comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rea ut quicunq ur̃m inꝑtinaci sacrilegi furoris au¬
ra ꝑsistunt. cam parricide supplicio. uita carnifice
crucient᷑. legimꝰ enim multos a famulo di moyse:
misericordit int̾fectos. Nam in eo qd ꝓ eorum nefario
sacrilegio sic ẽ dñm dep̃catus: ut diceret. añe si dimit¬
tis illis peccatũ dimitte: sin autẽ dele me de libro tuo.
ineffabilis eiuscaritas & miscdia satis apparet. Nun¬
qͥd gͦ subito crudelis effectus est. cũ de monte descen¬
dens tot milia iubet occidi: Considerate itaq ne forte
maiore iracundia di. ꝑ tot leges aduersus uos latas.
a nullo imꝑatore iussi fueritis occidi. An illi fratri¬
cide ñ uos comparandos putatis: Audite dñm per
ꝓpħam dicentem. Ab ortu solis usq ad occasum: glo¬
rificatum ẽ: nom̃ meũ innationib. & in om̃i loco in¬
censum admouebitur nomini meo. et hostia pura.
Magnũ nom̃ meum in nationib: dicit dñs omp̃s.

Expanded text:
rea, ut, quicumque uestrum in pertinaci sacrilegi furoris aurea, ut, quicumque uestrum in pertinaci sacrilegi furoris aura persistunt, Cain parricidae supplicio, uita carnifice, crucientur. legimus enim multos a famulo dei Moyse misericorditer interfectos. nam in eo quod pro eorum nefario sacrilegio sic est dominum deprecatus, ut diceret: domine, si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo, ineffabilis eius caritas et misericordia satis apparet. numquid ergo subito crudelis effectus est, cum de monte descendens tot milia iuberet occidi? considerate itaque, ne forte maiore iracundia dei per tot leges aduersus uos latas a nullo imperatore iussi fueritis occidi. an illi fratricidae non, uos comparandos putatis? audite dominum per prophetam dicentem: ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in nationibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum nomen meum in nationibus, dicit dominus omnipotens.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui nos dicat mala legisse: nisi qui. xp̃m dicit mala
ds iussit inferri: Quisi omino p̃ciꝑet: uos deberetis
occidi. ab aliquibus scythis. ac barbaris. ñ tamen
& nolo nos de barbaris t̃reas. Utrum autem nos¬
scismatici nossimus an uos: nec ego nec tu. s xp̃c in¬
t̃rogetur ut indicet eccłiam suam. lege gͦ euangłiũ:
& respondebit tibi. in ierłm. & in totam udeam &
samariam. et usq in totam t̃ram. Quisquis gͥ in ec¬
clesia ñ inuenit᷑: iam ñ int̾rogetur. s: aut correctus
conuertatur. aut correctus ñ conquerat᷑. Petił dixit.
Neq enĩ d̾ns ds humano sanguine aliquando leta¬
tus ẽ: cũ occisorẽ fr̃is cam. in uita carnifice uoluerit
tẽ. s relinqui carnificem uitam: uide ne forte hoc
sit. qd̾ cum regis cor in manudi sit. unde multas ad
uos commonendos & corripiendos leges ipse constitu¬
it. nulla tam̃ lex regia uos iussit occidi: fortasse ꝓpte¬

Expanded text:
est qui nos dicat mala legisse, nisi qui Christum dicit mala est qui nos dicat mala legisse, nisi qui Christum dicit mala schismaticis deus iussit inferri? qui si omnino praeciperet, uos deberetis occidi ab aliquibus Scythis ar barbaris, non tamen  nolo nos de barbaris terreas. utrum autem schismatici nos simus an uos, nec ego nec tu, sed Christus interrogetur, ut indicet ecclesiam suam. lege ergo euangelium, et respondet tibi: in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. quisquis igitur in ecclesia non inuenitur, iam non interrogetur, sed aut correctus conuertatur aut correptus non conqueratur. Petilianus dixit: Neque enim dominus deus humano sanguine aliquando laetatus est, cum occisorem fratris Cain in uita carnifice uoluerit tem, sed relinqui carnificem uitam, uide ne forte hoc sit quod, cum regis cor in manu dei sit, unde multas ad uos commonendos et corripiendos leges ipse constituit, nulla tamen lex regia uos iussit occidi, fortasse propte
Abbreviated transcription (Latin):
nisti: quid apłi dixerint iudeis. quando. xp̃m p̃di¬
care ꝓhibebantur. Hoc gͦ &. nos dicimus: ut respon¬
deatis nobis utrum dõ magis obediendum sit anho¬
minibus. Traditores. thurificatores. persequutores:
uerba sunt hominũ contra homines. In sola dilecti¬
one donati remansit.xp̃c: uerba sunt hominum
extollentium glam hominis sub nomine: xp̃i. ut
gła minuatur ipsius xp̃i. Scriptum ẽ enim. In lata
gente gła regis: in diminutione aut̃e popłi contri¬
tio principis. Hec gͦ uerba sunt hominũ. At illa in
ȩuangłio. quia oportebat xp̃m pati. & resurgere t̃ci¬
a die: & p̃dicari in nomine eius penitentiam et re¬
missionem peccatorum ꝑ om̃s gentes incipientib
ab iherłm. uerba sunt xp̃i. commendantis glam
quam accepit a patre. in latitudine regnisui. Utͥs¬
q auditis hanc eccłie communionẽ potius eligimꝰ:
&. hominum uerbis. xp̃i uerba p̃ponimꝰ. Rogo qͥs

Expanded text:
nistis quid apostoli dixerint Iudaeis, quando Christum praedinistis quid apostoli dixerint Iudaeis, quando Christum praedicare prohibebantur: hoc ergo et nos dicimus ut respondeatis nobis, utrum deo magis oboediendum sit an hominibus. \'traditores turificatores persecutores\' uerba sunt hominum contra homines. in sola dilectione Donati remansit Christus\' uerba sunt hominum extollentium gloriam hominis sub nomine Christi, ut gloria minuatur ipsius Christi. scriptum est enim: in lata gente gloria regis, in deminutione autem populi contritio principis. haec ergo uerba sunt hominum. at illa in euangelio: quia oportebat christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem uerba sunt Christi commendantis gloriam quam accepit a patre in latitudine regni sui. utrisque auditis hanc ecclesiae communionem potius eligimus et hominum uerbis Christi uerba praeponimus. rogo: quis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpc̃ iniquitatẽ scismatis ur̃i. quid illi nisi correctoreᷤ
ur̃i sunt: Uos autẽ sicut cęteri diuersoꝵ scelerũ rei.
qui penas legibz pendunt. ꝓfecto infelices et in hoc
scło & in futuro. Nemo gͦ uobis aufert liberum arbi¬
trium: s uos diligent̃ attendite quid potius eligatis.
utrum correcti uiuere in pace:. an in malicia ꝑseue¬
rantes. falsi martyrii nomine uera supplicia sustine¬
ur̃a iniquitate patiamini. cum tanta indigna faci¬
atis. & in tanta impunitate regnetis. ita furiosi. ut ꝑ
di laudes amplius quã bucina bellica t̾reatis. ita ca¬
lumniosi. ut etiam spontanea urõꝵ p̾cipicia nr̃is ꝑ¬
sequutionibꝰ imputetis. Dicit etiam quasi p̃ceptor be¬
nignissimꝰ: qui ñ uis bonũ eligere: uiuere te nolle
damnasti. Ita uͦ si ur̃is criminationib crederemus.
benigne uiueremus: quia dĩ ꝓmissionib credimꝰ.
uiuere nos nolle damnamꝰ. Bene ut arbitror memi¬

Expanded text:
propter iniquitatem schismatis uestri, quid illi nisi correctores propter iniquitatem schismatis uestri, quid illi nisi correctores uestri sunt, uos autem, sicut ceteri diuersorum scelerum rei qui poenas legibus pendunt, profecto infelices et in hoc saeculo et in futuro? nemo ergo uobis aufert liberum arbitrium, sed uos diligenter attendite quid potius eligatis, utrum correcti uiuere in pace an in malitia perseuerantes falsi martyrii nomine uera supplicia sustineuestra iniquitate patiamini, cum tanta indigna faciatis et in tanta impunitate regnetis, ita furiosi, ut per \'dei laudes. amplius quam bucina bellica terreatis, ita calumniosi, ut etiam spontanea uestrorum praecipitia nostris persecutionibus imputetis. Dicit etiam quasi praeceptor benignissimus: qui non nis bonum eligere, uiuere te nolle damnasti. ita uero, si uestris criminationibus crederemus, bene uiueremus; quia dei promissionibus credimus, uiuere nos nolle damnamus. bene, ut arbitror, memi
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest. ut qͦs in libero dimisit arbitrio. attrahat
tam̃ pat̃ ad filium: sic fieri potest ut ea quȩ legum
cohercitionib admonentur. ñ auferant liberum
arbitrium. Quicqͥd enim homo durũ & molestũ
patit᷑: admonetur ut cogitet quare patiatur. Ut
si ꝓ iusticia se pati ꝑspexerit: id ipsum bonum eli¬
gat. ꝓ iusticia talia sustinere: Si autem uiderit mmi¬
quitatem ẽẽ ꝓqua patitur. se infructuosissime la¬
borare: atq cruciari considerans. muret in meliuꝰ
uoluntatem. simulq careat et molestia sterili. et
ipsa iniquitate multo utiq grauius et ꝑnciosiuꝰ
nocitura. Et uos cum aliquid aduersus uos reges
constituunt. admoneri uos credite : ut cogitetis qͣre
ista patiamini. Si ꝓpt̃ iusticiam. reuera illi ꝑsequu¬
tores ur̃i sunt: uos autẽ beati qui ꝑsequutionẽ pas¬
si ꝓpt̃ iusticiam. possidebitis regnum celorum. Si aũ

Expanded text:
ri potest ut, quos in libero dimisit arbitrio, attrahat ri potest ut, quos in libero dimisit arbitrio, attrahat tamen pater ad filium, sic fieri potest ut ea, quae legum cohercitionibus admonentur, non auferant liberum arbitrium. quidquid enim homo durum et molestum patitur, ammonetur ut cogitet quare patiatur, ut, si pro iustitia se pati perspexerit, id ipsum bonum eligat pro iustitia talia sustinere, si autem uiderit iniquitatem esse pro qua patitur, se infructuosissime laborare atque cruciari considerans mutet in melius uoluntatem simulque careat et molestia sterili et ipsa iniquitate multo utique grauius et perniciosius nocitura. et uos, cum aliquid aduersus uos reges constituunt, ammoneri uos credite, ut cogitetis quare ista patiamini. si propter iustitiam, re uera illi persecutores uestri sunt, uos autem beati qui persecutionem passi propter iustitiam possidebitis regnum caelorum; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
compellamꝰ. facitis enim ubi potestis. Ubi autem ñ
facitis. ñ potestis. siue legum siue inuidiȩ timore:
siue resistentium multitudine: Petił dix̃. Dicit enĩ
rit. Cur autem uos ñ liberum arbitrium unicuiq
sequi ꝑmittitis. cum ipse dñs d̾s liberum arbitri¬
um dederit hominib. uiam tam̃ iusticie ostendens:
nequis forsitan nescius deꝑiret: Dicit enim. Posui
ante te bonum et malum. Posui ante te ignem et
aquam: qd̾ uolueris elige. Ex quo uos arbitrio. mi¬
seri uob̃ ñ aquã s. ignem potius delegistis. S tamen
inquit bonum elige ut uiuas. Qui ñ uis bonum
eligere: uiuere te nolle clamasti. Aũs R. Si tibi ꝓ¬
ponam questionem qͦmͦ d̾s pat̃ attrahat ad filium
homines. quos in libero dimisit arbitrio: fortassis eã
difficile soluturꝰ es. Quomͦ enim attrahit si dimittit.
ut qͥs qͦd uoluerit eligat: Et tam̃ utrunq uerum est.
S intellectu hoc penetrare pauci ualent. Sicut gͦ fie¬

Expanded text:
compellamus, facitis enim ubi potestis; ubi autem non compellamus, facitis enim ubi potestis; ubi autem non facitis non potestis siue legum siue inuidiae timore siue resistentium multitudine. Petilianus dixit: Dicitrit. cur autem uos non liberum arbitrium unicuique sequi permittitis, cum ipse dominus deus liberum arbitrium dederit hominibus, uiam tamen iustitiae ostendens, ne quis forsitan nescius deperiret? dicit enim: posui ante te bonum et malum, posui ante te ignem et aquam: quod uolueris elige. ex quo uos arbitrio, miseri, uobis non aquam, sed ignem potius delegistis. sed tamen, inquit, bonum elige, ut uiuas. qui non uis bonum eligere, uiuere te nolle damnasti . Augustiponam quaestionem, quomodo Deus Pater attrahat ad Filium homines, quos in libero dimisit arbitrio; fortassis eam difficile soluturus es. Quomodo enim attrahit, si dimittit ut quis quod voluerit eligat? Et tamen utrumque verum est: sed intellectu hoc penetrare pauci ualent. sicut ergo fie
Abbreviated transcription (Latin):
sua. non solũ in patria sua. s etiam in domo sua ne¬
gauerit: Quid nuꝑ quod ipse adhuc lugeo. nonne
crispinus ur̃ calamensis. cum emisset possessionẽ
& hoc amphyteuticam. ñ dubitauit in fundo cali¬
corum imꝑatorum. quoꝵ legib nec in ciuitatib ẽẽ
ussi estis. uno t̾roris impetu octoginta ferme ani¬
mas miserabili gemitu musitantes rebaptirando
submergere: Quib autem nisi talib factis. etiam
ipsas de quib conquerimini leges. longe quidem
infra meritum sceleris ur̃i. s tam̃ qualescunq ferri
coegistis: An uͦ uiolentis incursib circuncellionũ
ur̃orum. qui sub ur̃o principatu furiosis agminib
militant. ñ ex agris undiq pelleremur. nisi uosob¬
sides in ciuitatib teneremꝰ. qui quoqͦmodo ipsam
faciem publicam. & honestorum rep̃hensionem. &¬
si ñ timore uł pudore ferre nolitis: Noligͦ dicere ab¬
sit. absit a nr̃a conscientia. ut ad nr̃am fidem aliquẽ

Expanded text:
sua, nec solum in patria sua, sed etiam in domo sua nesua, nec solum in patria sua, sed etiam in domo sua negauerit? quid nuper, quod ipse adhuc lugeo? nonne Crispinus uester Calamensis cum emisset possessionem et hoc emphyteuticam, non dubitauit in fundo catholicorum imperatorum, quorum legibus nec in ciuitatibus esse iussi estis, uno terroris impetu octoginta ferme animas miserabili gemitu mussitantes rebaptizando submergere? quibus autem nisi talibus factis etiam ipsas de quibus conquerimini leges longe quidem infra meritum sceleris uestri, sed tamen qualescumque ferri coegistis? an uero uiolentis incursibus circumcellionum uestrorum, qui sub uestro principatu furiosis agminibus militant, non ex agris undique pelleremur, nisi uos obsides in ciuitatibus teneremus, qui quoquo modo ipsam faciem publicam et honestorum reprehensionem si non timore, uel pudore ferre nolitis? noli ergo dicere: absit, absit a nostra conscientia, ut ad nostram fidem aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
turbis ab optato atrocit̃ et hostilit̃ oppugnata est.
Quȩ res coegit tunc primo aduersus uos allegari apd̃
uicarium seranum legem illam de decem libris
litatis arguitis. Quid autẽ mansuetius sit. quam
ut cohercitione damnorũ tanta ur̃a scelera mul¬
tarentur: Quis autem possit enarrare om̃ia. quȩ
nulla amicitia iudicum. aut aliquarum potesta¬
tum. quisq ubi potuerit in locis ur̃is ꝓpria domi¬
natione. commictitis: Quis nr̃m in plebibus nr̃is.
ñ aliquid tale uł a priorib comꝑit. uł ipse exꝑtus
ẽ: Nonne apud ipponem ubi ego sum ñ desunt.
qui meminerint faustinũ ur̃m regni sui tempore
p̃cepisse: qm̃ catholicorum ibi paucitas erat. ut nul¬
lus eis panem coqueret. ita ut euiusdam diaconi
nr̃i fornarius inquilinꝰ. domnedii sui panem incoc¬
tum abiecerit. eiq nulla exilu lege damnato cõmumio¬
nem ñ solum in ciuitate romana. s:. etiam in patͥa

Expanded text:
turbis ab Optato atrociter et hostiliter oppugnata est. turbis ab Optato atrociter et hostiliter oppugnata est. quae res coegit tunc primo aduersus uos allegari apud uicarium Seranum legem illam de decem libris rudelitatis arguitis. quid autem mansuetius sit, quam ut cohercitione damnorum tanta uestra scelera multarentur? quis autem possit enarrare omnia, quae nulla amicitia iudicum aut aliquarum potestatum quisque ubi potuerit in locis uestris propria dominatione committitis? quis nostrum in plebibus nostris non aliquid tale uel a prioribus comperit uel ipse expertus est? nonne apud Hipponem, ubi ego sum, non desunt qui meminerint Faustinum uestrum regni sui tempore praecepisse, quoniam catholicorum ibi paucitas erat, ut nullus eis panem coqueret, ita ut cuiusdam diaconis nostri fornarius inquilinus domnaedii sui panem incoctum abiecerit eique nulla exilii lege damnato communicationem non solum in ciuitate Romana, sed etiam in patria
Abbreviated transcription (Latin):
ra faceretis si possetis.Quando iulianus uobis. xp̃i in¬
uidens paci. basilicas reddidit unitatis. quȩ strages
a uobis facte sint. quando uobiscum aꝑtis templis
suis. etiam demones exultabant. quis commemora¬
re sufficiat: Bello firmiano.quȩ a uobis rogatus
maurus ꝑtulerit. ipsa mauritania cesariensis int̾¬
rogetur. tempore gildoniano. quia unus collega
ũr. familiarissimus amicus eius fuit. Niderint ma¬
ximianiste quȩ senserint: nam felicianum ipsum
qui modo uobiscum ẽ: si ad iusiurandũ liceret ꝓuo¬
care. utrum ad communionẽ ur̃am ñ inuitum op¬
tatus redire compulerit. mouere labia ñ auderet.
p̃sertim si eius faciem popłs mustitanus intueret᷑:¬
quo teste illa tunc facta sunt. S: isti ut dixi uide:¬
rint quȩ passi fuerint ab eis. cum quib rogato ta¬
lia fecerant. Ipsa catholica eccłia solidata princi¬
pibus catholicis imꝑantibus t̾ra mariq armatis

Expanded text:
ra faceretis, si possetis. quando lulianus uobis Christi inra faceretis, si possetis. quando lulianus uobis Christi inuidens paci basilicas reddidit unitatis, quae strages a uobis factae sint, quando uobiscum apertis templis suis etiam daemones exultabant, quis commemorare sufficiat? bello Firmiano quae a uobis Rogatus Maurus pertulerit, ipsa Mauritania Caesariensis interrogetur. tempore Gildoniano, quia unus collega uester familiarissimus amicus eius fuit, uiderint Maximianistae quae senserint. nam Felicianum ipsum, qui modo uobiscum est, si ad ius iurandum liceret prouocare, utrum ad communionem uestram non inuitum Optatus redire compulerit, mouere labia non auderet, praesertim si eius faciem populus Mustitanus intueretquo teste illa tunc facta sunt. sed isti, ut dixi, uiderint quae passi fuerint ab eis, cum quibus Rogato talia fecerant: ipsa ecclesia catholica solidata principibus catholicis imperantibus terra marique armatis
Abbreviated transcription (Latin):
nem bonȩ conscientie: saltem intra claustra cogitati¬
onis cohercet malam cupiditatem. Qui tam̃ aduer
sas leges constituerunt. quib ur̃a comprimat᷑ au¬
datia: Nonne hi de quibus dicit apls. quia ñ sine
causa gladium portant. ministrienim dĩ sunt.
uindices in iram ei qui male agit: Tota igitur ques¬
tio est. utrum uos ñ male agatis. quib tanti scis¬
matis sacrilegium obicit orbis t̾rarum. Cuiꝰ questio¬
nis discussione neglecta: suꝑflua loquimini: et cũ
uiuatis ut latrones. mori uos iactatis ut martyres.
Et quia uł ipsas leges. uł inudiam formidatis. uel
ad resistendum impares estis: ñ dico aduersus tot
homines. s adu̾sus tot gentes catholicas. etiam de
mansuetudine gloriamini. qd̾ ad ur̃am partem ne¬
minem cogitis. Isto modo & miluus cũ pullos raꝑe
t̃ritus ñ potuerit: columbũ se nominet. Ubi enim
potustis & ñ fecistis: Unde ostendistis. quam plu¬

Expanded text:
nem bonae conscientiae, saltem intra claustra cogitatinem bonae conscientiae, saltem intra claustra cogitationis cohercet malam cupiditatem. qui tamen aduersus uos leges constituerunt, quibus uestra comprimatur audacia? nonne hi, de quibus dicit apostolus quia non sine causa gladium portant? ministri enim dei sunt, uindices in iram ei qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum uos non male agatis, quibus tanti schismatis sacrilegium obicit orbis terrarum; cuius quaestionis discussione neglecta superflua loquimini et, cum uiuatis ut latrones, mori uos iactatis ut martyres. et quia uel ipsas leges uel inuidiam formidatis uel ad resistendum impares estis non dico aduersus tot homines, sed aduersus tot gentes catholicas, etiam de mansuetudine gloriamini, quod ad uestram partem neminem cogitis. isto modo et miluus, cum pullos rapere territus non potuerit, columbum se nominet ubi enim potuistis et non fecistis? unde ostendistis quam plu
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ꝑtinet si quis uos alit̃ ꝑsequutus ẽ: sicut nec
ad uos quicquid ur̃i similit̃ faciunt. nec uos cogim᷑
inquinari: s. suademꝰ sanari. Petił dix̃. Quod si cogi
ꝑ legem aliquem uel ad bona licuisset. uos ipsi mise¬
ri a nobis ad fidem purissimam cogi debuistis. Sed
cogendus inuitus: s: ꝑ seueritatem. ummo et ꝑ miseri¬
cordiam dĩ. tribulationum flagellis solet ꝑfidia ca¬
stigari. Nunquid quia mores optimi libertate uo¬
luntatis eligunt᷑. ideo mores pessimi ñ legis integri¬
tate puniunt᷑: S: tam̃ male uiuendi ultrix discipli¬
na p̃postera ẽ: nisi cum p̃cedens bene uiuendi doc¬
trina contemnitur. Si quȩ igitur aduersus uos leges
constitutȩ sunt: ñ eis benefacere cogimini. s male
facere ꝓhibemini. Nam bene facere nemo potest. ni¬
siegerit. nisi amauerit. qd̃ ẽ in libera uoluntate. Ti¬
mor autem penarum. et si ñdum habet delectatio¬

Expanded text:
ad nos pertinet, si quis uos aliter persecutus est, sicut nec ad nos pertinet, si quis uos aliter persecutus est, sicut nec ad uos quidquid uestri similiter faciunt, nec uos cogimus inquinari, sed suademus sanari. Petilianus dixit: Quodsi cogi per legem aliquem uel ad bona licuisset, uos ipsi, miseri, a nobis ad fidem purissimam cogi debuistis. sed cogendus inuitus; sed per seueritatem, immo et per misericordiam dei tribulationum flagellis solet perfidia castigari. numquid, quia mores optimi libertate uoluntatis eliguntur, ideo mores pessimi non legis integritate puniuntur? sed tamen male uiuendi ultrix disciplina praepostera est, nisi cum praecedens bene uiuendi doctrina contemnitur. si quae igitur aduersus uos leges constitutae sunt, non eis bene facere cogimini, sed male facere prohibemini. nam bene facere nemo potest nisi legerit, nisi amauerit, quod est in libera uoluntate; timor autem poenarum, etsi nondum habet delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
tamet̾nam.quia caritatem ñ habent. et unitatem
ñ tenent. ꝑtinere ñ possunt. inest tam̃ sc̃itas nomi¬
nis xp̃i. quorum p̃dicationem apłs. ꝓpt̃ ipsam no¬
minis sc̃itatem. quanuis illos detestetur gaudendo
confirmat. Rec te gͦ ipsi nomini ñ facimus iniuriã.
cum ad nos ueniunt qui foris erant. s ipsos corrigimꝰ.
illud honoramꝰ. Uos itaq uidete quã nefarie in eis
quorum facta sicut uidetur arguitis. etiam sacramen¬
tum nominis. xp̃i quod in eis scm est exsuffiatis. Et
tu quidem istos qͦs commemorauit apłs sicut uerba
tua indicant: foris ab eccłia fuisse arbitraris. Ita cũ
times a catholicis pati ꝑsequutionem de qua nobis
loquendo facis inuidiam. confirmasti in hereticis
xp̃i nomen. eui rebaptizando facis inuiriã. Petta.
Siigitur tanta potentia fidei ñ est aliquibus ad¬
uersata. qua tu ratione ꝑsequeris ut cogas homi¬
quemadmnodum ꝑsequitur ueritas falsitatem. nec

Expanded text:
tam aeternam, quia caritatem non habent et unitatem tam aeternam, quia caritatem non habent et unitatem non tenent, pertinere non possunt, inest tamen sanctitas nominis Christi, quorum praedicationem apostolus propter ipsam nominis sanctitatem, quamuis illos detestetur, gaudendo confirmat. recte ergo ipsi nomini non facimus iniuriam, cum ad nos ueniunt qui foris erant, sed ipsos corrigimus, illud honoramus. uos itaque uidete quam nefarie in eis, quorum facta sicut uidetur arguitis, etiam sacramentum nominis Christi quod in eis sanctum est exsufflatis. et tu quidem istos quos commemorauit apostolus, sicut uerba tua indicant, foris ab ecclesia fuisse arbitraris. ita cum times a catholicis pati persecutionem, de qua nobis loquendo facis inuidiam, confirmasti in haereticis Christi nomen. cui rebaptizando facis iniuriam. Petilianus dixit: Si igitur tanta potentia fidei non est aliquibus aduersata, qua tu ratione persequeris, ut cogas homiquemadmodum persequitur ueritas falsitatem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uersus nos dicere uidebaris: ex apłi testimonio. Qͥa
ubi caritas ñ est: quicquid fuerit nichil ꝓdest. Ecce
in istiscaritas ñ est: et tam̃ erat xp̃i p̾dicatio. de qua
se gaudere dicit apłs. Neq enim malo illorum gau¬
det:s: bono nominis. xp̃i. In ipso quippe caritas e¬
rat. quȩ ñ gaudet suꝑ iniquitate: congaudet autẽ
ueritati. Inuidia porro que in illiserat: diabolicum
malum est. Hec enim et cecidit. et deiecit. Higͦ tam ma¬
li quos sic arguit apłs. in quib erat tantum bonum
de quo gaudet apłs. ubi erant intus an foris : Elige
quod uolueris. Si intus. ecce nouerat eos paulus: &
eum tamen ñ polluebant. Sic uos ñ polluerent in
unitate orbis t̃rarum. de quib nescio quȩ seu uera
dicitis. seu falsa confingitis. Quare gͦ uos separastise
Quare sacrilegio scelerati scismatis ꝑemistis: Si aut̃e
foris erant. ecce et in eis qui foris sunt. et utiq ad ui¬

Expanded text:
uersus nos dicere uidebaris ex apostoli testimonio, quia, uersus nos dicere uidebaris ex apostoli testimonio, quia, ubi caritas non est, quidquid fuerit nihil prodest: ecce in istis caritas non est et tamen erat Christi praedicatio, de qua se gaudere dicit apostolus; neque enim malo illorum gaudet, sed bono nominis Christi. in ipso quippe caritas erat quae non gaudet super iniquitate, congaudet autem ueritati. inuidia porro quae in illis erat diabolicum malum est; hac enim et cecidit et deiecit. hi ergo tam mali, quos sic arguit apostolus, in quibus erat tantum bonum de quo gaudet apostolus, ubi erant, intus an foris? elige quod uolueris. si intus, ecce nouerat eos Paulus et eum tamen non polluebant. sic uos non polluerent in unitate orbis terrarum de quibus nescio qua seu uera dicitis seu falsa confingitis. quare ergo uos separastis, quare sacrilegio scelerati schismatis peremistis? si autem foris erant, ecce et in eis qui foris sunt et utique ad ui
Abbreviated transcription (Latin):
morũ foris intelligunt᷑. Qd̾ autem xp̃c etiam corpora¬
lit fuerit ꝑsequutus eos quos de templo expulit fia¬
tra te loqueris. S tam̃ quia ꝓueritate loqueris. si eã
dixerisꝓ te: fit qd̾ loqueris. Quero enim abste de qͥb
hoc dixerit apłs paulus. Recolamꝰ hoc paululum si
placet. Quidam inquit ꝑiniidiam et contentionẽ:
quidam uero ꝑ bonam uoluntatem . xp̃m annunci¬
ant. Quidam ex caritate scientes quia in defensio¬
nem ȩuangłi positus sum: quidam uͦ et ꝑ contuma¬
tiam xp̃m aununciant. ñ caste. existimantes tribu¬
lationem suscitari uinculis meis. Quid enim dum¬
omnimͦ siue occasione:. siue ueritate: xp̃c annuncie¬
tur: Et in hoc gaudeo: s et gaudebo. Nidemus istos
rem quidem scãm. et castam. et ueram. ñ tam̃ caste an¬
nunciasse:s. ꝑ inuidiam et contentionem. sine carita¬
te:si ne castitate:Certe paulo ante laudes caritatis ad¬

Expanded text:
morum foris intelleguntur. quod autem Christus etiam corporamorum foris intelleguntur. quod autem Christus etiam corporaliter fuerit persecutus eos quos de templo expulit flatra te loqueris, sed tamen, quia pro ueritate loqueris, si eam dilexeris, pro te fit quod loqueris. quaero enim abs te, de quibus hoc dixerit apostolus Paulus. recolamus hoc paululum, si placet. quidam, inquit, per inuidiam et contentionem, quidam uero per bonam uoluntatem Christum annuntiant; quidam ex caritate, scientes quia in defensionem euangelii positus sum, quidam uero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. quid enim, dumomnimodo, siue occasione siue ueritate, Christua annuntietur? et in hoc gaudeo; sed et gaudebo. uidemus istos rem quidem sanctam et castam et ueram non tamen caste annuntiasse, sed per inuidiam et contentionem, sine caritate, sine castitate. certe paulo ante laudes caritatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
mendatium error humanus ẽ. Si autem imꝑitis
sc̃arum scripturarum nebulas falsitatis inice¬
re uoluisti: compungaris. et confundaris. et cor¬
rigaris. Est tamen quod de hoc ipso de quo ano
suggestum est. nos agamus. Quomͦ enim tunc p̃¬
ter communonem discipłorum ualebat tamen
plurimũ scĩtas nominis xp̃i: sic p̃ter eccłie com¬
munionem ualet scĩtas sacramenti.Neq enim
baptismus consecratur: nisi in nomine patris
et filii et sp̃s sc̃i. Quis autem insanissimꝰ dixerit
etiam p̃ter eccłiȩ commnunionẽ nom̃ filii ualere.
dest ualere in homine: sanando.ñ autem ualere
inbaptismo consecrando: S plane p̃ter ecclesie
communione. & unitatis sc̃ĩssimum uinculum.¬
tati¬
& caritatis suꝑeminentissimũ donũ. nec ille a qͦ
demonium eicitur. nec ille quibaptiratur ȩt̾nam
uitam consequitur. sicut nec illi qui ꝑ communio¬
nẽ sacramentorum intus uidentur: & ꝑ iniquitatẽ

Expanded text:
mendacium, error humanus est; si autem imperitis mendacium, error humanus est; si autem imperitis sanctarum scripturarum nebulas falsitatis inicere uoluisti, compungaris et confundaris et corrigaris. est tamen quod de hoc ipso, de quo domino suggestum est, nos agamus. quomodo enim tunc praeter communionem discipulorum ualebat tamen plurimum sanctitas nominis Christi, sic praeter ecclesiae communionem ualet sanctitas sacramenti; neque enim baptismus consecratur nisi in nomine patris et filii et spiritus sancti. quis autem insanissimus dixerit etiam praeter ecclesiae communionem nomen filii ualere, in homine sanando, non autem ualere in baptismo consecrando? sed plane praeter ecclesiae communionem et unitatis sanctissimum uinculumtatipereminentissimum donum nec ille a quo daemonium eicitur nec ille qui baptizatur aeternam uitam consequitur, sicut nec illi qui per communionem sacramentorum intus uidentur et per iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
de tuo: que in scripturis ñ inueniuntur. Si enu
de scripturis sc̃ĩs uelis testimonia ꝓferre. nunquid
ea quȩ ñ inueneris ꝓferes: Nr̃a autem mendatia
quam multa sint. in ur̃a potestate est. Ubi enim
scriptum ẽ quod posuisti. uel quando aut d̾̃no il¬
lud suggestum ẽ: aut a dno illud responsum est:
multi in nomine tuo manus imponunt. et nobis
cum ñ sunt. nunquam filio dĩ quisquã discipłoꝵ
dixit. Unde nec illud ab eo responderi potuit. Di¬
mittite illos. Si contra uos ñ sunt: ꝓ uobis sunt. S
est quiddam simile: qd̾ re uera in euangłio legimꝰ.
de quodam suggestum ẽẽ d̃ño qui demonia in eiꝰ
nomine eiciebat.&. cum discipulis eum ñ seque¬
batur. ubi dñs ait. Nolite ꝓhibere: Qui contra uos
ñ ẽ: ꝓ uobis est. Hoc autem ad sectas demonstran¬
das quib peꝑcisse dñs uideatur: omĩno ñ ꝑtinet.
S: si te ñ nulla fefellit similitudo sententiȩ: ñ ẽ:

Expanded text:
de tuo, quae in scripturis non inueniuntur? si enim de tuo, quae in scripturis non inueniuntur? si enim de scripturis sanctis uelis testimonia proferre, numquid ea quae non inueneris proferes? uestra autem mendacia quam multa sint in uestra potestate est. ubi enim scriptum est quod posuisti uel quando aut domino illud suggestum est aut a domino illud responsum est? multi in nomine tuo manus imponunt et nobis- cum non sunt numquam filio dei quisquam discipulorum dixit. unde nec illud ab eo responderi potuit: dimittite illos; si contra uos non sunt, pro uobis sunt. sed est quiddam simile quod re uera in euangelio legimus de quodam suggestum esse domino, qui daemonia in eius nomine eiciebat et cum discipulis eum non sequebatur, ubi dominus ait: nolite prohibere; qui contra uos non est, pro uobis est. hoc autem ad sectas demonstrandas quibus pepercisse dominus uideatur omnino non pertinet. sed si te nonnulla fefellit similitudo sententiae, non est
Abbreviated transcription (Latin):
S noli falli. Sunt ꝑagrum. id est ꝑmundum: us¬
ueritati. Contra euangłium. et si angłs de celo e¬
uangłirauerit: anathema sit. Petił dix̃. Postre¬
mo quȩ ẽ ratio ꝑsequendi: Uos miseri. int̾rogo:
si putatis forsitan uos aliqua legis auctoritate
tate: s. contra legis auctoritatem. Quia uero int̾ro¬
gas quȩ sit ratio ꝑsequendi: uicissim te int̾rogo.
cuius sit uox in psalmo dicentis. detrahentem secre
quutionis uel causam uel modum. &. noli tanta
imꝑitia generalit̾ malorũ ꝑsequutores rep̃hende¬
re. Petił dix̃. Ecce uero econtra respondeo: ihesum
.xp̃m neminem ꝑsequutum. Et cum aliquȩ secte
apłis eidem suggerentib displicerent. ita enum fi¬
dem uenerat facere: ut ñ cogeret homines s: potiꝰ
inuitaret. dicunt illi apłi. Multi in nomine tuo
manus imponunt: et nobiscũ ñ sũt. Dixit iħe. Di¬
mittite illos. Si contra uos ñ sunt: ꝓ uobis sunt.

Expanded text:
sed noli falli: sunt per agrum, id est per mundum, ussed noli falli: sunt per agrum, id est per mundum, usueritati. contra euangelium etsi angelus de caelo euangelizauerit, anathema sit. Petilianus dixit: Postremo quae est ratio persequendi? uos, miseri, interrogo, si putatis forsitan uos aliqua legis auctoritate tate, sed contra legis auctoritatem. quia uero interrogas, quae sit ratio persequendi, uicissim te interrogo, cuius sit uox in psalmo dicentis: detrahentem secrecutionis uel causam uel modum et noli tanta imperitia generaliter malorum persecutores reprehendere. Petilianus dixit: Ego uero e contra respondco Iesum Christum neminem persecutum, et cum aliquae sectae apostolis eidem suggerentibus displicerent — ita enim fidem uenerat facere, ut non cogeret homines, sed potius inuitaret —, dicunt illi apostoli: multi in nomine tuo manus imponunt et nobiscum non sunt. dixit Iesus: dimittite illos; si contra uos non sunt, pro uobis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. messis aut̃ ẽ finis scłi. cum de frumentis et
zizanus dixisset. sinite utraq crescere usq ad messẽ.
tu laboras uerbis tuis ut frumenta iam ꝑ totũ agrũ
defecisse: et ad exiguam particulam ur̃am reman¬
sisse credantur. dum uis ut habeatur. xp̃c mendax.
tu autem uerax. Et loqueris quidem contra consci¬
entiam tuam. neq enim uere quisquã quo qͦmodo
intuens euangłium in animo suo audet dicere per
tot gentes in quibus pene una uoce respondetur
amen. et cantatur alleluia ñ ẽẽ.xp̃ianos: &. tamen
ne pars donati quȩ orbi t̃rarum ñ communicat
errare uideatur. si quis tibi angłs de cęlo qui posset
intueri uniuersum orbem diceret extra commum¬
onem urãm nusquã ẽe. innocentes et bonos: ꝓcul
dubio gauderes suꝑ iniquitate generis humani.
et uera te dixisse antequã cognosceres gloriareris. Q¬
mͦ ẽ gͦ in te caritas. quȩ ñ gaudet suꝑ iniquitate:

Expanded text:
mundus, messis autem est finis saeculi, cum de frumentis et mundus, messis autem est finis saeculi, cum de frumentis et zizaniis dixisset: sinite utraque crescere usque ad messem, tu laboras uerbis tuis, ut frumenta iam per totum agrum defecisse et ad exiguam particulam uestram remansisse credantur, dum uis ut habeatur Christus mendax, tu autem uerax. et loqueris quidem contra conscientiam tuam. neque enim uere quisquam quoquo modo intuens euangelium audet in animo suo dicere per totas gentes, in quibus paene una uoce respondetur amen et cantatur alleluia, non esse christianos. et tamen ne pars Donati, quae orbi terrarum non communicat, errare uideatur, si quae tibi angelus de caelo, qui posset intueri uniuersum orbem, diceret extra communionem uestram nusquam esse innocentes et bonos, procul dubio gauderes super iniquitate generis humani et uera te dixisse antequam cognosceres gloriareris. quomodo est ergo in te caritas quae non gaudet super iniquitate?
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie committunt. ꝑ scelera furiosorũ. ꝑ luxurias
uinolentoꝵ. ꝑcecitatem p̃cipitatorum. ꝑ tyrannidẽ
raptorum. quis ñ uideat uerum ẽẽ qd clamo: S ñc
si eẽt in te caritas: congauderet ueritati. Quam enĩ
elegant̃ sub pelle ouina dicitur. caritas om̃ia tolerat.
om̃ia sustinet. ubi autem uentum fuerit ad exam̃:
luꝑini dentes oꝑiri ñ possunt. Cum enim caritas te
ꝓpt̃ id qd̾ dictum ẽ: sustinentes inuicem in dilectio¬
ne. studentes seruare unitatẽ sp̃s in uinculo paciᷤ.
etiam si qua mala intus nosses. cogeret ñ eis quidẽ
consentire: s: tam̃ ea si ꝓhibere ñ poteras sustinere:
ne ꝓpt̃ malos uentilabro ultimo seperandos. nunc
a bonorum societate pacis uinculum abrumperes.
foras uento leuitatis excussus. paleȩ crimen obicis tri¬
tico: & quȩ fingis de malis. ꝑcontagionem ualere
& in bonis affirmas. & cum dns dixcrit. ager est hic

Expanded text:
cotidie committunt per scelera furiosorum, per luxurias cotidie committunt per scelera furiosorum, per luxurias uinolentorum, per caecitatem praecipitatorum, per tyrannidem raptorum? quis non uideat uerum esse quod clamo? sed nunc si esset in te caritas, congauderet ueritati. quam enim eleganter sub pelle ouina dicitur: caritas omnia tolerat, omnia sustinet! ubi autem uentum fuerit ad examen, lupini dentes operiri non possunt. cum enim caritas te propter id quod dictum est: sustinentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, etiamsi qua mala intus nosses, cogeret non eis quidem consentire, sed tamen ea si prohibere non poteras sustinere, ne propter malos uentilabro ultimo separandos nunc a bonorum societate pacis uinculum abrumperes, foras uento leuitatis excussus paleae crimen obicis tritico et, quae fingis de malis, per contagionem ualere et in bonis affirmas et, cum dominus dixerit: ager est hic
Abbreviated transcription (Latin):
si hec & uĩa sententia est: non in nobis ae¬
testemͣ. et exsufflemus. uel di sacram̃ta quȩ nouimꝰ.
uł ipsam fidem.s teneamus caritatem. sine qua &e
cum sacramentis. & cum fide nichil sumꝰ. Tenemus
autem caritatem: si amplectim unitatem. Amplec¬
tim᷑ autẽ unitatem: si eam ñ ꝑ uerba nr̃a in parte
confingimꝰ: s uerba . xp̃i. in unitate cognoscimꝰ. Petił
dix̃. Et iterum caritas enim magnanima ẽ: et benig¬
na. Caritas ñ emulatur. ñ agit ꝑperam. ñ infiat᷑. ñ
ẽ. ambiciosa: ñ querit quȩ sua sunt. Nos autẽ que
ritis aliena: non irritatur. ñ cogitat malum. non
gaudet suꝑ iniquitate: congaudet autẽ ueritati.
Om̃ia tolerat: omĩa sustinet. Caritas nunquã exci¬
det. Hoc est breuit dicere: N ꝑsequit᷑ caritas: ñ adu̾¬
sum cȩteros animos imꝑatoris inflaminat: ñ alie¬
na diripit. ñ etiam homines quos spoliarit occi-

Expanded text:
dsi haec et uestra sententia est, non in nobis dedsi haec et uestra sententia est, non in nobis detestemur et exsufflemus uel dei sacramenta quae nouimus uel ipsam fidem, sed teneamus caritatem, sine qua et cum sacramentis et cum fide nihil sumus. tenemus autem caritatem, si amplectimur unitatem, amplectimur autem unitatem, si eam non per uerba nostra in parte confingimus, sed per uerba Christi in unitate cognoscimus. Petilianus dixit: Et iterum: caritas magnanima est et benigna, caritas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt — uos aunon gaudet super iniquitate, congaudet autem ueritati; omnia tolerat, omnia sustinet. caritas numquam excidet. hoc est breuiter dicere: non persequitur caritas, non aduersum ceteras animas imperatores inflammat, non aliena diripit, non etiam homines quos spoliarit occidi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ qd paulo ante dixi. pelle te ouina contegi uel¬
le. ut si fieri potest. prius te ouis mordentem sentiat.
qũã p̃sentiat uenieneatem. Nonne ista ẽ caritatis
laus. quȩ ur̃am calumniã solet lucidissima uerita¬
te conuincere:An ideo arma ista nr̃a ñerunt. quia
uos ea poccupare conamini: Prorsus hec iacula nii¬
ua sunt: undecũq iactentur. Agnoscunt quos peri¬
mant.Sia nobis missa fuerint: in uobis herebunt.
ði a uobis mittuntur: in uos retorquentur. hisenim
nos apłicis uerbis commendantib eminentiã cari¬
tatis. uobis solemꝰ ostendere: quomͦ ũ ꝓsit hominib
quanuis in eis sint. uel sacramenta. uel fides. ubi ca¬
ritas ñ ẽ: ut cum ad unitatem catholicam uenitis.
intelligatis quid uobis conferatur. & quantum sit
quod minus habebatis. Caritas enim xp̃iana: nisi
in unitate ȩccłȩ ñ potest custodiri. Atq ita uideatis
sine illa nichil uos ẽẽ: et si baptisium et fidem tene¬
atis. & ꝑ illam etiam montes transferre possitis. Qd̃¬

Expanded text:
Hoc est quod paulo ante dixi pelle te ouina contegi uelle, ut, si fieri potest, prius te ouis mordentem sentiat quam praesentiat uenientem. nonne ista est caritatis laus quae uestram calumniam solet lucidissima ueritate conuincere? an ideo arma ista nostra non erunt, quia uos ea praeoccupare conamini? prorsus haec iacula uiua sunt: undecumque iactentur, agnoscunt quos perimant. si a nobis missa fuerint, in uobis haerebunt, si a uobis mittuntur, in uos retorquentur. his enim nos apostolicis uerbis commendantibus eminentiam caritatis uobis solemus ostendere, quomodo non prosit hominibus, quamuis in eis sint uel sacramenta uel fides, ubi caritas non est, ut, cum ad unitatem catholicam uenitis, intellegatis quid uobis conferatur et quantum sit quod minus habebatis — caritas enim christiana nisi in unitate ecclesiae non potest custodiri — atque ita uideatis sine illa nihil uos esse, etsi baptismum et fidem teneatis et per illam etiam montes transferre possitis. quo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis descendit unguentũ. id est amoris fraglantia spi¬
ritualis. cur inquam ipsi capiti resistis. testanti et di¬
centi. p̃dicabit᷑ in nomine eiꝰ penitentia et remissio
peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab iherłm: Et in
hoc unguento. sacram̃tũ chrismatis uult interp̃tari.
Qd̾ quidẽ in genere uisibiliũ signacłoꝵ sacrosc̃m ẽ sic̃
ipse baptismꝰ. s. potest ẽẽ &. in hominib pessimis. in oꝑi¬
b carnis uitam consumentib. et regnũ celoꝵ ñ posses¬
suris: et ideonec ad barbã aaron. nec ad oram uestim̃¬
ti eiꝰ. nec ad ullã contextionẽ uestis sacerdotalis ꝑtinen¬
tibꝰ. Ubi enĩ positurꝰ es que apłs enumerat manifesta¬
oꝑa carnis: Quȩ sunt inquit. fornicationes. immun¬
dicie: luxurie: idolorum seruitꝰ. ueneficia. inimicitie:
contentiones.emulationes. animositates. dissensiones.
hereses. inuidiȩ: ebrietates. cõmessationes. &. his si¬

Expanded text:
tatis descendit unguentum, id est amoris fragrantia spitatis descendit unguentum, id est amoris fragrantia spiritalis, cur, inquam, ipsi capiti resistitis testanti et dicenti: praedicabitur in nomine eius paenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, et in hoc unguento sacramentum chrismatis uultis interpretari, quod quidem in genere uisibilium signaculorum sacrosanctum est sicut ipse baptismus, sed potest esse et in hominibus pessimis in operibus carnis uitam consumentibus et regnum caelorum non possessuris et ideo nec ad barbam Aaron nec ad oram uestimenti eius nec ad ullam contextionem uestis sacerdotalis pertinentibus? ubi enim positurus es quae apopera carnis, quae sunt, inquit, fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes,  comesationes et his si
Abbreviated transcription (Latin):
N̾ dicunt ista. nisi qui de mensa d̾ni uitam sumũt.
sicut petrus. ñ iudicium sicut uidas: et tamen ipsa
utriq fuit una. s. ñ utriq ualuit ad unum: qͥa
ipsi ñ erant unum. Non dicunt ista. nisi qui oleo
sco etiam in sp̃u beatificantur. sicut dauid: ñ qui
in solo corpore consecrantur sicut saul. Et tamen
cum ambo unum sumpsissent: ñ eis impar sacra¬
mentum. s. impar meritum fuit. Ñ dicunt ista:
nisi qui calicem d̾ni in uitam et̾nam mutata m̃te
suspirant: ñ qui iudicium sibi manducant et bi¬
bunt sicut apłs ait. Et tamen utrisq ñ unis. calix
ille unus ẽ. in ebrians ad capessenda celestia mar¬
tyres: ñ ad funestanda p̃cipitia circũcelliones.
Memento gͦ sacramentis d̃i. nichil obesse. mores

Expanded text:
non dicunt ista nisi qui de mensa domini uitam sumunt non dicunt ista nisi qui de mensa domini uitam sumunt sicut Petrus, non iudicium sicut ludas, et tamen ipsa utrique fuit una, sed non utrique ualuit ad unum, quia ipsi non erant unum. non dicunt ista nisi qui oleo sancto etiam in spiritu beatificantur sicut Dauid, non qui in solo corpore consecrantur sicut Saul, et tamen, cum ambo unum sumpsissent, non eis impar sacramentum, sed impar meritum fuit. non dicunt ista nisi qui calicem domini in uitam aeternam mutata mente suspirant, non qui iudicium sibi manducant et bibunt, sicut apostolus ait, et tamen utrisque non unis calix ille unus est, inebrians ad capessenda caelestia martyres, non ad funestanda praecipitia circumcelliones. memento ergo sacramentis dei nihil obesse mores
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie deducuntur: quare negatis eos comites ues¬
tros eẽ: cum uobis obicuintur: Quanius plerumq
paucitatem concisionis ur̃ȩ: ñ uirga et baculus đi:
s fustes eorum consolentur. quib uos et aduersus
leges romanas tutos ẽẽ arbitramini. In quos in¬
currere quid est aliud. quam ambulare in medio
umbre mortis: S ñ timet mala: cum quo dñs est.
Certe tamen ñ audebis dicere etiam istorum furio¬
sorum ẽẽ. uerba que in hoc psalmo cantantur: et
tamen eos habere: baptismum ñ solum confitemini.
s etiam ꝓfitemini. N dicunt gͦ ista. nisi qui aqͣ sc̃a
reficiuntur. sicut om̃s iusti di. ñ qui ea male utendo
subuertuntur. sicut magus ille. a philippo baptrzat᷑:
& tamen ipsa in utrisq una atq sc̃a ẽ. Ndicunt
ista: nisi qui ad dexteram pertinebunt. S: tamen
eadem pascua. sub uno pastore et oues et hirci pa¬
scuntur: donec ut debita recipiant segregentur.

Expanded text:
iustitiae deducuntur, quare negatis eos comites uesiustitiae deducuntur, quare negatis eos comites uestros esse, cum uobis obiciuntur, quamuis plerumque paucitatem concisionis uestrae non uirga et baculus dei, sed fustes eorum consolentur, quibus uos et aduersus leges Romanas tutos esse arbitramini; in quos incurrere quid est aliud quam ambulare in medio umbrae mortis? sed non timet mala cum quo dominus est. certe tamen non audebis dicere etiam istorum furiosorum esse uerba quae in hoc psalmo cantantur, et tamen habere eos baptismum non solum confitemini, sed etiam profitemini. non dicunt ergo ista nisi qui aqua sancta reficiuntur, sicut omnes iusti dei, non qui ea male utendo subuertuntur, sicut magus ille a Philippo baptizatus, et tamen ipsa in utrisque una atque sancta est. non dicunt ista nisi qui ad dexteram pertinebunt, sed tamen eadem pascua sub uno pastore et oues et hirci pascuntur, donec ut debita recipiant segregentur.
Abbreviated transcription (Latin):
memorationem fecisti: attende illum de ipso golia
psalmum. et uide quia in cantico nouo deuictꝰ ẽ.
Ibi enim dicit᷑. D̃s̃ canticum nouum cantabo tibi:
in psalterio decem cordarum psallam tibi. Et uide
utrum ad hoc canticum ꝑtineat: qui orbi t̃rarũ
ñ comiunicat. Alibi enim dicitur. Cantate dno
canticum nouum: cantate dño om̃is t̾ra. Om̃is
gͦ t̾ra. in cuius unitate ñ estis. cantat canticum
pascit me. et nichil michi deerit. & cȩtera. N sunt
hȩc uerba zizaniorum: quanuis usq ad messem
in una segete tolerentur. Non sunt uerba palee. s
tritici: quanus eadem pluuia simulq nutrian¬
tur. eadem area simulq tribulentur: donec ulti¬
mo uentilabro ab inuicem segregentur. Quȩ duo
utiq communit unum habent baptismum: qͣn¬
uis ñ sint unum. S et si pars ur̃a eẽt ȩccłia dĩ: cer¬
te fatereris istum psalium ñ ibi ꝑtinere: ad furio¬
sas cat̾uas circũcellionum. Aut si et ipsi ꝑ semitas

Expanded text:
memorationem fecisti, attende illum de ipso Golia memorationem fecisti, attende illum de ipso Golia psalmum et uide, quia in cantico nouo deuictus est — ibi enim dicitur: deus, canticum nouum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibet uide, utrum ad hoc canticum pertineat qui orbi terrarum non communicat. alibi enim dicitur: cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. omnis ergo terra, in cuius unitate non estis, cantat canticum pascit me et nihil mihi deerit et cetera. non sunt haec uerba zizaniorum, quamuis usque ad messem in una segete tolerentur; non sunt uerba paleae, sed tritici, quamuis eadem pluuia simulque nutriantur, eadem area simulque triturentur, donec ultimo uentilabro ab inuicem segregentur, quae duo utique communiter unum habent baptismum, quamuis non sint unum. sed etsi pars uestra esset ecclesia dei, certe fatereris istum psalmum non ibi pertinere ad furiosas cateruas circumcellionum. aut si et ipsi per semitas
Abbreviated transcription (Latin):
in loco pascue ibi me collocauit. Suꝑ aquam refec¬
tionis educauit me: animam meam conuertit. Be¬
duxit me suꝑ semitas iusticiȩ ꝓpt̾ nomen suum. Nã
et si ambulauero in medio umbre mortis. si me inqͥt
ꝑsequutor occidat. ñ timebo mala. qm tu mecumes
dñe. Uirga tua. et baculus tuus. ipsa me consolata
sunt. Inde uicit goliam oleo chrismatis loricata.
Parasti in conspectu meo mensam: aduersus eos qͥ
tribulant me. Impinguasti oleo caput meum: et
calix tuus inebrians ꝑ quam oꝑtimus. Et miscdĩa
tua subsequetur me: om̃s dies uitȩ mee: ut inhabi¬
tem in domo d̾ni in longitudinem dierum. Aũs R̾.
Iste psalmus: de his loquitur qui bene suscipiunt
baptismum. et sco sc̃e utuntur. Non enim uerba
ista etiam ad symonem magum ꝑtinent: qui
tamen cundem sc̃m̃ baptismum accepit. et qui¬
eo sc̃e uti noluit: ñ ideo illum inquinauit. aut
repetendum talibus docuit. Sed quia goliȩ com-¬

Expanded text:
in loco pascuae ibi me collocauit. super aquam refecin loco pascuae ibi me collocauit. super aquam refectionis educauit me:, animam meam conuertit. deduxit me super semitas iustitiae propter nomen suum. nam et si ambulauero in medio umbrae mortis — si me, inquit, persecutor occidat —, non timebo mala, quoniam tu mecum es, domine. uirga tua et baculus tuus ipsa consolata sunt me — inde uicit Goliam Daaid oleo chrismatis loricatus —. parasti in conspectu meo mensam aduersus eos qui tribulant me. impinguasti oleo caput meum, et calix tuus inebrians perquam optimus. et misericordia tua subsequetur me omnes dies uitae meae, ut inhabitem in domo domini in longitudinem dierum. Augustinus respondit: Iste psalmus de his loquitur, qui bene suscipiunt baptismum et sancto sancte utuntur. non enim uerba ista etiam ad Simonem magum pertinent, qui tamen eundem sanctum baptismum accepit; et quieo sancte uti noluit, non ideo illum inquinauit aut repetendum talibus docuit. sed quia Goliae com