comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s dei scdm scripturas iux ta
illud. Si quis loquitur quasi
ẜmones dei. Quod uirga est
supra per crucẽ posita. ĩnuit
ẜmonẽ scripturaꝵ ꝑ crucem
ꝯsũmatum esse et ꝯfirmatũ.
unde ait dñs ĩ passione. Con¬
sũmatũ est et titulus eus
suꝑ eũ in delebiliter scriptus
significat quã perfecte et in¬
iuolate fides catho lica predi¬
canda est et tenda. Quã inisi
quisq integrã niuolatamq
ẜuauerit absqr dubio ĩet̾nũ
tem prelati que tendit ad al¬
ta: repñtat. Campane quaꝵ
sonoritate populus ad eccle¬
siam conuocat᷑ predicatores
misticant: qui quia ad multa
sunt nccͣn multis designãtur
uocabulis. Plecturũ quod ex
utraq parte sonũ elicit. lin¬
ga p̾dicatorũ est. que utrũq
testamentũ resonare facit. lig¬
nũ unde pendet campana crũ¬
cem significat: ligatura cari¬
tatem ꝑ quã caritatẽ predi¬
cator cruci aftractus gli̾atur.
Iuxta illud. Michi autẽ. absit

Expanded text:
sed Dei secundum Scripturas, juxta sed Dei secundum Scripturas, juxta illud: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Quod virga est supra per crucem posita innuit sermonem Scriptutarum per crucem consummatum esse et confirmatum. Unde ait Dominus in passione: Consummatum est . Et titulus ejus super eum indelebiliter scriptus significat, quoniam perfecte et inviolate fides catholica praedicanda est et tenenda. Quam nisi quisque integram inviolatamque servaverit, absque dubio in aeternum tam praelati quae tendit ad alta, repraesentat. Campanae quarum sonoritate populus ad ecclesiam convocatur, praedicatores mysticant, qui quia ad multa sunt necessarii, multis designantur vocabulis. Plectrum quod ex utraque parte sonum elicit, lingua praedicatoris est, quae utrumque Testamentum resonare facit. Lignum, unde pendet campana, crucem significat; ligatura, charitatem, per quam charitatem praedicator cruci astrictus gloriatur, juxta illud: Mihi autem absit
Abbreviated transcription (Latin):
ppugnaculis. Gallus qui su¬
prapositus est. item predi¬
catores repũtat. Gassus eĩ
noctis ꝓfunde ꝑuigil. horas
euis diuidit cantu. Dormien¬
tes excitat. diem aꝓpuiquan¬
tem precunt. s prius se ip̃m
uerbere a laꝵ ad cantandumey¬
osum. Dormientes sunt filii
huius seculi in pcc̃is iacentes.
Gallus chorus platoꝵ qui disti¬
cte predicant. dornientes ex¬
citant. Ut a biciant opera tene¬
nebraꝵ clamantes. ue dormi¬
entibz. Exurge qui dormis. lu¬
cem uenturã prenũciant. Sũ
diem iudicu et futurã gliam
p̾dicant. Prudenter autẽ ainte¬
ꝙͣ alus predicent uirtutib
se a sompno pcc̃i extitantes
corpus suũ castigant. Unde
aplũs. ¶astigo corpus meũ
et ĩseruitutẽ redigo ⁊cͣ. lii
eciam uertũt se ꝯtra uentun:
qñ increpando et arguendo. õta
rebelles fortiter duicant.
uel resistunt; ne lupo ueniente
qñq fugisse arguantur. uii¬
gaferrea in qua gallus se det
nõ soquatur ex spũ hominis

Expanded text:
propugnaculis . Gallus qui supropugnaculis . Gallus qui superpositus est praedicatores repraesentat. Gallus enim, noctis profundae pervigil, horas ejus dividit cantu, dormientes excitat, diem appropinquantem praecinit; sed prius seipsum verbere alarum ad cantandum exosum. Dormientes sunt filii hujus saeculi in peccatis jacentes; gallus, chorus praelatorum qui districte praedicant, dormientes excitant, ut abjiciant opera tenebrarum, clamantes: Vae dormientibus! Exsurge, qui dormis. Lucem venturam praenuntiant: dum diem judicii et futuram gloriam praedicant. Prudenter autem antequam aliis praedicent, virtutibus se a somno peccati excitantes, corpus suum castigant. Unde Apostolus: Castigo corpus meum et in servitutem redigo . Hi etiam vertunt se contra ventum, quando increpando et arguendo contra rebelles fortiter dimicant vel resistunt, ne lupo veniente quandoque fugisse arguantur. Virga ferrea in qua gallus sedet rnon loquatur ex spiritu hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam sanctã catholicain
que construitur in celis unus
ex lapidibus. hec est domus
dñi firmiter edificata. Angu¬
laris fundamentũ lapis xp̃s
missus est. Super hoc autẽ
ficati parietes. uidei sunt et
gentiles de quatuor partib
uenientes ad xpp̃m. Om̃es la¬
pides expoliti sunt et quadra
ti .i. sancti mũdi atq firmi:
qui per manus sumi artifi¬
cis disponũtur ꝑmansuri
Quoꝵ quidã feruntur et nõ
ferunt. ut simp liciores ĩ eccłia.
Alii ferũtur et ferunt ut me¬
di. Alii tantũ ferunt et non
ferutur insi a solo xpp̃o qui est
singulare fundamentũ. In hoc
enĩ edificio quanto quis diffe¬
rencius excellit: tanto humi¬
lior plus edificn subleuat. dẽs
una caritas /cementi ꝯuĩgit.
dũ uiui lapides pacis ꝯpage
sigant᷑. Turres autẽ p̾dica¬
tores sunt et prelati ecclesie.
qui sũt mummenta et deffẽ¬
sio eius. Unde sponsus ad spõ¬
sam in canticis amoris sic
soquitur. Colsũ tuũ sicut
turris dauid edificata cum

Expanded text:
am Catholicam, quae construitur in coelis vivis ex lapidibus. Haec est domus ini firmiter aedificata. Angularis fundamentum lapis Christus missus est. Super hoc autem, s. . Superaedificati parietes, Judaei sunt et gentiles de quatuor mundi partibus venientes ad Christum. Omnes lapides expoliti sunt et quadrati, id est sancti, mundi atque firmi. Qui per manus summi artificis disponuntur permansuri. Quorum quidam feruntur et non ferunt, ut simpliciores in Ecclesia. Alii feruntur et ferunt, ut medii. Alii tantum ferunt et non feruntur, nisi a solo Christo, qui est singulare fundamentum. In hoc enim aedificio quanto quis differentius excellit, tanto humilior plus aedificii sublevat. Omnes una charitas more caementi conjungit, dum vivi lapides pacis compage ligantur. Turres autem praedicatores sunt et praelati Ecclesiae, qui sunt munimenta et defensio ejus. Unde sponsus ad sponsam in Canticis canticorum sic loquitur: Collum tuum sicut turris David, aedificata cum
Abbreviated transcription (Latin):
e sacramentis¬
Secclesiasticis¬
ut tractarem¬
eorũq misti¬
cam dulcedmẽ
uobis exponcrẽ nr̃a rogauit
dilectio. Cum autem libecius
quia facilius et audacius lo¬
gicas ꝙͣ theologicas iure con¬
suetudinis reuoluo sentẽcias:
dubitare cepi. an ꝯtradicere
uel pocius scribere mallem. Mor
lum adscribendũ conuerti eiꝰ
inuocato auxilio qui aperit
et nomo claudit .c. ⁊ ui. a. De

Expanded text:
e sacramentisecclesiasticiut tractaremeorumque mysticam dulcedinem vobis exponerem, vestra rogavit dilectio. Cum autem libentius, quia facilius et audentius, logicas quam theologicas, jure consuetudinis, revolvam sententias: dubitare coepi, an contradicere, an potius scribere mallem. Mox lum ad scribendum converti, ejus invocato auxilio, qui aperit et nemo claudit, claudit et ne
Abbreviated transcription (Latin):
luminacionẽ pͥmaꝵ essẽ¬
gr̃a celestes quidẽ uirtutes
om̃es diuini intellectus no¬
minantur. Serapħin autẽ
⁊ throni et dñaciones ullo¬
modo. Dignũ inquit est in¬
tessigere cuiꝰ subauditur
rei ⁊ gr̃a om̃es diuini ĩ tessec¬
tus celestes uirtutes noĩan¬
tur cũ nulso modo noĩent᷑ se
mirũ non est quia angeli ⁊¬
ultimi suat et eoꝵ ꝓprietas
a suꝑioribus participatur
uniuersaliter. hoc est quod di¬
cit. Extreme enĩ subaudit᷑
essencie ut sunt angeli ꝑ
ticipate sunt ab excelsissi
tates ad inferiorum parti¬
cipacionẽ uiuersa liter ue¬
munt. ꝓpt̾ea mirũ est quo¬
modo angeli ⁊ quiante
angelos st̃ archãgeli et
pͥncipatus et potestates
nomen uirtutũ assumant
cũ non participent ꝓpͥetatẽ
quia post uirtutes ab ip̃a theo¬
logia ordinati sunt .i. a di¬
uina scaptura post uirtu¬
tes ordinati referunt᷑. et
tamen similiter cũ alus sc̃is
essencus uocantur a nobis

Expanded text:
luminationem primarum essenluminationem primarum essengratia caelestes quidem virtutes omnes divini intellectus nominantur; Seraphim autem et Throni et Dominationes modo. » Dignum, inquit, est intelligere cujus, subauditur rei, gratia omnes divini intellectus coelestes virtutes nominantur, cum nullo modo nominentur semirum non est quia angeli ultimi sunt, et eorum proprietas a superioribus participatur universaliter. Hoc est, quod dicit: « Extremae enim, » subauditur essentiae, ut sunt angeli, « participatae sunt ab excelsissimtates ad inferiorum participationem universaliter veniunt. Propterea mirum est quomodo angeli, et qui ante angelos sunt, archangeli, et principatus, et potestates nomen virtutum assumant, cum non participent proprietatem; quia « post virtutes ab ipsa theologia ordinati sunt, » id est a divina Scriptura post virtutes ordinati referuntur. Et tamen « similiter cum aliis sanctis essentiis vocantur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
et omes celestes essencias
angelos uocamꝰ quia scilz
ordo angeloꝵ ultinius est
et ideo nomen eius ad suꝑi¬
ores ordines assumitur qr
abeis ꝓprietas eius parti¬
cipatur qm̃ om̃es suꝑiores
sic̾ om̃es ꝓprietates ĩfe¬
rior participant. Ita eciã
quenienter aliqñ nomen
eoꝵ assumũt. S hic sili.
inferiores sint ipis uirtu¬
tibus illi siquidẽ sic̃ non
participant ĩ ꝓprietate su¬
perioꝵ. ita eciam uidetur. ꝙ
est quod dicit. Non enĩ est
dicendũ ut in angelis scil
ꝙ ip̃a sanctaꝵ uirtutũ dispo¬
sicio nouissima sit oñ. hoc
enĩ si uerũ esset nõ esset mi¬
rum si nomen eaꝵ esset om̃s
alii ordines participarent
quia ꝓprietatẽ ip̃aꝵ ut po¬
te suꝑiores participarent
hoc est ꝙ sequitur. Et quidã
nouissimaꝵ essenciaꝵ idest
ultimoꝵ spirituũ sanctã ⁊
decoram illummnacionẽ ꝑti¬
cipant disposicõnes subpo¬
sitaꝵ essenciar ultime uen
subauditur disposicõnes. ullo
modo scil participant il¬

Expanded text:
ndo omnes coelestes essentias angelos vocamus: quod scilicet ordo angelorum ultimus est: et ideo nomen ejus ad superiores ordines assumitur, quia ab eis proprietas ejus participatur; quoniam omnes superiores sicut omnes proprietates inferiorum participant, ita etiam convenienter aliquando nomen einferiores sint ipsis virtutibus, illi sicut non participant in proprietate superiorum, ita etiam videtur, quod est, quod dicit: « Non enim est dicendum ut in angelis, scilicet quod ipsa sanctarum virtutum dispositio novissima sit omnium. » Hoc enim si verum esset, non esset mirum, si nomen earum omnes alii ordines participarent, quia proprietatem ipsarum utpote superiores participarent. Hoc est, quod sequitur: « Et quidem novissimarum essentiarum, » id est, ultimorum spirituum « sanctam, et decoram illuminationem participant dispositiones superpositarum essentiarum; ultimae vero, » subauditur dispositiones, « nullo modo, » scilicet participant il
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq disposicõnis ꝓprie¬
tatũ introducimꝰ. modo sol¬
uit questionẽ quare nomẽ
uirtutũ inferiorib orsii¬
bus tribuatur. Dicimꝰ ĩ qͥt
quia nos utentes noĩacõe
ter est omibus nõ induci¬
mus confusionẽ aliquam
ꝓprietatũ uniuscuiusq dis¬
cõmune facimꝰ discrecõis

Expanded text:
nis proprietatum introducimus. » Modo solvit quaestionem quare nomen virtutum inferioribus ordinibus tribuatur. « Dicimus, inquit, quia nos utentes nominatione ter etiam omnibus, non inducimus, confusionem aliquam proprietatum uniuscujusque discommune facimus, discretionis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ iam a nobis distre¬
tam .i. ꝓprie et singulariter
eis attributam minoribus
essenciis annectere siue tri¬
buere ĩ ꝯuersione ordinacõis
ĩ ꝯfuse angelicoꝵ ornatũu
quia si hoc fac̾e̾m ꝯuerterẽ
siue ꝑuerterẽ ordinacionẽ
angesicoꝵ ornatuũ que ĩ¬
confusa est. Quomodo autẽ
in confusa sit ordinacio an¬
gelicoꝵ ornatuũ .i. ange¬
licoꝵ ordinũ pulchre suie
ornate dispositoꝵ ostendit¬

Expanded text:
virtutum jam a nobis discrevirtutum jam a nobis discretam, » id est proprie et singulariter eis attributam, « minoribus essentiis annectere, » sive tribuere, « in conversione ordinationis inconfusae angelicorum ornatuum; » quia si hoc facerem, converterem sive perverterem ordinationem angelicorum ornatuum, quae inconfusa est. Quomodo autem inconfusa sit ordinatio angelicorum ornatuum, id est angelicorum ordinum pulchre sive ornate dispositorum ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ diuidũtur nõ fit ex con-¬
sideracõne parciũ u̾bisim¬
plicitas essencie s spũalis
est discrecio uͥ nõ totum
ĩ partes. s natura discer¬
nitur ĩ ꝓprietates. Post¬
ea subiungit in que tria
unusquisqz spiritus in se
diuidantur scil ĩ essenciã
et uurtutẽ et oꝑacionem
In om̃i enĩ spiritu hec tria
sunt. primũ essencia ĩ qua
subsistit. deinde uirtus. ẜm
quam ualet. Deinde opera¬
cio per quã efficit. Cum
aut quosdã eoꝵ ĩobẜuate
.i. in discrete siue couĩter
uocamius aut celestes ẽen¬
cias. aut celestes uirtuter
estimandũ est nos eos de
quibus sermo est significa
cionem ex ea essencia uel
uirtute que ꝑ singulos eoꝵ¬
est .i. que cõmunis ͤ om̃ib
nõ ex ea que ꝓprie singularis
cuꝰordĩs dignitatẽ disder¬
uit.Qͣre autem singularẽ
ꝓprietatẽ uiꝰ ordinis alns
subiectis ordinibus attribue¬
re nolit. ostendit dicens. Ne¬
qz enĩ inquit facile nobis
est suꝑpositam ꝓprietatẽ scãꝵ

Expanded text:
enim dividuntur non fit ex consideratione partium, ubi non simplicitas essentiae, sed spiritualis est discretio, ubi non totum in partes, sed natura discernitur in proprietates. Postea subjungit, in quae tria unusquisque spiritus in se dividatur, scilicet « in essentiam, et virtutem, et operationem. » In omni enim spiritu haec tria sunt. Primum essentia, in qua subsistit; deinde virtus, secundum quam valet; deinde operatio per quam efficit. « Cum « aut quosdam eorum, inobse indiscrete sive communiter, « vocamus aut coelestes essentias, aut coelestes virtutes, existimandum est nos eos, de quibus sermo est, significarrcumlocutionem, « ex ea essentia, vel virtute quae per singulos eoest quae communis est omnibus, non ex ea, quae proprie singularis, cujus ordinis dignitatem discernit. Quare autem singularem proprietatem unius ordinis aliis subjectis ordinibus attribuere nolit, ostendit, dicens: « Neque enim, inquit, facile nobis est superpositam proprietatem sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
propͥetates. ustime bero ma¬
iorũ suꝑpositas uinu̾sitates
nõ habent suꝑius aliquã¬
tulũ iam diximꝰ quo modo
illic ubi deus est. Omĩa ĩ oĩ¬
bus aliquid ꝓpriũ esse pos¬
sit alicui ꝙ omibus cõmu¬
ne nõ sit. hic quoq nõ oĩo
tatuit actor quomodo id̾ in¬
telligendũ sit ieo ꝙ ait ha
bundanter hẽnt. In hoc gͦ ꝓpͥe¬
tas intelligenda est que su¬
ꝑioribus ꝯuenit inferiorib¬
habundanter non hẽnt quit¬
quid suꝑiores habent. Quid
enĩ tam magnũ pt̃ esse ibi
ꝙ ĩ cõmunionẽ uniu̾sdrum
non transeat ubi caritas
cõmunis est que maior oĩ

Expanded text:
etates; ultimae vero majorum superpositas universitates non habent. » Superius aliquantulum jam diximus, quomodo illic, ubi Deus est omnia in omnibus, aliquid proprium esse possit alicui, quod omnibus commune non sit. Hic quoque non omnino tacuit auctor, quomodo id intelligendum sit in eo, quod ait: « Abundanter habent. » In hoc ergo proprietas intelligenda est, quae superioribus s vero abundanter non habent quidquid superiores habent. Quid enim tam magnum potest esse ibi, quod in communionem universorum non transeat, ibi charitas communis est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ẜm onniẽ plenitudinẽ illa¬
particulariter pͥmo ĩ eas ap
riores ĩsuꝑiores prius apꝑẽt
uinuersaliter et deinde postea
ꝑ ip̃as pͥmas ꝓporcionasiter
est quare scdm homines ierar¬
chie angeli uocantur. Cuius
sensus est quare illi qui sũt
ces uel quilibet sacerdotes. et
alii minista uerbi dei quare
illi scilz angeli uocantur. cum
dictũ sit suꝑius ꝙ inferiores
sicut suꝑioꝵ ꝓpͥetates nõ ꝑti¬
noant. Ita eciam noĩa assume
nͦdebe it. Si enĩ ordo angelor
quia inferior uirtutibr est no
sunt.s hec questio ĩ eosoluit᷑
quod supra diximꝰ quia dona
gracie spũalis que ĩ cõmum¬
onem omniũ cranseunt ap
am a quibusdã possidetur di¬
scretũ appellacionẽ faciunt¬

Expanded text:
m omnem plenitudinem illuparticulariter primo in eas appin superiores prius apparent universaliter, et deinde postea per ipsas primas proportionaliter, est: Quare secundum homines hierarchiae angeli vocantur. Cujus sensus est: Quare illi, qui suntces, vel quilibet sacerdotes et alii ministri verbi Dei, quare illi scilicet angeli vocantur, cum dictum sit superius quod inferiores sicut superiorum proprietates non participant, ita etiam nomina assumere non debent. Si enim ordo angelorum quia inferior virtutibus est, nosunt. Sed haec quaestio in eo solvitur, quod supra diximus, quia dona gratiae spiritualis, quae in communionem omnium transeunt, apam a quibusdam possidentur, discretam appellationem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sequens comquinat culpa. ui.¬
innis bonus obediens
dat suũ uelle et suum
nolle: ut possit dic̾e. Paratũ
cor meũ deus. ꝑatũ cor meũ
Paratũ quodcunqz p̾ceperis
facere. Paratũ ad nutũ. nutu¬
citius obedire. Paratum tibi
uacare: proximᷤ ministrare.
me ip̃m custodire. et ĩ celestiũ
contemplacione requiescere.
mabilis socius .uii.
omnibus est officiosus.
et nulli õnerosus. Omĩb est
officiosus: quia deuotus ad
deum. benignus ad proximũ
.sobrius ad mundũ. dm̃ ẜuus.
proximi socius: mundi dñs.
Suꝑiora hẽt ad gaudium:
equalia ad consortiũ. inferio¬
ra ad seruiciũ. Nulli est one¬
rosus. s inferiora redigit ad
utisitatẽ medioꝵ: et ad hono¬
rem suꝑ ioꝵ. suꝑiora sequẽs:
inferiora trahens. ab illis pos¬
sessis ista possidens. uiii.

Expanded text:
sequens coinquinat culpa. Omnis bonus obediens dat suum velle, et suum nolle, ut possit dicere: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Paratum quodcunque praeceperis facere, paratum ad nutum citius obedire, paratum tibi vacare, proximis ministrare, meipsum custodire, et in coelestium contemplatione requiescere. mabilis socius, omnibus est officiosus, et nulli onerosus. Omnibus est officiosus, quia devotus ad Deum, benignus ad proximum, sobrius ad mundum; Domini servus, proximi socius, mundi dominus. Superiora habet ad gaudium, aequalia ad consortium, inferiora ad servitium. Nulli est onerosus, sed inferiora redigit ad utilitatem mediorum, et ad honorem superiorum: superiora sequens, inferiora trahens; ab illis possessus, ista possidens. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
de bui celaui et ꝙ peuis est
de ꝯfessione manem gliam
quesiui. Mainfesta bero pc̃ca
excusaui cũ de illis cõuictus
fui uel quod deterius est def¬
fendi. Culpain meã pre Ru¬
bore confusionis celaui. Sic
sic pc̃cis ꝓcc̃a semper accu¬
mulo. et uitã meam cotidie
corrigere dispono: semper
autem de die in diem differo
Et dum hec infuturo fieri
ꝓpono fit ut illud futurũ
semper fit futurũ. ymo for¬
tassis nũqmͣ futurũ. Dñe¬
dñe deus meus ꝙͣdui ponã
ꝯfilia inaĩa mea. Que uti¬
litas insanguine meo dum¬

Expanded text:
debui, celavi; et, quod pejus est, debui, celavi; et, quod pejus est, de confessione inanem gloriam quaesivi. Manifesta vero peccata excusavi, cum de illis convictus fui, vel, quod deterius est, defendi. Culpam meam prae rubore confusionis palliavi. Sic, sic peccatis peccata semper accumulo, et vitam meam quotidie corrigere dispono: semper autem de die in diem differo, et dum hoc in futuro fieri propono, fit ut illud futurum semper sit futurum, imo fortassis nunquam futurum. Domine Deus meus, quamdiu ponam consilia in anima mea? Quae utilitas in sanguine meo
Abbreviated transcription (Latin):
ula semper est Abbas¬
in culpa et ĩ pugna
suie manduces siue bibas ad¬
est illa tecũ pugnatura. Si
bene nõ pugnes: certe uinc̾is
ab illa que cũ multis pugnat¬
cis expugnatur. Tu ergo tan¬
to behementius issain expui¬
na: quanto manifestius illã
esse expugnaturã cognostis
Et qui ad cognicionẽ dei ꝑ¬
uenire nõ potes nnsi per cog¬
nicionẽ tui: iterũ atq iterũ
distute te ip̃m. si forte aliꝙͥ
ini te lateat quod deo displi¬
ceat. uidere enĩ deũ nõ potes
insi mũdo corde. Neq fiet cor
iocundũ nisi prius frat mũ
Sicere: s ꝯfiteri erube¬
sco. uerumptamen quia a siꝰ
deũ uidere nõ possum: aperiã
tibi cor meũ. Fateor qm̃ pcc̃a
mea recogitare neglexi: et
ideo musta obsuuom tradidi.
Cognita autẽ nõ om̃ia con
fessus ꝓpter trupitudinem.
aut om̃mo cesaui. Q autẽ
siue bene siue male confessus¬
sum nõ digne fleui ꝓpter
uetustatẽ ⁊ mueteratam cõ¬
suetudinem. Confessus sum
cui nõ debui et cui cõfiteri

Expanded text:
ula semper est in pugna, et in culpa. Sive manduces, sive bibas, adest illa tecum pugnatura: si bene non pugnas, certe vinceris ab illa; quae cum multis pugnacis expugnatur. Tu ergo tanto vehementius illam expugna, quanto manifestius illam esse expugnandam cognoscis. Et quoniam ad Dei cognitionem pervenire non potes, nisi per cognitionem tui; iterum atque iterum discute te ipsum, si forte aliquid in te lateat quod Deo displiceat. Videre enim Deum non potes, nisi mundo corde: nec fiet cor jucundum, nisi priusdicere, sed confiteri erubesco. Verumtamen, quia aliter Deum videre non possum, aperiam tibi cor meum. Fateor quoniam peccata mea recogitare neglexi, et ideo multa oblivioni tradidi. Cognita autem non omnia conffessus propter turpitudinem, aut omnino celavi. Quae autem sive bene, sive male sum confessus, non digne flevi, propter vetustatem, et inveteratam consuetudinem. Confessus sum cui non debui; et cui confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
cause cotidie ĩ munere q̃ illũ
culpabilem oftendũt: occui¬
runt raciones multe q̃
illum reũ. illum esse pumẽ¬
dum cõuincunt. Crescit
autemsepe eo usq malũ
ut apuõdeũ esse se credat
reũ: insi illũ seuerius corri¬
piat et de sua illũ peruersi¬
tate redarguat. Loquitui
eniui apud se huiuismodi
maligna cogitacio. usqz qͦ
illum talem tolero. Conse¬
tire ei comprobor: si eũ nõ
corripio. Consentiens autẽ
deũ offendo. Corripiam gͤ¬

Expanded text:
causae quotidie innumerae, quae illum causae quotidie innumerae, quae illum culpabilem ostendunt: occurrunt rationes multae, quae illum reum, illum esse puniendum convincunt. Crescit autem saepe eousque malum, ut apud Deum esse credat se reum, nisi illum severius corripiat, et de sua perversitate redarguat. Loquitur enim apud se hujusmodi maligna 361 cogitatio: Usquequo illum talem tolero? Consentire ei comprobor, si eum non corripio; consentiens autem Deum offendo. Corripiam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẜuierim. Omĩa enĩ con¬
tendũt de me: cuiꝰ potissimũ
uidear. Uerũptamen suꝑ oĩa
uicia: inuidia me persequit᷑
Pestis hec ubiqz me torquet
Da ergo ꝯsiliũ. quomodo illã
fugere ualeam. abbas.¬
usti us. muidia nichil
est que protinus ip̃m ac¬
torem torquet exciuciat qz
suũ. Omino igr᷑ est fugien
da et execranda: qm̃ ĩ illa deꝰ
offenditur. prox inius leditur
animus affligitur. Inuidia
enĩ semper torquet possessoris
su animũ. ꝙͣuis sepe ledere
non possit suũ erga quẽ seuit
ꝓximũ. Sz cũ mala sit oĩs
iuidia. pessima tamen est
huius malispecies que sub
specie sanctitatis suas exer¬
cet inuirias. Sepe et enim
quando seuit ĩ proximum
ex uicio iracudie uel beneno
muidie fingit sibi cogitatõ
quod faciat illud pr̃o zelo
iusticie. Lesus namqz qͥlz¬
facile respicere pt simplici
oculo. Displicet sibi quicqͥd
abillo fieri considerat. Omi
fere hora. tatita apud se illũ¬
cogitacione accusat. Surgũt

Expanded text:
non servierim. Omnia enim contendunt de me, cujus potissimum videar. Verumtamen super omnia vitia, invidia me persequitur. Pestis haec ubique me torquet. Da ergo consilium quomodo illam effugere valeam. CAustius invidia nihil est, quae protinus ipsum Auctorem torquet discruciatque suum. Omnino igitur fugienda est et exsecranda; quoniam in illa Deus offenditur, proximus laeditur, animus affligitur. Invidia etenim semper torquet possessoris sui animum, quamvis saepe laedere non possit suum, erga quem saevit, proximum. Sed cum mala sit omnis invidia, pessima tamen est hujus mali species, quae sub specie sanctitatis suas exercet injurias. Saepe enim quando saevit in proximum ex vitio iracundiae, vel veneno invidiae, fingit sibi cogitatio quod faciat illud zelo justitiae. Laesus namque quilifacile respicere potest simplici oculo. Displicet sibi quidquid ab illo fieri considerat. Omni fere hora tacita apud se cogitatione illum accusat. Surgunt
Abbreviated transcription (Latin):
diffidat. qm̃ maior est eius mi¬
sericordia quã nr̃a miseria: et
quisquis ad eũ toto corde cla¬
mauerit. ex audiet illũ quia
misericors est. Tardius siqͥdẽ
uidetur ei pccõri ueniam dare
ꝙͣ ip̃i pcc̃ori accipere. Sic enĩ
festinat ab soluere reũ a tor¬
mento consciencie sue quasi
plus cruciet illũ compassio mi¬
seri: qmͣ ip̃m miserũ passio sui
ꝑ raciona litatẽ ad cognicõ¬
nem et concupiscibilitatem
ad dilectionẽ uiiuersitatis ca¬
pax inuenitur. Sunt enim
omia ⁊ diuidicans inter om̃ia.
et naturalis affectus quo suo
ordine et gradu diligat omĩa.
uerumptamen facultates et
qiͣ instrumenta cognostendi
et diligendi hẽt ex natura:
cogincionẽ tamen ueritatis
et ordinẽ dilectionis nequaꝙͣ
habet nisi ex gr̃a. Sacta si quidẽ a
deo mens rõnalis. sicut eius
inaginẽ suscipit: ita cognicio¬
nem et amorẽ. Uasa namqz q̃
creatrix sapiencia format ut
sint: adiuitrix gr̃a replet ne ba¬

Expanded text:
diffidat, quoniam major est ejus midiffidat, quoniam major est ejus misericordia, quam nostra miseria; et quisquis ad eum toto corde clamaverit, exaudiet illum, quoniam misericors est. Tardius siquidem ei videtur peccatori veniam dare, quam ipsi peccatori accipere. Sic enim festinat absolvere reum a tormento conscientiae suae, quasi plus eum cruciet compassio miseri, quam ipsum miserum compassio sui. per rationalitatem ad cognitionem, et per concupiscibilitatem ad dilectionem universitatis capax invenitur. Sunt enim omnia et dijudicans inter omnia; et naturalis affectus, quo suo ordine et gradu anima diligat omnia. Verumtamen facultates et quasi instrumenta cognoscendi et diligendi habet ex natura; cognitionem tamen veritatis et ordinem dilectionis nequaquam habet nisi ex gratia. Facta siquidem a Deo mens rationalis, sicut ejus imaginem suscepit, ita cognitionem et amorem. Vasa namque quae creatrix Sapientia format ut sint, adjutrix gratia replet ne va
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ⁊ sũma similitudo. pͥma
et sũma uita. pͥmus et sũmus
intellectus. usus est ĩ munere.
Munus patris et filii spiritꝰ
sanctus est. usus gͦ ĩ nunere
est. adest dilectio. Delectatio
gaudiũ. leticia felicitas suaui¬
tas. Ille namqz in effabilis cõ¬
plexus patris et ymagnnis
nõ est sine perfectione. sine ca-¬
ritate.sine gaudio. Sic sic
cio. nobis autẽ omnis diuini¬
tatis usus est ex munere. Quo
ut pote patris et filii munꝰ
Ex ip̃o inmirũ est omĩs usa
gracie. cum patre ⁊ filio. Ip̃e
enĩ regit et erudit ꝯsolatur
quoniã ip̃e simul sine matu¬
la et ruga tradet regnũ deo
diuina ad nos descenderunt¬
.Pater si quidem tradidit fi¬
liũ suũ quo redimeret ẜuos:
Misit spiritũ sanctũ quo ser¬
uos ad optaret ĩ filios. filiũ
dedit in preciũ redempcio¬
nis/ spm̃ sanctũ in preuilegiũ
ad opcionis: se demq totum
seruat hereditatẽ adoptatis
Nemo ergo de dei pietate

Expanded text:
prima et summa similitudo, prima prima et summa similitudo, prima et summa vita, primus et summus intellectus. Usus est in munere. Munus Patris et Filii Spiritus sanctus est. Usus ergo in munere est, id est, delectatio, gaudium, laetitia, felicitas, suavitas. Ille namque ineffabilis complexus Patris et imaginis, non est sine perfectione, sine charitate, sine gaudio: sic ctio, nobis autem omnis usus deitatis est ex munere. Quodanctus, utpote Patris et Filii munus. Ex ipso nimirum est omnis usus gratiae cum Patre et Filio. Ipse enim regit et erudit, consolatur quam ipse simul sine macula et ruga tradet regnum Deo divina ad nos descenderunt. Pater siquidem tradidit Filium suum, quo redimeret servos; misit Spiritum sanctum, quo servos adoptaret in filios: Filium dedit in pretium redemptionis, Spiritum sanctum in privilegium adoptionis, se denique totum servat in haereditatem adoptatis. Nemo ergo de Dei pietate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ intelligentiã. Similis est¬
etiam in lapidibus ꝑ essenciã.
arboribus ꝑ uitam. aĩalibus
per sensuz et ymagiacionẽ
hoĩbus ꝑ rõnem. angelis per
intellectũ. deo ꝑ intelligentiã:
et sicut deus omnibus est capa¬
bilis et participabilis sic aĩa
omniũ capax est. Capabilis
et participabilis est deus oĩb
quia natura li suo munere et¬
tipatur ad essenciã qua sunt.
et ẜ̃m illam adi doneam spẽm
qua ab alus differunt et scdm̃
utrũqz ad congruũ usum quo
proficiunt. Tria hec omĩ exi¬
stenti insunt quasi quedam
uestigia sũme essencie i magi¬
nis et muneris idest trinita¬
tis patris et filii et spũs sc̃ĩ.
Eternitas quippe est in patre.
species ĩ imagine. usus ĩ mu¬
nere. Eternitas est ĩ patre. qr
pater nõ hẽt patre de quo sit:
filius de patre est. ut sit atqz
ut illi coeternus sit.i mago eĩ
si perfecte implet illud cuuis
i mago est coequalis est illi
Species est ĩ ĩ magnie: id est
pultritudo. congruentia eqͣlis.¬

Expanded text:
r intelligentiam. Similis est lapidibus per essentiam, arboribus per vitam, animalibus per sensum et imaginationem, hominibus per rationem, Angelis per intellectum, Deo per intelligentiam. Et sicut Deus est ab omnibus capabilis et participabilis; sic anima omnium est capax. Capabilis et participabilis omnibus est Deus; quia naturali suo munere per essentiam qua sunt, et secundum illam ad idoneam speciem qua ab aliis differunt, et secundum utrumque ad congruum usum quo proficiunt. Tria haec omni homini existenti insunt, quasi quaedam vestigia summae essentiae, imaginis, et muneris, id est, Trinitatis Patris et Filii et Spiritus sancti. Aeternitas quippe est in Patre, species in imagine, usus in munere. Aeternitas est in Patre; quia Pater non habet patrem de quo sit: Filius de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus est imago, coaequalis est illi. Species est in imagine, id est, pulchritudo, congruentia, aequalita
Abbreviated transcription (Latin):
na litas ad sapĩam. et qͣtuor
affectibus ad caritatẽ exercetur.
quatinus ĩ nouem istis progres¬
si ombus in semet ip̃a proficiẽs
aĩa sensu et affectu. quasi ĩ terms
quibusdã pedibus que spũ ui
uit. spũ ambulet usq ad cheru¬
bin et seraphin id est usq ad
plenitudmnẽ sciencie et rogũ
caritatis. hẽat q aĩa ꝑ exerti¬
sus noĩbus et ordinibus ange¬
soꝵ comparare prudenti lectori
aptare sensum qui prius mĩ
rem potestatib. Qui enĩ me¬
tu supplicioꝵ ꝑterritus. et do¬
lore pcc̃oꝵ compunctus. contẽp¬
nit mundũ et se ip̃m: cum uu¬
tutibus facit miracula. atqr¬
cũ potestatibus fugat demomia
Magis namqz est contempne¬
re se ip̃m ꝙͣ mundũ quẽ multi
ꝓpter uanitatẽ ꝯtempserunt.
racionem assignamus princi¬
pibus. Nam sicut illi presũt
et principantur sub iectis spi¬
ritibus: sic racio sensibus atq
affectibus. Amorem siue gau¬
diũ dñacionibus: recte namqz
aliis dñatur qui om̃s amat

Expanded text:
tur ad sapientiam, et quatuor affectibus ad charitatem: quatenus novem istis progressionibus in semetipsa proficiens anima, sensu et affectu, quaternis quibusdam pedibus, quae spiritu vivit, spiritu ambulet usque ad Cherubim et Seraphim, id est, usque ad plenitudinem scientiae, et regnum charitatis, habeatque anima sus nominibus et ordinibus Angelorum comparare prudenti lectori si sciat aptare sensum qui primus animae rem Potestatibus. Qui enim metu suppliciorum perterritus, et dolore peccatorum compunctus, contemnit mundum et se ipsum, cum Virtutibus facit miracula, cum Potestatibus fugat daemonia. Majus namque est contemnere se ipsum, quam mundum, quem multi propter vanitatem contempserunt. Rationem assignamus Principatibus: nam sicut illi praesunt et principantur subjectis spiritibus, sic ratio sensibus atque affectibus. Amorem proximi sive gaudium Dominationibus: recte namque aliis dominantur qui omnes amant,
Abbreviated transcription (Latin):
bel quia corꝑeis exercetur ĩstru¬
mentis. unde ⁊ ob numerũ ĩ¬
strumentoꝵ quinq ꝑtitus dĩ
cum intus nõ sit nnsi unus. Ue¬
rumptanien ꝓpter uara exer¬
cicia uaniatur et barie nuncu
lie et alie inter se ꝓprietates
ꝓpter uaria exercicia s una
essencia rõnalis et una aĩa

Expanded text:
vel quia corporeis exercetur instruvel quia corporeis exercetur instrumentis; unde et ob numerum instrumentorum quinquepartitus dicitur, cum intus non sit nisi unus. Verumtamen propter varia exercitia variatur et varie nunliae et aliae inter se proprietates propter varia exercitia, sed una essentia rationalis, et una anima
Abbreviated transcription (Latin):
oriuntur. Qui quidem quatuor
affectus aĩe om̃ sunt uiciorũ
aut uirtutũ quasi quedam pͥn¬
cipia et cõmunis mat̾ia. Af¬
fectus si quidem operi nomen
imponit. et quomam uirtꝰ est
habitus mentis bene ꝯposite
componendi et instituendi at¬
qz ordinandi sunt animi affec¬
tus ad id quos debent. et quomͦ
debent. ut in uirtutes profic̾e
possint. alioquin in uicia faci¬
se corruent. Cũ gͦ prudenter
mõdeste fortiter et iuste amor
et odium instituuntur. ĩ uirtu¬
tes exiugũt: prudenciã scil
temꝑanciam fortitudinẽ atq
iusticiam que quasi origines
atq cardines sunt oĩm uirtu¬
tũ. Et hec omnia cum affectu¬
ose ⁊ uirtuose in aĩa instituũt᷑
ꝑ odium mundi ⁊ sui proficit
in amorem dei et proximi: per
contemptũ temporaliũ et in¬
feriorum crescit in desiderium
eternoꝵ et suꝑnoꝵ. Sensus uoͬ¬
aĩe unus est mnaĩa et qd ip̃a:
et cum corpus non sit corꝑeus
dr̃: quia corpus nõ transcẽdit

Expanded text:
oriuntur. Qui quidem quatuor oriuntur. Qui quidem quatuor affectus animae omnium sunt vitiorum et virtutum quasi quaedam principia, et communis materia. Affectus siquidem operi nomen imponit. Et quoniam virtus est habitus mentis bene compositae, componendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes proficere possint; alioquin in vitia facile deficient. Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtutes exsurgunt, prudentiam scilicet, temperantiam, fortitudinem atque justitiam, quae quasi origines et cardines sunt omnium virtutum. Et haec omnia cum affectuose et virtuose in anima constituuntur, per odium mundi et sui, proficit in amorem Dei et proximi: per contemptum temporalium et inferiorum, crescit in desiderium aeternorum et superiorum. Sensus vero unus est in anima, et quod ipsa: et cum corpus non sit, corporeus dicitur, quia corpus non transcendit,
Abbreviated transcription (Latin):
x duab substanciis con¬
stat homo. aĩa ⁊ carne.
amma cũ racione. carne cum
sensibus suis. quos tamensen¬
sus non mouet caro absqz aĩe
societate. Amma bero raciona¬
le suũ tenet sine carne. Est¬
si quidem rõna lis concupisci¬
bilis irascibilis. Per racionaluatem¬
litature habilis nature est illu¬
minari ad aliquid cognoscen¬
dũ infrase et supra se. ĩ se et
iuxta se. Cognoscit si quidem
deum suprase. se inse. angelũ
iuxta se. et quicquid celi ambi¬
tu contietur infra se. Per con¬
cupiscibilitatẽ et irascibilitatẽ
habilis est affici ad aliquid ap¬
petendũ uel fugiendũ: amandũ
uelodiendũ et ideo de rõnabi¬
litate omĩs sensus aĩe oritur
et de aliis omĩs affectus. Affec¬
tus uero quadriptus esse digno¬
scitur dum de eo quod amanius
iam gaudemus. uelgaudendũ
speramus: et de eo quod odimꝰ
iam dolemus suie dolendũ me¬
tiumus. Et obhoc de concupi¬
scibilitate gaudiũ et spes: De
irascibilitate dolor et metus

Expanded text:
x duabus substantiis ctat homo, anima et carne; anima cum ratione, carne cum sensibus suis: quos tamen sensus non movet caro absque animae societate; anima vero rationale suum tenet sine carne. siquidem rationalis, concupiscibilis et irascibilis. Per rationalitatem habilis est illuminari ad aliquid cognoscendum infra se et supra se, in se et juxta se. Cognoscit siquidem Deum supra se, et se in se, et angelum juxta se, et quidquid coeli ambitu continetur infra se. Per concupiscibilitatem et irascibilitatem habilis est affici ad aliquid appetendum vel fugiendum, amandum vel odiendum: et ideo de rationalitate omnis sensus oritur animae, de aliis omnis affectus. Affectus vero quadripartitus esse dignoscitur: dum de eo quod amamus, jam gaudemus, vel gaudendum speramus; et de eo quod odimus, jam dolemus, sive dolendum metuimus; et ob hoc de concupiscibilitate gaudium et spes, de irascibilitate dolor et metus
Abbreviated transcription (Latin):
s essencia una. Scdm̃ exerci¬
ciũ multa sunt: scdm̃ eẽnciã
uero unũ sunt in aĩa et quod
ip̃a. Et sicut mundus iste
uisibilis quinqz partita qua¬
dam distinctione est ordinata
celo quod empyreũ uocant: sic
aĩe in mundo sui corporis pere¬
grinantiquinqz progressus sũt
ad sapĩam. sensus scil ymagi¬

Expanded text:
sed essentia una: secundum exercitia, multa sunt; secundum essentiam vero, unum sunt in anima et idem quod ipsa. Et sicut mundus iste visibilis quinquepartita quadam distinctione est ordinatusoque supremo coelo, quod empyreum vocant: sic animae in mundo sui corporis peregrinanti quinque progressus sunt ad sapientiam; sensus scilicet, imagi
Abbreviated transcription (Latin):
Incelligenciã aptanius cheru¬
bm. Illi namq spũs tanto ꝓ¬
fectite sciencia plem sunt. ꝙͣ¬
templantur. Intelligentia qͦ
ea uis aĩe est que ĩmediate
deo supponitur. Cerint si quidẽ
et in quẽ seraphin prospicere
desiderant. tota spes nostra
et desideriũ nostrũ est. iii.¬

Expanded text:
s Cherubim. Illi namque spiritus tanto perfectiore scientia pleni sunt, qutemplantur. Intelligentia namque animae vis est, quae immediate Deo supponitur: cernit siquidem iet in quem Seraphim prospicere desiderant, tota spes nostra et desiderium nostrum est. Odiu
Abbreviated transcription (Latin):
bona racionales ammi ꝑso
lam caritatẽ ꝑcipiunt illa
per dilectionem ⁊ gustando
ut intelligant et sequendo
ut apprehendant. insi enĩ di¬
ligerent nõ intellig̾ent qr
nõ intelligunturnisi cũ dili¬
guntur et rursum nisi ama¬
rent nõ quererent. et insi
quererent nõ muenirent.
qr nõ mueniũtur si nõ que¬
runtur. Hinc enĩ scriptum
est. iam nõ dicambos ẜuos
quia seruus nescit quid fa¬
ciat dñs eius. uos autẽdixi
amicos qr oĩa quecũqz au¬
diui a patre meo nota feci
uobis. Et iterũ. Pater gr̃as
ago tibi quia abscondisti hec
asapientibr ⁊ prudẽtib et
reuesasti ea ꝑuusis. Ecce gͦ
quomodo sola caritas reue¬
lat ea q̃ abscondita sunt dei.
Similiter quoq ⁊ ip̃a ad pos¬
sibilitatem deducit que sunt
quis ĩ quid diligit me sermo¬
nem meũ ẜuabit et pater
meus disiget eũ et ad eum
ueniemus et mansionem a

Expanded text:
bona rationales animi per bona rationales animi per solam charitatem percipiunt: illa per dilectionem et gustando ut intelligant, et sequendo ut apprehendant. Nisi enim diligerent non intelligerent, quia non intelliguntur nisi cum diliguntur; et rursum nisi amarent non quaererent, et nisi quaererent non invenirent, quia non inveniuntur, si non quaeruntur. Hinc enim scriptum est: « Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . » Et iterum: « Pater, gratias ago tibi, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . » Ecce ergo quomodo sola charitas revelat ea quae abscondita sunt Dei, similiter quoque et ipsa ad possibilitatem deducit, quae sunquis, inquit, diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansione
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nonne ergo unusquisq
ierarchie disposicõnis ordo
modũ ⁊ mensurã et ordinẽ.
reducitur ad diuinã coopera¬
cionẽ illa agens ⁊ ꝑficiens
pergrãm et untutẽ adeo da¬
tam que diuinitati naliter
⁊ suꝑnaturałr in sunt et ab
cialiter acta postea mani¬
festata sunt ierarchie .ad
possibilẽ imitacionẽ aĩoꝵ¬
.i. spirituũ deũ diligenciũ
Nisi enĩ illa bona que ĩ deo
sunt ꝑ naturã ad istos des¬
cenderent per gr̃am nõ essẽt
illi similes. et insi ip̃i agen¬
do optinerent que ip̃e non
agendo s hẽndo possidet
nõ essent illus mutatores
postremonisi abeius secre¬
to ĩuisibilibona illa ad ma¬
infestacionẽ deducta ẽent
nequaꝙͣ possibilitati creatu¬
re imitabilia fuissent. nec
dignitas scdm̃ ip̃m esset¬
nisi gr̃a ab ip̃o exisset. Ecce
quid caritas facit. solis aĩs
diligentib deũ abscondita
diuina manifesta facta di¬
cũtur. et ad imitandũ possibi¬
lia interna namqr reterna

Expanded text:
tur: « Nonne ergo unusquisque tur: « Nonne ergo unusquisque hierarchiae dispositionis ordo modum, et mensuram, et ordinem, « reducitur ad divinam cooperationem: illa agens et perficiens per gratiam et virtutem a Deo datam, quae divinitati naturaliter, et supernaturaliter insunt, et ab tialiter acta, postea manifestata sunt hierarchiae ad possibilem imitationem animo spirituum « Deum diligentium? » Nisi enim illa bona, quae in Deo sunt per naturam, ad istos descenderent per gratiam, non essent illi similes; et nisi ipsi agendo obtinerent, quae ipse non agendo sed habendo possidet, non essent illius imitatores. Postremo, nisi ab ejus secreto invisibili, bona illa ad manifestationem deducta essent, nequaquam possibilitati creaturae imitabilia fuissent; nec dignitas secundum ipsum essetnisi gratia ab ipso exisset. Ecce quid charitas facit. Solis animis diligentibus Deum, abscondita divina manifesta facta dicuntur, et ad imitandum possibilia. Interna namque, et aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Suꝑuehere. iutẽ debent
lumẽ suũ ut ꝙ uerbo docent ꝑ
excellenciã uite ꝯmendent
qͣiͣ in sublimi lucentes ⁊ lu¬
mina fundẽtes ad eos quicon¬
uersacõne inferius manent
endos sacratissima doctrina
p̾ceptores ꝑfectiuestĩe. Sacra
beraciter ĩspicit qui habitum
ꝑ exꝑientiã cognoscit. Sacra
ueraciter inspicit qui ĩ terna
bona gustando ꝑcepit. Cacra¬
tissimã gͦ doctrinã hẽt quido¬
cet ꝙ sapit qui ĩstruit ꝙ sẽ¬
tit. qͥ doc ñ solũ cognosc̾e beꝵ
sz apprehendere bonũ ⁊ amare
iustũ que tradicio id circo ꝑfec¬
tiua uocatur. quia hec solũ ho¬
minẽ ad ꝑfectũ ducit quando
operis appłẽ dit. tali ergo
doctrna ip̃i perfectiores per¬
ficiendos perfic̾e debent ut sit̾
sancti et ꝑfecti bonitate nui¬
tantes illũ ad cuius formã
et similitudinẽ reformant᷑
⁊ suꝑiores tribuendo ⁊ infe¬
riores ꝑcipiendo gr̃e diuine
participacionẽ. Unde sequi¬

Expanded text:
tes. Supervehere autem debent tes. Supervehere autem debent lumen suum, ut quod verbo docent, per excellentiam vitae commendent, quasi in sublimi lucentes, et lumina fundentes ad eos, qui conversatione inferius manent. endos sacratissima doctrina ceptores perfectivae scientiae. Sacra veraciter inspicit, qui habitum per experientiam cognoscit; sacra veraciter inspicit, qui interna bona gustando percepit. Sacratissimam ergo doctrinam habet, qui docet quod sapit; qui instruit quod sentit; qui docet non solum cognoscere verum, sed apprehendere bonum et amare justum. Quae traditio idcirco perfectiva vocatur, quia hoc solum hominem ad perfectum ducit, quando operis apprehendit. Tali ergo doctrina ipsi perfectores perficiendos perficere debent, ut sint sancti et perfecti bonitate, imitantes illum, ad cujus formam et similitudinem reformantur, et superiores tribuendo, et inferiores percipiendo gratiae divinae participationem. Unde sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os purgatores. quoꝵ scil
ministeriũ est ut ꝑ eos alii
purgentur aberrore et culpa
oportet tales esse magnitu¬
dine purgacõnis sue .i. mun-¬
dicie sue quã in se habent aliis
tradant purgacionẽ ꝓpua
castitate nõ asieno s ꝓprio
exemplo purgandoꝵ uitam
castificantes. Illuminatores
autem oz suũ suꝑ excellens
lumen ĩeos qui digni sunt
lumine suꝑue here. ut pote
hẽntes luculenciores aĩos ad
participacionẽ luminis qua
lumẽ ip̃i ꝑcipiũt. et ad distu¬
bucionẽ luminis qua ꝑreptũ
simien ad asios issummandos
tranffundũt hẽntes dico ꝓpͥe
.i. singulariter et excellenter
quia qui alios illuminare de¬
bent plus aliis luc̾e debent ⁊
ditissime .i. habundanter re¬
pleci esse debent sancte clari¬
tatis. Ut ex habundancia ꝑcep¬
cionis singulis tribuere possit
ꝙ opus est. Nã qͥõs doc̾e d. oñ
quod expedit ministrare ꝯͥ
cãsus õim nõ nouit et utilita¬

Expanded text:
ipsos purgatores, quorum scilicet ipsos purgatores, quorum scilicet ministerium est, ut per eos alii purgentur ab errore et culpa: oportet tales esse, ut magnitudine purgationis suae, id est munditiae suae, quam in se habent, aliis tradant purgationem propria castitate, non alieno, sed proprio exemplo purgandorum vitam castificantes. « Illuminatores autem oportet suum superexcellens lumen in eos, qui digni sunt lumine, supervehere, » utpote habentes luculentiores animos ad participationem luminis, qua lumen ipsi percipiunt, et ad distributionem luminis, qua perceptum lumen ad alios illuminandos transfundunt singulariter et excellenter, quia qui alios illuminare debent, plus aliis lucere debent: « et ditissime, » id est abundanter repleti esse debent sanctae claritatis, ut ex abundantia perceptionis singulis tribuere possint quod opus equod expedit, ministrare, qui causas omnium non novit, et utilita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alios mũdant et illuminãt
et ꝑficiũt oportet ĩ quit ut es¬
timo purgandos quidẽ siue
eos uidelicet qui pͥmo loco siue
eos qui mediantibz aliis pur¬
gacionẽ accipiũt puros ꝑfici
oĩo ⁊ liberari ab omĩ dissimili¬
tudnus ꝯfusione ꝙͣ uel igno¬
rancia ueri bel concupistẽcia
mali ĩ ducit illuminandos uõ
oportet repleri diuino lũe
ut pote reducendos ĩ castissi¬
ms mẽtis oculis ad ꝯtem¬
psatiuã habitudinẽ ⁊ uirtutẽ.i.
ut mẽtis oculis castis ⁊ mũ¬
dis exprecedenti purgacõe
pcc̃i ⁊ erroris existentibus
ꝯtemplatiuã habeant habi
templari diuina q̃ et ueracit
apprehendũt ⁊ retinent ꝑse¬
taurandos oportet participes
ꝑstãm explorant dilectõne
sequendo et scĩtate ꝑticipan¬
do apprehendant. ut sicut ꝑ
scĩam ꝑfectam ꝑfecti sunt
ĩcognicione ita ꝑ bonitatẽ
perfectã perfecti sint ĩꝑti¬
cipacõne. purgatores bero
magnitudine purgacõnis
aliis trade̾ ꝓpria cãstitate .i.

Expanded text:
uminant, et perficiunt. « Oportet, » inquit, « ut existimo purgandos quidem, » sive eos videlicet, qui primo loco, sive eos, qui mediantibus aliis purgationem accipiunt; « puros perfici omnino, et liberari ab omni dissimilitudinis confusione, » quam vel ignorantia veri, vel concupiscentia mali induxit. « Illuminandos vero oportet repleri divino lumine, » utpote reducendos in castissimis mentis oculis « ad contemplativam habitudinem, et virtutem, id est ut mentis oculis castis, et mundis ex praecedenti purgatione peccati, et erroris existentibus « contemplativam habeant habittemplari divina, quae et veraciter apprehendunt, et retinent perseem « restaurandos oportet participes m perfectam explorant, dilectione sequendo, et sanctitate participando apprehendant; ut sicut per scientiam perfectam perfecti sunt in cognitione, ita per bonitatem perfectam perfecti sint in participatione. « Purgatores vero magnitudine purgationis aliis tradere ex propria castitate, » id est
Abbreviated transcription (Latin):
ierachie pura est unu̾saliter
pla qͥdẽ est unitate. optima
bonitate. ꝯsũmatiua ꝑfcõne
ubi enĩ unitas est du̾sitas nõ
est. et ubi diu̾sitas nõ est dis¬
similitudo nulla esse p̃t. Item
ubi ꝑfectio est et gradus nõ
est. Ubi gradus nõ est differẽ¬
cia nõ est. ubi differẽtia nõ
est dissimilitudo nulla est. gͦ
diuina pulcritudo que forma
⁊ exemplai est bene et puscre
dispositor oĩm quia una est
pluralitatẽ nõ recipit. et qr
optima est et ꝯsũmata nͨ solũ
causa diu̾sitatẽ nõ aͦmittit. ac
ꝑ hoc ominodissĩlitudinẽ nes¬
cit que ⁊ una est simplicitate
⁊ eadem ꝑfectione. Et cũ in se¬
met ip̃a talis sit ut nec diui¬
datur. pluralitate. nec ĩferior
sit diuersitate ĩ ip̃is tamen
qui ꝑticipes fuĩt gr̃e distribu¬
tiua est ꝓprii luminis. ꝓpriũ¬

Expanded text:
chiae, pura est universaliter, pla quidem est unitate, optima bonitate, consummativa perfectione. Ubi enim unitas est, diversitas non est; et ubi diversitas non est, dissimilitudo nulla esse potest. Item ubi perfectio est, ibi gradus non est; ubi gradus non est, differentia non est; ubi differentia non est, dissimilitudo nulla est. Ergo divina pulchritudo, quae forma et exemplar est bene, et pulchre dispositorum omnium; quia una est, pluralitatem non recipit; et quia optima est, et consummata, nec solum causa, diversitatem non admittit, ac per hoc omnino dissimilitudinem nescit; quae et una est simplicitate et eadem perfectione. Et cum in semetipsa talis sit, ut nec dividatur pluralitate, nec inferior sit diversitate; in ipsis tamen qui participes fiunt gratiae, distributiva est pr
Abbreviated transcription (Latin):
hẽns nullo indigeat modo in-¬
fert ꝓbans eos quoqz qui as
ip̃ius similitudinẽ ⁊ imitacõ¬
nem ĩsacris disposicionibus
ordinati sunt similiter mũdos
esse de debere abonũ ꝯtagioẽ
et ꝯfusione ⁊ lucentes uitate
⁊ ꝑfectos bonitate. ut ⁊ ip̃i qͦ
alios emũdare possint ⁊ illu¬
minare ⁊ ꝑfic̾e doct̾na ⁊ exẽ¬
plo ut ĩ utroq adymaginẽ

Expanded text:
habens nullo indigeat. Modo infert, probans eos quoque, qui ad ipsius similitudinem et imitationem in sacris dispositionibus ordinati sunt, similiter mundos esse debere ab omni contagione, et confusione, et lucentes veritate, et perfectos bonitate, ut et ipsi quoque alios emundare possint, et illuminare, et perficere doctrina, et exemplo, ut in utroque ad ima