comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego apparebo cum ipso in gła. Quãquam ⁊ si głari oportet.
ores tu quoq in genue. potes secure tantum in dño. O mit
sane coronam. quam tͥ dñs p̃parauit in et̾nũ. Sileo reꝓmis¬
ones quȩ te inposterum manent. quod felix sponsa ad mit¬
euda es reuelata facie speculari głam sponsi tui: quod te ex hi¬
iturꝰ est głosam. ñ habentẽ maculam aut rugam. aut aliquid
uiꝰmodi quod ȩt̾nis excepturus amplexib. ponet leuam sub
apite tuo. ⁊ dexterã illius amplexabit᷑ te. Pretereo locum noĩa¬
um quẽ uirginitatis p̾rogatiua singularem a filiis ⁊ filiab
n regno es ꝓculdubio sortitura.Sileo ⁊ canticum illud nouum
uod uirgo cum uirginib scłari nichilominꝰ dulciq modula¬
nine canitura leteħis in ipso. ⁊ letificabis ciuitatẽ dei. cantanᷤᷤ
cursitans ⁊ sequens agnum quocũꝙ ierit. Illud siquidem nec

Expanded text:
ego apparebo cum ipso in gloria . Quanquam et si gloriari oportet, ego apparebo cum ipso in gloria . Quanquam et si gloriari oportet, potes tu quoque ingenue, potes secure, tantum in Domino. Omitto sane coronam, quam tibi Dominus praeparavit in aeternum. Sileo repromissiones, quae te in posterum manent: quod felix sponsa admittenda es revelata facie speculari gloriam sponsi tui; quod te sibi exhibiturus est gloriosam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi; quod aeternis excepturus amplexibus, ponet laevam sub capite tuo, et dextera illius amplexabitur te. Praetereo locum nominatum, quem virginitatis praerogativa singularem a filiis et filiabus in regno es procul dubio sortitura. Sileo et canticum illud novum, quod virgo cum virginibus singulari nihilominus dulcique modulamine canitura, laetaberis in ipso, et laetificabis civitatem Dei, cantans, et cursitans, et sequens Agnum quocunqne ierit. Illud siquidem nec
Abbreviated transcription (Latin):
de paucis facta es. quam quod orta de magnis. Illud namq
Multomagis quis fortẽ ⁊ nobile: Minime quidem d̾s ẽ accepts
sonaꝵ : nescio tam̃ quo pacto uirtus in nobili plus placet.
le liquet utrum quia nolit. an quia ñ possit habere.L auds
tam denecessitate uirtutẽ: s plus illam quam eligit lib̾tas .
indicit necessitas: Cessent gͦ cȩt̾ȩ quȩ spem ñ habent ꝓrin
fugacium.atq fallacium uili breuiq głola: tu spei quȩ i¬
onfundit innitere. Tu te in quam ei quõd breue hoc ac momĩ¬
meum tͥbulationis tuȩ supra modum in sullime oꝑatur.pon¬
iri głȩ reseruato. Quod si tͥ ex ꝓbrauerint filiȩ belial. illȩ
ue extento collo fractis in cedunt gressib cõpositȩ ⁊ circũor¬
utȩ ut similitudo templi. responde. Regnum meũ ñ ẽ de
cum xp̃o in deo. Cum aut̃ xp̃c apparuerit uita mea: tunc

Expanded text:
quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei Multo magis quis fortem et nobilem? Minime quidem Deus est acceptor personarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An ria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit necessitas. 2. Certent ergo caeterae, quae spem non habent, pro rerum fugacium atque fallacinm vili brevique gloriola: tu speonfundit, innitere. Tu te, inquam, ei quod breve hoc ac momentaneum tribulationis tuae supra modum in sublime operatur, ponderi gloriae reservato. Quod si tibi exprobraverint filiae Belial, illae quae extento collo, fractis incedunt gressibus, compositae et circumornatae ut similitudo templi; responde: Regnum meum non est de est cum Christo in Deo; cum autem Christus apparuerit vita mea, tunc et
Abbreviated transcription (Latin):
eRnardꝰ abbas deolaranalle Sophiȩ uirgini. nirgim¬
tatis seruare titulum: app̾hendere fructum. Fallax gle
⁊ uana est pulcͥtudo. mulier timens dm̃ ipsa laudabitur. sa¬
delector filia głe uirtutis tuȩ qua fallacẽ mundi głam respt
falleris. Nlos feni ẽ: uapor ẽ ad modicum parens. Ipse eius que¬
cumq status. ñne plus iocunditatis quam anxietatis ht̃ : h
uendicas. dum defendis. dum in uides. dũ suspicaris. dum se
anib quȩ non habies. ⁊ nullis ad eptis ac quirendi tepescit m
quȩ requies ingła tua: Si qua tũ ẽ. p̾terit iooinditas u
reditura.⁊ manet anxietas ñ relictura. Cȩterum uideas ean
quam plurimos ñ app̾hendere: contẽpnere ꝑ paucos. Cui
ꝓfecto quia necessitas multoꝵ ẽ uirtus paucoꝵ. Paucoꝵ inqi
paucoꝵ : p̃sertim nobilium. Deniq ñ multos nobiles: s igu¬
biles mundi elegit ds. Pinde benedicta tu in nobilib que
ris. ⁊ sublimius głaris. In signior plans̃ atq illustriore

Expanded text:
ERNARDUS abbas de Clara-Valle, SOPHIAE virgini, virginitatis servare titulum, apprehendere fructum. 1. Fallax gratia, et vana est pulchritudo: mulier timens Deum, ipsa laudabitur . Condelector, filia, gloriae virtutis tuae, qua fallacem mundi gloriam resfalleris. Flos feni est, vapor est ad modicum parens. Ipse ejus qualiscunque status, nonne plus anxietatis, quam jucunditatis habet? Dum vindicas, dum defendis, dum invides, dum suspicaris, dum semper ambis quae non habes, et, nonnullis adeptis, acquirendi non tepescit ardor, quae requies in gloria tua? Si qua tamen est, praeterit jucunditas non reditura, et manet anxietas non relictura. Caeterum videas eam quamplurimos non apprehendere, contemnere perpaucos. Cur hoc? Profecto quia necessitas multorum est, virtus paucorum. Paucorum, inquam, paucorum, praesertim nobilium. Denique non multos nobiles, sed ignobilia mundi elegit Deus . Proinde benedicta tu in nobilibus, qumaris, et sublimius gloriaris; insignior plane atque illustrior,
Abbreviated transcription (Latin):
ius ornatꝰ ñ sic. firmissime tͥ ut dixi manet ꝓpterea tutus: quia
uus. Nullis facile aut cedit inuiriis. aut patet insidiis. Adu̾¬
is huiꝰm nil furis calliditas. nil furentis crudelitas pot̃.
ec a tineis roditur. nec uetustate corrũpitur: nec consumit᷑ usu.
morte uiuit. Nimirũ aiime res est ñ corꝑis.⁊ ob hoc simul cũ
nima decorpore abit: ñ obit cum corꝑe. Porro animȩ ñ ha¬
nt quid faciant. etiam qui corpꝰ occidũnt.

Expanded text:
uus ille ornatus non sic. Firmissime tibi, ut dixi, manet, propterea tutus, quia uus ille ornatus non sic. Firmissime tibi, ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. Nullius facile aut cedit injuriis, aut patet insidiis. Adversus hujusmodi nil furis calliditas, nil furentis crudelitas potest. Nec a tineis roditur, nec vetustate corrumpitur, nec consumitur usu. In morte vivit. Nimirum animae res est, non corporis: et ob hoc simul cum anima de corpore abit, non obit cum corpore. Porro animae non habent quid faciant, etiam qui corpus occidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qt. ponit suꝑcilia. cõponit uultum. ligat oculos. cachinnos cohi¬
et. moderatur linguam. gulam frenat. iram sedat. format
ncessum. Talib decet pudicitiȩ uestem distingui margaritis.
tius modi circundata uarietate uirginitas. cin glȩ m̃ito ñ pre¬
ntur: Angłice: Angls ht̃ uirginitatẽ s non carnem. sane
slicior. quam fortior in hac parte. Optimus ⁊ optabilis ualde
matꝰ iste. qui ⁊ angłis possit eẽ in uidiosus. S ad u̾te ⁊ aliud de
uro. argento. lapidib p̾ciosis. ⁊ om̃i deniꝙ cultu regio ñ tam
natas quam oneratas. Uides longas pꝰ se trahentes fimbrias
sasꝙ: p̾ciosissimas. ⁊ densas pulueris nubes excitantes inaera.
onte moueant hȩc. Illȩ illa uł in morte deponent. te tua scĩtas
relmquet. N sunt sua quȩ portant. Cum interierint ñ sumeg̃¬
h retinebit. eisdem uanis uanas similit̾ alias seducturꝰ. At uͦille

Expanded text:
tit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohitit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohibet, moderatur linguam, gulam frenat, iram sedat, format incessum. Talibus decet pudicitiae vestem distingui margaritis. Istiusmodi circumdata varietate virginitas, cui gloriae merito non praefertur? Angelicae? Angelus habet virginitatem, sed non carnem: sane felicior, quam fortior in hac parte. Optimus et optabilis valde ornatus iste, qui et angelis possit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de auro, argento, lapidibus pretiosis, et omni denique cultu regio non tam ornatas quam oneratas. Vides longas post se trahentes fimbrias, ipsasque pretiosissimas, et densas pulveris nubes excitantes in aera. Non te moveant haec. Illae illa vel in morte deponent: te tua sanctitas non relinquent. Non sunt sua quae portant. Cum interierint, non sume retinebit, eisdem vanis vanas similiter alias seducturus. At vero t
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Et necessaria ẽ peccatori.⁊ iustum niohi lominꝰ decet. Donig
rectos decet laudatio.Serica ⁊ purpura. ⁊ tincturarũ fua
decorem habent s ñ p̃bent. Quicquid tale applices corꝑi.
ponit speciem suam ñ deponit. Secum deniq tollit: cum t¬
litur ipsum. Porro dedor qui cum ueste in dintur. ⁊ cũ uestes
ponitur. uestis ꝓculdubio ẽ ñ uestiti. Tu gͦ nolliemulari inu
studio ⁊ p̾cio dediu̾sis ⁊ uariis specieb eiusquȩ p̾terit figi
mundi. foris sibi confic̾e satagunt. uñ oculis insipientiun
⁊ oꝑib u̾miũ mutuari. Tua tͥ sufficiat. Ille ẽ uetꝰ ꝓpriuis
cuiusq rei decor. quȩ nulla int̾iacente mat̾ia ꝑ se in esbi
O quam detenti rubore genas suffundit uirgineas. ingi¬
niti gẽma pudoris. Quȩ in aures reginarum huic com¬
ꝑabuntur : Nec inferioris in signe decoris: disciplins
p̾fert. O quam compositum reddit omnẽ puellaprꝰ e

Expanded text:
gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique rectos decet laudatio . Serica, et purpura, et tincturarum fucus decorem habent, sed non praebent. Quidquid tale applices corpori, exponit speciem suam, non deponit. Secum denique tollit, cum tollitur ipsum. Porro decor qui cum veste induitur, et cum veste deponitur, vestis procul dubio est, non vestiti. 5. Tu studio et pretio de diversis et variis speciebus ejus quae praeterit figurae mundi, foris sibi conficere satagunt, unde oculis insipientium et operibus vermium mutuari. tua tibi sufficiat. Ille est verus propriusque cujusque rei decor, qui nulla interjacente materia per se inest. O quam decenti rubore genas suffundit virgineas ingeniti gemma pudoris! quae inaures reginarum huic comparabuntur? Nec inferioris insigne decoris disciplina praefert. O quam compositum reddit omnem puellaris co
Abbreviated transcription (Latin):
on. ⁊ ex ulta satis filia iherłm. quia concupiuit rex decorems
sitamen confessionem ⁊ decorem indius. amicta lumine sicut us¬
mento. Nempe confessio & pulchritudo in conspectu eiꝰ. Cuiꝰ
Speciosi forma p̃filiis hominum. Ipsius. in quem desidant a¬
s̃i affectas decorem. Confessioni uingitur decor. iungitur puld¬
do. Habes utrumq Confessionẽ ⁊ detorem incliusti: confessio ⁊ pus¬
chritudo in conspectu eius. Reuera ubi confessio: ibi pulcͥtudo as
decor. Si peccata sunt in confossione lauantur: si bona oꝑa. co¬
fessione cõmendant᷑. Cum mala tua confiteris. sacͥficium ẽ deo sp̃
contribulatus. Cum dei beneficia: immolas deo sacͥficium lau¬
dis. Bonũ anime ornamentum confessio. quȩ ⁊ peccatorẽ puri
⁊ iustum reddit purgatiorẽ. Absq confessione iustus iudicatu
in gratꝰ.⁊ peccator mortuus reputatur. Amortuo quppe tanquas
qui ñ sit: ꝑ it confessio. Confessio igit᷑ peccatoris ẽ uita: usti

Expanded text:
on, et exsulta satis, filia Jerusalem, quia concupivit Rex speciem tuam: si tamen confessionem et decorem induis, amicta lumine sicut vestimento. Nempe confessio et pulchritudo in conspectu ejus. Cujus? Speciosi forma prae filiis hominum; ipsius in quem desiderant asi affectas decorem. Confessioni jungitur decor, jungitur pulchritudo. Habes utrumque: Confessionem et decorem induisti ; et: Confessio et pulchritudo in conspectu ejus . Revera ubi confessio, ibi pulchritudo, ibi decor. Si peccata sunt, in confessione lavantur: si bona opera, confessione commendantur. Cum mala tua confiteris, sacrificium est Deo spiritus contribulatus: cum Dei beneficia, immolas Deo sacrificium laudis. Bonum animae ornamentum confessio, quae et peccatorem purgat, et justum reddit purgatiorem. Absque confessione justus judicatur ingratus, et peccator mortuus reputatur. A mortuo quippe, tanquam qui non sit, perit confessio . Confessio igitur, peccatoris est vita, justi
Abbreviated transcription (Latin):
te in t̾roga de te : quia tu te meliꝰ nosti quã alius. Attende cor
tuum. discute in tentionẽ. consule u̾itatẽ. tua tͥ conscienti a
Suuit artius. ut rectius. ut ꝑfectiꝰ uiueres: securꝰ esto. quia ñ
retꝰ aspexisti. s ⁊ głare cum apło dicens. Quȩ retͦ oblitus ⁊ ad ea
qiue ante st̃ extentꝰ. sequor adpalmã głȩ. Sin alias: noli altum
sape s time : qm̃ ut cum uenia tui dixerim. quicqͥd ampliꝰ in¬
aulges tͥ inuictu uestituꝙ suꝑfluo. in i̾b ociosis. inuagatioe
licentiosa ⁊ curiosa ꝗͣ uidelie ꝓmisisti. quã ap̃nos tenusti. hoc
gos. s ñ młtos pr̃es.Nã si dignaris.⁊ u̾bo ⁊ exemplo meo in religionẽ ego de
genui. Nutrun deinde iacte. qͦd solũ ad huc paruulꝰ caꝑe poteras. da¬
turus ⁊ panẽ. si expectares ut grandesceres.: Id eũdꝰo si¬

Expanded text:
te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia Si ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : quoniam, ut cum venia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc gos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cistercium. Quȩ sisti. petisti. pulsati : s tui ad huc teneritudine te
licr in uito dilatꝰ es ꝑ bienniũ. Quo tẽꝑe patient̃ expleto. zabsq calũ¬
pina: tuis demũ p̾cib multisq si meministi lacͥmis diu expectatã im-¬
ꝯu̾satus. pꝰ annũ sponte ꝓfessus. tunc pͥmum scłari ueste reiecta religio¬
nis habitum suscepisti. O in sensate puer quis te fascinauit ñ solu̾e
nota tua quȩ disttiixerunt labia tua: An ñ ut ex ore tuo iustifica¬
exigendus si: Et quid tͥ frustra quispiam blandit᷑ de absolutiõe
aplica. eniꝰ conscientiã diuina ligatã tenet sententia: Nemo inquit
mutens manũ suã ad aratrum ⁊ aspiciens retro : aptꝰ ẽ regno dĩ.
Num qͥd ⁊ hoc ꝑsuadebunt ñ eẽ retro aspic̾ẽ. qui dicunt tͥ euge
enge: Fiiole si te lactaui̾nt peccatores. ñ ad quiescas eis.N.
le.Tolle occasiones. respue blandim̃ta. adulationib olaude aures.

Expanded text:
Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis demum precibus, multisque si meministi lacrymis, diu exspectatam imconversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaexigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Nle . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quantũ exꝑtꝰ sũ adolescentis ꝑse satis feruentis. ⁊ in solescentis
nec corꝑi talia ex pedire form̃ta. nec m̃ti illa głȩ tẽptam̃ta. Itaq arbit m̃s
dñe iħu de uultu tuo uidiciũ meũ ꝓdeat. oculi tui uideant ȩquitates.
Uideant ⁊ uidicent quid potiꝰ ftare debuerit. an uotũ patris defilio
an filii de se ipso: p̃sertim cum filiꝰ aliquid maiꝰ deuouerit. Uideat
⁊ famulꝰ tuus legislator nr̃ benedictꝰ quid regulariꝰ fuerit. utr̃ quod
factum ẽ de infantulo nesciente ipso. an quod ipse ꝑse pꝰmodũ sciem
non sit. ꝓmissũ illum fuisse: ñ donatũ. Nec enĩ peticio quã regula p̃cipit
ꝓ eo facta fuit a parentib. nec manus illiꝰ cũ ipsa peticione in uoluta
nte requirebant magis datum quam fructum. & pl
ta ẽ t̾ra quam aĩa :. Alioquin oblatus monast̾io quid quęrebat in scłoᷤ

Expanded text:
enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum pnon sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta nuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et plta est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo?
Abbreviated transcription (Latin):
eniet ueniet qui male uidicata reuidicabit
illicite uirata ꝯfutabit. qui faciet iudiciũ in iuriã patientibus:
ego iusticias iudicabo. Quid faciet de in iustis iudiciis. qui ipsas quoꝙ iͦti¬
cias udicabit: Ueniet in quã ueniet dies udicii. uͥ plus ualebt̃ pura
corda. quã astuta u̾ba. ⁊ conscientia bona quam marsupia plena. qñ quidẽ
uidex ale nec falletur u̾b̃. nec flectetur donis. Tuũ dñe iħu tͥbunal
appello. tuo me uidicio seruo. tͥ cõmito causã meã. Dñe ds sabaoth qͥ uidi¬
cas uiste. ⁊ ꝓbas renes ⁊ corda. cuiꝰ oołi sic̃ falłe nolunt. ita falli ñ posst̃: tu
uides qui tua.uides qui quert̃ & sua. Tu nosti quib ei uiscerib incunc¬
tis temptatiõib suis semꝑ affuerim. qͣntis ꝓ eo gemitib aures tuȩ
pietatis pulsauerĩ. qualit ad quȩꝙ illiꝰ scandala ꝑturbationes. molesti¬
as. ego urebar ⁊ cor quebar: affligebar. Et nẽ timeo ne frustra. Puto

Expanded text:
eniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum omni ficluoia moneo. ne iam duitius animas desid̾antiu
te in tuȩ quidẽ animȩ horrendum ꝑicłm tui expectatione susp¬
das. En tua eoꝵꝙ ni fallor qui teõ sunt. ⁊ mors ⁊uita in manu n
Arbitramur e quicquid feceris tu aut uolueris: illos ẽẽ facturos
pnendam sententiã quȩ m̾ito ꝓcessit in uos qui redierint ui
qui rennuerint morient᷑.¬

Expanded text:
et cum omni fiducia moneo, ne jam diutius animas desiderantium et cum omni fiducia moneo, ne jam diutius animas desiderantium te, in tuae quidem animae horrendum periculum, tui exspectatione suspendas. En tua eorumque ni fallor qui tecum sunt, et mors, et vita in manu tua est. Arbitramur enim quidquid feceris tu aut volueris, illos esse facturos.rorum non contemnendam sententiam, quae merito processit in vos: Qui redierint, vivent; qui renuerint, morient
Abbreviated transcription (Latin):
alos ñ istos acouso. Soli sunt in uidi. quos excusare nec uolo nec ualeo.
Quib exceptis: siquis cȩtoꝵ. ad regulȩ cupiat tnͣsire puritatem.
s apt̾ scandalum ñ audeat. aut certe etiam ob certam corꝑis in fir¬
mitatẽ puto quia ñ peccat. dum tam̃ in suo studeat loco sobrie:⁊
iuste.⁊ pie conu̾sari. Nam si qua ex more monasterii minꝰ forte
districte quã regula omstituisse uidet᷑. obseruare cõpellit᷑. excusa¬
bit hoc forsitan aut illa caritas qua cuctat᷑ migrare ad melius ꝓpt̃
semdalum uyxta illud. Caritas cooꝑit mul titudinẽ pec̾c̾oꝵ. aut
lla humilitas qua ꝓpͥȩ conscuis infirmitatis. se repittat imꝑfectũ.
Si quidem ⁊ de ipsa scriptum ẽ. Os̃ humilib dat̾ grãm. Multa
cũ sit ⁊ ingenium uelox ad intelligendum qđ dicit᷑. ⁊ uolunt
agilis ad elig̾endum quod utilit̾ suadet᷑. S lic⁊ specialit̾ quidema

Expanded text:
illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, quos excusare nec volo, nec valeo. illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, quos excusare nec volo, nec valeo. Quibus exceptis, si quis caeterorum ad Regulae cupiat transire puritatem, sed propter scandalum non audeat, aut certe etiam ob certam corporis infirmitatem; puto quia non peccat, dum tamen in suo studeat loco sobrie, et juste, et pie conversari. Nam si qua ex more monasterii minus forte districte, quam Regula constituisse videtur, observare compellitur; excusabit hoc forsitan aut illa charitas, qua cunctatur migrare ad melius propter scandalum, juxta illud, Charitas operit multitudinem peccatorum ; aut illa humilitas, qua propriae conscius infirmitatis se reputat imperfectum: siquidem et de ipsa scriptum est: Deus humilibus dat gratiam . 20. Multa cui sit et ingenium velox ad intelligendum quod dicitur, et voluntas agilis ad eligendum quod utiliter suadetur, sed licet specialiter quidem ad
Abbreviated transcription (Latin):
de te ã. tuus. qm̃ ñ uis ut ⁊ipse a suo quod suum ẽ debitore recipiat:
Immo uni inuidens duos tͥ reddis in fensos: dum ⁊ dñm serui obse¬
quio. ⁊ dñi gr̾a seruum fraudare conaris. Tu quare illum potius
ñ imitaris. ⁊ipse uidelior ꝓsoluendo quod debes: Putas ne ⁊ tuum ñ re¬
quiretur debitum:. An potuis ꝓpt̃ hoc magis irritas impie dnĩ. qͥa
dicis in corde tuo ñ requiret: Quid inquis: Om̃s gͦ clampnas. qͥ similit̾
ñ faciunt: Non. S audi quid ⁊ de ipsis sentiami ⁊ noli frustra calũr¬
pniari. Quid me us odiosum face̾ multis milib scõꝵ. qui sub nr̃a
ꝓfessione. non nr̃o conu̾santes more. tñ aut sc̃e uiuunt. aut beate
defuncti sunt: Dum ignoro quod reliquerit sͥ d̾s sept̃e milia uiro¬
rum qui ñ curuauerunt genua sua ante baal: Ausculta gͦ emu
orpiendos censuerim. Nunquid ñ uenientes dampnaui: Ex cuso

Expanded text:
de te Deus, quoniam non vis ut et ipse a suo quod suum est dede te Deus, quoniam non vis ut et ipse a suo quod suum est deImo uni invidens, duos tibi reddis infensos: dum et dominum servi obsequio, et domini gratia servum fraudare conaris. Tu quare illum potius non imitaris, et ipse videlicet persolvendo quod debes? Putasne et tuum non requiretur debitum? An potius propter hoc magis irritas impie Deum, quia dicis in corde tuo, Non requiret? 19. Quid inquis? omnes ergo damnas qui similiter non faciunt? Non: sed audi quid et de ipsis sentiam; et noli frustra calumniari. Quid me vis odiosum facere multis millibus sanctorum, qui sub nostra professione non nostro conversantes more, tamen aut sancte vivunt, aut beate defuncti sunt? Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante Baal . Audi ergo  al. ausculta ergo, aemulcipiendos censuerim. Nunquid non venientes damnavi? Excuso
Abbreviated transcription (Latin):
lius ruptȩ stãbilitatis dampna reliquoꝵ regularium p̾ceptoriun
integra obseruatione compensent .i oui displicet hoc ⁊ mur mi
au̾sus hominẽ querentẽ salutem suam: respondebit ꝓ eo lalu¬
tis auctor. Nomie ocułꝰ tuus nequã ẽ quia isle bonus: O̾quisquis
es qui saluti in uides alienȩ. parcito uł tuȩ. An nescis quod iniidia
diaboli intraint mors in orbem t̾rarum: Attende itaq tͥ. Si enĩ
ubi in iudia ibi mors: ꝓfecto ñ potes simul ⁊ inudẽ ⁊ iuuere. Qd
molestꝰ es fr̃ĩ tuo. qm̃ sat agit. quẽ ad modum que ꝓcessert̃ de labii s
sius ñ faciat irrita: Si querat homo uͥ ⁊ quomodo ꝑ soluat quod
pollicitus ẽ deo. quid tu ꝑdis : fortassis si aliquantȩ pecuniȩ tu eũ
debitorem teneres: circumire cogeres mare ⁊ aridam. doirec usꝙ ad¬
nouissumun quadrantẽ debitum redde̾t uniu̾sum. Qͥdgͥ meruit

Expanded text:
solius ruptae stabilitatis damna reliquorum regularium praeceptorum solius ruptae stabilitatis damna reliquorum regularium praeceptorum integra observatione compensent. Si cui displicet hoc, et murmurat adversus hominem quaerentem salutem suam; respondebit pro eo salutis Auctor: Nonne oculus tuus nequam est, quia ille bonus? O quisquis es qui saluti invides alienae, parcito vel tuae. An nescis quod invidia diaboli intravit mors in orbem terrarum . Attende itaque tibi. Si enim ubi invidia, ibi mors; profecto non potest simul et invidere, et vivere. Quid molestus es fratri tuo, quoniam satagit quemadmodum quae processerunt de labiis suis, non faciat irrita? Si quaerat homo, ubi et quomodo persolvat quod pollicitus est Deo; quid tu perdis? Fortassis si aliquantae pecuniae tu eum debitorem teneres, circunovissimum quadrantem debitum redderet universum. Quid igitur meruit
Abbreviated transcription (Latin):
bas ñs quid sibi faciendum putet de eo quod ex regła ad ip̃m speciat
dirigitur. ut p̾sentẽ regłam in om̃ib conseruet. ⁊item quod unu̾¬
lit̾ precipitur ⁊ nemo excipit᷑. ut om̃s scilice ꝑ omnia magistrã seͥ
uiraui ⁊ statui custodire: deiuem magisterio. Occuramus breuit᷑ q¬
oni. quȩ alat̾e nob̃ surg̾e posse uidetur. ⁊sic iam nimis longan
niamus epłam. Uideor nempe contraria loqui rei quam facio h
suum monast̾ium deseruert. quo pacto illos ⁊ recipiam ⁊ retinean
e aliis monasteriĩs fracto stabilitatis uoto ⁊ contem
ꝑiculosa. Uereor namq displicẽ quibdam quod dicturꝰ sũ. Cexm in
gis mͥ uerendum puto ne tacendo u̾itatẽ illum u̾siculum ñ ueraciti
cantẽ. Iusticiam tuam ñ abscondi incorde meo. u̾itatem tuam ⁊ ca¬
tare tuum dixi. Hac gͦ illos ratione suscipimus. qm̃a ñ putamuss
malum.si uota labioꝵ suoꝵ quȩ in locis quidẽ suis potuert̃ ꝓmit

Expanded text:
m specialiter dirigitur, « Ut praesentem regulam in omnibus conservet: » et item, quod universaliter praecipitur, et nemo excipitur, « Ut omnes » scilicet « per omnia magistram sequantur juravi et statui custodire, deviem magisterio. 18. Occurramus breviter quaestioni, quae a latere nobis surgere posse videtur, et sic jam nimis longam finiamus epistolam. Videor nempe contraria loqui rei quam facio. Qsuum monasterium deseruerunt, quo pacto illos et recipiam, et retineam, qui de aliis monateriis, fracto stabilitatis voto, et contepericulosa. Vereor namque displicere quibusdam quod dicturus sum. Caeterum mihi magis verendum puto, ne tacendo veritatem, illum versiculum non veraciter cantem: Justitiam tuam non abscondi in corde meo: veritatem tuam et salutare tuum dixi . Hac ergo illos ratione suscipimus, quoniam non putamus esse malum, si vota labiorum suorum, quae in locis suis potuerunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑandũ. s salua ꝓfessione. Uerum tu ꝓfessus scdm regulam sõĩ. Bñ¬
dicti uͥ ꝓ misisti obȩdientiã. ꝓmisisti ⁊ stabilitatẽ. Quod si obȩdieris quidẽ
stabił aut̃ ñ fueris: dum offenderis in uno factꝰ es om̃iũ reꝰ. Si om̃iũ:
⁊ i psuis obȩdientiȩ. Uidesitaq pond̾ tus obedientis. Quomͦ nempel
litatis tnsgressionẽ sufficit ex cusare. quȩ nec sibi quidẽ ualet patꝰcinari
Notum ẽ sollẽpnit̾ ac regularit̾ ꝓfit̾i quemq in p̾sentia abbatis. Inp̾sa
tor p̾uaricatiõis. Qͥd gͥ : Ponam in manu abb̃is quod absꝙ ulla exceptiñ
coramdo ⁊ sc̃ĩs eius ꝓpria manu ⁊ore. firmaui. audiens ⁊ regula. Si qũ
fecero ã deo me ẽẽ dampnandũ quẽ irrideo: Si abbas m̃s. aũt ⁊̃ angłi
ore meo uł condempnandum uł iustificandum. ⁊ quia os quod m̃tit᷑ oceidi

Expanded text:
temperandum, sed salva professione. Verum tu professus secundum Regulam sancti Benetemperandum, sed salva professione. Verum tu professus secundum Regulam sancti Benedicti, ubi promisisti obedientiam, promisisti et stabilitatem. Quod si obedieris quidem, stabilis autem non fueris; dum offendis in uno, factus es omnium reus: si omnium, et ipsius obedientiae. 17. Vides itaque pondus tuae obedentiae? Quomodo nempe stabilitatis transgressionem sufficit excusare, quae nec sibi quidem valet patrocinari? Idem notum est solemniter ac regulariter profiteri quemque in praesentia abbatis. In praein manu abbatis quod absque ulla exceptione coram Deo et sanctis ejus propria manu et ore firmavi, audiens ex Regula , si quando aliter fecero, a Deo me esse damnandum, quem irrideo? Si abbas meus, aut etiam angore meo vel condemnandum , vel justificandum; et quia os quod mentitur, occidit
Abbreviated transcription (Latin):
missꝰ iuxta ꝯsuetudinẽ. ⁊ cõmunẽ institutionẽ. Quã dugͦ in eadem qͣ
mnissꝰ sũ pace ⁊ concordia ꝑseuero. quam du inunitate sto: cõmunibꝰ pͥua-¬
ta ñ p̃fero. quietꝰ ⁊ subiectꝰ in quo posit᷑ sũ ꝑmaneo. secura dico õscien¬
tia. quod ꝓmisi firmit̾ teneo. Quomͦꝰ enim stabilitatis p̃uarioor uotũ
qui unanimitatis ñ rũpo iunculũ. pacis firmam̃tum ñ desero: Et si corpꝰ
absentauit obȩdientia. s sp̾m semꝑ ibidem p̾sentẽ tenet concors deuo-¬
tio. ⁊ in nullo dissimił conu̾satio. Qua die aut̃ quod quidẽ ds au̾̃tat alii
incipiam uiu̾e legib. aliis morib conu̾sari. diu̾sis deseriure obseruan¬
tiis. ad inuenire noua. extͣneas usurpare ꝯsuetudines. tnͣsg̾ssor ꝓfessiõis.
ꝓmissam stabilitatẽ iam ñ me tenere ꝯfido. Dico gͦ abbatiꝰ ꝑ omiua ob¬

Expanded text:
missus juxta consuetudinem et communem institutionem. Quandiu ergo in eadem qua missus juxta consuetudinem et communem institutionem. Quandiu ergo in eadem qua missus sum, pace et concordia persevero, quandiu in unitate sto, communibus privata non praefero, quietus et subditus in quo positus sum permaneo, secura dico conscientia, quod promisi, firmiter teneo. Quomodo enim stabilitatis praevaricor votum, qui unanimitatis non rumpo vinculum, pacis firmamentum non desero? Et si corpus absentavit obedientia, sed spiritum semper ibidem praesentem tenet concors devotio, et in nullo dissimilis conversatio. Qua die autem quod quidem Deus avertat aliis incipiam vivere legibus, aliis moribus conversari, diversis diservire observantiis, adinvenire nova, extraneas usurpare consuetudines: transgressor professionis, promissam stabilitatem jam non me tenere confido. Dico ergo abbati per omnia ob
Abbreviated transcription (Latin):
ili qui ita obtemꝑant homini uni. ut unũ p̾ferant unitati :¬
ident̾ ⁊ ħ adddidim. ex pedire magis cuilib. sola uniꝰ hominis ꝑi
b obseruanda tradunt᷑: subiectio abbati. ⁊ stabilitas in loco. Et itt obseruã¬
da. quod neutr̃ p̃pediat alt̾m. nec alt̾utrũ sibi p̃uidicent. ut u̾bi gr̃a.
sic te stabilẽ in loco exhibeas. ut abbati subici ñ contempnas: sic ohedias
subiectꝰ abbati. ut stabilitatẽ ñ amittas. Porro si detestaris in loco licet ꝑ-¬
seu̾antẽ. qui abb̃is forte subdi ꝯtẽpnit imꝑiis. miraris si rep̃hendimꝰ
sertim oũ in ꝓfessione regulari sic ꝓmittat᷑ stalulitas ut de subiectione
abbati exhibenda nulla penitꝰ m̃tio fiat : S quȩxis forsitan inquiens
mͥ. Quid gͦ tu destabilitate tua facis. quam ap̃ cist̾ciũ firmasti. ⁊nc̃ alibi
habitas: Ad quod respondeo. Ego quidẽ cist̾ciensis monachꝰ ibidẽ ꝓfessꝰ.
ab abbate meo uͥ nc̃ habito missꝰ sũ: missus sine scandalo. sine discordia.

Expanded text:
li qui ita obtemperant homini uni, ut unum praeferant unitati. Fidenter et haec addiderim, expedire magis cuilibet sola unius hominis pebus observanda traduntur; subjectio abbati, et stabilitas in loco: et ita observanda, quod neutrum praepediat alterum, nec alterutrum sibi praejudicent. Ut, verbi gratia, sic te stabilem in loco exhibeas, ut abbati subjici non contemnas: sic obedias subjectus abbati, ut stabilitatem non amittas. Porro, si detestaris in loco licet perseverantem, qui abbati forte subdi contemnit imperiis; miraris si reprehendimuaesertim cum in professione regulari sic promittatur stabilitas, ut de subjectione abbati exhibenda nulla penitus mentio fiat. 16. Sed quaeris forsitan, inquiens mihi: Quid ergo 24 tu de stabilitate tua facis, quam apud Cistercium firmasti; et nunc alibi habitas? Ad quod respondeo: Ego quidem Cisterciensis monachus ibidem professus, ab abbate meo ubi nunc habito missus sum, sed missus in pace, missus sine scandalo, sine discordia,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn ñ renuuimus dñi nr̃i sequi exemplum qui ꝓ se ñ d edignatꝰ ̃
soluere censum. parati ⁊ nos libent̾ quȩ sunt cęsaris cȩsari redlea
⁊ uestigal cui uectigal. ⁊ tͥbutũ cui tͥbutũ. p̾sertim quia iuxta¬

Expanded text:
quin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est quin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est solvere censum , parati et nos libenter quae sunt Caesaris Caesari reddere, et vectigal cui vectigal, et tributum cui tributum
Abbreviated transcription (Latin):
uci ⁊ ducissȩ lotharingiȩ .s. abbas de claraualle sic suis ad innoꝰ
caris ac castis delectari amplexib: ut solus amor xͥ suꝑet ĩala
in uenimus in oculis ur̃ȩ dignitatis familiaritatẽ ⁊ grãm. Bñdictiss
largitatis ur̃e nr̃is hominib oum necesse fuit lib̾alit̾ ex hibuistis. Passaqũ
tnͣseuntib ⁊ si quod ẽ aliud uiris ur̃i debitum. mercantib libent̾ dimis
De quib omnib sine dubio m̃ces ur̃a multa ẽ incęlis. si tam̃ uerũ eͥ
credimus quod dñs in euuangłio ꝓmittit. Quã din fecistis uni ex mim
mis meis ħ: mͥ fecistis. S quid ẽ quod ministros ur̃os quȩ uos donastis
exigere rursum ꝑmittitis: Dignum ẽ o honori ficũ. ut quod uob ꝓsa
lute animaꝵ ur̃arũ placuit donare: nemo ur̃oꝵ repetere audeat.
placito nr̃o a uob̃ sepe recepiis. eq ad huc ut habeamus utriq uĩ
complacet uibete ita firmit̾ ⁊ in concusse teneri. qͣtenus ultra

Expanded text:
UCI et DUCISSAE Lotharingiae, BERNARDUS abbas de Clara-Valle, sic suis ad invicem charis et castis delectari amplexibus, ut solus amor Christi superetinvenimus in oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrae nostris hominibus, cum necesse fuit, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimusimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod vobis pro salute animarum vestrarum placuit donare, nemo vestrorum repetere audeat. eplacito vestro a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse teneri, quatenus ultra
Abbreviated transcription (Latin):
olo ⁊ p̃cor ut harum lator uenerabił altȩcumbȩ abbas
uiuanus m̃ obsuam religiositatẽ ad modum familiaris amicꝰ. amic̃
uos ꝓdei amore Int̃o in suo negotio exꝑiatur. Et ħ ꝓillo: reli qͣ aũt̃ uqͥ¬
Qd ꝓdest hoi simundum uniu̾sũ luctur. aĩȩ aut̃ suę detͥmentũ patiat᷑
At quam dabit hõ cõmutationẽ ꝓ aĩa sua: Noc totꝰ mundꝰ suffic̾e̾t.
potint reparari. Si rursum corruerit pecc̃o dũtꝗrat ad mortẽ. uñ lam
reparabit᷑ : Numquid aut alt̾ xͦ. aut idem iterum crucifigi ht̃ ꝓilli¬

Expanded text:
olo et precor ut harum lator venerabilis Altaecumbae abbas Vivianus, mihi ob suam religiositatem admodum familiaris amicus, amicum vos pro Dei amore et nostro, in suo negotio experiatur. Et haec pro illo, reliqua aute autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Nec totus mundus sufficeret.  nisi Christi cruce potuit reparari. Si rursum corruerit peccato duntaxat ad mortem, unde jam reparabitur? Nunquid aut alter Christus, aut idem iterum crucifigi h
Abbreviated transcription (Latin):
hoc a uob expectauimꝰ. qr neo merininus. Alium uos pra
⁊ alium ex ꝑimur. Testimoniuꝰ ꝑ hibent uob̃ qui int̾fuert
oni. quod nec sincere neo scdm iusticiam in en uos habuis
et credo ex parte. Nam ⁊ uenerabit abbas belleualls
multum s̃ cõplacet in uob̃. Nolite queso nolite ꝑsequi sa¬
dĩ. quib dictum ab ipso legitis. Qui uos tangit. tangi
pillam oculi mei. Nolite radicitus euellere decordib in
ad dominũ papã In nocent

Expanded text:
hoc a vobis exspectavimus, quia nec meruimus. Alium vos putavimus, et alium experimur. Testimonium perhibent vobis qui interfuerunt actioni, quod nec sincere, nec secundum justitiam in ea vos habuistis. Et credo ex parte. Nam et venerabilis abbas Bellae-Vallis non multum sibi complacet in vobis. Nolite, quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Nolite radicitus evellere de cordibus nAD DOMINUM PAPAM INNOCENT
Abbreviated transcription (Latin):
teris s uere p̃cȩt̾is unũ. Idq tam secure quã secu
sumus de sua erta uos fideli deuotione. sincera di¬
stione. uoluntate subdita. atq obędientissima. Ho¬
netur. qm̃ uas ẽ in honorẽ. Sentiat quod in uob̃ est
frustra se honorificare minist̾ium suũ. ñ frustra
ollere his morib. quib honoret᷑ ds. ornet᷑ eccłã.
uideniꝙ deceant dñ sac̾dotẽ.

Expanded text:
teris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique deceant Domini sacerdotem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ notaberis uicio phariseoꝵ. qui alligant onera grauia ⁊i
portabilia.⁊ imponunt ea in humeros hominũ. digito aut̃
nolunt ea mouere. Sermo quidẽ uiuus ⁊ efficax exemplũ is
facile faciens sua dibile quod dr̃. dum monstrat factibide qr
uidet᷑. Ergo in his duob mandatis u̾bi scilicet atꝙ exempli sũmam
ifmentũ in nullo frustratũ ã te. si paschaᷤ u̾bo. pascas exemplo.

Expanded text:
et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. Sermo quidem vivus et efficax exemplum facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
na lucroꝵ: Nũꝗ ud pͥma tempora uacua p̾t̾ire patit᷑ fenerator
ñ sum inquis ad ista sufficiens. Quasi uo deuotio tua acceptis
sit ex eo quod habes: non ex eo qđ ñ habes.de solo tͥ credito talens
pondere tͥ para. securꝰ de reliquo. Si multum accepisti: da multi
Ꝙ si modicum ẽ : ⁊id tͥbue. Et enĩ qui inmodico fidelis ñ ẽ. nar
xino. Totum da. quia totum repetend̾ es usq ad nouissimũ qu¬
tẽ s sane qd̾ habes: ñ quod non habes. o em̃to ⁊̃ uoci tue darei
uirtutis. Quid illud inquis: Ut oꝑa tua u̾b concinant. ĩ moui
oꝑib : ut oures uidelic pꝰ fac̾ẽ quam docẽ. Pulcherrimꝰ or dosi
saluberrimꝰ ut onꝰ qd̾ portandũ impomis.tu pͥor portes ⁊ exs
discas qualit̾ oporteat aliis moderari. Alioqum subsannabis
te sapiens. ut pote pigrum illũ ouslalior sit manũ porrige
ados arguet te apłs dicens. Tu qui alios doces. te ip̃m ñ docess¬

Expanded text:
 Numquid prima tempora vacua praeterire patitur fenerator?  Numquid prima tempora vacua praeterire patitur fenerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193 securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetendus es usque ad novissimum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare vocem virtutis. Quid illud, inquis? Ut opera tua verbis concinant, imo verba operibus, ut cures videlicet prius facere quam docere. Pulcherrimus ordo est et saluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit manum porrigere ad os : arguet te
Abbreviated transcription (Latin):
pła quã misisti affectũ¬
tuũ redol: mouet meum. Et doleo quod ꝓ ut moueor
non possum rescͥbere. Nec ĩmoror in excusandis exousationib:
sciens quod scienti me loquor. Nosti in quã subqua sarcina
gemo: ⁊ gemitꝰ m̃s a te ñ ẽ absconditꝰ. Tu uͦ ꝓscedulȩ breuitate
asfestum ne estmmes. quẽ nulla sui ꝓlixitate explicare poss oratis
malitia quidẽ occupationũ pot̾ facere ut paucis scbam : s ñ ut p
ugam.  ctum sane excludat uł impediat accꝰ. s nsiquid affectum
Hodie nempe ñ te caruissem: si quesusem quȩ mea sunt. Nunc ar
niri s d elis seruus tprudens. conseruis tuis celeste tͥcicuir uimi¬
re absꝙ inindia ⁊absꝙ aesidia erogare. ⁊ noli frustra assi uiue
onem quasi de tiu nouitate. aut de imꝑitia quod putas forte. ti
age ut magist᷑. Nouus es : s debitor. Et ex tõ te noueris debitoi
ex̃ quo te alligasti. Nimquid nouitas exousabit apud conditor̃ a¬

Expanded text:
a quam misisti, affecttuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autinveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere ui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel  officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud creditor
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ relinquitur uirga pecc̃oꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: Quis det ut stare
incipiant uisti ad u̾sus eos qui se angustiauert̃: Quisiam ferat tantam
int̾ cȩlum t̾ramq discordiam. ut exultantib angłis suꝑ em̾dationi
maloꝵ. filii adam fremarit ⁊ tabescant: Quasi ñ sit passus iħc pacificm
in sanguine suo. quȩ in t̾ra sunt ⁊ quȩ incȩlo. aut in ip̃o ds ñ fuerit.
mundum reconcilians sibi. Laudabat᷑ quondam archiep̃c indesiderqiͥ
aĩȩ suȩ ⁊ inscłari uita ⁊ habitu benedicebat᷑. At nunc sub panns in¬
fantiȩ iħu quexitur symonia.⁊ int̾ nascentes uirtutes. emortuoꝵ uel
cadauera incioꝵ scrutat᷑ curiosa malitia. Uidetis ⁊nc̃ stare iħ̃m in sigũ
cui contͣlicit᷑: ꝑ ip̃m uos obsecro. ꝑ ipso supplico uob. Habet siquideᷤ
⁊ uñ illum reuereamini ⁊ uñ illi misereamim. State ꝓ ipso nuno in
defensione archiep̃i. cui qñꝙ ⁊ uos astare habetis in examinatione

Expanded text:
usque relinquitur virga peccatorum super sortem justorum? Quis det ut stare incipiant justi adversus eos qui se angustiaverunt? Quis jam ferat tantam inter coelum terramque discordiam, ut exsultantibus Angelis super emendatione malorum, filii Adam fremant et tabescant? Quasi non sit passus Jesus pacificans in sanguine suo quae in terra sunt, et quae in coelo; aut in ipso Deus non fuerit mundum reconcilians sibi. Laudabatur quondam archiepiscopus in desideriis animae suae, et in saeculari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae Jesu quaeritur simonia, et inter nascentes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scrutatur curiosa malitia. Videtis et nunc stare Jesum in signum cui contradicitur. Per ipsum vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem et unde illum revereamini, et unde illi misereamini. State pro ipso nunc in defensione archiepiscopi, cui quandoque et vos adstare habetis in examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ omina honorificantes minist̾ium suũ. Hinc gͣuib contume¬
lus ⁊ inuirciis ep̃i parisiensis innocentia pulsata ẽ. s ñ quassata: qͥa
aul supposint manum suam cum ur̃am opposuit. Hine ⁊ nõ añi
hui sonononsis constantiam concut̾e Nabefactareconat᷑. ut metro¬
politauo quod absit eiecto facile ꝓut uoluerit grasset᷑ in suffraga¬
neos. Postremo quis amibigit ũ alud eum quam oppugnare religio¬
nena quã nuirum aꝑte sin regni destructionem suȩ corong po¬
nitat i nunicam e Et alt̾ herodes xp̃m ñ iam in cunabulis ht̃ suspec¬
humis in ꝑceliis in iidet exaltatum. Nec aluid sane crecdimꝰ eum

Expanded text:
per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeper omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimus eum
Abbreviated transcription (Latin):
N tam̃ iccͥco ⁊̃ me latente ⁊ tacente. cessare puto murmur eccłaꝵ
siñ cesset romana ouria ꝓuoluntate assistentiũ. fac̾e̾ p̾iudicium
pontifici.h. seru ⁊ si digni iudicantur filii. Stephi
tilsimo dño: quod benignissimo patͥ. Degentes in monast̾iis. ad quȩ
co. suꝑ labore tam fruotuoso. fĩdent̾ ꝓinde atꝙ fidelit̾ ur̃e pat̾ni¬
tati suggerimus. quȩ in regno nr̃o eidem matri nr̃ȩ dolentes cer¬
nmus adu̾sari. Quantum quidẽ nos sentimꝰ quiuicini sumꝰ.
rex ludouidꝰ ñ tum ep̾os quam in ep̃is iusticiȩ ꝑsequitur zelum.
pietatis cultum. habitumq ip̃m religionis. Quod ur̃ȩ quoꝙ:
pi dentia sẽĩtatis. uł ex eo facile ad u̾tere pot̃. quod qui ante in
habitu actuq sclãri honorati sunt sublimes iudicati fideles. ha¬
bit. familiares mͦ inimici facti sunt digne suo sac̾dotio conu̾santes.

Expanded text:
Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiNon tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium O, servi, et si digni judicamur filii, STEPHANUS dissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quaeco super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, habitumque ipsum religionis. Quod vestrae quoque prudentia Sanctitatis vel ex eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et