comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumm̃tis eitiunt uł eũtunt
abstinere usbentur qñ taber¬
naculum ingrecliuntur. Nos
aũnumqͣm mebriemus. s sẽ¬
ꝑ m̃te ⁊ corpore sobrii sunus.

Expanded text:
tum mentis dejiciunt vel evertunt abstinere jubentur, quando tabernaculum ingrediuntur. Nos autem nunquam inebriemur, semente et corpore sobrii simus.
Abbreviated transcription (Latin):
largiter fluet. Debasan. qui plenlis ꝯ fusione
basan quippe ꝯfusio ist pnguedo uł brut int̾pr̃

Expanded text:
largiter fluet de Basan, quia plenus confusione; Basan quippe confusio, vel pinguedo, vel bruchus inter
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dx Illud quoꝙ notand̾ qd̾ quedam u̾bera
ubi aquas uertit insangitinem eleuat aatõ
uirgam ⁊ ꝓcutit aqmͣ. In scdo ꝑciuit a quas
et educit ranas. Intercia extendit manũ
et ꝓcutit uirga puluerem terre ⁊ fũt scy¬
niret. In. uͭ quoqꝙ cũ extingunt᷑ pecora d̾r fe¬
asse uerbum hoc. In .uiͣ. u̾o moyies asꝑgit
inducit uentũ ⁊ acflutit locustas. s ⁊ ĩnona
extendit manũ incelũ ⁊ fuĩt tenebre ⁊ cali¬
go In decimau̾o finis ⁊ ꝑfectio tociꝰ oꝑis mi¬

Expanded text:
 Illud quoque notandum, quod quaedam verbera ubi aquas vertit in sanguinem, elevat Aaron virgam et percutit aquam. In secunda percutit aquas et educit ranas. In tertia extendit manum et percutit virga pulverem terrae et fiunt scin quinta quoque cum exstinguuntur pecora, dicitur fecisse verbum hoc. In sexta vero Moses aspergit inducit ventum, et adducit locustas. Sed et in nona extendit manum in coelum, et fiunt tenebrae et caligo. In decima vero finis et perfectio totius operis mi
Abbreviated transcription (Latin):
uine correptõis. ñ cũ silentio uerberat. set
datuoces ⁊ doctrinam celitus mutit ꝑ qmͣ pos¬
sit mundus cogitatus culpã suã agnosc̾ere
dat grandinem per qm̃ tenera uastantiu
Ad huc nascentia uitioꝵ dat ⁊ ignẽ sciens
cẽ spinas ⁊ tribulos eͦs debebat depasci de qͦ
¶ Oi. Est .n. alia obseruanda diffr̃a. In pͥma
enĩ plaga cumaqua ũtitur insangumem
nõ dumi d̾r moysi ut intraretadphonẽ. set

Expanded text:
inae correctionis: non cum silentio verberat, sed dat voces, et doctrinam coelitus mittit, per quam possit mundus castigatus culpam suam agnoscere. Dat grandinem per quam tenera vastantur adhuc nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos quos debebat depasci, de quo i. Est alia observanda differentia: in prima enim plaga cum aqua vertitur in sanguinem, nondum dicitur Mosi ut intraret ad Pharaonem, sed,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta mensuami sementis estimab̾r pre¬
quinq̃ginta siclis argentiuemet
statim abanno incipientis iubilei no¬
uent agrum quantũ ualere potest.
tantũ estimabr. sin aũ postaliquantu¬
lum tempis supputabit sacercos pecu¬
nam uixta annoꝵ qui reliqui st̃ nũm

Expanded text:
iuxta mensuram sementis aestimabitur prequinquaginta siclis veniet argenti si statim ab anno incipientis iobelei voverit agrum quanto valere potest tanto aestimabitur sin autem post aliquantum temporis supputabit sacerdos pecuniam i
Abbreviated transcription (Latin):
meam ⁊ dicam uiuo ego met̾nũ. Incelũ mañ
meam leuare. uł accollerare est potentiam eter¬
nitatis sue suꝑ om̃ia excellentem ostendere.
ꝓnussa ip̃ius inconspectu hominũ ꝯfirmare
et et̾nitatem suam credentib sibi ꝑ euͣngłm
reuelare quia potestas eius potestas eterna

Expanded text:
meam, et dicam: Vivo ego in aeternum. In coelum manum Dei levare, vel attollere, est potentiam aeternitatis suae super omnia excellentem ostendere. omissa ipsius in conspectu hominum confirmare et aeternitatem suam credentibus sibi per Evangelium revelare, quia potestas ejus, potestas aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑrm aduentus dñi est.
unde nouissima hora est¬
hoc tꝑs appellat pͥmã sep¬
ferit. ⁊ aiugo graui liberauit. uñ uenite adine
om̃s quilaboratis ⁊ hone . es. ⁊c̾. ⁊ discite a

Expanded text:
dventus Domini est, oli, novissima hora esHoc tempus appellat primam sepfecit, et a jugo gravi liberavit; unde: Venite ad me, omnes qui laboratis, et onerati
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Duos q agnos. Mandata pacis ⁊ sc̃imonie.¬
offerri cũꝑanib primitiaꝵ qui doctimam xp̃i
sig̃cant unde inseq̃ntib. Cumq eleuau̾it
eos sacerdos cũ panib primitiaꝵ ⁊ c̃.
loquebatur. Ip̃e om̃ia que dc̃a sunt optulit

Expanded text:
 Duosque agnos, etc. Mandata pacis et sanctimoniofferri cum panibus primitiarum, qui doctrinam Christi significant. Unde in sequentibus: Cumque elevaverit eos sacerdos cum panibus primitiarum . VERS. loquebatur, ipse omnia quae dicta sunt obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
¶De aditenis gentilib qui ñ
sunt ꝯincti uideis. s ap̃ eos
apud eos quippe sumus ulle¬
herelitatem hñtes ñ tñ ip̃is
s deo adherentes. pp̃ea uxta
boo hõ homo dixit ut osten¬
dat tam eos qui incircũcisi¬
one qm qui ĩ sputio adherẽt
deo hoc debere mandatũ serua

Expanded text:
De advenis. Gentilibus, qui non sunt conjuncti Judaeis, sed apud nos. Apud eos quippe fuimus, ut lehaereditatem habentes, non tamen ipsis sed Deo adhaerentes: propterea juxta LXX, homo homo dixit, ut ostendat tam eos qui in circumcisione, quam qui in praeputio adhaerent Deo, hoc debere mandatum serva
Abbreviated transcription (Latin):
descripto altar incensi. restat
descriptio labii enei inquo
lauarent manus ⁊ pedes in¬
gressun tabernadm sacerdo¬
tes setunũ mandatũ p̃mit

Expanded text:
Descripto altari incensi, restat descriptio labii aenei, in quo lavarent manus et pedes ingressuri tabernaculum sacerdotes, sed unum mandatum praemit
Abbreviated transcription (Latin):
bes que dabunt᷑ ex possessionib filioꝵ isĩt. ab his qui plus hñt plures au¬
ferentur.⁊ qui minus pauciores singłi uixta m̃suram hereditatis sue dab̃t
oppida leuitis it dñs ad moysen. Loquere filiis isrł̃ ⁊ dices ad eos. Qñ
transgressi fuenitis iordanem interrã cha

Expanded text:
bes quae dabuntur de possessionibus filiorum Israhel ab his qui plus habent plures auferentur et qui minus pauciores singuli iuxta mensuram hereditatis suae dabunt oppida Levitis ait Dominus ad Mosen loquere filiis Israhel et dices ad eos quando transgre
Abbreviated transcription (Latin):
puentes sacerdotes xp̃i ⁊sea
gantes ⁊struere audẽt eccłias
et aluid altare p̃cemq alt̾am
illicitis uecib faciunt dñice
hostieũitarem ꝑ falsa sacrifi

Expanded text:
mnentes sacerdotes Christi, egantes, constituere audent Ecclesias, et aliud altare, precemque alteram illicitis vocibus faciunt, dominicae host
Abbreviated transcription (Latin):
rł quistabat ꝑ gyrum fugit a clamore ꝑeuntium dicens. Neforte
et nos terra degluriat. s ⁊ ignis egressus a dño interfecit. ducentos

Expanded text:
 qui stabat per gyrum, fugit a clamore pereuntium, dicens: Ne forte et nos terra deglutiat. Sed et ignis egressus a Domino, interfecit ducentos
Abbreviated transcription (Latin):
onsumptis ꝙ cibis quos exegypto detulerãt
dyxit iacob adfilios suos. Reu̾timini ⁊ emite pauxillũ escaꝵ. ixdit uidas.
demintiauit nobis uir ille suebattestatõe iurandi dicens. Non uidebitisfa¬
ciem mneami nisi frẽmurm minimũ acluxentis. uobiscã. si engo uisesũ mit
absꝙ fr̃ ĩo minimo. dixit eisisił. In mea hoc fecistis misenã ut inaica¬
retis eitaliũ Ur̃e uos frẽm. at illi redeñt. Intenogauitnos ꝑordinẽ ho mr̃am

Expanded text:
onsumptisque cibis quos ex Aegypto detulerant dixit Iacob ad filios suos revertimini et emite pauxillum escarum respondit Iudas denuntiavit nobis vir ille sub testificatione iurandi dicens non videbitis faciem meam nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis vobiscum si ergo vis mitabsque fratre vestro minimo. Dixit eis Israel: In meam hoc fecistis miseriam, ut indicaretis ei, et alium habere vos fratrem. At illi responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
x mandatis decalom corripiat ⁊ emendet. uirga
qua hec gerunt᷑ ⁊ egyptus siaigitur. ⁊ pħo supe¬
ratur crux xp̃i est ꝑ quam iundus suꝑatur¬
catio stulta uidebatur qm moyses .i. lex ⁊tinet¬
ram ꝓiecta est .i. ad fidem hõim uenit ꝯu̾sa
qũo d̾s stultam fecit sapĩam husꝰ mundi
postqm manifestauit p̃m dei uirtutẽ truci¬

Expanded text:
ga qua haec geruntur, et Aegyptus subigitur, et Pharao superatur, crux Christi est, per quam mundus catio stulta videbatur, quam Moses, id eram projecta est, id est ad fidem hominum venit, conversa quomodo stultam Deus fecit sapientiam hujus mundi, postquam manifestavit Christum cruci
Abbreviated transcription (Latin):
tec inuobis. ⁊ nature benigni¬
tatem impendite.honorando
te uerũ enĩ salb̃m ẽ ab oĩma¬
lo cessare. Unde moyses. oẽ ppꝰ

Expanded text:
tet in vobis; et naturae benignitatem impendite honorando te. Verum enim sabbatum est ab omni malo cessare. Unde Moyses: Omne op
Abbreviated transcription (Latin):
custodirent uam qͣntum ppłm quid ei boni aut ꝓfecti mmurantib ⁊ ccͣdi-¬
centib mandaretur qui panio post mirabiliũ dei obliti adydola rũtuntur
Dantur ergo p̃cepta in quib ꝯtemptentur unde decli uob̃ p̃cepta ⁊ iustifica¬
ĩuentum estmandatũ ẽẽ ad mortẽ qd eratadintam. Iderri eni si sencetur
uitam. siñ seruetur mortem gn̾at. Nõ seruantib ergo dñr mardata ñ
bona ⁊ in quib ñ iiuant. Si ad muto ligno crutis indielcedinem uersa
et sp̃uałr intellecta ⁊ seruata sũt mandata uite. cinctũ languorẽ quẽ
po. ĩ e ñ in. suꝑ. te. Uidetur dicere qd̃ si quis semet mandata millã egritud¬
nem patiatur .i. nec febres. nec alios dolores corporeos. s iuistissimus iob
et om̃i pietate plenus a capite usꝙ ad pedes repletur ulcere pessumo. sec
iusti ñ hñt illas infirmitates quas egyptii. Egyptus enĩ mundus. Dili¬
gere ergo mund̃ ⁊ que inmundo sũt egypti langor ẽ obseruare rãses tẽ¬

Expanded text:
orem populum, quid eis boni aut perfecti murmurantibus et contradicentibus mandaretur, qui paulo post, mirabilium Dei obliti, ad idola convertuntur? Dantur ergo praecepta in quibus tententur; unde: Dedi vobis praecepta et justificainventum est eis mandatum esse ad mortem quod erat ad vitam. Idem enim, si servetur, vitam; si non servetur, mortem generat. Non servantibus ergo dicuntur mandata non bona, et in quibus non vivant. Sed admisto ligno crucis, in dulcedinem versa, et spiritualiter intellecta, et servata sunt mandata vitae. Cunctum languorem quem non inducam super te. Videtur dicere quod si quis servet mandata nullam aegritudinem patiatur, id est nec febres, nec alios dolores corporeos. Sed omnino Job justissimus, et omni pietate plenus, a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Sed justi non habent illas infirmitates quas Aegyptii. Aegyptus est mundus: diligere ergo mundum et quae in mundo sunt, Aegyptius languor est; observare menses, tem
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aquaꝵ. quib nich merat amariudinis. s amenitas płina exdad¬
sitate palmaꝵ. s prius ductus est ad aquas salsas. ⁊ amaras. quib ꝑlig¬
num a dño monstratũ dislcoratis uenitur ad fontes. Si hystoriam solã
sequamurr ñ multum uos edificat. scire ad quẽ locũ uenerunt pͥmo. ad
quemi scd̃o. primo aũ clucitur ppłs adlut̾am legis aqua cũ ꝑmanetĩ
amaritudine recedere ñ pot̃. Cum ergo ꝑlignũ iute fu̾it indulcora ⁊
uẽnint. s ⁊ alii .lxx. ꝑquas palmas uictorie xp̃i mundus agnouit. Non
sufficit ergo ppło dei aqm marath bibere. qͣmius indulcorata ꝑ lignũuite.
ergo estadnouũ de quo sñ scrupulo ⁊ diffi¬
cisitate potatur. Iudei ⁊̃ mĩc a pd̃ marathst̃

Expanded text:
fontes aquarum, quibus nil inerat amaritudinis, sed amoenitas plurima ex densitate palmarum: sed prius ductus est ad aquas salsas et amaras, quibus per lignum a Domino monstratum dulcoratis, venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerint, ad quem secundo. Primo autem ducitur populus ad litteram legis, a qua dum permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum ergo per lignum vitae fuerit indulcorata,uaginta, per quos palmas victoriae Christi mundus agnovit. Non sufficit ergo populo Dei aquam Mara bibere, quamvis indulcoratam per lignum viest enim ad Novum, de quo sine scrupulo et difficultate potatur. Judaei etiam nunc apud Mar
Abbreviated transcription (Latin):
mensis. qd̾ nõ sine rõne scͥptũ
Riecordare de legib pasche que
dicta sũt ⁊ inuenies ibi hoc eẽ
tempus qd̃ statuit᷑ ad sclm
pascha fatiendũ. hiis qui ĩmũ¬
di maĩa fu̾it. ut occupati nego¬
tiis ꝑegrinis qui ñ fu̾ant in¬
mundi maĩa uł nõ longe ꝑe¬
hoc tempore in quo mauna de
celo descendit. Indie quo pri¬
nũ pascha fit ñ descendit mã¬
na s inquo scłm primũ pas¬

Expanded text:
mensis, quod non sine ratione scriptum est. Recordare de legibus paschae quae dicta sunt , et invenies ibi hoc esse tempus quod statuitur ad secundum pascha faciendum his qui immundi in anima fuerint, vel occupati negotiis peregrinis. Qui non fuerant immundi anima, vel non longe perehoc tempore faciunt, in quo manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna, sed in quo secundum: primum pas
Abbreviated transcription (Latin):
S. moyses tenet figurant logis
Mysi ergo tergum ppĩs iudaicus
aspitiebat. qi nich̃ misticum uͥ
sp̃uale inlege uolut intellig̾e
s suꝑficiem tm̃ lit̾e. Ideo facies
enis abscondita erat .i. uera et
mera cognitio. Ingresso illo ta¬
bernacisluut descendebat colũp¬
na nubis. ⁊ stabatad ostium
Alia tͣnslatio clicit qd̾ moyse
uolente ingredi tabernaculum
batur nubes añostium cũ eo.
sciend̾ ergo qd̃ aliqm partẽ in¬

Expanded text:
. Moyses tenet figuram legis. Moysi ergo tergum populus Judaicus aspiciebat, quia nihil mysticum, nihil spirituale in lege voluit intelligere, sed superficiem tantum litterae. Ideo ejus facies abscondita erat, id est, vera et mera cognitio. Ingresso illo tabernaculum, descendebat columna nubis, et stabat ad ostium. Alia translatio dicit quod Moysi volenti ingredi tabernaculum,batur nubes ante ostium cum eo. Sciendum ergo quod aliquam quam partem in
Abbreviated transcription (Latin):
De sartagine. Sicut enĩ sarta¬
go media int̾ ignem ⁊ cibum
sic quodammodo crux unt̾ ĩ passi¬
bilem diuinitatẽ ⁊humanita¬
tem. queigne passionis assata.
et sicut in sartagine mollia di¬
rescunt dura molescunt. sicin
passione crucis lapidea corda

Expanded text:
De sartagine. Sicut enim sartago media inter ignem et cibum, sic quodammodo crux inter impassibilem divinitatem et humanitatem, quae igne passionis est assata. Et sicut in sartagine mollia durescunt, dura mollescunt, sic in passione crucis lapidea corda
Abbreviated transcription (Latin):
initrua ⁊ grandiem acliscurrentia
fulgura suꝑterram. pluitꝙ: dñs gran¬
mem suꝑ terrã egypti. ⁊ grando ⁊ gnns
mixta pariter ferebantur. Tanteꝙ fuit
magnitudins qͣnͣta ante numqͣm ap¬
paruit in uniu̾sa terra egypti eqncta
exquo gens illa condita est. et pcussit
grancom om̃i terra egypti. cirncta que
fuerunt magris ab hõie usꝙ adiur̃tũ.¬
cunctam herbam agri ꝓcussit grando. et
om̃elignum regionis confregit. tm̃ in
terra gessen ubi erant filiiisit grando

Expanded text:
nitrua et grandinem ac discurrentia fulgura super terram pluitque Dominus grandinem super terram Aegypti et grando et ignis inmixta pariter ferebantur tantaeque fuit magnitudinis quanta ante numquam apparuit in universa terra Aegypti ex quo gens illa condita est et percussit grando in omni terra Aegypti cuncta quae fuerunt in agris ab homine usque ad iumentucunctam herbam agri percussit grando, et omne lignum regionis confregit. Tantum in terra Gessen, ubi erant filii Israel, grando
Abbreviated transcription (Latin):
lebat alio ꝑcutiebat intacto. nõ sicut aqͣdslu¬
uii aut ignea plunia. autaqua maris aut
hẏatu t̾re. que ꝓmixtos pot̾at pariterassumĩe
zannis seꝑabuntur frimĩta ut malos cre¬
mantib flãmis iusti fulgeant sicut sol in
regno pr̃is sui.¬

Expanded text:
lebat, alio percutiebat intacto; non sicut aqua diluvii, aut ignea pluvia, aut aqua maris, aut hiatu terrae, quae permixtos poterat pariter absumerezaniis separabuntur frumenta, ut malos cremantibus flammis, justi fulgeant sicut sol in regno Patris sui
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum est tunt
malis. sic noe cũ domo sua cseꝑanir a cẽtis.
dsluiuo ꝑituris. sic loch cum suis seꝑat᷑
a socomis ignecelitus ꝯsuuendis. Sic paul
ip̃e ab egyptiis marinis fluctib obruendis
Sicisti nũc a synagoga chore dathan ⁊ aby¬

Expanded text:
Notandum est tunc malis. Sic Noe cum domo sua separatur a caeteris diluvio perituris; sic Loth cum suis separatur a Sodomis igne coelitus consumendis; sic ipse populus ab Aegyptiis, marinis fluctibus obruendus; sic isti nunc a synagoga Chore, Abiron et Dat
Abbreviated transcription (Latin):
ligat unde decipitur
mentis qm bona conscĩa facit. Ibi sc̃ificatio qr
ibi sp̃c dei. Unde suꝑ quẽ requiescet sp̃c m̃s nisi
suꝑ .h. ⁊ qui. ⁊c. In quieti ergo a sp̃u sc̃o resiliũt
ꝓuocatores rixaꝵ. amatores calumpniaꝵ ũ
admictunt quietem salb̃i sp̃ualis. est ergomã¬
suetus. ñ sit tumultus in corde tuo. uolitanti¬
b ꝑ cormuptõem. fantasiatib ⁊ pungentib

Expanded text:
ligat unde decipiaturmentis, quam bona conscientia facit. Ibi sanctificatio, quia ibi Spiritus Dei. Unde: Super quem requiescet Spiritus meus nisium? etc. . Inquieti ergo a Spiritu sancto resiliunt, provocatores rixarum, amatores calumniarum, nec admittunt quietem sabbati spiritualis. Esto ergo mansuetus, non sit tumultus in corde tuo, volitantibus per corruptionem phantasmatibus et pungentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Deneger sensu uł morib uł
quem hereticoꝵ prauitas in
susceptõem sacram̃toꝵ dege¬
nerem fecit ut ritus gentili¬
tatis aut rudaisim matisla¬
uit his meccͣam recipietur
cum integra fide decalogum
legis sccłm enͣgłii ĩstitutõem
seruau̾it. ⁊ carnalem ru̾satio¬
nem spuscõ roboratus abdi¬
cau̾it. Uñ siuis aduitã igre¬
di. serua mandata ⁊ alibi. Ego
sũ ostiũ ꝑ me si qͥs intͣt salira¬
bituꝵ

Expanded text:
Degener sensu vel moribus; vel quem haereticorum pravitas in perceptione sacramentorum degenerem fecit; vel ritus gentilitatis aut Judaismi maculavit. Is in Ecclesiam recipietur, cum integra fide decalogum legis secundum Evangelii institutionem servaverit, et carnalem conversationem Spiritu sancto roboratus abdicaverit; unde: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata . Et alibi: Ego sum ostium: per me si quis intrat, salvabi
Abbreviated transcription (Latin):
Num inuenire pot̾imus calem unrũ qui
spu dei plenus sit. Dixit ergo ad iosepħ. qr
ostendit cibi deus oĩa que locutus es num¬
quid sapientiorem ⁊ ꝯsiłem tui muenire potero: Tu enssuꝑ domũ meã. ⁊ ad
tui imꝑiũ oris cunctus ppłs obediet. uno tm̃ regnisolio tep̃cedam. Sycit ergo¬

Expanded text:
num invenire poterimus talem virum qui spiritu Dei plenus sit dixit ergo ad Ioseph quia ostendit Deus tibi omnia quae locutus es numquid sapientiorem et similem tui invenire potero tu eris super domum meam et ad tui oris imperium cunctus populus oboediet uno tantum regni solio te praecedam di
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃slec .i. erat do. ⁊c̃. Cum pͥmogenititm̃
morerentur. quo nuislla erat domus inqua
ñeẽt mortuus. an ⁊ hoc diuinitus fu̾at ꝓ¬
curatum ut in om̃ib domib eẽnt pͥmoge¬
niti in quib ꝑcuterent᷑ egyptii ⁊̃ qui hitãt
interra iessen. hominũ quippe erant hec it
genita moriebantur occulto. ⁊ angłico ꝑcus¬
su. Nõ aliquid interra ist celo fc̃m erat. sicut
rana uł locusta isł tenebre. Atalib .i. pla¬
gis cũ terra iessen fuisset aliena ꝑuenie¬
bat bñfitiũ ad egyptios. qui m eã cũ hebre¬
is morabantur. Hac u̾o om̃s ꝑcussi sũt
rat ante pͥrimogenitoꝵ. s nuĩc ꝑ recapiila¬
tõem repetitur. Nõ narratum est qñ sc̃m est.
comodarent. nisi forte quis dicat ista plaga

Expanded text:
ue enim erat domus, etc. Cum primogeniti tantum morerentur, quomodo nulla erat domus in qua non esset mortuus? An et hoc divinitus fuerat procuratum, ut in omnibus domibus essent primogeniti, in quibus percuterentur Aegyptii, etiam qui habitabant in terra Gessen? Hominum quippe erant hic, vegenita moriebantur, occulto et angelico percussu: non aliquid in terra vel in coelo factum erat, sicut rana, vel locusta, vel tenebrae. A talibus enim plagis cum terra Gessen fuisset aliena, perveniebat beneficium ad Aegyptios qui in ea cum Hebraeis morabantur: hac vero omnes percussi suntrat ante mortes primogenitorum. Sed nunc per recapitulationem repetitur, nam narratum est quando factum commodarentur: nisi forte quis dicat etiam ista plaga
Abbreviated transcription (Latin):
ficentia sensuum. fepe enim
accidit ut qui humilem sen
celsum sacerdotii graclum.
ist cathedram dectoris obsideat
possit ⁊ anemine iudicari
inferioris ordinem ministĩi
ordinem teneat. uł in plebis
multitudine relinquaturꝰ
S hocest legis ⁊ ennͣgeliista¬
ordinem gerere
Hec sig̃cat antiquam dei

Expanded text:
ficentia sensuum. Nam saepe accidit ut is qui humilem senscelsum sacerdotii gradum, vel cathedram doctoris obsideat;omnia, et ipse a nemine judicari, vel inferioris ministerii ordinem teneat, vel etiam in plebeia multitudine relinquatur. Sed hoc est et legis et Evangelii staordinem gerereec significat antiquam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ⁊ sacrificia offerri. que mͦ camalit̾ nõ
possunt. potest lex lepre sp̃uałr᷑ seruari. sic̃
ergo intesligimus sentimus ⁊ ꝯsiliũ damus.
Om̃ua fatitlex. sccłm litt̾am u̾o ñ oĩa s pau
Aug̃. Alia lict̃ mensis aũ tertii exitus filioꝵ
isit d terra egypti. hac dieuenerũt inhere¬
mũ syna. et ꝓfecti exraphidim ueneruĩt in
heremũ syna ⁊ applicuit ibi iscł cͣcͣ montem
et moyses ascendit ĩ montẽ dei ⁊ uocauite¬
um dñs demonte clicens. hec dices domui

Expanded text:
fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non possunt; potest lex leprae spiritualiter servari. Sicut ergo intelligimus, sentimus et consilium damus, omnia facit lex: secundum litteram vero non omnia, sed pau ignoro. Mensis autem tertii exitus filiorum Israhel de terra Aegypti hac die uenerunt in heremum Sina. et profecti sunt exRaphidin et uenerunt in heremum Sina, et adplicuit ibi Israhel contra montem. et Moyses ascendit in montem dei. et uocauit eum dominus de monte dicens: haec dices domui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia unibra st̃ celestiũ ⁊ ymago futuroꝵ
uisu nec auris auditu. nec nos satiari pos¬
sumus ⁊ siderando quescripta st̃ quib nos
ñ cum auctoris nõie sꝑnamus ⁊ dc̃a. nec qr
legem dei teremus ꝯienit nob̾ tum̾i. suꝑ¬
bĩa ⁊ sꝑnere prudentium uetba. s om̃iã ꝓ¬
bantes qd̾ bonum est teneamus. Qiuante
hoclie ppłis p̃sunt nõ lico si iam eis aliqua
a deo reuelata sũt. set si inscĩa legis aliqͥd
meriti hñt ⁊silium declignantur inferioris
etiam sacerdotis. nec dumlaiti. nec dũ genuĩl
s moyses qui erat mansuetus suꝑ õs hõies
accepit ⁊silium inferioris ut printipib da¬
ret formani humilitatis. ⁊ signaret ꝯmagi¬
nem futuri sacram̃ti. Sciebat qñq futrim
ut gentaes bonũ ꝯsilium p̃fercent apd̾ moy¬
psen bonũ ⁊ sp̃ualem intellectũ afferentes
ad legem ⁊ audiret eos lex faciens om̃ia
que diterẽt. Non enĩ pot̾ facere lex situtiu¬
afferimus ad legem possunt om̃ia sp̃tiałr

Expanded text:
omnia umbra sunt coelestium et imago futuroruoculus visu, nec auris auditu, nec nos satiari possumus considerando quae scripta sunt, quibus nos n cum auctoris nomine spernamus et dicta; nec quia legem Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et spernere prudentium verba; sed omnia probantes, quod bonum est teneamus. Qui autem hodie populis praesunt, non dico si jam eis aliqua a Deo revelata sunt: sed si in scientia legis aliquid meriti habent, consilium dedignantur inferioris, etiam sacerdotis, nedum laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus super omnes homines , accepti consilium inferioris, ut principibus daret formam humilitatis, et signaret imaginem futuri sacramenti. Sciebat quandoque futurum ut gentiles bonum consilium proferrent, apud Moysen bonum et spiritualem intellectum afferentes ad legem, et audiret eos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere lex sicut Juafferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati intertiũ diem. Tercia enĩ die descendit
dñs inmontẽ syna coramom̃i ppło. hoc clie
reꝑitur dari lex que ĩ lapiders tabulis scͥpta
est digito dei sicut seq̃ntia decent. Dies a iste
tercius apparet cercii mensis abexit filioꝵ
isit de egypto. exquo die pascha fecerunt.i.
asollepnitate occisi agni qͥnquagesimus est
Ac ꝑha inistaumbra futi sccłm agrsimola¬
ti diem festum qr qͥnquagesima die lex
data estscripta digito dei ita ip̃a u̾itate no.t.¬

Expanded text:
diem tertiam. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo. Hoc die reperitur dari lex, quae in tabulis lapideis scripta est digito Dei, sicut sequentia docent. Dies autem iste tertius apparet tertii mensis ab exitu filiorum Israel de Aegypto; ex quo die pascha fecerunt, id est, a solemnitate occisi agni quinquagesimus est; ac per hoc in ista umbra futuri secundum agni immolati diem festum; quia quinquagesimo die lex data est, scripta digito Dei. Ita in ipsa veritate Nov
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ isct. s unde hoc probari possit ignoro.
¶D&. Orclinabis in quit cos cribunos ⁊ cen¬
hora uerumptñ qd̃ grainus fu̾it referentad
ce. Audiant principes ppłi ⁊ pb̃ri plebis qui
debent om̃i hora ppłm iudicare semꝑ ⁊ sine
intermissione sedere ĩiudicto. dirim̾e lites
et reconciliare dissidentes. in grãm reuorare
discordes. Discat unusqͥsq exscripturis scĩs
offm̃ suũ Moyses inquit ut sit in hiis que
ad dm sunt. ⁊ uerbum deiedisserat ppłisũo
Cet̾i u̾o principes quos appellauit tribunos
qr tribui p̃sunt ist centuriones ułt qͥnq̃gena¬
rii. qui p̃sunt minorib iudiciis q̃ ad singłos
ꝑtinent dirunentes qm figuram ⁊̃ infut᷑o

Expanded text:
pulum Israhel; sed unde hoc probari possit, ignoro.etc. Ordinabis, inquit, eos tribunos et cenhora, verumtamen, quod gravius fuerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos, quia tribui praesunt, vel centuriones, vel quinquagenarii qui praesunt minoribus judiciis, quae ad singulos pertinent dirimentes. Quam figuram etiam in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo credibilius habetur. Ambigne em̃ po
sita sũt uetba utrũ sacrificau̾it d̾o uero
ĩppło eius. qñ uidit generem suũ. uł utrũ
eum adorau̾it ip̃e moyses qͣmiuis deadora¬
tione si expresse positum ẽẽt honor iuderetur
socero recflitus sicut solet hominib honorifi¬
centie causa exhiberi. Quos aũdicat grania¬

Expanded text:
immo credibilius habetur. ambigue quippe posita sunt uerba, uel utrum sacrificauerit deo uero in populo eius. quando uidit generum suum, uel utrum eum adorauerit ipse Moyses; quamquam de adoratione etiam si expresse positum esset, honor uideretur socero redditus eo modo quo solet hominibus honorificentiae causa exhiberi a patri
Abbreviated transcription (Latin):
mũ qͣm illius diei quẽ fecit deus septimã
repetitionem¬
Aug̃. Alioqͥn aut ñ creauit deus dicm septim̃¬

Expanded text:
imum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septim
Abbreviated transcription (Latin):
q u pc̃co fũant immolati. ⁊ quoꝵ san¬
guis illatus est in sc̃uano ut expiacio
ꝯpleretur. asportabũt foras castra et
ꝯburent igni tampelles qͣm carnes e¬
sent ea: lauabit uestim̃ta sua ⁊ carnẽ

Expanded text:
o peccato fuerant immolati, et quorum sanguis illatus est, ut in sanctuario expiatio compleretur, asportabunt foras castra, et comburent igni tam pelles quam carnes eserit ea, lavabit vestimenta su
Abbreviated transcription (Latin):
Or̃ utłłm taua m̃datia appro¬
bata sint auctoritate diuina
noscebat mendatio. an ⁊̃ mẽ
datium cdignũ p̃mio iulica¬
bat d̾s incenum est. aliund i
faciebant obstetrices uiui
utebantur. ne phõ noceret ilł¬

Expanded text:
 utrum talia mendacia adprobata sint auctoritate diuina,noscebat mendacio an et ipsum mendacium dignum praemio iudicabat, incertum est. aliud enim faciebant obstetrices uiuifutebantur, ne noceret il
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ ium̃to. ⁊c. inma ccͣ uideos excetur
districtio. qui intm̃ iniqui ⁊ libidim dediti.
ut inaudita scelera ꝯcupiscerent. Uñ uiris
ut mulierib ꝯmixtis quadrupetib mortis
penã incluxit. fidelib quoꝙ ñ erit hec suꝑflra
si quadrupetlia uoluntates prauas adt̾ram
guore nature. s deliberatõe eis eis ad heserituł
coitrit reus est mortis. Ipẽ quoq mori dicunt᷑
illis mortins. Neq enĩ ꝑse subsistunt nulla
roris ex parreaut exmatre uitet s⁊ accipit qui
turpem actõem aꝑatre ut a matre iniqua .s. de
liquerunt admiratur. ⁊ iitatur ñ solum ꝑ¬
scritans que ñ oportuit. s ꝯuingens se pareu
genita parentib. qr u̾o filii puplicant paren¬
tum pc̃ca faciendo similia. Recte mespectum¬
uent sicut ibi. cognouitadam uxorem suã.
.i. ei mixtus ẽ. qd̾ aũ ait portabt̃ miqͥtatẽ su¬

Expanded text:
Qui cum jumento, etc. Nimia contra eos exercetur districtio, qui in tantum iniqui et libidini dediti, ut inaudita scelera concupiscerent: unde viris vel mulieribus commistis quadrupedibus, mortis poenam indixit. Fidelibus quoque non erit haec lex superflua, si quadrupedia voluntates pravas ad terraguore naturae, sed deliberatione eis cohaeserit vel coierit, reus est mortis. Ipsi quoque mori dicuntur illis mortuis, neque enim per se subsistunt, nec ulla roris ex patre et non ex matre videt et accipit, qui turpem actionem a patre vel a matre in qua scilicet deliquerunt admiratur, et imitatur: non solum perscrutans quae non oportuit, sed conjungens se parentgenita parentibus. Quia vero filii publicant parentum peccata faciendo similia, recte in conspectuverit, sicut ibi: Cognovit Adam uxorem suam , id est, ei mistus est. Quod autem ait: Portabunt iniquitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
dam ⁊ p̃dicandam assumuntur. Millenari¬
us enĩ exdenario quadratus stabilem ⁊ soli¬
dam designat euuangelice predicationis

Expanded text:
dam et praedicandam assumuntur. Millenarius enim ex denario quadratus, stabilem et solidam designat evangelicae praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oix. Dixit ꝙ moyses ad ih̾m. Elige tͥuiros¬
etc̃. hucusq bĩ nõis ih̃u numqͣm fc̃a est
mentio. Hic primũ uocauit moyses iħm
et cdixit ei. Elige tͥ ip̃i iuros. Moyses uorat
iħm. lex ĩuecat xp̃m ut eligat sibiuiros po¬
tentes deꝓlebe nõ pot̾at moyses elig̾e. s solus
ip̃econfligit cuamalech. ip̃e enĩ mirat indo¬
mum fortis ⁊ alligat fortem ⁊ uasa eiꝰ climi
Ore Ascendit inquit moyses ñ inueratem¬
montis s inuerticẽ collis. seruabatur emĩei
tunc ascend̾e inu̾ticem montis cũ ascensurꝰ
erat iħs. ⁊ cũ ip̃o moyses ⁊ helyas ⁊ ibi tñsfor¬
maucdus ingłia. Nunc ergo uelut nõ clum
glificatus detnͣsfornatõe iħu nõ ascendit
inuerticem montis. s mũticem collis. ⁊ cũ
eleuaret moyses manus supabat isit axi¬
ses eleuat manus ñ extenditsħe qui totũ
mundum exaltatus in ciite ꝯpletus ẽ dicit
extendi manus meas ad ppłm ñ credentẽ
eleuare manus. hoc est leitare ad cł̃m ittñ

Expanded text:
 Dixit Moyses ad Jesum: Elige tietc. Hucusque beati nominis Jesu nunquam facta est mentio. Hic primum vocavit Moyses Jesum, et dixit ei: Elige viros tibi ipsi. Moyses vocat Jesum, lex invocat Christum, ut eligat sibi viros potentes de plebe: non poterat Moyses eligere, sed soluIpse confligit cum Amalec. Ipse enim intrat in domum fortis, et alligat fortem, et vasa ejus diris. Ascendit, inquit, Moyses non in vertimontis, sed in verticem collis. Servabatur enim ei tunc ascendere in verticem montis cum ascensurus erat Jesus, et cum ipso Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificatus de transformatione Jesu, non ascendit in verticem montis, sed in verticem collis. Et cum elevaret Moyses manus, superabat Israel. Moyses elevat manus, non extendit; Jesus, qui totum mundum, exaltatus in cruce, complexus est, dicit: Extendi manus ad populum non credentem . Elevare manus, hoc est actus levare ad Deum, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
manus .i. actus. rũsano tua nõ sit interris.
s incelis. elcua ⁊ tu manus incelũ ad cłm
Imple mandatũ apłi Sine int̾missione orate
et tunc fiet qd̃ scriptum ẽ. qr sic̃ ab lingit
uitulus incampis hetbam inrentem ita ablinget ppłs hic ppłm qͥ suꝑ
terram est. ubi inducitur qr ppłs dei nõ tam manui ⁊ armis qm uoce ⁊
lingna pugnãbat. ⁊ or̃one mnicos ꝓsternebat. eleua ergo actus. insta
guram duos ppłos sig̾c̃an quoꝵ unus exgentib eleuat manꝰ moysi
et ĩ sublue tollit ea que scripsit ⁊ intesligĩam eoꝵ ⁊ sic iuncit. Alues

Expanded text:
actus, conversatio tua non sit in terris, sed in coelis. Eleva et tu manus in coelum ad Deum, imple mandatum Apostoli: Sine intermissione orate ; et tunc fiet quod scriptum est, quia sicut ablingit vitulus in campis herbam virentem, ita ablinget populus hic populum qui super terram est; ubi inducitur quia populus Dei non tam manum et armis quam voce et lingua pugnabat, et oratione inimicos prosternebat. Eleva ergo actus, insta guram duos populos significari, quorum unus ex gentibus elevat manus Moysi, et in sublime tollit ea quae scripsit et intelligentiam eorum, ut sic vincat; alius
Abbreviated transcription (Latin):
illa. q̃ u aũ fornicata cũ amatorib mufuis
tñ reuert̾e adme dicit cdñs. Ecce ꝑadignia
turpis mulieris declit ostendens qd̃ postt᷑¬
ut recipiat expectat. Pensemus pondꝰ tante
queritur. Inflexit ergo ad mĩam duritiam
legis quos enĩ niste illa dampnat ip̃e mi¬
sericorditer relaxat.¬

Expanded text:
illa? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis. Tamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce paradigma turpis mulieris dedit. Ostendit quod post tuut recipiat, exspectat. Pensemus pondus tantaqueritur. Inflexit ergo ad misericordiam duritiam legis, quia quos juste ille damnat, ipse misericorditer liberat
Abbreviated transcription (Latin):
Nistice. Quatuor reges. qͥnq suꝑant dimi
confͣrie potestares .u. sensib corporis abutẽ¬
tes uiciis illaq̃ane ⁊ captiãt¬
Ieꝵe. Bale hebratce deuoratio d̾r. tradunt he¬
brei hanc alibi salissam dici. ⁊ uitulam ꝯ¬
sternantem. qr tercio t̾remotu ab sorta sit

Expanded text:
stice. Quatuor reges quinque superant, dum contrariae potestates quinque sensibus corporis abutentes vitiis illaqueant et captivante. » Hebraice devoratio dicitur. Tradunt Hebraei hanc alibi Salissam dici, et vitulam consternantem, quod tertio terrae motu absorpta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
inqua fũant putes bitumins. post dei iram
et sulphuris pluuiam iumare mortuũ est
uersa. qd̃ agretis stagnum aspalti .i. bitumi¬
est numerus inqua suꝑfluitate seruiunt
quinꝙ sensus nr̃iuane suꝑsticioni qͣm sig̃cat

Expanded text:
in qua fuerunt putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est. quod a Graecis stagnum Asphalti, id est bitumiest numerus. In qua superfluitate serviunt quinque sensus nostri vanae superstitioni, quam sig
Abbreviated transcription (Latin):
Qungͥhic nũs multiplicatus in semet ip̃ofu¬
crit ⁊ tota ꝯplera etas scłi ⁊ temp̃ diuolutum
quoerit resurrõ. unde subdit. Clangens buccina
tet enim suscitantem p̃cedere tubam. Idco inqua¬
dragesimo ⁊ ix anno in quo cõis ẽ ꝯsuminatio
tubacanere precipitt

Expanded text:
ur hic numerus multiplicatus in semetipso fuerit, et tota completa aetas saeculi, et tempus devolutum quo erit resurrectio, unde subdit: Et clangens buccina tet enim suscitantem praecedere tubam: ideo in quadragesimo et nono anno, in quo communis est consummatio, tuba canere praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
quaqͣm abiitut
d est nõ stieltis sensib
sicut solebat inmutis
aĩalib. ⁊ peculib dei cõ¬
siderat uoluntatẽ. s ag¬
nosceret qr neꝙ debob cu¬
ra est deo. nec de auib.

Expanded text:
quam abiit. Id est non stultis sensibus, sicut solebat in multis animalibus et pecudibus, Dei considerabit voluntatem: sed agnoscet quia neque de bobus cura est Deo, neque de ovibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis.
preciũ in manib
Cumq uenissẽt
ad balcam ⁊ nar¬
rassent eiom̃ia ũ¬
ua balac: ille redit.
manete hic nocte
et respondebo quic¬
quid michi dix̾it
dñs. manentib
illis apud bala¬
amuenit deus ⁊¬
dixitad eũ. Quid
sibi uolunt hõies
istiapud te. redit
balach fili sephor.
Rex moabitaꝵ
misit ad medic̃es
ecce ppłs qui egres¬
sus est de egypto

Expanded text:
tionis pretium in manibus cumque venissent ad Balaam et narrassent ei omnia verba Balac ille respondit manete hic nocte et respondebo quicquid mihi dixerit Dominus manentibus illis apud Balaam venit Deus et ait ad eum quid sibi volunt homines isti apud te respondit Balac filius Sepphor rex Moabitarum misit ad me dicens ecce populus qui egressus est de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
Deniens ⁊tremens. gemens dolo¬
re amissi regni. tremens multi¬
tudine xp̃iam ppłi ne occidanis
Maiorẽ miquitas mea ⁊c̃. cul¬
pam exaggerat s supbe ⁊fitet᷑
ut ueniam flagitat.

Expanded text:
ens et tremens. » Gemens, dolore amissi regni; tremens, multitudine Christiani populi, ne occidaris. « Major est iniquitas mea, » etc. Culpam exaggerat, sed superbe confitetur, nec veniam flagitat.
Abbreviated transcription (Latin):
linquentib uitia piaĩtentio¬
ne resecamus. Secirrismanũ
sese ꝑtrahit. ferrũ de manubri
o ꝓsilit cũ decorrectione sermo
duitor exceclit excelit amicũ
ꝑcutiens eccidit. qui auditorẽ
suũ ꝓlata ꝯtimelia asp̃u
diłconis interficit Correcti

Expanded text:
linquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum ahit: ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit: et amicum percutit et occidit, qui auditorem suum prolata contumelia spiritu dilectionis interficit; correpti
Abbreviated transcription (Latin):
fieret Eecit ⁊ oꝑtoriũ tabernacisli cepeslib anetũ rubricatis. Aliuid ꝙ de¬
suꝑ uelamẽ cepellib iacinctinis. fecit ⁊ tabulas tab̾naculi delignisse
chimstantes .x. cubitoꝵ erat longituco tabule unius. ⁊ unũ acsemis
cubitum lacitudo retinebat. Sine in castrature erãt ꝑsingulas tabisias
ut alt̾a alt̾i iungeretur. gic fecit in om̃ib tabulis tabernaculi: equib ix¬
rum mnangulis c̾minantur: ad plagã quoꝙ tab̃nacisi q̃ repicit ad aqͥlo
bulas. ⁊ duas alias ꝑsingulos angulos tabernacłi retro q̃ iuncte erant de¬
orsum usꝙ suisũ ⁊ munã ⁊pagem panter ferebantur Ita fecit exutraꝙ ꝓ¬
nas .s. bases subsingulis Eecit ⁊ uectes delignis sechim .u. ad ꝯtinendas
tabulas unius lateris tabemaculi. ⁊ .u. alios ad alterius lat̾is tabistas co¬
aptandas. ⁊ extra hos .u. auos uectes ad occidentalẽ plagam tabemaculi cõtͣ

Expanded text:
fieret. Fecit et opertorium tabernaculi de pellibus arietum rubricatis, aliudque desuper velametim stantes. Decem cubitorum erat longitudo tabulae unius, et unum ac semis cubitum latitudo retinebat. Binae incastraturae erant per singulas tabulas, ut altera alteri jungeretur. Sic fecit in omnibus tabulis tabernaculi: e quibrum in angulis terminantur. Ad plagam quoque tabernaculi, quae respicit ad Aquilonbulas et duas alias per singulos angulos tabernaculi retro quae iunctae erant deorsum usque sursum et in unam conpagem pariter ferebantur ita fecit ex utrangulis tabulis fecit et vectes de lignis setthim quinque ad continendas tabulas unius lateris tabernaculi et quinque alios ad alterius lateris tabulas coaptandas et extra hos quinque alios vectes ad occidentalem plagam tabernaculi co
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ecc̃a uxor est. Nõ licet hõi
dignitatem istius sponsitsis¬
ferre in se nes sponsam ei uio¬
lare ut amorem eius ꝯmitet
inse exdono uirtutũ ist exp̃¬
dicatõe laudem suã q̃rendo n

Expanded text:
cujus Ecclesia uxor est; non licet homini dignitatem istius sponsi transferre in se, nec sponsam ejus violare, ut amorem ejus commutet in se, ex dono virtutum vel ex praedicatione laudem suam quaerendo non
Abbreviated transcription (Latin):
die agit hostis humani gen̾is uerba deidecor
dib hominum. molitur euelłe. ⁊ iminas leui¬
gare. ⁊ ad credend̾ qd̃ falso ꝓmittit inuitat
Inuitat enĩ ad temꝑalia ut leuiget qd̾ deus
minatur et̾na supplicia. Spondens si quid̾ głam
p̃sentis uite dicit gustate ⁊ entis sicut dii qi
temporalem ꝯcup̃iam tangite. ⁊ in hoc mundo
sublimes apparete ⁊ cũ timorem diuine sĩie
conatus amou̾e quodam mͦ dicit curp̃cep̃ uo.¬

Expanded text:
die agit hostis humani generis: verba Dei de dibus hominum molitur evellere, et minas leviare, et ad credendum quod falso promittit, invitat enim ad temporalia, ut levet quod Deus minetur aeterna supplicia. Spondens siquidem gloriam praesentis vitae, dicit: « Gustate, et eritis sicut dii, » et temporalem concupiscentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete; et cum timorem divinae sententiae conatur amovere, quodammodo dicit: « Cur praecepit vo
Abbreviated transcription (Latin):
rcendat. oĩa agens de industria. ut quicqͥd¬
foris erga ꝓximos agit ut iulicat᷑tomm
exregiaa int̃ne rõnis ꝓbatum. ⁊ suo ⁊ dito¬
ri placitũ fulgeat. Itẽ rõnale uidicii sacer¬
dos ĩpectore pectore ferre p̃cipit᷑. qr debetrec¬
tor subtili examine bona malaq disc̾iẽ

Expanded text:
a, ut quidforis erga proximos agat aut judicet, totum ex regula internae rationis probatum, ac suo conditori placitum fulgeat. Item rationale judicii sacerdos in pectore ferre praecipitur, quia debet rector subtili semper examine, bona malaque discernere,
Abbreviated transcription (Latin):
idicand̃. qui odissent suꝑbi¬
am. Demide qm̃ sit obscruand̾
qd̃ alibi scriꝑtura dicit. filii
ne ĩmultis sint actustui. Sa¬
tis hic apparet. uerba quoq¬
dabo tͥ ⁊ erit deus tecum. ubi
michi uidetur sig̾cari nimis
int̾itum humanis actioneb
aũn deo quodam mͦ euacua¬
ri. quo fit tanto plenior qnͣto
in suꝓna ⁊ eterna uberiꝰ exten

Expanded text:
i, qui odissent superbiam. deinde quam sit obseruandum quod alibi scriptura dicit: fili, ne in multis sint actus tui, satis et hic adparet. deinde udabo mihi uidetur significari nimis intentura humanis actionibus animum deo quodam modo uacuari, quo fit tanto plenior, quanto in superna atque aeterna liberius exten
Abbreviated transcription (Latin):
questio est cur d̾s famislũ
snũ cũ quo tanta ⁊ talia lo¬
quebatur abalienigena pas¬
sus est admoneri. inqͦ scrip¬
tura nos admonet ꝑ quem

Expanded text:
quaestio est, cur hoc deus famulum suum, cum quo ipse tanta et talia loquebatur, ab alienigena passus est admoneri. in quo scriptura nos admonet. per quem
Abbreviated transcription (Latin):
bibuntad głiam dei fatĩt
Om̃e ergo qd̃ fatiũt sc̃i in
conspectu dei facrũt. pec̃or
a conspectud̾i fugit. Adam
postqͣm peccauit fugita cõ¬
ipectu dm̃i. ⁊ int̾rogatus exdit
audiui dñe uocem tuam et
abscondi me qr erã nudus.
Cayn exiuita facie dei qr in¬
dignus erat conspectu dei.
Oreterea qui plemiorem dei¬
snĩam accipiunt simalũ
lum coram t̾o facit. ⁊timu
perutet. ⁊dicit pectam. qͥ dis¬
cedit a conspectu dei nescit cõ¬
rierti. ⁊ pc̃tm penitendo purga¬
re. Hec ergo ĩterest lter ma¬
lũ corã do fac̾e ⁊ arspectu d̾idis

Expanded text:
bibunt, ad gloriam Dei faciunt. Omne ergo quod faciunt sancti, in conspectu Dei faciunt: peccator a conspectu Dei fugit. Adam postquam peccavit, fugit a conspectu Domini, et interrogatus respondit: Audivi, Domine, vocem tuam, et abscondi me, quia eram nudus . Cain exivit a facie Domini, quia indignus erat conspectu Domini. Propterea qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, si malum lum coram Deo facit, continuo poenitet, et dicit, Peccavi. Qui discedit a conspectu Dei, nescit converti et peccatum poenitendo purgare. Hoc ergo interest inter malum coram Deo facere, et a conspectu Dei dis
Abbreviated transcription (Latin):
est. patietur ergo dampnũ qui ⁊tendit ad subusionem audientium ꝓ
aĩa que nõ dum hũit infantem formatum qd̃ pot̾ descandalo cathecumi¬
in accipi. pot̾ ⁊̃ sieriut quilesit instiuat ⁊ reparet aĩe que ꝑdidit. ⁊ cu ho¬
nore ⁊ modestia. s cũ mansuetudine. ñ cũlite. sicut cũ scandalum ĩtulit
qui pot̾ aiãm ⁊ corpus ꝑdere in gehennam. uł ut qui sibi consnits fu̾it
tanti scandali. ponat aĩam suam ꝓaĩa scandalizati. ⁊ usq admertẽ dataĩam
qũo ad fidem restituatur. ponat oculũ ꝓoculo. si ocłm aĩe lesit .i. ĩ tellectũ
Si dentem lesit qui suscipiens cibum uerbi dei. rmmuere. ut molarib t̃¬
re solebat ut subtilem aduentoem aĩe tnͣsmut̾et sensum si huĩc dentem ille
litactus enis ⁊ fortitudo ⁊ pes quo incedit ad bona ist mala. qr ergo scanda¬
manus auferuntur illius quib nõ bene oꝑatur. ⁊ pẽdes quib ñ bene ĩ¬

Expanded text:
est. Patietur ergo damnum qui contendit ad subversionem audientium, pro anima quae nondum habuit infantem formatum: quod potest de scandalo catechumeni accipi. Potest etiam fieri ut qui laesit, instruat et reparet animae quae perdidit, et cum honore, cum modestia scilicet, cum mansuetudine, non cum lite, sicut cum scandalum intulit.qui potest animam et corpus perdere in gehennam. Vel ut qui sibi conscius fuerit tanti scandali, ponat animam suam pro anima scandalizati, et usque ad mortem det operam quomodo ad fidem restituatur. Ponat oculum pro oculo: si oculum animae laesit, id est, intellectum Si dentem laesit, qui suscipiens cibum verbi Dei comminuere vel molaribus terere solebat, ut subtilem ad ventrem animae transmitteret sensum: si hunc dentem ille ut actus ejus et fortitudo; et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo scandamanus auferuntur illius, quibus non bene operatur, et pedes, quibus non bene in
Abbreviated transcription (Latin):
dum formata. ⁊ ideo nõ dum sensu p̃dica.
OR̾. Qd̾ si litigauerint duo uiri ⁊ ꝑtusseñt
misierem p̃gnantem ⁊ exterit infans eius
ñ clum formatus. derrimentũ patieturqu¬
tum indixerit iir mulieris ⁊ dabit ꝓaĩa
sua. Md̾ si formatus fu̾it dabit aram ꝓ aĩa
oculum ꝓocilo. ⁊ ꝓrimũ uideamus de es
qui nõ dum formatus exierit qũo iubet᷑
dampno pecume ꝑcuil unus exlitigantib
cum duo dicantur. Muid ⁊̃ hoc qd̃ uir młie¬
bit. md̾ si infansiam formatus exierit aĩam
dare ꝓ aĩa. facile intelligimꝰ morte .s. uindi
explicare. Net̾em̃ iudetur ⁊̃ infans format᷑
talce litigantis ꝑcussus. oculũ inuentre
ꝑdidisse dentes uero oĩo nõ hũit. Si enĩ hec
ad matrem referam̃ qũo abortiens młr
oculuni ꝑdidit aut dens dolet. s esto aut
uiris młr assistens ꝯburi potuit: ut ⁊bu¬
stura ꝓ rbustura soluatur. Indeut̾o nonno
quaꝑ hec nõ facile explicari queunt. Inscrip¬
turis tũhisdem uocabulis ⁊ officiis menbra

Expanded text:
 ideo nondum sensibus praedita. Quod si litigabunt duo viri, et percusserint mulierem praegnantem, et exierit infans ejus nondum formatus, detrimentum patietur, quantum indixerit vir mulieris, et dabit pro anima sua. Quod si formatus fuerit, dabit animam pro anima, oculum pro oculo, etc. Primum videamus de eo qui nondum formatus exierit, quomodo jubetur damno pecuniae percuti unus ex litigantibus, cum duo dicantur. Quid etiam hoc quod vir muliebunt. Quod si infans jam formatus exierit, animam dare pro anima facileexplicare. Nec enim videtur etiam infans formatus calce litigantis percussus, oculum in ventre perdidisse, dentes vero omnino non habuit. Si enim hoc ad matrem referamus, quomodo abortiens mulier oculum perdit, aut dentes dolet? Sed esto aut viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combustura solvatur? In Deuteronomio quoque haec facile explicari non queunt. In Scripturis tamen iisdem vocabulis et officiis membra
Abbreviated transcription (Latin):
DR. Perlitõem laborantħe¬
ticiut scripturis ꝑditionem
inuenire ñ possint errorem
astruere. s forte eccł̃iastica ũ¬
ba audientes resipiscunt⁊ qd̾
inuenerant ꝑditõem ẽẽ ĩtellig̃¬

Expanded text:
 perditionem. Laborant haeretici in Scripturis perditionem invenire, unde possint errorem astruere: sed forte ecclesiastica verba audientes resipiscunt, et quod invenerant, perditionem esse intellig
Abbreviated transcription (Latin):
et fluctib scl̃i uacuũ ⁊ ad quie¬
tem silentii. Uerba enĩ saptentie¬
insilentio ⁊ quiete discuntur.
In hoc loco poteris dño ĩmolare
legem dei ⁊ iurrtutem diuine¬
uocis agnosc̾e. Ideo cupit temo¬
yses eicere defluctib negotioꝵ
et strepitu ppłoꝵ. ⁊̃ de egypto .i.¬
de tenebris ignorantie ut legẽ
dei audias ⁊ lucemsc̃ĩe capias.

Expanded text:
et fluctibus saeculi vacuum, et ad quietem silentii. Verba enim sapientsilentio et quiete discuntur. In hoc loco poteris Domino immolare legem Dei, et virtutem divinocis agnoscere. Ideo cupit Moses te ejicere de fluctibus negotiorum et strepitu populorum, et de Aegypto, ide tenebris ignorantiae, ut legem Dei audias et lucem sci