comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propinquiuf ideoq: diuinae ac singularit̃ in ec¬
clȩsia catholica traditur Nullam creaturã
colendam eẽ animȩlibentius enim loquaer
his uerbis quibus mihi haec insinuatas̃ sed ipsum
tantũ modo rerũ quae sunt omniũ creatorẽ ex quo
omnia ꝑ quẽ omnia in quo omnia ĩdest in cõmutabile
principium in cõmutabilem sapientiã In cõmuta¬
bilẽ caritatẽ unũ dm̃ uerũ atque ꝑfectũ quinum¬
quã non fuerit nũquã ñerit nũquã aliter fuerit
nũ quã alit̃ erit : quonihil secretius nihil p̃sentius :
qui difficile inuenitur ubi sit difficilius ubiñsit
cũ quoes se ñ om̃s sunt & sine quo eẽ nemopot est¬
& si quid deillo incredibilius conuenientius tam̃ atq
aptius homines dicere ualemus: hic ergo solus ds̃
animae colendus est neq discr&e neque confus e:
Quic quid enĩ animacolit ut dm̃. neces se ẽ ut melius ẽẽ
quã seipsã put&: Animae autẽ natura nec terra

Expanded text:
propinquius. Ideoque divine ac singulariter in Ecpropinquius. Ideoque divine ac singulariter in Ecclesia catholica traditur, nullam creaturam colendam esse animae libentius enim loquor his verbis quibus mihi haec insinuata sunt, sed ipsum tantummodo rerum, quae sunt, omnium Creatorem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia; id est incommutabile principium, incommutabilem sapientiam, incommutabilem charitatem, unum Deum verum atque perfectum, qui nunquam non fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si quid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus Deus animae colendus est, neque discrete, neque confuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura nec terra,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit solẽ cũ occiderit oriturũ: Iam uero eos
qui ad exemplũ salutis. nr̃ae ac primitias a filio
dĩ potentissimo a&erno in cõmutabili susceptũ
hominẽ eundẽq: natũ eẽ deuirgine c&leraq
huius historiae mireccula in rident: Sic contẽ¬
nłmus tã quã eos pueros qui cũpictorẽ ꝓpositis
tabulis quas intueatur pingentem uiderint. Non
putent porsehominem pingi. nnsi aliã pieturã quipin¬
pit as pexcerit tanta aut̃ in contemplanda ueritate
uoluptesest quantacũq ex paste eam quisq contem:¬
plari potest: Tanta puritas tanta sinceritas tã indu¬
bstanda perum fides ut neq quicquã p̃terea sc̃isese
Aliquando aliquis put&: cũ sibi scire uidebatꝰ & quomi¬
nus impediatur anima toti tota inhȩrere ueritati
Morsquae antea metuebatur idẽ ab hoccorpore
omnimoda fugac & elapsio prosummo munere de
tentia quod utbreuiter colligam quẽ amimodũ fa

Expanded text:
non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aeterno, incommutabili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, caeteraque hujus historiae miracula irrident, sic contemnemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam praeterea scisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhaerere veritati, mors quae antea metuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo munere destentia: quod ut breviter colligam, quemadmodum fate
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dinoscere quantũ int̃haec et ea quaeuerẽs dist&
Et quẽ amodũ tam̃ &iam istaomniadõ auctorecreata
sunt & in illorũ cõparatione nulla sint: ꝑ se autẽ
considerata atq: pulchra tunc agnoscimus quã uera
nobis credenda imperata sint quãq: optime ac salu¬
berrime a pͣmatrẽ ecclesiam nutrit fuerimus:
quae uesit utilitas lactis illius quod a postolus paul
paruulis sepotũ dedisse p̃dicauit : qđ alim̃tũ accipe¬
re cũquis matre iam grandirest pudendum res
puere cũ opus est miserandum rep̃hendere ali¬
quando aut odisse sceleris &impi&atis : troec¬
tare autẽ ac dispensare cõmode laudis & cari¬
tãs plenissimumẽ: uidebimus &iam naturae hu¬
ius corporeae tantas cõmutationes & uicssitudi¬
nes dumdiuinis legib: seruitut ipsã &iã resur¬
rectionẽ carnis q s pastĩ tardius pastimomnino
ñ crediturita cestã teneamus ut certius nob̃¬

Expanded text:
tamen dignoscere quantum inter haec, et ea quae vere sunt, distet; tamen dignoscere quantum inter haec, et ea quae vere sunt, distet; et quemadmodum tamen etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere cum quis matre nutrpuere cum opus est, miserandum; reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videbimus etiam naturae hujus corporeae tantas commutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nob
Abbreviated transcription (Latin):
prius cormundum fuerit: hoc est nisi prius ipsa
cogitatio ab omni cupiditate ac fec ȩperũ morta¬
timus adq: ultimus animae gradus est. Neque
iamgradus sed quaȩdam mansio quo illis gradib:
ꝑuenitur quae sint gacudia quae ꝑfructio summi
ergo dicã dixerunt haec quantũ dicenda eẽ iudicaue¬
runt magnae quaedam & in cõparabiles animae
quas &iam uidirse acuidere ista credimus: Illud pla
ne Nuncego audeo tibi dicere nossicursum quẽ
dr̃ nobis imperat &quẽ tenendũ suscepimus con¬
stantissime tenuerimus ꝑuenturos ꝑuirtutẽ dĩ
adq: sapientiã ad sũmã illã causã ł sũmũ auctorẽ
ł sũmũ principiũ perũ omniũ ł siquo alio modo
restanta c̃gruentius appellari potest quo intellecto
uere uidebimus quã sint omnia subsole uanitas ua
Vanitas enim est fccllacia: uanitates:
uel falsi uel fallentes ł utriq: intelleguntur. Lic&

Expanded text:
prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortatimus atque ultimus animae gradus est; neque jam gradus, sed quaedam mansio, quo illis gradibus pervenitur; quae sint gaudia, quae perfructio summi ego dicam? Dixerunt haec quantum dicenda esse judicaverunt, magnae quaedam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atque Sapientiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omnia sub sole vanitas vanitantium . Vanitas enim est fallacia, vanitantes autem vel falsi, vel fallentes, vel utrique intelliguntur. Licet
Abbreviated transcription (Latin):
haec actio id est app&itio intellegendi eaquȩuere sum¬
meque sunt summus aspectus est animae quo ꝑ fectie¬
remmeliorem rectioremq: non hab& Sextus
Sextus
ergoerit iste actionis gradus. aliud est enim munda¬
rioculũ ipsũ anime nefrustrac & temere aspiciat.
& praueuideat aliud ipsam custodire atq firmare
sanitatẽ aliud iã serenũ atq rectũ aspectũ in id quod
uidendũ ẽ dirigere: Quod qui prius uolunt fa¬
cere quammundati & sanati fuerint ita illaluce re¬
uerberantur ueritatis ut non solũ nhilboni s& eciã
mali plurimũ in eaputent eẽ atq ab ea nom̃ ueritatis
abiudicent: Et cũ quadã libidine et uoluptate. sepã¬
rabili in suastenebras quas eorum morbus patipot est
medicinae maledicentes refugiant undediuino af¬
flatu & prorsur ordinatis sim eillud aꝓph&adicit᷑
ut anima inueritate quaerenda deuiare atq: erra¬
re non possit: qui ꝓfecto in ea non instauratꝰ nisi

Expanded text:
haec actio, id est, appetitio intelligendi ea quae vere sumhaec actio, id est, appetitio intelligendi ea quae vere summeque sunt, summus aspectus est animae, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus ergo erit iste gradus actionis: aliud est enim mundari oculum ipsum animae, ne frustra et temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta diut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ricula ipsa postulant temperare: Tata est tamen
anima ut &iam hoc possit adiuuante sane iustitia sum¬
mi &ueridĩ quahaec unium sitas sustentatur & pegitur
qua etiam factũ ẽ ut non modo sint omnia sedita sinꝰ
ut omnino melius esse non possint. cuisesẽ inopere
tam difficili mutationis suȩ adiuuandam & ꝑficien¬
fectũ erit Idest cũ fuerit anima ab omni tabeliberr
maculisq dilutatũ sedeniq: inseipsa l&issime te¬
n& Nec omnino aliquid m &uit sibi aut ulla sua causa
quicquã angitꝰ Eist ergo istequintus gradus: aliud
est enimefficere aliud tenere puritatẽ alia prorsus
actio quase inquinatã red integrat alia qua non patitꝰ
serursum inquinari. in hoc gradu obni fariã concipit
quanta sit quod cũ conceperit: Tunc uero ingenti
quadam & incredibili fidutia ꝑgit indm̃ id ẽ. in ipsam
contemplationẽ ueritatis: Et illud propter quod tantũ

Expanded text:
ricula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen ricula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficienfectum erit, id est, cum fuerit ab omni tabe anima libera maculisque diluta, tum se denique in seipsa laetissime tenet, nec omnino aliquid metuit sibi aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est, in ipsam contemplationem veritatis, et illud, propter quod tantum
Abbreviated transcription (Latin):
lestias adq blanditias magnus a cerrimtq conflictus
Inipsoenim purgationis negotio subest cbenentis
mortis saepe non magnus saepeuero uehementis¬
simus Non magnus tumcum robustissi mecreditur
Namuidere hocutrũ sit uerũ non nisi ꝑpurgatȩ
animaȩ lic& tantadĩ ꝓuidentia iustitiaq: gubernari
omnia ut nullimors inique accidere pors&: etũ¬
si eam forte iniquus intulerit: uehementer aut̃ for¬
midatur mors: in hociam gruducum & illudeo cye¬
ditur infirmius quos olliticius queritur et eoipso
minus uidetur quotyen quillitas propt̃ m&um minor
est inuestigaendis obscurissimis reb ꝑnecessaria:
de inde quã magis sentit anima eo ipso quopidficit.
quantũ int̃sit int̃purã & contaminatã eo magisti¬
m& : Nede posito isto corpore minus eam dĩ possit
quã seipsa ferre pollutã. Nihil aut̃ difficilius qua&
m&uere mostem & ab inlecebris huius mundi sicut pe¬

Expanded text:
lestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. lestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pe
Abbreviated transcription (Latin):
& ex cogitandi fluuios eloquentiae. carminũ uari&a¬
tes ludendi aciocandi cãusam, Mille fosnes simula¬
tiones modulandi peritiam dem&iendi subtilitatẽ
Numerandi disciplinam pr&eritorũ acfuturbrũ
exprȩsentib: coniecturã magna haec & omnino
humana sed est adhuc istacpartim doctis atq: in doc¬
tis partim bonis acmalis animis copia cõmunis:
bonitas incipit ad que omnis uera laudatio: Hinc
enim anima senon solum suo siquam uniumͣ si partim
agit sed ipsi &iam unium᷑ socorpori aud& p̃ponepe
bonaq: eius bona sua ñ putare atq potentiae pulebri
delertat eomagis sese abstrahere a sordib: totãq:¬
roborare seadusus omnia quaede prẽposito acsen¬
tertia demouere moliuntur soci&atẽ humanam
magni pendere nihilq uelle alteri quod sibi nolit
accidere: sequi auctor itatẽ acp̃cepta sapientium
& ꝑhaecloqui sibidm̃ credere in hoc tã p̃claro actu
animȩ in est adhuc labor & contrahuius mundi mo¬

Expanded text:
et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietaet excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis animis copia communis. bonitas incipit, atque omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solum suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua deleroborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi mo
Abbreviated transcription (Latin):
bris aegre separatur quaeconsu&udinis uirdciã
seiuntione rerũ ipsarũ atq: inter uallo temporis
non discissa memoria uocatur sed haecrursur oms
tollere int̃tium gradum : qui iam . ẽ homini propriur
& cogita memoriã non consu&udine inolitarũ sed
anim aduersione atq signis cõmendatarũ : ac reten¬
tarũ rerũ innumerabilium tot astes opificũ agror
cultus extructiones urbium uariorũ adificiorũ
acmoliminũ multi moda miracula inuentiones
Totsignorũ in litteris in uerbis ingestũ incuius ce¬
modi sono inpicturis atq figm̃tis totgentium lin¬
guas tot instituta tot noua tot instaurata tantum
librorũ numerũ &cuius cemodi monum̃torũ ad
custodiendã memoriã tantãq curã posteritatis of¬
fitiorũ potestatũ honorũ dignitatũq: ordines siue
in familiis siue domi. militiaeq: in republica siue in
profanis siue in sacris apparatib: uimratiocinandi

Expanded text:
bris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam bris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia tollere in tertium gradum, qui jam est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi
Abbreviated transcription (Latin):
lapot uecõmumo intenditse anima intactũ & eo calidat
sapgida as peraleniã duree mollia letula grocuias sentio
ad que discernit: dcinde innumerabilesedisfepiendos
saporũ odorũ. sonorũ . formarũ gustaendo ol faciendo
audiendo uiuendoq diudicat atq inhis omnib eaquae
secundum naturcem sui corporis sunt : ad sciscat ate
appocit feicit fugitq: contraria pemoueep se ablis
sensib cesto int̃ uallo temporũ &eorum motus quasi
ꝑ quas dam ferias repariens imagines rerũ quas ꝑeos
hausit secum cateruatim & multi pliciter uep sat
Et hoc totũest somnus & somnia saepe &iam gestiendo deuo¬
gando
faciitate motur delectatur & sine labore ordinat
membsorũ c̃ cordiã procopul atione sexus agit
quod potꝰ adq induplici natura soci&ate adq amore
molitur unum f&ib N cͥoniam gignendis tantum¬
modo sed &iã fouendis tuendis alendisq cons pirat:
Reb inter quas corpus agit & quib corpus suster¬
tat consu&udine sese in nectit & abeis quasimem¬

Expanded text:
 communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis omnibus ea quae secundum naturam sui coporis sunt, adsciscit atque appetit; rejicit fugitque contraria. Removet se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim et multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat membrorum concordiam; pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus non jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi mem
Abbreviated transcription (Latin):
de precandus est: sed adrem quam instituercem redeamus
Namsi & quid sit linea & quid nit figure icemtibi notum est:
dic quod abste quaero : Id ÷ utrum putes ullam figureem
fieri porse: silinea exutreq paste. aut ex adter eo perfini¬
tum ducatur: Nullo modo id fieri posse confirmo
AC Quidigitur agendum est ut figuram faciamurĩ quid ñisi
ut illa linea infinita nonsit &ducatur in circulum
ut ex alia paste secon tingat: Non enim uideo
quo modo aliter possit exlina lineu condudi aliquod
spatium : quod nisi fiat secundum tuam discriptionemi
figura nonerit᷑: quo dsirectis lineis figuram facere ueleii
enda ÷minus quam trib: non posse. ansi ullatib aduer¬
secur oratio de hacte sententia deuocabbt: aplanesi quis
mihi hoc fcclrũ eẽ monstrecuerit : Nihilerit quod me scire
posse confidcmꝰ: Nunc ergo illud responde quo modo

Expanded text:
deprecandus est. Sed ad rem quam institueram redeamus. deprecandus est. Sed ad rem quam institueram redeamus. Nam si et quid sit linea, et quid sit figura jam tibi notum est, dic quod abs te quaero, id est utrum putes ullam figuram fieri posse, si linea ex utraque parte, aut ex altera per infinitum ducatur? E. Nullo modo id fieri posse confirmo. A. Quid igitur agendum est ut figuram faciamus? E. Quid, nisi ut illa linea infinita non sit, et ducatur in circulum, ut ex alia parte se contingat? non enim video, quomodo aliter possit ex una linea concludi aliquod spatium; quod nisi fiat, secundum tuam descriptionem, figura non erit. A. Quid, si rectis lineis figuram facere velim? enda est, minus quam tribus non posse. An si ulla tibi adversetur ratio, de hac te sententia devocabit? E. Plane si quis mihi hoc falsum esse monstraverit, nihil erit quod me scire posse confidam. A. Nunc ergo illud responde, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
homines quorum ꝓfecto maeximec multitudo est siratione
uelint uerta cõnp̃ hendere similitudinib: rationũ facillime
decipiuntꝰ : & in uecrias noxicesq: opiniones ite labuntur
ut emergere inde ac libercri : Aut nũquã aut ȩgerrime
queanc: hisergo utilissimũ ÷ & excellentissimȩ auetori¬
tati credere : & secundũ hoc agereuitam : quod situtius putas
non solũ nihil resisto sed &iã multũ adꝓbo: siautẽ cupiditatẽ
istecm refrencre non potes quactibi ꝑsuac sistiratione ꝑuenire
adueritatẽ multi & longi circuitus tibi tollẽñ disuns utte
ratio non adducat nisiea quae solaratio dicenda ÷ : Idest uera
ratio & non solũ uese sed ita cesteo & ab omni similitudine
falsitectis aliena: sitccmen tullo modo haec ab homine i nir
potest : utnullȩ disputationes fed sȩ autueri similes ab eatepossũ
traducere: Nibiliam prxepropere desidercebo : agat
acducat ratio quãuult dum modo perducat :  ds̃ hoc faci&
quia ut desolis tedib reb: aut ceste dehis incoxime

Expanded text:
homines, quorum profecto maxima multitudo est, si ratione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere, et secundum hoc agere vitam. Quod si tutius putas, non solum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint traducere. E. Nihil jam praepropere desiderabo: agat ac ducat ratio qua vult, dummodo perducat. CAPUT qui aut de solis talibus rebus, aut certe de his maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Ante carnem bene uixirse : quam non potes ostende¬
re uel fuisse : Quomodo ergo nonuis animam &
Tarne peccati contrahere ualitudinem ad quam uicis sem
scificationẽ uideas transire ꝑ carnem : Vt ꝑ ipsam repar&

Expanded text:
ante carnem bene uixisse, quam non potes ostendeante carnem bene uixisse, quam non potes ostendere uel fuisse? quomodo ergo dicis: non uis animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisisti sic accipi uerbumtuum cum dixisti semper
dat : Quando quidem id ad infinitum tempus reuo¬
candum putasti: Ꝙpecrum hoc fuit : sedtam quã quae¬
reretur abste utaꝑtius explicares quomododixeris
semꝑdat ad didisti atq dixisti: sicut semꝑ ÷ ipso qui
dat: hoc sana & catholica fides omnino condemnat:
Absit enim ut credocmus quod animas semꝑ dr̃dat: sicut
semꝑ est ipse quidat : sic enim semꝑ ÷÷ ipse tut nũ quã
eẽ desistat : Animas autem non semꝑ dabit sed eas
finito generationds saeculo noniam nascentibus qui¬
b: dandae sunt proculdubio darecersabit Nolicre¬
dere nec dicere nec docere animam meritum ali¬
quod ꝑ didisse ꝑ carnem tam quam boni meriti fue¬
rit ante carnem siuis eẽ catholicus : Nondum enim
natos a postolds Nihil egir seboni uel mali: undo esgo
anima potuit ante carnem habere meritum bonum
Vbi nihil egeratboni : anfoste audebis eam dicero

Expanded text:
permisisti sic accipi uerbum tuum, cum dixisti \'semper permisisti sic accipi uerbum tuum, cum dixisti \'semper dat\', quando quidem id ad infinitum tempus reuocandum putasti. et parum hoc fuit; sed tamquam quaereretur abs te, ut apertius explicares quomodo dixeris \'semper dat\\ addidisti atque dixisti: sicut semper est ipse qui dat. hoc sana et catholica fides omnino condemnat. absit enim, ut credamus quod animas deus semper dat, sicut semper est ipse qui dat. sic enim semper est ipse, ut numquam esse desistat; animas autem non semper dabit, sed eas finito generationis saeculo non iam nascentibus quibus dandae sunt procul dubio dare cessabit. Noli credere nec dicere nec docere \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, tamquam boni meriti fuerit ante carnem ̒, si uis esse catholicus. nondum enim natos apostolus nihil egisse dicit boni uel mali; unde ergo anima potuit ante carnem habere meritum bonum, ubi nihil egerat boni ? an forte audebis eam dicere
Abbreviated transcription (Latin):
rã non sunt tibi adhoc as truendũ aliqua &xemploc & ar¬
gumeute quȩrenda: sed potius emendandec & mu¬
tande sententia: Noliergo credere nolidicere no¬
lidocere.: Quod non denihilo sed desua natura fece¬
rit animam dr̃ : si uis eẽ catholicus : noli credere.
nec dicere nec docere ꝑ infinitum tempus. Atq
ita semper dm̃ animar dare sicut semꝑ ÷ ipse quidat
siuis eẽ catholicus: Erit enim tempus quando non
dabit animas dr̃ cum tamen eẽ non desinat : pote¬
rit
quidem sic accipi quod a isti semperdat ut intellegere¬
tur sine cessatione dare. Quam diu homines generant
& generantur . sicut dictum est de quibus dem semper
discentes & adueritatis scienticm numquam ꝑ uenientes:
Non eni sic accipitur quod hic positum ÷ semper: uelut num¬
quecm desinant discere cum ꝓculdubio non discant.
quando in hoc corpore destiterint uiuere: uel cum coe¬
perint supplicio gehennalis ignis ardere : sed tu ñ

Expanded text:
ra? non sunt tibi ad hoc astruendum aliqua exempla et arra? non sunt tibi ad hoc astruendum aliqua exempla et argumenta quaerenda, sed potius emendanda et mutanda sententia. noli ergo credere, noli dicere. noli docere \'quod non de nihilo, sed de sua natura fecerit animam deus\', si uis esse catholicus. Noli credere nec dicere nec docere \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\', si uis esse catholicus. erit enim tempus, quando non dabit animas deus, cum tamen esse ipse non desinat. poterat quidem sic accipi quod aisti \'semper dat\', utintellegeretur sine cessatione dare quamdiu homines generant et generantur, sicut dictum est de quibusdam: semper discentes et ad ueritatis scientiam numquam peruenientes; non enim sic accipitur quod hic positum est \'semper\' uelut numquam desinant discere, cum procul dubio non discant, quando in hoc corpore destiterint uiuere uel cum coeperint supplicio gehennalis ignis ardere. sed tu non
Abbreviated transcription (Latin):
uoluifti quod ille semel. isteter flauerit de functi
cum emostua membra inquis inuigorem pristinum : sed ani¬
mata ꝑ alitum ꝓph&ediuinoc uirtus accender& : Nihilhe¬
liseo fuerit imminutum ꝑcuius flatum corpus emortuii
rediuiuam animam recipit. &spmnisi quod semel dñs in
faciem hominis in sufflauit & uixit : Tertio heliseus in faciẽ
mostui ad spirauerit & reuixit : sic sonant istatua uerba
quasi flandi tantum numerus interfuerit ut non quod
fecit dp̃&iam ꝓph&a fecisse credatur : Et hoc ergo
dĩ. Et hoc heliser utille flauerit flatum uitae quo fie¬
rst hamo in animam uiuentem: Iste autem flauerit
flatum ueq: sentientem neq uiuentem sed aliquid
significandi gratia figurantem: Deniq ut puer iste
reui uesceret non eum ammando ꝓph&a fecit sed
eum animando ut hoc dr̃ facer & imp&rauit : Quod
autem illum ter flas sedicis aut memoria sicut so¬
l& fieri aut mendositas codicbs te fefellit: quidplu¬

Expanded text:
noluisti. quod ille semel, iste ter flauerit. dixisti qnoluisti. quod ille semel, iste ter flauerit. dixisti qcum emortua membra, inquis, in uigorem pristinum redanimata per halitum prophetae diuina uirtus accenderet, nihil Heliseo fuerit imminutum, per cuius flatum corpus emortuum rediuiuam animam recepit et spiritum, nisi quod semel dominus in faciem hominis insufflauit, et uixit, tertio Heliseus in faciem mortui aspirauit, et reuixit. sic sonant tua uerba ista, quasi flandi tantum numerus interfuerit, ut non quod fecit deus etiam propheta fecisse credatur. et hoc ergo dei et hoc Helisei, ut ille flauerit flatum uitae, quo fieret homo in animam uiuentem, iste autem flauerit flatum neque sentientem neque uiuentem, sed aliquid significandi gratia figurantem, denique ut puer iste rcuiuesceret, non eum animando propheta fecit. sed eum amando ut hoc deus faceret impetrauit. quod autem illum ter flasse dicis, aut memoria, sicut fieri solet, aut mendositas codicis te fefellit. quid plu
Abbreviated transcription (Latin):
cere posse uiuentem atq: sentientem : sed planȩ cũ sit
immutabilis ipsemutabilem : Quid autem sibi uult qđ
hanc similitudinẽ addendũ putasti ad exemplũ debexto
heliseo quia flando in eiur faciem mostuũ suscitaue¬
rit: Itan&u flatum helisei factũ fuisse putat animã
pueri: Nonusq ad eote auero exorbitare crediderim:
Siergo anima illa quae uiuenti ablate fuerat moreretꝰ
eadem ipsa illi ut reuiuescer& reddita est. Quid ad
rem ꝑtin& qđ dixistinihilhelis eo fuis sedeminutum
quasi aliquid ab illo transis seun de uiuer& credatur in
puerum : quod si propterea dictum ÷ quia flauit & inte¬
germansit : quid opuserat utdoc dehelis eo mortiium
resuscitante dicerss : quod de quouis flante & nemi¬
nem suscitantem dicere mhil ominus posses : Incaute
sane locutus es : cum ab sit ut credas flatum helis ei
factũ fuisse reui uescentis animam pueri: quod pri¬
mum dĩ factum ab istius ꝓph&ae facto hoc distare

Expanded text:
cere posse uiuentem atque sentientem, sed plane cum sit cere posse uiuentem atque sentientem, sed plane cum sit inmutabilis ipse mutabilem. Quid autem sibi uult, quod huic similitudini addendum putasti ad exemplum de beato Heliseo, quia flando in eius faciem mortuum suscitauerit ? itane tu flatum Helisei factum fuisse putas animam pueri? non usque adeo te a uero exorbitare crediderim. si ergo anima illa, quae uiuenti ablata fuerat ut moreretur, eadem ipsa illi ut reuiuesceret reddita est, quid ad rem pertinet quod dixisti \'nihil Heliseo fuisse deminutum\', quasi aliquid ab illo transisse, unde uiueret, credatur in puerum? quod si propterea dictum est, quia flauit et integer mansit. quid opus erat ut hoc de Heliseo mortuum resuscitante diceres, quod de quouis flante et neminem suscitante dicere nihilominus posses? incaute sane locutus es — cum absit, ut credas flatum Helisei factum fuisse reuiuescentis animam pueri -, quod primum dei factum ab istius prophetae facto hoc distare
Abbreviated transcription (Latin):
lum in flare sed unde tu porsis uiuereremanebit᷑. Hȩc
debuisti considerare cum scriberes & non istec similitu¬
dine utrium inflatorũ uel inflandorum introduce¬
re nobis dim Aut exalia natura qua eiamerat sicut
non existo circum fuso aere flatum facimus animas
Flare: aut ceste quod & ab horr& abista similitudi¬
ne & labundat impi&ate dm̃ sin eullo quidem sui
d&rimento sed tamen desua natura mutabile
aliquid uel ꝓferre uel quod est peiustam quco i sui
Operis materies ipsesit facere: Vt ergo aliquam de
nostro flatu ad hancrem adibeamus similitudinem id po¬
tius ÷ credendum: quod sicut nos nondenatura sed quia
omni potentes non sumur deisto aere circum fuso quae
trahimus & reddimus cum spiramus & respiramus fla¬
tum facimus quando sufflamus necui uentem nec sen¬
tientem : quamius nos uiuamus atq sentiamus Itadm̃ non
&icem ex eo quod omninonon est id ÷ denihilo flatum fa¬

Expanded text:
lum inflare, sed unde tu possis uiuere remanebit? Haec lum inflare, sed unde tu possis uiuere remanebit? Haec debuisti considerare, cum scriberes, et non ista similitudine utrium inflatorum uel inflandorum introducere nobis deum aut ex alia natura, quae iam erat, sicut nos ex isto circumfuso aere flatum facimus, animas flare aut certe, quod et abhorret ab ista similitudine et abundat impietate, deum sine ullo quidem sui detrimento, sed tamen de sua natura mutabile aliquid uel proferre uel, quod est peius, tamquam sui operis materies ipse sit, facere. ut ergo aliquam de nostro flatu ad hanc rem adhibeamus similitudinem, id potius est credendum, quod, sicut nos non de natura nostra, sed quia omnipotentes non sumus, de isto aere circumfuso quem trahimus et reddimus, cum spiramus et respiramus, flatum facimus quando sufflamus nec uiuentem nec sentientem, quamuis nos uiuamus atque sentiamus, ita deum non etiam ex eo quod omnino non est. id est de nihilo, flatum fa
Abbreviated transcription (Latin):
imflastinon aduertisse quid egerir: Quod eni sufflan¬
do ammittir statim recipiendo non sentis : sed poter
hoc facillime ediscere sihoc potius uelis quam tua dic¬
ta quia iam dicta sunt non inflans utrem sed inflatus
ipsedefendere : & auditorestuos quos ueris rebus
aedificare deberinanis trepitu uentosi sermonis in fla¬
reinhac causa nonte admagistrũ mitto nisi adte ip¬
sum: Emitte flatum in utrem : & os claude continuo
nares qued &ine: &sic saltem senti uerum eẽ qđ dico
Cum enim coeperis angustias into lerabiles ꝑp&i. Quid
cupies ore aꝑto narib:q recipere : siquando sufflasti
nibil existimas amirsis se: Uide inquo malosis nisi au¬
mendo rerum at quod effundendo red dideras
Vide illa in sufflatio qualia damna &d&rimenta fecis¬
s& nisi ea respiratio reparas s& : Nisi enim quodim¬
penderis adutrem implendum ad teitidem alendũ
aditũ patefacto redierit : quid tibi non solum unde il¬

Expanded text:
inflasti, non aduertisse quid egeris. quod enim sufflaninflasti, non aduertisse quid egeris. quod enim sufflando amittis, statim recipiendo non sentis. sed potes hoc facillime discere, si hoc potius uelis quam tua dicta, quia iam dicta sunt, non inflans utrem, sed inflatus ipse defendere et auditores tuos, quos ueris rebus aedificare debes, inani strepitu uentosi sermonis inflare. in hac causa non te ad magistrum mitto nisi ad te ipsum. emitte flatum in utrem et os claude continuo naresque detine et sic saltem senti uerum esse quod dico. eum enim coeperis angustias intolerabiles perpeti, quid cupies ore aperto naribusque recipere, si, quando sufflasti, nihil te existimas amisisse? uide in quo malo sis, nisi hauriendo resumas quod effundendo reddideras; uide, illa insufflatio qualia damna et detrimenta fecisset, nisi ea respiratio reparasset. nisi enim quod inpenderis ad utrem implendum, ad te itidem alendum aditu patefacto redierit, quid tibi non solum unde il
Abbreviated transcription (Latin):
nobis manere nonsinitur: Nec immorando corrum¬
pitur. sed eger ꝙur mox ut ingeritur non alios
sed eosdem meatus : id est os aut nares aut utrumq:
& qua intrar& & qua exir& accepit : inte ipso tibi
proba ipse quoddico : Emittespmn flando &uide utrũ
dures sinon reciperis recipere spirando: &uide
quas patiaris angustias sinonrursur emiseris: hoc
igitur facimus quando utrem sicut dicis inflamus qd
facimus utiuuamus : Nisi quodã paulo plurducimus
ut pauloplus emittamus: ut spm flabilem idest uentũ
inutrem implendum & extendendũ non qui&e spi¬
randi & respirandis sed anhelan di imp&u coasterꝵ :
Quo modo ergo dicis nullum patimur d&rimentũ cum
ex nobis ad aliquid trans mittimur flatum & manen¬
te in nobis plena flatus proprii qualitate & integra
quantitate : Nullum nos meminimus damnum ex
utris inflatione sentire appar& te filisi aliquando utre

Expanded text:
nobis manere non sinitur nec inmorando corrumnobis manere non sinitur nec inmorando corrumpitur, sed egeritur mox ut ingeritur, non alios, sed eosdem meatus, id est os aut nares aut utrumque, et qua intraret et qua exiret, accepit. In te ipso tibi proba ipse quod dico. emitte spiritum flando et uide utrum dures, si non receperis; recipe respirando et uide quas patiaris angustias, si non rursus emiseris. hoc igitur facimus. quando utrem, sicut dicis, inflamus, quod facimus ut uiuamus; nisi quod tunc paulo plus ducimus, ut paulo plus emittamus, ut spiritum flabilem, id est uentum in utrem inplendum et extendendum non quiete spirandi et respirandi, sed anhelandi impetu coartemus. quomodo ergo dicis: nullum patimur detrimentum, cum ex nobis ad aliquid transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire? apparet te, fili, si aliquando utrem
Abbreviated transcription (Latin):
ratis elegans & congrueps tibiuid &ur quantum fallaris
adtende : Dm̃ quippedicis incorporeum Non denihilo
ase factam: sed deipso animam sufflare corporeocm
cum flatum nos lic& corporeum subtiliorem tamenemit¬
tamus quam nostra sunt corpora. Ne eum de anima
nostra sed de hoc aere ꝑuiscera corporis ex alemus
Pulmones quippe anima cuius natumouentur &iccm
c&era corporis membra ad hunc aereum spm ducendum
atq reddendũ sicut foller mou& : Pr&er enim alimex¬
ta solida & fluxa undet cibus & potur : hoc testium nobis dr̃
Alimentum circum fudit aurarum quas ita carpimur
utsine cibo & potudiuerse possimus : Sinehoc autem
alimento testio quod aura nobis quae undiq circũ sistit
mus uiuere : Sicut autem cibur & potus non solum inge¬
rendi Uerum &icem ꝑmeatus ad hoc constitutor ege¬
rendi sunt neutroq: ledant uel non intrando uel non
exeundo : Ita hoc testium flabile alimentum quia in

Expanded text:
satis elegans et congruens tibi uidetur, quantum fallaris satis elegans et congruens tibi uidetur, quantum fallaris adtende. deum quippe dicis incorporeum non de nihilo a se factam, sed de se ipso animam sufflare corpoream, cum flatum nos licet corporeum, subtiliorem tamen emittamus, quam nostra sunt corpora, nec eum de anima nostra. sed de hoc aere per uiscera corporis exhalemus. pulmones quippe anima, cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad hunc aerium spiritum ducendum atque reddendum sicut folles mouet. praeter enim alimenta solida et fluxa, unde est cibus et potus, hoc tertium nobis deus alimentum circumfudit aurarum. quas ita carpimus, ut sine cibo et potu diu esse possimus. sine hoc autem alimento tertio, quod aura nobis. quae undique circumsistit,mus uiuere. sicut autem cibus et potus non solum ingerendi, uerum etiam per meatus ad hoc institutos egerendi sunt, ne utroque laedant, uel non intrando uel non exeundo, ita hoc tertium flabile alimentum quia in
Abbreviated transcription (Latin):
flatum facit ipse integer man& : quasi non &ignis lu¬
cernae in tegermaneat. cum de illo altera accendi¬
tur: & tamen eiusdem non alterius sit naturae :
Sed inquis cum a nobis uter inflatur non aliqua postio
nostrae naturae ł qualitatis infunditur.: Cum hoc
ipso quospũ hausto uter in pl&us extenditur sine ali¬
quec nostri deminitione geratur : his uerbis ad huc
quo modo dr̃ sine suae naturae aliquod & rimento &
descipso animam faciat & facta deipsonon sit quod
ipserdicis enim : numquid animae nostre est postio
utris inflatio aut homines fingimus cum utrer inflac¬
mus : aut d&rimetum nostri in aliquo patimur cum
flatus nostros in diuersa pastimur : sed nullum pati¬
mur d&rimentum cum &x nobis adaliquid transmitti¬
mus flatum : & manente in nobis plenaflatus proprii
qualitate & integra quantitate : Nullum nos meminimꝑ
damnum exutris inflatione sentire : ista similitudine quaȩ

Expanded text:
flatum facit, ipse integer manet; quasi non et ignis luflatum facit, ipse integer manet; quasi non et ignis lucernae integer maneat, cum de illo altera accenditur, et tamen eiusdem, non alterius sit naturae. Sed, inquis, cum a nobis uter inflatur, non aliqua portio nostrae naturae uel qualitatis infunditur. cum hoc ipsum, quod spiritu hausto uter inpletus extenditur, sine aliqua nostri deminutione geratur. his uerbis tuis adhuc aquomodo deus sine suae naturae aliquo detrimento et de se ipso animam faciat et facta de ipso non sit quod ipso. dicis enim: numquid animae nostrae est portio utris inflatio aut homines fingimus cum utres inflamus aut detrimentum nostri in aliquo patimur, cum flatus nostros in diuersa partimur ? sed nullum patimur detrimentum. cum ex nobis ad aliquid transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire. ista similitudine, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hilo fecerit sed &x sem& ipso :ubi non putas eẽ conse¬
quens ut naturae sit di. quia profecto quam sit impium
&ipsecognoscis : qua impieate ut careas : ita oport& ut
dicas animae auctorem dm̃ : ut ab illo facta sit ñ deillo:
Quod enĩ deillo est sicut unigenitus filiur eiusdem naturae
cuius ille÷. Ut autem anima eiusdem nature ñ sit:
Cuius ÷ ille facta est quidem ab illo sed non de illo:  Aut̃
ergo dicunde aut fatere denihilo: Quid ÷ quod dicis
eam pasticulam ee quandam halitus naturaedi : Num¬
quidnam ipsum alitum naturaedĩ cuius alitus est. isti
pasticula negas eiusdem cuius dr̃ ÷ eẽ naturae  sinegas
esgo denihilo &istum alitum fecit dr̃ Cuius alitus
uis eẽ animam pasticulam : Autꝰ non denihilo dicun¬
deillum feceritdr̃: si deseipso ergo ipse est quod absit
materies operis sui : sed dicis : cum descipso alitum ł

Expanded text:
hilo fecerit, sed ex semet ipso\'. ubi non putas esse consehilo fecerit, sed ex semet ipso\'. ubi non putas esse consequens, ut naturae sit dei, quia profecto quam sit impium et ipse cognoscis. qua impietate ut careas, ita oportet ut dicas animae auctorem deum, ut ab illo facta sit, non de illo. quod enim de illo est, sicut unigenitus filius, eiusdem naturae cuius et ille est. ut autem anima eiusdem naturae non sit cuius est ille, facta est quidem ab illo, sed non de illo. aut ergo dic unde aut fatere de nihilo. quid est quod dicis \'eam particulam esse quandam halitus naturae dei\'? numquidnam ipsum halitum naturae dei, cuius halitus est ista particula, negas eiusdem cuius deus est esse naturae? si negas, ergo de nihilo et istum halitum fecit deus, cuius halitus animam uis esse particulam. aut si non de nihilo, dic unde illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est — quod absit! — materies operis sui. sed dicis: cum de se ipso halitum uel
Abbreviated transcription (Latin):
sa. quaesi ammonitus pia humilitate & catholica pa¬
ce correxeris errores fuis se iudi cabuntur. stu¬
diosis simi iuuenis emendari potius quam in cis re¬
manere cupientis: Si autem pro eis tibi &iam
contentionem quod ab sit ꝑsuaserit perui cacem iam
tam quam her&ica dogmata cum suo neces seerit auc¬
tore damnari correptione scilic& pastor ali & medi¬
cinali prius quam ꝑ incautum uulgus serpant dira con¬
tagia. Cum dilectionis non ueritate sed nonmine s alii¬
brnꝰ neglegitur disciplina : si queris quȩnamilla sint᷑ poteris
quidem legeremeas cripta ad fratres nostros renatumdi
agimus scribenda existimasti : eius ut&serir uoluntata
p&entis obtemperans: Dabunt enim tibi utlegas ꝓcul
dubio si uolueris &ingerent &iam non p&enti : Ve¬
rum tamen &iam hic quae maxima in eisdem libristuis
&infid&ua emendari cupiam non tacebo : Primume
quod animam non itauis. Ado eefactam ut eam ex ni¬

Expanded text:
sa. quae si ammonitus pia humilitate et catholica pasa. quae si ammonitus pia humilitate et catholica pace correxeris, errores fuisse iudicabuntur studiosissimi iuuenis emendari potius quam in eis remanere cupientis. si autem pro eis tibi etiam contentionem - quod absit.! — persuaserit peruicacem, iam tamquam heretica dogmata cum suo necesse erit auctore damnari, cura scilicet pastorali et medicinali, priusquam per incautum uulgus serpant dira contagia, cum dilectionis non ueritate, sed nomine salubris neglegitur disciplina. Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere mea scripta ad fratres nostros, Renatum dagimus, scribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti. uerum tamen etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide tua emendari cupiam non tacebo. primum est, quod \'animam non ita uis a deo esse factam, ut eam ex ni
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat fictum : si autem ueraciter communicans N
te catholicum finges: quid ad huc her&icum mostu¬
um sic diligis ut eius te uelis iactare adhuc nomine
cuius iam non teneris errore : Nolumus tehabere
tale cognomentum tam quam sis her&ici mostui
monumentum: Nolumus talem titulum habere li¬
brumtuum qualem falsum eẽ diceremus: si in ei
sepulchro legeremus: Non enĩ uincentium uicto¬
rem scimus eẽ seduictum: Qutinam fructuose
sicut te uinci uolumus ueritate: astute autem pu¬
taris & callidȩ cum librostuor quos credi cupis illo
tibi reuelante dictatos appellas uincenti uictoris:
Non tam uincentium tequam illum uocare uoluis¬
seuictorem.Velut tibi reuelando quaescribe¬
res uicis se terrorem: Vt quid tibi ista fili esto po¬
tius uerus non fictus catholicus Ne te fugiat scr
adte fallendum trans figurauit. malignis simus
spr eius quippe sunt illa qualib& tibi fraude ꝑsua¬

Expanded text:
iplinae fugiet fictum. si autem ueraciter communicans non iplinae fugiet fictum. si autem ueraciter communicans non te catholicum fingis, quid adhuc hereticum mortuum sic diligis, ut eius uelis te iactare adhuc nomine, cuius iam non teneris errore? nolumus te habere tale cognomentum, tamquam sis heretici mortui monumentum; nolumus talem titulum habere librum tuum, qualem falsum esse dieeremus, si in eius sepulcro legeremus. non enim Vincentium uictorem scimus esse. sed uictum; et utinam fructuose, sicut te uinei nolumus ueritate! astute autem putaris et callide, cum libros tuos, quos credi cupis illo tibi reuelante dictatos, appellas Vineentii Victoris, non tam Vincentium te quam illum uoeari noluisse Victorem, uelut tibi reuelando quae scriberes uicisset errorem. ut quid tibi ista, fili? esto potius uerus, non fictus catholicus, ne te fugiat spirad te fallendum transfigurauit malignissimus spiritus; eius quippe sunt illa qualibet tibi fraude persua
Abbreviated transcription (Latin):
libros catholiea mente consideres atq ꝑtracter te
dixis se proculdubio paenitebit: Ille quippe qui se
sicut eum prodit apostolus transfigurat in angelũ
lucis in eum tibi trans figuratus: quem tu fuis se uel
es se tam quam lucis angelum credis: Eeo quidem
modo minus ad decipiendas catholicorual& quando
se non in lucis angelos. sed inher&icostrans fi¬
gurat sed te abeo falli iam catholicum nollem :
Cruci&ur ergote dedicisse quae uera sunt : Quan¬
to magis la&atus fuerat sedibi ꝑ suasisse quae falsa
sunt ut autem non diligas hominem mostuum: cu¬
ius dilectio tibi obesse potest Prodesse illinon
pot est hoc breue intuearis ahmoneo. quod uti¬
q: ille non est sc̃r &iustus : si tuher&i corum do¬
natistarum uel rogat istarum laqueos eua sirti
si autem illum scm &iustum arbitraristu: cõmunicando
catholicis interisti: Profecto eni si catholicum te fin
gir animo illudes quod eratille quem diligis: Ꝙnosti

Expanded text:
libros catholica mente consideres atque pertractes, te libros catholica mente consideres atque pertractes, te dixisse procul dubio paenitebit: ille quippe qui se, sicut eum prodit apostolus, transfigurat in angelum lucis, in eum tibi transfiguratus est, quem tu fuisse uel esse tamquam lucis angelum credis. et eo quidem modo minus ad decipiendos catholicos ualet, quando se non in lucis angelos, sed in hereticos transfigurat; sed te ab eo falli iam eatholieum nollem. crucietur ergo te didicisse quae uera sunt: quanto magis laetatus fuerat se tibi persuasisse quae falsa sunt! ut autem non diligas hominem mortuum, cuius dilectio tibi obesse potest, prodesse illi non potest, hoc breue intuearis ammoneo, quod utique ille non est sanctus et iustus, si tu hereticorum Donatistarum uel Rogatistarum laqueos cuasisti; si autem illum sanctum et iustum arbitraris, tu communicando catholicis interisti. profecto enim tc catholicum fingis, si animo illud es quod erat ille quem diligis. et nosti