comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumfert ⁊ ꝓbat. Quod autem
luodenarius numerus in .iiii.
adines diuisus. ꝑ singulas par¬
is t̾narium redlit: accipi ñ in¬
ingrue potest. quod eungłii
quadratura p̃ omnib scͥpturis
nsmnuat tͥnitatem. Et hec ẽ apłica
loctrina que decem legis p̾cepta
nduob consummat: ⁊ totum il¬
lud antiquarum tͣditionum
sspendium. indilectione dĩ ⁊
rimi adbreuiat ⁊ coartat. Seqͥ¬
ir octauus ornatus pontificis
sira uidelicet: quam etiam ñ¬
ili uocant galerum uł cida¬
rim. Hoc etiam minores sacer¬
dotes utebant᷑: eratq byssina
cͥcundata coronula aurea. oꝑe
textili facta. sicut hodie phrigi¬
um mitris nr̃oꝵ pontificum. ple¬
riq consuunt: eratq in modũ
cassidis porrecta. aliquantulũ
uerticis cacumen insublim. e
excedens: astringebaturq capi¬
ti uitta iacinctina: ne casu ali¬
quo immolante pontifice labere¬
tur. At uͦ summi tiara pontificis
excellentior erat: ⁊ p̾ter hec lami¬

Expanded text:
cumfert et probat. Quod autem cumfert et probat. Quod autem duodenarius numerus in quatuor ordines divisus, per singulas partes, ternarium reddit, accipi non incongrue potest quod Evangelii quadratura prae omnibus Scripturis insinuat Trinitatem. Et haec est apostolica doctrina, quae decem legis praecepta in duobus consummat , et totum illud antiquarum traditionum dispendium , in dilectione Dei et proximi abbreviat et coarctat. Sequitur octavus ornatus pontificis, tiara videlicet, quam etiam nonnulli vocant galerum, vel cidarim. Hac etiam minores sacerdotes utebantur, eratque byssina, circumdata coronula aurea, opere textili facta, sicut hodie phrygium mitris nostrorum pontificum plerumque consuitur; eratque in modum cassidis porrecta aliquantulum, verticis cacumen in sublime excedens, astringebaturque capiti vitta hyacinthina, ne casu aliquo immolante pontifice laberetur. At vero summi tiara pontificis excellentior erat, et, praeter haec lami
Abbreviated transcription (Latin):
leua. ꝓpt̾ causas p̾dictas. Ua
ideo induob tm̃ ordinib. qua
nr̃ summus pontifex cuius im¬
ꝑium suꝑ humerum eiꝰ udeis
igentib scͥpturam crucis reliqͥt.
⁊ eoꝵ nomina redemptioni in¬
timauit inscͥpta. quoꝵ linguas
crucis titulus continebat. In ra¬
tionaliũ iͦuͬ lapidum ordines
distincte sunt positi: ut dictum
intimatur. quod qui in regimine
sunt semꝑ affici debeant ꝓ his
qui ad eorum sollicitudinem ꝑ¬
tinent: ⁊ quantũ possibile ẽ re¬
andari eoꝵ debent ex nomine.
i orationis exhibere suffragia:
nopaliud illud pectus occupare
debet quam animarum zelus:
uos. reconciliare erroneos. con¬
firmare eos qui ꝓficiunt iniusti¬
cia: ⁊qͥ deficiunt cohortari. ne
desꝑent de iua. S ⁊ seipsum e¬
tuam ad p̾cedentium patrum qͦꝵ
gestat nomina conformare debet
ermpla: ut quoꝵ recolit głam.
imitetur ⁊ uitam: neq ab eoꝵ
fide ⁊ oꝑib se alienum exhibe¬
at: quorum actus ⁊ titulos cir¬

Expanded text:
laeva, propter causas praedictas. Vel laeva, propter causas praedictas. Vel ideo in duobus tantum ordinibus, quia noster summus Pontifex, cujus imperium super humerum ejus , et gentibus scripturam crucis reliquit, et eorum nomina redemptioni intimavit inscripta, quorum linguas crucis titulus continebat. In rationali vero, quatuor lapidum ordines distincte sunt positi, ut dictum intimatur, quod qui in regimine sunt semper affici debeant pro his qui ad eorum sollicitudinem pertinent, et, quantum possibile est, recordari eorum debent, ex nomine, et orationis exhibere suffragia: neque aliud illud pectus occupare debet, quam animarum zelus, vios, reconciliare erroneos, confirmare eos qui proficiunt in justitia, et qui deficiunt cohortari, ne desperent de venia. Sed et se ipsum etiam ad praecedentium Patrum, quorum gestat nomina, conformare debet exempla, ut quorum recolit gloriam, imitetur et vitam, neque ab eorum fide et operibus se alienum exhibeat, quorum actus et titulos cir
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ut tͥum indumentoꝵ una
esse species uideret᷑. ⁊ omnia sibi
strictim cohererent: ut daret᷑
intelligi quanta sit sc̃itatis di¬
ligentia obseruanda: cui etiam
post tante excellentie głam. pꝰ
dona iurtutum. post agones ⁊
colluctationes ⁊ uictorias innu¬
merabiles. restant plerunq
cͥca nouissima etiam carnis ꝑi¬
cula: ⁊ necesse est ut semper
huiusmodi sollicitudo ⁊intꝰ iex
inuigilet ut actionum ⁊ medi¬
tationum infinem ilibata gło
ꝑseueret.Etam summos fugu¬
ra feriunt montes: ⁊ nisi hoc
balteo eciam cum omnia eates
bene disposita fuerint. ⁊ ratio.
oꝑa iugi nexu stͥngantur. ⁊ mor̾
⁊ impulsus diu̾sarum temptap¬
num disiungi potest. ⁊ dissilin
quod nullo turbine ꝓpellente
dispositum. Balteus iste ex pur¬
pura erat ⁊ bisso retorta. & iacm¬
cto & cocco bis tincto: ĩ similitudinẽ
pelł colubͥ in rotundo cõtext. G̃esta
autem sic ornatus pontifex no
humeris quidem a dextera ⁊ a

Expanded text:
tate ut trium indumentorum una tate ut trium indumentorum una species esse videretur, et omnia sibi strictim cohaererent: ut daretur intelligi quanta sit diligentia sanctitas observanda, cui etiam post tantae excellentiae gloriam, post dona virtutum, post agones et colluctationes et victorias innumerabiles, restant plerumque circa novissima etiam carnis pericula: et necesse est ut semper hujusmodi sollicitudo et intus et extra invigilet, ut actionum et meditationum in finem illibata gloria perseveret. Etiam summos fulgura feriunt montes. Et nisi hoc balteo, etiam cum omnia eatenus bene disposita fuerint, et ratio et opera jugi nexu stringantur, per motus et impulsus diversarum tentationum disjungi potest et dissilire quod nullo turbine propellente dispositum. Balteus iste ex purpura erat et bysso retorta, et hyacintho et cocco bis tincto, et similitudinem pellis colubri in rotundo contextus. Gestat autem sic ornatus pontifex nomhumeris quidem, a dextera et
Abbreviated transcription (Latin):
clementiam: ⁊ cum miseret᷑. iusti¬
ciam pietas ñ relinquat: ⁊ siue ꝑ¬
cutiat siue parcat. a ueritatis tra¬
mite ñ recebat. Considerans gͥ lo¬
ca. ⁊ tempora. ⁊ mobos actionum.
⁊etates. ⁊ gradus. in numero.
⁊ pond̾e ⁊ mensura. singula suis
aptet rationib discretio sacer¬
dotis. in cuius pe ctore hoꝵ
debet esse scientia: cuius etiam¬
uita necesse ẽ ut sit doctrina:
nec ullum locum inanima illa
habeat falsitas: que ad iudicii
diuini regulam conquadrare
debet quecunq uł docet. uł agit.
uł statuit uł corrigit. Atq suꝑ¬
humerale ⁊ rationale sibi iun¬
ctis anulis cathenarum com¬
plexi adinuicem copulant᷑:
ut puri cogitatus inmente sc̃ã
⁊ rationabiles conueniant actio¬
nes. ⁊ omnia uinculo pacis co
plexus astringat. ¶ Auerat p̾t̾
has ligaturas que celestib de¬
tam tunicam iacinctinam qͣm
ipsum suꝑhumerale ⁊ rationale
suꝑne constͥngens tanta firmi¬

Expanded text:
clementiam, et, cum miseretur, justiclementiam, et, cum miseretur, justitiam pietas non relinquat; et, sive percutiat sive parcat, a veritatis tramite non recedat. Considerans igitur loca, et tempora, et modos actionum, et aetates et gradus in numero, et pondere et mensura singula suis aptet rationibus discretio sacerdotis, in cujus pectore horum debet esse scientia, cujus etiam necesse est vitam esse doctrinam; nec ullum locum in anima illa habeat falsitas, quae ad judicii divini regulam quadrare debet quaecunque vel docet, vel agit, vel statuit, vel corrigit. Superhumerale etiam et rationale, sibi junctis annulis, catenarum complexu ad invicem copulantur; ut puri cogitatus in mente sancta, et rationabiles conveniant actiones, et omnia vinculo pacis cohmplexus astringat. Aderat praeter has ligaturas, quae coelestibus detam tunicam hyacinthinam quam ipsum superhumerale et rationale superne constringens, tanta firmi
Abbreviated transcription (Latin):
limfixi. inquib cathene insere¬
bantur: que anulos utͥnq sibi
occurrentes nectebant. Erant e
duo insummitate. ⁊ duo inlate¬
ib. ⁊ ꝑ singulos discurrentes
sulis ⁊ in ambob laterib iunctu¬
re adessent: ⁊ ad scapulas ⁊ ad ex¬
tremitates. ⁊ ad media. utrũ. q ĩ¬
dumentũ firme stringeret liga
iueritas poni iubẽt᷑: ⁊ hoc sum¬
mi pontificis pectus cum ingre
hac ueste induitur in qua litt̾is
doctrina ⁊ ueritas ẽ impssa. con¬
secratum doctͥne ⁊ ueritati pec¬
tus suum intelligat: neq deb̾e
secularib negotiis. ⁊ factionib
⁊ lucris occupari. s doctrinam
fidei exemplo ⁊ morib indicare:
quia omnino infame ẽ abuti ra¬
tione. corrumꝑe doctͥnam. ⁊ cir¬
cumuenientib uł tegniˢ oppͥme¬
re ueritatẽ. Oportet quippe ut
omnia que agit moderatrix ra¬
tio. sic disponat. ⁊ sic suis locis
aptet miscđiam ⁊ iudicium. ut
cum iudicat seueritas ñ excludat

Expanded text:
li infixi, in quibus catenae insereli infixi, in quibus catenae inserebantur: quae annulos utrinque sibi occurrentes nectebant. Erant etduo in summitate et duo in lateribus, et per singulos discurrentes gulis et in ambobus lateribus juncturae adessent, et ad scapulas et ad extremitates et ad media utrumque indumentum firme stringerent ligaet veritas poni jubentur, et hoc summi pontificis pectus, cum ingrehac veste induitur in qua litteris doctrina et veritas impressa est, consecratum doctrinae et veritati pectus suum intelligat, neque debere saecularibus negotiis et actionibus et lucris occupari, sed doctrinam fidei exemplo et moribus indicare, quia omnino infame est abuti ratione, et corrumpere doctrinam et circumventionibus vel technis opprimere veritatem. Oportet quippe ut omnia quae agit moderatrix ratio sic disponat, et sic suis locis aptet misericordiam et judicium, ut, cum judicat, severitas non excludat
Abbreviated transcription (Latin):
le uocatur. Hoc exdiscdetrs
ri iubetur. Duplex uͦ fit ꝓpt̾ layi¬
dum pondus: ne forte rumpat᷑
Quadrangulũ qͦ erat: ⁊ palmi
mensuram tam in latitudine
qͣm inlongitudine continens.
In quaternario: doctrine eus¬
qlde iuigem memoriã accipe. In
gulina mensura: plenam uris
oni palmo aliquid metitur. ex¬
gaisis digitis manum exdendit:
ut possit attingere ad locum qͦ
tenbit. Fadem gͥ mensura erit
pie intentioni in longitudine
hon oꝑis: et in latitudine cari¬
tatis Incexti enim erant in eo
xiͣ. lapides ꝑ quatuor ordines:
inlatere altero: sculptaq erant
nomina filioꝵ isrł. insingulis
singula. ꝑ tͥbuum differentias.
i ctatum. ꝑ quatuor ũ rationalis
angulos quatuor anuli aurei e¬
rant habentes contra se insuꝑ¬
humerali alios quatuor anulos:
ut anulus contͣ᷑ anulum ueniens.
catenulis aureis ut̃q ad hoc in¬
sats. suꝑhumerale ⁊ rationale
mninuicem iungeret ⁊ copularet.
S iuncini erant insuꝑhumera¬

Expanded text:
ale vocatur. Hoc ex eisdem spale vocatur. Hoc ex eisdem spri jubetur. Duplex vero fit propter lapidum pondus, ne forte rumpatur. Quadrangulum quoque erat, et palmi mensuram tam in latitudine quam in longitudine continens. In quaternario, doctrinae evangelicae jugem memoriam accipe; in palmi mensura, plenam juris  Qui enim palmo aliquid metitur, expansis digitis manum extendit ut possit attingere in locum quo tendit. Eadem igitur mensura erit piae intentioni in longitudine boni operis, et in latitudine charitatis. Intexti quoque erant in eo XII lapides per quatuor ordines tin latere altero. Et sculpta erant nomina filiorum Israel in singulis singula, per tribuum differentias et aetatum. Per quatuor vero rationalis angulos, quatuor annuli aurei erant, habentes contra se in superhumerali alios quatuor annulos, ut annulus contra annulum veniens, catenulis aureis utrinque ad hoc insertis, superhumerale et rationale invicem jungeret, et mutuo copularet. Sed et uncini erant in superhumera
Abbreviated transcription (Latin):
supponit᷑ eis quos imbecillitatis
uertigo inelinat: nec patitur
lapsos omnino collidi. quos cor¬
ruentes excipit: ⁊ piam manũ
inclinatis supponit. ¶ Onix uͦ la¬
pis ẽ. habens unguis similitu¬
dinem: albisq cingentib ⁊ onis
igniculos emittit. Unde ꝑhunc
lapidem in quo dextrorsum ⁊
sinistrorsum nomina .xii. fili
isrł sculpi iubentur. recte mes¬
ligitur hanc scͥpturam ꝑtines
ad xꝑni: qui incarne assumpta
qͣi unguem se nob̾ exhibuit i
ꝑuit multitudinẽ pecc̃oꝵ. Zons
candidis. id est continentie dodͥi¬
nis cingens electos. ⁊ miraculi¬
rum igniculis accendens adfi¬
dem: ardebat intus. ⁊ lucebat
ext̾nus. Ipse autem ẽ lapis ille
in quo ⁊ lex ẽ conscͥpta diuint̃
⁊i in quo scͥbuntur nomina coꝵ
omniũ qui nom̃ ipsius ñ assi¬
munt inuanum: qͦs nulla tri¬
bulatio uł adu̾sitas cum sened
insculpti fuerint eradere pote¬
rit uł delere. Ideo a dextris u
sinistris locantur. qr fundati
dumentũ: quod ebraice osen

Expanded text:
pitibus , quos imbecillitatis vertigo inclinat: nec patitur lapsos omnino collidi, quos corruentes excipit et piam manum inclinatis supponit. Onyx vero lapis est habens unguis similitudinem, albisque cingentibus zonis igniculos emittit: unde per hunc lapidem, in quo dextrorsum et sinistrorsum nomina XII filiorum Israel sculpti jubentur, recte intelligimus hanc Scripturam pertinere ad Christum: qui in carne assumpta quasi unguem se nobis exhibuit, et operuit multitudinem peccatorum zonis candidis, id est continentiae doctrinis cingens electos, et miraculorum igniculis accendens ad fidem, ardebat intus, et lucebat exterius. Ipse est autem lapis ille, in quo et lex est conscripta divinitus, et in quo scribuntur nomina eorum omnium qui nomen ipsius non assumunt in vanum: quas nulla tribulatio vel adversitas, cum semel insculpti fuerint, eradere poterit vel delere. Ideo a dextris et a sinistris locantur, quia fundattum septimum, quod Hebraice nosen,
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ẽ. Ds inquit: abai¬
stro ueniet. Ibi sedes altissim: ib
dilectionis ardor: inde sinoentes
ueritatis. Auster a serena region
ꝓcedit: quia ds in serenitate m
requiescit. Ibi pascit: ibi cubat.
Ibi quies mentis: ibi refectio ãt̃
flatus austri: benignitatem sỹc
sc̃ĩ. Calor: amor. Auster gͥ uent quoi¬
bet accendit Surgit: quotins a
mente gr̃a recedit. Itẽ de austro

Expanded text:
entus est. Deus, inquit ab austro veniet . Ibi sedes Altissimi, ibi dilectionis ardor. Inde sinceritas veritatis. Auster a serena regione procedit. quia Deus in serenitate morum requiescit, ibi pascit, ibi cubat, ibi quies mentis, ibi refectio conte designat, flatus austri benignitatem Spiritus sancti, calor amorem. Auster igitur venit, quobet accendit. Surgit quoties a mente gratia recedit. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽ mundi: scił de ipso
currere. ñ cũ ipso. aut in ipsum.
De mundo enim desidium cur
rit. quando inspectis foris di
oꝑib : ꝑ admirationẽ ⁊ laudẽ
ardentius ad ipsum se cõu̾tit
Cum mundo curreret. si se ꝑ mu¬
tabilitatẽ temporaliũ siue deici¬
endo inadu̾sis. siue eleuando in
ꝓsꝑis: huic scło se conformaret.
In mundum curreret: si ĩ eius
delectationib semꝑ requiesc̾e
uellet. Ordinate gͦ caritatẽ: ut
ꝑdesidium currat de d̃o. cum
do. in d̃m. De ꝓximo: cum ꝓxi¬
mo. ñ in ꝓximuni. De mundo
ñ cum mundo. nec in mundũ:
⁊ insolo d̃o requiescat. ꝑ gaudi¬

Expanded text:
Unum est mundi, de ipso Unum est mundi, de ipso currere; non cum ipso, aut in ipsum. De mundo enim desidrit, quando inspecto foris Dei opere per admirationem et laudem, ardentius intus ad ipsum se convertit. Cum mundo curreret, si se pro mutabilitate temporalium, sive dejiciendo in adversis, sive elevando in prosperis, huic saeculo se conformaret. In mundum curreret, si in ejus delectationibus semper requiescere vellet. Ordinate ergo charitatem: ut desiderium currat de Deo, cum Deo, in Deum; de proximo, cum proximo, non in proximum; de mundo, nec cum mundo, nec in mundum. Et in solo Deo requiescat per gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
requiescens in illo. Ad quid.
qui escere. Tria quedã sunt. q̃
amari bene aut male possunt.
requiescit bene requiescat:
desidium currit: gaudium
requiescit Propt̃ qͦd gaudiũ
uniforme ẽ. qr semꝑ inuno est:
nͨ uicissitudine uariari potest.
Desidium aũ mutabilitatẽ sus¬
cipit: ⁊ iccirco ñ se continet in
unum. s uarias species represẽ¬
tat. Omnis itaq cursus aut de
illo ẽ. aut cum illo: aut millo
ad qͦd ẽ. Qͦ mͦ gͦ currere debet de¬
nr̃i: ⁊ ẽ in desicłio ordinata cari¬
tas. Amor nanq ꝑ desid̃ium. ⁊
dedõ. ⁊ cum dõ. ⁊ indm ordina¬
de currere potest. De do currit:
qͣndo de ipso accipit uñ eũ diligit
Cũ do currit: qñ uolu. atati eiꝰ in
nullo ꝯtͣdicit. Ind̾m currit: qñ ĩ
ip̃o reqͥesc̾e appecit. Hst̃ que ad de
sicłiũ de ꝓximo ⁊ c̃ ꝓximo currere
s inꝑximũ ñ potest. De proximo
eum inuia di comitẽ itineris.
cupiscat. S inꝑximũ ñ potest
duciã suam constituat. Hec st̃

Expanded text:
requiescens in illo. Ad quid, quiescere. Tria quaedam sunt, quae amari bene aut male possunt, requiescit, bene requiescat. Desiderium currit: gaudium requiescit. Propter quod gaudium uniforme est, quia semper in uno est: nec vicissitudine variari potest. Desiderium autem mutabilitatem suscipit, et idcirco non se continet in uno, sed varias species repraesentat. Omnis namque cursus aut de illo est, aut cum illo, aut in illo ad quod est. Quomodo ergo currere debet denostri. Et est in desiderio ordinata charitas. Amor namque per desiderium, et de Deo, et cum Deo, et in Deum ordinate currere potest. De Deo currit quando de ipso accipit unde eum diligit. Cum Deo currit, quando ejus voluntati in nullo contradicit. In Deum currit, quando in ipso reqsiderium de proximo et cum proximo currere; sed in proximum non potest. De proximo, eum in via Dei comitem habere cupiscat. Sed in proximum non potest, duciam suam constituat. Haec sun
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui amat malũ ẽ nͨ quod
amat malũ ẽ. nec amor qͦ amat
malũ ẽ: s quod male amat
ẽ: amor bene currat: si gaudiũ:
bene requiescat. Est enim amor

Expanded text:
nec qui amat, malum est; nec quod amat, malum est; nec amor quo amat, malum est: sed quod male amat, est amor, bene currat: si gaudium est, bene quiescat. Est enim amor
Abbreviated transcription (Latin):
onam inquit sedem meam
ad aquilonem: ⁊ ero simił
altissimo. Sedem ad aquilonem
ponere desiderat: quem penna
suꝑbie sursum leuat. Esse simił
altissimo concupiscit. qui illi cui
subesse debet. ꝑ arrogantie sp̃m
se equalem facit. Et ut plus dicã:
non tantum se magistro suo equi¬
ꝑat. s etiam se illo meliorem esse
putat. Cecidit diabolus. cum se
exaltare uoluit: bumiliatur hone
cum se exaltare concupisett. De¬
ufter: calidissimꝰ austro. q

Expanded text:
onam, inquit, sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Sedem ad aquilonem ponere desiderat, quem penna superbiae sursum levat. Esse similis Altissimo concupiscit, cum illi cui subesse debet, per arrogantiae spiritum se aequalem facit, et, ut plus dicam, non tantum se magistro suo aequiparat, sed etiam se illo meliorem esse putat. Cecidit diabolus, cum se exaltare voluit. Humiliatur homo, cum se exaltare concupiscit. uster calidissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate artificis plata aicũ:
cuius uerbo didata ẽ oramum
que sunt ⁊ causa iratio. et origo.
Sp̃ualis quoq nature. idẽ angeli¬
ce ea plenitudine sentiunt ordiuẽ
istitutum. ut nullum ad reparã¬
dam uł augendam successionem
semen inuicem transfundi in ge¬
nere illo ulla necessitas postulet:
quia siquid ad numerum eorum
forte deest. hoc suppletur ex homi¬
ne: cuius multiplicatio. quod pe¬
riit uł quod defsuit. restituit ⁊ cõ¬
summat. Cantumq aiunt fuisse
spacium interopus ⁊ opus. quan¬
tum sex dierum continent inter¬
ualla. idẽ quantum dies ⁊ nox
una mora metitur: ⁊ sic facta sin¬
gula quibusoam p̃cedentib. qui¬
busdam subsequentib. sicut pͥus
cui infigitur paries ⁊ tectum: q̃
sicut mens ⁊ opus artificis gra¬
datim aptat indomum. ita deum
fabrice sue molem ⁊ species ordi¬
tum esse: et quasi texiusse pededẽ¬
tim sentiunt mundum. uerum il¬
lius spacii int̾capedinem qua

Expanded text:
voluntate artificis prolata dicunt, voluntate artificis prolata dicunt, cujus verbo dictata est omnium quae sunt, et causa, et ratio et origo. Spiritualis quoque naturae, id est angelicae, ea plenitudine sentiunt ordinem institutum, ut nullum ad reparandam vel augendam successionem semen invicem transfundi, in genere illo ulla necessitas postulet, quia si quid ad numerum eorum forte deest hoc suppletur ex homine, cujus multiplicatio quod petiit vel quod defuit, restituit, et consumat. Tantumque aiunt fuisse spatium inter opus et opus, quantum sex dierum continent intervalla, id est quantum dies et nox una mora metitur, et sic facta singula quibusdam praecedentibus, quibusdam subsequentibus, sicut prius ndamentum, cui infigitur paries et tectum, quae sicut mens, et opus artificis, gradatim aptat in domum, ita Deum fabricae suae molem et species orditum esse, et quasi texuisse pedetentim sentiunt mundum. Verum illius spatii intercapedinem qua
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius merameron. Angłi.
dominationes ⁊ potestates. ⁊ si
aliquando ceꝑunt: erant iam
quando hic mundus factus ẽ.
initium generationis eorum que
cernuntur. sensuq comp̃hen¬
puntur. scͥptura enarrat. Iere.
nr̃i temporis necdum complent᷑
anni : ⁊ quantas pͥus et̾nitates
quanta tempora. quantas scłoꝵ¬
origines fuisse arbitrandum est.
temporum uicib atq m̃suris
deo uolente substiterunt. ¶ St̃
qui ita intelligant. non solum
creatorem. s ipsam etiam celi ⁊
terre creaturam ante tempora
extitisse: quia a discretione diei
ac noctis. ab ortu ⁊ occasu maioꝵ
siderum ⁊ minorum. sođm pͥnci¬
pia ⁊ fines ⁊ reditus concurren¬
tium uicissituoinum. det̾minatis
spaciis certarum horarum nu¬
mero definita est dies ⁊ nox. ⁊
dierum certis collectionib distin¬
ctum sit tempus. ⁊ illa quidem
oꝑa sex dierum instituta ex nichi¬
lo. nullam habentia uł ex se
uł aliunde mat̾iam. s tantum

Expanded text:
Ambrosius in Hexameron: « Angeli, Ambrosius in Hexameron: « Angeli, dominationes, et potestates, et aliquando coeperunt: erant jam quando hic mundus factus est. » initium generationis eorum quae cernuntur sensuque comprehenduntur Scriptura enarrat. » Hiernostri temporis necdum complentur anni, et quantas prius aetates, quanta tempora, quantas sorigines fuisse arbitrandum est, temporum vicibus atque mensuris Deo volente substiterunt. » Sunt qui ita intelligant: non solum Creatorem, sed ipsam etiam coeli et terrae creaturam ante tempora exstitisse, quia ad discretionem diei ac noctis, ab ortu et occasu majorum siderum et minorum secundum principia et fines et reditus concurrentium vicissitudinum, determinatis spatiis certarum horarum numero definita est dies et nox, et dierum certis collectionibus distinctum sit tempus; et illa quidem opera sex dierum instituta ex nihilo nullam habentia vel ex se, vel aliunde materiam, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lida ⁊ concors insua lege ꝑseue¬
rat ⁊ ordine. Uni domino omnia
subdita. non habent quo uiuer¬
tant: nec ullum patet effugium
ipso ⁊ ꝑ ipsum ⁊ in ipso sunt om¬
nia. in quo iuuimus mouemur
⁊ sumus: quotquot sumus
sub certo numero. certam ha¬
bentes mensuram ⁊ pondus. Ex
ipso sumus natura ⁊ origine: ꝑ
ipsum sumus doctrina ⁊ regimĩe:
in ipso sumus unitate dilectio¬
nis ⁊ consortio głe. In libro eiꝰ
numerata sunt ⁊ conscͥpta cun¬
cta que agimus: ⁊ quicquid
ibi scribit tͣnsgressio. delet con¬
fessio. Immo de libro uite nicħ
deletur: quia liber ille et̾nita¬
tis est illius in qua nichil cor¬
rigitur. aut mutatur. Appensa
sunt talenta donorum : mensu¬
rata distributio gratiarum: ut
nchil homo negligat. nichil
subtrahat. nichil presumat.
Et quidem ante hunc uisibilem
mundum. idest ante celi ⁊ t̾re
creationem. angłice claritatis
obsequium creatori ñ defuit:
⁊ p̃cessit illa spiritalis nat᷑a
orporalem originem:Unde

Expanded text:
lida et concors in sua lege perseverat et ordine. Uni domino omnia subdita non habent quod divertant; nec ullum patet effugium ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia , in quo vivimus, movemur et sumus ; quoquot sumus sub certo numero certam habentes mensuram et pondus. Ex ipso sumus natura et origine, per ipsum sumus doctrina et regimine, et in ipso sumus unitate dilectionis et consortio gloriae. In libro ejus numerata sunt et conscripta cuncta quae agimus, et quidquid ibi scribit transgressio, delet confessio. Imo de libro vitae nihil deletur, quia liber ille aeternitatis est, illius in qua nihil corrigitur aut mutatur. Appensa sunt talenta donorum, mensurata distributio gratiarum, ut nihil homo negligat, nihil subtrahat, nihil praesumat. Et quidem ante hunc visibilem mundum, id est ante coeli et terrae creationem, angelicae claritatis obsequium Creatori non defuit, et praecessit illa spiritalis natura corporalem origine. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ t̾ram expͥmitur. quasi lux di¬
uidens inter diem ⁊ noctem ra-¬
tionabilis intellectus. firmam̃¬
tum diuidens aquas ab aquis:
ꝑseuerans ẽ ab et̾no inter scõs ⁊
impios disciplina. Congregatio
aquarum intet unum litus. &
terre ⁊ arboꝵ fructificatio: obe¬
dientia ẽ creature ingenere suo.
Duo luminaria incelo: deorsũ
esse indicant quioquid inutͦq
legitur testamento. Lux firma¬
menti: intellectus ẽ testam̃ti.
Reptilia ⁊ uolatilia ex aquis ꝓ¬
ducta: actiuos ⁊ contemplatiuo
ex eadem massa oriri significañ.
Hec simul dici omnino ñ posst̃:
simul esse. ñ ẽ qui ambigat. ¶fã

Expanded text:
per terram exprimitur, quasi lux diper terram exprimitur, quasi lux dividens inter diem et noctem rationabilis intellectus. Firmamentum dividens aquas ab aquis, perseverans est ab aeterno inter sanctos et impios disciplina. Congregatio aquarum intra unum littus, et terrae et arborum fructificatio, obedientia est creaturae in genere suo. Duo luminaria in coelo, desursum esse indicant quidquid in utroque legitur testamento. Lux firmamenti intellectus est testamenti. Reptilia et volatilia ex aquis producta activos et contemplativos ex eadem massa oriri significant. Haec simul dici omnino non possunt; simul esse non est qui ambigat. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ nisi ꝑ uerba humana que
temporalib int̾uallis formantur
rerum uniuersitas expͥmi potuit:¬
⁊ quod apud dm in quo tempus
non ẽ. uł spacium. simplex erat¬
⁊ unum. a moyse ꝑ partes ẽ ⁊ ui¬
sum ⁊ intellectum. ⁊ dictum. ⁊
ꝑ loca ⁊ species ⁊ officia distribu¬
tum. Nimirum idem moyses
qͥ pͥmum ⁊ scd̾m ⁊ dercium diem
⁊ reliqua tam subtili distinguit
libramine. unam esse diem qua
celum ⁊ t̾ra ⁊ omne uͥgultum ⁊
herba creata sunt: ut in oeteris
idem intelligas. statim post enu¬
meratas diexum distinctiones
subiungit. Iste sunt generatioẽs
celi ⁊ terre: indie quo fecit deus
celum ⁊ terram. & omne uirgul¬
tum agri. & omnem herbam re¬
gionis. uide quam manifeste
creationẽ omnium una die fac¬
tam moyses dicit: qui tamen
sex dierum oꝑa mirabili subti¬
litate descͥbit. Nunquam ange¬
lice nature quam sub celi nomĩe
accipimus diuine defuit uerita¬
tis intuitus: nec humane que

Expanded text:
et non nisi per verba humana quae et non nisi per verba humana quae temporalibus intervallis formantur, rerum universitas exprimi potuit, et quod apud Deum in quo tempus non est vel spatium, simplex erat et unum, a Moyse per partes est visum, et intellectum et dictum, et per loca et species et officia distributum. Nimirum idem Moyses qui primum et secundum et tertium diem, et reliquas tam subtili distinguit libramine, unam esse diem qua coelum et terra et omne virgultum, et herba creata sunt, ut et in caeteris idem intelligas, statim post enumeratas dierum distinctiones subjungit: Istae sunt generationes coeli et terrae, in die quo fecit Deus coelum et terram et omne virgultum agri, et omnem herbam regionis . Vide quam manifeste creationem omnium una die factam Moyses dicit, qui tamen sex dierum opera mirabili subtilitate describit. Nunquam angelicae naturae, quam sub coeli nomine accepimus, divinae defuit veritatis intuitus, nec humanae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
multi meditationum conatus
qͥuasi hore meridiane expense
stint. Ita pͥma ⁊ sccła ⁊ tercia di¬
sitst singulaꝵ rerum que mnu¬
sum interioris uł exterioris ho¬
minis create sunt: diligens in¬
spectio. certa cognitio. ¶ Quod e¬
nim de herbis uł arborib uł rep¬
tilib. iuolatilib. de iumentis ⁊
pecorib adam ille pͥmus homo qͥ
omnib nomina imposuit reue
lante sp̃u sensit. ⁊ causam ⁊ usũ
uniũsorum agnouit scđm ordi¬
nem ⁊ accensionẽ reuelationum:
quod pͥus patuit ei. quasi pͥma di¬
es fuit. ⁊ scdã qͦd post̾ius. Item in ip¬
sa reuelatione. mane fuit in cho¬
atio doctrine: uesꝑe ⁊ mane. ple¬
nitudo scientie. Nec nomina nͨ
causas nec rerum effectus agnos¬
ceret. nisi eum diuina sapientia
doceret. que ei ⁊ se singulariter
p̃posuit : ⁊ quicquid corporalit
creauerat. ⁊ distinxit. ⁊ tradidit.
⁊ subiecit. Illa quidem uisibilis
mundi essentia. licet simul esset.
simul tamen dici non potuit:

Expanded text:
multi meditationum conatus multi meditationum conatus quasi horae meridianae expensae sunt. In prima et secunda et tertia dies est, singularum rerum, quae in usum interioris vel exterioris hominis creatae sunt, diligens inspectio, certa cognitio. Quod enim de herbis vel arboribus, vel reptilibus et volatilibus, de jumentis et pecoribus Adam ille primus homo, qui omnibus nomlante spiritu sensit, et causam et usum universorum agnovit, secundum ordinem et accessionem revelationum quod prius ei patuit, quasi prima dies fuit, et secunda quod posterius. Iterum in ipsa revelatione mane fuit inchoatio doctrinae, vespere et mane plenitudo scientiae. Nec nomina, nec causas, nec rerum effectus agnosceret, nisi eum divina sapientia doceret, quae ei et se singulariter proposuit, et quidquid corporaliter creaverat, et distinxit, et tradidit, et subjecit. Illa quidem visibilis mundi essentia, licet simul facta sit, simul tamen dici non potuit:
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑtinet intellectum: ⁊ ipsa in¬
stitutio pͥmitiua sibi lux non erat:
s creature cognitio intelligenti lux
fuit: que nescienti tenebrosa abys¬
sus erat. Neq enim contra ratio¬
nemẽ uł adũsatur auctoritati. si
rationalem creaturam pͥus factã
postea credimus illuminatam:
⁊ aliud ei fuerit illuminatio. ali¬
ud creatio. In reliquis uͦ eadem
consideratio ẽ: in die
⁊ nocte. in mane ⁊ uesꝑe. Mane ⁊
uesꝑe ita ponitur in multis lo¬
cis: ac si dicatur pͥus ⁊ posterius.
Et fit uesꝑe ⁊ mane dies unus:
cum pͥorum ⁊ posterioꝵ plena
fulget cognitio. Mane est inqͥsi¬
tionis opinio uł comiectura. nõ¬
dum ꝑueniens ad ueritatem:
inipsa inquisitione ex parte sẽ¬
tiens quod inuestigat. Si enim
nichil sentiret: mehibinquire¬
ret. Ubi uͭ ratio rei ad plenum
colligitur. ⁊ ad liquidum ꝑspi¬
cue a fine usq ad finem attin¬
gitur: fit unus dies illius cau¬
se assecutio. in cuius discussiõe

Expanded text:
nis pertinet intellectum: et ipsa innis pertinet intellectum: et ipsa institutio primitiva sibi lux non erat, sed creaturae cognitio intelligenti lux fuit, quae nescienti tenebrosa abyssus erat. Neque enim contra rationem est, vel adversatur auctoritati, si rationalem creatuturam prius factam, postea credimus illuminatam, et aliud et fuerit illuminatio, aliud creatio. In reliquis vero eadem consideratio est, in die et nocte, in mane et vespere. Mane et vespere ita ponitur multis in locis, ac si dicatur, prius et posterius. Et fit vespere et mane dies unus, cum priorum et posteriorum plena fulget cognitio. Mane est inquisitionis opinio vel conjectura nondum perveniens ad veritatem, in ipsa inquisitione ex parte sentiens quod investigat. Si enim nihil sentiret, nihil inquireret ubi vero ratio rei ad plenum colligitur, et ad liquidum ac perscipue a fine usque ad finem attingit, fit unus dies, et illius causae assecutio, in cujus discutione
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarum ⁊ lucis discretio: qr
ipsa lux minima erat. ⁊ omnino
confusioni contermina. Hoc ides
dico quia unam lucem mat̾ialẽ
addiscretionem diei ⁊ noctis. suf¬
ficientẽ fuisse. rerum usus. usita¬
tus nature cursus insinuat: ⁊ ut
ad spiritalem reu̾tamur sensun
lux pͥma rationis ⁊ mentis fuisse
⁊ uoluntatis diuine cognitio i
reb uisibi lib apparuit ł ⁊ inteb¬
lexit homo mente de mundi cõ¬
stitutione diuinum ꝯsilium:
quod corporali lumine demde sͥ
conspexit subiectum. Nlec ẽ in¬
congruum si pͥus illuminatur
sp̃c. deinde corpus : immo sici
omnem actionẽ nr̃am p̾cedit.
⁊ p̾uidet ratio. ita multo effica¬
cius in ordine rerum. intiorẽ
ante exteriorem hominem illi¬
minari oportuit: ut de utraq
consolatione creatori obnoxius
cui cause rerum patuerant. de
dispositionis et̾ue ñ dubitarit
effectu. Spũalia ⁊ intellectualia
⁊ corporalia inicium habuisse
dubium ñ ẽ quantum ad homi¬

Expanded text:
nebrarum et lucis discretio, quia nebrarum et lucis discretio, quia ipsa lux minima erat et omnino confusioni contermina. Hoc ideo dico, quia unam lucem materialem ad discretionem diei et noctis sufficientem fuisse rerum usus usitatusque naturae cursus insinuat, et, ut ad spiritalem revertamur sensum, lux prima rationis et mentis fuisse, et voluntatis divinae cognitio in rebus visibilibus apparuit, et intellexit homo mente de mundi constitutione divinum consilium: quod corporali lumine deinde sibi conspexit subjectum. Hoc est incongruum, si prius illuminatur spiritus, deinde corpus: imo sicut omnem actionem naturalem praecedit et praevidet ratio, ita multo efficacius in ordine rerum interiorem ante exteriorem hominem illuminari oportuit, ut de utraque consolatione Creatori obnoxius, cui causae rerum patuerant de dispositionis aeternae non dubitaret effectu. Spiritualia et intellectualia et corporalia initium habuisse dubium non est, quantum ad homi
Abbreviated transcription (Latin):
horarum hoc factum putatur
interuallis: iam ad litteram
lux illa ux potest intelligi: nisi
forte ille elementalis ignis ꝑse
in suo puro fulgeret. S quomͦ
immixtis in materia elementis
rursus eorum separatio fiat. uix
humana ratio capit: cum eoꝵ
momentanea separatio. illius
sit complexionis destructio.
Quod si commixtus aque ⁊ ter¬
re ⁊ aeri ignis luxisse dicitur
ante solem: hoc rerum exꝑim̃to
rationalis sensus ñ didicit: cũ
hodie sine illis duob magnis
luminarib nichil nisi tenebro¬
sum in reb corporalib possit in¬
telligi : ⁊ absentia solis ipsa est
nox: ⁊ rursum p̃sentia. dies. A¬
inde si lux illa pͥma corporalis fuit
romoto sole ⁊ luna. ⁊ reb usibilibꝰ.
similem lucem mͥ uellem ostendi:
nisi forte ꝑ anticipationẽ effectus
ante causam positus ẽ: ⁊ pͥus lu¬
cem quã solem cuius lux ẽ ea¬
dem scͥptura cominemorat. Quod
si lux illa ꝑse fuit ⁊ diem discre¬
uit a nocte : minima fuit illa de¬

Expanded text:
horarum hoc factum putatur horarum hoc factum putatur intervallis, jam ad litteram lux illa vix potest intelligi, nisi forte ille elementalis ignis per se in suo puro fulgeret. Sed quomodo immistis in materia elementis, rursus eorum separatio fiat, vix humana ratio capit, cum eorum momentanea separatio, illius sit complexionis destructio. Quod commistus aquae et terrae et aeri, ignis luxisse dicitur ante solem, hoc rerum experimento rationalis sensus non didicit, cum hodie sine illis duobus magnis luminaribus nihil nisi tenebrosum in rebus corporalibus possit intelligi, et absentia solis ipsa est nox, et rursum praesentia dies. Proinde si lux illa prima corporalis fuit, remoto sole et luna, in rebus visibilibus similem lucem mihi vellem ostendi, nisi forte per anticipationem effectus ante causam positus est, et prius lucem quam solem cujus lux est eadem Scriptura commemorat. Quod si lux illa per se fuit, et diem discrevit a nocte, minima fuit illa te
Abbreviated transcription (Latin):
es: ⁊ nichil ẽ in illa mole mim̃sa
qͦd huic exiguo ꝯgrue ñ aptetur.
Quod autẽ non ad materiam s
ad mores multa referimus.⁊ in¬
terioris hominis affectiones e¬
numerantes. in illa dutius par-¬
te que restat moramur: nequa¬
quam abolemus hystoriam q̃
scͥpture fundamentum ẽ: nec
uim facimus littere. ꝓpͥetatem
eiꝰ in sensum alium retorquentes.
Ex eodem palmite racemus ⁊ ui¬
num: ⁊ ex eadem spica & panis
est &e granum. Nulla ẽ inuiria.
nulla iuolentia quam facimus
littere: s reconditos in ea misti¬
cos reuoluimus intellectus:
immo honoramus fundam̃tũ.
cum suꝑ illud templum dño ex
subtili ⁊ inuisibili materia spi¬
ritali labore construimus. Sa¬
ne absq ulla dubitatione credi¬
mus in pͥncipio creata simul ce¬
lum ⁊ t̾ram: in quib sicut su¬
pradiximus omnium que po¬
stea facta sunt. uel funt.
elementalis extitit causa. Qd
autem dicit᷑ lux postea facta
cum sol non dum esset. si tam̃

Expanded text:
ies, et nihil est in illa mole immensa ies, et nihil est in illa mole immensa quod huic exiguo congrue non aptetur. Quod autem non ad materiam, sed ad mores multa referimus, et interioris hominis affectiones enumerantes, in illa diutius parte quae praestat moramur, nequaquam abolemus historiam, quae Scripturae fundamentum est; nec vim facimus litterae, proprietatem ejus in sensum alium retorquentes. Ex eodem palmite racemus et vinum, et ex eadem spica et panis et granum. Nulla est injuria, nulla violentia, quam facimus litterae, si reconditos in ea mysticos revolvimus intellectus, imo honoramus fundamentum, cum super illud, templum Domino ex subtili et invisibili materia, spiritali labore construimus. Sane absque ulla dubitatione credimus, in principio creata simul coelum et terram, in quibus, sicut supra diximus, omnium, quae postea facta sunt, vel fiunt, elementalis exstitit causa. Quod autem dicitur lux postea facta, cum sol nondum esset, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
stulis introitus ⁊ exitus aeris
manifeste comspicabilis est.
Discursus aquarum ꝑ uenaꝵ
meatus quasi ꝑ alueos suos
phenni lapsu circunfertur: ⁊
instomacho ⁊ inuesica sentinã
⁊ tocius colluuionis pelagus
udes. Cor igneum nisi pulmo¬
nis uentilabro refrigeretur:
succum corporis exhaurit. Caro
que quasi terra inhomine est:
calore cordis uegetatur ⁊ fecun¬
datur. Epar. ilien. lacerdi ⁊ mus¬
culi. ⁊ renes. ⁊ reliqua officialia
membra quasi uene metallice
sunt in corporis officina: eoꝵq
officiis ⁊ nutrit᷑ ⁊ purgat᷑. ⁊ au¬
getur ⁊ minuitur. ꝓ ut nature
ratio exigit: hoc ẽ corporea ⁊ ma¬
terialis substantia. Uiret homo
in ꝓueritia sicut herba: floret
inadolescentia sicut arbor. ⁊ ĩ
senectute fructificat: reptat in
etate decrepita: pascit cum do¬
cetur ut pecus ⁊ ut ium̃tum ser¬
uit cum obedit: uolat cum ad
suum pͥncipium redit. Ita mun¬
dum maiorem in minore inuem¬

Expanded text:
stulis introitus et exitus aeris stulis introitus et exitus aeris manifeste conspicabilis est. Discursus aquarum per venarum meatus quasi per alveos suos perenni lapsu circumferuntur, et in stomacho et in vesica sentinam et totius colluvionis pelagus vides. Cor igneum, nisi pulmonis ventilabro refrigeretur, succum corporis exhaurit. Caro, quae quasi terra in homine est, calore cordis vegetatur et fecundatur. Hepar et lien, lacerti et musculi, et renes et reliqua officialia membra, quasi metallice sunt in corporis officina, eorumque officiis et nutritur, et purgatur, et augetur, et minuitur, prout naturae ratio exigit haec corporea et materialis substantia. Viret homo in pueritia sicut herba, floret in adolescentia sicut arbor, et in senectute fructificat. Reptat in aetate decrepita, pascitur, cum docetur, ut pecus; ut jumentum servit cum obedit; volat cum ad suum principium redit. Ita mundum majorem in minore reper
Abbreviated transcription (Latin):
sensione ignis ⁊ aqua in eodẽ
uase cohabitent: ita ut ⁊ tra
aquis non diluatur: ⁊ tanta
mole subtilitas aeris non ex¬
cludatur. Immo uͦ complectun¬
tunt᷑ se pacifice. ut inhoc quo¬
q mireris artificem: et in ar¬
monia uniuersorum ⁊ compa¬
ge omnium. bonum pacis ꝗͣ
sit predicabile ⁊ commenda¬
bile uideamus: ⁊ cum int̾ se
contrarie discordesq nature cõ-¬
ueniant. quantum ⁊ quam in¬
dissotiabile fedus esse oportet
in rationabilib creaturis. qua¬
rum una est origo. una functio.
una ꝑuentio. Considera incapi¬
te humano. in substantia cere¬
bri quasdam cellulas sub quadã
qͣi camera celitesta suꝑiori ꝯstitu¬
tas: et qͣsdã pelliculas qͣs miningaᷤᷤ
uocant cerebrũ inuoluentes: ut
qͣi nubes aqͥs uaporalib calorẽ su¬
ꝑiorẽ humectẽt. ne nmnia siccitate
uitał ille motus arescat. Dem̃ qͣiͣ
infirmam̃to ocłi duo magͥa lũnaria
micant: interiori quidem ig¬
ne semꝑ accensa. In narium fi¬

Expanded text:
sensione ignis et aqua in eodem vase cohabitent, ita ut et terra aquis non diluatur, et tanta mole subtilitas aeris non excludatur. Imo vero complectuntur se pacifice, ut in hoc quoque mireris artificem, et in harmonia universorum et compage omnium, bonum pacis quam sit praedicabile, et commendabile videamus, et cum inter se contrariae discordesque naturae conveniant, quantum et quam indissociabile foedus esse oportet in rationabilibus creaturis, quarum una est origo, una functio, una perventio. Considera in capite humano, in substantia cerebri quasdam cellulas sub quadam quasi camera coeli, testa superiori constitutas, et quasdam pelliculas, quas miningas vocant, cerebrum involventes, ut quasi nubes aquis vaporalibus calorem superiorem humectent, ne nimia siccitate vitalis ille motus arescat. Deinde quasi in firmamento oculi duo magna luminaria micant, interiori quidem igne semper accensa. In narium fi
Abbreviated transcription (Latin):
legͥ medicine ꝓderunt. ubi dis¬
crete cogitationes desunt. Si aũ
fumus ex toto non amittitur.
ssalum ex aliquo humore in¬
snat᷑: ⁊ infirmitas nascitur
que alopitia uocat᷑: ex colore cu¬
tis ipsius loci pot̾it cognosci. ex
quo humore hec infirmitas ori¬
tur. Si enim citrina ẽ. caliba ẽ
sicca: nec dubitamus ex colera
rortam esse rubea. Sicut enim
npassionario legit᷑: oportet ut
luthio ⁊ his similib medicetur.
uid. ẽ humilis herba: absei¬
tium. est amarissimum. H enim
tria. cum suis similib ꝓuidentiã
mentis iuuant: ut capilli id est
cogitationes discrete crescant. nͦ
defluant. Oportet enim ut oculis
cordis. peccati morbum diligent̃
inspicias : humilit confitearis:
amare peniteas. Hoc autem me¬
dicamine facies. ut inhereant ca¬
piti capilli: id ẽ ꝓuide cogitatio¬
nes. Acapite siquidem capilli
quandoq defluunt ⁊ in t̾ram ca¬
dunt: ⁊ hoc fit. quotiẽs cogita¬
tiones mentis terrenis inhiant.

Expanded text:
vero medicinae proderunt, ubi disvero medicinae proderunt, ubi discretae cogitationes desunt. Si autem fumus ex toto non amittitur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, et infirmitas nascatur quae alopecia vocatur, ex calore cutis illius loci poterit cognosci ex quo humore haec infirmitas oriatur. Si enim activa est, calida et sicca, non dubitamus ex cholera exortam esse rubra. Sicut autem in Passionario legitur, oportet, ut sinthio, et his similibus medicetur. Viola est humilis herba. Absinthium est amarissimum. Haec enim tria cum suis similibus providentiam mentis juvant, ut capilli, id est cogitationes discretae crescant, nec defluant. Oportet enim, ut oculis cordis peccati morbum diligenter inspicias; humiliter confitearis, amare poeniteas. Hoc autem medicamine facies, ut inhaereant capiti capilli, id est providae cogitationes. De capite siquidem capilli quandoque defluunt, et in terram cadunt, et hoc fit quoties cogitationes mentis terrenis inhiant,
Abbreviated transcription (Latin):
impone silentium. De capills
apillus cadentibus. am
ex fumo grosso ⁊ calidi
nascitur. quod ex igneis ⁊ mã¬
sis ẽ humorib: quo crescenti
crescunt ⁊ capilli. ut pote al
ipso nutriti. Hunc fumum qu
ꝑ dib̾it: ⁊ capillos ꝑbit. Pro qrli¬
tate gͦ fumi erunt capilli: sicit
in herbis uidemus. ex terre hu
uł augmentantib. Quod si fu¬
mus omnino defuerit. ꝑeunt ĩ
hominib capilli: ⁊ fiunt calui
Quib nulle medicine subuen¬
unt: nec amplius come crescua
Si autem fumus ex toto ñ amit¬
tat᷑. s solum ex aliquo humore
inficiatur: infirmitas quedam¬
mens ẽ caput int̾ioris hominis:
capilli uͦ capitis. sunt discrete co¬
gitationes mentis. Predictus aũ
fumus: moralit̾ ẽ ꝓuidentia ha
tum mentis abscondunt. Qui
autem hoc fumo caret: caluus
fiet smilit̾ animus qui in agẽ¬
dis reb ꝓuidentiam non habet:
caluus apparet. Nec discrete co¬
gitationes mentem cooꝑiunt:
s quod interius latet. exterius
uidentib aꝑtum redlunt. slul

Expanded text:
impone silentium. CAP. XXI. De capillis cadentibus. Capillus ex fumo grosso et calido nascitur, qui ex igneis et incensis est humoribus. Quo crescente crescunt et capilli, utpote ab ipso nutriti. Hunc fumum qui perdiderit, et capillos perdit. Pro qualitate ergo fumi erunt capilli, sicut in herbis videmus, ex terrae sius, vel sese augmentantibus. Quod si fumus omnino defuerit, pereunt in omnibus capilli et fiunt calvi; quibus quia nulle medicine subveniunt, iam non amplius come crescere possunt. Si autem fumus non ex toto amittatur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, infirmitas mens est caput interioris hominis, capilli vero capitis sunt discretae cogitationes mentis. Praedictus autem fumus moraliter est providentia habtum mentis abscondunt. Qui autem hoc fumo caret, calvus fiet. Similiter animus, qui in agendis rebus providentiam non habet, calvus apparet. Nec discretae cogitationes mentem cooperiunt, sed quod interius latet, exterius videntibus apertum reddunt. Nullae
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter ꝓuideat qua inten¬
tione t̾rena petat: utrum in si¬
os usus earedigat. uł ad necessi¬
tatem frm̃ eaquerat: ne accipt
id ẽ diabolus eum rapiat: qui
postpositis spiritalib. terrenis
inhiare ñ cessat. Propterea cua

Expanded text:
diligenter provideat qua intendiligenter provideat qua intentione terrena petat, utrum in suos usus ea redigat, an ad necessitatem fratrum ea quaerat, ne accipiter, id est diabolus eum rapiat, qui postpositis spiritalibus, terrenis inhiare non cessat. Propter quod c
Abbreviated transcription (Latin):
sono uocis dictas constat:
quas greci ortigias uocant. eo
quod uise fuerĩt pͥmum inorti¬
gia insula. Hee adueniendi ha¬
bent tempora. Nam estate depul¬
sa: maria transmeant. Ortigo¬
metra dicit᷑ que gregem ducit:
eam t̾re ꝓpiquantẽ accipiter
uidens rapit. Ac ꝓpt̾ea curas
umũsis ducem sollicitare genas
ext̾n: ꝑ quem caueant pͥma ds¬
caducum patitur morbum . s¬
tͦnices adueniendi habent den¬
pora: nam maria tnsmeant ea¬
ptatio refrigerate mentis. abi
more gͥ ꝓximi. ꝑ mare mund
huius transmeat iustus adan¬
rem di : ut incaliba regioni
semꝑ maneat. qͥ semꝑ calore u¬
lectionis insemetipso flagrat. s
uitet frigꝰ hiemis. ꝓcellas uidi¬
cet ⁊ uentos in ꝓuise temptai¬
nis. Ortigometra dicitur que si¬
gem ducit: eam t̾re ꝓpinquat̃
accipiter uidens rapit. Terrast
t̾rena desideria. Maria: mini
ꝑicula. Accipiter insidians. au¬
bolus ꝑ suggestionem temptas
ꝓpinquantẽ gͥ t̾re. accipiter u¬
dens rapit: quia eos qui t̾rena

Expanded text:
sono vocis dictas constat, quas Graeci ortygas vocant, eo quod visae fuerint primum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora. Nam, aestate depulsa, maria transmeant. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit: ac propterea cura est universis, ducem sollicitare generis externi, per quem caveant prima discaducum patitur morbum. Coturnices adveniendi habent tempora. Nam maria transvolant aestatentatio refrigeratae mentis. Ab amore igitur proximi per mare mundi hujus transmeat justus ad amorem Dei, ut in calida regione semper maneat, qui semper calore dilectionis in semetipso flagrat, ut vitet frigus hiemis, procellas scilicet et ventos improvisae tentationis. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit. Terra sunt terrena desideria, maria mundi pericula, accipiter insidians diabolus per suggestionem tentans. Propinquantem igitur terrae accipiter videns rapit, quia eos qui terrena
Abbreviated transcription (Latin):
isi. Iusti gͥ ꝑuersos sibi p̃ponũt:
Dum casus ⁊ euentꝰ eorum diligẽ¬
fu attendunt. Dum gͥ bec atten¬
ꝑ considerãt: pͥma peccandi dis¬
ina considerando uitant. H
quis sicut homo caducum morbũ
uiio: quia spuritał homo sicut
carnał aliquotiens peccare ꝑhi¬
ĩ slec quotiens peccat moritur:
qua ei penitendi gr̃a ñ negatur
nde scͥptum ẽ. Septies indie ca¬
it iustus: nͨ tamen desinit esse
istꝰ. Quotiens emmiustꝰ peccat:
ptiens adicit ut resurgat. De

Expanded text:
si. Justi igitur perversos sibi praeponunt, dum casus et eventus eorum diligenter attendunt. Dum igitur haec attente considerant, prima peccandi discrimina considerando vitant. Haec avis sicut homo caducum morbum patitur, quia spiritualis homo sicut carnalis aliquoties peccare perhibetur, nec quoties peccat, moritur, quia ei poenitendi gratia non negatur. Unde scriptum est: Septies in die cadit justus , nec tamen desinit esse justus. Quoties enim justus peccat, toties adjicit ut resurgat.