comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spetiem sensibili p̾tuderunt. Sensibilia
Sitimꝰ que uisu tactu q corꝑis sentiri
queunt. intellibilia: que ꝯspectu mentis
⁊ animus mag̾ minꝰ q spetiosa eẽnt. Si aut̃
om̃i spetie carere possent om̃io nulla eẽnt.
Uid̾unt esse aliquid quo illa spetiosa fta
ex quo cuncta facta eẽnt. Ecte tot modis
pytuit cognosci u̾itas der cum ergo deus
una sit ⁊ simplex eẽntia. q̃ ex nulla diu̾si¬
tate ꝑtiũ uł accidentiũ ꝯsistit: płalit̾ tam̾
dicit apłs̃ inuisibilia dei. qr płib moi̾s cog¬
noscit᷑ u̾itas dei ꝑ ea q̃ fc̃a sunt. ex ꝑꝑetuita¬
te namq c̾at᷑aꝵi intelligit᷑ conditor eternus.

Expanded text:
speciem sensibili pretulerunt. Sensibilia dicimus, que usu tactuque corporis sentiri queunt. Intelligibilia, que conspectu mentis et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid quo illa speciosa facta ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit Apostolus, invisibilia Dei, quia pluralibus modis cognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
uiue: ut cotidie merearis acciperer ne accodas
indignus. Iudignꝰ eit qui alit̾ celebrat mist̾ium
qͣm xpitus tͣdidit. uł qui hũs mortale pc̃catum
accedit. Ergo ⁊ si sint pccͣa cotidiana: uł ñ sint
mortifera. añqͣm accedatis dimitit ur̃is debi¬
torib. si dimittitis: duuttet᷑ uobis. et sic se

Expanded text:
vive, ut quotidie merearis accipere, nec accedas indignus. Indignus est, qui aliter celebrat mysterium quam Christus tradidit, vel qui habens mortale peccatum accedit. Ergo etsi sint peccata quotidiana, ut non sint mortifera, antequam accedas dimitte debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
mento fidei au de fide mentis. ibi agitur:
si de sacͣmento. cur nominatim distingũt᷑
ꝑione  si uero de fidei affectu. quomͦ uer̃ est
cum eo careat ꝑnulus. an illud sactͤus par¬
uulus spondeat᷑ cum creuerit : sicut ⁊ͥ om¬
nib pompis dyaboli spondeat ᷑ abrenũtiare
qd̾ si ñ seruau̾it fcũs adultꝰ tenebit᷑ ip̃e nel
sponsor ᷤ Sane dici potest. ibi sponderi ꝓ par¬
iulo. quod ad maiorẽ etatem si uenerit:
et pompis dyaboli renũtiabit. et sanã fide̾
tenebit: cuiꝰ tũc sacͣmentũ recipit. hͣc aut̃
sponsione ꝑuulꝰ pro quo fit tenebit᷑ ñ spon¬
sor. si tñ ut cautio ut impleat᷑. qͣmt̃ in se
est. operam dederit. qr exigit᷑ a patrino di
ligems cirta eum pro quo respondit solli
renuntiare ponpis diaboli spopondistis
De cathecismo. et exorcismo sequit᷑ uidere.

Expanded text:
mento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parvulus careat? An illud facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicrenuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo. Illa aute
Abbreviated transcription (Latin):
stantia sit. quod utiz non accepit eo quo dat᷑. Nam
cum ũ det᷑ nisi ex temꝑe: si hec hret eo quo dat᷑ͤt ac¬
cepisset ergo ex temꝑe. ut esset. Unde augͣ uixu .l̃.
s om̃io ut sit. Iuer ͤ ergo utr̃ spiritꝰ .s. eo quo dat᷑
hẽat non tm̃ ut domĩ sit. S om̃io ut sit. quod si ũ
Sicut filiuꝰ nascendo hab. ñ tm̃ ut sit filius quod
relatiue dicit᷑. s om̾io ut sit ip̃a sułai quomͦ iam
sps .s. erat ip̃a suba. cum ñ priꝰ daret᷑. qͣm esset cui
daret᷑. Nongͦ eo quo dat᷑. s ꝓ cedendo ht̃ ut sit donũ.
et ut sit essentia. sicut filiꝰ ñ eo quodatꝰ est s nas¬
cendo accepit ñ tm̃ ut sit filuis: s ut sit essentia.
uñ aug̾ in .xu.l. dcͫ. tri ait. Sicut filio p̾stat essen¬
tiam sine mnitio temporis. sine mut abilitate na
giam sine ullo initio temporis. sine ulla mu¬
tabilitate. nature. de ut roq processio uil¬

Expanded text:
it, quod utique non accepit ex eo quod datur; nam cum non detur nisi ex tempore, si hoc haberet ex eo quod datur, accepisset ergo ex tempore ut esset. Unde Aug. in l. 5 desed omnino ut sit. Quaeritur ergo utrum Spiritus sanctus eo quod datur, habeat non tantum ut donum sit, sed omnino ut sit. Quod si nonsicut Filius nascendo habet non tantum ut sit Filius, quod relative dicitur, sed omnino ut sit ipsas erat ipsa substantia, cum non prius daretur quam esset cui daretur? Non ergo eo quod datur, sed procedendo, habet ut sit donum, et ut sit essentia; sicut Filius non eo quod datus est, sed nascendo accepit non tantum ut sit Filius, sed ut essentia Trin., cap. 26, ait: Sicut Filio praestat essentiam sine initio temporis, sine mutabilitate natuessentiam sine ullo initio temporis, sine ulla mutabilitate naturae, de utroque processio
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ spiritꝰ creatus sordib corporis ⁊ leprosi. uł qͣntu̾cũ
poslurti inquiuari non possit. Sol quoq radios suos
sine sui pollutione effundit suꝑ loca ⁊ corpora ñ sor
munda. s ⁊ ĩ mũda ac sordib fetentia. quorũ
ꝯtactu homines. et quedam alie res ĩfitiuntur.
Solis uero radii ĩpolluti. ⁊ ĩcõtaminati ea contĩ¬
gentes existunt. Non est gͥ mirandũ si essentia
diuina om̃io simplex ⁊ ĩ cõmut abił om̃ia replex
loca. et om̃ib creat᷑is cẽntialit̾ in est. nͨ tñ cuiqͣm
te nat᷑a boni. cum in deo inquit sint om̃ia q̃ condi¬
dit. non tñ iuquinant illum illi qui pcc̾ant. de
cuiꝰ ⁊̾ sapĩa qͣue atͣtͣigit a fine usq ad finẽ for¬
tit̾. dr̃ attingit om̾ia pp̃ suam mũditiã. et nicħ̃

Expanded text:
 spiritus creatus sordibus corporeis etiam leprosi vel quantumcumque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui peccant. De cujus etiam sapientia quae attingit a fine usque ad finem fort
Abbreviated transcription (Latin):
beat᷑ pña. hoĩem liberat. et uitam mortuo im¬
pecͣt. ñ sic tñ ut nlłam sentiat penã. nisi for¬
te tanta sit uehementia gemitꝰ et cont̾ctõis:
mit: ut homo uix aliquid cogitare ualeati me
sera fuit lationis pnia. s ñ fuit sera indulgen¬
tia s licz latro ueniam meruiss in fine de om̃i
cͥmine: ñ tñ dedit baptizatis pꝰcandi ⁊ perseue¬
randi auctoritatem.
De hus qui pñiam nõ

Expanded text:
entia, hominem liberat, et vitam mortuo impetrat; non sic tamen ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitus et contritionis, mit, ut vix homo aliquid cogitare valeat, melsera fuit latronis poenitentia; sed non fuit sera indulgentia. Sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine, non tamen dedit baptizatis peccandi et perseverandi auctoritatem. 2. De his qui hic po
Abbreviated transcription (Latin):
Iuem ergo sero penit oportet ñ solum time¬
re iudicem. s diligere. qr sine caritate: nemo
potest saluus esse. ñ gͦ tm̃ timeat penam:
qui penitet. s anxiet᷑ pro głia. que cõuersio
com̾sio: timendũ est de pm̃tente sero. maxi̾e¬
cum filii quos illicite dilexit sint p̾sentes. et¬
uxor et mũdus ad se uocent multos solet scro¬
tina pm̃a docipere. s qͣm̃ deus semꝑ est potens
et in morte ualet iuuare quib plac. cũ igit᷑
opus sit ñ hominis s dei fructifera penitentia
apirare. oam potest qñcumq mult sua mise¬
ricordia. et remunerare ex miscd̾ia. quos dãp¬
nare potest ex iustitia. s qm̃ multa sunt que
ĩpediunt. et languentem retͣhunt: periculo¬
sissimũ est. et int̾itui uicinũ ad mortem pro¬
tͣhere pñie remediũ. S magnũ est cui deus
timꝰ quod euadat omne̾ penã. nam priꝰ purgan¬
dus est igne pͤgatõnis qui in aliud scłm distu
lit: fructũ cõu̾sionis. hic aut̃ ignis et si et̃ nus

Expanded text:
uem sero poenitet, oportet non solum timere judicem, sed diligere, quia sine charitate nemo potest salvus esse. Non ergo tantum timeat poenam qui poenitet, sed anxietur pro gloria, quae conversio conversio, timendum est de pcum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet serotina poenitentia decipere. Sed quoniam Deus semper potenst in morte juvare quibus placet. Quum itaque opus sit non hominis, sed Dei fructifera poenitentia, inspirare eam potest, quandocunque vult, sua misericordia, et remunerare ex misericordia quos damnare potest ex justitia. Sed, quoniam multa sunt, quae impediunt et languentem retrahunt, periculosissimum est, et interitui vicinum, ad mortem protrahere poenitentiae remedium. Sed magnum est, cui Deus timus quod evadat omnem poenam: nam prius purgandus est igne purgationilit fructum conversionis. Hic autem ignis, etsi eternus
Abbreviated transcription (Latin):
dam non dñis. quasi aliud ibi sit quod essentia est.
aliud quod ꝑsona. hͣc auctoritate ⁊ p̃missis conã¬
tur asserere in p̾dictis locutionib nom̃ persone
sub̃am sigc̃are. s quid respondebunt ad id qd̃
ipse aug̃ in .l. de fide ad petrum. dicit .s. quod aliꝰ
est pat̾ in ꝑsona. siue ꝑ sonalit̾. aliꝰ ꝑ sonalit̾ filiꝰ.
aluis ꝑsonalit̾ spiritꝰ s ͭ quomͦ .n. aliꝰ ꝑsonaliter
filiꝰ. alius ꝑsonalit̾ spiritꝰ .s. si in esse ꝑ sonã om̃io
facit : I deo nobis uidetur alit̾ hec posse dici cõgru¬
entius uixta catholicoꝵ doctoꝵ auccoritates i¬

Expanded text:
dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona est. Hac auctoritate et praemissis conantur asserere in praedictis locutionibus nomen personae essentiam significare. Sed quid respondebunt ad id quod ipse Aug. in lib. de Fide ad Petrum dicit, scilicet quod alius est Pater in persona sive personaliter, alius personaliter Filius, alius personaliter SpiritusFilius, alius personaliter Spiritus sanctus, si in esse personam omnino gentiam facit? Ideo nobis videtur aliter hoc posse dici congruentius juxta catholicorum doctorum auctoritates
Abbreviated transcription (Latin):
in alt̾o diu̾sitatiꝰ intellñtia. qr ibi nulla penitꝰ est
diu̾sitas. sicut nec singularitaꝰ. icł solitudo. s iui¬
mana inopia q̃ rens quid diceret: tria. dixit. t
uoluit. S singularitatem uoluit ut non solum
ibi uintas intlłigtur. ex eo quod dicit᷑ una cẽntia.
s trinitas ex eo quod dnͣr tres ꝑsone. hysarius¬

Expanded text:
in altero diversitatis intelligentia, quia ibi nulla penitus est diversitas, sicut nec singularitas vel solitudo, sed unimana inopia quaerens quid diceret tria, dixit tres voluit, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una essentia, sed et trinitas ex eo quod dicuntur tres su
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam ⁊ minutis aĩantib questio
est utr̃ ĩ pͥmis cõditionib c̾ata sint. an ex
reb corruptis postͣ orta sint. pleraq enĩ de
humidoꝵ corꝑm uitiis uł exalationsb terre¬
de cadauere gignũtur. quedam ⁊ de corrup¬
tione lignoꝵ ed herbaꝵ et fructuũ. et deus
auctor oĩi est. Pocest aut̃ dici ea quede cor¬
porib alĩuin maxime mortuoꝵ nascuit᷑. cum
ałib c̾ata ñ fuerunt. nisi potentialr̃ et mate¬
rialiter.ea uero que ex terra uł ex aquis nas¬
cunt᷑ uł ex cis que terra g̾minante orta sunt:
tinc c̾ata fuisse non incongrue dici potest.

Expanded text:
iam minutis animantibus quaestio est utrum in primis conditionibus creata sint, an ex rebus corruptis postea orta sint. Pleraque enim de humidorum corporum vitiis, vel exhalationibus terrde cadaveribus gignuntur; quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum et fructuum; et Deus auctor omnium est. Potest autem dici quod ea quae de corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue dici potest.
Abbreviated transcription (Latin):
intellectuales nat᷑as. nͨ ilmł esse cͥatas. sicut
tum semĩari. sicut luciferiani. et cirillus. ⁊
quidam latinoꝵ p̾sumptores affirmant. set
dicimꝰ corpꝰ tantũ ꝑ cõiugii copulam semi¬
nari. cͤatõm uero anime solum deuni cͥatorem
nosse. cuisq iuditio corpus coagulari ĩ uulua.
et compingi. atq formari. atq formato iam
corꝑe aĩam creari et infundi. ut uiuat in utͥo
homo ex anima cõstans ⁊ corꝑe. et eg̾diat᷑ uiuꝰ
duce dicunt. inducens auctoritatẽ prophete. qui
fiuxit᷑ siglatim cordacoꝵ. hic satiꝯinquit ĩ nuit

Expanded text:
intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut tum seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus duce dicunt, inducens auctoritatem Prophetae, ps. 12: Qui finxit sigillatim corda eorum. Hoc satis, inquit, innuit
Abbreviated transcription (Latin):
trine flidulentiã prodidimus. aditũ demon¬
stͣnde u̾itatis compiexi. nͨ periculo impie ꝓfessi¬
onis inserti. temperato int̾ utrumq modera¬
mine utentes. Sicubi uero par̃ uox nr̃a inso¬
nuit: ñ a pat̾nis discessit limtcibus. Nonigͤit ret
debet hic lalor cuiqͣm pigro. uł multũ docto ui. paur.

Expanded text:
trinae fraudulentiam prodidimus, aditum demontrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto vider
Abbreviated transcription (Latin):
sũꝑstitione. qr ficei defectõm sequit᷑ ypocrisis¬
mendax. ut sit uelin nͣbis piocas qͣm amiserit
ꝯscĩa. ip̃amq simulat am pretatem õim uloꝵ
miendatio. impiam reddunt fałse doctriue ĩsti¬
tutis fidei sanctitatem corrumpere molientes
auriũ q p̃lirigmem: si nouello sridesiterĩ
dognate alũs ingerentes. qui cõtentioni studen¬
tes i cout᷑ u̾itateui sine federe uellant. Iut u̾ nãq
assertõni et plexiti de fensionem: ꝑtinax pugna
est. dum seet u̾itas tenet. et se uoliuitas erroris
tuetur Hoꝵ gͥ et deo od iilem ecclĩam euertere.
atq ora opilare: ne uirus nequitie ĩ alis effũ¬
dere queant. et lcͤnam u̾itatis ĩ candelabro exisi¬
tare uolentes q in lalore multo ac sudore uolumẽ
deo p̾stante coͣmpegimꝰ ex testimõiis u̾itatis in
et᷑nũ fundatis. in qͣtuor libris dustinctũ. ĩ quo : ¶¬
maioꝵ exempra toct̾ namq reꝑꝑies in quo per:
dũice ficei sinceram pͣrofessionem: uiperce doc¬

Expanded text:
superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrismendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit ntia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doc
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt intelligere de illis tisi filiis quibus
cõpatres fci sunt. de aliis uero qui ante cõpater¬
uitatem uł post geniti sunt: concedunt qd̾ logit¬
time ⁊ licite iungipossunt. Iuib uidet᷑ cõsenti¬
re urbanꝰ .ppͣ.iiͦ. dicens. Suꝑ quib cõsuluit nos
tual dilectõ. h ec uidet᷑ respondendũ ut baptismꝰ
sit si instante nccͣitate femina puerũ ĩ noĩe tͥnt¬
ante uł post cõpat᷑nitatem geniti possunt legit¬
time cõiũgi p̾t̾ illã ꝑsonam qua cõprẽs sũt effec¬
ti. paschał uero .nꝰ. post cõpat̾nit atẽ genitos co-¬
pulari prohibet scribens regino ep̃o. post suscep
tum filiũ de fonte uł filiam spũalem. quiex cõ¬
patre ub ꝯmatre fu̾int nati. mat̾moĩo iũgi ñ
possunt. ills̾ ⁊̃ notandũ est qd in t̾buriensi ꝯcił.
legit᷑. Si quis sue spñał cõmat̾s filiam fortuitu
et ita contingente reꝵ casu ĩ cõiugiũ duxerit.

Expanded text:
olunt intelligere tantum de illis filiis quibus compatres facti sunt. De aliis vero qui ante compaternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Triniante vel post compaternitatem geniti, possunt legitime conjungi, praeter illam personam, per quam compatres sunt effecti. Paschalis vero secundus, post compaternitatem genitos copulari prohibens, scribit Regino Etum filium de fonte vel filiam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonio jungi non possunt. Illud etiam notandum est, quod in Tiburiensi concilio . Si quis suae spiritualis commatris filiam fortuito et ita contingente rerum casu in conjugium duxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. det̾ minatiuas pprietates. carateristica uero .i. deter¬
miuatiua sunt y postaseon. et non uat᷑e. et .ii. yposta¬
ses det̾muiant. Item esse quid̃ tͥpralit̾ ⁊ et̾nalit̾ dñis
diuinam ubi ypostasiani. simplicẽ onũa hũtem q̃
Nũqͣm uero a patͣuali ypostasi secedentem. ꝯdem aꝑ¬
tiuꝰ expͥmens ꝑsonales ꝓletates ĩ eodiꝰ. aͥit. diftr̃am¬
filiali. et ꝓcessibili. recognoscimꝰ insecessibiles autẽ
ip̃as ypostases. et indist absles. iũctas ĩuicem. et uni¬
tas quid̾n ĩ cõfusibilit̾. tres .ii. sunt ⁊ si unite. diui¬
sas aut̃ indistant᷑. et .in. singula ꝑ focta est ypostasis.
S iunte sunt suba. et ñ distant. neq secedunt a pa¬
t̾uali ypostasi. Ecce hic habes sistinctas illas tres
pprietates que sup ᷑ dussis significate sunt modis.

Expanded text:
est, determinativas proprietates. Characteristica vero, id est, determinativa sunt hypostaseon, et non naturae; etenim hypostases determinant. Item esse quidem intemporaliter et aeternaliter dicimus divinam Verbi hypostasim, simplicem, omnia habentem quae nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Idem apertius exprimens personales proprietates, in eodem lib. filiali et processibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenim singula perfecsed unitae sunt substantia, et non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi hominis. S tunc recipiet sol mercedem sui
laroris. quia septemplitit᷑ lucebit. et tunc ñ erit
uicissitudo diei et noctis. S tm̃ dies. Unde ⁊ acͣhati¬
as. et erit dies una que uota est dño. ñ dies. nͣ nox
et in tp̃r uesperi erit lux qr uon erit tunc uarietaᷤ
diei et noctis que nũc est. s ꝯtinua dies ⁊ lux..
ysalas ꝰ tñ uicetur dicere. quod tunc ñ luceat sol
bi ampliꝰ sol ad lucendum ꝑ diem. nͨ splendor lune
illuminabit te. S erit cibi dñs in lucem sempiter¬
nam. S hiis uerbis ñ negat solem ⁊ lunãtunc lu
millum lucis usun prestare. qd ut aiͥt ierꝰ super

Expanded text:
mi hominis; sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit vicissitudo diei et noctis, sed tantum dies. Unde Zacharias, c. 14: Et erit dies una quae nota est Domino, non dies neque nox; et in tempore vesperae erit lux, quia tunc non erit varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux. Isaias tamen videtur dicere quod tunc non luceat sol um per diem, nec splendor lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lbeatitudine, nullum lucis usum praestare. Quia, ut ait Hier
Abbreviated transcription (Latin):
et ut unt᷑: noꝵ sumꝰ. quasi uit̾ utͣsq ꝯstituti. et ã¬
ad optinend̾ ald̾ quo fruendũ estpalias abuti este
ũ uti. nam usus illititꝰ ab usus uł abusio: noĩari
sols. Res igit᷑ quib fruend̾ est: sunt pr̃t. si⁊ .s.s.¬
que ad aliud referimꝰ quo fruendũ est.

Expanded text:
et utuntur nos sumus; quasi inter utrasque constituti et anad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusio nominari debet. Res igitur quibus fruendum est, sunt Pater et Filiuquae ad aliud referimus, quo fruendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. quod res alie sunt quib fruend̾ est. alie qͥli
litendum est. alie que fruunt᷑ ⁊ utunt᷑. ille quab
fruendũ est: nos leatos fatiunt. istis quib utendũ
est⁊ tendentes ad leatitudĩem adiuuam᷑. &s qͣi admi¬
uiculam᷑ ut ad illas res que nos beatos fatiunt ꝑ¬
uenire. eis q inherere ⁊ possimus. Res uͦ q̃ friunt᷑

Expanded text:
ndum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur
Abbreviated transcription (Latin):
usq in finem. qui cum talib edifitiis tͣnseunt.
s disoluent᷑ in igne. ip̃i uero fundam̃ti m̾ito¬
salui erunt. gͣuissimã tñ penam sentient. Ex
quo apparet qͣntam hic mi̾am exhibet deus. ⁊
qͣntam ibi ex̃ceat seueritatem. cum pro eod̃
pcc̃o multo gͣuius ibi puniat qͣl hic. Api
Opinio

Expanded text:
usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio
Abbreviated transcription (Latin):
lariũ reꝵ ꝙͣuis licite ꝯtessarum tałes cupi¬
ditates. ut amitti sine animi dolore ñ possit᷑.
hec ergo edificat is qui cogitatꝰ que mũdi sunt.
quomͦ placeat mũdo. qui ccͣ diuitias suas quo¬
dan carnali tenet᷑ affectu. et cũ ex eis multaᷤ
elemosinas facit. nͨ pro eis aliquid fraudis uł
rapine molitur. Ex hiis igit᷑ patet quod nõ
id̾m homo simł hec et illa edificat. illa eũ
mũdo. s tm̃ deo. qui et si uenialit̾ aliqͣndo pec¬
cant : feruore caritatis ita ab sumit᷑ ĩ eis pec¬
catũ sicut guta aque in camino ignis. ⁊ ideo
ñ qͣm secum portant cremiabilia. hec aut̃ infe¬
p̃ponerent: ñ suꝑ edificarent. s destruerent
fund anientũ. affcõnes igit᷑ caruales quib dedi¬
ti sunt donb. ꝯiugib. possessionil ita ut
uil p̾pouant xpisto. illis trib siguificant᷑ que
ĩmentes ꝑfectoꝵ ũ cadint. et si alia uenialia
admittunt. in cordib uero minoꝵ int̾dũ durãt

Expanded text:
larium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enimmundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem infepraeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab hereticis ⁊̃ p̾cisis sacri ordines
siͤit ⁊ bap̃ts tͣdi ualeãt. Nec ab hẽticis rede¬
untes qui ulic ordinati sunt ⁊ baptirati it̃m
ordiuandi sunt. sicut nec baptizaudi. uñ augͣ

Expanded text:
quod ab haereticis etiam praecisis sacri ordines, sicut et Baptismus, tradi valeant; nec ab haereticis redeuntes, qui illic ordinati sunt et baptizati, iterum ordinandi sunt, sicut nec baptizandi. Unde Aug
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ om̃s illi celestes spiritꝰ ad ext̾iora nũ¬
tianda mittant᷑.Quidã putant aliquos ĩ illa
mnultitudĩe esse. qui foras pro offitio suo exe¬
mi. cen. mi. assistebant ei. Item dyonisiꝰ in
ierarchia ͦ. qͣue sacer pͥncipatꝰ dicit᷑ de p̾latõe
spũm ait. Sr̃iora illa agmina ab intimis ñ¬

Expanded text:
utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio execentena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nu
Abbreviated transcription (Latin):
n scd̾a uero tabula septem erant mandata
ad dilcõm proximi ꝑtincutia. quoꝵ pͥmũ ad pa¬
trem carnalem refertur. sicut pͥm̃ pͥme tabłe
ad prẽm celestem. quod est honora prẽm tuũ ⁊

Expanded text:
nda vero tabula erant septem mandata, ad dilectionem proximi pertinentia, quorum primum ad patrem carnalem refertur, sicut primum primae tabulae ad Patrem coelestem. Quod est Deut. 5: Honora
Abbreviated transcription (Latin):
et natum est ⁊ renatum est. et est quod fcm̃ est: ⁊
natuni est. ⁊ renatum ñ est . Nunc p̾positoꝵ singu¬
liꝯ reb subsistentiam destinemus. quod gͦ nͭ na¬
tum. nͨ fcm̃ est: pat᷑ est. ñ .n. ab aliquo est. quod
aut̃ natũ est et fcm nͭ est: filius est. qui a patre
genitꝰ est: ñ factꝰ. quod it̾m uͭ natũ nͨ fcm est: spi¬
ritꝰ .s. est. qui a patre procedit. quod ⁊̃ f̃cm̃ est et¬
natum ñ est celuni et terra. cet̃a q que sunt ĩ¬
sensibilia. quod aut̃ fcm̃ ⁊ natu̾ ⁊ renatũ est:
homo est. quod uero fcm̃ est. ⁊ renatum est. ⁊ re¬
natuni non est: alĩa sunt. Ecce hiiꝯ ũbis osten¬
dit iexꝰ. se ingenitum acciꝑe. ñ genitum. aliter
ii. ñ esset p̃missa diuisio uera .s. om̃e quod est aut
ingeuitum est. aut genitum. aut fcm. atq in

Expanded text:
est; et est quod factum est, et natum est, et renatum non est. Nunc praepositorum singulis rebus subsistentiam destinemus. Quod ergo nec natum nec factum est, Pater est; non enim ab alio aliquo est. Quod autem natum est et factum non est, Filius est, qui a Patre genitus est, non factus. Quod iterum nec factum nec natum est, Spiritus sanctus est, qui a Patre procedit. Quod tum non est, coelum et terra, caeteraque insensibilia sunt. Quod autem factum et natum et renatum est, homo est. Quod vero factum est, et natum est, et renatum non est, animalia sunt. Ecce his verbis ostendit Hieron. se ingenitum accipere, non genitum. Aliter enim non esset praemissa divisio vera, scilicet, omne quod est, aut ingenitum est, aut genitum, aut factum. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
puus cultus cuiꝰ est. Si ergo colat mens hoĩs
d̾m cuiꝰ ab eo capar facta est. et cuiꝰ esse parci¬
ceps sapiens ¶ ip̃a sit et non sua luce. s luimiꝰ
ue alius lucis ꝑticipatõuis sapiens sit ista ergo
hominis sapĩa ⁊̾ dei est. uer̃ uon ita dei est: ut
ea sapieuꝯ sit deuꝯ. ñ .ii. ꝑticipatõne sui sapiẽs
est: sicut menꝯ ꝑticipatõne dei. Sic t̾ dicit᷑ iusti
Sat homini cum iustificat impiũ.¬

Expanded text:
puus cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ergo hominis sapientia etiam Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens edat homini cum iustificat eu
Abbreviated transcription (Latin):
rei tencant᷑ qui pc̃ca pr̃m imtant᷑ set qrͣ pr̃ẽs
cõmemorauit. cum et illi om̃s mali sint qͥ qͦꝵ lib
maloꝵ pcc̃a imitant᷑ s iõ prẽs spetialit̾ nomi¬
uauit qr maxĩe prẽs filii imitare solent quos
p̾cipue diligunt. Et t̾ciam et qͣrtam gn̾om cõ¬

Expanded text:
rei teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes mali sint, qui quorumlibet malorum peccata imitantur? Sed ideo patres specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertiam et quartam generatio
Abbreviated transcription (Latin):
fĩdos. niui credere que non uides : fides gͦ
credidisti uidere. Unde recte fides di᷑.
argumentũ. uł cõuictio reꝵ ñ aꝑꝑentiũ.
qr s̃i fidos est exeo cõuincitur et probat᷑
aliqua esse ñ apparentia. cum fido ũ sit
nisi de ñ aꝑꝑentib¬

Expanded text:
fides, nisi credere quod non uides? Fides ergo fides, nisi credere quod non uides? Fides ergo credidisti uargumentum vel convictio rerum non apparentium; quia si fides est, ex eo convincitur et probatur aliqua esse non apparentia, cum fides non sit nisi de non apparentib
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in corde suo esse si credit: uł il esse: si ñ cre¬
dit. nec sicut corꝑa que uidemꝰ oculiꝰ corporis ⁊
ꝑ ipõꝵ ymagines qͣs memoriatenensꝰ t̾ absentia
cogitamꝰ. nec sicut ea que ñ uidimꝰ. et ex hiis
que uidimꝰ. cogitatõm ubicumq formamꝰ. et
memorie ꝯmendamꝰ. nec sicut hoĩem cuius
aĩami et si ñ uidemꝰ: ex nr̃a cognoscumia.
dicimus. ituem᷑ ⁊̾ cogitando. Non sic ur̃
fideꝰ ĩ corde in quo est au̾ eo cuiꝰ est: s eam
possumꝰ: ip̃am dñ fidem qñ est ex ĩ nobis
uidemꝰ in nobis. qr et reꝵ absentiũ p̾̃senꝰ
ꝑalit̾ fit in cordib hominũ. et si ex fide¬
lib iufideles fiunt: perit ab eis. Hii uer¬
bis euident̾ tͣditur fidem ip̃am in corde
hoĩs ab ip̃o ħomine uideri ñ corꝑalit̾
ñ ymagiarie. s intellectualit̾ ⁊ ip̃am
tam̾ ab sentiũ et eoꝵ que ñ uuͣr esse Ut .n.
augustinꝰ. alibi ait. credimꝰ ut cognoscamꝰ.
ñ cognoscimꝰ ut credamus. Iuid est euiui

Expanded text:
quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, dicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam possumus; ipsam tamen fidem quando inest in nobis, videmus in nobis: quia et rerum absentiporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non corporaliter, non imaginarie, sed intellectualiter, et ipsam tamiderunt. Credimus ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
et sr salsitate noĩme
umonẽ. et pat̾ solus
idcirco tres Ebãs¬
suba esse dix̾unt. sb¬
sistentiũ ꝑ sonas per
dcm est ut suit quis¬

Expanded text:
et sub falsitate nominum unionem, et Pater solus idcirco tres substantias esse dixerunt, subsistentium personas per dictum est: Ut sint qui
Abbreviated transcription (Latin):
minu̾ d̾m esse. S quia single pene silla¬
be noui testamenti hͣnc ĩ effabił t̾ͥiita¬
tis atq unitatis u̾itatem. ꝯcordit᷑ in si¬
nuant: inductõni destimonioꝵ suꝑ ħͣc
dinils: ita esse. pro ut infirmitas nr̃a
ualet: ostendamus.

Expanded text:
singulae pene Scripturae Novi Testamenti hanc ineffabilis Trinitatis atque unitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac dinibus ita esse, prout infirmitas nostra valet, ostendamus.
Abbreviated transcription (Latin):
icut autem pu̾itens celare ñ debet pcc̃m
fateri se reum illius quod se ñ cõmisisse no¬
scit. quia incauta est talis humilitas ⁊ pec
mentireris mentiendo efficeris quod uita¬
tas. u̾itas in te ñ est: nisi ita te dixeris pec¬
catorem. ut ⁊̃ esse cognoscas. u̾itas aut̃ ip̃a
est: ut quod es dicas ¶Lam quomͦ est u̾itas
ubi regnat falsitas.ͤ
De penis sac̾dotis

Expanded text:
icut autem poenitens celare non debet peccafateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et pementireris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas? 7. De poenis sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. u̾itas pr̃is. nulla ex ꝑte ei dissimil. ꝙͣ cum
ipid. et in ip̃o pr̃e ueneram᷑. q̃ forma est oĩm
que ab uno fc̃a sunt. et ad unũ refiint ᷤ. q̃ tam̾
om̃ia: ñ fierent a pr̃e ꝑ fiiũ. neq suis finibus
saluaee̾nt: uisi deus sũme bonꝰ eẽt. qui et
nllĩ nat᷑e que ab ilło bono esset inuidit. et
ut in bouo ip̃o maueret. ałia qͣntũ uell. alia
qͣntũ poss: dedit. que bonitas intlłr sp̃c .s.¬
qui est donũ prĩs ⁊ fiłii. qr̃ ip̃m donũ dei cũ
pr̃e ⁊ filio eque incõmutabile. colere ⁊ tenere
nos cõuenit. ꝑ consideratõm ita c̾at᷑aꝵ uinꝰ
qͣm sequim᷑. et gr̃am qͣ reconciliam᷑. unũ .s.
quo auctore conditi sumꝰ. et siłitudi̾em eiꝰ¬
ab eo ꝑ uͥbũ fcm̾ est. et reconciłiadum est auc
notitia t̾nitatis potest hrĩ uł potuit. sñ doc¬
trine̾ uł int̾ioris inspiratõnis reuelatione.

Expanded text:
itas Patris nulla ex parte ei dissimilis: quem cum ipso et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum referuntur; quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset, dedit: quae bonitas intelligitur qui est donum Patris et Filii. Ipsum quippe donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque crequi est donum Patris et Filii. Ipsum quippe donum Dei cum quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur; unum scilicet quo auctore conditi sumus, et similitudinem eab eo per Verbum factum est, et reconciliatum est auctnotitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione.
Abbreviated transcription (Latin):
actus est igit᷑ mortalis ut morieudo dy¬
alolum iinceret. nis .n. homo esset qͥ
li uideret᷑. qui se illi spoute subiecit. S si
eum homo uiucit: iure m̾aifesto hominẽ
ꝑdit. et ut homo uiucat: ucce est ut d̾s ĩ eo
sit: qui eum a pcc̾iꝰ ĩ munemi fatiat. Si eu̾i
ꝑ se hono esset. uł angeluꝯ in homine: fa¬
cidisse. Iõ dei filius hominẽ passibilem sũp¬
sit: iu quo et mortem gustauit. qͣ celũ nobis
aꝑuit᷑. et a seruitute diaboli .i. a pcc̃o. Seruitꝰ
iii. dyaboli pec̾m est: et a pena redemit i

Expanded text:
actus est ergo homo mortalis, ut moriendo diabolum vinceret. Nisi enim homo esset quili videretur, qui se illi sponte subjecit. Sed si eum homo vicit, jure manifesto hominem perdidit; et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit; qui eum a peccatis immunem faciat. Si enim per se homo esset, ve angelus in homine, facidisse. Ideo Dei Filius hominem passibilem sumpsit, in quo et mortem gustavit, quo coelum nobis aperuit et a servitute diaboli, id est, a peccato servitus enim diaboli peccatum est
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi sit. deuꝰ aut̃ ĩ mense uirtutis uiuẽs potestaᷤ
q̃ nusꝙͣ nõ adsit. iͭ de sit usqͣm. se onue ꝑ sua edoc
et sua uͭ aliud qͣl se esse sig̾cat. ut ubi sua insit:
ip̃e esse ꝑ sua intelligat᷑. uͭ aut̾ corporali modo cũ
alicubi słt. non ⁊ ubiq esse credat᷑. cum ꝑ sua ĩ oĩ¬
buꝰ esse nou de sinat. Non aliud aut̾ fuit qͣm quod

Expanded text:
s potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nascimᷤ. et qr om̃e quod fit aute qͣm fiat ñ
fuit. nos cum filii ñ fuissemꝰ efficim᷑. aute enim
filii ñ eramꝰ. s ꝑ gr̃ãm fci sumꝰ. ñ nati neq ge¬
uerati s acquisiti. acquisiuit. n . nosꝰ deus sibr
et ꝑ hec dicit᷑ nos genuisse. gemusse .n. filios de¬
um uũqͣm cum ꝓprietatiꝰ sig̾catõne cognoscimꝰ
dici. Ex acoptione. n ħ omo fcũꝰ est filiꝰ dei non¬

Expanded text:
quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acquisivit nos Deus sibi, et per hoc dicitur nos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo f
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ at q ita qui semꝑ est flliꝰ nascib iłitatis ꝓpͥe¬
date. ac u̾itate. filiꝰ eius solum est qui gemut. ⁊
ille tm̃ qui genuit pat̾ ip̃ius est. qr sicut alle filiu
est origine: ita ssle pat̾ gen̾atione.

Expanded text:
i semper est Filius nascibilitatis proprietate ac veritate, filius ejus solius est qui genuit, et ille tantum qui genuit, Pater ipsius est; quia, sicut ille Filius est origine, ita ille Pater generatione.
Abbreviated transcription (Latin):
deus ip̃e est. male uero finis est alird .s. ma¬
la delectatio. uł aliquid aliud in quo ñ deb
uoluntas quiescere. finem bonũ ĩsinuat ꝓ¬

Expanded text:
 ipse Deus. Malae vero finis est aliud, scilicet mala delectatio, vel aliquid aliud in quo non debet voluntas quiescere. Finem vero bonum insinuat P
Abbreviated transcription (Latin):
illud cõmitit᷑ qr ñ priꝰ est aĩa qͣm alli pcco est obuo¬
xia.¶at hoc quidã dñt iõ aĩam ream esse illiuꝯ
pcc̃i. lic mũda a deo sit creata. qr cum ĩfunditur
corꝑi cõdelectat᷑ carni ex quo pct̾m cõtͣhit. ꝙ si es¬
set iam nõ orig̾. set actuale dr̃etur. P otius gͦ
iõ recte dici pot est illi imputari aĩe illud pcc̾m

Expanded text:
illud committitur, quia non prius est anima quam illi peccato est obnoxia. § Ad hoc quidam dicunt ideo animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo ideo recte potest
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia dei niinis p̃sumentoꝰ. quib placz ma¬
litia pp se sicut puiꝯ uouitas.isti niia ꝑtinatia
et p̾sumptione pecrant. auttumãtes deũ ũ esse
iustũ. Iili desꝑatõne d̾m ñ esse bonũ exstimãt
tollentes in hoc turbulentissimo ĩiquitat um
mari portũ diuine indulgentie quo se recipiu̾̃t
luctuanteꝰ. atq ip̃a desꝑatione addiuit pecca¬

Expanded text:
sericordia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non btollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt pecca
Abbreviated transcription (Latin):
geli mutabiles sunt nat᷑a. ĩmut ab iles aut̾ gr̃a. quia
et nat᷑a ĩ pͥmordio sue ꝯdcõnis mutari potuer̃t ad lo.¬
nũ siue ad malũ. S peͦr grãm ita bono. iadicti sunt

Expanded text:
geli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicat filium. quasi
duo sine pͥncipio. ⁊
⁊ hema sit. caput
enĩ quod est pͥncipi¬
um oĩm filiuq ca¬
Si enĩ ad unũ ũtia¬

Expanded text:
t Filium tanquam duos sine principio, et thema sit. Caput enim est et principium omnium Filius, caSic enim ad unum omni
Abbreviated transcription (Latin):
filium ĩnascibilem
confiteri: ĩ piissim̃
unũ p̾dicari natu¬
ra uniꝰ ĩnascibilis
dei exigit. cium er¬
go deus unꝰ sit duo
inuascibiles esse
n̾ possunt. cũ id cir¬
co deus unꝰ sit. cũ
et pat̾ deus sit. et
fllius dei deus sit.
quia innascibilita
sola ponegunũ. sit
filius aut̃ idcirto

Expanded text:
Filium innascibilem confiteri, impiissimum unum praedicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum ergo unus Deus sit, duo innascibiles esse non possunt: cum idcirco Deus unus sit cum et pater Deus sit, et filius Dei Deus sit, quia innascibilitas sola penes unum sit. Filius autem idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
in eod̾m dicit. non dc̃m est. qr credidit infͣans
in utero. s exultauit. nec elisaletħ dicit exul¬
tauit in fide set exultauit in utero mes. et

Expanded text:
i etiam dicit: Non dictum est quia credidit infans in utero, sed exultavit; nec Elisabeth dicit: Exultavit in fide, sed: Exultavit in utero meo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tͣctũ asserunt. ut degd̾atis et excõmuicatis.
Alu uero dñt sacͣmenta ab ħecicis ⁊̃ p̾cisis
ẜ forͣm ecc̃e celebrata uera esse ⁊ rata. qr rece¬
dentes ab ecc̃a ius dandi. et consecͣndi nͨ perdi¬
derunt. et qui sic ab hereticis ordinant᷑. cum
redeunt: itm ordinandi ñ sunt. que uero ab
heticis aliqua der qͣm in ecc̃a fiunt falsa st̃
et muania. et qui a talib ordinari uuͣr: ñ mu¬
nus. s uulnꝰ accipiunt. et scdm hͣnc diffe̾n¬
tiam uarie de hiis locunt᷑ doctores. Iuid̾ uero
dñt ead̾m sacͣmenta ab ħeticis p̾cisis posse ce¬
lebrari. que a catholicis. si ab illis forma ecc̃e
seruetur: et ab eis seruata uł celebrat a. ue¬
ra esse et rata qͣntũ ad sc ͤ qͣntũ uͦ ad effc̃m fal¬
sa esse et inania. et in hiis qui male tͣctãt
et in hiis qui male suscipiunt. Ideo irrita et
falsa. qr quod ꝓmittunt et cõferre credunt᷑.

Expanded text:
tractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. tractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis m formam Ecclesiae celebrata, vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesia jus ordinandi et consecrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus ordinari videntur, non munus, sed vulnus accipiunt. Et secundum hanc differentiam varie de his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur
Abbreviated transcription (Latin):
uł ep̃ali unctione ab ecca recedentes: Uaptismi
quid̾ dandi ius retinere. s ñ hr̃e facultatẽtri¬
buendi sacros ordines. uł consecͣndi dñicũ corpꝰ.
postqͣm precisi sunt. et dampnati ab ecc̃a. Sicut
degͣdatus ep̃c ñ h̃t potestatem largiendi sacros or¬
dines. s facultaten baptizandi ũ amisit. quod
uero augꝰ ait intelligunt dc̃m de ħ̃eticis qui non
sententia ecc̃e. s pͣuitate sensus sui. a fidei ue¬
ritate ac doctͥne unitate diuisi sunt. Iui licet
tales sint: ius tñ ordmnandi et consecndi habent.
et qui ab eis ordinant ante maifestam p̾cisionẽ:
⁊̾ si cum eis aꝑte exierint. ⁊ sententia eccłie
dãpnati fu̾int: tñ si redierint it̾m ordinandi
ñ sunt. & ubicũq legit᷑ de ordinatis ab hẽticis
ꝙ sernatis eis ordinib mĩstͣbe ualeant. uel
it᷑m ordiuandi ñ sindĩ de ismõi accipiendum¬
dicunt. nam postqͣm p̾cisi fu̾int. ⁊ dãpnati
iuditio ecte: ius ordinandoi ⁊ consecͤndi eis de¬

Expanded text:
pali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesia, sicut degradatus episcopus non habet potestatem largiendi sacros Ordines; facultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereticis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si redierint, iterum ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de ordinatis ab haereticis, quod servatis ordinibus ministrare valeant, vel iterum ordinandi non sint, de hujusmodi accipiendumdicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis de
Abbreviated transcription (Latin):
dunt illos ħeticos qui in ecc̃a ordinati sunt: ius
ordinandi ⁊ consecͣndi. ⁊̾ cum ceꝑati fu̾int hr̃e
Iui uero in cismate. uł hesi positi ab eis ordina¬
ti ⁊ inucci fu̾int: illo iure carent. Iõ cuna
ordinare uolunt: uulnꝰ potius infigunt qͣm gͣ¬
tiam conferant.

Expanded text:
esia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere. Qui vero in schismate vel haeresi positi ab eis ordinati et inuncti fuerint, illo jure carent. Ideoque cum ordinare volunt, vulnus potius infligunt quam gratiam conferunt. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
siut legittime ꝑ sone ad mat̾moniũ. Sunt ⁊ alia
plura in matͥmonio consideranda. q̃ sub conpen¬
dio ꝑstringemus.
uid sit coniuguinient

Expanded text:
sint legitimae personae ad matrimonium. Sunt et alia plura in Matrimonio consideranda, quae sub compendio perstringemus. 2. Quia sit Conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
le uti põt quisq.ꝙ ideo uirtute nemo male uti¬
tur qr opus uirtutiꝯ est bonꝰ usuꝯ istoꝵ quib ⁊
et ñ bñ uti possumꝰ. nemo aut̃ bene utendo ma
ini̾ma: bona esse p̾stitit bonitas dei Erce ha¬
ueꝯ tria gen̾a bonoꝵ distincta.
In quib boĩs

Expanded text:
e nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, malminima bona esse praestitit bonitas Dei. Ecce habes tria genera bonorum distincta. 11. In quibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
et quid sit ip̃a gr̃a. an uirtꝰ an non. et si uirtꝰ an
actꝰ uł ñ. ut hoc aꝑte ĩ sbiiare ualeat p̾t̾mittẽ¬
dum est esse tria genera bonoꝵ. alia namq st̃
magna. alia miniina. alia media. ut ait augꝰ ĩ
quib recte uiui põt minima bona sunt. potẽtie
uero animi sine quib recte uiui ñ po̾t̾: media bo¬

Expanded text:
an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magna, alia minima, alia media, ut Augustinus aquibus recte vivi potest, minima bona sunt. Potentiae vero animi, sine quibus recte vivi non potest, media bo
Abbreviated transcription (Latin):
fruentes iam leati sunt. quo ⁊ nos frui iam de si¬
deramꝰ ⁊ qͣntum in uͣc uita iam fruim᷑ uł per
speculũ uł in enig̾m᷑ate ͫ. tanto nrãm ꝑegrina¬
tõm ⁊ tolerabilius sustinemꝰ. ⁊ ardentiꝰ finire
⁊̃ in hͣł uita ñ tm̃ ht̃ gaudiuͭ spei s ⁊̾ rei quia
iam deiectat᷑ in eo quod diligit. et ita iam rẽ
aliqͣtenus tenet. constat ergo qr deo debemꝰ
eris beatus. et in quo spem ponis: ut ad id per¬
uenias. de hec id̾m ait in .li. de doct̾na xp̃iana.
ditimus ea re nos frui qͣm diligimꝰ ꝓpt᷑ se et
cẽteris uero utendum. Freq̃nt̾ tam̾ dr᷑ frui:
cum delectatõne uti. cum. i adx qd̾ diligit᷑.
⁊̃ telectatõm secum gerit. Si tũ ꝑ eam tͣnsieris
et ad illud ubi ꝑmanendum est eam retiueriꝰ:¬
uteris ea. et auusiue ñ ꝓprie diceris frui. si uͦ
inheseris. atq ꝑ manseris. finem in ea ponens
Ietitie tuer tunc uere et ꝓprie frui: dicendꝰ es.
quod non est fatiendum msi in illa trinitate.

Expanded text:
sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire  in hac vita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus eris beatus, et in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in lib. 1 de Doct. christ.ea re frui quam diligimus propter se, et caeteris vero utendum . Frequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi uteris ea, et abusive, non proprie diceris frui; si vero inhaeseris, atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere, et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est, nisi in illa Trinitate,