comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ. butiriq dulcedinẽ. maliq
repbationt̃. qͥs considans ñ miret᷑ Pepen¬
dit iħc. xͦ dñs incruce. ut ꝓ pietatis dulcedi¬
ne pocłm amare mortis gustaret᷑. & circun¬
dantib eũ inimicis. atq pꝰ dira uuln̾a uo¬
ces blasphemas in eũ iadantib ĩpse suaui¬
tatis cibi sui ñ immemor. ait. Pat̃ ignosce
rẽ suũ int̾ius conseruans illesũ. Ut gͦ de¬
monstrareq sine corruptione suȩ dulcedi¬
nis. sponte amaritudinẽ suscepisset: expo¬
stulans ait. Sitio. At illi obculert ei ace¬

Expanded text:
edinem malique reprobationem quis considerans non miretur? Pependit Dominus Jesus in cruce ut pro pietatis dulcedine poculum amarae mortis degustaret, et circumdantibus eum inimicis atque post dira vulnera voces blasphemas in eum jaculantibus, ipse, suavitatis cibi sui non immemor, ait: Pater, ignosce rem suum interius conservans illaesum. Ut ergo demonstaret quod sine corruptione suae dulcedinis sponte amaritudinem suscepisset, expostulans, ait: Sitio. At illi obtulerunt ei ace
Abbreviated transcription (Latin):
S aliꝰ ad refectionẽ cõmedit. aliꝰ ad delecca¬
tionẽ. Qͥ in plenicudine uirtutis uł ñdum
habita uł amissa defectũ patit᷑ iste cibo in¬
diget. ut refectione roboratꝰ solidẽt᷑. Qͥ aut̃
in plenitudine sua defectũ siue diminutio¬
nem ñ recip̃: iste cibũ ad refectionẽ ñ reqͥrit

Expanded text:
alius ad refectionem comedit, alius ad delectationem. Qui in plenitudine virtutis vel nondum habita vel amissa defectum patitur, is cibo indiget, ut refectione roboratus solidetur. Qui autem in plenitudine sua defectum sive diminutionem non recipit, is ci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gustasset Si ñ gustasset. ꝑ exꝑientiã ñ
nouisset. S comedit ⁊ gustauit. Gustan¬
do sensit ⁊ agnouit. Qͥd comedit᷑. Butir᷑ &
mel. In butiro aliqͥd amaritudinis mix¬
tũ erat. Ingustu melł. nicħ amaritudi¬
nus inueniri pot̾ãt. Et ꝓpt̾ea illic inuentũ
ẽ qd̃ merito repbare Hic aut̃ nicħ nͥ qd̾
iure eligi debͦuisset. Uideamꝰ nc̃ amari¬
cudinẽ butiri. Filiꝰ dĩ ꝑ humanitat̾e in
mundũ ueniens. multa oꝑa pietatis hu¬
mano gni̾ ex hibuit: u̾bo docuit. exẽplo
ꝓuocauit. Et ut postremo saluatorẽ mũ¬
di se indubitant̃ astrueret m̃tib huma¬
nis assiduis uirtutib & miracłis occultã
incarne suȩ diinitatis maiestatẽ aꝑuit.
ẽ ocũ ħ butir̾u erat. Et uͥ ÷ amaritudo.
Omĩa gͦ ħ faciendo butir̃u comedit. S
qr cũ nat᷑a etiã infirmicatẽ assũꝑserat. ⁊¬
ista agñdo cũ affectu pietatis. in fame
niente samaritana potũ petũt dicens.
Da mͥ bib̃e. Ecce amaritudo. Postea ue¬

Expanded text:
non gustasset. Si non gustasset, per experientiam non novisset. Ergo comedit, et gustavit; gustando sensit et agnovit. Quid comedit? Butyrum et mel. In butyro aliquid amaritudinis mistum erat. In gustu mellis nihil amaritudinis inveniri poterat. Et propterea illic inventum est quod merito reprobari; hic autem nihil, nisi quod jure eligi debuisset. Videamus nunc amaritudinem butyri. Filius Dei per humanitatem in mundum veniens, multa opera pietatis humano generi exhibuit, verbo docuit, exemplo provocavit. Et ut postremo Salvatorem mundi se indubitanter astrueret, mentibus humanis assiduis virtutibus et miraculis occultam in carne suae divinitatis majestatem aperuit. Totum hoc butyrum erat, et ubi est amaritudo. Omnia ergo haec faciendo butyrum comedit. Sed quia cum natura etiam infirmitatem assumpserat ista agendo cum affectu pietatis in fame ntem, et veniente Samaritana, potum petiit, dicens: Da mihi bibere . Ecce amaritudo. Postea ve
Abbreviated transcription (Latin):
ex tpr̃ qͥ ip̃e cibꝰ suit ds ex ȩc̃nitate. Come¬
dit. ñ ut se ieiunũ refice̾t: s ne plenus fa¬
stidiret. Comedit butiru ñ ut uirtutẽ ca¬
ritatis in se ꝑ oꝑa auge̾t:. s ut innos eiꝰ af¬
fectũ effundet. Comedit mebsuꝑnorũ dul¬
cedinẽ nec ꝓ ignorantia reqͥrens. nec ꝑ defe¬
ctu appetens: s p̃sentẽ sẽꝑ plenissima cog¬
nitione aspiciens. ⁊ possessa ꝑfectissima
caritate utens. Ñ gͦ ad refectionẽ s ad delec¬
tationẽ comedit: qͥ plenicudinẽ possidñs.
idẽ ipse ꝑfectio fuit. Butir̾u comedit. qñ
impleũ qd̃ de eo p̃dictũ fuerat ꝑ psalmi¬

Expanded text:
ex tempore, qui ipse cibus fuit Deus ex aeternitate. Comedit non ut se jejunum reficeret, sed ne plenus jejunos fastidiret. Comedit butyrum, non ut virtutem charitatis in se per opera augeret, sed ut in nos ejus affectum effunderet. Comedit mel supernorum dulcedinem, nec pro ignorantia requirens, nec pro defectu appetens, sed praesentem semper plenissima cognitione aspiciens, et possessa perfectissima charitate utens. Non ergo ad refectionem, sed ad delectationem comedit qui, plenitudinem possidens, idem ipse perfectio fuit. Butyrum comedit, quando implevit quod de eo praedictum fuerat per Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aĩa xͥ sapiens extitit. alia q̃ aĩȩ xͥ unita
fuit: ego nemini p̾uidiciũ fac̾e̾ uolo. Uide¬
ant ipsi quo sensu h asserant. ne forte car¬
nalis sit: mag̾ sua ꝗͣ uera ꝓnuncians. ħ
unũ ego indubitant̾ affirmo. qr aut alia
sapĩa p̃ter diuinã in aĩa xͥ ñ fuit: aut si
alia fuit. eqͣlis illi ñ fuit. ħ credñti qͥ ñ
credit: ñ bñ credit. Ad cęt̾a ego ñ cogo. s
suadeo in his qui mͥ credit. mecũ credit:
qui mͥ ñ credit sibi credat. donec ueniat
uͥ mecũ credat: sic tñ ut int̾im unꝰqͥsq
in suo sensu humilit̾ abundare studeat.

Expanded text:
i sapiens exstitit; alia quae animae Christi unita fuit; ego nemini praejudicium facere volo; videant ipsi quo sensu hoc asserant, ne forte carnalis sit, magis sua quam vera pronuntians. Hoc unum ego indubitanter affirmo, quod aut alia sapientia praeter divinam in anima Christi non fuit, aut si alia fuit, qualis illi non fuit. Hoc credenti qui non credit, non bene credit. Ad caetera ego non cogo, sed suadeo; in his qui mihi credit, mecum credit, qui mihi non credit, sibi credat, donec veniat ubi mecum credat. Sic tamen ut interim unusquisque in suo sensu humiliter abundare studeat,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erat de plenitudine acciꝑe. supͣ illũ
plenitudinẽ cõprehñde. ħ itaq qd̾ no¬
uerat dice̾ potuit. qd ñ conceꝑat credẽ
elegit: discutere ñ presumsit. Noluit gͥ ille u¬
nionẽ solu̾e: nec nos p̾sumamus unitatẽ cõ¬
parare. Qͥdͥ uob̃ uidr̃ Nonne illi corrigiã
eqͣlitate nat᷑e. s plenitudine grę: & unitatis
ꝓpͥctate. Ecce dixi postulanti qd ⁊ iubenti
debuerã. qd̃ mag̃ in hac assertione approbã¬
dũ putaui. s in reb dubiis si manifesta
auccoricate ñ ualeo. ab aliis qͥdẽ sic accepi.
uolo ut q̃rentẽ me adiuuent. inuenientẽ
ñ refucent. Quic̃q aũ in eo ꝑsistunt ut ħ

Expanded text:
accipere; supra illum plenitudinem comprehendere. Hoc itaque quod noverat dicere potuit, quod non conceperat credere elegit, discutere non praesumpsit. Noluit igitur ille unionem solvere, ne nos praesumatur unitati comparare. Quid vobis videtur? Nonne illi corrigiam aequalitate naturae, sed plenitudine gratiae et unitatis proprietate. Ecce dixi postulanti quod et jubenti debueram, quod magis in hac assertione approbandum putavi. Sed in rebus dubiis si manifesta auctoritate non valeo, ab aliis quidem sic accipi volo, ut quaerentem me adjuvent, invenientem non refutent. Quicunque autem in eo persistu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd mͥ in hac re sentiendũ eẽ uidr̾ ostñdã.
Plenã ac ꝑfectã & totam dĩ sapĩam in
aĩa xp̃i fuisse credimꝰ. & ex ipsa sapĩa
eandẽ animã plene ac ꝑfecte sapiencẽ:
ñ ex ipsa participando. s totã possidñ¬
doͭ quã singłarit̃ concepit. ⁊ ineffabilit̃
cõprehñdit. Qua re in effabilit̾ cõpre¬
hendit. Quia scđ̾m plenitudinẽ acce¬
pit. Ioħes lucerna erat. ardñs ⁊ lucens:
hic lucẽ cõpreh̃ndat. qr tenebre ñ erat.
Sed qr ex parce cõprehnd̾at̾. ꝓpt̾ea in ef¬
fabilem illam in xͦ cõprebn̾sionẽ cõpre¬
hende ñ potãt: s ait. Cuiꝰ in qͥt ñ sũ dig¬
nus ut soluã corrigiã calciam̃ti eiꝰ. G¬

Expanded text:
sentiendum esse videtur, ostendam. Plenam ac perfectam, et totam Dei sapientiam in anima Christi fuisse credimus; et ex ipsa sapientia eamdem animam plene ac perfecte sapientem non ex ipsa participando, sed totam possidendo, quam singulariter concepit, et ineffabiliter comprehendit? Quare ineffabiliter comprehendit? quia secundum plenitudinem accepit. Joannes lucerna erat ardens, et lucens ; hic lucem comprehenderat, quia tenebrae non erat. Sed quia ex parte comprehenderat, propterea ineffabilem illam in Christo comprehensionem comprehendere non poterat, sed ait: Cujus non sum dignus ut solvam corrigia
Abbreviated transcription (Latin):
ior se ipso : qr creature suȩ parit̃ ⁊ suũ
bonũ ipse ẽ. Cesset gͦ candẽ tam crebra
repeticio cõparationis. uͥ singłaritas ẽ uni¬
catis. Demñ ad cõpbandã ꝓpositã assertio¬
nẽ adduxistis u̾ba apłi: qͥb astruere pu

Expanded text:
jor seipso est, quia creaturae suae pariter et suum jor seipso est, quia creaturae suae pariter et suum bonum ipse est? Cesset ergo tandem tam crebra repetitio comparationis, ubi singularitas est unitatis. Deinde ad comprobandam propositam assertionem addux
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ patre meũ. Nicħ tñ hic int̾: utrũ
equalẽ noticiã cuicũq rei ȩquał amor
comitetur: quia uͥ una est sapĩa. sic̃ ñ pot̾
ẽẽ comparatio płium: ita nec equalitas
diu̾sorum. Postea ad ie: cistis &e dixistis. Eñ
sapĩa sit magnũ & spũale bonũ: tc̃ si aĩa
xp̃i equalem ht̃ cũ d̃o sap̾iam. falsũ erit.¬
dm̃ in omĩ bono maiorẽ hab̾e sufficientiã
quã eius creaturã. Et deinceps. Sic̃ ñ pot̾
creatura eqͣri creatori: ita nec bonũ uniꝰ.
bono alc̾uis. S ħ bene ⁊ ueracit̾ ibi dicit᷑:
uͥcreacure bonum aliud atq diu̾sũ a bo¬
no creatoris inuenit᷑. Ubi uͦ unũ ⁊ idẽ &¬
ipsum ẽ. maiꝰ ac minꝰ eẽ qͥd pot̾ Quid ÷
enim uerum bonum creature p̃cipue rõał.
aliud pret̾ dm̃: Aut qd ÷ bonũ dĩ aliud
pret̾ ipsum: Sigͦ uer̾u & unicũ bonũ
creat᷑e d̾s ẽ. & bonũ dĩ aliud p̃ter ipsũ
eẽ ñ pot̾. nũqͥd iccirco ds minor aut ma¬

Expanded text:
me et Patrem meum . Nihil tamen hic interest, utrum aequalem notitiam cujuscunque rei aequalis amor comitetur, quia ubi una est sapientia, sicut non potest esse comparatio, ita nec aequalitas diversorum. Postea adjecistis et dixistis: Cum sapientia sit magnum et spirituale bonum, tunc si anima Christi aequalem hn omni bono majorem habere sufficientiam, quam ejus creaturam. Et deinceps: Sicut non potest creatura aequali Creatori, ita nec bonum unius bono alterius. Sed hoc bene et veraciter ibi dicitur. Ubi creaturae bonum aliud atque diversum a bono Creatoris invenitur? Ubi vero unum et idem ipsum est, majus ac minus esse quod potest? Quod est enim verum bonum creaturae praecipue rationalis aliud praeter Deum? Aut quod est bonum Dei aliud praeter ipsum? Si ergo verum et unicum bonum creaturae, Deus est; et bonum Dei aliud praeter ipsum esse non potest. Nunquid idcirco Deus minor aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
det. indo manet. O bona caritas ꝑ quam
dm̃ diligimus. dm̃ eligimꝰ. ad dm̃ curri¬
mus. ad dm̃ ꝑuenimus. dm̃ possidemus.
Qͥd ampliꝰ dicam de te caritas. Ducẽ te
dixi inuia di. Et qͥd si te ipsã uiam di dixe¬
rum. Utiq sic: caritas cues uia. Sed ñ sicut

Expanded text:
det, in Deo manet . O bona charitas, per quam Deum diligimus, Deum eligimus, ad Deum currimus, ad Deum pervenimus, Deum possidemus. Quid amplius dicam de te, charitas? ducem te dixi in via Dei. Et quid si teipsam viam Dei dixerim? utique sic charitas tu via es. Sed non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
malũ: Quia in hoĩe d̾s opꝰ pietatis ex¬
hibens. ⁊ ĩpiorum ꝑsecitionẽ sustinens.
qͣm sit repbanda eorũ pͣuitas ꝑ erꝑien¬
tiam sensit: quã ꝑ ꝓuidentiã priꝰ idẽ
ipse reꝓbauit. Nc̃ libet incueri quomͦ
mel cõmedat emmanue iste: uͥ.s. elig̃.b.¬

Expanded text:
opus pietatis exhibens, et impiorum persecutionem sustinens, quam sit reprobanda eorum pravitas per experientiam sensit, quam per providentiam prius idem ipse reprobavit. Nunc libet intueri quomodo mel comedat Emmanuel iste, ut sciat elig
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Et longe aliuid ÷ idẽ hab̾e. ꝙ. idẽ ẽẽ
quia hab̾e ꝑtinet ad gr̃am ẽẽ ꝑtinet ad
naturã. S esto. mulcitudo sapientia¬
rum siue scĩar̾u cõparationẽ admittat
nunqͥd eqͣlem bĩcudinẽ fac̾ equał sapi-¬
entia: Gͦ ⁊ maior maiorẽ. & minorem
minor: & demones tanto hominib bea¬
ciores st̃. qͣnco eos scĩa añcedunt. Et qͥd
de caritate dicã: Scĩa inflat. caritas
edificat. Non gͦ quicũq ampliꝰ sapis.

Expanded text:
 idem habere, et idem esse, quia habere pertinet ad gratiam, esse pertinet ad naturam. Sed esto multitudo sapientiarum sive scientiarum comparationem admittat; nunquid aequalem beatitudinem facit aequalis sapientia? Ergo et major majorem, et minorem minor; et daemones tanto hominibus beatiores sunt, quanto eos scientia antecedunt. Et quid de charitate dicam? Scientia inflat, charitas aedific
Abbreviated transcription (Latin):
S ille ostñdẽ uolens qͥd inbutiro elige̾t.
qͥd repbaret: postulantib ad manducan¬
dum accełe ait. Ego cibũ habeo qͣm uos nes¬
citis. Et deinceps statim. Ms inqͥt cib ẽ.
ut faciã uoluntatẽ patͥs mei. hic demonstra¬
uit brttir̃u. Cib in qͥt qͦm uos nescitis buti
in illo istũ comedẽ.⁊ in isto illũ repbare.
uideamꝰ adhuc alibi butir̾u maiorẽ ama¬
ritudinẽ habens. Alio qͦdã tpr̾ cũ docẽt
turbas udeorũ. ait. Am̃ am̃ dico uob̾ siqͥs
ĩermonẽ meũ seruau̾it. mortẽ. ñ .i.i.e.

Expanded text:
d in butyro eligeret, et quid reprobaret, postulantibus ad manducandum accedere ait: Ego cibum habeo quem vos nescitis . Et deinceps statim: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem Patris mei . Hic demonstravit butyrum. Cibus, inquit, quem vos nescitis butyrin illo istum comedere, et in isto illum reprobare. Videamus adhuc alibi butyrum majorem amaritudinem habens. Alio quodam tempore cum doceret turbas Judaeorum, ait: Amen dico vobis: Si quis sermonem meum servaverit morte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auduuit ħ testat᷑. Gͣ uidit. In qͦ uidit
Induuinitate aut inhumanitate Forte
indiuinitate iudit: in humanitate e¬
narrauit. Illi gͦ qui audiert̃. in qͦ uid er̃t.
Aut si ñ uder̃t. quare audier̃t: Uidit gͦ
induunitate. uidit in humanitate: tñ
ex diuinitate. sic̃ ⁊ illi qͥ audiert̃. ñ nͥ ex¬

Expanded text:
et audivit hoc testatur . Ergo vidit. In quo vidit? in divinitate an in humanitate? Forte in divinitate vidit, in humanitate enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo viderunt? Aut si non viderunt, quare audierunt? Vidit ergo in divinitate, vidit et in humanitate, tamen ex divinitate sunt? et illi quae audierunt non
Abbreviated transcription (Latin):
it. Et qͥd mir̾̃u si sapĩa ad fabricandã domũ
suã columnas erexit de monte excisas. ⁊ a
monte ñ separatas. q̃ ad habitandã domum
uenit. & tam̃ uñ uenat ibi ꝑmansit. Sapĩa
gͦ edificauit sͥ domũ. Qualem domum.

Expanded text:
it. Et quid mirum, si sapientia ad fabricandam domum it. Et quid mirum, si sapientia ad fabricandam domum suam columnas erexit de monte excisas et a monte non separatas, quae ad habitandam domum venit; et tamen unde venerat ibi permansit? Sapientia ergo aedificavit sibi domum. Qualem domum?
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑ aĩam. Incarne gͦ sapĩa habitarit
⁊ ñ habitaret in aĩa  Absit. Sedes sapĩs
debui. si ampliꝰ dic̾e̾ potui. Quia enĩ sa¬
pientia inea babitat. id̾o domꝰ dixi. s qͥa cor¬
poralit̾ habitat. iło ampliꝰ dicere debui.
Qͥs ÷ corporalit̾ habitat Unũ facta :
cũ illa in q̃ habitat: & ꝑ illã. unũ etiam
cum illo in qͦ uia habitat. Quomͦ unũ
Non u̾sibilitate nace s unitate ꝑsone U¬
na psona. ñ una cẽntia. Gͦ incorporata
est diuinicas habitacło suo: cui plenitudinẽ
infudit. u̾icatem sotiauit. Sapĩa edificauit
sͥ domũ excidit columnas septẽ. Quales.
dnĩ. Ecce colũne.uii. in domo sapĩe. Extid̃
columnas.uii. Uñ excidit: De monte exci¬
dit. De quo monte. De monte umbroso &
conde nso. De quo monte: De monte et̾ni¬
colũnas.uii. Excid̃. s ñ abscidit. accepit. sed
ñ abstulit. Colũnas de monte excisas inedi-¬
ficium domus posuit: & tñ montẽ ñ minu¬

Expanded text:
ne per carnem? in carne ergo sapientia habitaret, et non habitaret in anima. Absit! Sedes sapientdebui, si amplius dicere potui; quia enim sapientia in ea habitat, ideo domum dixi, sed quia corporaliter habitat, ideo amplius dicere debui. Quid est corporaliter habitat? Unum facta est cum illa in qua habitat, et per illam unum etiam cum illo in quo illa habitat. Quomodo unum? Non versibilitate naturae, sed unitate personae; una persona, non una essentia. Ergo incorporata est divinitas habitaculo suo, cui plenitudinem infundit, veritatem sociavit. Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quales? Domini . Ecce columnae septem in domo sapientiae. Excidit columnas septem. Unde excidit? De monte excidit; de quo monte? De monte umbroso et condenso. De quo monte? Dicolumnas septem. Excidit, sed non abscidit. Accepit, sed non abstulit. Columnas de monte excisas in aedificium domus posuit, et tamen montem non minu
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatioĩs differentiã minus ⁊ mag̃ de
illo ꝑcipiunt os̃ qͥ scd̃m condicionẽ suã
aut donũ grẽ largitoris. minꝰ aut magis
huius eiꝰdem cõmunicatioĩs ac participa¬
tionis capaces sc̃. Participatio gͥ alias ma-¬
ior. alias minorẽ: participatꝰ aut̃ ñ alias
maior aut minor. s idẽ ipse cotus ac plenꝰ¬
&r sapiã sapientes dicimꝰ. istã sapĩam cogi

Expanded text:
ipationis differentiam minus et magis de illo percipiunt omnes, qui secundum conditionem suam aut donum gratiae largitoris minus ac magis hujus ejusdem communicationis ac participationis capaces sunt. Participatio igitur alias major, alias minor est. Participatus autem non alias major aut minor; sed idem ipse totus ac plenuur animas sapientes dicimus, et sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: sed absconditi sunt. Porcat &e ñ uidet.
Absit aut̃ ab incełłu nr̃o ut sic sentiamꝰ
S absconditi st̃ ñ ut ab eo abscondant᷑:
s ne ineo ab impũs uideant᷑. Absconditi sunt.
ut tpr̃ oportuno ꝑferant᷑. Abscondici sunt.
&r reconditi st̃. Abiꝰconditi. ne ꝑ eũ indignis
aꝑiant᷑. reconditi ut in eo digne custodiant᷑.¬
Reconditi st̃ ne obfuscent᷑ aliq̃ rubigine pec̃oꝵ: ⁊
ne polluant᷑ aliq̃ sorde cͥminũ: aut concagi¬
one uiciorum. Reconditi st̃. uł ut in uase
sincero. uł ut in habita cło mundo: ne forte
qͥs ualeat eis macłam ingerere. & cc̃ incipi¬
ant obpbriũ sustine̾. App̾hñdent septẽ mu¬
lieres iur̾u unũ in die illa dicentes. panẽ

Expanded text:
sunt; sed absconditi sunt. Portat et non videt. Absit autem ab intellectu nostro, ut sic sentiamus. Sed absconditi sunt, non ut ab eo abscondantur; sed ne in eo ab impiis videantur. Absconditi sunt, ut tempore opportuno proferantur. Absconditi sunt et reconditi sunt. Absconditi, ne per eum indignis aperiantiti sunt, ne offuscentur aliqua rubigine peccatorum, ne polluantur aliqua sorde criminum aut contagione vitiorum. Reconditi sunt velut in vase sincero, velut in habitaculo mundo, ne forte quis valeat eis maculam ingerere, et tunc incipiat opprobrium sustinere. Apprehendent septem mulieres virum unum in die i
Abbreviated transcription (Latin):
indistinctione oꝑum ualeat intelligi.
Quando gͦ omĩpotñtia di considata ĩ
ammirationẽ cor nr̃m excitat: dies pa¬
tris ẽ. Quando uͦ sapĩa di inspecta agni¬
tione u̾itatis cor nr̃m illuminat: dies fi¬
lii ẽ. Quando aut̃ benignitas di attenta.
ad amorẽ cor nr̃m inflamiat: dies spc̃
scĩ ẽ. Potñtia t̾ret sapĩa illuminat:
benignitas letificat. In die potentię ꝑ
timorẽ morim᷑. In die sapĩe. ꝑ concem¬
placionẽ u̾itatis a strepitu huiꝰ mun.¬
di sepelim᷑. Indie benignitatis ꝑ amo¬
rẽ &e desidium et̾norũ bonorũ resur
septimo die in sepulcro iacuit. occauo die
resurrexitꝰ: ut similimͦ. primũ potencia
in die suo ꝑ timorem nos a carnalib desi¬
deriis foris occidat: deĩ sapĩa in die suo
intus in abscondito concemplacionis sepe¬
liat᷑ postremo benignitas indie suo ꝑ de¬
sidium diuini amoris iuuificatos exurgͥe
faciat : qr sextus dies ad laborẽ. septimꝰ
ad requiem: octauus ꝑtinet ad resurrec

Expanded text:
in distinctione operum voleat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei considerata in admirationem cor nostrum excitat, dies Patris est. Quando vero sapientia Dei inspecta agnitione veritatis cor nostrum illuminat, dies Filii est. Quando autem benignitas Dei attenta ad amorem cor nostrum inflammat, dies Spiritus sancti est. Potentia terret, sapientia illuminat, benignitas laetificat. In die potentiae per timorem morimur. In die sapientiae per contemplationem veritatis a strepitu hujus mundi sepelimur. In die benignitatis per amorem et desiderium aeternorum bonorum resurgs est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicimꝰ qr tota sapĩaͣ ẽ in domo sua. Gͦ
dimidia intꝰ habitat.& dimidia foris. Et
uͥ querit᷑. si domi ñ inuenit᷑. In qͦ habitat
omĩs plenitudo diuinicatis corporaliter.
Ubi plenitudo ÷. nicħ de est Ubi nicħ deest.
cotũ ẽ. S forte plenitudo diunicatis ibi

Expanded text:
nos dicimus quod tota sapientia non est in domo sua. Ergo dimidia intus habitat, et dimidia foris. Et ubi quaeretur, si domi non invenitur? In quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Ubi plenitudo est nihil deest, ubi nihil deest totum est. Sed forte plenitudo divinitatis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
sapiunt᷑. nec cñ uno modo sapiunc: qr par.¬
ticipando sapiunt. Q uod si õs hac sapĩa
sapiunt. quicũq sapiunt: multomag̃ hac
sapĩa sapuit illa aĩa quȩ ipsi sapĩȩ unica
fuit. Quȩ ñ sorte participationis ex illa ui¬
guit: s pͥuilegio unitatis. plenitudinem
possedit. Quid enim de sap̃ia minꝰ hab̾e
potãt᷑. cui ipsa plenicudo sapĩȩ incorpora¬
ta erat. In quo ait habitat omĩs plenicu¬
do diuinicatis corp oralit̃. De quo ħ dixit:

Expanded text:
sapiunt, nec tamen uno modo sapiunt, quia participando sapiunt. Quod si omnes hac sapientia sapiunt quicunque sapiunt, multo magis hac sapientia sapit illa anima, quae ipsi sapientiae unita fuit. Quae non sorte participationis ex illa viguit, sed privilegio unitatis plenitudinem possedit. Quid enim de sapientia minus habere poterat, cui ipsa plenitudo sapientiae incorporata erat? In quo, ait, inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . De quo hoc dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥdgͦ de illa facimꝰ Excludamꝰ ab adi¬
to sapientie insipientiȩ figmenta. ⁊ fan¬
tasias has nescio qͣles. &e somtua uana q̃
nob uere accidñtia st̃. qr nob̾c̾ creata ñ
fuert̃. Agnoscamꝰ uit̾a sapĩam qͣ sapimꝰ¬

Expanded text:
go de illa facimus? Excludamus ab adyto sapientiae insipientiae figmenta et phantasias, has nescio quales et somnia vana, quae nobis vere accidentia sunt, quia nobiscum creata non fuerunt. Agnoscamus veram sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ p̃bet. de totũ ipsa possiaet. Audite it̃m
Dñs inqͥt scͥptura dat sapĩam. Quã sapi¬
entiã Force aliqd̃ accidctis dat: qͦ nos af¬
ficim᷑ ut sapientes efficiam. Qͥd enĩ ẽ sapĩa
Nonne accidens: Dat gͦ dñs sapientiã.
Quã sapientiã. Omĩs sapĩa a año dõ ÷.

Expanded text:
dum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: dum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: Dominus, inquit Scriptura, dat sapientiam . Quam sapientiam forte aliquod accidens dat quo nos afficimur, ut sapientes efficiamur. Quid enim est sapientia? Nonne accidens? Dat ergo Dominus sapientiam. Quam sapientiam? Omnis sapientia a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omne quod uident. Om̃s gͦ ꝑeũ illu¬
minant᷑ qͥ uident. s excellentius qͥ eũ u¬
dent. ꝑeũ illuminant᷑ qui uident. & ex
eo illuminant᷑: qr ipse lux ÷ a qͦ illuminã¬
tur. Uñ aut̃ lux illuminaret. si exsemet.¬
ipsa ñ illuminaret. Uñ illuminaret᷑ si
id qd ipsa ÷ participandũ ñ p̾berit: S
forte timendũ ÷ ne polluat᷑ ab ĩmundo. ne
obscuret᷑ a cenebroso. & indignũ sit. ut a ꝑfa¬
nis scm̃. coinquinatis inpollutũ. er rantib
uer̾u cõmunicabile dicat᷑ Suꝑfluo ista
cogitant᷑: qr lux q̃ incenebris lucet. sic̃ ñ
obscurat᷑ a tenebroso. sic ñ corrũpit᷑ a con¬
taminato: intenebris clara. & int̾ fordes
ĩ coinquinaca ꝑseu̾ans. Nã cũ oĩa in ipsa.
& in omĩb ipsa sit: ei cñ uniu̾sȩ crtat᷑e
nec turpicudo turpis s̃ nec malicia nocet ⁊
nec crror errat. Lucet gͦ ⁊ illuminat. nec
ꝑ aliud nec ex alio. s ħ qd̃ ipsa ẽ ce quo ip̃a
lucet om̃ib illuminandis cõmunican¬

Expanded text:
dent. Omnes ergo per eum illuminantur qui vident, sed excellentius qui eum vident. Per eum illuminantur qui vident, et ex eo illuminantur, quia ipse est lux a quo illuminatur. Unde autem lux illuminaret, si ex semetipsa non illuminaret? Unde illuminaret, si id quod ipsa est participandum non praeberet? Sed forte timendum est, ne polluatur ab immundo, ne obscuretur a tenebroso; et indignum sit ut profanis sanctum coinquinatis impollutum, errantibus verum communicabile dicatur. Superfluo ista cogitantur, quia lux quae in tenebris lucet, sicut non obscuratur a tenebroso, sic non corrumpitur a contaminato, in tenebris clara, et inter sordes incoinquinata perseverans. Nam, cum omnia in ipsa et in omnibus ipsa sit, ei tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Lucet ergo et illuminat, nec per aliud, nec ex alio; sed hoc quod ipsa est, et quo ipsa lucet omnibus illuminandis communican
Abbreviated transcription (Latin):
dubitant̾ tñ creat᷑a erat. equalem cum
diuinicate scĩam hu̾it: tc̃ nimir̾ti creat᷑a
creatori eqͣlis fuit. Non posse aut̃ creatori
facturã suã in eq̃litate cõꝑabilẽ fieri:
&e si potuerit in ꝯsortiũ unitatis assu¬
mi. Longe aliud ẽẽ uniri dignatione:
& cõparari maiestate. Multa st̃ aliaq̃
in hc̃ modũ fortasse absurda ostende po¬
tuistis. S ego sic una uob̾c̃ falsa refelłe
cupio. sic̃ uera ꝓsit̃̾i. Quomͦ enĩ ds immen¬
sus ec̃t: si ad eiꝰ eqͣlitatẽ aliq̃ qualibet ex¬
cellens. qͣmlibet singłaris creat᷑a ꝑtingi̾t
Magnꝰ inqͥt psalmista añs ÷ & magna¬

Expanded text:
dubitanter tamen creatura erat, aequalem cum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creatura Creatori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse uniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt alia quae in hunc modum fortasse absurda, ostendere potuisti. Sed ego sic una tecum falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, quamlibet singularis creatura pertingeret? Magnus, inquit Psalmista, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ds ꝓpt̾ qd̃ fuit: duab nat᷑is diuina scił
atq humana. in do ⁊ hoĩe uno. ñ unis tͥb
eẽntiis diuinitate carne ⁊ aĩa sine separa¬
tione disc̾tis. sine ꝯfusioe sociatis. de illa in¬
qͣm aĩa q̃ mediante u̾bũ caro factũ ÷ ..h. ĩ .n.¬

Expanded text:
us naturis, divina scilicet atque humana, in Deo et homine uno, non unis; tribus essentiis, divinitate, carne, et anima; sine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ u̾itatis. docebit uos omnẽ ueritatẽ.
Omĩs gͦ u̾icas ut & mala tolłet & bona
reformaret. Ecce tres dies st̃. dies timoris
qui manifestat malũ. dies u̾itatis. qui
aufert malũ: dies caricatis qui restitu¬
it bonũ. Dies u̾itatis clarificat diem ti¬
moris. dies caricatis clarificat ⁊ diem
timoris ⁊ diem u̾itatis. donec ꝑfecta fu¬
erit caritas. & ꝑfecte manifestet᷑ oĩs
u̾icas. & cimor pͥene. tͣnseat intimorẽ
De his dieb locutus ẽ osee ꝓpħa dicers.
uiiuficabit nos post duos dies: indie
nos uiuificau̾it. ⁊ suscitau̾it audiui¬
mus ⁊ gauisi sumꝰ. S dignũ ualde ẽ
ut reconpensemꝰ ei bñficiũ suũ. ÷ quẽ

Expanded text:
Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . Omnis ergo veritas ut et mala tolleret, et bona reformaret. Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat et diem timoris et diem veritatis; donec perfecta fuerit charitas, et perfecte manifestetur omnis veritas, et timor poenae transeat in timorem De his diebus locutus est Osee propheta, dicens: Vivificabit nos post duos dies: in die nos vivificaverit et suscitaverit, audivimus, et gavisi sumus. Sed dignum valde est, ut recompensemus ei benef
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis de die timoris. indiẽ caritatis. Pri¬
mũ unꝰ dies erat dies timoris. Uenit dies
alt̾ dies ueritatis. Accessit. ñ successit: qr
expulit. Beati dies isti. Istis dieb hoĩes im¬
pleri posst̃. uͥ fut᷑is suꝑuenientib p̃sen¬
tes ñ tħseunt. Ubi num̾us cũ augetur.
claritas multiplicat᷑. Primũ boĩes sub¬
per̾t dm̃ tim̾e̾ iudicẽ qr cognouer̃t iniqͥ¬
tat̃. Ipsũ gͦ tim̾e ħ iam erat agnoscere.:
quia ꝓfecto cimere nequaquã possent. si nul
lomͦ agnosc̾e̾nt. Iam aliqͥd lucis erat ipsa ag¬
nitio: iam dies erat. seo necdũ darꝰ. quia
pecc̃ adhuc tenebris caligabat. Uenit gͦ
dies u̾itatis. dies salutaris qui peccatum
destrueret: claritatẽ prioris diei illumi¬
naret: & timorẽ ñ colłet. s in melius cõ¬
mutaret. Sed necdũ plena erat claritas.
donec ad iungeret᷑ uericati caritas. Nã ip¬
sa u̾itas dic̃. Mulca habeo uob̾ dice̾. s
ñ potestis portare mͦ: cũ aut̃ uen̾it ille

Expanded text:
tatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter, dies veritatis. Accessit non successit, quia expulit. Beati dies isti. Istis diebus homines impleri possunt, ubi futuris supervenientibus praesentes non transeunt. Ubi numerus cum augetur, claritas multiplicatur. CAP. XXVII. Quperunt Deum timere judicem; quia cognoverunt iniquitatem. Ipsum ergo timere hoc jam erat agnoscere; quia profecto nequaquam timere possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur veritati charitas. Nam ipsa Veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis po
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inflãmet. Uidete qͣso qd lux sit nͥ
dies. & qͥd tenebrȩ nͥ nox. Et sic̃ ocłs cor¬
poris ħt diẽ suã ⁊ noctẽ suã: ita quoq
ocłs cordis ħt diẽ suã ce noctẽ suã Tres
gͦ dies sunt inuisibił lucis. quib int̾iuis
sp̃italis uitȩ cursus distinguit᷑. łrimꝰ
dies ẽ timor. scds ÷ u̾itas: t̾cius ÷ caritas.
Primus dies solem suũ ħt potñtiam̃ scđs

Expanded text:
tatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi tatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporiss cordis habet diem suam et noctem suam. Tres ergo dies sunt invisibilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Primus dies solem suum habet, potentiam; secundus
Abbreviated transcription (Latin):
ds largiri dignatꝰ ẽ de uisibilib ad
inuisibilium cognitionem ꝑuenimꝰ. nc̃
iã mens nr̃a ad semet ipsã redeat: & qͥd sibi
ex hac cognitione utilitatis ꝓuenire pos
noscimus maiestatis celsitudinẽ: &e nul¬
lam nob̃ in colligimꝰ utilitatẽ S ecce
dũ de illo intimo diuinȩ contẽplationis
secreto reu̾tim. qͥt nob̾cũ afferre pot̾imꝰ.
Qͥd nͥ lucẽ de regione lucis uenientes
hoc enĩ & decens ce necessariũ ẽ. ut si a
lucis regione uenimꝰ. ad fugandas nr̃as
tenebras nob̾c̃ lucẽ apportemꝰ. Et qͥs scire
potit qͦd ibi fumꝰ. si illuminaci ñ redi¬
mus: Appareat gͦ qd̃ ibi fiumꝰ. appareat
qͥd ibi udimꝰ. Si ibi uidimꝰ potentiã.
apportemꝰ lucẽ diuini timoris. si ibi uidi¬
mus sapĩam. apportemꝰ lucẽ u̾itatis: si ibi
uidimꝰ benignitatẽ. apportemꝰ lucẽ dilec¬
tionis. Potentia torpentes ad amorẽ exci-¬
tit sapĩa. ignorantie tenebris cecatos il¬
luminet: benignicas. frigidos calore cari¬

Expanded text:
s largiri dignatus est de visibilibus ad invisibilium cognitionem pervenimus, nunc jam mens nostra ad semetipsam redeat et quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire poin Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore chari
Abbreviated transcription (Latin):
Lux lucẽ cõprehñdit. Et ꝗ̃ ÷ istalux. Uti¬
q sic lux lucẽ cõprebñdit. Lucẽ cõprebñde¬
runt. qui a luce lux factist̃. Lucẽ cõprebñ¬
dert̃. qͥ a luce illuminati sc̃. Lucẽ cõp̾hen¬
derc̃. qui eã lucentẽ suꝑ se inse susceꝑunt.

Expanded text:
Lux lucem comprehendit. Et quae est ista lux? Utique si lux lucem comprehendit, lucem comprehenderunt, qui a luce lux facti sunt. Lucem comprehenderunt, qui a luce illuminati sunt. Lucem comprehenderunt, qui eam lucem supe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ & si in hac uita incipiat. tc̃ tam̃ plena
⁊ ꝑfecta in nob̾ erit. cũ ipse qui ÷ u̾itas pꝰ
huiꝰ uitȩ t̾minũ manifestus apparebit.
De caritate itẽ dictũ ẽ: quia caritas nũꝙͣ
excidit. Doni dies isti qui nunꝗͣ tͣnseũt
nam illi dies mali sc̃. qui ñ solum ñ ꝑma¬
nent semꝑ. s nec ad modicũ stare posst̃.
illi dies st̃ quos dedit gr̃a. De illis diebus
inuocaret: qui alibi dixit. media nocte
q alios dies ñ amat: Sic̃ iheremiasdi¬
cit. Dñe. diem hoĩs ñ desid̾aui tu scis. Isti
st̃ dies quib plenus fuit iob: de quo scͥp¬
tum ẽ qr mortuus ẽ senex plenusq die¬
rum. Nam de aliis dieb plenus eẽ ñ po¬
terat: qui tͣnsacti iam ñ erant. Illos dies
qui foris sunt. solos mali nouer̾t: bom
uͦ qui iã int̾nos dies uide meruert̃ eos
qui foris sunt n̾solũ ñ diligt̾: s etiã ma

Expanded text:
quia, etsi in hac vita incipiat, tunc tamen plena et perfecta in nobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit. De charitate item dictum est: quia charitas nunquam excidit . Boni dies isti qui nunquam transeunt. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec ad modicum stare possunt. Dilli dies quos dedit gratia. De illis diebus abo , qui alibi dixit: Media nocte quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, sed etiam m
Abbreviated transcription (Latin):
m.ii.⁊ .g.ẽ. Ueritas enĩ dĩ redemtio ẽ
gñis humani. Hanc enĩ priꝰ ꝓmiserat.
Quã nimir̾u dũ postmodũ exbibuit:⁊
qͥd aliud ꝗͣ. se ipsũ ueracẽ ostñdit: Rec
qua omĩs ueritas ẽ Nec aliꝰ ad implen¬
dam u̾itatẽ mittendus fuit: nͥ is inquo
oĩs u̾icatis pͥenitudo consistit. Bene gͦ
abraham ad diẽ u̾itatis exultat. qr im¬
pleri u̾itatẽ desid̾at. Quã ꝓfecto diem

Expanded text:
isus est . Veritas enim Dei redemptio est generis humani. Hanc enim prius promiserat. Quam nimirum, dum postmodum exhibuit, quid aliud quam seipsum veracem ostendit? Rectquo omnis veritas est. Nec alius ad implendam veritatem mittendus fuit, nisi is in quo omnis veritatis plenitudo consistat. Bene ergo Abraham ad diem veritatis exsultat, quia impleri veritatem desiderat. Quam profecto diem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo. Dies ille uertatur intenebras:
& ñ requirat eũ ds desuꝑ: & ñ illustre¬
tur lumine. Iuos gͦ dies qui intꝰ sunt
potius debemꝰ amare. uͥ lucem ñ secun¬
cur cenebrȩ uͥ ȩt̾ni solis splendore illu¬
minantur ocłi int̾iores cordis mundi
De his dieb psalmista cecunt: nunciate
salutaris. Qui iło salutaris dicit: qr ꝑeũ
homo ad salutẽ reformat᷑. De ipso aut̃ ioħs
loquit᷑ dicens. Lex inqͥt ꝑ moysen data ẽ.

Expanded text:
homo. Dies ille vertatur in tenebras, et non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine . Illos ergo dies qui intus sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore illuminantur oculi interiores cordis mundi. De his diebus Psalmista cecinit: Annuntiate salutaris. Qui ideo salutaris dicitur, quia per eum homo ad salutem reformatur. De ipso autem Joannes loquens: Lex, inquit, per Moysen data est,
Abbreviated transcription (Latin):
auit d̾s sapientiã. &e ñ creauit stulticiã.
S quedã accidñtia d̾s creauit alia eẽ hñt.
&e ab ipso ñ hñt. Quis ħ aut dic̾e p̃sumat.
aut dictũ approbet: quia aliqͥd eẽ ht̃ ⁊ a
do ñ habet. Quid dicemꝰ. Ds̃ gͦ accidñ¬
cia ñ creauit & alter qͥdem ẽ creator sapĩe.
ds dator. G dare sapientiã as potuit ⁊
creare ñ potuit S aliunde accep̃ quod
dedit oe dedit qd̃ suũ ñ fuit: qe acciꝑe
potuit qd̃ ñ habuit. Quis ħ dicat Qͣs
sani capitis ħ uł in cogitationẽ suã amit¬
tat Qualit̾ gͦ oĩs sapĩa a dño do est.
Siue qr donũ eiꝰ c̃ siue qi factura eiꝰ ẽ
Nã si factura ẽ ñ semꝑ ẽ. qr qd aliqͣndo

Expanded text:
t stultitiam? Ergo quaedam accidentia Deus creavit, alia esse habent, et ab ipso non habent. Quis hoc aut dicere praesumat, aut dictum approbet, quod aliquid esse habet et a Deo non habet? Quid dicimus? Deus ergo accidentia non creavit; et alter quidam est Creator sapientiae, Deus dator? Ergo dare sapientiam Deus potuit, creare non potuit? Ergo aliunde accepit quod dedit, et dedit quod suum non fuit, et accipere potuit quod non habuerit. Quis hoc dicat? Quis sani capitis hoc vel in cogitationem suam admittat? Qualiter ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Sive quia donum ejus est, sive quia factura ejus? Nam si factura es
Abbreviated transcription (Latin):
tatores & inquisicores u̾itatis eẽ uidemur.
si int̾ nos forte ut assolet aliqñ inuen̾imꝰ. ⁊¬
citiꝰ in idipsum redeamꝰ. ne si ceꝑimꝰ nr̃a
dicta ꝑtinacit̃ defendẽ: aliqd putemꝰ sa¬
puisse. Illud qͦdͦ anima xp̃i caritas ur̃a
a me q̃rere dignata ÷. iã pͥdẽ int̾ qͦsdam
sapientes uentilatum fuisse didicr᷑atq
ex his qͥd senserint qͥb mag̾̃ credendũ eẽ
existimamꝰ. cũ aliis de ipsis. tũ ipsis de sere¬
ferentib agnoui. Ego aut̃ cũ sepuis hac
q̃stione pulsari soleã. talẽ me ẽẽ ꝓfiteor. qͥ
nollem hinc aliqͥd ab oĩb uł ca̾curiose
ac suꝑsticiose inquiri. uł cam fidenceR
asseri. Uñ nc̃ quoq gemina inbac re cosidã¬
cione coartor: cũ uidcã me ⁊ prudentię
ur̃e deb̾e silentiũ. & bonitati responsũ
Int̾ ħ ipsa etiã rei difficultas occurrit. ⁊¬
q̃ sortassis ñ pot̾it a me ita ut decet com¬
pendiose discuti: cũ ego si modũ indi¬

Expanded text:
tatores et inquisitores veritatis esse videmur, tatores et inquisitores veritatis esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando invenerimus citius in idipsum redeamus, ne, si coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud putemur sapuisse. Illud quod de anima Christi charitas vestra a me quaerere dignata est, jam pridem inter quosdam sapientes ventilatum fuisse didici, atque ex illis quid senserint quibus magis credendum esse existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid ab omnibus vel tam curiose ac superstitiose inquiri, vel tam fidenter asseri. Unde nunc quoque gemina in hac re consideratione coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit, quae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in di
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic̃ beatꝰ iob amicis sus arrogantib
& dde se plusquã oportebat p̃sumentib dic̃¬
om̃s iam nonsolũ secũ moriturã. s exortã
quoq a se sapĩã putant. Dignũ gͦ ÷ ut io¬
ipsũ in nr̃a nos assertione redaat timidos:
qd̾ in uniꝰ assertione u̾itatis tot iã uidemꝰ
et̃ diu̾sos. Qͥa enĩ delonge u̾itas uidr. diu̾¬
sa uidicia parit. & tm̃ de ipsa qͥsq potest.
qͣntum ipse ẽ. In nob̾ qͥppe ÷ qd de rerum
cognitione ꝑcipimus. & eo modo cordis
incellectus de his q̃ extͣ st̃ adu̾itatẽ uidi¬
cat: qd̃ se int̾iꝰ aĩus in rep̾sentatione figat
Unde necesse ẽ ut dũ mens int̾ius corrup¬
ta p̃ue afficit᷑: incelłs quoq iniudicio eorũ
quȩ foris sunt decipiat᷑. ħ ipsa ÷ causa. q̃ etiã
aliqñ inunicate sensuum controu̾siam u̾boꝵ
gen̾are solent: q̃ tñ tc̃ magis uenialis fit. cũ
ꝑtinax ñ fuerit. Hanc gͥ nos qui u̾bi di trac¬

Expanded text:
Et sicut beatus Job amicis suis arrogantibus Et sicut beatus Job amicis suis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exortam quoque a se sapientiam putant. Dignum ergo est ut idipsum in nostra nos assertione reddat timidos, quod in unius assertione veritatis tot jam videmus esse diversos. Quia enim de longe veritas videtur, diversa judicia parit; et tantum de ipsa quisque potest, quantum ipse est. In nobis quippe quod de rerum cognitione percipimus, et eo modo, cordis intellectus de iis quae extra sunt ad veritatem indicant, quo se interius animus in repraesentatione figurat. Unde necesse est, ut dum mens interius corrupta prave afficitur, intellectus quoque in judicio eorum quae foris sunt, decipiatur. Haec ipsa est causa quae etiam aliquando in unitate sensuum controversiam verborum generare solet, quae tamen tunc magis venialis fit, cum pertinax non fuerit. Hanc igitur nos qui verbi Dei trac
Abbreviated transcription (Latin):
rudenci ac religioso uerbi ꝓlogus.
ri.G.h. peccator. Aliquotiens acci¬
disse cõꝑi. ut in reru difficiliũ cractati¬
one. aut in si pientia relatoris auditorẽ
corr̾uꝑet: aut temeritas audicoris rela¬
torem infamaret. Qua ꝓpt̃ eque cauen¬
dum mͥ uidet. ut potissimũ illic uͥ sine
ꝑiculo aliud sentiri ñ pot̾. nec facile nti
presumamꝰ asserere: nec aliena cemere
dicio qͦ in sui cognitione fallit᷑ cȩt̾a qͦq
q̃ pret̾ ipsũ sunt ñ recte conspicat᷑. Qͥd
etũ ħ ẽẽ putatis qd̾ de reru ueritate cã
aiu̾sa sentire solent hoĩes: nunqͥd ñ u¬
na ẽ u̾icas Ecce ut int̾im de dõ cacra¬
mus. qͥd ÷ qd̃ de dialectica cot diu̾sas
& cam aduersas ne dicã ꝑu̾sas ħt sen¬
tentias nunqͥd õs nouert unũ id qͦd÷
s amore fallendi diu̾sa finxer̃t.. Non
sic ego puto. S narrãt quiq somnia sia
& ẽa qͣ pͥmũ ipsi in se opinione decepti
st̃. postmodũ alios nescientes seducunt.

Expanded text:
rudenti ac religioso verbi divini i G. Hugo peccator. Aliquoties accidisse comperi, ut rerum difficilium tractatione aut insipientia relatoris auditorem corrumperet, aut temeritas auditoris relatorem infamaret. Quapropter aeque cavendum mihi videtur, ut potissimum illic ubi sine periculo aliud sentiri non potest, nec facile nostra praesumamus asserere, nec aliena temere dicio quo in sui cognitione fallitur, caetera quoque quae praeter ipsum sunt, non recte conspicetur. Quid enim hoc esse putatis, quod de rerum veritate tam diversa sentire solent homines? Nunquid nomina est veritas? Ecce ut interim de Deo taceamus quid est quod dialectica tot diversas et tam adversas, ne dicam perversas habet sententias? Nunquid omnes noverunt unum id quod est, sed amore fallendi diversa finxerunt? Non sic ego puto. Sed narrant quinque somnia sua, et ea qua primum ipsi in se opinione decepti sunt postmodum alios nescientes seducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus. Nec credendũ ÷ quin a nob̾
sibi ipse uelit retribui: qd pͥor ipse¬
nob̾ uoluit imꝑtiri. Sic̃ gͦ ipse ut
nr̃am in se ⁊ ꝑ se salutẽ oparetur. tres
dies hab̾e uoluit: ita ce nob ut nr̃am in nob̾
ꝑ ipsum salutẽ oꝑemur. tres dies dedit.¬
Sed qr illud qd̾ in ipso gestum ẽ. ñ cancũ
remedium sed etiã exemplũ fuit ⁊ sacra¬
mentũ: oportuit ut usibilit̾ foris fieret:
quatinꝰ illud qd in nob̾ iniusibilit̃ fieri
debuit significaret. Dies gͦ eiꝰ extrinsecꝰ
fuert̃: nt̃i dies intͥnsecꝰ querendi st̃. T̃res
gͦ dies habemꝰ intͥnsecꝰ. quib illumi.¬
nat᷑ aĩa nra. Ad pͥmũ diẽ mors ꝑtinet
ad scd̃m sepultura: ad c̾ciũ resurrectio.
Primus dies ÷ timor. scds ÷ u̾itas: t̃̾cius
ẽ caritas. Dies timoris ÷. dies potñtiȩ dies
patͥs: dies u̾itatis ÷ dies sapĩȩ dies filii
dies caritatis ÷ dies benignitatis dies
sp̃c scĩ. Dies quidẽ pacris. & dies filii. &e

Expanded text:
faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse velit retribui quod prior ipse voluit impertiri. Sicut ergo ipse, ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit, ita et nobis, ut nostram in nobis per ipsum salutem oSed quia illud quod in ipso gestum est non tantum remedium, sed etiam exemplum fuit et sacramentum, oportuit ut visibiliter foris fieret; quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinsecus, quibus illuminatur anima nostra. Ad primum diem mors pertinet, ad secundum sepultura, ad tertium resurrectio. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Dies timoris est dies potentiae, dies Patris; dies veritatis est dies sapientiae, dies Filii; dies charitatis est dies benignitatis, dies Spiritus sancti. Dies quidem Patris, et dies Filii, et
Abbreviated transcription (Latin):
diuina scriptura ita ꝑ dei sapientiã
conuenienter suis partib aptata est¬
atq disposita. ł ut quicquid in ea con¬
tinetur. aut uice cordarum spiritalis
intelligentiȩ suauitatẽ ꝑsonet aut ꝑ
historie seriem ⁊ litterȩ soliditatẽ. my¬
steriorum dicta sparsim posita conti¬
nens & quasi in unũ conectens. ad mo¬
dum ligni concaui suꝑ extensas cordas
simul copulet: ear̾uq sonũ recipiens
in se. dulciorem aurib reftrat: quem
non solum corda edidit. sed ⁊ lignum
modulo corporis sui formauit. Sic ꝙ
mel infauo gratius. Et quicqͥd maio¬
riexercitio querit᷑: maiori etiã desid̃io
inuenitur. Oportet gͦ sic tractare duu
nam scripturã. ut nec ubiq hystoriã
nec ubiq allegoriã. nec ubiq quera¬
mus tropologiam: sed singula in suis
locis ꝓut ratio postulat competenter
assignare. Sepe tamen inuna eademq lit¬
tera. omĩa simul reꝑiri possunt᷑. sic ut hy¬

Expanded text:
divina Scriptura ita per Dei sapientiam divina Scriptura ita per Dei sapientiam convenienter suis partibus aptata atque disposita est, ut quidquid in ea continetur, aut vice chordarum spiritualis intelligentiae suavitatem personet, aut per historiae seriem, et litterae soliditatem mysteriorum dicta sparsim posita continens, et quasi in unum connectens, ad modum ligni concavi super extensas chordas simul copulet, earumque sonum recipiens in se, dulciorem auribus referat, quem non solum chorda edidit, sed et lignum modulo corporis sui formavit. Sic et mel in favo gratius. Et quidquid majori exercitio quaeritur, majori etiam desiderio invenitur. Oportet ergo tractare sic divinam Scripturam, ut nec ubique historiam, nec ubique allegoriam, nec ubique quaeramus tropologiam; sed singula in suis locis, prout ratio postulat, competenter assignare. Saepe tamen in una eademque littera omnia reperiri possunt; sicut hi