comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pspecimus hiic adicere legi
nt sicut abĩpiomaliofacte doa¬
tõnes negentgestis monum¬
torum sexhoc ipõhnt iurtu¬
temitanzaprinatis impetra¬
toribꝰ fcẽ nisi tantum medo
pucritate fiant ipublico ata¬
belliomboplere ⁊ subscptõem
hntes. ⁊ cius qui fecit testium. et
alia doãtionum obseruatõe nõ
egebuntgestis moniuntorum
cuinscumq q̃ntiratis sint. noc̃i
ẽ consequens ut nechis fiuatur
impium apriuantis que ab eo
p̾bentiu illis h.antem incq̃lita
fca c̃exnonitate q̃m çenonis.
pie memorie introduxit osturtõ
ut impiales doatõnes negẽat
monumtis. ¶Quiaigiturm¬
ꝑfectius ca prius. appannt ppė
nos pfectõem imponentes cũ
cxutroq tenẽ hoc uolumus et
inhiis doatõnib que abimp¬
atorib in priuatis funt ⁊q̇a
prinatis impatoremnt erqua

Expanded text:
ic adicere legi, ut sicut ab imperio in alios factae donationes non egent gestis monumentorum, sed ex hoc ipso habent virtutem, ita neque a privatis in imperatoribus factae, si tantummodo pro veritate fiant in publico a tabellionibus completae et subscriptionem habentes et eius qui fecit et testium et aliam donationum observationem, non egebunt gestis monumentorum, cuiuscumque quantitatis sint. Non enim est consequens ut nec his fruatur imperium a privatis quae ab eo praebentur illis. Haec autem inaequalitas facta est ex novitate quam Zenonis piae memoriae introduxit constitutio, ut imperiales donationes non egeant monumentis. Quia igitur imperfectius causa prius apparuit, propterea nos perfectionem imponentes ei ex utroque tenere hoc volumus et in his donationibus quae ab imperatoribus in privatis fiunt et a privatis in imperatore, ut ex a
Abbreviated transcription (Latin):
nones et odibiles sṙ
hiis eractiones plu¬
nme quidem ⁊ aliele¬
ges odioh̾nt precipre
autem anobposite .s
nescimus q̃m .admodhẽ
causa liceat tantis casti¬
gata legis latiombo.aohre

Expanded text:
ones et odibiles super his exactiones plurimae quidem et aliae leges odio habent, praecipue autem a nobis positae; sed nescimus quemadmodum causa licet tantis castigata legislationibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nz inucancis. n inagrcolis.
ni.alioomnium quocumq mꝰ
ultempore si presumentem
alium palio secundumpigno¬
ratonis formam auram anta¬
liquid aliurd crige hoc redlere
inquadruplum moliitiam pa¬
so et cade ctiam  actione q̃mh
habinit.onersus cum ꝑ quo
eractõem fecit. nõcnim ht it̃e
alium quidem cẽ debitorem ã¬
lum nõcrigis:nec altimoles

Expanded text:
in vicaneis neque in agricolis neque alio omnium quocumque modo vel tempore, sed praesumentem alium pro alio secundum pignorationis formam aurum aut aliquid aliud exigere, hoc reddere in quadruplum violentiam passo, et cadere etiam actione quam habuit adversus eum pro quo exactionem fecit. Non enim habet rationem alium quidem esse debitorem alium
Abbreviated transcription (Latin):
ortensiat lata nõ minus ua¬
lere quam leges ceperunt.
¶Senatus  consultum ẽ qd
senatus iubet atq constitu¬
it nam cum auctus eet ppls
ro. incummodum. ut diffi¬
culcsit inunum cum ꝯuocaĩ
legis scĩende cã equumuisỹ

Expanded text:
ortensia lata, non minus valere quam leges coeperunt. Senatus consultum est, quod senatus iubet atque constituit. nam cum auctus est populus Romanus in eum modum ut difficile sit in unum eum convocari legis sanciendae causa, aequum vis
Abbreviated transcription (Latin):
ex cotpr.quo racdices egerit
planta.ꝓprictatis cius cor¬
mittaturut suuciniarbor
ita t̾ram ticui pressentut in
cius fundum radice segit
ticui effici arborem dicimus
altius arbor ẽc intelligatur
quam cuius in fundum ra¬
dices egiss⁊ideoppe confu¬
mum arborum posita. sieti¬
am iuicini fundum radi¬
ces egit coissit arbor. Qua
rõne uit piante que terra
couaescunt.solocedunte
ademroe frumenta quoq.
que sata sunt solocederein¬
teuiguntur.Cctumsicut is
qui inalienosoloedificare

Expanded text:
o radices agit planta proprietas eius commutatur, ut, si vicini arborem ita terra Titii presserit ut in eius fundum radices ageret, Titii effici arborem dicamus: alterius arbor esse intellegatur quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificave
Abbreviated transcription (Latin):
Emouirauratas hataũ
cessumẽnõ enm leuianimad¬
usione plecteturquisquis ue¬
tirose ⁊indebitonon abdicar¬
erit indumento. mpr.am.
Ellera adultino colore
fucata inspeciem sacrin
munc interẽ nonsimmmusnͤ
tincrum cumrodino pruisse¬
ncumalio pãcolore fucari cy
de albo omium colorum tingt̃¬
dicopianonnegeturnam ca¬
pitalempenam illicita tempta
tatis artis professionis ꝯgns
soliprincipieiusq dominde¬
dicatumecpaliatumcasqrn
domuiquis sencas contextet
autfaciatqr pallia  tincta con¬
chilio nullius alterrius ꝑmi¬
xtionecontecta sunt proferra¬
turexedib tradenturq cumce
⁊ pallia exomnipteterture erp¬
oremfecta conchilii nulla sta¬
gunna subtexanturtineta cõ¬
chilioneceiuidem in fectio¬
nisarguto pectinesollroanda
filla decurrent reddenda errari¬
o oloborauestimentaurriliar
protinus offerranturnecẽut
quisqinde abiurato preuio co¬
queraturquia sufficealca teł
gis impunitas nequis uoir
uunismoisuppressionc inla

Expanded text:
emo vir auratas habeat aut cessum est. Non enim levi animadversione plectetur, quisquis vetito se et indebito non abdicaverit indumento GRAT. Vellera adulterino colore fucata in speciem sacri muricis tingere non sinimus nec tinctum cum rhodino prius sericum alio postea colore fucari, cum de albo omnium colorum tingendi copia non negetur: nam capitalem poenam illicita temptantatis artis professionis et generis, soli principi eiusque domui dedicatur. Nec pallia tunicasque domi quis sericas contexat aut faciat, quae tincta conchylio nullius alterius permixtione subtexta sunt. Proferantur ex aedibus tradanturque tunicae et pallia ex omni parte texturae cruore infecta conchylii. nulla stamina subtexantur tincta conchylio, nec eiusdem infectionis arguto pectine solidanda fila decurrant. Reddenda aerario holovera vestimenta virilia protinus offerantur. Nec est, ut quisquam de abiurato pretio conqueratur, quia sufficit calcatae legis impunitas. Ne quis vero nunc huiusmodi suppressione in la
Abbreviated transcription (Latin):
enu patiatur patrem odez
posse peremancipationis
modum suc potestatis ne¬
xib filium relaxare. impe¬
ratoriam autem celsitudi¬
nem

Expanded text:
enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
primicerii senmorum tribumpreto¬
niam miutaris dignitatesmantur
nuua eis excimlibꝰ indic̃ precep¬
tione mumgenda publicaulpri
latinos remĩi nominis pri¬
uatos exeudem priisiis decorar
parsimiusꝙ militia sit iustum ꝯs
offitiitresq p̾mates serimorũreri
tribimos milicares p̃torianos sal¬

Expanded text:
primicerii scriniorum tribuni praetoriani militaris dignitate fruantur, nulla eis ex cuiuslibet iudicis praeceptione iniungenda publica vel platinos rei nostri numinis privatae isdem privilegiis decoraripar similisque militia sint, iustum et officii tresque primates scriniorum rerum tribunos militares p
Abbreviated transcription (Latin):
ord̃im. ul aliam spem qͥ infructu
andos continentur dederint hoc
reddicompsenti cum ꝑte moda
ectaua psinglos modios muno.¬
qͦranno prestada trulas coloni¬
restituere nemine penirus corrz
audente trulas detinere sb̃occasi¬
one fenatitie  cautois  sine scrpti

Expanded text:
ordei vel aliae speciei quae in fructus aridos est dederint, hoc reddito in praesenti cum parte modii octava pro singulo modio in unoquoque anno praestanda terrulas colonis restituere; nemine penitus eorum audente terrulas detinere sub occasione feneraticiae cautionis, sive in scripti
Abbreviated transcription (Latin):
stare ahanc saiubimam legem
oms crtendimus erpresenti qde
cp̃r mitium accipientemĩomẽz
autem cuũ modis om̃ib obser¬
difructus coitores tamq̃m dede¬
rnt accipientes q̃mpusums oc¬
tauam medii partem annuam
dum inq̃ntum fenus pmascrit
pcipic̃tes sine trulas. sinc aliud
pignus accepenint bones fõte
nel pecora.uli ancipia. ħ modi
ommbo reddere⁊ hanc  legemco¬
munem omib cẽ hum anitate

Expanded text:
m legem in omnes extendimus, ex praesenti quidem tempore initium accipientem, in omne autem aevum modis omnibus obserdi fructus, creditores tam quod dederunt accipientes quam pro usuris octavam modii partem annuam dum in quantum fenus permanserit percipientes, sive terrulas sive aliud pignus acceperunt, boves forte vel pecora vel mancipia, haec modis omnibus reddere; et hanc legem communem omnibus esse, human
Abbreviated transcription (Latin):
ra adquosdam feneratores fecis¬
se contctus ⁊paucaminsuram
fructuum dantes trulas corum
abstratisse ⁊ exhac cã quosdam.
colonorum fuge latebras petisse¬

Expanded text:
ta ad quosdam feneraticios fecisse contractus, et paucam mensuram fructuum dantes totas terrulas eorum abstraxisse, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudines memoratas uidie¬
quorumsnias ⁊ actus alios illimo
choꝰ aliis penis contratales inge¬
nerali concilio pmulgaris¶tem
nulla potas uel ꝑsonapublicarł
priuata colletas siuc eractõnes
aliispiis locis aut cc̃casticis pso¬
nis imponatant inuad̾e cc̃casti¬
cabona presumant q sifecennt

Expanded text:
consuetudines memorata iudicque sentencias et actus alios legittimos nichilominus aliis penis contra tales in generali Concilio promulgatis. Item nulla Communitas vel persona publica vel privata collectas sive Exactiones, aliisque piis locis, aut Ecclcis personis imponant,6 aut invadere ecclca bona presumant, quod si fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
dominustemporalis requisitu
⁊amonirus ab ecc̃a terram suaz
purgare neglexent abhrtica prari¬
tate postãnum atempore amomi¬
tõnis clapsum tram illi ip̃is expe¬
nimus catholicis occupandam q
cam extmiatis hrticis absq ulla
contratoitde possideant⁊ infidcipi¬
nrate consement saluoire dõ
principalisdummõ suphꝰ nullũ
prestet obstaculum. nec aliqd̃mi¬
pedim̃tum opponat eadem nchoi
legescmnata contra cos quinohnt
dominos principales. ¶Credentes
pretẽa receptatores. defensores⁊
fantores hrticorum bannimnis
firmit statuentes. ut sipostq̃m ab
nicatione notatus satiffacere cõ¬
tempẜitinfra annum extunc ipõ
mre sit factusinfamisnecaopy¬
plica offitia sen consilauł adelligẽ¬
testimonia admittatursitctiam
successionem accedat. Nullus pre
firmitatemnec cae alique adcui
andientia deferantur Sifuerit. ao¬
nocatus cius patidanium nullat¬
tenus. admitatur. sitabellio ĩsti.
confecta pip̾m nullĩpenitas sit.⁊

Expanded text:
ro dnus temporalis requisitus et amonitus ab Ecclia terram suam purgare neglexerit ab heretica pravitate, post annum a tempore monitionis elapsum, terram ipsius exponimus Catholicis occupandam, qui eam exterminatis hereticis absque ulla Contradictione possideant, et in fidei puritate conservent, salvo jure dni principalis, dummodo super hoc nullum prebeat obstaculum, nec aliquod impedimentum apponat, eadem nihilominus lege servata contra eos, qui non habent dnos principales, credentes preterea, receptatores, defensores et fautores hereticorum bannimus, firmiter statuentes, ut si, postquam nicatione notatus, satisfacere contempsit infra annum, ex tunc ipso jure sit factus infamis, nec ad publica officia seu consilia, vel ad eligentestimonium admittatur, sic etiam successionum accedat; nullus pretfirmitatem, nec cause alique ad eius audienciam perferantur. Si fuerit advocatus, eius patrocinium nulatenus admitatur. Si tabellio, instrumenta confecta per ipsum nullius penitus sit
Abbreviated transcription (Latin):
cultatem quorum ordinato incon¬
cussa senictursinomtestaridecesse¬
nnt adhospitem ich pueniat. s bõa
corumpmanus ep̃i locitradantur
contra hanc nram ꝯstituttem habu¬
ducebant. siqui antem contrapre
intlicimus facultatemut in eopr¬
mantur inquo deliqͥnint alitẽpro¬
ut culꝑe qualitas cregerit punẽti
¶Agncultores ⁊ cirearem rusti¬
cam cccupati. dum uillis insident.
dumagros colunt securisint quaci¬
q parte trammatant nullus inne¬
nianirtam audax quipsonasboue¬
⁊ agrorum instrumta ant siqud ali¬
udsit qdad opam rsticalem iptinc¬
at inuadere cape. ant molenter auf¬
fere presum. at Siquis. autem statr¬
tum huinsmodi ansu temeranoni¬
olare presumpsit inq̃druplum ab¬
lata restituatamfamic notamipo
uire inciurat impialianimadner¬
sionc nichominus ꝓuniendus

Expanded text:
dinatio inconcussa servetur. Si vero intestati decesserint, ad hospitem nihil perveniat, sed bona eorum per manus Episcopi loci tradantur contra hanc nram Constitutionem habuducebant. Si qui autem contra preterdicimus facultatem, ut in eo puniantur, in quo deliquerunt, alias prout culpe qualitas exegerit puniendi. Agricultores et circa rem rusticam occupati, dum Villis insident, dum agros colunt, securi sint quacunque parte terrarum, ita ut nullus inveniatur tam audax, ut personas, boves, agrorum instrumenta, aut siquid aliud sit, quod ad operam rusticanam pertineat, invadere, capere aut violenter auferre presumat. Siquis autem statutum hmoi ausu temerario violare presumpserit, in quadruplum ablata restituat, et infamie notam ipso jure incurrat, Imperiali animadversione nihilominus puniendus
Abbreviated transcription (Latin):
nistas. sponist̾as. amaldistas cur¬
cumcisos. ⁊ om̃s h̾rticos urusq sexꝰ
quocumq nomĩe censeanturpꝑet¬
tua dampnamusin famia diffida¬
mus. atq bannimus cesentes ut
boa  taluim confiscentur nec adco

Expanded text:
as, Sporonistas, Arnaldistas circumcisos, et omnes heretices utriusque sexus, quocunque nomine censeantur, perpetua dampnamus infamia, diffidamus atque bannimus, censentes, ut bona talium confiscentur, nec ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
geat⁊ secura gaude at libertatesa¬
ne adcomsideliu quorundam:
inuistorum iniquitas habũdam
urnodubitent otra aplicam disq¬
pliamasacros canones suastatr¬
taconfigere⁊ contra ecc̃asticas
psonas et ec̃ce libertatem. Cum¬

Expanded text:
geat, et secura gaudeat libertate. Sane adeo infidelium quorundam et perversorum iniquitas habundavit, ut non dubitent, contra aplcam disciplinam et sacros Canones sua Statuta confingere adversus Ecclcas personas et Ecclesie libertatem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
domonstramt repe¬
citioms tp̃rebuce¬
latum acpanem n¬
num quoq atꝙ accetum serqlar
bbucclatum tertiodic panemi
unodic umumalodie acetum x
unodiclardum biduacarnemu¬

Expanded text:
do monstravit expeditionis tempore buccellatum ac panem, vinum quoque atque acetum, sed et lardbuccellatum. tertio die panem: uno die vinum, alio die acetum: uno die lardum, biduo carnem
Abbreviated transcription (Latin):
mulcta sir poĩta nam si et ille fi¬
los h̃ns samcis supindurerit
urorem ñ erdotefruruir lucris.
secundumpprietatis ioem no
largitatem aliam amulre pci¬
piens hanc no hebit firmampt
qntum licet uri etfrundonce ad¬
uixerit solumahic quoq filii
licet subpot̾ate constirutisint
s tñdomim sccundum ꝓpͥetate̾
talium crunt ucientuim mox
ineos simul cum ẜeuxoris con¬
te⁊ antenuptias doatoc itrum.
ip̃ihanc dedenint pse c̃chntes
an aliqui alii procis hegennt
sine crgñe. siuectiam extrinsec.¬

Expanded text:
multa sit posita. Nam si et ille filios habens secundam eis superinduxerit uxorem, non ex dote fruetur lucris secundum proprietatis rationem, non largitatem aliam a muliere percipiens hanc habebit firmam, praeter quantum licet uti et frui, donec advixerit, solum; et hic quoque filii, licet sub potestate constituti sint, sed tamen domini secundum proprietatem talium erunt venientium mox in eos simul cum secundae uxoris conte et ante nuptias donatione, utrum ipsi hanc dederunt pro se contrahentes an aliqui alii pro eis hoc egerunt sive ex genere sive etiam extrinsec
Abbreviated transcription (Latin):
ħnobler conpetentiptulit adiec
tias.siquidem nohtfiliosdica¬
tur cmmctiam dennosinc̃ pera¬
cloctotum exhoc. ¶ Sinositso¬
boles ⁊ filios erhincethonẽato
nident tunc omi largitate axi¬
roadcam ueiente ca secundum

Expanded text:
lex competenti protulit adiecttias, si quidem non habet filios dicatur enim etiam denuo, sine periculo est totum ex hoc. Si vero sit soboles et filios lex hinc exhonoratos viderit, tunc omni largitate a viro ad eam veniente eam secund
Abbreviated transcription (Latin):
tialidonatonca superomilair¬
adcamucniente. autctiame
extestam̃to.aut mortis cã do¬
natone siuc instituronis sit
pars.sue sitlegatum suic fidi¬
comissum ⁊ generalit ondũẽ¬

Expanded text:
tiali donatione et super omni larad eam veniente aut etiam ex testamento aut mortis causa donatione, sive institutionis sit pars sive legatum sive fideicommissum. Et generaliter dice
Abbreviated transcription (Latin):
quib uiri spectabiles primicen¬
tes cos publicã rẽcartaꝵ tẽtatib
occupant᷑. Aduobus offitiis ope¬
ram suam adhibere non ei pos¬
sunt namprer̾emolumenraque
deprediens scrimis ñcõsecunt᷑
principatus q̃ solatio debentee

Expanded text:
ilis primicertes eos publicarum chartarum tractatibus occupantur et duobus officiis operam suam adhibere non possunt: nam praeter emolumenta, quae de praedictis scriniis consequuntur, principatus etiam solacio debent esse
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdes nich̾ n dedatis usuris re¬
dentehanc ipam arit introduci¬
mus obseruantiam acundem
intellectum et sin coniuges alt̾¬
utris subtali reliqrint condeoẽ

Expanded text:
heredes, nihil neque de datis usuris reddentes. Hanc ipsam autem introducimus observantiam et eundem intellectum, et si non coniuges alterutris sub tali reliquerint condicione,
Abbreviated transcription (Latin):
indeti: sinio ip̃ins nullum est
maleficĩ . sz alicuus corum
quorum opinanemant caupo¬
nam aũ stabulum crcet. Cum
cnuimneq excontractr sic. ne¬

Expanded text:
idetur, si modo ipsius nullum est maleficium, sed alicuius eorum, quorum opera navem aut cauponam aut stabulum exerceret: cum enim neque ex contractu si
Abbreviated transcription (Latin):
obidqdinutił fẽs ẽ. ¶ Si filiu
quid excenaculo eius deiectur
effusumue sit.sine ꝗd poiruz
suspensumne huĩt. cuius car
piculosus ẽ. Iuliano placuit. ĩ
patrem nullam cẽactionem. s
cum ipo filio agendum. qdaĩ
excitor nauis aut caupone. añ
stabuli. dedolo.aut ḋfutxõq ĩ
nane ant cauponaant istabu

Expanded text:
od inutilis factus est. Si filius quid ex coenaculo eius deiectum effusumve sit, sive quid positum suspensumve habuerit cuius casus periculosus est: Iuliano placuit, in patrem nullam esse actionem, sed cum ipso filio agendum. quod eexercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in stabu
Abbreviated transcription (Latin):
bitum. Siasialicsintres ut hec timo¬
re stuitorum simul⁊ puisorummali¬
gne uersandi cuisumindepositioni¬
ere secundumicgomp̃uidimus uid¬
mus cum fiequentarihec inregia
hac precipuc cuntate ⁊ iuquosint̾¬

Expanded text:
t si aliae sint res: ut hoc timore stultorum simul et perversorum maligne versandi in depositioniere secundum legem praevidimus. Videmus enim frequentari hoc in regia hac praecipue civitate, et aliquos int
Abbreviated transcription (Latin):
dampiis subitiat cquumt̃dictione
susccpit et compellaturaut  defensioc̃
expetereant res hre et non possiruol¬
luntanccum deponenteagẽ benigne
quodsitale. alquid eg̾int omnino.
cmmoret nõ solum deuctorum nos
itm inferit iustum tñsgressorib sure
pditõem contigit itium aut peccun¬
anm fienet hoc ꝓbetur sinc auum q̃¬
cumq fortuitum ca sumipsum respi¬
cere qui contestationem dixit insup
etiam exquofacta c̃hurusmodicon¬
testatiousuras pcccumarum usq tẽ¬
tiamcentesime agnoscere.adphiben¬
tem accipe ꝓprianosolum siaunmẽ¬

Expanded text:
magnis subiciat cum qui interdictionem suscepit, et compellatur aut defensiones expetere aut res habere et non possit voluntarie cum deponente benigne agere. Quodsi tale aliquid egerit omnino enim oportet non sola delictorum nos tum transgressoribus, sive perditionem contigerit rerum aut pecuniarum fieri et hoc probetur sive alium quemcumque fortuitum casum, ipsum respicere qui contestationem direxerit; insuper etiam ex quo facta est huiusmodi contestatio, usuras pecuniarum tertiam centesimae agnoscere prohibentem accipere propria, non solum si au
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ec qd̃impcrio
publice sedentes muit¬
tociesagunusorta est
auqua questioquamresolumussta¬
cun hunsmodiuo discentes contĩge
muita commum et gencralilege desi¬
nirt hoc instumcẽ arbitrati sumus. si
enim quis abaliquo. accipiat aurum
autres. aliquas depoiticãinqbalam o¬

Expanded text:
nobis hoc quod in imperio publice sedentes multotiens agimus orta est aliqua quaestio, quam resolvimus statim: huiusmodi vero discentes contingere multa communi et generali lege definire haec iustum arbitrati sumus. Caput I Si enim quis ab aliquo accipiat aurum aut res aliquas depositi causa
Abbreviated transcription (Latin):
decã. pc̃ap̾toris eictohuuris
iniquitas em̃data ẽ. sine eiz
fatiebat testam̃tum lib̾tus.
uidebaturita testam̃tan.uti
pronoptemdumdiambõrũ
suorum relinqueret. ⁊ si aut i¬
nich̾. aut minusptis dimid¬
e relinquerat.dabatur prono
ctiam ꝯtabulas testamtiptis
dimidie borumpo. Siueinte

Expanded text:
ea praetoris edicto haec iuris iniquitas emendata est. sive enim faciebat testamentum libertus, iubebatur ita testari ut patrono partem dimidiam bonorum suorum relinqueret: et si aut nihil aut minus partis dimidiae reliquerat, dabatur patrono contra tabulas testamenti partis dimidiae bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
tutorinrem suam auctoi
ut olim constituitur. s cura¬
tor inlocum eius  datur. qro
intuemiente iudicium pag
cteo pacto curator ee desunit
Upilli pupille

Expanded text:
tutor in rem suam auctor ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desiniPupilli pupill
Abbreviated transcription (Latin):
cesimum tpidem bitantdi¬
numerationefcã iuginti mi¬
lium diurnorum amplius
dicebit. sic deb computanx̃
ditur. ¶Qui tutelam alicu¬
ius gessit. inuitus curatore¬
iusdemfien non compellitũ.
intm̃utlic pat̾ qui testamẽ¬
totutorem dedent adient se
cundem cundem curatorem:
dare. aut tameninuitum eũ
curam suscipẽ no cogend. di

Expanded text:
esimum habitant, dinumeratione facta viginti millium diurnorum et amplius dicebat, sic debet computari, ditur. Qui tutelam alicuius gessit, invitus curator eiusdem fieri non compellitur, in tantum ut, licet pater qui testamento tutorem dederit adiecit, se eundem curatorem dare, tamen invitum eum curam suscipere non cogendum, di
Abbreviated transcription (Latin):
o mmo tutor fuc¬
rat cidabaturm
urbe quidem ro¬
mana aptore.urbano⁊ maio
reꝑte tubunorum plebis tr¬
ctodatus fucrat quam du
conclitio. aũ lies pendebat.
ex biisdem legibr tutordan
potat tem si purt datus fu¬
erat. quam diuncmoertest̃¬
m̃tohrs cristat tam diuor
hisd. legib tutor petendus

Expanded text:
o tutor fuerat, ei dabatur in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tucerto datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat, ex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quamdiu nemo ex testamento heres existebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui desinebat tutor cẽ sicõ¬
ditio cristeret. aut dies ueniret.
aut hr̃s cristeret abhostib qyo

Expanded text:
erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quo
Abbreviated transcription (Latin):
licnauio cuacuatur⁊ quioem
nechom̃ib modis s insusp¬
pensoetalicatio ⁊ euacuatio
maneat. nanisimanẜintsu¬
pstites filii cuacuabirur oĩos

Expanded text:
alienatio vacuatur, et nec hoc omnibus modis, sed in suspenso et alienatio et evacuatio manet. Nam si manserint superstites filii, evacuabitur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ndum lege detinianim c̃ hoc
quidem admels inciemen¬
tum ⁊intpoirocm damus hy¬
iclegi Nam sinofilio fortes
alicui extrancomatadhuc
partemqndam an muptiali¬
doaronis aut aliq̃re erea uel

Expanded text:
ndum lege determinatum est, hoc ad melius incrementum et interpositionem damus huic legi. Nam si non filio forte, sed alicui extraneo mater adhuc partem quandam antenuptialis donationis aut aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
tri alios quidem filiorumcli¬
gcͣre. alios aut ex honorare qm
nemet u̾su ap̾mitm donec a¬
ad muet sernando. Et ẜm
nram consticuroem siquide
mat̾premoriatur filic totai¬

Expanded text:
tri alios quidem filiorum eligere, alios autem exhonorare, quoniam veniet, usu apud matrem, donec advivet, servando. Et secundum nostram constitutionem, si quidem mater praemoriatur, f
Abbreviated transcription (Latin):
pacrum nõ cristentium filio¬
rum qͥo nõ introduximꝰus pri
scnbentes legem. Et secundr̃
qdam quidem ꝑtemerit õct
successores infirmus erit. tił
simat sola filio succedens in¬

Expanded text:
pactum non existentium filiorum, quod nos introduximus primi scribentes legem. Et secundum quandam quidem partem erit contractus successores, infirmus erit: ut, si mater sola filio succedens in
Abbreviated transcription (Latin):
delithrostitutones illas et
dignas clementia⁊ nrorum
temporum affirmabat ũͤ
Que uosecundis copulant
nuptus nc quaqm hic aute
se enĩmlargitateminfiliocõ¬
feñtem cccasione electonis
rursus doatdem pocius icce¬
pisse uideri qmsic simplrla¬

Expanded text:
e constitutiones illas et indigne clementia nostrorum temporum affirmabat, verquae vero secundas copulantur nuptiis, nequaquam; hic autem se enim largitatem in filio conferentem occasione electionis rursus donationem potius recepisse videri quam sic simpl
Abbreviated transcription (Latin):
c̃po uistimane cartagins ffricae
ciitatis  dedimus exquods hanc
nobrestituit ẜuan iubemus. s eta¬
liccuntates. etcarum cp̃iquibus
indiisis locis metro politi cũ ii
pstitume huius moĩpriulegio
imppetuumpotiantur. ¶Omnia
priuilegiaul solatiaqueerimpi¬
alimunificentia. autctiam. alio
quolibet mo scis ceclii:. aut aliis
uenabilib locis collata sunt. firẽ
extraordinanas descptiones sb¬
stineredamenitincns stemendi
anippõĩtium cdifitii ulrepatois
Ssiopus  fuit adinstaraliorum i¬
posẜorum huius moi opuset
sanctas cecłias et uenabilcs de¬
mos compleitdumsubilla pos¬
sidet cuutate subqua tale fito p̾
stantiis ad quamlibet sacrosc̃a
cccłiamaut aliam uencrabilcm
domumsccudleges uenunt an
posteauenernrt libas cas scimi
x⁊ix. ⁊ uoc.innorum sacro sacti
cccłiis et aliis uniusis ucn̾abili¬

Expanded text:
episcopo Iustinianae Carthaginis Africanae civitatis dedimus ex quo deus hanc nobis restituit, servari iubemus. Sed et aliae civitates et harum episcopi, quibus in diversis locis metropolicum ius praestitum est, huiusmodi privilegio in perpetuum potiantur. Omnia autem privilegia vel solacia, quae ex imperiali munificentia aut etiam alio quolibet modo sanctis ecclesiis aut aliis venerabilibus locis collata sunt, firme extraordinarias descriptiones sustinere. Si tamen itineris sternendi aut pontium aedificii vel reparationis opus fuerit, ad instar aliorum possessorum huiusmodi opus et sanctas ecclesias et venerabiles domos complere, dum sub illa possident civitate sub qua tale fit opusium substantiis ad quamlibet sacrosanctam ecclesiam aut aliam venerabilem domum secundum leges venerunt aut postea venerint, liberas eas esse XX et XXX annorum sacrosanctis ecclesiis et aliis universis venerabili
Abbreviated transcription (French):
pellãt. argetan barbãicarii diatre¬
tarii.errani fusores signarii. bar
uitreani. plubani. specłani eboã¬
iii.pelliones. fullones. carpent¬
aiii.sculptores. de albatores. e¬
talurge. mechanicos ⁊geonie¬
tras. et architectos qui diuisic̃e
paiium omĩum incisioesq ser¬
uant. mensursq institutis ope¬
ram fabricatiomibostringunti.
⁊ cos qaquanim ununtos ductꝰ.
⁊modos docibililibatone osten¬
dunc.amparstudium docẽdi at¬
suscipiant docendos q docere suf¬
Imperator.a. nominandis.

Expanded text:
pellant argentarii barbaricarii diatretarii aerarii fusores signarii fabri vitrearii plumarii specularii eborarii pelliones fullones carpentarii sculptores dealbatores torio. Mechanicos et geometras et architectos, qui divisiones partium omnium incisionesque servant mensurisque et institutis operam fabricationi stringunt, et eos, qui aquarum inventos ductus et modos docili libratione ostendunt, in par studium docendi adsuscipiant docendos qVNERA NOMINANDIS.
Abbreviated transcription (Latin):
facultatem. ¶Preteaduca¬
tus marchia. comitatus de
fendum siconsortes uoluer¬
rint diuidariu itaut omnes
qui partem fcudih̃nt iamti¬
nisi nel dundendi fidelitatẽ

Expanded text:
facultatem. Preterea ducatus, marchia, comitatus de feudum, si consortes voluerint, dividatur ita, ut omnes, qui partem feudi habent iam divisi vel dividendi, fidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
Re fecture cor¬
singulexeunt. p̾t
transactos cormo¬
lanios nramadorare purpuram
uolumus quohonore ꝑsimctis
cumiammissionem̃ nenintlibe¬
nimecciu damusut. adsiscep¬
nonem uicunslib necc̃itatiso¬
ffitium mimie deuocentur xẽ.

Expanded text:
efecturae corsingulis exeunt post transactos corniculos nostram adorare purpuram volumus: quo honore perfunctis, cum iam missionem tenuerint, liberum otium damus, ut ad susceptionem vel cuiuslibet necessitatis officium minime devocentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur..¶Sunt preteream qͥdam
actd̃es quib nosolicum qd̃sẽ¬
ꝑ debetur nobis ꝓsequimur. s
mosolidum osequimur mõi
minus. ut ccce sim peculium fi
inpecutiositquam ꝑsequaimy
peculium intui debeat suo ord¬
ne pponcmus. ¶temside do¬
te inuiditio mulieragat. puer
facẽ p̾sit. iqͣten facltates cins pa¬
tiuntur. Itaq sidocis quãtitai
cocurrant facultates eius inso¬
lidum dampnatur. Siminus
ciominuutur.nam obin pẽsas
ires dotales fcasamantosic¬
qi retentio concessa e̾. quia ip̃o
uire neccessanis sumptib dos
minuitur. sicut exlatioribus
digestorum libris cognoscere
liceat. ¶Set et siquis cumpa¬
rentt suo patrononeagat. ice
sisocius cum socio urditio soci¬
etatis agat. no plus actor oscq¬

Expanded text:
tur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii in peculio sit quam persequimur, autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minustio minuitur: nam ob impensas in res dotales factas marito retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor c
Abbreviated transcription (Latin):
nopsacram pragmaticam fẽa ẽ
pqnam excelse memorie tue pcr
lourosugerente precipimus il¬
los ⁊ aduirores posse isuumloċ
alios induce quipaliquẽ fortu¬
itum caumminus impleresnuz
officumiualeant ulutisemumu
qdcxiporum a dutorum petitio¬
ne toem magnisice memorie per¬
lus.adnos retullit simpresenn
ab aliis memorialibo taminscri¬
neosaere memorie qminceters
duobrsacrarum eplarum sacro¬
rumꝙ libellorum ⁊ cognitionu
relatis . aditio compimusdimmi¬
nutoem cormidem. adintorum ĩ¬
pediripmemoratam pragmati¬
cam scionem⁊ in supuenditiõis
quodammo memoratioffiti lo¬
cumintroductum ẽẽ qdnedecere¬
rofiat presentem scĩonem adtu¬
am magnitudinem mittimus
lodecerero cessante nulliquad
dandalicentia corundem adiu¬
corum preterquam siadmemo¬
ratos gradus ascenderit aliũd
prosecisdem.adiutorib exquo¬

Expanded text:
sacram pragmaticam facta est, per quam excelsae memoriae proculo viro suggerente praecipimus illos etiam adiutores posse in suum locum alios inducere, qui per aliquem fortuitum casum minus implere suum officium valeant, veluti senium vel ex ipsorum adiutorum petitione idem magnificae memoriae Proculus ad nos rettulit. Sed in praesenti, ab aliis memorialibus tam in scrinio sacrae memoriae quam in ceteris duobus sacrarum epistularum sacrorumque libellorum et cognitionum relatis aditi comperimus deminutionem eorundem adiutorum impediri per memoratam pragmaticam sanctionem et insuper venditionis quodammodo memorati officii locum introductum esse. Quod ne de cetero fiat, praesentem sanctionem ad tuam magnitudinem mittimus,lo de cetero cessante: nulli danda licentia eorundem adiutorum, praeterquam si ad memoratos gradus adscenderit, alium pro se isdem adiutoribus ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
mło coarcentur
aduniu̾sitates
illincianas. naminhiisdumta¬
rat titulnullum sb̃quodã cessa¬
tere priulii uclamtocensemus
s subhac odictione cum tp̃cerege¬
rit huĩmodi collatiom succũbat
ut nõtm̃ requiraturydonc̃ uenĩ

Expanded text:
o coartentur ad necessitates Illyricianas: nam in his dumtaxat titulis nullum sub quodam cessare privilegii velamento censemus. Sed sub hac condicione, cum tempus exegerit, huiusmodi collationi succumbant, ut non tantum requiratur idoneus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ locis ⁊ diministratoi sbolimitai
tuc commissis opus crigent ꝙx¬
ror constructõem sen compato
frumti aliarumq sperum sin ui¬
lo impedimẽto prout commo

Expanded text:
que locis administrationi sublimitatis tuae commissis opus exegerit, murorum constructionem seu comparationem frumenti aliarumque specierum sine ullo impedimento, prout commo
Abbreviated transcription (Latin):
gatuir. ¶hoc urdelicet obsuan¬
do ꝗdcenomana consticutõĩ¬
croduxit.ut un illustres qsq
supra cos sunt.⁊ ꝑpcuratores
secundum tenorem cius qer
ip̃i manifestius apparet. ¶No
solumaũt is inumarum conti¬
netur. qui fecit inuinam hoc ẽ
qui pcussit. Nm̃ etiam ille qͦq
tenebitur qui dolo fecit.ulqri
curarit ut cius mala pugno
pcutẽtur. ¶ Hecact. dissimlat¬
dereliquent. ħc̃ statim passus

Expanded text:
licet observando, quod Zenoniana constitutio introduxit, ut viri illustres quique supra eos sunt et per procuratores secundum eius tenorem qui ex ipsa manifestius apparet. Non solum autem is iniuriarum tenetur qui fecit iniuriam, hoc est qui percussit: verum ille quoque continebitur qui dolo fecit vel qui curavit ut cui mala pugno percuteretur. Haec actio dissimulatdereliquerit, hoc est statim passus
Abbreviated transcription (Latin):
leges nos npiget.
ubiq utilitatem
subiects inucni¬
re nolentes me¬
minimus igiturscripsisselegem
pquamuisimus utsiquis moria¬
turrelinquens fics. iut filios alte¬
nus ꝑ mortu. fris. ad similitudie
fim et p̃mortuifris filu adbrdita¬
temnocenturpatnum ad ingdi¬
entes gradum. ⁊ illius ferentes.
portocm.Siuo moriens reliqua
ascendentium. aliquos ⁊ fits eru¬
triusq parentib conunctos sibi
ct filios exp̃mortuo fratre fresq̃

Expanded text:
s non piget ubique utilitatem subiectis invenire volentes. Meminimus igitur scripsisse legem, per quam iussimus, ut si quis moriatur relinquens fatres et filios alterius praemortui fratris, ad similitudinem fratrum et praemortui fratris filii ad hereditatem vocentur paternum adingredientes gradum et illius ferentes portionem. Si vero moriens relinquat ascendentium aliquos et fratres ex utrisque parentibus coniunctos sibi et filios ex praemortuo fratr
Abbreviated transcription (Latin):
imposiuimusmutatoem quada
circapenas uinet mulieris fatien¬
tes et ad melius b tnsformantes
sc̃imus nullam cẽ differentiam
quantum.ad penamintuuum q
muliciem h presumentes.s: biis¬

Expanded text:
imposuimus, mutationem quandam circa poenas viri et mulieres facientes et ad melius hoc transformantes sancimus, nullam esse differentiam quantum ad poenas inter virum et mulierem hoc praesumentes
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ penas in uird et mulicitidlicto
enim cquali protimas cis ĩmine
penas iuistum putauimus cẽ.
¶Presentem igiturgnalem niaz
que. id salutem conmunemsan¬
ctitasunt aobis ignoret De res¬

Expanded text:
o enim aequali proximas eis imminere poenas iustum putavimus esse. Praesentem igitur generalem nostram quae ad salutem communem sancita sunt a nobis ignoret.
Abbreviated transcription (Latin):
mus.siqua.⁊misso uiro altius. ab¬
stincat nuptias.brcquidemeam
unius et ipa filupsonamobtine
u̾o intdicimus dudum pnitsle
ges et uiris ⁊ mulierib repudiai
miit ⁊ transigematrimonia nisi

Expanded text:
mus, si qua amisso viro alteris abstineat nuptas, habere quidem eam ad unius et ipsa filii personam obtenere o interdiximus dudum per nostram legem et viris et mulieribus repudia mittere et transigere matrimonia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
croꝓmissum. ¶Ad lictimam
succ̃onemnichominus uoca¬
turetiam parens qui ec̃ta fidy¬
cia filium uifiliam nepotemi
neptem ac deinceps emancip¬
at qd exnra consticutoe omin¬
fiducia parens manumisisset.

Expanded text:
. Ad legitimam successionem nihilo minus vocatur etiam parens qui contracta fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnifiducia parens manumisisset.
Abbreviated transcription (Latin):
nage̾n excipe actionemlice¬
bat. ceperint homines ꝑpenã¬
tores litigare.nam et moribo
etctas et n̾ecc̃ia peregrinatio.
Icem⁊ qr alie multe iustecae
sepe hominib impedimento
sut.quominuorem suam ip̃
excqui possint. ¶Procurto
neqo certis uerbis. neq presẽ¬
rumꝙ ignorante co constu¬
tuitur. Cuicimq enimpmis¬
is rem tuamagereaut defen¬
dercis pcurator tuns in telli¬
gitur Tutores et curatores q̃¬
idmodum constituunti:
primo libro expositum est.
De satisdationibus. Ricat

Expanded text:
que excipere actionem licebat, coeperunt homines per procuratores litigare: nam et morbus et aetas et necessaria peregrinatio itemque aliae multae causae saepe impedimento sunt quo minus rem suam ipsi exsequi possint. Procurator neque certis verbis neque praesenque ignorante eo constituitur: cuicumque enim permiseris rem tuam agere aut defendere is procurator intellegitur. Tutores et curatores quemadmodum constituuntur, primo libro expositum est. TIT. 11 DE SATISDATIONIBUS Sat
Abbreviated transcription (Latin):
Eredes instituere
pinissum c̃. tamli¬
bos homies quam
suos⁊ tam prop̾os
quamalienos. Proprios aũt¬
ubtaterecte instituere licebt
missumc̃. qd nõpinnouatio¬
nem introduximus.s qm̃ id
excquius crat.⁊ttilicino pla¬
cuisse paulus insius libris qs
tamad massuuz:sabinu ꝙͣ
ad plautium scrpsit refert.
ligitur in quonudam ꝓpricta¬
temtestatorbt.aliousum frẽ¬
cum bñte. ¶Estaũt causi
quonce cum libtate utiliter
suus adomina hrs instituit.
ut constitutõe diuorum seuc
naantonim canctur. cuiusu¬

Expanded text:
eredes instituere permissum est tam liberos homines quam servos tam proprios quam alienos. proprios autlibertate recte instituere licebat. missum est quod non per innovationem induximus, sed quoniam et aequius erat et Atilicino placuisse Paulus suis libris quos tam ad Masurium Sabinum quam ad Plautium scripsit refert. llegitur in quo nudam proprietatem testator habet, alio usum fructum habente. est autem casus in quo nec cum libertate utiliter servus a domina heres instituitur, ut constitutione divorum Severi et Antonini cavetur, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cuidaminferre. S debẽ huisi¬
moiscripture auqd̾ ad uenire
ad uitornm quatenusnler
publicicensus ascuptioneuci
ex aliislimis mois talseripni¬
in adumetur. melius qenim ẽ
inhunismoĩdifficultatib ex

Expanded text:
cuidam inferre, sed debere huiusmodi scripturae aliquid advenire adiutorium, quatenus vel ex publici census adscriptione vel ex aliis legitimis modis talis scriptura adiuvetur. Melius etenim est in huiusmodi difficultatibus e
Abbreviated transcription (Latin):
aliis argum̃ns aliquod acces¬
serir merementum sc̃imus so¬
lam condoem ulaliam qͣmcũq
scripturam ad hoc minimesuf¬
fice nec asenptinam condonez

Expanded text:
aliis argumentis aliquid accesserit incrementum, sancimus solam conductionem vel aliam quamcumque scripturam ad hoc minime sufficere nec adscripticiam condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
tam senprirc qiconsessioni
uidepõitionis ralem eum cẽere¬
dendum qualem se inseripsirq
int̾acta deposiur. ¶Iuud qro¬
q non ineleganterdubiratur

Expanded text:
tam scripturae quam confessionis vel depositionis, talem eum esse credendum, qualem et scripsit et inter acta deposuit. Illud quoque non ineleganter dubitabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quodad bona libe¬
torum admonẽdi
sumus senatum cẽ¬
suisse ut quamius adomnes
patrom liberos qui cisdem
gradus sunt equaliter liber¬
torum

Expanded text:
quod ad bona libertorum admonendi sumus, senatum censuisse, ut quamvis ad omnes patroni liberos, qui eiusdem gradus sint, aequaliter bona libertorum
Abbreviated transcription (Latin):
tñsiit curquispiam sentiat. ¶ Exc̃
autem legem pepit ꝯtemptony
mulrundofẽarum quidemilitib
apuonos añ introductarum q̃te¬
nus cotoieint̾se otende homie
ꝯpescam panferentes eis alt̾ca
bisres pnblicaplena fiat  baci
lege sb̃icctorum medente ccussi

Expanded text:
transiit cur quispiam sanciat? Hanc autem legem peperit contentionum multitudo factarum quidem in litibus apud nos autem introductarum, quatenus cotidie inter se contendere homines compescamus praeauferentes eis altercabis respublica plena fiat hac lege subiectorum medente concussi
Abbreviated transcription (Latin):
bus cish̾gesta suntascicrunt e
umaitatalium instroru susci¬
piatur fides maĩfestum cristẽc
qr ñ minus q̃matestes in hiie
sitã sunt. quatinus nich̃omitt᷑¬
tur desumma subtilicatea hdi.
cimus supinstimtis erscpto
manfestum est. qr autptestes
aut pis iurandum fidem pci¬
piat actoẽ equidem testes dedy¬
cente pulsato aur mrante ant
referetesicutiindex negindiposyi

Expanded text:
bus eis haec gesta sunt et scierunt eum, et ita talium instrumentorum suscipiatur fides: manifestum existens quia non minus quinque testes in his sita sunt, quatenus nihil omittatur de summa subtilitate. Et haec dicimus super instrumentis ex scripto manifestum est quia aut per testes aut per iusiurandum fidem percipiet, actore equidem testes deducente, pulsato autem iurante aut referente, sicuti iudex negotium di
Abbreviated transcription (Latin):
Omincos colonos neq
ad descriptionem patimur
deuocarinzer̃ordinarias patifuc̃¬
tiones maximecum adusus con¬

Expanded text:
ominicos colonos neque ad descriptionem patimur devocari neque extraordinarias pati functiones, maxime cum adversus con
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tum sicut ip̃m filium uł
b̾rdem instituerere.ulnomĩa¬
tim exbrdare d testator.neñ
uire faciat testam̃tum. ata et
nepotem⁊ neptem crfilio re¬
cesse ẽ ciailhrdem instituẽ ul
exhrdare ne forte uiuo eofili¬
omortuo succedendoilocuz
eius nepos neptisue.qĩagnã¬
tione iumpant testam̃tum
idq lege iunia uelleia ꝓiusuz
c̃in quã similis exb̃rdationi
litudinempostumorum dei¬
monstratur. ¶Emancipatos
libos ure cuulin brdes insti¬
tuere neq exbrdare necẽe est
quia nõsunt suib̃rdes.s pos¬
tea prctoromnes tam femeĩ¬
n sexus quam masculimi si ũ¬

Expanded text:
stamentum, sicut ipsum filium vel heredem instituere vel nominatim exheredare debet testator, ne non iure faciat testamentum, ita et nepotem neptemve ex filio necesse est ei vel heredem instituere vel exheredare, ne forte, vivo eo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisve quasi adgnatione rumpant testamentum. idque lege Iunia Velleia provisum est, in qua simul exheredationis ilitudinem postumorum demonstratur. Emliberos iure ciuili neque heredes instituere neque exheredare necesse est, quia non sunt sui heredes: sed praetor omnes tam feminini quam masculini sexu
Abbreviated transcription (Latin):
ad edictum pretoris attinet
alem parentem actinet qua¬
diquidem sunt.inadopti¬
ua familia extraneorum nr¬
abadoptiuo patit. tuncinei¬
piant in ca causa cc̃ inquafr¬

Expanded text:
ad edictum praetoris pertinet d ad naturalem parentem pertinet, quamdiu quidem sint in adoptiua familia, extraneorum nuab adoptiuo patre, tunc incipiant in ea causa esse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cabomnes smilit ad succõ¬
nulc ius⁊ infiluict in filiab̾
et incctis  descendentib per
uinlem sexum psonis non
solum iamnatis. s ctiamp¬
tumis introduxit. utomes
siuc si. siucem ancipatist̃. a¬
ut brdes instituanturaut
noiatim erbrdentur⁊ cundẽ
bãnt effc̃m curca testã pareni¬
cum suorum infimandas
brcditatem auferendam q̃i
filiisu. ulcmancipatibũt si¬
uciamnatisunt.siuc adbre
iuto costitutiposteanati
sunt. ¶Crca adoptiuos a¬
utem filios. c̾taminduxim
dunsionem que constituti¬
onc nr̃a qua sup adoptun
culimus continetur. ¶S si
inerpeditione occupatus te
stam̃tum faciat miles⁊ libo
suos iamnatos ulpostumo
noiatim no exbrdaĩt s sci¬
lentio pretierit nõignorans
an bãt libos scilentium eius
pexbrdatõc nomĩatimfca
uale constitutõibo princip¬
pum cautumẽ. ¶ Mat̾ul
auus mat̾nus. nccc̃e ñ hãt
libos suos aut brdes institu¬
ere aut ex b̃rdare s possunt
scilentium matrisulauin¬

Expanded text:
omnes similiter ad successiomile ius et in filiis et in filiabus et in ceteris descendentibus per virilem sexum personis non solum natis sed etiam postumis introduxit, ut omnes, sive sui sive emancipati sunt, aut heredes instituantur aut nominatim exheredentur, et eundem habeant effectum circa testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferendam quem filii sui vel emancipati habent, sive iam nati sunt sive adhuc in utero constituti postea nati sunt. circa adoptivos autem certam induximus divisionem, quae constitutione nostra, quam super adoptivis tulimus, continetur. Sed si in expeditione occupatus miles testamentum faciat et liberos suos iam natos vel postumos nominatim non exheredaverit, sed silentio praeterierit, non ignorans an habeat liberos, silentium eius pro exheredatione nominatim facta valere constitutionibus principum cautum est. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt silentium matris au
Abbreviated transcription (Latin):
tuncent. si abipõnãlipatre e¬
mancipati fuissent. ¶ S b
quidem uctustas introdu¬
cebat.mnrauo cõstitutio nch¬
int̾ masculos ⁊ feminas inb̃

Expanded text:
ent si ab ipso naturali patre emancipati fuissent. Sed haec vetustas introducebat. nostra vero constitutio inter masculos et feminas in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Equum c̃i ee indecur nc̃pote
neptesuc ĩprĩs sui locum succe¬
dẽ. Panrõe ⁊ sincpos neptisq sit
ex filio⁊ exnepote auoꝓnepos p¬
neptisue simuluocantur. Etqr
placuuit nepotes⁊ neptesItẽp¬
ne potes ꝓneptesq in parentis
sui locum succedẽ ꝯueniens eẽ
usum ẽ. ñ icapita. s istirpes br¬
ditates dundiuit filiptem di¬
midia brditatis hat.⁊ ex alto fi¬
loduoplesq nepotes extanti¬
altam dimidiam. ⁊tsiexduob
filiis nepotes. neptesue extat.s.
tres auq̃tuoradunuz aũaddu¬
os dimidia psꝑtinet adtres auii
ad q̃tuoralta dimidia. ¶Cũ at¬

Expanded text:
dit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes neptesque, item pronepotes proneptesque in parentis sui locum succedere, conveniens esse visum est, non in capita, sed in stirpes hereditatem dividi, ut filius partem dimidiam hereditatis habeat et ex altero filio duo pluresve nepotes alteram dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
hostibꝰqsreusy fiĩt post mortem
pris sui ius enim postlminii ħ
pore. tñsuus br̃s ñ fiat. uluti si p̾t
mortem suam priudicat᷑ fũitrẽ
pduciuionis. acph̃mẽoria eius
ñp̃t. cum fiscus ei succedit. s pt¬

Expanded text:
s reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postliminii hpore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam pater iudicatus fuerit reus perduellionis, ac per hoc memoria eius habere non potest, cum fiscus ei succedit. sed p
Abbreviated transcription (Latin):
monium minime legibus
int̾dictũ fuãt. s adq̃mpate
ꝯsuctudinem hũat postea
ex nr̃a ꝯstitutione dotalib
instrumentis conpõitus ĩ
pot̾ate patris efficictur. Qd
matrimomio fucuint ꝓcrea¬
ci similit nra constitutiop¬
buit. De adꝯptionibus.r

Expanded text:
monium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat. postea ex nostra constitutione, dotalibus instrumentis compositis, in potestate patris efficitur: quod matrimonio non fuerint procreati, similiter nostra constitutio praebuit.
Abbreviated transcription (Latin):
bucrit⁊uassallus uassallico¬
minum dominisin ofsende¬
nr. nisi proseritio. altius do¬
minisin hoc fecerit quem sin
fraude ante habuent fendo

Expanded text:
buerit et vassallus vassalli dominum domini sui offenderit, nisi pro servitio alterius domini sui hoc fecerit, quem sine fraude ante habuit, feudo