comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cra theologia que in p̾cedenti uisione sub nõi¬
ne submͦse et subu̾se babilonis malorũ dãp¬
nacõnẽ manifeste descͥpsit: congrue nũc sub
typo iherłm ciuitatis sc̃e głificacõm bonorũ cõ¬
seq̃nter subiugete subiu̾igit. ut sicut ibi descͥ¬
biturͤ impii sine fine puĩendi. Ita hic iuiti
ostendant᷑ et̾nalitꝰ glorificãdi. Agit autem
hec septĩa sacratissĩa uisio de ĩnouacõne e
lemẽtorũ et głificacõne iustorũ et celestiũ
mansionũ atq bonorũ iocunditatẽ młtfor̾¬
ura sigurarũ qualitatib pultre describens
et humanũ ad sũmi bom appetitũ dulcediñe
mirabilit̾ꝰ trahens. Nam si quis ecit̃i solam
u̾borũ pulerttudine inserie uisionis huiꝰ di¬
ligẽtius tic studiosius attẽderet. unde semet¬
ip̃m ad tanti boni concupiscẽtiã excitaret. ꝑ¬
fectissime reꝑiret. et tam pulcre et iocũde cuu¬
gentiã elucidandã ingressimi neqͣqͣm id no¬
stris uirib presumumꝰ: Sed in illũ confidẽ¬

Expanded text:
cedenti visione, sub nomine subversae et submersae Babylonis malorum damnationem manifeste describit; congrue nunc sub typo Jerusalem civitatis sanctae glorificationem bonorum consequenter subjungit, ut sicut ibi describuntur impii sine fine puniendi, ita hic justi ostendantur aeternaliter glorificandi. Agit autem haec septima et sacratissima visio de innovatione futura elementorum, et glorificatione justorum et coelestium mansionum, atque bonorum jucunditatem, multiformium figurarum qualitatibus pulchre describens, et humanum animum ad summi boni appetitum atque dulcedinem mirabiliter trahens. Nam si quis etiam solam verborum pulchritudinem in serie visionis hujus diligentius ac studiosius attenderet, unde semetipsum ad tanti boni concupiscentiam excitaret, perfectissime reperiret, et tam pulchrae ac jucundae civgentiam elucidandam ingressuri, nequaquam id nostris viribus praesumimus, sed in illum confiden
Abbreviated transcription (Latin):
sionib. totum exlib̃i arbitrii ure tum
ex gr̃e collatione fortiter p̃side. icum
auctoritate imꝑare. &e illd̃ qd̃ intra nos
est regnum celorum iurilit uendicare:
Nonne tibi uidet᷑ dono quodã qͣsi ppħie
pollere cũ iam exꝓuidentie mun̾e acceꝑ¬
it ĩminentia ꝑicła posse p̾uid̾e. aiq p̃di¬
cere maxime autem cum iam ceꝑit¬

Expanded text:
sionibus tum ex liberi arbitrii jure, tum sionibus tum ex liberi arbitrii jure, tum ex gratiae collatione fortiter praesidere, et cum auctoritate imperare, et illud quod intra nos est regnum coelorum viriliter vendicare? Nonne tibi videtur dono quodam quasi prophetiae pollere, cum jam ex providentiae munere acceperit imminentia pericula posse praevidere atque praedicere, maxime autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
in loco uł tempore hoc non possit osten¬
di ħ ñ possit uideri: Et hec qͥd̃ illi nominis
intp̃tatio satis congruit scd̃m qd̃ ei accid̾.
nã est ce alia ñ minus cõgrua scdm quod
fecit. Inĩp̃tatur nãq nabuchodonosor
sessio magnitione angustie. Quid ẽ sedẽ.
nͥ semet ipsũ humiliare: Aitente aũ qͣntũ
rex iste se ip̃m humiliauit. qͥ damelem ser¬
iuim sͥ ex captiuitate ad dictũ adorauit.
qñ regni sui deiectionẽ quã sine angustia
nosse non pot̾at. ipso exponente agnoũ.¬
Inagnitione itaq angustie sedit qui
audito unminenti ꝑiclo ad ꝓpħantis
se pedes humilit ꝓstrauit. Hec aũt q̃
dicta sunt de noĩs int̃p̃tatione. uident᷑
hystorie alludere. s nicħominꝰ & illud
consid̾andum est qͦmͦ ualeant myffio
congruere. Quid enim aluid designat.
quam contemplatiua: Nõne tibi uidec
auimꝰ humanꝰ in se regiam quodã mͦ ꝑso¬
nam gerere cum ceperit affectib. ce pas¬

Expanded text:
in loco, vel tempore hoc non possit ostenin loco, vel tempore hoc non possit ostendi, hoc non possit videri. Et haec quidem illi nominis interpretatio satis congruit, secundum quod ei accidit. Nam est et alia non minus congrua secundum quod fecit: interpretatur namque Nabuchodonosor sessio in agnitione angustiae. Quid est sedere, nisi semetipsum humiliare? Attende autem quantum rex iste seipsum humiliavit, qui Danielem servum sibi ex captivitate addictum adoravit, quando regni sui dejectionem quam sine angustia nosse non poterat ipso exponente agnoIn agnitione itaque angustiae sedit, qui audito imminenti periculo ad prophetantis se pedes humiliter prostravit. Haec autem quae dicta sunt de nominis interpretatione videntur historiae alludere, sed nihilominus et illud considerandum est quomodo valeant mysterio congruere. Quid enim aliud designat hquam contemplativa? Nonne tibi videtur animus humanus in se regiam quodammodo personam gerere, cum coeperit affectibus et pas
Abbreviated transcription (Latin):
turoꝵ p̃sagium futuroꝵ fuit.ce illud nich̃¬
ominꝰ qd ꝑ p̾sagium futurũ p̾uidit rerum
aliarũ signum fuit. nã moꝵ accidentia ex¬
pressit. Uide ergo qͣ recte tale nom̃ sortitur
nabuchodonosor qͥppe ꝓpħans istiꝰmodi sig¬
num int̾p̃tatur Nonne nabuchorlono¬
sor ꝑ mysticam uisionẽ ꝓph̾abat. uñ ce eiꝰ
uisio ꝓpħia erat. q̃ uarios regnoꝵ defectus
portendebat: Quis autẽ nesciat. q omĩa ĩ
sigura contingebant ilł: Ergo illa regnoꝵ
ꝑmutatio figura suit q alud aliquid ꝑ mi¬
sterium significauit. &e rerum sp̃ualiũ sig¬
num suit. Signum itaq ꝓpħabat qui in
suturorum p̃sagio rerum sp̃ualiũ siguraᷤ
p̃uidebat. s qͣle signum: Signum iftlmi
hoc ẽ signum tale qd̃ quale uł qmͣ uerũ
stendi. Uł signum istimodi. quasi eius rei
q̃ potest digito ostendi. Si enĩ indetm̃to re¬
gnoꝵ moꝵ detͥm̃tũ debet intelligi. qͦ queso

Expanded text:
turorum praesagium fuit. Et illud nihilturorum praesagium fuit. Et illud nihilominus quod per praesagium futurum praevidit rerum aliarum signum fuit: nam morum accidentia expressit. Vide ergo quam recte tale nomen sortitur. Nabuchodonosor quippe prophetans istiusmodi signum interpretatur. Nonne Nabuchodonosor per mysticam visionem prophetabat, unde et ejus visio prophetia erat, quae varios regnorum defectus portendebat? Quis autem nesciat quia omnia in figura contingebant illis? Ergo illa regnorum permutatio figura fuit quia aliud aliquid per mysterium significavit; et rerum spiritualium signum fuit. Signum itaque prophetabat, qui in futurorum praesagio rerum spiritualium figuras praevidebat. Sed quale signum? Signum istiusmodi, hoc est signum tale quod, quale, vel quam verum stendi, vel signum istiusmodi quasi ejus rei quae potest digito ostendi. Si enim in detrimento regnorum morum detrimentum dicitur intelligi, quo, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ae gradib distinguit᷑. & in ext̃mina¬
bił regni subintroductio paucis ꝑftͥn¬
git᷑. ⁊ subito quid̃. & sñ ulla digradatiõe
subinfertur. & forte qd̃ de qualibr gemi¬
ne uite gr̃a dr̃ de utraq intelligi dat᷑.
Nam scriptura sacra sepe unum dic̃. &
aliud innuit. Solet itaq uitissim ut̃rq
conting̾e ⁊ hominẽ uideł in actiua exerci¬
tatũ subito & inopinate cad̾e.i itẽ acon¬
templatiua deiectum ꝑuisitantẽ grãm
miranda facilitate resurg̾e. S congrue
satis hoc loco ubi deutruisq uite lapsu
uł repatione agitur congrue inquam ntͥ¬
usq ꝓpͥetatem expressit. or qua sibi ꝓ portio¬
ne respondeant ostendit. Nam aconteni¬
platiua faciluis decidimꝰ & ad actuã faci¬
liꝰ resurgimꝰ. Hec aũt regis nabuchodo¬
nosor uisio sicut et ceta. ipsuis saris euiden¬
t̃ ostendit: quã apte tale nom̃ accepit. Nam
sompnium ꝓculdubio quod udit: fu¬

Expanded text:
ibitur, et gradibus distinguitur, et inexterminaibitur, et gradibus distinguitur, et inexterminabilis regni subintroductio paucis perstringitur, et subito quidem, et sine ulla degradatione subinfertur. Et forte quod de qualibet geminae vitae gratia dicitur, de utraque intelligi datur. Nam Scriptura sacra saepe unum dicit, et aliud innuit. Solet itaque vicissim utrumque contingere, et hominem videlicet in activa exercitatum, subito et inopinate cadere, et item a contemplativa dejectum per visitantem gratiam miranda facilitate resurgere. Sed congrue satis hoc loco, ubi de utriusque vitae lapsu vel reparatione agitur, congrue, inquam, utriusque proprietatem expressit, et qua sibi proportione respondeant ostendit. Nam a contemplativa facilius decidimus, et ad activam facilius resurgimus. Haec autem regis Nabuchodonosor visio sicut et caetera ipsius satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somnium procul dubio quod vidit fu
Abbreviated transcription (Latin):
instarura. que inchoata ex auro desuit
intesta. In sũmo aurea. inmedio argente¬
xliii. a. uł erea inimoferrea. uł testea. Ecce ut
uides quanto inferior tanto semrꝑ unle¬
nitur se ipsa deterior: Inuaria ꝑmutatio¬
ne metalloꝵ signãtur uaria decruñta re¬
gnoꝵ &e inutriusq multiformis defectuᷤˢ
moꝵ uł meritoꝵ. S ecce pꝰ multiplicem
regnoꝵ defectum. regnum illud suscitat᷑
qd̃ ñ dissipabit᷑ inet̾uum. Sic sepe mens
humana pꝰ multiplicem ruinam diui¬
na inspiratione cumpũcta. ad iustitiam
redit. & ex ipso suo casu erudita. ⁊ humi¬
liata. quanto eruditior. quantoq humi¬
lior. tanto &e fortior resurgit. Illud quo¬
q notandum qd̃ contẽplar ae uite grã
quã actiue: faciliꝰ elabitur. s multo dif¬
sicilius repat᷑. hunic est qd̃ nabuchodono¬
sor sompnii usionẽ ꝗͣ tam facile amisit
cum tanta difficultate recuperauit. hĩc
est qd̃ regnoꝵ detrimentum latius descͥ¬

Expanded text:
in statua, quae inchoata ex auro desinit in statua, quae inchoata ex auro desinit in testa, in summo aurea, in medio argentea, vel aerea, in imo ferrea vel testea. Ecce ut vides quanto inferior, tanto semper invenitur seipsa deterior. In varia permutatione metallorum signantur varia detrimenta regnorum, et in utrisque multiformis defectus morum, vel meritorum. Sed ecce post multiplicem regnorum defectum, regnum illud suscitatur, quod non dissipabitur in aeternum. Sic saepe mens humana post multiplicem ruinam, divina inspiratione compuncta ad justitiam redit, et ex ipso suo casu erudita et humiliata, quanto eruditior quantoque humilior, tanto et fortior resurgit. Illud quoque notandum quod contemplativae vitae gratia quam activae elabitur, sed multo difficilius reparatur. Hinc est quod Nabuchodonosor somnii visionem quam tam facile amisit, cum tanta difficultate recuperavit. Hinc est quod regnorum detrimentum latius descr
Abbreviated transcription (Latin):
uid illud nabuchodosors oms:
somnium uixta litt̾am designet.
notissuna illa danielis expositio docet. s
displicere non debet si tropologica discũ¬
sio exead̃ mat̾ia eliciat. qd̃ adueritatis
scientiam uł moꝵ disciplinam lectorem
stica uisione designare qͦmͦ uiros uirtu¬
tum contingat paulatim desuere. ⁊ qui¬
bdã detrimentoꝵ gradib inima corru¬
potus potiorẽ anini statũ resurg̃e. Hec
aũt ꝑ mutationis corpuptela. uł repara¬
ui. lionis medela accid̃e utiq solet inutra¬
q uita tã actiua uidelicet. ꝙͣ contẽplatim
Utriq nn fallor in hac una uisione: typus
expͥmitur: si recte pensetur. Quid enim
est qd̾ nabuchodonosor mysticam uisionẽ
accepit. amisit ⁊ pꝰ modũ it̾m cumulatiꝰ
agnouit nã ipãm cum ipsiꝰ intpretati¬
one ad ultimum reciꝑe m̾uit quid inꝙͣ
in his om̃ib nob̃ innuitur nisi qd̃ conte¬
hitur tandemq multiplicuis reꝑatur᷑
Actiue autẽ uite detͥm̃ta designantur

Expanded text:
Nabuchodonosor somnium juxta litteram designet, potissima illa Danielis expositio docet. Sed displicere non debet, si tropologica discussio ex eadem materia eficiat quod ad veritatis scientiam, vel morum disciplinam lectorem stica visione designare quomodo viros virtutum contingat paulatim defluere, et quibusdam detrimentorum gradibus in ima corrupotius potiorem animi statum resurgere. Haec autem permutationis corruptela, vel reparationis medela accidere utique solet in utraque vita, tam activa videlicet quam contemplativa. Utriusque, ni fallor, in hac una visione typus exprimitur, si recte pensetur. Quid enim est quod Nabuchodonosor mysticam visionem accepit, amisit, et postmodum iterum cumulatius agnovit. Nam ipsam cum ipsius interpretatione ad ultimum recipere meruit. Quid, inquam, in his omnibus nobis innuitur, nisi quod contehitur, tandemque multiplicius reparatur. Activae autem vitae detrimenta designantur
Abbreviated transcription (Latin):
chodonosor ut dictum est int̃p̃tatur: ses¬
sio mnagnitione angustie. Nemo autẽ
me̾retur qd̃ ꝑ regem iniquum: animus
uirił. ⁊uir uirtutum intelligi dr̃: Qus
enĩ nesciat nͥ sacrarum litt̾arum imꝑitꝰ
quã sepe inscripturis signisicet xp̃m.
serpens ammal uenenosũ. ce leo aĩal fe¬
rocissimum: Et si exponenti beato grego¬
rio credimꝰ. in daiud adultero ꝑmiftiũ
intelligitur xp̃c. or mninnocente uria
intelligit᷑ ꝑfidus ille uidaicus populus.
Quid igitur mirum si ꝑregem miqũ
quẽ imꝓbamꝰ. intelligunꝰ rem iustam
qͣ approbannis: Et quid̃ in rege inuisto
quamuis fu̾it uoluntas inordinata: erat
tñ ei potestas ordinata. Non est eñi pote¬
stas nͥ adeo. Que autẽ adeo sunt. teste
apło ordinata sũt Recte itaq satis rega
potestas urtutum animũ designat.
qͥ regnum illud int̾num morib sͥuendi¬
cat. siue libum arbitrium. ꝑ qd̃ ex coop¬
ante gr̃a affectionib cr passionib suis

Expanded text:
chodonosor, ut dictum est, interpretatur seschodonosor, ut dictum est, interpretatur sessio in agnitione angüstiae. Nemo autem miretur quod per regem iniquum animus virilis, et vir virtutum intelligi dicitur. Quis enim nesciat nisi sacrarum litterarum imperitus quam saepe in Scripturis significet Christum serpens animal venenosum, et leo animal ferocissimum? Et si exponenti beato Gregorio credimus, in David adultero per mysterium intelligitur Christus, et in innocente Uria intelligitur perfidus ille Judaicus populus. Quid igitur mirum si per regem iniquum quem improbamus, intelligimus rem justam quam approbamus? Et quidem in rege injusto quamvis fuerit voluntas inordinata, erat tamen ei potestas ordinata. Non est enim potestas nisi a Deo. Quae autem a Deo sunt, teste Apostolo, ordinata sunt . Recte itaque satis regia potestas virtutum animum designat, qui regnum illud internum moribus sibi vendicat, sive liberum arbitrium per quod ex cooperante gratia affectionibus et passionib
Abbreviated transcription (Latin):
funda rumari. & ꝑ m̃us excessum ⁊ ue¬
lud ꝑ sõpnium diuinoꝵ uidicioꝵ ar¬
chana mirari: Recte aũt ce nabucho¬
donosor dicit᷑. qui p̃uidentie dono dona¬
tur. Et t̃c ueraciter qui eiꝰmodi ẽ signum
ꝓpħar. cũ excausis p̃cedentib moꝵ detͥ¬
m̃ta p̾uideat. Nam semꝑ detͥmenta
meritorũ designant detͥmenta p̃miorũ.
Absq dubio nãq qͣnͣtũ dechitur m̾ito:
qualia sint possunt. quodãmodo digi¬
to ostendi. & exꝑim̃to ꝓbari. Sepe aũt
defectus bonoꝵ desid̾ioꝵ. p̃signat defectũ
bonoꝵ oꝑum. Nam torpente uolun¬
tate necesse est anuum pꝰ modũ abo-¬
no stuidio tepescere. Solet autẽ &e eccon¬
ũso contingere. Cui uero datumt̃ irmi-¬
nentia ꝑicla. &e mala adhuc sutura pos-¬
se p̃uidere. si curat ⁊ satagie. cum dolore
ce anuni angustia illa inconsid̾ationem
adduc̃e & semet ip̃m in eoꝵ expectatiõe
humiliare. potest ei idem nom̃ sccl̃m ali¬
am intp̃tationẽ congruere. Nam nabu¬

Expanded text:
funda rimare, et per mentis excessum, et velut per somnium divinorum judiciorum arcana mirari? Recte autem et Nabuchodonosor dicitur qui praevidentiae dono donatur, et tunc veraciter qui ejusmodi est signum prophetat, cum ex causis praecedentibus morum detrimenta praevideat. Nam semper detrimenta meritorum designant detrimenta praemiorum. Absque dubio namque quantum detrahitur merito,  praedicit quae, qualia sint, possunt quodammodo digito ostendi, et experimento probari. Saepe autem defectus bonorum desideriorum praesignat defectum bonorum operum. Nam, torpente voluntate, necesse est animum postmodum a bono studio tepescere. Solet autem et e converso contingere. Cui vero datum est imminentia pericula, et mala adhuc futura posse praevidere, si curat et satagit cum dolore et animi angustia illa in considerationem adducere, et semetipsum in eorum exspectatione humiliare, potest ei idem nomen secundum aliam interpretationem congruere. Nam Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
bolice tempcõnis refrenacõ. Angłs: xp̃s. Sig¬
dentes. turba magna electi eam subseqũe¬
tes / concẽtus anglõꝵ. Gaudiorũ eorũ. et gͣti¬
arũ accõ de salute hõim Unꝰ autẽ semoꝵ
uniu̾sitas doctorũ Lauacõ et dealbac̃o sto¬
larũ mũdicia corpoꝵ et opeꝵ Sãguis agni
passio xp̃i. mali ablac̃o p̾sentis miseris eua¬
sio bom collaco suꝑnabt̃tudo. de .uiiͦ. siglło.

Expanded text:
bolicae tentationis refrenatio. Angelus, Christus. Sigbolicae tentationis refrenatio. Angelus, Christus. Sigdentes. Turba magna, electi eam subsequentes. Concentus angelorum, gaudium eorum, et gratiarum actio de salute hominum. Unus autem seniorum, universitas doctorum. Lavatio et dealbatio stolarum, munditia corporum et operum. Sanguis Agni, passio Christi; mali ablatio, praesentis miseriae evasio; boni collatio, superna beatitudo. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuisibilit̾. et multiformit᷑ pͣticipet. Quorũ ⁊̃
bt̃ĩtudinẽ lacius in seqũtib descubit. osten¬
dens eos a malo alienos et bono repletos.
Non esurient neqz sicient ampliꝰ. Quia re¬
fitient etͣ fonte uite. neq cadec suꝑ illos
sol. neq ullus estus. quia ꝓtegẽtur a ma¬
iori et minori tribulõne. Qm̃ agnus qui ĩ
medio throni est io est in medio angłorum:
in quib deus residet. et per quos iudicia su¬
a exxcet. reget illos. uidel in uia. Et deducet
illos ad uite fontes aqͣrũ. in prĩa. Et qm̃ e¬
runt ab om̃i malo liberi. ita quo erũt ab¬
sqz om̃i dolore mali. unde subdit᷑. Et abstͥget
d̃s om̃em lacrĩam ab oculis eorũ. Deꝰ ab stꝰ¬
get. quia sicut ab om̃i malo lib̾os: sic eos to¬
cius doloris ĩmunes. faciet Apercõ igitur
uiͭͥ sigilli complecc̃o mistici eloquii de ꝑse¬
cucõne antixp̃i. motus et cõcussio rerũ ꝑse¬
cuco p̃uorũ angłorũ / nocẽciũ cohibit̃o. dya¬

Expanded text:
invisibiliter et multiformiter habet, participet. Quorum etiam beatitudinem latius in sequentibus describit, ostendens eos a malo alienos et bono repletos: Non esurient, neque sitient amplius, quia reficientur pane et fonte vitae: Neque cadet super illos sol neque ullus aestus, quia protegentur a majori et minori tribulatione. Quoniam Agnus, qui in medio throni est, id est in medio angelorum in quibus Deus residet et per quos judicia sua exercet, reget illos, videlicet in via, et deducet illos ad vitae fontes aquarum, in patria. Et quoniam erunt ab omni malo liberi, ita quoque erunt absque omni dolore mali. Unde subditur: Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum. Deus absterget, quia sicut ab omni malo liberos, sic eos totius doloris immunes faciet. Apertio igitur sexti sigilli, completio mystici eloquii. De persecutione Antichristi, motus et concussio rerum, persecutio pravorum angelorum. Nocentium cohibitio, dia
Abbreviated transcription (Latin):
et in p̾senti ecc̃a qͣmdiu presens uita agit᷑. et
i ultimo iudicõ scdm̃ sua m̾ita sedẽ iudican¬
di cum iudice ip̃o disponente sorciũtur. Apte
ergo suꝑius. ubi ait. yris erat in cirtuitu se¬
cum dño dĩna iudicia excentib subũixt.
Sed nec scrupulũ gen̾et qd̾ suꝑius quos ꝑ
fectos cũ angłis electis sedere diximꝰ. et hic
eosdẽ. scil ꝑfectos homĩes in cirtuitu sedis
sedentes exponimꝰ : ꝑ ossumꝰ ad cõmoditatẽ
in p̾senti loco parũꝑ sine ꝑu̾sitate intellec

Expanded text:
a quandiu praesens vita agitur, et in ultimo judicio secundum sua merita sedem judicandi cum judice ipso disponente sortiuntur. Apte ergo superius, ubi ait: Iris erat in circuitu secum Domino divina judicia exercentibus subjunxit. Sed, ne scrupulum generet, quod superius quosque perfectos cum angelis electis sedere diximus, et hic eosdem scilicet perfectos homines in circuitu sedis sedentes exponimus, possumus ad commoditatem in praesenti loco parumper sine perversitate intellec
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitu apparẽs: maiestatis esse destri¬
bitur. quia hunic inde a dextͥs et a sinistris
id est bonis et malis iusto iudice iudican¬
te debita m̾ces donat᷑ Sed yris siłis ui¬
sioni smnaingdĩe dicit᷑. quia bõis et inti¬
lis dĩno iudicõ exaĩatis. iusti introdu¬
cũtur ad pascua mrẽtis et̾uitatis. Ma¬
li tradũtur in ignẽ rubẽtis conflagͣcio¬
nis. Qualis ergo p̾dicat᷑ in sacro eloqui¬
o: talis existit in iudicando. ¶Et notã¬
dum qd̃ nõ tam in cͥcuitu sedẽtis qmͣ se¬
dis yuis esse dicit: quia ꝑfcõrum est. ĩ
quib deus residendo regnat et mĩores
gub̾nat. Nũc ip̃m iudiciũ predicare un¬
in fine sedendo mũdũ iudicare. Qd̃ aut̃
cum ip̃o sedebũt. et iudic̃ãdos iudicabũt:
aꝑte monstrat᷑. cum subdit᷑. Et in circu¬

Expanded text:
in circuitu apparens judicium majestatis esse describitur, quia hinc inde a dextris, et a sinistris, id est, bonis et malis, justo judice judicante, debita merces donatur. Sed iris similis visionis smaragdinae dicitur, quia bonis et malis divino judicio examinatis justi introducuntur ad pascua virentis aeternitatis, mali traduntur in ignem rubentis conflagrationis. Qualis ergo praedicatur in sacro eloquio, talis existit in judicando. Et notandum quod non tam in circuitu sedentis quam sedis iris esse dicitur, quia perfectorum est in quibus Deus residendo regnat, et minores gubernat, nunc ipsum judicium praedicare unn fine sedendo mundum judicare. Quod autem cum ipso sedebunt, et judicandos judicabunt aperte monstratur cum subdit
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ confit̾e̾ d̾o de bonis tuis ⁊ lau¬
da ip̃m ꝓ donis suis: & noli torꝑe in
ip̃is ⁊ s intere qnͣtũ potes ad meli¬
ora. & tͣnsi ad optima: ce fc̾s ẽ tͣnsi¬
tꝰ secundꝰ. & confessio sed̾a. Ad con¬
fessionẽ primã solet fieri miracłm
pͥmũ: ce ad confessionẽ sed̾am mi¬
racłm scd̃m. ꝑ confessionẽ siqͥdẽ
cͥminis efficit᷑ fuga maris: ce ad
confessionẽ laudis statĩ conũtit᷑

Expanded text:
militer confitere Deo de bonis tuis, lauda ipsum pro bonis suis, et noli torpere in ipsis: sed nitere quantum potes ad meliora, et transi ad optima, et factus est transitus secundus, et confessio secunda. Ad confessionem primam solet fieri miraculum primum et ad confessionem secundamraculum secundum. Per confessionem siquidem criminis efficitur fuga maris, et ad confessionem laudis statim convertitu
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ huꝰim̾i met᷑ ce meror ⁊ a suꝑueni¬
entis fidutie securitate fugiat atq
discedat etiã huiꝰmi mare: ut pos¬
re qd̾ fugisti sunne meliꝰ putamꝰ
deiuxta illũ aufug̾̃at: qͥ dicebat. Bo

Expanded text:
atur hujusmodi metus et moeror a superveniatur hujusmodi metus et moeror a supervenientis fiduciae securitate! Fugiat atque discedat etiam hujusmodi mare, ut posre, quod fugisti? Nonne mare putamus de juxta, illud aufug
Abbreviated transcription (Latin):
eternis: mare ẽ adextͥs. me¬
ror ꝓ malis et̾is : mare est a sinis¬
tͥs. Sane si sane mentis sumꝰ⁊ ꝓ
ut sqꝑ debemꝰ timere. dob̾e: c ama¬
ris compunctõnis lacͥmis affluere.
Isla timeamꝰ amitt̾e: illatimeamꝰ
incurr̾e: ce hm̃s geminũ mare mu¬
niens fortit̾ nos ce̾ ab utroꝙ lat̾e.
Recte ut arbit᷑r mare qd̾ in uia oc¬
crit. qd̾ ꝓfectõnis nr̃e iter imped̾.
iuste seu̾itatis uͥga ꝑcutimꝰt diui¬
ne distͥctõnis consid̾atõne t̾remꝰ ⁊
frituri examinis recordatõne amo¬
inutili mundane uite sollicitudi¬
ne cõpunctio nr̃a diuidat᷑ ad ge¬
mina ⁊ ut ꝑ timoris merorẽ ma¬
la diluamꝰ et̾na: ce ꝑ desid̾ii lacri¬
mas bona meream᷑ et̾na. felipͣ qͥ ce
hoc geminũ duplicis meroris mare
ꝑtͣnseunt ⁊ qͥ omẽm fut᷑e expectatõ-¬
nis ãbiguitatẽ &e metũ longe post
t̾gum relinqunt: & uniu̾sum
difficentie luctũ cte spei secͣitate
tͣnscuri t᷑. Utinã & in nobis absorbe¬

Expanded text:
eternis, mare est a dextris; moeror pro malis aeternis, mare est a sinistris. Sane si sanae mentis sumus, pro utrisque debemus time re, dolere et amaris compunctionis lacrymis affluere. Ista timeamus amittere, illa timeamus incurrere, et habemus geminum mare muniens nos fortiter, et ab utroque latere. Recte, ut arbitror, mare, quod in via occurrit, quod profectionis nostrae iter impedit,justae severitatis virga percutimus, divinae districtionis consideratione terremus, futuri examinis recordatione amoinutili, mundanae vitae sollicitudine compunctio nostra dividatur ad gemina, ut per timoris moerorem mala diluamus aeterna et per desiderii lacrymas, bona mercemur aeterna. Felices qui et hoc geminum duplicis moeroris mare pertranseunt, qui omnem futurae exspectationis ambiguitatem, et metum, longe post tergum relinquunt, et universum diffidentiae luctum certae spei securitate transeunt, utinam et in nobis absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. amor inqmͣ qui lucẽ odit. diei feruor
dici ñ debet. Scimꝰ aũt qr qͥ male agit: odit
lucẽ. Qui aũt facit ĩuitatẽ: uenit ad lucẽ
ut manisestentur oꝑa eiꝰ q indõ sunt fac¬
ta. Quid itaq aliud est feruor diei. nͥ ferui¬
dus amor ueri. desid̾iũ uerice summi bo¬
ni sub quali feruore patͥarcha tc̃ temꝑis
tẽ ce optantẽ absq dubio diuine aspirõiꝰ
auram ꝑciꝑe. desidiiq sui estꝰ illius affla¬
tu temꝑares: Ppendis ut arbittor qͦmo¬
do ille sub quo tc̃ estuabat feruor illuc
eum trahebat. unde illos tres ꝑspice po¬
tuisset: qͦs une adorandos ñ dubitaret. for¬
te si t̃c domesticis suis intencłẽt. & tab̾na¬
cli sui intima tenẽt. ad orandas illas ꝑso¬
nas muume iudisset ⁊ si ñ idiss: tunc
temꝑis fortassis ^ eriss duo gͥ mnunũ occur¬
runt q̃ egressionuis illiꝰ oecasionẽ p̃buer̃t
nuietas feruoris: oe nouitas usionis.

Expanded text:
diligit, amor, inquam, qui lucem odit, diei fervor diligit, amor, inquam, qui lucem odit, diei fervor dici non debet. Scimus autem quia qui male agit, odit lucem, qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur ot . Quid itaque aliud est fervor diei, nisi fervidus amor veri, desiderium veri et summi boni, sub quasi fervore patriarcha tunc temporis tem et optantem absque dubio divinae aspirationis auram percipere, desideriique sui aestus illius afflatu temperare. Perpendis, ut arbitror, quomodo ille sub quo tunc aestuabat fervor, illuc eum trahebat, unde illos tres prospicere potuisset, quos jure adorandos non dubitaret. Forte si tunc domesticis suis intenderet, et tabernaculi sui intima teneret, adorandas illas personas minime vidisset, et si non vidisset, tunc temporis fortassis non exisset. Duo igitur in unum occurrunt, nimietas fervoris et novitas visionis.
Abbreviated transcription (Latin):
uersus dixit. Nunc scio uere qͥa misit dñs
angłm suum ce c̃. Ecce ur̃q ad se reu̾sus le¬
gitur. s cur hoc. nisi qͥa a se ipsis pͥus exisse
uidebantur: llã unꝰ longe a se inlongͥnꝙͣ
regionẽ ducit᷑. alt̃ angłico ducatu supͣ
cõmunẽ humane possibilitatis statũ. m̃¬
tis alienatione leuatur. In pͥmo itaq eg̾s¬
su descendit᷑ ad una: in scdõ leuat᷑ ad sum
dño octͣrit᷑ inͥ humane m̃tis exdessus. ꝑ qͣm
supͣ semet ip̃am rapta indiuine contem¬
plationis archana sustollit᷑: Si gͦ egrefsi¬
omis eiꝰ causam querimꝰ: ciciꝰ inuenimꝰ. Nlã
uisio que exterius apparuit: ꝓculdubio
eum ad ext̃iora traxit. apparitionis aũt
diuine causa latent̃ unuit᷑ ineo qd̾ ei do¬
minꝰ apparuisse dicit᷑. in ip̃o feruore diei
seclenti quid̃ in ostio tab̃nacłi sui uides
certe q calor diei feruebat: qñ ei dñs ap¬
parebat. Qͥs q̃so ÷ iste feruordiei. nͥ estuatõ
ardentis desicdii: amor itaq ille qͥ tenebras

Expanded text:
ersus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, etc. . Ecce uterque ad se reversus legitur. Sed cur hoc, nisi quia a seipsis prius exisse videbantur? Nam unus longe a se in longinquam regionem ducitur, alter angelico ducatu supra communem humanae possibilitatis statum, mentis alienatione levatur. In primo itaque egressu descenditur ad ima, in secundo levatur ad summDomino occurritur, nisi humanae mentis excessus, per quem supra semetipsam rapta in divinae contemplationis arcana sustollitur? Si ergo egressionis ejus causam quaerimus, citius invenimus. Nam visio quae exterius apparuit, procul dubio eum ad exteriora traxit. Apparitionis autem divinae causa latenter innuitur in eo quod ei Dominus apparuisse dicitur, in ipso fervore diei sedenti quidem in ostio tabernacerte, quia calor dici fervebat, quando ei Dominus apparebat. Quis, quaeso, est iste fervor diei, nisi aestuatio ardentis desiderii? Amor itaque ille qui tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis alienatio occurrentib si¬
bi ĩuicem hiic estuantis anume desicl¬
io. illinc mirando aliquo diuine reue¬
lationis spectatło. qd̾ ex illo abrahe pri¬
mo egressu collig̾e possumꝰ. de quo suꝑ¬
iuis aliqua locuti sumꝰ. Qd enĩ de eo ait
scͥptura: a paruit autẽ ei dñs. sedenti
inconualle mamibre sedenti iostis tab̾¬
nacłi sui in ipso feruore diei. tumq eleuaset
Olos apparuer̃t ei uiri stantes ꝓpt eum. Quos
cum undisset occurrit in occursum eoꝵ de ofti¬
o tab̃nacli sui. si ꝑ tab̾nacłm humane m̃tis
habitacłm intelligimꝰ quid erit eiusmodi e¬
gressus. nisi m̃tis humane excessus: Iuobus
ipsos. s supͣnosmet ipsos leuamͣ: In illo ad
mundana captiuamur. uusto ad supmũ¬
dana relucunur. s sic̃ est gemina digres¬
sio: sic utiq ẽ gemina reu̾sio. Ab utroq eg̾s¬
su quasi ad conũsationis nr̃e habitatłm
les ipsi simꝰ studiosa retractatione ꝑscruta¬
mur. De pͥma reũsione illud recte intelli¬

Expanded text:
tis alienatio, occurrentibus sibi invicem hinc aestuantis animae desiderio, illinc mirando aliquo divinae revelationis speculo, quod ex illo Abrahae primo egressu colligere possumus, de quo superius aliqua locuti sumus. Quid enim de eo ait Scriptura? Apparuit autem ei Dominus sedenti in convalle Mambrae, sedenti in ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei. Cumque elevasset oculos, apparuerunt ei viri stantes prope eum. Quos cum vidisset, occurrit in occursum eorum de ostio tabernaculi sui . Si per tabernaculum humanae mentis habitaculum intelligimus, quid erit ejusmodi egressus, nisi mentis humanae excessus? Duobus ipsos, sed supra nosmetipsos levamur. In illo ad mundana captivamur, in isto ad supermundana reducimur. Sed, sicut est gemina digressio, sic utique est gemina reversio. Ab utroque egressu quasi ad conversationis nostrae habitaculum ales ipsi sumus studiosa retractatione perscrutamur. De prima reversione illud recte intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quam deberi uidendum erit. an tͥbutorie
locus sit. ⁊ est uerior labeonis sentencia.
toutoriam locum hab̾e. alioquin: epediat
cdlomino negare. ¶ẜ actio y ꝑpetuo ⁊ mhr̾dem
dacur deeo duni tarat quod ad eum ꝑuenit.

Expanded text:
quam deberi, videndum erit, an tributoriae quam deberi, videndum erit, an tributoriae locus sit: et est verior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet domino negare. Haec actio et perpetuo et in heredem datur de eo dumtaxat quod ad eum pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
lpianus . llito quoq cauere deb.¬
ut si qd̾ aliud domini debitum em̃serit:
refusurum se ei ꝓrata. finge. enim ꝯdicio
uocatur. ¶Quid tamen si dominus tͥbuere
nolit nͨ hanc molestiam susciꝑe s peculio
uł m̃cib c̃d̾e. ꝑatus sit. pedius refert̃ audi¬
endum eum. que sententia ht̃. equitatem.
y plerumq arbit᷑um in hanc rem p̾tor de¬
bebit. dare cuiꝰ int̾uentu tͥbuantur. merceᷤ
peculiares. ¶Si ciuꝰ dolo malo factum est.
quo minus ita tͥbueretur. In eum tͥbutoria
datur ut qnͣto minus tbutum sit qͣm debu¬
erit p̃stet. queactio dolum malum coẜ̾et
dominum ¶Minus aũt̃ tͥbuere uidetur y
si neħ tͥbutum sit. Si cãmens ignorans ĩ co¬
dolominus tͥbuisses ⁊ si m̾cem ꝑire passꝰ
est. aut eam au̾tit. aut ulioris oꝑa data
distrar̃. uł si abemptorib p̃cium ñ ereg̾it.
dicendum erit: teneri eum tͥbucoria. si do¬
lis int̾uenit. S ⁊ si negauit dominus cui¬

Expanded text:
7 Ulpianus libro u7 Ulpianus libro ut, si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionuocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audien dum eum, quae sententia habet aequitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere uidetur etiam si nihil tributum sit. si tamen ignorans in mminus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam avertit aut vilioris data opera distraxit vel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus intervenit. Sed et si negaverit dominus cui
Abbreviated transcription (Latin):
onem faciendam. ne exalt̾us remerce¬
ue. alu indempnes fiant. alii dampñ
sentiant. plane si in eadem taberna
merces deferebantur. licet hee que exis¬
tunt eximisus creditoris pec̃ sint ꝯmꝑa¬
te. dicendum er̾ om̃s intͥbutum uenire.
nisi fu̾it creditori pignorate. ¶S si dedi
mercem meam uendam et extat. uidamuꝰ.
ne iniquum sit: intributum uocari me.
Et si quidem uic̾dum ei habui tͥbuto locum
habebit. enimu̾ si ñ habui quia res uendite
ñ alias desiunt ẽẽ mee. quamuis uendid̾d.
nisi ere soluto uł fide uissore dato. uł alias
satisfc̾o : dicendum er̃ uendi care me posse.¬
¶ tribut̾o eciam fit. ꝓrata eiꝰ quod ciuq de¬
beatur et iõ si umis c̃ditor ueniat deside¬
raus tͥbui: integram portionem osequitur.
possint. mercis peculiaris c̃ditores: cauęre
debet creditor iste. ꝓrata se. refusurum. si
ocupantis. meliorem causam facit. s equa¬
lem condicionem qũcumq agentium.

Expanded text:
onem faciendam, ne ex alterius re merceonem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae n alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse. Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequiturpossint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si occupantis meliorem causam facit, sed aequalem condicionem quandoque agentium.
Abbreviated transcription (Latin):
at seruus clistrahere. hoc quoq tribue¬
tur. ꝓut fu̾it receptum. ¶ S ppt̾ mer¬
cim seruus iste in taberna habet inst̾¬
mentum. an ẜ quoq tͥbuatur: et labeo
ait ec ẜ tͥbui. ⁊ est equissimum plerum¬
ꝙ enim ħͥ apparatꝰ ex merge est. iimmno
semꝑ. ceta tamen que exͣ hec inpeculi¬
um habuit. non tͥbuentur ut pata ar¬
ciat̾onem habuit exmente ꝯꝑata etiam
ħ cribuentur. ¶Si plures habuit seruuꝰ
creditores. s quosdam in mercib certis
an omnes inhisdem confundendi erunt.
nomnes intͥbutum uocandi. ut puta
duias negotiationes ercercebat. puta
significant̾a ⁊ lintrariam. ⁊ seꝑatos
ẜabuit. ẽditores. ꝓuco seꝑacim eosin
tͥbutum uocari. unusquisq .N. eoꝵ
m̾ci mag̾ qmͣ ip̃i ẽdidit. s si duas ta¬
u̾uas eiꝰdem negotiationis excercuit. ⁊
ego fui tab̾enie u̾bi gr̃a qmͣ abitinum
habu̾it ratiocinator alius ei qmͣ tras
berin equissimum puto seꝑacimi łͥbuti¬

Expanded text:
at servus distrahere, hoc quoque tribueat servus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum. Si praeter mercem servus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est, immo semper. cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta artiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur. Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributi
Abbreviated transcription (Latin):
e ⁊ qd̾ ex eo nomine est receptũ
pocestate habent ĩuos ac̃ditorib
m̃cas. S ẽ quo si tum utẽ domiuꝰ ita
demum patietur. ex m̃ce. Si quid ei m̾ciᷤᷤ
nomine cdebeatur an uͦ si ex alia causa.
Et lab̾o ait. Ex quacunq causa ei de¬
beatur. paruiq referre inde mercedẽ.
uł postea ei deb̾e quid seruus ceꝑit. suf¬
ficere .ii. quod pͥulegium deductionis
ꝑdidit qd̾ camen si hii qui ꝯͣthebant.
ip̃am mercem pignori acceꝑint. puto
debere dici. ꝑ̃ferendos domino iure pis¬
noris. ¶Siu etiam domino. siue huis qͥ
inpotestate eius sũt debeatur. utiq er̃
tͥbuendilm. S si duo plures ue domins
sint utiq omnib tribuetur ꝓrata de¬
biti sui. ¶ Non ⁊ tocum peculium. Ue
nit intributum. s id dum taxat: qd̾ ex
ea merte ẽ. Siue merces manent. sñ p̃¬
cum earum receptum conuersum eue
est. in peculium. S ysi ad huc debeat᷑
mentis nonune a quibdam. quib soleb¬

Expanded text:
rce et quod eo nomine receptum est. rce et quod eo nomine receptum est. potestate habent, cum cre ditoribus mercis. Sed est quaesitum, dominus utrum demum partietur ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an uero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium deductionis perdidit. Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris. Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum. Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui. Non nit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, sive merces manent sive pretium earum receptum conversumve est in peculium. Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus soleb
Abbreviated transcription (Latin):
y ambo sciant dñi. in utrum lib exil¬
lis dabitur actio qd̾ si alter sialter
ignorauit in eum qui sat dabitur ac¬
nio deducetur tam̃ solidꝰ qd̾ ei qui ig¬
norauit debetur ¶U si ip̃m quis igno¬
rantem ꝯuen̾it. qm̃ depeculio ꝯuenitur
de ducetur ỹ id qd̾ soionti debetur: ⁊
ꝙ insolidum. Nam ⁊si ip̃. depeculio o¬
uentꝰ eẽt solidum qd̾ ei debetur deducet:
uł furiosi. sciente tutore uos euratoie
in merte peculiari negotictur: dolum
quidem tutoris uł euratoris noce pupil¬
lo uł furioso non dob̾e puto. Nec cam̃¬
lucͦsum eẽ dob̾e. ⁊ iõ actenus eum ex
dolo tutoris tributoria ten̾i si quid ad
cum ꝑuenit idem. ⁊ infurioso puto.
quamuis pomponius libro uinͦ. e¬
pistolarum. si soluendo tucor sit ex
dolo eꝰ pupillum cenen scͥpsit. ⁊ sañ
actenus tenebitur: ut actionom qmͣ
cͣcͣ cutorem habeat. p̾stet. S ⁊si ip̃iꝰ
pupilli dolo fõm si  eiꝰ etatis sit.¬

Expanded text:
ni, in utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignorauit debetur. quod si ipsum quis ignorantem conuenerit, quoniam de peculio conuenitur, deducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si ipse de peculio conuentus esset, solidum quod ei deberetur deduceretur, vel furiosi sciente tutore vel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris vel curatoris nocere pupillo vel furioso non debere puto, nec tamlucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso puto. quamuis Pomponius libro octauo epistularum, si soluendo tutor sit, ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut actionem, quam contra tutorem habeat, praestet. Sed et si ipsius pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit
Abbreviated transcription (Latin):
lpiatus . Huiꝰ quoque edicti non.
minima s magna utilitas est. ut dominiᷤ
qui aluquii inserui ꝯͣctib pͥuigͥegium q¬
mino debetur fit tñsi scierit. srruum inpo¬
culiari m̾ce negotiari uelut extͣneus
e dicor ex ho edicto intͥbutum uocaturꝰ.
¶Licec m̾eis appellat̾o angustior sit. ut
neque ad suuos fullones uł sareiat ortͤ
ł cerores ł uenalicianos ꝑtineat camen
gendum edictuy. peculiarem s m̾cem ñ
sicuti peculiũ accipimꝰ quippe peculiũ de¬
duoto qd̾ domino debetur: accipitur mers
peculiaris. ⁊̃ si nichil sit inpeculio doni¬
nuni tributoria obligat ita demum. si sei¬
ciente eo negotiabitur. ¶ Scientiam ẜ eã
accipimus que babet ⁊ uoluntatem s¬

Expanded text:
ictum. Huius quoque edicti non minima utilitas est, ut dominus, qui alioquin in serui contractibus priuilegium hno debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen gendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, s
Abbreviated transcription (Latin):
noscere itaq eum qui uersus
est d̃s om̃is consũmationis
t̃minus. ad huiꝰ scientie plem¬
tudinẽ he nouissime specłatõ¬
nes paulatim nos ꝓmouent.
et qñq sane ꝑducere hñt. hu¬
uis plenitudinis ꝑfectio in hac
uita inchoat᷑ s in sut᷑a consum¬
mat᷑. Recte gͥ huiꝰ oꝑis figura
cherubin dr̃ in qua ad omĩs
scientie plenitudinẽ iniciam᷑¬

Expanded text:
us est Deus, omnis consummationis est terminus. Ad hujus scientiae plenitudinem hae novissimae speculationes paulatim nos promovent et quandoque sane perducere habent. Hujus plenitudinis perfectio in hac vita inchoatur, sed in futura consummatur. Recte igitur hujus operis figura cherubin dicitur in qua ad omnis scientiae plenitudinem initiam
Abbreviated transcription (Latin):
geñe huc illucq discurre¬
re. scientiã q suam indĩ cog¬
nitione dilatare. &e aliud ẽ
supͣ hec alia ⁊ altiora quere¬
re uelle. cũ nlło mͦ possis in¬
uenire. Supͣ dm̃ nichil est.
s nec ẽẽ uł ẽẽ posse uł cogi¬
tari potest. Non est. quo sci¬
entia altius ascendat. uł al¬
cius ascende ualeat. Pleni¬
tudo itaq scientie clm̃ cog¬
nosc̾e. Plenitudo autẽ huiꝰ
scientie. plenitudo ẽ głe. cõ¬
sũmatio gr̃e ppetuitas uite.

Expanded text:
genere huc illucque discurregenere huc illucque discurrere scientiamque suam in Dei cognitione dilatare, et aliud est supra haec alia et altiora quaerere velle, cum nullo modo possis invenire. Supra Deum nihil est sed nec esse, vel esse posse, vel cogitari potest. Non est quo scientia altius ascendat, vel altius ascendere valeat. Plenitudo itaque scientiae Deum cognoscere; plenitudo autem hujus scientiae, plenitudo est gloriae, consummatio gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
sensus habueris. debes ad al¬
tiora ascend̾e ⁊ sp̃italiũ crea¬
turarũ scientiã comꝑares
cum in eiꝰmodi iterũ plene ꝓ
posse exercitanis fueris. ha¬
bes adhuc quo altuis ascen¬
dere possis. Restant adhuc
longe supͣ ista sumina atq
diuna. nit̾e qͣntũ potes. &
conare ad illa. ꝓfecto si ad
hoꝵ specłationẽ subleuatꝰ
sueris. ultra hec alia ad que
adhuc ascend̾e habeas ult¬
ius om̃ino inuenire ñ pot̃¬
is. ꝓfecto ultra dm̃ nichil
ẽ ⁊ iccirco scientia alcius. ꝑ
ult̾ius ascend̾e ñ potest. Si
gͦ cherubin plenitudo sci¬
entie dr̃. uide qͣm recte illa
extrema oꝑis nr̃i factura che¬
rubin nominat᷑. in qua sci¬
entie om̃is sũmi gͣdus sign¬
ralit̾ expͥmuntur. Certe indĩ
noticia cotidie crescere potes.
et in hoc sublimitatis uola¬
tu cotidie altius altiusq sb̃¬
luari potes: s supͣ hanc
contẽplationis specłam. ali¬
am adhuc excelsiorem om̃i¬
no inuenire ñ potes. Aliud
namq est in hoc spectacłoꝵ

Expanded text:
es ad altiora ascendere, et spiritualium creaturarum scientiam comparere. Sed cum in ejusmodi iterum plene pro posse exercitatus fueris, habes adhuc quo altius ascendere possis. Restant adhuc longe supra ista summa atque divina; nitere quantum potes et conare ad illa. Profecto si ad horum speculationem sublevatus fueris ultra haec alia ad quae adhuc ascendere habeas ulterius omnino invenire non poteris. Profecto ultra Deum nihil est, et idcirco scientia altius vel ulterius ascendere non potest. Si ergo cherubin plenitudo scientiae dicitur, vide quam recte illa extrema operis nostri factura cherubin nominatur in qua scientiae omnis summi gradus figuraliter exprimuntur. Certe in Dei notitia quotidie crescere potes, et in hoc sublimitatis volatu quotidie altius altiusque sublimari potes. Sed supra hanc contemplationis speculam aliam adhuc excelsiorem omnino invenire non potes. Aliud namque est in hoc spectaculorum
Abbreviated transcription (Latin):
templationum:.u.¬
uanta autẽ sit harum
nouissimarũ specłatio¬
num supeminentia in de faci¬
le colligitur qõ om̃is earũ cõ¬
sideratõ itaq ꝑspectio curra sũ¬
ma et diuina usq qͣ uersat᷑.
eogitet gͦ qui ualet qͣntum
humana scientia ascencłit.
cum ad hos contẽplationis
gradus subleuari meruerit.
Que enĩ in pͥmis cõtempla¬
tionis gradib ad ꝑfectionẽ
inchoatur. in his duob no¬
iussimis ad plenitudinẽ con¬
sũmat᷑. In duob nãq pͥmis
erudiur adscientiam rerũ
ext̾iorũ ⁊ corporaliũ. induob
aũt medus ꝓmouem ad no¬
ticiam rerum in isibiliũ
et sp̃italium creaturarum.
in duob nouissimis subleua¬
mur ad intelligentiã suꝑ cele¬
stiũ &e diuinoꝵ. Debemꝰ gͦ a no¬
uissunis ⁊ notissimis inciꝑe ⁊
⁊ screntie nre ꝓmotionẽ pau¬
latim subleuare et ꝑ ext̃ioꝵ
noticiam ad inuisibilium
cognitionẽ ascend̾e. sum eñĩ¬

Expanded text:
templationum. Quanta autem sit harum novissimarum speculationum supereminentia inde facile colligitur, quod omnis earum consideratio atque perspectio circa summa et divina usquequaque versatur. Cogitet ergo qui valet, quantum humana scientia ascenderit, cum ad hos contemplationis gradus sublevari meruerit. Quae enim in primis contemplationis gradibus ad perfectionem inchoatur, in his duobus novissimis ad plenitudinem consummatur. In duobus namque primis erudimur ad scientiam rerum exteriorum et corporalium. In duobus autem mediis promovemur ad notitiam rerum invisibilium et spiritalium creaturarum. In duobus novissimis sublevamur ad intelligentiam supercoelestium et divinorum. Debemus ergo a novissimis et notissimis incipere; et scientiae nostrae promotionem paulatim sublevare, et per exteriorum notitiam ad invisibilium cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
lut unguib deseuiunt. qui
iusti ammam captant &
innocentẽ condempnant:
uel ꝑ aues demones possũt
intelligi. sicut habemius ex
lectione euangelii. Quid gͥ
erit ungues ad eiusmodi aui¬
um summilitudinẽ hab̃e nͥ bo¬
nos qͦstibr solo malignita¬
tis instinctu infestare: Ecce
iam habemꝰ de quam alto ꝑfe¬
ctionis culmine contingat ui¬
rum uirtutũ in una uicioꝵ
corruere. ut discat homo in
qualicũq sc̃itatis celsitudie
semꝑ morũ riunam tim̾e.
Recole qͣlem suꝑiꝰ ex nustica
arbore descripsit. simul ⁊ at¬
tende ad quem exitum tan¬
dem aliqñ uenit. Et de arbo¬
re qͥdem legis. q inramis
eiꝰ conuersabantur uolues
celi. ⁊ ex ea uescebatur om̃is
caro. Erat itaq bonis ad ꝓte¬
ctionem omĩb autẽ ad cͥon¬
solationẽ. Quia uolucres celi
conu̾sabantur in ea. & om̃ĩs
caro uescebat᷑ ix ea. Ecce idẽ
ip̃e pꝰ om̃a. dente ⁊ ungoe in
omnes seuit.qr ⁊ pars eiꝰ cũ

Expanded text:
lut unguibus desaeviunt, qui lut unguibus desaeviunt, qui justi animam captant, et innocentem condemnant? Vel per aves daemones possunt intelligi, sicut habemus ex lectione Evangelii . Quid igitur erit ungues ad ejusmodi avium similitudinem habere, nisi bonos quoslibet solo malignitatis instinctu infestare? Ecce jam habemus de quam alto perfectionis culmine contingat virum virtutum in ima vitiorum corruere, ut discat homo in qualicunque sanctitatis celsitudine, semper morum ruinam timere. Recole qualem superius ex mystica arbore descripsit, simul et attende ad quem exitum tandem aliquando venit. Et de arbore quidem legis, quia in ramis ejus conversabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Erat itaque bonis ad protectionem, omnibus autem ad consolationem. Quia volucres coeli conversabantur in ea, et omnis caro vescebatur ex ea. Ecce idem ipse post omnia, dente et ungue in omnes saevit, quia et pars ejus cum