comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi̾mꝰ ⁊ iniciũ fidei ⁊ usq in finẽ ꝑsenan¬
ciã dĩ dona eẽ. nͨ nlła sua futura dona ⁊ q̃ dan
correptõis stumulis excitari. ħ dicentes nolũt
hoĩb p̃dicari dona dĩ eẽ ut ueniat᷑ ad fidem
⁊ ꝑmaneatꝰ in fide ne plus desꝑatio ꝙͣ eehor¬
tatio uideat᷑ affr̾i dũ cogitant qui audiunt
ĩc̾tũ eẽ hũane ianorantiẽ cui largiat᷑ d̾s cui
ñ largiat᷑ ħ dona. Cur gͦ ⁊ ipi nob̾t̃ p̃dicant

Expanded text:
ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
a dño oranda mõstrare ⁊ orare solũ uł sͥ uł
aliis debuerũt ñ aut̃ ꝙ̃qͣm ut ea capesce̾t et
retinẽt hortari. Cũ uõ ⁊ ad ħ exhortant᷑ ut
possũt atq exhortando se hoĩes ẽẽ ꝯfitent᷑ satis
utiq ołtendũt nͨ ea p̃ditatõne ĩpediri exhor¬

Expanded text:
a Domino, oranda monstrare et orare solum vel sibi vel aliis debuerunt; non autem quemquam, ut ea capesseret et retineret, hortari. Cum vero et ad haec exhortantur, ut possunt, atque exhortandos esse homines confitentur; satis utique ostendunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos p̃destinauit in suũ regnũ ⁊ głiam. Demnde
ip̃am epistolam qͣm iã ꝯͣ pelagianos ad scm̃ pau¬
ꝑient qualis illa ad paulibiũ. Uñ recolãt adu̾tꝰ
he̾sim pelagianã iã añ aliqͦs ãnos ista dcã eẽ at¬
ꝯscͥpta q̃ nũc eis displic̾e̾ mirand̾ ẽ. Quis neminẽ
uelim sic amplecti oĩa mea ut me seq̾t᷑ nͥ ĩ huss
ĩ quib me ñ errare ꝓspexi̾t. Nam pp̃ea nc̃ fatio
libros iñ quibꝰ opuscula mea recͣctanda suscepi ut
nͨ me ip̃m in oĩb me secutũ fuisse demõstrẽ. S
ꝓficient᷑ me existimo dõ misinte scͥpsise ñ tñ a

Expanded text:
nos praedestinavit in suum regnum et gloriam. Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad sanctum Pauperient, qualis illa est ad Paulinum. Unde recolant, adversus haeresim Pelagianam jam ante aliquot annos ista dicta esse atscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis neminem velim sic amplecti omnia mea, ut me sequatur, nisi in iis in quibus me non errasse perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in quibus opuscula mea retractanda suscepi, ut nec me ipsum in omnibus me secutum fuisse demonstrem, sed proficienter me existimo Deo miserante scripsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib mi̾tis. s cũ eo c̾ mise̾t ᷑ plerũq ꝯmunibꝰ
sĩc duoꝵ geminoꝵ quoꝵ unus assumit᷑ unꝰ relinqͥtͦ
dispar ẽ exitus mĩta ꝯũia. In quib tñ si alt̾ mag¬
na dĩ bonitate lib̾at᷑ ut alt̾ nulla eiꝰ iniquitate
dãpnet᷑. Nũqͥd .n. inquitas ẽ apd̾ dm̃ : absit.S
ĩuestigabiles sunt uie eiꝰ. Itaq mĩam eiꝰ ĩ hus qͥ
libãnt᷑ ⁊ iu̾tatẽ in hũs qͥ puniunt᷑ sñ dubitatõe
credamꝰ. Neq inscrutibilia scrutari aut ĩuesti¬
gabilia uestigare conem᷑. Ex ore qͥppe infantiũ
⁊ lactentiũ suã ꝑfecit laudẽ. ut qd̾ i hũs uidemꝰ
quoꝵ libãtõne bona eoꝵ mĩta nulla p̃cedũt ⁊ ĩ

Expanded text:
praecedentibus meritis, sed cum eo cujus miseretur plerumque communibus. Sicut duorum geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia: in quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur. Numquid enim iniquitas est apud Deum? Absit: sed investigabilliberantur, et veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedu
Abbreviated transcription (Latin):
lapsuros añꝙͣ id fi̾e̾t auf̾re de hac uita. An
eo redituri sumꝰ ut adhuc disputemꝰ qͣnta ab
hiis ꝓccĩs q̃ p̃sciuit eos dr ꝓpet̾turos fuisse si
ꝓrsus humanis: ut id ⁊̃ refelłe pudeat. Cur
sionib q scõꝵ frustra eẽ p̃dicatũ uł adhuc ⁊̃¬

Expanded text:
lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta abhis peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si s, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur sionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Ionge absit. Renatꝰ. Ita ⁊ hoc memims. aug̃.
uides itaq oĩo ⁊̃ ip̃am locoꝵ distanciã. ⁊enꝰ.
uideo. Angꝰ. Cũ gͥ aĩa tua hic sit uͥ corpꝰ nͨ uit᷑
spatiũ eiꝰ porrigat᷑ ut supior racõ demõttinbat
Unde fit ut illa oĩa uideat Eenꝰ. ꝑ memoriã

Expanded text:
. Ita et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
audient sñ p̃dicante nͨ cursus p̃dicatõe aidei ꝙsi¬
cientis ⁊ usq ad ultimũ ꝑmanẽtis ĩpedienda est
p̃dicatõ p̃destiñatõis ut qui fidelit̾ ⁊ obedient᷑
uiuit ñ de ip̃a obedĩa tãꝙͣ de suo ñ accepto bo¬
no extollat᷑ s qui głiat᷑ iñ dno głiet᷑. In uullo
eĩ głiand̾ qñ nr̃m nicħ sit qd̾ uidit fidelissiine
nata dicenda ẽ. Et ip̃a gͥ dĩ donũ ẽ ꝙ se dacũm

Expanded text:
rsus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: sed qui gloriatur, in Domino glofidentissime donata, dicenda est. Et ipsa igitur Dei donum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corde eͥus. Hoc itaq ut dice̾t nõ solũ ĩ liti̾s
sacͥs legebat᷑ s sicut de illo uiro sñ dubitatõe
ut ascendat ⁊ q̃ surtĩ ñt sapiat ubi xp̃c ẽ in
dextã dĩ sedens ñ q̃ suꝑ t̾ram. Gui de hac tanta
re agende st̃ gr̃e nͥ hoc facienti dño dõ nrõ qͥ
nos ꝑ tale bñficiũ lib̾ando de ꝓfundo ħ mdi
elegit ⁊ p̃destinauit añ ꝯsticutõnẽ m̃di. Sed

Expanded text:
ut diceret, non solum in Litteris sacris legebat, sed sicut de illo viro sine dubitatione ut ascendat, et quae sursum sunt sapiat, ubi Christus est in dextra Dei sedens, non quae super terram : cui de hac tanta re agendae sunt gratiae, nisi hoc facienti Domino Deo nostro, qui nos per tale beneficium liberando de profundo hujus mundi, elegit, et praedestinavit ante con
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari ꝙ bona uoluntate. hoc nob̾ expedit ⁊ cre¬
de̾ ⁊ dice̾. hoc piũ hoc um̾ ut sit hũilis ⁊ ib̾mi¬
ssa ꝯfessio ⁊ detur totũ deo. Cogitantes credimus
cogitantes loqͥmꝰ. cogitantes agimꝰ qcqd agñnꝰ. Qꝑ
aut̃ actinet ad pietatis uiam ⁊ uni̾ dĩ cultũ nõ
sumꝰ ydonei cogitare aliqͥd tãꝙꝙͣ ex nob̾m ip̃is s
sufficientia nr̃a ex deo ẽ. Non .n. ẽ in pocestate

Expanded text:
xpedit et credere et dicere: hoc est pium, hoc verum, ut sit humilis et submissa confessio, et detur totum Deo. Cogitantes credimus, cogitantes loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed sufficientia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit baptismate sb̾ueniri: Ubi c̾ce ostẽdit᷑
toꝵ suoꝵ potiꝰ ꝙͣ inimicoꝵ filios lib̾ar. Iam¬
rituro ñ baptszato s̾nenit᷑ ne sñ baptismate
morsat᷑. ⁊ baprizato casuro ñ sb̾uenit᷑ ut añ
moriat᷑. Isi forte illi adhuc absurditati a scul¬

Expanded text:
non potuit Baptismate subveniri? Ubi certe ostenditunon potuit Baptismate subveniri? Ubi certe ostenditutorum suorum potius, quam inimicorum filios liberaret. CArituro non baptizato subvenitur, ne sine Baptismate moriatur; et baptizato casuro non subvenitur, ut ante moriatur? Nisi forte illi adhuc absurditati auscul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ he̾sim pelagiauã catholica defendit eccã remo¬
ta ꝯtentõis caligine fateam᷑ atq id maxĩme ĩ
ꝑuulis euidentãre ui̾tate c̾namꝰ. Neq .i. fato
cogit᷑ d̾s illis infantib sb̾uenire illis aut̃ ñ sb̾ue¬
mre cũ sit utͥsq cã ꝯmunis aut res hũanas in
ꝑuulis ñ diuina ꝓuidencia s fortuitis agi casib
aĩe. Qñ quid̾ nͨ passer cadit in t̾ram sñ uoluntate
pr̃is urĩ qui iñ celis est. aut ꝑentũ negligentie
sic tribuendũ ẽ ꝙ ꝑuuli sñ baptismate moriũt᷑
ut nichil ibi agant suꝑna iudicia tãꝙͣ ip̃i qͥ hoc
modo male moriunt᷑ͦ ꝑentes s̾ negligentes uo¬
luntate ꝓp̾a de quib nasce̾nt᷑ degerĩt. Qͥd dicam
possit expirat: Plerũq .n. Restinantib pentib
⁊ ꝑentis mĩstris ut baptismꝰ ꝓuulo dec dõ tam̃
nolente ñ dat᷑ qui eũ ꝑuulũ in hac uita ñ te¬
liis potuit ne irent in ꝑdicõnẽ ⁊ silus fidelium

Expanded text:
esim Pelagianam catholica defendit Ecclesia, remota contentionis caligine fateamur; atque id maxime in parvulis evidentiore veritate cernamus? Neque enim fato cogitur Deus illis infantibus subvenire, illis autem non subvenire; cum sit utrisque causa communis: aut res humanas in parvulis non divina providentia, sed fortuitis agi casibus animae; quandoquidem nec passer cadit in terram sine voluntate Patris nostri qui in coelis est : aut parentum negligentiae sic tribuendum est, quod parvuli sine Baptismate moriuntur, ut nihil ibi agant superna judicia; tanquam ipsi qui hoc modo male moriuntur, parentes sibi negligentes voluntate propria de quibus nascerentur, elegerint: quid dicampossit, exspirat? Plerumque enim festinantibus parentibus et paratis ministris ut Baptismus parvulo detur, Deo tamen nolente non datur, qui eum paululum in hac vita non teliis potuit, ne irent in perditionem, et filiis fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ne ĩ tẽptatõnẽ ueniamꝰ admonemꝰ insirmita¬
tis ⁊ Imbecillitatis nr̃e dũ sic rogamꝰ. ne qͥs
passionis głiam suã dicat: cũ dñs ip̃e hu¬
militatẽ docẽs dixi̾t. Uigilate ⁊ orate ne
ꝯfessio ⁊ dat᷑ tocũ deo: qͥcqͥd suppłr̾ cũ timore

Expanded text:
ne in temptationem ueni-a m u s, ammonemur infirmitatis et infirmitatis nostrae, dum sic rogamus, ne quis passionis gloriam suam ducat, cum dominus ipse humilitatem docens dixerit: \'uigilate et orate, ne confessio et datur totum deo, quidquid suppliciter cum timore
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtatis luce ꝯuintã. Si .n. qñ libros de libõ
arbitͥ̾o laicus cepi p̾sbr̃ explicaui adhuc de dã¬
pnatõne infanciũ ñ renascentiũ ⁊ de renascẽ.¬
nũ lib̾atõne dułitarẽ nemo ut opinor eẽt
tã iniistꝰ atq inuidus qui me ꝓfice̾ ꝓhibe̾t
atq in hac dubitatõne remanend̾ mͥ eẽ ui¬
dicar. Cũ uõ rectiũs possit inclłigi ñ me pp̃ei
de hac re dubitasse credi oꝑt̾e qr ꝯͣ quos mea
dirigebat᷑ intentio sic mnͥ uisi sẜ refellendi
ut sũ pena eẽt pcc̃ĩ origm̃alis ĩ ꝑuulis ꝙ¬

Expanded text:
itatis luce convincam. Si enim quando libros de Libero Arbitrio laicus coepi, presbyter explicavi, adhuc de damnatione infantium non renascentium et de renascentium liberatione dubitarem; nemo, ut opinor, esset tam injustus atque invidus, qui me proficere prohiberet, atque in hac dubitatione remanendum mihi esse judicaret. Cum vero rectius possit intelligi, non me propterea de hac re dubitasse credi oportere, quia contra quos mea dirigebatur intentio, sic mihi visi sunt refellendi, ut sive poena esset peccati originalis in parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ prĩmordia nate᷑ siñt ignorantia ⁊ difficultas
sñ quib nlłr hom̃ nascit᷑. Et tñ unũ hoꝵ te¬
neo ibi quoq a me sacis euident̾ exp̃ssum
ꝙ ñ sit ista na᷑ instituti hõis s pena dãpna
ti. Frustra itaq m̾ de illiꝰ libri mei uetustate¬

Expanded text:
sive primordia naturae sint ignorantia et difficultas, sine quibus nullus hominum nascitur; et tamen unum horum teneo, ibi quoque a me satis evidenter expressum: quod non sit ista natura instituti hominis, sed poena damnati . 30. Frustra itaq
Abbreviated transcription (Latin):
iuiste dãpnatãs ꝑtiu ignorantia ⁊ dim cuitis quã
patit᷑ oĩs hõ ab exordio natiuitatis sue. Nec ab
lagianã nolũt ex iũsta dãpnatõne descendeꝰ ne¬
gantes originale pccm̃. Qmuis ignorancia ⁊
difficultas ⁊̃ si eeñt hõis pͥmordia natahia nec
sic culpandꝰ s laudand̾ d̾s eẽt. Sicutĩ eod hibro
t̾tio disputauimꝰ q̃ disputatõ ꝯͣ manich eos hñda
qui nõ accipiũt scͥpturas sc̃as uetis instrum̃ti
ĩ quib pam̃ originale narrat᷑. Et qͥcqͥd m̃ ĩ hiti̾s¬

Expanded text:
iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab lagiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sed laudandus deus esset, sicut in eodem libro tertio disputauimus. quae disputatio contra Manicheos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas ueteris instrumenti, in quibus peccatum originale narratur, et q
Abbreviated transcription (Latin):
putãt pelagiani tenent᷑ obnoxis s cñ ĩ regñ
dm̃i tnsferũt᷑. Etiã sic .n. sñ ullis bonis un̾tiᷤ
dat᷑ eis regnũ quiłꝰ aat᷑ ⁊ sñ ullis malis mĩtis
non dat᷑ eis quib nõ dat᷑. Qd̾ adiłus eosdem
pelagianos dice̾ solemꝰ qñ nob̾ obiciũt ꝙ fato
tͥbuamꝰ dĩ gram dicendo eã ñ ẜ mĩta ña da¬

Expanded text:
 in regnum Domini transferuntur: etiam sic enim sine ullis bonis meritis datur eis regnum quibus datur, et sine ullis malis meritis non datur eis quibus non datur. Quod adversus eosdem Pelagianos dicere solemus, quando nobis objiciunt, quod fato tribuamus Dei gratiam, dicendo eam non secund
Abbreviated transcription (Latin):
o N inclinari eoꝵ corda ut hoc uelint eo .s.
⁊. uelle.: ad cam̃ de qͣ disersmꝰ ñ ꝑtinẽ dixert̃¬
hoc uisũ sit rõnẽ nob̾ aliqͣm reddiderũt q̃m uos
ĩ lutĩs ur̃is taceꝰ maluistis.S q̃ illa eẽ porit ig¬
noro. an forte qr ostendi hoc dm̃ es ise ĩ cordibꝰ
hoĩm ⁊ adhuc ꝑduxisse quoꝵ ei placuit uolũtatẽ
ad regnũ uo̾ celeste obtinend̾ dmĩ nõ m̃dinare.
quoꝵ uolui̾t uolumates. S puto pp̃ regnũ celoꝵ¬

Expanded text:
 inclinari corda, ut hoc uelint, eo sci uelle, ad causam, de qua disseruimus, non pertinere dixerhoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia ostendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ad regnum vero coeleste obtinendum Deum non inclinare quorum voluerit voluntates? Sed puto propter regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nã. Audiant ħ ⁊ alia q̃cũq ñ dixi quibꝰ ostẽ¬
dit᷑ d̾s ad regnũ ⁊̃ celoꝵ ⁊ ad uitã et̾niã ꝑare
⁊ cõu̾te̾ hoĩm uoluntates. Cogitate aut̃ qͣle sit
ut credamꝰ ad ꝯstituenda regna t̾rena hom̃
uoluntates oꝑari dm̃ ⁊ ad capescend̾ regnũ ce¬
loꝵ hõĩes oꝑari uolũtates suas. Multa dixi¬

Expanded text:
que non dixi, quibus ostenditur deus ad regnum etiam caelorum et ad uitam aeternam parare et conuertere hominum uoluntates. cogitate autem, quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum uoluntates operari deum et ad capessendum regnum caelorum homines operari uoluntates suas. CCL
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inuenire: S ait ut scͥbitis neminẽ posse correp¬
tõis stimulis excitari si dicat᷑ in ꝯuenta ecc̃e audiẽ¬
tib multis. Ita se ht̃ de p̃destm̃atõe finita smña uolũ¬
taos dĩ ut alii ex uob̾ de insde litate accepta obedi¬
endi uoluntate ueni̾tis ad fidem uł accepta ꝑsenan¬
cia maneatis iñ fide. Ceti̾ uo̾ qui in pccõꝵ delcãtõe
rememoramĩ iõ nũdũ surrexistis qr nͣ dñ uos ad¬
uĩtoriũ gr̃e misan̾tis erexit. Uniptñ siquid̾ estis n¬
dũ uocati quos grã sua p̃destinaui̾t eligendos acti

Expanded text:
M IX. Sed aiunt, ut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua p
Abbreviated transcription (Latin):
siñt nõ qr iam erant. apłs iacobꝰ dicit. Nonne d̾s
elegit pauꝑes iñ hoc mũdo dĩctes iñ fide ⁊ h̾e¬
des regni qd̾ repmisit d̾s diligẽtib se: Eligendo
g᷑ facit diũstes ĩ fide sic̃ h̾edos regni. Eecte qͥppe
t eis hoc elige dr ᷑ qd̾ ut ĩ eis faciat eos eligit.
Rogo quis audiat dmñ dicentẽ nõ uos me ele¬
gistis s ego uos elegi: ⁊ audent dice̾ crede̾ hoĩes
ut eligant᷑ cũ pociꝰ eligant ͦ ut credãt: Ne ꝯͣ

Expanded text:
Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accede̾ ad fide̾. ꝙͣ scele̾ młto gramore discedeꝰ a side
eos si accessissent p̃uidat fuste stũros. Q uis
si dicatꝰ cur ñ fõm̃ ẽ ut cred̾ent pociꝰ ⁊ hoc eis p̃sta¬
bñficiũ fuisse concessũ nͨ hr̃e incipent ꝙ guiore
ĩpietate desere̾nt: satis mditat nõ iudicari hoiez
bñficio ut id ñ faciat consulat᷑ꝰ. Fonsutũ ẽ q ĩ¬

Expanded text:
non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si accessissent, praeviderat fuisse facturos. Quamvis si dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, et hoc eis praestabeneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem uocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est i
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatõnes. Ex duob itaq ꝑuulis originali
pccõ ꝑit̾ obstͥctis cur iste assumat᷑ ille relĩqͣt᷑
⁊ ex duob etate iam gͣndib ĩpiis cur iste ita
uocet᷑ ut uocantẽ seq̃t᷑᷑ ille aut̃ aut ñ uocet᷑
aut ñ ita uocet᷑ inscrutabilia st̃ iudicia dei.

Expanded text:
CAPUT IX. 21. Ex duobus itaque parvulis originali peccato pariter obstrictis, cur iste assumatur, ille relinquatur; et ex duobus aetate jam grandibus impiis, cur iste ita vocetur, ut vocantem sequatur, ille autem aut non vocetur, aut non ita vocetur; inscrutabilia sunt judicia De
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ rͦce uiu̾atis sũ ñ rͦte: tales eris p̾ea quales uo
d̾s fucuros eẽ p̃scilist. uł bons si bonos uł mali
si malos. Nũqͥa .n. si hoc audito ñ nulli ĩ torpoeẽ
segnitiẽ q u̾tant᷑ ⁊ a labore ꝓcliues ad libidinen¬
p̃scuit: lioni ersit in qͣntalib nc̃ malignitate u̾¬
sent᷑: Sĩ aut̃ malos: mali exũt in qͣntalib nũc
bonitate c̾nant᷑: Fuit quidã in nr̃o mõastio qui
corripientib frĩb cͦ quedã nõ facienda face̾t et
facienda nõ face̾t: Rndebat. Qualiscũq nũc sim:
adeo ꝓfecit ĩ malũ ut deserta monasi sociẽtate

Expanded text:
nc recte vivatis, sive non recte, tales eritis postea, quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. » Numquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem segnitiemque vertantur, et a labore proclives ad libidinepraescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt, in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio, qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat: Qualiscumque nunc sim, adeo profecit in malum, ut deserta monasterii societate
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. Non .n. ĩ pate nr̃a cor nrm̃ ⁊ nr̃e cogita¬
alio trahũt ꝙͣ tu ꝓposueris ad scłaria reno¬
cant mũdana inserũt. uoluptaria ingerũt.
illecebrosa incxxũt. Ip̃o ꝙ in tẽꝑe qͦ eleuare
plerũq deicim᷑. Non itaq iñ hoĩm s ĩ dĩ est
ip̃o quippe accipũt eã qui dat cordi hũano co¬

Expanded text:
ra cor nostrum et nostrae cogitaalio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt ipsoque in tempore, quo eleuareplerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est i fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano co
Abbreviated transcription (Latin):
istos ita respuisse dixistis tãꝙͣ ñ de libro cano¬
nico adhibitũ. Qiͣ ⁊ excepta hꝰ libri actestatõe
res ip̃a nõ clara sit qmͣ uolumꝰ hĩnc dociꝰ Qͥs
eĩ audeat negare xͥanus iustũ si morte p̃dccu
patꝰ fui̾t ĩ refrigi̾o futuͣm: Quilib ħ dixi̾t:
qͥs hõ sane fidei ñ resistend̾ putabit. Item
dixi̾t. iustꝰ si a sua iustĩa recesi̾t ĩ qͣ diu uixit
⁊ ĩ ea fui̾t ĩ pietate defũttꝰ ĩ qͣ ñ dico unũ ãnuĩ
s unũ diẽ uixi̾t : in penas iniqͥs debitas hinc

Expanded text:
istos ita respuisse dixistis, tanquam non de libro canonico adhibitum: quasi et excepta hujus libri attestatione res ipsa non clara, sit, quam voluimus hinc doceri. Quis enim audeat patus fuerit, in refrigerio futurum ? Quilibet hoc dixerit, quis homo sanae fidei resistendum putabit? Item si dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in qua diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus, in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas hinc
Abbreviated transcription (Latin):
defendimꝰ sola suffice̾t qr nicħ nob̾ reliqͥt
ĩ quo tãꝙͣ in nr̃o głiem᷑. Si quid̾ ⁊ ut nõ
discedamus a do̾. nõ ostendit dand̾ eẽ ñ a
d̾o̾ cũ poscend̾ ostendit a deo. Qui .n. nõ iñ¬
fc̾ur in tẽptatõnẽ nõ discedit a deo . Non ẽ
ħ oĩo in uiril libĩ arbiti quales nc̃ ft nõ

Expanded text:
defendimus, sola sufficeret, quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem ut non discedamus a Deo, non ostendit dandum esse nisi a Deo, cum poscendum ostendit a Deo. Qui enim non infertur in temptationem, non discedit a Deo. Non est hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc
Abbreviated transcription (Latin):
actũ fuisse si uiue̾t m̃tuentes ꝙͣ maĩfesta fłita¬
te ⁊ qͣnta ab surditate dicat᷑ nõ eis remanet cͣ
dicant ꝙ ĩ pelagianis dãpnauit ⁊ ab ip̃o pela¬
cũ uideant ꝑuulos alios ñ regenãtos ad et̾nã
mortẽ. alios aut̃ regena̾tos ad et̾nã uitã tolli.
de hac usta. Ip̃osq regenatos. alios ꝑseuan̾teᷤ
usq in finẽ hiñt ire alios quo usq decidant
hic teni᷑. Qui utiq nõ decidissent si añꝙͣ labe̾n¬
t ᷑ hiñc eeñt ⁊ cursus quosdã lapsos qͦusq redeãt
nõ exire de hac uita qui utiq ꝑirent si aũꝙͣ r̃e¬
dixent exirent. Uñ satis dilucide ostendit᷑ ⁊ iñcho¬

Expanded text:
viveret, intuentes quam manifesta falsitate et quanta absurditate dicatur; non eis remanet cur dicant, quod in Pelagianis damnavit, et ab ipso Pelacum videant alios parvulos non regeneratos ad aeternam mortem, alios autem regeneratos ad aeternam vitam tolli de hac vita; ipsosque regeneratos, alios perseverantes usque in finem hinc ire, alios quousque decidant hic teneri, qui utique non decidissent, si antequam laberentur hinc exissent; et rursus quosdam lapsos quousque redeant non exire de hac vita, qui utique perirent, si antequam redirent, exirent. 33. Unde satis dilucide ostenditur, et incho
Abbreviated transcription (Latin):
mis gͥ dĩ ẽ ista ñ nr̃a ut nõ discedamꝰ a deo.
Manus inꝙͣ eiꝰ ẽ ista qͥ dixit. Timorẽ meũ
qr ⁊ si ñ infi̾m᷑: nlła ab eo rõne discedimꝰ.
Qd̾ potãt nob̾ ⁊ nõ orantib dari : s orõne
A quo .n. nͥ ab illo accipimꝰ a quo iussũ ẽ ut
petamꝰ: Prsus iñ hac re nõ oposas disputatõeᷤ
Orat ut inc̾reduli credant. d̾s gͦ ꝯu̾tit᷑ ad sidẽ
orat ut credentes ꝑseue̾nt. D̾s gͦ donat ꝑse¬
ua̾ntiã usq ĩ finẽ. Hanc dt stũrũ se eẽ p̃sciu̾it.
ip̃a ẽ p̃destinatõ scõꝵ qͦs elegit ĩ xp̃o añ ꝯstitu

Expanded text:
itur Dei est ista, non nostra, ut non discedamus a Deo. Manus, inquam, ejus est ista, qui dixit, Timorem meum quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est petamus? Prorsus in hac re non operosas disputationesOrat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus ergo donat perseverantiam usque in finem. Haec Deus facturum se esse praescivit: Ipsa est p
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiani eẽ facillimũ ⁊ absurdissimũ hoc ñ
uidisse itos qͥ nob̾c̃ erroꝵẽ illoꝵ h̾ecicoꝵ catho¬
lica auc̃te ꝯdẽpnãt. Scribit librũ de morta¬
litate cyp̾anus młtis ac pene oĩb qͥ eccͣsticas
litta̾s amant laudabilit̾ notũ. In qͦ pp̃ea d ͭ ñ
solũ ñ eẽ fidelis ĩutilẽ mortẽ um̾ ⁊̃ utilẽ re

Expanded text:
Pelagiani esse falsissimum et absurdissimum, hoc non vidisse istos, qui nobiscum errorem illorum haereticorum catholica auctoritate condemnant. Scripsit librum de mortalitate Cyprianus , multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant laudabiliter notum; in quo propterea dicit non solum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem re
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ uoluntate sua qłq desi̾t dm̃ ut mi̾to desat᷑
a d̾o. Quis hoc negaui̾t: S iõ petimꝰ ne infe¬
ram᷑ in tẽptatõnẽ. ut hoc ñ fiat. Et si exau
eĩ sit nͥ ꝙ aut ip̃e facit aut Ri̾ ip̃e ꝑmittit
Potens gͦ ẽ ⁊ a malo in bonũ flecte̾ uobũ

Expanded text:
 voluntate sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur a Deo. » Quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudenim fit, nisi quod aut ipse facit, aut fieri ipse permittit. Potens ergo est, et a malo in bonum flectere volu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝙͣ ꝓuident̾ ⁊ salubrit̾ ãmonem᷑ ꝙ pccores sumꝰ
qui ꝓ pcãs rogare ꝯpellim᷑ ut dũ indulgẽtia¬
de deo petit᷑᷑ ꝯscĩe sue aĩmꝰ recordet᷑. Ne quis
sibi qi ĩnocens placeat ⁊ se extollendo plus
ꝑeat: instruit᷑ ⁊ docet᷑ pͨcare se cotidie dũ coti¬
die ꝓ pcc̃ĩs iubet᷑ orare. Sic deniq ⁊ ioħ̾es¬

Expanded text:
am prouidenter et salubriter ammonemur, quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare conpellimur r, ut, dumindulgentiade de opetitur, conscientiae suae animus recordetur! ne quis sibi quasi innocens placeat et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur peccare se cotidie, dum cotidie pro peccatis iubetur orare. sic denique e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑseuãtũ usq ĩ finẽ: ñ ÷ data. Q iã ⁊ suꝑius satis
egimꝰ. Non itaq dicant hoĩes ꝑseuantiam
cuiq datã usq ĩ finẽ nͥ cũ ip̃e uenłt finis.
⁊ ꝑseuãsse cui data ÷: reꝑtus fui̾t usq ĩ sinẽ
Dicimꝰ qͥppe castũ ꝙ̃ nouimꝰ castũ sũ sit sũ ñ
sit ĩ ead̾ castitate mansuxꝰ. Et si qͥd aliud di

Expanded text:
everatum usque in finem, non est data; quod jam et superius satis egimus . Non itaque dicant homines, perseverantiam cuiquam datam usque in finem, nisi cum ipse venerit finis, et perseverasse, cui data est, repertus fuerit usque in finem. Dicimus quippe castum quem novimus castum, sive sit, sive non sit in eadem cas
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouũ ꝑtinẽt testam̃tũ sic accipiũt ut suo qͣdã
pͥuilegio ĩmo sacͥlegio ꝙuolũt sumãt qd̾ nolunt
reiciant. ꝯͣ quos agebam in libris de libo̾ arbitͥo
mas incidentos enucleate solueꝰ uolui ne nimiũ
longũ opꝰ eẽ ubi me adu̾sus tã ꝑu̾sos testimonioꝵ
diuinoꝵ nõ adiuuabat auctas. Et pota̾m sicut

Expanded text:
ad Novum pertinent Testamentum sic accipiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrines operosissimas incidentes enucleate solvere nolui, ne nimium longum opus esset, ubi me adversus tam perversos testimoniorum divinorum non adjuvabat auctoritas. Et poteram, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ insidelib ut hr̃e iñcipiant eam qm penitus ñ
qͥ facũt uolũtatẽ dĩ dicentes ĩ orõne stat uolũ¬
tas tua. Cum .n. iã fcã sit ĩ eis cur ut fiat ad.¬
huc petũt nͥ ut ꝑseue̾nt ĩ eo ꝙ eẽ ceperũt᷑ͦ
Quis hic dici possit ñ pet̾e̾ scõs ut uolũtas dĩ
siat ĩ celo s ut fiat iñ t̾ra sic̃ iñ celo ut t̾ra. s.¬
imitet᷑ celũ .⁊ ut hõ angłm uł infidelis ficelẽ

Expanded text:
 infidelibus ut habere incipiant eam quam penitus non  faciunt voluntatem Dei, dicentes in Oratione, Fiat voluntas tua. Cum enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adhuc petunt, nisi ut perseverent in eo quod esse coeperunt? Quamvis hic dici possit, non petere sanctos, ut voluntas Dei fiat in coelo; sed ut fiat in terra sicut in coelo: ut terra scili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoĩto p̃mio uite: ita donũ dĩ ẽ ⁊ fidesꝙͣ uise
⁊ dona dĩ eẽ mõstrant᷑ ut intlłigant᷑ ꝙ ⁊ nos
ea facimꝰ ⁊ d̾s facit ut illa faciamꝰ sic̃ ꝑ ꝓpħam
dicit ego faciã ut faciatis: Locũ ipm̃ sqͥicure
acrendite ⁊ uidebitis illa dmĩ ꝓmitt̾e fcũrũ se
ut faciant q̃ uibet ut fiant. Non sane ibi tat
mi̾ta eoꝵ: s mala. quib se ostendit redde̾ ꝓ
malis bona hoc ip̃o quo eos facit hr̃e deĩceps
oꝑa bona. oĩ ip̃e facit ut faciant diusna mãda

Expanded text:
s. et dona Dei esse monstrantur; ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per pdicit, Ego faciam ut faciatis ? Locum ipsum Scripturae attendite, et videbitis illa Deum promittere facturum se ut faciant, quae jubet ut fiant. Non sane ibi tacet merita eorum, sed mala; quibus se ostendit reddere pro malis bona, hoc ipso quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit ut faciant divina manda
Abbreviated transcription (Latin):
daturꝰ eis gr̃am aratis hoc÷ nlłis eos op fidei ur
si apd̾ eos fcã eeñt suis miratulis credituros
quib nõ ult sb̾uenire nõ sb̾uenit de quib iñ
sua p̃destinatõne occulte quidẽ ł iuiste aliũd
iũdicauit. Non .n. ẽ inĩquitas apd dm̃ s ĩltru¬

Expanded text:
 nullis eorum vel fidei vel si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire, non subvenit; de quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste aliud judicavit. Non enim est iniquitas apud Deum; sed inscru
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩb apparẽ xp̃m tapd̃ eos p̃dicari doct̃nã suã
qñ sciebat ⁊ ubi sciebat eẽ qui in ełti fu̾ant ĩ ip̃o
añ m̃di ꝯstitutõnẽ. S qm̃ si ita dic̾e̾t᷑᷑ lectorem
fac̾et intentũ ad ea requirenda q̃ nc̃ ex ãmoni¬
excepta ut dixi altitudine ⁊ sapĩe ⁊ sc̃ide dĩ ⁊ sñ¬

Expanded text:
i doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse qui electi fuerant in ipso ante mundi constitutionem . Sed quoniam si ita diceretur, lectorem faceret intentum ad ea requirenda, quae nunc ex admonicendum, excepta, ut dixi, altitudine sapientiae et s
Abbreviated transcription (Latin):
d̾a. Si ad a tanto diu̾ite uacit᷑ ac fidelit̾ poscsꝰ
ab illo a quo posses te accipe crede ꝙ postis.
Noli eũ labiis honorare ⁊ suꝑ eñ cerde te ex¬
tolle credens a te ĩo tͥ eẽ ꝙ ab t illo te fingis
orare. an ab illo ꝑsena̾ntia ista forte ñ posait᷑:
Iam ħ quidicit: ñ meis disputatõib resellenõ¬

Expanded text:
id a tanto divite veraciter ac fideliter poscis; ab illo, a quo poscis, te accipere crede quod poscis. Noli eum labiis honorare, et super eum corde te extollere, credens a te ipso tibi esse, quod ab illo te fingis orare. An ab illo perseverantia ista forte non poscitur? Jam hoc qui dicit, non meis disputationibus refellen
Abbreviated transcription (Latin):
me uiuendo pituros. ĩ þat m̃ inta qͣusgo peant
deiuñ . Qu nõ ꝑirent: sieis corꝑis mors lapsĩ eorũ
p̃ueniens Pb̾uenie. qm̃ nullus mortuus uiditait᷑
ex bouis seu malis q̃ fu̾a̾t si nõ morẽt᷑ acturus
tholiois nõ ignolulis hũc ewangelii locũ sic expo¬
suit ut dite̾t p̃scisse dnm̃ ryrios ⁊ sydonios a fice
fuisse pꝰ̾ ea recessuros cũ fcis apd̾ se miraculis cre
uiori pena obnoxii fi̾e̾nt si ficẽ qm̃ tenuerãt re¬
liq̾ssent ꝙͣ si eam nullo tẽꝑe tenuissent. In qͣ sc̃a
docti hõĩs ⁊ ad modũ acuti q̃ sint adhuc mita reqͥ¬
renda qd me nc̃ attinet dr̃e cũ ⁊ ip̃a nob̾ ad id
qd̾ agimꝰ suffraget᷑. Si .n. misa̾tõne dñs ñ feuit
in ulis uirtuced ꝑ qͣs fĩ ponẽt siceles ne grauius¬

Expanded text:
me vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus:tholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobis ad id quod agimus suffragetur? Si enim miseratione Dominus non fecit in istis virtute
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ĩ ip̃m. Deĩde qͥd adiũgat actendite. Sedm
placicũ inꝗͥt uoluntatis sue ne iñ tanto bñsicio
arͣe de placito głiareniꝰ uoluntatis nr̃e ĩ q̃ głisica¬
uit nos inqͥt in dilcõ filio suo. In qua utiq uolimm¬
tate sua gͥtificauit nos: Sic doñ gͣtificauit a ar̃a
sicut iustificauit drꝰ a iũstĩa. In quo hm̃s iñqͥt re

Expanded text:
m in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd isli inimici qͥ ĩ suis ĩimititiis ꝑierũt ⁊ ad¬
u̾santes xp̃o de gente ip̃a adhuc ꝑeunt ip̃i st̾ elõ
atqr dilcĩ : Absit. Qͥs hoc uł stultissimꝰ dixi̾t. S
ut᷑ q licet int̾ se ꝯͣriũ .i. ĩ imici ⁊ dilc̃ĩ ꝙͣuis ñ m̃
id̾ carnale sem̃ isrł aliis eoꝵ ad olauditatõnem
aliis ad bñdconẽ isrł ip̃ius ꝑtinẽtib. Hũc .n. sensã
aꝑciꝰ suꝑiꝰ explicauit ubi ait. Qd̾ q̃rebat mrł hoc

Expanded text:
Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
uos. ñ ait ip̃as margaritas disrũpãt. Inas .n.
rũpũt tñ cũ aliqͦ iã missas margaritas ꝯculta¬
qͥ margaritas calcaui̾t᷑ .i. cũ magno labore di¬
uin̾a inuenta ꝯtõpsi̾t. Qui ã tales docet: quõ si
nõ disrũpat indignando ⁊ stomachando ñ ui¬
ẽ gͦ nẽ qd aꝑiat᷑ ei:. qui ñ capit. Melius .n. q̃ri
negligit. Nt uo̾ alia cã reꝑit ᷑ cur ea q̃ mãifesta
⁊ magna st̃ ñ accipiant᷑ p̃t̾ odium ⁊ ꝯtẽptũ qͦꝵ¬

Expanded text:
vos, non ait, ipsas margaritas disrumpant. Illas enirumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaqui margaritas calcaverit, id est, cum magno labore divina inventa contempserit. Qui autem tales docet quomodo non disrumpatur indignando et stomachando, non viest ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: melius enim quaenegligit. Neque vero alia causa reperitur cur ea quae manifesta et magna sunt, non accipiant praeter odium et contemptum, q
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ꝓpoĩtũ uocati st̾ quos añ p̃sciu̾it ⁊ p̃destina¬
uit ꝯformes yͥginis filu sus. Qm uocatõnem
significans ait. ñ ex oꝑib s ex uocante dcm̃ ẽ
ei qr maior s̾uiet minori. Nũqͥd dixit ñ ex
oꝑibꝰ. s ex credente : ꝓrsur ⁊̃ hoc abstulit hõi ut
totũ dar dõ. Dixit sͦ s ex uocante ñ qͣcũq uo¬
catõne : s qua uocatõne fit credens. Hanc ĩtue¬

Expanded text:
positum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intue
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ gͥ hoĩ lapso ⁊ iñ ead̾ lapsu istam uitam
mise᷑ finienti atq ñ penas eunti talib debitas:
hoc tẽptatõnẽ loco pͥnsꝙͣ lab̾et᷑ morte raꝑet᷑:¬
A̾c ꝑ hoc si absit nmis ĩconsidãta ꝯtentõ: tota
qõ ista finita ẽ de illo qui raptus ẽ ne malicia
mutar intllc̾m eiꝰ. Nec iõ lib̾ sapt̃e qͥ tanta
mimo̾sitate annoꝵ legi meruit ĩ eccxͥ ĩ qͦ ⁊ hoc
minũ fallunt᷑ ut ueniant ꝯͣ dĩ maiestissimam
gr̃am q̃ maxĩe appare̾t ĩ ꝑuulis. Quoꝵ cũ alii
baptizati alii nõ baptizati uite huiꝰ t̾minũ su¬

Expanded text:
ur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte rapeAc per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, minum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum su
Abbreviated transcription (Latin):
ba̾ret: nõ eẽt miust̾. Ex uno quiĩpe õs iñ
ꝯdẽpnatõnẽ ñ ĩiustã iudicati s̾ ire: s iũstam.
Qui gͦ lib̾at᷑᷑ gr̃am diligat. qui nõ libãt᷑᷑ debi¬
rũ agnoscat. Si in remiitendo debitũ boni¬
tas. iñ exigendo equitas intlłgit᷑. nũꝙͣ eẽ
diu̾sa cã id̾ iudiciũ  Recolamꝰ gͥ illos oꝑa¬
rios ĩ uinea qͥ toto die laborauerũt ⁊ eos qͥ
hora una . Nẽq cã dsũsa ẽ ĩpensi labors ⁊ tñ
id̾ iudiciũ in redditõne m̾cedis. Nũꝗd ⁊ hic
audierũt minurantes a prẽfamilias nͥ hoc
uolo. Ita qͥppe eiꝰ erga alios fuit largitas
ut erga alios nlła eẽt inquitas. Et isti qͥd̾
⁊ reo qui dãpnat᷑. Tolle qd̾ tuũ ẽ ⁊ uade.
huic aut̃ uolo ꝙ ñ debetͣ donare. An ñ mͥ
qr ego bonus sum: Hic ille si dicat curñ
⁊ m̾i mi̾to audiet o hõ tu qͥs es qͥ Rindeas
deo : Ꝙ cte in uno nrm̃ benignillimũ largi¬
torẽ ĩ te uõ exactorẽ ĩustũsimũ ĩ nullo tñ

Expanded text:
. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quide reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non  ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem jus
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd peciuit ut ad hanc ĩ effabilem excellentĩam ꝑ¬
ueniret: Nõne faciente ac suscipiente u̾bo ip̃e
hõ ex quo eẽ cepit fils dĩ unicꝰ eẽ cepit: Nõne¬
metuendũ fuit ne accedente etate hõ ille lib̾o
pꝰcar arbito : aut iõ in illo ñ lib̾a uoluntas erat:
pota̾t: Nempe ista ota siñgłarit᷑ ad miranda
ĩ illo accepit hũana ħ nr̃a natura nullis suit
dõ nͨ sic cohibeat s audeat ĩpudentiã ⁊ dicat.
quõ audio tu qͥs es o hõ cũ sim ꝙ audio .i. hõ ꝙ
ẽ ille de quo ago cur ñ sim ꝙ ⁊ ille : At .n. gr̃a
ille talis ac tantꝰ ẽ. Eur diu̾sa ẽ gr̃a ubi nataͣ

Expanded text:
que praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. metuendum fuit ne, accedente aetate, homo ille libero peccaret arbitrio? aut ideo in illo non libera voluntas erat, re non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o hoet ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ m̃qt de me ip̃o uolũtas dĩ. Qͥd gͦ : Tua ne tͥ
uoluntas de te ip̃o c̾ta ẽ: Nec tilnes: Qͥ uidet᷑
stare timeat ne cadat. Cũ gͥ utͣq inc̾ca sit: cͦ ñ
hõ firmiori ꝙͣ infirmiori fidẽ sua̾ spem caritatẽ ꝙ
ꝯmittit: S cũ dĩꝰ iñqusunt si credidĩs salius eris.
unũ hoꝵ exigit᷑ altm̃ off̾tur. Qd̾ exigit᷑ ĩ hoĩs.
ñ credentib ut eis donet᷑ fides. Et ĩ suis gͥ ĩcre¬
m̃tis ⁊ ĩ suis inicũs dĩ donũ ẽ fides. Sic aut̃ dr᷑
ficem᷑: exigit᷑. ut aut̃ uiuam᷑: offt̾᷑ Num gͥ plac
ut stã carnis mortificate ñ donũ dĩ eẽ dicamꝰ
dimꝰ p̃mio uite si ħ feci̾mꝰ oblato. Absit hoc
ut placeat ꝑticipib ⁊ defensorib gr̃e. Pelagi¬
anoꝵ ẽ error iste dãpnabłis: quoꝵ mox apłr
ora obstruxit adĩgens. Quotqͣt .n. spũ dĩ agũt᷑.
hii slũ dĩ st̾. Ne fcã moraficare nos carnis ñ¬

Expanded text:
 de meipso voluntas Dei. Quid ergo? tuane tibi voluntas de teipso certa est, nec times, qui videtur stare timeat videat ne cadat? Cum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem, charitatemque committit? Sed cum dicitur, inquiunt, Si credideris, salvus eris, unum horum exigitur, alterum offertur: quod exigitur, in hominis, non credentibus, ut eis donetur fides. et in suis igitur incrementis et in suis initiis dei donum est fides. sic autem dicficemus, exigitur, ut autem uiuamus, offertur. num igitur placet, ut facta carnis mnobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiungens: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt, ne facta mortificare nos carnis n
Abbreviated transcription (Latin):
usuificabis nos ñ frustra dr᷑ ne des ad mouẽd̾
pedẽ meũ. ñ frustra drꝰ ne tradas me dñe a
desidi̾o me pccõrs. Postremo ne młta ꝯme¬
morẽ cũ uob̾ pła fortassis occ̾rant ñ frust
dr ᷑ͦ ne nos inferas in tẽptatõnẽ. Nam qͥsqͥs
in tẽptatõnẽ nõ inft̾  ꝓfecto nͨ in tẽptatõ¬
nẽ sue male uoluntatis inft̾ur. Et qui ĩ¬

Expanded text:
ificabis nos : non frustra dicitur, Ne des ad movendum pedem meum : non frustra dicitur, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo, ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitur, Ne nos inferas in tentationem. Nam quisquis in tentationem non infertur, profecto nec in tentationem suae mal
Abbreviated transcription (Latin):
aͥd qiͣ ex nob̾m ip̃is: s sufficientia nr̃a ex
dõ ẽ. Atcendant hic ⁊ u̾ba ista ꝓpendãt qui
putãt ex nob̾ eẽ fidei coptũ ⁊ ex dõ eẽ fidei
supplem̃tũ. Qs .n. ñ uideat pꝰ eẽ cogitare
ꝙͣ credẽ̾ : Nullus qpe credit aliqd nͥ pͥus
cogitauit eẽ credẽdũ. Quis .n. raptĩ ꝙͣuis
celerrime credidi: uolũtatẽ q̃dã cogitatões
sima comitet᷑ ncc̃e ẽ tñ ut ota q̃ credũt᷑ p̃uie
ẽ aᵈ ꝙͣ cũ assentiõne cogitare. Nõ .n. oĩs qͥ
cogitat credit : cũ iõ cogitẽt płq ne cre¬
dant. s cogitat oĩs qui cẽedit ⁊ edendo cogitat
et cogitando credit. Qd̾ gͦ ꝑtĩn ad religionẽ

Expanded text:
ra ex Deo est . Attendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celerrime credendi voluntatem quaedam cogitationes sima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, am cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tales fuisse tũc q̃les ab eiꝰ aduẽtu usq ad hoc
tp̃c tã młtos fuisse atq eẽ mir̾am᷑ ⁊ tñ ab ĩiciõ
gon̾s hũani alias occultiꝰ. alias euidentiꝰ sic̃ ꝯgr̾ue
crede̾nt defun̾t ⁊ ab adam usq ad moysen ⁊ ĩ
suit. ⁊ ĩ aln̾s gentib añꝙͣ ueniss ĩ carne. Cũ
eĩ ñ nlłi ꝯmemorant᷑ ĩ scĩs hebraicis libris iam
ex tẽꝑe abrahe nͨ de stirpe carnis eiꝰ nͨ ex ppło
isr ł. nͨ aduenticia societate in ppło isrł qui tñ¬
hꝰ sacͣm̃ti ꝑticipes fuu̾t cur ñ credamꝰ ⁊̃ in ceti̾s
hac atq illac gentib alias alios fuisse ꝙꝓuis
eos ꝯmemoratos in eisdẽ auctib nõ legamꝰ.
Ita salus religionis hꝰ ꝑ qmͣ solam uam salus
ua̾ ueratit̾q ꝓmittt᷑ nulli umꝙͣ de fuit qui
dignꝰ fuit ⁊ tui defuit dignꝰ ñ fuit ⁊ ab exordio

Expanded text:
 quales ab eius aduentu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congcrederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris iam ex tempore Abrahae nec de stirpe carnis eius nec ex populo Israhel nec aduenticia societate in populo Israhel, qui t sacramenti participes fuerunt, cur non credamus etiam in ceteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamuis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? ita salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. et ab exordio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfcã donĩ dĩ ẽ. Et hoc donĩ quib̾dã dari qbd̾
ñ dari oĩno ñ dubitat qͥ ñ polt maĩfestissimi
sacͥs licti̾s repugnare. Cur aut̃ ñ oĩb detͣ
fidelẽ moue̾ nõ debet. qui credit ex uno õs
ire t ꝯdẽpnatõnẽ sñ dubitatõne iustissimã
ita ut nuilla dĩ eẽt iusta rep̃hensio. ⁊̃ si nlłs

Expanded text:
et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris Litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur, fidelem movere non debet, qui credit ex uno omnes isse in condemnationem, sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, eti
Abbreviated transcription (Latin):
Qĩ canes sũt qm̃ insiliũt ad dilacam̾d̾. Ꝙ aut̃
dilaca̾nt integrũ eẽ ñ sinũt. Nolite inqͥt scm̃
dare canib. Q ⁊ si dilacerari ⁊ corrũpi ñ pͭ et
manet inregrũ atq ĩuiolabile: illi tñ qͥd uelĩt
cogitand̾ ẽ qͥ act̾ atq ĩimitissime resistũt. Et ꝙͣͫ
ĩ ip̃is ẽ si si̾ possit cõnant᷑ ꝑime̾ ui̾tatẽ. Porci
uo̾ ꝙͣuis nõ ira ut canes morsu appetant: passim
tñ calcando coinqͥnãt. Ne gͦ misitis inqͥt mar¬
garitas uras añ porcos ne forte ꝯculcẽt eas pedi¬

Expanded text:
 canes quoniam insiliunt ad dilacerandum, quod autem dilacerant integrum esse non sinunt; Nolite, inquit, sanctum dare canibus: quia etsi dilacerari et corrumpi non potest, et manet integrum atque inviolabile; illi tamen quid velint cogitandum est, qui acriter atque inimicissime resistunt, et quantum in ipsis est, si fieri possit, conantur perimere veritatem. Porci vero quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen calcando coinquinant: « Non ergo miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedi
Abbreviated transcription (Latin):
ad dep̃cand̾ uł int̾ficiendũ eos qui sħ̾ isto ue¬
stitu ouino lupos uide̾ nõ possũt. Hii gͦ ñ
st̾ fructus de quib cognosci arborẽ monet.
uestes. Eũ aut̃ malo in errore: nõ a ͦ ꝙͣ lu¬
pos ꝯtegũt. s ñ iõ debẽt oues odisse uestim̃¬
tũ suũ qd̾ płmq illo se occultãt lupi. Qui st̾¬

Expanded text:
dandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hi ergo non sunt fructus de quibus cognosci arborem monet. vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quia plerumque illo se occulta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾r̾a. Qd̾ płiꝙ intlłigũt. sit̃ sõ angħ ita ⁊ nos
faciamꝰ uoluntatẽ tuã. Wlt ã ille doctor ⁊ martor
celũ ⁊ t̾rã iñtlłigi spm̃ ⁊ carnẽ. Et ħ nos orare
ut uoluntatẽ dĩ: re utͣq ꝯcordante faciamꝰ. uidit
ĩ hiss u̾bis ⁊ altm̃ sensũ sanĩsime fidei ꝯgruẽtẽ
de quo iã supͣ locuti sumꝰ ut .s. ꝓ tadelib qͥ sꝑ¬

Expanded text:
os faciamus voluntatem tuam. Vult autem ille doctor et martyr, coelum et terram intelligi spiritum et carnem, et hoc nos orare, ut voluntatem Dei re utraque concordante faciamus. Vidit in his verbis et alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut s
Abbreviated transcription (Latin):
ans m̃rgyris libro ꝙ̃ de hac re ꝯdidit cuꝰ ẽ
tyculus de dnĩca orõne. ⁊ uidete añ qͣt ãnos
ꝯͣ ea q̃ futura erant pelagianoꝵ uenena q̃le
sit antidotũ sꝑatũ. Nam tͥa st̾ ut scitis q̃ in apĩe
adu̾sus eos catholica defendit eit̃. Quoꝵ unũ ẽ¬

Expanded text:
s libro, quem de hac re condidit, cujus est titulus, De Dominica Oratione: et videte ante quot annos, contra ea quae futura erant Pelagianorum venena, quale sit antidotum praeparatum. Nam tria sunt, ut scitis, quae maxime adversus eos catholica defendit Ecclesia: qu