comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dios et ultimos spñs diui¬
dũtur. Sz eciam ip̃i singuli
spũs angelicisiue humani ĩ
semet ip̃is uirtualiter discreti
sunt. primas et medias ⁊
ultimas uirtutes ꝯtinẽtes
sursum ductõnibr suie astẽ¬
siombus ab infius ad me¬
dias. et a medus ad suppre¬
mas scdm̃ ieraa thicas illu¬
minacõnes ꝓporcionabilĩ
ascendentes participes fĩt
quantũ eis possibile diuine
purgacõis que est ĩcogii¬
tissima uel occultissima qr
ntima̾ purgat et diuim lu¬
ninis ꝙ est plenissimũ qr
omes tenebras, et diuine
ꝑfectonis que est ante per¬
fecta quia cunctis ⁊ pͥorẽ
eternitate et suꝑior digni¬
tate et psemor ueritate. Ge¬
rarchicas autem issumina¬
ciones idcirco ꝓporcionales
dicit quia ĩsacris pt̃atib¬
ubi alii suꝑiores alii ĩferio¬
res constituti sunt diuinas
issuminacõnes non om̃es
uno modo percipiunt. Suꝑi¬
oribus enĩ et capcõribus ĩ
donis gr̃e amplius tribuit
inferioribus scdm̃ modũ ca¬
pacitatis sue minꝰ partici¬

Expanded text:
dios, et ultimos spiritus dividuntur; sed etiam ipsi singuli spiritus angelici, si humani in semetipsis virtualiter discreti sunt; primas, et medias, et ultimas virtutes continentes: sursum ductionibus, sive ascensionibus, ab infimis ad medias, et a mediis ad supremas, secundum hierarchicas illuminationes proportionaliter ascendentes, participes fiunt, quantum eis possibile, divinae purgationis, quae est incognitissima, vel occultissima, quia intime purgat, et divini luminis, quod est plenissimum, quia omnes tenebras fugat, et divinae perfectionis, quae est anteperfecta, quia cunctis et prior est aeternitate, et superior dignitate, et plenior veritate. Hierarchicas autem illuminationes idcirco proportionales dicit, quia in sacris potestatibubi alii superiores, alii inferiores constituti sunt, divinas illuminationes non omnes uno modo percipiunt. Superioribus enim et capacioribus in donis gratiae amplius tribuitur, inferioribus secundum modum capacitatis suae minus partici
Abbreviated transcription (Latin):
cipunt demonstrauimus
dunt. ꝓpterea dixit anago¬
gas ierarchicaꝵ ilsumina¬
cionũ ꝓporcionaliter mam¬
festatas sue ĩꝓpporcionib
manifestatas siue ex p̾ce¬
denti tractacõne ĩ qua hoc
demonstratũ est ꝙ ascen
magis crescit ascensio tan¬
to magis crescit coginicio
ꝓpter has igitur ascensio¬
nes gradus uirtutũ dispo¬
siti sunt ꝑ quas uidelicet
pandi bonitatẽ possibile¬
est quantũ ad suam capa¬
citatẽ. Sequitur. Et emĩ
nͨ perse perfectũ in digẽs
uniuersalis per fectõnis
nͥ uere ꝑfectissimũ ⁊ ante
ꝑfectũ. ⁊ kene in quit dixi
diuinã ꝑfectionẽ ante¬
perfectam quia onĩa que ꝑstã st̃. ex
perfecta sunt quia in hoc ipsa

Expanded text:
ravimus dunt. Propterea dixit anagogas hierarchicarum illuminationum proportionaliter manifestatas, sive in proportionibus manifestatas, sive ex praecedenti tractatione, in qua hoc demonstratum est quod ascmagis crescit ascensio, tanto magis crescit cognitio. Propter has igitur ascensiones gradus virtutum dispositi sunt, per quas videlicet pandi boni dignitatem; possibile, quantum ad suam capcitatem. Sequitur: « Etenim nihil per se perfectum indigens universalis perfectionis, nisi vere perfectissimum, et ante perfectum. » Bene, inquit, dixi divinam perfectionem anteperfectam; quia omnia, quae perfecta sunt, ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
s ita ut hoc est quasi ip̃a quidẽ
excessa ues excessi prouidencia
que est una simul omniũ quia
omĩbus ꝓuidet illa ĩ quã pro¬
uidencia salutaliter distribu
nuducerentur et ad sumẽ bĩ¬
tatis restituerentur ⁊ solo
isiraes ꝯuerso ĩ issuminacoe
et cogncõnẽ ueri dm̃ fere ultͣ
omnes gentes ꝓptẽa enĩ solꝰ
israes a deo ĩporcionẽ acceptꝰ
et ductus legit᷑ quia solus tũc
ex omibus gentib ad cogni¬
cionẽ dei reuocatus est et ad
cultũ diuinũ institutus. unde
inquit theologia signans se
ip̃m hoc est deum possedisse is¬
raes ĩ ueri dei famulatũ ait.
qui sic ab ipõ possidebatur. ut ip̃
possideret et hret. Eequitur.
Ostendens aut̃ ⁊ eũ uiritim
cet̾is gentibus distribuisse
cuidam sanctoꝵ angeloꝵ in
cognoscend̃ ꝑ eum unũ oĩm
principiũ michael dixit ui¬
daicũ duxisse populũ. In hoc¬

Expanded text:
Sed ita ut, hoc est, quasi, ipsa quidem Sed ita ut, hoc est, quasi, ipsa quidem excelsa, vel Excelsi providentia, quae est una simul omnium, quia omnibus providet; illa, inquam, providentia salutariter distribuenuducerentur, et ad lumen veritatis restituerentur, et solo Israel converso in illuminationem et cognitionem veri Dei fere ultra omnes gentes. Propterea enim solus Israel a Deo in portionem aceeptus, et ductus legitur; quia solus tunc ex omnibus gentibus ad cognitionem Dei revocatus est, et ad cultum divinum institutus. « Unde, inquit, theologia significans ipsum, » hoc est Deum, « possedisse Israel in veri Dei famulatum, » ait: qui sic ab ipso possidebatur, ut ipsum possideret et haberet. Sequitur: « Ostendens autem, et eum viritim ceteris gentibus distribuisse cuidam sanctorum angelorum, in cognoscendum per eum unum omnium principium, Michael dixit Judaicum duxisse populum,
Abbreviated transcription (Latin):
autem dm̃i pplũs eius Iacob
funiculus hereditatis eius.
Non ita intelligendũ est qͣiͣ
cet᷑as gentes añgelis regẽ¬
das dederit solo ĩsrael sĩbi
hoc est sue ꝓuidencie et gu¬
bernaciomi retento uidelicet
uel ip̃ẽ israel sine angelis uel
angeli reliquas gentes sine
ip̃o disponerent. quia ⁊ israel
michael prelatus legitur et
deus om̃es gentes ĩsatro elo¬
quio possidere et guber nare
memoratur. Non itaq sic
intelligendũ est ꝙ scriptũ est
s eloquiũ illud ĩ quo uidelicet
hoc dr̃ accipiendũ est scdm̃ ip̃am
sacram ĩtelligenciã. hoc est
scdm̃ talẽ intelligenciã que
asacro est. hoc est a ueritate
nõ discordet. hec est autẽ sacra
intessigencia ut ĩ tessigamꝰ
hoc dictũ nõ ita ut hoc est qͣ
ꝑciente deo ducatũ humani¬
generis cũ astis dns aut an¬
retento ingentis principatũ
et gentis ducatũ. hoc est ut illi¬
sosi genti princeps et dux eẽt
nõ inꝙͣ ita intelligendũ est.

Expanded text:
autem Domini populus ejus, Jacob autem Domini populus ejus, Jacob funiculus haereditatis ejus; » non ita intelligendum est, quasi caeteras gentes angelis regendas dederit, solo Israel sibi, hoc est, suae providentiae et gubernationi retento: ut videlicet vel ipse Israel sine angelis vel angeli reliquas gentes sine ipso disponerent, quia et Israel Michael praelatus legitur, et Deus omnes gentes in sacro eloquio possidere et gubernare memoratur. Non itaque sic intelligendum est quod scriptum est: « Sed eloquium illud, » in quod videlicet hoc dicitur accipiendum: « est secundum ipsam sacram intelligentiam, » hoc est, secundum talem intelligentiam, quae a sacro, hoc est a veritate, non discordet. Haec autem est sacra intelligentia, ut intelligamus hoc dictum non ita ut, hoc est, quasi, partiente Deo ducatum neo cum alteris diis aut anrael in gentis principatum et gentis ducatum contento, soli princeps et dux esset. Non, inquam, ita intelligendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. uelsic legatur.
los alis gentibz imperasse
specialiter hoc est particulari¬
ter scil ingentib potestate
⁊ dignitate inferiorib ꝙͣ ip̃i
iudei fuerunt aut eq̃ hono¬
rabiliter hoc est in gentibz
scilz eque potentibz et hono¬
rabiliter aut eciam ĩ opposi¬
tis gentib que ip̃is scilicet
uideis opposite ⁊ ꝯtrarie fue¬
runt oppugnantes et oppri¬
mentes eos. Non est ĩquit
ita estimãdũ ꝙ scil deus id¬
circo uideos ꝑsemet ip̃m du¬
xerit qiͣ ip̃i cetis gentib oĩb
honora biliores fuerint. Alias
autẽ gentes qiͣ inferiores ⁊
uiliores dũationi angesice re¬
siquerit cũ ĩ asus nacõnibꝰ
plures nõ solum eque hono¬
rabiles. s etiam forcõres ⁊
potencõres. ip̃osqz uideos sua
potencia et fortitudine oppri¬
mentes fuisse nõ dubitent᷑
Nam ꝙ dictũ est. Qñ diui¬
debat altissimis gentes sta¬
tuit t̾minos pplõꝵ nx ta
nuimerũ angeloꝵ dei. Pars

Expanded text:
potestate. Vel sic legatur: potestate. Vel sic legatur: los autem aliis gentibus imperasse specialiter, hoc est, particulariter, scilicet in gentibus potestate et dignitate inferioribus quam ipsi Judaei fuerunt; aut aeque honorabiliter, hoc est, in gentibus scilicet aeque potentibus et honorabilibus: aut etiam in oppositis gentibus, quae ipsis scilicet Judaeis oppositae et contrariae fuerunt, oppugnantes et opprimentes eos. Non est, inquit, ita existimandum, quod scilicet Deus idcirco Judaeos per semetipsum duxerit, quasi ipsi caeteris gentibus omnibus honorabiliores fuerint, alias autem gentes quasi inferiores et viliores dominationi angelicae reliquerit, cum in aliis nationibus plures non solum aeque honorabiles, sed etiam fortiores et potentiores, ipsosque Judaeos, sua potentia et fortitudine opprimentes fuisse non dubitentur. Nam quod dictum est: « Quando dividebat Altissimus gentes, statuit terminos populorum juxta numerum angelorum Dei: pars
Abbreviated transcription (Latin):
alteros imperare alis gẽtib
Repeticio probat quod suprã
dix it quia unũ est princpiũ
aquo sunt omĩa et per quẽ
regũtur uiiuersa et idcͥto
nullo modo estimandũ est di¬
umitatẽ duxisse uideos hoc
ip̃am scilr sie mediante an¬
gesoro minist̾io. aliis antem
gentibus imperare angelos
specia liter hoc est particulari¬
ter siue minus excellẽt po¬
testate aut eque honorabile
hoc est ptãte equali ⁊ ꝯsilĩ
diuine dnacioni. aut opposi¬
tis sub auditur imperus quẽ¬
admodũ apostata angelus
dixisse legitur sedemi se ad
aquilonem positurũ et al¬
tissimo ptãte futurũ consi¬
milem aut eciã non est esti¬
mandũ altos quosdã decs
imperare aliis gentibus
quasi unius et ueri dei pt̃a¬
ti ⁊ dñaciomi omĩa subietta
non sint. Non est inquit ita
estimandũ quasi insolis iu¬
deis uerus deus ptãtem heat
et a lus gentibus suie angeli
siue alteri quidã dn siue eqͣli
siue ĩ equali ꝯtraria tamen

Expanded text:
alteros imperare aliis gentibus. » alteros imperare aliis gentibus. » Repetitio probat, quod supra dixit, quod unum est principium sunt omnia, et per quem reguntur universa; et idcirco nullo modo existimandum est divinitatem duxisse Judaeos, hoc ipsam, scilicet sine mediante angelorum ministerio: aliis autem gentibus imperare angelos specialiter, hoc est, particulariter, sive minus excellenti potestate, aut aeque honorabiliter, hoc est potestate aequali et consimili divinae dominationi, aut oppositis subauditur imperiis, quemadmodum apostata angelus dixisse legitur sedem se ad aquilonem positurum et Altissimo potestate futurum consimilem . Aut etiam non est existimandum alteros quosdam deos imperare aliis gentibus, quasi unius et veri Dei potestati et dominationi omnia subjecta non sint. Non est, inquit, ita existimandum quasi in solis Judaeis verus Deus potestatem habeat, et aliis gentibus sive angeli, sive alteri quidam dii, sive aequali, sive inaequali, contraria tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dis distribuit et ostensum est ⁊̃¬
ꝓ deus ꝓuidenciẽ fuam et
ptãtem sigillis gentibus gu¬
beruandis distrĩbuit et ostẽ¬
sum est ꝙͣ gentibus illis ueri
dei ministri duces sunt sta
tuti et quomͦ estensum sit
hoc subiungit manifestacõe
scilz uisionis formacionũ ab
angelis hoc est uisionis ĩqua
demoustrate sunt formacões
siue figure. angelis facte ĩ
mentibus ꝓphetaꝵ ad signi¬
ficanda futura. quales fue¬
runt uacce ⁊ spice quas ui¬
dit pharao et arbor et statua
quã uidit nabugodono or
Talis itaqz uisionis manife¬
stacione demoustrata est di¬
uina prouidencia et potestas
ꝑ angelos gentes disponẽs
uisionis dico pͥmũ reuelate
angelis a deo et deinde conti¬
nuõ ꝑ angelos reuelate satͥs
deo. Sequitur. unũ enĩ est
oĩm principiũ et prouidẽcia
et milso modo estimandũ iude¬
os quidẽ plenitꝰ duxisse di¬
uiuitatẽ angelos autẽ spũa¬
liter. aut eque honorabiliter
aut oppositis aut deos quosdã

Expanded text:
isiones, id est ostensum est quod Deus providentiam suam et potestatem singulis gentibus gubernandis distribuit; et ostensum est etiam quod gentibus illis veri Dei ministri duces statuti sunt; et quomodo ostensum sit, hoc subjungit: manifestatione, scilicet visionis formationum ab angelis, hoc est, visionis in qua demonstratae sunt formationes, sive figurae ab angelis factae in mentibus prophetarum, ad significanda futura, quales fuerunt vaccae, et spicae, quas vidit Pharao , et arbor, et statua, quam vidit Nabuchodonosor . Talis itaque visionis manifestatione demonstrata est divina providentia et potestas, per angelos gentes disponens; visionis, dico, primum revelatae angelis a Deo, et deinde continuo per angelos revelatae sacris Deo. Sequitur: « Unum enim est omnium principium et providentia: Et nullo modo aestimandum, Judaeos quidem pleniter duxisse divinitatem, Angelos autem specialiter, aut aeque honorabiliter, aut oppositis, aut Deos quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
tenderetur. quia educturus es¬
set ad deũ multos et ꝙ deus
nõ solũ in ifrael s eciam ĩgẽ¬
tibus et sacerdotẽ hrẽt ⁊ppłm¬
Sucet in quit. ad illud quidẽ
tempus qñ hec dicta sunt
futurũ signans qñ bel ip̃e mel¬
chisedech pystea perse ex gen¬
Cuius ille typhus erat nõ
solum ex ifrael s eciam ex oĩ¬
bus gentibus perfidem mul¬
tos ad eccliam suam de tene¬
bris infidelitatis eduxit. Se¬
quitur. Et hoc autẽ tuã sũme
sacerdotalem intelligenciã
ãmonebimus quia et pha¬
raoni apud ip̃os egipcios im¬
perante angelo et babilomo¬
rum principi preside ꝓprio
diuisiones di stributũ et gen

Expanded text:
tenderetur quod educturus estenderetur quod educturus esset ad Deum multos, et quod Deus non solum in Israel, sed etiam in gentibus et sacerdotem heducet, » inquid. Ad illud quidem tempus, quando haec dicta sunt, futurum significans, quando vel ipse Melchisedech postea per se ex gencujus ille typus erat, non solum ex Israel. sed etiam ex omnibus gentibus per fidem multos ad Ecclesiam suam de tenebris infidelitatis eduxit. Sequitur: « Et hoc autem, tuam, summe sacerdotalem intelligentiam admonebimus, quia et Pharaoni apud ipsos Aegyptios imperante angelo, et Babyloniorum principi praeside proprio visione
Abbreviated transcription (Latin):
de tenebris ignorancie ui¬
delicet ea reductione que
est ad beram et solain diui-¬
nitatem hoc est ad cogni¬
cionẽ dei. Non ꝙ ip̃e mel¬
legatur qui nec dũ pplu̾s
erat nisi forte israel ĩ pa¬
tribus suꝑioribus accipia¬
mꝰ ex quibus aliquis for¬
tassis per ip̃m melchisedech
tempore suo ad noticiam
dei ducti sunt. uel ut sic le¬
gatur ꝙ scil idcuto non
solum amicus dei s eciam
sacerdos uocatus sit quia ꝯ¬
uertit sub auditur ignaros
⁊ nescios ad ip̃m deum cui
uere est credendũ. et quasi
aliquis obicet ꝙ ip̃e mel¬
chisedech qui de ifrael nõ
erat s alienigena nullũ
adfidem dei ꝯuertit. quia
solus israel deuin cognouit
Respondet quiã nõ solum
exisiael adfidem dei ꝯuͣsi
sunt. sz eciam ex aluis gen¬
tibus que scilz ꝯuersio ali¬
orũ per ip̃m melchisedech
facta est. qui tunc qui dẽ
.i. quando abraham benedi¬
xit sacerdos dei altissimi uocatꝰ
est cũ nõ esset ex israel ut os¬

Expanded text:
de tenebris ignorantiae, vide tenebris ignorantiae, videlicet ea reductione quae est ad veram et solam divinitatem, hoc est, ad cognitionem Dei. Non quod ipse Mellegatur, qui necdum populus erat: nisi forte Israel in patribus superioribus accipiamus, ex quibus aliqui fortassis per ipsum Melchisedech tempore ipsius ad notitiam Dei ducti sunt. Vel ut sic legatur, quod scilicet idcirco non solum amicus Dei, sed et sacerdos vocatus sit, quia convertit, subauditur, ignaros et nescios, ad ipsum Deum, cui vere est credendum. Et quasi aliquis objiceret, quod ipse Melchisedech, qui de Israel non erat, sed alienigena, nullum ad fidem Dei convertit, quia solus Israel Deum cognovit, respondet quod non solum ex Israel ad fidem Dei conversi sunt, sed etiam ex aliis gentibus: quae scilicet conversio aliorum per ipsum Melchisedech facta est. Qui tunc quidem, id est quando Abraham benedixit, sacerdos Dei altissimi vocatus est, cum non esset ex Israel, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
tel ligendũ est fuisse sacer¬
dotem nõ quorũlibet exi¬
stenciũ s excelsi dei uere
existentis sicut scriptũ est
Erat enĩ sacerdos dei altissi¬
mi. Sequitur. Et enĩ sic si¬
pliciter melchisedech ip̃i
theosophii nõ amicum dei
s etiam sacerdotem uocaue¬
runt. bene inquit dixi mel¬
chisedech sacerdotem ĩtelli¬
gendũ quia theosdphi .i.
diuinascribentes non sic
simpliciter amicũ tñ modo
dei. s eciam sacerdotem dei¬
uoca uerunt. et quare sacer¬
dotem uocauerũt subĩgit
dicens. an ut sapientib
huc autem et aliis ut sũmꝰ
sacerdos educet ea que est
ad ueram et solam diuini¬
tatẽ reductione. Quod in
quit melchisedech qui de
iudeis non erat non solũ
amicũ dei s eciam sacerdo¬
tem dei uocauerunt. an Idõ
hoc fecerunt. utiqz sic hoc¬
ideo fecerunt. Ut sapientib
aperte significarent quia
nõ solum exeis .i. ex israel
hoc est ad fidem et cogni¬
cionẽ ip̃is dei qui uere
gentibus multos educet

Expanded text:
telligendum est fuisse sacertelligendum est fuisse sacerdotem non quorumlibet existentium, sed excelsi Dei vere existentis, sicut scriptum est: « Erat enim sacerdos Dei altissimi . » Et sequitur: « Etenim sic simpliciter Melchisedech ipsi theosophi non amicum Dei, sed et sacerdotem vocaverunt. » Bene, inquit, dixi Melchisedech sacerdotem intelligendum quia theosophi, id est divina scribentes non sic simpliciter amicum tantummodo Dei. sed etiam sacerdotem vocaverunt. Et quare sacerdotem vocaverunt subjungit, dicens: it, adhuc autem et aliis ut summus sacerdos eduxit ea quae est ad veram et solam divinitatem reductiquit, Melchisedech, qui de Judaeis non erat, non solum amicum Dei, sed etiam sacerdotem Dei vocaverunt; an ideo hoc fecerunt? utique sic ideo hoc fecerunt, ut sapientibus aperte significarent quod non solum ex eis, id est ex Israel, hoc est, ad fidem et cognitionem ipsius Dei, qui vere gentibus multos educet
Abbreviated transcription (Latin):
gentib ad fidem ueri dei
ꝯuertentes intelligendũ
est melchisedech sũmũ sacͤ¬
dotem fuisse existent em
dño amicissimũ oñ existẽ¬
ciũ ymo pocius nõ existen¬
ciũ s uere existentis excel¬
si dei. littera ꝑplexa est sen¬
sus autẽ hic est. quia dixe¬
rat melchisedech dño fuisse
amicissimũ oĩm existenciũ
qiͣ corrigens dictũ suũ quia
eos qui bere non sunt exis¬
tentes dixerat sub iungit
nõ existenciũ scdm̃ ꝙ scrip¬
tum est. om̃es gentes quasi
non sint sic sunt coram eo
et quasi quereretur. quis gͦ
existat. subiungit. Solus
excelsus deus qui ueram hẽt
existenciã. Quod autẽ nõ
ait uere existens excelsus
deus. sz bere existentis ex¬
celsi dei ꝓpter similitudinẽ
precedentis uocis factũ est
ut ꝑeundẽ casum responde¬
ret nõ existenciũ s uere ex¬
istentis excelsi dei. uelsic
legi potest. meschise dech
existentem dño amicissi¬
mũ omniũ existenciũ in¬

Expanded text:
gentibus, ad fidem veri Dei gentibus, ad fidem veri Dei convertentes, intelligendum est Melchisedech summum sacerdotem fuisse existentem Domino amicissimum omnium existentium, imo potius non existentium, sed vere existentis excelsi Dei. Littera perplexa est. Sensus autem hic est. Quia dixerat Melchisedech Domino fuisse amicissimum omnium existentium, quasi corrigens dictum suum, quia eos qui vere non sunt existentes dixerat, subjungit, non existentium, secundum quod scriptum est: « Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo . » Et quasi quaereretur quis ergo existat, subjungit: « Solus excelsus Deus, qui veram habet existentiam. » Quod autem non ait vere existens excelsus Deus, « sed vere existentis excelsi Dei, propter similitudinem praecedentis vocis factum est, ut per eumdem casum responderet non existentium, « si vere existentis excelsi Dei. » Vel sic legi potest. Melchisedech existentem Domino amicissimum omnium existentium in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ministros bonos sub se
rectores et duces angelos
constituit et illi angeli re¬
duxerunt nos sequentes.
ꝑfidem ad ip̃m principiũ
nr̃m reduxerũt dico scdm̃
ꝙ erant sacerdocio .i. sacra
unãquamq gentẽ. hoc est
unusquisqz exea gente ĩ qͦ
sacerdocio a. sacra ptãte
fungebatur ad fidem ꝯu̾tit
eos qui crediderũt. et ad
principiũ suũ respexerũt
De angelors ministi̾o ⁊ of¬
ficio tractans subito de mel-¬
chisedech narracionẽ indu¬
cit nõ quia ut quidã puta¬
uerunt angelum ip̃m fuis¬
se. aut ꝑ hoc eius sacerdo¬
ciũ inter ministia angeloꝵ
ꝯmemorandũ estimet. s
ut ostendat quia nõ sdlũ
angeloꝵ s eciam sanctoꝵ
et deo placenciũ hominũ
aliisqz hominibus ĩ hus
que diuina fuerunt p̾po¬
sitorum opere et ministerio
factumsit ꝙ increduli ex
gentibus ad fidem ⁊ culcũ
ueri dei ꝯuersi sunt. Scdm̃
hunc itaq modũ quo an¬
geli ex officio prelacionis
sue sacerdocio functi sunt ĩ

Expanded text:
ita ministros bonos sub se ita ministros bonos sub se rectores et duces angelos constituit, et illi angeli reduxerunt nos sequentes per fidem ad ipsum principium nostrum. Reduxerunt, dico, secundum quod erant sacerdotio, id est sacra unamquamque gentem, hoc est, unusquisque ex ea gente in qua sacerdotio, id est sacra potestate, fungebatur, ad fidem convertit eos, qui crediderunt, et ad principium suum respexerunt. » De angelorum ministerio et officio tractans, subito de Melchisedech narrationem inducit: non quia, ut quidam putaverunt, angelum ipsum fuisse, aut per hoc ejus sacerdotium inter ministeria angelorum commemorandum existimet, sed ut ostendatangelorum, sed etiam sanctorum et Deo placentium hominum, aliisque hominibus in iis quae divina fuerunt praepositorum, opere et ministerio factum sit quod increduli ex gentibus ad fidem et cultum veri Dei conversi sunt. Secundum hunc itaque modum, quo angeli ex officio praelationis suae sacerdotio functi sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ dei. s exeo eciam
q. ip̃is gentib nõ asiemge¬
ne dii ab micio imꝑabant
Sz unus deus probabile
enũ est omino ꝙ bonus dñs
ĩ republica sua bonos subse
ministros ꝯstitu̾it quoꝵ
ministerio et hoc postea fac¬
cum est. ꝙ nos qui ex gen¬
tibus credidimꝰ respeximꝰ
ꝑfidem ad deum et ad ple¬
nitudmẽ illuminacionis
eius reducti ꝑ eos ꝙ utiq
nõ fecissent si bomi nõ fuis¬
sent. hoc est quod dicit.
Deinde etiam ex hoc ꝓbari
fuerunt gentibus qr scilz
ip̃is aliis gentibus que
nõ fuerunt ex israel ex qͥ¬
bus gentibus et nos qui
postea credidimus respe¬
xiius quersi per fidem
in illud magnũ et copio¬
sum pelagus diuim lu¬
minis quod paratũ est
est ⁊ apertũ omĩb in tra¬
dicion ẽ siue largicionem
quia largitur se ⁊ tradit
omibus uolentibus et de¬
si derantibus illud acciꝑe
os adorauerũt. S unus
deus illis imperabat. et
testate ꝯstituta sũt uniu¬
sa qui sicut in se ip̃o bonꝰ ẽiat

Expanded text:
angelorum Dei, sed ex eo etiam, quod ipsis gentibus non alienigeae dii ab initio imperabant, sed unus Deus. Probabile enim est omnino quod bonus Dominus in republica sua bonos sub se ministros constituerit: quorum ministerio et hoc postea factum est, quod nos, qui ex gentibus credidimus, respeximus per fidem ad Deum, et ad plenitudinem illuminationis ejus, reducti per eos: quod utique non fecissent, si boni non fuissent. Hoc est quod dicit. Deinde etiam ex hoc probarfuerunt gentibus, quia scilicet ipsis aliis gentibus, quae non fuerunt ex Israel, ex quibus gentibus et nos, qui postea credimus, respeximus, conversi per fidem in id magnum et copiosum pelagus divini luminis, quod paratum est et apertum omnibus in traditionem, sive largitionem, quia largitur se et tradit omnibus volentibus et desiderantibus illud acciperos adoraverunt. Sed unus Deus illis imperabat, et testate constituta sunt universa. Qui sicut in seipso bonus est,
Abbreviated transcription (Latin):
potencie uiicuiq raciona¬
liũ uel intellectualiũ cum sa¬
cro ornatu ⁊ ordinata duc¬
cione scilz sacre ornans ⁊ or¬
dinate ducens. tm̃ inquam
preuidit quantũ est sacre et
decenter positus unusquisqz
ordo ierarchiarꝵ hoc est quã¬
tum decet quando sanctitatẽ
et decenciã ordinis unuicuiꝰ¬

Expanded text:
potentiae, unicuique rationapotentiae, unicuique rationalium vel intellectualium, cum sacro ornatu, et ordinata ductione, scilicet sacre ornans, et ordinate ducens; tantum, inquam, praevidit, quantum est sacre et decenter positus unusquisque ordo hierarchiarum, hoc, quantum decet sanctitatem et decentiam ordinis uniu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cetiͣ ex deo motoꝵ. Dixe
ciũ ad sequentes. nunc subdis¬
tinguit ꝙ ip̃i quidem honorabi¬
lissimi .i. excellentissimi spũs
qui solum deum ante se habẽt
nuncui sunt ip̃ius dei mouen¬
tis eos per inspiracionẽ. ut ꝑ
eos secreta sua sequentibus re¬
uelet. Ceteri autem qui post
ip̃os secuntur nunta sunt ip̃or
motoꝵ ex deo. Nunch̃ in quã
sunt ꝓporcionabiliter .i. sc di
primoꝵ et dei ꝑ primos. t̾cii¬
autem per scdõs et pͥmos atq
in huc modum ceteri post seꝙ̃¬
tes. Quomodo autem ꝓporcio¬
nabiliter singuli diurna seci¬
ta reuelent subsequentib fa¬
bis expoiit ostendens/ quia
unicuiq tantũ posse datum
est quantũ competit ordim
et loco in quo positus est hoc
mũ super essencialis armonia
unicuiq rõnaliũ ⁊ ĩteslectu¬
alium sacro ordinatu et ordi¬
nãta ductione preuidit ꝙͣͫ¬
ip̃e ierarchiap unusquisq or¬
do sacre et decenter positus.
que omĩa ꝯcorditer disposuit

Expanded text:
autem ceteri ex Deo motorum. autem ceteri ex Deo motorum. tium ad sequentes: nunc subdistinguit, quod ipsi quidem honorabilissimi, id est, excellentissimi spiritus, qui solum Deum ante se habent, nuntii sunt ipsius Dei moventis eos per inspirationem, ut per eos secreta sua sequentibus revelet. Caeteri eidem, qui post ipsos sequuntur, nuntii sunt ipsorum motorum ex Deo. Nuntii, inquam, sunt proportionaliter, id est, secundi primoautem per secundos et primos; atque in hunc modum caeteri post hoc sequentes. Quomodo autem proportionaliter singuli divina secreta revelent, subsequentibus verbis exponit, ostendens quod unicuique tantum posse datum est, quantum competit ordini et loco in quo positus est. Hoc nium superessentialis harmonia unicuique rationalium et intellectualium sacro ornatu et ordinata ductione praevidit, quipse ierarchiarum unusquisque ordo sacre et decenter positus quae omnia concorditer disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
modũ et uirtutẽ suam ĩferio¬
res illuminando ⁊ sugg̾endo
ad pͥncipiũ suũ ꝯuertant. cõ¬
uertunt autem scdm̃ ip̃am
legem bene ornantis ordi¬
nis que ornat omĩa cuius
lex est ⁊ institucio ut alii
abalus illuminentur et cõ¬
uertantur marmonia et¬
et analogia diuina hoc est
ĩ ꝯcordia et ꝓporcione uni
uersitati cossata. In eo enĩ
ꝙ boni participacio ꝑ alios
abis ꝓporcionaliter tͣnͣsfũdit᷑¬
tate ꝑficitur et ꝯsũmatur
Quod autem ait iteꝵ redu¬
citur.sic intelligendũ est
qiͣ scdã reductione. Prima
enĩ reductio est quãdo pͥmo
ab ip̃o deo illuminati ad ip̃¬
mis scdĩ. uel a scdĩs tercu
manifestatores sunt omĩs
et angeli eor qui aute ipos
sunt. Om̃es inquit spiritus
celestes mainfestatores sũt
et angeli hoc est nũcii eorum
qui sunt ante ip̃os. Quod enĩ
a precedentibus accipiũt seꝙ̃¬
tibus post se nũciant ⁊ ma-¬
quidem honorabilissimi det¬
dei monentis ꝓporcionaliter

Expanded text:
modum et virtutem suam inferiores illuminando et suggerendo ad principium suum convertant. Convertunt autem secundum ipsam legem bene ornantis ordinis, quae ornat omnia: cujus lex est et institutio, ut alii ab aliis illuminentur, et convertantur in harmonia et analogia divina, hoc est, in concordia et proportione a Deo universitati collata. In eo enim quod boni participatio per alios aliis proportionaliter transfundittate perficitur et consummatur. Quod autem ait, iterum reducitur, sic intelligendum est quasi secunda reductione. Prima enim reductio est, quando primi ab ipso Deo illuminati in ipimis secundi, vel a secundis tertii. « Manifestatores autem sunt omnes, et angeli eorum, qui ante ipsos sunt. » Omnes, inquit, spiritus coelestes manifestatores sunt, et angeli, hoc est, nuntii eorum qui sunt ante ipsos. Quod enim a praecedentibus accipiunt sequentibus post se nuntiant et manquidem honorabilissimi Dei moventis, proportionaliter
Abbreviated transcription (Latin):
pressius lucet. et quia expres¬
sius lucet manifestius lucet
Que gͦ essencialiter occusci¬
or est formaliter est main¬
festior et que subtilior est E¬
ex natura. clarior est ex gr̃a
Sequitur. Ab ip̃a autẽ iteꝵ
⁊ ex tercia ẜͫ nos ierarchia
scdm̃ ip̃am bene ornantis or¬
dinacõnis legem ĩarmonia
diuina ⁊ analogia ad simul
omĩs bom ornatus suꝑ pͥn¬
cipale principiũ et ꝯsũma¬
cionem ierarchice reducit᷑¬

Expanded text:
pressius lucet, quia exprespressius lucet, quia expressius lucet, manifestius lucet. Quae ergo essentialiter occultior est, formaliter est manifestior; et quae subtilior est ex natura, clarior est ex gratia. Sequitur: « Ab ipsa autem iterum et ex tertia secundum nos ierarchia, secundum ipsam bene ornantis laxiarchiae legem, in harmonia divina et analogia, ad simul omnis boni ornatus superprincipale principium et consummationem ierarchice reducit
Abbreviated transcription (Latin):
eciam quia uniu̾salior est in
qua una similitudo ĩ plurib
copstat quia magis notum
estr ꝙ magis cõmune est ⁊
pluribus cõuenit. Unde autẽ
uniu̾salior sit ⁊ magis con¬
simili ͤ ad ĩuicem consequen¬
ter ostendit quia scil for̃a
.i. diuina illuminacio ex qͦ
formatur ut luceat magis
.i. expressius uel habũdanciꝰ
ffusa est nieam ꝙͣ in alias ierar¬
chias subditas. Sensꝰ autẽ
hic est quia scilicet diuina
ilsuminacio ĩ istam ierarchiã
primo effunditur Idcirco ip̃a
ꝑfectius illuminatur. Qnͣto
autem ꝑfectus hii qui mea
sunt spũs. Unam illuminacio¬
nem suscipiunt. tanta ꝑfecciꝰ¬
et clarius sucentes ĩ ip̃a una
forma unius luminis unum
fiunt et ꝙ ĩ ip̃is diu̾sum ex
natura multipliciter distin¬
guitur. una claritatis fora
suꝑueniente cũctis dissimi¬
le nõ uidetur. Ita gͦ ista ierar.¬
chia quia prius lucet ꝑfectiꝰ
lucet et quia ꝑfectius lucet
uniu̾salius uel similius. uel ex¬

Expanded text:
etiam, quia universalior est, in etiam, quia universalior est, in qua una similitudo in pluribus constat, quia magis notum est quod magis commune est, et pluribus convenit. Unde autem universalior sit et magis consimilis, adinvicem consequenter ostendit, quia scilicet forma, id est divina illuminatio, ex qua formatur ut luceat, magis, id est expressius, vel abundantius effusa est in eam, quam in alias hierarchias subditas. Sensus autem hic est: Quia scilicet divina illuminatio in istam hierarchiam primo effunditur, idcirco ipsa perfectius illuminatur. Quanto autem perfectius ii, qui in ea sunt, spiritus unam illuminationem suscipiunt, tanto perfectiet clarius lucentes in ipsa una forma unius luminis unum fiunt: et quod in ipsis diversum ex natura multipliciter distinguitur, una claritatis forma superveniente cunctis dissimile non videtur. Ita ergo ista hierarchia, quia prius lucet, perfectius lucet; et quia perfectius lucet, universalius, vel similius, vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificacõnis ordinatur. uel
ut expressuis dicatur dicatur
pontificatur. hoc est in pontifi¬
calem ordinẽ siue dignitatẽ
sublimatur ꝯuenienter cũctis
dignitate supponitur ĩ eam
uidesicet ilsuminacionẽ ĩ me¬
diate ascendendo occultõr ex¬
istens et manifestior ex eadẽ
Siuinitatis illuminacõne pur¬
gatur et illuminatur ⁊ ꝑfici¬
tur. Quomodo autem pͥma
ierarchia exeo ꝙ diuinã illu¬
minacionẽ in mediate susti¬
pit et occulcior ⁊ manifesti¬
or sit uerbie subsequentibus
exponit dñs. Occulcior quidẽ
tanꝙͣ inuisibilior et simplifi¬
cata ⁊ uinificata manifestior
uero utante data et pͥmo lucet
et uiuersalior et magis meã¬
ut oportet ut oportet forma
eo occulcior est ꝙ magis ĩui¬
sibilis est et ꝓpinquior sĩpliciͭ
et unitati ditatis. Mam¬
festior autem est ut pote lu¬
cens ex luce data sibi ante .i.
priusꝙͣ aliis ⁊ ideo pͥmo lucet
et excellencuis. Manifestior est

Expanded text:
sanctificationis ordinatur, vel, sanctificationis ordinatur, vel, ut expressius dicatur, pontificatur, hoc est in pontificalem ordinem, sive dignitatem sublimatur: convenienter cunctis dignitate superponitur, in eam videlicet illuminationem immediate ascendendo, occultior existens, et manifestior ex eadem divinitatis illuminatione purgatur, et illuminatur, et perficitur. Quomodo autem prima hierarchia, ex eo quod divinam illuminationem immediate suscipit, et occultior, et manifestior sit, verbis subsequentibus erficitur. Occultior quidem, tanquam invisibilior, et magis simplificata et unificata: manifestior vero, ut ante data, et primo lucens, et universalior, et magis in eam, ut oportet, foeo occultior est quod magis invisibilis est, et propinquior simplicitati, et unitati Deitatis. Manifestior autem est, utpote quae lucens ex luce data sibi ante, id est priusquam aliis: ideo primo lucet, et excellentius. Manifestior est
Abbreviated transcription (Latin):
ta nieam ĩ mediate ascendẽ¬
do occulcior ⁊ manfestior di¬
unitatis issuminacione pur¬
gatur et issummatur et ꝑfi¬
citur. De prima ierarchia di¬
ꝯstat ordinibus seraphin che¬
rubin et throns hec itaqz dis¬
posicio siue ordinacio aĩoꝵ h ͨ
est spuũ honorabilissima. uel
excellentissima omi reliquaꝵ
quexa est circa deui. hoc est
et inter se concorditer iuncta
et deo ĩmediate sociata sic or¬
diata experfectiua illumi¬
nacione .i. diuina que sola
ꝑfecte lucet et illuminat. qͥd
enĩ ab ip̃a illummantur lucẽ¬
do quidẽ ei assimilantur et il¬
suminando alios eam muttau¬
tur. sz tamen nec ieo ꝙ lu¬
cent ei coequantur. nec ineo
illummatur ĩ mediate singu¬
lartter experfectiua illumina¬
cione ordinatur. a bi quippe qͥ ĩ¬
feriores illummacõnes me¬
diate suscipĩt ꝯuementer
eciam inferius dispositi et or¬
dinati sunt. Ista uero ierar¬
chia que ex ꝑfectiua siue theleai.¬
est sauctificacõnis .i. prima
et maxima ac singłars causa

Expanded text:
mediate ascendendo, occultior et manifestior divinitatis illuminatione purgatur, et illuminatur, et perficitur. » De prima hierarchia distat ordinibus, seraphim, cherubim et thronis. Haec itaque dispositio, sive ordinatio animorum, hoc est spirituum honorabilissima vel excellentissima omnium: connexa est circa Deum, hoc est, et inter se concorditer juncta, et Deo immediate sociata; sic ordinata ex perfectiva illuminatione, id est divina, quae sola perfecte lucet et illuminat. Quicunque enim ab ipsa illuminantur, lucendo quidem ei assimilantur, et illuminando alios eam imitantur. Sed tamen nec in eo quod lucent, ei coaequantur, nec in eoilluminatur immediate, singulariter ex perfectiva illuminatione ordinatur. Alii quippe, qui inferiores illuminationes mediate suscipiunt, convenienter etiam inferius dispositi et ordinati sunt. Ista vero hierarchia, quae ex perfectiva, sive teletaest sanctificationis, id est prima, et maxima, ac singularis causa
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Deinde quia ⁊ alus
gentibus ex. quibus et nos
respeximꝰ ĩillud omibus
paratũ in tradicionẽ ⁊ aꝑtũ
diuĩni luminis et magnũ
et copiosũ pelagus non a¬
siengene quidã imꝑabãt
dii. unũ autem omniũ prin-¬
cipiũ et ad ip̃m reduxerũt
sequentes sediñ unam quãq¬
gentẽ sacerdocio fungẽtes
angeli ac si dicet. ꝙ genti¬
bus bõmangeli prelati fuerĩt
non solum ex eo ꝓbari pt̃¬

Expanded text:
i. Deinde quia et aliis i. Deinde quia et aliis gentibus, ex quibus et nos respeximus in illud omnibus paratum in traditionem et apertum divini luminis et magnum et copiosum pelagus, non alienigenae quidam imperabant dii, unum autem omnium principium, et ad ipsum reduxerunt sequentes, segentem sacerdotio fungentes angeli. » Ac si diceret: Quod gentibus boni angeli praelati fuerint, non solum ex eo probari p
Abbreviated transcription (Latin):
liũ scil menciũ dissimilitu¬
do facit donacionẽ lucis
uenientem scilz de suꝑ ple¬
na hoc est de ualde plena
et excellenter paterna bom¬
tate issam inquã donacio¬
nem facit ip̃a dissimilitudo
aut om̃ino nõ participatã
et nõ distributam ad eaꝵ
scilicet uisionũ reformacionẽ
aut facit participatõnes dis¬
ferentes hoc est paruas aut
magnas. obscuras aut cla¬
ras unius fontalis radii et
simplicis et semꝑ eodẽ modo
habentis ⁊ suꝑ expansi. Radiꝰ
enĩ diuine illuminacõnis
afonte bom destendens inse
unus ⁊ simplex et semꝑ eodẽ
modo se habens cũctis rõna¬
bilibus mentibus sen suꝑex¬
panditur et ab eis nõ scdm̃
suam simplicitatẽ s sedm̃
illoꝵ diuersitatẽ differẽter
participatur. Aut enĩ praue
sunt et om̃mo illã repellũt
et faciunt ut nullo modo ꝑ¬
ticipetur neqz distribuatur
ad eaꝵ reformacionẽ. aut
dissimiliter bone sunt et dif¬
ferenter eũ suscipiunt. Se¬

Expanded text:
lium scilicet mentium, « dissimilitulium scilicet mentium, « dissimilitudo facit donationem lucis, » venientem scilicet « de superplena, » hoc est, de valde plena et excellenter plena paterna bonitate; illam, inquam, donationem facit ipsa dissimilitudo, aut omnino non participantem, et non distributam ad earum scilicet visionum reformationem: « aut facit participationes differentes, hoc est, parvas aut magnas, obscuras aut claras, unius fontalis radii, et simplicis, et semper eodem modo se habentis, et superexpansi. » Radius enim divinae illuminationis a fonte boni descendens in se unus et simplex, et semper eodem modo se habens, cunctis rationalibus mentibus superexpanditur, et ab eis non secundum suam simplicitatem, sed secundum illarum diversitatem differenter participatur. Aut enim pravae sunt, et omnino illam repellunt, et faciunt ut nullo modo participetur, neque distribuatur ad earum reformationem; aut dissimiliter bonae sunt, et differenter eum suscipiunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum nollimus offertur ses
nũquã suscipitur insi cum
uolumus Et cũ uolimius
quidẽ a deo uolumꝰ qr donũ
dei est uoluntas bona. cũ
nichil aliud est ꝙͣ nõ uelle
ꝙ desercis bomi est ad non
esse et n quod sine ip̃o fac¬
tũ est. Itaq diuina lumi¬
na ꝓiñde ilsuminacõis
quia ꝑ ea deus prouide il¬
eis acceptis ꝓuidentes
destinati a deo ad illa acci¬
pienda. Notandũ ꝙ uͥ
ueritatẽ astruendã ꝑtinẽt ut
scil ostendatur qua utrũ di¬
uina lumina reuelentur .i.
mainfestentur bel obcecent᷑
.i. abscondantur et occultent᷑
nõ in pt̃ate accipienciũ. sed
ĩ arbitrio dantis constat. s
tamen ꝙͣuis ip̃a manifesta¬
cio ues occustatio ĩ eoꝵ pote¬
state nõ sint. susceptio tam̃
nũquã fit cũ eoꝵ uolũtate
quia rõnase bonũ est ꝙ nõ
potest nisi cͤognoscente ⁊ uo¬
lente ꝑcipi. Igitur autẽ pra¬
ua uoluntatẽ fit ut omĩno
repellantur aut differecĩa

Expanded text:
et cum nolumus offertur. sed et cum nolumus offertur. sed nunquam suscipitur, nisi cum volumus. Et cum volumus, quidem a Deo volumus, quia donum Dei est voluntas bona. Cum nihil aliud est quam non velle: quod desertio boni est ad non esse, et nihil, quod sine ipso factum est. Itaque « divina lumina providae illuminationis, » quia per ea Deus provide ileis acceptis providentes t, vel praedestinati a Deo ad illa accipienda. Notandum, quodveritatem astruendam pertinent: ut scilicet ostendatur quod utrum divina lumina revelentur, id est, manifestentur, an obcaecentur, id est, abscondantur et occultentur, non in potestate accipientium, sed in arbitrio dantis constat. Sed tamen quamvis ipsa manifestatio vel occultatio in eorum potestate non sit, susceptio tamen nunquam fit, nisi cum eorum voluntate, quia rationale bonum est quod non potest nisi a cognoscente et volente percipi. Igitur aut prava voluntate fit ut omnino repellantur, aut differentia
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. hoc ꝑhibetur ⁊ ip̃e
hebreoro populus ꝓpassꝰ ẽẽ
hoc scil quod acustu dei re¬
cessit sicut ⁊ alie nacõnes
recesserant ĩculturã y do¬
sorũ bel hoc .i. uindictã diui¬
nam consimilem quia silr̃
acultu dei recessit et cogni¬
cionẽ dei abiecit. Ait enĩ
diuina uox ip̃i israel. Cog¬
nicionẽ dei repulisti ⁊ post
cor tuũ existi resicto stil dõ
qui intus puramente coli¬
tur existi forans ꝑ amorẽ
uisibiliũ quo te cor tuũ .i.
desideriũ et uoluntas pͣua
distrahebat. In quibus om̃ib
liberi aibitrn potestas appet
quia sine coactione homio. siue
ad bonũ ad iuctus siue ad ma¬
lum ꝑmissus ꝓpria uolũtate
inclinatur. hoc est ꝙ sequit᷑
neq enĩ coactam hẽmus uitã
uosutas enĩ racionasi crea¬
ture dari potest libera. s co¬
gi om̃ino nõ potest. et sicut
ĩ nr̃a potestate non est ut
diuine illuminacõis donũ
nobis offeratur. ita nõ nnsi
ĩ nostra ptãte est ut obla¬
tum suscipiatur. Nam aliĩ

Expanded text:
oc perhibetur et ipse Hebraeorum populus perpessus esse, hoc scilicet, quod a cultu Dei recessit, sicut et aliae nationes recesserant in culturam idolorum; vel hoc, id est, vindictam divinam consimilem, quia similiter a cultu Dei recessit, et cognitionem Dei abjecit. Ait enim divina vox ipsi Israel. « Cognitionem Dei repulisti: et post cor tuum existi. » Relicto scilicet Deo, qui intus pura mente colitur. Existi foras per amorem visibilium, quo te cor tuum, id est, desiderium et voluntas prava distrahebat. In quibus omnibus liberi arbitrii potestas apparet, quia sine coactione homo, sive ad bonum adjutus, sive ad malum permissus, propria voluntate inclinatur. Hoc est quod sequitur: « Neque enim coactam habemus vitam. » Voluntas enim rationali creaturae dari potest libera, sed cogi omnino non potest. Et sicut in nostra potestate non est ut divinae illuminationis donum nobis offeratur, ita nonnisi in nostra potestate est ut oblatum suscipiatur. Nam aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
denciã super essencialiter suꝑ¬
collocatam hoc est nõ solũ
potencialiter s eciam nat᷑a¬
liter presidentẽ simul oĩb
ĩuisibilib et uisibilibus uir¬
tutibus angelor scil et ho¬
minũ hoc est oĩm ꝙ ĩ utrisq
bonũ constat ostendens eciã
ommes angelos subilla ꝓu¬
dencia ꝑ singulas gentes
imꝑantes extendere quasqz
siuie singulas uirtutes illaꝵ
uidelicet genciũ in ip̃m sub¬
auditur deum ut ĩ propriũ
principiũ uirtutes dico se¬
quentes uoluntate essencia¬
li hoc est arbitrio libero nat᷑a¬
si. angeli enĩ humanas mẽ¬
tes ad deum amandũ uirtu¬
tes suggerendo excitant non
coactas nccitate sed sequen¬
tes uoluntate. Titulus . xͫ.¬
capituli est synagoge an¬
gelice ordinacionis repeti¬
quod supra dictũ est scilicet
ordinata synagoga .i. con¬
gregaçio ues muscitudo an¬
gelica in omĩbus suis pri¬
mis. et scdĩs. et tercus. Ca¬
onniexa est itaqr sic
ip̃a quidem hono

Expanded text:
providentiam superessentialiter supprovidentiam superessentialiter supercollocatam, » hoc est, non solum potentialiter, sed etiam naturaliter praesidentem simul omnibus invisibilibus et visibilibus virtutibus, angelorum scilicet et hominum. Hoc est enim, quod in utrisque bonum constat. Ostendens etiam « omnes angelos sub illa providentia per singulas gentes imperantes extendere quasque, » sive singulas virtutes illarum videlicet gentium in ipsum subauditur Deum, « ut in proprium principium: » virtutes, dico, « sequentes voluntate essentiali, » hoc est arbitrio libero naturali. Angeli enim humanas mentes ad Deum amandum virtutes suggerendo excitant, non coactas necessitate, sed « sequentes voluntate. » TITULUS CAPITULI X. Synagogae angelicae ordinationis repetiquod supra dictum est, scilicet, ordinata Synagoga, id est congregatio, vel multitudo angelica in omnibus suis primis, et secundis, et tertiis. CaConnexa est itaque sic ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
est sigillatĩ. cuidam hocͤ a licͥ
sanctor angelor uel ut expies¬
sus dicatiu. unã un uel unã¬
ꝙͣqz unicuiqz uel singula sin¬
gulis distribuisse dico ĩ cogno¬
scendũ ꝑ eũ scil angelũ hoc ẽ
ut una queqz gens per suum
angelũ cognosc̾et unũ omniũ
pr̾ncipiũ aquosũt omĩa ⁊ sub
quo regũtur uiuersi. ut hoc¬
inquit ostender et sacrascrip¬
tura dixit michaelem ducẽ
uidaici pplĩ quẽ specialiter
deus sua sub prouidencia et
gubernacõne tuendꝰ. susceꝑat
Camhoc dicens aperte nos
edocuit unã esse prouidenciã
que omibz gubernandis pre¬
sidet sub qua ꝑsingulas gen¬
tes imperantes angeli easdẽ
gentes sequentes ipõs uolũ¬
tate essenciali hoc est libero
arbitrio naturaliter insito
ixtendunt uel promouent
ĩ ip̃m ꝓpriũ principiũ sĩ .s.
suggerendo et aduiuando. Ecp¬
tura inquit dixit michaelẽ
iudaicũ duxisse et pplm̃i cuiꝰ
ducẽ ip̃m deũ alibi cõmemo¬
rauerat ĩ hoc aperte nos e¬
docens unam esse om ꝓui

Expanded text:
atim, cuidam, hoc est, alicui sanctorum angelorum, vel, ut expressius dicatur, unam uni, vel unamquamque unicuique vel singula singulis: distribuisse, dico, in cognoscendum per eum scilicet angelum, hoc est, ut unaquaeque gens per suum angelum cognosceret unum omnium principium, a quo sunt omnia, et sub quo reguntur universi, ut hocinquit, ostenderet sacra Scriptura, dixit Michaelem ducem Judaici populi, quem specialiter Deus sua sub providentia, et gubernatione tuendum susceperat. Nam, hoc dicens, aperte nos edocuit unam esse providentiam, quae omnibus gubernando praesidet. sub qua per singulas gentes imperantes angeli easdem gentes sequentes ipsos voluntate essentiali, hoc est, libero arbitrio naturaliter insito, extendunt vel promovent in ipsum proprium principium, scilicet suggerendo et adjuvando, Scriptura, inquit, dixit Michaelem Judaicum duxisse populum, cujus ducem ipsum Dei alibi commemoraverat. In hoc « aperte nos edocens unam esse omnium
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Sequitur. Si aut̃ quis
dix̾it et quomodo hebreorũ
pplus reductus est solus ĩ di¬
uinas illuminacõnes respõ¬
dendũ quia nõ angeloꝵ rec¬
tas dũaciones acusari opor¬
tet aliaꝵ genciũ in nõ exi¬
stente deos errore. s illos ip̃os
ꝓpriis inflex ionibus ex ea q̃
est ĩ diuidnũ reductione re¬
cidentes a more ꝓprio et suꝑ¬
bia ip̃is uisoꝵ diuinitus ⁊ cor¬
rõnablr̃ cultui ac si dic̾et mi¬
rũ quidẽ uidetur. SSi quis ait
miratur cur boni angesi illas
gentes quibus prefuerunt
acognicõne ueri dei recidere
passi sunt. Respondendũ hoc
culpa angeloro factũ nõ esse
et quia nõ oportet accusari
rectas dñaciones angesorũ
pro errore genciũ asiaꝵ que
nõ fuerunt ex ifrael in deos
nõ existentes .i. quia errãdo
issos cosuerunt qui nõ erant
dii sz illos ip̃os ꝓpriis infle¬
reci dẽtes a recta reductione
ducitur ĩ diuinũ. ut cred̾e̾nt
deos qui nõ erant dii illos ĩ¬
qͣm ip̃os accusandos qui ꝓpria

Expanded text:
um Dei. Si autem quis dixerit, et quomodo Hebraeorum populus reductus est solus in thearchicas illuminationes, respondendum, quia non angelorum rectas scientias accusari oportet aliarum gentium in non existentes Deos errore, sed illos ipsos propriis inflexionibus ex ea, quae est in divinum, recta reductione recidentes, amore proprio, et suerbia, ipsis visorum divinitus et corrationabiliter cultui. » Ac si diceret Mirum quidem videtur. Si quis, ait, miratur cur boni angeli illas gentes quibus praefuerunt a cognitione veri Dei recidere passi sunt, respondendum hoc culpa angelorum factum non esse, et quod non oportet accusari rectas dominationes angelorum pro errore gentium aliarum, quae non fuerunt ex Israel, in deos non existentes, id est, quia errando illos coluerunt qui non erant dii; sed illos ipsos propriis inflerecidentes a recta reductione,ducitur in divinum, ut crederent deos, qui non erant dii; illos, inquam, ipsos accusandos, qui propria
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apoꝰ. cũ cognouissẽt deũ
nõ sicut deum glorificauerũt
s euanuerũt ĩ cogitacõib
suis. Dicentes enĩ se esse sa¬
pientes ecce suꝑbia stultift̾ĩ
sunt et obscuratũ est ĩsipiẽs
cor eor ecce eiror. In nõ exi¬
stentes deos quia seruierũt
pocius creature ꝙͣ creatori.
qui est benedictus ĩ sclã. uel
diuinitus et corrõnabiliter
re tribuente subauditur eis
deo. hoc est sapienter ⁊ ꝯdig¬
ne cultui. hoc est sicut doce bat
dii et nõ erant. Inhoc enĩ sa¬
pienter et racionabisr̃ ret̾¬
buit eis deus ꝙ sicut dicit a¬
postolus. quia deũ nõ proba¬
uerũt hr̃e in noticia tradid ͭ
eos deus ĩ reprobũ sensum

Expanded text:
Deum, non sicut Deum glorificaverunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes ecce superbia stulti facti sunt, et obscuratum est insipiens cor eorum ecce error in non existentes deos, quia servierunt potius creaturae quam Creatori, qui est benedictus in saecula . » Vel divinitus et corrationabiliter retribuente, subauditur eis, Deo: hoc est, sapienter et condigne cultui; hoc est, sicut decebat dii, et non erant. In hoc enim sapienter et rationabiliter retribuit eis Deus, quod, sicut dicit Apostolus, quia Deum non probaverunt habere in notitia, tradidit eos Deus in reprobu