comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luntas pat̾ris ut xͦ moreret᷑. erat uoluntas
carni. obediens patͥ Uoluntas pat̾s dispen.¬
satio erat. uoluntas carnis nat᷑a erat: uolun¬
tas sp̃e uirtus erat: Idoͣ uoluntas ꝑat̾s honora¬
bat᷑. Goluntas carnis dirigebat᷑: uoluntas
faclus fu̾at ut in illa b̾atus ẽẽt. laꝑsũ
hominẽ ꝑde noluit: & cũ illa sur sũ ẽct
ma iestate. ille deorsũ iaceret in firintate
descendit adeũ ubi cecid̾at. ut leuaret eũ
ad id uũ cecidati Sapiencia gͥ sursũ panis e
rat niu̾sa: inlac Induunitate panis: inhu¬
manitate lac: Q nutritꝰ: paruulꝰ sensꝰ
lacte humanitatis: ut crescens ⁊ conuales
tre sũ matre os: xp̃s int̾erta ex matre sñ
patre. homo. Incelo quał pat̾ cał filiꝰ. Int̾ra
uigo nihumił. Incelo imago pat̾s. int̾ra inui¬
tator matͥs Oat iurgo erat. ⁊ in humilitate
erultabat: ⁊ filiꝰ uirginis uirgohumilitatẽ
ꝯmendabat. Illa uirgo humilitatẽ suam
aueo respectam asserebat: ille uirgo se

Expanded text:
luntas Patris, ut Christus moreretur; erat voluntas s dominans carni, obediens Patri. Voluntas Patris dispensatio erat, voluntas carnis natura erat, voluntas spiritus virtus erat. Ideo voluntas Patris honorabatur, voluntas carnis dirigebatur, voluntas factus fuerat, ut in illa beatus esset, lapsum hominem perdere noluit, et cum illa sursum esset majestate, ille deorsum jaceret infirmitate, descendit ad eum quo ceciderat, ut levaret eum ad id unde ceciderat. Sapientiat deorsum in lac. In divinitate panis, in humanitate lac; et nutritus est parvulus sensus lacte humanitatis, ut crescens et convalesctre sine matre Deus: Christus in terra ex matre sine patre homo. In coelo qualis Pater, talis Filius, in terra go et humilis. In coelo imago Patris, in terra imitator matris. Mater virgo erat, et in humilitate exsultabat. Filius Virginis virgo humilitatem commendabat. Illa virgo humilitatem suam a Deo respectam asserebat; ille virgo se
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑfert detesauro suo noua ⁊ uetꝰa. Houa
se consolationes. uet̾a increpationes Gecus
ir lex penã ꝓposuit. qua terreret: nouami
Quia pietas loquit᷑: ieo pͥus palpat. postea ꝑ¬
cuaio Pusillanimes ir pͥus consolatione fouen
dift̃ ut surgant: pꝰea t̾rore ꝯ firmandi ne ca¬

Expanded text:
fert de thesauro suo nova et vetera . Nova sunt consolationes, vetere increpationes. Vetus enim lex poenam proposuit qua terreret; nova minova, post vetera? Quia pietas loquitur: ideo prius palpat, postea percutit. Pusillanimes enim prius consolatione fovendi sunt, ut surgant. Postea terrore confirmandi ne
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ dm̃ ⁊ hominẽ: dem̃ ipsum hominẽ. Ini¬
quitas bñ unita male diuisit: caritas male
diuisa bñ uniuit. Similit̾ iniquitas bñ diui¬
sa male uniuit: ꝯcaritas malẽ unita bñ di¬
uisit. Iniquitas gͦ diuidit ⁊ unit: ⁊ caritas di¬
uidit ⁊ unit. Nouissime scqr̃ mors. diuidenᷤ

Expanded text:
Deum et hominem, deinde ipsum hominem. Iniquitas bene unitas male divisit. Charitas male divisa bene univit. Similiter iniquitas bene divisa male univit, et charitas male unita bene divisit. Iniquitas ergo dividit et unit, et charitas dividit et unit. Novissime sequitur mors divide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuidete inseipso excelsũ. Sipios senserit humił.
S
loqui c̃deo. ⁊ peciit mediatorẽ moysem ꝯlaũ
diator foret. ⁊ ꝑipsum mandata daret ad ppłin.
Que ir minsibilia dei sunt. carnalia corda ꝑcipe
lii sui. ut ipsa mediante diuina ꝑcipiam. Infix¬
mas aũ mentes t̾ror maiestatis oppͥmeret ⁊ pl¬
bidũ lumen lippientes occłoᷤ obfuscaret. ñͥ mibẽ
carnis inc̾tedens. ⁊ ꝯtemplacionẽ excipiens.

Expanded text:
rmum; ingredimini et videte in seipso excelsum. Si pios senserit humilis, s loqui cum Deo, et petiit mediatorem Moysen. Et ladiator foret, et per ipsum mandata daret ad populum . Quae enim invisibilia Dei sunt, carnalia corda perciplii sui, ut ipsa mediante divina percipiamus. Infirmas autem mentes terror majestatis opprimeret, et splendidum lumen lippientes oculos offuscaret, nisi nubes carnis intercedens et contemplationem excipiens.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit infirmitatẽ: pat̾ dedit maiestatẽ. Mater
dedit sub̾am cariis: pat̾ dedit ꝯsoreium maies¬
tati. Mat̃ dedit in quo uicit: pat̾ dedit inquo reg¬
naiit. Mater dedit inquo uictor coronat᷑: pat̾ ded̾
in quo regnans ad orat᷑. Ineoꝙ. apatre ht̃. de suꝑniᷤ
ꝓstrauit suꝑbũ: imeo ꝙ amatre hc̃. inĩferis spolia¬
uit auaꝵe Ibi uictor ab angłis collaudat᷑. hic uincẽ
ꝯtumphans ab hominibꝰ głificat᷑. Egredinun gͦ
filie sion. ⁊uidete regẽ salomonẽ. Eg̃d ⁊ uidete q.¬

Expanded text:
dedit infirmitatem, Pater dedit majestatem. Mater dedit substantiam carnis, Pater dedit consortium majestatis. Mater dedit in quo vicit, Pater dedit in quo regnavit. Mater dedit in quo victor coronatur, Pater dedit in quo regnans adoratur. In eo quod a Patre habet de supernis prostravit superbum; in eo quod a matre habet in inferis spoliavit avarum. Ibi victor ab angelis collaudatur; hic vincens et triumphans ab hominibus glorificatur; Egredimini ergo, filiae Sion, et videte Salomonem. Egredimini et
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑ necessitate mouet᷑: qr ab alio mouetiu ħ
ramente. Nec suũ ÷ quod mouet᷑. Silliꝰ aqͦ mouei
siue ad m̾itũ si bñ. siue adeulpã si male. Ita moi
mentiꝰ dominat᷑ motui corꝑis lege nature sub¬
obedientiꝰ. Hec culpat᷑ qui ducitur. q nec̾itat
ducitur: s culpatur qui ducit. qr insubiectũ
lĩcate abutitur. Porro uoluntas si uistietad
cenuss hret ñ solũ motũ corꝑis obedienteo.

Expanded text:
movetur necessitate movetur, qui ab alio movetur hoc est a mente. Nec suum est quod movetur; sed illius a quo movetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subobedientis. Nec culpatur qui ducitur, quia necessitate ducitur, sed culpatur qui ducit, quia in subjectum libertate abutitur. Porro voluntas, si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis o
Abbreviated transcription (Latin):
Res sunt motꝰ in hominer motus mas.
mosꝰ corpis. inotꝰ sensualitaas: Mot
hitass in uoluutadẽ: motꝰ corporis inopeꝰ mot
sensualitatis mediꝰ moelectone: uicto tu
nitis solo lib̃m arbitͥũ ÷: in motu corpisssen.
fuit dispo̾ nat᷑e Nam motꝰ nͣtis uolunta
rͦ÷ apetitꝰ: In uoluntario libu. mnappecitu

Expanded text:
s sunt motus in homine, motus mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ dei dispensacione. Soł ipse peccata
collere ⁊ peccores iustificare pot cñ ut humanã
scienciã desua pietate certã face̾t. pocestateo
relarandi pecc̃a ⁊ indulgendi arbitriũ homin
scessit. ut hõ ad homine quasi adasimileꝰ suuo.
familianiꝰ ⁊ fiducialiꝰ ꝯueniret. quẽ pinocre poss
ueniã postulaturꝰ ⁊ aecepcuriandire. Ns at hoĩe

Expanded text:
dem dispensationem Dei. Solus ipse peccata tollere, et peccatores justificare potest; tamen ut humanam conscientiam de sua pietate certam faceret, potestatem relaxandi peccata et indulgendi arbitrium homini concessit, ut homo ad hominem quasi ad consimilem suum familiarius et fiducialius conveniret: quem et videre posset veniam p
Abbreviated transcription (Latin):
do. Pappbando ingtio nati funt qui si malio
nati ee̾̃nt fideles. non eẽnt. Consuetudine ⁊ uiuen¬
difidẽ tenent. ñ amore. Est aũ aliud hominum
gͦ atcenesꝰ ꝯsiderantiũ statũ uice humane ⁊ du¬
biũ ꝯexeo quodãmꝰ fluctuare incipienciũ infide.
qm̃ mulcos ꝯspiciunt au̾sos ꝯ alienos afide: dñ duc¬
ti pietate fidei. eduobꝰ dubiis ħ eligunt .ꝙ. doc t̾na
catholica docente didicert̃. Istis pax necessaria⁊.
ꝯꝯfirmati infide sua: quos ds̃ ł ꝑext̾iora mira¬
cła ꝯfirmauit. ł ꝑ int̾iorẽ aspirõnẽ edocuit. Isti

Expanded text:
in quo nati sunt, qui si in alio nati essent, fideles non essent. Consuetudine enim vivendi fidem tenent, non amore. Est aliud hominum genus attentius considerantium statum vitae humanae, et dubium, et ex eo quodammodo fluctuare incipientium in fide, quoniam multos conspiciunt aversos et alienos a fide; tamen ducti pietate fidei e duobus dubiis hoc eligunt quod, doctrina catholica docente, didicerunt. Istis pax necessaria esconfirmati in fide sua, quos Deus vel per exteriora miracula confirmavit, vel per interiorem aspirationem edocuit. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
cop̃hendunt᷑. Sic itaq ꝑsolã sidẽ subsistunt in
nob̾. ⁊ sola fide ꝓbant᷑ anob̾: nec aliud argum̃tũ
ñ diffinitur quid sit fides. Est aũ diffinicio fide.
n. fides ẽ uolutitaria qͥdã ceratudo absei¬
cium. supͣ opimoneo. ⁊ infra scĩam ꝯsticuta. &

Expanded text:
comprehenduntur. Sic itaque per fidem solam subsistunt in nobis, et sola fide probantur a nobis, nec aliud argumentumnon diffinitur quid sit fides. Est autem diffinitio fidei haec. Fides est voluntaria quaedam certitudo absentium supra opinionem et infra sci
Abbreviated transcription (Latin):
opus pullꝰ. foue ⁊ nutͥ: ñ uiuificat᷑ nͥ nutͥat᷑
Peccas si ñ recipis. peccas si receptũ reicis:
peccas si retentũ añ tẽpꝰ exponis. pͥmoduri¬
cia. scdõ negligencia. Tercio suꝑbia. Ideo ab¬
conde ne pecces.

Expanded text:
opus pullus. Fove et nutri. Non vivificatur nisi nutriatur. Peccas, si non recipis; peccas, si receptum rejicis; peccas, si retentum ante tempus exponis. Primo duritia, secundo negligentia, tertio superbia. Ideo absconde, ne pecces.
Abbreviated transcription (Latin):
appetit. uoluntas sp̃s ñ sine difficultate ad effec
ilłiꝰ inportunitate sũ cessacione uexatur. A den
repellit̾: qñ ad illiꝰ maiestatẽ qͣplandã surgens
in ꝯp̃hensibił lucis radiis reuerberat᷑. Que cñ re¬
pulsio ira nõ ÷. s exercitacio: qm̃ icͥco hõ adt̾pꝰ
asũmis repellit᷑ ut ꝑ humilitatẽ meliꝰ mimis ex¬
erceat᷑. un̾dictum : De declines imra aseruo tuo.
hoc÷ si declinas: declina ut redeas. Memento gͦ
scale iacob ascendunt angłi ⁊ descendunt. Qũidã
asrend̾e sciunt: descend̾e nescnnt. aliud ii ⁊ des¬
cendere aliud p̾cipitari. Non ÷ hominis seꝑ sur¬
sum ire. Si ascende nosti ꝑ deuocionem menti.
sias ⁊ descend̾e perercitõnem bom oꝑiꝰ.Sinescis
descendẽ nescis ꝯdescend̾e:⁊ incipies tandem pꝰ in
indisct̾am ⁊ in moderatam uehemenciam ascendẽ¬

Expanded text:
appetivit, voluntas spiritus non sine difficultate ad effectillius importunitate sine cessatione vexatur. A Deo repellitur, quando ad illius majestatem contemplandam assurgens, incomprehensibilis lucis radiis reverberatur. Quae tamen repulsio ira non est, sed exercitatio, quoniam idcirco homo ad tempus a summis repellitur ut per humilitatem melius in minimis exerceatur. Unde dictum est: Ne declines in ira a servo tuo, hoc est si declinas, declina ut redeas. Memento ergo scalae Jacob. Ascendunt angeli et descendunt. Quidam ascendere sciunt, descendere nesciunt. Aliud est enim descendere, aliud praecipitari. Non est hominis semper sursum ire. Si ascendere nosti per devotionem mentis, scias et descendere per exercitium boni operis. Si nescis descendere, nescis conscendere, et incipiens tandem post indiscretam et immoderatam vehementiam ascende
Abbreviated transcription (Latin):
I. alle samaritanus ꝯmisit: ꝓquo p̃cuini iaͥ¬
i abeode acee istis ne de uro ꝯstet euro illi¬
r habecis drios nũmos intestam̃to duplicuuc
debitũ uoci quo exemplũ fouet᷑. hi sunt
duo gladii quos inxͥ passione ad defensioneo
sanat. hnĩe ÷ gladiꝰ ur̃ quo uos ferire depetit
uitia hominũ ipsos homines amances. quẽ

Expanded text:
maritanus commisit, pro quo pretium jam ab eodem accepistis, ne de vestro constet curatio illius. Habetis duos nummos in Testamento duplici, debitum voti, quo exemplum formatur. Hi sunt etiam duo gladii, quos in Christi passione ad defensionem sanat. Hic est gladius vester, quo vos ferire debetis vitia hominum, ipsos homines amantes; quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnisticia adretbucioneoꝵ. aliqñ malũ ꝓmalo ad
malũ. ut herodi⁊ antiocho ꝯuide. penam ꝓ culpa
ad damipnacionem. Aliquando bonum ꝓbono
debanum ut ab rahe n ob habundantiam ꝓuiᷤ¬
etboi. Fxercetar qui psenti studio ad meliora
ꝯfutura bona erudit᷑. In mandatis gͦ dei exer¬
cetur. qui sic sẽꝑ bona q̃ agit ꝯsiderat. ut ꝑea se
adbona agenda que nec dum cepit p̾pararic̾dat
ut se ñ quasi ꝯsumatũ ex istimet. s quasi incipi¬

Expanded text:
stitia, ad retributionem. Aliquando malum pro malo ad malum, ut Herodi et Antiocho et Judae poenam pro culpa, ad damnationem. Aliquando bonum pro bono ad bonum, ut Abrahae et Job abundantiam pro justcebor . Exercetur qui praesenti studio ad meliora et futura bona eruditur. In mandatis ergo Dei exercetur, qui sic semper bona quae agit, considerat, ut per ea se ad bona agenda quae necdum coepit praeparari credat, ut se non quasi consummatum existimet, sed semper quasi incipi
Abbreviated transcription (Latin):
debita deuocione ueneramur: quibꝰdam ueritatẽ
p̾dicauit quorũ corda addilectionem u̾itatis nõ
emolliuit. quoridã uͦ corda affectii bonitatis emol¬
liuit. s agnicione u̾itatis ñ illuminauit. Inistiᷤ
arauit ⁊ nõ seminauit: duriciã frangens. s u̾bũ
ñspargens. In ilł uͦ seminauit s ñ arauit. u̾buo
spargens ꝯduriciã ñ frangens: ut ꝯutr̃q ab eo
eẽ sciamꝰ. ⁊ utr̃q ab ipso pet̾e discamꝰ. c̃ neutrũ
sine altero ad salutẽ sufficiens eẽ agnoscimus.
Sic soluit᷑ ꝙ quidã exeuuangłoꝓponere solent.
cur ds̃ incarne ueniens ilł uerbũ salutis p̃di¬
cauit. quos ipm u̾bũ ñ recepturos eẽ p̃sciuit:
&e quib dã aliis p̃dicõnis u̾bũ ñ mpendit. quos
cdituros si docentẽ audissent ꝯgnouit. Quorũdã
ir duriciã inc̾pans. quib u̾itas p̾dicata fuerat:
sic ait. Ue tͥ corozaim. ue tͥ bethsaida. uetͥ caphar¬
nauni: qr si intiro ⁊ sidone ħ facta fuissent. iam

Expanded text:
debita devotione veneramur, quibusdam veritatem praedicavit, quorum corda ad dilectionem veritatis non emollivit; quorumdam vero corda affectu bonitatis emollivit, sed agnitione veritatis non illuminavit. In illis aravit et non seminavit, duritiem frangens, sed verbum non spargens. In istis vero seminavit, sed non aravit, verbum spargens, et duritiam non frangens, ut et utrumque ab eo esse sciamus, et utrumque ab eo petere discamus, cum neutrum sine altero ad salutem sufficiens esse agnoscimus. Sic solvitur quod ex Evangelio proponere solent, cur Deus in carne veniens illis verbum praedicavit quos ipsum verbum non recepturos esse praescivit, et quibusdam aliis praedicationis verbum non impendit, quos credituros si docentem audissent, agnovit. Quorumdam enim duritiam increpans, quibus veritas praedicata fuerat, sic ait: Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida, vae tibi Capharnaum! quia si in Tyro et Sidone haec facta fuissent, jam
Abbreviated transcription (Latin):
respieit. Meliꝰ tͥ: ut humił sis ⁊uidearis ꝗͣ sub¬
lunis ꝯignoreris. Ques uolando lassescunt::
descendunt suꝑ t̾rã ut requieseant. S alie loca
munda diligunt. alie lutosa. ⁊polluta ex quirt̃
Sit deseendis munda sit requies tua. Quid ÷
loen inunda oꝑabona.Yita ⁊ fuge lucosa. s̾
coiquinac io ÷ ꝯtingentis. ħ sunt oꝑa inmim

Expanded text:
ris, quam sublimis et ignoreris. Aves volando lacessunt, et descendunt super terram ut requiescant. Sed aliae loca munda diligunt, aliae lutosa et polluta exquirunt. Si ergo descendis, munda sit requies tua. Quid esloca munda, opera bona; vitae et fuge lutosa, ubi coinquinatio est contingentis. Haec sunt opera imm
Abbreviated transcription (Latin):
lii sunt inlege ambłantes. alii sunt inlege stã¬
tes. alii alege declinantes. Inlege ambulant: qui
inbono ꝓficiunt. Inlege stant: qui abono non recedt̃.
Aiege declinãt. qui ñ facienda p̾sumunt.
nes sunt ine yia hominis. ina dei. uia diabbli.
yia dei ÷ u̾itas. uia hominis necessitas. ina dia¬
boli inquitas. Uia dei ⁊ diaboli nũꝙͣ flecti possunt.
ut ad aliud tendant. qr nec uia dĩ.^ necͣ uia diaboli
bona aliqñ eẽ põt. Uia hominis mutał ÷.⁊ addiu̾sa flec¬

Expanded text:
lii sunt in lege ambulantes, alii sunt in lege stantes, alii a lege declinantes. In lege ambulant, qui in bono proficiunt. In lege stant, qui a bono non recedunt. A lege declinant, qui non facienda praesumunt.i. Via Dei est veritas, via hominis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei et diaboli nunquam flecti possunt, ut ad aliud tendant, quia nec via Dei mala, nec via diaboli bona aliquando esse potest. Via hominis mutabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non exib&. s eiꝰ affluentiã adluxũ uolupta¬
tis intorquae. ⁊ ad exert̾onẽ uirtitis eiꝰ adminiᷤ¬
trationẽ ñ optinet: ipse qͦq mundꝰ iusta re¬
compensatione admiserĩa sp̃e mulaplican.¬
dã eam ⁊ adu̾sis frangit ⁊ ꝓsꝑis dissoluit :
huiꝰ aũ discordie qr solus sp̃c actor÷. necẽe:¬

Expanded text:
tum non exhibet, sed ejus affluentiam ad luxum voluptatum non exhibet, sed ejus affluentiam ad luxum voluptatis intorquet, et ad excitationem virtutis ejus administrationem non obtinet, ipse quoque mundus justa recompensatione ad miseriam spiritus multiplicandam, eam et adversis frangit, et prosperis dissolvit. Hujus autem discordiae, quia solus spiritus auc
Abbreviated transcription (Latin):
Ds debet spin ut eũ incognicione utatis
illuminet: ⁊ amore uirtutis inflamet. Sp̃s debet
deo inomnib que agenda sunt ab ipso erudiri.
agendo ministiũ: ⁊ in cõmodo appetendo modũ
saro deb mundo ex eiꝰ habundancia ꝙ necessita¬
tis÷ sum̾e: quod uirtutis ⁊ exerc̾e. Mundus de¬
bet carni innecessitate subsidiũ: inexercitõe
incitamentũ. S sp̃s c̾atori debitũ ñ ꝑsoluit :
querere ł ꝑpigriciam ligatꝰ. acceptam incelli¬
genciã fastidit ope exercere. ꝓꝓcerea ⁊ ipse eacor
spui debitũ iuste negat. ut eũ nec ad ꝯgnoscend
uen illuminet. nec ad bonũ amandũ inflãmet.
Hã suꝑbũ intꝰ acognicione u̾itatis abicit: pigr
aũ moꝑe foris affligit. Rursus qr idem sp̃s carni
debitũ ñ ꝑsoluit. ũc eã indeł ł am alo eohibeat
ul: in bono exerceat: fit ut̃ ipsa caro iusta dei dis¬
agn̾do minist̾iũ. uł inappetendo ꝯmodo modu
Iteͣ qr caro ꝑnegligentiã sp̃c laxata mundo debi.¬

Expanded text:
Deus debet spiritui, ut eum et cognitione veritatis illuminet et amore virtutis inflammet; spiritus debet Deo in omnibus quae agenda sunt ab ipso erudiri eagendo ministerium et in commodo appetendo modum; caro debet mundo, ex ejus abundantia quod necessitatis est sumere, quod virtutis est exercere; mundus debet carni in necessitate subsidium, in exercitatione incitamentum. Sed spiritus Creatori debitum non persolvit, quaerere, vel per pigritiam ligatus, acceptam intelligentiam fastidit opere exercere. Propterea et ipse Creator spiritui debitum juste negat, ut eum nec ad cognoscendum verum illuminet, nec ad bonum amandum inflammet. Nam superbum intus a cognitione veritatis abjicit; pigrum autem in opere foris affligit. Rursus quia idem spiritus carni debitum non persolvit, ut eam videlicet vel a malo cohibeat, vel in bono exerceat, fit ut ipsa caro justa Dei disagendo ministerium, vel in appetendo commodo modum. Item, quia caro per negligentiam spiritus laxata, mundo debi
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendas iustificõnes dei diriguntur: pꝰ ea hõ
deo indirectione cordis ꝯficetur. Quis ÷ qui deo ꝯfi¬
tetur: Cui placet ꝙ. facit ds̃. hic dõ ꝯficet᷑. Illeaũ
÷ cuius uoluntas ⁊ cor directũ ÷ ut auoluntade di
ñ discrepet. uel aꝓbando.ł inꝓbando. ł odiendo
łamando: nec infra subsistens. nec ultra tͣnsgdier
⁊ infideles dm̃ ñ eqͣuirt̃: qui diuinum honoreo
creature tͥbunt. Similit̾ falsi fideles qui aliud
płꝰꝙͣ dm̃ diligunt. dm̃ ñ exquirt̃. Dm̃ ex quirere
÷: extra omnia querere. fide. ut aliud̃ eẽ c̾datiui.
dilectione ut plꝰ diligat᷑. Toto corde querit qui he
solum inuenire ꝯcupiscit. Herellas me amandatiꝰ
tuis. Sepe hõ accenuens ad dm̃ a se ipso repellitur
sepe amundo. sepe ad iabolo. aliqñ adõ. dseipso re¬

Expanded text:
custodiendas justificationes Dei diriguntur; postea homo Deo in directione cordis confitetur. Quis est qui Deo confitetur. Cui placet quod facit Deus, hic Deo confitetur. Ille autem est cujus voluntas, et cor directum est, ut a voluntate Dei non discrepet; vel approbando vel improbando, vel odiendo, vel amando, nec infra subsistens, nec ultra transgret infideles Deum non exquirunt, qui divinum honorem creaturae tribuunt. Similiter falsi fideles, qui aliud plus quam Deum diligunt, Deum non exquirunt. Deum exquirere est extra omnia quaerere, fide ut aliud esse credatur, dilectione, ut plus diligatur. Toto corde exquirit, qui hunc solum invenire concupiscit. Ne repellas me a mandatis tuis. Saepe homo accedens ad Deum a seipso repellitur, saepe a mundo, saepe a diabolo, aliquando a Deo, A seipso re
Abbreviated transcription (Latin):
pauei fac̾e: ut pꝰ ꝑstudium boni oꝑis mundetur
ꝯscĩa. Postea aũ incorde mundo querat᷑ sap̃ia.
pͥmũ disce ꝙ facias: pꝰea quere ꝙ scias. Ideo pͦ bea¬
ti inmacłati: pꝰ ea beati qͥ scrutant᷑. Beati in inq̃łati.
os libent᷑ audiunt beati: s ñ õs libent̾ audiunt ĩ¬
macłati. Eu aũ si uis eẽ beatꝰ: esto imnaclatꝰ. eiis:¬

Expanded text:
pauci facere, ut prius per studium boni operis mundetur conscientia, postea autem corde mundo quaeratur sapientia. Primum disce quod facias, postea quaere quod scias. Ideo prius beati immaculati, postea beati qui scrutantur. Beati immaculati. Omnes libenter audiunt beati: sed non omnes libenter audiunt immaculati. Tu autem si vis esse beatus, esto immaculatus. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
uedã sunt scͥpte que bonos mores ostñdt̃.
ad ꝯgnicionẽ uircutis erudiuit̃ docendo: iste ad af¬
fectũ uirtutis ꝯpungunt exhortando.
yob modis de duplici ꝑfectione Raritatis:¬
Constancia ꝑfecta ÷ caritas: qñ fortis ÷ adomnia
adu̾sa coleranda. Deuocione ꝑfecta ÷. qñ plene
succensa ÷ adea q̃ recta sunt appetenda. sõstãcia

Expanded text:
Quaedam sunt Scripturae quae bonos mores ostendunt;ad cognitionem virtutis erudiunt docendo; istae ad effectum virtutis compungunt exhortando. TIT. CLVI. De duplici perfectione charitatisConstantia perfecta est charitas, quando fortis est ad omnia adversa toleranda; devotione perfecta est, quando plene succensa est ad ea quae recta sunt appetenda. Constantia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾is ominb inuenta ñ fuerat. Ut aũ eande̾ simili¬
tudinẽ hrẽt c̃ ip̃o. facta ÷ de ip̃o: qͥa oĩs sinłitudo aut em¬
lacio ÷ aut origo. Quaꝑꝑ queramꝰ duo similia: pͣ
unũ muno pꝰea duo exuno: qñ solꝰ iur erat. ⁊ ad¬
huc inuiro mulier erat: quasi duo muo erant
ꝯduo unĩ erant. Quando aũ mulier deuiro fcã
unũ quodãmͦ duo factũ÷: ꝯdiuisit se unitas
ut una similitudo induob ꝯstaret. Itaq q̃ramꝰ
duo inuno. ł pociꝰ duo ex imo insimilitudine un
militudine una: Respiciamꝰ ad int̾iorẽ hoĩe¬
Illic quiddã ÷ ad celestia ⁊ supna intendẽs ꝯħ sapĩa

Expanded text:
rat; ut autem eamdem similitudinem haberet cum ipso, facta est de ipso, quia omnis similitudo aut aemulatio est, aut origo. Quapropter quaeramus duo similia, prius unum in uno, postea duo ex uno. Quando solus vir erat et adhuc in viro mulier erat, quasi duo in uno erant, et duo unum erant. Quando autem mulier de viro facta est, unum quodammodo duo factum est, et divisit se unitas, ut una similitudo in duobus constaret. Itaque quaeramus duo in uno, vel potius duo ex uno in similitudine una. militudine una? Respiciamus ad interiorem homineIllic quiddam est ad coelestia et superna intendens, et hoc sa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑꝑ ab senciã uiri discipline simul ⁊ ꝯtinencie mo¬
destiã p̾posuerat. unx suũ ꝑ egre ꝓfectũ asserit.
domũq ac cubile amatoribꝰ sins pictistapetib
inblandimenta uoluptatis se strauisse testatur.
nis sue quasi quib dã amatorib ꝑ illecebrosas
spẽs reꝵ iusibiliũ ad illicitã delectõẽ famulat᷑.
fuitsaũ illa mulier ꝙͣ sapĩa ꝯmendat. qr bñ do¬
muĩ suã disposuit laudata ÷. auiro suo: fructuos
manifeste demont̾ret᷑. quantũ distet abequitate illiꝰ
malefaciens. si nec benefaciens iniquitati eiꝰ põt coe¬
quari. Considerate mͦ qñ mulier benefac̃:⁊ in quo
benefac̃. Qñ fac̾q. fac̾e deb. benefac̃. Quid fac̾e̾ deb.¬

Expanded text:
 absentiam disciplinae simul et continentiae modestiam postposuerat, virum suum peregre profectum asserit, domumque ac cubile amatoribus suis pictis tapetibus in blandimenta voluptatis se stravisse testatur ,nis suae quasi quibusdam amatoribus per illecebrosas species rerum visibilium ad illicitam delectationem famulatur. Fortis autem illa mulier, quam Sapientia commendat, quia bene domum suam disposuit, laudata est a viro suo, fructum manifeste demonstretur quantum distet ab aequitate illius malefaciens, si nec benefaciens iniquitati ejus potest coaequari. Considerate modo quando mulier benefacit, et in quo benefacit. Quando facit quod facere debet, benefacit. Quid facere deb
Abbreviated transcription (Latin):
culpa q̃ ñ pot: si ñ fit. m̾itũ. si fit induleenae
eges. Ita n eorrecto corr igendi potestas negat᷑.
Arguere uis peccantẽ frt̃m cuũ. Uide si potes
sũ culpa. Quid ÷ sñ culpa : Pure. pacifice. sñ ma¬
licia. sñ ira. Alioqumn si irasc̾is c̃ irascentẽ rephen¬
dis. cadis inuiciũ ꝙ. dãpnas: ꝯtestis efficeris ꝯͣte.
Si tał es. dimitte. noli tang̾e. ue t̾ͥ dicatur medice
cura teipsũ: ⁊si quis sũ pecc̃o ÷ mitat ineã lapi¬
dẽ. Ille quid̃ inc̾pandꝰ ÷. s ate ñ ÷. Si adulterã lapi

Expanded text:
 non potest, si non fit, meritum est; si fit, indulgentia eget. Ita non correcto corrigendi potestas negatur. Arguere vis peccantem fratrem tuum, vide si potes sine culpa. Quid est sine culpa? pure, pacifice, sine malitia, sine ira. Alioquin, si irasceris, cum irascentem reprehendis, cadis in vitium quod damnas, et testis efficeris contra te. Si talis es, dimitte, noli tangere, ne tibi dicatur: Medice, cura teipsum . Et, Qui sine peccato est, mittat in eam lapidem . Ille quidem increpandus est, si a te non est. Si adu
Abbreviated transcription (Latin):
codis cor÷. ⁊ decorde uerbũ exit.⁊ñ ⁊ aliud uerbuo cor¬
dis ꝗ̃ ipsũ eor: sic uerbũ dei aliud ñ põt. eẽ quã ds. Sa¬
piencia ÷ uerbũ cordis: q̃ de corde nascit᷑. ⁊acorde ñ
sepat rdpsũ cor sapiencia ÷. ⁊ de corde ipso sapiencia ÷.
iuna sapia cor ꝯ sapia sua. Sic dẽ sapiã ÷. ⁊ de iplo deo¬

Expanded text:
bum cordis quam ipsum cor, sic verbum Dei aliud esse non potest quam Deus. Sapientia est verbum cordis; quae de corde nascitur, et a corde non separatur. Ipsum cor sapientia est, et de corde ipso sapientia est, et una sapientia cor et sapientia sua. Sic Deus sapientia est, e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ illa horret fugiamꝰ.⁊ ꝙ. illa diligit appetamꝰ
cogitat. tanco ãpliꝰ eiꝰ amore inflãmat᷑. Mirat᷑ pieta¬
tatẽ q̃ cantã maiestatẽ ad nr̃ã ꝯpassionẽ inflectit:
mirat᷑ maiestatẽ q̃ tantã pietatẽ nr̃a ꝯpassione
ꝯꝓuidentia affici ⁊ ꝑturbari nõsinit. Si ip tanta
bonitas eẽt ⁊ tanta maiestas ñeẽt: mala nr̃a ad
deũ redundarẽt. Siaũ tanta maiestas eẽt. ⁊ tãta

Expanded text:
ut quod illa horret fugiamus, et quod diligit appetamus. ut quod illa horret fugiamus, et quod diligit appetamus. cogitat, tanto amplius ejus amore inflammatur. Miratur pietatem quae tantam majestatem ad nostram compassionem inflectit; miratur majestatem, quae tantam pietatem nostri compassione et providentia affici et perturbari non sinit. Si enim tanta bonitas esset, et tanta majestas non esset, mala nostra ad Deum redunda
Abbreviated transcription (Latin):
ris euadat. Bemĩ uenit amor:⁊ stimulat excitã do
pigrã adexercitiũ boni oꝑiᷤ: demonstrãs alaerit̾ tole¬
randum laborẽ oꝑis. ꝓreꝯpensacione tante retͥbu¬
cionis. Ham ꝙ facimus. transitoriũ ⁊̃ ⁊ finẽ ht̃: quod
aũ ex pectamꝰ et̾num ÷ ⁊ finẽ ñ ht̃. Merces÷ uita sñ
morte. gaudiũ sñ merore: iocunditas sñ dolore. Si
ħ gͦ uita q̃ morte finit̾᷑ tantũ diligit᷑. ut ꝓeiꝰ amore
quiequid ꝓipsa desid̾ari pot̾ libent̾ despiciat᷑ ne
sola ipsa amittat᷑. quo desid̾io illuc festinare debemꝰ.
uͥ nec uita morte t̾minatur. nec gaudium ullo mero¬
re corrũpit᷑. nec iocundicas dolore afficitur: ħ itaq
ꝯsiderac io. animũ ꝑdesid̾iũ amoris alacrit̾ cur r̾e
fac̃ ad tolleranciã passionis: ut grauia nõ sint
qe̾q fimiri possunt intẽpore. c̃ post ipsa secut᷑a
sint que pleua ꝯsistent ⁊ ꝑfecta bona mȩterni¬

Expanded text:
rius evadat. Deinde venit amor, et stimulat excitando rius evadat. Deinde venit amor, et stimulat excitando pigram ad exercitium boni operis, demonstrans alacriter tolerandum laborem operis, pro recompensatione tantae retributionis. Nam quod facimus transitorium est et finem habet; quod autem exspectamus, aeternum est et finem non habet. Merces est vita sine morte, gaudita quae morte finitur, tantum diligitur, ut pro ejus amore quidquid pro ipsa desiderari potest libenter despiciatur, ne sola ipsa amittatur, quo desiderio illuc festinare debemus, ubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ullo moerore corrumpitur, nec jucunditas dolore afficitur? Haec itaque consideratio animum per desiderium amoris alacriter currere facit ad tolerantiam passionis, ut gravia non sint quaecunque finiri possunt in tempore, cum post ipsa secutura sunt quae plena consistent, et perfecta bona in aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ moueat᷑: debitũ aũ ad carnẽ. ut illiꝰ appetitũ
nec extͣ suum uidiciũ effluere. nͨ infra subsistere
paciat᷑. Quia ii sp̃s sessor ÷. ⁊ꝯcaro uim̃tũ: frenum
ei deb ut p̃cipitẽ amalo cohibeat. ⁊calcaria ut
pigrã adbonum excitando exerceat: ⁊ pabulũ
ut eꝰ infirmitatẽ sustentet ne deficiat
Instabulo pabulũ. inuia calcaria ⁊ fenum: boe :
inquiete nutͥmentũ. in exercitõe cohibicionem
⁊ incitam̃tũ. Frenum ⁊ dimor. calcaria am̃or.
Cũ it ad delectõnẽ p̃cipitẽ impellit desid̾ium eul¬
pe: cohib a delectõe tim̃tẽ ꝓuidencia pene. In hoc
it ꝙ cernit qr pꝰ culpã pena seqĩ siue incorrectiõe¬
siue indãpnatione: refrenat᷑ aculpa. siue inoꝑe.
siue indelectõe. Cimorgͦ frenũ ÷. ⁊ ipse timor co¬
hib ⁊ st̾ng̃ essiuentẽ animum. ⁊ sistit eũ adcolle¬
rantiam. ostendẽs faciliꝰ malã ꝯcupiscenciã uĩ¬
cere. ꝙͣ malã ꝯ̾ciãm tolerare: ⁊ eltg̃idurũ ut du¬

Expanded text:
atem moveatur. Debitum autem ad carnem, ut illius appetitum, nec extra suum judicium effluere, nec infra subsistere patiatur. Quia enim spiritus sessor est, et caro jumentum, frenum ei debet, ut praecipitem a malo cohibeat, et calcaria, ut pigram ad bonum excitando exerceat, et pabulum ut ejus infirmitatem sustentet ne deficiat. In stabulo pabulum, in via calcaria et frenum, hoc est in quiete nutrimentum, in exercitatione cohibitionem et incitamentum. Frena est timor, calcaria amor. Cum enim ad delectationem praecipitem impellit desiderium culpae, cohibet a delectatione timentem providentia poenae. In hoc enim quod cernit quod post culpam poena seqsive damnatione: refrenatur a culpa sive in opere, sive in delectatione. Timor ergo frenum, ipse timor cohibet et stringit effluentem animum, et sistit eum ad tolerantiam, ostendens facilius malam concupiscentiam vincere quam malam conscientiam tolerare; et eligit durum ut du
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ carnis ÷ mundꝰ. cũ habundancia iocunditatis sue.
Bonim anime ÷ ds̃: cũ affiuencia dulcedinis sue. Sigͦ bo.¬
na carnis tanta sunt. bona anime quanta putanda
sunt: Qanto ⁊t anima carne melior ÷: tm̃ bonum a¬
mie bono carnis meliꝰ eẽ neceẽ ÷ Omnia aũ q̃ uisi¬
bilit̾ bona sunt. bona tm̃ ut dictum ÷ carnis sunt:
had bonũ anime ꝑting̾e nullatenꝰ possunt. Quicqͥd
dulce⁊ adgustũ. quicquid redolens adolfactũ. quic¬
quid suaue adauditũ. quicquid lene adtactũ. quic¬
quid pulcꝵ adiusũ. carniblandr̃ ⁊ iocundũ ÷ ad carnt¬

Expanded text:
st mundus cum abundantia jucunditatis suae. Bonum animae est Deus cum affluentia dulcedinis suae. Si ergo bona carnis tanta sunt, bona animae quanta esse putanda sunt? Quanto enim anima carne melior est, tanto bonum animae bono carnis melius esse necesse est. Omnia autem quae visibiliter bona sunt, bona tantum, ut dictum est, carnis sunt, et ad bonum animae pertingere nullatenus possunt. Quidquid dulce est ad gustum, quidquid redolens ad olfactum, quidquid plausibile ad auditum, quidquid lene ad tactum, quidquid pulchrum ad visum, carni blanditur et jucundum est ad carn
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ illuminate disponat. Iusticia ir uoluntatiꝰ
humane ÷. uoluntati diuine ꝑ omnia ꝯformari.
⁊ꝙ illa stando ht̃. motu ⁊ appetitu boni desidii ad¬
ipisci: ut nec extͣ illã effluat p̃sumens ea que ñ
deb. nec infra illã subsistat. corpẽs abhis q̃ deb¬

Expanded text:
ivinitus illuminare disponat. Justitia enim voluntatis humanae est voluntati divinae per omnia conformari, et quod illa stando habet, motu et appetitu boni desiderii adipisci, ut nec extra illam effluat praesumens ea quae non debet; nec infra illam subsistat, torpens ab iis quae deb
Abbreviated transcription (Latin):
ad amorẽ bonitatis. Ipsũ gͦ u̾bũ dei pͥmũ se effundit:
dem̃ se infundit. E ffundit ut uideat᷑: infundit ut
ꝑcipiat᷑. Si i se ñ effund̾et. ñ cognosc̾etur: si se ñ
infunder ñ gustaretur. Primũ gͦ se effudit ⁊ ꝑcepti¬

Expanded text:
ad amorem bonitatis. Ipsum ergo verbum Dei primo se effundit, ad amorem bonitatis. Ipsum ergo verbum Dei primo se effundit, deinde se infundit. Effundit ut videatur; infundit ut percipiatur. Si enim se non effunderet, non cognosceretur; si se non infunderet, non gustaretur. Primo ergo se effudit et percepti
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia maiꝰ bonũ ⁊ iocundiꝰ bonũ ÷ ⁊tñ bonuo
anme eẽ ñ pot̃. Illuminat iy lum̃ istud. s ocłos
carnis tiñ: qr si ocłos anime illuminar in hoc lu¬
mine pͥsitꝰ omnis uer agnosc̾et. Nunc aũ sñ isto
lumine u̾itas uid̾r ac ꝑhoc istud lum̃ ñ illumina
ccłos ꝑ quos iud̾r. Sic̃ gͦ uisibile lum̃ ocłos mentiᷤ
illuminare ñ pot̾. sic cibꝰ carnis mentis fameo
saciare nõ põt: s sunt extͣ omia ħ ⁊ foris ad hen¬
bona quasi ex adpͥr frumenti panis cib hominum.
ꝓpterea filiĩ ierłm paleas ñ manducant: s adipe fru¬
menti saciant᷑ gina om̃s qui int̾nã dulcedine̾ gustare
ceꝑunt. quicquid extͥnsecꝰ tͣnsitorie delectat ⁊ẜ carnẽ
ficit᷑. ht̃ ꝯ anima cibum suũ quo saginat᷑. Ipse aut̃
cib anime u̾bũ dei ÷: ⁊ipsum ubũ idẽ lum̃ ÷ quo
illuminat᷑. ⁊cib quo reficit᷑. lum̃ quo clarescit ad
cognicionẽ u̾itatis: cib quo pĩgirescit ⁊ hilarescit

Expanded text:
onum animae esse non potest. Illuminat enim lumen istud, sed oculos carnis tantum, quia si oculos animae illuminaret, in hoc lumine positus omnis verum agnosceret. Nunc autem sine isto lumine veritas videtur. Ac per hoc istud lumen non illuminat oculos per quos videtur. Sicut ergo visibile lumen oculos mentis illuminare non potest, sic cibus carnis mentis famem saturare non potest. Sed sunt extra omnia haec et foris adhaerenbona, quasi ex adipe frumenti panis, cibus hominum. Propterea filii Jerusalem paleas non manducant, sed adipe frumenti satiantur, quia omnes qui internam dulcedinem gustare coeperunt, quidquid extrinsecus transitorie delectat et secunduficitur; habet et anima cibum suum, quo saginatur. Ipse autem cibus animae verbum. Dei est, et ipsum verbum idem lumen est quo illuminatur, et cibus quo reficitur: lumen, quo clarescit ad cognitionem veritatis; cibus, quo pinguescit et hilarescit
Abbreviated transcription (Latin):
bouioꝑis uit̾nam u̾itatẽ nutͥunt. ꝑext̾iorũ
delectacionem retracti. diu ininterna pace
ꝑsitere non possunt. Unus dies. una elari das
unun gaudium. Una benedictior qr esaui accep
quia duplicẽ stolã ñ potint ꝓmereri hise alle
m aresit ad aliũ diẽ. de quo dictũ: imeiate diẽ
de die. It̾m. dies suꝑ dies regis adicies. ꝓscea
etnorum ꝑ dst eduum iħs intẽplo uiuenie .ꝰꝑ¬

Expanded text:
is internam veritatem nutriunt, per exteriorum delectationem retracti diu in interna pace persistere non possunt. Unus dies, una claritas, unum gaudium, una benedictio quam Esau accepit, qui duplicem stolam non potuit promereri. Hic est ille nim venit ad alium diem, de quo dictum est: « Nuntiate diem de die aeternorum. Post triduum Jesus in templo inve
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: ⁊ ex quo unita fuit ꝑsona fuit: gͦ ex quo fuit ꝑso¬
na fuit. Si aũ ex quo fuit ꝑsona fuit: qͦmͦ ꝑsona assũp¬
ta ñ ÷. que ꝑsona fuit. qñ assuꝑta ÷ : S ꝯsidera. Nõ
te ꝯturb sermonis ĩuolucrũ. Fides querit᷑. Sermo
multa ꝑturbat. Intende tͥ. Erquo unita fint. ꝑsona
fuit: quia ex quo fuit unica funit. Qr̃ gͦ nõ dm̃s ꝑsonã
assupta: Incende. Iñ assumebat᷑. uniebat᷑. Ex quo cep̃.
uniri cep̾: ꝯex quo imiri cep̃. ꝑsona eẽ cep̾: ñ cñ inꝙͣ
una ẽ illo cui uniebat᷑ ꝑsona fuit. Iõ ñ dm̃s hoĩẽ

Expanded text:
t ex quo unita fuit persona fuit, ergo ex quo fuit persona fuit? Si autem ex quo fuit persona fuit, quomodo persona assumpta non est quae persona fuit, quando assumpta est? Sed considera. Non te perturbet sermonis involucrum: fides quaeritur. Sermo multa perturbat. Intende tibi. Ex quo fuit persona fuit, quia ex quo fuit unita fuit. Quare ergo non dicimus personam assumptam? Intende. Quando assumebatur, uniebatur. Ex quo coepit ununa cum illo cui uniebatur persona fuit. Ideo non dicimus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ad summũ suũ. Corꝑalia bona ad hominem
bona sunt: qr hominis bona sunt. S. p̃ualia bona ad
dm̃ bona sunt. ñ qr dĩ bona sunt: s q ex dõ bona sunt.
Ista ab homine bona ñ sunt: s homini bona sunt.
bonui ÷. ab ipso quid̃ bonũ ÷. s ipsi bonũ ñ ÷: ꝯintm̃

Expanded text:
velut ad summum suum. Corporalia bona ad hominem velut ad summum suum. Corporalia bona ad hominem bona sunt, quia hominis bona sunt. Spiritualia bona ad Deum bona sunt; non quia Dei bona sunt, sed quia ex Deo bona sunt. Ista ab homine bona non sunt, sed homini bona sunt; bonum est ab ipso quidem bonum est, sed ipsi bonu
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sũmo bono. h negat sũmũ bonũ. ⁊ ÷ pharao .i. ne.
ꝯ̃ tres deos. Morsi aduersat᷑ tirannꝰ egiptiꝰ. homini
mundꝰ dõ diabolꝰ pͥmꝰ crudelitate. scdi adisitate:
opponit. Inciorẽ uitã inanima exting̾e conattur i¬
iquitas. extiore uitã in corpore extingũe conatᷤ morcali¬
cal mox si uita conat᷑ extingue pharaonis crudeli¬
tas. In his omnib qͣdictiones sunt. Sunt gͥ duo suma
corporalia omnia ꝯditꝰ ÷. ⁊omnia corporalia q̃ facta sunt
ꝑꝑ ipsũ facta sunt. Sic̃ gͦ spũalia bona omnia ad illud
bonũ referunt᷑ ꝙ. in suo gn̾e sũmũ ÷: ita qͦ corporalia
bona omnia ad illud referunt᷑ bonũ ꝙ int̾ corporalia
omnia sup̾mũ collatũ ÷ S in spũalib bonis sũmum
bonum ds̃ ÷: incorporalib bonis sũmũ bonũ hõ ÷.
Itaq corporalia bona adhominẽ referunt᷑. quasi
adsũmũ suũ. Spũalia bona que ineognitione u̾i-¬
tatis ⁊ amore bonitatis ꝯsistunt: addm̃ referuntur.

Expanded text:
. contra tres deos. Moysi adversatur tyrannus Aegyptius, homini mundus, Deo diabolus. Primus crudelitate, secundus adversitate, opponit. Interiorem vitam in anima exstinguere conatur iniquitas; exteriorem vitam in corpore exstinguere conatur mortalitas. Moysi vitam conatur exstinguere Pharaonis crudelitas. In his omnibus contradictiones sunt. Sunt igitur duo summa corporalia omnia conditus est, et omnia corporalia quae facta sunt propter ipsum facta sunt. Sicut ergo spiritualia bona omnia ad illud bonum referuntur quod in suo genere summum est, ita quoque corporalia bona omnia ad illud referuntur bonum quod inter corporalia omnia supremum collocatum est. Sed in spiritualibus bonis summum bonum Deus est, in corporalibus bonis summum bonum homo est. Itaque corporalia bona ad hominem referuntur quasi ad summum suum; spiritualia bona quae in cognitione veritatis et amore bonitatis consistunt, ad Deum referuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ bonũ m̾itũ: bona mors: pꝰ ꝙͣ ÷ bouũ pͥmiũ. Mala
uita ⁊ in qua ⁊ sensus sine u̾itate. Alala mors ⁊
inqua ÷ pena sine retͥbucione. E gͦ nec uita carnis
nec mors. neq ea que inuita ł imorte sunt. uera bõa
ł mala sunt: ita his omnib hõ uti debet. ut siue bõa
sint siue mala que sustinet. omnia ad usũ bonitatis
inelinet. Adusũ u̾boni non uerbonum łñ uere ma¬

Expanded text:
um. Mala vita est in qua est sensus sive virtute; mala mors est in qua poena est sine retributione. Quia ergo nec vita carnis, nec mors, neque ea quae in vita vel in morte sunt, vera bona vel mala sunt, ita his omnibus homo uti debet, ut sive bona sint sive mala quae sustinet, omnia ad usum bonitatis inclinet. Ad usum veri boni, non verum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ: in adepcione curõnis. Ex uero itẽ bono ñ uere
bonũ ⁊ ñ uenx malũ orit᷑. sic̃ qñ ex ꝯtinentia m̃tis & cor¬
pris abedendi suꝑfluitate cohibitũ insua sanitate
ꝯ seruat᷑. ⁊ caro ꝑ abstinenciã macerata. ipsa ⁊ boni
oꝑis erecucione affligitur. Ex uero similit̾ malo nõ
face̾ dicimur. idẽ ipsũ siue insanitate corporis siue
iumacerõe carnis auaricia oꝑat᷑. Ex ñ uero bono ⁊
uerũ bonũ. Suer maliĩ nascit᷑: sic̃ qñ animꝰ exfo

Expanded text:
onis. Ex vero item bono non verum bonum; et non verum malum oritur, sicut quando ex continentia mentis et corpus ab edendi superfluitate cohibitum in sua sanitate conservatur, et caro per abstinentiam macerata, ipsa etiam boni operis exsecutione affligitur. Ex vero similiter malo nonfacere dicimur, idem ipsum sive in sanitate corporis, sive in maceratione carnis avaritia operatur. Ex non vero bono et verum bo
Abbreviated transcription (Latin):
oranib magna amirõ ÷ ꝯstupor m̃ti. qñ ñ dedig¬
nat᷑ ds̃ humilia ⁊ infima nr̃a: ⁊qr illi pietas fac̃
ñ indignũ.q. nob̃ miseria necessariũ reodit. Quẽ¬
ad modũ mat̾na pietas sordentẽ puer ñ ab horr.
s quodãm᷑ delectat᷑ ꝯcrectans ⁊ de oscłas: nec igno¬
miniosũ putat indigna sustin̾e. qr dilectio pul¬
erũ fac quicquid dilecti necessitas exposcit. Sic gͦ
pia mens dm̃ suũ ꝯcẽplat᷑. ⁊ ipsa sua ꝯteplacione
suauit̾ reficitur: ꝯdulce illi ÷ seꝑ adꝯsiderand̃¬

Expanded text:
ratio magna est et stupor menti, quando non dedignatur Deus humilia et infirma nostra. Et quia illi pietas facit se non indignum, quod nobis miseria necessarium reddit. Quemadmodum materna pietas sordentem puerum non abhorret, sed quodammodo delectatur contrectans et deosculans, nec ignominiosum putat indigna sustinere, quia dilectio pulchrum facit quidquid dilecti necessitas exposcit, sic ergo pia mens Deum suum contemplatur, et ipsa sua contemplatione suaviter reficitur et dulce illi est s
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾is. ex eo bonũ facere ñ potes. Similit̾ ꝙͣuis ex
uero bono aliqñ uer̃ malũ oriat᷑. ñ iõ tͥ bonũ ui¬
tandũ ÷. ne malũ iñ eueniat: qr ⁊̃ cũ bonũ fẽm
ñ ÷ ut ͤ malo bonũ fiat: nec bonũ dimictas ꝑꝑ
ne malũ fiat. Et ħ ꝙ. deuero bono ⁊ uero malo
intelligendum ÷. Sane de ñ uero bono ⁊ ñuero
malo hanc hoĩem caucelã hr̃e oportet. ut qr ħ
in eiꝰ potestate st̃.⁊ eis siue aduerũ malũ abuti. si-¬
ue ad uere bonũ uti põt: ita ipsa ꝓtp̃r ⁊cã siue
ad agendũ siue ad paciendũ suscipiat. quatinuᷤ
seꝑ ea t adfructũ ładusũ adipiscendi boni ꝯu̾¬
tat. d fructũ u̾iboni cooꝑante grã: adusuor
nõ ueriboni eooꝑante nata. Mors carnis qͥ pena

Expanded text:
feceris, ex eo bonum facere non potes. Similiter quamvis ex vero bono aliquando verum malum oriatur, non ideo tibi bonum vitandum est, ne malum inde eveniat, quia etiam cum bonum factum non est, ut ex malo bonum fiat; nec bonum dimittas prone malum fiat. Et hoc quidem de vero bono et vero malo intelligendum est. Sane de non vero bono et non vero malo hanc hominem cautelam habere oportet, ut quia haec in ejus potestate sunt, et eis sive ad verum malum abuti, sive adad agendum sive ad patiendum suscipiat, quatenus semper ea vel ad fructum vel ad usum adipiscendi boni convertat. Ad fructum veri boni cooperante gratia, ad usum non veri boni cooperante natura. Mors carnis, quia po
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑ ꝑ ꝯgnicionẽ. ⁊ pascit u̾q ꝯrefic̃. Primo adma¬
nifestacionẽ. scd̃o ad salutẽ. t̾cio ad instruceionem
Primio ne mali excusent᷑. scd̾o ut p̃destinati saluẽt᷑:
hc̃ partes: honestatẽ ⁊ utilitatẽ. Que duo
c̃ parit̾ insunt. mag̃ mod̾ata sunt. qr uicissim se
tẽꝑant: ⁊qui ab alt̾o se restringunt. ad altͥm inmod¬
raciꝰ R esfiundunt. olii honesta appetunt qi landes¬
bies apparere uolunt: alis honesta appetunt qr des

Expanded text:
per cognitionem; et pascit ubique et reficit. Primo ad manifestationem, secundo ad salutem, tertio ad instructionem. Primo ne mali excusentur, secundo ut praedestinati salventur, habet, honestatem et utilitatem. Quae duo cum pariter insunt magis moderata sunt, quia vicissim se temperant; et qui ab altero se restringunt ad alterum immoderatius se effundunt. Alii honesta appetunt, quia laudabiles apparere volunt. Alii honesta a
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ⁊om̃i bono uidicare debuert̃. Ciuncta fec̃ bona
in tp̃r suo: ꝯmundũ tradidit disputoni eorũ. Iõ
litigant homines ꝯtendentes iudicio.⁊ ñ possũt
recte iudicare debono: qr neq bonum inu̾itate.
neq uer̃ inbonitate ꝯgnouert̾. E qr uere ñ ꝯgnos¬
cunt quid sit bonum: nõ posst̃ recte iudicare de
bono. Om̃is ip qui aliquid iudicat. ẜ aliquid iudicat.
alioqum ncħ iudicatur. nͥ aliud sit certũ ⁊ nocum.
cunis cõꝑacione siue collacione ipsũ ꝙ. dubiũ ÷ diꝰ¬
cernatur. Iipsum quid̃ ẜ ꝙ aliud iudicatur. ꝯͣs¬

Expanded text:
de omni bono judicare debuerunt. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum . Ideo litigant homines contendentes judicio, et non possunt recte judicare de bono, quia neque bonum in veritate, neque verum in bonitate cognoverunt. Et quia vere non cognoscunt quid sit bonum, non possunt recte judicare de bono. Omnis enim qui aliquid judicat, secundum aliquid judicat. Alioquin nihil judicatur, nisi aliud sit certum et notum, cujus comparatione sive collatione ipsum quod dubium est discernatur. Et ipsum quidem, secu
Abbreviated transcription (Latin):
tut is lutroq errant honimes. Quidã errant iniudi¬
cio u̾itatiꝰ excecati ꝑignoranciã. quidã errat iniuidicio
bonitatis excecati ꝑmaliciã. Quid ÷ malicia : yolunta.
mala. Inuoluntace mala. dilectio mala. Dic̃ ibona di¬
lectio mente iluminat: sic dilectio mala m̃tẽ excecat.
Omni homini bonum uidet᷑ qud̃ dilig̃. Scriptura
dic̃. Ue his qui dicunt bonũ malũ.⁊ malũ bonuos.
Malũ bonũ dicunt qui malũ diligunt: ⁊rursũ bo¬
num malũ dicunt qui bonũ odiunt. Quid ÷ dilig̾e:
approbare. Qui approbat laudat: ꝯbonũ putat ꝙ
ꝓbat. Quid ÷ odire: in ꝓbare ⁊ malũ putare. hoc ⁊
iudiciũ falsũ: in quo⁊ malũ bonũ. ⁊bonũ malũ dr̃

Expanded text:
utroque errant homines. Quidam errant in judicio veritatis excaecati per ignorantiam, quidam errant in judicio bonitatis excaecati per malitiam. Quid est malitia? voluntas mala. In voluntate mala dilectio mala. Sicut enim bona dilectio mentem illuminat, sic dilectio mala mentem excaecat. Omni homini bonum videtur quod diligit. Scriptura dicit: Vae iis qui dicunt bonum malum, et malum bonum . Malum bonum dicunt qui malum diligunt, et rursum bonum malum dicunt quod bonum odiunt. Quid est diligere? Approbare. Qui approbat laudat, et bonum putat quod probat. Quid est odire? Improbare et malum putaro, hoc est judicium falsum, in quo et malum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ bonĩ eẽ ad illud: ꝓdee̾̃ ad illud. & ꝯuertit ꝯ duc̃
adillud: ⁊ si non ducit. ꝯducit tñ. Si ꝓdr adillud: duc̃.
Si ꝓdr illi: ꝯduc̃. Sp̃ualia bona ad summũ suum
ducunt. q ꝓsunt ad illud. Corporalia bona ad sũmũ
illi. ł noce̾ ad illud. Quid ⁊ noc̾e ad illud: Face̾ ut illud
amittatur. ł face̾ ut non obtineat᷑. Gͦ corꝑalia bo¬
na omnia ⁊ mala. iõ bona sunt ł mala: qr bono
quod sũmũ ÷ ł ad illud ꝓsunt ł nocẽt. Spũ alia aũ
utrinq bona sunt ł mala. quantũ ꝓsunt ł nocẽt
siue illi siue adillud. Quec̾q aũ corporałr bona dñu

Expanded text:
Quid est bonum esse ad illud? prodesse ad illud. Quod convertit et ducit ad illud; et si non ducit conducit tamen. Si prodest ad illud, ducit. Si prodest illi, conducit. Spiritualia bona ad summum suum ducunt, quia prosunt ad illud. Corporalia bona ad summum illi vel nocere ad illud. Quid est nocere ad illud? facere ut illud amittatur, vel facere ut non obtineatur. Ergo corporalia bona omnia et mala ideo bona sunt vel mala, quia bono quod sumutraque bona sunt vel mala, quantum prosunt vel nocent sive illi sive ad illud. Quaecunque autem corporaliter bona dicu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur Nob̾ aut̃ ait unus d̾s ÷. Quid ÷ nob̾: Gendẽ¬
positis quib aduer̃ bonũ ꝑuenire ñ datur. alia q̃dã
sũma bona sunt. quȩ uere sũma bona ñsunt. ⁊ iõ uera
non sunt. sũma tñ in suo gͣdu ⁊ ordine ꝯstituta: ⁊ꝙ ciuiq
sũmum ÷ hoc illi ds̃ t. Coce inquit dm̃ pharaoni ꝯsti

Expanded text:
invenitur. Nobis autem ait, unus Deus est . Quid est nobis? Tendenpositis quibus ad verum bonum pervenire non datur, alia quaedam summa bona sunt quae vere summa non sunt, et ideo vera non sunt, summa tamen in suo gradu et ordine constituta. Et quod cuique summum est hoc illi Deus est. Ecce, inquit, Deum Pharaoni