comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ fectis. reliqͦs ñ solũ
obpugnationẽ dimitt̾e
lantesq ac disꝑsos. ad
lippiã usq flum̃ ꝑsecu¬
ti sunt. Hec cũ regidela¬
ta fuissẽt ꝯuentu apud
uuarmatiã habito. saxo¬
iuam sine more statuit
cum ex̾citu ẽẽ petendam
ꝯtractisq ingentib co

Expanded text:
interfectis reliquos non solum oppugnationem dimittere, lantesque ac dispersos ad Lippiam usque fluvium persecuti sunt. Haec cum regi adlata fuissent, conventu apud Wormaciam habito, Saxoniam sine mora statuit cum exercitu esse petendam, contractisque ingentibus co
Abbreviated transcription (Latin):
suerat expulsũ. Sigubͣ¬
gum aliud castellum
oppugnatũ quid̃ s non
captũ. eo qd̃ hii qui ĩeo
causa p̾sidii fu̾ant cõ¬
stituti. factã eruptione
ĩcautos. atq oppugna¬
tioni intentos saxones
a tergo ĩuaserũt. ⁊ appa¬

Expanded text:
suerat expulsum; Sigiburgum aliud castellum oppugnatum quidem, sed, non captum, eo quod hii qui in eo causa praesidii fuerant constituti, facta eruptione incautos atque obpugnationi intentos Saxones a tergo invaserunt, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
blica ppłi euocatõ. Con¬
uen̾unt regni pͥmates
nec militaris qͦ manꝰ
defuit. Qͥ b corã põitis
rex tałr infit. Franci ĩ¬
quit troingene menu¬
nisse. ⁊ enĩ uos noĩs ge¬
ñisq ur̃i decet quib ñc
usq ẜiuierimꝰ diis ad
memoriã reduc̾e. aĩos
Cõpetens nãq ac utił
uisa est rõ ostendendi
pͥmũ qͦꝵ cultui manci¬
pati sumꝰ ut dũ iuti¬
les eos fore ꝯstit̾it uniꝰ
ueriq agnitõ d̾i libentiꝰ
accipiat᷑. Qd̾ tũc rectis

Expanded text:
blica populi evocatio. Conveniunt regni primates, nec militatis quoque manus defuit. Quibus coram positis rex taliter infit: « Franci, inquit, Trojugenae meminisse etenim vos nominis generisque vestri decet, quibus nunc usque servierimus diis ad memoriam reducere animos Competens namque ac utilis visa est ratio ostendendi primum quorum cultu mancipati sumus, ut, dum inutiles eos fore constiterit, unius verique agnitio Dei libentius accipiatur. Quod tunc rectis
Abbreviated transcription (Latin):
uissits. nec ñ in monaste¬
rio sci dẏonisii ut post
declarabit᷑ a dagoberto
rege agi p̾ceptꝰ ⁊ a nobis
cuiꝰ modi eẽt requisitus
talr se hr̃e est reꝑtus. In
dieb nãq festiuis sex
antiphone binnis psalmis
explicabant᷑. Porro toto
augusto ꝓpt̾ crebras fe¬
stiuitates manicatões fi¬
ebant. manicare autem
mane surg̾e dr̃. In sẽp¬
tembrio uero septem
antiphone canebant᷑
distributis incuiq bi¬
nis psalmis. In octobrio
octo cum t̾nis psalmis.
In nouembrio nouẽ. cũ¬
cum ternis itidẽ psalmis
In decembrio .x. cũ t̾nis
similit̾ psalmis.
U̾m in ianuario ac febru¬
ario ut possibilitas sine

Expanded text:
us, necnon in monasterio S. Dionysii ut post declarabitur a Dagoberto rege agi praeceptus, et a nobis cujusmodi esset exquisitus, taliter se habere est repertus. In diebus namque aestivis sex antiphonae binis psalmis explicabantur. Porro toto Augusto, propter crebras festivitates, manicationes fiebant. Manicare autem mane surgere dicitur. In Septembri vero septem antiphonae canebantur, distributis unicuique binis psalmis; in Octobri octo, cum ternis psalmis; in novembri novem, cum ternis itidem psalmis; in Decembri decem, cum ternis similiter psalmis. Verum in Januario ac Februario, ut possibilitas sine
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos ꝯscend̾e. nou̾i¬
tis nos cum cohortibus
quas pollicem᷑ aduen¬
tare. S expectantes frã¬
coꝵ duces dieb sex
iuxta placitũ nullũ ex
hus quos legati ꝓmi¬
serant uenire ꝯspexe¬
runt. Cedimꝰ aũt cum
tredecim ducib leuam
italie ingressus qͥnq ca¬
stella cepit. a quib etiã
sacram̃ta exegit. In tri¬
dentino qͦ t̾ritorio decẽ
castella a francis diru¬
ta ⁊ ꝯmanẽtes in eis
uniu̾si ducti captiui.
ꝓferruge u̾o castro in¬
tercedentib ep̃is. inge¬
nuino de sauione. Et¬
agnello de tridentino
data est redẽptio. per
capud uniꝰcuiꝰq uiri
mã solidoꝵ sexcentoꝵ.
cum ẽẽt tempꝰ estinũ¬
ꝓpt̾ incõsueti aeris in¬
cõmoditatẽ dissintie
morbo gͣuit̾ laboraba¬
tur. Cumq ꝑ tum cur¬
ricula mensiũ italiã
ꝙ̃ ꝑditum uenerat at¬
tingere ualeret eo qd̾
se intͣ ticinensẽ urbẽ¬
ꝯtineret aeris ut dixi¬

Expanded text:
ad coelos conscendere, noveriad coelos conscendere, noveritis nos cum cohortibus, quas pollicemur, adventare. » Sed exspectantes Francorum duces diebus sex juxta placitum, nullum ex his quos legati promiserant venisse conspexerunt. Cedinus autem cum tredecim ducibus laevam Italiae ingressus, quinque castella cepit, a quibus etiam sacramenta exegit. In Tridentino quoque territorio, decem castella a Francis diruta, et commanentes in eis universi ducti captivi. Pro Ferruge vero castro, intercedentibus episcopis Ingenuino de SaAgnello de Tridento, data est redemptio, per capud uniuscuiusque viri ad solidos sexcentos. cum esset temppropter inconsueti aeris incommoditatem, dysenteriae morbo graviter laborabat. Cumque per trium curricula mensium Italiam quem perditum venerat, attingere valeret, eo quod se intra Ticinensem clausisset urbem, aeris, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ad suppremũ exicium
dedit. Hac etiam tempe¬
state srippo legatꝰ chil¬
deb̾ti cum a ꝯstantino¬
poli remeass ut eid̃ regi
quomͦ honorifice subĩ¬
ꝑatore mauricio suscep¬
tus est foret renũtiass.
karthaginẽ ꝓpessus su¬
erat imꝑator ad uolũ¬
tatẽ childeb̾ti se ultũ
ire ꝓmisiss. childebertꝰ
iterato uiginti duces
cũ lecta in italiam diri¬
git plebe ad delendam
longobardoꝵ gentẽ. E
quib andoaldꝰ. ⁊ olo. atq
cedinꝰ. eminẽtiores fu¬
ere. S olo cũ ĩpuide ad
bitͥatõis castrũ accessis¬
set iaculo sb manulla
sauciatꝰ cecidit ⁊ mor¬
tius est. At u̾o andoald̾
⁊ sex duces frãcoꝵ ad me¬
diolanensiũ ueniẽtes
ui campestrib castra po¬
suerũt. Quo loco ĩꝑato¬
ris largiti legati ad eos
uenerũt nũtiantes ad¬
esse ex̾citum in adiuto¬
post triduũ una cum
eis ueniemꝰ ⁊ hoc uob
erit signũ. Cũ uid̾itis
uille huiꝰ que ĩ mõte
est sita.domos incẽdio
ꝯcremari. fumũq usq

Expanded text:
ad supremum exitio dedit. Hac etiam tempestate Grippo legatus Childeberti, cum a Constantinopoli remeasset, et eidem regi quomodo honorifice ab imperatore Mauricio susceptus foret nuntiasset, Carthaginem perpessus fuerat, imperator ad voluntatem Childeberti se ultum ire promisisset, Childebertus iterato viginti duces cum lecta in Italiam dirigit pube, ad delendam Longobardorum gentem. E quibus Andoaldus, et Olo, atque Cedinus eminentiores fuere. Sed Olo, cum improvide ad Bilitionis castrum accessisset, jaculo sub mamilla sauciatus cecidit et mortuus est. At vero Andoaldus et sex duces Francorum, ad Mediolanensium urbem venientes, in campestribus castra posuerunt. Quo loco imperatoris legati ad eos venerunt, nuntiantes adesse exercitum in adjutopost triduum una cum eis veniemus, et hoc vobis erit signum: cum videritis villae hujus, quae in monte est sita, domos incendio concremari, fumumque usque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quo dunisso rex pau¬
cos ibidẽ dies moratus
legatũ michaelis patͥcii
de sicilia nõie damelem
ad se missũ ab soluit.
Accepit ⁊ tristem nũ¬
ciũ de grroldi. ⁊ erici ĩ¬
teritu. Quoꝵ alt̾ gerol¬
dus iuidelic baioarie p̾

Expanded text:
. Quo dimisso rex paucos dies ibidem moratus legatum Michahelis patricii de Sicilia nomine Danihelem ad se missum absolvit. Accepit etiam tristem nuntium de Geroldi et Erici interitu, quorum alter, Geroldus vide
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ insidiis oppida¬
noꝵ int̾ceptꝰ atq int̾¬
fectus ẽ. Reb itaq sa¬
xonũ ꝓ reꝵ oportunita¬
te dispositis rex in frã¬
a quisgrani hiemaret
uido comes ac p̾fectꝰ
britãnici limitis qui
eodẽ aino cũ sociis co¬
mitib. totã britonũ
ducũ qui se dedid̾unt in¬
tulit. Uidebat᷑ enĩ qd̾ ea
subacta. ⁊ ẽẽt. nͥ perfide
gentis instabilitas. cito
id aliorsũ more solito cõ¬
mutass. Allata sũt. et
signa que occiosis ĩ ma¬
iorica mauris p̾donib
erepta fuer̃t. Et azan
sarracenꝰ p̾fectꝰ osce. cla¬
ues urbis cũ aliis donis
regi misit. ꝓnuitens
eã se dediturũ si oportu¬
nitas eueniret. S ⁊ mo¬
nachꝰ quidã de ierosolima
ueniens. benedictõem ⁊
reliquias de loco resurre¬
ctõis dñice que pat̾archa
regi miserat detulit. Et
rex natalẽ dñi in eod̾ pa¬
latio residens cẽlebrauit.
ac monachũ reu̾ti uo¬
lentẽ abioluens. ⁊acha¬
riam quendã pb̃rmn de
palatio suo cũ eod̾ ire

Expanded text:
tatem insidiis oppidanorum interceptus atque interfectus est. Rebus itaque Saxonum pro rerum oportunitate dispositis rex in FranAquisgrani hiemaret, Wido comes ac praefectus Brittanici limitis, qui eodem anno cum sociis comitibus totam Brittonum ducum, qui se dediderunt, intulit. Videbatur enim, quod ea subacta, et esset, nisi perfidae gentis instabilitas cito id aliorsum more solito commutasset. Allata sunt et signa, quae occisis in Maiorica Mauris praedonibus erepta fuerunt. Et Azan Sarracenus, praefectus Oscae, claves urbis cum aliis donis regi misit, promittens eam se dediturum, si oportunitas eveniret. Sed et monachus quidam de Hierosolima veniens, benedictionem et reliquias de loco resurrectionis dominicae, quae patriarcha regi miserat, detulit. Et rex natalem Domini in eodem palatio residens celebravit, ac monachum reverti volentem absolvens, Zachariam quendam, presbiterum de palatio suo, cum eodem ire
Abbreviated transcription (Latin):
mus monitu suoꝵ uyco¬
riam meditabat inire
copulam. Timebat᷑ enĩ
a multis ne regni uellet¬
ens uidith filiã uuelpo¬
nis nobilissummi comitis
in matͥmoniũ duxit. Se

Expanded text:
 monitu suorum uxonam meditabatur inire copulam; timebatur enim a multis, ne regni ens, Judith filiam Welfonis nobilissimi comitis in matrimonium junxit. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
q iuris. necñ ⁊ regni sui
recõciliari studuit. quos
ĩuitos adtondi fecerat.
demq oĩb quib aliquid
lesure ĩtulisse uidebatur.
Post hec aũt palam se
errasse ꝯfessus ẽ ⁊imi¬
tatus theodosii ĩꝑatoris
exemplũ. pnĩam spõta¬
neam suscepit. tam de
relatũ est gesserat ꝓpͥum
⁊ corrigens si quid taliũ. uł
a se uł a patre suo gestum
repperire alicubi potuit.
satisfactõe adeo diuinita¬
tẽ sͥ placare studebat. quasi
ħ que legalit̾ suꝑ unũquẽ¬

Expanded text:
sque viris, necnon et regni sui reconciliari studuit, quos invitos adtondi fecerat, deinde omnibus, quibus aliquid laesurae intulisse videbatur. Post haec autem palam se errasse confessus est et, imitatus Theodosii imperatons exemplum , penitentiam spontaneam suscepit, tam de nepotem gesserat proprium; et corrigens, si quid talium vel a se vel a patre suo gestum repperire alicubi potuit, satisfactione adeo divinitatem sibi placare curabat, quasi haec que legaliter super unumque
Abbreviated transcription (Latin):
gerator karolus p̾dc̃am
urbẽ agredit᷑. muros cir¬
cundat castra ponit. ob¬
sidionẽ coaceruat ⁊ in
modũ iherico cũ strepi¬
tu hostiũ ⁊ sonitu tu¬
barum. cum machinis
⁊ restiũ fumib. super
muros ⁊ edium menia
irruuunt. Urbem muni¬
tissimam ingrediẽtes
succendũt. hostes suoꝵ
trucidant atq ꝓsternũt¬
⁊ in suã dicionẽ effica¬
citer restituunt. uictor
gͥ atq bellator insignis
karolus intrepidꝰ rhoda¬
num fluuiũ cum ex̃ci¬
tu suo transiit. gothoꝵ
fines penetrauit. atq
cessit. ip̃am urbem cele¬
berrimã atq metropolĩ

Expanded text:
gerator Carlus praedictam urbem adgreditur, muros circumdat, castra ponit, obsidionem coacervat. In modum Hiericho cum strepitu hostium et sonitum tubarum, cum machinis et restium funibus super muros et edium moenia inruunt, urbem munitissimam ingredientes succendunt, hostes inimitrucidant atque prosternent et in sua dicione efficaciter restituunt. Victor igitur atque bellator insignes Carlus intrepidus Rodanum fluvium cum exercitu suo transiit, Gotorum fines penetravit, usque cessit, ipsam urbem celeberrimam atque metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
iũ illiꝰ ꝑrexĩt cũ qͥbdam
pͥmorib ꝯsiliarus suis. ⁊
pastꝰ ac honoratꝰabillo. s
⁊ ab uxore sui despõsauit
filiã bosonis karlomãno
filio suo ⁊ cũ ꝯsilso ip̃oꝵ
est hõtiores.Bnardi go¬
thie marchionis ĩ theodi¬
cum camariũ ⁊ b̾̃nard̃
comitẽ aruernicũ. ⁊ ꝑ

Expanded text:
um quibusdam primoribus consiliariis suis; et pastus ac honoratus ab illo, sed et ab uxore ipsius, desponsavit filiam Bosonis Karlomanno filio suo, et cum consilio ipsorum est honores Bernardi Gothiae markionis per Theodericum camerarium et Bernardum comitem Arvernicum
Abbreviated transcription (Latin):
ducand̾ suscepit. poscen¬
tiq clothario udendũ
tͣnsmisit. Ille intuitus
eũ incidi eiꝰ p̾cepit ca¬
pillos. hunc suũ negans
filiũ fuisse. Post obitũ
qͦ eiꝰ dũ a chereb̾to eius
filio loco fr̃ĩs aleretur.
a sigeb̾to euocatꝰ. iterũ
inscissis cͥnib colonie
in custodiã trudit᷑. Uñ
fuga lapsus succrescen¬
tib capillis pͥmũ ad nar¬
setem italiã tũc guber¬
nantẽ. Indeq ad imꝑa¬
torẽ transiẽs familia¬
rissimꝰ ei efficit᷑. lapso
sane pauci tp̃ris int̾ual¬
lo. Guntrãms boso cuiꝰ
supͣ meminimꝰ ad sepul¬
rans eũ ꝯstantinopolĩ
repperit. A quo ut ip̃e pꝰ
asseruit sollicitatus ad
gallias rediit.ac atheodoro

Expanded text:
ducandum suscepit, poscentique Clotario videndum transmisit. Ille intuitus eum incidi ejus praecepit capillos, hunc suum negans filium fuisse. Post obitum quoque ejus, dum a Chereberto ejus filio loco fratris aleretur, a Sigeberto evocatus, iterum incisis crinibus Coloniae in custodiam truditur. Unde fuga elapsus, succrescentibus capillis primum ad Narsetem Italiam tunc gubernantem, indeque ad imperatorem transiens, familiarissimus ei efficitur. Lapso sane pauci temporis intervallo, Guntrannus Boso, cujus supra meminimus, ad sepulrans, eum Constantinopoli reperit. A quo, ut ipse post asseruit, sollicitatus ad Gallias rediit, et a Theodoro
Abbreviated transcription (Latin):
uellentq fluuiũ qͥ int̾¬
fluebat tͣñsire. clamaue¬
runt monachi dicentes.
Nolite obarbari nolite
huic cenobio sci martini
ũurias infre. hoc audito
quidã redierũt ꝯpũcti
corde retrorsũ. Uingniti
tñ ex ip̃is ascensa naui
flum̃ tnͣseuntes. cesis
monachis monast̾ium
infringũt. resq diripi¬
unt. factisq sarcinis na¬
uim repetũt. S ñ defu¬
it b̃i ꝯfessoris uirtus.
Nam ingressi alueũ re¬
mis amisis dũ hastib
nauim ĩpellunt illa sb̃
pedib m̃sa est. Ipsi u̾o
lanceis ꝯfixi suis in pro¬
fundũ dilabunt᷑. Uno
tñ suꝑstite qui hec eos
deserere hortabat᷑. mona¬
chi u̾o eos resq suas aqͥs
eripiunt ip̃os sepulture
res aũt monast̾ĩo inferẽ

Expanded text:
ellentque fluvium qui interfluebat transire, clamaverunt monachi, dicentes: « Nolite, o barbari, nolite huic caenobio Sancti Martini injurias inferre. » Hoc audito, quidam redierunt compuncti corde retrorsum. Viginti tamen ex ipsis ascensa navi flumen transeuntes, caesis monachis, monasterium infringunt resque diripiunt factisque sarcinis navim repetunt. Sed non defuit beati confessoris virtus. Nam ingressi alveum, amissis remis, dum hastilibus navim impellunt, illa sub pedibus mersa est. Ipsi vero, lanceis confixi suis, in profundum delabuntur, uno tantum superstite qui haec eos deserere hortabatur. Monachi vero eos resque suas aquis eripiunt, ipsos sepulturae, res autem monasterio infere
Abbreviated transcription (Latin):
michaeł alb̾em. ⁊ ethari¬
um laicũ romã cũ epłis
ad domnũ apłicũ. s et
pannũ ad altare sc̃i petͥ
de uestim̃tis suis aureis
cõpositũ cũ duab coronis
aureis gẽmis ornatis mi¬
sit. ⁊ ip̃e ad lugdunum
usq ꝑuenit. Uñ carlomã¬
nus noctu a patre aufu¬
giens ĩ belgicã ꝓuintiã
uenit.⁊ꝯgregatis secũ
płimos saltellites ac fi¬
lios belial tantã crude¬
litatẽ ⁊ deuastatõem ẜ

Expanded text:
Michaelis abbatem, et Lotharium laicum, cum epistolis ad domnum apostolicum, sed et pannum ad altare sancti Petri de vestimentis suis aureis compositum cum duabus coronis aureis et gemmis ornatis misit, et ipse usque ad Lugdunum pervenit. Unde Carolomannus noctu a patre aufugiens, in Belgicam provinciam venit, et congregatis secum pluribus satellitibus ac filiis Belial, tantam crudelitatem et devastationem
Abbreviated transcription (Latin):
udouicꝰ ad placitũ suũ
qd̃ in frãgenofurt cõ¬
dix̾at ante quadͣgesime
initiũ uenit. ⁊ satagenti¬
b legatis int̾ eũ ⁊ filios
suos utͥmq fc̃e st̃ fͣmita¬
tes. ut usq ad futurum
maiũ m̃sem. ⁊ ip̃i ex ꝑte
patͥs securi man̾e possent.
⁊ illi deuastatõem regni
pacifice usq ad id̾ placitũ
degerẽt. Et hoc ita patrato
negõ ludouicus ad reghĩ¬
nisburc rediit.
Arolus ꝑacta uenatõe
autũnali ad monast̾i¬
um scĩ dyonisii festuuta¬
tem ip̃ius scĩ celebraturꝰ
ꝑrexit. uͥ ip̃a die int̾ missaꝵ
sollẽpnia p̾fatos apłi mis¬
sos. cũ epłis ad se. ⁊ ad su

Expanded text:
udowicus ad placitura suum quod in Franconofurth condixerat ante quadragesimae initium venit, et satafentibus legatis inter eum et filios suos utrimque factae sunt firmitates, ut usque ad futurum Maium mensem et ipsi ex parte patris securi manere possent, et illi vastationem regni pacifice usque ad idem placitum degerent; et hoc ita patrato negotio, Hludowicus ad Reghinisburch rediit. Karolus, peracta venatione autumnali, ad monasterium Sancti Dyonisii, festivitatem ipsius sancti celebraturus, perrexit. Ubi ipsa die inter missarum sollemnia praefatos apostolici missos c
Abbreviated transcription (Latin):
cipia. usq tortonã uis
militaris excidit. ⁊ flã¬
ma uorax ꝯsũpsit. Int̾¬
ea in loco cuiꝰ uocabulũ
est sce colũbe. duusit
copias suas in duo. quã
maximã quid̃ ꝑtem se¬
cum cͣ tortosam ducẽs.
Porro hisembardũ. hade¬
maꝵ. beram. hurrellu.

Expanded text:
cipia, usque Tortosam vis cipia, usque Tortosam vis militaris excidit, et flamma vorax consumpsit. Interea in loco, cujus vocabulum est sanctae Columbae, divisit copias suas in duo, quam maximam quidem partem secum contra Tortosam ducens: porro Isembardum, Haderum, Beram, Burrellu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ eũ in crastinũ. ⁊ exci¬
tum eiꝰ sac̾dotib ⁊ clero
cũ sollẽpni apꝑatu et
laudib himnidicis portã
ciuitatis ing̾ssus. ⁊ ad ec¬
clesiã. sce ⁊ uictoriosissi¬
me crucis ꝓ uictoria sibi
mite ibid̃ obcusto¬
diã relicto cũ gothoꝵ
auxiliis hiemãdi gr̃a ad
ꝓpͥa remeanit. Cui pat̾
ꝯperto qd̃ ei ĩmin̾e ui¬
debat᷑ a ꝑte sarrace noꝵ¬
ꝑicło. frẽm karolũ suf¬
fragaturũ mittebat. Ei¬
q lugdumagẽti. ⁊ ad
fr̃is adiutoriũ ꝓperãti nũ¬
ciꝰ regis fr̃is occͣrit. cap¬
tam ciutatẽ nũciauit.
⁊ ne longiꝰ fatigaretur
edixit. Qui ab eod̾ loco re¬
grediens ad patrẽ est re¬
uersus. Rege porro ludo¬
uico in aquitana hib̾nũ
exigente tempꝰ. pat̾ rex
eum mandauit uenire
ad suũ colloquiũ aquis¬
grani. in purificatõe sc̃e
marie genit̾cis dei. Cui
nam qͦs ibid̃ repperit ce¬
pit. alios fugauit. uniu̾¬
sa q loca. castella muni¬

Expanded text:
ergo eum in crastinum et exerciergo eum in crastinum et exercitum ejus sacerdotibus et clero, cum solemni apparatu et laudibus hymnidicis portam civitatis ingressus, et ad ecclesiam sanctae et victoriosissimae Crucis, pro victoria sibi mite ibidem ad custodiam relicto cum Gothorum auxiliis, hiemandi gratia ad propria remeavit. Cui pater, comperto quod ei imminere videbatur a parte Saracenoiculo, fratrem Carolum suffragaturum mittebat: eique Lugduni agenti, et ad fratris adjutorium properanti, nuntius regis fratris occurrit, captam civitatem nuntiavit, et ne longius fatigaretur, edixit. Qui ab eodem loco regrediens, ad patrem est reversus. Rege porro Ludovico in Aquitania hibernum agente tempus, pater rex eum mandavit venire ad suum colloquium Aquisgrani, in Purificatione sanctae Mariae genitricis Dei. Cui nam, quos ibidem reperit, cepit, alios fugavit, universaque loca, castella, muni
Abbreviated transcription (Latin):
extrũe casas. ueluti ibi¬
dem in hib̾nis mãsuri
Quod cernẽtes cuutatis
habitatores ab spe decider̃t
⁊ ad desꝑatõem ultimã
u̾si suũ pͥncipẽ tradide¬
runt. zaddonis cognatũ
dedid̾unt hoc modo. Cũ
enĩ longa fessã obsidio¬
ne nr̃i cenerẽt urbẽ. ⁊
iam iã capiendã aut tra¬
dendã crederẽt. honesto
ut dicebat usi ꝯsilio re¬
gem uocãt. ut urbs tan¬
ti nõis głosum nom̃ re¬
gi ꝓpagaret. si illã eo pp¬
sente suꝑari ꝯtinget.
Suggestiomi huic ad mo¬
dũ rex honeste assensũ
p̾buit. Uenit gͦ ad ex̾ti¬
tũ suũ urbẽ uallantem
atq indesinanti oppug¬
natõe sex ebdomadibus
⁊ tandẽ suꝑata uictori
manꝰ dedit. Tradita gͦ
⁊ patefacta ciuitate. pͥ¬
mo quid̃ die custodes ibi
dem rex destinauit. Ipse
aũt ab eiꝰ ingressu ab¬
stinuit donec ordinaret
qͣlit̾ cũ digna d̾o gr̃aꝵ
actione. cupitã atq sus¬
ceptã uictoriã eiꝰ nomi¬
ni ꝯsecraret. Antecedẽtibꝰ

Expanded text:
extruhere casas veluti ibidem in hibernis mansuri. Quod cernentes civitatis habitatores, ab spe deciderunt et ad desperationem ultimam versi, suum principem tradiderunt, dediderunt hoc modo. Cum enim longa fessam obsidione nostri tenerent urbem, et jam jam capiendam aut tradendam crederent, honesto ut decebat usi consilio, regem vocant, ut urbs tanti nominis gloriosum nomen regi propagaret, si illam eo praesente superari contingeret. Suggestioni huic admodum honestae rex assensum praebuit. Venit ergo ad exercitum suum urbem vallantem, quae indesinenti oppugnatione sex hebdomadibus et tandem superata victori manus dedit. Tradita ergo et patefacta civitate, primo quidem die custodes rex illud destinavit, ipse autem ab ejus ingressu abstinuit, donec ordinaret qualiter cum digna Deo gratiarum actione cupitam atque susceptam victoriam ejus nomini consecraret. Antecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uellet educ̾ent ⁊ sͥ re¬
gem ꝯstitu̾ent. Quappt̃
neceẽ fuit etiã de quibꝰ
inmediũ deuocare. et
scd̾m sacraꝵ legũ decre¬
ta ꝓ ad missis suis uidi¬
tio mortis addictũ mi¬
tiori sñia ut locũ ⁊ spa¬
tiũ penitẽdi hr̃et. ⁊ gͣ¬
uora admittendi locũ¬
⁊ spatiũ sic̃ meditabat᷑
ñ hr̃et. luminib accla¬
orbari. qͣtenꝰ ꝑnitiosa spes
pacẽ odientiũ de illo fuu¬
strata foret ⁊ ecc̃a d̾i ac
xp̃ianitas in regno eiꝰ
cũ infestatõe paganoꝵ

Expanded text:
vellet educerent, et sibi regem constituerent. Quapropter necesse fuit, etiam illa de quibus in medium revocare, et secundum sacrarum legum decreta pro admissis suis judicio mortis addictum, mitiori sententia, ut locum et spatium poenitendi haberet, et graviora admittendi facultatem, sicut meditabatur, non haberet, luminibus acclaorbari, quatenus perniciosa spes pacem odientium de illo frustrata foret, et ecclesia Dei ac christianitas in regno ejus cum infestatione pagano
Abbreviated transcription (Latin):
re. exosum eũ leuthe¬
rio alemagnoꝵ effecit
duci. aquo idẽ otto de¬
cumo sigeb̾ti regis an¬
no int̾fectꝰ est. Et eri¬
moaldꝰ in loco patris
maior domꝰ in austrie

Expanded text:
re, exosum eum Leutherio Alemannorum effecit duci, a quo idem Otto decimo Sigeberti regis anno interfectus est, et Grimoaldus in locum patris major domus in Austri
Abbreviated transcription (Latin):
tui poss infre iacturam
his gestis in ꝓpͥa rex ppłs¬
q eius d̾o ꝓpicio ꝯcessit
Et regis quid̃ ab ineunti
etate. s tũc ꝙͣ maxime
cirta diuinũ cultũ ⁊ sc̃e
ecc̃e exaltatõem pui̾simꝰ
incitabat᷑ animꝰ. ita ut
non mͦ regẽ s ip̃iꝰ opera
pociꝰ eũ uotiferarent᷑ sa¬
cerdotẽ. Nam tociꝰ aqͥtame
qui uidebat᷑ clerꝰ. anteꝙͣ
ei cred̾et᷑ ut pote sub ty¬
rannis agens. magis eqͥta¬
tiom bellice ex̾citatõi.⁊
missibiliũ libratõi. quã
operã dare nou̾at duu¬
no cultui. Regis autem
studio undecũq adductiᷤ
magr̃is.tam legẽdendi
ꝙͣ cantandi studiũ. n nõ
telligencia litt̾aꝵ cicius
ꝙͣ credi pot̾at coaluit.
Precipue tñ affectu illoꝵ
ducebat᷑ qui sua ꝓ dñi a
more cũcta relinqñtes
speculatiue curabãt fie¬
ri participes uite. Nam
anteꝙͣ aquitania sb̾ eo
regnaret᷑. collapsus erat
in ea huicemodi ordo
at subeo adeo ꝯualuit
ut etiã ip̃e aui frat̾nũ

Expanded text:
tui posset inferre iacturamtui posset inferre iacturamHis gestis, in propria rex populusque eius Deo propitio concessit. Et regis quidem ab ineunti etate, sed tunc quam maximę, circa divinum cultum et sanctae ecclesiae exaltationem piissimus incitabatur animus, ita ut opera potius eum vociferarentur sacerdotem. Nam totius Aquitaniae qui videbatur clerus, antequam ei crederetur, utpote sub tyrannis agens, magis equitationi, bellicę exercitationi, missillium librationi quam operam dare noverat divino cultui. Regis autem studio undecumque adductis magistris, tam legendi quam cantandi studium, necnon tellegentia litterarum citius quam credi poterat coaluit. Precipue tamen affectu illorum ducebatur, qui sua pro Domini amore cuncta relinquentes speculative curabant fieri participes vitae. Nam antequam Aquitania sub eo regnaretur, conlapsus erat in ea huiusmodi ordo; at sub eo adeo convaluit, ut etiam ipse avi fraternu
Abbreviated transcription (Latin):
testant᷑. moto gͥ ⁊ dispo¬
sito ꝓut oportuit ex̾ri¬
tu. aquis iullã ꝑuenit.
⁊ ut ad se uenirẽt. qui
infidelitatis insimulabã
ꝑmisit. Ad ultimũ cũc¬
tis q̃ ad eos ꝑtinere ui¬
debant᷑ ꝯsumptis ipsi
supplices uener̃. ⁊ tand̾
ueniã ꝑditis oĩb magno
ꝓ mim̾e meruert̃. Supe¬
rato aũt pene disficili py¬
rineaꝵ tnͣsitu alpiũ pã¬
pilonã descendit. ⁊ ĩ illis
ꝙͣ du uisũ est moratꝰ lo¬
cis ea que utilitati. ꝙͣ pu¬
blice ꝙͣ pͥuate ꝯducerent
ordinauit. S cũ ꝑ eiꝰdem
montis remeand̃ foretan¬
gustias. uuascones natiuũ
assuetũq fallendi morẽ
exerere conati. mox sunt
prudẽti astucia dep̾hensi
ꝯsilio capti. atq cautela
uitati. Uno enĩ eoꝵ qui
ad ꝓuocand̃ ꝓcesserat. cõ¬
p̾henso atq appenso reli¬
quis pene oĩb uxores aut
filii sunt crepti. usq quo
eo nr̃i ꝑuenirẽt. qͦ fraus
illoꝵ nullã regi uł ex̾ci¬

Expanded text:
testantur. Moto igitur et dispotestantur. Moto igitur et disposito prout oportuit exercitu, Aquas villam pervenit, et ut ad se venirent, qui infidelitatis insimulabantpermisit. Ad ultimum cunctis quae ad eos pertinere videbantur consumptis, ipsi supplices venerunt, et tandem veniam perditis omnibus magno pro munere meruerunt. Superato autem pene difficili Pyrenearum transitu Alpium, Pampalonam descendit; et in illis quamdiu visum est moratus locis, ea que utilitati tam publicę quam private conducerent ordinavit. Sed cum per eiusdem montis remeandum foret angustias, Uuascones nativum assuetumque fallendi morem exerere conati, mox sunt prudenti astutia deprehensi, consilio cauti atque cautela vitati. Uno enim eorum, qui ad provocandum processerat, comprehenso atque adpenso, reliquis pene omnibus uxores aut filii sunt erepti, usquequo eo nostri pervenirent, quo fraus illorum nullam regi vel exerci
Abbreviated transcription (Latin):
muris accedentes. uerbis
quid̾ eos qui ꝓ pugnacuł
p̾sidebant. pͥmũ lacessere
de ĩmissilib ĩcessere tẽp¬
tant. Oppidinani porro
ꝯtẽpnentes p̾sentiũ pau¬
citatẽ. ab sentiũ metien¬
tes serã occursionẽ. aper¬
tis ꝓsiliunt portis. Pug¬
natũ hinic inde ẽ. cesi st̃
ab utͣqͣ ꝑte. ⁊ tandẽ illi
ĩ ciuitatẽ sese recepunt
isti aũt ad castra mãsu¬
ri redier̃. Protracta gͥ
obsidione. ꝑacta uasta¬
tione. ⁊ queq uisa sunt
tempꝰ autunni ꝑ extre¬
mũ. Receptis gͦ suis ab
expeditõe p̾missa redeun¬
tib rex hiemẽ seq̃ntẽ
in suis ꝯsistens pacifice
eregit. at succedente es¬
tate. accito ppłi sui gene¬
dem in deditõem suscep¬
ta. nũc defectionẽ medi¬
tata in rebellionẽ assurge¬
ret. ad quoꝵ reprim̃dam
ꝑ uicatiam ire publica u¬
tilitas postularet. Hanc
regis uolũtatẽ õs laudi¬
b ꝓsecunt᷑. nec talia in
subditis ꝯtẽpnenda. sed
pociꝰ seu̾issime resecãda

Expanded text:
muris accedentes, verbis quidem eos, qui propugnaculis praesidebant, primum lacessere, dein missilibus incessere temptant. Oppidani porro contempnentes praesentium paucitatem, absentium metientes seram occursionem, apertis prosiliunt portis. Pugnatum hinc inde est; caesi sunt ab utraque parte, et tandem illi in civitatem sese receperunt, isti autri redierunt. Protracta igitur obsidione, peracta vastatione, et quaecunque visa sunt tempus autumni perextremum. Receptis ergo suis ab expeditione praemissa redeuntibus, rex hiemem sequentem, in suis consistens, pacifice exegit. At succedente aestate 810, accito populi sui genedem in deditionem suscepta, nunc defectionem meditata, in rebellionem assurgeret, ad quorum reprimendam pervicaciam ire publica utilitas postularet. Hanc regis voluntatem omnes laudibus prosequuntur: nec talia in subditis contemnenda, sed potius severissime resecanda
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is inimicicie recorda¬
tione uindictã medita¬
ret᷑ expulsionis sue mo¬
neretq theodericũ the¬
sauros patͥs de manuthe¬
odeb̾ti querere. asserens
illũ ñ childeb̾ti. s cmꝰdã
hortolani filiũ fuisse.
protadins cepit regem
ad hec ꝑagenda studio
paratꝰ in crastinuĩ cum
fr̃e ꝯgredi. qui haud pro¬
cul cũ ualida austrasioꝵ
cõsederat mami. Inter¬
ea lendi theodicũ horta¬
re ceꝑunt ut fratͥ recõ¬
ciliaret᷑. nec uanissime
cupiditati posi poneret
decus g̾manitatis. Pro¬
tadius e contͣ uehement᷑
resist̾e dicens pacẽ fi̾ non

Expanded text:
nimicitiae recordatione vindictam meditaretur expulsionis suae, moneretque Theodoricum thesauros patris de manu Theodeberti quaerere, asserens illum non Childeberti, sed cujusdam hortulani filium fuisse. Protadius coepit regem ad haec peragenda studiosparatus in crastinum cum fratre congredi; qui haud procul cum valida Austrasiorum consederat manu. Interea leudi Theodoricum hortari coeperunt, « ut fratri reconciliaretur, nec vanissimae cupiditati postponeret decus germanitatis. » Protadius econtra vehementer resistere, dicens: « Pacem fieri non
Abbreviated transcription (Latin):
tustissima ostiis coria
detraħe. ⁊ in cibũ infe¬
licissimũ uert̾e. alii aũt
mortẽ infelicissime ꝓpo¬
nentes uite emuris se¬
met p̾cipites nuttebãt
aliqui u̾o spe animabãt᷑
inani.cogitantes quod
franci hiemis asꝑitate a
ciuitatis cohib̾ent᷑ obsi¬
dione. S hanc illoꝵ spẽ
abscidit prudentiũ ꝯsi¬

Expanded text:
tustissima ostiis coria detrahere, et in cibum infelicissimum vertere. Alii autem mortem infelicissimae praeponentes vitae, e muris semet praecipites mittebant, aliqui vero spe animabantur inani, cogitantes quod Franci hiemis asperitate a civitatis cohiberentur obsidione. Sed hanc illorum spem abscidit prudentium vir
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbẽ biterris accedens
legatos ad castrũ capͣriã
ut ciuies sͥ aꝑiant dirigit.
Deutheria u̾o mulier no¬
bilis ⁊ sapiẽs. cuiꝰ uir ad
p̾dc̃am urbẽ pp̃ hostilem
tͣnsierat ĩcursũ theode¬
b̾to mãdauit qd̾ ueniẽs
cũ pace suscipet᷑. Qͦ ad¬
uentante illa ei obiuã ẽ
ꝓgressa. Cuiꝰ sp̃e rex captꝰ
suc eam ꝯuinxit stratu.
dens gladio. clam chand¬
mãdauit theodeb̾to ut
filiũ eiꝰ qui una cũ eoierat
pat̾nis litt̾is fugã suasit
donec pꝰ mortẽ pr̃is ip̃o reg¬
nante ad eũ reu̾teret᷑. Qͥ
fugiens apd̃ latium latu¬
it. Post nũtiat᷑ theodeb̾¬
to patrẽ grauit̾ egrota¬
ie. Qui p̾positis cet̾is reb
eo tendit deutheria auer¬
no relicta.

Expanded text:
al., Biterris accedens, legatos ad castrum Caprariam, ut sibi cives aperiant, dirigit. Deutheria vero mulier nobilis et sapiens, cujus vir ad praedictam urbem propter hostilem transierat incursum, Theodeberto mandavit quod veniens cum pace susciperetur. Quo adventante, illa ei obviam est progressa. Cujus specie rex captus, suo eam conjunxit stratu. dens gladio, clam mandavit Theodeberto ut filium ejus, qui una cum eo ieratpaternis litteris fugam suasit, donec post mortem patris ipso regnante ad eum reverteretur. Qui fugiens apud Latium latuit. Post haec nuntiatur Theodeberto patrem graviter aegrotare. Qui postpositis caeteris rebus eo tendit, Deutheria Arverno relicta.
Abbreviated transcription (Latin):
omanã porro ecc̃am
post ioh̾em benedictꝰ
suscepit regendã. Post
quẽ pelagius absq iussi¬
one pͥncipis ordinatꝰ est
eo qd̃ lõgobardi obside¬
rent romã nec poss qͥs

Expanded text:
omanam porro Ecclesiam post Joannem Benedictus suscepit regendam. Post quem Pelagius absque jussione principis ordinatus est, eo quod Longobardi obsiderent Romam, nec posset q
Abbreviated transcription (Latin):
riam ꝓfectꝰ eandem
ꝓuinciam cum su¬
is t̾minis ordinauͭ
atq disposuit. atq
inde regressus in a¬
quisgrani palacio

Expanded text:
riam profectus eandem provinciam cum suis terminis ordinavit atque disposuit; atque inde regressus in Aquisgrani palatio
Abbreviated transcription (Latin):
bus muniuit ut nusꝙͣ
nec ad ecc̃am quid̾ sine ar¬
moꝵ aut custodũ muni¬
mẽto ꝑced̾et. fredegundi
aũt in rotomalensẽ rocho¬
magensis t̾ritorii uicũ ad
ꝑagendum qd̃ suꝑẽe po¬
terat uite dixexit. Quam
multi optimatũ chilꝑici
ꝓsecuti eam inibi cum
melanio qui p̾textato de¬
pulso ab ea subrogatus.
ac post reuocato agun¬
tranno reiectꝰ erat reliq̃¬
runt. ꝓmitẽtes se filio
eiꝰ dotario fidelit̾ pari¬
turos. at illa exortem se
honoris. ⁊ relictam ĩdig¬
nata. ⁊ brunichildem
potentiorẽ ut erat esti¬
mans olericũ quendam
fallendi dolis instructũ
ad eam dirigit. qͣtinus si¬
mulando strenuũ famu¬
latum occultũ mortis
inferret ictum. Qui dñe
delitate fredegudis offẽ¬
sum ad brunichildis ꝓpe

Expanded text:
bus munivit ut nusquam nec ad ecclesiam quidem sine armorum aut custodum munimento procederet. Fredegundem autem in Rotojalensem, Rothomagensis territorii vicum, ad peragendum quod superesse poterat vitae, direxit. Quam multi optimatum Chilperici prosecuti, eam inibi cum Melanio qui, Praetextato depulso, ab ea subrogatus, ac post revocato, a Guntranno rejectus erat reliquerunt, promittentes se filio ejus Clotario fideliter parituros. At illa exsortem se honoris relictam indignata, et Brunechildem potentiorem ut erat aestimans, clericum quemdam fallendi dolis instructum ad eam dirigit, quatenus simulando strenuum famulatum, occultum mortis inferret ictum. Qui, domidelitate Fredegundis offensum, ad Brunechildis p
Abbreviated transcription (Latin):
athima cum satellitibꝰ
sus ibidẽ reclusit. castͣ¬
q metatus ẽ undiq. hec
audientes maiores natu
⁊ pͥncipes sarracenorũ
qui cõmorabant᷑ eo tp̃r
in regione hispaniarũ
coadunato ex̾citu hosti¬
um cum alio rege amor
gunt. p̾parati ad p̾liũ.
dux tͥumphator occ᷑rit
suꝑ fluuiũ birsa. et
ualle corbaria palatio.
Illis q mutuo cõfligen¬
tib sarraceni deiucti
atq ꝓstrati. cernentes
regem suũ int̾ fectum
in fugã lapsi t̾ga uer¬
terunt. Qui euaserant
cupientes uenali euecti¬
one euad̾e. in stagnum
maris natantes mutuo

Expanded text:
Athima, cum satellitibus suis ibidem reclusit, castraque metatus est undique. Haec audientes majores natu et principes Sarracenorum, qui commorabantur eo tempore in regione Hispaniarum, coadunato exercitu hostium cum alio rege, Amorgunt, praeparantur ad praelium: us triumphator occurrit, super fluvio Birra, et valle Corbaria Palatio; illisque mutuo confligentibus, Sarraceni devicti atque prostrati, cernentes regem eorum interfectum, in fugam lapsi terga verterunt. Qui evaserant cupientes navali evectione evadere, in stagno maris natantes
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sem qui septemb̾ dr᷑
denuo arbores floruerũt.
unc qͦ fulgur ꝑ ce¬
lum cucurrisse uisũ
est. Sonitꝰq tanꝙͣ ruen¬
tium arboꝵ ꝑ totam pe¬
ne t̾ram auditus.
urdegalensis ciuitas
t̾remotu ꝯcussa est.
⁊ de pirmeis montib
ĩmensi lapides sũt euul¬
si. quib ĩmensa peccoꝵ
hominũq multitudo
ꝑcussa interiit.
icus burdegalensis
incẽdio diuinitꝰ orto
nulliꝰ hõis ĩcitam̃tis aug¬
m̃tato ĩflãmatꝰ młtos
exussit subitos ꝯp̾hen¬
dens domos ⁊ areas fru¬
gib refertas.

Expanded text:
sem qui September dicitur, denuo arbores floruerunt. Tunc quoque fulgur per coelum cucurrisse visum est sonitusque tanquam ruentium arborum per totam pene terram auditus. urdegalensis civitas terraemotu concussa est; et de Pyrenaeis montibus immensi lapides sunt evulsi, quibus immensa pecorum hominumque multitudo percussa interiit. Vicus Burdegalensis, incendio divinitus orto nulliusque hominis incitamentis augmentato inflammatus, multos exussit, subito comprehendens domos et areas frugibus refertas.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Etepħsq diaconus
in locũ eiꝰ electꝰ atq ordi¬
natꝰ ẽ. Nondũq duob
pꝰ ꝯsecratõem suã exactis
m̃sib ꝙͣ maximis pot̾at
itin̾ib ad ĩꝑatorẽ uenire
ꝯtendit. missis int̾tm
duob legatis qui qͣi pro
sua ꝯsecratõe ĩꝑatori su

Expanded text:
iaconus in locum eius electus atque ordinatus est, nondumque duobus post consecrationem suam exactis mensibus, quam maximis poterat itineribus ad imperatorem venire contendit, missisque interim duobus legatis, qui quasi pro sua consecratione imperatori su
Abbreviated transcription (Latin):
yeme tͣnͣsacta saxones
⁊ orientales franci ex¬
pedicionẽ ĩ sorabos scla¬
uos qui dicto audiẽtes
ñ erãt fac̾e uissi: ĩpera¬
ta strenue ꝯpleuerũt
⁊ ꝯtumatiũ audatiam
ñ magno labore ꝯp̾sser̃.
Nam una ciuitate expug¬
nata qͥcꝙͥ in ea gẽte re¬
belli uidebat᷑ subiectõne
ꝓmissa ꝯqͥeuit. Uuasco¬
nes qͥ tͣnͣsgaronnã ⁊ cͥca
pirineũ mõtẽ habitãt
pp̃ sb̾latũ ducẽ suũ nõie
sigiunũ quẽ ĩꝑator
obnimiã eiꝰ in solẽtiã
ac moꝵ pͣuitatẽ in de
sustułat solita leuita¬
oĩmoda defectõe desciue

Expanded text:
eme transacta, Saxones et orientales Franci expeditionem in Sorabos Sclavos, qui dicto audientes non erant, facere iussi, imperata strenue compleverunt, et contumacium audaciam non magno labore compresserunt. Nam una civitate expugnata, quicquid in ea gente rebelle videbatur, subiectione promissa conquievit. Vascones qui trans Garonnam et circa Pirineum montem habitant, propter sublatum ducem suum nomine Sigwinum, quem imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum pravitatem inde sustulerat, solita levitaomnimoda d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Spectat int̾ octa¬
sum solis septentͥonẽ
plus tñ hoc tp̃r det̾mina¬
tio horosii suꝑiꝰa nob̾ de¬
clarata tenet᷑ scd̾m ꝙͣ
traditõem ĩ aqͥtania cõ¬
tinẽt᷑ urbes egregie. Narto¬
bona. aruernꝰ que nunc
clarus mõs uecat᷑. cadurx
tolosa. gaualis.rotenus.
lemouis. petragorica. pi

Expanded text:
tinet, spectat inter occasum solis et septentrionem. Plus tamen hoc tempore determinatio Orosii, superius a nobis declarata, tenetur. Secundum quam traditionem, in Aquitania continentur urbes egregiae: Narbona, Arvernus, quae nunc Clarusmons vocatur, Cadurx, Tolosa, Gavalis, Rotenus, Lemovix, Petragorica, Pi
Abbreviated transcription (Latin):
nus extitisset.
eod̾icus a̾ tã ĩmani¬
scelis statĩ p̾ciũ luit.
Nã nonagesimo octano
pꝰ hoc facinꝰ die subita
morte defũctꝰ. ĩdignam
uitã digno exitu finiuit
Cuiꝰ aĩam quidã solici¬
tariꝰ apd̃ lipparim ma¬
nens ĩsulã. uidit int̾
scissimũ ppͣm ioħ̾em
⁊ simachũ excõsule de¬
ductã in uulcani dem̃gi
ollam. ei loco uicinam
Que idẽ sic dr᷑. qd̾ inbi
feruescat ab igne. hoc
mͦ periit theod̾icꝰ. homo
in siuis micuis. honestis
pollens morib. Roma¬
anni ad subsidiũ ꝯfere
milia modioꝵ. Qui ue¬
niens ad extrema ut
ex suꝑiorib patet pol¬
luit oĩa. huic fuit in
ꝯiuigio uĩcta soror clodo
Suas qͦs sorores aut filias
theod̾icꝰ pͥncipib cͥcũpo¬
sitar̃ sociau̾at nationũ.
Nec erat ulla gens iuici¬
na italie. cuiꝰ iex eẽt affi¬
nitatis expers. Nũc cep¬
te ordinẽ ꝓseqͣnt᷑ histo

Expanded text:
extitisset. Theodoricus autem inmanisceleris statim precium luit. Nam nonagesimo octavo post hoc facinus die subita morte defunctus, indignam vitam digno exitu finivit. Cuius animam quidam solitarius, apud Lyparim manens insulam, vidit inter sanctissimum papam Iohannem et Symmachum ex consule deductam in Vulcani demergi ollam ei loco vicinam. Quae ideo sic dicitur, quod inibi fervescat ab igne. Hoc modo periit Theodoricus, homo in suis inimicus honestis pollens moribus. Romaannmilia modiorum niens ad extrema, ut ex superioribus patet, polluit omnia. Huic fuit in conjugio juncta soror ClodovSuas quoque sorores aut filias Theodoricus principibus circumpositarum sociaverat nationum. Nec erat ulla gens vicina Italiae, cujus rex ejus esset affinitatis expers. Nunc coeptae ordinem prosequamur Histo
Abbreviated transcription (Latin):
de hispania ad uastandã
italiã uentura dicebat᷑
uualanẽ filiũ b̾nardi
patruelis sui cũ illo eẽ
uissit. quoadusq rerũ
euentꝰ securitatẽ nr̃is
afferret. Hec classis par¬
tim in corsicam ꝑtim
sis etiã normãnoꝵ int̾
fecta. turpit̾ fugiendo
domũ reu̾sa ẽ. Pax cũ
abulat rege sarracenoꝵ
fc̃a. Iteni cum duce be
luta. Expedicio fr̃a ad
accepti. harioldꝰ ⁊ ragĩ¬
fridꝰ reges danoꝵ missa
ad imꝑatorẽ legatõe pa¬
cem petũt. ⁊ frẽm suũ
hẽmingũ sͥ remuti ro¬

Expanded text:
de Hispania ad vastandam Italiam Ventura dicebatur, Walanem filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam partim sis etiam Nordmannorum fecta turpiter fugiendo domum reversa est. Pax cum Abulaz rege Sarracenorum facta; item cum duce Benluta. Expeditio facta ad accepti. Herioldus et Reginfridus reges Danorum missa ad imperatorem legatione pacem petunt et fratrem suum Hemmingum sibi remitti ro
Abbreviated transcription (Latin):
deo famulantib. siue
matͥculariis ecc̃e contu¬
lit ut deuotõ animieiꝰ
plurimis ãmirabił eẽt.
fuit ⁊ enĩ idem rex da¬
gob̾tus ad modũ cantus
ingenio astutus. cͥca be¬
nuolos ⁊ sͥ fideles man¬
suetus. rebellib aũt ac
ꝑfidis ualde t̾ribilis. Ex¬
ercitiis corꝑis. maxĩeq
uenatõi deditꝰ. atq in oĩ
agilitate corporea stremiꝰ.
bello p̾ualidus.
eterũ eo tp̃r quo t̾mi¬
num sortitꝰ est uite
quidã illustͥs ansoaldus
nõie defensor pictauẽsis
ecc̃e. partes peragrabat.
sicilie. Qui dũ euectu re¬
u̾teret᷑ nenͣali appulit
ad quandã breuẽ insulã
p̾sentia ac meritis cuidã
solitarii qui ioħs diceba¬
tur redimitã. a quo dum
de salute aĩe cũ eo ẜmo

Expanded text:
Deo famulantibus, sive matriculariis ecclesiae contulit ut devotio animi ejus plurimum admirabilis esset. Fuit etenim idem rex Dagobertus admodum cautus, ingenio astutus, circa benevolos et sibi fideles mansuetus, rebellibus autem ac perfidis valde terribilis. Exercitiis corporis maximeque venationibus deditus, atque in omni agilitate corporea strenuus; bello praevalidus.eterum eo tempore quo terminum sortitus est vitae, quidam illustris Ansoaldus nomine, defensor Pictaviensis Ecclesiae, partes peragrabat Siciliae. Qui dum evectu reverteretur navali, appulit ad quamdam brevem insulam, praesentia ac meritis cujusdam solitarii qui Joannes dicebatur redimitam. A quo, dum de salute animae cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
Aqua euulsus fune colla
ligatꝰ ꝑtotã cͥꝯduci ur¬
bem iubet᷑. atq ad uespe¬
ram ergastulo claudi. uͥ
modicũ quid panis.⁊
aque ei cotidie tͥbuebat᷑
Post mod̾ sugg̾ente nar¬
sete romanoꝵ parcu
duce. uncłis ab imꝑato¬
re leuatꝰ ac simł cum
clero suo romã redire ꝑ¬
missus uͥ siracusas atti¬
git. calculi langore fa¬
tigatꝰ defecit. Cuiꝰ corpꝰ
romã delatũ ac ad scm̃
marcellũ uia salaria ẽ
humatũ. succedente ei
pelagio in põtificatum.
otila qͦ rex gothoꝵ
dep̾data sicilia rogres¬
sus romã obsidione cin¬
xit. Cuiꝰ ciues tantam
tũc famis penuriã passi
sũt. ut cibi inopio coacti
natoꝵ suoꝵ carnes edere
uellent.fessis duitina pri¬
gna simulq media roma¬
nis nec ualentib meni¬
a tueri totila aparte ho

Expanded text:
qua avulsus, fune colla ligatus per totam circumduci urbem jubetur atque ad vesperam ergastulo claudi, ubi modicum quid panis et aquae ei quotidie tribuebatur. Postmodum suggerente Narsete Romanarum partium duce, vinculis ab imperatore levatus ac simul cum clero suo Romam redire permissus, ubi Syracusas attigit, calculi languore fatigatus defecit. Cujus corpus Romam delatum ac ad sanctum Marcellum via Salaria est humatum, succedente ei Pelagio in pontificatum.otila quoque, rex Gothorum, depraedata Sicilia regressus, Romam obsidione cinxit. Cujus cives tantam tunc famis penuriam passi sunt ut cibi inopia coacti natorum suorum carnes edere vellent. Fessis diutina pugna simulque inedia Romanis nec valentibus moenia tueri, Totila a parte Ho
Abbreviated transcription (Latin):
Accepitq uxorem de
genere saxonoꝵ nõie
baltildem. pulcrã. oĩq
ingenio strenuã. Post
hec autẽ sigebertꝰ rex
auster. pippino defũcto
grimoaldũ filium eiꝰ
maiorem domꝰ instituit.
Decedente u̾o tempore

Expanded text:
accepitque uxorem de genere Saxonorum nomine Balthilde, pulchra omnique ingenio strenua. Post haec autem Sighibertus rex Auster, Pippino defuncto, Grimoaldo, A. filio eius, in maiorum domato instituit. Decedente vero tempore
Abbreviated transcription (Latin):
inunum ꝯuenerunt
totam pene regionem
ferro. ⁊ igni deuastãtes
haud ullo graui dãpno
accepto domũ reu̾si sũt

Expanded text:
in unum convenerunt, totam pene regionem ferro et igni devastantes haud ullo gravi damno accepto domum reversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
chilꝑico rege murbẽ pari¬
siacam seqñtidre post ꝙͣ¬
rex ingressus ẽ cuutatẽ
paraliticꝰ qui in porticu
basilice scĩ uincentii in
qua beatus g̾manꝰ requi¬
escit. in corpore residebat
dirigit᷑. Mane ã fc̃o expec¬

Expanded text:
Chilperico rege in urbem Parisiacam, sequenti die quam rex ingressus est civitatem , paralyticus, qui in porticu basilicae sancti Vincentii, in qua beatus Germanus requiescit in corpore, residebat, dirigitur: mane autem facto, exspec
Abbreviated transcription (Latin):
Roposuit aũt clotha¬
rius edictũ ut cũcte
ecc̃e galliaꝵ sisco t̾ciam
ꝑtem solu̾ent fructuũ
Qd̾ resistente ĩiurioso
põtifice in ip̃o exordio
tẽptam̃toꝵ cassatũ est.
ost hec idẽ rex in sa¬
xones rectũ iter dire¬
xit. qui assiduis extursi¬
onib fnͣcoꝵ deuastabãt
fines. Quib suꝑ nuise¬
ram fluuiũ bello subactis
toringos qͦ eo ꝙ saxoni¬
b anxiliũ tulissent de¬
populatꝰ est. denuo saxo¬
nib rebellare parantib
clothariꝰ adu̾sus eos ex̃

Expanded text:
roposuit autem Clotarius edictum, ut cunctae Ecclesiae Galliarum fisco tertiam partem solverent fructuum. Quod, resistente Injurioso pontifice, in ipso exordio tentamentorum est cassatum. Post haec idem rex in Saxones rectum iter direxit, qui assiduis excursionibus Francorum devastabant fines. Quibus super Wiseram fluvium bello subactis, Thoringos quoque, eo quod Saxonibus auxilium tulissent, depopulatus est. Denuo Saxonibus rebellare parantibus, Clotarius adversus eos ex
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cor eiꝰ a deo: fuisse
estimabat᷑. ꝓrsusq ab¬
alienatũ nͥ in semet re¬
u̾sus pcca sua helemo¬
sinis redim̾e delib̾ass.
Erat in regno eiꝰ pippinꝰ
de potentissimis austra¬
sioꝵ familiaritati eiꝰ
inherens qui odiebat ĩ¬
probos. nec se muiscebat
flagitiosis. Hunc quidã
malignantiũ dagob̾to
adorsi sunt face̾ odiosũ.
Sed dñi ꝓtectꝰ clem̃tia
cuiꝰ ĩ obẜuanda iusticia
sectabat᷑ p̾cepta. ⁊ insidias
ega nõie in ꝯsilii salubri¬
tate ⁊ in pͥncipis haud
dissimilis familiaritate.

Expanded text:
e aestimabatur prorsusque abalienatum, nisi in semet reversus, peccata sua eleemosynis redimere deliberasset. Erat in regno ejus Pippinus, de potentissimis Austrasiorum, familiaritati ejus inhaerens; qui oderat improbos, nec se miscebat flagitiosis. Hunc quidam malignantium Dagoberto adorsi sunt facere odiosum. Sed Domini protectus clementia, cujus in observanda justitia sectabatur praecepta, et insidias Ega nomine, in consilii salubritate et in principis haud dissimilis familiaritate.
Abbreviated transcription (Latin):
usq duc̾ent᷑. una eaꝵ
fliuuo absorta. nec post¬
mod̾ dr᷑ fuisse reperta.
luxurie tam ĩeffrenate
se tradidit ut exceptis
tͥb que cum nõie cultu
⁊ fulciebant᷑ regio. plu¬

Expanded text:
usque ducerentur, una earum fluvio absorpta, nec postmodum dicitur fuisse reperta. Luxuriae tam ineffrenate se tradidit ut exceptis tribus, quae cum nomine cultu etiam fulciebantur regio, plu
Abbreviated transcription (Latin):
egani. erm̃fridꝰ quidam
qui eiꝰ dux̾at filiã ainul¬
fum comitẽ apd̾ albio¬
doꝵ uicũ in mallo int̾¬
fecit. Quappt̾ graue su¬
arum reꝵ ꝑmittente
parit̾ ac iubente nantil¬
de a ꝓpinqͥs amulfi pas¬
sus est dispendiũ. Ipse
qͦ a rege sͥ metuens re¬
mis in basilica sancti
Remigii ꝑ multos re¬
sedit dies

Expanded text:
Egani, Ermenfredus quidam, Egani, Ermenfredus quidam, qui ejus duxerat filiam, Ainulfum comitem apud Albioderum vicum in Mallo interfecit. Quapropter grave suarum rerum, permittente pariter ac jubente Nantilde, a propinquis Ainulphi passus est dispendium. Ipse quoque a rege sibi metuens, Remis in basilica Sancti Remigii per multos resedit dies