comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo sinuis. gaudet ꝙ suus paritura parẽtez.
Iamꝙ nouez lapsis decimi ele lumine mensis
Fulgebat saccata dies cu uigine feta
Promissu cõpleuit opus uẽba caro factu
In nobis habitar uolens. tũc maximꝰ infans
Iutemerata sui cõẜuans uiscera templi
Ilesuz uacuauit iter: pro uirgine testis
Partus ad est clausa ĩgrediens et clausa relĩquẽs
Que noua lux mũdo: que toto grã cȩlo.
Quis fuit ille nitor marie cu christꝯ ab aluo
Processit splendore nouo uelut ipse de coro
Sponsus ouans thalamo. forma speciosus amena
Per natis hominu cuius radiante sigura
Blandior ĩ labiis diffusa est gr̃a pulchris
Ofacilis pietas ne nos ẜuile teneret
dectato dñante iugu seruilia sũmus
Renbra tulit dñis. primi q abõrigine mundi
Om̃ia qui propiis uestit nascentia donis
Terraꝵ nõ om̃e solu spatiosa q lati
No capit aula poli puerili ĩ corpore plenus

Expanded text:
Virgo sinus gaudetque suum paritura parentem. Virgo sinus gaudetque suum paritura parentem. Iamque nouem lapsis decimi de limine mensis Fulgebat sacrata dies, cum uirgine feta Promissum conpleuit opus: uerbum caro factum, In nobis habitare uolens. tunc maximus infans Intemerata sui conseruans uiscera templi Inlaesum uacuauit iter: pro uirgine testis Partus adest, clausa ingrediens et clausa relinquens. Quae noua lux mundo, quae toto gratia caelo? Quis fuit ille nitor, Mariae cum Christus ab aluo Processit splendore nouo? uelut ipse decoro Sponsus ouans thalamo, forma speciosus amoena Prae filiis hominum, cuius radiante figura Blandior in labiis diffusa est gratia pulchris. O facilis pietas! ne nos seruile teneret Peccato dominante iugum, seruilia summus Membra tulit Dominus, primique ab origine mundi Omnia qui propriis uestit nascentia donis.Terrarum non omne solum, spatiosaque lati Non capit aula poli, puerili in corpore plenus
Abbreviated transcription (Latin):
D c̃rigine ceca sorberet fauce nepotem
Ni pius ille sator culpas ignoscere s prontus
Redelere difficilis. sua ne factura periret
Que ꝙ deo similis uiuens astabat imago
Difficilis de morte foret neniale miy̾tus
Instauraret opus. pomis quȩ uetare acerbis
Que mancare pres natoꝵ horescere dentem
Donaretq suii semꝑ placͥtus undis
Culpa dedir mortez pietas claret ĩ de salutez
Et uelut exponis mollis rosa sũgit acutis
Nihil qd̵ ledat hũs matrez q obscura houore
Sic eue de stirpe sacra ueniente maria
Dirginis antique facimꝰ noua uirgo piaret
Ut que natura pͥus uiciata iacebat
Sb̾ dicione cecis christo nascente reuasci
Posset ho et ueteris maculas de poner caruis
Nec uc̃tura senes postq̃ clixere prophete
Angelus ĩtactȩ ceanit properata mariȩ.
Et dictu comitata fides. ureru ꝙ puelle
Sidereu mox implet onus. reru ꝙ creator
Nascendi sy lege fuit. stupet ĩ nuba tensos

Expanded text:
Terrigenae caeca sorberet lance nepotes: Terrigenae caeca sorberet lance nepotes: Ni pius ille sator culpas ignoscere promptus, Reddere difficilis, sua ne factura periret Quaeque Deo similis uiuens adstaret imago Dissimilis de morte foret, ueniale misertus Instauraret opus pomisque uetaret acerbis, Quae mandere patres, natorum horrescere dentes Donaretque suis semper placatus, ut unde Culpa dedit mortem, pietas daret inde salutem, Et uelut e spinis mollis rosa surgit acutis Nil quod laedat habens matremque obscurat honore: Sic Euae de stirpe sacra ueniente Maria Virginis antiquae facinus noua uirgo piaret: Vt quoniam natura prior uitiata iacebat Sub dicione necis, Christo nascente renasci Possit homo et ueteris maculam deponere carnis. Haec uentura senes posquam dixere prophetae, Angelus intactae cecinit properata Mariae: Et dictum comitata fides, uterumque puellae Sidereum mox implet onus, rerumque creator Nascendi sub lege fuit. stupet innuba tensos
Abbreviated transcription (Latin):
Ninc igitur uetergs recolens exordia legis
Ad uita. ꝓperand noua. lacrimas ꝙ serendo
Grandia longa metaz. Naz q deflemꝰ in adaz
S emina mttentes mox exultabimꝰ om̃es
ortes/ nostros christo ueniente maniplos:
florigera de sede uiꝑ. blandi q saporis¬
llecebus/ letu misero põtaret amaꝵ
Nec solus merita presumptio senserat iraz
Mortali sẜ̾ lege iacens. s prorsus ab ipso
Numanu simul om̃e genus. heu noxia coniux.
Noxia tu cõiuȩ magis andraco ꝑfidus ille :
Cepir origo parit dade q̃ asemine sumsit
Quid numerͣda dies. quid tempore ꝓderat illo
Cemere nõ gentos ultra felicit ãnos:
Progeniez est quȩ senuz decimas spectar potuz
Iam quȩ suu nesare genus. cui uicta supp̾mis
Cursibus extrane sore in teperabił hore
Sera licet uentura foret. longus q̃ ꝑ euz
Dita brcuis nihil c̃ẽ diu cui fine doloret
Nec re duce spes fe̾ret opem. pͥmis q̃ sepulchiu

Expanded text:
Hinc igitur ueteris recolens exordia mortis Hinc igitur ueteris recolens exordia mortis Ad uitam properabo nouam lacrimasque serendo Gaudia longa metam: nam qui deflemus in Adam Semina mittentes, mox exultabimus omnes Portantes nostros Christo ueniente maniplos. Florigera de sede uirum blandique saporisnlecebris letum misero portarat amarum. Nec solus meritam praesumptor senserat iram Mortali sub lege iacens, sed prorsus ab ipso Humanum simul omne genus. heu, noxia coniux! Noxia tu coniux magis an draco perfidus ille? PCoepit origo, perit clademque a semine sumpsit. Quid numerosa dies, quid tempore proderat illo Cernere nongentos ultra feliciter annos Progeniemque senum decimam spectare nepotum Iamque suum nescire genus: cum uicta supremis Cursibus extremae sors inreparabilis horae, Sera licet, uentura foret longumque per aeuum Vita breuis nihil esse diu cum fine doleret? Nec reducem spes ferret opem primique sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
Rilitiȩ que tue bona rex pars ultuna resto
Nic proprie sedes. huius mihi mȩnib urbis
Exigua concele domu. tuus in cola sc̃tis
Ut merear habitar᷑ locis. libroq beati
Sidinis extremꝰ conscribi in scła ciuis
Grandia posco quidez. sed tu dar̃ grandia nosti
Quez magis offendit / quis quis sperando tepesit
Christe faue ueris qui mundu ĩ mõte iacẽtez
Diuificar noles quõela terrena petisti/
Cclitus humana dignatus sumere carnes
Sic aliena gerens ut nec tua linquere posses.
Nor matheus agens hoĩe generalit̾ implet.
Rarcus ut alta fremit uox ꝑ deserta leonis.
Iura sacerdoti lucas tenet ore Iuuensi.
More uolans aquile/ uẽb̃o petit astra Ioħes.
Quatuor hi ꝓceres/ ua te noce cauentes.
De empora ceu totidez latuz sp̃agunt inorbez.
Sic et apłia semꝑ duoclenꝰ hounoris
Fulget apex / numero mẽses imitatꝰ ⁊ horas
Om̃ib ut reb totus tibi militet aunꝰ

Expanded text:
Militiaeque tuae, bone rex, pars ultima resto. Militiaeque tuae, bone rex, pars ultima resto. Hic proprias sedes, huius mihi moenibus urbis Exiguam concede domum, tuus incola sanctis Vt merear habitare locis alboque beati Ordinis extremus conscribi in saecula ciuis. Grandia posco quidem, sed tu dare grandia nosti, Quem magis offendit quisquis sperando tepescit. Christe, faue uotis, qui mundum in morte iacentem Viuificare uolens quondam terrena petisti Caelitus, humanam dignatus sumere formam, Sic aliena gerens, ut nec tua linquere posses. Hoc Matthaeus agens hominem generaliter implet, Marcus ut alta fremit uox per deserta leonis, Iura sacerdotii Lucas tenet ore iuuenci, More uolans aquilae uerbo petit astra Iohannes. Quatuor hi proceres una te uoce canentes Tempora ceu totidem latum sparguntur in orbem. Sic et apostolici semper duodenus honoris Fulget apex numero, menses imitatus et horas, Omnibus ut rebus totus tibi militet annus.
Abbreviated transcription (Latin):
Iste fidesq tua. Ast hic amplectitur uua.
Ambo errore pares qͣ q diuẽsa sequantur:
Maliter assucti uarias producere sectas
Impugnãt sua dicta uiri. ꝗ bracdia nudis
Ostendũt exarta humeris/ nil tradere docti
Ued tantu certare cati. prudentia quoꝵ
Stulta iacet. quia uana deo sapĩa mundi.
Nic loquit nimis. Ille tatet. hic amlulat h ͨ stat.
Alter amat fletus alter crispare cachĩnus
Diuersis ꝙ modis par est uescinia cunctis.
Aterea/ du rite uia ẜmone leuamy :
Upesq fidesq meũ comitantur ĩ ardua ꝯgessus
Blandis ad suma tandez ꝑ uenimꝰ arces
En signo sacrata crucis uexilla cõruscant:
Eu regis pia castra micant. tuba amat hẽilis.
Nibilibus sua porta patet. Qui militat intret
Ianua uos ȩterna uocat q ianua christus
Aurea ppetus capiens pienia uite
Aima quib dñ tota uirtute geruntꝰ
Affixu est in fronte decus. decus armaq põto

Expanded text:
Iste fidem ternam, hic non amplectitur unam: Iste fidem ternam, hic non amplectitur unam: Ambo errore pares, quamquam diuersa sequentes. Qualiter adsueti uarias producere sectas Inpugnant sua dicta uiri, qui brachia nudis Ostendunt exerta umeris, nil tradere docti Sed tantum certare cati, prudentia quorum Stulta iacet, quia uana Deo est sapientia mundi. Hic loquitur nimis, ille tacet; hic ambulat, hic stat; Alter amat fletus, alter crispare cachinnum: Diuersisque modis par est uesania cunctis. Interea dum rite uiam sermone leuamus Spesque fidesque meum comitantur in ardua gressum, Blandius ad summam tandem peruenimus arcem. En signo sacrata crucis uexilla coruscant, En regis pia castra micant, tuba clamat erilis, Militibus sua porta patet: qui militat intret, Ianua uos aeterna uocat, quae ianua Christus. Aurea perpetuae capietis praemia uitae, Arma quibus Domini tota uirtute geruntur Et fixum est in fronte decus. Decus armaque porto
Abbreviated transcription (Latin):
Goruit et tetri merso petit una profundi.
Dam uacuus sensu/ iuste qͣ tempe pȩne
Discenb fusis / uacius qͥ uentre remansir.
Demens ꝑ petui / qui nõ mutãda patentis
Iura caducoꝵ gradibus simulauit auoꝵ
Namq hoĩes inter natu genitore muinore
Nec carnalis habet qm̃ pater ⁊p̃e parentis
Filius añ fuit mox et qui filius n est mic
Afforet esse pater. sic ꝑgenus om̃e nepotu
It noua progenies et aui numerãt᷑ auoꝵ
At dñi uerbu. iuĩtus sapia. christus.
Et totu comune pr̃is delumine lumen
De solo solus cui nec minꝰ est pr̃i ꝗcqͣ
Hec quo crescat ht genitus nõ quippe causatꝰ
Ipse est principiu. Nam sicut clarꝰ he̾tur
Ingenitore manẽs/ genitor qͦ clarus in ipsco
Permanet et reꝵ caput est deus unus ubiq.
Sic ait ip̃e cloces ego inpr̾e et pater ĩ me est.
Rursus egco atq pater unu sumꝰ. Arrius uniu
Dlet sare. sumusqs sabellus ese fatudam

Expanded text:
Conruit et tetri mersus petit ima profundi: Conruit et tetri mersus petit ima profundi: Tam uacuus sensu, iustae quam tempore poenae Visceribus fusis uacuus quoque uentre remansit. Demens, perpetui qui non imitanda parentis Iura caducorum gradibus simulauit honorum! Namque homines inter natum genitore minorem Lex carnalis habet, quoniam pater ipse parentis Filius ante fuit, mox et qui filius est nunc Adforet esse pater: sic per genus omne nepotum It noua progenies et aui numerantur auorum. At Dominus, uerbum, uirtus, sapientia, Christus, Et totum commune Patris, de lumine lumen, De solo solus, cui nec minus est Patre quicquam, Nec quo crescat habet, genitus, non quippe creatus: Ipse est principium. nam sicut clarus habetur In genitore manens, genitor quoque clarus in ipso Permanet, et rerum caput est Deus unus ubique. Sic ait ipse docens: ego in Patre et Pater in me. Rursus: ego atque Pater unum sumus. Arrius unum Debet scire sumusque Sabellius esse fatendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nisimꝰ. aut potuis tales defleuimus actus.
Nunc cepta uiuat ire uia. mõtẽq ꝑ altu
Inceptos firmar yradus. ꝓperemꝰ iu urbem
Rib̾tatis ope radians ubi regia fuluis
Emicat aula thoris ubi dant̾ regna petẽti.
Quetenti Ipa cata mmne. el austis q temetis
Per uia pulsanti reserant limina cordi.
Nic est ille lapis reprobus que uẽtices gestat
Angulus atq oculis prebet miracula nostris
Quiꝰ onus leue est cuiꝰ iuga ferre suaue est:
Redigesta prius ueteris miracula legis
Nettulimꝰ scti cõuinto spiritus actu
Que genitor / socia uati uĩtute ꝑ egit
Per digesta rudis nec nõ miracula legis
Dicemꝰ scti cõiũcto spĩs actu
Quȩ natus socia pris uitute ꝑ egit
Uemꝑ ut una manes deitatis forma ꝑennis
Quoel simplex t̾plicet qd q est tͥ plicable si plet
Hec est uera fides. hãc spuit hr̃e salutes
Arrius infelix qui curua ꝑ auia rectuz
Flecter̃ nisus iter / fouea dilapsus ĩ atraz

Expanded text:
Risimus aut potius tales defleuimus actus. Risimus aut potius tales defleuimus actus. Nunc coeptam iuuat ire uiam montemque per altum Nitentes firmare gradus; properemus in urbem, Libertatis opem, radians ubi regia fuluis Emicat aula tholis, ubi dantur digna petenti, Quaerentem spes certa manet, claustrisque remotis Peruia pulsanti reserantur limina cordi. Hic est ille lapis, reprobum quem uertice gestat Angulus atque oculis praebet miracula nostris: Cuius onus leue est, cuius iuga ferre suaue est. Per digesta prius ueteris miracula legis Rettulimus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Genitor socia Nati uirtute peregit. Per digesta rudis necnon miracula legis Dicemus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Natus socia Patris uirtute peregit,. Semper ut una manens deitatis forma perennis Quod simplex triplicet quodque est triplicabile simplet. Haec est uera fides; hanc spreuit habere salutem Arrius infelix, qui curua per auia rectum Flectere nisus iter, foueam dilapsus in atram
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ninui. stellisꝙ litant q̃ luce fugantur
Nic laticez colit. ille larez. si iungere saccis
Non audent inimica suis. ne lite propinqua
Aut rogus exiguas/ desictet fortior unda
Nut ualiclis tenues moriãtur fontib ignes
Arborcis alius ponit raclicibus aras.
Instituitꝙ dapes et ramas flebilis orar.
Ut natos curazqr domu clilectaq rura
Cõuigii q fide famulos censũq gubernet
Autap ligna cogal. lurdis clamate uideris
Amutis tesponsa petis. quare iura domoꝵ
Pac ratione reguunt. si cesa securib actib
Arlua pendentis sb̾stentẽt culmina tecti.
Aur sbiecta focis dapib famulant̾ eclendis.
Non nulli uenerant᷑ olus molles q ꝑ ortos
Numina sicca rigant. ueriq hac arte uident᷑
bransplantatoꝵ cultores esse deoruz.
Olura refẽre pudet. sanctoq ĩ carmine lõgu
Del damuar̃ nefas. ne mollia sẽtib uram
Ailia purpurei. seu ꝑuiolaria campi
Cardiuis et spinis surgat paliurus acutis.
Icun satis humanis c̃roribus addita mõstra

Expanded text:
Ac minui, stellisque litant quae luce fugantur. Hic laticem colit, ille larem, sed iungere sacris Non audent inimica suis, ne lite propinqua Aut rogus exiguas desiccet fortior undas, Aut ualidis tenues moriantur fontibus ignes. Arboreis alius ponit radicibus aras Instituitque dapes et ramos flebilis orat, Vt natos caramque domum dilectaque rura Coniugiique fidem, famulos censumque gubernent. Lignee, ligna rogas, surdis clamare uideris, A mutis responsa petis, quae iura domorum Hac ratione regunt, si caesa securibus actis Ardua pendentis sustentent culmina tecti, Aut subiecta focis dapibus famulentur edendis. Nonnulli uenerantur holus mollesque per hortos Numina sicca rigant uerique hac arte uidentur Transplantatorum cultores esse deorum. Plura referre pudet, sanctoque in carmine longum Vel damnare nefas, ne mollia sentibus uram Lilia, purpurei neu per uiolaria campi Carduus et spinis surgat paliurus acutis. Iam satis humanis erroribus addita monstra
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc gn̾e sȩpe fieri pot ut nõ plane paruũs sit syllabarũ
⁊ tñ ẽẽ uideatur. si et una aut altera syllaba est alterum
breuius. Aut sicu ĩ altero plures sunt. In altero longior
aur lõgiores: plenior aut plemores syllabe erunt. Ur lon¬
gitudo. aut plenitudo haꝵ młtitudic̃ alt̾iꝰ asseq̃t ⁊ ex equet:
Imiliter cadens exornatio appellae. cu ĩ eade ꝯstruc¬
tione uerboru Duo aut plura sunt uẽba: quȩ silitẽ
isde casibus efferãtur hoc mõ. Hoiem laudas egente uir¬
tutis. habundante fȩlicitatis. ¶ Ite Cuiꝰ om̃is ĩ pecuĩa
spes est a sapientia est animus eius remotus. Diligẽtia com¬
parat diuitias. neglige̾tia cõrũpit aĩu. ⁊ tñ cũ ita uiuit
neminez pre se ducit hoĩez:

Expanded text:
In hoc genere saepe fieri potest, ut non plane par numerus sit syllabarum et tamen esse videatur, si una aut etiam altera syllaba est alterum brevius, aut si, cum in altero plures sunt, in altero longior aut longiores, plenior aut pleniores syllabae erunt, ut longitudo aut plenitudo harum multitudinem alterius adsequatur et exaequet. Similiter cadens exornatio appellatur, cum in eadem constructione verborum duo aut plura sunt verba, quae similiter isdem casibus efferantur, hoc modo: «Hominem laudem egentem virtutis, abundantem felicitatis?» Item: «Huic omnis in pecunia spes est, a sapientia est animus remotus: diligentia conparat divitias, neglegentia corrumpit animum, et tamen, cum ita vivit, neminem prae se ducit homine
Abbreviated transcription (Latin):
Ompã appellat᷑ qd̾ het ĩ se mẽbra orõnis d̾quib an dixiiꝰ¬
quȩ ꝯstẽt ex pari fere nuõ syllabaꝵ. hoc denumeãtione
nr̃a fiẽt. Na id ꝗde puerile ẽ: s tm̃ affert usus ⁊ exẽcitatio
facultatis. ut quoda sesu parmẽbrũ sriori ⁊efẽre possiiꝰ.
hoc nĩe Q In plio mõte pat̾ oppetebat domi filiꝰ nuptias es̃

Expanded text:
Conpar appellatur, quod habet in se membra orationis, de quibus ante diximuquae constent ex pari fere numero syllabarum. Hoc non denumeratione nostra fiet - nam id quidem puerile est - sed tantum adferet usus et exercitatio facultatis, ut animi quodam sensu par membrum superiori referre possimus, hoc modo: «In proelio mortem parens obpetebat, d
Abbreviated transcription (Latin):
Onimiũ celo ⁊ pelago co luisse serena
N ueduss iignota palinur ieuedis harina¬
Ic fatur lacrunas. classi q ĩ mittit habenas¬
Et tandez euboicis cumaꝵ allabitꝰ oris.
Obuertut pelago ꝓras. tũ dente tenaci
Ancora fundoabat naues: et litora au̾ue
Pietexilni  pii pes. inuenu mauus emicat ãdes
Litus in hesꝑiu. querit pars semina fãmȩ
Abstrusa ĩuenis silicis. pars tensa feraꝵ
Tecta rapit siluas. ĩ uentaq flumina mõstrat:
At pius Enȩas arces quib altus apollo
Presidet hõrendoq procul secreta si bille
Antru ĩ mane petit. magna cui mẽte cũu q
Telius inspirat uates: aperitq futura:
Prepetibus pẽnis ausus se credere cęlo
Insuetu ꝓ iter gelidas enauit ad artos.:
Calchidicaq leuis tande suꝑastitit arces.
Redelitus ins prinu f̾ris tibi phebe sacrauit
Nemigiu alaꝵ: posuitq ĩ mania templa.
Inforib lȩtu andiogeo. tu pendere penas
Ci cropidȩ iussi misu septena quor ãnis

Expanded text:
nimium caelo et pelago confise sereno, nudus in ignota, Palinure, iacebis harenaic fatur lacrimans, classique immittit habenas tandem Euboïcis Cumarum adlabitur oris. Obvertunt pelago proras; tum dente tenaci ancora fundabat naves, et litora curvae praetexunt puppes. Iuvenum manus emicat ardens litus in Hesperium; quaerit pars semina flammae abstrusa in venis silicis, pars densa ferarum tecta rapit silvas, inventaque flumina monstrat. At pius Aeneas arces, quibus altus Apollo praesidet, horrendaeque procul secreta Sibyllae antrum immane petit, magnum cui mentem animumque Delius inspirat vates, aperitque futura.praepetibus pennis ausus se credere caelo, insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos, Chalcidicaque levis tandem super adstitit arce. Redditus his primum terris, tibi, Phoebe, sacravit remigium alarum, posuitque immania templa. In foribus letum Androgeo: tum pendere poenas Cecropidae iussi—miserum!—septena quotannis
Abbreviated transcription (Latin):
militaĩ te ĩ freque̾te ẽdidisti: Deiñ ꝙ ĩiuriaꝵ satisfcasti.L.
labeoni nihil ad hãc rẽ ꝑtinẽ puto. Noꝵ nihildico. reu̾tõ
ad illd̾ de qͦ iudiciũ ẽ Itẽ nõ dico te a sociis pecunias acte̾¬
pisse. nõ sũ ĩ eo occupatꝰ ꝙ ciuitates regna. domos õiu eepe¬
culatꝰ es. fũta rapinas oẽs tuas omitto. Rutilis c̃ exõnatõ.
dest: Aut silõgu ẽ aur ignobile. Aut planũ nõ põc fieriꝰ
Aut facile potest rep̃hendi: ut utiliꝰ sit octulte fecisse suspi

Expanded text:
militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satis fecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. Horum nihil dico: revertor ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico te ab sociis pecunias cepisse; non sum in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depeculatus es; furta, rapinas omnes tuas omitto.» Haec utilis est exornatio, rodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspi
Abbreviated transcription (Latin):
cedonũ. uarie hic no uniꝰ ĩ cõmufatõe casuũ uolutatũ ẽ.
¶ Pla noia casibꝰ cõmutatis hoc mõ faciẽt a noiattes. ¶t¬
beriũ gractu res.pii. admistãtt prohibuut ĩ digna nex
diutyꝰ ĩ ea cõmorari. Caio gracco siłiter octisis oblata¬
e. que uiꝵ rei. pu. amãtisimñ sẜ̾ito noĩatu de sinu ciui¬
tatis eripuit. satũnĩu fid̾ captũ maioꝵ natu ꝑfidia ꝑscelui¬

Expanded text:
ent sarisae.» Hic unum nomen in commutatione casuum volutatum est. Plura nomina casibus conmutatis hoc modo facient adnominationem: «Tiberium Graccum rem publicam administrantem prohibuit indigna nex diutius in eo commorari. Gaio Gracco similis occisio est oblata, quae virum rei publicae amantissimum subito de sinu civitatis eripuit. Saturninum fide captum malorum perfidia ‹pe
Abbreviated transcription (Latin):
habẽtis. nũc ĩ parẽtes qͣlis extit̾it ꝯsiderate. Itẽ mea ĩ istu
bneficia cogͦscitis. nũc quõ iste mha grã reculeĩt accipite.
Pficit hec aliqꝙͣ tulũ exõnatõ ad duas res. na ⁊ qͥd dixerir
cõmonet ⁊ ad reliquũ comparat auditores.
tes rogass immo ĩnuiss modo facile hoc ꝑfici poss. Item
quȩ uictoribꝰ plus calamitatis q boni dederit: Itẽ o uĩ¬
tutis comes ĩ uidia quȩ bonꝙ ĩ seq̃uçi̾s pleꝵq atq adeo

Expanded text:
habetis: nunc ‹in› parentes qualis extiterit, considerate.» Item: «Mea in istum beneficia cognoscitis; nunc, quomodo iste mihi gratiam retulerit, accipite.» Proficit haec aliquantum exornatio ad duas res: nam et quid dixerit commonet et ad reliquum ctes rogasset, immo innuisset modo, facile hoc perfici posset.» ‹Itemquae victoribus plus calamitatis quam boni dederit?» Item: «O virtutis comes invidia, quae bonos sequeris plerumque atque adeo
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiectio ẽ cũ ĩ frogaꝰ ad u̾sarios aut queriiꝰ qͥd ab illis
aut qͥd q̃ nos dici possit. De iñ sb̾iiciꝰ id qd̾ o. dici¬
Amplũ primoniu relictũ ẽ: at pr̃is bona ueniert hereditaᷤᷤ
aliqua obuenit: nõ põt dici sed ẽt̃ a necessariis oĩb exhȩre¬
datꝰ ẽ prȩmiũ aliqd̃ exlite aur iudicio cepit: No modo id
ẽ licitũ pecunias accepit. Ite sȩpe iudices aĩadũti młtos ali¬
qua ex honesta re q̃ ne iuimici qͥde cͥminaĩ possĩt sͥ p̃sidiu
peter quoꝵ nihil põt adu̾sariꝰ facẽ Nã uirũ ad pris eiꝰ u̾tu¬
te ꝯfugiet: At uos eu urati capite dãnastis uã reu̾ter
qͥb uos ꝯueĩat cõmoueĩ at hi quidẽ nulli st̃ amicqs ꝓfert̃
At nemo ẽ ꝗs̾ nõ ułtũpe puter istiꝰ amicũ noĩari. Ite c̾do
inimicũ quẽ nocẽtẽ putabas ĩ iudiciũ adduxisti: Non. nam¬
eũ ĩ dẽnatũ necasti. leges quȩ id facẽ ꝓhibet. beritꝰ es: at

Expanded text:
ubiectio est, cum interrogamus adversarios aut quaerimus ipsi, quid ab illis aut quid contra nos dici possit; dein subicimus id, quod oporAmplum patrimonium relictum est? At patris bona venierunt. Hereditas aliqua venit? Non potest dici; sed etiam a necessariis omnibus exhereditatus est. Praemium aliquod ex lite aut iudicio cepit? Non modo idest licitum, pecunias cepit.» Item: «Saepe, iudices, animum advorti multos aliqua ex honesta re, quam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium petere. Quorum nihil potest adversarius facere. Nam utrum ad patris eius virtutem confugiet? At eum vos iurati capite damnastis. An ad suam quibus vos conveniat commoveri. At hi quidem nulli sunt. Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium adduxisti? Non: nam indemnatum necasti. Leges, quae id facere prohibent, veritus? At
Abbreviated transcription (Latin):
cissimu habebaꝰ sed ere ĩ castris: At n sb̾sidiũ qd̾ expecta¬
at obsideba . uitã militũ neglige : At eos uidebar ea acce¬
tũ qͣ impedim̃toꝵ. Eiusmõi ꝯsecũt᷑ id entide sb̾ieitioẽs.
Naclatio ẽ ĩ qua nõ añ
ad ꝯseques u̾bũ descẽdit᷑ qͣ ad suꝑius ꝯscłu ẽ hoc mõ
Na que reliq̃s spes manet lib̾tatis si illis ⁊ qͦdlib licet. Et
qd̾ licet possũt. ⁊ qd̾ possũt audẽt. ⁊ qđ audẽt faciũt. ⁊
qł faciũt uob̾ molestũ nõ ẽ: Itẽ nõ sẽsi hoc ⁊ nõ suasi

Expanded text:
cissimum habebamus. Sederem in castris? At neque subsidium, quod expectaAt obsidebamur. Vitam militum neglegerem? At eos videbar ea accetum quam inpedimentorum.» Eiusmodi consequntur identidem subiectiones, atio est, in qua non ante ad consequens verbum descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non sensi
Abbreviated transcription (Latin):
siungtio ẽ cu eoꝵ d̾ ꝗb diciꝰ aut utrũq aut unũ
qd̾ q cẽto ꝯͣ cludit u̾bo sic. Popułꝰ romanꝰ numãtiã
deleuit Cãthaginẽ sustulit Corinthu disiecit / Flegellas
eũtit. Nihil numãtĩs uires cõpoĩs auxiliatȩ sẜ. Nihil cã¬
thagnẽsib rei sciã militaũs ad iumto fuit. Nlihil Cori¬
thiis erudita calliditas prȩsidii tulit. Nihil flegellianis
moꝵ. ⁊ ẜmois societas opitulata ẽ.Ite formȩ digtas aut
mõbo de floresat aut uetustate ex tinguit᷑. ¶Nic utrũq ĩ

Expanded text:
aut utrumque aut unum quodque certo concluditur verbo, sic: «Populus Romanus Numantiam delevit, Kartaginem sustulit, Corinthum disiecit, Fregellas evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.» Hic utrumque, in
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ causis opitulat. cũ suspiciões quȩ separati dicte minus
firiȩ erãt unu ĩ locu ecacte ⁊e uident᷑ ꝑ spicua face̾ nõ su¬
spiciosa hoc pacto. Nolite ig̾r nolite iudices ca quȩ dixi sepa¬
rati spectar̃. s oĩa colligite ⁊ ꝯferte ĩ unũ locu si ⁊ cõmoclũ
ad istu exilliꝰ mõte ueniebat ⁊ uita hoĩs ẽ tũpissiã. aninus

Expanded text:
eparatim dictae minutae et infirmae erant, unum in locum coactae rem videntur perspicuam facere, non suspiciosam, hoc pacto: «Nolite igitur, nolite, iudices, ea, quae dixi, separatim spectare; sed omnia colligite et conferte in unum. Si et commodum ad istum ex illius morte veni
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo faciliꝰ ẽ res cogͦsa possit ne ab eade su̾ia recedamus.
Sapiẽs. qͥ oĩa rei .p. cã suscipienda pericula putabit. sȩpe ip̃e
secu loqͥtur. nõ mͥ soli. s et̃ atq adeo młto potiꝰ nalꝰ sum
prię. uita quȩ fa̾to debet᷑ saluti priȩ potissimu ꝑsoluatur.¬
Aliut hȩc me tute / atq lxneste ꝑduxit us ad hãc ȩtatem.
monuir meas rõnes bonis legib optimis disciplinis mo¬

Expanded text:
ut, quo facilius res cognosci possit, ne ab eadem sententia recedamus: «Sapiens omnia rei publicae causa suscipienda periculsecum loquitur: “Non mihi soli, sed etiam atque multo potius natus sum patrie; vita que fato debetur saluti patrie potissimum solvatur. Hec me tute atque honeste produxit ad hanc etatem, monuit me
Abbreviated transcription (Latin):
aur alceꝵ põt ĩ istu caũ cecidisse su spiciose. ur oĩa ĩterse a pͥmo
ad postremu ꝯueĩant maleficia necesse ẽ caũ nõ posse sicri. ẽ¬
hemẽs hec ẽ exornat᷑o. ⁊ ĩ ꝯiecturali ꝯstitutõe causȩ ferme semꝑ

Expanded text:
aut alterum potest in istum casu cecidisse suspiciose; ut omnia inter se a primo aut alterum potest in istum casu cecidisse suspiciose; ut omnia inter se a primo ad postremum conveniant, maleficia necesse est; casu non potest fieri.» Vehemens haec est exornatio et in coniecturali constitutione causae ferme se
Abbreviated transcription (Latin):
cõ moclioi̾b ronib face̾ potuit. neq p̾̃teritu ẽ ab isto ꝗqͣ quod
opus fiu̾t ad maleficiu. n fcũ qd̾ opus nõ fui̾t. ⁊ eu locus ido¬
neus maxĩe quęsitꝰ tu octasio aggiediedi commoda. tempus
ad eundi opõtunissimu spatiu ꝯficiẽdi lõgissimu sumptũ
est. nõ siñ maxĩa octultãdi ⁊ ꝑficiendi meleficii spe / Et prȩ¬
terea añ q octisus is ho̾ ẽ iste uisꝯ ẽ ĩ eõ loco ĩ quo ẽ occisio ft̃a
solus: Paulo post ĩ ip̃o maleficio uox illiꝰ ꝗ occidebar audita est
Deiñ pꝰ cccisioẽ Istu mlta nocte domũ reddisse ꝯstat. postremo
die titubãtet ⁊ ĩ ꝯstanter de occisicẽ illiꝰ locutu. hec pãti testimo¬
niis partiz q̃stionib ⁊ argumtis oĩa comꝓbãt᷑. ⁊ rumor ppli. quem
exargum̃tis natu necesse ẽ ẽc̃ ueꝵ. bestru Iudiaes est. his ĩ unũ
locu collocati ce̾ta sumẽ sm̃a nõ suspicioẽ malsiaͣ unũ aliqͥd

Expanded text:
 neque praeteritum est ab isto quicquam quod opus fuit ‹ad maleficium neque factum quod opus non fuit;› et cum locus idoneus maxime quaesitus; tum occasio adgrediendi commoda; tempus adeundi opportunissimum; spatium conficiendi longissimum sumptum est; non sine maxima occultandi ‹et perficiendi› maleficii spe; et praeterea ante, quam occisus homo is est, iste visus est in eo loco, in quo est occisio facta, solus; paulo post in ipso maleficio vox illius, qui occidebatur, audita; deinde post occisionem istum multa nocte domum redisse constat; postero die titubanter et inconstanter de occisione illius locutum; haec partim testimoniis, partim quaestionibus argumentatis omnia conprobantur et rumore populi, quem ex argumentis natum necesse est esse verum: vestrum, iudices, est, ex his in uno loco conlocatis, certam sumere scientiam, non suspicionem maleficii. Nam unum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
reb popułꝰ romanꝰ posset scir̾ ⁊ extimar̃ pob̾aut Hi cu
delib̾assẽt nob̾c bellũ gere̾ q̃so quȩ reserat q̃ spreffreti
bellũ susciꝑe conarẽt᷑ : Cũ młto maxĩa pãtẽ saioꝵ ĩ of¬
ficio mane̾ ĩtellige̾nt cũ sͥ nõ młtitudiẽ militũ nõ idone¬
& Imꝑataes nõ pecuniã he publicã p̃sto eẽ uide̾nt nõ deniq

Expanded text:
 posset, scire ‹et› existimare poterant. Ii, cum deliberassent nobiscum bellum gerere, quaeso, quae res erat, qua freti bellum suscipere conarentur, cum multo maximam partem sociorum in officio manere intellegerent? Cum sibi non multitudinem militum, non idoneos imperatores, non pecuniam publicam praesto
Abbreviated transcription (Latin):
Elegãtiã Cõpositae Digͥtate: ¶ Elegãtia ẽ que
facit ut unũ qd̾q pur̃ ⁊ aꝑte dici uidear hec distribrut̾
ĩlatinitate ⁊ explanatõe.Latinitas ẽ q̃ ẜmonẽ purũ
duo possũt ẽẽ Solȩcismꝰ ⁊ Babarismꝰ. Solecismꝰ ẽ¬
barismꝰ ẽ cũ u̾bo aliqd̾ uitiose effert hec qua rone uitar
possuꝰ ĩ arte graminatica dilucide discerꝰ. ¶ Explanatio
ẽ quȩ redelit aꝑtã ⁊ dilucidã oroe eã comparar duabus

Expanded text:
elegantiam, compositionem, dignitatem. Elegantia est, que facit, ut unum quodque pure et aperte dici videatur. Hec distribuitur in latinitatem et explanationem. Latinitas est, que sermonem purum duo possunt esse: soloecismus et barbarismus. Soloecismus ebarismus est, cum verbis aliquid vitiose efferatur. Haec qua ratione vitare possumus, in arte grammatica dilucide dicemus. Explanatio est, quae reddit apertam et dilucidam orationem. Ea conparatur duabus
Abbreviated transcription (Latin):
oro sepe ĩperitis uider̾ eã or̾o q̃ tũger ⁊ ĩflata ẽ cũ aut
nouis aut pͥscis u̾b̾ aut durit̾ aliũde tñslatis aut gͣuio¬
rib qͣs res postulat aliqͥd d̾r hoc mõ: Nã ꝗ ꝑduellioĩb uẽ¬
ditat patͥa nõ satis supplicii dedei̾t si p̃ceps ĩ eptunias de¬
pulsꝰ eẽr lacunas. Peniteat ig̾r istũ ꝗ mõtes belli fabͥcat
pellaꝰ dissolutũ qt̾ ẽ sin nẽuis ⁊ ãticuł ⁊ hoc mõ appellanꝰ fluc¬
sese expedir id ẽ huimõi: Fdocii nr̃i cũ belligerar̃ nob̾cͥ
uellet ꝓfecto r̾ocinati e̾ent ⁊̃ atq ⁊̃ qͥd possit face̾ siqͥdẽ sua¬

Expanded text:
inperitis videtur ea, quae turget et inflata est, cum aut novis aut priscis verbis aut duriter aliunde translatis aut gravioribus, quam res postulat, aliquid dicitur, hoc modo: «Nam qui perduellionibus venditat patriam, non satis subplicii dederit, si praeceps in Neptunias depultus erit lacunas. Poenite igitur istum, qui montis belli fabricatus pellamus ‹dissolutum, quod est sine nervis et articulis; ut hoc modo appellem «flucsese expedire. Id est eiusmodi: «Socii nostri cum belligerare nobiscum vellent, profecto ratiocinati essent etiam
Abbreviated transcription (Latin):
conarẽt᷑ ꝙ illi ꝙ̃ ad moł descisser̃ uidebãt Nã reꝵ ĩperiti
ꝗuniꝰ cuiꝰq rei de reb aũt gestis exẽpla petrͣ nõ possũt hi
ꝑ ĩpudẽtiã facillime deducũr ĩ fiaudẽ At hi ꝗsciũt ꝗd aliiᷤ
actidei̾t facile exalioꝵ euẽtib suis rõnib possũt ꝓuidere
Nulla igr re ĩ ducti nlła spe fieti ãma sb̃stulert Quis hoc
e̾det tãtã amẽtiã quenqͣ tenuisse bt ĩperiũ. Po. Romaĩ¬

Expanded text:
Nam rerum inperiti, qui unius cuiusque rei de rebus ante gestis exempla petere non possunt, ii per inprudentiam facillime deducuntur in fraudem: at ii, qui sciunt, quid aliis acciderit, facile ex aliorum eventis suis rationibus possunt providere. Nulla igitur re inducti, nulla spe freti arma sustulerunt? Quis hoc credet, tantam amentiam quemquam tenuisse, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
hx̾at quo sitim sedet nõne rideat᷑: Isti cũ nõ mõ dnꝙ se
fõtiũ s seip̃o fõtes eẽ dicãt ⁊ oĩus rigar̃ debeãt igenia nõ
putãt fore ridiculu si cũ id polliceãt᷑ a rescãt ip̃i siccitate
Chares a Li sippo statuas face̾ nõ isto mõ didiat bt lisippuᷤᷤ
caput onde̾t Milonis brachia praxiteł pectꝰ polydeti s¬
oĩa mag̾r̾ corã faciẽtẽ uidebat Cet̾oꝵ cpera uł sua spõte
pot̾at ꝯsiderar Isti c̾dur eos ꝗ hoc uelĩt discẽ alia rõne do¬
ĩdicẽdo leuit̾ unꝰqͥsq locus pleꝵq tãgit̾ ne ars appareat ĩ¬
p̃cipiẽdo exp̃sse ꝯscͥpta ponẽ .o. exẽpla uti ĩ artis fõmã cõ¬
ueĩre possĩt ⁊ pꝰ ĩdicẽdo ne possit ars eminẽ ⁊ ab oĩb uideĩ
facultate oratoĩs occultat̾ Ergo ẽr ut magis ars cognoscar᷑
suis exẽplis meliꝰ ẽ uti Postremo hec qͦ res no dux̃ ad hãc

Expanded text:
Isti cum non modo dominos se fontium, sed se ipsos fontes esse dicant et omnium rigare debeant ingenia, non putant fore ridiculum, si, cum id polliceantur, arescant ipsi siccitate? Chares ab Lysippo statuas facere non isto modo didicit, ut Lysippus caput ostenderet Myronium, brachia Praxitelae, pectus Polycleticientem videbat, ceterorum opera vel sua sponte poterat considerare isti credunt eos, qui haec velint discere, alia ratione doin dicendo leviter unus quisque locus plerumque tangitpraecipiendo expresse conscripta ponere oportet exempla, uti in artis formam convenire possint: et post in dicendo, ne possit ars eminere et ab omnibus videri, facultate oratoris occultatur. Ergo etiam ut magis ars cognoscatur, suis exemplis melius est uti. Postremo haec quoque res nos duxit ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
aliis areptis ĩẜuitute mr̾ib familias ⁊ ĩgenuis sb̾ hostilẽ
libidiẽ sb̾iectis brbs atrocissio ꝯcidat ĩ cẽdio ꝯflagrata Qe
u uoluĩt ꝓler̃ p̃cipite ꝑtũbetis ex ea ciuitate ꝙ iste hostiũ

Expanded text:
aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem libidinem subiectiium voluerit prodere, praecipitem proturbetis ex ea civitate, quam iste hostium
Abbreviated transcription (Latin):
eĩt hoc exẽplũ Nã ꝗs ẽ uestrũ iudices ꝗ satis ĩ cu poᷤ¬
sit idoneã penã excogitar̃ ꝗ proder̃ hostib patͥa cogita¬
rit qd̾ maleficiũ cũ hoc sceler̾ cõparaĩ̾ qd̾ huic maleficio di¬
gnũ suppliciñ põt ĩuei̾ri: In his quiolassẽt ĩgenuã ma¬
tiẽ familiaᷤᷤ ꝯstupͣssẽt pulsassẽt aliquẽ aut postremo ne¬
cassẽt maxĩa supplicia maioe̾s nr̃i ꝯsũpser̃t huic trucu¬
lẽtissio ari uefũo scelei siģlare perua nõ reliq̃rt atq¬
ĩ aliis maleficiis ad sigulo aut ad paucos ex alieno pat̾o
ĩ uiria ꝑueĩt Huiꝰ sceleris ꝗ st̃ affines uno ꝯsilio uniu̾¬
sis ciuib atrocissimas calamtates machinãtꝰ O feroces
amico O crudeles cogitatoẽs O terelicta hoĩes abhuma¬
nitate ꝗd age̾ ausi st̃: Aut cogitar potuer̃t: Quo pac¬
to hostes reiulsis maioꝵ sepulcris deiectis menibꝰ ouãtes iruerẽt
ĩ ciuitate: Qũo deoꝵ templis spoliatis optimatib truadatis

Expanded text:
quis est vestrum, iudices, qui satis idoneam possit in eum poenam excogitare, qui prodere hostibus patriam cogitarit? Quod maleficium cum hoc scelere conparari, quod huic maleficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem aut postremo necassent, maxima supplicia maiores consumpserunt: huic truculentissimo ac nefario facinori singularem poenam non reliquerunt. Atquin aliis maleficiis ad singulos aut ad paucos ex alieno peccato iniuria pervenit: huius sceleris qui sunt adfines, uno consilio universis civibus atrocissimas calamitates machinantur. O feros animos! O crudeles cogitationes! O derelictos homines ab humanitate! Quid agere ausi sunt aut cogitare possunt? Quo pacto hostis, revulsis maiorum sepulcris, diiectis moenibus, ovantes inruerent in civitatem; quo modo deum templis spoliatis, optimatibus trucidatis,
Abbreviated transcription (Latin):
geͣ de ml̃tis Qd difficile dicitis: Utrũ laboĩosũ: An ãtificiosũ:¬
¶Si laboriosũ nõ statĩ p̾claꝵ Pũt eĩ młta laboriosa que si fa¬
ciatis nõ ꝯtinuo gloriemĩ nͥ fote et si ur̃a manu fabulas aut
orones totas tñsscͥpsissetis głosu putaretis Sin au̾t istcł̃ ãtificio¬
su uł egregiũ dicitis uidete ne in sueti ieꝵ maioꝵ udeamini
siuos paͣua res sicuti magna delectat. Nã isto mõ elige̾ rudis
diis Ennii uelis sii̾as elige̾ aut de Pacuuiauis ꝑioclos
diocrit lratꝰ ¶tẽ si cu ex or̃onib aut pornatib elege¬
ris exempla quȩ cetis signis ãtificii notata st qr rudis
id nemo facẽ possit ãtificiose te fecisse putes erres ppea
scire ĩtelligesꝰ Qd̾ siãtificiosu ẽ ĩ telligẽ quȩ sĩt ex arte
scͥpta mlto ẽ ãtificiosiꝰ ip̃ scͥbẽ exãte Qui .n. scbit ãti¬

Expanded text:
 utrum laboriosum an artificiosum? Laboriosum non statim praeclarum. Sunt enim multa laboriosa, quae si faciatis, non continuo gloriemini; nisi etiam, si vestra manu fabulas aut orationes totas transscripsissetis, gloriosum putaretis. Sin istud artificiosum egregium dicitis, videte ne insueti rerum maiorum videamini, si vos parva res sicuti magna delectabit. Nam isto modo selegere rudis diis velis sententias eligere aut de Pacuvianis nuntios, diocriter litteratus, item si, cum de orationibus aut poematis elegeris exempla, quae certis signis artificii notata sunt, quia rudis id nemo facere possit, artificiosissime te fecisse putes, erres, proscire intellegemus. Quod si artificiosum est intellegere, quae sint ex arte scripta, multo est artificiosius ipsum scribere ex arte. Qui enim scribit arti
Abbreviated transcription (Latin):
oratorẽ cuiꝰ auctẽ niterẽt᷑ꝰ de iude ĩr̾est magni eiꝰ ꝗ discẽ
uult btrũ unũ oĩa an oĩa neniie sed aliũd aliũ pu¬
se excebit ipis .n. ꝯtẽtus eiͣt nec miꝵ cũ ip̃e p̃ceptõ ãtis
oĩa penes unũ reꝑire nõ pot̾it Allatis igr exẽplis a Cato¬
ne a Graccis a Lelio a Scipione Galba põcĩna Crasso
Anconis cet̾isq ¶ Itẽ sũptis aliis a poctis ⁊ historiaru
scͥptoi̾b necesse erit eũ ꝗ discet putar ab oĩb oĩa ab uno
pauca uix potuisse sumi Quar̃ uniꝰ se alicuiꝰ siłe ẽẽ
satis hebit oiã uo̾ quȩ oẽs habuerĩt solũ se hr̃e posse

Expanded text:
magni eius, qui discere vult, utrum omnium omnia an omnia a nemine aliud alium puse exercebit; ipsis enim contentus erit, nec mirum, cum ipse praeceptor artis omnia penes unum reperire non potuerit. Allatis igitur exemplis a Catone, a Graccis, a Laelio, a Scipione, Galba Porcina, Crasso Antonio, ceteris, item sumptis aliis a poetis et historiarum scriptoribus necesse erit eum, qui discet, putare ab omnibus omnia, ab uno pauca vix potuisse sumi. CAPUT 8 Quare unius alicuius esse similem satis habebit; omnia, quae omnes habuerint, solum habere se posse
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽt Qd̾ asꝑius ⁊ ĩusitatiꝰ id ꝓpͥe nob̾ attribuerer᷑ ẽgo
hãc ꝙ ĩ cõmolitate fugiꝰ His de causis cũ aͣtis ĩuẽtionẽ
grȩcoꝵ ꝓbasseꝰ exẽploꝵ ro̾ne secuti no̾ suꝰ nũc tp̃s postu¬
lat ut ad elocutõis p̃cepta fn̾seaꝰ Bipãtita igr̾ eĩt nobis
elocutio debear eẽ deiñ on̾dezꝰ quas res sẽꝑ hr̃e debeat:¬

Expanded text:
non esset; quod asperius et inusitatum, id proprie nobis adtribueretur. Ergo hanc quoque incommoditatem fugimus. His de causis, cum artis inventionem Graecorum probassemus, exemplorum rationem secuti non sumus. Nunc tempus postulat, ut ad elocutionis praecepta transeamus. Bipertita igitur erit nobis elocutio debeat esse; deinde ostendemus, quas res semper habere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
uidebr. Na cu feras bestias uideaꝰ alacres ⁊ crectas uader. ur
alt̾i bestiȩ nocrãr. nõ ẽ ĩ credibile putandu istiꝰ qͦ aĩnũ feru
crudeles atꝙp ĩhumanu cupide ad inimia ꝑnicie ꝑfeaũ: prȩ¬
ẜti cu bestiis nullã neq bonã n mala rõne ideaꝰ. ⁊ in
pollicitꝰ su me datũ cã qua ĩductꝰ ulixes accesẜit ad ma¬
leficiu ⁊ si inimicitiaꝵ acẽrima ratiõe ⁊ periculi metũ ĩ ter¬
cessisse demõstraui nõ ẽ dubiu quiu ꝯfiteat᷑ cãs maleficũ fu¬
Sed ea nõ semꝑ necesse ẽ uti. cui eĩ complexiõe st̃ sedẽdu est
si res b̾uis ẽ quȩ facle memoria comphẽdat᷑. Tu exõnatio.
preter mittenda ẽ si paꝵ locuples ad amplificãdu exõnandu
tu ur exõnatiõe ⁊ complexio ne sr̃sedẽdu ẽ. In oĩ argum̃ta¬
tioẽ deduab pãtib postrezis hec quã exposui ratio c̃ habe̾̃da.

Expanded text:
ur? Nam cum feras bestias videamus alacres et erectas vadere, ut alteri bestiae noceant, non est incredibile putandum istius quoque animum ferum, crudelem atque inhumanum cupide ad inimici perniciem profectum; praesertim cum in bestiis nullam neque bonam neque malam rationem videamus, in pollicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum acerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fused ea non semper necesse est uti. Est cum conplexione supersedendum est, si res brevis est, ut facile memoria conprehendatur; est cum exornatio praetermittenda est, si parum locuples ad amplificandum et exornandtum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ ꝯtemnẽ ⁊ deride̾ uidea Et eĩ cũ possisꝰ ab ẜnnio sũ¬
ptũ aut a Gracto ponẽ exemplũ uidet᷑ eẽ ãrogñtia illa re¬
lĩquẽ ⁊ ad sua deueĩre It̾ea exẽpla testimonioꝵ locu
obtiuẽt Id eĩ qd̾ ad mouei̾t ⁊ leuit̾ fecei̾t p̾ceptio Exem¬
plo fic̃ testimoie cõroborat᷑ Nõ ne igr redicułꝰ sit siqͥs ĩ lite
aut ĩ uidicio domesticis testimoniis pugnet ⁊ sui ip̃iꝰ testimo¬

Expanded text:
deridere› videamur. Etenim cum possimus ab Ennio sumere aut a Gracco ponere exemplum, videtur esse adrogantia illa relinquere, ad sua devenire. Praeterea exempla testimoniorum locum optinent. ‹Id› enim, quod admonuerit et leviter fecerit praeceptio, exemplo sicut testimonio conprobatur. Non igitur ridiculus sit, si quis in lite aut in iudicio domesticis ‹testimoniis› pugnet? Ut enim testimo
Abbreviated transcription (Latin):
riis minimũ ualer doct̾na nͥ ĩdustͥa studio labor̃ diligẽtia
cõpbet᷑ ꝙͣ pluĩtis locos ut hx̃as ⁊ qͣ maxͤ ad p̃cepta accõmo¬
datos. curar̃ debebiss ⁊ imagib collocãdis ex̾ceĩ quotidic cõ¬
ueĩt Nõ eĩ sic̃ decet̾is studiis abduci nõ nũꝙ ꝯtupatiõe
tẽ ab hac re no põt ca deducẽ aliq̃ hũꝗd eĩ qͥn aliqͥs meõ¬

Expanded text:
nicis minimum valet doctrina, nisi industria, studio labore, diligentia conprobatur. Quam plurimos locos ut habeas et quam maxime ad praecepta adcommodatos curare poteris; in imaginibus conlocandis exerceri cotidie convenit. Non enim, sicut a ceteris studiis abducimur nonnumquam occupatione, item ab hac re nos potest causa deducere aliqua. Numquam est e
Abbreviated transcription (Latin):
attͥbuaꝰ Siqͥs exõnabiꝰ ut sicoroĩs aut ueste pũpurea
qͦ nob̾ notiõ sit siłtiodo aut siqͣ re d̾ fc̃mauiꝰ uł sicru¬
ẽtã aut cęno ollita aut rub̾ca delibutã ĩ duca qͦ magiꝰ
ĩsigͥta sit fõma aut si riduculas res aliqͣs imagĩb actͥ¬
buaꝰ Nã ea res qͦs facit ut faciliꝰ memĩsse nõ difficile¬
possiꝰ na qͣs res ueras facile meĩneñꝰ easde fictas et
diligẽt notatas meinisse nõ difficle ẽ ẜ illd̾ face̾ opõtebͭ ut
identide pͥmꝙ uor qͦs locq imagiuũ reuocãdaꝵ ca cedei̾t aĩo

Expanded text:
purea, quo nobis notatior sit similitudo; aut si qua re deformabimus, ut si cruentam aut caeno oblitam aut rubrica delibutam inducamus, quo magis insignita sit forma, aut ridiculas res aliquas imaginibus adtribuamus: nam ea res quoque faciet, ut facilius meminisse valeamus. Nam, quas res ‹veras› facile meminerimus, easdem fictas et diligenter notatas meminisse non difficile est. Sed illud facere oportebit, ut identidem primos quosque locos imaginum renovandarum causa celeriter animo
Abbreviated transcription (Latin):
tu res ꝓbabilioe̾s: Gu hoĩu studia ad Imitãdũ alacriora
reddit: Umo erigit oĩu cupiditates ⁊ acuit ĩ dustrias
cũ spes ĩiecta ẽ posse imitãdo gracti aut Crassi ꝯsequi
ita diligẽr elige̾ ut unũ qd̾q genꝰ exẽploꝵ sẜ̾sigulo artis
loco subiice̾ possis Hoc si ĩ dusta solũ ficĩ posso tñ cẽmꝰ
laudãdi cũ talẽ laborẽ nõ fugisseꝰ Nũc sin sũmo ãtificio
iubeat ars detãta ⁊ ta diffusa scͥptura notar ⁊ separare:
scbẽda redigit ĩ singłas rõnes p̃ceptiõis necesse ẽ eiꝰ rei sũ¬
mus ãtifex sit hoc ig̾r ip̃ maximũ ãtificiũ ẽ ĩ ãte sua po ᷤ¬
se ẽt alienis exemplis uti hȩc illi cũ dicũt magis nq auctõi¬
tate cõmonẽt sua ꝙͣ uei̾tate disputatr̃is Illud eĩ ue̾ ne

Expanded text:
cum res probabiliores tum hominum studia ad imitandum alacriora reddit? Immo erigit omnium cupiditates et acuit industriam, cum spes iniecta est posse imitando Gracci aut Crassi consequi ita diligenter eligere, ut unum quodque genus exemplorum sub singulos artis locos subicere possis. Hoc si industria solum fieri posset, tamen essemus laudandi, cum talem laborem non fugissemus; nunc sine summo artifiubeat ars, de tanta et tam diffusa scriptura notare et separare? scribenda redigit in singulas rationes praeceptionis, necesse est eius rei summus artifex sit. Hoc igitur ipsum maximum artificium est in arte sua posse et alienis exemplis uti. CAPUT tate ‹sua commovent quam veritate› disputationis. Illud enim veremur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Digͥcatez / Demõstratoe ¶lãratoe/ Iocatione. ¶ Digͥ¬
tas ẽ oro cu aliqͣ grauitate ⁊ bocis remissicẽ. ¶ De mõ¬
stratio ẽ or̾o quȩ̨ docet renussa uoce quõ qͥd ficiͣ potu¬
erit. Aut nõ potuerit. ¶Nãratio ẽ reꝵ gestaꝵ Aut
perinde ut gestaꝵ expositio. ¶ocatio ẽ oro quȩ ex a¬
liq̃ re risu pudẽte ⁊ lib̾alc potest compãr̃. ¶ Cõtemp¬
tio ẽ quȩ diuid̾r ĩ ꝯtinuatõe ⁊ distͥbutioe.Cõtinuatio
ẽ orõis enũtiãde ac celeratio clamosa. Distͥbutio ẽ ĩ ꝯ¬
tẽtione or̃o freques cu raris ⁊ b̾uib ĩ t̾uallis acri uoa¬
feratiõe. ¶Amplificatõ diuid̾r ĩ cohoͣtatõe ⁊ ꝯqͥstione.¬

Expanded text:
dignitatem, demonstrationem, narrationem, iocationem. Dignitas est oratio cum aliqua gravitate ‹et vocis remissione. Demonstratio est oratio,› quae docet ‹remissa voce›, quomodo quid fieri potuerit aut non potuerit. Narratio est rerum gestarum aut proinde ut gestarum expositio. Iocatio est oratio, quae ex aliqua re risum pudetio diuiditur in continuationem et distributionem. Continuatio est orationis annunciande acceleratio clamosa. Distributio est oratio frequens cum raris et breuibus interuallis acri uociferatione. 29. Ampli<fi>catio diuiditur in cohertionem et conquestionem
Abbreviated transcription (Latin):
Artẽ cuã scͥb̾ gignis nob̾ nouas p̃ceptoẽs eas ip̃aᷤᷤ ꝯfirmar̃ nõ po¬
tes ab aliis exempla sumis uede ne facias impudẽt᷑ ꝗ tuo nõĩ
uelis exalioꝵ laborib libar laudez Na si eoꝵ uolumina prẽ¬
diderit antiqͥ oratores ⁊ poctę ⁊ suũ ꝗsq delibris suis tulerit
nihil istis qd̾ suũ uelĩt relĩquer̾ At exempla qm̃ testimoĩoꝵ siłia¬

Expanded text:
«Artem tuam scribis; gignis novas nobis praeceptiones; eas ipse confirmare non potes; ab aliis exempla sumis. Vide ne facias inpudenter, qui tuo nominei velis ex aliorum laboribus libare laudem.» Nam si eorum volumina prenderint antiqui oratores et poetae et suum quisque de libris suis tulerit, nihil istis, quod suum velint, relinquatur. «At exempla, quoniam testimoniorum simi