comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liber. iiquo om̃s sui scͥbent᷑. Si
dicimꝰ huuc ẽẽ librum uiuenti¬
alieni scͥpti sunt: de quibꝰ alibi dr.
Deleant᷑ de libro uiuentium. Si di¬
cimus librũ uite hunc esse. ibi
forsitan iam scͥpti siuit. Eẜ quo¬
modo tunc ibi adhuc scͥbendi st̃.
sic enĩ qr. &r iulibro tuo oĩs scri¬
bentur. nsi forte futurum ꝓpre¬
terito ponitur:¬
Ri ꝑe me dñe abhoĩe
mialo: auiro iniquo eri¬
pe me: Temptatio dia¬
bolica qñq est subita. quaudoq est
uilenta. aliquando fraudulenta.
Subita ẽ. qudo rationis iudicium p̃¬
uenit: uiolenta est. qñ urtutis nr̃e
possibilitatẽ excedit: fraudulenta
est. qͦtieuscuniq cliscretionis ex¬
temptationis: taemptator ipse sor¬
titur sepe ꝓpͥetatem appellationis.
Hnc est quod scͥptura sac inciopri

Expanded text:
s sui scribentur. Si dicimus hunc esse librum viventialieni scripti sunt, de quibus alibi dicitur: Deleantur de libro viventium . Si dicimus librum vitae hunc esse ibi forsitan jam scripti sunt, et quomodo tunc ibi adhuc scribendi sunt? Sic enim dicitur et in libro tuo omnes scribentur, nisi forte futurum pro praeterito ponaturripe me, Domine, ab homine malo, a viro iniquo eripe me. Tentatio diabolica quandoque est subita, quandoque est violenta, aliquando fraudulenta. Subita est, quando rationis judicium praevenit. Violenta est, quando virtutis nostrae possibilitatem excedit. Fraudulenta est, quotiescunque discretionis extentationis tentator ipse sortitur saepe proprietatem appellationis. Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
Carnes sc̃oꝵ tuoꝵ bestiis terre. Beftiras
etiã tunc metuebat: cũ alibi año in
orone ꝓclamabat. Netͣdas bestiis. a¬
minas confitentes tibi. Hic qr esut
callidum temptatorẽ certat: inisilia¬
torẽ suũ homine appellat. cũ dicit.
Eripe me dñe abhomiue malo. alui
rouquo eripe me. S ne me hoc de
meo sensu fruxisse existimes: euau¬
demones designar absq dubio ĩue¬
nies. Ibi legis desemine qͦa scc uiã
cecidit. qr nolucres celi comederut

Expanded text:
Carnes sanctorum tuorum bestiis terrae . Bestias Carnes sanctorum tuorum bestiis terrae . Bestias etiam tunc metuebat, cum alibi Domino in oratione proclamabat: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi . Hic quia contra callidum tentatorem certat, insidiatorem suum hominem appellat, cum dicit: Eripe me, Domine, ab homine malo, a viro iniquo eripe me. Sed ne me hoc de meo sensu finxisse existimes, Evandaemones designari absque dubio invenies. Ibi legis de semine quod secus viam cecidit: Quia volucres coeli comederunt
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi auolat. cũ mentẽ ante de¬
lib̾ationẽ p̃occupat. Sepe et enun
uitanta festinatione mens int̃ ꝑem
cogitationẽ labitur: ut priꝰ quã ali¬
rapiatur. Temptator gͦ quasi auis
uolans est. cumuenit subitꝰ uł iꝓ¬
uisus: sed tc̃ uelut leoseint. cũ sen¬
titur iuołetus. Sepe em̃ ex p̃ceden
dum & omnino intolerabis temp¬
tatio suboriatur. S cum adium
faciendam licentiam ñ accipit. se¬
pe maliguꝰ hostis se ad fraudem c̃o¬
uertit. Cum gͥ ꝑ astuciam p̃ualere
uitit᷑: recte honiuus appellatione
designatut᷑. Solus namq homo un¬
t̃ auimalia rõne utit᷑. unde ulis e¬
tiam quibꝰ fortitudine iuferior est.
exingeini siugularitate pͥncipatur.
Quasi homo gͦ est. quando utit᷑ nõ
tam fortitudine quam calliditate.
qũ agit ñitam fortit̃. qm prudenter.
De aibꝰ idem ꝓpħa conquerit. cl ali¬
ui testatur dicens. Posuerunt mortiei¬
naseruoꝵ noꝵ escas uolatilibꝰ celi
s debestus conseqenter ad uingas.

Expanded text:
mentem ante deliberationem praeoccupat. Saepe etenim in tanta festinatione meus in turpem cogitationem labitur, ut priusquam aliectationem rapiatur. Tentator ergo quasi avis volans est, cum venit subitus vel improvisus. Sed tunc velut leo saevit, cum sentitur violentus. Saepe enim ex praecedenti dum, et omnino intolerabilis tentatio suboriatur. Sed cum ad vim faciendam licentiam non accipit, saepe malignus hostis se ad fraudem convertit. Cum igitur per astutiam praevalere nititur, recte hominis appellatione designatur. Solus namque homo inter animalia ratione utitur, unde illis etiam quibus fortitudine inferior est, ex ingenii singularitate principatur. Quasi homo ergo est, quando utitur non tam fortitudine quam calliditate, quando agit non tam fortiter quam prudenter. De avibus idem Propheta conqueritur cum alibi testatur, dicens: Posuerunt morticina servorum tuorum escas volatilibus coeli . Sed de bestiis consequenter adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. Sagaciter nichilominꝰ
dep̃hendit summam potestatem
ẽe. q̃ dameli potuit futurorum atq
gerendorum ordinem & dispositionẽ
ꝓ beneplacito reuelare. Qͥs enim a¬
lius qͣm ds̃ diuinum consilium ei
manifestare potuit: Iurta ilłd̃ qd̃
ysaias dicit. Qͥs nouit sensum do¬
min. aut qͥs ꝯsiliarius eiꝰ fuit. Tes

Expanded text:
hominum. Sagaciter nihilominus hominum. Sagaciter nihilominus deprehendit summam potestatem esse quae Danieli potuit futurorum, atque gerendorum ordinem et dispositionem pro beneplacito revelare. Quis enim alius quam Deus divinum consilium ei manifestare potuit? Juxta illud, quod Isaias dixit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit?
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Meus inqͥt deorum. & do¬
minus regum. Nam ⁊ si sunt qͥ di¬
cantur dii siue incelo siue int̾ra. se¬
cundum illud. ego dixi dii estis. nũ¬
cupatiue qͥdem sic dici possunt. nã
passionib sins dominari possunt.
ex sumim regis sane munere acci
niciat.: statim ad necut cum dicit.
Quia potiusti aꝑire sacramentũ
hoc. Ex eo enim qd̃s secreta cordis
sin.ex eo item qd̃ sͥ archana consilii
diuini. unum de p̃t̾ito. alt̾m de fu¬
turo sub uno codemq tempore re¬
uelauit. mira ingenii uniacitate
ppendit. Ex eo aut̃ qd̃ de sui cordis
secreto audiuit ⁊ uerum ꝓbauit: ue¬
rum &. illud eẽ collegit. qd de diui¬
nicatis consilio uł ꝓposito int̾rm ꝑ
exꝑientiam ꝓbare ñ potuit. Prudẽ¬
ter gͥ animadu̾tit suminam sapi¬
entiam eẽ. que dameli potuit in tã
tenebroso humani cordis abysso a¬
liene conscientie secreta aꝑire. Nã
scd̃m salomonis sententiam: solus
ds̃ ẽ qui nouit cor omniũ filiorum

Expanded text:
cit. Deus, inquit, deorum, et Docit. Deus, inquit, deorum, et Dominus regum. Nam etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra, secundum illud: Ego dixi: Dii estis , nuncupative quidem sic dici possunt: nam passionibus suis dominari possunt, ex summi Regis sane munere accipnjiciat, statim adnectit, cum dicit: Quia potuisti aperire sacramentum hoc. Ex eo enim, quod sibi secreta cordis sui, ex eo item quod sibi arcana consilii divini, unum de praeterito, alterum de futuro, sub uno eodemque tempore revelavit, mira ingenii vivacitate,m perpendit. Ex eo autem, quod de sui cordis secreto audivit, et verum probavit, verum et illud esse collegit, quod divinitatis consilio vel proposito interim per experientiam probare non potuit. Prudenter igitur animadvertit summam sapientiam esse, quae Danieli potuit in tam tenebroso humani cordis abysso alienae conscientiae secreta aperire. Nam, secundum Salomonis sententiam, solus Deus est, qui novit cor omnium filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ed qui rep̃hendenda ut
iam diximus fecit: uidea¬
mus qͣm recta de deo sen¬
ds deorum ẽ ⁊ dominus regum. Cũ
potestas regia sit pͥncipalis ⁊ fu̾ina:
quid ẽ regem hoc dic̾e̾. nͥ ex intimo
amme sensu hoc forciter immobili¬
terq tene̾:QQuid ẽ hoc danielem
arege audire: nͥ intimum anime
sensum. ueram ammi deuotionem
nec debere nec posse latere:ͤ Ulel in
eo fortafsis qd alia damel adeo discit.
alia etiam arege audit: sacra scͥp¬
tura inistice umuit. qͥa indeuotio¬
nis ur̃e usum alia sunt q̃ ex diuina
reuelatione discimus. alia que ex
insita nobis rõnis uiuacitate ꝑpen¬
dimus. Qd autem de deo loquens
ur̃ non nr̃ dicit: respectum gr̃e non
conditionem nature attendit. Spe¬
ciali enim quod ammꝰ illorum ꝓprie
erat: qui exgrẽ ipsius munere.⁊ me¬
ritorum p̾rogatiua singłarem p̃cet̾is
apud ipsum familiaritatis locum
ꝙ confidente ausum obtinu erant.
Ꝙ. absq dubio deuotio ẽ. que dm̃ ⁊
ꝓpitium reddit: ꝙ familiarem effi¬

Expanded text:
ed quia reprehendenda, ut jam diximus, fecit, videamus quam recta de Deo senDeus deorum est, et Dominus regum. Cum potestas regia sit principalis et summa, quid est regem hoc dicere, nisi ex intimo animae sensu hoc fortiter immobiliterque tenere? Quid est hoc Danielem a rege audire, nisi intimum animae sensum, veram animi devotionem non debere, nec posse latere? Vel in eo fortassis quod alia Daniel a Deo discit, alia etiam a rege audivit sacra Scriptura mystice innuit, quia in devotionis nostrae usum alia sunt quae ex divina revelatione discimus, alia quae ex insita nobis rationis vivacitate perpendimus. Quod autem de Deo loquens vester et noster dicit, respectum gratiae, non conditionem naturae attendit. Speciali enim quodammodo illorum proprie erat, qui ex gratiae ipsius munere, et meritorum praerogativa singularem, prae caeteris apud ipsum familiaritatis locum, et confidentiae ausum obtinuerant. Et absque dubio devotio est, quae Deum et propitium reddit, et familiarem effi
Abbreviated transcription (Latin):
eo usq ꝓficiat. quo cunctis pͥncipib
babisonis supior. cunctis prudentib¬
¶S
babylome sapientior appareat. &
omni eo qd̵ inmundo placet uł p̃ci¬
osum udetur. ex mentis nr̃e iudi¬
cio p̃ciosior emineat:⁊ exarbitri de¬
creto suꝑiorem locum obtineat. Hoc
erit ut arbitror damelem a rege pͥn¬
cipatus ⁊ magisterii arcem acciꝑe.
Utinam ꝯtingat tandem aliqũ nrãm
deuotionem id ꝑfectionis attinge̾.
quo uulla qͣntumlibet uehemens
affectio. nulla occupatio. nulla sol¬
licitudo. nulla suggestio. uł suasio
int̾missione orate. Utinam cet̾a qͦ¬
libet officia ita disponant᷑ uł ordi¬
nantur. ut deuotionis nr̃e usib ⁊
utilitatib militare. seu eciam sub¬

Expanded text:
eousque proficiat, quo cunctis principibus eousque proficiat, quo cunctis principibus Babylonis superior, cunctis prudentibus Babyloniae sapientior appareat, et omni eo quod in mundo placet, vel pretiosum videtur ex mentis nostrae judicio, pretiosior emineat, et ex arbitrii decreto superius lucrum obtineat! Hoc erit, ut arbitror, Danielem a rege principatus, et magisterii arcem accipere. Utinam contingat, tandem aliquando nostram devotionem id perfectionis attingere, quo nulla quantumlibet vehemens affectio, nulla occupatio, nulla sollicitudo, nulla suggestio, vel suasio intermissione orate! Utinam caetera quaelibet officia ita disponantur, vel ordinentur, ut devotionis nostrae usibus et utilitatibus militare, seu etiam sub
Abbreviated transcription (Latin):
sit deuotionem nr̃am eo usq ꝓficere.
qd nulla occupatio possit eiꝰ officium
unc rex damelem in subli¬
me exculit: & munera mag¬
Ina ⁊ multa dedit ei. Si ꝑda
melem deuotionem recte
intelligimus: qͥd aliud erit dame¬
lem in sublime atcollere. qͣm deuo¬
tionis officium inter cetã quelibet
officia pͥncipale ⁊ p̾cipuum reputa¬
re. & qi summo loco hab̾e̾: Fieri aũ
solet pꝰquam mens qͣuta sit uirtus
ut eiꝰ studiis uehementius uitendat.
ꝙ. enis ꝓfectib diligenter insistat:
inuestigando querat. querendo in¬
uemiat: unde inidipsum ad meliora
ꝓficiat. Quidgͥ aliud qͣm munera
magna ⁊ multa deuotionis nr̃e Da¬
niel accipit: qñ ex alacriter impenso
studio quasi quedam intelligentie
talenta ⁊ prudentie lucra facile in¬
uenit: unde admaiora cresc̾e ⁊ ad plu¬
rima dilatari possit:S Et consti¬
tuisti eum inqͥt pͥncipem suꝑ om̃s
ꝓuintias babylonis. ⁊ p̃fectum ma¬
gistratuum suꝑ cunctos sapientes
babylonis. O utinam deuotio nrã

Expanded text:
sit devotionem nostram eousque proficere, quod nulla occupatio possit ejus officium nc rex Danielem in sublime extulit, et munera magna, et multa dedit ei. Si per Danielem devotionem recte intelligimus, quid aliud erit Danielem in sublime attollere quam devotionis officium inter caetera quaelibet officia principale et praecipuum reputare, et quasi summo loco habere? Fieri autem solet postquam mens quanta sit virtus probat, ut studiis vehementius intendat et ejus provectibus diligenter insistat, investigando quaerat, quaerendo inveniat, unde in idipsum ad meliora proficiat. Quid aliud igitur quam munera magna et multa devotionis nostrae Daniel accipit, quando ex alacriter impenso studio, quasi quaedam intelligentiae talenta et prudentiae lucra facile invenit, unde ad majora crescere, et ad plurima dilatari possit? Et constituit eum, inquit, principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. O utinam devotio nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
eĩmodi s̃t. ut ad eoꝵ ĩueftigatione nulla
humana r̃õ suffice possit. ñ dumis
reuelationibꝰ uł autenticis attestatio¬
nib adiuta fuerit. S fideli m̃ti cũ fu¬
erit eiꝰ modi auxilio subnixa. multe
undiq rõnes occurrũt. multa deniq
argum̃ta eigunt. q̃ eã insua ĩuestiga¬
tione ad iuuant. uł insua ĩuentione ꝯ¬
firmant: uł insua etiã assertione sen¬
tentiã ꝓlatã defendant. Recte itaq ut
arbitror eiꝰ modi dicta s̃t̃ ẽe supͣ rõnẽ: ñ¬

Expanded text:
modi sunt, ut ad eorum investigationem nulla humana ratio sufficere possit, nisi divinis revelationibus vel authenticis attestationibus adjuta fuerit. Sed fideli menti cum fuerit ejusmodi auxilio subnixa multae undique rationes occurrunt, multa denique argumenta emergunt quae eam in sua investigatione adjuvant, vel in sua inventione confirmant, vel in sua etiam assertione sententiam prolatam defendant. Recte itaque, ut arbitror, ejusmodi dicta sunt esse supra rationem, n
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: totũ stat̾i labefactari ĩcipiet qͥcquid
ficłi rõ inhis pͥus ratũ tenebat.  oĩo
ĩeoꝵ inuestigatione. discussione. asser¬
tione. nicħ facit rõ humana. nͥ fuerit
fidi admixtione subnixa. Recte gͦ qͤ
eiꝰ modi st̃ ut scđm hominẽ loqͣmur.
ñ solũ supͣ rõnẽ. s etiã p̃ter rõnẽ esse
dicunt᷑. Prina aut̃e quinto ꝯtẽpłoĩs

Expanded text:
tim labefactari incipiet quidquid fidei ratio in his prius ratum tenebat. Et omnino in eorum investigatione, discussione, assertione nihil facit ratio humana nisi fuerit fidei admistione subnixa. Recte ergo quae ejusmodi sunt, ut secundum hominem loquamur, non solum supra rationem, sed etiam praeter rationem esse dicu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdicẽ. In illis siqͥd̾c & exͣꝑĩita desũt. &
argum̃ta succũbunt: istis uͦ tã exem¬
pla qͣm argum̃ta ꝯtͣdicunt. Illa sepe
et auctorit᷑atibꝰ ꝓbaniꝰ. et argum̃tis con¬
firmamꝰ. ⁊ similitudinibꝰ ꝑsuademus:
ꝓbata tͣn et ꝑsuasa nulla nr̃a ĩtellig̃ntia
plene ꝯp̃hendimꝰ. qr nullo ut dictũ est
exꝑim̃to. nullo eiudenti exemplo exhiᷤ
ualemꝰ. Ista aũt mͦ miracłis. mͦ auc̃to¬
ritatibꝰ ꝑsuadent᷑. mͦ reuelationibus
discuntur. Infidelibꝰ senĩ sepe ꝑsuasa
st̃ multitudine miracłoꝵ. fidelibꝰ aũ coti¬
die ꝑsuadent᷑ auctoritatibꝰ sẽpͥturaꝵ: pro

Expanded text:
In illis siquidem et experimenta desunt, et argumenta succumbunt. In istis vero tam exempla quam argumenta contradicunt. Illa saepe et auctoritatibus probamus, et argumentis confirmamus, et similitudinibus persuademus, probata tamen et persuasa nulla nostra intelligentia plene comprehendimus, quia nullo, ut dictum est, experimento, nullo evidenti exemplo ex hisvalemus. Ista autem modo miraculis, modo auctoritatibus persuadentur, modo revelationibus discuntur. Infidelibus etenim saepe persuasa sunt multitudine miraculorum, fidelibus autem quotidie persuadentur auctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
q suꝑmundanũ. et oĩo aliqͥd plusꝙͣ.
humanũ ẽẽ debuit. quod sub angłi¬
ca nob̾ forma rep̃sentari oportuit. Cer¬
te cherubin plenitudo scientie dicit᷑.
& subtalis uocabuli p̾sagio magnũ
ꝓponere. uł polliceri uidet᷑. Sed et
illud ad huc adu̾tere debemꝰ: qͦd non
qͦs libet angłos. s sũmos & do ĩ medi¬
ate ꝯuonctos cherubin uocari solemꝰ.
Id suꝑmundana itaq inmo ad suꝑce¬
lestia. huiꝰ modi oꝑis forma nos ꝓuo¬
cat: & ad summoꝵ et diuinoꝵ specła¬
tionẽ. ĩ telligentiã nrãm sub ꝓpositio¬
ne ĩuitat. Constat itaq supra homi
nẽ eẽ. ⁊ huma ronis modũ uł capa¬
citatẽ excede̾. q̃ ad hec duo nouissima
contẽplationũ gn̾a uident᷑ ꝑtinere.
um̃ oportuit ea ad similitudimꝰ exp̃s¬
sione ñ ta humana quã anglicaef
figie rep̃sentare. N isienĩ humane
rõcinationis angustias harũ specu¬
lationũ mat̾ia exced̾e̾t. humane po¬
tiꝰ qͣm angłice simulituduns formã.

Expanded text:
que supermundanum, et omnino aliquid plus quam humanum esse debuit, quod sub angelica nobis forma repraesentari oportuit. Certe cherubin plenitudo scientiae dicitur, et sub talis vocabuli praesagio magnum proponere, vel polliceri videtur. Sed et illud adhuc advertere debemus, quod non quoslibet angelos, sed summos et Deo immediate conjunctos, cherubin vocare solemus. Ad supermundana itaque, imo ad supercoelestia hujusmodi operis forma nos provocat, et ad summorum et divinorum speculationem intelligentiam nostram sub hac propositione invitat. Cons modum, vel capacitatem excedere, quae ad haec duo novissima contemplationum genera videntur pertinere. Unde oportuit ea ad similitudinis expressionem non tam humana quam angelica figie repraesentare. Nisi enim humanae ratiocinationis angustias harum speculationum materia excederet, humanae potius quam angelicae similitudinis formam
Abbreviated transcription (Latin):
Merito gͦ eiꝰ mͦ q̃q supͦ ronẽ ẽẽ dicenda
st̃. qũe capacitatis nr̃ȩ exiguitatem
ĩ ꝯp̃hensibilitatis suȩ magnitudine
tͣnscendunt. In his tn q̃ nr̃a exiguitas
ꝯp̃hende̾ ñ ualet. angłica celsitudo li¬
beros ꝯtepłomis uolatꝰ exercer. Ut gͥ in
nob̾ angłicȩ similitudinis formã qͣli¬
ẽq mͦ possimꝰ excude̾: oportet ĩ eiꝰmoi

Expanded text:
onem esse dicenda sunt, quae capacitatis nostrae exiguitatem incomprehensibilitatis suae magnitudine transcendunt. In his tamen, quae nostra exiguitas comprehendere non valet, angelica celsitudo liberos contemplationis volatus exercet. Ut ergo in nobis angelicae similitudinis formam qualicunque modo possimus excude
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ discimꝰ. uł sola auctoritate ꝓ¬
bamꝰ. Candida et nigͣ. calida & fri¬
gida. dulcia ⁊ amara. sensu corꝑeo
falsa. iusta et in iysta. utilia et ĩ uti¬
lia. dec̾nimꝰ rõcinando. ñ aliqͦ sen¬
su corꝑeo. Dm̃ aũt inuna substan¬
tia ꝑsonalit̾ trinũ. & ĩ tribꝰ ꝑsonis
sub̾alit̾ unũ. nec ullus sensꝰ corꝑeis
docet. nec aliqͣ humana rõ plene peri¬
suadet. s hoc utiq alii ꝑ reuelatione
discunt: alii aut̃e sola auctoritate cõ¬
attingẽ. nec ulla humana r̃o pot̃ pene¬
tͣre. Supͣ rõnem dicimꝰ. qͦd uacit̾ ẽẽ cre¬
dimꝰ : cũ t̃n illud nec exꝑim̃to ꝓbare.
nͨ intellectu conp̃hende̾ possimꝰ.  qͥd̃e
circa diuina eiꝰ modi st̃ multa qͥbꝰ hu¬
mana r̃õ facile acqͥescit. qͥbꝰ penitꝰ con

Expanded text:
tionem discimus, vel sola auctoritate probamus. Candida et nigra, calida et frigida, dulcia et amara sensu corporeo falsa, justa et injusta, utilia et inutilia discernimus ratiocinando, non aliquo sensu corporeo. Deum autem in una substantia personaliter trinum, et in tribus personis substantialiter unum, nec ullus sensus corporeus docet, nec aliqua humana ratio plene persuadet. Sed hoc utique alii per revelationem discunt, alii autem sola auctoritate conattingere, nec ulla humana ratio potest penetrare. Supra rationem dicimus, quod veraciter esse credimus, cum tamen illud nec experimento probare, nec intellectu comprehendere possimus. Et quidem circa divina ejusmodi sunt multa, quibus huma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciatorii tegant: expandentes alas.
& oꝑientes oraculũ. respiciantq se
mutuo. u̾sis uultibꝰ inꝑpiciatorium.
ibet sane huic descͥptioni uehem̃ter
ĩtende̾. et doctͥne nr̃e regłam. ex pro¬
posita similitudine sumẽre: & iuxta
descͥtionis huiꝰ formulã oꝑis nostri
formam uel modu excudẽ. Puto enĩ
qr aliqͥd magnũ. aliqͥd p̃clarũ. ĩ hoc

Expanded text:
tegant expandentes alas et operientes oraculum. Respiciantque se mutuo versis vultibus in propitiatorium . Libet sane huic descriptioni vehementer intendere, et doctrinae nostrae regulam ex proposita similitudine sumere, et juxta descriptionis hujus formulam operis nostri formam, vel modum excudere. Puto enim quia aliquid magnum, aliquid praeclarum in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
onib ꝑsingła mom̃ita afficit᷑: s ilłd
supͣ modũ stupendũ quod sub eodẽ
pene moinento sepe contͣriis affectio¬
nib tangit᷑. Nunc odio nc̃ amore du¬
cit᷑. modõ gaudio. mͦ merore distra¬
hitur. Quã sepe uidemꝰ intͣ mira gra¬
tulationis nrͣe tͥpudia. qͦmͦ suꝑ ueni¬
ens subitoq emerg̃ns tͥsticiȩ causa
animũ uehement᷑ ꝯcutit ac deicit.
et õẽm illã exultantis animi sollẽp¬
nitatẽ subito ĩmerorẽ uertit. Nec tͣn

Expanded text:
onibus per singula momenta afficitur, sed illud onibus per singula momenta afficitur, sed illud supra modum stupendum quod sub eodem pene momento saepe contrariis affectionibus tangitur. Nunc odio, nunc amore ducitur, modo gaudio, modo moerore distrahitur. Quam saepe videmus inter mira gratulationis nostrae tripudia, quomodo superveniens subitoque emergens tristitiae causa animum vehementer concutit ac dejicit, et omnem illam exsultantis animi solemnitatem subito in moerorem vert
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝯseruat. hoꝵ omniũ noticiã ĩtelli¬
g̃ntia capit. & cũ libuerit ĩ consid̾atio¬
nẽ admittit. uł in ꝯtẽplationẽ addu
cit. De cõsidatione eoꝵ que per¬
tinent ad gradum t̾enu. xxii.
Ntercio huiꝰ contẽplationis gͣdu cõ¬
sid̾amus rõnalis animi uoluntatem:
multipliceq eiꝰ affectionẽ. Qͥs enim
digne explicare possit quot alt̾natio¬
nis modos momentaneis ꝑ mutatiõi¬
bus induit. quã multiformit᷑ se alt̾¬
nantiũ uicissitudinũ motibꝰ uariare
cõsueuit: Cogiter qͥsq quibꝰ ꝑturbati
onib cotidie animꝰ siuis afficit᷑: indeq
colligat qͣm multiformit̾ uariatur:
Nodo se ĩ fiduciã erigit: modo ĩ diffiden¬
tiã cadit: nc̃ ꝑ constantiã figit᷑. nunc
subitaneo timore concutit᷑. Mlodoe¬
ñ ira ꝑturbat: modo ingens furor
ex agitat. Nec illud adeo mirũ quod
uariis qͣlitatibꝰ diu̾sisq ꝑ turbati¬

Expanded text:
ria conservat. Horum omnium notitiam intelliria conservat. Horum omnium notitiam intelligentia capit, et cum libuerit in considerationem admittit, XII. De consideratione eorum quae pertinent ad gradum tertium. In tertio hujus contemplationis gradu consideramus rationalis animi voluntatem, multiplicemque ejus affectionem. Quis enim digne explicare possit quot alternationis modos momentaneis permutationibus induit, quam multiformiter se alternantium vicissitudinum motibus variare consuevit? Cogitet quisque quibus perturbonibus quotidie animus suus afficitur. Indeque colligat quam multiformiter variatur. Modo se in fiduciam erigit, modo in diffidentiam cadit, nunc per constantiam figitur, nunc subitaneo timore concutitur? Modo eum ira perturbat, modo ingens ira exagitat. Nec illud adeo mirum quod variis qualitatibus diversisque perturbati
Abbreviated transcription (Latin):
ne nurari debeas. Quantꝰ q̃so est ille
t̃a immnse ãplitudinis sinꝰ. quę tot rerũ
substantias. tot sub̾arũ formas. tot ge¬
n̾a rerũ. tot species generũ. tot ĩ diui¬
dua specierũ. ĩ diuiduoꝵ uͦ tot ꝓpͥetates.
tot qͣlitates. tot qͣntitates. actiones et
passiones. habitꝰ. sitꝰ. loca. et tͣepora. lati¬
tudis suȩ ãbitu comp̃hendit. absc̃odit
atq custodit: duiq custodita iterũ in
mediũ ꝓducit: Cogita si potes qͣ sint il¬
la ga:ophilatia quã multa. qͣm lata . qͣ.
ampla. qͣni ꝓfunda. qͣm alta. quȩ tot
scĩȩ thesauros. & sapientiȩ garas pos¬
sũt uncũq colligere. et inconfuse cus¬
todire. Miranda ꝓculdubio memori¬
e capacitas: sed ñ minꝰ mirabilis intel¬
ligntie uiuacitas. Uiam sit auͣt mag¬
na uł miranda facile ẽ ꝑpendẽ. & ex
p̃dictis colligere. Quicquid em̃ sensus
attingit. cogitatio parit. qͥcqͥd ymagi¬
natio format. ĩgeniũ inuestigat. memo¬

Expanded text:
ne mirari debeas. Quantus, quaeso, est ille ne mirari debeas. Quantus, quaeso, est ille tam immensae amplitudinis sinus qui tot rerum substantias, tot substantiarum formas, tot genera rerum, tot species generum, tot individua specierum, individuorum vero tot proprietates, tot qualitates, tot quantitates, actiones et passiones, habitus, situs, loca et temporis latitudinis suae ambitu comprehendit, abscondit atque custodit, diuque custodita iterum in medium producit? Cogita, si potes, quae sint illa gazophylacia, quam multa, quam lata, quam ampla, quam profunda, vel alta, quae tot scientiae thesauros et sapientiae gemmas possunt undecunque colligere et inconfuse custodire. Miranda procul dubio memoriae capacitas, sed non minus mirabilis intelligentiae vivacitas. Quam sit autem magna, vel miranda, facile est perpendere et ex praedictis colligere. Quidquid enim sensus attingit, cogitatio parit; quidquid imaginatio format, ingenium investigat, memo
Abbreviated transcription (Latin):
turas. om̃i hora actitat. et ꝓ arbͣrio
format: Nic ħominꝰ auͣt si ingenii a¬
cumen attendimꝰ. quod in illo mirari
debeamus citiꝰ inuenimꝰ. Uide quam
multa ĩmo penȩ infinita humano ĩ¬
genio ꝑuia sunt: ꝗͣ nullo unquã cor¬
poreo sensu attingi possunt. Hide qͦ¬
mͦ illud humani ingenii acumen so¬
leat ꝓfunda inuestigare: intima q̃q
penetͣre. inuoluta ꝑplexa. obscura
et ĩteneb̾s posita. euolu̾e. enodare. il¬
lustͣre. et inlucẽ euocare. Intimos ut
ita dicã latitantis nature sinꝰ abditos¬
q recessus uiuacitis suȩ subtilitate co¬
tidie adit. irrũpit. atq ꝑtnsit. festinaᷤᷤ
et anhelans semꝑ inulteriora penetre.
& altiora concendẽ. Attende quot scien¬
tie disciplinas inuenit. qͦmͦ tot artes in¬
clud̾it: & tunc incipies obstupesce. et ex
nuia ãmiratione deficẽ. Sic sane si
memorie capacitat᷑e eiꝰq ãplitudinem
attendas. ĩuenies absq dubio qͦd dig¬

Expanded text:
turas omni hora actitat, et pro arbitrio turas omni hora actitat, et pro arbitrio format? Nihilominus autem si ingenii acumen attendimus, quod in illo mirari debeamus, citius invenimus. Vide quam multa, imo pene infinita humano ingenio pervia sunt, quae nullo unquam corporeo sensu attingi possunt. Vide quomodo illud humani ingenii acumen soleat profunda investigare, intima quaeque penetrare, involuta, perplexa, obscura et in tenebris posita, evolvere, enodare, illustrare, et in lucem evocare. Intimos, ut ita dicam, latitantis naturae sinus abditosque recessus vivacitatis suae subtilitate quotidie adit, irrumpit atque pertransit, festinans et anhelans semper in ulteriora penetrare, et altiora conscendere. Attende quot scientiae disciplinas invenerit, quomodo tot artes excuderit, et tunc incipies obstupescere, et ex nimia admiratione deficere. Sic sane si memoriae capacitatem ejusque amplitudinem attendas, invenies absque dubio quod dig
Abbreviated transcription (Latin):
gilis discursus de sũmis adima. de
imis ad sũma. de pͥnus ad nouisima.
de nouissimis ad pͥma. S de ymagina¬
tionis agilitate. facultatisq eiꝰ facilita¬
te. qͥd nos dicturi sumꝰ. uł quid inde
digne dice possumꝰ qͣ omniũ eoꝵ que
animꝰ suggit. intanta uelocitate yma¬
ginẽ depingit. Quicqͥd aforis animꝰ
ꝑ auditũ haurit. qͥcquid abintꝰ ex sola
cogitatione concipit. totuͣ ymagina¬
tio absq mora. et omni difficultate
seposita ꝑ rep̃sentationẽ format: et
quarũlibet rerũ focmas sub nura fes¬
tinatione rep̃sentat. Quale qͣso ẽ. tot
rerũ atq tantarũ in mom̃to ũictu o¬
culi picturas effice̾. et iterũ easde ea¬
d̾e facilitate delere: uł alio atq alio
mͦ multiplicit᷑ uariare: Nõne per
ymaginationẽ aniniꝰ cotidie nouum
celũ. nouam t̃ram. cũ uoluit creat.
& ĩ illo fantastico mundo qͣsi aliꝰ qͥdã
creator. qͣntaslibet eiꝰ modi gñis crea¬

Expanded text:
gilis discursus de summis ad ima, de gilis discursus de summis ad ima, de imis ad summa, de primis ad novissima, de novissimis ad prima. Sed de imaginationis agilitate facultatisque ejus facilitate, quid nos dicturi sumus, vel quid inde digne dicere possumus, quae omnium eorum quae animus suggerit, in tanta velocitate imaginem depingit? Quidquid a foris animus per auditum haurit, quidquid ab intus ex sola cogitatione concipit, totum imaginatio absque mora et omni difficultate seposita per repraesentationem format, et quarumlibet rerum formas sub mira festinatione repraesentat. Quale, quaeso, est tot rerum atque tantarum in momento, in ictu oculi picturas efficere, et iterum easdem eadem facilitate delere, vel alio atque alio modo multiformiter variare? Nonne per imaginationem animus quotidie novum coelum, novam terram cum voluerit creat, et in illo phantastico mundo quasi alius quidam creator quantaslibet ejusmodi generis crea
Abbreviated transcription (Latin):
N scđo huiꝰ contẽplatiõis. xxi.¬
gͣdu consid̾ant᷑ illa qͦ ad cogintionẽ
St̃. uł ueritatis studio deseriure poᷤᷤ¬
sũt: et qͣcũq inaugmenta scientie
ꝯcuriͣt atq conducunt. In hac sane
cõsidationȩ recte miramur uolubili¬
tat᷑e cogitationis. agilitat᷑e yma¬
ginationis.ingenii acumen. discre¬
tionis ex am: capacitat᷑e memorie.
uiacitate ĩtelligͣntie. & circa hec
alia qͣlibet stupenda et ãmiratione
digna. Qs enĩ digne pensare. quis
sufficient᷑ estimare ualeat. qͥs in eiꝰ
ꝯsidationis ãmiratione ñ ex paues¬
cat. si diligent̾ attendat. qͣ sit illa
ta multiplex cogitationis humane
uolubilitas. quȩ sit eiꝰ tͣa inqͥeta q in¬
fatigabilis uelocitas. qͦͣ tã multa. tã
uaria. et tam ĩfinita discurrit. qͦ nul¬
la hora. nullo tꝑis momͣto qͥescit. qͦ
tot spacia locoꝵ. quȩ tot uolumina te¬
poꝵ in tanta festinatione ꝑtͣnͣsit. cui
undiq patet tͣa facilis tͣnsitꝰ.tam a¬

Expanded text:
In secundo hujus contemplationis gradu considerantur illa quae ad cognitionem sunt, vel veritatis studio deservire possunt, et quaecunque in augmenta scientiae concurrunt atque conducunt. In hac sane consideratione recte miramur volubilitatem cogitationis, agilitatem imaginationis, ingenii acumen, discretionis examen, capacitatem memoriae, vivacitatem intelligentiae, et circa haec alia quaelibet stupenda et admiratione digna. Quis enim digne pensare, quis sufficienter aestimare valeat, quis in ejus considerationis admiratione non expavescat, si diligenter attendat quae sit illa tam multiplex cogitationis humanae volubilitas, quae sit ejus tam inquieta et infatigabilis velocitas, quae per tam multa, tam varia, et tam infinita discurrit, quae nulla hora, nullo temporis momento quiescit, quae tot spatia locorum, quae tot volumina temporum in tanta festinatione pertransit, qui undique patet tam facilis transitus, tam a
Abbreviated transcription (Latin):
stantiꝰ uigilare. quib exerciis uale¬
at melius ꝓmereri. qͥbus uiciis ua¬
leat faciliꝰ corrumpi. Ex sedã aut̃e
consid̾atione intelligit homio quibrᷤ
culpis subiaceat. uel qͥbꝰ mũtis enu¬
neat. et qͥd. ꝓhis pene uł p̃mii ex¬
pectare debeat. quantũ cotidie ꝓficiat
uł deficiat: uł qͣnta aninu ĩ dust̾a
satagat p̃terita mala delere. p̃sentia
dedinare. futura p̃uenire. cũ qͣnta
anum ꝯstantia stude at recuꝑare bo¬
na amissa. custodire. uł multiplica¬
re bona possessa. Quã gͣtũ qͣm com¬
modũ qm iocundũ spectacłm sçdm
ꝯsid̾ationẽ pͥmam tot anime qͣlita¬
tes. tot eiꝰ cogitationes. tot ip̃iꝰ affec¬
tiones ĩspecłationẽ adducẽ. & ĩ eorũ
ãmiratione aninũ suspendẽ: Oqͣm
miranda speculatio. quã stupenda
delectatio uixta ꝯsid̾ationẽ scdam.
tot animi uirtutes. tot eiꝰ exercitati¬
oies. tot eiꝰ studia. uł merita pͣ ocłis

Expanded text:
stantius vigilare, quibus exercitiis valestantius vigilare, quibus exercitiis valeat melius promoveri, quibus vitiis valeat facilius corrumpi. Ex secunda autem consideratione intelligit homo quibus culpis subjaceat, vel quibus meritis emineat, et qspectare debeat, quantum quotidie proficiat vel deficiat, cum quanta animi industria satagat praeterita mala delere, praesentia declinare, futura praevenire, cum quanta animi constantia studeat recuperare bona amissa, custodire vel multiplicare bona possessa. Quod gratum, quod commodum, quamve jucundum spectaculum secundum considerationem primam tot animae qualitates, tot ejus cogitationes, tot ipsius affectiones in speculationem adducere, et in eorum admiratione animum suspendere? O quam miranda speculatio, o quam stupenda delectatio juxta considerationem secundam tot animi virtutes, tot ejus exercitationes, tot ejus studia, vel merita prae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. ad hanc considatione ꝑtinẽ iudet᷑.
motus qͥ cont᷑ consensũ. uł p̃ter ꝯsen¬
sum agitur. longitudinis cõsid̾ationi
recte ascͥbitur. Bona nãq creationis
ut suꝑiꝰ iam dictũ est assignanda sũt
ꝓpiciatorii nr̃i longitudini. bona uero
iustificationis ascribenda st̃ eiꝰ latitu¬
dini. Et scimꝰ qͥa quicqͥd iaĩa p̃tercõ¬
sensũ est: hominẽ utiq iustificare nõ
pot᷑. Ad pͥmam itaq considãtionẽ ꝑti¬
net diligent̾ attendẽ quibꝰ naturaliter¬
bonis mens polleat uł careat᷑. ad scđꝗͣ
uͦ spectat nosse qͤ bona mens exiur¬
tute ĩa habeat. uel q̃ necdũ habere
ualeat. Facile ẽ ut arbitror uidere
uł nosse qm sit necessariũ uł utile
utrãq harũ consid̾ationũ familia¬
rẽ hab̾e. et freq̃nter qͥde incontem¬
plationẽ adducẽ. Ex pͥma enĩ ꝯsid̾a¬
tione agnoscit homo ad quȩ bona
insistere. contͣ que mala debeat in¬

Expanded text:
gitur ad hanc considerationem pertinere videtur gitur ad hanc considerationem pertinere videtur motus qui contra consensum, vel praeter consensum agitur longitudinis considerationi recte ascribitur. Bona namque creationis, ut superius jam dictum est, assignanda sunt propitiatorii nostri longitudini, bona vero justificationis ascribenda sunt ejus latitudini. Et scimus quia quidquid in anima praeter consensum est, hominem utique justificare non potest. Ad primam itaque considerationem pertinet diligenter attendere quibus bonis naturaliter mens polleat, vel careat. Ad secundam vero spectat nosse quae bona mens ex virtute jam habeat, vel quae necdum habere valeat. Facile est, ut arbitror, videre, vel nosse quam sit necessarium, vel utile utramque harum considerationum familiarem habere, et frequenter quidem in contemplationem adducere. Ex prima enim consideratione agnoscit homo ad quae bona insistere, contra quae mala debeat in
Abbreviated transcription (Latin):
demq qͥlibet aniniȩ motꝰ qui natura¬
li qͦdam inpulsu agitur: ad iftã qͥlib
animi nutus. qͥ rõnali quodã disposi¬
tionis mod̾amine ducit᷑. Et qͥdeni so¬
lemꝰ uim illã anime qͥ se ualet & solet
in tot affectꝰ formorae. et ꝑtam multi¬
plices modos uariare: ium illã animȩ
inqͣm solemꝰ uoluntate nõiare. Simi¬
lit̾ eius motũ ꝙ eiꝰmodi ut ita dicam
ĩstrumenti actum. uoluntatẽ dicimis.
et ipͣm uelle. uoluntat᷑e nominamus.
Nec solũ illud uelle qd̾ solo naturali mo¬
tu fert᷑. uoluntas mincupat᷑. uerum
ȩtiã illud quod liber anini ꝯsensus ex
delib̾atione comitat᷑. S cogit nosutiq
uerboꝵ inopia. u̾boꝵ significationes
mͦ extende̾. modo restringe. &. ꝓ necessi¬
tatis ĩ cong̾entia congruent uariare.
Sed ut sufficient᷑ distinguamꝰ qͥ huie cõ¬
sidationi ascribe debeamꝰ. om̃is anime
consensꝰ. et qͥcqͥd ex consensu ĩ animo a¬

Expanded text:
denique quilibet animi motus, qui naturadenique quilibet animi motus, qui naturali quodam impulsu agitur, ad istam quilibet animi nutus, qui rationali quodam dispositionis moderamine ducitur. Et quidem solemus vim illam animae, quae se valet, et solet in tot affectus formare, et per eam multiplices modos variare, vim illam inquam animae, solemus voluntatem nominare. Similiter ejus motum et ejusmodi, ut ita dicam, instrumenti actum voluntatem dicimus, et ipsum velle voluntatem vocamus. Nec solum illud velle quod solo naturali motu fertur, voluntas nuncupatur, verum etiam illud quodlibet animi consensus ex deliberatione comitatur. Sed cogit nos utique verborum inopia, verborum significatione modo extendere, modo restringere, et pro necessitatis ingruentia, congruenter variare. Sed, ut sufficienter distinguamus, quid huic considerationi ascribere debeamus, omnis animae consensus, et quidquid ex consensu in animo a
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ nr̃e ꝯsideratiõis oꝑe explere ñõ
possumus. qͥa ingeniũ nr̃m in hunos
in uestigationis latitudine usq ad cõ¬
p̃hensionis t̃minum ñ extendimu.
atet itaq r̃o cur ꝓpiciatorii nrͣi lati¬
tudo usq ad duos cubitos se extendẽ
non ualeat. uł cur cubitũ et dimidi¬
um uxta documentũ diuinũ habe
oporteat. Si gͥ animũ tuũ in hac ge¬
muina ꝯsid̾a̾tione ad plenũ exexciusti.
ppiciatorii tui latitudinẽ iuxta mo¬
dum congrium explesti. De primo
e mo putet eande esse conside¬
rationẽ illam quã suꝑius
posuimꝰ uoluntatis: ꝙ hãc
qͣm modo latitudini assig¬
nauimꝰ delibationis. Nam ad illam
ꝑtinet qͦd inmiente agitur ex sola o¬
ꝑatione nature. ad istam autẽ qđ
impsa actitatur exoꝑa industriȩ. Ad
illam spectat quelibet ammȩ uis ip¬
si natubalit̾ insita. ad istã q̃lib& aĩę
uirtꝰ ꝑ industriam ꝯꝑata. Ad illam

Expanded text:
hujus nostrae considerationis opere explere non hujus nostrae considerationis opere explere non possumus, quia ingenium nostrum in hujus investigationis latitudine, usque ad comprehensionis terminum non extendimus. Patet itaque ratio cur propitiatorii nostri latitudo, usque ad duos cubitos se extendere non valeat, vel cur cubitum et dimidium, juxta documentum divinum, habere oporteat. Si igitur animum tuum in hac gemina consideratione ad plenum exercuisti, propitiatorii tui latitudinem, juxta modum congruum explesti. CAPUT XVIemo putet eamdem esse considerationem illam, quam superius posuimus voluntatis, et hanc quam modo latitudini assignavimus deliberationis. Nam ad illam pertinet quod in mente agitur ex sola operatione naturae, ad istam autem quod in ipsa actitatur ex opera industriae. Ad illam spectat quaelibet animae vis ipsi naturaliter insita, ad istam quaelibet animae virtus per industriam comparata. Ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
hendat. cũ dñs in eungłio suo de eiꝰ¬
dem rei in ꝯp̃hensibitatẽ admoneat.
Sp̃c inquit ubi uult spirat. ⁊ uocem
eiꝰ aydis: et nescis unde ueniat aut
qͦ uadat: Docemur itaq de gr̃e diui¬
nȩ adixtorio ꝑ auctoritatẽ scͥpturaꝵ.
qͦd et ipsi ꝓbamiꝰ ꝑ cotidianũ infirmita¬
tis nr̃e defectũ. & ꝑmanifestũ cooꝑa¬
tionis ipsius effectũ. Ad hoc siquidẽ
totiens eiꝰ nob̃ gr̃a subtrahit᷑. ut quam
ꝑ se nicħ boni humana infirmitas pos¬
sit exꝓpͥo defectu doceat᷑. Ad hoc itium
qͦ fuerat subtͣcta gr̃a restituit᷑. ut ꝑ
eiꝰ effectum qͥd ex d̃i mmune simꝰ exꝑia¬
mur. Ut quid unũ idẽq modo possu¬
mus. modo non possumus. nͥ quia
grãm ad iutricẽ mͦ habemꝰ. mͦ nͣ habe¬
mus. Pater itaq qđ de diine gr̃e
adixtorio minime nos lice at dubitare.
quãuis cooꝑationis eiꝰ modos minue
possimꝰ conprehende. Cubitũ itaq in

Expanded text:
ehendat, cum Dominus in Evangelio suo de ejuehendat, cum Dominus in Evangelio suo de ejusdem rei incomprehensibilitate admoneat? Spiritus, inquit, ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, aut quo vadat . Docemur itaque de gratiae divinae adjutorio per auctoritatem Scripturarum, quod et ipsi probamus per quotidianum infirmitatis nostrae defectum, et per manifestum cooperationis ipsius effectum. Ad hoc siquidem toties ejus nobis gratia subtrahitur, ut quam per se nihil boni humana infirmitas possit, ex proprio defectu doceatur. Ad hoc iterum fuerit subtracta gratia restituitur, ut per ejus effectum, quid ex Dei munere sumus, experiamur. Utquid unum idemque modo possumus, modo non possumus, nisi gratiam adjutricem modo habemus, modo non habemus? Patet itaque quod de divinae gratiae adjutorio minime nos liceat dubitare quamvis cooperationis ejus modos minime possimus comprehendere. Cubitum itaque in
Abbreviated transcription (Latin):
nistrationẽ. S nil ad hoc ꝯtempla¬
tionis genꝰ illa cooꝑatio quȩ ext̾us
fit ed quod ꝓpiciatoriũ nr̃m de auro
puro fieri oporteat: et hec specula¬
tio inpura intelligentia subsistere
debeat. Hec itaq duo sunt ex quib
ꝑficit᷑̾ ꝓpiciatorii nr̃i latitudo. ꝓpͥa
uidelicet delib̾atio & dixina ĩspira¬
gradust que cõprehendi ñ posst̃. xuii.
UIU sit aũt deliberatio coti¬
diano usu didicimꝰ. et de eiꝰ
certitudine post tot exꝑi¬
menta hesitare
non possumus: & idcirco scientiã
ur̃am in hac parte usq adplenũ
cubitũ extende̾ possumus. S qͥs
q̃so inhac dum taxat yita ꝯp̃hen¬
dere sufficiat: quonamͦ dirina
gr̃a cor uisitare & sua inspiratiõe
ad omnẽ suã uoluntate ĩ clinare
soleat. Quantũcũq in hac consi¬
d̾ationȩ laborenꝰ: opos nr̃m ĩ hac
parte adplenũ cubitũ non extendi¬
mꝰ. Quomͦ enĩ dixinȩ ĩspirationis
modũ humana intelligentia c̃õp̃¬

Expanded text:
ationem. Sed nil ad hoc contemplationis genus illa cooperatio, quae exterius fit, eo quod propitiatorium nostrum de auro puro fieri oporteat, et haec speculatio in pura intelligentia subsistere debeat. Haec itaque duo sunt, ex quibus perficitur propitiatorii nostri latitudo, propria videlicet deliberatio, et divina inspiragradu sunt, quae comprehendi non possunt. Quid sit autem deliberatio quotidiano usu didicimus, et ejus certitudine post tot experimenta haesitare non possumus, et idcirco scientiam nostram in hac parte, usque ad plenum cubitum extendere possumus. Sed quis, quaeso, in hac duntaxat vita comprehendere sufficiat, quonam modo divina gratia cor visitare, et sua inspiratione ad omnem suam voluntatem inclinare soleat? Quantumcunque in hac consideratione laboremus, opus nostrum in hac parte ad plenum cubitum non extendimus. Quomodo enim divinae inspirationis modum, humana intelligentia compr
Abbreviated transcription (Latin):
re erigens pauꝑem̃. Nonne illus
officiũ ẽ. totã illã int̾nę familiȩ tur¬
bã tot cogitationũ. tot affectionum
ꝓ arbitͥo disponẽ: et imꝑantis mo¬
re sius legibꝰ subiygare: cotidie iudi¬
ciũ & iusticiã face̾ꝰ dñari amari usq
ad mare. S aflumine usq ad t̾minoᷤ
orb terraꝵ. Nonne ip̃iꝰ est.carnalia
desidĩa forti castigationȩ ꝑcutere.
fluctuantiũ cogitationũ tumultus
uiolent̾ repͥmere: seq cotidie ad sp̃u¬
ałe pugnã accinge̾: ad facienda uin¬
dictã innatiõib ĩcrepatiões inppłis.
Ionne ipliꝰ est om̃s rebelles motꝰ ani
tilemq illũ uicioꝵ exercitũ uirilit
oppͥmere. ad alligandos reges eoꝵ ĩ
ꝯ pedibꝰ ⁊ nobiles eoꝵ ĩ manicis ferreiᷤ. s¬
Debet aute ñ solũ uicia repͥmere. ueru
ȩtiã uirtutes excolere. familiã na¬
buchodonosor forti animadu̾sionẽ
Iferire. domũ aũt dauid sagacit᷑ dis¬

Expanded text:
re erigens pauperem. Nonne illius re erigens pauperem. Nonne illius officium est totam illam internae familiae turbam tot cogitationum, tot affectionum pro arbitrio disponere, et imperantis more suis legibus subjugare, quotidie judicium et justitiam facere, dominari a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum? Nonne ipsius est carnalia desideria forti castigatione percutere, fluctuantium cogitationum tumultus violenter reprimere, seque quotidie ad spiritalem pugnam accingere, ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis? Nonne ipsius est tilemque illum vitiorum exercitum viriliter opprimere, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis. Debet autem non solum vitia reprimere, verum etiam virtutes excolere, familiam Nabuchodonosor forti animadversione ferire: domum autem David sagaciter dis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͣntũ eas & ꝑ discretionẽ disponit. &
inbona ĩtentiõe figit. Ciun enĩ nicħ
aliud sit uirtꝰ qͣm affectio ordinata &
mod̾ata. exiͣtentione bona agitur. ut
sit affectio ordinata. et ꝑ discretionẽ
efficit᷑ ut fiat mod̾ata. Debemꝰ aũt
semꝑ om̃e delib̾ationis nr̃e studiũ cͥ¬
ca hoc negotiũ uehem̃ter impend̾e.
et huic exercitatiomi tͣa fortit qͣm a
freq̃nter ĩ sistere: ut oĩs nra affectio m¬
ab illicitis t̾renis tͣnsiens ꝑ licitaa.
discurrat. et ut in licitis etiã desidi¬
is. eqͥtatis modestiã u̾q custodiat. H¬
ne ex uirtute delib̾ationis cotidie agi¬
t. ut affectꝰ mali cohibeant᷑: nuiuan¬
tur. destruantur: Nonne exuirtute
delib̾ationis assidue efficit᷑ ut affectus
boni nutͥantur: ꝓmoueant᷑. solident᷑.
pnat: alios uͦ met̾num exaltat.
scdm qđ eiꝰ officiũ est. de ponẽ poten¬
tes de sede: & exaltare humiles. Ita¬
q ħc humiliat et hũc exaltat: sus¬
citans de puluere egenũ. & de st̾co¬

Expanded text:
 quantum eas et per discretionem disponit, et in bona intentione figit. Cum enim nihil aliud sit virtus quam affectio ordinata, et moderata ex intentione bona, agitur ut sit affectio ordinata, et per discretionem efficitur ut fiat moderata. Debemus autem semper omne deliberationis nostrae studium circa hoc negotium vehementer impendere, et huic exercitationi tam fortiter quam frequenter insistere, ut omnis nostra affectio ab illicitis transiens per licita discurrat, et ut in licitis etiam desideriis aequitatis modestiam ubique custodiat. Nonne ex virtute deliberationis quotidie agitur, ut affectus mali cohibeantur, minuantur, destruantur? Nonne ex virtute deliberationis assidue efficitur, ut affectus boni nutriantur, promoveantur, solidentur? nat, alios vero in aeternum exaltat, secundum quod ejus officium est deponere potentes de sede, et exaltare humiles. Itaque hunc humiliat, et hunc exaltat suscitans de pulvere egenum, et de sterco
Abbreviated transcription (Latin):
ES Tat
ad huc
dequinto &e sex¬
to ꝯtͣeplatiõis
gene̾ tractare:
que moyses in
bis iuidetur ex
mystica descͥp¬
tione designare. Quos quoq cherii¬
bim inqͥt aureos & ꝓductiles facie ex
ut᷑q parte oraculi. Cherub unꝰ sit ex

Expanded text:
Restat adhuc de quinto vel sexto contemplationis genere tractare, quae Moyses in bis videtur ex mystica descritione designare: Duos quoque cherubin, inquit, aureos et productiles facies ex utraque part
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ cooꝑatͥc gr̃a. qͦđa innob̾ quȩ
st̃ ad augmenta debiti. qͥda uͦ que st̃
ad incrementũ meriti. q̃dam aũt quȩ
uident᷑ ẽẽ ad inchoationẽ p̃mii. Toti¬
ens naq seruitutis nr̃e debitũ diui¬
na benignitas augescit: et sͥ nos ma¬
gis obnoxios reddit. qͦtiens in nobis
scientie & sapientie dona accrescit.
Flec itaq et q̃lib eiꝰmodi ĩ augm̃tũ
st̃ debiti: potiꝰ qͣm meriti. S quiꝰqͥd
merita retͥbutionũ accumulat. Quic¬
qͥd uͦ intime suauitatis. quicqͥd di¬
uine dultedins mentibꝰ nris diuini¬
tꝰ infundit᷑: adp̃mii ĩc hoationẽ qͦdã¬

Expanded text:
nobis quae sunt ad augmentum debiti, quaedam vero quae sunt ad incrementum meriti, quaedam autem quae videntur esse ad inchoationem praemii. Toties namque servitutis nostrae debitum divina benignitas augescit, et sibi nos magis obnoxios reddit, quoties in nobis scientiae et sapientiae dona accrescit. Haec itaque et quaelibet ejusmodi in augmentum sunt debiti potius quam meriti. Sed quidquid merita retributionum accumulat. Quidquid vero intimae suavitatis, quidquid divinae dulcedinis mentibus nostris divinitus infunditur, ad praemii i
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ animoꝵ ꝯsona cõcordia cõ¬
corsq ꝯsonantia intanta multitu¬
gͦ qͥnq huiꝰ ꝯtẽplationis gͣdibꝰ exer¬
citatos sensus habemꝰ: si ad eiꝰ modi
specłationes. ꝓmpti ⁊ ꝓni sumus
ꝓfecto ꝓpiciatoriũ nr̃m iuxta ꝓpo¬
sitũ diuini docum̃ti modũ exple

Expanded text:
coelestium animorum consona concordia, concoelestium animorum consona concordia, concorsque consonantia in tanta multituergo quinque hujus contemplationis gradibus exercitatos sensus habemus, si ad ejusmodi speculationes prompti et proni sumus, profecto propitiatorium nostrum juxta propositum divini d
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ earũ ꝯtẽplatione animũ suũ ad
humilitatẽ & caritat᷑̾e roborare. Qul¬
tũ enĩ ꝑomñe mođu animꝰ tã ad di¬
lectionẽ dĩ. qͣm ad despectũ sui ꝓficit.
cũ sepe attendit. cũ plene agnoscit
qͣm ꝑse nicħ possit. Quã admirãda
quã amplectaenda illiꝰ gr̃a. ꝑ qͣm ita
oꝑat᷑ in nob̾ oĩa oꝑa nra ut sint tam
sua quã nr̃a: dona sua et merita nr̃a.
Suꝑiꝰ ĩa assignauimꝰ quã sint multipli¬
ces uł multiformes humani cordis
affectꝰ. Nos utiq ille dñi sp̃c cotidie
ĩ electis suis paulati cõtemꝑat. et ĩ
unã armoniã conformat. & gr̃e suȩ
plectro qͣsi cythareda doctissimꝰ hos
extendendo. illos relaxando ad ꝯcor¬
dem qͣndã ꝯsonantiã coaꝑtat. doneo
reboet ex his ĩ auribꝰ dñ sabaoth me¬
lodia queda melliflua & supͦ modũ
dulcis tãqͣm cytharedoꝵ multoꝵ cy¬
tharizantiũ incytharis suis. Sed si.x
ta mira armonia et tam multiplex
cõsonatia surgit de corde uno ĩtãta

Expanded text:
uum ad humilitatem et charitatem roborare. Multum enim per omnem modum animus tam ad dilectionem Dei, quam ad despectum sui proficit, cum saepe attendit, cum plene agnoscit, quam per se nihil possit. Quam admiranda, quam amplectenda illius gratia per quam ita operatur in nobis omnia opera nostra, ut sint tam sua quam nostra, dona sua et merita nostra. Superius jam assignavimus quam sint multiplices, vel multiformes, humani cordis affectus. Hos utique ille Domini Spiritus quotidie in electis suis paulatim contemperat, et in unam harmoniam conformat, et gratiae suae plectro quasi citharoedo doctissimus hos extendendo, illos relaxando ad concordem quamdam consonantiam coaptat, donec reboet ex his in auribus Domini Sabaoth melodia quaedam melliflua et supra modum dulcis, tanquam citharoedorum multorum citharizantium in citharis suis. Sed si tam mira harmonia et tam multiplex consonantia surgit de corde uno in tanta