comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib sunt ꝯͣria. pedetentim. paulatim. sẽ¬
celse. raro. fortit̾. facile. maximꝰ. maxime
paulꝰ paulatim. Net ñ t̃ a participiis siue
u̾bis. ut cursim. strictim minutatim ¶
Dubitatiua st̾ forsan. fortassis. ⁊ fortasse.
ĩ eodem loco ł in eod̃ tꝑe sigͥficant ¶ Dis¬
cretiua st̃ seorsũ. secꝰ. se ꝑatim. secreto. utͥn¬
q. diuise singillatim. bifariã. omnifariã.
¶Similitudinis. ut ceu. qͣi uelut ueluti.
sic. sicut. sicuti. ut uti ¶ Ordinatiua de
ut ualde. nimiũ prorsus. petuitꝰ. om̃ino.
¶ St ꝑlatiua. maxime. minĩme. ocissime.
sicatõm ł qͣlitatem gn̾aletu seu sp̾alem seruãt

Expanded text:
ribus sunt contraria, "pedetemptim", "paulatim", "sencelse", "raro", "fortiter", "facile", "maximus, maxime", "paulus, paulatim", nec non etiam a participiis sine uerbis, ut "cursim", "strictim", "minutatim". 76 Dubitatiua sunt "forsan", "fortassis" et "fortasse",  uel "in eodem tempore" significant. 78 Discretiua sunt "seorsum", "secus", "separatim", "secreto", "utrimque", "diuerse", "singillatim", "bifariam", "omnifariam". 79 Similitudinis, ut "ceu", "quasi", "uelut", "ueluti", "sic", "sicut", "sicuti", "ut", "uti". 80 Ordinatiua "deut "ualde", "nimium", "prorsus", "penitus", "omnino".  superlatiua maxime, minime, ocissime. ificationem uel qualitatem generalem seu specialem seruant
Abbreviated transcription (Latin):
catelinã domuit. Solus gͥ patͥam serua¬
uit. ¶ Dubitatine sunt q̃ dubitatõm
sigͥ ficant. ut an. ne. cor. nec. ne. ut en¬
loqͣr. an sileam ᷤ Ledem st̾ int̾ rogatiue.
ut tanto me cͥmine dignũ. ⁊ iusticie ne
matiua inueniunt᷑. ut darͦ erͣ iustꝰ. for¬
tis sapiens ne ⁊̃ ⁊ rex  Et tautane me

Expanded text:
Catilinam domuit, solus igitur patriam seruauit". 32 Dubitatiue sunt que dubitationem significant, ut "an", "ne" correpta, "necne", ut "eloquar, an sileam?". 33 Eedem sunt interrogatiue, ut "tanton me crimine dignum?" et "iusticiene matiua inuenitur, ut "clarus erit, iustus, fortis, sapiens, ne etiam et rex" et "tantane me
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. ⁊ infinita st̃ ⁊ relatina ¶ O qͦ uocã¬
di est adu̾biñ. ut o regina. Est admirandi. uͭ
o qͣuis facies. Est ⁊ indigͣndi ut o pre tẽꝑa
O amores. Est optandi ut assis o tantũ ¶
Demõstͣtiua ut en. ecce. ¶ ꝑsonalia sunt
ꝙ aptiꝰ p̾ponint᷑ sicut adiectiua uoi̾a. bonꝰ
Demõstͣtiua qͦ ⁊ int̾rogatiua qͦ p̃ponunt᷑
uerb̾. ut en. ecce. cur. qͣre. Sic ortatiua si¬
militudinis. nocandi. optandi. cco

Expanded text:
hec et infinita sunt et relatiua. 89 "O" quoque uocandi est aduerbium, ut "o regina"; est et admirandi, ut "o qualis facies"; est et indignandi, ut "o tempora, o mores"; est et optandi, ut "adsis o tantum". 90 Demonstratiua, ut "en", "ecce". 91 Persone sunt, quod aptius preponuntur, sicut adiectiua nomina: "bonus Demonstratiua quoque et interrogatiua preponuntur uerbis, ut "en", "ecce", "cur", "quare"; sic hortatiua, similitudinis. uocandi, optandi. DE
Abbreviated transcription (Latin):
¶Localia adu̾bia aliqñ st̾ discreta qͦꝵ¬
sum. deorsũ. sursum papiam. it aliã. u̾sꝰ.
Unde. inde. hinc. ilinc. roma. foris. intͦ. Per
⁊ qũ. S int̾rogatiũa penultimã acuunt inͭ qũ
uenisti ᷑ il est panfilus : Insiuĩta ł relatiua gͣ¬
uant᷑ ꝑ om̃s silłas. ut qñ tnuenis eram p̾ca¬
gre sũ. ꝑegre habeo. aduenio. tͣnseo. Simi¬

Expanded text:
Localia aduerbia alia sunt discreta, quosum", "deorsum", "sursum Papiam", "Italiam uersus", "unde", "inde", "hinc", "illinc", "Roma", "foris", "intus"; per et "quando"; sed interrogatiua penultimam acuunt, ut "quando uenisti?", "ubi est Pamphilus?", infinita uel relatiua grauantur per omnes sillabas, ut "quando iuuenis eram, peccaregre sum", "peregre abeo, aduenio, transeo"; simi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpletiua est. nt alchandrũq. aliumq. ac ꝓ¬
ꝓpͥe q̃ ꝯtinuatõm. ⁊ ꝯsequantiã reꝵ si gͥficant
ut si cũ ei. grecũ sigt᷑. ut si stertit. dormit
Si egrotat pallet ñ enim ꝯu̾tit᷑. Qñ uͦ sigtͣ¬
multũ passus dumc̾deret urbẽ. ¶ Offectĩa
causaliũ sp̾es ꝙ̃ posuerunt. ꝑ has enim cã ostẽ¬
ambłat enim. Sunt ⁊̃ causales qͥ apͥo noĩe. ut
discete. ꝓp̾e onim cansales st̃ q̃ ex cã añcedente
res uenientes sigͥficant. ut doctꝰ sũ. Nam legi

Expanded text:
completiua est, ut "Alchandrumque, Haliumque"; e continuationem et consequentiam rerum significant, ut "si" cum EI Grecum significat, ut "si stertit, dormit", "si egrotat, pallet": non enim conuertit"multum passus, dum conderet urbem". 12 Effectiua causalium species quidam posuerunt, per has enim causa ostenambulat enim". 16 Sunt etiam causales quasi proprio nomine, utdiscede". 17 Proprie enim causales sunt, que ex causa antecedente res uenientes significant, ut "doctus sum, nam legi
Abbreviated transcription (Latin):
hac. Cũ autem loco aduibioꝵ pomintur
manent ⁊̃ indeclinabilia l uingant᷑
nominũ ꝓ nomitũ ł participioꝵ dĩ̾isis casi¬
b. ut sublime uolans uolantis uolanti. Sic
gͥ om̃ia discernas nõia nim ad u̾bioꝵ accipien¬
tia ł nõ. Et p̾mitiua qind̾ sunt sine regła.
Deriuattiua uͦ płmq sub regła. a gͥ ter¬
minantia ẜ sunt pͥmitina ut ita qd̃ solũ

Expanded text:
 Cum autem loco aduerbiorum accipiuntur, manent indeclinabilia, licet iungantur nominum, pronominum uel participiorum diuersis casibus, ut "sublime uolans, uolantis, uolanti"; sic igitur omnia discernas nomina uim aduerbiorum accipientia, uel non. 13 Et primitiua quidem sunt sine regula, deriuatiua uero plerumque sub regula. 14 A igitur terminantia, uel sunt primitiua, ut "ita", quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
ter. nec. neq. ne. ut scd̾e res sapuͤntiũ aio̾s
fatigant. ne illi corruptis morib obtẽ ꝑarẽ.
⁊ neq unũ assem pr̾as egenti ¶ Abnegatine
sunt apud grecos. keni. ⁊ an. Q u̾bis cõ¬
iñcte pꝰse fiꝰ rem ostendunt s ꝓpt̾ ca̾m a¬
liqmͣ inpediri ne fiat. Nos autẽ sine ꝯuĩc¬
tõib subiũctiuis utimur u̾bis in hꝰcemodi
sensib. ut fecissem. potuissẽ. ⁊ gaudeat
pͥamꝰ si andeat. ¶ Collectine ł rõnales st̃¬

Expanded text:
ter "nec", "neque", "ne", ut "secunde res sapientium animos fatigant, ne illi corruptis moribus obtemperarent" et "neque unum assem prestas egenti". 29 Abnegatiue sunt apud Grecos KEN et AN, que uerbis coniuncte posse fieri rem ostendunt, sed propter causam aliquam impediri ne fiat; nos autem sine coniunctionibus subiunctiuis utimur uerbis, in huiuscemodi sensibus, ut "fecissem, si potuissem" et "gaudeat Priamus, si audeat". 30 Collectiue uel rationales s
Abbreviated transcription (Latin):
structõm suscipientia loco ilboꝵ suscipiũ¬
t᷑. ut multꝰ iactatꝰ. ⁊ p̾mum aspice. ⁊ stib¬
lime nocans. ꝑ noĩatuũ uͦ ut fors et
nota facit. ⁊ sole recens orto. ꝑgenitiuũ
ut rome domi. militie. ꝑ datiul̃ ut
atheuas ꝑ ablatiuũ ut cartagine fort.¬

Expanded text:
cipiuntur, ut "multum iactatus" et "primum aspice" et "sublime uolans": per nominatiuum, ut "fors et uota facit" et "sole recens orto"; per genitiuum, ut "Rome", "domi", "militie"; per datiuum, ut "Athenas"; per ablatiuum, ut "Carthagine", "fort
Abbreviated transcription (Latin):
nt rome sũ. tarenti sũ. Accusatiuo uero¬
ĩgunt ᷑ ad locũ cuiꝰtũq sint declinatois
ut romã eo. tarentũ. cartaginẽ. łather¬
uas. Ablatiuo de loco. ł ꝑ locũ. ut roma
exeo. tarento tͣnseo. Si t̾cie sint iñgunt᷑
tã in loco qͣm̃ de loco. ł ꝑ locũ. ut carta¬
gine sũ. carthagine uenio. cathagine

Expanded text:
atiuo uero ad locum cuiuscumque sint declinationis, ut Romam eo uel Tarentum uel Carthaginem uel Athenas, ablatiuo de loco uel per locum, ut Roma exeo, Tarento transeo; sin tertiae sint, ablatiuo tam in loco quam de loco uel per locum, ut Carthagine sum, Carthagine uenio, Carthagine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ didem. ĩ demptidem. I ini. deuoiatiua sut et
uerbalia ł participͥalia. ut a parte partim.
a uiro iuritim. a uice nicissim. ab hostio hos¬
tratim. astatu statim. a raptu. raptim. a sal¬
tu saltuatim. a curso cursim. a stricto. stric¬
tim. a furto furtim. a sensu sensim. Nam
a sigillo sigillatim. a singłis singłatim. ab
affatu. affatim ł mag̾ a gr̾o. a d atoc. idẽ
abunde ⁊ tunc cort̃. fa. a p̾uato pͥuatim. a
paulo paulatim. a singultu singultim. a p̾
tractim. a carptu carptim. a ductu ductini.
sursũ. ⁊ rursus. prorsũ. ⁊ prorsus. Deria¬
sinistͦ sum. deorsũ. u̾sum. orsũ. orientem u̾¬

Expanded text:
indidem", "identidem". 39 In im denominatiua fiunt et uerbalia uel participialia, ut a "parte" "partim", a "uiro" "uiritim", a "uice" "uicissim", ab "ostio" "ostiatim", a "statu" "statim", a "raptu" "raptim", a "saltu" "saltuatim", a "cursu" "cursim", a "stricto" "strictim", a "furto" "furtim", a "sensu" "sensim"; nam a "sigillo" "sigillatim", a "singulis" "singulatim", ab "affatu" "affatim" uel magis a Greco APHATOS, id est "abunde", et tunc corripitur fa, a "priuato" "priuatim", a "paulo" "paulatim", a "singultu" "singultim", a "p"tractim", a "carptu" "carptim", a "ductu" "ductim". "rursum" et "rursus", "prorsum" et "prorsus"; deriua"sinistrorsum", "deorsum uersum", "orsum", "orientem
Abbreviated transcription (Latin):
pars orõnis cuiꝰ sigͥ¬
ficat̾o uerb̾ ł par¬
ticipũs additur
adiectiua fixis.
ut p̾dens homo.
prudentꝰ agit.
nec sine his ple¬
nam ht̃ sentẽ¬
tiam NIam
ł ad ante dictũ uerbum refert᷑ ꝑ eclisiñ.

Expanded text:
pars orationis, cuius significatio uerbis uel participiis additur, sicut adiectiua fixis, ut "prudens homo prudenter agit"; nec sine his plenam habet sententiam. 2 Nam uel ad ante dictum uerbum refertur uel per eclipsin:
Abbreviated transcription (Latin):
niẽnt̾ sociant᷑ temporib. ut sapient᷑ dico
dixi. dicam. Q̾ dam uͦ seꝑatum. ut hodie fa¬
cio. eti feci. cras faciam. Sunt q̃ oi̾b so¬
ciant᷑ modis. ut diligẽter. curo.cura.cu
ut tu ne cede iuał. ⁊ utinã ne i meutẽ
ueuiss. aut subiĩctiũo. ł infĩito. ut ne
dicam dolo. ⁊ ne dici opꝰ est utinã qͦ opta¬

Expanded text:
nienter sociantur temporibus, ut "sapienter dico, dixi, dicam", quedam uero separatim, ut "hodie facio", "heri feci", "cras faciam"; sunt que omnibus sociantur modis, ut "diligenter curo, cura, cuut "tu ne cede malis" et "utinam ne in mentem uenisset", aut subiunctiuo uel infinito, ut "ne dicam dolo" et "ne dici opus est". 4 "Vt
Abbreviated transcription (Latin):
subiũtiuo. ł optatiuo. ut ñ cessas. ⁊ ferre¬
ñ illo moueat quis uellere sinem. Nũ soli
ĩdicatiuo ad ꝙ ꝑtiuet int̾rogatio. uͭ ñqͥd
latinus. latine. felix. feliciter ł au̾bo
siue participio. seu participiali. uͭ sentio.
sensus. sensim. sto. statꝰ. statim. Indulger
ĩdulgent̾. ł a noĩe ł uerbo. ut apede. et

Expanded text:
ferrenon illo moneat conuellere funem". 7 "Num" soli indicatiuo, ad quod pertinet interrogatio, ut "num quid "Latinus, Latine", "felix, feliciter", uel a uerbo, siue participio seu participiali, ut "sentio, sensus, sensim", "sto, status, statim", "indulgens, indulgenter", uel a nomine et uerbo, ut a "pede" et
Abbreviated transcription (Latin):
Lolligo: tradiuit in occeano mnauritanie. ñ ꝓcul
alixo flumine tantam multitudinẽ lolliginũ euo¬
larx ex aqua ut ⁊̃ naues demergere possint Lũ
dis hereat. hoc in egypto ⁊ syria non tancũ femi¬
ne sed ⁊ utuntur. Unde et iheremias trans eufraten
tulit lumbare suũ ibiq illud in foramine petre abs¬
condit. ⁊ postea scissum reꝑꝑit. hoc a quibusdam ⁊
renale dicitur. qr renib alligatur. eoca

Expanded text:
Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. bis haereat. Hoc in Aegypto et in Syria non tantum feminae, sed et viri utuntur. Unde et Jeremias trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia renibus alligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ua nobis mdior quam luna uidetur. iam si propeuos
accessuset multo maior qmͣ luna conspiceret᷑. d̃ic̃
sol fortior est c̾ra. ita terra fortior est luna. ꝑ ali qmi
quantitatem. oacarati
pͥum lumen habere globiq eius uñã
partem esse lucifluam. aliam uo̾ obscuram. ita et
paulatim se uertendo dulsas formas effice̾. Alii e cõ¬
trario lunam non suum lumen hr̃e aiunt. sed solis
radĩs uluminari. Uñ eclipsim patitur. si uit̾ ipãm
et solem umbra terre se int̾ponat. Item sq̃ aus. in¬

Expanded text:
a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. § 49 De prium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim i
Abbreviated transcription (Latin):
daret. nisi p̾stantem uirtutẽ haberet.⁊ grãm
ani uiri allegauerunt lune exortu solere muta¬
ri. Ied si id mutationis lunaris quadam fieret
iuolentia ad om̃es ortus intexeret᷑ nubibus ce¬
lum. et pluuie funderet᷑.

Expanded text:
- daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a- daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam aani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
suo lumie̾ uteretur huiꝰ nũquam eclipsis fieret. Nã
habet uon corꝑis. qñ ꝑ uices menstruas deponere
uidetur suum lumen quod facile puro aere atq
lis uideri solet cum plenus ẽ luminis. Galis ẽ mag¬
nitudine. sed ꝑ umbram quandam lumine suo ne¬
uideatur apparet. iñ cornua eius apparent. qr corpus
euis in orbem diffunditur. sed uelut deficiente portionis
est. ⁊ luna ꝑ noctem lucet tunc largior ros dicitur
arua ꝑfande̾. ⁊ pleriq sub aere quiescentes. quo
magis sub lumine fuissent. lune eo plus humoris se
tum compatiuntur elementa.⁊ ꝓcessu eius. que
erant exinanita cumu lant᷑. ut animantium
cerebrum in aritimoꝵ. Humida siquidem plenĩ
lunaris crescit. De arborũ quoq int̾nis idem
allegant qui hoc usu ꝓprio ꝯꝑerunt. Uidemꝰ gͦ
ortum eius. ⁊ defectum rationis c̃ẽ non infirmi¬
tatis. Nun qũa enun tantam uerum mutationẽ

Expanded text:
suo lumine uteretur, hujus nunquam eclsuo lumine uteretur, hujus nunquam eclhabet, non corporis, quando per vices menstruas deponere videtur lumen sualis videri solet cum plenus est luminis, talis est magnitudine: sed per umbram quamdam lumine suo viduatus apparet. Et inde cornua ejus refulgent; quia corpus ejus in orbem diffunditur, et velut deficiente portionis nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se us conpatiuntur elementa et processu eius quae sunt exinanita. cumulantur, ut animantium cerebrum, maritimorum umida, siquidem pleniorlunaris adolescit. de arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio horreis. uidemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad cerram incipiens a cornibus sic q paulatim so¬
le longuis discedente. pars onĩis subtior illuminat᷑
ut quisquis occidentem solem obseruauit cũ cum ce¬
perit non uidere conu̾sus ad orientem lunam fingẽ¬
tem uideat. atiq inde ex alia parte cũ ei ceꝑit ꝓpin¬
quare. illam partem ad nos conu̾tere qua nõ illustͤ¬
tur. donec ad cornua redeat. Atq iñ ot̃ino ñ appa¬
tet. quia tunc pars ula que illustratur sur sũ est ad
celum. ad terram uo̾ illa quam radiare sol nõ pot̾.¬
quam terris auertet. non potest accipere radios soł̾¬
tur decrescere. Illud certe manifestum ẽ ⁊ cui uis ad¬
udtenti facile cognitu quod luna nõ augetur ad ocu¬
gͦ accipit lumen. ⁊ cum sub illo ẽ semꝑ exigua est.
cũ uo̾ ab illo longius abscesserit. fit ampla. suo q am¬
bitu plena. Si enĩ suo lumi̾e uteretur necesse erat
semꝑ eam esse equalem. uec die . xxx. exilẽ fieri. ⁊ si

Expanded text:
t ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sot ad terram, incipiens a cornibus. Sicque paulatim, sole longius discedente, pars omnis subterior illuminatur, ut quisquis occidentem solem observaverit, cum eum coeperit non videre, conversus ad Orientem, lunam surgere videat; atque inde ex alia parte cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat atque inde omnino non appareat; quia tunc pars illa quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potquam terris avertit, non potest excipere radios sotur decrescere. 4. Illud certe manifestum est, et cuilibet advertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad ocuergo accipit lumen, et cum sub illo est, semper exigua est; cum vero ab illo longius abcesserit, fit ampla, suoque ambitu plena. Si enim suo lumine uteretur, necesse erat semper eam esse aequalem, nec die XXX exilem fieri; et si
Abbreviated transcription (Latin):
bere lumen s globum eius duidium lucere. dimi¬
dium autẽ obscurum esse. ⁊ dum mouetur in cutu¬
lo suo eandem partem qua lucet paulatun ad ter
ras conuerti. ut uideri a nobis possit. ⁊ ideo prius
ram. si eam ꝑtem que obscura ẽ coram oculis habe¬
as nicħ candoris uidebis. ⁊ cũ ceꝑis illam candidã
partem paulatim ad oculos conuertere. pͥmũ ue¬
luti cornua candoris uidebis. Dehinc sensum crescit.
donec tota pars candens apponatur oculis. ⁊ nicħ̾
obscurum alt̾ius partis uideat᷑. Quam si denuo
paulatim conu̾teris. incipit obscuritas appatere.
et candor mituii. donec ittñ ad cornua redeat. ac sic
totus candor ab oculis auertatur. et soia itm̾ obs¬
cura illa pars possit uideri. Q̾ fieri dñt qñ lumen
chil in ea lucis appareat. At contra aiii dicunt nõ¬
ri. Sol enim illi loco suꝑior est. Hinc eucuit. ut qñ
sub iulo ẽ parte supiore luceat inferiore uo quam
habet ad t̾ras obscura sit. Cum aũt m̃cipit ab il

Expanded text:
bere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eanras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius ram, tunc eam partem, quae obscura est, si coram oculis habeas, nihil candoris aspicies; cum coeperis illam candidam partem paulatim ad oculos convertere, primum veluti cornua candoris videbis; dehinc sensim crescet, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurum alterius partis videatur; quam si denuo paulatim converteris, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, ac sic totus candor ab oculis avertatur, et sola iterum obscura pars possit videri. Quod fieri dicunt, cum lumen hil in ea lucis appareat. 3. At contra alii dicunt lumen. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. Cum vero ab illo disced
Abbreviated transcription (Latin):
trit. ⁊ lanam ĩ memorati spetiẽ metalli gignunt
lictora. cuiꝰ colorem nullus adhuc eorũ qui fucis
diu̾sis obducunt uellera imitari potuit. adeo na¬
tura maritime gr̾am humani impleri nescit
industria. Scimus quia sollicitudine uellera oui¬
um etiam minus preciosa current᷑. Sint licet op¬
tima. nequa quã tam̃ his fucus innascitur. His
naturalis color est quẽ nullus adhuc fucus eqͣ¬
uit. hoc quoq piscis ẽ uellus sed ip̃i murices qͥ
in signẽ dant regiũ sunt maritimi. Et que pra
equiꝑare picturam uł aurum : licet in pratis
flores refulgeant: auriq fulgore mariua lana
resplendet. Et illi cito marcescunt. ista diu du¬
dam multis ingeniis p̾dicant. Hanc enĩ pͥmã
lanificũ usum monstrasses hanc etiam telant
ordise. ⁊ colorasse lanas ꝑhibent. E an per¬

Expanded text:
trit, et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora, cujus colorem nullus adhuc eorum qui fucis diversis obducunt vellera, imitari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria! Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa curentur: sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. Hinc naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequavit: hoc quoque piscis est vellus. Sed et ipsi murices qui insigne dant regium, sunt maritimi. Et quae praaequiparare picturam? Aurum licet in pratis flores refulgeant, auri quoque fulgorem in mari lana resplendet: et illi cito marcescunt, ista diu du multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae
Abbreviated transcription (Latin):
libro ampulla olearia.ectica. lectꝰ. N ec
tica: qua cõsules portantur. uł lectulum siue¬
tice. siue plutei. Lecti. de quo salitius rufus
de uita sua. Primo in quit contra consuetudi¬
nem imꝑatoꝵ ipẽ ꝓlectis. lecticis utebatur.
Sponda autẽ extior pars lecti. pluteus int̾ior.
tur tm̃. Illic enuim modulatio. hic sola ꝓnũci¬
atio queritur. lectiones aut̃ ꝓnunciare antiq̃¬
⁊ ipĩ legitis p̾finitis q dieb ex lege ⁊ ꝓpħis
patrum institutione seruantes. Pronũciant᷑¬

Expanded text:
 ampulla olearia. Lectica, lectus, vel in quo consules portantur. Legio maiticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de vita sua13: 'Primum,' inquit, 'contra consuetudinem imperatorum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. ntur tantum: illic enim modulatio, hîc sola pronuntiatio quaeritur.+ LECTIONARIUS et ipsi legittimis prefinitisque diebus ex lege et prophetis patrum institucione. Responsoria
Abbreviated transcription (Latin):
nia ex codem genere geminarũ ardentium ÷ appelli¬
ta. a luceruarum fbagrantia. Gignitur ĩ nultis bes
sed ꝓbatissima apud uidos. Quidam eoꝵ remussioren
carbuncusum eẽ dixerunt. huius dupplex spẽs. Una q̃
purpurea radiat. altera que cocti rubori a sole d¬
calefacta. aut digitorum attritu paleas et cartarũ
fua ad se rapere dicitur. d ciapcuris resticit. ac si qñ
sculpta ẽ dum signa impͥmit. quasi quodam animali
norsu ꝑtem cere recentat. Genera eius quatuoꝵ la ls¬

Expanded text:
nere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor.
Abbreviated transcription (Latin):
ua habet oblonga. angusta. lanuginosa. sub albrea
caulem cum ramis lanuginosis. In sũmo capite ull¬
cuios habet in quibus flos uioiatius prominet. Eiuus
semeu in uino dacum adu̾sus omĩum serpentiũ mosis¬
⁊ scorpionũ ictus prodest. adeo ut quidam affurie
cm scoipionbs suꝑpoltam stuporem his langue¬

Expanded text:
a habet oblonga, angusta, lanuginosa, subalbida, caulem cum ramis lanuginosis, in summo capite caliculos. E quibus flos violaceus prominet. Huius semen ex vino datum adversus omnium serpentium et scorpionum ictum prodest. Adeo, ut quidam affirment, eam scorpionibus superpositam stuporem isdem langu
Abbreviated transcription (Latin):
ne nomen accepit. Nascitur enim płimũ in liguria
odore aromatico. et gustu agri. I igustra ⁊ uac¬
ulia quassans. E ila. lactei floris herba. unde
⁊t ñ cupata quasi liclia. cuius dum candor sit ĩ fo¬
lis auri tamen spẽs intus effiget. Tilibeum¬

Expanded text:
ne nomen accepit: nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico, et gustu acri. Cor rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
seaes antiqua grecorum qui pactoli unda &xtulit
in diuitias torrentib aureis. Hec antea meoniã dice¬
batur que dum ꝓ breuitate duos fratres reges. lidũ
⁊ tirrenũ ferre non posset. ex sorte tirrenus cum in¬
genti mustitudine ꝓfectus loca gallie occupauit.
et cirrenam ñ cupauit. lidia aut̃ a lido regis fre̾. ctui
in prouincia remanserat cognominata ẽ. Coniun¬
gitur auteni ab occidente nunori Rrigie: ab ortu senỹit
nã habet. quam eiles fluuius cingit. cuiꝰ campos pacto¬
lus. ⁊ hermus circunfluunt arenis auress dicisimi.

Expanded text:
sedes antiqua regum, quam Pactoli unda extulit in divitias, torrentibus aureis: haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, 154 ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus, loca Italiae occupavit, et Tyrrheniam nuncupavit. Lydia autem a Lydo regis fratre, qui in provincia remanserat, cognominata est. Conjungitur autem ab occidente minori Phrygiae, ab ortu Smyrnam urbem habet, quam Helles fluvius cingit; cuius campos Pactolus et Hermus circumfluunt, arenis aureis ditissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
fimbriatum. quo olim soli milites utebant᷑. uñ
⁊ in distinguenda castrensi urbana q turba:
hos togatos illos lacernatos uocabant. Inde aũt¬
lacerne quasi amputatis capitiis fimbriarũ ne¬
q ita laxis ut sunt penularũ.

Expanded text:
fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos lacerne, quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt penularum.
Abbreviated transcription (Latin):
dãpno subducit᷑. Occeanũ g̾ti ⁊ latini ideo
noĩant: quod in circuli mͦ ambiat orbem. sine
oneus. iste est qui oias tr̾arũ amplectit᷑ quiq a
diu̾sis regionibus ꝓximis. uocabula sũpsit. ut gal¬
licus. g̾manicꝰ. sithicꝰ. caspicus. utanus. atlanticus.
gadditanꝰ. Nam gaodditanũ fretũ. a gadib dicłũ.
uͥ pͥmũ ab occeano maris. magni luũ aꝑit᷑. unde
hercules cum gadib ꝑueniset: colũtias ibi posuit.
sꝑans ulic eẽ orbis t̾rarũ finem. O cceanũ ideo¬

Expanded text:
ano. Oceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modo ambiat orbem. Item asi cyaneos. Iste est, qui oras terrarum amplectitur, aproximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum finem. § 16 De
Abbreviated transcription (Latin):
quia in lupotũ genere numeratus. bestia ma¬
culis cerga distincta. ut pardus sed similis lu¬
po. Uñ ⁊ ille licos iste lincis. cuius urinam con¬
u̾ti in duriciam preciosi lapidi dicunt qui ligu¬
rius appellatur. Quod ⁊ ip̃as linces sentire hoc
docum̃to probat᷑. ⁊ am egestum liquorem ha¬
renis in quantum potuerunt contegunt inuidia.
quadam nature ne talis egestio transeat in usũ

Expanded text:
quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum
Abbreviated transcription (Latin):
ut quosdam ad luctũ lanĩtationes q compellãt
Idẽ etiã ⁊ ꝓnutiatores uocantur quod porro
ãnuntiant. Tanta eũi ⁊ tau clara erit eoꝵ uox
ut quamuis longe positoꝵ aures a dimpleant lec¬
torũ ordo formam ⁊ muitium accepit a ꝓphis. Sñt
Clama ne cesses qͣi tuba exalta uocem tuã. Isti
quippe dum ordinant᷑. pͥmum de eoꝵ conu̾satio
tie ep̃c uerbum facit ad ppłm. Deiide coram ple¬
be tradit eis codicem apicum diuinorũ. ad dei uer¬
⁊ clara. ad omẽ genus ꝓnuntiationis accõmodata
plena succu uiri. agrestem ⁊ subrusticũ effugiens
sonũ. non humilis. ⁊ adeo sublimis. nõ fracta. uł
ten̾a. nicħ femineum sonans. neq cũ motu cor¬
poris. s tiũ cum grauitatis spetie. Auribus ant
⁊ cordibus consulere debet lector. nõ oculis. ne
potuis ex ipõ spectatores magis faciat qui audito¬
res. Uetus opuuo ẽ lectores ꝓnuntiandi causa
p̾ cipuam curam uocis habuise. ut exaudiri in
tumultu possent. Unde ⁊ dudum lectores peto¬

Expanded text:
ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. Iidem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro annuntiant. Tanta enim et tam clara eorum erit vox, ut quantumvis longe positorum aures adimpleant. Lectorum Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum, deinde coram plebe tradit eis codicem apicum divinorum, ad Dei ver, clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena virili succo, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta vel tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis, ne potius ex seipso eos spectatores magis, quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores praeco
Abbreviated transcription (Latin):
tur circumaptis undiq quatuor tabulis. La¬
teres aut̃ crudi sunt. qui ⁊ ipi inde nominati. ꝙ¬
latis ligneis. formis efficiuntur. quor̃ crates dũr.
in quib lutũ pro hisdem lat̾ibus crudis porta¬
re solent. Sunt enĩ cõiunctiones cannarum

Expanded text:
tur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autlati ligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro isdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim conexiones cannarum,
Abbreviated transcription (Latin):
facit. M ute uͦ dicte sunt ñ ꝙ oĩo uoce.
careant. s alus cõparate exiguã uocis ꝑtẽ
cõ .c. eandem pͭatem continet. h. uͦ nõ habet uiii
littere s est nota aspiratonis .y. autem ⁊ ⁊.
ueritate ꝯtẽplari nõ plusꝙͣ. xuiii. litteras iñ

Expanded text:
facit. 12 Mute uero dicte sunt non quod omnino uoce facit. 12 Mute uero dicte sunt non quod omnino uoce careant, sed quod aliis comparate exiguam uocis partecum c eandem potestatem continent. 14 H uero non habet uim littere, sed est nota aspirationis; y autem et z Gueritate contemplari, non plus quam XVIII litteras in
Abbreviated transcription (Latin):
itteraꝵ gͥ alie sunt uocales alie con¬
sonantes. uocales dicte quod ꝑ se uo¬
ces faciunt. ⁊ sine cuub litteralis uox pro¬
ferri non potest. Consonantes uero arpellant᷑
iuia cũ hiis .i. uocalib proferint᷑. Sinit
gͥ uocales quiuq. a .e. i .o.u. que omnes
apd̾ nos ancipites et liquide dñr. Hoc est
qd̾ libet uocabulum in eadem sillaba ponũt᷑
in consonantes tͣnsennt. Et .i. ꝙ modo pro
simplici accipitur consonante. qñ ab ea in¬
cipit sillaba. subseciuente altera uocali m
eadem aillaba. ut iuno. iniuria. reiectus.
modo ꝓ dupplici qñ etiam tertia uocalit
ponitur. ut uinũ. p̾uidet. modo ꝓ duplici
qͦs uidetur accipi in preteritis. ut cupuu
Ionsonantiũ autem alie st̾ semiuocales
alie nuite. Semiuocales dicte. q semi
ditur muta. cũ loco mute ponat᷑. idest
accipites. uel liquide. L.m.N.R. que post
niultas in eadem sillaba posite liquestut.
Hoc ẽ bͤu̾em añcedentem dimutunt esse
silłam ut patͥs. Qd̾ .m. etiã añ. N. positum

Expanded text:
itur alie sunt uocales, alie consonantes. 2 Vocales dicte quod per se uoces faciunt et sine quibus litteralis uox proferri non potest. 3 Consonantes uero appellantur, quia cum his, id est uocalibus, proferuntur. 4 Sunt igitur uocales V: a, e, i, o, u; que omnes apud nos ancipites et liquide dicuntur, hoc estquamlibet uocalium in eadem sillaba ponuntur, in consonantes transeunt. 6 Et i quidem modo pro simplici accipitur consonante, quando ab ea incipit sillaba subsequente altera uocali in eadem sillaba ut "Iuno", "iniuria", "reiectus", modo pro duplici, quando etiam tercia uocalis ponitur, ut "uinum", "preuidet"; modo pro duplici quoque uidetur accipi in preteritis, ut "cupiui", Consonantium autem alie sunt semiuocales, alie mute. 9 Semiuocales dicte quia semditur muta, cum loco mute ponatur, id esancipites uel liquide: l, m, n, r, que post mutas in eadem sillaba posite liquescunt, hoc est breuem antecedentem dimittunt esse sillabam, ut "patris"; quod m etiam ante n positum
Abbreviated transcription (Latin):
introducit᷑. qi ꝑsona imꝑatoris loquẽtis red¬
dentisq causam qua in ductꝰ uoluerit illud¬
p̾ceptũ statuere. dicens regie compet̾e̾ pieta¬
tir ut taliũ uiroꝵ qͥb ip̃e rogatꝰ sit ñ debeat cõ¬
tẽpnẽ p̾ces. uł aliam qmͣ uoluerit cãm. Post hoc
qd̾ loco uł homini illi sua auctoritate concedit.
decretionẽ feci̾t: M̾. auri oprimi libras uł tale

Expanded text:
introducitur quasi persona imperatoris loquentis reddentisque causam, qua inductus illud voluerit preceptum statuere, dicens regie competere pietati ut talium virorum, a quibus ipse rogatus est, non debeat contempnere preces, vel aliam quam volueri loco vel homini illi sua auctoritate concedat vdecretionem fecerit, mille auri optimi libras, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Sic pariter fontes. torrent̃ fluminaq ignis.
Et cubarum souitum dͥstem dimittet ab alto.
Or be geniens facinus. miser̃q ua. labores.
Tartareumq chaos mõstrabit terra deiscens.
Et coram hͥ dũo reges sistentur ad urium.
Recidet e celo ignisq et sulfuris amis.
Bec de xp̃i natiuitate passione et resurretione

Expanded text:
Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni, Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni, Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatus. hoc contiuet. a
uditłi sigiim cellus sudore madescet.
s celo rex adueniet per secla futurus.
ẜcilicet in carne presens utuidicet orbem.
unde deuni cernent incredulus atq fidelis.
eelsum cum sandis eui iam termino in tp̃o.
gic anime cuni carne aderunt ut sudicet ip̃e.
Cum iacet incultꝰ densis in ueprib orbis.
ꝑeitient simulacra uiri ꝯtam q̃ bafan. gazam
ui Exuret terras ignis. pontũq polinq.¬
Indrens tetri portas confringet auerrii.
pcõrum et enim cuncte. lux libera carui.
pradecur sontes ecerne flamina cremabit.
Occidtos actus retegens tunc qͥsq loquetur.
pecreta atq deus reserabit pectora lnci.
Tunc erit et ludus. stridebunt dentib onnes.
Eripitur soł iubat. et chorus interit astris.
uoluet᷑ celum. liaris splendor obibit.
Deitiet colles ualles extollet ab imo.
Nor erit inreb hominum sublinte. uł altum.
Iari montes campis. eqnͣtur cerula ponti.
Ontuiã cessabunt. tellus ꝯfracta peribit.

Expanded text:
interpretatus, hoc continent: Ι Indicii signum tellus sudore madescet. Η E caelo rex adueniet per saecla futurus, Σ Scilicet ut carnem praesens, ut iudicet orbem. Ο Unde Deum cernent incredulus adque fidelis Υ Celsum cum sanctis aeni iam termino in ipso. Σ Sic animae cum carne aderunt, quas indicat ipse, Χ Cum iacet incultus densis in uepribus orbis, Ρ Reicient simulacra uiri, cunctam quoque gazam, Ε Exuret terras ignis pontumque polumqInquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit.
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ minoꝵ pondeꝵ sua unitate uin¬
cit .i. ꝯplectat᷑. constat autẽ dragniis
uiii .i. scripulis .xxiiii. ꝓinde legitimũ
pondꝰ hẽt . qͥa mimerꝰ scripuloꝵ eius
horas diei nodisq imitat᷑. ł qr liberã
efficit duodecies ꝯputata. Intia .xxiiii.¬

Expanded text:
sitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, idest complectatur: constat autem dragmis VIII, idest scrupulis XXIIII, quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scrupulorum eius horas diei noctisque metitur vel quia libram efficit duodecies computata. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei moysen scripsisse putant. Alii unum
ex ꝓpħis. Non nulli uero eumdem iob. post¬
serunt .i. moyses. dauid. salomon. asaphie¬
than. ydichum. oman. filiĩ. chore. idem assi
rii. elchana. abiatab. sunt qui eidram et
aggeum ⁊ zachariam scripsisse dicant. Sa¬
lonion scripsit ꝓuerbia. eccłiasten. cantica

Expanded text:
quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis. Nonnulli vero eumdem Iob, postae, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Ethan, Idithun, Eman et filii Core, id est, Asir, Elcana, Ephiasab. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, et Ecclesiasten, et Cantica
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓpͥa significatione ad nõ ꝓpriam similitu¬
dinem. ornatꝰ necessitatis ue causa. Q uoꝵ
talempsis. metonomiã. antonomasiã. epi¬
teton. synedoche. onomatopeia. ꝑhy¬
frasis. hyꝑbaton. yꝑbole. allegoria. homo

Expanded text:
propria significatione ad non propriam similitudinem ornatus necessitatisue causa. quos atalempsis, metonomia, antonomasia, epitheton, synecdoche, onomatopeia, perifrasis, hyperbaton, hyperbole, allegoria, homo
Abbreviated transcription (Latin):
dicte quasi unxiores. Mox enimerat anti¬
quitꝰ ut nubentes puelle simul uenirẽt
ornarent se lineis uittis. et oleo ungerẽt᷑.
bñ dixit dicens. Crescite et multiplicami¬
ni. Scd̾a causa adiutorii. de qͣ ibidẽ. Nõ
rito qͣtuor expectari solent. uirtꝰ. genus.
pulchritudo. sapientia. q̃ potentior . ¶ tem¬

Expanded text:
vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ornarent laneis vittis et oleo unguerent. eos,' dicens: 'Crescite et multiplicamini': secunda causa adiutorii, de qua ibi in Generito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapie
Abbreviated transcription (Latin):
Usus quem in re instructa utimur. ut
in codice legere. in tabulis ludere. s et ip̾e
betur eius fructꝰ manente apud alium
iure. U sucapio est adeptio dominii per
ꝯtinuationem iuste possessionis. ł bientus¬

Expanded text:
Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse betur eius fructus, manente apud alium iure. Uscontinuacionem iuste possessionis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sus dicit᷑ qd̾ certior sit ceteris sensib ac
prestantior ⁊ uelotior. ampliusq uigilat
qmͣtum memoria inter cetera mentis of¬
ftia. uitinsor est enim cerebto unde pluri¬
ma manant. Ex qͦ fit ut ea q̃ ad alios ꝑti¬

Expanded text:
sus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios perti
Abbreviated transcription (Latin):
num sobrie potatum sanitatem dat et
auget prudentiam. In moderate sumꝑ¬
tum ad uitia causas dat. Seus antem
creaturam dedit habnudantiam humano
arbit̾o resorauit. ut parsimonta natr
esset ĩ magist̾i̾o sobrietatis. habuudanti¬

Expanded text:
num sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, immodice sumptum ad vitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reservavit; ut parcimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundanti
Abbreviated transcription (Latin):
res. ł extorquet᷑. Uis pͥuata est si quis añ
iuditium armatis hominib quẽq a suo de¬
iecerit uel expugnauerit. Uis publica est
si quis ciuem ante portionales ppłm ł iudi¬
cem ł regem appellantẽ necauerit. uer-¬

Expanded text:
vel extorquetur. Vis privata est, si quis ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem, ante populum vel iudicem vel regem appellantem, necaverit
Abbreviated transcription (Latin):
arbores. s ⁊ celum ⁊ terras mariaq contͣ
bat. Nentoꝵ sunt .iiͦiiͬ. principales speties
pͥmus ab oriente subsolanus. Ameridie.
auster. ab occidente fauonius. Aseptẽtͥo¬
ne eiusdem nominis uentus. habentes ge¬
rum. Auster a dextris euroanstrũ. a sinis¬
tris. austro africum. Cauotiius. a dextra

Expanded text:
diversa sortitur; dictus autem ventus, quod sit vehemens et violentus. Vis enimmus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes gerum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra
Abbreviated transcription (Latin):
Ueriuito. as. Uermis est est animal quod
rena sine ullo ꝯcubitu signit᷑. prop̾e autẽ
uermis in carne putre nascitur. tinea ĩ uesti¬
mentis. eruca in olerib. teredo in ligno. tar¬
mus in lardo. uermis nõ ut serpens aper
rectum corpusculi ꝑtes gͣdatim porrigẽdo
ꝯtractas. ꝯtrahendo porrectas motũ explicat

Expanded text:
ermibus. Vermis est animal quod rena sine ullo concubitu gignitur, licet vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertrectum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat,
Abbreviated transcription (Latin):
Siinti lacrorum usus exortꝰ est cũ ex desiderio
lacra a similitudine dicta eo ex manus artificis
ex lapide alia ue materra eoꝵ uultꝰ imitatur
in qͦꝵ honore singunt᷑. Ergo simulacrap eo
sit nõ hebreus. apud enim eos ydolum siue si¬
mulacrũ semehel dicitur. Iudei ystnahelem pͥ¬

Expanded text:
simulachrorum usus exortus est, cum ex desiderio lacra a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur, in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel sit et non hebreus apud eos enim idolum sive simulachrum Ismael dicitur. Iudei dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
multam habeat. ł a niriditate ł da pacis
indicium est ꝙ ui regat. unde hac ptum¬
tut magi ad pacanda sinter se serpentes.
⁊ id circo mea hos sustĩnent illigatos. hac
etiam philosophireges. magistri. nuntis.

Expanded text:
ultam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii,
Abbreviated transcription (Latin):
sybilla siuie erithea. siñe ut quidam magis credt̃
eymea. ita nichil ht̃ intoto carmine suo. cuiꝰ exi
euaista particula est. quod ad deoꝵ falsoꝵ ꝑtineat
q̃dam uaticinia sybille ꝙͣuis nõ expͥnat cuiꝰ. s que
ip̃a singillatim posuit. ego autem arbitratus sum
liun postea ueniet. dabunt autem deo alapas ma¬
nib incestis. et inpuro ore expuent uenenosas
futos. Dabit uero ad uerbera simpliciter scm̃
dorsuni et colafos accipiens tacebit. ue quis agnos¬
tat quod uerbum ł uisde uenit ut inferis loqͣtur.
et corona aurea coronetur. ad cibum autem fel
et ad sicĩm acetum dederunt. In hospitalitatibus
hanc mõstrabunt mensam. Ip̃a enim insipiens¬
tuum deum nõ intellexisti. medentem mordaliũ
mentib. et spinis coronasti. et fel myscuisti. Tem
pli uero uelum scindetur. et medio die nox erit
tenebrosa nimis intrib horis. Et moriet᷑ trib
dieb sompno suscepto. et tunc ab nferis regͤsus
ad lucen ueniet pͥmus. resurrectionis pͥncipio re¬

Expanded text:
Sybilla sive Erythraea, sive, ut quidam magis credunt, Cumaea, ita nihil habet in toto carmine suo, cujus exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siueto uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum nquit, infidelium postea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Iptuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed et spinis cpli uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio re
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ctus est ceruleus nĩtore medioximꝰ tuius
decora facies mutatur intemperies uitã
sigt᷑ angłicam distretione preditam. Uadas¬
.g̃. petos dicunt᷑. ortu quippe suo esficiunt
pliu̾aas. uñ eos latini suctulas dicunt.¬

Expanded text:
cinthus est caeruleus Nitore medioximus, Cujus decora facies Mutatur ut temperies: Vitam signat angelicam Discretione praeditam. Ahyetos dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas
Abbreviated transcription (Latin):
romanos genus militie a uolitando dãi electi
enim agilitate iuuenes ꝯ armis sius terga
eqͥtum considebant. ⁊ mos ꝯ ad bostes uen¬
tum esset equis dessliebant. ⁊ continuo
pedites ip̃i ex alia parte equitib ꝑ qͦs aduec¬
ti fuerant dimitantib hostes pertbabant.

Expanded text:
Romanos genus militie, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes, cum armis suis post terga equitum considebant et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbabant.
Abbreviated transcription (Latin):
uepres. Pubsecinus. subsequens. S ub seci
cidens. quasi cuper uacua abicit. It em
subseciui agri. quos iñ ꝑtica diuisos recusant
pͣ sterdes ẜ palustres. Item obseiua q̃ mñ diui¬
sione agroꝵ efficiunt centurie .i. iugera.cͣ.

Expanded text:
. Subseciva cidens sutor, quasi supervacua abjicit. Inde et subsecivi agri, quos in pertica divisos recusant, quasi steriles, vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dictus scd̃m id ꝙ ad aliquid refertur spirans.
et spirans utͥq sp̃m inspiraus est. et ex eo
sp̾c scd̾ni qd̾ refertur ad patrem. et qd̾
sp̾c dicitur nõ semꝑ scd̾m id ꝙ refertur ad
aliquid. s scd̾m id qd̾ aliquam naturam sig̃.
Omnis enim incorporea natura sp̃t ĩ scrip¬

Expanded text:
dictus secundum id quod aliquid refertur spirans. Et spirans utique spiritu spirans est, et ex eosecundum quod refertur ad Patrem, et Filiitus dicitur, non semper secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. 4. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
da igne accendit᷑. Ignis enim est. Nam uis
eius m̃ aquis feruentib sentit᷑. neq alia res
facilius accenditur. fulgnr qͦ sulsuris odo
huius quatuor sunt genera. unum quod
foditꝰ tͣnslucetq ⁊ uiret qͦ solo medici u¬
sibus tantum fullonum fanuliare. Terciũt
liquor est usus eius ad lanas quia candorem
⁊ mollitiem prestat. Quartum ad licinia ma¬
xime ꝯfitienda aptum. S ulphur dicit᷑ qiͣ

Expanded text:
quia igne accenditur: Ur enim ignis est. Nam vis ejus in aquis ferventibus sentitur, nec alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeouius quatuor sunt genera: unum quod foditur translucetque et uiret, quo solo medici usibus tantum fullonum familiare. Tercium liquor, cuius usus ad lanas ualet, quibus candorem et mollitiam prestat. Quartum ad licinia maxime conficienda aptum. Sulphur nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicti ab eo ꝙ pedib m ordine suo dispositis cer¬
to fine moderantur. ꝑ articulos q̃ cesa ⁊ men¬
bra nominant᷑. qui ne longius ꝓuoluerẽt᷑
ꝙͣ iuditiũ posset sustinere modũ. statuit
rationabiliter ordinatis pedib currit. Uer¬

Expanded text:
dicti abeo quod, pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam judicium posset sustinere, modum statuit rationabiliter ordinatis pedibus currit;
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. nõ iusticia delectari. hunc foraᷤᷤ
caritas mitit qnam nõ delectat iniqͥtas.
castꝰ est qͦ timet anima ne amñtat ip¬
sam gr̾am ꝑ qͣm ũlla factũ est ut eam
peccare nõ delectet qͦ timet. ne eam dese¬
rat etiam sinullis cruciatib puniãt

Expanded text:
tur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, llum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat.
Abbreviated transcription (Latin):
nonia auctores consinidunt. Tran¬
quuillus autẽ tͥumphũ latine dicit potiꝰ
appellatũ. ꝙ his qui t umphans urbẽ in¬
grederet᷑ tͥꝑtito iuditio honorarenir.
Iam primũ de t̾umpho duci ꝯceden¬

Expanded text:
nomina Scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum Latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur tripertito judicio honoraretur. Nam primum de t
Abbreviated transcription (Latin):
cunt esse dictam qd̾ sine ea femina uir¬
go esse nõ desinat. hanc greci afrodin
uocant ꝓpt̾ spumam sanguinis generã¬
autem singunt satur nũ celii patͥs geni¬
talia abscisisse ⁊ sanguiẽ Eluxisse ĩ ma¬
ria dicunt. atq eo spuma maris concre¬
sanguinis. q̃ ex succo uisceꝵ liqͥdo salso¬

Expanded text:
cunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat. Hanc Graeci Ἀφροδίτην vocant propter spumam sanguinis generanautem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concresanguinis, quae ex suco viscerum liquido salso