comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionem ñ accipere pecc̃oꝵ: aut remis¬
sis pectis continio rursus oncrari.
Sicergo ⁊ heretici.
ictor agor dixit. Cum pecc̃a non
nisi in ecc̃e bap̃mo. remittantur qui he¬
reticum sine bap̃mo ad coĩcationem ad¬
ꝯmitit utrumq contra rationem facit.
nec hereticos purgat ⁊ xp̃ianos inqͥnat.¬
hereticos quamus non sint in ec¬
cdesia. sicut aquam ꝑadisi interra egip¬
ti quamuis ip̃a non sit inparadisꝯ:
Non itaq ħcticos sine bapĩno ad coĩo¬
nem admittimus s qr correcti a sua ꝑ
contra rationem facit nec ħeticos
mundat ⁊ xp̃ianos inquinat. respu¬
it pͥmitus ac maxime ip̃e cy prianus
cum sibi consencientib totiegis suis
Neq .N. inquinari se credidit. qñ tali¬
b pp̃ iunculum pacis coĩcandum eẽ.
decreuit dicens. Neminem indicantes
ant aiire coĩonis aliquem si diu̾sum
senserit amouentes. Aut si inquinãt
hetiti ad cõionem sic ut ñ baptizent᷑¬
amici ad missi: inquinata est tota

Expanded text:
sionem non accipere peccatorum aut remissionem non accipere peccatorum aut remissis peccatis continuo rursus onerari. sic ergo et haeretici. Uictor a Gor dixit: Cum peccata non nisi in ecclesiae baptismo remittantur, qui haereticum sine baptismo ad communicationem admittit utrumque contra rationem facit: nec haereticos purgat et christianos inqhaereticos, quamuis ipsi non sint in ecclesia, sicut aquam paradisi in terra Aegypti, quamuis ipsa non sit in paradiso. non itaque haereticos sine baptismo ad communionem admittimus et, quia correcti a sua pecontra rationem facit: nec haereticos mundat et christianos inquinat, respuit primitus ac maxime ipse Cyprianus cum sibi consentientibus collegis suis. neque enim inquinari se credidit, quando talibus propter uinculum pacis communicandum esse decreuit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. aut si inquinant haeretici ad communionem si non baptizantur admissi, inquinata est tota
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis tñ ita modificata est. ut ñ me
pigeat eo aĩo consentire. Atq subscͥ
recc̃orum ñ hr̃e. Non a̾ ait si ħ etici lap¬
tizant. ⁊ baptizantur. s si ħ eticis in¬
quit inbapõ suo pec̃ca donantur. sine
tã adecc̃am ueniunt. Namq si ꝓhere¬
titis ponamus illos. quos inecc̃a no¬
mus hec ⁊ hanc sñam ⁊̃ nos uerissi¬
me dr̃e. Si fallaciter conu̾sis ĩ bap̃o
suo pecc̃a donantur: sine causa adue¬
ram conu̾sionem postea ꝑducuntur.
Nam tum in die iudicii peccata sint.
que puniuntur nͥl ẽ qd̃ timere pos¬
sint qui sd̃o u̾bis solis ⁊ ñ factis re¬
nunciarunt de uidicio xͥ si sunt rens¬
sionẽ pecc̃oꝵ consecuti. S ista ratio¬
cinatio tali connexione ꝑ ficit᷑ ut
adiungamus dicentes. Debent a̾
tim̾e xp̃i iudicium. ⁊ uerati corde a¬
liqñ conu̾ti. Qd̾ tum fec̾int: ñ eos u¬
tiq necc̃e est it̃m baptizari. pͥotue¬
runt ergo gͥ acciꝑe bap̃m ⁊ remis¬

Expanded text:
Verbis tamen ita modificata est, ut non me Verbis tamen ita modificata est, ut non me pigeat eo animo consentire atque subscripeccatorum non habere. non autem ait: \'si haeretici baptizant aut baptizantur,\' sed: si haereticis, inquit, in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. namque pro haereticis ponamus illos, quos in ecclesia nomus hanc sententiam etiam nos uerissime dicere: \'si fallaciter conuersis in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ueram conuersionem postea perducuntur. nam cum in die iudicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timere possint qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiarunt de iudicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti.\' sed ista ratiocinatio tali conexione perficitur, ut adiungamus dicentes: \'debent autem timere Christi iudicium et ueraci corde aliquando conuerti; quod cum fecerint, non eos utique necesse est iterum baptizari.\' potuerunt igitur accipere baptismum et remis
Abbreviated transcription (Latin):
uaricationem qui ⁊ nr̃i ⁊ ip̃oꝵ parẽ¬
tes fu̾nt ⁊ nos ⁊ ip̃i mortui sumus.
s qr uiuere se dicunt: credunt qd̃
adeos seꝑtineat ñ illa preuaritatõ.
Ergo nec adnos illa traditio. Et illa
quidem p̾uaricatio scd̃m illos certa
est: scd̃m nos ã nec anterior p̾uarica¬
qr mea causa sunt illi suꝑati. Non
hñt ergo isti tur a nob̾ nefario sce¬
lere scumatis separentur qr maiores
nri si traditores ñ fu̾nt sicut nos¬
dm̃s ñ est qd̾ adnos oĩo ñ ꝑtineat. Si
autem traditores fu̾nt sicut ip̃i dñt:
sic ad nos ñ ꝑtinet. quemad mo dum
qͣuitate nullum est crimen nrm̃: ex
proprio scismate certum est crimẽ eoꝵ.
atius a sicilibba dixit. Si hereti¬
tis in bap̃o suo pecc̃a donantur.
sine causa ad ecc̃am ueniunt. Namc̃
indie iuidicii pecc̃a sint. quepuniunt᷑
nichil est qd̃ timere possint ħetici de
indicio xp̃i si sunt remissionem pec¬
catorum consetuti.

Expanded text:
uaricationem, qui et nostri et ipsorum parenuaricationem, qui et nostri et ipsorum parentes fuerunt, et nos et ipsi mortui sumus. sed quia uiuere se dicunt, credunt, quod ad eos non pertineat illa praeuaricatio; ergo nec ad nos illa traditio. et illa quidem praeuaricatio secundum ipsos certa est; secundum nos autem nec anterior praeuaricaquia in ea causa sunt ipsi superati. non habent ergo isti cur a nobis nefario scelere schismatis separentur, quia nostri maiores si traditores non fuerunt, sicut nomus, non est quod ad nos omnino pertineat; si autem traditores fuerunt, sicut ipsi dicunt, sic ad nos non pertinet quemadmodum rorum iniquitate nullum est crimen nostrum, ex proprio schismate certum est crimen illorum. Satius a Sicilibba dixit: Si haereticis in baptismo sito peccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. nam cum in dic indicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timere possint haeretici de indicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti.
Abbreviated transcription (Latin):
gantur Accedit ⁊ testimonium cỹpri¬
aui satis demonstrantis qd̃ in eoꝵ cõ¬
munione ꝑ manserit dicendo. Nemine
iudicantes aut a uire coĩonis aliquẽ
si diu̾sum senserit amouentes. Ipsi e¬
nim erant qui diu̾sum senciebant qͦs
iste p̾uaricatores uocat. qr. scilicet hħe¬
ticis suffragabantur sine bap̃o eos in
ecc̃am recipiendo. Cam qͦ fuisse cõ¬
suenudinem ut sic reciperentur ⁊ ip̃e
cẏprianus multiᷤᷤ lociᷤ ⁊ aliquot ep̃ci
in hoc concilio manifestant. Undeap
se plenam. qui eis suffragantes sic
eos recipiebant. Agatur ergo causa
cõius adu̾sus deum preuaricationis
qd̃ negare non possunt ⁊ ibi agit᷑
nr̃a adu̾sus trimen traditionis qd̃
conuincere ñ potuerunt s sic agamꝰ
.q. conuicerint. Quod utriq Rnderi¬
bimus qui nob̾ obiciunt maioꝵ nr̃o¬
rum traditionẽ. Sicut .Ni. ꝑ maioꝵ¬
nr̃oꝵ traditionem uñ se uti diuisert̃
nos mortui sumus: ita ꝑ maioꝵ pre¬

Expanded text:
gantur. accedit et testimonium Cyprigantur. accedit et testimonium Cypriani satis demonstrantis, quod in eorum communione permanserit, dicendo: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ipsi enim erant qui diuersum sentiebant, quos iste praeuaricatores uocat, quia scilicet haereticis suffragabantur sine baptismo eos in ecclesiam recipiendo. eam quoque fuisse consuetudinem, ut sic reciperentur, et ipse Cyprianus multis locis et aliquot episcopi in hoc concilio manifestant. unde appse plenam, qui eis suffragantes sic eos recipiebant. agatur ergo causa communis aduersus crimen praeuaricationis quod negare non possunt, et ibi agetur nostra aduersus crimen traditionis quod conuincere non potuerunt. sed sic agamus quasi conuicerint. quod utrique responderibimus qui nobis obiciunt maiorum nostrorum traditionem. si enim per maiorum traditionem, unde se isti diuiserunt, nos mortui sumus, ita per maiorum prae
Abbreviated transcription (Latin):
hec tam graue crimen refutandũ
atq diluendum qũo nob̾ agenda
sit causa. coĩs. isti eos dñt traditoreᷤᷤ
quos neq illo tp̃re conuincere pome¬
runt neq nunc possunt ostendere
⁊ ineodem crimine ip̃i ẽẽ pociuis oste̾¬
duntur. s quidad nos. Deistis certe
p̾uaricatorib quid dicemus. Si .i.
nos quamuis falso pp̃ca dñir tradito¬
res qr traditorib nos in eadem cõio¬
ne successisse criminantur p̾uarita¬
torib illis om̃s successimus qr nondũ
se abunitate diuiserat pars donati.
nis ꝑactis traditio coditum fc̃a est
uñ ceꝑunt appellari traditores. sig
nos pp̃ea traditores qr extraditorib
sicut oppinantur ł confingunt ex¬
orti sumus ab ilł p̾uaricatorib itͥq
originem ducimus. Non est .N. quo
dicatur ñ eis coĩcasse istos qñ suos illoᷤ
uocant qd̃ concilium loquitur quod
maxime ip̃i p̾ferunt. Quidam nr̃i in¬
quit p̾uaricatores u̾itatis ħ eticis suffra¬

Expanded text:
hoc tam graue crimen refutandum hoc tam graue crimen refutandum adque diluendum quomodo nobis agenda sit causa communis. isti eos dicunt traditores quos neque illo tempore conuincere potuerunt neque nunc possunt ostendere, et in eodem crimine ipsi esse potius ostenduntur. sed quid ad nos? de istis certe praeuaricatoribus quid dicemus? si enim nos quamuis falso propterea dicimur traditores, quia traditoribus nos in eadem communione successisse criminantur, praeuaricatoribus illis omnes successimus, quia nondum se ab unitate diuiserat pars Donati bnis peractis traditio codicum facta est, unde coeperunt appellari traditores. si ergo nos propterea traditores, quia ex traditoribus, sicut opinantur uel confingunt, exorti sumus, ab illis praeuaricatoribus utrique originem ducimus. non est enim quod dicatur non eis communicasse istos, quando suos illos uocant, quod concilium loquitur, quod ipsi maxime proferunt. quidam nostri, inquit, praeuaricatores ueritatis haereticis suffra
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuaricatores untatis hereticis suffia¬
gantur ⁊ xp̃ianis adu̾santur pp̃ ea decer¬
nimus hereticos baptitandos.
uic Rendemus immo magis mirã¬
dum est ⁊ oĩ laude p̾dicandum qd̃ tm̃
isti dilex̾int unitatem ut quos p̾ua¬
ricatores u̾itatis arbutrabantur. tum
eis innnitate ꝑ senerantes ab eis pollui
ñ timerent. Nam cum iste dixisset illd̾
mirandum est. qd̃ quidam nr̃i p̾ua¬
ricatores u̾itatis ħeticis suffragant᷑
⁊ xp̃ianis ad u̾santur idelatur esse.
dicturus. Propterea decernimus eis.
ñ ẽẽ cõicandum. Non hec dixit s ait.
pp̃ea decernimus ħeticos baptitãdos
seruans qd̃ pacificus cyprianus añ
p̾struxerat dicens. Neminem iudicã¬
tes aut aiure cõionis aliquem si ad¬
u̾sum senserit amouentes. Cum gͦ
donatiste nob̾ calumpniantur ⁊ nos
dñt traditores: Si quis existat ł uideus
ł paganus qui lecto isto concilio et
nos ⁊ ip̃os scd̃m eoꝵ regulas unitatis
appellet p̾uaricatores uelim scire ad

Expanded text:
s haereticis suffragantur et christian is aduersantur. propterea decreuimus haereticos baptizandos esse. Huic respondemus: Immo magis mirandum est et magna laude praedicandum, quod tantum isti dilexerint unitatem, ut, quos praeuaricatores ueritatis arbitrabantur, cum eis in unitate perseuerantes ab eis pollui non timerent. nam cum iste dixisset: illud mirandum est quod quidam nostri praeuaricatores ueritatis haereticis suffragantur et christianis aduersantur, uidebatur esse dicturus: \'propterea decernimus eis non esse communicandum.\' non hoc dixit, sed ait: propterea decernimus haereticos baptizandos esse, seruans quod pacificus Cyprianus ante praestruxerat dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. cum ergo Donatistae nobis calumniantur et nos dicunt traditores, si quis existat uel Iudaeus uel paganus, qui lecto isto concilio et nos et ipsos secundum eorum regulas unitatis appellet praeuaricatores, uelim scire ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicant aut priores xp̃ianos uñ isti
ꝓpagantur ñ fuisse traditores qr
ssto concilio conuincuntur aut ad
tem alius lucius amembressa dix̃.
scriptum est. deus pecc̃orem nõ
audit. Qui pecc̃or est. quomodo au¬
diri inbaptismo potest.
espondemus qũo auditur a¬
uarus ⁊raptor ⁊fen̾ator ⁊ho¬
mitida. An isti non sunt pecc̃ores:¬
Quos tñ cyprianus incatholica ob
Inheticis sine ec̃ce bapĩno ad iit¬
tendis nemo consuetudinem rõ¬
ni ⁊ u̾itati p̾ponat qr consuetudinẽ
ratio ⁊ ueritas semper excludit.
uic respondetur. ueritatem nõ
ostendis de consuetudine confi¬
teris. Recte igitur consuetudinem.
teneremus plenario contilio posterio¬
re firmata ⁊̃si ueritas ad huc lateret
quemn credinus iam este mantes¬
tam.

Expanded text:
dicant aut priores christianos unde isti dicant aut priores christianos unde isti propagantur non fuisse traditores, quia isto conoilio conuincuntur, aut ad Item alius Lucius a Membressa dixit: Scriptum est: deus peccatorem non audit. qui peccator est quomodo audiri in baptismo pbtest? Respondemus: Quomodo auditur auarus et raptor et faenerator et homiquos tamen Cyprianus in Catholica objeticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper excludit.Huic respondetur: Ueritatem non ostendis, de consue- \'tudine confiteris. recte igitur consuetudinem teneremus plenario concilio posteriore firmatam, etiamsi ueritas adhuc lateret quam credimus iam esse manifestatam.
Abbreviated transcription (Latin):
fiet deiis qui in p̾teritum mec̃cam
sine bap̃mo admissi st̃. Talem fuit¬
se ecc̃e consuetudinẽ ip̃i qui hoc cõ¬
cilium faciunt sepe cõmemorãt.
si ergo nichil aliud quicumq ħ
fatit quam sponse xp̃i iudas existit.¬
sicut ista snĩa ꝓnuntiata est uidas aut̃
sicut euuangelium docet traditor fuit
traditorib ergo cõicauerunt onmes qͥ
tiuit ⁊̃ ista d icebant. Et antequam ista di¬
cerent traditores fuit fc̃ĩ erant omnes
ꝑillam consuetudinem quam tũc ecc̃a
retinebat. Om̃s ergo .i. ⁊ nos ⁊ ip̃i qui
ex illa unitate ꝓpagati sumus tradi¬
tores sumus. S nos duob modis de¬
fendimur. Quia ⁊ hinc concllio ubi
ħ ꝓmnciatum est consentimus: sal¬
uo uire unitatis sicut eyprianus ipse
p̾dixit. ⁊ honis malos inunitate catho¬
lica donet infinea tritico palea seꝑara¬
tur nͥl obẽẽ arbitramur. Isti autem
qr ⁊ hec concilium tanqͣm ꝓse ꝓferñt
⁊ maloꝵ cõione .q. contagione. bonoᷤ
ꝑire contendunt. ñ inueniunt qũo

Expanded text:
i in praeteritum in ecclesiam sine baptismo admissi sunt? talem fuisse ecclesiae consuetudinem ipsi qui hoc concilium faciunt saepe commemorant. si ergo nihil aliud quicumque hoc facit quam sponsae Christi ludas existit,sicut ista sententia pronuntiata est, ludas autem sicut docet euangelium traditor fuit, traditoribus ergo communicauerunt omnes, qui tunc etiam ista dicebant, et antequam ista dicerent traditores facti erant omnes per illam consuetudinem quam tunc ecclesia retinebat. omnes ergo, id est et nos et ipsi, quia ex illa unitate propagati sumus, traditores sumus. sed nos duobus modis defendimur, quia et huic concilio ubi hoc pronuntiatum est non consentimus saluo iure unitatis, sicut Cyprianus ipse praedixit, et bonis malos in unitate catholica, donec in fine a tritico palea separetur, nihil obesse arbitramur. isti autem, quia et hoc concilium tamquam pro se proferunt et malorum communione quasi contagione bonos perire contendunt, non inueniunt, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
bere quid sentire debeamus affectãt.
ip̃i priores ei consentiant. Ecce uide
traditori st̃ comꝑati qui dicebant
h̾cticos quamuis inheresi baptiza¬
tos ñ debere it̾m. baptizari. Talib a̾
cyprianus cõicabat qui dicebat. sie¬
minem udicantes aut a iure coĩo¬
nis aliquem si du̾sum senserit. a¬
mouentes.Tales ⁊̃antea fuisse in

Expanded text:
bere quid sentire debeamus, affectant, ipsi priores ei consentiant. Ecce Judae traditori sunt conparati, qui dicebant haereticos quamuis in haeresi baptizatos non debere iterum baptizari. talibus autem Cyprianus communicabat qui dixit: neminem iudicantes aut <t iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. tales etiam antea fuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
pagatos. Curergo nob traditores o¬
biciunt quos ñ tonuicerunt ⁊ sibi
uidam ñ obiciunt cui cyprianus
⁊ college eus cõitau̾nt. ecce concili¬
um de quo solent isti głari. Nos qͥ¬
dem dñis qr sic ñ ꝓdit ħetitis ec̃ce¬

Expanded text:
pagatos. Cur ergo nobis traditores opagatos. Cur ergo nobis traditores objiciunt, quos non convicerunt, et sibi Judam non objiciunt, cui Cyprianus et collegae ejus communicaverunt? Ecce concilium de quo solent isti gloriari. Nos quidem dicimus quia sic non prodit haereticis Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpossunt nobis non possunt. Etiõ
qd̃ semel decreuimus tenemus ut
quosdam de collegis suis du̾̃¬
lo scismate seꝑati st̃. do nec alts e¬
orum si quid aliter saꝑent deus
fraudatorib raptorib homitidis
sic eciam inhereticis cognouisse.
siam xp̃c instituit heresim di¬
abolus. Qũo potest hr̃e bap̃m xp̃i sy¬
nago sathane.
uic respondetur unquid q¬
pios xp̃c instituit ⁊ in uidos diabo
ininuidis conuincitur ẽẽ pars diabłi.
herapius abulla dixit. Qui ħe¬
quid aliud quam sponse xp̃i uidas
existit.
magna coniuictio scismaticoꝵ¬
q̃ ui se ab ħeditate xp̃i toto orbe diffu¬
sa nefario satrilegio separarunt.¬
si cẏprianus talib coĩcabat qualis
uidas traditor fuit ⁊ tñ ab eis nõ
maculabatur. aut si maculabatur
tunc uide fc̃i sunt omnes. Ergo ⁊ mͦ
uide sunt om̃s. Aut si ñ sunt. ñ ergo
ꝑtinent ad posteriores facinora pri¬
oꝵ quãuis exeadem cõmunione ꝓ¬

Expanded text:
possunt, nobis non possunt: et ideo possunt, nobis non possunt: et ideo quod semel decrevimus, tenemus; utrtissime quosdam de collegis suis divelo schismate separati sunt, donec alteris eorum si quid aliter saperent Deus fraudatoribus, raptoribus, homicidis, sic etiam in haereticis cognovisse. siam Christus instituit, haeresim diabolus: quomodo potest habere Baptisnagoga satanae? Huic respondetur: Numquid quristus instituit et inuidos diabolin inuidis conuincitur esse pars diaboli? 1 Thcrapius a Bulla dixit: Qui haequid aliud quam sponsae Christi Iudas exsistit? 0 magna conuictio schismaticorum, qui se ab hereditate Christi toto orbe diffusa nefario sasi Cyprianus talibus communicabat qualis Judas traditor fuit, et tamen ab eis non maculabatur: aut si maculabatur, tunc Judae facti sunt omnes: ergo et modo Judae sunt omnes: aut si non sunt; non ergo pertinent ad posteriores facinora priorum, quamvis ex eadem communione pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit error u̾itati tum salub̾rima illa
consuetudo ⁊̃ plenarii concilii aue¬
toritate firmata est. Bene tñ quod
tociens meminerunt ⁊̃ primum a¬
postolorum petrum potuisse aliter
sapere quam ueritas postulabat.i
Qd̃ accidisse ⁊̃ cypriano sineulla
eiis contumelia credimus quicũ¬
q diligimus cy prianum qr non
eum fas est diligi maiori caritate
quam petrum.
ulianus a telepte dixit scriptũ
est. Nemo potest accipere aliquid
nisi datum fuerit de celo si here¬
sis de celo est potest bap̃ma dare.
udiat alium dicentem si aua¬
ricia de celo est potest bap̃ma
dare. ⁊ tñ dant auari. Si gͦ ⁊ heretici.
austus a timida regia dixit. Nõ
sibi blandiantur qui ħ eticis.
patrocinantur. Qui ꝓ hereticis ec¬
clesiastico bap̃o intercedit illos xp̃ia¬
nos ⁊ nos hereticos facit.
uic rendetur.si quisquam di¬
cat eum qui cum bap̃m acciperet qr
odium fr̃num tenebat incorde nõ
de collegis ħeticos pponere sibi

Expanded text:
sit error veritati, cum illa saluberrima consuetudo etiam plenarii concilii auctoritate firmata est. Bene tamen, quod toties meminerunt etiam primum Apostolorum Petrum potuisse aliter sapere quam veritas postulabat; quod accidisse etiam Cypriano sine ulla ejus contumelia credimus, quicumque diligimus Cyprianum: quia non eum fas est diligi majori charitate quam Petrum. CAPUT XXI.--40. Julianus a Telepte dixit: Scriptum est, « Nemo potest accipere aliquid, nisi datum illi fuerit de coelo » . Si haeresis de coelo est, potest Baptisma dare. 41. Audiat et alium dicentem: Si avaritia de caelo est, potest baptisma dare.\' et tamen dant auari; sic ergo et haeretici. Faustus a Timida Regia dixit: Non sibi blandiantur qui haereticis patrocinantur. qui pro haereticis ecclesiastico baptismo intercedit illos christianos et nos haereticos facit, Huic respondetur: Si quisquam dicat eum, qui cum baptismum acciperet, quia odium fraternum tenebat in corde, node collegis haereticos praeponere sibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ remissione pec̃c̃orum supradicta
sunt qũo possit eẽ bap̃s in hoĩe quam¬
uis in eo non sit remissio pecc̃orum.
yreneus abululis dixit. si ideo
ecc̃a hereticum ñ baptizat qd̃
dicaturiam baptitandus ẽẽ heresis
maior est.
oc modo dici potest. si ideo ecc̃a
auarũs ñ baptizat. qd̃ dicatur iam
baptiratus eẽ auaricia maior est. hcc
autem falsum est Ita ergo ⁊ illud.¬
onatus a cibaliana dixit. ego
cos bapmni gr̃am aute est ut osten¬
dat ⁊ probet esse illic gloriam.
ħeticos. si autem bap̃s sacramen¬
tum est gr̃e ip̃a u̾o gr̃a abolitio pec¬
catorum est. ñ est apud ħ etitos bap̃i
⁊ una ecc̃a ꝙ̃ad modum est una spes
sĩcut ergo boni ⁊ mali ñ hñtes unã
tisma eẽ commnune.
osimus atharassa dixit. Reue¬
latione fc̃a u̾itatis cedat error ueri¬
tatis qr ⁊ petrus qui prius çircũtide¬
bat cessit paulo ueritatẽ p̾dicanti.

Expanded text:
et de remissione peccatorum supra dicta et de remissione peccatorum supra dicta sunt, quomodo possit esse baptismus in homine, quamuis in eo non sit remissio peccatorum. Irenaeus ab Ululis dixit: Si ideo ecclesia haereticum non baptizat, quod dicatur iam baptizatus esse, haeresis maior est. Hoc modo dici potest: Si ideo ecclesia auarum non baptizat, quod dicatur iam baptizatus esse, auaritia maior est. hoc autem falsum est; ita ergo et illud. Donatus a Cibaliana dixit: Ego smi gratiam, ante est ut ostendat et probet esse illic ecclesiam. est aput haereticos; si autem baptismus sacramentum est gratiae, ipsa uero gratia abolitio peccatorum est, non est aput haereticos baptismi et una ecclesia quemadmodum est una spes. sicut ergo boni et mali non habentes unam tisma esse commune. osimus a Tharassa dixit: Reuelatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem praedicanti.
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid uelletineo corrig̾e atq
mutare qd̾ deum pr̃em treatorẽ
confitebatur ⁊nouerat. S emenda¬
ret ineo ydolatriam qd̃ malium ha¬
bebat ⁊ traderet sacramenta xp̃ia¬
na que non hẽbat. Et si quid reccũ
nosset ineo aꝓpbaret si quid inue¬
niret ꝑu̾sum emendaret: siquid
defuisset daret. Sic ⁊ inmarcionis¬
ta h̾ etico agnosceret bapĩni inte¬
gritatem corrigeret eius ꝑu̾sitate
doceret catholicam ueritatem.
arcellus azama dixit. Cum
pecc̃a non nisi in ec̃ce bap̃o
remittantur qui hereticum non
paptirat peccatori cõmunicat.
ud: Ille qui hec facienti cõ¬
municat. ñne creatori com¬
Inunicat: Quid ã aliud faciebãt
õs iudicantes neminem aut a uire
cõionis amouentes diu̾sa sencien¬
tem. ubi est ergo ecc̃a. An pacientib
⁊ ne triticum eradicetur. zizania
tołantib ista ñ obsunt. Dicant gͦ
isti qui se ab orbe terraꝵ frustra se¬
parando sacrilegium scismatis
admiserunt ut quid hñt morecy

Expanded text:
numquid uellet in eo corrigere adque numquid uellet in eo corrigere adque mutare quod deum patrem creatorem confitebatur et nouerat? sed emendaret in eo idololatriam quod malum habebat et traderet sacramenta christiana quae non habebat, et si quid rectum nosset in eo adprobaret, si quid inueniret peruersum emendaret, si quid defuisset daret. sic et in Marcionista haeretico agnosceret baptismi integritatem, corrigeret eius peruersitatem, doceret catholicam ueritatem. arcellus a Zama dixit: Cum peccata non nisi in ecclesiae baptismo remittantur, qui haereticum non baptizat peccatori communicat.Quid ille qui hoc facienti communicat, nonne peccatori communicat? Quid autem aliud faciebant omnes judicantes neminem, aut a jure communionis amoventes diversa sentientem? Ubi est ergo Ecclesia? An patientibus, et ne triticum eradicetur, zizania tolerantibus ista non obsunt? Dicant ergo isti, qui se ab orbe terrarum frustra separando sacrilegium schismatis admiserunt, utquid habent
Abbreviated transcription (Latin):
lib ꝑ seuerantes audituri st̃ rece¬
diteame qui oꝑamini iniquita¬
t̾em. uñ antixp̃i appellantur qr¬
gentiles quamiis ydola co¬
lant. tñ sũmum deum pr̃em crea¬
torem agnoscunt ⁊ confitẽtur ⁊
hunc marcion blasphemat ⁊ qui¬
dam ñ erubescunt marcionis bap¬
tismum ꝓbare. Qũo tales sacerdo¬
tes sacerdotium dei aut seruant.
aut uindicant qui hostes dei ñ bap
tirant ⁊ sic illis cominunicant.
imirum cum talia dñr excedit᷑.
modis nec consideratur q ⁊ ip̃i
talib coĩcabant neminem udica¬
tes auta iure coĩonis aliquem si di¬
u̾sum senciebat: amouentes. S ht̃
iste in hac ip̃a snĩa sua uñ ad moneri
posset. si ad u̾teret id qͦ corrigendũ
ẽẽ qd̃ prauum est qd̃ autem rectũ
est appbandum qñ quidem ait bẽ¬
tiles quamuis ydola colant tñ sum¬
mum deum pr̃em creatorem cog¬
noscunt ⁊ confitentur. Si quis er¬
go ad eum talis gentilis. ueniret.

Expanded text:
libus perseuerantes audituri sunt: recelibus perseuerantes audituri sunt: recedite a me qui operamini iniquitatem — unde antichristi appellantur, qGentiles quamuis idola colant, tamen summum Deum patrem creatorem cognoscunt et confitentur. in hunc Marcion blasphemat: et quidam non erubescunt Marcionis baptismum probare. quomodo tales sacerdotes sacerdotium Dei aut seruant aut uintixant et sic illis communicant? Nimirum cum talia dicuntur exceditur modus nec consideratur, quia et ipsi talibus communicabant neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum sentiebat amouentes. sed habet iste in hac ipsa sententia sua unde ammoneri posset, si aduerteret id in quoque corrigendum esse quod prauum est, quod autem rectum est adprobandum, quandoquidem ait: gentiles quamuis idola colant, tamen summum deum patrem creatorem cognoscunt et confitentur. si quis ergo ad eum talis gentilis ueniret,
Abbreviated transcription (Latin):
idem qr ille baptirat. de quo dc̃m est.
Ipse est qui baptizat.
aturninus auictoriana dixit.¬
Si licet ħetitis baptizare excusati st̃
⁊ defensi illicita facientes nec iudeo
quare eos aut xp̃c adu̾sarios suos.
aut apl̃s antixp̃os appellauerit.
uic rendetur. sic dñis ñ licere
h̾eticis baptizare: qũo dm̃s
dñs. ut quid enarras istificati o¬
nes meas ⁊ assumis testamentũ
meum ꝑ os tuum. huic utiq dix̃.
si uidebas furem concurrebat ei.
Quanto ergo illi peiores qui ñ cõ
furib concurrebant. s ip̃i fundos
insidiosis fraudib rapiebant. S
ñ eis conturrebat. cyprianus qͣ¬
ius eos incatholica segete tolera¬
ret. ne simul eradicaretur ⁊ trititũ.
Et tñ ip̃i quem dabant idẽ ip̃e uap̃s
erat. qr ñ ip̃orum s xp̃i erat. sicut
ergo isti quamuis mneis xp̃i bap̃s
agnoscatur: ñ st̾ tñ excusati ⁊ defẽ¬
si illicita facientes ⁊ recte illosxp̃c
adu̾sarios suos appellat qrinta¬

Expanded text:
idem, quia ille baptizat de quo dictum est: idem, quia ille baptizat de quo dictum est: ipse est qui baptizat. Saturninus aSi licet haereticis baptizare, excusati sunt et defensi illicita facientes: nec video quare eos aut Christus adversanos suos, aut Apostolus antichristos appellaverit. 29. Huic respondetur: Sic dicimus non licere haereticis baptizare, quomodo dicimus eus, Utquid enarras justificationes meas, et assumis testamentum meum per os tuum? huic utique dixit, Si videbas furem, concurrebas ei . Quanto ergo illi pejores, qui non cum furibus concurrebant, sed ipsi fundos insidiosis fraudibus rapiebant? sed n eis concurrebat Cyprianus, quamuis eos in catholica segete toleraret, ne simul eradicaretur et triticum. et tamen etiam ipsi quem dabant idem ipse baptismus erat, quia non ipsorum sed Christi erat. sicut ergo isti, quamuis in eis Christi baptismus agnoscatur, non sunt tamen excusati et defensi inlicita facientes et recte illos Christus aduersarios suos appellat, quia in ta
Abbreviated transcription (Latin):
cia sua:sic ⁊ ur̃e mentes corrumpaꝰ¬
tur a castitate que est inxp̃o. Cum gͤ
xp̃i bap̃ma cỹprianus habeat cõue
cum talib nunquid ideosponsam xͥ
ꝓdebat adult̾is ac non pocius moni¬
le sponsi ⁊̃ inadultera cognoscelut.
yminus ab̾usuagida dixit. Nos
unum bapina accepimꝰ ⁊ ip¬
sum excercemus. Qui autem dicit
Quia ⁊ ħeticos licet baptizare ipse
duos baptismos facit.
uic Rendetur. curñ ⁊̃ ille duos
bap̃mos facit qui dicit: qr ⁊ iniqͥ
baptitant. Cum .N. iusti ⁊ iniqui
contrarii sibi sint. bap̃mus ꝙ̃ dãt
iusti qualis erat paulus ł ⁊̃ quał
erat cyprianus ñ est contrarius
bap̃mo ꝙ̃ dabant iniqui illi qui o¬
derant paulum quos non ħeticos
s malos catholicos cyprianus intel¬
ligit. Et cum contrarie sibi sint con¬
tinencia que fuit inꝙy priano ⁊ aua¬
ricia q̃ fuit incollegis cypriani. bap̃s
tñ quem cy prianus dabat ñ erat ccͣ¬
rius bap̃o quem illi dabant. s unꝰ ⁊

Expanded text:
tia sua, sic et vestrae mentes corrumpantia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est i baptisma Cyprianus habebat commune cum talibus, numquid ideo sponsam Christi prodebat adulteris ac non potius monile sponsi etiam in adultera cognoscebat? Aymmus ab Ausuagiga di.rit: Nos unum baptisma accepimus et ipsum exercemus. qui antem dicit quia et haereticis licet baptizare, ipse duos baptismos facit. Huic respondetur: Cur non etiam ille duos baptismos facit qui dicit quia et iniqui baptizant? cum enim iusti et iniqui contrarii sibi sint, baptismus quem dant iusti, qualis erat Paulus uel etiam qualis erat Cyprianus, non est contrarius baptismo quem dabant iniqui illi qui oderant Paulum, quos non haereticos, sed malos catholicos Cyprianus intellegit. et cum contrariae sibi sint continentia quae fuit in Cypriano et auaritia quae fuit in collegis Cypriani, baptismus tamen quem Cyprianus dabat non erat contrarius baptismo quem illi dabant, sed unus et
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. taub dcm̃ est. si cui dimiseritis
pec̃ca dimittentur ei. Si cui tenueri¬
tis tenebuntur. Et tñ baptizant ⁊ ĩ
eos ineadem bap̃mi communione
⁊ paulus tolerat ⁊ cyprianꝰ agnoscit.
enantius atunsa dixit. Si ma¬
Situs ꝑ egre ꝓficistens amito
suo cõmendasset uxorem suam custo¬
diendam. cõmendatam sibi ille qua¬
ta posset diligentia conseruaret ne ab
aliquo castitas eius ⁊ scĩtas adultera
cens sponsam suam nob̾ cõmendauit
utrum ne eam incorruptam ⁊ inuio¬
latam custodimus an integritatem
eius ⁊ casiͥtatem mechis ⁊ corruptori¬
ne cum hetitis facit. sponsam xp̃i ad
ulteris prodit.
espondemus quid illi qui cum
baptitantur labiis ñ corde conuer¬
tuntur ad dñm nonne adult̃inam.
mentem gerunt nonne ip̃i sunt. sdli
dilectores qui ñ fcĩs s u̾bis renunci¬
au̾nt ⁊ ideo corrumpunt mores bonõ
postolicus ubi dicit. Timeo autem
ne sicut serpens euam seduxit astu¬

Expanded text:
dictum est: si cui dimiseritis dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et tamen baptizant et eos in eadem baptismi communione et Paulus tolerat et Cyprianus agnoscit. Uenantius a Tinisa dixit: Si maritus peregre proficiscens amico suo ronmendasset uxorem suam custodiendam, conmendatam sibi ille quanta posset diligentia conseruaret, ne ab aliquo castitas eius et sanctitas adulterarcens sponsam suam nobis conmendauit, utrumne eam incorruptam et inuiolatam custodimus an integritatem eius et castitatem moechis et corruptorine cum haeretulteris prodit. 25. Respondemus: Quid illi qui cum baptizantur, labiis, non corde convertuntur ad Dominum, nonne adulterinam mentem gerunt? Nonne ipsi sunt saeculi dilectores, cui non factis sed verbis renuntiaverunt, et ideo corrumpunt mores bonos postolicus, ubi dicit, Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astu
Abbreviated transcription (Latin):
est columba. si ip̃a est sponsa sinema¬
cula ⁊ ruga.
aulus ab obba dixit. me ñ mo¬
uet. si aliquis ecc̃e fidem ⁊ ẜ u̾itatem
ñ uindicat qñ apł̃s dicat. quid .N. qr ex¬
ciderunt afide quidam illoꝵ: Nunqͥd
infidelitas illoꝵ fidem dei euacuauit.
Absit. Est .ni. deus uerax omnis autẽ
homo mendax. Si ã deus uerax est. qͦ¬
modo eẽ apud hereticos. bap̃mi ueri¬
tas potest.apud quos deus non est.
uic R̾ndetur quid: apud ana¬
ros. Nunquid est deus: Et tñ est
baps. Ita ⁊ apud hereticos apud qͦs
.ii. deus est templum .N. dei ft̃. Que ã
compositio templo dei cum ydolis
Porro auaritiam y dolarriam paul¬
nus consentit. Et idem ip̃e int̾ col¬
legas raptores tñ baptiratores tum
magna toleranciemercede uersatur.
omponius a dionisiana dixit.
manifestum est hereticos non
rosse baptzare ⁊remissionem pec¬
catoꝵ dare qui potestatem ñ hñt.
ut aut soluere aut ligare aliquid
interris possint.

Expanded text:
est columba, si ipsa est sponsa sine maest columba, si ipsa est sponsa sine macula et ruga. Paulus ab Obba dixit: Me non mouet, si aliquis ecclesiae fidem et ueritatem non uindicat, quando apostolus dicat: quid enim, quia exciderunt a fide quidam illorum? numquid infidelitas illorum fidem dei catholicam absit. est enim deus uerax, omnis autem homo mendax. si autem deus uerax est, quomodo esse aput haereticos baptismi ueritas potest aput quos deus non est? uic respondetur: Quid? aput auaros numquid est deus? et tamen est baptismus. ita et aput haereticos. aput quos enim est deus templum dei sunt. quae autem compositio templo dei cum idolis? porro auaritiam idololatriam Paulnus consentit, et idem ipse inter collegas raptores et tamen baptizatores cum magna tolerantiae mercede uersatur. Pomponius a Dionysiana dixit: Manifestum est haereticos non posse baptizare et remissionem peccatorum dare qui potestatem non habent ut aut soluere aut ligare aliquid in terris possint.
Abbreviated transcription (Latin):
lut excundo ꝑ uenit. Sic ergo adhe¬
ticos bap̃s. Item dñis. Aut petͣ ecc̃a:
aut harena ec̃c̃a. Porro qr arena ñ
est ecc̃a. quõ apud eos qui suꝑ hare¬
nam edificant audiendo xp̃i uba ⁊
est si ergo apud hereticos.
ader a midila dixit. s timus non
esse nisi unum bap̃m in ecc̃a ca¬
tholica. Et ideo non debemus ad¬
mittere hereticum nisi baptiza¬
tus apud nos fuerit ne seputet
extra ec̃cam catholicam rendetur ẽẽ.
uic Rendetur. Quia sic hoc de ĩ¬
iquis illis qui extra portam
st̃. dr̃etur. falso utiq diceretur sic
ergo ⁊ de hereticis.
tem felixa marazana dixit. una
fides unum bap̃ma sed ecclesieca¬
aipuce aui soli licet laptirare.
uic rendetur. Quid si alus ita
snĩa refellatur. An ⁊ iniusti nec inip̃o
bap̃o mutati dum scł̃o u̾bis solis ⁊ ñ
factis ⁊ renunciant. ad membra ecc̃e
ꝑtinent. uideant si ip̃a est petra si ip̃a

Expanded text:
luc exeundo peruenit\'; sic ergo ad haeluc exeundo peruenit\'; sic ergo ad haereticos baptismus. item dicimus: \'aut petra ecclesia aut harena ecclesia. porro quia harena non est ecclesia, quomodo aput eos qui super harenam aedificant audiendo Christi uerba et est; sic ergo et aput haereticos.\' Iader a Midila dixit: Scimus non esse nisi unum baptismum in ecclesia catholica, et ideo non debemus admittere haereticum, nisi baptixatus aput nos fuerit, ne se putet extra ecclesiam catholicam baptixatum esse. Huic respondetur, quia hoc si de iniquis illis qui extra petram sunt diceretur, falso utique diceretur; sic ergo et de haereticis. Item Felix a Maraxana dixit: Una fides, unum baptisma, sed ecclesiae catholicae cui soli licet baptixare. uic respondetur: Quid si alius ita sententia refellatur. an et iniusti nec in ipso baptismo mutati, dum saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, ad membra ecclesiae pertinent? uideant si ipsa est illa petra, si ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
si extra ecc̃am qui baptitantur non
lauantur. s sordidantur. Omnes a
extra eandem petram sunt qui au¬
diunt uerba xp̃n ⁊ ñ faciuntant si
lupmo quidem lauantur s inimcͥ¬
tatib suisaquib inmelius mutari
noluerunt. sordidi remanent sic ⁊
heretiti.
ruidit deus lucem qr bona est: ⁊ diuisit
inter lucem ⁊ tenebras. si potest luci ⁊ te
nebris conuenire: potest nob̾ ⁊ hereticis
aliquid esse commune. pp̃ea censeo he¬
ticos baptirandos esse.¬
tos denuo baptizari. quos in ipsa ecc̃a.
cyprianus arguebat. aut si non st̃ in¬
iusti qui scło uerbis ⁊ non factis remĩ¬
tiant: dicat qui potest.
s̾criptum estaut deus deus est aut ba¬
al deus. ita ⁊nunc aut ecc̃a ecc̃a est aut
heresis ecc̃a est. Porro si heresis ec̃cai
ñ est. qũo ẽẽ apud hereticos bap̃ma
uic ita possumus rendere. Aut
paradisus ꝑadisus.aut egiptus ꝑa¬
disus. Porro si egiptus ꝑadisus nõ
est: qũo ẽẽ in egipto aqua paradisi
potest: sed dicetur nobis. Eciam il¬

Expanded text:
 ecclesia qui baptizantur non lauantur sed sordidantur. omnes autem extra eandem petram sunt qui audiunt uerba Christi et non faciunt. aut si baptismo quidem lauantur, sed iniquitatibus suis a quibus in melius mutari noluerunt sordidi remanent, sic et haeretici. et uidit deus lucem quia bona est, et diuisit inter lucem etnebris convenire, potest nobis et haereticis aliquid esse commune. Propterea censeo haereticos baptizandos esse.tos denuo baptizari, quos in ipsa Ecclesia Cyprianus arguebat: aut si non sunt injusti qui saeculo verbis et non factis renuntiant, dicat qui potest. Scriptum est, « Aut Dominus Deus est, aut Baal Deus est » . Ita et nunc, aut Ecclesia Ecclesia est, aut haeresis Ecclesia est: porro si haeresis Ecclesia non est, quomodo esse apud haereticos Baptisma Huic ita possumus respondere: Aut paradisus paradisus, aut Aegyptus disus. porro si Aegyptus paradisus non est, quomodo esse in Aegypto aqua paradisi potest? sed dicetur nobis: \'etiam il
Abbreviated transcription (Latin):
uamius .i. error quanta possumꝰ
rerum ignorancia possit errari ñ est
tñ consequens ut continuo erret qͥd¬
quidẽ aliquid nescit s quisquis se
ẽpłimum. Nam inuna eademq re⁊
nescienti sciens ⁊ erranti ñ errans
isteutiliora ille minus utilia łĩnox¬
ia quis ñ ineis que male scit ei p̾fe¬
rat nesciente.sunt .ii.quedam que
nescire quam scire sit meluis. Quod¬

Expanded text:
uamvis enim error quanta possumusrerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans,iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius.
Abbreviated transcription (Latin):
que incelo est affirmare quid possu¬
mus nͥ ꝙ illud nullus in ea malus
nec quisquam deinceps inde cecidit nͦ
casurus ex quo deus angelis peccanti¬
b ñ peꝑcit sicut scripsit apłs petrus
s carcerib caliginis inferni retrudẽs
tradidit inidicio pumendos seruari.

Expanded text:
quae in coelo est, affirmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis inferi retrudens tradi
Abbreviated transcription (Latin):
eq .N.⁊ monstra que nascunt᷑
⁊ uiuunt quamlibet cito mo¬
riantur aut resurrectura negabant᷑
aut uitiata resurrettura credenda sũt
ac ñ pocius correcta emendataq na¬
tura. Absit .n. ut illũbim̃brem qui
nuꝑ natus est inoriente dequo ⁊ fr̃es
fidelissimi qui eum uiderunt retu¬
p̾sb̃r scriptum reliquid. Absit incͣ
ut unum hoĩem dupplicem ac ñ po¬
cius duos hoĩes qd̃ futurũ fuerat
si gemini nasc̾entur resurrecturos
habendo quadam nimia deformi¬
tate monstra dñr adhumane na¬
ture figuram resurrectione reuo¬
cabuntur ita ut singule aĩe sin¬
gula sua corpora optineant nulł
coherentib ⁊̃ quecumq coherentia
nata fu̾ant s seorsum sibi singu¬
lis sua membra gestantib quib
humani corporis complebit᷑ integͥ¬
tas.

Expanded text:
e enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt retupresbyter scriptum reliquit. Absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos habendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas.
Abbreviated transcription (Latin):
tulas .i. qd̃ manu possit aftrin¬
gi ũ qd̃ armaria possit onerare. Ut
ĩgitur ad illa tria redeamus perque
diximus colendum deum fidem spem
caritatem facile ẽ ut dicatur quid tre¬
dendum quid sꝑandum quid aman¬
dum sit. s quemadmodum adu̾sus
eoꝵ qui diu̾sas senciunt calumpnia
defendant oꝑiosoris ubiorisq dectͥne
est. Queut habeatur ñ breui enchi¬
ridion manus debet impłi sed gran¬
di studio pectus accendi

Expanded text:
tulas, id est, quod manu possit astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi
Abbreviated transcription (Latin):
tum singulum quemq hoĩem
gr̃a regenerationis inuenerit.
ibi ei remituntur p̾terita uniu̾¬
sa pec̃ca⁊ reatus ille nascendo cõ¬
tractus renascendo dissoluitur tãq
musttum ualet qd̃ sp̃c ubi uult spi¬
dato incipiant adutoriũ hr̃ediuinũ.¬

Expanded text:
tum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spidato incipiant adjutorium habere divinum.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃etur exposuit que tñ postea iam
ħeticus ꝑtinatissima aĩositate defẽ¬
dat. Celestuuis u̾o discipulus enis iã
pp̃ tales assertiones apud carthagi¬
nem inepiscopali iudicio ubiego s̃i
ut̾fui excõicationem meruerat. ⁊
scd̾o libro quodam loco hoc quibdã
inquam ⁊ infiune largitur ut mor¬
tem repentina cõmutatione ñ sẽ¬
ciant seruans locum diligenciori:
de hac re inquisitionem. Aut it nõ
morientur aut deuita ista in morteᷤ
⁊de morte. inet̾nam uitam celerri¬
ma cõmutatione tanquam ũctu
ocłi transeundo mortem non sen¬
cient. Hoc opus sic incipit. Quam¬
uis inmediis ⁊ magnis curaꝵ estib.¬

Expanded text:
diceretur exposuit, quae tamen postea iam diceretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis curarum aestib
Abbreviated transcription (Latin):
enit ⁊̃ necc̃itas que me coge¬
rer ad u̾sus nouam pelagia¬
nam heresim scriłe contra
quam prius ꝙͣ opus eratñ
scriptis s sermonib ⁊ collocutionib
agebamus ut quisq nr̃m poterat aut
debebat. missis ergo michi a carthagine
questionib coꝵ quas rescribendo dissol¬
uerem scripsi prium tres libros quo¬
rum titulus est de pec̃corum m̾itis ⁊ re¬
missione ubi maxime de putatur de
uisti efficimur qͣmuis in hac uita ne¬
mo ita seruet mandata iusticie utũ
dimitte nobis nobis debita nr̃a. Contͣ
quem omnia sencientes illi nouã
heresim condid̾unt. Inhis ã libris ta¬
cenda ad huc arbitratus sum noĩa
eoꝵ sic eos faciluis posse corrigi spe¬
rans immo ⁊̃ iut̾tio libro que est epła
s in libris hĩta pp̃ duos quib eam.
connectendam putaui pelagii ip̃iꝰ
nomen non sine aliqua laude posui
qr uita eius amultis p̾dicabatur ⁊ eiꝰ¬
obilla redargui que in suis scriptis
ñ ex ꝑsona sua posuit s quid abilł

Expanded text:
etiam necessitas, quae me cogeret adversus novam Pelagianam haeresim scribere; contra quam prius, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum pdebebat. missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum, quas rescribendo dissoluerem, scripsi primum tres libros, quorum titulus est De peccatorum meritis et remissione. Vbi maxime disputatur de iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem • libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
demonum incursus inꝑuulis susti¬
nere cogatur. Neq .N. aliquid horũ.
caro sic patitur ut non sbi aĩa potuis
que uiuit ac sentit penas luat. hoc. eñ
si uistum ostenditur sic ⁊̃ ostendi põt
qua iustitia incarne qͦ pec̃ci subeat.
originale pecc̃m bãpatis sacramento
⁊ gre miseratione nuindandũ. Si aut̃
illud ostendi non potest neq hct posse
arbitror. Aut ergo titrumq eccultum
feramus ⁊ nos hoĩes eẽ memiuerunus
aut alias aliud de amina opus si nec¬
cesse uidebitur cautela sobria disputã¬
do moliamur. Nunc tm̃ illud qd̃ ait a¬
postolus ꝑunum hoĩem pecc̃m intra¬
uit inmmundum ⁊ ꝑ pecc̃m mors ⁊ ita
inom̃s hoĩes ꝑ transiit inquo õs pec

Expanded text:
daemonum incursus in paruulis sustidaemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'. Nunc tamen illud, quod ait apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tos exparentib fidelib non negatis. At
.N. siaĩa non est extradute s sola caro
ip̃a tm̃ ht̃ traducem pec̃ci ⁊ ip̃a sola pe¬
nam meretur. hoc .i. senciunt iniustũ
ẽẽ dicentes ut hodie nata anima non
exmassa ade tam antiquum pecc̃mi
portet alienum. Attende obsecrote ꝙ̃¬
admodum uix circum spectus pelagiꝰ
nam ex euis libro ħ que modo posui
u̾ba transcripsi. sensit quam indiffi¬
cili de aĩa questione u̾setur. Non enĩ
ait qr aĩa non est extraduces si aĩa
ñ est extraduce recussime faciens de
re tam obscura dequa nulla inscrip
ꝙͣ fident᷑. Qua pp̃ ego quo huic ꝓpo¬
sinoni ñ p̾cipiti assertione Rendeo.
Si aĩa non extraduce ergo queista
iusticia est ut recens creata ⁊ ab oĩde¬
licto ꝓrsus ĩmunis ab oĩ tontagione¬
pec̃ci penitus liła passiones carnis diu̾¬
sosq crutiatus ⁊ qd̾ est horribilius ⁊̃

Expanded text:
tos ex parentibus fidelibus non negatis'. At tos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — hoc enim sentiunt — iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait, quia anima non est ex traduce, sed \'si anima uon est ex traduce\', rectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in scripquam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam