comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ꝑ solitudinem deserti eduxi illos prote.¬
gens & liberans eos ab omĩ hoste: sic faciã cũ
cos de t̾ra captiuitatis eorũ ad ꝓpriũ reduxe
ro locũ. E loquar ad cor cius. Mollia scilicet
uerba & consolatora illi ꝓferam: ut tristiciam
eiꝰ gaudio releuem. Hoc. eñ significat loqui ad
cor. Unde ẽ. Locutꝰ ẽ sychem ad cor dinȩ. Et
ioseph pꝰquã a fr̃ib recogioscitur: loqui ad eo
aplis immo omĩb discipłis suis ex ea gente
in se credentib. Iam ñ dicam uos seruos: sed
amicos meos. Quos etiã filios uocat dicens. Fĩ¬
lioli: ad huc modicũ uobiscũ sum. Et dabo ei
iunitores eiꝰ ex eodem loco. Quȩ sit hȩc uinea:
ẏsaias ostendit qui dicit. Uinea diñ sabaoth:
domus isrł ẽ. E dauid. Uineam de egypto tranᷤ¬
tulusti. & cet̾a. Huic uinitores dati sunt primũ
egredienti de egypto moyses & aaron: & cet̾i
qͥ tunc temporis uerbo ⁊exemplo boni oꝑis

Expanded text:
tunc per solitudinem deserti eduxi illos, protetunc per solitudinem deserti eduxi illos, protegens et liberans eos ab omni hoste, sic faciam cum eos de terra captivitatis eorum ad proprium reduxeolum. « Et loquar ad cor ejus, » mollia scilicet verba et consolatoria illi proferam, ut tristitiam ejus gaudio relevem. Hoc enim significat loqui ad cor. Unde est: Locutus est Sichem ad cor Dinae; et Joseph, postquam a fratribus recognoscitur, loqui ad cor apostolis, immo omnibus discipulis suis ex ea gente in se credentibus: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos; quos etiam filios vocat, dicens: Filioli, adhuc vobiscum sum. « Et dabo ei vinitores ex eodem loco. » Quae sit haec vinea, Isaias ostendit, qui dicit: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est. Et David: Vineam de Aegypto transtulisti. Huic vinitores dati sunt, primum egredienti de Aegypto Moyses et Aaron, et caeteri qui tunc temporis verbo et exemplo boni operatores
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sibi tanqͣm idola fiuxerunt sequuntur.
Ornant qͦq aures suas. qͥb uerba audiuntur.
ꝙ collum quo ꝓferunt᷑: ut eloquii uenustate
illis quos deceꝑuit placeant. Nam & ꝑ moni¬
lia uerba intelligunt᷑ diuina: de qͥb eccłȩ di¬
citur. Collum tuũ sicut monilia. ue facerenT.
nͥ dĩ obliuuscerent᷑. Propt̃ hoc ecce ego sacta¬
bo eam: ꝙ ducam eã iu solitudinẽ. Q uia dñs
ẽ misericors & miserator: lic& suꝑuis mala
comminatꝰ fuerit: tam̃ ne desꝑet eadem plebs.
ꝓmittit ei salutẽ dicens. Propt̾ hoc scilicet
qͥa cdemens & misericors sum: lactabo eã. id ẽ
handiar illi ut ad me conuertat᷑. Unde ẽ.
Peintenciam agite. appropinqͣuit enĩ regnũ
celorum: ꝙ uenite ad me om̃s qͥ laboratis ꝙ
onerati estis: & cet̾a. E ducam eã insolitudinẽ.
id ẽ uberabo eã iterũ de captiuitate.: sic̃ priꝰ.
eduxeram eã de egyptiaca seruitute. E sicut

Expanded text:
ipsi sibi tanquam idola finxerunt, sequuntur. ipsi sibi tanquam idola finxerunt, sequuntur. Ornant quoque aures suas, quibus verba audiuntur; et collum, quo proferuntur, ut eloquii venustate illis quos ceperint, placeant. Nam et per monilia intelliguntur verba divina, de quibus Ecclesiae dicitur: Collum tuum sicut monilia, quae non facerent, nisi Dei obliviscerentur. « Propter hoc, ecce ego lactabo eam, et adducam eanus misericors est et miserator. Licet superius comminatus fuerit mala, tamen ne desperet eadem plebs, promittit ei salutem, dicens: « Propter hoc, » scilicet quia misericors sum, « lactabo eam, » id est blandiar illi, ut ad me revertatur. Unde est: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum; » et: « Venite ad me omatis, » etc. « Et ducam eam in solitudinem, » id est liberabo eam iterum de captivitate, sicut prius eduxeram eam de Aegyptiaca servitute; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sitabo inquit suꝑ eam haut dubiũ quin ui¬
deam dies uaalu: qͥb uidelicet dieb accende¬
bat incensum. ñ dõ. s demonib. Baal nume¬
ro singulari. baalim plurali. masculino genere.
eadem idola nominant᷑. Ubicumq enĩ in fine
hebraici sermonis. un sillabam legimꝰ: nume¬
rus pluralis ẽ generis masculini. Ubi aut̃ och
ut sabaoth: numerus pluralis in genere fęmi¬
nino. Unde cherubim & seraphim. plurali in
telligimus numero: in genere masculino. Saba¬
oth aut̃ qͦd int̾pretatur miliciarũ uel exerci¬
tuum siue uirtutũ: numero plurali. genere
feminino. Ergo & baalim in masculino gene¬
re numero scilicet plurali: licet qͥdam male
legant genere feminino. Ornabatur aut̃ plebs
idaica in aure sua & monili suo: ut placeret
amatorib sius: id ẽ demonib. Quȩ ad hoc aures
uͭ idõ gessit. qr sequendo demones dĩ oblita ẽ:
qͥ eius uir eẽ debuerat. S & heretici immolant
baalim incensum: qͣndo ꝑuersa dognata quȩ

Expanded text:
sitabo inquit super eam, » haud dubium quin Judaeam, « dies Baalim, » quibus videlicet diebus accendebat incensum non Deo, sed daemonibus. Baal numero singulari, Baalim vero plurali, masculino genere eadem idola nominantur. Ubicunque enim in fine Hebraici sermonis im syllaba reperitur, numerus pluralis est generis masculini. Ubi autem oth, ut sabaoth, numerus pluralis est in genere feminino. Unde cherubim et seraphim pluralis est numeri, generis masculini; sabaoth autem, quod interpretatur militiarum, vel exercituum, sive virtutum, plurali numero genere feminino. Ergo et Baalim masculino genere numero sunt pluralia, licet quidam male legant genere feminino. Ornabatur autem plebs Judaica in aure sua et monili suo, ut placeret amatoribus suis, id est daemonibus; quae ad hoc aures vero ideo gessit, quia sequendo daemones Dei oblita est, qui ejus vir esse debuerat. Sed haeretici immolabant Baalim incensum, quando perversa dogmata, quae
Abbreviated transcription (Latin):
simulachra: qͦ nos possumus inp̃senti dum¬
taxat loco. cherubin & seraphim siue alia
quȩ in templi ornamento fieri iussa sunt.¬
dicere: s hic ꝓ omĩ ornam̃to sacerdotali
positũ nouerimꝰ. Hec omĩa pꝰquã ꝑdiderunt

Expanded text:
simulacra, quae nos possumus in praesenti dumtaxat loco Cherubim et Seraphim sive alia quae in templi ornamenta fieri dici, sed hic pro omni ornamento sacerdotali positum noverimus. Haec omnia postquam perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
um relinquentes: alienis se coniungent. N ou
uisitabo suꝑ filias urãs cũ fueriit foruicate: &
suꝑ sponsas urãs cum adulteraueruit. Fornicatus
sceleri relinquunt᷑: ut ex ꝓprio dolore intelligar
dolorem dei: qͥ in tantum iratus ẽ ut nequaquã
ꝑcuciat delinquentes. Non inquit uisitabo
suꝑ filias uras cũ fuerunt fornicatȩ: & suꝑ spon¬
sas urãs cum adulterauerint. Hoc ẽ ñ puniam
illas ꝓ sua fornicatione &. adulterio: s libere
uoluptatib suis seriuire ꝑmittam: ut uidelicei¬
ex urã inuria meã cognoscatis. Nec malum
illarũ uindicabo: nͥ iam ꝑ ultimã captiuita¬
tem. Qm̃ ipsi cum meretricib conuersabant᷑.
ꝙ cum effeminatis sacrificabant. Reddit cau¬
sam qͣre se dicat ñ uindicaturũ imquitates
filiarum: atq uxorũ ppłi urł. Tantus qͥppe
fuit numerus fornicationũ filiorum isrł: ut
ẽẽt ultio desꝑans emendationẽ. Cum meretri¬

Expanded text:
ium relinquentes, alienis se jungent. « Non ium relinquentes, alienis se jungent. « Non visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint. » Fornicatus sceleri relinquuntur, ut ex proprio dolore intelligant dolorem Dei, qui intantum iratus est, ut nequaquam percutiat delinquentes. « Non inquit visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint, » hoctione et adulterio, sed libere voluptatibus suis servire permittam, ut vestra injuria meam cognoscatis, nec mala illarum vindicabo, nisi per ultimam captivitatem. « Quoniam ipsi cum meretricibus conversabantur, et cum effeminatis sacrificabant. » Reddit causam quare se dicat non vindicaturum iniquitates filiarum atque uxorum populi Israel. Tantus quippe fuit numerus filiorum Israel, ut esset ultio desperans emendationem. « Cum meretri
Abbreviated transcription (Latin):
censum suauitatis offerebant: ibiq ꝓpt̾ ame¬
intatẽ locorum comedebant: bibebant: dor¬
iniebant: luxuriabant᷑. E ademq loca: excel¬
sa uocabant. Idõ aut̃ ista faciebant: qm̃ excel¬
sum dm̃ ñ habebant. De quib excelsis: legunꝰ
in solariis domorum suarũ ad orabant. E. hoc
ex consuetudine sicut reor serpentis in sti¬
pite eleuati. Subtus quercũ & ppłm & tere¬
bintum. subaudis sacrificabant: quia bona
erat umbra eus. Ueritatem udei ꝑdiderant:
&. idcirco hȩc faciebant. P receꝑat quippe ds̃
in lege: ne sacrificaretur ei nisi in loco quẽ
elegisset. Sed illi ꝓpt̾ uoluptates suas sicut
suꝑiuis dictum ẽ in delectabilib lucorũ &
montiũ locis sacrificabant idolis: sub umbra
arborum altaria facientes. quarũ amenitate
allecti imimundiciã suȩ exercebant carnis. Un¬
de dñs ꝓhibuerat plantari nemus iuixta alta
sponsȩ ur̃ẽ adultere erunt: hoc ẽ thorum ꝓpͥ¬

Expanded text:
censum suavitatis incendebant, ibique propter amocensum suavitatis incendebant, ibique propter amoenitatem locorum comedebant, bibebant, dormiebant, et luxuriabantur, eademque loca excelsa vocabant. Ideo autem ista faciebant, quoniam excelsum Deum non habebant. De quibus excelsis legimus ia in solariis domorum suarum adorabant, et hoc ex consuetudine, ut reor, serpentis in stipite elevati. « Subtus quercum, et populum, et terebinthum, » subauditur sacrificabant, « quia bona erat umbra ejus. » Veritatem Judaei perdiderunt, et idcirco hoc faciebant. Praeceperat quippe Dominus in lege ne sacrificaretur nisi in loco quem elegisset; sed illi propter voluptates suas, ut superius dictum est, in delectabilibus lucorum et montium locis sacrificabant idolis, sub umbra arborum altaria facientes, quarum amoenitate allecti, immunditiam suae carnis exercebant. Unde Dominus prohibuerat plantari nemus juxta altarsponsae vestrae adulterae erunt, » hoc est, thorum propr
Abbreviated transcription (Latin):
a diabolo. Unde & sequit᷑. Sp̾c̃ eium forni¬
cationum decepit eos: & fornicati sunt id est¬
recesserunt ꝑ idolatriã a deo suo. S p̃c enĩ
fornicationis diabolus intelligitur: qui sua¬
det hominib ut a dõ recedant: & se in si¬
mulachris ligneis & lapideis uenerent᷑. Prm¬
cipium quipp̃e huiꝰ fornicationis: idolorum¬
ẽ fornicatio. S & heretici quib hȩc congru¬
ere possunt. num quã suis saciantur errorib:
nec cessant a fornicationis turpitudine un¬
mundiciã carnis oꝑantes: & ñ custodientes
legem ceterasq scripturas dm̃ derelinquunt:
insaniunt ꝙ inebriantur: s ꝑdito mentis
uigore adorant udola quȩ de suo corde fuire¬
runt: fornicationisq spũ possident᷑. Suꝑ
capita montiũ sacrificabant: & suꝑ colles ac¬
cendebant thuiama. Filii isrł sequendo uo¬
luptates suas & desideria carnis. dõ relicto.
sacrificabant idolis: eisq thimiama hoc ẽ in¬

Expanded text:
a diabolo. Unde sequitur: « Spiritus enim fornia diabolo. Unde sequitur: « Spiritus enim fornicationum decepit eos, et fornicati sunt a recesserunt a Deo suo. Spiritus enim fornicationum diabolus intelligitur, qui suadet hominibus ut a Deo recedant, et se in simulacris ligneis et lapidibus venerentur. Principium quippe hujus fornicationis idolorum formatio. Sed et haeretici, quibus haec congruere possunt, nunquam suis satiantur erroribus, nec cessant a fornicationis turpitudine; immunditiam carnis operantes, et non custodientes legem caeterasque Scripturas, Deum derelinquunt, insaniunt et inebriantur, et perdito mentis vigore, adorant idola quae de suo corde finxerunt, fornicationisque spiritum possident. « Super capita montium sacrificabant, et super colles accendebant thymiama. » Filii Israel sequendo voluptates suas et desideria carnis, Deo derelicto, sacrificabant idolis, eisque thymiama id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
idola: quia reliquerunt dñm dm̃ suũ. ñ ua¬
lentes duob dnĩs simul seruire. E hoc in
ñ custodiendo subaudis mandata illius: qͥb
iusserat dñm dm̃ tuũ adorabis: & illi soli ser¬
id ẽ sensum & intellectũ hominis ꝑu̾tit. Et
ẽ sensus. Sicut uinũ & ebrietas eũ qui nui¬
um biberit mentis sue impotem facit: ita
fornicatio siue corporalis siue sp̃alis ꝑuertit
sensum. animũq debilitat: & de rationabili
homine brutũ efficit animal ut lupanaria
& libidinũ lustra sectet᷑: lignaq & lapides
deos putet: adorans oꝑa manuum suarum.
lus eiꝰ annunciabit ei. Genus erat diuinatio¬
nis quod fiebat in ligno & in baculis. quo futu¬
rarum rerũ captabant᷑ auguria. Unde &¬
in derechiele legimus quod ꝑgens nabuchodo
similiter fecerunt isti: querentes quid eẽt
eis utilius: utrũ dm̃ an idola colerent. Et
qͥa adeo ꝑuersi erant ut relicla ueritate
mendaciũ sequerentur: iusto iudicio relic¬
ti a dõ. ꝑ responsionẽ baculi seducti sunt

Expanded text:
ideo quia dereliquerunt Dominum Deum suum, non valentes duobus dominis servire simul, et hoc in non custodiendo, subaudis mandata illius, quibus jusserat: « Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli serid est, sensum et intellectum hominis subvertit; et est sensus: Sicut vinum et ebrietas, qui nimium biberit, mentis suae impotem facit, ita fornicatio sive corporalis, sive spiritualis pervertit sensum, animumque debilitat, et de rationali homine brutum efficit animal, ut lupanaria et libidinum lustra sectetur, lignaque et lapides deos putet, adorans opera manuum suarum. lus ejus annuntiavit ei. » Genus erat divinationis, quod fiebat in ligno et baculis, quo futurarum rerum captabantur auguria. Unde in Ezechiele legitur, quod « pergens Nabuchodonsimiliter fecerunt isti, quaerentes quid eis esset utilius, utrum Deum an idola colerent? Et quia adeo perversi erant, ut relicta veritate mendacium sequerentur, justo judicio relicti a Deo, per responsionem baculi seducti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
telligere tͣdiciones scribarũ : phariseorũ: ue¬
ritatis sensu ꝓrsus uacuas. & suꝑsticione ple-¬
nas. Quas ip̃si uidei diligebant: reluiquen¬
tes tradiciones dĩ ꝓpt̾ tradiciones hominũ.
Ꝙ. fodi eam mͥ quindecim argenteis. & cho¬
ro ordei: & dimidio choro ordei. Lxxͦ. int̃pre

Expanded text:
telligere traditiones scribarum et Pharisaeorum, vetelligere traditiones scribarum et Pharisaeorum, veritatis sensu prorsus vacuas et superstitione plenas; quas ipsi Judaei diligebant, relinquentes traditiones Dei propter traditiones hominum. « Et fodi eam mihi quindecim argenteis, et coro
Abbreviated transcription (Latin):
te diligit. Ad qͥd aut̃ ista ꝑtineant aꝑitur.
cũ subdit᷑. Sicut diligit dñs fi¬
uos isrł. Id ẽ sic̃ tu diligis illam mulierem.
& tam̃ illa plusquã te aliũ diligit: sic dũs
sumino amore filios isrł diligit : s ipsi eium
sꝑuent̾es respectant ad dõs alienos. hoc ẽ ue¬
nerant᷑ & colunt illos: ꝙ diligunt uinacia uua¬
rum. Uinacia appellat qͦ nos acina diçimus
id ẽ folliculos uuarũr pꝰ exp̃ssionem iuni a
p̃lo ꝓiectos. Spiritalit̾ aut̃ ꝑ hec uinacia de¬
mones intelligunt᷑: qͥ quam diu in sua firmi¬
tate fuerunt : qͦdammꝰ uuȩ erant: hoc ẽ pin¬
guedine sp̃c scĩ referti. Postquã uͦ suꝑbientes
contͣ dm̃ similes ei fieri uoluerunt: euacuati
chilum utiles de cęlo ꝓiecti sunt: ueteri
siccitate marcentes: &ͦ nichil antiqͤ grẽ possi¬
dentes. Sic & iudei ob infidelitatẽ a dõ dere¬
lictir diligunt demones omĩ dulcedine boni¬
tatis euacuatos. Siue ꝑ uinacia possumꝰ in¬

Expanded text:
diligit. Ad quod autem ista pertineant, aperitur cum subditur: « Sicut diligit Dominus filios Israel, » id est, sicut tu diligis illam mulierem, et tamen illa plus alium quam te diligit, sic Dominus summo amore filios Israel diligit, sed ipsi eum spernentes « respiciunt ad deos alienos, » hoc est venerantur et colunt eos, « et diligunt vinacia uvarum. » Vinacia appellat quae nos acinos dicimus, id est, folliculos uvarum post expressionem a prelo projectos. Spiritualiter autem, per haec vinacia daemones intelliguntur, qui quandiu in sua dignitate fuerunt, quodammodo uvae erant, hoc est, pinguedine Spiritus sancti referti; postquam vero superbientes contra Deum, similes ei fieri voluerunt, evacuati hilum utiles, de coelo projecti sunt veteri siccitate marcentes, et nihil antiquae gratiae possidentes. Sic et Judaei ob infidelitatem a Deo derelicti, diligunt daemones omni dulcedine bonitatis evacuatos. Sive pro vinacia possumus in
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas aut̃ s trib beniamin & sacerdotalis
id ẽ leuitica: cum eadem tͥbu uida coniunc¬
te. Quã tribum nunc hortatur ꝓpħicus ser¬
mo ne dm̃ deserat ꝑculturam idolorum: si
cut fecerat ifrł id ẽ decem trib adorando
idola: quȩ fecerat iheroboam filius nabath.
Si fornicaris tu ifrł̃. qui cum meretricib te miᷤ¬
euisti. ita ut quicumq impleret manũ suã
offerendo uel regib inunera dando fieret
idolorum sacerdos. Saltun cu iuda qui possi¬
des iherłm .&. habes ex lege sacerdotes & leui¬
tas & templum cũ legalib cerunoniis: noli dde¬
unquere ut eam imiteris idola colendo. Et
nolite ingredi in galgala. Galgala locus est
ubi filii isrł transito iordane primũ castra
metati sunt. ibiq scdã circiuncisione accep¬

Expanded text:
udas autem, Benjamin et sacerdotalem, id est, Leviticam, cum eadem tribu conjunctas. Quam tribum nunc hortatur propheticus sermo, ne Deum deserat per culturam idolorum, si cut fecerat Israel, id est decem tribus, adorando idola, quae fecerat eis Jeroboam, filius Nabath. Si fornicaris inquit tu Israel, qui cum meretricibus te miscuisti, ita ut quicunque impleret manum, vel suam, vel regis, munera dando fieret idolorum sacerdos. Saltem tu Juda, qui possides Hierusalem, et habes ex lege sacerdotes et Levitas, ac templum cum legalibus caeremoniis, noli delinquere ut eum imiteris idola colendo. « Et nolite ingredi in Galgala. » Galgala locus est ubi filii Israel, transito Jordane, primum castra metati sunt; ibique secunda circumcisione accep
Abbreviated transcription (Latin):
illi t̾ram: & terra exaudiet triticum & uinũ
in his uerbis: qͦd bona temporalia ꝓmittit
incarnationis. rogantes ꝓ muliere chana¬
nea: uel ꝓ socru petri. Isti cęli nẽ exaudi¬
unt t̾ram: id ẽ homines in ȩccła habitan¬
tes. E hec t̾ra exaudit triticũ : id ẽ ꝓfert
simplicem doctrinã ueteris & noui testam̃-¬
di:. ut impleat illud dnĩcum. Beatus seruus.
quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã : ut
det illis intempoꝵ tritici mensurã. E xau-¬
dit & uinũ: hoc ẽ sp̃alem intelligentiã ita
p̃bet: ut sua doctrina letificet corda audi-¬
entiũ. Scđm qualitatẽ enĩ auditorũ: debet
formari sermo doctorum. E raudit quoq
licet atq uniuersalis eccła. exaudient iezra¬

Expanded text:
terram, et terra exaudiet triticum, et vinuin his verbis: quae bona temporalia promittit incarnationis, rogantes pro muliere Chananaea, et pro socru Petri. Isti coeli nunc exaudiunt terram, id est homines in Ecclesia habitantes, et haec terra exaudit triticum, id est, profert simplicem doctrinam Veteris et Novi Testamenti, ut impleatur illud Dominicum: « Beatus ille servus quem constituit Ddet illis in tempore tritici mensuram. » Exaudiet vinum, hoc est; spiritualem intelligentiam ita praebet, ut sua doctrina laetificet corda audientium. Secundum qualitatem enim auditorum debet formari sermo doctorum. Exaudit quoque licet atque universalis Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ad decẽ trib. & generalit̾ ad om̃s isrłitas
possunt referri: ad eos scilicet qui credidert̃.¬
uos : ⁊ diligunt uinacia unarũ. Per has duas
mulieres. id ẽ suꝑiorem fornicariã qͣ appel¬
latur gomer. & istã quȩ uocat᷑ adultera: de¬
erant in samaria sub rege iheroboam. qͥ fuit
de effraum & uida: qui regnabat in iherłm.
de stirpe dauid. Has duas mulieres describit
ierechiel sub nomine duarũ sozorum: colla
uidelicet & ooliba. Quas si diligentius uolueri¬
mus distinguere: ꝑ priorem qͤ fornicaria ap¬
pellat᷑ decẽ tͥb: ꝑ scdam ꝗͣ adultera: duas¬

Expanded text:
ad decem tribus, et generaliter ad omnes Israelitas possunt referri, ad eos scilicet qui credideruntnos, et diligunt vinacia uvarum. » Per has duas mulieres, id est superiorem fornicariam, quae appellatur Gomer, et istam quae vocatur adultera, deerant in Samaria sub rege Hieroboam, qui fuit de Ephraim; et Juda, qui regnavit in Hierusalem de stirpe David. Has duas mulieres describit Ezechiel sub nomine duarum sororum, Oola videlicet et Ooliba. Quas si diligentius voluerimus distinguere, per priorem, quae fornicaria appellatur, decem tribus: per secundam, quae adu
Abbreviated transcription (Latin):
der a dño desponsata: omnẽ desponsationẽ
irritã facit. Unde qr desponsata in egypto
pͥmam desponsationẽ ñ custodiuit: & forni¬
cata ẽ ibi dõs alienos colendo: rursũ ꝑ legẽ
ti assumit᷑ : ut quasi scdis sponsalib firinata:
głii eam sibi copulare uoluit. S paucis cre¬
dentib. maxima pars eorũ collata sponsa-¬
lia negligens in infidelitate ꝑmansit: sicut

Expanded text:
ter a Domino desponsata, omnem desponsationem irritam fecit. Unde quia desponsata in Aegypto primam desponsationem non custodivit, et fornicata est ibi deos alienos colendo, rursum per legestamenti assumitur, ut quasi sponsalibus secundis gelii eam copulare sibi voluit; sed paucis credentibus, maxima eorum par collata sponsalia negligens, in infidelitate permansit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iam hic aꝑte describit᷑ coniunctio iudeorum
& gentiũ inunitatẽ fidei. xp̃i: qui ante aduen¬
tum xp̃i dissidentes erant ab inuicẽ. Unde
ꝙ iuder gentules a consorcio suo repellebant.
Postea aut̃ inunũ xp̃i ouile conuenientes: iã
in una fide dei omĩpotentis. pacem. & uerã¬
fr̃nam ddilectionẽ se głantur habere. Hinc
ysaias eidem ppło dicit. A duena quondam
tiuis adiungetur tibi: ut ñ iam sit aduena.
s recognoscat᷑ ut fr̃. Nõie enĩ bestiarũ. uo¬
lucrum & serpentiũ gentiles exprimunt᷑: qͥ
nec ꝓ dõ colebant. Uerum ab his expurgaui:
iam ñ his nominib appellant᷑. s homines ra¬
tionabiles. Unde ꝙ cũ petrus unteũ ad se mis¬
sum de cęlo uidiss&.: in qͦ bestiȩ & uolucres
atq serpentes ei monstrabant᷑. & audiens se
illa occidere. & manducare debere: respon¬
aut inmundũ intrauit in osmeũ. Dictũq

Expanded text:
te describitur conjunctio Judaeorum et gentium in unitate fidei Christi, qui ante adventum ejus dissidentes erant ab invicem. Unde et Judaei gentiles a consortio suo repellebant; postea autem in unum Christi ovile convenientes, jam in una fide Dei omnipotentis pacem et fraternam dilectionem se gloriantur habere. Hinc Isaias eidem populo dicit: Advena quondam tuus adjungetur tibi, ut non jam sit advena, sed recognoscatur frater. Nomine enim bestiarum, volucrum, et serpentium, gentiles exprimuntur qui haec pro Deo colebant. Verum ab his expurgati, jam non his nominibus appellantur, sed homines rationabiles. Unde cum Petrus linteum ad se missum de coelo vidisset, in quo bestiae, volucres atque serpentes monstrabantur, et audiret se illa occidere et manducare debere, responaut immundum intravit in os meum, » dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mam dabo int̾ra: id ẽ in ȩccła. Licet enum
tam̃ ad comparationẽ eiꝰ temporis mag¬
na ẽ par in hominib: maxime int̾ electos
apud quos nullius discordie fomes locũ in¬
uenit. De hoc tempore: dicit ysaias. Non
leuabit gens contra gentem gladiũ: nec exer¬
cebunt᷑ ultra ad prelium. E dormire eos
faciam fiducialiter Id ẽ secure eos faciam
in mea fide quiescere. Uel certe somnus iste
intelligit᷑ pausatio electorum: qͥ mͦ quiete
dormniunt inspe future resurrectionis. Et
sponsabo te michi insempit̃num: & sponsa¬
bo te mͥ in iusticia & iudicio. ⁊ in miscdia &
miserationib. Ꝙ sponsabo te mͥ infide: &
scies quia ego dñs. Aduertendum qͦd ean¬
dem plebem ter se ꝓmittit sponsaturum.
Primo quippe eã despondit in abraham:
cui signaculum circũcisionis dedit. ut ẽẽt

Expanded text:
dabo in terra, hoc est in Ecclesia. Licet enim tamen in comparatione illius temporis magna est pax in hominibus, maxime inter electos, apud quos nullius discordiae fomes locum invenit. De hoc tempore dicit Isaias: Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. « Et dormire eos faciam fiducialiter, » id est securos eos faciam in mea fide et pace requiescere. Vel certe somnus iste intelligitur pausatio electorum, qui modo quiete dormiunt in spe futurae resurrectionis. « Et sponsabo te mihi in sempiternum, et sponsabo te mihi in justitia et judicio, et in misericordia, et miserationibus, et sponsabo te mihi in fide; et scies quia ego Dominus. » Advertendum quod eamdem plebem ter se promittit sponsaturum. Primo quippe eam despondit in Abraham, cui signaculum circumcisionis dedit ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enĩ innis uerbis ea qͦ suꝑus dicta sunt
intelligunt᷑ : qr dies multos expectabis me. ñ
fornicaberis & cet̾a. Modo namq sedent. hoc
ẽ habitant iudei contͣcti: qr status rectitudi¬
nem amiserunt. Q sunt sine rege xp̃o qͥ lo¬
quit᷑. Ego aut̃ constitutꝰ sum ab eo rex. ꝙ
cet̾a. W sine pͥncipe. id ẽ sine ipso saluatore
uel etiã pontifice &̃ sacerdote : de qͦ scriptũ ẽ.
Principem ppłi tui ñ maledices. Sunt etiam
sine. sacrificio & sine altari: qr ꝑdider̾t locũ
ubi templũ ⁊ altare habebant: de qͦ eis in
lege p̃cipiebat᷑. in loco quẽ elegit dñs immo¬
labitis ei. & ñ in omĩ loco. ꝙ sine ephot.¬

Expanded text:
us dicta sunt intelliguntur: quia dies multos exspectabis me, non fornicaberis. Modo namque sedent, hoc est habitant Judaei contracti, quia status rectitudinem amiserunt, et sunt sine rege Christo, qui loquitur: « Ego autem constitutus sum rex ab eo, » « et sine principe, vel etiam pontifice et sacerdote, de quo scriptum est: « Principem populi tui non maledices. » Sunt etiam « sine sacrificio, et sine altari, » quia perdito loco ubi templum et altare habuerant, de quo eis in lege praecipiebatur: In loco quem elegerit Dominus, immolabitis ei, et non in omni loco, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pentecosten & sollempnitatẽ taberuaculorum.
dedicationẽq templi. aliaq his similia. qͦ omĩa
ablata sunt ab illis: q̃ndo incaptiuitate positi.
neq p̃dictas festiuitates cum gaudio scđmn
ritum suũ celebrare: nec ocio uacare ꝑmitte¬
ariditate. ut nullam habeat arborem fructi¬

Expanded text:
Pentecosten, solemnitatem Tabernaculorum, et Pentecosten, solemnitatem Tabernaculorum, et dedicationem templi, aliaque his similia, quae omnia ablata sunt ab illis, quando in captivitate positi, nec praedictas festivitates cum gaudio secundum ritum suum celebrare, nec otio vacare permitteariditate et gelu, ut nullam habeat arborem fructi
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Hoc ẽ nullius ui aut fortitudine poterit
iudicio tradam eã hostib: ⁊ in captiuitatem
duci faciã. E cessare faciam omne gaudiumn
eiꝰ. Hoc & in illis impletũ ẽ. qͥ ab assiriis .&. calde¬
is ducti sunt captiui. omnẽq ꝑdiderunt letici¬
am: & pꝰ inillis qͥ a dño audierunt. Auferet᷑
a uobis regnum dĩ ÷ & relinquet᷑ uobis domus
urã deserta. Sollempiutatẽ eiꝰ ÷ neomeniam
eiꝰ : sabbatum eiꝰ . & omĩa festa temporum eius.
subaudit᷑ cessare faciã. Cum dicit sollempnita¬
tem. unã ꝓ omĩb posuit: uel certe in hoc spe¬
ciali nomine uult intelligi festiuitatẽ paschȩ :
quã illi inmemoriã suȩ liberationis honorifice
celebrare soliti erant. Neomeniã aut̃ appellat
innouationẽ lune : qm̃ illi in iicio singulorum
mensium huiꝰmodi festiuitates cũ gaudio co¬
lebant: in sabbatis quoq uacabant ocio ⁊ epu¬
lis. Habebant etiã & alias festiuitates: id ẽ

Expanded text:
mea. » Hoc est, nullius vi aut fortitudine poterit mea. » Hoc est, nullius vi aut fortitudine poterit judicio tradam eam hostibus, et in captivitatem duci faciam. « Et cessare faciam omne gaudium ejus. » Hoc et in illis impletum est, qui ab Assyriis et Chaldaeis ducti sunt captivi, ubi omnem perdiderant laetitiam: et post in illis qui a Domino audierant: « Auferetur a vobis regnum Dei. » et: « Relinquetur vobis domus vestra deserta. » « Solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnis festa temporum ejus, » subauditur, cessare faciam. Cum dicit solemnitatem, unam pro omnibus ponit. Vel certe in hoc speciali nomine vult intelligi festivitatem Paschae, quam illi in memoriam suae liberationis honorifice celebrare consueverant. Neomeniam autem appellat innovationem lunae, quomodo illi in initio singulorum mensium hujusmodi festivitatem cum gaudio colebant. In sabbatis quoque vacabant otio et epulis. Habebant etiam et alias festivitates, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur dnĩs. Porro ignominia quã hȩc oꝑie¬
bant. idola eorũ intelligunt᷑: quorũ altaria
uario uestimentorũ decorabant ornamen¬
to. S piritalit̃ uestimenta ista significant
dĩ auxiluim. ⁊ angłorum custodiã: qͣ omnia
aufert ds̃ ab eis: ut qͥ ex his ñ senserant
datorem: relicti in scia iniquitate tradant᷑
diabolo et̃naliter cruciandi. E reuelabo
stulticiam eius. in oculis amatorum eiꝰ. Stulti¬
ciam appellat idola: quȩ in templo ipsi posue¬
rant. Amatores aut̃ caldeos assirios. & idume¬
os dicit: cum qͥb longo tempore pacẽ habue¬
rant. In quorũ oculis stulticia uideorum re¬
uelata ẽ: qͣndo capta iherłm temploq sub¬
uerso: uidentes iam dicti hostes unagines
cherubin. & idolum baal: ceꝑunt dicere. Ec¬
ce ifrahelite sic̃ om̃s gentes idola uenerant᷑:
quã obrem merito suȩ iniquitatis nrẽ subici¬
unt᷑ potestati. O uir ñ eruet eam de manu

Expanded text:
tur dominis. Porro ignominia quam haec operietur dominis. Porro ignominia quam haec operiebant, idola eorum intelliguntur, quorum altaria vario vestimentorum decorabant ornamento. Spiritualiter vestimenta ista significant Dei auxilium et angelorum custodiam, quae omnia aufert ab eis Deus, ut qui ex his non senserant datorem, relicti in sua iniquitate tradantur diabolo aeternaliter cruciandi. « Et tunc revelabo stultitiam ejus in oculis amatorum illius. » Stultitiam appellat idola, quae in templo posuerant: amatores autem Chaldaeos vel Assyrios et Idumaeos appellat, cum quibus longo tempore pacem habuerant, in quorum oculis stultitia Judaeorum revelata est, quando capta Hierusalem temploque subverso, videntes jam dicti hostes imagines Cherubin et idolum Baal, coeperunt dicere: Ecce Israelitae, sicut omnes gentes, idola venerantur, quam ob rem merito suae iniquitatis nostrae subjiciuntur potestati. « Et vir non eruet eam de manu
Abbreviated transcription (Latin):
nerari maluit quã dm̃i. Iecirco inquit dñs
conuertar a mea scilicet clementia ad crude¬
litatem: & sumam frumentũ meũ intempore
suo: ꝙ uinũ meũ intemporẽ sũo. Tempꝰ hoꝵ
fructinum ẽ. q̃ndo ad maturitatẽ ꝑducti col¬
ligunt᷑: &. incellariis ꝑ totũ annũ uictum mi¬
nistraturi reconduntur. Si aut̃ tunc tempo¬
ris. instante uidelicet maturitate hominibꝰ
qͥ ea colligere debuerant auferunt᷑: grauissimo
affugunt᷑ merore. Minat᷑ gͦ hȩc se ablaturũ
a iudeis: ut ꝑ totũ annũ paciantur inopiã
famis. Sepe eñ ds̃ ꝓpt̾ peccata hominum
tempore messis & iundemie unmittit dẽpes¬
tatem: & paratos ad colligendũ fructꝰ aufert.
E lbrabo iauam meã & linum ineũ : qͤ ope¬
rieb̾ant ignomuuãm suã. Falso in quib dam
rabo ẽ legendum. Quasi enĩ sub sua potesta¬
te ñ habebat lanam & linũ.: cũ ipsi essent
serui diaboli. Iccirco dicit ds̃ liberabo lanã
meã & linum ieũ : ne ab iiquis possidean¬

Expanded text:
nerari maluerit quam Deum « Idcirco, » inquit Dominus, « convertar » a mea scilicet clementia ad crudelitatem, « et sumam frumentum meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo. » Tempus harum frugum est, quando ad maturitatem perductae colliguntur, et in cellariis per totum annum victum ministraturae reconduntur. Si autem tunc temporis, instante videlicet maturitate, hominibus qui ea colligere debuerant, auferuntur, gravissimo affliguntur moerore. Minatur autem hoc se ablaturum a Judaeis, ut per totum annum patiantur inopiam famis. Saepe enim Deus propter peccata hominum, tempore messis et vindemiae immittit tempestatem, et paratos ad colligendum fructus aufert. « Et liberabo lanam meam et linum meum, quae operiebant ignominiam ejus. » Falso in quibusdam rabo est legendum. Quasi enim sub sua servitute habebant linum et lanam, cum ipsi essent servi diaboli, idcirco dicit Deus: Liberabo linum meum et lanam meam, ne ab iniquis possidean
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a. Hȩc uerba ꝓpriȩ ad eos ꝑtinent. qui
in aduentu filii dĩ sunt reꝑti: licet iurta
litteram eis possint aptari. qͥ tunr tempo¬
ris in decem & duab tͥbub commorabant᷑:
tra iratũ dm̃ tam grauia cõminari & infer¬
re supplicia qͦ suꝑuis dicta sunt: ut ẽẽnt¬
scilicet sine rege ceterisq in qͥb eatenꝰ głati

Expanded text:
e. » Haec verba proprie ad eos pertinent, qui in adventu Filii Dei sunt reperti, licet et juxta litteram eis possint aptari, qui tunc temporis in decem et duabus tribubus commorabantur,tra iratum Deum, tam gravia comminari et inferre supplicia quae superius dicta sunt, ut scilicet esse
Abbreviated transcription (Latin):
ticis accipi: qͥ dũ de ȩccłã egrediunt᷑ a dõ de¬
illorũ extiterant reuelat᷑: ꝙ tͣdĩtt᷑ bestiȩ id ẽ
diabolo c̃uiꝰ morsib lacerati ꝑpetua morte
puniunt᷑. Et uisitabo suꝑ eã dies baalim. qͥb
accendebat incensum. Q ornabat᷑ in aure sua
& inonili suo: & ibat pꝰ amatores suos: & mei
obliuiscebat᷑ dicit dñs. Seruat adhuc ꝑsonam
mulieris meretricif. quȩ ornant᷑ auro &. gem¬
mis ut placeat amatorib sus : & quicqͥd pulchri¬
tudinis ũ habet ꝑ naturã: arte conquerat. Q i¬
sitabo inquit suꝑ eã dies baalim : id ẽ ꝓ dieb
quib baal coluit: adducam suꝑ eã afflictionẽ
tribulationis. Hic eñ in malum ponit᷑ usita¬
cio: ꝓ angustia scilicet int̾fectionis & captiui¬

Expanded text:
ticis accipi, qui dum de Ecclesia egrediuntur a Deo deticis accipi, qui dum de Ecclesia egrediuntur a Deo deillorum exstiterant, et traditi bestiae, id est diabolo, ejus morsibus lacerati, perpetua morte puniuntur. « Et visitabo super eam dies Baalim, quibus accendebat incensum, et ornabatur in aure sua et monili suo, et ibat post amatores suos, et mei obliviscebatur, dicit Dominus. » Servat adhuc personam mulieris meretricis, quae ornatur auro et gemmis ut placeat amatoribus suis, et quidquid pulchritudinis non habet per naturam, arte conquirit. Visitabo, inquit, super dies Baalim, id est, pro diebus quibus Baal coluit, adducam super eam afflictionem tribulationis. Hic enim in malum ponitur visitatio, pro angustia scilicet tribulationis, i
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝙ amaritudine cordis uersant᷑. De quibꝰ dixit
mercedes hee meȩ sunt: quas dederunt mͥ ama¬
tores mei. Reddit causam cur eis abstulerit
bona suꝑiꝰ dicta: eo qͦd dixit. Mercedes he mee
sunt & cet̾a. Putabant enĩ hȩc sibiꝰ demonib
dari ꝓ mercede: qr colebant idola. E ponã eam
in saltum: ut iam ñ habeat. arbores pomiferas:
s in solitudinẽ penitꝰ redigat᷑. quod ex parte
qͥdem ab assiriis s caldeis: plenuis tam̃ comple¬
tum constat a romanis. Qui eorũ t̾ram destru¬
entes redegerunt insolitudinẽ: ipsosq ultuna
captiuitate exules. a sua t̾ra reddidere. Hinc
ẽ enuim qͦd sequit᷑. W comeddet eã bestia agri:
id ẽ romanorum exertitꝰ. De hac. bestia p̃sal¬
mista dicit. Exterminauit eã aꝑ de silua.
Uel certe hanc bestiam possumꝰ intelligere
diabolũ: qui eos comedit qͣndo ad suã trarit
culturã: ꝓ qua ext̾miniũ postea passi sunt.
Quȩ de iudeis dicta sunt possunt & de here¬

Expanded text:
in amaritudine versantur, de quibus dixit: « Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei. » Reddit causam cur superius abstulerit eis bona dicta, eo quod dixit, « Mercedes hae meae sunt, » etc. Putabat enim haec sibi a daemonibus dari pro mercede, quia colebat idola. « Et ponam eam in saltum » ut jam non habeat arbores pomiferas, sed in solitudinem penitus redigatur. Quod ex parte quidem ab Assyriis et Chaldaeis, plenius tamen completum constat a Romanis, qui eorum terram destruentes redegerunt in solitudinem, ipsos quoque ultima captivitate exsules a sua terra reddiderunt. Hinc est quod sequitur, « et comedet eam bestia agri, » hoc est, Romanorum exercitus. De hac bestia Psalmista dicit: Exterminavit eam aper de sylva. Vel certe hanc bestiam possumus intelligere diabolum, qui eos comedit, quando ad suam traxit culturam, pro qua exterminium postea passi sunt. Quae de Judaeis dicta sunt, possunt et de haeri
Abbreviated transcription (Latin):
tnsiatio habet fodi. posuerunt conduxi: qͦd
ad mulierẽ utiq ꝑtinet: qͤ ad hoc conducit᷑
ut fidem marito seruet : nec alio copuletur
illo uiuente. Cum aut̃ dic̃ fodi eã inichi:
in muliere se ostendit uineã uelle signifi¬
care. Quȩ sic̃ ꝓpħa testatur domꝰ isrł ẽ:

Expanded text:
tatio habet « Fodi, » posuerunt « Conduxi, » quod ad mulierem utique pertinet, quia ad hoc conducitur, ut marito fidem servet, nec alio copuletur illo vivente. Cum autem dicit: Fodi eam mihi in mulierem, ostendit se vineam velle significare, quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ut dictum ẽ factum constat: iudeamus
qͥd sibi uelint uerba ꝓpħȩ: qui hȩc de futuro
uaticiuat᷑ dicens. E uallem achor: ad aꝑiendã
spem. Sciendum gͦ quia sic̃ tunc pꝰquã inter¬
fectus ẽ achar. iudei sumpserunt spem uincen¬
di hostes. nec ea frustrati sunt: sic nimirũ pꝰ¬
quã iherłm destructa ẽ a romanis. templũq
succensum. s ipsi iudei interempti. & in totũ

Expanded text:
tum est, factum constat fuisse, videamus quid sibi velint verba prophetica, qui haec de futuro vaticinatur, dicens: « Et vallem Achor ad aperiendam spem. » Sciendum ergo, quia sicut tunc postquam interfectus est Achar, Judaei sumpserunt spem vincendi hostes, nec ea frustrati sunt; sic nimirum postquam Hierusalem destructa est a Romanis, templumque succensum, et ipsi Judaei interempti et in tot
Abbreviated transcription (Latin):
ter: ꝙ ponent sibunet caput unũ. Per iudã
designant᷑ due trib sibi coniuncte: tribꝰ sci¬
licet beniamin. ⁊ tͥb sacerdotalis : id ẽ leuiti¬
ca. Propt̃ ẽnun t̾ribum iuda ex qͣ reges
qui eisdem tribub p̃fuere duxerunt originẽ:
ipse duȩ trib etiã nomine iude censebantur.
A maiori aut̃ parte. decem t̾rib nom̃ pris¬
tinum ifrłis retinent: qr ꝙ ante diuisionẽ
decem ⁊ duarũ tͥbium: generalit̾ om̃s hoc
nomine uocabant᷑. Qui gͦ diuisi erant: ꝓmit¬
titur eis. qͦd congregandi sint in unũ a dnõ.
erunt de captiuitate morabantur in iudea:
ex qͥb plurini crediderunt in xp̃m. De quibꝰ
dicit᷑ nic. Congregabunt᷑ filii uida: & filii
unus inmedio eorum dauid seruus meus:
Uel ꝑ isrł possumus intelligere gentiles: ꝑ
idam iudeos credentes. Siue ꝑ ifrł hereticos:
ꝑ uidam catholicos uideos. Qui om̃s ad um¬
tatem fidĩ xp̃ianȩ conuersi: ponent sibi ca¬
put unũ cdñm iħm. xp̃m: Et ascendent de

Expanded text:
udam significantur duae tribus illae conjunctae, tribus scilicet Benjamin, et tribus sacerdotalis, id est Levitica; propter tribum enim Juda, ex qua reges qui eisdem tribubus praefuere, duxerunt originem, ipsae duae tribus etiam nomine Judae censebantur. A majori autem parte decem tribus nomen pristinum Israelis retinent, quia et ante divisionem decem tribuum et duarum, generaliter omnes hoc nomine vocabantur. Qui ergo divisi erant, promittitur eis quod congregandi sint in unum a Dominoerant de captivitate, morabantur in Judaea, ex quibus plurimi crediderunt in Christum, de quibus hic dicitur: « Congregabuntur filii Juda et filii unus in medio eorum, David servus meus. Vel per Israel possumus intelligere gentiles, per Judam Judaeos credentes: sive per Israel haereticos, per Judam catholicos viros. Qui omnes ad unitatem fidei Christianae conversi, ponent sibimet caput unum Jesum Christum. « Et ascendent de
Abbreviated transcription (Latin):
turbidam reodunt. Propt̾ hoc ecce ego sepiã
uiam tuã spinis. & sepiam.eã maceria: & semi¬
tas suas ñ inueniet. Per spinas punctiones do¬
lorum: &. duricia aduersitatis expͥmit᷑. Per
murũ aut̃ obstaculũ: ne quod querebat inue¬
nire posset.: Sepiam inqͥt uiam tuã spinis:
id ẽ tuas actiones. durissimis multiplicabo
laborib. sepiã etiã maceria: ut ad hoc qͦd ius
nequeas ꝑuenire. Porro qͦd sequitur. & semi¬
pente tͣnseat ꝑsonam. E sequetur amatorei
os. assirios uel caldeos: querens ab eis auxiliũ
pressa tribulatione grauissima: & ñ app̃henda
ipsa comp̃hendet᷑ ab illis & captiua ducet᷑: ꝙ

Expanded text:
m reddunt. « Propter hoc ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitas suas non inveniet. » Per spinas vero, punctiones dolorum et duritia adversitatis exprimitur. Per murum autem obstaculum, ne quod quaerebat, invenire posset. Sepiam inquit viam tuam spinis, id est, tuas actiones durissimis implicabo laboribus, sepiam etiam maceria, ut etiam ad hoc quod vis nequeas pervenire. Porro quod sequitur, « et semipente transeat personam. « Et sequetur amatores suos, » Assyrios vel Chaldaeos, quaerens ab eis auxilium pressa tribulatione gravissima. « Et non apprehendet iam comprehendet
Abbreviated transcription (Latin):
dit patrem dĩ: ꝑdidit & filiũ eiꝰ qͥ dic̃. E go
sum uia. E interficiam eã siti. Idẽ inopia
omniũ bonoꝵ: uel ea siti de qua ꝑ ꝓpħam amos
dicit. Mictam in eis famen & situn: ñ famen
panis neq sitim aquȩ: s fam̃ audiendi uerbũ
dĩ: siue aquã ab eis ablat᷑a ẽ. possumus grãm
intelligere sp̃c scĩ: de qua ipse in eugłio loqͥ
ant. Qui sitit inquiens ueniat ad me & bibat :¬
ticis rectam fidem relinquentib. ⁊ uaria dog¬
mata errorum corde. uerbo. ⁊ oꝑe. sequentib:
qui nͥ penitenciã egerint. expoliati omĩb uir¬
tutib quas in eccła ꝑceꝑunt. redigent᷑ iurta

Expanded text:
dit Patrem Deum, perdidit et Filium ejus qui dicit: « Ego dit Patrem Deum, perdidit et Filium ejus qui dicit: « Ego sum via. » « Et interficiam eam siti, » id est inopia omnium bonorum, vel ea siti de qua propheta Joel dicit: Mittam in eos famem et sitim, non famem panis vel sitim aquae, sed famem audiendi verbum Dei. Sive aquam quae eis ablata est, possumus gratiam intelligere Spiritus sancti de qua ipse in Evangelio lot ab illo hanc: Qui sitit, inquiens, veniat ad me et bibat,ticis rectam fidem relinquentibus, et varia dogmata errorum corde, verbo et opere sequentibus, qui nisi poenitentiam egerint, exspoliati omnibus virtutibus quas in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaciones male. E illi prius malũ in cor¬
cogitaciones in opus ꝓdire faciebant. Qua¬
ꝓpt̾ hortatur eam sermo diuinus. ut hȩc
omĩa a se remoueat: ne ꝓpt̾ ꝑpecrata scele¬
ra ꝑdat bona diuinitꝰ collata sibi. Ne forte
inquit expoliem eam nudã: & stacuã eam
scdm diem̃ natiuitatis suȩ. Uestis qua tegeba¬
tur eadem plebs. intelligit᷑ dĩ auxilium:
doc trina legis ⁊ ꝓpħarum : ⁊ tutela angłoꝵ.
Quȩ omĩa minatur ds̃ omp̃c se ei tollere:
nͥ penitenciã agat a ꝑpetratis scelerib: ut
sicut olum in egypto manens. E. ponã eam
quasi solitudinẽ: & statuam uelut t̾ram inui¬
am. Oomꝰ in solitudinẽ redigitur: q̃ndo do¬
minũ ꝓpriũ amittit. E hȩc plebs in solitu
Beliqͥ domũ meã: dimisi hereditatẽ meã¬
qͦd relicturus sit eos. dicens. Ecce relinquet᷑
uobis urã domꝰ deserta. Facta ẽ quoq uelut
t̾ra inuia: qm̃ ꝑdito recto itiuere fidei ꝑdi¬

Expanded text:
cogitationes malae. Et illi prius malum in corcogitationes malae. Et illi prius malum in corcogitationes in opus pravum prodire faciebant. Quapropter hortatur eam sermo divinus, ut haec omnia a se removeat, ne propter perpetrata scelera perdat bona divinitus sibi collata. « Ne forte, » inquit, « exspoliem eam nudam, et statuam eam secundum diem nativitatis suae. » Vestis qua tegebatur eadem plebs, intelligitur Dei auxilium, doctrina legis et prophetarum, et tutela angelorum. Quae omnia minatur Deus omnipotens se ei tollere, nisi poenitentiam agat a perpetratis sceleribus, ut sicut olim in Aegypto manens. « Et ponam eam quasi solitudinem, et statuam eam velut terram inviam. » Domus in solitudinem redigitur, quando dominum proprium amittit. Et haec plebs in solitudReliqui domum meam, dimisi haereditatem meaquod relicturus eos sit, dicens: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. » Facta est quoque velut terra invia, quoniam perdito recto itinere fidei, perdi
Abbreviated transcription (Latin):
ego abiciam eã ne sim uir eiꝰ. Uir quippe
ecclȩ. Non ẽ uir in domo sua. Auferat
fornicationes suas a faciȩ sua: ꝙ adulteria
sua de medio uberumꝰ suoꝵ. Fornicatio uel
adulteriũ. in dnino eloqͥo duplicit̃ accipi¬
tur: q ꝓ inmundicia scilicet carnis: & ꝓ idola¬
tria. De qua scriptum ẽ. E des om̃s qui forni¬
cantur abste. Fornicatur quippe uel adulte¬
rium ꝑpetrat mnulier. qͦ multorum patet
lbidimi: uł suꝑ uirum suũ inducit alienum.
Q q iuir animȩ ds̃ ẽ: ppłs isrliticus pluri¬
huis fornicationib se substrauerat: qͥa relicto
omnipotente dõ. multorum portentã demo¬
num uenerabat᷑. Iccirco nunc dr̃. ut auferat
fornicationes suas a faciȩ sua: id ẽ culturam
deoꝵ remoueat ab amore & p̃sentia sua᷑. qr
multorum patebat libidini: dõs omium
gentiũ colens. Auferat etiã adulteria sua
de medio uberum suoꝵ: hoc ẽ de corde. quo
malũ opus prrus concipit᷑. Cor quippe inter
ubera ẽ. De quo ut dñs manifestat: exeunt

Expanded text:
ego abjiciam eam ne sim vir ejus. Vir quippe Ecclesiae: Non est vir in domo sua. « Auferat fornicationes suas a facie sua, et adulteria sua de medio uberum suorum. » Fornicatio vel adulterium in sacro eloquio dupliciter accipitur, et pro immunditia carnis, et pro idololatria, de qua scriptum est: Perdes omnes qui fornicantur abs te. Fornicatur quippe vel adulterium perpetrat mulier, quae multorum patet libidini, vel super virum suum inducit alienum. Et quia vir animae Deus est, populus Israeliticus plurimis fornicationibus se substraverat, quia relicto omnipotente Deo, multorum portenta daemonum venerabatur. Idcirco nunc dicitur: « Ut auferat fornicationes suas a facie sua, » id est, culturam deorum removeat ab amore et praesentia sua, quia multorum patebat libidini, deos omnium gentium colens. Auferat adulteria etiam sua de medio uberum suorum, hoc est de corde, quo malum opus primum concipitur. Cor quippe inter ubera est, de quo ut Dominus manifestat exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uinũ. ꝙ oleũ: & argentũ multiplicaui el. &¬
aurũ. qͦ fecerunt baal. Dictum ẽ suꝑius qͦo
ad ornatum decoris acceꝑant. fecerunt sibi baal
idolũ sidoniorium: quod exechiei. ꝓpħa plenius
in sus nolumine describit. Si aut̃ spalit̾ hȩc uer¬
da uoluerimus intelligere: ꝑ frumentũ debe
mus acciꝑe legẽ. qua pasci cebuerant. ꝑ unũ
s in dõ habere debuerant. E oleum aut̃. sen¬
sus ulluminationẽ: ꝑ argentũ nitorem̃ eloqͥn¬

Expanded text:
et vinum et oleum et argentum, et multiplicavi ei et vinum et oleum et argentum, et multiplicavi ei aurum, quae fecerunt Baal. » Dictum est superius quod ad ornatum decoris acceperant, fecerunt sibi Baal idolum Sidoniorum, quod Ezechiel propheta plenius in suo volumine describit. Si autem spiritualiter haec verba voluerimus intelligere, per frumentum legem debemus accipere, qua pasci debuersed in Deo habere debuerant; per oleum autem, sensus illiminationem; per argentum, nitorem eloq
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad dnm̃: qͥ suscitans eis saluatorem libe¬
rabat eos. Quȩ uerba generalit̾ & specialiter
nobis congruunt: qui ꝓsꝑitatib elati. ñ num¬
quã dĩ p̃ceptis contraimus. Iterũ aut̃ afflicti¬
onib attriti: ad nosinet ipsos reuertim: & pec¬
casse nos recognoscentes. ad illiꝰ refugius
miscdiam: sub cuiꝰ ꝓtectione nobis bene fius¬
se recolimus. Sic płerumq solet acͥcidere his
qͥ in scło positi: diuicias & honores appetunt
mundi. S ne ad has possint ꝑuenire. diuer¬
sis ad eo agunt᷑ tribulationib: ut uelint no¬
lint scłm relinquant: & post positis curis tem¬
poralib. qͣs adipisci nequaquã ad ubitum suũ
ualent: in monasteriũ confugiant. E qͥ prius
contristabant᷑ quod ñ omĩa quȩ uellent. habe¬
bant: gaudent contempti ẽẽ cybo & uestĩ¬
to secłm apłm. & dõ inpauꝑtate seruire: qͥ
ante mundo & concupiscentiis suis seruiebant
& hȩc uesciuit. quia ego dedi ei frumentum

Expanded text:
r ad Deum, qui suscitans eis Salvatorem, liberavit eos. Quae verba et generaliter et specialiter nobis congruunt, qui prosperitatibus elati, non nunquam Dei praeceptis contraimus. Iterum autem afflictionibus attriti, ad nosmetipsos revertimur, et peccasse nos recognoscimus, et ad illius confugimus misericordiam sub cujus protectione nobis bene fuisse recolimus. Sic plerumque solet accidere his, qui in saeculo positi, divitias et honores appetunt mundi, sed ne ad has possint pervenire, diversis adeo anguntur tribulationibus, ut velint nolint saeculum relinquant: et postpositis curis temporalibus, quas adipisci nequaquam ad libitum suum valent, in monasterium confugiunt. Et qui prius contristabantur quod non omnia quae vellent habebant, gaudent contenti esse cibo et vestiDeo in paupertate servire, qui ante mundo et concupiscentiis ejus serviebant. « Et haec nescivit, quia dedi ei frumentum