comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut elemosina ẜuata iustitisi ꝯm̃det orõem cũ ie¬
iunio ¶Demq orõnem ⁊ ieiumniũ. cormli miscd̾ia
cõmendauit. Ipẽ emĩ hundans copiis ieumabat. s
⁊ ñ hñtes pascebat ut illoꝵ saturitas ieiunum
E
⁊ oĩ łaude p̾ditand̾ quo mors delucta
est di̇abolo regnũ ablatum. sacͣmentũ dei mani¬
festatum ¶ Decretũ qd̃ adu̾sum nos erat euacua¬
tum tartari iamie ꝯfracte untti soluti clausi re¬
missi. ceci illiumuati. Imꝑiti scientia donati. Im-¬
pii facti misicordes. Iniqui iusti pccõꝵ data remis¬
sio. irimicoꝵ reconciliatio. erroris enĩdatio. u̾itatis
declaratio. deo filii ex ꝑditis acquisiti suꝑbia depssa.
hũiłitas exastata. pauꝑes ditati. diuites exhausti
mõtes explanati ualles replete. colles ꝓstrati im¬
pudencia calcata. U̾ecũdia confota. aĩab ad celum
data facultas. lib̾tas reddita. disrupta ac reuoluta
captiutas. Corpuerũt tenebre. ꝯfuisa est malicia
purificatꝰ squalor. Pathanas deiectus manitis in

Expanded text:
elemosyna seruata iustitia commendet orationem cum ieiunio. denique orationem et ieiunium Corneli misericordia commendauit. ipse enim abundans copiis ieiunabat, sed et non habentes pascebat, ut illorum saturitas ieiuniumet omni laude praedicandum, quo mors deuicta est, diabolo regnum ablatum; sacramentum dei manifestatum, decretum quod aduersum nos erat euacuatum; tartari ianuae confractae, uincti soluti, clausi remissi, caeci inluminati, inperiti scientia donati, impii facti misericordes, iniqui iusti; peccatorum data remissio, inimicorum reconciliatio, erroris emendatio, ueritatis declaratio; deo filii ex perditis adquisiti; superbia depressa, humilitas exaltata; pauperes ditati, diuites exhausti; montes deplanati, ualles repletae, colles prostrati; inpudentia calcata, uerecundia confota; animabus ad caelum data facultas, libertas reddita, disrupta ac resoluta captiuitas; torpuerunt tenebrae, confusa est malitia, purificatus squalor; satanas deiectus, inanitus i
Abbreviated transcription (Latin):
iudaitꝰ ppłs in pueritulo eẽt positꝰ ieumiis suffra.¬
gantib lib̾atꝰ est. Et niniuite cũ eu̾sionis sue p̾¬
scͥptum dyema ꝓph̃a audissent ieiunio indito
a deo aliquid ĩpetrare uolebant ieumio se hiuila¬
bant ¶Dicente dauid. In ieumnio hũiliabã aĩam
meã.⁊Iam ⁊ saluator tui opus ñ erat ut nobis
exemplũ daret. ieiuna uit. Itaq nulli dubiũ ẽ ꝓ¬
desse ieuinia ¶Sic enĩ ostendet uelle se ipetre
qd̾ postulat cũ se asfligit ieiumo. Uñ dictũ ẽ. bo¬
na ẽ orõ cũ ieuinio. ut accepta gͦ possit eẽ oratio
solatiũ uult eam hr̃e ieumis Et qr nnch hoꝵi sine¬

Expanded text:
positus, ieiuniis suffragantibus liberatus est. et Nineuitae, cum euersionis suae praescriptum diem a profeta audissent, ieiunio indicto a deo aliquid impetrare uolebant, ieiunio se humiliabant dicente Dauid: in ieiunio humiliabam animam meam. nam et saluator, cui opus non erat, ut nobis exemplum daret, ieiunauit. Itaque nulli dubium est prodesse ieiunia. sic enim ostendet uelle se impetrare quod postulat, cum se adfligit ieiunio. unde dictum est: bona est oratio cum ieiunio. ut accepta ergo possit esse oratio, solacium uult eam h
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex se s ex deo deus ẽ Qmͣ̃ obrem. Et nom̃ eiꝰ
dicit᷑ u̾bum dei sitc̃ fides eiustẽ euuͣgłiste. In re¬
uelatione sua demonstrat. Ait em̃ int̾ cet̾a. et
nom̃ eiꝰ ẽ u̾bum dei ¶Ut em̃ ñ ip̃ẽ ex quo sũt
om̃ia significaret᷑. s ꝑ quẽ st̾ om̃is i. ñ pat̾ s fiꝰ

Expanded text:
non ex se, sed ex deo-deos est. quam ob rem et nomen eius dicitur \'uerbum dei\', sicut fides eiusdem euangelistae in Reuelatione sua demonstrat; ait enim inter cetera: e t nom en e ius est uerbum dei. ut enim non ipse, ex quo sunt omnia, significare
Abbreviated transcription (Latin):
letio ꝯtestatur¶ Seigͦ famulus sanctꝰ thobias pt
legerm exemplũ datꝰ est ut que legimꝰ quõ fiant.
diamꝰ ⁊ si temptatatiõe ad uenerint a der timnore
t̃ detedumꝰ n auxiliũ alumde qmͣ ab eo fperĩ. Me¬
mores scptum eẽ pusillus fuu ⁊ semii ⁊ nũcẜͣ uidi ẽ¬

Expanded text:
lus sanctus Tobias post legem exemplum nobis datus est, ut quae legimus quo modo fiant sciamus et, si temptationes aduenerint, a dei timore non recedamus neque auxilium aliunde quam ab eo speremus memores scriptum esse: pusillus fui et senui et numquam uidi iu
Abbreviated transcription (Latin):
ei quisqmͣ in t̾ris uerꝰ dei cultor quitantũ potuit
m̾eri cui tale testimõimi. dñs ꝑhibet nͥ huic cui
imitator ĩuenit᷑. s auctor eoꝵ q̃ gesfit uñ ⁊ uer̃
dei cultor asserit᷑. Nulla enĩ pot̾ simulatio cõ¬

Expanded text:
ei quisquam in terris uerus dei cultor. Qui tantum potuit ei quisquam in terris uerus dei cultor. Qui tantum potuit mereri, cui tale testimonium dominus perhibet, nisi huic, qui non imitator inuenitur, sed auctor eorum quae gessit? unde et uerus dei culto
Abbreviated transcription (Latin):
fieri exemplũ nobis usticie ĩ iob famulũ suũ de¬
monstrauit. sic̾ p̃sens lectio contestatꝰ. ¶d̃ sicuti
⁊ malo carere ⁊ ad bonũ uenire possemꝰ ñ solũ a pe¬
na lib̾i s ⁊ remun̾ati ¶ QQmͣ gͦ admiabilis est
sanstissimꝰ iob qui añ legẽ sitt̾is editam oꝑibus
suis exemplar legis ostendit ¶Nulla ĩ hac causa
alicuiꝰ docum̃ta addidiscens s natura ip̃a duce cui
deus iusticie seminat᷑ alit̾ mnẽe. decreuit creatori
aũ legem n post legem parem possimꝰ ĩ uenire.
¶QQͣuis siquis poss gesta eius mirari ñ iam cũ eo
ꝯferendꝰ erat. n ei sintilis iure dic̾e̾tur. ⁊ Son eĩ
suũ erat qd̾ talis exstit̾at qr exemplũ secutꝰ fu̾at
alienĩ Santtꝰ aũt iob cũ nitħ tale uidiss n no
liuninib lectitasset. talem se p̾stitit ut nulliꝰ aͥd
ĩ se consolatũ hrẽt. s ipẽ ip̃e cet̾is ꝯferret. formã
adu̾tisti ad puerũ meũ iob¶Non est enĩ simłis

Expanded text:
fieri, exemplum nobis justitiae in Job famulo suo demonstravit, sicut praesens lectio testatur, quod secuti et malo carere et ad bonum venire poterimus, et non solum a poena liberari, sed et remunerari. Quam ergo admirabilis est sanctissimus Job, qui ante legem litteris editam, in operibus suis exemplar legis ostealicuius documenta addiscens, sed natura ipsa duce, cui deus iustitiae semina naturaliter inesse decreuit, creatori ante legem neque post legem parem possumus inuenire? quamuis si quis posset gesta eius mirari, non iam cum eo conferendus erat neque ei similis iure diceretur. non enim suum erat quod talis exstiterat, quia exemplum secutus fuerat alienum. sanctus autem lob, cum nihil tale uidisset neque uoluminibus lectitasset, talem se praestitit, ut nullius aliquid in se conlatum haberet, sed ipse ceteris conferret formam ertisti ad puerum meum Iob? non est enim similis
Abbreviated transcription (Latin):
luce carere U̾m etiam nͨ uniꝰ mom̃ti
temꝑis uita frui. qui ꝯditores sui ĩme aliqnͣtos¬
mores uite tocius auctoritatem ĩputãt genos¬
creature. S scͥtura hos impios loquitur qui fum
sub lege dei ag̾ent ꝓpensiores in pdolis erant. Peio¬
res enĩ sunt cet̾is impiis. Scientes enĩ clñm ⁊
contempnentes eum. obtemꝑant seruis. ⁊ quia de¬
de hus dictum est. ꝓbat apłus dicens. Seimus

Expanded text:
luce carere, uerum etiam nec unius momenti temporis uita frui, qui conditoris sui inmemores uitae totius auctoritatem inputant creaturae. sed scriptura hos impios loquitur, qui, cum sub dei lege agerent, propensiores in idolis erant. peiores enim sunt ceteris impiis; scientes enim dominum et contemnentes eum obtemperant seruis. et quia de his dictum est probat apostolus dicens: scimus
Abbreviated transcription (Latin):
coniugalia. ⁊ mantilla seminatꝰ erat ⁊ ex illas¬
ceptus. sicut apud istos eccł̃ie uire qd̃ est ĩ bap¬
tismo: nascitur quicumq nascuatur. Sed
si concordant cum fr̃ibus ꝑ unitatem patis. ad tͤ¬
ram ueniuunt ꝓmissionis non de mat̾no ut̾s rur¬
sus eiciendi: s in pat̾no semine ognoscendi

Expanded text:
coniugalia et ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus; sicut apud istos ecclesiae iure, quod est in baptismo, nascuntur quicumque nascuntur. sed si concordent cum fratribus per unitatem pacis, ad terram ueniunt promissionis, non de materno utero rursus eiciend
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem uem̾itis maculet orbis xpĩauus: qss demp¬
respoudere imprudenti scd̾m imprudenciam eius
ne s sapiens iudeatur Sec ⁊ uos facite. NIo¬
hite responsione ur̃a ur̃e qmͣ putatis imprudentie
consentire. S unde possit redargui respondete. p
destruictione susceꝑitis. ⁊ in eccl̃iis quas xfõ ꝑapo¬

Expanded text:
unitatem veneritis, maculet orbis christianus, quos damunitatem veneritis, maculet orbis christianus, quos damrespondere imprudenti secundum imprudentiam ejus, ne sibi sapiens uideatur? hoc et uos facite; nolite responsione uestra nostrae quam putatis inprudentiae consentire, sed unde possit redargui respondete. redestructione susceperitis et in ecclesiis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
pistis. Qud adhuc manitꝰ ne u̾tas cognostat᷑
errorq sugiatur diuina non intellesta testimoĩa
ꝓferimtur  Scͥptum est. Si quis se pitat con¬
tentiosum esse: nos talem consuetudinem no hale¬
mus. S n restitutus qui tum saluio membresita
a nobis. ⁊ agellos ut eum locis expelleret forensi
screpitu contro u̾siaq conflixit. contentiosus hit
est a rabis. qnͣtominꝰ debet contentiosus putari
qui non ꝙ usurpanda uł anfenda. S ꝓ ꝯmunitã¬
Da hereditate celestium eib qui alit̾ sapiunt side¬
lit disputat: Sxͥptum est iquis. In aures ĩ pru¬
Tentis noli qũcqiͣ dic̾e̾. ue irrideat sensatos senno¬
nes quos. D lite nobis i aures qͣi setretum di¬
d̾e si non prudentes putatis. sient xp̃c in aures pha¬
riseoꝵ dicebat. quod tam̃ ad eos refellendos ip̃is
audientib ꝓferebat. Palam nobis ostendite ut
si non torngrns ꝯuintamur. quomodouos. si au

Expanded text:
pistis: quid adhuc inaniter, ne ueritas cognoscatur pistis: quid adhuc inaniter, ne ueritas cognoscatur errorque fugiatur, diuina non intellecta testimonia proferuntur? scriptum est: si quis se putat contentiosum esse, nos talem con- . suetudinem non habemus. sed nec Restitutus, qui cum Saluio Mem agellos, ut eum locis expelleret, forensi strepitu controversiaque conflixit, contentiosus habitus est a vobis: quanto minus debet contentiosus putari, qui non pro usurpanda vel auferenda, sed pro communicanda haereditate coelestium eis qui aliter sapiunt, fideliter disputat? Scriptum est, inquis, In aures imprudentis noli quidquam dicere, ne irrideat sensatos sermones tuos . Nolite nobis in aures quasi secretum dicere, si non prudentes putatis: sicut nec Christus in aures Pharisaeorum diaudientibus proferebat. palam nobis osi non corrigimur, convincamur, quomodo vos si ad
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniam tͥꝑtitam. Net dico uos ei tanqmͣ trdẽ¬
ti telo ex hac maximianensiũ tausa deb̾e resist e.
s dico tͥpertita defensione. Nec morũ dico ĩ eoꝵ
fronte configite. aut mora coartate. S dito eoꝵ ĩ¬
prudentiam cohibete sermonemq repͥmite. ⁊ fũ
quid qm̃ ub̾a mutata sunt ex transsatis scã funt
ꝓpria. Ideo maximiaiensium causa mutata est
tuiꝰ compendio sic suꝑemini. ut nichil uobis restet
si asicisi sapiatis. nͥ finita ꝑ uitati animositatate
pacari c. Si de cõmunione agitur non pctõrum
abienoꝵ. S diuinoꝵ sacͣmentoꝑ cõmunicatum
est cum dampnatis ⁊ tem̃ est de asiis sacrilegis. qͥ
cum dam pnato maximiauo cõmunicabant. quod
eos sacrilegi surcisfi non polluere plantaria. Si de
ꝑsetutione agitur dampnatos ꝑsecuti estis aĩosoᷤᷤ
ꝑsecutionib correxistis. Si de baptismo agitur
i sacriłego scismate dampnatum ẜaꝑtismũ susce¬

Expanded text:
lumniam tripertitam\'; nec dico nos ei tamquam tridenlumniam tripertitam\'; nec dico nos ei tamquam tridenti telo ex hac Maximianensium causa debere resistere, sed dico \'tripertita defensione\'; nec dico in eorum fronte configite aut in ora coartate, sed dico eorum inpudentiam cohibete sermonemque reprimite. numquid, quoniam uerba mutata sunt et ex translatis facta sunt propria. ideo Maximianensium causa mutata est, cuius conpendio sic superamini, ut nihil uobis restet, si aliquando sapiatis, nisi finita peruicaci animositate pacari? Si de communione agitur non peccatorum alienorum, sed diuinorum sacramentorum, communicatum est cum damnatis et dictum est de aliis sacrilegis, qui cum damnato Maximiano communicabant, quod eos sacrilegi surculi non polluere plantaria; si de persecutione agitur, damnatos persecuti estis, animosos persecutionibus correiistis; si de baptismo agitur, in sacrilego schismate datum baptismum susce
Abbreviated transcription (Latin):
noliusti. non quidem ad omĩa s tam̃ respondisti.
Si autem ad h respondisti ut ea que ame dula
sunt euatuares: uideo te quidem ad multa respõ¬
disse. S nichil te uideo refellisse. Confid̾atis asi
om̃ib que a me dcã sunt. puto quod facillime ĩ¬
telligas non deuitande contentionis causa. que
nulla ẽ cum u̾itas queritur. non ꝓ uana głia siti¬
gatur s cause male diffidencia tuos nobiscũ nol¬
le conferte. Nt aũt hanc solam maxiniauen¬
suim cam in medium proferamus. nichił contͣdi¬
ti posse nunc sałtem fortasse iam agnoscis. Unde
nõ maichi arrogans sicut credis aut calumpniars
uelud in uittam eloquentiam. sic eam uolui ꝯmẽ¬
dare. s magis ut intuerentur qui legent talem
eẽ cansam pro qua asserenda uᵈ porus demonstnͣ¬
da ulłius sit facundie patrocinium requirendum
Ecce iam non dico t̾cipitem bestiam errorem urm
quia suauissimus uͥborum emendator. S dico ca¬

Expanded text:
noluisti, non quidem ad omnia, sed tamen respondisti. noluisti, non quidem ad omnia, sed tamen respondisti. si autem ad hoc respondisti, ut ea quae a me dicta sunt euacuares, uideo te quidem ad multa respondisse, sed nihil te uideo refellisse. consideratis autem omnibus, quae a me dicta sunt, puto quod facillime intellegas non deuitandae contentionis causa, quae nulla est cum ueritas quaeritur uel non pro uana gloria litigatur, sed causae malae diffidentia tuos nobiscum nolle conferre. ut enim hanc solam Maximianensium causam in medium proferamus, nibil contradici posse nunc saltem fortasse iam agnoscis. unde non mihi adrogans, sicut credis aut calumniaris, uelut inuictam eloquentiam sic eam uolui commendare, sed magis ut intuerentur, qui legerent, talem esse causam, pro qua adserenda uel potius demonstranda nullius sit facundiae patrocinium requirendum. Ecce iam non dico tricipitem bestiam errorem uestrum, quia suauissimus uerborum emendator es, sed dico \'ca
Abbreviated transcription (Latin):
correctus dampnau̾it felicianus que non actusãs
S dampnãs dixit in pͥmianũ: uł sasum ip̃e pͥmi¬
anus euatuau̾it que dempnans dixit in felicianũ
Qas si inuen̾is nͨ par erit cauia. quia ille accusatõ¬
nem inftituerat qm̃ falsam eẽ ꝑuidens cura uenie
postulatione. dampnauit: non asꝑnans emendati¬
onis hummilitatem dignitate pͥmatꝰ. S pociꝰ reco¬
lens prudens quod scͥptum ẽ. Qnͣto magnus es
tanto humilia te i om̃ib. ⁊ coram deo ĩuemies
gr̃am. Isti au̾t. non inuicem apud alios accusaue¬
rant. S adu̾sus muicem uidices sederant. ꝓm¬
de inuicem dampnau̾ant. dampnati concordaue¬
rint. Non inuidemus in ꝑte donati pacem damꝑ
natoꝵ S ⁊ xp̃i pacem non respuant in orbe t̾ra¬
rum. Cernis iam ut arbitror qrͣ manit᷑ dix̾is. qd
uidearis tͥ ad omĩa respondisse que mepła mea
continentur. Si enim ꝑp̾ea respondisti quia tac̾e

Expanded text:
correctus damnauerit Felicianus quae non accusans, correctus damnauerit Felicianus quae non accusans, sed damnans dixit in Primianum, uel saltem ipse Primianus euacuauerit quae damnans dixit in Felicianum. quod si inueneris, nec sic par erit causa, quia ille accusationem instituerat, quam falsam esse peruidens cum ueniae postulatione damnauit, non aspernans emendationis humilitatem dignitate primatus, sed potius recolens prudens quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus et coram deo inuenies gratiam, isti autem non inuicem apud alios accusauerant, sed aduersus inuicem iudices sederant. proinde inuicem damnauerunt, damnati concordauerunt. non inuidemus in parte Donati pacem damnatorum, si et Christi pacem non respuant in orbe terrarum. Cernis iam, ut arbitror, quam inaniter dixeris, quod uidearis tibi ad omnia respondisse quae mea epistula continentur. si enim propterea respondisti, quia tacere
Abbreviated transcription (Latin):
doleo de p̾tita infeliitate mea: qmͣ gaudeo de ꝑpe¬
tua głia liberatoris mei. Et tam̃ si płacet ammnoẽo
ut queras ⁊ legas que ⁊ quanta ⁊ quomꝰ adu̾sus
manicheoꝵ pestisentissimam hesim scͥpserim. Ubi
uidebis qua fide contͣ eos xͥanam defenderim ueri¬
tatem. eorumq fallacias qnͣta ꝑspicuitate destruxe¬
rim. ⁊ noli ẽẽ adn̾sum me incredulus cum felitiañ
tredas pͥmiano fidelit̾ inhesisse qui ꝓ maximi ano
tanta cͥmina i eum sentencia dampnatoria dixe¬
tit contͣ euudem uero maximianum ⁊ ab eo disso¬
ciatus aliquid forsitan scͥpserit. In quem nõ situt
ego in illos adolescens laitus cathxcuminus mcide¬
de qua fecisa sub eadem nr̃bana obłiquitate mentõ¬
nem. qmͣ de meille scͥpsit matus cum in epõrum cõ¬
ciłio ꝓbare. qd̾ intend̾at urg̾etur eus ipiũs senten᷑
se corrigentis ⁊ de hac reueniam postulantis legã
eẽ sampnatam. tu quere utrum possis leg̾e. ub̾iꝰ

Expanded text:
doleo de praeterita infelicitate mea quam gaudeo de perpedoleo de praeterita infelicitate mea quam gaudeo de perpetua gloria liberatoris mei. et tamen, si placet, admoneo, ut quaeras et legas, quae et quanta et quomodo aduersus Manicheorum pestilentissimam haeresem scripserim. ibi uidebis, qua fide contra eos christianam defenderim ueritatem eorumque fallacias quanta perspicuitate destruxerim, et noli esse aduersus me incredulus, cum Felicianum credas Primiano fideliter inhaesisse, qui pro Maximiano tanta crimina in eum sententia damnatoria dixerit, contra eundem uero Maximianum et ab eo dissociatus aliquid forsitan scripserit, in quem non, sicut ego in illos, adulescens laicus catechumenus incideri, quia fecisses sub eadem urbana obliquitate mentionem, quam de me ille scripsit iratus, cum in episcoporum concilio probare quod intenderat urgeretur, eius ipsius sententia se corrigentis et de hac re ueniam postulantis legam esse damnatam, tu quaere utrum possis legere, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
na eent littora. quib in ipã morte maior ẽ pena ⁊ꝑ
nͨ ipãm inuenerunt sepulturam. hiis uos in sepus¬
tis cadau̾ib inhenisse. Ibi enĩ iacebant p̾textatꝰ
⁊ felicianus. Aut si apud uos reuix̾unt. quid de
baptismo agitis. quem tũc mortui tradiderunt: ui
tis me non seruasse pacem. ac lenitatem qmͣ pͥncip
litt̾arum mearum ꝓmiseram. quod sathanam peti¬
siantim appellauerim. Ego non petisianũ nͨ quemi¬
qmͣ hoĩem in ꝑte donati. s ipm̃ errorem ꝑtis doua¬
ti sathane comꝑaur ex cuiꝰ laqueis hoĩes quos diligo
cupio liberari. ⁊am lege consid̾atius: inuenies
QLmtmͣ ⁊ si aliquid durius dixi lege que ip̃ĩ in
enprem maximianensium s in ipõs hoĩes dix̾ttis.
It elicianum eigo penlamis tiniitetur ⁊ mͥ pacẽ
defid̾anti non rascatur. Tibi c̾te ipẽ non succẽseo
quod michi ex obłiquo manicheos ebiciendos pu¬
tailis ꝓpter errorem adolescentie. Sonde non tam

Expanded text:
na essent littora, quibus in ipsa morte major est poena, quod na essent littora, quibus in ipsa morte major est poena, quod nec ipsam invenerunt sepulturam, his vos insepultis cadaveribus inhaesisse. Ibi enim jacebant Praetextatus et Felicianus: aut si apud vos revixerunt, quid de Baptismo agitis, quem tunc mortui tradiderunt? CAPUT LXIV.--78. Dicis me non servasse pacem ac lenitatem, quam principio litterarum mearum promiseram, quod satanam Petilianum appellaverim. Ego non Petilianum nec quemquam hominem in parte Donati, sed ipsum errorem partis Donati satanae comparaui, ex cuius laqueis homines quos diligo cupio liberari. nam lege consideratius, inuenies. quamquam etsi aliquid durius dixi, lege quae ipsi non in errorem Maximianensium, sed in ipsos homines dixeritis. Felicianum ergo Petilianus imitetur et mihi pacem desideranti non irascatur. Tibi certe ipse non suscenseo, quod mihi ex obliquo Manicheos obiciendos putaueris propter errorem adulescentiae meae. unde non tam
Abbreviated transcription (Latin):
pandebatur. An forte exinde furatus est fontem ubi
lautos suos in maximiani scismate baptizaret: Qd̃
si ita est ubi tunc urĩ uos ab̾suebant᷑ An eos ꝑitͥ
illa dilatione distulerunt donec fures illi ad ortum
cum fonte remearent: Tunc non erant isti pseudo¬
ꝓpħe trnͣdo de pͥmiani tͥminib mentiendo deceptos
ad suum sacrilegium traducebant lupi rapaces. qñ
seductos de grege pͥmiani ad sue conscissionis ꝑtitu¬
las ꝑtrahebant: Negas eas quas dixi tyranicas
nr̃oꝵ infundis alienis deminationes ⁊ bachationes
ebrietatum. Nega qnͣtum potes: non uereor ne
pp̃ea nobiscum uos pigeat contordare. Non ĩ uos
tale aliquid dixi. qualia maximianenses dampna¬
ti a uobis audire meruerunt. Negas furorem cir¬
cumcelliontim ⁊ p̾cipitatorum ultro cadauerũ. cul¬
tus sacrilegos ⁊ ꝓphanos. non tam̃ negas tum egip¬
tiorum ad modum exemplo ꝑeuntium fun̾ib ple¬

Expanded text:
pandebatur. an forte exinde furatus est fontem, ubi pandebatur. an forte exinde furatus est fontem, ubi laicos suos in Maximiani schismate baptizaret? quod si ita est, ubi tunc uestri suos abluebant? an eos pariter illa dilaticum fonte remearent? Tunc non erant isti pseudoprophetae, quando de Primiani criminibus mentiendo, deceptos ad suum sacrilegium traducebant? lupi rapaces, quando seductos de grege Primiani ad suae concisionis particulas pertrahebant? Negas eas quas dixi tyrannicas vestrorum in fundis alienis dominationes et bacchationes ebrietatum . Nega quantum potes: non vereor, ne propterea nobiscum vos pigeat concordare. Non in vos tale aliquid dixi, qualia Maximianenses damnati a vobis audire meruerunt. Negas furorem Circumcellionum, et praecipitatorum ultro cadaverum cultus sacrilegos et profanos: non tamen negas, cum Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus ple
Abbreviated transcription (Latin):
tizentur inqmͣ fedeuntes: si haptismũ amiẜunt¬
abscedentes. Hoc quia non facitis etiam uos fate¬
mini ab eccl̃ia recedentib mneẽ baptismũ nͭ ꝓdesse.
Dant gͦ sicut hũt. id ut ⁊ ip̃i qui abͥ eis exͣ eccl̃iam
sumunt insit baptismus: nͦ tam̃ ꝓsit. Unde sicut
illis redenitib non redditur quod non amiserunt.
ita ⁊ illis non dandum est quod acreꝑant. S agẽ¬
dum cum eis. ut ꝑ eccłiam ꝓsit utrisd qd̾ extra ec¬
re aliquid dixi. ⁊ ei qd̾ dixi non respondisti. ¶ Ed¬
uingis etiam de orto concluso ⁊ fonte signato. quod
om̃mo unde dcm̃ sit: non intelligis. Si conclusus ÷
inquis ortus ⁊ fons signatus quomodo qui extͣ foris
est positus ⁊ ab orto id eccłia ⁊ fonte euis id baptis¬
mate sepitus. potest dare qd̾ non ħ̃t: Interroga fe¬
licianum utrum morto concluso fu̾at qnͣdo illi redi¬
tus qͣ ad eundem ortimi conclusum dilationis ianua

Expanded text:
tizentur, inquam, redeuntes, si baptismum amisetizentur, inquam, redeuntes, si baptismum amiseabscedentes. hoc quia non facitis, etiam uos fatemini ab ecclesia recedentibus inesse baptismum nec prodesse. dant ergo sicut habent, id est ut et ipsis, qui ab eis extra ecclesiam sumunt, insit baptismus nec tamen prosit. unde sicut illis redeuntibus non redditur quod non amiserunt, ita et illis non dandum est quod acceperant, sed agendum cum eis, ut per ecclesiam prosit utrisque quod extra ecre aliquid dixi et ei quod dixi non respondisti. Adiungis etiam de horto concluso et fonte signato, quod omnino unde dictum sit non intellegis. si conclusus est, inquis, hortus et fons signatus, quomodo qui extra foris est positus et ab horto, id est ecclesia, et fonte cius, id est baptismate, separatus, potest dare quod non habet? interroga Felicianum, utrum in horto concluso fuerat, quando illi reditus quasi ad eundem hortum conclusum dilationis ianua
Abbreviated transcription (Latin):
deuntib non restituit᷑. Firmasti enim. ⁊ uos hoc
dic̾e̾. qd̃ ⁊ maiorib urĩs ad eccł̃iam non redeuntib
baptismus quem ibi acceꝑant non ꝑfu̾it. H sit.¬
S uos nõ dicitis in nobis baptismũ ẽẽ at non pro¬
desse. S dicitis omĩo non ẽẽ quod ab eis nõ accepe¬
rimus qui eum discedendo ꝑdiderant. Unde nec
potiusti respond̾e nͨ pot̾is ad illud qd̾ a me posit̃
est messe baptismum discedentib hinc ꝓbari qr
redeuntib non restituit᷑. Si enim baptismum fe¬
licianus a nobis recedendo ꝑdiderat. cur non denu¬
o rediens laptizatus est. ut ei quod ꝑdiderat redde¬
retur : Denq maximianus si ad uos redeat nõ
baptizatur quod deberet utiq si ꝑdiderat baptis.¬
mum. Tua quippe u̾ba sunt qd̾ in eius scisiate
sentencia dampnationis trecentorum sinul^ bap¬
tisma ⁊ eccłiain ꝑdiderunt. Sicut ergo illis re¬
deuntib redditur eccł̃ia: reddatur luptismꝰ. Sap¬

Expanded text:
deuntibus non restituitur? firmasti enim et uos hoc deuntibus non restituitur? firmasti enim et uos hoc dicere, quod maioribus nostris ad ecclesiam non redeuntibus baptismus quem ibi acceperant non profuerit. hoc sised uos non dicitis in nobis baptismum esse ac non prodesse, sed dicitis omnino non esse, quod ab eis acceperimus, qui eum discedendo perdiderant. unde nec potuisti respondere nec poteris ad illud, quod a me positum est, inesse baptismum discedentibus hinc probari, quia redeuntibus non restituitur. si enim baptismum Felicianus a uobis recedendo perdiderat, cur non denuo rediens baptizatus est, ut ei quod perdiderat redderetur? ipse denique Maximianus si ad uos redeat, non baptizatur, quod deberet utique, si perdiderat baptismum. tua quippe uerba sunt, quod in eius schismate sententia damnationis retenti simul et baptisma et ecclesiam perdiderunt. sicut ergo eis redeuntibus redditur ecclesia, reddatur baptismus; bap
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilega nomma. Nerumptam̃ ubitumq sunt.
isti illic catholica: sidut in affrica ubi ⁊ nos. No
aũt ubicumq catholica est: aut uos estis aut here¬
sis quelib illarum. Unde apparet que sit arbor ta¬
mos suos ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ub̾tatis extendẽ
⁊ qui suit rami fracti non hñtes uitam radicis at
i sus quiq iacentes ⁊ arescentes locis. S si nõ R¬
manserut in infidelitate sicut de isrłiticis dicit ĩ
ut it̾m accipiant sacͣmentum baptismatis. qd̾ iam
tͣctum ab arbore non mutarunt. s ut reuiuiscant
ex radice caritatis ⁊ uni tatis a qͣ seꝑati sfibtate tex¬
tatum ⁊ felicianum q uos secum p̾scid̾at maxiim¬
anus. is p̾scisorum baptismũ reꝓbatis. Quib nͦ
asiquid pstaretis si non eos fragmento nr̃o. S ⁊ uoᷤ
⁊ illos radici catholice reddetis. ¶ Iam uͦ ad illud
quid respondeam nisi quod tͥ uisus sum dixisse ꝓ
uobis. qm̃ dixi non ꝓdesse baptismum eis qui ab

Expanded text:
sacrilega nomina. uerumtamen ubicumque sunt sacrilega nomina. uerumtamen ubicumque sunt isti, illic catholica, sicut in Africa ubi et uos, non autem, ubicumque catholica est, aut uos estis aut haeresis quaelibet illarum. unde apparet, quae sit arbor ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendens et qui sint rami fracti, non habentes uitam radicis atque in suis quique iacentes et arescentes locis. sed si non permanserint in infidelitate, sicut de Israhelitis dicit aput iterum accipiant sacramentum baptismatis, quod iam tractum ex arbore non mutarunt, sed ut reuiuiscant ei radice caritatis et unitatis, a qua separati sterilitate tatum et Felicianum, quos secum praeciderat Maximianus, nec praecisorum baptismum reprobastis. quibus uere aliquid praestaretis, si non eos fragmento uestro, sed et uos et illos radici catholicae redderetis. Iam uero ad illud quid respondeam, quod tibi uisus sum dixisse pro uobis, quoniam dixi non prodesse baptismum eis qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
tuim om̃s homines. Unde nccͣe ẽ nõ solum fecun
mimicorum euis ꝑ quos pietas eius ex̾teri ⁊ ꝓbari
possit usq in finem iuditiarie sepitionis totus or.¬
bis impłeatur. Sic ꝯmemoratum est h testamen
men tuum tanqmͣ stellas celi. ⁊ dabo tͥ ⁊ semini
tuo omnem t̾ram. ⁊ bñdicentur in semini tuo õs
gentes tte: Sic t ad nepotem euis iacob. Et erit se¬
men tuum ficut arena t̾re ⁊ dilatabit᷑ supͣ mare.
⁊ inaffricum ⁊ i aquilonem ⁊ adorientem ⁊ be¬
neditentur i te om̃s tͥbus t̾re. Supͣ mare autẽ
płeramiq scͥptura cum dicit. occidentasem ꝑtem so¬
lere significari nouit qui legit. Hiuc tu testa¬
mento si ꝓłato consentire uoluisses non i solo if¬
fricto remansisses. Non gͦ uobis cõmunicant si¬
cut dicis nouatiam. arriani pat̾passiani. uasentia¬
ni antopmiani. apelliani martionite. ofite cet̾a¬
q ut ilbis tuis utar nephariaꝵ pestium non secłaꝵ

Expanded text:
tium omnes homines. Unde necesse est non solum fecundtium omnes homines. Unde necesse est non solum fecundinimicorum ejus, per quos pietas ejus exerceri et probari possit, usque in finem judiciariae separationis totus orbis impleatur. Sic commemoratum est hoc testamemen tuum tanquam stellas coeli, et dabo tibi et semini tuo omnem terram, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Sic et ad nepotem ejus Jacob, Et erit semen tuum sicut arena terrae, et dilatabitur supra mare, et in Africum, et in Aquilonem, et ad Orientem, et benedicentur in te omnes tribus terrae . Supra mare autem plerumque Scriptura cum dicit, Occidentalem partem solere significari, novit qui legit. Huic tu testamento si prolato consentire voluisses, non in solo Africo remansisses. Non ergo nobis communicant, sicut dicis, Nouatiani Arriani Patripassiani Ualentiniani Anthropiani Appelliani Marcionitae Ofitae ceteraque, ut uerbis tuis utar, nefariarum pestium, non sectarum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ p̾ciduntur etiam in eas t̾ias extenditur uͥ iacent
illa i sua queq regione f ragnienta. Illa uero sin¬
gusa quocuniq ipã distenditur non sunt: qmͣuis
aliqnͣdo iux rarissima fosia ex eorum ariditate uen¬
tus elationis in pegrina disꝑgat. Hec igitur es¬
dasia que ut eiufdem i demtidem ubis utar ramoᷤᷤ
suos ꝑ umilsam t̾rm copia ubertatis extendir. ad
mustas etiam Barbaras gentes exͣ orbem t̾carum po¬
manum crescendo ꝑuentura est. Quod ⁊ te inqui¬
sise. ⁊ comꝑisse arbrtior ut dices. Omiito gentiũ
barbiraꝵ ꝓpͥis regiones. ꝑsarimi ritus. spdera caldeo
rum. egiptiorum suꝑsticiones. deos magorũ. ut
omĩa ista non sint. quia ꝑ ꝓuidentiam dei inxa¬
num nomen totus cotdie ũtitur mundus. Bec
tu uera dixisti ⁊ sic impletur ꝑmissio que dicta
est ad abraham. in semme tuo benedicentur om̃s
gentes. Om̃s inquid gentes non dixit oĩumgẽ¬

Expanded text:
qua praeciduntur etiam in eas terras extenditur, ubi iacent qua praeciduntur etiam in eas terras extenditur, ubi iacent illa in sua quaeque regione fragmenta; in illa uero singula quacumque ipsa distenditur non sunt, quamuis aliquando uix rarissima folia ex eorum ariditate uentus elationis in peregrina dispergat. Haec igitur ecclesia, quae, ut eiusdem identidem uerbis utar, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ad multas etiam barbaras gentes extra orbem Romanum crescendo peruentura est. quod et te inquisisse et comperisse arbitror, ut diceres: omitto gentium barbararum proprias religiones, Persarum ritus, sidera Chalrum, Aegyptiorum superstitiones, deos Magorum; ut omnia ista non sint, quia providentia Dei in christianum nomen totus quotidie vertitur mundus. Haec tu vera dixisti: et sic impletur promissio quae dicta est Abraham, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Omnes, inquit, gentes; non dixit, Omnium gen
Abbreviated transcription (Latin):
estis. uos autem ⁊ in regionib in quib illa est non
deestis. uam ⁊ asia scismata facta sunt ex uob̾is. sicut
regatenses in mauritania cesariensi. urbanenses ĩ qͣ¬
dam numidie particusa ⁊ alia non nulla s sͥ p̾scisa
sunt ibͥi remanserunt. ⁊ hnic enĩ ⁊ i̾los a uob̾is exis¬
se non uos ab ipis. quia uos etiam in hiis t̾ris estis
uͥ ip̃i sunt. isli aũt quaqͣ u̾sus uos estis non nͥ forte ꝑ¬
eg̾nantes inueniuntur. sic escłia catholica que sic̃ ait
cypͥanus ramos suos ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ub̃tatis
extendit. Uͥq sustinet scandasa eorum qui ab illa
est xp̃c. ecce illic. quib ne credatur ip̃e p̃monuit.
mis: ut cognoscamus in t̾ra uam tuam. mom̃ib
gentib salutare tuum: s sue cõmunionis quisq re¬
giones ec̃te hic. ecte illic ubi enim tadunt illic re¬
manent. ⁊ ub̾i seꝑantur ib̾i arescunt. Unde ip̃ã de

Expanded text:
estis, uos autem et in regionibus in quibus illa est non estis, uos autem et in regionibus in quibus illa est non deestis — nam et alia schismata facta sunt ex uobis, sicut Rogatenses in Mauritania Caesariensi, Urbanenses in quadam Numidiae particula et alia nonnulla, sed ubi praecisa sunt, ibi remanserunt; et hinc eminet eos a uobis exisse, non uos ab ipsis, quia uos etiam in his terris estis ubi ipsi sunt, illi autem, quaquauersus uos estis, non nisi forte peregrinantes inueniuntur —, sic ecclesia catholica, quae, sicut ait Cyprianus, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ubique sustinet scandala eorum, qui ab illa est Christus, ecce illic, quibus ne credatur ipse praemonuit. mis: ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum, sed suae communionis quisque regiones, ecce hic, ecce illic. ubi enim cadunt, ibi remanent, et ubi separantur, ibi arescunt. unde ipsa de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a nr̃is exustum ⁊ auohis seruatum atos ꝓłatum.
Ita nero si ueritate confisus a maximiano uelis ꝓ¬
teri tadicem legis. Unde recites dathem chore ⁊ aby¬
ron. qui uiui t̾ra dehiscente subm̃si sunt quib istũ
bagaiensis sentencia comꝑauit. non eo firmius contͣ
eillum recitabitur. quia i eius codice reꝑitur. Eruod
gͦ dixci testamentum indecumq ꝓlatum ẽ rectetur
uon est confessis cͥminis s fiducia u̾itatis. Quid
enĩ cõmedius quid p̾esarius qmͣ ut fieri potest qd̾
adu̾sus te segatur a te ꝓferatur ⁊Ion quia ego
non hẽo ꝓ me s facilior est cerciorq ꝯuiłio. ut
tu hẽas contra te qd̾ ꝓ te si corrigaris fiat. Contͣ
umu̾sitatem nero eccłie quia te mania repet̾e li¬
but: etiam ħ tͥ respondeo. Situt maffrica ꝑs do¬
nati ÷ uos estis a quib apparet ꝑtem maximiani
scisma fecisse. qm̃ non est ꝑ totum affrice quia uos

Expanded text:
et a nostris exustum et a uobis seruatum atque prolatum. et a nostris exustum et a uobis seruatum atque prolatum. ita uero si ueritate confisus a Maximiano uelis proferri codicem legis, unde recites Dathan, Core et Abiron, qui uiui terra dehiscente submersi sunt, quibus istum Bagaiensis sententia conparauit, non eo firmius contra illum recitabitur, quia in eius codice repperitur? quod ergo dixi: testamentum undecumque prolatum est recitetur, non est confessio criminis, sed fiducienim commodius, quid praeclarius quam ut, si fieri potest, quod aduersus te legatur a te proferatur? non quia ego non habeo pro me, sed facilior est certiorque conuictio, ut tu habeas contra te quod pro te, si corrigaris, fiat. Contra uniuersitatem uero ecclesiae quia te inania repetere libuit, etiam hic tibi respondeo. sicut in Africa pars Donati uos estis, a quibus apparet partem Maximiani schisma fecisse, quoniam non est per totum Africae qua uos
Abbreviated transcription (Latin):
tum imꝑudent̾ uos eẽ fixutis: ac sic ex ip̃a area
uanis casum pniis turbulenti taraqmͣ leuissimus tri¬
ture płius ꝑmane subsatus. ante noiussimũ uen¬
tilationũ tempus existis. Uox deniq ar rogantissi¬
ma atq fassissima urã est illa non nr̃a. quid palee
cum tritico: ¶d̾ de sompniis uanorum ⁊ reuesatio¬
nobis dciã sit parmenanus ħ scͥbit. Quere quocs
a maximiano nichil aluid de se dicit. Non enim est¬
alius impie suꝑbie tumor apud om̃s qui se a xp̃ĩ u
nitate discindunt. qmͣi se solos xpĩanos eẽ iastare ⁊
dampnare cet̾os. non solum quib eorura lis nota
est uerum etiam eorum quib nͦ nomen auditum
est. Eam illud qmͣ esegant̾ tibi usus ẽ dic̾e. quod
tum ego de testamento d̾i dixissem nunc undetumq
ꝓlatium est recitetur respondendum putasti quod
iam ħ confessionem tͥminis hẽat ⁊ ideo diximꝰ aͦ
cimq prolatum est recitetur. quia apud me cõstat

Expanded text:
tum inpudenter uos esse finiistis, ac sic ex ipsa area tum inpudenter uos esse finiistis, ac sic ex ipsa area uanis calumniis turbulenti, tamquam leuissimus triturae puluis per inane sublatus, ante nouissimum uentilationis tempus existis. uox denique adrogantissima atque falsissima uestra est illa, non nostra: quid paleae cum frumento ? quod de somniis uanorum et reuelatiovobis dictum sit, Parmenianus hoc scribit. Quaere quoque a Maximiano: nihil aliud de se dicit. Non ealius impiae superbiae tumor apud omnes, qui se a Christi unitate discindunt, quam se solos christianos esse iactare et damnare ceteros non solum quibus eorum lis nota est, uerum etiam quibus eorum nec nomen auditum est. Iam illud quam eleganter tibi uisus es dicere, quod, cum ego de testamento dei dixissem: nunc undecumque prolatum est recitetur, respondendum putasti, quod iam hoc confessionem criminis habeat et ideo dixerim: a quocumque prolatum est recitetur, quia apud me constat
Abbreviated transcription (Latin):
ras : Quod nefas si attendis. si ꝑhorrescis. si contͤ¬
miscis. uide uͥ fitis. ⁊ redite uitro. qm̃ ñ misistis.
s uos pocus existis foras: Uide quid faciat ani¬
mositas. tecitas. Dicitur quod maximianus pͥmi¬
anum miserit foras. ⁊ ridetur. ꝗDicitur quod ꝑs do¬
nati lab̾ores apłorum ꝑ uniu̾sum mundum fruc¬
tificantes ⁊ crescentes misit foras. ⁊ non exhorre¬
tur Ne quid sane fallaris aut fallas. qm̃ idi
qd̾ tam crebro cõnemoraui non adu̾tens uł te ad¬
ultisse dissimulans. dixisse me affirmas. non esse
frumenta dominita. qmͣ ego eccl̃iam cathisicam
sic asserui. Quomodo eam nunc asserit scͥptura di¬
uina. frumenta sola in horreo recondentur. nunc
ecclia tanqmͣ area cum pasea tͥturatur. ħ est quod
uos urget ac pͤmit ⁊ insi corrigamini extinguit.
Quia huiꝰ aree paleam quod uos ẽẽ monstrastis ñ
uos posse tolerare dixistis. purgatum furnfrumẽ¬

Expanded text:
ras? Quod nefas si attendis, si perhoiresois, si contrras? Quod nefas si attendis, si perhoiresois, si contremescis, uide ubi sitis et redite intro, quoniam non misistis, sed uos potius existis foras. uide, quid faciat animosa caecitas. dicitur, quod Maximianus Primianum miserit foras, et ridetur; dicitur, quod pars Donati labores apostolorum per uniuersum mundum fructificantes et crescentes misit foras, et non exhorretur. Ne quid sane fallaris aut fallas, quoniam id, quod tam crebro commemoraui, non aduertens uel te aduertisse dissimu lans dixisse me adfirmas non esse frumenta dominica quam ego ecclesiam catholicam sic adserui, quomodo eam non adserit scriptura diuina, frumenta sola in horreo recondentur, nunc ecclesia tamquam area cum palea trituratur. hoc est quod uos urget ac premit et nisi corrigamini extinguit, quia huius areae paleam; quod uos esse monstrastis, non uos posse tolerare dixistis, purgatum frumen
Abbreviated transcription (Latin):
tes unum maximianensẽ nemo reꝑiat nͥ uix for¬
te ꝑegrinantem: Quo igitur ore contͣ ecclĩam
a solis ortu usq ad occasum ꝑmissam uoce u̾itatiᷤ
sit uisi affrice. illa uero cum tot gentib sit ⁊ affri¬
ce  S uidel istam illa misit foras. Ne queso
tu istam uocem mittas foras. In facie ẽ frons hoĩs
non sub humero. Ergo ne istam illa misit foras:
NIon uides si illa mittitur foras de qͣ dicit deꝰ ad a¬
braliam. In semine tuo benedicentur om̃s gentes.
de qͣ p̾dcm̃ legitur. qd̾ erat in nouissimis dieb ma
niu̾si fines t̾re ⁊ adorabunt in conspectu uniu̾se pa¬
trie gentium. de qua p̾dicatur qd̾ in toto mundo
fructificet ⁊ crescat. qmͣ ipẽ dñs dicit dilatari
ꝑ om̃s gentes incipientib ab ierłm. non inquã
iuides si hec mittitur foras eam cum lege dei cum
ꝓpħis. cum psalmis. cran apłis cum ipõ euugłio.
cuni toto deniq testam̃to. ⁊ cum ipõ ħede nuiti fo¬

Expanded text:
tes unum Maximianensem nemo repperiat nisi uix fortes unum Maximianensem nemo repperiat nisi uix forte peregrinantem? quo igitur ore contra ecclesiam a solis ortu usque ad occasum promissam uoce ueritatis sit nisi Africae, illa vero cum tot gentibus sit et Africae? Sed videlicet ista illam misit foras? Ne, quaeso, tu istam vocem mittas foras: in facie est frons hominis, non sub humero. Ergone ista illam misit foras? Non vides, si illa mittitur foras, de qua dicit Dominus ad Abraham, In semine tuo benedicentur omnes gentes ; de qua praedictum legitur, quod erit niuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, de qua praedicatur, quod in toto mundo fructificet et crescat, quam ipse dominus dicit dilatari per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, non, inquam, uides, si haec mittitur foras, eam cum lege dei, eum prophetis, cum psalmis, cum apostolis, cum ipso euangelio, cum toto denique testamento et cum ipso herede mitti fo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ criminib alienis mnuccens eẽ non pot̾o a sacͥlego
cͥmine scismatis. ꝓnde ⁊ płĩmum ualeatis ⁊ nc̃
mͥ ħ uera esse doceatis. Dampnamus mortuos tͣ¬
Ditores uiuos non deserimus inuocentes. Cum gͦ
lice uos ea ꝓbare debuisse ut uos intꝰ eẽtis. Illi aũt
quos ꝯuiac̾etis pellerentur foras. quid est qͥd̾ res¬
pondere uoluisti. dd̾o seꝑationem fcam quo noᷤ fo¬
ras eẽmus ꝓpulsi. ur̃i autem in eccłla plenaria ⁊ ca¬
tholica remanserunt : Uec si totidem uobis ma¬
ximianenses dicant. quid respondebis uͥ nec refel¬
li dignos. S tm̃ rideri qui eccb̾am plenariam cum
epĩs iam miꝰ qmͣ tentum cont᷑ tantam ilositatẽ
at multitudinem cui amplius qmͣ trecenti p̾sidẽt
audeant affirmare cum ꝑ om̃s affrice regiones u̾
maximianen ses sunt non desit etiam cõmunio pͥ¬
miani. ꝑ alias multo plures latiores q affrice par¬

Expanded text:
pro criminibus alienis, innocens esse non potero a sacrilego pro criminibus alienis, innocens esse non potero a sacrilego crimine schismatis. proinde et plurimum ualeatis et nunc mihi haec uera esse doceatis: damnamus mortuos traditores, uiuos non deserimus innocentes.\' Cum ergo licae, uos ea probare debuisse, ut uos intus essetis, illi autem quos conuinceretis pellerentur foras, quid est quod respondere uoluisti ideo separationem factam, quod nos foras essemus propulsi, uestri autem in ecclesia plenaria et catholica remanserunt? hoc si totidem uerbis uobis Maximianenses dicant, quid respondebis nisi nec refelli dignos, sed tantum rideri, qui ecclesiam plenariam cum episcopis iam minus quam centum contra tantam numerositatem ac multitudinem, cui amplius quam trecenti praesident, audeant adfirmare, cum per omnes Africae regiones, ubi Maximianenses sunt, non desit etiam communio Primiani, per alias autem multo plures latioresque Africae par
Abbreviated transcription (Latin):
ras ipõs nros in quinare non pot̾ant aliena. crimi¬
na qmͣuis uera que illis non infuerant demon¬
strata. qnͣtominꝰ si ea nͨ conati estis ostendere.⁊
Unde gͥ ad nos cause illius reatus transire potuit
qui nec ipõs qui cum pͥmiano tunc uiuebant igno¬
ratus ⁊ non ꝓbatus inuoluit.  uos itaq scisma¬
tis reos ꝑspicua uitate ꝯuincimus quos a nrĩs̾
fr̃ĩbus ur̃is pp̃ aliena cͥmina que tunc maiorib
nr̃is demonstrata non funt qnͣdo fuerant demõ¬
stranda seꝑatos uidemus. Si ħ iustissime dcũre ple¬
bes ⁊ clici eorum locorum ex quib erant trecenti
⁊ decem qui contra maximianenses bagaiense cõ¬
cilium condiderunt. si ħ in qͣm recte deuri sunt
eeñt nescio quorum m affrica traditorum hec di¬
cit asfris orbis t̾rarum. cum p̾sertim ⁊ in affrica ip¬
num alienoꝵ que mͥ nunc conaris ostendere nõ fa¬
ppłis in hac causa ninocentib si me dissociauero

Expanded text:
res ipsos nostros inquinare non poterant aliena crimires ipsos nostros inquinare non poterant aliena crimina quamuis uera, quae illis non fuerant demonstrata; quanto minus, si ea nec conati estis ostendere! unde igitur ad nos causae illius reatus transire potuit, qui nec ipsos, qui cum Primiano tunc uiuebant, ignoratus et non probatus inuoluit? uos itaque schismatis reos perspicua ueritate conuincimus, quos a nobis fratribus uestris propter aliena crimina, quae tunc maioribus nostris demonstrata non sunt, quando fuerant demonstranda, separatos uidemus.\' si hoc iustissime dicturae sunt plebes et clerici eorum locorum, ex quibus erant trecenti et decem, qui contra Maximianenses Bagaiense concilium condiderunt, si hoc, inquam, recte dicturi sunt sent, nescio quorum in Africa traditorum haec dicit Afris orbis terrarum, cum praesertim et in Africa ipnum alienorum, quae mihi nunc conaris ostendere, non fapopulis in hac causa innocentibus si me dissociauero
Abbreviated transcription (Latin):
magis credo ne ab aliis intellig̾etur nescio quib
umbraculis id conatus obt̾gere de argumẽtatiõis
gen̾e disputandum putasti. Unde etiam alias si
opus fuit fortasse tractabinus. ne tempus minc
rebus non nccͣriis insinuamus. Puide attende u¬
trum ualeam i illo ꝑspicuo speculo urõ. ħ est ĩ
asiqnͣdo potu̾it. ut int̾ nr̃os ⁊ illorum postos q̃stio
ꝯmunionis agitetur. Ditturi funt illi a maiori¬
bus sus ferme centum uł ampluis ep̃is dampia¬
tum ẽẽ pͥmianũ. ⁊ illam pͥmum que aute cartha¬
ginem. demde aliam que apud cebrasusi contra
eum cͥcunscͥpta ẽ sententiam platuri. Contͣur̃ĩ ꝯ
cilium bagaiense recitabunt. Flagitabũt illi ut
diluta ẽẽ doceantur cͥmina pͥmiani. que suorum
maioꝵ sentencia continentur. Nonne multo iꝰ¬
tius dicent uri ħ crimina que obicitis ⁊ mortuo
leritis. quod eis hec ur̃a esse ostend̾itis: Quod
si facere conati estis nec impsere potuistis. maio¬

Expanded text:
magis credo, ne ab aliis intellegeretur, nescio quibus magis credo, ne ab aliis intellegeretur, nescio quibus umbraculis id conatus obtegere de argumentationis genere disputandum putasti; unde tecum alias, si opus fuerit, fortasse tractabimus, ne tempus nunc rebus non necessariis insumamus. Proinde attende, utrum ualeam in illo perspicuo speculo uestro, hoc est in aliquando poterit, ut inter uestros et illorum posteros quaestio communionis agitetur. dicturi sunt illi a maioribus suis ferme centum uel amplius episcopis damnatum esse Primianum et illam primo quae apud Carthaginem, deinde aliam quae apud Cebarsussi contra eum conscripta est sententiam prolaturi; contra uestri concilium Bagaiense recitabunt. flagitabunt illi, ut diluta esse doceantur crimina Primiani, quae suorum maiorum sententia continentur. nonne multo iustius dicent uestri: haec crimina, quae obicitis iam mortuo,leritis, quod eis haec uera esse ostonderitis. quod si facere conati estis nec implere potuistis, maio
Abbreviated transcription (Latin):
uncesce nmscens potuit uł ecultar nocens Apd̃
quos ant ab ag̃noscente memit: sobue aut non me¬
gut ab ignor ante dampnari aut corrupte uudite
cont᷑ qui meruerat absolutusuon potuit alas qui
non idicauerant demonstrar. uos igitur sac legõ
lip tione ab unitate ppłoꝵ imnnocentum got tanto¬
nimoo epamini qui dum i hãt causa uidices esse
non possent aut nullos hinc fuisse uidices. aut u¬
trum hinc aliquid. uł quid iudicatum sit nescie¬
runt. aut electis uidicib pocus qmͣ uictis litiga¬
torib crediderunt. Hinc docetur in eo etiam qd̾
ex illa mea quadriꝑtita distributione ultimũ tͥ
ueq enun aluid pot̾at: elegisti qmͣ fatile supermi¬
ni. DDixi enim quod si documenta cͥminum tradi
uera. aut utraq fassa. aut nr̃a uera. ⁊ ur̃a fassa aũ
nr̃a falsa ⁊ ur̃a uera. Et cum in trib suꝑloribus
facillimam nr̃am iuttoriam demonstrassem: in qrͣ¬
ta quo nos uinci aut minus intellexisti. aut qued

Expanded text:
cere innocens potuit uel occultari nocens, apud quos aut ab agnoscente meruit absolui aut non meruit ab ignorante damnari aut corrupto iudice contra quam meruerat absolutus non potuit aliis, qui non iudicauerant, demonstrari. uos igitur sacrilega separatione ab unitate populorum innocentium tot tantorumque separamini, qui cum in hac causa iudices esse non possent, aut ullos hinc fuisse iudices aut utrum hinc aliquid uel quid iudicatum sit nescierunt aut electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus crediderunt. Hinc docetur in eo etiam, quod ex illa mea quadripertita distributione ultimum tibi — neque enim aliud poteras — elegisti, quam facile superemini. dixi enim, quod, si documenta criminum tradituera aut utraque falsa aut nostra uera et uestra falsa aut nostra falsa et uestra uera. et cum in tribus superioribus facillimam nostram uictoriam demonstrassem, in quarta quoque uos uinci aut minus intellexisti aut, quod