comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
de ꝯstantis animi extitit. et iusti
rectiq indeclinabiliter tenax. Uñ¬
qͥdam homunculi neqͣm malesͥ
conscii metuentes ne crimintim¬
suorum si arguerentur non pos

Expanded text:
de constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminumsi arguerentur, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
sequeretur: a rege ꝑsarum sapo¬
te captus. donec uixit hanc infa¬
mis officii penam tulit. ut accli¬
nus humi non manu sed dorso
regem ascensurus in equum tol¬

Expanded text:
Valerianus a rege Persarum Sapore captus, donec vixit, hanc infamis officii poenam tulit, ut acclivis humi, non manu, sed dorso regem ascensurum in equum attol
Abbreviated transcription (Latin):
lambertus pipinum principem ĩ¬
crepare ausus est. quod pelicem al
uxori sue suꝑduxerit:a dodone fr̃e
ipsius alpaid martyriratur. Dodo
tolerantiam fetoris in mosam
omplices infra annũ diuinitus
puniuntur. Percussor deniq sc̃i
martyris fr̃i suo congressus alter
ab altero ꝑimitur. Constanti¬

Expanded text:
Lambertus Pipinum principem increpare ausus, quod pelicem Alptrudi superduxerit, a Dodone fratre ipsius Alpaidus Leodii martyrizatur, et tolerantiam foetoris in Mosam us culpae complices infra annum divinitus puniuntur. Percussor vero sancti martyris fratri suo congressus, alter ab altero perimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aximus tyrannus ab ambro¬
sio excõmunicatus qr corrigi no¬
ohannes crisostomus eudochiami
archadii imꝑatoris multosq sacer¬
dotum. infestos habens. episcopatu
pellitur ⁊ exiliatur. Sed ꝓ hoc tu¬
multuante populo: reuocatur.
Secundo exiliatur. sed terremotu
regiam urbem grauiter concuti¬
ente: a ciuib reuocatur. Iterum uͦ¬
Agentib inimicis episcopatu abdͣi
multo post moritur. Innocentius¬
uero papa et occidentales ep̃i. ꝓ eiꝰ
nione suspendunt. uerum iram
dei ꝓ morte ioh̃is: nimia grandimsᷤ

Expanded text:
aximus tirannus ab Ambrosio excommunicatus, quia corrigi noJohannes Crisostomus Eudoxiam, uxorem Archadii imperatoris, multosque sacerdotum infestos habens, episcopatu pellitur et exiliatur. Sed populo pro hoc tumultuante, revocatur. Secundo exsiliatur, sed terremotu regiam urbem graviter concutiente, a civibus revocatur. Pachomiugentibus inimicis episcopatu abdicamulto post moritur. Innocentius papa et occidentales episcopi pronione suspendunt. Iram Dei pro morte Johannis nimia grandinis
Abbreviated transcription (Latin):
scondere. et paruuilis reuelare con¬
sueuit. Quõd cum ille cerneret tre¬
mefactus ac stupens primitus p̃
fulgore atq reuerentia maiestatis
illius claudebat oculos suos. non
enim audebat respicere contra do¬
minũ. Qui ñ clausis oculis uide¬
bat eũ sicut aꝑtis. Cunq declinaret
uultum suum in alteram partẽ
et aliqñ maneret palpebris obduc¬
tis facieq sic adu̾sa: uidebat eum
sicut pͥus ante se positũ. aliqͣndo
suꝑ manũ. aliqñ suꝑ brachium
quam si alios ocłos haberet ĩ occi¬
pitio uel in timpore deficos. qͥb
adeo ut plerumq ꝑ qͣtuor aut
qͥnq menses singulis fere dieb
illi appareret. Que si int̾dum so¬
lito amplius tardare uideretur:
tanta inerat illi cũ deo familiari¬
tas canta de eiꝰ pietate fiducia. ut
ip̃iꝰ sacrifitii consũmationẽ diu¬
tius ꝓtelaret. nec facile uellet illd̃
explere donec reddita sͥ leticia sa¬
lutaris dei consuetam benedicti¬

Expanded text:
scondere, et parvulis revelare conscondere, et parvulis revelare consuevit. Quod cum ille cerneret tremefactus ac stupens, primitus prae fulgore ac reverentia majestatis illius, claudebat oculos suos, non enim audebat respicere contra Deum. Qui etiam tunc clausis oculis videbat eum, sicut apertis. Cum declinaret vultum suum in alteram partem, et aliquandiu maneret palpebris obductis, facie sic aversa videbat eumsicut ante se positum, aliquando super manum, aliquando super brachium quam si alios oculos haberet in occipitio, vel in tempore defixos, quibus adeo ut plerumque per quatuor aut quinque menses singulis fere diebus illi appareret. 174 Quod si interdum solito amplius tardare videretur, tanta inerat illi cum Deo familiaritas, tanta de ejus pietate fiducia, ut ipsius sacrificii consummationem diutius protelaret, nec facile vellet illud explere, donec reddita sibi laetitia, Salvatoris Dei consuetam benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
me uisitabat. Que si omĩa litteris
mandarent᷑: multoꝵ uoluminum
comp̃henderent qͣntitatem. unde qi
longũ mͥ est atq onerosũ etiam
illa que de eodem beato uiro comꝑ¬
ta sunt mͥ. uniu̾sa stilo expͥmere:
unũ ex eis saltem qͦd stimulante¬
conscientia penitus reticere ñ au¬
deo sicut ab ip̃ius ore audiui sim¬
pliciter refero. Qd̃ qͥdem tantũ
ac tale est: ut ex uno hoc a fidelib
auditorib cetera credi uel estimari
facile queant. uereor siqͥdem mul
sam atq mirabilem que uel mͥ so¬
li uel forte rarissimis quoꝵ tamẽ
nullũ hõdie suꝑesse existimo ab
eõdem dei homine credita ẽ. in qͣ
etiam fidelis deus glorificari ⁊ mul¬
torũ fides atq deuotio crescere po¬
test. silentio meo ꝑire ꝑmittam.
Gitur dũ sacris altarib offerens
sacram̃ta uir beatus astaret: in ip¬
sa ꝑceptionis hora tenenti in ma¬
nib suꝑ calicem sacroscm̃ dñi corpꝰ
apparebat in spe paruuli speciosi.

Expanded text:
me visitabat: Quae si omnia litteris me visitabat: Quae si omnia litteris mandarentur, magni voluminis comprehenderent quantitatem. Unde quia mihi longum est atque onerosum etiam illa quae de eodem beato viro comperta sunt mihi, universa stylo exprimere, unum ex eis saltem, qconscientia penitus reticere non audeo, sicut ab ipsius ore 173 audivi, simpliciter refero: quod quidem tale ac tantum est, ut ex uno hoc a fidelibus auditoribus caetera credi vel aestimari facile queant. Vereor siquidem, etriosam atque mirabilem, quae vel mihi soli, vel forte rarissimis, quorum tamen nullum hodie superesse existimo, ab eodem Dei homine credita est; in qua etiam et Deus glorificari, et multorum fides atque devotio crescere potest, silentio meo perire permittam Igitur, dum sacris altaribus offerens sacramenta vir beatus astaret, in ipsa perceptionis hora tenenti in manibus super calicem sacrosanctum Dei corpus, apparebat in specie parvuli speciosi
Abbreviated transcription (Latin):
autem ei quõd ad iudiciũ corã
dño duceret᷑. Ad quẽ cum uenis¬
set pauitꝰ ac tremebund̃. ꝓcidit ad
pedes eiꝰ flagitans ut sui misereret᷑.
Dixit autem illi dñs. Quĩd tͥ uis
faciã: At ille. Dñe: ut saluus fiã.
Et dñs acd eum. uãde et conu̾tere
cito ad seruitiũ meum. et in eo iu¬
giter ꝑseu̾are: qi ñ deerit tͥ salus
eterna. Hac gͦ tam felici ꝓmissiõe
firmatus mundũ ꝑfecte deseruit.
et se totũ diuinis obseqͥis manci¬
pauit. Inter cetera autem dona dei
sp̃alem acceꝑat deuotionis grãm ĩ
oratione. p̃cipue uero in dominici
corꝑis et sanguinis consecratione.
uerũ fr̃s qui ei ad missam ministͣ¬
bant satis suꝑ qr mirabant᷑ in eo
habundantiam lacrmarũ qͣ totus
ibidem effluere solebat. Reuelabat
ei dñs de secretis celestib multa et
magna. atq innumeris consolationi¬
b eũ seu dormiendo seu uigilando
seu etiam mente excedendo creberri¬

Expanded text:
autem ei quod ad judicium coram autem ei quod ad judicium coram Deo duceretur. Ad quod cum venisset, pavidus ac tremebundus procidit ad pedes ejus, 170 flagitans ut sui misereretur. Dixit autem illi Deus: « Quid tibi vis faciam? » At ille: « Domine, ut salvus fiam. » Et Deus ad eum: « Vade, convertere cito ad servitium meum, et in eo jugiter persevera, quia non deerit tibi salus aeterna. » Hac ergo tam felici promissione firmatus mundum perfecte deseruit, et se totum divinis obsequiis manciis. Inter caetera vero Dei dona, specialem acceperat devotionis gratiam in oratione, praecipue vero in Dominici corporis et sanguinis consecratione. Unde fratres, qui ei ad missam ministrabant, satis superque mirabantur in eo redundantiam lacrymarum, qua totus ibidem affluere solebat. Revelabat ei Dominus de secretis coelestibus magna et multa, atque innumeris consolationibus eum, seu dormiendo, seu vigilando, seu etiam mente excedendo, creberri
Abbreviated transcription (Latin):
huic unũ a puero studiũ atq desi¬
derium fuit seip̃m crucifigere mun¬
do. & mundũ sͥ. In iuuenili uͦ etate
anteqͣm cist̾cieñ ordini se submitt̾et
habitauit in solitudine ieiuniis et
laborib multis ueterem hominem
in se mortificans. et sacrifitium sp̃c
Deniq herbis agrestib et pane lexi¬
uia confecto iugiter utens. multo
ibi tempore xp̃o militauit. & innu¬
mera bella temptationũ a spiriti¬
b malignis ꝓtegente se deo fortit̾
tolerauit. Postinodũ autẽ comꝑ¬
ta celebri fama de scĩtate beati ber¬
nardi abbatis atq ip̃iꝰ monaste
gatione iustoꝵ uelut in tab̾nacu¬
lo dñi in securitatẽ et absconsio¬
nem a turbine et a pluuia tutior
ciplina p̾dicti patris cũ magno¬
animi feruore se contulit. et ꝑ
multos ibidem annos usq ad
exitũ uite ꝑseuerauit.
Nuic autem cũ adhuc etate iuni¬
or eẽt ꝑ uisionẽ apparere dignatꝰ
ẽ dñs residens in chrono sublimi.
et sc̃orum milia cũ eo. Uidebatur

Expanded text:
Huic unum semper a puero studium atque desiderium fuit, seipsum crucifigere mundo et mundum sibi. In juvenili autem aetate, antequam Cisterciensi Ordini se submitteret, habitavit in solitudine, jejuniis et laboribus multis veterem hominem in se mortificans, et sacrificium spiriDenique herbis agrestibus et pane lexiva confecto jugiter utens, multo ibi tempore Christo militavit, et innumera bella tentationum a spiritibus malignis, protegente se Deo, fortiter superavit. Postea autem, comperta celebri fama de sanctitate beati Bernardi abbatis, atque ipsius monastergatione justorum, velut in tabernaculo Domini, in securitatem et absconsionem a turbine et a pluvia tutior ciplina panimi fervore se contulit, et per multos ibidem annos usque ad exitum vitae perseveravit. Huic autem cum adhuc aetate juvenior esset, per visionem apparere dignatus est Deus, residens in throno sublimi et sanctorum millia cum eo. Videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
el quod qͣntum corpus ui¬
ruerit: tantum et anima exsicca¬
rogauit abbatem paisnonem di¬
cens. Qud facio anime mee. que
insensibilis facta est. et non ci¬
iungere homini timenti deum.
et cum illi inheseris: doceberis ⁊ tu

Expanded text:
el quia quantum corpus virescit, tantum anima exsiccarogavit quidam abbatem Paysionem, dicens: Quid facio animae meae, quia insensibilis facta est, et non tijungere homini timenti Deum; et cum illi inhaeseris, doceberis et tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ plurimos annos cũ sc̃oꝵ confessoꝵ
bernarcli atq malachiecorpora in se¬
cretario die noctuq seruaret. uix
unqͣm aliqua hora posset ibidem
tum asꝑgens. Porro uir iste in pri¬
mordio conu̾sationis sue cum
multis temptationib uexaret᷑: noc¬
te aliqͣ finitis matutinis erat in qͦ¬
dam domicilio solus. Et ecce sp̃c in
mundꝰ mugiens & plangens discur¬
su gyrouago circa eum rotabatur.
Ip̃e uero imposito fronti suo signacu
lo crucis. quis nam eẽt interrogauit.
Respondit autẽ demon. Ego sũ ille¬
qui temptaui iob & flagellaui. Q
audiens frater cũ adhuc nouitius
ẽẽt. timuit a facie demonis & fugit.¬
& eum ulterius ñ audiuit.

Expanded text:
per plurimos annos cum sanctorum confessorum per plurimos annos cum sanctorum confessorum Bernardi atque Malachiae corpora in secretario die noctuque servaret, vix unquam aliqua hora posset ibidem ntum aspergens. Porro vir iste in primordio conversionis cum multis tentationibus vexaretur, nocte aliqua finitis Matutinis erat in quodam domicilio solus: et ecce spiritus immundus mugiens et plangens discursu gyrovago circa eum rotabatur. Ipse vero imposito fronti suae signaculo sanctae crucis, quisnam esset interrogavit. Respondit autem daemon: « Ego sum qui tentavi et flagellavi Job. » Quod audiens frater, cum adhuc novitius esset, timuit a facie daemonis, et fugit, et eum ulterius non audivit.
Abbreviated transcription (Latin):
disse beatũ bernardum blando ip¬
sum alloqͥo consolantem. Qui cũ
benedixisset eum: benedixit & totã
domum. subiungens hec eadẽ uer¬
ba & dicens. Hec est domus mea
quam edificaui. dominus custo
set: aliqͣnto postea demꝑe elapso
apparuit in uisione cuidam conũ¬
so religioso nomine laurentio letꝰ
atq p̾clarus. & p̾ciosis uestib de¬
center ornatus.indicans qr ꝑ dei
grãm gaudium sempiternum op¬
tineret & głam. fr̃i autem solotenꝰ
suplicanti ut eiꝰ benedictionẽ atq
suffragia mereret᷑ benedixit. atq
ita respondit. Ego orare ñ cesso nõ
mͦ ꝓte: uerũ etiam ꝓ ipsius unũ¬
sitate eccłie. De hoc tamen conq̃ror
aliqͣntum quod frẽs adhuc uiuen¬
tem atq spirantẽ me pre nimia
festinatione sepelierunt.
referendũ existimo aliquid qͦd de il¬
lo cognoui. Erat gͦ uir ille quõd
om̃s agnouimus homo spirituał.
orationi atq compunctioni mira¬
bili ꝑtinatia semꝑ insistens. ita ut

Expanded text:
vidisse beatum Bernardum blando ipvidisse beatum Bernardum blando ipsum alloquio consolantem. Qui cum benedixisset eum, benedixit etiam totam domum, subjungens haec eadem verba, et dicens: « Haec est domus mea quam aedificavi. Dominset, aliquanto postea tempore elapso apparuit in visione cuidam religioso converso, nomine Laurentio, laetus atque praeclarus, et pretiosis vestibus decenter ornatus, indicans quia per Dei gratiam gaudium sempiternum obtineret et gloriam. Fratri autem solo tenus supplicanti ut ejus benedictionem atque suffragia mereretur, benedixit atque ita respondit: « Ego orare non cesso non modo pro te, verum etiam pro ipsius universitate Ecclesiae. De hoc tamen conqueror aliquantum, quod fratres adhuc viventem et spirantem me prae nimia festinatione sepelierunt.referendum existimo aliquid quod de illo cognovi. Erat ergo vir ille quod omnes agnovimus homo spiritualis, orationi atque compunctioni mirabili pertinacia semper insistens, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
cum animal pudendis gestib irride¬
re. Aqͦ magis irrisum & exsufflatũ
ilico tanqͣm fumus euanuit. & ultͣ
eum ille nouitius ñ uidit. Qⁱ mox
li hora conspexisset. Confessus ẽ autẽ
ei senior se uidisse phantasticũ hecdũ.
qui ludicris motib & se &e illum pa¬
riter ĩ ibsannauit. Quod audiens
nouitius ille miratus est ualde. ac
ꝑ hoc intellexit qͦd multa huiꝰmo¬
mis beatus bernatdꝰ angelico uul¬
tu & uestib albis decoratus apparu¬
it. in ea tamen existentia & habitu¬
dine corporis qua ante obitũ fuit.
Quẽ cum ille conspiceret ad se in¬
gredientem. & ueteranos ac uene¬
randos artus baculo sustentantẽ.
manu et uoce qua poterat suis
enti assurgerent & locũ sedendi citi¬
us p̃pararent. Illis uͦ mirantib at
q querentib de quo nam scõ loq̃re¬
tur. p̃mente se egritudine ñ poterat
respondere. Postmodũ autem recep¬
ta uirtute loquendi cũ ab ipso
denuo sciscitarent᷑: confessus est ui

Expanded text:
cum animal pudendis gestibus irridecum animal pudendis gestibus irridere, a quo magis irrisum atque exsufflatum, illico tanquam fumus evanuit, et ultra eum novitius ille non vidit. Qui mox li hora conspexisset. Confessus est autem ei senior se vidisse phantasticum haedum, qui ludens motibus, et se et illum pariter subsannaret. Quod audiens novitius ille, miratus est valde, ac per hoc intellexit quod multa hujusmomis beatus Bernardus angelico vultu et vestibus albis decoratus apparuit, in ea tamen consistentia et habitudine corporis, qua ante obitum fuit. Quem cum ille inspiceret ad se ingredientem, et veteranos ac venerandos artus baculo sustentantem, manu ac voce qua poterat suis enti assurgerent, et locum sedendi citius praepararent. Illis vero mirantibus ac quaerentibus de quonam sancto ille loqueretur, premente se aegritudine non poterat respondere. Postmodum vero recepta virtute loquendi, cum idipsum denuo sciscitarentur, confessus est se
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ille uir ad necessaria surgere
uellet: assurrexit frater dolens qͦd ei¬
quõd ei luminare deesset. Lespiciẽs
autem ad fornaculam p̃sentem in
qua ꝑ octo dies antea focus ñ fue¬
rat. uidit ibidem prunarũ ardentiũ
non paruam congeriem. accensaq
ex eis lampade cũ statim ad eandem
fornaculam ocłos uerteret ñ modo
prunas illas non reꝑit: s ne ullũ
qͥdem caliditatis in ea uestigiũ dep̃¬
hendere potuit. Houitius au¬
tem qͥdam nomine iulianus hone¬
ste uite sacerdos & religiosus qͥ de or¬
dine regulariũ clericoꝵ clareualli
sese contulerat. uidit aliqñ sp̃m ĩ¬
mundum instar hedi ꝑuagantẽ
in choro. Qui dum uenisset coram
eo aliondiu substitit. & cepit eum
rictu patulo subsannare. obscenũ
caput contra illũ exagitando. ⁊ den¬
tes adinuicem minutissime con¬
cutiendo. Cunq recessisset ab eo: ue¬
nit &e stetit ante hominem dei Ge¬
rardum & cepit eum similiter petul¬

Expanded text:
sanctus ille vir ad necessaria surgere sanctus ille vir ad necessaria surgere vellet, assurrexit frater dolens quod ei luminare deesset. Respiciens autem ad fornaculam praesentem, in qua per octo dies antea focus non fuerat, vidit ibidem prunarum ardentium non parvam congeriem: accensaque ex eis lampade, cum statim ad eamdem fornaculam oculos verteret, non modo prunas illas non reperit, sed ne ullum quidem in ea caliditatis vestigium deprehendere potuit. Novitius autem quidam, nomine Julianus, honestae vitae sacerdos ac religiosus, qui de ordine regularium clericorum Claraevalli sese contulerat, vidit aliquando spiritum immundum instar haedi pervagantem in choro. Qui cum venisset coram eo, aliquandiu substitit, et coepit eum rictu patulo subsannare, obscenum caput contra illum exagitando, et dentes ad invicem minutissime concutiendo. Cumque recessisset ab eo, venit et stetit ante hominem Dei Gerardum, et coepit eum similiter petul
Abbreviated transcription (Latin):
apud deum qͣm apud homineᷤ
qͣm uniuersi mirabant᷑. & intue¬
bant᷑ uultum eiꝰ tanqͣm uultum
angeli stantis inter illos. atq di¬
cebant. Hic est fr̃m amator &̾ popłi
isrł. hic est qui multũ orat ꝓ popu¬
consolationes in abscondito faciebat.
ip̃e tñ utpote uerecundꝰ &̾ humilis
u̾ͥtutes suas latere malebat. & nul¬
lꝰ ei suꝑ huiꝰmõdi ꝑcunctatione ꝓp¬
ter sc̃itatis eiꝰ reuerentiam molestꝰ
fieri audebat. Et cum eẽt corpore
fere nonagenarius:animi feruore¬
a labore messium retineri. Qui dũ
aliqñ grauissima ualitudine pres¬
sus. in quadam secretiori domuncu¬
la lecto decumberet: quadam nocte¬
contigit extingui lampadem que
ibi ardebat. Quo uiso frater qͥdã
qͥ ei tunc temporis ministrabat sur¬
rexit & abiit reaccendere illam. Cũq
reꝑisset clausas undiq officinas:
sine igne reuersus ẽ. tristis. & fir¬
mato ostio cellule iterũ recubans
obdorminit. ꝑfunda gͥ nocte cum

Expanded text:
apud Deum quam apud homines, apud Deum quam apud homines, quam universi mirabantur, et intuebantur vultum ejus tanquam vultum angeli stantis inter illos, atque dicebant: Hic est fratrum amator et populi Israel; hic est, qui multum orat pro popuconsolationes in abscondito faciebat; ipse autem, utpote verecundus et humilis, virtutes suas latere malebat, et nullus ei super hujusmodi percunctatione, propter sanctitatis illius reverentiam, molestus fieri audebat, et cum esset nimium fere nonagenarius, quoa labore messium retineri. Qui dum aliquando gravissima valetudine pressus, in quadam secretiori domuncula lecto decumberet, nocte quadam contigit exstingui lampadem quae ibi ardebat. Quo viso, frater quidam qui ei tunc temporis ministrabat, surrexit 309 et abiit reaccendere illam. Cumque reperisset clausas undique officinas sine igne, reversus est tristis; et firmato ostio cellulae, iterum recubans obdormivit. Profunda vero nocte cum
Abbreviated transcription (Latin):
Gerardus de farsa cuiꝰ memoria
in benedictione ẽ. quemq ꝓ sua
singulari puritate & scĩmonia
beatus bernardꝰ singulari gr̃a
p̃ceteris honorabat. mirabilis
atq amabilis nimis apparebat.
Qui dũ adhuc ẽẽt monachus
in farsa que est tuscie nobilis
abbatia. reuelante dño uidit ĩ
sp̃u se tͣnspositum in claraualle.
id q gerentem offitii ut cũ duobꝰ
bacinis singulas officinas circu¬
iens fr̃m manib abluendis
aquã infunderet. In qͦ nimirũ
designatũ fuisse rei exitus docu¬
it. quia ip̃e futurus eẽt qͥ fr̃mil¬
lorũ excessus cotidiana immo
pene continua oculoꝵ inunda¬
tione acsi duob infusoriis ab¬
lueret. Sic enim deuotio pieta¬
tis in xp̃i desiderio pectus illud
impleuerat: ut quasi duo fon¬
tes pupille eiꝰ que tacere non
poterant fere ubiq. p̾sertim in
cecebratione diuini mysterii ma¬
gno lacrimarũ ꝓfluuio faciẽ
illius madidarent. Habebat
autem grãm singularem tam

Expanded text:
Gerardus de Farfa, cujus memoria Gerardus de Farfa, cujus memoria in benedictione est, quemque pro sua singulari puritate et sanctimonia beatus Bernardus singulari gratia prae caeteris honorabat, mirabilis atque amabilis nimis omnibus apparebat. Qui dum adhuc esset monachus in Farfa, quae est Tusciae 308 nobilis abbatia, revelante Domino vidit in spiritu se transpositum in Claravalle, idque gerentem officii, ut cum duobus bacinis singulas officinas circuiens, fratrum manibus abluendis aquam infunderet. In quo nimirum designatum fuisse rei exitus docuit, quod ipse futurus esset qui fratrum illorum excessus quotidiana, imo pene continua oculorum inundatione ac si duobus infusoriis ablueret. Sic enim devotio pietatis in Christi desiderio pectus illud impleverat, ut quasi duo fontes pupillae ejus quae tacere non poterant, fere ubique, praesertim in celebratione divini mysterii, magno lacrymarum profluvio faciem illius madidarent. Habebat autem gratiam singularem tam
Abbreviated transcription (Latin):
tem dño largiente seruauerit.
Hic uero spe mirabili confortatꝰ.
ita cupiebat dissolui & cũ xp̃o esse:
ut nichil timere uideret᷑ nisi adhuc
a morte differri & in corpore rema¬
nere. multum q doleret si ei aliqͥs
cõmeatũ uel ꝓmit̾tet uel optaret.
In ip̃a uero die migrationis sue
apparuit ei beatus bernardus ab¬
bate francone. qͥ dixit add eũ. F ra¬
cer bernarde sic enim iuuenis uo¬
cabat᷑. ecce adduco tͥ sc̃m patrem
nostrum bernardũ. ut te in ma¬
nib illius reddam. Beatus uero
pater clementi dextera suscipiens
eum. ait illi. Hõdie mecum eris
in paradiso. Et his dictis: eua¬
nuerunt. Tunc monachus ille
qui uiderat et audierat. Fr̃ib
indicauit: atq subiunxit. Si us¬
q in crastinum uixero: ñ sum ue¬
ra locutus. Quod si hodie migͣ¬
uero: fidem faciat dictis ip̃a mi¬
gratio. Defunctus est itaq in
ipsa die ut perficerent᷑ in ipso
omnia q̃ dicta fuerant illi a sc̃õ
Ilectus a deo &e hominib

Expanded text:
tem Domino largiente servaverit. tem Domino largiente servaverit. Hic vero spe mirabili confortatus, ita 307 cupiebat dissolvi et cum Christo esse, ut nil timere videretur, nisi adhuc a morte differri, et in corpore remanere, multumque doleret, si aliquis ei commeatum vel promitteret vel optaret. In ipsa vero die migrationis suae apparuit ei beatus Bernardubate F. qui dixit ad eum: Frater Bernarde sic enim juvenis vocabatur, ecce adduco tibi sanctum Patrem nostrum Bernardum, ut te in manibus illius reddam. Beatus vero Pater clementi dextera suscipiens eum ait illi: « Hodie mecum eris in paradiso. » Et his dictis evanuerunt. Tunc monachus ille quae viderat et audierat fratribus indicavit, atque subjunxit: « Si usque in crastinum vixero, non sum vera locutus. Quod si hodiem igravero, fidem faciat dictis ipsa migratio. » Defunctus est itaque frater in ipsa die, ut perficerentur in eo omnia quae dicta fuerant illi a sancto ilectus a Deo et hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
N abbatia domus dei que una est
de filiab clareuast facta est in isto
anno mortalitas magna. ita ut in¬
tra triginta et qͥnqdies ñ minoris
numeri fr̃es de medio tollerent᷑ et
una die interdũ quatuor aut qͥnq
sepelirent᷑. Tauta uͦ alacritate ⁊ de¬
siderio ad mortem immo ad portũ
mortis et uite ianuam fcrebant᷑:
ut et morientes uiuentib condole¬
rent. & uiuentes morientib inuide¬
rent. Inter quos etiam abstractus ẽ
uenerabilis et pie memorie franco
abbas eiꝰdem loci. qui die sc̃õ paras¬
ceue xp̃o dño felicem animam reddi¬
dit. Ad cuiꝰ etiam tumulũ iam de
uicinis partib popłi cateruatim
undiq confluunt ꝓpter sanitates
et bñfitia multa. que se ibidem a
domino conseqͥ sentiunt. Quarto
autem postea hoc est sccła feria pas¬
chalis ebdomade defunctus ẽ ibi¬
dem monachꝰ etate qͥdem iuuenis.
sẽd religionis maturitate ꝓuec¬
tus. de quo etiam asserunt quõd
florem uirginitatis usq ad mor¬

Expanded text:
In abbatia Domus Dei, quae una est de filiabus Claraevallis, facta est in isto anno mortalitas magna, ita ut infra triginta et quinque dies non minoris numeri fratres de medio tollerentur, et una die interdum quatuor aut quinque sepelirentur. Tanta vero alacritate et desiderio, ad mortem, imo ad portum mortis et vitae januam ferebantur, ut et morientes viventibus condolerent et viventes morientibus inviderent. Inter quos subtractus est venerabilis et sanctae memoriae Franco abbas ejus loci, qui die sancto Parasceves Christo Domino felicem animam reddidit. Ad cujus etiam tumulum jam de vicinis partibus populi catervatim undique confluunt, propter sanitates et beneficia multa quae se ibidem a Domino consequi sentiunt. Quarto autem postea die, hoc est secunda feria paschalis hebdomadae, defunctus est ibi monachus aetate quidem juvenis, sed religionis maturitate provectus; de quo etiam asserunt quod florem virginitatis usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
trem in capitulo monachoꝵ splen¬
in eo et locum tenere et offitrũ ge¬
rere iuĩdebat᷑. Hec uͦ benedictũ fruc¬
tum uentris sui parulũ qui na¬
tus est nobes gestabat ingremio.
totusq conuentus monachoꝵ errca
eum residebat in ordine suo. Porro
claritatem non satis ualebat in faci¬
es eoꝵ intendere. Cunq iam exple¬
to capitulo soluendꝰ eẽt ille conuentꝰ:
imꝑiosa uirgo conu̾sa ad seniorem
illum qͥ ad eius dexteram residebat
dum optulit ei. Quo facto: conu̾
a seriorib illis hinc inde nutuata

Expanded text:
itulo monachorum prae locum tenere, et officium gerere videbatur. Haec vero benedictum fructum ventris sui, parvulum qui natus est nobis, gestabat in gremio, totusque conventus monachorum circa eam residebat in ordine suo. Porro claritatem, non satis praevalebat in facies eorum intendere. Cumque jam expleto capitulo solvendus esset ille conventus, imperiosa Virgo conversa ad seniorem illum, qui ad ejus dexteram sedebat, dum obtulit ei. Quo facto converta senioribus illis hinc inde mutuata
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾si: decet̾o securus eccłiam intͣ¬
ta defunctus ẽ. Cumq sepult᷑e
traditus fuisset: per longũ tẽpꝰ
cunctis uidentib de sepulchro ip¬
sius. flamia exiuit. et tamdu
ossa eius concremauit: quousq
omne. sepulchrũ consumeret.¬

Expanded text:
am erubescebat homines: sin vero iret, pertite defunctus est. Cumque sepulturae humana verecundia, perrexit cunctis videntibus de sepulchro ipsius flamma exiit, et tam diu ossa ejus concremavit, quousque omne sepulchrum consumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit. Cui infelix mulier tamꝙͣ
egrotanti utiro cõpatiens cepit illum
ulnuis astringere. panis contegere.
et quib ualebat impendiis confou̾e.
rediit. lectũ repetit. Cui mox uxor
et cũ ceteris xp̃ianis diuinis int̾eẽ

Expanded text:
ingultiret, infelix mulier, tanquam aegrotanti viro compatiens, coepit illum ulnis astringere, lodice contegere, et quibus valebat impendiis confovere. redit, stratum repetit. Cui protinus et cum caeteris Christianis divinis interesse
Abbreviated transcription (Latin):
et ait ei. Inmitte manũ tuam et
affer lapillũ de fundo. si nil per
pessa fueris mali: inculpabilis es.
Mox illa ut lapillũ tangens. ma¬
nũ ad se retraxit: qͥcquid unda te¬
tigerat: cute nudatũ ẽ. Sicq di¬
Marcelli paris. legitur. quod mu¬
lier quedam nobilis spreto uiri¬
deducta honorifice sepelit᷑. uerũ
ip̃o die a serpente igniuomo effos

Expanded text:
imus: immitte manum 479 tuam, et affer capillum de fundo. Si nihil patieris mali, inculpabilis es. Mox illa, ut capillum tangens, manum ad se retraxit, quidquid unda tetigerat cute nudatum est, tanquaMarcelli legitur quod mulier quaedam, quia nobilis, sprevit virdeducta, honorifice sepulta, et ipso die a serpente ignivomo es
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sana eẽt et incolumis. abbatẽ
difficilius impetrauit. fcm̃ est¬
igitur intra monachoꝵ claustrũ
sepulchrũ. Quod mox ut ingres¬
sa conspexit: nescio quo iudicio in
egritudinẽ corruit. et paulo post
tĩtilluuionẽ continui circit̃ anni
circulũ exalauit: ut cołari uye pos

Expanded text:
uc esset et incolumis, abbatem difficilius impetravit. Factumque intra monachorum claustra sepulcrum mox ut ingressa conspexit, nescio quo judicio, in aegritudinem corruit, ac paulo post fetoris illuviem per continui circiter anni circulum exhalavit, ut tolerari vix poss
Abbreviated transcription (Latin):
aures a selli caudam q desinere. ce¬
uerba formauit. Noli inquit o uir
ille quereret quis fuisset: Ego ait
ille solo nomine benedictus fur qͥ
mosa atq siualentia per sulphu¬

Expanded text:
aures duntaxat aselli caudamque desinere, caeverba formavit: Noli, inquit, o vir, ille perquireret, quis fuisset: Ego, ait, ille solo nomine Benedictus fui, qumosa, atque squalentia, per sulphu
Abbreviated transcription (Latin):
rem suam cognoscere uellet: ita si¬
cut canis eidem inhesit. ut nullate¬
nus ab ea diuelli posset. Ierominu
muliercula cũ expositũ nutriret
infantẽ et nutricis offitio funge¬
ret᷑ cubaret q cũ ea idem ꝑuulus
qͥ usq ad decimũ ꝑuenerat annũ:
accidit ut plusqͣm pudicitia pati¬
tur mero se ingurgitaret. accensa¬
q libidine obscenisq motib ad
coitũ duceret iuifantẽ: prima ebͥe¬
taᷤᷤ alterius noctis et ceterarũ dein¬
ceps fecit consuetudinẽ. Hecdum
duo menses fuerant euoluti. et ecce
femine uterus intumuit. Qͥd płac
Dispensatiõe cłi fcm̃ ẽ ut que contͣ
naturam simplicitate paruuli in
contemptũ dñi abutebatur: a nat᷑e
Nocte uero eadem qua subseq̃nti
suo sese abstinere non potuit.
Cũq mane fc̾o conscĩam det̾re¬
ret perpetrata carnis delectatios
ꝓcessionẽ uero imꝑaret uerecun¬
dia. plus erubescens uultũ homi¬
nũ: qͣm dei iudiciũ metuens. ad¬

Expanded text:
rem suam cognoscere vellet, ita sicut canis eidem inhæsit, vt nullatenus ab ea diuelli posset. Cumuliercula cum expositum nutriret infantem et stillaret cibos ac nutricis officio fungeretur cubaretque cum ea paruulus, qui usque ad decimum peruenit annum, accidit, ut plus, quam pudicitia patitur, se mero ingurgitaret accensaque libidine obscenis motibus coitum doceret infantem. prima ebrietas alterius noctis et ceterarum deinceps fecit consuetudinem. necdum duo menses fuerant euoluti, et ecce feminae uterus intumuit. quid plura? dispensatione dei factum est, ut, quae contra naturam simplicitate paruuli in contemptum dei abutebatur, a naturae Nocte vero eadem qua subsequente suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam deterreret perpetrata carnis delectatio, processionem vero imperaret verecundia, plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds ostenderet quod satisfacti¬
onẽ nisi ꝓ his peccatis que deserun¬
tur ñ recipit: cũ rediretnona uice
iudicio miser interiit. ut cũ semen
funderet: aiãm ꝑiter exhalaret. sic̃
infelix mulier ꝑhibuit. Quidã¬
heremita moriens uidente socio:
mox angłs astans dixit. Nõ tur¬
beris. Ille enim licet multa bona¬
fecerit. tñ ꝑ illud uiciũ quod apłs¬

Expanded text:
vt Deus ostenderet, quod satisfactionem nisi pro his peccatis quæ deseruntur non recipit, cum rediret nona viceiudicio miser interiit, vt cum semen funderet, animam pariter exhalaret, sicut infelix mulier perhibuit. emonibus moriens, vidente socio, mox angelus astans, dixit: Ne turberis; iste enim, licet multa fecerit, tamen per illud vitium, quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ latͥna deesset: trabeculas que
fontem sci Georgii sepserant infe¬
lix abstulit. et latrinam inde ap¬
tauit. Cũq sequenti nocte idem
dormiret. comprehensus ẽ a duob
cur se ligarent et tã crudelit̾ impel¬
lerent: propter fornicariam inqͥ¬
unt te sc̃s ppͣ iubet in audientiam
duci. Dñs inquit papa ip̃e nunc¬
in hac urbe non ẽ. et quomodo me

Expanded text:
 latrina deesset, trabeculas, quae fontem sancti Gregorii senserant, infelix abstulit, et latrinam aptavit. Cum sequenti ibidem nocte dormiret, comprehensus est a duobucur se ligarent et tam crudeliter impellerent: Propter fornicariam, inquiunt, te sanctus papa jubet in audientiam duci. in vrbe non est, & quomodo me
Abbreviated transcription (Latin):
curialis sacratissimo paschali sab¬
bato iuuenculam cuiusdam fili¬
am in baptismate suscepit. Q
post ieuiniũ domũ reuersus mul¬
toq uino inebriatus. nocte ipsa

Expanded text:
curialis, illic sacratissimo Paschali Sabbato, juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multo vino inebriatus, ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus ait. sceleratus in proximo
moriturus ẽ. ⁊ in infernũ descensu¬
rus. Est enum talis consuetudo in
illis partib. ut unminente mor¬
te diuitis reprobi. mons ille flã¬
mas euomat piceas et sulphureaᷤ.
his dictis: suꝑueniente ꝓxima noc¬
te dũ idem pͥnceps securus cum
meretrice cõcũ beret: expirauit.
non hominẽ sed cadauer abiecit.
uidam clericus cũ pelice sua ꝑ
quinquenniũ luxurians. incensa
urbe fortuito incendio simul in
aqua lampadem impleuit: lum̃
adhibuit. que per totam noctem

Expanded text:
iquis sceleratus dives in proximo moriturus est, et in infernum descensurus. » Est enim talis consuetudo in illis partibus ut, imminente morte divitis reprobi, mons ille flammas evomat piceas et sulphureas. His dictis, superveniente proxima nocte, dum idem princeps securus cum meretrice concumberet, expiravit: non hominem, sed cadaver projecit. Quidaquinquennium luxurians, incensa urbe fortuito incendio, simul in aqua lampadem implevit, lumen adhibuit, quae profecto per
Abbreviated transcription (Latin):
on infantium cepit audire ua¬
gitus. balatus pecoꝵ. mugitus
boum. planctus quasi muliercu
ecercitus. et prorsus uariarum
portenta uocum. aut ante soni¬
tu qͣm aspectu: territus cederet.

Expanded text:
nfantum cepit audire vagitus, balatus pecorum, mugitus boum, planctum quasi mulierculexercitus, et rursus variarum portenta vocum, ut ante sonitu quam aspectu territus cederet.
Abbreviated transcription (Latin):
tate porrectum caput usq ad ce¬
lum. Cunq ab eo quisnam eẽt
inqͥreret: ait. Ego sum sathanas.
queris: Respondit. Cur mͥ frustra
enim frequenter molestant᷑ insidi¬
is. Et ille. Non inquit facio. sed
ipsi se inuicem turbant. Nam ego
miserabilis factus sum. Num le
gistis qr defecerunt inimici frame
in finem et cuutates eoꝵ destruxi¬
sti. Nullum iam habeo locum.
nullam possideo ciuitatem. Iam
dines ipse monachoꝵ stipantur
Iħ̾c tuas funditus subruit uires
et honore nudatus angłico. uo¬
lutaris in sordib. uix autemans
sublimis aspectu iħu nomine de¬

Expanded text:
tate, porrectum caput usque ad coelum. Cum ab hoc quisnam esset inquirerem, ait: Ego sum Satanas. quaeris? Respondit: Cur mihi frustra enim frequenter molestantur insidiis. At ille ait: Nihil ego facio, sed ipsi se invicem turbant. Nam ego miserabilis factus sum. Rogo, nonne legisti: Quia defecerunt inimici frameae in finem, et civitates eorum destruxisti ? En nullum jam habeo locum, nullam possideo civitatem, jam dines quoque monachorum stipantur  tuas funditus subruit vires, et honore nudatus angelico, volutaris in sordibus. Vix dum sublimis aspectu Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
queso te omnib istis laborib nris
esse poterit spes nr̃a in palatio. qͣm
ut amici imꝑatoris sumus et qͥd
ibi ñ fragile plenũq ꝑicłis. et ꝑ
quot ꝑicula ꝑuenit᷑ ad grandius
ero: ecce nunc fio. Queso te si pi

Expanded text:
quaeso te, omnibus istis laboribus nostris esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitur ad grandius ero, ecce nunc fio". dixit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuata. talib usa ẽ uestib quibus
obstaret frigus. non menbra nuda¬
amili signaculũ repudians. et ma¬
gis in uentrib egenoꝵ qͣm ĩ mar¬
mia calente adhuc mariti corpus¬
culo et necdũ humato duos simul
filios ꝑdidit. Rem dicturus sum¬
incredibilem. sed xp̃o teste non fal¬
sam. Quis illam tunc non puta¬
ret more lẏmphatico. sꝑsis crmib.
ueste conscissa. lacerũ pectus innade¬
re: lacͥme gutta non influxit. Ste¬
tit ĩmobilis. ⁊ ad pedes aduoluta xͥ
quasi ip̃m teneret: arrisit. dicens.¬
Expeditius tͥ seruitura sũ dñe. qr
canto me onere liberasti. Sed for¬
sitan suꝑat᷑ in ceteris: quin he¬
imino qr illos mente contempsit:
in unico postea filio ꝓbat. Cui
omni qͣm habebat possessione con¬
cessa ingruente iam hyeme ieroso¬
limam nauigauit. Augustinus.¬

Expanded text:
ua talibus usa est uestibus, quibus obstaret frigus, non membra nudaanuli signaculum repudians et magis in uentribus egenorum quam in marm, calente adhuc mariti corpusculo et necdum humato duos simul filios perdidit. rem sum dicturus incredibilem, sed Christo teste non falsam. quis illam tunc non putaret more lymphatico, sparsis crinibus, ueste conscissa lacerum pectus inuadere? lacrimae gutta non fluxit; stetit inmobilis et ad pedes aduoluta Christi, quasi ipsum teneret, adrisit: \'expeditius tibi seruitura sum, domine, quia tanto me liberasti onere\'. Sed forsitan superatur in ceteris? quin immo, qua illos mente contempserit, in unico postea filio probat, cum omni, quam habebat, possessione concessa ingrediente iam hieme Hierosolymam nauigauit. Parce, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iedual rex occidentalium saxo¬
num cũ genti sue duob an¬
nis strenuissime p̾esset. adhuc pa-¬
ganus relicto imꝑio ꝓpter dñm.
regnumq ꝑpetuũ: uenit romam.
hoc sͥ głe singularis desiderans adi¬
pisci. ut ad limina beatoꝵ apłorũ
mul etiam sperans quia mox bap¬
tratus carne solutus ad eternam
uitam iam mundꝰ tnsiret. Quod
utiq ut mente disposuerat: dño

Expanded text:
edualla, rex Occidentalium Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum mul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mente disposuerat, Do
Abbreviated transcription (Latin):
fectus. eum ab eccłiastica cõmuni¬
one ꝓhibuit. & posita eius obliga¬
tione discessit. yerum fidelissimuᷤ
imꝑator ad palatium reu̾sus tem¬
pore prandii. astantib pransorib
ait. ñ se sumpturũ cibum. nisi pͥ
obrem misit ad ciuitatis ep̃m ro¬
gans ut iuberet ei qui eum liga¬
uerat. quatuniꝰ eius uincula solue¬
rent᷑. Cũnq dixisset ep̃c eum ta¬

Expanded text:
eum ab ecclesiastica communione prohibuit, et imposita ei obligatione discessit. Verum fidelissimus imperator ad palatium reversus, tempore prandii astantibus pransoribus ait, non se sumpturum cibum nisi priu 363 quam rem misit ad civitatis episcopum, rogans ut juberet ei qui ligaverat, quatenus ejus vincula resolveret. Cumque dixisset episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
Repente nanq ut uenit ad pur¬
puram. claudoꝵ atq debiliũ cu¬
ram habuit ꝑ maximã. non serus
sam agens. ce ad eoꝵ. habitacula
xenodochia discurrens. sius manib
ministrabat infirmis. ollas eoꝵ ext̃
calices diluens. &e alia cuncta faciens
opus offero bona michi omĩa confe¬
rentis ce uiro suo sepe dicebat. O
portet te semꝑ martte cogitare qrsid
dudum fiuisti. quid mͦ sis Qui

Expanded text:
Repente namque ut venit ad purpuram, claudorum atque debilium maximam habuit curam, non servis, sam agens, et ad eorum habitacula xenodochia discurrens, suis manibus ministrabat infirmis, ollas eorum tercalices abluens, et alia cuncta faciens opus offero bona michi omnia conferenti. Viro autem suo sepe dicebat: Oportet te semper, marite, cogitare quid dudum fuisti, quid modo si
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ab omniũ uirorũ oculis re¬
mouerat. ut ne ipsũ quidem ad se
martinũ cũ eam ille officu cã uisitare
num copiam repperiss et ad mota
sellula diuaricatis pedib suꝑ ignẽ
illum nudato inguine resideret: con¬
tinuo martinus fcãm sacro tegmini
sensit iniuriam. magna uoce ꝓcla¬
mans. Quis inquit nudato ĩgͥne
nr̃m incestat habitaculũ: hoc ubi

Expanded text:
penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare num copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret, continuo Martinus factam sacro tegmini sensit iniuriam, magna uoce proclamans, quis, inquit, nudato inguine nostrum incestat habitaculum? hoc ubi
Abbreviated transcription (Latin):
consꝑsio corꝑis ineẽt ceperũt medici
dicere. quod nisi ad amplexus redi¬
ret uiriles: calore nimio contra na¬
rioris deformitatis timuit: que int̾ioriᷤ
sponsi spẽm amauit. Hec uerita ẽ si ħ
in ip̃a fecdareret᷑ quod a celesti sponso¬

Expanded text:
conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra narioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a c
Abbreviated transcription (Latin):
stinere a carnali concupiscentia par¬
ticeps tue mentis efficiar. Ad hec¬
illa respondit. Difficile ẽ iuuenem
tue uim feceris: ut in macłati ꝑma¬
neamus in scło: ego tͥ partem tͥbu¬
am dotis qͣm ꝓmissam habeo a dño
cẽ et sponsam. Tunc ille armatus
taris. ⁊ datis inter se dextris qͥeuert̃.
multis postea in uno stratu recum
puella migraret ad xp̃m: ꝑacto uir
funeris officio cũ eam in sepulchrum
quia hunc thesaurũ sicut a te cõmen¬
datũ : a accepi: ita inmaculatũ tue¬
pietati restituo. Ad hec illa subridẽs
quid inquit loqueris quod non int̾¬
rogaris : Illaq sepulta: ip̃e non post
multũ tempus insequit᷑. Porro cum
utͥusq sepulchrũ e diu̾sis partib collo¬
catũ fuisset: miraculi nouitas que
eorũ castitatẽ mantfestaret apparuit.
Nam mane cũ ad locũ populi accede¬
rent inuenerunt pariter sepulchra
locata que longe int̾ se distare reliq̃¬
hic corporeũ ñ separet monumentũ.
hos usq hodie duos amantes uocrta¬

Expanded text:
stinere concupiscentia, particeps tuae mentis efficiar. Illa respondit: Difficile est sexumi feceris, ut immaculati permaneamus in saeculo, ego tibi partem tribuam dotis, quam promissam habeo a sponsesse et sponsam. Tunc ille armatus taris. Et datis inter se dextris, quieverunt. Multos postea in uno strato recumbpuella migraret ad Christum, peracto vir funeris officio, cum puellam in sepulcrum mine Deus noster, quia hunc thesaurum sicut a te commendatum accepi, ita immaculatum pietati tuae restituo. Ad haec illa subridens: Quid, inquit, loqueris quod non interrogaris? Illamque sepultam ipse non post multum insequitur. 34 Porro cum utriusque sepulcrum e diversis parietibus collocatum fuisset, miraculi novitas quae eorum castitatem manifestaret, apparuit. Nam facto mane cum ad locum populi accederent, invenerunt sepulchra pariter, quae longe inter se distare reliquhic corporum non separet monumentum. Hos usque hodie Duos Amantes vocita
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarũ sollempnitate: in unostratu
bat. Cui ille. Quid inquit turbaris:
Indica queso mͥ. Qua reticente et u¬
sit ait. Si om̃ib dieb uite mee plan¬
gam numqͥd tante erunt lacrime.
culum meum inmaculatũ xp̃o a uiri¬

Expanded text:
nuptiarum solemnitate, in uno strato bat. Cui ille: Quid, inquit, turbaris? Indica, quaeso, mihi. Illaque silente, m ait: 'Si omnibus diebus vitae meae plangam, numquid tantae erunt lacrimae,sculum meum inmaculatum Christo a viri
Abbreviated transcription (Latin):
oratione. quam reꝑiens solam ho¬
mo barbarus accensus libidine
et sui mimime compos: irruit rabi¬
ofus in eam. Conu̾sa illa et treme¬
facta suspitiens. adu̾tit hominẽ
plenũ diabolico sp̃u. et heu tu
inquit miser quid agis: Consid̾a
uo eiꝰ malachie. parce et tͥ ipsi.
Non destidit ille furiis agitatus
iniquis. et ecce quod horribile dic¬
tu est. uenenatũ ⁊ tumidũ aĩal
quod buffonem uocant uisũ est
reptans exire de inter femora mu¬
lieris. Quid pła: Tremefc̃s resi¬
lit homo. et datis saltib festinꝰ
oratorio exit: et pulchre operi¬
fedo. ⁊ abhominandũ fedũ int̾ue¬
nit. ⁊ abhominabile monstrum.

Expanded text:
oratione: quam forte reperiens solam homo barbarus, accensus libidine, et sui minime compos, irruit rabiosus in eam. Conversa illa, et tremefacta, suspiciens advertit hominem plenum diabolico spiritu: « Heus tu, » inquit, « miser, quid agis? Consideravo ejus Malachiae, parce et tibi ipsi. » Non destitit ille, furiis agitatus iniquis. Et ecce quod horribile dictu est venenatum et tumidum animal, quod bufonem vocant, visum est reptans exire deinter femora mulieris. Quid plura? Terrefactus resilit homo, et datis saltibus, festinus oratorio exfoedo et abominando foedum intervenit et abominabile monstrum.
Abbreviated transcription (Latin):
mundam ꝑfuso puluere turpans.
meũ inquit ociues petatis caput. me
illi uicariũ detis. Nouus gͥ ensis
nouus ꝑcussor apponit᷑. Stat uicti
ia xp̃o tantũ fauente munita.
quassatur. tercio uulnerata pross̾¬

Expanded text:
mundam perfuso puluere turpans: \'meum,\' inquit, \'o ciues, petitis caput, me illi uicarium datis! si nouus percussor adponitur. stat uictima Christo tantum fauente munita. quassatur, tertio uulnerata proste
Abbreviated transcription (Latin):
penali carceris horrore circũdedit.
Nec multo pꝰ cũ liuidas carnes un¬
gula cruenta pulsaret. et sulcatis
laterib dolor quereret u̾itatẽ. infeli¬
cissimus uiuenis uolens compendio
mortis longos uttare cruciatus.
dũ in suũ mentitur sanguinem: ac¬
cusauit alienũ. solusq miserrimus
omniũ merito uissus ẽ ꝑcuti. quia
non reliquit innoxie unde posset
negare. At uero mulier cũ atͦ citer
torqueretur. oculis quos tantũ tor¬
tor alligare ñ potuit. suspexit ad celũ.
et euolutis ꝑ ora lacrimis. tu inquit
ne ꝑeam. sed ideo mentiri nolle ne pͤ¬

Expanded text:
enali carceris horrore circumdedit. neque multo post, cum liuidas carnes ungula cruenta pulsaret. et sulcatis lateribus dolor quaereret ueritatem, infelicissimus iuuenis uolens conpendio mortis longos uitare cruciatus, dum in suum mentitur sanguinem, accusauit alienum solusque omnium miser merito nisus est percuti, quia non reliquit innoxiae, unde posset negare. at uero mulier sexu forohiberent, oculis, quos tantum tortor alligare non poterat, suspexit ad caelum et uolutis per ora lacrimis: \'tu,\' inne peream, sed ideo mentiri nolle, ne p
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentes doceret ab amore mu
Quis tam dñs serui: qm ille sui
corporis fuit: Heata tecla copu¬
lam fugiens nuptialem et spon¬
si furore dampnata. naturam eti¬
am bestiarũ uirginitatis uenera¬
tione mutauit. Namq ꝑata ad
feras cũ aspectus qͦ declinaret uiro¬
rũ ac uitalia seuo offerret leoni. fe¬
cit ut qͥ impudicos detulerant ocu¬
los pudicos referrent. Cernere erat
lingentẽ pedes bestiam. cubitare hu¬
mi. muto testificante sono quod sa¬
crũ uirginis corpus uiolari ñ posset.

Expanded text:
adolescentes doceret ab amore mulQuis tam dominus servi, quam ille sui corporis fuit? Quis talam fugiens nuptialem, et sponsi furore damnata, naturam etiam bestiarum virginitatis veneratione mutavit. Namque parata ad feras, cum aspectus quoque declinaret virorum, ac vitalia ipsa saevo offerret leoni, fecit ut qui impudicos detulerant oculos, pudicos referrent. 20. Cernere erat lingentem pedes bestiam cubitare humi, muto testificantem sono quod sacrum virginis corpus violare non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
remis philosophie studiis aput
tenti s̾ ⁊ legenti duas decoras satis
dextra leuaq feminas ꝯsedisse.
Quas ille castitatis instinctu o¬
culo toruiore inspiciens: quenam
essent. et quid sibi uellent ꝑcunc¬
tabatur. At ille familiarius eum¬
et ambitiosuis ꝯpleccentes aiunt.
Ne moleste accipias uiuenis. no¬
te tͥ satis sumus et familiares.
Alt̾a enim ex nob̃ sapientia. alt̾a
castitas dicit᷑. et misse sumus a
nob et satis mundũ in tuo corde
habitaculũ preparasti. In trac

Expanded text:
m philosophiae studiis apud edenti sibi et legenti duas decoras satis dextra laevaque feminas consedisse: quas ille castitatis instinctu oculo torviore respiciens, quaenam essent et quid sibi vellent percunctabatur. At illae eum familiarius et ambitiosius complectentes, aiunt: Ne moleste accipias, juvenis, notae tibi satis et familiares sumus: altera enim ex nobis Sapientia, altera Castitas dicitur: et missae sumus a nobis et satis mundum in corde tuo habitaculum praeparasti. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de industria ordine currente
rerũ uicariũ tumulo corpus oꝑit᷑
Dubia adhuc luce in lictore ⁊ abulꝰ
occurrit. querit cadauer occise. se¬
pulchrũ sibi monstrari petit.
uiuere putat. quã mori potuisse
mirat᷑. Recens a clericis cespes ostñ¬

Expanded text:
quasi de industria ordine currente rerum, vicarium tumulo corpus operitur. Dubia adhuc luce, in lictore diabolus occurrit, quaerit cadaver occisae, sepulcrum sibi monstrari petit: vivere putat, quam mori potuisse miratur. Recens a Clericis cespes osten