comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedentes ꝓpter nubem ĩter¬
positam quod sequi potue ⁊¬
runt. aut si uidebant mira¬
culũ maris quomodo. ausi
sunt eos persequi. Aid quos
respondetur quod non pote¬
rant eos uidere perfecte. ⁊ tñ
quia abire eos senciebant
per eandem uiam pedetetim
eos sequebantur nescientes
se uel illos mare ingredi. Et
ecce respiciens supra castra
per columpnã. Quid est ꝙ
per nubem dicitur deus res¬
picere super castra: insi hoc
scilz ꝙ nubes que prius te¬
nebras faciebat egipcus lu¬
cem prebuit eis. sz ad confu¬
sionem eoꝵ totum hoc factũ
est scil ut biderent se ĩ autto
Interfecit exercitũ ⁊cͣ. breuitͤ
totũ nego ciũ comprehẽdit.
et deide prolixiꝰ ide repe¬
tit ibi scilz Dixeruntqz egip¬
cii ⁊cͣ. fugientibus egipois
rcͣ. Prius fugati et ꝓstrati
sunt a domimo egipcii. Adbl¬
timũ aquis obuoluti. Abissi
operuerunt eos. ex minia le¬
ticia sepe idem aliter ⁊ alite
replicatur. Congregate se

Expanded text:
cedentes propter nubem intercedentes propter nubem interpositam, quomodo sequi potuerunt? Aut si videbant miraculum maris, quomodo ausi sunt eos persequi? Ad quod respondetur, quod non poterant eos videre perfecte, et tamen quia abire eos sentiebant, per aliam viam pedetentim eos sequebantur nescientes se vel illos mare ingredi. Et ecce respiciens supra castra per columnam. Quid est quod per nubem dicitur, Deus respicere super castra, nisi hoc scilicet quod nubes, quae prius tenebras faciebat Aegyptiis, lucem praebuit eis? Sed ad confusionem eorum totum hoc factum est, scilicet ut viderent se in arcto. Interfecit exercitum, etc. Breviter totum negotium comprehendit, et deinde prolixius idem repetit, ibi scilicet: Dixeruntque Aegyptii, etc. Fugientibusque Aegyptiis, etc. Prius fugati, et prostrati sunt a Domino Aegyptii; ad ultimum aquis obvoluti. Abyssi operuerunt eos. Ex nimia laetitia saepe idem aliter, et aliter replicatur. Congregati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mo .i. unus in una. ita ꝙ n
chil efferatur de carmib. Sãc¬
tifica michi omne pͥmoge¬
nitũ. Proniterfectĩs primo¬
genitis egipcioꝵ. Eanctifica¬
bantur autem ad opus leui¬
tarũ ut se eis redimerent qz
pro eis dño seruiebant et ꝓ
toto israes. In colũpna nubis
et ignis. bna et eadẽ colupna
erat contra calorem obũbras
et contra tenebras illuminãs
ut dux esset utriusq tẽporis
Contra beelsephon ĩ ꝯspectu
eius. Illud eius. pt̾ referri ad
beelsephon. et tunc plana
est lictera. uel ad pharaonem
Ut interponatur relatiuũ
eius ad quod reffertur p̾ter
consuetudinẽ sicut est illud.
Fundamenta eius ĩmontib.
sanctis ⁊cͣ. Tollensqz se ã¬
gelus dñi. Aliquãdo dño ali¬
quando angelo factũ attri¬
buitur. quia reuera angelus
dñi minister aderat. ⁊ dũs
in ip̃o et ꝑ ip̃m operans. A
lumen. Alus tenebras per
eandem simuil faciens. Egip¬
cii ingressi sunt post eos. Q ͤ¬
ritur si nõ uidebant eos pre¬

Expanded text:
id est unus in una: ita quod id est unus in una: ita quod nihil efferatur de carnibus. Sanctifica mihi omne primogenitum. Pro interfectis primogenitis Aegyptiorum. Sanctificabantur autem in opus levitarum, ut se eis redimerent, qui pro eis Domino serviebant, pro toto Israel. In columna nubis, et ignis. Una et eadem columna erat contra calorem obumbrans, et contra tenebras illuminans, ut dux esset utriusque temporis. Contra Beelsephon, in conspectu ejus. Illud ejus potest referri ad Beelsephon, et tunc plana est littera; vel ad Pharaonem, ut interponatur relativum ejus ad quod refertur, praeter consuetudinem, sicut est illud: Fundamenta ejus in montibus sanctis , etc. Tollensque se angelus Domini. Aliquando Domino, aliquando angelo factum attribuitur; quia revera angelus Domini minister aderat, et Dominus in ipso et per ipsum operans. Ablumen, aliis tenebras per eadem simul faciens. Aegypti ingressi sunt post eos. Quaeritur si non videbant eos prae
Abbreviated transcription (Latin):
niẽ hic dicitur. quod ib̾i nota¬
tur. In cadem enĩ die educã
egredietur ⁊cͣ. Hic appet
quia in nocte tantũ acte¬
perunt licenciã. in die autẽ
tione quã habuerat moysos
fecerunt sicut p̾ceperat qñ
uentũ est. ad determinatũ
tempus. et tunc scil ĩ noc¬
tis medio. 2cͣ. Quasi dicat
Dñs compleuit sicut ante
ꝑ moysen promiserat. Neq
em̃ erat domus in qua nõ
iac̾et mort̾. Mirũ est si in
una quaqz domo fuit aliqͥs
pͥmogenitus S esse potu¬
it ĩarmentis bel pecudib
et si ĩ hominibus defuerit
uel cum tali det̾minacõne
cerat. Ut in omni domo ess
aliquis pͥmogenitus. Tulĩt
igitur pplũs conspersam fa¬
rinã nõ exprecepto dei hoc
factũ est uel ex articulo tẽ¬
poris ut quidam estimant
cũ hebrei iam longe didice¬
rant se illo die exituros ab
egipto. s scdm consuetudi¬
nem terre illius inqua fa¬
rina conspergi solet et ita
refuari ut cotidie coquat᷑¬
quantũ opus est.in una do

Expanded text:
nem hic dicitur. quod ibi notanem hic dicitur. quod ibi notatur. In eadem enim die educam egredietur, etc. Hinc apparet quod in nocte tantum acceperunt licentiam; in die autem cione, quam habuerat Moyses, fecerunt sicut praeceperat, quando ventum est ad determinatum tempus, et tunc scilicet in noctis medio, etc. Quasi dicat: Dominus complevit sicut ante per Moysen promiserat. Neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus. Mirum est si in unaquaque domo fuit aliquis primogenitus. Sed esse potuit in armentis vel pecudibus, et si in hominibus defuerit; vel cum tali determinatione cerat, ut in omni domo esset aliquis primogenitus. Tulit igitur populus conspersam farinam: non ex praecepto Dei hoc factum est, vel ex articulo temporis, ut quidam falso existimant, cum Hebraei jam longe ante didicerant se illo die exituros ex Aegypto; sed secundum consuetudinem terrae illius, in qua farina conspergi solet, et ita reservari ut quotidie panis coquatquantum opus est. In una domo,
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ diem pͥmi mẽsis et
tunc ĩmolando et de super¬
siminari et postibus limiẽdis
sanguine agni contra ange¬
lum ꝑcussorem qui transitu¬
nis erat ꝑ egiptũ ad primo¬
genita egipti interficienda
eadem .xiiiĩ. nocte et multa
alia istis ad iacencia q̃ nct̃e
est eos ante scruisse. ut ĩista
nocte ad exeundum essent ꝑa¬
ut ille assumptus nõ id cuto
dimittat suum ĩmolare. Tol¬
letis hedum qui nõ habebit
em̃ phase nõ quia erãt tran¬
situri filii ifrael. Sz qr dñs
erat transiturus ĩ angelo
ext̾minatore. quod sequens
littera ĩnuit ibi scil. Et tran¬
sibo. Quod autemaddit noc¬
te illa. non ista: signũ est ꝑ
recapitulacionẽ esse dictum.
Quicquid hic precessit de ag¬
no paschali et ceteris coherẽ¬
tibus. habebitis autem hunc
diem ĩ mommentũ. hic dat
preceptũ de pascha deinceps
celebrando ĩ cõmemoracione
huius facti. quod totumsicut
et predicta per recapitusacio¬

Expanded text:
decimum diem primi mensis, et decimum diem primi mensis, et tunc immolando, et de superliminari, et postibus liniendis sanguine agni contra angelum percussorem, qui transiturus erat per Aegyptum ad primogenita Aegypti interficienda eadem decima quarta nocte, et multa alia istis adjacentia, quae necesse est eos ante scivisse, ut in ista nocte ad exeundum essent paut ille assumptus non idcirco dimittat suum immolare. Tolletis, et haedum: qui non habebit enim phase, non quia erant transituri filii Israel, sed quia Dominus erat transiturus in angelo exterminatore: quod sequens littera, innuit ibi scilicet: Et transibo. Quod autem addit: Nocte illa, non ista, signum est per recapitulationem esse dictum, quidquid hic praecessit de agno paschali, et caeteris cohaerentibus. Habebitis autem hunc diem in monumentum. Hic dat praeceptum de Pascha deinceps celebrando in commemorationem hujus facti: quod totum, sicut et praedicta, per recapitulatio
Abbreviated transcription (Latin):
famulantes. et se cogi per
incantaciones eoꝵ decepto¬
rie simulantes. De illo bero
serpente quem fecit moyses
nõ est dubitandũ quin uers
fuerit. et sibi alios incorpora
minis scil nli. fecerunt q
similiter. In alus aquis. Digi¬
tus est hic. In hoc grauissme
peccauit. qr scienter. Ut non
sint ibi muste. hoc idem ĩtel¬
ligendũ est de ahis plagis¬
.Non uidebo ultra faciem̃ tuã.
Sub audis insi me accersie¬
ris prius. quia uidit postea
accersiente. Diceᷤ ergo om̃i
plebi. Per recapitulacionẽ
debet intelligi hoc esse dictũ
et iam ante nunciatũ esse
a moyse ommibz hebreis ue
in ultima plaga tali die hoc
face̾nt. Dabit autem dñs
gr̃am. Hinc ĩnuitur uerum
esse quod nõ mutuo s dono
postulauerint. Mensis iste
dixit dñm dixisse. totum esi
intelligendũ per recapitula¬
cionẽ. et longe ante domnnũ
dedisse moysi precepta, et ꝑ
eũ ceteris iudicasse de agno
siue hedo accipiendo de cimo
die et ẜuando usq ĩquartũ¬

Expanded text:
famulantes; et se cogi per famulantes; et se cogi per incantationes eorum deceptorie simulantes. De illo vero serpente, quem fecit Moyses, non est dubitandum, quin verus fuerit, et sibi alios devoratos minis, scilicet Nili. Feceruntque similiter. In aliis aquis. Digitus Dei est hic. In hoc gravissime peccavit, quia scienter. Ut non sint ibi muscae. Hoc idem intelligendum est de aliis plagis. Non videbo ultra faciem tuam. Subaudi, nisi me accerseris prius; quia vidit postea eo accersente. Dices ergo omni plebi. Per recapitulationem debet intelligi hoc esse dictum, et jam ante nuntiatum esse a Moyse omnibus Hebraeis, ut in ultima plaga tali die hoc facerent. Dabit autem Dominus gratiam. Hinc innuitur verum esse, quod non mutuo, sed dono postulaverint. Mensis iste dicit, Dominum dixisse, totum est intelligendum per recapitulationem: et longe ante Dominum dedisse Moysi praecepta, et per eum caeteris indicasse de agno sive haedo accipiendo, decimo die et servando usque in quartum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt principes domoꝵ per
familias. Nota nõ point
hic omnes .xii. tribus sed
tres tantũ. ut ad leui qui ter¬
cius fuit ueniat. et ut ab eo
ostendat prouenisse moy¬
sen et a aron dequibus ĩpre¬
senti agitui. pro quib totũ
hoc dicit. Iste est moyses et
cione horum nominũ de a¬
lus et alus intelligatur/.
determinat de illis qui fue¬
runt in die illo quo locutus
est dñs ad eos de educendo
pplõ ab egipco. Bocauit pha¬
ro sapientes ⁊ maleficos.¬
et in hoc et ĩ alus sequẽtib
miraculis semper phara o
recurrit ad magos suos tẽp¬
tans si possint eadem fat̾e
que et moy ses faciebat. nõ
enĩ putabat ea fieri diui¬
na ptãte et uolũtate. ses
artificio et maleficio moy¬
si. et ita si fac̾e̾nt eadem.
tunc ꝓpter hoc uidebatur
ei se non debere dimittere
pplũ. Proiecerunt singli
uurgas que uerse sunt rcͣ.
Totum hoc faciebant demo¬
nes sue inueritate formas
rerũ mutantes sicut uideba¬
tur. suie pocius uisum hõm
decipientes et magis illis

Expanded text:
sunt principes domorum per familias. Nota, non ponit hic omnes duodecim tribus, sed tres tantum, ut ad Levi, qui tertius fuit, veniat, et ut ab eo ostendat provenisse Moysen et Aaron, de quibus in praesenti agitur, pro quibus totum hoc dicit. Iste est Moyses, et  aequivocatione horum nominum de aliis et aliis intelligatur, determinat de illis: qui fuerunt in die illa, qua locutus est Dominus ad eos de educendo populo in Aegypto. Vocavit Pharao sapientes et maleficos: in hoc et in aliis sequentibus miraculis semper Pharao recurrit ad magos suos, tentans si possint eadem facere quae et Moyses faciebat. Non enim putabat ea fieri divina potestate et voluntate, sed artificio et maleficio Moysi: et ita si facerent eadem, tunc propter hoc videbatur ei se non debere dimittere populum. Projecerunt singuli virgas suas, quae versae sunt, etc. Totum hoc faciebant daemones sive in veritate formas rerum mutantes, sicut videbant, sive potius visum hominum decipientes, et magis illis
Abbreviated transcription (Latin):
sum corpore: et ĩaliquo nego¬
ciomente. nũc intus maneo.
nũc foris exeo: tanta est leui¬
tas corporis necnõ ⁊ mentis
Asiud canto et a siuid cogito:
psalmo die uerba profero. et
psalmodie sensũ nõ attendo
sz mente uagus. habitu disso¬
sutus oculis actonitus huc ⁊
issuc prospiciens: quecunqz
ibigerũtur ꝑ lustro ⁊ ꝑspicio
ue michi qm̃ ibi pecto: bbi pcc̃ã
emendare debeo. Non nunꝙͣ
uero ĩ ip̃is bonis que ago ad de¬
terius ꝓpinquo. quia dũ mẽti
leticiam pariũt et quandã
securitatẽ gignũt mens mea
secura redditur et ĩtorpore
laxatur. Sepe eciam me ip̃m
et opera que fecerãlaudaui:
et ab aliis laudari uolui. plerũ¬
qz laus humana quã nõ que¬

Expanded text:
sum corpore, et in aliquo negosum corpore, et in aliquo negotio mente. Nunc intus maneo, nunc toras exeo: tanta est levitas corporis, nec non et mentis. Aliud canto, et aliud cogito. Psalmodiae verba profero, et psalmodiae sensum non attendo: sed mente vagus, habitu dissolutus, oculis attonitus, huc et illuc prospiciens; quaecumque ibi geruntur, perlustro et perspicio. Vae mihi! quoniam ibi pecco, ubi peccata emendare debeo. Nonnunquam vero in ipsis bonis quae ago, ad deterius propinquo; quia dum menti laetitiam pariunt, et quamdam securitatem gignunt, mens mea secura redditur, et in torpore laxatur. Saepe etiam me ipsum et opera quae feceram laudavi, et ab aliis laudari 349 volui. Plerumque laus humana, quam non qu
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Silenciũ et taciturnita¬
tem sicut regula docet non
tenui. Quod mͥ licitũ nõ fuit
habui dedi et accepi. Clamo¬
res pauꝑũ miseroꝵ nõ liben¬
ter ac miẜicorditer auduu:
nec eosͥ infirmitatibus sius
uisitaui. Suadentibus michi
ĩ malũ ꝯsens i facilius mul¬
ta inimo: ꝙͣ unũ in sũmo cogi¬
to. facilius rep̾hendo alioꝵ ũi¬
cia ꝙͣ mea. et quod ĩ alis rep̾¬
hendo fac̾e nõ erubesto. faciliꝰ
uniustuiusq uicia ꝙͣ uututes
intendo. Cum asioꝵ delicta
cerno: mea nõ aspicio. In mei
delictis sum clemens: malus
rigorem tenere uoso. ad irro¬
gandas ꝯtumelias sũ ualidꝰ.
as coserandas ĩfirmꝰ ad obe¬
diendũ piger. ad lacessendos
uero alios importunus ad ea
adea uero que facere nͨ debeo
nec ualeo ꝑatus. Ita repleta ẽ
malis amia mea Pcc̃is meis
exigentibus in ecclesia me de¬
teriorẽ reꝑio: ante astaua de
uote nõ supplico: basa sancta
nõ reuerenter tracto. In choro

Expanded text:
sum. Silentium et taciturnitasum. Silentium et taciturnitatem, sicut regula docet, non tenui. Quod mihi licitum non fuit, habui, dedi, et accepi. Clamores pauperum et miserorum non libenter aut misericorditer audivi, nec eos in infirmitatibus suis visitavi. Suadentibus mihi in malum consensi. Facilius multa in imo, quam unum in summo cogito; facilius reprehendo aliorum vitia quam mea: et quod in aliis reprehendo, facere non erubesco. Facilius uniuscujusque vitia quam virtutes intendo. Cum aliorum delicta cerno, mea non aspicio. In meis delictis sum clemens, in alienis rigorem tenere volo. Ad irrogandas contumelias sum validus, ad tolerandas infirmus; ad obediendum piger, ad lacessendos vero alios importunus; ad ea ad ea vero quae facere nec debeo, nec valeo, paratus. Ita repleta est malis anima mea, peccatis meis exigentibus. 34. In ecclesia me deteriorem reperio; ante altaria sacra devote non supplico: vasa sacra non reverenter tracto: in choro
Abbreviated transcription (Latin):
gelicã societatẽ. repropicia
mea deus meus: qm̃
diligenter discussa apparet
mͥ aut pcc̃m aut st̾ilitas. et
siquis ĩ ea fructus uidetur sic
est aut simuilatũ aut ĩꝑfectũ
aut a si quo modo corruptũ
ut possit. aut nõ plac̾e aut
displic̾e tibi. et cũ bere ita res
sit sic est michi qͣiͣ nõ itasit:
quod est miseria suꝑ imẜiã
Sic comedobibo et dormio.
securus: quasi iam transierĩ
diem mortis. et euaserim diẽ
iudicii et tormenta ĩferm. Sic
ludo et rideo: quasi iam regnẽ
tecũ in regno tuo. Idcuto mus¬
titudinẽ miquitatũ mearũ
expauestens. s de tua pieta¬
te ꝯfidens: tibi creatori et re¬
demptori meo qui ueniã. et
indulgenciã post reatũ per
puram et lacrimabilẽ ꝯfes¬
sionem assoqui promisisti cõ¬
et in pcc̃is nutritus. et ꝑ om̃e
tempus uite mee usqz ad hãc
diem in pcc̃is sum ꝯuersatus
Nullũ muenio pcc̃m aquo
nõ s inaliquo modo ĩqͥnatus
Per superbiã namq: p̾cepta
tua et semoꝵ mõꝵ trãsgressa

Expanded text:
gelicam societatem, repropitiarmea, Deus meus, quoniam diligenter discussa apparet mihi aut peccatum, aut sterilitas: et si quid fructus in ea videtur, sic est aut simulatum, aut imperfectum, aut aliquo modo corruptum, ut possit aut non placere, aut displicere tibi. Et cum vere ita res sit, sic est mihi quasi non ita sit: quod est miseria super miseriam. Sic comedo, bibo, et dormio securus, quasi jam transierim diem mortis, et evaserim diem judicii et tormenta inferni. Sic ludo et rideo, quasi jam regnem tecum in regno tuo. Idcirco multitudinem iniquitatum mearum expavescens, sed de tua pietate confidens, tibi Creatori et Redemptori meo, qui veniam et indulgentiam post reatum per puram et lacrymabilem confessionem assequi promisisti, conet in peccatis nutritus; et per omne tempus vitae meae usque ad hanc diem in peccatis sum conversatus. Nullum invenio peccatum, a quo non sim aliquo modo inquinatus. Per superbiam namque praecepta tua et seniorum meorum transgressus
Abbreviated transcription (Latin):
modus est fortitudo.
uirtutis in soco decoctionis
uel debilitas uirtutis ĩ loco
decoctionis. Prmius de coctiõis
locus est stomacus. epar seds
cetera membra tercius. Cu
enĩ cibus aĩe decoquitur insto¬
maco memorie per Recordatio¬
nẽ in casore epatis per dilectio¬
nẽ ĩ ceteris membris ꝑ opera¬
tionẽ. tunc fortitudo uirtutis
est ĩ loco decoctionis. Si uero
sequitur debilitas uirtutis sig

Expanded text:
modus est fortitudo virtutis in loco decoctionis, vel debilitas virtutis in loco decoctionis. Primus decoctionis locus est stomachus, hepar secundus, caetera membra tertius. Cum autem cibus animae decoquitur in stomacho memoriae per recordationem, in calore hepatis per dilectionem, in coeteris membris per operationem, tunc fortitudo virtutis est in loco decoctionis. Si vero sequitur debilitas virtutis, sig
Abbreviated transcription (Latin):
intelliginius et sapimius mẽ¬
tem dicimus que facta est ad
iaginẽ dei: ut nulla inter¬
posita natura ab ip̃a uerita¬
ut cũq ip̃am ueritatem ĩtelli¬
git: per sapientiã diligit. Sa¬
piencia namqz est amor bomi
siue sapor boni: a sapore si quidẽ
dr̃. Mentis uisio est intelligẽ¬
cia gustus sapiencia: illa con¬
templatur. ista delectatur Cũ
nobis sensus deinde ymagnia¬
cio postea racio. intellectus in
telligencia et insũmo est sapi¬
encia. Sũma namq sapiẽcia
deus est. sapiencia hoĩs est pie

Expanded text:
intelligimus et sapimus, menintelligimus et sapimus, mentem dicimus, quae ita facta est ad imaginem Dei, ut nulla interposita natura ab ipsa veritautique ipsam veritatem intelligit, per sapientiam diligit. Sapientia namque est amor boni sive sapor boni, a sapore siquidem dicitur. Mentis visio est intelligentia; gustus, sapientia est. Illa contemplatur, ista delectatur. Cumit nobis sensus, deinde imaginatio, postea ratio, intellectus et intelligentia, et in summo est sapientia. Summa namque sapientia ipse Deus est. Sapientia hominis est pie
Abbreviated transcription (Latin):
cut lima crescit et deficit et
uaria uicissitudine ꝯmutatur.
in id tamen quod fuit quadã
perfecta nouitate se restituit.
Sic mens nunc caput sũm is
inserit nunc decidit ĩ infimia.
nunt se se inferens sibi ueris
falsa redarguit. modo ad cor¬
porasia regenda deflectiti. modo
eternis racionib inspiciendis
uel consulendis aderescit. Racio
si quidem est mentis aspectus quo
bonũ malũq discerint uitu¬
tes eligit deũqz diligit. Mens
uinuersoꝵ capax et oñ rerum
simiłitudine insignita. ommia
ẽẽ dr̃ natiua quadã potencia
et naturali dignitate. Pcurco
mnuisibiles rerũ causas ꝑ ĩtel¬
ligenciã comprehendit. et ui¬
sibiles actualiũ formas ꝑ sen¬
suũ passiones colligit. Et sue
ꝑ sensus ad sensibilia exeat si¬
ue ꝑ intelligenciã ad inuisibi¬
lia ascendat: rerum similitudi¬
nes ad se ip̃am trahit. pñcia
cognoscit absencia intelligit
ignota inquirit ⁊ ĩiuẽtis uer¬
satur. Racionase et ĩtessectu¬
ale nr̃m quo raciocinamur

Expanded text:
cut luna crescit et decrescit, et varia vicissitudine mutatur, in id tamen quod fuit quadam perfecta novitate se restituit: sic mens nunc caput summis inserit, nunc decidit in infima, nunc sese referens sibi, veris falsa redarguit; modo ad corporalia regenda deflectitur, modo aeternis rationibus inspiciendis vel consulendis adhaerescit. Ratio siquidem est mentis aspectus quo bonum et malum discernit, virtutes eligit, Deumque diligit. Mens universorum capax, et omnium rerum similitudine insignita, omnia esse dicitur naturali quadam potentia et naturali dignitate. Idcirco invisibiles rerum causas per intelligentiam comprehendit, et visibiles actualium formas per sensuum passiones colligit. Et sive per sensus ad sensibilia exeat, sive per intelligentiam ad invisibilia ascendat, rerum similitudines ad se ipsam trahit, praesentia cognoscit, absentia intelligit, ignota inquirit, et in inventis versatur. Rationale et intellectuale lumen, quo ratiocinamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus est institutũ. Nouũ se¬
quia de ĩ mutabilibus ⁊ sẽpa
nouis loquitur. ꝓpheta tͥple
dicitur officio gracia missio¬
ne. Officio: sicut quando eli¬
gebatur aliquis qui immen¬
te bello de dubiis consuleret
dñi suie per assumptũ ephoc
siue alio quolibet modo. Gr̃ã
sicut ille cui dñs per internã
inspiracionẽ dabat noticiã
rero quã nec natura nec di¬
sciplina hr̃e poterat s sola
gr̃a sicut dauid et damel et
Iob. Missione sicut ille quem
mittebat dñs ad predicãdũ
ea que ei ĩspirauerat. ut io¬
nas. Ses tamẽ sicut in istis
Sie b nõ dicũtur epĩ insi
qui officu dignitatẽ ⁊ pote¬
statẽ habent. licet mer itũ
habeant et uututẽ huiꝰ no¬
iumis abundancius illis qͥ
ep̃i sunt. ita nec tunc ꝓphete
dicebantur nnisi qui officio a̾
missione ꝓphete essent. unde
dauid iob damel licet conti¬
neant ꝓphecias ĩ libris suis
inter agiographos tamen
positi sunt et eꝯtra iosue li¬

Expanded text:
tibus est institutum. Novum tibus est institutum. Novum quia de immutabilibus et semper novis loquitur. Propheta tripliciter dicitur, officio, gratia, missione. Officio, sicut quando eligebatur aliquis qui imminente bello de dubiis consuleret Dominum, sive per assumptum ephot; sive alio quolibet modo. Gratia, sicut ille cui Dominus per internam inspirationem dabat notitiam rerum, quam nec natura nec disciplina habere poterat sed sola gratia, sicut David et Daniel et Job. Missione, sicut ille quem mittebat Dominus ad praedicandum ea quae ei inspiraverat, ut Jonas. Sed tamen sicut in istis diebus non dicuntur episcopi, nisi qui officii dignitatem et potestatem habent, licet meritum habeant et virtutem hujus nominis abundantius illis qui episcopi sunt, ita nec prophetae dicebantur, nisi qui officio aut missione prophetae essent. Unde David, Job, Daniel, licet contineant prophetias in libris suis: inter agiographos tamen positi sunt; et e contrario Josue, li
Abbreviated transcription (Latin):
cognacione sua et promisit
t̾ram pasestinã. nec tamen
ip̃e legitur inde aliquid posse¬
disse post hec filiis israel e¬
ductis de egipto oandẽ t̾rã
palestinã repromisit. et ne
dubitarent fecit testamen¬
tũ incertitudinẽ ꝓmisse he̾¬
ditatis scilicet legem que ꝑ
moysen data est. S qr deꝰ
nõ poterat mori et testaniẽ¬
tũ morte testatoris cõfirmã¬
dũ erat interfectus est. ꝓ eo
agnus misticus cuius sang̃¬
ne respersus est liber et tots
hereditatis. Eodem modo dns
tũ euuangeliũ uidelicet. In
Cuius ꝯfirmatione nõ agnꝰ
ille antiquus occiditur s ip̃e
quia homo erat et mori potut¬
et mortẽ subut. Et sicut deus
adue tus testamentũ dan¬
dũ uocauerat testes a aron s
et mariã sororẽ eius. et ur
Ita xp̃us quiã maiora ꝓmi¬
sit. plures uocauit testes apo¬
stolos uidelicet et martyres
uetus dicitur testamentũ
primũ. uel quia prius datum
uel quia de rebus ueterasden¬

Expanded text:
cognatione sua, et promisit cognatione sua, et promisit terram Palaestinam; nec tamen ipse legitur inde aliquid possedisse. Posthac filiis Israel eductis de Aegypto, eamdem terram Palaestinam repromisit, et ne dubitarent, fecit Testamentum in certitudinem promissae haereditatis scilicet legem quae per Moysen data est. Sed quia Deus non poterat mori, et testamentum morte testatoris confirmandum erat, interfectus est pro eo agnus mysticus, cujus sanguine respersus est liber et totus haereditatis. Eodem modo Domintum, Evangelium videlicet. In cujus confirmationem non agnus ille antiquus occiditur; sed ipse quia homo erat et mori potuit mortem subiit. Et sicut Deus ad Vetus Testamentum dandum vocaverat testes, Aaron scilicet et Mariam sororem ejus et Ur; ita Christus, qui majora promisit, plures vocavit testes, apostolos, videlicet et martyres. Vetus dicitur Testamentum primum, vel quia prius datum, vel quia de rebus veterascen
Abbreviated transcription (Latin):
ibsioteça agreco mbiro¬
nomen accepit eo qd
ibi libri recondantur. Nambi¬
blio libroꝵ teca reposicio ĩter¬
pretatur. Codex multoꝵ libroꝵ
est liber un̾us uoluminis ⁊ dc̃s
codex per translacionẽ a can¬
dicibz arboꝵ siue uicium qua¬
si candex quod ex se multitu¬
dinẽ libroro quasi ramoꝵ cõ¬
tineat. Uolumen dicitur a uol¬
uendo. liber est int̾ior cortex
arboris in quo antiqui ante
usum mẽbrane solebant scu¬
bere. unde scuptores libraicos
uocabant. unde dictus est liber
uolumen. Tractatus est uiꝰ
rei multiplex exposicio. Testa¬
mentũ dr̃ sacra scaptura hu¬
mana consuetudine dante
occasionẽ. Antiquitus eĩ qui
carebant liberis adoptabant
sibi filios et cum constituellãt
illos heredes uocabant testes
et scribebant cyrographum.
nõ erct tamen it̃a ratũ qͥn
posset mutari nisi mortuo te¬
statore. Similiter deus unũ
solũ filiũ habens ex natura
multos uosuit adoptare ex
gr̃a. Et pͥmitus unũ elegit
abraham. cui p̾cepit exire de

Expanded text:
ibliotheca a graeco nomen accepit, eo quod ibi libri recondantur. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Codex multorum librorum est, liber unius voluminis, et dictus codex per translationem a caudicibus arborum sive vitium, quasi caudex quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen dicitur a volvendo. Liber est interior cortex arboris, in quo antiqui, ante usum membranae, solebant scribere, unde scriptores librarios vocabant, inde dictus est liber volumen. Tractatus est unius rei multiplex expositio. Testamentum dicitur sacra Scriptura, humana consuetudine dante occasionem: antiquitus enim qui carebant liberis adoptabant sibi filios, et cum constituebant illos haeredes, vocabant testes et scribebant chirographum, non erat tamen ita ratum quin posset mutari, nisi mortuo testatore. Similiter Deus unum solum Filium habens ex natura, multos voluit adoptare ex gratia. Et primitus unum elegit Abraham; cui praecepit exire de
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat omĩb sacre scripture
auctorib. Ad quor respondẽ¬
dũ. quia ꝙ nullã hẽt specia¬
lem ꝓprietatem qua distin¬
gatur a cet̾is cõnue nomẽ
quasi ꝓpriũ obtinet nõ ex
prerogatiua aliqua s pociꝰ
quasi ex quadã indignitate
respectu alioꝵ sicut ĩ nouem
ordinibus angeloꝵ minimꝰ
simpliciter,/ cõmune nomen.

Expanded text:
eniat omnibus sacrae Scripturae auctoribus? Ad quod respondendum, quia quod nullam habet specialem proprietatem qua distinguatur a caeteris, commune nomen quasi proprium obtinet, non ex praerogativa, sed potius quasi ex quadam indignitate respectu aliorum; sicut in novem ordinibus angelorum minimus simpliciter obtinet commune nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
lures euuangelia mẽti¬
scripserunt. s quidã
sme spũ sancto magis conati
sunt ordinare narracionem
ꝙͣ hystorie texere u̾itatem.
undesancti patres ꝑspiritũ
sanctũ docti. quatuor tantũ
mauctoritatẽ recepũt enuã¬
gelia .i. mathei. marti. luce
Iohanius ad similitudinem
quatuor fluminũ paradisi
et quatuor uectiũ arche. ⁊ qua¬
tuor aĩalium ĩ ezechiele. Pri¬
nus matheus euuangelũ
siũ scripsit hebraice. Scdũs
marcus grece scripsit. Tertiꝰ
sucas inter om̃es euuangeli¬
stas greci sermonis eruditis¬
simus euuangeliũ suũ scͥpsit
theo philo archiepõ ad quẽ
eciam actus aplo̾ꝵ scripsit
Quartus et ultimus Iohãnes
euuangeliũ scripsit. Paulꝰ¬

Expanded text:
lures Evangelia scripserunt, sed quidam sine Spiritu sancto magis conati sunt ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Unde sancti Patres, per Spiritum sanctum docti, quatuor tantum in auctoritatem receperunt Evangelia, id est, Matthaei, Marci, Lucae, Joannis, ad similitudinem quatuor fluminum paradisi, et quatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezechiele . Primus Matthaeus Evangelium suum scripsit hebraice. Secundus Marcus, graece scripsit. Tertius Lucas, inter omnes Evangelistas graeci sermonis eruditissimus, Evangelium suum scripsit, Theophilo archiepiscopo, ad quem etiam Actus apostolorum scripsit. Quartus et ultimus Joannes Evangelium suum scripsit. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
auctor incertus. uel quia coĩ
assensu fidelis synagoge uel
ecclesie nõ est receptus ⁊ con¬
firmatus. et si eciã nichil ĩeo
toris. In canone tamen con¬
firmatus est auctoritate fi¬
delis synagoge. Item ecclesia¬
sticũ. liber sapĩe salomonis et
duo libri machabeoꝵ thobia
uidich. et liber iesu filu firach
mũ qualis sit fructus eius
agnoscat. Nichil enĩ sine cã
appeti debet. nec desideriũ tra¬
hit quod utilitatẽ nõ ꝓmittit
Gemmus est diuine lectoĩs
fructus quia mentẽ uel scĩa
erudit uel morib ornat. docz
quod scire delectat et qd̾ mu¬
tari expediat. Quoꝵ afterũ
et assegoriã. alterũ .i. ĩstruc¬
cio moꝵ ad troposogiã magũ
respicit. Oĩs dĩa scriptura
refertur adhũc finẽ. Septẽ
liberales artes huic sciencie
subẜuũt. Triuiũ adsignifi¬
cacionẽ uocũ. Quadri uium
ad reꝵ significacionẽ respi¬
cit. Gramatica recte loqui
et cõpetenter ꝓnũciare uires
docet. Dyaletica ad distingue¬

Expanded text:
us incertus, vel quia communi assensu fidelis synagogae vel ecclesiae non est receptus et confirmatus, etsi etiam nihil in eo toris; in canone tamen confirmatus est auctoritate fidelis synagogae. Item Ecclesiasticus, liber Sapientiae Salomonis et duo libri Machabaeorum, Tobias, Judith, et liber Jesu filii Sirach mum qualis sit fructus ejus agnoscat. Nihil enim sine causa appeti debet; nec desiderium trahit, quod utilitatem non promittit. Geminus est divinae lectionis fructus: quia mentem vel scientia erudit, vel moribus ornat. Docet quod scire delectat, et quod imitari expediat. Quorum alteruet allegoriam, alterum, id est instructio morum, ad tropologiam magis respicit. Omnis divina Scriptura refertur ad hunc finem. Septem liberales artes huic scientiae subserviunt. Trivium ad significationem vocum. Quadrivium ad rerum significationem respicit. Grammatica recte loqui et competenter pronuntiare voces docet. Dialectica ad distinguen
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores sacroꝵ lib
aderudicionẽ nr̃am precepta
uiuendi regulamqz ꝯscͥpserũt¬
.Preter hec alia uolumina apo¬
cripha noĩantur. Apocripha
dubiũ ueniũt. Est enĩ eoꝵ ori¬
go occulta. nec patet sanctis
patribus a quibus edita sint
inquibus et si aliqua ueritas
tamen ꝓpter multa falsa nul¬
la est in eis canonica auctori¬
tas. Quod recte nõ iudicãtur
esse eoꝵ quibus ascribuntur
omĩa sub noĩe apocriphoꝵ a di¬
uina auctoritate ex aminacõe

Expanded text:
scriptores sacrorum libad eruditionem nostram praecepta vivendi regulamque conscripserunt. Praeter haec, alia volumina apocrypha nominantur; apocrypha dubium veniunt. Est enim eorum origo occulta, nec patet sanctis Patribus a quibus edita sint. In quibus etsi aliqua veritas, tamen, propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas: quod recte non judicatur esse eorum quibus ascribuntur: omnia sub nomine apocryphorum a divina auctoritate per examinationem
Abbreviated transcription (Latin):
sz cor meũ longe est a deo meo
Exteriorẽ suꝑficiem intuens.
interiora corrodit. Comede
ignarus interioꝵ meoꝵ sicut
aqua effusus sum. et ad nichilũ¬
sum redactus. preteritoꝵ obli¬
uistens. presenciũ negligens
futura nõ prouidens. ĩgratꝰ
sum ad beneficia. pronus ad

Expanded text:
sed cor meum longe est a Deo meo. sed cor meum longe est a Deo meo. Exteriorem superficiem intuens interiora corrodit. Unde Osignarus interiorum meorum, sicut aqua effusus sum, et ad nihilum redactus sum, praeteritorum obliviscens, praesentium negligens, futura non providens. Ingratus sum ad beneficia, pronus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. ubi erat lapsus cͥminis.
De uirtutibus eciam bicia feci.
Iusticia namq dũ suũ modũ
excedit. crudelitatis uiciũ gig¬
int: et minia pietas dissolu¬
cionẽ discipline ꝑturit. Sic
sepe uiciũ est quod uirtꝰ putat᷑.
sicut remissa segincies mãsue¬
tudo creditur et pigricie. uiciũ
quietis uirtutẽ imitatur. fin¬
xi me esse quod nõ eram: dixi
ore dicebam. et aliud incorde
uoluebam: et ita sub ouina
pelle. uulpinã conscĩam abscõ¬
debam. Uulpma plane conscĩa
tepida conuersacio. aĩalis cogi¬
tacio. ficta confessio. breuis et
rara compuctio. Obediencia
sine deuocione. or̃o sine inten¬
cione. lectio sine edificacione.
sermo sine circũ spetione. O ꝙͣ
rem nego. s pcc̃m meũ cogno¬
sco: erit fortasse apud deum.
ergo dicam miseriam meã.
si forte sua magna pietas mo¬
neat illum. Dicam pccm meũ.
lutis. Magnã porto coronam.
et uestem rotundã. Regulã ẜuo
ieiumoꝵ. statutis psallo horis.

Expanded text:
tutis, ubi erat lapsus criminis. tutis, ubi erat lapsus criminis. De virtutibus etiam vitia feci. Justitia namque dum suum modum excedit, crudelitatis vitium gignit: et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit. Sic saepe vitium est quod virtus putatur. Sic remissa segnities mansuetudo creditur, et pigritiae vitium quietis virtutem imitatur. Finxi me esse quod non eram: dixi ore dicebam, et aliud corde volvebam: et ita sub ovina pelle vulpinam conscientiam conservabam. Vulpina plane conscientia est tepida conversatio, animalis cogitatio, ficta confessio, brevis et rara compunctio; obedientia sine devotione, oratio sine intentione, lectio sine aedificatione, sermo sine circumspectione. 30. Orem non nego, sed peccatum meum cognosco, erit fortasse apud Deum pergo, dicam miseriam meam, si forte sua pietas moveat illum. Dicam peccatum melutis. Magnam porto coronam, et vestem rotundam; regulam servo jejuniorum; statutis psallo horis,
Abbreviated transcription (Latin):
ius moribus. Loquendi licen¬
ciam uel aliquid faciendi sepe
niiia importunitate uel calli¬
ditate aprelatis meis extorsi
non intendens miser, qm̃ ille
se decipit: qui aperte uel occul¬
te satagit. Ut hoc ei pater spũa¬
lis ĩiungat quod ipe desiderat.
Acum uel cutellum uel aliquid
uile multociens niiiũ deside¬
raui nec confessus sum quia
pcc̃m non estimabam ꝓpter rei
uilitatem: uerumptanien nõ
multũ distat quetũq substã¬
cia uilis uel preciosa requirat᷑
dum equaliter sit corruptus
affectus. Non enim cutellũ
uiciũ est sed cutelli appetitus
nec aurũ uiciũ est s auri cu¬
piditas. In labore nõ laboraui
quantũ debui et quantũ potui
Insilentio eciam fui octiosus:
quod est maximũ pcc̃m. In si¬
lencio namqz nemo sic debet
esse ociosus: ut ĩ eodem ocio
utilitatẽ non cogitet ꝓximi:
nec sic actuosus. Ut cõ templa¬
cionẽ nõ requirat dei. Parũ
enĩ proficit: qui alteri cũ p̾t

Expanded text:
vis moribus. Licentiam loquenvis moribus. Licentiam loquendi vel aliquid faciendi, saepe nimia importunitate, vel calliditate a praelatis meis extorsi: non attendens miser, quoniam ille se decipit, qui occulte vel aperte satagit ut hoc ei Pater spiritualis injungat quod ipse desiderat. 29. Acum, vel cultellum, vel aliquid utile multoties nimium desideravi, nec confessus sum; quia peccatum non aestimabam, propter rei vilitatem. Verumtamen non multum distat quaecunque substantia vilis vel pretiosa requiratur, dum aequaliter sit corruptus affectus. Non enim cultellus in vitium est, sed cultelli appetitus: neque aurum in vitium est, sed auri cupiditas. In labore non laboravi quantum debui, vel quantum potui. In silentio etiam fui otiosus, quod est maximum peccatum. In silentio namque nemo sic debet esse otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi: nec sic actuosus, ut Dei contemplationem non requirat. Parum enim proficit, qui alteri non prod
Abbreviated transcription (Latin):
uel nõ posset: et ita uolui deũ
esse insapientẽ iniustũ et mi¬
potentẽ. Quod si esset deus
non esset. Non est superbia suꝑ
suꝑbiam meam: ꝓpterea lon
cũ eo in grãm reuertatur. Di¬
uersum utriq hospiciũ: nec ĩ
eodem cohabitant ĩ aĩo. quib
non licuit cohabitare in celo.
In celo nata est: S belut ĩme¬
mor qua uia inde cecidit illuc
postea redire nõ potuit. Cum
aer pluiua uel nino frigore
aut calore turbatus fuit: ꝯtra
deum iniqz murmuraui. Oĩa
namqz que ad usum uite acce¬
pimus ad usum culpe ꝯu̾timꝰ
qua ppter iustum est. ut qui
in cunctis peccauimus ĩ cũctis
feriamur. Sepe ad sacrum mi¬
steriũ uocem meã fregi ut dulciꝰ
cantarẽ. magis delectabar in
uocis modulacione ꝙͣ in cordis
compunctione. Deus uero cui
nõ absconditur quicquid illici¬
tũ ꝑpetratur: non querit uocis
lenitatẽ. sed cordis puritatem
Namdum cantor mulcet po¬
pulũ uocibus: deum irritat pra¬

Expanded text:
aut non posset; et ita volui Deum aut non posset; et ita volui Deum esse insipientem, injustum et impotentem: quod si esset, Deus 331 non esset. Non est superbia super superbiam meam, propterea longcum eo in gratiam revertatur. Diversum utriusque hospitium, nec in eodem cohabitant animo, quibus non licuit cohabitare in coelo. In coelo nata est; sed velut immemor qua via inde cecidit, illuc postea redire non potuit. Cum aer pluvia, vel nimio frigore, aut calore turbatus fuit, contra Deum inique murmuravi. Omnia namque quae ad usum vitae accepimus, ad usum culpae convertimus. Quapropter justum est ut qui n cunctis peccavimus, in cunctis feriamur. Saepe ad sacrum Mysterium vocem meam fregi, ut dulcius cantarem: magis delectabar in vocis modulatione, quam in cordis compunctione. Deus vero, cui non absconditur quidquid illicitum perpetratur, non quaerit vocis lenitatem, sed cordis puritatem. Nam dum cantor mulcet populum vocibus, Deum irritat pra
Abbreviated transcription (Latin):
exclusit. s ĩpediuit ncc̃itas.¬
r capitulo ubi pec .xiiii.
cata mea emendare de¬
bui pcci ᷑ pcc̃a addidi. cum de
extusaui. aut ex toto negaui.
aut quod deterius est deffendi.
et impacient respondi. Cum¬
enĩ nullũ sit pcc̃m. aquo non
aut ꝯtaminari nõ possam iu¬
mer ꝙͣuis sic liberari ualeam
ustitudinẽ iquitatũ
neaꝵ expauestens a¬
liorum transgressiones repre¬
hendere timui. et ideo mortis¬
p auctor extiti qr uirus ꝙ
clamando expessere potu nõ
expuli. Indignatus sum aduer¬
sus alios qui me de uiciis meis
reprehendebant, et quos ama¬
re debui oduu. Illa que michi
nocebant uel displicebant: de¬
sideraui ut non essent. Sciobã
tamen ꝙ ĩnatura sua erant bo¬
na et abono factore facta: sed
ideo michi nocebant quia malꝰ
eram et male eis utebar. Nichil
enĩ michi ꝯtrariũ est. insi ego.
Meũ est quicquid nocere potest
Optaui eciam ut deus peccata
nesciret. aut punire nollet

Expanded text:
exclusit, sed impedivit necessitas.exclusit, sed impedivit necessitas. CAcata mea emendare debui, peccatis peccata addidi Cum de excusavi, aut ex toto negavi; aut, quod deterius est, defendi, et impatienter respondi: cum nullum sit peccatum a quo non aut contaminari non possim. Jutenus sic liberari valeam ultitudinem iniquitatum mearum expavescens, aliorum transgressiones reprehendere timui, et ideo mortis auctor exstiti; quia virus quod clamando expellere potui, non expuli. Indignatus sum adversus alios, qui me de vitiis meis reprehendebant; et quos amare debui, odivi. Illa quae mihi nocebant, vel displicebant, desideravi ut non essent. Sciebam tamen quod in natura sui erant bona, et a bono factore facta; sed ideo mihi nocebant, quia malus eram, et male illis utebar. Nihil enim mihi contrarium est, nisi ego ipse. Mecum est quidquid mihi nocere potest, 28. Optavi etiam ut Deus peccata mea nesciret, aut punire nollet,
Abbreviated transcription (Latin):
plices sacerdotibus ⁊ ministris
eius simus et homo qui ad dei¬
graciam conẜuandã mediato¬
re non eguit: iam eam recuꝑa¬
re nõ nisi ꝑ mediatorẽ hoĩem
possit. Eemat eigo ⁊ suspiret
et anxius pro pcc̃o timeat
et expauescat sollicitus discur.¬
rat. auxiliatores et interces¬
sores querat. prosternat se
humiliter homini. qui humi¬
siter astare nosuit creatori. Nã
et hoc saluberrimũ est. Ut corde
peniteat. et ore delictũ suuem
confiteatur: quatinus deus qͥ
prius ad est per gr̃ãm ut cor
ad pñiam compungat Deinde
assit ut confitenti ꝑcc̃oꝵ ueniã
tribuat. Quod si forte pc̃cor
uere peniteat s interuenien¬
te articulo ncc̃itatis ad cõfes¬
sionem perueuire nõ possit:
confidenter credere debemus.
qm̃i sũmus sacerdos complet
ĩ eo ꝙ mortalis nõ potuit et
iam apud deum factũ cõstat
ꝙ homo quidem uere uoluit
s nõ ualuit ad implere: quia
confessionẽ non contemptus

Expanded text:
plices sacerdotibus et ministris plices sacerdotibus et ministris ejus simus, ut homo qui ad gratiam conservandam mediatore non eguit, jam eam recuperare non nisi per mediatorem hominem possit. Gemat ergo et suspiret; et anxius pro peccato timeat, et expavescat: sollicitus discurrat, auxiliatores et intercessores quaerat; prosternat se humiliter homini, qui humiliter adstare noluit Creatori. Nam et hoc saluberrimum est, ut homo corde poeniteat, et ore delictum suum confiteatur: quatenus Deus, qui pius adest per gratiam, cor ad poenitentiam compungat: deinde adsit, ut confitenti peccatorum veniam tribuat. Quod si forte peccator vere poeniteat, sed intercurrente articulo necessitatis, ad confessionem pervenire non possit; confidenter credere debemus, quod summus Sacerdos complet in eo quod mortalis non potuit. Et jam apud Deum factum constat, quod homo quidem vere voluit, sed non valuit adimplere; quia confessionem non contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
aut ea intencione qua pectaui
peccata confessus sum. Mec
omniũ recordatus sum aut
tudinẽ. C ue autẽ confessus
sum: non pure sum confessus
ꝓpter turpitudinẽ. Confessio¬
nem eciam meã diuisi: ut diu̾ẜ
sacerdotibus diuersa manifesta¬
rem. Et ita uema carui: ad quã
cranda namq fictio est pcc̃m
diuidere ⁊ suꝑficie tenus radeᷤ
nõ intrinsecus eradicare. Nõ
enĩ est utilis confessio insi sit
in oris ueritate ⁊ cordis puri¬
tate. et ut tres sint qui testimo¬
niũ nobis dicant in celo. p̾r¬
et filius et spũs sanctus: ad da¬
mus testes sacerdotes cordi ⁊
ori. Ut in ore duorz uel triũ
testiũ stet onne uerbũ. Eed
dicis. Sufficit michi soli deo
confiteri: qr sacerdos sine eo
a pcc̃is me soluere nõ potest.
Ad quod nõ ego s beatus ia¬
cobus respondet dicens. Con¬
fitemim alterutrũ pcc̃a uestra
Conueniens nainqz ualde est
ut nos qui pectando deo contu¬
maces fuimus. penitendo sup¬

Expanded text:
aut ea intentione, qua peccavi, aut ea intentione, qua peccavi, peccata confessus sum; nec omnium recordatus sum, aut tudinem. Si autem confessus sum, non pure confessus sum propter turpitudinem. Confessionem etiam meam divisi, ut diversis sacerdotibus diversa manifestarem: et ita venia carui, ad quam cranda namque fictio est, peccatum dividere, et superficie tenus radere, non intrinsecus eradicare. Non enim utilis est confessio, nisi sit in oris veritate, et cordis puritate. Et ut tres sint qui testimonium nobis dent in coelo, Pater, Filius, et Spiritus sanctus, addamus testes sacerdotes cordi nostro et ori, ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. 26. Sed dicis: Sufficit mihi soli Deo confiteri, quia sacerdos sine eo a peccatis me absolvere non potest. Ad quod non ego, sed beatus Jacobus respondet dicens: Confitemini alterutrum peccata vestra . Conveniens namque valde est, ut nos qui peccando Deo contumaces fuimus, poenitendo sup
Abbreviated transcription (Latin):
componit multa de nichilo. Sic
deniq sic decipit ymaginacio.
quã demonũ format illusio.
Imperat mͥ deus ut prebeã illi
cor meũ. et quia imꝑanti deo¬
deo non sum obediens ⁊ subditꝰ
michi sum rebellis et ꝯtrariꝰ
Unde michi subiugari nõ pots
donec illi fuero subiectus: mͥq
seruiam nolens qr ei nolo ser¬
uire uolens. Iccuto plura ma¬
chinatur. cor meũ uno momen¬
to: qm ommes homines ꝑficere
possent anno uno. Cum deo
non sum unitus: et ideo ĩ me¬
met ip̃o sum diuisus. Cũ illo
uero uniri nõ possum nisi per
caritatẽ. nec subici nisi ꝑ hu¬
militatẽ. nec uerus humilis
esse nisi ꝑ ueritatẽ. Expedit
gͦ ut ĩ ueritate me discuciã.
lis et ꝙͣ fragilis sum. Deinde
cũ omnes miẜias meas cogno¬
uero. neccesse est ut illi ĩhereã
per quẽ sum smne quo nichil sũ
et nichil facere possum. Et qr¬
confessionẽ ad illio redire nõ
possum. fateri ergo oportet qd
fac endũ est: quia nunꝙͣ eo mͦ

Expanded text:
gitatio, quae componit multa de nihilo. Sic gitatio, quae componit multa de nihilo. Sic denique decipit imaginatio, quam daemonum format illusio. Imperat mihi Deus ut praebeam illi cor meum; et quia imperanti Deo non sum obediens et subditus, mihi sum rebellis et contrarius. Unde mihi subjugari non potero, donec illi fuero subjectus; mihique serviam nolens, qui ei nolo servire volens. Idcirco plura machinatur cor 330 meum uno momento, quam omnes homines perficere possent uno anno. Cum Deo non sum unitus, et ideo in me ipso sum divisus. Cum illo vero uniri non possum, nisi per charitatem, nec subjici nisi per humilitatem, nec vere humilis esse nisi per veritatem. 25. Expedit ergo ut in veritate me discutiam, lis, et quam labilis sum. Deinde cum omnes miserias meas cognovero, necesse est illi inhaeream, per quem sum, sine quo nihil sum, et nihil facere possum. Et qconfessionem ad illum redire non possum. Fateri ergo oportet quod fatendum est; quia nunquam eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
sendmũ arena si miponat᷑ ex¬
terminat. pix inquinat palea
occupat: sic cor meũ cogitacio
amara turbat ĩ munda maculat
uana inquietat et fatigat. Ita
cor meũ dum futurũ nõ curat
gaudiũ. nec diuinũ querit au¬
xiliũ ab amore celestiũ elonga¬
tur. et ĩ amore terrestriũ occu¬
patur. Cumq elabitur ab illis
et ĩuoluitur ĩ istis. uanitas illd̃
recipit curiositas deducit. cu¬
prditas allicit. uoluptas seducit
turbat iracũdia cruciat tristi¬
cia. Sicqz miseris casibus sub¬
mergitur omnib uiciis. Qm̃
unũ deum qui ei suffic̾e poterat
dimisit ꝑ multa dispergitur:
et huc illucqz querit ubi requie¬
scere possit et nichil iuuenit
qui ei sufficiat donec ad ip̃m
redeat a cogitacione ĩ cogita¬
uarietate ip̃aꝵ reꝵ impleatur.
quarũ qualitate saciari nõ p̃t
S ic labitur cordis miseria: sub¬
tracta diuina gr̃a. Cumq ad
se reuertitur ⁊ discurrit quid
cogitauit. nichil reperit. quia

Expanded text:
lendinum arena, si imponaturlendinum arena, si imponaturterminat, pix inquinat, palea occupat; sic cor meum cogitatio amara turbat, immunda maculat, vana inquietat et fatigat. Ita cor meum dum futurum non curat gaudium, nec divinum quaerit auxilium, ab amore coelestium elongatur, et in amore terrestrium occupatur. Cumque elabitur ab illis, et involvitur in istis, vanitas illud recipit, curiositas deducit, cupiditas allicit, voluptas seducit, turbat iracundia, cruciat tristitia; sicque miseris casibus submergitur omnibus vitiis, quoniam unum Deum, qui ei sufficere poterat, dimisit. 24. Per multa dispergitur, et huc illucque quaerit ubi requiescere possit, et nihil invenit quod ei sufficiat, donec ad ipsum redeat. A cogitatione in cogitavarietate ipsarum rerum impleatur, quarum qualitate satiari non potest. Sic labitur cordis miseria subtracta divina gratia. Cumque ad se revertitur, et discutit quod cogitavit, nil reperit; quia