comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabdit᷑ nult non pot̾ non eẽ set neceẽ est eẽ. quapp̃
si deus uoluit ut homo ille moreret᷑: non potuit
non mori. a. Ex eo quia filius dei assumꝑsit hominẽ
ea uoluntate ut moreret᷑ : ꝓbas eundem hominẽ non
potuisse non mori .ẜ. Ita intelligo . a. an nõ sumilit̾ aꝑꝑ¬
unt ex hiis que dicta sunt filium dei et assumptũ
hominẽ imam ẽẽ ꝑsonam. ut idem sit deus et homo
aliquid set sua pͭtate et uoluntas illius fuit uoluntas
der: nulla necessitate mortinis ẽ. set sola sua pot̃tate
mare ualeo. Set tam̃ hoc mͥ semꝑ occnrtit quod dixi
quia si nellet nõ mori nõ magis hoc posset quã non
ẽẽ quod erat. uere nam moriturus etat qm̃ si uere
non fuisset moriturus : non fuisset nera fides fut᷑e
mortis enis ꝑ quã et illa uͥgode qua natus ẽ ⁊ mł
ti alii mnundati sunt a pccõ. nam si neta nõ fuis.¬
sett nichil ꝓdẽc̃ potuiss. Qua pp̃ si potuit nõ mo¬

Expanded text:
t non esse, sed necesse est esse. Quapropter, si Deus voluit ut ille homo moreretur, non potuit non mori. ANS. Ex eo quia Filius Dei assumpsit hominem ea voluntate ut moreretur, probas eumdem hominem non potuisse non mori. BOS. Ita intelligo. ANS. An non similiter apparuit ex his quae dicta sunt, Filium Dei et assumptum hominem unam esse personam, ut idem sit Deus et homo,aliquid, sed sua potestate et, voluntas illius fuit voluntas Dei, nulla necessitate mortuus est, sed sola sua potestate. mare valeo. Sed tamen hoc mihi semper occurrit, quod dixi: quia si vellet non mori, non magis hoc posset, quam non esse quod erat; vere namque moriturus erat: quoniam si vere non fuisset moriturus, non fuisset vera fides futurae mortis ejus, per quam et illa Virgo de qua natus est, et alii multi mundati sunt a peccato. Nam si vera non fuisset, nihil prodesse potuisset. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑitiamus. nam sic̃ optime dem̃ uidet᷑ eindi¬
ti ẽ hominis unũ qd̃q ut ipm̃ ẽ: ita deo fidẽ
caꝑe teniꝑtare Nam cũ tres sint spͤculatẽ ꝑtes
possunt. Que corꝑa in motu sunt. ut cũ t̾ra
deorcum ignis sursum fert᷑. hc̃ q motũ forma
mat̾ie coniunta. Mathematica sine motu. t¬
inabstracta ẽ. hec m. formas corꝑum spͤulatur
siue iͣ hac ꝑ hoc sine motu Que forme cũ
in m sint. ab hiis seꝑari non post̾. Thcologi¬
ca sine motit abstracta atq seꝑabilis. Nã dei

Expanded text:
optime dictum videtur, eruditi est hominis unumquodque ut ipsum est, ita de eo fidem capere tentare. Nam cum tres sint speculativae partes, possunt, quae corpora in motu sunt, ut cum terra deorsum, ignis sursum fertur, habetque motum forma materiae conjuncta. Mathematica, sine motu, inabstracta: haec enim formas corporum speculatur sine materia, ac per hoc sine motu; quae formae, cum in materia sint, ab ea separari non possunt. Theologica, sine motu, abstracta atque separabilis: nam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tas. tum pp̃ ea quod eius citturus ꝑ qs pene mũdi
tͥmiuos emanauit. chatolica uł uniuu̾sał uocat᷑
Quius ħ de t̾nitates unitate sentenci. est. pit̾
inquiunt dõ filius ds̃. spc̃. scc̃. deus. Igit᷑. pat̾ .s.s.
unt. ut aitiam. qui gradibus meritoꝵ t̾nis¬
seui uauantes. distrahunt. atq inpsaritatẽ di¬
ucuit. pͥncipium .n. płantatis alt̾itas ẽ. pͥcͣ¬

Expanded text:
tas, tum propterea, quod eius cultus per omnes paene mundi terminos emanauit, catholica, uel uniuersalis uocatur. Cuius haec de trinitatis unitate sententia est Pater, inquiunt, deus filiusunt, ut Arriani qui gradibus meritorum trinitatem uariantes distrahunt atque in pluralitatem diducunt. Principium enim pluralitatis alteritas est; pra
Abbreviated transcription (Latin):
tris .s. ⁊ filii sigͣntur. Cum gͥ dicit has dus ꝑsonas eẽ
duas res: queta quid dicat ibi duas res: an id qd̾ quẽ
est illis: an ea que ꝓpͥa st̃ sunt singłi singłis. Set
si duas res ẽẽ dicit duo ꝓpͥa .i. patrem ⁊ filmm ut
tam̃ id quod ꝯnẽ ẽ nõ sit pliures res set una et soli¬

Expanded text:
t et Filii significantur. Cum igitur dicit has duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen id, quod commune est, non sit plures res, sed una et sol
Abbreviated transcription (Latin):
tis Ignicudum. lux diuina. dignata ẽ formatani
rõnibus. litt̾isq mandatam. off̾endam nobis ꝯͥcĩ¬
damq curauitam urĩ capidus iudicii. quam ñ
studiosius tinienti. Quainre nichil sit quid nicħ
sit animi: quociẽs stio excogitata cõmendo tũ
.I. uob̾ tantũ colloquor iutlłi pot̃. Neq in fame
oculos ꝑtim ignaua segͥicies: ꝑtim pallidus liuor
occurtit. ut ꝯtumeliam uidear diuinis tͣctati¬
b irogare. qui talib hominũ monstris. nõ ag¬
noscenda. ħ poꝰ quam ꝓculcanda. ꝓiec̾im. Iccirco
stilum breuitate. ꝯͣho ⁊ ex intimis supͣ philosophi
taiit̾ uob̾q si qñ ad ea cõuert̾itis oculos collo¬
qͥntur. Cet̃os uͦ ita submouimꝰ ut ͥ caꝑe intlłu ne
aniu̾int. ad ea ĩ legenoa uideant᷑ indigni. S¬

Expanded text:
tis igniculum lux diuina dignata est, formatam rationibus litterisque mandatam offerendam uobis communicandamque curaui tam uestri cupidus iudicii quam nostri studiosus inuenti. Qua in re quid mihi sit animi quotiens stilo cogitata commendo, tumid est uobis tantum conloquor, intellegi potest. Neque enim famae oculos, partim ignaua segnities partim callidus liuor occurrit, ut contumeliam uideatur diuinis tractatibus inrogare qui talibus hominum monstris non agnoscenda haec potius quam proculcanda proiecerit. Idcirco stilum breuitate contrario et ex intimis sumpta philosophiae tantum uobisque, si quando ad ea conuertitis oculos, conloquantur, ceteros uero ita submouimus, ut qui capere intellectu nequiuerint ad ea etiam legenda uideantur indigni. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
a nemine uidicatur.Uetum .n. ẽ qr quanto opulẽ¬
cius nutͥmur insacra scͥptura ex hiis que ꝑ ob̾iam pa¬
cunt. tanto subtilius ꝓuehim᷑ ad ea q̃ ꝑ ĩcelleotũ sici¬
ant. Frustra qͥrpe tonat᷑ dice suꝑ om̃s docente me intel¬
lexi: qui ꝓferte non audet. quia testi moma tua me¬
ditacõ mei ẽ. et mendacit̾̃ ꝓnuncit suꝑ senes ĩcellexi:
cu nõ ẽ fanidure. quod seqiit᷑. quia mandata tua q̃si¬

Expanded text:
a nemine judicatur . Verum enim est quia quanto opulentius nutrimur in sacra Scriptura ex his quae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et mendaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fundat᷑ edificatur suꝑ firmã pettã sundatur.
a puto me iam aliquantulum tue sat̾fecisse q̃oi
quãuis hoc melior me facete plenius possit ⁊ maio¬
res atq plures qmͣ meunt aut mortale ingenium
cõphend̾e ualent huiꝰ rei suit rõnes. palam eciamẽ
quia ds̃ ut hoc faceret quod diximus nullatruꝰ ĩdi¬
gelut : Set ita uentas iminutabił exgebat licet .ii.
hoc qd̃ homo ille fecit deus dicat᷑ fecisse ꝓp̃ u̾itaton
ꝑsone: ds̃ tam̃ nõ egebat ut de celo desdend̾ ad m̃¬

Expanded text:
firmam petram fundatur. ANS. Puto me aliquantulum jam tuae satisfecisse quaestioni, quamvis hoc melius me facere plenius possit; et majores atque plures, quam meum, aut mortale ingenium comprehendere valeat, hujus rei sint rationes. Palam etiam est quia Deus ut hoc faceret, quod diximus, nullatenus indigebat: sed ita veritas immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descenderet ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
intri posibilitas intelligendi ualeat alluni ꝗ i ñt¬
te cui ꝑ fidem. adhesit excutete.Iam ueniend̾ ẽs ad¬
iᵈ pp̃ quod inceꝑimus. Sicit sicut audio ille qui
⁊rer ꝑsonas dicit᷑ a setere eẽ uelut tres angłas aut
tres animas. pagani defendunt legem sram. iudei
dere fidem nram. Audiamus quõ iste xpĩauus deffoi¬
dat fidem suam. Si inqͥt tits ꝑsone sunt tiñ una
res et non sunt tres res inaq̃ ꝑ se seꝑatim. sicut¬
intarnatꝰ ẽ. uidete quid dicat iste homo. quõ defcn¬
dat iste xanus fidem suam. certe aut nult cõfiteri
tres deos: aut nõ intelligit quod dicit. set si tres
respondend̾ auͣcͤ sacre sctiptute: qmaant ei credit
aut eam ꝑuerso seusii int̾p̾tat᷑. qind. enim aꝑcuis
dicit scͥptura sicta. qnã quia ds̃ ius ⁊ salus est :¬

Expanded text:
aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidemt res essentialis. Dicit sicut audio ille, qui tres personas dicitur asserere esse velut tres angelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Judaeius defendere fidem nostram. Audiamus quomodo iste Christianus defendat fidem suam. Si, inquit, tres personae sunt una tantum res, et non sunt tres res, unaquaeque per se sepincarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n siebat in cõcilio a neu̾abili temensi aichi¬
cͥpsetunt᷑ atq aliis legendam tͣdid̾unt. qd̾ iccnte
głia. ad ep̃atum nescio qua dei dipone. Saptus
abiutasse. qd̾ dicebat : n qr a ppło int̃sioi si¬
coegunt ut soluere q̃onem qua ip̃e sic irticio
erat ut nullo mͦ se expediri ab ea posse credet nͥ aut
dine se impediret. qd̃ rogo ne putet me aliquis¬

Expanded text:
 fiebat, in consilio a venerabili Remensi archicripserunt, atque aliis lugendam tradiderunt; quod idcirco Anglia ad episcopatum, nescio qua Dei dispositione, captus abjurasse quod dicebat, nisi quia a populo interfici ticoegerunt ut solverem quaestionem, qua ipse sic irretitus erat, ut nullomodo se expediri ab ea posse crederet; nisidine se impediret. Quod rogo ne quis putet praesum
Abbreviated transcription (Latin):
omino ⁊ patͥ uinu̾se etcõe in
t̃ra pcgͥnantis sumnio pontifici urbano fr
anselmur uita pecõr hĩtu monachus. sine in¬
bente sũ ꝑmnttente deo. cantuarie inctͦpolis
uotatus ep̃s. debitam subiectc̃onem. cũ humu¬
li serincio ⁊ denotis orõnib. qũ diuina ꝓuidẽ¬
custodiendam ⁊ eccam̃ suã regendam cõmittt̾e
ad millum anium tectos refertur si ꝙͥ cͣ eatholi¬
cam fidem oritur in ectã ut eius au̾ctoritate

Expanded text:
omino et Patri universae Ecclesiae in terra peregrinantis, summo pontifici URBANO, frater ANSELMUS vita peccator, habitu monachus, sive jubente sive permittente Deo, Cantuariae metropolis vocatus episcopus, debitam subjectionem, cum humili servitio, et devotis orationibus. Quonicustodiendam, et Ecclesiam suam regendam committeret; ad nullum alium rectius refertur, si quid contra catholicam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hoiẽs de uno hoĩne. hoc qͦ temonet coꝵ
testauiacõem. qr sic̃ cecid̾unt nullo alio uocẽte
nt cad̾ent: ita nullo alio adunãte resurg̃e de¬
bent. qd̾ ẽ illis ĩ possibile alit̃ .n. ĩ diguitatẽ qmͣ
habiti erant non possunt restitui᷑ qm̃ s sme
aliero anxilio ꝑ pͥtatẽ suam quam acceꝑant ste¬
tussent ĩuentate si non peccassent qua pp̃ siqͥs
opinat᷑ samatoris mñ redemptõnẽ us ad ulos ali¬
qñ debere extendi: tõnabilit̃ cõuiort. quia ura¬
tg̃nabilit̃ decipit᷑. Quod nõ dico. ꝙ ẜcrũ inoie

Expanded text:
omnes homines de uno homine. Hoc quoque removet eorum restaurationem: quia sicut ceciderunt, nullo alio nocente ut caderent; illa nullo alio adjuvante resurgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui, quoniam sine alieno auxilio per potestatem suam quam acceperant stetissent in veritate, si non peccassent. Quapropter si quis opinatur Salvatoris nostri redemptionem usque ad illos aliquando debere extendi, rationabiliter convincitur quia rationabiliter decipitur. Quod non dico, quasi pre
Abbreviated transcription (Latin):
tim nõ ẽ exigendum a pauꝑe: set a dunte. dsͣ qͦq
dieit̾ oumibus debere p̃eẽ isi quia ille in hocali
quo sit debitor: set qm̃ ommia debent ali subeẽ
sustinere uoluit qm̃ sĩ erat ⁊ pati ⁊ nõ pati de¬
bint facere quod fecit quoi quia qd̾ nolint ficti
debint ⁊ non debunt facere quia nõ exdebito. nẽ¬
pe qm̃ ip̃e idem ẽ dens et homo: scd̾m humanã
quidẽ naturã ex qͦ hõ fuit sic accepit. adunna
natura que alia est ab humana. eẽ suñ ꝗͥ qͥd hẽ¬
at. ut uicħ deberet dare. nͥ quod uolebat scd̾m
ꝑsonam uͦ sic ase ip̃o habebat qd̾ hẽbat et sic ꝑfoc¬
te sibi susficiens erate ut nͨ alii qͥcqͣm retͥbuere
deberet noc ut sibi tetͥbuetet᷑ dare indigẽt. B aꝑce
uc uideo quia nulla rõne se ipm̃ morti ex debi¬
to sicut racio meti indebat᷑ monstrare dedit ad
honorem dei. et tam̃ facere debint quod fecit

Expanded text:
tum non est exigendum a paupere, sed a divite. Deus quoque tum non est exigendum a paupere, sed a divite. Deus quoque dicitur omnibus debere praeesse, non quia ille in hoc aliquo modo sit debitor; sed quoniam omnia debent illi subesse: sustinere voluit, quoniam suum erat, et pati et non pati, debuit facere quod fecit, quia quod voluit fieri debuit; et non debuit facere, quia non ex debito. Nempe quoniam ipse idem est Deus et homo; secundum humanam quidem naturam, ex quo fuit homo sic accepit a divina natura, quae alia est ab humana esse suum quidquid habebat; ut nihil deberet dare, nisi quod volebat: secundum personam vero, sic a seipso habebat quidquid habebat, et sic perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
exigitur sec et qui cõiugio uti. et qͥ uͥginitatẽ serna¬
re mauuit quod facit debere facete dicitur. Nemo
.n. nͥginitatẽ siue cõiuguim dicit eligi non debere
set dicimus qr qd mauit homo anteqmͣ ad hoꝵ
statuat. hoc facere d et si nͥginitatẽ sernat: ꝓspon¬
taneo min̾e quod offeit dõ p̃mnuni expͤtat. Ciungͦ¬
dicis c̾aturam debere. deo quod meluis scit ⁊ pot̃ a
intelligis ex debito ⁊ non subaudis si ds iubete nõ
est semꝑ uerum. Si quidem nt dixi non debet hõ
ngiutatem exdebito: s si mauult d uti cõingio.
qd̵ si te monet uerbum quod ẽ debere ił potes
illud intellig̃e sine aliquo debito: scito qmia sit̃
cõtingit posse ⁊ non posse. ⁊ necessitatẽ aliqñdi¬
ci non quia sunt in rebus nͥ dicunt᷑ s qm̃ st ĩ
adiuitib ełam acciꝑe: non ẽ aliud quã dnutes
debere pauꝑibus eleinosiuã inpend̾e. ħ nãqs debu¬

Expanded text:
exigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servaexigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servare mavult; quod facit, debere facere dicitur. Nemo enim virginitatem, sive conjugium, dicit eligi non debere; sed dicimus quia quod mavult homo, antequam aliquid horum statuat, hoc debet facere: et si virginitatem servat, pro spontaneo munere quod offert Deo, pdicis, Deo debere quod melius scit et potest; si intelligis ex debito, et non subaudis, si Deus jubet; non est semper verum. Si quidem, ut dixi, non debet homo virginitatem ex debito; sed si mavult, debet uti conjugio. Quod si te movet verbum, quod est, debere; nec potes illud intelligere sine aliquo debito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dici, non quia sunt in rebus ubi dicuntur, sed eleemosynam accipere, non est aliud quam divites debere pauperibus eleemosynam impendere: hoc namque debi
Abbreviated transcription (Latin):
b. Multũ proqͥnquas desiderio meo. set sustine
ut queram quiddam. qd̾ qnãuis fatuũ forsitam.
putes quetete. non taĩ inꝓmptũ mͥ ẽ quid respõ¬
demi si a me querat᷑ dicis quia cĩ mortuus est de¬
dit qd̾ non debelat. Set nemo negabit meluis illũ
fecisse qñ hoc exemplum talit᷑ dedit ⁊ magis hoc pli¬
cere deo quamͥ si nõ fecisset. aut dicet enm nõ de¬
buisse facete. quod melius ẽẽ et quod magis platere
deo intellexit. quo gͦͤ asserennus eum nõ debiuisse
deo qd̾ fecit .i. quod melius eẽ. et magis placere dõ
cognonit p̾sertim cum cãturadebeat deo totũ quod
cere. dat illi ita suñ eẽ utiũq ut licet alt̾um sit me¬
bus uentrum tam̃ exigat᷑ de t̃minate. set sui faciat
qd meliuis ẽ sũi alterum: debete facete dicat᷑ qd̾ fa¬
cit ⁊ si facit quod nielius ẽ p̃nium ht̃ quia spon¬
te dat quod suumi ẽ. nam cum uͥginitas melior
sit cõiugio: neutrum tam̃ ab homine det̃minate

Expanded text:
BOS. Multum propinquas desiderio meo; sed sustine ut quiddam quaeram, quod quamvis fatuum forsitan putes quaerere non tamen in promptu mihi est quid respondeam, si a me quaeratur. Dicis quia quando mortuus est, dedit quod non debebat. Sed nemo negabit illum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non debuisse facere, quod melius esse, et quod magis placere Deo intellexit. Quomodo ergo asseremus eum non debuisse Deo quod fecit, id est quod melius esse et magis placere Deo intellexit: praesertim cum creatura debeat Deo totum quod cere; dat illi ita suum esse utrumque, ut licet alterum sit melius, neutrum tamen exigatur determinate: sed sive faciat quod melius est, sive alterum, debere facere dicatur quod facit: et si facit quod melius est, praemium habeat quia sponte dat quod suum est. Nam cum virginitas melior sit conjugio, neutrum tamen ab homine determinate
Abbreviated transcription (Latin):
dimitat quod ab illo pot̾ exigi. pͥus aut̃ quã tã¬
tam rem filius faceret: omma que pad̾s erant sna
erant nec uinqͣm debit quod illi dimitti possit
qnid gͦ retͥbuet᷑ uullius rei egenti ⁊ cui nõ ẽ ad̾
dari aut dimitti possio: B. Ex una ꝑte indeo retbu¬
endi neressttatem. ⁊ exalt̾a inpossibilitatẽ: qr ⁊ neceẽ¬

Expanded text:
dimittit, quod ab illo potest exigi. Prius autem quam tandimittit, quod ab illo potest exigi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari aut dimitti possit? BOS. Ex una parte video retribuendi necessitatem, et ex altera impossibilitatem: quia et nece
Abbreviated transcription (Latin):
suam diuiuitati sue que una eademq tͥum ꝑsoua¬
tum ẽ. ut tam̃ in eadem ipã uentate mauentes
aꝑenis lequam᷑ quod uolinnuse dicamus sicut utꝰ
habet qui filuis sponte se ipm̃ pat̾ obtidit ħ nã¬
q mͦ aptissime dicitur: quia et in una ꝑsouatas
deus cui scd̾m hominẽ se obtulit intelligitur et
ꝑ nom̃ patͥs ⁊ filii unuẽsa quedam ĩ cordibus
audiencium tum pattẽ filiuis hoc mͦ postulare.
ꝓ nobis dicit᷑ pietas sentitur .ẜ hoc libẽtissime acci
secrutur humana saluacõ. ẜ ad hoc tendit corme¬
um. nam quãuis hoc mͥ indear intellig̾e ipãm
tam̃ rõins cõtextionẽ ate uolo fieri .A. quant̃
aut̃ sit quod filius sponte dedit non ẽ opus ex¬
ponere .s Sufficieut̃ patet .a. sum aut̃ qͥ tant᷑
domĩ sponte dat deo: sine rtͥbutõne debete ẽẽ nõ
iudicabis.s inimo neceẽ ẽẽ indeo. ut pat̃ fitiore¬
tbuat alioaum aut imustus iudet᷑ eẽ si nolseo
A. qui retͥbuit alicui aut dat qd̾ ille nõ ht̃ aut

Expanded text:
eadem trium personarum est. Ut tamen in eadem ipsa veritatem manentes apertius loquamur quod volumus, dicamus, sicut usus habet, quia Filius sponte seipsum Patri obtulit: hoc namque modo apertissime dicitur, quia et in una persona totus Deus, cui secundum hominem se obtulit, intelligitur; et per nomen Patris et Filii immensa quaedam in cordibus audientiam, cum Patrem Filius hoc modo postulare pro nobis dicitur, pietas sentitur. BOS. Hoc libentissime accisequatur humana salvatio. BOS. Ad hoc tendit cor meum. Nam quamvis hoc mihi videar intelligere, ipsam tamen rationis contextionem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte dedit, non est opus exponere. BOS. Sufficienter patet. ANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retributione debere esse non judicabis. BOS. Imo necesse esse video ut Pater Filio retribuat: alioquin aut. Qui retribuit alicui, aut dat, quod ille non habet: aut
Abbreviated transcription (Latin):
neminus. ut nͨ maior nͨ iustior coggati posstt Nẽ¬
pe quid inãcordiꝰ intlłi ualet. qmͣ eñ pccoritor¬
mentis et̃nis dãpnacõ ⁊ ide se redimat non
hñti. dt̃ pat᷑ dicit accipe uingenitũ meũ et
da ꝓte: ⁊ ipẽ filius: tolleme et redue de
quasi .n. hoc dicunt qñ nos ad xͥauã fidem uo¬
cant ⁊ trahinit quid ⁊̃ iustius quã ut ille ciu

Expanded text:
nvenimus; ut nec major, nec justior cogitari possit. Nempe quid misericordius intelligi valet, quam cum peccatori tormentis aeternis damnato, et unde se redimat non habenti, Deus Pater dicit: Accipe Unigenitum meum, et da pro te; et ipse Filius: Tolle me, et redime te? Quasi enim hoc dicunt, quando nos ad Christianam fidem vocant, et trahunt. Quid etiam justius, quam ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
quod d nõ nͥ alii reddere pot̃ . A. qͥb cõnenienciꝰ
fictum ⁊ iet̾butõnem sue mortis atͥbuet qnã uꝑ¬
Ip̃ quos saluandos sicut rõ uentatit nos dociut
hominem se fecit. ⁊ quib ut diximꝰ moriendo
exemplum moriendi pp̃ insticiã dedid :̃ frustra qͥpe
bitis obligatos egestate tabescere in ꝓfundo mse¬
riatun. ut eis dimittat᷑ qd̾ ꝓ pct̃ĩs debent ⁊ dec᷑
quo pp̃ pctã carent .s. nichil rõnabilius. mohil
dulcius. incħ desid̾abilius mundus audire pot̃
Ego qͥdẽ tantã fiduciam ex hoc concipio utiam
dicere non possim. quanto gaudio exulte dor meũ ufs¬

Expanded text:
quod debet non nisi alii reddere potest. ANS. Quibus convenientius fructum et retributionem suae mortis attribueret, quam  quos salvandos sicut ratio veritatis nos docuit hominem se fecit, et quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe bitis obligatos egestate tabescere in profundo miseriarum; ut eis dimittatur quod pro peccatis debent, et detur quo propter peccata carent? BOS. Nihil rationabilius, nihil dulcius, nihil desiderabilius mundus audire potest. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, ut dicere non possim quanto gaudio exsultet cor meu
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentes: illud sufficient̾ dedisse noscintur
uit quod nõ debebat. ille uͦ sponte patͥ obtulu
qd̾ nulla netessitate unqm a misurus erat i
soluit ꝓ ꝓcc̃oribus quod ꝓ se non debebat. ati
ille niulto magis dedit exemplum ut uus qs¬

Expanded text:
oscuntur.vit, quod non debebat. Ille vero sponte Patri obtulit, quod nulla necessitate unquam amissurus erat; et solvit pro peccatoribus, quod pro se non debebat. Quapropter ille multo magis dedit exemplum, ut unusq
Abbreviated transcription (Latin):
duas. Solemus. enĩ nsu dicere rem. quidꝙͣ aliqͦ mͦ
dicimus ẽẽ aliꝙͥ qͥ aut̃ dicit de deo patrem aut
filuim: aliquid dicit de deo et oiũs sciunt ĩ deo
patrem non ẽẽ filuim. et filium nõ ẽẽ patrem ꝙͣ¬
us in uno homine pat̃ sit filius ⁊ filius sit pa¬
ter si idem homo ẽ pater et silius quod ⁊deps
sit quia nn ds̃ dicunt᷑ eꝓppõite iñ mio nͦ homñe
non aduuncem. set ad alium filium pateretas

Expanded text:
duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; se
Abbreviated transcription (Latin):
uorem illuis cin quidꝙ̾ deus nõ est cõꝑari nõ p̃
et quod ꝓ oĩbus oñim hominũ debitis recõpensa
pot̃ .A. anͥ non intelligis qnia cum ĩiurias ⁊
contumelias ⁊ mortem crucis cum latͦmbus sibi
sicut supͣ diximus pp̃ iusticiam quam. obedient̃
sernabat illatas benigna paciã sustimint exempba
dedit hominib quatinus pp̃ nulla in cõmoda q̃
sentire possunt aiusticia quã dõ debent deolĩ
quod minime dediss si scd̾m potenciam suam
mortẽ ꝓ tali tausa illatã declinasset : ẜ uidetur
quod nula hoc exemplum ip̃e necessitate ded̾it

Expanded text:
ui quidquid quod Deus non est, comparari non potest, et quod pro omnibus omnium hominum debitis recompensari potest. ANS. An non intelligis quia cum injurias, et contumelias, et mortem crucis cum latronibus sibi sicut, supra diximus propter justitiam, quam obedienter servabat, illatas benigna patientia sustinuit; exemplum dedit hominibus, quatenus propter nulla incommoda, quae sentire possunt, a justitia quam Deo debent declinent; quod minime dedisset si secundum potentiam suam mortem pro tali causa illatam declinasset? BOS. Videtur quod ipse nulla hoc exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
saluere debebat ⁊ non pot̃at. in ꝑsona eẽc̃ qui pꝰ¬
set. denĩ quia de uͥgine ⁊ aꝑsona filu dei. eẽt assu¬
mendus homo ille qui dc̃ ẽẽt et q mͦ sine ꝑccõ
de massa pectatͥce. assumi ꝓotũit monstrasti. Uitã
aut̃ huiꝰ honinis tã sulliuem tã p̃ciosam aꝑtisi¬

Expanded text:
ere debebat, et non poterat; in persona esset, quae posset. Deinque quia de Virgine, et a persona Filii Dei esset assumendus homo ille qui Deus esset: et quomodo sine peccato, de massa peccatrice assumi potuerit, monstrasti. Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
fututa erant et futura erant quia fuerunt et fu¬
etiuit cuua suetunt. et si ius omniũ que fecit
⁊ cne passus ẽ ueram scire necessitatem: scito oĩa
ex necessitute funsse quia posse uoluit. uoluntatẽ
Neuis nulla p̃cessit necessitas. quate si nõ fucrũt
ri quia tpẽ uoluit: si nõ noluisset non funissent. Sic
itaq nemd tulit aiãm eius ab illo. sec ip̃e posuit eam
⁊ iterum sumpsit eam. quia pͣtatẽ habuit ponendi
amiã suam ⁊ it̃um sumpsit eam sumiendi sicut ip̃e
dicit .s Sit̃feciai mͥ illum nõ ꝓosse ꝓbari ulla netes¬
sitate mortem subisse. nec me peiuitet ut hoc fa¬
ceres. nmꝑtiũ tͥ extitisse .a. ostendinns ut pui¬
to c̾tam tõnem qũõ ds̃ assumpsent hominẽ Aue¬

Expanded text:
futura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fufutura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fuerunt, quia fuerunt: et si vis omnium, quae fecit et quae passus est, veram scire necessitatem; scito omnia ex necessitate fuisse, quia ipse voluit. Voluntatem vero ejus nulla praecessit necessitas. Quare, si non fuerunt nisi quia ipse voluit; si non voluisset, non fuissent. Sic itaque nemo tulit animam ejus ab illo; sed ipse posuit eam, et iterum sumpsit eam: quia potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, sicut ipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
set fit ẽ cum dico te ex necessitate loqͥ qr loq̃ris
cum .n. ħ dico signisico nicħ facere posse nt dñ
loqueris non loquaris nõ qd̃ aliꝙͥ te cogat ad
uͥ seq̃ns ibi statim et p̃cedeus. possumus nã dicete
netẽe ẽ celum uolui quia uoluitur set non similit̾
ẽ uerimi. iccirtote loqui quia necẽe ẽ ut loquaris
ista sequens netessitas currit ꝑ omma temꝑa hac
mͦ. ꝙͥ quid fuit necẽẽ ẽ fuisse. quicꝙ ẽ necesse est
cesse ẽ futurũ ẽẽ. hec est illa necessitas que ibi trac¬
tat aristotiles de ꝓpõnib singularibus et futuris
iudetur utrimb destruete. et oimna eẽ ex necessi¬
tate aftruere hac sequenti et nchil efficieuti ne
ex noluntate non ex necessitate moritutus etat:
neceẽ fuit ut sic ẽẽt. hac honio fac̾tus ẽ. hac fec̃
et passus ẽ quid quid fecit ⁊ passus ẽ. hac uoluit
quecũq uoluit. Ideo. enĩ necessitate fuerunt quia

Expanded text:
sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum enim hoc dico, significo nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, non quod alius te cogat ad ubi sequens, ibi statim et praecedens. Possumus namque dicere, necesse est coelum volvi, quia volvitur: sed non similiter est verum, idcirco te loqui, quia necesse est ut loquaris. Ista sequens necessitas currit per omnia tempora, hoc modo: Quidquid fuit, necesse est fuisse. Quidquid est necesse est cesse est futurum fuisse. Haec est illa necessitas, quae ubi tractat Aristoteles de propositionibus singularibus et futuris videtur utrumlibet destruere, et omnia esse ex necessitate astruere. Hac sequenti et nihil efficienti necChristo, quia ex voluntate, non ex necessitate moriturus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac fecit, et passus est, quidquid fecit et passus est: hac voluit, quaecunque voluit. Ideo enim necessitate fuerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cogere aut ꝓhibere ualet. ad ħ .n. ualiut in xp̃o
dinersitas natmanĩ ⁊ uintas ꝑsane: ut qd opus
etat fien ad homimnĩ testamacõnẽ si humana nõ
posset natura faceret diuina. et si diume mim¬
me cõuenint exhiberet humana. et nõ alius at
diuinam poss qd̾ expediebat. deniq ilgo que ꝑ
fidem munda facta est ut de illa posset assumi.
si te iteruim ꝑturbat qr dico necẽẽ erat: mem̃to
quia ueritas fideiiginis nõ fuit cã ut ille sponte
moreret᷑. s quia hac futurũ erat uera funit fideͤ
qnãobrem si dicit᷑ necee erat ut uolinitate sola
mareretur quia uera fuit fides siue ꝓħia que
de hoc p̃cessetant: non ẽ aliud quã si dicas noccͥeͤ
tr̃ e̾e̾. Est nãq necessitas p̃cedous que cã ẽ ut sit
ros ⁊ ẽ necessitas seq̃ns quam res facit. p̃crdens ⁊
efficiens necessitas ẽ cum dict᷑ celum uolui. qr ne¬
ceẽ est ut uolnatur sequs nͦ et que nicħ effic̃

Expanded text:
cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atqdivinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda facta est, ut de illa posset assumi, si te iterum perturbat, quia dico, necesse erat: memento quia veritas fidei Virginis non fuit causa, ut ille sponte moreretur: sed quia hoc futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse tem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens necessitas est, cum dicitur coelum volvi; quia necesse est, ut volvatur. Sequens vero, et quae nihil efficit,
Abbreviated transcription (Latin):
iintatẽ mutare. plus .n. cẽt in poĩa quã poten¬
cia : si poss uelle m̃tiri aut fallere aut imitate
factunim bomini aliquod et eadem noluntate ꝑ ea
ꝑficit qd̾ ꝓposuit quãuis cogi possit si nolit ꝓmis¬
sum soluere̾ non tam̃ ẽ. dicendus neccisitate fatẽ
quod facit s ea qua ꝓposiut libera uoluntate.

Expanded text:
luntatem mutare. Plus enim esset impotentia quam potenluntatem mutare. Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare facturum bonum aliquod, et eadem voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si nolit promissum solvere; non tamen dicendus est necessitate facere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera vol
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ eẽ inpossibile ẽ non eẽ. et qd̾ neceẽ ẽ nõ
eẽ impassibile ẽ ẽẽ et cõnersim. cum ã dicimꝰ
aliquid necẽẽ eẽ aut nõ ẽẽ in deo: non intelligr̃
qd̃ sit in illo necessitas aut cogeus aut ꝓhibeus.
s sigͣtur quia in oĩb aliis rebus ẽ necessitas ꝓhi¬
beus eas facere. et cogens non facere. cont᷑ hoc
tiri: non dicitur aliud nͥ quia tanta ẽ neillo cõ¬
stancia seruandi uentatem. ut necc̃e sit̃ ulłam tẽ
facete. posse ut uerũ nõ dieit aut  mciat᷑. Qnapp̃
cum dicimus quia homo ille qͥ scd̃m uintatẽ ꝑ¬
sone sicut supͣdcm̃ est idem ip̃e ẽ qui filius dei
deus. non potuit nõ mori aut uelle nõ mori. tꝰꝙͣ
de u̾gine natꝰ ẽ. non sigͣtur in illo ulla in poĩa ser¬
uandi ant ualendi scruare uitã suam in mortalẽ
s inmutabilitas uoliuitatis eiꝰ qua se fecit sponte
ad ħ hominẽ ut in eadem uolinitate ꝑsenetãt
moreretur ⁊ quia its ꝑo nulla potint illam uo¬

Expanded text:
d necesse est non esse, 94 impossibile est esse; et conversim. Cum autem dicimus aliquid necesse esse aut non esse in Deo, non intelligitur quod sit in illo necessitas aut cogens aut prohibens: sed significatur quod in omnibus aliis rebus est necessitas prohibens eas facere, et cogens non facere: contra hoc tiri, non dicitur aliud, nisi quia tanta est in illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nullam rem facere posse, ut vecum dicimus quia homo ille, qui secundum unitatem personae sicut supra dictum est idem ipse est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, quad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam vo
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̃. uerum qm̃ et ista mͥ indet᷑ posse suffi¬
cere. et si aliam nunc inquinte uellem. neceẽ
eẽt inuestigate. quid sit originale pcc̃m et quõ
a pͥmis ꝑentibus muniu̾sum genus humanum.
p̃ter illum de qua agimꝰ hominẽ diffundat᷑ et mei¬
dete in quasdam alias q̃oues que suũ postulant trac¬
tatum: ea qmͣ dirimꝰ rõne cõtenti. que de incepto
restant oꝑe ꝓsequam᷑ .B. ut uis set eo pacto ud tͥu
alicm̃ auxiliante deo. illam aliam rõnẽ quan
uc̃ indͥtere uitas. quasi debitum. exsoluas . A. qm̃
uolunitatẽ hauc scio me getere qd̃ petis nõ de¬
nego. set quia de futuris inceitus sum ꝓmitt̃e
non andeo set dei dispõm cõmitto. Secdic nc̃ qͥd
tͥ de questione. quam inpͥncipio ꝓposiusti. pp̃ quã
alie multe se ingesserunt ꝑsoluend̾ indeatur. ẜ Sñ¬
mortẽ suam saluarit hominẽ tum ħ alio mͦi facere¬

Expanded text:
non potest. Verum quoniam et ista mihi videtur posse sufficere; et, si aliam nunc inquirere vellem, necesse esset investigare quid sit originale peccatum, et quomodo a primis parentibus in universum genus humanum, praeter illum, de quo agimus, hominem diffundatur, et incidere in quasdam alias quaestiones, quae suum postulant tractatum: ea, quam diximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere prosequamur. BOS. Ut vis: sed eo pacto, ut tu aliquando, auxiliante Deo, illam aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas. ANS. Quoniam voluntatem hanc scio me gerere, quod petis non denego: sed quia de futuris incertus sum, promittere non audeo; sed Dei dispositioni committo. Sed dic nunc quid tibi de quaestione, quam in principio proposuisti, propter quam aliae multae se ingesserunt, persolvendum videatur. BOS. Summortem suam salvar
Abbreviated transcription (Latin):
nit se aliguid iniuitabilit̃ facturiunn. quãiuis qd̾
ꝓponit añqmͣ fiat uon possit nõ eẽ sututum. nõ
tam̃ illa ẽ in eo faciendi necessitas aut nõ faciendi
inpossibilitas cim̃ sala in eo oꝑatur uoluntas. qͦciẽs
nam dicitur deus non posse: nulla negat᷑ in illo
non quia in illa set qm̃ in aliare ẽ p̾tas ⁊ non
posse non qm̃ in illa. set qua in alia re ẽ inpotẽ¬

Expanded text:
utabiliter facturum; quamvis quod proponit, antequam fiat, non possit non esse futurum; non tamen ulla est in eo faciendi necessitas, aut non faciendi impossibilitas: quia sola operatur in eo voluntas. Quoties namque dicitur Deus non posse, nulla negatur in eo pnon quia in illa, sed quoniam in alia re est potestas: et non posse; non quoniam in illa, sed quia in alia re est impoten
Abbreviated transcription (Latin):
posse ant necessitate facere omnis quippe necessitas ⁊
inpossibilitas eins subiacet uolintati illuis anͣt nõlũ¬
tas nuilli subdit᷑ necessitati aut impossibilitati. nnchil
.n. ẽ neccͣm aut in possibile. nsi quia ip̃e ita uult ipm
uͦ ant nelle ant nolle aliquid ꝑp̃ neccssitatẽ aut ĩ pos¬
abilitatem. alienum ẽ a ueritate. quare qm̃ omina q̃
siñ inpossibilitas p̃cedit eus nelle ant nolle. ita nͨ eiꝰ
facete ant non facere. quãiuis miata uelit ĩmitabi¬
lit̃ et facut Et sicut cum ds̃ faat aquid ẜꝰ quã stm̃
est. ram nõ pat̃ non ec̃ factum. set semꝑ nenim est
factum eẽ. nec tam̃ recte dicit᷑ inpͥo deo eẽ ut faci

Expanded text:
uippe necessitas, et impossibilitas, ejus subjacet voluntati; illius autem voluntas nulli subditur necessitati aut impossibilitati. Nihil enim est necessarium aut impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid propter necessitatem aut impossibilitatem, alienum est a veritate. Quare, quoniam omnisive impossibilitas, praecedit ejus velle aut nolle; ita nec ejus facere aut non facere: quamvis multa velit immutabiliter, et faciat. Et, sicut cum Deus facit aliquid, postquam factum est, jam non potest non esse factum, sed semper verum est factum esse, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uincere pot̃. Non .n. ẽ płtas posse uinei sec ĩpotẽ¬
cia. uec uinci nõ posse ⁊ potencia ẽ set pͣtas. Nec
dicius dñi necessitate facere alquid eo ad̾ in
illo sit ulla necessitas: set qm̃ ẽ in alio. sicut dixi
de inpoã qñ dicitur non pase. Omnis qͥipe necet¬
sitas c̃ aut coactio aut ꝓhibitõ que due necessi¬
tates cõueitunt᷑ inincem contͣrie sicit neceẽ
⁊ impossibile. qͥcq̃d namq cogitur eẽ ꝓhibet᷑ non

Expanded text:
incere potest. Non enim potestas est posse vinci, sed impotentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec dicimus Deum necessitate facere aliquid, eo quod in illo sit ulla necessitas; sed quoniam est in alio: sicut dixi de impotentia, quando dicitur non posse. Omnis quippe necessitas est aut coactio, aut prohibitio: quae duae necessitates convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibile. Quidquid nam
Abbreviated transcription (Latin):
dum qma non potuit nõ mori. aut neccistidite
mottuus ẽ. s inmo qm̃ eidem subiacent tatõmi¬
.s. et mori et nelle mori: utm̃q indecur in nlo
necesitate fuisse. a. Quis se sponte uoluit. hom¬
nem facere. ut eadem inmutabili nołi imits̃
A Nonne supͣ monstentũ ẽ euna dei uoluntas muilla copio

Expanded text:
dum quia non potuit non mori, aut necessitate dum quia non potuit non mori, aut necessitate mortuus est. BOS. imo quoniam eidem subjacent  et mori, et velle mori; utrumque videtur in illo necessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moANS. Nonne monstratum est su
Abbreviated transcription (Latin):
tam suam. ut mĩquam moreret᷑ dubitandũ nõ ẽ
qma semꝑ habint por̃tatem sernandi quãuis ne¬
quiuent uelle seruare. ut mł̃quã moreret᷑ ⁊ am̃
sitate set ubera pot̃tate animã suam posunt. S
nõ omuitio similes fuerunt in illo poc̃tates men¬
ciendi. indel et seruandi uitam ibi .ii. sequitur q
si uellet posset mentui hic nͦ indetur quia si nõ¬
mori nellet non magis hoo posset quam posset
non eẽ quod etat. nam ad hoc erat homo ut mo¬
tetetur et pp̃ hmꝰ future mortis fidem de u̾gine
potint assumi sicut si tpͣdixisti. A. Qlnemad̾ pntar
illum non potuisse non mori. aut necessitate mo¬
tñ eẽ quia non potuit non et̃ quod erad itapo¬
tes asserere illum non potuisse uelle non mori. au̾t
necessttate mori noluisse. qm̃ quod etat nõ et̃t
petuit. Non .n. magis ipẽ factuis ẽ homo ao ͥ hoc
ut moieretur: quam ut nellet mori. quapp ait̃
non dobes dicere. quia non potinit nelle non
mori aut necessitate uoluit mori. sic nõ ẽ diẽ¬

Expanded text:
 non est quia semper habuerit potestatem servandi, quamvis nequiverit velle servare, ut nunquam moreretur: et quoniam hsitate, sed libera potestate animam suam posuit. BOS. Non omnino similes fuerunt in illo istae potestates, mentiendi, scilicet, et servandi vitam. Ibi enim sequitur quia, si vellet, posset mentiri: hic autem videtur quia, si non vellet, non magis hoc posset, quam posset non esse quod erat. Nam ad hoc erat homo ut moreretur; et propter hujus futurae mortis fidem de Virgine potuit assumi, sicut supra dixisti. ANS. Quemadmodum putas illum non potuisse non mori aut necessitate mortuum esse; quia non potuit non esse quod erat: ita potes asserere illum non potuisse velle non mori, aut necessitate mori voluisse; quoniam quod erat, non esse non potuit: non enim magis ipse factus est homo ad hoc ut moreretur, quam ut vellet mori. Quapropter sicut non debes dicere quia non potuit non velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non est dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. quam indit in sopino nabucadonosoriam ft̃s̃
mons magnus impleũt uinũsem tram sieum ĩeis
tõnibus fulcire .et. quasi ful nutantẽ stabilite. intar
tot sci ⁊ sapientes qui suꝑ̾ c̾nam eius sirmittẽ se
stabilitos eẽ gandent indignati mͥ possunt ⁊ hoc ipi¬
tire sbidiose grauitati. sit iactincie lentati: Si quio ã¬

Expanded text:
tuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
B. Qm̃ ħ ip̃e spante uoluit. a et inmutabili uolũ¬
tate . A. Si gͦ sicut dicis iccuto nõ potuit morr qr
nere moriturus erat et ideo uere erat moriturꝰ qr hoc
ip̃e sponte ⁊ iinutabdit̃ uoluit : Seqͥtur non obaliud¬
illum nõ potuisse non mori nͥ quia. ĩmutabili no¬
lintate uolint mori . B. Ita ẽ. Set quetũq fuent
causa : uenim est tam̃ quia nõ potuit nõ mori et ne¬
cesse fint illum mori .a. nmis heres innichilo ⁊ ut dici
slet quetis nodum in scipro .ẜ. an es oblitus quid ex¬

Expanded text:
 hoc ipse sponte voluit et immutabili voluntate. ANS. Si ergo, sicut dicis, idcirco non potuit non mori, quia vere moriturus erat: et ideo vere erat moriturus, quia hoc ipse sponte et immutabiliter voluit: sequitur illum non ob aliud non potuisse non mori, nisi quia immutabili voluntate voluit mori. BOS. Ita est: sed quaecunque fuerit causa, verum est tamen quia non potuit non mori et necesse fuit illum mori. ANS. Nimis haeres in nihilo: et ut dici solet quaeris nodum in scirpo. BOS. An es oblitus quid
Abbreviated transcription (Latin):
de snotum eit genere: ut nullus eoꝵ faicere
possit unde moter dampnacõem enadetemnib
nus̃. aui solus est innoceus tontã aput regem ht̃
gram qͣ ut. possit et tantam dilectõuem erga ne¬
q ut uelit om̃s qui suo credent consilio tẽtacibi¬
are quodam seruicio ualde ip̃i regi ꝑituro. placi¬
turo quad facttus ẽ die scom uolmitatẽ regis
statuto Et qm̃ nõ om̃s possunt qui recõcilianda
sinit᷑ ad diem illam cõuenire: cõcedit rex p̃p̃ma
quod ea die siet uemam impettate. et ad pactum
ibi cõstitutum accedere: ab ouini culpa sint abso¬
liti p̾t̾ta ⁊ si cõting̾it ut pꝰ hanc neniaui. it̾m
peccent si digne satͣfacere ⁊ cortigi deinceps no¬
inetint: ꝑ cldem pacti efficatiam itͣm nenam re¬
cipiant. Sic tam̃ ut nuillus palacium eiꝰ ĩgredi¬
atur donec factum sit hoc iuide culpe relaxan¬
tur scd̾m hanc si militudinẽ qm̃ nõ patiiit os

Expanded text:
de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, tantam apud regem habeat gratiam, ut possit; et tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio ipsi regi valde placituro, quod facturus est die secundum voluntatem regis statuto. Et quoniam non omnes possunt, qui reconciliandi sunt, ad diem illam convenire, concedit rex, proptequod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus palatium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relaxentur. Secundum hanc similitudinem, quoniam non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
euisso unde adam ⁊ euam ad illã ꝑtimusse redemp¬
toͥnẽ dubitandum nõ ẽ. anã ins hoc auctoritas
islis om̃s homines. quos ad celestem cũntatẽ assump¬
turus erat quod illos duos ab hoc exclusent ꝓpoito
S. ⁊inio illos ad hoc maxime fecisse. credi debet. ut
cẽnt de illis pp̃ quos facti sunt .A. bene cõsidas. mulla
taiñ anima aute mortẽ xp̃i paradisumi celeste ĩgre¬
di pot̾int sicut apͣdixi de regis palacio .ẜ. Sic tenemꝰ

Expanded text:
fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fecisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi potuit; sicu
Abbreviated transcription (Latin):
qnãuis sit inmortilis futurus ex diumia nat᷑a
mortalis tam̃ erit ey humana. nam cur nõ siłt¬
mortalis erit  a illa hominis assumptio ĩ pnita¬
tem ꝑsone dei non nͥ sapient̃ a sũma sapã fiet
et idẽo nõ assumet in homme qd̾ nullo mͦ utile
set nalde naxim ẽ ad oꝑus cid̾ idem homo
facturus est. Ignorancia uamq ad nichil illi uti¬
lis eẽt set ad inulta noxia. qͦmͦ .n. dot ⁊ taua
oꝑa. que factimus ẽ faciet sie inmeusa sapĩa.
cium : Si aut̃ nescient ad quid erit illi utilis¬
illa ignorantia. dem̃ si nichil amat᷑ nͥ quod cag¬
noscitur sicut nicħ̾ ent boni quod nõ amet
ita nuslum bonũ ent quod ignoret bonñ aut̃
nemo ꝑftẽ nouit: nͥ qui illud a malo scitdis¬
cernetẽ. hauc quoq discretõnem nullus scit fa¬
cere qui malum ignorat. sicut gͥ ille de quo
loquim᷑ omne ꝑfecte sciet bonum. ita nulłim
ignorabit malum. omnẽ g̾ hẽbit sciam qͣ¬

Expanded text:
quamvis sit immortalis futurus ex divina natura, quamvis sit immortalis futurus ex divina natura, mortalis tamen erit ex humana. Nam cur non simimortalis erit? ANS. Illa hominis assumptio in unitatem 91 personae Dei non nisi sapienter a summa sapientia fiet; et ideo non assumet in homine quod nullo modo utile, sed valde noxium est ad opus quod idem homo facturus est. Ignorantia namque ad nihilum illi utilis esset, sed ad multa noxia: quomodo enim tot et tanta opera, quae facturus est, faciet sine summa sapientia, cium? Si autem nesciunt, ad quid erit ei utilis ignorantia illa? Deinde, si nihil amatur nisi quod cognoscitur: sicut nihil erit boni quod non amet, ita nullum bonum erit quod ignoret. Bonum autem nemo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: hanc quoque discretionem nullus scit facere, qui malum ignorat. Sicut igitur ille, de quo loquimur, omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur habebit sci
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille qiui homines erat redempturus et de
uia mortis et ꝑdicõnis ad mami iute et beatiti¬
dinis et̃ne docẽndo reductutus cimi hominibus
cõnersaretur et in ipã cõuersatõne cum eos do¬
ceret nerbo qualit᷑ uiuere deberent se ipm̃ ex¬
emplum p̃beret : Exmplũ aut̃ se iꝑm̃ qͦ modo
daret infiriis et mortalibus ut pp̃ iniurias aũ
contumelias aut dolores aut mortem a iusticia
nõ recederent se ipm̃ hec omnia sentite non
Set hec omina misene nr̃e sunt. nũquid gͦ mi¬
ser ent : A. nequatimͣ. nam sicut ad beatitudinẽ
nõ ꝑtinet cõmodum. quod ht̃ quis ccͣ uolunta¬
tem ita nõ ẽ misena app̃heudere sapient᷑ nulla
necessitate aliqd̃ incõmod̾ scd̾m uolmitatẽ .ẜ. cõ¬
cedendñ est. Uenuim in hac sumlitudine quã ha
bere debet cum hominibus. dic ut ͫ ignoranciam
qͦq situt alias infirmitates nr̃as hĩtutus sit .a.
quid dubitas de deo. utrũ sit oiã scieus. S quia

Expanded text:
ut ille, qui homines erat redempturus, et de ut ille, qui homines erat redempturus, et de via mortis et perditionis ad viam vitae et beatitudinis aeternae docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa conversatione, cum eos doceret verbo qualiter vivere deberent, seipsum exemplum praeberet? Exemplum autem seipsum quomodo daret infirmis et mortalibus, ut propter injurias, aut contumelias, aut dolores, aut mortem, a justitia non recederent; si ipsum haec omnia sentire non Sed haec omnia miseriae nostrae sunt: nunquid ergo miser erit? ANS. Nequaquam: nam sicut ad beatitudinem non pertinet commodum, quod habet quis contra voluntatem; ita non est miseria apprehendere sapienter nulla necessitate aliquod incommodum secundum voluntatem. BOS. Concedbere debet cum hominibus, dic utrum ignorantiam quoque, sicut alias infirmitates nostras, habiturus sit? ANS. Quid dubitas de Deo, utrum sit omnia sciens? BOS. Quia