comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i et coep̃o esitio: Augustinꝰ ĩ dño salutẽ.
Accepi liita̾s uena̾tõis tue quib̾ ualde salubrit̾ ex hor¬
taris ut saluatoris nr̃ĩ diligatꝰ ⁊ deside̾t ᷑ ad uentus.
facis hoc ut s̾uus bonꝰ eiꝰdẽ pr̃isfamilas: auidus
lucroꝵ dnĩ tui. ⁊ uolens hr̃e płimos socios dilcõis
qͣ ip̃e p̃cipue ⁊ ꝑseuerant̾ accenderis. In tuentes

Expanded text:
ISCOPO HESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ñ ĩueni tantã sidẽ ĩ isrł. Od̾ aut̃ adieci iñ
ead̾ epła. si exẽplũ poscit᷑ ñ erit singulare. frust᷑
tͥ uisus es uelut exẽplar ĩueĩsse de u̾mitulo qͥ in
pomo nascit᷑. ⁊ aranea ã filũ textrine sue corpore

Expanded text:
uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. Quod autem adieci in uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. Quod autem adieci in eadem epistula: Si exemplum poscitur, non erit singulare, frustra tibi uisus es uelut exempla inuenisse de uermiculo, qui in pomo nascitur, et aranea, quae filum textrinae suae corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ad aures corꝑeas ꝓphe uenisse credendñ ẽ cũ dicit. qui
corꝑalibꝰ similes. quales agimꝰ cũ apd̾ nos tatiti um¬
msta memorit̾ plerũq ⁊̃ cantando tͣnseł̾imus. Aeri¬
scͥptũ ẽ. Ecce angłs dñ apparuit illi ĩ sampnis simũ¬
dicens. Quõ .n. apparutt̃ uł coriꝰ angłicũ ołis bis ur̾¬
clausis abrahe qͥire uigolanti sic apparuerũt. ib hoc¬
ut eos ⁊̃ cũ pedes eis lauit contͤctando sentiret. ł atore¬
nic̃ nos ip̃i nolus uidem tali sigura t̃ ꝑ loca cis ip̃e
tis iacentia. ꝙouent ħ ⁊ ud̾ mira sunt. ñ opus¬
ab hoĩe hoi possit. Nam iste cause st n diligẽtꝰ¬
xes usitata ñ ẽ: ꝙ aut singłaris aut rara ẽ. pato
Ex illa gͦ causa latentis roĩs ego dix ĩ epłanoc
dño ꝙ miratꝰ sit centurionis fidẽ. Neq .n. eum
rei ulliꝰ ratio potuerat late. Sx ãmiratio ꝓ laude
poĩta ẽ eiꝰ. cꝰ par ĩ ppło hebreoꝵ ñ apparnerat. uñ
ip̃a ãmiratõ satis eepõita ẽ cũ dñs ait̃. Amen dico

Expanded text:
ad aures corporeas prophetae uenisse credendum est, cum dicit \'quicorporalibus similes, quales agimus, cum apud nos taciti multa memoriter plerumque etiam cantando transcurrimus, seangelus domini apparuit illi in somnis dicens, quo modo enim apparuerit uel corpus angelicum oculis clausis — Abrahae quippe uigilanti sic apparuerunt, ut eos etiam, cum pedes lauit, contrectando sentiret — uesicut nos ipsi nobis uidemur tali figura etiam per loca tis iacentia. Mouent haec et ideo mira sunt, quab hoes usitata non est, quod aut singularis aut rara est. Ex illa ergo causa latentis rationis, ego dixi in epistola Domino quod miratus sit Centurionis fidem; neque enim eum rei ullius ratio potuit latere, sed admiratio pro laude posita est ejus cujus par in populo Hebraeo non apparuerat: uadmiratio satis exposita est, cum ait dominus: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
illos ñ suiss salua omĩscaro. s pp̃ elcõs qͦs elegit
breuiauit dies. Non dissiłit̾ꝰ ⁊ matheꝰ: hoc autẽ
lucas ita posust ut appareat ad illiꝰ ciuitatis excidi
ꝑtin̾e. Nã sic apd̃ eũ legit᷑. Ue aut̃ p̃gnãtibꝰ et
mit̾entibꝰ ĩ illis dieb. eritin. p̃ssura magna suꝑ t̾rã.

Expanded text:
illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
fit et̾ni consors ⁊ ꝑticeps regnis. Ista cogitẽt ista cõ¬
sident. ħ audeant dicẽ dm̃ uł aceptorẽ ĩ sua gñ ꝓ¬
bunt᷑ maioris etatis ahiqͣ mi̾ta suspicari seu bona
Reu mala qͥd de ip̃is infantib dicent. quoꝵ nͨ iste gͥ
ullis mi̾tis ꝓp̾is malis acqͥre̾ potuit uinolentiam
susfocanas. ñ bonꝰ ille diligentiã baptizantis. Ni

Expanded text:
fit aeterni consors et particeps regni. Ista cogitent, ista confit aeterni consors et particeps regni. Ista cogitent, ista considerent, hic audeant dicere Deum vel acceptorem in sua gbuntur majoris aetatis aliqua merita suspicari seu bona seu mala, quid de istis infantibus dicent, quorum nec iste sibi ullis propriis meritis malis adquirere potuit uiolentiam suffocantis nec bonis ille diligentiam baptizantis? nim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ xͥanoꝵ maĩb ueĩentes ex hac uita ñ sñ sacͣm̃to re-¬
gn̾atõis emigrent : Quid hic dicturi st̃ qui ut ar̃ã
dari possit ñmilla p̃cedꝰ mi̾ta hũana cantendunt.
ne sit ꝑsonaꝵ acceptor d̾s: Que tandẽ hic mi̾ta
p̃cesserũt: si eoꝵdẽ cogitanis ꝑuuloꝵ: nlła sr̃ ꝓpͥa¬
Ut̾sq ẽ illa massa cõmunis. Si ꝑentũ attendis.
bona st̃ illa. quoꝵ silii repentinis mortib iñ xͥ bap¬
tismate ꝑierũt: mala uõ illa quoꝵ silii ꝑ xͥanoꝵ¬
ñ cadit passer in t̾rã. q̃ nͨ fato p̃mit᷑. nͦ fortuitis
casib ĩpedit᷑. nͨ ula iniqͥtate corrũpit᷑ ut renascãt᷑
ad ħeditatẽ celestẽ. ñ consulit oĩb ꝑuulis si lioꝵ
de fidelib ꝯiũgatis ortus. lecica ꝑentũ susceptus.
mat̾s uł nuttis sõpnolentia suffocatꝰ. fit exsors et
expers suoꝵ fidei. ille infans de sacͥlego ilupeo na¬
satꝰ cendeli timore mat̾s exponit᷑ alienoꝵ misi̾cordi

Expanded text:
ianorum manus uenientes ex hac uita non sine sacramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita humana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem hic merita praecesserunt? si eorundem cogitaueris paruulorum, nulla sunt putrisque est illa massa communis. Si parentum attenderis, bona sunt illa quorum filii repentinis mortibus sine Christi baptismate perierunt; mala vero illa quorum filii luntate non cadit passer in terram; qui nec fato premitur, nec fortuitis casibus impeditur, nec ulla iniquitate corrumpitur, ut renascantur ad haereditatem coelestem, non consulit omnibus parvulis filiorum de fidelibus conjugatis ortus, laetitia parentum susceptus, matris vel nutricis somnolentia suffocatus, fit exsors et expers fidei suorum; ille infans de sacrilego stupro nascitur, crudeli timore matris exponitur, alienorum misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
queris ab hoĩe młtũ occupato. Et qd̾ ẽ gͣuius ea
putas p̃cipitari deb̾e dictando q̃ tã difficilia sũt.
Ut cũ magna dilgẽtiã dictata uł scͥpta uix ꝑdu¬
ci possint ad inelloñ ⁊̃ taliũ qualis ip̃e eͦ. hac
accedit. qr ñ tu ⁊ tales tm̃mͦ cogitandi estis lec
turi eẽ qd̃ scͥbim̃. s utiq ⁊ illi qui minꝰ acito
mmꝰq ex̾citato ingenia p̃diti. eo dñ studio fru¬
unt᷑ ad cognoscendas lutãs nr̃as sũ amsco sũ
ĩiinico aĩo ut eis sb̾tͣhi oĩo ñ possint. Ista cogi¬
tanti cernis qͣnta cura ĩ scͥliendo eẽ delieat . p̃¬
sertĩ de reb ita magnis. ut ĩ eis ⁊ magni labo¬
rent. Si aut̃ cũ aliqͥd ĩ maĩb̾ hẽo p̃t̾mũtẽaũ ẽ
⁊ diffe̾ndũ. ut ad ea pou̾ sendeat᷑ q̃ suꝑuẽĩentiã
requirũt᷑. qͥd siet si ⁊̃ ip̃is dũ Rindetꝰ alia suꝑue¬
nerĩt: Non placet ut ⁊̃ hiis omissis illa suso
limũ ẽ. S ñ opinor tͥ hac plac̾e. Nõ gͦ debui

Expanded text:
quaeris ab homine multum occupato et, quod est grauius, ea putas praecipitari debere dictando, quae tam sunt difficilia, ut cum magna diligentia dictata uel scripta uix perduci possint ad intellectum etiam talium, qualis ipse es. huc accedit, quia non tu et tales tturi esse quod scribimus; sed utique et illi qui minus acuto minusque exercitato ingenio praediti, eo tamen studio feruntur ad cognoscendas litteras nostras, sive amico, sive inimico animo, ut eis subtrahi omnino non possint. Ista cogitanti cernis quanta cura in scribendo esse debeat, praesertim de rebus ita magnis, ut in eis et magni laborent. Si autem cum aliquid in manibus habeo, intermittendum est et differendum, ut ad ea potius respondeatur quae supervenientia requiruntur; quid fiet si etiam ipsis dum respondetur, alia supervenerint? Num placet ut etiam his omissis illa suscilimum est; sed non opinor tibi hoc placere. non ergo debui
Abbreviated transcription (Latin):
apꝑuit. Huic gͦ qͣm nũc legis cũ adiũxis de illa qd̾
ibi dõ ẽ. de naturali q̃dam facultate aĩ minuentis ⁊
augentis cogitatõne qd̾ libet. fortasse ⁊̃ forne corpoꝵ
Ebridio. Augustinus. Recentisiiis littis cuis
hẽmꝰ ociĩ qͣntũ existimas ⁊ qͣntũ nos sꝑ optasse nosti.
toptamꝰ. Ne q̃ras cur ita sit. Illa .n. facilꝰ quibꝰ ĩtedior
ꝙͣ cur ĩpediar exposuerĩ. Scͥbis c᷑ ego ⁊ tu cũ smus
singuli ead̾ multa faciamꝰ. sol aut̃ ñ idẽ faciat qd̾ cetã
syd̾a. Euiꝰ rei cam̃ conarer. Nam si eadꝰ nos agimꝰ
młta: ⁊ ille cũ ceti̾s agit. Si ñ ille: nͨ nos. ambulo et
ambulas. mouet᷑ ⁊ mouentꝰ. uigilo ⁊ uigilas. lucet ⁊¬
lucent. disputo ⁊ disputas. circuit. ⁊ cͥcũeũt. tam̃ tactꝰ
diligentꝰ attendas. ñ oio a dnob̾ id̾ f̃ pͭ. An tu cum¬

Expanded text:
go quam nunc legis, cum adjunxeris de illa quod dictum ibi est, de naturali quadam facultate animi minuentis et augentis cogitatione quodlibet; fortasse etiam formae corEBRIDIO AUGUSTINUS. Recentissimis litteris tuemus otii, quantum existimas et quantum nos semper optasse nosti et optamus. ne quaeras, cur ita sit; illa enim facilius, quibus impedior, quam cur impediar, exposuerim. Scribis, cur ego et tu, cum simus singuli, eadem multa faciamus, sol autem non idem faciat quod cetera sidera cuius rei causam conarer. nam si eadem nos agimus, multa et ille cum ceteris agit; si non ille, nec nos. ambulo et ambulas, mouetur et mouentur; uigilo et uigilas, lucet et lucent; disputo et disputas, circuit et circumeunt. tametsi actus diligenter attendas, nihil omnino a duobus idem fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
crede̾ uł nõ credꝰ lilierũ cuiꝙ sit se ip̃m qͥsꝙ ht̃
quo se auocet ad ꝓfundissimã qõnẽ. Et uigolat
hõ ⁊ dormit hõ condie ⁊ cogitat hõ. Dicat unde
ꝑea sñ corꝑe u̾bis ꝓrsus explicare ñ possim. tñ
sit̃ scĩo ñ ea corꝑe fi̾. utinã sic scirẽ quõ discer¬
ne̾nt᷑ q̃ uident᷑ aliqñ ꝑ sp̃m ⁊ ꝑ corp̾ uideri pu
tant᷑. quo ue mͦ distinguant᷑ uisa eoꝵ qͦs error
uł ĩpietas plerũq deludit. qñ uisis pioꝵ atq
scõꝵ similia pleraq narrant᷑ Quoꝵ exẽpla si
ꝯmemorare ualuissẽ tẽpꝰ inͥ piciꝰ ꝙͣ copia desuiss¬

Expanded text:
credere uel non credere liberum cuique sit, se ipsum quisque habet. quo se auocet, profundissimam quaestionem. et uigilat homo et dormit homo cotidie et cogitat homo. dicat, unde porea sine corpore, uerbis prorsus explicare non possim, tamen sicut scio non ea corpore fieri, utinam sic scirem, quo modo discernerentur, quae uidentur aliqtantur, quoue modo distinguantur uisa eorum, quos error uel impietas plerumque deludit, quando uisis piorum atque sanctorum similia pleraque narrantur! quorum exempla si commemorare uoluissem, tempus mihi potius quam copia defuiss
Abbreviated transcription (Latin):
dibilit̾ auditaꝵ disputatõ illa siluesoit. Qͥd ĩ ea po¬
tuerimꝰ uł effecerimꝰ. cũ legeris iudicabis. si tñ
dñs dignet᷑ donare ut eos mͥ libros qͣntũ possũ
ꝯgruent̾ emẽdatos iã liceat edeꝰ. ⁊ młtoꝵ frm̃¬
expͤͨtatõnẽ ñ iã longa disputatõe suspende̾. Nar¬
rabo aut̃ unũ aliqͣd breuit᷑ unde cogites. fr̃ nr̃
G̃ennadius notissimꝰ fere oĩb nob̾q capissimus
imedicus qͥ nc̃ a pd̾ carthaginẽ degit ⁊ rome sue
artis ex̾citatõne p̃polluit. ut hoĩem religiosũ nolli¬
atq erga pauperũ curã impigͣ mĩa faollimoq¬

Expanded text:
lis disputatio illa silvescit. Quid in ea potuerimus vel effecerimus, cum legeris, judicabis; si tamen Dominus dignabitur donare ut eos mihi libros, quantum possum congruenter emendatos, jam liceat edere, et mexpectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter, unde cogites. frater noster Gennadius, notissimus fere omnibus nobisque carissimus medicus, qui nunc apud Carthaginem degit et Romae suae artis exercitatatque erga pauperum curam impigra miserico
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nulli ira sua uiͫ ĩiũsta. ita .n. ĩ lietastens ira sit odĩa
dũ qͣͣ iusti doloris admixta dulcedo diũtꝰ eã ĩ uase
detinet don᷑ totũ acescat uasq corrũpat. Opp̃ młto
meliꝰ nͦ iuste ciuꝙͣ irascim᷑ ꝙͣ uł ut iuste urasdendo ĩ
alicꝰ odiũ mira tocculta facilitate delabim᷑. In recipi¬
endis .n. hospitib ignotis solemꝰ dice̾ młto eẽ meliꝰ
malũ hoĩem ꝓpeti qr forsitan ꝑ ĩnocẽtiam excludi
bonũ dũ cauemꝰ ne recipiat᷑ malis. S ĩ affectib qͣẽ.¬
netrale cordis ꝙͣ admitte ñ facile recessurã ⁊ ꝑuẽturã
de surculo ad trabẽ. Audet qͥue ĩprudentꝰ ⁊̃ cͤsc̾e citũus ꝙͣ¬

Expanded text:
nti ira sua uidetur iniusta. ita enim inueterescens ira fit odium, dum quasi iusti doloris admixta dulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimur, quam uelut iuste irascendo in alicuius odium iraendis enim hospitibus ignotis, solemus dicere, multo esse melius malum hominem perpeti, quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cavemus ne recipiatur malus: sed in affectibnetrale cordis, quam admittere non facile recessuram, et perventuram de surculo ad trabem. Audet quippe impudenter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
asseq ꝙ me ñ hr̃e cognoni. Iubes gͦ ut ꝑeam pat̾
ualeri: ubi ẽ caritas tua : Gerte diligis me. c̾te dili¬
gos ip̃am eit̾am cui me sic mistrare uoluisti. Et
tñ c̾tus sũ ꝙ ⁊ me ⁊ ip̃am diligis. s putas me ydo¬
neũ cũ ego meliꝰ te noui̾m. qͥ dñ nͦ ip̃e me nossẽ
nꝰ exꝑiendo didicissẽ. S dicit fortasse scĩtas tua

Expanded text:
e non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua:
Abbreviated transcription (Latin):
doce̾: Quõ aut̃ ꝓpħe ista de quibꝰ agit᷑ tẽꝑa docenteᷤ
ñ intlłig̾e̾nt᷑ ab apłis. si intelligũt᷑ a nobis: Aut si
eos apłi incellexerũt istã m̃surã tẽꝑis ꝓphetantes.
Et iõ ꝑ qͣs lntãs ea ip̃i didicerãt. ꝑ easdẽ pota̾m ali
quoꝙ ĩ hiis gentib disce̾. ĩ quib apłi auc̃tẽ ꝓpħicã

Expanded text:
em prophetae ista, de quibus agitur. tempora docentes non intellegerentur ab apostolis, si intelle- ?untur a nobis? aut si eos apostoli intellexerunt istam mensuram temporis prophetantes, et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
audiendos eo duce uenãt. qua recenussmor
recordabat᷑ facilitate narrauit hic ille ꝑcũctat̾
ẽ ut ͫ nã id qd̾ narrauat ĩ sõpnis uidisset an
uigilans. Rendit. ĩ sõpnis at ille. bñ in qͥt re¬
te uideꝰ scias. hoc cũ audisi iste ita eẽ cͤdidit.
atq id Rnsione firmauit. Tũt qͥ hoĩem docebat
In cubiculo meo. Scisne inqͥt ille ĩ ead̾ corpu
ñ inuẽiens qd Rende̾t optituit. Cui hesitanti.
miente atq ĩ lectulo iacente nũc uacant nͨ
agentib oculis carnis tue uita tͥ ĩerit qͣ uiiar
sensusq qͦ sentiãs. Eaue iã deĩteps ne unã matre̾¬

Expanded text:
audiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'rete uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat,\'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusnon inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti imiente atque in lectulo iacente nunc uacant necagentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾ent. tñ bono aio consolati st̃. S m łto ualde
młto ampliꝰ exꝑtus sũ ꝙͣ putabã. ñ qr nouas aliqͦs
mom̃ti me arbitra bar. Dñs aut̃ irrisit me ⁊ rebus
ip̃is ostendeꝰ uoluit me ip̃m in. Qd̾ si ñ dãpnãdo
s miserando fecit. hoc .n. spͤo c̾te uł nc̃ coconta
egͥtudine mea debeo scͥpturaꝵ eiꝰ medicam̃ta or̃a
strutari ⁊ orando ac legendo leg̾e ut ydonea
ualitudo ade mee ad tã ꝑicłosa negotiã tribuat᷑
qd̾. añ ñ feci qr ⁊ tẽpꝰ ñ hũi. Tunc .n. ordinatꝰ sum
cũ de ip̃o actõis tẽꝑe ad cognoscendas diuinas sch¬
turas cogitaremꝰ ⁊ sic nos dispon̾e̾ uellemꝰ ut nob̾

Expanded text:
ent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos icuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
illi ĩ sõpnis conspicuus iuuenis ⁊ dignꝰ intendi:
suauissime cantilene ultͣ solitã notãq suauitatẽ.
Tũt ille intento qͥd nã eẽt: ait ymnos eẽ beatoꝵ
atq scõꝵ. Sinstra auĩ ꝑte qͥd se uidisse recũ¬
ecce idem ip̃e iuuenis eid̃ rursus apparuit. atq
ab illo utͣ cognosc̾e̾t᷑᷑ int̾rogauit. Rendit iste ꝙ
eũ bñ pleneq cognosce̾t. Eũt ille q̃siuit ubi

Expanded text:
illi in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendisuauissimae cantilenae ultra solitam notamque suauitatem; tunc ille intento, quidnam esset, ait hymnos esse beatorum atque sanctorum; sinistra autem parte quid se uidisse rettuecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cognosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cogn
Abbreviated transcription (Latin):
nex ualeriꝰ dũ me oĩb reb instructũ eẽ credidiss
qͣnto ampliꝰ me dilexit: tanto miꝰ disce̾ ista ꝑmisit
accende. oĩa ista senex ualeri. Obsecͦ te ꝑ boĩtatẽ ⁊¬

Expanded text:
nex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, nex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
septa ꝯsilia quibꝰ cognitis ⁊ ap̃hensis pslit hõ di
reb ecc̃astios ordinatorib mistrare. aut c̃te uitꝰ
pascha impet̾re uolui ꝑ fr̃es a tua sincerissima ⁊
stias negocĩs T̃pedirer. Si gͦ mn dicat glie neꝙ si
uilla ecc̃e calũpniosũ aliꝙ̃ pate̾tur c̃ fructib colligendis
magna oꝑa im̃pendit᷑ neglecto agro ꝙ̃ rigaui sangͥne
meo si qͥd age ꝓ ea posses apd̾ iudicẽ t̾re. ñne oĩb
ꝯsencientib ñ millis ⁊̃ iubentib ⁊ regentibꝰ ꝑgons. ⁊¬
si ꝯͣ te iũdicaret᷑ ĩ tͣnsinare ꝓficisceris. atq hoc mͦ uel
ãnuã uł ampliꝰ absentiã tuã nulłã queretã reuocaret.
ne aliꝰ posside̾t t̾rã ñ aĩe. s corpi pauperũ nccam famẽ
Quoꝵ tñ fcm̃ uiue arbores mee młto faciliꝰ młtoq
grauiꝰ si diligentꝰ cole̾nt᷑ explerent. Eur gͦ ad discẽdã
agriculturã meã uacatõnẽ tẽꝑis tͥ defuisse causaris.
Dic mͥ qͥd Rendeam rogo te : An forte uis dicam. Se¬

Expanded text:
nscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima etsticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus iam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: se
Abbreviated transcription (Latin):
ħs cũ eosqui tẽꝑe ꝑsecutõis ꝑdolis ĩmolaua̾nt
arguenẜ ac ne qͥd decẽt inqͥt ad cͥminis cumu¬
lũ. infantes quoq ꝑentũ maĩb ĩpoĩti uł atcͣcti
amiserũt ꝑuuł qd̾ ĩ pͥmo statĩ nacu̾itatis exordio
fu̾ant ꝯsocuti amiserũt dixit. qͣntũ attinuit ad illoꝵ¬
sensus scelus a quibꝰ amit̾e̾ coacti st̾. amiserũt in
eoꝵ m̃te ac uoluntate qͥ ĩ illos tm̃ facinꝰ cõmiserũt.
Nam si ĩ se ip̃is amisissent: remãsissẽt utiq dĩna
snĩa sñ ulla defensione dãpnãdi. Qd̾ si sc̃s ꝙ pͥanis
arbitraret᷑ ñ eoꝵ defensionẽ continuo sb̾ic̾et dicẽs.
Nõne illi cũ dies iudicii uenit dicẽt. Nos nͣ fecimꝰ

Expanded text:
sis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deesset\', inquit, ad criminis cumulum, infantes quoque parentum manibus inpositi uel adtracti amiserunt paruuli quod in primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus amittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tantum facinus commiserunt; nam si in se ipsis amisissent, remansissent utique diuina sententia sine ulla defensione damnandi. quod si sanctus Cyprianus arbitraretur, non eorum defensionem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, c
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ tm̃ ñ meã uł tuam ibi eẽ rõnẽ. Q aut̃ ad orbẽ
tẽꝑis. uarias hoĩm rõnes ĩ illa siñci̾tate usueꝰ un̾i
cũ hoc obscurisimũ sic q̃ siłitudĩne illustrari possit ig¬
noro n forte ad artes illas q̃ insũt aĩo nr̃o ꝯfugo¬
endũ ẽ. Nam ĩ disciplina metiendi una ÷ anguli
rõ. Una q̃drati. Itaq quociens demõstrare angulũ
uolo. ñ nꝰ una rõ anguli inͥ oct̾rit. S quadratũ¬

Expanded text:
ntum, non meam uel tuam ibi esse rationem; quod autem ad orbem temporis, uarias hominum rationes in illa sinceritaie uiuere. uerum hoc cum obscurissimum sit, qua similitudine inlustrari possit, ignoro, nisi forte ad artes illas, quae insunt animo nostro, confugiendum est. nam in disciplina metiendi una est anguli ratio, una quadrati. itaque quotiens demonstrare angulum uolo, non nisi una ratio anguli mihi occurrit; sed quadratu
Abbreviated transcription (Latin):
In eis qͥue uisis demorat᷑ ĩ sõpnis. cũ ab est ⁊ sẽsi
p̃sentiaq c̾nendi qͣm pbet oculis uigilans. þãt
ab oculis hoc ⁊ tãꝙͣ a luminarib corpis. sĩe
absenciam q̃ sit cũ dormimꝰ si uis maior angeit
ut totũ qd̾ ẽ inde sb̾t᷑hat᷑: atq absit qd̾ sit ĩ¬

Expanded text:
in eis quippe uisis demoratur in somnis, cum abest a sensu praesentiaque cernendi, quam praebet oculis uigilans; hanc autem ab oculis, hoc est tamquam a luminaribus corporis animae absentiam, quae fit cum dormimus, si uis maior augeat, ut totum, quod est, inde subtrahat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de illa etate q̃ utͫ sit d̾s igniorat. Rindẽt credit.
castiis qͥ baptizat᷑. an ñ erit fur nescio ut᷑ audet¬
reddas. his littis tuis lectis ⁊ qͣntũ sinebãt tẽꝑis
angustie ꝯsid̾atis recordatꝰ sũ nebridiũ amitũ meũ
qͥ cũ eẽt reꝵ obscuraꝵ ad doctͥnã pietatis maxĩe
ꝑtinẽtiũm diligẽtissimꝰ ⁊ ac̾rimꝰ ĩqsitor ualde oda̾t

Expanded text:
 aetate, quae utrum sit Deus ignorat. Respondent: Credit; castus qui baptizatur, aut non erit fur? nescio, utrum audereddas.\' His litteris tuis lectis et relectisangustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat
Abbreviated transcription (Latin):
ymagines concipit. Gonseqũnt᷑ aut̃ ista miris modis
ilł ⁊ cõmittẽdis cogtatõni tue. cũ ĩ ata sñ ulla corͣli sigura
falsitatũ mimeri actuant᷑ occulti. Ex ꝙͦ ĩtdłigas uelim aĩ
arbi tͦr pati posse. Qm obrem ꝓ nr̃a familiaritate ⁊ ꝙꝓ
ip̃s diuin iuris fide sedulo monuerĩ km̃e mͥ ac iocũdi
ue illã q̃ copulata ẽ cũctare diuelleꝰ. Nullo mͦ .n. resim

Expanded text:
t. Consequuntur ista miris illis modis, et committendis cogitationi tuae, cum in anima sine ulla corporalium figura falsitatum numeri actitantur occulti. Ex quo intelligas velim, cum arbitror pati posse. quam ob rem pro nostra familiaritate et pro ipsius diuini iuris fide sedulo monuerim, carissime mihi ac ue illam, quae copulata est, cunctere diuellere. nullo modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃e hẽat ꝑtib maiorib minorib ꝙ cõstare. ce¬
rni corꝑeis oculis posse. Unde plura dic̾e̾m. si hoc
ĩ ista epła suscepissẽ. In cꝰ longitudinẽ ñ sentiẽs
ꝓgssus sñ pene oblitꝰ occupatõnũ meaꝵ. ita uͭ fortasse
qd̾ ñ arbitrabar intentõi tue sat̃feci̾ qui potes
pancis ãmonitꝰ plura cogitare q̃ cõretũt. s nõ etiã¬
ciꝰ ⁊ copiosiꝰ disserant᷑ laborãt aut̃ hoĩes ĩ discendo.
⁊ breuia ñ ualent intellige. ꝓlixa ñ amãt legere
Laborant itidem ĩ docendo qui ⁊ pauca tardis. et
q̃ apd̾ nos aberrans non potuit inueniri. epła scĩ¬

Expanded text:
necesse habeat partibus majoribus minoribusque constare, cerni corporeis oculis posse. Unde plura dicerem si hoc in epistola ista suscepissem, in cujus longitudinem non sentiens progressus sum, pene oblitus occupationum mearum, ita ut fortasse, quod non arbitrabar, intentioni tuae satis fecerim, qui potes paucis admonitus plura cogitare quae competunt; sed non etiacopiosius disserantur. Laborant autem homines in discendo, et brevia non valent intelligere, prolixa non amant legere. Laborant itidem in docendo, qui et pauca tardis, et ae exemplum, quae apud nos aberrans non potuit inveniri. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
decinẽt ñ defutura q̃dã loca ubi ħ ip̃a expediam
edidi. sũ de tͥnitate sũ de Genesi. Qͣm ꝙͣ ⁊ illa si
relegas q̃ t̾ iã diũ nota st̃. uł nͥ fallor fuerũt.
qr ea fortasse oblit̾ es q̃ te cõfe̾nte mecũ ac s̾mo¬
tinante consqͥisi. sũ de ade qͣntitaie. sũ de libero
dubitatõnes nias. adhibito.s. ñ nullo labore cogita¬
tõis. ⁊ hiis q̃ ibi ad intellon liquidũ c̾cũq ꝑducta
st̾ conseq̃ntiã nectant᷑. habes ⁊̃ ĩ libro de uera re¬
ligione. E. si recole̾s atq respites. nũꝙͣ tͥ uidet᷑

Expanded text:
detinent, non defutura quaedam loca, ubi haec ipsa expediam, edidi, siue de trinitate siue de genesi. quamquam et illa si relegas, quae tibi iam diu nota sunt uel, nisi fallor, fuerunt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac sermocinante conscripsi, siue de animae quantitate siue de libero dubitationes tuas, adhibito scilicet nonnullo labore cogitationis, ut iis quae ibi ad intellectum liquidum certumque perducta sunt, consequentia nectantur. Habes etiam librum de Vera Religione, quem si
Abbreviated transcription (Latin):
uelut cũ totiꝰ m̃di figara inuẽit᷑ ⁊ hanc muẽtõnẽ
Ñ aĩo cogitantis ymago seq ꝑtim ĩ disciplins tãꝙͣ
ĩ figuris geomet̾tis. ⁊ rithmicis musics. ⁊infinita
uix resistit. tam ⁊ si nͨ ip̃am disse̾̃ndi disciphnam
careꝰ hoc malo facile ẽ cũ in diuisionib ⁊ ꝯclusio¬
nib qͦsdã qrͣ calculos xͥgonam. In hac tota xͥginum
sialua credo tͥ ñ uidĩ pͫ t̾ genꝰ ad aĩam pͥ ꝓͣ sensib
reliq̾s Iure ad huc q̃ri poss nͥ maĩfestũ eẽt aĩam
p̾utamꝰ ⁊ credimꝰ sũ fingimꝰ ⁊ ex oĩ ꝑte oĩd falsast̃.
peꝑisse andeat᷑ ĩis xux sũ rõib arguentib fłm esse
cõuinco. Quo fit ut nullo pacto aĩam credã nõoũ
corꝑe sentientẽ. nõdũ ꝑ sensus uanissimos mortali ⁊
Unde gͥ eueniire. ut q̃ ñ uidem cogitemꝰ: Qͥ putas nisi
eẽ iñ qͣndami ĩnuendi ⁊ augend aĩe insitã. qͣm qͦcĩꝙ¬

Expanded text:
tius mundi figura inuenitur et hanc inuentionem in animo cogitantis imago sequitur, partim in disciplinis tamquam in figuris geometricis et rhythmicis musicis et infinita uix resistit, tametsi nec ipsam disciplinam disserendi carere hoc malo facile est, cum in diuisionibus et conclusionibus quosdam quasi calculos imaginamur. In hac tota imaginum silua credo reliquis iure adhuc quaeri posset, nisi manifestum esset animam putamus et credimus siue fingimus, et ex omni parte omnino falsa sunt peperisse uideatur, ipsis rursum rationibus arguentibus falsum esse conuinco. quo fit, ut nullo pacto animam credam nondum corpore sentientem, nondum per sensus uanissimos mortali etUnde igitur euenit, ut, quae non uidemus, cogitemus ? quid putas, nisi esse uim quandam minuendi et augendi animae insitam, quam, q
Abbreviated transcription (Latin):
sõpnia. Magna .n. res ẽ. c̃ tu quoq ꝓ tua prudencia
ꝑspicis ñ epła. s aut p̃sentis collocutõne. aut aliquo
ut posse ad rei tante ꝓbabilẽ inuestigatõnẽ puẽiri
mimme desperes. Arbit᷑r .n. oem̃ motũ aĩ aliqͥd fac̾e
ĩ corꝑe. id aut̃ usq ad nr̃os exire sensus. tã hebetes
tã ꝙ tardos cũ st̃ maiores aĩ motꝰ uelut cũ irascim᷑.
aut t̾stes. aut gandentes sumꝰ. Ex qͦ licet conceꝰ. cũ
appare̾ tñ posse aereis. ethẽisue aĩ antib. quoꝵ ⁊ sensus

Expanded text:
nia. magna enim res est, cui tu quoque pro tua prudentia perspicis non epistula, sed aut praesenti conlocutione aut aliquo ut posse ad rei tantae probabilem inuestigationem perueniri minime desperes. Arbitror enim omnem motum animi aliquid facere in corpore; id autem usque ad nostros exire sensus tam hebetes tamque tardos, cum sunt maiores animi motus, uelut cum irascimur aut tristes aut gaudentes sumapparere tamen posse aeriis aethereisve animantibus, quorum et sensus
Abbreviated transcription (Latin):
oĩno nũꝙͣ uisam x̾ginẽ ꝑducat᷑ hac euenit ut ꝑ consue¬
tudinẽ uoluentib ĩ talib̾ sese amĩnis figure ħcemodi
uelut sua sponte cogitatõib irruant. Licet gͥ aĩe yma¬
ginanti ex hñs q̃ illi sensus inuexit demc̃oo ut dañ ẽ
⁊ addendo ea gigne̾ q̃ nullo sensu atringit tota. ꝑres uo̾
eoꝵ q̃ ĩ aliis acꝙ aliis reb̾ attigerat. Ita nos puł apud
medit̾raneos nati atq nutͥti uł ĩ ꝑuo calice aqͣuisa
iã yginari marta pota̾mꝰ. cũ sapor fiagoꝵ ⁊ cornorum
ꝙ a pͥma etate ceci cũ de luce coloribq int̾rogantꝰ qͥd
respondeant: ñ inueiunt. Non .n. coloratas ullas patiũt᷑

Expanded text:
uam uisam imaginem perducatur. hoc euenit, ut per consuetudinem uoluentibus sese in talibus animis figurae huiusce modi uelut sua sponte cogitationibus inruant. licet igitur animae imaginanti ex his, quae illi sensus inuexit, demendo, ut dictum est, et addendo ea gignere, quae nullo sensu adtingit tota; partes uero eorum in aliis atque aliis rebus adtigerat. ita nos pueri apud mediterraneos nati atque nutriti uel in paruo calice aqua uisa iam imaginari maria poteramus, cum sapor fragorum et cornorum a prima aetate caeci, cum de luce coloribusque interrogantur, quid respondeant non inveniunt. Non enim coloratas ullas patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
erat añ ꝙ huis fallacib sensib ĩplicaret᷑. melius
afficiunt᷑ te dormientiũ ꝙͣ uigilanciũ melius
frenencoꝵ ꝙ tali peste carentium. hiis n. africiũ¬
tur ꝓmaginib quibꝰ añ istos sensus uanissimos
nũcios afficiebant᷑. ⁊ aut uerior erit sol ꝙ̃ uident
illi ꝙͣ ille ꝙ̃ sani atq uigilantes: ant exũt ueris
palsa meliora. E si alisurda st̃ secati st̃ nicħ ẽ alud
alla ꝙꝰginagtõ mi nebridi ꝙͣ plaga inflicta per
sensus. quibꝰ̾ ñ ut tu sebis ꝯmemoratõ q̃dã fit ut ta¬
ha forment᷑ꝰ iñ aĩa. s ip̃a ħꝰ falsitatis illatio su ut
ex p̃ssꝰ dicat᷑ ĩp̃ssio. Qd̾ sane te mouet qͥ fiat ut
eas facies formasꝙ cogĩtemꝰ q̃s nuꝙͣ uidimꝰ. a cuce
mouet. Itaq faciam ꝙ ultͣ solicũ modũ hanc epi¬
qs phantasias cũ multis uocas. ĩ tria gn̾a ꝯmodissse
ac uĩiime osst̾bui uideo. Quoꝵ ẽ unũ sensis rebus
ip̃ssũ. alon̾ putatis. t̾ciũ ratis. P̾mi gni̾s exẽpla st̾.

Expanded text:
erat antequam his fallacibus sensibus implicaretur, melius afficiuntur animae dormientium quam vigilantium, melius phreneticorum quam tali peste carentium; his enim afficiuntur imaginibus, quibus ante istos sensus vanissimos nuntios afficiebantur: et aut verior erit sol quem vident illi, quam ille quem sani atque vigilantes; aut erunt veris falsa meliora. Quae si absurda sunt, sicuti sunt, nihil est aliud illa imaginatio, mi Nebridi, quam plaga inflicta per sensus, quibus non, ut tu scribis, commemoratio quaedam fit ut talia formentur in anima, sed ipsa hujus falsitatis illatio, sive, ut expressius dicatur, impressio. Quod sane te movet, qui fiat ut eas facies formasque cogitemus quas nunquam vidimus, acute movet. Itaque faciam quod ultra solitum modum hanc epiquas phantasias cum mac uerissime distribui uideo, quorum est unum sensis rebus inpressum, alterum putatis, tertium ratis. primi generis exempla sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
posse. Oꝑtunitas uͦ illiꝰ tẽꝑis ꝓ fecto ñ erit añꝙͣ p̃
dicetur eunͣgeliũ uniilso orbi ĩtestimoĩum oĩb
gentib. aꝑtisssia .n. de hac re legitꝰ sm̃a saluato¬
eis dicentis. Et p̃dicabitur hoc euñgeliũ regni ĩ
uni̾so orbe. In testimoniũ oĩb gentibꝰ. ⁊ tũc ueĩet
ueniat in certũ nob̾ est. Añ tñ ñ eẽ uenturũ dubitare
utiq nõ debemꝰ. Si gͦ susciꝑent hũt laborẽ Qui dẽ.
ut paragrato or be t̾raꝵ q̃ntũ possent collig̾ent qd̾
remansit gentiã ubi nũdũ ẽ eun̾geliũ p̃dicatum:
scł Qd̾ si pp̃ q̃dam Ioca maccessibilia ⁊ inhospita si̾ ñ
unde si iã nob̾ c̾tissime penũtiatũ fusset ĩ oĩb̾ gẽtibꝰ
eungeliũ p̃ditari nͨ sit possemꝰ dice̾ qͣntũ remane̾t¬

Expanded text:
fecto non erit antequam praedicetur Evangelium in universo orbe in testimonium omnibus gentibus. Apertissima enim de hac re legitur sententia Salvatoris dicentis: Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet veniat, incertum nobis est; ante tamen non esse venturum dubitare utique non debemus. Si ergo susciperent hunc laborem servi Dei, ut, peragrato orbe terrarum, quantum possent colligerent quid remanet gentium ubi nondum est Evangelium praedicatum, dam loca inaccessibilia et inhospita fieri unde si iam nobis certissime renuntiatum fuisset in omnibus gentibus euangelium praedicari, nec sic possemus dice
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊̃ fdeliĩ filios. qd̾ mñ ꝑentib ñ dubitamꝰ dimissum
eẽ ꝑ baptismũ qiͣ pp̃ea possit ñ hr̃e ani̾atõ carnalis
ĩpeost oparios di̾. quo minꝰ ab eis inserendi cura iñ
tñ ñ oleast̾ de seĩe utͦq nastat᷑. ñ omit̾tit curatõem¬
oluĩe seie eporta uirgulta ñ aliud ꝙͣ oleas esse
estĩmat. efficit desidia uanstatis. ut totꝰ ille ager

Expanded text:
 in parentibus non dubitamus dimissum esse per Baptismum? Quasi propterea possit non habere generatio carnalis icolas non impedit, quominus ab eis inserendi cura in tamen nisi oleaster de semine utroque nascatur. non omittit inseoliuae semine exorta uirgulta non aliud quam oleas esse existimat, efficit desidia uanitatis, ut totus ille ager
Abbreviated transcription (Latin):
ħoꝵ ñ porse ĩ memoriam uẽee nͥ uiso illo ẜͥgmnario
At mͥ satis ẽ sic intim ostñdisse posse dici eaꝵ ⁊̃ reꝵ
facito intent᷑ accipias. Nonnulli calũmant᷑ ad u̾tꝰ
socraticũ illd̾ nobisissimũ muentũ: quo asserit᷑ ñ nob̾
ea q̃ discimꝰ ueluti noua inseri. s ĩ memorĩam re¬
cordatõne reuocari. dicentes memoriã p̃ci̾taꝵ eise
re mane̾ sꝑ nͣ posse inti̾re: ac ꝑ hoc ñ eẽ p̃ti̾ta.
Q ñ attendũt illam uisionẽ eẽ p̃tĩtã. qͣ ħ ahmñ m̃te
obrem si ut alia omittã. ip̃a et̾nitas sꝑ manet. nͨ
culis ueĩat. nͨ tñ ueĩre posset nͥ eiꝰ meminissemꝰ.¬

Expanded text:
horum non posse in memoriam uenire nisi uiso illo imaginario. at mihi satis est sic interim ostendisse posse dici earum etiamfacito intentius accipias. nonnulli calumniantur aduersus Socraticum illud nobilissimum inuentum, quo adseritur non nobis ea, quae discimus, ueluti nona inseri, sed in memoriam recordatione reuocari, dicentes memoriam praeteritarum re manere semper nec posse interire ac per hoc non esse praeterita. qui non adtendunt illam uisionem esse praeteritam, quia haeobrem si, ut alia omittam, ipsa aeternitas semper manet, nec culis ve
Abbreviated transcription (Latin):
dinalis paĩ ĩnecttͫ S s̾mo iste ꝓlixꝰ ẽ tone¬
rasus biccupatõib ruis. da ueniam. qr ut ħ ad te
beniuolentie tue tecũ ista colloquerer ⁊̃ ego unũ feci
int̾rũpendis occupatõibꝰ meis. Si qua illos alia exco¬
gitare adu̾sus fidem cathalicã scitis ⁊ q̃cũq adu̾sus
eos ne dnici gregis insĩma deuastent. uos ꝙͣ sideli
t plane p astorili dilcone disseretis. nota facite nob̾.
h̾eticoꝵ qͥre in qͥetudine ut scͥpturas uigilantĩ ꝑ¬
scrutem᷑ Unde ne duili xp̃i noceant eis possit occͣri.
tq̃ ꝙͣ de sõpno ignaui e ur̃a excitet᷑ indusra. Ita ꝑ mł¬
tiplicẽ gr̃am saluatoris qd̾ inimit᷑ ad ꝑniciẽ machi

Expanded text:
inalis innectitur. Si sermo iste prolixus est et onerosus occupationibus tuis. da ueniam, quia, ut haec beniuolentiae tuae tecum ista conloquerer, etiam ego uim feci interrumpendis occupationibus meis. si qua illos alia excogitare aduersus fidem catholicam scieritis et quaecumque aduersus eos. ne dominici gregis infirma deuastent, uos quoque fideli et plane pastorali dilectione disseritis, nota facite nobis. haereticorum quippe inquietudine. ut scripturas uigilantius perscrutemur, unde, ne ouili Christi noceant, eis possit occurri, tamquam de somno ignauiae nostra excitatur industria. ita per multiplicem gratiam saluatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
puniunt᷑ q̃ licet ñ feci̾t. fua̾t tñ uiuenio ftũrus.
dostremo cur ñ ad ꝑcipiendũ regn̾atõis lanatͣ
ei magis consulit᷑ moersturo qͥ male fua̾t picturus
si uĩet. ut ei ꝑcc̃a q̃ fi̾at cõmsisur remittan t
ĩ baptismo: Qnis. est .n. tã uecors qͥ ea neget ꝑ¬

Expanded text:
puniuntur. quae licet non fecerit, fuerat tamen uiuendo facturus? postremo cur non ad percipiendum regenerationis lauacrum ei magis consulitur morituro, qui male fuerat uicturus, si uiueret, ut ei peccata, quae fuerat commissurus, remittantur in baptismo? quis enim est tam uecors. qui ea neget
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ faac pãs nr̃a. Quo ꝑtimust ut addet ex uno cõ¬
tubitiu n ut ñ solũ de suis. neq de ꝑentũ inc̾cis¬
Alioꝵ s nͣ de ip̃ius quidẽ uniꝰ pr̃is mutata forte ĩ
landabilior moribꝰ fuit. Ex uno iñqͥt cõcubitu.
unũ tũt ad eos seminandos mi̾tũ pr̃is. Unũ ad

Expanded text:
ex uno concubitu, nisi ut non solum de suis, neque de parentum meritis, sed nec de ipsius, id est, unius patris mutata forte in ioribus laudabilior moribus fuit? Ex uno, inquit, concubitu fuit unum tunc ad eos seminandos meritum patris, unum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ulni̾b illiꝰ trucidatoris nͥ unĩ gr̃a faluatteis. Nemo
lib̾at uenũdatos sb̾ pccõ a um̃tulis captiuantss. nͥ ar̃a
redimentis. Ac ꝑ hoc unsu̾si qui se ĩ neqͥcus ⁊ ĩlqͥtatibꝰ
ñ inde iã gr̃a s iustĩa lib̾ar. Cũ uo̾ ñ lib̾at nͥ gr̃a:
nicħ iustũ inueĩt in eo ꝙ̃ lib̾at. ñ ualũtatẽ. ñ oꝑa¬

Expanded text:
uulneribus illius trucidatoris nisi unius gratia saluatoris: nemo liberat uenundatos sub peccato a uinculis captiuitatis nisi gratia redimentis. Ac per hoc uniuersi, qui se in uequitiis et iniquitatibus non inde iam gratia sed iustitia liberaret. cum uero non liberat nisi gratia, nihil iustum inuenit in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
s misentis ẽ dĩ. Atq ut ĩ uasis q̃ ꝑfc̃a st̃ ad ꝓdi¬
tõnẽ q̃ dãpnata delnta ẽ masse. A gnoscant uasa
te excitani ut osfẽdã ĩ te potentã meã. ⁊ ut glo¬
risscet᷑ nom̃ meũ ĩ uniũsa t̾ła. d̾euiq ad utͣ ꝓ
condudit. Ergo c̃ uult mise̾tur. ⁊ ꝙ̃ uult obdurat.
hoc facit apdꝰ ꝙ̃ nõ ẽ inigtas. Mise̾tur itaq gͣtuito
dono. obdurat aut̃ iustusiino mĩto. S dicat adhuc
uł suꝑbi infidelis elatio uł puniti dãpnabił excu¬

Expanded text:
s est dei. atque ut in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem. quae damnatae debita est massae, agnoscant uasa te excitaui, ut ostendam in te potentiam meam et ut glorificetur nomen meum in uniuersa terra. denique ad utrumque concludit: Ergo. cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat. hoc facit, apud quem non erit iniquitas. miseretur itaque gratuito dono, obdurat autem iustissimo merito. Sed dicat adhuc superbi infidelis elatio uel puniti damnabilis excu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ cognouerũt. s cogoscentes in qͥt dm̃. ñ ut dm̃
glorificauerũt aut gr̃as egerũt. qͣnto magis ĩexcu¬
sabiles st̃ qui ex lege eiꝰ instructi confidũt se ip̃os
duces eẽ cecoꝵ. ⁊ alios docentes se ip̃os ñ docent. qͥ
p̃dicant ñ furandũ. ⁊ furant᷑. ⁊ cetã q̃ de ip̃is apłs

Expanded text:
 cognoscentes, inquit. deum non ut deum glorificauerunt aut gratias egerunt —. quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege eius instructi confidunt se ipsos duces esse caecorum et alios docentes se ipsos non docent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apos
Abbreviated transcription (Latin):
eis baptizandꝰ offerat᷑ expiret: An hoc fato uł for¬
tune daturi s: Non opinor eos ĩ tantã dem̃tiam
ꝑuułꝰ nlłs int̾bit. Nũqͥd nã ip̃e sͥ parentes ĩfideleᷤᷤ
uł negligentes de quibꝰ nasce̾nt᷑ elegit: Qͥd dicã
de inopinatis ⁊ repentinis ĩnua̾błib mortibꝰ quib

Expanded text:
eis baptizandus offeratur, exspiret? An hoc fato vel fortunae daturi sunt? Non opinor eos in tantam dementiam parvulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles vel negligentes, de quibus nasceretur, elegit? Quid dicam de inopinatis, et repentinis innumerabilibus mortibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
biuim̃ ut iã te qͥntũ humanaꝵ reꝵ salua pate potiaissẽ
ab mas beslicis rebꝰ abstihe̾s ut ei uite uacares in
focietate scõꝵ cui tũc uacare cupiebas. ubi in silencio
pugnant milites xͥ ñ ut occidant hõies s ut expug¬
⁊ anglor es Hos .ii. hoffes scĩ um̃cũt quos uideꝰ ñ post̃.
Q ut te ad istam uitam ñ exhorter: cõiunx ĩpedim̃to
utinã posses ei ꝑsuadeꝰ continentiã ut sñ ĩpedim̃to
redaes deo qd cẽ deb̾e cognostis. S si cũ illa age̾

Expanded text:
buimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei uitae uacares in societate sanctorum, cui tunc uacare cupiebas ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expuget angelos eius. hos enim hod ut te ad istam vitam non exhorter, conjux impedimento utinam posses ei persuadere continentiam, ut sine impedimento redderes Deo
Abbreviated transcription (Latin):
te in qͣnta breuitate ꝙͣ uigilantꝰ u̾ba posuerit. qͥbꝰ
obsturitas. Cũ .n. dixiss stipendiũ ꝓcc̃ĩ mors. qͥs ñ
eũ congruentissime ⁊ ꝯseq̃ntꝰ adde̾ iudicar. slipẽdiũ
stipendiũ reddit᷑ mors. ita mi̾to instĩe tãꝙͣ stipendiũ
pp̃ ip̃m dicat datũ angłm sathane a qͦ colaphizaret᷑
ne u̾ticem p̃sũptõnis eriget: adu̾sus hanc gtͦ elatõis
pestem uigilantissime militãs. stipendiũ inꝗͥt pccĩ mor᷑.
Recte spendiũ qr debetͥ.qr digne recͥbuit᷑. qr mi̾to
reddit᷑. Deinde ne ilłia de humano se extollet lono
S ar̃a iñqͥt dĩ uita etłra. Et hoc ne p̃tꝰ mediato¬

Expanded text:
te. in quanta breuitate quam uigilanter uerba posuerit. quibuobscuritas. cum enim dixisset: Stipendium peccati mors, quis non eum congruentissime et consequenter addere iudicastipendium redditur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium propter ipsam dicat datum angelum Satanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pesteRecte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. Deinde ne justitia de humano se extolleret bonsed gratia, inquit, Dei vita aeterna. Et haec ne praeter mediato
Abbreviated transcription (Latin):
clamantẽ abba pat̾. Non hic ait. in qͦ clamamꝰ. sed
ip̃m sp̃m clamantẽ dice̾ maluit quo effict᷑ uͭ clamen
sic̃ st̾ illa. Ip̃e sp̃c int̾pellat gemitib ĩ enarrabilib¬
r̾te intelligit. recto consilio ac fortitudine p̃ualet.
Nemo stient̾ piꝰ ẽ uł pie stiens. nẽo timore casto

Expanded text:
clamantem: \'Abba pater\'. non hic ait in quo clamamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamemus, sicut sunt illa: Ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibte intellegit, recte consilio ac fortitudine praeualet, nemo scienter pius est uel pie sciens, nemo timore casto
Abbreviated transcription (Latin):
gła in iustificandis ĩpiis gͣtuita gr̃a qͥ eiꝰ ignorã¬
tes iustĩam: suam uolũt constitue uł iã ꝯclamã¬
tiũ religiosoꝵ ⁊ pioꝵ uocib p̃so. Ita se fatent᷑
ad habendã seu faciendã iussĩam diuinitꝰ adiu¬
uari ut sui p̃cedat aliqͥd mi̾ti. qiͣ pͥores uolentes
dare ut retͥbuat᷑ eis ab illo de quo doñz. qͥs prior
dedit illi ⁊retͥbuet᷑ ei: ⁊ suo putantes p̃ire mi̾to
illũ de quo audiũt aut potiꝰ audire nolũt. qm̃ ex

Expanded text:
ejus ignorantes justitiam, suam volunt constituere : vel jam conclamantium religiosorum et piorum vocibus pressi, ita se fatentur ad habendam seu faciendam justitiam divinitus adjuvari, ut sui praecedat aliquid meriti, quasi priores volentes dare ut retribuatur eis ab illo de quo dictum est, Quis prior dedit illi, et retribuetur ei; et suo putantes praeire merito illum de quo audiunt, aut potius audire nolunt, Quoniam ex
Abbreviated transcription (Latin):
mare ut ꝑ mania ferat᷑ ñ ĩ d̾nõ tãꝙͣ ĩ petͣ stabili col
rem dm̃ se crede̾ exislimãt. si credant ꝙ sñ ullis p̃
⁊ quẽ iult religiosũ facit parũ attendũt ꝙ debita
reodat᷑ pena dãpnato ĩdebita gr̾a libato. ut nͨ ille
se midignũ qͣ̃rat᷑. nͨ dignũ se iste głiet᷑. atq ibi pociꝰ
acceptõnẽ nullã fi̾ ꝑsonaꝵ ubi una eadẽq massa dãp¬
aut̃ gr̃a utiq nullis mĩtis reddita s gͣcuita bo¬
nitate donata. S ĩiũstũ ẽ inqͥunt ĩ una eadomq
mala causa hũc lib̾ari. illũ puniri. Nempegͦ ustũ
ẽ utͣq puniri. Quis hoc negaui̾t : agamꝰ gͦ ⁊̃ gr̃as
siłiũ ⁊̃ nob̾ debitũ fuisse cognostimꝰ. Si .n. oĩs hõ li¬

Expanded text:
lere ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili colllere ut per inania feratur, non in Domino, tanquam in petra stabili collrem Deum se credere existimant, si credant, quod sine ulliet quem vult, religiosum facit, parum attendunt, quod debita reddatur poena damnato, indebitase indignum queratur nec dignum se iste glorietur. atque ibi potius acceptionem nullam fieri personarum, ubi una eademque massa damautem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit? agamus ergo etiam similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ftõꝵ .i escpta ꝑsoluimꝰ ⁊ Aliqͣnto diuciꝰ tecũ s̾motinam.
Ãmonentes ut docendis mstes quibꝰ t̾rendis satis qͣntũ
cõperimꝰ inslitisti. Qũt .n. quidã qui iusisime dãpna¬
tas ĩpietates adhũt hbi̾s defendendas putant ⁊ sũt
auiꝰ occultiꝰ penet̾nt domos ⁊ qd̾ ĩ aꝑto clamare iam
metuũt ⁊̃ fecreto sominare ñ qmestũt. Sunt aut̃ qͥ
oio siluerũt magno timore cõpssi. ꝯ ad huc corde re¬
tinent qd̾ ore iã ꝓferre ñ audent. Qui tñ eẽ fribus
possunt ex pͥore ip̃iꝰ dogmatis defensione notisssins.
Qide seuerisꝰ alis coh̾cendi alii uigilantius uestigandi
Alii tctandi qͥdem leniꝰ s ñ segnius st̃ docendi ut si ñ
tĩmemur ne ꝑdant. ñ tñ negligant᷑ ne ꝑeant. Qd̾¬
eĩ putant anf̾i s̾ libm̾ arbitũ si nͨ ip̃am bonam
uoluntatẽ sñ adiutorio dĩ hoĩem hr̃e consetiserint
ñ intelligunt ñ se firmare huãnũ arbitum. s infir¬

Expanded text:
factorum, rescripta persoluimus et aliquanto diutius tecum sermocinamur admonentes, ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. sunt enim quidam, qui iustissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant, et sunt, qui occultius penetrant domos et, quod in aperto clamare iam metuunt. in secreto seminare non quiescunt, sunt autem. qui omnino siluerunt magno timore compressi. sed adhuc corde retinent, quod ore iam proferre non audent, qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. proinde alii seuerius cohercendi. alii uigilantius uestigandi. alii tractandi quidem lenius sed non segnius sunt docendi, ut. si non timentur. ne perdant, non tamen neglegantur. ne pem arbitrium, si nec ipsam bonam voluntatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint, non intelligunt, non se firmare liberum arbitrium; sed impel
Abbreviated transcription (Latin):
mito dicem᷑. nͥ forte qͥs randeat tanta cełitate p̃di¬
cato eungłio pomanas gentes ⁊ plerasꝙ barbaras
occupatas. atq ita ñ nullas iã paulatĩ s subita ad
sidem xͥ fuisse conu̾sis. ut ñ sit incredibile pancis
ains alsi ñ uite nr̃e qui iã semism. c̾te nuenũ qͥ
Uenturust̾ ad senectã. Uniusas oĩd gentes residuas
dñs melł reuelanit. sũ reuelanit. peto nob̾cũ ꝯidare
digneris ⁊ ħ rescͥpta sic acciꝑe tãꝙ hõĩs qͥ mallem¬

Expanded text:
mus, nisi quis forte respondeat tanta celeritate praedicato euangelio Romanas gentes et plerasque barbaras occupatas atque ita nonnullas non paulatim sed subito ad fidem Christi fuisse conuersas, ut non sit incredibile paucis annis etsi non uitae nostrae, qui iam senuimus. certe iuuenum, qui uenturi sunt ad senectam, uniuersas omnino residuas dominus melius reuelauit siue reuelauerit, peto nobiscum communicare digneris et haec