comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiã oculoꝵ. Corpoe̾ alius languescit. Hi curatioẽ adhibita leuã¬
tur ĩ dies. Alter ualet plus quot̾die. alter iudet. Hi siłes st̃ oĩbu
qui uͥ̾tuti studẽt. Leuãt᷑ uiciis. leuãt᷑ errorib: nisi forte cend̾es ta
Graccũ prẽm beatiorẽ fuisse ꝙͣ filiũ. cũ altex stabilire rem publicã
studuei̾t. alter eu̾tere. nec tñ ille erat sapies. Qius eĩm hoc aut
quãdo aut ubi: aut unde: Sed qr studebat. laudi & dignitati mł¬
tum ĩ uirtute ꝓcesserat. Conferã ã auum tuũ drułũ cũ . G.
Gracco eiꝰ fere equali. ꝙ̃ hic rei .p. uulnera ĩponebat eadẽ ille sana¬
bat. Si nihil est qđ tã miseros faciat ꝙͣ impietas &: scelus ut iã
omẽs infipiẽtes sint miseri qđ ꝓfecto sũt. nõ est tñ equemiser q
prĩe cõsulit & is qui illã extic̃tam cupit. Leuatio igit᷑ uicioꝵ ma¬

Expanded text:
cuipiam oculorum, corpore alius senescit; hi curatione adhibita levancuipiam oculorum, corpore alius senescit; hi curatione adhibita levantur in dies, valet alter plus cotidie, alter videt. his similes sunt omnes, quiGracchum patrem non beatiorem fuisse quam filium, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. nec tamen ille erat sapiens— quis enim hoc aut quando aut ubi aut unde?—; sed quia studebat laudi et dignitati, multum in virtute processerat. conferam avum tuum Drusum cum C. Graccho, eius fere aequali? quae hic rei publicae vulnera inponebat, eadem ille sanabat. si nihil est, quod tam miseros faciat quam inpietas et scelus, ut iam omnes insipientes sint miseri, quod profecto sunt, non est tamen aeque miser, qui patriae consulit, et is, qui illam extinctam cupit. Levatio igitur vitiorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
lt̃ omẽs eque miẜos eẽ. Stoic hoc indelicet uiderũt. Ellosa id fuge¬
rat suꝑioe̾s qui arbitrabãt᷑ hoiẽs scelerib & parricidiis ĩquinatos. ni¬
hilo miẜiores eẽ. ꝙͣ eos qui cũ caste &e integre uiue̾nt nõdũ ꝑfcãm
illã sapiãm essent cõlecti. Atq hoc loco silitudiẽs eas quib illi uti
solent dissimillimas ꝓferebas. Quis eĩm ignorat si plures ex alto
emerge̾ uelĩt ꝓpius fore eos quidẽ ad respirandũ qui ad sũmam
iam aquã appropinquãt. si nihilo magis respirare posse ꝙͣ eos ꝗ
sũt ĩ ꝓfũdo. Nihil igit᷑ adiuuat ꝓcedere & ꝓsequi ꝓgredi ĩ u̾tut
uuiat.& qm̃ catuli qui iã despecturi sũt ceci eque & hi qui modo na¬
ti: Platonẽ qͤ necesse est qm̃ nõdũ uidebat sapiam eque cecum
aĩo ac phylarim fuisse. ⁊sta siłia nõ st̃ Cato ĩ quib ꝙͣuis młtũ
ꝓcesseris. tñ illd̾ ĩ eadẽ causa est. a quo abesse uelis donec euase¬

Expanded text:
 esse miseros, Stoici hoc videlicet viderunt, illos autem id fugerat superiores, qui non arbitrabantur homines sceleribus et parricidiis inquinatos nihilo miseriores esse quam eos, qui, cum caste et integre viverent, nondum perfectam illam sapientiam essent consecuti. atque hoc loco similitudines eas, quibus illi uti solent, dissimillimas proferebas. quis enim ignorat, si plures ex alto emergere velint, propius fore eos quidem ad respirandum, qui ad summam iam aquam adpropinquent, sed nihilo magis respirare posse quam eos, qui sint in profundo? nihil igitur adiuvat proceduvat, et, quoniam catuli, qui iam dispecturi sunt, caeci aeque et ii, qui modo nati, Platonem quoque necesse est, quoniam nondum videbat sapientiam, aeque caecum animo ac Phalarim fuisse? ista similia non sunt, Cato, in quibus quamvis multum processeris tamen illud in eadem causa est, a quo abesse velis, donec evase
Abbreviated transcription (Latin):
Hic loquebat᷑ aliter atq om̃es sentiebat idemꝰ qđ cet̾i. nec uoͣ minoris
estimãda ducebat ea que ip̃a bona negaret ẽẽ ꝙͣ illi qui ca bona eẽ di¬
cebãt. Quid igit᷑ uoluit u̾ibi qui illa mutauerit: Saltẽ aliꝗd de põ¬
dere detraxisset᷑. & paulo minoi̾s eltimanisset ca quã ꝑipatetia. ut sẽ¬
tire qͦ aliud nõ solũ dice̾ uide̾t᷑. Quid de ip̃a btã uita ad quã oĩa re¬
fexũt᷑ que dicitis. Negatis eã eẽ que expleta sit omĩb his reb quas
natura deside̾t. totãq eãm ĩ u̾tute ponitis. Cũq oĩs cõtrou̾sia aut
de re soleat aut de noiẽ cẽ. utraq eaꝵ nascit᷑ si aut res ignorat᷑. aut
errat᷑ in hoĩe: Quoꝵ si neutrũ est oꝑa dãda est ut u̾bis ut᷑am᷑ ꝙͣułi

Expanded text:
hic loquebatur aliter atque omnes, sentiebat idem, quod ceteri. nec vero minoris hic loquebatur aliter atque omnes, sentiebat idem, quod ceteri. nec vero minoris aestimanda ducebat ea, quae ipse bona negaret esse, quam illi, qui ea bona esse dicebant. quid igitur voluit sibi, qui illa mutaverit? saltem aliquid de pondere detraxisset et paulo minoris aestimavisset ea quam Peripatetici, ut sentire quoque aliud, non solum dicere videretur. Quid? de ipsa beata vita, ad quam omnia referuntur, quae dicitis? negatis eam esse, quae expleta sit omnibus iis rebus, quas natura desideret, totamque eam in una virtute ponitis; cumque omnis controversia aut de re soleat aut de nomine esse, utraque earum nascitur, si aut res ignoratur aut erratur in nomine. quorum si neutrum est, opera danda est, ut verbis utamur quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur cõsiderata minꝰ ꝓbant᷑. Sensus eĩm cuiꝰq &e naͣ reꝵ. alq ipã
uexitas clamat quodãmͦ nõ posse adduci ut ĩter eas res quas ze¬
no exequaret. nihil int̾esset. Postea tuus ille penulus. Scis eĩ citi
clientes tuos. a poetiça ꝓfectos. Homo igit᷑ acutꝰ caułã nõ obtinẽ̃
repugnãte naͣ u̾ba u̾sare cepit. & pͥmũ r̾eb his quas nõ bonas du¬
cimꝰ cõcessit ut haberẽt᷑ apte.habiles & ad naͣm accõmodate. Fatei¬
q cepit sapiẽti hoc est sũmo bto cõmodiꝰ tñ eẽ si ea qͦ habeat q̃ bona
nõ andet appellare. Natura ip̃a cõmodata ẽẽ cõcedit. negatq Plato¬
nẽ si sapiẽs nõ sit eadẽ eẽ in caula qua tyrãnũ. Myoniłiũ huic opti
tollerabilia partim nullo mͦ: ꝑꝑea ꝙ alia pecc̃a plures/ alia pauciores
quau nuͬos officii p̃terirẽt. Iam insipiẽtes alios ita eẽ: ut nullo mͦ ad
sapĩam posset ꝑueĩre. alios qui possent. si id gessissẽt sapĩam cõsequi

Expanded text:
 considerata minus probabantur. sensus enim cuiusque et natura rerum atque ipsa veritas clamabat quodam modo non posse se adduci, ut inter eas res, quas Zeno exaequaret, nihil interesset. Postea tuus ille Poenulus—scis enim Citieos, clientes tuos, e Phoenica profectos—, homo igitur acutus, causam non optinens repugnante natura verba versare coepit et primum rebus iis, quas nos bonas ducimus, concessit, ut haberentur aestimabiles et ad naturam accommodatae, faterique coepit sapienti, hoc est summe beato, commodius tamen esse si ea quoque habeat, quae bona non audet appellare, naturae accommodata esse concedit, negatque Platonem, si sapiens non sit, eadem esse in causa, qua tyrannum Dionysium; huic moritolerabilia, partim nullo modo, propterea quod alia peccata plures, alia pauciores quasi numeros officii praeterirent. iam insipientes alios ita esse, ut nullo modo ad sapientiam possent pervenire, alios, qui possent, si id egissent, sapientiam consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis ã sũmã accede̾ nihil põt ne uicia ꝗdẽ. Igit᷑ cresce̾ pote¬
rũt que st̃ uirtutũ ꝯͣĩa. Utrũ igit᷑ tandẽ ꝑspic̾uis ne dubia a¬
ꝑiunt᷑. an dubiis ꝑspicua tollũt᷑ Atqui hoc ꝑfpicuũ est uicia a¬
lia ĩ aliis eẽ maiora. Illd̃ dubiũ ad id qđ sũmũ bonũ dicitis hec qre¬
nã fieri possit accessio. Uos a̾ cũ ꝑspituis dubia debeatis illustraẽ
dubiis ꝑspicua conamini tolle̾. Itaq usus eadẽ rõne quasũ paulo
ante usus herebitis. Si eĩ ꝑꝑea uicia alia aliis maiora noͣ sũt. qr ne
eĩ illoł necesse est cũ cõseques aliqd falsũ sit illd̾ cuiꝰ insequẽs sit nõ¬

Expanded text:
cedere nihil potest; ne vitia quidem igitur crescere poterunt, quae sunt virtutum contraria. utrum igitur tandem perspicuisne dubia aperiuntur, an dubiis perspicua tolluntur? atqui hoc perspicuum est, vitia alia in aliis esse maiora, illud dubium, ad id, quod summum bonum dicitis, ecquaenam possit fieri accessio. vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. itaque rursus eadem ratione, qua sum paulo ante usus, haerebitis. si enim propterea vitia alia aliis maiora non sunt, quia ne enim illud necesse est, cum consequens aliquod falsum sit, illud, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Nã oĩa que sum̃da queq legẽda aut optãda sũt ĩ esse debet ĩ sũma
bonoꝵ : ut is qui eã adeptus sit nihil p̃terea᷑ deside̾t. Uides ne ut
quib sũma ẽ ĩ uoluptate ꝑspicuũ sit ꝗd his faciẽdũ sit. aut nõ faciẽ¬
dũ  ut nemo dubitet eoꝵ oĩa officia quo spectare. ꝗd sequi ꝗd fugere
debeãt: Sic hoc ultimũ bonoꝵ qđnuc̃ a me defendit᷑ apparent sta¬
tim q̃ sint officia que actiones. Nob̾ a̾ quib nihil est aliud ꝓpositũ
nisi rectũ atq honestũ unde officii utide agẽdi pͥncipiũ nascat non

Expanded text:
nam omnia, quae sumenda quaeque legenda aut optanda sunt, inesse debent in summa bonorum, ut is, qui eam adeptus sit, nihil praeterea desideret. videsne ut, quibus summa est in voluptate, perspicuum sit quid iis faciendum sit aut non faciendum? ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; apparet statim, quae sint officia, quae actiones. vobis autem, quibus nihil est aliud propositum nisi rect
Abbreviated transcription (Latin):
idem facit ĩ hoĩe cũ ad ratioĩs habitũ ꝑduxeit. Semꝑ eĩ ita assumit a¬
liꝗd. ut ea q̃ pͥma dede̾i̾t ne desea̾t. Itaq send̾ib rationẽ adiũxit. &e
ratioẽ effecta sẽsus nõ reliꝗt: ut si cultura uitiũ quꝰ hoc munꝰ ẽ ut effsi¬
ciat: ut uitis cũ partib sius. omũb ꝙͣ obtime se habeat. Sed sic intelliga¬
mus. licet eĩ ut uos Poletis qͦ finge aliquid docẽdi causa. Si igit᷑ illa
cultura uitiũ ĩ uite sit. ip̃a cetera credo uelit q̃ ad colẽdam uitẽ attine.¬
bant sic̾ antea.se a̾ omĩb uitis partib p̃ferat. statuatq nihil eẽ meliꝰ ĩ uite
ꝙͣ le. simiłr d̾ sensus cũ accessit ad naͣm. tuet᷑ illã quidẽ. sed oe se tuet᷑.
Cũ ã assũpta ratio ełt tãto ĩ dñatu locat᷑ ut oĩa illa pͥma natueͬ huiꝰ tu¬
tele subiciãt᷑. Itaq nõ discet ab eoꝵ curatioẽ . quib p̃posita uitã oẽm debx

Expanded text:
im ita adsumit aliquid, ut ea, quae prima dederit, non deserat. itaque sensibus rationem adiunxit et ratione effecta sensus non reliquit. Ut si cultura vitium, cuius hoc munus est, ut efficiat, ut vitis cum partibus suis omnibus quam optime se habeat—, sed sic intellegamus—licet enim, ut vos quoque soletis, fingere aliquid docendi causa—: si igitur illa cultura vitium in vite insit ipsa, cetera, credo, velit, quae ad colendam vitem attinebunt, sicut antea, se autem omnibus vitis partibus praeferat statuatque nihil esse melius in vite quam se. similiter sensus, cum accessit ad naturam, tuetur illam quidem, sed etiam se tuetur; cum autem assumpta ratio est, tanto in dominatu locatur, ut omnia illa prima naturae huius tutelae subiciantur. itaque non discedit ab eorum curatione, quibus praepos
Abbreviated transcription (Latin):
ta &. ꝑ se assum̃da ẽẽ dicũt nõ adiũgũt ad finẽ bonoꝵ desciscũt ał na᷑.
& quodã modo st̃ nõ dissiłes Aristonĩs. Elle eĩ occurẽtia nescio q̃ comini¬
scebat᷑. hi a̾ ponũt. Illi quidẽ pͥma neͣ sed sciũgũt a finib & a sũma bo¬
noꝵ. Que cũ ꝓponũt ut sit aliqua reꝵ selectio naͣm udẽt᷑ sequi. Cũ a̾ne
gant ea ꝗcꝙͣ ad btam uitã ꝑtine̾ rursus nam relinquũt. Atq adhuc ea
dixi causa cũ zenons nõ fuisse. Quã obrẽ a luꝑioꝵ auctoritate descẽderet.
Nuc̃ reliqua uideamꝰ Nisi aut ad hec Cato dice̾ aliꝗd uis aut nos iã
longiores sumꝰ. Neutrũ uoͣ inquit ille. Nã  a te ꝑfici istã disputatio¬
nẽ uolo. nec tua mͥ oratio lõga uideri põt. Optime inꝙͣ Quid eĩm mͥ
põt esse optatiꝰ ꝙͣ cũ Catone oĩum u̾tutũ auctore de uiͣtutib disputare:
Sed pͥmũ illd̾̃ uide grauissiãm illã uẽam sentẽtiã que familiã ducit.

Expanded text:
se assumenda esse dicunt, non adiungunt ad finem bonorum, desciscunt a natura et quodam modo sunt non dissimiles Aristonis. ille enim occurrentia nescio quae comminiscebatur; hi autem ponunt illi quidem prima naturae, sed ea seiungunt a finibus et a summa bonorum; quae cum praeponunt, ut snegant ea quicquam ad beatam vitam pertinere, rursus naturam relinquunt. Atque adhuc ea dixi, causa cur Zenoni non fuisset, quam ob rem a superiorum auctoritate discederet. nunc reliqua videamus, nisi aut ad haec, Cato, dicere aliquid vis aut nos iam longiores sumus. Neutrum vero, inquit ille. nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest. Optime, inquam. quid enim mihi potest esse optatius quam cum Catone, omnium virtutum auctore, de virtutibus disputare? sed primum illud vide, gravissimam illam vestram sententiam, quae familiam ducit,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter rationẽ sit in una u̾ͥtute finis bonoꝵ: Sin est etiã coͣpus.ista expla¬
natio ne̾ nẽpe hoc effecei̾t ut ea q̃ ante explicationẽ tenebamꝰ relĩquamꝰ
sensib ꝓfecti maiora q̃dã & diuiniora idissẽt sensus reliq̃rũt. Sic i¬
lti cũ ex appetitioẽ reꝵ uirtutis pulchritudĩem aspexissent oĩa q̃ ꝑꝑ uir
patere. ut a pͥncipus ꝑmane̾t ad fines. neq ĩtelligũt sereꝵ illaꝵ pril¬
chraꝵ atq admirabiliũ fũdam̃tũ sb̾ice᷑ sb̾duce̾. Itaq mͥ uidẽt᷑ oẽs ꝗd ẽ
illi exͣasse qui finẽ bonoꝵ ẽẽ dix̾ũt honeste uiue̾. Sed alius alio magis.
Pirro scilicet maxiẽ qui ui̾tute cõstituta nihiloĩo qđ appetãdũ sit relĩ¬
quat. Deinde Aristo qui nihil relĩque̾ nõ ełt ausus. Introduxit autẽ
quib cõmotus sapiẽs appete̾t aliꝗd. qđ cuiq ĩ mẽtem ĩcide̾t. &. qđ cũ¬

Expanded text:
praeter rationem, sit in una virtute finis bonorum; sin est etiam corpus, ista explapraeter rationem, sit in una virtute finis bonorum; sin est etiam corpus, ista explanatio naturae nempe hoc effecerit, ut ea, quae ante explanationem tenebamus, relinquamus. sophi, cum a sensibus profecti maiora quaedam et diviniora vidissent, sensus reliquerunt, sic isti, cum ex appetitione rerum virtutis pulchritudinem aspexissent, omnia, quae prpatere, ut a principiis permanaret ad fines, neque intellegunt se rerum illarum pulchrarum atque admirabilium fundamenta subducere. Itaque mihi videntur omnes quidem illi errasse, qui finem bonorum esse dixerunt honeste vivere, sed alius alio magis, Pyrrho scilicet maxime, qui virtute constituta nihil omnino, quod appetendum sit, relinquat, deinde Aristo, qui nihil relinquere non est ausus, introduxit autem, quibus commotus sapiens appeteret aliquid, quodcumque in mentem incideret, et quodcum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipia dederimꝰ. Sin ea nã negligimꝰ.neq tũ ad finẽ sũmi boni refere¬
mus nõ młtũ ab frili leuitate aberramꝰ. Duaꝵ eĩm uitaꝵ nb̾ eiͣt ĩ sti¬
tuta capiẽda. Facit eĩ ille duo seiũcta ultima bonoꝵ que ut essẽt uera õ¬
iungi debueruĩt. Nũa ista separãt᷑ ut clisiucta sint. quo nihil põt cẽ per¬
u̾sius Itaq cõtra est ac dicitis. Nã cõstitui uͥtus nlło mͦ põt. nisi eaque
sint pͥma natue̾ ut ad fũmũ ꝑtinẽtia tenebit. Quelita eĩ uͥtus noͣ que
relĩqueret naͣm. sed q̃ tueret᷑. At illa ut ub̾ placet partẽ quãdã tuet᷑. re¬
liquã deserit. Atq ip̃a institutio hoĩs siloq̃ret᷑ hoc dice̾t primos suos q
ceptus appetẽdi fuisse: ut se cõseruaroe. ĩ ea na ĩ qua nͣatꝰ cẽt. Nõdum
ã explanatũ satis erat qđ maxĩe na uellet. Explanct᷑ igit᷑. Quid
ergo aliud intelliget᷑. nisi ut eque pars neͣ negligat᷑. ĩ quã si nihil est

Expanded text:
principia dederimus; sin ea non neglegemus neque tamen ad finem summi boni referemus, non multum ab Erilli levitate aberrabimus. duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. facit enim ille duo seiuncta ultima bonorum, quae ut essent vera, coniungi debuerunt; nunc ita separantur, ut disiuncta sint, quo nihil potest esse perversius. Itaque contra est, ac dicitis; nam constitui virtus nullo modo potest, nisi ea, quae sunt prima naturae, ut ad summam pertinentia tenebit. quaesita enim virtus est, non quae relinqueret naturam, sed quae tueretur. at illa, ut vobis placet, partem quandam tuetur, reliquam deserit. Atque ipsa hominis institutio si loqueretur, hoc diceret, primos suos quasi coeptus appetendi fuisse, ut se conservaret in ea natura, in qua ortus esset. nondum autem explanatum satis erat, quid maxime natura vellet. explanetur igitur. quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? in qua si nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
tibi cõcedet p̃ter u̾tutẽ nhil ĩbonis ẽẽ ducẽdũ. Illi a̾ quib sũmũ
bonũ. sine u̾tute est. nõ plabũt fortasse uitã btãm hr̃e in quo iure pos¬
lit głari. Et li illi quidẽ eẽ uoluptates faciũt int̾dum głosas Uides
igitur te aut ea sũmere q̃ nõ cõcedant᷑. aut ea que ẽẽ cõcessa te nib¬
iliuent: Equidẽ ĩ om̃bhis cõclulioĩb hoc putarẽ phylosophya nb

Expanded text:
bonis esse ducendum. illi autem, quibus summum bonum sine virtute est, non dabunt fortasse vitam beatam habere, in quo iure possit gloriari, etsi illi quidem etiam voluptates faciunt interdum gloriosas. vides igitur te aut ea sumere, quae non concedantur, aut ea, quae etiam concessa te nihil iuvent. Equidem in omnibus istis conclusionibus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
licatũ eẽ ad se diligẽdũ. eẽq ĩse cõseruãdo occupatũ: Quin potius
ita dicis omẽ aĩal applicatũ ẽẽ ad id qđ in eo sit optimũ & ĩ eiꝰ unius
occupatũ eẽ custodia. reliquasq nꝗͣs nihil aliud age᷑ nͥ ut id cõẜ̾uẽt
qđ ĩ quaq optimũ sit: Quo a̾ optimũ si bonũ p̃tcanlłm ẽ: Si a̾ re¬
liqua appetẽla sũt. cur qd ẽ ultimũ reꝵ appetẽdũ. id noͣ aut ex oĩum
caꝵ aut expluriãꝵ oe maxiaꝵ appetitioẽ cõcludit᷑. ut phydias pot a
pͥmo instituere signũ. idq ꝑfice̾ põt ab alio ĩchoatũ acciꝑe c absolũe
Hiuc est sapiã sĩmilis. Nõ eĩ ip̃a genuit hoĩem. sed accepit a natura
ĩchoatũ. Hanc intuẽs debet ĩstitistũ illd̃ quasi signũ acciꝑe absoluere

Expanded text:
licatum esse ad se diligendum esseque in se conservando occupatum? quin potius ita dicis, omne animal applicatum esse ad id, quod in eo sit optimum, et in eius unius occupatum esse custodia, reliquasque naturas nihil aliud agere, nisi ut id conservent, quod in quaque optimum sit? quo modo autem optimum, si bonum pratendarum, id non aut ex omnium earum aut ex plurimarum et maximarum appetitione concluditur? ut Phidias potest a primo instituere signum idque perficere, potest ab alio inchoatum accipere et absolvere, huic est sapientia similis; non enim ipsa genuit hominem, sed accepit a natura inchoatum. hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝯłcũq occurrat se sequi dicẽt. ee uos ad naͣm reu̾timĩ quibus
naͣ iure xespõde̾i̾t nõ eẽ uerũ aliũde finẽ bt̾e uiuẽdi a se pͥncipiax
rei gerẽde peti. Esse eĩm rationẽ qua oe pͥncipia reꝵ agẽdaꝵ& ul
timã bonoꝵ cõtinetitur. Atq ut Aristonis eẽt explosã sentẽtia di¬
centis nihil differe aliud ab alio nec ẽẽ res ullas p̃ter uitutes ex u¬
cia int̾ quas ꝗcꝙͣ oĩo interesset. si errare Senonẽ qui nlła ĩ re
nisi aut u̾tute aut uicio ꝓpensionẽ ne mĩmã ꝗdẽ momẽti ad sũ

Expanded text:
ini. quibus natura iure responderit non esse verum aliunde finem beate vivendi, a se principia rei gerendae peti; esse enim unam rationem, qua et principia rerum agendarum et ultima bonorum continerentur, atque ut Aristonis esset explosa sententia dicentis nihil differre aliud ab alio, nec esse res ullas praeter virtutes et vitia, inter quas quicquam omnino interesset, sic errare Zenonem, qui nulla in re nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
omiẽs xatioẽs fortitudĩs & patiẽtie. quaꝵ p̃dsidio iniret illd̾ difficile
ut dixi magnũq p̃liũ. Cleinde nõ q̃remꝰ quid obscuret᷑ aut in¬
tereat qr fic ad modũ paruũ. sed ꝗd tale sit ut expleat sũmã. U.¬
na uoluptas e multis obscurat᷑ ĩ illa uita uoluptaia. Sed tñ ea ꝙͣ¬
uis parua sit pars ẽ eiꝰ uite q̃ posita ẽ ĩ uoluptate. Nũmus in
Croesi diuicis obscurat᷑: pars eit tñ diuiciaꝵ. Quare obscurẽt᷑ ħo
qui si ut cẽueĩre deboe int̾ nos est q̃dã appetitio naͣlis ea q̃ ẜm nam¬

Expanded text:
omnes rationes fortitudinis ac patientiae, quarum praesidio iniret illud difficile, omnes rationes fortitudinis ac patientiae, quarum praesidio iniret illud difficile, ut dixi, magnumque proelium. deinde non quaerimus, quid obscuretur aut intereat, quia sit admodum parvum, sed quid tale sit, ut expleat summam. una voluptas e multis obscuratur in illa vita voluptaria, sed tamen ea, quamvis parva sit, pars est eius vitae, quae posita est in voluptate. nummus in Croesi divitiis obscuratur, pars est tamen divitiarum. quare obscurentur etqui si, ut convenire debet inter nos, est quaedam appetitio naturalis ea, qua
Abbreviated transcription (Latin):
eque uita iocũda mẽstera addat᷑ qr momĩtũ aliqđ habeat ad iocũdum
accessionẽ bonũ sit. Si ã id nõ cõcedat᷑. nõ cõtinuo ł uita btã tollitur
Bona ã coͣporis hiuic sũt qđ post̾ius posui similiora. Habent eĩ accessio¬
nẽ digriã ĩ qua elaboret᷑ ut mͥ ĩ hoc stoici iocari uideãt᷑ int̾dũ cũ itach¬
cant Siad illã uitã q̃ cũ uirtute degat᷑ ampulla aut. fragilis accedat᷑
sũp̃turũ sapiẽtẽ eam uitã potius ꝙͣ hec acduecta sic̾t sit. nec beatiorẽ tñ
ob eã causã fore. Hoc siłe tandẽ est nõ risu potiꝰ ꝙͣ orõne eiciẽdũ am¬
pulla eĩ sit nec ne sit quis uire optimo irrideat᷑ si laboret: At uoͣ gran
ille saꝑies̃. ad tortoris ecaleũ a tyrãno a ire cogat᷑ siłem habeat uul¬
tũ. c fi ampullat ꝑdidisset. Sed ut magnũ de dificile certamen ini¬
ciens cũ sibi cũ capitali adu̾sario dolore cepugnãdũ uide̾t excitaret

Expanded text:
tum aliquod habeat ad iucundum accessio, bonum sit; si autem id non concedatur, non continuo vita beata tollitur. bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora. habent enim accessionem dignam, in qua elaboretur, ut mihi in hoc Stoici iocari videantur interdum, cum ita dicant, si ad illam vitam, quae cum virtute degatur, ampulla aut strigilis accedat, sumpturum sapientem eam vitam potius, quo haec adiecta sint, nec beatiorem tamen ob eam causam fore. hoc simile tandem est? non risu potius quam oratione eiciendum? ampulla enim sit necne sit, quis non iure optimo irrideatur, si laboret? at vero praville sapiens ad tortoris eculeum a tyranno ire cogatur, similem habeat vultum et si ampullam perdidisset, sed ut magnum et difficile certamen iniens, cum sibi cum capitali adversario, dolore, depugnandum videret, excitaret
Abbreviated transcription (Latin):
ille sorites quo nihil. putatis eẽ uiciosius qđ bonũ sit. id eẽ optabile qd
optabile. id ẽẽ expetẽdũ qđ expetendũ laudabile. Illd̾̃ uoͣ mĩme cõfecta¬
riũ. Sed ĩ pͥmis habes illoꝵ scilicet noĩum gloriatione dignã ee̾ btam
uitam qđ nõ possit sine honestate cõtinge̾ ut iure quisꝙͣ głetur. Dabit hoc
b rebus młto anteponẽntes adiũgũt ei tñ aliꝗd sũmo ĩ bono finiẽdo
Si eĩ u̾tus digna ełt głatioẽ. ut ẽst. tãtũq p̃stat cet̾is rebus ut cdici

Expanded text:
ille sorites est, quo nihil putatis esse vitiosius: quod bonum sit, id esse optabile, quod ille sorites est, quo nihil putatis esse vitiosius: quod bonum sit, id esse optabile, quod optabile, id expetendum, quod expetendurium, sed in primis hebes, illorum scilicet, non tuum, gloriatione dignam esse beatam vitam, quod non possit sine honestate contingere, ut iure quisquam glorietur. dabit hoc bus rebus multo anteponentes adiungunt ei tamen aliquid summo in bono finiendo. si enim virtus digna est gloriatione, ut est, tantu
Abbreviated transcription (Latin):
dabile om̃e honestũ. Igit᷑ om̃ebonũ honestũ. O plumbeũ pugionẽ. Es
eĩm tibi pͥmũ illõ cõcesserit: quo quidẽ cõcesso nihil oprs est secũdo. Si
eĩm om̃e bonũ laudabile elt. om̃e honestũ ełt. Quis tͥ ergo istud da¬
bit p̃ter pirronẽ. Aristonẽ eoꝵ ue siłes ques tu nõ ꝓbas. Aristotiles
xenocrates tota illa familia nõ dabit. Quippe qui ualitadĩẽm uires
diuicias. głam młta alia bona dicũt eẽ laudabilia. Nõ dicãt.  hi ꝗ¬
dem ita nõ sola uirtute. finẽ bonoꝵ cõtineri putãt ut reb tñ omĩb ur¬
tutẽ anteponãt. Quid censos cos ẽẽ facturos qui oĩo uitutẽ a bonoꝵ fi¬
ne segregauerũt. Epicurũ teronimũ illos & si qui carneadeũ finẽ
tueri uolũt. lam ut Calippo aut diodorus quo poterũt tibi itud coͣ¬
cedere: qui ad honestatẽ aliud adiũgat qđ ex codẽ gne̾ nõ sit : Pla¬
cet igit᷑ tibi Cato cũ resup̃seris nõ cõcessas ex illis effice̾ qd uelis. Iã

Expanded text:
dabile autem honestum, bonum igitur omne honestum. O plumbeum pugionem! quis enim tibi primum illud concesserit?—quo quidem concesso nihil opus est secundo; si enim omne bonum laudabile est, omne honestum est—quis tibi ergo istud dabit praeter Pyrrhonem, Aristonem eorumve similes, quos tu non probas? Aristoteles, Xenocrates, tota illa familia non dabit, quippe qui valitudinem, vires, divitias, gloriam, multa alia bona esse dicant, laudabilia non dicant. et hi quidem ita non sola virtute finem bonorum contineri putant, ut rebus tamen omnibus virtutem anteponant; quid censes eos esse facturos, qui omnino virtutem a bonorum fine segregaverunt, Epicurum, Hieronymum, illos etiam, si qui Carneadeum finem tueri volunt? iam aut Callipho aut Diodorus quo modo poterunt tibi istud concedere, qui ad honestatem aliud adiungant, quod ex eodem genere non sit? placet igitur tibi, Cato, cum res sumpseris non concessas, ex illis efficere, quod velis? Iam
Abbreviated transcription (Latin):
mo bono q̃rit᷑. Quid ergo dubitamꝰ ĩ tota eiꝰ naͣ q̃ rcͣ ꝗd sit effcũm:
Cũ eĩ cõstet int̾ omĩs om̃e officiũ munꝰq sapie ĩ hoĩs culta eẽ occu¬
patũ. alii ne me existimes cõtra łtoicos solũ dice̾ eas sẽtentias afferũt
ut sũmũ bonũ ĩ eo gn̾e ponãt qđ sit extra nr̃am potestatẽ tãꝙͣ de
aĩali quo loquãt᷑: Alii cõtra quasi corpꝰ nlłm sit hoĩs. ita p̃ter aĩmm

Expanded text:
d sit effectum? cum enim constet inter omnes omne officium munusque sapientiae in hominis cultu esse occupatum, alii—ne me existimes contra Stoicos solum dicere—eas sententias afferunt, ut summum bonum in eo genere ponant, quod sit extra nostram potestatem, tamquam de inanimo aliquo loquantur, alii contra, quasi corpus nullum sit hominis, ita praeter animum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea Cato accedã que ad ca dicta sũt̃ pressius agamꝰ. Eaq q̃ mͦ
clixisti cũ his cõferamꝰ q̃ tuis antepono. Quest̾ igit᷑ coĩa nob̾ cũ an¬
tiquis. his lic utam qiͣ cõcessis que ĩcontro u̾łiã ueniũt. Dehis si pla¬
cet dist disseramꝰ. Mihi noͣ inquit placet agi sb̾tiliꝰ oe ut ipẽctixi¬
sti pressius. Que eĩ adhuc cõtulisti ppłaria sũt. ego a̾ elegãtiora
delidero. A me ne tu inꝙͣ: Sed tñ enitar& si minꝰ mͥ młta octu¬
rent. nõ fugrent ista pplaria. Sed pͥmũ positũ sit nosmet ipõs cõmẽ¬
datos eẽ nõb̾. pͥmãq ex naͣ hac̃ habere appetitioem. ut cõẜ̾ ueniꝰ nos¬
met ip̃os. Hoc cõueit. Seꝗt᷑ illđ ut aĩadu̾tamꝰ qui. simꝰ ip̃i ut no

Expanded text:
ad ea, Cato, accedam, quae a te dicta sunt, pressius agamus eaque, quae modo ad ea, Cato, accedam, quae a te dicta sunt, pressius agamus eaque, quae modo dixisti, cum iis conferamus, quae tuis antepono. quae sunt igitur communia vobis cum antiquis, iis sic utamur quasi concessis; quae in controversiam veniunt, de iis, si placet, disseramus. Mihi vero, inquit, placet agi subtilius et, ut ipse dixisti, pressius. quae enim adhuc protulisti, popularia sunt, ego autem a te elegantiora desidero. A mene tu? inquam. sed tamen enitar et, si minus multa mihi occurrent, non fugiam ista popularia. sed primum positum sit nosmet ipsos commendatos esse nobis primamque ex natura hanc habere appetitionem, ut conservemus nosmet ipsos. hoc convenit; sequitur illud, ut animadvertamus qui simus ipsi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
re. In cõtione a̾̃ si loq̃ret᷑. si hannibal ad portas ueĩssoꝵ murũq iacu¬
lo traiccissoe negaret ẽẽ ĩ malis capi. uenire. int̾sia. patriã amittere.
An senatus cũ trrũphũ affricano decernẽt qđ eiꝰ utute aut felicitate
possor dice̾ si neq u̾tus ĩ nlło nisi sapiẽte nec felicitas uere dici potest:
cũ qđ illi sius u̾bis signaficẽt. ĩ eo nihil mouet᷑ de ip̃is reb nihil mutes
cedem res manẽt alio mͦ. Quid eĩm int̾e̾st diuicias opes ualitudi¬
nẽ bona dicas anne ꝓposita. cum ille qui ista bona dicit nihilo plus
his teibuat ꝙͣ tu qui eã illa p̃posita nominas: Itaq hõ ĩ pͥmis ĩgenu¬
us ce grauis dignꝰ illa familiaitate scipionis & Lelii. Panetius cũ
ad qđ tuberonẽ de dolore patiẽdo scribe̾t ꝙ eẽ caput debebat si ꝓbaĩ
possoꝵ. nũꝙͣ posuit nõ eẽ malũ dolore̾ sed quid est & quale ꝙͣtũq
tentia cõdẽnata mihi uide̾t᷑ eẽ ĩmanitas ista uerboꝵ. Sed ut ꝓpius

Expanded text:
re? in contione autem si loqueretur, si Hannibal ad portas venisset murumque iaculo traiecisset, negaret esse in malis capi, venire, interfici, patriam amittere? an senatus, cum triumphum Africano decerneret, quod eius virtute aut felicitate posset dicere, si neque virtus in ullo nisi in sapiente nec felicitas vere dici potest? cum, quod illi suis verbis significent, in eo nihil novetur, de ipsis rebus nihil mutetur eaedem res maneant alio modo. quid enim interest, divitias, opes, valitudinem bona dicas anne praeposita, cum ille, qui ista bona dicit, nihilo plus iis tribuat quam tu, qui eadem illa praeposita nominas? itaque homo in primis ingenuus et gravis, dignus illa familiaritate Scipionis et Laelii, Panaetius, cum ad Q. Tuberonem de dolore patiendo scriberet, quod esse caput debebat, si probari posset, nusquam posuit, non esse malum dolorem, sed quid esset et quale, quantumque tentia condemnata mihi videtur esse inanitas ista verborum. Sed ut propius
Abbreviated transcription (Latin):
dia aut pleraq seruãtẽ uiue̾. Hoc sic expositũ dissiłe ẽ suꝑioi. Illad̃
eĩm uectũ qđ catorthoma dicebas cõtingitq sapiẽti soli. Hoc a̾ in cho¬
ati cuiꝰdã offiĩ eẽ nõ ꝑfecti: qđ cade̾ ĩ nõnlłos ĩsipiẽtes põt. sertiũ ã
omĩb aut maxĩs reb his q̃ ẜm naͣm sint fruẽtẽ uiue̾. hoc nõ ẽ positũ
ĩ rirã actione. Cõpletur eĩm & ex eo gne̾ uite qđ uirtute fruit᷑ ex hi
certa sigruficatioe intelligit᷑ eaq uita que ex sũmo bono degit᷑ : qr con¬
iuc̃ta ei uiͣtus est. ĩ sapientẽ solũ cadit isq finis bonoꝵ. utͦab ip̃is stoi¬
cis scriptũ uidemꝰ a xenocrate atq ab Aristotele cõstitutꝰ ẽ. Itaq ab
na uult ẽẽ cõseruateix sui ut oe salua sit. e ĩ grie̾ cõẜuet᷑ suo. Ad hac̃

Expanded text:
ia aut pleraque servantem vivere. hoc sic expositum dissimile est superiori. illud enim rectum est—quod kato/rqwma dicebas—contingitque sapienti soli, hoc autem inchoati cuiusdam officii est, non perfecti, quod cadere in non nullos insipientes potest. tertium autem omnibus aut maximis rin nostra actione. completur enim et ex eo genere vitae, quod virtute fruitur, et etertia significatione intellegitur, eaque vita, quae ex summo bono degitur, quia coniuncta ei virtus est, in sapientem solum cadit, isque finis bonorum, ut ab ipsis Stoicis scriptum videmus, a Xenocrate atque ab Aristotele constitutus est. itaque ab natura vult esse conservatrix sui, ut et salva sit et in genere conservetur suo. a
Abbreviated transcription (Latin):
cellerẽt stulte antiquos dixisse ꝑ se ẽẽ expetẽda & sumẽda poteᷤ
ꝙͣ expetẽda. eadẽq om̃ĩ uita q̃ ĩ una ui̾tute cõsiste̾t. illã uitã q̃ &̃¬
magis sumẽdã. Cũq ip̃a u̾tus efficiat it̾a btam uitã ut beatir
eẽ nõ possit. tã quedã deesse sapiẽtib tũ cũ sũt bti̾ssimi. ⁊ taqe

Expanded text:
cellerent, stulte antiquos dixisse per se esse expetenda; sumenda potius cellerent, stulte antiquos dixisse per se esse expetenda; sumenda potius quam expetenda. ea denique omni vita, quae in una virtute consistemagis sumendam. cumque ipsa virtus efficiat ita beatam vitam, ut beatior esse non possit, tamen quaedam deesse sapientibus tum, cum sint beatissimi; itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cõstarem &. coͣpore. & hec ipã & eoꝵ uirtutes ꝑ se eẽ sumẽdas: An
uoͣ displicuit ea q̃ tributa est animi u̾tutib tãta p̃stãtia. An q̃ de
prudẽtia de cognitioẽ reꝵ de cõiuctioẽ gniͣs humani queq ab eisdẽ
cle tẽperãtia dẽ modestia. de magnitudine animi de omĩ honestate
dicũt᷑. Fatebũt᷑ stoia hec oĩa icta ẽẽ p̃clare. Nãq eã causã ze
noni discutiẽdi alia q̃dã dicẽt credo magna antiqͦꝵ ẽẽ peceata.
que ille ueri inuestigãdi cupidus nullo modo fer̾e potue̾it. Quid
eĩm ꝑu̾sius. ꝗd ĩtolẽrabiliꝰ. ꝗd stultius ꝙͣ bonã ualitudinẽ ꝙͣ doloꝵ¬
oĩum uacuitatẽ ꝙ integritatẽ oculoꝵ reliquoꝵq sensuũ pone̾ ĩ bo¬
nis potiꝰ ꝙͣ dicent nihił oĩo int̾ eas ues hisq cc̃trarias int̾esse: Ea ẽĩ
bo omia q̃ illi bona dice̾nt p̃posita eẽ nõ bona. Itẽq illa q̃ ĩ corpoe̾ ex¬

Expanded text:
constaremus et corpore, et haec ipsa et eorum virtutes per se esse sumendas. an vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? an quae de prudentia, de cognitione rerum, de coniunctione generis humani, quaeque ab eisdem de temperantia, de modestia, de magnitudine animi, de omni honestate dicuntur? fatebuntur Stoici haec omnia dicta esse praeclare, neque eam causndi fuisse. Alia quaedam dicent, credo, magna antiquorum esse peccata, quae ille veri investigandi cupidus nullo modo ferre potuerit. quid enim perversius, quid intolerabilius, quid stultius quam bonam valitudinem, quam doloritatem oculorum reliquorumque sensuum ponere in bonis potius, quam dicerent nihil omnino inter eas res iisque contrarias interesse? ea enim omnia, quae illi bona dicerent, praeposita esse, non bona, itemque illa, quae in corpore ex
Abbreviated transcription (Latin):
maximis fere reb stoici illos secuti st̃. ut ox ded̾s ẽẽ. et quatuor ex
rebus omĩa cõstare docerẽt. Cũ a̾ quere̾t res ad modũ difficilis uni
quinta q̃dã naͣ uidẽt᷑ cẽ ex qua ratio & intelligẽtia oriret᷑ in quo
cẽ de animis cuiꝰ gniͣs essent q̃re̾t᷑. Seno icldixit ẽe̾ igne̾. Nõnul¬
la deinde aliter. secl ea pauca. De maxiã a̾ re eodẽ mͦ. cliuina mẽte
atq na᷑ mũdũ uniũsũ atq ei maxĩas partes admĩstrai.Materiam

Expanded text:
maximis fere rebus Stoici illos secuti sunt, ut et deos esse et quattuor ex maximis fere rebus Stoici illos secuti sunt, ut et deos esse et quattuor ex rebus omnia constare dicerent. cum autem quaereretur res admodum difquaedam natura videretur esse, ex qua ratio et intellegentia oriretur, in quo etiam de animis cuius generis essent quaereretur, Zeno id dixit esse ignem, non nulla deinde aliter, sed ea pauca; de maxima autem re eodem modo, divina mente atque natura mundum universum et eius maximas partis administrari. Mater
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. hi oĩo ne attigerũt quidẽ. Nam e quib locis qrͣ thesauris argui¬
mẽta depromerẽt ur̃i ne suspicati quidẽ sũt. suꝑiores & artificio oe
nia tradiderũt. Que quidẽ res effecit nenecesse fit hisdẽ de reb sẽ¬
U quasi dictata decantare. neq a cõmentariolis suis discede̾ Na̾ qui
sciet ubi quicq positũ sit. quoq eo ueniat.is &ẽ si quid obrutũ erit po¬
terit eruere sẽꝑq eẽ ĩ disputãdo suus. Qđ & si ingeniis m agnis
p̃diti quidã dicẽdi copiã sine ratioẽ cõlequut᷑. ars tñ est dux certior ꝙ
natura. Aliudest eĩ poctaꝵ more u̾ba funde̾. aliud ea q̃ dicas ratione
Neq uoͣ ob dũas modo causas quo epicuro uidet᷑ ut pellat᷑ mortis &
ciabilis q̃dã e cognoscẽdis reb uoluptas. ĩ qua una cõfectis reb nccis ua¬
cui negociis honeste ac libałr possimꝰ uiue̾. Ergo ĩ hac ratioẽ tota de

Expanded text:
runt, hi omnino ne attigerunt quidem. nam e quibus locis quasi thesauris argurunt, hi omnino ne attigerunt quidem. nam e quibus locis quasi thesauris argumenta depromerentur, vestri ne suspicati quidem sunt, superiores autem artificio et via tradiderunt. quae quidem res efficit, ne necesse sit isdem de rebus semper quasi dictata decantare neque a commentariolis suis discedere. nam qui sciet ubi quidque positum sit quaque eo veniat, is, etiamsi quid obrutum erit, poterit eruere semperque esse in disputando suus. quod etsi ingeniis magnis praediti quidam dicendi copiam sine ratione consequuntur, ars tamen est dux certior quam natura. aliud est enim poe+tarum more verba fundere, aliud ea, quae dicas, ratione r et vestri, neque vero ob duas modo causas, quo modo Epicuro videtur, ut pellatur mortis et tiabilis quaedam e cognoscendis rebus voluptas, in qua una confectis rebus necessariis vacui negotiis honeste ac liberaliter possimus vivere. Ergo in hac ratione tota de
Abbreviated transcription (Latin):
let p̃t̾missũ est. Qui & diffinierũt plurima o diffiruẽdi artes re¬
liquexũt. Qđq est diffiritioĩ adiuctũ ut. tres ĩ partes diuidat᷑. ⁊d
& fit ab illis .e. quẽ ad mo fici̾ opoteat tradit᷑. Itẽ de cõtrariis a quib ad
gna formasq gn̾ģum uenerũt. iã argum̃ti rõne cõelusi caput eẽ facũt
ẽaq ꝑspicua dĩcũt. Ceinde ordinẽ sequũt᷑. Tum ꝗd uerũ ĩ singulis¬
lit. extrema cõclusio est. Quãta a ab illis uapietas argum̃toꝵ rone cõ¬
cludẽtiũ. eoꝵq cũ captiosis int̾ogatiõib dissiłitudo: Quid qđ plurib
& si a crisippo maxiẽ est elaboratũ. tñ a zenone minꝰ multo ꝙͣ ab an¬
sint artes quib ꝑfecte ratio & oratio cõpleat᷑ una uiuẽdi. altera disse¬
rẽcdi. hac̃ posteriorẽ & stoici ee ꝑipatetici. priorẽ a̾ illi egregie tradide¬

Expanded text:
let, praetermissum est? qui et definierunt plurima et definiendi artes relet, praetermissum est? qui et definierunt plurima et definiendi artes reliquerunt, quodque est definitioni adiunctum, ut res in partes dividatur, id et fit ab illis et quem ad modum fieri oporteat traditur; item de contrariis, a quibus ad genera formasque generum venerunt. Iam argumenti ratione conclusi caput esse faciunt ea, quae perspicua dicunt, deinde ordinem sequuntur, tum, quid verum sit in singulis, extrema conclusio est. quanta autem ab illis varietas argumentorum ratione concludentium eorumque cum captiosis interrogationibus dissimilitudo! Quid, quod plurietsi a Chrysippo maxime est elaboratum, tamen a Zenone minus multo quam ab ansint artes, quibus perfecte ratio et oratio compleatur, una inveniendi, altera disserendi, hanc posteriorem et Stoici et Peripatetici, priorem autem illi egregie tradide
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ille: Incẽdat. Restinguet citius. si arcdẽtem acceꝑit. Ista ip̃a
q̃ tu breuiter regẽ ditatorẽ. diuitẽ solũ eẽ sapiẽtẽ a te ꝗdẽ apte ac
rotũde ꝗppe. habe̾s eĩm a rhetorib. Illoꝵ uoͣ ista ip̃a ꝙ exilia de iui̾¬
tutis ui quã tantã uolũt eẽ. ut btũm ꝑ se effice̾ possit. pungũt quan
aculeis intogatiũculis angustis. Quib &̃ qui assetiũt nihil cõmutãt¬
ĩ aĩo. & idem abcũt qui uenerãt. Res eĩ fortasse uere çerte graues
nõ ita tractãt᷑ ut debet sed aliꝙͣto minutiꝰ. Seꝗt᷑ disserẽdi rafio. cogni¬
tioq neͣ Nam de sũmo bono mox ut clixi uidebimꝰ. & ad id expli¬
candũ disputationẽ om̃em cõferemꝰ. In his igit᷑ partib duab nihil
erat qđ Seno cõmota regestirꝵ. Res eĩ p̃cdare se habẽt .&. quidẽ
ĩ utraq parte. Quid eĩm ab antiꝗs ex eo gneͣ qđ ad disserẽdũ ua¬

Expanded text:
Quid? ille incendat? restinguet citius, si ardentem acceperit. Ista ipsa, Quid? ille incendat? restinguet citius, si ardentem acceperit. Ista ipsa, quae tu breviter: regem, dictatorem, divitem solum esse sapientem, a te quidem rhetoribus; illorum vero ista ipsa quam exilia de virtutis vi! quam tantam volunt esse, ut beatum per se efficere possit. pungunt quasi aculeis interrogatiunculis angustis, quibus etiam qui assentiuntur nihil commutantur animo et idem abeunt, qui venerant. res enim fortasse verae, cernon ita tractantur, ut debent, sed aliquanto minutius. Sequitur disserendi ratio cognitioque naturae; nam de summo bono mox, ut dixi, videbimus et ad id explicandum disputationem omnem conferemus. in his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. res enim se praeclare habebat, et quidem in utraque parte. quid enim ab antiquis ex eo genere, quod ad disserendum va
Abbreviated transcription (Latin):
grandia ornate uellet enueleate minora dice̾ͬ. Itaq que st̾ eoꝵ cõsolatio¬
nes. q̃ cohortatioẽs. q̃ &̃ monita cꝵ cõsilia scripta ad sũmos uiros. Frãt
ẽĩm apud eos ut est reꝵ ip̃aꝵ naͣ. sic discẽdi ex̾citatio duplex. Nã ꝗc
aut iuxis noĩs controu̾siam. Ergo ĩ utroq ex̾cebãt᷑. eaq disciplina
effecit tãtam illoꝵ utroq ĩ gne᷑ licẽdi copiã. Iotũ genꝰ hoc zeno o
qui ab eo sũt/ aut nõ potuerũt aut noluerũt. certe reliq̃rũt. Qͣ ꝙ
sce̾ cõcupiei̾t nihil aliud lege̾ debeat. Itaq uides quomꝰ loquãt᷑. No¬
ua u̾ba fingut. delerũt usitata. At ꝙͣta conãt᷑ mũdũ hũc oẽm oppi¬
dũ eẽ nr̃mꝰ. Incendit igit᷑ eos qui ⁊̃ audiũt. Uides ꝙͣtã rẽ agas ut
cercelis qui habitet totum hũc mũdũ suũ municipitiũ ẽẽ existimet

Expanded text:
grandia ornate vellent, enucleate minora dicere. itaque quae sunt eorum consolatiograndia ornate vellent, enucleate minora dicere. itaque quae sunt eorum consolationes, quae cohortationes, quae etiam monita et consilia scripta ad summos viros! erat enim apud eos, ut est rerum ipsarum natura, sic dicendi exercitatio duplex. nam, quaut iuris aut nominis controversiam. ergo in utroque exercebantur, eaque disciplina effecit tantam illorum utroque in genere dicendi copiam. Totum genus hoc Zeno et qui ab eo sunt aut non potuerunt scere concupierit, nihil aliud legere debeat. itaque vides, quo modo loquantur. nova verba fingunt, deserunt usitata. At quanta conantur! mundum hunc omnem oppidum esse nostrum! incendi igitur eos, qui audiunt, vides. quantam rem agas, ut Circeiis qui habitet totum hunc mundum suum municipium esse existimet?
Abbreviated transcription (Latin):
una sit qua mores cõfirmari putãt᷑. differo eã partẽ q̃ qiͣ stirps est
huiꝰ questioĩs. Qui sit eĩ finis bonoꝵ mox hoc loco tm̃ dico auet̾ib
ꝑipateticis.achademicisq que re cõłentiẽtes uocabulis differebãt eũ
locũ quẽ ciuilẽ xecte appellaturi uidem᷑ grece politicon grauiter & co¬
piole ẽẽ tractatũ. Quãmłta illi de xe .p. Ecripsexũt. ꝙͣ młta de legib
ꝗ ͣ multa nõ solũ p̃cepta ĩ artib sed & exẽpla ĩ oratioĩb bñdicẽdi reliq̃¬
rũt. Primũ eĩ ip̃a illa q̃ sb̾tiłr difserẽda erat polite apteq dixe¬
runt. tũ diffiniẽtes. tũ paxtiẽtes ut ur̃i cẽ. Sed uos squalidis illoꝵ
uides ꝙͣ niteat oratio. Deinde ea que requirebat orationẽ ornatã & gra¬
uẽ ꝙͣ magnifice sũt dicta ab illis ꝙͣ splẽdide de iustĩa de fortitudiẽ. dde a¬
titudiẽ hoũm. de spinis uellẽtiũ ut stoici nec ossa nudãtũ. sed eoꝵ q

Expanded text:
una sit, qua mores conformari putantur, differo eam partem, quae quasi stirps est huius quaestionis. qui sit enim finis bonorum, mox, hoc loco tantum dico, a veteribus Peripateticis Academicisque, qui re consentientes vocabulis differebant, eum locum, quem civilem recte appellaturi videmur, Graeci politiko/n, graviter et copiose esse t etiam exempla in orationibus bene dicendi reliquerunt! primum enim ipsa illa, quae subtiliter disserenda erant, polite apteque dixerunt tum definientes, tum partientes, ut vestri etiam; sed vos squalidius, illorum vides quam niteat oratio. deinde ea, quae requirebant orationem ornatam et gravem, quam magnifice sunt dicta ab illis, quam splendide! de iustitia, de temperatitudine hominum non spinas vellentium, ut Stoici, nec ossa nudantium, sed eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
facile ueteꝵ phỹoꝵ p̃ceptis instituta uita suꝑabat. Principiis a̾ a natua
datis amplitudiẽs q̃dã bonoꝵ excitabãt᷑ partim ꝓfecte a cõtẽplatioẽ reꝵ
occultioꝵ. ꝙ erat. insitus m̃ti cogitatioĩs amor. Ex quo dẽ ratioi̾s ex¬
plicãdi disserẽdiq cupiditas cõsc̃quebat᷑. qđq hoc solũ aĩal natũ ẽ pri¬
doris ac uerecũdie. partic̾płs appetẽsq cõiũctionũ hoũim ac societatũ.
aĩadu̾tẽsq ĩ omĩb robus quas age̾t aut clic̾e̾t. ut ne ꝗd ab eo fieret
nisi honeste & decore. His inicꝗs ut ante dixi semĩb a natura cda¬
tis. tẽperãtia modestia.iustitia & oĩs honestas ꝑfecte absoluta est
re cupio que causa sit cur zeno ab anhac antiqua mititutiõe cdesciue¬
rit. Miud nã hoꝵ ab eo nõ sit ꝓbatũ  ne om̾em na᷑m cõẜnatercẽ¬

Expanded text:
ilosophorum praeceptis instituta vita superabat. Principiis autem a natura datis amplitudines quaedam bonorum excitabantur partim profectae a contemplatione rerum occultiorum, quod erat insitus menti cognitionis amor, e quo etiam rationis explicandae disserendique cupiditas consequebatur; qac verecundiae particeps appetensque coniunctionum hominum ad societatem animadvertensque in omnibus rebus, quas ageret aut diceret, ut ne quid ab eo fieret nisi honeste ac decore, his initiis, ut ante dixi, et seminibus a natura datis temperantia, modestia, iustitia et omnis honestas perfecte absoluta est.re cupio quae causa sit, cur Zeno ab hac antiqua constitutione desciverit, quidnam horum ab eo non sit probatum; quodne omnem naturam con
Abbreviated transcription (Latin):
ma igit᷑ cõłtitutioe Seno tuus a naͣ recessit. Cũq lũmũ bonũ polu¬
isset᷑ in ingenii p̃stãtia quã u̾tutẽ uocamꝰ. nec quicꝙͣ aliud. bonũ ẽẽ
dixisset nĩsi qđ ẽẽt honestũ. nec uirtutẽ posse cõstare si ĩ cet̾is rebus
esset qđ aliud alio meliꝰ eẽt/ aut pcius. His ꝓpositis tenuit pcorsus
cõsequẽtia. Recte dicis. Negare eĩm nõ possũ. Sed ita falsa sũt ea
que cõsequũt᷑ ut illa quib he̾c nata st̃ uera ẽẽ nõ possũt. Docẽt eũm
nos ut sas dyaletici si ea q̃ rẽ aliquã sequãt falsa  ullãcẽ quã seqn¬

Expanded text:
ima igitur constitutione Zeno tuus a natura recessit, cumque summum bonum posuima igitur constitutione Zeno tuus a natura recessit, cumque summum bonum posuisset in ingenii praestantia, quam virtutem vocamus, nec quicquam aliud bonum esse dixisset, nisi quod esset honestum, nec virtutem posse constare, si in ceteris rebus esset quicquam, quod aliud alio melius esset aut peius, his propositis tenuit prorsus consequentia. recte dicis; negare non possum. sed ita falsa sunt ea, quae consequuntur, ut illa, e quibus haec nata sunt, vera esse non possint. docent enim nos, ut scis, d
Abbreviated transcription (Latin):
& habet audiro cus dolor malũ nõ sit. Dicũt illi. asꝑũ eẽ dolexe mo¬
lestũ. odiosũ. cõtra naͣm. difficile. tolleratu. Sed qr nulla sit ĩ dolore
nec fraus nec ĩprobitas. nec malitia. nec culꝑa. nec turpitudo. nõ ẽẽ
illał malũ. Hec qui auclierit ut ridere nõ curet. cliscedet tñ nihi¬
lo firmior ad dolorẽ fexẽdũ qͣuã uenerat. ⁊uã negas fortẽ ẽẽ quĩ¬
ꝙͣ posse qui dolorẽ malũ. pritet. Cur fortior sit si illud qđ tute. cõce¬
dis asꝑum ee uix ferẽdũ pritabit. Ex reb eĩm tiiditas nõ ex uoca¬
bulis nascit᷑. Et ais. Si una littera cõmota sit. fore tota ut labet disc¬
plina. Atrũ igit᷑ tibi litterã uideor/ an totas paginas cõmouere
Dt cĩm sit apđ illos id qđ est a te laudatũ. ordõ reꝵ cõseruatꝰ &x
orrũa inter se apta & cõnexa. sic eñ aiebas. tñ ꝑsequi nõ debentꝰ si a
falsis yncipiis ꝓfecta cõgruẽt ip̃a sibi o ab ꝓpossito nõ aberrat In pͥ¬

Expanded text:
t audire cur dolor malum non sit, dicunt illi asperum esse dolere, molestum, odiosum, contra naturam, difficile toleratu, sed, quia nulla sit in dolore nec fraus nec improbitas nec malitia nec culpa nec turpitudo, non esse illud malum. haec qui audierit, ut ridere non curet, discedet tamen nihilo firmior ad dolorem ferendum, quam venerat. tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet. cur fortior sit, si illud, quod tute concedis, asperum et vix ferendum putabit? ex rebus enim timiditas, non ex vocabulis nascitur. Et ais, si una littera commota sit, fore tota ut labet disciplina. utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? ut enim sit apud illos, id quod est a te laudatum, ordo rerum conservatus et omnia inter se apta et conexa—sic enim aiebas—, tamen persequi non debemus, si a falsis principiis profecta congruunt ipsa sibi et a proposito non aberrant. in pr
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat̃ ut eũ tueret᷑ qui cõstae̾t ex aĩo cx coͣpore ĩ utroq iuuae̾t eũ ac
cõtinẽt. Atq ita re pͥmo simpłr collecta collocata reliqua sb̃tiliꝰ ꝑsequẽ¬
tes coͣporis bona facilẽ quãdã rationẽ censebãt hr̃e. De animi bonis ac¬
curatiꝰ exquirebãt. Empͥmisq reꝑiebãt inesse ĩ his iustiẽ semiã. P̃ri¬
miq ex om̃ib phys natura tributũ ẽẽ docuerũt: ut hi ꝓcreati eẽnt a

Expanded text:
constaret ex animo et corpore, in utroque iuvaret eum ac contineret. atque ita re simpliciter primo collocata reliqua subtilius persequentes corporis bona facilem quandam rationem habere censebant; de animi bonis accuratius exquirebant in primisque reperiebant inesse in iis iustitiae semina primique ex omnibus philosophis natura
Abbreviated transcription (Latin):
iõm sibi. Sin dicit obscurari q̃dã nec appare̾ qr ualde paruasĩt nos
q cõcedimꝰ qđ dicit epicutꝰ de uoluptate q̃ mĩme sint uoluptates. eas¬

Expanded text:
ipsum sibi. Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos ipsum sibi. Sin dicit obscurari quaedam nec apparere, quia valde parva sint, nos quoque concedimus; quod dicit Epicurus etiam de voluptate, quae min