comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bateratores instn ⁊ obmutescãt suꝑbi si pũt/ cũ uedũ insignes uiros lac
profũdissimos ĩ suis poematib sẜͥ apposuisse semꝑ credẽdũ sit s eciã
nillã ẽẽ usꝙͣ tã deliũtẽ auiculã. circa focũ domestici laris. unatũ uigilã¬
tib yberins noctib. fabellas orti seu fatarũ ul lamimarũe al huiq eo
quib sepissime ĩuẽta cõficiũt fingẽtẽ atq recitãtẽ q̃ sus p̾cextu rela
des ludere. aut saltẽ fortune uires oñdere ¶R ob meditacionis cõmo¬
dũ solitudines incoluere poete.
ixi hos obstrepentes. insuꝑ dit̾e poetas rura. mõtes. ⁊ siluas
incolere eo ꝙ aut urbaĩtate ⁊ morib nõ ualeãt O. Ignauũ ho ͬ
genꝰ. nõ adu̾tũt furore ꝑtiti. qr dũ uolũt bitatẽ flõ aꝓpbare suffragio
se mẽdaces faciãt. Ego ãt. poetas uura ⁊ siluas ⁊ mõtes colere nõ soͫ
cõfiteor. qͥnymo insupĩ dixissent ego dict̃ã erã ⁊ forte iã dixi. Sane

Expanded text:
ateratores inscii, et omutescant superbi, si possunt, cum ne dum insignes viros, lactprofundissimos in suis poematibus sensus apposuisse semper credendum sit, sed etiam nullam esse usquam tam delirantem aniculam, circa foculum domestici laris una cum vigilantibus ybernis noctibus fabellas Orci, seu Fatarum, vel Lammiarum, et huiusmodi, ex quibus sepissime inventa conficiunt, fingentem atque recitantem, que sub pretextu relatorum es ludere, aut saltem fortune vires ostendere. CAP. XI Ob meditationis comodum solitudines incoluere poete. Dixi hos obstrepentes insuper dicere poetas rura, montes, et silvas incolere, eo quod urbanitate et moribus non valerent. O ignavum hominum genus, non advertunt furore perciti, quia, dum volunt veritatem falso approbare suffragio, se mendaces faciant! Ego autem poetas rura, silvas, et montes colere non solum confiteor, quin imo, nisi ipsi dixissent, ego dicturus eram et forte iam dixi!, sane
Abbreviated transcription (Latin):
dõs cũ constet u̾itate c̾tissima. unũ tm̃ ẽẽ deũ rillũ u ͫ. atq oĩpotẽtẽ
addẽtes uirgillũ latinorũ poetarũ pͥncipẽ. recitasse didonis hysto 
docohuic rũdisse satis. dũ quid sit fabula. quot fabulaꝵ spẽs. ⁊ qͥb bsł
poete sunit ⁊ propt̾ quid satis late destpsi. s ĩ hãc mat̾iam it̾m redeũd ẽ
qua dicim̃ ẽẽ mendaces/ Cuiꝰ diffĩcoĩs intẽtũ. si equo aĩs prospͣtẽt
poetici noĩs hostes re dargucõe hãc qua mẽdaces asserũt ẽẽ poetas
lirib carere cognoscent cũ poetarũ ficciones nulli adheant spẽrũ
poteꝰ hysto  ꝙͣ fabulã diximꝰ. sit u̾ctati silina antiquissimo om̃i na¬
cionũ consensu. a labe mendacii ĩmunit ẽ.cũ sit cõsuetudĩe ueteri
concessũ. ea quis uti posse rõe exempli ĩ quo simplex nõ exquiuitur

Expanded text:
deos, cum constet veritate certissima unum tantum esse et illum verum atque omnipotentem, deos, cum constet veritate certissima unum tantum esse et illum verum atque omnipotentem, addentes Virgilium, Latinorum poetarum principem, recitasse Dydonis hystorialoco huic respondisse satis, dum, quid sit fabula, quot fabularum species, et quibus usi poete sint, et propter quid, satis late descripsi. Sed si in hanc materiam iterum redeundum est, qua dicimur esse mendaces. Cuius diffinitionis intentum si equo animo prospectent poetici nominis hostes, redargutionem hanc, qua mendaces asserunt esse poetas, viribus carere cognoscent, cum poetarum fictiones nulli adhereant specierum potius hystoriam quam fabulam diximus, sit veritati simillima, antiquissimo omnium nationum consensu a labe mendacii inmunis est, cum sit consuetudine veteri concessum ea quis uti posse ratione exempli, in quo simplex non exquiritur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poetas redarguãt nͨ aduersꝰ eos friuolis insistant latratib. aqͣb
secũ optime actũ ẽ pͥmo eñ ĩ hom̃e. ne foustra fatigent Ignari. ab ip̃ã
mi fatigato incedẽtes paciãt᷑ cũ rubore repulsam. Et ut it̾ũ dixerĩ. bo¬
lentib intellig̾e. ⁊ nexꝰ ãbignos euadere legẽdũ. insistendũ. uigilandũ.
atq int̾rogandũ. ⁊ oĩ mõ p̾mẽde cerebri uires. ⁊ si nõ una bia p̃t quis ꝑue¬
nre quo cupit intret alt̾am. ⁊ si obstent obices. arripiat aliã. donet ba
liture suit uires. lucidũ illi appareat quod pͥmo bidebat᷑ obsturũ. Scm̃
eĩ canib dare. dĩo ꝓhibenĩ monctu. ⁊ hoc eod̃ añ portos proit̾e marga¬
ritas ¶ Rͣ. poetas nõ ẽẽ mẽdates.
endaces pret̾ea insultãtes hni dicũt oẽ poetas ⁊ hũc locũ conã
ualidis si possint firmare roĩb. aientes quod sepe dcm̃ ẽ eos in

Expanded text:
non poetas redarguant, nec adversus eos frivolis insistant latratibus, a quibus non poetas redarguant, nec adversus eos frivolis insistant latratibus, a quibus secum optime actum est. Primo enim in limine, ne frustra fatigent ignari, ab ipsa e ingenii fatigato incedentes, patiantur cum rubore repulsam. Et ut iterum dixerim, volentibus intelligere et nexus ambiguos enodare legendum est, insistendum vigilandumque, atque interrogandum, et omni modo premende cerebri vires! Et si non una via potest quis pervenire, quo cupit, intret alteram, et, si obstent obices, arripiat aliam, donec, si valiture sint vires, lucidum illi appareat, quod primo videbatur obscurum. Sanctum enim canibus dare divino prohibemur monitu, et hoc eodem ante porcos proicere margaritas. CAP. XIII Poetas non esse mendaces. Mendaces preterea insultantes hi dicunt esse poetas, et hunc locum conantur validis, si possint, firmare rationibus, aientes, quod sepe dictum est, eos in
Abbreviated transcription (Latin):
uulgaria atq domestira q̃ sint ⁊̃ ꝑeg̾na. S quid talib insto paucice¬
b dixisse poterã. agant ut exuto ueteri. nouũ atq gn̾o sũ ingeniũ
duant ⁊ quod eis ñs uidet᷑ obsturũ. tc̃ familiare uidebit᷑ et aꝑptũ¬
net indigestam inteꝰ sui grossiciẽ. palliare se credãt p̾stoꝵ oratoꝵ
p̾cepto. cuiꝰ nõ dubitẽ semꝑ meniores fuisse poetas. s adu̾tanit qrõ
ꝑorando. alit᷑ ꝙͣ fingendo. berborũ ordo procedat ⁊ ficciones ĩ figẽt
arbitrio relictas fõre. tanꝙͣ opus alteriꝰ spẽi. in quib sũmoꝑe apoe¬
tis seruat᷑ stili magestas ⁊ eꝰd dignitas retinet᷑. ut ait ꝯͣ medicũ
⁊ le ĩuectiuarũ tercio francisca petrarcha. Net ut ip̃i arbatrari bident᷑.cupe
francscus testat᷑ ¶ Quid multa. si hiis obtusũ ingeniũ ẽ. ĩherciã suã

Expanded text:
vulgaria atque domestica que sint etiam peregrina! Sed quid talibus insto? Pauciorvulgaria atque domestica que sint etiam peregrina! Sed quid talibus insto? Paucioribus dixisse poteram: agant, ut, exuto veteri, novum atque generosum ingenium induant, et quod eis nunc videtur obscurum, tunc familiare videbitse credant priscorum oratorum precepto, cuius non dubitem semper memores fuisse poetas, sed advertant, quoniam perorando aliter quam fingendo verborum ordo procedat, et fictiones in fingentis arbitrio relictas fore tanquam opus alterius speciei. In quibus summopere a poetis servatur stili maiestas, et eiusdem dignitas retinetur, ut ait Contra medicum libro invectivarum III Franciscus Petrarca. Nec, ut ipsi arbitrari videntdem, ubi supra, Franciscus testatur. Quid multa? Si his obtusum ingenium est, inertiam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
positũ ẽiut multos inteꝰ generet ⁊ diciores discedãt hõĩes qͥ clai¬
dis. ego pro obst̾itatib ꝓoematũ intelligi uelim. Dico eũ st̾be̾ suꝑ
p̃s ͦ. cplbi ͦ sic ꝑuersũ n ͨ hic ẽ. obscurũ ãt aliquid ẽ nõ ut t̃ neget᷑
s exterceat accepturũ rtͣ Et ne ãpliori utar satrorũ ho ͫ crocãhot
actestacõe. nolo fastidiũ dicãt hn audire. qm̃ id uelim de obst̾itatib
lulũ fronte. uolo cõside̾nt obsistentes ꝙͣtomagis de hiis sentiẽd sit
nib senciũt᷑ d. forsan ueluit duoiciẽ textꝰ. fig̾as dicionũ aut or̃orã
colores. ⁊ ꝑeg̾norũ bocabulorũ incoginitã a se pulc̃tu ͤ dãpnasse ⁊hĩt
poetas obscuros dixisse quid ad dicã nõ hẽo. in ut gramatitales iterĩ
scolas repetant pedagogi ferulã subeant. studeãt. disc̃ãtq quid ue¬
terũ aut̃te. cc̃ talia poetis licẽcie dutũ. scrupulosiꝰq scoutent᷑ p̾ter

Expanded text:
positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, qui claudis, ego pro obscuritatibus poematum intelligi velim, dico eum scribere super Psalmo CxlVI sic: Perversum nichil hic est, obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum etc. Et, ne ampliori utar sacrorum hominum circa hoc attestatione, nolo fastidium ducant hi audire, quoniam idem velim de obscuritatibus lulum fronte, volo considerent obsistentes, quanto magis de his sentiendum sit, as dictionum, aut orationum colores, et peregrinorum vocabulorum incognitam a se pulchritudinem damnasse, et hinc poetas obscuros dixisse, quid aliud dicam, non habeo, nisi ut gramaticales iterum scolas repetant, pedagogi ferulam subeant, studeant discantque, quid veterum autoritate circa talia poetis licentie datum, scrupulosiusque scrutentur, preter
Abbreviated transcription (Latin):
aliã p̾ter didonẽ q̃ rsi nõ tõ młta tñ post secuia. loca illa ĩcoluisse
creditũ ẽ. cõꝑiẽs didonẽ tanꝙͣ si iã ueniss eꝰ hospitã facit r ut legiꝰ
eius iussu sua suoꝵq infortuma recitauet ¶ Scdõ quod sus belamẽto
iã nõnillas oñdiss. uolens demonstrare quiꝰ ex taĩs ab appetitu contu¬
piscibili ĩlasciuiã rapiami. introducit didonẽ. genositate sangiũs

Expanded text:
 que, et si non tunc, multa tamen post secula loca illa incoluisse creditum est, comperiens, Dydonem, tanquam si iam venisset, eius hospitam fecit, et, ut legimus, eius iussu sua suorumque infortunia recitavit. Secundo, quod sub velamento iam non nullas ostendisset, volens demonstrare, quibus ex causis ab appetitu concupiscibili in lasciviam rapiamur, introducit Dydonem generositate
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑficie ficcõnũ. ⁊ si aufferat᷑ eis bagandi ꝑ om̃e fictõis genus
sitencia ieoꝵ offiꝰ oyñoresoluet᷑ in nnchilũ. quid plura. si oĩa q̃ dtã
sunt. m aprobatõe meritã deiãat᷑. quod fieri posse non arbitror
nõ iure tñ dr̃ homicida. Sic nec miles agrorũ hostiũ populator dicit᷑¬
Sr p̾do nec iur̾ consultꝰ ⁊̃. si mĩꝰ equũ chiẽtulo p̾stet cõsiliũ. dũ mõ
aiur lunite nõ sẽparet᷑. falsiditi nomẽ m̾ebit᷑ Sic ⁊ poeta ꝙͣtũcũq

Expanded text:
si auferatur eis vagandi per omne fictionis genus licentia, eorum officium omnino resolvetur in nichilum. Quid plura? Si omnia, que dicta sunt in reprobationem meritam deiciantur, quod fieri posse non arbitror, non iure tamen dicitur homicida; sic nec miles, agrorum hostium populator, dicitur predo; nec iuris consultus, etiam si minus equum clientulo prestet consilium, dum modo a iuris limite non
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑta tand̃ faciãt cariora quod longe mag̃ sarctũ fecisse sp̃m̃. unꝰ¬
quisq cui sana mẽs ẽ. d pro certi ͦ arbitrari. quod augꝰ ĩ l ͦ cele¬

Expanded text:
comperta tandem faciant cariora. Quod longe magis Sanctum fecisse Spiritum unucomperta tandem faciant cariora. Quod longe magis Sanctum fecisse Spiritum unusquisque, cui sana mens est, debet pro certissimo arbitrari. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
inficior b ͫ nõ ob id ut istibolũt iure dãpnãda. cũ inter alia poete offitia
sit nõ eusterare fictionib palliata qͥnymo si ĩ ꝓpatulo sunt poĩta me¬
moratu ⁊ ueneracõe digna ne bilescant familiariͭ ͤ minia. ꝙͣta pñt ĩ du¬
stria teg̾e. ⁊ ab oculis torpenciũ aufferre. Et si qued ad eos spectat fecere
solertes nõ execrãdi. s cõmẽdandi pociꝰ poete uemient ⁊ iõ ut iã dictũ ẽ
fateor illos nõ nũꝙͣ obsturos ẽẽ. s extritable̾s sꝑ. si sanꝰ ad eos accesserit
inteꝰ.uͫ ueor hus querulis noctue oculos ẽẽ potiꝰ ꝙͣ hũanos. Nec sit q̃ exi¬
stumet apoetis uitates fictoĩb ĩuidia conditas aut ut uelit oĩo abscon¬
ditorũ sensũ negare lectorib. aut ut artificiosiores appareãt. s ut que
appoĩta biluissent labore ingemioꝵ q̃stta ac diuersimode intellecta

Expanded text:
inficior. Verum non ob id, ut isti volunt, iure damnanda, cum inter alia poete officia inficior. Verum non ob id, ut isti volunt, iure damnanda, cum inter alia poete officia sit non eviscerare fictionibus palliata, quin imo, si in propatulo posita sint memoratu et veneratione digna, ne vilescant familiaritate nimia, quanta possunt industria, tegere et ab oculis torpentium auferre. Et si, quod ad eos spectat, fecere solertes, non execrandi, sed conmendandi potius poete venient. Et ideo, ut iam dictum est, fateor illos non nunquam obscuros esse, sed extricabiles semper, si sanus ad eos accesserit intellectus; verum reor his querulis noctue oculos esse potius quam humanos. Nec sit quis existimet a poetis veritates fictionibus invidia conditas, aut ut velint omnino absconditorum sensum negare lectoribus, aut ut artificiosiores appareant, sed ut, que apposita viluissent, labore ingeniorum quesita et diversimode intellecta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eybuit confiteri se ysaie pͥuͫ intellig̾e nequiuisse nõ os
scupitates solis poemiatib inst̃ quid gͦ. nõ incusant phõs ut poetas. qd
plicuisse smnãs qͣi nõ uerũ oĩ sublimis ip̃e sit artifex non dubitẽ qͥn
luĩt qr eos cernũt deffonsore carentes. existimãtes p̾t̾ea nullũ ili
culpanifore. ubi confeft̃ĩ pena nõ sequit᷑. debuerãt hn bidisse. nõ
nulla obscura bideri. cũ clarissim a sunt intuẽtis uicio lusto quid̃
Learũ abditũ penetrare. ut ĩ solis glõlo añꝙͣ eũ possint ꝯtingere
nõ nũꝙͣ ꝑspicatissĩ retũ dũt oculi. Quedã u̾o ⁊ si nata sui forsã
sunt lucida. tãto sr̃ figenciũ palliata artificio. ut egre eciã quis possit ĩge¬
nio. uerũ ex illis excerpere sensũ. ut ꝑsepe inter nubila conditũ solis pre¬
grande corpus ⁊̃ doctissum queãt astrologi. qua celi uaget᷑ in ꝑte ⁊ cõpre¬
hẽdere pũctaliter oclõꝵ intuitu. ⁊ ex hiis ẽẽ nõ nũꝙͣ. uatũ poemata non

Expanded text:
n erubuit confiteri, se Ysaye principium intelligere nequivisse. Non ergo obscuritates solis poematibus insunt. Quid ergo non incusant phylosophos ut poetas? Quiplicuisse sententias? Quasi non rerum omnium sublimis ipse sit artifex! Non dubitem, quin liunt, quia eos cernunt defensore carentes, existimantes preterea nullam ibi culpam fore, ubi confestim pena non sequitur. Debuerant hi vidisse, non nulla obscura videri, cum clarissima sint, intuentis vicio lusco quidem in earum abditum penetrare, uti in solis globo, antequam eum possint contingere, non nunquam perspicacissimi retunduntur oculi. Quedam vero, et si natura sui forsan sint lucida, tanto sunt fingentium artificio palliata, ut egre etiam quis possit ingenio verum ex illis excerpere sensum, ut persepe inter nubila conditum solis pregrande corpus etiam doctissimi queant astrologi, qua celi vagetur in parte, comprehendere punctaliter oculorum intuitu. Et ex his esse non nunquam vatum poemata non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aureas ꝑhialas. candelabra ⁊ aurea q̃cũqz uasa. ⁊ ex prudẽciorib at
nobiliorib pplĩ. hoĩes quos dix̾e pꝰea sacerdotes. eosq in sacris confi¬
ciendis. nõ uulgarib qͥnymo pciosissimis bestib ⁊ thiaris atq ai
fices deitati exhibere sacra uoluerũt u̾ba cõpoi. ꝑ q̃ ipus dectatis lau¬
des ⁊ maglia mõstrarẽt᷑ ⁊ ppłi uota expͥmerent᷑. ⁊ p̾ces ẜm opportiũ
cũ uillico. aut seruulo. seu contubernali amico loquereris. Sĩntatem
alloqui. uoluere prudentiores. ut exquisita loquedi moꝰ ĩuenret᷑.
quẽ eroto enta sdli. saẽdo tib coami seoe. ex quis asiqui. pauti tñ quos int̃ fuisse¬

Expanded text:
et aureas fialas, candelabra et aurea quecunque vasa; et ex prudentioribus atque et aureas fialas, candelabra et aurea quecunque vasa; et ex prudentioribus atque nobilioribus populi homines, quos dixere postea sacerdotes, eosque in sacris conficiendis non vulgaribus, quin imo preciosissimis vestibus et thyaris atque lituis fices deitate exhibere sacra, voluerunt verba componi, per que ipsius deitatis laudes et magnalia monstrarentur, et pocum villico, aut servulo, seu contubernali amico loquereris, divinitatem alloqui, voluere prudentiores, ut exquisitus loquendi modus inveniretur, quem excogitandum sacerdotibus conmisere. Ex quibus aliqui, pauci t
Abbreviated transcription (Latin):
tis birib affirinat leonciꝰ. in quã creduli ͭ ͤ r ego paululũ trahor. me¬
mor aliqñ ab inclito preceptore meo audiuisse. penes grecos p̾stos tale
huit fuisse pͥn. nã cũ pͥmo iut̾ rudes adhuc hoies. nõnulli celsioris ĩ¬
genii cepissent nate parentis. oꝑa admirari. ⁊ inde ꝑ meditacões sur¬
sum intrare credulitatẽ. aliquẽ bnũ ẽẽ. cuiꝰ oꝑe ⁊ imꝑio guberuẽt᷑ ⁊ ordi¬
narent᷑ cũcta q̃ cernerẽt ⁊ eũ unũ uocauere deũ. Deinde existimãts
eũ nõ nũꝙͣ terrã incolere. arbitrati sc̃m fore ut dur̾titula suo noi dica¬
ta. ueniens inueĩret. eisacras edes erexere. ⁊ sũptu ꝑmaximo cõstru¬
uere. quas nos templa dicimꝰ hodie. Inde ⁊ cũ erga se ꝓpiciũ facerent
quosd honores p̾cipuos excogitauerũt. illi statictis temꝑib fiendos

Expanded text:
tis viribus affirmat Leontius. In quam credulitatem et ego paululum trahor, metis viribus affirmat Leontius. In quam credulitatem et ego paululum trahor, memor aliquando ab inclito preceptore meo audisse penes priscos Grecos tale huic fuisse principium. Nam cum primo inter rudes adhuc homines non nulli celsioris ingenii cepissent nature parentis opera admirari et inde per meditationes sensim intrare credulitatem, aliquem unum esse, cuius opere et imperio gubernarentur et ordinarentur cunctaque cernerent, et eum unum vocavere deum; deinde extimantes eum non nunquam terras incolere, arbitrati sanctum fore, ut diverticula suo nomini dicata veniens inveniret, ei sacras edes erexere et sumptu permaximo construxere, quas nos templa dicimus hodie. Inde, ut eum erga se propitium facerent, quosdam honores precipuos excogitaverunt, illi statutis temporibus fiendos,
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã hãt babiloniis largiri uolentib quos int̾ uenetus puteolauꝰ ep̃s hy¬
storiarũ inuestigator ꝑ maximꝰ erat assere consuetꝰ. dicacitate prolyoa.
poesim moyse longe antiqͥorẽ. ut puta nembroth temꝑib ortã. dicebat eĩ
eũ pͥ ydolatrie iuuẽtorẽ. eo ꝙ cũ ignẽ mortalib accomodũ uidiss ac ex
motib eꝰ atq mm̃acoĩb bariis. fut᷑a qued̃ cognosc̃et eũ deũ fõre firma¬
bat. ⁊ ob id loco dĩ nõ so ͫ coluit, caldeisqz suasit uͫ illi templa ꝯstruxit.
sacerdotes ordĩauit. ⁊ p̾caciones ⁊̃ adiueit quib ĩ p̾cacoĩb ostẽdelut
eũ ex quisito usũ eloquio. qd possibile ẽ. esto unde sũpẜit nõ explicaret
cile credã apud barbaras ⁊ adeo iumanes nacões. orginẽ huisse arti¬
ficiũtã sublime. Greti insuꝑ apud se exortã poetitã antumãt ut to¬

Expanded text:
gloriam hanc Babiloniis largiri volentes. Quos inter Venetus, Puteolanus episcopus, hygloriam hanc Babiloniis largiri volentes. Quos inter Venetus, Puteolanus episcopus, hystoriarum investigator permaximus, erat asserere consuetus dicacitate prolixa, poesim Moyse longe antiquiorem, ut puta Nembroth temporibus ortam; dicebat enim eum primum ydolatrie inventorem, eo quod cum ignem mortalibus accommodum vidisset, ac ex motibus eius atque murmurationibus variis futura quedam cognosceret, eum deum fore firmabat, et ob id loco dei non solum coluit Caldeisque suasit, verum illi templa construxit, sacerdotes ordinavit, et precationes etiam adinvenit. Quibus in precationibus ostendebat eum exquisito usum eloquio, quod possibile est, esto, unde sumpserit, non explicaret cile credam apud barbaras et adeo inmanes nationes originem habuisse artificium tam sublime. Greci insuper apud se exortam poeticam autumant, ut to
Abbreviated transcription (Latin):
natos orbe hoĩes. deo sacrificassel . ⁊ anoe undis cathatlisim cessantib. eo
archam exeũte. dõ sacrũ fuisse confectũ. p̾t̾ea r ab abrahã suꝑatis hostibus
dũ melchisedech sac̾doti. uniũ obtulit atq panẽ. Sane cũ ex hus qd q̃rit᷑.
non sumat᷑ dato baticinãtes pociꝰ. ꝙͣ probãtes asserãt. mĩme arbitrandũ.
sacra h absq blla u̾borũ prolacõe cõfecta. sb̃uigĩt a moyse cũ suco pede una
cũ populo israel rubrũ suꝑass mare. integre ꝑactũ. cũ legamiꝰ eũ sacra. et
sacerdotes. ⁊ tabernaculũ ad instar futuri templi erectũ. ⁊ orõnes qͥꝰ placa¬
ret᷑ dĩnitas inueĩsse. Quib inspectis bidebit᷑. nõ añ moysis ducis ssulitarũ tp̃s
poesim apud hebreos hũisse pͥnciͫ. qui quid̃ aͣ finẽ uite marathii regis siciomorũ
qui diem obint ãno mũdi .iiĩ. de lyxx. ppliũ eduoit ⁊ sacra confecit ¶ Sũt ⁊i

Expanded text:
natos homines, deo sacrificasse; sic et a Noe, undis cataclismi cessantibus, eo arcam exeunte, deo sacrum fuisse confectum; preterea et ab Abraham, superatis hostibus, dum Melcisedech sacerdoti vinum obtulit atque panem. Sane cum ex his quod queritur non summatur, dato vaticinantes potius quam probantes asserant minime arbitrandum sacra hec absque ulla verborum prolatione confecta, subiungunt a Moyse, cum sicco pede una cum populo Israel Rubrum superasset mare integre peractum, cum legamus eum sacra et sacerdotes et tabernaculum, ad instar futuri templi erectum, et orationes, quibus placaretur divinitas, invenisse. Quibus inspectis videbitur non ante Moysis, ducis Israelitarum, tempus poesim apud Hebreos habuisse principium. Qui quidem circa finem vite Marathii, regis Sycionorum, qui diem obiit anno mundi III dc lxxx, populum eduxit et sacra confecit. Sunt et alii
Abbreviated transcription (Latin):
gemiitibqz ĩ mortẽ usq amplificat/ ea delcãcõe qua passionib Implucte delet¬
tant᷑. Ex quib satis pũt quod ignorabãt bidere poetis infestr boetiũ se
dũ musas ⁊ meretriculas scenicas uocctabat de theatrali musarũ sp̃e intel¬
lexisse. quod aꝑtissime comectores hñ uidisse potuissent. si quod pꝰ pauta a phĩa¬

Expanded text:
gemitibusque in mortem usque amplificat ea delectatione, qua passionibus impliciti delecgemitibusque in mortem usque amplificat ea delectatione, qua passionibus impliciti delectantur. Ex quibus satis possunt, quod ignorabant, videre poetis infesti, Boetium scilicet, dum Musas meretriculas scenicas vocitabat, de theatrali Musarum specie intellexisse. Quod apertissime obiectores hi vidisse potuissent, si, quod post pauca a ph
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ poetarũ quos dyoi nõ urbe tñ s orbe pellendos Equo mõ de musis di¬
ti p̃t quarũ ⁊ sigenꝰ unũ sit spẽs due dici pĩt nã dato eisd̃ uiribus
eisd̃q legib actualr̃ una q̃q btat᷑. cũ barius ex accicatis bideat᷑ exp̃om fut¬
cus. hic .s. dulas amarꝰ ille. nõ incongrue honestã uñã arbctrari possuꝰ
reliquã inhonestã harũ gͦ altera totis cõmẽdanda p̾comis laurea me¬
lit nemora. castaliũ fontẽ. ⁊ q̃cũqz religione uenerabilia loca cognosermnꝰ
ꝓhebi socia florib ⁊ sertis cenata. ⁊ dultedine cantꝰ atq uocũ sonoritate
spectabilis dilt̾a ãt ea ẽ q̃ ab inhonestis comitis tracta. scenas at theat᷑
et qu druua tenet. ⁊ scelestis ficcõib. ob mertedẽ se inherti uulgo placidã exhib.
nillo cõmendabili ornatu cõspicua. hec nõ cõsolõe uirtutũ. nõ salubrib antido¬
tis. nõ sacris ⁊̃ reme diis egrituͣ ͤ ͤ lãguẽtiũ inctigat aut sanat s querelis

Expanded text:
est poetarum, quos dixi non urbe tantum, sed orbe pellendos. Equo modo de Musis dici potest, quarum et si genus unum sit, species due dici possunt; nam dato eisdem viribus eisdemque legibus actualiter una queque utatur, cum varius exactitatis videatur exprimi succus, hic scilicet dulcis, amarus ille, non incongrue honestam unam arbitrari possumus et reliquam inhonestam. Harum igitur altera, totis conmendanda preconiis laurea incolit nemora, Castalium fontem, et quecunque religione venerabilia loca cognoscimus, Phebi socia, floribus et sertis ornata, et dulcedine cantus atque vocum sonoritate spectabilis; altera autem ea est, que, ab inhonestis comicis tracta, scenas atque theatra et quadruvia tenet, et scelestibus fictionibus ob mercedem se inerti vulgo placidam exibet nullo conmendabili ornatu conspicua. Hec non consolatione virtutum, non salubribus anthidotis, non sacris etiam remediis egritudines languentium mitigat aut sanat, sed querelis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ sarib phie u̾satũ. tã demẽtis ẽẽ sũĩe. ut credat dõs ꝙ̃ plurmios. si satie
samsumuꝰ . facile debemꝰ cred̾ẽ. eruditos uiros. studios ¶mos fuisse. biratie
guitate nouisse unũ tñ deũ ẽẽ. ad quã notitiã deuenisse. poetat᷑ ĩ ꝯpib
pcipit᷑ siquido sege birgiliũ ⁊ orãtẽ iueĩes iupr̃ oim̃potẽs p̾cib si flectis
nemꝑe ditẽtes poetas de bo deo ⁊ unnico quẽ nouisse dicineꝰ iulã sĩp assa
mendatia ⁊ ob is merito nũtupari mẽdates/ Ego ãt nor dubito poetas
gentises de uero deo mmiꝰ recte sensisse. 2ͦ de eo nõ nũꝙͣ de eo qd unno

Expanded text:
sophie versatum tam dementis esse sententie, ut credat deos esse quam plurimos? Si satis sani sumus, facile debemus credere eruditos viros studiosissimos fuisse veritatis gtem invenies: Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris unico, quem novisse dicimus, multa scripsisse mendacia, et ob id merito nuncupari mendaces. Ego autem non dubito poetas gentiles de vero deo minus recte sensisse, et sic de eo non nunquam, quo
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ obiectoĩs apponã. s q̃rã ut uideã quid Rũsuri suit quo noĩe uocanda᷑
sunt ea q̃ꝑ Iohẽm euuãgelistã ĩ apotalipsi mira cũ magestate sensuũ. sed
addent ab eis sc̃pta. fictões nõ eẽ. s pociꝰ ẽẽ fig̾as 2 ͨ nũcupari debere
quos similimũ ẽ ĩcortice. mutatõe seu diu̾sitate nõis effcũs hẽat du̾sos
efficere d ĩ hoc mĩs q̃stionis sit. fig̾e sł nũquid hẽant in frãli cortice bi¬
tatẽ expͥmãt q̃so si me hot uelinit crede. nil ad erit ꝙͣ mẽdacio uelare michi
ocusos intellc̃us. uti illa uelant suppõitã bitatẽ. Sane cũ mẽdates hñ dicend
nec hũdi suit qr nõ sunt sit nec poete. qui pro uirib eoꝵ ĩintũt᷑ uestigi¬
is infĩttondo ¶ multos ãt deos sepsisse ꝑoetas. cũ unꝰ tm̃ set deꝰ negari
nõ p̃t s mĩme illis ĩ mẽdaciũ impictandũ. qr nõ credẽtes n firmantes

Expanded text:
am, sed queram, ut videam, quid responsuri sint, quo nomine vocanda sint ea, que per Iohannem Evangelistam in Apocalipsi mira cum maiestate sensuum, sed addent ab eis scripta fictiones non esse, sed potius esse figuras, et sic nuncupari debere,quod simillimum est in cortice, mutatione seu diversitate nominis effectus habeat diversos efficere! Sed in hoc minus questionis sit, figure sunt; nunquid habeant in licterali cortice veritatem, exprimant, queso. Si me hoc velint credere, nil aliud erit quam mendacio velare michi oculos intellectus, uti illa velant suppositam veritatem. Sane cum mendaces hi dicendi nec habendi sint, quia non sunt, sic nec poete, qui pro viribus eorum inniituntur vestigiis in fingendo! Multos autem deos scripsisse poetas, cum unus tantum sit deus, negari non potest, sed minime illis in mendacium imputan
Abbreviated transcription (Latin):
colentes eoꝙ morib nec brbac̃tate baleãt pret̾ea eorũ poemata ẽẽ di¬
lebres faciencia. ¶ Menciũ insuꝑ seductores clamitant eẽ poetas ac sua¬
s ex brbib eẽ pessendos. ⁊ eorũ scentas meretricusus boetio affirmante.
d oĩo.¶uid multa songũ minis e oĩa ĩ mediũ dedutere. q̃ illite excia¬
le odiũ. In festãte inuidĩa dicẽda furentib parat. ¶ ad ħos tam te lebres
iudices. tã equos tam mites tam fauorablẽs satis credendũ ẽ pomcepl
iclite deueniet opus nõm. quodscio cirtũ dabũt more seonis famelia ut ⁊¬
demonstrauit illa conabor repellere. ¶ O bone deꝰ. sis tam ndistretis. tã i¬
consederatis clamorib obuꝰ ⁊ haud demenciũ obsiste furori. Et tu r̃ rex
militãti tibi nũc animis opus ẽ. nũt pectore firmo. acuta et uenenata
nec iridii roboris tela istorũ st. Nam si mepti sint Iudices. al tñ balẽt¬

Expanded text:
colentes, eo quod moribus nec urbanitate valeant. Preterea eorum poemata esse dicolentes, eo quod moribus nec urbanitate valeant. Preterea eorum poemata esse dilebres facientia. Mentium insuper seductores clamitant esse poetas ac suased ex urbibus esse pellendos, et eorum scenicas meretriculas, Boetio approbante multa? Longum nimis esset omnia in medium deducere, que illis exitiale odium, infestante invidia, dicenda furentibus parat. Ad hos tam celebres iudices, tam equos, tam mites, tam favorabiles satis credendum est, o princeps inclite, deveniet opus nostrum, quod, scio, circumdabunt more leonis famelici, ut idemonstravit; illa conabor repellere. O bone deus, sis tam indiscretis, tam inconsideratis clamoribus obvius, et horum dementium obsiste furori! Et tu etiam, militanti tibi, nunc animis opus est, nunc pectore firmo! Acuta et venenata, nec modici roboris tela istorum sunt, nam, si inepte sint iudices, alias tame
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ex hiis õĩ consideracõe sepoĩta. audẽt oĩa. nec berẽt᷑ ĩ alienas mes¬
ses falces ĩmitere suas. Ex quo fit dũ ceteri p̾ter sua ignomimose
deturpare conãt᷑. int̾uẽit aliqñ de poesi ⁊ poetis colloquiũ. quorũ au¬
dito noĩe. tãto repẽte accẽdãt᷑ furore ut igneos oculos eos hrẽ diceres
nec pũt consistẽ. fremũt agũt᷑qz impetu. Demũ qiͣ aduersus eos non
aliter ꝙͣ ĩ letales hostes cõuiratũ sit nũt ĩ scolis nũt ĩ plateis nũt ĩ
pulpitis ascultãte nõ nũꝙͣ bulgo ĩherti. ĩ eos ĩsane clamare ꝓrũpunt
ut nõ de innocuis tñi. sz ⁊ de se tueant circũstãtes. ⁊ auĩt poesi om̃io
nullã. aut futilẽ facultatẽ atq ridiculã. poetas hoĩes ẽẽ fabulosos ymo illos ut
despecciori utãt᷑ bocabulo nõ nũꝙͣ fabulones appellãt. rura siluas ⁊ mõtana

Expanded text:
. Ex his, omni consideratione seposita, audent omnia, nec verentur in alienas mes. Ex his, omni consideratione seposita, audent omnia, nec verentur in alienas messes falces inmittere suas; ex quo fit, dum cetera preter sua ignominiose deturpare conantur, interveniat aliquando de poesi et poetis colloquium, quorum audito nomine, tanto repente accenduntur furore, ut igneos oculos illos habere diceres, nec possunt consistere, fremunt agunturque impetu; demum, quasi adversus eos, non aliter quam in letales hostes coniuratum sit, nunc in scolis, nunc in plateis, nunc in pulpitis, auscultante non nunquam vulgo inerti, t circumstantes, et aiunt, poesim omnino nullam aut futilem facultatem atque ridiculam, poetas homines esse fabulosos, imo illos, ut despectiori utantur vocabulo, non nunquam fabulones appellant, rura, silvas et montana
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nõ nouerũt omĩa dãpnãt nͨ frustra. faciũt eĩ seu ut nõ int̾rogẽt᷑
de quib rũdere nescirent seu at tanꝙͣuilia ⁊ mĩora a se cogncta a se¬
despexisse atqz neglexisse bideãt ⁊ bacasse maiorib. ¶ hñs ãt decipai¬
lis captiuatis̃ insipientũ iudiciis. cĩtates ambire secularib se mistere
negocus. consilia prestare. cõnubia tractare ⁊cõmessacoib int̾eẽ. te¬
stanciũ dictare tabulas. testamẽtorũ execucões assumere ⁊ multa
mĩꝰ phõs decencia ag̾e p̾sũptuose incipiũt atq proseqũt᷑ Ex quib sit
ut ⁊̃ fumosam uulgi famã qñq̃z deueniant ex qua tãta tumiditate tur¬
gescũt ut incedentes cupiant a uulgo digito monstrari. ⁊ lõge magꝰ
audire qr p̾grandes magr̃i sunt bidere ꝙ eis assurgãt presidentes
in triuus. eos rabi uocitent. salutẽt. ĩuitent p̃ponãt atq p̾ficiãt¬

Expanded text:
que non noverunt, omnia damnant, nec frustra; faciunt enim, seu ut non interrogentur, que non noverunt, omnia damnant, nec frustra; faciunt enim, seu ut non interrogentur, de quibus respondere nescirent, seu ut tanquam vilia et minora et a se cognita despexisse atque neglexisse videantur, et vacasse maioribus. His autem, decipulis captivatis insipientum iudiciis, civitates ambire, secularibus se miscere negociis, consilia prestare, connubia tractare, comesationibus interesse, testantium dictare tabulas, testamentorum executiones assummere, et multa minus phylosophos decentia agere presumptuose incipiunt atque prosequuntur. Ex quibus fit, ut in fumosam vulgi famam quandoque deveniant, ex qua tanta tumiditate turgescunt, ut incedentes cupiant a vulgo digito monstrari, et longe magis audire, quia pregrandes magistri sint, videre, quod eis assurgant presidentes in triviis, eos Rabi vocitent, salutent, invitent, preponant, atque preficiant
Abbreviated transcription (Latin):
nãt᷑ fing̾e bonũ uirũ. ext̾iinãt ãt facies sũas ut appareant. bigilantes
Tardo tñ ferũt᷑ gradu ut sus pondere sublimiũ speculacõnũ nimo ab insiꝑidis
titubare credant᷑. honesto uestimẽtorũ utũt᷑ hc̃tu . nõ qr mẽs honesta sit ses
ut ficta sanctitate decipiãt prarus ẽ illis ẜmo guisq rogat nõ absq̃ pre¬
misso suspirio ⁊ tempusculo int̾põcto. ac eleuatis ĩ celũ oculis. paululũ rã¬
sa concedũt uolentes ex hus a circũ stãtib arbitrari. qr ex longinquo suꝑ¬
celestiũ sanctoꝵ archano . nõ absq difficultate. berba deducãt ĩ labia. quo
dicturi st̾ pietatẽ. sc̃itatẽ. ⁊ iusticiã profitent᷑. ꝓphĩto ꝑsepe utẽtes u̾bo. size
lus domꝰ dĩ comedit me huic ad ostentaͦ sue admirãde sc̃is ꝓcedẽtes.

Expanded text:
nantur fingere bonum virum, exterminant autem facies suas, ut appareant vigilantes, nantur fingere bonum virum, exterminant autem facies suas, ut appareant vigilantes, tardo tamen feruntur gradu, ut sub pondere sublimium speculationum nimio ab insipidis titubare credantur; honesto vestimentorum utuntur habitu, non quia mens honesta sit, sed ut ficta sanctitate decipiant; perrarus est illis sermo gravisque, rogati, non absque premisso suspirio et tempusculo interposito ac elevatis in celum oculis paululum responsa concedunt, volentes ex his a circumstantibus arbitrari, quia ex longinquo supercelestium sanctorum arcano non absque difficultate verba deducant in labia, que dicturi sunt. Pietatem, sanctitatem et iustitiam profitentur, prophetico persepe utentes verbo, scilicet zelus domus dei comedit me. Hinc ad ostentationem sue admirande scientie procedentes,
Abbreviated transcription (Latin):
le padnãm celsiori in sede locati hõies. nõ multitũ mites asprĩd atq
eltꝯuie ⁊ cuorũ ⁊̃ grauitate. tũta honestate atq beta huilitate sptadises
nt credas. dõs potiꝰ ꝙ̃ morses. hn iã p̾sidentis degmatib pier hbude
añ irggerũ t quod nouerũt. Est ⁊ alia nt̾titudo ꝓserpẽs sariatũ qlũdi
hom spẽciebũ. eo qua nõ mula oĩ abietta suꝑt̾ia. bigiles mãdatie .is ꝓuĩt
si forte studio q̃ant ĩ altiorẽ deuenire gradũ Alniu̾o st qui fere rerũ prĩtipus
auditis elato aĩo ĩ uestes imꝑatritis bncas inicũt manꝰ ⁊ acri uiolencia qͥbs
subtractis particulis. bariis insigniti titulis. quos nõ nũꝙͣ exͣ domũ bena¬
les cõꝑuẽt nõ alit̾ ꝙͣ si mẽtẽ omẽm dinctatis ꝑceꝑunt fastu quod inflati
ex sacra se ꝓripiũt ede. quãto tñ cũ detrimento insipientũ. prudẽtes aduer¬
tũt hni ãt aduersꝰ quascũq bonas artes cõuiracõe bnanmi ftã. ante alia co¬

Expanded text:
nam celsiore in sede locati homines, non multi tamen, mites aspectu atque eloquio et morum etiam gravitate, tanta honestate atque vera humilitate spectabiles, ut credas deos potius quam mortales. Hi iam presidentis dogmatibus pleni, abunde pens variarum quidem hominum spetierum, ex qua non nulli, omni abiecta superbia, vigiles mandatis insistunt, si forte studio queant in altiorem devenire gradum. Alii vero sunt, qui, fere rerum principiis auditis, elato animo in vestes imperatricis uncas iniciunt manus, et, acri violentia quibusdam surreptis particulis, et variis insigniti titulis, quos non nunquam venales comperiunt, non aliter quam si mentem omnem divinitatis perceperint, fastu quodam inflati, ex sacra se proripiunt ede, quanto tamen cum detrimento insipientum, prudentes advertunt. Hi autem, adversus quascunque bonas artes coniuratione unanimi facta, ante alia co
Abbreviated transcription (Latin):
Illos aliqn uocitãt fabulosos Nec dubitẽ qͥn ignaris execrãda pli̾mũ
talie uideat᷑ obieccõ ast ego floccifatio Nõhabet aliquorũ linigue spiro
tos ĩ innocuos sese effrenes inferre. S quid tand concedo fablo̾sos
.i. fabularũ cõpoĩtores ẽẽ poetas / nec hoc ignomiĩo sũ existimio insi
uti formasse phõ sillogismũ. nã si oñdat᷑ quid sit sabula ⁊ q̃ fabulaꝵ
sint spẽs et quib hn fabulones bsi suit. reor nõ adeo p̾grã de piatulũ
bidebit᷑ ut hni bolũt fabulas condidisse. fabula ĩ. antẽ alia. a for
faris honestã sumit ouiginẽ. ⁊ ad ea confabulatõ. q̃ mł aliud ꝙͣ collo¬
cucio sonat. quod satis ꝑlucã ĩ euuãgelio demõstrãt᷑. dũ dicit de

Expanded text:
illos aliquando vocitant fabulones. Nec dubitem, quin ignaris execranda plurimum illos aliquando vocitant fabulones. Nec dubitem, quin ignaris execranda plurimum talis videatur obiectio, ast ego flocci facio. Non habet aliquorum lingue spurcittos in innocuos sese infrenes efferre. Sed quid tandem? Concedo fabulosos, id est fabularum compositores, esse poetas. Nec hoc ignominiosum existimo, nisi uti formasse phylosopho silogismum; nam si ostendatur, quid sit fabula, et que fabularum sint species, et quibus hi fabulonis usi sint, reor non adeo pregrande piaculum videbitur, ut hi volunt fabulas condidisse. Fabula igitur ante alia a for faris honestam summit originem, et ab ea confabulatio, que nil aliud quam collocutio sonat; quod satis per Lucam in Evangelio demonstratur, dum scribit de
Abbreviated transcription (Latin):
phir̃s. cũ legamꝰ moysem hoc ꝑtitũ ut reor desiderio. penthateuu
dertem incyoĩam. nõ soliito stuo. s heroito sĩpsisse carim̃e. spũ sanct
dictante/ ⁊ sit alios nõ nullos. equo mõ magualia sus metrito
uelannẽ literali. quod poeticũ nũcupamꝰ fmxisse Quoꝵ ego ũ forsã
insepide Reor poetas gẽtiles ĩ cõponẽdis poeniatib sequtos uestigia.
uͫͥ ubi dñn hõĩes sc̃o plemi spũ. eo impellente scripsere. sic  a bi mẽtis
uñ uates dicti. hoc urgente feruore. sua poemata condidere ¶Tu aũt
rex inclite cũ n ͭ aᵈꝰ ccͣ huiꝰ originẽ quid dccã habeã. tue ẜenitatis Iudiͦ
sume quod abet ¶ R. Composuisse fabulas apparet utile potiꝰ
pͣ dampnosum.
sserũt in suꝑ hii boatores magnifici poetas. fabuloses hoĩes ẽẽ¬
et ut deiecciori seu detestando magis utãt᷑ bocabulostomatãtes

Expanded text:
prophetis, cum legamus Moysem, hoc percitum, ut reor, desiderio, Pentatheuci prophetis, cum legamus Moysem, hoc percitum, ut reor, desiderio, Pentatheuci partem maximam non soluto stilo, sed heroyco scripsisse carmine, Spiritu Sancto dictante. Et sic alios non nullos equo modo magnalia dei sub metrico velamine licterali, quod poetico nuncupamus, finxisse. Quorum ego, nec forsan insipide, reor poetas gentiles in componendis poematibus secutos vestigia; verum ubi divini homines Sancto pleni Spiritu, eo impellente, scripsere, sic et alii vi mentis, unde vates dicti, hoc urgente fervore, sua poemata condidere. Tu autem, rex inclite, cum nil aliud circa huius originem, quid dicam, habeam, tue serenitatis iudicio sume, quod libet. CAP. IX Composuisse fabulas apparet utile potius quam damnosum. Asserunt insuper hi boatores magnifici, poetas fabulosos homines esseet, ut deiectiori seu detestando magis utantur vocabulo, stomacantes
Abbreviated transcription (Latin):
tuncem Cũ s̃ inter se sit discordãtes sint / nec ullũ satis balidũtestioꝵ
x antiquis auctorib. ad roborãdas oppĩõnes suas iuducãt non satis
certũ hẽo cui fides p̾standa sit/ appet tñ ex temꝑib dest̾ptie si looncio tͥ¬
dendũ sit apud grecos p̃ꝯ ꝙͣ apud hebreos Et si beneto apud caldeos p ͦ
papud gretos cõparuisse poe sun. Siu̾o paulo fidẽ p̾stare uelimꝰ. soquet᷑
morsem p̃mo ꝙͣ babilomos aut grecos eiusdem fuisse magrm. ¶ Ego
ł quãtũtũ q aristotiles dicat rõe forsam suꝑiori tuactꝰ poetas pͥmos
suuste th ẽlogos existimãs eos grecos intellexisse quod aliquale comincu¬
lu opio᷑ leoncii uidet᷑ afserre / nõ credã. huiꝰ poesis sublimes essstnt
suiareꝰ ĩbelua illa nembrot s nec ĩ musco seu lino. seu orpheo ꝙͫ¬
ũq betustissimis poetis. insi ut arditrãt᷑ aliqui museus et moxses
unꝰ rid fuit. p̾mo insuses qnymo in sacratissimis et deo ditatis

Expanded text:
satis validum testimonium ex antiquis autoribus ad roborandas opiniones suas inducant, non satis certum habeo, cui fides prestanda sit. Apparet tamen ex temporibus descriptis, si Leontio credendum sit, apud Grecos prius quam apud Hebreos, et si Veneto, apud Caldeos prius quam apud Grecos comparuisse poesim. Si vero Paolo fidem prestare velimus, sequetur Moysem primo quam Babilonios aut Grecos eiusdem fuisse magistrum. Ego autem quantumcunque Aristotiles dicat, ratione forsan superiori tractus, poetas primos fuisse theologos, existimans eos Grecos intellexisse, quod aliquale adminiculum opinioni Leontii videtur afferre, non credam huius poesis sublimes effectus, sinamus in belua illa Nembroth, sed nec in Museo, seu Lyno, vel Orpheo quantumcunque vetustissimis poetis nisi, ut arbitrantur aliqui, Museus et Moyses unus et idem sint primo infusos, quin imo in sacratissimis et deodicatis
Abbreviated transcription (Latin):
describere ⁊ interĩ lectores docere ⁊ cautos face. ⁊ hec si de facto nõ
ficie. nec ĩ abscondito b̾itatis ht̃. cũ sit delirantiũ uetulatũ inuentio
Ex quib si hii redargutores exiui pͥmã spẽm dãpuẽt. quod ĩsacͥs
literis legimiꝰ. ligna .s. siluaꝵ de constituendo sͥ regẽ hũisse colloqͥũ¬

Expanded text:
describere, et interim lectores docere et cautos facere. Et hec si de facto non describere, et interim lectores docere et cautos facere. Et hec si de facto non erficie nec in abscondito veritatis habet, cum sit delirantium vetularum inventio. Ex quibus si hi redargutores eximii primam speciem damnent, quod in sacris licteris legimus, ligna scilicet silvarum de constituendo sibi rege h
Abbreviated transcription (Latin):
agrestes utãt᷑ ut plurimũ. nõ fastidut aliqñ suis libris inferere
aristotilẽ celestis ingenii birũ ⁊ ꝑipatheticorũ pͥncipẽ phõꝵ ¶ Dͣ
minei filias nentes. sꝑuẽtetꝙ orgia bathi. ĩ besꝑtiliones uersas
has ãt a pͥmeuo betustissum inuenere poete. quie cure sut odanise
⁊ humana pariter palliare figniẽtis ⁊ q̃ poetarũ sublimiores se¬
cuti sunt. ĩ meliꝰ euexere põcto nõ nuilli comiti depͣuauerũt eas.
magis de ascensu lasciuientis uulgi. ꝙͣ de honestate curauere¬
¶ Spẽs uerotercia pociꝰ hystorie ꝙͣ fabule siłis ẽ. hat aliter ⁊ alit
usi poete celebres sunt Nãheroni ꝙͣtũciũ uideãt hystoriã Dest̾¬
bere. ut birgiliꝰ dñ eneãtempestate marls agitatũ stribit et
homerꝰ alligatũ malo nauis ulixẽ. ne a syreuarũ cantu traheret᷑. lõgte
tñ aliud sub uelamĩe senciũt ꝙͣ monstret .. Comici insuꝑ honestiores
tera sonat intelligentes tñ arte sua diuersorũ ho ͫ mores ⁊ uerla

Expanded text:
agrestes utantur, ut plurimum, non fastidivit aliquando suis libris inserere Aristotiles, celestis ingenii vir et Perypatheticorum princeps phylosophorMinei filias nentes spernentesque orgia Bachi in vespertiliones versasHas autem a primevo vetustissimi invenere poete, quibus cure fuit divina et humana pariter palliare figmentis; et qui poetarum sublimiores secuti sunt, in melius evexere, posito non nulli comici depravaverint eas, magis de assensu lascivientis vulgi quam de honestate curantes. Species. vero tercia potius hystorie quam fabule similis est. Hac aliter et aliter usi poete celebres sunt. Nam heroyci, quantumcunque videantur hystoriam scribere, ut Virgilius, dum Eneam tempestate maris agitatum scribit, et Omerus alligatum malo navis Ulixem, ne a syrenarum cantu traheretur, longe tamen aliud sub velamine sentiunt quam monstretur. Comici insuper honestiores, tera sonat intelligentes, volentes tamen arte sua diversorum hominum mores et verba
Abbreviated transcription (Latin):
at aĩõs quib infusꝰ ẽ. ꝑraro impulsꝰ cõmẽdabile̾ ꝑficit aliqũe
Si instoumenta quib meditata ꝑfici cõsueuere defecerĩt ut pͥ¬

Expanded text:
eat animos, quibus infusus est, perraro impulsus conmendabile perficit aliquid, eat animos, quibus infusus est, perraro impulsus conmendabile perficit aliquid, si instrumenta, quibus meditata perfici consuevere, defecerint, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
nuirabilis sit Rarissum semꝑ fuere ꝑoete. ¶huiꝰ eĩ feruoris sunt sublles
esstus. ut puta mentẽ ĩ desideriũ dicendi cõpellere. ꝑegrmas et ĩu¬
ditas iuuẽcões excogitare. meditatas ordine certo componere. orna¬
re compõrtũ ĩusitato quodã berboꝵ atq snĩarũ cõtextu. belamẽto fa¬
buloso atq decenti uitatẽ contegere. ¶ Pret̾ea si ex quirat inuericio.
reges apmare. ĩ bella dedutere. E naualĩb tiasses emitt̾e. celũ teruis
et equora describere. birgines sertis ⁊ florib insignrre actus hoͫ per
qualitatib designare. ioritare torpentes, desddes aĩare. temerarios.
retrahere. sontes uinc̾e. ⁊ egͣgios meritis extollere laudib. et huiꝰ
plura ¶ Si quis aũt exhiis quib hic infũdit᷑ feruor. hec mĩꝰ plen
fecerit Iudicio meo laudabilis poeta nõ exit ¶Itẽ quãtũtũq beg¬

Expanded text:
niam mirabilis sit, rarissimi semper fuere poete. Huius enim fervoris sunt sublimes niam mirabilis sit, rarissimi semper fuere poete. Huius enim fervoris sunt sublimes effectus, ut puta mentem in desiderium dicendi compellere, peregrinas et inauditas inventiones excogitare, meditatas ordine certo componere, ornare compositum inusitato quodam verborum atque sententiarum contextu, velamento fabuloso atque decenti veritatem contegere. Preterea, si exquirat inventio, reges armare, in bella deducere, e navalibus classes emittere, celum, terras et equora describere, virgines sertis et floribus insignire, actus hominum pro qualitatibus designare, irritare torpentes, desides animare, temerarios retrahere, sontes vincire, et egregios meritis extollere laudibus, et huiusmodi plura; si quis autem ex his, quibus hic infunditur fervor, hec minus plene fecerit, iudicio meo laudabilis poeta non erit. Insuper, quantumcunque urg
Abbreviated transcription (Latin):
ditacionis. subami ingenio ac sũma cũ honestate ⁊ stili atq berborũ oenatu
describere. Sz quid multa. Esto nõ so ͫ aliqͥd.ẜ sc̃ia beneranda poesis. ut sepiꝰ
ĩ precedentib bisũ ẽ. ⁊ ĩ seꝙ̃tib apparebit. nõ futilis. s succi plena facultas
ẽ sensus uolentib ex ficcionib ingemio p̾mere Et sic ꝑ ne longiꝰ protu¬
hamꝰ sermones pͥmo c̾tamĩs ĩgssu duces hos terga dedisse. eosqz modico
labore nr̃o areã liquisse duelli. ¶ S quid poesis sit explicandũ ẽ. ut ipĩ
uĩdeant ꝙ stolide oppiẽt᷑ illã futilẽ facultatẽ ¶ Rͣ. Quid̾ sit poesis ⁊
unde dc̃a ⁊ quid sit eius officiũ.
beses eĩ quã negligentes abiciũt ⁊ ignari. ẽ feruor quid̃ exq̃ste
qnuemendi. atq dicẽdi seuseribendi quod inueneris qui ex siu
dei procedens / paucis mentib ut arbitror ĩ c̾acõe contedĩ᷑ ex quo qm̃¬

Expanded text:
ditationes sublimi ingenio, ac summa cum honestate, et stili atque verborum ornatu ditationes sublimi ingenio, ac summa cum honestate, et stili atque verborum ornatu describere. Sed quid multa? Est non solum aliquid, sed scientia veneranda poesis, et, ut sepius in precedentibus visum est et in sequentibus apparebit, non futilis, sed succiplena facultas est, sensus volentibus ex fictionibus ingenio premere. Et sic patet, ne longius protrahamus sermones, primo certaminis ingressu, duces hos terga dedisse, eosque modico labore nostro aream liquisse duelli. Sed, quid poesis sit, explicandum est, ut ipsi videant, quam stolide opinentur illam futilem facultatem. CAP. VII Quid sit poesis, unde dicta, et quod eius offitium. Poesis enim, quam negligentes abiciunt et ignari, est fervor quidam exquisite inveniendi atque dicendi, seu scribendi, quod inveneris. Qui, ex sinu dei procedens, paucis mentibus, ut arbitror, in creatione conceditur, ex quo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tura doctissum ĩpudicũ sc̃pserint papũ. ĩ yolem nocte tendẽtẽ pociꝰ ꝙͣ spͣtabilẽ
honestate dyanã. aut si ꝑĩgat appelles. seu noster Ioccus. quo suo euo non fuit
appelles superior. martẽ se beneri ĩ miscentẽ. pociꝰ ꝙͣ Iouẽ diis ex throuo iura p̾ͥbẽte.
has artes dampnãdas fore dicemꝰ. stolli dissimũ ez fateri lascuuentiũ quippe inge¬
morũ cuspa hͣ ẽ. equo mõ. Iã dudũ nõ nulli fuere poete. si tales poete dicendi st
qui seu rõe questus seu ad grãm populi promerẽdã. sit eo exquirẽte seculo et
illecebre suadente lascuua. qͥ honestate omissa ĩ has mepcias corruere. q̃quid
ciũ scelus nõ ẽ uniu̾salis dãpuãda poesis. a qua tot ibi uirtutes. suasĩones:
poetarũ monita atq documenta leginiꝰ ab huis quib cure fuit. celestis me¬

Expanded text:
tura doctissimi, impudicum sculpserint Pryapum in Yolem nocte tendentem potius quam spectabilem tura doctissimi, impudicum sculpserint Pryapum in Yolem nocte tendentem potius quam spectabilem honestate Dianam, aut si pingat Apelles, seu noster Ioctus, quo suo evo non fuit Apelles superior, Martem seu Veneri inmiscentem potius quam Iovem diis ex throno iura prebentem, has artes damnandas fore dicemus? Stolidissimum esset fateri! Lascivientium quippe ingeniorum culpa hec est. Equo modo iam dudum non nulli fuere poete, si tales poete dicendi sunt, qui seu ratione questus, seu ad gratiam populi promerendam, sic eo exquirente seculo et illecebri suadente lascivia, qui, honestate omissa, in has ineptias corruere. Que quidem celus non est universalis damnanda poesis, a qua tot in virtutes suasiones et poetarum monita atque documenta legimus, ab his, quibus cure fuit celestes me