comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
triae studio sednaturalit̾ possidens ñ pot ÷ aliud
qͥdẽe quãbon: nullacigitꝰ uirtꝰ pot ÷ in mobilitꝰ ab
ho possideri: sedut peerata iugitꝰ teneat᷑ nec esse
C̃u ex̃ semꝑ pillacqua ced qͥsita ẽ sedulitate atq m¬
dustria custodiri:. xiiii. Lapsus ueroqͥspiã
nequa quã subitanea ruina cruisse credendus ÷
sed aut prauae institutionis deceptuse xordio aut
ꝑlongeẽ mentis incuriã paulatim uistute animi de¬
cidente & ꝑhoc sensituitiis increscentib: casumisera¬
bili c̃cidis sẽ: antec̃ tritionẽ enimp̃cedit iniursa
nũcenteruincẽ malo cogitatio : quẽ cedmodũ dom:
nũquat̃ subitaneo cedriuncẽ ꝓcũbit inpulsu nisi
auit anti quouitio fundam̃ti aut longor in habi¬
tantiũ desidia stillicidiis primũ pceriis simis pene¬
factis atq elcepsis riuatim post hac influit pluui¬
arũ imbriũ q tẽpestas inpigritisenim humiliabit᷑
c̃tignatio & insignitia manus mustillabit do¬

Expanded text:
sed naturaliter possidens non potest aliud quid esse quam bonus. nulla igitur uirtus potest inmobiliter ab homine possideri, sed ut parta iugiter teneatur, necesse est eam semper illa qua adquisita est sedulitate atque industria custodiri. Lapsus uero quispiam nequaquam subitanea ruina conrmase credendus est, sed aut prauae institutionis deceptus exordio aut per longam mentis incuriam paulatim uirtute animi decedente et per hoc sensim uitiis increscentibus casu miserabili concidisse. ante contritionem enim praecedit iniuria, et ante ruinam mala cogitatio. quemadmodum domus numquam subitaneo ad ruinam procumbit inpulsu, nisi aut antiquo uitio fundamenti ant longa inhabitantium desidia stillicidiis primum paruissimis penefactis atque collapsis, ubertim post haec influit pluviarum imbriumque tempestas. In pigritiis enim humiliabitur contignatio, et in segnitie manuum stillabit do
Abbreviated transcription (Latin):
sol& animos ꝓmouere qui parũ fides ł scientiae pos¬
sed repositas infuturũ : arbi trantꝰ in hui tẽporalis
uitae breuitate restitui : C&er nos qͥñ sumus in
nihil ꝓmissionum recipientes &icc̃ in futurũ eas
ꝓhac incredulitate ꝑdemus : opinionib: eorum
ũ debem: errare neignorata uerȩ definitionis
sententia titubantes actrepidi: tẽptationib
noueamurcũ eisdẽ nos quoq: traditos uiderim:
ł iniustitia scilic& ł incuria humanarũ rerũ
sentu &cũ illis dc̃c̃ nari mereamur quos soffonias
pfan castigaens q dicunt in quid in cordib suis ñ faci
niams benei sedneq faci& mala ł cestecusuls muce¬

Expanded text:
solet animos permouere, qui parum fidei uel scientiae possolet animos permouere, qui parum fidei uel scientiae possed reposita sunt in futurum, arbitrantur in huius temporalis uitae breuitate restitui. ceterum nos qui non sumus in nihil promissionum recipientes etiam in futuro eas pro hac incredulitate perdemus, opinionibus eorum non debemus errare, ne ignorata uerae definitionis sententia titubantes ac trepidi in temptationibus moueamur, cum eisdem nos quoque traditos uiderimus, uel iniustitiam scilicet uel incuriam humanarum rerum aesenti, et cum illis damnari mereamur, quos Sophonias propheta castigans qui dicunt, inquit, in cordibus suis: non faciet dominus bene, sed neque faciet mal
Abbreviated transcription (Latin):
meriti. actantarũ uistutũ uiriitas int alatruculis
int̾fecti : tantũq: dns passus fuerit erga suos fecmu¬
os facin: ꝑp&rari utui cutis mirabiles inman : tred¬
r& impiorũ: maesti adscm̃ theodorũ singularem in ec̃¬
uersatione actuali ꝑreximus uirũ: hic nãq morabatꝰ
incellis qͥlocus int̾nitric ac scitium situs& amonẽste¬
riis qͥ dem triꝑ : qͣnq milib: distans: oc toginta miliũ
solitudine cbheremo scitiis inqua cõmo rabamur
intͥ ueniente discernit᷑ qCuicũ dep̃dictorũ uirorũ
necȩ queremoniã fecis semus. Ad mirantes taenta
di pacientico qđ iuiros scilic& illius meriti taliter
int̾ qmi ꝑmissis s&c : ut qͥalios quoq suae scitat sponde¬
rede huĩ modiliberare tẽptatione debuerint. nese
ipsos quidem p̃ripuerint demanib impiorũ : aut
curds̃. admitti in seruos suos tantũ facin: c̃cessis¬
s& ii. beatus theodorusrpđ: haec questio illorũ

Expanded text:
meriti ac tantarum uirtutum uiri ita sint a latrunculis meriti ac tantarum uirtutum uiri ita sint a latrunculis interfecti tantumque dominus passus fuerit erga suos famulos facinus perpetrari, ut uiros cunctis mirabiles in manus traderet inpiorum, maesti ad sanctum Theodorum singularem in conuersatione actuali perreximus uirum. hic namque morabatur in Cellis, qui locus inter Nitriam ac Scitium situs et a monasteriis quidem Nitriae quinque milibus distans octoginta milium solitudine ab heremo Sciti in qua conmorabamur interueniente discernitur. cui cum de praedictorum uirorum nece querimoniam fadissemus, admirantes tantam dei patientiam, quod uiros scilicet illius meriti taliter interimi permisisset, ut, qui alios quoque suae sanctitatis pondere de huiusmodi liberare temptatione debuerint, ne se ipsos quidem praeripuerint de manibus impiorum, aut cur deus admitti in seruos suos tantum facinus concessisset, beatus Theodorus respondit. Haec quaestio illorum
Abbreviated transcription (Latin):
ΠΗΡALESTIΝNE paestib: uixtat hecuȩ uicum q
amos ꝓphecã meruit ꝓcreare solitudo uccs¬
tis sunce .s̃. usq arabiã ac macre mortuum
quo ingres sade ficiunt fluenta iordanipo
inchneres sodomorũ & plissimcc extensione
poa rectas: inac sumȩ uitȩ ac scitictis monachi
diutissime cõmorantes repentes cediscurrentib:
scerracenorũ lectrunculis interempti: quoꝵ corpo¬
ralic& sciremus tã a pontificib: regionis illius qua
abuniuersec plebe arabũ tanta ueneratione p̃¬
repta & int̃ reliquias mastrrũ c̃dita s ut innumeri
pplieduob: oppidis c̃currentes gracuis simũ sibicesta¬
m̃ indixerint &usq ad gladiorũ c̃flictũ ꝓsca rapi¬
na siteoru ꝓgressac c̃tentio dũpia intsedeuotione
decestaerent quina iustius eorũ sepultura sacreliqͥas
posssrent : Aliis scilic& deuicinia cõmorationis ipsorum
aliis deoriginis ꝓpinquitate gloricntib: Nostamꝰ ł nr̃a
fratrũ offensione pͥmoti inquirentesq: cur tanti

Expanded text:
Palaestinae partibus iuxta Thecue uicum, qui Amos prophetam meruit procreare, solitudo uastissima est usque Arabiam ac mare mortuum, quo ingressa. deficiunt fluenta Iordanis, et cineres Sodomorum amplissima extensione porrecta. in hac summae uitae ac sanctitatis monachi diutissime conmorantes repente sunt a discurrentibus Sarracenorum latrunculis interempti. quorum corpora licet sciremus tam a pontincibus regionis illius quam ab uniuersa plebe Arabum tanta ueneratione praerepta et inter reliquias martyrum condita, ut innumeri populi e duobus oppidis concurrentes grauissimum sibi certamen indixerint et usque ad gladiorum conflictum pro sancta rapina sit eorum progressa contentio, dum pia inter se deuotione decertant quinam iustius eorum sepulturam ac reliquias possiderent, aliis scilicet de uicinia conmorationis ipsorum, aliis de originis propinquitate gloriantibus, nos tamen uelfratrum offensione permoti inquirentesque, cur tanti
Abbreviated transcription (Latin):
ticorũ : leua eius sub capite meo & dexterao
ẽis amplexabitꝰ me  quasscilic& utrasq uti¬
les eẽ signific& tam̃ illã sub capite suo ponit:
qͥa subiaceredebent ceduersae pcertes prin¬
cipedicordis: ad hoc siqͥdẽ tantũ utiless ut ꝓtẽ¬
porenos exerceant. &erudiant ad sclutẽ
ae ꝓfectos cdpatientiã reddant: dextꝰrã
scclutari cẽplexu sponsi sibin& coherere at¬
q insolubilit̾ eioptat innecti : e. mi igitur
ã bidextriquandonos quoq rerũ p̃sentium
copia ł inopia ñ mutarit & nec illanos aduo¬
luptates noxiȩ remissionis impulerit: nec
ista ceddisperationẽ ad traexerit & quȩ yellã
sed similitꝰ dõ gratics in utroq referentes a¬
parẽ fructũ desecundis ceduersisq: capiamus:

Expanded text:
ite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Quas licet utrasque utiles esse significet, tamen illam sub capite suo ponit, quia subjacere debent adversae partes principali cordis. Ad hoc siquidem tantum utiles sunt, ut pro tempore nos exerceant et erudiant ad salutem, ac perfectos ad patientiam reddant; dexteram salutari amplexu sponsi sibimet cohaerere atque insolubiliter ei optat innecti. Erimus igitur ambidextri, quando nos quoque rerum praesentium copia vel inopia non mutarit et nec illa nos ad voluptates noxiae remissionis impulerit, nec ista ad desperationem attraxerit et querelam, sed similiter Deo gratias in utroque referentes pare
Abbreviated transcription (Latin):
pexcessum̃tis ñ solũ cerdentissime c̃cupiscit ueri
dice &lcorus intuet: cũ esficatius spitedib: pascit᷑
ieorus culucidius reserata sibi cĩpicit crlestia
sac ranũta cuorationes : prius atq alacriusemit¬
sib lceddi cũita sp̃s arilode succensus adeaq inui¬
sibilia s eect̃ natota e nimi alacritara transmu¬
abes untie nuaquã sȩã credat: incarne õsistere

Expanded text:
solum ardentissime concupiscit, uerum etiam clarius intuetur, cum efficacius spiritalibus pascitur theoriis, cum lucidius reserata sibi conspicit caelestia sacramenta, cum orationes purius atque alacrius emittit ad deum, cum ita spiritus ardore succensus ad ea quae inuisibilia sunt et aeterna tota animi alacritate transmigrat, ut nequaquam se iam credat in carne consistere
Abbreviated transcription (Latin):
q: & omnib: institutus sũ : & satiari &csurire
& abundare & penuric̃ padi: om̃a possũ in eoq
me confortat : XI. ERCOLiCΕT dixerimus
biꝑtitã eõ tep̃tationẽ idest inreb ł ꝓsperis ł
ccduersis : Sciendum ẽ tam̃ oñs hoies triplici
ratione tẽptari : plerũq: obꝓbationẽ ñ nũquã
obem̃ dationẽ int̾dũ obmerita delictorũ : & ob
ꝓbationẽ qͥdem ut beatũ abrahã iobmultos¬
q: scõũ t ribulationes innumeras legim ꝓtulis se
ł illud qđ in deutoro nidicit᷑ ad pͤplũ ꝑmor
sen & recor daberis cuncti itineris illiũs ꝑqđ¬

Expanded text:
 et saturari et esurire et abundare et penuriam pati. omnia possum in eo qui me confortat. Ergo licet dixerimus bipertitam esse temptationem, id est in rebus uel prosperis uel aduersis, sciendum tamen omnes homines triplici ratione temptari: plerumque ob probationem, nonnumquam ob emundationem, interdum ob merita delictorum. et ob probationem quidem ut beatum Abraham, ut Iob multosque sanctorum tribulationes innumeras legimus pertulisse, uel illud quod in Deuteronomio dicitur ad populum per Moysen: et recordaberis cuncti itineris illius
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ fuis se discribit᷑ quiutraq manu utebatꝰ
pdextera : qua c̃uistutẽ ita poterim: nosquoq
intellet alitꝰ possidere si eaq: prosperas dextraq
censentꝰ & eaq aeduer sa sunt acsinistradi¬
cuntur. bono rectoq usuad partẽ fecerim: dexte¬
rãꝑtinere : utqcumq fuerint in lata ficent nobscđ
cimus potest: sed in hoc uirtis ꝑfecta discernitur
siutrãq: indexterã bene utendo c̃uertat & ut
manifestius hoc qđ dicim: possit intellege hab&
iur sc̃s dexterã suc cessus uidelic& sp̃i tales in
& c̃cupiscentiis omnib: dominatur : quando eeb
omnidiabolica ipugnatione sccurus oobsq ullo
lebure acdifficultate uitia carnis ł respuit
ł cbscidit: Cũ sublimatuiã tͥra suniuerse p̾sentia
deqi trenađ ut manẽ fumũ umbrã eduacuam con

Expanded text:
describitur, qui utraque manu utebatur pro dextera. quam uirtutem ita poterimus nos quoque intellectualiter possidere, si ea quae prospera sunt dextraque censentur et ea quae aduersa sunt ac sinistra dicuntur bono rectoque usu ad partem fecerimus dexteram pertinere, ut quaecumque fuerint inlata fiant nobis cimus potest, sed in hoc virtus perfecta discernitur, si utramque in dexteram bene utendo convertat. Et ut manifestius hoc quod dicimus possit intelligi, habet vir sanctus dexteram, successus videlicet spiritales, in et concupiscentiis omnibus dominatur, quando ab omni diabolica inpugnatione securus absque ullo labore ac difficultate uitia carnis uel respuit uel abscidit, cum sublimatus a terra uniuersa praesentia atque terrena uelut inanem fumum umbr
Abbreviated transcription (Latin):
oetale sciplacent: autceste ubiẽ ds̃ius titiae illã
quoq: blasphemiã q: in subsequentib describitꝰ simi¬
lit adiungentes uan: ẽ qui seruit dõ: aut quod ae¬
molum̃tũ quia custodiuim: p̃ceptaei & quia cembu¬
lecium : tristes corã dño: Ergonc̃ beatus dicimus
rationẽ qͥ prauis simi hui erroris radix & causa est
possimus euadere primũ nosse debemus quid uero
uulgi seduerã scripturarũ definitionẽ tenentes
minime infideliũ ho decipiemur errore
tis tẽp̃tationib: in c̃cus saꝑdur&: nihiligitur in re¬
bu ᷑ dũ taxat humanis pͥncipalebonũ eẽ credendũ ÷
nisiuistus animi sola fide sinceranos ceddiuina
ꝑducens illimmutabili bono facit iugit᷑ in herere:
& ec̃ trario nihilmalũ eẽ dicendũ ÷ nisipeccatum
arbitrio utentis deriucri possunt: ut puta diui¬
tiae potestaos honai robde corpouis seeuitics
pul cdritudo uita ipsa uel mors pccuꝑtes infirini¬
tascarnis iniuriae & ccera his siniliaq proquali¬

Expanded text:
tales ei placent: aut certe ubi est deus iustitiae? illam quoque blasphemiam quae in subsequentibus describitur similiter adiungentes: uanus est, qui seruit deo: aut quod emolumentum quia custodiuimus praecepta ei, et quia ambulauimus tristesrationem, quae pravissimi hujus erroris radix possimus euadere, primum nosse debemus quid uere uulgi, sed ueram scripturarum definitionem tenentes minime infidelium hominum decipiemur errore. tis temptationibus inconcussa perduret. nihil igitur in rebus dumtaxat humanis principale bonum esse credendum est nisi uirtus animi sola, quae fide sincera nos ad diuina perducens illi inmutabili bono facit iugiter inhaerere. et e contrario nihil malum esse dicendum est nisi peccatum arbitrio utentis deriuari possunt, ut puta diuitiae, potestas, honor, robur corporis, sanitas, pulchritudo, uita ipsa uel mors, paupertas, infirmitas carnis, iniuriae et cetera his similia, quae pro quali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnaturã ꝓpͥemada sint sed secundũ hoc qđ
ab his sentiantꝰ mala qͥb: utilitꝰ inferuntur ho¬
minib: : &enim disputans diuina censura nec¬
sura nec esse ÷ ut humanis uerbis& affectib:
eloquat᷑: & enim sectio ł ustio salutarisq illi qui
ulcerũ c̃tagione putrefacti sunt pie in feruntꝰ
a medio malc a tolerantib: creditur necȩ quo
calcar. necem̃datio suauis ÷ delinquenti : õs
autem fructũ. pꝰcatissimũ hisqͥpise exercitati
sunc redđt iustitiae: & quẽ diligit dñs corripit
Flagellat. autem omnem filiũ quẽ recipit:
quis enim ÷ filius quẽ ñ corripiat. pat᷑ itaeq malce

Expanded text:
naturam proprie mala sint, sed secundum hoc quod ab his sentiantur mala quibus utiliter inferuntur. Hominibus etenim disputans divina censura, necesse est ut humanis verbis et affectibus eloquatur. Etenim sectio vel ustio salutaris quae illis qui ulcerum contagione putrefacti sunt pie infertur a medico, mala a tolerantibus creditur; nec equo calcar, nec emendatio suavis est delinquenti. Omnes autem fructum pacatissimum his qui per se exercitati sunt reddet justitiae . Et quem diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit. Quis en
Abbreviated transcription (Latin):
concertationũ luctamꝰ arripere ita ut alium neces¬
sesit ceduersus uitiũ qđ tereiũ ponitꝰ pͥmuexercere
c̃flictũ aliũ c̃traquastu siue eintũ & ita put ipsa
exigit modus nosquoq oport& ordine instituere
pelioꝵ secundũ queꝓuent : quoq uictoriȩ triũphiq
succedens facicnos ad puritate crdis & ꝑfectionis
plenitudinie ꝑ uenire : Huc usq ebba sccrapiondena¬
turaoctopͥncipalũ uitioꝵ nob̵ disserens. latentiũ incar
enr̃o pcessionũ genera quarũ causacs atq ad finita¬
te scũ abipsis cottidie uastaremur nec cognoscere
pȩnites antea nec discernere poteramus italucide
reserauit :ut eas quodãmꝰ anteoculos positas intu¬
crinob ł ut inspeculo uideromur¬

Expanded text:
liter infestatur concertationum luctamen adripere, ita ut alium necesliter infestatur concertationum luctamen adripere, ita ut alium necesse sit aduersus uitium quod tertium ponitur primum exercere conflictum, alium contra quartum siue quintum. et ita prout ipsa exigit modus, nos quoque oportet ordinem instituere proeliorum, secundum quem prouentus quoque uictoriae triumphique succedens faciet nos ad puritatem cordis et perfectionis plenitudinem peruenire. Huc usque abbas Sarapion de natura octo principalium uitiorum nobis disserens latentium in corde nostro passionum genera, quarum causas atque adfinitates, cum ab ipsis cotidie uastaremur, nec cognoscere penitus antea nec discernere poteramus, ita lucide reserauit, ut eas quodammodo ante oculos positas intueri nobis uelut in speculo uideremur
Abbreviated transcription (Latin):
anima acsupplicio grauiore plectetꝰ q serenunti¬
asse huic scło gloriatur dominantib sibi octouitiis
quã fuerat quondã in scło c̃stituta. Cũ nec discipli¬
na monachifuis s& ꝓfessa. nec nom: na & nequior
hi septe spiritus illo pore qͥegressus fuerat idcr¬
codicuntꝰ : qͥa de sideriu gulȩ id ÷ gastrim argie
ꝑsese non eẽt noxia inisi intromitter& grauores
alias passiones : Id ÷ farnicationes filar giriȩ
acpemitoria eẽ non dubiũ ÷ : idcirco ꝑfectionis pu¬
ritatẽ : nũ quac poterit obtinere qͥsqͥseam deha
sola c̃tinentia id ÷ ieunio corpora lisperauerit
ad qͥrend& nisi nouerit obid se hanc exercere
debere ut humiliata carne ieuniis facilids possit
aduersus aliauitia in ire cestamen Sinsolis cente
carne sactur qͥtictis ingluuiae: XXUII Sciendũ
tamꝰ Nĩeundem eẽ in omnib: nob coadinẽ ꝓelioꝵ qa sicut

Expanded text:
anima ac supplicio grauiore plectetur, quae se renuntianima ac supplicio grauiore plectetur, quae se renuntiasse huic saeculo gloriatur dominantibus sibi octo uitiis, quam fuerat quondam in saeculo constituta, cum nec disciplinam monachi fuisset professa nec nomen. nam et nequiores hi septem spiritus illo priore qui egressus fuerat idcirco dicuntur, quia desiderium gulae, id est gastrimargia per sese non esset noxia, nisi intromitteret grauiores alias passiones, id est fornicationis, filargyriae, ac peremptoria esse non dubium est. et idcirco perfectionis puritatem numquam poterit obtinere, quisquis eam de hac sola continentia, id est ieiunio corporali sperauerit adquirendam, nisi nouerit ob id se hanc exercere debere, ut humiliata carne ieiuniis facilius possit aduersus alia uitia inire certamen non insolescente carne saturitatis ingluuie. Sciendum tamen non eundem esse in omnibus nobis ordinem proeliorum, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dente in pugnationis securitate quecuideris paulisp
a carnalib incentiuis fact̾ qͥ&ior aedpͥistinã remis¬
sionẽ uel p̃teritas gulȩ cũ cupiscentias ieuertaris:
ꝑhioc enĩ dicit spirit illequẽ uiceras reuertar indo¬
mũmecẽ unde exiui. Et ꝓcedentes exeo ẽfestĩ sep¬
tẽ spirit uitiorũ er̃tͥ acrior esquã illa paessioq:ira
pmardiis fuerat superata qͥ temox cadteriora per¬
trahent genera peccatorũ XXuI. Quaꝓpter
leiuniis. & c̃tinenti  incubante nob̵ festinandũ ÷
ut gulȩ passione superata : ꝓtin: animã nrcc̃m uacu¬
am eẽ anecessccrus uis tutib: ñsinam:  sed eis uni¬
uersos recessos cordis nr̃i. studiosius occuperim
nereuersus c̃cupiscentiae sp̃s in anes nos abipsis
uacantesq repperiat: & ñsibi icc̃ soli aditũ pardre
c̃tent᷑ introducat secũ in animã nr̃am septe nariũ
hunc fomitẽ uitiorũ: & faciat nouis manrã peiora
priotib : Turpior enimerit posthȩc &inmundior

Expanded text:
dente inpugnationis securitate, qua uideris paulisper a carnalibus incentiuis factus quietior, ad pristinam remissionem uel praeteritas gulae concupiscentias reuertaris. per hoc enim dicit spiritus ille quem uiceras: reuertar in domum meam unde exiui, et procedentes ex eo confestim septem spiritus uitiorum erunt tibi acriores quam illa passio quae in primordiis fuerat superata, qui te mox ad deteriora pertrahent genera peccatorum. Quapropter ieiuniis et continentiae incubantibus nobis festinandum est, ut gulae passione superata protinus animam nostram uacuam. esse a necessariis uirtutibus non sinamus, sed eis uniuersos recessus cordis nostri studiosius occupemus, ne reuersus concupiscentiae spiritus inanes nos ab ipsis uacantesque repperiat et non sibi iam soli aditum parare contentus introducat secum in animam nostram septenarium hunc fomitem uitiorum et faciat nouissima nostra peiora prioribus. turpior enim erit post haec et inmundior
Abbreviated transcription (Latin):
IIII. Qđ malũ nulli inuitx cebalio possit inferri.¬
U. Obiectio que admodũ ipseds dicatꝰ crearemala Ui.
Responsio suꝑ int̾ rogatione. ꝓposita.UIi. Int̾roga¬
tio anreus sit qͥiusto intulit morte cuiust: habeat de
morte mercedem. UiII. Responsio ad p̃cedentem
int̃ rogationẽ. UIIII. Exemplũ iob adiabolo tep̃tati&
dñi aiuda traditi & qđ iusto tãꝓspera quac̃ aduer¬
sa ꝓficiant codsalutem .X. deuis tute uiriꝑfectib
combi dext̃ figuralitꝰ nuncupatur. XI. de dupli¬
cigenere tẽptatio nũq triplicimꝰ inferuntꝰ. XIi
quomͦ uir iust: ñcere sedamantino signatorio
debeat eẽ consimilis. XIII. Intͥrogatio si possit
mens iugiter. inuna aetq eadem qualitate dura¬
re. xiiii. Responsio ad int̾rogentis ꝓpositionẽ
XU Qđ dri itu̾sit discedentis acella. XUI
Demutabilitate &icc suꝑnarũ cȩlestiũq uistictũ

Expanded text:
. Quod malum nulli inuito ab alio possit inferri. Obiectio, quemadmodum ipse deus dicatur creare mala. Responsio super interrogatione proposita. Interrogatio an reus sit qui iusto intulit mortem, cum iustus habeat de morte mercedem. Responsio ad praecedentem interrogationem. Exemplum Iob a diabolo temptati et domini a Iuda traditi, et quod iusto tam prospera quam aduersa proficiant ad salutem. De uirtute uiri perfecti qui ambidexter figuraliter nuncupatur. De duplici genere temptationum quae triplici modo inferuntur. Quomodo uir iustus non cerae, sed adamantino signatorio debeat esse consimilis. Interrogatio, si possit mens iugiter in una atque eadem qualitate durare. Responsio ad interrogantis propositionem. Quod detrimentum sit discedentis e cella. De mutabilitate etiam supernarum caele
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ille hanc precem cumgemitũ conclusił s& cer¬
nita o inopemtae trum contraillius celulam stantam¬
aq ignita ceduer suseum iacula dirigentem: quib cum
fuis scꝰ ille ꝓtinus sauciatus & ꝓgressus ecella huc illis¬
que uelutamens &ebrius cursitap& adq: egredieus¬
& ingrediens iam seincella c̃tinere nom possit Cadem
uia ꝑgere concitus coepit qui a iuuenis ille discesserat:
quemabbas a pollo uelut amente factũ quib: danfur¬
isconspiciens agitari intellexit ignitũ diabali quodui¬
derat telum incorde eius fuisse defixum illamqueit
eo confusionem mentis acꝑtur batione sensuum
intollerandis estib: openeri: accedens que ad eum:
quo inquid properas:. Autq namte causcesenilis
illius grauitatis oblitum: itapueriliter inqui&ant
& moliter cursitare compellunt : Cumqueille ꝓ
conscientiae suae reatu astur piexagitacione con¬
fusus crederit ardoie sui pectaus de prehensum

Expanded text:
cumqcumqnit Aethiopem tetrum contra illius cellulam stantem, atque adversus eum ignita jacula dirigentem. Quibus cum fuisset ille protinus sauciatus, et progressus e cella, huc illucque velut amens et ingrediens iam se in ea continere non posset, eadem uia pergere concitus coepit, qua iuuenis ille discesserat. quem abbas Apollo uelut amentem factum quibusdam furiis conspiciens agitari intellexit ignitum diaboli quod uiderat telum in corde eius fuisse defixum illamque in eo confusionem mentis ac perturbationem sensuum. intolerandis aestibus operari, accedensque ad eum, quo, inquit, properas aut quaenam te causae senilis illius grauitatis oblitum ita pueriliter inquietant ac mobiliter cursitare conpellunt ? cumque ille pro conscientiae suae reatu ac turpi exagitatione confusus crederet ardorem sui pectoris deprehensam
Abbreviated transcription (Latin):
nom possit : Nec re frena restimulos carnis &in¬
pugnationis remedia consequi iamualer & uxore
ducer& acrelicto monasterio reues ter&ur
Aadseculu : quẽ senexblanda consolatione demul¬
cenfs seque cedserens his dem cotadie incentiuoũ
st urulis tque estibus agitari: & idcirconondebere
euiprortus dssperatione concedere. uccmirari suꝑ
impugnationis ardore qui nontam laboris studo quai
museri cordiadni & gratia uinceretur : unius tantum
diei ab eodem poposcit inducias. &ut reuerterctur
aiuc collolã deprecatus ad monasteriũ predict
senistota sestinaitione ꝑrexit : Cumq eidem ꝓximas¬
sa ex pansis manib oationem cũ lacrimis fundens
conuesteait dne qui occultar u̾urũ &nfirmitatis
humane solus arbiterpius acsecreuises medicus
pugnationem iuuenis illius in senem istum Vt condes¬
cendere infirmitatib: labor antm & compatifra¬
gilitate iuniorum uel in senec tute doceatur:

Expanded text:
non posset, nec refrenare stimulos carnis et imnon posset, nec refrenare stimulos carnis et impugnationis remedia consequi jam valeret, uxorem duceret, ac relicto monasterio reverteretur ad saeculum. Quem senex Apollo blanda consolatione demulcens, seseque asserens iisdem quotidie incentivorum stimulis atque aestibus agitari, et idcirco non debere eum prorsus desperatione concidere, nec mirari super impugnationis ardore, qui non tam laboris studio quam misericordia Domini et gratia vinceretur: unius tantum diei ab eodem poposcit inducias, et ut reverteretur ad suam cellulam deprecatus, ad monasterium praedicti senis tota festinatione perrexit. comqae eidem proximasset, expansis manibus orationem cum lacrimis fundens, conuerte, ait, domine, qui occultarum uirium et infirmitatis humanae solus arbiter pius ac secretus es medicus, inpagaationem iuuenis illius in senem istum, ut condescendere infirmitatibus laborantum et conpati fragilitati iuniorum uel in senectute doceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sendũ eẽ ꝓnanticns : qui potuerit huius modi
uitio & concupiscentia trtillari: ita suise contra¬
rio correptionib: uulnerauit ut eũ summa dis¬
pentione deiectũ acl&ari tristitia conster¬
natũ esua dimitter& cella. Cũq eitali
me rore deprȩsso nec iam deremedio passion
sedde expl&tione conceptȩ concupiscentiae:
ꝓfunda cogitatione trastanti Abbas apollo
semoru ꝓbatis simus occurriss& laboremq
&obpugnationis uehem̃tic̃ quȩ in cadeeius
tacite uolue bantur de contemplatione uultus
& deiectione comets causam tente ꝑtur batio¬
nis inquiser& : ađq: ille mollitꝰ secompellantiseni¬
ne responsũ quidem ullũ possit refere magis
acmagis eũ sentiens senex noninanitꝰ causam
tantae tristitiae silentio uelle contegere quã ne
uultuquidem dissimulare p̃ualer& intentius
ab eo cause occulti doloris coepit in quirere : quib
utquia secundũ sententiã illius senis monachus eẽ

Expanded text:
sendum esse pronuntians, qui potuerit huiusmodi sendum esse pronuntians, qui potuerit huiusmodi uitio et concupiscentia titillari, ita suis e contrario correptionibus uulnerauit, ut eam summa desperatione deiectum ac letali tristitia consternatum e sua dimitteret cella. cumque ei tali maerore depresso nec iam de remedio passionis, sed de expletione conceptae concupiscentiae profunda cogitatione tractanti abbas Apollo seniorum probatissimus occurrisset laboremque et obpugnationis uehementiam, quae in corde eius tacite uoluebantur, de contemplatione uultus et deiectione coniectans cantam tantae perturbationis inquireret, atque ille mollitne responsum quidem ullum posset referre, magis ac magis eum sentiens senex non inaniter causam tantae tristitiae silentio velle contegere, quam ne vultu quidem dissimulare quivisset, intentius ab eo causas occulti doloris coepit inquirere. Quibus tetur, ut quia secundum sententiam illius senis monachus esse
Abbreviated transcription (Latin):
nens &uicom illos quia diuam ꝑfestionis uolsus
uelaliorũ potuerunt monitis incitari: subuer¬
tere ac decipere exemplis eorũ fraudulenta
subtilitate. festinat uelinte poremeos scilic&
noxium uelin b&alem disperrtionem doctrinis
eorũ institutisq ꝑduces: cuius reiuolens uobis ex¬
empla ꝓfene : aut toris nomine praermis so
nenos quoq illius qui pate facta sibi fratrisuitia
publicauit simile aliquid admittamus : qe tan¬
tum gestaquȩ instructione : neces sucria uolis
conferre possit expona: Cũigitur ad senem
quendam nobis obtime cognitu quidam non igns¬
uis simorũ iuuenũ ꝓfectus sui &curationis gratia
prexiss& : & carnalib incentiuis ac fornicatio¬
nis spũ sem& ipsũ inqui&ari simpliciter. ꝓdidis¬
s& consolatione credens laborib: suis oratione
senis : & remedia inflictis uulnerib reper¬
turũ ille a maris simis eũ increpans uerbis mise¬
rabilemq: & indignũ Nec monachi nomine cen¬

Expanded text:
nens etiam illos, qui ad uiam perfectionis uel suis nens etiam illos, qui ad uiam perfectionis uel suis uel aliorum potuerunt monitis incitari, subuertere ae decipere exemplis eorum fraudulenta subtilitate festinat, uel in teporem eos scilicet nonum uel in letalem desperationem doctrinis eorum institutisque perducens. cuius rei uolens nobis exempla proferre, auctoris nomine praetermisso, ne nos quoque illms, qui patefacta sibi fratris uitia publicauit, simile aliquid admittamus, rem tantum gestam, quae instructionem necessariam uobis conferre possit, exponam. cum igitur ad senem. quendam nobis optime cognitum quidam non ignauissimorum innenom profectus sui et curationis gratia perrexisset et carnalibus incentiuis ac fornicationis spiritu semet ipsum inquietari simpliciter prodidisset, consolationem credens laboribus suis oratione senis et remedia inflictis uulneribus reperturum, ille amarissimis eum increpans uerbis miserabilemque et indignum nec monachi nomine cen
Abbreviated transcription (Latin):
Cantenim sunt sensus hominis & a&as senec¬
tutis uita inmaculata: & idcirco non omnium
semorũ quorũ capita canicies teg&: quosq uitȩ
sedeorũ quos lacudabiliter uitam succ̃. ac proba¬
tis sime conperimus iniuuentute signasse neo
pro sumptionib: ꝓpriis sed maiorem traditionib
institutos: sunt enim non nulli : quorũ &icc̃ quod
se lugubrius maior est multitudo quunte paue
suo quẽ cb adulsscentia conceperunt : atq igna¬
uia senescentes autͦ toutatẽ sibi non maturitate
morũ sed annorũ numerositate conquirunt
Dequib exꝓbratio illa dñi fatis ꝓprine dirigitꝰ¬
xipsene sciuit: sed & cani effusi sunt in eo : & ipse
ignor auit hos inquoc̃ in exemplũ iuniorib: noni
tpbitas neculla ꝓpositi huius laudabilis cẽdq
imitanda districtio : sed annositas sola ꝓuexit
quorũ caniciem callidis simus in imicus coddecep¬
none iumorũ in prȩ iudicata autͦ toritato ꝓpo¬

Expanded text:
cani enim sunt sensus hominis, et aetas seneccani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis uita inmaculata. et idciseniorum, quorum capita canities tegit, quosque vitae sed eorum quos laudabiliter vitam suam ac probatissime comperimus in juventute signasse, nec praesumptionibus propriis, sed majorum traditionibus institutos. Sunt enim nonnulli, quorum etiam, quod est lugubrius, major est multitudo, qui in tepore suo quem ab adolescentia sua conceperunt, atque ignavia senescentes, auctoritatem sibi non maturitate morum, sed annorum numerositate conquirunt . De quibus exprobratio illa Domini proprie satis dirigitesciuit: sed et cani effusi sunt in eo, et ipse ignoranit. hos, inquam, in exemplum iunioribus non uitae probitas nec ulla propositi huius laudabilis atque imitanda districtio, sed annositas sola prouexit. quorum canitiem callidissimus inimicus ad deceptionem iuniorum in praeiudicata auctoritate propo
Abbreviated transcription (Latin):
Ger mauus: occasionem nobis ꝑnciosȩ
uerecundiae qua cogitationes malas stude mus
obtegere illa prȩcipue creat causa qua nouim
quendam insrriae paestib: utcredebatur prac¬
cipuum seniorũ. cuidam fratricogitationes su¬
as simplici confessione ꝓdenti: post modum
quadam indignatione comotum eas demgra¬
uiter exꝓbrasse: unde fit utdum eas in nobis
prȩmimus ac seniorib: erubescimus publicare
curationum remedia consequi neque amus¬
XIII. Mo̾ses: sicut non sunt omues iuue¬
ues: parimodo uel feruentos spu uel disci¬
plinis ac morib obtimis instituti: Itane senes
quidem cuncti un omodo uel ꝑfecti possunt
uel ꝓbatissimi pepper ridiuitiȩ enim senũ
non sunt canitiae capitis: sed industri aiu¬
uentutes ac prueritorũ laborũ stipendus
metiendȩ: quȩ enim non congregasti in¬
quid in iuuentute : quomodo inuenies inse¬
nec tute tua Senectus n&que honor abilqͥs non di¬
uturna . Hec numero annorũ conputata.

Expanded text:
GERMANVS: Occasionem nobis perniciosae GERMANVS: Occasionem nobis perniciosae uerecundiae, qua cogitationes malas stadeamus obtegere, illa praecipue creat causa, qua nouimus quendam in Syriae partibus, ut credebatur, praecipuum seniorum cuidam fratri cogitationes suas simplici confessione prodenti postmodum quadam indignatione commotum easdem grauiter exprobrasse. unde fit, ut dum eas in nobis premimae ac senioribus erubescimus publicare, curationum remedia consequi nequeamus. MOVSES: Sicut non sunt omnes iuuenes pari modo uel feruentes spiritu uel disciplinis ac moribus optimis instituti, ita nec Senes quidem cuncti uno modo uel perfecti possunt uel probatissimi repperiri. diuitiae enim senum non sunt canitie capitis, sed industria iuuentatis ac praeteritorum laborum stipendiis metiendae. quae enim non congregasti inquit in iuuentute, quomodo inuenies in senecta tua? senectus namque honorabilis non diuturna, ate numero annorum conputata:
Abbreviated transcription (Latin):
cuomnes aestes ac discipline humano in genio
repeste s&q nihil complius quauite huius tẽpo¬
rariae cõmodis ꝓsunt lic& manu palpari
qͥe ant & oculis ꝑuidere. recte tamen aquo¬
quã sine instituentis doctrina neq ant conpip¬
hendi quã ineptũ estcredere hanc sola non
egere dostore quȩ & in uisibilis & occulta est
&q: nonnisi corde purissimo ꝑuid&ur: cuius
error nontempotale damnum nec qđ facile¬
repar&ur : sed animȩ ꝑditionẽ parit morte
q ꝑpelut̃ hab& enim non aduersususi¬
biles sed inuisibiles adq: immite hostes diur¬
num nocturnũ q conflictũ Nec contra unĩ
ł duos sed contra innumgabiles cater¬
uas spiritale cestamen. cuius casus tanto
ꝑniciosior cunctis: quanto &infestior inimicus.¬
& congressus occultior. Et ideo semꝑ seniorũ sum¬
ma cautione sunt sectanda uestigia atq ad eos¬
cuncta quȩ in nostris cordib ouuntur sublato
confusionis uel amine deferenda: XII¬

Expanded text:
eum omnes artes ac disciplinae humano ingenio eum omnes artes ac disciplinae humano ingenio repertae et quae nihil amplius quam uitae huius temporariae conmodis prosunt, licet manu palpari queant et oculis peruideri, recte tamen a quoquam sine instituentis doctrina nequeant conprehendi, quam ineptum est credere hanc solam non egere doctore, quae et inuisibilis et occulta est et quae non nisi corde purissimo peruidetur, cuius error non temporale damnum nec qreparetur, sed animae perditionem parit, mortemque perpetuam! Habet enim non adversus visibiles, sed invisibiles atque immites hostes diurnum nocturnumque conflictum, nec contra unum seu duos, sed contra innumerabiles catervas spiritale certamen, cujus casus tanto perniciosior cunctis, quanto et congressus occultior. et ideo semper seniorum summa cautione sunt sectanda uestigia atqcuncta, quae in nostris cordibus oriuntur, sublato confusionis
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑniciosissimũ ee designans. idest si ꝑ confessi¬
onem suggestio seu cogitatio diaboca incanti¬
tori cuiqua spiritali scilic& uiro qui carmini¬
b: scripturarũ mederi ꝓtinus uulneri &
trahere decorde consueuit noxia uenena
serpens
pate fac¬
ta non fuerit
succurre¬
re periditanti perituro uenon poterit:
hoc igitur modo adscientia discrecionis ue¬
rȩ ꝑuenire facilli me poterius : Vt seniotũ
uestigia subsequentes neque agere quic¬
quã noui neq discer nere nostro iudicio
prȩsumamus: Sedque admodũ nosillarũ tradi¬
tio ueluite : ꝓbitas in formarit: inõnib: gradia¬
mur. qua institutione firmatus: non modo ad
ꝑfectã discr&ionis ratione quiq ꝑueni&.
uerũ ciam acunctis insidus inimici tutissi¬
mus ꝑmanebit: Nullo nãq alio uido tcc̃p̃cipi¬
tem diabalus monacħi ꝑtrahit ac ꝑducit ad mor¬
tem quacũ eum negletis consiliis seniorũ suo
iudifio ꝑsua serit definitioniq confidere: Qtenĩ

Expanded text:
sum perniciosum esse designans, id est: si per confessionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spiritali scilicet uiro, qui carminibus scripturarum mederi protinus uulneri et extrahere de corde consueuit noxia uenena serpentis, patefacta non fuerit, succurrere periclitanti perituroue non poterit. hoc igitur modo ad scientiam discretionis uerae peruenire facillime poterimus, ut seniorum uestigia subsequentes neque agere quicquam noui neque discernere nostro iudicio praesumamus, sed quemadmodum nos uel illorum traditio uel uitae mur. Qua institutione firmatus, non modo ad perfectam discretionis rationem quisque perveniet, verum etiam a cunctis insidiis inimici tutissimus permanebit. Nullo namque alio vitio tam praecipitem diabolus monachum pertrahit ac perducit ad mortem, quam cum eum, neglectis consiliis seniorum, in suo iudicio persuaserit definitionique confidere. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsec inlicitatio: & figpra teptationũ quib: ł illu
primũ b̵ istum sexuidum adam calli dissimus
ad gredituro iniiticus eł fgantis sime conggruit
illimãq dicłsceperient᷑ oculiuestrihui costen¬
dit omiha regnecmundi &gloriã eorũ  bicdicit
nẽ intercidere nos expositio gostr̃imcorglae ner¬
uel dominse temptationis necessecrio coppulte coo¬
dem quoproposueramus oedine dissertemnisalus

Expanded text:
ipsa inlicitatio et figura temptationum, quibus uel illum ipsa inlicitatio et figura temptationum, quibus uel illum primum uel istum secundum Adam callidissimus adgreditur inimicus, elegantissime congruit. illi namque dicit: aperientur oculi uestri, huic ostendit omnia regna mundi et gloriam eorum. ibi dicit:m narrationem intercidere nos expositio gastrimargiae uel dominicae temptationis necessario conpulit, eodem quo proposueramus ordine di
Abbreviated transcription (Latin):
uccꝙoapa. idest usq aednimi&atẽ: quantum
enimmihi utileest sime pacululũ subrelinquas
ut de sideriimei constantia conꝓb&ur tantũ no¬
xium est si ꝑmeritis ac delictis meis nimium mede¬
seripatiaris quia nullauistus humana. sidiutius
in tẽptatione tuo deseratur auxilio sua pote¬
rit constantia ꝑdurare & non ꝓtenus adues¬
saruuel potentia ł factione subcum berens
tuipse quies humanarũ uiriũ conseius. aclucta¬
minũ moderator non ꝑmiseris tẽptarinos suꝑid
qđ possum sed feceris cũ tẽp̃tatione &exitũ ut
sestinere possimus: talequid & lmiudi cũ libro.
suꝑ exterminatione gentiũ spiritaliũq: coduer

Expanded text:
 id est usque ad nimietatem. anantum enim mihi utile est si me paululum subrelinquas, ut desiderii mei constantia conprobetur, tantum noxium est si pro meritis ac delictis meis nimium me deseri patiaris, quia nulla uirtus humana, si diutius in temptatione tuo deseratur auxilio, sua poterit constantia perdurare et non protinus aduersarii uel potentia uel factione subcumbere, nisi tu ipse, qui es humanarum uirium conscius ac luctaminum moderator, non permiseris temptari nos super id quod possumus, sed feceris cum temptatione et exitum, ut sustinere possimus. tale quid et in Iudicum libro super exterminatione gen
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus itccꝓnuntiat: Tep̃tatio uos non ad p̃hendos
suꝑit quod potestis: sed faci& contep̃tatione &iam p¬
uentũ. ut sustinere possitis : Dm̃quoq aptare siue
confirmare animos nostros cedomneopus bonũ
&operari innobis eaquȩ sibi sunt placita. idem
a postolus doc&. Dsautẽ pacisquie duxit d&enebri
pastorẽmagnũ ouiũ in sanguine testamenti łer
mihm̃ xp̃m. apt&uos in omnibono faciens inuob
quod placeat coramse. Quod &iã thesalonicensib
ut eueniat. itap̃catur dicens ipse autẽ dñs iħis xp̃s

Expanded text:
apostolus ita pronuntiat: temptatio uos apostolus ita pronuntiat: temptatio uos id quod potestis, sed faciet cum temptatione et exitum, ut sustinere possitis. deum quoque aptare siue confirmare animos nostros ad omne opus bonum et operari in nobis ea quae sibi sunt placita idem apostolus docet: deus autem pacis, quieduxit de tenebris pastorem magnum ouium in sanguine tesm, aptet uos in omni bono, faciens in uobis quod placeat coram se. quod etiam Tbessalonicensibus ut eueniat ita precatur dicens: ipse autem dominus Ies
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in euangelio hoc ipsũ eiident᷑ exprȩserit dicens
Sicut padmes non potest fructũ facere a sem& ipso:
nisi inuite manserit it a & uos nisiin me manseritis
Et iterum quia sine me nihil potestis facere : quã sit
itur ineptũ ac sacrilegum quicquã debonis actib
nostrȩindustriȩ : & nondigratiȩ ł cediutorio depu¬
tare manifestebatur dñi caprotes tante sentencia
sine sua cespiratione ł cooperatione sp̃itales frultus
exlubere neminẽ possc Omne eñ datũbonũ &õni
donũ ꝑfectũ desur sũ ẽ. descendens a patreluminum
acchcris quoq: quia siquidboni ipsius ẽ & siquid
optimũ abipso: &ideo constant̃ beatus apostalus
quid inquid habes qđ ũ accepisti. Qđ si accepisti
quidgloriaris quac sinon acceperisi XUII¬
Sũcna quoq tolerantiae quatẽptationes in latas
suftinere possim: : nontã in nostrauis tute quãmdi
nisericar dia & mabratione consistere beatus

Expanded text:
dominus in euangelio hoc ipsum euidenter expresserit dicens: dominus in euangelio hoc ipsum euidenter expresserit dicens: sicut palmes non potest fructum facere a semet ipso nisi in uite manserit, ita et uos nisi in me manseritis, et iterum: quia sine me nihil potestis facere. quam sit igitur ineptum ac sacrilegum quicquam de bonis actibus nostrae industriae et non dei gratiae uel adiutorio deputare, manifeste probatur dominica protestante sententia sine sua inspiratione uel cooperatione spiritales fructus exhibere neminem posse. omne enim datum bonum et omne donum perfectum de sursum est descendens a patre luminum. Zacharias quoque: quia si quid bonum, ipsius est, et si quid optimum, ab ipso. et ideo constanter beatus apostolus quid, inquit, habes quod non accepisti? quodsi accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Summam quoque tolerantiae qua temptationes inlatas sustinere possimus non tam in nostra uirtute quam in dei misericordia et moderatione consistere beatus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sufficiens nisi fuerit auxilio dm̃i roborata Dicen
ad p&rũ simoꝵ simoꝵ. eccescetances exp&iuit
ut cribrar&uos tãquã triticũ sedẽgorogauipi¬
tremineũ nedefice Nfidestuc. Quod alius inse¬
m&ipso sentiens fieri: & quod ammodo fidem
succminfidelitatis flustib: ad ꝑniciosi naufragu
uidens scopulos ꝑurguere : ad eundem dñm auxili¬
ũ fideisuȩ postulans dicit. Dñe adiuua in fidelitatt¬
meã Itantũ itaq senser̃ euangelici & a postolia
uriuni uersa quae bonast auxilio dm̃i consũmari & ne
pscc̃ quidem fidem succ̃ confisistꝰ in lescẽ seposse suis
uirib ł arbitrii libestate seruare Vthanc uel adiu¬
uari inse. ł donare sibi ad ño postularent. Quȩ sim
p&ro nedeficer & dñi egebat auxilio : quiserit tam
p̃sumptor & cȩcus quis eerga huius custodiã cotidiano
dñi credat aediutorio nonegeres: Prȩsestim cũipse

Expanded text:
sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio domini roborata, dicens sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio domini roborata, dicens ad Petrum: Simon Simon, ecce Satanas expetiuit uos ut cribraret uos tamquam triticum: sed ego rogaui patrem meum, ne deficeret fides t u a. quod alius in semet ipso sentiens fieri et quodammodo fidem suam infidelitatis fluctibus ad perniciosi naufragii uidens scopulos perurgueri ad eundem dominum auxilium fidei suae postulans dicit: domine, adiuua infidelitatemmeam. in tantum itaque senserunt euangelici et apostolici uiri uniuersa quae bona sunt auxilio domini consummari, et ne ipsam quidem fidem suam confisi sunt inlaesam se posse suis uiribus uel arbitrii libertate seruare, ut hanc uel adiuuari in se uel donari sibi a domino postularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, quis erit tam praesumptor et caecus, qui se erga huius custodiam cotidiano domini credat adiutorio non egere ? praesertim cum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
aductori edũ ac misericor dia fuerit contributũ:
s qui s e nimparatur indiebelli: adño autẽ ẽ adiuto¬
riũ quia nonẽ in factitudine potensuir: oposta
ergonos semꝑcũbeato clauid canere : fortitudo mea
clauditiomea : non liberũ cerbitriũ sed dñs. &
Factusẽmihi in scclittẽ: quod doctor quoq gentiũ
non ignorans i doneũ sefactũ ministerio nouitestu¬
iñti non suo merito nec sudore : Seddi miseratione
pelaemat uon quoꝰ simus inquid idonei cogitare ali¬
quidexnob̵ quee sianob sed sufficientia nostra exd
autẽ uniuer scc. quȩ cel salutẽ ꝑtinent : a postolisibi¬
m& adño largita senser : utipsam quoq fidempses¬
taresibi ad ño postelarent dicentes dñe addencb
fidem plenitudinẽ eius non libero aebitrio p̃sun¬
tes so ddĩ sibicredentes munera c̃ferendam:
Deniq doc&nos austor idem salutis humc nȩ quãip¬
scefides nr̃a lubricasit. & infirma : & nequaquã

Expanded text:
adiutorio domini ac misericordia fuerit contributum. adiutorio domini ac misericordia fuerit contributum. equus enim paratur in diem belli: a domino autem est adiutorium, quia non est in fortitudine potens uir. oportet ergo nos semper cum beato Dauid canere: fortitudo mea, et laudatio mea non liberum arbitrium, sed dominus: et factus est mihi in salutem. quod doctor quoque gentium non ignorans idoneum se factum ministerio noui testamenti non suo merito nec sudore, sed dei miseratione, proclamat: non quod simus, inquit, idonei cogitare aliquid ex nobis quasi a nobis, sed sufficientia nostra ex autem uniuersa quae ad salutem pertinent apostoli sibimet a domino largita senserunt, ut ipsam quoque fidem praestari sibi a domino postularent dicentes: adde nobis fidem, plenitudinem eius non libero arbitrio praesumentes, sed dei sibi credentes munere conferendam. denique docet nos idem auctor salutis humanae, quam ipsa fides nostra lubrica sit et infirma et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ini: hic quoq initiũ c̃uersionis ac fide inostre &
passionũ tolerantiã donarinob ad ño declcerauit:
quod intellegens. cdauid quoq similit orat sibi hoc ipsũ
dñi miseratione c̃cedidicens : Confirmads hoc quod
operatus es in nob ostendens ñ sufficere sibi salutis
principia donodi gratia q̃clata nisi fuerit eadem
miseratione ipsius & cotidiana opitulatione ꝑfecta
non enĩ liberũ cerbitriũ sed dñs soluit conpeditos
non nostrauistis sed dñs crigit elisos. nonlectio¬
nis industria. Sed dñs inluminat cȩcos qđ grecedi
cecos non nostra cautio. sed dñscus todit ceduenas non
nostra fortitudo sed dñs ad leuat siue suffulcitomnes
qui corruunt : Hȩc autẽ dicim : nonut studiũ nr̃u ł
laborem atq industriã quasi in anit̃. & suꝑfluo inpen¬
dendauacuemus : sedut nouerimus nos sine auxilio di
Nec adnitiposse nec efficaces nostrosesseconatus
adeapes sendũ tã in imanȩ p̃miũ pu ritatis nisi nobis

Expanded text:
nostrae et passionum toleranti-I un donari nobis a domino declarauit. quod intellegens Dauid quoque similiter orat sibi hoc ipsum domini miseratione concedi dicens: confirma deus hoc, quod operatus es in nobis, ostendens non sufficere sibi salutis principia dono dei gratiaque conlata, nisi fuerint eadem miseratione ipsius et cotidiana opitulatione perfecta. non enim liberum arbitrium, sed dominus soluit conpeditos: non nostra uirtus, sed dominus erigit elisos: non lectionis industria, sed dominus inluminat caecos, quod Graece dicaecos: non nostra cautio, sed dominus custodit aduenas: non nostra fortitudo, sed dominus adleuat siue suffulcit omnes, qui conruunt. haec autem dicimus, non ut studium nostrum uel laborem atque industriam quasi inaniter et superfluo inpendenda uacuemus, sed ut nouerimus nos sine auxilio dei nec adniti posse nec efficaces nostros esse conatus ad capessendum tam inmane praemium puritatis, nisi nobis
Abbreviated transcription (Latin):
a ernã & spembonã ingratia: oxost&ur cordi
uestra. & confirm& in omni opere & sermone
bono duii. Ipsum deuiq timno rẽ dĩ quofi¬
miter eum tenere possimus: ad nõ nob̵ hiere mus
ꝓpheic ex ꝑsonadi manifeste testatur infundi
itadicens : Et daboeis corunũ &uiã unã : ut time¬
antme uniuer sisdieb: &benesiteis & filiis eorũ
posteos: & feriaẽ eis pactũ sempit᷑nũ. & non desina
eis bene facere : &timorẽ meũ daboin cordeeorĩ

Expanded text:
tur corda uestra et confirmet in omni opere et sermone bono. Ipsum denique timorem dei, quo firmiter eum tenere possimus, a domino nobis Hieremias propheta ex persona dei manifeste testatur infundi ita dicens: et dabo eis cor unum, et uiam unam, ut timeant me uniuersis diebus: et bene sit eis, et filiis eorum post eos. et feriam eis pactum sempiternum, et non desinam eis bene