comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui longe fiũtate. Conũtant᷑ gͦ ⁊ q̃rant te
qr nõ sic̃ ip̃i deseruer̃t te c̾atorẽ suũ. ita tu
cienteũ se ĩte.⁊ ploranciũ ĩ sinu tuo ptꝰ uras
suas disficiles ⁊ tu facilis terges lacͥmas eoꝵ
qui fecisti resicis ⁊ ꝯsolaris cos. ⁊ ubi ego erã
qñ te q̃rebimi. Et cu erac añ me: ego at̃ ⁊ ame
discesseram. ñ me ĩueĩebã qñ minꝰ ce Ploqͣr
in ꝯsp̾tu dei mei annũ allũ uñ me tͥscesimũ
ctatis mee: Iam uen̾at Rartiginẽ qͥtã ma¬

Expanded text:
qui longe fiunt a te. Convertantur ergo et quaerant te, quia non sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita et tu proicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrimas eoqui fecisti, reficis et consolaris eos. et ubi ego eram, quando te quaerebam? et tu eras ante me, ego autem et a me discesseram nec me inueniebam: quanto minus te! Proloquor in conspectu dei mei annum illum undetricensimum aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occidũt. ⁊ oriendo qiͣ eẽ incipiũt ⁊ crescũt ut
cunt ⁊ oĩa int̾eunt. Ergo cũ oriunt᷑ ⁊ tendũt
ẽẽ quo mag̃ celerit̃ crescũt ut sint. eo mag̃ fefi¬
nant. ut nõ sint. Sic ẽ modꝰ eoꝵ. tant̃ dedistiest
qr partes sũt rer̃ que ñ sũt om̃s sił. S descendẽd¬
totꝰ erit sermo. si unũ u̾bũ nõ decedat. cũ som̾it
ꝑtes suas. ut succedat aliud. laudet te ex illis q̃
mea ds̃ c̾ator oñim : s nĩeis infligat᷑ glutino
amoris ꝑ sensus corꝑis. Cunt enĩ quo ibant
ut nõ sint. ⁊ ꝯscindũt eam desid̾u̾s pestillẽcio¬
sit. qm̃ ip̃a ẽẽ uult. ⁊̃ reqͥescere amat ĩ eis que
amat. In ilł autem nõ ẽ ubi᷑ qr ñ stant. fugi¬
ut ⁊ qͥs ea sequit᷑. sensu carnis. aut qͥs ca ꝯp̃hen¬
dit aut c̃ p̃sto st̃. Tardus eiñ est sensus carnis.
ꝙ fcc̃ ẽ. ad illud aut̃ ñ susfic̃ ut teneat tnͣseñ sͦ¬
⁊ huc usq noli eẽuana aĩa mea ⁊ obsurdesc̾e

Expanded text:
e incipiunt et crescunt, ut cunt et omnia intereunt. ergo cum oriuntur et tendunt esse, quo magis celeriter crescunt, ut sint, eo magis festinant, ut non sint. sic est modus eorum. tantum dedisti eis, quia partes sunt rerum, quae non sunt omenim erit totus sermo, si unum uerbum non decedat, cum sonuerit, partes suas, ut succedat aliud. laudet te ex illis anima mea, deus, creator omnium, sed non eis infigatur glutine amore per sensus corporis. eunt enim quo ibant, ut non sint, et conscindunt eam desideriis pestilentiosis, quoniam ipsa esse uult et requiescere amat in eis, quae amat. in illis autem non est ubi, quia non stant: fugiunt, et quis ea sequitur sensu carnis? aut quis ea conprehendit, uel cum praesto sunt? tardus est enim sensus carnis,  factus est, ad illud autem non sufficit, ut teneat transet huc usque." Noli esse uana, anima mea, et obsurdescere
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex eis renũtiatur qͦ anno ⁊ qͦ m̃se ãni. ⁊̃ qͦ die
m̃sis ⁊ qua hora diei ⁊ qͦta ꝑte lũis sui defcũra
sit luna uł sol. ⁊ ita fiet ut p̃nĩciat᷑ ⁊ mirãt᷑
hec hoĩes. ⁊̃ stupẽt qui nescisit ea ⁊ exultant᷑
⁊ deficientes a liũe tuo tanto añ solis defcm̃ futũ¬

Expanded text:
ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant et deficientes a lumine tuo tanto ante solis defectum futu
Abbreviated transcription (Latin):
deus nõ sꝑnis. Erat eo tp̃r uir sagax medicine
artis ꝑitissimꝰ atq ĩca nobłissimꝰ qui ꝑ ꝯsule
manu sua coronã agonisticã ĩposuerat᷑ ñ sano
capiti meo: s ñ ut medicꝰ. Nam illiꝰ morbi tu
Nanꝙͥ tħi ⁊̃ ꝑ illũ senẽ desuisti mͥ: aut desticisti
med̾i aĩe mee: Quia eĩ fc̃s ei eram familiarior
⁊ eiꝰ sermonib. Erant enĩ sñ ũboꝵ cultu. uiua¬
citate sentenciaꝵ iocundi ⁊ gͣues. assiduus ⁊ fie
in h̾ebam u̾ cognouit ex colloqͥo meo libͥs gencd¬
laicoꝵ ẽẽ me deditũ. benigne ac pr̃ne monu
ut cos abit̾em neq curam ⁊ oꝑam reb utilib
ncciam illi uanitati frustra impend̾em. dice̾s
ita se illa didiscisse ut uictꝰ eiꝰ ꝓfessionẽ p̾mis
annis etatis deferre uoluss. qmͣ uitã deg̾et
⁊ si hypocͣten ĩtellexisset ⁊ alias utiq htt̃at ꝑ¬
tuiss intellig̾e: ⁊ tñ nõ ob aliam cãm se p̾ci
ilł relictis medicinã assecutũ nͥ ꝙ eas fłissias

Expanded text:
um non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposuerat non sano capiti meo, sed non ut medicus. nam illius morbi tu am per illum senem defuisti mihi, aut destitisti mederi animae meae? Quia enim factus ei eram familiarior, et ejus sermonibus erant enim sine verborum cultu vivacitate sententiarum jucundi et graves assiduus et fixus inhaerebam; ubi cognovit ex colloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit ut eos abjicerem, neque curam et operam rebus utilibus necessariam, illi vanitati frustra impenderem: dicens ita se illam didicisse, ut ejus professionem primis annis aetatis suae deferre voluisset, quocraten intellexisset, et illas utique litteras potuisse intellegere: et tamen non ob aliam causam se postea illis relictis medicinam adsecutum, nisi eas falsissimas
Abbreviated transcription (Latin):
re te nou̾am. qͥ nͥ fulgores corꝑeos cogitare ñ nols
Talib .i. sigm̃tis ĩpicans aĩa ñne fornicat᷑ aba¬
ficari nollẽ demonib quib me illa sr̃sticia
ip̃e sacͥficabã. Quid ẽ enĩ aliud uentos pasc̃e qͣ
ip̃os pasc̾e̾. hoc ẽ errando eis ẽẽ uoluptati atq dep¬
sui Ideoq illos planos qͦs mathematicos uocat
plane ꝯsuse nõ detistebã. Q qͣi nullũ eis eẽt sa¬
cͥficiũ. ⁊̃ ulłe p̃ces ad aliꝙ̃ spm̃. obdiuinatõnem

Expanded text:
re te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. re te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur ab nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces
Abbreviated transcription (Latin):
tu scis bonos discipłos sic̃ appellant᷑ boni. ⁊ eos
sme dolo docebam dolos nõ quib ꝯͣ capud ĩno
sti de longinqͦ laps̾antẽ ĩ habrico ⁊ ĩ młto fumo
scintillantẽ fidem meam ꝙͣ exhibebã ĩ illo ma¬
gist̾io dilig̾entib uanitatẽ ⁊ q̃rentib m̃daciũ
sociꝰ eoꝵ. In illis annis. unã hẽbam ñ eo ꝙ legi¬
timũ uocat᷑ ꝯiugio cognitã. s qmͣ ĩcagau̾at
seruans thori fidem. In qͣ sane exꝑirer exẽplo
meo: ꝙͥ dsstaret int̾ ꝯuigalis placiti mõdum
libidinosi amoris: ũ ꝓles c̃ciam qͣ uotũ nascit᷑¬
ꝙͥͣuis iam nata cogait tediligi. Recoło ectã cũ mͥ ches¬
nec sͥ corona illa eẽt ĩmortałi aurea. muscã po
Uictoria mea necari me sine. Necaturꝰ enĩ erat isc
ĩ sacͥticiit suis animãtia. ⁊ illis honorib imitarꝰ¬
sustgat᷑a demoi̾a uidebat᷑. S ħ qͦ malũ ñ ex ta
castitate repudiaui ds̃ cordis mei. Nõ enĩ ama¬

Expanded text:
tu scis, bonos habere discipulos, sicut appellantur boni: et eos sine dolo docebam dolos: non quibus contra caput innocsti de longinquo lapsantem in lubrico, et in multo fumo scintillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus vanitatem, et quaerentibus mendacium, socius eorum. In illis annis unam habebam, non eo quod legitimum vocatur, conjugio cognitam, sed quam indagaverat servans tori fidem: in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter conjugalis placiti modum libidinosi amoris, ubi proles etiam contra votum nascituamvis jam nata cogat se diligi. 3. Recolo etiam, cum mihi theanec si corona illa esset immortaliter aurea, muscam pro victoria mea necari me sinere. Necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia, et illis honoribus invitatugatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim ama
Abbreviated transcription (Latin):
qr ocłm tuũ ñ excludit cor csausũ: nec manũ
tuã repellit duricia hom̃m: s soliꝰ eam c̃ uoles
aut miserans uindicãc: ⁊ ñ ẽ qͥ se abscondat a
calore tuo.s te laud aĩa mea ut am te. ⁊ ꝯ¬
fiteatur tͥ miseratõer tuas. ut laud te: Nou
cessat nͨ tacet laudes tuas uniu̾sa c̃atura tua
nec sp̃c om̃it hoĩs ꝑ ħ os conu̾sũ ad te nec ałi̾a
ns corꝑalia ꝑ os ꝯsid̾anciũ ea. ut exurgat ĩte
alassitudĩe aĩa nr̃a: nitenc eis q̃ fecisti. ⁊ tnͣsi¬
ens ad te qͥ fecisti hec murabiłi: ⁊ ibi refectõ.¬
tuera fortitudo Eant ⁊ fugiãt ate ĩqͥeti ⁊ ũqͥ
⁊ tu uides eoꝵ ⁊ distingnis ũbras ⁊ ecce płc st̃.
cũ sis oĩa ⁊ ip̃i turpes sũt. Et qͥd nocuer̃t tͥ: aͭ¬

Expanded text:
 oculum tuum non excludit cor clausum, nec manum tuam repellit duritia hominum: sed solvis eam, cum voles, aut miserans aut vindicans; et non est qui se abscondat a calore tuo. Sed te laudet anima mea, ut amet te; et confiteatur tibi miserationes tuas, ut laudet te. Non cessat nec tacet laudes tuas universa creatura tua; nec spiritus omnis hominis per os conversum ad te, nec animalia nec corporalia per os considerantium ea, ut exsurgat in te a lassitudine anima nostra innitens eis, quae fecisti, et adtransiens ad te, qui fecisti haec mirabiliter: et ibi refectio et uera fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distinguis umbras, et ecce pulchra sunt cum eis omnia et ip
Abbreviated transcription (Latin):
illũ irrid̾e tanqͥ ⁊ illo irrisimo mec̾ bapm̃ quẽ
cepisse didicͤat. At ille ita me exhoriuit ut ĩimicũ
ad monuitq mirabłi ⁊ repẽtina lib̾tate: ut si ami¬
cꝰ eẽ uellẽ talia tͥ aic̾e desiñem. Ego aut̃ stupefc̃s
atq t̾batꝰ distuli om̃c motꝰ meos ut ꝯualesc̾et. pͥꝰ
cẽtq idoneꝰ uirib ualitudĩs cũ quo ag̾ere possem.
ꝙ uellẽ. s ille abreptꝰ dem̃cie mee ut apd̾ te serua¬
ret᷑ ꝯsolatõi mee pꝰ paucos dies me absẽte repetit᷑
febrib ⁊ defungit᷑. Qio dolore ꝯtenebtũ ẽ cor me¬
ũ ⁊ quicꝙꝵ aspiciebã mors erat. ⁊ erat mͥ patͥa sup

Expanded text:
illum inridere, tamquam et illo inrisuro illum inridere, tamquam et illo inrisuro dicerat. at ille ita me exhorruit ut inimicum admonuitque mirabili et repentina libertate, ut, si amicus esse uellem, talia sibi dicere desinerem. ego autem stupefactus atque turbatus distuli omnes motus meos, ut conualesceret prius essetque idoneus uiribus ualetudinis, cum quo agere possem quod uellem. sed ille abreptus dementiae meae, ut apud te seruaretur consolationi meae: post paucos dies me absente repetitur febribus et defungitur. Quo dolore contenebratum est cor meum et quidquid aspiciebam mors erat.
Abbreviated transcription (Latin):
ua testudioꝵ nimis carũ coenũ mͥ: ⁊ ꝯflorẽtẽ
flore adolescencie: mecũ puer cͤuerat ⁊ parit
Sscosam ieramꝰ parit̾q luseramꝰ. s ñ dũ erat sic
Ñ srsticiosas fabessas ⁊ ꝑnicõsas pp̃ qͣs me ꝑlan¬
igebat mat᷑ mec̃ iam errabat ĩ aĩo ille hõ ⁊ nõ
pot̾at aĩa mea sñ illo: ⁊ ecce tu ĩminẽs dorso
de hac nita cũ uix expless annũ s̃ amicicia mea
suauis mͥ sr̃ om̃s suanitates illiꝰ uite mee. Qus
laudes tuas enu̾at nimis ĩde uno qͣt exꝑtꝰ est.
Qnd tõ fecisti d̾s m̃s. ⁊ qmͣ ĩuestigabił abyssuc
uidicioꝵ tuoꝵ. Cum ent̃ laboraret ille febrib
iacuit dn sñ sensu ĩ sudorelecali. ⁊ cũ desꝑaret
ebaptizatꝰ ẽ nesciens me ñ curãte ⁊ p̃sum̃tẽ id re
cͤatꝰ ẽ ⁊ saluuꝰ fc̃s. Scatĩq ut pͥmũ cũ eo loqui
potii. potui at̃ mox ut ille potuit. qñ ñ discede¬
bam. ⁊ nimit pendebamꝰ ex ĩuicẽ. tẽptau apd

Expanded text:
lorentem flore adulescentiae. mecum puer creuerat et pariter in scholam ieramus pariterque luseramus. sed nondum erat sic perstitiosas fabellas et perniciosas, propter quas me plangebat mater. mecum iam errabat in animo ille homo et non poterat anima mea sine illo. et ecce tu inminens dorso de hac uita, cum uix expleuisset annum in amicitia mea, suaui mihi super omnes suauitates illius uitae meae. Quis laudes tuas enumerat unus in se uno, quas expertus est? quid tunc fecisti, deus meus, et quam inuestigabilis abyssus iudiciorum tuorum? cum enim laboraret ille febribus, iacuit diu sine sensu in sudore laetali et, cum desperaretur, baptizatus est nesciens me non curante et praesumente id reticreatus est et saluus factus, statimque, ut primo cum eo loqui potui — potui autem mox, ut ille potuit, quando non discedebam et nimis pendebamus ex inuicem — temtaui apud
Abbreviated transcription (Latin):
no etatis mee usq ad ouodetͥgefimũ. se¬
cupiditatib ⁊ pasam ꝑ doct᷑nas qͣt ub̾ales uocãt.
Occulte at̃ fͦ noĩe religionis hic srbi. ibi sr̃sticiosi
ubiq uani ac popłaris głie seductores. manitatẽ
usq ad theatͥcos palausꝰ ⁊ ꝯtenciosa carmĩa. ⁊ ago¬
ciã libidinũ. illic aut̃ purgari nos ab istis sordib
gelos ⁊ deo̾ ꝑ qͦs lib̾arem᷑ ⁊ sectabar ista atq facie¬
bã cũ amicis ꝑ me ac mecũ deceptis. Irrideãt me
arrogãtes ⁊ si dũ salubrit̃ ꝓstrati et elisi ad ted̾s
me obsccͦ ⁊ da mͥ cͥcuire p̃senti memoria p̃t̾itos
cͥcuit᷑ erroris mei: ⁊ ĩmolare tͥ hostiã iubisatõis.¬

Expanded text:
no aetatis meae usque ad duodetricensicupiditatibus et palam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plaustiam libidinum: illac autem purgari nos ab istis sordibus gelos et deos per quos liberaremur; et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis, per me ac mecum deceptis. Irrideant me arrogantes, et nondum salubriter prostrati et elisi a te, Deume, obsecro, et da mihi circumire praesenti memoria praeteritos circuitus erroris mei, et immolare tibi hostiam jubilat
Abbreviated transcription (Latin):
ta bene ãmĩstrante q̃ fecit. uͥl ĩordinat uni¬
u̾so. nichilq in iꝰtum ẽ siue scic̃tib siue nes¬
cientib nobis sec inꝑte offenditur anima.
decet. et ea patit᷑ que talem pati equin est e
Uniu̾sum dei regnum milla sin feditate deco¬
mat. Quamobrẽ qm̃ non omĩa nouimꝰ qe
de nobis bene agit ordo diuinꝰ in sola dona ui¬
tate. scd̾m legem agimꝰ. Incet̾is aut̃ scdͥm lei
agiiᷤᷤ cum lex ip̃a ĩcõnutabił maneat tos

Expanded text:
il inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima pdecet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad ymagniẽ ad siłitudinem. di. Nam ilio
q̃rere stultum ẽ. si unꝰ qͥsq horum. quis enĩdu¬
Nam si ext̾ior homo ẽ adam. ⁊ int̾ior xp̃c. bene
bonus non mãserit. ⁊ diligendo camalia
carnał effecteͣs. non ab suide inderi põt. hoc p¬
sum ei fuisse carere ymagine dei. ⁊ simłitudi¬
nem amitt̾e. at ꝑ hoc ip̃e renouat᷑. ⁊ ip̃e ẽi̾
interior. quom᷑ gͦ ẽ ip̃e ⁊ ext̾ior. an scd̃m coꝰ
ut int̾ior sit scd̃m anima ⁊ int̾ioris sit re¬
surtectõ ⁊ renouatõ que nc̃ fit scd̾m mortẽ.
p̾oris uite .i. pcc̃i. et scd̃m regñationem no
ue uite .i. usticie. quos item duos hoĩes sic
appellat. ut uũ uet̾em ꝗ̃ dẽbemus exuere
alt̾m nouũ et eum induendũ ꝯmamoret.
Quoꝵ tursum islum appellat. ỹmaginẽ t̾re¬

Expanded text:
sit ad imaginem et similitudinem Dei; nam illud quaerere stultum est, si unus quis horum? Quis enim duNam si exterior homo est Adam, et interior Christus, bene bonus non manserit, et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absurde videri potest, hoc ipsum ei fuisse cadere, imaginem Dei et similitudinem amittere. Ac per hoc ipse renovatur, et ipse est interior: quomodo ergo est ipse et exterior? An secundum corpus; ut interior sit secundum animam, et interioris sit resurrectio et renovatio, quae nunc fit secundum mortem prioris vitae, id est peccati, et secundum regenerationem noest justitiae? Quos item duos homines sic appellat, ut unum veterem, quem debemus exuere, alterum novum, et eum induendum commemoret : quorum rursus illum appellat imaginem terre
Abbreviated transcription (Latin):
ex diu̾so appetitu diu̾sus ad ipiscendi successus. ex
diu̾so successu dm̾sa consuetudo. exdiu̾sa consu¬
etudine diu̾sa uoluntas. Dulsa aut̃ iusa ordo
u̾sas eẽ naturas animaꝵ qr dilice sunt uolũtates
cum eciam uniꝰ ꝯnime uoluntas ꝓ temꝑum¬

Expanded text:
erso appetitu diversus adipiscendi successus, ex diverso successu diversa consuetudo, ex diversa consuetudine diversa est voluntas. Diversa autem visa ordo versas esse naturas animarum, quia diversae sunt voluntates; cum etiam unius animae voluntas pro tem
Abbreviated transcription (Latin):
enm fc̃s ẽ adeo. sic̃ et cet̾a crecit᷑a. scͥptum est
enum in ꝓu̾biis hoc modo. scito qm̃ dñs corda
oũim nouit et qui fmxit sp̃m omĩb ip̃e scio
omĩa. gͦ iste sp̃c ad ymaginẽ oca nullo dubitãte
fẽs accipit᷑. in quo ẽ intelligencia u̾itatis. ħet

Expanded text:
enim factus est a deo sicut et cetera creatura. scriptum est enim in Prouerbiis hoc modo: scito, quoniam dominus corda omnium nouit; et qui finxit spiritum omnibus, ipse scit omnia. ergo iste spiritus ad imaginem dei nullo dubitante factus accipitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
cia ⁊ puniat et opitulet᷑. Nam uideorsi
impietas ⁊ uidam supplantauit. ⁊ gentib
aliis sumꝰ odor uite ĩuitam. alus aut̃ odor mor¬
tis ĩ mortem. set cum om̃is tͥbulatõ aut pe
nar impioꝵ sit aut ex̃citatio uistoꝵ. qr ead̾
tͥbulatõ et paleas concidit. ⁊ frum̃ta apale¬
is exuit. Uñ tͥbula nom̃ accepit. rursuc cimi
pax et quies amolestiis corꝑalib ⁊ bonos lu¬
cret᷑ ⁊ corrumpat. omĩa hec diuina ꝓindẽcia
ꝓ meritis mod̾atur animaꝵ. Set tam̃ non
z eligunt boni munst̾ium tͥbulatõnis. nͭ
mali amant patem. qrͣ ip̃i qͦ ꝑ quos id agit᷑

Expanded text:
tia et puniat et opituletur. nam Iudaeorum impietas et Iudam supplantauit et gentibus aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulna impiorum sit, aut exercitatio justorum; quia eadem tribula et paleas concidit, et frumenta paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit; rursus, cum pax et quies a molestiis temporalibus et bonos lucretur, et corrumpat malos: omnia haec divina providentia pro meritis moderatur animarum. Sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis, nec mali amant pacem. Quare ipsi quoque, per
Abbreviated transcription (Latin):
sio ordine admĩstrari. accomodatissime tñ adhu¬
milem humanam intelligenciã ea que ĩcipiũt
eẽ neq ꝑseuerunt quant̃ ꝑseueratura sꝑata
anima ẽ. ⁊ aliud ueritas. Nam u̾itas falsitatẽ
munꝙͣ patit᷑. amima uero sepe fallit᷑. Non gͥ cũ
a ueritate anima est. a scipea ẽ. est aut̃ u̾itas
deus. deum gͥ ht̃ auctorem. ut sit aĩa. ¶ Uttum¬
uoluntatem. Nam si uolimꝰ non aliꝰ de nob uult.
⁊ iste motus amiie spontaneus est. ħenim ei
tͥbutum est adeo. qui tñ motus non de loco ĩ locũ
locał non est. corpꝰ suũ tam̃ localit᷑ mouet non
ex eo monstrat᷑ ⁊ ip̃a locałi moueri. sic̃ uidiniꝰ
a cardine moueri. aliquid ꝑ magnũ spatiumlo¬
ci. ⁊ tam̃ ip̃m cardinem non mom̃ loco.¶ Cũ¬

Expanded text:
simo ordine administrare, accommodatissime tamen ad husimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intellegentiam ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata anima est, aliud veritas. Nam veritas falsitatem nunquam patitur, anima vero saepe fallitur. Non igitur, cum a veritate anima est, a se ipsa est. Est autem veritas Deus: Deum igitur habet auctorem ut sit anima. voluntatem. Nam si volumus, non alius de nobis vult. Et iste motus animae spontaneus est; hoc enim ei tributum est a Deo: qui tamen motus, non de loco in locum localis non est, corpus suum tamen localiter movet, non ex eodem monstratur et ipsa localiter moveri. Sicut videmus a cardine moveri aliquid per magnum spatium loci, et tamen ipsum cardinem non moveri loco.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo fine ista ꝑturbatõne sit. iram tam̃ uocã¬
tam uidicauerũt. Item qi cõuigis castitatẽ : e¬
lando uiri custodire consuerunt. illamdenx
rumpatur. et deos alios ate alios sequens
qͥ tamodo meeeet᷑. ⁊ elum dei appeslau̾nt. sic et
manũdei uim qua oꝑat᷑. et pedes di uimi qͣ
ĩ omĩa custodienda et gub̾nanda ꝑtendit ⁊
aures d̾i. nł occulos dei qua uim omĩa ꝑcip̃.
atq intelligit et faciem dei . uiiii. qͣse maĩfe¬
stat atq dmoscit᷑. ⁊ cet̾a inhunc modũ p̃pea
sciicz quia nos ad quos sermo fit. ⁊ maĩb¬
solemus oꝑari. ⁊ pedib moedere ⁊ quo fert᷑ animꝰ
ꝑuenire ⁊ aurib atq oculis certisq sensib corꝑis
corꝑalia ꝑciꝑx. ⁊ facie ĩnotesd̾e. et siquid aliud ad̾ hãc
tanꝙͣ regulam ꝑtinet. hoc modo gͣ quoniam nu¬
tare ceptum aliquod et in alino transferre non fa¬
cile solemus nͥ penitendo. quam ꝙͣ diuina ꝓiden¬
cia serena m̃te intuentib appareat. cuncta ẽtis¬

Expanded text:
ta perturbatione fit, iram tamen vocandam judicaverunt. Item quia conjugis castitatem zelando viri custodire consueverunt, illam Dei ne anima corrumpatur, et deos alios atque alios sequens quodam modo meretricetur, zelum Dei appellaverunt. Sic et manum Dei, vim qua operatur; et pedes Dei, vim qua in omnia custodienda et gubernanda pertendit; et aures Dei vel oculos Dei, vim qua omnia percipit atque intelligit; et faciem Dei, vim qua se manifestat atque dignoscitur; et caetera in hunc modum, propterea scilicet quia nos ad quos sermo fit, et manibsolemus operari, et pedibus incedere, et quo fert animus uenire et auribus atque oculis ceterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere, et si quid aliud ad hanc tamquam regulam pertinet. hoc modo igitur, quoniam mutare coeptum aliquod et in aliud transferre non fere solemus nisi paenitendo, quamquam diuina prouidentia serena mente intuentibus appareat cuncta certis
Abbreviated transcription (Latin):
corem suũ insinguł quib q hoĩb singła queq
etas ab infancia usci ad senectutẽ sic̃ ergo ab sur
temporib subdito. inuideret enĩ cet̾is pulcͥtudĩb
que cet̾is etatib suas uires atq ordinẽ gerunt.
ficut absindus ẽ qui ĩ ip̃o uniũso genere hña
no etatem desiderat. nam et ip̃m tancꝙ unus
homo etates suas agit. nec oportuit uemire
diuinit᷑ magrm cuiꝰ imitatõne ĩ mores optimoᷤᷤ
todicos. donec ueniret. cui seruabatur. qui ꝑ¬
ꝓxb̾as ꝓmissus erat. alius enm est qid diuma ꝑinden¬
cia quasi pͥnatim cum singłis agit. aliud quod gm̾
unuiso tanꝙͣ publice consalit. siam et qͥ cumq sui¬
gisli ad ctam sapienciam ꝑuener̃t non ñ abeadem¬

Expanded text:
corem suum in singulis quibusque hominibus singula quaeque aetas ab infantia usque ad senectutem. Sicut ergo absurdutemporibus subdito; invideret enim caeteris pulchritudinibus, quae caeteris aetatibus suas vices atque ordinem gerunt: sic absurdus est, qui in ipso universo genere humano unam aetatem desiderat; nam et ipsum tanquam unus homo aetates suas agit. Nec oportuit venire divinitus magistrum, cujus imitatione in mores optimos stoditos , donec veniret cui servabatur, qui phetas promissus erat. Aliud enim est quod divina providentia quasi privatim cum singulis agit, aliud quod generi universo tanquam publice consulit. Nam et quicumque singuli ad certam sapientiam pervenerunt, nonn
Abbreviated transcription (Latin):
amt erintapparere. Ergo quia mrũ oꝑtebat sea¬
ex qui serus honorabilior ẽ. consetũs eiat ur fe¬
mine sexus lib̾atiohinc appare̾t quod ille ur de
ĩtolumba. Quia ille uenit ut exemplum
uiuendi demonstraret hõĩb isle at ut doul̃ ipm̃
cecnunt. adea que m̃te intesligunt᷑. sacm̃toꝵ
goibr transferendos. slam et u̾ba sonarit ⁊ tñseũt
net tam̃ ea que ũbis significãt᷑ cum ad diuiũ

Expanded text:
sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de OLVMBA. - Quia ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea q
Abbreviated transcription (Latin):
aut corruptõm aut ut ita dicam temꝑalitatem.
aut turpitudinem aut maliciam. Ergo eciam
illa que participatione similia sunt. Recipiunt
dissimilicadinem. at ipea siłitude millo modo ex
aliqua ꝑte pt̃ ẽẽ dissimilis. Unde fit ut cum sisitu
sp̃es pͥma. qua sunt ut ita dicam speciata. ⁊ forma
una sub stancia. Nam si non una recipit dissiłrtu¬
dinem similitudo ꝙ fĩ posse om̃is uerissima negat

Expanded text:
aut corruptionem, aut, ut ita dicam, temporalitatem, aut corruptionem, aut, ut ita dicam, temporalitatem, aut turpitudinem, aut malitiam. Ergo etiam illa quae participatione similia sunt, recipiunt dissimilitudinem: at ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitspecies prima, qua sunt, ut ita dicam, speciata, et forma una substantia. Nam si non una est, recipit similitudinem similitudo; quod fieri posse omnis verissima negat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃ aliciñdo eẽ non castum. atq ita de ceteris intẽ¬
ligendum. Nam et anina et̾nitatem uel inte¬
gitur uł creditur consequi. set et̃na a et̾nitatis
ꝑticipatõne fit. Non autem ita et̃nus deus set ꝗs
ip̃ius et̾nitatis ẽ auctor. hoc ⁊ de pulcritudine
debonitate licet incelligi. Quam obrem cumaa¬
piens deus dr̃. ⁊ sapiencia sapiens dicicur. sineg
eum uł fuisse alñ. uel eẽ posse nefas ẽ credere nõ
participatõne sapiencie sapiens dicitur sicuti aia
que et ẽẽ et non ẽẽ sapiens potest. S quod eam
ip̃e genuerit. qua sapiens dicit᷑ sapiencia. Item
slla que ꝑticipatõne sunt uel̃ casta uł eterna i
pulchra us bona. uel sapiencia. recipuint ut dic¬
tum ẽ ut possint nec casta ẽẽ nec eterna. nec pui¬
cra nec bona. nec sapiencia at ip̃acastitas et̾nitas
pulcͥtudo. bonitas sapiencia nullo modo recipiũt

Expanded text:
potest aliquando esse non castum; atque ita de caeteris intelpotest aliquando esse non castum; atque ita de caeteris intelligendum est. Nam et anima aeternitatem vel intelligitur vel creditur consequi, sed aeterna aeternitatis participatione fit. Non autem ita aeternus Deus, sed quod ipsius aeternitatis est auctor. Hoc et de pulchritudine et de bonitate licet intelligi. Quamobrem cum sapiens Deus dicitur, et ea sapientia sapiens dicitur, sine qua eum vel fuisse, aliquando, vel esse posse nefas est credere, non participatione sapientiae sapiens dicitur, sicuti anima, quae et esse et non esse sapiens potest: sed quod ipse eam genuerit, qua sapiens dicitur, sapientiam. Item illa quae participatione sunt vel casta, vel aeterna, vel pulchra, vel bona, vel sapientia, recipiunt, ut dictum est, ut possint nec casta esse, nec aeterna, nec pulchra, nec bona, nec sapientia: at ipsa castitas, aeternitas, pulchritudo, bonitas, sapientia, nullo modo recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quod omĩa mñsura ⁊ nu̾o ⁊ põd̾e
disposuissedicit ꝓpheta deum.¬
quo discernit᷑. aliud quo congruit. Uniũsa
gͣ creatura si est quoqͦ modo ⁊ ab eo quod omĩno n
est ppliuimũ distat. et suis ꝑtib sͥ co: gͥmet congͣit.
causam quoq eius tͥnam ẽe oꝑtet. qua sit qua
hoc sit. quasͥ amica sit. Creature autem cãm .i.
auc̃torem deum dicimus. Oꝑtet ergo ẽẽ tͥnitatẽ
qua nichil p̃stancius intelligencius et beatius in¬
uenire ꝑfcã rõ põt. Ideoq eciam cum u̾itas querit᷑
plus quam tͥa genera q̃stionum ẽẽ non possunt.
Utrum omĩo sit. utrum ħ an aliud sit. Utrum appro¬
one castum castitate castum est. ⁊ om̃e
critudine ⁊ omne bonum bonitate. ergo et omne
sapiens sapiencia. Et om̃e simile similitudine
s duob modis castum castitate dicitur. uł quos
camgignat. ut ea sit castum casticate qmͣ giguit
et cui pͥncipium atq causa est ut sit. aliter. aurt̃
cum parcipatõne castitatis. quidq castumẽ qd

Expanded text:
Quid est quod omnia mensura et numero et pondere disposuisse dicit propheta Domiquo discernitur, aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo, et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis partibus sibimet congruit, causam quoque ejus trinam esse oportet; qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. Creaturae autem causam, id est, auctorem Deum dicimus. Oportet ergo esse Trinitatem, qua nihil praestantius, intelligentius et beatius inecta ratio potest. ideoque etiam, cum ueritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt, utrum omnino sit, utrum hoc an aliud sit, utrum approne castum castitate castum est, et omnechritudine, et omne bonum bonitate. Ergo et omne sapiens sapientia, et omne simile similitudine. Sed duobus modis castum castitate dicitur: vel quod eam gignat, ut ea sit castum castitate quam gignit, et cui principium atque causa est ut sit; aliter autem cum participatione castitatis quidque castum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cã est. eciam sapiencie sue cã est. nec umqͣ
si prẽm ẽẽ semptt̃nũ inest deo. nec fuitaliqͣnͣdo
non pater. nũqmͣ sine filio fuit.
qui semꝑ nascitur¬
quia si semꝑ nascitur. nondum est natꝰ et nũsͣ
padis ẽ aut natus erit si semꝑ nascitur. aliud est
um masci aluidnatum cẽ. ac ꝑ hoc nunꝙͣ filiꝰ¬

Expanded text:
causa est, etiam sapientiae suae causa est: nec unquam si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. qui semper nasciturqui semper nascitur, nondum est natus; et nunquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam fili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et in ꝙͣtum ẽ utiq bonũ est. set ⁊̃ qr tale est.
ut ad ꝯtemplandũ celum sit aptius magis
is adymaginẽ ⁊ sisitudinẽ dei qmͣ cetera cor¬
ꝑa at̃aliũ fcã uire uideri põt. tam̃ qr homo sũ
uita nõ recteappellat᷑. non corpꝰ solum homo
exterior neq solauita que ĩ sensu ẽ corporis. s
utrũq simł rectius fortasse intelligatur.
neq inscite distinguit᷑. quo aliud sit ymago
⁊ similitudo dei qui eciam filiꝰ dr̃ alud ad ẏcna¬
ginem et similitudĩem dei sic̃ hoiẽm f̃cm̃
accipimꝰ. sunit etiam qui nõ frustra ircellig̃t

Expanded text:
est et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia tale est, ut ad contemplandum caelum sit aptius, magis hoc ad imaginem et similitudinem- dei quam cetera corpora animalium facta iure uideri potest. tamen quia homo sine uita non recte appellatur, non corpus solum homo exterior neque sola uita, quae in sensu est corporis, sed utrumque simul rectius fortasse intellegatur. Neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo dei, qui etiam filius dicitur, aliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut hominem factum accipimus. sunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit ⁊ est. non aut̃ quicꝙ ẽ eciam uiuit. iã
porro que sapiũt ita illi similitudĩe sunt.
natura int̾poĩta formetur ⁊ id̾o ncħ sit deo
ꝯuinctius. et sapit enĩ et uiuit et ẽ. qͣr c̃a¬
cura nichil ẽ meliꝰ ꝙ si ext̾ior homo uita ala
acipitur qͣ ꝑ corpus sentimꝰ qͥnq notissimis
densb quos cum p̾corib hẽmꝰ cõmũes. Nam et iꝑ¬
samosestiis sensibilib que ꝑ secucõnib ĩgenĩt
cortumpi põt. non ĩmerito et iste homo ꝑticeps
dr simlitudĩs d̾i. non solum qr uiuit ꝙꝑ eciam
ibestiis apꝑaret. setampliꝰ quod ad m̃tem ꝯu̾tit᷑¬

Expanded text:
iam est; non autem quid quid est, etiam uiuit. iam porro quae sapiunt, ita illi similitudini sunt pnatura interposita formetur et ideo nihil sit deo coniunctius. et sapit enim et uiuit et est: qua creatura nihil est melius. Quod si exterior homo uita illa accipitur, qua per corpus sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes — nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest — non immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis dei, non solum quia uiuit, quod etiam in bestiis apparet, sed amplius quod ad m
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ enĩ eiꝰ modi ẽ. ꝙ aut̃ cõmutabile est.
tempori obnoxiumẽ. Non enaim sꝑ eiꝰtem mõi
est. ⁊ ideo et̾mim non recte dr̃. ꝙ eisĩ mutat᷑
non manet. quod non manet. non ẽ et̃num.
id q interim mortale ⁊ et̃num ẽ. ꝙ om̃e et̃¬
num ĩ mortale ẽ non omme ĩ mortale satis sub¬
mutabilitatẽ paciatur nõ ꝓprie et̃nũ appłłat᷑.
quia non semꝑ eiꝰdem modi ẽ. ꝗͣuis ĩmortale
qr semꝑ uiuit recte dici possit. uocatur tũ
non sic iuuere dicitur. neq inmortale ullomͦ.
⁊ mulcominꝰ et̃nm. intelligi põt. inet̃no .i.

Expanded text:
m ejusdem modi est. Quod autem commutabile est, tempori obnoxium est: non enim semper ejusdem modi est, et ideo aeternum non recte dicitur. Quod enim mutatur, non manet: quod non manet, non est aeternum. idque inter immortale et aeternum est, quod omne aeternum immortale est, non omne immortale satis submutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale, quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamenon sit, uiuere dicitur, neque immortale ullo modo et multo minus aeternum intellegi potest. in aeterno enim,
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis. studio ꝑ iute correptoem: et ins
om̃ib dnĩcis dieb supplex et sumirissus nsas
ad mortem ꝑcipiat .Cxxi¬
enitencia u̾o ẽ. penitenda ñ ad mute
et ad in issa deflere. sat̃ftõ piñe esi

Expanded text:
o religionis studio per vitae correctionem, et jugi, omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poeni
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ꝯppetitõ castitatis.
irginitas nt̾q bono p̾cellencior ẽ. quia
et nt ͣ nincit ec puguã Nlam nat᷑a eõi ᷤ¬
Sintegͥtate pugnam castimonie pace. Gere
onũ incibo ẽ cũ grãꝵ actõne sumere qs¬
quid dens edend̾ p̾cepit. ab stin̾e ã ał aliqͥ

Expanded text:
s. Virginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corpors integritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum actione sumere qd Deus edendum praecepit; abstinere autem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eeñt hoĩes ꝑ origineio picm̃ tanto gͣuius.
ccc̃arnis erat mediator. h oc est rec:¬
filiator qui hanc irã sacͥficii singnlari¬
latõne placaret. uñ dicit apłs. Si enĩ cum ĩii¬
iti eẽmus reꝯfiliati sumꝰ dõ ꝑ mortẽ filii
młto magis reꝯfiliati mĩt in sanguine eiꝰ¬

Expanded text:
ines per originale peccatum, tanto gravius necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularium, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati
Abbreviated transcription (Latin):
deinde iã eciã nolentib subint᷑uit igro¬
ancia rerũ agendaꝵ et concupiscentia noxi
quib comites subinfunt᷑. error et dolor. q̃
duo mala qũ unuiẽcia senciũt᷑ ea fugitantis:
aĩ mot̾ uocat᷑ metꝰ. porto aĩmꝰ cũ adipiscitꝰ
id errore non sentit uł delectatc̃e in orbida uꝰ¬
cit᷑. nana eciã letitia uentilat᷑. ex hus mor¬
orũ non ub̾tatis set indigencie tanqm fontib
oñis miseria nature rõalis emanat
amit̾te bĩcudinis appetitũ: u̾ni hec cora¬
n̾ia mala sunt et hominũ angłoꝵ ꝓ sua mi¬

Expanded text:
deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat.amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et a
Abbreviated transcription (Latin):
iste uciliora. ille miꝰ utilia. uł t̃ noxia : quis
non meis que ille scit ei p̾ferat nescientẽ.
sunt enĩ quedã : que nescire qm scre sit in¬
elus i. It̃ nõ nullis errare ꝓfuit aliqñ.
sec ĩ ma pedũ. non iuuia morũ. nam no¬
bis ip̃is accidit ut in quodã biuio: falłem᷑.
et non iremꝰ ꝑ eũ locũ uͥ oꝑiens tͣnsitũ no¬
strum donasticaꝵ manus armata sub se¬
derat ⁊ atq ita fom̃ ẽ. ut eo quo tendebamꝰ.
ꝑ deuiũ cͥcnitũ ꝑueniremꝰ cogn itisq insisi
illoꝵ nos gratulerem᷑ errasse. atq inde
iõ apud illũ sũmũ petã. loqũs quidã misera¬
mator ut iudi inquit: ut peru: ut me inꝙ
abstulit error. qm̃ ẽ error et bomis quis¬

Expanded text:
iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque indeideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ruptis: rufsꝰ que in se ip̃a residant. Set bonaꝵ et¬
malaꝵ rerñ cãs nosse debennis. et id hactemis: qͣti¬
mis eas homiui: inhac uita: errorib erũptisq p¬
lenissima ad eosdem errores et erũpnas euadendas¬
o. nosse concedit᷑. ad illã qͥppe felicitatẽ tenendũ est
ubi nlła qͣtiamur erumpna. ulło errore fallam᷑¬
Nam si caẽ corporaliũ motõnũ noscende nob̾ eeñt
nlłas mag̃ nosse qͣm nr̃e ualicudinis. deb̾emus.
cum uͦ istis ignoratis: medicos q̃rimus. quis non
audeat quod de sec̾tis celi et t̾re nos latet: qͣnca
inmorib reb nec nͥ rerũ ignorancia possit
errari nõzͥtñ conseqñs ut ꝯtinuo erret qsquis
aͥd uescit. sec qͥsquis se existimat scire quod
naui in una eademq re et nescienti scons.
et erranti non ertans: recta rõe p̾ponit᷑. nidi¬
n̾sis autẽ reb id ẽ cũ iste sat alia. ille alia. et

Expanded text:
ruptis, rursruptis, rursmalarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla qoralium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et
Abbreviated transcription (Latin):
põt̃ nua nasci de sꝑmis. set ex bona t̾ra et in¬
arbor mala fructus bonos .i. oꝑa bona non põt
facere uoluntas mala. Sec ex bona hominis
nat᷑a oriri uolinitas et bona pot̃ et mala nec
fuit ꝓrsus unde pͥmitꝰ oriretur uoluntas ma¬
la nisi ex angłi et homnis nat᷑a bona. quod
et ip̃e dñs eodem loco uͥ de arbore et fructib
lo quebat᷑. aꝑtissime ostendit. ait enĩ. aũ facite
arborem bonã et fructum eiꝰ bonũ. au facite ar
borem malã et fenctũ eiꝰ malĩ. Satis ad mone¬
ns ex arbore quidẽ bona malos: ant ex mala bo¬
nos nasti fructus non posse ex ipã tñ t̾ra tui lo¬
quebat᷑ utramq arborẽ oriri posse. ¶ xui
ue cum ita sint: qñ nobis uaronis: ille u̾sꝰ
placet. felix qui potuit rr̃ cognosce̾ cãs:
non nobis iudeatur ad felicitatẽ conseqñdã ꝑtin̾e
si sciamus cãs magnaꝵ in mundo corꝑaliũ motõ¬
nuum: que abditissimus nature sinib occultant᷑. in¬
de cremor t̾cis qua ui maria alta tumescant obitib

Expanded text:
 de spinis; sed ex bona terra et viarbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut faciborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque arborem oriri posse. + Vie cum ita sint, quando nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus
Abbreviated transcription (Latin):
ait: ut eos sic̃ hoĩes origiiale malũ ob¬
ne successionis nincłis obligaret atq uni
theret ad debicas penas. Set eo qui dia¬
bolis fcũs ẽ cũ sotiis impietatis elato: et ipã
cũ suis elatõne:¬

Expanded text:
t, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione
Abbreviated transcription (Latin):
uiabat ingeminis filiis gratꝰ ille ꝑentib error
aut ab hac uia deuiabat᷑ apłs petrus qñ se existim¬
ans insum uid̾e̾. aliud ꝓ alio sic putabat ut acorꝑ¬
ui imaginb in quib se ẽẽ arbitrabat᷑ . uera ĩ
qnib erat corꝑa non dinosce̾t nisicũ ab illo angłs
ꝑ quem fũat lib̾atus abscessit. ant ab hac ma de¬
iabat iacob pacriarcha. qñ uinentẽ filiũ a be¬
stia c̾debat : occisum. in huis atq hiꝰ falsicatibus
salua fide que indnĩ nob̾ ẽ fallim᷑ : et ma non
relicta que ad illũ nos dncimꝰ erramꝰ. qui errores
etiã si pccã non sunt : tam̃ in mał hꝰ inte deputã¬
di sinit: que ita subiͨta est umitati. ut ad ꝓbẽtͤ
hic falsa ꝓ ꝟis. reputent᷑ u̾a ꝑ falsis. teneant᷑
miseria non absunt: ĩnqna ad buc sumiꝰ. ulło in ͦ qͥ

Expanded text:
viabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tum: qma hõ nõ solũ qñ scit ipẽ quod um
sit : s et iam si qñ errat fallit᷑ sic hõ hoc debet
loqui de cinodẽ aĩo. g̾it siue ilłd u̾m sit᷑ sine pute
ea sunt mitituta nõ ꝑ que se hoĩes in uicẽ fa¬
llant. sec ꝑ q̃ malt̾uis quisq nociciã cogitatõ¬

Expanded text:
tum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive puteterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque noti
Abbreviated transcription (Latin):
et oꝑari ꝓ bona noluntate. et alio loco. gͥ nõ ĩlolẽ¬
tis in cũrentis. set misentis ẽ dĩ tũ ꝓculdubio sihõ
eiꝰ ecatis ẽ. ut rõne iam ntat᷑ non possit c̾dere. spare
diligae. nisi uelit uec ꝑuenire ad palmã suꝑne
uocat̃onis dĩ. nisi uoluncate cucurrerit. qͦmͦ gͦ nõ

Expanded text:
perari pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare et diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quod anteꝙ fieri in hõe incipiat. quõ quisqͣm
de lib̾o arbit̾o in bono głetur oꝑe qui nõ dũ ẽ
ub̾ ad oꝑand̾ bene nͥ se nana suꝑbia inflatus ex¬
collat: qm̃ cohibet apłs dicens. grã dĩ: salui
ftĩ estis ꝑ fidem .Cxxx¬
t ne ip̃ã sibi saltem fidem sic arrogarent ni
non intlłig̾ent diuinitꝰ eẽ donatã sic̃ idr̃
dĩ donũ ẽ. nõ ex oꝑibus ne forte quis extollatur
et ne putarent᷑ fidelib bona oꝑa de fut᷑a : rursũ
adiecit. ipĩis enĩ sumꝰ signientũ c̾ati in xp̃o iħ u
inoꝑib bonis. que p̾ꝑauit d̾s ut in ił ambule¬
mus. tuc̃ gͦ efficimur u̾e lib̾i: cũ d̾s nes fingit
id ẽ format et c̾at. non ut homines ꝙ iã fecit
set ut bomi hõĩes simꝰ. qued nũt grã sua fatit ut

Expanded text:
o quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo ibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
S arguit᷑ illa itoce ꝓ ħe. qui uͦ ip̃m ho¬
iẽ dicit bonũ quẽ putat casiũ. nec
adultũ: non indoctua rerũ bonaꝵ et
laꝵ. set in occultis hñauoꝵ fallit᷑ morũ.
ans hominẽ bonũ in quo putat ẽẽ qd̾
nõ dubitat bonũ: dicens malũ ad ultũ.
onũ castił. Set hunc bonũ dicens nes¬
ido adułiũ eẽ nõ castũ. porro si ꝑ error
ꝯert᷑. sec cum dico in quib dã reb ulło
malo aliquẽ non ulło eciã bono falli. nõ
ipsn errorẽ dico nlłm malũ uł ñ ulłm boñ
sec maluĩ quo ñ uenit᷑ uł bonũ quo uenit᷑. ercã
to .i. ex ip̃o errore quid nõ eueniat uł quid ꝓu¬
eniat. nam ipẽ ꝑ se ip̃m error. aut magnũ in
ẽ quis enĩ n errãs malũ neget: aꝑbare falsa.
ꝑ me̾tis. uł certa ꝓincertis: Set aliud ẽ bonũ
hominẽ putare qui malꝰ ẽ quod ẽ erroris: et
aliud ex hoc malo aliud malũ nõ pati. si ił noce¬
ceat hõ malus. qui ẽ putatꝰ bonus. Xq dend

Expanded text:
ui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse quod esse non dubitat bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorcum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in  Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ale ucens hõ et se ꝑdidit et ip̃m. sic̃ enĩ q̃ se occi¬
dit utiq uiuendo se occidit set se occidẽdo non
nuuit. nec se ip̃m pot̾it resuscitare cũ occid̾it¬
et ica cũ lib̾o hõ p̾caret arbit̾o uictore pcato
amissũ ẽ ec lib̾ũ arbitͥũ aq̃no eĩ quis deia᷑

Expanded text:
male utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, ita cum libero peccaret arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cando inse tanqͣm in radice uitiaueras
pena mertis et dampnat̃ois astrinxit. et qͥe¬
quid ꝓlis ex illo et simul dampnata ꝑ qͣm
p̾can̾at coninge: ꝑ carnalẽ cõcupiscentiã inqͣ
iobedientiae pena simł retbuta ẽ uasc̾etur

Expanded text:
cando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata, per quam peccaverat, conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retribut
Abbreviated transcription (Latin):
quo aio: et de quib rebus quisq menciat᷑. ñ
enĩ sic pectat ille qui ꝯfulendi: quõ ille qui
nocendi : uoluntate ment᷑i. haut uꝰ tm̃ nocs
qui macorẽ menciendo indiu̾sũ it̾ mictit. qͣst
is qui uiã uite mendatõ fallente deprauis

Expanded text:
quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille, qui consulendi, quomodo ille, qui nocendi voluntate mentitur, nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in adversum iter mittit, quantum is, qui via