comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur. Quia u̾o maqmͣ sũt
sib muocatione scẽ trinitatis
min̾si: ñ sunt denuo baptizan¬
di Cum itaq sola sine fide u̾ba
tari÷ quo patto symoniatorũ
consecratio robur ñ hẽat mtͣ
nigatur fundamento. xxii
edonatistis quo nonimꝰ
carchaginensi concilio fa¬
isse concessum: ut cum ad imi¬
tatem catholicam quilibet eoꝵ
redire dispoñet: si hoc paci xp̃i¬
ane ꝓdẽe uideretur. cum suo re¬
ciperetur honore. Sicut enim
ingenerali hereseon enum̾atio¬
ne didicimus. donatiste ñ ad mo

Expanded text:
ponitur; quia vero in aquam sunt sub invocatione sanctae Trinitatis immersi, non sunt denuo baptizandi. Cum itaque sola sine fide verbacari, quo pacto Simoniacorum consecratio robur non habeat, inititur fundamento. De Donatistis quoque novimus Carthaginensi concilio fuisse concessum, ut cum ad unitatem catholicam quilibet eorum redire disponeret, si hoc paci Christianae prodesse videretur, cum suo reciperetur honore. Sicut autem in generali haereseon enumeratione didicimus, Donatistae non admo
Abbreviated transcription (Latin):
ad defectus sin tenebras tendat᷑.
quatinis ꝙ ardet int̾eat: ꝙ illu¬
innutumẽ inuat. Sacerdotũ
quippe lum ẽ querentib lu¬
tib incendium ẽ. Ꝙ ergo alter
possidet ad ꝓprie defectionis int̾i¬
tum: alt̾ accipit ad salutis augẽ¬
de prouectum. Samsonquippe
de oremortui leonis fanũ mel¬
lisedicit: ⁊ exarenti mandibu¬
la asiniagius se proflentib
saciauit. S nec a selli matrua
desidiam nrec beluinam gusta¬
uit in melle ferotiam. Utrobi¬
ꝓprietatẽ suam more saprt:
uñ sũptum fu̾it. rõ magnoꝑe
discreuit. Qiuid ⁊̃ mirum. si ꝙꝑ¬

Expanded text:
ad defectus sui tenebras tendat, ad defectus sui tenebras tendat, quatinus quod ardet intereat et quod illuminatum est vivat. Sacerdotum quippe lumen querentibus lutibus, incendium est. Quod ergo alter possidet ad propriae defectionis interitum, alter accipit ad salutis augendae provectum. Samson nempe de ore mortui leonis favum mellis eduxit, et ex arenti mandibula asini, aquis se profluentibus satiavit ; sed nec aselli in aqua desidiam, nec belluinam gustavit in melle ferociam: utrobiproprietatem suam in ore sapuit. Unde sumptum fuerit, ratio magnopere non discrevit.
Abbreviated transcription (Latin):
munda mundis contaminatis
aũ ⁊ in mundis nichil ẽ inũdũ
s ergo ꝙ mũdum ẽ id ip̃m est
contaminatis inmũdũ: faten¬
dum ẽ qr sacerdotium ꝙ bono sci¬
lcet causa spũalis est dignitatis
symoniaco fcm̃ ẽ mat̾ia damp¬
nationis ut unde fit iste sacer¬
dos terce catholitus inde illeue¬
racit̾ asseratur heretitus. Nec
mirum hoc in spiritalib fi cũ
adem diu̾sitas inueniri. Soepe
remedicinalis antidoto alius
interiit alius conualescit. Por¬
rounus ẽ ignis quo simul ⁊ te¬
raliqͣtur ⁊ t̾ra sictatur: sed ea¬
dem tandela que igne consumi¬
tur: accedentes utilit̃ illustran¬
tar. Lumenquo ꝙ adsnum p̃¬
bet interitũ: int̾ tenebras ui¬
dendi nobis fcm̃ ẽ instrumen¬
tum. Quid ergo in ea int̃ est
ꝙ candela ineieres ũtitur᷑: dũ¬
modo lumen ꝙ abea mutua¬
tus sum m̃ indeficiens ꝑ seu̾et.
ardeat ardeat sẏmoniatus im̃
catholitus illustreturͥ ⁊ eodem
lumine ꝙ aliis ministrat ipse

Expanded text:
munda mundis, contaminatis munda mundis, contaminatis autem et immundis nihil est mundum. Si ergo quod mundum est id ipsum est contaminatis immundum, fatendum est, quia sacerdotium, quod bono scilicet causa spiritualis est dignitatis, symoniaco factum est materia dampnationis, ut, unde fit iste sacerdos certe catholicus, inde ille veraciter asseratur hereticus. Nec mirum hoc in spiritalibus fieri,adem diversitas inveniri. Sepe rae medicinalis antidoto alius interit, alius convalescit. Porro unus est ignis, quo simul et cera liquatur, et terra siccatur, sed eadem candela, quae igne consumitur, accedentes utiliter illustrantur; lumenque, quod ad suum prebet interitum, inter tenebras videndi nobis factum est instrumentum. Quid ergo mea interest, quod candela in cineres vertitur, dummodo lumen, quod ab ea mutuatus sum, mihi indeficiens perseveret? Ardeat, ardeat symoniacus, unde catholicus illustretur; et eodem lumine, quo aliis ministrat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mis de symomachoꝵ damꝑna¬
tione testatur dicens. Bñdictio ĩ¬
quit illi iinaledictionẽ conũ¬
titur: qr ad hoc promouetur
ut heretitus fiat. Probamus
nempe snĩam nec ab ea dissen¬
maledictus ille hereticus ẽ qui
male ꝙ bonum erat accepit.
Ꝙ acceptum ẽ aut: in secund̾
bonum. s accipienti fc̃m ẽ ma¬
lum. Nam ⁊ bncesla illa inde¬
licet iudeporrecta. non debona
ft̃a ẽ mala. s illi fcm̃ ẽ malum
qui ꝙ bonum erat nõ bñ quia
indigne suscepit. atq ideo sie¬
andem hucellam iudas alii tͣ¬
exdantis culpa trahere. millum
necẽe fu̾at in accipientem conta¬
gium redundare. hodieq ⁊̃ si
de sacro scõ ałtart dm̃cum corpꝰ
cruilib indignus accipiat. alii¬
qs contradat: mundum ẽ pro¬
culdubio ꝙ accipitur: nec di¬
uine gre muniis sordentis mi¬
iustri labe sedatur. Et licet pra¬
uus quisq sibi iudicium mati
ducatur ⁊ bibitur grã dĩ ẽ. Gr̃a
enim d̾igustauit mortẽ que ẽ
humanitas xp̃i. Omĩa si quidẽ

Expanded text:
de symoniacorum dampnatione testatur dicens: Benedictio, inquit, illi in maledictionem convertitur, quia ad hoc promovetur, ut hereticus fiat. Probamus nempe sententiam nec ab ea fas dumaledictus, ille hereticus, qui male, quod bonum erat, accepit. Quod acceptum est autem in se quidem bonum, sed accipienti factum est malum. Nam et buccella illa videlicet ludae porrecta non de bona facta est mala, sed illi factum est malum, qui bonum non bene, quia indigne, suscepit. Atque ideo, si eandem buccellam ludas alii traex dantis culpa extrahere, nullum necesse fuerat in accipientem contagium redundare. Hodieque etiam si de sacrosancto altari dominicum corpus quilibet indignus accipiat aliique contradat, mundum est procul dubio quod accipitur, nec divinae gratiae munus sordentis ministri labe foedatur. Et licet pravus quisque iudicium sibi ducatur et bibitur, gratia Dei est. Gratia enim Dei gustavit mortem, quod est humanitas Christi. Omnia siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
scr̃a quẽ arbitrantur petumniis
tilitas teneatur ⁊̃ innouatia
constat procul dubio. qr contra
sp̃m scm̃ pugnat᷑: qui lapsis pꝰ
endusẽ miles qui i belli con¬
flictib enerit᷑ cecidit: aliter
ille plectendus qui abiuratis
militie sacram̃tis ad hostiũ
castra de cliuius transfugit.
sdon eadem seruo penadebe.¬
tur: qimi mndomesticis reb sub
iugum seruitutis excussit. ac
ius extrance dñationis elegit.
Licet enim istiin regula fid̾i
ex aliqiuo iudeantur offendere.
guendisint. heretica prauita¬
te negate. Atq ideo cum reũ¬
tuntur qm̃ peccau̾nt. mamus
illis imponunt᷑: qr n̾o nini

Expanded text:
sanctum, quem arbitrantur pecuniis sanctum, quem arbitrantur pecuniis tilitas teneatur, etiam in Novatianconstat procul dubio, quia contra Spiritum sanctum pugnat, qui lapsis perendus est miles, qui in belli conflictibus enerviter cedit, aliter ille plectendus, qui, abiuratis militiae sacramentis, ad hostium castra dediticius transfugit. Non eadem servo poena debetur, qui in domesticis rebus subiugum servitutis excussit ac ius extraneae dominationis elegit. Licet enim isti in regulam fidei ex aliquo videantur offendere, guendi sint heretica pravitate negare. Atque ideo, cum revertuntur, quoniam peccaverunt, manus illis imponitur; quia vero mini
Abbreviated transcription (Latin):
ediam sacros canones qͦ
uracat compendio ꝑscru¬
temur: ⁊ licet mamfesta pro¬
posite q̃onis crebro nõ reppe¬
dum sit. quibdam rerum col¬
lationib approbenus. Noui¬
mus namq niceno statutum
eẽ concilio. ut cathedre que
ad catholicam reu̾tuntur ec¬
cłiam: ipositionẽ solummͦ
manus accipientes: in suis
recipiantur ordinib. Curhoc
nisi qr illud hereticorũ genꝰ.
in catholice fidei integritate
ꝑ sist̾et  licet in quib dam aliis
suꝑsticionib oberrarẽt: Notũ
namq ẽ ꝙ nouacius cuius hit
senuebantur errorem dogma¬
tizau̾it. neq bigamis cõmuni¬
care. n inꝑsetutione lapsis ⁊̃
cis ordinati. netruaqm sant suo
ordine priuandi: obid scilicet
qr eoꝵ consecratores in fide nõ
titubant:: quid de sỹmoniaco¬
rũ ordinationib sentiendum
qui⁊ om̃ia fere eccłiastice insti¬
tutionis iura consernant. At
fortassis obicitur. qr sẏmoni¬
ati nequatim sunt infide ꝑ fet¬
ti: nimirũ peccantes in spm̃

Expanded text:
ed iam sacros canones quo vacat compendio perscrutemur et, licet manifesta propositae questionis crebro non repedum sit, quibusdam rerum collationibus approbemus. Novimus namque Niceno statutum esse concilio, ut Catharae, qui ad catholicam revertuntur aecclesiam, impositionem solummodo manus accipientes, in suis recipiantur ordinibus. Cur hoc? nisi quia illud hereticorum genus in catholicae fidei integritate persisteret, licet in quibusdam aliis superstitionibus oberrarent. Notum namque est, quod Novatus, cuius hii sequebantur errorem, dogmatizaverit neque bigamis communicare neque in persecutione lapsis, etcis ordinati, nequaquam suo sunt honore privandi, ob id scilicet, quia eorum consecratores in fide non titubant, quid de symoniacorum ordinationibus sentiendum, qui et omnia fere aecclesiasticae institutionis iura conservant? At fortassis obicitur, quia symoniaci nequaquam sunt in fide perfecti, nimirum peccantes in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
nutatem. manifesta prorꝰs
impietate confligunt: ad
catholicam fidem redeuntes.
inmale accepti ordinis ꝑsistẽ
dignitate ñ possunt. Credũt
enim sicut eoꝵ satrilega pro¬
fessio manifestat: ꝙ pr̃ treator
sit falius creatura ͬ sp̃m scm̃ cre

Expanded text:
nitatem manifesta prorsus impietate confligunt, ad catholicam redeuntes in male accepti ordinis persistere dignitate non possunt. Credunt enim, sicut eorum sacrilega professio manifestat, quod Pater creator sit, Filius creatura, Spiritum ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nime in saterdotem luxurian
sacerdos qui sacram dare. ħ
ẽ salrificium ceo debes offerre:
temet ip̃m prius malignospñi
ñ uereris uictimã ĩ molare: for¬
meretrici: unũ corpus efficit᷑.
Et item. Tollam inquit mẽbra
xp̃i: faciam menbra m̾etritis ͤ
absit. Quid ergo tibi cuicorpo¬
re xp̃i: qui ꝑ carnis illecebrose
luxuriam menbrũ fc̃s es antixp̃i
Que enim conuẽtio lutis ad tene¬
bras: aut que soctetas dĩ ad be¬
lỹal: Numquid ignoras dĩ film̃
a deocarins elegisse mũdiciam:
ut ne quidẽ depudiciaa coniu¬
gali s de clausula potius in car¬
natus sit uirginali. Et ne hoc
suffic̾e indeatur. ut tm̃modo uir¬
go sit nĩr eccłie fides est ut uir¬
go fu̾it. ⁊ is qui sumlatus est
dilexit floridi pudoris integri¬
tatẽ. ut ñ modo de nirgined ute¬
ro nasceretur. s ĩ amitritio uir¬
gine tractaretur ⁊ hoc cũ ad¬
huc pariuilus uagiret incuiul
a quib nũc obsecro tractariu
uult corpus suũ enmiã imm̾¬

Expanded text:
ntra sacerdotem luxuriae sacerdos, qui sacrum dare, hoc est sacrificium Deo debes offerre, temetipsum prius maligno spiritui non veteris victimam immolare? For380 meretrici, unum corpus efficitur . » Et iterum: « Tollam, inquit, membra Christi, et faciam membra meretricis . » Absit. Quid ergo tibi cum corpore Christi, qui per carnis illecebrosae luxuriam membrum factus es Antichristi? « Quae enim conventio lucis ad tenebras, aut quae societas Dei ad Belial? » Nunquid ignoras, Dei Filium adeo carnis elegisse munditiam, ut ne quidem pudicitia conjugali, sed de clausula potius incarnatus sit virginali? Et ne hoc sufficere videatur, ut tantummodo virgo sit mater, Ecclesiae fides est, ut virgo fuerit et is qui simulatus est dilexit floridi pudoris integritatem, ut non modo de virgineo utero nasceretur, sed etiam a nutricio virgine tractaretur, et hoc cum adhuc parvulus vagiret in cunis, a quibus nunc, obsecro, tractari vult corpus suum, cum jam immen
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosa res uinũ ⁊ tumł¬
tuosa ebrietas his delectatur
ñ erit sapiens. uentrem nã¬
q uino ⁊ epulis assuescere:
quid ẽ aliud qmͣ hostib anime
ut ing̃diantur aditus aꝑireͤ
Uñ ⁊ idem salomon. Quidelica¬
te inquit apueritia mitrit ser¬
nũ suũ: post eaillum sentiet
contumacem. Bñ huc seruũ

Expanded text:
Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas; qui his delectatur non erit sapiens . » Ventrem namque vino, et epulis assuescere, quid est aliud quam hostibus animae, ut ingrediantur, aditus aperire? Unde, et idem Salomon: « Qui delicate, inquit, a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem . » Bene hunc servu
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ manentem sr̃ eum. Hic
ẽ qui baptirat in spũ scõ ⁊ ego
ẽ filius d̾i. Qui ñ credidisti singu¬
latim ꝑsonis d̾itatis loquentib
credito indiuise trinitati simul
msit me ⁊ sp̃c eius. Ec ce eninũ
incarnari uenit: sue oꝑationis
nouam ammirationẽ totatri¬
nitas ostendit. Tu ergoiam qui
ñcredidisti u̾itati q̃ sumuma est.
u̾̃itas. ⁊ quo nichil ẽ uerius: ñ
erubescas credere assercorib u̾i¬
diti sunt. qui plenam ac sũmã
u̾itatem desuo conditore atq
u̾itatem ip̃ius su conditoris an¬
nuntiãt ita tñ ꝑ se contẽpnit᷑
ip̃e. dum contempnitur ꝑ ip¬
de illo ⁊ istius creditur ⁊ sibi. Nã
int̾dum ⁊ uidex ꝑse quidẽ cum
triminoso ñ contendit: sed ꝑ
nit nũtios confesuonẽ suadẽ¬
dam extorquet. Et non est illi
oñosum si nõ contẽpnat nũciũ
iudicis: qui contempsit p̃sen

Expanded text:
um, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego est Filius Dei . Qui non credidisti singillatim personis Deitatis loquentibus, credito eidem indivisae Trinitati simul misit me, et Spiritus ejus . Ecce enim incarnari venit, operationis suae novam admirationem tota Trinitas ostendit. Tu ergo jam qui non credidisti veritati, quae summa est veritas, et quo nihil est verius, non erubescas credere assertoribus veriunt illius, qui plenam ac summam veritatem de suo conditore atque de veritate ipsius sui conditoris annuntiant, ita tamen per se contemnitur ipse, dum contemnitur per isde illo creditur et istis. Nam interdum et judex per se quidem cum criminoso non contendit, sed per internuntios confessionem suadendam extorquet; et non est illi onerosum, si non contemnat nuntium judicis, qui contempsit prae
Abbreviated transcription (Latin):
głiam tradere: antixp̃c aũ ue
nieus aminas hominũ p̃ciosã
uidelicet sustantiam conat᷑
auferre. Siergo qui aliena
appetit xp̃ianis nõ ẽ. qua rõe
monachus dicendus ẽ: Notan¬
dum tñ qr quis quis ñ sceleratis
s honestiorib uiris aliquid hoc
studio tollit ut subsidia fr̃ib
in egestate prouideat. uł pio
tuilib oꝑi sumptus exhibeat
appetere. s pocius q̃ cõmunia
sinit a frĩb infr̃s iuste trãsfer¬
re. Ad hoc enim unus cet̾ĩs diti¬
or ẽ. ut ñ solus cõmissa possi
set. Uñ ꝓph̾a cumdrẽt. disꝑsit

Expanded text:
gloriam tradere. Antichristus autem gloriam tradere. Antichristus autem veniens, animas hominum, pretiosam videlicet substantiam, conatur auferre. Si ergo qui aliena appetit Christianus non est, qua ratione monachus dicendus est? 230 Notandum tamen quia quisquis non sceleratis, sed honestioribus viris aliquid hoc studio tollit, ut subsidia fratribus in egestate provideat, vel pio cuilibet operi sumptus exhibeat;appetere, sed potius, quae communia sunt, a fratribus in fratres juste transferre. Ad hoc enim unus caeteris ditior est ut non solum commissa possidset. Unde Propheta cum diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
tertñ peccat: si dum taxat a¬
liena rem simplicĩt concupis¬
cat. Uñ quo in cathalogo decẽ
p̃ceptorum ponitur: nonconcu¬
pices rem proximi tui. Ouius
aũ reatus sit alien uiris ambi¬
tio: ut ex industria multa pre¬
tẽam uno bĩ petri docetur ex¬
emplo. Nemo inquit ur̃m pa¬
tiatur cũ homitida. aut fur. aũ
maledicus: aut alienoꝵ appe¬
titor. Qui enim int̾ homicidas.
fures. atq maledicos. qui reg¬
nũd̃i profecto ñ possident ap¬
petitorem facultatis aliene ⁊¬
stituit: qmͣ graue crim̃ qmͣq
dampnabile sit ex collatione
similium euidenter ostendit.
Ꝙ ĩ lutidius ceruitur: si cid̾ his
u̾bis subiunctum ẽ subtilit at¬
tendatur. Namprotimis addi
de aliena appetentib dissera¬
mus ñ sicut xp̃ianuis. s sicut
antixp̃c protul dubio patitur.
qiuidum alienis substantiis in¬
hiat ingruentis eum ad u̾sita¬
tis sollicitudo ꝑturbat. xp̃c em̃
nenit semet ip̃m ⁊ celestem

Expanded text:
ter tamen peccat, si duntaxat ater tamen peccat, si duntaxat alienam rem simpliciter concupiscat. Unde quoque in catalogo decem praeceptorum ponitur: « Non concupisces rem proximi tui . » Quis autem reatus sit alieni juris ambitio, ut ex industria multa praeteream, uno B. Petri docetur exemplo. « Nemo, inquit, vestrum patiatur tanquam homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum appetitor . » Qui enim inter homicidas, fures atque maledicos qui regnum Dei profecto non possident, appetitorem facultatis alienae constituit, quam grave crimen quamque damnabile sit ex collatione similium evidenter ostendit. Quod etiam lucidius cernitur, si quod his verbis subjunctum est subtiliter attendatur. Nam protinus addidde aliena appetentibus disseramus, non sicut Christianus, sed sicut Antichristus procul dubio patitur, qui dum alienis substantiis inhiat, ingruentis eum adversitatis sollicitudo perturbat. Christus enim venit semetipsum et coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest illis insi labor:: Uiis orãs.
⁊ unus maledicẽs cuius uocem
exaudiet d̾s: Porro aũ ut q̃d
diuiciaꝵ lucra congerimus. An
qz hec imir̃os usus expendere
natura modito contenta pro¬
hibente nõ possumis: in quos
prodigi ualeant. auxia semper
sollicitudine ꝑ quiramus. Int̾im
aũ inearum contemplatione
solas infeliciũ oculoꝵ nr̃oꝵ ille¬
tebras pastimus: qm̃ eas in cor¬
quere in nr̃e netessitatis impẽ¬
dia ñ ualemus. uñ ⁊ salomon
cum p̾misset auarul ñ implet᷑
petunia. ⁊ ciui amat diuicias frͤ¬
tus ñ capit exeit: protinus intu¬
lit. ubi sunt opes multe: multi
⁊ qui comedunt cas. Et quid pro
nem nec eos quiesc̾e secure ꝑ
mittant. audiant monachi.
tiuoꝵ certe professio ñ sollicitu¬
dini militat s quieti. Dulcisẽ
inquit sompnꝰ oꝑanti siue mł¬
tum sine parum comedat: sa¬
turitas aũ diuitis. ñ sinit dor¬
mire. Pret̾eatam ⁊ si homo ui¬
olent̃ aut furtiue ñ rapiat.
cumuemendo decipiat: ñ leui¬

Expanded text:
llis, nisi labor? Unus orans et unus male dicens, cujus vocem exaudiet Deus? » Porro autem ad quid divitiarum lucra congerimus, an quia haec in nostros usus expendere, natura modico contenta prohibente, non possumus, in quos prodigi valeant, anxia semper sollicitudine perquirimus? Interim autem in earum contemplatione solas infelicium oculorum nostrorum illecebras pascimus, cum eas intorquere in nostrae necessitatis impendia non valemus. Unde et Salomon cum praemisisset: « Avarus non impletur pecunia, et qui amat pecunias, fructus non capit ex eis ; » protinus intulit: « Ubi sunt opes multae, multi et qui comedunt eas. Et quid prodnem, nec eos quiescere secure per mittant, audiant monachi, quorum certe professio non sollicitudini militat, sed quieti: « Dulcis est, inquit, somnus operanti, sive multum, sive parum comedat. Saturitas autem divitis non sinit eum dormire . » Praeterea, tametsi homo violenter, aut furtive non rapiat, cumveniendo decipiat, non levi
Abbreviated transcription (Latin):
bere: ita iusticia ẽ q̃ alienasũt
reddere. Qua p̃p quidinitibus
auferens indigentib exhibet.
ñalienorum dicendus ẽ appe¬
titor s bonorũ potius cõmui¬
uiũ distribucor. hecaũ breui¬
ter diximus ut int̃ alienorum

Expanded text:
 Ita justitia est, quae aliena sunt reddere. Quapropter qui divitibus auferens, indigentibus exhibet, non alienorum dicendus est appetitor, sed bonorum potius communium distributor. Haec autem breviter diximus, ut int
Abbreviated transcription (Latin):
sa naufragi mũdi noragine
deꝑire. fĩs itaq inmonaffio
ĩmobilit ꝑmanentes: toleran¬
di sunt. Adheremum u̾o ferui¬
do spũ transinignͣtes: plarsib
acp̃coniis efferendi. Illi siqui¬
dem subdinine protectionis cli¬
peo delicescunt: isti u̾o ĩ campũ
certaminis prodeuntes. uicto¬
ne titulis decorantur. Illi de¬
fendũt sua: isti referũt spo¬
lia. Illi deo protegente sunt in¬
suꝑabiles: isti cotidie satagũt
hostium suoꝵ calcare ceruiceᷤ.
Illi contͣ menia constituti ob¬
sidentes ne ing̾diantur obsistt̃.
isti minaces hostiũ cuneos pro¬
tul desius finib terga cedentes
expellunt. Et quid plura dicã.
Illi scilicet a scło sunt remoti: isti
deoiam confabulantur intima
sibi caritate coniũcti. Isli alta¬
re ereũ custodiunt: isti iam ĩ¬
g̾diuntur scã scõꝵ. Ut aũ in cal¬
ce huius epłe iam sub nectamus
epilogum. qr denoto monaft̾i¬
o suscepisse monaschos accu¬
samur: luce clarius constat.

Expanded text:
sa naufragi mundi voragine deperire. Fratres itaque in monasterio immobiliter permanentes, tolerandi sunt; ad eremum vero fervido spiritu transmigrantes plausibus ac praeconiis efferendi. Illi siquidem sub divinae protectionis clypeo delitescunt; isti vero in campum certaminis prodeuntes victoriae titulis decorantur. Illi defendunt sua; isti referunt spolia. Illi Deo protegente sunt insuperabiles; isti quotidie satagunt hostium suorum calcare cervices. Illi contra moenia constituti obsidentes, ne ingrediantur obsistunt; isti minaces hostium cuneos procul de suis finibus terga cedentes expellunt. Et quid plura dicam? Illi scilicet a saeculo sunt remoti; isti Deo jam confabulantur intima illi charitate conjuncti. Illi altare aereum custodiunt; isti jam ingrediuntur Sancta sanctorum. Ut autem in calce hujus epistolae jam subnectamus epilogum, quia de noto monasterio suscepisse monachos accusamur, luce clarius constat
Abbreviated transcription (Latin):
seruient. Potestas eius potes¬
tas et̾na que ñ auferetur ⁊
regnum eius p ñ corrumpet᷑.
Quare non creois ip̃o donante
In nouissimis dieb dicit dñs
effundam de spñ meo sr̃ omnẽ¬

Expanded text:
Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum ejus quod non corrumpetur. Quare non credis, ipso donante,In novissimis diebus, dicit Dominus: Effundam de Spiritu meo super omne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. auditestimoniũ prĩs de fili¬
o. Audisti cestimoniũ filũ de ip¬
so simul ⁊ pr̃e. Audistitestimo¬
niũ de sp̃u scõ: qui hũc film̃¬
ut d̾i eẽ ostenderet de quo scd̾
diuinitatẽ id̾ sp̃c procedit ꝙ¬

Expanded text:
. Audisti testimonium Patris de Filio? audisti testimonium Filii de se ipso simul et Patre? audisti testimonium de Spiritu sancto, qui ut hunc Filium Dei esse ostenderet de quo secundum divinitatem idem Spir
Abbreviated transcription (Latin):
to ⁊ necessario p̾uisim ẽ. ⁊ ante
tot. ⁊ꝑtanta tempora mira¬
bilit̃ dcã eẽnt. ad redemptionẽ
mundi mirabilius expectanda
ideo utiq ut ꝑ hanc uirginem
d̾s fieret homo. u̾bum fieret
caro: ⁊ filius d̾i fcõr oĩum fie¬
ret filius mr̃is qmͣ ip̃e forma¬
uerat. eẽtq dñator nascendo
subditus ancille qmͣ ip̃e condi

Expanded text:
nto et necessario praevisum est ut ante nto et necessario praevisum est ut ante tot et per tanta tempora mirabiliter dicta essent, ad redemptionem mundi mirabilius exspectanda. Illa utique, ut per hanc Virginem Deus fieret homo, Verbum fieret caro, et Filius Dei factor omnium fieret filius matris quam ipse formaverat. Essetque dominator nascendo subditus ancillae quam ipse condi
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m t̾utatem in carnationis
ip̃ius: pp̃ cuius incorporationẽ
p̃dicatoꝵ locuta sunt omnia.
audisti que lex ⁊ ꝓph̾e a moy¬
se usq ad rachariam enarra¬
uerunt. Audisti que a ioh̾e fi¬
lio eus ⁊ deinceps eungeliste
⁊ apłi protułunt. Audisti que¬
cumq ⁊ primis ⁊ nouissimis
temporib ꝑ pͥmos ⁊ nouissi¬
mos uates qui uno sc̃o spũ per
eos cuncti loquente concordãt.
⁊ absq om̃i esitationis scrupu¬
ueridice sunt p̃dicata. Audi
iam nĩt diu̾sarum conditionũ
sexum ⁊ etatam ⁊ rerum ele¬
mentorũ in signa: ut si teua¬
ticinantium mira dc̃a ñ mo¬
uent tandem contemplationis
diu̾̃sitas aliqñ moneat ad ini¬
randa. Crede primo ip̃i uirgi¬
ni dicenti. ex qua eidenter
ꝑsona ⁊ natura diuinitatis e¬
gressaẽ. ⁊ quid de se u̾m dicat
ausculta. Ecce exhoc beatam
me dicent om̃s gen̾ationes.
qr fecit mͥ magna qui potẽs
ẽ. En utiq illa que tanto eẽnt
ad miranda cum iudẽntur qnͣ¬

Expanded text:
arnationis ipsius, propter cujus Incarnationem praedicatorum locuta sunt ora? Audisti quae lex et prophetae a Moyse usque ad Zachariam enarraverunt? Audisti quae a Joanne filio ejus, et deinceps evangelistae et apostoli protulerunt? Audisti quaecunque et primis et novissimis temporibus per primos et novissimos vates uno sancto Spiritu per eos cuncta loquente concorditer, et absque omni haesitationis scrupuveridice sunt praedicta? Audi jam nunc diversarum conditionum, sexuum, aetatum, rerum et elementorum insignia; ut si te vaticinantium mira dicta non movent, tandem contemplatio diversitatis aliquando moveat admiranda. Crede primo ipsi Virgini dicenti, quam evidenter et persona et natura divinitatis aggressa est, et quid verum de se dicatbeatam me dicent omnes generationes, quia fecit mihi magna qui potens est ; et utique illa, quae tanto sunt admiranda cum videntur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cem uent᷑m marcho dicente.
tunt uidebunt filium hoĩs ue¬
nientem in nibib celi cum uir¬
tute magna ⁊ głia ⁊ congrega¬
sum. ⁊ t̾ram discernere ppłm
suum. Cong̃gate illi scõs eint
qui ordinant testamentũ eius
sr̃ sacrificia: ⁊ ãnuntiabunt

Expanded text:
urum judicem, Marco dicente: Tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum virtute multa, et gloria; et congregasum et terram discernere populum suum. Congregate illi sanctos ejus qui ordinant testamentum ejus super sacrif
Abbreviated transcription (Latin):
idict. Et usq ad antiquum̃
dierum ꝑenit: id ẽ usq ad pa¬
trem. Post hec infert. Et ma
spectu eiis obtułunt eum: et
dedit ei potestatem ⁊ regnum

Expanded text:
et dicit: Et usque ad antiquum dierum pervenit; id est, usque ad Patrem. Post haec infert: Et in conspectu ejus obtulerunt eum, et dedit ei potestatem et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
a romata. ⁊ iuenerũt lapidẽ
reuolutum a monum̃to: ⁊nigs¬
se ñ inuenerunt corpus dñi ie¬
su. Qͣre ñ credis eidem u̾itatide
hac sua resurrectione dicenti.
qui resurgendo compleuit ꝙ
insuis ꝑiculis ionas ꝓpħa tiuis.
ĩnio potius ñs ante pͥmiserat.
gen̾atio praua ⁊ adult̾a signũ
quent. ⁊ signum ñ dabitur ei
nisi signũ ione ꝓphe. Sicut enĩ¬
pulcro. Post ꝙ tridium: sicut
ille beluam. ita sepulchrum i¬
ste reliquit. In de enim solus in¬
ter mortuos liber. qr sicut nec
pcc̃i contagio. ita nec potuit ie¬
tinen mortis uinculo. Quare
ñ credis marcho dicenti ⁊ dñi qͣ¬

Expanded text:
runt lapidem revolutum a monumento, et ingressae non invenerunt corpus Domini Jesu . Quare non credis eidem Veritati de hac sua resurrectione dicenti, qui resurgendo complevit quod in suis periculis Jonas propheta tuus, imo potius meus, ante praemiserat: Generatio prava et adultera signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut enipulcro. Post quod triduum, sicut ille belluam, ita sepulcrum iste reliquit. Inde enim solus inter mortuos liber , quia sicut nec peccati contagio, ita nec mortis retineri potuit vinculo. Quare non credis Marco dicenti: Et
Abbreviated transcription (Latin):
in monachatu cecid̾at quiq de
sola sua aĩa rõnem debebat tã
terribili meriit siña condep¬
nari: qua mente securꝰ ẽ qui¬
libet mei simił indignus ep̃c.
qui nimirũ tot ẽ aĩaꝵ rens. qͦt
ꝑ euis negligenciã seupraua ex¬
empla deꝑeunt: cum constet
fuisse ñ nullos ꝓ leui ⁊̃ quolibet
impedim̃to ep̃ali regimine spõ¬
te midatos:
islud ĩ quod
hildebrando romane
eccłie archidiacono referente
didicimus: hic inserere opere
p̃cium iudicamus. Nam cumad¬
huc subdiacomis dum taxat fũ¬
getur officio a uictore p̃ apo¬
erisarus ad gallias destinatus.
sỹnodum congregauit: inqua
uidelicet sex ep̃os diu̾sis crimi¬
nib inuolutos exapłice sedis au¬
toritate deposuit. Int̾ quos qui

Expanded text:
qui in monachatu ceciderat, quique de sola sua anima rationem debebat, tam terribili meruit sententia condemnari; qua mente securus est quilibet mei similis indignus episcopus, qui nimirum tot est animarum reus, quot per ejus negligentiam, seu prava exempla depereunt? Cum constet fuisse nonnullos, pro levi etiam quolibet impedimento, episcopali regimine sponte nudatos, illud etiam, quod Hildebrando Romanae Ecclesiae archidiacono referente, didicimus, 431 his inserere operae pretium judicamus. Nam cum adhuc subdiaconatus duntaxat fungeretur officio, a Victore papa apocrisiarius ad Gallias destinatus, synodum congregavit, in qua videlicet sex episcopos diversis criminibus involutos, ex apostolicae sedis auctoritate deposuit; inter quos quid
Abbreviated transcription (Latin):
tñ eotenus nulli penit᷑ ꝑ con¬
fessionic indicium patefecit.
indiem att̾um uxcit: sicq cre¬
nis fructus efflorint: que nide¬
licet or̃o exip̃is gehenne iusc̾ib
p̃dam rapuit: ac de flaminarũ
stipula instinctura suꝑne ierł¬

Expanded text:
tamen eotenus nulli penitus per contamen eotenus nulli penitus per confessionis indicium patefecit. in diem alterum vixit, sicque Crenis fructus effloruit, quae videlicet oratio ex ipsis gehennae visceribus praedam rapuit, et de flammarum stipula in structura super
Abbreviated transcription (Latin):
fcã guttas emitt̾e uideretur.
Cumq fr̃s eum ut penitẽtiã
ag̾et atq occulta sua in medi¬
um proferret unanimit̾ hor¬
tarentur. ille anatematiz abat
atq blasphemabat : ⁊ ñ solum
penitentie remedium. s ⁊ oĩa
redemptionis nr̃e mistĩa ore ra¬
bido atq sacrilego condempna¬
bat. monachi n̾o ad semꝑ uic¬
tritia arma orõnic pio studio
recurrentes cepunt abiectis ĩ¬
dumentis corpora scopis ailid̾e.
pugnis pectora tundere psal¬
modie acq om̃ib quib uale¬
bant p̾cum geñib insudare.
Cunctis itaq fr̃ib iluctuosis
orõmib ⁊ iemnuo constitutis
ac subdinine pietatis expecta¬
tione suspensis: tandem suꝑ¬
ne uirtutis splendor emicuit.
Ecce enim desꝑatus ille ⁊ uora¬
gine maris in hiantes absort᷑.
ad suꝑficiem rediit. Dei quippe
saluatoris om̃ipotentiam lau¬
dat᷑ nenussimi sathane ludi¬
ficationes abremĩciat: cracem
ad orat pñiam flagitat. Confes¬
sclĩ in formcationẽ cecidit qmͣ

Expanded text:
a guttas emittere videretur. Cumque fratres eum, ut poenitentiam ageret, atque ut occulta sua in medium proferret, unanimiter hortarentur, ille anathematizabat et blasphemabat: et non solum poenitentiae remedium, sed et omnia redemptionis nostrae mysteria ore rabido atque 428 sacrilego condemnabat. Monachi vero ad semper victricia orationis arma pio studio recurrentes, coeperunt, abjectis indumentis, corpora sua scopis allidere, pugnis pectora tundere, psalmodiae atque omnium, quibus valebant, precum generibus insudare. Cunctis itaque fratribus in luctuosis orationibus et jejunio constitutis, ac sub divinae pietatis exspectatione suspensis, tandem supernae virtutis splendor emicuit. Ecce enim desperatus ille, et voragine maris hiantis absorptus, ad superficiem rediit: Dei quippe Salvatoris omnipotentiam laudat, nequissimis Satanae ludificationibus abrenuntiat, crucem adorat, poenitentiam flagitat. Confessaeculi, in fornicationem cecidit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
prie satisfacumt auaricie. netes¬
sitati ideantur pii oꝑis deser¬
uire. Nos aũ dilectissimi gaude¬
amus serꝑ ⁊ illatas nobis ĩ iu¬
rias equammiter ferre ⁊ nocẽ¬
tib insuꝑ utilia ministrare. Sit
manus nr̃a ad accipiendum cau¬
taati suspecta: ad erogandũ
u̾o proposubilitate benigna.
Hit mens inprosꝑis timida: sit
madu̾sitate setura. Cumq bo¬
nafacit ⁊ mala tolerat: tunc
se protuldubio numerari int̾
tuis enim recte uiuens flagel¬
lis atreritur: sicut xp̃i nũc in
utroq uestigia eonsequitur ita
postmodum eius consortionõ

Expanded text:
priae satisfaciunt avaritiae, necessitati videantur pii operis deservire. Nos autem, dilectissimi, gaudeamus semper et illatas nobis injurias aequanimiter ferre, et nocentibus insuper utilia ministrare. Sit manus nostra ad suscipiendum cauta atque suspecta; ad erogandum vero pro possibilitate benigna. Sit mens in prosperis timida, sit in adversitate secura, cumque bona facit et tolerat, tunc se procul dubio numerari inter quis enim recte vivens flagellis atteritur, sicut Christi nunc in utroque vestigia sequitur, ita postmodum ejus consortio no
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptirat: ita protuldubio
linusidem q qui consecrat hoc
ex larga benignitate xp̃i tribr¬
tur: ꝙ huis qui accipit nõ m̃et᷑
Qui enim oriri fatit solem suũ
tos ⁊ inuistos: quid mirũ si ym¬
brem gr̃e sue ⁊ inhareuosum
lutus effundat: Quid nouum
radiis ferrat ut ⁊ ip̃i m̾̃ito can¬
tare possunt. ꝙ infelix ille ba¬
laam. Dix homo in quit cuius
obturatus ẽ oculus: dixit au¬
ditor sermonũdĩ: qui nouit
doctrinam altissimi ⁊ uisionẽ

Expanded text:
qui baptizat, ita procul dubio unus idemque qui consecrat, hoc ex larga Christi benignitate tribuitur, quod is qui accipit non meretur. Qui enim oriri facit solem suum tos et iniustos, quid mirum, si ymbrem gratiae suae et in arenosum litus effundat? Quid novum,radiis feriat, ut et ipsi merito cantare possint, quod infelix ille Balaam: Dixit homo, inquit, cuius opturatus est oculus; dixit auditor sermonum Dei, qui novit doctrinam Altissimi et visionem
Abbreviated transcription (Latin):
aliciuot dies quib illic remo¬
rati sunt unam illis cotidie
peslem capti a se ammalis ad¬
nexit. Qiid ergo mirũ si scĩ
hoĩes ⁊ diuinis legib erudi¬
ti ꝑcepto caritatis offitiogͣ¬
ta uire respondeant: cum idip¬
sum ⁊brutum animal uideat᷑
implesse:¬

Expanded text:
aliquos dies, quibus illic remoaliquos dies, quibus illic remorati sunt, vnam illis quotidie pellem capti a se animalis aduexit. Quid ergo mirum, si sancti homines, & diuinis legibus eruditi, percepto charitatis officio, grata vice respōdeant; cum idipsum & brutum animal videatur implesse
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ex indicta sibilege ꝑ sol
nimalia nullis obnoxia legi¬
b impleat᷑. Nam sicut fr̃na
mͥ constat relatione uulgatũ:
uenete quidã institores mari¬
na discrimina renngum labo¬
resultabant. Cumq applitu¬
issent formidolosum stupẽd̾¬
q conspitiunt. ñ procul abip¬
sa litorie crepidinis arenapor¬
tentum leonẽ scilicet trabalis
ut indebatur dracomis spiris ob¬
euntib in uolutum. Cumq
illinc drato captum ad spelun¬
camsuam moleut̃ traheret:
huic miserabilis leo quib ua¬
lebat nisib insisteret: tandẽ
quo leo cepit desꝑata reluctan¬
one defic̾e: tanto magis draco
mextritabilib eum nodis in¬
nectens aminabatur uittorrã
obtinere. S pandoces qui re¬
pente hinc spectatulo super¬
uen̾ant. miserantes in filicẽ
leonis nitem audent̃ arma
corripuit draconẽ ꝑimũt:
leonem de fautib mortis e¬
reptum abire ꝑmittunt. S
leo ut tta iamdicam nobilis¬
simus bestiarum gratus ui
te sue auctorib existit: ⁊ ꝑ

Expanded text:
ratio ex indicta sibi lege persoiam bruta animalia nullis obnoxia legibus impleant. Nam sicut fraterna michi constat relatione vulgatum, Venetae quidam institores marina discrimina remigii labore sulcabant. Cumque applicuissent, formidolosum stupendumque conspitiunt, non procul ab ipsa litoreae crepidinis arena portentum, leonem scilicet trabalis, ut videbatur, draconis spiris obeuntibus involutum. Cumque illinc draco captum ad speluncam suam violenter traheret, hinc miserabilis leo, quibus valebat nisibus, resultaret. Tandem quo leo cepit desperata reluctatione deficere, tanto magis draco inextricabilibus eum nodis innectens animabatur victoriam optinere. Sed pandoces, qui repente huic spectaculo supervenerant, miserantes infelicem leonis vicem audenter arma corripiunt, draconem perimunt, leonem de faucibus mortis ereptum abire permittunt. Sed leo ut ita iam dicam nobilissimus btæ suæ auctoribus extitit, & per
Abbreviated transcription (Latin):
recte teneo capuis p̾erat uidit
maiorem bñdictum papam qui
iam obierat nigro etiuo cũ cor¬
poralit̾ insidentem. Cumq il¬
lum ceptum iter carpere tern̾e¬
ret. heus inquit. ñ ne tu es pa¬
pa bñdc̃s. quẽ defmctum liqui¬
do nouimus: Ip̃e inquit infe¬
lix ego sum. Et ille. Qrũo tibiẽ
cior spe tñ si adiutorium p̾bea¬
tur de mea recuperatione ñ pri¬
ioh̾em qui nũc apłicam occupat
sedem eiq mea functus legati¬
one de nuincia ut illam potissi¬
mam summã que inthalithe¬
ca reconditur in pauꝑes pro

Expanded text:
recte teneo, Capraeis praeerat, vidit recte teneo, Capraeis praeerat, vidit majorem Benedictum papam, qui jam obierat, nigro equo quasi corporaliter insidentem. Cumque illum coeptum iter carpere cerneret, Heus, inquit, nonne tu es papa Benedictus, quem defunctum liquido novimus? Ipse, inquit, infelix ego sum. Et ille: Quomodo tibi cior, spe tamen, si adjutorium praebeatur, de mea recuperatione non priJoannem, qui nunc apostolicam occupat sedem, eique mea functus legatione denuntia, ut illam potissimum summam, quae in tali theca reconditur, in pauperes pro
Abbreviated transcription (Latin):
cauo gutture grauit trotita¬
re. Ille protinui sese aquis
ĩmergentes abscondunt: nec
ultra in de se humanit oculis of¬
ferunt donec ad uesꝑascente
iam sabb̃i die desulphulrei sta¬
gni uoragine rursus emergũt.
uñ ñ nulli ꝑhibent eas homi¬
num ẽẽ animas ultritib ge¬
henne supplitiit deputatas.
domade tempore cruciantur᷑.
dñico aũ die cum adiacenti¬
b ultra citraci noctib pro
dm̃ce resurrectionit głia re¬
frig̃io potiantur. Cm ⁊̃ asser
in pagina digessissem religio¬
sus cassimensis monasterii ab¬
bas desid̃uis aduenit. seseq rẽ
sic hr̃e funditus ab negauit.
Cumq illum. ⁊ umb̾tum me¬
um uidelicet relatorem ĩ mu¬
tua colloquia deduxisiem: um¬
bertus ait. Ego quidem huiꝰ
allegationis testimoniũ non
neutri eoꝵ fides debeat dene¬
gari ego quo ꝙ scripsi ꝓca¬
citer non affirmo: s utrum
ũm sit nec ne legentium ex¬
quisitioni relinquendũ ẽẽ de cer
łigitur illud inferam pp̃

Expanded text:
cava gutture graviter crocitacava gutture graviter crocitare. Illae protinus sese aquis immergentes abscondunt, nec ultra videndas se humanis oculis offerunt, donec advesperascente jam Sabbati die, de sulphurei stagni voragine rursus emergunt. Unde nonnulli perhibent eas hominum esse animas ultricibus gehennae suppliciis deputatas. domadae tempore cruciantur, Dominico autem die cum adjacentibus ultro citroque noctibus, pro Dominicae resurrectionis gloria, refrigerio poin pagina digessissem, religiosus Casinensis monasterii abbas Desiderius advenit, seseque rem sic habere funditus abnegavit. Cumque illum, et Humbertum, meum videlicet relatorem, in mutua colloquia deduxissem, Humbertus ait: Ego quidem hujus allegationis testimonium non neutri eorum fides debeat denegari, ego quoque, quod scripsi, procaciter non affirmo, sed utrum verum sit necne, legentium inquisitioni relinquendum esse decerno. Ut igitur illud inferam, propter
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ unberti
archiep̃i summe indelicet auc¬
toritatis uiri narratione cog¬
noui: silentio tradendum ẽẽ ñ
arbitcor. Nanicum afinib re¬
ũtentur appulie. asserebat in
regionib que puteolis ad ia¬
cent int̾ aquas igras ⁊ feci¬
das promontornum eminere
saxosum ⁊ scrupeum. Ex quib
indelicet exalantib aquis cõ¬
sueto more ceterrime iunden¬
tur auicle repente consurg̃e
⁊ auesꝑtina sabbati hora usq
adortum scdẽ ferie solite sũt
humanis aspectib apparere.
Quoinditti temporis spacio ui¬
dentur hinc inde ꝑmontẽ ue¬
lut solute aunitulis lib̾e spa¬
tiari: alas extendunt. plumas
rostro prosequente depectũt:
⁊ intͣintũ datur intelligi. con¬
cessa ad tempus refrigerii sẽ
tranquillitate resolnũt. Q̾
pro fecto uolucres nec unqmͣ
uidentur uesti: nec quolibet
autupis ualent ingenio capi.
dilucescente gͥmatutina scde̾
ferie hora: ecce magnus adin¬
star uulturis cormis post p̃¬
fatas a uicłas incipit iama¬

Expanded text:
d Humberti archiepiscopi, summae videlicet auctoritatis viri, narratione cognovi, silentio tradendum esse non arbitror. Nam cum a finibus reverteretur Apuliae, asserebat in regionibus quae Puteolis adjacent, inter aquas nigras et fetidas, promontorium eminere saxosum et scrupeum. Ex quibus videlicet exhalantibus aquis consueto more teterrimae videntur aviculae repente consurgere, et a vespertina Sabbati hora usque od ortum secundae feriae, solitae sunt humanis aspectibus apparere. Quo indulti temporis spatio videntur hinc inde per montem velut solutae vinculis libere spatiari. Alas extendunt, plumas rostro prosequente depectunt, et in quantum datur intelligi, concessa ad tempus refrigerii se tranquillitate resolvunt. Quae profecto volucres nec unquam videntur vesci, nec quolibet aucupis valent ingenio capi. Dilucescente igitur matutina secundae feriae hora, ecce magnus ad instar vulturis corvus post praefatas aviculas incipit con
Abbreviated transcription (Latin):
ta queq nimitius contidebã¬
tur infrustra: que moxilla qui¬
bdam fuscinilis aureis atq
bidentib ori suo ligurriens ad¬
hibebat. Euis porro cubitulũ
tot thimiatum a romatumq
gen̾ib redolebat. ut ⁊ nobis
nairare tantum dedecus feteat
⁊auditor forte non credat. Sz
om̃ipotenti deo qnͣtum huuis
femine fu̾it exosa suꝑbia: ma

Expanded text:
ta quaeque minutius concidebantur in frusta; quae mox illa quibusdam fuscinulis aureis atque bidentibus ori suo, liguriens, adhibebat. Ejus porro cubiculum tot thymiamatum, aromatumque generibus redolebat, ut et nobis narrare tantum dedecus feteat, et auditor forte non credat. Sed omnipotenti Deo quantum hujus feminae fuerit exosa superbia, ma
Abbreviated transcription (Latin):
sic omĩa tempora p̾terita ui¬
delicet p̾sencia ⁊ futura. intͣ
se prouisionis archana com¬
plectitur: ut nec nouũ aliꝙͦ
sibi penitus accedat. nec ali¬
quio abeo ꝑ cursus mon̾ita
recedat. S nec diu̾sis obtuti¬
b duisa considerat. ut cum
intendit p̾t̾itis uacet a pre¬
sentib uł futuris: uł rursus
cum presentia uł futura cõ¬
siderat oculos ap̃t̾itis auer¬
tat: sed uno duntaxat ac
simplici p̃sentissime maies¬
tatis intuitu. simulonũa ⁊¬
p̾hendit. Neq hoc confuse
atq in explicabilit̾: s omĩa
discerut. atq uixͣ ꝓprietatẽ
suam queq distinguit. pͥ la¬
ne qui intheatro residet nõ
simul om̃ia uidet. qr cum in¬
tendit aciem aute se ñuidec
post se. qui aũ ñ initheatro
s sr̃ theatrum excelsior suꝑ¬
eminet : tocius undiq inte¬
riorẽ theatri ambitũ uno
comp̃hendit aspectu: ita

Expanded text:
sic omnia tempora, praeterita videlicet, praesentia et futura, intra suae provisionis archana complectitur, ut nec novum aliquid sibi penitus accidat, nec aliquid ab eo per cursus momenta recedat, sed nec diversis optutibus diversa considerat, ut cum intendit praeteritis, vacet a praesentibus vel futuris. Vel rursus cum praesentia sive futura considerat, oculos a praeteritis avertat, sed uno duntaxat ac simplici praesentissimae maiestatis intuitu simul omnia comprehendit. Neque hoc confuse atque inexplicabiliter, sed omnia discernit atque iuxta proprietatem suam quaeque distinguit. Plane qui in theatro residet, non simul omnia videt, quia cum intendit aciem ante se, non videt post se. Qui autem non in theatro, sed super theatrum excelsior supereminet, totius undique interiorem theatri ambitum uno comprehendit aspectu. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
iecta conspectib p̾sentali¬
ter uidet. Et ut ꝙ loqui¬
mur ñ modo uinax inge¬
geniũ capiat. sz ⁊ de seqri¬
libet facile comp̾hendat maior
nobis uarietas ẽ inhoc tambre¬
uissimo temporis puncto quo
dnis celum qmͣ deo sit simul

Expanded text:
onspectibus praesentialiter videt. Et ut quod loquimur, non modo vivax ingenium capiat, sed et deses quilibet facile comprehendat, maior nobis varietas est in hoc tam brevissimo temporis puncto quod dicimus caelum, quam Deo sit simul
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi ur̃i cuius dotem ⁊ arras
pro mun̾e accepistis. Satagi¬
te ac procurate promereribo¬
na que uobis sunt repromis¬
sa: ut accipiatis cum reliquis
de quib profecto inpsalmo ca¬
nit quisq fidelis. unã petii a
dño hanc requiram: ⁊ credoui¬
dere bonadm̃. int̾ra uiuenti¬
um. Que nimirũ bona. bea¬
ta uirgo maria hodielecissi¬
ma ꝑcepit: fruitur ⁊ sine fi¬
ne tum angelis. hodie corona¬
tur iregno ꝙ olimei p̃para¬
tumẽ. una cum scĩs: a constitu¬
cione mundi. hodie colloca¬
tur inthrono a dextris d̾̃i: sic̃
cantur ipsalmis. astitit re¬
gina a dextris tuis. in nestitu
de aurato: cutumdata uarie¬
tate uirtutũ. Huic q̃so ciues
due. pueriuł puelle. uenite
⁊ indete cum om̃i puritate cor¬
dis: conspicite diligentius ma¬
trem dm̃ methereis sedib cũ
corona diad ematis renitentẽ.
uenite inqmͣ mente. fi de deuo¬
cione ⁊ uidete coronatam in
die sollempnitatis eins acle¬

Expanded text:
Sponsi vestri, cujus dotem et arrhas Sponsi vestri, cujus dotem et arrhas pro munere accepistis. Satagite ac procurate promereri bona quae vobis sunt repromissa, ut accipiatis cum reliquis, de quibus profecto in psalmo canit quisque fidelis: Unam petii a Domino, hanc requiram , et: Credo videre bona Domini in terra viventium . Quae nimirum bona beata virgo Maria hodie laetissima percepit, fruitura sine fine cum angelis: hodie coronatur in regno, quod olim ei praeparatum est una cum sanctis a constitutione mundi; hodie collocatur in throno a dextris Dei, sicut canitur in Psalmis: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate virtutum . Hinc, quaeso, cives duae, pueri vel puellae, venite et videte cum omni puritate cordis, conspicite diligentius Matrem Domini in aethereis sedibus cum corona diadematis renitentem. Venite, inquam, mente, fide, devotione, et videte coronatam in die solemnitatis ejus ac lae
Abbreviated transcription (Latin):
puditiciarũ dona: mun̾aq uir¬
tutũ. Implorate p̾cib dicite
cum ꝓph̃a. Non nobis dñe nõ
nobis: s nomini tuo da głiam.
Ꝙ cumiq estis. si estis ꝙ nonistis.
dĩ mun̾is est. ⁊ gr̃a redemptoris.
Eius inqmͣ sunt dona. cuiusho¬
die m̃r celos głosa conscendit
⁊ penetrauit locum tab̃nacu¬
li ad mirabilis usq ad domũ
d̾i inuoce exultationis acle¬
titie ubi iugit̃ somis ẽ epui¬
lantis. Ergo unde prius ceci¬
cum scũ om̃ib ⁊ letatur. Deqͣ
nimirũ fruitione deliciarum:
dñs ꝑ ysaram. Ecoe inquit qͥ
seruiunt m ⁊ qui comportãt
illud bibent in atriis scũ meix.
nos aũ sicietis. Etce qui serui¬
unt mͥ letabunt᷑ : uos u̾ocon¬
fundemini. Ecce qui seniiunt
mͥ exultabunt. p̾ gaudio. uos
u̾o clamabitis obdolorem cor¬
dis ⁊ pp̃ contritionẽ sp̃c̃ ulula¬
bitis. hẽtis gͥ filie gaudia et̃¬
ne uite: ad que ꝑuenit hodie
beata ⁊ intemerata uirginitas.
Contendite ⁊ uos intrare ꝑ
angustam portam ad thalam̃

Expanded text:
pudicitiarum dona muneraque virtutum. Implorate precibus; dicite cum Propheta: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Quotcunque estis, si estis quod vovistis, Dei muneris est, et gratia Redemptoris. Ejus, inquam, sunt dona, cujus hodie mater coelos gloriosa conscendit, et penetravit locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei in voce exsultationis ac laetitiae, ubi jugiter sonus est epulantis . Ergo unde prius cecicum sanctis omnibus, et laetatur. De qua nimirum fruitione deliciarum Dominus per Isaiam: Ecce, inquit, qui serviunt mihi, et qui comportant illud, bibent in atriis sanctis meis; vos autem sitietis. Ecce qui serviunt mihi laetabuntur; vos vero confundemini. Ecce qui serviunt mihi, exsultabunt prae gaudio; vos vero clamabitis ob dolorem cordis, et propter contritionem spiritus ululabitis . Habetis igitur, filiae, gaudia aeternae vitae, ad quae pervenit hodie beata et intemerata virginitas. Contendite et vos intrare per angustam portam ad thalamum
Abbreviated transcription (Latin):
ac demide dauid inquit ⁊ omĩs
ppłs ludebant coram dño om̃i
uirtute: incantitis. citharis.
⁊ psalt̾iis. timpanis ⁊ sistris. cũ
timbalis ⁊ tubis. Rogo simfi¬
gura officiosissime tanta con¬
fertur głiaͬ quid putas hodie
ante beatam uirginẽ qñ illa
incelestem ierłm euehitur:
qnͣtus ex̾citus scõrum p̾cucur.¬
rit cum ymnis ⁊ cantitis: Nec
as. cetiñe cum omni fragore
teli canticũ nouũ: ꝙ nemo
pot̾ dr̃e insi ip̃i qui hodie festi¬
ui ueniũt obuiam cum cytha¬
ris sins  acleci in suo heatam cho¬
ro excipiunt uirginẽ: ñ tͣlem¬
cumq. s unam exnum̾o pru¬
dentum. ⁊ primam oĩum int̾ pͥ

Expanded text:
Ac deinde David, inquit, et omnis Ac deinde David, inquit, et omnis populus ludebant coram Domino omni virtute in canticis, citharis, et psalteriis, tympanis et sistris, cum cymbalis et tubis . Rogo, si in figura officiosissime tanta confertur gloria, quid putas hodie ante beatam Virginem, quando illa in coelestem Jerusalem evehitur, quantus exercitus sanctorum praecucurrit cum hymnis et canticis? Nec as, cecinere cum omni fragore coeli canticum novum, quod nemo potest dicere, nisi ipsi qui hodie festivi veniunt obviam cum citharis suis, ac laeti in suo beatam choro excipiunt Virginem, non qualemcunque, sed unam ex numero prudentum, et primam omnium inter p