comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b exp̃ssum. suauissimũ succũ bibt̃.
Unde. et uarro ait. In dica non magnõ
in arbore crescit harundo. illiꝰ et len¬
tis p̃mit᷑ radicib humor. dulcia cui
neq̃ant suco circumdare mella. Sã¬
bucus mollis et ꝑuia arbor. Rãnusge.¬
nus ẽ genꝰ ẽ rubi qͣm uulgo senticem
uisinã appellat̃. aspersi nimis et spmo¬
sum. Sentix dicta a situ qd̾ ẽ t̾ra ĩcul¬
ta in qua sentices spinȩq dñrnascut᷑
Maiores autẽ nr̃i omnẽ arborẽ spino¬
sam ueprẽ dicebãt. qd ii prendat. Ole¬
aster dictꝰ qd̾ foliis oliue similib sed
laciorib arbor inculta atq siluestris
amara atq infructuosa. cui insertꝰ
oliue ramus iuim mutat radicis &
uertit eam in ꝓpriã qͣlitatẽ. Lacrima o¬
leastri arboris dupple s alia enĩ guinen
simulat sine ulla qualitatis morsir a¬
lia amoniati guttã ex stiiatione col¬
lectã ac remordentẽ. Olua grece oleon

Expanded text:
bus expressum suavissimum sucum bibunt; bus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον
Abbreviated transcription (Latin):
Pixos enĩ appeuat᷑ apud eos arbor. sẽꝑ
uirens et lenitate materie elementoꝵ
apicib apta. unde et scriptura. scribe
buxo. Rodandarũ qd̃ corrumpte uulgo
lorandrum uocat᷑. qd̾ sit foliis lauri si¬
milib flore ut rosa. anbor uenenata.
Interficit enĩ ammalia. et medet᷑ ser¬
pentiũ uexatonis:. herbitũ uocaneit
pastores eo qd̾ uiee herbe p̃beat᷑ pecorib̾
ubi pascua desunt. Turbiscũ qd̾ de u¬
no cespite eiꝰ multa uirgula surgt̃ qͣsi
turba. Stipa uocata ꝓpt̾ qd̃ ex ea stipẽ.¬
tur tecta. hinc et stipila ꝑdiminutõ.¬
nem. harundo dicta qd̃ cito arescat.
hanc ueteres cannã uocauert. harundi.¬
nẽ postea uarro dixit. sciendũ sane qs
latinũ canna de lingua hebrea sũpsit
apud eos enĩ calamꝰ canna d̃r. Cicuta
autẽ ẽ. qd̾ ẽ inter cannarũ nodos: dicta
qd̾ lateat. inindicis stagnis nasci ha¬
rundines calamiꝰ dñr. ex quoꝵ radici¬

Expanded text:
πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semper πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semper virens et levitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et ScripturaIsai. 30, 8: 'Scribe buxo.' Rhododendron, quod corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radici
Abbreviated transcription (Latin):
iurescat. deinde excisa atq in humo
fixa radicib se se ipsa demergat. Mi
rice qͣm latim tramariã uocant ex a¬
maritudine noĩata. gustꝰ enĩ eius in¬
mis amarus ẽ. hec ardor in solitudie
et saxoͣ humo nascit᷑. ex qua eẽ arbore
maleficib artib ii̾tra. idẽ odsa cõ¬
citare dñr. Mirtus a mari dicta. eo
qd̾ magis litorea arborsit. unde uir¬
giliꝰ. littora mirtetis letissima. et a¬
mantes littora mirtȩ. hinc ẽ qd̃ ⁊ a
libri hanc arborẽ aptam scribt̃ mo¬
lierũ necc̃itatib plurimis. lentis¬
cus qd̃ cdͥspis ipsius ientꝰ sit ⁊ mol¬
lis. slam lentũ dicimꝰ qͥcqͥd flexibile
ẽ. unde et lentũ umen. et uites. uir¬
giliꝰ. oe lentȩ uites ꝓflexibilis. huiꝰ
fructꝰ oleum desudat. cortex resinã¬
q̃ mastix appellat᷑. cuiꝰ plurima et
meliora inchio insula gignit᷑. Te¬
rebintꝰ arbor g̃tum nom̃ generans re¬
sinã omniũ resinarũ p̃stantior ẽ. Buxꝰ
g̃cum ẽ nom̃ ex parte alatinis corrũptõ

Expanded text:
virescat; deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est, odia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dicta, eo quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. 51. Lentiscus, quod cuspis ipsius lenta sit, et mollis. Nam lentum dicimus quidquid flexibile est, unde et lentum vimen, et vites, Virgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum;
Abbreviated transcription (Latin):
laudea nominabat᷑. pꝰ ea .d. litt̃a sub¬
lata et subrogata .r. dicta ẽ laurꝰ. ut
mauriculis q̃ initio audicule dicte st̃.
&e medies q̃ nẽ meridies ar. hanc ar¬
ponat uiriditatẽ. Inde illa potius uie¬
tores coronant᷑. sola qͦq hec arbor uul¬
go fulminari minime credr. Malũ.
ã grecis dictũ qͥd sit fructꝰ eiꝰ pomoꝵ
omniũ rotundissimꝰ. Unde et hecꝰ uiera
mala. que uehem̃ter rotunta st. Malõ

Expanded text:
laudea nominabatur; postea D littera sublaudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime creditur. Malum a Graecis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mal
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ lum̃ det. hastula atollendo nũcupa.
nacauata a fungis noĩe accepto qd̃ ita
capiat ignem. De quo uirgiliꝰ rapuitq
qͥm uulgͦ ticionẽ appellat extractum
foco seimustũ eͣxtinctũ. Quisqͥlie stipo¬
le ĩmixte surculis. ac folus aridis. St̃
autẽ purgam̃ta t̾raꝵ. Caries putredo
lignoꝵ dicm hoc nom̃ qd̃ eueniat lig¬
nis uirtute carentib De ppͥis nõib arboꝵ
alma dicta qr manꝰ uictricis orna¬
taẽ. uł qd̾ oppansis ẽ ramis ĩ mo¬
dũ palme hoĩs. ẽ enĩ arbor ĩsigne uic¬
torie ꝓceroq ac decoro uirgulto duit᷑¬
nisq uestita frondib et folra sua sine
rabie. q̃ multis annis inuere ꝑhibetur.
q̃ dũ in multis locis nascat᷑ ñ ĩ om̃ib
fructꝰ ꝑficit maturitatẽ. freqnt᷑ in e
palmulȩ. similes mirobalani. alii the-¬
baici. qui et nicholai. alii mucales qͦs
udis dicta. hac enĩ cũ laudib uictoꝵ
capita coroͣbant᷑. Apud antiquos aũ

Expanded text:
quod lumen det. Astula a tollendo nuncupataquod lumen det. Astula a tollendo nuncupatana cavata; a fungis nomen acceptum, quod ita capiat ignem. De quo Vergilius Aen. 1,quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute carentibus. De propriis nominibus arborum . Palma dicta quia manus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, dirnisque vestita frondibus, et folia sua sine rabiae quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem; frequenter autem palmulae, similes myrobalani; alii Thebaici, qui et Nicolai; alii nucales, quos udis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem
Abbreviated transcription (Latin):
uł a uirtute dr. qd̾ ium in se multã ha¬
beat. ut a uiriditate. uł q pacis indiciũ
ẽ qd̾ uim regat. Unde hac iitunt᷑ magi
ad placandos int̾ se serpentes: ⁊ id c̃co ĩ
ea hos sustinẽt inligatos. hãc cẽ philo.¬
sopbi ac reges & magistri ⁊ nũtii ⁊ lega
ꝑ diriuatõnẽ transiatũ. flores nõĩatiqs
cito desiuant de arborib qͥdi fluores
qd̃ cito soluant᷑. in his dupplex gr̃a coloris
&e odoris. austro enĩ flores soluunt᷑. rephi¬
ro frũt. Germ̃ dicimꝰ surculũ p̃gnantẽ a
gerendo. unde et gͥminat᷑o. fructꝰ nom̃ac.¬
cepit a frumine. idẽ eminente guituriꝰ
parte qua uescunt᷑ inde et fruges. fruc
ce translatiue uocari fructũ. poma dic¬
ta ab opimo idẽ a copie ub̾tate. mat᷑a¬
dnĩr qr apta st̾ ad mandend̾. sic ⁊ ĩma¬
tura. qi priꝰ qͣm matura fiant. dura st̃.
ad mandendũ. lignadicta qr incensa.
uertunt᷑ in lum̃. unde et liciniũ dicit᷑.

Expanded text:
vel a virtute dicitur, quod vim in se multam havel a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legatper derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. 22. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur. Inde et fruges. Fructet translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate. Matdicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et inmatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. Ligna dicta quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnium dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nodi st̃ ex quib frondes exeunt. Radix
appellat᷑ qd̾ qͣsi radiis qͥbdam fixa t̾riˢ
in ꝓfunda demergit᷑. Nam phifici di¬
cunt parem ẽe altitudinẽ radicĩr⁊ ar¬
boꝵ. Alii radicẽ asimilitudine radioꝵ
dictã putant. uł qr si eradat᷑ ñ repul¬
lulat. Truncꝰ ẽ statura arboris infistẽs
radici. corticẽ ueteres coru̾cẽ uocabãt.
dictꝰ autẽ cortex qd̃ corio lignũ teget.
liber ẽ corticis pars interior dictꝰ a libe¬
rato cortice. id ẽ ablato. Est enĩ mediũ
qͥddã inter lignũ et corticẽ. Nami st̃
qui de trunco manãt. sict ã ramuscuł
cetera. Surculi a p̾cisione serre micu¬
pati. uirgultũ ẽ qd̾ de radice pussulat.
Ramꝰ qui de ipso robore arboris. Uirgã
q̃ de ramis. ꝓprie autẽ uirguttũ appel¬
lat᷑ qd̾ ad radicẽ arboris nascit᷑. ⁊ qͣsiĩ¬
utile. ab agricolis amputat᷑. & hc̃ dic¬
tum uirgultũ q ex uirga tollit᷑. Uinga

Expanded text:
nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non repullulat. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur quod ad radicem arboris nascitur et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga
Abbreviated transcription (Latin):
ra arbores maiores umbrose frondibꝰ.
cus ẽ densitas arboꝵ solo lucẽ detrahen.
tropo antifrasi. eo qd ñ luceat. siue alii¬
ce qd̾ in eo lucebat fdͥnalia. uł cerei ꝓpt̃
nemoꝵ tenebras. Saltus ẽ densitasar¬
boꝵ altauocata hoc noie eo qd̾ exiliat
in altũ. & in sublime ꝯsurgat. Auiaria
secreta nemora dicta qd̃ ibi aues freqͣn¬
tant. Recidiua arboꝵ st̃ que aliis sectiᷤᷤ
repullulant. alii recidiua acedendo di¬
cũt. qi pꝰ casũ nascuiit᷑. aliia recidendo
et repullulando dixeit. Ergo reciduũ
ubimors aut casus. Insitio d̾r. csi fi̾eo
trimco surculus fecunde arboris steri.¬
li inserit᷑. aut oculoꝵ impositio cũ in.¬
ciso cortice libro aliene arboris germ̃
ĩmittit᷑. plantȩ st̃ de arborib planta¬
ria ũo que ex seminib nata ꝯt cũ ra
dicib et aterraꝓpria transferunt᷑. Ces¬
pites fructices st̃ qͣsi cuspites. ut qͣs
cura pedes. frondes qd̾ ferant uingulta
uł umbras. st̃ autẽ cã umbraꝵ. Oculi

Expanded text:
rondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum inpositio, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt dicibus et a terra propria transferuntur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgultas vel umbras; sunt autem causa umbrarum. Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
xis radicib ad herẽt. ut᷑q autẽ ĩo s pe¬
ne simila st̃. qr ex uno alt̾m gignit᷑.
Nam dũ sementẽ int̾ram ieceris her¬
ba priꝰ oritur dehine confota ꝯ fingite.
in arborẽ et infra paruũ tempꝰ qͣm her¬
bã inderas arbustã suspicis. Arbusta:
arbor nouella et tenera inqͣ insercio
fieri pot̃. et dicta arbusta. qͥsi arboris
hasta. Alii arbustũ locũ inquo arbores
gt̃ uolunt accipere. sic̃t salictum sic &e
urecta ubi uirgule nouellȩ ⁊ uirenteᷤ.
Arbor autẽ et fructifera & sterilis. arboꝰ
autẽ ñ nisi fructifera. gene aũ femini¬
no. arbores dicimꝰ poma sio neutro. fry¬
tex breuis ẽ appellatꝰ. qd̾ t̾ram fronde te¬
gat. cuiꝰ plurale nom frutecta. arbor al¬
ta ẽ siluasio spissũ nemꝰ et breue. Silua
dicta qͣsi xilua qd̾ ibi lignacedant᷑. ilã

Expanded text:
dicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ta itineris dimidiũ ẽ ã semi: ita dicta se¬
mita autẽ hominũ ẽ. Callis feraꝵ et
pecudũ. callis ẽ iter pecudũ int̾ mõ¬
tes angustũ et tritũ acallo pedũ uoca¬
tum. siue cauo pecudũ ꝑduratũ. Tra¬
mites st intranfũsa inagris. Itinera
siue recta uia dicta qd̾ transintitat. Di¬
sisa tendentes. Idẽ diũticula st. hocẽ

Expanded text:
ta itineris dimidium est, a semi itu dicta. Seta itineris dimidium est, a semi itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicti quod transmittant. 11. Diersa tendentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tus capit ꝓpt̾ euntiũ et uenientiũ ue¬
hiculoꝵ mcursũ. omĩs autẽ ura. aut
publica ẽ aut pͥuata. publica ẽ. q̃ ĩ
solo publico ẽ. que inter actus ppło
patet. hec aut admare aut ad oppsta
ꝑtinet: pͥuata ẽ que uicino munici¬
pio data ẽ. Stratadicta qͣsi uulgipe¬
dib trita. lucretiꝰ. Strataq uulgipe.
dib uuigi pedib detrita uiarũ. ip̃a
ẽ & delapidata. idẽ lapidib strata. pͥ¬
mi autẽ peni dñr lapidib uias stra.¬
uiss e. pꝰea romani eas ꝑ omnẽ pene
orbem disposuer̃t. ꝓpt̾ rectitudinẽ
tinerũ. & ne plebs ociosa eẽt. Agger
ẽ media strate eminentia. coaggera¬
tis lapidib strata abaggere idẽ co¬
aceruatõne dicta qͣm historici tã
sepe uie dephensus in aggere serpens
uersũ pot̃. Ite autẽ et itinera diũsam
sigc̃onem hñt. lte enĩ ẽ locus trãsiti
facilis unde ce appellamꝰ ce itum: itiner
autẽ ẽ. Itus longe uiȩ. & ipse laboram¬
bulandi ut quouelis ꝑuenias. Semi¬

Expanded text:
 et venientium vehiculorum occursum. 5. Omnis autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. 6. Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est, lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, 243 postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, et ne plebs esset otiosa. 7. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, coacervatione dicta, quam historici viam epe viae deprensus in aggere serpens.versum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim locus est transitu facilis, unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. 9. Semi
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicati st̃. nom̃ mutare ñ potueit¬
aut̃e ꝓpeio queq spacio. Milliarium
mitie passib t̾minat᷑ et dictũ milia.¬
riũ qͣsi mille addum habens pedesqͥn¬
q milia. leuea finit᷑ paesib mille qͥn¬
gentis. Stadiũ octaua pars miliarii
culẽ statuisse dñt eumq eo sꝑaciode¬
t̾minasse qd̾ ip̃e sub uno sp̃u confecis¬
set. ac ꝓinde stadiũ appellass et. q̃m ĩ
finẽ respiraes et. simulq stetiss et. Uia¬

Expanded text:
tiplicatae sunt, nomen mutare non potuerautem proprio quaeque spatio. 2. Milliarium mille passibus terminatur, et dictum milliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii culem statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset ac proinde stadium appellasset, quoniam in fine respirasset, simulque et stetisset. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑt̃ria autẽ gn̾a annoꝵ st̃. aut enĩ
alis qui duodecĩ continet m̃ses aut mag¬
nus omnib planetiꝰ in eundẽ locũ rec̃¬
gitato romanũ orbem descripsit. Dicta ã
era ex eo qd̾ omĩs orbis es redd̃e ꝓfessꝰ

Expanded text:
sunt autem genera annorum. Aut enim alis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recugitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere profess
Abbreviated transcription (Latin):
trecentis sexaginta qͥnq dieb &e
Ad eadẽ loca siderum uenit. Anniꝰ autẽ d̾r
deatande ex ungiliꝰ. Atq in se sua ꝑueꝰ
tigia gratͣit annus. Sic enĩ apudegip¬
tios indicabat᷑ ante inuentas litteraꝰ pi¬
cto dracone caudã suã mordente qr ĩ se
recurrit. Alii annũ dñt aniotoyan an¬

Expanded text:
r centum sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Inter. Unde dicideat. Unde et Virgilius : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt apotilan
Abbreviated transcription (Latin):
magis hoc utebant᷑. leuitonariũ est
colobium lineũ sine manicis. quale̾
egipti monachi utunt᷑. lumbare
nocat᷑. qd̾ lumbis religet᷑. uel qd̾ lũ¬
bis hereat. hoc inegipto et siria. ñ
tm femine sed et uiri utunt᷑. unde¬
et hieremiͦs trans eufraten tulit
lumbare suũ. ibiq illud in forami.¬
ne petrȩ abscondit. et postea scis.¬
sum repperit. hoc a quibdã et rena¬
le dicitur qi renib ailigat᷑. limus
est uestis que abumbilico usq ad
pedes ꝓducit᷑. hec autẽ uestis hc̃
in extremo sin purpurã limã ĩdẽ
flexuosam. unde et nomen accep̃.
Nam limũ obliquũ dicimꝰ. licinũ
uocatã. qd̾ textura eius ligata sit
intotum. qͣsi diceret liginũ .c. ꝓig
littera mutata. Armelausa uulgo
uocata. qd̃ ante et retro diuuisa. at
.c. litt̃a ablata. Camisuis uocari qd̃ in
his dormimꝰ. in camis id ẽ instratis
nris. femoralia appellata eo qd̾ fe¬
mora tegunt. Ipse et brace qd̾ sint

Expanded text:
magis hoc utebantur: levitenarium est magis hoc utebantur: levitenarium est colobium laneum sine manicis, quo Egyptii monachi untuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur et quod lumbis hereat. Hoc in Egypto et Syria non tantum femine, sed et viri utuntuet Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atqueC littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sursũ uersum stantesq texunt.
Segmentata zonis quibꝰdã et quasi
p̃cizamentis ornata. slam et partico¬
las cuicumq materiȩ abscisas pre.¬
segminas uocat᷑. leuidensis qd̾ raro
fuo sit. leutterq densata. pauitensĩ
contraria leuidensi dicta qd̾ grauit
pressa ato calcata sit. Citrosa qͣsi
conscrispa ad similitudinẽ citri ne
tur exinsulis. exotica uestis pere¬
grina deforis ueniens. ut in nispa.¬
nia agrecis. polimita. multicoloriꝰ.
polimitus em̃ textus multoꝵ coloꝵẽ.
Acupicta uestis acutextilis ut acu
ornata. Eadem et frigia. huiꝰ enĩ ar¬
tis periti frigii omnes dñr. siue q
infrigia iuenta ẽ. Unde et arcifi¬
ces qui faciunt frigiones dicunt᷑.
bilex. Raua que uulgo rasilis đr.¬
interpola uestis illauocat᷑. q̃ dum
sit uetus ad nouam spẽm recuiras.
Pannutia nũcupata qd̃ sit diuersis
pannis obsita. Colobiũ dictũ qr ion¬
gum ẽ et sine manicis. antiqͥ enim¬

Expanded text:
quam sursum versum stantesque texunt. quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Natur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur.bilex. Ralla, quae vulgo rasilis Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. 24. Pannutia nuncupata, quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum, quia longum est, et sine manicis. Antiq
Abbreviated transcription (Latin):
sati nocabant᷑. Solebant eciã pdie
qͣm cdmicandũ eẽt. ante pͥncipia
prepom qͣsi admonitio. & indicio
future pugne. Laculata ẽ que lacus
quadratos qͦsdam cum pictura ht̃
intextos. aut additos acu. lacintina:
uestis ẽ aerio colore resplendẽs. Mo¬
locinia que maluarũ stamine con¬
ficitu quã atii molocinã. alii mal¬
uellam uocant. Bombicinȩ bom¬
bice uermiculo. qui longiss imna ex
se fila generat. quoꝵ textura bom¬
boͥcinum ddicit᷑ conficiturq ĩ isu¬
la coo. Apocalama serica. aserico
dicta. nel qd̾ eũm seres pͥmi mise¬
runt. Oloserica. tota serica. olo e¬
nim totũ. T̃ ramoserica.stamine
lno. trama ex serico. Oloforia tota
ex purpura. olo enĩ totum. Sissina
candida confecta ex qͦdam genereli¬
ni grossioris. Sunt qui genus qͦddã
solo lino fit. linostema uestis ẽ ex
lana tinoq contexta. et dicta lino¬
stema. quia in stamine linũ intra¬
ma lanam habet. Necta dicit᷑ uestiᷤ

Expanded text:
sati vocabantur: solebant etiam pridie sati vocabantur: solebant etiam pridie quam dimicandum esset, ante principiproponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quodsolo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie tenent. hec et campestriã
numcupant᷑. ꝓeo qd eisdem iuuene
quinudi excercent᷑ in campo puden¬
da operuint. tunica uestis antiqͥssi.
ma appellata. quia in motu inceden¬
tis sonum facit. Tonus enĩ sonꝰ est.
primũ autẽ fuere pellicie tumcȩ.
quib post offensã et eiectionẽ de
paradiso adam & eua indduti st̃.
Talaris tumca dicta eo qd̃ ad taloᷤᷤ
usq descendit. et ad pedes defluit.
sict pectoralis. quia apud antiquoꝰ
breuis erat ut tantũ pectus ope¬
beat manicas quam ciroditã gre¬
ci uocant.y. Dalmatica uestis pͥ¬
mũ indalmatica ꝓuincia grecie
texta ẽ. tunica sacerdotalis candi.¬
da. cum clauis expurpura. Rosata
quã greci fenice̾m uocant. nos coc¬
cinã. reꝑtam a lacedemoriis ad ce¬
landũ coioris similitudine sãgui¬
nẽ. quociẽs quis in acie uulnerat᷑.
ne contemplanti aduensario animꝰ
angesceret. hanc sub consulib ro¬
mani usi st̃ milttes. unde eciã r̾oꝰ¬

Expanded text:
usque hodie tenent. Hec et campestria usque hodie tenent. Hec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem, iuvenes qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tunica vestis antiquissima, sic appellata quia in motu incedentis sonum facit, tonus enim sonus est. Primum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectionem de paradiso, Adam et Eva inducit sunt. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque, descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos, brevis erat, ut tantum pectus opebeat manicas, quam ciroditam Greci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Grecie texta est, tunica sacerdotalis candida, cum clavis ex purpura. Russata, quam Greci pheniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam rus
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentoꝵ. tegien. tegum̃.
Indumentũ. uestimentũ. et reliqua
Degmen dictũ. eo qd̾ tegat menbra
sict̃ tegumen tecta. qr tegt̃ corpora.
uestimentũ uero ẽ qd usq ad uestigi.¬
um p̃tendit᷑. qͣsi uestigimentũ ut ẽ
tunica talaris. sed et hoc consuetudo
sermonis auctoꝵ confundit indumẽ¬
tum qd intus ad corpus induat᷑ qͣsi
intumentũ. Amictus. Discernit᷑ aũ
uestitus ãcultu qͣndo lacus intelligͣr
cult᷑. ltem cultus ab habitu. Nã ha¬
bitus ad naturã ꝑtinet. cult᷑ ad hõies.
Pleraq autẽ uestium. aut a tẽpore
quo maxime inusu st̃ appellant᷑.
aut a locis ubi uel primũ confecte.
uel maxime uenditant᷑. aut ãgene¬
re coloris. aut a nomine reꝑtoꝵ. ue¬
stis antiqͥssima hominũ fuit ꝑiro.¬
matũ. idẽ succinctorĩ. quo tantũ
genitalia contegunt᷑. hoc pͥmũ pri.¬
mi mortales efotiis arboꝵ sibi fe.¬
cert. qͣndo post p̾uaricatõnẽ eru¬
q̃dam barbarice gentes dũ sũt nude

Expanded text:
estimentorum: tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem eruquedam barbare gentes dum sint nude
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quadrũ. cui intexti erant .xii. p̃ci¬
osi lapides. hic pannus supra hu¬
merali contra pectus pontificis ad¬
nectabat᷑. Petalum aurea lamina
infronte pontificis. que nom̃ deite
bat scriptũ. Badin siue feminalia
idẽ braceȩ lineȩ. usq ad genua ꝑ-¬
tingentes quib uerecunda sacer¬
dotis uelabantuR: De diuensitate

Expanded text:
per quadrum, cui intexti erant XII pretiper quadrum, cui intexti erant XII pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis annectabatur. Petalum aurea lamina in fronte pontificis, que nomen dei ibat scriptum. Batin sive feminalia, id est brace linee usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis velabantur. DE PROPRIIS VE
Abbreviated transcription (Latin):
sagitta uenenata arcu. uel tormẽtis
excussa. Que dum ad hominẽ uene¬
rit uirus quo figit infundit. unde
dretra sagittarũ teca ã ferendo ia¬
cula dicta. sict̃ feretrũ ubi funꝰ de¬
fert᷑. q̃ iccͥco ethimologiã cõmunẽ ha¬
bent. qi faretra mortẽ ferarũ mortuaꝵ
portat. Coriti ꝓprie sunt arcuũ t ecȩ
sicut sagittaꝵ faratre. uagina appel.¬
lata. eo qd̾ in ea mucro uel gladiꝰ ba¬
iulet᷑. Teca ab eo qd̾ aliqd receptũ tegat¬
.c. litt̃a ꝓ .g. posita. aliĩ greco nomine
thecam uocari asserunt. qd̾ ibi repo.¬
natur aliquid. Inde et bibliotheca li¬
broꝵ repositio đr. Dolones st̃ uagie
ligneȩ intra quas latet pugio sub baco¬
li specie. Dolones autẽ a dolo dicti st̃.
qd̃ fauant et decipiãt ferro. cum speci¬
em p̃feit ligni. hos uulgͦ greco nõie
oxos uocant id ẽ acutos. unde et apd̾
medicos acutus morb oxea uocatur.
Artus uocatꝰ eo qd̾ arceat. aduersariũ
inde et artes dñr a quib arcent᷑ hoᷤ¬

Expanded text:
sagitta venenata arcu, vel tormentis excussa. Quae dum ad hominem venerit, virus, qua figit, infundit; unde Pharetra sagittarum thecae, a ferendo jacula dicta, sicut et feretrum, 385 ubi funus defertur, quae ideo etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. 2. Coriti proprie sunt arcuum thecae sicut sagittarum pharetrae. Vagina appellatur, eo quod in ea mucro, vel gladius bajuletur. 3. Theca, ab eo quod aliquid receptum tegat, littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. 4. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Arcus vocatur, eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur, a quibus arcentur hos
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos littera. Blitum gen
oleris. saporis euamdi qͣsi uilis be¬
ta. Cucumeris qd̃ sint interdũ ama
amari qui dulces nasci ꝑhibent᷑.
si lacte melito eoꝵ semen infim¬
dat᷑. Cucurbita. apoyeres. sanepepo.
melepepo. ocium. greca nõia st̃
et origo eorũ latinis inceita. Olus
molle attriplex. brasia. olisatrum. Na

Expanded text:
apud Graecos littera. Blitum genus apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Na
Abbreviated transcription (Latin):
bit. si quidẽ ex ipsius radice eciã ebur
albescit. in cibo quoq uenenis subͣ¬
sistaͥt. Nam contra uenenũ. radices
nuces. lupini. citrũ. apium ꝓsunt.
sed contra futurũ. ñ contra acceptũ
uenenũ. Unde et apud ueteres ante
alias epulas hec solebant mensis
apponere. lactuca dicta ẽ. qd̾ habũ.¬
dantia lactis exuberet. seu qr lacte
nutrientes teminas implet. hec et
in uiris ueneris usum cohercet. Lac.¬
tuca agrestis quã sarsaliã nõiamꝰ.
qd̾ dorsũ eius in modũ serre ẽ. In¬
tubus g̃cum nom̃ ẽ. et intubusqd̃
sit intus tofus. Cepa uocat᷑ qr ñ ali¬
ud ẽ nisi tantũ caput. ascalonia
numcupata ex una urbiũ palesti¬
nȩ que ascalon d̾n unde priꝰ aduec¬
ta ẽ. Allium dictũ qd̾ oleat. Ulpicõ
appellatũ qd̾ allii odorem hãt. fa¬
selos uocari aiunt. a faselo insula
grecie. ubi ñ ꝓcul mons olĩpus ẽ.
Porrum cuiꝰ duo sunt gña. capitatꝰ
et sectilis. Sectilis pariuis. capitat᷑ꝰ
maior. Beta aput nos oleris genꝰ

Expanded text:
bit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescit. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena hujus radices, nuces, lupini, citrium, apium prosunt, sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis apponi. 11. Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, cotuca agrestis est quam serraliam nominamus, quod dorsum eius in modum serrae est. Intubus Graecum nomen est: et intubus, quod sit intus tobus. Cepa vocatur, quia non aliud est nisi tantum caput. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus;
Abbreviated transcription (Latin):
teri modi cuiq cause. De uenustete
ta laquearia. et p̃ciosi marmoris cru¬
ste et colorum pictureᷤ. laqueariis.
cus qͦsdam quadratostił rotundos lig¬
no uel gipso uel colorib habeãt picͣ¬
tos. cum signis intermicantib pͥn
resultant edesq lacusq. cuiꝰ dimi¬
nutio lacunar facit. ut oratius. neq au¬
reũ inearenitetin domo lacimar. Inde
fit alia dminit̾o lacunariũ et ꝑ an.¬
tisticon iaq̃arium facit. De crtustis
Ruste tabulȩ st̃ marmoreȩ. unde
et marmorati parietes et crusta
ti añt. Qui autẽ marmora secandĩ
crustas excogitauerint ñ constat. fi¬
unt autẽ arena & ferro serraq et p̃te¬
nui snea p̾mente arenas. tractuq ip¬
so secante sed crassior arena pluse
endet marmoris. Namteniris fabri¬
actessellis tinctis inuarios colores: teᷤ.¬
selli autẽ a tessaris nominati. idest

Expanded text:
teri modi quique. De venustate ta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae. CAPUT XII. Dcus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per an laquearium facit. De crustis . Crustae tabulae sunt marmoris; unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabriac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem sunt a tesseris nominati, id est
Abbreviated transcription (Latin):
pectatula ut oppinor gñałr
nominãt᷑. uoluptatesque nõ
ꝑsemit ipsa inquinãt. sed ꝑ
ea que illic gerunt᷑. Dicta aũ
spectacula eo qd hominib po¬
blica ibi p̃bebatur inspectio. hec et ludi¬
cranumcupant᷑. qd̾ in ludis gerant᷑. aut
scenis ludoꝵ origo sic tradit᷑. liddioꝰ ex
asia transuenas in etruriam cosedies e.
duce tirrheno qui fratri suo essarat¬
ĩ regnũ contentõne igit᷑ in etruria int̾
ceteros ritus suꝑsticionũ suarũ specta¬
cula quoq religionis nomine instito.¬
erunt. inde romani arcessitos artifi.¬
ces mutuati st̃. et in de ludialdes uo¬
cati sunt. Uarro autẽ dicit ludos a lu¬
so uocatos qd iuuenes ꝑ dies festos
solebant ludi exultatõne populũ de¬
lectare. Unde et eum lusum iuuenũ.
et dieb festis & templis et religioni¬
b reputãt. Nicħ iam de causa uoca¬
buli. dum rei causa idolatria sit. unde
et ꝓmiscue ludi liberalia uocabant᷑.
obhonorẽ liberi patris. Ob hoc tespi¬

Expanded text:
pectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispi
Abbreviated transcription (Latin):
ob asperitatẽ sui. mollissimũ genus
earũ penicilli uocant᷑ eo qd̃ apte sĩt
ad oculoꝵ tumores ce ad ext̃gendas
lippitudines utiles. Candide sfungie
cura fiut. ꝑ estatẽ enĩ ad solem ster¬
nunt᷑. et sĩc̃t cera punica candorẽ br¬
bunt. Animaliũ om̃iũ in aquis uiuẽ.¬
tiũ noĩa centũ quatraginta .iiii. pli¬

Expanded text:
ob asperitatem sui. Mollissimum genus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium omnium in aquis viventium nomina centu
Abbreviated transcription (Latin):
rulitate uocate eo qd̃ cͥcagentlles stre.¬
punt paludes. et sonos uocis inpor¬
tunis clamorib reddt̃. Ex his q̃dam
aquatice dñr. q̃dam palustres. q̃dam
rubete. ob id qr in ueprib uiuũt᷑. mi¬
nime omniũ. et uirioissime. mute
et sine uoce st̃. Egredule rane parue
in sicco uł agris morantes. unde oe
nũcupate. Negant qͥdã canes latrare
quib in offa rana fu̾it data. Spon¬
gia. a fingere Et nitidare. ⁊ extergere
dicta. asffraniꝰ. Accedo ad teut tͥ cer¬
gebatur. animal autẽ docet᷑ cruore in¬
herente yetris. unde & dum abscidit᷑
sanguinẽ remitrit. Namst̃ alia uinẽ.¬
tiam aquis. et discurit ut pisces. alia
que stant fixa ut ostree. lcmi st̃ fun¬
gie. ex his aliaᷤ mares dici eo qd̾ tenu.¬
es sint fistulȩ spiesioresq alias femi¬
nas q̃ maiorib fistulis st̃ ac ꝑpetiuis.
alias duriores quas greci appeiiant
tragos. et nos hircosas dicere possumꝰ.

Expanded text:
rulitate vocatae, eo quod circa genitales strerulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunime omnium et viridissime, mute et sine voce; sunt agredule rane parve in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius 415: Accedo ad te, ut tibi cergebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Ostrea autẽ neutrũ ẽ. carnẽ eiꝰ
feminino dñr. Muscusti st̃ ut p̃diximꝰ¬
cocleȩ aquoꝵ lacte ꝯcipuĩt ostree. &
dicti musculi qͣsi masculi. pelorideꝰ
a peloro ꝓmontorio sicilie ubi habũ
ã similitudie humanaꝵ unguiũ dicte.
Testudo dictꝰ eo qd̃ tegmine teste sit ad¬
oꝑtꝰ. in camere modũ. St̃ autẽ .iiii. ge.¬
nera. terestres. maritime. lutariȩ id ẽ
inceno et paludib uiuentes. Quartõ
genꝰ stuuiales q̃ in ddulci aqua uiuunt.
Tradunt aliqͥ qd̾ incredibile ẽ tardius.
ire naingia testudinis pedẽ dextrũ ue¬
hentia. ycinꝰ aterrestri icino nom̃ trax̃.
qͣm uulgus iritiũ uocãt. cuiꝰ testula. do¬
plex spinis aculeata in modũ castane.¬
arũ qͣsido ad huc oꝑtȩ de arborib cadt̃.
caro eius mollis et mimo simili. huriᷤ
tris modis fc̃ ut testudo. et peloriᷤ.
oe cocͥlia. Nam et qd̃ edimꝰ oe ubi caro
mẽ. & utrũq dr pelorus. Raneagar¬

Expanded text:
cant. Ostrea autem neutrum, carnes eius cant. Ostrea autem neutrum, carnes eius feminino dicunt. Musculi sunt, ut praediximcochleae a quorum lacte concipiunt ostreae; et dicti musculi quasi masculi. Pelorides a Peloro promontorio Siciliae, ubi abuna similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor genera: terrestres, maritimae, lutariae, id est in caeno et paludibus viventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a gar
Abbreviated transcription (Latin):
ra appetunt. et celesti rore margaritã
concipiuĩt. unde & conͣclee noĩant᷑. Mo¬
rica et coclea ẽ maris dicta: ab acumĩe
&e asꝑitate. q̃ alio nõie conciliũ nõrat᷑.
ꝓpt̾ qd̾ cͥcumcisa ferrolacrimas pͣpurei
coloris emittat equib purp᷑a tingit᷑.
et inde ostreũ appellatũ. qd̃ hec tincto¬
ra extẽste humore elicit᷑. Cancros uoca¬
ri qi conche gt̃ crura hñtes inimica os¬
treis anmalia eoꝵ carnib uiuũt miro
ingenio. Nam qr ualida testã esaꝑiri ñ
pot̃. explorat qͣndo ostrea claͣstra testaꝵ
apiat. Tc̃ cancer latent̃ lapillũ micit
atq impedita clusione ostreȩ carnes
erodit. Tradt̃ qͥdam decẽ cancris cũ oc¬
cimi manipulo alligatis omẽs qͣ ͣt scor¬
yiones ad eũ locũ coituros. Duo gt̃ aut̃
gña cancroꝵ. fluuiale et marimũ. oftre¬
a dicta ẽ atesta. quib mollicies interrior
saris munit᷑. Greci enĩ test ũ ostrea uo¬

Expanded text:
ra appetunt, et ex coelesti rore margaretum ra appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. Unde et coeloe nominantur. Murice cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchylium nominatur. Propter quod circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tinguitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. Cancros vocari, quia conchae sunt crura habentes: inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio; nam quia valida testa eius aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum inicit atque inpedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini. Ostrea dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur; Graeci enim testam ὀστραo vo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ attramenti tanta uis ẽ. ut lucerne
additio ethioyas uideri ablato pͥori lo¬
mine qͥtam tradãt. Lulligo tradt̃ in
occeano mauritanie ñ ꝓcul aliro fu¬
mine tantã multitudinẽ luliginũ e¬
uolare exaqua ut eciã naues dem̃gere
porsint. Conche ⁊ cocleȩ hac excausa uo¬
cate q deficiente luna cauant᷑. id ẽ eua¬
cuant᷑. Omniũ enĩ clausoꝵ maris aĩa¬
liũ atq concarũ increm̃to lune mbra
turgescũt. defectu euacuant᷑. luna enĩ cũ
i⁊̃ alifĩto fuĩt auget humorẽ. Cumũo
in defectũ uen̾it. humores minuunt᷑.
hoc enĩ phisici dñt. Conche autẽ pͥme ĩ¬
põnis nom̃ ẽ. Cocleȩ u̾o ꝑ diminitfõnẽ.
qͣsi conculȩ. Concaꝵ multa st̃ gña int̾
quas. ⁊ margaritifere q̃ et coclee dñr.
in quaꝵ carne p̃ciosus calculus solidat᷑.
Dequib tradt̃ hii qui de amantiũ scͥpse¬
re naturis. eo qd̃ nocturno tẽpore litto¬

Expanded text:
Cujus atramenti tanta vis est, ut lucernae Cujus atramenti tanta vis est, ut lucernae addito Aethiopes videri, ablato priori lumine, quidam tradant. 47. Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. 48. Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur; hoc enim Physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, cochleae vero per diminutionem, quasi coquas et margaritiferae quae cochleae dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi, qui animantium scripsere naturis, eo quod nocturno tempore litto
Abbreviated transcription (Latin):
ex limo.unde ⁊ qn capiunt᷑ ad eo lenis
ẽ. ut qͣnto fortiꝰ presseris tanto ciciuꝰ
elabit᷑. ferunt autẽ orientiꝰ fluuũ gãgẽ
anguillas trecentis pedib gigñe. An¬
guillȩ uino necate. qui ex eo biberit te¬
diũ uini hñt. Draco marinꝰ aculeos.
in brachiis ht̃ ad caudã spectantes
qui dũ ꝑcuss erit qͣq ferit: uenenũ
diffundit. Unde. et uocatꝰ. Mure nãgͣ
ci murienã uocãt. eo qd̃ cõplicet se in
dunt. et conciꝑe a serp̃nte. obid apis¬
sibilo euocat᷑. et capit᷑. lctu autẽ fus¬
animã in cauda hr̃e certũ ẽ. Nam capite
ꝑcueso uix eam int̾imi. cauda statĩ ex¬
amũ appetens brachiis complectit᷑ ñ
morsu.nec prius dimittit qͣm escam
cͥcumroserit. Torpedo uocata eo qd̃ cor¬
pus torpescere faciat. si qͥsq eã uiuẽ¬
tẽ tangat. Narrat pliniꝰ scd̃s ex indi¬
Sa faciliꝰ capit᷑. In coeundo obscenũ a¬
numal. ore enĩ concipit sict̃ et ipera.

Expanded text:
ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde et vocataeci minanam vocant eo quod complicet se in s tradunt et concipere a serpente. Ob id a pissibilo vocatur et capitur: ictu autem fusanimam in cauda habere certum est. Nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exhamum appetens brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indisa facilius capitur. In coeundo obscenum genus, ore enim concipit, sicut vipera.