comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peribit amma illa de populo suo. Tri¬
plices immundiciȩ causas hic legis lator
exposuit. Unam ne carnes sacrificioꝵ aliqͣ
immundicia contingant᷑: aliam ne is qui
edit carnes sacrificii immundus sic. &im¬
munditia eiꝰ inipso sic. terciam qđ & sicar¬
nes mundȩ sint &ipse qui edit mundus
sit. tam̃ ne contigerit aliquid immundũ
uel apecorib uel abhominib uel exom̃ib
quȩ immunda ꝓnunciata sunt. &̃: hȩc
quidẽ uoluntas . ẽ. legis de ritu sacrificioꝵ
corꝑaliũ santientis. Secundũ nr̃e uero
expositionis ordinem. ubi carnes sc̃ȩ uer.¬
ba intelliguntur e̾e̾ diuina: huiꝰ modi
habenda .ẽ. obseruatio. Quia sepe acci¬
dit mundas carnes contingi abaliquo
immundo. uerb causa dixerim. siquis
no deitatis mysterio purũ faciat sin¬
cerũq sermonem. similit᷑ & de omĩb
creaturis rationabilib tamquã adeo
factis ad hoc ut caperent et intellige¬
rent eum. ñ aut̃ consequenti misterio

Expanded text:
eribit de populis suis. Triplices immunditiae causas hic legislator exposuit: unam, ne carnes sacrificiorum aliqua immunditia contingantur; aliam ne is qui edit carnes sacrificii immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit; tertiam, quod si carnes mundae sint et ipse qui edit mundus sit, tamen ne contigerit aliquid immundum, vel a pecoribus, vel ab avibus, vel ex omnibus quae immunda pronuntiata sunt. Et haec quidem voluntas est legis de ritu sacrificiorum corporalium sancientis; secundum nostrae vero expositionis ordinem ubi carnes sanctae, verba intelliguntur esse divina, hujusmodi habenda est observatio, quia saepe accidit immundas carnes contingi ab aliquo immundo, ut verbi causa dixerim: Si quisno deitatis mysterio, purum faciat sincerumque sermonem, similiter et de omnibus creaturis rationabilibus, tanquam a Deo factis ad hoc ut caperent et intelligerent eum, non autem consequenti mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
siat. Offert eigo adipes. qui suꝑ pectusculum sunt. pec¬
tusculum tuum intellige ẽẽ cor tuum. Dequo tibi aufe¬
rende sunt om̃s male cogitationes. indo enim procedunt.
& altaris igni tradende sunt. ut possit cortuum mundũ
effectum. uidere dm̃. Sed &. pinnam iecoris precipit
offerendam. Diximus &. ante iecoris partem. loca iricun¬
die. uel cupiditatis exponi. Offert eigo pumam ieco¬
ris. qui exse omne uitium ux &. furoris excidit. Adi¬
pesigit᷑ qui sunt suꝑpectusculum imponunt᷑ altari.
Ipsum uero pectusculum est a iron & filis eiꝰ. sedet
brachum dextrum separari precipit. & eẽ eis rau¬
neris loco exsacrifitio salutari. Uide quib mune¬

Expanded text:
it, adipes qui super pectusculum sunt; pectusculum tuum intellige esse cor tuum de quo tibi auferendae sunt omnes malae cogitationes, inde enim procedunt, et altaris igni tradendae sunt, ut possit cor tuum mundum effectum Deum videre. Sed et pinnam jecoris praecipit offerendam; diximus et ante, jecoris partem, loca iracundiae vel cupiditatis exponi. Offert ergo pinnam jecoris, qui ex se omne vitium irae et furoris excidit. Adipes igitur qui sunt super pectusculum imponuntur altari; ipsum vero pectusculum Aaron et filiis ejus, sed et brachium dextrum separari praecipit, et esse eis muneris loco ex sacrificio salutari. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
biduo puto duo testamenta posse in¬
telligi inquib liceat omne uerbum
qđ ad dm̃ ꝑtinet. hoc est enĩ sacrificiũ
terum seientiam capi. Siquid auc̃ suꝑ¬
fuerit qđ non diuina scriptura de cer¬
nat: nullam aliã tertiam scripturam
debere ad aueᷤtoritatem scientiȩ suser¬
pi. quia hȩc dies tertia nominatur.
sed igni tradamus qđ suꝑ est: id est dõ
reseruemꝰ. Neq enĩ inp̃senti uita ds̃ ser¬
re nos omĩa uoluit. maxime eũ id ꝙ apł᷑
dicat. quia exparte scimꝰ ꝙexparte pio¬
phetamus: cũ uenerit aucem qđ ꝑfee¬
tum est: destruent᷑ illa quȩ exparte
sunc. Iste est ergo ignis. cuiq̃ interciũ
diem suꝑfuerint seruare debemus.
n temeritace p̾sũpta assumamꝰ nob̾
cuncꝰ toꝵ scientiam: ut merito nob̾ dicat᷑
abeodem apło. nescientes neq quȩ locun¬
tur neq de quib affirmant. He forte¬

Expanded text:
i, puto duo Testamenta posse intelligi, in quibus liceat omne verbum quod ad Deum pertinet, hoc enim est sacrificium rerum scientiam capi, si quid autem superfuerit quod non divina Scriptura decernat, nullam aliam scripturam tertiam debere auctoritate scientiae suscipi, quae hic dies tertia nominatur, sed igni tradamus quod superest, id est, Deo reservemus; neque enim in praesenti vita Deus scire nos omnia voluit, maxime cum id et Apostolus dicat: Quia ex parte scimus et ex parte prophetamus; cum venerit autem quod perfectum est, destruentur illa quae ex parte sunt . Iste est ergo ignis cui quae in tertium diem superfuerint servare debemus, et ut non temeritate praesumpta assumamus nobis cunctorum scientiam, ut merito nobis dicatur ab eodem Apostolo: Nescientes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
separatur tanquam p̃cipuum extrib
quȩ eximila p̃cepta sunt: in hoc
illam partem scientiȩ arbitroi designa¬
ri. de qua superus diximus quȩ ꝑfec-¬
tam indicat ꝓfundamq doc trinam
mandat imponi. Uerum diligentius in¬
tuere quia non ad sacrificium. sed admi¬
nisterium sacrificiĩ ferm̃tatus panis as su-¬
mitur: Quid hoc sit agere uideamus
Dñs in euangeliĩs humanam doctrinam
phariseoꝵ qui tradebant traditiones & p̃cep¬
ta hominum fermentum appellat. cũ dic̃ dis-¬
grammatica ars. uel rehorrica. uel ȩtiam dia¬
lec rica: & qua doctrina ad sacrificiũ qui¬
dem hoc est inique de dõ sentienda sunt:
nichil suscipiendum est: Sermo uediis lu¬
cidus & loquentiȩ splendor. ac disputandi
ratio: administerium uerbi dĩ decenter ui¬
betur admitti Aut non suꝑ hoc ferm̃tum
habebat u̾bi dĩ sacrificium positum ille qͥ
dicebat. corrum puent bonos mores colloqͥa
mala: Et creenses semꝑ m̃añdĩces. male bes¬

Expanded text:
separatur, tanquam praecipuum ex tribus quae ex simila praecepta sunt, in hoc illam partem scientiae arbitror designari de qua superius diximus, quae perfectam indicat profundamque doctrinam.mandat imponi? Verum diligentius intuere quia non ad sacrificium sed ad ministerium sacrificii fermentatus panis assumitur: quid ergo hoc sit, age videamus. Dominus in Evangeliis humanam doctrinam Pharisaeorum qui tradebant traditiones, praecepta hominum, fermentum appellat, cum dicit disgrammatica ars, vel rhetorica, vel etiam dialectica; ex qua doctrina, ad sacrificium quidem, hoc est, in his quae de Deo sentienda sunt, nihil suscipiendum est, sermo vero lucidus et eloquentiae splendor ac disputandi ratio ad ministerium verbi Dei decenter jubetur admitti, aut non super hoc fermentum habebat verbi Dei sacrificium positum ille qui dicebat: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Et: Cretenses semper mendaces, malae bes
Abbreviated transcription (Latin):
scã ꝓfanatis. ritus iste sacrificioꝵ ñ potu¬
erit ꝑmanere: Quomͦ gͦ ȩt̾̃nu dicent quod
olim cessasse & finitum e̾ẽ iam constat: Res¬
tat ut scđdm eam partem lex hec ȩt̃na dicat᷑.
qua nos dicimꝰ legem eẽ spũalem. & ꝑ eã spũa.¬
lia offerriposse sacrificia. que neq irrũpi
umqͣm. neq cessare possunt: Nonenĩ in loco
sunt. qui subuertitur. aut in tempore qͦd
mutat᷑. s infide credentis. & in corde sacri¬
ficantis: Sane qd ait non edit᷑ de sacrificio
sacerdotis s holocaustum erit: Hoc in loco
sacrificiũ uerbũ ipsum accipiendum est.
& doctrina. de qua nullus edit. hoc est nullꝰ
disputat. nullus retractat. s holocaustũ ÷:
Quic qͥd enĩ dixit. quicqͥa statuit: et̾na
conseruatione ꝑdurat: Nec aliquis ita

Expanded text:
sancta profanatis, ritus iste sacrificiorum non potusancta profanatis, ritus iste sacrificiorum non potuerit permanere, quomodo ergo aeternum dicent, quod olim cessasse et finitum esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holocasacrificium, verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edet, hoc est nullus disputat, nullus retractat, sed holocaustum est: quidquid enim dixit, quidquid statuit, aeterna consecratione perdurat. N
Abbreviated transcription (Latin):
minauit in odorem suauitatis. puto qͦd
fragmenta sacerdotum uelit intelligi. cũ
ꝑeos legis littera frangit᷑. & cib ex ea
latens intrisecus spualis elicit᷑. ut au¬
dientes turbe reficiant᷑. sic̃ & dñs fecisse
refert᷑ in euangelio. ubi benedixit panes.
q dedit discipulis. & discipuli confrin¬
gentes. apposuerunt turbis Et cũ sati¬
ati fuissent omẽs: suꝑfuerunt inquit frag¬
menteꝵ cofini duodecim Istud est gͦ sa¬
crificium ex fragmentis. cũ minutatim
que sunt legis scã discutimꝰ. ut spũalem
ex hiscibum purũq capiamꝰ: Et hec est
inquit lex et̃na: Iohannes qͥdem apłs in
a pocalipsi dicit eo euangeliũ ȩc̃nũ: In¬
uenimꝰ ꝙ hic scriptũ ẽẽ legem ȩt̾̃nam Sea
isti quilegem scđ̃m litterã sequi uolunt.
uelim mͥ nunc dicerent. qͦmͦ lexhuiꝰ sacrificii
eẽ possit ȩcerna. cũ utiq destructo templo.
sub uerso altari. & om̃ib que dicebant᷑

Expanded text:
minavit in odorem suavitatis, puto quod minavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joannes quidem apostolus in Apocalypsi dicit esse Evangelium aeternum, invenimus et hic scriptum esse legem aeternam, sed isti qui legem secundum litteram sequi volunt, velim mihi nunc dicerent quomodo lex hujus sacrificii esse possit aeterna? Cum utique destructo templo, subverso altari, et omnibus quae dicebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Uide si non ut ego suspicor sacrificium
sacerdotis hec ipsa sit lex que ꝑ moysem
ꝓmulgat᷑. cuiꝰ dimidiũ mane iubet᷑
osferri. dimium uͦ ad uesperũ: Quã
legem in duas partes diuidiꝰ. p̃cepit. in lit¬
teram uidelic& & spm̃. & dimidiam qͥdem
partem que est littera. offerri iub& mane.
primo scilica legis tempore. quo illis qͥbus
tunc scđ̾m litteram data est. nouã lucem.
ꝙ nouum ꝓtulit diem: dimidiũ uͦ eiꝰ offer.¬
ri uussit inuesperum In uesꝑa enĩ nobis
datꝰ est saluatoris aduentꝰ. in quo pars
illa dimidia. hoc est sensus uel sp̃s legis.
tenera Oleum ad miscłi̾am reuocat. que
acba in sacer aotib habundare: Tenera.
ad subtilem & puram intelligentiam ꝑti¬
nꝙ Quod aut̃ asartagine dicit᷑: puto qͦd
districtũ. & multa continentia aridum.
& torridum uelit ẽẽ sacerdotem. in quo
nichil remissum haberi ad luxuriã. ni¬
chil fluitans ad libidinem possit: Quod
aut̃ sacrificiũ ipsum ex fragmentis no¬

Expanded text:
vide si non ut ego suspicor sacrificium sacerdotis haec ipsa sit lex, quae per Moysen promulgatur: Cujus dimidium mane jubetur offerri, dimidium vero ad vesperam. Quam legem in duas partes dividi praecepit, in litteram videlicet et spiritum. Et dimidiam quidem partem, quae est littera, offerri jubet mane, primo scilicet legis tempore, quo illis quibus tunc secundum litteram data est, novam lucem et novum protulit diem. Dimidium vero ejus offerri jussit in vespera, in vespera enim nobis datus est Salvatoris adventus, in quo pars illa dimidia, hoc est sensus vel spiritus legtenera; oleum ad misericordiam revocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem possit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragmentis no
Abbreviated transcription (Latin):
qui carnes scãs possit comedere. ñ in qͦcũq
loco. s in locoscõ. a intra atrium tab̾nacłi.
Audiant hec qui scĩndunt ȩccłam. & pere¬
grinas ac pͣuas inducentes doctrinas. putãt
se sacras carnes extra tab̾naculum dĩ. &. extͣ
aulam dnĩcam posse comedere: Profana sunt
eoꝵ saorificia. que contra mandati legem
gerunt᷑: In loco scõ edi iubent᷑. intra atria
monii sunt. que fidei murus ambit. spei
colũne suspendunt. caritatis amplitudo
dilatat: Ubi hec ñ sunt: carnes scẽ nec habe¬
ri possunt. nec comedi Bene aut̃ qđ & ea

Expanded text:
qui carnes sanctas possit comedere non in quocunque loco, sed in loco sancto intra atrium tabernaculi. Audiant haec, qui scindunt Ecclesiam, et peregrinas, ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei, et extra aulam Domini eam posse comedere. Profana sunt eorum sacrificia, quae contra mandata legis geruntur. In loco sancto edi jubentur, intra atria monii sunt, quae fidei murus ambit, spei columnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi possunt nec comedi. » 28. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe iam diximus. qđ carnes inscripturis
solidum indicant cybum ꝑfectãq doctri¬
nam: Secumdum scripturas enini scio. ẽẽ
animaȩ cybum quendam lactis. & aliũ cy¬
bum anime olerum. & aliũ carnis: sic̃ ipse
apłs de quib dam dic̃. quia lacte uospota¬
ui non esca. Nũ dum enim poteratis: sed
nȩc adhuc potestis Adhuc enim estis car¬
nales. &iterum alibi dic̃. Alius quidem
credit manducare omuia qui aut̃ uifir¬
mus ẽ. olera manducet &rursus alibi. ꝑ¬
fectoꝵ autem ẽ cybus solidus. & cetera. Inc
ergo carnes sacrificiĩ salutaris quod offer¬
tur prolaudatione. ipsius iubentur ee
sacerdotis. Eximilia uero triplicit᷑ oblata
ut supͣ iam diximꝰ: unũ tantum quod pła¬
cuerit sacerdoti deputat᷑ Cetera offerentis
sunt laici. ita tam̃ ut sub die comedant
nȩc remaneat ex his aliquid in mane. Car:¬
nes ergo ĩ quibus solidus cybus est & ꝑ¬
fecta scientia. sacerdotib deputantur:
qr debent in omĩb e̾e̾ ꝑfecti. ĩ doctri

Expanded text:
Saepe jam diximus quod carnes in Scripturis solidum indicant cibum, perfectamque doctrinam; secundum Scripturas enim scio esse animae cibum quemdam lactis, et alium cibum animae olerum et aliam carnis, sicut ipse Apostolus de quibusdam dicit, Quia lacte vos potavi, non esca, nondum enim poteratis, sed nec adhuc potestis, adhuc enim estis carnales . Et iterum alibi dicit: Alius quidem credit manducare omnia, qui autem infirmus est, olera manducet . Et rursum alibi: Perfectorum autem est cibus solidus, etc. . Hic ergo carnes sacrificii salutaris quod offertur pro laudatione, ipsius jubetur esse sacerdotis. Ex simila vero tripliciter oblata, ut supra diximus: unum tantum quod placuerit sacerdoti deputatur, caetera offerentis sunt laici, ita tamen ut sub die comedantur, nec remaneat ex his aliquid in mane. Carnes ergo in quibus solidus cibus est et perfecta scientia, sacerdotibus deputantur, quia debent in omnibus esse perfecti, in doctri
Abbreviated transcription (Latin):
cepit Ego puto qđ a ipsã aninã nrr̃m
& corpus depositũ accepimꝰ adõ: Q. uis
uidere maius aliud depositũ qđ acce¬
pisti adõ: Ipsi animȩ tuȩ ds̃ imaguiẽ suã
& similitudinẽ conmendauit Istud gͦ
depositũ. tam indegre tͥ resticuendũ ẽ.

Expanded text:
est. Ego puto quod et ipsam animam nostram et corpus depositum accepimus a Deo, et vis videre majus aliud depositum quod accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depo
Abbreviated transcription (Latin):
utar ad intelligentiã diuinoꝵ Ingeni
ũ memoria. iudiciũ. ratio. ⁊ om̃s qui intra
me st̃ motꝰ conmendati mͥ uident᷑ adõ.
ut eisutar in his quȩ p̃cipit lex diina
Siuero ad malas ardes sollers & ꝑspicar
uertat᷑ ingeniũ & reb dĩ abutam᷑ inhis
que ñ uult ds̃: hoc ÷ abuurare depositũ

Expanded text:
utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare d
Abbreviated transcription (Latin):
net Similit̃ & cȩtã omĩa: Si pus. si ust᷑
si sc̃s. si mundꝰ corde. ⁊ omĩa quę iuidõ
p̃sto st̃ ꝑnaturã si tͥ ꝑ imitationẽ sub¬
sistant: depositũ apud te diuine imagi¬
nis saluũ ẽ Si uero econtrario agas. &
ꝓmiseri corde crudeł ꝓpio impius ꝓ
benigno uolentiis ꝓquieto turbulentꝰ
tis ꝓliberali raptor existas. ab iecta
imagine dĩ. diaboli iute imaginẽ susae¬
pisti: & bonũ deposicũ comendatum
tibi diuinitꝰ ab negasti. Aut non hoc erat
qd sub nusterio apłs electo discipło man¬
dabat timotheo diceus. ochi mothee bonũ
depositũ custodi : Ego etiã illud addo. .N.¬
scm̃i sp̃m depositũ habemꝰ Uidendũ gͦ
nob ẽ. ne hoc scõ deposito ñ scẽ utam᷑. &
cũ nos in consensũ sui peccata sollicitant.
Iuremꝰ nos non suscepisse depositũ. qd
utiq si habeamꝰ in nob̾: peccato consen¬
tire ñ possumꝰ. S & ipse sensus rationa¬
bilis qui in me ẽ. conmendatꝰ mͥ ẽ: ut eo

Expanded text:
ius, si justus, si sanctus, si mundus corde, et omnia quae in Deo praesto sunt per naturam, si tibi per imitationem subsistant, depositum apud te divinae imaginis salvum est. Si vero e contrario agas, et pro misericorde crudelis, pro pio impius, pro benigno violentus, pro quieto turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee, bonum depositum custodi ? Ego etiam illud addo quSpiritum depositum habemus: Videndum ergo nobis est ne hoc sancto deposito non sancte utamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
uissent. ñ qͣm anm̃ maiestatis crucifixisẽt:
Sed posthec tanquã ad populũ exieus.
mitat stolam. & alia induit᷑ longe infe¬
riori quam illa: Et quid dicit: Nichil ali:¬
ua inquit me iudicaui scire int̾uos nͥiħm¬

Expanded text:
ssent, nunquam Deum majestatis crucifixissent . Sed post haec tanquam ad populum exiens, mutat stolam, et alia induitur longe inferiore quam illa. Et quid dicit? Nihil aliud, inquit, me judicavi scire inter vos, ni
Abbreviated transcription (Latin):
quod alius ꝑdidit. & requisitũ fuerit: ⁊ ed¬
dat nec peteret pro eo Est & hec utił audien¬
tib edificatio Multi enĩ sine peccato putant
eẽ. si alienũ qđ inuenerint teneant: ae dicũt:

Expanded text:
quod alius perdidit, et requisitum fuerit, redquod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audienHieronymus: Multi sine peccato putant esse, si alienum quod invenerint teneant et dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctione seꝑit᷑. Post hoc de rapina
Nolite errare. qr neq ad ulteri. neq malles
neq masculoꝵ concubitores. neq fures.
neq rapices. regnũ dĩ possidebunt. Est
tam̃ aliquid & scdm spũalẽ intelligentiã
culpabilit̾ riꝑe. sicut illi laudabilit̾ rapiunt
rgna celoꝵ: ut uerbi causa dicamꝰ. si homo
ntindũ pugatꝰ auitiis. nondũ segregatus
aprophanis & sordidis actib uelit se coetui
scõꝵ & ꝑfectoꝵ latent᷑ ingerere & sermonẽ
rapuit Meminisse enĩ oportet p̃cepti sal¬
uatoris quo dicit: quia nemo mittit uinũ
nouũ niutres ueteres: Alioquim & utres
rumpent᷑ & uinũ ꝑibit. ostendens qd̾ aĩe
nundũ renouatȩ sed inuetustate malicie
ꝑduranti. ñ oporteat nouoꝵ misterioꝵ¬
quȩ ꝑapm mundꝰ agnouit sccreta comint¬
ti Addit de inceps legis lator Aut si quid nõ¬
cuit ꝓrimo: uel si muenit ꝑdicionẽ: Lex lic¬
tere hoc uidet᷑ mandare: ut si quis inuenit

Expanded text:
in perfidiam. Post hoc de rapina Nolite errare, quia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sanctorum latenter ingerere, et sermonem rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, non oporteat novorum mysterioum mundus agnovit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit
Abbreviated transcription (Latin):
discite bene facere. eripite iniuriam accipi¬
entem. iudicate pupillo &. iustificate ui¬
duam. & uenite disputemꝰ dicit dominꝰ:
Et si fuerint peccata ur̃a ut fenicium. ut n¬
uem dealbabo Si aut̃ ut coccinũ: ut lanã
candidam efficiam Uendit mͥ arietem &¬

Expanded text:
irite iudicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemus, dicit dominus: et si fuerint peccata uestra ut phoenicium, ut niuem dealbabo: si autem ut coccum, ut lanam candidam efficiam. Item in hierem
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ simplicẽ sequar. & absq ulla¬
ut ipsi ridere nos solent stropha uerbi
& allegoriȩ nubilo. uocẽ legis latoris excipiã
ego eccliasticus sub fide. xp̃i uiuens & unne¬
dio eccliȩ positꝰ. ad sacrificandũ uitulos
& agnos & offerendã sinilam cũ thure &¬

Expanded text:
intellectum sequamur, et absque ullai nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cu
Abbreviated transcription (Latin):
est sacerdos. qui peccata populi comedit.
ꝙ consumit. de quo dictum ẽ. tues sacerdoᷤᷤ
inet̾nũ. scd̾m ordinem melchisedech
Saluator gͦ & dñs meus. peccata populi
edit. Q uomꝰ edit peccata populi: Audi
quid scriptum est: Deus inquit noster
ignis consumens est: Q uid consumit ds
ignis: Nũquid tam inepti erimꝰ. ut pu¬
temꝰ qđ deusignis ligna consumat. aut
stipulam. aut fenum: S consumit deus
ignis humana peccata: Illa absumit. illa
deuorat. illa purgat. scđm qđ & alibi
dicit: Et purgabo te igni ad purũ: Hoc
est manducare peccatũ eiꝰ qui offert sa¬
crificiũ ꝓ peccato Ipse enĩ peccata nr̃a
suscepit in sema ipso. & ea tanqͣm ignis

Expanded text:
est sacerdos qui peccata populi comedit et consumit, de quo dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Salvator ergo et Dominus meus peccata populi edit. Quomodo edit peccata populi? Audi quid scriptum est: Deus, inquit, noster ignis consumens est. Quid consumit Deus ignis: nunquid tam inepti erimus ut putemus quod Dei ignis ligna consumat, aut stipulam, aut fenum? sed consumit Deus ignis humana peccata, illa absumit, illa devorat, illa purgat, secundum quod et alibi dicit: Et purgabo te igni ad purum . Hoc est manducare peccatum ejus, qui offert sacrificium pro peccato: ipse enim peccata nostra suscepit, et in semetipso ea tanquam ignis
Abbreviated transcription (Latin):
icut in nouissimis dieb uerbũ dĩ
ex maria. carne uesticũ ꝓcessit
inhunc midũ & aliud quidẽ exit
qd uidebat᷑ ineo aliud qđ intelligebat᷑.
carnis nãq aspectꝰ ineo patebat oñb
paucis uͦ ce electis dabat᷑ diuinitatis agniti
ita & cũ ꝑprophas uellegis latores uerbũ
dĩ ꝓfert̾ adhomines. ñ absq competentib
ꝓstit᷑ indumentis Nam sic̃ ibi carnis. ita
hic litt̾ę uelamine regit᷑. ut lut̾a quidẽ
T ale gͦ ẽ: qđ & nc̃ inuenimꝰ librũ leuitici re¬
uoluentes in quo sacrificior ritꝰ &e hostia¬
rũ diuersitas & sacerdotũ mysteria descri¬
bunt᷑ Sed hec scd̾m litt̾am quȩ tanquĩ
caro uerbi dĩ ẽ. & indum̃tũ diuinitatiseiͦ
digni fortassis uel aspiciant. uł audiant
indigni: S beati st̃ illi oculi qui uelamint
litt̾e obtectũ intrinsecꝰ diuinũ sp̃m uidens
& beatist̃ qͥ adhec audienda mundas au¬
res int̾ioris hominis deferunt:. Alio quin¬

Expanded text:
icut novissimis diebus Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit in mundum; et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio ita et cum per prophetas vel legislatorem Verbum Dei profertur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem Tale ergo est quod et nunc invenimus librum Levitici perquirentes, in quo sacrificiorum ritus et hostiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt. Aggredi
Abbreviated transcription (Latin):
conceptasit: Obseruandum tamen ẽ. qđ
aliis indumentis sacerdos utit᷑. dum est
in sacrificioꝵ ministerio. & aliis cũ ꝓce.¬
dit ad populum: Hoc faciebat & pauł
scientissumꝰ pontificum. & peritissimꝰ sa¬
cerdotum Qui cũ e̾e̾t incętu ꝑfectorũ

Expanded text:
s. Observandum tamen est quod aliis indumentis sacerdos utitur dum est in sacrificiorum ministerio, et aliis cum procedit ad populum. Hoc faciebat et Paulus scientissimus pontificum et peritissimus sacerdotum, qui cum esset in coetu perfectorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo quulem hodie non possumus. illos
omnes opprimere. nec cunctos interfi¬
cere. sed crastino ꝑimentur. idest consu¬
matione huius seculi. Tunc et enim om¬
nis uirtus contraria destruetur et tunc
ipenitus uincetur. cum uideris iis qui as
sirustris sunt dici. Ite inignem ȩternum.
quem preparauit ds̃ diabolo. et angelis
eius. Tunc enim et nos si uicerimus. et obti¬
nere poterimus. sequentes iħin ducem per¬
cipiemus regnum. quod preparauit pater
sanctis suis. & uis qui mandata eius et usti¬

Expanded text:
Video quod hodie non possumus omnes Video quod hodie non possumus omnes illos opprimere, nec cunctos interficere; sed crastino perimentur, id est, post consummationem hujus saeculi. Tunc etenim omnis virtus contraria destruetur, et tunc penitus vincetur, cum videris his qui a sinistris sunt dici: « Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . » Tunc enim et nos, si vicerimus, et obtinere poterimus sequentes Jesum ducem, percipiemus regnum quod praeparavit Pater sanctis suis, et his qui mandata ejus et justi
Abbreviated transcription (Latin):
sit et infenendor. qui interpretatur con¬
uersio. Et conuersio duplex intelligitur.
Est enim conuersio qua quis ad dm̃ cõuer¬
titur. uel adõ est conuersus adbona. Est
autem et alia conuersio. qua rexiabin.
idest diabolus adse animas conuertit. sic̃
et desymeon supra exposiumus. qualis
putanda ẽ et illa conuersio. quȩ galathis
tit acursubono. & itinere recto: mittit
et. adeos. qui erint in maritimis locis. ad
uicinos fluctuum et chananeos. qui in¬
terpretantur uelut commoti. idest qui
semper inmotionib et fluctib ꝑmouent
cuncta. Et admaritimos ammorreos.
Amorrei interpretantur amarescentes.
qui sunt similes illis. dequib superius
disseruimus. Talis igitur est cathalogus
totius malitiȩ inuisibilium hostium. qui
congregantur ꝑregem iabm: ut expug¬
nent nos. qui sequimur iħm ducem et sal¬
uatorem nr̃m. Sed quid dicit dñs: Ne
uerearis inquit afatie eorum. quia cras¬
tino hac hora tradam eos inmanus tuas.

Expanded text:
sit et in Fenendor, qui interpretatur consit et in Fenendor, qui interpretatur conversio, et conversio duplex intelligitur. Est enim conversio qua quis ad Dominum convertitur, vel a Deo est conversus ad bona; est autem et alia conversio, qua rex Jabin, id est diabolus, ad se animas convertit, sicut et de Simeron supra exposuimus: qualis putanda est et illa conversio quae Galatis tit a cursu bono et itinere recto? Mittit et ad eos qui erant in maritimis locis, ad vicinos fluctuum Chananaeos, qui interpretantur velut commoti, id est, qui semper in motibus et fluctibus permoverent cuncta. Et ad maritimos Amorrhaeos. Amorrhaei interpretantur amarescentes, qui sunt similes illis de quibus superius disseruimus. Talis igitur est catalogus totius militiae invisibilium hostium qui congregantur per regem Jabin ut expugnent nos qui sequimur Jesum ducem et Salvatorem nostrum. Sed quid dicit Dominus? « Ne verearis, inquit, a facie eorum, quia crastino in hac hora tradam eos in manus tuas. »
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non enim ignoramus astutias eiꝰ.
quasi lucerne. Aliud enim ẽ lucerna. ali¬
ud quasi lucernȩ. Iohannes lucerna erat
ardens. quia erat angelus lucis. Quasi
lucerna autem ẽ ille. qui trans figurat
se ut anglum lucis. Et suus adhuc e¬
uidentius noscere differentias lucernarũ.
et quasi lucernarum. quȩ inceneroth.
sunt. audi saluatorem dicentem ad disci¬
pulos suos. Sint lumbrur̃ĩ precincti.R
lucernȩ ur̃e ardentes. Sunt ergo eorũ.
qui ineccła fidem catholicam docent.
plebem dĩ uerbo ueltratis illuminãt.
lucerne ardentes. Ii uero qui berecica
dogmata exscripture sanctę testimonus.
falsis assertionib docent. ꝓeo quod scrip¬
turas legunt. uidentur accendere lucernas.
Sed quia falsis assertionib utintur. nõ sunt
lucernȩ. sed quasi lucernȩ. Mittit &iam
adcimpos. Necesse enim erat. ut insotieta¬
tem suam uocaret & iam eos. qui incampis
sunt. et humilia sapiunt ac terrena. Mi¬

Expanded text:
dicit: « Non enim ignoramus astutias ejus . dicit: « Non enim ignoramus astutias ejus . quasi lucernae. Aliud est lucerna, aliud quasi lucerna. Joannes lucerna erat ardens, quia erat angelus lucis. Quasi lucerna autem est ille qui transfigurat se in angelum lucis. Et si vis adhuc evidentius noscere differentias lucernarum et quasi lucernarum quae in Cenereth sunt, audi Salvatorem dicentem ad discipulos suos: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae vestrae ardentes . » Sunt ergo eorum qui in Ecclesia fidem catholicam docent, et plebem Dei verbo veritatis illuminant, lucernae ardentes; hi vero qui haeretica dogmata ex Scripturae sanctae testimoniis falsis assertionibus docent, pro eo quod Scripturas legunt, videntur accendere lucernas, sed quia falsis assertionibus utuntur, non sunt lucernae, sed quasi lucernae. Misit etiam ad campos: necesse enim erat ut in societatem suam vocaret etiam eos qui in campis sunt et humilia sapiunt ac terrena. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt differentię quidan sint uenatores
quod alii per parua peccata animas. alii
ꝑmagna decipiunt. Uerbi gra. cum inuo¬
luptatib seculi. et carnis delitus anima
decipitur. in paruo capta dicenda ẽ. Cum
uero dĩ ꝓuidentiam negat. et demones
quasi dnm̃ colit. hȩc inmagno putanda ẽ
ẽẽ decepta. Et ideo nunc mittit adsido¬
nem magnam. qui quasi aduenationẽ¬
magnam conueniant contra filios isrł.
Mittit et admontana. Montana intel¬
ligenda sunt. omnis sensus qui extollit¬
se et erigit aduersus scientiam dĩ. Oit¬
tit et inarabia. Inter pretatur autem
arabia insidiȩ. Inuitat ergo uirtutes
insidiatrices. quȩ humanas animas nõ
iii. nec apertis impugnationib. sed im¬
ꝓusis insidiis. callidisq decipiant.
forte quales sunt et illi. dequib ꝓpħa
dicit. Insidiatur in occulto. sicut leo in
cubili suo. Insidiatur ut rapiat pauperẽ.
Sed siqui talis ẽ qualis paulus. confident̃

Expanded text:
sunt differentiae, quidam sint venatores sunt differentiae, quidam sint venatores quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipiunt: verbi gratia, cum in voluptatibus saeculi et carnis deliciis anima decipitur, in parvo capta dicenda est; cum vero providentiam negat, aut daemones quasi Dominum colit, haec in magno putanda est esse decepta. Et ideo nunc mittit ad Sidonem magnam, qui quasi ad venationem conveniant contra filios Israel. Mittit et ad montana. Montana intelligenda sunt omnis sensus qui extollit et erigit adversus scientiam Dei. Mittit et in Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat ergo virtutes insidiatrices, quae humanas animas non vi et ex apertis impugnationibus, sed improvisis insidiis callidisque decipiant, forte quales sunt et illi de quibus Propheta dicit: « Insidiatur in occulto sicut leo in cubili suo; insidiatur ut rapiat pauperem . » Sed si quid talis est qualis Paulus, confidenter
Abbreviated transcription (Latin):
exparte ipsius. sicut et nunc fecit iste
simeon. Illum enim audiens. uenit ad
pugnam contra iħm. Mittit autem ad
regem ⁊ if. ⁊ if autem irter pretatur.
quomodo fluit. uelut admirantis ser¬
mone. Quia et reuera mirandum est.
quomodo fluunt omnia. quȩ sunt
huius mundi carnalia et quomodo
fluxa sunt et caduca. quȩ apud infide¬
les homines ꝑmanentia deputantur. et
ꝑpetua. Qui autem rerum considerat ra¬
tionem. & uitȩ huius quȩ putantur bo¬
na contuetur. quomodo semper mutent᷑.
et transeant. iste dicit. quomodo fluit.
uocauit autem contra filios isrł diabolus
&iam eos. qui circa sidonem magnã sunt.
ego quidem cum in locis sidonis aliquo¬
tiens demoratus sim. numquam comꝑi
duas eẽ sẏdonas. unam magnam. et aliã
paruani. quantum ad terrenum ꝑtinet
locum. Sedsi ad inter pretationem no¬
minis redeam. quod significat uena¬
tricem. uel uenatores. uideo quod ad¬
uersariarum uirtutum. in quib multȩ

Expanded text:
ex parte ipsius, sicut et nunc fecit iste ex parte ipsius, sicut et nunc fecit iste Simeron, illum audiens venit ad pugnam contra Jesum. Mittit autem ad regem Zife. Zife autem interpretatur quomodo fluit? velut admirantis sermone, quia eo revera mirandum est quomodo fluunt omnia quae sunt hujus mundi carnalia, et quomodo fluxa sunt et caduca quae apud infideles homines permanentia deputantur et perpetua. Qui autem rerum considerat rationem, et vitae hujus quae putantur bona contuetur quomodo semper mutentur et transeant, iste dicit, Quomodo fluit! Vocat autem contra filios Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum sunt. Ego quidem cum in locis Sidonis aliquoties demoratus sim, nunquam comperi duas esse Sidonas, unum magnam, et aliam parvam, quantum ad terrenum pertinet locum. Sed si ad interpretationem nominis redeant, quod significat venatricem vel venatores, video quod adversariarum virtutum, in quibus multae
Abbreviated transcription (Latin):
eueniunt. Sunt enim ista diuersa ge¬
nera peccati. Neq enim amarius aliꝗd̾
potest ẽẽ peccato. &iam siquedam dul¬
tia uideantur. inprimis. sicut salomõ
scripiit. Sed innouissimis inquit ama¬
rius felle inuenies. quod dulce inini¬
tus uidebatur. et accutius atie gladuĩ.
Iustitię uero natura. His contraria est.
Ininitus enim uidetur amarior. in no¬
uissimis uero melle dultior inuenitur.
cum uirtutis fructus attulerit. Misit
Mittit autem et ad regem symeon. ꝗ
interpretatur exaudino. Sed duplex
uidetur ẽẽ exaudino. Aliquando qui¬
dem exaudit hominem ds̃. secundũ
quod & simeon unus expatriarchis
nomen accepit. qͣniquidem exaudiebat
ds̃ preces matris eius. Dicitur autem et
exauditio. qua quis exaudit preceptum
diaboli. Solet enim dicere diabolus.
Si ꝓcidens adoraueris me. tibi dabo hȩx
omnia. Sed tu si iħm sequeris. dices
ei. Dñm dm̃ tuum adorabis. et illi soli
seruies. Audient autem illum qui funt

Expanded text:
eveniunt. Sunt enim diversa geeveniunt. Sunt enim diversa genera peccati: neque enim amarius aliquid potest esse peccato, etiamsi quaedam dulcia videantur in primis, sicut Salomon scribit; sed « in novissimis, inquit, amarius felle quod dulce in initiis videbatur, et acutius acie gladii . » Justitiae vero natura contraria est. In initiis videtur felle amarior, in novissimis vero melle dulcior invenitur, cum virtutis fructus attulerit. Misit Mittit etiam ad regem Simeron, qui interpretatur exauditio: sed duplex videtur esse exauditio; aliquando quidequod et Simeon unus ex patriarchis nomen accepit, quandoquidem exaudierat Deus precem matris ejus; dicitur autem e contrario exauditio, quando quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere diabolus: « Si procidens adoraveris me, tibi dabo haec omnia . » Sed tu si Jesum sequeris, dicis ei: Dominum Deum meum adorabo, et illi soli serviam . Audiunt autem illum qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. et uirtutem eorum depre
dentia. & enim serpens fuisse inparacli¬
so scribitur. prudentior omnium besti¬
arum. quȩ erant suꝑ terram. Sed et
uillicus iniquitatis prudenter dicitur
fecisse illa quȩ fecit. Hic igitur iabin.
rerẽ assur. Interpretatur autẽ assur.
aula. Est ergo omnis terra aula huius re¬
gis. qui totius terrȩ uelut aulȩ unius ob¬
tinet principatum. qui ẽ diabolus. Uis
autem uidere. qm̃ aula ipsius est terra:
In euangeliis scriptum ẽ. quia fortis in
aula sua securus dormit. usque quo ue¬
niat fortior. qui et ipsum alliget. et quȩ
possidet auferat. Iste ergo rex aule prin¬
ceps huius mundi. mittit adiobae. Ipse
maron. Maron autem. amaritudinis.
Mittit ergo diabolus adaliam uirtutẽ
inimicam᷑. exangelis sine dubio refugis.
quȩ uirtus a maritudinum rexẽ. Quo
auctore scilicet oꝑam dante. omnesquȩ
in hoc mundo amaritudines. et asperi¬
tates museris mortalib infliguntur.

Expanded text:
gentium, et virtutem eorum depraegentium, et virtutem eorum depraedentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus iniquitatis prudenter fecisse dicitur illa quae fecit . Hic igitur Jabin rex est Assur. Interpretatur Assur aula: est ergo omnis terra aula hujus regis, qui totius terrae velut aulae unius obtinet principatum, qui est diabolus. Vis autem videre quoniam aula ipsius est terra? In Evangeliis scriptum est , quia fortis in aula sua securus dormit, usquequo veniat fortior, qui et ipsum alliget et quae possedit auferat. Est ergo rex aulae princeps hujus mundi. Iste mittit ad Jobac; ipse Marom autem amaritudines. Mittit ergo diabolus ad aliam virtutem inimicam, ex angelis sine dubio refugis, quae virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omnes in hoc mundo amaritudines et asperitates quae miseris mortalibus infliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
coeunt. et conspirant inmalum. qui
semꝑ dissident abono. Et si secundo
uicti fuerint. iterum tertio aliȩ uirtu¬
tes nequiores exurgunt: & fortassis quã¬
tomagis augetur populus dĩ. et multo
plus crescit. et multiplicatur. tanto
illi plures adoppugnandum conspi¬
rant. Sed temptemus ꝓut ds̃ dederit
discutere singulos quosq aduersi exer¬
citus reges etꝰ ꝓsignificantiis nominũ
unius cuiusq & iamopus quod gerit in¬
malitia contemplari. Primus omnium
qui et auctor belli huius nominatus est.
congregans ceteros. et ad coniurationem
sceleris inuitans. iabin nominatur.
rex assur. Ipse enim. qui dicitur &. iã
ceteros conuocasse. Iabin autem int̾¬
pretatur sensus. siue prudentia. Quis
ergo ẽ iste sensus. siue prudentia. nisi
ille quem dicit isaias ꝓpħa sensum mag¬
num: dit enim. Et inducam suꝑ te
sensum magnum. principem assytio¬
rum. qui diait. Mea uirtute fatiam.
et sapientia sensus mei auferam fines

Expanded text:
coeunt et conspirant in malum, qui coeunt et conspirant in malum, qui semper dissident a bono Et si secundo victi fuerint, iterum tertio aliae virtutes nequiores exsurgent; et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescit et multiplicatur, tanto illi plures ad oppugnandum conspirant. Sed tentemus, prout Deus dederit, discutere singulos quosque adversi exercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiam opus quod gerit malitia contemplari Primus omnium, qui et auctor belli hujus nominatus est, congregans caeteros et ad conjurationem sceleris invitans, Jabin nominatur, qui erat rex Assur: ipse est enim qui etiam dicitur caeteros convocasse. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Quis est autem iste sensus sive prudentia, nisi ille quem dixit Isaias propheta sensum magnum? ait enim: « Et inducam super te sensum magnum principem Assyriorum, qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines
Abbreviated transcription (Latin):
exeis qui euaderet. Et fecit eis iħs. sicut
precepit ei dñs. E quos eorum subnerua¬
uit. et currus eotum exussit igni. Et
conuersus est iħs inipso tempore. et oc¬
cupauit assur: et regemenis interfecit
gladio. Uides quanta aduersum iħm. &
israheliticum exercitum contrariarum
uirtutum. et pessimorum demonum.¬
ex amina concitentur: isti omnes demo¬
nes ante aduentum dmi et saluatoris
nr̃i quieti et securi humanas animas
possidentes. in earum mentib corpo¬
ribq regnabant. Sed ubi interris ap¬
paruit gratia. et misericordia saluato¬
ris nr̃i dĩ. edocet nos ut pie et caste in
hoc mundo et segregni ab onini peccati
contagione uiuanius. ut libertatem
suam atq imaginem dĩ inqua ex initio
creata est anima. unaqueq recipiat.
Hac decausa ab illis iniquis ueterib pos¬
sessorib eorum pugnȩ exoriuntur et
prelia. Et si opprimantur. ꝑmulto plu¬
res exurgunt postinodum atq inunũ

Expanded text:
ex eis qui evaderet. Et fecit eis Jesus sicut ex eis qui evaderet. Et fecit eis Jesus sicut praeceperat ei Dominus. Equos eorum subnervavit, et currus eorum exussit igni. Et conversus est Jesus in ipso tempore, et occupavit Assur, et regem ejus interfecit gladio. » Vides quanta adversus Jesum et Israeliticum populum contrariarum virtutum et pessimorum daemonum concitentur bella. Isti omnes daemones ante adventum Domini et Salvatoris nostri, quieti et securi humanas animas possidentes, in earum membris mentibusque regnabant. Sed ubi in terris apparuit gratia et misericordia Salvatoris nostri Dei, docens nos ut pie et sancte in hoc mundo, et segregati ab omni peccati contagione, vivamus; et libertatem suam atque imaginem Dei, in qua ex initio creata est, anima unaquaeque recipiat: ista de causa ab illis iniquis veteribus possessoribus earum, pugnae exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plures exsurgent postmodum, atque in unum
Abbreviated transcription (Latin):
gregat. Ut autem audiuit inquit iabin
rex assur. misit adiobac regem amorreo¬
rum. et ad regem symeon. et regem ariȩ.
et ad reges qui erant circa sẏdonem mag¬
nam. et ꝑmontana. et in arabia. queͦ ẽ
contra chenereth. et ad campos. et ad fe¬
nendos. et adchananeos. qui erant inma¬
ritimis aboriente. et ad amorreos. qui
et adeueos. qui erant subdeserto masec¬
ma. et exrierunt ipsi et reges eorum cũ
ipsis. sicut ẽ arena maris inmultitudi¬
dixit autem dñs adiħm. Non uerearis
fatie eorum, quia crastina die adhanc
boram. ego tradim eos sautiatos ante fa¬
tiem isrł. E quos eorum subneruabis. et
currus eorum igniexures. Et uenit hie¬
sus et omnis populus bellatorum cum
eo suꝑ ipsos. ad aquam maron: et subi¬
to irruit suꝑ eos inmonte. et tradiclit
eos dñs inm̾mnus isrł: et cedentes eos
ꝑsecutisunt usq ad sydonem magnã.
et usq in masefoth. ad aquam. & usq
ad campos masfe contra orientem. et
trucid auerunt eos usq quo non suꝑ esset

Expanded text:
habet: Ut autem audivit, » inquit, « Jabin rex Assur, misit ad Jobac regem Amorrhaeorum, et ad regem Simeron et ad regem Bazae, et ad reges qui erant circa Sidonem magnam, et per montana; et in Arabia quae est contra Cenereth, et ad campos, et in Fanendor, et ad Chananaeos qui erant in maritimis ab oriente, et ad Amorrhaeos quiet ad Hevaeos qui erant sub deserto Mosoma. Et exierunt ipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudiDixit autem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo super ipsos ad aquam maram, et subito irruit super eos in monte: et tradidit eos Dominus in manus Israel, et cadentes eos persecuti sunt usque ad Sidonem magnam, et usque in Massesoth ad aquam maram, et usque ad campos Masse contra orientem; et trucidaverunt eos, usquequo non superesset
Abbreviated transcription (Latin):
clamentum apostolorum. et ꝓpħarum
positi. ipso summo angulari lapide . xp̃o¬
iħ̃u: ex quo iunctura edifitũ crescat. intẽ¬
plo dĩ. inspiritu scõ. et ita demũr effici
mereamur. inhereditatem terrȩ sanctȩ.
inpartem israheliticam. extinctis omnib
et ꝑemptis hostib nt̃is. ita ut non relinqua¬
tur exeis qui respiret innobis. sed solus in no¬
bis spiritus sanctus. ꝑ opera & sermonem &
scientiam spiritualem. secundum doctrinĩ¬

Expanded text:
damentum apostolorum et prophetarum damentum apostolorum et prophetarum positi, ipso summo angulari lapide Jesu Christo, ex quo junctura aedificii crescat in templum Dei in Spiritu sancto, et ita demum effici mereamur in haereditate terrae sanctae in parte Israelitica, exstinctis omnibus et peremptis hostibus nostris; ita ut non relinquantur ex eis qui respiret in nobis, sed solus respiret in nobis spiritus Christi per opera et sermones, et scientiam spiritalem, secundum doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
Primum nanq opus uerbi dĩ est. cradi-¬
care precedentia mala. spinas ac tribulos
uitiorum. Dum enim iste malȩ radices
occupatam detinent terram. non potest
semina bona et sancta suscipere. Necessari¬
um ergo et primum hoc opus uerbi dĩ est.
plantas: eradicare peccati. et omnem plã¬
tam quam non plantauit pater celestis
euellere. igniq consumere. Secundi iã
operis est plantare. Quid ẽ quod plantat
uit d̃. Sed et nunc plantat ds̃. et cotidie
plantat in animab credentium. In anima
enim dequa excidit iram. mansuetudinẽ
plantat. et dequa excidit suꝑbiam. plan¬
tat humilitatem. Dequa eradicat lasciuiã.
pudicitiam plantat. Dequa extirpat igno¬
rantiam. inserit scientiam. Non tibi uide¬
tur talis debere ẽẽ plantatio. quam planta¬
uit ds̃. magis quamq sensibilium. terre¬
norumq lignorum ẽ.: Item in prinus
opus uerbi dĩ ẽ. destruere edifitia diabolica.
quę inanima construxit humana. Ille

Expanded text:
Primum namque opus verbi Dei est eradiPrimum namque opus verbi Dei est eradicare praecedentia mala, spinas ac tribulos vitiorum. Dum enim istae malae radices occupatam detinent terram, non potest semina bona et sancta suscipere. Necessarium ergo et primum hoc opus verbi Dei est plantas eradicare peccati, et omnem plantam quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plantare. Quid est quod plantat paradisum . » Sed et nunc plantat Deus, et quotidie plantat in animabus credentium. In anima enim de qua excidit iram, mansuetudinem plantat; et de qua excidit superbiam, plantat humilitatem; de qua eradicat lasciviam, pudicitiam plantat; de qua exstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod spiraret. neq qui saluus fieret.
neq qui effugeret. Utinam enim dñs¬
de animab credentib sibi et quas suouendi¬
cat regno. et demea ipsius anima ita eici¬
at. et extinguat omnia propria mala.
ut nullus in me malitie sensus ultra respiret.¬
nullus ire. nullus concupiscentiȩ alicuiꝰ
malȩ inme saluetur. affectus. nullus suꝑ¬
sit qui effugiat sermo malus deore meo.
Sic enim potero ib̃u duce purgatus ab
omnib priorib malis effici inciuitatib¬
isrł. dequib scriptum ẽ. Edificabuntur
enim unius cuiusq ur̃m animam iħs de¬
struit. et edificat. Et sicut dicebamus
tunc cum hẏeremiam dissereremus. qui
nunc iniis quȩ habemus inmanib in¬
os. sed sicut ibi adieremiam dictum ẽ.
Ecce constituite bodie suꝑ gentes et regna.
eradicare et subuertere. et ꝑditum dare.
et posthȩc edificare et plantare. ita et
de us quȩ ꝑ ib̃m scribuntur gesta crecden

Expanded text:
tur quod spiraret, neque qui salvus fieret, tur quod spiraret, neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Domde animabus credentibus sibi, et quas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sensus ultra respiret, nullus concupiscentiae alicujus malae in me salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civitatibunt  uniuscujusque nostrum animam Jesus destruit et aedificat. Et sicut dicebamus tunc cum super Jeremiam dissereremus, qui nunc in his quae habemus in manibus inos, sed sicut ibi ad Jeremiam dictum est: « Ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et subvertere, et perditum dare, et post haec aedificare, et plantare ; » ita et de his quae per Jesum scribuntur gesta credendu