comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipio qͥd eĩ ĩ suauiꝰ ꝙͣ clamõ ĩ exõdio ca̾ȩ. Int̾ualla uocem
ꝯfirmãt eade sm̾as ꝯcĩniorẽs diuisiõe reddũt ⁊ auditori
spatiu cogitãdi relĩquũt ꝯẜuat uocẽ ꝯtinui clamoris ⁊
illiberale ⁊ ad muliebrẽ uociferatiõe potiꝰq ad iurile di¬
gͥtate ĩ dicẽdo accõmoclatũ ĩ extrema ordiẽ habens uox
remedio ẽ uoci. Qdhec eade: Nõ ne aĩi uehem̃tissĩe
calefacit auditorẽs ĩ totiꝰ ꝯclusiõe cãę. Qm̃ res hndȩ uo

Expanded text:
clamor in exordio causae? Intervalla vocem confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat vocem continui clamoris reinliberale et ad muliebrem potius vociferationem quam ad virilem dignitatem in dicendo adcommodatum. In extrema oratione continens vox remedio est voci. Quid? Haec eadem nonne animum vehementissime calefacit auditoris in totius conclusione causae? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cib exclamatiõe ꝙͣ darissimã adhibe̾ opo̾tebit ⁊ ꝙ̃ tu
spatii ꝑ singłas excłatioes sumꝑscriꝰ cãtũ ĩ÷ singula ĩt¬
ualla spatii ꝯsumiẽ iube. ¶ In amplificationib cus
co lx̃tatioẽ ute uoce attenuatissima clamor leui Sono
ꝯ questiõe uteꝰ uoce dp̃ssa ĩ clinato sono crebris ĩ t̾ualł
lõgis spatiis magnis ꝯmutatõib.¶ Re figura uocis
satis dcu ẽ. Nuic de cõpoĩs motu dicendu udetur
pudore atrimonia eẽ ĩ gestu uec uenustitẽ ꝯspiciẽda
nec tũpitudie ẽẽ ne aut histͥoe̾s aut oꝑarii uideamur ẽẽ
ad easde ig̾r pãtes ĩ quas uox ẽ distributa motꝰ q cõporis
rõ uidet᷑ ẽẽ accõmodata. Ila sicĩt ẜmo cu dignitate
stãtes ĩ uestigio leui dextre motu leui opõtebit cũhilari¬
data Sin ei̾t ĩ demostratiõe ẜmo paululu cõpꝰ ace̾iu¬

Expanded text:
arissimam adhibere oportet, et quantum spatii per singulas exclamationes sumpserimus, tantum in singula interualla spatii consumere iubemus. In amplificationibus, in cohertione utemur uoce attenuatissima, clamore leni, sono conquestione utemur voce depressa, inclinato sono, crebris intervallis, longis spatiis, magnis commutationibus. De figura vocis satis dictum est: nunc de corporis motu dicendum videturpudorem et acrimoniam esse, in gestu nec venustatem conspiciendam nec turpitudinem esse, ne aut histriones aut operarii videamur esse. Ad easdem igitur partes, in quas vox est distributa, motus quoque corporis ratio videtur esse adcommodanda. Nam si erit sermo cum dignitate, stantis in vestigio levi dexterae motu loqui oportebit, hilaridata. Sin erit in demonstratione sermo, paulolum corpus a cervi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolũ quoꝵ aut alt̾ seꝑati aut utrũq sumeꝰ ꝯiũcte.
Uĩs sece̾nit᷑ ꝑ exẽciiꝰ Classes arma Gõmẽta reuaatõnes
hoĩu ⁊ alias huimõi res Doł̾ ꝯsumit᷑ ĩ pecuniã Pollicitatoẽs
tempor̾ loque si qñ de re militai aut de admĩstratoe rei
tu ẽ qd̾ cu u̾tute ⁊ offio sit Id diuidit᷑ ĩ prudẽtia Iustitiã
fõtitudie Modestiã ¶Prudẽtia ⁊ calliditas q̃ rõne queda¬

Expanded text:
et dolum, quorum ‹aut› alterum separatim aut utrumque sumemus coniuncte. Vis decernitur per exercitus, classes, arma, tormenta, evocationes hominum et alias huiusmodi res. Dolus consumitur in pecunia, pollicitatione,tempore loquemur, si quando de re militari aut de administratione rtum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prude
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑. ¶ Quãtꝰ locus ẽ quo demõstrat᷑ sihuic sit re¬
missu mltos alacͥores ad maleficiu futuros qͦs ad huc
expectat̾o iudici remorat᷑. ¶ Qͥntꝰ locꝰ ẽ ꝑ quẽ oñdizꝰ
si semel aliter iudicatũ sit nulla re fore quȩ ĩ cõ¬
modo medeĩ aut c̾ratu iudiciu possit cõrige̾. Quo
ĩ loco nõ ĩ cõmolu eiͣt uti cȩteraꝵ reꝵ compãtione
ut oñdaiꝰ alias res posse aut uetustate sedari/ aut cõ¬
silio cõrigi huiꝰ rei aut leuiãde. aur coͣrigẽdȩ nllã rẽ

Expanded text:
quatur. Quartus locus est, quo demonstratur, si huic sit permissum, multos alacriores ad maleficium futuros, quod adhoc expectatio iudicii remoratur. Quintus locus est, quom ostendimus, si semel aliter iudicatum sit, nullam rem fore, quae incommodo mederi aut erratum iudicum corrigere possit. Quo in loco non incommodum erit uti ceterarum rerum conparatione, ut ostendamus alias res posse aut vetustate sedari aut consilio corrigi, huius rei aut leniendae aut corrigendae nullam rem
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsebiꝰ magͦper̃ ꝯẜuãda.Si leges ⁊ mores ciuitatis egie¬
gie dicezꝰ opõ̾tẽ ẜuai̾. Sisocietates aut amicitias studio¬
se dicezꝰ coli ꝯuei̾t.  Si qd̾uis qͣuis ĩ parẽtes deos apatͥa
na comparauit id religiose colẽdu demõstrabizꝰ.Si
hospitia clictitelas. cognatoe̾s. affinitates caste colendas
esse dicerꝰ. Si nec p̾tio nec gr̃a nec ꝑiculo nec simultate
a uia recta oũderꝰ decluci opo̾tet. Pidiceꝰ ĩ oĩb ȩqͣbile ius
statui ꝯueĩre his atq hiuscemõi pa̾tib ustĩe siquã re ĩ cõ¬
cione aut ĩ ꝯsilio faciẽda cẽsebiꝰ iusta eẽ ondeꝰ Cõtrari ᷤ

Expanded text:
bimus conservandam; si leges et mores civitatis egregie dicemus oportere servari; si societates atque amicitias studiose dicemus coli convenire; si, quod ius in parentis, deos, patriam natura conparavit, id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam cense
Abbreviated transcription (Latin):
mit̾ ab aucte cũ ꝯmemoraꝰ quãte cuire ea res fuerit
diis ĩmõtalib aut maioĩb nr̃is Regib Ciuitatib. Na¬
tioib hõib sapiẽtissis. SSenatui Ite maxĩe quõ de hi ᷤ
reb legib sancitu sit. ¶ Sccłiis locus ẽ cu ꝯsidera ꝰ
illas res deqͥb cͥmina ad quos ꝑtinẽt btru ad oes quodl¬

Expanded text:
itate, cum commemoramus, quantae curae ea res fuerit diis inmortalibus aut maioribus nostris, regibus, civitatibus, nationibus, hominibus sapientissimis, senatui; item maxime, quo modo de his rebus legibus sanctum sit. Secundus locus est, ‹cum› consideramus, illae res, de
Abbreviated transcription (Latin):
mocla uelut dep̾ssa prȩtereat aut ea quȩ minima sit di¬
cãt. ¶Ite uitiosũ ẽ ĩreb comparãlis necesse putĩ al¬
t̾a re uituꝑaĩ cu alt̾a re laudes. Qd̃ genꝰ siq̃rat utris
maior honõ hñdus sit albensib an uegentinis ꝙ rei .p.¬
⁊ ppło romano ꝓ fui̾t ⁊ is ꝗ dicat alt̾os lȩlat. Nõ eni
necesse ẽ si ale̾os prȩponas alb̾os uituꝑar̾ ficł eĩ põt ut
cu alt̾os magis laudaris. aliꝙͣ alcĩs pãte laudis actribuaᷤ
time põt iudicar̃ uelut Sulpitius ꝗ ĩ ẽcesscrat ne exules
qͥb cã dice̾ nõ licuisse reduoe̾ns᷑. Ide posteriꝰ mutata uo

Expanded text:
 velit depressa, praetereat aut ea, quae minima sint, dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maior honor habendus sit, Albensibus an Vestinis Peat, alteros laedat. Non enim necesse est, si alteros praeponas, alteros vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, time potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, ide
Abbreviated transcription (Latin):
sepãbiiᷤ a recto nõ ꝙ hȩ quatuõ pãtes quȩ subiiciuntur
sb̾ uocabulũ recti hac honestatis ꝯmemoratioe dar̃ non
soleat s qͣ ꝗ ex recto laudabile nascat᷑ tñ ĩ dicẽdo seor¬
su tractãdu ẽ hoc ab illo n cĩ solu laudis causa rec¬
tendi uolũtas. ¶ Cu igr̾ erit demostratu rectu esse
Laudabile eẽ demostrabizꝰ aut ab idoneis hoĩb ut
si qua res honestiori ordini placeat quȩ a deteriori
ordine improbet᷑ aut ab aliqͥb sociis aut oĩb ciuilib
exteris. Natioĩb posterisq nr̃is. Cu huimoĩ diuisie
cã. Exordiri licebit uł a pͥnaipio ul ab insinuatiõe
cidet eade rratiõe na̾rari opc̃tebit. Qm̃ ĩ huiꝰscemoi̾ caĩs

Expanded text:
 partes, quae subiciuntur sub vocabulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, exteris nationibus, posterisque nostris. Cae. Exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione cidet, eadem ratione narrari oportebit. CAPUT 8 Quoniam in huius
Abbreviated transcription (Latin):
Mollitudo uocis ĩ ties pãtes diuisa ẽ. Er hs trespãtes ipse
diuisȩ st̃ ĩ Octo pãtes alias distribute haꝵ octo pãtium
quȩ cuiꝰq idonea puũtiatõ sit de mõstrãdũ uidet᷑. Mer¬
sima uoce uti ꝯueĩet. Ita tñ ut ne ab oratoria ꝯsuetu¬
ĩtsecar uideam̃ ĩ auĩs auditoꝵ Cũ aũt ẽ ẜiuo ĩna̾ratione
uocũ uaĩetate opꝰ ẽ ut qͦ qͥdq pacto sit gestũ ita nãrar̃¬

Expanded text:
mollitudo vocis in tres partes divisa est, ‹et› eae partes ipsae sunt in octo partes alias distributae, harum octo partium, quae cuiusque idonea pronuntiatio sit, demonstrandum videtur. Sersima uoce uti conuenit, ita tamen ne ab oratoria consuetuintersecare uideamur in animis auditorum. Cum autem est sermo in narratione, uocum ua
Abbreviated transcription (Latin):
nec idoneas dig̾cate sua iudicar᷑. ¶Ite ab nulla re hone¬
sta ꝑiculi aut laboris magͥtudine teduci opõter̃ ¶ Antiqͥ¬
orez moͬte cũpitudine hr̃i nullo dolore cogi ut ab officio
recedat᷑ uulliꝰ ꝓ rei ueĩtate metue̾ iuimicias qd̾ libet pro
patͥa parẽtib hospitib ãnos ⁊ his reb quas iustĩa coler̃
cogit adire ꝑiculu ⁊ quelib suscux laborẽ. Nolestiȩ pã¬

Expanded text:
nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitibus, amicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet susc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ adu̾sarioꝵ rõne st̾ uitia ppeaq diligẽtiꝰ ꝯsideranda ꝙ ac
curata ꝯfirmatio ronis tota uehxmẽtissiẽ comprobat ar¬
gumtatiõe. Utunt ig̾r̾ studiosi ꝯfirmãda rõne duplici
ꝯclusioẽ hoc m̃o. Iniuria abste afficior ĩ digna pr̃sẜa si
improbu eẽ Cresponte existimabas cur me huiꝰ loca¬
bas nuptiis si ẽ ꝓbus cur tale ĩ uita ĩuitu cogis relĩquẽ.
Quȩ hoc mõ ꝯcludẽt᷑ aut ex ꝯͣrio ꝯuertẽt᷑ aut ex simplia
lib̾abo te ab ĩ cõmodis Ex simplici pãte rep̃hendet᷑/Si
ex duplici ꝯclusioẽ alterutra pars diuidit᷑ hoc mõ ¶ã¬

Expanded text:
one sunt vitia proptereaque diligentius consideranda, quod adcurata confirmatio rationis totam vehementissime conprobat argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione duplici conclusione hoc modo: Iniuria abs te adficior indigna, pater; Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem invitam invitum cogis linquere? Quae hoc modo concludentur, aut ex contrario convertentur aut ex simplicite liberabo incommodis. Ex simplici parte reprehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra pars diluitur, hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fatebim̃ nos pectasse neq id impuidẽt auit fortuitu
Aut necessai̾o fuisse dicezꝰ ⁊ tñ ignosa nob̾ postulaꝰ. Hic
ignoscẽdi rõ quęrit᷑ ex hii locis. Si plura aut maiora
supplicio disceẜit. Si ip̃e ille supp mãsuctꝰ ⁊ miẜicors
ĩ potestatib ostendet᷑ fuisse. Si ea q̃ pectauit nõ olio
n crudelitate. s offis ⁊ recto studro cõmotꝰ fecit Si tali
de cã aliis qͦ ignotũ ẽ. Si nihil ab eo ꝑiculi nob̾ futuꝵ
uidebr. si eu missu fecei̾ꝰ. si nlła aut a nost̾s ciuibus
Aut ab aliq̃ ciuitate iutuꝑatio ex ea re suscipiet CLocus

Expanded text:
peccasse neque id inprudentes, aut fortuito aut necessario fecisse dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali de causa aliis quoque ignotum est; si nihil ab eo periculi nobis futurum videbitur, si eum missum fecerimus; si nulla ‹aut› a nostris civibus aut ab aliqua civitate vituperatio ex ea re suscipietur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩiuria ꝯferi ¶Itez uitiosa ẽ ex positio cu id qd̾ raro
fit fieĩ oĩo negat hoc mõ. nemo põt uno aspectu nep
prȩteriẽs ĩ amorẽ incide̾. na cu nõ nemo deuenerit
ĩ amorẽ uno aspectu ⁊ cũ ille neminẽ dixci̾t oĩo nihil
differt raro id ficĩ dũmõ aliqñ fiei̾ aut posse fici̾ in¬
telligat᷑. Ite uitiosa expositio ẽ tũ oc̃s res oñdemꝰ nos¬

Expanded text:
 CAPUT 33 Item vitiosa expositio est, cum id, quod raro fit, fieri omnino negatur, hoc modo: «Nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquando fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cum omnes res o
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs potẽs uł factiosꝰ ĩ ꝯcione dix̾it satius ẽ uti regib
ꝙͣ uti mali legib. Ha hoc ta ⁊ si rei augende causa
res st̃ quȩ iihilominꝰ ĩ alia re tnͣsfẽri possũt ut siquis
dicat quadruplator ut b̾iur sclm capital ẽ. est eiim
improbꝰ ⁊ pestifer ciuis na Nihilo magis qͣdruplatoriᷤ
qͣ fuis sicarii aut. ꝓelitoris attulit diffinitiõe. ¶tẽ ui¬
tõsu ẽ. ẜ ãgumto sume̾ id qd̾ ĩ disqͥsitioẽ positũ ẽ ut

Expanded text:
si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis legibus.» Nam et hoc, tametsi rei augendae causa res sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris attulit definitionem. Item vitiosum est pro argumento sumere, quod in disquisitione positu
Abbreviated transcription (Latin):
aut Stipulatoẽ. Aur Ruolib scͥpto qd̾ ad ea rẽ ꝑtineba
Deiñ collatõe qͥd scͥptũ sit qͥd adu̾sarĩ se effecisse dicant.
Qͥd iudioe seꝗ ꝯueĩat. Utrũ id qd̾ diligẽter scͥptũ sit. aut
id qd̾ acute sit excogitatũ/ Deñ ea sm̃a que ab adu̾sa¬
riis sit excogitata ⁊ scͥpto attributa ꝯtemnet̾ ⁊ ĩ firina¬

Expanded text:
aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit; deinde conlatione, quid scriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirma
Abbreviated transcription (Latin):
mõ ur siaccusato dixit ab res hoĩe ueneno necitũ ⁊ hẽ¬
ditatis cã stu ãguei̾t ⁊ eiꝰrei mlts dixit testes ⁊ ꝯscios ẽẽ si hoc
rei totiꝰ imagiuẽ ꝯfirmabi ꝰ egrotũ ĩlectũ cubãte faciẽ ⁊ ipsũ
illũ de quo agerꝰ si fõmã eiꝰ detinebiꝰ. Si eĩ agͦueu̾ꝰ aliquẽ egio¬
tũ nõ de minĩs loco sumezꝰ ut cito ĩ m̃tẽ uei̾re possit ⁊ reũ ad
lectũ eiꝰ ꝯstituei̾ꝰ dextera poculũ Sinist᷑ cabulas medico arie

Expanded text:
eno necatum et herditatis causa factum arguerit et eius rei multos dixerit testes et conscios, - si hoc rei totius ymaginem confirmabimus: egrotum in loco cubantem faciemus eum de quo agitur, si formam eitum non de uno loco sumemus, ut cito in mente uenire possit, et reum ad lectum eius statuemus, dextera poculum, sinistra tabulas, medi<c>o te
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ iuihil uͥ cã postulet ficĩ opo̾tebit na siuchem̃t᷑ aures
auditoꝵ obtusse uidebut᷑ atq aĩmi defatigati ab ad u̾sa¬
riis miltitudĩe u̾boꝵ cõmode pot̾iꝰ pͥncipio sr̃ sedẽ ⁊ ex¬
ordiri cã cuit a nã̾ratõe aut ab aliq̃ firma ãgumtatioe
De iñ sicõmodũ erit qd̾ nõ sȩpe necesse ẽ ad pͥnapii sñiam

Expanded text:
 nisi causa postulat, fieri oportebit. Nam si vehementer aures auditorum optunsae videbuntur atque animi defatigati ab adversariis multitudine verborum, commode poterimus principio supersedere, exordiri causam aut ‹a› narratione aut aliqua firma argumentatione. Deinde, si commodum erit, quod non semper necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
młto maxĩa st̃ maleficia aliqͦ certo emoliuñto ĩ ducri susci¬
per conant. Simultos ĩ duxit ĩ pctũ pectãdi spes si complu¬
res scelẽ se cõtaminauerũr imperii cupidid̾tate sileue młti
compediu fraude maxima cõmutauerũt. cui miꝵ uidebitur
istu a maleficio ꝑꝑ ace̾rima formidiue nõ temꝑasse: Uiru
fortissimũ ĩ regẽrimu inimicitieꝵ ꝑsequẽtissimu ĩ iuria la¬

Expanded text:
 aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimiciti
Abbreviated transcription (Latin):
Uyxi fuisse quar̃ ĩt̾fecei̾t aiace. Inimicu eĩ ace̾rimu
de medio tollẽ uolebat a quo is nõ ĩ Iuria sũmu sͥ ꝑiculu
metuebat. Uidebat illo ĩ colluzise ĩ columem nõ futuꝵ spe¬
rabat illiꝰ mõte salute se s compãre. Cõsueuerat si iure
nõ potuerat inimico ĩ Iuria quauis exitiu machincũ: cui
rei mors ĩ digna palamedis testimõiu dat. Ergo ⁊ metus
tudo pectãdi maleficii suscipiẽdi remouebat dubitationes¬

Expanded text:
xi fuisse, quare interfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculum metuebat. Videbat illo incolumi se incolumem non futurum; sperabat illius morte se salutem sibi conparare; consueverat, se iure non potuerat, iniuria quavis inimico exitium machinari: cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus t› consuetudo peccandi maleficii suscipiendi removebat dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
diues cu uriaq ꝯiũcta ẽẽ necesse ẽ. Ite uitiosa exposi¬
tates. Immẽsę põro cupiditates ĩ finitȩ ⁊ ĩmoderate st̾
he pariũt auaritiã. Auaritia po̾ro hoĩc ad qd̾ uis ma¬
leficiũ impellit. Ergo auaritia ĩducti ad u̾sarii nostri
hoc ĩt se faciꝰ ad miẜũt. hic id qd̾ extremũ dcũ ẽ satiᷤ
fuit exponẽ. ne Enniu ⁊ cer̾os poctas imite ꝗb hoc¬

Expanded text:
dinem cum utraque re coniunctam esse necesse est. Item vitiosa expositates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur,
Abbreviated transcription (Latin):
pmussioe fscẽ illa d̾fensis tenuis ẽ cũ onduir id famñ esse
qd̾ ea lex sanciat cui legi ab rogatũ aut derogatũ sit ⁊ id
qd̾ posterior̃ lege sit sãcitũ sit cẽ neglectũ. Cũ het er̃t ꝯsi¬
derata statĩ nr̃ȩ legis expositoẽ recitatoe Collaudatõe utenĩ
De in ꝯͣriȩ legis enoclabiꝰ uolũtatẽ ⁊ ea trabeiꝰ ad nr̃ȩ cause
trahi possit hoc mõ rͣctãdũ ẽ. Primũ sit ne ambiguũ q̃rẽ¬

Expanded text:
permissione. Item illa defensio tenuis est, cum ostenditur id factum esse, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum aut derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione, recitatione, conlaudatione utemur. Deinde contrariae legis enodabimus voluntatem et eam trahemus ad nostrae causae trahi possit, hoc modo tractandum est: primum, sitne ambiguum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nũc cogͥtu ergo rep̾hensis huiꝰmoĩ ꝯclusioĩs duplex ẽ
acutiõ illa suꝑior facilior hoc post̾ior ad excogitandu
sigͥficat abutũt᷑ ꝓce̾te uuiꝰ rei signo hoc mõ. Necesse ẽ
qm̃ pallet ȩgrotasse aut netesse ẽ peꝑisse qm̃ sustiuet
cȩtera qͦ siłia ꝯ cũrãt qiͣ ꝯcũrerĩt nõ nihil illiꝰmoi signa

Expanded text:
CAPUT 39 Ergo reprehensio huiusmodi conclusionis duplex est; auctior illa superior, facilior haec posterior ad excogitandum.significat, abutimur pro certo unius rei signo, hoc modo: «Necesse est, quoniam pallet, aegrotasse»; aut «Necesse est peperisse, quoniam certa
Abbreviated transcription (Latin):
sit qd uoluci̾t caue̾: eo qd̾ satis cautũ putarit ꝑꝑ cet̾oꝵ¬
scͥptoꝵ siłitudĩe. De pãtib legitimȩ ꝯstitutioi̾s satis dcũ
tione utemur Cu ipãs rez qua nos fecisse ꝯfite Iure s¬
fcã diceꝰ siñ ulla assumptione ex ternȩ defensiois. In ea
ꝯ uenit queĩ Iure ne sit fcũ de eo cã posita dice̾ poterizꝰ
si ex qͥbus pãtib uis ꝯstet cognoueĩꝰ. Cõstat ig̾r ex his pã

Expanded text:
sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit proscriptorum similitudinem. De partibus legitimae constitutionis satis dictum tione utemur, cum ipsam rem, quam nos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. Constat igitur ex h
Abbreviated transcription (Latin):
bit eẽ ꝯmotu Approbatõ ẽ qua utit᷑ ad extiemũ ꝯfir¬
mata suspicioẽ. Ea h̃t̃ locos ꝓpͥos atq ꝯmunes Proprii
nõ põt uti. Cõmunes st̃ ꝗ ĩ alia cã abreo. Alia ab accu¬
satoĩ fctãt᷑. In cã ꝯ iecturali ꝓpͥus locꝰ accusatoris est.
cũ dicit maloꝵ miẜeri nõ opo̾ter̃. ⁊ cũ auget pcã atro¬
citatẽ. Defensoris ꝓpͥus locꝰ ẽ cũ nuẜicõdiã captar. et

Expanded text:
T 9 Adprobatio est, qua utimur ad extremum confirmata suspicione. Ea habet locos proprios atque communes. Propriinsor. Communes sunt, qui alia in causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In causa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malorum misereri non oportere et cum auget peccati atrocitatem. Defensoris proprius locus est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Nunꝗd appararit nunq ꝯueni̾t nunquẽ dix̾it nũ quẽ
habuerit d̾ ꝯsciis d̾ ad iutoi̾b de adium̃tis Nũꝗd ĩ loco
prȩtẽ ꝯsuetudiẽ fecerit Aut alieno tempor̃. In stãte tpr̃e
q̃rit᷑ uum uisꝰ sit cu faciebat. Nũqͥd strepitꝰ clamo crepi¬
tus exauditꝰ. Aur deniq nũqͥd ĩ alio sẽsu ꝑceptũ sit/ Aspec¬
ni Auditu Tactu Odore Gustu. Na qͥuis hoꝵ sẽsꝰ potest¬

Expanded text:
ixerit, num quid habuerit de consciis, de adiutoribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consuetudinem fuerit aut alieno tempore. ‹In› instanti tempore quaeretur, num visus sit, cum faciebat, num qui strepitus, clamor, crepitus exauditus aut denique num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad id ꝑficiẽdũ si id añ sciri ⁊ rõe ꝓuidẽ nõ potuit. Oc¬
casio q̃rit idonea ne fui̾t ad rez adoriẽda an alia meliõ
ex alt̾a pãte ĩ res pecunia ꝯsiliũ sc̾i̾a apparatõ uidebit᷑¬
fuisse. Ex alt̾a pãte imbecillitas Inopia Stultitia Impru¬
dẽtia In appaͣstõ demostrabitur fuisse. Quar̃ scr̃ pot̾it
utꝵ ꝯfidẽdũ an diffidẽdũ fui̾t. Spes celãdi q̃ fui̾t q̃rit᷑

Expanded text:
ad id perficiendum, si id ante sciri et ratione provideri non potuit. Occasio quaeritur, idoneane fuerit ad rem adoriendam an alia melior,‹ex› altera parte vires, pecunia, consilium, scientia, apparatio videbitur esse, ex altera parte inbecillitas, inopia, stultitia, inprudentia, inapparatio demonstrabitur fuisse; qua re scire potuerit, utrum diffidendum an confidendum fuerit. Spes celandi quae fuerit quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã rcus se pectase dicet Primũ q̃rẽdũ ut potuei̾t
an nõ ¶dem̃ utꝵ caũ nesciueĩt an culpa. Na qͥ se ꝑꝑ¬
uitiu aut ꝑꝑ amorẽ. Aut Iracũdia fugisse ronẽ dicer
his animi uitio uideb̾r nescisse nõ imprudentia. Quar
nõ imprudẽtia se defendet. s culpa ꝯtaminab̾r ꝑͣ.Ndem̃¬
ꝯiecturali ꝯstitutiõe q̃ret. Uto S ciuei̾t an ignorauei̾t
Et ꝯsiderab̾i satis ne imprudẽtia pręsidii debeat ẽẽ cu
stũ eẽ ꝯstet. Cũ ĩ fõtunã cã ꝯferr̃ ⁊ ea re defenso̾ igno¬
sa reo dicet opõter̃. Eadez oĩa uidẽt᷑ ꝯsiderãda quȩ de ne¬
cessitudiẽ pros cͥptast̃. Et ci ces he tres pãtis pũgatõis
ĩt̾se finitimȩ st̃ ut ĩ cẽs eęde res fere possĩr accõmoda¬
n. Loi cões ĩ his causis accusatois ꝯͣ eu ꝗcu se pectasse
ꝯfitear: ta ĩorone Iudices demorer᷑. Defensoris de hunia

Expanded text:
 potuerit an non; deinde, utrum casu nescierit an culpa. Nam qui se propter vinum aut amorem aut iracundiam fugisse rationem dicet, is animi vitio videbitur nescisse, non inprudentia; quare non inprudentia se defendet, sed culpa contaminabit. Deinde coniecturali constitutione quaeretur, utrum scierit an ignoraverit; et considerabitur satisne inprudentia praesidii debeat esse, cum factum esse constet. Cum in fortunam causa confertur et ea re defensor ignosci reo dicet oportere, eadem omnia videntur consideranda, quae de necessitudine praescripta sunt. Etenim omnes haec tres partes purgationis inter se finitimae sunt, ut in omnes eadem fere possint adcommodari. Loci communis in his causis: accusatoris contra eum, qui cum peccasse confiteatur, tamen oratione iudices demoretur; defensoris, de huma
Abbreviated transcription (Latin):
sator. qñ simile qd̾ feceĩt si id nõ reꝑiet quęret nũ ali¬
qũ uenĩt ĩ similẽ suspiciõe. ⁊ in eo debebit ẽẽ occupa¬
tus ut ad ea cã pectati qͣ paulo añ exposuei̾t uita ho¬
nĩs possit accomodari hoc mõ. Si dicer pecuĩe cã fecis¬
se. oñdet eu semꝑ auaꝵ fuisse Si honoris ambi tosũ
ita pot̾it animi uitiũ cũ cã pectati ꝯglutinar̃. Si nõ

Expanded text:
o simile quid fecerit. Si id non reperiet, quaeret, num quando venerit in similem suspicionem; et in eo debebit esse occupatus, ut ad eam causam peccati, quam paulo ante exposuerit, vita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecisse, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi vitium cum causa ‹peccati conglutinare. Si non
Abbreviated transcription (Latin):
na̾ratõ accusatoris suspicior̃s ĩt̾iectas ⁊ disꝑsas hr̃e deb
ut nihil actu nihil dictũ nusqͣ uẽtu aut abitũ nihil
deniq fcu̾ siñ cã putet᷑. Defensoris nãratio simplicem
⁊ dilucida expositoe debet hr̾e cu attenuatõe suspiciõis.
huiꝰ ꝯstitutois t̾o ĩ sex pãtes ẽ distributa. Probabilẽ. Colla

Expanded text:
narratio accusatoris suspiciones interiectas et dispersas habere debet, ut nihil actum, nihil dictum, nusquam ventum aut abitum, nihil denique factum sine causa putetur. Defensoris narratio simplicem et dilucidam expositionem debet habere cum adtenuatione suspicionis. Huius constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
imãqͣq suspicioẽ extenuabiꝰ ⁊ dabizꝰ oꝑa ut ostẽ¬
dazꝰ nihilomagis ĩ nos ea qͣ ĩ aliũ quẽpia ꝯueĩre.
Cõtͣ rumoes diceꝰ. Numu sidocebiꝰ młtos eẽ falsos rumo¬
res ⁊ exemplis utezͦ de qͥb falsa fama fui̾t Et aut inĩtoᷤᷤ
nt̃os aut hoies naͣ maliuolo ⁊ maledico ꝯfinxisse di¬

Expanded text:
quamque suspicionem extenuabimus et dabimus operam, ut ostendamus nihilo magis in nos eam quam in alium quempiam convenire; iContra rumores dicemus: primum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut iniquos nostros aut homines natura malivolos et maledicos confincxisse di
Abbreviated transcription (Latin):
quo iure parc̃tes liberis ⁊ a parẽtib liberi colũt᷑. Lege ius
tatũ ẽ qd̾ genus id qd̾ argẽtai̾o tulcris expẽsu a socio eius
recte repeteͣ possis. Iudicãdu ẽ id de quo sia lata ẽ aut de¬
cietu ĩ t̾positu. Ea sepe diu̾sa st̾ ut aliud alii iudici
aut prȩtori. aut ꝯsuli. Aut tͥbuno pleb̾ placitũ sit ⁊ fit
ut de cade re sepe aliꝰ aliud de crcuei̾t Iudicarit. Qd̾ griyꝰ
didit. Sextꝰ Iuliꝰ nõ reddidit Ite. C. Cealius uidex ab¬

Expanded text:
quo iure parentes a liberis coluntur et econverso. Lege ius tum est quod genus id quod argentario tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut tribuno plebis placitum sit et fit, ut de eadem re saepe alius aliud decreverit aut iudicarit, quod genusdidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex ab
Abbreviated transcription (Latin):
pubłicͥ an pͥuatꝰ fi̾t cuiꝰ mõi loci attingãt nũ ꝗ ẽ passꝰ
pspectꝰ ⁊ exandit eẽ possit Noꝵ qͥd res qͥo accusator᷑ cõ¬
uei̾at ꝑscbẽ nõ grauare nͥ facle quis cã posita poss
uidicare. Initia ẽ ĩuẽtõis ab arte debẽt ꝓficisci ꝙ tera
fuale compabit ex̾atatio. Tempꝰ ita quȩrit̾ q̃ parte
ãmꝰ q̃ hora noctu an ĩtdui ⁊ qͣdie q̃ noctis uł diei hyã¬
stm̃ ẽe dicar᷑ ⁊ cui̾mõi tp̃orib. Spatiũ ita ꝯsiderabitũ

Expanded text:
publicus an privatus fuerit; cuiusmodi loci adtingant, num, qui est passus, perspectus, exauditus esse possit. Horum quid reo, quid accusatori conveniat, perscribere non gravaremur, nisi facile quivis causa posita posset iudicare. Initia enim inventionis ab arte debent proficisci, cetera facile conparabit exercitatio. Tempus ita quaeritur: quid anni, qua hora noctu an interdiu, et qua die, qua noctis hora factum esse dicatur et cur eiusmodi temporibus. Spatium ita considerabitu
Abbreviated transcription (Latin):
de te loquat: Si censenda nob̾ atq exhis metiẽda res
sit utꝵ tande plui̾s existimẽ pecuĩa pĩri quã fabritio
Sabat. An ꝯtinẽtia fabritii ꝗ illa peaũa repudiabat: S
auꝵ. Sam nittuz. an responsu. M. Curii: Ut hedita¬
tes. L pauli. An lib̾tate africani. qui eiꝰ hẽditatis. D.
Haximo fui pãte sua ꝯcessit: Hlȩc ꝓfecto sũmaru¬

Expanded text:
de re loquar. si censenda nobis sit atque aestimanda res, utrum tandem pluris aestimemus pecuniam Pyrrhi, quam Fabricio dabat, an continentiam Fabricii, qui illam pecuniam repudiabat? utrum aurum Samnitium an responsum M'. Curii? hereditatem L. Pauli an liberalitatem Africani, qui eius hereditatis Q. Maximo fratri partem suam concessit? haec profecto, quae su
Abbreviated transcription (Latin):
laudabo sapiẽtez binates ut opinõ. qui noĩat
ĩt septe cuiꝰ cu prĩa pͥeue cepiss hostis: cunctiq ita
fuge̾nt ut młta de suis reb aspo̾taret Cu eẽt admo¬
nitus a quoda ut ide ip̃e face̾t. ego ĩquit facio: na
oĩa mea metu põto. Ille hȩc ludibria fortunȩ nec sua

Expanded text:
 ut opinor, qui numeratur in septem: cuius cum patriam Prienam cepisset hostis ceterique ita fugerent, ut multa de suis rebus asportarent, cum esset admonitus a quodam ut idem ipse faceret, ego vero inquit facio; nam omnia mecum porto mea. ille haec ludibria fortunae ne sua
Abbreviated transcription (Latin):
nulla possessie: nulla uis auri ⁊ argẽti plurisꝙ uĩtꝰ existi¬
mãda sit. Q dii ĩmõtales nõ ĩ telligũt hoiẽs qͣ mag̾ꝰ
uentigal si⁊ pãsimonia. Deuio iaz ad sumptuosos. ⁊e¬
linquo istu questnosu. Gapit ille ex suis pdiis sexcenta
sex taria: ego cẽtena ex meis. Illi teta aurata ĩ uillis. alia
mãmoria faciẽti ⁊ signa ⁊ tabulas ⁊ supellectile ⁊ uestem
ptib cupiditati aliꝗd ⁊̃ redũdabit. Uter igr ẽ ditior
cui de est/ an cui sc̃at. Qͥ eget an ꝗ abũdat: Guiꝰ qͦq
possessio quo ẽ maiõ. es plus reꝗrit ad se tuẽda an qui¬
se suis u̾tutib sustinet: S ꝗd ego de m̃e loquõ: ꝗ moru
ac sp̃oꝵ uicio aliquãtulus ⁊̃ ip̃e fortasse ĩ huiꝰ scłi ẽtore
uẽser. M. Manib ut ẽ ĩ patru nr̃õꝵ memoria
ne semꝑ curis ⁊ lucinos loqua pauꝑ tãde fuit: hũit
.n. ediclas ĩ carmis ⁊ fundu ĩ larco polibicano. Nos ig̾r

Expanded text:
timanda est. o di inmortales! non intellegunt homines quam magnum vectigal sit parsimonia. venio enim iam ad sumptuosos, relinquo istum quaestuosum. capit ille ex suis praediis sescena sestertia, ego centena ex meis; illi aurata tecta in villis et sola marmorea facienti et signa, tabulas, supellectilem et vestem ptibus cupiditatis aliquid etiam redundabit. uter igitur est divitior, cui deest an cui superat? qui eget an qui abundat? cuius possessio quo est maior, eo plus requirit ad se tuendam, an quae suis se viribus sustinet? sed quid ego de me loquor, qui morum ac temporum vitio aliquantum etiam ipse fortasse in huius saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum memoria, ne semper Curios et Luscinos loquamur, pauper tandem fuit? habuit enim aediculas in Carinis et fundum in Labicano. nos igitur
Abbreviated transcription (Latin):
putet. nihil curet ampliꝰ. Satiatꝰ ẽ aut ꝯtẽtus pecunia
ꝯ cedo diues ẽ. Sin auit pp auiditate pecuie nł̃s questã
questu turpez putas / cu isti ordini nec honestus quide
possit c̃ẽ ullus sicotidie fraudas. decipis. posas. aufers
eripis: si socios spolias: si erariu expilas. si testam̃ta
amicoꝵ expectas ꝗde atq ip̃a supponis hec ut abun¬
dãtis an egẽtis signa st̃: Aĩus hoĩs diues nõ arca ap¬

Expanded text:
etiam pecunia: concedo, dives est. sin autem propter aviditatem pecuniae nullum quaestum turpem putas, cum isti ordini ne honestus quidem possit esse ullus; si cotidie fraudas, decipis, poscis, pacisceris, aufers, eripis, si socios spolias, aerarium expilas, si testamenta amicorum ne exspectas quidem atque ipse supponis, haec utrum abundantis an egentis signa sunt? animus ho
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ. actionis tabula te stupidu detinet aut signum
&ote. Ita uenusta hent ista nõ ut uĩda uiroꝵ sint
s ut sint oblectam̃ta pucroꝵ. Qd .ii. censes: Si .b.
Nemius aliquẽ istoꝵ uide̾t macellione corinthium
cupidissiẽ tractãtes cu ip̃e tota corinthu ꝯtempsiss
uoꝵ illũ auẽ excellẽti an atric̃se diligẽtes ẜuũ puta
ret: Peuiuiscat. M. Curius aut coꝵ aliꝗs: quoꝵ in
uilla ac ĩ domo nihil splẽdidu. nihil ornatu fuit p̃t
ipos: ⁊ uideat aliquẽ sũmis ppłi bñficiis ust̃ bãbatulos
pia głiãte. Non ne hũc hoĩe ita ẜuũ iudiaet ut ne
ĩ familia ꝗde dignũ maiore aliquo negocio putet: Ai
eoꝵ ẜuitꝰ dubia ẽ: ꝗ cupiditate peculii nullã ꝯditione
recusãt: Durissia ẜuitus hxẽditatis spes ꝙ imꝗtatis ĩ fui¬
endo nõ susapit: Quc̃ nutũ locuipletis orbi senis non
obsuat: Doquit ad uolũtate ꝗcꝗd denũtiatũ sit facit

Expanded text:
dignum: Aetionis tabula te stupidum detinet aut signum a venusta habeantur ista, non ut vincla virorum sint, sed ut oblectamenta puerorum. quid enim censes? si L. Mummius aliquem istorum videret matellionem Corinthium cupidissime tractantem, cum ipse totam Corinthum contempsisset, utrum illum civem excellentem an atriensem diligentret? Reviviscat M. Curius, aut eorum aliquis, quorum in villa ac domo nihil splendidum, mhilornatum fuit, praeter ipsos: et videat al quem summis populibeneficiis usum, barbatulos pia gloriantem, nonne hunc hominem ita servum iudicet, ut ne in familia quidem dignum maiore aliquo negotio putet? an eorum servitus dubia est, qui cupiditate peculii nullam condicionem recusant durissimae servitutis? hereditatis spes quid iniquitatis in serviendo non suscipit? quem nutobservat? loquitur ad voluntatem: quicquid denun iatum sit, facit:
Abbreviated transcription (Latin):
erat cu leges ĩ ea nihil ualebat. cu iudicia iacebant.
cu mos patrius occiderat: Cu fc̃ro pulsis magistratib
senatꝰ nom̃ ĩ re.p. nõ erat: Predonũ ille ꝯcũsꝰ ⁊ te
duce ꝯstitutu latrociniu ĩ foro. ⁊ reliquiȩ ꝯiurationis¬
erat. Itaq pulsꝰ ego cĩtate nõ su quȩ nlla erat. Ac¬
cẽsitus ĩ aĩtate sũ ut eẽt ĩ re .p. Cõsul ꝗ tũ nłłs fuerat :¬
eẽt iuris ⁊ ęquitatis quę uĩcula st̃ cĩtatis repetita me-¬
moĩa. At uide q̃ ista tui latrocinii tela cõtempseri.
Lata ⁊ ĩmissa .a. te nefariã ĩ me ĩ iuriã semꝑ duxi.
ꝑ ueĩsse ad me nũꝗͣ putaui. Nisi forte cũ parietes distũ¬
babas. aut cu tectis sceleratas manꝰ ĩ ferebas mcoꝵ aliꝗd
aut ruẽ aut de flagrar̃ arbitrabar᷑̃. Nihil n meu ẽ¬

Expanded text:
, cum leges in ea nihil valebant, cum iudicia iacebant, cum mos patrius occiderat, cum ferro pulsis magistratibus senatus nomen in re publica non erat; praedonum ille concursus et te duce latrocinium in foroerat. itaque pulsus ego civitate non sum, quae nulla erat: accersitus in civitatem sum, cum esset in re puset iuris et aequitatis, quae vincla sunt civitatis, repetita memoria. ac vide quam ista tui latrocinii tela contempserim: iactam et inmissam a te nefariam in me iniuriam semper duxi; pervenisse ad me numquam putavi, nisi forte, cum parietes disturbabas aut cum tectis sceleratas faces inferebas, meorum aliquid ruere aut deflagrare arbitrabare: nihil neque meum e
Abbreviated transcription (Latin):
Si biuꝰ efui bñficii ĩ mõtalẽ memoĩa decleuiss Mlto
⁊ magis si istã mẽte unde hȩc ꝯsilia manãt etipuisses
Dũc eg̃o accepisse me fatrar ĩ iuria. S sihec nec fecaisti
nec face potiuisti reditu mͥ głosũ ĩ uiria tua dedit nõ exi¬
tu calamitosu. Ergo ego sẽꝑ auis optimꝰis ⁊ tu maxĩe
cu meã salute senatꝰ exteris natõib ut cuis optimi cõ
ciuis põt. An tu ciuẽ ab hoste nã acloco nõ aĩo factisꝙ di¬
stinguis: Cede ĩ foro fecisti. arinatis latronib templa tenui¬
sti. pͥuatoꝵ domos. ȩdes secias ĩ cẽdisti. Gũ hosis spãtacus si
putẽt. Nunꝙ̃ ne hõ amẽtissie te cĩcũspiaes : Nescis exilũ
Aũꝙͣ nec go ficias ꝯsiderab. nec ⁊̃ ꝗd loquar: Nesas cxiliũ
sceleꝵ ẽẽ penãs. Meu iter illd̾ ad p̃clau̾sias res. a me ge¬
stas eẽ susceptu: Dc̃s scelerati atq impii quo tu te duce

Expanded text:
mortalem memoriam delevisses, multo etiam magis, si illam mentem, unde haec consilia manarunt, mihi eripuisses, tum ego accepisse me confiterer iniuriam; sed si haec nec fecisti nec facere potuisti, reditum mihi gloriosum iniuria tua dedit, non exitum calamitosum. ergo ego semper civis, et tum maxime, cum meam salutem senatus exteris nacivis potest. an tu civem ab hoste natura ac loco, non animo factisque distinguis? caedem in foro fecisti, armatis latronibus templa tenuisti, privatorum domos, aedis sacras incendisti: cur hostis Spartacus, si putent? numquamne, homo amentissime, te circumspicies? nu facias considerabis nec quid loquare? nescis exsilium scelerum esse poenam, meum illud iter ob praeclarissimas res a me gestas esse susceptum? omnes scelerati atque inpii, quorum tu te ducem
Abbreviated transcription (Latin):
uis.n ẽ quȩ magis arceat hoĩes ab imꝓbitate oĩ q si sẽseriat
nullũ ĩ delictis eẽ discͥmen: ⁊ eque pectar se si pͥuatis ac si
magistiatib manꝰ ĩ ferãt᷑: Et ĩ quacq domũ stupru ĩtule¬
rit cande ẽẽ labe libidĩs: Nihil ne igr ĩtest : Nuda ista¬
mutilet: Nuda ista si ponas iudicar̃ qualia st̃ nõ facile

Expanded text:
eat homines ab inprobitate omni, quam si senserint nullum in delictis esse discrimen? aeque peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adferant? quamcumque in domum stuprum intulerint, eandem esse labem lubidinis? nihilne igitur intservum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile
Abbreviated transcription (Latin):
cueneit nõ mõ nõ repugnãti. Quid.ni. ego laboraui.
Nut ꝗo exi: Aut ĩ quo uigilarũt autȩ ⁊ coꝑitatoẽ meȩ.
Si quid̾ nihil ꝓepe pepi tale. nihil ꝯsecutꝰ su ut eo
statu ẽẽ quẽ n fortunȩ temei̾tas n inimicoꝵ labefac¬
taret ĩ uiria. No̾te ne mͥ minitaĩs ut oĩo abhostib
an exiliu ut ab improb̾ demigrandu sit: Mors t̾ribił¬
ẽ iis quoꝵ cu uita oĩa extĩgũt᷑ nõ iis quoꝵ laus emo¬
habitãdi locus nõ iis oẽ orbe t̾raꝵ unã urbe ẽẽ putãt.¬

Expanded text:
evenerit, non modo non repugnanti. quid enim ego laboravi evenerit, non modo non repugnanti. quid enim ego laboravi aut quid egi aut in quo evigilarunt curae et cogitationes meae, si quidem nihil peperi tale, nihil consecutus sum, ut eo statu essem, quem neque fortunae temeritas neque inimicorum labefactaret iniuria? mortemne mihi minitaris, ut omnino ab hominibus, an exsilium, ut ab inprobis demigrandum sit? mors terribilis iis, quorum cum vita omnia exstinguuntur, non iis, quorum laus emohabitandi locus, non iis, qui omnem
Abbreviated transcription (Latin):
bũda nõ ẽ. eaq quo ẽ maioͣ eo magis mẽti exsua sect
⁊ statu dimouet ꝓficto nhil ẽ aliud bñ ⁊ beate uiuẽ nisi
Nec ego uõ. M. regulu erumnosu. nec mistu. nec ĩ¬
felioe unꝙ̃ putauiꝰ. Nõ eĩ magͥcudo aĩmi eiꝰ cruciebat᷑.¬
deiuq aĩis ip̃e. qui tot u̾tutu p̾sidia munitꝰ. tãto comita¬
tu cĩañspectꝰ cu cõpꝰ eiꝰ capẽtur capi cẽte ip̃e nõ potuit.
hõib ⁊ ĩ adu̾sis inꝰ ex sũmis uidebat᷑ uiris: Quo beatius
c̃ẽ mõtali nihil põt. Nescs ĩsane nesas quãtas uires u̾tꝰ
hẽat nom̃ tñ u̾tutis uspas. s quid ip̃a ualeat ignoras:
ĩ se sua pouit oĩa. Cui uo̾ spes ois ⁊ ratio ⁊ cogitatio pẽ¬
det exfortuna huic nihil põt cẽ cẽti inhil quo explora¬
ꝑto habeat ꝑ masuꝵ sͥ unu die: Eu tu hoĩe tr̾rets
sique eris nactꝰ istis mõtis aut exilii minis. Mibi uo̾
ꝗcꝗd acciderit inta ĩ grata aiutate ne recusanti quidem

Expanded text:
 eaque quo est maior, eo magis mentem ex sua sede et statu demovet, profecto nihil est aliud bene et beate vivere nisi hnec vero ego M. Regulum aerumnosum nec infelicem denique animus ipse, qui tot virtutum praesidio tantoque comitatu, cum corpus eius caperetur, capi certe ipse non potuit. hominibus, adversis unus ex summis viris videbatur, quo beatius esse mortali nihil potest. nescis, insane, nescis, quantas viris virtus habeat; nomen tantum virtutis usurpas, quid ipsa valeat ignoras: se uno sua ponit omnia. cui spes omnis et ratio et cogitatio pendet ex fortuna, huic nihil potest esse certi, nihil quod exploratum habeat permansurum sibi unum diem; eum tu hominem terreto, si quem eris nanctus, istis mortis aut exsilii minis: mihi vero quicquid acciderit in tam ingrata civitate, ne recusanti quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Gn. et .p. Scipioes qui cãtaginẽsiu ad ue̾tu cõpoi̾s
suis ĩfcludendu putauer̃t᷑: Quid africanꝰ maior:
Quid ĩ nuãbiles alii Na domesticis exemplis abĩ¬
c̃ẽ nisi qd̾ laudabile eẽt ⁊ p̃claꝵ uide̾tũ: Deniãt ig̾r
ꝗ tabulis. ꝗ celato auro ⁊ argẽto. ꝗ corinthiis opibus
abũdãt An.Ca. fabritio ꝗ nihil hui̾t hoꝵ nihilq hr̃e¬

Expanded text:
Cn. et P. Scipiones, qui Carthaginensium adventum corporibus Cn. et P. Scipiones, qui Carthaginensium adventum corporibus suis intercludendum putaverunt? Quid Africanus maior? quid innumerabiles alii? nam domesticis exemplis abm nisi quod laudabile esse et praeclarum videretur? veniant igitur qui tabulis, qui caelato auro et argento, qui Corinthiis operibus abundant, an C
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑante temꝑãtiore nec forti fortiore nec sapic̃te sapi¬
ẽtioẽ posse sicĩ facillime põt ꝑspici. An uiꝑ bonũ dices ꝗ
depositũ nullo teste cu lucrai̾ impune poss auĩ põdo dece

Expanded text:
temperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti sapitemperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti sapientiorem posse fieri, facillume potest perspici. an virum bonum dices, qui depositum nu
Abbreviated transcription (Latin):
laudãdi sẜ eides nõ laudãda uita ẽ. Neq põro fugienda
tendu uideri decet.
reꝵ euẽtu s uitis hõĩu metiẽda st̃. In quo pectatũ
id pot aliud alio maiꝰ eẽ aut minꝰ. Ip̃ ꝗd̾ illd̾ pcc̃u qͦ quo
uẽteris unũ ẽ. Auri nauc̃ cũtat gub̾natõ an paleȩ aliꝙ
tulũ ĩ gub̾natõis ĩ stitia nihil ĩtest. Lapsa c̃ libido ĩ muliet
ignota. dolor ad paucioes ꝑtinet ꝙ si petulãs fuiss ĩ aliqua
generosa ac nobili u̾gie. Pectauit aũt nihilominꝰ. Siꝗdes¬
ẽ pectar tãq mñsire lincas. Qd̃ cu feceis culpa cõmissa est
ꝙͣ longe ꝓgrediat. Qu semel hĩc tiãsiei̾s ad augẽdã trã¬
seũdi culpã nihil ꝑtinet. pectat̃ cẽte licet nemini. Quoel
aũt nõ licet id uno tenet᷑ si arguit᷑ nõ lice̾ id si nec maiꝰ
opõtet. Qd̾ si u̾tutes sint pares ĩ t̾ se paria ⁊̃ cẽ uicia ne¬
cesse ẽ. At qui pares ẽẽ u̾tutes nec bono uiro meliorẽ nec

Expanded text:
laudandi sunt, eius non laudanda vita est, neque porro fugienda tendum videri decet. rum eventis, sed vitiis hominum metienda sunt: in quo peccatur, id potest aliud alio maius esse aut minus, ipsum quidem illud peccare, quoquo verteris, unum est. auri navem evertat gubernator an paletum, in gubernatoris inscitia nihil interest. lapsa est lubido in muliere ignota, dolor ad pauciores pertinet, quam si petulans fuisset in aliqua generosa ac nobili virgine; peccavit vero nihilo minus, si quiest peccare tamquam transire lineas, quod cum feceris, culpa c longe progrediare, cum semel transieris, ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. peccare certe licet nemini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, si arguitur non licere: id si nec maius oportet. quod si virtutes sunt pares inter se, paria esse etiam vitia necesse est: atqui paris esse virtutes nec bono viro meliorem nec
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ui tpr magnas copias ex autir̾ possĩt hũc quõ aꝑ
pellabo diuite: Gu ip̃e se egẽte sc̃ciat: Multi ex
te audierũt cu dice̾s Neminẽ hõiu eẽ diuitem
auxilia possis. Ia fateris ẽgo te nõ ẽẽ diuite auiꝰ
tãtu desit ut nõ expleas id qd̾ optas. Iaq istam
pauꝑtate uł potiꝰ egestate ac mẽdicitate tuã nũqͣ
secure tulisti. Na ut iis ꝗ honeste querũt. mẽca¬
turis faciẽdis. oꝑis dãdis. publicis sumẽdis. ĩ telligisꝰ

Expanded text:
brevi tempore maximas copias exhaurire possint, hunc quo modo ego appellabo divitem, cum ipse egere se sentiat? multi ex te audierunt cum diceres, neminem esse divitem, itum auxilia possis. iam fateris igitur non esse te divitem, cui tantum desit, ut expleas id quod exoptas. itaque istam paupertatem vel potius egestatem ac mendicitatem tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui honeste rem quaerunt mercaturis faciendis, operis dandis, publicis sumendis, intellegimus
Abbreviated transcription (Latin):
Iuisio ẽ quȩ re semoues ab reuttãq absoluit rõne
sbiecta hoc mõ. Cur ẽgo nuĩc tͥ qͥcqͣ obiicia si prob
es nõ meruisti. si imꝓb nõ cõmoueber̃ . ¶te qͥd nũc ego
de meis ꝓp̾is meritis prȩdite: Si memĩstis obtunda si b¬
liti estis cũ re nihil egeri qͥd ẽ qd̾ ub̾ ꝓficẽ possi: str̃ due

Expanded text:
ivisio est, quae rem semovens ab re utramque absolvit ratione subiecta, hoc modo: «Cur ego nunc tibi quicquam obiciam? Si probus es, non meruisti; si inprobus, non commovere.» Item: «Quid nunc ego de meis promeritis praedicem? Si meministis, obtundam; si obliti estis, cum re nihil egerim, quid est quo verbis profice
Abbreviated transcription (Latin):
cheus sed sublata una dedactylo syllaba reman&tro¬
cheus. Vt grandiso nispom pare modis. Buculi cep¬
tomen ubi post quattuor pedes non aliquid reman&
ut. semꝑ: principi umscep: trumiuge: gloria: consors.
Item ubi p̃duos pedes suꝑt syllaba commadicitꝰ ubi post
duos pedes tuhil remane colon uocatꝰ . quae tam̃ nomi¬
na apud oratorer in different̃ ponuntꝰ qui in tegram
senentiã ꝑ iodon appellant parter aũ eiur cola & com¬
mata dicunt. ut puta. sustin&is enim siquisuor inser¬
plenã sententiã cola r̃ & commota. plena aũ senenta
ꝑ iodus ÷ Interp̃tatꝰ autem colon membrũ. Comma¬
incisio. Periodur clausula siue circuitur.
xui ynoliphanum quoque commemonanda
ratio est qua nonmumquã ultima uerbi syllaba uel
particula syllabaeab sumi

Expanded text:
cheus, sed sublata una de dactylo syllaba remanet trocheus, sed sublata una de dactylo syllaba remanet trocheus, ut: Grandisonis pompare modis. Bucoliceptomen, ubi post quatuor pedes non aliquid remanet, ut: Semper principium sceptrum juge gloria consors; EItem ubi post duos pedes superest syllaba, comma dicitur; ubi post duos pedes nihil remanet, colon vocatur: quae tamen nomina apud oratores indifferenter ponuntur, qui integram sententiam periodum appellant. Partes autem ejus cola et commata dicuntur, ut puta: Sustinetis enim si quis vos in serplenam sententiam, cola sunt et commata. Plena autem sententia periodus est. Interpincisio, periodus clausula siue circuitus. synalipharum quoque commemoranda ratio est, quia nonnumquam ultima uerbi syllaba uel particula syllabae ui