comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
picias uultum eiꝰ. neq
altitudinem stature
eius. qm̃ abieci eum
nͨ iuxta intuitũ ho¬
minis iudico. hõ .N.
uid ea qͦ apparent.
dñs aũt intuet᷑ cor:¬

Expanded text:
picias vultum eius neque altitudinem stature eius, quoniam abieci eum, nec iuxta intuitum hominis iudico. Homo enim videt ea que parent, Dominus autem intuetur cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ui respicit illam. non habebit requiem. nec huc
amicum in quo requiescat. Flagelli plaga liuas¬
cit. plaga autem lingue cõminuet ossa. G ut
derunt inore gladii. sed nonsic: quasi qui inters¬
ꝑlinguam suam. Beatus quitectus ẽ alingua nes¬
qui iniracundia illius ñ tͣnsiuit. ⁊ qui nonactn
eius.⁊ inuincut illius non ÷ ligatus. u

Expanded text:
ui respicit illam, non habet requiem, nec habebit amicum, in quo requiescat. Flagelli plaga lifacit; plaga autem lingue comminuit ossa». Et piderunt in ore gladii, sed non sic quasi qui interper linguam suam beatus qui tectus est a lingua neqqui in iracundia illius non transivit et qui non eius et in vinculis illius non est ligatus
Abbreviated transcription (Latin):
Admonet uͥ diu̾se st̃ uolunta¬
tes spĩtales. lucro ianteᷤᷤ cau¬
de ẽẽ dispensandũ. alii enĩ tẽp¬
tandi. alii discendi uoto. qrͣ
queq arguit eruditũ se ⁊ ꝑba¬
bilẽ doctorẽ inospec̾tu sc̃oꝵ ostñ¬
dit. nͨ etas iuuenit indoctore deᷤ¬
picienda. q̃ uita. ⁊discretioom̃¬

Expanded text:
Admonet ubi diversae sunt voluntates spirituali lucro inhiantes, caute esse dispensandum. Alii enim tentandi, alii discendi voto quaerquemque arguit, eruditum se et probabilem doctorem in conspectu sanctorum ostendit. Nec aetas juvenilis in doctore despicienda, quem vita et discretio
Abbreviated transcription (Latin):
L hominatio ap̃ dm̃. ⁊ pondꝰ equũ.
uoluntaᷤ eiꝰ. qui ałr c̃am pauꝑiᷤ
qͣm potentis librat.: t sua errata
leuiora qͣm alioꝵ putat: ł qͥmpo¬
nit uihum̃os hõium hoña
inportabilia. ł qͥbona ĩpubli¬
co: mala inocculto ag̃ab homi

Expanded text:
ominatio est apud Deum, et pondus aequum voluntas ejus . Qui aliter causam pauperis et potentis librat, vel sua errata leviora quam aliorum putat, vel qui imponit in humeros hominum onera importabilia, vel qui bona in publico, mala in occulto, abomi
Abbreviated transcription (Latin):
De corrumptione emptionis. oe¬
negociatorum.⁊ de multa disci¬
plina filiorum. Et seruo ꝑes¬
simo. latus sanguinare. suꝑ¬
mulierem nequam: bonum ẽ signum.¬

Expanded text:
de correptione emptionis enegotiatorum et de multa disciplina filiorum servo pessimo latus sanguinare sum nequam bonum est signum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quia gͣlibꝰ eorum quibꝰ
incedunt: ruina iniquita¬
tis contra dicit. actiones
li oꝑatione ꝑ rechoricam
artem docendo: Querit
auditoꝵ fauorẽ. Sc̃i uero
doctores iocunditatem
locutionis sic int̾miscent
p̃dicationi: uñ recedant

Expanded text:
Quia gressibus eorum, quibus incedunt, ruina iniquitatis contradicit, actiones li operatione per rhetoricam artem docendo quaerit auditorum favorem. Sancti vero doctores jucunditatem locutione sic intermiscent praedicationi, ut non recedant
Abbreviated transcription (Latin):
tismo regenerat᷑. ⁊ fide
saluatoris inbut᷑. pue¬
ritiam bone indoł.⁊
simplicis innocentie
ꝑcepit. ⁊ sacris studi
culmen uirtutum.

Expanded text:
tis regeneratus et fide Salvatoris imbutus, pueritiam bonae indolis, et similis innocentiae percepit, et sacris studiiculmen virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ab. Int̾ns indo¬
dicationẽ. pͦ oꝑis. la
ad se redeuntes: diui¬
ne contem plationi
uacant uͥ suꝑnedul¬

Expanded text:
 Intrans in doaedicationem, post operis labad se redeuntes divinae contemplationi vacant, ubi supernae dul
Abbreviated transcription (Latin):
datio oꝑum illius. Ante mortem nelau¬
des hominem quẽquamr: qm̃ infiliis
suis agnoscitur uir. Dõnomnem ho¬
minem inducas indomum tuam: mł¬
t& enim insidie sunt dolosi. Sicut enim
eructuant precordia fetantium: sicut enĩ¬
ꝑdix inducitur incaueam:⁊ sicut capre¬
a inlaqueum: sic Icor suꝑborum. ⁊ sicut

Expanded text:
datio operum illius. Ante mortem ne lades hominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir. Non omnem hominem inducas in domum tuam; multae enim insidiae sunt dolosi. Sicut enim eructant praecordia fetantium, et sicut perdix inducitur in caveam, et ut caprea in laqueum; sic et cor superborum, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
feriores partes terre. dePEnTENcIa.¬
enitentib autem dedit uiam iusticie:
one. Precare ante faciem di. ⁊ minue
offendicula refert̾e addñm ⁊ reuertere
abiniusticia tua. Et nimis odito ex se¬

Expanded text:
eriores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae : precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito exe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mnuici quoꝵ
doctͥna plena ẽ rubi¬
gine erroris ⁊ nequi¬
cie. quoꝵ sermo ser¬
pit ut cancer. qͣmuiᷤᷤ
fideles. ⁊ catholicos se
tera. nealoco ñro .i. sta

Expanded text:
sunt amici, quorum doctrina plena est rubigine erroris, et nequitiae: quorum sermo serpit ut cancer, quamvis fideles et catholicos se tera: ne a loco nostro, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
morsis bonorum. Qm̃ facileͤcͥoram do in
hie obitus: retribuere unicuiq scđm¬
uias suas.Q alicia ore obliuionem facit

Expanded text:
mor sis bonorum, quoniam facile est coram Deo in die obitus retribuere unicuiquuas. Malitia horae oblivionem facit
Abbreviated transcription (Latin):
ut luna mutatur⁊
uir duplex animo
inconstans ẽ inom¬
nib uiis suis. Inom¬
nem uentum seuen¬
tilat.⁊ inomnem
uiã uadit. qui lu
liter militare. alit̾.¬

Expanded text:
ut luna mutatur, et vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . » In omnem ventum se ventilat, et in omnem viam vadit, qui luxliter militare. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quem eloquencie
sue amatorem conͤ¬
pexerit: ad setrahat
quasi metrix. un
irretiuit eũ młtis
sermonib ⁊ blandi¬
ciis labiorum.⁊c̃:¬

Expanded text:
ut quem eloquentiae suae amatorem conspexerit ad se trahat quasi meretrix; unde: Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sqr p̃t̾itoꝵ maloꝵ recordatio ñ muiuit᷑ ⁊ p̃sentiũ tẽpestaᷤᷤ auget᷑. U¬
uͭ hñt spem remedii. qr penitenciã simulanteᷤ ñ student em̃da¬
tioni. Un.Cũ occidet eõ qͤrebant eũ. ⁊ dilexerunt eũ ĩ ore suo:⁊c̃.¬
enim audiexent ꝑsua tormenta bene
secum agi. cuminemorati sunt dnm̃ ad
mirantes infinem exitus. Quem enim in ex¬
positione praua olim ꝓiectum deriserunt:¬
onsimiliter iustis faciens. ꝓcogitacionib¬
autem insensatis. iniquitatis illorum. qͦd¬
quidam errantes colebant mutos serpen¬
tes: ⁊ bestias suꝑ uacuas. In misisti in illis
multitudinem mutorum animalium
inuindictam: ut scirent qr ꝑque peccat

Expanded text:
cordatio non minuitur, et praesentium tempestas augetnt spem remedii, quia poenitentiam simulantes, non student emendaoccideret eos, quaerebant eum, et dilexerunt eum enim audirent per sua tormenta bene secum agi, commemorati sunt Dominum, et admirantes in finem exitus. Quem enim in expositione prava non similiter iustis faciens autem insensatis iniquitates illorum qquidam errantes colebant mutos serpenbestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat
Abbreviated transcription (Latin):
eiim illis ⁊ insperatuf timor suꝑuenerat. De¬
inde si quiꝰcumq ex illis decidisset: custodiebat᷑
incarcere sine ferro reclusus. ienim rusticus
quis erat: aut pastor: aut agri laborum operariꝰ
p̃occupatus esset: in effugibilem sustine bat
necessitatem. unar enim catena tenebrarum:
om̃s erant conligati. siue sp̃s sibilans: aut int̾
spissos arborum ramos auium sonus suauis:
aut uisaq decurrens nimium. Aut sonus ua¬
lidus precipitatarum petrarum: aut luden¬
tium animalium cursus inuisus. Aut mu¬
gientium ualida bestiarum uox aut resonais
de atissinis montib echo deficientes facie¬

Expanded text:
im illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessitatem una omnes erant colligati. Sive spiritus sibilans, aut inter spissos arborum ramos avium sonus suavis, aut vis aquae decurrentis nimium, aut sonus vlidus praecipitatarum petrarum, aut ludentium animalium cursus invisus, aut mugientium valida bestiarum vox, aut resonans de altissimis montibus echo: deficientes facie
Abbreviated transcription (Latin):
ufletꝰ ⁊ stridordentis¬
qͣs egyptie tenebͤ
figurant. Sic̃ eno¬
ibi corꝑa nulli bo¬
no oꝑi utilia. ita ħ
carcere dampnãt᷑
tempus ẽ oꝑandi¬

Expanded text:
et stridor dentiuquas Aegyptiae tenebrae figurant. Sicut enim corpora ibi nullo bono operi utilia: ita etcarcere damnantur;tempus est operandi
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc continuo uisus somniorum malorum.
insperati. talius albi proiectus semiu
brachium ⁊ dextra no¬
minatur. pp̃ effecti¬
uam diuine uirtu¬
tis potenciam hic
tunc ꝑangłi ministe¬
rium iudicia sua fec̃
inpͥmogenitis egip¬
tiorum. qui pꝰ modũ
scĩficauit sibi pͥmo¬
genitos hebreorum.
nunc quoq ꝑaquam
baptisim saluat młti¬
tudinem credentiũ.
⁊ int̾ficit exercitum¬

Expanded text:
Tunc continuo visus somniorum malorum insperati. Et alius alibi projectus snerunt brachium et dextera nominatur: propter effectivam divinae virtutis potentiam, hic tunc per angeli ministerium judicia sua fecit in primogenitis Aegyptiorum, qui postmodum sanctificavit sibi primogenitos Hebraeos. Nunc quoque per aquam baptismi salvat multitudinem credentium, et interficit multitu
Abbreviated transcription (Latin):
liter ergo om̃s uno nomine mortis: mortu¬
os habebant innumerabiles. ec enim
ad sepeliendum uiui sufficiebant: qm̃ uno
momento que erat preclarior natio illorum
exterminata ẽ. de omnib enim noncredentẽ.
ꝓpter ueneficia sua. Tunc cumfuit extermi¬
num primogenitarum: sposponderunt po¬
pulum di seesse. um enum quietum silen¬
tium contineret omnia ⁊ nox insuo cursu
medium iter haberet: Omnipotens sermo
tudĩs decelo aregalibus sedibus durus debel¬
lator inmediam exterminii terram ꝑsiliuit.
Oladius acutus insimulatum imꝑium tu¬
um portans. ⁊ stans. repleuit omnia morte.¬

Expanded text:
liter ergo omnes uno nomine mortis mortus habebant innumerabiles nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant quoniam uno momento quae erat praeclarior natio illorum exterminata est de omnibus enim non credentes propter veneficia tunc cum fuit extermiium primogenitorum spoponderunt populum Dei se esse cum enim quietum silentium contineret omnia et nox in suo cursu medium iter haberet omnipotens sermo tuus de caelo a regalibus sedibus durus debellator in mediam exterminii terram prosilivit gladius acutus insimulatum imperium tuum portans et stans replevit omnia morte
Abbreviated transcription (Latin):
rere luce. ⁊ pati carcerem tenebrarum. Qui in Etc-¬
clusos custodiebant filios tuos: ꝑ quos inci nec¬
piebat incorruptum legis lumen seculo da ine
Nui cogitarent iustorum occidere infan¬
tes: ⁊ uno exposito filio ⁊ lib̾ato: ntraducio¬
ne illorum: multitudinem filiorum abstulisti.
& pariter illos ꝑdidisti inaqua ualida. Illa
nox ante cognita ẽ apatrib nostris. ut uere
scientes quib iuramentis crediderunt. ani¬
mequiores essent. uscepta ẽ autem appło
tuo sanitas quidem. rastorum: iniustorum
autem exterminatio. Sicut enim lesisti ad¬
uersorios nostros: sic nos ꝓuocans magnifi¬
casti. bsconse enim sacrificabant iusti
pueri bonorum oꝑm. ⁊ iusticie legem: in
concordiã disposuerunt. Similiter bona &¬
mala ꝑcepturos iustos: patri omnum de¬
cantantes laudes esonabat autẽ incon¬
ueniens mnunicoꝵ uox: ⁊ flebilis audiebat᷑
planctus ploratorum infancium. Simil
autem pena seruus cum domino ad flictꝰ. ÷¬

Expanded text:
rere luce et pati carcerem tenebrarum qui iclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequiores essent susceptuo sanitas quidem justorum, injustorum autem autem exterminatio. Sicut enim laesisti adversarios, sic nos provocans magnificasti. Absconse enim sacrificabant justi pueri bonorum, et justitiae legem in concordiam disposuerunt; similiter bona rcepturos justos patri omnium jcantantes laudes. Eveniens inimicorum vox et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium simili autem poena servus cum domino adflictus e
Abbreviated transcription (Latin):
mnis enim orbis terra¬
rum limpido inluminabitur lumine. ⁊ nonmpe¬
ditis oꝑibus continebatur. Solis autem illis suꝑ¬
posita erat: grauis nox imago tenebrarum: qͦ
suꝑ uentura illis erat. ipsi ergo sibi erant gra¬
uiores tenebris.cis autẽ tuis maxlma erae¬

Expanded text:
mnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine et non inpeditis operibus continebatur solis autem illis superposita erat gravis nox imago tenebrarum quae superventura illis erat ipsi ergo sibi erant graviores tenebris sanctis autem tuis maxima era
Abbreviated transcription (Latin):
pean dem passi erant: magnificabant te: ⁊ quia¬
bant tibi. ⁊ ut esset differentia: te dm̃ petebant.¬
iopter quod ignis ardente colomnam ducẽ
habuerunt ignote uie. ⁊ solem sine lesura bo¬
ni hospicis prestitisti. Digni quidem illi ea tiuis¬

Expanded text:
i erant, magnificabant te; et quibant; et ut esset differentia, donum petebant.pter quod ignis ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae, et solem sine laesura bon hospitii praestitisti. Sanctis enim Dei maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Numecatẽ timoris no¬
tat quẽ inminentibꝰ
penis redarguente.
scientia pacuntur. Cũ
autẽ semꝑ timida ne¬
quicia. pauoris suidat
indicium supplicio ⁊¬
dampnata¬

Expanded text:
Nimietatem timoris notat, quem imminentibus poenis redarguente conscientia patiuntur, cum autem semper timida nequitia, pavoris sui dat indicium, supplicio condemnata
Abbreviated transcription (Latin):
scondito cordis.sẽper
domino sacͥficant Uñ.
Sacͥficium do sp̃c con¬
tͥbulat᷑. ⁊c̃. ⁊ alibi. In
me sunt d̃s. uo.t.q.l.
dm̃ ꝑcussisse pͥmoge¬
nita egipti. ubi non
sicut pͥus sunulaue

Expanded text:
scondito cordis semper Domino sacrificant, unde: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Et alibi: In me sunt, Deus, vota Deum percussisse primogenita Aegypti, ubi nec sicut prius simula
Abbreviated transcription (Latin):
po̾sit. Idumintꝰ minor
ẽ ualitudo rer̃ quas
extͥusecus patitur ma¬
iorem putat ẽẽ poten¬
ciam. ħ inꝑsecutorib
fidelium frequenter
euenit. qui se potenteᷤ
autem qui inpotentem uere noctem ⁊ ab infi¬
nͣuis ⁊ ab altissimis: inferis suꝑ uenientem: eun¬
dem somnum dormientes: aliquando mons¬
trorum exagitabantur more. Aliquando
anime deficiebant traditione. subitaneus

Expanded text:
possit: et dum virtus minor est, valetudo rerum quas extrinsecus patitur, majorem putat esse potentiam, hoc in persecutoribus fidelium frequenter evenit, qui se potentes autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis inferis supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus
Abbreviated transcription (Latin):
illustrant eos fulgore
cant. nec tũ agunt fruc¬
tuosam penitenciam.
s desꝑantes thesauri¬
zant sibi iram indie

Expanded text:
illustrant eos fulgore cant; nec tamen agunt fructuose poenitentiam: sed desperantes thesaurizant sibi iram in die
Abbreviated transcription (Latin):
runt. nec penitu¬
erunt sicut enim
potenciores fue¬
runt in impieta¬
te. fortiora susti¬
nebunt torm̃ta
iehenne:

Expanded text:
runt, nec poenituerunt. Sicut enim potentiores fuerunt in impietate, fortiora sustinebunt tormenta gehenn
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe docendo exortando au¬
ditores suoᷤᷤ instruunt: ut
int̾ioris homuis uͥtutem
eliciant. ⁊anmã humanã
adimaginẽ łi reforment.
Uñ ut sapiens architectꝰ fun¬
damentũ posui. ⁊ alibi filio
sunt:tot oꝑationes ⁊ docum̃¬
ta m̃tib electorum. doctorẽ
inpͥmunt:

Expanded text:
e docendo, exhortando, auditores suos instruunt ut interioris hominis virtutem eliciant, et animam humanam ad imaginem Dei reforment. Unde, Ut sapiens architectus fundamentum posui . Et alibi: Filiosunt, tot operationes et documenta mentibus electorum doctrina imprimunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Fragalitatẽ docet ⁊hõ¬
tu ⁊ uestitu. honestimo¬
rib largi. ĩ suscipien¬
dis fr̃ib. Inpͥncipio ⁊.¬
ñ fuit tanta luxuria.
cibi.⁊ potꝰ. ł tanta ãbi¬
nuem uictum subui
tate sum̃e: qͣm splendi¬
das epłas cum fatiga
mine litterarũ apau¬

Expanded text:
 Frugalitatem docet et hostu et vestitu, honestioribus largiri suscipiendis fratribus. In principio non fuit tanta luxuria cibi et potus, nec tanta ambinuem victum sub viltate sumere, quam splendidas epulas cum fatigatmine litterarum a pau
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qͣ tuqui alieno delec¬
taris hospicio redi ad
ꝓpͥa. ⁊ delabore tuo. te
⁊alioᷤᷤ pa̾ce. noli dealie¬
na domo. pastum tͥ su¬
ꝑ fluum querere. suf¬
ficit: mͥsusceptio ꝑxi¬
morum.

Expanded text:
si: Qui alieno delectaris hospitio, redi ad propria, et de labore tuo te et alios pasce. Noli de aliena domo pastum tibi superfluum quaerere. Sufficit tibi susceptio proximorum.
Abbreviated transcription (Latin):
& glacie̾m sustinebant ium ignis ⁊ non
tabescebant: ut scirent quo m fructus
inimicorum exterminabat ignis ardens
ingrandine.⁊ pluuia coruscans. Hos Au¬
tem iterum ut nutrirentur itut  ame¬
pugnant. Un caturarum om̃ium ꝯcordia flagellant᷑.¬
siñ penitiũnt. ꝑpetuo cruciabunt᷑. boni aũ uerabona ꝑant¬

Expanded text:
 glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti eaturarum omnium concordia flagellant, perpetuo cruciabuntur; bonis autem vera bona
Abbreviated transcription (Latin):
dei iudicio paciuntur ꝑsecutionem: qͥtã
temꝑe: inaqua suꝑ uirtutem ignis ardebat.
ut iniqua terre nationem: exterminaret.
roquib angelorum esca nutristi ppłm tu¬
um: ⁊ paratum panem decelo prestitisti
ilis sine labore. omne delectamentum in
se habentem ⁊ omnis saporis suauitatem.
Substanciã enim tuã dulcedinem tuam
quam infilios habes ostendebat: ⁊erui¬
ens unius cuiusq uoluntati: ad quod
quis uolebat conuertebatur. ix autem

Expanded text:
Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam tempore in aqua super virtutem ignis ardebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habentem et omnis saporis suavitatem substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem
Abbreviated transcription (Latin):
sr sodomã. ⁊ gomorrã
ignẽ ⁊ sulphur. udisꝑ¬
det impioᷤ. ⁊ ĩ exodo. gͣn¬
dinẽ parit̃ ⁊ignẽ Inli¬
bro numeroꝵ ia̾sit ig¬
nitos serpenteᷤᷤ contra
murmuratoreᷤᷤ. Ut cog¬
noscant impii quod̾
lagia sanauit illos. sed tuus dñe sermo
quia sanat omnia. Cuẽtia uite ⁊ mortis
habes potestatem: ⁊ deducis usq ad portas
mortis ⁊ reducis. homo autem occidit qͥdẽ
ꝑ maliciam animam suã. ⁊ cum exierit sp̃s.
non reuertetur. nec reuocabit animamq̃
receptaẽ: s tuam manum effugere impoˢ¬
sibile ẽ. egantes enim nosse te impii. ꝑ
fortitudinem brachii tui flagellati sunt.
ouis aquis ⁊ grandinib ⁊ pluuiis ꝑsecu¬
tionem passi sunt: ⁊ ꝑignem consumma¬
tifunt. Quod enim mirabile erat inaqua
que omnia extinguit plus ignis uale¬
bat. uindex ẽ enim orbis. iustorum.uo¬
dam enim temꝑe mansufabatur ignis:
nec conbufentur. que ad impios missa erañ
animalia. Sed ut ipsi uidentes scirent. qm̃

Expanded text:
Gomorrham ignem et sulphur, ut disperderet impios: et in Exodo, grandinem pariter et ignem. In libro Numerorum: Misit ignitos serpentes contra murmurantes, ut cognoscant impii quod lagma sanavit illos sed tuus Domine sermo qui sanat omnia tu enim vitae et mortis habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionem passi et per ignem consummati quod enim mirabile erat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
de corꝑis. nec armatura potencie: s uerbo¬
uaxatorem subiecit. uiramenta parentũ
itestamentum cõmemorans. Cum enim
iam aceruatim cecidissent suꝑ alterutrũ
mortui: inter st̾etit ⁊ amputauit impe¬
cum. ⁊ diuuisit illam que ad uiuos ducebat

Expanded text:
e corporis nec armatura potentiae sevexatorem subiecit iuramenta parentum et testamentum commemorans cum enim iam acervatim cecidissent super alterutrum mortui interstetit et amputavit impetum et divisit illam quae ad vivos ducebat
Abbreviated transcription (Latin):
illam: reuertetur. Leo uenationi insicdiati¬
semꝑ. sic peccata oꝑantib iniquitatem.¬
mo sanctus insapientia manet. sicut sol¬
sensatorum serua uerbum tempori. inmiͥ
autem cogitancium:. assiduus esto. H arran¬

Expanded text:
illam reuertetur. leo uenationi insidiaer, sic peccata operantibus iniquitatemmo sanctus in sapientia manet sicut solinsensatorum serua uerbum tempori: in autem cogitantium adsiduus esto. narra
Abbreviated transcription (Latin):
Sactus pessimꝰ ñres hones¬
ta dampnat᷑. ille negocia¬
tor abhominandꝰ: qui ꝑ umn¬
modatam ambicionem m̃¬
ces suas. plus ꝑ uirio hon̾at:
quam precio:¬

Expanded text:
Actus pessimus, non res honesta damnatur. Ille negotiator abominandus, qui per immoderatam ambitionem merces suas plus perjurio onerat quam pretio
Abbreviated transcription (Latin):
os loquit᷑ cultura gͦ lignian
fructu manifestat qͣlitatem
ante ꝑbacionem bonorum:
laudemus.Uñ non laudes
ante mortem: quemqͣm¬
mines iustos temptatio tribulationis.
rusticatio deligno ostendit fructum lbe¬
sic u̾bum excogitatu cordis hominus cor.
sermonem noncollaudes uirum. hecens¬
tẽptatio ẽ hominum. Si sequaris ustics¬
app̃hendes illam.⁊ indues quasi poncum¬

Expanded text:
sque ad cultura ergo ligni in fructu manifestat qualitatemante probationem bonorum operum laudemus. Unde: Non laudes ante mortem quemqio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit fructum sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante sermonem non conlaudes uirum: haec ententatio est hominum. Si sequaris justihendes illam, et indues quasi po
Abbreviated transcription (Latin):
suum: ⁊ non ꝑmanebit indie tribula¬
tionis tue. Et est amicus qͥu egͣreditur
ad inimicitiam: ⁊ est amicus qui odium
⁊rixam ⁊ conuicia denudabit Est aũt
amicus socius mense: ⁊ non ꝑmanebit
indie necessitatis. Amicus si ꝑmanse¬
rit fixus. erit tibi quasi coequat: ⁊ in
domesticis tuis fiducialiter aget. Sñ

Expanded text:
suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad inimicitiam et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis amicus si permanserit fixus erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget si
Abbreviated transcription (Latin):
stetit aqua sicut congeries. ⁊ iusermone
oris illiꝰ. sicut exceptoria aquarum. qm̃ in
p̃cepto ipsius placator fit. & non ÷ mi¬
noratio: insallute illius. Oꝑa omnis car¬
nis coram illo. ⁊ nonẽ quicqͣm abscon¬

Expanded text:
stetit aqua sicut congeries, et in sermone oris ejus sicut exceptoria aquarum. Quoniam in praecepto ipsius placor fit, et non noratio in salute illius. Opera omnis carnis coram illo, et non est quidquam abscon
Abbreviated transcription (Latin):
¶H adlitt̾am m̃tem
auari ⁊ mui didescri¬
bunt. qui debonis suis
ñletant᷑. allegorice uͦ
sigñt philosophoᷤ ⁊ he¬
ticos. qui sine fide xp̃i
cong̾gant diuicias pra¬
ui dognatis. que nicħ
ꝑficiunt eis. iumo pe¬
nam conferunt eter¬
nam:¬
¶uia sn fructubo¬
norum consumit ui¬
tam.⁊ st̾ilem aĩam ge¬
henne ignib tradit
cruciandam:
mał ẽ intentꝰ.⁊ panem
celestem.i. intellectũ
diuine sapientie.non
meretur.⁊ inscriptu

Expanded text:
 ad litteram mentem avari et invidi describunt, qui de bonis suis non laetantur. Allegorice vero significant philosophos et haereticos qui sine fide Christi congregant divitias pravi dogmatis, quae nihil proficiunt eis, imo poenam conferunt aeternamuia sine fructu bonorum consumit vitam, et sterilem animam gehennae ignibus tradit cruciendam. malis est intentus, et panem coelestem, id est intellectum divinae sapientiae non meretur, et in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
occultanteᷤᷤ scĩam rep̃hen¬
dit suad ureu̾tant᷑ abstu¬
diũ docendrqi ñ ÷ bonũ
inreu̾entẽ ⁊ mobedien¬
tẽ ẽẽ suo doctori. Uñ aĩo

Expanded text:
occultantes scientiam reprehendit, suadet ut revertantur ad studium docendi, quia non est bonum irreverentem et inobedientem esse suo doctori. VERS. 20.--
Abbreviated transcription (Latin):
na sacra suscepta st̃ dũ
tas eorum qui successe¬
rant. pluũ contulit
aderrorem.qui udiui¬
na stirpe nati uident᷑
diuinos honores paren¬
tib detulerunt. defer¬
riq iusserunt:

Expanded text:
ria sacra suscepta sunt, dum tas eorum, qui successerant, plurimum contulit ad errorem; qui ut divina stirpe nati viderentur divinos honores parentibus detulerunt, deferrique jusserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes ꝑturbabat illos. ⁊ ꝑsone tristes appa¬
rentes: pauorem illis prestabant t igns
quidem nulla uis poterat illis lumen pre¬
bere: nec siderum umpide flamme: inlu¬
minare poterãt illam noctem horrendã.
apparebat autem illis. subitaneus ignis ti

Expanded text:
dens perturbabat illos, et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant. Et ignis quidem nullum poterat illis lumen praebere, nec siderum limpdiae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam. Apparebat autem illis subitaneus ignis, ti
Abbreviated transcription (Latin):
orum tenebras paci¬
uutur. nec umquam
securi ẽẽ pꝰsunt qͦs ue¬
xant rectores tenebra¬
rum harũ usq ad ex¬
tiores tenebras. uͥ erit
fletꝰ ⁊ stͥdordentium. Uñ
omnis qui male agit
odit lucem ⁊c̃. Hinc
lux indũo. ⁊c̃:¬
¶emꝑteneb̃s comit¬
tatur horror. ⁊qͣntomi¬
nus discernit quis. qͤ
circa se st̃: tanto magis
metuit undiq adusa
pauitans. Sic egiptii
triduo maximas tene¬
braᷤ paciebantur. quaᷤ:
stelle poterant illumi¬
bant: nimio t̾rore pa¬
uebant. quod autem
dic̃ tristes ꝑsonas illoᷤᷤ
t̾riusse: potuit fieri u
demones: aliqͣ fantas¬
mata ingererent. que
edᷤ ad augm̃tum pena¬
rum exterrerent. fse
iusticie. nec p̃dicatores

Expanded text:
orum tenebras patiuntur, nec unquam securi esse possunt, quos vexant rectores tenebrarum harum usque ad exteriores tenebras, ubi erit fletus et stridor dentium; unde: Omnis qui male agit, odit lucem , etc. Hinc lux inm tenebras comitatur horror: et quanto minus discernit quis, quae circa se sunt, tanto magis metuit, undique adversa pavitans. Sic Aegyptii triduo maximas tenebras patiebantur, quas stellae poterant illumibant, nimio terrore pavebant; quod autem dicit. Tristes personas eos terruisse, potuit fieri, ut daemones aliqua phantasmata ingererent, qui eos ad augmentum poenarum exterrerent. Persjustitiae, nec praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de operando. ⁊ deomnium rerum euentu:
petit abeo qui inhominibus ẽ mutilis
terum alius nauigare cogitans. ⁊ ꝑferoᷤ

Expanded text:
 de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per
Abbreviated transcription (Latin):
qui questum pu¬
tant pietatem. ⁊de¬
uorant domos ui¬
ascia terebro. luna.
⁊runcia formant
dm̃ suum. ⁊cudunt
malleo. atq inau
uenter ẽ ⁊ głia incon¬
fusione eorum:
uecordia ẽ ut homo
adunaginem di con¬
ditus. rationalem. ab
ipso hñs aĩam: qua ex¬
cogitant quomͦ tran¬
siet fluctus. naueni
ꝑiciam: ñhonorat il¬
lum. qui hanc s dedit
scientiam.⁊ inuocet
idolum.ꝙ simili ar¬
de ⁊ maiori uanitate
formauit cũ maior
sit quifacit: quã ꝙ
fit. facturã suã ado¬
rare insanire est:¬

Expanded text:
qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domus viascia, terebro et lima et runcina, formant dogma suum, et cudunt malleo atque inaurventer est, et gloria in confusione eorum vecordia est, ut homo ad imaginem Dei editus, rationabilem ab ipso habens animum, quo excogitavit quomodo transiret fluctus, navem peritiam, non honoret illum qui hanc sibi dedit scientiam, et invocet idolum, quod simili arte et majori vanitate formavit. Cum enim major sit qui fecit quam quod fit, facturam suam adorare insanire est
Abbreviated transcription (Latin):
uersentur: inquirunt. ⁊ ꝑsuasum habeñ.
qm̃ bona sunt que uidentur: iterum
autem nechis debet ignosci. si enu tan¬
tum potuerunt scire ut possent estima¬
re scł̃m: quomodo huius dñm nonfaci¬
lius inuenerunt: Infelices autem sunt.
& inter mortuos spes illorum ẽ: qui ap¬
pellauerunt deos. opera manuum ho¬
minum.  uruin ⁊ argenenem artis in¬

Expanded text:
ersentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelet inter mortuos spes illorum hominum espellauerunt deos opera manuum rum, aurum et argentum et artis in
Abbreviated transcription (Latin):
uentionemꝰ ⁊ similitudines animalium.¬
aut lapidem inutilem opus manus an¬
tiq. Aut siquis artifex faber desilua lig¬
num rectum secauerit. ⁊ huius docte era¬
dat omnem corticem: ⁊ arte sua usus di¬
ligenter fabricet uas utile inconuersa¬
tione uite. Reliquias autẽ eius oꝑis ad
p̃parationem esce abutatur. ⁊ reliquũ
horun quod ad nulles usus fecit ig¬
num curuum ⁊ uerticib plenum. scul¬
pat diligenter ꝑuacuitatẽ suam: ⁊ ꝑscien¬
tiam artis sue figuret illud. Et adsimilet
illud imagini hominis: aut alicui. ex ani¬
uialib illud comparet: ꝑuniens lubrica.
⁊ rubicundum faciens fuco colorem illius:
⁊ omnẽ maculam que uillo ẽ ꝑliniens. t̾ra¬
t faciẽt ei dignam habitacionem inpari¬
ete ponens illud Confirmans ferro ne for¬
te cadat. ꝓspiciens illi sciens qm̃ non põt
se adiuuare. maso enim ẽ: ⁊ opus ẽ illi ad
iutorium. ⁊ desubstancia sua iͦfiliis suis.⁊
de nuptiis notum faciens inquirit. Non

Expanded text:
entionem similitudines animaliumaut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens t faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi ajutorium. Et de substantia sua, et de filiis suis, et de nuptiis votum faciens, inquirit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
quicia mulieris immutat faciem
eius. ⁊ obcecabit. uultum suum. tã¬
quam ursus. ⁊ quasi saccum osten¬
det inmedio ꝑximorum. Inge¬
muit uir eius. ⁊audiens suspirauit

Expanded text:
im mulieris immutat faciem ejus, et obcaecabit vultum suum tanquam ursus, et quasi saccum ostendet in medio proximorum. Ingemuit vir ejus, et audiens suspiravit
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam uimicorum. Non ẽ ca¬
pud nequius suꝑ cap̃ colubri⁊ ñẽ
ira. suꝑ iram mulieris. C ommo¬
rari leoni ⁊draconi placebit: quã
habitare cum muliere nequam. Ne

Expanded text:
vindictam inimicorum. Non est caput nequius super caput colubri: et non est ira super iram inimici. Commorari leoni et draconi placebit, quam habitare cum muliere nequam. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
durissimum inhis qui presunt fiet. Exi¬
guo enim conceditur misericordia: poten¬
tes enim potenter tormenta pacientur.¬
onenim subtrahet ꝑsonam cuius quã
tioribus autem fortior instat cruciatuͦs.

Expanded text:
durissimum in his qui praesunt fiat. Exiguo enim conceditur misericordia, potentes enim potenter tormenta paciuntur.n enim subtrahet personam cuiusquam Dtioribus autem fortior instat cruciatio .
Abbreviated transcription (Latin):
illam nonlaborabit. ad sidentem au¬
dem illam forib suis inueniet. Cogita¬
re ergo de illa sensus ẽ consummat:¬
⁊ qui iugilauent ꝓpter illam citoerit¬
securus. Qm̃ dignos se ipsa circuit

Expanded text:
illam non laborabit adsidentem enim illam foribus suis inveniet cogitre ergo de illa sensus est consummatuqui vigilaverit propter illam cito eritquoniam dignos se ipsa circuit
Abbreviated transcription (Latin):
t inmandatis. Nemorare timorem dñi.⁊ non
caris ꝑximo. Memorare testamenti altissimi:⁊
ice ignorantiam ꝓximi. Abstinete: alite. ⁊ minu¬
decata. Homo enim iracundus. incendit litem.
t percator. turbabit amicos. ⁊in medio pacem

Expanded text:
t in mandatis Dei. Memorare timorem Dei, et non irascaris proximo. Memorare testamenti Altissimi, et despice ignorantiam proximi. Abstine te a lite, et minuccata. Homo enim iracundus incendit litem; eccator turbabit amicos, et in medio pacem
Abbreviated transcription (Latin):
i̾icum tamqͣm nicħ inrequie. Et᷑ abeo insom¬
id qͣs iuncdie respectꝰ. Conturbatꝰ ÷ inuisu cordis sui.
inqͣm qui euaserit indie belli. Intempore salu
sue exsurrexit. ⁊ ad mirans adnullum timorẽ

Expanded text:
icum tamquam nihil in requie et ab eo in somnis quasi in die respectus conturbatus est in visu cordis sui tamquam qui evaserit in die belli in tempore salutis suae exsurrexit et admirans ad nullum timore
Abbreviated transcription (Latin):
ante obitum tuum: oꝑare iusticiam.
qm̃ non est apud inferos inuenire ci¬
bum. Ominis caro sicut fenum uete¬
rescit: ⁊ sicut folium fructificans mnas
ciuntur: sic generatio carnis ⁊ sangui¬
nis. alia finitur. ⁊ alia nascitur. O mne

Expanded text:
Ante obitum tuum operare justitiam quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veteet sicut folium fructificans in ciuntur. Sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
Hemor esto qm̃ mors non tardat. ⁊ tes¬
tamentum inferorumꝰ iam demonstra¬
tum est tibi. testamentum enim huiꝰ
mundi mortem oꝑatur. Anm iores¬
benefac amico tuo: ⁊ scđm uires tuas¬
exporrigens da pauꝑi. Uondefrau¬
deris adie bona. ⁊ particula boni doni.¬
nonte pretereat. Honne aliis relinqueᷤ
dolores ⁊ labores tuos: indiuisione sor¬
tis. Da Iaccipe ⁊⁊ iustifica animam tua

Expanded text:
emor esto quoniam mors non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi: testamentum enim huius mundi morte morietur. antec amico tuo, et secundum vires tuaexporrigens da pauperi. Non defrauderis a die bona et particula boni donte praetereat. Nonne aliis relinquas dolores et labores tuos? In divisione sortis da et accipe, justifica animam tua
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Iicħ descpturis
scĩs est minuendũ.
nicħ addendum.
Unde siquis appo¬
su̾it ad hec apponet
suꝑ illumds pla¬
gas scripturas in

Expanded text:
il de Scripturis sanctis est minuendum, nihil addendum: unde, Si quis apposuerit ad haec, apponet super illum Deus plagas scriptas in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quid homo aut que gratia ills:
⁊ quid bonum aut quid nequam illiꝰ:
umerus dierum hominum mul¬
tum centum anni. quasi gutte aque
amare:⁊ quasi calculus arene: sic exi¬
gui anni. incie eui. Propter hoc pa

Expanded text:
tur quid homo et quae gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius numerus dierum hominum multum centum anni quasi guttae aquae a mare et sicut calculus harenae sic exgui anni in die aevi propter hoc pa
Abbreviated transcription (Latin):
minator eorum: speciosior ẽ. peciei enĩ
generator hec omnia constituit. aut si
uirtutem ⁊ oꝑa eorum mirati sunt: in¬
telligant ab ipsis qm̃ qui hec constituit.
forcior ẽ illis. Amagnitudine enim spe¬
ciei ⁊ creature. cognoscibiliter poterit ho¬
rum creator uideri. s tamen ad huc in
his minor ẽ querela. t hii enim fortaᷤ¬
sis errant: dñi querentes. ⁊ uolentes in¬
uenire. Et enum cum inoꝑibus illius con

Expanded text:
minator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius con
Abbreviated transcription (Latin):
ignem cole¬
bant q̃m uu¬
cabant. Alii
etherem. ł
nem dicebãt.
Abii miniã
cunium. alii
girũ stella¬
rum. quidi¬
u̾sis figuriᷤᷤ
aĩalium po¬
sitiones ⁊cur¬
sum distͥbu¬
ehant astroꝵ
Alii solẽ quẽ
bant alii lu¬

Expanded text:
ignem colebant, quem Vucabant; alii aetherem vel nem dicebant; alii nimiam tunum; alii gyrum stellarum, qui diversis figuris animalium, positiones et cursum distribuebant astrorum; alii solem, quem bant; alii lu
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuita sua insensate & iniuste uixert.
ꝑhec que coluerunt dedisti summa tormen¬
taf tenim merroris uia diutius erraue¬
runt: deos estimantes hecqͥ inanima libꝰ
ł manibus
sunt suꝑuacua. Infantͥum insensatorum
more uiuentes. ꝓpter hoc tanquam pue¬
ris insensatis. iudicium inderisum dedisti

Expanded text:
qui in vita sua insensate et injuste vixerunt, per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta, etenim in erroris via diutius erraverunt, deos aestimantes haec quae in animalibus sunt supervacua, infantum insensatorum more viventes, propter hoc tanquam pueris insensatis judicium in derisum dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
ligere eum qui est. neq oꝑibus adtenden¬
tes agnouerunt qus ẽet artifex.ed aut
ignem. aut sp̃m. aut citatum aerem: aut
girum stellarum. aut nimiam aquarum
aut solem ⁊ lunam rectores orbis t̾rarum
deos putauerunt. Quorum si specie delec¬
tati deos putauerunt: sciant quanto do

Expanded text:
ligere eum, qui est, neque operibus attendeagnoverunt quis esset Artifex.ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Do
Abbreviated transcription (Latin):
ex difficillimis qͦd om̃mno
impoᷤsibile ẽ estimet᷑ Si .N.
sura.⁊ ponde. condita st̃
nemo pot dinumerare.
quanto minꝰ sapientiã
d̾i sine initio ⁊ sine fine
inenarrabilem. inestima¬
bilem. pot̾it inuestiga¬
re
¶⁊ Origo om̃is sapĩe. aũ
bo d̃i ꝓcedit. quod d̾s ex
deo semꝑ cum patre ma¬
nec inceł. s ing̾ssus mũ¬
dum ꝑ dispensationẽ
humanitatis dedit mã¬
data salutis. Uñ. u̾ba iu¬
te et̃ne habes:¬

Expanded text:
omnino impossibile est, aestimetur. Si enim nsura, et pondere condita sunt, nemo potest dinumerare; quanto minus sapientiam Dei sine initio et sine fine inenarrabilem inaestimabilem poterit investigare. Origo omnis sapientiae a Verbo Dei procedit, quod Deus ex Deo semper cum Patre manet in coelis; sed ingressus mundum per dispensationem humanitatis dedit mandata salutis, unde, Verba vitae aeternae habes
Abbreviated transcription (Latin):
bunt illam: homines stulti non adp̾¬
hendent illam.⁊ homines sensati obui
⁊ uidi. qui crucifi¬
gunt filiumdi. se¬
quentes umbram
legis.⁊ respuentes
hetici. qui scͥpturaᷤᷤ

Expanded text:
us: Homines stulti non adprehendent illam, et homines sensati obuiaet Judaei, qui crucifigunt Filium Dei, sequentes umbram legis, et respuentes haeretici, qui Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
entemꝰ otaen sneumab filiorum conliga¬
ualnera sua. us ꝑ umnem uocem turbabunt᷑¬
ita eius. E quus indomitus euadet durus. &
us remissus: euadet p̃ceps. Lacta filium. ⁊ pa¬
ñ de faciet. lude cum eo. ⁊ contristabit te. Non
mndeas illi. necondoleas. ⁊ innouissimo. obtupes¬
r dentes tui. Nondes illi potestatem iniuuentu
mnedespicias cogitatus illius. Curua ceruicem
is inuuentute. ⁊tunde latera eius: dum infans
neforte induret. ⁊ noncredat tibi. ⁊erit tͥ dolor
nine. Doce filium tuum:⁊ oꝑare uillo. ne in¬
initudinem illius offentas. elior ÷ pauꝑ¬

Expanded text:
m pro animabus filiorum conligaulnera sua et super omnem vocem turbabuntra eius equus indomitus evadit durus et filius remissus evadit praeceps lacta filium et paventem te faciet lude cum eo et contristabit te non conrideas illi ne doleas et in novissimo obstupescent dentes tui non des illi potestatem in iuventute et ne despicias cogitatus illius curva cervicem eius in iuventute et tunde latera illius dum infans est ne forte induret et non credat tibi et erit tibi dolor animae doce filium tuum et operare in illum ne inrpitudinem illius offendas melior est pau
Abbreviated transcription (Latin):
uleis ẽ somñ opant
siue młtum comedat:
siue parum. saturitas
aũt diuitis. ñsinit dor¬
mire eum:¬

Expanded text:
ulcis est somnus operanti, sive multum comedat, sive parum. Saturitas enim divitis non sinit dormire eum
Abbreviated transcription (Latin):
Isrłitas peccantes dig¬
nis plagis corripiit
indignos ext̾mina
recenti clade ꝑsingłaᷤᷤ
ciuitates occiderunt:
puniti sunt. s iom̃s
chananei audienteᷤᷤ
uictoriam ppłi cłi. Uñ
onem filii di ⁊p̃dica¬
tionẽ despiciebant.
ꝑfugi. uariis cladib
affligunt᷑. Gentes uͦ

Expanded text:
Israelitas peccantes dignis plagis corripuit indignos exterminarecenti clade per singulas civitates peremerunt, puniti sunt; sed et omnes Chananaei audientes victoriam populi Dei; unde onem Filii Dei, et praedicationem despiciebant, pro fugi variis cladibus affliguntur. Gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos sequestrant a
societate bonorum:
tantomag̾ illustrat᷑
lumine sciencie. Uñ
quiht̃ mandata me¬
a ⁊ seruat ea. ille ẽ

Expanded text:
ipsos sequestrant a societate bonorum. tanto magis illustratur lumine scientiae: unde, Qui habet mandata mea et servat ea,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quia inrudib qͦs sigẽ
atrium.⁊ inꝑfectis qui
significantur ꝑdomũ:
magistrorum execresẽ
meritum:

Expanded text:
 Quia in rudibus, quos signat atrium; et in perfectis, qui signantur per domum, magistrorum excrescit meritum
Abbreviated transcription (Latin):
cum suauitate bibes illud. Noneles¬
głiam ⁊ opes peccatorum: non enim scis¬
que futura sit illorum subu̾sio. Non pla¬
ceat tibi inuiria iniustorum: scienᷤᷤ qm̃
usq ad inferos non placebit impius.
⁊ nonsuspicałieris timorem mortis. Et si
accesseris ad illum: noli aliquid cominit¬
dere. ne forte auferat uitam tuam. com

Expanded text:
cum suavitate bibes illud. Non zeoriam et opes peccatoris: non enim sciura sit illius subversio. Non placeat tibi injuria injustorum, sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius.  non suspicaberis taccesseris ad illum, noli aliquid committere, ne forte auferat vitam tuam. Com
Abbreviated transcription (Latin):
munionem mortis cito: qm̃ inmedio
laqueorum ingredieris. ⁊ suꝑ dolentium
arma ambulabis. Secundum uirtutem
tuam cauete aꝑximo tuo: ⁊ cum sapienti¬
iri iusti sint tibi conuue. ⁊intimore di
sit tibi głatio. ⁊ insensu sit tibi cogitatus
d̃i ⁊ omiis narratio tua in preceptis altis

Expanded text:
munionem mortis scito quoniam in medium laqueorum ingredieris et super dolentium arma ambulabis secundum virtutem tuam cave te a proximo et cum sapientiri iusti sint tibi cgloriatio, et in sensu sit tibi cogitatus Dei, et omnis enarratio tua in preceptis Altis
Abbreviated transcription (Latin):
oula ñ pamicitia. pos
sultores. cum sint ꝑdito
in cognatꝰ ÷: muliebrẽ
mutabilẽ ostendit ani
odalis amico cuͦmiocundatur in
adũsarius erit. Sodalis amico ⁊dolet¬
causa uentͥs ⁊ contͣ hostem accipiet
scutum. Uonobliuiscaris amici tui
inanimo tuo. ⁊ ñ inmemor sis illius
inoꝑib tuis. Noli consiliari cũ soce¬

Expanded text:
o amicitia. Possconsultores, cum sint proditest cognatus, muliebrem et mutabilem ostendit aniodalis amico coniucundatur in adversarius erit sodalis amico condcausa ventris et contra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum soce
Abbreviated transcription (Latin):
paterentur. nos quidem tanquam pater¬
monens ꝓbasti. illos autem tamquam du¬
rus uex interrogans condempuasti. absen

Expanded text:
paterentur hos quidem tamquam patemonens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti absen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum multum temporis ibi fu
inueni libros relictos. non pari
contempnens dedoctrine. itaq¬
⁊ necessarium putaui: ⁊ ipse ali:
adire diligenciam.⁊ laborem ir¬
tandi istum librum: ⁊ multa ut¬
attuli doctrinam inspacio tent¬
ad illaqͣ ad finem ad ducunt
dare: ⁊ illis qui uolunt anime¬
tendere ⁊discere.quemad mods¬
deat instituere mores qui secu¬
legem domini proposueruit
aGERE.

Expanded text:
 cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae.  necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem itandi istum librum; et multa adtuli doctrinam in spatio tema quae ad finem ducunt dare, et illis qui volunt animtendere et discere quemadmodeat instituere mores qui seculegem Domini proposuerunt agere>.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlegem ⁊ ꝑpħas aliosq qui
secuti sunt illos sapientia de¬
monstrata. Inquib oportet laudare
isrł doctrine ⁊ sapientie causa. quia
nonsolum ipsos loquentes necesse est
peritos. sed ⁊ iam extraneos posse: &
dicentes ⁊ scribentes doctissimos fieri.
auus nĩs iħs postquam se amplius
dedit ad untelligenciam lectionis legiᷤᷤ
⁊ ꝓpħ̾arum ⁊ aliorum librorum qui
nobis apparentib nr̃is traditi sunt:¬
que addoctrinam ⁊ sapientiam ꝑtineñ
ut desiderantes discere.⁊ illorum pen¬
ti facti magis magisq adtendant ani¬
mo: ⁊ confirmentur ad legitimã uitã.
hortor itaq uos uenire cum benuo¬
lencia ⁊ adtentiore studio lectionem
facere ⁊ ueniam habere millis inqui¬
bus indemur sequentes imaginem
sapiencie: ⁊ deficere inu̾borum: conpo¬
sitione. Nam deficiunt ũba hebra¬
icha: quando translata fuerint ad
alteram linguam. Non solum autẽ
hec: sed ⁊ipsa lex ⁊ ꝑphete
ceteraq aliorum librorum: nont
habent differentiam quando de¬

Expanded text:
qui secuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nquae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtendant animo et confirmentur ad legitimam vitam. 3 hortor itaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando
Abbreviated transcription (Latin):
Sulla ẽ utilitas theᷤ¬
auri qui absconuitꝰ
sine discretione ab
peccamus. ñẽ enim
qui faciat bonum:
⁊ non peccet. neit̾m
peccemus. s dep̃t̾i¬
tis. penitenciam a¬
gamus.dep̃cantes:

Expanded text:
ulla est utilitas thesauri, qui absconditus sine discretione abspeccamus: Non est enim qui faciat bonum, et non peccet , ne iterum peccemus; sed de praeteritis poenitentiam agamus, deprecantes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Peccanti hõi multiplex
pena de putata ẽ. ucorrec¬
tꝰ peniteat. ⁊ de inceps ca¬
ueat. s quia negligit. ⁊
inpeiꝰ ꝑficit: inducit ds
diluuiũ orbi. ut hoĩem
deleret quẽ creaut ad
cõparationem uͦ nat᷑e
patitur inp̃senti:¬

Expanded text:
Peccanti homini multiplex poena deputata est, ut correctus poeniteat, et deinceps caveat; sed quia negligit, et in poenis proficit, inducit Deus diluvium orbi, ut hominem deleret quem creavit. Ad comparationem vero futurae patitur in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nota qr inimiciꝰ di
t̾ra ꝑducit muscas.⁊
fluuiꝰ ranas. cultoribꝰ
tum.⁊mare carius
alimentũ. Dignũ ẽ
ꝑ subditã sibi c̾aturã

Expanded text:
Nota quod inimicis Dei terra produxit muscas, et fluvius ranas; cultoribus tum, et mare carnis alimentum. Dignum est per subditam sibi creatura