comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lpa custodiant. quanto perpraua quȩ
faciunt non solum moriuntur: sed ali¬
orum aninȩ quos prauis exemplis de¬
struxcerunt. rei sunt. Admonendi sunt
illi ne districtus puniantur. si ab soluti
reperiri nequiueruit saltem dese: isti
ne de subditorum erratibus iudicentur.
etiam si se iam de se securos inueniant.
Iui ut tanto circa se sollicitius uiuant.
quanto eos aliena cura non implicat.
isti uero ut sic aliorum curas expleant.
quatinus & suas agere non desisteant.
actoa quippe prepositorum. oris gladio
ferienda non sunt: etiam cum iam ret¬
cȩ reprȩhendenda iudicantur. Siquan¬
do uero contra eos uel iniminimis lingua
labitur : necesse est ut per afflictionem
poenitentiȩ cor prȩmatur. Quatinus ad
semet ipsum redeat. & cum prȩpositȩ
potestati deliquerit: eius contra se iudici¬
um a quo sibi prȩlata est perhorrescat.
Nam cum prȩpositis delinquimus : euis or¬
dinationi qui eos nobis prȩtulit obuiamꝰ.
Unde moises quoq contra se & aaron con¬

Expanded text:
lpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron con
Abbreviated transcription (Latin):
bus sed animalibus dominant᷑. Quia
uidelicet ex qua parte bestiales sunt
subditi : ex ea debent etiam formidini
subiacere substrati. Languente enim
capite : menbra incassum uigent. Et in
exploratione hostium. frustra exercitus
uelociter sequitur : si ab ipso duce itine¬
amundi consortio contestando ac potiꝰ
conueniendo suspendit dicens. Nemo
militans deo: implicat se negotus scłari¬
bus ut ei placeat cui se probauit. Huic
ȩcclȩ rectorib &uacandi studia precipit

Expanded text:
bus, sed animalibus dominantur, quia bus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itinea mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribu
Abbreviated transcription (Latin):
tores pecorum fuissee memorantur.
Et cum noe dñs filusq eius dicer&. cres¬
cite & multiplicamini & replete terrã :
protinus ad iunxit. Et terror ur̃ ac
tremor sit super cuncta animalia t̾rȩ
Quoꝵ uidelicet terror ac tremor. qͥa
esse super anunalia terrȩ prȩcipitur:
profecto esse suꝑ homines prohibetur.
Homo quippe brutis animalib & non
autem hominibus cȩteris natura prȩ¬
latus est. Et iccirco ei dicitur. ut ab
animalibus & non ab hominibus timeat᷑:
quia contra naturam superbire est ab
ȩquali uelle tuneri. Et tamen necesse
est ut rectores asubditis tuneantur :
quando abeis dm̃ minime timeri de¬
prȩhendunt. Ut humana saltem for-¬
midine peccare metuant : qui diui-¬
na udicia non formidant. Ne qua¬
quam nanq prȩpositi ex hoc quȩsito
timore superbuint : in quo non suam
głam sed subditorũ. iusticiam quȩrt̃
In eo enim quod metum sibi aperuerse
uiuentib exigunt : quasi non homini¬

Expanded text:
tores pecorum fuisse memorantur. tores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non homini
Abbreviated transcription (Latin):
paulus quoq cum discipłm de instantia
prȩdicationis ad moner& dicens. testificor
coram dõ & xp̃o ihũ qui iudicaturus ẽ
iuiuos & mortuos. & aduentum ipsius &
regnum eius. prȩdica uerbum. insta
opportune. importune : dicturus in¬
portune : prȩmisit opportune: Quia
scilic& apud auditoris mentem ipsa sua
subtilitate se destruit : si habere impor¬
tunitas opportunitatem nescit. Nam¬
sicut in libris moralibus dixisse me me¬
mini : liquet quod om̃s homines natura
ȩquales genuit. sed uariante meritorũ
ordine alios aliis culpa post ponit. Ipsa
autem diuersitas quȩ accessit ex uitio.
diuino dispensatur iudicio: ut quia om̃is
homo equȩ non ualet stare. alter regar¬
tur ab altero. Unde cuncti qui prȩ¬
sunt non inse potestatem debent orcli-¬
nis: sed ȩqualitatem pensare conditio¬
nis. Nec prȩesse se hominibus gaude¬
ant. se ed prodesse. Antiqui & enim
patres nr̃i. non reges hominum sed pas¬

Expanded text:
Paulus quoque cum discipulum de instantia Paulus quoque cum discipulum de instantia praedicationis admoneret, dicens: Testificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ipsius et regnum ejus, popportune, importune . Dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem ipsa sua utilitate se destruit, si habere importunitas opportunitatem nescit. CAsicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pas
Abbreviated transcription (Latin):
rec toribus: ut abeis non solum praua¬
null omodo. sed ne recta quidem nimie &
in ordinate proferantur: quia sepe dictoꝵ
uirtus perditur. cũ apud corda audienti¬
umi loquacitas incauta importiitate. le¬
uigatur. Et autorẽ suum hȩc eadem loqua¬
citas inquinat: quȩ seruire auditorib
adusum profectus ignorat. Unde bene
permoisem dicitur. Uir qui fluxũ senu¬
nis patitur: immundus erit. Inmente qͥp¬
pe audientium semen secuturȩ cogitatio¬
nis est auditȩ qualitas locutionis: quia
dũ per aurem sermo concipit᷑. cogitatio
in mente generatur. Unde & ab huius
mundi sapientibus. prȩlicator egregius
semiii uerbius est uocatus. Qui ergo flu¬
xum seminis sustin&. iminundus asserit᷑:
quia multiloquio subditus ex eose inqui¬
nat. quod si ordinate promer&. prolem
recte cogitationis edere in audientium
corde potuss&. Dumq incautus ꝑloqua¬
citatẽ defluit: non adusum generis. s
ad immundiciã semen effundit. Unde

Expanded text:
rectoribus ut ab eis non solum pravarectoribus ut ab eis non solum pravanullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur, cum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab hujus mundi sapientibus praedicator egregius seminiverbius est vocatus . Qui ergo fluxum seminis sustinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus, ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium corda potuisset; dumque incautus per loquacitatem diffluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen effundit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sper tatoris uidicium exsilentio offen¬
dat. Scriptum quippe est. Ut audiat᷑
sonitus quando ingreclitur et egredit᷑
sc̃ãuarium inconspet tu dñi & non mori¬
atur. Sacerdos nanq ingrediens uel egre.¬
diens moritur. si de eo sonitus non audit᷑
quia iram contra se occulti iudicis exi¬
git. si sine prȩdicationis sonitu ince.¬
dit. Apte autem tintinnabula. ues¬
tinentis illius describuntur inserta.
Uestimenta & enim sacerdotis quid a¬
lud quam recta oꝑa debemus acci-¬
pere.propħa at testante qui ait. sacer¬
dotes tui induantur iusticiam:
Uestimentis itaq illius tintinnabula
inhȩrent: ut uite uiam cum linguȩ
sonitu ipsa quoq oꝑa sacerdotis cla¬
ment. Sed cum rector se adloquen¬
dum prȩparat: sub quanto cautelȩ stu¬
dio loquatur attendat. He si uordina¬
te ad loquendum rapitur: erroris uulnie¬
re audientium corda feriantur. P roui
dendum quoq est sollicita intentione

Expanded text:
speculatoris judicium ex silentio offenspeculatoris judicium ex silentio offendat. Scriptum quippe est: Audiatur sonitus quando ingreditur vel egreditur sanctuarium in conspectu Domiatur . Sacerdos namque ingrediens vel egrediens moritur, si de eo sonitus non auditur, quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte autem tintinnabula vestimentis illius describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere? Propheta attestante qui ait: Sacerdotes tui induantur justitiam . Vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, ut vitae viam cum linguae sonitu ipsa quoque sacerdotis opera clament. Sed cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat, ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum dendum quoque est sollicita intentione
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt. dum se subsilentio abscon¬
lentes latrare. Hinc rursum quęritur
dicens. Non ascendistis ex aduerso. neq
opposuistis murũ prodomo ifrł: ut stare¬
tis in proelio indie diũ. Exaduerso qͥ p¬
pe ascendere est: prodefensione gregis
uoce libera huius mundi potestatibus
contra ire. Et indie dñi in proelio sta.¬
re: est : prauis decertantibus. exiusticiȩ
aniore resistere. Pastori enĩ recta tinui-¬
isse dicere. quid est aliud quan tacen-¬
do terga prebuisse : Qui nimirum
si progrege se obicit : nurum prodomo
isrł hostibus opponit: Sacerdos ergo¬
siprȩdicationis est nescius: quã clamo¬
ris est uocẽ daturus prȩco mutus:
Hinc est eium quod super pastores primos
inlinguarũ specie sc̃s sp̃s insedit: quia
quos repleuerit. de se protinus loquȩ¬
ntes facit. Hinc moisi. precipit᷑. ut ta¬
bernaculum sacercdos ingretdiens tin¬
tinnabnaulis ambiatur. Ut uidelic&
uoces predicationis habeat. ne superni

Expanded text:
fugiunt, dum se sub silentio absconfugiunt, dum se sub silentio absconlentes latrare . Hinc rursum queritur, diopposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in proelio in die Domini. Ex adverso quippe ascendere est pro defensione gregis voce libera hujus mundi potestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastorem enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui nimirum, si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rsi praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco mutus? Hinc est enim quod super pastores primos in linguarum specie Spiritus sanctus insedit , quia nimirum quos repleverit, de se protinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiatur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne superni
Abbreviated transcription (Latin):
dño offerre prohibetur. He profecto
diluere aliena delicta non ualeat.
is quem aclhuc propria deuastant. Tan¬
tum debet actionem popłi. actio trans¬
cendere prȩsulis: quantũ distare solet
agrege uita pastoris. Nam tunc sacerdos¬
irreprehensibiliter graditur : cũ exen-¬
pla patrum prȩcecdentium indesinent
intuetur. Cum scorum uestigia sine
cessatione considerat. & cogitationes
illicitas deprunit: ne extra orclinis li¬
mitem. oꝑis pedem tendat. Sit rechor¬
discretus insilentio. utilis in uerbo: ne
aut tacenda proferat. aut proferenda
reticescat. Nam sicut incauta locutio
inerrorem ꝑtrahit. ita indiscretum si¬
lentium hos qui erudiri poterant uier¬
rore derelinquit. Sepe nanq reb¬
tores improuidi. humanam amittere
grãm fortudantes. lõqui libere rec¬
ta ꝑrotunescunt. Et uixta ueritatis
uocẽ. nequaquam iam gregis custodiȩ
pastoꝵ studio sed mertennarioꝵ ui¬
ce deseruiunt : quia ueniente lupo

Expanded text:
Domino offerre prohibetur, nec profecto Domino offerre prohibetur, nec profecto diluere aliena delicta valet is, quem adhuc propria devastant. tum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris.tum debet actionem populi actio transirreprehensibiliter graditur, cum exempla patrum praecedentium indesinenter intuetur, cum sanctorum vestigia sine cessatione considerat, et cogitationes illicitas deprimit, ne extra ordinis limitem operis pedem tendat. Sed ediscretus sit in silentio, et utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos qui erudiri poterant in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi humanam amittere gratiam formidantes, loqui recta libere pertimescunt; et, juxta Veritatis vocem , nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed decor membrorum perditur : quia
aliarum quoq uirtutum per hanc
pulchritudo deprauatur. Etquasi totũ
corpus exasperat : quia peruniuersa
uitia animum supplantat. paulo attes¬
tante qui ait. Radix om̃ium malorum
est cupiditas. Ponderosus uero est: qui
turpitudinẽ non exercet oꝑe sed tamen
ab hac cogitatione continua sine mode¬
ramine grauatur inmente. Qui ne qua¬
quam quidem usq ad opus nefarium.
rapitur: sed eius animus uoluptate
luxuriȩ. sineullo repugnationis stimu¬
lo delectatur. Uitium quippe est pon-¬
dersi. cum humor uiscerũ ad uinͣ labi¬
tur: quȩ profecto cum molestia dede-¬
coris intumescunt. Ponderosus ergo est:
qui totis cogitationibus adlascuuam de¬
fluens. pondus turpitudinis gestat in
corde. Et quamius praua non exerce¬
at oꝑe : abhis tamen non auellitur
mente. Nec adusum boni oꝑis in aꝑto
ualet assurgere: quia grauat hunc in
abditis pondus turpe. Quis quis ergͦ
cuilibet hoꝵ uicio subigitur: panes

Expanded text:
Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur, et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est qui turpitudinem non exercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente. Qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis obstaculo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde: et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subjicitur, panes
Abbreviated transcription (Latin):
piger non arat: dum parua exaduerso
mala metuit. & oꝑari maxina prȩtermi¬
triti. Hene autẽ dicitur. mendicabit
estate & non clabitur ei. Qui enim nunc
Dib̃onis oꝑibus non desudat: cum sol
midicii feruentior apparuerit quia.
frustra regni aditum postulat: nil ac¬
cipiens estate mendicat. Bene huic¬

Expanded text:
erso mala metuit, operari maxima praetermittit. Bene quidem subditur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nihil accipiens aestate mendicat. I
Abbreviated transcription (Latin):
Mrandis honor : sed graue pondꝰ istius ẽ
honoris. Durũ qͥppe ẽ: ut qͥ nescit te¬
nere moderamina uitȩ suȩ. iudex uitȩ
fiat alienȩ. Et plerunq contingit : ut
hunc iud̾icii locũ teneat. cui ad locũ
uita minime concordat. Ac sepe agit᷑
ut ł dãn& immeritos: ł alios ipse ligatꝰ
soluat. Sepe insoluendis acligandis subdi-¬
tis. suȩ uoluntatis motꝰ: ñ aut̃ causarũ me¬
rita seqͥt᷑. Unde fit ut ipsa hac ligandi &

Expanded text:
randis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex vitae fiat alienae. Et plerumque conhunc judicii locum teneat, cui ad locum vitae minime concordat. Ac saepe agitur ut vel damnet immeritos vel alios ipse ligatos solvat; saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita
Abbreviated transcription (Latin):
cosdĩ. Cũ hisparticipamini qd habetis
ut hoc quandoq dignent᷑ uobiscũ par¬
ticipari qđ habent. Pensate qđ ore
magistri gentiũ dr̃. In hoc tẽpore
ur̃a habundantia illoꝵ in opiã supple¬
at ut & illoꝵ abundantia ur̃e inopiȩ¬
sit supplem̃tũ. Pensate qđ ipsa ꝑse
ueritas dicit Quã diu fecistis unide
his fr̃ib meis minimis: mͥfecistis. Adtri

Expanded text:
cos Dei. Cum his participamini quod habetis, cos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illosupplementum . Pensate quid ipsa per se Veritas dicat: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Ad tri
Abbreviated transcription (Latin):
cina pauꝑtatis curat. Quoꝵ si qua
st̃ talia quȩ debeant urȩ rep̃hendi.
hȩc si uultis ad usũ ur̃e mercedis in¬
flectitis. ut ex ipsis eoꝵ uitiis cumulent᷑¬
uobis increm̃ta pietatis: quatinꝰ panẽ pa-¬
rit detis & ũbũ panẽ refectionis & ũbũ cor¬
reptionis: & duo auobis alim̃ta ꝑcipiant qͥ
unũ querebant. dũ exterius cibo. interuis
satiant᷑ eloqͥo. Pauꝑ gͦ cũ rep̃hensibilis cer¬
nit᷑ moneri deb&. & despici ñ debet. Si
aũt rep̾hensionis nil hab&: uenerari sumo¬
pe sicut int̾cessor deba. Sed ecce inultos
cerniꝰ. qͥs cuiꝰ sit meriti nescimꝰ. Oñs gͦ
uenerandi st̃: tantoq necesse ẽ ut om̃ib
te huuuliare debeas. quanto qͥsfit igno
ras. SDiscite igit᷑ fr̃s tẽporalia cuncta
despicere: discite honorẽ transe untẽ
cõtenere: ȩtnã głam amare. Honora¬
te qͦs pauꝑes cernitis. & qͦs foris conspici¬
tis despectos scłi: intꝰ arbitramini ami-¬

Expanded text:
cina paupertatis curat; quorum si qua cina paupertatis curat; quorum si qua sunt talia quae jure debeant reprehendi, haec si vultis ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentvobis incrementa pietatis, quatenus pariter panem detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta percipiant qui unum quaerebant, dum et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quis eorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini ami
Abbreviated transcription (Latin):
scat. qͥa malũ conspiciunt qđ miseri¬
cordit᷑ euaserunt. tantoq maiores
ereptori suo grãs referant. quanto
uident inaliis qđ ipsiꝑpeti si essent re¬
licti potuerunt. Hec illã tantȩ beati¬
tudinis claritatẽ apud iustoꝵ animũ
fuscat aspecta poena reꝓboꝵ. qͥa ubi
iã cõpassio miseriȩ ñ erit. minuere
ꝓcul dubio beatoꝵ leticiã ñ ualebit.¬
Cotidie latarũ si & ñ querimꝰ cernimꝰ.
Ecce importune se pauꝑes offerunt.
rogant nos qͥ tunc ꝓnobis int̾cessores
ueniant. Certe nos rogare debuimꝰ.
& tam̃ rogam᷑. Uidete sinegare debe¬
mꝰ qtł petim᷑ : quando patroni st̃ qͥ pe¬
tunt. Holite gͦ miscd̾iȩ tẽpora ꝑdere:
nolite accepta remedia dissimulare.
Ante supplitiũ cogitate de supplicio.
Cũ qͦs lib& in hoc mundo ab iectos aspici-¬
tis : etiã siqua rep̃hensibilia eoꝵ esse
uideant᷑. nolite despicere. qͥa fortasse
qͦs morũ infirmitas uulnerat mecdi

Expanded text:
scat, quia mala conspiciunt, quae miseriscat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt. Tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerint. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscabit aspecta poena reproborum: quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit.otidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
habeo enĩ quinq fr̃s: ut testificet᷑ illis¬
lazarꝰ ne & ipsi ueniant in locũ hunc tor¬
m̃toꝵ. Qua inre notandũ ẽ: ardenti
diuiti quanta ad suppliciũ cumulant᷑.
Ad poenã nanq suã: ei & cognitio seruat᷑
& memoria. Cognoscit enĩ lazarũ quẽ
despexit : fr̃m qͦq suoꝵ meminit qͦs re¬
liqͥt. Perfecta qͥppe ei ultio de pauꝑe
ñ eẽt : si hunc in retributione ñ recos¬
noscer&. Et ꝑfecta poena inigne ñ eẽt.
siñ ui hoc qđ ipse patit᷑. etiã suis timer&.
t gͦ peccatores insupplicio ãpłiꝰ punian¬
tur: & eoꝵ uident głam qͦs contẽpse¬
runt. & de illoꝵ etiã poena torquent᷑
qͦs inutilit̾ amauerunt. Crerdendũ uͦ
ẽ qđ ante retributionẽ extremi uidi¬
cii iniusti in reqͥe qͦsdã iustos conspici¬
unt. ut eos uidentes in gaudio ñ solũ
de suo supplicio secd etiã de illoꝵ bono
crucient᷑. Iusti uͦ intorm̃tis sẽꝑ intu
ent᷑ in iustos: ut hinc eoꝵ gaudiũ cre¬

Expanded text:
estetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in torentur injustos, ut hinc eorum gaudium cre
Abbreviated transcription (Latin):
quã ardenti diuiti de se spes tollit᷑. eiꝰ
animꝰ adꝓpinqͦs qͦs reliquerat recur.¬
rit. Quia reꝓboꝵ m̃tẽ poena sua
quandoq inutilit̾ erudit ad caritatẽ.
ut iã tunc etiã suos spũalit̾ diligant.
qͥ hic dũ percata diligerent nec se

Expanded text:
quam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic dum peccata d
Abbreviated transcription (Latin):
nis figurat᷑. Itaq inbasib nec leones
sine bob. nec boues si ne leonib ex pͥm¬
cũ t̾rore seueritatis : custodiri deb&
uirtꝰ mansuetudinis. ut & irã mansue¬
tudo condiat. & eandẽ mansuetudinẽ
ne fortasse dissoluta sit: zelus distric¬
sic sacerdos. Sacerdos ñ distat apopło:
quando nullo uitȩ suȩ merito uulgi
transcendit actionẽ. Imploremꝰ iere.¬
mias lacrimas. consideret mortẽ nr̃am.
& de plorans dicat. Quo modo obscu¬
ratũ ẽ aurũ. mutatꝰ ẽ color optimꝰ .
disꝑsi sunt lapides scũarii incapite
om̃iũ platearũ : Aurũ qͥppe obscuratũ¬

Expanded text:
nis figuratur. Itaque in basibus nec leones nis figuratur. Itaque in basibus nec leones sine bobus, nec boves sine leonibus exprimcum terrore severitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus distric9. Sacerdos enim non distat a populo, quando nullo merito suae vulgi transcendit actionem. 15. Imploremus Jeremiae lacrymas; consideret mortem nostram, et deplorans dicat: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omniu
Abbreviated transcription (Latin):
feruore districtionis. nulloniodo re¬
linquat᷑ uirtꝰ mansuetuduus. Ira &¬
enim sacertdotis nequaquã deb& eẽ
p̃ceps & ꝑturbata : sed magis ex consilii
grauitate mitigancla. Et portare
igͣ debemꝰ quos corrigimꝰ. & corrigere
quos portamꝰ : ne si ex utroq unũ defue¬
rit. ł infurore. ł uimansuetudine ac¬
tio sacerdotalis ñ sit. Hinc nanq ẽ
quod intẽpli ministerio inbasib tẽpli
sculptorio oꝑe leones & boues & cheru¬
bin exp̃ssa sunt. Cherubin qͥppe ẽ
plenitudo scientiȩ Sed qͥd ẽ qđ inba¬
silib nec leones sine bob. nec boues
sine leonib fuint : Quid enĩ aliud
signant bases intẽplo. nͥ sacerdotes in
ȩxcła: Qui cũ sollicitudinẽ regimi¬
nis tolerant quasi more basiũ suꝑ impo¬
sitũ onꝰ portant. Inbasib igit᷑ cherubin
expͥmit᷑ : qͥa dec& nimirũ. ut sacerdo¬
tũ pec tura plenitudine scientiȩ sint
referta. Per leones autẽ t̾ror seuerita¬
tis. ꝑ boues uͦ patientia. mansue tudi¬

Expanded text:
nis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim sacerdotis nequaquam debet esse praeceps et perturbata, sed magis ex consilii gravitate mitiganda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si ex utroque unum defuerit, vel in fervore, vel in mansuetudine actio sacerdotalis non sit. Hinc namque est quod in templi ministerio in basibus templi sculptorio opere leones et boves et cherubim expressa sunt. Cherubim quippe est plenitudo scientiae. Sed quid est quod in basibus nec leones sine bobus, nec boves sinc leonibus fiunt? Quid enim aliud, designant bases in templo, nisi sacerdotes in Ecclesia? Qui dum sollicitudinem regiminis tolerant, quasi more basium superimpositum onus portant. In basibus ergo cherubim exprimuntur, quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autem terror severitatis, per boves vero patientia mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
Crucẽ gͦ dñi marigaria simon portat.
qͥd cũ ad opus bonũ ex bona uoluntate
ñ ducit᷑. re iusti sine fructu peccator
oꝑat᷑. Unde idẽ simoncrucẽ portat
sed ũ morit᷑: qͥa abstinentes & arrogan¬
ces pabstinentiã qͥdẽ corpꝰ afficiunt

Expanded text:
Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, qui cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur, quoniam abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do agit᷑. Ante nos aut̃ tendant m̃tis oculi:
dũ tota intentione illa conspiciunt ad quȩ
ꝑuenimꝰ. Extrirpent᷑ funditꝰ uitia ñ solũ
ab actu oꝑis. sed etiã acogitatione cordis
euuilsa. Non nos uoliuptas carnis. ñ sollici¬
tudo curiositatis. ñ estꝰ ãbitionis ad domi¬
nicã cenã p̃pediat : sed ipsa qͦq honesta
quȩ innundo agimꝰ. quasi ex quodã m̃tis
latere tangamꝰ. ut t̾rena quelibent sic nr̃o
corpori seruiant : quatinꝰ cordi minime
obsistant. Non gͦ fr̃s audemꝰ uobis dicere
ut omĩa relinquatis: sed tam̃ si uultis. om̃ia
etiã retinendo relinqͥtis: si sic tẽporalia
geritis. tut tota m̃te ad ęt̾nitatẽ tendatis.

Expanded text:
do agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, do agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis.
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ excusat: cũ uoluerit intrare ñ ualeat.
Audite qͥd sapientia ꝑsalomonẽ dicat : Tunc
inuocabt̃ me & ñ exaudiã. mane consurgent
& ñinuenient me. Hinc ẽ qd̾ fatue uirgi¬
nes tarde uenientes clamant. Dnẽ. dñe.
aꝑi nobis. Sed iã tunc aditũ querentib
t̃ hȩx fr̃s km̃i nͥ relinquere omĩa debemꝰ
curã mundi post ponere: solis desiderus
et̃nis in hiare: Sed hec paucis data st̃.
Ad monere uos uolo ut reliquatis onũa.
sed ñp̃sumo. Si gͦ cuncta mundi relin¬
quere ñ potestis: sic tenete quȩ huiꝰ mun¬
di st̃. tut tam̃ ꝑea ñ tene amini unuido
Ut trena res possideat᷑ ñ possideat: ut sub
m̃tis ur̃ȩ sit dominio qđ habetis. ne sim̃s¬
ur̃a t̾renarũ rerũ amore uincit᷑. areb
suis magis ipsa possideat᷑. Sit gͦ restẽpora¬
lis inusu ȩt̾na indesiderio. Sitres tẽpora¬
uis initinere: desideret᷑ ȩt̾na in ꝑuentione
Quasi ex latere respiciat᷑. qͥcqͥd in hoc mun¬

Expanded text:
ecusat, cum voluerit intrare non valeat. Audite quid Sapientia per Salomonem dicat: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me . Hinc est quod fatuae virgines tarde venientes clamant: Domine, Domine, aperi nobis, sed jam tunc aditum quaerentibus harissimi, nisi relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio qvestra terrenarum rerum amore vincatur, a rebus suis magis ipsa possideatur. Delis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
ta oꝑa adignominiã despectionis uenit.
toris apparebat. Nos gͦ sumꝰ fr̃s Rm̃i. nos¬
sumꝰ lapides scũarii. qͥ apparere seꝑ debu-¬
imꝰ insecreto dĩ. qͦs nunquã neceẽ ẽ fo-¬
ris conspici. idẽ ñ quã in extraneis acti¬
onib uideri. Sed disꝑsi st̃ lapides
scũaris incapite om̃iũ platearũ : qͥa ñ qͥ¬
ꝑuitã & orationẽ intꝰ sẽꝑ eẽ debuerant.
ꝑuitã reꝓbã foris uacant. Ecce iã poe¬
ne nulla scłi actio : quã ñ sacerdotes
administrent. Dũ gͦ in scõ habitu con¬
stituti exteriora sunt quȩ exhibent:
quasi scũarii lapides foris iacent :¬
Quia eñi greta uoce platea alatitudine
uocat᷑ : scũarii lapides inplateis st̃. cũ re-¬
ligiosi qͥq mundi itinera sectant᷑:¬

Expanded text:
ta opera ad ignominiam despectionis venit. toris apparebat. Nos ergo, fratres sumus lapides sanctuarii, qui apparere semper debemus in secreto Dei, quos nunquam necesse est foris conspici, id est nunquam in extraneis actibus videri. Sed dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum, quia hi qe debuerant, per vitam reprobam foris vacant. Ecce jam pene nulla est saeculi actio, quam non sacerdotes administrent. Dum ergo in sancto habitu constituti, exteriora sunt quae exhibent, quasi sanctuarii lapides foris jacentQuia enim graeca voce platea a latitudine vocatur, sanctuarii lapides in plateis jacent, cum religiosi quique lata mundi itinera sectant
Abbreviated transcription (Latin):
pria consa nguinitate aliquam aut
quam consanguineus habuit concubitu
polluerit aut duxerit uxorem. Quos
om̃s & olim atq sub hac constitutione. in¬
cestos esse non dubitamus. & inter catecu¬
minos usq ad legitimam satis fac tionem
manere & orare prȩxipimus. Quod ita prȩ¬
senti tempore prohibemus. ut ea quȩ st̃
hac tenus instituta non dissoluamus.
Sane quibus coniunctio illicita inter dici¬
tur. habebunt in eundi melioris conuigii
libertatem.LxUI.

Expanded text:
pria consanguinitate aliquam, aut pria consanguinitate aliquam, aut quam consanguineus habuit concubitu polluerit aut duxerit uxorem. Quos omnes et olim, et nunc sub hac constitutione incestos esse non dubitamus, et inter catechumenos usque ad legitimam satisfactmanere et orare praecipimus, quod ita praesenti tempore prohibemus, ut ea quae sunt hactenus instituta, non dissolvamus. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melioris conjugii libertatem. LXII.
Abbreviated transcription (Latin):
obus mensibus se abstineat. diaconus uno
abom̃i officio uel communione cesset. Luii.
ꝯuenditionibus quas abbates facere prȩ su¬
munt hȩc forma seruetur: ut quic quid sine
ep̃i noticia uenditum fuerit ad potestatẽ
ep̃i reuocetur. Mancipia uero monachis
donata. ab abbate non liceat manu mitti.
Iniustum enim putamus. ut monachis coti¬
dianum rurale opus facientibus. serui eoꝵ
libertatis otiopotiantur. Luiii.
num abbatem. duobus monasterus inter¬
dicimus prȩsidere:
De incestis conunctionibus nichil prorsus
ueniȩ reseruamus. nisi cum ad ulterim
sepatione sanauerint: Incestos uero nullo
conuigii nomine deputandos. quos etiam
designare funestum est. Hos enun esse
prius soror extiterat carnali coniuncti¬
one polluerit siquis frater germanam¬
sororem acceperit. siquis nouertam duxerit
siquis consobrinȩ se sociauerit. siquis relic¬
tȩ uel filiȩ aiumculi misceatur aut patrui
filiȩ uel priuigne suȩ. aut qui expro¬

Expanded text:
obus mensibus se abstineat, diaconus vero obus mensibus se abstineat, diaconus vero ab omni officio vel communione cessabit. LVI. In venditionibus, quas abbates facere praesumunt, haec forma servetur, ut quidquid sine episcopi notitia venditum fuerit, ad potestatem episcopi revocetur, mancipia vero monachis donata ab abbate non liceat manumitti, injustum enim putamus, ut monachis quotidianum rurale opus facientibus, servi eorum libertatis otio potiantur. LVII. Unum abbatem duobus monasteriis interdicimus praesidere. De incestis conjunctionibus nihil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Incestuosos vero nullo conjugii nomine deputandos, quos etiam designare funestum est. Sane quibus prius soror exstiterat carnali conjunctione polluerit. Siuxorem acceperit; si quis novercam duxerit; si quis consobrinae suae se sociaverit; si quis relictae vel filiae avunculi misceatur, aut patrui filiae, aut privignae suae; aut qui ex pro
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum contagione polluatur.xLi.
conuiuia euitent. nec eos ad conuiuium
quis quam excipiat. Quia cum apud xp̃i¬
anos cibis communibus non utantur:
indignum est atq sacrilegum eorum
cibos axp̃ianis sumi. cum ea quȩ apopło
permittente nos sumimus ab illis iudicen¬
tur imniunda. Ac sic inferiores incipi¬
ent esse xp̃iani quam uidei. si nos quȩ
ab illis apponuntur utamur. illi uero a
nobis oblata contẽnant.. xlu.
enedictionem suꝑ plebem in ȩccła fun-¬
dere. aut poenitentem in ȩocła benecli¬
cere. prb̃ro penitus non licebit: XLui.
utiles. aut longe positas paruas. ep̃s sine
consilio fr̃m si necessitas fuerit distrahen
rerentes. qui etiam si reuocati fueruit
teneri nonpossunt. simili ratione ep̃i
si uoluerint aut si ita illi meruerint¬
distrahant :¬
Ecp̃is prb̃ris. diaconibus. canes aduenandum
aut accipit᷑es habere non liceat. Quod siqͥs
talium personarum in hac uoluntate dete¬
ctus fuerit : si ep̃s est tribus mensib

Expanded text:
erborum contagione polluatur. XL. convivia evitent, nec eos ad convivium quisquis excipiat, quia cum apud Christianos cibis communibus non utantur, indignum est atque sacrilegum eorum cibos a Christianis sumi, cum ea quae Apostolo permittente nos sumimus ab illis judicentur immunda, ac sic inferiores incipiant esse Christiani quam Judaei, si nos quae ab illis apponuntur utamur, illi vero a nobis oblata contemnant. XLI.enedictionem super plebem in ecclesia fundere, aut poenitentem in ecclesia benedicere presbytero penitus non licebit. XLV. Uutiles aut longe positas parvas episcopus sine consilio fratrum, si necessitas fuerit, distrahenderentes, qui etiam si revocati fuerint teneri non possunt, simili ratione ab episcopis, si voluerint aut si ita illi meruerintdistrahantpresbyteris, diaconibus canes ad venandum, aut accipitres habere non liceat: quod si quis talium personarum in hac voluntate detectus fuerit, si episcopus est tribus mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis forte habens uxorem semel fuerit
lapsus placuit eum quinquenno agere
debere poenitentiam. & sic reconciliari.
nisi necessitas infirmitatis coegerit ante
tempus dari communionem. Hoc & cir¬
est. ut quicunq inclero esse uoluerit.
emendi uilius uel uendendi caruis
studio non utatur. Certe si uoluerit

Expanded text:
Si quis forte habens uxorem semel fuerit lapsus, placuit eum quinquennium agere debere poenitentiam et sic reconciliari, nisi necessitas infirmitatis coegerit ante tempus dari communionem: hoc et cirXVI. Quicunque in clero esse voluerit, emendi vilius vel vendendi carius studio non utatur. De e
Abbreviated transcription (Latin):
untur sicut scriptum est. Qui uos tan
tangit pupillam oculi mei. Et alibi.
os contristauit: me contristauit. Et qͥ
uuuriam: recipiet id quod inique
E IN DECRETIS EUSEBII.UP̃
reprehendere nisi arecta fide exorbita
debent. nec ullatenus accusare pos
quia facta pastorum oris gladio feri
non sunt. quanquam recte reprȩ¬
hendenda uideantur.: Nam nec cõuocas
adeausam. nec iudicari potest expoliati
uel expulsus. quia non est priuilegium
quo expoliari possit iam nudatus. Uno
& antiquitus decretũs est. Om̃s possessio¬
nes & om̃ia sibi sublata. atq fructus cun¬
tos. ante litem contestatam prȩceptor ue
primas possessori restituat. Et alibi scripa
habetur. Ille qui uiolentiam ꝑtulit: u¬
uersa instatu quo fuerant recipiat. & q
possedit securus teneat: In decreto iuli

Expanded text:
funguntur sicut scriptum est: Qui vos tangit, funguntur sicut scriptum est: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Et alibi: Qui vos contristavit, me contristavit . Et qui facit injuriam, recipiet id quod iniqueEx decretis Eusebii papareprehendere, nisi a recta fide exorbitaverit, debent, nec ullatenus accusare possunt; quia facta pastorum oris gladio ferienda non sunt, quanquam recte repreaudiantur. Nam nec convocari ad causam, nec dijudicari potest expoliatus vel expulsus: qui non est privilegium, quo expoliari possit jam nudatus Unde et antiquitus decretum est, ut omnes possessiones, et omnia sibi sublata, atque fructus cunctos, ante litem contestatam perceptor vel primas possessori restituat. Et alibi scriptum habetur: ille qui violentiam pertulit, universa in statu, quo fuerant, recipiat, et quae possidet, securus teneat. Et ali
Abbreviated transcription (Latin):
mat retinere aut ordinare absq eius
uoluntate uel iudicate quia sicut ir¬
rita erit eius ordinatio: ita & iudicatio
Qm̃ censemus nullum alterius uidicis ni¬
si sui sententia teneri. Nam qui eum or¬
dinare non potuit. nec iudicare ullati¬
prbrum inscriptionem non recipiende
absq duob uel trib idoneis testibus.
Sihȩc de prbris uel cȩteris fidelibus sun
precauenda quanto mnagis de ep̃is
Quibus cognitis magis uos dominari uel¬
le mani festum est. quam consulere
uis autem iudicen aduersum sibi sen¬
t: uocem appellationis exhibeat. quam
li oport& negari. Peregrina uero ui.¬
ia generali sanctione. prohbemus qͥa
ignum est ut ab externis iudicetur :
cum prouinciales & ase electos debet
oportet quenquam iudicari uel dam¬
i prius quam legitimos habeat prȩsen
accusatores. locumq defendendi acci
ad abluenda crimina. Unde ait
pħa. Erius quam agnoscat non uidi
uenquam. In hoc ergo quod ep̃i & re

Expanded text:
mat retinere aut ordinare absque ejus mat retinere aut ordinare absque ejus voluntate, vel judicare: quia sicut irrita erit ejus ordinatio, ita et dijudicatio; quoniam censemus nullum alterius judicis, nisi sui sententia teneri. Nam qui eum ordinare non potuit. nec judicare ullatepresbyterum inscriptionem non recipiendam, absque duobus vel tribus idoneis testibus . Si haec de presbyteris vel caeteris fidelibus sunt praecavenda, quanto magis de episcopis? Quibus cognitis, magis vos dominari velle manifestum est, quam consulere uis autem judicem sibi adversum senserit, vocem appellationis exhibeat quam nulli oportet negari . Peregrina vero judicia generali sanctione prohibemus: quia indignum est, ut ab externis judicetur qui comprovinciales et a se electos debet oportet quemquam judicari vel damnari, priusquam legitimos habeat praesentes accusatores, locumque defendendi accipiat ad abluenda crimina. Unde ait propheta: Priusquam agnoscas, non judices quemquam. In hoc ergo quod episcopi e
Abbreviated transcription (Latin):
teni. nec poenitentes. nec digamos
eos qui curiȩ deseruiunt. uel qui
sunt integri corpore. aut sanam
habent menten uel intellectum
in oboedientes scõrum decretis exis¬
. aut furiosi manifestantur. Hi om̃s
d sacros ordines debent prouehi.
isti. nec. liberti. neq suspecti. nec
am fidem. uel dignam conuersatio
non habentes. summos sacerdotes
quicquid insacratis dõ rebus & ep̃is¬
te agitur : prosacrilegio reputabit᷑a
sacra sunt & uiolari aquo quam
ia qualib& occasione pulsus debet
ari. aut aquoquam ei potest crim̃
.priusquam integerrime restau¬
retur. & om̃ia quȩ ei ablata quociunq
sunt ingenio legibus redintegrentur.
& ipse propriȩ sedi & pristino statui regu¬
lariter reddatur. ita ut om̃s possessione
& cuncta sibi in iuste sublata. atq fruc¬
tus om̃s antecoeptam accusationem
primates & sinodis ep̃o de quo agitur
funditus restituant. quia hoc nõ solũ
eccłasticȩ sed etiam scłi leges fieri pro¬

Expanded text:
ertatem, nec poenitentes, nec bigamos, ertatem, nec poenitentes, nec bigamos, nec eos qui curiae deserviunt, vel qui non sunt integri corpore, aut sanam non habent mentem vel intellectum, aut inobedientes sanctorum decretis existunt, aut furiosi manifestantur: hi omnes nec ad sacros gradus debent provehi nec isti, nec liberti, neque suspecti; nec rectam fidem vel dignam conversationem non habentes, summos sacerdotes qute agitur, pro sacrilegio deputabitur; quia sacra sunt, et violari a quoquam non propria qualibet occasione pulsus, debet accusari aut a quoquam ei potest crimen obici, priusquam integerrime restauretur et omnia, quae ei ablata quocumque sunt ingenio, legibus redintegrentur et ipse propriae sedi et pristino statui regulariter reddatur, ita ut omnes possessiones et cuncta sibi iniuste sublata atque fructus omnes ante coeptam accusationem primates et synodus episcopo, de quo agitur, funditus restiecclesiasticae, sed etiam saeculi leges fieri pro
Abbreviated transcription (Latin):
sentientes comprȩhendit. In decretis¬
Nfames autem esse eas personas dici¬
mus : quȩ pro aliqua culpa notantur
infamia id est om̃s qui xp̃ianȩ legis
norman abiciunt. & statuta ȩccłaca
contemnunt. Similiter fures. sacrile¬
gos. & om̃s capitalibus criminibus iri¬
titos. Sepulchrorum quoq uiolatores
& apłorum atq successorum eorum
reliquorumq scõrum patrum statut
libenter uiolantes. & om̃s qui aduersi
patres armantur. qui in om̃i mundo
infamia notantur. Similiter & ince¬
stuosos. honicidas. per uires. raptores
maleficos. ueneficos. adulteros. de bel¬
lis fugientes. & qui indigna sibi petu¬
nt loca tenere. aut facultates ȩccłe
abstrahunt in iuste. & qui fr̃s calumn¬
antur aut accusant & non probant.
qui contra imnocentes principum ani¬
s ad iraciundiam prouocant & om̃s ana¬
matizatos uel prosuis sceleribus ab ecc
ulsos. & om̃s quos excłasticȩ uel scłi le
infames pronuntiant. Hos uero ñ

Expanded text:
nsentientes comprehendit". Item Sinsentientes comprehendit". Item Sinfames autem esse eas personas dicimus quae pro aliqua culpa notantur infamia , id est omnes qui christianae legis normam abjiciunt, et statuta ecclesiastica contemnunt; similiter fures, sacrilegos, et omnes capitalibus criminibus irretitos; sepulchrorum quoque violatores, et Apostolorum atque successorum eorum, reliquorumque patrum statuta libenter violantes, et omnes qui adversus patres armantur, qui in omni mundo infamia notantur. Similiter et incestuosos, homicidas perjuros, raptores , maleficos, veneficos, adulteros, de bellis fugientes, et qui indigna sibi petunt loca tenere, aut facultates Ecclesiae abstrahunt injuste, et qui fratres calumniantur aut accusant, et non probant; vel qui contra innocentes principum animos ad iracundiam provocant; et omnes anathematizatos, vel pro suis sceleribus ab Ecclesia pulsos, et omnes quos ecclesiasticae vel saeculi leges infames pronuntiant. Hos vero non
Abbreviated transcription (Latin):
hac sca sede constitutum habenus ut
cluo prb̃i & tres diaconi ini om̃i loco
usandi uel detrahendi. quia iniuria
um ad xp̃m pertinet cuius uice legati
ficastis aquibusdam irruentibus uexa
Tobisq & ȩccłiis ur̃is auferri iundubitan
maximum est peccatum testante. scri¬
ra quȩ ait. Qui abstulerit aliquid
ri uel matri. & dicit hoc non esse
pcatum : homicidȩ particeps est. Pat̃
rit : homicida inconspectu uisti uidi¬
csesse deputabitur. Hȩc fieri prophȩ
les prȩsumptiones sacrilegia esse. di¬
tant. Quorum nos sequentes exem
om̃s tales prȩ sumptores & eccłȩ
ores atq suarum facultatum alie¬
res. una uobis cum aliminibus
e matris ȩccłȩ anathematizan¬
tes apłaica auctoritate pellimus. & dam¬
namus. atq sacrilegos esse iudicamiis. Et
nonsolum eos: sed om̃s consentientes eis
quia non solum qui faciunt rei iudica¬
tur. sed etiam qui facientib consenti¬
unt. Par enu poena. & agentes & co¬

Expanded text:
hac sancta Sede constitutum habemus, ut duo presbyteri, vel tres diaconi in omni loco accusandi vel detrahendi, quia injuria eorum ad Christum pertinet, cujus vice et legatione significastis a quibusdam irruentibus vexari, vobisque et ecclesiis vestris auferri, indubitanter maximum est peccatum; testante ipsa Scriptura, quae ait: Qui abstulerit , aliquid patri vel matri, et dicit hoc non esse peccatum, homicidae particeps est . Paterapit homicida in conspectu justi judier generauit. Haec fieri prophetatales presumptiones sacrilegia esse diiudicantur. Quorum nos sequentes exempla, omnes tales presumptores et ecclesie raptores atque suarum facultatum alienatores una uobis cum a liminibus sancte matris aecclesiae anathematizatos apostolica auctoritate pellimus et damnamus atque sacrilegos esse iudicamus. Et non solum eos, sed omnes consentientes eis, quia non solum qui faciunt rei iudicantur, sed etiam qui facientibus consentiunt. Par enim pena et agentes et co
Abbreviated transcription (Latin):
non periurabis. reddes autem dño ura¬
menta tua. Ego autem dico uobis non
dei est. neq ꝑterram quia scabellum
est peclum eus neq perierosolimam
quia ciuitas est magni regis. neq perci¬
put tuum iuraueris. quia non potes
unum capillum album facere aut nign
Sit aũt sermo ur̃. est. est. non. non. Quod
autem his abundantius est: amalo est.
id est ab exigente & auirante. Nos aut¬

Expanded text:
Non pejerabis: reddes autem Domino juraNon pejerabis: reddes autem Domino juramenta tua. Ego autem dico vobisDei est, neque per terram, quia scabellum pedum eius est, neque per Ierosoliquia ciuitas est magni regis, neque per caput tuum iuraueris, quia non potes ullum capillum album facere aut nigrum. sit autem sermo uester: est est, non non: quoautem his abundantius est, a malo est, . Id est, ab exigente et a jurante. Ha