comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciones dũice orõnis. preter captationes bemi¬
uolentie qͦrũ tres pͥme spͣtant ad patͥam. tres
ultime spectant ad uiam. Media uͦ ꝑtinet ad
ut᷑mq. Porro tres pͥme precedt̃ ordine dignita¬
secutus est ordinẽ dignitatis. qui est artificialiᷤᷤ.
ut de maiorib ad minora descend̾et. Doctores in
epositione secunt᷑ ordinem tp̃ris qui est na¬
turalis. Ut de minorib ad maiora concendãt.
⁊ uii. beatitudinũ cont᷑.uii. uicia capitalia. Nã
dona peticionib. uͥtutes donis. ⁊ beatitudines
uͥtutib optinent᷑. Septem dona sunt ista. Sa¬
pientia. intellectus. consiliũ. fortitudo. sc̃ia.
pietas. ⁊ timor. De quib inquit ꝓpħa. Reqͥ¬

Expanded text:
tiones orationis Dominicae praeter captationem benevolentiae, quarum tres primae spectant ad patriam, tres ultimae ad viam. Media vero pertinet ad utramque. Porro tres primae succedunt ordine temposecutus est ordinem dignitatis qui est artificialis, ut de majoribus ad minora descendat. Doctores in expositione sequuntur ordinem temporis, qui est naturalis, ut de minoribus ad majora condescendant, et septem beatitudinum, contra septem vitia capitalia. Nam dona petitionibus, virtutes donis, et beatitudines virtutibus obtinentur. Septem dona sunt ista: Sapientia, intellectus, consilium, fortitudo, scientia, pietas et timor, de quibus inquit propheta: Requ
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾it reuelare. ꝑhoc ꝙ. dicit pater nr̃ qui
es in celis: dehortatur nos a duobus. asuꝑbia c
cõmune. ab indignitate ÷ ne recddam᷑ indigni
pater mi.  fĩdilium añ est p̃r ꝑ grãm. qͥbus
tur nos ad duo. ad seruandara grãm adoptio¬
toris. petitoris ⁊ assessoris. Cognitor enĩ est d̾s.
petitor est homo. assessor est angłs. Aꝑsona cog¬
insanctis. de quib ħr. Celi enarrant głiam cdi.¬

Expanded text:
I. Per hoc quod dicit: Pater noster qui es in coelis, dehortatur nos a duobus: a superbia,  quod est commune; ab indignitate, ne reddamur indigni Pater mi. Fidelium autem Pater per gratiam, quibus nos ad duo, ad servandam gratiam adoptiotoris, petitoris et assessoris. Cognitor enim est Deus, petitor homo, assessor est angelus. A persona cogin sanctis, de quibus habetur: Coeli enarrant gloriam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pendit. ⁊ ideo respexit deus ad abel ⁊ ad mu¬
nera eius. ad caym autem ⁊ ad eius mune¬
ra non respexit. pͥus respexit ad abel ⁊ postea
respexit ad intinera. q non offerẽs placuit ã
munerib. s munera placuerunt ab offerẽte
simiłr abraham egregia fide totum se pͥus of¬
ferebat altissimo. ⁊ ꝓpterea cum sua ducerit ot¬
ferenda: placidas ei hostias offerebat. Ꝙ ut
nos scientes mutarem patrios ab illo deus exi¬
git affectus. Colle inquit filium tuũ unige¬
nitum quem diligis ysaac ⁊ offer eum in ho¬
locaustum suꝑ unũ montiũ quẽ monstrane¬
ro tibi. statinq ꝓmptũ ⁊ obedientẽ inuenit
umo nobis ostendit. Melchisedec qͦ nͥ pͥus¬

Expanded text:
pendit. Et ideo respexit Deus ad Abel et ad mupendit. Et ideo respexit Deus ad Abel et ad munera ejus. Ad Cain autem et ad ejus munera non respexit ibid. Prius respexit ad Abel, et postea respexit ad munera, quia non offerens placuit a muneribus, sed munera placuerunt ab offerente. Similiter Abraham egregia fide totum se prius offerebat Altissimo, et propterea cum sua duceret offerenda, placidas hostias offerebat, quod ut nos scientes imitaremur, patrios ab illo Deus exegit affectus. Tolle, inquit, filium tuum unigenitum quem diligis Isaac, et offer illum in holocaustum super unum montium quem dixero tibi , statimque promptum et obedientem invenit, imo nobis ostendit. Melchisedech qu
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ que ꝓpicio nobis ac sereno uultu .i. res¬
pectu placabili digneris respicere. non qd̃
cundũ illd̾ psalmiste. Illuminet uultum
suũ suꝑ nos ⁊ misereatur nostri. De figis no¬
icuti accepta dignatꝰ es ui sacͥficii que
abel. ⁊c̾. Ad uerbum istud sicuti similitudi¬
nem innuit. non expͥmit qͣntitatem. Mul¬
to quippe acceptius est hoc sacͥficiũ: ꝙͣ ꝙ ob¬
tulit abel. ꝙͣ ꝙ obtulit abraham. ꝙͣ ꝙ obtu¬
lit melchisedet. Ualet enim ampliꝰ res ꝙͣ um¬
bra. ueritas ꝙͣ figura. Ipãm gͦ siłitudinem
magis ꝙͣ qnͣtitatẽ debemus attend̾e. Simi¬
les gͦ sumꝰ offerendo abel. si recte qͥdem offerẽ¬
tes. recte nicħominꝰ diuidamꝰ. Q qr chaym
nõ egit. peccauit. sua nãq recte cui debebat
optulit deo. s retinens se ipsũ ⁊ cor suũ aufe¬
rens deo male diuisit. Abel autem accept̾am
deo intus incorde obtulit holocaustũ. qr nõ
se s̾ recinuit. s deo totum se subdidit. ⁊ mi¬

Expanded text:
Supra quae propitio ac sereno vultu, id est respectu placabili digneris respicere, non quodcundum illud psalmi; illuminet vultum suum super nos et misereatur nostri. Sicuti accepta Abel . . . . Adverbium istud sicuti similitudinem innuit, non exprimit quantitatem. Multo quippe acceptius est hoc sacrificium, quam quod obtulit Abel, quod obtulit Abraham, quod obtulit Melchisedech. Videtur enim amplius res quam umbra, veritas quam figura. Ipsam ergo similitudinem magis quam quantitatem debemus attendere. Similes ergo offerendo sumus Abel, si recte quidem offerentes, recte nihilominus dividamus, quod quia Cain non egit, peccavit Gen. IV. Sua namque recte, cui debebat, obtulit Deo, sed retinuit sibi seipsum, et cor suum auferens Deo, male divisit. Abel autem acceptum Deo justus in corde obtulit holocaustum, quia non se sibi retinuit, sed Deo se totum subdidit et im
Abbreviated transcription (Latin):
na uero pͥncipałr ꝑtinent ad historiã recolẽ¬
dam. Nam uerbis utim ad consecrandũ pa¬
nem ⁊ uinũ incorpus ⁊ sangͥnem iħu xp̃i
signis utimur. ad recolendum ea que ꝑ eb¬
domadam ante paschalem gesta sũt circa
xp̃m. Patet gͦ qͣntum ad ordinem euchari¬
stie consecrande ꝙ capitulũ istud qͥ pͥdie ꝙͣ
pateret᷑ infine canonis subici debuiss. qm̃
ineo consecratio ꝯsũmat᷑. s qm̃ impedisset
ordinem hystorie recolende. qr ꝙ fuit gestũ
in medio: recoleretur infine. Prouide cano¬
nis ordinator ut ordinem seruaret hystorie
qͣsi qͣdam necessitate ꝯpulsus capitulũ illd̾
qui pridie qͣm pat̾et᷑ qͣsi cor canonis in medio
collocauit. ut que sequunt᷑ intelligant᷑ pre¬
cedere: sccłm illam figuram qua sepe fit. ut
que narratione succedunt: intellectu prece¬
dant. Uel potius ut tam litt̾e ꝙͣ hystorie finis
ordo seruetur. Dicat᷑ utiq ꝙ signa ꝑtinent ad
hystoriam recolendam. sed nerba non ꝑtinẽt

Expanded text:
ad historiam recolendam. Nam verbis utimur ad consecrandum panem et vinum in corpus et sanguinem Jesu Christi; signis utimur ad recolendum ea quae per hebdomadam ante pascha gesta sunt circa Christum. Patet ergo quantum ad ordinem eucharistiae consecrandae, quod capitulum istud: Qui pridie quam pateretur, in fine canonis subjici debuisset, quoniam in eo consecratio consummatur. Sed quoniam impedisset ordinem historiae recolendae, quia quod fuit gestum in medio, poneretur in fine, providus canonis ordinator, ut ordinem servaret historiae, quasi quadam necessitate compulsus, capitulum istud: Qui pridie quam pateretur, quasi cor canonis, in medio collocavit, ut quae sequuntur intelligantur praecedere, secundum illam figuram, qua saepe fit, ut quae narratione succedunt, intellectu praecedunt. Vel potius, ut tam litterae quam historiae suus ordo servetur. Dicatur itaque, quod signa pertinent ad historiam recolendam. Sed verba
Abbreviated transcription (Latin):
nem aliud uinũ mittat᷑ incalicem. illd̾
quidem nec tnͣsit insangͥnem : nec sangni cõ¬
miscet᷑. S accidentib prioris uini ꝯmixtũ cor¬
pori ꝙ sub eitlatet undiq cutũfundit᷑. non
madidans circũfusũ. Ip̃a tamẽ accidentia ui¬
num appositũ uident᷑ afficere. ꝙ inde cõnicit᷑.
qr si aqua pura fuerit apposita. uini saporem
assumit. dtingit gͥ accidentia ꝑmutare sub¬
iectum. sicut ⁊ subiectũ contingit accidentiaꝑ
mutare. Cedit quippe natura miraculo. uur¬
tus supͣ consuctudinẽ oꝑat᷑. Qdam enĩ uolue¬
runt astruere ꝙ sicut aqͣ pura ꝑ aque benedic¬

Expanded text:
nem aliud vinum mittatur in calicem, illud quidem non transit in sanguinem, nec sanguini commiscetur sed accidentibus prioris vini commistum corpori, quod sub eis latet, undique circumfunditur, non madidans circumfusum. Ipsa tamen accidentia unum appositum videntur afficere, quod inde conjicitur, quia si aqua pura fuerit apposita, vini saporem assumit. Contingit accidentia permutare subjectum, sicut subjectum contingit accidentia permutare. Cedit quippe natura miraculo, et virtus supra consuetudinem operatur. Quidam autem voluerunt astruere, quod sicut aqua pura
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ calice remouet᷑. qr uelum templi scis¬
sum est a sũmo usq deorsum. immo ꝙ deillo
scͥptum fuerat hactenus clausũ sicut dicit᷑ de
quibusdam. Et erat uerbum istud abscondi¬
exaltatũs parumꝑ sacͥficium de altari tam
ip̃e ꝙͣ sacerdos deponit. qr ioseph ab arima¬
tia uenit. ⁊ nichodemus. ⁊ impetto apila¬
to corpus ihu deponentes sepelierunt. ⁊ qr
factus est pͥncipatus suꝑ humerũ eiꝰ. diaconꝰ¬
ẽ. obediens usq ad mortẽ. mor. ã.c. Idcͥco¬

Expanded text:
desuper calicem removetur, quia velum templi scissum est a summo usque deorsum . Imo quod de illo scriptum fuerat, hactenus clausum erat, sicut dicitur de quibusdam. Et illud verbum erat abscondiexaltat aliquantulum sacrificium de altari, quod tam ipse quam sacerdos deponit. Quia venit Joseph de Arimathia, venit et Nicodemus, et impetratum a Pilato corpus Jesu deponentes sepelierunt. Et qufactus est principatus super humerum ejus Isaest obediens usque ad mortem, mortem autem c
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. ꝑ ip̃m. ⁊ cum ip̃o. ⁊ in p̃o. Postio¬
dum aũ ad designandam diuisionẽ carniꝰ
⁊ anuime domini morientis facit duas cruces
inore calicis: cum dicit. Tibi deo patͥ om̃ipo
sint unite substantie iudelicet diuinitas.¬
fuerunt in morte diuise. Nam diuinitaᷤ

Expanded text:
per ipsum, et cum ipso, et in ipso. Postmodum vero ad designandam divisionem carnis et animae Domini morientis, facit duas cruces in ore calicis, cum dicit: Tibi Deo Patri omniposint unitae substantiae, divinitafuerunt in morte divisae. Nam divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
poralis. spũalis. doctͥnalis. ⁊ sacramẽtalis. ⁊ et̾¬
nalis. corporalis ad sustentõnẽ. spũalis ad infor¬
matõnem. doctͥnalis ad eruditionem. sacmen¬
talis ad expiationem. et̾nalis ad fruitionẽ. De
pͥmo. Non insoio pane uiuit homo. De secũdo.
nes. cum fuerint dimissa peccã. necessarius est
ei sp̃c fortitudinis. ne premiũ exp̾tando deficiat.
⁊ ideo dicit panem nr̃m cotidianũ da. no. ho.

Expanded text:
poralis, spiritualis, doctrinalis, sacramentalis et aeternalis. Corporalis vero ad sustentationem, spiritualis ad informationem, doctrinalis ad eruditionem, sacramentalis ad expiationem, aeternalis ad fruitionem. De primo: Non in solo pane vivit homo Matth.t tentationes, cum fuerint dimissa peccata, necessarius est ei spiritus fortitudinis, ne praemium exspectando deficiat. Et ideo dicit: Panem nostrum quotidianum da nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbu filioꝵ isrł. ⁊ dormiuint insompno pacis.
eo ꝙ sicut dormiẽtes eiugilant: ita defuncti re¬
surgent. Propt̾ ꝙ dicit apłs.. Nolo uos ig¬
norare de dormientib ut non cõstaisteminsiẽ ̃.¬
om̃ib in xp̃o quiescentib. In hoc loco sacertos
quorum maluerit debet agere memoriã spe¬
cialem. locum refrigerii. in quo non est artor
penarum. lucis. in quo non est obscuritas tene¬
brarum. ⁊ pacis. in quo non est ꝯfflictus pena¬
rum. Nam absterget deus omnẽ la. ab .o.e.⁊¬

Expanded text:
 VII. Et dormiunt in somno pacis, eo quod sicut dormientes evigilant, ita defuncti resurgent. Propter quod dicit Apostolus: Nolo vos ignorare de dormientibus; ut non contristemini siomnibus in Christo quiescentibus. In hoc loco sacerdos, quorum maluerit, defunctorum debet agere memoriam specialem. Locum refrigerii, in quo non est ardor poenarum; lucis, in quo non est obscuritas tenebrarum; et pacis, in quo non est conflictus poenarum. Nam absterget Deus omnem la
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. Hiis ergo qui debitorib non dimittunt ħ
oratio non uidetur ꝓdesse quin immo uicdet᷑ ob¬
esse. Nam qui sic petit sibi dimitti sicut debito¬
ribus suis ip̃e dimittit ꝓfecto si non dimittit ip̃e
debitorib suis. uidetur petere uͭ sͥ non dimittat᷑.
Quid gͦ tenetur illi dimitt̾e qͥ nec satisfacere
uult. nec ueniam postulare: Sanc distinguẽ
nis arripuit debet ⁊̃ non petenti ueniã oĩmod
indulgere. Qͥ uero nõ dum ꝑfectionis uotum
assũpsit: tenetur qͥdem rancorẽ cordis depon̾e.
s non tenetur satiffactionẽ debitam condona¬

Expanded text:
. His ergo qui debitoribus non dimittunt, haec oratio non videtur prodesse, quinimo videtur obesse. Nam qui sic petit sibi dimitti, sicut debitoribus suis ipse dimittit, profecto si non dimittit ipse debitoribus suis, videtur petere, ut sibi non dimittatur. Quid ergo debet illi dimittere, qui nec satisfacere vult, nec veniam postulare? Sane distinguenderfectionis arripuit, debet etiam non petenti veniam omnimodis indulgere; qui vero nondum perfectionis votum assumpsit, tenetur quidem rancorem cordis deponere, sed non tenetur satisfactionem debitam condona
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut unus est sol cuiꝰ lumine ꝑticipant uni¬
uersi. alii plus. alii minꝰ. sccłm differentiam
supplent᷑. qͥ de pͥmitiuis sc̃is deesse uidebantur
inpͥma. S quent᷑ qr̃ iohannes repetit᷑ ⁊ stepͥłs
sociatus ioħi premittit᷑ mathie. ⁊ barnabe.
Sane iohs in pͥma omemoratione clisponit᷑
⁊ cum aliis numerat᷑ ꝑpter dignitatẽ aposto¬
latus. In hac autem ꝯmemoratione repetit᷑
⁊cum stepħo sociat᷑. ꝓpiter pͥuilegiũ celibatꝰ.
uirginitas enim ioħis inde maxime cõmen¬
uͥgini ꝯmendauit. ⁊ ex illa hora accepit eam

Expanded text:
icut unus est sol, cujus lumine participant universi, alii plus, alii minus, secundum differentiam supplentur, qui de primitivis sanctis deesse videbantur in prima. Sed qualiter Joannes repetitur, et Stephanus sociatus Joanni praemittitur Matthiae ac Barnabae? Sane Joannes in prima commemoratione disponitur, et cum aliis numeratur propter dignitatem apostolatus. In hac autem commemoratione repetitur et cum Stephano sociatur, propter privilegium coelibatus. Virgines enim virgini commendavit. Ex illa hora accepit eam
Abbreviated transcription (Latin):
qr deus om̃ia nouit anteqͣ. fiant. S qr neces¬
se habet rationalis creatura tp̃rales causas ad
et̾nitatem re ferre. siue petendo ꝙ erga se fi¬
at. siue osulendo ꝙ faciat. ut ꝙ deo iubente
implendum ẽẽ ꝯnoutrit: hoc nobis euidenter
tiplex aũ altare legit᷑ inscͥpturis. suꝑiꝰ ⁊ inferiꝰ.¬
interus ⁊ exteriꝰ. Edlibet aũ est duplex. Nam
altare suꝑiꝰ est deus tͥnitas. De quolegit᷑. Nõ as¬
tͥumphans eccłia. De qua legitur. Tunc impo¬
nes suꝑ altare tuum uitulos. Aitare inferius
est eccł̃ia militans de qͣlegit᷑. Si altare lapidũ
feceris mͥ: non edificabis illud de sectis lapidibꝰ.¬

Expanded text:
quia Deus omnia novit antequam fiant, sed quia necesquia Deus omnia novit antequam fiant, sed quia necesse habet rationalis creatura temporales causas ad aeternitatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat, ut quod, Deo jubente, implendum esse cognoverit, hoc nobis vel evidenter tiplex auinterius et exterius. Quodlibet autem est duplex. Nam altare superius est Deus Trinitas, de quo legitur: « Non astriumphans Ecclesia, de qua dicitur: Tunc imponent super altare tuum vitulos Psal. L. Altare inferius est Ecclesia militans, de quo dicitur: Si altare lapideum feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidib
Abbreviated transcription (Latin):
lectus humanus uix ea sufficiat penetrare.
Nam ibeatus gͥgͥ tanti sacmenti dignus in¬
terpres quodam inloco de illis tanꝙͣ de re ĩef¬
um possit in ip̃a ĩmolationis hora ad sacer¬
dotis uocem celos aperiri in illo iħu misterio
angłoꝵ choros adesse. summis yma sociari.
terrena celestibus iungi. unũq ex inuisibi¬
lib et uisibilib fieri. Item alibi dicit. Uno
tamẽ occulto celestis oraculi sacmento posst̃¬
hec uerba licet simpliciꝰ tamen securiꝰ sic in¬
telligi. Iube hec .i. uota fidelium uidelicet sup¬
plicationes ⁊ preces perferri ꝑ manus sci an¬
geli tui hoc est ꝑ ministẽriũ angłoꝵ scd̃m il¬
lud ꝙ ait angłs ad tobiam. Qndo orabas cũ
lacͥmis : ego optuli or̃onem tuã domino. In
sublune altare tuũ. hoc est inꝯspectu diuine
maiestatis tue. Porro sicut beatus augustinꝰ
det̾minat. non dicit᷑ a agłs or̃ones nr̃as offer¬
re deo qͣi tunc deus pͥmo nouerit qͥd uelimꝰ.

Expanded text:
ctus humanus vix ea sufficiat penetrare. Nam et B. Gregorius tanti sacramenti dignus interpres quodam in loco de illis tanquam de re inefum possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo mysterio choros angelorum adesse, summis ima sociari, terram coelestibus jungi, unum et idem ex visibilibus et invisibilibus feri? Et alibi dicit: Uno tamen occulto coelestis oraculi sacramento. Possunt verba, licet simplicius, tamen securius hic intelligi, jube haec, id est vota fidelium, videlicet supplicationes et preces, perferri per manus sancti angeli tui, hoc est per ministerium angelorum, secundum illud quod ait angelus ad Tobiam: Quando orabas cum lacrymis, ego obtuli orationem tuam Domino.--In sublime altare tuum, hoc est in conspectum divinae majestatis tuae. Porro sicut beatus Augustinus detre Deo, quasi tunc primo Deus noverit quid velimus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Sacerdos inclinans orat ⁊ dicit. Suppli¬
oss te rogamus ⁊ c̾. ꝑoscłm altaris rep̾sentãs
oscłm ꝓditionis. Ꝙ uero fc̃s est in agonia ꝓ¬
lixius orabat t̾cio dicens sermonem eundem.
sacerdos faciens tres cruces pͥmam ⁊ sccłam di¬
stracte suꝑ oblatam ⁊ calicem dicendo. sacro¬
scm̃ filii corpꝰ ⁊ sangͥnem. Terciam: signãdo
cem impͥmens suꝑ corpꝰ. ⁊ ꝓpt̾ guttas sangui¬
nis crucem ĩpͥmens suꝑ sanguinẽ. ⁊ qr ꝓcidit
infaciem suam orans impͥmit sͥ crucem infa¬
ciem. Uł potiuis ꝑ duas cruces quas facit sacer¬
dos suꝑ corpus ⁊ sanguinem designant᷑ uin¬
cula ⁊ flagella. uincula: quib ligatũ est
corpus. ⁊ flagella: quib allisus est sangͥs.
Nam de uinculis legitur. Ministri iudeoꝵ
conp̾henderunt iħm ⁊ligauerunt eum. et
uincientes duxerunt ⁊ tradiderunt pilato.
De flagellis legitur. App̾hendit pilatus ie¬

Expanded text:
est, sacerdos inclinans orat, dicens: Supplices te rogamus . . . per osculum altaris repraesentans osculum proditoris. Quia vero factus in agonia prolixius orabat tertio dicens sermonem eumdem, sacerdos facit tres cruces, primam et secundam distincte super oblatam et calicem dicendo: Sacrosanctum Filii tui corpus et sanguinem, tertio signando cem imprimens super corpus, et propter guttas sanguinis crucem imprimens super sanguinem, et quia procidit in faciem suam orans, imprimit sibi crucem in facie. Vel potius per duas cruces, quas facit sacerdos super corpus et sanguinem, designantur vincula et flagella. Vincula, quibus ligatum est corpus; flagella, quibus illisus est sanguis ejus. Nam de vinculis legitur: Ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt, et vincientes duxerunt et tradiderunt Pilato Marc. XV. De flagellis legitur: Apprehendit Pilatus Je
Abbreviated transcription (Latin):
arclebit. Est ⁊ altare interuis: fides incarnatio
tare exterius est ara crucis. hoc est altare holo¬
causti. suꝑ ꝙ creme̾bat᷑ sacͥficiũ uesꝑtinũ. Est ⁊¬
altare exterus etͣestica sacͣmenta. de qͥb scͥptũ
illa que petit insublime altare ꝑferri. deter¬
minat subdens. ut quotquot. ⁊c̃. Hic agit᷑
lationis cõmẽdat. certissime credens ꝙ sangͥs
ille preciosus qͥ ꝓ multis effusus est in remissio¬
nem pecc̃oꝵ. Non solum ad salutem uiuen¬
tiũ: uerum etiam ad absolutionẽ ualeat de¬
functoꝵ. qͥ cum signo fidei p̾cedunt ad dñm.
non ꝙ sbi sit fides aut spes uͥ sp̃es est ⁊ res. Nam

Expanded text:
Est et altare interius, fides incarnation Exod. XX. » Altare exterius est ara crucis, hoc est altare holocausti, super quod cremabitur sacrificium vespertinum. Est et altare exterius, ecclesiastica sacramenta, de quibus scriptum illa quae petit in sublime altare perferri, determinat subdens: Ut quotquot . . . . . Mementommendat, certissime credens, quod sanguis ille pretiosus, qui pro multis effusus est in remissionem peccatorum, non solum ad salutem viventium, verum etiam ad absolutionem valeat defunctorum, qui cum signo fidei procedunt ad Dominum. Non quod ibi sit fides aut spes, ubi species est et res. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuifi. Qd magis in nobis amplificat spem. ꝙͣ
Q uero dicit eccłia memoiem se dominice pas
sionis statini acerbiorem spẽm illiꝰ passionis cõ¬
memorat recolens in quinq: crucib .u. plagas
demde ꝑ ꝑtes ordinẽ dñice passionis ꝓsequitur.
sicut subsequens expositio declarabit. Ab hinc
g usq dum corporale desuꝑ calicem remoueat᷑:
domini passio memorat᷑. Nam uͥ dicit sacer¬
dos hostiam puram. hostiam scãm. hostiã
immacłatam. panem scm̃ uite et̾ne. ⁊ cali¬
cem salutis ꝑpetue. qͥuariũ crucis signacłm
impͥmit suꝑ oblatam ⁊ calicem significans
illa uiuentis petre foramina inquib residet
ĩmaculata columba fructuose nidificans cũ
plagas uidelicet duas manuum. totidem
pedum. ⁊ unam lateris. fida tenet ⁊ contem¬
platur memora. Tres autem cruces cõmu¬
incrucis signacło panis seꝑat᷑ acalice : nͥ cum
seꝑatim notant᷑ incanone. Uerum erecta pars
crucis solũmͦ suꝑ panem: tnsuersa uͦ usq: sr̃

Expanded text:
uid magis in nobis amplificet spem quamQusionis, statim acerbiorem speciem illius passionis commemorat, recolens in quinque crucibus quinque plagas. Deinde per partes Dominicae passionis prosequitur sicut subsequens expositio declarabit. Abhinc igitur usque dum corporale desuper calicem removetur, Domini passio memoratur. Nam ubi dicit sacerdos: Hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae. Quinarium crucis signaculum imprimit super oblatam et calicem, significans illa viventis petrae foramina, in quibus residet immaculata columba fructuose nidificans. Cumplagas, videlicet duas manuum, totidem pedum, et unam lateris, fida tenet et contemplatur memoria. Tres autem sacerdos commuNunquam enim in crucis signaculo panis separatur a calice, nisi cum separatim nominatur in canone. Verum erecta pars crucis solummodo super panem, transversa vero usque super
Abbreviated transcription (Latin):
dominus manꝰ extendit. ⁊ factus est homo uit᷑¬
accipiens. insiłitudinẽ hominũ factus. ⁊ ha¬
bitu inuentus ut homo. factus.o.ii.a. in .m.
⁊ nostram erga se caritatem accenderet. qͥ dedit
se ꝓ nobis inpreciũ ip̃e tͥbuit se nobis incibum.

Expanded text:
uo Deus manus extendit, et factus est homo, juxtuo Deus manus extendit, et factus est homo, juxtaccipiens in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo; factus obediens usque , et nostram erga se charitatem accenderet, qui dedit se pro nobis in pretium, ipse tribuit se nobis in cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
apientia dei que se ꝑ uisibilia: nis.
uolens euident̾ ostendere ꝙ ip̃a cib est
aminarũ carnẽ assũptam posuit in eduliũ. uͭ
ꝑ cibum hũanitatis inuitaret ad gustũ diui¬
nitatis. De quo dicit psalmista. Gustate uude
quam spũaliter corde gustamus. ita nos huma¬
nitate reficiat ꝙͣ corporalit̾ ore comedimꝰ. ui ita
Duisibilib ad inuisibilia. de tꝑ̃alib ad eter¬
na. de terrenis ad celestia. de humanis ad diui¬
gustum hõ incurrit mortem: ꝑ gustum quoq
uitam adquirit. qͣtenus unde mors oriebatur:
inde uita resurgeret. Dictũ est qͥppe de uio. Qua
de isto. Si quis manducau̾it ex hoc pant: uiuet
ineternum. Cibus ille mortalis pependit ĩ lig¬
no scientie boni ⁊ mali. Cibus iste uitalis pepen¬
dit inligno uite. ꝙ est in medio ꝑadisi. Ilud
fuit lignum inobedientie ad ꝙ manus eten¬
dit. ut fieret sicut deus. iixta quod serpens illi¬
ꝓmiserat. Eritis sicut dii scientes bonũ ⁊ma¬
lum. Istud autem est lignum obedientie in qͦ¬

Expanded text:
ia Dei, qua per visibilia manifestat, volens evidenter ostendere quod ipsa cibus est animarum quod carnem assumptam proposuit in edulium, ut per cibum humanitatis invitaret ad gustum divinitatis, de quo dicit Psalmista: Gustate et viquam spiritualiter gustamus corde, ita nos humanitate reficiat, quam corporaliter ore comedimus, ut ita de visibilibus ad invisibilia, de temporalibus ad aeterna, de terrenis ad coelestia, de humanis ad divigustum mortem incurrit, per gustum quoque vitam acquirit, quatenus unde mors oriebatur inde vita resurgeret. Dictum est quippe de illo: Qude isto: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Cibus ille mortalis pependit in ligno scientiae boni et mali; cibus iste vitalis pependit in ligno vitae, quod est in medio paradisi. Illud fuit lignum inobedientiae ad quod homo manus extendit, ut fieret sicut Deus, juxta quod illi serpens promiserat: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; istud autem lignum est obedientiae, in q
Abbreviated transcription (Latin):
pascha cũ
apostolis celebrauit. De quo cũ
dixisset. de
ostendit. ut scilicet ueteri pasche finem im
ponẽs. noui pasche substitueret sacramẽtũ.
Accipiens panem bñdixit ac fregit. dedite:
discipulis suis dicens. Accipite ⁊ comedite. ħ¬

Expanded text:
pascha cum apostolis celebravit, de quo cum dixisset: Desostendit, ut scilicet veteri paschae imponens finem, novum Paschae substitueret sacramentum. Accipiens enim panem, benedixit ac fregit, deditque discipulis suis, dicens: Accipite et comedite,
Abbreviated transcription (Latin):
de frugibus segetum qͣntum ad panem qͥ est
consecratꝰ incarnem. ac datis .I. de frugibus
arboꝵ qntũ ad uinum ꝙ est consecͣtũ insangͥ¬
nem. De hiis inqͣm ⁊ illis offerimus hostiã
puram. hostiam scãm. hostiam immacłatã.
tum ad cogitationem. scãm qͣntum ad locu
et̾ne. qͣntũ ad stolam carnis. ⁊ calicem salu¬
tis ꝑpetue: qͣnͣtum ad stolam anime sccłm

Expanded text:
de frugibus segetum, quantum ad panem qui consecratus est in carnem. Ac datis, id est de frugibus arborum, quantum ad vinum quod est consecratum in sanguinem. De his, inquam, et illis offerimus hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, tum ad cogitationem; et sanctam, quantum ad locutaeternae, quantum ad stolam carnis; et calicem salutis perpetuae, quantum ad stolam animae. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter tres cruciatus. quos xp̃c sustinuit. pas¬
sionis. ꝓpassionis. ⁊ conpassionis. ⁊ bis in la
ter. Simul om̃ib quinquies qͥnq quest̃
simul .xxu. qui numerꝰ inse ductus semꝑ
tumlibet enim multiplicet᷑ eucharistie sacra¬
mentũ semꝑ idem est sacͥficium. In hoc etiam
rem. saporem odorem. fractionẽ ⁊ sumptionẽ.
me exuberent. uisus intelligẽtie. auditus obe¬
dientie. odoratus discretionis. gustus delectatio¬
nis. ⁊ tactus opens. de quib reꝑit᷑ in euͣngłio.
S ibinanus ⁊ ternanus bene congruit sacta¬
mento. binarius: ꝓpter carnem ⁊ sangͥnem.
ternarius ꝓpter panem ⁊ uinũ ⁊ aqͣm. bina¬
rius ꝓpter duplicẽ modũ edendi sacmentalẽ ec¬
fide cordis. Ternanius ꝓpt̾ tria. que sũt in
hoc sacmẽto discreta. scilicet forma uisibi¬

Expanded text:
propter tres cruciatus quos Christus sustinuit, passionis, propassionis et compassionis; et bis in latter; simul omnibus quinquies quinque, quae sunt simul 25. Qui numerus per se ductus semper tumlibet enim multiplicetur eucharistiae sacramentum, semper est idem sacrificium. In hoc etiam rem, saporem, odorem, fractionem et sumptionem.  exuberent, visus intelligentiae, auditus obedientiae, odoratus discretionis, gustus delectationis et tactus operis. De quibus reperitur in Evangelio:  binarius et ternarius bene congruunt sacramento. Binarius, propter carnem et sanguinem; ternarius, propter panem et vinum et aquam. Binarius, propter duplicem modum edendi, sacramentalem fide cordis; ternarius propter tria quae sunt in hoc sacramento discreta, videlicet forma visibi
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ suꝑ eucharistiam bñelictam ⁊ plenissime
consecͥratam ad huc bñdictionis signum inpͥ¬
mitur. aut aliqͦd consecrationis uerbũ ꝑfert᷑
Immo talia quedam subiungunt᷑ in canone
que uident᷑ innuere ꝙ non dum sit trans¬
sub̾atio ꝯsũmata. Ego suꝑ questione uellem
ua fide ꝙ sentio sine preiudicio sentẽtie melio¬
ris. Incanone siquidẽ aliud uerba significant

Expanded text:
re super eucharistiam benedictam et plenissime consecratam adhuc benedictionis signum imprimitur, aut aliud verbum consecrationis, profertur. Imo talia quaedam subjunguntur in canone, quae videntur innuere, quae nondum sit transsubstantiatio consummata. Ego super hac quaestione vellem va fide quod sentio sine praejudicio sententiae melioris. In canone siquidem aliud verba significant
Abbreviated transcription (Latin):
fides tͥnitatis ꝑ dilectionẽ dei ⁊ ꝓximi oꝑetur.
cem insinuat. Cum it ad id uentũ est. pecc̃õrib.¬
Nobis qͦ peccõrib famulis tuis sacerdos paulu¬
lũ exp̃ssa uoce silentiũ ꝑcusso pectore interrum
rum ⁊ dicentis. Nos cdigna factis recipimꝰ. hic
autẽ nichil mali gessit. ⁊ dicebat ad ih̃m do¬
mine memẽto mei cũ uen̾is in regnũ tuum.¬

Expanded text:
ectionem Dei et proximi operetur. cem, insinuat; cum enim ad id ventum est: Nobis quoque peccatoribus famulis tuis, sacerdos paululum expressa voce percusso pectore silentium interrumprum et dicentis: Nos digna factis recipimus, hic vero nihil mali gessit; et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei dum
Abbreviated transcription (Latin):
aide ⁊ memores qi dominꝰ ip̃e precepe¬
rat ut hoc insui memoriã faceremꝰ
id circo tͥa sibi cõmemorãda ponit ec¬
clesia. scilicet tam beatam passionẽ¬
nec non ⁊ ab inferis resurrectionem: s ⁊ inceliꝰ
głiosam ascensionem. Quorum pͥmũ .i. pas¬
sio uulnerat caritatem. Scd̃m .I. resurrectio:
corroborat fidem. Tertium .I. ascensio:. letifi¬
cat spem. Qͥd it magis in nobis caritatem ac¬

Expanded text:
de et memores. Quia Dominus ipse praeceperat ut hoc in sui memoriam faceremus, idcirco tria commemoranda proponit Ecclesia, scilicet panec non ab inferis resurrectionem, sed et in coelos gloriosam ascensionem. Quorum primum, id est passio, excitat charitatem; secundum, id est resurrectio corroborat fidem; tertium, id est ascensio laetificat spem. Quid enim magis in nobis charitatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum uerbun. illud inet̾na felicitate gusta¬
bit. Atille qui corpus assũpsit ⁊ animam.
ut anuam saluaret ⁊ corpus pigmenta fua
ꝓuida caritatis arce conposuit. quib letar¬
gicam mentem egroti renouata cotidie sue
salutis ꝯmemoratione precelleret. Et edentu
pͥncipiũ qi solidum cibum ruminare non po¬
terat hoc dulcissimo confecto liqͣmine inpa¬
nis ⁊ uini sacramẽto ꝯsuesceret sorbilare.

Expanded text:
cum Verbum ipsum in aeterna felicitate gustacum Verbum ipsum in aeterna felicitate gustabit. At ille qui corpus assumpsit et animam, ut sanaret et animam et corpus, pigmenta sua provida charitatis arte composuit, quibus letargicam mentem aegroti renovata quotidie suae salutis commemoratione percelleret, et edentulprincipium, quasi solidum cibum ruminare non poterat hoc dulcissimo confecto liquamine in panis et vini sacramento consuefacere sorbillare.
Abbreviated transcription (Latin):
annũtiabitis donec ueniat. Propt̾ ꝙ ip̃e di¬
cebat apostolis. hoc facite in meã ꝯmemora
dominꝰ dereliqͥt. Quẽad modũ siqͥs peregre ꝑfi¬
ciscens aliqͦd pignus ei quem dilexit derelinqͣt.
ut qͦciens illud aspererit: ipsius debeat amici¬
cias memorari. Quem si ꝑfecte dilexerit: absq.
magno fletu uel desiderio neqͥt illud aspicere.
Ideoq saluator hoc instituit sacramẽtũ ut qi
uenerat eius hora qua de mundo transiret ad
patrem. qr uerum erat ꝙ dicebat apostolis.
do me sequi non potes. ꝯpetentem illis hedita¬
tem conscribens uisibilem sui memoriam cõ¬
mendauit. hoc inqͥt facite in meã ꝯmemora¬
tionem. Non enim solam sqͥpturarũ cõme¬
morationem ad hoc sufficere uidicabat qui
litargicum uenerat egrotum sanare. Quo¬
ta namq pars nostri capit illud ꝙ in ein¬
głio tam optimis unguentis flagrat anti¬
dotum: Uerbum ꝙ erat inpͥncipio aput
⁊ habitauit in nobis. Nam illud qͥdem nuimi¬
lum quo tunc anua plenissime satiabit᷑

Expanded text:
annuntiabitis donec veniat . Propter quod ipse dicebat apostolis: Hoc facite in meam commemornobis dereliquit, quemadmodum si quis peregre proficiscens aliquod pignus ei quem diligit derelinquat, ut quoties tunc illud aspexerit, ipsius debeat amicitias memorari, quoniam is si perfecte dilexerit, absque magno fletu vel desiderio nequit illud aspicere. Ideoque hoc Salvator instituit sacramentum, ut quia venerat ejus hora qua de mundo transiret ad Patrem, quia verum erat quod dicebat apostolis: do, me sequi non potes ibid.. Competentem illis haereditatem proscribens, visibilem sui memoriam commendarat. Hoc, inquit, facite in meam commemorationem. Non enim solum Scripturarum commemorationem ad hoc sufficere judicabat, qui letargicum venerat aegrotum sanare. Quanta namque pars nostri capit illud quod in Evangelio optimis unguentis fragrat, antidotum Verbum, quod erat in principio apud et habitavit in nobis Joan. I. Nam illud quidem rumilum, quo tunc anima plenissime satiabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
naturã humanam tͥbus modis in reb existe¬
ret. localiter incelo. ꝑsonałr in uerbo. sacra¬
mentaliter in altari. Sicut it scd̃m diuinita¬
tem totus eẽntiałr est mom̃ib rebus. ita scd̾m
humanitatẽ totus sub̾alit̾ est inpłib locis. hꝰ
sacramẽti uͥtute possibile fit. ut qui de texra¬

Expanded text:
naturam divinam tribus modis in rebus existeret, localiter in coelo, personaliter in Verbo, sacramentaliter in altari. Sicut enim secundum divinitatem totus essentialiter est in omnibus rebus, ita secundum humanitatem totus sacramentaliter est in pluribus locis. Hujus sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Ideo uero sacerdos facit has cruces cum
hostia suꝑ calicem. qͥa a xp̃e sustinuit
sccłm illud ꝙ ip̃e dominꝰait. Pater si fieri potest
transeat a me calix iste. Due uero cruces quas¬
facit sacerdos inlatere calicis. designant duo sa¬
cramenta que de latere domini ꝓfluxerunt.
nerationis. iuxta testimoniũ ioħis dicẽtis.

Expanded text:
s. Ideo vero sacerdos facit has cruces cum hostia super calicem, quia Christus secundum illud: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Duae facit sacerdos in latere calicis, designant duo sacramenta quae de latere Domini profluxerunt, demptionis, juxta testimonium Joannis dic
Abbreviated transcription (Latin):
nificantia: semꝑ diuersa sunt sacram̃ta. qͦs
oportet concedere ꝙ iualtari ad minus qͣtuor
sunt sacram̃ta. uidelicet spẽs panis. spẽs uini.
u̾itas carnis ⁊ ueritas sangͥnis. Preterea cũ pa¬
nis ⁊ uini diu̾sa sint accidentia. ut sapor ⁊ odor por
ponderi. ꝙ omĩa simł accepta sunt unũ eucha¬

Expanded text:
significantia, semper diversa sunt sacramenta. Quos significantia, semper diversa sunt sacramenta. Quos oportet concedere, quod in altari ad minus sunt quatuor sacramenta, videlicet species panis, et species vini, veritas carnis et veritas sanguinis. Praeterea cum panis et vini diversa sint accidentia, ut sapor, odor, pondponderi, quia omnia simul accepta, sunt unum eucha
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Sed cum diuersa sint signa: uidet᷑ ꝙ di¬
uersa sint sacramenta. Sunt sane qui dicũt.
ꝙ forma panis ⁊ forma uini sunt unũ sacra¬
mentũ. non ꝓpt̾ unũ significatũ: s ꝓpt̾ unũ¬
contentũ. Species autẽ panis ⁊ u̾itas corpons
sunt unũ sacramẽtũ. non ꝓpt̾ unũ ꝯtentũ: s
ꝓpter unũ significatũ. Hũ debent concedere. ꝙ
sicut diuerse res ꝓpter idem significatũ idem
sunt sacramẽtũ. sic eadem res ꝓpter diuersa
significata diuersa est sacramenta. Qeb obi¬
citur. ꝙ si species panis et uenitas corꝑis idem
sunt sacramentũ. cum spẽs panis sacramen¬
tum sit corꝑis. Gͣ ueritas corporis idem est sac᷑¬
mentũ. ⁊ ita est sacramentũ sui. Non ꝓuenit.
qr species panis ⁊ est quoddam sacramentũ qd̾
est ueritas corꝑis. ⁊ est qͦddam ꝙ non est illa.
qm̃ est duo sacram̃ta diuersa. Alii uero dicũt
ꝙ siue diuersa sint significata. siue diuersa sig

Expanded text:
tum. Sed cum diversa sint signa, videtur quod ditum. Sed cum diversa sint signa, videtur quod diversa sunt sacramenta. Sunt sane qui dicunt, quod forma panis et vini sunt unum sacramentum, non propter unum significatum, snis et veritas corporis sunt unum sacramentum, non propter unum contentum, sed propter unum significatum. Hi debent concedere, quod sicut diversae res propter idem significatum, idem sunt sacramentum, sic eadem res propter diversa significata diversa sunt sacramenta. Quibus objicitur, quod si species panis et veritas corporis idem sunt sacramentum, cum species panis sacramentum sit corporis, ergo veritas corporis idem est sacramentum, et ita sacramentum est sui. Non provenit, quia species panis est quoddam sacramentum, quod est veritas corporis, et est quoddam quod non est illa, quoniam est duo significata diversa. Alii vero dicunt, quod sive sint diversa significata, sive diversa sint
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝑficiat sacramentũ. ⁊ post ꝯsecratio¬
nem non sit in altari panis aut uinũ. qͥs pa¬
nis est corporis aut quod uinui est sangͥnis
sacramentũ : Si dicatur ꝙ panis qui fu¬
it. uel uinũ ꝙ exstitit. ꝓfecto nec ille corporis
sistit ex gnis. nec confluxit ex acinis. qm̃ ex
hiis non ꝓuenit accidens. s substantia. Qm
ergo similitudinẽ assignabimꝰ int̾ sacramẽ¬
tũ rei. ⁊ rem sacͣmenti: Nam si sacramẽta
non haberent siłitudinem rerum qͣrũ sunt
ablutio mentis interior. Sane sacramentũ istud
ineo gerit similitudinem corporis inqͦ panis
similitudinẽ rep̾sentat. Species gͦ panis sacra¬
mentũ est corporis. non solum ratione rei signi¬
et u̾itas corꝑis. unum sint sacra tͣmẽta.¬
mentum an diu̾sa sint sacramenta. scͥptum
est enim ꝑficiant in nobis q̃s domine tua sacra¬
hoc tui corporis ⁊ sangͥnis sacramentũ nõ sit
nobis reatus ad penam. Preterta cum eandem
rem significent: uidetur ꝙ idem sit sacramẽ¬

Expanded text:
tio perficiat sacramentum, et post consecrationem non sit panis in altari aut vinum, quis panis est corporis, aut quod vinum est sanguinis sacramentum? Si dicatur quod panis qui fuit, vel vinum quod exstitit, profecto nec illud est corporis, sistit ex granis, nec confluit ex acinis, quoniam ex his non provenit accidens, sed substantia. Quam ergo similitudinem assignabimus inter sacramentum rei, et rem sacramenti? Nam si sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum suntd est ablutio mentis interior. Sane sacramentum istud in hoc gerit similitudinem corporis, in quo panis similitudinem repraesentat. Species ergo panis sacramentum est corporis, non solum ratione rei signieritas corporis unum sunt sacramentum, an diversa sunt sacramenta? Scriptum est enim: « Perficiant in nobis tua, quaesumus, sacrahoc tui corporis et sanguinis sacramentum non sit nobis reatus ad poenam, » praeterea cum eamdem rem sanctam significent, videtur quod sit idem sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei qͥ de celo descendit. ⁊ filius hominis
ti cuncta menbra corporis annectunt᷑. om̃s qͥ
ꝑfidem huiꝰ sacramenti seruant unitatẽ sp̃c.
inuinculo pacis. ⁊ sic unũ corpus ⁊ una ꝑsona
unus xp̃c capud cum scĩs menb̾s incelum ascẽ¬
dit. Dicitq gratulabundꝰ głiosam deo rep̾sen¬
tans eccłiam. hoc nũc os ex ossib meis. ⁊ caro
de carne mea. Et ostendens secum illa inunam
ꝯuenisse ꝑsonam: erunt inquid duo incar¬
mul efficit ⁊ figurat sccłm qd̃ dominꝰ ait. Qui
manducat meã carnem. ⁊ bibit meũ sangͥnẽ:
ip̃e ⁊ accepimꝰ ip̃i de suo. tam insolubili nexu
coniungim. uͭ ꝙ est unum cũ pr̃e ꝑ in effabi¬
lem unitatem: fiat unũ nobiscũ ꝑ admi¬
rabilem unionẽ. Ac ꝑ hoc ip̃o cõiter mediã¬
te cum pr̃e unũ efficiam᷑. Pater inqͥt sc̃e ser¬
ua eos in nomine tuo qͦs dedisti mͥ. ut sint u

Expanded text:
Filius Dei, qui de coelo descendit, Filius hominis ti cuncta membra corporis annectuntur, omnes qui per fidem hujus sacramenti servant unitatem Spiritus in vinculo punus Christus cum suis membris in coelum ascendit, dicitque gratulabundus gloriosam Deo repraesentans Ecclesiam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea Gen. II, et ostendens secum illa in unam convenisse personam. Erunt, inquit, duo in carmul efficit et figurat, secundum quod Dominus ait: Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, stro, et accipimus ipsi de suo, tam insolubili nexu conjungimur, ut, qui est unum cum Patre per ineffabilem unitatem, fiat unum nobiscum per admirabilem unionem, et per hoc, ipso communiter mediante, cum Patre unum efficimur. Pater, inquit, sancte, serva eos in nomine t
Abbreviated transcription (Latin):
Seminare sccłm siłitudinẽ significat preli¬
care. unde exiit qui seminat seminare sem̃
suum. ⁊ aliund cecidit int̾ram bonam. aliud su¬
pra petram. ⁊ aliud inter spinas. Finmanu
el sccłm int̾pretationẽ significat xp̃m. unde
uocabit᷑ nomen eiꝰ emmianuel. ꝙ int̾pretatur
nobiscũ deus. Res : ut aqua baptismatis fac¬
tum ut signacłm crucis Uerbũ: ut inuoca¬
tio tͥnitatis. Singła reperiunt᷑ in hoc extel¬
lentissimo sacramẽto. Res:i. corpus xͥ ⁊ san¬
gus. factum .i. esus ⁊ potus uerbum: hoc
est corpus meũ. hic est sangͥs incus. Ꝙ sãgͥs¬
predestinatis effusus. est qͣntũ ad effinẽ peccõꝵ¬
cientiam. S ꝓcunctis hominib est effusus.
qͣnͣtum ad sufficientiã. Effusio qͥppe sangͥnis
iusti ꝓ iniustis tam fuit diues ad precium.
ut si uniu̾sitas crederet in redemptorẽ. nullũ
omĩno diaboli uincła tenerent. pecc̃m̃ autẽ
duob mͦis remittit᷑. quoad m̾itũ culpe. ⁊ qͦad

Expanded text:
Seminare secundum similitudinem significat praedicare, unde: Exiit qui seminat seminare semen suum et aliud cecidit in terram bonam, aliud supra petram, aliud inter spinas Lul secundum interpretationem significat Christum, unde: Vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Res ut aqua baptismi, vel aqua; factum ut signaculum crucis; verbum ut invocatio Trinitatis. Singula reperiuntur in hoc excellentissimo sacramento; res, id est corpus et sanguis; factum, id est esus et potus; verbum, hoc est corpus meum, hic est sanguis meus Mapraedestinatis effusus est, quantum ad efficientiam. Sed pro cunctis hominibus est effusus quantum ad sufficientiam. Effusio quippe sanguinis justi pro injustis tam fuit dives ad pretium ut, si universitas crederet in redemptionem, nullum omnino diaboli vincula retinerent. Peccatum autem duobus modis remittitur, quoad meritum culpae, et quoad
Abbreviated transcription (Latin):
mus: remissionẽ peccõꝵ cotidie conseqͣmur.
Non solum it lauit nos apecc̃is nr̃is insangͥne
suo qñ sangͥnem suũ fudit ꝓ nobis incrucis pa¬
tibulo: uerum ⁊ĩ cotidie saluat nos apeccatis
nostris insangͥne suo. qũ nos sangͥnem eius
nobiscum. sub alia qͥdem forma sed in ꝓpͥa ue¬
re sub̾a. Congruũ it erat. ut deus qͥ hominem
quem plasmauit fecit ad ymaginem ⁊ simi¬
litudinem suam exp̾ssius insigniret. Disposu¬
it ergo celestis altitudo consilii. ut sicut tres st̃
ꝑsone inunitate sub̾e : pater. uerbũ. ⁊ sp̃c.

Expanded text:
mus, remissionem peccatorum quotidie consequamur. mus, remissionem peccatorum quotidie consequamur. Nom enim solum lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum fudit pro nobis in crucis patibulo, verum etiam quotidie nos lavat a peccatis nostris in sanguine suo, quando ejus sanguinem nos nobiscum, sub alia quidem forma, sed in propria vere substantia. Congruum erat enim, ut Deus qui hominem quem plasmavit, fecit ad imaginem et similitudinem suam, expressius insigniret. Disposuit ergo coelestis altitudo consilii, sicut tres sunt personae in unitate substantiae, Pater, Verbum et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
seͥtͥbuit nob̾ ad uitã. uͭ mͣtẽ nrãm sua mͣte ꝑime¬
ret. untã nrãm suauita nutͥret. Panis iste si dig¬
ne comedit᷑: impinguat. ⁊ calix iste si digne
bibitur: inebriat. non corpus : s cor. nõ uen¬
trem: s mentem. Uñ poculũ tuũ in ebrians
uerse uͥtutes augentur. ⁊ om̃iũ gr̃ãrũ fructꝰ
exuberant. Is enim inhoc sacramẽto sumit᷑
totus. ⁊ integer qui est fons ⁊ origo totius uͥ¬
tutis ⁊gr̃e. ꝑ crucis misteriũ eripuit nos apo¬
testate peccati ꝑ eucharistie sacramẽtũ liberat
nos a uoluntate peccandi. Nam euchanstia
si digne sumat᷑ a malo liberat ⁊ confirmat in
bono. uenalia delet. ⁊ cauet mortalia. Unde¬
i cum p̾mittimꝰ in oratione dominica panẽ
bis hodie. statim adiungunus. Et dimitte
malis preteritis. presentib ⁊ futuris. Addit
gͦ nobis hoc sacramẽtũ salutis. ut qr nos co¬
tidie peccamus: ip̃e iam mori non potest ꝑ hoc
sacramentũ ꝙ inmemoriã moͣtis cius accipi¬

Expanded text:
se tribuit nobis ad vitam, ut mortem nostram sua morte perimeret, et vitam nostram sua vita nutriret. Panis iste si digne manducatur, impinguat: et calix iste si digne bibitur, inebriat, non corpus sed cor, non ventrem sed mentem. Unde: Poculum tuum inebrians virtutes augentur, et omnium gratiarum fructus exuberant. Is enim in hoc sacramento sumitur totus et integer, qui est fons et origo totius virtutis et gratiae. Per crucis mysterium eripuit nos a potestate peccati. Per eucharistiae sacramentum liberat nos a voluntate peccandi; nam eucharistia si digne sumatur, a malo liberat, et confirmat in bono, venialia delet et cavet mortalia. Unde cum praemittimus in oratione Dominica: Panemlem, da nobis hodie, statim adjungimus: Et dimitte malis praeteritis, praesentibus, futuris. Dedit ergo nobis hoc sacramentum salutis, ut quia nos quotidie peccamus, et ipse jam mori non potest; per hoc sacramentum, quod in memoria mortis ejus accipi
Abbreviated transcription (Latin):
non tam apuencia qͣm apuritate. scd̾m illd̾.
Eite puer meus electus quem elegi posui suꝑ
ultra uocabitur nomen tuũ abrahe: s uo¬
caberis abraham. qr patrem multarũ gen¬
tium constitui te. Melchisedec int̾pretat᷑ rex

Expanded text:
non tam a pueritia, quam a puritate, secundum illud: Ecce puer meus electus quem elegi, posui supultra vocabitur nomen tuum Abram, sed appellaberis Abraham, quia patrem multarum gentium constitui t
Abbreviated transcription (Latin):
bant. H autem significant et iustificant. ue¬
tum. Large: scdm ꝙ om̃e signũ rei sacre sine
Undesigna legalia sacmẽta cdnr. Stricte: se¬
crum signans. ł sacrum signatũ. Nam no¬
mine sacramẽti qñq signũ rei. qñ res signi
uarie nũcupat᷑ sccłm ꝙ sacͣmentũ accipit᷑ ꝑ
tum. Spẽs gͦ panis d̾r sacram̃tũ actiue .I. sa
crum signans. Unitas aũ eccłie d̾r sacramẽtũ

Expanded text:
ant. Vetur. Large secundum quod omne signum rei sacrae, sive unde signa legalia sacramenta dicuntur: stricte secrum signans, vel sacrum signatum. Nam nomine sacramenti quandoque signum rei, quandoque res signi varie nuncupatur, secundum quod sacramentum accipitur tum. Species ergo panis dicitur sacramentum active, id est sacrum significans; unitas autem Ecclesiae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
figurant consequens. ut rubore uesꝑtino signi¬
ficatur serenitas matutina. Alia sunt que ꝑcõ¬
sequens significant antecedens. ut fumo uel
ciuere significat᷑ ignis. Positiua st̃ qͣue scd̃m in
rei sacre. ut serpens eneus erectus inheremo.
Alia sunt signa rei non sacre. ut archꝰ tͥumpha¬
lis erectus inbiuio. Signoꝵ rei sacre alia sunt
sacra ut baptismꝰ. alia non sacra. ut agnꝰ pas¬
chalis. Sacra sunt signa noui testam̃ti. Non
sacra ueteris. Qͣmuis it ut᷑q sint signa rei sa¬
cre .i. rem sacm significantia: non tñ ut᷑q sũt
sacra signa .i. iustificantia. Licet non nulli dixe¬

Expanded text:
significat subsequens, ut rubore vespertino significatur serenitas matutina. Alia sunt quae per consequens significant antecedens ut fumo vel cinere significatur ignis. Positiva sunt illa quae secnt signum rei sacrae, ut serpens aeneus erectus in eremo . Alia sunt signa rei non sacrae, ut arcus triumphalis erectus in bivio. Signorum rei sacrae, alia sunt sacra, ut baptismus; alia non sacra, ut agnus paschalis. Sacra sunt signa Novi Testamenti, non sacra Veteris. Quamvis enim utraque sint signa rei sacrae, id est rem sacram significantia, non tamen utraque sunt sacra signa, id est justificantia; licet nonnulli dixe
Abbreviated transcription (Latin):
carnem significat .i. ⁊ ueram ⁊ nusticam. S
ueram carutm ⁊ ꝯtinet ⁊ significat. Misticã
acinis confluit: sic corpꝰ xp̃i ex multis men¬
bris conponit᷑. ⁊ unitas eccłie ex diu̾sis ꝑsonis¬
consistit. In predestinatis. uocatis. iustificatiᷤ.

Expanded text:
Christi significat, id est veram et mysticam Sed veram carnem et continet et significat; mysticam acinis confluit: sic corpus Christi ex multis membris componitur, et unitas ecclesiastica ex diversis consistit; in praedestinatis, vocatis, justif