comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Qͦd nr̃i posuert̃ adiuuetis me in orationibꝰ:
magnificentiꝰ legit᷑ apud grecos. cyuatot ncactẽ.
In quo hoc ẽ qͦd indicat᷑. ut adiuuetis me in agone
oratione ad dm̃: ostendens qͣsi agonẽ habeat᷑ ip¬
se ⁊ certam̃ orationis. adũsantib sibi sine dubio
illis de qͥb dicebat. Non enĩ uob̃ certam̃ ẽ aduer¬
sũ carnẽ ⁊ sanguinẽ. s adu̾sũ principatꝰ ⁊ potesta
sꝑitalia neqͥtiȩ in cęlestib. Ꝙ certũ ẽ qͦd isti om̃s
sic̃ adũsant᷑ fidĩ. ⁊ resistunt pietati. sic̃ contrarii
st̃ iusticiȩ ⁊ ueritati. ⁊ om̃ib bonis: ita sine dubio
resistunt ⁊ adu̾sant᷑ orationi. ⁊ ido ostendit paulꝰ
eẽ ñ minimũ etiã in oratione certam̃. Si qͥd̃e in
hoc certamine. etiã auxiliũ eoꝵ qͥ romȩ st̃ credi¬
derit ĩplorandũ. Obsistunt enĩ uere demones
⁊ contrariȩ potestates in oratione: pͥmo ꝑ illud
ne talis inueniat᷑ is qͥ in orationis agone desudat.

Expanded text:
orationibus, magnificentius legitur apud Graecos συναγωνίσασθαι, in quo indicatur, ut adjuvetis me in agone orationis ad Deum, ostendens quod quasi agonem habeat ipse et certamen orationis, adversantibus sibi sine dubio illis, de quibus dicebat : Non enim nobis certamen est adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potesspiritalia nequitiae in coelestibus: et certum est, quod isti omnes sicut adversantur fidei, et resistunt pietati, sicut contrarii sunt justitiae et veritati, et omnibus bonis, isti sine dubio resistunt, et adversantur orationi. Et ideo ostendit Paulus esse non minimum etiam in oratione certamen, siquidem in hoc certamine etiam auxilium eorum qui Romae sunt crediderit implorandum. Obsistunt enim daemones et contrariae potestates in oratione, primo per illud ne talis inveniatur is qui in orationis agone desudet,
Abbreviated transcription (Latin):
ga romanos habet uisendos. diutiꝰ differatur.
Si enĩ inqͥt hoc ita cesserit. ut ⁊ ministeriũ
meũ acceptũ fiat sc̃is in hierosolima. ⁊ lib̾atꝰ
ab incredulis qͥ st̃ in iudea. uenire ad uos non
ĩpediar: ꝓ bene gestis reb gaudens ꝓfecto ad
uos ueniam cũ uoluntate dei. ⁊ requiescã uob̃cũ.
Non corporalẽ utiq reqͥem querit paulꝰ. sed illã¬

Expanded text:
ga Romanos habet visendos diutius differatur. Si enim, inquit, haec ita cesserint, ut et ministerium meum acceptum fiat sanctis in Hierosolyma, et liberatus ab incredulis qui sunt in Judaea, venire ad vos non impediar, pro bene gestis rebus gaudens profecto ad vos veniam cum voluntate Dei, et requiescam vobiscum. Non corporalem utique req
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ arbitror qͦd quis etiã ipse paulꝰ ex parte
se scire fateat᷑: plura tam̃ ⁊ multo plura scierit
ꝗͣ scripserit. Tamꝗͣ enĩ qͥ ipse multa sciret.
nec tam̃ auderet multa ꝓferre : audaciã sibi
fuisse dic̃. ut aliqua saltẽ scͥpturȩ cõmitteret

Expanded text:
tamen arbitror quod, quamvis etiam ipse Paulus ex parte tamen arbitror quod, quamvis etiam ipse Paulus ex parte se scire fateatur, plura tamen et multo plura scierit, quam scripserit: tanquam quod ipse multa sciret, nec tamen auderet et multa proferre, audaciam sibi fuisse dicit, ut aliqua saltem Scripturae committeret.
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ. int̾dũ uero ad eos qͥ ex gentib crediderant
fac̾e̾t uerbũ. qͦd ñnulla etiã de secretiorib miste¬
riis ꝓfundioribq contigerit. ⁊ studio reddendȩ
rationis ob hoc plura q̃ nubebant᷑ in occultis.
patefac̾et : licet in singłis dispensationẽ uerbi
cauta moderatioẽ seruauerit. ⁊ ex aliqͣ parte
indicans. ex multa rursũ parte contexerit: id¬
circo dic̃. Audaciꝰ aut̃ scripsi uob̃ ex parte :
tãꝗͦ cõmemorans uos ꝑ gr̃am q̃ data ẽ inichi.
Audis apłm dicentẽ: ex parte scripsi. Vnde neq
nobis aliqͥs succenseat. si mystĩorũ diuinoꝵ ra¬
tionẽ explanare ad liqͥdũ non ualemꝰ : cũ audi¬
at eũ qui nob̃ hȩc ipsa tradit. ex parte tradidis¬
se. neq qͥsꝗͣ sub scientiȩ titulo ita inflatꝰ in ce¬
dat. tãquã uniũsa cognouerit: cũ ipse paulꝰ
a qͦ scientiȩ in nob̃ sermo transfusus est. ex par¬
te se dicat scrib̾e. ⁊ ex parte cognosc̾e. Ego

Expanded text:
ibus crediderunt faceret verbum, quod nonnulla etiam de secretioribus mysteriis profundioribusque contigerit, et studio reddendae rationis plura quae habebantur in occultis patefecerit, licet in singulis dispensationem verbi cauta moderatione servaverit, et ex aliqua parte indicans, ex multa rursum parte contexerit, idcirco dicit: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos per gratiam quae data est mihi. Audis Apostolum dicentem, ex parte scripsi? Unde neque nobis aliquis succenseat, si mysteriorum divinorum rationem explanare aliquantum non valemus, cum audiat eum qui nobis haec ipsa tradidit ex parte tradidisse: nec quisquam sub scientiae titulo ita inflatus incedat, tanquam universa cognoverit, cum ipse Paulus, a quo scientiae nobis sermo transfusus est, ex parte dicat scribere, et ex parte cognoscere. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃: qm̃ ⁊ ipsi plenĩ estis bonitate. repleti om̃i
scientia. ita ut possitis ⁊ alios monere. Eadem
ratione qua supra diximꝰ repleri om̃i gaudio ⁊ om̃i
pace credentes. etiã hic plenos ẽẽ bonitate. ⁊ om̃i sci¬
entia eos ad qͦs fit sermo ẽfirmat. Similit̾ aut̃ &¬

Expanded text:
uoniam et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere. Eadem ratione qua supra diximus repleri omni gaudio et omni pace credentes, etiam hic plenos esse bonitate, et omni scientia eos ad quos fit sermo confirmat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
spectũ sequens palmã suꝑnę̧ uocationis. Qͦd aut̃
dic̃ placuit macedoniȩ ⁊ achaiȩ collationẽ aliqͣ
fac̾e in pauꝑes sc̃oꝵ: subtilit̃ ⁊ uerecunde dum
corinthios laudat hortat᷑ romanos. Facilius
enĩ deuotȩ m̃tes ad benefaciendũ exemplis.
qũa sermonib inuitant᷑. S & in eo qͦd addit
placuit enĩ eis ⁊ debitores st̃ eoꝵ : qͥd aliud
uult sentire romanos. nͥ ut si achaia & mace-¬
dones debitores st̃ pauꝑib scõꝵ. qͥ st̃ in hierłm.

Expanded text:
rfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem rfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit, Placuit Macedoniae et Achaiae collationem aliquam facere in pauperes sanctorum, subtiliter et verecunde dum orinthios laudat, hortatur Romanos: facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis, quam sermonibus invitantur. Sed in eo quod addit, Placuit, et debitores sunt eorum, quid aliud sentire vult Romanos, nisi ut si Achaici et Macedones debitores sunt pauperibus sanctorum qui sunt in Hierusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
do. Hoc enĩ uob̃ expedit : qͥ ñ solũ facẽ s & uelle
cȩpistis ab anno pͥore. Nc̃ aut̃ ⁊ facto ꝑficite.
fit in scĩs: suꝑfluũ ẽ uob scrib̾e. Scio enĩ ꝓmptã
uoluntatẽ ur̃am. ꝑ ꝗͣ gratulor de uob̃ macedonibꝰ.
qͥa achaia parata ẽ ab anno pͥore. ⁊ ur̃a emulatio
ꝓuocauit multos. Qͦd aũt post huiꝰmodi macedo
apłoꝵ hoc modo. Cũ aut̃ expleta essent hȩc: ꝓposu¬
it paulꝰ in sꝑu scõ. ut cũ ꝑ ambulasset macedoniã
⁊ achaiã ꝓficisceret᷑ hierosolimã dicens. qͥa postꝗͣ
fuero ibi. necesse ẽ me ⁊ romã uidere. Ex his aũt
om̃ib uerbis colligit᷑: qͥa ñ solũ pͥma ad corinthi¬
os sed ⁊ scda. ante scripta ẽ ꝗͣ hȩc ad romanos. ꝗͣ
habemꝰ in manib. Simulq illud aduertit᷑: quod qͣnto
posterior paulꝰ in unaq̃q inuenit᷑ epła. tanto &
ꝑfectior: ut uerꝰ sit ille eiꝰ sermo qu̾e dix̃. quia
p̃terita obliuiscens ad futura me extendo. ad pro¬

Expanded text:
expedit, qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore, nunc autem et facto perficite, fit in sanctos, superfluum est vobis scribere. Scio enim promptam voluntatem vestram, pro qua gratulor de vobis Macedonibus, quia Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit multos. Quod autem post hujusmodi Macedonapostolorum hoc modo: Cum autem expleta essent haec, posuit Paulus in Spiritu sancto, ut cum perambulasset Macedoniam et Achaiam, proficisceretur Hierosolymam, dicens, quia postquam fuero ibi, necesse est me et Romam videre . Ex his autem omnibus verbis colligitur, quia non solum prima ad Corinthios, sed et secunda ante scripta est, quam haec ad Romanos quam habemus in manibus: simulque illud advertitur quod quanto posterior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et perfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita obliviscens ad futura me extendo, ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
scipulis hab̃e colloqͥa. qͥb se ⁊ moneant inuicẽ
& ȩdificent. Potest enĩ ferre plurimũ eruditioĩs
alterna collatio. si cũ caritate habeat᷑. ⁊ de pro¬
fundiorib qͥbq uł obscuriorib expectet eru¬
ditoꝵ ꝑfectoꝵq sententiã: scđm qͦd ⁊ moyses
dicit. int̾roga patres tuos ⁊ adnuntiabt̃ tibi.
prb̃os tuos ⁊ dicent tͥ. Audacius aut̃ scripsi

Expanded text:
scipulis habere colloquia, quibus se et moneant invicem, et aedificent: potest enim conferre plurimum eruditionis alterna collatio, si cum charitate habeatur, et de profundioribus quibusque vel obscurioribus exspectet eruditorum perfectorumque sententiam, secundum quod et Moyses dicit: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi; presbyteros, et dicent tibi. Audacius autem scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̃ erga affectũ teneant᷑ apłicũ. sciant etiam
ipsũ id hab̃e ꝓpositi. ñ priꝰ ab eis discedere. neq
alio ꝓficisci. qu̾a caritatis ipsoꝵ grã ꝑfruat᷑. Qũa
tam̃ caritatẽ. tantũ ꝑsensit futurã. cui nec possit
ex integro satisfieri: sed ex parte inqͥt. Premonae
qͦd in om̃ib ȩũgłiz andi necessitas p̃fenda sit.
Bene aut̃ his quos nondũ scđm carnẽ uiderat.
⁊ ad qͦs nondũ in corpore aduenerat: p̃sentiã sui¬
& reddere rationẽ modatiꝰ pollicet᷑. Desidabilius
enĩ suscipimꝰ bona: q̃ cito metuimꝰ auferenda.
Securiꝰ uͦ negligimꝰ: qͦd retenturos nos diutius
credimꝰ. Intantũ aut̃ erga se romanoꝵ nutrit affec¬
tũ. ⁊ morationẽ suã in ipsoꝵ arbitrio locat: ut
dicat se ab ipsis deducendũ ad hispaniã.⁊ tunc
deducendũ. cũ ipsis priꝰ in amore satisfecerit : in
qͦ utiq si ꝓfusiores extiterint. demorandi diutiꝰ
causas ipsi apło dabt̃. Nunc uͦ ꝓficiscar in hierłor¬

Expanded text:
bili erga Apostolum teneantur affectu, sciant etiam ipsum id habere propositi, non prius ab eis discedere, neque ad alios proficisci, quam charitatis ipsorum gratia perfruatur; quam tamen charitatem tantam praesentit futuram, cui non possit ex integra satisfieri, sed ex parte inquit. Praemonet enim quod in omnibus evangelizandi necessitas praeferenda sit. Bene autem his quos nondum secundum carnem viderat, et ad quos nondum in corpore advenerat, praesentiam sui et remorationem moderatius pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona, quae cito metuimus auferenda: securius vero negligimus, quae retenturos nos diutius credimus. In tantum autem erga se Romanorum nutrit affectum, et remorationem suam in ipsorum arbitrio collocat, ut dicat se ab ipsis deducendum ad Hispaniam, et tunc deducendum, cum ipsis prius in amore satisfecerit, in quo utique si propensiores exstiterint, demorandi diutius causas ipsi Apostolo dabunt. Nunc igitur pro
Abbreviated transcription (Latin):
idet᷑ hȩc in achaia positꝰ dic̃e apud corinthũ:
sic̃ ⁊ in primis epłȩ partib ĩã ꝓ uiribꝰ demonstrauimꝰ.
Quȩ utiq achaia: uicina ⁊ coherens est macedo¬
mȩ. In qͥb locis degens cũ singula quȩq ꝑagras¬
set eũgłm p̃dicans in his dũtaxat finib in quib
plesset umũsa: dic̃ ulteriꝰ se locũ ñ hab̾e in his
tionis uacuũ. Ꝙ tẽpus iã adẽe designat. qđ desi¬
deriũ suũ uidendi eos qͥ romȩ st̃ debeat adimple¬
re : qͦd conceptũ ex multis annis gerebat. dilatũ
aut fuerat ⁊ dissimulatũ. donec omnẽ locũ in qͦ
xp̃c ñ fuerat pͣdicatꝰ agnitione eũgłii eiꝰ repleret.¬
Qđ aut̃ dix̃. cũ in hispaniã ꝓficiscar. sꝑo p̃tergre¬
diens uideã uos : ñ ita accipiendũ ẽ quasi tã paruo
amore paulꝰ erga romanos teneret᷑. ut eos in tran¬

Expanded text:
rinthum, sicut et in primis Epistolae partibus jam pro viribus demonstravimus, quae utique Achaia vicina, et cohaerens est Macedoniae. In quibus locis degens cum singula quaeque peragrasset Evangelium praedicans in his duntaxat finibus, in quibplesset universa, dicit ulterius se locum non habere in his tionis vacuum, tempus jam adesse designat, quo desiderium suum videndi eos qui Romae sunt, debeat adimplere: quod conceptum ex multis annis gerebat, dilatum autem fuerat, et dissimulatum, donec omnem locum, in quo Christus non fuerat praedicatus, agnitione Evangelii e cum in Hispaniam proficiscar, spero praetergrediens videam vos, non ita accipiendum est, quasi tam parvo amore Paulus erga Romanos teneretur, ut eos in tran
Abbreviated transcription (Latin):
ipso gentes credent. adiecisset sine dubio. ds̃ aut
fidei. ut nc̃ ab sꝑando gentes. ds aut̃ spei inuocat
suꝑ eos qͥ sꝑant in eũ. a quo eis benedicꝰtionis munꝰ
p̃cat᷑ augeri. Est aũt̃ benedictio huiꝰmodi: ut re¬
pleant᷑ om̃i gaudio ⁊ om̃i pace. Similit̃ aut̃ ⁊ ꝓpħa
in quodã loco dic̃. Et erit in dieb eiꝰ iusticia s mul¬
titudo ⁊ habundantia pacis: usqueqͦ auferat᷑ luna.
S qͥa hȩc de xp̃o dñr: in illo recꝰte possumꝰ mul-¬
titudinẽ pacis aduert̾e. ꝓ eo qͦd pacificauit ꝑ san¬
guinẽ crucis suȩ. ñ solũ quȩ in t̾ra st̃: s etiã quȩ
in cęlis st̃. In hominib aut̃ qͦmͦ possit impleri hoc
qͦd p̃cat᷑ apłs. ut repleant᷑ om̃i gaudio ⁊ om̃i pace.
difficile mͥ uidet᷑ exponi: maxime cũ etiã ipse apłs.
scire. ⁊ ex parte ꝓpħare. Sed ego puto in eo habere
posse credentes plenitudinẽ pacis. cũ reconciliant᷑

Expanded text:
ipso gentes credent, adjecisset sine dubio, Deus autem fidei, sed nunc a sperando gentes Deum spei invocat super eos qui sperant in eum, a quo eis benedictionis munus precatur augeri: est autem benedictio hujusmodi, Ut repleantur omni gaudio et omni pace. Similiter autem et Propheta in quodam loco dicit: Et erit in diebus ejus justitia et multitudo pacis, usquequo auferatur luna . Sed quia haec de Christo dicuntur, in illo recte possumus multitudinem pacis advertere, pro eo quod pacificavit per sanguinem crucis suae non solum quae in terra sunt, sed etiam quae in coelis sunt . In omnibus autem quomodo possit impleri hoc quod precatur Apostolus, ut repleantur omni gaudio et omni pace, difficile mihi videtur exponi, maxime cum etiam ipse Apostoscire, et ex parte prophetare ; sed ego puto in eo habere posse credentes plenitudinem pacis, cum reconciliantur
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ. Prodigia uͦ. in qͥb tantũmͦ mirabile ali-¬
qͥd ostendit᷑. Signa uͦ ⁊ ꝓdigia: qͣsi quȩ utrũq
contineant dixit. Scriptura diuina int̃dũ te¬
net istas ꝓprietates: int̃dũ aut̃ abusiue ⁊ ꝓdi¬
gia ꝓ signis ⁊ signa ꝓ prodigiis ponit. Paulus

Expanded text:
 prodigia vero, in quibus tantummodo mirabile aliquid ostenditur; signa vero et prodigia quasi quae utrumque contineant dixit. Scriptura tamen divina interdum tenet istas proprietates, interdum autem abusive et prodigia pro signis, et signa pro prodigiis ponit. Obs
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debitores Neq enĩ soli macedones & achaii
in sꝑitalib participes facti st̃ scĩs qͥ st̃ in hierłm.
uit ⁊ in carnalib eis debeant ministrare. sed
⁊ romani: ⁊ icđo pari conditione debitores sunt.
Sed de illis tantũ pnũtiat: ut & isti se noue-

Expanded text:
li Macedones et Achaici in spiritalibus participes sunt facti sanctis qui sunt in Hierusalem, ut et in carnalibus eis debeant ministrare, sed et Romani, et ideo pari conditione debitores sunt; sed de illis tantum pronuntiat, ut et isti se noverint
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc minister fuerit circũcisionis ad stabilien¬
das ꝓmissiones patrũ. duplici mͦ intelligi potest:
siue ꝓ eo qͦd circũcisionẽ in carne sua ipse
suscepit. ut manifestissime nosceret᷑. qđ ex
semine abrahã ueniens. cui ꝓmiserat ds̃. quia
in semine suo benedicerentur õs gentes. cõple¬
ret in semet ipso ꝗq̃ patͥb fuerant᷑ repmissa:¬

Expanded text:
 minister fuerit circumcisionis ad stabiliendas promissiones patrum duplici modo intelligi potest: sive pro eo quod circumcisionem in carne sua ipse suscepit, ut manifestissime nosceretur quod ex semine Abraham veniens cui promiserat Deus quod in semine suo benedicerentur omnes gentes , compleret in semetipso quae patribus fuerant repromissa
Abbreviated transcription (Latin):
riã reuoco. ꝗ̃ a me latiꝰ sepe disserta st̃. De gr̃a
aut̃ ꝗͣ sibi datã paulꝰ cõmemorat: supra diximꝰ.
Qũa grãm ob hoc sibi datã dic̃: ut sim inquit
ministrans xꝑo iħu in gentib scĩficans ȩũgłm
nob̵. posset tam̃ dici sacrificans ȩũgłm dĩ: ꝑ qͦd
Idcirco deniq subiungit: ut fiat oblatio gen¬
possit accepta ẽẽ a dõ ⁊ grata: ita ⁊ qͥ eũgłm sa¬
crificat. ⁊ uerbũ dĩ admuntiat. curare om̃imo¬
dis debet. ne quã in pͣdicando macula. neqͦd in
docendo uiciũ. ne qua in magistio culpa nascat᷑.
sed ut ita dixerĩ si fieri potest semet ipsũ pͥmo
ĩmolet. se pͥmũ uiciis iugulet. sua p̾rus peccato
mẽbra mortificet : ut non solũ doctrina. sed
⁊ uita. ⁊ exẽplo. discipłoꝵ salutẽ oblationẽ suã

Expanded text:
riam revoco, quae a me latius saepe disserta sunt. De gratia autem quam sibi datam Paulus commemorat, supra jam diximus. Quam gratiam ob hoc sibi datam dicit, Ut sim, inquit, ministrans Christo Jesu in gentibus, sanctificans Evangelium nobis, posset tamen dici sacrificans Evangelium Dei: perIdcirco denique subjungit, Ut fiat oblatio genposset accepta esse Deo et grata: ita et qui Evangelium sacrificat, et verbum Dei annuntiat, curare omnimodis debet, ne qua in praedicando macula, neque in docendo vitium, neque in magisterio culpa nascatur: sed, ut ita dixerim, si fieri potest, semetipsum primo immolet, se primum vitiis jugulet, sua ipsius peccata prior mortificet, ut non solum doctrina, sed et vitae exemplo discipulorum salutem oblatione sua ac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ assignauero eis fructũ hc̃ ꝓficiscar ꝑ uos in hispa¬
nã. Scio eñ: qm̃ ueniens ad uos in habundantia
benedic tionis xꝑi ueniã. Uide qͣnta cautela. con¬
signaturũ se fructũ offerentiũ reꝓmittit. Quo
putas signaculo. fructũ sc̃i oꝑis consignat apłs:
Iuo puto quo imago cdĩ expͥmit᷑: hoc ẽ ut in cõplen¬
do oꝑe nulla sit alieni contagione oꝑis admixtio:¬
ñ laus ab hominib querat᷑. sed in simplicitate cor¬
dis qͥ tribuit tͥbuat: ⁊ ñ ex tͥsticia. Hilarẽ datorẽ
diligit ds̃: ⁊ cȩ̨t̾a his similia qͥ obseruat in oꝑe
di: opus suũ signaculo diuinȩ imaginis signat.
Cũ ergo inqͥt hȩc consũ mauero: tc̃ ꝑ uos ad his¬
paniã ꝓficiscar. Promittit sane grande munꝰ ro¬
manis: ⁊ dic̃. Scio enĩ: qm̃ ueniens ad uos. in habun¬
dantia benedictionis xꝑi ueniã. Qͦd ñ nisi ꝑ sꝑm
sc̃m. ⁊ ꝓphetiȩ gr̃am pollicet᷑. Supra hominẽ nãq

Expanded text:
 vos in Hispaniam. Scio autem quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam. Vide cum quanta cautela consignaturum se fructum offerentium repromittit. Quo putas signaculo fructum sancti operis consignat Apostolus? Illo puto, quo imago Dei exprimitur, hoc est, ut in complendo opere nulla sit alienae conversationis admistio, non laus ab hominibus quaeratur, sed ut in simplicitate cordis qui tribuit, tribuat, et non ex tristitia : Hilarem enim datorem diligit Deus . Et caetera his similia qui observat in opere Dei, opus suum signaculo divinae imaginis signat. Cum ergo, inquit, hoc consummavero, tunc per vos ad Hispaniam proficiscar. Promittit sane grande munus Romanis, et dicit: Scio enim quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam: quod n prophetiae gratiam pollicetur. Supra hominem namque
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit uos: ut ostendẽt unũ atq ide esse.
a dõ suscipi ⁊ a xꝑo. Addidit aut̃ ⁊ hoc : qͦd
honor dĩ sit suscipi a xꝑo. Quos enĩ suscipit
xꝑc. docet eos ita agere deb̾e: ut uidentes ho¬
mines oꝑa eoꝵ bona. głificent patrẽ qͥ in cęlis est.

Expanded text:
scepit vos; ut ostenderet unum atque idem esse, a Deo suscipi et a Christo. Addit autem et hoc quod honor Dei sit suscipi a Christo: quos enim suscipit Christus, docet ita agere debere, ut videntes homines opera eorum bona, glorificent Patrem qui in coelis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtas eoꝵ habundauit ad diuitias simplicitatis
supra uirtutẽ suã. sponte multis p̃cib obsecrantes
nos gr̃am ⁊ cõmunionẽ q̃ fit in scõs. ⁊ reliqͣ. & sic̃
in his testimoniũ reddit macedonib: ita rursũ
cohortat᷑ ⁊ corinthios dicens. S sic̃ in om̃ib ha¬

Expanded text:
undavit ad divitias simplicitatis, supra virtutem sua sponte multis precibus, obsecrantes nos gratiam, et communionem quae fit in sanctos, et reliqua. Et sicut in his testimonium reddit Macedonibus, ita rursum cohortatur et Corinthios dicens, Sicut in omnibus a
Abbreviated transcription (Latin):
explanatione ipsiꝰ ꝓpħȩ isaiȩ uisũ ẽ disseri: & in
p̃senti tam̃ loco dicitur. Qm̃ iesse int̃pretat᷑ in
nr̃a lingua. est mͥ: in aduentu gͦ xꝑi om̃is qͥ credit
ei conuenient̃ dix̃. ẽ mͥ. Ille enĩ de quo moyses
dix̃. qͥ ẽ misit me ad uos. ipse ẽ mͥ: hoc ẽ in ipsũ
credo qui ẽ: ñ qͥ ex nichilo factꝰ ẽ ut impiis pla¬
qͥ surrexit ex radice iesse: ⁊ in ipso gentes sꝑabt̃.
nasceret᷑ ex radice iesse ad salutẽ gentib dandã:
ꝓ hac inꝗͥ sibi collata misccłia. gentes honorant

Expanded text:
ione ipsius prophetae Isaiae visum est disseri. Et in praesenti tamen loco dicitur, quomodo Jesse interpretatur in nostra lingua est mihi. In adventu ergo Christi omnis qui credit ei, convenienter dixit, Est mihi. Ille enim de quo Moyses dixit: Qui est, misit me ad vos , ipse est mihi, hoc est, in ipsum credo, qui est, non qui ex nihilo factus est, ut impiis pla ipse est qui surrexit ex radice Jesse, et in ipso gentes sperabunt. Pnascitur ex radice Jesse ad salutem gentibus dandam, pro hac, inquam, sibi colla
Abbreviated transcription (Latin):
os dr̃: ubi unꝰ atq ide ꝑ diuersoꝵ ora sensus & ser¬
fieri. ut ⁊ in malitia aliqui unanimit᷑ c̃sentirent.
om̃e qͦd bonũ ẽ sapit. Post hȩc ait. Propt̃ qͦd su¬
scipite inuicẽ: sicut ⁊ xꝑc suscepit uos in hono¬
rẽ dĩ. Qd dic̃ suscipite in uicẽ. ad illud referendũ
est qͦd primo ꝓposuerat. ubi occasione mundoꝵ
uł ĩmundoꝵ ciboꝵ diu̾sa sentientes ab inuicẽ
discrepabant. ⁊ ait. Suscipite inuicẽ sic̃ ⁊ xꝑc
nec reputauit alicui delicta sua. Nichil gͦ de
ĩmunditia animaliũ iudicetis: sic̃ nec ille ĩmun¬
dicias credentiũ reputauit. & qui in suꝑiorib

Expanded text:
r, ubi unus atque idem per diversorum ora sensus et serfieri ut et in malitia aliqui unanimiter consentirent  quod suscipite invicem, sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Quod dicit suscipite invicem, ad illud referendum est, quod primo proposuerat, ubi occasione mundorum, vel immundorum ciborum adversa sentientes ab invicem discrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et Chnec reputavit alicui delicta sua. Nihil ergo de immunditiis animalium judicetis, sicut nec ille immunditias credentium reputavit. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi qͥcũq nominib eoꝵ aititulati referuntur.
nichil triste aduersũ peccatores aut asperũ c̾tinere.
Hoc aut̃ ꝓtulimꝰ: ut quanta sit unanimis uirtꝰ.
nosceret᷑. Ego etiã illud qͦd paulus in qͥbusdã epłis
in anit̃ factũ: sed ꝑ hoc ostendit. qͥa duob uel
trib in uno positis. sꝑc sc̃s unũ de eis sensũ. atq
unũ elicuerit sermonẽ. ut qui ęccłas docere cupi¬
ebant. unũ dic̾e om̃s. atq unũ saꝑe. ipsi priꝰ unũ se
dic̾e ⁊ unũ saꝑe demonstrarent. ⁊ uno ore honori¬

Expanded text:
psalmi, quicunque nominibus eorum attitulantur, nihil triste adversus peccatores, aut asperum continent, hoc protulimus, ut quanta sit unanimitas meruerunt: sed et illud, quod Paulus in quibusdam Epistolis inaniter factum, sed per hoc ostenditur quod duobus vel tribus in uno positis Spiritus sanctus unum de eis sensum in uno elicuerit sermone, ut qui Ecclesias docere cupiebant unum dicere omnes atque unum sapere, ipsi prius unum se dicere et unum sapere demonstrarent. Ut unanimes uno
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ etiã eos qͥ ex gentib aduersũ se inuicẽ su¬
ꝑbientes refrenat ac repͥmit. doc̾et ñ ẽẽ penit̾¬
ñ eẽ uidicandos eos qͥ in legis obseruatioĩb de¬
morant᷑. qͣndo qͥdẽ etiã xꝑc in carne sua circũ¬
cisionis minister extiterit. Siue alio mͦ utiliꝰ¬

Expanded text:
nc etiam eos qui ex gentibus adversum se invicem superbientes erant, refrenat ac reprimit, doceret non esse penitus judicandos eos, qui in legis observationibus demorantur, quandoquidem etiam Christus in carne sua circumcisionis minister exstiterit, et ut i
Abbreviated transcription (Latin):
is qͥ domũ ȩdificat nichil agat ⁊ ociosus sit. ⁊ ita
eã ȩdificet dñs: s ipse qͥdẽ quantũ ẽ in homine
sollicitudinis ⁊ laboris expendat. dĩ sit aut̃. ut
obstaculis om̃ib amotis. opꝰ ꝑueniat ad effectũ.
Cũ gͦ ꝑ hoc doceat᷑. ꝗd homo qͥde laborẽ impendat
⁊ sollicitudinẽ. ds̃ successũ oꝑi tribuat ⁊ effectũ:
piũ utiq ⁊ religiosũ ẽ. ido ⁊ homini qͦd in se est
oꝑis sũmo dõ magis ꝗͣ homini deputari. Sic ⁊ cum
paulꝰ plantauit ⁊ apollo rigabat. ds̃ dare dr̃ incre¬
mentũ: ⁊ addit᷑. Itaq neq qͥ plantat ẽ aliqͥd neq¬

Expanded text:
 domum aedificat nihil agat, et otiosus sit, et ita eam aedificet Dominus, sed ipse quidem, quantum est in homine, sollicitudinis et laboris expendat, Dei sit autem, ut obstaculis omnibus amotis, opus perveniat ad effectum. Cum ergo per hoc doceatur, quod homo quidem laborem impendat et sollicitudinem, Deus autem successum operi tribuat et effectum, pium utique et religiosum est ideo homini quod in se est operis, summam Deo magis quam homini deputare. Sic et cum Paulus plantabat, et Apollo rigabat, Deus dare dicitur incrementum, et additur, itaque neque qui plantat, neque q
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ pura ⁊ absq ullo erroris diuerticulo conseruet᷑.
isti uidebunt᷑ ad illã formã ꝗ̃ in forma dĩ ẽ. confor¬
mes imaginis eiꝰ effecti. Si uero adhuc qͥs in iiciis
conu̾setur. initiũ aut̃ sapientiȩ timor dĩ ẽ.⁊ in
timore adhuc positꝰ. pͥma cultꝰ dĩ elem̃ta suscipiat.
scđm formã serui qu̾a suscepit ad hoc ut rudes:
ignaros timorẽ dĩ docẽt. conformes fieri intelligen¬
di st̃ hi qͥ pͥma inicia in dĩ timore suscipiunt. Quia¬

Expanded text:
Paulus pura et absque ullo erroris diverticulo conservetur isti videbuntur ad illam formam, qua in forma Dei est, conformes imaginis esse effecti . Si vero adhuc quis in initiis conversetur, initium autem sapientiae timor Dei est , ut in timore adhuc positus prima cultus Dei elementa suscipiat secundum formam servi, quam suscepit ad hoc ut rudes et ignaros timorem Dei doceret, conformes fieri intelligendi sunt hi qui prima initia in Dei timore suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione filioꝵ unũ aliqũe ex his tradidisse
putaret᷑. qͥ in filios uidebant᷑ adsciti. ad didit
ꝓprio filio: ut eũ qͥ solꝰ ex ipso dõ ineffabili natiui¬
tate generat᷑. ostendet. Pro nob̃ gͦ om̃ib tradi¬
dit eum. ñ illa traditione qͦ scriptũ ẽ. tradet¬
aũt fr̃ fr̃em in mortẽ ⁊ parentes filios: s tradisse
eũ dr̃ hoc ipso qͦd cũ in forma dĩ eẽt passus ẽ eum
exmnanire seipsũ ⁊ formã serui susciꝑe. ⁊ usq ad
mortẽ crucis ꝑuenire. ut in ipso om̃ib exẽplum
obedientiȩ poñet. ⁊ uiã resurrectionis mortuis
aꝑiret. Pro om̃ib gͦ tradidit eũ: non solũ ꝓ scĩs.
tradidit filiũ ꝓpriũ pat̃. Et idõ etiã simini morũ
aliqũe ⁊ infirmoꝵ ledat qͥs ꝑcutiens eiꝰ infirmã

Expanded text:
appellatione filiorum unum aliquem ex his tradidisse putaretur qui in filios videbantur asciti, addidit proprio Filio, ut eum qui solus ex ipso Deo ineffabili nativitate generatur, ostenderet. Pro nobis ergo omnibus tradidit n mortem, et parentes filios: sed tradidisse eum dicitur hoc ipso quod cum in forma Dei esset, passus est eum exinanire seipsum, et formam servi suscipere, et usque ad mortem crucis pervenire: ut in ipso omnibus exemplum obedientiae poneret, et viam resurrectionis mortuis aperiret. Pro omnibus ergo tradidit eutradidit Filium proprium Pater: et ideo etiamsi minimorum aliquem et infirmorum laedat quis, percutiens ejus infirmam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ motib ferant᷑. em̃dationẽ tam̃ delinquentib
necessariã conferant. Ponamꝰ gͦ uł patrẽfamilias
qͥ contra mores ac disciplinã multa cõmiserant. et
st̃ multo duriorẽ. qͥ ꝓ scelerib suis ĩa ñ sit dignus
em̃datione s morte. Uolens uͦ interitũ eiꝰ ad emen¬
dationẽ ꝓficẽ cȩt̃oꝵ. mittit eũ ad illos qͦs morte¬

Expanded text:
quidem motibus ferantur, emendationem tamen delinquentibus quidem motibus ferantur, emendationem tamen delinquentibus necessariam conferant. Ponamus ergo, vel patremfqui in ejus mores ac disciplinam multa commiserant, et ndi sunt multo duriorem, qui pro sceleribus suis jam non sit dignus emendatione, sed morte. Volens vero interitum ejus ad emendationem proficere caeterorum, mittit eum ad illos q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ ac uoluntatẽ : sed ⁊ p̃scire. Sciens aut̃ &
p̃noscens : tãꝗͣ bonꝰ dispensator ⁊ iustꝰ uniꝰcuiꝰq mo¬
tib ⁊ ꝓposito utit᷑ ad ea oꝑa efficienda. q̃ uniꝰcuiꝰq
animꝰ ac uoluntas eligit: uelut si uerbi causa dicamꝰ.
Pat̃familias siqͥs sit sapiens ⁊ iustꝰ habens multa serui¬
tia: nonne qͣnta fieri potest sagacitate contẽplabit᷑
quoꝵ ex his animꝰ aptus sit ad rus colendũ. ⁊ ipsos
ruri deputabit : cuiꝰ ad negotiandũ. cuiꝰ etiã nutrien¬
di pecoris. cuiꝰ uͦ ad ministeriũ ⁊ obseruandi cubilis
sui aptũ ꝓbarit ingeniũ. ⁊ ita unũquẽq cõpetenti¬
bus officiis ut pote sapiens mancipabit.  Uerũ qm̃
non latet eũ siue pat̾familias siue rex iste sit. qͣd
necesse ẽ int̾dũ rebellare subiec tos ⁊ discipline
uira corrũꝑe. ⁊ ob hoc correptione ac uerberibus
indigere: necesse ẽ gͦ ut eligat ex om̃ib apta &¬
ad hoc ingenia siqua illa st̃ atrociꝰ incitata quȩ suis

Expanded text:
propositum ac voluntatem, sed et praescire. Sciens autem et praenoscens, tanquam bonus dispensator et justus, uniuscujusque motibus et proposito utitur ad ea opera efficienda, quae uniuscujusque anima ac voluntas elegit. Velut, si verbi causa, dicamus: paterfamilias si quis sit sapiens et justus, et habens multa servitia, nonne quanta fieri potest sagacitate contemplabitur, quorum ex his animus aptus sit ad rus colendum, et ipsos ruri deputabit? cujus vero ad negotiandum, cujus etiam ad nutriendum pecora, cujus vero ad ministerium, et observandi cubiculi sui aptum probabit ingenium, et ita unumquemque competentibus officiis, ut pote sapiens, mancipabit? Verum quoniam non latet eum, sive paterfamilias sive rex iste sit, quod necesse est interdum rebellare subjectos, et disciplinae jura corrumpere, et ob hoc correctione ac verberibus indigere, necesse est ergo ut eligat ex omnibus etiam apta ad hoc ingenia, si qua illa sunt atrocius incitata, quae suis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendã in te uirtutẽ meã. ⁊ adnuntiet᷑ nomen
meũ in uniu̾sa t̾ra: ut ex hoc uideat᷑ ostendi. qͥa si
ad hoc electꝰ ẽ pharao. ut ꝑ eũ uirtꝰ dĩ om̃ib de¬
claret᷑: ñ fuit in sua potestate qͦd periit. &addit
post om̃ia: ergo si cui uult miseretur ⁊ qu̾e uult
obdurat. Hoc ẽ inqͥt qͦd assueueras. tu qͥ contradi¬
eis. qͥa sine causa conquerit᷑ ⁊ arguit homines ds̃.
Si enĩ ipsẽ qũe uult eligit. ⁊ qũe uult abicit.
uoluntati illiꝰ qͥs resistit: Fer quȩ om̃ia illud sine¬

Expanded text:
ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videatur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, non fuit in sua potestate quod periit. Et addit post haec omnia: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc est, inquit, quod asseverasti qui contradicis: quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vult abjicit, Voluntati ejus quis resistet? Per qu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. ⁊ questiones mouentẽ. ⁊ dic̾ẽt. nũqͥd iniqͥtas
ẽ apud dm̃. si ñ uolentis neq currentis. s miseren¬
tis dĩ ẽ. ⁊ si pharaonẽ ꝓpt̾ea elegit ut in ipso poten¬
tiã suȩ uirtutis ostendẽt. ⁊ si ipse cui uult miseret᷑
⁊ quẽ uult indurat: ut qͥd de hominib inqͥt que¬
ritur. q̃ ⁊ cur qͥ peccat culpat᷑. cũ talis de unoquoq
ipsiꝰ uoluntas habeat᷑. Hȩc gͦ ⁊ his similia cõmo¬
uenti. atq in huiꝰ se mysterii cubiculũ ꝓt̾uius et
ĩportumꝰ ingerenti. cũ increpatiõe dignissimȩ excla-¬
mationis occurrat. Ohomo tu qͥs es qui contra

Expanded text:
et diceret: Nunquid iniquitas est apud Deum? et si non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei est: et si Pharaonem propterea elegit, ut in ipso potentiam suae virtutis ostenderet, et si ipse cujus vult miseretur, et quem vult indurat: utquid de omnibus, inquit, queritur, et cur qui peccat culpatur? cum talis de uno quoque ipsius voluntas habeatur. Haec ergo et his similia commoventi, atque in hujusce mysterii cubiculum protervius et importunius ingerenti, cum increpatione dignissimae exclamationis occurrit: O homo, tu quis es, qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ipse etiã dĩ ꝓmissa conseqͥt᷑. llã de gen̾e isrt
multi ft̃: s ñ om̃s isrł appellant᷑. Isrł nãq dm̃ ui¬
dendo nominatꝰ ẽ. Sic enĩ ipse iacob dic̃. Uidi cdmñ
facie ad faciẽ: ⁊ salua facta ẽ anima mea. Ergo quia
uidit dm̃ isrł appellatꝰ ẽ: qͥ uͦ ñ uidet eũ qui dix̃̾
qͥ me uidet uidet ⁊ patrẽ. isrł ñ potest dici.¬
licet iã tũ designabat᷑ in abrahã: cũ ei multos filios
habenti. qͦs apłs filios carnis appellat. in solo ysaac
qͥ erat reꝓmissionis filiꝰ. seminis sui posteritas pone

Expanded text:
iam Dei promissa consequitur. Nam de genere Israel multi sunt, sed non omnes Israel appellantur. Israel namque Deum videndo nominatus est, sicut ipse Jacob dicit: vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ergo, quia vidit Deum, Israel appellatus est; qui vero non videt eum qui dixit: Qui me videt, videt et Patrem . Isrlicet jam tunc designabatur in Abraham, cum ei multos filios habenti, quos Apostolus filios carnis appellat, in solo Isaac, qui erat repromissionis filius, seminis ejus posteritas pone
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã ꝑtinet. ds̃ ñ solũ eos qui sui st̃. ⁊ eos qui
errant a se ñ ignoret. s cognouisse suos dr̃. hoc
ẽ in dilectione habuisse. sibiq sociasse. Ita gͦ qͦs
p̃sciit ds̃ illos ⁊ p̃destinauit: ⁊ qͦs p̃destinauit
illos ⁊ uocauit: ⁊ qͦs uocaũ illos ⁊ iustificauit.¬

Expanded text:
scientiam pertinet, Deus non solum eos qui sui sunt, sed et eos qui scientiam pertinet, Deus non solum eos qui sui sunt, sed et eos qui errant a se non ignoret. Sed cognovisse suos dicitur, hoc est, in dilectione habuisse sibique sociasse. Ita ergo quos praesciit Deus, illos et praedestinavit, et quos praedestinavit, illos et vocavit, et quos vocavit, illos
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ supra exposuimꝰ. qͦmͦ noscat uł p̾noscat ds.
ad consuetudinẽ scͥpturȩ redeundũ puto: quȩ
uernacula quadã appellatione in hoc sermone.
id ẽ in cognoseendo. uti solet. uelut cũ dic̃. Et
cognouit ada euã uxorẽ suã: ꝓ eo ut dicat ad¬
mixtꝰ ẽ uxori suȩ. & iterũ de Rebecca dicit. uir¬
go erat: uir ñ cognouerat eã. S & de filiis dicit᷑:
cũ p̃uaricatores punirent. qͥa non cognouerit
unusqͥsq patrẽ suũ aut matrẽ suã. In quo sine
dubio hoc ostendit᷑ : qr ñ iunxit affec tũ suũ
⁊ amorẽ cũ patre uł matre. S & multa scd̃m
hc̃ sensũ in scripturis de cognoscendo inuenies
scdm scͥpturȩ saerȩ consuetudinẽ. cognoscendi
posuisse sermonẽ. ut illos ostendet p̃cognitos a
dõ in qͥb sciens quales essent. amorẽ suũ ds̃ affec¬
tũq posuisset: scđm etiã illud qͦd scͥptũ ẽ. cogno¬
uit dñs eos qͥ st̃ eiꝰ. cũ utiq qͣntũ ad istã cõmunẽ

Expanded text:
 noscat vel praenoscat Deus, ad consuetudinem Scripturae redeundum puto, quae vernacula quadam appellatione in hoc sermone, id est, in cognoscendo uti solet: velut cum dicit: Cognovit autem Adam uxorem suam , pro eo ut dicat, admistus est uxori suae. Et iterum de Rebecca dicit: Virgo erat, vir non cognoverat eam . Sed et de filiis Levi dicitur, cum praevaricatores punirent, quia non cognoverit unusquisque patrem suum aut matrem suam . In quo sine dubio hoc ostenditur, quia non junxit affectum suum et amorem cum patre vel matre. Sed et multa secundum hunc sensum in Scripturis de cognoscendo invenies secundum Scripturae sacrae consuetudinem cognoscendi posuisse sermonem, ut illos ostenderet praecognitos a Deo, in quibus, sciens quales essent, amorem suum Deus, affectumque posuisset, secundum illud quod scriptum est: Cognovit Dominus eos qui sunt ejus: cum utique quantum ad istam communem
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione posuimꝰ: ut tã ꝗͣ regiȩ cuiꝰdã domꝰ q̃
multiplicib sit ingressib egressib q distincta.
& ex uo in aliud conclaue ita transeat᷑. ut uix
ingredientis indicia aut egredientis appareant:
ita etiã paulũ diuinoꝵ secreta paululũ quidẽ
subaꝑient̾e uideri. ñ tam̃ plene aꝑteq pandentẽ.
Neniq cũ ꝓ his q̃ suꝑiꝰ dixerat de ysaac ⁊ iacob.¬

Expanded text:
posuimus: ut tanquam regiae cujusdam domus, quae multiplicibus sit ingressibus egressibusque distincta, et ex uno in aliud conclave ita transeatur ut vix ingredientis indicia aut egredientis appareant: ita etiam Paulum divinorum secreta paululum quidem subaperientem videri, non tamen plane aperteque pandentem. Denique cum pro his quae superius dixerat de
Abbreviated transcription (Latin):
ex uocante ẽ: hoc ẽ ut ñ qͥ filii carnis. s qui filii
dĩ st̃. ipsi deputent᷑ in semine. Sic̃ enĩ ibi ex mul¬
tis filiis carnis ysaac eligit᷑ a dõ. qͥ adoptet᷑ in filios
di: ita ⁊ hic ex duob minor eligitur iacob qͥ ad op¬
tet᷑ in filios dĩ: ⁊ sic uerũ fit qͦd ꝓmissiones dĩ non
in filiis carnis. s in dĩ filiis constent. S hȩc om̃ia
positi quesierant. ⁊ ꝑ oꝑa carnis iustificari meruissent:
posset utiq meriti eoꝵ gr̃a. ad posteritatẽ qͦq car¬
nis ⁊ sanguinis ꝑtinere: nc̃ uͦ cũ electio eoꝵ ñ ex¬

Expanded text:
est, » hoc est, non qui filii carnis, sed qui filii Dei sunt, ipsi deputentur in semen. Sicut enim ibi ex multis filiis carnis Isaac eligitur a Deo, qui adoptetur in Filium Dei, ita et hic ex duobus minor eligitur Jacob qui adoptetur in Filium Dei; et sic verum fit, quod promissiones Dei non in filiis carnis, sed in Dei filiis constent. Sed haec omnia positi acquisierant, et per opera carnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad posteritatem quoque carnis et sanguinis pertinere; nunc vero cum electio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
subintraret. ⁊ sic om̃is isrł saluus fieret. Uides gͦ
qͥa exauditꝰ ẽ paulus:  & qͥa se optulit anathema.
se. qͦd nullũ possit a dĩ caritate diuelli: ut cũ se
offert anathema ꝓfr̃ib suis. ñ lapsũ eiꝰ passibilẽ
uidices. Sed sic̃ ille qui inseꝑabilis a patre. ẽ. ꝑ na¬
turã ĩmortalis in mortẽ uenit. ⁊ in inferna descen¬
dit: ita ⁊ iste imitando magistrũ cũ seꝑari a xꝑi
caritate ñ possit. axꝑo anathema fiet ꝓ frĩb suis:
deuotione utiq ñ p̃uaricatione. Qͦd aũt cognati¬

Expanded text:
subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Vides ergo, subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Vides ergo, quia exauditus est Paulus, et se, quod nulla possint a Dei charitate divellere, ut cum se offert anathema pro fratribus suis, non lapsum ejus passibilem judices, sed sicut ille qui inseparabilis a Patre est per naturam, et immortalis in mortem venit, et ad inferna descendit, ita et iste imitando Magistrum cum separari a Christi charitate non possit, a Christo anathema fiat pro fratribus suis, devotione utique, non praevaricatione. Hieron
Abbreviated transcription (Latin):
erat in forma dĩ ex inanisse se de ea ac suscepisse
formã serui. ⁊ fac tũ ẽẽ ꝓ nob̾ maledic̃tũ: Qd gͦ
mirũ si cũ dñs ꝓ seruis maledictũ facꝰtꝰ sit. sermis
ꝓfr̃ib anathema fiat.  Hoc aut̃ arbitror ẽẽ qͦd
moyses cũ peccasset popłs. dicebat ad dñm. Et nẽ¬
si quidẽ remiitis peccatũ remitte : sin aut̃ dele
me de libro uitȩ qũe scͥpsisti. Qͥd gͦ inferiorẽ
uis moyse paulũ uideri. Ille se deleri petit de
libro uitȩ ꝓ fr̃ib suis: paulꝰ ñ debet optare ana¬
thema ẽẽ ꝓ fr̃ib suis:  Sed foctasse dicat aliqͥs. qr
moyses hoc offerens. salutẽ popło meruit ĩpetrare.:
paulꝰ uͦ optat qͥdẽ. s ñ ẽ auditꝰ. Qd. ostendã tibi
magis paulũ auditũ ẽẽ ꝗͣ moysen. Om̃s enĩ illi qui
eoꝵ qͥ terrã reꝓmissionis acceꝑant. etiã nc̃ uagant᷑.
ab ea exules ⁊ extorres. Paulꝰ uͦ audi qͥd dicat de

Expanded text:
erat in forma Dei exinanisse se de ea, ac suscepisse erat in forma Dei exinanisse se de ea, ac suscepisse formam servi, et factum esse pro nobis maledictum. Et quid mirum, si cum Dominus pro servis maledictum factus sit, servus pro fratribus anathema fiat? Hoc autem arbitror quod et Moyses, cum peccasset populus, dicebat ad Dominum: Et nunc quidem remitte eis peccatum; sin autem, dele me de libro vitae quem scripsisti . Quid ergo? Inferiorem vis Moyse Paulum videri? Ille se deleri petit de libro vitae pro fratribus suis: Paulus non debet optare anathema esse pro fratribus suis? Sed fortasse dicat aliquis, quod Moyses hoc offerens salutem populi meruit impetrare; Paulus vero optat quidem, sed non est auditus. Quid si ostendam tibi magis Paulum auditum esse quam Moysem? Omnes enim illi qui eorum qui terram repromissionis acceperunt, etiam nunc vagantur ab ea exsules et extorres. Paulus vero audi quid dicat de
Abbreviated transcription (Latin):
tia: ⁊ int̾ se inuicẽ cogitationib accusantib aut etiã
defendentib. In illis gͦ in qͥb cogitationes suȩ ha¬
bent aliqͥd qͦd accusent. ⁊ conscientia ad testimoni
tatio iã ñ habet qͦd accuset. rec te conscientia in
sꝑu sc̃o testimoniũ reddit. Uide tam̃ magnitudi¬
uẽ pectoris apłici. a dĩ caritate ñ posse seꝑari. Qͦd
scõ . coͣntinet quiquȩ st̃ cęli qͥ throni. ꝗ̃ amplissimȩ
uirtutũ cȩlestiũ mentes tã amplis sedib totã po
tͥsticiã. esto. dolorẽ capias de ꝑditione fr̃m tuorũ
qͥ st̃ cognati scdm carnẽ. nũquid eo usq ut optes
anathema fieri a xꝑo. Et qͥd tͥ ꝓdest illoꝵ salus.
si tu a salute separeris:  qͥd saluabis alios. si ipse
ꝑeas. Non inqͥt ita ẽ. S ego didici a magistro &
dño meo qͥa qui uult animã suã saluã facẽ ꝑdet eã:
⁊ qͥ ꝑdiderit eã inueniet eã. Qͥd gͦ mirũ si apłs¬
ãnathema ꝓfr̃ib suis fieri uelit: qui sciat eũ qui

Expanded text:
 aut etiam defendentium. In illis ergo in quibus cogitationis suae habent aliquid quod accusent, et conscientia ad testimoniutatio jam non habet quod accuset, recte conscientia in Spiritu sancto testimonium reddit. Vide tamen magnitudinem pectoris apostolici. A Dei charitate non posancto continetur. Qui, quaeso, coeli, qui throni, quae amplissimae virtutum coelestium mentes tam amplis sedibus totam potristitiam: esto dolorem capias de perditione fratrum tuorum, qui sunt cognati secundum carnem: nunquid eousque, ut optes anathema fieri a Christo? Et quid tibi prodest illorum salus, si tu a salute separeris? et quod salvabit alios, si ipse pereas? Non, inquit, ita est: sed ego didici a magistro et Domino meo quod qui vult animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit eam, inveniet eam anathema fieri velit, qui sciat eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi. Est autẽ ueritas in miusticia: ut si uerbi cau¬
sa dicamꝰ. demoniũ illud phitonis qͦd in ac tibꝰ apłoꝵ
refertur in ancilla quadã habitasse. ⁊ clamasse
post apłos. qͥa hi serui dĩ sũmi st̃ qͥ adnuntiant
uob̾ ut unꝰ homo moriat᷑ ꝓ popło. ⁊ ñ uniu̾sa gens
pereat: s tam̃ ista ueritas ñ ẽ in xp̃o. Et ideo apłs
ad distinc tionẽ ueritatis eiꝰ q̃ extra xꝑm ẽ: tan

Expanded text:
tem verum et in injustitia: ut si verbi causa dicamus daemonium illud Pythonis, quod in Actibus apostolorum refertur in ancilla quadam habitasse et clamasse post apostolos , quia hi servi Dei summi sunt, qui annuntiant vobis ut unus homo moriatur pro populo, et non universa gens pereat ; sed tamen ista veritas non est in Christo. Et ideo Apostolus ad distinctionem veritatis ejus quae extra
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃ ⁊ abiec ti st̃. tociens exheredati uidentur : &
rursũ quotiens reppitiatꝰ ds̃ reuocauit eos. ⁊ in he¬
reditatẽ suȩ possessionis adduxit: tociens reꝑare
testam̃ta. ⁊ heredes eos scripsisse credendꝰ ẽ. Et
obsequiũ ⁊ ꝓmissiones. Obseqͥũ sacerdotalia dicit
officia: ꝓmissiones q̃ patͥb fac tȩ st̃. ⁊ sꝑant᷑ dandȩ
his qui ꝑ fidẽ fili dicunt᷑ abrahȩ. Certũ ẽ tam̃ qͦd

Expanded text:
eredati videntur, et rursum, quoties repropitiatus Deus revocavit eos, et in haereditatem suae possessionis adduxit, toties reparasse testamenta, et haeredes eos scripsisse credendus est. Et obsequium et promissiones, obsequium sacerdotalia dicit officia, promissiones, quae patribus factae sunt, et sperantur dandae his qui per fidem filii dicuntur Abrahae. Certu
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩ illis: qͥa caro mea ex ipsis ẽ. Cur autẽ ue illis:
Quia natus ẽ iħc in ruina. ⁊ in resurrectione
multorũ. & qͥa ab illis quoꝵ caro erat repudiatꝰ
ẽ. ⁊ a gentib a qͥb ignorabat᷑ susceptꝰ ẽ. sic̃ ⁊ ꝑ
dauid dic̃. popłs que ñ cognoui seruiuit mͥ: ex¬

Expanded text:
e illis, quia caro mea ex ipsis est. » Cur autem vae illis? quia natus est Jesus « in ruinam et resurrectionem multorum , » et quia ab illis quorum caro erat, repudiatus est, et a gentibus a quibus ignorabatur susceptus est, sicut et per David dicit : Populus quem non cognovi ser
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ. qui exuit pͥncipatꝰ ⁊ potestates triũphanᷤᷤ
eas in semetipso: tam̃ ⁊ hoc in uictorię loco est.
si cũ om̃s in nos ĩmpugnationũ suarũ machinas
studii uł intentionis gert̃. uł humanas animas
a caritate di seꝑare contendt̃. ⁊ ꝓpt̾ea moliunt᷑
hoc agere ut a caritate dĩ separem᷑. mors fortas¬
sis. ⁊ angłi ⁊ pͥncipatꝰ ⁊ uirtutes adu̾santes nob̃:
sine dubio sine & p̃sentia. q̃ st̃ utiq lubrica ⁊
caduca. S & ꝓfundũ potest similit̃ intelligi:

Expanded text:
opus est, qui exuit principatus et potestates triumphans opus est, qui exuit principatus et potestates triumphans eas in semetipso : tamen et hoc in victoriae loco est, si cum omnes in nos impugnationum suarum machinas studii vel intentionis gerant, ut humanas animas a charitate Dei separare contendant, et propterea moliantur c agere, ut a charitate Dei separemur. Mors et fortassis angeli, et principatus, et virtutes adversantes nobis, sine dubio et praesentia, quae sunt utique lubrica et c
Abbreviated transcription (Latin):
ordines apłs ostendisse. eoꝵ: qͥ hominib tẽptatio¬
nes suscitare consuert̃. Et in his qͥde q̃ priꝰ disse¬
ruimꝰ humanarũ tẽptationũ intelligitur ordo de¬
scriptꝰ. de qͥb etiã corinthiis dicebat. ut pote qͥ
maiora ferre ñ poterant. tẽptatio uos ñ app̃hen¬
dat nͥ humana. fidelis aut̃ ds̃ qͥ ñ ꝑmittit uos tẽp¬
habem̃ in manib ñ humanas tẽptationes indicat.
s maiores humanis. W icd̃o puto qͦd in pͥoribꝰ cũ
enume rasset singła q̃q ad ultimũ dic̃. s in his
om̃ib suꝑamꝰ: in his uero sedi ordinis tẽptationib
ñ ita confident̃ dic̃ suꝑamꝰ. s ualde tenuit̃ ait
qͥa nichil hoꝵ poterit nos seꝑare a caritate dei
quȩ ẽ in xꝑo iħu. De humanis enĩ tẽptationib
tãꝗͣ paruis ⁊ leuib confident̃ nͦ eas suꝑare ꝓnun¬
tiat: illas uͦ suꝑiores ⁊ plusꝗͣ humanas etiam si
suꝑare ⁊ ꝓsternere ñ ualemꝰ. hoc enĩ soliꝰ xꝑi

Expanded text:
tentationes suscitare consueverunt. Et in his quidem quae prius disseruimus, humanarum tentationum intelligitur ordo descriptus: de quibus etiam Corinthiis dicebat, utpote quia majora ferre non poterant: Tentatio vos non apprehendat nisi humana: fidelis autem Deus, qhabemus in manibus, non humanas tentationes indicat, sed majores humanis. Et ideo puto quod in prioribus cum enumerasset singula quaeque, ad ultimum dicit: Sed in his omnibus superamus. In his vero secundi ordinis tentationibus non ita confidenter dicit, superamus, sed valde tenuiter ait, quia nihil eorum poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu. De humanis enim tentationibus, tanquam parvis et levibus, confidenter nos eas superare pronuntiat; illas vero superiores et plus quam humanas, etiamsi superare et prosternere non valemus: hoc enim solius Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dice. hoc ẽ ñ solũ ꝑ ea q̃ accide posst̃. s ne ꝑ ea
qͥdẽ q̃ euenire om̃ino ñ posst̃. ullo pacto a dei
caritate deflectim̃. Uerbi causa ut si alia nob̃
daret᷑ uita qua hȩc q̃ a dõ data ẽ. aut si futu¬
roꝵ spes alia nob̃ ꝓmitteret᷑. ł altitudo. ł etiã
⁊ c̃dolet. qͦd fieri utiq ñ potest: nec hȩc qͥdẽ a
caritate dei seꝑare nos possent. Est gͦ hic unus

Expanded text:
 hoc est, non solum per ea quae accidere possunt, sed nec per ea quidem quae evenire omnino non possunt, ullo pacto a Dei charitate deflectemus: verbi causa, ut si alia nobis daretur vita quam haec quae a Deo data est, aut si futurorum spes alia nobis promitteretur, vel altitudo, vel etiam , quod fieri utique non potest, nec haec quidem a charitate Dei separare nos possunt. Cum pro his
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑfectꝰ ⁊ ȩt̾nus. Nuditas ñ me confundit. in
mortale induere ĩmortalitatẽ: ⁊ corruptũ hoc
induere incorruptionẽ. Periculũ ñ timebo. Dñs
enĩ illuminatio mea ⁊ salus mea. qũe timebo

Expanded text:
enim perfectus et aeternus. Nuditas me non confundit: indenim perfectus et aeternus. Nuditas me non confundit: indmortale induere immortalitatem, et corruptibile hoc induere incorruptionem . Periculum non timebo: Dominus enim illuminatio m