comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ filii consequens est ut de illo uati etiã
filius. nec r᷑sus om̃is qui dr᷑ alliuꝰ de illo sit na¬
tuꝰ cuiꝰ dicit᷑ filius. profecto modꝰ iste quo
natꝰ est xp̃c de maria sicut filius et de spiritu
sc̃o ñ sicut filiꝰ ĩ sinuauit nobis grãm dei qua
ĩ tantam ꝑsone onitatem ut idem ess fliꝰ
dei qui filius hominiꝰ. et filius hoĩs: qͥ auꝰ
dei et ao in nat᷑e humane susceptõne fie¬
ret quodam modo ip̃a gr̃a illi homini na᷑ ł
qͣ nullum possit admitt̾e pct̃m. que gratia
scõ esse natiuitas xp̃i dicitur. quid aliud qͣm
ip̃a gr̃a demonitͣtur qua homo mirabili et
ĩ effabili modo u̾bo dei est adiu̾ctus atq con¬
cretꝰ: et diuina gratia corꝑalit̾ rẽpietͥuꝰꝗ

Expanded text:
 alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua nullum possit admittere peccatum. Quo esse nativitatem Christi dicitur, quid aliud quam ipsa gratia demonstratur, qua homo mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque concretus, et divina gratia corporaliter repletus?
Abbreviated transcription (Latin):
habent fideles uocant᷑. ⁊ qͣm ñ hñt ĩ fideleꝯ
ꝯ mu̾is est om̃ib fidesib. sicut plurib ħoĩb
fatio ꝯmũis esse dr᷑: cum tam̾ singuli su¬
as haleant. Non .n. fides nuo est una s gn̾e.
que cum sit in uno est. et in aliis ñ ip̃a. set

Expanded text:
habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles communis est omnibus fidelibus; sicut pluribus hominibus facies communis esse dicitur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere; quae cum sit in uno, est et in aliis, non ipsa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
um q diu̾sas moĩs dicat᷑ fidoꝵ: faten¬
diuł eit tam̾i unam esse fidem. ut ait apiꝰ.
pro eo quod credit᷑. siue pro eo quo creditur.
des. qr idem iulem᷑ credere et unũ. Idemq
est quod credit᷑ a cunctis fidelib. uude fi¬
des catholica dicitur .i. uniu̾sał. Si uero ꝗc¬

Expanded text:
umque diversis modis dicatur fides, fatendum est tamen unam fidem, ut ait Apostopro eo quod creditur, sive pro eo quo creditur, des, quia idem jubemur credere, et unum idemque est quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicitur, id est, univer
Abbreviated transcription (Latin):
ualet añ qͣm esset uerlo onita obnoxia fuerit
pec̾o ĩ maria et ĩ aliis a quib ꝓpagatõne tͣduc¬
ta est: ñ iumerito uideri potest in abͣ ham pcc̃o
subiacuisse cuiꝰ uniu̾sa caro pcco ibiacebat. Un
queri solet qrͣ leui dicat᷑ decimatꝰ in auͣham ⁊¬

Expanded text:
alet, antequam esset Verbo unita, obnoxia fuerit peccato in Maria, et in aliis a quibus propagatio traducta est; non immerito videri potest, in Abraham peccato subjacuisse, cujus universa peccato caro subjacebat. Unde quaeri solet, quare Levi decimat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝓpt̾ infidelitatem uł ydodatͥam possit di¬
nicatio est. et ydolatria in fidelitas. et auaritia
ydolatria. non est dubiũ. uł dicendum. et auari¬
tiam fornicatõm esse. quis ergo qͣml illicitam cõ¬
cupiscentiam potest a fornicatõnis gen̾e̾ seꝑaree
si auaritia fornicatio estrͦ Ex quo intelligitur
quod ꝓpter illicitas concupiscentias. ñ tm̃ que
in stupris cum alienis uiris. uł fominis cõmit¬
tunt᷑ s ob qͣilibet que aĩam a lege dei aberrare
fatiuuit. et ꝑniciose corrumpi possit sine cͥmine¬
et uir uxorem suam dimittere. et uxor uirũ ⁊tẽ
rectissime dimittit᷑ si uiro suo dicat. uͭ ero uxor
tua nisi michi detͦcinio de lat᷑cinio diuicias com¬
geras. uł nisi solita lenocinia exc̾ceas. aut si qͥd
aliud facinorosum. uł flagitiosum a uiro suo
expetit. tunc ille si ueracit᷑ ponitens est. habet q
fidem ꝑ dilcom᷑ oͣꝑ antem: menbrũ qd̾ eum scan¬
consulit tñ apłs. ne fideł dimittat infidelem

Expanded text:
nisi propter infidelitatem vel idololatriam, possit dinicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo quamlibet illicitam concupiscentiam potest a fornicationis genere separare si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet quae animam a lege Dei aberrare faciunt et perniciose corrumpi, possit sine crivir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scanConsulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem
Abbreviated transcription (Latin):
uero nullatenꝰ sine uiuo: põt offorri in sacͥfitiũ.
Nec panis nisi de frumento. Añ gͣnũ frum̃ti nisi
grano frumenti so comꝰpͣarat᷑. Iuod ergo supra
cc̃m est ñ posse uinũ solum offerri: det̾minari o¬
portet. recipit .ii. exceptõm. ñ põt nisi simplr̃
id mortale et passibile. Nunc uero sumit᷑ a nob̃
ĩmortale et inpassibile. nͭ tñ maiorem hab effi¬
tientiam. Eucharistia quoq intincta ñ debet da¬
ri pplõ. pro supplemento ꝯmu̾ionis. qr ñ legitur
nisi iude tunc uero ñ accepit iudas corpꝰ xpisti.
s tm̃ panem. corpꝰ uero et sangͥnem xp̃i. ante.

Expanded text:
vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, nec panis nisi de frumento; nec granum frumenti, nisi grano frumenti se comparat. Quod ergo supra dictum est, non posse vinum solum offerri, determinari oportet: recipit enim exceptionem. Non potest, nisi simpliciter id est, mortale et passibile. Nunc vero sumitur a nobis immortale et impassibile; nec tamen majorem habet efficientiam. Eucharistia quoque intincta non debet dari populo pro supplemento communionis, quia non legitur nisi Judae Tunc vero non accepit Judas corpus Christi, sed tantum panem; corpus vero et sanguinem Christi ante c
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm intelligi. in uino ostendi sangͥnẽ xp̃i. cum
gͥ in calice uino aqua miscet᷑ : xp̃o ppłus adunat᷑.
et credentiũ plebs ei in q̃m credit copulat᷑. que
copulatio aque et uini sic miscet᷑ in calice xp̃i
ut mixtio illa non possit separari. Nam si uinũ
tm̃ quis offerat: sang̾s xp̃i incipit esse sine
si aqͣ p̃termitat᷑ s Audi quid sequit᷑ in eodem
esse farina sola ita a qua sola. nisi utruq fu̾it¬
adunatũ. et panis unius compage solidatum.
Si quis tñ ñ intendens introduc̾e heresim o¬
bliuione uł ignorantia aqͣm p̃tormiserit: ñ
uidet᷑ esse irrit sĩ sacͣmentũ. s ille gͣuit᷑ est corri¬
de añcessorib nr̃is. uł ignorant᷑ uł simpłr ñ ser
uau̾it hec÷ quod nos dñs fac̾e̾ exemplo et magi¬
st̾io docuit potest simplicitati eius in dulgentia
cum uino mixtũ. scd̾m qd̾ dñꝯ obtulit: offeram᷑.¬
Ex hoc uidet᷑ quod si quis simpłr uł ignorant᷑ ui¬
nũ offerat sine aqua: sacͣmentũ conficiat. Aqua

Expanded text:
sanguinem Christi. Cum ergo in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur, quae copulatio aquae et vini sic miscetur in calice Christi, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum quis tantum offerat, sanguis Christi incipit esse sine si aqua praetermittatur, audi quod sequitur in eodem esse farina sola aadunatum, et panis unius compage solidatum. Si quis tamen non intendens introducere haeresim, oblivione vel ignorantia aquam praetermiserit, non videtur esse irritum sacramentum; sed ille graviter est corride antecessoribus nostris vel ignoranter vel simpliciteruit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati eius de indulgentia nicum uino mixtum, secundum quod Et hoc videtur, quod si quis simpliciter vel ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua
Abbreviated transcription (Latin):
pccm ñ erat aliquid malum unde oriret᷑. cũ . irori¬
giuen ⁊ cãm i abu̾it. aut ex bono aut ex malohu̾it.
S malũ auten̾ erat. ex bono gͥ ortũ est. primo enĩ
ĩ angelo ortum est pcc̃m ⁊ postͣ in homine. et quid
erat angeluꝰ nisi bona nat᷑a dei ᷑ͤ ñ ex deo ortũ est ma¬
ium quod fuit inangelo.nͨ. ex anio nͥilde x angelo. ex

Expanded text:
m non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex alio quam ex angelo; ex
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. cuiꝰcumq etatis mortui fiu̾nt. uiũ
aut̃ posuit ñ ut distingueret sexũ. s ut signi¬
ficaret ꝑ fc̃om uiriũ qͣm tunc habebunt. Set
ñ om̃s eand̾m stat᷑am halebunt obtinebunt¬

Expanded text:
surrexit, cujuscumque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virium quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem staturam corporis obtinebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cator: tuuc salilus crit. uera .n. confessio ulti¬
mo temꝑe potest esse. qr ñ modo tp̃ris. s ⁊̃ cordiᷤ
deus inspector est. Sicut laͣtro probat uid pb¬

Expanded text:
t, tunc salvus erit. Vera enim confessio ultimo tempore potest esse, quia non modo temporis, sed etiam cordis Deus inspector est, sicut latro probat. 6. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
adꝓpinqͣnt. est .n. ut ait ĩeꝵ. scd̾a tabula pꝰ
naufgiũ. quia si quis uestem ĩnccentie in
bapt̾o ꝑceptam pcando corruperit: pn̾ĩe re¬
medio reparare pogest. prima ⁊abula est
bapt̃s. ubi deponit᷑ uetꝰ h omo et induitur
nouus. Sed̾a est pm̃a. qua post lapsũressr¬
ginꝰ. dũ uetustas in gn̾e reilsa: repellit᷑.
⁊ nouitas ꝑdita resumit᷑. post baptm ꝓlap¬

Expanded text:
 ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita resumitur. Post Bapt
Abbreviated transcription (Latin):
dialecica taceat. pͥucat᷑orib creditur ñ dyaleti¬
cis. dicimꝰ ergo in morte xp̾i d̾ui uere fuisse ho¬
minẽ et tñ mortuũ. et hominẽ quid̾ nͨ morta¬
lem. nec iumortalem. quia uuitꝰ erat auime
et carni seuiuctuꝰ. alia .n. ratione dicitur
li erat ssla susceptio que dm̃ hoĩem fac̾e̾t
et hoĩem d̾m. cũ ergo illa susdeptio ꝑ mor¬
tem ñ defecerit s d̾s hominiet homo deo.
sicut aute unitꝰ erat. Uere tunc d̾ homo
erat. et ecõuerso. qr unitꝰ anime et carni.
et homo mortuus erat qr aĩa a carne di¬
uisa erat. ꝓpt̾ seꝑatõm auime a carne mor
Non aut̃ sic erat homo ut ex aĩa et carne
simł iũctiꝰ subũsteret. Ex qua ratione
dicitur aliquis alius homo: et ip̃e forte
ante mortem hoc modo ⁊̾ erat homo et pꝰ
resurrectõm fuit. in morte uero homo
et mortuus ꝓpt̃ int̾ ila duo diuisionẽ i
Si xp̃c ĩ morte erat

Expanded text:
dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecis. Dicimus ergo, in morte Christi Deum vere fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus. Alia enim ratione dicitur lis erat susceptio illa quae Deum hominem faceret, et hominem Deum. Cum ergo illa susceptio per mortem non defecerit, sed Deus homini, et homo Deo sicut ante unitus erat vere, et tunc Deus erat homo, et e converso, quia unitus animae et carni; et homo mortuus erat, quia anima a carne divisa erat. Propter separationem animae a carne morNon autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, hoc etiam modo erat homo; et post resurrectionem fuit. In morte vero homo et mortuus propter inter illa duo divisionem. s in morte erat
Abbreviated transcription (Latin):
tõnis cordisͭ humiliatõnis. quod si est: ñ om̃e
sacͣmentũ ewangłicũ id efficit: quod figurat.
causa est extͣioris. S ad hoc inquiunt illi. hoc
esse intelłndũ de illis sacͣmentis que in nouo
testamento ĩstituta sunt. ut est sacͣmentum
bap̃ti. confirmatõis. et corꝑis xp̃i. sacͣmentũ

Expanded text:
ordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Bap
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ fuit in pͥmis ꝑentib Item si ext̾ior pe¬
nitentia sacͣmentũ est. et int̾ior ros sacͣm̃ti:
sepius p̾cedit res sacͣmentũ: qͣm sacͣmentũ
rem. S nͨ hoc incõueniens. est. Nam in aliis
sacͣmentis que efficiunt quod fig᷑ant hoc se¬
ꝑe contingit. uidam aut̃ dñt ext̾iorem
pu̾ĩam et int̾iorem esse sacͣmentũ. Nec duo
sacͣmenta: s unũ. Ut spẽs panis et uini ñ
duo sunt sacͣmenta: s unũ. ⁊ sicut in sacra¬
mento corporis : Ita ⁊ in hoc sacͣmento dñt

Expanded text:
fuit in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corporis, ita etiam in hoc sacramento dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
et crechiel. inmo ip̃e deus qui et hic et ibi lo¬
cutus est ĩ sententiis discrepare uideantur
aitendamꝰ finẽ illius auctoritatis exodi. dic¬
to .ii. reddo iniquitates pr̃m in filio. addit:
hiiꝯ qui oderunt me. per quod euident̾ mõst᷑ͫ¬
tur ñ ideo pnnire filios qr pccauerũt ꝑentes
s qr eiꝯ similes quodam hereditario malo de¬
um oderunt. Iad̾ gͦ qd̾ in exodo dñs dicit. sic̾
ieroꝰ. tͣdit ñ id sonat quod mnt̾i exstimant. uͭ
est si mile nuic ꝓubio. pr̃os comed̾unt uuã
accrbam ⁊. ꝙ̾. illud ini exodi ieroꝰ st̃ e eeͤchi

Expanded text:
et Ezechiel, imo ipse Deus qui et hic et ibi locutus est, in sententia discrepare videantur, attendamus finem illius auctoritatis Exod. Dicto enim: Reddo iniquitates patrum in filios, addit: His qui oderunt me; per quod evidenter ostendit non ideo puniri filios quia peccaverunt patres, sed quia eis similes quodam haereditario malo Deum oderunt. Illud ergo quod in Exod. Dominus dicit, sicut Hieron. tradit, non id sonat quod multi existimant; nec est simile huic proverbio: Patres comederunt uvam acerbam, etc. Illud enim Exod. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: ñ tñ contͣbicit. Unde augꝰ hͣnc mouenꝰ qõm at¬
q diffi̾ens in .uii.uͫ. de t᷑ri. ita ait Si ideo dñis patrẽ

Expanded text:
dicit, non tamen contradicit, unde Aug., hanc movens quaestionem atque definiens, in lib. 7 de Trin., cap. 4, ait: Si ideo dicimus Patre
Abbreviated transcription (Latin):
fultiendam̃ .i. ut malũ qd̾ intendebat libere ꝑ sua¬
deret. et malũ qd̾ muliet timuit negando romor᷑:
⁊ ꝓmissionẽ addidit. et ut eiꝰ ꝑsuasio citiꝰ reciperet᷑
ꝓmissioneni dupplicauit. Unã namq comestõm.
suadens. duo ĩpͥ̾mi o ꝓposuit. similitudie̾m der sciẽ¬
tiãq loni et malispondons. Ubi trib moĩs homi
qͣcuinq die comederitis. Inani glĩa. ĩꝓmissione
deitatis. cunidixit. eritis sicut di. Auaritia iñ
ꝓmissõne idĩe. cũ dixit. Sciente bonũ et malũ
Gula est: inmoderatuꝰ cibiꝰ auiditas. Uanag łoria
amor apͥe excellentie. Auaritia: inmoderata ha
nis et scĩe. cum supͣ modum ambitur

Expanded text:
fulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubi tribus modis hominequacumque die comederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit sGula est immoderata cibi aviditas; vana gloria, amor propriae excellentiae; avaritia, immoderata habnis et scientiae, cum supra modum su
Abbreviated transcription (Latin):
loquendit p̃rib qd̾ deꝰ oꝑandi tp̃rib ñ diuisit. illi qui
hiis auctoritatib et ilus nꝰ moĩ ĩ ħenteꝯ: dicunt
uũ. elementa. atq celi luminaria ita formata
simł esse et habuisse sex dieꝰ quos se pt᷑a menio¬
eat: sex reꝵ genera .i. disbinctõnies appellant.

Expanded text:
loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ut ardeat⁊ uichil ei ꝓdest. qͣntum ergobomĩs̾.
sine quo ad et̾ nam uitam neminẽ tant a bona por¬
ducit. ip̃a uero dilectio uł caritas. Nam uniꝰ¬
in cordib nr̃iꝯ. deus caritaꝯ est. ꝑ qͣm nos tota ĩ¬
heret t̾ͥnitas. quo circa et reccissime spiritꝰ scũs
cum sit deus: uocat᷑ ⁊ͥ donũ tei. quod donũ ꝓpͥe
quid nisi caritaꝰ incelligendũ est. que ꝑducit
ad d̾m. et sine qͣ quodl aluid dei donũ ñ ꝑducit

Expanded text:
suum ita ut ardeat, non ei prodest . Quantum ergo bonum est sine quo ad aeternam vitam neminem tanta bona perducunt! Ipsa vero dilectio vel charitas nam uniin cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perducit
Abbreviated transcription (Latin):
ulłm est isto dei dono excellentiꝰ. Solum est quod
diuidit int̾ filie regni ⁊ filios ꝑditionis. dant᷑¬
et alia ꝑ spm mirera: s sine caritate nichil
prosiuit. nisi gͦ tm̃ impartiat᷑ cuiq spiritꝰ .s. ut
eum dei ⁊ proximi fatiat᷑ ãmatorem: a sinistra
non tͣnsfert᷑ ad dexteram. uͤ spiritꝰ .s. ꝓprie dicit᷑¬

Expanded text:
 Nullum est isto dei dono excellentius. solum est quod diuidit inter filios regni aeterni et alia per Spiritum munera, sed sine charitate nihil prosunt. Nisi ergo tantum impartiatur cuiquam Spiritus sanctus, ut eum Dei et proximi faciat amatorem, a sinistra non transfertur ad dexteram. Neque Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
uuc n nobis mitti uł daridicit᷑. cum ita in
nobis est. ut fatiat nos diligere d̾m ⁊ ꝓximũ.
ꝑ quod manemꝰ in deo ⁊ deus in nobis. Uñ augꝰ hũc
homini accendit eum ad siligendũ d̾m ⁊ ꝓximũ.
et ip̃e dilectis est. ñ .n. ht homo unde dil igͣt d̾m
uisi ex deo. ecce quomodo dat᷑ uł mittit᷑ nobis

Expanded text:
unc enim nobis mitti vel dari dicitur, cum ita in nobis est, ut faciat nos diligere Deum et proximum, per quod maneamus in Deo et Deus in nobis. Unde beatus Auhomini, accendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum nisi ex Deo. Ecce quomodo datur vel mittitur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
set grãm in bonout possit p᷑care pp lib̾tadẽ ⁊ ĩfirmi¬
tatem. et possit ñ pꝰcare ad mortem. pp lib̾̃tatem ⁊
grãm adiuuantem. sidũ tñ ht̃ posse onĩio ñ pͤcare.
uero ĩ firmitate penitꝰ cõsumpta. et grã cõfirma¬
tat nec ninci poterit nec premi. et tunc habebit nõ
posse peccare

Expanded text:
sed gratiam in bono, ut possit peccare propter libertatem et infirmitatem, et possit non peccare ad mortem propter libertatem et gratiam adjuvantem: nondum tamen habet posse omnino non peccare, vero infirmitate penitus consumpta, et gratia consummata, nec vinci poterit, nec premi, et tunc habebit non posse peccare. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtite pct̾m .n. ad bonũ nil ĩpediebat. ad malũ
ni ĩpeulebat. ñ hu̾it infirmitatem admalũ. ⁊ ha¬
uut adiutoriũ ad bonũ. tunc sñ crrore ratio uidi¬
care. et uoluntas sine difficultate bonũ appetere
poterat  ost pcc̾m uero ante reꝑatõm gr̃e p̾mit᷑¬

Expanded text:
te peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post peccatum vero ante reparationem grat
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidos ip̃a suꝑbasit. ne dicat ũbi. si ex fide iusti¬
ficati quomͦ gͣtiꝯt᷑ qd̾ .ii. fideꝰ meret᷑ cur ñ po¬
tius roodit᷑ qͣm donat᷑  ñ dicat ista homo fidelis quia
cui dix̾it habeo fidem ut merear iustificatõm. res¬
pondet᷑ ei. quid .ii. habe qͣnod non accepistit᷑ fides. ir.

Expanded text:
ne fides ipsa superba sit, ne dicat sibi: Si ex fide justificati, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat homo ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides
Abbreviated transcription (Latin):
sic asslmpta est creat᷑a in qua aꝑꝑuit spirit᷑ .s. sicut
assumptil est caro illa. ⁊ humana forma ex iurgine
maria. ñ .ii. colunbam. ł alum flatum. uł illũ ignẽ¬

Expanded text:
 ergo sic assumpta est creatura in qua apparuit Spiritus sanctus, sicut  ergo sic assumpta est creatura in qua apparuit Spiritus sanctus, sicut assumpta caro illa et humana forma ex Virgine Maria. N
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ꝑuũ: ut fcm̃. eo ita missum: quo fcm̃. fate¬
ans ergo fcm̃ m̾iorem. et in tantum mloreme ĩ
qͣlitum fcm. et in tm̃ fcm̃ : in qͣntũ missum. ecce
habes qr filius in qͣntum est missus .i. fcũꝯe młor¬
est prẽ. cur ergo spiritꝰ .s. ñ ditit᷑ minor patre cũ
et nẽ creat᷑am assũpserit in qua apparuit : Iuia
alit̾ spiritꝰ assuĩpsit creat᷑am in qua apparuit. alit̾
flius. nam filiuꝰ accepit ꝑ unionem. spiritꝰ uero ñ.
faius .i. accepit hoĩem ita ut fieret homo s puitꝰ
uero .s. ñ ita accepit columbam ut fier columba.
patre. qr nen sic est assũpta creat᷑a in qͣ a ppareret
qst . s: sicut asslĩptuꝰ est fiłius ħ oĩs in qͣ forma ip̃iꝰ¬
isboi dei ꝑsona p̃sentaret᷑. ñ ut hrẽt ibum dei. sicut
ali sancti sapientes. s quod ip̃m iłbum erat. aliud
est . ir. ubum in carne. aliud uerlyũ caro .i. aluid est
uibum i homine. aliud u̾bum homo. caro .n ꝓ hoĩe

Expanded text:
adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Fateamur ergo factum, minorem; et in tantum minorem, in quantum factum: et in tantum factum, in quantum missum. Ecce habes, quia Filius in quantum est missus, id est Patre, cur ergo Spiritus sanctus non dicitur minor Patre, cum et ipse creaturam assumpsit, in qua et apparuit? Quia aliter assumpsit Spiritus creaturam, in qua apFilius: nam Filius accepit per unionem, Spiritus vero non. Filius enim accepit hominem, ita ut fieret homo; Spiritus us non ita accepit columbam, ut fieret columba. Patre, quia non sic est assumpta creatura in qua apparerets, sicut assumptus est Filius hominis, in qua forma ipsius Dei verbi praesentaretur, non ut habens verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim verbum in carne, aliud Verbum caro; id est aliud verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine
Abbreviated transcription (Latin):
quod est plurale sꝰ sĩgularis qd̾ est hel. quos gͦ
ñ est ec̃m hel quot est deus. s heloym qd̾ põt uiter
p̾tari dii. siue iudices: ad plalitatem ꝑsonarum
refertur. ad qͣm ⁊̃ illud accinere uidet᷑. quod dya¬
uolus ꝑ serpentem dix ic  erͣtis sicut dii. pro quo

Expanded text:
quod est plurale hujus singularis, quod est hel. Quod ergo non est dictum hel, quod est Deus; sed heloym, quod interpretari potest dii sive judices, ad pluralitatem personarum refertur. Ad quam etiam illud attinere videtur, quod diabolus per serpentem dixit: Eritis sicut dii. Pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce audisti quia spiritꝰ .s. p̾ncipalit᷑ procedit
a pr̃e s ne te hoc tͣbaret: ip̃e continno ex quo
sensu dix̾it: aperit subdenꝯ. deo addidi princi¬
palit̾: qr et de filio spiritꝰ .s. procedere reperit᷑.
halenti: S quicqͥd unigenito u̾bo dedit: gignẽ¬
do dedit. Sic ergo cum genuit. ut t̾ de illo domĩ
ꝯmũe procede̾ret. et spiritꝰ .s. sp̾c esset amloꝵ.
Ecce exposuit ipemet quomͦ spiritꝰ pͥncipalit̾

Expanded text:
ncipaliter procedit de Patre. Sed ne te hoc turbaret, ipsum continuo de quo sensu, dixerit aperit, dicens: Ideo addidi principaliter, quia et de Filio Spiritus sanctus procedere reperitur. habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procederet, et Spiritus sanctus esset spiritus amborum. Ecce exposuit ipsemet quomodo Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus dicit ad alel: qͣm ad mun̾a eius. ĩ iuditio
gͦ cordis ꝯferenda est clemosina tribuentis. nͨ
⁊sid̾andũ est qͣntũ. s qua mente. qͣ affectione
dat quod potest. Iui gͥ sua pccͣa redimꝰe oult
tp̃raliũ oblatõne priꝰ offerat mentẽ. Gaueat
nem ut di̾sa dulsis uelit sac̾dotib maisesta¬
re. quidam .ni. uni celant: que alii malfestan¬
da conseruant. quod est se laudare. et adypocͥ¬
sim tendere. et semꝑ uenia caregre. ꝙͣ ul ad ꝙͣ¬
ꝑ frustra putant ꝑuenire. Caueat ⁊̾ ne prius
ad dñicũ corpus accedati qͣm confort se bona
conscĩa. et doleat. quod nĩdũ audeat sumere:
q̃m multũ desiderat cibum salutatẽ. cohilbat
⁊̃ se a ludis. a spoctacuł seculi. qui ꝑ fcãm uult
te seruantos. et intͣͥ ͦᷤ Iuerat auima fructus
dignos. et si ñ dignos pũie. sunt .ii. digni fruc
.ii. gͣuiores postulat. ut et dolore ⁊ gemitibus:
mortuus impetret uitam. ex hiis osteudit᷑ qui

Expanded text:
us dicit ad Abel, quam ad munera ejus. In judicio ergo cordis, conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec considerandum est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui ergo sua peccata redimere vult temporalium oblatione, prius offerat mentem. Aug. ibnem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni celant quod alteri manifestandum conservant: quod est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta putat pervenire. Caveat etiam ne prius ad dominicum corpus accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat quod nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult te servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim dignigraviores postulat, ut dolore et gemitu mortuus impetret vitam. Noli ergo te deci
Abbreviated transcription (Latin):
siue pro infidelib et doct̾ne dei resistentibz ut con¬
u̾tant᷑ ad dm̃. sine pro fidelib ut augeat᷑ eis fides
et ꝑseuerent in ea. hec quippe ñ ab ip̃o acciꝑe s a se
ip̾is hominea hr̃e cõtẽdunt. grãm dei qͣ uberam᷑
au impietate dicento scd̾m merita nr̃a darispar

Expanded text:
sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad Deum; sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perseverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam Dei qua liberamur ab impie
Abbreviated transcription (Latin):
tideꝯi cdere qd̾ ñ uides. c̾dere aut̃ motꝰ mentis est qͥd̾
in. li.iii. de doctͥna xp̃ĩana. li aritatem aut̃ uoco:
motũ auimi. Si uͦ karitas et fides motꝰ anini sũt:
uirtutes ergo motꝰ animi sunt / Quib alii respon¬
dentos pͥmissa u̾ba augͦi ita intelligenda fore ĩ qͥ¬
unt. fido est cͥdere qd̾ non uides .i. fides est uirtus
qua credit᷑ quod ñ uidetur. Item karitas est motꝰ¬

Expanded text:
 motus mentis est. Idem in lib. 3 de Doctr. christiana: Charitatem autem voco motum animi. Si vero charitas et fides motus animi sunt, virtutes ergo motus animi sunt. Quibus alii respondentes praemissa verba Augustini ita intelligenda fore inquiunt: Fides est credere quod non vides, id est, fides est virtus qua creditur quod non videtur. Item: Charitas est mot
Abbreviated transcription (Latin):
ues ꝑ nũst̾ium ep̃i. alicui i promotõne sacͤcotii¬
cõferunt᷑. cũ .n. recipit ordiuem sac̾dotalem simł¬
L et has claues rocipit. S ñ uidet᷑ quod om̃s ulsoli
sac̾dotes has claues habeaut. qr pleriq añ sacͣm
ordiuatõm. scĩam disc̾nendi hñt. plueres post cõ¬
sectõm: ea carent. Sane dici potest ꝙ altͣm harũ
unde dolendum est. atq lugendum. młti .n. licet
indiscreti. ati scientie qua eminere debent sac̾¬
dotes exortes: sac̾dotil gradum recipere p̾sumũt.
uita et scientia ad eo indigni. qui ñ aute sacer¬
dotiũ. a post: scĩam hñt disc̾nendi. qui ligandi sit.
uł soluendi. dõz illam clauemi in consecͣtõne ñ re¬
cipiunt. quia semꝑ scĩa cãrent. Iui uero añ sacer¬
dotiũ scientia discernendi p̾diti sunt: lic hẽant
dere uł aperire. iõ cum promouet᷑ in sac̾dotem:
clauem disc̾cõnis recte dicitur accipere. qr ⁊ ante

Expanded text:
er ministerium episcopi alicui in promotione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. Sane dici potest quod alteram cunde dolendum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni; qui nec ante sacerdotium, nec post, scientiam habent discernendi qui ligandi sint vel solvendi. Ideoque illam clavem in consecratione non recipiunt, quia semper scientia carent. Qui vero ante sacerdotium scientia discernendi praediti sunt, licet habeandere vel aperire. Ideoque cum promovetur in sacerdotem, clavem discretionis recte dicitur accipere, quia ante
Abbreviated transcription (Latin):
chao magnũ firmatum est ut hii qͥ uolũt
hinc at ues tͣñre non possint. neq inde huc
tͣnsmeare. Iuid est illud chag int̾ bono ⁊
malos mci mũ hint iustitia in de iniquitas
int̾ sancto fiat int̾cessio. quo modo ergo inde
uolunt aliqui tͣnr̾e ad illos. S ñ possunt. qr
si iustitia dei admiteret. ñ fieret eis molesta
liberatio eoꝵ. uel ita dnͣr uelle et non posse:
non qr uelint et non possint: s et si uellent
ñ possent eos iuuare. de hec g̾g̾ ita aitꝰ. Sicut

Expanded text:
os magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. Quid est illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, non possent eos juvare. De hoc ita Gregor. ait
Abbreviated transcription (Latin):
apud animũ iustoꝵ ñ obfuscat beatitudinem
aspecta pena reproboꝵ. quia ubi iam cõpassio
miserie ñ erit minuere bonoꝵ letitiant ñ uale¬
bit. et licet iustis suagaudia suffitiant: ad
maiorem tñ głĩam uident penas maloꝵ quas
ꝑ gr̾am euaserunt. qr qui dei clantatem idẽt
nil in creat᷑a agitur quod uidere non possint.ᷤᷤᷤ
Non .ii. est mirandum si sancci iani ĩ mortales
reprolos uideant mentis intelligentia. cũ ꝓphẽ¬
ad huc mortales uidere hec om̃ia meruerunt
Egredieͣnt᷑ .i. electi ñ loco s intelligentia
ur uisione maĩfesta. ad uidendũ impioꝵ cru¬
ciatus ques uidentes ñ dolore affitient᷑ s leci¬
tia satiabunt᷑ͤ. agentes gratias de slia liberati¬
one uisa impioꝵ ĩeffabili calamitate. Unide
ysaias impioꝵ tormenta describens. et ex coꝵ
isione lecitiam bonoꝵ exprimens: ait legre¬

Expanded text:
Apud animum justorum non offuscat beatitudinem aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint. Non est autem mirandum si sancti jam immortales reprobos videant mentis intelligentia, cum prophetae mortales adhuc videre haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait c. ult.: Egre
Abbreviated transcription (Latin):
et forte queres. cum hee ꝓprietates ñ possint eẽ
in ꝑsonis. quin eas det̾minent: quom ĩ diuina
centia esse possunt. ut ñ eam det̾minent :ͤ Rndeo tibi
me cr̃t arthangeli nesciunt. angeli ñ audierunt.
filiꝰ ip̃ẽ ñ edidit. cesset ergo dolor q̃ relarũ. Non put

Expanded text:
ed forte quaeres, cum hae proprietates non possunt esse in personis quin eas determinent, quomodo in divina essentia esse possint, ita ut non eam determinent? Respondeo tibi me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, gavit, Filius ipse non edidit. Cesset ergo dolor querelarum: non put
Abbreviated transcription (Latin):
tatio aliqũ fit ab hoste. aliqũ a carne. Namet dyabo¬
uꝯ ĩuisibnit᷑ mala sugg̾it. et ex carnis corruptõe
suborit᷑ motꝰ illicitꝰ. et titillatio pͣua. Ideoq tẽptatõ
q̃ ex carue ni fit sine pcc̃o. queaut̃ fit ab hoste nisi ei
cõsentiat᷑ . ñ est pcc̾m. s est mat̾ia ex̾cende uͥtutis.
temptatõ aut᷑ carnis sut̾ior difficiliꝰ uincit᷑ q int̾ius
oupugͣns de nr̃o contͣ nos rolorat᷑. ¶ Nomo gͥ qui
sola ext̾ioretẽpratõne płsatus cecidit tanto gͣuiꝰ
plectendꝰ erat qͦnto leuiori inpulsu fuerat ꝓstratꝰ.
idcirco ꝑ dei gnãm iuuari potuit ad ueniam. ut qͥ
ꝑ aliũ oecid̾at ẜ aliũ erig̾et᷑. quigͦ ĩ citatorem hu̾it
ad malũ: ñ ĩuiste reꝑatorem hu̾it ad bonũ. dyabo¬
lus uͦ quisñ alicuiꝰ tẽptatõne pͤcauit :⁊ ꝑ aliũ ut
resurg̾et iuuari ñ debuit. nͨ ꝑ se potuit. Ideoirre¬
mediabile pcc̃m eius extitit. ꝑcc̃m uero hominis

Expanded text:
tatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed est materia exercendae virtutis. Tentatio enim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostratuidcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorembolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuit; et ideo irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum se fides ita haleat: de monst᷑nd̾ est. deinde
iuquisitõnib satt̃ fatientes: mansuetos pleniꝰ
iustruamus. os illi si ne quiuerint inuenire qd̾
querunt: de suis mentib potius qͣm de ip̃a ueri¬
t̾ate. uł de nr̃a dissertõne: conquerantur iu¬
roponamꝰ ergo in medium

Expanded text:
utrum fides ita se habeat, demonstrandum est. Deinde inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertione conquerantur. Proponamus ergo in medium
Abbreviated transcription (Latin):
talis quid̾ elatio ĩ mente mlr̃is fuit eris.
ꝓcerto qua cͥdidit et uoluit hr̃e slinilitudi¬
uem dei cͥum eqͣlitate qͣdam putans eẽ uer᷑ quod
dyabolꝰ dicebat. et ideo spãlit̾ mlr̃em cõmemo¬
rat augꝰ inquiens. Iuomͦ creder młr̃ dyabolo
nͥ esset in mente eius de se suꝑba p̾sumptio. et

Expanded text:
o in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ñ est impar meritum patientie in petro qu
passuiz est. et i iohauue qui passis non est:Sic
nou est impar merit uun continentie in ioh̃e
qui nullas expertus est mptias et in abra¬
ham qui filios genuit. nam illiꝰ celibatꝰ. et istiꝰ¬

Expanded text:
sicut non est impar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Joanne qui passus non est; sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generavit. Et illius enim caeli
Abbreviated transcription (Latin):
S ioh̃s continentiã in opere auͣham in solo
habebat habitu. melior est aut̃ castitas celibũ.
qͣm nuptiaꝵ. qͣꝵ unam abraham habebat iu
usu: ambas in habitir. caste .n. coniugalit̾ ui¬
xit. esse . i aut̃ castꝰ siue coniugio potuit. set
meriti. cuiꝰ nũo xp̃iani sunt cͦ quonͦi abͣham
aute placuit in coniugio: sic nũc uirginos pla¬
cent in castitatem. seruiuit aile legi et tp̃i suo.
scruiamꝰ et nos legi. et temꝑi nr̃o. iu quos fines
seculoꝵ de uenerunt. ex hiis apparet qd̃ saucti
patres ante legem sine pc̃to plõs habuerunt
Uxores. uł concubinas. eas .n. nũc uxores ap
quis opponat quod fidem ⁊ hori ñ seruabãt

Expanded text:
 Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores app Oppositio. Si quis opponat quod fidem thori non servabant
Abbreviated transcription (Latin):
dicit augꝰ. castũ timorem esse eternũ. ꝑ quod
confirmat᷑ p̾missa sententia .s quod spiritꝰ timo¬
ris erit in fut᷑o ᷤ sicut et alia dona spiritꝰ sancti.
S ñ habebit omnẽ illũ effc̃m q̃m modo halet
fatiet .ii. tunc nos reuereri d̾m. ñ tim̾e̾ sepa¬
rari. uel carere. fuit ergo et in xpisto timor
ille s iux ͣ illũ usũ q̃m halebit in futuro in
sauctiꝯ. ñ .n. timuit xpistꝰ seꝑari uł offende̾
pene qui fuit in xp̃o fu̾it sluł. uel mitialis.

Expanded text:
dicit, castum timorem esse aeternum, per quod confirmatur praemissa sententia, scilicet quod spiritus timoris erit in futuro, sicut et alia dona Spiritus sancti, sed non habebit omnem illum usum quem modo habet. Faciet enim tunc nos revereri Deum, non timere separari vel carere. Fuit ergo et in Christo timor ille, sed juxta usum illum quem habebit in futuro in sanctis. Non enim timuit Christus separari vel offendere poenae
Abbreviated transcription (Latin):
dib ꝑ sr̃biam grã islis apposita est. lꝑte gͦ cadenti¬
um culpa in hoc dep̾hendi põt. qr licz sine gratia
nequirent ꝓfic̾e qͣm ñdũ acceꝑant. ꝑ id tñ quod
eis collatũ erat ĩ c̾atõne pot̾ant ñ cadere .i. stare.
qr nichil erat quod ad casũ eos inpelleret. S sua
spontanea uoluntate declinau̾nt. ꝙ si ñ fecissent:
Qd̾ angeli
ĩ ip̃a cõfrͣcõne beati fu̾it. s utr̃ eã me

Expanded text:
iam eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa in hoc deprehendi potest, quia sine gratia nequirent proficere, quam non acceperant; per id tamen quod eis collatum erat in creatione, poterant non cadere, id est, stare, quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt: quod si non fecissent, od angeli in ipsa c
Abbreviated transcription (Latin):
accepuse .s. ncc̾itatem patiendi in auima.
Siml aut̃ patiendi et moriendi in carne.
Uer̃ hnc ncc̃itatem ñ habuiti ex uc̃atate
sue ꝯditioniꝰ qr a pcc̾o ĩnunis. q ex sdla uo¬
luitate accepit de nr̃a infirmitate. ponens

Expanded text:
cessitatem patiendi in anima, simul autem patiendi et moriendi in carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola volunt
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritas dicit. quot sicut hominib aliig iure
et lege nat᷑e statutũ est semel mori. Ita et
xpistus ead̾m ucc̾itate et iure nate semel
oblatus est. et non sepe. Nec ideo dicit iure
uat᷑e⁊ quod ex naͣ sue ꝯditioniꝰ hunc deffc̃m
tͣxerit. qui ⁊ͥ ñ prouenit nobiꝯ ex nat᷑at ẜ qd̾
¶ Sunt .ii .iiiͦ. statꝰ hominiq. pͥmus añ pcc̃m.
Scd̾us poit pcc̃m et aute grãm. ⁊̾ciuꝰ: sub gr̃a.
qͣrtł inglĩa. de primo statu accepit ĩ munita
nens. qui desursum uenit suꝑ om̃s est. dicit.xͣ.
uenisse dessirsum .i. de altitudine humane na¬
ture: aute pct̾m. qr de altitudine illa assũp
sit culpam : cuiꝰ assumpsit culpam penam.
Set penam assumpsit de statu scdõ. et alios def¬
fectus. de t̃tio uero: gratie plenitudiuẽ. de qͣrto
ñ posse pͨcare et dei perftãm ꝯtemplatõm. hũit
.ii. simł quedam uona uie. quedam ⁊ bona pat̾e.
Sicut et quedam mala uie¬

Expanded text:
br., dicit quod sicut hominibus aliis et jure et lege naturae statutum est semel mori, ita et Christus eadem necessitate et jure naturae semel oblatus est, et non saepe. Nec ideo dicit jure naturae, quod ex natura suae conditionis hunc defectum traxerit, qui etiam non provenit nobis ex natura inolevit in omnibus diffusus. 2. De statibus secundus post peccatum, et ante gratiam; tertius sub gratia; quartus in gloria. De primo statu accepit immunitatenens: Qui desursum venit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, ipsam culpam cujus assumpsit poenam. Sed poenam assumpsit de statu secundo, et alios defectus. De tertio vero gratiae plenitudinem. De quarto non posse peccare, et Dei perfectam contemplationem. Habuit enim simul bona vitae quaedam, et bona patriae, sicut et quaedam mala vi
Abbreviated transcription (Latin):
aritas est dilectio qua diligit᷑ deu⁊ ꝓpt̾ se. ⁊
proximꝰ ꝓpt̃ d̾m. uł in deo. Hoc habet duo mã¬
data Unũ ꝑtinẽs ad dilcõm dei quod est maxi¬
mũ in lege mandatu. et alt̾m ꝑtinens ad dilec¬
tioneni proximi illi simile. pͥm̃ est. diliges d̾m

Expanded text:
aritas est dilectio qua diligitur Deus propter se, et proximus propter Deum, vel in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
raut᷑ ita repbatio di est p̾scientia malitie ĩ qͥb dam
ñ fiuiende. et p̾patio pene nͭ t̾ imande.: ẽt sicut pre¬
destinatõnis effc̃us est gratie appositio: ita reproba¬
tõnis et̾ne quodam modo effcũs esse uidet᷑ obduratõ
Nec obdurat ds ut ait augꝰ ad syxtum ĩ pał tientoꝰ

Expanded text:
rantur; ita reprobatio Dei est praescientia malitiae in quibusdam non finiendae, et praeparatio poenae non terminandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdurat Deus, ut ait Aug., tom. 4, e
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. illi .n. p̃dicant ppłis quid seqͣntur nti canũt
ut excitent ad cõpunctõm animos audientium.
lic quidam lectores ita miserant̾ pronũtient:
rũ aures adimpleat. ad lectorem aut̃ ꝑtinet lec
tõnos legere uł ꝓnũtiare. et ea que ꝓphete uati¬
cinauerunt ppłis predicare. ut iam ex offitio

Expanded text:
. Illi enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, rum aures ationes pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex officio
Abbreviated transcription (Latin):
res et non rex oim causa sit .nͨ .n. fatile pot̾ ĩueniri:
uom̃ quod tante excellentie ꝯueniat. nisi quod dicit᷑
meliꝰ tͥnitas hec: unus deus. Sicut ergo tͤo res dn᷑r.
⁊ heo sunt una res. ita tres sb̃sistentie dn᷑r. ⁊ hee sunt
una sb̃stantia. ecce ostensum est que sit intelłntia huiꝰ
nois ꝑsona cum dñs tres ꝑsonas.
Ex qͦ sonsudicat᷑

Expanded text:
n enim facile potest inveniri nomen quod tantae excellentiae conveniat: nisi quod melius dicitur Trinitas haec unus Deus. Sicut ergo tres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dicimus tres personas. 9. Ex quo sensu dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ firmitatem qr patri sc̾ͥpt᷑a freq̃nt̾ attͥbuit
potentiam. pco̾m in filiũ qd̾ fit ꝑ ignorã¬
tiam qr sapientia filio attͥbuit᷑. t̾ciũ ex¬
positũ est. Qui ergo p̾cat ꝑ infirmitatem
sit. potentia sapĩa. bonitas trium. quare

Expanded text:
tatem, quia Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ .s. neq hic neq in fut᷑o᷑ relinquet᷑ er dili¬
gent̾ aduerte. Nũquid alia est offensa filii
alia spiritꝰ sci ͤ sicut una dignitas sic unau̾ũ¬
ria. S sicͦ unt ꝰ corꝑis spetie deceptꝰ humani re¬
missius aliquid sentit de xp̃i carne qͣm dig¬
uũ est: habet culpam. ñ est tñ exclusus a
uenia.si quis uero sc̃i spiritꝰ dignitatẽ. ma¬
gestatem et p̾tatem auneget sempitͥnã. ⁊ pu¬
det ñ in spiritu dei eici demõn̾ia. s ĩ beelzebur:
ñ põt ibi exortatio esse uenie. ubi sacͥlegi ple¬
gruere uidetur. qͣ illud pcc̾m dicit᷑ esse ĩuidẽ¬
tia gr̃e dei. oppugͣns fr̃nitatem. Iui .n. post¬
cognitõm u̾itatiꝰ scĩ spiritꝰ u̾itatem negat
eius q opera dicit esse boclrebur. potestati.
bonitati. et gr̃e dei: inuidere ñ dubitatur.
Non ita distinctio illa u̾boꝵ sic accipiẽda
est qͣsi triũ ꝑsonaꝵ diuise sint essentie uł

Expanded text:
m, neque hic neque in futuro remittetur ei, diligenter adverte. Numquid alia est offensio Filii, alia Spiritus sancti? Sicut una dignitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquid sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si quis vero sancti Spiritus dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub, non potest ibi esse exhortatio veniae, ubi sacrilegii plegruere videtur, qua illud peccatum dicitur esse invidentia gratiae oppugnans frcognitionem veritatis sancti Spiritus veritatem negat, ejusque opera dicit esse Beelzebub, potestati, bonitati et gratiae Dei invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum divisae sint offensae,
Abbreviated transcription (Latin):
enꝰ homo sit filius dei hoc euim ñ semper
hu̾it si in tp̃r per grãm accepit. Id̾ uidet᷑
augꝰ notasse in .li. ad ꝓsperũ et hylariũ
dicens¬
¶ ꝑ redestinatꝰ est iħc ut qui fut᷑uꝯ erat ẜ¬

Expanded text:
t ipse eus homo sit Filius Dei; hoc enim non semper habuit, sed in tempore per gratiam accepit. Quod videtur August. notasse in lib. ad Prosperum et Hilar. dicens: Praedestinatus est Jesus, ut qui futurus erat
Abbreviated transcription (Latin):
sibił bonitaꝵ rectͣe dĩcit᷑ ⁊ credit᷑ simmũ bonũ.
cumq unũ ⁊ id̾m penitꝰ in deo sit potentia sapi¬
entia bonitas. In sacͣtñ scͥpt᷑a freq̃nt᷑ solent
ħ noĩa distincte ad ꝑsonas referri ut pri potẽ¬
tia. filio sapĩa. sp̃ni sancto bonitas. atcͥbuat᷑.
quod qr̃ fiat: ñ est occiosum inquirere.ne¬

Expanded text:
tas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas attribuatur, quod quare fiat, non est otiosum inquirere.
Abbreviated transcription (Latin):
filii. s non dñs filiũ sp̃s scĩ. ne pat̾ eius intelligͥt᷑
spiritꝰ .s. In multis .ni. relatiuis hoc contingit
ut ñ inueniat᷑ uocabulum quo sibi uicissim res¬
pondeant̾. cum ergo diũs donũ prĩs et filii ñ qͥd̾
possumꝰ dr̃e prẽm doni. aut filiũ coni. S ut ħ ui
cissim respondeant dnĩs. donũ donatoris. ⁊ dona¬
torem coni. quia hic potuit inueniri usitatum
uocabulũ. sic non potur . Donũ gͦ donatoris ⁊
couator doni cum dnĩs: relatĩe utr̃q ad ĩuicem
diũs. donator tam̃ ñ fuit: uisi ex temꝑe. cum tñ¬
spiritꝰ .s. sit conũ etiam ab eterno.

Expanded text:
i, ne pater ejus intelligatur Spiritus sanctus. In multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore, cum Spiritus sanctus sit donum, et ab aeterno.