comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pumerꝰ abeo quod ẽ .F. uincit᷑ etdẽ enumen Sugit᷑ .a. nu¬
mero eundẽ .e. apponamꝰ fi& .d siuero B. numero eundem ẽ
aꝓponamꝰ fi& ł: sed .d. numerꝰ septu agies quinquies auctꝰ ẽ
ꝑ.c. scilic& multiplicatum: Faut septuagies quat̃ multiplicato
C. ereuit: Obtinent igit᷑ int̃sȩꝓportionem .d. atq f. qua habent¬
lxx i. ad xxiiii: Sedd atq F sunt a. atq.s. uno eis addito
E: maiorẽ igit᷑ nec esse ẽ proportionẽ contineri. int̃ .a. atq B.
quamint̃ .d̾. atq: ł: namq a. atq .b. numeris uno .e. addito
esfectis datq ł: minorigit᷑ ꝓportio ẽ int̃ .d. atq ł. quã int̃ .a.
atq B: Sed int̃ di atq ł. eadem proportio ẽ quae inter¬

Expanded text:
autem numerus ab eo qui est F vincitur eodem E numero. Si igitur A numero eumdem E apponamus, fiet D. Si vero B numero eumdem E apponamus, fiet F. Sed D numerus septuagies quinquies auctus est, per C scilicet multiplicatum. F autem septuagies quater multiplicato C crevit; obtinent igitur inter se proportionem D atque F quam habent 75 ad 74. Sed D atque F sunt A atque B uno eis addito E, majorem igitur necessarie est proportionem contineri inter A atque B quam inter D atque F. Namque A atque B numerus, uno E addito, effecti sunt D atque F. Minor igitur proportio est inter D atque F quam inter A atque B. Sed inter D atq
Abbreviated transcription (Latin):
uoni amigit᷑ ostendimꝰ cõmatis ꝓportionem maiorẽ. eẽ quã eam
quam lxxv. continent ad lxxiiii. cõparati nunc ostendendũ ẽ
quẽ adinodũ minorẽ int̃se ꝓportionẽ contineant numeris pacium
hoc modo : Reminiscendum prius ẽ quid secundo uolumine dixerim
cũ dem̃sura differentiae loquebam᷑ : sienĩ ex qualib& ꝓportione
differentiam eorũ numerorũ qui eam c̃tinent auferamꝰ. hiquire lĩ¬
quuntur maiorẽ obtinebt̃ ꝓ portionẽ his numeris quierant antedif¬
serentiae dĩminutionem : Sintenĩ viii. et ui. abhis ꝓpriam
aufero differentiã id .ẽ .ii. fiunt .vi. & .iiii : sed in superiorib: sesqui¬
t̃cia in hac sesqualtera ꝓportio c̃tin&t : Maior uero ẽ ses qualtera
ꝓportio ses qui tercia proportione: Sint igit᷑ idem . a atqb.
quis superius descripti quorũq: differentia c̃: Multiplico difre¬
rentiã c̃. numeri septuagies quatter. sit mihinumer. Escilic&¬
docde uiui cccxxii Qui .ã. numero comparatꝰ uincit᷑ numero.

Expanded text:
oniam igitur ostendimus commatis proportionem majorem esse quam eam quam 75 continent ad 74 comparati; nunc ostendendum est quemadmodum minorem inter se proportionem contineant numeri spatium hoc modo: reminiscendum prius est quod secundo volumine dixerimus, cum de mensura differentiae loquebamur. Si enim ex qualibet proportione differentiam eorum numerorum, qui eam continent, auferamus, hi qui relinquuntur majorem obtinebunt proportionem his numeris qui erant ante differentiae diminutionem. Sint enim 8 et 6. Ab his propriam aufero differentiam, id est 2, fiunt 6 et 4. Sed in superioribus sesquitertia, in hac sesquialtera proportio continetur. Major vero est sesquialtera proportio sesquitertia proportione. Sint igitur iidem A atque B. Qui sunt superius descripti, quorum est differentia C. Multiplico differentiam C numeri septuagies quater, sit mihi numerus F, scilicet 529322. Qui A numero comparatus vincitur numero
Abbreviated transcription (Latin):
quantitate. crescensinin finita ꝓgredit᷑ ut nullus crescendifirus occurrat:
estq ad minimũ t̃minata int̃minabilis ad maiuis: Euisq principiũ
unitas ẽ quaminus nihil ẽ : Cres cit uero ꝑnumeros atq ad infinita
ꝓtendit᷑: necullus numerus quominus crescat t̃minũ facit: sed mag

Expanded text:
quantitate, crescens in infinita progreditur, ut nullus crescendi finis occurrat. quantitate, crescens in infinita progreditur, ut nullus crescendi finis occurrat. Estque ad minimum terminata, interminabilis ad majus, ejusque principium unitas est, qua minus nihil est. Crescit vero per numeros atque in infinita protenditur, nec ullus numerus, quo minus crescat, terminum facit. Sed mag
Abbreviated transcription (Latin):
brat ior animꝰ auditoris ad ea quedicendas accipienda ꝑueniat 
.II. QUIOPITA GORAS EE. PHU LOSOPIÃ CONSTITUERIT.
rimus omniũ phrta goras sapientiae studiũ phylosophã
nuncupauit. quãscilic& eĩ rei notitĩã acdisciplinã ponebat.
quaȩ ꝓpriȩ uereq: eẽ. dicer&t᷑: eẽ. aut̃ illa putabat quȩ nec
intentione crescerent. nec dĩminuti one decrescerent. nec ullis
accidentib mutarent᷑. Haecaut̃ eẽ . formas magnitudines
qualitates habitudines c&eraq quȩ ꝑse speculata in muta¬
bilias. Iuncta uero corporib ꝑmutantur. & multimodis
uariationib. mutabilis rei cognatione uertuntur:
.III. DedifteRentiis Quantitat iSEt ouafciidiscis line Sit oe
m̃s uero quantitas scđm phytagorã. uel ẽtinua uel discreta ẽ. : Eutata :¬
Sedquȩ c̃tinua ẽ magnitudo appellatur quȩ discreta .ẽ. multitudo:
Quorũ hec ẽ diuersa & c̃traria penȩ ꝓpri&as multitudo enĩ afinita inchoans

Expanded text:
dicenda sunt accipienda perveniat. CAPUT II. Quid Pythagoras esse philosophiam constituerit. Primus omnium Pythagoras sapientiae studium philosophiam nuncupavit, quam scilicet ejus rei notitiam ac disciplinam ponebat, quae proprie vereque esse diceretur. Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habitudines, caeteraque quae per se speculata immutabilia sunt, juncta vero corporibus permutantur, et multimodis variationibus mutabilis rei cognatione vertuntur. CAPUT III. De differentiis quantitatis, et quae cui disciplinae sit des vero quantitas secundum Pythagoram vel continua, vel discreta est. Sed quae continua est magnitudo appellatur, quae discreta est multitudo. Quorum haec est diversa et contraria pene proprietas. Multitudo enim a finita inchoans
Abbreviated transcription (Latin):
nes ses qualtera scilic& & ses quit̾cia : Sesqualtera maior ẽ¬
& sesquit ciaminor: Qm̃quȩ in c̃sonantus di apente maior.
consonantiae aptandã: Erit igit᷑ diapente quidẽ in sesqualtera
Diadtssaron uero in ꝓportione sesquit̃ cua collocanda: Qđ sidiates

Expanded text:
sesquialteram scilicet et sesquitertiam, sesquialtera est major et sesquitertia minor, quoniamque in consonantiis diapente major,  et minorem minori esse consonantiae aptandum. Erit igitur diapente quidem in sesquialtera, diatessaron vero in proportione sesquitertia collocanda. Quod si diates
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ enĩ ñpot ȩr̃ dia pasori iuncte ꝑficere quȩ consonantia indu¬
plici ꝓportione consistit : nisiin his duab ꝓportionib steterint.
ses qualtera scilic& acses quitercia : Aliȩ enĩ proportiones suꝑ¬
particulares duplicem nullaratione c̃iungent : .XXV

Expanded text:
Aliter enim non poterunt diapason junctae perficere, quae consonantia in duAliter enim non poterunt diapason junctae perficere, quae consonantia in duplici proportione consistit, nisi in his duabus proportionibus steterint sesquialtera scilicet ac sesquitertia. Aliae enim proportiones superparticu
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq: addendũ nec essario ẽ. qm̃ sidi apente acdiatessaron suꝑ¬
particulares ꝓportiones tenent . inmaximis suꝑ particularib:
ꝓportionib collocant᷑. Sunt aut̃ maximȩ sesqualtera &ses quit̃ cia:
hoc uero apꝓbat᷑ hoc modo. Nãsi inminorib: ꝓportionib quã ses¬
qualtera ł ses quit̃ cia dia pente adiatessaron c̃sonantiae collocent᷑.
Non .ẽ. dubium quinsicut alioe quae lib& ꝓportiones suꝑparti¬
culares prȩt̃sesqual teram acses quit̃ ciã iunctȩ ñ efficiunt unũ
duplũ : It adiapente acdiates saron unũ diapa sonnulla ratione
c̃cludent: Qm̃ enĩ diapason indupliciꝓportione. ẽẽ monstra¬
tũ ẽ : Duplex uero ꝓportio ex sesqualtero ses quit̃ tio que cõponit᷑
Dia pasonuero exdiates saron ac diapente copulat᷑ : N .ẽ dubiũ
quinsi totũ diapa son induplicis statuamꝰ. Diapente &dia¬
tessaron in sesqualtera sesquit̃cia que ꝓportione sint locandȩ :

Expanded text:
llud quoque addendum necessario est, quoniam si diapente ac diatessaron superparticulares proportiones tenent, in maximis superparticularibus proportionibus collocantur. Sunt autem maxime sesquialtera et sesquitertia. Hoc vero approbabitur hoc modo. Nam si in minoribus proportionibus quam sesquialtera vel sesquitertia diapente ac diatessaron consonantiae collocentur, non est dubium quin sicut aliae quaelibet proportiones superparticulares praeter sesquialteram et sesquitertiam junctae non efficiunt unum duplum, ita diapente ac diatessaron unum diapason nulla ratione concludunt. Quoniam enim diapason in duplici proportione esse monstratum est, duplex vero proportio ex sesquialtero sesquitertioque componitur; diapason vero ex diatessaron ac diapente copulatur, non est dubium quin, si totum diapason in duplici statuatur, diapente et diatessaron in sesquialtera sesquitertiaque proportione sint locandae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut lincunihil ẽ faclius quamẽi duplũ oculo ł animo c̃tueri: Itẽ post
dupli iudiciũ sequit᷑ dimidii: post dimidium tripli postripli parts
terua : Quae ideo qm̃ facilior ẽ duplidescriptio: optimã nichoma¬
cus putat dia passon csonantiam: sosthanc: diapente quȩ t̃ediũ
ten & hin cdia pente acdia pason quae triplum. E&eraq scđm eundẽ

Expanded text:
 linea, nihil est facilius quam eius duplum oculo vel animo contueri. Item post dupli iudicium sequitur dimidii, post dimidium tripli, post triplum partis tertie. Ideoque quoniam facilior est dupli descriptio, optimam Nicomachus putat diapason consonantiam, post hanc diapente, que mediam tenet; hinc diapente et diapason, que triplum: ceterasque secundum eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
Dapente in multipliciminimo. Idẽ induplici scilic& ut sitlocus quod
dae sfaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron c̃sonantia
multiolicis generis ñ ẽ : Quocirca necdiapente in maiore habitudnȩ
multiplicis. quã ẽ dupla quȩ minima .ẽ. aptari potest Sugt̃dia¬
penrte uminima scilic& dupla. Diates saronuero quȩ minor ẽ in
nabuiplci quidẽ aptariñ potest: Non ẽ eniquuic quã minꝰ aduplici

Expanded text:
apente in minimo multiplici, id est duplici, scilicet ut sit locus quo diatessaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca nec diapente, in majore habitudine multiplicis quam est dupla quae minima est, aptari potest. Si igitur diapente in minima, scilicet dupla, diatessaron vero, quae minor est, in multiplici quidem aptari non potest. Non est enim quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
Vt prinus triplex unum sesquiterciũ atecrdat setunđ duo trestertius: sẽ ꝑ¬
quȩ parstercia inultimonumero naturali quodam fineclauditur: Qđ si
quad ruplumstatueris. eodẽ modo ses qui quartos inuenies. Si quinquupli ̃
sesqui quintos : Acdeinceps singuli denominatione multiplices. tot suꝑ¬
particulares p̃cedunt : quoto loco ipsi ab unitate decesserint: Vnã uero
tantũ qua druplidis positionem ponemꝰi . ut in ea sicut inc&eris lector diligens
icum̃ mentis exerceati:
Naoigit᷑ speculatio adhancutilitatẽ uidetir inuenta. ut quoti¬
quit̃cos ł ses quio etã uof uel quot lib& alias ꝓportiones. quis inuesti¬
gare uoluerit : nullo errore labatur: ut que none inumero primotales
ꝓportiones quaerat aptare : qiii quantis propositi tot prȩcȩdere & posiseha

Expanded text:
t primus triplex unum sesquitertium antecedat, secundus duos, tertius tres, semperque pars tertia in ultimo numero naturali quodam fine claudatur. Quod si quadruplum statueris eodem modo, sesquiquartos invenies, si quincuplum sesquiquintos. Ac deinceps singuli denominationis multiplicis tot superparticulares praecedunt, quote loco ipsi a se unitate discesserint. Unam vero tantum quadrupli dispositionem ponemus, ut in ea sicut in caeteris lector diligens acumen mentis exerceat. igitur speculatio ad hanc utilitatem videtur inventa, ut quotiquitertios, vel sesquioctavos, vel quotlibet alias proportiones quis investigare voluerit, nullo errore labatur, utque non ei numero primo tales proportiones quaerat aptare, qui quanti sint propositi, tot praecedere, et post se ha
Abbreviated transcription (Latin):
quitipossit eẽ. sesqualt̃. qm̃ medi & ate deficit: Pursus quater narius setanđ
ẽ duplex: Hic duos ses qualteros antecedit senarium & nouenarium:
quimedi & atecar&: Atq id cir conullusei in habitudine sesqualtera
ompaiatur : & inc&erisidem ẽ: Tripliuero eodẽmodo ses quitertioscre¬
ant. Sit enĩ similis intriplo descriptio¬

Expanded text:
us possit esse sesquialter, quoniam medietate deficit. Rursus quaternarius secundus est duplex, hic duos sesquialteros antecedit senarium et novenarium, qui medietate caret. Atque idcirco nullus ei habitudine sesquialtera comparatur, et in caeteris idem est. Tripli vero eodem modo sesquitertios creant; sit enim similis in triplo descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
modisfertur cunctas abstersisse molestias. Sedem pedodescũ eius
hospitem quidam gladio furibundus inuader&. quod eius ille patrẽ
accusationedam nass& Inflexissemodum dicitur canendi. itaq
adulescentis iracundi am temperasse. In tantũ uero priscae philoso¬
phiȩ studiis uis musicȩ artis in notuit. ut prthagorici cum diurnas
in somnore soluerent curas. quibdã cantilenis ut erentur. ut eis lenis
& qui&us sopor irreperd&e. Itaq: ex ꝑrecti aliis quib dãmodis stuporẽ
somni confusionẽq purgabant. Idnimirũ scientes quod tota nr̃ae
animae corporisq: conpago. musica co aptatione coniunctasit:
Naniut sese corporis affectus hab&. Ita &iã pulsus cordis motib
incitantur. Quod scilic& democritus hr̃ppocrati medico tradi¬
dissefertur. cum eũ quasi ut in sanũ cunctis democriti ciuib⁊ id
opinantib: incustodia medencausa uiser&. Sed quorsũ ista hec.

Expanded text:
modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles cum ejus hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, inflexisse dicitur modum canendi, itaque adolescentis iracundiam temperasse. In tantum vero priscae philosophiae studiis vis musicae artis innotuit, ut Pythagorici, cum diurnas in somno resolverent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet. Itaque experrecti, aliis quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabant. Id nimirum scientes, quod tota nostrae animae corporisque compago musica coaptatione conjuncta sit. Nam ut sese corporis habet affectus, ita etiam pulsus cordis motibus incitantur. Quod scilicet Democritus Hdisse fertur, cum eum quasi insanum, cunctis Democriti ciuibus id opinantibus, in custodia medendi causa uiseret. Sed quorsum isthaec
Abbreviated transcription (Latin):
Sedncomachus nor eandem. eẽ . eis arbitrat᷑ contrariã positionem :
sed pot.s cunitas in ari l m&icis crem̃tierat dĩminutionis que principiũ.
ita &iã dia pason symphoniã reliquarũ eẽ. principium: illa suero sibi in

Expanded text:
Sed Nicomachus non eamdem esse eis arbitratur contrariam positionem. Sed potius ut unitas in arithmeticis crementi erat diminutionisque principium, ita etiam diapason symphoniam reliquarum esse principium, illas vero sibi
Abbreviated transcription (Latin):
propri&as. Non in hominũ lacertis haerebat. sed mutatos
malleos comitabator : ubiidigitur anim aduertit. malleorũ
pondus examiinat. & cum quinq eeñt forte mallei dupli
reꝑti sunt pondere. qui sibi secundum diapason consonantiã
rispondeant. eundem &iam quiduplus e& alio ses quiterciũ
alterius comprebendit. Ad quemscilic& diatessaron sonabat:
ad alium uero quendam qui eidem diapente consonantia iun

Expanded text:
proprietas non in hominum lacertis haerebat, sed mutatos malleos comitabatur. Ubi igitur id animadvertit, malleorum pondus examinat. Et cum quinque essent forte mallei, dupli reperti sunt pondere qui sibi secundum diapason consonantiam respondebant. Eumdem etiam qui duplus esset alio, sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatessaAd alium vero quendam, qui eidem diapente consonantia iun
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ .s.B. continent tonũ : Rursus ab  udem os laba¬
nomenos ad cẽ. licha non hr paton diaton hab& consonantiã diatessa¬
ron: ab. aut̃ pros lãba nomenos ad ꝗs. hypaten me son hab& con¬
sonantiã diapente : Ite .co. ad dẽ. Id est lichanos in patondiatonos
ad mesen. hab &csonantiam diapente : Gb. autem ad ds̃. idest
hir. patemeson ad mesen hab& consonantiam diatessaron: Irchanos
aut̃ hrpatonidẽ .c.b̃. ad hypaten meson cõparata. id est. QB̃.¬
distabittono: Si aut̃ eius. quȩ ẽ .cb. quartam partẽ sũpsero erit.
ck: Igit̾ c.b̃. ad Rb̃. obtinebit sesquit̾ ciam ꝓportionẽ: KB. aut̃
ab eaquae ẽ õB. sesquioctaua proportione distabit: Eririgit᷑

Expanded text:
id est G B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomenos ad C B lychanon hypaton diatonos consonantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson habet consonantiam diapente. Item C B ad D B, id est lychanos hypaton diatonos ad mesen habet consonantiam diapente, G B autem ad D B, id est hypate meson ad mesen, habet consonantiam diatessaron. Lychanos autem hypaton, id est C B, ad distabit tono. Si autem ejus quae est C B quartam partem sumpsero, erit C K. Igitur C B ad K B obtinet sesquitertiam proportionem, K B autem ab ea quae est D B sesquioctava proportione distabit. Erit igitu
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ aliud t&ra chordum ad mesen uingere . ut fiat synẽ me ñ
qđ .ẽ c̃iunctum hoc modo: Qm̃ paranetes die zeugmeñ dia¬
toni quȩ ẽ. cc̃ numerꝰ ẽ iũ .cccc. lui. horum t̃cia eisdem addita
facient mesen: Hic ergo numerꝰ indie zeugmeñ tetrachordo .cc.
litteris ad notatus. toro distabat anete die zeugmeñ ingenere
diatonico & paranetedie ⁊ eug meñ diatonos uocabat᷑. Insynẽ¬
meñ aut̃ tetrachordo . id .ẽ. c̃iunctarum. sit nete synẽ menĩ

Expanded text:
rimus aliud tetrachordum ad mesen jungere, ut fiat synemmenon, rimus aliud tetrachordum ad mesen jungere, ut fiat synemmenon, quod est conjunctum hoc modo. Nam quoniam paranetes diezeugmenon diatoni, quae est CC, numerus est 3456, horum tertia eisdem afacient mesen. Hic ergo numerus in diezeugmenon tetrachordo CC. litteris adnotatus tono distabat a nete, diezeugmenon in genere diatonico, et paranete diezeugmenon diatonos vocabatur. In synemmenon autem tetrachordo, id est conjunctarum, s
Abbreviated transcription (Latin):
MONOCHOR DINETA RŨ SYNẼ MENON PERTRIAGESEBA PAREITIO¬
uo quidem tetrachorda quae sibim & quidem coniuncte sunt¬
a meseuero disiunctatrium generũ superior descripiio quẽ ad¬
modũlocarent᷑ ostendit : nunc ad illud tetrachordum ueniendũ ÷
die zeugnieñ & mesendiapente c̃sonantiãesse prediximas:
est aut̃ diapente consonantia truĩ tonorũ ac semitonii: Tres ueroto¬
nis in hocpenta chordo. quorũ unꝰ quidem neces die zeugmeñ ad pa¬
ranetendie ⁊eugme ñ diatonon: Alter uero para netes die zeugmeñ
diatoni ad tritendie zeugmeñ diatonon: Tercius aut̃ parame¬
ses ad mesen reliquũq: semitoniũ tritesdie zeugmeñ diatoni ad pa¬
samesen: qm̃q netes die zeugmeñ & para meses tetra chordum ab
eaquae .ẽ. mese . eotono disiunctum . ẽ. quod .ẽ. int̃ para meseni
ac mesen. Si ex eopentachordo quod .ẽ. anetedie zeugmeñ ad
unũ abstulerimꝰ tonũ. eũ scilic& qui c̃tin&᷑ int̃
netendiẽ zeugmeñ & paranetendie zeugmeñ diato non pote¬

Expanded text:
Monochordi netarum per tria genera partitioDuo quidem tetrachorda, quae sibimet conjuncta sunt vero disjuncta, trium generum superior descriptio quemadmodum locarentur ostendit: nunc ad illud tetrachordum veniendum, diezeugmenon et mesen, diapente consonantiam esse praediximus est autem diapente consonantia trium tonorum ac semitonii, tres vero toni sunt in hoc pentachordo, quorum unus quidem netes diezeugmenon ad paraneten diezeugmenon diatonon, alter vero parenetes diezeugmenon diatoni ad triten diezeugmenon diatonon, tertius autem parameses ad mesen, reliquumque semitonium trites diezeugmenon diatoni ad paramesen; quoniamque netes diezeugmenon et parameses tetrachordum ab ea quae est mese, eo tono disjunctum est, qui est inter paramesen ac mesen, si ex eo pentachordo quod est a nete diezeugmenon ad unum abstulerimus tonum, eum scilicet qui continetur inter neten diezeugmenon et paraneten diezeugmenon diatonon, pote
Abbreviated transcription (Latin):
& me sen id .ẽ. int̃ .iiiĩ ccc lxx iiii. & ini . de uiii. diuisum
ꝑtritensy nẽ meñ enarmonion. eamscilic& quae . ẽ iiũ.
cecexci: Quocircahuĩ quoq tetra chordi ex pedita ratio:
sitionis rata pro gressio:¬

Expanded text:
et mesen, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. divisum et mesen, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. divisum per triten synemmenon enarmonion, eam scilicet, quae est III. CCCCXCI. Quocirca hujus quoque tetrachordi expedita ratio. sitionis rata progressio
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ apposita .ẽ.: ab hacigit᷑ id .ẽ. paranete sy nẽ meñ chroma¬
tica ad tritensy nẽmenon: Prius quidem diatonicã nunc ue¬
rochromaticã Semitoniũ. ẽ: aqua synẽ meñ chromaticausq
ad mesen aliud semitoniũ repperit᷑ : Sed qm̃ anece synẽ me non¬
tonos uel chromatica. eadem ingenere enar monio paranetes
sẏnẽ meñ enar monios ẽ: habens sũmã iiũ .ccclxxiiii. & sit .R
a quausq ad mesen semitoniũ . ẽ. hoc partior induas diesis
hocmodo. Sumo differentiãm paranete synẽ meñ en armonii
& meses id.ẽ.iiii. ccclxx .iiii. & uũ .dcuiii. ea ẽ.ccxxx iiii
Hanc diuido. fient cxuu: hanc aducio paranete synẽ meNi
enarmonio id ẽ .iiiĩ .ccclxx. iiiii. fient iiiĩ cccxci. quȩ .P.
littera ꝑ notet᷑. & sit ea tritesynẽ menon enarmonios: eritq
semitonium qđ c̃tin&t᷑ int̃paraneten synẽ meñ enarmonion

Expanded text:
superapposita est. Ab hac igitur, id est, paranete synemmenon chromasuperapposita est. Ab hac igitur, id est, paranete synemmenon chromatica ad triten synemmenon prius quidem diatonicam nunc vero chromaticam semitonium est: a qua trite synemmenon chromatica usque ad mesen tonos vel chromatica, eadem in genere enarmonio paranete synemmenon enarmonios est, habens summam. IIII. CCC. LXX. IIII. et sit R. a qua usque ad mesen semitonium. Hoc partior in duas dieses hoc modo: sumo differentiam paranete synemmenon enarmonii et meses, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. ea est CC. XXX. IIII. hanc divido, fient C. XVII. hanc adjicio paranete synemmenon enarmonio, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. fient IIII. CCCC. XC. I. quae P. littera pernotetur: et sit ea trite synemmenon enarmonios, eritque semitonium, quod continetur inter paraneten synemmenon enarmonios
Abbreviated transcription (Latin):
quae ẽ tritesinẽ me non diatonos id .ẽ. q̃: Sed qm̃ nete synẽ meñ
ad mesen id .ẽ. iũ .cccclui. ad .iiii. dcviii. Sesquit̃ ciã obtin&
ꝓportionẽ quȩ ẽ diatessaron: Trite aut̃ synẽ meñ ad neten
si nẽ meñ id ẽ .iiii .ccclaxx .iiii. ad .iiicccclui. Duorũ tonorũ
obtin& ꝓportionẽ : relinquit᷑ trites synẽ meñ diatoni ad mesen
ꝓportio semitonii : & c̃iunctũ .ẽ. hoctetra chordum cũ mese :
Atq ideo synẽ meñ quasi c̃tinuũ & c̃iunctum uocat᷑. & diatonies
quidẽ generis hoc modo ẽ. facta proportio : Chromatici
uero talis diuisio .ẽ sumonete sr nẽ meñ & para nete synẽ menon
diatoni id ẽ .iũ .ccclvi. & ĩ̃. decc lxoex uiii. Differentiã ea est.
ccc XXXIi. Hanc sidiuido ut semitoniũ fiat. fiunt. ce xvi: hanc
adiicio adĩ dccc lxxxxuiii. ut tria semitonia fiant : er̃ .uiĩ.
ciii. quae .ẽ. paranete synẽ menon chromatica. cuilittera .S.

Expanded text:
quae est trite synemmenon diatonos, id est, Q. Sed quoniam nete synemmenon ad mesen, id est, III. CCCC. L. VI. ad IIII. DC. VIII. sesquitertiam obtinet proportionem, quae est diatessaron; trite autem synemmenon ad neten synemmenon. IIII. CC. LXX. IIII. ad III. CCCCC. L. VI. duorum tonorum obtinet proportionem: relinquitur trites synemmenon diatoni ad mesen proportio semitonii, et conjunctum est hoc tetrachordum cum mese: atque ideo synemmenon quasi continuum et conjunctum vocatur. Et diatonici quidem generis hoc modo facta est proportio; chromatici vero talis est divisio. Nete sumo synemmenon, et paranete synemmenon diatoni, id est, III. CCC. L. VI. et III. DCCC. LXXX. VIII. differentiam, ea est, CCCC, XXXII. hanc divido, ut semitonium fiat, fiunt CC. XVI. hanc adjicio ad III. DCCC. LXXX. VIII. ut tria semitonia fiant, erunt IIII. C. IIII. quae est paranete synemmenon chromatica, cui littera S.
Abbreviated transcription (Latin):
Inhis aut̃ cõparationib grauitatis atq acuminis has c̃sonantias necesse . ẽ. inue¬
niri. Quae sibi cõm̃surates id ẽ quȩ notã poss cõmunẽ haberemen suram:
Vt in multiplicib: duplũ qđ ẽ illa parsment᷑ quȩ int̃duos. ẽ. t̃minos disferentia
Rursus in suꝑ particularib sises qualtera sit proportio ut quattuor ad sex ẽ
binarius .u. quiutrosq m&iat᷑ quiscilic& utrorũq ẽ differentia: Qđ sises¬
quit̃ ciasit ꝓ portio ut siocto senario cõparent᷑ : id ẽ. binarius utrosq m&it᷑:¬

Expanded text:
In his autem comparationibus gravitatis atque acuminis has consonantias necesse est inveniri, quae sibi commensuratae sint, id est quae notam possunt communem habere mensuram, ut in multiplicibus duplum, quod est, illa pars metitur, quae inter duos est terminos differentia, Rursus in superparticularibus si sesquialtera sit proportio, ut quatuor ad sex, binarius est qui utrosque metiatur, qui scilicet utrorumque est differentia. Quod si sesquit
Abbreviated transcription (Latin):
integre diuidereulit : faci& unũ semitoniũ minꝰ. cõmatisq
dimidiũ : Sed unũ semitoniũ minꝰdiuidit᷑ induo dias chismata
dimidiũ uero cõmatis. unũ schisma: Recte igit᷑ dictũ.ẽ.
integre dimidiũ tonũ induodi aschismata. atq unũ schis ma
posse partiri.: Quosit ut integrũ semitoniũ minore semito¬
nio unoschis mate differreuideat᷑. A potome aut̃ aminore
semitonio duob: schismatib: differt. Differt enĩ cõmate
sed duoschismata. unũ ꝑficiunt cõma.
DETONIPARTIB PER CORSONANCIAS SUMEN DIS:
ed dehis quidem hactenꝰ : Nunc uero illud uidet᷑ eẽ dicendum
quẽ ad modũ ꝑ c̃sonantias musicas imperata possumꝰ spati
extendere. nunc uero remittere: Id aut̃ linealit̃ fiat : lineȩq:
quas describimꝰ uocis accipiant᷑ loco: Sed iã seseratio ipsa
demonstr&.: Sit ꝓpositũ tonis patiũ ꝑc̃sonantiã sumere
in acutũ scilic& atq grauem: Sit sonꝰ B. Abhoc intendo aliũ

Expanded text:
elit, faciet unum semitonium minus commatisque dimidium. Sed unum semitonium minus dividitur in duo diaschismata. Dimidium vero commatis unum schisma est. Recte igitur dictum est integre dimidium tonum in duo diaschismata atque unum schisma posse partiri. Quo fit ut integrum semitonium a minore semitonio uno schismate differre videatur, apotome autem a minore semitonio duobus schismatibus differt, differt enim commate; sed duo schismata unum perficiunt comma. CAPUT IX De toni partibus per consonantias sumendis. Sed de his quidem hactenus. Nunc vero illud videtur esse dicendum, quemadmodum per consonantias musicas imperata possimus spatia nunc extendere, nunc vero remittere. Id autem linealiter fiat, lineaeque quas describimus vocis accipiuntur loco. Sed sese jam ratio ipsa demonstret. Sit propositum toni spatium per consonantiam sumere, in acutum scilicet atque gravem. Sit sonus B, ab hoc intendo aliu
Abbreviated transcription (Latin):
includit : Diesis inquit .ẽ. spatium quomaior. ẽ. sesqui¬
Nt̃cia ꝓportio duob. tonis: Cõmauero ẽ spatiũ quomaior ẽ
ses qui octaua ꝓportio duab. diesib: idẽ : duob semitoniis mino¬
rib: Scisma est dimidiũ cõmatis : dia schis mauero dimidiũ
dies eos id ẽ semitorii minoris: Ex quib illud colligitur qmm̃o
& iã induo semitonia & cõma: quo sit ut diudat᷑ in .iiii. dia schis¬
mata & cõma: Integrũ uero dimidiũ toni quod .ẽ. semitonium.
constat ex duob: diaschis matib: quod .ẽ. unũ semitoniũ minꝰ:
& schismate quod .ẽ dimidiũ cõmatis : Qm̃ enĩtotꝰ tosi ex

Expanded text:
initionibus includit: Diesis, inquit, est spatium quo major est sesquitertia proportio duobus tonis. Comma vero est spatium, quo major est sesquioctava proportio duabus diesibus, id est, duobus semitoniis minoribus. Schisma est dimidium commatis, diaschisma vero dimidium dieseos, id est, semitonii minoris. Ex quibus illud colligitur, quanqetiam in duo semitonia et comma: quo fit, ut dividatur in duo diaschismata et comma. Integrum vero dimidium toni, quod est semitonium, constat ex duobus diaschismatibus, quod est unum semitonium minus, et schisma quod est dimidium commati
Abbreviated transcription (Latin):
IIgt expeditis dicendum de generib: melorum: sunta.̃
tria: Diatonon chroma. enarmoniũ: & diatonum.
quidẽ aliquanto durius & naturalius. Chroma uero
iã quasi ab illa naturali intentne discedens & in molluis decidens.
Enarmonium uero . optime atq: apte coniunctum: Cũ sintigit᷑
quinq: t&e rachordahy paton. meson. sinẽ meñdie zeumeñ.
hy ꝑbola eor. In his omnib: scđm diatonũ cantilenae procedit
uox ꝑ semitonium: tonũ & tonũ inunot&erachordo. Rursus

Expanded text:
itur expeditis, dicendum est de generibus melorum. Sunt autem tria diatonum, chroma, enharmonium, et diatonicum quidem, aliquanto durius et naturalius. Chroma vero est jam quasi ab illa naturali intentione descendens, et in mollius decidens. Enharmonium vero optime atque apte conjunctum. Cum sint igitur quinque tetrachorda, hypaton, meson, synemmenon, diezeugmenon, hyperboleon; in his omnibus secundum diatonum cantilenae procedit vox per semitonium, tonum ac tonum, in uno tetrachordo. Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
da quaedicit᷑ pros lãbanomenos. Ab aliquib autẽ prosme¬
lodos dicit᷑ tono integro. Distans abea qua e . ẽ. hy pate hy¬
paton:& ipsa quidem id .ẽ. pros lãba nomenos a meseoctaua ẽ.
Resonans cum eadia pason symphoniã: eademq: ad lichanos
hy paton Resonat di atessaron. ad quartã scilic& : quȩ

Expanded text:
da, quae dicitur proslambanomenos; ab aliquibus autem prosmelodos dicitur, tono integro distans ab ea quae est hypate hypaton. Et ipsa quidem, id est proslambanomenos a mese octava est, resonans cum ea diapason symphoniam, eademque ad lichanon hypaton resonat diatessaron ad quartam, scilicet qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratũ est dentur: De in de si forte ꝓpter
longiorẽ uiã possibilitas adducendi familiae non fu¬
erit. bonũ ex inde restat dño insinu ante consiligũ
ut ꝓpt̃ hoc nec decima remaneat. Nec ullũ in pau¬

Expanded text:
commemoratum est, dentur. Deinde si forte propter commemoratum est, dentur. Deinde si forte propter longiorem viam possibilitas adducendi familiae non fuerit, bonum exinde restat Domino insinuante consilium, ut propter hoc nec decima remaneat, nec ullum in pau
Abbreviated transcription (Latin):
ad cetera Uidetur igitur nobis siom̃is decimã
deom̃ib: & in om̃ib: si constitutũ est datur. ut om¬
nino ad om̃s huius modi necessitates diuitũ uł
pauperũ sufficere debeat. Id est uł dehis quȩ ad
monasteriũ elemosynȩ causa ecclesiis uł fratruinis
indiuersis corporalibus spetiebus uł mobilib reb
sponte condonamur. similit̃ quicquid in diuersis
laborationib: quo lib& modo adqui ritur. uł in
uarus peculiũ gerierib enutrit᷑. uł in ipsis pecu¬
liis. dõdispensantesinehumana ꝓuidentia. sponte
ꝓducit᷑. ut est lac & lana. Similit̾ fenũ uł quȩ in
ar borib gratis nascuntur ut est pastio. uł diuersi
generis fructus. quantũ possibilitas ad mittit da¬
ta fuerint. secđm qua .l. itatẽ uł quantitatem sin¬
gularũ rerũ. uixta qđ tempus ꝑmiserit. sufficere
possint. &ut manifestius qđ dicimus elucescat.
primo denrĩs uillis quae in ambianense atrapat inse
seu beluacense site sunt plenit̾ omĩa sicut supra ̃¬

Expanded text:
ariis. Videtur igitur nobis si omnis decima de omnibus et in omnibus, sicut constitutum est, datur, ut omnino ad omnes hujusmodi necessitates divitum vel pauperum sufficere debeat: id est, vel de his quae ad monasterium eleemosynae causa ecclesiis vel fratribus in diversis corporalibus speciebus vel mobilibus rebus sponte condonamur. Similiter quidquid in diversis laborationibus quolibet modo acquiritur, vel in variis peculum generibus enutritur, vel in ipsis peculiis Deo dispensante sine humana providentia sponte producitur, ut est lac et lana. Similiter fenum, vel quae in arboribus gratis nascuntur, ut est pastio, vel diversi generis fructus, quantum possibilitas admittit, data fuerint, secundum qualitatem vel quantitatem singularum rerum, juxta quod tempus permiserit, sufficere possint. Et ut manifestius quod dicimus elucescat, primo de nostris villis quae in Ambianense, Atrapatinse seu Belvacense sitae sunt, pleniter omnia, sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
inserere uoluimus. quia quȩcũq: ad eam uł ministras
eius ꝑtincT̃. dedecimis dño insinuante ꝑse semotini
disponendum iudicauimus Unde primo loco illud
commemerandum est. utide prouendariis qui ibi
seruire bo pdebent certa discretio seruetur.
ut & suffitienter slnt. & ultra quam necesse est nul¬
lomodo sint. quia ipsi de eadem decima & pascendi
& uestiendisunt. eamerisura quȩ eis comp&it. Ita ut
nec penuriam patiantur. necaliqua suꝑ fluitate
distentdantur. Uisum est igitur nobis indecim
puendarus. ad eos qui hospites sus cipere &eis serui¬
redebent sufficere posse. Similiter ut ipsi prouen¬
daru eadem qualitate & quantiotate cibi & potus
sicut ceteri ꝓuendarii nr̃i sustentur. Id est ut pensã¬
quidem secundũ ceterorũ consuetudinem ꝑmen¬
sem. Similiter panem & potũ secundũ eorũ dem
consuetudinem accipiant: Uestimenta aut̃ &
caltiamenta sicut supradictũ est mensurate accipi¬
ant. Ita ut nec nuditate nec aliqua tupitudine

Expanded text:
cunque ad eam vel ministros ejus pertinent de decimis, Domino insinuante per se semotim disponendum judicavimus. Unde primo loco illud commemorandum est, ut de provendariis qui ibi servire debent certa discretio servetur, ut et sufficienter sint, et ultra quam necesse est nullo modo sint, quia ipsi de eadem decima et pascendi et vestiendi sunt ea mensura quae eis competit; ita ut nec penuriam patiantur, nec aliqua superfluitate distendantur. Visum est igitur nobis in decem provendariis ad eos qui hospites suscipere et eis servire debent sufficere posse. Similiter ut ipsi provendarii eadem qualitate et quantitate cibi et potus, sicut caeteri provendarii nostri, sustententur: id est, ut pensam secundum caeterorum consuetudinem per mensem; similiter panem et potum secundum eorumdem consuetudinem accipiant: vestimenta autem et calceamenta, sicut supra dictum est, mensurate accipiant: ita ut nec nuditate, nec aliqua turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
introire ad fratres. nec fratres ab hoc ad eos exire neces¬
sesit Forsitan eni haec alicui tam multipliciter
dicta increscunt. sed nos magis elegimus singula
ꝓut necessaria uidentur singulariter ordinando
dicere quam alicui acsinesciat quid facere de¬
beat occassionem excedendi relinquere: Celle¬
rarius aut haet omia prout ei uacauerit diebus sin¬
gulis neqđ ibi uitium nascatutur ꝓuidere studeat.
quousq dõ actore quic quid ibi rite & honeste
agendum est inconsuetudinem ueriat. utnul¬
lus quam lib& nouitius ꝓpter ignorantiam ex¬
cedat: Idcirco aut̃ haec omĩa ad ꝓuidentiam
cellerarii refectimus quia ei nullum in ipso offi¬
cio uł officina rebellem aut contra dicentem esse
uolumus. aut ꝑmittimus. Sed & si qđ
absit contigerit ut ipse cellerarius senior. auiu¬
nior haec &hissimilia quȩ ad hoc ꝑnent caute
non seruauerit. & scđm regulam ad monitus
non se correxerit. ipse quidem isuad ꝑmanendum.

Expanded text:
introire ad fratres, nec fratres ob hoc ad eos exire necesintroire ad fratres, nec fratres ob hoc ad eos exire necesse sit: forsitan enim nec haec alicui tam multipliciter dicta increscunt, ut si nos magis eligimus singula, prout necessaria videntur, singulariter ordinando dicere, quam alicui, ac si nesciat quid facere debeat, occasionem excedendi relinquere. Cellerarius autem haec omnia prout ei vacaverit diebus singulis, ne quod ibi vitium nascatur providere studeat, quousque Deo auctore, quidquid ibi rite et honeste agendum est, in consuetudinem veniat, ut nullus quamlibet novitius propter ignorantiam excedat. Idcirco autem haec omnia ad providentiam cellerarii flectimus, quia ei nullum in ipso officio vel officina rebellem, aut contradicentem esse volumus, aut permittimus: sed et si, quod absit, contigerit, ut ipse cellerarius senior, aut junior, haec et his similia quae ad hoc pertinent, caute non servaverit, et secundo admonitus non se correxerit, ipse quidem si ad permanendum
Abbreviated transcription (Latin):
posita recipere possint. ut tamen nullam occasi¬
sionem proqua coquinã ingrediantur. habeamꝰ:
Dequib haec interim memoriae occurrunt. ut sup
herbȩ cuius lib&generis undepulmentarium
fieri debeat afferendȩ mundande. ordinandȩ
similiter pisces quaeido opus fuerit. ex interandi.
ex qua mandi. ligumina diuersis generis lauanda uł pre¬
paranda siue cȩtera uł his similia quȩ tamen om̃ia
&tra coquinam in locis sibi deputatis plenissime &
honestissime quetiens nec esse fuerit agere stude¬
ant. & in loco apto ubi afratrib congrue suscipi possint.
studiosissime ponre uł cumponere staderant :
Et tamen ut dictum est. ab ingressu coquinȩ pre¬
dictis temporib funditus abstincant: Ligna quoque simi¬
lter quȩ conportanda. sindenda. uł congruȩ preparan¬
da sunt. ꝑ fenestram ut diximus aut ꝑ oportunum
introitum ita habundanter inmittanter. ut nec illis

Expanded text:
posita recipere possint, ut tamen nullam occaposita recipere possint, ut tamen nullam occasionem, pro qua coquinam ingrediantur, habeant. De quibus haec interim memoriae occurrit, ut sunt herbae cujuslibet generis, unde pulmentarium fieri debeat, afferendae, mundandae, ordinandae. Similiter pisces quando opus fuerit exenterandi, exquamandi; legumina diversi generis lavanda vel praeparanda, sive caetera, vel his similia, quae tamen omnia extra coquinam in locis sibi deputatis plenissime et honestissime quoties necesse fuerit agere studeant, et in loco apto ubi a fratribus congrue suscipi possint, studiosissime ponere vel componere studeant: et tamen, ut dictum est, ab ingressu coquinae praedictis temporibus funditus abstineant. Ligna quoque similiter quae comportanda, scindenda, vel congrue praeparanda sunt, per fenestram, ut diximus, aut per opportunum introitum ita abundanter immittantur, ut nec illis
Abbreviated transcription (Latin):
ei uacat illas adminis trationes manu ꝓpria sin¬
gulis anteponat. nealter ei manius minus ue quã
debeat ꝓpt̃ cuius lib& gratiam dando excedat:
& ipse qui singulorũ infirmitates uł necessitates
scire deb& ꝓut certa &recta necessitas poposcerit¬
cuncta distribuat: Siuero ei nonuacauerit.
tunc ei cui ipse iusserit uicesua hoc fatiat. cauens
sẽꝑ nealiqđ uitiũ ibi oriri incipiat. Haec etiã
dehis. Delaicis aut̃ haec est una &definita sententia.
ut quam diu ibi aut pulmentaria preparantur. aut
preparata ministrantur. siue quando fr̃s prius genẽ¬
raliter. siue quando post modũ ministri refiti¬
untur. nullus ingrediatur: Siuero talia aliqua
aut prius preparanda. aut postmodũ mundanda
uł curanda fuerint. quȩ laicis deputatasint. fenes¬
ta aut lacus. aut̃ hostium extra coquinam talis
constitutus sit. ubi fr̃s uł preparanda suscipiant.
uł mundanda referant. ubi ea illi uł ponere uł

Expanded text:
ei vacat, illas administrationes manu propria sinei vacat, illas administrationes manu propria singulis anteponat; ne alter ei majus minusve quam debeat propter cujuslibet gratiam dando excedat; et ipse quae singulorum infirmitates, vel necessitates, scire debet, prout certa et recta necessitas poposcerit, distribuat. Si vero ei non vacaverit, tunc ille, cui ipse jusserit, vice sua hoc faciat, cavens semper ne aliquod vitium ibi oriri incipiat. CAPUT V. De laicis autem haec est una et definita sententia, ut quandiu ibi aut pulmentaria praeparantur, aut praeparata ministrantur, sive quando fratres prius generaliter, sive quando postmodum reficiuntur, nullus ingrediatur. Si vero talia aliqua, aut prius praeparanda, aut postmodum mundanda vel curanda fuerint, quae laicis deputata sint, fenestra, aut ostium aut locus extra coquinam talis constitutus sit, ubi fratres vel praeparanda suscipiant, vel mundana referant, ubi ea illi vel ponere, vel
Abbreviated transcription (Latin):
duo ita maturis ebdomadis singulis mittantur. ut & in
terius uoluntars dĩ &exterius condigna sempersobri¬
etas custodiatur. adsiquis di ere uoluerit nonita opor¬
tere fieri sed secđm ordinem quo modo ꝑmensas sedent
ita sẽꝑ ordo tenendiis est. nequa quã ille audiendus est. sed
fortt qͣuur alit̾ sentiat. obiurgandus. & sinon ab hac teme¬
ritate qui euerit & patienter oboediens fuerit acrius co¬
herceatus quo usque saniori consio oboediat. haec id¬
circo ꝓpt̃ simpliciores uł qđ mauis est ut itadicam
stultiores sicaꝑte & multiplicit̃ dicimus nequisse
deignorantia excus&. Ut aũt haecita seruari possint
semꝑ. decanus & cellerarius ꝑplures dies antea ꝓui¬
deant quomodo ista dispotitio nullatenus turbetur
domni abbatis aut prepositi quam cũq lussionem:
Hisita ꝓpt̃ ꝑ p&uã custodiam premissis. illud quo¬
que postponendũ nonest. ut cellerarius sc̃ꝑ quando

Expanded text:
duo ita maturi hebdomadis singulis mittantur, ut et induo ita maturi hebdomadis singulis mittantur, ut et interius voluntas Dei, ut filii et exterius condigna semper sobrietas custodiatur. At si quis docere voluerit non ita oportere fieri, sed secundum ordinem quomodo per mensas sedent, ita semper ordo tenendus est, nequaquam ille audiendus est, sed fortiter cur aliter sentiat objurgandus, et si non ab hac temeritate quiescerit, et patienter obediens fuerit, acrius coerceatur, quousque saniori consilio obediat. Haec idcirco propter simpliciores, vel quod majus est ut ita dicam, stultiores, sic aperte et multipliciter dicimus, ne quis se de ignorantia excuset. Ut autem haec ita servari possint, semper decanus et cellerarius per plures dies antea provideant quomodo ista dispositio nullatenus turbetur,domini abbatis aut praepositi quamcunque jussionem. His ita propter perpetuam custodiam praemissis, illud quoque postponendum non est, ut cellerarius semper quando
Abbreviated transcription (Latin):
Sed necui haec propter priorem sermonem amente
ceciderint. Idcircobreuiter repetimus tria esse in
quibus haccom̃ia constrant. Id est ut aut a non¬
necessars tacere. aut necessaria dicere. aut psal¬
mos cantare. Sed & hoc nequaquam quasi propter
seruandum ordinem neglegendũ est. comfortasse
idem ordo lunioris om̃s aut &iam minus sapientes
uł constantes in coquinam mittere poposcerat ut
preter misso eodem loco aliquis iuniorib senior
constans addatur. quise & ceteros gelodĩ ductus cus¬
todire studeat. &trans acto seruitutis sue tẽpr̃ lterũ
ille qui tunc ꝓpter talem rationem transilitus est.
mixtus comseniorib ingrediatur acsic om̃itẽpr̃
omĩ modis obseruetur ut nũ quam tantum modo
siuȩ ꝓpt̃ defessã actatem fatui. si uepropter luuen¬
Tutem manus ꝑfecti illisolum modo mittantur
dequib innullo. eius modi conseruandi iustitiã
fidutia habeatur. Sed semꝑ ut premissum est unus aut

Expanded text:
Sed ne cui nec propter priorem sermonem a mente Sed ne cui nec propter priorem sermonem a mente ceciderint; idcirco breviter repetimus tria esse, in quibus constant, id est, ut aut a necessariis tacere, aut necessaria dicere, aut psalmos cantare. Sed et hoc nequaquam quasi propter servandum ordinem negligendum est, cum fortasse idem ordo juniores omnes, aut etiam minus sapientes, vel constantes, in coquina mittere poposcerit, ut praetermisso eodem loco aliquem junioribus, senior constans addatur, qui et se, et caeteros zelo Dei ductus custodire studeat; et transacto servitutis suae tempore, iterum ille, qui tunc propter talem rationem transitus est, mixtus cum senioribus ingrediatur, ac sic omni tempore omnimodis observetur, ut nunquam tantummodo sive propter defessam aetatem fatui, sive propter juventutem minus perfecti, illi solummodo mittantur, de quibus in nullo ejusmodi conservandi justitiam, fiducia habeatur, sed semper, ut praemissum est, unus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
max ut reuersus fuerit in loco in quo ceteros psallen¬
tes inuenerit ingrediatur. &cumeis quamdiu cum ip¬
sis est cantare stuleat. Similiter quoq sialter ter¬
tius uedis cesserit. reuertens psallentibus secon iungat
Quod si &iam talis euenerit causa sicut non numquam
fieri sol& ut om̃s quidem ita occupentur. ut nullius
memoriam cantando ꝑcurrere liceat. mox cui lib&
uacauerit intermissũ psalmũ in loco quo eum dimise¬
rit repetat. & cȩteri om̃s quibus uacat cum eoparit
in laude dnĩ hora ꝑmoueatÑ. Sed & siita forte euene¬
rit ut nulli occurrat quo loco inicoatum. psalmũ
dimiser̃ ubi uicinius retro cecinisse memoriae oc¬
currit. ibi incipiat. & opus ceptum non neglegant
quo usque consum matis omnib cumque hiqui
& inquib idem studium seruari potuit. & tum̾e..
Asinguli proutratio doc& ad ea quȩ restant.
seruato sẽꝑ quantũ possibile fuerit silentio redeant.

Expanded text:
mox ut reversus fuerit in loco in quo caeteros psallenmox ut reversus fuerit in loco in quo caeteros psallentes invenerit, ingrediatur, et cum eis, quandiu cum ipsis est, cantare studeat. Similiter quoque alter tertius, si inde decesserit, revertens psallentibus se conjungat. Quod si etiam talis evenerit causa, sicut nonnunquam fieri solet, ut omnes quidem ita occupentur, ut nullus memoria cantando percurrere liceat, mox ut quilibet vocaverit intermissum psalmum in loco quo eum dimiserit, repetat, et caeteri omnes quibus vacat cum eo pariter in laude Domini ora permoveant. Sed et si ita forte evenerit, ut nulli occurrat quo loco inchoatum psalmum dimiserit, ubi vicinius retro cecinisse memoria occurrit, ibi incipiat, et opus coeptum non negligant, quousque consummatis omnibus cum quibus et in quibus idem studium servari potuit: et tunc singuli, prout ratio docet, ad ea quae restant, servato semper quantum possibile fuerit silentio, redeant.
Abbreviated transcription (Latin):
inde adea quȩdĩ sunt ꝓuidenda liber remaneat.
haec non ideo dicimus ut eius deuotioni. quando
absque dffendiculo  prefati sollicitudinis. fieri
potest obsistamus sed nedũse in his quȩ ad eum eo¬
tempr̃ non ꝑtinent ac sideuotus in mergit. certã sibi
in positam ꝓuidendi necessitatem post ponere prȩsu¬
mat. Sed necellarius dicat Nescire se dequibus & in
quibus prȩfati coci ad monendi sunt ut agant uł
da sunt. In primis de om̃i re quȩ ad hoc officiũ eo
tempr̃ non prodest. ut silentium teneatur. de indȩ
ut ipiũ silentium cũ fructu alterius mereedis ab om̃ib
illis ibi seruari possit psalmi sine intermisione can¬
tandi sunt. & quam du duo & illis ad sunt Num¬
quãm idem psalmi prȩter mittendi. &cum con¬
tigerit utali exipsis propter quam lib& necessita¬
tem administrandã longius. discesserit. & ob hoc
solus fortas: e inchoatum psalmũ cantare non poterit

Expanded text:
inde ad ea quae Dei sunt providenda liber remaneat. inde ad ea quae Dei sunt providenda liber remaneat. Haec non ideo dicimus, ut ejus devotionis quando absque offendiculo praefatae sollicitudinis fieri potest, obsistamus, sed ne dum se in his quae ad eum tempore non pertinent, ac si devotius immergit, certam sibi impositam providendi necessitatem postponere praesumat. Sed ne cellerarius dicat nescire se de quibus et in quibus praefati coci admonendi sint, ut agant, veda sunt. In primis de omni re, quae ad hoc officium eo tempore non prodest, ut silentium teneatur. Deinde ut ipsum silentium cum fructu alterius mercedis ab omnibus illis ibi servari possit, psalmi sine intermissione cantandi sunt: et quandiu duo ex illis adsunt, nunquam iidem psalmi praetermittendi: et cum contigerit, ut aliqui ex ipsis propter quamlibet necessitatem administrandam longius discesserit, et ob hoc solus fortasse inchoatum psalmum cantare non poterit,