolata.
sed uocaberis uoluntas mea in ea
& terra tua in habitabitur. quia
conplacuit dño inte: & terra tua
in te filii tui. & gaudebit sponsus
suꝑ sponsam. gaudebit suꝑ te ds̃
tuus. Suꝑ muros tuos hierłm
constitui custades. tota die & tota
nocte.ꝑ tuo non tacebunt.
Qui reminis cimini dñi ne taceatis.
& ne detis silentiũ ei. donec stabi¬
liat & donec ponat hierłm laudem
in terra

Expanded text:
. Non vocaberis ultra derelicta, & terra tua non vocabitur amplius desolata; sed vocaberis voluntas mea in ea, & terra tua inhabitata, quia complacuit Domino in te: & terra tua in te filii tui et gaudebit sponsus super sponsam gaudebit super te Deus tuus super muros tuos Hierusalem constitui custodes tota die et tota nocte perpetuo non tacebunt qui reminiscimini Domini ne taceatis et ne detis silentium ei donec stabiliat et donec ponat Hierusalem laudem in terra
Abbreviated transcription (Latin):
Gens enĩ & regnũ qđ non seruierit
uastabuntur Gta libani ad te
uemi&. & abies & buxus & pinus
simul. ad ornandũ locũ scĩficati¬
ficabo. & uenient ad te curui filui

Expanded text:
Gens, et regnum, quod non servierit as: Gloria Libani ad te veniet, abies buxus, pinus simul ad ornandum locum sanctificatibidem: Venient ad te cur
Abbreviated transcription (Latin):
& mater iħu. mirantes suꝑ
his quȩ dicebantur de eo¬
ongregemus inunũ quȩ
inortu iħu dicta scriptaq
suint de eo. & tunc scire poterimꝰ.
quã obrem mirabatur & pater
S ic enĩ appellatus. ẽ. ioseph. quia
nutricius fuit. Mirabatur &
mater. suꝑ om̃ib quȩ dicebant᷑
de eo. Quȩ nã ergo sunt quȩ de
paruulo iħu fama disꝑserat.
Pastores erant in regione illa. uigi¬
lantes & obseruantes custodias
noctis suꝑ gregem suũ. Uenit
angłs sub hora natiuitatis tħu
& ait ad eos. Annuntio uobis
popło. Ite & inuenietis infantẽ
in uolutũ pannis. & positũ in p̃
sepi. Nec dũ angłs uerba finie¬
dicere dm̃. Cum hoc pastores
trepidi ꝑspexissent. & angłs re¬
cessiss& abeis. dixer̃ ad inuicemt.¬
factũ. qđ dñs ostendit nobis.
Uener̃. & inuener̃ paruulum
Tam illi quã parentes. quȩ facta
fuerant mirabant᷑ suꝑ hoc
Et desymeone scribitur. qđ rumo¬
rem auxerit. & miraculi uel.
magna pars fuerit. ĩenuit

Expanded text:
 mater Jesu mirantes super his quae dicebantur deongregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus raculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis e, et invenietis infantem involutum pannis, et positum aesepio . Necdum angelus verba finieepit Dominum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angecessisset ab eis, dixerunt ad invicemfactum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
cis. & docebat stephanũ pietatẽ. O ma¬
gister bone. bene ꝓnuntiasti. bene docu¬
isti. Ecce discipulus tuus stephanus
orat ꝓ ipimicis suis. orat ꝓ lapidatorib
Suis. Ostendit quomodo te debuerit
imitare. sublimen i umilis. creatorem
creatura. mediatorem uictima. ds̃ &
dm̃ xp̃m sed incruce hominẽ: quando
dicebat dñs clant uoce Pater. ignosce
illis. quia uesciunt quid faciunt : Ilos¬

Expanded text:
cis, et docebat Stephanum regulam pietatis. O Macis, et docebat Stephanum regulam pietatis. O Magister bone, bene pronuntiasti, bene docuisti. Ecce discipulus tuus orat pro inimicis suis, orat pro lapidatoribus suis. Ostendit quomodo te debuerit imitari sublimem humilis, creatorem creatura, mediatorem victima, Deum eDeum Christum, sed in cruce hominem, quando dicebat clara voce, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.