comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat quod una queq earum.sine sua culpa. si¬
ne baptismo xp̃i de corpore fuerat exitura: Qm̃ igit᷑
neq de dõ possumus dicere quod uł cogat animas
fieri peccatrices. uł puniat innocentes.neq negare
nobis fas ẽ. eas quȩ sine:xp̃i sacramento de corpori¬
bus exierint. etiam paruulorũ ñ nisi in damnatio¬
ne trahi. obsecro te.quomͦ hec opinio defendit᷑. qua
creduntur animȩ ñ ex illa una pͥmi hominis fieri
om̃s . s sic̃ illa una uni. ita singłis singłȩ: Ea uͦ quȩ
dicuntur alia contra hanc opinionẽ. facile me pu
to posse refellere: sicuti ẽ illud quo eã sibi quidam
uident᷑ urgere: quomͦ consum mauerit ds omnia
oꝑa sua sexto die: et septimo requieuit.si nouas ad¬
huc animas creat. Quib si dixerimꝰ qͦd ex euangłio
in supͣ dicta epła posiusti. pat̾ meus usq nunc oꝑa¬
tur: respondent. Oꝑatur dictũ ẽ. institutas admi

Expanded text:
nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sinouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quo modo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quo modo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: Pater meus usque nunc operatur, responden
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Quid
si ideo adhuc ista nescimꝰ. et ea neq orando. neq le¬
gendo. neq cogitando. et ratiocinando inuenire
potuimꝰ. ut ꝓbemur ñ solum indoctos quanta ca¬
ritate doceamus. uerum a doctis etiã quanta humi¬
fiunt. ubi in par uulis peccent. ut indigeant in sacͣ¬
mento xp̃i remissione peccati. peccantes in adã ex qͦ
caro ẽ: ꝓpagata peccati. Et si ñ peccant qua iusticia
creatoris ita peccato obliganturalieno. cũ exinde ꝓ¬
pagatis membris mortalib inseruntur. ut eas nisi
ꝑ eccłiam subuentũ fuerit damnatio consequatur.
cũ in earũ potestate ñ sit ut eis possit gr̃a baptismi
subueniri. Tot igit᷑ animaꝵ milia. q̃ in mortibꝰ par¬
uuloꝵ sine indulgentia xp̃iam sacramenti de corpo¬
rib exeunt. qua ȩquitate damnant᷑. si nouȩ create
nullo suo p̃cedente peccato. s uoluntate creatoris
singłe singłis nascentib adheserunt. quib eas
ani siusc mandis ille creauit et dedit. qui utiq

Expanded text:
ritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humiue nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati, aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri. tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
nicuiq d̾s partitus ẽ mensurã fidei. Docebunt te
ista fortasse doctiores. si ad illos afferas tantã discen¬
di scientiam: quantam discendi habes curam. ne in¬
cognita p̃cognitis opineris: ne ñ credenda credas:
uł credenda ñ credas. Immo docebit ille unꝰ magist᷑.
et uerꝰ. siue ꝑ illos. siue quib modis uoluerit. qui te
ꝓsua ȩccłia laborantem intꝰ inspicit: ubi et hoc in te
contulit. Ipse reserabit latiꝰ u̾itatẽ: qui pulsantẽ ꝑui¬
det quam donare dignatus est caritatem. Ex plici¬

Expanded text:
nicuique Deus partitus est mensuram fidei . Docebunt te nicuique Deus partitus est mensuram fidei . Docebunt te ista fortasse doctiores, si ad illos afferas tantam discendi scientiam, quantam sciendi habes curam; ne incognita pro cognitis opineris; ne non credenda credas, vel credenda non credas. Imo docebit ille unus Magister et verus, sive per illos, sive quibus modis voluerit, qui te pro sua Ecclesia laborantem intus inspicit, ubi et hoc in te contulit: ipse reserabit latius veritatem, qui pulsantem pervidet, quam donare dignatus est, charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestib apparatib. firmissime credo. et differre int̃
se aliquid indubitata fide teneo. S quo me contem¬
nas que magnũ putas ẽẽ doctorem. quȩ nam ista
sint. et quid int̃ se differant nescio. Nec ea sane igno¬
rantia ꝑiclitari me puto. sicut inobedientia. si dñi
p̃cepta neglexero. et ideo puto sp̃u di ꝑ auctores nr̃os
scͥptores sc̃oꝵ eloquioꝵ. ñ tam exposita. s raptim tacta
atq ꝑstricta. ut sicui forte tali quales nossumꝰ. ꝑ alti¬
orem reuelationẽ aliquid huiꝰmodi fuerit demon¬
stratum. ñ se inferiores fuisse credat. eos ꝑ quos nob
canonicarum scͥpturarũ sc̃a p̃conia ministrata sũt.
Quantũt enim quisq sciendo ꝓfecerit. tanto se infra
illas litteras inueniet quas ds tanquã firmam̃tũ
supra omnia humana corda constituit. Non itaq
opus est plus saꝑe. s saꝑe ad temꝑantiam: sicut u¬

Expanded text:
caelestibus apparatibus firmissime credo et differre inter caelestibus apparatibus firmissime credo et differre inter se aliquid indubitata fide teneo. snas, quem magnum putas esse doctorem, quaenam ista sint, et quid inter se differant nescio. Nec ea sane ignorantia periclitari me puto, sicut inobedientia, si Domini praecepta neglexero; et ideo puto Spiritu Dei per auctores nostros, scriptores sanctorum eloquiorum, non plene exposita, sed raptim tacta atque perstricta; ut si cui forte tali quales nos sumus, per altiorem revelationem aliquid hujusmodi fuerit demonstratum, non se inferiores fuisse credat eos, per quos nobis canonicarum Scripturarum sancta praeconia ministrata sunt. Quantum enim quisque sciendo profecerit, tanto se infra illas Litteras inveniet, quas Deus tanquam firmamentum supra omnia humana corda constituit. Non itaque opus est plus sapere, sed sapere ad temperantiam, sicut u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione iusti sunt: eiꝰ comparatione nec iusti sũt.S
alia ẽ. ut dixi ista questio. alia de syderib. et sole. et
luna. utrum uł rationales habeant sp̃c. in his conspi¬
cuis corporib lucidisq. Que corpora qui dubitant:
qͥd sit om̃ino corpus ignorant. Neq ista multũ ad
nos ꝑtinent. ut ea summo studio indagare curemꝰ.
quȩ remota sunt a sensib nr̃is. et ab intellectu infir¬
mitatis humane. nec in ipsis scͥpturis ita posita. ut
nobis eorum sit mandata cognitio. Immo uͦ nͭ p̃cipiti
suspicione in fabulas sacrilegas ruamꝰ: clamat scͥꝑ¬
tura diuina. Altiora te ne quesieris: et fortiora te ne
scrutatus fueris. s que tibi p̃cepit dñs illa cogita sem¬
ꝑ ut magis istis temeraria p̃sumptio quã cauta ig-¬
noratio culpanda uideatur. Certe ait apłs. siue sedes.
siue dominationes. siue pͥncipatus. siue potestates.
Esse itaq sedes. dominationes. pͥncipat᷑. potestates in

Expanded text:
patione iusti sunt, eius comparatione nec iusti sunt. sed patione iusti sunt, eius comparatione nec iusti sunt. sed alia est, ut dixi, ista quaestio, alia de sideribus et sole et luna, utrum uel rationales habeant spiritus in his conspicuis corporibus lucidis; quae corpora qui dubitant, quid sit omnino corpus ignorant. neque ista multum ad nos pertinent, ut ea summo studio indagare curemus quae remota sunt a sensibus nostris et ab intellectu infirmitatis humanae nec in ipsis scripturis ita posita, ut nobis eorum sit mandata cognitio. immo uero ne praecipiti suspicione in fabulas sacrilegas irruamus, clamat scriptura diuina: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae tibi praecepit dominus, illa cogita semper: ut magis in istis temeraria praesumtio quam cauta ignoratio culpanda uideatur. certe ait apostolus: siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates; esse itaque sedes, dominationes, principatus, potestates in
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat. minus circum spectam ꝓtulisse sententiam
quia peccatores d̾s ñ exaudit. cũ ipsi apłi p̃ cȩteris
electi. et dñi laterib coherentes. eiusq ore penden¬
tes. multa reꝑiantur impbanda dixisse. quȩ com¬
memorare ꝓlixum est. ita ut beatus petrus de quibꝰ¬
dam u̾bis suis ñ solum rep̃hendi. s etiam sathanas
appellari meruerit.Quanquã in comparatione iu¬
sticiȩ di. si nec sc̃i in cęlis angłi iusti ẽẽ dicantur ñ mͥ
uidetur importuna sententia: ñ quia ut hoc eẽnt
a iusticia lapsi sunt. s quia facti sunt. et ds̃ ñ sunt.
tantũq sp̃alis luminis habere ñ possunt. quan¬
tum habet ille a quo facti sunt. Ibi enim sũma iustici¬
a. ubi sũma sapientia. et hoc d̾s ẽ. de quo dictũ ẽ. soli
sapienti do. S: alia questio ẽ: quantũ iusticie ipsiꝰ capi¬
ant angłi: quantũq ñ capiant. Cuius enim partici¬

Expanded text:
ciebat, minus circumspectam protulisse sententiam ciebat, minus circumspectam protulisse sententiam quia peccatores Deus non exaudit, cum ipsi apostoli prae caeteris electi, et Domini lateribus cohaerentes, ejusque ore pendentes, multa reperiantur improbanda dixisse, quae commemorare prolixum est: ita ut beatus Petrus de quibusdam verbis suis, non solum reprehendi, sed etiam Satanas appellari meruerit. Quanquam in comparatione justitiae dei, si nec sancti in caelis angeli iusti esse dicantur, non mihi uidetur importuna sententia; non quia ut hoc essent a iustitia lapsi sunt, sed quia facti sunt et deus non sunt tantumque spiritalis luminis habere non possunt, quantum habet ille a quo facti sunt. ibi enim summa iustitia, ibi summa sapientia: et hoc deus est, de quo dictum est: soli sapienti deo. sed alia quaestio est, quantum iustitiae ipsius capiant angeli quantumque non capiant; cuius enim partici
Abbreviated transcription (Latin):
uangłicam narrationem uerissimã credimꝰ. Ita nec
euangłiste derogamꝰ fidem scribentis: et iudei uocẽ
blasphemantis horremꝰ. Nec solũ impus et nefandis
hominib s nec ipsis in fide paruulis. atq adhuc
rudib et indoctis qui forte ibi loquentes comme¬
morantur.tanquã canonice auctoritati accommo¬
damꝰ fidem. Neq enĩ quia ille cuiꝰ cȩci nati oculos
d̃ns apuerat ait. scimus quia peccatores d̃s ñ exau¬
dit. ideo istam sententiam ꝓ euangłica auctoritate
sic debemꝰ acciꝑe: ut ipsis in ȩuangelio u̾bis dm̃i resi¬
stamꝰ. qui eũ qui dix̃. dñe ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori.
magis iustificatum descendisse de templo. quam pha¬
riseũ iusticias suas cõmemorantẽ atq iactantem di-¬
uina uoce firmauit. Nec succenseat iste recens illu
minatus in carne: qͦd eum diximꝰ in sue fidei tiroci¬
nio. quando adhuc quis eẽt qui eum sanauerat nes¬

Expanded text:
uangelicam narrationem uerissimam credimus: ita nec uangelicam narrationem uerissimam credimus: ita nec euangelistae derogamus fidem scribentis et Iudaei uocem blasphemantis horremus. nec solum impiis et nefandis hominibus, sed nec ipsis in fide paruulis atque adhuc rudibus et indoctis, qui forte ibi loquentes commemorantur, tamquam canonicae auctoritati accommodamus fidem. neque enim quia ille cuius caeci nati oculos dominus aperuerat ait: scimus quia peccatores deus non exaudit, ideo istam sententiam pro euangelica auctoritate sic debemus accipere, ut ipsis in euangelio uerbis domini resistamus, qui eum qui dixit: domine propitius esto mihi peccatori, magis iustificatum descendisse de templo quam pharisaeum iustitias suas commemorantem atque iactantem diuina uoce firmauit. nec suscenseat iste recens illuminatus in carne quod eum diximus in suae fidei tirocinio, quando adhuc quis esset qui eum sanaverat nes
Abbreviated transcription (Latin):
quens ab illa intolerabili pena moriendo liberaret᷑.
Qd̾ ñ ideo dixerim quia illi amici adño reꝓbati. et ab
ipso sc̃o di seruo. merito culpati. nichil ueri loqui po¬
tuerunt: s: qͥa ñ om̃ĩa quȩ loquuti sunt. uera putan¬
da sunt. Quamuis gͦadu̾sum iob nichil uerũ dixerut.
potest tam̃ etiã ex eorũ u̾bis aliquam sanã sententiam
in testimoniũ u̾itatis assumere: qui nouit sapient̃ dic¬
ta discernere:S: quando inquirentes ꝓbari nob aliqͥd
uolumꝰ testimonio sc̃oꝵ eloquiorũ. ñ nobis dicatur cre¬
dendũ ẽẽ etiam qͦd in ȩuengłio scͥptum ẽ: si forte euan¬
głista eũ hoc dixisse cõmemorat: cui fides habenda
ñ est. Nam dictũ est illica iudeis dño xp̃o. Nonne ue¬
rũ dicimꝰ. quia samaritanꝰ es. et demoniũ habes: Qm
uocẽ tanto ampliꝰ detestamur: quanto nob̾ ẽ xp̃c cari¬
or. Emissã tñ ẽe a iuudeis dubitare ñ possumꝰ. qui e¬

Expanded text:
quens ab illa intolerabili poena moriendo liberaretur. quens ab illa intolerabili poena moriendo liberaretur. quod non ideo dixerim, quia illi amici a domino reprobati et ab ipso sancto dei seruo merito culpati nihil ueri loqui potuerunt, sed quia non omnia quae locuti sunt uera putanda sunt. quamuis ergo aduersum Iob nihil uerum dixerint, potest tamen etiam ex eorum uerbis aliquam sanam sententiam in testimonium ueritatis assumere qui nouit sapienter dicta discernere. sed quando inquirentes probari nobis aliquid uolumus testimonio sanctorum eloquiorum, non nobis dicatur credendum esse etiam quod in euangelio scriptum est, si forte euangelista eum hoc dixisse commemorat cui fides habenda non est. nam dictum est illic a Iudaeis domino Christo: nonne uerum dicimus, quia Samaritanus es et daemonium habes? quam uocem tanto amplius detestamur, quanto nobis Christus est carior; emissam tamen esse a Iudaeis dubitare non possumus qui e
Abbreviated transcription (Latin):
cato. s ideo in cęlis ẽẽ. quia maiorem uł meliore lo¬
cũ minor culpa ꝓmeruit. Non ꝓ auctoritate diui¬
na: istam sententiã recipiendam ẽẽ existimo. Non
enim ea ipse iob enunciauit cui singulare quodã
mͦ testimoniũ diuinitus ꝑhibetur. qͦd ñ peccau̾it labi¬
is suis ante dñm: s unꝰ ex eis amicis qui dicti sunt¬
Sicut aut̃ in euangłio quamiuis uerum sit omnino
qͦd dicta sint. ñ tam̃ om̃ia quȩ dicta sunt uera ẽe
credunt᷑. qm̃ multa a uideis falsa et impia dicta ẽẽ
uerax euangłi scͥptura testat᷑. sic in hoc libro ubi mul¬
te ꝑsone loquute ẽẽ narrantur. ñ solũ quid dicatur.
s a quo etiã dicatur considerandũ ẽ. ne passim que
in scõ libro quolibet scripta sunt recipientes cogamur
fateri qͦd absit uera et iusta fuisse. que marito scõ mu¬
lier insipiens suggerebat. ut aliquid adu̾sus dm̃ lo¬

Expanded text:
cato, sed ideo in caelis esse, quia maiorem uel meliorem locato, sed ideo in caelis esse, quia maiorem uel meliorem locum minor culpa promeruerit. non pro auctoritate diuina istam sententiam recipiendam esse existimo; non enim ea ipse Iob enuntiauit, cui singulare quodam modo testimonium diuinitus perhibetur, quod non peccauerit labiis suis ante dominum, sed unus ex eis amicis, qui sicut autem in euangelio quamuis uerum sit omnino quod dicta sint, non tamen omnia quae dicta sunt uera esse creduntur, quoniam multa a Iudaeis falsa et impia dicta esse uerax euangelii scriptura testatur: sic in hoc libro, ubi multae personae locutae esse narrantur, non solum quid dicatur, sed a quo etiam dicatur considerandum est, ne passim quae in sancto libro quolibet scripta sunt recipientes cogamur fateri, quod absit, uera et iusta fuisse quae marito sancto mulier insipiens suggerebat, ut aliquid aduersum deum lo
Abbreviated transcription (Latin):
nem fliorum dĩ expectans quȩ ꝑcorporis etiam re¬
surrcctione & si ñ inom̃ib hominibs om̃is tam̃ a
corruptionis seruitute liberabit᷑. quia et singłis om¬
nis est. et si quo alio mͦ meliꝰ potest idem locus apłica¬
rũ litterarum intelligi. Non tam̃ ex his u̾bis conse¬
quens ẽ. ut solem. et lunã. & sydera congemiscere cre¬
damꝰ : donec in scłi fine. a corruptionis seruitute libe¬
rentur. Sane qm̃ dixi de diuinis libris legatur et cre¬
dimꝰ. ne te forsitan fallat. qͦd de libro sci iob ꝓferre as¬
solent. qui hec asserunt. ubi scriptum ẽ. Quomͦ erit
homo iustus coram dño. uł quomꝰ se mundabit na¬
tꝰ ex muliere: Si lune p̃cipit et ñ lucet. nec stelle sũt
munde ante eũ. quantomagis homo putredo. et fi¬
liꝰ hominis u̾mis: hinc enĩ uolunt intelligi. et ra¬
tionalem sp̃m habere stellas. & mundas ñ eẽ a pec¬

Expanded text:
nem filiorum dei exspectans; quae per corporis etiam renem filiorum dei exspectans; quae per corporis etiam resurrectionem etsi non in omnibus hominibus, omnis tamen corruptionis seruitute liberabitur, quia et singnis est, et si quo alio modo melius, potest idem locus apostolicarum litterarum intelligi. Non tamen ex iisdem verbis consequens est ut solem et lunam et sidera congemiscere credamus, donec in saeculi fine a corruptionis servitute liberentur. Sane quoniam dixi de divinis libris legatur et credimus: ne te forsitan fallat quod de libro sancti Job proferre assolent, qui haec asserunt, ubi scriptum est: Quomodo erit homo justus coram Domino? vel quomodo se mundabit natus de muliere? si lunae praecipit et non lucet, nec stellae sunt mundae ante eum, quanto magis putredo homo et filius hominis vermis! Hinc enim volunt intelligi, et rationalem sp
Abbreviated transcription (Latin):
contraria: & uitalis. pͥuata sensu qualis adu̾ti in ar¬
borib potest. Nam et in nob̾ sine sensu nr̃o fiunt cor¬
poris incrementa. et capilli. nec cum p̃cidunt᷑ sen¬
tiũt: et tam̃ crescunt. Iam uͦ ipsa corporalis creatura
euidentiꝰ apparet in nobis. quȩ licet ex t̾ra facta at¬
q formata sit. tam̃ illic ex om̃ib huiꝰ corporei mun¬
di elementis. sunt quedam particulȩ ad temꝑiem
ualitudinis.Nã .&. calore membra uegetantur qͥ ẽ
ab igne.cuiꝰ etiã lux ꝑ oculos emicat. et aere uenarũ
discursus quas arterias uocant. atq spiram̃ta pul¬
monis implent᷑. Et humor nͥ eẽt. nulla sputam̃ta
confiuerent. uitamq absumeret siccitas. Nam et ip¬
se sanguis humido lapsu alias uenas replens: q̃si¬
riuis et fluminib ꝑcuncta diffundit᷑. Ita nullũ ẽ
ereature genꝰ qd ñ in homine possit agnosci. ac sic
om̃is creatura in eo congemiscit et dolet. reuelatio¬

Expanded text:
contraria: et vitalis privata sensu, qualis adverti in arcontraria: et vitalis privata sensu, qualis adverti in arboribus potest; nam et in nobis sine sensu nostro fiunt corporis incrementa, et capilli nec cum praeciduntur sentiunt, et tamen crescunt. Jam vero ipsa corporalis creatura evidentius apparet in nobis, quae licet ex terra facta atque formata sit, insunt tamen illi ex omnibus hujus corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem valetudinis. Nam et calore membra vegetantur, qui est ab igne, cujus etiam lux per oculos emicat; et aere venarum discursus, quas arterias vocant, atque spiramenta pulmonis implentur; et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent, vitamque absumeret siccitas. Nam et ipse sanguis humido lapsu alias venas replens, qriuis et fluminibus per cuncta diffunditur. ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci. ac sic omnis creatura in eo congemescit et dolet, reuelatio
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ si om̃ino uerũ eẽt nos usq ad illud qͦd ꝓmittit
scͥptura spem nr̃am tendere deberemꝰ. Et si inde es¬
semꝰ in aliqͥd meliꝰ transferendi. multo rationabiliꝰ
hoc tunc iam ibi positi disceremꝰ. quã nc ñ solũ teme¬
re crederemꝰ: uerũ etiam impudent̃ docere conare
ꝓmittat scͥptura purgatis: Porro de sole et luna cęt̾is¬
q syderib quod cȩlestia sint corpora uidemꝰ: qͦd anima¬
ta sint ñ uidemꝰ. De diuinis hoc libris legat᷑: et credi
posuisti: etiã de solis hominib intelligi potest. Qm̃in
uno quoq homine om̃is creatura ñ uniu̾salit̃ sicut
ẽ cȩlum & t̾ra et om̃ia quȩ meis sunt. s generatim
quodãm. quia et rationalis in illo est quam uł ꝓban¬
tur habere angłi uł creduntur et ut ita dicam sen¬
sualis: qua et bestiȩ ñ carent. utuntur enĩ sensibꝰ &
sensualib motib.ad appetenda utilia et uitanda

Expanded text:
Quod si omnino verum esset, nos usque ad illud quod promittit Quod si omnino verum esset, nos usque ad illud quod promittit Scriptura spem nostram tendere deberemus. Et si inde essemus in aliquid melius transferendi, multo rationabilius hoc tunc jam ibi positi disceremus, quam nunc non solum temere crederemus, verum etiam impudenter docere conarempromittat Scriptura purgatis? 11. Porro de sole et luna caeterisque sideribus, quod coelestia sint corpora videmus; quod animata sint non videmus. De divinis hoc Libris legatur, et crediposuisti, etiam de solis hominibus intelligi potest; quoniam in unoquoque homine est omnis creatura, non universaliter sicut est coelum et terra et omnia quae in eis sunt, sed generatim quodam modo: quia et rationalis in illo est, quam vel probantur habere Angeli, vel creduntur; et, ut ita dicam, sensualis, qua et bestiae non carent: utuntur enim et sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et vitanda
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ut fierent sciebantur. nisi post fierent.quȩ
ut recte fierent sciebantur anteꝗͣ fierent. Cum
autẽ u̾itas quȩ neq opinatur incognita. nec ali¬
quẽ fallit. purgationem nr̃am. immo uͦ et ꝑfecti¬
onem. etiã post resurrectionem corpoꝵ sp̃ualiũ
usq ad angłoꝵ equalitatẽ ꝓmittat futuram. qͦ¬
mͦ dicunt᷑ ipsi sc̃i angłi quib purgatissimi equales
erimꝰ. adhuc a peccatis suis ẽe purgandi: Et cũ celũ
nouu. et t̃ram nouam polliceatur ds habitaculũ
scõꝵ atq: abõi labe huiꝰ scłi purgatoꝵ. qua tandem af¬
firmat᷑ audatia ñ futurũ fuisse mundum. id est
celũ & t̾ram. nisi ꝓpt̃ necessitatẽ purgandoꝵ sp̃uum
rationaliũ. qui uł in celo. uł in t̾ra ñ eent nisi ꝓ me¬
ritis peccatoꝵ: Quid gͦ purgatis opꝰ ẽ. cȩlo nouo. et t̃¬
ra noua. si purgati ad hoc restituuntur ut sint quẽ¬
admodũ fuerunt ante celum et t̾rã sine cȩlo et t̾ra:

Expanded text:
quae ut fierent sciebantur, nisi post fierent, quae ut recte fierent sciebantur antequam fierent. 10. Cum autem veritas, quae neque opinatur incognita, nec aliquem fallit, purgationem nostram, imo vero et perfectionem etiam post resurrectionem corporum spiritualium usque ad Angelorum aequalitatem promittat futuram ; quomodo dicuntur ipsi sancti Angeli, quibus purgatissimi aequales erimus, adhuc a peccatis suis esse purgandi? Et cum coelum novum et terram novam polliceatur Deus habitaculum sanctorum atque ab omni labe hujus saeculi purgatorum , qua tandem affirmatur audacia, non futurum fuisse mundum, id est, coelum et terram, nisi propter necessitatem purgandorum spirituum rationalium, qui vel in coelo vel in terra non essent nisi pro meritis peccatorum? Quid ergo purgatis opus est coelo novo et terra nova, si purgati ad hoc restituuntur, ut sint quemadmodum fuerunt ante coelum et terram sine coelo et terra?
Abbreviated transcription (Latin):
nos uoc auit in suum regnum et
głam. et rogaui et rogo. ut hoc qͦd
ad te scribo sc̃e fr̃ ieronime:. consu¬
lens te de his que nescio. fructuosu
ri potest. quia et si senes magis decet docere quã disce
re: magis tam̃ discere quã quid doceant ignorare.
Nichil equidem molestiꝰ fero in omnib angustus me¬
is quas patior in difficillimis questionib. quam in tã
longinqua tuȩ caritatis absentia. ut uix possim me¬
as dare: uł recipe literas tuas. ꝑ int̾ualla ñ dierum
ñ mens

Expanded text:
nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosumri potest; quia etsi senes magis decet docere quam discre. magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mens
Abbreviated transcription (Latin):
de mortali excesserit uita. Ubicunq aut̃. & quandoci¬
q ita plena sit. ut ei ñ sit qͦd adiciatur. ñ tam̃ diffun¬
ditur earias in cordib nr̃is. uł nature. uł uolunta¬
tis oꝑib que sunt in nobis. s. ꝑ sp̃m scm̃ qui datus ẽ

Expanded text:
de mortali excesserit uita. ubicumque autem et quandocude mortali excesserit uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, ut ei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis opibus quae sunt in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
enim quisq ñ diligit. et ideo graue est: aut diligit et
graue ẽẽ ñ potest. Diligit autem. si qͦd illic admonet᷑
isrł. conu̾sus fuerit ad d̾nm d̾m suum: ex toto corde
suo. et ex tota anima sua. Mandatum inquit nouũ
do uobis ut uos inuicem diligatis. Et qui diligit ꝓxi¬
mum legem impleuit. Et plenitudo legis caritas.
Scd̾m hoc. illud dictum ẽ. si ambularent semitas
bonas: inuenissent utiq semitas iusticie leues. Qͦ¬
mͦ gͦ dicitur. ꝓpt̾ u̾ba labiorum tuoꝵ ego custodiui
uias duras. nisi quia utrunq uerum ẽ: Durȩ st̃ ti¬
mori: leues amori. Caritas gͦ inchoata: inchoata iusticia
ẽ. Caritas ꝓr cta: ꝓuecta iusticia ẽ. Caritas magna: mas¬
na iusticia ẽ: Caritas ꝑfecta: ꝑfecta iusticia ẽ. S cari¬
tas de corde puro. et conscientia bona. et fide ñ ficta
quȩ tunc maxima ẽ in hac uita. quando ꝓ illa ipsa
contemnitur uita. s miror si ñ habet qͦ crescat: cum

Expanded text:
enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non potest. diligit autem, si, quod illic ammonetur Israhel, conuersus fuerit ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua. mandatum, inquit, nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et: qui diligit proximum, legem inpleuit, et: plenitudo legis caritas. secundum hoc et illud dictum est: si ambularent semitas bonas, inuenissent utique semitas iustitiae leues. quomodo ergo dicitur: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras, nisi quia utrumque uerum est? durae sunt timori, leues amori. Caritas ergo inchoata inchoata iustitia est; caritas prouecta prouecta iustitia est; caritas magna magna iustitia est; caritas perfecta perfecta iustitia est, sed caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa ipsa contemnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ritati. cui uni sarcina xp̃i leuis est.aut ea una ẽ. sar¬
cina ipsa quȩ leuis ẽ. Scđm hoc dictum ẽ. et p̃cepta
eius grauia ñ sunt. ut cui grauia sunt. consideret ñ
potuisse diuinitus dici grauia ñ sunt. nisi quia po¬
test ẽẽ cordis affectus cui grauia ñ sunt. et petat quo
destituitur. ut impleat quod iubetur. Et qͦd dicitur
ad isrł in deuteronomio. si pie. si scẽ. si spiritalit᷑ intu¬
ligatur. hoc idem significat. Quia utiq cum hoc testi¬
moniũ commemorasset apłs. ꝓpe te ẽ. uerbum tuũ¬
in ore tuo. et incorde tuo. qͦd hic habet in manib̾tui.
in corde sunt enim spiritales manꝰ. hoc ẽ. inquit uͥ¬
bum fidi qͦd p̃dicamꝰ. Conu̾sus gͦ quisq sicut ibi p̾ci¬
pitur ad dñm d̾m suum ex toto corde suo. et ex tota a¬
nima sua. mandatum di ñ habebit graue. Quomͦ
ẽ enim graue: cum sit dilectionis mandatum: Aut

Expanded text:
ritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inpleat quod iubetur. et quod dicitur ad Israhel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intellegatur, hoc idem significat, quia utique, cum hoc testimonium commemorasset apostolus: prope est uer eum i-u ore tuo et in corde tuo — quod hic habet \'in manibus tuis\'; in corde sunt enim spiritales manus — hoc est, inquit, uerbum fidei quod praedicamus. conuersus ergo quisque, sicut ibi praecipitur, ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut
Abbreviated transcription (Latin):
ani sũt et recte uiuere negligunt. uerberentur t̾rori¬
b. et p̃mioꝵ laudib erigantur. Ita sane ut ñ solum
ad bonas actiones. uerum etiam ad pias orationes
exhortari meminerimus.atq in hac instruere sani¬
tate doctrinȩ: ut et illi gr̃as agant. cum instituerint
bene uiuere. qͦd aliquid sine difficultate fecerũt. et
ubi difficultatem aliqu̾a sentiunt. fidelissimis et ꝑse
ubi et quando plenissima iusticia ꝑficiantur ñ ni¬
mis curo: ubicunq autẽ: et quandocũq ꝑfecti fuerĩt.
Sane quando liquido cognouerint nullum se habere
eis ñ sit. sicut in eis u̾itas ñ ẽ. qui cum habeant. non
habere se dicunt. Nalde autem bona sunt p̃cepta. si
legittime his utamur. Eo quippe ipso qͦ firmissime cre¬
ditur d̾miustum et bonum impossibilia ñ potuisse p̃¬
ciꝑe: hinc admonemur et in facilib quid agamꝰ et in
difficilib qͥ d petamus. Om̃ia quippe fiunt facilia ca¬

Expanded text:
stianis sunt et recte uiuere neglegunt, uerberentur terroristianis sunt et recte uiuere neglegunt, uerberentur terroribus et praemiorum laudibus erigantur. ita sane, ut non solum ad bonas actiones. uerum etiam ad pias orationes eos exhortari meminerimus atque hac instruere sanitate doctrinae, ut et illine gratias agant, eum instituerint bene uiuere, quod aliquid sine difficultate fecerint, et ubi difficultatem aliquam sentiunt, fidelissimis et persubi et quando plenissima iustitia perficiantur non nimis curo; ubicumque autem et quandocumque perfecti fuerint, sane quando liquido cognouerint nullum peccatum seis non sit, sicut in eis ueritas non est, qui cum habeant non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praecepta\', si legitime his utamur. eo quippe ipso quo firmissime creditur \'deum iustum et bonum inpossibilia non potuisse praecipere\', hinc ammoneniur et in facilibus quid agamus et in difficilibus quid petamus. omnia quippe fiunt facilia ca
Abbreviated transcription (Latin):
inuitus ignoras.s: quod negligis querere qͦd ignoras.
Neq illud quod uulnerata membra ñ colligis: s. quod
uolentem sanare contemnis. Ita et exhortatꝰ sũ qͣntũ
potur ad recte uiuendum. et gr̃am d̃i ñ euacuaui. si¬
ne qua natura humana iam contenebrata atq uici¬
ata. illuminari ñ potest et sanari.De qua re cum istis
item paulo post dixi. Etiam ipsam naturam alit̾ dici¬
mus. cum ꝓpͥe loquimur naturam hominis in qua
pͥmũ in suogenere inculpabilis factus ẽ: alit̾ istam in
qua ex illiꝰ damnati pena et ignari et carm subditi
nascimur iusta. quemadmodũ dicit apls. Fuimꝰ enĩ
et nos naturalit̃ filu ire:. sicut et ceteri. Sigͦ uolumus
animos ad recte uiuendum frigidos et pigros xp̃ia¬
nis exhortationib excitare et accendere. pͥmitꝰ ex hor¬
tem᷑ ad fidem qua xp̃iani fiant. et eius nomini subi¬
ciantur sine quo salui ẽẽ ñ possunt. Si autem ĩa xp̃i¬

Expanded text:
inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis item paulo post dixi: etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur naturam h hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est, aliter istam, in qua ex illius damnati poena et ignari et carni subditi nascimur. iuxta quem modum dicit apostolus : \'fuimus enim et nos naturaliter filii irae sicut et ceteri\'. Si ergo uolumus \'animos ad recte uiuendum frigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere\', primitus exhortemur ad fidem, qua Christiani fiant et eius nomini subiciantur, sine quo salui esse non possunt. si autem iam chri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare falsa ꝓ ueris. ut erret inuitus. et resistente atq
torquente dolore carnalis unculi. ñ posse a libidino¬
sis oꝑib temꝑare: ñ est natura instituti hominis. s.
pena damnati.Cum autẽ de libera uoluntate recte
faciendi loquimur: de illa scilicet inqua homo factꝰ
est loquimur. hinc iam hominibz de ipsius ignoran¬
tie difficultatisq in ꝓlem pͥmi hominis traiectis uici¬
is atq transfusis. uelut iustam querelam deponenti¬
b ita responsum ẽ. Quib breuit᷑ inquã respondetur
ut quiescant. et adu̾sus dm murmurare desistant.
Recte enim fortasse quererentur. si erroris et libidinis
nullus hominum uictor existeret. Cum uͦ ubiq sit p̃¬
sens. qui multis modis ꝑ creaturam sibi d̃no seruien¬
tem au̾sum uocet. doceat credentem. consoletur spe¬
rantem. diligentem adhortetur. conantem adiuuet.
exaudiat dep̃cantem. ñ tibi deputetur ad culp̃a qͦd

Expanded text:
probare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque probare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod
Abbreviated transcription (Latin):
damnatione uenientium. Nam si ñ ẽ ista pena
hominis. s: natura. nulla ista peccata sunt. Deinde
paulo post. Relinquitur gͦ inquã. ut hec pena iusta
de damnatione hominis ueniat. Nec mirandum ẽ.
qͦd uł ignorando ñ habet arbitriũ liberum uolunta¬
tis ad eligendũ quid recte faciat. uł resistente carnali
consuȩtudine: que uolentia mortalis sucessionis quo¬
dammꝰ naturalit̾ moleuit. uideat quid recte faciendũ
sit et uelit. nec possit implere: Illa ẽ enim peccati pena
iustissima. ut amittat quisq qͦ bene uti noluit. cum
sine ulla posset difficultate si uellet. Id est autem. ut
qui sciens recte ñ facit. amittat scire quid rectum sit.
et qui recte facere cum posset noluit: amittat posse cũ
uelit. Nam sunt re uera omni peccanti animȩ duo ista
penalia: ignorantia et difficultas. E. xignorantia de
honestat error: ex difficultate cruciat᷑ affligit. S: ap¬

Expanded text:
damnatione uenientium. nam si non est ista poena damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed ap
Abbreviated transcription (Latin):
atq illis ñ lectis hunc forsitan legunt. de hac re sen¬
tentia mea satis appareat. ex ipsis libris commemo¬
rare me oportet.qͦd iste si sentiret.atq in sus litteris
poneret. nulla inter nos de hacre controu̾sia rema¬
neret. Continuo quippe post u̾ba mea que iste com¬
memorauit. qͦd occurrere poterat ipse subieci. et quan¬
tum potui ꝑtractaui dicens. Et tam̃ etiam ꝑ ignoran¬
tiam facta quedam imꝓbantur. et corrigenda iudi¬
cantur. sicut in diuinis auctoritatib legimus. Atq
hinc adhibitis exemplis. etiã de infirmitate loquu¬
tus sum dicens. Sunt etiam necessitate facta impro¬
banda. ubi uult homo recte facere et ñ potest. Nam
unde sunt ille uoces. ñ enim qͦd uolo facio bonum.
s qͦd odi malum hoc ago: Atq alus in hanc sententi¬
ã cõmemoratis testimonus diuinoꝵ eloquioꝵ. s hec
inquam om̃ia. hominũ sunt uoces. ex illa mortis

Expanded text:
atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re senatque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis
Abbreviated transcription (Latin):
pe di agitur. quȩ nobis ꝑ mediatorem medicina opi¬
tulatur. ñ de impossibilitate iusticie: Potest gͦ ei cause
quecunq illa ẽ. resisti. Potest plane. Nam in hoc ad¬
iutorium postulamꝰ dicentes. ne nos inferas in tempta¬
tionem. Qd̾ adiutorium ñ posceremꝰ: si resistinullomͦ
posse crederemus. Potest peccatum caueri: s opitulan¬
te illo qui ñ potest falli. Nam et hoc ipsum ad cauen¬
dum peccatum ꝑtinet. si ueracit̃ dicimꝰ dimitte nobis
debita nr̃a sicut et nos dimittimus debitoribus nr̃is
Duob̾ eñ modis etiã ĩcorpore cauet᷑ morbi malũ & ut ñ accidat.&.
ut si accid̾it cito sanet᷑. Nt ñ accidat cauemꝰ dicendo. ne nos ĩferas ⁊̃
temptationẽ. It cito sanet᷑ cauemꝰ dicendo. dimitte nob debita nr̃a
Siue gͦ immineat. siue insit: caueri gͥ potest. S. ut
ñ tantum illi. uerum etiã his qui eosdem libros
meos quos iste legit de libero arbitrio ñ legerunt.

Expanded text:
pe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opipe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest ergo ci causae, quaecumque illa est, resisti, potest plane. nam in hoc adiutorium postulamus dicentes: nc nos inferas intem ptatio nem; quod adiutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. potest peccatum caueri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ: ñ ex conditione nature sit quedam peccandi ne¬
cessitas. audiat homo atq ut eadem necessitas ñ sit.
discat do dicere. De necessitatib meis educ me. Quia
et in huiꝰmodi oratione certam̃ ẽ. adũsus temptatorẽ.
de ipsa contra nos necessitate pugnantem. Ac ꝑ hoco
tas remouebit᷑. et libertas plena tribuetur. Ueniamus
ad nos. Item inquit augustinꝰ ep̃c in libris de libero ar¬
bitrio. Quecũq ista causa ẽ. uoluntatis. si ñ potest ei re¬
sisti. sine peccato ei ceditur. Si autem potest ñ ei cedat᷑:
& ñ peccabitur. An forte fallit incautum : Ergo caueat
ne fallatur. An tanta fallatia ẽ.: ut caueri omnino non
possit: Nuila gͦ peccata sunt. Quis eñĩ peccat in eo quod
caueri nullomodo potest: Peccatur autem. Caueri gͥ
potest.Agnosco. mea u̾ba sunt. s etiam ipse dignetur
agnoscere suꝑius cuncta que dicta sunt. De gr̃a quip¬

Expanded text:
turae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi neturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc otas remouebitur et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo modo potest? peccatur autem; caueri igitur p potest. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quip
Abbreviated transcription (Latin):
dicat fortitudo caritatis. quȩ ñ ẽ. in nobis. nisi ꝑ sp̃m
mꝰ dix̃ in his q̃ illũ dixisse cõmemorat. cũ exponeret qͦd
scͥptũ ẽ: beati mundo corde:qm̃ ipsi d̾m uideb̃t. Qͦs ñ ar¬
guit conscientia ulla peccati. Et adiecit. mundꝰ mun¬
do corde conspicit᷑: templũ dĩ ñ potest ẽẽ pollutũ. Hoc
utiq agit᷑ in nob̾. conando. laborando. orando. impe¬
trando. ut ad ilła ꝑfectionem in qua possimꝰ dm mun¬
bitru nos condidit ds. nec ad uirturẽ. nec ad uicia ne¬
cessitate trahim. alioquin ubi necessitas nec corona ẽ.
quis ñ agnoscat. quis ñ toto corde suscipiat. quis alit̃
conditam humana neget ẽȩ naturam: s in recte fa¬
ciendo ideo nullũ ẽ uiculũ necesitatis quia lib̃tas
ẽ caritatis. Redi ad apłicam sententiam. caritas dĩ dif
qͦ nisi ab illo qui ascendit in altum. captiuauit cap
tiuitatem. dedit dona hominib: Qd̃ aut̾e ex uicus na¬

Expanded text:
dicat fortitudo charitatis, quae non est in nobis, nisi per dicat fortitudo charitatis, quae non est in nobis, nisi per illum dixisse commemorat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum munbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas earitatis. Redi ergo ad apostolicam sententiam: caritas dei difft nobis. a quo, nisi ab illo qui ascendit in altum, captiuauit c a captiuauit, dedit dona hominibus ? quod autem ex uitiis na
Abbreviated transcription (Latin):
se.uir castus et sine peccato potestatem accepit a dõ
ẽẽ filius dĩ. utiq admonuit. ne cum quisq factus fu¬
erit ita castus. et sine peccato. qͦd ubi et quando in eoꝑ
ficiatur nonnulla questio est. s int̾ pios bene queri¬
tur. int̾ quos tamen constet fieri posse: et sine media¬
tore dĩ et hominũ homine. xp̃o iħu fieri ñ posse: tam̃
ut dicere ceꝑam prudent̃ sixtus admonuit. ne cum
fuerit quisq talis factus. et ꝑhoc recte int̾dĩ filios de
putat᷑. putetur ipsius fuisse potestatis. quam ꝑ gr̃am
accepit a do. cum eam ñ haberet in natura iam uicia¬
ta. atq deprauata. sicut in euangłio legitur. Quot¬
quot autem receꝑunt eũ dedit eis potestatem filios
di fieri. Quod utiq ñ erant ꝑnaturam. nec omnino
eẽnt. nisi eum recipiendo accepissent ꝑ eiꝰ gr̃am hu¬
iusmodi potestatem. Hȩc est potestas quam sibi uen¬

Expanded text:
se, Vir castus et sine peccato potestatem accepit a Deo se, Vir castus et sine peccato potestatem accepit a Deo esse filius Dei; utique admonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse, et sine mediatore Dei et hominum homine Christo Jesu fieri non posse: tamen, ut dicere coeperam, prudenter Xystus admonuit, ne cum fuerit quisque talis factus, et per hoc recte inter filios Dei deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a Deo, cum eam non haberet in natura jam vitiata atque depravata, sicut in Evangelio legitur, Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri : quod utique non erant per naturam, nec omnino essent, nisi eum recipiendo accepissent per ejus gratiam hujusmodi potestatem. Haec est potestas, quam sibi vin
Abbreviated transcription (Latin):
um. Quis
hoc negat: Et quia ñ est naturale. ideo contra illud
legem datam. Et qͦd de arbitrii uoluntate descendit.
etiam hoc quis negat: S nunc agitur de humana
natura quȩ uiciata est. agitur et de gr̃a d̃i. qua sa¬
natur ꝑ medicum xp̃m. quo ñ indigeret si sana es¬
set. quȩ ab isto tanquam sana. uł tanquam sibi suf¬
ficiente uoluntatis arbitrio posse ñ peccare defendi
morat. quia libertatem arbitru sui ꝑmisit homini¬
b d̾s. ut pure et sine peccato uiuentes similes fiant
do: S: ad ipsum arbitrium ꝑtinet uocantem audi¬
re et credere:et ab eo in quem credit ñpeccandi ad¬
iutorium postulare. Nam utiq cum dicit similes fi¬
ant do. ꝑ caritatẽ di futuri sunt similes do. q̃ diffusa
est in cordibus nr̃is. ñ nature possibilitate. nec libero
nobis. Et qͦd dicit idem martyr. templũ scm ẽ do mens
pura. et altare optimum ẽ ei cor mundũ et sine pec¬
cato. quis nescit ad istam ꝑfectionem ꝑuenire: dũ cor¬

Expanded text:
um: quis hoc negat? Et quia non est naturale, ideo contra illud legem datam, et quod de arbitrii libertate descendit: etiam hoc quis negat? Sed nunc agitur de humana natura quae vitiata est; agitur et de gratia Dei qua sanatur per medicum Christum, quo non indigeret si sana esset, quae ab isto tanquam sana, vel tanquam sibi sufficiente voluntatis arbitrio, posse non peccare defenditmorat, Quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus Deus, ut pure et sine peccato viventes similes fiant Deo? Sed ad ipsum arbitrium pertinet vocantem audire et credere, et ab eo in quem credit non peccandi adjutorium postulare. Nam utique eum dicit, similes fiant Deo; per charitatem Dei futuri sunt similes Deo, quae diffusa est in cordibus nostris, non naturae possibilitate, nec libero nobis. Et quod dicit idem martyr, Templum sanctum est Deo mens pura, et altare optimum est ei cor mundum et sine peccato; quis nescit ad istam perfectionem perducen
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rationes ẽẽ potuerunt: ñ tam̃ facte. Omnia
enim ꝑ ipsam facta sunt. ñ et ipsa facta est. quia
et ipsa est uerbum de quo dr̃. Omnia ꝑ ipsum fa¬
ta sunt. Nouerat gͦ ds omnia que fecit: antequa
faceret. Non enim possumus eũ dicere ignorata fe¬
cisse. et ea ñ isi facta didicisse: nescisse quid face¬
ret .s: scisse quod fecit. Hoc enim si de aliquo artif¬
ce homine diceremus insipientissime saperemus.
Nouerat gͦ ea facienda ñ facta. nouerat ut faceret.
ñ quia fecerat: Pinde quamuis iam nota eẽnt. qui¬
a nisi ab sciente ñ fierent: ñ tam̃ facta ẽt cepunt.

Expanded text:
rum rationes esse potuerunt, non tamen factae. Omnia rum rationes esse potuerunt, non tamen factae. Omnia per ipsam facta sunt, non et ipsa facta est: quia et ipsa est Verbum de quo dicitur, Omnia per ipsum facta sunt . Noverat ergo Deus omnia quae fecit antequam faceret. Non enim possumus eum dicere ignorata fecisse, et ea non nisi facta didicisse; nescisse quid faceret, sed scisse quod fecit. Hoc enim si de aliquo artifice homine diceremus, insipientissime saperemus. Noverat ergo ea facienda, non facta: noverat ut faceret, non quia fecerat. Proinde quamvis jam nota essent, quia nisi a sciente non fierent; non tamen facta esse coeperunt