comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discere cuperet interrogatus ip̃a metra docu¬
isset: uł coactus acopiamus. stultorum de re
sibi statim ꝓpõita uessus ꝓprios cecinisset. ꝙ
eundem flaccianum sepe dixisse soles cõme¬
morare: cum illud diuinationis genus mag¬
na mentis altitudine derideret. atq despi¬
ceret: idq nescio cui abiectissime anunule.i¬
Sic enim dicebat tribueret quo ille quasi
spũ admonitus uel inflatus hec respond̾e¬
solitus eẽt. Querebat enim uit ille doctissimꝰ
abhiis qui talia mirarentur: non gramaticã
uel musicam uel geometriam posset albice¬
nus docere. Quis autem illum nosset et nõ
istorum om̃i imperitissimũ fateretur. Qũa
obrem ad extremum hortabatur ut animõ
suos hii qui talia didicissent issi diuinatõi
sine dubitatione prefertent. darentq opetã¬
hiis opetam hus disciplinis instruere. ate
adiuiniculari suam mentem. quib acriã
istam inuisisbilium animantium naturã

Expanded text:
discere cuperet, interrogatus ipsa metra docudiscere cuperet, interrogatus ipsa metra docuisset uel coactus a quopiam consultorum de re sibi statim proposita uersus proprios cecinisset. quod eundem Flaccianum saepe dixisse soles commemorare, cum illud diuinationis genus magna mentis altitudine derideret atque despiceret idque nescio cui abiectissimae animulae—sic enim dice bat — tribueret, quo ille quasi spiritu admonitus uel inflatus haec respondere.solitus esset. quaerebat enim uir ille doctissimus ab his, qui talia mirarentur, num grammaticam uel musicam uel geometricam posset Albicerius docere. quis autem illum nosset et non istorum omnium imperitissimum fateretur ? quam ob rem ad extremum hortabatur, ut animos suos hi, qui talia didicissent, illi diuinationi sine dubitatione praeferrent darentque operam his disciplinis instruere atque adminiculare suam mentem, quibus aeriam istam inuisibilium animantium naturam
Abbreviated transcription (Latin):
ctitatem. Hec .ii. sunt. que millam fortu¬
nam metuentes. uere nr̃a dicere audemiss
Que si albiceriuis ale didicusset: nũqñs¬
michi credere tam luxuriose deformiterq ui¬
xisset. Quod dixit autem uersum uoluerit a¬
mimo ille a quo consulebatur. neq hoc pu¬
to inter res urãs ẽẽ numerandum: non quo
negem honestissimas disciplinas ad possessi¬
onem quandami nr̃i animi pertinere. sed qr
lia cumin memoriã uram nicurterint non
mirum est si sentiri possunt ab huiis aeris
aminalib quibdam uilissiiis quos demo¬
nes uocant. Aquib nos superari a cumi̾e
ac sb̾tilitate sensuum posse concedo: rõne
autem nego. atq id fieri nestio quomodo
secretissimo atq a mĩs sensib remotissio
Non enimsi miramur apiculam melle
postro nescio qua sagacitate qua hominẽ
uincit undiq aduolare: ideo eam nobis
p̾ponere. aut saltem comparare debenius .i
Itaq uellem magis iste albeͣrus ab eo quii

Expanded text:
ctitatem. Haec enim sunt, quae nullam fortuctitatem. Haec enim sunt, quae nullam fortunam metuentes vere nostra dicere audemus: quae si Albicerius ille didicisset, nunqumihi crede, tam luxuriose deformiterque vixisset. Quod autem dixit, quem versum volveret animo ille a quo consulebatur; neque hoc puto inter res nostras esse numerandum: non quo negem honestissimas disciplinas ad possessionem quamdam nostri animi pertinere, sed quilia cum in memoriam nostram incurrerint, non mirum est, si sentiri panimalibus quibusdam uilissimis, quos daemonas uocant, a quibus nos superari acumine ac subtilitate sensuum posse concedo, ratione autem nego, atque id fieri nescio quo modo secretissimo atque a nostris sensibus remotissimo. non enim, si miramur apiculam melle posito nescio qua sagacitate, qua hominem uincit, undeunde aduolare, ideo eam nobis praeponere aut saltem comparare debemus. Itaque uellem magis iste Albicerius ab eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rasti multa sepe falsa dixisse: quod non so¬
lum aliis michi teferentib compen. sed pre¬
sens aliquando ip̃e percepi. Eum ne igitur
scientem uocem cum sepe falsa dixenit quẽ
nõ uocarem: si incunctanter uera dixisset
Hoc me et de areis picib. et de auguribus
et de hiis omib qui sydera consulunt. se
de coniecrorib sompnioꝵ dixisse putato¬
te: aut aliquem ex hoc genere hominum
postremo falsa respondenit. Nam de uatibus
ncħ michi puto esse laborandum: qui mẽte
loquuntur aliena. Deinde res humanas c̃ẽ
ut concedam tes hominum. quicquam tu
existimas urm̃ eẽ quod nob̃ uel dare ueleni¬
pere casts potest. et acit cum rer̃ humarum
scientia dicitur ea dicitur qua quisq nom
uł quot uł quaies fundos habeamus quid
auri. quid argenti. quid deniq alienoꝵ carim¬
num cogitemus. et illa est. humaniaꝵ rerim
scientia. que nouit lumen prudentie. tempe¬
rantie decus. fortitudinis robur iusticie san¬

Expanded text:
rasti, multa saepe falsa dixisse: quod non sorasti, multa saepe falsa dixisse: quod non solum aliis mihi referentibus comperi, sed praesens aliquando ipse percepi. Eumne igitur scientem vocem, cum saepe falsa dixerit; quem non vocarem, si cunctanter vera dixisset? Hoc me de aruspicibus et de auguribus, et de his omnibus qui sidera consulunt, et de conjectoribus somniorum dixisse putatote. Aut aliquem ex hoc genere hominum postremo falsa responderit. Nam de vatibus nihil mihi puto esse laborandum, qui mente loquuntur aliena. 20. Deinde res humanas esse ut concedam res hominum, quidquam tu existimas nostrum esse, quod nobis vel dare vel eripere casus potest? Aut cum rerum humanarum scientia dicitur, ea dicitur, qua quisquam novit vel quot, vel quales fundos habeamus; quid auri, quid argenti, quidque denique alienorum carminum cogitemus? Illa est humanarum rerum scientia, quae novit lumen prudentiae, temperantiae decus, fortitudinis robur, justitiae san
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit. Num igitur aut res humane non
erant de quib ille consulebatur. aut sine re¬
rum diuinarũ scientia tam certa consulenti¬
b. et nera respondit. Et utrumq ab suidũ
est. Nam et humane res nicħ sunt aliud cͣꝓ
res hominũ. et argentum nũmi fundus.
postremo ip̃a etiam cogitatio: et res dininas
quis non recte arbitretur ẽẽ. per quas hõi
diuinatio ip̃a contingit  Sapiens ergofu¬
it albicerius. si sapientiam retum diuina¬
rumq scientiamq scientiam illa diffiniti¬
one concedimus. Hic ego primo inquam
scientiam non appello. in qua ille qui cam
profitetur aliquãdo fallitur. S̾ciencia .n.¬
umquam errare. nec quib libet aduersã¬
tib impulsus mitare debeat. unde uersissime
a quibdam philosophis dicitur. in nulloe
ani posse nisi in sapiente inueniri: qui nõ
modo p̾ceptum. habere debet id quod tue¬
tur ac sequitur: ueruim etiam inconcussum
tenere. Scimus autẽ illum quẽ comnemo¬

Expanded text:
bitauit. num igitur aut res humanae non bitauit. num igitur aut res humanae non erant, de quibus ille consulebatur, aut sine rerum diuinarum scientia tam certa consulentibus et uera respondit? at utrumque absurdum est. nam et humanae res nihil sunt aliud quam reshominum, ut argentum nummi fundus postremo ipsa etiam cogitatio, et res diuinas quis non recte arbitretur esse, per quas homini diuinatio ipsa contingit? sapiens ergo fuit Albicerius, si sapientiam rerum humanarum diuinarumque scientiam illa definitione concedimus. Hic ille: Primo, inquit, ego scientiam non appello, in qua ille, qui eam profitetur, aliquaunquam errare, nec quibuslibet adversantibus impulsus nutare debeat. Unde verissime a quibusdam philosophis dicitur, in nullo eam posse nisi in sapiente inveniri; qui non modo perceptum habere debet id quod tuetur ac sequitur, verum etiam inconcussum tenere. Scimus autem illum quem commemo
Abbreviated transcription (Latin):
abstuleret redderet: priusquã omĩo ip̃e
aut eosdenum̃nos nidisset. aut qũatũ
sibi allatum fuĩt audisset a nobis. Quid
quod doctissimum et clarissimum uirm̃
aactianum mirari solitum ẽe abste acce¬
pimus. Qui cum de fundo emendo esset
locutus: ad illum diuinum rem ita detu¬
lit. ut quid egisset si potuisset ediceret at¬
q ille statim nõ modo negotii genus. sed
etiam in quo ille uehement̾ clamabat
admirans ipm̃ fundi nomen ꝓnũciau̾:
cum ita eẽt absurdum. ut ux eius flacti¬
anus ip̃e memiuisset. Iam illud sine stu¬
pore anmi non queo dicere quod amico
nr̃o discipulo tuo sese uolenti exagitare fla¬
gitantiq insolenter ut diceret quid secũ
ip̃e tacitus uolueret: uirgilii uersum eũ
cogitare respondit. Cum ille obstupefcũs
negare non posser: percenit querere qutis¬
nam uersus ille eet. Nec albiceruis quagͤ¬
maci scolam nix transiens uidisset aliquan¬
do uersum ipm̃i securus. et garrulus canere du¬

Expanded text:
abstulerat reddere, priusquam omnino ipse abstulerat reddere, priusquam omnino ipse aut eosdem nummos uidisset aut quantum sibi allatum fuerit audisset e nobis. Quid, quod doctissimum et clarissimum uirum Flaccianum mirari solitum esse abs te accepimus, qui cum de fundo emendo esset locutus, ad illum diuinum rem ita detulit, ut quid egisset, si potis esset, ediceret ? atque ille statim non modo negotii genus sed etiam, in quo ille uehementer clamabat admirans, ipsum fundi nomen pronuntiauit, cum ita esset absurdum, ut uix eius Flaccianus ipse meminisset. iam illud sine stupore animi non queo dicere, quod amico nostro, discipulo tuo, sese uolenti exagitare flagitantique insolenter, ut diceret, quid secum ipse tacitus uolueret, Uergilii uersum eum cogitare respondit. cum ille obstupefactus negare non posset, perrexit quaerere, quisnam uersus esset; nec Albicerius, qui grammatici scholam uix transiens uidisset aliquando, uersum ipsum securus et garrulus canere du
Abbreviated transcription (Latin):
post istam diffinitionẽ dui putabam que¬
siturũ ẽẽ quid diceret: sb̃iecit statim. Cur
ergo non queso sapientem uocamus flagi¬
tiosissimũ illum hominẽ quem ip̃i bene
nouiinus per inuunmera scorta solere disso¬
lui albicerium dico illum. qui apud catta¬
ginem multos annos consulentib mira q̃¬
dam et certa respondit. Innumerabilia cõ¬
merare possem uisi et apud eos loquerer
qui exꝑti sunt. et pautis nunc catis sit uri.¬
ad id quod uolo. Nonne cochlearũ. michi
autem dicebat. cum domi non inuenre¬
tur. tuo iussu percunctatus. non solum
quid queretur uerum etiam nominatim cu¬
ius res cẽt et ubi lateret citissi me uerissime¬
q respondit: Item me presente omitto illd̾
quod in eo quod rogabatur nicħ omĩo fal¬
sus est: sed cum puer qui nũmos ferebat c̾¬
dam eorum partem cum ad cum perg̾emꝰ
furatus eẽt. omnes sibi numerari possit ius¬
sit. coegitq illum ante otulos nostros qd̃

Expanded text:
post istam definitionem diu putabam quaepost istam definitionem diu putabam quaesiturum esse quod diceret, subiecit statim: Cur ergo non quaeso sapientem uocamus flagitiosissimum illum hominem, quem ipsi bene nouimus per innumera scorta solere dissolui, Albicerium dico illum, qui apud Karthaginem multos annos consulentibus mira quaedam et certa respondit ? innumerabilia commemorare possem, nisi et apud eos loquerer, qui experti sunt, et paucis nunc satis sit ad id quod uolo. nonne cochlearium — mihi autem dicebat — cum domi non inueniretur, tuo iussu percontatus non solum quid quaereretur uerum etiam nominatim, cuius res esset et ubi lateret, citissime uerissimeque respondit? item me praesente - omitto illud, quod in eo quod rogabatur nihil omnino falsus est, sed cum puer, qui nummos ferebat, certam eorum partem, cum ad eum pergeremus, furatus esset, omnes sibi numerari iussit coegitque illum ante oculos nostros quos
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilii ꝑ actus fuit. Deinde mox ut illux̃
ita eiuim res erant pridie constitute. ut largũ
cẽt ocium statim ꝑagendũ negociũ suscept̃
est. Tumego. heri postulasti in qũã trỹgetr
ut a iudicis munere ad sapiencie patrocini¬
um descenderem: quasi uero:. quã quam in
sermone nr̃o adu̾sarium sapientia patere¬
tur. aut te eam defendente ita laboraret.
uo maiis implorate deberet auxilium e
Nam neq int̾ nos aliud quetendũ natumẽ.
qũã quid sit sapientia. in quo eam uestrumi
uenter oppugnat. quia uterq desiderat: neq
situ indefinienda sapientia defecisse te putas.
pp̃ea reliqua defensio sententie cue tibi dese̾n¬
da est Itaq a me ncħ aliud habebis quam
diffimtionem sapiencie. que nec mea nec no¬
ua est. sed et priscoram hoĩm. et quam nosi
miror non recordari. Non enĩ nunc primo
auditis. sapientiam ẽẽ rerum humanarum
diuinaꝵq scientiam. Hic licentius. quem

Expanded text:
Uergilii peractus fuit. Deinde mox ut inluxit — Uergilii peractus fuit. Deinde mox ut inluxit — ita enim res erant pridie constitutae, ut largum esset otium — statim peragendum negotium susceptum est. tum ego: Heri postulastis, inquam, Trygeti, ut a iudicis munere ad sapientiae patrocinium descenderem, quasi uero quemquam in sermone uestro aduersarium sapientia pateretur aut ullo defendente ita laboraret, ut maius implorare deberet auxilium. nam neque inter uos aliud quaerendum natum est quam quid sit sapientia — in quo eam uestrum neuter oppugnat, quia uterque desiderat — neque si tu in definienda sapientia defecisse te putas, propterea reliqua defensio sententiae tuae tibi deserenda est. itaque a me nihil aliud habebis quam definitionem sapientiae, quae nec mea nec noua est, sed et priscorum hominum et quam uos miror non recordari. non enim nunc primo auditis sapientiam esse rerum humanarum diuinarumque scientiam. Hic Licentius, quem
Abbreviated transcription (Latin):
putem. Quis .n. modus erit. si ego tursus ue¬
lim diffiniri abste aliquid. et rursus einid̾
diffinitionis uerba et conseqũtium itema
gillatim om̃ia. fingens quod nichil intelli¬
gam diffinite flagitem. Nam quid plan¬
issimum non meo uire definiti cogam. si
si uire a me sapientie diffinitio postulatur
Cuius enim uerbi in animis urĩs apertio¬
rem notionem uatura ẽẽ uoluit. quam sapi¬
cucie. Sed nescio quomodo cum mentis nr̃e
ueltiti portum notio ip̃a reliquerit. et uer¬
borũ sibi quasi nela tetenderit: occurrenti
statim calumpuicrũ mille naufragia. Qmͣ
obrem aut diffiuitio sapientie no requira¬
tur: aut uidex nr̃ in enis patrocunũ digne¬
tur doscendere. Tum ego cum iam stilum
nox impediret. et quasi de integro magnũ
quicdam disserendum inderem oborrin.
malium dicm distuli. Nam disputare ce¬
pera mus: sole moccasum iam declinare
Diesq pene totus. cum in rebus rusticis
ordinandis: cum in recessione primi lib̾

Expanded text:
puto. quis enim modus erit, si ego rursus ueputo. quis enim modus erit, si ego rursus uelim definiri abs te aliquid et rursus eiusdem definitionis uerba et consequentium item singillatim omnia fingens, quod nihil intellegam, definiri flagitem? nam quid planissimum non meo iure definiri cogam. si iure a me sapientiae definitio postulatur? cuius enim uerbi in animis nostris apertiorem notionem natura esse uoluit quam sapientiae ? sed nescio quo modo, cum mentis nostrae ueluti portum notio ipsa reliquerit et uerborum sibi quasi uela tetenderit, occurrent statim calumniarum mille naufragia. quam ob rem aut definitio sapientiae ne requiratur aut iudex noster in eius patrocinium dignetur descendere. — Tum ego, cum iam stilum nox impediret et quasi de integro magnum quiddam disserendum uiderem oboriri, in alium diem distuli. nam disputare coeperamus sole iam in occasum declinante diesque paene totus cum in rebus rusticis ordinandis tum in recensione primi libri
Abbreviated transcription (Latin):
matre perge modo. et qua te ducit ina diri¬
Se gressum: sequens hanc miam. ad id quod
dictum erar id ad uerum peruent. Contẽte
si placet pedem illum incedens posuit sapĩam
posse dici. quãquam stulte prorsus istam descͥp¬
tionem tuam conor effringere. Nam causamo
pientia ittitur: sapiens sit necesse est. Sapieul
ignur erit ille qui perfecte quesierit uerttatẽ.
etiam si ad eam nondum peruenent. Nami
ma que ducit ad ueritatem nulla ut opinor
intelligitur melius. quam diligens inquisitõ
ueritatis. Hac igitur sola ma utens: iam iste
sapiens erit sit nemo sapiens miser. Omnis
autem homo: aut miser aut bratus. beatĩgͥ
faciet non tm̃ inuentio: sed ipsa per se ĩuesti¬
gatio ueritatis. Tum ille artidens merito mi¬
chi inquit ista contingunt: dum aduersa¬
tio inrenon necessaria fidenter assentior. qͣ¬
si uero ego sum magnus diffimtor: aut qͥc¬
quam in disputando magis super nacaneñ

Expanded text:
matre: Perge modo, et qua te ducit via dirimatre: Perge modo, et qua te ducit via dirige gressum. sequens hanc viam ad id quod dictum erat, id est ad verum, pervenit. Contende, si placet, ubi pedem ille incedens posuit, sapientiam posse dici: quanquam stulte prorsus istam descriptionem tuam effringere conor; nam causam pientia utitur, sapiens sit necesse est: sapiens igitur erit ille, qui perfecte quaesierit veritatem, etiamsi ad eam nondum pervenerit. Nam via quae ducit ad veritatem, nulla, uti opinor, intelligitur melius quam diligens inquisitio veritatis. Hac igitur sola via utens, jam iste sapiens erit: at nemo sapiens miser; omnis autem homo aut miser aut beatus: beatum igitur faciet non tantum inuentio, sed ipsa per se inuestigatio ueritatis. Tum ille arridens: Merito mihi, inquit, ista contingunt, dum aduersario in re non necessaria fidenter assentior; quasi uero ego sum magnus definitor aut quidquam in disputando magis superuacaneum
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Nicħ est .n. fedius uisu iusione dignis¬
simo. Quid .i. ait ille. nonne fateris inte i
mortem ẽẽ contrauiam: Fatcor ait. m igitur
inquit ille iua uite nulla magis uidetur:
quam ea qua quisq pergit ne i mortem ĩ¬
cidat Astentiebatur trygecius. Etgo siua¬
tor quispiam diuerticulum uitans quod a
latronib obsiden audierit recta ia ite per¬
gat. atq ita euadat interitum. nonne et ini¬
am uuite et rectam secutus est. et eam sapiẽ¬
ciam nominat nemo. Quomodo igitut oĩs
besta tute uia sapientia est : Concessi enĩ ẽẽ
sed non solam. Oufinitio autem ncħ con¬
plecti debuit: quod esset alienum. Itaq tur¬
sus diffimi si placet: quid tibi uidetur sapĩa
diu ille tacuit. Deinde en inquit tte tetum
diffinio: si hoc tu nũquam finire statuisti
Sapientia est uita resta: que ad ueritatem
ducat. Similiter et hoc inquit illo tefellit᷑
samcum apuid uurgiliũ ence diftum estã

Expanded text:
tuum: nihil enim est foedius risu irrisione dignistuum: nihil enim est foedius risu irrisione dignissimo. Quid enim, ait ille, nonne fateris vitae mortem esse contrariam? Fateor, ait. Mihi igitur, inquit ille, via vitae nulla magis videtur, quam ea qua quisque pergit, ne in mortem incidat. Assentiebatur Trygetius. Ergo si viator quispiam diverticulum vitans, quod a latronibus obsideri audierit, recta ire pergat, atque ita evadat interitum; nonne et viam vitae, et rectam secutus est; et eam sapientiam nominat nemo? Quomodo igitur omnis recta vitae via sapientia est? Concessi enim esse, sed non solam. Definitio autem nihil complecti debuit, quod esset alienum. Itaque rursus defini, si placet, quid tibi videtur esse sapientia. 14. Diu ille tacuit; deinde: En, inquit, iterum definio, si hoc tu nunquam finire statuisti. Sapientia est via recta, quae ad veritatem ducat. Similiter et hoc, inquit ille, refellitur: nam dum apud Virgilium Aeneae dictum est a
Abbreviated transcription (Latin):
debitur: quãuis om̃i quo potuit tempore nec
querere desierit. nec inuenire potuerit quo ꝑ¬
gebat. Quamobrem sic et mea descriptio ne¬
ra est. et secũdum eam non errat ille qui per¬
fecte querit quãiis nõ inueniat uerctatem
beatus qui est obeam rem: quod scd̾m rõnẽ
niuit. Tua uero diffinitio et frustrata est: et
si non cẽt nicħ eam curare deberem. si ex co
solo quod ego diffiniui satis cansa firmata
est. Cur queso nundum est ista inter nos qõ
entiam testam uiam c̃e uite. Do inquit si¬
ne dubio sed tam̃ uolo michi sapientiam di¬
sfimas: ut sciam utrum que mͥ. eadem tibi
esse uidetur. Et ille parum tibi ait uidetur:
definita hoc ip̃o quod nunc interrogatus es et¬
tam quod uolui concessisti: Nisi .ii. fallor. nõ
falso recta ua uite sapientia nominatur. eũ
licentius nichil michi tam ridiculũ quam
ista diffintio uidetur inquit. fortasse ait ille
Redetentim tũ queso ut ratio preueniat tissĩ

Expanded text:
debitur, quamvis omni quo potuit tempore, nec debitur, quamvis omni quo potuit tempore, nec quaerere desierit, nec invenire potuerit quo pergebat. Quamobrem si et mea descriptio vera est, et secundum eam non errat ille qui perfecte quaerit, quamvis non inveniat veritatem, beatusque est ob eam rem, quod secundum rationem vivit; tua vero definitio et frustrata est, et si non esset, nihil eam curare deberem, si ex eo solum quod ego definivi, satis causa firmata est: cur, quaeso, nondum est ista inter nos quaeentiam rectam viam vitae esse? Do, inquit, sine dubio: sed tamen volo mihi sapientiam definias, ut sciam utrum quae mihi, eadem tibi esse videatur. Et ille: Parum tibi, ait, videtur definita hoc ipso quod nunc interrogatus es? Etiam quod volui concessisti. Si enim non fallor, non falso recta via vitae sapientia nominatur. Tum Licentius: Nihil mihi tam ridiculum, quam ista definitio videtur, inquit. Fortasse, ait ille: pedetentim tamen quaeso, ut ratio praeveniat risum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quid si candeminam uariis impeditus ca¬
usis longo agat tempore et in eam orte per¬
ueniatur. nonne et semper quesiuit. et nũ¬
quã inuenit. nec errauit tam̃: Non inquii
ille semper quesiuit. Recte dicis ai licentiꝰ.
et bene admones. Inde .n. prorsus nicħ ad tẽ
pertinet diffinitio tua. Non .n. ego ẽẽ beatũ
dixi. qui semper querat ueritatem. Quodi
ne fieri quid̃ potest. Primo: quia non sẽꝑ
homo est. Deinde. quia non ex quo tẽporẽ
incipit ẽẽ homo. ex eo iam põt etare ĩ pedi¬
ente uerum qrierere. srt si semper id puas ditẽ¬
dum. si nicħ temporis quo iam querere potest pe¬
tire paciatur ruisus tibi alexandriam redeund̾
est. fac enim quẽquã ex quo tempore iter ag̾e
uel etate uel negocio sinitut pergere decipere il¬
lamutiam. atq ut supra dixi cum deuiet nus¬
quã antequã perueniet tamen utta excedere
Multum profecto errabis si tibi errasse iste ui¬

Expanded text:
re. Quid si eamdem viam, variis impeditus care. Quid si eamdem viam, variis impeditus causis, longo agat tempore, et in ea morte praeveniatur; nonne et semper quaesivit, et nunquam invenit, nec erravit tamen? Non, inquit ille, semper quaesivit. 12. Recte dicis, ait Licentius, et bene admones. Inde enim prorsus nihil ad rem pertinet definitio tua: non enim ego beatum esse dixi, qui semper quaerat veritatem. Quod ne fieri quidem potest: primo, quia non semper homo est; deinde, quia non ex quo tempore incipit esse homo, eo jam potest, aetate impedente, verum quaerere. Aut si semper id putas dicendum, si nihil temporis quo jam quaerere potest, perire patitur; rursus tibi Alexandriam redeundum est. Fac enim quemquam, ex quo tempore iter agere vel aetate vel negotio sinitur, pergere occipere illam viam, atque, ut supra dixi, cum deviet nusquam, antequam perveniat tamen vita excedere; multum profecto errabis, si tibi errasse iste vi
Abbreviated transcription (Latin):
ti dantes quantũ hom̃i licet operam rõm. hoc
est secundum diuinam illam partẽ animi
uiuentes: quã beatam ẽẽ uitam. hesternaĩ¬
ter nos diffinitione conuenit. At qui ut opi¬
nor nicħ inuenimus: sed tm̃ modo questui¬
mus ueritatem. Potest igitur sola inquisitio¬
ne uertatisq si eam inuenire minine possit.
homini uita beata contingere. Nam diffini¬
tio tua uide facilitate quanta excludatur no¬
tione ꝯmuni. Et enim etrare ẽẽ dixisti semꝑ
querere et nũqiũa iuenire. Quid si quisquã
nicħ querat et interrogatus. uerbi gr̃a. ntrũ¬
nam modo dies sit temere statini noctem ẽ
opmetur atq respondeat. nonne tibi iudem¬
errare: Hoc igitur ettoris genus uel in inma¬
nissimũ nõ complexa est diffinitio tua. Quod
si etiam non errantes complexa est. potestne
diffinitio ulla ẽẽ uiciosior. Nam si quis ale¬
xandriam querat. et ad eam recto pergat iti¬
nere: non opmor. potest eum etrantem uoca¬

Expanded text:
ti, dantes, quantum homini licet, operam rationi, hoc ti, dantes, quantum homini licet, operam rationi, hoc est secundum diuinam illam partem animi uiuentes, quam beatam esse uitam hesterna inter nos definitione conuenit; atqui, ut opinor, nihil inuenimus, sed tantummodo quaesiuimus ueritatem. potest igitur sola inquisitione ueritatis, etiamsi eam inuenire minime possit, homini beata uita contingere. nam definitio tua uide quanta facilitate excludatur notione communi. etenim errare esse dixisti semper quaerere et numquam inuenire. quid, si quisquam nihil quaerat et interrogatus uerbi gratia, utrumnam modo dies sit, temere statimque noctem esse opinetur atque respondeat, nonne tibi uideerrare? Hoc igitur erroris genus vel immanissimum, non complexa est definitio tua. Quid si etiam non errantes complexa est, potestne definitio ulla esse vitiosior? Nam si quis Alexandriam quaerat, et ad eam recto pergat itinere; non, opinor, potes eum errantem voca
Abbreviated transcription (Latin):
moni. Postea cum iam ad nesperasderet ̃
eũtem conflistum tedireterant. Sed modũ
impostri. persuasiq ut in aliũ diem differripa¬
t̾entur. Inde ad balueas. Postea cum consedisse¬
mus: proferre inquam quod heri ceperatis. Tũc
licentius. Distuleramus inquit dispitationem
nisi fallor rogatu meo. cum erroris diffinitio dif¬
ficillima michi ẽẽt. Hic plane inquam non er¬
ras. Quodut tibi omen sit ad reliqua: libñter
optauerim. Audi ergo inquit. quod heri enam
cidit: qui uertratẽ querendam semper estunat
fłm enim. probare non potest: qui probat in
chil. Non igitur potest. beatus autẽ ẽẽ facilli¬
me potest. Nam ne longuis habeam: si nob̾
ipĩs ur heri licuit con die iuuere litere. nichil
mͥ occuritr cur nos beatos appellare dubita¬
remus. Uiximus .n. magna mentis transquil¬
litate. ab omini corporis labe animũ iñdicã¬
tes. et a cupiditatum facib longissime remo¬

Expanded text:
moni. postea cum aduesperasceret, in moni. postea cum aduesperasceret, in eundem conflictum redierant; sed modum inposui persuasique, ut in alium diem differri paterentur. inde ad balneas. Postridie autem cum consedissemus: Proferte, iLicentius: Distuleramus, inquit, disputationem, nisi fallor, rogatu meo, cum erroris definitio difficillima mihi esset. Hic plane, inquam, non erras, quod ut tibi omen sit ad reliqua, libenter optaverim . Audi ergo, inquit, quod heri etiamcidit, qui veritatem quaerendam semper existimat: falsum enim probare non potest, qui probat nihil; non igitur potest errare. beatus autem esse facillime potest; nam ne longius abeam, si nobis ipsis, ut heri licuit, cotidie uiuere liceret, nihil mihi occurrit, cur nos beatos appellare dubitaremus. uiximus enim magna mentis tranquillitate ab omni corporis labe animum uindicantes et a cupiditatium facibus longissime remo
Abbreviated transcription (Latin):
diffimendum uobis est in quam. quid sit
error. Saciluis .i. eius fines potestis uiderc:
in quem iam penitus ingressi estis. Ego in¬
quit licentius diffinire aliquid ydoneus ñ
sum: quãuis errorem diffinire sit faciluis i
quã finire. Ego ait ille diffiniam quod mͥ
facillimũ est non ingenio: sed causa optima
am errare est utiq semꝑ querere. nũqũa
inuenire. Ego inquit licentus. si uel istam
dicfinitionem facille possem refellere: iami
dudum cause mee non defuissem. Sed qm̃
aut res ip̃a per se ardua est. aut ita mͥ appa¬
ret: peto a uobis. ut usq in crastinã lucem q̃¬
stio differatur si nicħ hodie quod responde¬
am reperire potuero: cum id sedulo mecũ
ip̃e uoltiam. Quod cum concedend̾ putarẽ
non renuentib ceteris deambulati ire
surreximus nobuq inter nos multa uaria¬
q sermotinantib. ille in cogitatione deri¬
xus fuit. Quod cum frustra ẽe sensisset. re¬
laxare aminũ maluit et nr̃o se miscere ẜ¬

Expanded text:
Definiendum vobis est, inquam, quid sit Definiendum vobis est, inquam, quid sit error: facilius enim ejus fines potestis videre, in quem jam penitus ingressi estis. Ego, inquit Licentius, definire aliquid idoneus non sum: quamvis errorem definire sit facicilius quam finire. Ego, ait ille, definiam; quod mihi facillimum est, non ingenio, sed causa optimaam errare est utique semper quaerere, numquam inuenire. — Ego, inquit Licentius, si uel istam definitionem facile possem refellere, iam dudum causae meae non defuissem. sed quoniam aut res ipsa per se ardua est aut ita mihi apparet, peto a uobis, ut usque in crastinam lucem quaestio differatur, si nihil hodie quod respondeam reperire potuero, cum id sedulo mecum ipse uoluam. — Quod cum concedendum putarem non rennuentibus ceteris, deambulatum ire surreximus nobisque inter nos multa uariaque sermocinantibus ille in cogitatione defixus fuit. quod cum frustra esse sensisset, relaxare animum maluit et nostro se miscere ser
Abbreviated transcription (Latin):
cuti est. qui secundum eam partem animi ui¬
uit. quam regnare ceteris conuenit. et hec pars
rõ dicitur. quero utrũ non scd̾m rõnem uiua̾
qui querit perfecte uertiatẽ. Quod si ab surdũẽ
quid dubitamus beatum hominẽ ditere. sola
ip̃a inquisitione ueritatis.: Michi ait ille. nec se¬
cundum rõnem uiuere nec beatus om̃io quis
quis errat uidetur. Errat auit̃ om̃is qui sẽper
querit nec mueuit. Unde tibi unũ iam e du¬
ob monstrandum est. aut errantem beatun
c̃ẽ posse: aut eum qui quod querit nũquã
inuenit non errare. Hic ille beatus errare uõ
potest. Et cum dui siluisset: non aũt errat in¬
quit cum querit quia ut nõ errat: perfecte q̃¬
rit. Et trygetius. ut non erretur quidem ĩqͥt
quertt. sed errat cum minime inueuit. Ita
autem tibi profuturũ putasti. quod etrare
ille non uult quasi nemo erret inurtus. aut
quisquã omĩo erret nisi inuitus. Tum ego
cum ille dui cunctaretur quid responderet:

Expanded text:
cuti est, qui secundum eam partem animi uicuti est, qui secundum eam partem animi uiuit, quam regnare ceteris conuenit, et haec pars ratio dicitur, quaero, utrum non secundum rationem uiuat qui quaerit perfecte ueritatem. quod si absurdum est, quid dubitamus beatum hominem dicere sola ipsa inquisitione ueritatis? Mihi, ait ille, nec secundum rationem uiuere nec beatus omnino qquis errat videtur. Errat autem omnis qui semper quaerit nec invenit. Unde tibi unum jam e duobus monstrandum est: aut errantem beatum esse posse; aut eum qui quod quaerit nunquam invenit, non errare. Hic ille: Beatus errare non potest. Et cum diu siluisset: Non autem errat, inquit, cum quaerit; quia ut non erret, perfecte quaerit. Et Trygetius: Ut non erret quidem, inquit, quaerit; sed errat, cum minime invenit. Ita autem tibi profuturum putasti, quod errare ille non vult, quasi nemo erret invitus, aut quisquam omnino erret, nisi invitus. Tum ego, cum ille diu cunctaretur quid responderet:
Abbreviated transcription (Latin):
minem. Et trygecuis. Non igitur potest be¬
atus ẽẽ homo. Quomodo .ii. cum id quod in¬
agno opere concupiscit. assequi nequeat. po¬
homine fas est. Potest igitur uerũ inueĩre
aut colligat se. nõ concupiscat uerũ: ne
cum id assequi non potuent necessario mi¬
ser sit. at hoc ipm̃ est beatum honũs. ait il¬
la perfeste querere ueritatem. Hoc .ii. est ꝑ¬
uenite ad finem rltra quẽ non potest pro¬
gredi. Quisquis ergo minus instaut̃ qũa
oportet uentatẽ qucrit: is ad finẽ hoc̃sñ
peruenit. Quisquis autem tantim. quantum hõ
potest ac debet dat operam inueniende ueritatr. e¬
siͤ fu̾it id deent quod natura non dedit. Postremo
cum hominẽ ncc̃e sit aut beatum ẽẽ. aut miser̃.
nonne dementis est eum qui dies noctesq qũatũ
potest instat iuestigande ueritati miserũ dic̾e
beatus igitur erit. Deinde illa diffinitio u̾ut ar¬
bitor uberius suffragatur. Nam si beatus est. si¬

Expanded text:
minem. — Et Trygetius: Non igitur potest beminem. — Et Trygetius: Non igitur potest beatus esse homo. quomodo enim, cum id quod magno opere concupiscit adsequi nequeat? pouam dominari in homine fas est. potest igitur uerum inuenire. aut colligat se et non concupiscat uerum, ne, cum id adsequi non potuerit, necessario miser sit. — At hoc ipsum est beatum hominis, ait ille, perfecte quaerere ueritatem; hoc enim est peruenire ad finem, ultra quem non potest progredi. quisquis ergo minus instanter quam oportet ueritatem quaerit, is ad finem hominis non peruenit; quisquis autem tantum, quantum homo potest ac debet, dat operam inueniendae ueritati, esi defuerit, id deerit quod natura non dedit. postremo cum hominem necesse sit aut beatum esse aut miserum, nonne dementis est eum, qui dies noctesque quantum potest instat inuestigandae ueritati, miserum dicere? beatus igitur erit. deinde illa definitio mihi, ut arbitror, uberius suffragatur; nam si beatus est, si
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾satium ꝓfitetur: Hic trygecuis: uolo at¬
tendas ait tu uidex ñr. qũeadmodũ supetius
beatam uitam diffinieris. Dixistinamq eũ
beatum ẽẽ qui scd̃m eam partẽ aniiii uiuit
quam ceters conuenit imperate: Ty autem
licenti. uolo uel nunc mͥ concedas. Iam enim
liberare inquã maxime nos iundicaturam
se philoso phia pollicetur ingum illud aue¬
toritatis excussi. perfectum non ẽe qui ad hͨ
ueritatẽ requirat. Tum ille post ducturnũ
suentium. non concedo inquit. Et trẏgeciꝰ.
Cur: queso explica. Istic sum enĩ et habeo audi¬
re quo pacto possit et perfectus homo eẽ. et ad¬
huc quetere ueritatẽ. Hic ille. Qui ad finem
niquit non peruenit. fateor quod perfectus ñ
sit. Ueritatẽ autẽ illam solum deũ nosse arbi¬
troraut forte hom̃is. animã cum hoc corpꝰ.
hoc est tenebrosum carcerem derelinqunt
Homiis autẽ finis est perfecte querere ueti¬
tatẽ. Perfectum .n. querimus. sed tamẽ ho¬

Expanded text:
aduersarium profitetur? Hic Trygetius: Uolo ataduersarium profitetur? Hic Trygetius: Uolo attendas, ait, tu iudex noster, quem ad modum superius beatam uitam definieris; dixisti namque eum beatum esse, qui secundum eam partem animi uiuit, quam ceteris conuenit imperare. tu autem, Licenti, uolo uel nunc mihi concedas — iam enim libertate, in quam maxime nos uindicaturam se philosophia pollicetur, iugum illud auctoritatis excussi - perfectum non esse, qui adhuc ueritatem requirat. — Tum ille post diuturnum silentium: Non concedo, inquit. - Trygetius: Cur quaeso? explica. istic sum enim et aueo audire, quo pacto possit et perfectus homo esse et adhuc quaerere ueritatem. — Hic ille: Qui ad finem, inquit, non peruenit, fateor, quod perfectus non sit. ueritatem autem illam solum deum nosse arbitror aut forte hominis animam, cum hoc corpus, hoc est tenebrosum carcerem, dereliquerit. hominis autem finis est perfecte quaerere ueritatem; perfectum enim quaerimus, sed tamen ho
Abbreviated transcription (Latin):
tium ad id quod tenere se concessisse ar¬
bitratur. res .n. mei u̾itis est. redite per¬
mitto. Tum alypius suscepti ame officii
idum paites eẽ uos met ip̃i inecum te¬
cognoscitis. Sed quoniã adiam dudũ dispõi¬
ta ꝓfectio int̾rumpere me compellit: pro meo ꝙͦ
inunere geminatam sibi potestatẽ particeps me¬
cũ udicii non renuet. usq in reditum meum
uideo .n. hoc irrm̃ certam̃ longiuis progressur̃.
Et cum discessisset: quod inquit licentius tem̾e
piens nõ suit. a quo in latina lingua philoso¬
phia et inchoata est. et perfecta. Et si concedã
inquit c̃ẽ sapientem. non om̃ia tñ euis ꝓbo.
At qui oportet multa eius alia refellas: ut ñ
impudenter hoc de quo agitur: improbare
iudearis. Quid si hoc solum non recte illũ sen
sisse affirmare paratus sim : ur̃aut opinor
nicħ̾ interest nisi cuius ponderis ad id quod uo¬
lo asserendũ rõnes afferam. Perge inquit ille

Expanded text:
tium ad id quod se temere concessisse artium ad id quod se temere concessisse arbitratur, res enim mei juris est, redire permitto. Tum Alypius: Suscepti a me officii nondum partes esse, vosmetipsi mecum recognoscitis. Sed quoniam id jamdudum disposita profectio interrumpere me compellit, pro meo quoque munere geminatam sibi potestatem particeps mecum judicii non renuet usque in reditum meum: video enim hoc vestrum certamen longius progressurum. Et cum discessisset: Quod, inquit Licentius, temerpiens non fuit, a quo in latina lingua philosophia et inchoata est, et perfecta? Etsi concedam, inquit, esse sapientem, non omnia tamen ejus probo. Atqui oportet multa ejus alia refellas, ut non impudenter hoc de quo agitur, improbare videaris. Quid si hoc solum non recte sensisse illum affirmare paratus sum? Vestra, ut opinor, nihil interest, nisi cujus ponderis ad id quod volo asserendum, rationes afferam. Perge, inquit ille
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃t assensus etiam si fortasse uere forenti
liberati errore non posset que maxima
est culpa sapientis: Quã obrem se et sapi¬
entem necessario beatum c̃ẽ credendum ẽ. et
ueritatis sola inquisitio perfectum sapien¬
cie niumis est: quid dubitamus estimare be¬
atam iatam etiam per ipam̃ ĩuestigationẽ
ueritatis posse contingere. Tum ille licet¬
ne tandem ad ea que tenere concessa sũt
riusum redire: Hic ergo. illi hoc nõ solent
concedere inquã: quos ad disputandumi
non inueniendi uieri cupiditas. s ingenii
iactantia puerdlis impellit. Itaq ap̃ me.
presertim cum adhuc nutriendi educandi¬
q sitis non solum conceditut: sed eciamĩ
preceptis habeatis uolo. ad ea oportere uõ
tius. Et licentius. Non paruum in philo
sopħia ꝓfectum. puto inquit cum in coni¬
paratione recti uerq inueniendi cõtẽp¬
nitura disputante uictoria: Itaqlibent᷑
obsequor preceptis et scientie tue. et trige¬

Expanded text:
esset assensus, etiamsi fortasse uerae forent. esset assensus, etiamsi fortasse uerae forent. liberari errore non posset, quae maxima est culpa sapientis? quam ob rem si et sapientem necessario beatum esse credendum est et ueritatis sola inquisitio perfectum sapientiae munus est, quid dubitamus existimare beatam uitam etiam per se ipsa inuestigatione ueritatis posse contingere? Tum ille: Licetne tandem ad ea. quae temere concessa sunt, rursum redire ? — Hie ego: Illi hoc non solent concedere, inquam. quos ad disputandum non inueniendi ueri cupiditas sed ingenii iactantia puerilis inpellit. itaque apud Ille, praesertim cum adhuc nutriendi educandique sitis, non solum conceditur sed etiam in praeceptis habeatis uolo ad ea uos tius. — Et Lsophia profectum puto, inquit, cum in comparatione recti verique inveniendi contemnitur a disputante victoria. Itaque libenter obsequor praeceptis et sententiae tuae, et Tryge
Abbreviated transcription (Latin):
beatum omĩo non uideo. Et ille. Potest apd̾
te uiuere inquit auctoritas maioꝵ: Nonõ
niũ inquit trygetias. Quoꝵ tandem. Ille.
Eorum scilicet qui sapientes fuerunt. Tũc
licentius. carncades inquit tibi sapiens ũ
uidetut. Ego ait grecus non sum: nescioi
carneades iste qui fuerit. Quid inquit litẽ¬
tius de illo ncõ eicerone. quid tandem exi¬
stimans: Hic cum dui tacuisset sapiens fu¬
it inquit. Et ille. Ergo eius de hac re sentẽ¬
cia ht apud te aliquid ponderis. h̃t inqͥt.
Accipe igitur que sit. Nam eam tibi excidi¬
se arbitror. Placuit .ii. eicerom nr̃o b̃m eẽ
inuentionem non ualeat peruenre. Ubi
hoc inquit cicero dixit: Et licentius. Quit
ignorat eum affirmasse uehem̃ter nichil
ab homine percipi posse. nicħ remanere
sapienti. isi diligentissimam inquissitio¬
nem ueritatis. pp̃ea quia si incertis rebus

Expanded text:
beatum, omnino non uideo. — Et ille: P test apud beatum, omnino non uideo. — Et ille: P test apud te uiuere, inquit, auctoritas maiorum? — Non omnium. inquit Trygetius. — Quorum tandem? — Ille: Eorum scilicet, qui sapientes fuerunt. — Tum Licentius: Carneades, inquit, tibi sapiens non uidetur? — Ego, ait, Graecus non sum; nescio Carneades iste qui fuerit. — Quid, inquit Licentius, de illo nostro Cicerone quid tandem existimas ? — Hic cum diu tacuisset: Sapiens fuit, inquit. — Et ille: Ergo eius de hac re sententia habet apud te aliquid ponderis? — Habet, inquit. — Accipe igitur quae sit; nam eam tibi excidisse arbitror. placuit enim Ciceroni nostro beatud eius inuentionem non ualeat peruenire. — Ubi hoc, inquit, Cicero dixit? — Et Licentius: Quis ignorat eum adfirmasse uehementer nihil ab homine percipi posse nihilque remanere sapienti nisi diligentissimam inquisitionem ueritatis, propterea quia, si incertis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. alteri non nis inuentõne posse
contingere. nauigius autẽ paulo ante oftñ¬
dit. in tuam licenti partem se uelle transire
magno opere expecto quales sententiarũ
ur̃aꝵ patroni ẽẽ possitis. Res .n. magna est
et diligenti discutione dignissima. Si res
magna est ait licentius magnos uiros de¬
siderat. Noli querere in quam p̾ sertĩ ĩ hac
uilla: quod ubi uis gentium repenre diffi¬
cile est. Et pocius explicatu id quod ab ste
non temere ut opinor prolatum est: et qͦ
tibi ratione uideatur. Nam et maxime
res cum a paruis queruntur: magnos eos
solent efficere. Quoniã te inqit iudcor
magno opere nos urgere. ut aduersum ĩ¬
uicem disputemus quod te ircilit᷑ uelle cõ¬
fito: quero cur beatus cẽ nõ possit. qui uer̃
querit. etiam si minine inueniat. Quiab̾m
inquit trygecus uolumus ẽẽ: perfectum in
om̃ib sapientẽ. Qui autẽ adhuc querit: ꝑ¬
festus non est. Hunc ignur quomõ asseras

Expanded text:
ueritatis, alteri non nisi inuentione posse ueritatis, alteri non nisi inuentione posse contingere, Nauigius autem paulo ante ostendit in tuam, Licenti, partem se uelle transire, magno opere specto, quales sententiarum uestrarum patroni esse possitis. res enim magna est et diligenti discussione dignissima. — Si res magna est, ait Licentius, magnos uiros desiderat. — Noli quaerere, inquam, praesertim in hac uilla, quod ubiuis gentium reperire difficile est, et potius explica, cur id quod abs te non temere, ut opinor, prolatum est et qua tibi ratione uideatur. nam et maximae res cum a paruis quaeruntur, magnos eos solent efficere. Quoniam te, inquit, uideo magno opere nos urgere, ut aduersum inuicem disputemus, quod te utiliter uelle cofido, quaero, cur beatus esse non possit qui uerum quaerit, etiamsi minime inueniat. — Quia beatum, inquit Trygetius, uolumus esse perfectum in omnibus sapientem. qui autem adhuc quaerit, perfectus non est. hunc igitur quomodo asseras
Abbreviated transcription (Latin):
id ipm̃ optimum quid sit. diffiniendũ mͥ
abste puto. Quis in quam dubitauerit in¬
cħ ẽẽ aliud homĩs optimum quam eam
partem animi. cui dominanti optempera¬
re conueint cetera queq in homine sũt:
Hec autem ne aliam postules diffinitõnẽ
mens aut rõ dici potest. Quod si tibi non
uidetur. querere quomodo ip̃e diffinias uł
beatam uitam. uł homĩs optimũ. Assen¬
tior inquit. Quid ergo ut ad ꝓpõĩtum in¬
quam redeamus. iudetur ne tibi ño inuẽ
to beate posse uiui. si tĩ queratur. Nepe¬
tomquit sententiã illam meam. Mini¬
me uidetur.⁊ uos in quam qui opinami:
Tam licentius michi prorsus inquit uidetur
Nam maioros nr̃i quos sapientes beatosqo
accepimus: eo solo quod uerum querebant
bene beateq uixerunt. Ago grãs inquĩa qd̾
cum alypio me iuidicem fecisti: cui fateoriñ¬
uidere iam ceperam. Qm̃ igitur alterium̃
uidetur beatam uitam sola inuestigatõne

Expanded text:
id ipsum optimum quid sit, definiendum mihi id ipsum optimum quid sit, definiendum mihi abs te puto. Quis, inquam, dubitaverit, nihil aliud esse hominis optimum, quam eam partem animi, cui dominanti obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest . Quod si tibi non videtur, quaere quomodo ipse definias vel beatam vitam, vel hominis optimum. Assentior, inquit. 6. Quid ergo? ut ad pquam, redeamus, uideturne tibi non inuento uero beate posse uiui, si tantum quaeratur? — Repeto, inquit, sententiam illam meam: minime uidetur. — Uos, inquam, quid opinamini ? — Tum Licentius: Mihi prorsus, inquit, uidetur. nam maiores nostri, quos sapientes beatosque accepimus, eo solo, quod uerum quaerebant, bene beateque uixerunt. — Ago gratias, inquam, quod cum Alypio me iudicem fecistis, cui, fateor, inuidere iam coeperam. quoniam igitur alteri uestrum uidetur beatam uitam sola inuestigatione
Abbreviated transcription (Latin):
facilius uidicis partes quam cuũꝙͣ defensio¬
nis cuipiam delegare possum. Quare de¬
hinc pro alterutra parte: ne a me quicꝙͣ
expeftetis. Quod ei cum concessũ eẽt ab õibꝰ
et ego rogationemn tepetissem: beati certe. ĩ¬
quit teygecius eẽ uolumus et si ad hanc
tem possumus absop ueritate peruenire quo¬
renda nobis ueritas nõ est. Quid hoc ipĩnĩ¬
qũa existimatis ne beatos nos c̃ẽ posse etiam
non inuenta ueritate: Tunc licentius. possu¬
mus inquit si uerum queramus. Hic cũ epo
ceterorum sententiam nutu flagitassem. mo¬
uet meiquit naniguis quod alicentio di¬
ctum est. Potest .ii. fortasse hoc ipm̃ ẽẽ beate
iuuere. in ueritatis inquisitõe niuere. Diffi¬
n ergo ait trigecius quid sit beata iuta: ut
ex co colligam quid respondere ꝯueniat. Qͥ
censes inquam ẽe aliud beate uiuere mai se¬
cundum id quod in hoĩe optimum est uiue¬
re: Temere inquit uerba non fundam. Nã

Expanded text:
facilius iudicis partes quam cuiusquam defensiofacilius iudicis partes quam cuiusquam defensionis cuipiam delegare possum. quare dehinc pro alterutra parte ne a me quidquam exspectetis. — Quod ei cum concessum esset ab omnibus et ego rogationem repetissem: Beati certe, inquit Trygetius, esse uolumus, et si ad hanc rem possumus absque ueritate peruenire, quaerenda nobis ueritasnon est. — Quid hoc ipsum? inquam; existimatisne beatos nos esse posse etiam non inuenta ueritate ? — Tunc Licentius: Possumus, inquit, si uerum quaeramus. — Hic cum ego ceterorum sententiam nutu flagitassem: Mouet me, inquit Nauigius, quod a Licentio dictum est. potest enim fortasse hoc ipsum esse beate uiuere, in ueritatis inquisitione uiuere. — Defini ergo, ait Trygetius, quid sit beata uita, ut ex eo colligam quid respondere conueniat.— Quid censes, inquam, ecundum id quod in homine optimum est, vivere? Temere, inquit, verba non fundam: nam
Abbreviated transcription (Latin):
mus cum eos ad studia hortans atq anima
ultra quã optaueram paratos et prorsus
in hyantes uiderem. uolui tẽptare pro etate
quidem possent presertim cum hortentiꝰ
libet citeronis iam eos ex magna parte cõ¬
ciliasse philosophie uideretur Adhibito
itaq notario noaure laborem urm̃ discer¬
ꝑent. nicħ perite ꝑmissi. Sane in hoc libro reᷤ
et sententias illorũ. mea uero et alypii etiã
uerba lecturus es. Cum igitur om̃s hortatu
meo unumin locum ad hoc congregati eẽmꝰ
ubi oportunũ uisum est numquid nam du¬
bitatis in quam uerum nos scire oportere: e¬
mimme ait trigecius. Ceteriq se nultu ip̃o
approbatesse significauerunt. Quid sinꝙͣ
etiam non comprehenso uero beati ẽẽ possti¬
mus. necessariam uen comprehensionẽ
arbitramini: Hic alypius huĩ esonis ĩquit
iudicem metutius puto. Cum .n. iter mͥ ĩ
urbem sit constitutum oportet me onere
alicuiꝰ suscipiende partis reuelari. simul qd̃

Expanded text:
mus, cum eos ad studia hortans atque animans mus, cum eos ad studia hortans atque animans ultra quam optaueram paratos et prorsus inhiantes uiderem, uolui temtare pro aetate quid possent. praesertim cum Hortensius liber Ciceronis iam eos ex magna parte conciliasse philosophiae uideretur. adhibito itaque notario, ne aurae laborem nostrum discerperent, nihil perire permisi. sane in hoc libro res et sententias illorum, mea uero et Alypii etiam uerba lecturus es. Cum igitur omnes hortatu meo unum in locum ad hoc congregati essemus, ubi oportunum uisum est: Numquidnam dubitatis, inquam, uerum nos scire oportere? —Minimeait Trygetius ceterique se uultu ipso approbasse significauerunt. — Quid,si,inquam, etiam non conprehenso uero beati esse possumus, necessariam ueri conprehensionem arbitramini?—Hic Alypius: Huius quaestionis, inquit, iudicem me tutius puto. cum enim iter mihi in urbem sit constitutum, oportet me onere alicuius suscipiendae partis releuari, simul quod