comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bona putauerunt.Quas gr̃as mͦ uolentes ñ agerent.
nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate disce¬
derent. Quid de illis dicamꝰ. qui nobis cotidie confiten¬
tur. qͦd iam olim uolebant ẽẽ catholici. s: int̾ eos habi¬
tabant. int̾ quos id qͦd uolebant ẽẽ ñ poterant. pro
infirmitate timoris: Ubi si unum u̾bũ ꝓ catholica
dicerent: et ipsi et domus eorum funditus eu̾terem̃
Quis ẽ tam demens qui neget istis debuisse ꝑ iussa
imꝑialia subueniri. ut de tanto eruerentur malo.
dum illi qͦs timebant timere coguntur. et eodem ti¬
more aut etiam ipsi corriguntur. aut certe cum se cor¬
rectos ẽẽ confingunt. correctis parcunt. a quib ante
timebantur: Si aut̃ se ipsos occidere uoluerint. ne il¬
li qui liberandi sunt liberent᷑. & eo modo liberantium
t̃rere pietatem. ut dũ timetur ne quidã ꝑditi ꝑeant.
ñ eruant᷑ ꝑditioni qui uł ĩa nolebant ꝑire uł coher¬

Expanded text:
bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coher
Abbreviated transcription (Latin):
sidens cor eorum. nisi ille qui et saluatori nr̃o ut se
DE
de pinna templi p̃cipitaret. tanquam de lege
suggessit: Cuius suggestionẽ a se utiq ꝓhiberent:
si magistrum xp̃m in corde portarent.S quia in
se diabolo potius dederunt locum. aut sic ꝑeunt.
quẽadmodum grex ille porcoꝵ. que de monde in
mare demonũ turba deiecit. aut illis mortib erepti.
et pio matͥs catholice gremio collecti. ita liberantur
queadmodum ẽ a dño liberatus. quẽ pat̃ eiꝰ a demonio
sanandum obtulit dicens. qͦd aliquando cadere in
aquam.aliquando in ignẽ soleret. Unde in eos mag
la secta ubi ꝑ doctrinas demonioꝵ mendaciloquiorũ
mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti. ut in
catholica postea bonis p̾ceptis et morib sanent᷑ assueti
Nam multi eoꝵ quorum iam in unitate. xp̃i piũ fid̾i
feruorem caritatẽq miram᷑. cum magna leticia deo
gr̃as agunt. qͦd illo errore caruerunt. ubi mala ista

Expanded text:
sidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, sidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, e de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eola secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista
Abbreviated transcription (Latin):
ydolis ipsi ꝑimerent᷑. Nam singłi quiq ualentissimi
iuuenes cultores ydoloꝵ. quis qd̾ occideret ipsis idol
uouere consueuerant. quidam etiam se trucidando ᷤᷤ
armatis uiatoribus ingerebant. ꝑcussuros eos se ni¬
si ab eis ꝑimerentur t̾ribilit̃ comminantes. Nonnũ¬
qua et a iudicib transeuntib extorquebant uiolent̃.
ut a carnificib uł ab officio ferirentur. Unde quidã
illos sic illusisse ꝑhibetur. ut eos tanquã ꝑcutiendo ᷤᷤ
ligari et dimitti iuberet. atq ita eoꝵ impetum in¬
cruentus et illesus euaderet. Iam uͦ ꝑ abrupta p̃ci¬
picia. ꝑ aquas. et flaminas occidere se ipsos. cotidi¬
anus illis lusus fuit. Hȩc enim eos tria mortis gene¬
ra diabolus docuit. ut mori uolentes quando non
inueniebant quẽ trerent ut eiꝰ gladio ferirentur.
ꝑ saxa se mitterent. aut ignib gurgitibq dona¬
rent. Quis autẽ illos hec docuisse credendus est pos¬

Expanded text:
idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est pos
Abbreviated transcription (Latin):
re: ut eorum nemo moriatur: sic eorum laborat furor.
aut nos occidere: ut suȩ crudelitatis pascant libidi¬
nẽ. aut etiam se ipsos ne ꝑdidisse uideant᷑ occiden¬
doꝵ hominũ potestatẽ. Qui aut̃ nesciunt consuetu¬
dinẽ illoꝵ. putant eos mͦ se ipsos occidere: quando
ab eorum insanissima dominatione ꝑ occasionẽ legũ
istarum que ꝓ unitate sunt constitute tanti popłi
liberantur. Qui autem sciunt et ante ipsas leges. qͥd
facere soleant. ñ eoꝵ mirant᷑ mortes. s recordant᷑ mo¬
res. maxime quando adhuc cultus fuerat idolorum
ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia
turbarum agnima ueniebant. ñ ut idola frangerẽt.
s ut int̾ficerent᷑ a cultorib idolorum. Nam illua si ac¬
cepta legittima potestate facere uellent. si quid eis ac¬
cidisset. possent habere qualencunq umbram nomi¬
nis martyrum.S: ad hoc solum ueniebant. ut integs

Expanded text:
re, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor re, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris
Abbreviated transcription (Latin):
illos: & ñ conu̾tar donec deficiant. Si gͦ uerum dicere
uł agnoscere uolumꝰ. ẽ. ꝑsequutio iniusta quã faciunt
impu eccłiȩ xp̃i. et ẽ. ꝑsequutio iusta. qũa faciunt im¬
piis eccłiȩ xp̃i. Ista itaq beata ẽ. que ꝑsequutionem
patitur ꝓpt̃ iusticiam: illi uͦ miseri qui ꝑsequutionẽ
patiuntur ꝓpt̃ iniusticiam. Pinde ista ꝑsequitur di¬
ligendo: illi seuiendo. Ista ut corrigat: illi ut eu̾tant.
Ista ut reuocet ab errore: illi ut p̃cipitent in errorem.
Deniq ista ꝑsequitur inimicos et comp̃hendit. donec
deficiant in uanitate: ut in ueritate ꝓficiant: illi au¬
tem retribuentes mala ꝓbonis. quia eis consulimꝰ ad
et̾nam salutem. etiam temporalem nobis conantur.
auferre: sic amantes homicidia. ut in se ipsis ea ꝑfici¬
ant. quando in aliis ꝑpetrare ñ possunt. Sicut enim
caritas laborat ȩccłie. sic eos ab illa ꝑditione libera¬

Expanded text:
illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusta. quam faciunt impii ecclesiae Christi. et est persecutio iusta, quam faciunt impiis ecclesiae Christi. ista itaque beata est. quae persecutionem patitur propter iustitiam, illi uero miseri, qui persecutionem patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligendo, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipitent m errorem; denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione libera
Abbreviated transcription (Latin):
s patiatur. sine dubio cecilianum in ea diffinitione
constituunt qui ñ faciebat s patiebatur. Maiores
autẽ filios suos ab ea diffinitione foras mittunt
qui faciebant ñ paciebantur. S hoc ut dixi omit¬
to: illud dico. Si eccłia uera ipsa ẽ. que ꝑsequutionẽ
patitur ñ que facit querant ab apło. quam eccłiam
significabat sara: quando ꝑsequutionẽ faciebat an¬
cille. Liberam quippe matrem nr̃am. celestem iherłm.
id est ueram di eccłiam in illa muliere dicit fuisse
figuratam: que affligebat ancillam. Si autẽ meluꝰ
discutiamꝰ. magis illa ꝑsequebatur saram suꝑbiendo.
quam illam sara cohercendo. Iila enim dñȩ facie¬
bat iniuriam. ista imponebat suꝑbiȩ disciplinã. De¬
inde quero. si boni et sc̃i nemini faciunt ꝑsequutio¬
ñe:s tantũmͦ patiunt᷑. cuius putant ẽẽ in psalmo uo¬
cem ubi legitur. ꝑsequar inimicos meos et comp̃hendã

Expanded text:
sed patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione sed patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ipsa est, quae persecutionem patitur, non quae facit, quaerant ab apostolo, quam ecclesiam significabat Sarra, quando persecutionem faciebat ancillae. liberam quippe matrem nostram, caelestem Hierusalem, id est ueram dei ecclesiam in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam. si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Sarram superbiendo quam illam Sarra cohercendo: illa enim \' faciebat iniuriam, ista inponebat superbiae disciplinam. deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem. sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam
Abbreviated transcription (Latin):
iuste: quia illi ꝑsequebantur iniuste.Nam si iuste
illi ꝑsequerentur. ñ fuerat adiuuandꝰ. s corrigendus.
Si autẽ putant qͦd nemo possit aliquẽ iuste ꝑsequi.
sicut in collatione dixerunt illam uer̃ã ẽẽ: eccłiam que
ꝑsequutionẽ patit᷑. ñ que facit. omitto dicere qđ su¬
ꝑiꝰ cominemoraui: quia si ita ẽ: ut dicunt cecilianus
ad ueram eccłiam ꝑtinebat. quando eũ maiores illoꝵ
usq ad imꝑatoris iudicium accusando ꝑsequebant᷑.
Nos enĩ dicimꝰ ideo illum ad ueram eccłiam ꝑtinuisse:
ñ quia ꝑsequutionẽ patiebatur: s quia ꝓpt̾ iusticiã
patiebatur. Illos autẽ ideo fuisse ab alienatos ab eccłia.
ñ quia ꝑsequebant᷑. s: quia iniuste ꝑsequebant᷑. Nos
itaq: hoc dicimꝰ. Illi uͦ si ñ querunt causas. quare quis¬
que faciat ꝑsequutionẽ. uł quare patiatur. s hoc ꝑu¬
tant ẽe signum ueri xp̃iam. si ꝑsequutionẽ ñ faciat

Expanded text:
iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dicimus ideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutionem patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur; illos autem ideo fuisse abalienatos ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putant esse signum ueri Christiani, si persecutionem non faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ qui ꝓpt̃ iniquitatem. et ppt̃ xp̃iane unitatis
imꝑiam diuisionem. s qui ꝓpter iusticiam ꝑsequuti¬
onem patiuntur. hi martyres ueri sunt. Nam et agar
passa est a sara ꝑsequutionem. et illa erat sca quȩ facie¬
bat. et illa iniqua quȩ patiebatur. Nunquid huic
ꝑsequutiomi quam passa est agar. comparandus est
sc̃s dauid. quem ꝑsequutꝰ est saul iniquus. Walde
utiq distat. ñ quia patiebatur. s quia ꝓpt̃ iusticiã
patiebatur. Et ipse dñs cũ latronib crucifixus est.S:
quos passio iungebat: causa separabat. Ideo in psal¬
mo uox illa intelligenda ẽ.ueroꝵ martyrum uolen¬
tium se discerni a martyrib falsis. Iudica me ds et
discerne causam meã de gente ñ sc̃a. Non dix̃ discer¬
ne penam meã: s: discerne causam meã. Potest enĩ
ẽẽ impioꝵ similis pena. s dissimilis ẽ. martyrũ causa:
quorũ et illa uox ẽ: iniuste ꝑsequuti sunt me. adiu.¬
ua me: Ideo se dignum existimauit. qui adiuuaret᷑

Expanded text:
pter iniquitatem et propter Christianae unitatis impiam diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ seuuret. nẽe petendũ ab imꝑatorib ut ipsam heresem
iberent omnino ñ eẽ. penam constituendo eis qui
mula e uoluuissent siboc potius consituerent. ut eo

Expanded text:
e saeviret, non esse petendum ab imperatoribus ut ipsam haeresim e saeviret, non esse petendum ab imperatoribus ut ipsam haeresim juberent omnino non esse, poenam constituendo eis qui in illa esse voluissent; sed hoc potius constituerent, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
gentilib talia temporib apłorũ miracula ȩuangłm
commendarunt. ut si talib cogi iuberent᷑ priores ut
dixi potius conuiuȩ coacti ẽẽ merito crederentur.
Quappt̃ si ꝑ potestatem qũa ꝑ religionem acfidem
regum tempore quo debuit diuino munere accepit
eccłia. hi qui inueniuntur in uus et in sepib idẽ ĩ he¬
resib et scismatib cogunt᷑ intrare: ñ quia coguntur
rephendant.s. quo cogantur attendant. Conuiuium
dñi unitas est corporis xp̃i. ñ solũ in sacramento alta¬
ris. s etiam in uinculo pacis. De ipsis sane possumus
uerissime dicere: qͦd neminem cogant ad bonum. Os¬
cunq enim cogunt: ñ cogunt nisi ad malũ. Uerunta¬
men antequã iste leges quib ad conuiuiũ scm̃cogunt᷑
intrare. in affricam mitterent᷑. ñ nullis fr̃ib uidebat᷑.
in quib et ego eram. quãuis donatistarũ rabies usq qͣ¬

Expanded text:
gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit ecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saepibus, id est in haeresibus et schismatibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. conuiuium domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħica compleretur. Etiam hinc enim ñ absurde in¬
telligit᷑. apłica illa sententia. ubi paulus beatus dicit.
Parati ulcisci om̃em inobedientiam ur̃am. cum com¬
pleta fuerit prior obedientia ur̃a. Unde et ipse dñs ad
magnã cenam suã prius conuiuas adduci iubet: po¬
stea cogi. Nain cum ei serui respondissent. dñe factũ
est qͦd iussisti. et adhuc ẽ. locus. exite inquit in uias
et sepes et quoscunq inueneritis cogite intrare. In il¬
lis gͦ qui lenit primo adducti sunt: completa ẽ. prior
obedientia. In istis gͦ qui coguntur: inobedientia co¬
hercetur. Nam quid est cogite intrare:cum primo
dictum ẽẽt adducite: et responsum ẽẽt.factum est qd̾
uissisti. et adhuc ẽ. locus. si miraculorũ t̾rorib cogendo ᷤ
uoluisset intelligi: Magis ad eos qui prius uocatisũt
diuina miracula facta sunt. multa maxime ad iude¬
os. de quib dictum ẽ: iudei signa petunt. In ipsis qͦq

Expanded text:
prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde inprophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumque inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite intrare\', cum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
e leniterq:
erint fiagellorum t̾roribus uł etiam dolorib reuoca¬
re: Presertim qm̃ si apud fugitiuos et p̃dones seruoᷤ
fecunditate multiplicent᷑. plus habet iuris qͦd in eis
am̃cus character agnoscitur.: qͥ in eis quos suscipimus.
nec tam̃ rebaptitamus. minime uiolatur. Sic enĩ er¬
ror corrigendus ẽ: ouis: ut ñ in ea corrumpat᷑ signa¬
culũ redemptoris. Neq enim siquisquã regio charac¬
tere a signato desertore signetur et accipiat indul¬
gentiam. atq ille redeat ad miliciam. ille autẽ ẽe in
milicia in qua nondũ erat incipiat. in aliquo eorũ
character ille rescinditur. ac ñ potius in ambobus
agnoscitur. et honore debito qͣm regius approbatur.
Quia gͦ ñ possunt malum ẽẽ ostendere quo coguntur:
nec ad bonũ se cogi oportere contendunt.S a xp̃o co¬
actum ostendimꝰ paulũ. Imitatur itaq eccłia in istis
cogendis dñm suũ que prius ut neminẽ cogeret ex¬
pectauit. ut de fide regum atq atq gentium p̃dicatio

Expanded text:
e leniterqueerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
samiunt. qui diuidunt membra xp̃i. exufflant sacra¬
menta xp̃i. et de ꝑsequutione głantur. quia ꝓhibent᷑
ista facere legib imꝑatorum quas constituerunt pre
unitate. xp̃i. et iactant fallacit̃ innocentiam suã. &
quam ñ possunt a dño acciꝑe: ab hominibus quer̃t
martyrũ głam. Neri autẽ martyres illi sunt. de qui

Expanded text:
saniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacrasaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacramenta Christi et de persecutione gloriantur, quia prohibentur ista facere legibus imperatorum, quas constituerunt pro unitate Christi. et iactant fallaciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
legib imꝑatoꝵ que contra dĩ u̾itatem feruntur. ob¬
ꝑib ꝓpharum omnes reges qui in popło di ñ ꝓhibue¬
runt. nec eu̾terunt quȩ contra dĩp̃ceptum fuerant in¬
stituta culpantur: et qui ꝓhibuerunt et eu̾terunt:
suꝑ alioꝵ merita laudantur. Et rex nabuchodonosor
cum seruus ẽẽt idoloꝵ. constituit sacrilegã lege. ut
simulachrũ adoraretur. S eiꝰ impiȩ constitutioni. qͥ
obedire noluerunt: pie fidelit̃q fecerunt. Idem ta¬
men rex diuino correctus miraculo.piam et lauda¬
bilem legem ꝓ ueritate constituit: ut quicunq dice¬
ret blasphemiam in đm uerum. sidrac. misac. et ab¬
denago: cum domo sua penitus interiret. Hanc legẽ
si qui contempserunt. et id quod fuerat constitutum
merito ꝓpessi sunt. debuerunt dicere quod isti dic̃t
se nistos ẽ. quia er lege regis psequutionẽ patieban¬
tur. quod utiq dicerent. si ita insanirent. sicut isti in¬

Expanded text:
legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, oblegibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, obporibus prophetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti in
Abbreviated transcription (Latin):
uexent᷑. ñ tam̃ eos deserunt. donec ꝑ dolores et moles¬
tias medicinales reuocent ad salutem: quantomagis
homo ab homine: et fr̃ a fr̃e. ne in ȩt̃num ꝑeat ñ ẽ. de¬
serendus. qui correctus intelligere potest.quantũ sibi
p̃stabatur beneficium. quando se ꝑsequutionem per¬
peti querebatur: Sicut gͦ apłs dicit infatigabiles cũ
tempꝰ habemus oꝑemur bonũ ad om̃s. qui possunt ca¬
tholicoꝵ p̃dicatorum sermonibus. qui possunt catho¬
licorum principum legib partim ꝑ eos qui diuinis
admonitionib. partim ꝑ eos qui iussis imꝑialib pa¬
rent. om̃s ad salutem uocentur. om̃s a ꝑnicie reuocen¬
tur. quia et imꝑatores quando ꝓfalsitate contra ue¬
ritatem constituunt malas leges. ꝓbantur bene cre¬
dentes. et coronant᷑ ꝑseuerantes. Quando autem ꝓue
ritate. contra falsitatem constituunt bonas leges. t̾ren¬
tur seuientes. et corriguntur intelligentes. Quicũq gͦ

Expanded text:
uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molesuexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nes. sic in¬
istos conu̾se sunt leges quibus innocentem oppri
gis ꝓ eis sunt iste leges quȩ illis uidentur adu̾sȩ
qͣm multi ꝑ illas correcti sunt. et cotidie corrigunt᷑
et se ẽe correctos. atq ab illa furiosa ꝑniciȩ liberatos
gras agunt. et quioderant diligunt. molestasq si¬
bi fuisse saluberrimas leges quantum in insania de¬
testabantur. tantum recepta sanitate gratulant᷑. et
in residuos cum quib fuerant ꝑituri. iam simili di¬
lectione nobiscum ut parit̃ instemus ne illi ꝑeant ex¬
citantur. Molestus est enim et medicus furenti frene¬
tico: et pat̃ indisciplinato filio. Ille ligando. ille ceden¬
do: si ambo diligendo.Si autem illos negligant. et
ꝑire ꝑmittant: ista potius falsa mansuetudo crude¬
lis est. Si enim equus et mulus quib ñ ẽ. intellectus.
morsibus. et calcibus resistunt hominib a quib eoꝵ
curanda uulnera contrectantur. & cum int̃ dentes
eorũ et ungulas sepe homines ꝑiclitent᷑. et aliquando

Expanded text:
nes, sic inistos conuersae sunt leges, quibus innocentem opprimhristi magis pro eis sunt istae leges. quae illis uidentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianũ. et ab eo fuerunt suꝑati. falsam sibi glam
impudentissimo mendatio arrogare uoluerunt. ñ
solum culpam ñ putantes. uerum etiam ꝓsua laude
iactantes. si ꝓbarent cecilianum maiorib suis accu¬
santib fuisse damnatum: Quemadmodũ aut̃ in ip¬
sa collatione modis omnib uicti sunt. q̃m ualde ꝓ¬
lixa sunt gesta. et tibi aluis rebus romanȩ pacis neces¬
sarns occupato multum ẽ: ut legantur. breuiariũ
eorum tibi legi forsitan poterit. quod credo habere
frẽm et coep̃m meum optatum. aut si ñ habet potest
facillime acciꝑe de eccłia sinitensi. quandoquidem
etiam liber iste iam sua ꝓlixitate curis tuis forsitan
onerosus est. Hoc enim contigit donatistis.quod ac¬
cusatorib scĩ danielis. Sicut eñi ĩ illos leones. sic in

Expanded text:
Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum? quem ad modum autem in ipsa conlatione modis omnibus nicti sint, quoniam ualde prolixa sunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato multum est ut legantur, breuiarium eorum tibi legi forsitan poterit. quod credo habere fratrem et coepiscopum meum Optatum aut, si non habet, potest facillime accipere de ecclesia Sitifensi. quando quidem etiam liber iste iam sua prolixitate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis. sicut enim in illos leones, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia ñ uidemꝰ. cui d̾s ꝑhibet testimoniũ. Qui enim
diuina testimonia ñ sequunt᷑: pondus humanitta¬
moni ꝑdiderunt. Addo qͦd ceciliam causam ipsi ad
imꝑatoris constantim iudicium accusando miserunt.
immo uͦ ipsũ cecilianũ post episcopalia iudicia. ubi eũ
opprimere ñ potuerunt. ad supra dicti imꝑators exa¬
men ꝑtinacissimis ꝑsequutorib ꝑduxerũt. Et qd in
nobis modo rep̃hendunt. ut decipiant imꝑitos.di¬
centes ñ debere.xp̃ianos contra mnimicos xp̃i aliquid
a xp̃ianis imꝑatorib postulare: ipsi priores fecerunt.
Qd̾ etiam in collatione quam simul apud carthaginẽ
habuimꝰ negare ũ ausi sunt. immo et gloriari ausi st̃.
qͦd apud imꝑatorẽ maiores eoꝵ criminalit cecilianũ
fuerint insequuti. insuꝑ addentes mendatiũ quod
eum illic uicerint. fecerintq damnari. Quomͦ gͦ ipsi
ñ sunt ꝑsequutores. qui cũ accusando ꝑsequuti sunt

Expanded text:
ecclesia non uidemus, cui deus perhibet testimonium; qui enim ecclesia non uidemus, cui deus perhibet testimonium; qui enim diuina testimonia non sequuntur, pondus humani testimonii perdiderunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, immo uero ipsum Caecilianum post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxerunt. et quod in nobis modo reprehendunt, ut decipiant inperitos, dicentes non debere Christianos contra inimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus postulare, ipsi priores fecerunt. quod etiam in conlatione, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint
Abbreviated transcription (Latin):
damnare. Utrum cecilianꝰ a traditorib diuinorum
codicũ fuerit ordinatus. nescio. ñ uidi. ab inimicis eiꝰ
audiui. Non mͥ de lege di. ñ de p̃conio ꝓpħarũ. non
recitatur. Eccł̃iã uͦ toto trarum orbe diffusam. cuiñ
communicat pars donati. uniuersarum scͥpturar ũ
testimonia consona uoce ꝓclamant. In semine tuo be¬
nedicentur om̃s gentes: lex di dixit. Ab ortu solis usq
ad occasum sacrificiũ mundũ offertur nomini meo
qm̃ glorificatum ẽ. nom̃ meũ in gentibus: ꝑ ꝓpħam¬
michi testes in iherłm. et in tota udea et samaria.
et usq in fines t̃re: filiꝰ di ipse ore suodix̃. Cecilianus
eccłiȩ carthaginensis ep̃c. humanis litibꝰ accusat᷑: ecelia
xp̃i in om̃ib gentib constituta diuinis uocib cõmen¬
datur. Ipsa pietas ueritas. caritas. nos ñ ꝑmittit con¬
tra cecilianũ eoꝵ hominũ acciꝑe testimoniũ. qͦs in

Expanded text:
damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege dei, non de praeconio prophetarum. non recitatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, pmihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et in Samaria, et usque in fines terrae, filius dei ore suo dixit. Caecilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta diuinis nocibus commendatur. ipsa pietas, ueritas, caritas nos non permittit contra Caecilianum eorum hominum accipere testimonium, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
Testimonus enim diuimis lites suas p̃ferunt.quia
in causa ceciliam quondam eccłiȩ carthaginensis
ep̃i. cui crimina obiecerunt. que nec potuerunt ꝓ¬
bare. nec possunt. se ab ȩccłia catholica.hoc est ab uni
tate omniũ gentiũ diuiserunt. Quãuis et si uera es¬
sent quȩ ab eis obiecta sunt ceciliano. et nobis pos¬
sent aliquando monstrari. ipsum iam mortuum
anathematiraremꝰ.s. tamen ȩccłiam xp̃i quȩ ñ liti¬
giosis opinionib fingitur. s: diuinis attestationibus
comꝑbatur. ꝓpt̾ quemlibet hominẽ relinquere ñ
debemus: quia bonũ ẽ confidere in dño. quam con¬
fidere in homine. Aeq enim quod sine iniuria in¬
nocentiȩ illius dixerim. si peccauit cecilianus ideo
hereditate suam ꝑdidit xp̃c. facile ẽ homini seu
uera seu falsa de altero homine credere: s: sceleratȩ
impudentie ẽ: ꝓpt̃ crimina hominis que orbi t̾ra
ñ possis ostendere. communionẽ orbis t̾rarum uelle

Expanded text:
Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec ptate omnium gentium, diviserunt. Quamvis et si vera essent quae ab eis objecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum jam mortuum anathematizaremus: sed tamen Ecclesiam Christi, quae non litigiosis opinionibus fingitur, sed divinis attestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus; quia bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine . Neque enim, quod sine injuria innocentiae illius dixerim, si peccavit Caecilianus, ideo haereditatem suam perdidit Christus. Facile est homini, seu vera, seu falsa de altero homine credere; sed sceleratae impudentiae est, propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis oste
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm uniu̾si fines t̾re: et adorabunt in conspectu
eius uniu̾se patriȩ gentium. q̃m dñi est regnũ et
ipse dominabit᷑ gentium. Agnoscunt nobiscũ xp̃m
in eo qͦd legitur. dñs dixit ad me filius meus es tu. e¬
go hodie genui te: et nolunt agnoscere eccłiam in
eo qͦd sequitur. Postula a me et dabo tibi gentes here¬
ditatẽ tuam et possessionẽ tuam t̾minos t̾rȩ. Agno¬
quitur. oportebat pati xp̃m et resurgere a mortuis t̃¬
cio die: et nolunt agnoscere eccłiam in eo quod sequit᷑.
et p̃dicari in nomine eiꝰ penitentiam et remissionem
peccatorum ꝑ om̃s gentes. incipientib ab iherłm. Et
mnumerabilia sunt testimonia sc̃oꝵ librorum. quȩ
in hunc librum coartare ñ debui. in quib sicut ap
uerbum. siue scđ̃m suscepte carnis humilitatẽ. qua
u̾bũi caro factum ẽ. et habitauit in nobis. sic appar et
etiã eius eccłia ñ in sola affrica sicut isti impudentis¬
sima uanitate delirant: s toto t̾rarum orbe diffusa.

Expanded text:
e et adorabunt in conspectu eins uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. agnoscunt nobiscum Christum in eo, quod legitur: Dominus dixit ad me: \'Filius meus es tu, ego hodie genui te\', et noluut agnoscere ecclesiam in eo, quod sequitur: Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. agnoquitur, Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die: et nolunt agnoscere Ecclesiam in eo quod sequitur, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. et innumerabilia sunt testimonia sanctorum librorum, quae in hunc librum coartare non debui. in quibus sicut apuerbum, siue secundum susceptae carnis humilitatem, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa.
Abbreviated transcription (Latin):
temporalis uite: ñ remittetur ei neq in hoc scło neq in
futuro: hoc scilicet tam grande peccatũi. ut eo tenean¬
tur cuncta peccata. Eͦd ñ ꝓbatur ab aliquo ẽe cõmissũ.
nisi cũ de corpore exierit. Quandiu uͦ hic uiuit. eñ sicut
auritat sibi iram in die irȩ et reuelationis iusti iudicu
di. ñ ei remittetur neq in hoc scło neq in futuro. Isti au¬
tẽ cũ quib agimꝰ. uł de quib agimꝰ. ñ sunt desꝑandi.
Adhuc enĩ sunt in corpore. S ñ querant sp̃m sc̃m nisi in
xp̃i corpore. cuiꝰ habent foris sacram̃tũ. s rem ipsã ñ te¬
nent intꝰ cuiꝰ illud est sacram̃tũ: et ideo sibi iudicium
manducant et bibunt. Unꝰ eñĩ panis sacram̃tũ ẽ. uni
sumꝰ. ꝓinde eccłia catholica sola corpꝰ est. xp̃i. cuiꝰ ille ca¬
ꝑut ẽ saluator corporis sui. Extra hoc corpꝰ neminem
uiuificat sp̃c sc̃s. quia sicut ipse dicit apłs caritas d̃i

Expanded text:
temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. sed non quaerant spiritum sanctum nisi in Christi corpore, cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bibunt. unus enim panis sacramentum est unisumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc corpus neminem uiuificat spiritus sanctus, quia, sicut ipse dicit apostolus, caritas dei
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ om̃e peccatũ intelligi uoluit. quandoquidẽ
plem erant magnis multisq peccatis. s aliqͦd ꝓprium
peccatum. qͦd si n haberent possent illis om̃ia dimitti
que habebant. idẽ qͦd in eum uenientem ñ credidert̃
hoc eñ peccatũ ñ haberent si ñ ueniret. sic etiam cum
dixit qͥ peccauerit in sp̃m sc̃m. uł qui u̾bũ dixerit adusuᷤ¬
sp̃m sc̃m. ñ utiq om̃e qͦd in sp̃m scm peccatur. facto siue
dicto.s aliqͦd certum et ꝓprium intelligi uoluit. Hoc
ẽ autem duricia cordis usq ad finem huiꝰ uite qua
homo recusat in unitate corporis. xp̃i qͦd unuificat sp̃s
sc̃s. remissionem acciꝑe peccatorũ. Cũ enĩ dixisset disci¬
pulis accipite sp̃m sc̃m. continuo subiecit. Sicui dimi¬
seritis peccata dimittent᷑ ei. sicui tenueritis. tenebuntur.
Huic gͦ dono gr̃e di quicunq restiterit et repugnau̾it.
uł quoqͥmodo ab eo fuerit alienus. usq in finem huius

Expanded text:
utique non omne peccatum intellegi uoluit, quando quidem pleni erant magnis multisque peccatis, sed aliquod proprium peccatum, quod si non haberent, possent illis omnia dimitti, quae habebant, id est quod in eum uenientem non crediderunt - hoc enim peccatum non haberent. si non ueniret ―. sic etiam, cum dixit: Qui peccauerit in spiritum sanctum uel qui uerbum dixerit adusanctum. non utique omne, quod in spiritum sanctum peccatur facto siue dicto sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis Christi, quod uiuificat spiritus sanctus, remissionem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem huius
Abbreviated transcription (Latin):
Grandem latim sermonis in ista ꝓuincia notariorũ
patimur penuriam. Et iccirco tius p̃ceptis parere ñ
possumꝰ. maxime in editione septuaginta: quȩ aste¬
ricis ueribusq distincta ẽ. Pleraq enim prioris labo¬
ris obfraudem cuiusdam amisimus: Merpit retrac
scpsi etiam librum de correctione donatista¬
rum. propt̃ eos qui nolebant eos legib im¬
ꝑialibus corrigi. Hic liber sic incipit. Laudo

Expanded text:
Grandem latini sermonis in ista prouincia notariorum Grandem latini sermonis in ista prouincia notariorum patimur penuriam et idcirco praeceptis tuis parere non possumus maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis ueribusque distincta est; pleraque enim prioris laboris ob fraudem cuiusdam amisimus. Cripsi etiam librum de Correctione Donatistarum , propter eos qui nolebant illos legibus imperialibus corrigi. Hic liber sic incipit: Laudo,
Abbreviated transcription (Latin):
rancore descendere.Michi autẽ decretum ẽ.te amare.
susciꝑe. colere: mirari. tuaq dicta quasi mea defendere:
Certe et in dialogo quem nuꝑ edidi: beatitudinis tuȩ
ut dignũ fuerat recordatus sum. Magisq demꝰ oꝑam
ut ꝑniciosissima heresis de eccłus auferat᷑. quȩ semꝑ
simulat penitentiã. ut docendi in eccłus habeat facul¬
tatem: ne si aꝑta luce se ꝓdiderit. foras expulsa moria¬
t᷑. Sc̃e & uenerabiles filie tuȩ et eustochium paula. et
genere suo et exhortatione tua digne gradiunt᷑. specia¬
litq salutant beatitudinẽ tuã. Omis quoq frat̃nitas q̃
nobiscũ dño saluatori seruire conatur. Sc̃m prb̃rm fir¬
mum anno p̃terito obrem earũ rauennã. et inde affri¬
cam. siciliãq direximꝰ. quẽ putamꝰ iam in affrice par¬
tib commorari. Sc̃o tuo adherentes lateri ut meo ob¬
sequio salutes p̃cor: litteras quoq meas ad scm prb̃rm

Expanded text:
rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Sanctae et uenerabiles filiae tuae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. litteras quoque meas ad sanctum presbyterum
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm meum filiũ dignationis tue orosiũ prb̃rm. et
sui merito. et te iubente suscepi. s incidit tempus dif¬
ficillimũ. quando michi tacere melius fuit qũa loqͥ
ita ut nr̃a studia cessarent. et iuxta appium canina
exerceretur facundia. Itaq duob libellis tuis quos
meo nomini dedicasti. eruditissimis et om̃i eloquen¬
tie splendore fulgentib ad tempꝰ respondere ñ potui
ñ quo quicquã in illis rep̃hendendum putem. s qͥa
iuxta beatum apłm unusquisq in suo sensu abun¬
det. alius quidẽ sic. aliꝰ autẽ sic. Certe quicqͥd dici po¬
tuit. et sublimi ingenio de scͥpturar ũ scarũ hauriri
tontib. a te positum atq disertum ẽ. s. queso reue¬
rentia tuam. parumꝑ patiaris me tuum lauciare
ingenium. Nos enĩ int nos eruditionis causa disseri¬
mꝰ. ceterum emuli et maxime heretici. si diu̾sas inter
nos sententias uiderint. de animi calummabunt᷑

Expanded text:
fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quo quicquam in illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
si quid gͦ est in eis qͦd eruditionem offendat tuam:
queso ut rescribendo admoneas. et me corrigere ñ
graueris. Infelix est enim qui ñ tantos et tam scos
tuoꝵ studiorum labores et digne honorat. et de his
dño do nr̃o cuius munere talis es gr̃as agit. Unde
cum libentius debeam a quolibet discere qd inutilit̃
ignoro. quam ꝓmptius quoslibet docere quod scio.
quanto iustius abste hoc caritatis debitum flagito.
cuiꝰ doctrina in nomine et adiutorio dm̃i. tantum in
latina lingua ȩccłiasticȩ littere adiutȩ sunt. quantũ
nunquã antea potuerunt: Maxime tam̃ istam sen¬
tentiam quicunq totam legem seruauerit. offendat
autem in uno factus est omnium reus. si quo alio
modo ex poni melius posse nouit dilectio tua. ꝑ do¬
minum obsecro ut id nobiscũ cõmunicare digneris.
omino uere sc̃o et omni michi affectio¬
ne uenerabili pape augustino. iheroni¬
mus in xp̃o salutem. Nirum honorabilẽ

Expanded text:
si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, quaeso, ut rescribendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnmodo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare digneris.OMINO VERE SANCTO ET OMNI MIHI AFFECTIONE VENERA- BILI PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Virum honorabilem
Abbreviated transcription (Latin):
cato: Que igitur spes est. nisi suꝑexaltet miscd̾ia iu¬
dicio: S erga illos qui miscđiam fecerunt. ueracit̃
dicendo. dimitte nobis. sicut et nos dimittimꝰ: et si¬
ne murmuratione dando.Hilarem enim datorem
ailigit ds̃. Deniq sc̃s iacobus iam ex isto loco de mi
tia t̃ruerat consoletur. cum admonet quomͦ etiam
peccata cotidiana sine quib ñ hic uiuitur. cotidia¬
nis remedus expientur. ne homo quicum in uno
offenderit fit omnium reus. in multis offendendo
quia in multis offendimus om̃s. magnũ aggerem
reatus sui minutatim collectũ ad tribunal tanti
iudicis ꝑuehat. et eã quam ñ fecit miscđiam ñ inue¬
niat. s potius dimittendo atq dando mereatur sibi
dimitti debita. reddiq ꝓmissa. Multa dixi quibus
tibi tedium fortassis inferrem. qui hec quȩ tamen
approbas ñ expectas discere. quia ea docere consues¬
n. Si quid autem ẽ in eis quantũ ad rem ipsam ꝑti¬
net. nam quali eloquio explicata sint ñ nimis curo.

Expanded text:
cato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco de mistia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio explicata sint, non nimis curo —,