comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uletiam prohibentihus
furtim arbores ccciderunt qub̾
rectiamppria pena uxtalegem
saltuidatam fucrat presticuta
frustranciemini ncexꝑsoa co¬
rumultra noxadeditocm sitis
obstrictuscum exdelictis seruor
comimignoratrs nł prohibẽ¬
tes sinoxaliacrec conuonian¬
tur itacondempnaridebeant
utant noxededere  antcondẽꝑ¬
natoem sufferre hant insuapc¬
testate.

Expanded text:
vobis vel etiam prohibentibus furtim arbores ceciderunt, quibus etiam propria poena iuxta legem saltui datam fuerat praestituta, frustra veremini, ne ex persona eorum ultra noxae deditionem sitis obstricti, cum ex delictis servorum domini ignorantes vel prohibentes, si noxali actione conveniantur, ita condemnari debeant, ut aut noxae dedere aut condemnationem sufferre habeant in sua potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
filius fam tutorulcuã¬
tordatur patertu teleuel
nemendus ẽ qd siuoluta¬
teerus filius  decurio sitereatu
ct amagratib ẽ tuborconstitu¬
tus prisolidum satisfacere co¬
giurcumid onus exemploce¬
terorum munerum cuulium ĩ¬
ductum intelligatus

Expanded text:
ilias tutor aut curator datur, pater tutelae veconveniendus est. quod si voluntate eius filius decurio sit creatus et a magistratibus tutor constitutus, pater in solidum satisfacere cogitur, cum id onus exemplo ceterorum munerum civilium inductum intellegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ma examinenturctlix suomã¬
te pcurrat.nullo ciobstaculo
obuianteap̃e autem quisacra¬
mentum sibullatum darerecy¬
sanerit. uel hoc atrestetur uel si
fortenonaudcat habeat sibi ĩ
ultim pronocatione repoĩtũ
auxilium et sundex appellaci¬
om presidens benc quidemill¬
tum ius iurandum nonnte
satumsacramentum promin¬
tiaint. uine cilicebitemendare
cusatosacram̃po pcessitet mẽ
ponits nec prcuiditu nec i¬
iustidispendu cuicumq incũ¬
ret.s et causccirsus abinitio
usqr  adnouissimum t̃minur
nonimpedicturctlis cqualã¬
quebocintulit nullumproro¬
catiomis remedium in hocser¬
uabitur cumnimis crudele c̃
parti que hoc detulit ꝓꝑtor hoc
ip̃m qd̃ indexcius petitione
secutus est suꝑesse pronocati¬
oncm. ¶his de presentibuᷤ
nos fugiunt.s⁊ cos huiclegi
subingamus. et sipersona n p̃¬
sens inuematur cui sacrame¬
tum illacum est.lite forte perꝑ
curatorem uentilata nccessc̃c
uł ipamprincipalẽpersonã da

Expanded text:
ma examinentur et lis suo marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. 2a . Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi in ultima provocatione repositum auxilium. 2b . Et si iudex appellationi praesidens bene quidem illatum iusiurandum, non rite satum sacramentum pronuntiaverit, tunc ei licebit emendare cusato sacramento processit, et nihil penitus nec praeiudicii nec iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lanquae hoc intulit nullum provocationis remedium in hoc servabitur, cum nimis crudele est parti quae hoc detulit propter hoc ipsum, quod iudex eius petitionem secutus est, superesse provocationem. His de praesentibus nos fugiunt, sed etiam eos huic legi subiugamus. Et si persona non praesens inveniatur, cui sacramentum illatum est, lite forte per procuratorem ventilata, necesse est vel ipsam principalem personam da
Abbreviated transcription (Latin):
quam nẽgentiquinquagĩta
decã nusacroscẽ huius amplis¬
sucurbis deputentureccenł
ratorum pret predictum nũm
p̃patrociua umiũtate ꝯcessa
negataq ominonatoisfacult̃¬
tesimiliauẽdicandihlsqad ho
norem uelncc̃iaobsequia sacro

Expanded text:
quam nongenti quinquaginta decani sacrosanctae huius amplissimae urbis deputentur ecclesratorum praeter praedictum numerum per patrocinia immunitate concessa negataque omni novationis facultate similia vindicandi his, quae in honorem vel necessaria obsequia sacro
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ iltra quidem theodo¬
raquam exemptionis cauel
in solutum creditoritradita
ꝓponis promintiata citrapro¬
nocationis auxiliusniarescĩ¬
it iudicatum ꝓcessit quantitr¬
a int̾est emptisi emistiuelobde¬
bitum reddendum sunsolutũ
nuntianeratuł eius succ̃ore de

Expanded text:
. Libera quidem Theodota, quam ex emptionis causa vel in solutum creditori traditam proponis, pronuntiata citra provocationis auxilium sententia rescinit, iudicatum processit, quanti tua interest, empti, si emisti, vel ob debitum reddendum, si in solutum ronuntiaverat vel eius successore de
Abbreviated transcription (Latin):
trimonus iunxorint necesse
est utcadem satis datio ꝓ leguz
ordinc prebeatur. ¶Sin aute
isquifideicom missania restituti¬
oncgranatus est uno filio su¬
pstite ulncpote exfilio ul filia

Expanded text:
trimoniis iunxerint, necesse est, ut eadem satisdatio pro legum ordine praebeatur. Sin autem is, qui fideicommissaria restitutione gravatus est, uno filio superstite vel nepote ex filio seu ex filia
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶reditricem patrintr¬
isubobligatoc fundi quiper
cyrographum nexus pignoi
fuãc iubentem candem cautio¬
nom redlipignoris ⁊uis remis¬
sisse uideri manifestum est.

Expanded text:
. Creditricem patrui tui sub obligatione fundi, qui per chirographum nexus pignori fuerat, iubentem eandem cautionem reddi pignoris etiam ius remisisse videri manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶undeintelligis qd siorigi¬
nẽ reipbure potes adusano te¬
nenteuẽdicarc dmñum debes.
¶utañt c̃ditor pignoris defẽ¬
sicẽ setuer possit extorquetur ci¬
id̾ indũcit᷑ ⁊tibino entdifficili

Expanded text:
Unde intellegis, quod, si originem rei probare potes, adversario tenente vindicare dominium debeas. Ut autem creditor pignoris defensione se tueri possit, extorquetur idem inducitur et tibi non erit difficili
Abbreviated transcription (Latin):
ciminimeputium. ¶Sanc si
simulataamissiõe ⁊ nunccadem
pignorantasscuas aparte diusa
possidenturadusus cum cxpcriri:¬
Mpr. Pĩgnus mbonis debi¬
toris ꝑmancie. Idoqͦ ip̃ipcrire ĩ
dubiumnõnonit. cum igituꝵ
publicc uti res depoĩte sunt per¬
lemactõcm debitire poscendi cꝙ̃

Expanded text:
minime pertinet. Sane si simulata amissione etiam nunc eadem pignora, ut adseveras, a parte diversa possidentur, adversus eum experirius . Pignus in bonis debitoris permanere ideoque ipsi perire in dubium non venit. Cum igitur publice uti, res depositae sunt, personalem actionem debiti reposcendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
cos aliosqscripsit heredes ta¬
cite cum exheredare intelligi.
itasugnorans sefiliumhre
aliosq scribat hercdes non cẽ
filio ademptam bereditate
s minime ualente testõsist᷑
inpotestato cunad succõt

Expanded text:
 aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad succ
Abbreviated transcription (Latin):
nipena subiugetur. s insutuscu¬
lco cumcancetgallogallinatio.
et iupact simia ⁊ intercas feralẽ
angustias oprehensus serpenti¬
um contubnus misceatur⁊ nt

Expanded text:
poena subiugetur, sed insutus culeo cum cane et gatto gallinaceo et simia et vipera, inter has ferales angustias comprehensus serpentum contuberniis misceatur et
Abbreviated transcription (Latin):
bo que uiredominii possidere ali¬
quis cupiebat prescriptio publi¬
cactannus luitionis antiquit
introductisunt pignus aut pu¬
blice proscriptum neq uidimu
nrq nisi tm̃mo exlibrorum re¬
citatõe auduumus scĩmus ita¬
q siquis remcreditori suo pis¬
rauit siquid in pactõe cauuimẽ

Expanded text:
 quae iure dominii possidere aliquis cupiebat, proscriptio publica et annus luitionis antiquus introducti sunt, pignus autem publice proscriptum neque vidimus neque nisi tantummodo ex librorum recitatione audivimus. Sancimus itaque, si quis rem creditori suo pigneraverit, si quidem in pactione cautum
Abbreviated transcription (Latin):
oncmemisse ac prctium exsol¬
uisse apud presdem prouintie
probaucns obtentunonͣ dato¬
niminstrorim expellite apos¬
sessione non patictur ẽntsanc
inarbitrio tũo pcuynqd̾ dedi¬
sticumusuris recipgreatatañ
ut ꝑceptorum fructuum et sũ¬
ptuumrõ babeatur. ¶cuma
siexcausadonationis uterq
dominiumreuiendicctis cun
cuiprioripossessio solitradita

Expanded text:
retium exsolvisse apud praesidem provinciae probaveris, obtentu non datorum instrumentorum expelli te possessione non patietur. Erit sane in arbitrio tuo pretium quod dedisti cum usuris recipere, ita tamen, ut perceptorum fructuum et sumptuum ratio habeatur: cum et si ex causa donationis utrique dominium rei vindicetis, eum, cui priori possessio soli tradita
Abbreviated transcription (Latin):
cquittm testõ primoloco ulia¬
num ut libertum suum herede
instituisseciq substituissehis
ubis qdsieraliquacaprimus
lucrit ulno potucrit tuncmnlo¬
cumcius sccundumhrdem sub¬
stituouitalempost mortemãt
cestõrisilianum seruum cõcz
fuisse defuncti militis ercoilifrĩ
ciis apparucrit antuexsubstit¬
tõc admitters uoluntatis est
qõ nam sicirdẽs cumpprium
ctsuum libertum hrocm in stitr¬
tutionis subscripte adius yetu¬
litut sincepsemctip̃m aliumfe¬
cisshrdem potutciu quamin
iubentecominonolleadireita
demum sb̃stitutus nocarctirsi
tñparint dominoetadut sub¬
stitutiomilocus nõ est.

Expanded text:
equitem testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse hisa primus luerit vel non potuerit, tunc in locum secundum heredem substituo vitalem", post mortem autem testatoris Iulianum servum communem fuisse defuncti militis et Zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quaestio. Nam si credens eum proprium et suum libertum heredem institututionis subscriptae ad ius rettulit, ut si nec per semet ipsum alium fecisset heredem potuit enim quamvis iubente domino nolle adire, ita demum substitutus vocaretur, si tamen paruit domino et adiit, substitutioni locus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
indices qd̾ dicictiam inuistũ
c̃ ad subiectos deducis pdatos
abhis iudices cãe craminati¬
oncminlocis ubincusande

Expanded text:
iudices, quod dici etiam iniustum est, ad subiectos deduci, sed per datos ab his iudices causae examinationem in locis ubi incusa
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. ¶Leminisse oportebit.
siquro ꝯtra maiestatẽ impato¬
ris ꝯmissum dicaturẽt postn
mortemreidcrmenistauraĩ
solere posteaquamdiuius mã¬
toris quicassianifuroris socĩ
fũat bonapost mortemfiscor
uendican iussit ⁊ nro tp̃re mł¬
tis hrdib ab latasuntan hoc i¬
tom criminequodadlesamma¬
icstatem imꝑatoris ꝑtineteti
caputdomin serm retorquẽt
artianus libro primo depubli¬
cis iuditiis titulo ad legemin¬
liam maiestatis. sbita cauit
ostdiumãtii constitutõem h

Expanded text:
. meminisse oportebit, si quid contra maiestatem imperatoris commissum dicatur, etiam post mortem rei id crimen instaurari solere, posteaquam divus Martoris, qui Cassiani furoris socius fuerat, bona post mortem fisco vindicari iussit et nostro tempore multis heredibus ablata sunt. 1 In hoc item crimine, quod ad laesam maiestatem imperatoris pertinet, etiam in caput domini servos torqueri. Marcianus libro primo de publicis iudiciis titulo ad legem Iuliam maiestatis. 2 Post divi Marci constitutionem h
Abbreviated transcription (Latin):
progatiuapsonc publicis uti¬
litatib excusanposse sbtractã
nec siceleste ꝯtrapstratur oracr¬
lum. suic adnotatio sic. suc di¬
simclegis regulas excusare
debebit. ¶Quod⁊ inomnibũ
caĩs cupimus obseruari ut ge¬
ncralit siquid cuismõiotraui

Expanded text:
gativa personae publicis utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferatur oraculum, sive adnotatio sive sit dissimae legis regulas obpugnare debebit. Quod etiam in omnibus causis cupimus observari, ut generaliter, si quid huiusmodi contra i
Abbreviated transcription (Latin):
abdicantur bõaquodaz
mantuure prohibitum
est. sanesinullo relictosuc¬
cessore nonydoncus deces¬
sit scom iunis formamqua¬
tenus successionis modusi
patitur indempnitatitue cosu

Expanded text:
addicantur bona quondam mariti, iure prohibitum est. Sane si nullo relicto successore non idoneus decessit, secundum iuris formam, quatenus successionis modus patitur, indemnitati tuae consu
Abbreviated transcription (Latin):
tationum debͥuãs noĩencomͤ
pensacupo tibinich peticinum¬
postea mutianoscripsistiredlitt¬
biis queuenerant incompen¬
satoemnonin debitisoluti repe¬
atios antedebiti ꝯpetiteractio.

Expanded text:
tationum debueras nomine , ensaturo tibi nihil petitupostea muciano scripsisti, redditis quae venerant in compensationem non indebiti soluti repetitio, sed ante debiti competit exactio.
Abbreviated transcription (Latin):
to debito et moratoriis abagib̾¬
spemcondempnationis exclu¬
di hocitaq udices obserent
et nopclimores madmittendã¬
ꝯpensauoẽs ecistant nec molli
anmo eas suscipiant sstricto
uire utentes simuenint cas na¬
iorgnetampliorem exposcere ĩ¬
dag̾mem cas quidem alii ndi¬
uoresement lictem pristina aũt¬

Expanded text:
to debito et moratoriis ambagibspem condemnationis excdi. Hoc itaque iudices observent n procliviores in admittendampensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure utentes , si invenerint eas met ampliorem exposcere daginem, eas quidem alii iureservent, litem autem pristina
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pi pttrecmancipat¬
es cteinonintra tempora pre¬
stituta ure honozanio succch¬
sisti quicquid unrdebitum po¬
stcapcrrorom ut potepatris
successor dedistieius condici¬
onemtibi competere. non cst
incortims.

Expanded text:
 a patre emancipatus ei non intra tempora praestituta iure honorario successisti, quidquid indebitum postea per errorem utpote patris successor dedisti, eius condictionem tibi competere non est incerti
Abbreviated transcription (Latin):
te q̃ ut cunctis ibidem collectis
primumadseconuocatos des
ut sinescriptis testentur. eoocẽa¬
ut dcin exprimãt noĩa spaliter
brduetdignitates singuloru

Expanded text:
ulario etiam: ut cunctis ibidem collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singuloru
Abbreviated transcription (Latin):
ampossessionomabsontium
sinc iuditiali sina dctinuerãt
quia ueteres leges necun ui
intdictum necqd̾iuaut clam
ulaliã quandamactoomad it¬
cipiendumtalcm possessicem
definicbant uiolentia indcab

Expanded text:
uam possessionem absentium sine iudiciali sententia detinuerunt, quia veteres leges nec unde vi interdictum nec quod vi aut clam vel aliam quandam actionem ad recipiendam talem possessionem definiebant, violentia in ab
Abbreviated transcription (Latin):
Suic fuit dominus
quitibiloca dequibꝰ sup¬
plicasti doau̾it. suicano
domino boafide doata sus¬
cepisti eaq usucepisti au¬

Expanded text:
Sive fuit dominus, qui tibi loca de quibus supplicasti donavit, sive a non domino bona fide donata suscepisti eaque usucepisti, au
Abbreviated transcription (Latin):
timcatquisquam  alicuiis ꝯtͣ¬
dictõis morã cum hoc solumre¬
quutndum sit.ntrumaliquis
cumbarbansuoluntatefucit
ancoactus.

Expanded text:
timeat quisquam alicuius contradictionis moram, cum hoc solum requirendum sit, utrum aliquis cum barbaris voluntate fuerit an coactus.
Abbreviated transcription (Latin):
dem quiius iurandum pr̃are
iussi sunt. ab hac forteluce sub¬
trahantur probꝗtiones antez¬
rerum cadant cummultipnd¬
screpat scramentum brditãi¬
uma principali sacram̃to ne¬
cessicatcitaq rerum coactiet ꝓ¬
bationib pinguius subueni¬
entes ad huiimõiuenimus
scioncm. ¶ omne igitinsac̃¬
mentum suic aindicioo siuȩ a
pribillatum frũt. uł in ꝑrm̃ci¬
detur non cepectata ułultima
diffinitãcuelpronocationis
formidincs iuramoritq illato
cum hoc aptib frñt factum et
siquidomis cuumponitursac̃¬
mentum nc ad hoc fucritre¬
fertur yclationis subutsacra¬
mentum uł si hoc recusaucrit
quasullãto sacramento presti

Expanded text:
quidem, qui iusiurandum praestare iussi sunt, ab hac forte luce subtrahantur, probationes autererum cadant, cum multum discrepat iuramentum hereditarium a principali sacramento. necessitate itaque rerum coacti et probationibus pinguius subvenientes ad huiusmodi venimus sanctionem. Omne igitur iuramentum, sive a iudicibus sive a partibus illatum vel in prdetur non expectata vel ultima definitione vel provocationis formidine. Sed iuramento illato, cum hoc a partibus fuerit factum et si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit refertur relationis subire sacramentum, vel, si hoc recusaverit, quasi illato sacramento praesti
Abbreviated transcription (Latin):
luia unocodice dlita ondere
optarc ausus estrts quidez
nobdifficillima ĩmomagis
impossibilis iudebatur s na¬
nbadcclum crectis ⁊ etno ar¬
xiliomuocato camquoqz cu¬
ramnris rcposiumus anuri¬
oco fictiꝗres et penitus despe
opus ꝯmisimus ingeniitui
docum̃tis exnricodicis ordia¬
toe acceptis⁊ iussimus quo
pbaiscamex facundissis. ã¬
tecessorib q̃ exuris disertis¬
simis togatis foriam plissĩc
scdis ad sociandũ laborem cli¬
gere. ¶bisitaq collectis ⁊
innr̃m palatium introducti
noboz tuo testimoĩo placiti
totãrem faciendã ꝑmisimu
itatñ ut tiigilãtis sũmiaĩ

Expanded text:
lumina uno codice indita ostendere, optare ausus est, res quidem nobis difficillima, immo magis impossibilis videbatur. sed manibus ad caelum erectis et aeterno auxilio invocato eam quoque curam nostris reposuimus an et res penitus desperopus commisimus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, totam rem faciendam permisimus: ita tamen, ut tui vigilantissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituta post intcessicem ulcan¬
tõcmconscripserit ułpignus
ant infressorẽ prestitert. scĩm
antiqualegumuarictate cessa¬
te.siquidmtrabienmalciuge
tp̃s post priore cantrem nũand
pro ead cã fec̃it cantõcm uł pign
aut int̾cessorẽ dederit nich sibip̃¬
iuidicarqd adhnc exconseq̃ti

Expanded text:
aetatis post intercessionem vel cautionem conscripserit vel pignus aut intercessorem praestiterit, sancimus, antiqua legum varietate cessante, si quidem intra biennale iuge tempus post priorem cautionem numerandum pro eadem causa fecerit cautionem vel pignus aut intercessorem dederit, nihil sibi praeiudicar
Abbreviated transcription (Latin):
incidenit.sinaũt post bienniu
ns cogitare poterat ⁊ cuitare n
exhiuusmoi tp̃ris plixitate nõ

Expanded text:
erit. Sin autem post biennium us cogitare poterat et evitare, non ex huiusmodi temporis prolixitate non
Abbreviated transcription (Latin):
catio sccuta est. finita retractãda
non sunt neccius tp̃ris qdpost
rem iudicatam flaꝑcit usure ullo
ture postulantur nisi exẽaidic̃¬
mutuam pccunam dedit. ut ince¬
nsuranim inhitaret pactoq it
do domum pensiõem redegit re
fernqͥoem quasiplus domus
oportet᷑ enin uberiore sorte po¬
t̾it cc̃bilocatio nõ ideo tͥi illicitũ
cicõditoc nille aurcorũ m̃o qua¬
titatensumpsissent si mtradic.
c̃tumͤ debitosatis ñfeciss cũpena
quadruplireadderet qd accepit m¬
no formanopatitur legẽcctus i¬
stius ultrapenalimanimusnã
rum posse ꝓcedere.

Expanded text:
catio secuta est, finita retractanda non sunt: nec eius temporis, quod post rem iudicatam fluxit, usurae ullo iure postulantur nisi ex cmutuam pecuniam dedit, ut vicsurarum inhabitaret, pactoque ita do domum pensionem redegit, referri quaestionem, quasi plus domus oportet. Licet enim uberiore sorte potuerit contrahi locatio, non ideo tamen illicitum ea condicione mille aureorum numero quantitatem sumpsisse, ut, si intra diem certum debito satis non fecisset, cum poena quadrupli redderet quod accepit, iuris forma non patitur legem contrstius ultra poenam legitimarum rum posse procedere.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scrẽditas mat̾teꝵẽ
petitinoninfringit beredita
ptionon obstaret eantdem hr¬
dicatem ee aua cã uendicanti
Mp̃r. Iurestituenda beredi¬
tate compensatio cius hẽbit
quod te inmortinĩfimitate
insumptumq funcris bona
fideexpprio tuo patrimonio

Expanded text:
reditas materterae petita non infringit alterius ptio non obstaret eandem hereditatem ex alia causa vindicanti. In restituenda hereditate compensatio eius habebitur, quod te in mortui infirmitate in sumptumque funeris bona fide ex proprio tuo patrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑp̃torm int̃ponaturdec̾tumIta
siuo affiũnt ꝑmanebunt ⁊ par¬
nulis adultis qr clarissimis iust̃¬
destrisio sb̃ hacprudctium delibe
nen test̃arii defensores nlimi
naubi forte huiusmoihoĩes of¬
ferͣtur sinich̾ ad defensi coc̃mi

Expanded text:
torem interponatur decretum. silio adfuerint permanebunt et parulis adultisque clarissimis iustio sub hac prudentium delibertestamentarii defensores neque Nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
uuro quitutelarib cogniti¬
onib presidet tutores cura¬
toresne erquolibetordiner
doẽos faciat presenͣtari ⁊ sanc idli¬
bero iuditio crptesq dãpniꝯsti¬
tuint iudicãtes ⁊ siregendis pr¬
pillaribꝰ substãtiis singulicreã
dignissimin iudicabit solasñia
obtineat prefccturt suꝑcinus no¬
minesollempnitateseruata postea

Expanded text:
ribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. Et sane id libero iudicio expertesque damni constituent iudicantes Et si regendis pupillaribus substantiis singuli creandignissimum iudicabit, sola sententia obtineat praefecturae, super cuius nomine, sollemnitate servata, postea
Abbreviated transcription (Latin):
incacatate cõstitutont
Nidestatr constaret partu
tores siiccuratores nego¬
ciatua adinimstran debent¬
lib̾tatis contronsiam ficra¬
allegesno oportuit impediri
quomas libulica ordinata quia
interim prolibo babcbens cura¬
tortibidaretur ꝑ que defendica

Expanded text:
ea aetate constituto, si de statu constaret, per tores sive curatores negotua administrari debelibertatis controversiam fieradleges, non oportuit impediri, quo magis liberali causa ordinata, quia interim pro libero habebaris, curatibi daretur,
Abbreviated transcription (Latin):
possint iirc precrbiue ect̾u
aliaqueyicãis minoru atiqui¬
ratorib clarissimarũpsoaru ex¬
bibeãt debitamcautocm a discͣri¬
minis suimemores cognoscant
indempnitati minorumobno¬
rias q suas deiceps c̾c facultate
Mp̃r. ¶ encralilegeprospectũ
ẽ neq. ad illustrium scnatorum¬
⁊ tutelam curialib occupati nece¬

Expanded text:
possint, iure praescribimus  2 alia, quae in causis minorum antiquratoribus clarissimarum personarum exhibeant debitam cautionem, et discrminis sui memores cognoscant indemnitati minorum obntiam suas deinceps esse facultate. Generali lege prospectum e quid ad illustrium senatorum tutelam curialibus occupati ne
Abbreviated transcription (Latin):
un filii tinoriginem tore
pero deccm patris ducunt
uclubicorum sunt facultac̃
tutores ulcuratoreshis qua
inpuintia ubimoraturnindei
originem dicunt restituti. apud
patriamsuam ⁊ ubipatrimonũ¬
insuumbnt morabunt᷑ ut ibi
defensores limos sortianturDe¬

Expanded text:
de filii tui originem per condicionem patris ducunt vel ubi eorum sunt facultates, tutores vel curatores his quain provincia, ubi morantur, neque inde originem ducunt, restituti apud patriam suam et ubi patrimonium habent morabuntur, ut ibi defensores legitimos sortiantur
Abbreviated transcription (Latin):
tisolutionem pecumarumqs
dependeriussisunt ultra qua¬
tuormenses adiecondempna¬
tiomisuł siprouocatio fuerit
tesimas nsuras exigi p̃cipimꝰ¬

Expanded text:
ti solutionem pecuniarum, quas dependere iussi sunt, ultra quattuor menses a die condemnationis vel, si provocatio fuerit tesimas usuras exigi praecipim
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. S iqnduclano iuditio ap¬
pellatio fr̃toblata siuc abipaq̃¬
ltate iudicis sincex diumadele¬
gatõe uro spectabili ducidestiã¬
tasiue intspectabiles idemind¬
uidex dux conuicretur sinc il¬
lustridignitate decoratur sine
ctiam maiore cumctiam magi¬
sterie potestatis homiẽs necno
consulares sepentilitate pi. po¬
scente ab huuismodi curam por¬
uenunt nullodiscriminchito
indignitatẽsz ducatusadma

Expanded text:
duciano iudicio appellatio fuerit oblata, sive ab ipsa qualitate iudicis sive ex divina delegatione viro spectabili duci destinata, sive inter spectabiles idem dux connummeretur sive illustri dignitate decoratur sive etiam maiore, cum etiam magisteriae potestatis homines nec non consulares saepe utilitate publica poscente ad huiusmodi curam perveniunt, nullo discrimine habito non dignitatem, sed ducatus ma
Abbreviated transcription (Latin):
dem Puces limitum ⁊ preci¬
pucquibꝰ gentes quemaxime
cauende sunt. appinquãt imp¬
sis lunitib omorari ⁊ milites
ad ꝓprium redigere nũmimmi¬
nentibꝰ magesterus p̾tatib di¬
uturnis qr corum incrercitatõ¬
nib in haerere precipimus. cast̾¬
nimquin ⁊̃ refectionis luxuna¬
rumq curamhabeant quib cr̃
principe castrorum que ppõitis
prolaborum icisitudinelimi
tancorum militum duodecimã

Expanded text:
m et praecipue, quibus gentes quae maxime cavendae sunt appropinquant, in ipsis limitibus commorari et milites ad proprium redigere numerum imminentibus magisteriis potestatibus diuturnisque eorum exercitationibus inhaerere praecipimus. Castrorum quin etiam refectionis clusuriarumque curam habeant. Quibus cum principe castrorumque praepositis pro laborum vicissittanei tantum militis duodecimam
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Infugamscruum cõ¬
stitutum n uenderen donare
Alicet unde intelligis te inlegez
incidisseque sup huiis mõideli¬
ctis c̾tampenamfisco inferenda
staruit exceptis cohcͬredib ⁊ so¬
ciis quib indinisioem conimi
itrum licitatoem defugitiuos.¬
no innicemfacere ꝑmissũe⁊ta¬

Expanded text:
. In fuga servum constitutum neque vendere neque donare licet. Unde intellegis te in legem incidisse, quae super huiusmodi delictis certam poenam fisco inferendam statuit, exceptis coheredibus et sociis, quibus in divisione communium rerum licitationem de fugitivo servo invicem facere permissum est
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qiseruos aplagiani
alicnari crurbe significas atq
iti iꝑt̾ilum ingennos homine
coruiscele adiportar solcrep¬
scribis horuma tedclictorum
ctirõ dubitabis ut pencgnede
treri cetipossint quominus isti¬
modiandatia uł seruos uł libos
aburbeabstrahere atq alicnaẽ
audeant.

Expanded text:
m servos a plagiariis alienari ex urbe significas atque ita interdum ingenuos homines eorum scelere asportari solere perscribis, horum delictorum cti non dubitabis, ut poenae genere deterreri ceteri possint, quominus istiusmodi audacia vel servos vel liberos ab urbe abstrahere atque alienare audeant.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Paretes natales ñ con¬
fessio. ssignat quappt̃si ceancilla
nata postadlibertãtem maumis
natam seruamprofessa qitami
manuissioe libertatem hunis¬
mõisimuloc ulcrrore amittere
minime potiusticumsruinascã¬
tur rr̃ecerta nonconfessioe consti¬
tuantir.

Expanded text:
e. Parentes natales, non confessio adsignat. quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere minime potuisti, cum servi nascantur ratione certa, non confessione constituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
teet arbitros cligerectapud co
uenur et siclitom aparente q̃si
abitrifuĩnt ab impenaliculm¬
ne delegati qd et si abimpenali
culmaiestate index delegatusñ
sit. s abalio culmine obtinerecẽ¬

Expanded text:
te et arbitros eligere et apud eos venire et sic lite apparente, quasi arbitri fuerint ab imperiali culmine delegati. quod et, si ab imperiali maiestate iudex delegatus non sit, sed ab alio culmine, obtinere ce
Abbreviated transcription (Latin):
tigentquempiam nr̃oruz
subicccoridubitatõen
hre uidicem iubemus holb̾¬
audirc̃ cãm unacũclarissi¬
moiudiceut ambo autꝑ
amabilem ꝯpoĩtõcm dis¬
soluantquedubiasunt..
aut padnotaticom in scrip

Expanded text:
tigerit quendam nostrorum subiectorum in dubitatione habere iudicem, iubemus audire cum clarissimo iudice, ut ambo aut per amicabilem conventum dissolvant quae dubra sunt, aut per adnotationem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
apudreccorem iurum cla¬
rissimum amicurp nrmte¬
stamentum uł fidc ucride¬
posse ut infirmatascriptr¬
saque testanẽtuucẽ prola¬
ta est.solidim succoemopti¬

Expanded text:
rectorem virum clarissimum amicum nostrum testamentum vel fide veri deposse, ut infirmata scriptura, quae testamenti vice prolata est, solidam successio
Abbreviated transcription (Latin):
dem. I riectitie quidẽ pecri¬
mequepericulo cditoris mutr¬
odaturcasus anquamad desti¬
natum locum naius puguat
ad debitorem no ptinet sinchiꝰ

Expanded text:
. Traiecticiae quidem pecuniae, quae periculo creditoris mutuo datur, casus, antequam, ad destinatum locum navis perveniat, ad debitorem non pertinet, sin
Abbreviated transcription (Latin):
quesededorint liccateis nr̃o suppli¬
cartmimimt dininos affatus
siñdubiomoreanturadmĩnuz
cas nonire ꝑmitentes  limumi
bisquicis conuugendi sũt nlło
timoretencdis nescitis pretitaꝵ
legñ infirmũcẽ undeatur talecõ
dẽtemhocsta uitauxorẽs casdu¬
xint siuedigñitace p̃ditisunt si¬
ucalio mo scenicas mnimodu¬

Expanded text:
sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine dubio mereantur ad matrimonium eas venire permittentes legitimum: His, qui eis coniungendi sunt, nullo timore tenendis, ne scitis praeteritarum legum infirmum esse videatur tale conedente inhonesta vita uxores eas duxerint, sive dignitate praediti sint sive alio modo scaenicas in m
Abbreviated transcription (Latin):
tuum cuihrs extitistiampli¬
us debito credicori suo piol¬
uisserepetere potes usuras ȧ
cis sumine pran tibi frustra
desiderasactioncenm cond¬
tionis caso laquantitas repe¬
titur que iñtebita soluta est

Expanded text:
tuum, cui heres extitisti, amplius debito creditori suo persolvisse, repetere potes Usuras autem eius summae praestari tibi frustra desideras: actione enim condictionis ea sola quantitas repetitur, quae indebita soluta est
Abbreviated transcription (Latin):
cantclam ncc̃ium nobisnisũ
ẽ ut humano gñcõsulẽtes õc
quidc̃obscuritatẽ ⁊ mertimab¬
lem cucuitum tollamus ꝯper¬
diosoañt⁊dilucidoremcdio
totũ ꝯplectamur ⁊ prius deca¬
tr̃ecuratoris qui furiosis utri¬
uisq sexus dacur sanccientes
nimus. ⁊ siquid parẽs curato¬
rem fuoso ul furio semulti
mo clogio brdibo institutis

Expanded text:
cautelam, necessarium nobis visum est, ut humano generi consulentes omnem quidem obscuritatem et inextricabilem circuitum tollamus, compendioso autem et dilucido remedio totum complectamur. Et prius de creatione curatoris, qui furiosis utriusque sexus datur, sancientes nimus Et si quidem parens curatoremmo elogio haeredibus institutis
Abbreviated transcription (Latin):
põnis hrecum pͥctitio bonori
taẽ⁊ abço introducta obsuatẽ
que pañtiq̃ sufficit petitoẽ s
cũmantiquitas incuratorefu¬
nosi multas ambages ꝯstitu

Expanded text:
onis habere, cum petitio bonorumta est et ab ea introducta observatio pro antiqua sufficit petitione. Sed cum antiquitas in curatore furiosi multas ambages constitu
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Libotatomsoruoruz
quiad dominiumꝑtinent u¬
yoris uel mantiul parentum
corum repudio misso ꝓptor
suspitõcm criminis adultiii
legumconditores intraduo¬
rum mensium spatium post
missicem repudinumerand
suspendi dctiniunt ꝓptertor¬

Expanded text:
. Libertatem servorum, qui ad dominium pertinent uxoris vel mariti vel parentium eorum, repudio misso propter suspicionem criminis adulterii, legum conditores intra duorum mensum spatium post missionem repudii numerandum suspendi definiunt propter tor
Abbreviated transcription (Latin):
dere quidemtesta.sz non quasi
militibꝰ quouoluĩnt modo
s comuni ⁊licito ⁊ consucto
ordincobseruandoq̃admoḋ
constitum fucrat in consulibꝰ
et prefectis legionum ⁊ presid¬
liter quiindu̾sis dignitatib
stra cosccũtur manuulex pub¬
licis salanisquasdam largiti¬
tes s hecquide pẽsce̾ testifacic̃¬

Expanded text:
uasi militibus pro voluerint modo, sed communi et licito et consueto ordine observando, quemadmodum constitutum fuerat in consulibus et praefectis legionum et praesidliter, qui in diversis dignitatibus stra consequuntur manu vel ex publicis salariis quasdam largitates. Sed hae quidem personae testa
Abbreviated transcription (Latin):
amaũt deposuorunt testangra¬
interlcito tĩnmõnõ prohiben¬
castrensibꝰ peculus dubitabr̾
si contrahuusmõitestãdem
offitioso querclam extendio¬
portet s priorquestio erat. si õc
qui quasi castrense pcculium
bnt testanin hoc possint quiaỹ
om̃ib passim s quibustamp¬
soms hoc prinilu loco cõccssuz
est quia nulitib quidem ⁊ ncte¬
ranis cestã facere incastrensipe¬
culio undiq cõcessum fucrat
s militib quidem in cxpeditõe
constitutis iuresuo. ucteram¬

Expanded text:
runt, testari licito tamen modo non prohibencastrensibus peculiis dubitabatur, si contra huiusmodi testamenta de inofficioso querellam extendi oportet. Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc possint, quia non omnibus passim, sed quibusdam personis hoc privilegii loco concessum est: quia militibus quidem et veteranis testamenta facere in castrensi peculio undique concessum fuerat, sed militibus quidem in expeditione constitutis iure suo, vetera
Abbreviated transcription (Latin):
liquos sedefendere temptet mi¬
micadeat iudicem ⁊ promat
studexqd non arbitramurmu
audiremaluerit.ap̃cquidemad¬
ministrator.uoclibrarum aur
appantorucro cius quinquagi¬
ta feriatur dispendio. deoffitio

Expanded text:
dere temptet munimine, adeat iudicem et promat, iudex, quod non arbitramur, minus audire maluerit, ipse quidem administrator triginta librarum auri, apparitio vero eius quinquaginta feriatur dispendio. HONO
Abbreviated transcription (Latin):
siappelloc secuta in nouissi¬
ma iuidiciorũdie ant ꝑs u¬
qz añsolus quiappellatiõe
usus est occumrentet suam
presentiam manifestaue¬
rit indicifuturo appellati¬
onis cxaminantinegociũ
auccus consilianis aũhiis
lices incromittũt iudex in¬

Expanded text:
appellatione secuta in novissimo indutiarum die aut pars utraque aut solus qui appellatione usus est occurrerit et suam praesentiam manifestaverit iudici futuro appellationis examinare iudicium aut eius consiliariis aut qui lites intromittunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
is tr parentibonata sit. undelscẽ
statunus scãtorib et quibcr¬
q amplissimis dignitatibus
ancille filiam libertam libte fili¬
am sconicascenice filia tabnã¬

Expanded text:
is tamen parentibus nata sit. Unde licere statuimus senatoribus et quibuscumque amplissimis dignitatibus ancillae filiam, libertam, libertae filiam, scaenicam vel scaenicae filiam, tab
Abbreviated transcription (Latin):
inter partes fucrit similimo
ul presidis prouintic si ad ẽ
ul defensoris locorumułma
gr̃atium municipu arbitri¬
odirm̃da ⁊ executore nego¬
cu cui mandata est huuumo¬
di canscexactio imminente
et statuta abarbitus effegin
mancipante nisi fucrit pro¬
uocatum tuncenimetipẽqͤ
iudicem antea dedit qui sus¬
pectus insus est appcllatioe

Expanded text:
partes fuerit, simili modo vel praesidis provinciae, si adest, vel defensoris locorum vel magistratuum municipii arbitrio dirimenda et exsecutore negotii, cui mandata est huiusmodi causae exactio, imminente et statuta ab arbitris effectui mancipante, nisi fuerit provocatum. tunc enim ipse, qui iudicem antea dedit qui suspectus visus est, appellatio
Abbreviated transcription (Latin):
romb bene nobis apparut
siquis ctenim profilio suo an
nuptias donationemconscri¬
pserit nel dedent ul pro filia sr¬
adotemet hocqḋ dedit iteruz
incidem ppũtatur uelstipũ¬
latocm uł lege hoc faciẽte uła
sialio dotem uelantenuptias
dona tocm dancestipulatioĩe
patne tenorus forte legis hoc

Expanded text:
rationibus bene nobis apparuit. Si quis etenim pro filio suo ante nuptias donationem conscripserit vel dederit vel pro filia sua dotem, et hoc quod dedit iterum in eundem revertatur vel stipulatione vel lege hoc faciente, vel et si alio dotem vel ante nuptias donationem dante stipulationis paternae tenor vel forte legis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uccgibuatur nullaremanc̃¬
te apũd cumquiad erhibend̃
musus c̃copianũdinadi.qui
postea quamadiudicemnone¬
nic adḃitaaduocatõc ius debe
ricumacc̃atore fortuna retinci
doc̃c repepent cognitio celebrat
discrimen.

Expanded text:
ta tribuatur, nulla remanente apud eum qui ad exhibendum missus est copia nundinandi. Qui posteaquam ad iudicem venerit, adhibita advocatione ius debebit ri cum accusatore fortuna retineri, donec reppererit cognitio celebrata discrimen.
Abbreviated transcription (French):
cumq haberet tutores darc quã¬
nis ant curator cumaliisinloc
cius sb̃stitutus sis trpericulo
administratois ultrapubtatiᷤ
tṗra noadstrngͥeris.

Expanded text:
cumque haberet tutores, dare. quamvis autem curator cum aliis in locum eius substitutus sis, tamen periculo administrationis ultra pubertatis tempora non adstringeris.
Abbreviated transcription (Latin):
lemlimio pens nriministrum
nec noniurum magnificum q̃¬
storem et bentheniuim doctorem
dorothcum micunam in super⁊
ꝯstantinum et iolOn uros elo¬
quentissimos togatos foriam¬
plissime sedis casdem conͣstõte
Nras decerpere et̃ insingula disc̃¬
ta capitula ad ꝑfectanim ꝯstõũ¬

Expanded text:
legitimi operis nostri ministrum, nec non virum magnificium quaestorium et Beryti legum doctorem Dorotheum, Menam insuper et Constantinum et Iohannem viros eloquentissimos togatos fori amplissimae sedis easdem constitutiones nostras decerpere et in singula discretas capitula ad perfectarum co
Abbreviated transcription (Latin):
cais uidiciqui suꝑeare cognitu¬
dis cis nonsit intirpoitum naz
idqd̃ atutoribꝰ sinccuratoribũ
boa fidc crrogatur pocius iustitia
dem. Iisicampccuniamquã
ꝯstititlibortum paternum tuto
trio cius pimendus.

Expanded text:
causis iudici, qui super ea re cognitudis eis non sit interpositum. nam quod a tutoribus sive curatoribus bona fide erogatur, potius iustitia e. Nisi eam pecuniam, quam constiterit libertum paternum tutortrio eius puniendus.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis auteruciatũ corporis
tenditio anobis extorta esta
nõ postea cam consensumobo¬
rastis uicta ppctii formamct
ctungaannum quidemage̾

Expanded text:
mortis aut cruciatus corporis venditio vobis extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem age
Abbreviated transcription (Latin):
a conscripscrit fr̃s decurio defẽ¬
di hac poterit dignitateqm sc̃¬
ꝓture ucritas sires poposcert
dent tuncaccrrima fiat indogo
argumentis testibꝰ scriptura¬
mm collatoc aliisq uestigus
uertatis. necacc̃atoritantum
q̃o incumbat nec probatiois

Expanded text:
 conscripsit factus decurio defendi hac poterit dignitate, quoniam scripturae veritas, si res poposcerit, derit, tunc acerrima fiat indago argumentis testibus scripturarum collatione aliisque vestigiis veritatis. Ne accusatori tantum quaestio incumbat nec probationis
Abbreviated transcription (Latin):
ci totanecessitas indicatiu. sĩ
terutrapiq psõa sit uidex me¬
dius neculla interlucutocdi¬
nalget que sentiat s tanqua
admitatõem relationis queso¬
lum audiendi mandat offitir̃
prebeat notoem postitma snia
quid sibiliqueat proditurus
ultimũ aũt fpriom strcpitus ẽ¬
minalis ꝯpendiosospatio lun

Expanded text:
ei tota necessitas indicatur, sed inter utramque personam sit iudex medius nec ulla interlocutione divulget quae sentiat, sed tamquam ad imitationem relationis, quae solum audiendi mandat officium, praebeat notionem, postrema sententia quid sibi liqueat proditurus. Ultimum autem finem strepitus criminalis compendioso spatio l
Abbreviated transcription (French):
cesideratis presidis proĩtie
urr clarissiminotio estisqr ca
cognita extimabit an iuxim
quod imploratis ꝯferrunnos
debeat qd siadiisus fiscumid
postulatis intelligitis ꝓcurao¬
fisciprond adire nos debere.

Expanded text:
desideratis, praesidis provinciae viri clarissimi notio est isque causa cognita aestimabit, an auxilium quod imploratis conferri in vos debeat. quod si adversus fiscum id postulatis, intellegitis procuratofisci patrono, adire vos debere.
Abbreviated transcription (Latin):
rictate ꝯ̃stitutus cirtũ¬
uentus anifino dispen
geminoreȩc̃here festinañ
inris pucĩfiscus nr̃miur resti¬
cutois seqnatur anc̃tem.¬

Expanded text:
aetate constitutus circumventus a rufino dispensge minore contrahere festinavit, iuris publici fiscus noster in iure restitutionis sequetur auct
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Prtdiaobligata per
missum relicta heres luere deb
ucro a creditore distracta sunt p̃ci¬
umbrs crsolucre cogetur nisi
contranadefunctiuoluntas

Expanded text:
. Praedia obligata per missum relicta heres luere debet, fuisset. Sin vero a creditore distracta sunt, pretium heres exsolvere cogetur, nisi contraria defuncti voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
qui anraclem̃tia opus publi¬
cum sibi prebenpostulauunt. nõ
insidinita penitusq ḋstructa
etque parimsunt iusucunt¬
tum pcipiantintimandis hũ¬
modircicriptis uiditio amplis¬
sime tue sedis

Expanded text:
qui a nostra clementia opus publicum sibi praeberi postulaverint, non nisi diruta penitusque destructa et quae parum sunt in usu civitatium percipiant: intimandis huiusmodi rescriptis iudicio amplissimae tuae sedis
Abbreviated transcription (Latin):
cribus itademum expacto ⁊¬
tio competit siexcontincna
fiagnam quod possta placu¬
it id nõn pctitionom s crcep¬
cocm parit.

Expanded text:
ctibus ita demum ex pacto actio competit, si ex continenti fiat: nam quod postea placuit, id non petitionem, sed exceptionem parit.
Abbreviated transcription (Latin):
lempnitatempletanccreten¬
toquidem usufructuetquemq¬
dem somissem siduob fiuis scr
filiabꝰ plunb uc doauerit ⁊ sor¬
tefataliunus uelunascualius
uł alia ex biisdem intestatus uel
intestataobiert scr ad supstites
frẽs ulsorores uolumus ꝑtinẽ

Expanded text:
lemnitate completa nec retento quidem usu fructu. Quem quidem semissem si duobus filiis seu filiabus pluribusve donaverit et sorte fatali unus vel una, seu alius vel alia ex isdem intestatus vel intestata obierit, semper ad superstites fratres vel sorores volumus pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
mulas seꝓponiturñdubitabit
cũusuris uẽdite atutore possõiꝰ
celerit uobrestitin iube qḋ ant
petitis abħ̾rdibeius qui uẽdi¬
dit p̃̾cimnob exsolui suꝑfluo¬
anobis  desideratis qr nec presidi
experiẽtiam possit latere tutores
quigesẜint siũheredes corũ ob
canegõa q̃ ꝑ cos administrata st̃
principauloco cõuenir debe cer̾i

Expanded text:
mulasse proponatur, non dubitabit cum usuris venditae a tutore possessionis celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvia nobis desideratis, quia nec praesidis experientiam possit latere, tutores qui gesserint sive heredes eorum ob ea negotia, quae per eos administrata sunt, principali loco conveniri debere,
Abbreviated transcription (Latin):
puiaconis optinẽpõt
cominatio iudicis qui
cortasnsuras prestituc̃c
cos dixit qui mtracertum
dici debitum nonexsol¬
uissent.

Expanded text:
pulationis obtinere potest comminatio iudicis, qui certas usuras praestaturos eos dixit, qui intra certum diem debitum non exsolvissent.
Abbreviated transcription (Latin):
monctami adulcina
monccam clandestinie
sccłib ex̃cent cuncticog̾¬
scant nc̃citatemsibuncũ¬
bere huiusmodihoies inq¬
rendiit in uestigati tradan¬
tur iuditus ft̃i cõscios ꝓtormẽ¬
ta illicopdituri ac sidignis sũt¬
supplitus. adiciendi accatorib
culus modus qidispar patri¬
moium est anobis ꝑsingulos
statuatur. siquis ant militu
huismoipsonã suscẽp̾tã de
custodia oxire fecerit caꝑite pu¬
niatur appcllandi ⁊÷ prm̾atoli¬
aut prõmotus ingradus hi
mine etgraduad ꝯpetentes iñ¬
dices deteracur. ¶domus ne

Expanded text:
monetarii adulterinam monetam clandestinis sceleribus exercent, cuncti cognoscant necessitatem sibi incumbere huiusmodi homines inquirendi, ut investigati tradantur iudiciis, facti conscios per tormenta ilico prodituri ac sic dignis suppliciis addicendi. Accusatoribus cuius modus, quoniam dispar patrimonium est, a nobis per singulos statuetur. Si quis autem militum huiusmodi personam susceptam de custodia exire fecerit, capite puniatur Appellandi etiam privato liaut promotus in gradu huimine et gradu ad competentes iudices referatur. Domus ve
Abbreviated transcription (Latin):
dem. L credumctiamresp¬
prias ꝑfidcicominissumrclir¬
missi dolimaliexceptio iusta
cansa intercedentetuncopponi¬
tur qͦnp̃ccui fideicommisiur

Expanded text:
e. Heredum etiam res proprias per fideicommissum relinmissi doli mali exceptio iusta causa intercedente tunc opponitur, quando ipse, cui fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r Publicas ac fiscalc
cãs tuasincentas ⁊ feniatis
geminis mensib hocẽ sinc
aliqua intermissiõẽ distingt̃
pistoruis quoq caĩs hisdez

Expanded text:
pu. Publicas ac fiscales causa tua sinceritas etiam feriatis geminis mensibus, hoc est sine aliqua intermissione, discingat. Pistoriis quoque causis isde
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃imus ut siquis c̃to tp̃ẽfcurũ
sealiquidułdaturum stipulet
ulquestipulator uoluit pmi¬
su it et adiecert qd̾ sistatutotẽ¬
pore minimehoc perfecta fue¬
rint certam penam dabitsciat¬
se munume posse ad entandaz
cumcaque promiserit ipeime¬
moria suaseruare nonabalus
sibimanifestari poscere deb̾at.

Expanded text:
quis certo tempore facturum se aliquid vel daturum se stipuletur vel quae stipulator voluit promiserit et addiderit, quod, si statuto tempore minime haec perfecta fuerint, certam poenam dabit, sciat minime posse ad evitandam cum ea quae promisit ipse in memoria sua servare, non ab aliis sibi manifestari poscere debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
do siueinfaciendo siuemixtar
exdando et faciendo mueniant
uleno. curenm qd mprincipa¬
libꝰpsonis uistum est nonadi
heredes et adu̾sus cos transmi

Expanded text:
do sive in faciendo sive mixta ex dando et faciendo inveniatuve non: cur enim, quod in principalibus personis iustum est, non ad heredes et adversus eos transmi
Abbreviated transcription (Latin):
cthendiagros bucellanos ul
armatamãcipiascubuccllã¬
suis aut iuxta sebre tempta¬
uit postexactam centumlibꝰ
ctudinus maliquouiolare a
scientes qd exdissimulatioẽ
dignitatis et administratoiꝰ¬

Expanded text:
endi bucellarios vel armata mancipia seu bucellardiis aut iuxta se habere temptaverit, post exactam centum libretudinis in aliquo violare, scientes, quod ex dissimulatione dignitatis et administratio
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis petitionis memoratũ
iuditium quemadmodumsi
profenerata pecuma ułalia per¬
sonaliactoc agatur ꝯtra posse¬
sorem uł petitorem non debet
uiditium differri sexitum suũ
acciperepostquam et enimbere¬
ditatis petitionis iuditium fin¬
emaccipiat. ettunc interpctito

Expanded text:
ditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel alia personali actione agatur contra possessorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exitum suum accipere. Postquam etenim hereditatis petitionis iudicium finem accipiat, tunc inter petito
Abbreviated transcription (Latin):
dem us qui nc mino¬
remse  asseũat fallacimaioris
etatis mendatio te decepitcũ
iuxta statuta uiris orrantibuᷤ
nonetiam fallertib miorib
publicauira subuen̾int mnĩ¬
tegrũ restituinõ debet.

Expanded text:
 is, qui nunc minorem se adseverat, fallaci maioris aetatis mendacio te decepit, iuxta statuta iuris, cum errantibus, non etiam fallentibus minoribus publica iura subvenerunt, in integrum restitui non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
intest utrumquis mur
nus siis emptusac ma¬
numissus sit abemptoẽ
aadnõ sũodata pecunia
mercatur libertatem prio.
tabulas admicti pr̃oniur
nõplacet postiorconua
irapatronatus retin ⁊ idco
cũsabimampatronifilũqui
plomimius haũt u̾thostis in¬
publicibca afisco uẽdicata sũt
cucr⁊ nos secutisumus ĩiura
libiorum cius fiscus nrsucces.¬

Expanded text:
erest, utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. priore tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet. Et ideo cum Sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata suntcuerunt et nos secuti sumus, in iura libertorum eius fiscus noste
Abbreviated transcription (Latin):
randiarbitrium hnt nec apa¬
tronorũ filiis ꝗb sola reuenti¬
amdebent. ad seruiendinccitat
cumneq cum patrono abita¬
relibertos iuxaꝯpellinit.

Expanded text:
randi arbitrium habent nec a patronorum filiis, quibus solam reverentiam debent, ad serviendi necessitatem cum neque cum patrono habitare libertos iura compellunt.