comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus. In manus inquit infidelium
postea ueniet. Dabũt autẽ deo alapa s
manib incestis. ꝙ impurato ore expuẽt
nequis agnoscat. Quod uerbũ uel un de
uenit ut inferũ loquatur ⁊ corona spinea
coronet᷑: Ad cibũ autẽ fel adsitim acetũ
dederunt inhospitalitatis. hanc mõst᷑bũt
mensam. Ip̃a .n. insipiens cuũ deũ non in¬
cellexisti. ludentem mortaliũ sensib. sed
spinis coronasti. ꝙ horridũ fel miᷤcuisti.
Templi uõ uelum scindetur. ⁊ medio die nox
erit. Tenebrosa nimis trib horis ⁊ morte ⁊¬
morietur crib dieb sompno suscepto. ꝙ̃
tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet
Primus resurrectõnis principio reuocat᷑

Expanded text:
dine. «In manus, inquit, infidelium postea veniet; dabunt autem alapas Deo manibus incestis et impurato ore expuent ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio reuocatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cubatũ sonitũ tristem dimittet ab alto.
Orbe gemens facinus miserũ uariosq labore
Tartareũq chaos mõstrabit terra dehiscõs
ꝙ coram dño reges sistentur ad unũ.
Recidet e colo ignis ⁊ sulphuris amnis.
Hec de xp̃i natiuitate passione resurrectõe
utiq scd̾o eius aduentu Ita dc̃a sunt. ut siq̾s
in greca capita hoꝵ uersuũ disc̾e̾ uoluerit
cotrc. Quod est latiue iħc xp̃c filiuᷤ

Expanded text:
Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurrectione atque secundo eius adventu tradita sunt, ut si quis in Greco capitulo horum versibus discernere voluerit, soter. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicii signum tellus sudore madescet.
E celo rex adueniet per secla futurus
Scilicet in carne presens ũ iudicet orbem.
Unde deũ cernent incredulus atq fidelis.
Celsũ cum scĩs eui iam t̾mingin ip̃o.
Sic anime cũ carne aderunt qͣs iudicat ip̃e.
Com iacet incultus densis ĩueprib orbis.
Neicient simulacra uiri cũctã qͦ gazam
Exuret terras ignis pontũq polũq
Inquirens cetri portas effringet auerni.
Scõꝵ s enim cuncte lux libera carni.
Tradetur sontes eterna flãma cremabit.
Occultos retegens actus tunc qͥsq loq̃tur
Secretaq deus reserabit pectora luci.
Tonc erit ⁊ luctus stridebũt dentib om̃s.
Erpitur solis iubar ⁊ chorus interit astris.
uoluetur celũ limaris splendor obibit.
Deiciet colles ualles extollet ab imo.
Non erit in reb hoĩm sublime uel altum
Iam equant᷑ campis mõtes ⁊ cerula põti
Omĩa cessabũt tellus cõfracta ꝑibit.
Sic pariter fontes corrent᷑ fumũaq igni.

Expanded text:
Iudicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentu n fuminaque igni,
Abbreviated transcription (Latin):
mors depascet eos. Dictum est ꝙ hoc
simili ium̃torum. que non radicitus ħbas
it̾m herbe renascantur ad pastum. sic ⁊im¬
pii qiͣ morte depasti reuiuiscunt ad mortẽ.
ut eternalit̾ moriantur. Sic in ꝯsumptũ
ticii sꝑq renascens non perit. ut possit sepe
perire iecur. Tunc erit mors ĩmortał. cũc ui¬
uenc morti qr uite sunt mortui. querent
mortem ⁊non inuenient. qui uitam habue¬
runt ⁊ ꝑdiderunt. Audi iob̾em in apo. dicen¬
cem. In dieb illis querent homines mortẽ
⁊ñ inuenient eam desiderabunt mori ⁊ fu¬
giet mors ab ilł. O mors qm dulcis esses qͥ¬
bus tam amara fuisti. te solam desiderant̾
optabunt. qui te solam uehement̾ oderũt.

Expanded text:
mors depascet eos». Dictum est hoc a similitudine iumentorum, que non radicitus evelliterum herbe renascantur ad pastum. Sic impii quasi morte depasti reviviscent ad mortem ut eternaliter moriantur: Sic inconsumptum Titii semperque renascens non perit, ut possit sepe perire iecur. 2 Tunc erit mors immortalis, tunc vivent morti qui vite sunt mortui. Querent mortem et non invenient, quia vitam habuerunt et perdiderunt. Audi Iohannem in Apocalypsi dicentem: « In diebus illis quaerent homines mortem, et non invenient eam: desiderabunt mori et fugiet mors ab illis. » O mors quam dulcis esses qbus tam amara fuisti, te solum desideranter optabunt, qui te solam vehementer oderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
admitt̾e que contraria non sit aꝑtissimis reb
quas de originali pecrato fides catholica nouit
in paruuł nisi regen̾entur in xp̃o sũ debut du¬
bitatõne dampuandis. Posteriorem uero adħ u
questionis eloquia ibi agitur. ⁊̃ que nobis uisa
solutio ip̃a uoscatur. Hoc opus sic incipit. dñin

Expanded text:
admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, quamuis de originali peccato fides catholica nouit in paruulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnatis, posteriorem uero ad hoc, ut quaestionis. de qua ibi agitur, etiam quae nobis uisa est solutio ipsa noscatur. Hoc opus sic incipit: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis mee a capite adiuncta ẽ. Hic liber
sic incipit. Nesponderi tibi querenti dilectissime
unũ de origĩe anime hominis alterũ de sentẽcialib¬
apłi iacobi ubi ait. quicũq totani legeni serua¬
uerit offendat autem ĩ uno fc̃s ÷ omiũ reus de utͦ
consulens eum. S in illo pͥore questionẽ quam
ꝓposui exposĩ ip̃e non solui. ĩ post̾iore autem qͥd
michi de illa soluenda uderetur ip̃e non tacui.
s utrũ hoc approbass ⁊̃ ille consului. Rescripsi ã
laudans eamdem consultatõnem meam sibi tñ
ad respondendum ociũ non esse respondit. Ego uͦ
quo usq ess in corpore hos libros ede nolui uef
forte responderet aliqñ ⁊ cum ip̃a responsione
eius potius ederentur. Illo aut̃ defuncto ad ħ edi¬
di priorem ut qui legit admoneatur aut non
quer̾e omĩo quõ detur auima nascentib. aũ c̃te
de re obscurissima eam solucõnem questionis hꝰ

Expanded text:
responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere tibi quunum de Origine Animae hominis: alterum de Sententia Jacobi apostoli, ubi ait, Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus ; de utroque consulens eum. Sed in illo priore quaestionem quam  exposui, ipse non solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam, sibi tamen ad id respondendum non esse respondit. ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis huius
Abbreviated transcription (Latin):
carentur. In quoꝵ duodecimo libro nõ debuit
ꝓ miraculo poni in habrahe sacrificio flãmã
celitus fc̃am inter diuisas uictimas cucurrisse:
qm̃ hoc illi in uisione monstratũ ÷. In septimo
decuno qd̃ dãn est de samuele ñ erat de filiis aa¬
ron dicendũ potius fuit non erat filius sacer¬
dotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdo¬
tib succed̾e magis legitimi moris fuit. Nam ĩ
filiis aaron reperitur pater samueł s sacerdoꝰ
non fuit nec ita ui filiis ut eum ip̃e genuerit
aaron. s sicut om̃es illuis populi dicunt᷑ filiiis¬
rael. hoc opus sic incipit. Gloriosissimam ciui
NIter ħ opposui cuiusdam hispani liber unus.¬
pbr̃i consultatõni de priscillianistis ⁊ de qͥbdã
origenis sensib quos catholica fides improbat:
quanta potui breuitate ac ꝑspicuitate respondi.
Cuiꝰ ꝯpusculi titulus est. ad orosium concra pͥs¬
cissianistas ⁊ origenistas. ⁊ ip̃a enĩ consultatõ

Expanded text:
carentur. In quorum decimo libro non debuit carentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum est. in septimo decimo, quod dictum est de Samuhel: non erat de filiis Aaron, dicendum potius fuit: non erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Glorionter haec Orosi cuiusdam Hispani presbyteri consultationi de Priscilianistis et de quibusdam Origenis sensibus, quos catholica fides inprobat, quanta potui breuitate ac perspicuitate respondi. cuius opusculi titulus est: ad Orosium contra Priscilianistas et Origenistas. et ipsa enim consultatio
Abbreviated transcription (Latin):
talib. ⁊ ea nunc magna nunc parua locis tem¬
porib ꝑsonisq uariari. s deorum młtorũ d̃tũ
quo eis sacrificetur pp̃ uitam post mortem fu¬
curam esse utilem disputant. hiis ergo decem
libris due iste uane opiniones xp̃iane religioni
aduersarie refelluntur. S ne quisqͣm uos aliena
cm̃ redarguisse non autem ur̃a asseruisse rep̃¬
hend̾et id agit pars alt̾a oꝑis huius. que libris
duodecim continetur. qͣuiqmͣ ubi opus ẽ et in
priorib doceni que nr̃a sunt asseranuis: ⁊ ĩ duo¬
decim posteriorib redarguanuis aduersa. Duo¬
decim ergo libroꝵ sequentium pͥmi quatuor
contiuent exortum duarum ciuitatum. quar̃÷
una dei. altera huius mundi. scd̃i qͣtuor excursũ
earũ siue ꝓcursum. tercii uero qui et postremi
debitas fines. Ita om̃es uignnti ⁊ duo libri cum
sint de utraq ciuitate conscripti. citulũ tñ a
meliore acreperunt ut de ciuitate dei potius uo¬

Expanded text:
talibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temtalibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temporibus personisque uariari, sed deorum multorum cultum, quo eis sacrificatur, propter uitam post mortem futuram esse utilem disputant. his ergo decem libris duae istae uanae opiniones Christianae, religioni aduersariae refelluntur. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet, id agit pars altera operis huius, quae libris duodecim continetur, quamquam, ubi opus est, et in prioribus decem, quae nostra sunt, asseramus et in duodecim posterioribus redarguamus aduersa. duodecim ergo librorum sequentium primi quattuor continent exortum duarum ciuitatum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uo
Abbreviated transcription (Latin):
in ruptõne agentiũ subrege halarico xxii.
atq impetumanae cladis euersa÷. Guius euer
sionem deoꝵ falsoꝵ multoꝵq cultores. quo¬
suscitato noĩe paganos uocamus. in xp̃ianã
religionem referre conantes solito acerbius
⁊ amarius deun uerum blasphemare ceperũt.
Unde ego exardescens zelo domus dei aduersus
ipõrum blasphemias uel errores libros de ciui¬
tate dei scribere institui. quod opus ꝑ aliquos
annos me tenuit. eo quod alia multa intercur¬
rebant. que differre non pot̾am. ⁊ me prius ad
soluendam occupabant. Hoc autẽ de ciuitate dei
grande opus tandem uiginti duobus libris est¬
terminatum. quoꝵ quinq primi eos refellunt
qui res humanas ita prosperari uolunt ũ ad hoc
multoꝵ deoꝵ cultum. quos pagani cołe cõsuer:
necessariũ esse arbitrentur. & qr ꝓhibent᷑ ma¬
la ista exoriri atq habundare ꝯtendũt seq̃ntes
autem qͥnq adu̾sus eos loquũtur qui fatentur
hec mala nec defuisse uiqͣm nec de futura mor¬

Expanded text:
inruptione agentium sub rege Allaricho atque impetu magnae cladis euersa est. cuius euer-. sionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine paganos uocamus, in Christianam religionem referre conantes solito acerbius et amarius deum uerum blasphemare coeperunt. unde ego exardescens zelo domus dei aduersus eorum blasphemias uel errores libros de ciuitate dei scribere institui. quod opus per aliquot annos me tenuit eo, quod alia multa intercurrebant, quae differri non oporteret et me prius ad soluendum occupabant. {hoc autem de ciuitate dei grande opus tandem uiginti duobus libris determinatum. quorum quinque primi eos refellunt, qui res humanas ita prosperari uolunt, ut ad hoc multorum deorum cultum, quos pagani colere consuerunt, necessarium esse arbitrentur et, quia prohibentur, mala ista exoriri atque abundare contendunt. sequentes autem quinque aduersus eos loquuntur, qui fatentur haec mala nec defuisse umquam nec defutura mor
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝓcidit orans ⁊ dicens. pacer si fĩ potest ⁊ c̃. Sac̃doꝰ
inclinans orat ⁊ dicit. Supplices te rogamus ⁊c̃
Poscl̾m altaris rep̾sentans oscłm ꝓditoris. Q̾
u̾o factus ⁊ in agonia prolixius orabat tercio di¬
cens sermonem eũdem.sacerdos faciens tres cru¬
ces pͥmam ⁊ scd̾am distincte suꝑ oblatam ⁊ cali¬
cem dicendo. sacroscm̃ filii tui corpus ⁊ sangui¬
nem. Tcrtiam: signando se ip̃m in faciem cũ dicit.
corporis crucem impͥmens suꝑ corpus. ⁊ propter
guctas sanguinis crucem imprimens super san¬
guinem. ⁊ qr ꝓcidit in faciem suam orans impͥ¬
mit sͥ crucem in faciem. Uł pocius per duas cru¬
ces quas facit sacerdos suꝑ corpus ⁊ sanguinem
designantur uincła ⁊ flagella. uincula: quib
ligatũ est corpus. ⁊ flagella quib allisus est
sanguis. Nam de uincuł legitur. Ministri iu¬
deorum comp̾henderunt iħm. ⁊ ligauerũt eñ.
et uincientes duxerũt et tradiderunt pilato. De

Expanded text:
rocidit orans et dicens: Pater si fieri potest, sacerdos inclinans orat, dicens: Supplices te rogamus . . . per osculum altaris repraesentans osculum proditoris. Quia vero factus in agonia prolixius orabat tertio dicens sermonem eumdem, sacerdos facit tres cruces, primam et secundam distincte super oblatam et calicem dicendo: Sacrosanctum Filii tui corpus et sanguinem, tertio signando seipsum in faciem, cum dicit:corporis crucem imprimens super corpus, et propter guttas sanguinis crucem imprimens super sanguinem, et quia procidit in faciem suam orans, imprimit sibi crucem in facie. Vel potius per duas cruces, quas facit sacerdos super corpus et sanguinem, designantur vincula et flagella. Vincula, quibus ligatum est corpus; flagella, quibus illisus est sanguis ejus. Nam de vinculis legitur: Ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt, et vincientes duxerunt et tradiderunt Pilato Marc. XV. De
Abbreviated transcription (Latin):
offertur. Quo circa panis ⁊ uinũ in sacͥficiũ
offeruntur. quodualet ad cuitõnem corꝑis
et anime. Ne si sub alterutra tm̃ spẽ sum̾et᷑.
ad alterius cm̃ putaretur ꝑtinere salutẽ.
& qͣmuis sub spe panis sanguis sumatur cũ
corpore ⁊ sub specie uini corpus sumatur cũ
sanguine: tamen nec sanguis sub spẽ panis.
nec corpus sub sp̃e uini bibitur aut comẽdr̃.
Quia sicut nec sanguis comeditur nͨ corpuᷤ
bibitur: ita neutrum sub spẽ panis bibitur.
aut sub spẽ uini comeditur: ⁊ si ꝯcessibile
uideatur quod corpus bibendo uel sanguis
comedendo sumatur. Est ergo modus sum̃di
carnem ⁊sanguinem. quo neutrum man¬
ducatur aut bibituꝵz.

Expanded text:
est, quocirca panis et vinum in sacrificio offeruntur, quod valet ad tuitionem carnis et animae, ne si sub alterutra specie tantum ad ulterius tantum putaretur pertinere salutem. Et quamvis sub specie panis sanguis sumatur cum corpore, et sub specie vini corpus sumatur cum sanguine, tamen nec sanguis sub specie panis, nec corpus sub specie vini bibitur, et comeditur, quia sicut nec sanguis comeditur nec corpus bibitur, ita neutrum sub specie panis bibitur, aut sub specie vini comeditur. Et si concessibile videatur quod corpus bibendo, aut sanguis comedendo sumatur. Est ergo modus sumendi carnem et sanguinem, quo neutrum manducatur et bibitur.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ⁊ sanguis. Utraq tñ spẽs consetratur.
⁊ neutra suꝑfluit ut ostendatur qd̾ xp̃c hu
manam naturam totam assumpsit. ut totã
redum̾et. Panis .n. refertur ad carnem. ⁊ uinũ
ad aĩam. qr uinũ sanguinem oꝑatur. ĩ quo

Expanded text:
corpus et sanguis, utraque tamen species consecratur, et neutra superfluit, ut ostendatur quod Christus humanam naturam totam assumpsit, ut totam redimeret. Panis enim refertur ad carnem, et vinum ad animam, quia vinum sanguinem operatur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ro malo merito plebis aufertur torũ.¬
doctrina predicationis pro bono merito
audientis cribuitur sermo doctori. In potestate
diuina consistit cui uelit deus doctrine uerbũ
dare uel cui auferre. et hoc non prodicentis.
s pro audientis fit m̾ito. ut mͦ pro culpa ple¬
bis auferatur sermo doctoris. modo uero proi
utilib meritis tribuatur. Nam ⁊ bonus docet.
bonũ. et malus docet malum. ⁊ bonusmalũ. et
et tempus loquendi. Non quidem ꝑ timorem
s ꝑ discretionem p̃p̃ malorum incorrectibilẽ
iniquitatem. Nõ numqͣm electos oz adoctrina
cessare. Interd̾ doctores ecclesie calore caritatis
diat testante ꝓpheta. ciuitates austri clause
sunt ⁊ non est qui aꝑiat. Q̾ͥ docendi accip̃ bñ
officiũ interd̾ ad tempus facta proximitateat
doctores pro mali ꝑtinacia qr iniquos emĩdare
neq̃unt. his tacere disponũt s calore sp̃c quo
aguntur ferre ñ sustinentes. It̾m in increpatõ¬
nem prosiliunt impiorum.

Expanded text:
ro malo merito plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis tribuitur sermo doctori. 2. In potestate divina consistit cui velit Deus doctrinae verbum dare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, et bonus malum, et et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis diat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑpetue continencie reseruatur. impedire
eoꝵ meritum dicimus. neq hoc tempore nisi
eis qui se non continent nupcias expedire.i
tribulatõnemq carnis ex affectui carualiue¬
nientem. sine quo nuptie incontinentium
ẽẽ non possunt. nec tacere uoluisse apłm uera
p̾monentem. uec plenius explicare hominũ
infirmitati parcentem.

Expanded text:
qui perpetuae continentiae reseruatur, inpedire qui perpetuae continentiae reseruatur, inpedire eorum meritum dicimus neque hoc tempore nisi eis, qui se non continent, nuptias expedire tribulationemque carnis ex affectu carnali uenientem, sine quo nuptiae incontinentium esse non possunt, nec tacere uoluisse apostolum uera praemonentem nec plenius explicare hominum infirmitati parcentem.
Abbreviated transcription (Latin):
lib ꝯiugatis. in regno autem celorũ ati
in futuro scło pares sint. nec illud ubi ait.
de nubentib. tribulatõnem autẽ carnis
habebunt huimõi ego autẽ uob̃ parco.
ita intelligendũ tanqͣm nuptiarũ pecratũ
⁊ dampnationem maluerit tacere qmͣ dr̃e.
Harum quippe duarum snĩarum singłas.
duo errores sibimet contrarii ñ eas intelligẽ¬
do tenuerunt. Illam .n. de p̾̃senti necessitate
illi pro se interpretantur qui nubentes ñ
nulbencibz equare contendũt. hanc uero uͥ
dictum est ego autem uob̃ parco. illi qui
nubentes dampnare p̾sumunt Nos autem
sm̃n scripturarum sc̃arum fidem sanamq d
doctrinam nec peccatum dicimus ẽẽ nupti¬
as. ⁊ earum tñ bonũ non solum infra uirgi¬
nalem. uerum ⁊̃ infra uidualem ꝯtinẽciam
constituimꝰ. Presentemq necessitatem cõ¬
iugatorum non quidem ad uitam eternã.
uerũptamen ad excellentem głiam ⁊ honorẽ

Expanded text:
libus coniugatis, in regno autem caelorum atque libus coniugatis, in regno autem caelorum atque in futuro saeculo pares sint, nec illud, ubi ait de nubentibus: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco ita intellegendum, tamquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. harum quippe duarum sententiarum singulas duo errores sibimet contrarii non eas intellegendo tenuerunt. illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt, hanc uero, dictum est: ego autem uobis parco, illi, qui nubentes damnare praesumunt. nos autem secundum scripturarum sanctarum fidem sanamque doctrinam nec peccatum esse dicimus nuptias et earum tamen bonum non solum infra uirginalem, uerum etiam infra uidualem continentiam constituimus praesentemque necessitatem coniugatorum non quidem ad uitam aeternam, uerumtamen ad excellentem gloriam et honorem,
Abbreviated transcription (Latin):
linde qr non humana sentencia sed di¬
uine scripture auctoritate ad tam ex¬
cellens donum hõies exhortandi sunt. non
mediocriter neq pretereunter agend̾ ẽ.
ne cuiqͣm ip̃a diuina scriptura in aliquo
mentita uideatur. Dehortantur enĩ pociꝰ
sic ꝑmanere nuptiarũ dampnatõne com¬
pellunt. Unde .n. confidam uerũ esse ꝙ scͥp¬
cum est. et qui non dat nuptũ meliuis sa¬
cit. si falsum putant ẽẽ ꝙ uyxta suꝑius ni¬
chilominus scriptum. ⁊ qui dat urginẽ
suam benefacit: Si autem loquenti scrip¬
ture de nuptiis bono indubitant̾ credide¬
rint. eadem celestis eloquii uerissima aucto¬
ritate firmate ad melius suũ feruenti ac fi¬
denti alacritate transcurrent. Unde iã satiꝰ
pro suscepto negocio diximus. ⁊ qͣnͣtum po¬
tuimus demonstrauinus. nec illud quod ait
apłs. Existimo aucem hoc bonũ esse pp̃ pre¬
sentem necessitatem sic esse accipiend̾. tanꝙͣ
iu hoc scło meliores sint sacre uirgines. fide¬

Expanded text:
inde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: et qui dat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, sic esse accipiendum, tamquam in hoc saeculo meliores sint sacrae uirgines fide
Abbreviated transcription (Latin):
nificat que non sunt nupciis alligate. sũi fu¬
erint sĩ non fuerint ꝙ alio loco aꝑit ubi dic̃.
Diuisa ẽ mulier ĩnupta ⁊ uirgo. Quando utiq
uirginem adiungit. quid mulierem ĩnuptam
nͥ uiduam uult intelligi: Unde etiam deincepꝰ
uuo ĩnupte noĩe ꝓfessionem utrãq complec¬
titur dicens. Que autem ĩnupta est sollicita
duitatem liberata nupt

Expanded text:
nificat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue funificat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps uno innuptae nomine professionem utramque conplectitur dicens: quae innupta est, sollicita duitatem liberata nupt
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. Ne pecicõni tue et
xp̃o dilectioni diutius es¬
n debitor promissionis
ee arripui ut cũq inter
⁊ nob̾ negligend̾ fuit. Quicquid ergo
ħ ĩuen̾is quod uobis necessarium uel nũqmͣ
fuerit uellam non sit. et tamen aliis ẽẽ per¬
spex̾is nec habere ce pigeat nec dare legelid̾:
ut et tua caritas sit utilitas aliorum. Cum
igitur in om̃i questione que ad uicãmoresq
ꝑtiuet non sola doctina uerum⁊̃ exhortatõ
sit necessaria. ũ doctrina quid agendum sit
nouerimus. ex hortatõne autem excitemur.
nepigeat ag̾e qd̾ agendum esse iam nouimꝰ
Quid ergo amplius ce doceam qm id qd̃ apd̾
apłm legimus: Sancta .n. scriptura nostre
de
tegule doctrinam figit. ne audeamus sapere
ꝑanciam. sicut unicuiq particus est deus men¬
disputare. Ait itaq apłs doctor genciũ uas
electõnis. Dico autem ĩnuptis ⁊ iuduis bonũ
esse illis si sic ꝑmanserint sicut et ego. Hec u̾ba
dentur exꝑte. Innuptarũ enĩ nomine illas sig¬

Expanded text:
lutem. Ne petitioni tuae et in Christo dilectioni diutius essem debitor promissionis meae, arripui utcumque inter a nobis neglegendum fuit. quidquid ergo hic inueneris, quod uobis necessarium uel numquam fuerit uel iam non sit et tamen aliis esse perspexeris, nec habere te pigeat nec dare legendum, ut et tua caritas sit utilitas aliorum. Cum igitur in omni quaestione, quae ad uitam moresque pertinet, non sola doctrina uerum etiam exhortatio sit necessaria, ut doctrina quid agendum sit nouerimus, exhortatione autem excitemur, ne pigeat agere quod agendum esse iam nouimus: quid ego amplius te doceam quam id quod apud apostolum legimus? sancta enim scriptura nostrae ae regulam figit. ne audeamus sapere perantiam. sicut unicuique deus partitus est mens dederit disputare. Ait itaque apostolus, doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba dentur expertae; innuptarum enim nomine illas sig
Abbreviated transcription (Latin):
licis et abhoĩacõnib furtis. rapinis. fraudi¬
bus ꝑiuriis ebriositatib. om̃iq luxuria et
auaricia simultacõnib. emulationib. in¬
pietatib. cudelitatib abstinetis. uerũ eciã
illa que leuiora uel sunt uel putant᷑ non
ĩueniuntur nec oriuntur in uob̾. Non impp¬
bus uultus. ñ uagi ocłi. non infrenis lingua
non petulans risus ñ scurrilis iocus. nõ indecẽs
hĩtus. non tumidus aut inflexus incessus
Iam non redditis malum ꝓ malo. nec male¬
dc̃m ꝓ maledcõ. Iam postremo illami mensurã
dilectionis implestis. ii ponatis aĩal ꝓ fr̃ibus
ur̃is.Ecce iam tales estis qr et tales esse debe
tis. Hec addita uirginitati angelicam uitã
hominib et celi mores exhibent t̾ris. Sed
quanto magni estis qui ita magni estis:
canto hũilitate uos in om̃ib ut coram deo
ĩueniatis gr̃am. ne suꝑbis resistat. ne se exal¬
tantes humiliet. ne inflatos ꝑangustam¬

Expanded text:
licis et abominationibus, furtis, rapinis, fraudilicis et abominationibus, furtis, rapinis, fraudibus, periuriis, ebriositatibus omnique luxuria et auaritia, simulationibus, aemulationibus, inpietatibus, crudelitatibus abstinetis, uerum etiam illa, quae leuiora uel sunt uel putantur, non inueniuntur nec oriuntur in uobis: non inprobus uultus, non uagi oculi, non infrenis lingua, non petulans risus, non scurrilis iocus, non indecens habitus, non tumidus aut fluxus incessus; iam non redditis malum pro malo nec maledictum pro maledicto; iam postremo illam mensuram dilectionis inpletis, ut ponatis animas pro fratribus uestris. ecce iam tales estis, quia et tales estis. Haec addita virginitati, angelicam vitam hominibus, et coeli mores exhibent terris. Sed quanto magni estis, quicumque ita magni estis, tanto humiliate vos in omnibus, ut coram Deo inveniatis gratiam, ne superbis resistat, ne se exaltantes humiliet, ne inflatos per angus
Abbreviated transcription (Latin):
modicum diligatis. ⁊ tondentes pecora pu¬
blicanos rumosa iactantia contempnatis
de uirib ur̃is exꝑtis cauete. ne qr ferre aliqͥd
potuistis inflem̃. de inexꝑtis autem orate
ne supra qm̃ potestis ferre temptemĩ. Heis¬
cimate aliquos in occulto suꝑiores. quib
estis in manifesto meliores. Cum aliorũ bo¬
na forte ignota uob benigne creduncur a
lectõne firmantur. ꝙ que forte ad huc de¬
sunt tanto dantur facilius qͣnto desid̾ant᷑
hunuilius. ꝑseuerantes in num̃o ur̃o pre¬
beant uob̾ exemplum. cadentes autem ange¬
ant timorem ur̃m. Illud amate ut imitenũ.
hoc lugete ne inflenuni. Iustĩam ur̃am tioli¬
te statuere deo uos iustificanti subdite. Ue¬
niam pecratis donate alienis. orate pro urĩs
futura iuugilando uitate. pret̾ita confitẽdo
delete Ecceiam tales estis ut ꝓfesse atq suate
uirginitati cet̃is ⁊̃ morib congruatis. Etre
iam non solum homicidiis sacrificiis dx̃abo¬

Expanded text:
modicum diligatis et tundentes pectora pumodicum diligatis et tundentes pectora publicanos ruinosa iactantia contemnatis. de uiribus uestris expertis cauete, ne, quia ferre aliquid potuistis, inflemini; de inexpertis autem orate, ne supra quam potestis ferre temptemini. existimate aliquos in occulto superiores, quibus estis in manifesto meliores. cum aliorum bona forte ignota uobis benigne creduntur a tur, sed dilectione firmantur; et quae forte adhuc desunt, tanto dantur facilius, quanto desiderantur humilius. perseuerantes in numero uestro praebeant uobis exemplum; cadentes autem augeant timorem uestrum. illud amate, ut imitemini, hoc lugete, ne inflemini. iustitiam uestram nolite statuere, deo uos iustificanti subdite. ueniam peccatis donate alienis, orate pro uestris; futura uigilando uitate, praeterita confitendo delete. Ecce iam tales estis, ut professae atque seruatae uirginitati ceteris etiam moribus congruatis. ecce iam non solum homicidiis, sacrificiis diabo
Abbreviated transcription (Latin):
autem hominis non habet ubi caput reclinz
Arguebat noĩe uulpium astutam dolositatẽ
et nõie uolucrum uentosam elatõnem. in quo
ubi requiesc̾et piam ñ inueniebat hũilicatem
Ac per hoc nusqͣm onũo secruitus est dñm.
qͥui se promiserat non usq ad quemdam ꝓ
rapp̃ hoc agite uirgines dei hoc agite
Sequimini agnũ quocũq ierit s pri
ad eum quẽ sequanũ uenite. & discitẽ qm̃
mitis est ⁊ hũilis corde. Humiliter ad hiũlem
uenite si amatis. ꝙ ne discedatis ab illo. ne
cadatis. Qui .n. timet ab illo discede rogat ⁊̃¬
dicit. Non michi ueniat pes suꝑbie. ꝑgite
uiam sublimitatis. pede humilitatis. Ip̃e ex¬
altat humiliter sequentes. quem descende
ñ piguit adiacentes. Dona eius illi seruanda
cõmittite fortitudinem ur̃am ad illũ custe¬
dite. Quicquid mali ip̃o custodiente nõ con¬
mittitis. canqͣm remissum ab illo deputate
ne modicum uob̾ existimantes dimissum.

Expanded text:
autem hominis non habet, ubi caput suum inclinet. autem hominis non habet, ubi caput suum inclinet. arguebat nomine uulpium astutam dolositatem et nomine uolucrum uentosam elationem, in quo ubi requiesceret piam non inueniebat humilitatem. ac per hoc nusquam omnino secutus est dominum, qui se promiserat non usque ad quendam prum. Quapropter hoc agite, uirgines dei, hoc agite: sequimini agnum quocumque ierit. sed prius ad eum, quem sequamini, uenite et discite, quoniam mitis est et humilis corde. humiliter ad humilem uenite, si amatis, et ne discedatis ab illo, ne cadatis. qui enim timet ab illo discedere, rogat et dicit: non mihi ueniat pes superbiae. pergite uiam sublimitatis pede humilitatis. ipse exaltat humiliter sequentes. quem descendere non piguit ad iacentes. dona eius illi seruanda committite, fortitudinem uestram ad illum custodite. quidquid mali ipso custodiente non committitis, tamquam remissum ab illo deputate, ne modicum uobis existimantes dimissum
Abbreviated transcription (Latin):
on ergo custodit bonũ iuirginale nͥ deus
ip̃e qui dedit. et deus caritas ÷. Eustos ergo
uirginitatis caritas: locus autem huiꝰ custo¬
dis humilitas. Ibi quippe hĩtat qui dix̃ super
humilem et quietum ⁊ trementem uerba mea
requiesce̾ sp̃m̃ suũ. Quid itaq alienum feci.
si bonũ qd laudaui uolens tutius custodiri. a¬
rauietiam locum p̃̾parare custodi: fident̾ enĩ
dico nec mͥ ne irascantur timeo. quos ũ mecũ
sibi timeant sollicitius moneo. facilius secunt᷑
agnimi. & si non quocumq ierit certe qͦusq
potuerint coniugati humiles. qmͣ suꝑbientes
iuirgines. Quõ enim sequitur ad quem nõ ułt
acced̾e: aut qũo accedit ad quẽ non uenit ut
discat q̃m mnitis ÷ ⁊ humił corde : Illos proinde
sequentes agnus quocumq ierit ducit. in qͥb
prius ip̃e ubi caput inclinet ĩuen̾it. Nam ⁊ qui¬
dam suꝑbus et dolosus hoc ei dyxerat Domme
sequar te quocũq ieris. Cui respondit. Uulpes
foueas habent. et uolatilia celi idos. filius

Expanded text:
on ergo custodit bonum uirginale nisi deus ipse, qui dedit, et deus caritas est. custos ergo uirginitatis caritas; locus autem huius custodis humilitas. ibi quippe habitat, qui dixit super humilem et quietum et trementem uerba sua requiescere spiritum suum. quid itaque alienum feci, si bonum, quod laudaui, uolens tutius custodiri, curaui etiam locum praeparare custodi? fidenter enim dico nec mihi ne irascantur timeo, quos ut mecum sibi timeant sollicitus moneo: facilius sequuntur agnum, etsi non quocumque ierit, certe quousque potuerint, coniugati humiles quam superbientes uirgines. quomodo enim sequitur, ad quem non uult accedere? aut quo modo accedit, ad quem non uenit, ut discat, quoniam mitis est et humilis corde? illos proinde sequentes agnus quocumque ierit ducit, in quibus prius ipse ubi caput inclinet inuenerit. nam et quidam superbus et dolosus hoc ei dixerat: domine, sequar te quocumque ieris. cui respondit: uulpes foueas habent et uolatilia caeli nidos; filius
Abbreviated transcription (Latin):
rectõnem mutari. ut nec membra ista nec
carnis sit futura suba ꝓculdubio corrigẽdͤ
est cõmouitus de corpore dñi. qui post resur¬
rectõnem in eisdem membris non solum
conspiciendus ocul. uerum ⁊̃ manib trac¬
tandus apparuit carnemq se habere eciam
sermone firmauit dicens. Palpate ⁊ uidete
qr sp̃c ossa ⁊ carnem non habet sicut me ui¬
detis habere. Unde constat apłm ñ carns
sub̃am negasse uidei regno futuram. s aũ
homines qui sin carnem uiuũt carnis ⁊
sanguiuis nomine nuncupasse. aut ip̃am
carnis corruptõnem que tunc utiq nul¬
la erit. Nam cum dixiss caro ⁊ sanguis reg¬
num dei non possidebunt: bene inclłigit᷑
tamqͣmͣ exponendo quid dix̃it continuo
subdidisse. neq corrupt̃õ incorrupt̃onẽ
possidebit Dequa re ad ꝑsuadendũ infi¬
delib difficili diligent̾ quantũ potui dis¬
seruisse me repperiet. quisquis de ciuitate
dei librum nouissimũ leg̾it. Bic liber sic

Expanded text:
rectione mutari, ut nec membra ista nec rectione mutari, ut nec membra ista nec carnis sit futura substantia, procul dubio corripiendus est commonitus de corpore domini, qui post resurrectionem in eisdem membris non solum conspiciendus oculis uerum etiam manibus tractandus apparuit carnemque se habere etiam sermone firmauit dicens: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. unde constat apostolum non carnis substantiam negasse in dei regno futuram, sed aut qui secundum carnem uiuunt carnis et sanguinis nomine nuncupasse aut ipsam carnis corruptionem, quae tunc utique nulla erit. nam cum dixisset: caro et sanguis regnum dei non possidebunt - bene intellegitur tamquam exponendo, quid dixerit — continuo subdidit: neque corruptio incorruptionem possidebit. de qua re ad suadendum infidelibus difficili diligenter, quantum potui, me disseruisse reperiet, quisquis de ciuitate dei librum nouissimum legerit. Hic liber sic
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus coram epĩs hoc michi
iubentib qui plenarium totĩus affrice
conciliũ ippone regio Halebant de fide ac sỹ¬
bolo pr̃ disputaui. quã disputatõnem nõ¬
nulł eorum qui nos familiarius diligebãt
studiosissime instantib in librũ contuli.
in quo de reb ipĩs ita disseritur ut tam̃ nõ
fiat u̾boꝵ illa contentõ que tenenda memo¬
riter competentib traditur. In hoc libro cum
de resurrectõne carnis ageretur resurget in
falli non pot̃. Quod cui uidecur in credibile
quał sit nũc caro attendit: quał autẽ cunc¬
futura sit non consid̾at. qr illo tempore ĩmu¬
tationis angłice non iam caro erit ⁊ sangͥs.
s tm̃ corpus. ⁊ cet̾a que̾i de corpoꝵ t̾restriũ
ĩ corpora celestia mutatõne disserui. qm̃ di
xit apłs cum in de loqueretur caro ⁊ sangͥs
regnũ dei non possidebunt. S quisquis ea
sic accipit. ut existimet ita corpus terrenũ
quale nũc habemus in corpus celeste resur¬

Expanded text:
er idem tempus coram episcopis hoc mihi jubentibus, qui plenarium totius Africae concilium Hipponeregio habebant de Fide et Symbolo presbyter disputavi. Quam disputationem, nonnullis eorum qui nos familiarius diligebant studiosissime instantibus, in librum contuli; in quo de rebus ipsis ita disseritur, ut tamen non fiat verborum illa contextio, quae tenenda memoriter competentibus traditur. In hde resurrectione carnis ageretur: resurget, infalli non potest. quod cui uidetur incredibile, qualis sit nunc caro adtendit, qualis autem futura sit non considerat, quia illo tempore inmutationis angelicae non iam caro erit et sanguis, sed tantum corpus et cetera, quae ibi de corporum in corpora caelestia mutatione disserui, quoniam dixit apostolus, cum inde loqueretur: caro et sanguis regnum dei non possidebit. sed quisquis ea sic accipit, ut existimet ita corpus terrenum, quale nunc habemus, in corpus caeleste resur
Abbreviated transcription (Latin):
eiulantes ut nature miserias expͥmamꝰ.
Masculus .n. recenter natus dicit .a. femĩa
hinc .n. ante pecratũ uirago. post pecratũ
eua meruit appellari. ex quo sibi dcm̃ audi¬
parturientis. Unde rachel p̃nimio dolore ꝑtͦ
interiit. ⁊ moriens uocauit nomen filii sui
bennoni .i. filius doloris. Uxor phinees subitis
dolorib irruentib peꝑit simul ac periit. et in
ciam habet. cũ u̾o peꝑerit masculum: iam nõ
meminit p̾ssuram pregaudio. qr natus ẽ hõ ĩ
mũdo. Concipit ergo cũ inmũdicia ⁊ fetore.
parit cum tristicia ⁊ dolore. Nutrit cũ angus
tia ⁊ labore. custodit cũ instancia ⁊timore.

Expanded text:
eiulantes, ut nature miseriam exprimamus. Masculus enim recenter natus dicit a, femina vHinc enim ante peccatum virago, post peccatum Eva meruit appellari, ex quo sibi dictum audiparturientis: unde Rachel pre nimio dolore partus interiit et moriens vocavit nomen filii sui Benoni, id est filius doloris. Uxor Phinees subitis doloribus inruentibus peperit simul ac periit et in itiam habet; cum vero peperit puerum, iam non meminit pressure propter gaudium, quia natus est homo in mundum». Concipit ergo cum immunditia et fetore, parit cum tristitia ia et labore, custodit cum instantia et timore
Abbreviated transcription (Latin):
diuitrens aliam pocest duce. nec dimissa
alii pot̃ copulari. Nãm quicũq dimisit
uxorem suam nͥ obsola fornicatõne ⁊ aliã¬
dire̾it: mechatur. Ꝙ si uxor a uiro disces¬
serit manere d ĩnupta. aut uiro suo recõ¬
ciliari. siłr et uir si discessit ab uxore. gͣue
nimis est pondus ꝯiugii. Nam stultus et
impius ÷ qui tenz ad ulteram. ⁊ patronuꝰ
ẽ turpitudinis: qui celat crim̃ uxoris. et si
dimitcit adult̾am absq sui culpa: punit᷑.
qm̃ illa uiuente: cogitur ꝯtinere: Propt̾¬
riualem. sola suspitio zelotipũ uehementer
affligit. Nam licet scriptũ sit. erũt duo in
carne una zelus tñ uiri duos in una carne
ñ pacitur.

Expanded text:
dimittens potest aliam ducere, nec dimissa dimittens potest aliam ducere, nec dimissa alii potest copulari. Nam « quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationis caduxerit, mechatur». Quod si uxor a viro discesserit, manere debet innupta aut viro suo reconciliari; similiter et vir, si discesserit ab uxore. 6 Grave nimis est pondus coniugii, nam «stultus et impius est qui tenet adulteram», et patronus est turpitudinis qui celat crimen uxoris. Sed si dimittit adulteram, absque sui culpa punitur, quoniam illa vivente cogitur continere. Proptrivalem? Sola suspicio zelotipum vehementer affligit; nam licet scriptum sit: «Erunt duo in carne una», zelus tamen viri duos in una carne non patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ornatum. ⁊ uariam suppellectilem. ũ płis
sepe sit cultus uxoris: ꝙͣ census mariti. A¬
lioqͥn per noctes ⁊ dies suspirat. ⁊ plangit.
garrit ⁊ murmurat. Tria sunt que nõ si¬
nunt hoĩem ĩ domo manere. fumus. stillici¬
dum ⁊ mala uxor. Illa inquit ornatior pro¬
cedit in publicũ. hec ab hominib honorat᷑
Ego misera ĩconuentu feminarũ sola despi¬
tior. a cunctis contempnor. sola uult diligi.¬
sola laudari. alterius amorem suũ asserit
s dominari mollitur. cuncta uult posse et
nicħ non posse si pulcra fu̾it facile adama¬
cur. Si feda facile despicituꝵ. s difficile
custoditur ꝙ amultis diligitur. ⁊ molestũ
est possidere. ꝙ neno dignatur habere. A¬
lius forma. Alius ingenio. Alius faceciis
alius liberalitate sollicitat. ⁊ sic aliqͣ parte
asinus. bos ⁊ canis. uestis ⁊ lectulus. calre et
urceolus prius ꝓbatur ⁊ postea comꝑatur.
Sponsa tandem uix ostenditur. ne prius
displiceat qmͣ ducatur. Qualcũq casus

Expanded text:
ornatum et variam suppellectilem, ut pluris sit sepe cultus uxoris quam census mariti; alioquin per dies et noctes suspirat et plangit, garrit et murmurat. Tria sunt enim, que non sinunt hominem in domo permanere: fumus, stillicidium et mala uxor. ‘Illa, inquit, ornatior procedit in publicum, hec ab omnibus honoratur: ego miserrima in conventu mulierum sola despicior, a cunctis contempnor’. Sola sola laudari, alterius amorem suum asserit sed dominari molitur. Cuncta vult posse, nulla non posse. Si pulchra fuerit, facile adamatur: si foeda, non facile concupiscitur. Sed difficile custoditur, quod a multis diligitur: et molestum est possidere, quod nemo dignatur habere. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat: et ex aliqua parte asinus, bos et canis, vestis et lectulus, calix etiam et urceolus prius probantur, postea comparantur: sponsa vero vix tandem ostenditur, ne prius displiceat quam ducatur, qualicunque tame
Abbreviated transcription (Latin):
tra pontificis illud significat qd̾ ꝓꝓbeta
loquens de filio dicit ad patrem. gloria ⁊
men quod est suꝑ omẽ nomen. ut in in no .i.¬
lamin⁊ cdaris pontificalis scriptũ erat nom̃
dñi tetragramaton. cunis misterium suꝑius
prelibauimus. Mitram ergo capitis xp̃i sũmã
illam. honorificenciam incłłigimus. q̃ ꝓot̃
diuinitatẽ debetur humanitati Sam ꝓpter
pedem honorificatur scabellum. Adorate in¬
ep̃i significat. de qua dicit psalmista.
Uirga recta est uirga regni tui. Qͥa dilexisti
iustĩam et odisti ĩniquitatem. Propter qd̾¬

Expanded text:
tra pontificis illud significat, quod Propheta loquens de Filio dicit ad Patrem: Gloria etnomen, quod est super omne nomen, ut in nomilamina cidaris pontificalis sculptum erat nomen domini tetragrammaton, cujus mysterium superius praelibavimus. Per mitram ergo capitis Christi summam illam honorificentiam intelligimus, quae propter divinitatem debetur humanitati. Nam propter pedem adoratur scabellum: Adorate, inem significat; de qua dicit Psalmista: Virga recta est virga regni tui; quia dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propter
Abbreviated transcription (Latin):
undiq semꝑ insidientur. ut capiant ꝑse¬
quantur ut perimant. Demon et homo.
Mundus et caro. Demon cum uiciis. hõcũ
bestiis. mundus cũ elem̃tis. caro cum sensib.
Caro namq concupiscit adu̾sus sp̃m. ⁊ sp̃c¬

Expanded text:
undique insidientur ut capiant, persequantur ut perimant, demon et homo, mundus et caro? Demon cum vitiis, homo cum bestiis, mundus cum elementis, caro cum sensibus. «Caro namque concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm leo rugiens circuit querens quem de¬
uoret. accenduntur ignea tela nequissimi¬
hostis. mors ingreditur ad eos per fenestras.
oculus animam depredatur. Pugnat orb̾ ter¬
rarum contrainsensatos. gens contra gẽtẽ.
⁊ regnum adu̾sus regnum. ⁊ terremotus
magnus per loca. et pestilencie ⁊ fames
terroresq de celo. tempestates. ⁊ tonitrua.
ignis coruschatõnes ⁊ fulgura. Maledcã in¬
quit terra in oꝑe tuo spi. ⁊tri. germinet.¬
In sudore uultus tui uesceris pa tuo. donec
reuertaris in terram. qr terra es ⁊ in terrã
tYgris ⁊ onager. codrillus ⁊ griffus. serpens
et coluber basylicus ⁊ apes cerantes ⁊ draco.
minaremur piscib maris. uolatilib celi. ⁊
uniu̾sis animantib que mouentur in t̾ra.
nunc damiur ilł in predam. damur in escam.

Expanded text:
tanquam leo rugiens circuit querens quem devoret». 2 Accenduntur ignea tela nequissimi. Mors ingreditur per fenestras. Oculus animam depredatur. Pugnat orbis terrarum contra insensatos. Gens contra gentem, et regnum adversus regnum et terremotus magni per loca, pestilentie et fames, terroresqignis coruscationes et fulgura. «Maledicta, inquit, terra in opere tuo, spinas etsudore vultus tui vesceris pane tuo, donec revertaris in terram, quia terra es et in terram tigris et onager, cocodrillus et griphes, serpens et coluber, basiliscus et aspis, cerastes et draco, minaremur piscibus maris et volatilibus celi et universis animantibus que moventur in terra, nunc damur illis in predam, damur in escam.
Abbreviated transcription (Latin):
de sr̃ ĩ capire colũpne ad accipiẽda tĩgna cͥcũ¬
qͣq ab uno surgẽcia. q̃ ip̃i colũpne ĩfica st̃
sb̾ ead̾ eminẽcia sb̾ qͣ ⁊̃ sũmitas tecti ꝯfũma¬
ta ẽ ad siłitudinẽ uubricis sũmitatẽ cectoꝵ
excipẽtis:⁊ ꝙͣis altitudo colũpne ñ uideat᷑
maior ẽẽ medietate zone cũ fc̃a sit eac ipsa

Expanded text:
da tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcudĩs sit eiꝰ dilc̃a mĩme dubitamꝰ. Dixei sapi̾e
soror mã es ⁊ pͣdẽciã uocaui amicã meã aiłtisan¬
dire ꝙͣ ñ possit fastidire hꝰ dilc̃e sue płeͥtudinẽ.
ꝙͣ sororẽ ⁊ amicã uocat ꝑꝑ castã. ⁊ ardẽtissimam
ht amaritudinẽ ꝯu̾sacio illiꝰ nͨ cediũ ꝯuictꝰ ip¬

Expanded text:
 dilecta minime dubitamus: Dixi sapientiae, soror mea es, et prudentiam vocavi amicam meam . Vultis audire quod non possit fastidire hujus dilectae suae pulchritudinem, quam sororem et amicam vocat, propter castam et ardentissimam habet amaritudinem conversatio illius, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alia q̃ ĩ plano eetrema ẽ ĩ alto at̃ una ce¬
t̃as ões ĩcludit ⁊ qͣtuor exetrema cormia du¬
aꝵ sonaꝵ sĩgłis lat̾ibꝰ attĩgẽs totas eas ĩtͣ
se ꝯp̃hẽdit ħ fc̃o si nosse cupis qũo ħ sigꝰ a
formã arce rep̾sẽtẽt. ĩclłige qͣi de illa zona
q̃ ꝑ mediã latitudinẽ arce ꝓtẽdr̾ fiat colũp¬
nã qͣdrata eqͥlat̾a ĩ medio arche erͤta cꝰ alci¬

Expanded text:
in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, c
Abbreviated transcription (Latin):
tatis d̾i dem̃ reu̾sꝯ ad lineã gi̾at̾ois pꝰ ni¬
dã ꝑ ono phares. esrom.atam. amuiadab.
roboam. abia. asa.iosaphath. ioram. aazi¬
as. ioas. amasyas. ofias. Ioat᷑an. acha.⁊ hii¬
e echias. manases. aminon.iosias. eliachim
ioachim. salathiel. z orobabel. abiud. elia¬
chum. azor. sadoch. achim. eliud. eleazar.

Expanded text:
tatis. Deinde reversus ad lineam generationis post Judam pono Phares, Ephrom, Aram, Aminadab, Roboam, Abia, Asa, Josaphat, Joram, Aazias, Joas, Amazias, Ozias, Joathan, Achas. Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Eliachim, Joachim, Salathiel, Zorobabel, Abiud, Eliachim, Azor, Sadoch, Achim, Eliuth, Eleazar,
Abbreviated transcription (Latin):
erct̾iores delc̃atoes affici ⁊ cogitat̾oes tuas ĩ eiꝰ
iugit̃ occupari. ꝯ magna sollicitudĩe ꝯpelle
ĩete ut possis saltẽ ec eis ĩt̾im synagogã fãt
Qciẽs eĩ euagatoes m̃tis ĩ uitũ colligimꝰ ⁊ ões
cordis motꝰ ĩ uno ec̃nitatis desid̾io figimꝰ. s ꝯ¬

Expanded text:
iores delectationes affici, et cogitationes tuas, in eis jugiter occupari, cum magna sollicitudine compelle intrare, ut possis saltem ex eis interim Synagogam facere. Quoties enim evagationes mentis, in unum colligimus, et omnes cordis motus in uno aeternitatis desiderio figimus,