comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel si credere ꝯtempnit ex ꝑu̾sitate. Qui
aũt sine cansa uirat etiam siu̾m iurat ñ
sine culpa est. quia aut pro leuitate argu
itur aut prootumatia ꝯdempnat᷑. Quimi
le facturum uirat pectat. In quo tñ meli
usc̃ ⁊iuramentũ frangere quam adim¬
plere. Ita quidẽ ut et malũ caueat quod
uirauit. ⁊ nichilominus culpam agnos¬
cat in eo qd̾ male uirauit. De ꝑurrio.¬
Eruiriũ est mendatiũ: sacrosanc¬
ta attestaticẽ inducta ꝯfirmatum.
Qui enim fł̾m uirat. peierat. ł ꝑuirat. In
quo primũ malum est culꝑi mendatii:
tuendam fłitatem testimoniũ u̾itatis ir¬
reuerent̾ usurpatur. Quiuid̾it aliũ fal¬
sum iurare uolente̾ particeps peccati ef¬
ficitur si ꝯ sentit et si non quantũ põt sa
publicare non debemus ne forte iudeam᷑
uelle proximum nostrũ non corrigere
tib adhibenda est ubi negantib testim¬
omũ ꝯuncens ad duci non pot̃. De uoto
Quisquis deo uotumuouet reddere

Expanded text:
vel si credere contemnit, ex perversitate. Qui vel si credere contemnit, ex perversitate. Qui autem sine causa jurat, etiam si verum jurat, non sine culpa est; aut quia pritur, aut pro contumacia condemnatur. Qui malum se facturum jurat peccat. In quo tamen melius esset juramentum frangere, quam adimplere, ita quidem ut et malum caveat quod juravit, et nihilominus culpam agnoscat, in eo quod male juravit. Perjurium est mendacium sacrosancta attestatione inducta confirmatum. Qui enim falsum jurat pejerat vel perjurat; in quo primum malum est culpa mendacii, tuendam falsitatem testimonium veritatis irreverenter usurpatur. Qui viderit alium falsum jurare volentem, particeps peccati efficitur si consentit: et si non quantum potest s possumus, publicare non debemus, ne forte videamur nolle proximum nostrum corrigere, sedtibus adhibenda est ubi negantibus testimonium convincens adduci non potest. Quisquis Deo votum vovet, reddere
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ ueritatem etinguit in suo cõ¬
de. Potest tñ ineuismodi aliquando siñ
culpa ueritas celari quando causa sabi¬
tis nostre siuc utilitatis aliene ratio e¬
poscit. longe enim aliud est quod u̾m ẽ
tacere atꝙ aliud quod fłm est affirmait.
Ipã quippe ueritas dicit. Multa habeo no¬
bis dicere set non potestis portare modo
Qd̾ utiq non dixisser si i̾utatẽ tacere sẽꝑ
culꝑa esset. De falso testimonio.
Aisum testimoniũ est cura quis alt̾iꝰ
m̃datio deu̾itate testim. niũ phiet
qui non solum mentiendo raus esfirirur.
cerit dampnabił oĩo malitia ẽ. Si ari. ⁊̃
ignorans reprechensibilis negligentia.
malum est. ⁊ tñ cẽ iuram̃tũ teste u̾¬
tãtt a malo est. Qui enm u̾m iurat pre
fccessitate prorimi. aut pro ⁊itilitate. c̃
est illi qui iurat quia ex necessitate otestã
ueritati. et tñ. amalo est illius cui irat. hoc
est uel ex infirmitate si credere alit̾ nõ pot̃

Expanded text:
mendacium veritatem exstinguit in suo cormendacium veritatem exstinguit in suo corde. Potest tamen in hujusmodi aliquando veritas sine culpa celari, quando causa salutis nostrae sive utilitatis alienae ratio exposcit. Longe enim aliud est, quod verum est tacere, atque aliud quod falsum est asserere. Ipsa enim veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo ; quod utique non dixisset, si veritatem tacere semper cualsum testimonium est cum quis alterius mendacio de veritate testimonium perhibet, qui non solum mentiendo reus efficitur, cerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia. malum est, et tamen omne juramentum teste veritate a malo est. Qui enim verum jurat pro necessitate proximi, aut pro utilitate, cum illi qui jurat, quia ex necessitate contestatur veritati; et tamen a malo est illius cui jurat, hoc est, vel ex infirmitate si credere aliter non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
mentatia non sunt aliquando sc̃i repre¬
hensibileẜ inuenirent᷑ qui mparabolis ⁊
yronus multa loquuti sunt. Set et ipse
xp̃c inparabolis loquebatur ad turbas. qͣs
utiꝙ insermoe suo non assũpsisset inul¬
lum meis mendatiũ ꝯ staret. hoc solum in¬
ter est quod iocosa et m̃datia et si falsitatis
itatum non incidunt leuitatis tñ culpã
nõ euadũt. Est adhuc aliud genus mẽda¬
tii cũ aliquis quasi humilitatis causa m̃¬
tui uidetur ut pote cum se pecratorẽdic̃
et tñ non ita sentit ut dicit de quo u̾issiẽ
dictum est. quia cũcansa humilitatis
quismentitur si antequam m̃tiretur pͦ¬
cator non erat m̃tiendo efficitur qd non
erat. quia qui peccatorẽ se dicit et nõita
credit ueritas meo nõ est Est aluid gen
mendatũ cum prosalute ueluita alt̾ius
conseruanda aliquis m̃tit᷑ quod et ip̃m
nullo modo aꝓꝑband̃ est. Male enimin¬
tiendo uitam ꝯ ẜuat in alt̾ius corpe qui ꝑ

Expanded text:
mendacia non sunt; alioquin smendacia non sunt; alioquin slis et ironiis multa locuti sunt. Sed ipse Christus in parabolis loquebatur ad ipsas turbas, quas utique in sermone suo non assumpsisset, si ullum in eis mendacium constaret. Hoc tantum interest quod jocosa mendacia et si falsitatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut dicit, de quo verissime dictum est, quia cum causa humilitatis quis mentitur, si antequam mentiretur peccator non erat; mentiendo efficitur quod non erat, quia qui peccatorem se dicit, et non ita credit, veritas in eo non est. Est aliud genus mendacii cum pro salute vel vita alterius conservanda aliquis mentitur, quod et ipsum nullo modo approbandum est. Male enim mentiendo vitam servat in alterius corpore, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
falsum testimoniũ dices. Ut ergo
ud cnim simplex mendatium in falso
testimonio aliud inꝑuino. aliud ĩuoto
dum aliquis uoucat quod non soluit.
de quib omnib dicendũ est. Primũ
aũt de simplicimendatio. Qua pp̃ desc̾p¬
Uidam mendatium sic diffiniend̾
putant. Mendatiũ est falsa signisi¬
catis cum uoluntate fillendi. que uel p̾¬
sentialit̾ adest. uel postea ad uenit. Nam
siquis alt̾i promitteret se aliquid datu¬
tum habens uoluntatem dandi cum pro¬
mitteret postea uero mutata uoluntate
dare nollet: mendatiũ efset nonqr in ꝓ.¬
missioẽ corduplex suerit. set quia ꝓmit᷑
tens cor postea dupplicauit. Sic ergo ĩtel¬
ligi pot quod dictum est. Mendat᷑iũ est
signisicatio falsa .i. oratio uellecutio ꝑ quã
ille qui loquitur auditori falsum signi¬
ficare iutendit ⁊ putut. Nam et sium
sit: unta sit ut dicit: mentitur tñ ille qui
loquitur cum opimone et intentic̃e fallẽ¬
di. Iocosa mendutia. et yronie⁊ parabole

Expanded text:
falsum testimonium dices . Ut ergoud enim est simplex mendacium in falso testimonio, aliud in perjurio, aliud in voto, dum aliquis vovet quod non solvit. De quibus omnibus dicendum est. Primum autem de simplici mendacio, qua propter pquidam mendacium sic diffiniendum putant. Mendacium est falsa significatio cum voluntate fallendi, vel quae praesentialiter adest, vel postea advenit. Nam si quis alteri promittens se aliquid daturum, habens voluntatem dandi cum promitteret, postea vero mutata voluntate dare nollet, mendacium esset, non quia in promissione cor duplex fuit, sed quia qui promisit postea cor duplicavit. Sic ergo intelligi potest quod dictum est. Mendacium est significatio falsa, id est oratio vel locutio per quam ille qui loquitur auditori falsum significare intendit, et putat. Nam, etsi ita sit ut dicit, mentitur tamen ille qui loquitur cum opinione et intentione fallendi. Jocosa mendacia, et ironiae, et parabolae,
Abbreviated transcription (Latin):
cides. Nomicium aic muitis modis.
manu. ligua. o sensli. Mami fit csĩ quis
aliũ actualit̾ uita priuat. uel in loc
mortis nͥuita priuatur precipitat. ut
cartere uel in aliũ quemlibet locum tal̃
Ligua fit duob modis. uel pretipiẽdo
uel sugg̾endo. Iudei quippe xp̃m occider.
dum ut occideretur iudici suggesserunt.
Consensusimilit̾ duob modis fic homi¬
cidium dum uel mortem alicuis desiõ¬
rimus et cupimus. uel siduntum a mor¬
re liberare possumus uitam cuis negligi
musa. ad uitorium non impendimus.
o est omnis illicitus concubitus. Et ẽ du¬
pler fornicatio anime. Unde ꝓpħa. ꝑdidi¬
sti cẽs qui fornicantur. abste et corporis
de qua agiturhic. Hoc enim preceptum
et quedam alia sub ueter lege tantum ĩ¬
choata sunt.a. non plene set ex parte data
ppͥ infirmitatem auditorũque postra. ad

Expanded text:
ccides . Homocidium sit multis modis, ccides . Homocidium sit multis modis, manu, lingua, consensu. Manu fit cum quis alium actualiter vita privat, vel in locum mortis ubi vita privetur praecipitat, ut in carcerem, vel alium quemlibet talem locum. Lingua fit duobus modis, id est, praecipiendo vel suggerendo. Judaei quippe Christum occiderunt, dum ut occideretur, judici suggesserunt. Consensu similiter duobus modis fit homicidium, vel dum mortem alteruis damus et cupimus, vel si dum eum a morte liberare possumus, vitam ejus negligimus, id est, adjutorium non impendimus. o est omnis illicitus concubitus; et est duplex fornicatio. Animae, unde Propheta: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Corporis, de qua hic agitur. Hoc enim praeceptum et quaedam alia, sub veteri lege tantum inchoata sunt, id est non plene, sed ex parte data, propter infirmitatem auditorum, quae postea, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ffectũ. et supra carius intuitũ non ꝓsint
ad ꝑfectionem premii sꝑuał non ꝑting
Eigo pp̃ uitam eternitatis diligenduse
auctor inte tẽporalis ut silicet᷑ nõ hic di¬
ligatur quia hanc ab illo inmo ꝑillũ ui¬
tam accipimus. Set quia hanc̃ ad illam
uitam intraturi sumus. Bene ergo cum
dcm̃ esset. honora patiẽ. t⁊ in .t. subiũc¬
anccorstate huius inte quod ab illo per
hanc uitam ad uitam flituram initiati
sumus. Et pulcit honoranci principiũ
suũ longeuitas promittitur quia deo ꝑ
dilectionẽ ad herere ct̾uitatẽ promeret᷑.
Sane quantũ spectat. ad sensum lutere
duobus modis parentes mos honorare
debemus et obedicndo eisuidelicet mõib
erceptis hus inquib dilectio deipatris
ligere nichil impedit quib obedientiam
delemus quantum nostra habet possibłi¬
tas .caur iliũ iimo senntium quantum
suppetit facultas. Secundum¬
Cd̾m preceptum scd̾e tabule ẽ nonẽ¬

Expanded text:
ffectum, et supra carnis intuitum non proficit, ffectum, et supra carnis intuitum non proficit, ad perfectionem praemii spiritualis non pertingErgo propter vitam aeternitatis diligendus est auctor vitae temporalis, ut scilicet non ob hoc diligatur quia hanc ab illo, imo per illum vitam accepimus, sed quia per illum vitam intraturi sumus. Bene ergo cum dictum esset: Honora patrem tuum, subjuncauctore vitae hujus, quod ab illo per hanc vitam ad vitam futuram initiati sumus. Et pulchre honoranti principium suum, longaevitas promittitur, quia Deo per dilectionem adhaerentes aeternitatem promerentur. Sane quantum spectat ad sensum litterae, duobus modis parentes nostros honorare debemus, et obediendo eis videlicet in omnibus exceptis his in quibus dilectio Dei Patris ligere nihil impedit, quibus obedientiam debemus quantum nostra habet possibilitas, et auxilium imo servitium, quantum suppetit facultas. Secundum praeceptum secundae tabulae. Non o
Abbreviated transcription (Latin):
hltinus principiũ nascendi ꝑgencra¬
tionem a patit homine: sicut principiũ
cristendi ꝑꝯditionẽ accepimus adcopa¬
tie et paternitas hominis sacram̃tum
est et yiago diuinc patonitatis ũdi¬
scat cor humanũ in eo principio quod
uidet quiddebeat illi principio a quo
est et quod nõ uidet. Sic ergodc̃m est. l
tum erat premissom est. hic subuictum
est. audi isrł. Deustnus deus unus est. hoc
totum ante preceptũ premititur.Ip̃m
preceptũ postea sub infertur. Ip̃m adora¬
bis. et illi soli ẜuies hic preceptũ precep̃
deus diligendus est pp̃se ip̃m. ⁊ͣ homo pp̃se¬
tum si adsolam camẽ respicit spũale pre¬
mium non acquirit. Ex deo igitur in no
bis est prius pp̃ quod postea diligendus e
a nobis quia eius gratia nostradilectio p̾¬
uenitur et nostradilectio ꝑcius gratiam
ercitata sub sequitur. In patribr aũt car¬
nis nre siadid solũ bũficiũ nostradilet¬
tio tendicur quo camalit̾ abhus nostrũ
mentũ preuenitur. quia ultra carius a¬

Expanded text:
um nascendi per generationem a patre homine, sicut principium existendi per conditionem accepimus a Deo Patre. Et paternitas hominis sacramentum est et imago divinae paternitatis. Ut discat cor humanum in eo principio quod videt, quid debeat illi principio a quo est et quod non videt. Sic ergo dictum est:tum erat, praemissum est, hic subjunctum est: Audi, Israel, Deus tuus, Deus unus, hoc totum ante praeceptum praemittitur, ipsum praeceptum postea subinfertur: Ipsum adorabis, et ei soli servies. Hic praeceptum praecedit, Deus diligendus est propter seipsum, et homo prtum, si ad solam carnem respicit, spirituale praemium non acquirit. Ex Deo igitur in nobis prius est, propter quod postea diligendus est a nobis, quia ejus gratia, nostra dilectio praevenitur, et nostra dilectio per ejus gratiam excitata subsequitur. In patribus autem carnis nostrae si ad id solum beneficium nostra dilectio tenditur, quo carnaliter ab his nostrum meritum praevenitur, quia ultra carnis a
Abbreviated transcription (Latin):
qr ud̾it mulierem ad ꝯcupiscend̾ eã: iã
mechatus est eam incorde suo oẽm illici¬
tamocupiscentiam tam amme ꝙͣ corpo¬
ais ꝯtradicens. Quartum.
rartum preceptum ẽ: non fuitũ fa¬
cies. furtum accip᷑ in hoc loco pro qua¬
libet illicita usurpatioẽ rei aliene: sm̃ oc¬
culta sit siue mamfesta. Qui enim furtũ
prohibuit rapinã non concessit cum sit
maurs peccatum ut testantur sc̃i apteet
molent̾ rapere: quam occulte subtrahere
quia mauis odiũ et iramcecitat. dub
finto etiam ꝯprehendit᷑ iistiri. Quintũ¬
unntum preceptũ scd̾e tabule et nõ

Expanded text:
rit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo ; omnem illicitam concupiscentiam tam animae quam corporis contradicens. Quartum praeceptum est: Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur sancti aperte et violenter rapere: quam occulte subtrahere, quia majus odium et iram excitat. Sub furto etiam comprehenditur usura. Quintum praeceptum secundae tab
Abbreviated transcription (Latin):
misisti. Et ego claritatem quam dedisti
michi dedieis ut sint unum. sicut mos
unũ sumus. Ego meis. ⁊ tumine. ut
sint ꝯsũmatimunum. ⁊ ꝯgnoscat mũ¬
dus quiatume misisti. Rogat unitas
pro unicẽ. Ubum cum patre unum in
natura. homo cum u̾bo unum in ꝑsc̃a.
m̃bra cum capite. unũ. primũ iniusti¬
tia.postea ingloria. Ut enim iniustitia
unũ sint. ꝯgnoscat inũdus quia tume
misisti. Ut aũt ingloria rnumsint. uo¬
lo ut ubi ego sum. et illi suit mecum. ũ

Expanded text:
misisti? Sed ego claritatem quam dedisti misisti? Sed ego claritatem quam dedisti mihi dedi eis, ut sint unum sicut et nos unum sumus. Ego in eis et tu in me, ut sint consummati in unum, et cognoscat mundus quia tu me misisti . Rogat unitas pro unione. Verbum cum Patre unum in natura, homo cum Verbo, unum in persona. Membra cum capite unum, primum in justitia, postea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus quia tu me misisti ; ut autem in gloria unum sint: vol
Abbreviated transcription (Latin):
tum. est ꝑ admirabilem unionẽ. Uni¬
tas innatura. unio inꝑsona. Cumpa¬
tre deo unum innatura noninꝑsona.
cum homine assũpto unũ in ꝑsona. ñ
innatura. Quid magis unũ quamu¬
nitas: Quid in unitate unũ est sũme
unũ est. uerbum et pater unitate unũ
erant. quia natura umũ erant. ⁊ uolu¬
it ip̃m uerbum nobiscum unum fiꝰ
ut nos inse. ⁊ ꝑse unũ faceret etiam
cum illo cum quo ip̃m unum erat.
asupsit eigo ex nobis nostrã naturã
ut eam sibi sotiaret ꝑ uiionẽ in ꝑsona
que sotiata non erat ꝑ unitatẽ innatu¬
ra. ut ꝑ id quidẽ quod denr̃o unum secũ
fecerat nos sibi uniret. ut cũ ip̃o unum
essemnus. ꝑ id qd̾ nostrum sibi unitũ eãt.
ipso unum erat. Pat̾ inquit sc̃e serua
eos in noĩe tuo quos dedisti michi. ut
sint unum sicut et nos. Non pro eis aũt¬
tm̃ rogo. set et proeis qui creditun sũt
ꝑ u̾bum eoꝵ mine. ut et ipsi in nobis u¬
num sint. et mũdus credat quia tume

Expanded text:
tum est per admirabilem unionem. Unitum est per admirabilem unionem. Unitas in natura, unio in persona. Cum Patre Deo unum in natura, non in persona, cum homine assumpto unum in persona, non in natura. Quid magis unum quam unitas? Quod unitate unum est summe unum est. Verbum et Pater unitate unum erant; quia natura unum erant; et voluit ipsum Verbum nobiscum unum fieri, ut nos in se et per se unum faceret, et cum illo cum quo ipsum unum erat. Assumpsit ergo ex nobis nostram naturam, ut eam sibi sociaret per unionem in persona, quae sociata non erat per unitatem in natura, ut per id quidem quod de nostro unum secum fecerat nos sibi uniret, ut cum ipso unum essemus; per id quod nostrum sibi unitum erat; ipso unum erat. Pater, inquit, sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos. Non pro eis autem rogo tantum: sed pro eis qui credituri sunt per Verbum eorum in me: ut et ipsi in nobis unum sint: et mundus credat, quia tu me
Abbreviated transcription (Latin):
umus deus aũt unus est. Duo eĩ
erant. deus ⁊ homo. diu̾si et adu̾si. Deus
erat iustus. homo erat iniustus. inhoc
nota ad u̾sos. Homo erat miser. Deus
beatus. in hoc nota diuersos. Dic igit᷑
hõ adu̾sus deo erat ꝑ imustitiam.⁊di
u̾sus deo ꝑ miseriam. P̃ pt̾ hoc necesse
hũit homo primũ quidem iustificari a
culpa ut reconciliaretur. posteauero
lberan amiseria reformaretur. In hoc
ergo mediatore eguit homo ad deũ ut
reconciliaretur illi et reduceretur ad il¬
lum. Set causam dissilentium agendã
ꝯuenient̾ suscipere non posset. qui nõ
aliqua sotietatis ac pacis amicitia u¬
trimq familians atq ꝓpinquus exis¬
teret. ꝓpt̾ hec ergo filius dei factus est
ciliatioĩs. et pacis mediator esse pofs
ꝑ quam a deonon recederet. Factus hõ
sub stinuit penam ut de mostraret. af
fectum seruauit iustitiam. ut ꝯf̾ret
remediũ. U̾bum quippe quod cũ deo¬
patre unũ erat ꝑ meffabilem diuini¬
tatem. cum homine assũpto unũ fac¬

Expanded text:
est, Deus autem unus est . Duo enim erant, Deus, et homo, diversi, et adversi. Deus erat justus, homo erat injustus: in hoc nota adversos. Homo erat miser, Deus bonus: in hoc nota diversos. Sic igitur homo et adversus Deo erat per injustitiam, et diversus a Deo per miseriam, propter hoc necesse habuit homo primum quidem justificari a culpa, ut reconciliaretur; postea vero liberari a miseria, ut reformaretur. In hoc ergo mediatore eguit homo ad Deum, ut reconciliaretur illi, et reduceretur ad illum. Sed causam dissidentium agendam convenienter suscipere non posset, qui non aliqua societatis ac pacis amicitia utrinque familiaris, atque propinquus existeret. Propter hoc ergo Filius Dei factus est ciliationis et pacis mediator esse possitnitatem, per quam a Deo non recederet. Factus homo sustinuit poenam, ut demofectum; servavit justitiam, ut conferret remedium. Verbum quippe quod cum Patre Deo unum erat per ineffabilem unitatem, cum homine assumpto unum fac
Abbreviated transcription (Latin):
tate in passloẽ terclictam seclamabat q
huberes mine potestatem. nnsitidi du¬
tum fiusset desuper. Qͣm ta:ien mortẽ.
quia non prosua inquita.set pronra
redeptione substinuit. inerce pendei
quare sit derelicta requirit. on qua ᷑:
ad u̾sus deuni de pena miumurans.s
nobis innocentiam sum inpenaderis¬
strans. Causam querẽrat qui pertatũ

Expanded text:
nitate in passione derelictam se clamabat, nitate in passione derelictam se clamabat, haberes in me potestatem ullam, nisi tibi datum fuisset desuper . Quam tamen mortem quia non pro sua iniquitate, sed pro nostra redemptione sustinuit in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in poena demonstrans, causam quaerebat qui peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Dereliquit quia auxiliũ noncontulit.
s non dereliquit quia presentiam non
abstulit. Dubtrant protectionẽ set
non scparanit unionẽ. Separauit se fo¬
ris ut ad defeisionem ꝯtra ininucos non
adesset. set non separauit se untus ut il¬
lladunionẽ ꝑsone deẽct. Sit eigo dere¬
liquit ut non adiuuaret: set nondere¬
liquit ut recederet. uado ꝑuiam. mecũ
pgis. ꝑit̾ ambulamus. seturus sum qĩ
amicum mecum habens. Uenit hostis
meus. e irruens inerinem. ⁊ resistere ñ
ualentẽ. uuln̾ib afficit. Tume plaga¬
n cernens nichil mou̾is. s patient᷑ sub¬
stines. ⁊ stas uixta quasi non curans uul¬
nera mea. Et dico. Ut quid dereliquisti
mo Adhuc stas uixta me. :⁊ causor te
itcessisse ame. Iuxta es loco: s longt au¬
xilio. Iuxta fusti quando⁊. resetit̃ exhi¬
biuisti indilecticẽ. Loge facins es. qua ro
inꝑiculis constituto te sub taxisti a com¬
pasnone. Sic ergo huanaruta  adnum¬

Expanded text:
Dereliquit, quia auxilium non contulit, Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimicos non adesset, sed non separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit ut non adjuvaret, sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum quasi amicum mecum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem vulneribus afficit. Tu me plagari cernens nihil moveris, sed patienter sustines, et stas juxta quasi non curans vulnera mea, et dico: Utquid dereliquisti me? adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco, sed longe auxilio. Juxta fuisti quando te praesentem exhibuisti in dilectione. Longe factus es quando in periculis constituto, te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divi
Abbreviated transcription (Latin):
quam. Nunc aũt a pastore derelictu. ea¬
usando et ꝯquerendo clamat. Quare de¬
reliquisti me. Solus homo fuit. et deu̾
non fuit. Et iam deus homo non fuit.
quia iam ab homine recesserat deus. nec
homo deus fuit. qui ad huc uiuus incru¬
te pendens adeoderelictus fuit. Iam non
solum ergo in morte. set ante mortẽ di¬
uinitas ab homine recesserat. quando
hino adhuc homo deum a serecessisse
ac ꝑ hoc ut isti auĩt deuin se non esseplã¬
gebat. Quis hoc dicat: Quomodo cigo
minẽ separaticẽ diuinitatis moriturũ
clamasse affirmat. Si deus ab homine
non recesserat: Quid ergo: Non potuit
diuinitas humanitatem. ⁊ scd̃m aliꝗd
teseruisse. inquantum idelicet eam
potestati inimicoꝵ ex positam ad tp̃c ñ
tefendit. et scd̾m aliquid non deseruisse
inquantum uidelicet. et iam tunc ab ea
ꝓpresentiam maiestatis non recessit.
De reliquid illis: s illam non dereliqͥt.
Derliquit illis sct sibi non dereliquit

Expanded text:
quam . » Nunc autem a pastore derelicta caquam . » Nunc autem a pastore derelicta causando et conquerendo clamat: « Quare dereliquisti me? » Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recesserat Deus; nec homo Deus fuit, quia adhuc vivus in cruce pendens, a Deo derelictus est. Jam non solum ergo in morte, sed ante mortem divinitas ab homine recesserat, quando homo adhuc homo a se recessisse Deum, ac per hoc, ut isti aiunt, Deum se non esse plangebat. Quis hoc dicat? Quomodo ergo, minem separatione divinitatis moriturum clamasse affirmat, si Deus ab honon recesserat? Quid ergo? Non potuit divinitas humanitatem et secundum aliquid deseruisse, in quantum videlicet eam potestati inimicorum expositam ad tempus non defendit, et secundum aliquid non deseruisse, in quantum scilicet etiam tunc ab ea per praesentiam majestatis non recessit? Dereliquit illis, sed illam non dereliquit. Dereliquit illis, sed sibi non dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi prius uita discederet. Quomodo ui¬
ta man̾e potuit. postquam uita receffat.
causabat᷑. di ergonibac recessiõe del. cin
hac diuinitatis seꝑatiõe. illam que inter
diuinitatẽ ⁊ humanitatc̃ ꝯstabat uiu¬
onem ꝑsone solutam dñt. fuit quoddã
⁊ deus non erat. Set quis hec dicat. Quis
sanc fide recordans non abhorreat deoĩ¬
ponere. quod assũptum hominẽ usq ad
mortem quidem comitando ꝑdixxit. et
in morte quando maiori ꝑiculo imim¬
minente: maius auxilium necessariũ
erat deseruit. Quare ergo tantopeit mͥ¬
cennarus improꝑat. qd̾ lupo uenien¬
tooues quascustodire debuerat fugiẽ¬
tes descrunt: cum ip̃e uincam illam
ouemi. et agnum illum oius uirgins si¬
liũ quem non solũ custodiend̾. set etiam
glorificand̃ suscepit. lupo uemente dese¬
ruit: Ouisprius de pastore secura᷑ ueni¬
cute lupo non timuit dicens. Uenit prin¬
ceps mũdi huius. et inme non habet ꝗt¬

Expanded text:
nisi prius vita discederet, quomodo vinisi prius vita discederet, quomodo vita manere potuit, postquam vita recesserat. causabatur. Si ergo in hac recessione Dei, et in hac divinitatis separatione illam quae inter divinitatem et humanitatem constabat unionem personae solutam dicunt, fuit quoddam  Deus non erat. Sed quis hoc dicat? Quis sanae fidei concordans non abhorreat Deo imponere quae assumptum hominem usque ad mortem quidem comitando perduxit, et in morte, quando majori periculo jam imminente, majus auxilium necessarium erat, deseruit. Quare ergo tantopere mercenariis improperat, quod lupo veniente oves quas custodire debuerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis Virginis filium, quem non solum custodiendum, sed etiam glorificandum suscepit, lupo veniente, deseruit? Ovis prius de pastore secura, veniente lupo non timuit dicens: « Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quid
Abbreviated transcription (Latin):
Duꝑ hunc ergo locũ. Ambꝵ ita dicit. Cli¬
mat homo separatioe diuinitatis mori¬
turus. Et alia quedã quasi ad id ip̃m pro¬
bandũ adducta: quia silicet deusuita est.
et ubi uita fuit mors eẽ. non potuit. ac
pp̃ eanisi prius uita recessisset:mors ueĩ¬
deum a se recessisse. et quasi ideo se mori¬
turum esse. quod deus ab ip̃o recesserit. Idoo
dixit quia clamat homo separatiõe diui¬
nitatis moriturus. Set indete quid dicr̃
Si emm agitur de illa separatiõe dinim¬
tatis proqua xp̃ homo incruce clamabat
Illa utiq iam factaerat. Nonenum dere¬
liquendum. set derelictũ. iam se ꝓtestaba¬
tur dicens. Deus meus ut quid tereliꝗ¬
sti me. Siergo de illa seꝑatione diuunita¬
tis agitur: iam recesserat deus. quando hõ
incruce pendens. derelictũ se. adeo uocife¬
rabatur. Et utiq ad huc xp̃c incarne ni¬
uebat. quando sic deus ab eorecesserat. Re¬
spondeant ergo. Si mors eẽ non poterat.

Expanded text:
per hunc locum Ambrosius ita dicit: Claper hunc locum Ambrosius ita dicit: Clamat homo separatione divinitatis moriturus, et alia quaedam quasi ad ipsum probandum adducta: quia scilicet Deus vita est, et ubi vita fuit, mors esse non potuit; ac propterea nisi vita prius recessisset mors veniDeum a se recessisse, et quasi ideo se moriturum esse, quod Deus ab ipso recesserit. Ideo dixit, quia clamat homo separatione divinitatis moriturus. Sed videte quid dicitur; si enim agitur de illa separatione divinitatis pro qua Christus homo in cruce clamabat, illa utique jam facta erat. Non enim derelinquendum, sed derelictum jam se protestatur dicens: « Deus meus ut quid dereliquisti me? » Si ergo de illa separatione divinitatis agitur, jam recesserat Deus, quando homo in cruce pendens, derelictum se a Deo vociferabatur, et utique, adhuc Christus in carne vivebat, quando sic Deus ab eo recesserat. Respondeant ergo. Si mors esse non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
et factum et creatũram ẜ aliquid affur¬
mat: quemtñ creaturam esse negat. Idẽ
quoq incõdem libro xp̃m non adoptiuũ
s naturalem filiũ esse testatur dicens
Pacoptionẽ nos filũ dicimur:. ille pue
ritatem nature. Quomodo ergo ex̃nic¬
hilo. qui ex nichilo fecit om̃ia. Ita opor¬
tet scõm testimõia scripturaꝵ fidei ue¬
stigia formare. ut recte credulitati sin¬
cere ꝯfessionis puritatẽ ad iungamus.
separatioẽ amime. ⁊caris in xpoͣ.
uidam putauerunt in morte dun¬
nitatẽ axpõ homine recessisse. ⁊ moͣ¬
tem hominis aliud quam seꝑationem
diinitatis a carne non fuisse. Inuen¬
unt enim quedam u̾ba inquib ita dc̃m
esse uidetur. Et in uenientesciuismoĩ
litere ad herent. non ꝑtĩgentes ad spm̃
Beatus ambꝵ tale aliquid iudetur dic̾
mnexpositicẽ psalmi illius quem ipse dr̃s
ĩpassicẽ de se scriptum esse ostendit dicẽs.
Deus deus meus ut quid dereliquisti me.¬

Expanded text:
et factum et creatum secundum aliquid affiret factum et creatum secundum aliquid affirmat; quem tamen creaturam esse negat. Idem quoque in eodem libro Christum non adoptivum; sed naturalem Filium esse testatur dicens: Per adoptionem nos filii dicimur; ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo qui ex nihilo fecit omnia: Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessionis puritatem adjungamus.separatione animae et carnis in Christo. Quidam putaverunt in morte divinitatem a Christo homine recessisse, et mortem hominis aliud quam separationem divinitatis a carne non fuisse. Inveniunt enim quaedam verba in quibus ita dictum esse videtur: et invenientes ejusmodi litterae adhaerent, non pertingentes ad spiritum. Beatus Ambrosius tale aliquid videtur dicere in Expositione psalmi illius, quem ipse Dominus in passione de se scriptum esse ostendit: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Su
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quomodosi dicat᷑ ꝓpħa. Quomodo
sidicatur sacerdos. lege ẜmonẽ augusti¬
ni in epłã ioħis ubi hoc reꝑies. Idemin
libro de predestinaticẽ sc̃orum. Ille inqͥt
noscredere Xp̃m fecit: qui nobis fecit ĩ
quem credimus xp̃m̃. Hoc itaq augu
stinus dicit. Uisergo adhuc plenius au
quit factum esse hominem. et ad honnẽ
lxc esse referend̾. demiq et alibihes Qui fac
est enim. Dñe refugium factus es nobis.
Et paulo post. Ergo si fcm̃esse freqñr ad
aliquid: non ad naturam refertur. etia
creatũ ad causam refertur. Unde intelłimꝰ
illud quod de incarnatione dĩ sscriptũ
cipio iarum suaꝵ in opera sua. id scĩfica¬
re quod adredunenda opera patris dñs iħr
ex uirgine sit creatus. Idẽ in eod̾. Paulus
inquid prohibet me creature scriure. et
xp̃o ad monet sermend̃. Non ergo crea
et bonus seruus qui dñm recognoscit.
ipse creature seriure nos prohibet. Quẽ
ram putaret uide ergo quomodo xp̃m

Expanded text:
est, quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos. Lege sermonem Augustini in epistolam Joannis, ibi hoc reperies. Idem in libro De praedestinatione sanctorum: Ille, inquit, nos credere in Christum fecit qui nobis fecit in quem credimus Christum. Hoc itaque dicit Augustinus: Vis ergo adhuc plenius audquit, factum esse hominem; et ad hominem hoc esse referendum. Denique et alibi habes: Qui facest enim: Domine, refugium factus es nobis . Et paulo post: Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum ad causam refertur. Unde intelligimus illud quod de incarnatione Domini scriptum cipium viarum suarum, in opera sua ; id significare quod ad redimenda opera patris: Dominus Jesus ex virgine sit creatus. Idem in eodem: Paulus, inquit, prohibet me creaturae servire, et Christo admonet serviendum. Non ergo creatristi Jesu , et bonus servus, qui Dominum recognoscit. Ipse creaturae servire nos prohibet. Quemaram putaret? Vide ergo quomodo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tione alia. et uidet quoniam uoluntas dei
cterna est. et ita sentire bonũ est. Et qmħ̾
probit opus cius qd̾ nõ mutatur. et ordo u¬
niu̾sicatis idem ꝑseuerans. et adicit ip̃arõe.
quomamnichilnonum deo est. ut illuc tc̃
uel nũc amare incipiat. quod prius non no¬
u̾it. aut obluusti sicut homo dilectionis
antique ut inmemoriam nonueniat qd̾
prius ꝯgnitũ fuerat aut errarebonũ exsti¬
mans ꝙ malum est: ut diligat illud quod
non oportet. et po̾tea quasi penitens ⁊ mu¬
tanscor. et affectũ uanans: cum ceꝑit ags¬
cerc errort̾suũ: quia hec digna deo non sunt:
nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qͥ
sapiens est et bonusest. et ꝑfectus. Et non.
inuenitur meo mutabilitas ulli: cum õia
gñã mutabłitatis suierint inꝯsideratiõe ad¬
ducra. siue que incorporib inueniuntur.
siuc que spirituum naturam ꝯtingũt. Q
Mne enim corpus aut loco mutatur
aut forma.uit tp̃r. Et que for mutant.¬
antant. igm̃itum suscipiunt:. uit dimin¬

Expanded text:
tione alia; et videt quoniam voluntas Dei aeterna est; et ita sentire bonum est. Et quoniam hoc probat opus ejus quod non mutatur; et ordo universitatis idem perseverans. Et adjicit ipsa rationem, quoniam nihil novum Deo est ut illud tunc vel nunc amare incipiat quod prius non noverit; aut oblivisci sicut homo dilectionis antiquae, ut in memoriam non veniat quod prius cognitum fuerat; aut errare bonum existimans quod malum est, ut diligat illud quod non oportet; et postea, quasi poenitens et mutans cor et affectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qui sapiens est et bonus et perfectus; et non invenitur mutabilitas in eo ulla, cum omnia genera mutabilitatis fuerint in consideratione adducta; sive quae in corporibus inveniuntur, sive quae spirituum naturam contingunt. ra mutantur. Omne enim corpus aut loco mutatur, aut forma, aut tempore. Et quae forma mutantur: aut augmentum suscipiunt, aut dimin
Abbreviated transcription (Latin):
niam hec manifestt non in det᷑. Et nõ est
forͣ aliquid oĩo: nisi dispositio ꝑtiũ in to¬
to. et cum hec mutatur: quia ꝑtes lociun
mutant: inutatur forma intoto: quiadi¬
spositio ꝑtiũ mutatur que est forma totius
Et ita mucatio forme in toto ficri non pot̃.
sinc mutatieẽ loci inꝑtib. s nondicit᷑ muta¬
tio loci: nisi cum totum locum mutatr ꝯsi¬
stentibr ꝑtib intoto. Sic mutatio tp̃is se¬
quitur nuitationẽ loci ⁊ forme. ⁊ non ẽ un¬
quam sine ip̃is incorpore. quoniam scd̃mhas
solũ ordo mest et successio que tpc̃ uocatur.¬
... It̾m ꝯssderandũ est. quoniam ex hustri

Expanded text:
niam haec manifeste non videtur. Et non est forma aliquid omnino nisi dispositio partium in toto; et cum haec mutatur quia partes locum mutant mutatur forma in toto, quia dispositio partium mutatur quae est forma totius. Et ita mutatio formae in toto fieri non potest sine mutatione loci in partibus. Sed non dicitur mutatio loci nisi cum totum locum mutat consistentibus partibus in toto. Sic mutatio temporis sequitur mutationem loci et formae; et non est unquam sine ipsis in corpore. Quoniam secundum has solum ordo inest; et successio quae tempus vocatur. Item considerandum est quoniam ex his tri
Abbreviated transcription (Latin):
uult ipm̃ malũ: quia bonum non ẽ ipm̃
malũ. s nult bonum tm̃. ⁊ diligit ⁊ delec¬
tatur ineo quasi in suo. et amico et cogna¬
ne hus qui sunt ab ipõ. et que hñt simili¬
tudinem cum ipso. Itaq nult deus bonũ
et non uult deus malũ. et uult cẽ bonum.
et om̃e malũ non uult. et hoc totum sus¬
cipimus et aꝓprobamꝰ. adicimꝰ quia ue¬
rum est. hoc totum. qm̃ diligit qd̾ suum
nũ. Et non diligit nisi quod suũ est. ne¬
qr odit nisi quod sĩ non est. c totũ suũ
diligit. ⁊odit totum non suũ. Et ideo u¬
oluit bonum quod precepit. ⁊ non uolu¬
it malũ quod ꝓmisit quiasiũ fuit bonũ

Expanded text:
vult ipsum malum, quia bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; et diligit et delectatur in eo, quasi in suo cognato et amico et proxine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum non vult. Et hoc totum suscipimus et approbamus et dicimus: quod verum est hoc totum, quoniam diligit quod suum t non diligit nisi quod suum est, neque odit nisi quod suum non est; et totum suum diligit, et odit totum non suum. Et ideo voluit bonum quod praecepit, et non voluit malum quod permisit, quia suum sui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitur: uult deus malum: dicend̾
oĩo non est. quoniam non aꝓpbat illud ꝓ¬
rsus neq extimat bonũ. set ꝯtrariũ iudicit
sibi bono malũ. et a suo alienũ: et nõ desi¬
derat illud quasi ꝯueniens: et ꝯordiamh¬
abens cumco qd̾ ip̃e est. et cum eo qd̾ ab ipo
et cum eo qd̃ fibi sunile est s extrancũ. ⁊ lon

Expanded text:
malum dicendum omnino non est, quoniam non approbat illud prorsus, neque existimat bonum; sed contrarium judicat sibi bono malum, et a suo alienum, et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab ipso est, et cum eo quod simile
Abbreviated transcription (Latin):
neplacito eterno ita fuit ut esset. ut fcm̃
fieret quod ft̃m est. quoniamita bonũ
est esse: ut est. cũ aut̃ preceptũ uel ꝓ hi¬
bitum aliquid fuerit: nondum ꝯͣstat
ad huc quid de ipso diffinitũ sit iube¬
neplacito eterno: donet illud nr̃ effectus
ꝑmissicẽ: ut bonum est ẽẽ et beno pla¬
citũ quod futurũ est ante quam est. Prc¬
ceptum aut̃ et prohibitio uinuũt tm̃
quoniam ita est innoluntate iubẽtis
ut fiat siue non fiat. et demostrationẽ
faciũt. quia iustũ et piũ est. non aliud
credert illum cui fit: etiam si alrud ẽ in
illo: aquo fit. Et p̾cipit᷑ sepeut fiat qd̾
flturũ non ẽ. nec fiet. ⁊ prohĩbetur ut
inbeneplacito nisi hoc solum quod fiet.
quoniam bonũ est ita cẽ. ⁊ non. aliud
quam fiet sine operaticẽ d̾i qd̾ bonũ est.
luie ꝑmifsioẽ qd̾ malũ est. qd totũ esse

Expanded text:
neplacito aeterno ita fuit ut esset ut factumneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factumfieret quod factum est; quoniam bonum ita est esse, ut est. Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec illud rerum effectus permissione, ut bonum est esse et beneplacitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod ita est in voluntate jubentis ut fiat, sive non fiat. Et demonstrationem faciunt quod justum est et pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut in beneplacito nisi hoc solum ut sit quod fiet; quoniam bonum est ita esse et non aliud quam fiet sive operatione Dei quod bonum est, sive permissione quod malum est; quod totum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Dnenim sicut operatio cius. ⁊ ꝑmis¬
sio eius ꝑ omĩa tenduntur. quia sine
hus nonfitaliquid: sic et preceptũ eius
et prohibitio euus: s ad ratiõalem creato¬
rẽ duiguntur hec duo tm̃: que sola capax
est. preceptiet prohibitionis cauta ẜ in¬
sitam rationẽ ad utrũq. Itaq signa sũt
ex ꝑte hec: que nõ ꝑtinent ad oĩa. neq u¬
niuersalit suminam uoluntatẽ. et que
mea sunt omĩa educunt ad manifestati¬
onc̃ sicut oꝑatio: et ꝑmissio. set ea tm̃q̃
ad ip̃os spectant: quib fũt hec fiunt.
hoc est preceptũ et pro hibitio: signifi¬
cant quoniam funt in summa uolũ¬
tate. et inbeneplacito eterno. Neq siłia
signa sunt hec quemad̾m operatio. et ꝑ¬
missio euis certa est. et uera signa benepla
bitio. nonoĩo certũ faciũt. quid sit inbe¬
neplacito et̾no. donec operatioẽ uel ꝓmis¬
sicẽ probetur cũ st̃m fuerit. Tunc enm
certum est. cum hec fecerit deus siue ꝑmi¬
ẜit utfiat. et stm̃ fuerit: quonian inbe¬

Expanded text:
enim sicut operatio ejus et permissio ejus, per omnia tenduntur, quia sine illis non fit aliquid, sic et praeceptum ejus et prohibitio ejus. Sed ad rationalem creaturam diriguntur hic duo tantum, quae sola capax est praecepti et prohibitionis cauta secundum insitam rationem ad utrumque. Itaque signa sunt ex parte haec quae non pertinent ad omnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et permissio; sed ea tantum quae ad ipsos spectant quibus fiunt haec, hoc est praeceptum et prohibitio significant, quoniam haec sunt in summa voluntate et beneplacito aeterno. Neque similia signa sunt haec, quemadmodum operatio et permissio ejus certa sunt et vera signa beneplacbitio, non omnino certum faciunt quid sit in beneplacito aeterno, donec operatione vel permissione probetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in be
Abbreviated transcription (Latin):
esse. et ita futurũ fuit priusquã fuit: ⁊ be¬
neplacitum quia bonũ fuit ita esse. ⁊ alit̾
ecipiat quod nolit fien ꝑmittat
Aliquestioẽ contamur et ducim᷑ in
ambiguum. ut non ficile audeamꝰ
hoc uel hoc aliquid affirmare. qr deus fie
lius approbamꝰ. quia uoluit magis qd̾¬
p̃cepit bonũ. quam malum quod ꝑmi¬
sit. cum tñ qd̾ pretepit ftm̃ non sit bonũ.
Siuero dicitur: Deus uult malum: graue
ẽ anditu. c non facile recipit hoc pia mẽs:
de bono quia malum nult. Nidetur enim
hoc solũdici cum dicitur. densuult ma¬
lũ quia bonus malum diligit et appbat ꝙ
prauĩm est. etamicam sibi reputat inq¬
tatem. et gaudet quasi de ꝯsimili ⁊ bonu
putat quod malumest. et ideorefutat hoc r̃nͦ
pia. non quia quod dicitur non bene dicr᷑.
uelit ut mala sinit. qr hoc bonum est.
Oncium hoc solumdicitur. s in eo qd̾
d̾r: aliud intelligitur quod nondicr᷑.¬

Expanded text:
esse, et ita futurum fuit priusquam fuit et beesse, et ita futurum fuit priusquam fuit et beneplacitum, quia bonum fuit ita esse, et aliter el quod quae nolit fieri permittat. Tali quaestione coarctamur et ducimur in ambignum, ut non facile audeamus hoc vel hoc aliquid affirmare, vel quod Deulius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit, cum tamen quod praecipit factum non sit bonum, Si vero dicitur: Deus vult malum, grave est auditu et non facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet quasi de consimili et bonum putat quod malum est; et ideo refutat hoc mens pia; non quia quod dicitur non bene dicitur,  mala, quamvis velit ut mala sint, quia hoc bonum est. Non enim hoc solum dicitur sed in eo quod dicitur aliquid intelligitur quod non dic
Abbreviated transcription (Latin):
deus qd noluit. uel qr̃ stm̃ non est qd̾ uolu¬
it.Si uero u̾itas in precepto est: iudetur
oĩo uoluisse quod uissit. Et si om̃ipotẽtia
est inbeneplacito: uidetur ẽẽ factũ quod
uoluit. Non estaũt fcm̃ quodussit: et ftm̃
est quod prohibuit. Quid ergo ꝯsequitur
ad hec: nisieum uel noluisse id qd̾ p̾cepit.
uelnon potuisse quod ud̃luit: Quod en
stm̃ est ab eo ftm̃est. et si stm non est. tsi ꝑ
missumest. Et sistm̃ est. uoluntarie fcm̃ẽ.
Et si ꝑmissum est. uoluntarie ꝑmifsũ est
quia neq ad faciendum otra uoluntate
fuam ꝯpelli potuit: neq ad ꝑmittendu
sine uoluntate cogi. Igitur qd̾ ftm est: uo¬
luntate eiusfc̃m est. etiam si pp̃ uoluntatẽ
eius fc̃m non est. qm̃ alia factum est. uo¬
luntate. que uolũtati eius amica non ẽ
bamen oĩo uoluit quod fcm̃ est qm̃ bo¬
num est sic ftm̃ esse. ut ftm̃ est. et sic esse
ut est. Quare ergo precepit ut alit̾ efset
et ꝓhibuit ne sic esset. cum bonu siĩta

Expanded text:
luit, vel quare factum non est quod voluit. Si enim veritas est in praecepto, videtur omnino voluisse quod jussit; et si omnipotentia est in beneplacito, videtur factum esse quod voluit. Non est autem factum quod jussit, et factum est quod prohibuit. Quid ergo consequitur ad haec nisi vel noluisse id quod praecepit, vel non potuisse quod voluit? Quod enim factum est ab eo factum est, et si factum non est tamen permissum est, et si factum estet si permissum est voluntarie permissum est; quia neque ad faciendum contra voluntatem suam compelli potuit, neque ad permittendum sine voluntate cogi. Igitur quod factum est voluntate ejus factum est, etiam si propter voluntatem ejus factum non est; quoniam alia factum est voluntate, quae voluntati ejus amica non est. Tamen omnino voluit quod factum est quoniam bonum est sic esse factum ut factum est; et sic esse, ut est. Quare ergo praecepit ut aliter esset et prohibuit ne sic esset, cum bonum sit ita
Abbreviated transcription (Latin):
iuens ꝙͣ sit inbeneplacito suo.
Tudentur precepta dei fallatie õbno¬
ria. ⁊ mentin dei̾utate cum aliud signi¬
fic̾ant de uolũtate eius. et affirmant nob̾
aliena quedam et extranca. et que ꝯducta

Expanded text:
uens quam sit in beneplacito suo. Videntur autem praecepta Dei fallaciae obnoxia, et mentiri de veritate, cum aliud significant de voluntate ejus, et affirmant nobis aliena quaedam et extranea; et quae conducta
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est. Et non respondet preceptũ cius
et prohibitio eius bñplatito cus: sicut opõ
ciuset ꝑmissio eius. s ꝓcedũt ex adu̾so. et
dissimilit̾ ordinant᷑. et non ꝯsentiũt ali¬
quotins: scd̾m id quod futurũ est ⁊ fiet.

Expanded text:
praeceptum ejus et prohibitio ejus beneplacito ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus; sed procedunt ex adverso et dissimiliter ordinantur, et non consentiunt aliquoties secundum id quod futurum est, et fiet.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de suo. et amicũ sibi. ⁊ suo. Et dilexit suum
et approbauit. et ꝯupunt. ad se. ⁊amauit ĩ
se. desideno eterño. Et malũ qd̾ suum non
fuit. in se nondilerit. neꝙ ad se ꝯcupunt.

Expanded text:
 de suo, et amicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum quod suum non fuit in se non dilexit, neque ad se con
Abbreviated transcription (Latin):
mulcitudo gentiũ introiuit. iam nũc ⁊̃ in
hiis qui a fidelib gen̾antur ꝑuuł eadem
ꝓuida dispensatione sacram̃to salutis in¬
terim carere ñ uult. ne forte ip̃a dilectõe
a salute alieni fierent. si nõ ꝑcepto sacͤmẽto
salutis subito ab hac uita exirent. Congͣe
ergo ꝓuisa est ⁊ ilł medicina salutis. ut in
sacramento fidei baptizarencur. ⁊ ꝑ alt̾ius
fidem deo reconciliarentur. quos ꝑ alt̾ius
pct̃m alienacos constat esse a deo. Institu¬
tum est itaq ad ħ nouũ sacram̃tum ad ca

Expanded text:
multitudo gentium introivit jam nunc etiam in multitudo gentium introivit jam nunc etiam in iis qui a fidelibus generantur parvulis; eadem provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramento fidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
ane. in qua eos saluos fieri ⁊ sacramentũ
salutis susciꝑe o. sicut scriptũ est. Ite do
postea baptizate. Docete ad instructõnẽ
baptizate ad emundacõnem. Docece ad
fidem. baptizate ad peccatoꝵ remissionẽ
Ides docete quia qui credid̾it᷑ ideo baptiza¬
te qr qui baptizatus fu̾it saluus erit. Hec
igitur forma catezizacõis a pͥmis temꝑib
xpĩane fidei instituta est. Que cunc quid̃
necessario seruabatur. qñ adultis ⁊ intel
ligenciam habentib pͥusqͣm ad bapt̃i sa¬
cram̃tum acred̾e̾nt regła fidei xpĩane nũ¬
ciabatur ut uł sponte fidei acquiescentes
digni regeneratione spãli iudicarentur.
uel credere nolentes m̾ico a ꝑceptione sa¬
cramenti dei uelud indigni repellentur
Ad obtinendã quippe salutem idcuto ar
bitrium hominis consulend̾. qm̃ opus
salutis uoluntariũ esse o. ꝙ hoc quidem
apͥncipio sic fcm est. postqͣm aut̃ ad fidẽ

Expanded text:
tianae, in qua eos salvos fieri et sacramentum tianae, in qua eos salvos fieri et sacramentum salutis suscipere oportet, sicut scriptum est: Ite, dopostea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit . Haec igitur forma catechizationis a primis temporibus Christianae fidei instituta est. Quae tunc quidem necessario servabatur quaigentiam habentibus priusquam ad baptismi sacramentum accederent, regula fidei Christianae nuntiabatur, ut vel sponte fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis voluntarium esse oportet. Et hoc quidem a principio sic factum est. Postquam autem ad fidem