comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erant mo uendȩ. ipsorũ ꝑse-¬
cutorum morde finiendas:
eisq multatis ꝑ secutorib
pacẽ eccłȩ denuo reddendã.
et sanctos qui latuerant.
ad sua loca fuisse reuersuros.
Possumꝰ quoq odium hero¬
dis. quo ꝑdere iħm uoluit.
suꝑ ꝑsecutionib quȩ apłoꝵ¬
temporib sunt facte in ui¬
dea fpetialiter acciꝑe. quan¬
do inualescende iniidia. pͣdi¬
expulsi de ꝓuintia : et ingen¬
tib p̾dicaturi sunt longe la¬
te q disꝑsi. Sicq factum ẽ
ut gentilitas quȩ ꝑ egiptũ
sigurabat᷑. peccatis ante dene¬
bro sa lumen uerbi ꝑcipe¬
ret. Hoc est enim puerum
iħm et matrem eiꝰ ꝑ ioseph
in egiptũ transferri. fidem
sciliced dominicȩ incarnati¬
onis et eccłȩ societatẽ. ꝑ doc¬
cores sanctos.gentib cõmicti.
Quod erant in egiptũ usq
ad obitum herodis. indi¬
cat figurate fidem xp̃i in
gentibus mansuram. do¬
nec plenitudo earum in¬
troeat: et sic omnis isrł

Expanded text:
erant movendae, ipsorum perseerant movendae, ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque multatis persecutoribus, pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerunt ad sua loca esse reversuros. Possumus quoque odium Herodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus, quae apo factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praediexpulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel
Abbreviated transcription (Latin):
sepulta est. sicut ticulus mo¬
numenti eius manens usq
hodie testatur. ab occidente
ciuitatiꝰ ultra uiam que du¬
cit hebron. quodea que in
loco eodem agebandur. ipsa
egisse ꝓphetico locutionis mͦ
recte dicatur: cuiꝰ corꝑe et
nomine locus ipse fuerat in¬
signis. Quod dominꝰ ipse.
ne occideretur ab herode sub¬
latus est. aparencibus in
mul exemplum datur fide¬
libus. ut non dubitent rabie̾
ꝑ sequentium. ubi oportunũ
fuerit declinare fugiendo.
cum hoc dm̃ ac dñm suum
fecisse menunerint. Siqui¬
dem ipse qui erat suis precep
curus. cum uos ꝑ secuti fue¬
rint in ciuitate ista. fugite
in aliam. prius fecit quod
p̃cepit. fugiendo hominẽ
quasi homo interra:. quem
magis paulo ante monstra-¬
uit stella de celo. Quod oc¬
cisis ꝓ domino pueris. hero¬
des non longe post obiit. et
ioseph monente angło. dñm
cum matre ad terram israel
reduxit. significat ꝑsecutio¬
ne som̃s quȩ contra ȩccłam

Expanded text:
sepulta est, sicut titulus mosepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in mul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Sidem ipse qui praecepturus suis erat: Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis des non longe post obiit, et Joseph, monente angelo, Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones, quae contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad scłi certamina secũ
co leranda redeant. Q uia
nimirum ultra non sunc
ultra reuocandi in mun-¬
dum: de cuiꝰ erimpnis. se¬
mel euaserunt. coronandi
iugilat. Et ipsa est ouis cen¬
tesima. quam bonꝰ pastor
relictis in celo nonaginita
nouem ouib angłicarum
uirtutum. abiit querere
in terram. inuenta̾q suis
portauit ad gregem. Queri¬
tur aut̃ iuxta licterã qͦ m
rachel plorasse dicatur filios
suos. cum tribus iuda quȩ
bethleem tenebat. non de ra¬
chel. sed de sorore eiꝰ lia fuerit
or ta. Ubitamen facilis patet
responsio: qͥa non tantũ in
beth leem uerum etiam in om¬
nibus finibus eiꝰ. pueri sunt
om̃s crucidati. Tribus aut̃
ben iamm. quȩ de rachel or¬
ta est : ꝓxima fuit tribui
uidȩ. Wnde merito credi
debet. quod plaga crude¬
lissimȩ necis. non paucos
etiam beniaminȩȩ stirpis
pueros inuoluerit: quos
ꝓgenies rachel elata in ex¬
celsum uoce plorauerit.
Pocest et aliud intelligi
quia rachel uixca bethleẽm

Expanded text:
sus ad saeculi certamina secum sus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi vigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis portavit ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem
Abbreviated transcription (Latin):
dño morim᷑. Siue enĩ morim᷑i.
siue uiuimꝰ: dm̃i sumꝰ. Quod
iuxta uaticinium ihereniiȩ
uox in rama idest in excelso
audita ẽ. plorat᷑ et ululatus
manifeste denuntiat luctum
sanctȩ ȩccłȩ. quod de iniusta
menbrorum suorum nece ge¬
mt. non ut hostes garriunt
in uacuum cͦedere. sed usq ad
solium suꝑni ascendere iudi
cił. et sicut ꝓthomartiris abel:
ita etiam sanguinem cetero¬
rum martirum de terra cla¬
mare ad dominum. uixda
illud iuiri sapientis. Non
despitiet preces pupilli:
nec uiduę si effundat quȩ¬
ne lacrime uiduȩ ad maxil¬
lam descendunt. et exclama¬
cio eiꝰ suꝑ deducentem illase
Amaxilla enim ascendunt
usq ad celum. et dominus
ex auditor non delectabitur
in eis. Quod rachel plo¬
rasse dicitur filios suos. nec
uoluisse consolari quia non
sunt. significat ȩccłam plo¬
rare qͥdem sanctorum qͥdem¬
de hoc scło ablationẽ: sed ñ
ica uelle con solari. ut qui
scłm morte uicerunt. rur¬

Expanded text:
Domino morimur. Sive enim vivimus Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni cis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loqne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rur
Abbreviated transcription (Latin):
cio recitata: in qua camen
omniũ xp̃i martyrũ preci¬
osa morest designata. Quod
enĩ paruuli occisi sunt. sig¬
nificat ꝑ humilitatis meri¬
tum. ad martirii ꝑ ueniendũ
głam: et quia nisi conuersus
quis fuorit. et effectus ut
paruulus. non possit ani-¬
mam dare ꝓxp̃o. Quod in
bethleem. et in omnibus fi¬
nibus eiꝰ occisisunt. osten¬
dit. non solum in uidea un¬
omnibus eiusdem ȩccłȩ finib
quacumq ꝑ orbem diffusa est.
ꝑsecutionẽ seuituram iude¬
orum: et piorum patientiam¬
esse coronandam. Qui bimi
occisi sunt: doctrina. et ope¬
ratione ꝑfectos indicant. Qui
uero infra. simplices uel ydio¬
tas fidei tamen non fictȩ con¬
stantia fortes equȩ denunti¬
ant. Q uod illi quidẽ occisi
sunt. sed xp̃s quiquere bat᷑
uuiens euasit. insinuat corꝑa¬
ꝗͥdem ab impiis posse perimi:
seuit. nulladenus eis uel ui¬
uentibus uel occisis posse
auferri. sed eos ueraciter con¬
testari: quia siue uiuimus
domino uiuimꝰ. siue morimͣ.¬

Expanded text:
tio recitata, in qua tamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unomnibus ejusdem Ecclesiae, quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiamesse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corm ab impiis posse perimi, saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morim
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ᷑ in istis mundialibus
regnis. qͦmͦ quidem in pͥmis
nemo potest seipsum facere
regem: sed populus creat sͥ
regem quem elegit: Sed cũ
tus in regno.iam habet potesta¬
cem in hominib: et non potest
populus iuguͣ eius de ceruice
sua reƿellere. Nam pͥmũ qͥdẽ
in pocestate populre̾. facere
sibi regem quẽ uult: factum
luntas populi postea in neces-¬
sitatẽ conuertitur. Sicꝙ ho¬

Expanded text:
videmus in istis mundialibus regnis, quomodo in primis quidem nemo potest se ipsum reregem, sed populus creat sibi regem, quem elegit. Sed cum tus in regno, iam habet potestatem in hominibus, et non potest populus iugum eius de cervice sua repellere. Nam primum quidem in potestate populi est facere sibi regem quem vult, factum luntas populi postea in necessitatem convertitur. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Non solu̾ animaliuͣ. neq
solũ eoru. qͥ mͥ subditi sunt:
s omniu̾ hominũ. etiam qui
mͥ contrarii sunt. Nam et
mei sunt: uoluntade aute̾
autem sua diaboli. Meus
est enim orbis terre :et
plenitudo eiꝰ. Dominꝰ ope¬
ram eorur desiderat. Ius-¬
tum ẽ. ut aliquando. cre-

Expanded text:
nus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando cr
Abbreviated transcription (Latin):
Nam om̃s homines ancequaͬ
peccemꝰ liberum quidem habe¬
mꝰ arbitrium: siuolumꝰ sequi
uoluntatem diaboluannon.
Quod si semel peccantes obli
sed sicut nauis fracto guber̃
naculo. illuc ducitur. ubi tem
peccatum. non quod uult
agit. sed quod diabolus ailt:

Expanded text:
H 164 Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes volunsed sicut navis naculo illuc ducitur quo temper peccatum, non quod vult agit, sed quod diabolus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum. Euntes autem dũci¬
puli fecerunt sicut preceperat
eis iħc: et ad duxerunt asinam
et pullum. Qm eunces apłi
soluerunt asinam aliena᷑. Mi¬
nisterium quidem illorũ: uir¬
tus autem et auctoritas xp̃i.
Nec enim potuissent iumentu̾
alienuͣ ab illo dño qui non eos
cognoscebat qui essent. addu
dandum. Sic quod apłi sol¬
uerunt iudeos uel gentes de
uinculo mimici. in pͥma qͥdẽ
facie eorum uidebat᷑ opus: re

Expanded text:
es. Euntes autem discipuli fecerunt sicut praecepit illis, et adduxerunt asinam et pullum. Quod euntes apostoli solverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim potuissent tollere jumentum alienum ab illo domino qui non eos cognoscebat qui essent, nisi dandum. Sic quod apostoli solverunt Judaeos et gentes de vinculo inimici, in prima quidem facie eorum videbatur opus, re
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere mansue cudinẽ
uenientis: Considera spe-¬
tiem aduentus eiꝰ. Non se-¬
dec in currui aureo. preci-¬
osa purptta fulgens. nec
ascendit suꝑ feruiduͣ equm.
discordiȩ amatorem et litis.
qui glȩ iactantia pectus ha-¬
bet replecum: qui delonge
odoratur bellum. et gaudet
ad uocem tube. Et cum ui¬
derit sanguineam pugnam.
dicit in corde suo bene factũ:
sed sedit suꝑ asinam. cranqͥl¬
litatis et pacis amicam. Non
autẽ uides in circuitu eiꝰ splen¬
dentes gladios : aut cetera or¬
namenta armorum terribili¬
um. Sed quid Ramos fron¬
dentes: cestimonia pietatis.
Wenit gͦ mansuetꝰ. non ut ꝓp¬
cer potentiam timeretur : sed
ut ꝓpter mansuecudine̾ ama¬
retur. Sedens suꝑ asinam et

Expanded text:
cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens super asinam et
Abbreviated transcription (Latin):
cut hoc genꝰ uimenti.si quid
errat. in simplicitate errat
et non in asperitate: ita. t ho¬
mines qui crediderunt in xp̃m
ande xp̃m non in malitia sed ir
ignorancia peccauerunt: ideo

Expanded text:
cut hoc genus jumenti, si quid errat, in simplicitate errat, et non in asperitate; ita homines qui crediderunt in Chrisistum non in malitia, sed in ignorantia peccaverunt. A.
Abbreviated transcription (Latin):
precepta diuina: et gratia
piritalis. Sicut eniꝰ nuditatis¬
tur pilido uestimento tegitur:
sic nncuralia mala carnis nr̃ȩ pre¬
cepes. et grã diuina teguntur.

Expanded text:
praecepta divina, et gratia spiritalis. Sicut enim nuditatisturpitudo vestimento tegitur, sic naturalia mala carnis nostrae praeceptis et gratia divina teguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quidm aute̾ duos istos. pe¬
trun et philliipum apłõs
daicos fines: gentes ad duxert᷑
adxpͣm. P hilippus qͥdem sa¬
mariam: quã ipsam samariã
asinã esse interpretat᷑. Pecrus
uͦ gentes: accipiens coneliuͣ
ex gentibus. quasi amarie
pullum. Et si quis uobis ali-

Expanded text:
Quidam autem duos istos Petrum et Philippum apostolos ees Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum.
Abbreviated transcription (Latin):
et pullum eiꝰ. Ecce ostendentis
carnali aspectu: sed spiritali
intellectu opera uͥtutũ eius
apicite: non scema uisioniꝰ eiꝰ.
Sienĩ scema eiꝰ aspererus: deci¬
piendi estis in natura luma-¬
na. Si autẽ opꝰ eius comdera¬
ueritis: sal uandi estis inlcu¬

Expanded text:
etus, etc. Ecce ostendentis carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
remissum ẽ. Animalis autem
ꝓphecia: in iuidea remansit.¬
quod iuidebat᷑. necessarium
erat xp̃o: sed illud quod in¬
celligebatur. idest non caro
s ratio. Ideoq caro remissa
est : ratio autẽ retenta. Aut¬

Expanded text:
autem prophetia in Ecclesia remansit.quod videbatur, erat necessarium Christo, sed illud quod intelligebatur, id est non caro, sed ratio. Ideoque caro remissa est, ratio autem retenta e
Abbreviated transcription (Latin):
nit tͥ mansuetꝰ: sedens suꝑ asinã.
Si intellexeris. uenit tͥ. si non
intellexeris ueniet contrade:
idest si incellexeris ueniet
ut saluet ce. et sub pedib
cuis subiuget gentes. ut per-
magi siꝑ omnẽ terram. Sub¬
ieci populos nobis: et gen¬
tes sub pedibus nr̃is. Ele¬
git nobis hereditadem sibi
spẽm iacob quem dilexit.
Si autem non intellexeris.
ueniet ut ꝑdat te. et ꝯe
templo sanctitatis expellat.

Expanded text:
nit tibi mansuetus, cedens super asinam. Si intellexeris, venit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut gaudemagnus super omnem terram subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris; elegit nos haereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed que michi fuerunt lu¬
cra. hec existimaui propt̃ xp̃m
Qui autem ramos de arbori¬
erant credentes. et eruditi docto¬
res. Qui ex ꝓphetis accipientes

Expanded text:
s: Quae mihi fuerunt lucra, haec existimavi propter Christum Qui autem ramos de arboriunt credentes et eruditi doctores qui ex prophetis accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
tales similitu dinẽs: anina¬
lib his adsim ilatisunt ho¬
mines. dm̃ uel dei filiuͣ non
cognoscentes. Est enim ani¬
mal hoc inmundum. et pre ce¬
teris peie iumentis magis in¬
rationabile et stultum. et in¬
firmum. ed ignobile: et oneri¬
ferũ magis. Sic fuerunt et ho¬
mines ante xp̃m .ydolatrus
et in rationabiles. uerbi ratio¬
ne carentes: quantu᷑ ad dm

Expanded text:
tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutũ eiꝰ fama diffuderat: ꝙ.
multe in unauersa uidea tur-¬
bȩ. ad celestẽ medicũ conflue-¬
bant. Quia enĩtarda ẽ.hu¬
mane ignorantie ficles. ad creden-¬
da que non uidet.ꝙ. sꝑanda que nes¬
cit. oportebat diirina eruditione
firmandos corꝑeis beneficiis. ꝙ. &¬
uisibilib miraculis incitari: ut cuiꝰ
tam benignã experiebant᷑ potentiã.
non ambigerent salutarẽ eẽ doctri

Expanded text:
tutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctri
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ. segregatꝰ a circunstantib
turbis. secessũ uicini montis ascendit.
aduocatis apłis. qͦs sublimioribus
institutis ab eo mistice sedis mbuez¬
ret: ex ipsuis lociatq oꝑis qualicate
significans se eẽ. qͥ moysi qͦndam¬
famulo suo fuasset hgnatꝰ loqͥ. Il lic
qͥdẽ cerribiliore iusticia. hi c autẽ sa¬

Expanded text:
animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic aute
Abbreviated transcription (Latin):
et in seruodat ꝑfecte humi¬
licacis exemplum. In dno
qͥdem. quia cum sie dñs non
solum ab homine bapcirari:
sed etiam ipse ad hunc bap¬
cirandus uenire dignatus

Expanded text:
et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
quibusclam uirtutũ operibus in¬
moderatis studendo. dum sine sci¬
encia deo placere appetunt. proxi¬
morum oculos offendant. A qua
utraq reprehensione parentes
beati io hannis. inmunes esse de¬
clarantur. de quibus cum dictũ
tinuo subnectitur ande dm̃. Et
cum adiunctum esset. inceden¬
tes in omnibus mandatis. et
iustificationibus dñi: mox
infertur sine querela. Ac siaꝑ¬
te dicatur. a deo se in actibus
parit & cogitationibus suis cir-¬
cunspecꝰte agebant. ut et diuinis
obtutibus in occuldo et huma¬
no foras iuditio placerent: uix¬
ta illud apłi. Prouidemus enĩ
bona non solum coram deo: sed
etiam corã hominibus. Et non
erat illis filius eo quod esset eli¬
sabech sterilis: & ambo ꝓcessis¬
sent in diebus suis. Diuinitꝰ
est ꝓcuratum. ut sterili matre ꝙ
utroq parente ꝓuectioris etatis
iohannes nasceretur. quatinus
etiam ipso ortus eius miraculo.
patesceret uirum magne uir¬
tutis futurum esse qui nascebat᷑.

Expanded text:
quibusdam virtutum operibus imquibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum tinuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nens. summi sacerdotis nomen
haberet. Qui autẽ ordo parti¬
um earumdem seruari deberet.
missa coram dauid rege et pͥncipib
fami liariũ sacerdotalium et
leuiticarum sorte querebatur.
In quãrum distributione sorti¬
um. abia de ciius uice et gene¬
re ⁊acharias oriturꝰ octauo lo co
positus inuenitur. Et recte pre-¬
co noui testamenti in quo gła re¬
surrectionis mundo declaratur.
loco octaue sortis nascitur. Quia
et dñs nr̃ una sabbati quȩ est ã
die condicionis octaua resurrec¬
xit amortuis: et nobis post sex hu-¬
ius scłi etates. ac septimã quie¬
tis animarum que est in alia
uita. octaua iam etas ꝑpetue re-¬
surrectionis infine ꝓmititur.
Erant autẽ iusti ambo ante dm̃
incedentes in omnibus manda¬
tis et iustificationib dñi sine
que rela. Sepe contingit. ut
hii qui iam ꝑfecti hominum
estimatione iudicantur: ad huc
in oculis intermi arbitris minꝰ
aliquid ꝑfectionis habeant. Et
rursus solet euenire ut nonnulli

Expanded text:
nens, summi sacerdotis nomen nens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
q celestium. non solum subli¬
mitate uerborum que diceban-¬
tur. sed etiam suauitate sonorũ
qua dicebantur erigerent. No¬
lensq ut crescente cultu et
magnificentia templi decus qͦ
ministerii illrus &. ministranti¬
um cresceret cetus. conuocauit
omnem ꝓgeniem filiorum aaron.
ꝙ. eos uideliced qui de eleatar.
et illos qui de ithamar stirpe
descenderant : cluusitq in par¬
tes uiginti quatuor. Ac de his
singulis singulos pontifices cli¬
gens: ceteros qui in partibus e¬
rant sacerdotii minoris. qui nunc
presbiteratus uocatur. officio
fungi precepit. Ea uideliced ꝓui¬
sione. ut dum quilibet pontifi¬
cicum uita decederet. quicũq
in eius parte obtimus putaretur.
ei pontificatu succederet. Quas
uideliced partes caliter ordina¬
uit. ut singuli pontifices cũ
subiectis sibi sacerdotibus ꝑ octo
nos ministrarent die si hoc est a
sabbato usq ao sabbatum. Et¬
cum om̃s sacerdatali gradu es¬
reuerencia ac potestate premi-¬

Expanded text:
ue coelestium, non solum subliue coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, nos ministrarent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum. Cumque omnes sacerdotali gradu esreverentia ac potestate praeemi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Siuͦ fraternitatẽ urãm
audire delectat. qui sit abia
de cuiꝰ uice Zacharias genus
duxisse ꝑhibetur: hic tempori¬
bus dauid regis summꝰ erat sa¬
cerdos. Si quidẽ iubende deo
ꝑ moysem. pͥmo unus in lege
pontifex aaron est constitutus:
post cuiꝰ mortem eleatar filius
erus sacerdotium suscepit. Et
hoc quoq mortuo finees filius
eiꝰ sacerdotii successor extitit. et sic
usq ad tempora dauid ꝑannos cir-¬
citer quadringindos septuagin¬
ta: unus post unũ extitere pon¬
tificatus heredes. At uͦ dauid.
cum magno feruens studio reli¬
gionis templum dño condere de-¬
siderasset. dñs autem magis hoc
ꝑ filium eius salomonẽ uellet in¬
pleri nichilominꝰ ipse dalud om¬
nia que ad futurã eiusdem templi
constructionẽ uel reuerentiam ꝑ¬
tinerent. sollicitus p̃parare con¬
sueuit. Unde etiam cantatores
statuit. qui cempore sacerdots¬
cotidie psalmos cum melodia
resonarent. atq animos pplĩ cir-¬
cumstantis ad memoriã amorẽ-¬

Expanded text:
ret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrquotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremq
Abbreviated transcription (Latin):
dimisit cunc consensit. tunc
passus est eum a se baptirari.
cum cali ordine cognouis¬
set omnẽ iusticiam deberẽ
compleri. Sine mͦ inquit.
Sine mͦ. ut iussi a te baptiea¬
ri in aqua: et tu põstmodũ
a me quod queris baptitabe¬
ris in spũ. Sic enim decet
nos p̃rogare exemplum.
implendȩ omnis iusticie.ut
uideliced discant om̃s fide¬
les neminem posse hominũ
absq unda baptismatis ꝑfecte
quamuis innocenter. et
iuste iuuentibus. necessa¬
rium ui uificȩ regenerati-¬
onis officiũ. cum me qͥ
sp̃s sancti opere concep¬
tus sum et natus. cog¬
nouerint scd̃e natiuitatis
subisse. uel pocius sibi
consecrasse lauacrum.
hul la ꝑsonarũ maiorum con¬
cempnat ab humilib
meis in remissio nempec¬
ccatorum baptizari. cũ me¬
minerint dominũ. qͥ inspũ

Expanded text:
dimisit, tunc consensit, tunc dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic eninos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte quamvis innocenter et juste viventibus, necessarium vivificae regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerint Dominum, qui in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes. Ego ate debeo bapti¬
tari. hoc est quod apud
euangłistam iohannẽ illo
uad se ueniente dixisse nariat᷑.¬
Ecce agnus dei. ecce qui tollit
peccata mundi. Ab illo enim
debemꝰ om̃s baptizari: qui ad
hoc uenit inmundũ. ut pec¬
cata tolleret mundi. Ab illo
debuit ipse iohannes bapti¬
zari. idest a peccati origina¬
lis contagione mundari. quo
tamen xp̃o. quasi nat̾ ex mu¬
liere culpe neuo. non carebat.
Ideoq cum ceteris mulierũ
natis. ab eo qui natus ex
uirgine. deus incarne ap¬
paruit. opis habebat ablui
uis sanctꝰ. natus tamen ex mu¬
liere. et ob ⁊id culpe macula
non inmunis. baptizare dnm̃.
quem ex uirgine natũ noue¬
rat. nullam pror sus habere
maculam culpȩ. Sed quia
uera humilitas ipsa est quã
obedientia com̃es non deserit:
quod prius officium expauit.
humilider inpleuit. iIam
sequit᷑. Respondens autr̃
iħs: dixit ei. Sine modo.
Sic enim decet nos implere
omnẽ iusticiam. Tunc dimi¬
sit eum. idest tunc demum

Expanded text:
Joannes, Ego a te debeo baptiJoannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod apud evangelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratuEcce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccati originalis contagione mundari, qui tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat ablui.vis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat, nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera humilitas ipsa est quam obedientia comes non deserit, quod prius officium expavit humiliter implevit. Nam sequitur: Respondens autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
sed pia dispensatione abluend
omnis nr̃i contagionẽ pecca¬
ti. qui in multis offendimꝰ
om̃s. Et si dixerimꝰ quia
peccatum non habemnus.
nos ipsos seducimꝰ: et ueri¬
tas in nobis non est. We¬
nit baptizari i aqͥs ipsarum con¬
ditor aquarumait nobis qui
ininiqͥtatibus concepti. et in
delictis sumꝰ generati. scd̃e
natiuitatis quȩ ꝑ aquã et
spm̃ celebratur. appetendũ
insinuaret misterium. Dig¬
natus est lauari aquis ior¬
damcis. quierat mundus
a sordibus cunctis: ut ad di¬
luendas nr̃orũ sordes scele¬
rum. omnium fluenta sanc¬
tificaret aquarum. Sed quia
humillimam domini dispen-¬
sacionem. ex lectione euuange¬
lica cognouimꝰ. etiam serui
humillimam obeditionem
sollicita indentione iudeamꝰ.
Sequitur. Iohannes autẽ
ꝓhibebat eum dicens. Ego
a te debeo baptizari. et cu
uenis ad me Expauit illũ
ad se uenisse. ut baptizaret᷑
aqͥuã. cui nulla inerat que
baptismo cergeretur culpa:
leret culpam. Wnde recte
indelligitur. quod hic dicit

Expanded text:
sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Expavit illum ad se venisse ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, leret culpam. Unde recte intelligitur quod hic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mas creatori conmendances.
apͥmi reatus uinculis ab sol¬
uere curabant. Sine enĩ side:¬
mpossibile ẽ placere deo. Et si¬
cut alias scriptũ ẽ : iustus
autem ex fide uiuit. S ueni¬
ens incarne dei filius. qͥ solã
carnis naturam. nullam autẽ
peccati concagionem traxit
nere gr̃ę renascentis. utrumq
genꝰ puri ficationis subire dis¬
natꝰ est. et circumcisus uide¬
liced a parentibus octaua die
natiuitatis. et tricesimo etatis
anno baptizatꝰ a ĩohanne.
Immo cercium salutaris

Expanded text:
mas Creatori commendantes, mas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit nere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. Qui enĩ nunc per
euuangłium suum cerribil¬
ter ac salubricer clamat. nisi
qͥs renatꝰ fuerit ex aqua et
spũ non pocest introire in reg¬
num dei: ipse dudum ꝑ le gẽ
suã clamabat. Masculus
cuiꝰ preputii caro circunr¬
cisa non fuerit. peribit ani¬
ma illa de populo suo: quia
pactũ meũ irritũ fecit.
Idest qͥa partũ uite in para¬
dishominib ame datum.
adam p̃uarieante cransgres¬
sus est. in quo om̃s peccauert̃.
peribit de cetu sc̃orũ sinon ei
fuerit remedio salutari sub¬
uentum. Utraq gͦ purifica¬
cio. et circumcisionis uide¬
licet in lege et in euuangłio
baptismatis: collende pͣuari-¬
cationis pͥmȩ grã posita est
Et ne cui scłi labentis etat su¬
ꝑni respectus munera deeẽnt:
illi quoq qui amundi exordio
usq ad tempora date circum¬
cisionis. uel post datam circũ¬
cisionẽ de aliis nationib deo
placuerunt. uel hostiarum
ob lationibus uel certe sola
sidei uirtuce suas suoꝵ.q ani¬

Expanded text:
tabunt. Qui enim nunc per tabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque ani
Abbreviated transcription (Latin):
tionem filiorum que ꝑ grãm
est. sua largitate reduceret.
Suscẽpit gͥ circuncisionẽ lege
decretã incarne: qui absq om̃i
prorsus labe pollutionis appa¬
ruit in carne Et qͥ insi militu¬
dine carnis peceati. non autẽ
incarne peccati aduenut. reme¬
diũ quo caro peccati. consue¬
uerat mundãri non respuit.
sicut etiam unda baptisma¬
tis qua noue gr̃ę populos ã
percatorũ sorde lauari uoluit.
ipse non necessicatis. sed exem¬
pli causa subiit. Scire et enĩ
debet urã fraternitas. quia
idem salutifere curationis au¬
xilium. circumcisio in lege
contra originalis peccati uul¬
nus agẽbat : quod nunc bap¬
tismus agere reuelatȩ dem¬
pore consueuit. excepto quod
regni celestis ianuam necdũ
intrare pocerant. clonec ad ue¬
niens benedictionẽ daret qui
legem dedit: ut uideri posset
ds̃ deoꝵ in syon. Tantũ in
insinu abrahe post mordem
beata requie consolati. suꝑnę
pacis ingressũ spe felici expec¬

Expanded text:
tionem filiorum, quae per gratiam tionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspec
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ filiorũ reciperemꝰ. Mag-¬
na namq dispensatione pie¬
tatis ad redẽptionẽ generis
humam d̃s̃ pater. non ange¬
lũ. non archangłm. sed fili¬
um suuͣ unigenitũ mittere
dignatus ẽ. Quẽ qͥa in diui-¬
nitatis suȩ spetie. uidere ne¬
qui uimꝰ. magna rursus dilec¬
tionis arte ꝓuidit. ut hunc
factũ ex muliere. hoc est ex
maternę carnis substantia.
sine iurili ad mpetione conap¬
tum ad humanos hominem
ꝓferret aspectus. Qui indiui-¬
na uirtute. ac substantia ma¬
nens ꝑ omnia quod erat: uerã
naturȩ mortalis infirmitatẽ.
quam non habebat indueret.
Et ut nobis necessariam obedi¬
endi uͥtutẽ. p̃ci puo cõmenda¬
ret exemplo: factum sub lege
filiũ suum ds̃ misit in mun¬
dum. Non quia ipse legi qͥc¬
quam debebat. qui unus ma¬
gister nr̃. unꝰ eͣ. legis lator et
uidex. sed ut eos qui sub lege
positi. legis onera portare neqͥ¬
uerant. sua conpassione iu¬
uaret: ac de seruili conditione
qͥ sub lege erant ereptos inadop¬

Expanded text:
tionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adop
Abbreviated transcription (Latin):
anctam uenerandãq
p̾ sentis festi memo¬
riam. paucis quidẽ
uerbis euuanglista
conprehenclit: sed non pau¬
ca celestis mysterii uirtute
grauidam reliquit. Exposita
deuoca uisicatione celebra¬
runt. om̃s qͥ cunc audiere
mirati sunt : nos quoq ꝓ
modulo nr̃o. prout potus
xit acq ait. Et postquam
completi sunt dies ocło ut
circuncideretur puer: uo¬
catũ ẽ. nomen eiꝰ iħs. Quod
uocatum e̾. ab angło : pͥus¬
quã in ucero conciꝑecur.
Hec sunt festiuitatis hodier¬
ne gaudia ueneranda. hec
sacra so llempnitas diei. hec
illa suꝑnę pietatis munera
sacrosancta : que fidelium cõ
mendans apłs cordib. ait.
Quia ubi uenit plenitudo
temporis. misit deus filiũ

Expanded text:
anctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus F
Abbreviated transcription (Latin):
ad dominũ ueniens ydola de¬
reliquit. Chana autẽ de¬
lus interpretat᷑. Que ꝓ filia
demoniaca dnm̃ rogat. cum ꝓ
supplicat. Quod uͦ priꝰ non res¬
pondit ei dñs: significat quod illo
in carne p̃sente gentes non audi¬
erunt uerbũ ex oreeiꝰ. Quodau¬
tẽ apłi dicunt dño dimute eã
id est suscipe p̃ces eiꝰ. quiacla-¬
mat post nos. significat qd̃ post
resurrectionẽ ascensionẽq dñi
audiens p̃dicationẽ apłoꝵ : ut
exaudiret᷑ clamabat. Quod uͦ
de sinib suis egressam eã dicit
mathe us. hoc signat quod illi
solum fideliter acrecte ꝓ errantib
orant: qui priscas sue ꝑfidie man¬
siones relinqunt. atq in domũ
dñ uideliced eccłam pia se de¬
uocione transferunt.¬

Expanded text:
ad Dominum veniens, idola dead Dominum veniens, idola dereliquit. Chanaan autem zelus interpretatur, quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro supplicat. Quod vero prius non respondit ei Dominus, significat quod illo in carne praesente, gentes non audierunt verbum ex ore ejus; quod autem apostoli dicunt Domino: Dimitte eam, id est, suscipe preces ejus, quia clamat post nos, significat, quod post resurrectionem ascensionemque Domini audiens praedicationem apostolorum, ut exaudiretur, clamabat. Quod vero de finibus suis egressam eam dicit Matthaeus, hoc signat, quod illi solum fideliter ac recte properantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
conuer si ad sidem gentiles. non
lictere suꝑficiem inscripturis.
sed sꝑicalium medullam sensu¬
um qua in bonis actib ꝓficere
ualeant inqͥrunt. Et hõc sub
bis sacri eloquii humilicer sub¬
diti adimplenda que precepta st̃
cuncta sui cordis et corporis offi¬
cia subponunt: quatinus ad spe¬
randa que ad nõ ꝓmissa munera¬
sunt incelis. merito se debitȩ
humilitatis erigant. Dunc res¬
pondens iħs ait illi. O̾ mulier
magna est fides cua : fiat cibi
sicut uis. Et sanata ẽ. filia illiꝰ
ex illa hora. Propt̃ magnã ma¬
tris sidem filiam deseruit demo¬
nium: ubi datur exemplum cate¬
Quia uideliced ꝑ fidem et con¬
fessionẽ parentũ in baptismo
liberantur a oiabolo paruuli:
qͥ nec dum ꝑ se sapere. uel aliqͥd
agere bomi possunt aut mali.
Tipice autẽ mulier hec gentilis
sed cum fide ad dnm̃ uenieas:
eccłam designat degentib col¬
lectam. Que et chananea uo¬
catur : quia zelo fidei cõmõta.

Expanded text:
conversi ad fidem gentiles, non conversi ad fidem gentiles, non litterae superficiem in scripturis, sed spiritalium medullam sensuum, quam bonis actibus proficere videant inquirunt. Et hoc sub bis sacri eloquii humiliter subditi ad implenda quae praecepta sunt, cuncta sui cordis et corporis officia subponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis, merito se debitae humilitatis erigant. Tunc respondens Jesus ait illi: O mulier! magna est fides tua, fiat tibi sicut vis, et sanata est filia illius ex illa hora. Propter magnam matris fidem filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catequia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui nec dum per se sapere, vel aliquid agere boni possunt aut mali. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Ecclesiam designat de gentibus collectam; quae et Chananaea vocatur, quia zelo fidei commota
Abbreviated transcription (Latin):
conmutatur. De illis postea
dicitur: circundederunt me
canes multi. Ec. uidete canes:
uidẽte malos oꝑarios. De no¬
bis autẽ.ad pietatis gratiã.
conuersis: dicit. Et alias
oues habeo que non sunc ex
hoc ouili. et illas opportet me
ad diicere : et uocẽ meam au¬
dient. Et. filia: fides tua ce
saluam fecit. Qui respon-¬
oens ait. Non est bonũ sume-¬
re panem filiorũ: et mittere
canib. At illa dixit. Eciam
dñe. Nam et catelli edunt de
micis: que cadunt de mensa do¬
minorũ suorũ. Nocandum sane
quod mystice loquens credens
ex gentibus mulier: quia catel¬
li sub mensa cõmedunt de mi¬
cis puerorũ. Mensa qͥppe ẽ. scrip¬
cura sancta: que nobis panẽ
uite ministrat. Hinc et enĩ
dicit eccła Parasti in cons¬
pectu meo mensam: aduer¬
sus eos qui tribulant me.
Mice ꝓuerorũ interna sunt
misꝰ. teria scripturarũ : qͥb
humiliũ solent cordaresici.
Non gͦ crustas. s micas de ꝑa¬
ne puerorũ edunt catelli: qͥa

Expanded text:
commutatur. De illis postea commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi , et videte canes, videte malos operarios . De nobis autem, ad pietatis gratiam conversis, dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Et filiae: Fides tua te salvam fecit. Qui respondens ait: Non est bonum sumere panem filiorum et mittere cunibus, at illa dixit: Etiam, Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Notandum sane quod mystice loquitur credens ex gentibus mulier. Qui catelli sub mensa comedunt de micis puerorum? Mensa quippe est scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat, hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria scripturarum, quibus humilium solent corda refici. Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bant eum dicentes. Dimicte
eam : quia clamat post nos.
Discipuli illo adhuc tempo¬
re. mysteria dñi nescientes
uel miscd̾ ia cõmoti rogabant
ꝓ cananea muliere. quam
alter euuangłista sẏ rophe¬
nissam appellat. uel inporcuni¬
tate eiꝰ carere cupientes: quia
non ut clementẽ. sed ut durũ
medicum crebrius inclama-¬
ret. Ipse autẽ respondensait.
Non sum missus: nisi ad oues
que perierunt domꝰ isrł̃. Non
quod et ad gendes missus non¬
sit. sed pͥmum ad isrł missus
sit. ut illis non recipientibus
euuangłium. iusta fieret ad
gentes cransmigratio. At illa
uenit: et adorauit eum di¬
cens. Dñe adiia me. Mira
sub ꝑsona mulieris chananiti¬
dis eccłȩ sides: patientia et
humilitas predicat᷑. Fides :
qua crediderit sanari posse fi¬
liam suam. Pacientia: qua
tociẽs contempta. in precib
ꝑ seuerat. Humilitas: qua
se catulis conparat. O mira
rerũ conuersio. Isrł quondã
filius: nos canes. Pro diuer¬
sitate fidei. oroo nominum

Expanded text:
bant eum, dicentes: Dimitte bant eum, dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domini nescientes vel misericordia commoti, rogabant pro Chananaea muliere, quam alter Evangelista Syrophoenissam appellat, vel importunitate ejus carere cupientes, quia non ut clementem, sed ut durum medicum crebrius inclamaret. Ipse autem respondens ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Non quod et ad gentes non missus sit, sed primum ad Israel missus sit, ut illis non recipientibus Evangelium, juste fieret ad gentes transmigratio. At illa venit et adoravit eum dicens: Domine, adjuva me. Mira sub persona mulieris Chananitidis, Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua crediderit sanari posse filiam suam: patientia, qua toties contempta in precibus perseverat: humilitas, qua se catulis comparat. O mira rerum conversio, Israel quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum