comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero xp̃o exsecrabilis iudeoꝵ error
qñ nõ inuenis quid respondeas manifestis¬
ime utati. Tmmiere te ostendis ne te nu¬
dem discipulis tuis. Utinam tu xp̃o sic in¬
antis ut discipłos tuos magis ip̃ius ue¬
nis discipłos ẽẽ qͣm tuos. Nam me nõ peni¬
ut qͣntum dñs donat opam dare. ut tu ⁊
discipłi tui sub uno magr̃o sitis condisci¬
ptili mei. Tractatui aut̃ meo cui post tan¬
um tempus adhuc te responsurũ ẽẽ ꝓ¬
atttis. si ita responsurus es ut mͦ respon¬
ñ plane aliquid respondebis. s ut hoĩes
ñ intiłigentes quõcũq decipias nõ tace¬

Expanded text:
risto exsecrabilis Judaeorum error quando non invenis quid respondeas manifestissimae veritati. Timere te ostendis, ne te nudem discipulis tuis. Utinam tu Christo sic induaris, ut discipulos tuos magis ipsius velis discipulos esse quam tuos. Nam me non poenitet, quantum Dominus donat, operam dare ut tu et discipuli tui sub uno magistro sitis condiscipuli mei. Tractatui autem meo, cui post tantum tempus adhuc te responsurum esse promittis, si ita responsurus es, ut modo responnon plane aliquid respondebis; sed ut homines non intelligentes quomodocumque deciplas, non tace
Abbreviated transcription (Latin):
mut sibilis ⁊ immutabilis est. s ꝑ crea¬
turam sibi sb̃iectam mortaliũ oculis
apparnisse cum uoluit. Nõ itaq sicut
accipe uł accipi u̾ba mea uoluisti ego
diuinitatem sic prĩs oscendisse se dixit
tamqͣm eam uolium credi insibilem
quam pͥus innisibilem dix̾as eẽ s
dixi qñ se pr̃ib dimuntas ostendebat.
ꝑ sb̃iectam creatitram iusibilem se¬
demonstrabat. pam ꝑ ip̃am siam na¬
turam usq a deo inuubilis est. ut
ip̃e moyses ei cum quo taciead factẽ
loquebatur dic̾et i mnueni grãm añ
terostende mͥ tem ip̃m manifeste. Ette
quod dixi relege ⁊ muenies me uerũ
dice̾. to aut̃ intllig̾e noluisse uł nõ po¬
tuisse quod dixi. dudi ergo idip̃m me
alignͣto planius disserentem. ego dini¬
uitatem pr̃is ⁊ filii ⁊ sp̃t scĩ in sua na¬
tura ac stib̾a mortalib ocłis muisibilẽ
dico. eam u̾o le in formas insibiles

Expanded text:
invisibilis et immutabilis est, sed per creaturam sibi subjectam mortalium oculis apparuisse cum voluit. Non itaque sicut accipere vel accipi mea verba voluisti, ego divinitatem sic patribus ostendisse se dixi, tanquam eam voluerim credi visibilem, quam prius invisibilem dixeram esse: sed dixi, quando se patribus divinitas ostendebat, per subjectam creaturam se invisibilem demonstrabat. Nam per ipsam suam naturam usque adeo invisibilis est, ut ipse Moyses ei cum quo facie ad faciem loquebatur, diceret: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste . Volequod dixi: relege, et invenies me verum dicere; te autem non intelligere voluisse, vel non potuisse, quod dixi. Audi ergo idipsum me aliquanto planius disserentem. Ego divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti in sua natura atque substantia mortalibus oculis invisibilem dico. E
Abbreviated transcription (Latin):
uiam discipline ⁊ dedit eam tacobpir
suo ⁊ isoł dilecto suo. Post hec suꝑta
ram uisus est ⁊ int̾ hoĩes conu̾satm
est. Quis est iste responde. Quis estir
immensus qui. suꝑ t̾ram iustis
⁊ int̃ hoĩes conũsatus est Uideoa¬
estus quas patiaris angustias
est. ⁊ int̾ hot̃es conu̾satus est. Tu en

Expanded text:
eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo: post haec super terram visus est, et inter homines conversatus est ? Quis est iste, responde? Quis est, iimmensus; qui super terram visus est, et inter homines conversatus est? Video quos aestus, quas patiaris angustias.est, et inter homines conversatus est. Tu enim
Abbreviated transcription (Latin):
ri ex tabulis uniuersa uoluissem. ⁊õ
turam. in tantam blasphemiam deci¬
distint unigenitũ dei filiũ ꝑ hoc ip̃m
quod ds̃ est mutabilem dices. qñ quidẽ
soli pr̃i putasti eẽ tribuend̾ quod scepp¬
tum ẽẽ dixisti. ego sum qui sum ⁊ non
sum nuitatus. qi filius uł spc̃ sc̃s six ñ
muitatus qñ iusibłr apparuit. ił ille ꝯ
cõstao natus ex femina. uł iste in sp̃e
columbe. aut in igneis lingus se hu¬
manis aspatib monstñs unde iam
respondi tibi in eo sermone ubi mon¬
straui nõ te refellisse que dixi. sunc
ũo ut intssigas quõ dix̃it ds̃ ego sum
qui sum ⁊ nõ sum mutatus. nł quod
scriptũ magis muenitur. egco enim

Expanded text:
ri ex tabulis universa voluissem. Non turam, in tantam blasphemiam decidisti, ut unigenitum Dei Filium per hoc ipsum quod Deus est mutabilem diceres: quandoquidem soli Patri putasti esse tribuendum quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui sum, et non sum mutatus; quasi Filius vel Smutatus quando visibiliter apparuit, vel ille quod constat natus ex femina, vel iste in specie columbae aut igneis linguis se humanis aspectibus monstrans. Unde jam respondi tibi in eo sermone, ubi ostendi non te refellisse quae dixi. Nunc vero ut intelligas quomodo dixerit Deus, Ego sum qui sum, et non sum mutatus, vel quod script
Abbreviated transcription (Latin):
ns cyuoem suam. ica ⁊ ip̃e sibi qͥb fue¬
t imponendus ligna portabat :No¬
qus alius orat ille aries qui cormb te
m ꝓ filio cui parcẽ iussus est iimo¬
ud abraham. Ita ent̃ hõi parci deus
usacri sanguinis impleretur. Si
tise angłm qui luctatus est cũ iacob:
pes dicere ꝓpͥetate nõ figira xp̃m fu
saretem quem patarcha inimola
Mabraham. Potes postremo dicere
etate nõ figura xp̃m fuisse petram
io pcussa ligno sitienti ppło potum
Us tñ latente natura suie pris uue¬

Expanded text:
s crucem suam, ita et ipse sibi quibus fuerat imponendus ligna portabat? Poquis alius erat ille aries qui cornibus tpro filio, cui parcere jussus est, immolavit Abraham . Ita enim homini parci Deus rium sacri sanguinis impleretur. Si fuisse angelum, qui luctatus est cum Jacob; potes dicere arietem, quem patriarcha immolavit Abraham: potes postremo dicere proprietate, non figura, Christum fuisse petram, quae percussa ligno, sitienti populo potum sed tamen latente natura, sive Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
mess uidit ⁊ gauisus est: cur nõ diemx
turus in carne. quod abraham sicut⁊
fuas ꝓbare potusti. post hec si uenisn
ad iacob qr luctatus est cũ angło qndꝰ
tura ip̃a geneseos ⁊ hoĩem dicit ⁊ deumi
nam ita legitur. Nemansit aut̃ iacob
solus ⁊ luctabatur homo cũ illousꝙ
puit. latitudo femoris iacob dum le¬
petur cum eo ⁊ dixit illi dimitte ml
cendit enĩ aurora. Ille auõ dixit.
dimictam nisi me benedix̾is. dixo
ei. Qnod est nom̃ tiuĩ: Ie autem dixo
Iacob. Eo dixit ei. Nõ uocabitur nom¬

Expanded text:
et vidit, et gavisus est; cur non diem Cturus in carne, quod Abraham sicut efueras, probare potuisti. 9. Post haec venisti ad Jacob, qui luctatus est cum Angelo, quem scriptura ipsa Geneseos et hominem dicit et Deum. Nam ita legitur: Remansit autem Jacob solus, et luctabatur homo cum illo usqobstupuit latitudo femoris Jacob, dum luctaretur cum eo; et dixit illi: Dimitte me; ascendit enim aurora. Ille autem dixit: Non te dimittam, nisi me benedixeris. Dixit autem ei: Quod est nomen tuum? Ille autem dixit: Jacob. Et dixit ei: Non vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Et apeslauto iacob nom̃ loci islius ałł¬
tus des uidi enĩ dñm facie ad facier
⁊ salua fcã. est anima mea. Existall¬
tione uicã dei filiũ ⁊ añqͣm itenisse
nn carne uisibłr apparuisse conatis
q futauumꝰ erat ut racob in filiiob¬

Expanded text:
Et appellavit Jacob nomen loci illius, Aspectus Dei: Vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ex ista lectione unicum Dei Filium et antequam venisset in carne visibiliter apparuisse conaris quia futurum erat ut Jacob in filii
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa natira. icam ⁊ illi ueri ꝑ quos
sgnificnti sunt unius erusd̃ q nature¬
at¬
fiunt.Hanc engo scripturam qua conus¬
ci possis astuto silentio deuitasti. Et cum
dirisses hic ds̃ uisus est abrahe uolens s¬
lium solum insum putari in eoꝙ in ge¬
nesi legitur uisum eẽ dm̃ abeahe quõuit
uisus dicere nolusti. ne ibi nõ solus si¬
lius s trinitas agnosc̾etur ds̃. dyxisti
aut̃ si itis credere qr filius iusus est al¬

Expanded text:
diversa natura: nam et illi viri per quos significati sunt, unius erant ejusdeaturae. Hanc ergo Scripturam qua convinci posses, astuto silentio devitasti. Et cum dixisses, Hic Deus visus est Abrahae: volens Filium solum visum putari in eo quod in Genesi legitur, visum esse Deum Abrahae, quomodo sit visus, dicere noluisti, ne ibi non solus Filius, sed Trinitas agnosceretur Deus. 8. Dixisti autem: Si vis credere, quia Filius visus est A
Abbreviated transcription (Latin):
do ccm est nõ nisi sunt dii ⁊ ip̃e abrabã
tres iudit ⁊ imũ adorauit a quo p̾teriri
noluit ab uno responsa. diuinitatis
acceꝑit. nec aliquos duos eoꝵ duos esse
lotħ duos uidit. ⁊ tñ unũ dñm agno¬
ut. ubi in indentur ꝑangłos signitica¬

Expanded text:
dictum est; non, visi sunt dii: et ipse Abraham tres vidit, et unum adoravit: a quo praeteriri noluit; ab uno responsa divinitatis accepit. Nec aliquos duos eorum duos esse Loth duos vidit, et tamen unum Dominum agnovit. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
umbra arboris tres uiros panit quos
ccłis corporeis uidit. In etsu̾o dm̃ non
cororis s cordis ocłis uidit .i. intellexit
attꝑros nouit sicuit loth in duob cum
quo nõ płal it̾ s singłarit̾ loquebatur
ei quod respondebat ⁊ ip̃e tamꝙͣ unus
rimo quippe abraham ꝑ tres uiros i¬
illũ audiuit. postea ꝑ unũ qui duob
m sodoma euntib manens locutus est
cum eo. loch aut̃ ꝑ ditos. Tam̃ ⁊ ip̃e unt̃¬

Expanded text:
tres viros pavit, quos oculis corporis vidit: in eis vero Deum, non corporis, sed cordis oculis vidit, id est, intellexit atque cognovit; sicut Loth in duobus, cum quo non pluraliter, sed singulariter loquebatur, eique respondebat etiam ipse tanquam unus. Primo quippe Abraham per tres viros illum audivit, postea per unum, qui duobus in Sodoma euntibus manens locutus est cum eo; Loth autem per duos, tamen et ipse un
Abbreviated transcription (Latin):
gentia reficentur crpoea nsi hoĩt
tarentur. Et scriptura ꝑialit̾ cooi
fac ꝙ admod dixisti. Nõ ait ⁊ dixit s
riuit. Deide cum ẽẽt pata refectio di
scrrptura. Etapposuit añ illos: ⁊ ed̾m
siõ ait. ⁊ apposuit an ulã ⁊ edit. Sribi
id uentũ est ut abaahe filius pmitio
ex sayra qr diuinũ oterebat᷑ur oi¬

Expanded text:
gentia reficerent corpora, nisi homines putarentur. Et Scriptura pluraliter eofac quemadmodum dixisti. Non ait, Et dixit; sed, dixerunt. Deinde cum esset parata refectio, dicit Scriptura: Et apposuit ante illos, et ederunt. Non ait, Apposuit ante illum, et edit. Sed ubi ad id ventum est, ut Abrahae filius promitteretur ex Sara, quia divinum offerebatur
Abbreviated transcription (Latin):
edux̾unt illum foras ⁊ dix̾unt sicut ead̾
scriptura narrat. saluam fac aĩam tã
ne in montem saluũ te fac neqñ comõ¬
hendaris. dixit loch ad illos. ro dae q¬
uue cum suisset loq̃ndo ⁊ elegisset cuau
tatem pusulam in qua caluaretur
sequitur scriptura ⁊ ei dicit eẽ responsũ
ecce miseratus sum faciem triasre᷑
cutus es festina ergo ut salins sis ibi
Nõ enĩ potõ face̾ u̾bum donec nullo int᷑¬
eas. Quis hoc ei respondit nisi ille qui
dix̾at oro dñe Hoo aut̃ ad ambo dixat
nõ ad unũ sicut aꝑtissime scriptũ est
Dixit aut̃ ad illos. oro dñe. agnouit g̃
loch umnũ dñmi in angłis duob sicut
abraham unũ agnonit in trib. Non
et cũ quo abraham locutus erat. duo
u̾o angli eius erant qui in sodoma eo
abeunte uenerunt. Omnes tres uiri dã
sunt qui apparuunt abrahe sicut scͥp¬
tura solet iutos etiam angłos nuncu¬
pare. Rec eoꝵ alicui uni ꝓmptius ⁊ hu¬

Expanded text:
eduxerunt illum foras, et dixerunt, sicut eadem eduxerunt illum foras, et dixerunt, sicut eadem Scriptura narrat, Salvam fac animam tuane; in monte salvum te fac, nequando comprehendaris: dixit Loth ad illos, Oro, Domelegisset sibi civitatem pusillam in qua salvaretur, sequitur Scriptura, et ei dicit esse responsum: Ecce miratus sum faciem tuam et sm de qua locutus es. Festina ergo ut salvus sis ibi: non enim potero facere verbum, donec tu illo introeas . Quis hoc ei respondit, nisi ille cui dixerat, Oro, Domine? Hoc autem ad ambos dixerat, non ad unum, sicut apertissime scriptum est, Dixit autem Loth ad illos, Oro, Domine. Agnovit ergo Loth unum Dominum in angelis duobus, sicut Abraham unum agnovit in tribus. 7. Non erat et cum Abraham locutus erat; duo vero angeli ejus erant qui in Sodoma, illo abeunte, venerunt. Omnes enim tres viri dicti sunt qui apparuerunt Abrahae, sicut Scriptura solet viros etiam angelos nuncupare. Nec eorum alicui uni promptius et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uo ꝓbatum est ꝙ me p scripturã scãm
demonstraturũ eẽ ꝓmiseram eumd dñm
qui dictus fũat abisse ut cessauit loqui
ad abraham in illis duob angłis descen¬
disse n sodomam sicut dixao ⁊ ineis ab
hoĩe iusto agnitum fuisse exhibiud ita
patriarche significati sunt in epla ad
hebreos ubi de hospitate loq̃ns ait. P hãc
quid̃ nescientes hospitio recepuntangẽ¬
los. Receptis ergo eis loch nesciens ꝙp an
ea que intea facta sunt taceam exũt. cũ
aut si quis tibi alius est mn auitate¬
duc de loco hoc qm̃ ꝑdimus nos locs̃i hũs
ret illud incendiũ sodomoꝵ ꝑ angesos
fc̃ quos misit dñs. in quib tñ et ũe
erat. seq enĩ sic mittit suos ut recert
ab eis. In eis eigo descendit in sodomã
quod se facturũ ẽẽ p̾dix̾at qñ cũ abrahã
loquebatur. Quod postea qm fecit abuse
ip̃e est dictus ⁊ angli uenisse in sodoma
ad uesꝑam. Demde paulopost. mox nt

Expanded text:
Jam ergo probatum est, quod me per Scripturam sanctam demonstraturum esse promiseram, eumdem Dominum qui dictus fuerat abiisse ut cessavit loqui ad Abraham, in illis duobus angelis descendisse in Sodoma, sicut dixerat, et in eis ab homine justo agnitum fuisse. Exhibuit itaPatriarchae sunt significati in Epistola ad Hebraeos, ubi de hospitalitate loquens ait: Per hanc quidam nescientes, hospitio receperunt angelos . Receptis ergo eis Loth, nesciens quod ea quae interea facta sunt taceam, exiit, cum aut si quis tibi alius est in civitate, educ de loco hoc: quoniam perdimus nos locum hunc; ret illud incendium Sodomorum per angelos factum, quos misit Dominus; in quibus tamen et ipse erat: neque enim sic mittit suos, ut recedat ab eis. In eis ergo descendit in Sodoma, quod se facturum esse praedixerat, quando cum Abraham loquebatur: quod posteaquam fecit, abiisse ipse dictus est, et angeli venisse in Sodoma ad vesperam. Deinde paulo post, mox ut
Abbreviated transcription (Latin):
no ⁊ filius ⁊ sp̃c sce ut tñ sił nõ tres diz
ttihic ds iusus est abrahe sciens te legis¬
se quod scriptũ est uisũ ẽẽ dm̃ abrahe
ad qͣrtum mambre. Et uolens qͣi ꝓbare
dmi filium nisum ẽẽ illi patarche: decli¬
pasti abislis trib niris ⁊ eos oĩo tactu¬

Expanded text:
s, ut tamen simul non tres dii isti, Hic Deus visus est Abrahae: sciens te legisse quod scriptum est, visum esse Deum Abrahae ad quercum Mambre: et volens quasi probare Dominum Filium visum esse illi patriarchae, declinasti ab illis tribus viris, et eos o
Abbreviated transcription (Latin):
sͣlius nisus est. Hoo eni eum describere
muntias in geneseos libro quod ita fal¬
sum est ut etiam ridiculũ ut.Nũquid
enĩ liber goneseos ab adam usq ad ĩcar¬
nat̃m xp̃i. ea que gesta sunt continet.i
art ip̃e moyses nusq ad ip̃ra incarnatio¬
nis xp̃i ui in carne uixit uł ea que fcã
linꝑ scripsit. Hec dicis ⁊ putas te ali¬
qio dice. ui putaris ab eis qui nec ista
psunt que tam manifeste falsa sunt
dn̾e. Demde quod cõmemoras prẽm ad
nũ dicentem. faciamus hoĩem ad ymagi¬
im ⁊ słitudinem nr̃am. quid hoc ad rem
ꝑtmeos Degote quid ad rem ꝑtinet: Tan¬
tum ne tibi uacabat loqui ut nõ attendẽs
quud ꝓbare ceꝑis memorit̾ nob̃ ⁊ maniter
cripturam genescos uentilares: sãquid
itoꝵ addis. quis ds nisi filius. Et ut mͥ de
ope qͣi p̾scribas meo. hoc utiq inquis ⁊ tu
in tnis tractatib exposuisti. nbi nolo q̃re¬

Expanded text:
Filius visus est. Hoc enim eum describere pronuntias in Geneseos libro, quod ita falsum est, ut etiam ridiculum sit. Numquid enim liber Geneseos, ab Adam usque ad incarnationem Christi, ea quae gesta sunt continet? aut ipse Moyses usque ad tempora incarnationis Christi, vel in carne vixit, vel ea quae facta sunt scripsit? Haec dicis, et putas te aliquid dicere, vel putaris ab eis qui nec ista possunt, quae tam manifeste falsa sunt, cernere. 2. Deinde quod commemoras Patrem ad Filium dicentem, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; quid hoc ad rem pertinet, rogo te? quid ad rem pertinet? Tantumne tibi vacabat loqui, ut non attendens quid probare susceperas, memoriter nobis et inaniter Scripturam Geneseos ventilares? Numquid atque addis, Quis Deus, nisi Filius? Et ut mihi de opere quasi praescribas meo, Hoc utique, inquis, et tu in tuis tractatibus exposuisti. Ubi nolo quae
Abbreviated transcription (Latin):
dis filiã qui dixit. nõ est bonũ hotem Eẽ
solũ faciamus ei adintorii. abhoĩe infũ
uł ab ip̃a muliere si eam fcãm nõ uis a
pr̃e. nec filius prĩ obedisse indeatur. s ip̃e
eam filius tamqͣm sibi iubens. sibiq obe¬
diens ⁊ faciendam dixit ⁊ fecioꝰ demon¬
stra filii uisũ eẽ a iuro. insñ eẽ a multe¬
re monstraturũ ce qmippe ꝑmiseras. et
añqͣm incarnaretur uisum fuisse hisa¬
nis aspestib filium. Sstence ꝑmissa. ͥd
ꝑgis in nacua quid eludis expotatõm¬
tp̃ra. si ppea uisus est a uiro filius qr tacio
eum. ⁊ ppea uisus est ab eius muliere qr
fecit eam. diffini si audes nõ posse disi farã

Expanded text:
is Filium qui dixit, Non est bonum hominem esse solum; faciamus ei adjutorium, ab homine visum, vel ab ipsa muliere, si eam factam non vis a Patre, ne Filio Pater obedisse videatur; sed ipse eam Filius, tanquam sibi jubens sibique obediens, et faciendam dixit et fecit? Demonstra Filium visum esse a viro, visum esse a muliere. Demonstraturum te quippe promiseras, et antequam incarnaretur visum fuisse humanis aspectibus Filium. Ostende promissa. Quid pergis in vacua? Quid tempora. Si propterea visus est a viro Filius quia fecit eum, et propterea visus ab ejus muliere quia fecit eam; defini, si audes, non posse Deum Filium
Abbreviated transcription (Latin):
hot̃e. qr maiores sunt hoĩs corpore. maio¬
res sunt ⁊ animo. s in forma quã poc̃i
originalis m̾ito corruptibile aggͣuat
corpus. Natura u̾o humana qͣlem natu¬
ram xp̃c humane m̃tis assumpsit que
nlło pocõ potuit depͣuari solus maior
est ds̃. demq põ quid dcm̃ sit. minorasti
eum modico minus qͣm angłos. aꝑuit
scriptura ubi legitur. eũ aut̃ modico
mius quie ince tonale ⁊ inteslestuali
aturas cesas ançedit do solus est maior.
qu utiꝙ iniuria fĩnĩ nõ est ubi scriptũ est
uor est ds corde nr̃o. filus ergo dei suscep¬
aim hoiẽm leuaturus ad pr̃em qñ audi¬
ceat si dilig̾etis me gaudetis itiq qr na

Expanded text:
homine, quia majores sunt hominis corpore: majohomine, quia majores sunt hominis corpore: majores sunt et aat corpus. Natura vero humana, qualem naturam Christus humanae mentis assumpsit, quae nullo peccato potuit depravari, solus major est Deus. Denique propter quid dictum sit, Minorasti eum modico minus quam angelos ; aperuit Scriptura, ubi legitur, Eum autem modicominis, quae mente rationali et intellectuali creaturas caeteras antecedit, Deus solus est major: cui utique injuria facta non est, ubi scriptum est, Major est Deus corde nostro . Filius ergo Dei susceptum hominem levaturus ad Patrem quando dicebat, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽẽ maiorem. cui pat̾nam sic iauuides
formam. ut iõ ꝑfcm̃ uelis natũ eẽ filia
et̾na ꝑfectõne ne ad pat̾nam formam
saltem crescendo ualeat ꝑuenire. S mar¬
ter inuidet homo pat̾nam formam de
filio cui pr̃ eam nõ inuidit. qr eqͣlems
unicũ genuit. s dicis nõ ẽẽ pris deim¬
nam głam si ea forma serui mator est
ris nisi ad mnuus prĩs głam ꝑ unicti
lii contumeliam ꝑuenire. ut .s. nõ an¬
geatur pr̃ in gła nisi minuatiex silius
in natura. Cohibe te nescis ⁊ prĩ filiote
ut filiũ dicatur de seipõ gn̾asse degen¬
rem. Nõ uult bonus filii dilector ita pͥdi¬
cari formam suam ut eam nõ potuerit
unicus etus us nascendo sum̾e. ur cres¬
cendo comp̾hend̾e. Quod aut̃ tibi iudetur
nicħ magnũ de deo prẽ dici si forma serm
maior est qua maiores ndentur ⁊ angłi
nõ recte cogitas quem locũ hẽat in reb
humana natura que condita est ad sma¬
ginem dei. Maiores angłi dici possunt

Expanded text:
vis esse majorem: cui paternam sic invides formam, ut ideo perfectum velis natum esse Filium aeterna perfectione, ne ad paternam formam saltem crescendo valeat pervenire. Sed inaniter invidet homo paternam formam Dei Filio, cui Pater eam non invidit, quia aequalem sibi unicum genuit. Sed dicis non esse Patris magnam gloriam, si ea forma servi major est,ris, nisi ad unius Patris gloriam, per unici Filii contumeliam pervenire, ut scilicet non augeatur Pater in gloria, nisi minuatur Filius in natura. Cohibe te: nescis et Patri et Filio te ut Filium dicatur de se ipso generasse degenerem. Non vult bonus Filii dilector ita praedicari formam suam, ut eam non potuerit unicus ejus vel nascendo sumere, vel crescendo comprehendere. Quod autem tibi videtur nihil magnum de Deo Patre dici, si forma servi major est; qua majores videntur et Angeli: non recte cogitas quem locum in rebus habeat humana natura, quae condita est ad imaginem Dei. Majores Angeli dici possunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod loq̃ris. Agitur quippe int nos utrũ p
sita eẽt: omnes hoĩes ind̾e̾nt dm̃. Quis
enĩ alius eos fecit in nt̾is matrũ. Adhuc
addis talia ⁊ dicis Iste ergo filius qui est
ꝓpħa sui genitoris dicebat. Nõ est bonum
solũ eẽ hoĩem. faciamus ei adiutoriũ scd̃
se. Si q̃ram quis tibi indicau̾it qr filius
hoo dicebat. in quib angustiis te uidebis:
rat dm̃ ut dicat ⁊ focit ds. ⁊ dixit d̾s. ꝑ q̃¬

Expanded text:
quod loqueris. Agitur quippe inter nos, utrumsi ita esset, omnes homines viderent Deum: quis enim alius eos facit in uteris matrum? Adhuc adjicis talia, et dicis: Iste ergo Filius qui est propheta sui genitoris, dicebat: « Non est bonum solum esse hominem, faciamus ei adjutorium secundum se » . Si quaeram, quis tibi indicaverit quia Filius hoc dicebat, in quibus angustiis te videbis? rat Deum, ut dicat Et fecit Deus, Et dixit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
lux una. sicut ds̃ de deo ⁊ sił ambo utiq ds
unus. ⁊ hoc totũ nõ sins spu amboꝵ. Ex
hoc fonte bonitatis. ex hoc fonte uite. ex hoc
immutabili lumine. ex hac indeficiente
ueracit̾ credunt sum̃tes boni frunt uiui¬
ficantur. illuminantur. implentur. qͥb
mugenitũ filiũ pace tua dix̾mm nescio qͣ
intredibili tem̾itate uinxisti. Tua quippe
ista sunt u̾ba. Siue inquis filius. sine qͥ
ꝑfiliũ sunt fc̃i deullo uno fonte bonitatis
imusquisq scd m̃suram fidei sue id stĩp¬
serunt ut ẽẽnt boni Ubi est ergo quod sue¬
ras añ confessus illũ natura filiũ eẽ. nos

Expanded text:
lux una: sicut Deus de Deo, et simul ambo utique Deus lux una: sicut Deus de Deo, et simul ambo utique Deus unus: et hoc totum non sine Spiritu amborum. Ex hoc fonte bonitatis, ex hoc fonte vitae, ex hoc immutabili lumine, ex hac indeficiente veraciter credunt, sumentes boni fiunt, vivificantur, illuminantur, implentur. Quibus tu unigenitum Filium, pace tua dixerim, nescio qua incredibili temeritate junxisti. Tua quippe ista sunt verba: Sive, inquis, Filius, sive qui per Filium sunt facti, de illo uno fonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Ubi est ergo quod fueras ante confessus, illum natura Filium esse, non
Abbreviated transcription (Latin):
filius. nascenti nõ indigenti dedit ⁊ ple¬
nus plenũ fons bonitatis fontem ge¬
nuit bonitatis. ac ꝑ hoc nec auxit in se
hic quod accepit nec minuit in se ile
quod dedit. qr nõ ht̃ immutabilitasunde
deficiat. nõ ht̃ plenitudo quo crescat a d
est aut ip̃a bonitas nisi uita uuificãs
Pinde qr fons fontem genuit. sict po
luscitat mortuos ⁊ inificat: sic ⁊ filius
quos uult niuificat quod ip̃e filius dixit
te est fons uite. Quis est aut̃ iste fons:
uite apud prẽm nisi de quo dr̃ In pͥncipi
lux hoimi. Heo uita fons iute est. ⁊ lux ista
line lucis est. unte cũ acu et apuors est
fono uite. continuo luburnctis est in littẽ
tuo uidebimus lum̃. hoc est in filio tuo sp̃m
sc̃m quem tu quoq ẽẽ illuminatorem in
collatõnis nr̃e pͥma ꝑte ꝓfessus es. fons
ergo de fonte. filius de pr̃e. ⁊ sił ambo fons
unus. lux de luce. filius de pr̃e. ⁊ sił amboi

Expanded text:
Filius, nascenti, non indigenti dedit; et pleFilius, nascenti, non indigenti dedit; et plenus plenum, fons bonitatis fontem genuit bonitatis. Ac per hoc nec auxit in se hic quod accepit, nec minuit in se ille qui dedit: quia non habet immutabilitas unde deficiat, non habet plenitudo quo crescat. Quid est autem ipsa bonitas, nisi vita vivificans? Proinde quia fons fontem genuit, sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Hoc ipse Filius dixitte est fons vitae. Quis est autem iste fons vitae apud Patrem, nisi de quo dicitur, In prilux hominum ? Haec vita fons vitae est, et lux ista lux lucis est. Unde cum dictum esset, Apud te est fons vitae; continuo subjunctum est, In lumine tuo videbimus lumen , hoc est, in Filio tuo Spiritum sanctum; quem tu quoque esse illuminatorem in Collationis nostrae prima parte professus es. Fons ergo de fonte, Filius de Patre, et simul ambo fons unus: lux de luce, Filius de Patre, et simul ambo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est de pr̃e bono bonus est. sz tam bonus
dic de illo. qͣm bonus ille de nlł̾o. an tu qui
pp̃ea dicis solum ẽẽ prẽm dm̃ bonũ. qr nec
d̾s est de alio deo. nec bonus de aliobono. fi¬
de illo bonus est. in qua siũa utrũq blas¬
liũ qr talis tantus q nasci nõ meruit
qͣlis qͣntus ꝙ est ille qui genuit. deniq
ista ip̃a duo de quib agimus. hoc est deitas
⁊ bonitas qm̃ dc̃m est. nemo bonus nisi
unus d̾s in hac tua opĩone deficiunt. t̃ã¬
tum eni qͣntus est ip̃e ⁊ talem qͣlis ẽ ip̃e
si nõ potuit gign̾e quõ ds est: Sinoluit
quõ bonus eso: Pat̾ inquis fons bonita¬
tis est qui ꝙ bonus est a nemine accepit
ti filio tantam bonitatem qͣntacũq est
muidere nõ potuit. Ram si minus boni¬
tatis qͣm quod ip̃e ht̃ unicodedit: minĩ
bonus ⁊ ip̃e qui dedit auod sentire demẽ¬
tia est. Ergo qͣntũ ip̃e ht̃ bonitatis: tan¬
tum filio dedit ⁊ qr natura est nõ gra

Expanded text:
de Patre bono bonus est, sed tam bonus de Patre bono bonus est, sed tam bonus hic de illo, quam bonus ille de nullo: an tu qui propterea dicis solum esse Patrem Deum bonum, quia nec Deus est de alio Deo, nec bonus de alio bono; Fide illo bonus est? In qua sententia utrumque blaslium, quia talis tantusque nasci non meruit, qualis quantusque est ille qui genuit. Denique ista ipsa duo de quibus agimus, hoc est, deitas et bonitas, quoniam dictum est, Nemo bonus, nisi unus Deus, in hac tua opinione deficiunt. Tantum enim quantus est ipse, et talem qualis est ipse, si non potuit gignere, quomodo Deus est? si noluit, quomodo bonus est? 7. Pater, inquis, fons bonitatis est, qui quod est bonus a nemine accepit.ti Filio tantam bonitatem quantacumque ilinvidere non potuit? Nam si minus bonitatis, quam quod ipse habet unico dedit, minus bonus est et ipse quam debuit: quod sentire dementiae est. Ergo quantum ipse habet bonitatis, tantum Filio dedit. Et quia natura est, non gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dns nisi solus ds̃. Tamqͣm dicẽt. Recce
gpellabis bonũ si me nouis dm̃. Sam
N me nicħ aliud qͣm hoĩem putas quid
ne dicis bonũ: Non te facit tonũ neci
mͥ nisi bonũ imutabile quod iolus
et ds. Ram bonus angłs bonus homo.
ma cet̾a creatura. Hec nõ ita bona sunt
Dea quisquis adeptus fũit sit beatus.
iuerns dẽ ⁊ nita et̾na ad quam cupie¬
atille qui int̾rogau̾at ꝑuenire: Pro¬
le cũ ego asseram nemo bonts nisi¬
unus ⁊ solus do de ip̃a trinitate dãn eẽ qͥ
ds̃ unus ⁊ solus est tu aut̃ asseras de solo
deo pr̃e dcm̃ ẽẽ qr ip̃e de ulło alio ds. de ulło
aliobonus est. filius aut̃ de pr̃e ds̃. de pr̃s
magnus ⁊ bonus. diligent attende quis
nõm bene sentiat de deo pr̃e ⁊ de deo filio⁊
utrũ ego qui dico d̾s quid p̃r nõ de aliodõ
ds̃ est. ds aut̃ filius nõ de pr̃e deo ds̃ est. sed
tantus iste de illo. qͣntus ille de nlło. ⁊ bonꝰ
p̃r̃ nõ de alio bono bonus est filiꝯ u̾o de alto

Expanded text:
 nisi solus Deus . Tanquam diceret: Recte me appellabis bonum, si me noveris Deum. Nam quando me nihil aliud quam hominem putas, quid me dicis bonum? Non te facit bonum nec beatum, nisi bonum immutabile quod solus est Deus. Nam bonus angelus, bonus homo, bona caetera creatura: haec non ita bona sunt, ut ea quisquis adeptus fuerit, sit beatus; sit verus Deus et vita aeterna, ad quam cupiebat ille qui interrogaverat pervenire? 6. Proinde cum ego asseram, Nemo bonus, nisiunus et solus Deus, de ipsa Trinitate dictum esse, qui Deus unus et solus est; tu autem asseras de solo Deo Patre dictum esse, quia ipse de nullo alio Deus, de nullo alio bonus est; Filius autem de Patre Deus, de Patre magnus et bonus est: diligenter attende quis nostrum bene sentiat de Deo Patre et de Deo Filio; utrum ego qui dico, Deus quidem Pater, non de alio Deo Deus est, Deus autem Filius de Patre Deo Deus est, sed tantus iste de illo, quantus ille de nullo; et bonus Pater non de alio bono bonus est, Filius vero
Abbreviated transcription (Latin):
dent ⁊ tñ coꝵa seip̃o creatis ocus nõ ui¬
decur Uo est quod dixie Cur ista de udet
genos in tuo sermone posuistir sur
Et quod ait abscondi me qr audus sum
iuderi se ꝗ deo timuit. nõ a se dm̃ insum
ẽẽ monstrauit. Lam si uox qñ auditur
sequitur uisio. uisus eit ⁊ ds pr qͦtiens
noce atcestatus est tilio. ouinius quue

Expanded text:
en eorum a se ipso creatis oculis non videtur; quid est quod dixisti? Cur ista de libro Geneseos in tuo sermone posuisti? cur Et quod ait, Abscondi me, quia nudus sum; videri se a Deo timuit, non a se Deum visum esse monstravit. Nam si vox quando auditur, sequitur visio; visus est et Deus Pater quoties voce attestatus est Filio. Novimus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
minem uo in hoĩem utẽtur. Hanctã¬
tam blasphemiam nõ emendabis nͣ
credid̾is in assumptõe hõis accessigei
filius. quod nõ erat. nõ autꝰ recessũte
sammabatut ⁊ nõ urebitur. qͣmqm¬
dicons. Apparut aut illis angls dñi in
flamina ignis de uubꝰ. In angło aut̃ dm̃
fuisse quis dubitet: O quis d̾s erao
utrum pr̃ an filius. Dicturus es filiꝰ.
Rõ nis enĩ prẽm ullo modo ⁊ ꝑsb̾iectã
creaturam uisib apparuisse morta¬
lium. S quodl hoꝵ eligas: ao ntrũq
respondeo. Si pr̃ erat: appariut ⁊ pr̃ ho¬
minib. Sc filius erat: mmtabilis est
filius. Ibi ens cum quesisset moyses
quis eẽt qui eum mitt̾et ille respon¬
dit ego sum qui simi. quod quid est ad
nisi mittabilis nõ sum sicut ꝓphicum
testimoniũ ipe ꝓposuisti. ego sum qui
sum ⁊ nõ sum mutatus. Dixit etiam
oursum ad moysen. ego suim ds abrahã
⁊d̃s psaas ⁊ dẽ iacob. Audi si potes nega¬
re dm̃ pr̃em dm̃ ẽẽ abraham ⁊ ysaac et

Expanded text:
minem ut in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris, in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, non autem recessisse flammabatur, et non urebatur. Quanangelus Domini in flamma ignis de rubo. In angelo autem Deum fuisse, quis dubitet? Sed quis Deus erat? utrum Pater, an Filius? Dicturus es, Filius: non vis enim Patrem ullo modo, vel per subjectam creaturam, visibus apparuisse mortalium. Sed quodlibet horum eligas, ad utrumque respondeo. Si Pater erat, apparuit et Pater hominibus: si Filius erat, non mutatur et Filius. Ibi enim cum quaesisset Moyses, quis esset qui eum mitteret; ille respondit: Ego sum qui sum. Quod quid est aliud, nisi, Mutabilis non sum: sicut propheticum testimonium ipse posuisti, Ego sum qui sum, et non sum mutatus? Dixit etiam rursus ad Moysen: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Aude, si potes, negare Deum Patrem Deum esse Abraham, et Isaac, et
Abbreviated transcription (Latin):
ũibis que adiunigis ubidicio. quis nm¬
tiauit tibi qr midus es ⁊ seq̃ntia potint
andiri ⁊ nõ inderi ds. sond̃ itaqꝑ aliquid
ex eo quod ꝓmistras dixise temdi ⁊oit
tandem aliquis quod discut̾e debeamus

Expanded text:
 ubi dicit, Quis nuntiavit tibi quia nudus es? et sequentia; potuit audiri, et non videri Deus. Nondum itaque aliquid ex eo quod promiseras dixisse te vide: et dic tandem aliquid quod discutere debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iłx ꝓficiebat etate ⁊ sapt̃a ⁊ grã dei erat
in illo. s scd̾ formam hois quani ꝓ nob̃ sũpsti
ex nob̃ nõ scd̃ formam fidei in qua nõ alie¬
num arbitratus est ẽẽ equalis deo. Ump¬
tñ etram in ip̃a forma hõĩs legimus eum
edate ⁊ sapt̃a ꝓfecisse. nõ tñ ut ex nõ bono
bonus fieret credendo mernisse. Neq nunc
int̾ nos q̃õ u̾ͥtitur de natura filii hõis in qͣ
dei filius minor est pre. s de natura filii
dei in qua ut nos dicimus uos negatis:
equalis est pr̃i qr filius uerus filius imi¬
cus filius de deo uero nerus ds̃. in nullo
degeñauit a pr̃e. Pinde incõꝑabilem pa¬
trem filto nec in scripturis scĩs alicubi le¬
gere potuisti. nec sana fide ip̃e dixisti.⁊
nõ ꝑtc̾ imm̾sũ s m sura existimet t̾mi¬
filius diligat prem. s si ⁊ hoc confitea¬
mandatũ prt̃s. stam sicut d̾s ipẽ filius est
mandatũ peĩs qr ip̃e est u̾bũ prĩs unde ito
loco de mandato pr̃is. hoc est de seip̃odicit.

Expanded text:
et gratia Dei erat in illo : sed secundum formam hominis quam pro nobis accepit ex nobis, non secundum formam Dei, in qua non alienum arbitratus est esse aequalis Deo . Verumtamen etiam in ipsa forma hominis legimus eum aetate et sapientia profecisse, non tamen ut ex non bono bonus fieret credendo meruisse. Neque nunc inter nos quaestio vertitur de natura filii hominis, in qua Dei Filius minor est Patre: sed de natura Filii Dei, in qua, ut nos dicimus, vos negatis, aequalis est Patri: quia Filius verus, Filius unicus, Filius de vero Deo verus Deus, in nullo degeneravit a Patre. Proinde incomparabilem Patrem Filio, nec in Scripturis sanctis alicubi legere potuisti. Nec sana fide ipse dixisti imnon pariter immensum, sed mensura existimes termiFilius diligat Patrem: sed si et hoc confiteamandatum Patris. Nam sicut Deus, ipse Filius est mandatum Patris, quia ipse est Verbum Patris. Unde alio loco de mandato Patris, hoc est, de se ipso dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̃. Utiq in templo suod̾s hĩtat. ⁊am
quod est templũ dei nisi hĩtaculum decs
Uidisti aut̃ etiam tu conseq̃nt̾ eẽ dm̃ nrr̃m
cuins suinus templũ. ⁊ noluisti aliud te¬
stimoniũ cõmemorare quod ꝓtult. Nesci¬
tis qr corpus nr̃m templũ in uob̾ sp̃c sci

Expanded text:
in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis diuinis uocib urge̾mini. pr̃em qͥppe
⁊ filiũ asserẽtis unũ dnm dm̃ dirisse. nõ
est alius p̃t̃ me. Utinam nõ restaret agere
dualitatem s crmnitatem diceretis unũ
unũ. minoeem alt̾m. Posus confodimt̃
gladio u̾itatis dicentis. audi isuł dñs
młtoꝵ atq falsoꝵ ut eis deuno deo ac dñc
uitas ⁊ u̾uitatis pr̃ m̃datio decipet ppłm
suũ Hereticoꝵ sit bec nõ catholicoꝵ tam
horrenda ⁊ detestanda blasphenita. pr¬
sus ds uerũ dicit cum dicit audi isył do¬
minus ds̃ tuus dõ unus est. qr pr. ⁊ filẽ

Expanded text:
divinis vocibus urgeremini. Patrem quippe et Filium assereretis unum Dominum Deum dixisse, Non est alius praeter me. Utinam non restaret agere dualitatem, sed Trinitatem diceretis unum unum, minorem alterum; prorsus confodimini gladio veritatis dicentis, Audi, Israel; Dmultorum atque falsorum, ut eis de uno Deo ac Domino veritas et veritatis Pater mendacio deciperet populum suum: haereticorum sit haec, non catholicorum tam horrenda et detestanda blasphemia. Prorsus Deus verum dicit, cum dicit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est: quia Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
tas de pr̃e solo ẽẽ dcm̃. nemobonus n
maus dd̃. Si enĩ dixisset nemo bonus nisi
tus d̾s p̃r: nec sic exclusũ filiũ ⁊ sp̃m
en ab ista unitate bonitatis uoluisset
assigi qr ⁊ illud quod siłi locutõe dcm̃¬

Expanded text:
putas de Patre solo esse dictum, Nemo bonus, nisi unus Deus. Si enim dixisset, Nemo bonus, nisi unus Pater; nec sic exclusum Filium et Spiritum sanctum ab ista unitate bonitatis voluisset intelligi: quia et illud quod simili locutione d
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ tm̃. s ip̃a trinitas dicit. hic est unus
dñs. ⁊ nõ est alius p̾t̾ ip̃m. Nam si pr di̾et
ego sum dñs ⁊ nõ est alius pt̾ me. negaret
utiq dñi ẽẽ imigenitũ filiũ. Et qͥs nt̃m
auderet eum dñm confit̃ĩ contradicente
pr̃e atq dicente. ego sum dñs ⁊ nõ est als
rantiũ u̾itatem hec crinitas imus ds̃ est.
ds̃ imus est hic unus dicit ds̃. ego sum
dñs ⁊ nõ est alius p̾t̾ me. Subiectus est
quid̃ pr̃i filius scd̾ formam hois. non tñ
sunt duo dii ⁊ duo dñi scd̃ formam dei s
eestimonia que de paulo apło ꝓtulisti cõ¬
tra te locuntur. ⁊ nescis Dicit enim ille
dñs. ⁊ nõ est alius p̾t̾ me. Nõ ergo solius
prĩs ut dixi s trruitatis heo uox est ad¬
hibes alt̾m testimoniũ ⁊ ip̃m contͣ teip̃m
ubi ait apls. Unus ds pr̃ ex quo oĩa ⁊ nos
in ip̃d. sicut tu locutus es. apłs aut̾ ⁊ nos
bolent ista conting̾e ex memoria ꝓferẽ¬
tib testimonia. nõ ex codice illa legen¬

Expanded text:
cit: hic est Dominus unus, et non alius praeter ipsum. Nam si Pater diceret, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me; negaret utique Dominum esse unigenitum Filium. Et quis nostrum auderet eum Dominum confiteri, contradicente Patre atque dicente, Ego sum Dominus, et non est alius rantium veritatem: haec Trinitas Deus unus est. t, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me. Subjectus est quidem Patri filius secundum formam hominis: non tamen sunt duo dii et duo domini secundum formam Dei; sed Testimonia quae de Paulo apostolo protulisti, contra te loquuntur, et nescis. Dicit enim ille: Dominus, et non est alius praeter me? Non ergo solius Patris, ut dixi, sed Trinitatis haec vox est. Adhibes alterum testimonium, et ipsum contra te ipsum, ubi ait Apostolus, Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso, sicut tu locutus es: Apostolus autem,uid ad causam? Solent ista contingere ex memoria proferentibus testimonia, non ex codice illa legen
Abbreviated transcription (Latin):
sbe sicut dcm̃ est. erat eis aĩa una ⁊ cormiũ
erat dixit nõdixit erant. qm̃ dixit ⁊ quid
erat .i. anima ⁊ cor. dic enĩ de pr̃e ⁊ filio et
⁊ unus est dicimus. s addimus quid unꝰ
Batis me uob̾ duaꝵ istaꝵ locutõnũ arbi¬
tror inculcasse distantiam. scrutare itaq
sceipturas cauonicas uet̾es ⁊ nouas ⁊ in¬
testes. sp̃c ⁊ aqua. ⁊ sanguis. ⁊ tres unũ
sunt. ne foete dicas sp̃m ⁊ aquam ⁊ san¬
quinem diu̾sas ẽẽ sbas. ⁊ tñ dcm̃ est. tres¬
sunt unũ. pp̃ hoc admonui ne faliaris.i
Hec enĩ sacram̃ta sunt in quib nõ quid
sint.s quid ostendant sempaccenditur.
qm̃ signa sund reꝵ aliud exisbentia. et
aliud significantia. Si ergo illa que hiis
mus petra ⁊ aqua unũ sunt. uolentes
aqua unũ sunt ex ea ꝑte recte accipi
pt qua iste dite res quaꝵ est diu̾sa na¬
tura. aliaꝵ quoq reꝵ signa sunt quaꝵ
est una natura. Tria itaq nouimus
de corpore dñi exisse cum pendet in lig¬

Expanded text:
cut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et Unus est, dicimus, sed addimus quid unus; atis me vobis duarum istarum locutionum arbitror inculcasse distantiam. Scrutare itaque Scripturas canonicas veteres et novas, et intestes; spiritus, et aqua, et sanguis; et tres unum sunt . Ne forte dicas spiritum et aquam et sanguinem diunum sunt: propter hoc admonui ne fallaris. Haec enim sacramenta sunt, in quibus non quid sint, sed quid ostendant semper attenditur: quoniam signa sunt rerum, aliud existentia, et aliud significantia. Si ergo illa quae his mus, Petra et aqua unum sunt, volentes aqua unum sunt; ex ea parte recte accipi potest, qua istae duae res quarum est diversa natura, aliarum quoque signa sunt rerum quarum est una natura. Tria itaque novimus de corpore Domini exisse, cum penderet in lig
Abbreviated transcription (Latin):
ad ex̾cendas m̃tes fideliũ in scripturis
scĩs obscure ponitur: gratuland̾ est li
hoc astruatur noce clarislima scriptia
hpos dixit credat eẽ mdcem. Si aut̃ men¬
dax ille nõ est: uoxista uera est. st uoxi
ista uera est: qo ista finita est. ꝑculdu¬
bio quippe uos u̾itas cogit prẽm ⁊ filii¬

Expanded text:
ad exercendas mentes fidelium in Scripturis sanctis obscure ponitur, gratulandum est, ss est Deus: cum hoc astruat voce clarissima Scriptura hoc dixit, credat esse mendacem. Si autem mendax ille non est, vox ista vera est: si vox ista vera est, quaestio ista finita est. Procul dubio quippe vos veritas cogit Patrem et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illi soui sernies. qui dnĩs ds si nõ tͥnitas
tali seruitute seruire in eo quod audedr¬
mus. illi soli seruies si ita dc̃m est. ao fidis¬
ceretur. deo ptĩ soli series. qui ꝓfecto
si solus ⁊ si nõ ip̃a trinitas dixit. ogosmm
betur. qua nõ nsi deo cum uera religin¬
ne seruitur. Non ens dixit ego sum dũ
maior aut melior. ⁊ nõ est tantus actab
p̾t̾ me. s nolens fibi soli ea que deduos
inbetur sernitute serniri. ego sumin
est. quod est epa trinitas. sine tilla dubi¬
tatione huic soli serniend̾ est ea sec¬
te que nõ nisi dño debetur. qr ip̃t
accipias quod dcm est. unus d̾ a padͥ

Expanded text:
servies . Qui Dominus Deus si non Trinitas, tali servitute servire, in eo quod audimus, Illi soli servies; si ita dictum est, ac si diceretur, Deo Patri soli servies. Qui profecto si solus, et non ipsa Trinitas dixit, Ego sumbetur, qua nonnisi Deo cum vera religione servitur. Non enim dixit, Ego sum Dominus major aut melior, et non est tantus aut talis praeter me: sed volens sibi soli ea quae Domino Deo debetur servitute serviri, Ego sum, iest, quod est ipsa Trinitas; sine ulla dubitatione huic soli serviendum est ea servitute, quae nonnisi Domino Deo debetur, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
tlłigis qr scriptũ est. dixit ds̃. faciamus
hoĩem ergo uissit ⁊ filio. qr tu ip̃e nõ pa¬
trem accipis dixisse. s filiũ. faciamus et
adintorium. Et sicut illud ubi dcm̃ est. ⁊
fecit d̃s hoĩem. obedisse iubenti pr̃i filiũ
uis inderi qr pr̃ dix̾at. faciamus hotẽm
ita etiam ubi legimus. ⁊ immisit deus
soporem in adam ⁊ sumpsit unam de
costis eius ⁊ cet᷑a. quib ostenditur fcm

Expanded text:
telligis, quia scriptum est, Dixit Deus, Faciamus telligis, quia scriptum est, Dixit Deus, Faciamus hominem: ergo jussit et Filius; quia tu ipse non Patrem accipis dixisse, sed Filium, Faciamus ei adjutorium. Et sicut illud ubi dictum est, Et fecit Deus hominem; obedisse jubenti Patri Filium vis videri, quia Pater dixerat, Faciamus hominem: ita etiam ubi legimus, Et immisit Dominus soporem in Adam, et sumpsit unam de costis ejus , et caetera, quibus ostenditur factum
Abbreviated transcription (Latin):
mus ei adiutoriũ scd̃ se. Unde igiturtibi
ꝑsuasum est cet̾a suꝑiora prem dixisse.
hoc aut̃ filium: Unde queso distinguis
unde disc̾nis pr̃em dixisse. fiat lux. ⁊ cet̾a
torium. cum tibi scriptura ubiq nõ di¬
cat insi dixit ds: Que est ista tem̾itas:
Que p̾sumptõ. Deinde cũ iõ pr̃em maiorẽ
soleatis asserẽ qr dixit frat hoc aut illud.
tamqͣm iubens filio. filiũ n̾o tõminorẽ.
qr inssa ꝑfecit. quid dicturi estis ubiscͥp¬
tum est. faciamus hoĩem. Nõ enĩ ait sicut
in suꝑiorib fiat homo. tamqͣm id iusse¬
rit filio. s faciamus inquit hoĩem. qd
nõ quero quem dixisse arbitreris. Iam
enĩ u̾ba tua tenomus. ꝙ pr̃ hoc dix̾it filio
Cur ergo nõ ait. frat uł fac s ait facia¬
mius: An cet̾a d̃s imꝑauit ⁊ filius fecit.
Hoĩem u̾o ambo fecerunt. s pr̃e iubente
⁊ ccopante. filio aut̾ nõ iubente. s tm̃ ius¬
sa faciente: S si pp̃ea prem iubentem in¬

Expanded text:
mus ei adjutorium secundum se. Unde igitur tibi persuasum est, caetera superiora Patrem dixisse, hoc autem Filium? Unde, quaeso, distinguis, unde discernis Patrem dixisse, Fiat lux , et caettorium: cum tibi Scriptura ubique non dicat nisi, Dixit Deus? Quae est ista temeritas? quae praesumptio? Deinde cum ideo Patrem majorem soleatis asserere, quia dixit, Fiat hoc, aut illud, tanquam jubens Filio; Filium vero ideo minorem, quia jussa perfecit: quid dicturi estis, ubi scriptum est, Faciamus hominem? Non enim ait sicut in superioribus, Fiat homo, tanquam id jusserit Filio: sed, Faciamus, inquit, hominem. Quod non quaero quem dixisse arbitreris: jam enim verba tua tenemus, quod Pater hoc dixerit Filio. Cur ergo non ait, Fiat, vel, Fac; sed ait, Faciamus? An caetera Deus imperavit, et Filius fecit; hominem vero ambo fecerunt, sed Patre et jubente, et cooperante, Filio autem non jubente, sed tantum jussa faciente? Sed si propterea Patrem jubentem in
Abbreviated transcription (Latin):
quib te ⁊ isto errore detestabiliorem con¬
rount. dñs ds̃ tuus d̾s unus est: ⁊ nõ
est alius p̾t̃ me. S qͣntomelius erunt
ĩba ur̃a emendata qͣm dei u̾ba indatia.
Aueris a me utrũ iudaico modo te horter
est. aut ego sum dñs ⁊ nõ est alius p̃t̾ me.
maior alius minor. edutere quõ nerũ sit.
ego sum dñs ⁊ nõ est alius p̾t̾ me nõ nerã¬

Expanded text:
quibus te et in isto errore detestabiliorem conrunt, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; et, Non est alius praeter me. Sed quanto melius erunt vestra verba emendata, quam Dei verba mendacia? 2. Quaeris a me utrum, Judaico modo te horter est; aut, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me. major, alius minor: edissere quomodo verum sit, Ego sum Dominus, et non est alius praeter
Abbreviated transcription (Latin):
sime dici potuit tres sunt testes ⁊ tres
inũ sunt. at noĩe spͥo significatum
accipiamus dm̃ pr̃em. de ip̃o quippe adoat¬
do loq̃batur dñs ubi ait. Sp̃c est ds̃. Nomi
aut̃ sanguinis filiũ. qr ubũ caro tc̃ ele

Expanded text:
sime dici potuit, Tres sunt testes, et tres unum sunt: ut nomine spiritus significatum accipiamus Deum Patrem: de ipso quippe adorando loquebatur Dominus, ubi ait, Spiritus est Deus . Nomine autem sanguiris, Filium: quia, Verbum caro factum e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba posũis quo ab ip̃o sunt posita: S qͥd
ad nos qñ quid̃ nõ ip̃os ⁊ se. uł ip̃os ⁊ pr̃em
dixit aut uoluit unũ ẽẽ. s ip̃os unũ esse
uoluit quod nou̾at unius eẽ st̾e. sicut ⁊
nos inquit unũ sumus quos idẽcidem

Expanded text:
ba posueris, quo ab ipso sunt posita. Sed quid ad nos? quandoquidem non ipsos et se, vel ipsos et Patrem dixit aut voluit unum esse; sed ipsos unum esse voluit, quos noverat unius esse substantiae. Sicut et nos, inquit, unum sumus: quos identidem
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẽẽ sp̃m sc̃m. nõ es inquit hõib m̃ti¬
tus s deo. Admiror aut̃ corurm̃ qͣntũ
sermone explicare nõ possum quõ cm
sic laudetis sp̃m sc̃m ut eum sc̃ĩficandi
fidelib ubiq asseratis ẽẽ p̾sentem cũ
negare audeatis dm̃i. Ita ne ds̃ non ei
qui repleuit orbem t̾raꝵ: Ocriptut
enĩ dicit. Sp̃t enĩ dñi repleuit ortemi
baꝵ. O quid dicamus ꝙ repleuit or¬
bem qui repleuit orbis etiam redẽ
nõ erat ds̃. tam male sentientes desp̃u¬
scõ qr ip̃e est digitus dei. egyptiis ing̾e¬
bat ⁊ tñ phoni ds̃ erat. Uno loco erat ad
affligendos egyptios ⁊ ph̾oni deus eras
Ubiq adest sp̃c scs̃ ad hoĩes in et̾nam in¬
tam regniandos. ⁊ nõ est eis ds̃. immo
nõ ẽẽ aliquem dñm domus sue: Quõs¬

Expanded text:
 es, inquit, hominibus mentitus, sed Deo . 2. Miror autem cor vestrum, quantum sermone explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctum, ut eum sanctificandis fidelibus ubique asseratis esse praesentem, tamen negare audeatis Deum. Itane Deus non est, qui replevit orbem terrarum? Scriptura enim dicit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Sed quid dicamus quod replevit orbem, qui replevit orbis etiam Redempnon erat Deus; tam male sentientes de Spo, quia ipse est digitus Dei , Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegyptios, et Pharaoni deus erat : ubique adest Spiritus sanctus ad homines in aeternam vitam regenerandos, et non est eis Deus! Imo non esse aliquem dominum domus suae? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
S forte arrogantie uideatur. si hoc de se
ip̃o aliquis dicat. Ita ne u̾o quisꝙͣ ⁊ir̃m
⁊ appollo unũ sunt. ds pr̃ ⁊ d̾s filius
unum sunt: Porro si audetis dic̾e qͥb
nõ tñ unus. continuo sb̃iungis. Ununi
ad concordiam ꝑtinet unus ad nũm
singłaritatis. Uolebas aut̃ dice̾. unũ
sunt ad concordiam ꝑtinet. muus est
ad nũm singłaritatis. S te a considatõ¬
ne u̾boꝵ tuoꝵ impetus disputatõnis

Expanded text:
Sed forte arrogantiae videatur, si hoc de se ipso aliquis dicat. Itane vero quisquam vestet Apollo unum sunt; Deus Pater et Deus Filius unum sunt? Porro, si non audetis dicere, Quinon tamen unus: continuoque subjungis, Unum ad concordiam pertinet; Unus, ad numerum singularitatis. Volebas autem dicere, Unum sunt, ad concordiam pertinet; Unus est, ad numerum singularitatis: sed te a consideratione verborum tuorum impetus disputationis