comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rã nil aliud ager& quã confluentẽ eõ decunctis uiculis aclocis
plebem xpĩ uerbo salutis instruer& atq: instructã influuio
gleni qui ꝓximus erat lauacro remissionis abluer&. Hȩc uil¬
la tẽpore sequentiũ regũ deserta. & alia ꝓilla ẽ. facta in

Expanded text:
ram nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis ram nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, et alia pro illa est facta in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiendũ reliquit. Paulinus autẽ ex eo tẽpore sex annis continu¬
is id ÷ usq ad finẽ imperii regis illiꝰ uerbũ dĩ annuente ac fauen¬
te ipso inea ꝓuintia p̃dicabat. Credebantq & baptizabantur
quotqt erant p̃ordinati aduitã aeternã. In quib erant offrid
& ead friđ̃ filii regis aeduini qui ambo ei exuli nati sunt. Dequo¬
enburga filia cearli regis merciorũ. Baptitati sunt tẽpore se¬
quente & alii liberi eius de adilbgia regina ꝓgeniti. aedilhun.
huc rapti sunt de hacuita. & eburaci in ecła sepulti. Baptizatꝰ:
& yffi filius offridi. sed & alii nobiles ac regiiuiri non pauci.
Tantus autẽ fertur tunc fuisse feruor fidei ac desiđium lauacri
salutaris genti nordan hrmbrorũ. ut quodã tẽpore paulinus
triginta sex dieb ibidẽ cũ eis cat̾ecizandi & baptizandi officio
deditus moraretur. Quib dieb cunctis a mane usq ad uespe¬

Expanded text:
perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuperficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga regina progeniti, Aedilhun, huc rapti sunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac regii  Al., et egregii viri non pauci. Tantus autem fertur tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus triginta sex diebus ibidem cum eis catechizandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vespe
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur accepit rex aeduinꝰ cũ cunctis gentis suȩ nobilib ac plebe
ꝑ plurimci. fidẽ & lauacrũ scȩ̃ regenerationis anno regni
sui undecimo qui ẽ annus dominicȩ incarnationis sexcente
cesimꝰ octauus : ab aduentu uͦ angloꝵ inbrittanniã annuscir¬
citer centesimꝰ octogesimꝰ. Baptizatus autẽ eburaci die scõ pa
deligno cũ cathecizaretur. atq ad ꝑcipiendũ baptisma imbu¬
eretur citato oꝑe construxit. Inqua etiã ciuitate ipsi docto¬
ri atq antistiti suo paulino sedẽ episcopatꝰ donauit. Mox
autẽ ut baptisma consecutus ẽ : curauit docente eodẽ paulino
maiorẽ ipso in loco & augustiorẽ de lapide fabricare basilicã
lncuiꝰ medio ipsũ qđ priꝰ fecerat oratoriũ includeretur. Prepa¬
ratis gͦ fundam̃tis ingiro prioris oratorii ꝑ quadrũ coepit edi¬
ficare basilicã. Sed prius quã altitudo parietis eã consumma¬
ta rexipse impia nece occisus. opus idem successori suo osualdo

Expanded text:
gitur accepit rex Aeduini cum cunctis gentis suae nobilibus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus dominicae Incarnationis sexcentecesimus septimus, ab adventu vero Anglorum in Brittaniam annus circiter centesimus octogesimus. Baptizatus est autem Eburaci die sancto Pde ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo
Abbreviated transcription (Latin):
pius manere cũ rege solebat. Baptizabat influuio sualua
ria in ipso exordio nascenti sibi ecđiȩ poterant aedificari
Attam̃ incãpo dono ubi tunc etiã uilla regia erat. fecitbasi¬
licã . quã postmodũ pagani aquib ȩduinꝰ rex occisus ẽ. cũ
tota eadẽ uilla succender̃: ꝓqua reges posteriores fecere sibi
uillam. inregione quȩ uocatur loidis Euã sit autẽ ignem al¬
tare quia lapideũ erat: & seruatur ad huc inmonasterio
reuerentissimi abbatis & prbi triduulfi. qđ ẽ insilua el mete¬

Expanded text:
pius manere cum rege solebat, baptizabat in fluvio Sualuaria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et servatur adhuc in monasterio reverentissimi abbatis et presbyteri Thryduulfi  Al., T
Abbreviated transcription (Latin):
primũ mellitus & iustus. atq ad partes galliȩ secessere: ibi
finẽ rerũ expectare disponentes: Sed non multo tẽpore
inpune seruiebant. Nã egressi contra gentẽ geuissorũ
inproeliũ : om̃s pariter cũ sua militia corruer̃. Nec lic&
auctorib ꝑditis. excĩtatũ ad scelera uulgus potuit recorrigi:
atq ad simplicitatẽ fidei & caritatis quȩ est in xpõ reuo¬
cari

Expanded text:
primi Mellitus ac Justus, atque ad partes Galliae successere, ibi rerum finem exspectare disponentes. Sed non multo  Al. adimpune serviebant. Nam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi  Al. corrigi, atque ad simplicitatem fidei et caritatis quae est in Christo, revocari
Abbreviated transcription (Latin):
adhucdare in eccła non desistis : quib ille respondebat.
Siuultis ablui fonte illo salutari qͦ pat̾ ur̃ ablutus ẽ po¬
testis etiã panis scĩ cui ille participabat eẽ participes
Sin autẽ lcuiacrũ uitȩ contẽpnitis. nullatenus ualetis panẽ
uitȩ ꝑcipere. Atille. Nolumus inquiunt fontẽ illũ in¬
trare . Qt nec opus illo nos habere nouimus. sed tam̃ pane
illo refici uolumus. Cũq diligenter ac sepe abillo eent
ad moniti nequaquã fieri posse ut absq purgatione sa¬
facili causa quã petimus: non poteris iã in nrã ꝓuintia
demorari & expulerunt eũ ac desuo regno cũ suis ab ire
iusserunt. Qui expulsus inde. uenit cantiã tractaturus
cũ laurentio & iusto coepĩs quidinhis eõ agendũ. Decretũq
ẽ. cõmuni consilio. quici satius eẽt ut om̃s patriam rede¬
untes. lib̾a ibi m̃te dnõ deseruirent. quã int̾ rebelles

Expanded text:
adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sai nobis in tam facili causa quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. DCXVII. Qui expulsus inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes, libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles
Abbreviated transcription (Latin):
luerat. sede fornicatione pollucus ẽ. tali qualẽ nec int̃gentes
auditã apłs testatur : ita ut uxorẽ patris haber&. Quo
utroq scelere occasione dedita priorẽ uomitũ reuertendi
his qui subimꝑio sui parentis uł fauore uł timore regio
fidei & castimoniȩ iura susceꝑant. Nec suꝑnȩ flagella
districtionis ꝑfido regi castigando & corrigendo de fue¬
re. Nam crebra m̃tis uesania & sp̃s immundi inuasione
gna ꝑennia petens t̾res filios suos qui pagani percdura¬
uerant regni tẽporalis heredes reliqͥt: coeperunt illi mox
idolatriȩ quã uiuente eo aliquantulũ int̾misisse uid¬
bant᷑ palã seruire . subiectisq popłis idola colligendi li¬
berã darilicentiã. Cũq uiderent pontificem celebratis
Ineccła missarũ sollẽpniis eucharistiam populo dare: di¬
cebant uulgo ut fertur adeũ barbari inflati stultitia.

Expanded text:
luerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes luerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., vel corrigendo defuere: nam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione gna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia:
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. De functus uͦ est rex ȩdilbtus die uicesimo.iiiͦi. anno
nensis febro arii. post uiginti & unũ annos accepte fidei
atq inporticu scĩ martini intro eccłam beatorũ apłoꝵ petri
& pauli sepultus ubi & bercta regina condita ẽ. Qui in tercȩtera
bona quȩ genti suȩ consulendo conferebat. etiã decreta illi
iudiciorũ iuxta exemplaromanorũ cũ consilio sapientium
constituitqe conscripta anglorũ sermone hactenus habent᷑
& obseruentur ab ea. Inquib pͥmitus posuit qualiter id
quorũ doctrina susceꝑat praestare. Erat autẽ idẽ aedilbtꝰ
pater hengist. quicũ filio suo oysic inuitatus auurarger
no brittanniã primus intrauit ut supra retulimus. At
uero post mortẽ aedilbti cũ filiꝰ eius eadbaltus regniguber¬
nacula suscepiss&: magnotenellis ibi adhuc eccłȩ cremen¬
tis detrim̃to fuit. Si quidẽ non solũ fidẽ xpĩ recipere no¬

Expanded text:
modum. Defunctus vero est rex Aedilberct die vigesima quarta modum. Defunctus vero est rex Aedilberct die vigesima quarta mensis Februarii, post viginti et unum annos acceptae fidei, atque in porticu sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vurtiger Brittaniam primus intravit, ut supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere no
Abbreviated transcription (Latin):
estrant᷑
aborealib imꝑauit : sed primus omniũ cęli regna conscendit
Namprimus imꝑium huiusmodi aelli rex australiũ saxo¬
iũ. scđs cȩlin rex occidentaliũ sanxit. qui linguai ipsorũ
cȩaulin uocabatur. Tertius ut dixi aediltus rex cantuario¬
rũ. Quartus redualtus rexorientaliũ anglorũ. qui etiã
uiuente aedilbto. eidem suȩ genti ducatũ p̃bebat optinuit.
Quintus eduin rex nordanhymbrorũ gentis. id est eius:
quȩ adboẽalem humbrȩ fluminis plagam in habitat mai¬
ore potentia cunctisq qui brittonia incolunt anglorũ p¬
riter & brictonũ popłis p̃fuit p̃ter cantuariis tt᷑. nec non
hib̾niã sitȩ sunt anglorũ subiecit imperio. Sextus osualđ
& ipse nordan hymbrorũ rex xpianissimus isdẽ finib re¬
minis regnũ nonnullo tẽpore coercens. Pictorũ qͦq atq scot¬
torũ gentes quȩ septẽtrionales brittanniȩ fines tenent: ma¬
xima exparte ꝑdomuit ac tributarias fecit. Sed hec post¬

Expanded text:
estrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis plagam inhabitat, majore potentia cunctis qui Brittaniam incolunt, Anglorum pariter et Brittonum populis praefuit, praeter Cantuariis  Al., CantuaBrittaniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus Osuald et ipse Nordanhymbrorum rex Christianissimus, hisdem finibus reminis regnum nonnullo tempore coercens, Pictorum quoque atque Scottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec post
Abbreviated transcription (Latin):
da deferr&e unacũ epłis qͦs idem pontifex dõ dilecto archiepõ
laurentio & dero uniuerso. Similiter & aedilbto regi atq
genti anglorũ direxit. Hic est bonefacius qucirtus ab eato
donari ecđȩ xpĩ templũ romȩ qđ pantheon uocabatur
abantiquis qͣsi simulacrũ ess& omniũ deoꝵ. Inquo ipse eli¬
minata omĩ spurcitia fecit ecłtim scȩ dĩgenitricis atq o¬
titudo ibi scõꝵ memoriã haber&.

Expanded text:
da deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Deo dilecto archiepiscopo da deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Deo dilecto archiepiscopo Laurentio, et clero universo, similiter et Aedilbercto regi atque genti Anglorum direxit. Hic est Bonifacius, quartus a beato donari Ecclesiae Christi templum Romae quod Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genetricis, atque otitudine
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta morẽ uniuersalis ecłȩ ingrederentur inmigna reue¬
rentia scĩtatis tã brictones quã scoctos uenerati sumus Sed
cognoscentes brictones. scoctos meliores putauimꝰ. Scoctos
nib: in eorũ conuersatione didicimus. Nam daganus ep̃s
ad nos ueniens non solũ cibũ nob̵cũ. sed nec in eodẽ hospicio
qͦ uescebamur sumere uoluit. Misit idem laurentius cũ co¬
epis siuis etiã brittonũ sacerdotib literas suo gradui condi¬
gnas. qͥbus eos inunitate catholica confirmare satagit Sed
quantũ hȩc agenda ꝓfecerit. ad huc p̃sentia tẽpora decla¬
rant. His tẽporib uenit mellitus lundoniȩ ep̃sromã de
& cũ idẽ papa reuerent̃ coger& sr nodũ epõrũ italiȩ deuita
monachorũ & quici ordinaturus & ipse mellitus int̃eos ad¬
sedit anno octauo imperii focatis pͥncipis. indictione .xnͥͣ.
decreta. sua qͦq auctoritate subscribens confirmar&. ac brit¬

Expanded text:
juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna revejuxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottosnibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare satagit  Al., sategit. Sed quantum haec agendo profecerit, adhuc praesentia tempora declarant. His temporibuEt cum idem papa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavo imperii Phocatis principis; indictione decima decreta, sua quoque auctoritate subscribens confirmaret, ac Brit
Abbreviated transcription (Latin):
impenđe sollicitudinẽ curabat. Siquidem ubi scottorũ in
p̃fata ipsorũ patria quomͦ & brittonũ in ipsa brittannico
itã ac ꝓfessionẽ minus eccłiasticã inmultis eẽ cognouit.
maxime qđ paschȩ sollẽpnitatẽ non suo tẽpore celebra
ad uicesimã resurrectionis dominicȩ diem obseruandũ
esse putarent. Scripsit cũ coepĩs suis exortatoriã ad eos
epłam. obsecrans eos & contestans unitatẽ pacis & catholicȩ
obseruationis. cũ eoquȩ toto orbe diffusa ẽ. eccł xpĩ¬
nis carissimis fr̃ibus epĩs uł abbatibus ꝑ uniuersam scot¬
tiã. laurentius. mellitus. & iustus epĩ. serui seruorũ dĩ.
Dũ nos sedes apłica more suo sicut in uniuerso orbeterrarũ
in his occiduis partibus ad p̃dicandũ gentib: paganis di¬
riger&: atq: in hanc insulam quȩ brictannia nuncupat᷑
contigit introisse.: Antequã cognosceremus credentes quod

Expanded text:
impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxidominicae resurrectionis diem observandum esse putarent; scripsit cum coepiscopis suis, exhortatoriam ad eos epistolam: obsecrans eos et contestans unitatem pacis et catholicae observationis cum ea quae toto orbe diffusa est Ecclesinis carissimis fratribus episcopis, vel abbatibus per universam Scottiam, Laurentius, Mellitus et Justus, episcopi, servi servorum Dei. « Dum nos sedes apostolica, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod
Abbreviated transcription (Latin):
chi ep̃s primus. qui olim huc ab eato gregorio roman:
urb pontifice directus. & adõ oꝑatione miraculorũ
suffultus aedilbtũ regẽ ac gentẽ illiꝰ abidolorũ cultu ad
fidem xpĩ ꝑduxit. Et completis inpace dieb officii sui
uccessit augustino inepiscopatũ laurentius quẽ ipse
idcirco adhuc uiuens ordinauerat: ne se defuncto
status ecđiȩ tam rudis uł ad horam pastore destitutus i¬
cillare inciper&. Inquo & exemplũ sequebat᷑ primi pasto¬
ris eccłiȩ hoc est beatissimi apłoꝵ principis petri: qui fun¬
datae romȩ eccłȩ xpĩ clementẽ sibi adiutorẽ euangelizan¬
di simul & successorẽ consecrasse ꝑhibetur. Laurentius
biti culminis. & crebra uoce scȩ̃ exortationis. & continuis
pie oꝑationis exẽplis ꝓuehere curauit. Deniq non solũ
iouȩ dequȩ anglis erat collecta ecłȩ curã gerebat. sed e
ueterũ brictanniȩ in colarũ. nec non & scottorũ qui hiber¬
niã insulã brictanniȩ ꝓximã incolunt popłis pastoralẽ

Expanded text:
COPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et completis in pace diebus officii sui, utem Augustino in episcopatum Laurentius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, beatissimi apostolorum principis Petri, qui fundata Romae Ecclesia Christi Clementem sibi adjutorem evangelizandi, simul et successorem consecrasse perhibetur. Laurentius biti culminis, et crebra voce sanctae exhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curavit. Denique non solum novae quae de Anglis erat collecta, Ecclesiae curam gerebat, sed et veterum Brittaniae incolarum, necnon et Scottorum qui Hiberniam insulam Brittaniae proximam incolunt, populis pastoralem
Abbreviated transcription (Latin):
dos pidia Smellito accepit fecit rex edilbtus incunbit ulumt¬
donece eode sensẽ pauli apłi. inqua locũ sedis epis copalis &rips
ee successores eius habent lustũ uͦ in ipsa cantia augastis cus¬
promario quondã illius qui dicebat᷑ hrofhro fdes oie stre co¬
gnominad Distat autẽ adhoruerni milib palesci esrmeo

Expanded text:
tis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent. Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episuam gens Anglorum a primario quondam illius qui dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem a Doruverni millibus passum fer
Abbreviated transcription (Latin):
ta solis .xii. beł uili & apparuer̃ stellae pene hora dimi¬
dia. & ab hora diei t̃cia. anno dxluii ida regnare coe¬
pit. a quo regalis nordan hrmbroꝵ ꝓsapia originem
puiã addocendos pictos & in insula hii monaste¬
rium fecit. Anno dxcoi gregorius papa misit brictannia
augustinũ eũ monachis. qui uerbũ dĩ genti angloꝵ
euangelizarent.
nno dxc uii. uenere brittanniã p̃fati doctores : qui
brutanniã augustino ĩa facto ep̃o. & plures uerbi
sub rege sadbercto antistite mellito. anno dco
defunetus ẽ. Anno deaco paulinus auisto arcdȩ po
ordinatur gentis nordan hrmbroꝵ ancistes. anno Sero¬
nno dexxx iii. eduno rege ꝑempto pauliNꝰ
cantiam rediit. anno dexl eadbald rex
oecisus. anno dexł ui. paulinus quondã ebuinsci

Expanded text:
 Julii, et apparuerunt stellae pene hora dimidia ab hora diei tertia. Anno 567, Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem ttia venit Brittaniam ad docendos Pictos, et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venere Brittaniam praefati doctores, qui Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi sub rege Sabercto antistite Mellito. Anno 605, defunctus est. Anno 625, Paulinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti Nordanhymbrorum antistes. Anno 62Anno 633, Aeduine rege perempto, Paulinus Cantiam rediit. Anno 640, Eadbald rex occisus. Anno 644, Paulinus, quondam Eboraci,
Abbreviated transcription (Latin):
tatu beati ieronimi exceptas in ezram & neemĩa
libros .iii. In canticũ abacuc. librũ .i. In librũ beati
patris tobiae explanationis allegorice de xp̃o &
eccłia. librũ .i. ltem capitula lectionũ in penta tei¬
cum morsi iosuae iudicũ. in libros regũ & uerba
dierũ. in libro beati patris iob. in parabolas eccle
tini exposita inueni. cuncta ꝑ ordinẽ transcribere
nicas libros singulos. in apocalypsin sc̃i ioħis.
libros.III. Item capitula lectionũ in totũ nouũ
testam̃tum excepto euangelio. Item librũ epła

Expanded text:
tatu B. Hieronymi excerptas; in Esdram et Neemiam libros tres, in canticum Habacuc librum unum, in librum B. Patris Tobiae explanationis allegoricae, de Christo et Ecclesia, librum I. Item, capitula lectionum in Pentateuchum Mosi, Josue, Judicum. In libros Regum, et Verba dierum. In librum beati Patris Job. In Parabolas, Eccletini exposita inveni, cuncta per ordinem transcribere l., VI catholicas, libros singulos. In Apocalypsin sancti Johannis, libros III. Item, Capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio. Item, librum epis
Abbreviated transcription (Latin):
Nono decimo autẽ uitae meae anno diaconatu. tri¬
suscepi. ex tempore accepti pres biteratus usq ad an¬
meoꝵq necessitati ex opusculis uenerabiliũ patrũ
breuit ad notare. siue etiam ad formã sensus & int̃¬
p̃tationis eoꝵ suꝑ adicere curaui.

Expanded text:
Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, triNonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, trisuscepi; ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad anmeorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formam sensus, et interpretationis eorum, adjicere curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
erfectus. & rex mercioꝵ ceod rex defunctus est.¬
& uir dñi ecgberet hiemses monachus ad catholicũ
pascha . & ecclesiasticã correxit tonsura.
Anno dec xxu uictred rex cantuarioꝵ obiit. anno decxe¬
UIIII. cometae apparuer̃ sc̃s eegberet transiit . osric mor¬
obiit. Anno eodem tatium consecratus archiepis copus
nonus doruuersis eccłiae aedilbaldo rege mercio
aec de historia ecclesiastica brittannia
ex litteris antiquoꝵ uel extraditione maioꝵ uel ex
mea cognitione ipse scire potui dño aduiuante
& ingirim qui natus in territorio eusdem monaste¬
rii cũ ẽẽm annoꝵ .uii. cura ꝓpinquoꝵ datus sũ
ducandus reuerentissimo abbati benedicto ac dei¬
de ceol frido cunctumq ex eo tẽpus uitae in eiusdẽ
monasterii habitatione ꝑ agens. om̃em meditandis
scripturis oꝑam dedi atq inter obseruantiã disciplinȩ
regularis. & quotidi anã cantandi in eccłia curam señ¬
ꝑ aut discere aut docere. aut scribe dulce habui.

Expanded text:
olred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit tonsuram. Anno 725, Uictred rex Cantuariorum obiit. Anno 729, cometae apparuerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric morobiit. Anno eodem Tatuini consecratus archiepiscopus nonus Dorovernensis Ecclesiae, Aedilbaldo rege MerciorHaec de Historia Ecclesiastica Brittaniaruex litteris antiquorum, vel ex traditione majorum, vel ex mea ipse cognitione scire potui, Domino adjuvante iremuderan: qui, natus, in territorio ejusdem monasterii, cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Chelfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis, et quotidianam cantandi in ecclesia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere, dulce habui.
Abbreviated transcription (Latin):
erũ ea quae tempoꝵ distinctione latius degesta
sunt. ob memoriam conseruandã breuiter.
recac pitulari placuit. Anno igitur ante in car¬
tionẽ dñicam sexagesimo. gauis uilius cesar primi
romanoꝵ brittannias bello pulsauit & uicit. nec ta¬
men ibi regnũ potuit obtinere. Anno ab incarnatio¬
ne dm̃ .xLui. claudius scđs romanoꝵ brittannias
adiens. plurima insulae partẽ in deditionẽ recepit.
sime rexit. cui litteras rex brittanniae lucius mitte
ut xp̃ianus efficeretur petut & impetrauit.
nno ab incarnatione dñi elxxxuinii. seuerus
imꝑator factus. xuii. anñ regnauit qͥ brittan
nuã Uallo amariusq ad mare p̃cinxit. anñ ccclxxci
maximus in brittanniam creatus imꝑator in gal¬
liam transiit. & gratianũ interfecit.

Expanded text:
erum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias dies plurimam insulae partem in deditionem recepit. loriosissime rexit: cui litteras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et impetravit. Anno ab incarnatione Domini 189, Severus imperator fniam vallo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum interfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ. li̵ de ortho graphia alphabeti ordine distine¬
alium de scematibus siue tropis libellum. hoc est de
figuris modisq locutionũ quibus scriptura sc̃a con
dones etiam michi benignus aliquando ad te fontẽ
om̃is sapientiae ꝑuenire & parere semꝑ ante faciẽ¬

Expanded text:
unum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distincunum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distincalium de Schematibus sive Tropis libellum, hoc est, de figuris modisque locutionum, quibus Scriptura sancta contdones etiam benignus, aliquando ad te fontem omnis sapientiae pervenire, et parere  Al., a
Abbreviated transcription (Latin):
uisitabunt᷑. De ratione bissexti .i. De eqͥnoctio upc¬
ta anatholiũ .i. Itẽ de istoriis sc̃oꝵ liber uitae &
passio scĩ felicis confessoris. De metrico paulini
oꝑe in ꝓsam transtuli librũ uitae & passionis
seĩ anastasi male de greco trans latũ & peuis a qͦ¬
dam imperito emendatũ ꝓut potui ad sensũ
cudberti. & prus eroico metro & post modũ pla¬
no sermone descripsi. Historia & abbatũ monas¬
terii huiꝰ in quo suꝑnae pietati deseruire gaudeo
benedicti ceol fridi & hua & bercti in libellis duob
historia ecclesiastica nr̃ae insulae hac gentis in
libris .U. martiro logiũ de nataliciis scoꝵ mar¬
trrũ
diebus in quo om̃s quos inuenire non solũ qua die uerũ
etiam quo genere certaminis uel sub quo udice mun¬
dum uicerint. diligent̃ adnotare studui. Librũ pm¬
noꝵ diuersoꝵ metro sue rithmo librũ epigramma¬
tum heroico metro siue eleiaco. De natura rerũ & de
temporib libros singulos. Item de temporib lib.i.

Expanded text:
 de Aequinoctio, juxta Anatolium, una. Item, de historiis sanctorum; librum vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere in prosam transtuli. Librum vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum, prout potui, ad sensumCudbercti, et prius heroico metro, et postmodum plano sermone descripsi. Historiam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris V. Martyrologium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quo omnes quos invenire potui, non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis, vel sub quo judice mundum vicerint, diligenter Al. om. diligenter adnotare studui. Librum Hymnorum, diverso metro, sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum
Abbreviated transcription (Latin):
nani
anno de lxiiii elypsis facta. ear conberet rex cantuarioꝵ
defunctus. & colman cũ scottis ad suos reuersus est. &
pestilentia uenit. & ceadda ac uil frid nordan hymbroꝵ
ordinant᷑ ep̃i. Anno delx uui theodorus ordinat᷑ ep̃s.
nno delxx. osuiurex nordan hrmbroꝵ obit. Annod
III. eegbere cantuarioꝵ rex obiit. & synodus facta
ẽ ad ierud forda p̃sente eogfrido rege p̃sidente
archi ep̃o theodoro ut illi max capituloꝵ. Anno delaco
ruit. uil frid ep̃s a sede sua pulsus ẽ. ab eogfrido rege.
& ꝓ eo bosa eata. & eadhaecth consecrati antistites.
nno delaxx. sr nodus facta in campo haecd feltha
de fide catholica p̃sente archi ep̃o theodoro in
quo affuit ioħs abba romanus. quo anno hilda abba¬
tuarioꝵ obiit. Anno del xxxuuii. ceduald rex occi¬
dentaliũ saxonũ rom̃a de brittannia ꝑgit. Anno
dexc theodorus archiẽps obiit. Annode xc uii. ostrid
regina asuis idẽ mercioꝵ pͥmatib interempta. anno

Expanded text:
ani. Anno 664, eclipsis facta: Earconberct rex Cantuariorum defunctus, et Colman cum Scottis ad suos reversus est; et pestilentia venit; et Ceadda ac Uilfrid Nordanhymbrorum ordinantur episcopi. Anno 668, Theodorus ordinatur episcopus. Anno 670, Osuiu rex Nordanhymbrorum obiit. Anno 673, Ecgberct, rex Cantuariorum obiit; et synodus facta est ad Herutforda, praesente Ecgfrido rege, praesidente archiepiscopo Theodoro, utillima, decem capitulorum. Anno 675, ruit; Uilfrid episcopus a sede sua pulsus est ab Ecgfrido rege; et pro eo Bosa, Eata et Eadhaeth consecrati antistites. Anno 680, synodus facta est in campo Haethfeltha de fide catholica, praesidente archiepiscopo Theodoro: in qua adfuit Johannes abba Romanus. Quo anno Hild abbatuariorum obiit. Anno 688, Caeduald rex Occidentalium Saxonum Romam de Brittania pergit. Anno 690, Theodorus archiepiscopus obiit. Anno 697, Osthryd regina a suis, id est, Merciorum primatibus, interempta. Anno
Abbreviated transcription (Latin):
hora quando missae fieri solebant : sȩpissime iun¬
cula soluebantur. at ille dato uire uirando ut re¬
diret uel pecuniã illi ꝓ se mitteret : uenit cantiam
ad regẽ lotherũ qui erat filius sororis adiltridae
reginae de qua supra dictũ ẽ quia & ipse quondã
eiusdem reginae minister fuerat. Petiitq &
accepit ab eo p̃cium suae redẽptionis: ac suo dño
uersus atq ad suũ fr̃em ꝑueniens replicauit
ex ordine

Expanded text:
tertia autem hora quando missae fieri solebant, saepissime vintertia autem hora quando missae fieri solebant, saepissime vincula solvebantur. At ille dato jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem Hlotheri, qui erat filius sororis Aedilthrydae reginae de qua supra dictum est, quia  Al., qui et ipse quondam ejusdem reginae minister fuerat: petiitque et accepit ab eo pretium suae redemptionis, ac suo dominversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine
Abbreviated transcription (Latin):
me missas crebras facit. & si nunc in alia uita essem:
ibi anima mea ꝑ int̾cessiones eiꝰ solueretur a poenis.
Dumq aliquanto tẽpore apud comitẽ teneretur :
animad uerter̃ qui eum diligentius considerabant
ex uultu & habitu & sermonibus eius. quia non
erat de pauꝑe uulgo ut dixerat: sed de nobilibus.
Tunc secreto aduocans eũ comes. in terrogauit in ten¬
tius unde ẽet ꝓmittens se nichilͤ mali facturũ
pro eo si simplicit sibi quis fuisset ꝓderet. quod
dũ ille faceret. ministrũ se regis fuisse manifes¬
tans: respondit. & ego ꝑ singula tua responsa cog¬
noueram : quia rusticus nonꝰ eras. & nunc dignur
sunt pugna interempti. Nec te tamen ocadam : ne
didit eũ lundoniã fresoni cuidam: sed nec ab illo
cũ illuc duceretur ullatenus potuit alligari. Uerum
cũ alia atq alia uinculorum ei genera hostes impo

Expanded text:
me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc dignus sunt pugna interempti; nec te tamen occidam, ne didit eum Lundoniam Freso  Al., Fresoni; al., Frisoni cuidam; sed nec ab illo cum illuc duceretur ullatenus potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum ei genera hostes impon
Abbreviated transcription (Latin):
egit : & ubi sanescere coepit. nocte eũ ne aufuger&
uiciri p̃cepit. nec potuit tam̃ uinciri. Nam mox ut
abiere qui uinxerant: eadẽ eius sunt uincula soluta.
habebat enĩ germanũ fr̃em cui nomen erat tunna
prb̵m & abbatẽ monasterii in ciuitate quae hactenꝰ
ab eiꝰ nomine tonna caestir cognominatur. Qui cũ
eũ in pugna ꝑemptũ audiret: uenit quȩrere si forte
corpus eius inuenire posset. Inuentũq aliũ illi ꝑ om¬
nia simillimũ : putauit ipsum ẽẽ. Que ad monas¬
terium suum deferens honorifice sepeliuit: &
pro absolutione animae eius saepius facere mis¬
sas curauit. Quarũ celebratione factũ est qđ dixi. ut
nullus eũ sic posset uinare : quin continuo solueret᷑.
Interea comes qui eũ tenebat mirari & in terrogare
coepit. quare ligari non posset: ac forte litteras¬
solutorias de quib fabulae fer̃ apud se haberet. ꝓpt̃
quas ligari non posset. At ille respondit nil se talium

Expanded text:
egit; et ubi sanescere  Al., sanari coepit, noctu eum, ne aufugeret, egit; et ubi sanescere  Al., sanari coepit, noctu eum, ne aufugeret, vinciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literassolutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium
Abbreviated transcription (Latin):
n p̃fato aut̃e p̃lio quo occisus est rex elfuinꝰ me¬
morabile quiddã factũ ẽẽ constat. qđ nequa quã
silentio p̃tereundum arbitror: sed multoꝵ salu¬
ti si referatur fore ꝓficuũ. Occisus est ibi int̃ alios de
militia enis uiuenis uocabulo imma. Quicũ die ill
& nocte sequenti int̃ cadauera occisoꝵ similis mortuo
iaceret : tandẽ recepto sp̃u reuixit. ac residens sua uul¬
nera ꝓut potuit alligauit. Dem modicũ requietus: le¬
uauit se & coepit abire. quęrens sicubi amicos qui sui cu¬
ram agerent posset inuenire. Qđ dum facer&. inuen¬
tus est && captus auiris hostilis exercitus: & ad dñm
ipsoꝵ comitẽ uidelicet aedilredi regis adductus
aquo int̃rogatus quis ẽẽt. timuit se militẽ fuisse con¬
fiteri. rusticum se potius & pauꝑem atq uxorio uin¬
culo colligatũ fuisse respondit: & ꝓpt̃ uictũ militib
afferendũ in expeditionẽ se cũ suis militibus uenis
se testatus est. At ille suscipiens eũ carã uulneribus

Expanded text:
cisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; et propter victum militibus adferese testatus est. At ille suscipiens eum, curam vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordine cuncta quae sibi aduersa quae ue in ad¬
uersis solatia ꝓuenissent. Cognouitq referente
eo illis maxime tẽporib sua fuisse uincula solu¬
ta : quibus ꝓ se missarũ fuerant celebrata solem¬
nia. Sed & alia quae periclitanti ei omnimoda
contigissent & ꝓspera : ꝑ int̾cessionẽ fr̃nã &
oblatione hostiae salutaris caelitus sibi fuisse
donata intellexit. Multiq haec a p̃fato iuro
audientes : accensi sunt in fide ac deuotione
pietatis ad orandũ uel elemosinas faciendas uel
ad offerendas dõuictimas sacrae oblationis pro
ret animae & corporis sempit̃am. Hanc michi
hrstorĩa etiã quidã eoꝵ qui ab ipso uiro in quo fa¬
cta est audiere narrauerunt. Unde eã qui aliqͦ¬
do cõperi indubitant̃ hystoriae nr̃ae ecclesi asti¬
cae inserendam credidi.

Expanded text:
ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae oblationis, pro ret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi.
Abbreviated transcription (Latin):
eliqͥas. nec non & codices plurimos. Misit etiã litteras.
quib significat se ei palliũ direxisse. simul & insinuat.
qualit̃ & episcopos inbrittannia constituere debuiss&e.
quarũ litterarũ iste est textus
euerentissimo & scĩssimo fratri augustino cõepõ:¬

Expanded text:
non et Codices plurimos. Misit etiam literas significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Augustino coep
Abbreviated transcription (Latin):
reterea idẽ gregorius papa augustino epõ quia sugges¬
serat ei multã quidẽ sibi esse messẽ sed oꝑ arios paucos.
misit cũ p̃fatis legatariis suis plures cooperatores. ac uerbi
ministros. Inquib pͥmi & p̃cipui erant : mellitus. iustus.¬
paulinus. rufianus & ꝑ eos generaliter uniuersa quȩ ad
cultũ erant ac ministeriũ eccłȩ necessaria: uasa uidelico&
sacra. & uestim̃ta altariũ. ornam̃ta qͦq eccłicirũ. & sacer

Expanded text:
e cap. 29. Gregorius Augustino episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus pPaulinus, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
cusq responsiones beati papȩ gregorii. ad consulta re¬
uerentissimi antistitis augustini. Epłam uͦ quã se are¬
latensi epõ fecisse cõmemorat: aduirgiliũ ȩtherii successõ¬
rẽ dederat. cuiꝰ hȩc forma ẽ. Reuerentissimo & scĩssimo
fratri uirgilio co epõ: gregorius seruus seruorũ dĩ. Quan¬
tus sit affectus uenientib sponte fr̃ib inpendendus. ex
eo qđ plerũq solent caritatis causa inuitari. cognoscitur
&idõ si cõmunẽ fratrẽ augustinũ ep̃m aduos uenire conti¬
gerit : ita illũ dilectio urt̃i sicut dec& affectuose dulci
seuenit ut hi qui longe sunt positi.priꝰ ab aliis quȩ siu
em̃danda cognoscant : siquas fortasse fraternitatiurȩ̃ sa¬
cerdotũ uł aliorũ culpas intulerit. unã cũ eo residentes subti
licunta inuestigatione ꝑquirite. &ita uos in ea quȩ dm̃ of¬
fendunt & adiracundiã ꝓuocant districtos ac sollicitos ex¬
hibete : ut ad aliorũ em̃dationẽ & uindictã culpabilẽ feriat

Expanded text:
cusque responsiones beati papae Gregorii ad consulta reverentissimi antistitis Augustini. Epistolam vero quam se Arelatensi episcopo fecisse commemorat, ad Virgilium Etherii successorem dederat DCI: cujus haec forma est: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Virgilio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent caritatis causa invitari, cognoscitur. Et ideo si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulcitm saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum li cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut lundoniensis epĩ nullomodo ditioni subiaceat. Sit uero
inter lundoniȩ & eburacȩ ciuitatis epõs in posterũ honoris
ista distinctio : ut ipse prior habeat᷑. qui prior fuerit ordinat᷑
zelo agenda disponant. unanimit᷑ recte sentiant. & ea quȩ
senserint non sibi m& discrepando ꝑficiant . Tua uͦ fr̃nitas
cerdotes. habeat dnõ nrõ iħu xpõ auctore subiectos. quatenꝰ
ex lingua & uita tuȩ scĩtatis. & recte credendi & bene uiuendi
formã percipiant. atq officiũ suũ fide ac morib exequen¬
tes : ad cęlestia cũ dñs uoluerit regna ꝑtinguant. Dste in¬

Expanded text:
ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. zelo agenda disponant, unanimiter recta sentiant, et ea quae senserint non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas ncerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te in
Abbreviated transcription (Latin):
rantib: in effabilia aeterni regni p̃mia reseruari. nob̾tam̃ eis
necessẽ ẽ. honorũ beneficia tribuere. ut inspiritalis oꝑis studio
exremuneratione ualeant multipli insudare. Et quici noua
angloꝵ eccła ad omĩpĩs dĩ graĩm eodẽ dnõ largiente & te la¬
borante ꝑducta ẽ : usum tibi pallii in ea ad sola missarũ sol
lẽpnici agenda concedimꝰ. ita ut ꝑ loca singula duodecim epõs
ordines : qui tuȩ subiaceant ditioni : quatenꝰ lundoniensis ci¬
uitatis ep̃s semꝑ in posterũ asinodo ꝓpria debeat consecrari
mittere quẽ ipse iudicaueris ordinare. Ita dũ taxat: ut si
ea dẽ ciuitas cũ finitimis locis uerbũ dĩ receperit: ipse qͦq
duodecim epõs ordin&. et metropolitani honore ꝑfruatur.¬
quia ei qͦq siuita comes fuerit: palliũ tribuere dnõ fauen¬
te disponimus. Quẽ tam̃ tuȩ fr̃nitatis uolumꝰ dispositione
subiacere. Post obitũ uerotuũ. ita epĩs qͦs ordinauerit p̃sit:

Expanded text:
rantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari, nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborantelemnia agenda concedimus: ita ut per loca singula duodecim episcopos ordines, qui tuae subjaceant ditioni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, mittere, quem ipse judicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse quoque duodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit,
Abbreviated transcription (Latin):
dextera dñi ꝓtegente ad uerã & apłicam fidẽ sit con¬
uersus. sperans ut sicut in sua gente regnat. ita & cũ
xp̃ode futuro conregnare. Benedicta igitur gens. quȩ
talem sapientissimũ & dĩ cultorẽ ꝓmeruit habere
regẽ. quia non solũ ipse dĩ cultor extitit. sed & ia
catholicam atq apłicam ꝓsuae animae redemptio
laetetur : Quis non exultet & gaudeat in his operi¬
in isaia. Indie illa radix iesse qui stat in signũ popu¬
lorũ ipsum gentes dep̃cabunt᷑. & iterũ. Audite
insulae. & ad tendite popłi de longe. & post pau¬
lulum. Parum inquit ẽ ut mͥsis seruus ad suscitan¬
das tribus iacob & feces isrł conuertendas. Dedi te
in lucẽ gentiũ. ut sis salus mea usq ad extremũ t̃r
&& rursum. Reges uidebunt & consurgent pͥncipes
t aidorabunt & post pusillũ. Dedite in foedus popłi
ut suscitares eram & possideres hereditates dissipatas

Expanded text:
dextera Domini protegente ad veram ad apostolicam fidem sit condextera Domini protegente ad veram ad apostolicam fidem sit conversus, sperans ut sicut in sua gente regnat, ita et cum  Al., in Christo in futuro conregnare. Benedicta igitur gens, quae talem sapientissimum, et Dei cultorem promeruit habere regem: quia non solum ipse Dei cultor extitit  Al., exicatholicam atque apostolicam, pro tuae animae redemptionlaetetur? Quis non exsultet et gaudeat in his operiin Isaia: In die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Et iterum: Audite, insulae, et attendite, populi, de longe. Et post paululum: Parum, inquit, est ut mihi sis servus ad suscitandas tribus Jacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae. Et rursum: Reges videbunt, et consurgent principes, et adorabunt. Et post pusillum: Dedi te in foedus populi, ut suscitares terram. et possideres haereditates dissipatas,