comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n porest Cum aũt uꝰ canit
dicrum cantuene uł salta¬
tiones classium st̃. Antipho¬
tatur uox resppca duob
sanc choris alt̾natim psai¬
lentib ordine ꝯmutato su¬
de uno ad unum. Qͦd genꝰ
psallendi greci iuenisse tͥ¬
dunt᷑. Responsoriũ itali tͣ¬
diderunt: qd̾ inde responso¬
rios cantus uocant. qd̃ ali¬
o desmente. id alt̾ responde¬
at. Int̾ responsoria aũt ⁊ an¬
tiphonas hoc differt: qd̾ in
responsoriis unꝰ u̾sum dic̃
hẏnmnꝰ: d̃ legitur tm̃. Illic
enĩ modulatio hic sola ꝓ¬
nuntiatio q̃rit᷑. Canticu
est nox cantantis in letici
tatur ad psalt̾ium quo u
AG¬
no mist̾io ꝓdit hẏstoria. Nec
aũ duo in quib psalmoꝵti
tulis uixͣ musicam artem
alt̾natim sͥ apponut᷑. NIã
canticum psalmi ẽ eũ id qͥd̾
organum modulatur. uox
post ea cantantis eloquitur.
Psalmus u̾o cantiai qd̾ huma¬
na uox ploquitur ars orga¬
ni modulationis mutatur.
ꝓsalmus aut̃ a psalt̾o dicitͤ

Expanded text:
non potest. Cum autem unus canit, non potest. Cum autem unus canit, dicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphotatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sde uno ad unum, quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. 8. Responsorios Itali tradiderunt, quod inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. 10. Canticum est vox cantantis in laetitiam. tatur ad psalterium, quo 281 magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdamtitulis juxta musicam artem alternatim sibi opponuntur. Nam canticum psalmi est, cum id, quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem ex psalterio dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fficiorũ płima gen̾a st̾
⁊ p̾cipuũ illud qd̾ in sa¬
cris diuinisq reb hetur. Of¬
ficium aũ ab efficiendo dic¬
tum qtͣ efficium. ꝓpt̾ decorẽ
sermonis una mutata litt̾a
uł c̾te ut quis illa agat q̃
nulli officiant s ꝓsint oĩ¬
b. Uesꝑtinĩ offĩcium ẽ in
noitis initio uocatum ab
stella uesꝑe. que surgit ori¬
ente nocte. Matutinũ u̾e
osficium est. in lucis mituĩ
ab stella lucifõ appellatum.
q̃ oritur inchoante mane.
Quoꝵ duoꝵ tempoꝵ signifi¬
catione ostenditur ut die ac
nocte semꝑ ds̃ laudecur. Mis¬
sa temꝑe sacrificii est: qnͣdo
cathecumini foras muttunt᷑.
ras. Et nde missa qr sacͣmẽ¬
tis altaris int̾eẽ ñ possunt.
qui nũdum regen̾ati noscũ¬
tur. Chorus eit młtitudo ĩ
satris colleitis. Et dẽs chorꝰ
ꝙ initio in modum cerone
cs uint aras starent ⁊ ita plal¬
uent. Alii chorum ditunt
aconcordia que m caritatẽ
consistit. qr si caruatemnõ
hent respond̾e cõuenienter

Expanded text:
fficiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, ras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter
Abbreviated transcription (Latin):
tur .go. cam significat. cũ cor¬
rũ distinctionib apponũt᷑. Oxia
dext̾am deposita fit ita .I. Pe¬
rospomene .i. circumflexꝰ. Li
ita . Apostrophus ꝑs itẽ
cutuli dexta. ⁊ ad sũmam lrãm
apposita. fit ita.. ꝯ. qua nota de¬
esse ostendit᷑ in sermone ultiã
bet : tali figura annotat. E.
purũ idest ubi .h. litt̾a ẽẽ nõ
debet tali nota ostendit᷑..
Quoꝵ duoꝵ accentuũ figam
latini ex ip̃a lut̾a aspiratiotuꝰ
fec̾unt. Unde si ꝯuingas has
fecisti eandem aspirationis no¬
tam. Rursus si mediũ apicem

Expanded text:
tur go, causam significat; cum corrum distinctionibus appronuntur. dextram deposita: fit297 ita ` . Perispomene298, idest circumflexus ita: . Apostrophus pars item circuli dextra et ad summam litteram adposita, fit ita: , qua nota deesse ostenditur in sermone ultima bet, tali figura notatur: . purum, id est, ubi H littera esse non debet, tali nota ostenditur: . Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius apicem
Abbreviated transcription (Latin):
licis a trib liciis. qr simplr est
⁊ bilex. Ealla q ͤ uulgo rasilis
tͤ dũ fit uesꝰ ad nouã spẽm re¬
currat᷑. Plamnutia nũ tripata
esd̾ sit diu̾sis pãnis obsita. Collo¬
nicis. Antiq̃ enĩ mag̃ hoc ute
ũ sine manicis qͣle monachi e¬
gẏptii utunt᷑. Lumbare uocat᷑
qd̃ lumbis religet᷑. uł qd̾ lum¬
bis hereat. Hoo in egypto ⁊ sy¬
tur. Nnde ⁊ iheremias tͣns eutͭ¬
ten tutit lumbare suũ ibiq s̃
ĩ foramine petre absconditꝰ. ⁊
pꝰea scissũ repꝑit. Hoc a quibꝰdã
xulosam. unde ⁊ nom̃ accepit.
Nam limũ obliquũ dicimꝰ. Li¬
ciuiũ uocatum qd̃ textura eius
ligata sit in totum. q drẽt ligi¬
melausa uulgo uocata qd̃ ante
⁊ retro diuisa atq reꝑta ẽ. ĩ ar¬
mos tm̃ clausa .q. armiclausa.
.c. litt̾a ablata. Camisias qd̾ in
his dormimꝰ. ĩ camis .i. ĩ stratis
nr̃is. Femoralia appellata eo qd̾
femora tegant. Ipẽ ⁊ brace qd̾ sĩt
breues ⁊ u̾ecunda corꝑis his ue¬

Expanded text:
licis a tribus liciis, quia est simplex, et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. 24. Pannutia nuncupata, quod sit diversis pannis obsita. Colonicis. Antiqui enim magis hoc utebbium sine manicis, quali monachi Aegyptii utuntur. 25. Lumbare vocatur, quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto tur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdamfluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret ligimilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his ve
Abbreviated transcription (Latin):
lam ⁊tant. Sombicina ẽ a bom¬
bice u̾miculo qͥ longissima ex
Apocalania. Serita a serico dc̃a
uł qd̃ eam seres pͥmi miserũt.
Oloserica. tota serica. Olo enĩ to¬
tũ. Tramoserica stamine lino.
trama ex serico. Olofora tota ex
purpura. Olo enĩ totũ. Sussma
candida ꝯfecta ex tt̾dã gen̾e li¬
na ⁊ mena. Lmea q ex solo lino
fit. Lmostema uestis est ex lana
linoq ꝯtexta. Et dicta lmnostema
qr ĩstamine linũ. ĩ tͣma lanã ht̃
Recta dr̃ uestis qr sursũ u̾sam
stantesq texunt. Segm̃tata Lo
ta. Nam ⁊ ꝑticiuas cuicũq ma¬
t̾ie abscisas p̾ssegmina uocant.
Leurdensis qd raro filo sit leuit̾
densata. Puntensis ꝯͣuia lenitẽ¬
si dicta qd̃ gͣuit p̾ssa atq calca¬
ta sis. Cctrosa qͣi toncuspa. ad si
lenensis tirica ẽ qͭ affertur ex
insulis. Exsotica uestis ẽ ꝑegͥ¬
na deforis ueniens. ut ĩ hispa¬
ma a greci Polimita młti colo¬
ris. Polimitꝰ .n. textus młtoꝵ

Expanded text:
lam vocant. Bombycina e bomlam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lina et mena. Linea, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zota; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi conlenensis tunica est quae affertur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum
Abbreviated transcription (Latin):
los usq descendat. ⁊ ad pedes
defluat. sic̃ pectoralis qͦ ap̃ an¬
tiqͦs breuis erat ut tm̃ pectus
opiret. licet nc̃ ꝓfusior. Machi¬
ołeata tunica .i manitata eo qd̃
greci appesiãt. Dalmatica ues¬
tis pͥm̃ ĩ dalmatica ꝓunntia.
gͦcie texta ẽ : tunica sac̾dolis can¬
dida cum clauis expurpura. Ro¬
sata qmͣ greci feniceam uocant.
nos coccineam reꝑta a latedemo¬
niis ad celandũ coloris siłituͫ
sangumẽ. qtiens qͥs macie nul¬
n̾aretur. ne ꝯtemplanti adu̾sa¬
rio aĩos augesc̾et. Hanc sb̃ con¬
sulib romam usi st̾ miites. U̾
etiam rosati uocabant᷑. Solebat
etiam pͥdie qmͣ diicandũ eẽt
añ principia ꝓponi. qiͣ admoni¬
tio ⁊ inditiũ future ꝓugne. La¬
culata est q lacus ꝗͣdratos quoᷤᷤ¬
dam cũ pictura h̃t intextos aut
additos acu. Iacrctina uestis ẽ
aereo s colore splendens. Moloci¬
nia qͥ emaluaꝵ stamine ꝯfici¬
tur. ꝙͣ ali melotinã alii maluel¬

Expanded text:
los usque descendat et ad pedes los usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod Greci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Grecie texta est, tunica sacerdotalis candida, cum clavis ex purpura. Russata, quam Greci pheniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur: soleetiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvel
Abbreviated transcription (Latin):
nica talaris: S ⁊ ħ ꝯsuetudo ser¬
morus auttoꝵ ꝯfundit. Indum̃¬
tumẽtu amictus. Disc̾nit᷑ aũt
uestitꝰ a cultu. qm̃ lautiꝰ inellig¬
ad naturã ꝑtinet. cultꝰ ad hoĩes.
Olereq aũ uestiũ aut a temꝑe
quo maxĩe musu st̃ appellantꝰ
aut a locis ubi uł pͥmũ confecte.
uł maxĩe uenditantꝰ aut a ge¬
n̾e coloris. aut a noĩe reꝑtors.
Uestis antiquissima hoĩm fuit
genitalia ꝯtegunt᷑. Hoc p̾mũ
primi mortales e foliis arborũ
sibi fec̾unt qnͣdo post p̾uarica¬
tionẽ erubescentes pudenda ue¬
larũt. Cuiꝰ usum qͤdã barbare
gentes dũ sint us hodie tenẽt.
Dec ⁊ campestͥa nũcupant᷑. ꝓ
eo qd̾ eisdem iuuenes q nudi
ex̾centur ĩ campo pudenda oꝑi¬
unt. Tunica uestis antiqͥssima
appellata. qr ĩ motu ĩcedentes
sorrũ facit. Tonꝰ enĩ sonꝰ ẽ. Pri¬
mũ aũ fuere pellitie tunice qͥ¬
b post offensam ⁊ eiectionẽ de
ꝑadyso adam ⁊ eua nrduti sũt.
Talaris tunica dicta eo qd̾ ad ta¬

Expanded text:
nica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumeintumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegad naturam pertinet, cultus ad homines. 4. Pleraeque autem vestium, aut a tempore quo maxime in usu sunt appellantur, aut a locis ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. 5. Vestis antiquissima hominum fuit genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quando post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupanteo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliciae tunicae, quibus post offensam et eiectionem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad ta
Abbreviated transcription (Latin):
a ferendo iacula dicta. sicut
pharet᷑ mortẽ feretrũ mortuũ
portat. Coriti ꝓpͥe st̃ arcuũ thece
sic̃ sagittaꝵ pharetre. Uagma
appellata eo qd̾ in ea mucro uel
gladiꝰ pauilet᷑. Lecha ab eo qͦd
aͥt receptũ tegat .s. litt̾a ꝓ .g. po¬
sita. Alii greco noĩe. thecam uo¬
cari asserũt. qd iͥ reponat᷑. aliqͥd
unde ⁊ bibliotheca libroꝵ repõ¬
dicit᷑. Dolones st̾ ingine lignee
int̾ qͣs latet pugio sub baculi
spẽ. Dolones aũ a dolo dicti sũt
qd̾ fallant ⁊ decipiant fr̾o cũ spe¬
ciem p̾fant ligni. Bos uulgꝰ gͤ¬
co nõie oxos uocant .i. acutos: un¬
de ⁊ ap̃ medicos acutꝰ morbꝰ oxe¬
a uocat᷑ Arcus uocatꝰ eo qd̃ ar¬
ceat adu̾sarium. Inde ⁊ artes di¬
cunt᷑ a quib arcent᷑ hostes. Itẽ

Expanded text:
a ferendo iacula dicta; sicut pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod uid receptum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repot, dolones sunt vagine lignee, inter quas latet pugio sub baculi specie: dolones autem a dolo dicti suntquod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. Arcus vocatus eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur a quibus arcentur hostes. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
leo st̃ colore. Luteos .i croceos. igni
⁊ soli. Purpureos yri satͣuerunt
quẽ arcum dicim᷑: qd̾ yris pluri¬
mos colores habeat. Sitq dũ hac
expectatione deoꝵ cultib atq ele¬
mentis mundialib ꝓfanantur
eosdem deos atq eadem elem̃ta
ꝓculdubio colere noscunt. Unde

Expanded text:
leo sunt colore; luteos, id est, croceos, igni leo sunt colore; luteos, id est, croceos, igni et soli; purpureos Iri sacraverunt, quem arcum dicimus, quod Iris plurimos colores habeat. 3. Sicque dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa proculdubio colere noscuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rat desiliebat ⁊ currebat siue qd̾ de
eqꝰ in equum transiliebat. .xiiii.
currere. qr pedib currit᷑ mor¬
talitati. Ob hoc a suꝑiore ꝑte cur¬
rũt ad infi̾ora .i. ab oriente ad occi¬
dentem. qr mortales oriũt᷑ ⁊ occi¬
dũt. Nudi currũt. qr ⁊ hõĩ in se¬
culo nulle reliquie st̃. Resto spatio
currunt. qr int̾ uitam ⁊ mortẽ inn¬
idem gentiles etiam colores
equoꝵ uinxerũt: roseos soli .i. ig¬
ni. albos aeri. prasmos t̾re uene¬
tos mari assimilantes. Item rose¬
os estati uoluerũt qõ ignei colo¬
ris sint. ⁊ cucta tũc flauescãt. As¬
bos hyemi: qd̾ sit glacialis. ⁊ fri¬
gorib uniu̾sa canescant. Neri
prassmos uiridi colore. qr tũc pan¬
pinꝰ densat᷑ ᷑ Item roseos colore
facͣuerũt marti a qͦ romami exo¬
riũtur. ⁊ qr uexilla romanoꝵ coc¬
co decorant᷑. su̾ie qd̃ mars gandet
sangͥne. Albos zephiris ⁊ serenis
tempestatib. Prassinos flori ⁊ tͥ¬
re. Nenetos aquis uł aeri. q ceru¬

Expanded text:
rat, desiliebat et currebat; sive quod de equo in equum transiliebat. De peditcurrere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem niidem gentiles etiam colores equorum iunxeruni; albos aeri, prasinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant; veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. 2. Item roseos Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur, sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos flori et terrae, venetos aquis, vel aeri, quia ceru
Abbreviated transcription (Latin):
a est rerum humana phie¬
rũ diuinaꝵq cognitio cũ stu¬
dio bene uiuendi. Cõninsta ã¬
duab ex reb constare uidet᷑.
res aliqͣ c̾ta rõne p̃cipit᷑ . Opi¬
natio aũt cũ ad huc incta res
latet.⁊ nulla rõne firma uide¬
tur ut puta. sol utrũne tant᷑
qnͣtꝰ uidet᷑ an maior sit ꝙͣ oĩs
t̾ra. item luua globosa sit an
ꝯcaua: ⁊ stelle utrũne adhere¬
ant celo. an ꝑ aerem lib̾o cͦsu
ferant᷑. celum ipm qͣ magni¬
tudine. qͣ mat̾ia constet. utrũ
quietũ ⁊ ĩmobile sit. an mere¬
dibili celeritate uoluat᷑. qnͣta
sit t̾re crassitudo. aut quib fũ¬
dam̃tis librata. ⁊ suspensa ꝑ¬
latine int̾p̾tatum amorem sa¬
pientie ꝓfitent᷑. Nam greti
entiam. dicũt. Philosophieꝰ
qͤ grece phisica appellat᷑. in qͣ
de nature inquisitõne disserit᷑.
Alt̾a moralis q̃ grece ethica dr̃
in qͣ de morib agit᷑. t̾cia rõna¬
lis q̃ greco uocabulo logica appel¬
latur. in qͣ disputat᷑ quẽad̾m

Expanded text:
a est rerum humanarum diuinarumque cognitio, cum studio bene uiuendi coniunctaduabus ex rebus constare videtur, res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamLatine interpretatum, amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci entiam dicunt. Philosophiae quae Graece physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur; altera moralis, quae Graece ethica dicitur, in qua de moribus agitur; tertia rationalis, quae Graeco vocabulo logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
sçithie deserta qͥs penetͣre po
tuit. qͥ eaꝵ genꝰ ⁊ diffe̾ntias
nosset. Aues dicte eo qd̾ mas
currant. Alites qd̃ alis alta m¬
tendant. ⁊ ad sblimia remigio
alaꝵ ꝯscendant. Lolucres auo¬
lando. Nam unde uolare inde
ambulare dicimꝰ. Nola .n. dicit᷑
media ꝑs pedis siuie manꝰ᷑ ⁊
ĩ auib uola ꝑs media alarũ

Expanded text:
Scythiae deseScythiae desetuit, qui earum genus vel differentias nosset. 3. Aves dictae, eo quod vias currant. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. 4. Volucres a volando; nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis, sive manus, et in avibus vola pars media
Abbreviated transcription (Latin):
num nomen De auibus.
sic̃ spẽ sibi differũt. ita ⁊ nature
diu̾sitate. Nam alie simplices
st̃ ut columbe. alie astute ut ꝑ¬
dix. Alie ad manũ se sb̃itiũt ut
accipiter. alie reformidãt. ut ga¬
ramãtes. Alie hoĩm ꝯu̾satione
delectant ut hirũdo: alie in de¬
sertis secretã uitã diligũt. ut tur¬
tur. Alie solo seĩe reꝑto pascũtꝰ.
ut anser:. Alie carnes edũt ⁊ ra¬
pinis intendũt ut milũ. Alie
incurie qs manẽt in locis semꝑ:¬
reu̾tunt᷑. ut ciconie hyrũdine.
Alie ꝯgrege id gregatim uolã¬
tes ut sturm ⁊ coturnices: alie
soliuage .i solitarie. ꝓpt̾ insi¬
dias dep̾dandi. ut aquila accipi¬
pũt. ut hirũdo. Alie cantꝰ edũt
dulcissimos. ut cignꝰ ⁊ merula.
Alie u̾ba ⁊ uoces hoĩnũ imitan¬
tur. ut psitacus ⁊ pica. S alia
sic̃ gen̾e ita ⁊ morib ĩnimie¬
rabilia. Nam uolucrũ qͦt gña
sint ĩuenire qͥsqmͣ ñ pot̾. sleq
enĩ oĩa indie ⁊ethiopie aut

Expanded text:
num nomen avium, sicut specie sibi differunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semrevertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipipunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula; aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. Sed alia sicut genere, ita et moribus innumerabilia; nam volucrum quot genera sint invenire quemque non posse. Neque enim omnis Indiae et Aethiopiae aut
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ uestis nigͣ pulla. dicta
ẽ. Ale st̃ in qͥb penne ꝑ ordinẽ
fixe uolandi exhibent usũ. No¬

Expanded text:
Unde et vestis nigra pulla dicta est. Aliae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum; vo
Abbreviated transcription (Latin):
nensib reddat᷑. an eo colonia
deducat᷑. Ex comꝑatione utr̃
pocius. aut qͥs potissimũ q̃rit᷑
ad huc modũ utrum excitus ĩ
macedoniam contͣ philippũ mit¬
tatur qui socus sit auxslio: an
teneatur in italia: aut quͣ ma¬
xnne contͣ haunibalem cõpie
tio. argum̃tatio: ꝯclusio. Hanĩ
pͥma auditoris aĩmũ ꝓuocat.
Scd̾a res gestas explicat Fcia fi¬
dem adsertionib facit. qrͣta fi¬
nem tocius orõnis complestitur
Inchoandũ est itaq talit᷑ ut be¬
niuolũ docilem. uł attentũ au¬
ditorem faciantꝰ. benuiolũ pͣ¬
dicando. docilem nistruendo. at¬
tentũ excitando. sarrand̃ est
ita: ut breuit᷑ atq aꝑte loqͣm᷑:
Argum̃tand̃ est ita: ut p̾mũ
nr̃a firmemꝰ. de hinc adusa ꝯ¬
fringamꝰ. Concludend̾ ita. ut

Expanded text:
nia deducatur? Ex conparatione, utrum potius, aut quid potissimum quaeritur, ad hunc modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae tio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditorem faciamus: benivolum precando, docilem instruendo, adtentum excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur; argumentandum est ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus; con
Abbreviated transcription (Latin):
ex t̾ra orit᷑. de fluxũq nom̃ eiꝰ
a greco. Nam linũ greci lina¬
riũ dict̃. siue qd̾ sit molle ⁊ le¬
ne. Stuppa u camiabi ẽ sue
lini. Uec scd̃m antiqmͣ ortho¬
gͣfiam stippa duta qd̃ ex ea ri¬
me nauiũ stipentꝰ. Unde ⁊ stipa¬
tores liccant᷑. qͥ mn uallib̾ eam
cõponũt. Tom̃tũ appellatũ qd̾
aut in filo aut tela tumeat nͨ
sb̾tilitatẽ hẽat. Cannabũ asi¬
militud̾ie canne uocatũ siue a
gͤca ethimolo᷑. Nam illi cau¬
nabũ canabmn uocant. Bissũ
genꝰ ẽ qͦddam lini muriũ candi
di ⁊ mollissimi qd̾ greci papatẽ
uocant. Fibrinũ lana ẽ aĩaliũ
qͤ fibros uocant. ipõs ⁊ castores
existimãt. qͦs dũ uenatores se¬
cũtur ip̃i sibi testiculos adimũt
Arenea uecata eo qd̾ aeris ĩfusio¬
ne in frondib nutͥant᷑. Sericũ
dcm̃. qr id seres pͥmi miserũt. ꝟ¬
iniculi enĩ nasci ꝑhibent᷑. a qͥ¬
b hec cͥcum arbores illa ducũt᷑.¬

Expanded text:
ex terra oritur, deflexumque nomen eius a Graeco; nam linum Graeci λινάριον dicunt; sive quod sit molle et lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine canne vocatum sive a greca etymologia, nam illi cannabum canabin vocant. Byssum gdi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec c
Abbreviated transcription (Latin):
strũ palliolũ ẽ qͦ us hodie ara¬
bie ⁊ mesopotamie mulieres ue¬
lantꝰ. quib ĩ estu tutissimo te¬
gunt᷑ umbͣculo. De qͦ ĩ ysaia.
Anaboladiũ amictoriũ lineum
feminar qͦ humeri oꝑiũtuꝵ
qd̾ gͤci ⁊ latimi sindonẽ uocãt.
tragulum De stratu ⁊ reli

Expanded text:
strum palliolum est quo usque hodie Arastrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Graeci vel Latini sindonem vocant. § 26 De stratu et reli
Abbreviated transcription (Latin):
Egillum ẽ p̾lautũ regniaꝵ
aniculũ. unde ⁊ appellatũ.
Peplũ matͦnale palliũ: ex pur¬
pura signatum: cuiꝰ fimbrie au¬
rei staminis sũmitate resplendẽt.
Nalla ẽ qͣdrũ palliũ muliebris
uestis deductum us ad uestigia¬
in dum̃ti sine qd̾ rugis iubranti¬
b sumita scripetur. Stola matͦ¬
nale opmĩtũ. qͦd cooꝑto capite
⁊ scapula. a dextro lat̾e Ĩleuum
humerũ mittit. Stola aũ gͤce
ricimũ latino noie appellatum
eo qd̾ dimidia es ꝑs rerro reicit᷑.
qd̃ uulgo mauortem dñt. Poca¬
tũ aũ mauortẽ qiͣ martẽ. Sigͣ
enĩ maritalis dignitatis ⁊ potes¬
tatis ĩ eo ẽ. Caput aũ młris uir
ẽ. Inde ⁊ suꝑ cap̃ mulieris est.
Amiculũ ẽ meretͥcũ palliũ line¬
ũ. Noc ap̃ uet̾es matrone ĩ ad¬
ult̾io dep̾hense ĩ duebant᷑. ut ĩ
tali amitulo poctꝰ ꝙͣ ĩ stola pol¬
luerẽt pudicitiã. Erat enĩ ap̃
uet̾es hoc signũ m̾etͥcie uestis.
nc̃ in hispania honestatis. Teri¬

Expanded text:
egillum, est prelatum reginarum amiculum, unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbrie aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis deductum usque ad vestigiaindumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuata crispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum mittitur: stola autem Graece ricinium Latino nomine adimidia eius pars a retro eiicitur, quod vulgo mavortem dicunt, vocatumque Mavortem quasi Martem. Signum autem maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est: inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hoc apud veteres matrone in adulterio deprehense induebantur, ut in tali amiculo potiluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theri
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. Nela dicta qd̃ obiectu suo
int̾iori domoꝵ uelent. Aulea
uela picta ⁊ grandia. gͤ iõ au¬
lea dicta st̃ qd̾ pͥmũ ĩ aula atta
do legunt᷑. a quib tab̾nacłm ex¬
tͥnsecꝰ tegebat᷑. Dicte aũ cortine a
coriis. eo qͥd̾ pͥus expellib fuis¬
sent facte. Unde ⁊ in eod̾ tab̾na¬
culo legis uibent᷑ cortine fieri
ex pellib arietũ ruuͥs. ⁊ expelli¬
b iail iacinstinis. Alicia ara¬
bes nũcupãt uelam̃ta pilis capͣ
t ꝯtexta. ex qͥb s̾ tentoria faci¬

Expanded text:
at. Vela dicta, quod objectu suo at. Vela dicta, quod objectu suo interiora domorum velent. Aulaea, vela picta, et grandia, quae ideo aula dicta sunt, quod primum in aula Attaldo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae: unde et in eodem tabernaculo legis jubentur cortinae fieri ex pellibus arietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faci
Abbreviated transcription (Latin):
ludis .i. a theatris uocatas qͥdã
existimãt. Cum enĩ egredie¬
hoꝵ uelam̃to regebant cap̃ ⁊ fa¬
ciem. qr solet erubesc̾e qͥ lupa¬
nar intͣu̾it. Galnapes fultͣ st̾
ornam̃ta lectoꝵ dicta qd̃ ĩ hiis
ros fulciant siuie cap̃ qͤ reclina¬
toria uulgus appellat. Ceriuca¬
lia aũ eo qd̃ ponant᷑ sb c̾uice
uł cubito. Puliullꝰ dictꝰ a pul¬
uinare qͥ est diuitũ lectꝰ. Cul¬
citres uocate qd̾ calcent᷑ .i. farci¬
ant᷑ pluma siue tom̃to. qͦ mol¬
liores calidioresq sint. Tappe¬
tia dicta qd̾ pedib pͥm̃ straren¬
tur .q. tappedia. Sipla tappe¬
tia ex una ꝑte u̾sllosa: qͣ sim¬
pla. Amphitapa. ex utꝙ ꝑte
uitlosa cappetia. Cutꝰ. sumple at¬
q amfita pauillis ingentibuᷤ
molles. Mantilia nt̃ ꝓ oꝑiendiᷤᷤ
menfis st̃: qͤ ut nom̃ ip̃m indi¬
cat olimm t̾gendis manib p̾be
minate. Quꝰ diminutm̃ map¬
pella ẽ. Toralia longe ꝑpetueq
iappe a choro dite. Saluinim
t̾giũ a t̾gendo faciem uł manꝰ¬

Expanded text:
theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediehorum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his ros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen ipsud indicat, olim tergendis manibus praeminatae; cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. Sabanum tergium a tergendo faciem
Abbreviated transcription (Latin):
pam tͣnsuexit. Castorem quo
⁊ pollucẽ post mortẽs int̾ no¬
tissima sidera ꝯstituerũt: qd̾
signũ geminoꝵ dicũt. Caner̃
quo inde dixͥunt. eo qd̾ cum
ad illud signũ mense iunio
sol uen̾it: retrogͣdit᷑ in modũ
cancri. breuioresq dies facit.
Hoc enĩ aĩal inc̾tam ht̃ pͥmã
tem gressum durigit: ita ut
pͥor ꝑs sit post̾ior. ⁊ post̾ior pͥ¬
or Leonẽ in grã ingentem
hercules occidit. ⁊ apt̾ iurtu¬
tem suã hũc int̾ duodecĩ sig¬
na constituit. Hoc signũ sol
cũ aitig̾it nimiũ calorẽ m̃do
reddit. ⁊ annuos flatꝰ ⁊ estꝰ fac̃¬

Expanded text:
pam transvexit. Castorem quoque pam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam tem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias fac
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uen̾is. atq m̾turii satͣlie¬
runt. Decepti enĩ ⁊ decipe no¬
lentes in eoꝵ adulationẽ aiu
Qͣ aliquid scd̾m amorem p̃sti¬
tissent. sidera ostendebant ĩ ce¬
lo dicentes. qd̾ iouis eẽt ulud
sydus. ⁊ illud m̾curii. ⁊ con¬
cepta est opmio uanitatis. Hãc
opinionem erroris diabolus
u̾o illa que ab ipis gentaio
signa dicit᷑. in quib ⁊ ani¬
mantiũ ymago de stellis for
runt ĩnumerum stellaꝵ spẽm
corꝑis suꝑsticiosa uanite ꝑmo¬
ti fix̾unt. ex causis quib dam
conformantes. Nam arietem
pͥmũt signũ cui ut libre medi¬
am mũdi lineam tradũt ꝓpt̃
am̃onẽ iouem: iõ uocauerũt.
In cuiꝰ capite qui simulchͣ fa¬
diunt. arietis cornua fingũt.
Qd̃ signum gentiles sõ inter
signa pͥmũ constituerũt qͥa
in m̃se martio qui est anni
pͥncipiũ solem in eo signo cur¬
sum suũ ag̾e dñt. S ⁊ taurũ
uit᷑ sydera collocant: ⁊ ipm̃ mñ
honore iouis eo qd̃ in bouem
sit fabulose ꝯu̾sus. qñ euro¬

Expanded text:
tis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formrunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Euro
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Nesꝑus stena est aiden¬
talis: qm̃ cognominatam ꝑ¬
hibent ab pespero hospanie
rege. Eat aũt ł ip̃a exqͥnop
stelus planetis: nocter ducẽs
⁊ solem sequens fert aũt qd
hec stella oriens luciferũ aci
¶lanete stelle st̃ que ñ st̾ fixe
in celo: ut pelique: s maere
ferunt᷑. Dicte aũt̃ planete
septemtͥonem. plerumq ꝯtͣ
mundũ ñ nũqmͣ cum m̃do fe¬

Expanded text:
a est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occPlanetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem pseptentrionem, plerumque contra mundum, nonnunquam cum mundo fe
Abbreviated transcription (Latin):
tes aũt latie criite appeslã¬
tur. qd ĩ mod̾ criniũ flãmas
tra trignta. qͣꝵ noĩa ⁊ effec¬
tus quidam astrologi scͥpse¬
runt. Mucit̾ dictus eo qd̾ ĩ¬
t̾ om̃ia sỹdera plus lucẽ fe¬
planetis. Hec ꝓprie ⁊ iubar

Expanded text:
tes autem Latine crinitus appellates autem Latine crinitus appellatur, quia in modum crinium flammas tra triginta, quorum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. Lucifer dictus, eo quod inter omnia sidera plus lucis fePlanetis. Hic proprie et jubar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ stellaꝵ luce t̾ribilis ate ela¬
rissimꝰ. qͦ si hec int̾fulgeant
om̃ia: serenitas portendit᷑ Si
obscurat᷑ huiꝰ acies. tempestas
c̾uit᷑ imminere. Hyades dicte
tur. Ortu quippe suo efficiũt
pluuas. Unde ⁊ eas latini
suculas apellauerũt: qr qnͣdo
turum pluiiasq hyadas ge
in fronte. tauri ⁊ driũt᷑ temꝑe
uernali. Plyadas a płitate
dicte: qr pluralitatem greci
nia tauri ex qub sexude¬
tii uengenas dñt atempis
estateni ꝓͥmeq nauigationis
tempus ostendũt. Caucular
⁊ dum sol ad eam ascenderit
ꝯuintta cũ sole duplitat calor
ipius ⁊ dissoluũt᷑ corꝑa ⁊ ua¬
porant᷑ Unde ⁊ exip̃a sterla
ficiat siue ꝓpt̾ flame candorẽ
adͣ esmodi st ut p̾cet̾is luc̾e
uideatur. Itaq quo mag̃ eam
cognosc̾ent syrion appellasse.
Cometes stella duta est: eo ꝙx
comas luminis ex se fundat.
Qd̾ genus sẏderis qnͣdo appa¬
ruit. aut pestilentiam aut̃ fa¬

Expanded text:
et stellarum luce terribilis atque claet stellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his acies, tempestas cernitur inminere. Hyades dictaeὑετός dicitur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias. Unde et eas Latini suculas appellaverunt, quia, quando turum pluviasque Hyadas. in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pliades a pluralitate dictae, quia pluralitatem Graccie genua Tauri; ex quibus sex videtini Vergilias dicunt a temporis aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella ficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cogCometes stella est dicta, eo quod comas luminis ex se fundat, quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut be
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑm qͣlitates significant.
Signoꝵ pͥmꝰ arcton qui ĩ axe
ficus septemtͥonat stellis in
se reuolutis rotatur. Nom̃
est grecum: qd̃ latine dicitur
uysa que qr ĩ modũ plaust̾
u̾titur nr̃i eam septemtͥonẽ
dix̾unt. Triones quippe enĩ
st̃ boues aratorii dicti eo qd̃
t̾ram terant. qiͣ teriones. Sep¬
temt̾onem aũ ñ occidere ⁊ axis
iucinitas facit. qui in eo est.
Arcto filax dictus qd̾ arcton
idẽ helicen ursam sequit᷑. Eũ¬
dem ⁊ bootem dixunt. eo qd̾ pli¬
stro ueret signũ multis specta¬
bile stellis int̾ qͣs arcturus ẽ.
Arcturꝰ sydus est post caudã ma¬
ioris urse posita in signo boote
UInde arcturus dicta ẽ qͣi aphs
collocata est. Oritur aũt art¬
turus autumpnali tempore
Orion austri ante. tauri uesti
gia fulget: ⁊ dictus orion ab u¬
rina idẽ ab mundatd̃e aqͣrũ.
Temꝑe enĩ hyemis obortꝰ. ma¬
re ⁊ t̾ras aquis ac tempestatibꝰ
turbat. Hunc latini uigulã
uocant qd̃ sit armatꝰ ut gładiꝰ

Expanded text:
m qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur ursa; quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arcton, id est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis spectabile stellis, inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post caudam maioris ursae posita in signo Bootae. Unde Arcturus dictao est, quasi diis conlocata est. Oritur autem autumnali tempore. Orion austro gia fulget et dictus Orion ab urina id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini iugulam uocant, quod sit armatus ut gladius
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dictũ qr manu ẽ fc̃m. m¬
coherceat obiectu suo exͣneos et
adire ꝓhibeat. Nallũ ẽ qd̾ mole
t̾re erigitur. ut custodiat᷑ p̃tenda¬
tur. Dictũ aũ uallũ a uallis. sã
ualli fustes st̃ quib uallũ mu¬
nit᷑. Et ualli dicti qd̾ figant᷑ et
ueuiant᷑. Int̾ualla st̃ spatia int̾
capita ualloꝵ .i. stipitum qͥb
uallũ fit. Unde ⁊ cet̾a quo spa¬
tia dũr ab stipitib scil. Aggᷤ¬

Expanded text:
tum dictum quia manu est factum. vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scil
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ idem liber muliepri ⁊de¬
licato corꝑe pingit᷑. Dñt ẽ
mulieres ei atrributas ⁊ ui¬
nũ aꝓpt excitandam libidins
unde ⁊ frons eiꝰ pampmo en¬
gitur. S iõ coronam ⁊ cormi
nũ bibitur leticiam prestat
cũ ultͣ modũ ẽ excitat lites.
id qiͣ coruua dat. Idem aũt
umno m̃bra soluant᷑. Iste ⁊e¬
ce dỹonisius: a monte in die
⁊ nisa ciuitas in qͣ colit᷑ idems
ber Unde niseus dictusi. Mes

Expanded text:
entur. Quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur; dicunt enim mulieres ei attributas, et vinum propter excitandam libidinem. 44. Unde et frons ejus pampino cingitur; sed ideo coronam vinum bibitur, laetitiam praestat, cum ultra modum, excitat lites et quasi cornua dat. Idem autem vino membra solvantur. Iste et Graece Dyonisius a monte Niso, et Nisa civitas in qua colitur idem Liber, unde Niseus dictus es
Abbreviated transcription (Latin):
ineundo passim cum animalibꝰ
inꝓꝓbi existunt eniam mulieri¬
b ⁊ earũ ꝑagunt ꝯubitum
qͦs demones garu dusias nim¬
ĩmũdiciam. Quẽ aũ uulgo ĩ¬
cubonem uocant. Hunc roma¬
ni faunũ ficarium dicũt. Ad
rum fugientium amator. per
meos fines ⁊ aprica rura leni

Expanded text:
ineundo passim cum animalibusineundo passim cum animalibusimprobi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum; quos demones Galli dusios nominmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad rum fugientium amator, per meos fines et aprica rura lenis
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ motꝰ musicen efficit.Nim¬
pharũ ap̃ gentiles uaria st̾ uo¬
cabula. ⁊Smphas quippe mõ¬
tiũ oreades dicunt. Siluarum
xisse nom̃. Grece enũ umo era
appetlat᷑. ⁊ idõ nescio qͥs filiꝰ elꝰ.
scd̃m grecorũ frbulam. eros fu¬
misticũ sig̃cante. fabula qd̃ aer
uinoni deputet᷑. uͥ uolũt eroas
sapĩam ⁊ fortitudinẽ. Penates.
gentiles dicebant om̃s deos qͦs
domi colebant. Et penates dcĩ.
tis. Hii dii quomͦ uocabantur
serunt. A quib ⁊ mane dictũ
existimant qͦs putant ab aere
hoc appellantꝰ. puleuis aũt
ait eos cata antifrasin dici ma¬
nes hic est mites ac modestos
cũ sint t̾ribiles ⁊ ĩmanes ut
ꝑcas nt eumenidas laruas
ex hominib fcõs demones aĩ¬
ũt. qui m̾iti mali fuerint qͣꝵ
gulis garrire tenebrosis. Da¬
mias quas fabule tͣdunt in¬
fantes corriꝑe ac lamare soli¬
tas.alaniando spãlit̾ dcãs. Pi¬
losi qui grece panite latine in¬
cubi appellant᷑ siuẽ inuii ab

Expanded text:
aquae motus musicen efficit. Nymaquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum axisse nomen: Graece enim Juno Ere appellatur; et ideo nescio quis filius ejus secundum Graecorum fabulam Eros fumysticum significante fabula, quod aer Junoni deputetur, ubi volunt heroas sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, etis. Hi dii quomodo vocabantur, serunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum gulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosicubi appellantur sive invii ab
Abbreviated transcription (Latin):
latas qd̾ minime ꝑcant. qͣstͤs
eẽ uoluerũt. unamꝙ uitam
hoĩs ordiatur. alt̾am q̃ ꝯterat.
Tertiam q̃ rumpat. Incipimiuᷤᷤ
enĩ cum nastimꝰ. sumꝰ cũ uini¬
nam a fortuitis nom̃ qiͣ deam
casib ⁊ fortiutis illudentẽ. Uñ
⁊ cecam appellant. eo qͦd passim
in qͦs libet mcurrens sine ullo
examine m̾itoꝵ. ⁊ ad bonos ⁊
ad malos uenit. Satum aũa for¬
tuna seꝑant ⁊ fortunam qͣiͣ sit
m his qͥue fortuitu ueniũt nlłã
palam causa: fatum u̾o apposi
auĩt. Aũt ⁊ tres furias feĩas
qͥ in animis hoĩm multas ꝑtͦ¬
batões gignũt ⁊ int̾dũ cogũt
respectum hr̃e ꝑmittant. ira
qr᷑ uindictam cupit. cupiditaᷤ
q̃ desid̾at opes. libido q̃ appetit
uo luptates. Eͤ idõ furie appel¬
lantur: qͦd stimłis suis ĩtẽ fe¬
riant ⁊ quietam ẽẽ ñ smãt. Nim¬
phas deas aqͣꝵ putant dictas
a nubib aqre. nam ex nubib
rum. Ipãs aũt dñt ⁊ musas qͣs
⁊ nimphas. Nec ĩm̾to. Nam

Expanded text:
latas, quod minime parcant. Quas tres esse voluerunt, unam, quae vitam hominis ordiatur: alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur; sumus, cum vivinam a fortuitis nomen habere dcasibus et fortuitis illudentem, unde et caecam appellant, eo quod passim in quolibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos, et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; Fatum vero apposit5. Aiunt et tres Furias feminas  in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam esse non sinant. 96. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus; nam ex nubibus rum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam
Abbreviated transcription (Latin):
minũ euũ declarent᷑. Danc ar¬
tem młta pꝰ scła democͥtꝰ am¬
pliauit: quͣdo ⁊ ypocͣtes medi¬
cine disciplma effloruit. Apud
assyrios aũ magite artes copio¬
se st̃. testante lucano. Qͥs nosce¬

Expanded text:
 ejus declarentur. 2. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt, testante Lucano: .
Abbreviated transcription (Latin):
minerua. ap̃ samũ uiuo. ã
pafos uenꝰ. ap̃ leninos uul¬
canꝰ. ap̃ naxos liber. ap̃ de¬
los apollo. In quoꝵ ⁊̃ laudi¬
b accesserũt. ⁊ poeter ⁊ com¬
positis carminib ĩ celũ eos
sustulerũt. Nam qͦꝵdã ⁊ ĩ¬
uentiones artiũ cultu ꝑpe¬
risse dicũt᷑ ut ab scolapio mꝰ¬
dicina. a uulcano fabrita. Ah
actib aũ uocant᷑. ut m̾curiꝰ

Expanded text:
Minerva, apud Samum Juno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delphos Apollo; in quorum etiam laudibus accesserunt poetae, et, compositis carminibus, in coelum eos sustulerunt. 3. Nam quarumdam adinventiones artium cultum peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius,
Abbreviated transcription (Latin):
rores etiam ⁊ ap̃ eccłiam ĩdu¬
xerũt heses. Inde eonas ⁊ for¬
me nescio que: inde ap̃ arriũ
tͥnitas noĩs ⁊ ap̃ ualentinũ
platonicus furor: inde marti¬
onis ds̃ metior de tͣnquillita¬
ta ab stoitis enĩ uen̾at: ⁊ ut
aĩa int̾ire dicatur. epicurus
obseruatur. ⁊ ut carrus restituᷤ¬
quid de igneo dõ legit᷑ eraclitꝰ
int̾ͥuenit. Cadem mat̾ia ap̃ beti¬
tus implicatus. De poctrie ÷ͥ
oete inde sẜ dcĩ: sic ait tͣn¬
quillus. Cũ pͥmrũ hor̾es
exuta feritate rõem uite hr̃e ce¬
pissent. seq ac dõs suos nosse
cultum modicũ ac sermonem
necessariũ cõmentis sͥ utrisq
magnificentiam ac religionẽ
deoꝵ suoꝵ excogitauerũt. Ig̾
ut templa ulus domib pul
chriora ⁊ simulachra corꝑib
ampliora faciebant.ita eloqͥs
etiam ita angustiore honoran¬
dos putauert. Laudesq eorũ
⁊ u̾ois illustorib l iccundiorib¬
num̾is extuletũt. Is geił quia
tores poete. Uates a uiꝰ m̃tis

Expanded text:
rores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde eones et formae nescio quae: inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restituquid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haeretitatus implicaPoetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. 2. Igitur, ut templa ilchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribnumeris extulerunt. Id genus quia tores poetae.' Vates a vi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tifrasmi. Siquid̾ in suꝑficie ni¬
bore flãmeo cutes rubescũt.
tunc mutuo rulore qiͣ ab ig¬
ne uicina inuadunt᷑ loca ita
ut etiam febris exatet᷑. Ser¬
pedo est rubor cutis cum pus¬
tulaꝵ extancia: ⁊ nom̃ sump¬
sit a serpendo eo qd̾ serpat i¬
mẽbra. Impetigo est sicca sca¬
bies ꝓminẽs acorꝑe cũ asꝑi¬
tate ⁊ rotunditate forme. Hãc

Expanded text:
tiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutes rubescunt. Tunc mutuo rubore quasi ab igni vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. Serpedo est rubor cutis cum pustularum extantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpiat  Impetigo est sicca scabies, prominens a corpore cum asperitate et rotunditate forme. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
wsidoeus.
Omĩ de¬
siderio
desidera¬
Qui nũc
uidere faciem tuam. ⁊ utinam
aliquͣlo impleret deus uotũ
meũ anteqmͣ moriar. Adpre¬
sens aũt̃ dep̾cor ut cõmendet
me deo orationib tuis. ut ⁊ in
hac uita spem meam impleat

Expanded text:
sidorus. Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor, ut commendes me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat
Abbreviated transcription (Latin):
tres ricmo siłes. Buprestis aĩal i.
in ttalia ꝑuũ simillimũ scarabeo
longipedũ. Fallit int̾ herbas bo¬
uem maxĩe unde ⁊ nomĩ ht: deuo¬
ratũq tacto felle ita ĩflãmat ut
rũpat. Cicendela scarabeoꝵ genꝰ.
ẽ. eo qd̃ gradiens uł uolans lucet
Blatte a colore nũcupate. Siqͥdẽ

Expanded text:
tres ricino similes. Buprestis, animal est in Italia parvum, simillimum scarabaeo, longipedi. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat, ut rumpat 6. Cicendela, scarabaeorum genus est, eo quod gradiens, vel volans, lucet. 7. Blattae, a colore nuncupatae, siquidem