comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ENINIT CARITAS
urã. sermone pristino
ex ocasione lectionis e¬
euangłii locutos nos
ẽẽ uobis de sp̃u sancto.
Ad hunc potandum
cum dominus inuitasset. crlentes inse loquẽ
int̾eos qui illum tenere cogitabant. et int̾¬
ficere cupiebant. nec ualebant: quia ille nole¬
it Cum gͦ hec locutus ẽẽt: nata est de illo
i curba dissensio. Aliis putantibꝰ quod ip
on exurget. xp̃c. Qui uͦ missi fuerant ut
eum tenerent redierunt imunes a erimine:
& pleni ammiratione. Nam et testimonium
pbibuerunt duune doccrinȩ: cum dicerẽt
a quib missi erant: quare non ad duxistis
eum: Responderunt enim numꝗͣ se audisse
hominem sic locutum. Non enim quisꝙͣ sie
loquitur homo. Iue autem sicloqitutus est:
quia dĩ erat et homo. Tam̃ pbarisci testimoniũ
eors repellentes: dixerunt eis. Numquid o
uos seducti estis: U idemus enim delectatoᷤᷤ
uos esse sermonibꝰ illius. Numquid aliquis
de pͥncipib ccredidit in eum aut exphariseiꝰ:

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod ipnon exsurget Christus. Qui vero missi fuerant, ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni admiratione. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi fuerant, Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audisse hominem sic locutum: Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Numquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Numquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis?
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensam dnĩcam iam acceditis. et carnẽ xp̃i
manducatis et sanguinem bibitis: si due¬
turi estis uxores. seruate fidem uxoribus
urĩs. Quales eas uultis ad uos uenire: taleᷤ
uos debent et ipse iuenire. Quis uiuenis
ẽ. qui non castam uelit ducere uxorem:
Et si accept᷑us ẽ iurginem. quis non intac¬
tam desida : Intactam queris: intaccus
esto. Puram queris: noli eẽ impurus:
Nonenim illa pocest: & cu non potes. Si
fieri non posset: nec illa posset. Qiuia uero
illa pocest: doceat te. quia fieri potest. Et il¬
lam ut possis deus regit: sed cu gloriosior
eris si feceris. Quare gloriosior: Illam p̃mit¬
Lucerna exaincta ẽ: uidet te. Incibe
nitras: uidet te. In corde uersars
te. Ipsum time: illum cui curas
care uis quere ubi te non uideat ⁊¬

Expanded text:
ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi manducatis, et sanguinem bibitis, si ducturi estis uxores, servate vos uxoribus vestris. Quales eas vultis ad vos venire, tales vos debent et ipsae invenire. Quis juvenis est, qui non castam velit ducere uxorem? Et si accepturus est virginem, quis non intactam desideret? Intactam quaeris, intactus esto. Puram quaeris, noli esse impurus. Non enim illa potest, et tu non potes. Si fieri non posset, nec illa posset. Quia vero illa potest, doceat te quia fieri potest. Et illam, ut possit, Deus regit. Sed tu gloriosior eris, si feceris. Quare gloriosior? Illam plucerna exstincta est, videt te; in cubiculum intras, videt te; in corde versaris, videt te. Ipsum time, illum cui cura epeccare vis, quaere ubi te non videat
Abbreviated transcription (Latin):
exortatores non sermonib sed moubꝰ itrĩs
ut illi qui non sunt baptirati sic festinent
sequi uos: ut non ꝑeant imitandouos. Qui
coniugati estis: fidem thoris seruate. yro¬
ribus urĩs: reddite quod exigutis. Wira fe
minra castitatem exigis: prebeillu eremplum
non uerbum. Tues capud: qua isuide. Hae
enim debes ire: qua illi non sit ꝑieulosum
sequi: immo tu ipse quauis eam sequr: as̾e
debesambulare. ab mberilliore sexu erigis
fortitudinem. Carnis concupiscentiam am¬
bo abetis qui fortior ẽ prior uincat. Et cam̃
quod dolendum est: multi uiri uincuntur
a feminis. Seruant femine castitatem. q̃m
nolunt seruare uiri nolunt. Et in eã quod
non seruant. se uiros uiros uideriuolũt:
quasi proptea sit fortior sexus ut eum fa¬
cilius subuiget mimicus. Lucta ẽ preliũ
ẽ pugna est. Uir fortior femina. Uir rapd̃
ẽ feminȩ. Femina pugnat et uĩcit: et tu
bosti subcumbis: Stat corpus: & iacet capd̾.

Expanded text:
exhortatores non sermonibus, sed moribus vestris: exhortatores non sermonibus, sed moribus vestris: ut illi qui non sunt baptizati, sic festinent sequi vos, ut non pereant imitando vos. Qui conjugati estis, fidem tori servate uxoribus vestris. Reddite quod exigitis. Vir, a femina exigis castitatem, praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi non sit periculosum sequi: imo tu ipse qua vis eam sequi, illuc debes ambulare. Ab imbecilliore sexu exigis fortitudinem: carnis concupiscentiam ambo habetis; qui fortior est, prior vincat. Et tamen quod dolendum est, multi viri a feminis vincuntur. Servant feminae castitatem, quam viri servare nolunt: et in eo quod non servant, se viros videri volunt; quasi propterea sit fortior sexu, ut eum facilius subjuget inimicus. Lucta est, praelium est, pugna est. Vir fortior est femina, vir caput est feminae . Femina pugnat, et vincit: tu hosti succumbis? Stat corpus, et jacet caput?
Abbreviated transcription (Latin):
Aecede ad ꝓfessionem: et solusti questionẽ.
les nouerunt. Tu autem catecuminus di¬
ceris audiens: et surdus es. Autes enim
corporis patentes habes: quia uerba quȩ
dicta sunt audis. sed aures cordis adhuc
clausas habes. quia quod dictum ẽ nõ in¬
telligis. disputo non differo. Ecce pasca ẽ:
da nomen ad baptismum. Si non ce exei¬
tat festiuitas : ducat ipsa curiositas. ut
scias quod dictum sit. qui manducat
carnem meam. et bibit sanguinem me¬
i um. inine manet. et ego meo. et ut sciã
quod dictum ẽ. pulsa et aꝑietur tibi.
Et ut cibi dico pulsa et aꝑietur cibi. ita
et ego puiso aꝑimicbi. Auribus persono.
ad pectus pulso. Sed si catecumini exor
tandi sunt frs mei. ut ad tantam gram
regenerationis accede non morentur. quãta
nobis cura eẽ debet in edificandis fidelib
ut prosit eis quod accedunt: Nonsibi
tales epulas inuidicium manducent et
bibant. Ut autem non iuidicum man¬
ducent & bibant: bene uiuant. Etote

Expanded text:
Accede ad professionem, et solvisti quaestionem. Accede ad professionem, et solvisti quaestionem. les noverunt. Tu autem Catechumenus diceris, diceris Audiens, et surdus es. Aures enim corporis patentes habes, quia verba quae dicta sunt audis: sed aures cordis adhuc clausas habes, quia quod dictum est non intelligis. Disputo, non dissero. Ecce Pascha est, da nomen ad Baptismum. Si non te excitat festivitas, ducat ipsa curiositas: ut scias quid dictum sit, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo. Ut scias mecum quid dictum sit, pulsa, et aperietur tibi. Et ut tibi dico, Pulsa, et aperietur tibi: ita et ego pulso, aperi mihi. Auribus personans, ad pectus pulso. tandi sunt, fratres mei, ut ad tantam gratiam regenerationis accedere non morentur: quanta nobis cura esse debet in aedificandis fidelibus, ut prosit eis quod accedunt; non sibi tales epulas in judicium manducent et bibant? Ut autem non in judicium manducent et bibant, bene vivant. Estote
Abbreviated transcription (Latin):
tizati et fideles estis: quid dixerit
is. Qui autẽ int̾ uos adhuc catecummi
uel audentes uocantur. potuerunt eẽ cum
legeretut audientes: num quitlet intellae¬
tes  Ergo dermo nr̃ ad utrosq dirigitur. du
im manducant carnem domimi & bibunt
sanguinem eus: cogitent quid manducat̃
et quid uibunt. ne sicut dixit apłe uidiciũ
sibi manducent et bibant. Qui autem non¬
dum manducant &. nondum bibunt. ad
tales epulas inuitati festinent. ꝑ istos dies
magistrati pascuntur: xp̃c quotidie pascit.
OIensa ipsus ẽ in medio constituta. ¶. iud
cause est o audientes ut mensam uideatis.
et ad epnleas non accedatis: Et forte modo
eum euangłium legeretur: dixistis incor¬
dibus ur̃is. ł utamiis quidẽ quod dicit.
caro mea uere ẽ cibus. et sangius meus uere
potus est: i uomodo manducatur caro dm̃.
et bibitur sanguisdominis Putamus quid
dicit: Quis contra te clausit. ut hoc nescia:
Uelatum est: sed si uolueris erit reuelatũ

Expanded text:
tizati et fideles estis, quid dixerit, nostis. Qui autem inter vos adhuc Catechumeni, vel Audientes vocantur, potuerunt esse cum legeretur audientes, numquid et intelligentes? Ergo sermo noster ad utrosque dirigitur. Qui jam manducant carnem Domini, et bibunt sanguinem ejus, cogitent quid manducent, et quid bibant: ne, sicut dicit Apostolus, judicium sibi manducent et bibant . Qui autem nondum manducant, et nondum bibunt, ad tales epulas invitati festinent. Per istos dies magistri pascunt, Christus quotidie pascit, mensa ipsius est illa in medio constituta. Quid causae est, o Audientes, ut mensam videatis, et ad epulas non accedatis? Et forte modo cum Evangelium legeretur, dixistis in cordibus vestris: Putamus quid est quod dicit, Caro mea vere esca est, et sanguis meus vere potus est? Quomodo manducatur caro Domini, et bibitur sanguis Domini? Putamus quid dicit? Quis contra te clausit, ut hoc nescias? Velatum est: sed si volueris, erit revelatum.
Abbreviated transcription (Latin):
moyses scripsit. Nam moysi uerbad
i semine tuo benedicentur om̃s gat
Moyses hoc in primo libro scripst. Si
leretis moysi : credereas et xp̃o. Lu
moysi uerba comtempuitis: necessees
xpĩ uerba contempnatis. habent ibu
Si quis a mortius uenient uenerit: pse
audient. Et ille. Si moysen et ꝓpħalis
audiunt: nec si quis a mortius resurio¬
rit credent. Hoc de iudeis dictumeł
die. Hoc credo. credo iquit. Credi
Quare non credis quod sequitur. q
credis oportebat pati xp̃m et resurgi
a mortins tercia die: hoc de capitẽ dꝰ

Expanded text:
Moyses scripsit. Nam Moysi verba dixi, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Moyses hoc in primo libro scripsit. Si crederetis Moysi, crederetis et Christo. Quia Moysi verba contemnitis, necesse esi verba contemnatis. Habent ibi,sed si quis a mortuis venerit, ipsum audient. Et ille: Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent . Hoc de Judaeis dictum est: tuis tertia die. Hoc credo. Credo, inquit. Credis? Quare non credis quod sequitur? Quia credis, Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die; hoc dictum est de
Abbreviated transcription (Latin):
In iuro. qr obaudisti uocem meam. et
pec peꝑcisli dilecto filio tuo ꝓpter me:
enedicens benedicam te. et mplendo m¬
doimplebo semen cuum sicut stellas
et sicut arenam maris. Et benedicent᷑
mini cuo om̃s gentes terre. Abes destimo
n ꝓ capite: habes ꝓcoeꝑe. Audi aliud
ue et ꝓpe una sententia complexum:
capite et procorpore. De resurreccione
psalmus loquebatur. Exaltare super
deus. Continuo pro corpore: et super
em t̾ram gła cua. audi testimonum
capite. Foderunt manus meas et pedes
s: dinumerauerunt omĩa ossa mea.
uero considauerut̃. et cõpexerunt me:¬

Expanded text:
ipsum juro, quia obaudisti vocem meam, et non pepercisti dilecto filio tuo propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris; et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Habes testimonium pro capite, habes pro corpore. Audi aliud breve, et prope una sententia complexum pro capite et pro corpore. De resurrectione Christi Psalmus loquebatur: Exaltare super coelos, Deus. Continuo pro corpore: Et super omnem terram gloria tua . Audi testimonium pro capite: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. Si gͦ duo sunt in carne una: duo
os laquatur. Quis habet loqui: Nõ
na. hocg̃ illis dicamus: uocem eccłiȩ
p̃eisi quid michi calumniamini. qͥt
on agnoscitis: Scrutamini scrip¬
sin quibus putatisuos uitam et̾nam
e: ipse cestiminium perhibent de
Iudeis dicit capd̾ nrm̃: quod uobis
uis dicit.I. ueretis me: et non inuenitis
e: Quia nonscrutamini scripturaᷤ. q̃
nionium ꝑhibent deme. Testimontum

Expanded text:
esia . Si ergo duo sunt in carne una, duo quos loquatur. Quid habet loqui? Non una. Hoc ergo illis dicamus: voce Ecclesiaerami praecisi, quid mihi calumniamini? Quid me non agnoscitis? Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me: Judaeis dicit caput nostrum, quod vobis corpus dicit: Quaeretis me, et non invenietis . Quare? Quia non scrutamini Scripturas, quae testimonium perhibent de me. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mercennarius occalionexp̃m annunciat.
aliud querens. Tamen &. ille.xp̃m annun¬
ciat: et ille xp̃m Audi uocem pastoris pau¬
li. Si ue occasioẽ. siue ueritate ꝓp̃e annun¬
cietur: Ipse pastor uoluit habere mercẽ¬
narium. Ea ciunt enim ubi possunt: uti¬
les sunt qͣntũpossunt. Quando autem ad
aliud aliosusus querebat apłs cuius uias
imitarentur infirmi misi uob̾ inquid
timotbeum qui uos commonefias
meas. Et quidait: Misit pastorelq.
commoneret uias meas id÷: quiaquo
ego ambulo et ipse ambulet. Etmo
pastorem quidait: Nemmnem aiu
tam unanimem: qui sincera asteia
multi: Sed quid sequitur. Onns
ti mercennarii sunt. S non opordui
ut mercennarius mitteretur: Aas
res & negotia ꝑagenda: mittitur n.¬
rius d illas autem quas tune uol
paulus pastor erat necessarius: eti
uenit unum pastorem inter mu
mercennarios. quia pauci pastor
cedem suam. de pastore autẽ quadi

Expanded text:
mercenarius occasione Christum annuntiat, mercenarius occasione Christum annuntiat, aliud quaerens. Tamen et ille Christum annuntiat, et ille Christum. Audi vocem pastoris Pauli: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. Ipse pastor voluit habere mercenarium. Faciunt enim ubi possunt, utiles sunt quantum possunt. Quando autem ad alios usus quaerebat Apostolus, cujus vias imitarentur infirmi: Misi vobis, inquit, Timotheum, qui vos commonefaciat vias meas . Et quid ait? Misi pastorem qui vos commoneret vias meas: id est, qui quomodo ego ambulo, et ipse ambulat. Et mittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectimulti? Sed quid sequitur? Omnesmulti mercenarii sunt: sed non oportuerat ut mercenarius mitteretur. Ad alias res et negotia peragenda mittitur mercenarius: ad illas autem quas tunc volebat Paulus, pastor erat necessarius. Et vix invenit unum pastorem inter multos mercenarios: quia pauci pastoremercedem suam . De pastore autem quid a
Abbreviated transcription (Latin):
maritum amat. etiam pauꝑem plus auat
quia cum miscd̾ia amat. Et tamen fr̃s deu̾¬
nr̃ numquam eẽ pauꝑ poteit. Diuiesẽ. Ipse
fecit omĩa: celum et terram. et mare. et an¬
gelos. Quicquid uidemus. quicquid nõ ude¬
mus in cęlo ipse fecit: sed tamen non duittiã
amare debemus sed eum qui fecit illas. Noꝰ
enim tibi ꝓmisit: nisi se. Inueni aliqͥa pre¬
ciosius: et hoc dabit. ꝑ ulcra ẽ terra celũ.
et angłi: sed pulcrior est. qui fecit hec. Qui
gꝰ annunciant deum: amantesdeum. qͥ
annunciant dm̃. ꝓpter dm. pascunt oues.
⁊ non sunt mercennarii. Ipsam castitatem
exihebat ab anima dominus nr᷑ iħe xpc̃.
ẽ amas me: Castus es: non ẽ cortuũ adiu¬
terum. non tua queris meccłia: sed mea.
Si gͦ talis es. et amas me: pasce oues meas
quibꝰ gemit apłs. S quia dicit quid enĩ
dum omĩmodo siue occasione. siue ueritate
xpc̃ annuncietur: ꝑmisit gͦ esse mercenna¬
rios. Pastor in ueritate. xp̃m annunciat.

Expanded text:
maritum amat, etiam pauperem plus amat; maritum amat, etiam pauperem plus amat; quia cum misericordia amat. CAPUT IX. 10. Deur nunquam pauper esse potest. Dives est, ipse fecit omnia, coelum et terram, mare et Angelos. Quidquid videmus, quidquid non videmus in coelo, ipse fecit. Sed tamen non divitias amare debemus, sed eum qui fecit illas. Non enim tibi promisit nisi se. Inveni aliquid pretiosius, et hoc tibi dabit. Pulchra est terra, coelum et Angeli: sed pulchrior est qui fecit haec. Qui ergo annuntiant Deum, amantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigebat ab anima Dominus noster Jesus Cest, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce oves meas quibus gemit Apostolus. Sed quid dicit? Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Permisit ergo esse mercenarios. Pastor veritate Christum annuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ xp̃i habent. Sed quid sequitur:
⁊ unc dicam illis Nunquam uos cogno¬
ui: recedite a me om̃s qui oꝑamii miqͥ¬
tatem. Audi apłm gemĩtem de talib
dicit alios anniuntiare euangłium per
li aritatem. alios ꝑ occasionem. de quibus
dicit. Annuntiant euangłium nõ recte.
Rem rectam: sed ipsi non recc. Quod an¬
nuntiant rectum ẽ: sed qui annũtiant
non suntrecti. Quare non ẽ rectus: quia
aliud querit in eccłia: non deum querit.
Si dm̃ quereret castus eẽt. quia legiti¬
mum maritum anima dm̃ habet. Quiᷤᷤ¬
quis adeo p̃ter dm̃ aliquial querit: non
caste din querit . U. idete fr̃s. Sͥuxor
timat maritum quia diues ẽ: nõ ẽ casta.
Non enim maritum amat: Saurum marta.
Si autem maritum amat: et nudum amat
et pauꝑem amat. Si enim ꝓpt̾ea amat quiã
diues est: quom̃ quid si quomodo funt casus
humani proscribatut. subito egens rema¬
neat reminciat illi forte quia quod amabat
non maritus erat. sedreseius: Si autẽ uere

Expanded text:
r? Tunc dicam illis: Nunquam vos cognovi. Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Audi Apostolum gementem de talibus. Dicit alios annuntiare Evangelium per charitatem, alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntiant Evangelium non recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia legitimum maritum anima Deum habet. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. Videte, fratres: si uxor amet maritum quia dives est; non est casta. Non enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus. Si autem vere
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. dicunt et faciunt: Faciut᷑ enĩ
sacrificium osfterunt. Qiuidẽ quoa dict
et non facunt: audi quid sequitur. Al¬
ligant onera grauia et mportabilia et in¬
ponunt ea suꝑ sceruices hominum: quę
ipsi uno digito nolunt tangere. Aperte
exprobrauit. descripsit: et ostendit. S
uli quando sic uolunt ꝑuertere senten¬
tiam ostendunt quia nichil querunt
in eccłia nisi commoda sua: nec euangłiũ
legerunt. Si enim nossent ipsam paginã
ad totum legissent: numquam hoc diee¬
quia habet tales eccłia. ne quis dicat.
nobis. prorsusde phariseis dixit de scribi.
de uideis dixit. Nam tales non habet
eccłia. Qui sunt gͦ illi de quib aominus

Expanded text:
 faciunt? Faciunt enim sacrificium, Deo offerunt. Quid est quod dicunt, et non faciunt? Audi quid sequatur: Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt ea super cervices hominum, quae ipsi uno digito nolunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ostendunt quia nihil quaerunt in Ecclesia, nisi commoda sua; nec Evangelium legerunt: si enim nossent ipsam paginam, et totum legissent, nunquam hoc dicequia habet tales Ecclesia. Ne quis dicat nobis: Prorsus de Pharisaeis dixit, de Scribis dixit, de Judaeis dixit: nam tales non habet Ecclesia. Qui sunt ergo illi, de quibus omn
Abbreviated transcription (Latin):
huc amore scłi pregrauantur auaroᷤ. per¬
iuros. adulteros. speciuatores nugarum cõ¬
sultores mathematicoꝵ. fanaticicoꝵ augu¬
rum. auspicũ ebriosos. iuxuriosos. quicqͥd
int̾uos maloꝵ eẽ nostis. quantum pocestis
impbate ut corde recedatis . &. redarguite
ut exeatis inde: et nolite consentire. ut
mmmuindum non tangantis.¬

Expanded text:
huc amore saeculi praegravantur, avaros, perhuc amore saeculi praegravantur, avaros, perjuros, adulteros, spectatores nugarum, consultores mathematicorum, fanaticorum, augurum, auspicum, ebriosos, luxuriosos, quidquid inter vos malorum esse nostis; quantum potestis, improbate, ut corde recedatis; ut redarguite, et exeatis inde; et nolite consentire, ut immundum non tangatis.
Abbreviated transcription (Latin):
igumus: sicut ipsidonatiste fecerunt. Qui
uiserent boni malosarguerent. iiacnoc
tius ipsi mali bonos infamarent: qualessi¬
t pro pace. tolerarent. Quimarimianitas
teperunt: tanquam integros: quostãquã
ciditos antea dampnauerunt. Certe mani¬
ste dixit propħa. Recedite crite in de. ecin¬
mundum netetigeritis. Ergo utut intelligã
quod dixit: attende quod fecit. Facto suo :¬
h exposuit dictũ suum dixit: recedite  ui¬
Dus dixit: btiq iustis. A quib dixit ut
Queroatalib utrum ipse recesserit: inue¬
no quod non recesserit. Ergo aliter intellexit.
nãnutiq priorficetet quod p̃cepit. Recessit
qrrde: obuirgauit. atq arguit. Continendo
s aconsensu: nõ tetigit imnundum Obuir¬
gando autẽ exiit liber in conspectu dĩ: cui
neq sua denspeccita imputat quia non
fecit: neque aliena quȩ nõ approbauit. neq¬
neq negligentiã quia nõ tacuit. neq suꝑ¬
dim. quia munitate permansit Si gͦ fr̃s
mei quot quot habetis inter uos qui ad¬

Expanded text:
iamus, sicut ipsi Donatistae fecerunt. Qui si vere boni malos arguerent, ac non potius ipsi mali bonos infamarent, qualeslibet pro pace tolerarent, qui Maximianistas receperunt tanquam integros, quos tanquam perditos antea damnaverunt. Certe manifeste dixit propheta, Recedite et exite inde, et immundum ne tetigeritis. Ego ut intelligam quod dixit, attendo quod fecit. Facto suo mihi exponit dictum suum. Dixit, Recedite. Quibus dixit? Utique justis. A quibus ut receduis. Quaero, a talibus utrum ipse recesserit? Invenio quod non recesserit. Ergo aliter intellexit. Nam utique prior faceret quod praecepit. Recessit corde, objurgavit atque arguit. Continendo se a consensu non tetigit immundum: objurgando autem exiit liber in conspectu Dei; cui neque sua Deus peccata imputat, quia non fecit; neque aliena, quia non approbavit; neque negligentiam, quia non tacuit; neque superbiam, quia in unitate permansit. Sic ergo, fratres mei, quotquot habetis inter vos, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
tactu cordis. non corporis: Quidẽ enumtan¬
gere minundum: nisi consentire peccitis:
Quid est. autem exire inde. nisi facert quod
pertinet ad correptionem malorum: quan¬
tum pro umuscuiusq graduatq persona.
salua pace fieri potest: displu̾it tibiquod
quisq peccauit: nõ tecigisti imundum:
Bedargiusti. corripiusti. momusti. adhibu¬
isti ecĩam sireseregit congruam et que
inutatem nõ uiolet disciplinam: exffi ĩ de:
Acendite in factascõꝵ: neforte nr̃a uideat᷑
interpretitio e uomado hec uerta intellexe¬
runt sc̃. sicutiꝙ intelligenda sunt. Exite
ide dicit propła. Prius usitata ipsius uer¬
biconsuetudie. assero istam sententiam. a
postea ostendo non meam: plerumq accu¬
santur homines: et cum accusati fucrint:
defendunt se: sum autemse illequi aceusit᷑
homo rationabilit̃ iusteq defendent. qui
audiunt dicunt. Exiit inde. Manensioco¬

Expanded text:
tactu cordis, non corporis. Quid est enim tantactu cordis, non corporis. Quid est enim tangere immundum, nisi consentire peccatis? Quid est autem exire inde, nisi facere quod pertinet ad correptionem malorum, quantum pro uniuscujusque gradu atque persona salva pace fieri potest? Displicuit tibi quod quisque peccavit; non tetigisti immundum. Redarguisti, corripuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exegit, congruam, et quae unitatem non violet, disciplinam; existi inde. Attendite in facta sanctorum, ne forte nostra videatur interpretatio. Quomodo haec verba intellexerunt sancti, sic utique intelligenda sunt. Exite inde, inquit propheta. Prius usitata ipsius verbi consuetudine assero istam sententiam, et postea ostendo non meam. Plerumque accusantur homines; et cum accusati fuerint, defendunt se: cum autem se ille qui accusatur homo, rationabiliter justeque defenderit, qui audiunt, dicunt, Exiit inde.
Abbreviated transcription (Latin):
ne significatur. quicumq legis preuarica¬
tione unitantut eum cui dictum ẽ. terraeᷤᷤ
et interram ibis. ad tam̾ et propter habun¬
dantiam bonoꝵ et propter eum cui dictũẽ.
sic erit semen tuum sicut stelle cȩceli. et sic̃
arena maris: etiam illud non tacitum est.
quia multi ab oriente et occidente uenient.
inscripturis habent azamȩ uelpalee. suas &
frumenta: quȩ qui non intelligunt. confũ¬
dunt et conconfunduntur: atq ita ꝑstre¬
punt ceca cupiditade. iinut nolint obimui¬
unt. dicit propła. Recedite et et exite inde:¬
et minundum netetigeritis. Q uomͦ gͦ malõ
ꝓpacetolerabimus. a quib exire et recede
iubemur. ne tangamus inmundum : :¬
Nos istam recessionem spiritaliter intelligi¬
mus. illi corporaliter: Nam et ego clamabo
cum ꝓpħa. et qualiacumq sumus uasa. u¬
utitur nobis deus. indispensatiõe ur̃i. clama¬
muset nos: et dicimiis uobis. recedite exite.
inde: et inmundum ne tetigeritis: sed con¬

Expanded text:
egis praevaricatione imitantur eum cui dictum est, Terra es, et in terram ibis : tamen et propter abundantiam bonorum, et propter eum cui dictum est, Sic erit semen tuum sicut stellae coeli, et sicut arena maris , etiam illud non tacitum est, Quia multi ab oriente et occidente venient, in Scripturis habent zizania vel paleae, suas autem frumenta. Quas qui non intelligunt, confundunt, et confunduntur; atque ita perstrepunt caeca cupiditate, ut nolint obmuunt, dicit propet immundum ne tetigeritis. Quomodo ergo malos pro pace tolerabimus, a quibus exire et recedere jubemur, ne tangamus immundum? Nos istam recessionem spiritaliter intelligimus: illi corpocum propheta, et qualiacumque simus vasa, utitur nobis Deus in dispensationem vestram: clamamus et nos, et dicimus vobis, Recedite, exite inde, et immundum ne tetigeritis; sed con
Abbreviated transcription (Latin):
Qusi om̃is qui clerieus nõ est aut monachꝰ
possit ei licere quod nõ licet. Cunctis igitur
sicris officus. literis prec̾ribitur norma ui¬
uendi: omĩs ad beneuuendum ꝓuocat᷑
serus. ẽtas. & dignitas. Igitur nemo se excuset
publicis actibus: nemo de occupatione
milicie conqueratur. Apud omem xp̃ianũ
ut id quod dicimus. auecoritate euange
uca comprobemus: uideamus lectionẽ.
que paulo ante decursaẽ. Aitem̃ euan¬
głium .W. enerunt aũ et pubueam ad
ioħm ut baptizarentur ab eo: & diperũt
adeum Magister quid faciennus At il¬
le clixit. Hlichil amplius exigatis quam
quod constitutum est uobis. honesta pla¬
ne publicanoꝵ interrogatio: ac sc̃i propħe
iusta responsio. Iili enim sou̾te interrogãt.
ne aut ignorantes pius crigendo peccatũ
incidant: dut cesfantes pubucam accipi¬

Expanded text:
Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueratur. Apud omnem christianum ut id quolica comprobemus, videamus lectionem quae paulo ante decursa est. Ait enim Evangelium: Venerunt autem et Publicani ad Joannem ut baptizarentur ab eo; et dixerunt ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: nihil amplius exigatis quam quod constitutum est vobis . Honesta plane Publicanorum interrogatio, ac sancti prophetae justa responsio. Illi enim solliciti interrogant, ne aut ignorantes plus exigendo in peccatum incidant, aut cessantes publicam decipi
Abbreviated transcription (Latin):
OnNUNIA fr̃s qui aut mili¬
ciȩ cingulo detinentur. autm
actii sunt publico constituti:
cum peccant grauiter. hacso¬
lent a peccatis sius prima se
uoce ercusire quos militant:
Et ne bene aliquando faciant occupatos se
actib malis conquerent᷑ promde quasimi¬
ucia hominum nõ uoluntas inculpa sit: i ta
quod ipsi gerunt. officiis siuis ascribunt. nõ
enim militare delictum ẽ. ẜ propter p̃dam
militare peccatumest. Nlec rem pubucam
gerere criminosum ẽ: sed idõ rem publicam¬
agere. ut rem familiarem potus angea⁊:
iuidetur esse damnabile. s ropt̾ra enim ꝑui¬
dentia quadam militantib sunt stipendia
constituta: nedum sũptus queritut: preda
grassetur. Iilud aũ quale est. cũ oberrorem
aliquẽ a semoribꝰ arguuntur. &. imputa¬
tur alicui de illis cur ebrius fuerit. curreᷤ
auenas ꝑtaserit. cedem cur turbulentus ad¬
miserit. statim respondeat. Quoͥd habeam
facere homoseculans. aut miles: Numqͥd
monacium sum professus aut dericum:

Expanded text:
onnulli fratres, qui aut militiae cingulo detinentur, aut in actu sunt publico constituti, cum peccant graviter, hac solent a peccatis suis prima se voce excusare, quod militant; et ne bene aliquando faciant, occupatos se malis actibus conqueruntur: perinde quasi militia hominum, non voluntas in culpa sit; ita quod ipsi gerunt, officiis suis adscribunt. Non enim militare, delictum est; sed propter praedam militare, peccatum est. Nec rempublicam gerere, criminosum est; sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Illud autem quale est quod cum ob errorem aliquem a senioribus arguuntur, et imputatur alicui de illis cur ebrius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid monachum sum professus, aut clericum?
Abbreviated transcription (Latin):
tanet. Cumhis g̃ fraudib repleuerint sa¬
culos suos. uideas illos iecosetaccuratos ad
eccliam properare. et dõ grãs agere: quasi
ab ipso uliis hec pecimnia conferatur. Intus
quor peccantes quod rapmarum suarum
dĩ uolunt esse pardicipem. dicit em̃ sc̃m
euangllum. Interrogauerunt ulum etmi¬
uits. Quid ficiemus et nos. Nit ulis ioħc
db seriptura loquitur qui arma muitia
detimentur: sed quti qius miltie ssuȩ cingidio
utitur. dignitatis sue miles ascribitur as
sequitur. si amplius querit. t̾amquã casi¬
mator et concussor. Ioħis sententia cõden¬
niatut. Wsq adeo autem hoc inoleuit mq
ut iam quasi ex consuetudine uenda
leges. corrumpantur ita sentenciaq
ueualis sit. et nuuia iam causa possit ẽt̃i
causa. hec autem diuma sententia ques
milites ioquitur. potest etiam ad clerio
retorqueri: qr etiam si nõ militare uo¬
sicut ait apłs. nemo militans dõ. obliga

Expanded text:
manet. Cum his ergo fraudibus repleverint samanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Dicit autem sanctum Evangelium: Interrogaverunt illum et milites; quid faciemus et nos? Ait illis bus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atnsequitur; si amplius quaerit, tanquam calumniator et concussor Joannis sententia condemnatur. Usque adeo autem hoc inolevit malum, ut jam quasi ex consuetudine vendantur leges, corrumpantur jura, sententia ipsa venalis sit, et nulla jam causa possit esse sine causa. Hac autem divina sententia, quae ad milites loquitur, potest etiam ad clericos retorqueri; quia etiamsi non militare visicut ait Apostolus, Nemo militans Deo, obligat
Abbreviated transcription (Latin):
sicite dicit apłs. Quidedit nobis pigni
pp̃s: hocẽ. qui sp̃s sc̃i nos remuneritio:
ditauit. Si quis gͦ. xp̃ianors hoc donatiui
condentꝰ forte non fuerit. et querit ampsꝰ
incipit hoc ipso carere quod meruit. Cuo
specialter contingit hereticis. artiams dũ
cmm nescio quid amplius querunt: muc¬
Nam et ca̾tholicus clericus hac sententia
retinetur. Si enim nõ cõtentus stipendis
fuerit: quȩ de altario domino iubente
consequitur. s. excercet mercimonia: int̾¬
fessiones uendit. iuduarũ mimeralibẽ.
amplectitur: hic negociater magis poc
uideri. quam clericꝰ. Necdicere possiums
nemo uos iuaseres arguit. iuolentis
nullusaccusat: quasi non interdum
maieem predam auidius bledimenta
dicunt quam tormẽta. Necinterẽ. ap̾̃d
icum. utrum ui.an circumientiõe qi
msalienas. occupet: dummͦ quoquopac¬

Expanded text:
s Apostolus, Qui dedit nobis pignus Spiritus: hoc est qui Spiritus sancti nos remuneratione ditavit. Si quis ergo Christianorum hoc donativo contentus forte non fuerit, et quaerit amplius, incipit hoc ipso carere quod meruit. Quod specialiter contingit haereticis Arianis: dum enim nescio quid amplius quaerunt, invNam et catholicus clericus hac sententia retinetur. Si enim non contentus stipendiis fuerit, quae de altario, Domino jubente, consequitur; sed exercet mercimonia, intercessiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur: hic negotiator magis potest videri, quam clericus. Nec dicere possumus, Nemo nos invasores arguit, violentiae nullus accusat: quasi non interdum majorem praedam a viduis blandimenta eliciant, quam tormenta. Nec interest apud Deum utrum vi an circumventione quis res alienas occupet, dummodo quoquo pac
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib: petit propercatoris Et quomꝰ
petit: Magna probatio dilectionis fr̃s. dur¬
madopetit: biq .S ideceillam dequ
sepe locuti sumꝰ ser maternam quodĩ
modo caritatem. Cum domimis miares
sacrilego populo: pia mos si uiscera tremu¬
erunt. opposuit se pro ipsis: iracundie do
domine in quid. si dimittis eis peccitu.
dimitte. Sin: autem: dele me de lbtotuo.
securus hoc dixerit. actendens insticiam
et misccłam dĩ: ut quia ustus est. uõper¬
deret iustum. quia misericors ignosceret

Expanded text:
peccatoribus, petit pro peccatoribus. Et quomodo peccatoribus, petit pro peccatoribus. Et quomodo petit? Magna probatio dilectionis, fratres. Quomodo petit? Videte illam, de qua saepe locuti sumus, maternam quodam modo charitatem. Cum Deus minaretur sacrilego populo, pia Moysi viscera tremuerunt, opposuit se pro illis iracundiae Dei. Domine, inquit, si dimittis eis peccatum, dimitte: sin autem, dele me de libro tuosecurus hoc dixerit attendens justitiam et misericordiam Dei! ut quia justus est, non perderet justum, quia misericors est, ignosceret
Abbreviated transcription (Latin):
et ore non paicere. Quid dicam de ieremia
nõ tecesserunt a pło malo nedescrerent
bonos uii populo cominptos. ubi et ipei
tales eẽ potuerunt: Moyses ipse ft̃s cum
acciperet legem inmõre. populus deeifi
idolum fecit: P opulusductus cedentibi
tes minucos obruerat. posttanta signaeti¬
racula. in egiptioꝵ plagis admortem in
protectione ad salutem tam̃ idolum por
idolum excorrit. idolum fecit Idolums
orauit. idolo sictificauit. Indicat deus
mulo suo. populi factum: et dicit eoss
perditurum a ficiesua Intetedit moy sese
ipsum populum cediturus. et habuit aua¬
sionem recedendi. exeundi abcis ficits
nitelligunt nemimundum tangeret. ⁊¬
tilb unieret. Non fecitiam̃. et ne sora
necessitate potius quam karitate fecisa
deretur: obtulit illi deus alium populuo
Faciamte inquid inquid ingentem magũ
ut illos deleret. Atille nõ accepit: Cohets

Expanded text:
et ore non parcere. Quid dicam de Jeremia,et ore non parcere. Quid dicam de Jeremia,non recesserunt a populo malo, ne desererent bonos illi populo commixtos, ubi et ipsi tales esse potuerunt? Moyses ipse, fratres, cum acciperet legem in monte, populus deorsum idolum fecit. Populus Dei, populus ductus cedentibus tes inimicos obruerant, post tanta signa et miracula in Aegyptiorum plagis ad mortem, et in sua protectione ad salutem, tamen idolum poposcit, idolum extorsit, idolum fecit, idolum adoravit, idolo sacrificavit. Indicat Deus famulo suo populi factum, et dicit eos se perditurum a facie sua. Intercedit Moyses ad ipsum populum rediturus: et habuit occasionem recedendi et exeundi ab eis, sicut isti intelligunt, ne immundum tangeret, ibus viveret; non fecit tamen. Et ne forte hoc necessitate potius quam charitate fecisse videretur, obtulit illi Deus alium populum: Faciam te, inquit, in gentem magnam: ut illos deleret. At ille non accepit, cohaeret
Abbreviated transcription (Latin):
catim nõ accipiebant Exut indeule specu¬
lato cuidictumẽ. speculatorẽ postute
domiti mr̃ił. Iui enim dr̃. Si dieris iniquo
et nõ se auerterit ab iniquitate et a miasia:
iniquus ille. insua miquitate morietiut a:
et tu animam tuam liberabis hoc sifacit
erit inde. nõ sepatatione corporis: s. defen¬
sione operis sui: fecit enim iste quod faci¬
endum fuit. etiam siule non obtemperauit
qui obtemperandum suit. hoc ẽ erite inde
ciamauit ita morses. camauit isuas cla
clamauit ierennas clamaiit e dechiel.Wi¬
deamus sihoc ipsi fecerunt. si dimiscrunt ꝑ¬
poputum dĩ: et se adgentes auas transtie¬
runt. Quam inuiti & quam uehementer
ieremia sincrepauit. in peccatores sceleratõ
populi sui: initer eos tamenerat. unum cũ
illis templum intrabat. ẽidem saciamenta
celebrabat: mea hominum sceleratoꝵ con¬
gregatione uiuebat: sed clamando exiebat
unde: Nocẽ. exiremde : hoc ẽ. inmundum
nõ tangere: & uoluntate non conseutire :

Expanded text:
piebant . Exiit inde ille speculator, cui dictum est, Speculatorem posui te domui Israel. Illi enim dicitur, Si dixeris iniquo, et non se averterit ab iniquitate et a via sua; iniquus ille in sua iniquitate morietur, et tu animam tuam liberabis . Hoc si facit, exit inde, non separatione corporis, sed defensione operis sui. Fecit enim iste quod faciendum fuit: etiamsi ille non obtemperavit, cui obtemperandum fuit. Hoc est, Exite indeClamavit ista Moyses, clamavit Isaias, clamavit Jeremias, clamavit Ezechiel. Videamus si hoc ipsi fecerunt, si dimiserunt populum Dei, et se ad gentes alias transtulerunt. Quam multa et quam vehementer Jeremias increpavit in peccatores et sceleratos populi sui! Inter eos tamen erat, unum cum illis templum intrabat, eadem sacramenta celebrabat: in ea hominum sceleratorum congregatione vivebat, sed clamando exibat inde. Hoc est exire inde, hoc est immundum non tangere, et voluntate non consentire,
Abbreviated transcription (Latin):
natus de dõ patre sine
aliqua matre. et natꝰ
de uirgine matre sine
homine patre: audiꝰ¬
stis quid dixerit: ego et pater unum sumus.
Sic accipite. Hoc credite: ut mereamini intel¬
ligere. fides enim p̃cedere utellectum debet:
ut sit uitellectus fidei p̾mium. Propba enim
apetissime dixit. Nisi credid̾itis: non intelli¬
getis. Quod g̃ simpliciter predicatur creden¬
dum ẽ: quod subtiliter disputatur intelligẽ¬
dum est. Primitus ergo: ad ibuendas urãs
mentes. ꝑ fidem p̃dicamus uob̾. xp̃m dĩ patri
unicum. Quare additur unicum: Quia cuuis
ẽ uincus: multos filios habet grã. Ceteriergo
om̃s scĩ filii dĩ sunt grã: solus ille natura. Qui
grã fillii sunt: non funt quos pater. Deniq
nullus sanctoꝵ. ausus ẽ dicere quod ille unicus
ait : ego et pater unum sumus. Nunquid
nõ pater ẽ. et noster: Sinon ẽ pater noster.

Expanded text:
natus de Deo Patre sine aliqua matre, et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpliciter praedicatur, credendum est: quod subtiliter disputatur, intelligendum est. Primitus ergo ad imbuendas vestras mentes per fidem praedicamus vobis Christum Dei Patris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater. Denique nullus sanctorum ausus est dicere, quod ille Unicus ait, Ego et Pater unum sumus. Numquid non Pater est et noster? Si non est Pater noster,
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ hentitudinem nisi scdm earnemuuerei:
oni nominis uoluptatem corporis posuerũt.
ꝓpmlbsophi epiturei dicci sunt ab epicuero quo
nagore magistro suo. Et quia alii similes
un eititerunt ut illi superbi quasi a carne
ermouentes: ⁊ tocam spem beatitudinis suȩ in
timisua constituentes posuerunt summum
um muntute sua: uocem ꝑsalmi inuobis.
uetus piccatis ignouit. Scitis. nostis. agnouustĩ
quomodo irrsisunt in scõ psalmo: qui eo fidũt
stuir cute sui. ⁊ aes fuerunt philophi quis¬
t ei mincuꝑati sunc: sli sdm carnem uiuences:

Expanded text:
e beatitudinem, nisi secundum carnem vivere, et bonum hominis in voluptate corporis posuerunt. Isti philosophi Epicurei dicti sunt, ab Epicuro quodam auctore, magistro suo, et qui alii similes eorum. Exstiterunt autem alii superbi, quasi a carne se removentes, et totam spem beatitudinis suae in anima sua constituentes, posuerunt summum bonum in virtute sua. Vocem Psalmi in vobis affectus pietatis agnovit: scitis, nostis, agnovistis quomodo irrisi sunt in sancto Psalmo, qui confidunt in virtute sua . Tales fuerunt philosophi, qui Stoici nuncupati sun
Abbreviated transcription (Latin):
pax ña: qui fecit utiaq unũ. Ergo inde circum¬
cisio: inde p̃putiũ. parietũ concordia: anguligła.
a ccepistis spm̃ adoptionis filiorũ: in quo lama¬
piguus: sd arradicenda ẽ. P gnusenĩ quando pori¬
tur. eiun fuerit resipsa recddita pignus aufer¬
tur: d ra enim añ de ipsi redditur. quȩ danda
ꝑmitatur: ut resquando radit᷑ impleatur. ut¬
quod datumẽ. non mutet᷑. Unusquisq gͦ attendat
or suũ. utrum ex intimis mofullis cordis et su¬
cera ħaritate dicat pat̃ nr̃. Non modo querit᷑
quanta sit ipsa ħaritas utrum magna an parua.
anmediocris. Utrum uł sit quero. Sinata est.
latendo crescit. crescendo ꝑficietur: ꝑfecta per¬
manebit. Non enim ꝑfectauergit in senium: et
a seneccute ueniet ad mortem. ad hoc ꝑficietur.
ut ȩcerna ꝑmaneat. Uide enim quod sequitur.
damamus abba pat̾. Ipse spc̃ testimoniũ reddit¬

Expanded text:
pax nostra, qui fecit utraque unum . Ergo inde circumpax nostra, qui fecit utraque unum . Ergo inde circumcisio, inde praeputium, parietum concordia, anguli gloria. Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamapignus, sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur, quae danda promittitur; ut res quando redditur, impleatur quod datum est, non mutetur. Unusquisque ergo attendat cor suum, utrum ex intimis cordis medullis et sincera charitate dicat, Pater. Non modo quaeritur quanta sit ipsa charitas, utrum magna, an parva, an mediocris: utrum vel sit, quaero. Si nata est, latendo crescit, crescendo perficietur, perfecta permanebit. Non enim perfecta vergit in senium, et a senectute veniet ad mortem: ad hoc perficietur, ut aeterna permaneat. Vide enim quid sequitur. Clamamus, Abba, Pater. Ipse Spiritus testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
demq quid sequitur:. Quidg̃ accepimus: Si
ioeres sed accepistis sp̃m  adoptionis filioꝵ
quo dimamuis abli pater. domincis cimetur.
pater amatur. Acepistis sp̃m adoptionn fiioꝵ
ri quo cdlamamꝰ abbupat᷑. Clamor iste cordisẽ. non
fauctum. nõ labioꝵ. Intus sonat auribus dĩ
sonat clauso ore. labusq mmotis. Susanna. ista
uoce clãmabat ⁊ q accepistis sp̃m ad optionis filioꝵ
i quoclamamꝰ abba pater. corclamat. pater nr̃
qiies incelis. Ergo quare nõ cantũ pat̾: Quidsibi
uułt albapat: Si enĩqueras quid sit abbi: resp̃õ¬
decur tibi pat̾. abba enĩ ebrasce: pat̾ dr̃. Quare
uoluit utrumt apłs ponere: Quaa uidebat lapi¬
dem angularem quem repliauerunt edificantes.
oe factus ẽ incaput anguli nõ sine causa angularẽ
tantum ase & int̾ se longe: quantũ abangulo lon¬
ꝗt. Auartum autẽ ad angulũ prope: uint̃ se utiq
longe. Inangulo aut̃: inter se iuncti Ipse ẽ entm

Expanded text:
e quid sequitur? Quid ergo accepimus, quasi diceres: Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Dominus timetur, pater amatur. Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Clamor iste cordis est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore, labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Cor clamet, Pater noster qui es in caelis , Ergo quare non tantum Pater? Quid sibi vult, Abba, Pater? Si enim quaeras quid sit Abba, respondetur tibi, Pater. Abba enim hebraice pater dicitur. Quare voluit utrumque Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem tantum a se et inter se longe, quantum ab angulo longe: quantum autem ad angulum prope, et inter se utique prope; in angulo autem inter se juncti. Ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
aũ filn: et heredes. Nou emu mainter fili.
Hoc ments: et heredes. hoc ẽ. quod paulo ante dice¬
lum: qui ainedicus nõ cerit: Santatem nob̾ donat:
& mercedem insuꝑ largiri dignatur. Quȩ ẽ illamentes.
haditas. Sed non quomꝰ ẽ. hominis patris hereditas.
lielmnquit enimi filiis suis: nonpossidec cũ filiis fius.
Et cam̃ magnum se facit. ⁊ grãs. igi sibidesid̾it. quia
uoluit daie: quod nõ possit auferre. Moriens enim
tolleret secum. Puto quia si posset. iichil me filus
dimisset. heredes dĩ sicsunt: ut ipse ds̃ sit hetditas
nr̃a. cui dicit psalmus. dñs pars heditatis mee: here¬
des quidem dĩ. Si parum uob̾ẽ. audite quod am¬
plius gaudeatis. heredes quidem dĩ: choeredes

Expanded text:
 filii, et haeredes. Non enim inaniter filii. est merces: Et haeredes. Hoc est quod paulo ante dicebam, quia medicus noster et sanitatem nobis donat, et mercedem insuper largiri dignatur. Quae est illa merces? Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit auferre. Moriens enim tolleret secum? Puto quia si posset, nihil hic filiis suis dimisisset. Haeredes Dei sic sunt, ut ipse Deus sit haereditas nostra, cui dicit Psalmus: Dominus pars haereditatis meae . Haeredes quidem Dei: si parum vobis est, audite, quo amplius gaudeati
Abbreviated transcription (Latin):
cet cooꝑator. Sed hic fortit᷑ uigilate. ne fortedicat
sp̃s iłr. si subtraxerit se cooꝑitio dĩ. ⁊ adiucorium
dĩ. spesmeus facit hoc. Et sicũlabore. ⁊ sicũaliqͣ
difficultate potest. tam̃ implere nõ pocest. Quom̃
si aliquis dicat remis quidem ꝑucinmꝰ: sed cucn
aliquo labore. ¶ si uentum habeamꝰ. facilius
ꝑuenimꝰ. Non sicẽ adiutoriũdĩ. nonsicẽ adiuto¬
rium xpĩ. nõ sicẽ aduitorium spẽ scĩ. Prorsus
si defuerit: nichil bomagere poteris. agisqui¬
dem illo nõ adiuuante lib auotuntate. secdmale
ad hoc donei ẽ. uoluitis cua quȩ uoctiri¬

Expanded text:
 qualis. Sed hic fortiter vigilate, ne forte dicat spiritus vester: Si subtraxerit se cooperatio Dei et adjutorium Dei, spiritus meus facit hoc: etsi cum labore, etsi cum aliqua difficultate potest, tamen implere potest. Quomodo si aliquis dicat: Remis quidem pervenimus, sed cum aliquo labore, o si ventum habeamus, facilius pervenimus. Non sic est adjutorium Dei, non sic est adjutorium Christi, non sic est adjutorium Spiritus sancti. Prorsus si defuerit, nihil boni agere poteris. Agis quidem illo non adjuvante libera voluntate, sed male. Ad hoc idonea est voluntas tua, quae vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
tis: quom̃ longe positum. Piebem uoces.
fumus in monte terrebant. Quom̾ aut̃
epost umbram pasce. quomodo uencrit.
ieis linguis suꝑunumquẽq eorũ insederit
ergo nõ timore s  dilatione: ut nõ serui. s filii
uis. Quenĩ adhuc idõbene agit. quia pęnam
ułpenamtimeat. timor seruus ẽ: haritas li¬
taẽ. Et ut sicdicamꝰ. timorseriuis ẽ haritatis.
possideat diabol cortuũ: p̃cedat seriuus in¬

Expanded text:
audistis, quomodo longe positam plebem, voces, ignis, fumus in monte terrebat ; quomodo autdie post umbram Paschae quomodo venerit, et igneis linguis super unumquemque eorum insederit . Jam ergo non in timore, sed in dilectione; ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene agit, quia poenam utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est; et ut sic dicamus, timor est servus charitatis. Ne possideat diabolus cor tuum, p
Abbreviated transcription (Latin):
implere ꝑ grãm. Uelo facilius: remoet
tamen et remo itur. Iumento faciltus
neminem fallit: ueraxdoctor idemꝙ st
ad quẽ nos ducit molestissimꝰ pedagoqus or
bus loqueret᷑. nõ ait sine me facere quidẽ pcti
ꝑme. Non hoc dixit. Legite quidaixertt.
duntur. Non hȩcdicit augustinus: rde¬

Expanded text:
implere per gratiam. Velo facilius, remo difficilius: tamen et remo itur. Jumento facilius,neminem fallit, verax doctor idemque Salvator, ad quem nos duxit molestissimus paedagogus; fructibus loqueretur, non ait, Sine me quidem potestis per me. Non hoc dixit. Legite quid dixerit: duntur. Non haec dicit Augustinus, hae