comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiq deo indignũ. ut hõ fie̾i uel¬
let. seq infirmitate carnis onea¬
ret. ut passidĩbus. ut dolori ut
morti seipẽ subiceret. qiͣ nõ faici¬
le illi esset ut citra corꝑis imbe¬
cillicatẽ se homibus ostẽ de̾t. eos¬
q iusticiã doceret: siquidẽ id ua¬
lebat maiore autoritate ut ꝓfes
tus ac potestas dei p̃cipientis
accede̾t. Cur igit᷑ auĩt ad docẽ¬
dos honnes nõ ut deus uenit
Cur se tam humile iibecillũq
cõstituit: ut ab homĩbus et cõ¬
tenm et pene affici posset.
Cur uim ab imbecillis et mor¬
talibus passus est: Cur nõ ma¬
nus hom aut uirtute repulit.
aut diuinitate uitauit: Cui nõ
maiestatẽ suã sub ipã saltẽ mor¬
te patefecit: sedut ĩualidus in
uediciũ ductus est. ut nocens
dãnatus. ut mortalis occisus.
Refutabo hec diligẽter: nec quẽ¬
qmͣ patiar errare. Illa enĩ mag¬
na et mirabili ratiõe sut facta.
Quã quicũq ꝑceꝑit nõ tantũ

Expanded text:
denique deo dignum ut homo fieri ueldenique deo dignum ut homo fieri uellet seque infirmitate carnis oneraret, ut passionibus, ut dolori, ut morti se ipse subiceret — quasi non facile illi esset ut citra corporis inbecillitatem se hominibus ostenderet eosque iustitiam doceret, siquidem id uolebat, maiore auctoritate ut professtus ac potestas dei praecipientis accederet. \'cur igitur aiunt \'ad docendos homines non ut deus uenit? cur se tam humilem inbecillumque constituit, ut ab hominibus et contemni et poena adfici posset? cur uim ab inbecillis et mortalibus passus est? cur non manus hominum aut uirtute reppulit aut diuinitate uitauit? cur non maiestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit, sed ut inualidus in iudicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus? \' refutabo haec diligenter nec quemquam patiar errare. illa enim magna et mirabili ratione sunt facta: quam quicumque perceperit, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sllorũ obitũ cũ eos nero intere¬
misset uideorũ nomẽ et gentẽ
uespasianus extrixit: fecitq oĩa
que illi sucura p̃dixerãt. Cõfur¬
mata sut ut opmor: que falsa
et incredibilia putãtur ab hiis
quos uera celestũl lict̾arũ doct̾na
nõ mibuit. Sed tamẽ ut r̾fel¬
lãtur a nob̃is etiã illi q̃ mimũ
nõ sine malo suo sapĩt. rebus¬
ꝙ duunis fidẽ detrahũt. argu¬
mẽtis quoq illorũ coargnamꝰ
errorẽ: ut tandẽ aliqnͣdo ꝑui¬
deãt ita fiei oportusse. sicut
nos ostẽ dimus factũ. Et ꝙͣ qͣm
apud bonos uidices satis habe¬
ant fiemitatis uł testimonia sine
argumẽtis. uel argumẽta sĩne
testimnomis: nos tantũ nõ cõtr̃¬
i alterutro sumꝰ cũ suppetat no¬
bis utrũq. ne cui ꝑuerse inge¬
noso aut nõ incelligẽdi aut
cõtra disfeñdi locũ reliqͣmꝯ
Legãt fieri potuisse ut nate
ĩmortali quicqͣm dece dẽt: negãt

Expanded text:
illorum obitum, cum eos Nero intereillorum obitum, cum eos Nero interemisset, Iudaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit fecitque omnia quae illi futura praedixerant. Confirmata sunt ut opinor quae falsa et incredibilia putantur ab iis quos uera caelestium litterarum doctrina non inbuit. sed tamen ut refellantur a nobis etiam illi qui nimium non sine malo suo sapiunt rebusque diuinis fidem detrahunt, argumentis quoque illorum coarguamus errorem, ut tandem aliquando peruideant ita fieri oportuisse, sicut nos ostendimus factum. et quamquam aput bonos iudices satis habeant firmitatis uel testimonia sine argumentis uel argumenta sine testimoniis, nos tamen non contenti alterutro sumus, cum subpetat nobis utrumque, ne cui peruerse ingenioso aut non intellegendi aut contra disserendi locum relinquamus. negant fieri potuisse ut naturae inmortali quicquam decederet, negant
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽtes et ip̃i in noĩe magmi
dei magna et pene mcrediblia
mracula: q̃a distedẽs instrurãt
eos uirtute et pocestate. q̃ poss
noue ãnũciatoĩs ratio fundari
et cõfirmari. Sed et futura ape¬
ruit illis onnã. que petrus et pau¬
sus rome p̃dicauerũt. et ea p̃di¬
catio in memoriã scripta ꝑmãsit
in qua cũ multa alia mira tũ etiã
hoc futurũ esse dixerũt. ut post
breue tẽpus ĩmittet deus regẽ
qui expugnaret uideos et cuu-¬
tates eorũ solo adequaet. ipõs
aut̃ fame sitiq cõfectos obside̾t.
tũ fore ut corꝑibus suorũ ueste¬
rẽtur. et cõsum eñt se ĩuicẽ. postre¬
mo ut capti uenirẽt in manus
hostiũ. et in cõspectu suo uexari
acerbissime cõuiges suas uiolari.
allidi ꝑuulos. onnã demq igni
ferroq uastari: captiuos ĩ ppetu¬
ũ terris suis ext̾m̃ari: eo quod
exultauerĩt suꝑ amãtissimũ et
ꝓbatissimũ dei filiũ. Itaq post

Expanded text:
facientes et ipsi in nomine magistri facientes et ipsi in nomine magistri dei magna et paene incredibilia miracula, quia discedens instruxerat eos uirtute ac potestate, quo posset nouae adnuntiationis ratio fundari et confirmari. sed et futura illis aperuit omnia: quae Petrus et Paulus Romae praedicauerunt et ea praedicatio in memoriam scripta permansit. in qua cum multa alia mira tum etiam hoc futurum esse dixerunt, ut post breue tempus inmitteret deus regem, qui expugnaret Iudaeos et ciuitates eorum solo adaequaret, ipsos autem fame sitique confectos obsideret. tum fore ut corporibus suorum uescerentur et consumerent inuicem, postremo ut capti uenirent in manus hostium et in conspectu suo uexari acerbissime coniuges suas cernerentallidi paruulos, omnia denique igni ferroque uastari, captiuos in perpetuum terris suis exterminari, eo quod exultauerint super amantissimum et probatissimum dei filium. itaque post
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ futurũ esset id gem
ysaias docet: apud quẽ pater
sũmus ad filiũ loq̃tur dicẽs. E¬
go dñs deus tuus uotaui te
ad iusticiã. et tenebo manũ tuã
et cõfirmabo te et dedi te in
testamẽtũ gñs mei in lucẽ
gentiũ: aꝑire oculos cecorũ.
ꝓduce̾ ex uniculis alligatos.
et de domo carteris sedentes
in tenebris. Cud igit᷑ nos antea
tanqͣm ceci et tãqͣm carte̾ stul¬
ticie sedemus in tenebris. ig¬
norãtes deũ et ueritatẽ. illu¬
mĩati ab eo sumus qui nos tes¬
tamẽto suo adoptauit: et liba¬
sapiẽtie ꝓductos in he̾dicatẽ
regii celestis adscuut. Or dũ¬
to uero discipulis suis euãgle
ac nomĩs sui p̃dicatiõe curtũ¬
fudit se repẽte nubes eũq i
celũ sustulit quadragesimo pot
passionẽ die: sicut damel foe
ostenderat dicẽs. Et ecce ĩ n¬
bibus celi ut filius hoĩs uemiẽl
usq ad uetustũ dierũ ꝑuenit.
Distipuli uõ ꝑ ꝓiũcias disꝑsi.
fũdamẽta eccłie ubiq posuer̃t.

Expanded text:
Quos autem futurum esset id genus, Esaias docet , apud quem Pater summus ad Filium loquitur, dicens: Ego Dominus Deus, vocavi te ad justitiam, et tenebo manum tuam, et confirmabo te, et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producere ex vinculis alligatos, et de domo carceris sedentes in tenebris. Cum igitur nos antea tamquam caeci, et tamquam carcere stuli sederemus in tenebris ignorantes deum et ueritatem, inluminati ab eo sumus, qui nos testamento suo adoptauit et liberasapientiae productos in hereditatem regni caelestis adsciuit. Ordinata uero discipulis suis euangelii ac nominis sui praedicatione circumfudit se repente nubes eumque in caelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat dicens: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit. discipuli uero per prouincias dispersi fundamenta ecclesiae ubique posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
bat hec uis qd peccatorũ labi¬
bus ac uiciorũ maculis ĩqͣnatos
doct̾na eius purificatura esset
erudicione iusticie. leprosi em̃
atq elepħatiati debẽt haberi.
quos uł infiite cupiditates ad
stelera. uł insaciabiles uolupiai¬
tes ad flagicia cõpellut̾. et de¬
decorũ maculis ĩiustos labe affi¬
cuit̃ sempiterna. Iacẽtia mor¬
tuorũ corꝑa erexit eosq nomĩ¬
bus suis nclanatos a morte re¬
uocauit. Quid congruẽtius deo
quid miraculo dignius om̃i secu¬
lorũ. qmͣ decursã uitco resignas
tis reuelasse: Sed hec uene̾a¬
bilis potestas ymago maioris
uirtutis fuit: q̃ demõstrabat
tantã unu habiturã ẽẽ doct̾nã
suã. ut gentes in orbe toto. q̃
aliene a deo subiecte morti fu¬
erut cognicione ueri luminis
amimate ad ĩmortalitatis p̃¬
mia ꝑuenirẽt. Eos enĩ recte
mortuos estimaueĩs: qͥ datorẽ
uite deũ nestiẽtes. atq aĩnas
suas a celo in terrã dep̾mẽtes

Expanded text:
bat haec uis, quod peccatorum labibat haec uis, quod peccatorum labibus ac uitiorum maculis inquinatos doctrina eius purieruditione justitiae. Leprosi enim vere atque elephantiaci debent haberi, quos vel infinitae cupiditates ad scelera, vel insatiabiles voluptates ad flagitia compellunt, et dedecorum maculis inustos labe afficiunt sempiterna. Jacentia mortuorum corpora erexit, eosque nominibus suis inclinatos a morte revocavit. Quid congruentius Deo? Quid miraculo dignius omnium saeculorum, quam decursam vitam resignasstis revelasse? Sed haec inenarrabilis potestas imago virtutis majoris fuit, quae demonstrabat tantam vim habituram esse doctrinam suam, ut gentes in orbe toto, quae alienae a Deo, subjectae morti fuerunt, cognitione veri luminis animatae, ad immortalitatis praemia pervenirent. Eos enim recte mortuos existimaveris, qui datorem vitae Deum nescientes, atque animas suas a coelo in terram deprimentes,
Abbreviated transcription (Latin):
de deo et ueritate dissererent.
Nã qui rationẽ diuinitatis igno¬
rat. uere elingius et mutus est.
licet sit om̃iũ disertissimus. Lm¬
gua enĩ cũ uerũ loqui ceꝑit. is
est uirtutẽ maiestatẽq dei sm¬
gularis interp̃tari: tũ demũ of¬
ficio nature sue fũgitur. Qm duc
aut̃ falsa loquitur in usu suo nõ
est: et ideo infans sit ncc̃e est.
qui diuina ꝓloqui nõ potest.
Pedes quoq claudors ad offi¬
cimm gradiẽ di reforͣuit. Lauda¬
bilis diuim oꝑis fortitudo sed
sigura id cõtinebat. ꝙ cohibitis
erroribus uite secularis ac deuie
iter ueritatis aꝑiretur. ꝑ quod
gradeñtur hoies ad dei gratiã
cõse quẽdã. Is emĩ uere claudus
existraiãdus est: qui caligine et
tene bris insipiẽtie impliccitus
et quo tendat ignarus offensibi¬
libus et caducis gressibus ꝑ uiã
mortis incedit. Itẽ labes et
maculas inquinatorũ corꝑm re¬
purgauit. Nõ exigua ĩmorlis
potẽtie oꝑa: uerũ id portẽde¬

Expanded text:
de deo et ueritate dissererent. de deo et ueritate dissererent. nam qui rationem diuinitatis ignorat, is uere elinguis et mutus est, licet sit omnium disertissimus. lingua enim cum uerum loqui coeperit id est uirtutem maiestatemque dei singularis interpretari, tum demum officio naturae suae fungitur, quamdiu autem falsa loquitur, in usu suo non est: et ideo infans sit necesse est qui diuina proloqui non potest. pedes quoque claudorum ad officium gradiendi reformauit. laudabilis diuini operis fortitudo: sed figura id continebat, quod cohibitis erroribus uitae saecularis ac deuiae iter ueritatis aperiretur, per quod graderentur homines ad dei gratiam consequendam. is enim uere claudus existimandus est qui caligine ac tenebris insipientiae inplicatus et quo tendat ignarus offensibilibus et caducis gressibus per uiam mortis incedit. item labes et maculas inquinatorum corporum repurgauit. non exigua immortalis potentiae opera: uerum id portende
Abbreviated transcription (Latin):
figurã et significãtiã magnã.
sicut etiã diuina ilła opera q̃
fecit. quorũ uis et potẽtia uale¬
bat quidẽ in p̃sens s declabat
aliquid in futurũ dꝑuit cecoꝵe
lumina celestis uirtus: et lutẽ
nõ uidẽtibus reddidit. Ex hoc
facto sig̃ficauit fore ut cõu̾sus
ad gentes que ge deũ nestiebant.
insipientiũ pectora illumiãret lu¬
ce sapiẽtie: et ad ueritatẽ cõte¬
plandã oculos cordis aperiret
Uere eñ ceci sũt: qui celestia nõ
uidẽtes. et cenebris ignorãtie cir¬
cũfusi. terrena et fragilia uenerã¬
tur. Pacefecit aures surdor ũ.
Nõ utiq hactenus uis illa celes¬
tis operata est. sed declarabat
breui fore. ut qui erat ueitaces
exꝑtes. et audirẽt et intellige¬
rẽt diuinas dei uoces. Se eni
surdos dixeris qui celestia et
uera et facienda nõ audunt.
potẽtia. sed merat huic u̾tuti
alia sigͣficatio. que ostẽdet mox
futurũ ut rerũ celestiũ nuper
ignari ꝑcepta sapĩẽ disciplia.

Expanded text:
figuram et significantiam magnam sicut etiam diuina illa opera quae fecit: quorum uis et potentia ualebat quidem in praesens, sed declarabat aliquid in futurum. aperuit caecorum lumina. caelestis uirtus, lucem non uidentibus reddidisse: sed hoc facto significabat fore ut conuersus ad gentes quae deum nesciebant insipientium pectora inluminaret luce sapientiae et ad ueritatem contemplandam oculos cordis aperiret. uere enim caeci sunt qui caelestia non uidentes et tenebris ignorantiae circumfusi terrena et fragilia uenerantur. patefecit aures surdorum. non utique hactenus uis illa caelestis operata est: sed declarabat breui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intellegerent diuinas dei uoces. uere enim surdos dixeris qui caelestia et uera et facienda non audiunt.potentia: sed inerat huic uirtuti alia significatio, quae ostenderet mox futurum ut rerum caelestium nuper ignari percepta sapientiae disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
portauit deus illis mala hec
Quid ampluis de facmoribus
ideorũ dici potest: qͣm excecatos
tũ fuisse atq insanabili furõe cor¬
reptos: qui hec cotidie legentes
neq intellexerũt neq quin face̾nt
cauere potuerũt. Suspẽsus igͣ¬
arq affyous exclamauit ad dñmi
uoce magna: et ultro spm posuit
Cadẽ hora terremotus factꝰ est
et uelũ templi qd seꝑabat duo
tabernacula stissũ est in du as
partes. et sol repẽte subductus
est. et ab hora sexta usq in no¬
nã tenebre facte sũt. Quade re
aos ꝓpheta testatur. Et erit in
die illo dicit dommius. occidet sol
neridie. et tenebrabit dies lu¬
sib. et cõuertã dies festos urõs
in luctũ. et cantica uestra ĩ la¬
mẽtationẽ. Itẽ ihennias. Exter¬
rita est que parit et teduit aĩ¬
ma: et subuut sol ei cũ adhuc
medius sol esset. Confusa ẽ et
male dicto: reliquos eorũ in gła¬
dũ dabo in cõspectu inimicorũ
eoꝵ. Et sybilla.¬

Expanded text:
portauit illis deus mala haec. portauit illis deus mala haec. Quid amplius iam de facinore Iudaeorum dici potest quam excaecatos tum fuisse atque insanabili furore correptos, io qui haec cottidie legentes neque intellexerunt neque quin facerent cauere potuerunt? suspensus igitur et adfixus exclamauit ad deum uoce magna et ultro spiritum posuit. et eadem hora terrae motus factus est et uelum templi quod separabat duo tabernacula scissum est in duas partes et sol repente subductus est et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuerunt. qua de re Amos propheta testatur: et erit in illo die, dicit dominus, occidet sol meridie et obtenebrabitur dies lucis: et conuertam dies festos uestros in luctum et cantica uestra in lamentationem. item Hieremias: exterrita est quae parit et taeduit anima, et subiuit sol ei, cum adhuc medius dies esset, contusa est et maledicta: reliquos eorum in gladium dabo in conspectu inimicorum eorum. et Sibylla
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uestimẽta mea. et suꝑ ues¬
tẽ meã miserũt sortẽ. Que utiq
ꝓpheta nõ de se locutus est. fuit
enĩ rex et nũqmͣ illa ppessus
est. sed spiritus dei ꝑ illũ loq̃¬
batur qui fueãt illa passurus
post annos mille et qñqͣginita
Tot eni colligũtur amm a rg̃no
dauid usq ad crucẽ xpĩ. S et
salomon filius eius qui ihrłm
condidit. eã ipam periturã ẽ
in ultionẽ sancte crucis ꝓphaui
Quod si aduertim̃ a me dicii
dommus. et nõ custodiẽitis uen¬
tatẽ meã: reiciã isrł a terra qͣ
dedi illis. Et domũ hãt quã ea¬
ficaui illis in nomie meo ꝓiciã
illã ex omibus. et erit isrł in
et domus hec erit deserta: et
omis qui transierit per illã
admrabitur et dicet. ꝓpter quã
rẽ feot deus terre huit et do¬
mui huit hec mala: et ditent
quia reliquerũt dĩ deũ suũ.
et ꝑsecuti sũt regẽ suũ dilectis¬
siũ deo. et cruciauerut illũ in
humilitate magna: ꝓpter hoc mi¬

Expanded text:
 uestimenta mea sibi et super ues uestimenta mea sibi et super uestem meam sortem miserunt. quae utique propheta non de se locutus est. fuit enim rex et numquam illa perpessus est, sed spiritus dei per eum loquebatur, qui fuerat illa passurus post annos mille et quinquaginta, tot enim colliguntur anni a regno Dauid usque ad crucem Christi. sed et Solomon filius eius, qui Hierosolymam condidit, eam ipsam perituram esse in ultionem quodsi auertimini a me, dicit dominus, et non custodieritis ueritatem meam, reiciam Israhel a terra quam dedi illis, et domum hanc quam aedificaui illis in nomine meo, proiciam illam es omnibus, et erit Israhel in et domus haec erit deserta, et omnis qui transiet per illam admirabitur et dicet: propter quam rem deus fecit terrae huic et huic domui haec mala? et dicent: quia reliquerunt dominum deum suum et persecuti sunt regem suum dilectissimum deo et cruciauerunt illum in humilitate magna: propter hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
significa michi et cognostam.
Tunc uidi meditationes eorũ
Ego sicut agnus sine macula ꝑ¬
ductus sũ ad uictimã. In me̾
cogitauerũt cogititoẽs dicẽtes.
deite mittamꝰ in lignũ in pa
nẽ eius. et eradamus a terra
uitã eius: et nomẽ eius nõ eit
in memoria amplius. lignũ ãt
crucẽ significat. et panẽ corpꝰ
eius: quia ipẽ est cibus et uita
omnũ qui credut in carnẽ quã
portauit. et in crucẽ qͣ pepẽdit.
De qua tamẽ aꝑtius ip̃e moyses
in deutõnonno ita p̃dicauit. Et
erit pendẽs uita tua ante ocu¬
los tuos: et tiebis die ac noc¬
ce. et nõ credes uite tue. Ndem
rursus in numeris. Non quasi
homo dñs suspendit᷑. neq quasi
filius homĩs mias patit᷑. za¬
charias etiã sic tradidit. Et in¬
tuebũtur in me quẽ tnͣssixer̃t.
Itẽ dauid in psało uicesimopmo.
Effoderũt manus meas et pe¬
des meos: dinumerauerũt oiã
ossa mea. Ipsi aut̃ contẽplati
sũt et uiderũt me. et diuiserũt¬

Expanded text:
significa mihi et cognoscam: tunc uidi meditationes eorum. ego sicut agnus sine malitia perductus sam ad uictimam: in me cogitauerunt cogitatum dicentes: uenite, mittamus lignnem eius et eradamus a terra uitam eius et nomen eius non erit in memoria amplius. lignum autem crucem significat et panem corpus eius, quia ipse est cibus ac uita omnium qui credunt in carnem quam portauit et in crucem qua pependit. de qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita praedicauit: et erit pendens uita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae tuae, idem rursus in Numeris: non quasi homo dominus suspenditur neque quasi filius hominis minas patitur. Zacharias etiam sic tradidit: et intuebuntur in me, quem transfixerunt. item Dauid in psalmo XXI: effoderunt manus meas et pedes meos, di-numerauerunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt et uiderunt me et diuiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Hic filius meus sapiẽs. ꝓpter qd̾
nũt nõ resistet in tribulatiõe fili¬
orũ suorũ: et de manu infẽorũ
eruã eũ. Ubi est iudiciũ tuum
mors: aut ubi est aculeus tuus
Idẽ alio loco. Uiuificabit nos
post biduũ. die tercio. Et ideo sy¬
billa impositurũ esse morti t̾mi¬
nũ dixit post tridiusominũ¬

Expanded text:
Hic filius meus sapiens; propter quod Hic filius meus sapiens; propter quod nunc non resistet in tribulatione filiorum suorum, et de manu inferorum eruam eum. Ubi est judicium tuum, mors, aut ubi est aculeus tuus? Idem alio loco: Vivificabit nos post biduum die tertio. Et ideo Sibylla impositurum esse morti terminum dixit post tridui somnu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ hec facta essẽt neq ꝓdigiis
quidẽ celestibus facinus suũ in¬
tessig̾e quiuerũt. Sed quomã
resurrecturid: metuẽtes ne a
disipulis surrepto et ãmoto cor¬
De cmmũsi resurrexire eũ cre¬
derẽt et fieret multo maior in
plebe confusio. de traxerũt e ũ
anti e tonelusũ in monumẽto
firmiti mlitari custodia cutũ¬
dederũt. Uerũ tertio die ante
lucẽ terremotu facto patefactũ
est repente sepulchrũ. et custodi¬
bus quos actonitos obscupe feceãt
pauor nichil uidẽtibus integer
e sepulchro ac uiuus egressus
in galileã ꝓfectus est. ut disti¬
pulos suos quereret. In seplcheo
uero nchil reꝑtũ est: insi exu¬
uie quibus ĩuolutũ corpus incłu¬
serãt. Illũ aut̃ apud infeõs nõ
remã surũ. sed die tertio resur¬
recturũ ꝓphete cecinerãt. Dauid
ques animã meã apud inferos:
nec dabis sanctũ tuũ uidẽ intei¬
tũ. Itẽ in tertio. Ego dorimui
resuretĩoe eius cestificatus est.

Expanded text:
Cum haec facta essent, ne prodigiis quidem coelestibus facinus suum intelligere quiverunt. Sed quoniam resurrecturum, metuentes ne a discipulis surrepto et amoto corpore, universi resurrexisse eum crederent, et fieret multo major in plebe confusio, detraxerunt eum cruci, et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. Verum tertio die, ante lucem terrae motu facto, repente patefactum est sepulcrum, et custodibus, quos attonitos obstupefecerat pavor, nihil videntibus, integer e sepulcro ac vivus egressus, in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos quaereret: in sepulcro vero nihil repertum est, nisi exuviae quibus involutum corpus incluserant. Illum autem apud inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum, prophetae cecinerant. David nques animam meam apud inferos, nec dabis sanctum tuum videre interitum. Item in tertio: Ego dormivi resurrectione ejus testificatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendi manũ eorũ ut edu¬
terẽ illos de terra egipti: q̾a
ip̃i nõ ꝑ seuerauerũt in testamẽ¬
to meo et ego neglexi eos di¬
cit dommꝰ. Itẽ allo loco siliter
ait. Deresiqui domũ meã: diui¬
si heredicatẽ meã in manus mi¬
micorũ eius. facta ẽ michi here¬
ditas mea sicut leona in silua
Dedit ipã suꝑ me uocem suã.
et ideo odiui eã. Cũ sit heredi¬
tas eius celeste regnũ: nõ utiq
ipã hereditatẽ se dicit odisse
sed heredes qui aduersus eũ
ingrati et inꝑpn exciterunt.
facta est in qt̾ heredicas mea
sicut leo. iᵈ ẽ p̃da et deuõatio
suꝑ me uocẽ suã iᵈ est sm̃am
aduersus me mortis crucis q
dixerũt. Nã qd̾ suꝑuis ait cõ¬
sũmaturũ se domu uida testa¬
mẽtũ nouũ ostendit uetus illd̾
cõsũmacũ fore. Domũ at̾ iuda
et isrł nõ utiq uideos sig̾ficat
qͦs ab dicauit: sed nos q̃ ab ipõ
cõuocati ex gẽtibus in illorũ
locũ adoptionẽq successimꝰ: et

Expanded text:
adprehendi manum eorum, ut educerem illos de terra Aegypti, quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo, et ego neclexi eos, dicit dominus. idem alio loco similiter ait: dereliqui domum meam, dimisi hereditatem meam in manus inimicorum eius. facta est hereditas mea mihi sicut leo in silua, dedit ipsa super me uocem suam, idcirco odiui eam. cum sit hereditas eius caeleste regnum, non utique ipsam hereditatem se dicit odisse, sed heredes, qui aduersus eum ingrati et inpii extiterunt. facta est inquit hereditas mea mihi sicut leo, id est praeda et deuoratio super me uocem suam, id est sententias aduersus me mortis crucisque dixerunt. nam quod superius ait consummaturum se domui Iuda testamentum nouum, ostendit uetus illut consummatum fore. domum autem Iuda et Israhel non utique Iudaeos significat, quos abdicauit, sed nos, qui ab eo conuocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ archanã patefecit: q̃ ante¬
qͣm patẽtur ꝑspiti nullo mõ po¬
terãt. quia ip̃m passionẽq eius
ãnũciabãt. Idcirco moyses et
ndẽ ipsi ꝓphete legẽ q̃ uideis
data est testamẽtũ uocãt : q̾a
insi testator mortuus fuit nec
cõfirmari cestamẽtũ potest. nec
stiri qͥd in eo striptũ sit q̃a cłau
testamẽtũ idẽ reuelari et intel¬
ligi misteriũ dei nõ potusset.
Derũ scriptura omĩs in duo testa¬
menca diuisa est. Illud qd̾ aduẽ
est lex et ꝓphete uetus dicitur:
ea ueo q̃ post resurrcĩonẽ eius
scripta st̃̾ nonũ testamẽtũ nomi¬
nãtur. Indei uetere utũtur: nos
nouo. Sed camẽ diuersa nõ
sũt: quia nouũ ueteis ad ĩple¬
tio est. Et in utroq idẽ cesta¬
tor est xpus. qui ꝓ nobis mor¬
te suscepta nos heredes regni
eterm facit. ab dicato et exh̾e¬
dato populo iudeorũ: sic̃ ihe̾¬
mias ꝓpheta cestatur cũ loqͥt᷑
talia. Ecce dies ueniut dicit
dñs et cõsũmãdo domiu isrl

Expanded text:
 patefecit. quae antequam pateretur perspici nullo modo poterant. quia ipsum passionemque eius adnuntiabant. idcirco Moyses et idem ipsi prophetae legem quae Iudaeis data est testamentum uocant, quia nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari testamentum potest nec sciri quid in testamentum, id est, revelari et intelligi mysterium Dei non potuisset. Verum Scriptura omnis in duo Testamenta diuisa est illut quod aduentest lex et prophetae, uetus dicitur, ea uero quae post resurrectionem eius scripta sunt, nouum testamentum nominatur. Iudaei uetere utuntur, nos nouo: sed tamen diuersa non sunt, quia nouum ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Christus, qui pro nobis morte suscepta nos heredes regni aeterni facit abdicato et exheredato populo Iudaeorum, sicut Hieremias propheta testatur, cum loquitur talia: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo domui Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
et colap hos accipiẽs tacebit:. ne
quis agnoscat qd̾ uerbũ ũl unde
uenit uł feris loqͣtur:. et corona
spinea coronabitur.
eũ figerẽt illi obtulerũt dauid
in psało sexagesimo sic ait.
Et de derũt in estã in eã fel: et
Ad sit cibũ aũt fel. et ad sitm
ace tũ dederũt: in hospitalitatis
hanc mõstrabũt mensã. Et alia

Expanded text:
Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. eum figerent, illi obtulerunt, David in psalmo LXVIII sic ait: Et dederunt in escam meam fel; et autem, ait, fel, et ad sitim acetum dederunt, inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam . » A
Abbreviated transcription (Latin):
quasi manu ad ĩmortalitat ẽ
posset educe. factus est et dei
filius ꝑ spiritũ. et hoĩs ꝑ carnẽ:
id est deus et homo. Dei uirtus
in eo ex oꝑibus que fecit apparit᷑.
fragilitas homĩs ex Passione
quã ꝑtulit. quã cur sustepit pau¬
lo post docebo. Interĩ et deũ su¬
isse et hominẽ ex utroq gene̾
ꝑmixtũ. ꝓpħetis uaticinãtibus
distimus. Ysaias deũ fuisse hiis¬
uerbis testatur. Fatigata est
egiptus et negotiatio ethiopũ.
et saban uiri alti ad te trãsgre¬
diẽtur. et tui erũt serui. et post
te ambulabũt uincti cõpedibas
et adorabũt te. et te p̃cabũtur.
quomã in te deus est. et nõ est
alius deus preter te. Tu enm
deus est es et nos nestiebamus
deus iseł saluator. Confũdẽtur
et reuerebũtur omẽs qui ad¬
uersãtur tibi et cadẽt in cõfu¬
sionẽ. Itẽ ꝓpheta hiennas
sic ait. Hic deus noster et nõ
deputabitur alius absqz illo: qui
ĩuenit omẽm uiã prudẽtie et

Expanded text:
quasi manu ad inmortalitatem quasi manu ad inmortalitatem posset educere. factus est et dei filius per spiritum et hominis per carnem, id est et deus et homo. dei uirtus in eo ex operibus quae fecit apparuit, fragilitas hominis ex passione quam pertulit: quam cur susceperit paulo post docebo. interim et deum fuisse et hominem ex utroque genere permixtum prophetis uaticinantibus discimus. Esaias deum fuisse testatur his uerbis: fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabain uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabunt uincti conpedibus et adorabunt te et in te precabuntur: quoniam in te deus est, et non est deus alius praeter te. tu enim es deus, et nos nesciebamus, deus Israhel saluator. confundentur et reuerebuntur omnes qui aduersantur tibi, et cadent in confessionem. item propheta Hieremias sic ait: hic deus noster est et non deputabitur alius absque illo, qui inuenit omnem uiam prudentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
remus cũ de secũdo aduẽtu loq̃¬
mur: nunc de primo ut ceꝑinius
explicemus. Sũmus igit᷑ deus
ac parẽs om̃iũ. cũ religionẽ suã
trãsferre uoluisset doctorẽ us¬
ticie misit e celo. ut nouis culto¬
ribus nouã legẽ in eo uł ꝑ eid̃
daret. nõ sicut ante fecerat p
hominẽ. sed camẽ nasti eũ uo¬
luit tanꝙͣ hontĩem ut ꝑ omĩa
sũmo patri similis existeret.
Ipse enĩ deus pater et origo et
principiũ rerũ quomã ꝑutibus
a trismegisto uerissime nomĩat᷑.
quod ex nullo sit ꝓcreatus.
Pcirco etiã filiũ bis nasti o¬
portuit. ut et ip̃e fieret apator
acq ametor. In prima em̃ nati¬
uitate spiritali ametor suit q̃a
sme officio matris a solo deo pa¬
tre generatus est:. in stdã uero
carnali apator fuit quasi sine
patris officio uirgniali uteo ꝓ¬
treatus est. ut mediã inter deũ
honiẽm q subantiã geres nraꝵ
hanc fragilłe imbecillẽq naturã

Expanded text:
remus, cum de secundo aduentu loqueremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< explicemus. Summus igitur deus ac parens omnium cum religionem suam transferre uoluisset, doctorem iustitiae misit e caelo, ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel per eum daret, non sicut ante fecerat per hominem, sed tamen nasci eum uoluit tamquam hominem, ut per omnia summo patri similis existeret. ipse enim pater deus, origo et principium rerum, quo-niam parentibus a Trismegisto uerissime nominatur, quod ei nullo sit procreatus. idcirco etiam filium bis nasci oportuit, ut et ipse fieret ὰπάτωρ atque ὰμήτωρ. in prima enim natiuitate spiritali ὰμήτωρ fuit, quia sine officio matris a solo deo patre generatus est, in secunda uero carnali ὰπάτωρ fuit, quoniam sine patris officio uirginali utero procreatus est, ut mediam inter deum hominemque substantiam gerens nostram hanc fragilem inbecillamque naturam
Abbreviated transcription (Latin):
confrigã. et dabo tibi chesau¬
ros abstondicos et muisibiles
ut scias quia ego sũ dominus
deus qui uoco nomẽ tuũ deus¬
fidẽ quã deo exhibuit in terra.
datũ est ei regnũ et honor et
imperiũ. et omẽs ppłi tribus¬
et lingue seruient ei. et poces¬
tas eius eterna. q̃ nũ quã tran
sibit. et regnũ eius nõ corrũpe¬
tur. Quod quidẽ duobus modis
incelligitur. quia et nũc habet
ꝑpetuã p otestatẽ cũ oẽs gentes¬
et omẽs singue nome eius ue¬
nerãbãtur. maiestatẽ cõfitẽtur.
doctrmã sequũtur. uirtutẽ imitã¬
tur. Habet imperiũ. habet hono¬
rẽ cũ omẽs tribus terre p̃ceptis
eus obtemꝑant. Et idẽ postea
cũ rursus aduenerit in potestate
et iustos restituat ad uicã. tunc
uero totius terre roguen obti¬
nebit: cunc sublato de rebus hu¬
manis omi malo. aureũ seculũ
ut poete uocant. id est iustũ ac
pacificũ tempus orietur. Ses
hec uberius in ultimo libro disse¬

Expanded text:
confringam. et dabo tibi thensauconfringam. et dabo tibi thensauros absconditos et inuisibiles, ut scias quia ego dominus deus, qui uoco nomen tuum. denfidem, quam deo eihibuit in terra, datum est ei regnum et honor et imperium et omnes populi tribus linguae seruiunt ei, et potestassibit, et regnum ejus non corrumpetur. Quod quidem duobus modis intelligitur: quia et nunc habet perpetuam potestatem, cum omnes genteset omnes linguae nomen ejus venerantur, maiestatem confitentur, doctrinam secuntur, uirtutem imitantur, habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit in claritate et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omni malo aureum saeculum at poetae uocant, id est iustum ac pacificum tempus orietur. sed haec uberius in ultimo libro disse
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ ꝓficiste̾tur in nube ib¬
latus. Adiecit eni ꝓpheta et ait.
Et usq ad antiquũ dierũ ꝑuenit.
et oblatus est ei. Antiquũ dierũ
et origo nõ potest cõprehẽdi:
quia solus a seculis fuit. et erit
semꝑ in secula. Xpm̃ ãt post pas¬
sionẽ et resurrectionẽ asten¬
surũ esse ad deũ patr̃ẽ dauid ĩ
est hiis uerbis. dixit dominus
dno meo sede a dextris meis. qͦ¬
adusq ponã mimicos tuos sub¬
pedaneũ pedũ tuoꝵ. Qui ꝓphã
cũ rex esset. quẽ appellare dmmn
suũ posset qͥ sederet ad derterã
dei: insi xpm filiũ dei qui est
rex regũ et dommus dñõrũ.
Quod ysaias aꝑcis ostendit
dicẽs. Sic dicit dominus deus
xp̃o dño meo cuius tenui dexta.
obaudire ante eũ gentes. et for¬
titudinẽ regũ disrũpã. Aperiã
ante illũ portas: et cuuitates nõ
claudẽtur. Ego ante te ibo. et
montes deplanabo. et fores
ereas conterã. et seras ferreas

Expanded text:
ad Patrem proficisceretur in nube subad Patrem proficisceretur in nube sublatus. Adjecit enim propheta, et ait: Et usque ad antiquum dierum pervenit, et oblatus est ei. Antiquum dierum et origo non potest comprehendi; quia solus a saeculis fuit, et erit semper in saecula. Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum esse ad deum patrem Dauid in est his uerbis: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram meam, quoadusque ponam inimicos tuos subpedaneum pedu m tuorum. qui propheta cum rex esset, quem appellare dominum suum posset qui sederet ad dexteram dei nisi Christum filium dei, qui est rex regum et dominus dominorum? quod Esaias apertius ostendit dicens: sic dicit dominus deus Christo domino meo, cuius tenui dexteram obaudire ante eum gentes, et fortitudinem regum disrumpam, aperiam ante illum portas et ciuitates non cludentur. ego ante te ibo et montes deplanabo, et fores aereas conteram et seras ferreas
Abbreviated transcription (Latin):
populus tribus et lingue serui¬
ent ei. et potestas eius t̾rena
que nĩqͣm transibit. et regnud
euis quos nõ corrũpetur. Quo¬
modo igitur uidei et cõfitentur¬
et sperãt xpm dei: qui hũc idt̾¬
co reꝓbauerũt. quia ex homme
natus est: ⁊ lam cũ ita sit a deo
constitutũ ut idẽ xpũs bis ueniat
in terrã. femeł ut unũ deũ gẽ¬
tibus nũciet. deinde rursus ut reg¬
net: quomodo in stdm̃ eius ad¬
uentũ credent qui in primũ nõ
crediderũt Altqum ꝓpheta u¬
trosq aduẽtus eius paucis uer¬
bis cõprehẽdit. Ecce inquit in
nubibus celi ut filius hominis
uemens. Non dixit ut filius
dei ses ut filius homĩs. ut ostẽ¬
deret qd tarne indui haberet in
terra: ut sustepta homĩs figura
et condicione mortali doceret
honniẽs iusticiã. et cũ mandatis
dei functus ueritatẽ gẽtibus re¬
uelasset mul taretur etiã morte:
ut inferos etiã uinceret ac r̾sig¬
naret: acqs ita demũ resurgẽs

Expanded text:
populi tribus linguae seruipopuli tribus linguae seruient ei, et potestas eius aeterna, quae numquam transibit et regnum eius non corrumpetur. quomodo igitur Iudaei et coet sperant Christum Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est. Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adveniat in terram, semel, ut unum Deum gentibus nuntiet, deinde rursus, ut regnet: quomodo in secundum ejus adventum credunt, qui in primum non crediderunt? Atqui propheta utrosque adventus ejus paucis verbis comprehendit. Ecce, inquit, in nubibus coeli ut filius hominis veniens. Non dixit, ut filius Dei, sed filius hominis, ut ostenderet, quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura, et conditione mortali, doceret homines justitiam; et cum mandatis Dei functus, veritatem gentibus revelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque vinceret ac resignaret, atque ita demum resurgens,
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse expugnauit. Et recor¬
datus est dierũ seculi: qui susti¬
tauit de terra pastorẽ ouiũ. Quis
autẽ futurus esset ille pastor de¬
cfarauit alio loco dices Exultẽt
celi desuper et nubes induat
usticiã. aꝑiatur terra et pullu¬
let saluator. Ego emĩ dominus
deus creaui eu. Saluator uero
est ut supradiximus ihe sus. S
et ailio loco idẽ ꝓpheta sic p̃di¬
cauit. Ecce natus est uobis puer.
et datus est uobis filius: ciuius
inperiũ suꝑ humeros. et uocatũ
est nomẽ eius magin consilii
mĩcius. Icirco em̃ missus est
a deo patre. ut uniuersis genti¬
bus que sub celo sut̃ singularis
et ueri dei sanctũ misteriũ reue¬
laret ablacũ ꝑfido populo qui
aduersus deũ seꝑe deliquit. Da¬
inhel quoq simiłia p̃lotutꝰ est.
bidebã inquit in uisu noctis. et
ecce in nubibus celi ut fillus hoĩs
ueniẽs. et usq ad uetustũ dierũ
puenit. Et qui assisterut ei ob
tulerũt eũ. et datũ est ei rgnũ

Expanded text:
et ipse expugnauit et recoret ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper et nubes induant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluator. ego enim dominus deus creaui eum. saluator uero est, ut supra diximus, Iesus. sed et alio loco idem propheta sic praedicauit: ecce natus est uobis puer, et datus est uobis filius, cuius imperium super umeros eius: et uocatum est nomen eius \'magni consilii nuntius\'. idcirco enim missus est a deo patre, ut uniuersis gentibus quae sub caelo sunt singularis et ueri dei sanctum mysterium reuelaret ablatum perfido populo, qui aduersus deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est. uidebam inquit in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit. et qui tulerunt eum: et datum est ei regnum
Abbreviated transcription (Latin):
pariet filiũ et uocabitis nomẽ
eius ẽmanuhel. Quid hoc mani¬
festius dici potest: legerũt ista
uidei qui deũ negauerũt. Si quis
nos hec fingere arbatratur: ab¬
hiis requirat ab hiis pocissimũ
sumat. Satis firmũ testimomũ
est ad ꝓbandũ ueritatẽ. quod
ab ipsis ꝑhibetur inimicis. E¬
manuhel aũt nũqͣm uocatus
est. sed ihesus qui latmne dicitur
salutaris siue saluator. quia
cunctis gencibus salucifer. ue¬
int: sed ꝓpheta declarauit hoc
nomĩe qd deus ad honiẽs in
carne uenturus esset. Emanu¬
hel aut̃ significcit nobistũ deus.
Scilicet quia illo ꝑ uirginẽ na¬
to. confiteri honnes oporteba
deũ secũ esse is est in terra ei
in carne mortali. unde daued ĩ
tas inquit de teria orta est. q̃a
deus in quo ueritas est t̾renũ
corpus acceꝑit ut terrems uiã
salutis aꝑiret. Itẽ yscas ip̃e
Ipsi aũt nõ crediderũt. et exa¬
terbauerũt spiritũ sanctio. et
cõuersus est eis ad immiciciã

Expanded text:
pariet filium, et vocabitis nomen pariet filium, et vocabitis nomen ejus Hemanuel. Quid hoc manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum negaverunt. Si quis nos haec fingere arbhis requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad homines in carne uenturus esset. Emmanuel enim significat \'nobiscum deus\', scilicet quia illo per uirginem nato confiteri homines oportebat deum secum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in tas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset aliemgena iustã po tuis¬
sent excusationẽ de lege p̃tende
quod eũ nõ suscepissent. simul
ut nulla om̃ino gens esset in¬
terra cui spes ĩmortalitatis ne¬
garetur/ Destendens itaq de ce¬
lo sanctus ille spiritus dei: sanctã
uirginẽ cuius utero se insmuaret
elegit. At illa diuino spiritu hausto
repleta concepit. et sine ullo at¬
tactu uiri repente uirgialis
uterus intumuit. Quod si anna¬
lia quedã uento et aura cõciꝑe
solẽ omibus notũ est. cur quisꝙͣ
mirũ putet cũ spiritu dei cui faci¬
le est quicqͣm uelit grauatã esse
uirginẽ dicimus. Quod sane in¬
credibile posset uideri. insi hoc
futurũ ante multa secula ꝓphete
cecinissẽt. Salomon ita dicit
Infirmatus est uterus uirginis
et accepit fetũ: et grauata est
et facta est in multa miseãtioe
mater uirgo. Itẽ ꝓpheta ysar¬
as cuius uerba sũt hec. ꝓpter
hoc dabit deus ip̃e uobis signũ
Ecce uirgo accipiet in utero et

Expanded text:
fuisset alienigena, justam posfuisset alienigena, justam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent; simul, ut nulla omterra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caelo sanctus ille spiVirginem, cujus utero se insinuaret, elegit. At illa divino Spiritu hausto repleta concepit, et sine ullo attactu viri repente virginalis uterus intumuit. Quod si animalia quaedam vento et aura concipere solere omnibus notum est, cur quisquam mirum putet, cum spiritu Dei, cui facile est quidquid velit, gravatam esse Virginem dicimus? Quod sane incredibile posset videri, nisi hoc futurum ante multa saecula Prophetae cecinissent. Salomon ita dicit: Infirmatus est uterus virginis, et accepit foetum, et gravata est, et facta est in multa miseratione mater Virgo. Item propheta Esaias, cujus verba sunt haec: Propter hoc dabit Deus ipse vobis signum; Ecce Virgo accipiet in utero, et
Abbreviated transcription (Latin):
do. et ruris passeres custodi e¬
rũt temꝑa introitus sui. popłs
autẽ meus nõ cognouit uidicud
domini. Quomodo dicitis sapiẽ¬
tes sumus. et lex dommi nobistũ
est. Incassũ facta est metatura
falsi. Scribe confusi sũt. sapiẽ¬
ces crepidauerũt et capti sũt
quoniã uerbũ domini r̾ꝓbauer̃t
Ergo ut ceperã dicere. cum
statuisset deus doctorẽ uirtutis
mittẽ ad honnies renasti eũ denuo
in carne precepit: et ip̃i homĩ
simile fieri cui dux et tomes et
magister esset futurus. S tñ
quomã clemẽs est et pius erga
suos deus ad eos ipõs eũ mi¬
sit quos oderat ne illis ĩ ppetuũ
salutis uiam clauderet. minis¬
sed daret huis liberã facultatẽ
sequẽdi deũ: ut et p̃miũ uite
adipisteñtur si secuti fuissẽt qd̾
plurimi eorũ facĩt atq fecert̃
aut culpa sua in penã mortis in¬
current si regẽ suũ repudiassẽt
Apud illos ergo et ex semme
eorũ regeneari eũ iussit. ne si

Expanded text:
do, et ruris passeres custodiedo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui: populus autem meus non cognovit judicium Domini. Quomodo dicitis, sapientes sumus, et lex Domini nobiscum est? Incassum facta est metatura; falsi scribae, et confusi sunt; sapientes trepidaverunt, et capti sunt, quoniam verbum Domini reprobaverunt. Ergo ut coeperam dicere cum statuisset Deus doctorem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, et ipsi homini similem fieri, cui dux, et comes, et magister esset futurus. Sed tamen quoniam clemens est et pius erga suos Deus, ad eos ipsos eum misit, quos oderat, ne illis in perpetuum salutis viam clauderet; sed daret his liberam facultatem sequendi Deum, ut et praemium vitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt, atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. Apud illos igitur, et ex eorum semine regenerari eum jussit, ne, si
Abbreviated transcription (Latin):
et uidebũt claritatẽ meã. Et
dimictã suꝑ eos signũ. et mietã
ex hiis conseruatos in gentes
que longe sunt q̃ nõ audierũt¬
legẽ gloriã meã. et nũtiabũt
claritatẽ me ã in gentes. Uolẽs
igitur deus metatorẽ tẽpli sui
mittere in terrã. noluit eũ in
pocestate et claritate celesti mit¬
tere ut ingracus in deũ ppłus.
in errorẽ maximũ inducẽtur.
ac penas ꝓ facinoribus suis
lueret qui dominũ ac deũ suo
nõ recepisset. Quod olim ꝓpħe¬
cecmerãt sic esse futurũ.
saias eni quẽ ipsi iudei serra cõ¬
sectũ crudelissime necauerunt.
ita dicit. Audi celũ et ꝑcipe
auribus terra. quomã dominus
locutus est fillos genui et ex¬
altaui: ipsi autẽ spreuerũt me
agnouit bos possessorẽ suiõ.
et asinus p̃cepe domini sui. Ist ł
autẽ me nõ cognouit: et ppłus
meus me nõ incellexit. Hiere¬
mias quoq sumliter ait. Cog¬
nouit tẽpus suũ turtur et hyrũ¬

Expanded text:
et uidebunt claritatem meam. et et uidebunt claritatem meam. et dimittam super eos signum et mittam ex iis conseruatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. uolens imittere in terram , noluit eum in potestate et claritate coelesti mittere, ut ingratus in Deum populus in errorem maximum induceretur, ac poenas pro facinoribus suis lueret, qui dominum ac Deum suum non recepisset; quod olim pcecinerant sic esse futurum. Esaias enim, quem ipsi Iudaei serra consectum crudelissime necauerunt, ita dicit: audi caelum et percipe auribus terra, quoniam dominus locutus est: filios generaui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos poet asinus praesepium domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus meus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait : Cognovit tempus suum turtur et hirun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetas tuos interfecerũt gla¬
dio. et remansi ego solus. et q̃¬
rũt ammã meã auferre a me.
ꝓpter has illoꝵ impietates ab¬
dicauit eos in ꝑpetuũ. Itaq de¬
sut ꝓphetas mittere ad eos: sed
illũ filiũ suũ p̾mogentũ. illio
opificem rerũ et cõsolatorẽ suũ
labi iussit e celo: ut religionem
sanctã dei trãsferret ad gentes.
id est ad eos qui deũ ignõabãt.
doceret q iusticiã quã ꝑfidus
populus abieterat. Quod iã p̃¬
dẽ ãnũciauerat se esse faccurũ:
sicut malachias ꝓpheta indicat
dicẽs. Non est michi uolũtas
circa uos dicit dominus. et sa¬
crifitiũ acceptũ nõ habebo ex
mambus uestris: quomã a io¬
lis ortu usq ad occasũ clarifica¬
bitur nomẽ meũ apud gentes.
Itẽ dauid in psalmo sexto de
cimo. Conscitues me in caput
gentiũ: populus quẽ nõ cog¬
noui seruiuit michi. Ysaias qͦ
sic loquitur. Uenio collige̾ oẽs
gences et linguas. et uement

Expanded text:
prophetas tuos interfecerunt glaprophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius et quaerunt animam meam auferre eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos in perpetuum, itaque desiit prophetas mittere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consiliatorem suum, delabi iussit e caelo, ut religionem sanctam dei transferret ad gentes, id est ad eos qui deum ignorabant, doceretque iustitiam, quam perfidus populus abiecerat. quod iam pridem denuntiauerat se esse facturum, sicut Malachiel propheta indicat dicens: non est mihi uoluntas circa uos, dicit dominus, et sacrificium acceptum non habebo ex manibus uestris, quoniam a solis ortu usque in occasum clarificabitur nomen meum apud gentes. item DaI: constitues me in caput gentium: populus quem non cognoui seruiuit mihi. Esaias quoque sic loquitur: uenio colligere omnes gentes et linguas, et uenient
Abbreviated transcription (Latin):
diume lutere signata conseruãt
dicit eni ꝓpheta hierennas.
onisi ad uos seruos meos ꝓpħe¬
tas. ante lucẽ mictebã. et nõ
audiebatis me. neq intẽdebatis
auribus uestris cũ dicerẽ uobis.
cõuertatur unusquisqz a uia su¬
a mala. et a ne quissiis affecti¬
ombus uestris: et habitabitis
in terra ista quã dedi uobis et
patribus uestris a seculo et usq
in seculũ. Nolite ambulare
post deos alienos ut seruietis
eis: et ne mcitetis me in opẽi¬
bus manuũ uestrarũ ad disꝑ¬
dendos uos. Esdras etiã ꝓpħa
qui fuit eius dẽ cyri temꝑibus
a quo uidei sut restituti. sit lo¬
quitur. Destiuerũt a te. et ab¬
iecerũt legẽ tuã post corpus
suũ. et ꝓpħetas tuos int̾fecerũt.
qui obtestabãtur eos ut r̾uerte¬
rẽtur ad te. Itẽ helyas in libro
basileon tercio. Emulando emu¬
latus sũ domino deo omipotẽti.
quia dereliquerũt te filn israel.¬
et astaria tua demolierut. et

Expanded text:
diuinae litterae signata conseruant. diuinae litterae signata conseruant. dicit enim propheta Hieremias: misi ad uos seruos meos ptas: ante lucem mittebam, et non audiebatis me, neque intendebatis auribus vestris, cum dicerem vobis: « Convertatur unusquisque a via sua mala, et a nequissimis affectionibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro Basilion tertio: aemulando aemulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et