comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nalentib multa põĩta nesciat. ⁊¬
simaior intentio est. dũ ambula¬
bat repente subsistat au̾tens uti¬
ꝙr imꝑandi nutũ a nust̾io motio¬
nis qua pedes agebantur. Siaũt
ñ tanta est cogitatõis initentio ut
figat ambulantẽ loco. s tñ tanta.
cẽbri mediã nũciantẽ corporis mo¬
tus ñ uacet adu̾dere obluuseitur
aliqñ ⁊ uñ ueniãt ⁊ quoeat ⁊
minsit ĩpͥdens uillã quo tendebat
natura sui corꝑis sana. i sua in
rit aĩa nouit qd se querat. ꝙ nos¬
se ñ posset si se nõ nõ nosset n eĩ
alunde se querit qmͣ a se ip̃a. cũ gͦ
querentẽ seuouit. se utiq nouit
⁊ õe ꝙ nouit cota uouit. Cũ itaq
se querente nota se nouit. Neq eĩ
adhuc se querit si que ronte̾ se no¬
uit. Neq eĩ si uesciret se posset q̃¬
rentẽ se soire se.S ħ in p̃senti. ꝙr
aũt de se querit quid aña fu̾it uł ꝙͥ
fucura sĩt. querit. desiat gͦ mũc

Expanded text:
ualentibus multa posita nesciat et, ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in rit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit, ergo et tadhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lucem tñ ⁊ aerẽ q̃ in ip̃o quoq nu
p̃cellencia sũt corpora mag̾ q hũt
faciendi p̾stanciam qmͣ paciendi
enũ ad lux corporea. Cũ aũt ũciat
nͥ ala q̃ nũciar. Et cũ afflictiones cor¬
poris moleste sentit uł acb̾om suã
qr uia regendo ad est turbato eiꝰ tem¬
peramento ĩpediri ostendit᷑ ⁊̃ ħ ostñ¬
sio dolor uocatur. Et aer qui ueriꝰ. ñ¬
fusus est ꝑet uoluntati ndc m̃bra mo¬
ueat. Nõ aũ ip̃e uoliuuitas est ⁊ illa
pars media m̃broꝵ motũ ñciat ut
memoria teneatur ñ ip̃a memoria
qͥl seu ꝑturlatõe oĩmodo desiciũt
desistentib nũcus senciendi ⁊̃ nũs¬
rris mouendi tamꝙͣ ñ hñs cͣ absit
abscedit. Si aũt ñ ita deficiũnt it
in morte ab soll. turbat᷑ eius intẽ¬
cio tamꝙͣ conantis redemtegrare ia¬
bencia nͨ ualentis. Et ĩ quib reb
dicina succurrat. hinc euident᷑ ẽ
lucet ꝙ plerũq se uehementi
cogitatõis intentione au̾tis ab

Expanded text:
m et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam, quam patiendi iquid lux corporea, cui autem nuntiat non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus dicina succurralucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah
Abbreviated transcription (Latin):
t̾tio die hde ess q tũt ea ꝓducen¬
di nirtute̾ latent̾ acceperat qͣ
u̾tute sit ut ⁊̃ nũc talia t̾m pro¬
giignat in manifesto atq ĩ tp̃r
suo. u̾ba gͦ dei sexto die dicentis¬
ecce dedi uobis om̃e pabulũ senri¬
nale seminans semen. ꝙ est sr̃ oẽm¬
u̾ba sũt s sic̃ in u̾bo eiꝰ est creandi
porales sonos potuit furur enĩ e¬
rt ut hõ iam delimo formatꝰ ⁊
fiatu enus aĩatus ⁊ qͥcꝙͥ ex illo hu¬
mani gñis extitisset uteret᷑ eis ad
escam q̃ sr̃ t̾rã ex oritura erant
ex illa uͥtute generandi qmͣ t̾ra
iam acoeperat. Cuiꝰ firturi tales
rͦ nes increatura ꝯdeus tãꝙͣ iam
exticissent. loquebat᷑ inc̾na atꝙ
urenua ueritate. ꝙͣ nec oculus uidͭ
net aurus audiuit. si sp̃c erus scri¬

Expanded text:
 hoc est, quia tunc ea producendi virtutem latenter acceperat, qua virtute fit ut etiam nunc talia terra progignat in manifesto atque in tempore suo. 7. Verba ergo Dei sexto die dicentisEcce dedi vobis omne pabulum seminale seminans semen, quod est supeuerba sunt, sed sicut in uerbo eius est creandi temporales sonos potuit. futurum enim erat, ut homo iam de limo formatus et flatu eius animatus et quidquid ex illo humani generis extitisset uteretur eis ad escam, quae super terram exortura erant ex illa uirtute generandi, quam terra iam acceperat. cuius futuri causales rationes in creatura condens, tamquam iam extitisset, loquebatur interna atque intima ueritate, quam nec oculus uidit nec aur
Abbreviated transcription (Latin):
coierũt ñ cũ exissent de paradiso
cito Ruderi pot̃. Qiua mox crea¬
ta mulicre priusꝙͣ coirent fc̃a est
illa transgressio d̾ m̾ito in mortẽ
testituci ⁊̃ de locꝯ illiꝰ felicitatis
dũ insserat deus ut coirent. eqͣm
eñi erat ut ad hãc rẽ diuina expecta
rũ casũ ꝓcul dubio p̾sciebat unde
iam mortale genus ꝓpagandũ eẽt
seced̾a ex hac uita oꝑtebat ut ita
õe hũanũ genꝰ ꝑ decessiones ⁊ succes¬
siones c̾ta nũositate ĩpłet᷑ potue¬
runt ⁊̃ hoĩes genitis filus ꝑ fcãq
hũani officii iusticia hĩt ad meli
receptis corꝑib fient scĩ sic̃ angłi
re młris ex uiri carne. Neq eĩ ar¬
bitrandũ est elyã uł sic ẽẽ iam si¬
cut erũt scĩ qñ ꝑ acto corꝑis die de
mortui mortis ꝙ ꝓpagnie̾ in carne
ꝯtestantes ꝙ debitũ ut soluant cre¬
duntur ⁊̃ redituri. ad hãc uitã ⁊
ꝙ tã diu dilatũ est morituri. Nũt
tñ in alia uita sũt uͥ aũt rrͦnẽ car

Expanded text:
coierunt, nisi cum exissent de paradiso? cito responderi potest: quia mox creata muliere, prius quam coirent, facta est illa transgressio, cuius merito in mortem destinati etiam de loco illius felicitatis deus iusserat, ut coirent. cur enim non ad hanc rem diuina expectarrum casum procul dubio praesciebat, unde iam mortale genus propagandum esset bat, ut ita omne humanum genus per decessiones et successiones certa numerositate inpleretur, potuerunt etiam homines genitis filiis perfectaque humani officii iustitia hinc ad melioreceptis corporibus fient sancti, sicut angeli rrae, mulieris ex uiri carne. Neque enim arbitrandum est Heliam uel sic esse iam, sicut erunt sancti, quando peracto operis die denmortui mortisque propaginem in carne gestantes — quod debitum ut soluant, creduntur etiam redituri ad hanc uitam et, quod tamdiu dilatum est, morituri — nunc tamen in alia uita sunt, ubi ante r
Abbreviated transcription (Latin):
eĩt p̃ scia futuri oꝑis sui. ł iusti
łiniqui. sumis quippe incredibi¬
le ost eam potuisse ꝓpria uolun¬
tate ĩclinari ad corporis uitam
si se ita in quib dũ precat᷑am p̃¬
sciret ut uiste supplicio ppetuo
puiret᷑ .¶. Iuste sane creator lar¬
dat᷑ qui fet̾ oĩa bõa ualde. Neq eĩ
ex hus tm̃ laudandꝰ est quib pre¬
hũana p̾ssancior ⁊̃ in ip̃i ꝑecca¬
tib. Natum quippe hõis ex d̾o est
ñ iniquitas qua se ip̃e in uoluͭ
gitandus quippe est hõ iuste ui
uens ⁊ ñ ꝑscius futuroꝵ ⁊ ibi
uidendũ est excellencia bone uo¬
lunitatis qmͣ ñ ĩpediat᷑ ad recte
uiuendũ ⁊ d̾o̾ placendũ ꝙ igna¬
rus futĩ uiuit ex fide. hꝰmodĩ gͦ
creaturã quisqͥscẽ nollet in rebus
ꝯͣ dicit dei bonitati. Quisqͥs ã pena
eam ñ uil luere ꝓ peccatis in ⁊̃¬
micꝰ est equitati. ꝯ si adħ sit aĩa
ut mittat᷑ in corpus queri pot̃ u

Expanded text:
esset praescia futuri operis sui, vel justi, vel iniqui. Nimis quippe incredibile est eam potuisse propria voluntate inclinari ad corporis vitam, si se ita in quibusdam peccaturam praesciret, ut juste supplicio perpetuo puniretur. Juste sane Creator lan qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praehumana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non inigitandus quippe est huens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in c
Abbreviated transcription (Latin):
breuit᷑ dixĩt dm̃ plantasse pa¬
radisũ ⁊ ꝯstituisse iͥ hõinẽ q̃m
finx̾at: recaptiulauit ut nar¬
niret quõ sit padisus ꝯstitutꝰ¬
paret᷑ ⁊ custodiret quid opare¬
tur ł ꝙͥ custodiret. Non quid
forte agriculturã dñs uolu¬
m᷑ nͥ sane uideamꝰ cũ tanta uolup¬
tate aĩ agricolare quosdam ur
eis magna pena sit inde ad aliud
auocari. Quicꝙͣ gꝰ deliciaꝵ ht̃
agricultura : tũc itaq bonge ã¬

Expanded text:
breuiter dixerit deum plantasse paradisum et constituisse ibi hominem, quem finxerat, recapitulauit, ut narraret, quomodo sit paradisus constitutperaretur et custodiret. quid operaretur uel quid custodiret? numquid forte agriculturam dominus uolumur, nisi uideremus cum tanta uoluptate animi agricolari quosdam, ut eis magna poena sit inde in aliud auocari. quidquid ergo deliciarum habet agricultura, tunc utique longe a
Abbreviated transcription (Latin):
dã magnã arborem rr̃ ocilus
cogitationis atiollit᷑ atq in ip̃o
quoq gemina: operatio ꝓuiden¬
cie reperit᷑. partĩ nał parcĩ uo¬
luntaria. Naturał quide̾ ꝑ occł¬
tã dei adm̃istrationẽ q̃ ⁊̃ lignis
⁊ herbis dat morementũ. uo¬

Expanded text:
dam magnam arborem rerum, oculus cogitationis attollitur; atque in ipso quoque gemina operatio providentiae reperitur, partim naturalis, partim voluntaria. Naturalis quidem per occultam Dei administrationem, qua etiam lignis et herbis dat incrementum; vo
Abbreviated transcription (Latin):
rit p̃p ꝯsũmata requiesc̾et pp̃
nchoasa usq nũc operetur
S si possũt ħ meliꝰ intelugi
ñ solũ resisto uerũ ⁊̃ faueo.
Nũc tñ de aĩa qmͣ deus inspira¬
uĩt hõi sufflando in eiꝰ faciem
nicħ confirmo nͥ qr ex deo ut¬

Expanded text:
r consummata requiesceret, propter inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec melius intellegi, non solum non resisto, uerum etiam faueo. Nunc tamen de anima, quam deus inspirauit homini sufflando in eius faciem, nihil confirmo, nisi quia ex deo
Abbreviated transcription (Latin):
lent cibũ tũ illam arborẽ p̾stitis¬
inspirat̾one salubritatis occul¬
ta ꝓtc̃o .ii. lic usicatus panis ad
dier̃ quadragnita spatio iundi¬
cauit. An forte cred̾e dubitamꝰ
ꝑ alicꝰ arboris cibũ cͦdã altio
se ne corpus eius uł ifirmi¬
tate uł etate in det̾ius muta¬
retur a ut in occasũ ⁊̃ labe̾t᷑
qui ip̃i cibo humano p̃stitit
tam nuirbilem statũ ut in
fictilib nascuł farsua ⁊ oleũ
deficientes reficerent. Iam hic
de gen̾e ꝯdenciosoꝵ quisqmͣ ex¬
istat ⁊ dicat dm̃ in t̾ris ur̃is mi¬
racula talia facẽ debuisse: ĩ ꝑass¬
diso aũt ñ debiusse. Quasi uͦ
ꝑ de pulu̾e hoĩem. E de lat̾e ui¬
ri muliepẽ mauis iͥ miraculũ¬

Expanded text:
lem tamen illam arborem praestitisinspiratione salubritatis occulta. profecto enim licet usitatus panis alidierum quadraginta spatio uindicauit. an forte credere dubitabimus per alicuius arboris cibum cuiusdam altiorse, ne corpus eius uel infirmitate uel aetate in deterius mutaretur aut in occasum etiam laberetur, qui ipsi cibo humano praestitit tam mirabilem statum, ut in fictilibus uasculis farina et oleum deficientes reficeret nec deficeret? iam hic de genere contentiosorum quisquam existat et dicat deum in terris nostris miracula talia facere debuisse, in paradiso autem non debuisse: quasi uero non uel de puluere hominem uel de latere uiri muliere
Abbreviated transcription (Latin):
dicor tpr̃is. Ponnie certis dieꝵ nũs
suo cmq geni̾ accõmodatis. Om̃is
natura serpentũ calescit format᷑
nascitur roboratur. Nam expet¬
tatisimt hu dies urt in dracone
uirga ꝯu̾teret᷑ de manu moysi
ios quas mundo indidit cũ pͥmũ
simul oĩa creauit. quõ sint mati¬
cuncta nascencia uł frudicũ uł
ałiam̃ in siis ꝯformationib at
increm̃tis sua ꝓ diu̾sitate gn̾is di¬
uersa spatia ꝑagẽnt. tꝑ̃m. aut
ut qm̃ad̾m credit᷑ fc̃s adam siñ ul¬
lo ꝓgressu incrementoꝵ iurili e¬
tate ꝯtinuo formarentur . ¶.S
se. ut ħ ex eis futurũ eẽt ꝙ fc̃o¬
ri placuisset. ¶Si enĩ illo modo
om̃ia miracula que ꝯͣ nat᷑e usita¬
tũ cursũ fuunt. Si aũt isto modo
marias õiũ nascenciũ e̾sies roaies
suoꝵ temꝑm pag̾e spatia. Restat
fut ad utrũq modũ habiles cre¬
ate sint su̾ ad istũ quo adusitatis¬
sime tpalia transcuxrũt siũ ad illũ¬
pori ꝯgruat. Uerũpm̃ sic fẽt eit hd̃

Expanded text:
onditor temporis? Nonne certis dierum numeris suo cuique generi accommodatis, omnis natura serpentium coalescit, formatur, nascitur, roboratur? Num exspectati sunt hi dies, ut in draconem virga converteretur de manu Moysi ones quas mundo indidit, cum primum simul omnia creavit, quomodo sint insticuncta nascentia et fruticum et animalium in suis conformationibus atque incrementis pro diversitate generum diversa spatia peragerent temporum? aut quemadmodum creditur factus Adam sine ullo progressu incrementorum, virili aetate continuo formarentur, sicut se, ut hoc ex eis futurum esset, quod facturo placuisset? si enim illo modo omnia miracula, quae contra naturae usitatum cursum fiunt; si autem isto modo, marias omnium nascentium causales rationes suorum temporum peragere spatia. restat ergo, ut ad utrumque modum habiles creatae sint, siue ad istum, quo usitatissime temporalia transcurrunt, sine ad illpor
Abbreviated transcription (Latin):
seqͣ ⁊ lignũ uite in medio parad¬
malũ ⁊ diligenciũ ꝯsiderandũ est
ficent dcm̃ est eĩ de sapꝰ lignũ in¬
te est om̃ib amplectautib eam ue¬
in t̾ra ciuitas qua ista significaret᷑
ꝯdita est. Et sara ⁊ agat qmͣuis duo

Expanded text:
 lignum vitae in medio paradimali, diligentius considerandum est ficent. Dictum est enim de sapientia, lignum vitae est amplectentibus eam . Vein terra ciuitas, qua illa significaretur, condita est; et Sarra et Agar quamuis duo
Abbreviated transcription (Latin):
li eẽt lignũ illud uñ ꝓhibuit
hoiẽm dens: eiꝰ ip̃iꝰ mali naͣ ue
ligna oĩa ĩ paradiso bona plã¬
tauenit qui fecit om̃ia bona
ualde. nec ulla i naͣ mali erat. qr nus¬

Expanded text:
illud, unde prohibuit hominem Deus, ejus ipsius mali natura ligna omnia in paradiso bona plantaverat , qui fecit omnia bona alde, nec ulla ibi natura mali erat, quia nus
Abbreviated transcription (Latin):
putat aĩas cũ a corpore recesse¬
rint locis corporalit̃ usibilibus
ꝯtineri. cũ sint sine corpore. as¬
serait sñiam suam. Non deerũt qͥ
corporeũ pp̃ arente̾ linguam ⁊ stil¬
lam aq̃ de larari digrco ꝯcupitam
ꝓnũcialis nõ dubitent. Cũ quib
tare de occultis qmͣ litigare de in¬
certis. Illũ quippe diuite̾ in ardo¬
re penaꝵ ⁊ illũ paupere ĩ refri¬
gerio gaudioꝵ intelligendos eẽ
ñ dubito s quõ in telligendasit
illa flãma inferui. ille symis a¬
brahe: illa lingua diuctis illedi¬
gitus pauperis illa sitis tormen¬
ti illa stilla refgerii. iux fortas¬
se a mansuere querentib a ꝯten¬

Expanded text:
putat animas, cum corpore excesserint, locis corporaliter uisibilibus contineri, cum sint sine corpore, adserat sententiam suam; non deerunt, qui corpoream propter arentem linguam et stillam aquae de Lazari digito concupitam pronuntiare non dubitent, cum quibus tare de occultis quam litigare de incertis. illum quippe diuitem in ardore poenarum et illum pauperem in refrigerio gaudiorum intellegendos esse non dubito. sed quomodo intellegenda sit illa flamma inferni, ille sinus Abrahae, illa lingua diuitis, ille digitus pauperis, illa sitis tormenti, illa stilla refrigerii, uix fortasse a mansuete quaerentibus, a conten
Abbreviated transcription (Latin):
dubio uolens p̾scituit. qmͣ ꝯͣ uolũ¬
tatem suã ñ facit. Si aũt ñ om̃is
cãs ni ciratura p̾mitus ꝯdita p̃¬
fixit. s aliquas in sua uolunta
ntc̃ctate pendentes ñ tñ possunt
ẽẽ ꝯmirie quas in sua uoluntat

Expanded text:
dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntatnecessitate pendentes: non tamen possunt esse contrariae, quas in sua uolun- . tate
Abbreviated transcription (Latin):
im ẽe possit ꝙ cͤte hũane opi¬
nsoni tollerabiliꝰ michi udet᷑
dm̃ in ilł pͥmis operib q̃ simł
oĩa creauit aĩam ⁊ hũanam
si milla scriptaꝵ aucłas seu ue¬
ritatis rõ ꝯͣdicit hoĩem tra fc̃m
ditus est dies ⁊ creata iat̾et in oꝑi¬
b dei cã doñ suo tp̃r sufflando hoc
est inspirando formato corpori

Expanded text:
Humanae opinioni tolerabilius mihi videtur deum in illis primis operibus, quae simul omnia creavit, animam etiam humanam si nulla Scripturarum auctoritas seu veritas contradicit, hominem ita factum primus conditus est dies, et creata lateret in operibus Dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando formato ex limo
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ atq c̾uice̾ ad medullã sꝑine
de qua loquebamur paulo añ de¬
ducit᷑. Unde ht̃ uriq sensũ ĩtange¬
do ⁊ faties sic̃ toiũ corpus excep¬
tis sensib iudendi audiendi ol¬
fatiendi. gustandi qui ni sola fa
tũ uite cũ fẽs est in aiãm uiua.
la tp̃rm spontaneo motu il ꝑ ad¬
uitorũ memorie ñ ualemꝰ. Ideo
tres neutricłi cerebri demõstrant᷑¬
¶ Unꝰ añrior ad facie a quo sensus oĩs
aiłt̃ post̾ior ad c̾uicẽ a quo motꝰ oĩs

Expanded text:
rticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola factum uitae, cum factus est in animam uiuam. la temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tamquam uentriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus
Abbreviated transcription (Latin):
uerã ĩ mortalitate̾ solus ilie ht̃
de quo ꝓpͥe dcm est qui solus ht̃
mimortalitatẽ. Cetera q̃ mħ libͦ
disceptando locutꝰ sũ adħ uale¬
ant legenti ut aut nou̾it q̃m¬
adm̃ sine affirmandi tem̾itate
q̃renda sĩt q̃ ñ aꝑte scriptum
loquit᷑. aut si eis querendi mo¬
dus iste ñ placet q̃mad̾m ip̃e q̃si¬
metũ requirat

Expanded text:
mortalitatem solus ille habet, de quo proprie dictum est, Qui solus habet immortalitatem . Caetera quae in hoc libro disceptando locutus sum, ad hoc valeant legenti, ut aut noverit quemadmodum sine affirmandi temeritate quaerenda sint quae non aperte Scriptura loquitur; aut, si ei quaerendi modus iste non placet, quemadmodum ipse quaesimecum requirat
Abbreviated transcription (Latin):
impedimento ẽẽ senciens se mob¬
tuitu m̃tis attouat quõ exeo
quo illa ñ adiuuat᷑ ñ ad corpo¬
reas formas coloresq sencien¬
dos. hõ q̃ ip̃a in nim̾abilia lon¬
ge dissimilia cucto giũ corꝑm¬
quo ullus carius sensus aspi
de aere. nec de igne quolib. O
tñ crassioris corporis sui mͦmi ħ
est hũidã qnͣdẽ terrã q̃ in rarniꝰ
u̾sa ẽ qualitate̾ ꝑ subcilioris na¬
turã corporis adm̾istrat .i. ꝑ lu

Expanded text:
impedimento esse sentiens, se in obtutum mentis attollat; quomodo ex eoquo illa non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corquo nullus carnis sensus aspirde aere, nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est, humidam quamdam terram, quae in carnis versa est qualitatem, per subtilioris naturam co
Abbreviated transcription (Latin):
apͥa iã iuuente sic̃ gn̾andi rõ
nõ pot̃ eẽ nͥ in aliquib pͥexis¬
tentib p̃fcĩs q natis. parens gͦ
aĩe instituta est aliqͥ creatum
ñ inde existat ñ cũ epã deus hom̃i
inspirandã facit. S nescio ꝙ̃ ad̾m

Expanded text:
 sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus jam existentibus perfectisque naturis? Parens ergo animae instituta est aliqua creatura non inde existat, nisi cum eam Deus homini inspirandam facit. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝙ distatat. an rõnar erat iam
possibilitate nõdũ facultate.S
uidemꝰ infancilẽ aiãm iam utiꝙ
hõis aĩam ñdũ cepisse uti rõnẽ
credat᷑ sic in illa mat̾i̾e te q a fc̃ã
est aĩa quietũ fsuisse motũ ⁊
senciendi sic̾ in ista ĩfancili q̃
iam cerce est aĩa hõis. qͥetꝰ est
adhuc imgtꝰ ro̾cinandi. ¶ sã
sia iã beata uita erat de qua fcã
est hõis aĩa: det̾ius gͦ fcq̃eit ⁊ id̾o
nõ iam illa mat̾ies huiꝰ s uuꝰ ista
diffiuxio est. Nam mat̾ies aliquã
ꝯformatur p̃ sertĩ ad̾o: ĩ meliꝰ
sñ dubitatione formatur. S ⁊̃
adeo iute defluxio aĩa huana
porset mtlłigi. uec sic treden
aians carnẽ ⁊ eiꝰ sensib uelud
mincus utens atq ni se ip̃a sẽ
uiu̾e senciens sua uoluntate
ntllẽu memoria. ¶. Si eĩ est a
unde islam defluxionẽ formate
carui deus inspiraret tamꝙͣ sus¬
flando aiãm faciens. Idem ꝙ bea¬
tũ est nullo mͦ mouet᷑ aũ mu¬

Expanded text:
 erat jam possibilitate, nondum facultate? Si enim videmus infantilem animam, jam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione, credatur sic in illa materie, de qua facta est anima, quietum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae jam certe ocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credendanimans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mu
Abbreviated transcription (Latin):
parte aliquo affecte morbo uł uit̾o
cũ defecissent officia uł mouendi
di. satis quid ual̾ent singłe doclarãt
eis ꝙ adhibita turatio cui rei reperan¬
de ꝓfet̾it exploratũ est. S aĩa i istis
tamꝙͣ in organis agit. Nicħꝰ hoꝵ eib
ip̃a s iuiuficat ⁊ regit om̃ia. ⁊ ꝑ ħ
corpori ꝯsulrt ⁊ huic iite. in qua fẽs
est hõ in aĩam iuuã. Uñ sp̃a sit .i. de

Expanded text:
aliquo affectae morbo vel vitio, cum defecissent officia vel sentiendi, satis quid valerent singulae declararum, eisque alhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. Sed anima in istis tanquam in organis agit; nihil horum est ipsa: sed vivificat et regit omnia, et per haec corpori consulit, et huic vitae, in qua factus est ho
Abbreviated transcription (Latin):
se affirmant. qmͣuis om̃is caro ter
quas alt̃nas uocauit diffundit᷑
Et ignis ñ solũ fi̾udam qualitatõ
cuiꝰ sedes in iecore ⁊ interebꝰ est. u̾ni¬
⁊̃ luculantẽ qmͣ uelud eliquari ac
subuolare ostendunt in excelsũ
tenͣebri locũ tamꝙͣ in celũ corpo¬
ris nr̃i. uñ ⁊ radii enueant ocu¬
loꝵ ⁊ de cuiꝰ medio uelud ceitro
quodã ñ solũ ad oculos s ⁊̃ ad sen¬
sus ceceros denues fistule seducũt
tandũ. ip̃m q tangendi sensũ
qui ꝑ totũ corpus est ab eod̾ fe¬
bro dirigi añt ꝑ medullã c̃uicis

Expanded text:
se adfirmant — quamuis omnis caro terrquas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelnon solum ad oculos, sed etiam ad sensus caeteros tenues fistulae deducuntstandum: ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam cervicis,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc certe ꝙ moꝵ siłitudo ad idtͣ¬
hat ÷ uelud auaros informitas ra¬
paces inuuluos. ¶ Senos ac sr̃bos
in leones. ¶ Sectatores inmũde
uoluptatis insues ⁊ siqͣ siłia. ħ
quippe asserũt nec atcendunt ꝑ
hanc rõnẽ nullo mͦ posse fi̾ ut pet
coris aĩa post morte̾ in hõiẽ trans¬
feratur. Nullo modo enĩ pecꝰ siłi¬
or erit hoĩ ꝙͣ porro ⁊ cũ mansues¬

Expanded text:
hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fcoris anima post mortem in hominem transferatur. Nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansues
Abbreviated transcription (Latin):
que ferunt᷑ accidisse ut quasi qͥd̾
recor darent᷑ in quoꝵ aĩaliũ corꝑi¬
b fu̾it aut faisa narrant᷑ aut lu¬
dificatonib demonũ ħ in eopa
aĩs fcm est. Si eũ ꝯ ꝯtingit in sõp¬
nis ut fallaci memoria. ꝙ recor¬
det᷑ se hõ fuisse ꝙ nõ fuit aut egis¬
se ꝙ ñ egit quid mirũ si quodã
dei occulto iusto q iudicio sinũtur demo¬
nes ⁊̃ in cordib iugilanciũ tale qͥd¬
ad poise. manicheiaũt in hat opĩo

Expanded text:
quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur, in quorum animalium corporibus fuerunt, aut falsa narrantur, aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. Si enim contigit in somnio ut fallaci memoria quasi recordaretur se homo fuisse quod non fuit, aut egisse quod non egit, quid mirum si quodam Dei justo occultoque judicio sinuntur daemones in cordibus etiam vigilantium tale aliquid posse. Manichaei autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. Si enĩ quiddã in ꝯmutabłe
eẽt aĩa nullo mͦ eius qͣ mna t̾ram
querere deberemꝰ. ¶ stũt aũt mu¬
tabilitas eius satis inducat eam
int̾im uicus atq fallacus de for¬
mẽ reddi. formari aũt uirtutib
ueritatis ꝙ doctrina. s in sua iã
naͣ qua estaĩa sic̃ ⁊̃ caro in sua
naͣ qua ĩã n caro est ⁊ salute de¬
corat᷑ ⁊ morbis uuln̾b q fe¬
datur. S sic̃ ħ excepto ꝙ iam ca¬
ro est in qua natumi uł ꝓficit u¬
ti pulcra ue deficit ut deformis
de qua fieret ut oĩo caro eẽt sic
do uircus uł deformitas uitiũ
est hr̃e aliqm mat̾iam ꝓ suo gu̾e
de qua caro fr̃a est. ian erat ad ꝙͣ¬

Expanded text:
nim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis de qua fieret, ut omnino caro esset: sic do uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere de qua caro facta est, iam erat a
Abbreviated transcription (Latin):
si iia est frustra conant᷑ paridisĩ
yr̃ gestaꝵ ꝓpͥetatẽ. Quis enĩ cre¬
dat iam illius modi cibos ex ar¬
boꝵ pomis in mortalib ⁊ ip̃ua¬
iib corporib necĩos eẽ pocuisse
a ut qũo ñ mortalis si corꝰ ałe.÷¬
unde quidã nõ eũ morte̾ corꝑis
pcc̃o meruisse arbitrant᷑. s mor¬
tẽ aĩe qmͣ fecit imiquitas. Nam

Expanded text:
si ita est, frustra conamur paradisum rerum gestarum proprietatem. quis enim credat iam illius modi cibos ex arborum pomis inmortalibus et spiritalibus corporibus necessarios esse potuaut quomodo non mortalis, si corUnde quidam non eum mortem corporis peccato meruisse arbitrantur, sed mortem animae, quam fecit iniquitas. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
mortule qr potat ñ mori. Aliud est
enĩ ñ posse mori sic̾ quasdã natu¬
ras in mortales creauit deus aliud
tione nature. a quo ligno separatꝰ
est cũ pescasset ut posset mori qͥ
terat. Neq eñ mortale ꝙ mori

Expanded text:
mortale, quia poterat non mori. aliud est enim non posse mori, sicut quasdam naturas inmortales creauit deus; aliudtione naturae: a quo ligno separatus est, cum peccasset, ut posset mori, qui terat. neque enim inmortale, quod mori
Abbreviated transcription (Latin):
cia uniu̾iã creatam suam eoꝙ motu
illa u̾sata dũ angłi iissa ꝑficint dũ
circuunt sydera dũ alt̾nant uenti dũ
gignũt᷑ uarioq appetitu narias uitas
agunt dũ iniqui iuistos ex̾dere ꝑmit¬
tunt᷑ explicat scła q̃ ille cũ pͥmũ ꝯdi¬
in suos cursus ñ explicarent᷑. si ea ille
qui ꝯdidit ꝓuido motu adm̾istiure

Expanded text:
ia uniuersam creaturam suam eoque motu illa uersata, dum angeli iussa perficiunt, dum circumeunt sidera, dum alternant uenti, dum gignuntur uarioque adpetitu proprias uitas agunt, dum iniqui iustos exercere permittuntur, explicat saecula, quae illi, cum primum condiin suos cursus non explicarentur, si ea ille qui condidit, provido motu administrare
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã futuroꝵ cã moriturꝰ erat ẽ¬
zechias cui deus addidit quindetĩ
annos ad uitã: id utiq faciens ꝙ
magis erat futurũ ꝙ se fc̃urũ ẽẽ p̃¬
sciebat. Nec tñ illi aii additi recte

Expanded text:
quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique faciens qmagis erat futurum quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte
Abbreviated transcription (Latin):
dies uͥq repetitur ut eius repetõe
fiant dies quotiens distinguntur
rerũ genera creaturaꝵ ꝑfectõe
senarii mui tĩanda. ut uespa post¬
me diei sit ⁊̃ sin cognitio scdẽ ñ eẽ

Expanded text:
dies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur rerum genera creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut uespera primi diei sit etiam sui cognitio non se esse,
Abbreviated transcription (Latin):
tenet iuuit an nõ. Si iuuit ꝙ
agit. Quid ꝯfert umu̾sitatis eff ͤ¬
tib beatã ne uitã gerit. au mi¬
seirã an neutram. uiuifidat ad
dam secreto unulsitatis occiosa
requiescrt sũ ingili sensu motu¬
q uitali. Si enĩ nulla ꝓrsus ad¬
huc uita erat quõ oẽt uite sute
quedam in corporea nec uiua ma¬
tĩes aut falsũ est aut nimis iac.
Si aũt iam inuebat nec beate

Expanded text:
uit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat alidam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate
Abbreviated transcription (Latin):
q sub̾am q̃ in t̾m̃tate credit᷑ a mul¬
bilem. porro aũt aĩe natinum uł
indet̾ius uł in meliꝰ mutari posse
mutabilis credit᷑: credend̾ itaq est
⁊ itlligend̾ n ullo mn dubitand̾
ꝙ rocta fides ht̃ aĩam sic eẽ a d̾o tã¬
tũ est. fusflauit in fatie᷑ eiꝰ ⁊ fc̃s ẽ
hõ mn aĩam uiuam si ñ aĩa dei ꝑs
est uł dei oĩo subã. Inmo u̾o exͣ ħ
uerbo satis apparet ita ñ esfe. Cũ
eiũ hõ susslat aĩa itaq ip̃a subiacẽ¬
tem si naturã corporis mouet ⁊ de
te tam tardisunt ut uesciant isto
is elementis credendus est aĩam fe
que iam ab illo fc̃a sp̃nalit̾ erat

Expanded text:
quae in Trinitate creditur a mulbilem. Porro autem animae naturam vel in deterius vel in melius commutari posse, ommutabilis creditor? Credendum itaque est, et intelligendum, neque ullo modo dubitandum, quod recta fides habet, animam sic esse a deo tamtum est: sufflauit in faciem eius, et factus est homo in animam uiuam, si non anima dei pars est uel dei omnino substantia? immo uero ex hoc uerbo satis adparet ita non esse. cum enim homo sufflat, anima utique ipsa subiacentem sibi naturam corporis mouet et de ti tam tardi sunt, ut nesciant isto i equae iam ab illo facta spiritaliter. erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ereata siuit utaliqmͣ iutã duc̾et
⁊ dei locut̾onẽ ad seductam cũ dixõ
deus ecce dedi uobis om̃o pãbulũ
semĩnale disceru̾e̾t cred̾et intlłi¬
geret. Nou̾it gͦ qui ħ putat nͣ hoc

Expanded text:
ut aliquam vitam duceret, ut Dei locutionem ad se directam, cum dixit Deus, Ecce dedi vobis omne pabulum seminale, discerneret, crederet, intelligeret. Noverit ergo qui hoc putat, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemorato significauit utrũdiem
simł oĩa deũ fecisse qmͣuis sr̃ior sexdi¬
er̃ enu̾at uelud tp̃m int̾ualla osten¬
disse uid̾et᷑ : ita cũ dixisset cũ celo ⁊
t̾ra fecisse om̃e uirideagri añꝙͣ eẽt sr̾¬

Expanded text:
uperius commemorato significauit unum diem simul omnia deum fecisse, quamuis superior sex dierum enumeratio uelut temporum interualla ostendisse uideretur, ita, cum dixisset cum caelo et terra deum fecisse omne uiride agri, ant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ fierent utiq ñ erant. Qũo gͦ ñota
deo erant q̃ ñ erant. ⁊̃ rursus qũo ea
fac̾et q̃ sibi nota ñ erant. Nõ eĩ qͥcꝙͣ
secit ignorans. Nota gͦ fecit ñ fc̃a cogͦ¬
rant. erãt ĩ dei p̃scĩa. ñ erãt ĩ sua nͣ¬

Expanded text:
 fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognrant. Erant in Dei scientia, non era
Abbreviated transcription (Latin):
iudemus ire aquas ꝑ alueos flumi
lorata ⁊̃ si ñ ꝯtinuatĩ s maculatĩ
fiat. Presertĩ qr tr̃ in nouitate t̃raꝑ
le est qua laciꝰ possent crũpenna flu¬
enta dispergi acq distendi. ¶Su̾ ⁊¬

Expanded text:
ueos fluminlorata. etiamsi non continuatim, sed maculatim fiat, praesertim quia tunc in nouitate terrarle est, qua latius possent erumpentia fluenta dispergi atque distendi. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sapere multũ desipere est. ¶ Rerũ
enĩ credendaꝵ tam facultas qmͣ faci
croauit inse ip̃o requiem p̾buisse
post enis ꝑfectionẽ ꝑ donũ sp̃c scĩ¬
ꝑ qmͣ dist̾undit᷑ carctas in cordib nos¬
⁊̃ dr̃ cognosc̾e cũ efficit ut cognos
haninũc cognoui ꝙ times deum.

Expanded text:
sapere multum desipere est — rerum enim condendarum tam facultas quam facicreauit, in se ipso requiem praebuisse post eius perfectionem per donum spim diffunditur charitas in cordibus nositur cognoscere, cum efficit ut cognoscham, Nunc cognovi quoniam times Deum :
Abbreviated transcription (Latin):
deui fontẽ eẽ quo irrigetur aĩs
fontis rep̾ssa iargitas fatilsem
t̃ris auferret feꝯditatẽ. ut nito.¬
lenciũ augeret᷑ labor. Possec ħ̃
qmͣuis id nulla scriptura narra¬
u̾it ꝯfirmare hũana suspitio ñͥ
gentib marrare narrant᷑. ubi gͦ
erat fons iste aut ista flm̃ia qñ ilłe
imꝰ maximus ascendebat de t̾ra ⁊
irrigabat omñẽ fatiẽ t̾re. Certe eĩ

Expanded text:
se fontem, quo irrigetur omnisfontis repressa largitas facillimam terris auferret fecunditatem, ut incolentium augeretur labor. Posset hoc, quamvis nulla id Scriptura narraverit affirmare humana suspicio, nisi gentibus manare narrantur. Ubi ergo erat fons iste aut ista flumina, quando ille unus maximus ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae? Certe enim
Abbreviated transcription (Latin):
atq lignoꝵ. Om̃ia quippe pͥmordia
seminũ sũ unde oĩs caro sũ bñ oĩa fru¬
tetta gignũt᷑. humida sunt ⁊ exhu¬
more ꝯgrescunt. In sũt aũ m̃n ilr ef¬
ficatissimimũ trahentes setũ seqͣ¬

Expanded text:
tos. Omnia quippe primordia seminum, sive unde omnis caro, sive unde omnia fruteta gignuntur, humida sunt, et ex humore concrescunt. Insunt autem illis efficacissimi numeri, trahentes secum sequ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr nͥ aᵈ ꝯdendũ extit̾at ita post
illam uesperã mane fc̃m est ut
ñ eẽt iniciũ ꝯdende alt̾ius create᷑
s miciũ quietis uniũse creature
in requie creatoris. Uũ enĩ iip̃e
manet nse quitquid ex iuo est
recorquet ad se. ut om̃is creatu¬
ni nise hãt nature sue t̾numũ
quo ñsit ꝙ ip̃e est. In illo aũt qui
s qr ⁊ ip̃a corpora ñ manent in lo¬
id̾o ño inꝯgruent̾ a corꝑalib ad.
sp̃ualia u̾bũ transfertur ut dicat᷑
locis cũ res ip̃a płimũ dister. ¶ Eit

Expanded text:
 condendum restiterat, ita post illam uesperam mane factum est, ut non esset initium condendae alterius creaturae, sed initium quietis uniuersae creaturae in requie creatoris. neque enim caemanet in se, quidquid ex illo est retorquet ad se; ut omnis creatura in se habeat naturae suae terminum, quo non sit quod ipse est; in illo autem quiesed quia et ipsa corpora non manent in loideo non incongruenter a corporalibus ad spiritualia verbum transfertur, ut dicatur locus, cum res ipsa plurimum distet. 35.
Abbreviated transcription (Latin):
iam ie reb ꝑ senariam ꝑfectione̾ ꝯ¬
sũmatis usꝙ mͦ operatur. Causalit̾
gͦ tũc dcm̃ est ꝓduxisse terrã ħ bam
⁊ lignũ .i. ꝓducendi accepisse uir¬
tutem. In ea qͥppeĩa tãꝙͣ ĩ radicib
ut ita dix̃m tp̃rm fc̃a erant. ¶ ꝑtẽ
pora futura erant. Nam utiq post¬
ea plantauit dons paradisũ iuxͣ ori¬
entẽ ⁊ eietre ł de t̾ra om̃e lignũ spe¬
ciosũ ad ꝯspectũ ⁊ bonũ ad aescã. nec

Expanded text:
iam illis rebus senaria perfectione consummatis usque modo operatur. Causaliter ergo tunc dictum est produxisse terram herbam et lignum, id est producendi accepisse uirtutem. in ea quippe iam tamquam in radicibus, ut ita dixerim, temporum facta erant, quae per tempora futura erant; nam utique postea plantauit deus paradisum iuxta orientem et eiecit ibi de terra omne lignum speciosum ad as
Abbreviated transcription (Latin):
Nec id̾otũ sñ ord̾ie quo apparet ꝯne¬
xio p̾cedenciũ seqñciũ se q causaꝵ¬
ħ Neq recognitio fieri pot̃ nͥ cognoĩ¬
cenda p̃cedant q̃ itẽ priora sunt in
ꝑ stꝰ corporis experitur eoꝵ ꝙ noti¬
ciam ꝓ infirmitatis modulo capit
⁊ deide querit eoꝵ tãs si qũõ possit
caritate inhens u̾bo dei pꝰca qmͣ ilo
ord̾ie c̾ata est ut p̃ced̾ent cetera. pͥat
ea uidit in u̾bo fatienda qmͣ fc̃a sũt
ac sit p̾us in eiꝰ fiebant cognitõne
cũ deus dicebat ut fic̾nt qͣm mñ sua

Expanded text:
Nec ideo tamen sine ordine, quo apparet connexio praecedentium sequentiumque causarum. Neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenda praecedant; quae item priora sunt inporis experitur, eorumque notitiam pro infirmitatis humanae modulo capit: et deinde quaerit eorum causas, si quo modo possit caritate inhaerens uerbo dei, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebant cognitione cum deus dicebat, ut fierent, quam in sua
Abbreviated transcription (Latin):
imia imitas eoꝵ eiusde̾ iu̾tatis par¬
ticipatõe dies est primus c̾atuf s
refert ad eius laudem atq clarcta¬
tem in quo id ñ fcm̃ eẽ s fatiend̾
funse cognoscitur: ¶ In qua uerrta¬
te stando dies est. Nam si ad se ip̃a

Expanded text:
sima unitas eorum ejusdem veritatis participatione dies est primitus creatus;referat ad ejus laudem atque charitatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur; in qua veritate stando dies est. Nam si vel ad seipsa
Abbreviated transcription (Latin):
imo ictu transit nr̃ obtuttꝰ. Si eĩ
clansis ocului faciem qͣiudend̾ solẽ
ponamus. ñne mox ut eosaꝑue¬
rimꝰ ĩ pociꝰ acie̾ nr̃am nos iuenis¬
se. qmͣ illc eim ꝑ duxisse putabimiꝰ
ita ut uec ip̃i oculi p̾us aꝑti fins¬
se indeantur. qmͣ ilio quo intende¬
rant ꝑuenułe. Et c̾te iste corporoe
lucis eit radiꝰ emitatis exocuł m̃ĩt
⁊ tami longe põĩta tanta celeritate
ꝯstringens ut existimari ꝯpaniri¬
qͥ ñ possit. Nempe hic ⁊ uia oĩa tã
ampia im̃saq sꝑatia simꝑ imo ie¬
in tuinsiri manifestũ est. ⁊ ꝙͥ pͥus
postĩus ꝙ transcat᷑ nichominꝰ certũ

Expanded text:
uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabimus, ita ut nec ipsi oculi prius aperti fuisse uideantur quam illa quo intenderat peruenisse? et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa .i. mĩciũ sñ tĩo. Si eĩ ita drẽt᷑
requieuit deus indie .uii. nec ad
frustra huiꝰ quietis iniciĩ quere¬
mus. Non enĩ incipit deus requi¬
esc̾e cuiꝰ requies fñ initio sñ t̾io sẽ¬
Intlłigat᷑ requies quide̾ dei. nec cep¬
ta net fi̾ata requies aũ eñis ab oĩb
oꝑib suis que fecit ex eꝯ cepia et
ex quo illa ꝑfecit. Ileq eĩ oꝑib su¬
ns ñ egendo requienisset pͥusꝙͣ
eeñt quib nec ꝑ fc̃is eguuset. Et

Expanded text:
 initium sine termino. si enim ita diceretur: requieuit deus in die septimo, nec addfrustra huius quietis initium quaereremus. non enim incipit deus requiescere, cuius requies sine initio, sine termino semintelligitur requies quidem Dei nec coepta nec terminata; requies autem ejus ab omnibus operibus suis quae fecit, ex eo coepta est ex quo illa perfecit. Neque enim operibus suis non egendo requievisset, prius quam essent, quibus nec perfectis eguisset; et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditis ab eo reb operatio eiꝰ subtͣhat᷑ int̾eant. S ꝓlane si aliꝙͣ creaturam sicꝰ
Feu nũc instruere putau̾mus ut genꝰ
rit: aperte ꝯͣdicimius dicenti scriptu¬
re ꝙ ꝯsũmau̾it om̃ia operi sua in die
ꝯ didit noua eũ multa fatere q̃ tuue
ñ fecit manifestũ est. Nouũ aũt genꝰ
instituere credi recte ñ pot̾ qm̃ tũc oĩa

Expanded text:
 plane, si aliquam creaturam sic eum nunc instituere putauerimus, ut genus rit, aperte contradicimus dicenti scripturae, quod consummauerit omnia opera sua in die e primo condidit, noua eum multa facere, quae tunc non fecit, manifestum est. nouum autem genus instituere credi recte non potest, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte beatꝰ est a bonis q̃ fecit iñ se ip̃o
reauienit ea .s. requieaqua ñ ꝙͣ reces¬
sit. S si dr̃et᷑ requienisse a fatiendis
nicħ aliud qmͣ ñ fecue sutlłigeretur¬
⁊ nf. ¶ apud illũ aũ quieti eius nec ma¬
ne nos uesꝑa eit qr nec aꝑit m̃ctio nec
clauditur ssne. ꝑsc̃is ã eꝰ operb ma

Expanded text:
fecte beatus est, a bonis quae fecit, in seipso requievit, ea scilicet requie a qua nunquam recessit. Sed si diceretur requievisse a faciendis, nihil aliud quam non fecisse intelligeretur quod apud illum quidem quieti eius nec mane nec uespera est, quia nec aperitur initio nec clauditur fine, perfectis autem operibus
Abbreviated transcription (Latin):
di ne su ĩmod̾ata ꝓgressio. Et est
nũs affectionũ aĩ ⁊ uirtutũ quo
a stuiticie deformitate ad sapĩam
luntatis amoris uͥ apparet qnͣtũ u.¬
unꝰ quisq ĩ appedendo fugiendo p̃po¬
uendo pͦponendoq pendat᷑. ¶̃ ꝙen
ꝙ de illa est nͨ aliunde ip̃a est. Nũs
sñ nũo est quo formant᷑ om̃ia nec¬
ip̃e formatur. ¶ Sondus sñ pond̾e
est quo referũt᷑ ut quiescant quoꝵ
quies purũ gaudiũ est. nec illud
iam refertur ad aliud. ¶ S noĩa¬

Expanded text:
 et inmoderata progressio; et est numerus et adfectionum animi et uirtutum, quo ab stultitiae deformitate ad sapientiluntatis et amoris, ubi adparet, quanti quidque in adpetendo, fugiendo, praeponendo postponendoque pendatur . at quod de illa est, nec alicunde ipsa est; numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec formatur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
hus u̾b̾ qmͣ mat̾ie corporał ĩ formi¬
tate̾ ĩ sinuare uoluisse eligens de̾
usctasius applłare qm obscicrius.¬
postea sit addida spẽs cũ deus ħ simł
creauerit mat̾ia qr formatã simul

Expanded text:
his uerbis quam materiae corporalis informitatem insinuare uoluisse, eligens eam usitatius appellare quam obscurius,postea sit addita species, cum deus haec simul creauerit materiamque formatam
Abbreviated transcription (Latin):
guine s diluuii inuudatio. ꝙ si
t̾ra tũc sic erat totũ mare erat ⁊
nõdũ discreta erat arida. Cui s̾¬
tp̃r ꝑ plana egypti iulus resfingna
⁊ alio tp̃r ad ripas suas redit. au̾
si ile nescio cuius ignode aũ lon¬
ginq̃ ꝑtis mũdi a quis ⁊ pluuus
hiemalib aniu̾saria credit᷑ ĩ q̃¬
ta colligere. Quid de oceani alt̾us
nudant᷑ aluatib iueissĩ ꝙ operi¬
tur certo annoꝵ int̾uallo sic eosir¬
rigent cui alio tp̃r exarcis puteis

Expanded text:
ginae, sed diluuii inundatio: quod si terra tunc sic erat, totum mare erat, et nondum discreta erat arida. Cui tempore per plana Aegypti Nilus restagnat et alio tempore ad ripas suas redit. aut si iste nescio cuius ignotae ac longinquae partis mundi aquis et pruinis hiemalibus anniuersaria creditur incrementa conligere, quid de oceani alternis nudantur fluctibus uicissimque operitur, certo annorum interuallo sic eos inrigent, cui alio tempore ex altis puteis
Abbreviated transcription (Latin):
tristari ab eis qui sic agunt it
boni sũt ut eos mali mestificent
panda uerũ ⁊̃ p̃cipue laudanda
atq p̃dicanda est. hic gͦ intellectꝰ¬
quiesc̾e cũ bona opera fet̾imꝰ. qͥbdam
quo nam mͦ ⁊ ip̃e requiescere pot̾uit
qmͣuis requie sua nob̾ ĩsimiata spare
admonuerit. In se requiẽ nr̃ãm fu¬
turam. sic̾ eñ ip̃e fecit celũ ⁊ t̾ram
⁊ ea que in eis sunt. ⁊ oĩa sexto die
ꝯsũmauit. nͨ in eis dici pot̾ ad nos
creasse illo donante ut crearemus
nec id̾o dc̃m̃eẽt ꝯsũmauit densin die
rentur ip̃ presticit: ⁊ ita ꝙ dem̃ est

Expanded text:
tristari ab eis qui sic agunt ut boni sunt, ut eos mali moestificentpanda, verum etiam praecipue laudanda atque praedicanda est. Item: Nolitquiescere, cum bona opera fecerimus, quibusdam quonammodo et ipse requiescere potuerit; quamvis requie sua nobis insinuata, sperare admonuerit in se requiem nostram futuram. Sicut enim ipse fecit coelum et terram, et ea quae in eis sunt, et omnia sexto die consummavit; nec in eis aliquid dici potest nos creasse, illo donante ut crearemus, et ideo dictum esse, Consummavit Deus in die rentur ipse praestitit: ita et
Abbreviated transcription (Latin):
in uno creature gen̾e dd̾. fuit ut in ce¬
t̾is ꝯseq̃nt̃ intlłigeret᷑ que genenitõi¬
an forte que nullũ haberent ꝓpagã¬
de proł affc̃m ac sine ullo sensu gene¬
rarent in digna iudicauit ilł bene¬
dictonis u̾bis. crescite ⁊ mulcipli

Expanded text:
in uno creaturae genere dicendum fuit, ut in caeteris consequenter intelligeretur, quae generationiAn forte quae nullum haberent propagandae prolis affectum, ac sine ullo sensu generarent, indigna judicavit illis benedictionis verbis, Crescite et multipli
Abbreviated transcription (Latin):
hus ałib accomodacuis aptari
solet q̃ sunt in usu hominũ sũ
ad iuuandis laborib uͥ boues ⁊
p̃t̾ quedã serpencia .iiiiͦ. pedibus
⁊ quadrupedia nõiaret qmͣus
de hus in reperitoue tacuerit.¬
sͥ q̃ ingen̾e sunt reptdiuã sicͤ sũt
in repẽtitone quadrupedũ nõ
noĩauit qr reptilia^ uocabulo for
ait reptilia s addit om̃ia repti¬

Expanded text:
his animalibus adcommodatius aptari solet, quae sunt in usu hominum, siue adiuuandis laboribus, ut boues et praeter quaedam serpentia quattuor pedibus etiam quadrupedia nominaret, quamuis de his in repetitione tacuerit.sin repetitione quadrupedum nomen non iterauit, quia reptilium uocabulo fortmpliciter ait: reptilia, sed addidit: omnia repti
Abbreviated transcription (Latin):
s reptilia aĩaꝵ uiuaꝵ pisdes eẽ appelia¬
tos ꝙ eis memoria nulla sit uł aliqua
uita uelut uͦni uicinior s fallit eos
possunt. Nam fons quid̃ magnus bui¬
lensiũ regioꝵ fere plenus est pisciũ
Solent aũt hoĩes de si̾ intuentes en¬
ad iatere ꝙ sibi uł p̾cipiant ꝯfiuen¬
tes ĩnt̾ sẽ diripiant ꝯu̾tantes quo
pastu assueri de ambulantib sr̃ ho¬
mm fontis hoĩb ip̃i quo cũ eis ꝯg̃¬
gatĩ natando eunt ⁊ redeunt exper¬
uł sꝰ quoq tardior aĩe iuue nom̃
repulisset a prtib: uolatilib certe
adhiberet᷑ quoꝵ uita moculis nũs
est memoratii garrula ⁊ muidis ꝯ¬
sruend̾. educandis ꝙ fecib souertis¬

Expanded text:
sed reptilia animarum uiuarum pisces esse appellatos, quod eis memoria nulla sit nec aliqua uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos volunt. Nam fons quidam magnus Bullensium-regiorum, fere plenus est piscium. Solent autem homines desuper intuentes ed iacere, quod sibi uel praeripiant confluentes uel inter se diripiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim natando eunt et redeunt, expecuel sensus tardior animae uiuae nomen repulisset a piscibus, uolatilibus certe adhiberetur, quorum uita in oculis nostris est et memor et garrula et in nidis construend
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. In gustu ⁊ hane transe ⁊ ꝑ
uenit usq ad humorẽ corplentiorẽ
quo ⁊̃ penetrato atꝙ traiecto cũ ad
t̾renã grauitate̾ ꝑuente dangendĩ
ter tamꝙͣ sp̃c dei qui scribenti aderat
n flabili illũ deputatũ natantib

Expanded text:
sistit. In gustatu et hanc transit, et pervenit usque ad humorem corpulentiorem: quo etiam penetrato atque trajecto, cum ad terrenam gravitatem pervenit, tangendi ter tamquam spiritus dei, qui scribenti aderat,aura flabili, illum deputatum natantibus,