comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oguoscendũ ẽẽ creatorẽ. N ulla enĩ res ẽ. earũ quȩ nec dolorẽ neo uoluptatẽsentiunt: que
n aliqua uirtute decꝰ ꝓpris generis asseqͥtur. uł om̃o natȩ suȩ qͣlẽcunq stabilitatẽ. Nulla
itẽ res ẽ. earũ quȩ ł doloris molestias. łblandicias sentiunt uoluptatis. q̃ ñ ineo ipso qd dolorẽ fuguint
uoluptatẽq appetunt: direptionẽ se fuge. unitacẽq appete fateant̃. Inq ipsis r̾onalibꝰ auinus oĩs ap
apparet oĩa siue cũ offendunt. ł offendunt᷑. siue cũ delectant ł delectantur. unitatẽ insinuare atq
p̃dicare creatoris. Si aũ ignorantia ⁊ difficultas aqͥb istã uitã necesse ẽ inciꝑe. ñ st̃ animis nat᷑ales:
restat ut aut officio susceptȩ sint. ant irrogatȩ supplicio. deqͥb iã satis eẽ arbitror disputatũ. Qua
cũ sit stulticia maximũ uiciũ : Quasi uͦ natã humana p̃t̾ stulticiã ⁊ sapientiã. nullã mediã recipia

Expanded text:
Nulla enim res est earum quae nec dolorem nec voluptatem sentiunt, quae non aliqua unitate decus proprii generis assequatur, vel omnino naturae suae qualemcumque stabilitatem. Nulla item res est earum quae vel doloris molestias, vel blanditias sentiunt voluptatis, quae non eo ipso quo dolorem fugit, voluptatemque appetit, diapparet omnia, sive cum offendunt vel offenduntur, sive cum delectant vel delectantur, unitatem insinuare atque praedicare Creatoris. Si autem ignorantia et difficultas, a quibus istam vitam necesse est incipere, non sunt animis naturales; restat ut aut officio susceptae sint, aut irrogatae supplicio. De quibus jam satis esse arbitror disputatum. CA vitium? Quasi vero natura humana praeter stultitiam et sapientiam nullam mediam recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
par. Gła in ercelsis deo. ⁊ in t̾ra par hominibꝰ bone uoluntatis. Nõ
diuisoribꝰ sc̃ȩ̃ unitatis. sed hominibꝰ bone uoluntatis. Ipse ÷ hereditas:
ipse testator. Ipsum queris diuidẽ. Quid partiris unum : siunũ diui
meretrix. erubesce. iudicante salomone. Meretrix nec unũ uiuum.
neo undecũq conceptũ : uoluit ꝑde. Iamq ne partũ perderet. non
ꝑmisit diuidi filiũ suũ.⁊ tu diuidis dñm tuũ: Illa ⁊ si meretrar¬
tam̃ ꝑia. qͥa mat̾. Tu ⁊ meretru es ⁊ impia. qͥa non mater. Qđ ꝑaris
Uiscera tua diruer̃. illius tremuer̃. Quid dir̃:  date illi puerũ :¬

Expanded text:
. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : non divisoribus sanctae unitatis, sed hominibus bonae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum divismpia, erubesce! Judicante Salomone, meretrix ne unum vivum, ne undecumque conceptum etiam natum proderet, non dimisit ditamen pia; quia mater: tu, haeresis, impia; quia non mater. Quod paris, iscera tua duruerunt; illius tremuerunt. Quid dicit illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
maiore uero dĩ gr̃a. aliquando quoq ut ego arbitror etiam nr̃o studio ac libas
nitendum est. quod inuerbo atq opere demonstratur: ut possimus quod in nobis. ẽ
preciosius uł curare animas a languoribus uioiorũ. uł purgare a miculis peccatorp¬

Expanded text:
maiore uero dei gratia, aliquanto quoque, ut ego arbitror, etiam nostro studio ac labore maiore uero dei gratia, aliquanto quoque, ut ego arbitror, etiam nostro studio ac labore nitendum est, quod in uerbo atque opere demonstratur, ut possimus, quod in nobis est pretiosius, uel curare animas a languoribus uitiorum uel purgare a maculis peccator
Abbreviated transcription (Latin):
felicissimi omnium utantum semet ipsos punientes. quantum ampliris i nad¬
uersarios deseruierunt  sicut hi qui insania & furore correpti porias caries lant¬
ant. quas mente capti alienas putant. Hec sunt ꝓ quib ego hãnc nr̃e medicine
disciplinam multo difficiliorem puto. quam illam que corporib solis medetau q u¬
que quanto difficilior est. tanto utiq preciosior & utilior. Nani illa quidem pauca que¬
damde profundiorib traactat. quam plurima uero artis sueatropis inoculis atti ata¬
nibus geritt In hacu nr̃a. erga arsceriorem m disi hoo ineri osecril impuguat at
omne studium geritur: & aduersum hostem qui nos intrinsecus inpugnat ass
obluctatur insensibus. est nobis om̃e certamen: qui nobis ipsis adu̾sus nos glaci fide
abutens morti nos tradit. A duersum hec gͦ omĩa. multa quidem immo tolaide

Expanded text:
felicissimi omnium in tan­ tum semet ipsos punientes, quantum amplius in adfelicissimi omnium in tan­ tum semet ipsos punientes, quantum amplius in aduersarios desaeuierint, sicut hi qui insania et furore correpti proprias carnes laniant, quas mente capti alienas putant. 21. Haec sunt, pro quibus ego hanc nostrae disciplinae medicinam multo difficiliorem puto quam illam quae corporibus solis medetur. quae quanto difficilior est, tanto utique pretio­ sior et utilior. nam illa quidem pauca quaedam de profundio­ ribus tractat, quam plurima uero artis suae atque operis in oculis atque in manibus gerit; in hac uero nostra erga interiorem cordis hominem omnis cura est atque omne studium geritur et aduersum hostem, qui nos intrinsecus inpugnat atque obluctatur in sensibus. est nobis omne certamen, qui nobis ipsis aduersum nos gladiis abutens morti nos tradit. aduersum haec ergo omnia multa quidem, immo tota fide,
Abbreviated transcription (Latin):
sius salutem suam. & prudentes aduersus uitam suam: dũ uelut furtium aliquod u¬
trase atq intra archana mentis sue abscondunt peccatum. tanqͣm ab illo oculo qui a¬
det omia. latere possit id quod ab hominib latet: uł dũ excusant exeusationes ipor¬
catis cũ ꝓ priis uiciis & passionib rationes quasdam conmentantur. & malore fucar
aduocati fiunt uel cerce cum more surde aspidis que non exaudit uoce incantan¬
tium. nec medicamentis sapientium cedit. quo solo egritudo anime curatur. ser¬
monem non recipit conmonentis: uł certe quod est ultimũ malum. cũ palam iã
et imprudent᷑̃ peccata defendunt. & uelut mente capti publice & sine pudore n
omne flagicium precipites e unt. & tunc ineos qui aliquantulum se ꝓsalute ul
impetire. uł retardare certe cupiunt. tamqm̃ inimicos aduersarios ẽtian ulcis¬
euntur. odientes eos qui redarguunt inportis. & scm̃ sermonem execrantes: in¬

Expanded text:
sum salutem suam et prudentes aduersum uitam suam, dum uelut furtum aliquod isum salutem suam et prudentes aduersum uitam suam, dum uelut furtum aliquod intra se atque intra arcana mentis suae abscondunt peccatum, tamquam ab illo oculo qui uidet omnia latere possit id quod ab hominibus latet, uel dum excusant excusationes in peccatis, cum propriis uitiis et passionibus: rationes quasdam commentantur et malorum suorum aduocati fiunt; uel certe cum more surdae aspidis. quae non exaudit uocem incantantium nec medicamentis sapientium cedit, quo solo aegritudo animae curatur, sermonem non recipiunt commonentis; uel certe, quod est ultimum malum, cum palam iam et inpudenter peccata defendunt et uelut mente capti publice et sine pudore in omne fiagitium praecipites eunt et tunc in eos, qui aliquantum se pro salute uel inpedire uel retardare certe cupiunt, tamquam inimicos et aduersarios etiam ulciscuntur odientes eos qui redarguunt in portis et sanctum sermonem exsecrantes, in
Abbreviated transcription (Latin):
memorauimus a medicis obseruari. singula queq scod̾m nature sue ordinem ꝑmanent
nec fieri ullo modo potest ut aliquid aut contra artem aut contra naturam medicus
moliatur: quippe cum qualitas ipsa materie oorꝑalis cedat & obsequatur medicinalib
isciplinis: insi fiqua forte inciderit impaciencia uel inquietudo languentis: quam
a ipsam utiq uel obseruare. uel prohibere non est difficile. Apud nos uero onĩa agun¬
tur inspũ: & est summũ studium uincere eos qui se male carnalit̾ amant. nec ulla anodo
uolunt nobis cedere adu̾sum semet ipsos dimicantes: ita ut sit nobis bellum quoddani ad¬
uersum eos ꝑquib militamus. dum unusquisq tantum sudii serit. ierestedei¬
dis & ocultanciis morbis auiciis peccatorum. quantum oportebat habere studii ad
egritudinem medico reuelandam: in quo & fortes sibi & constantes uidentur ad uer¬

Expanded text:
memorauimus a medicis obseruari, singula quaeque secundum naturae suae ordinem permanent memorauimus a medicis obseruari, singula quaeque secundum naturae suae ordinem permanent nec fieri ullo modo potest, ut aliquid aut contra artem aut contra naturam medicus moliatur, quippe cum qualitas ipsa materiae corporalis cedat et obsequatur medicinalibus disciplinis, nisi si qua forte inciderit inpatientia uel inquietudo languentis, quam et ipsam utique uel obseruare uel prohibere non est difficile. apud nos uero omnia aguntur in spiritu et est summum studium uin­ cere eos qui se male carnaliter amant nec ullo modo nolunt nobis cedere aduersum semet ipsos dimicantes, ita ut sit nobis bellum quoddam aduersum eos pro quibus militamus, dum unusquisque tantum studii gerit in contegendis et occul­ tandis morbis ac uitiis peccatorum, quantum habere oportebat studii ad aegritudinem medico reuelandam. 20. In quo et fortes sibi ac constantes uidentur aduer
Abbreviated transcription (Latin):
dicamontis. Que omnia quaniuis cum magno labore ꝑagantur. mobil tamen is
his tale geritur. quale. ẽ. mores corrigere. uicia purgate: emendare uias. & ꝓposi¬
tum ad meliora conuertere. atq ominia que intra nos ueletiam extra nos geruntur
sedula circonspectione moderari: ut onme quod in nobis est beluinum ac ferum.
a natura nr̃a separantes: siquid lenitatis. & mansuetudinis. ẽ. siquid homine dig¬
num & deo carum. pro illis omnib inseramus: equumq udicium int̾ animam
habeamiis & corpus: numqm deceriori nature subicientes meliorem. quod ÷ utiq
iniquissimum: s semper imperioanimi & seruicio corꝑis utamur.⁊ que prima est
lex dei & optime constituta ꝑ umuersam eiꝰ creaturam obseruanda. siue uisibilem.
siue etiam que sensum uisus excedit: Considero etiam illud quod ħ omĩa que supra

Expanded text:
dica- mentis. quae omnia quamuis cum magno labore peragantur, nihil tamen in dica- mentis. quae omnia quamuis cum magno labore peragantur, nihil tamen in his tale geritur, quale est mores corrigere, uitia purgare, emendare uitas et propositum ad meliora con­ uertere atque omnia quae intra nos uel etiam extra nos geruntur sedula circumspectione moderari, ut omne quod in nobis est beluinum ac ferum a natura nostra separantes, si quid lenitatis et mansuetudinis est, si quid homine dignum et deo carum, pro illis omnibus inseramus aequumque iudi­ cium inter animam habeamus et corpus numquam deteriori naturae subicientes meliorem, quod est utique iniquissimum, sed semper imperio animi et seruitio corporis abutamur. quae prima est lex dei et optime constituta per uniuersam eius creaturam obseruanda sine uisibilem siue etiam quae sensum uisus excedit. 19. Considero etiam illud quod haec omnia, quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
tanitũ speret. s ut uere uirtus sũmum ei bonũ sit. suo ⁊ oꝑe ac labore conquirat
ut acreatore quidẽ nolus naturaliter usitũ uideatur bonũ. anobis autẽ uolun-¬
tate nr̃a ac ꝓposito excultũ. & liberi arbitrii utriusq motus exercitio ꝓpagatum:
alia uͦ ut et̾iam hanc deteriorem substanciam corꝑis secum traheret. & sursum
insuꝑnis sedib collocaret. soluens paulatim eiꝰ crassitudinem qua retardatur.
ut hoc quod est deus anime. fiat etiam anima corꝑi: gubernans ministram fibi
matĩam. & dõ secũ offerens fidelem conseruam. Locor ac temꝑum. & etatis. cete¬
ioiq similiũ differentias. medici requirunt: quando & qualib uł medica-
mentis uelcibis opus sit. uł qualiter a noxiis abstinendũ: utineartis disciplina suꝑe.¬
tur ꝑdesideria egrotantium. Int̾dũ & ferri sectione utuntur: & iuolentiorib me¬

Expanded text:
tantum speret sed, ut uere uirtus summum ei bonum sit, suo eam opere ac labore conquirat, tantum speret sed, ut uere uirtus summum ei bonum sit, suo eam opere ac labore conquirat, ut a creatore quidem nobis naturaliter insitum uideatur bonum, a nobis autem uoluntate nostra ac proposito excultum et liberi arbitrii utriusque motus exercitio propagatum; alia uero, ut etiam hanc deteriorem substantiam corporis secum traheret ac sur­ sum in supernis sedibus conlocaret soluens paulatim eius crassitudinem, qua retardatur, ut hoc, quod est deus animae, fiat etiam anima corpori gubernans ministram sibi materiam et deo secum offerens fidelem conseruam. 18. Locorum ac temporum et aetatis ceterorumque similium differentias medici requirent, quando et qualibus uel medica­ mentis uel cibis opus sit uel qualiter a noxiis abstinendum, uti ne artis disciplina superetur per desideria aegrotantium; interdum et ferri sectione utuntur et uirulentioribus me
Abbreviated transcription (Latin):
materiam curam adhibet ac diligentiam: que sine dubio nature sue quandoq
fragilitate soluetur. etiam si nunc artis argumento reparetur. Certum est
enim quod uel egritudine. uel tempore corpus om̃e resoluitur: nec ultra natu¬
resue terminos ꝑdurare fragilitate condicionis ꝑmittitur Anima autem que
est diuina & a deo ueniens. & suꝑne nobilitatis consors. ad qmͣ etiam redire
festinat: licet socio deteriori. colligata est & deuincta: fortassis etiam ꝓpt̾ alias
causas. quas solus nouit ille qui uinxit et colligauit deus: & siquis ille ẽ qui
abipso de huuiscemodi misteriis illuminatus ẽ. et instructus. Ierum qnͣ¬
tũ ego intelligere possum. duabus opinor excausis: una ut ꝑ agones certami
num que sunt aduersus t̾rena. celestis glẽ hereditatẽ petat. & sicut aurũ igni
p̃sentis uite erumnariun ꝓbetur examine. quo uirtutis premia non exdĩ dono

Expanded text:
materiam curam adhibet ac diligentiam, quae sine dubio naturae suae fragilimateriam curam adhibet ac diligentiam, quae sine dubio naturae suae fragili- tate quandoque soluetur, etiamsi nunc artis adiumento reparetur. certum est enim quod uel aegritudine uel tempore corpus omne resoluitur nec ultra naturae suae terminos perduvare fragilitatis condicione permittitur. 17. Anima autem, quae est diuina et a deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redire festinat, licet socio deteriori conligata est et deuincta, fortassis etiam propter alias causas, quas solus nouit ille qui uinxit et conligauit deus et si quis ille est qui ab ipso de huiuscemodi mysteriis inluminatus est et instructus, uerum, quantum ego intellegere possum, duabus, opinor, ex causis: una, ut per agones certami- num, quae ei sunt aduersum terrena, caelestis gloriae heredi­ tatem petat et, sicut aurum igni, praesentis uitae aerumnarum probetur examine, quo uirtutis praemia non ex dei dono
Abbreviated transcription (Latin):
certum. ẽt ualidissimis scilicet uimculis ꝓpͥe uoluntatis astrictum Unde &
regere gregem uoluntarie & non exnecessitate: ad hebreos scribens apłs pre¬
cipit. S est aliquis qui neq malus neq qui ad uirtutis sũmam ꝑuenerit:
q non uideo qͣ confidencia ad docendum ueniat. qui ipse hac fide non ac-¬
cssit. ut disceret. Re enim uera nichi uidetur eẽ ars artium & disciplina dis-¬
ciplinarp. hominem uł regere uł imbuere: quicerte.ẽ. inter om̃s animan¬
ces maxime et morib uarius. & uoluntate diuersus. Haut segnuis sane quis
etiam ex medicina corporum curas quoq contemplabitur animarum &e quan¬
to difficilem captu corꝑalem inuenerit medicinam ⁊ tanto difficiliorẽ inue
met animarũ: Siquidem & substantie qualitas multo. ẽ. prestancior: & finis
rerum multo preciosior: Illa ñãq corꝑibus exibet medelam. & erga temꝑ alem

Expanded text:
certum est ualidissimis scilicet uinculis propriae uoluntatis adstrictum. unde et certum est ualidissimis scilicet uinculis propriae uoluntatis adstrictum. unde et regere gregem uoluntarie et non ex necessitate ad Hebraeos scribens apostolus praecipit. 16. Sed est aliquis neque malus neque qui ad uirtutis summam peruenerit, et non uideo, qua confidentia ad do- cendum ueniat qui ipse hac fide non accessit ut disceret. re enim uera mihi uidetur esse ars artium et disciplina disciplinarum hominem uel regere uel inbuere, qui certe est inter omnes animantes maxime et moribus uarius et uoluntate diuersus. haud segnius sane quis etiam ex medicina corporum curas quoque contemplabitur animarum et, quanto difficilem captu corporalem inuenerit medicinam, tanto difficiliorem repe- riet animarum, siquidem et substantiae qualitas multo est praestantior et finis rerum multo pretiosior. illa namque cor- poribus exhibet medelam et erga temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
ner uultuũ limamenta uniu̾sis eadem. nec tocus terre una ẽ qualitas. nec stellaꝵ
unꝰ e. splendor. Conuenire gͦ idiote. & sinpliciori cuiq putandum ẽ. ne male agat. &¬
ut caueat omĩa agere. que ad penã trahunt. uel grauissima legis auimaduersi¬
one plectuntur Huic uero qui aliis preest. omni oꝑe peocato post tergum
posito ꝑficere inoptimis conuenit: ita ut possit ꝓfectus sui exemplo inuitare
& illicere cetos ad iuirtutem: p̃cipue ꝑ humilitatis adño nobis traditam for-¬
mam. Non enĩ oportet ui uel necessitate constringe̾: s ratione & uite exem-¬
plis suadere: qm̃ om̃e quiequid extorquetur inuitis. tirannicum iuidet᷑.:
nec ꝑseuerare quidem potest. Solet enim quioquid uiolenter attrahitur.
sicut nouelle arboris siquisui cacumen inclinet: relaxata rursum in id
quod fuerat redit. Quod autẽ expposito fit & uoluntatẽ. tam legntunum qmͣ

Expanded text:
nec uultuum liniamenta uniuersis eadem nec totius terrae una est qualitas nec stellarum nec uultuum liniamenta uniuersis eadem nec totius terrae una est qualitas nec stellarum unus est splendor. conuenire ergo idiotae et simpliciori cuique putandum est, ne male agat et ut caueat omnia agere quae ad poenam trahuntur uel grauissima legis animaduersione plectuntur. huic uero qui aliis praeest omni opere peccati postergum relicto proficere in optimis conuenit, ita ut possit profectus sui exemplo inuitare et inlicere ceteros ad uirtutem praecipue per humilitatis a domino nobis traditam formam. non enim oportet ui uel necessitate constringere, sed ratione et uitae exemplis suadere, quia omne quidquid extorquetur innitis cum eo quod tyrannicum uidetur ne perseuerare qui- dem potest. solet enim quidquid uiolenter adtrahitur, sicut nouellae arboris si quis ui cacumen inclinet, relaxatum rur­ sum in id quod fuerat redire. quod autem ex proposito fit et uoluntate, tam legitimum quam
Abbreviated transcription (Latin):
paotuen. scom manidatũ ullud quod dicit. declina a malo & fac bonĩ. Aeoles¬
pltiett de sm na undiqnas abicere ogitationes e malarũ terũ formas. aboler
si et pstantiores diunioresq inserere atq conscribere. ita ut nobis multo madil
liqua nobi satu mbonor finem. aut ꝓficiendi nobis terminu positĩo corecitas
aoue nomi fuctnaa sunt que eecte a nobis gesta sunt qm̃ detrimento computa¬
nosinet ipsson gxeteroi : collatione metianiur. & magnũ putemꝰ si fude aliquib
psfanti ires enenior a s dapnũ allud potiꝰ arbitremur si non digna lo
egridur nt  geramius. Q siqͥua geriutur nobis. non ex neoligentum ompa
aliquando studio sius uiuunt: quia uirtutũ formas ñ exꝑrimoꝵt nr̃ory gestis. sed
ex uerbi dĩ auctoritate suscepimus a quo omĩa. & inquo omĩa. & adquẽ omĩa re¬
foruntur. Nec putandũ ẽ. eadem om̃ĩb conuenire: sic̃ ne ȩtas quidẽ una om̃ib ẽ.

Expanded text:
undum mandatum illud quod dicit: declina a malo et fac bonum. nec sufficit de anima indignas abicere cogitationes et malarum rerum formas abolere, sed et praestantiores diuinioresque inserere atque conscribere, ita ut multo magis nobis  bonorum finem aut proficiendi terminum positum, nec ita ut lucrum ducenda sunt quae recte nobis gesta sunt quam detrimento conputanosmet ipsos ex ceterorum con- latione metiamur et magnum putemus, si forte aliquibus praestantiores inueniamur, sed damnum potius illud arbitremur, si non digna loco et gradu nostro geramus et, si qua gerun- tur nobis, non ex neglegentium conpali­ quanto studiosius uiuunt, quia uirtutum formas uon ex proxi­ morum nostrorum gestis, sed ex uerbi dei auctoritate susce­ pimus, a quo omnia et in quo omnia et ad quem omnia referuntur. 15. Nec putandum est eadem omnibus conuenire, sicut nec aetas una omnibus est
Abbreviated transcription (Latin):
contemptores et aspicite & admiramini mirabilia. ꝙ exterminamini: quoniam
opusego operor. Et quid opus est omnia ꝓferre que continet comminatio:
Transeamuuis modice tristiora. Cum ergo uel defleuisset impios. uel aliquaten
reuocasset a malis÷ reuocare etiam conatur pͥncipes. & doctores malos ꝓhi-¬
bens eos turbulenta aqua potare gregem. id est uti debere uerbo limpido & per

Expanded text:
ini mirabilia et exterminamini, quoniam opus ego operor. et quid opus est omnia proferre quae continet comminatio? transeamus modice tristiora. cum ergo uel defle­ uisset inpios uel aliquatenus reuocasset a malis, reuocare conatur etiam principes et doctores malos prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
S quid s opus quidem tantum ac tale et tam laboriosum cordi sensibili. peri¬
culum uͦ leue aut nullum. & lapsus contemptibilis : equidem multum mͥ
metum intentat. Huic quidem beatus osee iudicium dicens eẽ de nobis sa¬
cerdotib et depͥncipibus : quonianiquidem inquit laqueus facti sumus in
speoula : et sicut rete quod extensum est suꝑ taberium : quod extensum est
ab his qui humanas animas capiunt. Set et desecandos esse malos ꝓpħas com

Expanded text:
 et tam laboriosum cordi sensibili, periculum uero leue aut nullum et lapsus contemptibilis? et quidem multum mihi metum intentat. hinc quidem beatus Osee iudicium dicens esse de nobis sacerdotibus et principibus: quoniam, inquit, laqueum facti sumus ip specula et sicut rete quod extensum est super Itabyrium, quod extensum est ab his qui humanas animas capiunt. sed et desecandos esse
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ metuendũ ẽ. ne uita ẽẽ potuerit media quedã int̾ rectefactũ ⁊ pecratũ. atq sententia ui¬
dicis media ẽẽ ñ possit int̾ p̃miũ atq suppliciũ Quo loco ⁊̃ illud ꝑscrutari hoĩes solent.
sicram̃tũ baptisini x̾ qͥd paruulis ꝓsit: cũ eo accepto plerũq moriunt᷑ priꝰꝗͣ exeo qͥtꝗͣ
aquib ꝯsecitandꝰ offert̾. & hoc eołiȩ cõm̃dat salubrima auctoritas. ut ȩxeo qͥsq sentiat qͥd̃s ꝓsit
fides sia. q̃ñ in aliorr qͦ beneficiũ qͥ apͥã ñdũ habent. potest aliena cõmodari. Qd eñĩ filio uioue

Expanded text:
enim metuendum est ne vita esse potuerit media quaedam inter recte factum atque peccatum, et sententia juenim metuendum est ne vita esse potuerit media quaedam inter recte factum atque peccatum, et sententia judicis media esse non possit inter praemium atque supplicium. 67. Quo loco etiam illud perscrutari homines solent, sacramentum baa quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat, quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficio, qui propriam nondum habent potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniat. tantũq illi p̾sticit dignitatis. ut in eiꝰ ⁊̃ potestate poneret. siuellet abe¬
eticudinẽ tendere: ħ uic aũ disputatiorui obici abĩꝑitis solet. quedã ealĩpma¬
de mortib paruulorũ. ⁊ deqͥb dam crutiatib corporis. qͥb eos sepe uidemꝰ asfligi. Dicunteũ.
Quid opꝰ erat ut nasceret᷑. qͥ anteqmͣ mirq ullũ uite meritũ excessit e uita: Aut qualis in
futuro iudicio deputabit᷑. cui neq int̾ ustos locꝰ ẽ. qm̃ nichil recte fecit. neq int̾ malos.
qm̃ nichil peccauit: Quib respondet᷑ ad uniu̾sitatis complexũ. & tociꝰ creature ł ꝑlocos ł¬
ꝑtẽpora ordinatissimã conexionẽ ñ posse suꝑfluũ creari qualẽtunq hominẽ: ubi foliũ ar¬
boris nullũ suꝑfluo creatur. s sane suꝑfluo queri de meritis eiꝰ qui nicħ meruerit. Non

Expanded text:
perveniat, tantumque illi praestitit dignitatis, ut in ejus etiam potestate poneret, si vellet ad beperveniat, tantumque illi praestitit dignitatis, ut in ejus etiam potestate poneret, si vellet ad beatitudinem tendere? de mortibus parvulorum, et de quibusdam cruciatibus corporis, quibus eos saepe videmus affligi. Dicunt enim: Quid opus erat ut nasceretur, qui antequam iniret ullum vitae meritum, excessit e vita? aut qualis in futuro judicio deputabitur, cui neque inter justos locus est, quoniam nihil recte fecit; neque inter malos, quoniam nihil peccavit? Quibus respondetur: ad universitatis complexum, et totius creaturae tempora ordinatissimam connexionem, non posse superfluo creari qualemcumque hominem, ubi folium arboris nullum superfluo creatur; sed sane superfluo quaeri de meritis ejus qui nihil meruerit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
aute ut pie ⁊ diligent᷑ querat si uolet Et qd̾ agnoscetis qͥd Sagendũ sit ñ continuo ualt
iplere: Hoc qͦ. ñdũ accepit. Precessit enĩ guedã pars eiꝰ sublimior adsentiendũ rectõa¬
cti bonũ . s. quedã tardior atq carnalis ñ consequent̾ in sententiã ducit᷑: ut exipsi
difficultate ãmoneatur eundẽ ĩplorare aduitorẽ ꝑfectionis sue. quẽ inchoationie
sentit austore. ut ex hoc ei fiat carior. dũ ñ suis uiribu s cuiꝰ bonitate habete
ut sit ei misodia subleuatur ut beata sit. Quanto aut earior illi ẽ. aqͦ ẽ. tanto meo
firmiᷤꝰ acqͥescit. ⁊ tanto uberiꝰ et̾nitate eiꝰ ꝑfruitur. Si enĩ arboris nouellũ irnd
uirgultũ nullomꝰ recte sterile dicimꝰ. qm̃ius aliqt estates sine fructib traiciat. as¬
ner qortuno tẽpore exp̃mat ferocititẽ suã : cur ñ auctor aĩe debita pietate laude¬
tur sier tale ribuit exordiũ. ut studendo ac ꝓficiendo ad fruge̾ sapientie iusticies

Expanded text:
sibi agendum sit, non continuo valet implere, hoc quoque nondum accepit: praecessit enim quaedam pars ejus sublimior ad sentiendum quod recte faciat bonum: sed quaedam tardior atque carnalis non consequenter in sententiam ducitur; ut ex ipsa difficultate admoneatur eumdem implorare adjutorem perfectionis suae, quem inchoationis sentit auctorem; ut ex hoc ei fiat charior, dum non suis viribus, sed cujus bonitate habet ut sit, ejus misericordia sublevatur ut beata sit. Quanto autem charior illi est a quo est, tanto in eo firmius acquiescit, et tanto uberius aeternitate ejus perfruitur. Si enim arboris novellum et rude virgultum nullo modo recte sterile dicimus, quamvis aliquot aestates sine fructibus trajiciat, donec opportuno tempore expromat feracitatem suam; cur non auctor animae debita pietate laudetur, si ei tale tribuit exordium, ut studendo ac proficiendo ad frugem sapientiae justitiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
tibi adhibeo xp̃m qui semet ipsum exinauiuit. ut nobis hominibus loqueretur:
ipsius impassibilis tibi ad hibeo passiones: Offero tibi ad iutercessionẽ. crucem eius
et clauos quibus sacrosce confixe sunt manus ⁊ sanguinem quem protociꝰ
mundi salute ꝓsudit: sepulturan. resurectionem. atq ascersionem euis ad
celos: Adhibeo tibi istud altare. ad quod cominuniter omnos acedimus: inquo
trpum salutis nostre hoc ipso ore quo nunc te dep̾cor celebramus Mecum ad¬
hibeo admitigandum te etiam sacro sancta illa misteria: ꝑ que uirtutibus

Expanded text:
tibi adhibeo Christum, qui semetipsum exinanivit, ut nobis hominibus loqueretur: ipsius impassibilis tibi adhibeo passiones, offero tibi ad intercessionem crucem ejus et clavos, quibus sacrosanctae confixae sunt manus, sanguinem quem pro totius mundi salute profudit, sepulturam, resurrectionem, atque ascensionem ejus ad coelos. Adhibeo tibi istud altare, ad quod communiter omnes accedimus, in quo typum salutis nostrae hoc ipsomet ore, quo nunc te deprecor, celebramus. Mecum adhibeo ad mitigandum te etiam sacrosancta illa mysteria per quae virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
munoaui. Sanc qm despicis manicheȩ. mat̾ ẽ mea: sed manu fabricata
mnnddi potui inquinam cum eam facere: potui mqui na meũ eo ea
sioere spouti t autu mea illꝰ non ẽ corrupta urgintas noe mea ibunon¬
emaculata maiestas Snsolis morꝰ cloacarũ sordes siccare norudi inquina¬
re non houit: qnto magis splendor lucis eternȩ in quo niohil inquina¬
ment ieurrit. qͥcũq radiauerit mundare pocest. ipsȩ pollias tion
potestStulte. unde sordes in uirgine matre. ubi nonẽ concubttꝰ eũ
hõine patre  unde sordes in ea. quȩ nec concipiendo libidinẽ. nec ꝑapien
sc᷑ inuenit. clausã reliquit. Sic̃ ille natꝰ solꝰ. ẽ. intep mortuos liber.
sic inueti ei. qua natꝰ ẽ matͥs ꝑudor solus ẽ. integer. Eua inobedienbu
meruit penam: maria obediens consecuta ẽ grãm. Ila gauidio ꝓlibi¬
to maleo ista hȩc oredenda angło benedicta. Iua nobis mortẽ contidit:¬

Expanded text:
mundavi. Hanc quam despicis, Manichaee, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eam facerem, potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut transitu meo illius non est corrupta virginmaculata maiestas. Si solis radius cloacæ sordes exsiccare nouit, inquinari non nouit, quantomagis splendor lucis æternæ, in quo nihil inquinatū occurrit? Quocunque radiauerit, mundare potest, ipse pollui non potest. Stulte, vnde sordes in Virgine, vbi non est concubitus cum homine patre? Vnde sordes in eam quæ nec concupiendo, libidinem, nec pariendo sicut inuenit, clausam reliquit. Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est, matris pudor solus permansit integer. Eua inobediens meruit pœnam, Maria obediens consequuta est gratiam. Illa gustans prohibitum, maledicta fuit. Hæc credens Angelo est benedicta. Illa nobis morte
Abbreviated transcription (Latin):
iigam nostram soluit alacritas ÷ et hominum legẽ contempnimus ꝓpter legem
sp̃s scĩ: nec oedimus cuiqmͣ. s pacis iam uerba ꝓferimus. Ante hoc dum ad¬
uersum se meubra certarent: dum sc̃m et uenerabile corpus xp̃i duideretur ac
scinderetur in partes: cum pene ossa nr̃a disꝑsa essent secus infernũ. uelut crassi¬
tudo terre aratro pessimo dixupta sulcis ꝓfundiorib sciideretur: cum indiuisibi¬
leni et insecabilem tunicam xp̃i que desuꝑ fuerat contexa ꝑ totum. dirumpens inĩ ꝑ¬
micus et scindens hoc nobis ministris agere p̾ualuisset. quod ꝑ illos facere non potuitꝰ
qui crucifixerant xp̃m: cum inqm hec ita essent: tunc ego posui custodiam ori meo
et labiis meis silentium dedi: qm̃quidẽ uidebam consequens ẽẽ prius oꝑe philosophie
purgari debere mentẽ: et ita demũ aꝑire os et attrahere spm̃: atq eruituare uer¬
bũbonũ. et loqui dei sapientiam ꝑfecte iuter ꝑfectos. Hic enim michi ordo spirita¬

Expanded text:
Linguam nostram soluit alacritas et hominum legem contemnimus propter sancti spiritus legem nec cedimus cui- quam, sed pacis iam uerba proferimus. ante hoc, dum aduer­ sum se membra certarent, dum sanctum et uenerabile corpus Christi diuideretur et scinderetur in partes, cum paene ossa nostra dispersa essent secus infernum et. uelut crassitudo terrae aratro pessimo disrupta sulcis profundioribus scindere- tur, cum indiuisibilem et insecabilem tunicam Christi, quae desuper fuerat contexta per totum, disrumpens inimicus et scindens hoc nobis ministris agere praeualuisset, quod per illos facere non potuit, qui crucifixerant Christum: cum, inquam, haec ita essent, tunc ego posui custodiam ori nieo et labns meis silentium dedi, quoniam quidem uidebam consequens esse prius opere philosophiae purgari debere mentem et ita demum aperire os et adtrahere spiritum atque eructare uerbum bonum et loqui dei sapientiam perfecte inter perfectos; hic enim mihi ordo spirita
Abbreviated transcription (Latin):
uberi ⁊ aboib difficutatis unculis expeditũ: im ipsi sapientie sanitate ꝯtitutto. n cese iusita
iferitoris illecebre. ieł sauĩc intelligi potest. Qd̾ ⁊̃ stulti ea suꝑant ad sapientiã tñsituri. ⁊ cũ
molestia carendi ꝑniciosarũ ꝯsuetudinũ pestilentiosa dulceoine. Queriaute hoc loco potest sĩ
hos. psto fueres exutraq parte uisa. unũ ex pcepto di. alterũ exsuggestione serpentis : ũ ipsi
miabolos sugoest ũ set appetende ĩ pietatis ꝯsiliũ. qd de sublumib sẽdib laberet. Siere tualo ⁊ ips

Expanded text:
apientiae sanitate constituto, non cedere visis inferioris illecebrae, vel hinc intelligi potest, quod etiam stulti ea superant ad sapientiam transituri, etiam cum molestia carendi perniciosarum consuetudinum pestilentiosa dulcedine. 75. Quaeri autem hoc loco potest, si homini praesto fuerunt ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex suggestione serpentis; unde ipsi diabolo suggestum sit appetendae impietatis consilium, quo de sublimibus sedibus labe
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝗbos. &d̃ alido ẽ qͦd possit placere pꝰ dm̃. Melior ẽ aũ c̃ oblitiscitur sui p̃cuiterte tucõ¬
mirabil is deri uł se iosũ penicꝰ inillĩ ꝯpatione contẽpnit S ial̃i tanꝗ̃ obuꝰ s placet ibt¬
auessit maliuolertisima inuidia: ut hanc supbiã hõi ꝑsuaderet. ꝑꝗ̃ sentiebat se cẽ dãpnatũ.
Ut̃ dat s e ue pena hominẽ suscipet em̃dacora potiꝰ ꝙ̃ int̾fectoria. ut eui se diaboł adrnt¬
aitionẽ suybie p̃buerat. ei sedñs adimitationẽ hunilitatis p̃beret. ꝑque nobis E ab uida pmut¬

Expanded text:
et tamen aliquid est quod possit placere post Deum. Melior est autem cum obliviscitur sui prae charitate incommutabilis Dei, vel seipsum penitus in illius comparatione contemnit. Si autem tanquaccessit malevolentissima invidia, ut hanc superbiam homini persuaderet, per quam sentiebat se esse damnatum. Unde factum est ut poena hominem susciperet emendatoria potius quam interfectoria, ut cui se diabolus ad imitationem superbiae praebuerat, ei se Dominus ad imitationem humilitatis praeberet, per quem nobis aeterna vita promit
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem sicut casa inpomerio relinquetur. ꝙ mons in quo domus dĩ est erit
sicut lucus silue: lugens quoq quod rarum quemq inueniat recte inceden¬
tium ⁊ uelut si spica alioubi post messores. uel racemus post undemiatores inue¬
matur Arguit nichilominis interdum et pͥncipes expetentes. et uidices u̾¬
ba ad grãm loquentes: & pene similiter sicut beatus dauid exclamat. Saluu
iniungit. et luctum precipit his qui altari deseruiunt. cum famis uastitas
immineret: intantum delicie et affluentia ꝓhibentur inpenuria ceteror:
deniq sanctificare iubent᷑ ieuinium. et p̃dicare curationem: senes quoq et
paruulos ad hibere : etates omni miseratione dignas. S et ipsi ascendere iuben
tur ad templum. et incinere se saccoq ꝓsternere. quoniamquidem misera
facta est terra. et ablata est dedomo domni libatio & hostia: ut pernuniam¬

Expanded text:
linquetur et mons, in quo domus dei est, erit sicut lucus siluae. lugens quoque quod rarum quemque inueniat recte incedentium, uelut si spica ali­ cubi post messores uel racemus post uindemiatores inueniatur, arguit nihilo minus interdum et principes expetentes et iudices uerba ad gratiam loquentes et paene similiter sicut beatus Dauid exclamat: saluuminiungit et luctum praecipit his qui altari deseruiunt, cum famis uastitas inmineret — in tantum deliciae et afluentia prohibentur in penuria ceterorum —, denique sanctificare iubentur ieiunium et praedicare curationem, senes quoque et paruulos adhibere, aetates omni miseratione dignas. sed et ipsi ascendere iuben­ tur ad templum et in cinere se saccoque prosternere — quo­ niam quidem misera facta est terra et ablata est de domo domini libatio et hostia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut querant qͥ potuerint scd̃m scͥpturas diuinitꝰ inspiratas. utrũ aĩa deaĩa
ꝓpagetur. an suo cuiq animanti singulȩ inipso fiant. an ad regendũ aĩandũq corpꝰ
diuino nutu alicunde nittantur. ł ꝓpͥa uoluntate se insinuent isi Pallciꝰ eepeliende
necessariȩ qstionis ro Nagitat ista consideiure atꝙ diseutere. ⁊a tebe magis neccessariis
oerũ ab hes querenda ꝙ diserenda ꝯcelitur uerũ adis petiꝰ ista duiori neos intalt ecũ
ocemere euccensent ei qͥ sue opiuoiui humaniore fortasse dubitacone didesa suturotũ

Expanded text:
tur ut quaerant qui potuerint secundum Scripturas divinitus inspiratas, utrum anima de anima tur ut quaerant qui potuerint secundum Scripturas divinitus inspiratas, utrum anima de anima propagetur, an suo cuique animanti singulae in ipso fiant, an ad regendum animandumque corpus divino nutu alicunde mittantur, vel propria voluntate se insinuent; si vel alicujus expediendae necessariae quaestionis ratio flagitat ista considerare atque discutere, vel a rebus magis necessariis otium ad haec quaerenda et disserenda conceditur. Verutemere succenseat ei qui suae opinioni humaniore fortasse dubitatione non cedit: aut e
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ: ita nicduil oberit aĩȩ meȩ.si oblita ẽ. qͥd forte ꝑtulerit. si mͦ diligent̾ aduertat & tene¬
at. qͦ se deinceps parare moneatur. Et sicut u̾bi gr̾a romã nauiganti  noceret si excidiss
animo aqͦ littorre nauũ soluerit. dũ tam̃ ab eo locõ ubi ẽẽt. ñ ignoraret qͦ ꝓrã dirigeret.
nichil autẽ ꝓdesset meminisse littoris uñ iter exorsus sit. si de romano portu falsum
aliqͥd existimans insaxa incidisset: ita neq si ñ tenuero iniciũ tẽporis uitȩ meȩ. qͥc¬
qũi mͥ oberit. scienti quo fine reqͥescã. neq ꝓdeẽt aliqͥd illa siue menioria. siue ꝯiectã
inchoate uitȩ. si de ipso dõ qui unꝰ laborr aĩe finis ẽ. alit̾ qmͣ dignũ ẽ. opinatus. in
scopulos erroris irruerẽ. Nec iste sermo ad id ualuerit. ut qͥsqͣm nos ꝓhibere arbitre¬

Expanded text:
rem: ita nihil oberit animae meae, si oblita est quid forte pertulerit, si modo diligenter advertat et tenerem: ita nihil oberit animae meae, si oblita est quid forte pertulerit, si modo diligenter advertat et teneat quo se deinceps parare moneatur. Et sicut, verbi gratia, Romam naviganti nihil noceret si excidisset animo, a quo littore navem solverit, dum tamen ab eo loco ubi esset non ignoraret quo proram dirigeret; nihil autem prodesset meminisse littoris unde iter exorsus sit, si de Romano portu falsum aliquid existimans, in saxa incidisset: ita neque si non tenuero initium temporis vitae meae, quidquam mihi oberit scienti quo fine requiescam; nec prodesset aliquid illa sive memoria sive conjectura inchoatae vitae, si de ipso Deo, qui unus laborum animae finis est, aliter quam dignum est opinatus, in scopulos erroris irruerem. 62. Nec iste sermo ad id valuerit, ut quisquam nos prohibere arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
reuera inhis ⁊̃ quȩ ad hanc uitã ꝑtinent pꝑis adũsisue reb: qͥd qͥsq fuerit ñ satis curat.
Iulis id uͦ qd̾ futurũ sꝑatur : sese oĩs curarũ estus agglomerat Nescio qͦ qͥppe intimo uat̾ali
sensu ea que nobis acciderunt. qm̃ tnsacti sunt. sic habent᷑ ad mom̃tũ felicitatis ⁊ miseriȩ.
qͣsi nunꝙ̃ accidissent. Quid gͦ mͥ obẽ. siẽẽ qͣndo ceperĩ nescio. cũ eẽ. me nouerĩ. nec futurũ
cẽ. desperem: Non enĩ in p̃terita me attendo. ut tanquã errorẽ ꝑuiciosissimũ uerear. si
alit̾ dehis sensero qm̃ fuert̃: s in id qd̃ fut᷑us sũ cursũ dirigo. duce mĩa conditoris niei.
Deboc gͥ qd̾ futurꝰ sũ. & de illo apd̾ quẽ futurꝰ sũ. sialit̾ qm iu̾tas sese habet credidero aut
sensero: uehem̃it̾ cauendus ẽ. error. ne nͥ aut necessaria ñ p̃parẽ. aut adeũ ipsũ finẽ ꝓpo
uicb mͥ obeẽt si p̃teritȩ hiemis oblitus cẽm. obesset aut̃ si futurũ frigus ĩminere ñ crede-¬

Expanded text:
revera in iis etiam, quae ad hanc vitam pertinent, prosperis adversisque rebus, quid quisque fuerit non satis curat: in id vero quod futurum speratur, sese omnis curarum aestus agglomerat. Nescio quo quippe intimo naturalique sensu, ea quae nobis acciderunt, quoniam transacta sunt, sic habentur ad momentum felicitatis et miseriae, quasi nunquam accidissent. Quid igitur mihi obest, si esse quando coeperim nescio, cum esse me noverim, nec futurum esse desperem? Non enim in praeterita me attendo, ut tanquam errorem perniciosissimum verear, si aliter de iis sensero quam fuerunt: sed in id quod futurus sum, cursum dirigo duce misericordia Conditoris mei. De hoc igitur quod futurus sum, et de illo apud quem futurus sum, si aliter quam veritas sese habet credidero aut sensero, vehementer cavendus est error; ne mihi aut necessaria non praeparem, aut ad eum ipsum finem proposnihil mihi obesset, si praeteritae hiemis oblitus essem, obesset autem si futurum frigus imminere non crede
Abbreviated transcription (Latin):
aut asfirmare conuincitur. eamq substantiam dei uł plus ł minꝰ qmͣ trinitatem ẽẽ conten¬
dit. Cui trinitati pie sobrieq intelligendȩ om̃is excubat uigilantia xp̃iana: n õs eiꝰ ꝓfec¬
tus incendit᷑. De cuiꝰ trinitacis unitate & equalitate. & singłarum in ea ꝑsonarum quadã
ꝓpͥetate: non hic locus est disserendi. Nam cõmemorare quedã de dño dõ auctore & forma¬
tore & ordinatore rerũ omniũ quȩ ad saluberrimã fidẽ ꝑtineant. & quib lactens atq
a t̾renis incelestia sese attollere incipiens utilit̾ adminiculetur intentio: & factu facil¬
limũ & a plerisq iam factum ẽ. ꝑtractare aut̃ totã istã atq tta u̾sare q̃stionẽ. ut ꝑspi¬
cue roni qñtũ inhac uita datur oĩs bumana intelligentia subiuget᷑: ñ mͦ eloqͥo. s ne

Expanded text:
aut affirmare convincitur, eamque substantiam Dei vel plus vel minus quam Trinitatem esse contendit: cui Trinitati pie sobrieque intelligendae omnis excubat vigilantia christiana, et omnis etus intenditur. De cujus Trinitatis unitate et aequalitate, et singularum in ea personarum quadam proprietate, non hic locus est disserendi. Nam commemorare quaedam de Domino Deo auctore et formatore et ordinatore rerum omnium, quae ad saluberrimam fidem pertineant, et quibus lactens atque a terrenis in coelestia sese attollere incipiens, utiliter adminiculetur intentio, et factu facillimum et a plerisque jam factitatum est: pertractare autem istam totam, atque ita versare quaestionem, ut perspicuae
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur ista pecata. nͥ qi caro deꝓpagine ueniens peccatoris. uenientib ad seamt.¬
mis hanc ignorantiam. ⁊ difficultatẽ facit: quȩ neq his neꝙ ereatori tanqͣ ceubuanaous¬
buat᷑ Deait eñ ille i facultatẽ bene opandi in laboriosis offieiis muã ficũ inobliuuiouis
cecitate. I udiciũ illud uł maxime. qd̾ aĩa oĩs & querendũ eẽ. concedit qd̃ inutilit̾ ueset.

Expanded text:
 modo non dicuntur ista peccata, nisi quia caro de propagine veniens peccatoris, venientibus ad se ani modo non dicuntur ista peccata, nisi quia caro de propagine veniens peccatoris, venientibus ad se animis hanc ignorantiam et difficultatem facit; quae neque his, neque Creatori tanquam culpanda tribuatur. Dedit enim ille et facultatem bene operandi in laboriosis officiis, et viam fidei in oblivionis caecitate; judicium illud vel maxime, quod anima omnis et quaerendum esse c
Abbreviated transcription (Latin):
sit ea facultate quã accepit. Quãquã enĩ in ignorantia ⁊ difficultate nata sit: ñ tnͣ
ad ꝑmanendũ in eo qd̃ nata ẽ. aliqua necessitate cõpͥmit᷑. neq omni no potuit nͥ ds̾
Siuͦ indei aliquo secreto iam existentes aĩȩ mittuntur ad inspiranda ⁊ regenda
corꝑa singuloꝵ quoꝵq nascentiũ: ad hoc utiq inittuntur officiũ. ut corpus
qd depena peccati hoc ÷ mortalitate pͥmi hõis nascitur. bene administrando
idẽ. castigando ꝑ uirtutes. & ordinatissime atq legittine seruicuti subiciendo.
ipsi compatent ordine ac tẽpore oportuno celestis inanruptioris locũ. Qare
cũ introeunt in han uitã. subeuntq gestanda m̃bra mortalia. subeant ⁊ uecesse
est. ⁊obliuionẽ uitȩ pͥoris. & p̾sentis laborẽ Unde illa ignorantia ⁊edifficultas con¬
sequit᷑. qd inpͥmo homine suppliciũ mortalitatis fuit ad animm expendendã iuserã

Expanded text:
sit ea facultate quam accepit. Quanquam enim in ignorantia et difficultate nata sit, non tamen sit ea facultate quam accepit. Quanquam enim in ignorantia et difficultate nata sit, non tamen ad permanendum in eo quod nata est, aliqua necessitate comprimitur: neque omnino potuit nisi DeuSi vero in Dei aliquo secreto jam existentes animae mittuntur ad inspiranda et regenda corpora singulorum quorumque nascentium, ad hoc utique mittuntur officium, ut corpus quod de poena peccati, hoc est mortalitate primi hominis, nascitur, bene administrando, id est castigando per virtutes, et ordinatissimae atque legitimae servituti subjiciendo, etiam ipsi comparent ordine atque tempore opportuno coelestis incorruptionis locum. Quae cum introeunt in hanc vitam, subeuntque gestanda membra mortalia, subeant etiam necesse est et oblivionem vitae prioris, et praesentis laborem: unde illa ignorantia et difficultas consequitur, quod in primo homine supplicium mortalitatis fuit, ad animi expendendam miseriam;
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ uitã suã. qualis alia post uitã culpabilẽ factaẽ: ñ parũ bonũ habet unde conditori
suo gr̃as agat. qr ipse ortus eiꝰ ⁊ inchoatio qͦ uis ꝑfecto cor ꝑe ẽ. melior. N on enĩ medioca
bona st̃. non solũ qd̾ anima ẽ. qͣ nat᷑a iã om̃e corpꝰ p̃cedit: s ⁊̃ qdͣ facultatẽ habet. ut
ia difficultate cruciante ⁊ ab ignorantia cecante liberet᷑. Qd̃ si ita ẽ: ñ erit nascentib
animis ignorantia ⁊ difficultas suppliciũ peccati. s ꝑficiendi admonitio. ⁊ ꝑfectionis
exordiũ. Non enĩ ante omne mĩtũ boni oꝑis parũ ẽ. accepisse naturale uidicium.
qͦ sapientiam p̃ponat errori. ⁊ quietẽ difficultati: ut ad hec ñ ascendendo s studen¬
do ꝑueniat. Qd̃ si agere uoluerit: peocati rea uire tenebitur. tanqͣm q̃ ñ bñ usa

Expanded text:
omnem vitam suam, qualis alia post vitam culpabilem facta est, non parvum bonum habet, unde Conditori omnem vitam suam, qualis alia post vitam culpabilem facta est, non parvum bonum habet, unde Conditori suo gratias agat; quia ipse ortus ejus et inchoatio quovis perfecto corpore est melior. Non enim mediocria bona sunt, non solum quod anima est, qua natura jam omne corpus praecedit; sed etiam quod facultatem habet, ut , per quas et a difficultate cruciante, et ab ignorantia caecante liberetur. Quod si ita est, non erit nascentibus animis ignorantia et difficultas supplicium peccati, sed proficiendi admonitio, et perfectionis exordium. Non enim ante omne meritum boni operis parum est accepisse naturale judicium, quo sapientiam praeponat errori, et quietem difficultati, ut ad haec non nascendo, sed studendo perveniat. Quod si agere noluerit, peccati rea jure tenebitur, tanquam quae non bene usa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq supliciũ qd̾ origo eiꝰ exau̾sione meruerat. ñ solũ uolentẽ ñ ꝓhiberi. s etiã adiuuari¬
oportebat. Sic enĩ rerũ creator ostendit qnͣta facilitate potuisset hõ si uoluisset retin̾e̾
singulatĩ fiunt in uno qͦq nascentiũ : ñ ẽ ꝑu̾sũ ĩmo conuenientissimũ ⁊ ornatissimũ
apparet. ut malũ mĩtũ pͥoris. natura sequentis sit. ⁊ bonũ meritũ sequentis nat᷑a
pͥoris sit. Quid enĩ indignũ si ⁊̃ sic uoluit creator ostendẽ. usq adeo excelłe creatu¬
ris corporeis aĩe dignitatẽ. ut ab eo gradu possit eẽ ortus alt̾iꝰ. ad quẽ alt̾iꝰ ꝑductus
ẽ occasus : Nam cũ ad ignorantiã difficultatẽq ꝑuenerit illa peccatrix: ĩo pena recte
dr̃. quia melior ante hanc penã fuit Si gͦ altera talis eẽ cepit ñ solũ ante peccatũ. s añ

Expanded text:
quisque supplicium quod origo equisque supplicium quod origo eoportebat; etiam sic enim rerum Creator ostendit quanta facilitate potuisset homo, si voluisset, retinere singillatim fiunt in unoquoque nascentium, non est perversum, imo convenientissimum et ordinatissimum apparet, ut malum meritum prioris, natura sequentis sit; et bonum meritum sequentis, natura prioris sit. Quid enim indignum, si etiam sic voluit Creator ostendere, usque adeo excellere creaturis corporeis animae dignitatem, ut ab eo gradu possit esse ortus alterius, ad quem alterius perductus est occasus? Nam cum ad ignorantiam difficultatemque pervenerit illa peccatrix, ideo poena recte dicitur, quia melior ante hanc poenam fuit. Si ergo altera talis esse coepit, non solum ante peccatum, sed ante
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd iã de huiꝰ suplicio conseqͣtur neccesse ẽ. Sic ⁊̃ ipsã naturã alit̾ dicimꝰ. cũ ꝓpͥe
loqͥm᷑ naturã hõis. inqͣ pͥmũ in suo genere inculpabilis factus ẽ: alit̃ istã inqͣ exilliꝰ
dampnati pena. & mortales ⁊ ignari. ⁊ carni subditi nascim᷑. uixta quẽ modũ dicitapł.
fuimꝰ enĩ & nos naturalit̾ filii ire: sic̃ ⁊ cet̾i. Ut aũ deillo pͥmo coniugio ⁊ cũ ignorantia¬
⁊ difficultate. & cũ mortalitate nascam̃. qm̃ illi cũ perauissent. ⁊ inerrorẽ ⁊ inerũpnã
& in mortẽ p̃cipitati sunt. rerũ moderatori sũmo deo usfissime placuit: ut ⁊ inor¬
tu hoĩs originalit̾ appareret iusticia punientis. ⁊ in ꝓuectu miscd̾ia lib̾antis. Non e¬
nĩ dãpnato pͥmo hoĩ sic adẽpta ẽ. beatitudo: ut ñ fecunditas adimeret᷑. Pocerat eñ ⁊
uͭ ut meliores gigneret qm ipse ẽẽt ñ erar equitatis: s ex conu̾sione ad dm̃. ut uinceret

Expanded text:
tur necesse est. Sic etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur, naturam hominis, in qua primum in suo genere inculpabilis factus est: aliter istam, in qua ex illius damnati poena, et mortales et ignari et carni subditi nascimur; juxta quem modum dicit Apostolus, Fuimus enim et nos naturaliter filii irae, sicut et caeteri et cum difficultate, et cum mortalitate nascamur, quoniam illi cum peccavissent, et in errorem, et in aerumnam, et in mortem praecipitati sunt, rerum moderatori summo Deo justissime placuit; ut et in ortu hominis originaliter appareret justitia punientis, et in provectu misericordia liberantis. Non enim damnato primo homini sic adempta est beatitudo, ut etiam fecunditas adimeretur. Poterat enim vero ut meliores gigneret quam ipse esset, non erat aequitatis: sed ex conversione ad Deum, ut vinceret