comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ mendatus decoloraui. ĩ
spiritalibus tarnasia sauda¬
ꝑsuaderem. Amicias simula¬
ui: ut eos quise incaute mͥ
ꝯmittebant qua possem arte
deciperẽ Odioꝵ mͥ occasio¬
nene pr auis suspicionibus
coaceruaui: et ita demones
quoꝵ facta sectabar/ letifica¬
ui. Multis uelut amicꝰ sui
ĩ obsequio. hostis ĩ animo. corrup¬
tus ĩ uerbo: turpis in facto.
Proditor fui secretoꝵ. tenax
malaꝵ suspicionũ: utrobiq
peruersus. Et ita persecutus
est immicus meus aĩam me¬
am humiliauit in t̾ra uitã
meã. Pussime dñe unde pos¬
sum esse bonus: qui ĩ bono sic
fui malus. Ego peccabã et
tu dissimulabas prolonga¬
bam multo tẽpore ĩiquita¬
tem meã: et tu pietatẽ tua.
quia penitenciã et ĩdulgen¬
ciã cogitabas. Da ergo mise¬
ricordiã misero: qui tãdiu
pepercisti cͥmioso. Credo
nare decreueris: sic erit qrͣ
nũquam fuerit .uuiii.
onsolũ mudia cor me¬
ũ afflixit. uerũ eciam
uanitas circa uarias desecta¬

Expanded text:
eorum mendaciis decoloravi, in eorum mendaciis decoloravi, in spiritualibus carnalia laudapersuaderem. Amicitias simulavi, ut eos qui se incaute mihi committebant, qua possem arte deciperem. Odiorum mihi occasionem pravis suspicionibus coacervavi; et ita daemones, quorum facta sectabar, laetificavi. Multis velut amicus fui in obsequio, hostis in anima, comptus in verbo, turpis in facto. Proditor fui secretorum, tenax malarum suspicionum, utrobique perversus. Et ita persecutus est inimicus animam meam, humiliavit in terra vitam meam . Piissime Domine, unde possum esse bonus, qui in bono sic fui malus? Ego peccabam, et tu dissimulabas: prolongabam multo tempore iniquitatem meam, et tu pietatem 348 tuam; quia poenitentiam et indulgentiam cogitabas. Da ergo misericordiam misero, qui tam diu pepercisti criminoso. Credo nare decreveris, sic erit quasi nunquam fuerit. 32. Non solum invidia cor meum afflixit, verum etiam vanitas circa varias delecta
Abbreviated transcription (Latin):
me de adulterio. et eodemmͦ
respondeo. Accusat me de ĩ¬
udia. Confiteor ⁊ ego: qm̃
muidia sepissime cor meũ
samauit. Per ĩiudiã nãq
scẽ uiuenciũ merita: mea
feci muidendo pcc̃a. Nam
bona que abeis fieri uel di¬
ci audiebam ea ommo nõ
credebamn: ip̃as res bene ge¬
stas ĩmalũ male interpre¬
tando ꝯuertebam. Om̃e ma¬
lũ quod de illis mẽdax fa¬
ma iactabat statim tanꝙͣ
si ego uidissem credebam.
Omnia mala meis enuilis
fingebam et ꝓfectu corum
deficiebam. Hec uo̾ odia ĩtia
me abscondetamn et ĩ meos
cruciatus enutrebam. Profi¬
cientibus inuidebam peccã¬
tibus fauebã de malis eorũ
gaudebã et de profectibus
sugebã. Gratuitis immiciais
ardebam et hanc maliciam
mei pectoris deprehendi time¬
bam. Semper erã eis amarꝰ
et nũꝙͣ certus. et ita amicꝰ
eram dyabosi et nimicꝰ mei
Inter amicos discordias semi¬
naui: discordantes ĩ dissenci¬
onẽ ꝯfirmaui. Opimones

Expanded text:
me de adulterio, et eodem modo me de adulterio, et eodem modo respondeo. Accusat me de invidia; confiteor et ego, quoniam invidia saepissime cor meum laniavit. Per invidiam namque, sancte viventium merita, mea feci invidendo peccata. Nam bona quae ab eis fieri, vel dici audiebam, vera omnino non credebam: ipsas res bene gestas, in malum male interpretando convertebam. Omne malum quod de illis mendax fama jactabat, statim tanquam si ego vidissem, credebam. Omnia mala meis aemulis fingebam, et ex profectu eorum deficiebam. Haec vero odia intra me abscondebam, et in meos cruciatus enutriebam. Proficientibus invidebam, peccantibus favebam, de malis eorum gaudebam, et de profectibus lugebam. 31. Gratuitis inimicitiis ardebam, et hanc malitiam mei pectoris deprehendi timebam. Semper eram ei amarus, et nunquam certus: et ita amicus eram diaboli, et inimicus mei. Inter amicos discordias seminavi, discordantes in dissensione confirmavi, opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
ripe me dñe ab hoĩe
malo id est a me ip̃o.
aquo recedere nõ possum. Nã
quocũq me uerto uicia mea
me sequũtur. et ubicũq uado
conscĩa mea nõ me deserit s
pñs assiftit et quicquid facio
ualeo. Et si hominibus celo qd
egi: michi tamen qui noui
malũ quod gessi celare neq̃o
Proprii reatus consciencia
nõ me requiesc̾e sunt. s de
die indiem uehementer torq̃t.
et de die iudicu behemencus
terret. Nam in die illa cum
dñs ad iudiciũ uenerit unuis¬
cuiusq conscĩa ad testimoͫ
adduce tur et aꝑto libro con¬
stiencie omnis culpa ante
oculos reducetur atq ita co¬
gente constĩa unusquisqz
erit accusator ⁊ uidex sis.
ꝓptea statuã me ante me
et iudicabo me ip̃m: ut illiꝰ
extreme ⁊ tremende diei ui¬
diciũ euadere possim. Damp¬
nat me conscĩa mea: ꝙͣqͣmͣ
Siuinũ iudiciũ nũdum me
dampnet. Accusat me de
homicidio: quod si oꝑe non
feci uoluntate tamen ac de¬
si derio sepe peregi. Accusat

Expanded text:
ripe me, Domine, ab homine malo, id est, a me ipso; a quo recedere non possum. Nam quocumque me verto, vitia mea me sequuntur: ubicumque vado, conscientia mea non me deserit, sed praesens assistit, et quidquid facio,  non valeo. Et si hominibus celo quod egi, mihi tamen, qui novi malum quod gessi, celare nequeo. Proprii reatus conscientia non me requiescere sinit, sed de die in diem vehementer me torquet, et de die judicii vehementius terret. Nam in die illa cum Dominus ad judicium venerit, uniuscujusque conscientia ad testimonium adducetur, et aperto libro conscientiae, omnis culpa ante oculos reducetur: atque ita cogente conscientia, unusquisque erit accusator et judex suus. Propterea statuam me ante me, et judicabo me ipsum, ut illius extremae et tremendae diei judicium evadere possim. Damnat me conscientia mea, quanquam divinum judicium nondum me damnet. Accusat me de homicidio, quod, si opere non feci, voluntate tamen ac desiderio saepe peregi. Accusat
Abbreviated transcription (Latin):
temptacionũ qui ꝯturbant
ammũ diuiso aere fuint coru¬
scaciones ire. Sequitur ignis
odii idest combustio anim qui
quociens excussus abalto. uidel
aprelato descendit tociens sub¬
iectos ledit. has siquidẽ tempe¬
states aliqñ compestũt pluue.
aliqũ niues. aliqñ grandines
Quodã enim placeat ẜmosac̃te
exhortacionis quosdam lene
blandimentũ ꝯsolacõis. quosaã
uero asperitas increpacõis. S
et sicut aque in mari. sic collec¬
cio humoꝵ ĩbentre solet con¬
gregari ibi abepate fit mũda¬
cio sanguinis. fit effusio fellis
fit eciam more caribdis in pul¬
mone emisso et attractio fleu¬
matis. fit uelut syrches splenis

Expanded text:
tentationum, qui conturbant tentationum, qui conturbant animum, diviso aere fiunt coruscationes irae, sequitur ignis odii, id est combustio animi, qui quoties extensus ab alto, videlicet a praelato descendit, toties subjectos laedit. Has autem tempestates aliquando compescunt pluviae, aliquando nives, aliquando grandines. Quoddam enim placat sermo sanctae exhortationis, quosdam leve blandimentum consolationis, quosdam vero asperitas increpationis. Sed et sicut aquae in mari, sic collectio humorum in ventre solet congregari. Ibi ab hepate fit inundatio sanguinis, fit effusio fellis, fit etiam more Charybdis in pulmone emissio et attractio phlegmatis. Fit velut Circes splenis
Abbreviated transcription (Latin):
sau abanti¬
u quis solet. qr¬
ꝑ̃ similitudinem maioris mun¬
Si figurã tenet. Pt̃ autẽ assig¬
nari magnaconueniencia ĩ
composicione corporis humani
et constitucõne mũdi. Unde
celũ capiti. aer peci tori. ma¬
re uentri. terra extreme corpo¬
ris parti assmmuilatur. In celo
deus residet. et incapite hoĩs
mens principatũ tenet. In deo
sunt tres ꝑsone. Pater. filius.
spũs sanctus. et in capite tres
potencie. In tessectus. Racio. et
memoria. Sunt ⁊ ĩcelo duo
lummaria sol et luna. et in
capite duo oculi qui illuminãt
firmamentũ facier. Sol ⁊ lu¬
na diem et noctem illuminãt¬
et de Rebus lucem coginicoĩs
hominibus sua claritate pre¬
stant. Oculi uero reꝵ ymagi¬
nes sua subtilitate in se susti¬
piunt et sic de hus que uide¬
mus ꝑ intellectũ ration
nunciantes nos certos reddũt
Smmuiliter in pectore. sicut in aere¬
are uolant cogitaciones quasi
nubes. fit aliquando claritas
leticie aliquando obscuitas
tristicie insurgunt inibi uenti

Expanded text:
 ab antiquis solet,  similitudinem majoris mundi figuram tenet. Potest autem assignari magna convenientia in compositione corporis humani et constitutione mundi. Unde coelum capiti, aer pectori, mare ventri, terra extremae corporis parti assimilatur. In coelo Deus residet, et in capite hominis mens principatum tenet. In Deo sunt tres personae, Pater, Filius et Spiritus sanctus; et in capite humano tres potentiae, intellectus, ratio et memoria. Sunt et in coelo duo luminaria magna, sol et luna; et in capite duo oculi, qui illuminant firmamentum faciei. Sol et luna diem et noctem illuminant, de rebus lucem cognitionis hominibus sua claritate praestant: oculi vero rerum imagines sua subtilitate in se suscipiunt, et sic de iis quae videmus, per intellectum rationi nuntiantes nos certos reddunt. Similiter in pectore sicut in aere volant cogitationes quasi nubes, fit aliquando claritas laetitiae, aliquando obscuritas tristitiae, insurgunt illic venti
Abbreviated transcription (Latin):
s uelox sis ad audiendũ tardꝰ
adsoquendũ et tardus ad irã
Sniliter et animꝰ utit᷑ .iiiiͣ.
humoribz pro sangune utit᷑
dulcedine procolera rubea a¬
maritudine. pro colera ingra
tristicia. pro fleumate metis
composicõne. Dicũt enĩ phi¬
sici sanguineos esse dulces. co¬
sericos amaros. melancolicos
tristes. fleumaticos corpore
compositos. ut sit dulcedo in
contemplacione amaritudo
de pcc̃i recordacione. tristicia

Expanded text:
sed velox sis ad audiendum, tardus sed velox sis ad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram . Similiter et animus utitur quatuor humoribus: pro sanguine utitur dulcedine; pro cholera rubra, amaritudine; pro cholera nigra, tristitia; pro phlegmate, mentis compositione. Dicunt enim physici sanguineos esse dulces, cholericos amaros, melancholicos tristes, phlegmaticos corpore compositos. Ut sit dulcedo in contemplatione, amaritudo de peccati recordatione, tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
et humide. Sic et uer caslide
et humide nature. Estas ca¬
lide et sicce. autũpnus frigi¬
de ⁊ sicce. hyems frigide ⁊ hu¬
mde. Elementa igitur con¬
gruunt humoribus. humo¬
res temporibus. Sz et anima
ꝑsimilitudinẽ hr̃e dicitur
sua elementa. Pro igne uti¬
tur ĩtessectus subtilitate. Pro
mobilitate. Ut ammus de fide
recte per intellectũ senciat.
pure disternat. firmiter credat.
sme mora fidei preceptis obe¬
diat. et si bene operando sane
uiuat. quia fides sine operibus
mortua est. Neccesse est igit᷑
ut subtilitas temꝑetur puri¬
tate. puritas subtilitate stabi¬
litas mobilitate. mobilitas sta¬
bilitate. Ignis altatpet it aer
mediũ tenet. sic cauendũ est.
ne intellectus ninis alta sen¬
ciat. ne leuitate subtilitatis a
ueritate discedat. s detincat᷑
puritate reuocante et dicente.
nõ plus sapere ꝙͣ oportet sape
s sapere ad sobrietatẽ. Cauen¬
dumest eciam nestabilitas
Dissoluatur. per mobilitatẽ
uel mobilitas ꝑstabilitatem

Expanded text:
lidae et humidae naturae; aestas calidae et siccae; autumnus frigidae et siccae; hiems frigidae et humidae. Elementa igitur congruunt humoribus, humores temporibus. Sed et anima per similitudinem habere dicitur sua elementa. Pro igne utitur intellectus subtilitate; pro mobilitate. Ut animus de fide recte per intellectum sentiat, pure discernat, firmiter credat, sine mora fidei praeceptis obediat, et sic bene operando sane vivat: quia fides sine operibus mortua est : necesse est igitur ut subtilitas temperetur puritate, puritas subtilitate, stabilitas mobilitate, mobilitas stabilitate. Ut enim ignis alta petit, aer medium tenet, sic cavendum est ne intellectus nimis alta sentiat, ne levitate subtilitatis a veritate discedat, sed detineatur puritate revocante et dicente: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Cavendum est etiam ne stabilitas dissolvatur per mobilitatem, vel mobilitas per stabilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
estuaciones quedã aliquando
psuperiorẽ regionẽ: aliquãdo
nichil fetidum inse diu tolle¬
rat. sic uenter cotidie cibo indi
gat. Similiter hominis ex¬
treme partes idest pedes assi¬
tantis frigescunt. mortem
ãmuiciant. quia t̾re cuiꝰ na¬
turam suscipiunt apinquãt
uatuor de qͣtuor elemẽtis
sunt elementa mũdi
ignis aer terra ⁊ aqua. Qua¬
tuor humores corporis huma¬
ni. sangius. colera rubea. cole¬
ra nigra et fleuma. Quatu¬
or uero tempora anni. Uer estas
autũpnus et hyemps. Ignis
est calide ⁊ sute nature. aer

Expanded text:
ectiones quaedam, aliquando per superiorem regionem aliquando  enim mare nihil fetidum in se diu tolerat, sic venter quotidie cibo indiggat. Similiter hominis extremae partes, id est pedes, assitantis frigescunt, mortem annuntiant, quia terrae, cujus naturam suscipiunt, appropinquant. CAP. II. De quatuor elementis sunt elementa mundi, ignis, aer, terra et aqua. Quatuor humores corporis humani, sanguis, cholera rubra, cholera nigra et phlegma. Quatuor vero tempora anni: ver, aestas, autumnus, hiems. Ignis est calidae et siccae natur
Abbreviated transcription (Latin):
gito et desidero: nec illa nͦ
ista hr̃e possum. Dũ corpore
uaco cogitationib ꝑ diũsa lo¬
ca uagor: nulla hora nullo mo¬
ĩ momiento ĩ ittu ocusi. ꝑmus¬
taspacia locoꝵ discurrens. no¬
uas creaturas treo ⁊ iterum
casdem eadem facilitate deleo.
uel aliomodo multipliciter
uario. issud ues illud hr̃e deside¬
ro talis uel talis esse cupio.ii
deus illud dare uel talem face
nescierit aut nõ potuerit.

Expanded text:
gito et desidero, nec ista, nec gito et desidero, nec ista, nec illa habere possum. Dum corpore vaco, cogitationibus per diversa loca vagor. Nulla hora, nullo tein momento, in ictu oculi per multa spatia locerum discurrens, novas creaturas creo; et iterum easdem eadem facilitate deleo, vel alio atque alio modo multipliciter vario. Illud vel illud habere desidero, talis vel talis esse cupio, quasi Deus illud dare, vel talem me facere nescierit, aut non potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne deum offendam. nichil
pro mea s prodei iiunia ul¬
ciscenda totum facio. ĩmo sic
illum sibi restituam. Proxmĩ
enĩ corripere ⁊ eũ castigare
hoc nõ est proximo noce s
prodesse uelle. Sic sepe ap
execauit enmi eam masicia
sua. Et putat odiũ suũ amo¬
remesse. et miuria sua iusti¬
ciam excercere. Conuemũt
itaqz undiq huiusmodima¬
signe cogitaciones admẽtẽ.
et fingunt se ad obsequiũ
dei ꝯuenire. nõ autem suũ
odiũ exercere uesse. Conside¬
ra ergo ad huc frequẽter co¬
gita uehementer. iuestiga
diligenter. conscienciã tuã:
ut scias quid corrigere. seu
eciam unde debeas gr̃as ag̾e
Ualde enĩ utile et ꝑ neccessa¬
riũ est ut scias quid desit tibi
quid uis. quid cupis et quid
acilius athomos mun¬
di possem dinumera¬
re ꝙͣ motus cordis mei. uelo¬
citas aĩasiũ ⁊ uosatisiũ: meis
motibus equiꝑari nõ potest
Cogitaciones meas nõ est
qui possit comprehendere
Desiderior meoꝵ nõ est mo¬
dus. Nunc illa nunc ista co¬

Expanded text:
ne Deum offendam: nihil enim pro mea, sed pro Dei injuria ulciscenda totum facio. Imo sic illum sibi restituam: proximum enim corripere, et eum castigare, hoc non est proximo nocere, sed prodesse velle. Sic saepe apud excaecavit enim eam malitia sua. Et putat odium suum amorem esse, et injuria sua justitiam exercere. Conveniunt itaque undique hujusmodi malignae cogitationes ad mentem, et fingunt se ad obsequium Dei convenire, non autem suum odium exercere velle. Considera ergo adhuc frequenter, cogita vehementer, investiga diligenter conscientiam tuam, ut scias quid corrigere, seu etiam unde debeas gratias agere. Valde enim utile et pernecessarium est, ut scias quid desit tibi, quid vis, quid cupis, et quid acilius atomos mundi possem dinumerare, quam motus cordis mei. Velocitas animalium et volatilium meis motibus aequiparari non potest. Cogitationes meas non est qui possit comprehendere. Desideriorum meorum non est modus. Nunc illa, nunc ista co
Abbreviated transcription (Latin):
parauimus qm̃ inea tanquã
inspeculo racionis oculus tã
quod decens. ꝙͣ quod ĩdecens
nise est claro aspectu appre¬
hendere p̃t .uiii.

Expanded text:
paravimus; quoniam in ea tanquam in speculo rationis oculus, tam quod decens, quam quod indecens est in se, claro aspectu apprehendere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corpus nõ est. et tamen
rapitur aĩa. Ut uice corporũ
expressas corporaliũ rerum
similitudines inspiritu uideat.
Intellectu ea que nec corpora
nec corporũ formas hẽnt con¬
spicit. sicut est iusticia et sapi¬
encia. uelut ip̃a mens et oĩs
aĩe affectio bona. Ista tria ge¬
nera uisionũ manifesta sũt.
Primũ corporale quo per cor¬
poris sensus corporassentiũ¬
tur. Scdm̃ spiritale quo cor¬
porũ similitudines spũ non
mẽte cernuntur. Terciũ ĩtes¬
sectuase: quo isse res que nec
corpora nec corporũ formas
hẽnt conspiciũtur. Intellectu

Expanded text:
enim corpus non est, et tamen enim corpus non est, et tamen rapitur anima, ut vice corporum expressas corporalium rerum similitudines in spiritu videat. Sed intellectu ea quae nec corpora nec corporum formas habent conspicit, sicut est justitia et sapientia, vel ipsa mens et omnis animae affectio bona. Ista tria genera visionum manifesta sunt. Primum corporale, quo per corporis sensus corpora sentiuntur. Secundum spirituale, quo corporum similitudines spiritu, non mente cernuntur. Tertium intellectuale, quo illae res quae nec corpora nec corporum formas habent conspiciuntur. In intelle
Abbreviated transcription (Latin):
mma est substancia¬
spiritalis simplex et
indissolubilis muisibilis et
incorporea passibilis atq
nuitabilis carens pondere
figura et colore. Non est cre¬
denda pars s creatura dei.
nec eciam de substancia dei uel
de qualibet elemẽtoꝵ mat̾ia
s ex nichilo esse creata. Si
enĩ ex se met ip̃o eam deus
fecisset. ne quaꝙͣ uiciosa uel
nuitabilis aut misera esset
Si autem ex elementis fcã
originem miciũ habet. finẽ
non hẽt cum sit spãlis na¬
ture nichil habet mixtum
concretũqz terrenũ. il humi¬
dũ aerũ uel igneũ. Nussũ hẽt
colorem. nullo loco continet᷑
nullis membris circũscribit᷑.
nulso spacio finitur. sed ita
est cogitanda et intelligẽda
sicut sapĩa. iusticia et cetere
uirtutes ab onmpotente crea¬
te. Natura aĩe muisibilis est.¬
et ideo inuisibiliter ĩcorpore
manet et de corpore inuisibilr̃
egreditur. Per corpus corꝑa
uidet: sicut celum et t̾rai. et
que in eis conspicua sunt ocu
tudines intuetur. Quicquid

Expanded text:
ma est substantiaspiritualis, simplex et indissolubilis, invisibilis et incorporea, passibilis atque mutabilis, carens pondere, figura et colore. Non est credenda pars, sed creatura Dei, nec etiam de substantia Dei, vel de qualibet elementorum materia, sed ex nihilo creata. Si enim ex semetipso eam Deus fecisset, nequaquam vitiosa aut mutabilis aut misera esset. Si autem ex elementis factaoriginem; initium habet, finem non habet. Et cum sit spiritualis naturae, nihil habet mixtum concretumque terrenum, nihil humidum, aereum vel igneum; nullum habet colorem, nullo loco continetur, nullis membris circumscribitur, nullo spatio finitur: sed ita est cogitanda et intelligenda, sicut sapientia, justitia, et caeterae virtutes ab Omnipotente creatae. Natura animae invisibilis est, ideo invisibiliter in corpore manet, et de corpore invisibiliter egreditur. Per corpus corpora videt, sicut coelum et terram, et quae in eis conspicua sunt oculm similitudines intuetur. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tibus quippe in c̾ebr᷑ ꝯsopit᷑
uia sentiendi que ĩtencionẽ
ad oculos ducit. Ideoqz ip̃a
intentio ĩ asuid uersa. cer¬
nit uisa sompnioꝵ tanquã
species corporales assint ut
sibi dormiens uigilare uidea¬
tur et nõ similia corporib
s ip̃a corpora intueri se pu¬
tet. Ego autẽ multo ãpsiꝰ
admiror et uehemencius
stupeo quanta celeritate ac
facilitate in se aĩa fabricet
imagines corporũ que per
corporis oculos uidenit que¬
ueleciam mextasi uisiones
quecũq tñ illa natura ui¬
soꝵ est ꝓculdubiõ non est.
ymagines inspũ facut.
nec eam uim hẽnt ut aliquid
spãle forment. sz ip̃e sp̃us ĩ se
ip̃o celeritate mirabili ut pote
spiritalis ĩtellectualis atq racio

Expanded text:
tibus quippe in cerebro consopitur tibus quippe in cerebro consopitur via sentiendi, quae intentionem ad oculos ducit. Ideoque ipsa intentio in aliud aversa, cernit visa somniorum tanquam species corporales adsint, ut sibi dormientes vigilare videantur, et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putent. Ego autem multo amplius admiror et vehementius stupeo, quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricetur imagines corporum, quae per corporis oculos uiderit, quuel etiam in extasi uisiones. quaecumque tamen illa natura uisorum est, procul dubio corpus imagines in spiritu faciunt, nec eam vim habent ut aliquid spirituale forment, sed ipse spiritus in se ipso celeritate mirabili, utpote spiritus intellectualis et ratio
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo. Nonsolum enĩ uigilates
homines curas suas cogitan¬
do uersant ĩsimilitudimbus
corporũ. uerũ etiam dormien¬
tes hoc sepe sompniant quo
indigent. Namqz et negotia
sua gerunt ex animi cupidi¬
tate et epusis poculisqz ĩ¬
hiantenistant. si forte esu¬
rientes. sicientesqz dormie¬
runt. Uigilantibus eciã oc¬
culto quodã instnctu ĩgestas
esse cogitaciones. quas diui¬
narent nou̾imus: sicut cay¬
phas pontifex ꝓphetauit
cum eius intencio ꝓphetãdi
uosuntatẽ non hr̃et. Musta
uidet aĩa: et eadem natura
est uisionũ. siue ĩ uigilanti¬
bus. siue ĩ dormientibus. siue
ĩgrogantibus. qm̃ nõ ex
alio genere sunt que uident᷑
ꝙͣ ex natura spũs de quo
uel in quo fiuint similitudiẽs
corporũ. uisa siquidem frene¬
ticoꝵ similia sunt sompni¬
antiũ. Obturatas namq
uias sentiendihẽnt ut uide¬
ant quod sompmantes ui-¬
dent. uisa etiam sompmian¬
tium similia sunt cogitacio¬
nbus uigilantiũ. Dormien¬

Expanded text:
animo. Non enim solum vigilantes animo. Non enim solum vigilantes homines curas suas cogitando versant in similitudinibus corporum, verum etiam dormientes hoc saepe somniant quo indigent. Nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate, et epulis et poculis inhiant instanter, si forte esurientes sitientesque dormierint. Vigilantibus etiam occulto quodam instinctu ingestas esse cogitationes, quas divinarent, novimus: sicut Caiphas pontifex prophetavit , cum ejus intentio prophetandi voluntatem non haberet. Multa videt anima, et eadem natura est omnium visionum, sive in vigilantibus, sive in dormientibus, sive in aegrotantibus: quoniam non ex alio genere sunt quae videntur, quam ex natura spiritus, de quo vel in quo fiunt similitudines corporum. Visa siquidem phreneticorum similia sunt visis somniantium: obturatas namque vias sentiendi habent, ut videant quod somniantes vident. Visa etiam somniantium similia sunt cogitationibus vigilantium. Dormien
Abbreviated transcription (Latin):
ponente. sicut ĩ apocalipsi iohĩ
exponebatur magna reuesa¬
tio est. Cum enimbono spũ
assumitur aĩa falli nõ p̃t:
quia santti angeli miris mo¬
dis uisa sua facili quadam
ac i̾potenti unctione uel cõ¬
mixtione nr̃a esse faciũt et
uisionẽ suam quodã ĩeffabi¬
li modo inspũ nr̃o ĩformãt.
Ip̃ĩ si quidem hus corꝑalibus
indicandis atq administrã¬
dis presunt. et eoꝵ signifi¬
catiuas similitudines ĩ spũ
ita discernunt. ⁊ tanta po¬
tencia quodã modo tractant
spiritibus reuelando mistere.¬
Inde est ꝙ angelus domim
cens. Noli timere accipere
mariam ꝯiugem tuam. Et
iterum. Tolle puerũ ⁊ fuge
ꝓphetam dicit. Effundã de
spũ meo meo super omnẽ
carnem. et iuenes uisa ui
debunt et senes sompnia sõp¬
mabunt. S unt alia uisa u¬
sitata et humana que uelex
ip̃o spũ nr̃o mustipliciter ex¬
istunt uel ex corpore spiritui
quodãmodo suggerũtur sicut
fuerimus afferti uel carne uel

Expanded text:
ponente, sicut in Apocalypsi Joanni ponente, sicut in Apocalypsi Joanni exponebatur magna revelatio est. Cum enim bono spiritu assumitur anima, falli non potest; quia sancti Angeli miris modis, visa sua facili quadam ac praepotenti unitione vel commixtione nostra esse faciunt, et visionem suam quodam ineffabili modo in spiritu nostro informant. Ipsi siquidem his corporalibus judicandis atque ministrandis praesunt, et eorum significatiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia quodammodo tractant, spiritibus reuelando miscereInde est quod angelus Domini cens, Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; et iterum: Tolle puerum et matrprophetam dicit: Effundam de spiritu meo super omnem carnem; et juvenes vestri visa videbunt, et senes vestri somnia somniabunt . Sunt et alia visa usitata et humana, quae vel ex ipso spiritu nostro multipliciter existunt; vel ex corpore spiritui quodam modo suggeruntur, sicut fuerimus affecti a carne vel
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enĩ intessigit et uer ũ
est: aut si uerũ nõ est non in¬
tessigit. Inuisione autẽ cor¬
porasi sepe fallitur aĩa: cũ
in ip̃is corporibus fieri putat
quod fit incorporis sensibus.
sicut nauigantibus uidẽtur
in terra moueri que stant/ et
intuentibus celum sidera sta¬
re que mouentur et diuarica¬
tis radns ocusorr res una duas
formas hr̃e uidetur et unus
homo duo capita et ĩ aqua
renius infractus et multa
huiusmodi. In uisione etiã spũali
aĩa fallitur et illicditur. qm̃
ea que uidet. aliqͣ uera. ali¬
qua falsa. aliquꝙ turba¬
ta. aliqua tran quissa
sunt. Ip̃a autem uera aliq̃n
futuris oĩo similia uel aperte
dicta aliquando obscuris sug¬
nificationibus et quasi figu¬
ratis locuciomibus premin¬
ciata. In extasi uero quando
abomibus corporis sensibus
asienatur. et auertitur aĩa.
amplius ꝙͣ in sompno solet
s minus ꝙͣ in morte. nõ falli¬
tur. s ip̃a mente diuinitus
aduita uel aliquo uisa ip̃a ex¬

Expanded text:
enim intelligit, et verum est; aut si verum non est, non intelligit. In visione autem corporali saepe fallitur anima, cum in ipsis corporibus fieri putat, quod fit in corporis sensibus. Sicut navigantibus videntur in terra moveri, quae stant; et intuentibus coelum, sidera stare, quae moventur: et divaricatis oculorum radiis res una duas formas habere videtur, et unus homo duo capita, et in aqua remus infractus, et multa hujusmodi. In visione etiam spirituali anima fallitur et illuditur, quoniam ea quae videt, aliquando vera, aliquando falsa, aliquando perturbata, aliquando tranquilla sunt. Ipsa autem vera aliquando futuris omnino similia; vel aperte dicta, aliquando obscuris significationibus vel quasi figuratis locutionibus praenuntiata. In ecstasi vero quando ab omnibus corporis sensibus alienatur et avertitur anima, amplius quam in somno solet, sed minus quam in morte, non fallitur. Sed ipsa mente divinitus adjuta, vel aliquo ipsa visa ex
Abbreviated transcription (Latin):
inniũ que sibi uidere ui¬
dentur dormientes qͥnz
isunt genera uidelicet oraculũ
tasma. Oraculũ est cum in
sompnis parens uel aliqua
santta grauiss ꝑsona seusa¬
cerdos. uel eciain deus euentu¬
rũ quid aperte uel nõ euentu¬
rũ. faciendũ uel deuitandum
denũciat. Uisio est cum id qͥs
uidet quod eodem modo quo
apparuerat eueniet. Somp¬
niũ figuris est tectũ ⁊ sme
interpretacione intessigi
nõ potest. In sompniũ est
tigauerat ingerit se dormi¬
enti. sicut est cibi cura uel
potus. uel aliqua studia uel
artes uel infirmitates. Scdm̃
namqz studia que quisqz ex¬
eituit sompinat. et solitarũ
artiusimulacra in pñtia mẽ.¬
tis impressa apparent ĩsomp¬
nis. Iuxta eciam infirmita¬
tum diuersitates diuersa acci
tur ⁊ sompnia. Alia namqz
ci. alia melancolici. alia fleu¬
ria: isti nigra ⁊ asba.Santas¬
ma est quando qui dormire
uix cepit et ad huc uigilare
se estimat. aspicere uidetur
irruẽte̾ in se. uel passim uagã¬
tes formas. discrepantes et

Expanded text:
Omnium quae sibi videre videntur dormientes, quinque sunt genera; videlicet, oraculum, tasma. Oraculum est, cum in somnis parens vel aliqua sancta gravisque persona, seu sacerdos, vel etiam Deus eventurum aliquid aperte vel non eventurum, faciendum vel devitandum denuntiat. Visio est, cum id quis videt quod eodem modo quo apparuerat eveniet. Somnium est figuris tectum, et sine interpretatione intelligi non potest. Insomnium est, vigilantem, ingerit se dormienti; sicut est cibi cura vel potus, vel aliqua studia, vel artes, vel infirmitates. Secundum namque studia quae quisque exercuit, somniat; et solitarum artium simulacra in praesentia mentis impressa apparent in somnis. Juxta etiam infirmitatum diversitates diversa accidtur somnia. Alia namque ci, alia melancholici. Ilria; isti, nigra et alba. Phantasma est, quando qui vix dormire coepit, et adhuc se vigilare aestimat, aspicere videtur irruentes in se, vel passim vagantes formas discrepantes et
Abbreviated transcription (Latin):
re abeis separi non possit
quibus cũ amore ĩ hesit. ꝓp¬
terea fantasns corporaliũ¬
maginacionũ de format᷑
eisdemqz alte impressis eti¬
am soluta a corpore nõ exui
datur: corpore exuto corꝑasib̾
tenetur passionibus. Studeat
gͦ in hac uita se ab huius mũ¬
di feculencia mũdare. qͣtinus
cũ hinc ex ierit nchil corpo¬
reũ secũ trahat et acorꝑali

Expanded text:
re ab eis separari non possit, re ab eis separari non possit, quibus cum amore inhaesit. Propterea phantasiis corporalium imaginum deformatur, eisdemque alte impressis etiam soluta a corpore non exuitdatur, corpore exuta corporalibus tenetur passionibus. Studeat ergo in hac vita se mundare ab hujusmodi faeculentia, quatenus cum hinc exierit, nihil corporeum secum trahat, et a corporali
Abbreviated transcription (Latin):
se nouit. Et si parte ĩuenta
non se totam querit.
tamen quia tota se querit.
sibi tota presto est. Nichil enĩ
sibi se ip̃a pñtius esse potest.
Quod autẽ de se querit qͥd
antea fuerit uel quid futura
sit uel qualis modo sit ⁊d est
in istis est corporalibus que
cum amore cogitat. et cum
quibus amore assuefacta ẽ.
non ualet sine imagiibus
tanto glutino amoris cohese¬
runt ei hec que foris sunt cor¬
poralia. ut eciam cum absurt
ista presto sit imagines eoꝵ
cogitanti. Qua ꝓpter secerne¬
re eas a se non potest ut se so¬
lam ĩspiceat et uideat. Rede¬
at gͦ ad se et stet in se. nec
sieut absentemse querat. sed
uelut presentẽ se curet cerne¬
re et discernere. et intençio¬
nem uoluntatis, qua ꝑ alia
uagabatu statuat in se ip̃a
et se cogitet. ue semet ipam
cognostat et diligat. Ita ui¬
debit ꝙ nũꝙͣ se nõ amaue¬
rit nunꝙͣ nescierit sed alia
secũ amando cũ eis se confu¬
dit: ita ut sine magno labo¬

Expanded text:
se novit. Et si parte inventa se novit. Et si parte inventa non se totam quaerat, tamen quia se tota quaerit, tota sibi praesto est. Nihil enim sibi se ipsa praesentius esse potest. Quod autem de se quaerit; quid antea fuerit, vel quid futura sit, vel qualis modo sit quaeritin istis est corporalibus, quae cum amore cogitat, et cum quibus amore assuefacta est, non valet sine imaginibustanto glutino amoris ei cohaeserunt haec quae foris sunt corporalia, ut etiam cum absint ista, praesto sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicut absentem se quaerat, sed velut praesentem se curet cernere et discernere, et intentionem voluntatis, qua per alia vagabatur, statuat in se ipsa, et se cogitet, ut se ipsam cognoscat et diligat. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed alia secum amando cum eis se confudit; ita ut sine magno labo
Abbreviated transcription (Latin):
militudines. sensus quoqz et
imaginationes ĩ memoria
ĩ fixe cum recordando reuimi¬
scũtur ad exteriorẽ hominem
ꝑtinent.ꝙͣ quã istis quasi
nunciis aĩa ext̾iora ꝑcipiat.
presencius est quadã int̾iori
nõ simuilata seduera pñcia
uideat se in se. Nichil enim
tam nouit mens ꝙͣ id quod
sibi presto est. Nec menti ma¬
sibi. Naicognoscit uiuere se
meminisse se intelligere. se
uelle cogitare. scire iudicare.
hec omnia nouit inse. nec
ĩmaginatur qiͣ extrase illa
aliquo sensu corporis tetig̾it.
sicut corporalia queq tangũ¬
tur. Ex quoꝵ cogitacionib
si nichil sibi affingat ut tale
aliquid esse se putet: quicqͥd ei
de se remanet hoc solum ip̃a
est. Michil enim tam ĩmẽte
quid sit mens profecto nouit
ꝙ se ip̃am querat. et nouit¬
ꝙ ip̃a sit mens que sdip̃am
querit. Neqz enm aliunde
se querit. ꝙͣ se ip̃am. Cum
gͦ querentẽ se nouit. se utqz
nouit. et omne quod nouit .
tota nouit. atq ita totam

Expanded text:
militudines, sensus quoque et militudines, sensus quoque et imaginationes in memoria infixae, cum recordando reminiscuntur, ad exteriorem hominem pertinent, quanquam istis quasi nuntiis anima exteriora percipiat. praesentius est, quadam interiori, non simulata, sed vera praesentia, videt se in se. Nihil enim tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti qsibi. Nam cognoscit se vivere, se meminisse, se intelligere, se velle, cogitare, scire, judicare. Haec omnia novit in se, nec imaginatur, quasi extra se illa aliquo sensu corporis tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid se esse putet; quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est. Nihil enim tam in mentequid sit mens, profecto novit quod se ipsam quaerat; et quod ipsa sit mens, quae se ipsam quaerit. Neque enim aliunde se quaerit quam se ipsa. Cum ergo quaerentem se novit, se utique novit. Et omne quod novit, tota novit; atque ita totam
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit bestia erit. hinc insi
se auerterit: ad diuma nõ per¬
uemiet. Idcirco ut homo sibi in¬
cogintus se cognostat. magna
opus hẽt consuetudine re¬
cedendi a sensibus. ut amimũ¬
suũ ad se colligat et inse ip̃o
retineat. hus si quidẽ sensib
impeditur aĩa ne cernere se¬
met ipãm ualeat: et creatorẽ
siur quem sola et simplex sine
istis oculis intueri debet. Aĩa
namqz rationalis inter eas
res que sunt a deo condite oĩa
superat: et ideo proxima¬
deo est/ qñ est pura. eiq qͣnͣtũ
caritate coheserit. ĩ tantũ ab
co sumime illo intessigibili
perfusa quodãmodo ⁊ illustra¬
ta nõ per corporeos oculos sed
per ip̃ius sui principale id est
ꝑ intelligenciã dm̃ cernit. ĩ
quo perfectissima est pulcri¬
tudo et beatissima uisio qua
uisione fit beata. Remoueat
ergo a consideracione sua ões
noticias que per corporis sen¬
sus ex trinsecus capiũtur. Que¬
qz namq corꝑalia eorq si¬

Expanded text:
retinuerit, bestia erit; hinc nisi retinuerit, bestia erit; hinc nisi se averterit, ad divina non perveniet. Idcirco ut homo sibi incognitus cognoscat se, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus, ut animum ad se colligat, et in se ipso retineat. His siquidem sensibus impeditur anima, ne cernere semetipsam valeat et Creatorem suum, quem sola et simplex sine istis oculis intueri debet. CAnamque rationalis inter eas res quae sunt a Deo conditae, superat omnia; et Deo proxima est, quando est pura, eique in quantum charitate cohaeserit, in tantum ab eo lumine illo intelligibili perfusa quodam modo et illustrata, non per corporeos oculos, sed per sui ipsius principale, id est, per intelligentiam Deum cernit, in quo est perfectissima pulchritudo et beatissima visio, qua visione fit beata. Removeat ergo a consideratione sua omnes notitias quae per corporis sensus extrinsecus capiuntur. Quaeque namque corporalia, eorumque si
Abbreviated transcription (Latin):
sumus et uelimus nolimꝰ
om̃es moriemur. Nil enm
morte certius: et ins hora mor¬
tis incercius. Nam nescimꝰ
quando aut quomodo aut
ubi moriemur qm̃ mors ubi¬
q nos expectat. Id̾cirto sẽper
debemus esse parati. ut cum
cõrpus reuertetur ad t̾ram
dequa sumptũ est: spũs re¬
deat ad deum quidedit illũ.
Illud si quidem nos maxime
mouere debet quod a uet̾ibus
sapientibus ip̃e homo ita¬
diffinitus est. homo est aĩal
racionale mortale. hec gen̾e
posito ꝙ aĩal dictũ est additas
duas differencias uidemus.
quibus ad monendus erat
homo et quo sibi esset redeun¬
dum et unde fugiendũ. Sicut
enĩ progressus aĩe usqz ad mor¬
talia lapsus est: si regressus
eius esse ĩ racione debẽt. qua
ĩ pugnantibus uicus resistere
ualeat. ut scdm naturã suã
uiuat et ordinari appetat sub
illo uidelicet a quo regi debet.
et supra ea que regere debet.
Uno uerbo quod rõnale dicitur
separatur abestus. alio quod
mortale adiuinis. Illud insi

Expanded text:
sumus; et velimus nolimus, sumus; et velimus nolimus, omnes moriemur. Nihil enim morte certius, et nihil hora mortis incertius. Nam nescimus quando, aut quomodo, aut ubi moriemur; quoniam mors ubique nos exspectat. Idcirco semper debemus esse parati, ut cum corpus revertetur ad terram de qua sumptum est, spiritus redeat ad eum qui dedit illum. Illud siquidem nos maxime movere debet, quod a veteribus sapientibus ita homo definitus est: Homo est animal rationale, mortale. Hoc genere posito, quod animal dictum est, additas duas differentias videmus, quibus admonendus erat homo, et quo sibi esset redeundum, et unde fugiendum. Sicut enim progressus animae usque ad mortalia lapsus est; sic regressus ejus in rationem esse debet, qua impugnantibus vitiis resistere valeat, ut secundum naturam suam vivat, et ordinari appetat sub illo a quo regi debet, et supra ea quae regere debet. Uno verbo, quod rationale dicitur, separatur a bestiis; alio, quod mortale, a divinis. Illud nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bus. et mortius similes iacue¬
runt. cũ et ip̃i inse ip̃is gere¬
rent quandã similitudinẽ
corporis sui perquã possent
ad illa ferri. et talia similib
sensibus experiri. Aĩe siquidẽ
que ĩcorporibus uiuentes ꝑ
dilectionẽ rerũ uisibiliũ corpo¬
ralibus ymagimbus afficiũ¬
tur: a corporibus exoeũtes in
eisdem iaginibus tormen¬
ta patiuntur. Propterea enĩ
corporalibus passionibus ibi
teneri possunt. quia acorupcõe
corꝑaliũ affectionũ hic nun¬
date nõ fuerunt. quã corpu¬
lenciã de carnis delectatõne
traxerunt. Quedam autem
aĩe meisdem locis in quibus
culpam cõmiserunt puniũ¬
tur. Quedam uero abditis re¬
ceptaculis usq ad uleimam
resurrectionem continentur
sicut unaqueqz digna est re¬
quie uel miseria .xxxii¬
dum dixi qñ facta est
uel quando de corpore egrediet̃
Quod primũ posui: postea
dicã: quod ultimũ dicere nõ
possum: qm̃ nestio finẽ meũ.
hoc plane scio: quos mortales

Expanded text:
bus, et mortuis similes jacuebus, et mortuis similes jacuerunt; cum et ipsi in se ipsis gererent quamdam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri, et talia similibus sensibus experiri. Animae siquidem quae in corporibus viventes per dilectionem rerum visibilium corporalibus imaginibus afficiuntur, a corporibus exeuntes in eisdem imaginibus tormenta patiuntur. Propterea enim corporalibus passionibus ibi teneri possunt, quia a corruptione corporalium affectionum hic mundatae non fuerunt, quam per corpulentiam de corporis delectatione traxerunt. Quaedam autem animae in eisdem locis, in quibus culpam commiserunt, puniuntur: quaedam vero abditis receptaculis usque ad ultimam resurrectionem continentur, sicut unaquaeque digna est requie vel miseria.dum dixi quando facta est, vel quando de corpore egredietur. Quod primum posui, postea dicam; quod ultimum, dicere non possum; quoniam nescio finem meum. Hoc plane scio, quod mortales
Abbreviated transcription (Latin):
otencie aĩe atq uirtu¬
tes song a exertitacõe
atq successu temporũ crescũt
Ip̃a uero nõ crescit nec decrescit:
szaut ĩ parisitate membroꝵ
aut humorũ crassitudine et
eoꝵ corrupcione ppedita ui¬
res suas exercere nõ potest.
Amma corpore exuta ui¬
uit. uidet. audit. et ões senso
atq ingenia uiuaciter tenet
ut pote pura subtilis cita
et ꝑpetua. Et sicut deꝰ ubiq¬
est in semet ip̃o. sic aĩa ubicũ¬
cunqz est quodãmodo inse¬
met ip̃a. ac ꝑ hoc ibi est aĩa
post corpus: ubi erat agens
incorpore. Ibi deus est modo.
ubi fuit priusꝙͣ mũdus fieret.
ubi eciam foret si mundus
esse desmeret. sicut sepe dictũ
est incorperea est aĩa. Pt̃ tñ
hr̃e similitudinẽ corporis nõ
corporalem sz corporismmilem
et corporasiũ oĩo membrorũ
cũ de corpore egreditur. Sit
enĩ aut ad spiritalia ꝓmeri¬
tis fertur. aut ad loca penalia
similia corporibus. qualia se¬
pe demoustrata sunt hus qͥ
rapti sunt a corporis sensi¬

Expanded text:
nimae atque virtutes longa exercitatione et successu temporum crescunt. Ipsa vero anima nec crescit nec decrescit, sed aut imparilitate membrorum, aut humorum crassitudine et eorum corruptione praepedita, vires suas exercere non potest. Anima carne exuta vivit, videt, audit, et omnes sensus atque ingenia vivaciter tenet, utpote pura, subtilis, cita, et perpetua. Et sicut Deus ubique in semetipso est, sic anima ubique quodam modo in semetipsa est: ac per hoc ibi est anima post corpus, ubi erat agens in corpore. Ibi Deus est modo, ubi erat priusquam mundus fieret, ubi etiam foret si mundus desineret esse. Sicut saepe dictum est, incorporea est anima: potest tamen habere similitudinem corporis, non corporalem, sed corpori similem, et corporalium omnino membrorum, cum de corpore egreditur. Sic enim aut ad spiritualia pro meritis fertur, aut ad loca poenalia similia corporibus: qualia saepe demonstrata sunt iis qui rapti sunt a corporis sensi
Abbreviated transcription (Latin):
iber regum apus
nos quatuor diftĩc¬
cionibus claidit.
quarũ due pores
apud hrbreos liber sanuelis dicũ¬
citur. Due sequentes malachi
Ramathaim sicut inhebreo ues
ut quidam arimathanui. unde
septimũ natũ: qui et eius. ut
sint septein. uidebis enuilum
tuũ in templo ĩ uiiuersis pro¬
speris israel. Uidebis in filus
tius. ip̃i enĩ uidebunt post te.
Hely iacebat in loco suo. et
ocusi eius cassigauerant. nec
poterat uidere. Hic distingue
Postea sequitur. et lucerna
dei extingueretur. Samuel
autem dormiebat in templo
domini ubierat archa dei. et
uocauit dñs sanuel. et hoc an¬
teꝙͣ lucerna dei extingueretur.
qui samuel dormiebat ĩtemplo
dñi. Quod auten dictum est
anteꝙͣ lucerna extingueretur.
uocatum a domino sanuel uel
sic accipiendũ est quasi dic̾et
nocte uocauit. uel ideo ip̃e sanu¬
es qui nõdum cũ deo loqui cõ¬
sueuerat lucerna lucente nul¬
sũ asiũ in tempso preter heh
esse. uideret. Cumqz ip̃m hely
nequaꝙͣ locutũ didicisset dei

Expanded text:
iber Regum apud nos quatuor distinctionibus clauditur, quarum duae priores apud Hebraeos liber Samuelis dicuntur; duae sequentes Malachim Ramatham, sicut in Hebraeo, vel ut quidam Arimathaim, unde septimum natum; qui est et ejus, ut sint septem. Videbis aemulum tuum in templo in universis prosperis Israel. Videbis in filiis tuis: ipsi enim videbunt post te. Heli jacebat in lectulo suo, et oculi ejus caligaverant nec poterat videre, hic distingue. Postea sequitur, et lucerna Dei exstingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei, et vocavit Dominus Samuel; et hoc antequam lucerna Dei exstingueretur, qui Samuel dormiebat in templo Domini. Quod autem dictum est antequam lucerna exstingueretur, vocatum a Domino Samuel; vel sic accipiendum est, quasi diceretur nocte vocavit, vel ideo quia ipse Samuel qui nondum cum Deo loqui consueverat, lucerna lucente, nullum alium in templo praeter Heli esse videret. Cumque ipsum Heli nequaquam locutum didicisset, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
liares efficit. quia igitur. da¬
uit puer ad huc et contempti¬
bilis neqz regia familiari¬
tate dignus breui tempore
cum saul manserat nõ muu̾
est si eũdem modo ad tam egͤ¬
gium opus procedentẽ dili¬
gencius notatũ ignorat. Nã
quod prius eũ ad ysai patrem
eius mittens ex noĩe uocat.
nequa ꝙͣ noticie ad scribend
est quia eo noĩe illum uocat
quod ex relacione suggeren¬
ciũ didicit. Non autem ex pͭ¬
cedentis noticia familianta¬
tis aguouit. Posuitqz eũ saul
super uiros belli. hoc nõ amore
szodio fecisse intelligendus
est ut cupiditate laudis bellis
se ingerens interiret. Iam eĩ
audierat musieres canentes¬

Expanded text:
liares efficit. Quia igitur Daliares efficit. Quia igitur David puer adhuc et contemptibilis, neque regia familiaritate dignus brevi tempore cum Saule manserat, non mirum est si eumdem modo ad tam egregium opus procedentem diligentius notatum ignorat. Nam quod prius eum ad Isai patrem ejus mittens ex nomine vocat; nequaquam notitiae ascribendum est quia eo nomine illum vocat quod ex relatione suggerentium didicit. Non autem ex praecedentis notitia familiaritatis agnovit, Posuitque eum Saul super viros belli. Hoc non amore, sed odio fecisse intelligendus est, ut cupiditate laudis, bellis se ingerens, interiret. Jam enim audierat mulieres canente
Abbreviated transcription (Latin):
esse testatur cũ dauid unus
de .uii. ad huc et adductꝰ nõ
sit et electus sit. Quapptͤ
sic intelligendũ est quod .ui.
adduxit illo solo excepto ꝙ̃
suꝑ esse dixit. et uerum est
quod de religius nulsũ ele¬
git dñs. dauid caput phili¬
stei actulit in ihr̃lem. Hic
apparet iamn de tẽpore cõnui¬
nem esse fuisse habitacionẽ
ĩ ihr̃lem et filus israel. et
iebuseis ad quã uelut excel¬
senciorem ciuitatem ob glo¬
riam triũphi caput philifiti
daiuid attulit. de quasturpe
norat et progemem eius que¬
rit cũ superius ad ysai patre
suũ misisse legatur dicens
mitte ad me dauid filiũ tiũ
qui est in pascius. dauid quoq
ad eũ uenisse et corameostetis¬
se dilectus qz ab eofuisse ⁊ ar¬
nuiger eius factus. asseratur
S  notandũ ꝙ potentes in
cotidiana hominiũ frequen¬
cia positi nõ omnes cutase
conuorsantes possunt agno¬
scere precipue eos quos nec
dignitas persone cõmendat
nec diuina conuersacio fami Due¬

Expanded text:
esse testatur, cum David unus esse testatur, cum David unus de septem adhuc et adductus non sit, et electus sit? Quapropter sic intelligendum est quod sex adduxit, illo solo excepto quem superesse dixit, et verum est, quod de reliquis nullum elegit Dominus. David caput Philisthaei attulit in Hierusalem, hinc apparet jam eo tempore communem fuisse habitationem in Hierusalem, et filiis Israel et Jebuseis: ad quam velut excellentiorem civitatem, ob gloriam triumphi caput Philisthaei David attulit. De qua stirpenorat, et progeniem ejus quaerit; cum superius ad Isai patrem ejus misisse legatur, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. David quoque ad eum venisse, et coram eo stetisse, dilectusque ab eo fuisse, et armiger ejus factus asseratur. Sed notandum quod potentes in quotidiana hominum frequentia positi, non omnes circa se conversantes possunt agnoscere: praecipue eos quos nec dignitas personae commendat, nec diutina conversatio fami
Abbreviated transcription (Latin):
id est dans uirtutem et forti¬
tudinẽ israel. ip̃ẽ nõ mencie¬
tur. ut berbũ suũ mutet sicut
tu modo uerbũ eius cassare co¬
natus es nõ faciens quod p̾¬
cepit. Ip̃e autem nõ mencie¬
tur. S ad effectũ perducet
uerbum suũ siue nõ parcet
quasi miseracione aliqua
nuitatus. ut nõ impleat qd̃
ꝓposuit ficut tu pͥus uideri
uoluisti parcens hominibus
dignis morte et mendacem
faciens deum. Nec penitudi¬
ne flectetur ut peniteat eũ
ꝓposuisse et sic flectatur et
nõ faciat quod facere cogi¬
tauit. Neqz enĩ homo est. ut
agat penitenciam. homo eĩ
qui malum uelle potet ⁊ mu¬
tare pt̃. penitenciã agere
eius .i. numiquid iste qui tibi
nũc pñtatus est et coram
adductus prouisus est a te
ut sit xp̃us tius: Adduxit
itaqz ysar .uii. filios suos co¬
rain sanuel. et ait sanuel
ad ysai. non elegit dñs ex
istis. Quomodo uerũ ꝙ ysar.
adduxisse dicit᷑. et samuel
ex huis ad ductis nullũ electũ

Expanded text:
id est dans virtutem et fortiid est dans virtutem et fortitudinem Israel; ipse non mentietur, ut verbum suum mutet, sicut tu modo verbum ejus cassare conatus es, non faciens quod praecepit. Ipse autem non mentietur, sed ad effectum perducet verbum suum, sive non parcet quasi miseratione aliqua mutatus, ut non impleat quod proposuit, sicut tu prius videri voluisti parcens hominibus dignis morte, et mendacem faciens Deum. Nec poenitudine flectetur, ut poeniteat eum proposuisse, et sic flectatur, et non faciat quod facere cogitavit. Neque enim homo est ut agat poenitentiam. Homo enim qui malum velle potest et mutare potest, poenitentiam agere ejus? Id est nunquid iste qui tibi nunc praesentatus est, et coram adductus, provisus est a te, ut sit Christus tuus? Adducit itaque Isai septem filios suos coram Samuele; et ait Samuel ad Isai: Non elegit Dominus ex istis. Quomodo verum est, quoadduxisse dicitur, et Samuel ex illis adductis nullum electum