comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestinꝰ ppꝰ institait ut ex psalms dd ante
sacͥficiuĩ anciphone cauent ᷑ͦ. qd int̾itũ di¬
cĩmꝰ. Collectas du̾si ꝯposuerũt. p̾cipue ge¬
assup̃tũ. boo messores suos salutans hc̃ saba¬
tacõne usas est. Et ꝓpħa ĩ ꝑalipomenõ ara
incipiebat᷑. post quã enãgłiũ seq̃bat᷑ sient
nũc. hympnꝰ angłicus qui ad officiũ mnsse
ĩ sollep̃mbas diebus recicat᷑ ab angelis pͥ¬
nũ decantatas legit . cmi ed que adiecta st̾
a bato hylario pictauensi addita credãtar
a quo anccus est ⁊ sicat nc̃ caint᷑ ꝯsãmatꝰ¬

Expanded text:
psalmis David ante sacrificium antiphonae canerentur, quem introitum dicimus. Collectas diversi composuerunt, praecipue Geassumptum est; Booz messores suos salutans, hac salutatione usus est; et propheta in Paralipomenon Asa incipiebatur, post quam evangelium sequebatur, sicut nunc hymnus angelicus qui ad officium missae in solemnibus diebus recitatur, ab angelis primum decantatus legitur ; cui ea quae adjecta sunt, a beato Hilario Pictaviensi addita creduntur, a quo auctus est, et sicut nunc canitur consummat
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitas ñdũ ablata. que tam̃ oĩs ĩ fato̾
e medio tollenda erit. cã martale hoc ĩmorta¬
litatem ⁊ corraptibłe ĩ corrupcõaẽ indnerit
tñc qͥppe renelata facie ingͣdient᷑ uł pocais
eg̾dient᷑ ad gł̾am dm̃ ꝯtemplandam ut eñ
quẽ nũc ꝑ solam fidem agnoscimꝰ face ad
faoem tudendo sicati ẽ agnoscamꝰ¬

Expanded text:
mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus, facie ad faciem videndo sicuti est agnoscam
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm ⁊ clerum pendet uelamen lute
est sigtͣ uelamen mortalis nat᷑t᷑ ꝑ qd a nob̃ eoã
sb̾ gr̃a posicis adhuc secta celestia abscondũtar
pͥm̃ uelamẽ ẽ qd in morte xpã sassu legitar
scdm̃ nelamen usq ad tempus resurr᷑nis non

Expanded text:
m et clerum pendet velamen litterae est, significat velamen mortalis naturae; per quod a nobis etiam sub gratia positis adhuc secreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis non
Abbreviated transcription (Latin):
ignoꝵ usus a uet̾i testam̃to assup̃tas ẽ
ubi tube argentee a dño ducciles fieri
p̾cipiũt ᷑ quibꝰ młtitudo ppłi ꝯuocari debisset
ad silt̾tudiẽm harũ tabarũ figna ex metallo
eris ĩ ecclĩa facta sãt qd corda fideliũ excitã¬
da. ⁊ ut ꝑ ea sigñ det ᷑ qnͣdo debeant ĩ unuĩ
ꝯuenire. uasa ista mecallina ora p̾dicãciũ sigͥ¬
ficant. pleitra ferrea quo int̾ius tũdũtar
oꝑe admmplel ͤ. funẽ sur sũ seqͥt ᷑ qui ducta sqͥ¬
ture sacre ad bona elenat᷑. fanem deorsum
tͣhit qui eadem docente qnͣtũ ĩ malis p̾ssas
iaceat agnoscit. Iste aptns est ꝓpbm̃ d̾i ĩ unũ
ꝯuocare qni ⁊ elenatꝰ oꝑe exempla boĩtatis
ostũdit ⁊ inclinatas hñilitate inf̾mitatẽ stã

Expanded text:
ignorum usus a Veteri Testamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tundunturopere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
nniu̾soꝵ. Ex hñs gͥ sacͣm̃tis alia constant
talia. alia autẽ constant in factis qͥlia sc̃
signacłm crucis exsufflacõ exorciacõnis
expansio manniũ ĩ carnacio genuũ ⁊ alia
ħ̾mõi. alia in dc̃is constant sict ẽ t̾ui¬
tatis ĩnocacõ ⁊ q̃cãq in hñc modũ. hec¬
antem oĩa ꝑ n̾bñ dei scĩficant᷑ sine pet
piant. ubi enĩ uera fides est u̾bũ dĩ deesse
non potest qr ipm̃ u̾bũ fide concipit᷑ ⁊ ꝑ

Expanded text:
universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant , et caetera talia. Alia autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et qautem omnia per verbum Dei sanctificantur sive per piant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest; quia ipsum verbum fide concipitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
rat ĩmolatus. sastinet hoc fieri ccͣse ue se¬
in se ne ĩ corruptilulis nat᷑a sinc̾icatẽ suam
amͣtat. tanta ẽ dignitas ⁊ m̃dicia corporis
xp̃i ut nec corrupcõne aliqua affici passit nͦ
sordibus macłari. Itaq si hec qñ hec fieri
uideris noli time̾ ip̃a sed sollicitas esto tibi
ip̃e ledi nõ potest tu noceri potes qͥ male

Expanded text:
rat inviolatus. Srat inviolatus. Sin se, ne incorruptibilis natura sinceritatem suam amittat. Tanta est dignitas et munditia corporis Christi, ut nec corruptione aliqua affici possit, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non potest; tu noceri potes, qui male
Abbreviated transcription (Latin):
illud fu̾t. et si forte mrabile esse nõ desi¬
trit tam̃ in cͤdibile nõ erit. si faccor oĩpo¬
tens cogitat᷑ nõ erit ĩpoͥ ͤ qͥdqͥd erit xi .c.
̾ si ꝯtingat
aliqñ sicnt ꝯting̾e̾ solet ut indeas ali¬
qua fieri in hoc sacͣm̃to q̃ minꝰ digna esse
indebũt᷑ noli horrere. sola spẽs que apparz
hoc habet. tibi monstͣtͣ spẽm sibi sernat ne¬
ritatem. exibet seasma tuo siłitudiẽm cibi
corꝑalis ut sensus tnus ꝑ oĩa in suo erudrat᷑
sernat corꝑi suo u̾itatem nãture ĩmiolabilis
⁊ ĩmortalis ne in suo corrũpat᷑. Si ĩ aliqͦ a
simłitudĩe reced̾et uerũ sacͣmentũ nõ esset
⁊ ꝓd̾et se ibi ⁊ tolłet locũ fid̾i neq iam c̾de¬
ad nos sernat ꝑ oĩa corruptibłis c̾ibi siłita¬
dinem. et tam̃ nõ amutit qͣntũ ad se ĩmo¬
labilis corꝑis u̾itatem. uidet᷑ corrodi ⁊ man
ĩ corruptas. uidet᷑ affici uł macłari ⁊ ꝑsene¬

Expanded text:
illud fuerit. Et si forte mirabile esse non desiillud fuerit. Et si forte mirabile esse non desierit, tamen incredibile non erit. Si factor omnipotens cogitatur, non erit impossibile quidquid erit contingat aliquando sicut contingere solet, ut videas aliqua fieri in hoc sacramento, quae minus digna esse videbuntur, noli horrere. Sola species quae apparet hoc habet. Tibi monstrat speciem, sibi servat veritatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuus per omnia in suo erudiatur. Servat corpori suo veritatem naturae inviolabilis et immortalis, ne in suo corrumpatur. Si in aliquo a similitudine recederet, verum sacramentum non esset, et proderet se ibi, et tolleret locuad nos, servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, et tamen non amittit quantum ad se inviolabilis corporis veritatem. Videtur corrodi, et manet incorruptus. Videtur vel affici vel maculari, et perseve
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ est. nec tam̃ mirũ qr opus dĩ est
Nõ ẽ mirũ si mirabłis mirabłia oꝑatur
qͦmͦ inqͥs corpus nnũ eod̾ temꝑe ĩ dm̾sis
locis esse potest : hic ẽ ibi est ⁊ totam
ntͤbiq est ⁊ ĩ młtis locis simłr. Noli mira¬
I .I. qui locũ fecit corpus fecit ⁊ locũ in
corꝑe ⁊ corpus in loco. Et qui feat ut
corpas cuiũ ĩ loco uno esset fecit sicut
uoluit ⁊ si noluisset alit̃ fac̾e potusset
Nam ⁊ qñ tuilt. alit̃ facit et ẽ sicut ip̃e
uult semꝑ. Qͥa antẽ sic ip̃e fecit ut
corpus unũ ĩ loco uno esset. ta qd̾ fcm̃¬
ẽ indisti ⁊ nescis aliud nͥ qd fcm̃ ẽ q̃d̃
indisti. Idc̾to miraris qnͣdo aliud uides
ip̃e antẽ nõ mirat᷑ qñ aliud facit qmͣ
qd fac̾e̾ ꝯsueuit. qr qñ illud fecit sciuit
⁊ tũt qd̾ alit̾ face̾ pocusset si uoluisset
Idcͥto cñ qͥd mirari ceꝑis et dixi̾t forte
tibi cogitacõ tua qͦmͦ hoc esse possit cogi¬
ta facientem ⁊ destnet esse mirabłe qͥdqͥd

Expanded text:
 opus Dei est. Non est mirum, si mirabilis mirabilia operatur. Quomodo, inquis, corpus unum eodem tempore in diversis locis esse potest? Hic est, ibi est, et totum utrobique est, et in multis locis. Similiter noli mirari. Qui locum fecit corpus fecit, et locum in corpore, et corpus in loco. Et qui fecit ut corpus unum in loco uno esset, fecit sicut voluit; et si voluisset, aliter facere potuisset. Nam et quando vult aliter facit, et est sicut ipse vult semper. Quia autem sic ipse fecit, ut corpus unum in loco uno esset, tu quod factum vidisti, et nescis aliud nisi quod factum est quod vidisti, idcirco miraris quando aliud vides Ipse autem non miratur quando aliud facit quam quod facere consuevit; quia quando illud fecit scivit, et tunc quod aliter facere potuisset, si voluisset. Idcirco cum quod mirari coeperis, et dixerit forte tibi cogitatio tua quomodo hoc esse possit, cogita scientem, et desinet esse mirabile, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
sicat ip̃e p̾cepit apłis tradens eis corpus⁊
sangͥnem suñ dicens. hoc facite ĩ meã ꝯme¬
moracõnem. Hanc missam b̾atos petͥs apo¬
stolus pͥmꝰ oĩñ autiochie dicit᷑ celebrasse
in qua tres tm̃ orõnes in micio fidei di¬
cebant᷑ incipientes ab eo loco ubi dicit᷑
hanc gͥ oblacõnem. Cet̾a antẽ postea a scĩs
patͥbuis diu̾sis temꝑibꝰ diu̾sa adiecta sun

Expanded text:
sicut ipse praecepit apostolis tradens eis corpus et sanguinem suum, dicens: Hoc facite in meam commemorationem . Hanc missam beatus Petrus apostolus primus omnium Antiochiae dicitur celebrasse; in qua tres tantum orationes in initio fidei dicebantur, incipientes ab eo loco ubi dicitur: Hanc igitur oblationem. Caetera aut postea a sanctis Patribus diversis temporibus, diversa adject
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ apłm p̾cepisse qd̾ ĩ oĩbus oꝑibus nr̃is
ũba ꝓferremꝰ sed ut ĩ oĩbus oꝑibus nr̃is fidẽ
reitam ten̾emus. ille enĩ in noiẽ dnĩ om̃a
que facit oꝑat᷑ qui ꝑ rectam fidem agnosat
se nͤ sine illo ad bom posse face̾ ⁊ si qͥd fe¬
cerit laudabile extͣ illũ głiari nõ deb̾e. qui
fidelit̃ ĩ oĩ oꝑe suo ⁊ añ fcm̃ ab illo auxiliũ
querit ⁊ post fañ totã qd̾ oꝑatus est bonũ
ad laudem ⁊ głiam eius ꝯu̾tit. Sicut gͦ oĩa
que facimꝰ sola fide eciam sine ꝓlacõne u̾

Expanded text:
m praecepisse, quod in omnibus operibus nostris verba proferremus, sed ut in omnibus operibus nostris fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia quae facit operatur, qui per rectam fidem agnoscit se, nec sine illo aliquid boni posse facere, et si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non debere. Qui fideliter in omni opere suo et ante factum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudem et gloriam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae fa
Abbreviated transcription (Latin):
cͣt̃ti qd aqua pñit̾enciã sigͥficat de p̾c̾itis
sal discͤcõnem ⁊ cantelam de fut᷑ͣis. q̃ duo si
simł misceant᷑ amara consciã in dulcedinẽ
n̾tit atq illnsiones ⁊ infestacõnes demonũ
amplius ei nõ dñant᷑᷑. Nos itaq supͣdictam
institucõnẽ secati ꝑ singłos dies dñicos sal
⁊ aquã simł miscendo bũdicimꝰ ut hac asꝑ¬
sione fideles ⁊ hitacala fideliũ contͣ sp̾italeᷤᷤ

Expanded text:
ti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradictam institutionem secuti, per singulos dies dominicos sal et aquam simul miscendo benedicimus, ut hac aspersione fideles
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudo ut ĩ dñca que ꝓxima ẽ ante
sollep̃titatẽ pascalem rami palmarũ ⁊ ftãdes
dirboꝵ bñdicant᷑ ⁊ ppło portandi distͥbnant᷑ ᷑
ĩ figni .ã eoꝵ qui dnõ ihñ eodẽ die ierosoli¬
mã asdendũti cã ramis palmarũ ⁊ frondibꝰ

Expanded text:
suetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et fro
Abbreviated transcription (Latin):
celo andit. qr hoc a t̾renis illi dici ant respõ¬
deri nõ potuit. Cibus sũ gͣndiũ cresce ⁊
mãduc abis me nõ ut me mutes in te sicut
abũ carnis tue s tn mucab̾is ĩ me. Itaq pͥ¬
dent̾ disc̾ne qͥd in sacm̃to dei sensui exibitũ
spẽs ad ꝓpͥetatem sensir famłat᷑ ut ui̾tas si¬
ilitndinis uͥq conseruet᷑. Nam si ĩ aliquo
qͣntũ .s. sensui exibend̾ est siłi̾tudo deficẽt
illic ꝓcul dubro sacͣm̃tã nõ esset sed res ip̃a
ꝓdetor ⁊ maĩfestaret᷑ eiudenti miraculo.
id̾ nõ ꝯuenit ꝙͣdnifides locũ habet post
hoc gͦ si corꝑalem presenciam xp̃i q̃ris m
celo quere. ibi q̃re tibi ⁊ pͥas fuit ꝙͣ per

Expanded text:
coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum species ad proprietatem sensus famulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo, quantum scilicet sensui exhibendum est, similitudo deficit, et illic procul dubio sacramentum non esset, sed res ipsa proderetur et manifestaretur evidenti miraculo: quod non convenit, quandiu fidelis locum habet. Post hoc ergo, si corporalem praesentiam Christi quaeris, in coelo quaere. Ibi quaere, ubi et prius fuit, quam per
Abbreviated transcription (Latin):
missio. eo qd̾ ppłus fidelis ꝑ m̾ist̾i̾ũ sac̾dotiᷤ
qui mediatoris uice fungit᷑ int̾ dm̃ ⁊ hoĩes
p̾ces ⁊ uota ⁊ oblacõnes deo tͣnsmͤͣtat. ip̃a
eciam hostia sacra missa nocari potest qr
tͣñsmissa est. pͥm̃ scili a patͤ nobis uͭ nobisꝰ
esset. postea a nob̾ patͥ ut apud patͤm pro
nobis int̾ced̾et. pͥm̃ a patͤ nob̾ ꝑ ĩcarnaci¬
onem postea pat̾ a nob̃ ꝑ passionẽ. mado
in sacͣm̃to pͥm̃ a ꝑatͤ nobis ꝑ scĩficacõnem
qna nobiscũ esse mopit. postea patͥ a nob̾¬

Expanded text:
otis, qui mediatoris vice fungitur inter Deum et homines, preces et vota et oblationes Deo transmittat. Ipsa etiam hostia sacra, missa vocari potest, quia transmissa est primum scilicet a Patre nobis ut nobiscum esset; postea a nobis Patri, ut apud Patrem pro nobis intercederet. Primum a Patre nobis per incarnationem, postea Patri a nobis per passionem. Modo in sacramento. Primum a Patre nobis per sanctificationem, qua nobiscum esse i
Abbreviated transcription (Latin):
qr secreto diot᷑ ne uilescat. olur alta noce
dicebat᷑. sed legit᷑ qd pastores dũ illã asa co¬
tidiano andiendi cognitã iñ agro decanta¬
rent d̾utus ꝑcassi sant unde ⁊ ꝯsuetudo
mutata putat ͦ. Papa pelagãs docet ab
nuin̾si orbis coĩone seꝑatos esse qui qu alib
ria apłici pontificis memioriam scdm̃ ꝯsue¬
tudinem nõ freqñtant. Te gͥ ĩ pͥmis. hãc
obsecͣcionem ⁊ ꝯsecͣtionem scũt gelasius ppͣ
ex maiori ꝑte ꝯposuit. b̾atus g̾go addidit
diesq nr̃os in tna paçe disponas. ⁊ orõnẽ
dm̃cam ꝯsueuit suꝑ corpus xp̃i recitare sicͤ
ĩ uita illius legit᷑. qui p̾die ꝙͣ pate̾t᷑ usq
disse ferũt. les ppꝰ ꝯstitat int̾ acõtiem
drẽ scm̃ sacͥficiũ ĩmacłatam hostram. fe¬
liy ppꝰ ꝯstituit supͣ memorias martir̃ mis

Expanded text:
quia secreto dicitur, ne vilescat. Olim alta voce dicebatur; sed legitur quod pastores dum illam usu quotidiano audiendi cognitam in agro decantarent, divinitus percussi sunt, unde et consuetudo mutata putatur. Papa Pelagius docet ab universi orbis communione separatos esse, qui qualibet ria apostolici pontificis memoriam secundum consuetudinem frequentant. Te igitur in primis, hanc obsecrationem et consecrationem sanctus Geldidit, diesque nostros in tua pace disponas, et orationem Dominicam censuit super corpus Christi recitari, sicut in vita illius legitur. Qui pridie quam pateretur, usque disse ferunt. Leo papa constituit intra actionem dicere, sanctum sacrificium immaculatam hostiam. Felix papa constituit sup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit cereñ magnũ qͥ ĩ sabbato
sc̃õ pasche bãdici. quẽ dyacomis accepta bũ¬
dictõne a sac̾dote bñdicit. hic cereus ꝓpm̃
designat. ĩ cera huãĩtatẽ in igne d̾itatem
qui cathecinõs ad baptisiñ p̾cedit illm̃ans
sicat olim colũpna ignis filios isrł mare rn¬
brũ cͣnseñtes p̾cessit. ꝑ ignem illiũ ans ⁊ obũ¬
brans ꝑ nuibem. Sub ead̾ figura myta ꝯsue¬

Expanded text:
nstituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura
Abbreviated transcription (Latin):
nõ utit᷑ ad id ad qd facta est uilsatenꝰ hoc auc¬
tit racõ ut post tantam culpã ꝓ pena recpit
et̃ qd erat añ oem̃ culpam. Quippe añꝙͣ esst
nͨ culpam hab̾e nͨͤ penã sentire pot̾at. Si gͦ al
ꝯtẽp̃nens id ad qd̃ facta est sic morit᷑ uͭ n se¬

Expanded text:
non utitur ad id ad quod est facta; nullatenus hoc admittit ratio, ut, post tantam culpam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil se
Abbreviated transcription (Latin):
appt̃ qͣntacũq certitudĩe credat᷑ tanta
es ĩntilis erit fides ⁊ qiͣ mortuũ .lxxuiii.
aliqͥd nͥ dileccõne naleat ⁊ niuat. Et enĩ nlła¬
tenꝰ fidem illam quã ꝯpeteus comitat᷑ dileccõ
si se oportanitels ꝯferat oꝑandi ociosam ẽẽ s
magna se quadã oꝑũ exͥcere freqñcia ꝗd sine¬

Expanded text:
pter quantacunque certitudine credatur tanta res, inutilis erit fides, et quasi mortuum aliquid, nisi dilectione valeat et vivat. Etenim nullatenus fidem illam, quam competens comitatur dilectio, si se opportunitas offerat operandi, otiosam esse, sed magis se quadam o
Abbreviated transcription (Latin):
repellebam. Estimans gͥ qd me gaudebã ĩne¬
nisse si scͥptã esfet alicui legenti placiturũ de
hoc ipõ ⁊ de qͥbusdã alis sb̃ ꝑsona conãcis erig̾e̾
mentẽ suam ad ꝯtẽpland̾ dm̃ et q̃rentis ĩcelli¬
gere qd credit subditũ scͥpsi opuscłm. Et qm̃
nͨ istad nec illud cuiꝰ supͣ inemini dignũ libri
noĩe dut coi auctoris p̾pon̾et᷑ nomẽ indicabã
nͨ tam̃ eadem sine aliqͦ titulo qͦ aliquẽ ĩ cuiꝰ ma¬
mis uenirent qͦdã mͦ ad se legendũ ĩnitarent
dimͣtenda putabam uic̾q suñ dedi titubũ
ut pͥus exemplũ meditandi de rõne fidei ⁊ seqñs
fides q̃rens intlłm dic̾e̾t᷑. Sed cũ iam a płibus
cũ his titulis ut a tͣñscͥptũ esset coegerũt me
qui mͥ hoc ex apłica p̾cepit auctͣitate ut nonsẽ
meñ illis p̾scrib̾em. Qd̃ ut apciis fieret ilnd

Expanded text:
repellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam inverepellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset, alicui legenti placiturum: de hoc ipso et de quibusdam aliis sub persona conantis erigere mentem suam ad contemplandum deum et quaerentis intelligere quod credit, subditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud cuius supra memini dignum libri nomine aut cui auctoris praeponeretur nomen iudicabam, nec tamen eadem sine aliquo titulo, quo aliquem in cuius manus venirent quodam modo ad se legendum invitarent, dimittenda putabam: unicuique suum dedi titulum, ut prius Exemplum meditandi de ratione fidei, et sequens Fides quaerens intellectum diceretur. Sed cum iam a pluribus cum his titulis utrumque transcriptum esset, coegerunt me qui mihi hoc ex Apostolica praecepit auctoritate, ut nomen meum illis praescriberem. Quod ut aptius
Abbreviated transcription (Latin):
ostqͣm opuscłm qͦddam uelut exẽplũ¬
meditandi de racõne fidei cogẽti¬
bus me p̾cibus qͦrdam frat᷑m. ĩ ꝑso¬
na alicuiꝰ tacite secũ rõcinando quẽ nesciat
ĩuestigantis edidi ꝯsid̾ans illd̾ esse młtoꝵ ꝯca¬
tenacõne contxxtũ argum̃toꝵ cepi mecũ qͣrere
si forte posset ĩueniri nnũ argum̃tã qd̃ uullo
alio ad se ꝓbandũ ꝙͣ se solo indigeret. et solũ
ad astͥend̾ qr deus nere ẽ ⁊ qr ẽ su̾m̃ bomĩ nullo
alio indigens. ⁊ qͦ eĩa idegent ut sint ⁊ nt bñ
mentis aciem oĩo fug̾e̾t tandem desꝑans uolui
am frustͣ occupando ab aliis in qͥbus ꝓfice̾ possẽ
ĩpediret penitꝰ uellem a me exclud̾e tũt mag̃
ac magis nolenti ⁊ defendenti se cepit cũ ĩporta¬
uitate quadã inge̾re. Cã aͥ quadã die uehem̃t̾
eius ĩportanitati resistãdo fatigarer in ip̃o
cogitacõnũ conflicta sic se obtalit qd desꝑduerã
ut studiose cogitacõnẽ amplecterer quã sollicitꝰ

Expanded text:
ostquam opusculum quoddam velut exemplumeditandi de ratione fidei cogentibus me precibus quorundam fratrum in persona alicuius tacite secum ratiocinando quae nesciat investigantis edidi: considerans illud esse multorum concatenatione contextum argumentorum, coepi mecum quaerere, si forte posset inveniri unum argumentum, quod nullo alio ad se probandum quam se solo indigeret, et solum ad astruendum quia deus vere est, et quia est summum bonum nullo alio indigens, et quo omnia indigent ut sint mentis aciem omnino fugeret: tandem desperans volui am frustra occupando ab aliis in quibus proficere possem impediret, penitus a me vellem excludere: tunc magis ac magis nolenti et defendenti se coepit cum importunitate quadam ingerere. Cum igitur quadam die vehementer eius importunitati resistendo fatigarer, in ipso cogitationum conflictu sic se obtulit quod desperaveram, ut studiose cogitationem amplecterer, quam sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
fe̾nt̾ dici pͭ cred̾e in illam ⁊ ad illam sicot ꝓ
eodẽ accipi pͭ cͤdendo tend̾e in illã ⁊ ad illam
ñ qr qͥsqͥs tendendo ad illam ꝑueni̾t nõ eotra
illam remanebit sed intͣ illam ꝑmanebͭ qd
xxp̾ssus ⁊ famb̾arius sigͥficat᷑ si dicit᷑ tenden¬
dũ esse in illam ꝙͣ si dicit᷑ ad illam. hac itaq
rõne puto ꝯgͥencius passe dici credendũ esse
in illam ꝙͣ ad illam.

Expanded text:
redere in illam, et ad illam: sicut pro eodem accipi potest credendo tendere in illam et ad illam, nisi quia quisquis tendendo ad illam pervenerit, non extra illam remanebit, sed intra illam permanebit. Quod expressius et familiarius significatur, si dicitur tendendum esse in illam, quam si dicitur ad illam. Hac itaque ratione puto congruentius posse dici credendum esse in illam quam ad illam.
Abbreviated transcription (Latin):
ne nͦ aĩe incñctant̾ iudicande sint sicl
tes id ad qd amand̾ facte sũt ut illo qͣo
frui. que autẽ sic ꝯtẽpnentes ut illo sempo
b̾itudinẽ et̾nã miseriã ue distͥbuãt᷑ aligxt᷑
sũme q bono cͤatore rerũ nlła eo bono adsͦ
facca est ĩuiste pͥuet᷑ : certissime ẽ tenia

Expanded text:
incunctanter judicandae sint, sic amantes id, ad quod amandum factae sunt, ut illo quandoque frui; quae autem sic contemnentes, ut illo semper beatitudinem aeternam miseriamve distribuantur, aliquem summeque bono Creatore rerum nulla eo bono, ad quod facta est, injuste privetur, certissime
Abbreviated transcription (Latin):
esse faccam ut si ꝯtẽpnat amare sũmã eeñcã
et̾nam patit᷑ miferiam ut sicat amans et̾no
gandebit p̾mio ita ꝯcẽpuens et̾na pena dolt¬
at. et sicut illa senciet ĩmutabłem sufficiẽtiã
ita ista senoat mꝯsolabłem indigenciã lxxui¬

Expanded text:
esse factam, ut si contemnat amare summam essentiam, aeternam patiatur miseriam: ut sicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficientiam, ita ista sentiat inconsolabilem indigentiam. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa: Sicut enĩ constat qr oĩa ꝑ sũme bonã
sũme qr saplentẽ oĩpotenciã eius facca sũt
bus a se faccis ip̃e nõ dũet᷑ siue qd facte ab
illo ab illo romꝰ potente minꝰ ne bono nł sapi¬
ente aut ulła petitꝰ rõtie sed sola casuũ ĩor¬
dinata uolubłitate regant᷑. Cũ ille solus sit per
quẽ cmalib et sine qͦ nlłi bñ ẽ. et ex qͦ ⁊ ꝑ quẽ
⁊ in qͦ sũt oĩa. Cũ gͥ solus ip̃e sit nõ solũ bonꝰ
d̾acor sed ⁊ potentissimꝰ dñs et sapiẽtissimꝰ rec¬
tor oĩũ liqͥdissim̃ ẽ hũc solũ esse quẽ oĩs abia
nat᷑a scdm̃ tocũ suũ posse debet diligendo uene¬
rari et nenando diligere. De quo solo ꝓspera
sũt sꝑanda. ad quẽ solũ ab adilsis fugiendũ. sͥ¬
Ci soli ꝓ quains re supplicandũ. uere. gͥ hͥ
ẽ nõ solũ deus sed solus deus ieff abłit̾ tͥuꝰ
⁊ unus.

Expanded text:
ia? Sicut enim constat quia omnia per summe bonam, summeque sapientem omnipotentiam ejus facta sunt bus a se factis ipse non dominetur; sive quod factae ab illo, ab alio minus potente, minusve bono, vel sapiente; aut nulla penitus ratione, sed sola casuum inordinata volubilitate regnantur: cum ille solus sit, per quem cuilibet, et sine quo nulli bene est, et ex quo, et per quem, et in quo sunt omnia. Cum igitur solus sit et sapientissimus rector omnium: liquidissimum est hunc solum esse, quem omnis alia natura, secundum totum suum posse, debet diligendo venerari, et venerando diligere; de quo solo prospera sunt speranda, ad quem solum ab adversis fugiendum, cui soli pro quavis re supplicandum. Vere igitur hic est non solum Deus, sed solus Deus, ineffabiliter trinus et unus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ced in hac intencõne hũana aĩa nlłateꝰ
se pot̾i̾t ex̾cere si desperet qͦ intendit li
posse ꝑnenire. ꝗͣppt̃ qͣntũ illi est utile st̃¬
ũ admͤcendi tantũ necõa ẽ spes ꝑtingend
¶mare autẽ auc sꝑare nõ p̃ qd nõl
credit. Expedit itaq eidem hũane aĩe su̾mã
essenciam ⁊ ea sine qͥb illa amari nõ pͭ cred̾e
ut illa credendo tendat in illam. Qd̃ idẽ aꝑte
breiusq sigͥficari puto posse puto si ꝓ eo ꝗd
ẽ credendo tend̾e in sũmã eeñoã. Nã siqͥs di¬
cat se cred̾e in illam satis indet᷑ ostũd̾e ⁊ per
fidem quã ꝓfitet᷑ ad sũmã se tend̾e eeñciam
⁊ illa se cred̾e que ad hanc ꝑtinent intẽcõnẽ
siam nõ uidet᷑ cred̾e mn illã sine qͥ credit qd
actendñd̾ in illam nõ ꝑtinet sine qͥ ꝑ hoc qd

Expanded text:
ed in hac intentione humana anima nullatenus se poterit exercere, si desperet quo intendit se posse pervenire. Quapropter quantum illi est utile studium adnitendi, tantum necessaria est spes pertingendAmare autem, aut sperare non potest quod non credit. Expedit itaque eidem humanae animae summam essentiam, et ea sine quibus illa amari non potest, credere, ut illam credendo, tendat in illam. Quod idem apte breviusque significari posse puto, si pro eo quod est credendo tendere in summam essentiam, dicat se credere in illam, satis videtur ostendere, et per fidem quam profitetur, ad summam se tendere essentiam, et illa se credere, quae ad hanc pertinent intentionem: nam, non videtur credere in illam, sive qui credit quod ad tendendum in
Abbreviated transcription (Latin):
tieris. Demde młier dixit ne forte moriat᷑. sonissiẽ
serpens dixit neqͣqͣm morte moriemim. dens affa¬
mant młier dubitant diabolus tiegauit. sleqͣꝙͣ aut̃
diabolus coram młiere u̾ba dei negare p̾sãp̃sisset
si nõ pus ip̃am młierem dubitantẽ ĩuenisset. que
gͦ dubitait ab affirmãte retessit ⁊ neganti appĩ¬

Expanded text:
i. Deinde mulier dixit: Ne forte moriamur. Novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit; mulier dubitavit; diabolus negavit. Nequaquam autem diabolus coram muliere verba Dei negare praesumpsisset, si non prius ipsam mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab affirmante recessit, et neganti appropin
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset. Ex quo ancẽ extͣ mẽstiram ad uelle cep̾ mẽ¬
suram uelle cessauit. postꝙͣ autem cessait uelle mẽ¬
surã destitit amare insticiam. Et in ip̃o insticiã ꝑdidit
tori sno nõ deesse nõ pͭ ita illi a quo nõ amat᷑ iłłatenꝰ
a desse potest. In hoc gͥ ĩ iusticia funit hõis qd̾ appetitã
suũ extͣ mensin ã excendit ⁊ sdĩi eqͣnitatẽ ꝯcͤator¬

Expanded text:
o autem extra mensuram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, tori suo non deesse potest, ita illi a quo non amatur nullatenus adesse potest. In hoc igitur injustitia hominis fuit, quod appetitum suum extra mens
Abbreviated transcription (Latin):
xx ip̃a ⁊ ꝑ ip̃am ⁊ in ip̃a hoc solũ est qd̾ uͥ est. Et ħ
illi peccm̃ ẽ ⁊ ĩinsticia ⁊ culpa ex qua turpis ei appa¬
ret ⁊ rep̾hensibłis ⁊ digna reꝓbacõne qr nõ habet
formã suam nec decorem net płctndinẽ ꝑ quã amari
debuisset ⁊ adduci in głiam
appetitũ insti deserens pectant ĩ retento ap¬
petita ꝯmodi ꝑimnitꝰ eit. siam ⁊ ille ꝓpt̃ea sic datas ẽ
ut ĩ seꝑabłr rõtiali nolũtati adesset qͣtinꝰ in eo uł pri¬
nii et᷑ si a insticia reced̾et nł remim̾arẽ si ĩ insticia
renan̾et. Cũ utiq penã oiõ pati nõ posset si ꝯmodũ¬

Expanded text:
ex ipsa et per ipsam et in ipsa hoc solum est quod nihil est. Et hoc illi peccatum est et injustitia et culpa, ex qua turpis apparet et reprehensibilis et digna reprobatione, quia non habet formam suam, nec decorem nec pulchritudinem pro qua amari debuisset et adduci ad gloriamappetitum justi deserens peccavit, in retento appetitu commodi punitus est. Nam et ille propterea sic datus est ut inseparabiliter rationali voluntati adesset, quatenus in eo vel puniretur si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utiq
Abbreviated transcription (Latin):
ea gͥ dens affectũ insticie hoĩ seꝑabłem dedit ⁊ pp̃i
affectui messet effectũ suñ hoc eit insticiam ĩleꝑa¬
błr ad esse instituit. affcm̃ uͦ ꝯmodi inseꝑabłem t̾ͥbu¬
p̾cepit qͣtmꝰ hõ uł illo solo .i. a ꝓetitu insti amisso
fectũ reti̾e̾t. sed hõ sobũ qd̃ potuit fecit. Et para
appetitũ nsti sponte d̾eliquit idcͥco mi̾to ⁊ insticiã
⁊ ꝯmadũ ꝑdidit. solũ appetitũ ꝯmadi angm̃tũ infe¬
licitatis retinens. Sicut etĩ angm̃tũ głie futisset
ĩ insticia ꝑsen̾anti non posse ab amore ⁊ desid̾io ha¬
biti bom tepescere:. Ita cumłus miserie ẽ ab appe¬
tita boni nõ posse sese ꝙͣnis illd̾ neq̃at adipisti

Expanded text:
ectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso,fectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
lens deserint. Si enĩ nolens deseruit uł patiꝰ nolens
ꝑ didit necãtatem passus ẽ miqͥtatẽ nõ fecit neq
uolẽtia pacientis calpa dicenda ẽ s infe̾ntis. Si
antẽ nolũtas ĩ eo p̾cessisse dicit qua insticie as¬
fectã spõtãnea quadã debib̾acõne abiecit Iã ip̃a
desercio insticit pͥm̃ peccm̃ faisse negat᷑ qr uolũtas
mala illã p̾cessit ꝑ quã fcã est. Net pͭ ĩneuiri uñ

Expanded text:
deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde
Abbreviated transcription (Latin):
biꝑtitus tm̃ ĩuẽĩebat᷑. p̾mo ut saret hõ
quałr illo bono frm deb̾et. scdo̾ ut eciam qñ eñ il
bono frui ꝯtiemret ãgnoscẽt. nã quo bono ibi frn
Eet. illic autẽ solũ tñsura qͣnti ᷤ q̃renda est ubi par
aut miiũ eẽ pͭ. frnctus antẽ hniꝰ boni ita se ht̃
ut in et qͥ minꝰ possidet plenũ sit. et qui ampliꝰ nõ
sic suꝑflnũ. In hoc gͥ solo iñsera constabat ut ãgnos¬
d̾tur qualit̃ illo bono frm deb̾et ne ĩordinate uls
nõ qͥd̾ ad imitdcõnẽ sicut cͤatare ꝯuenit. sed ad eqͣsita¬
tem qd̾ cature pꝰsi łitatẽ tͣuscendit possid̾e ꝯcupiscẽt
simłr ut aitend̾et ne illud ante tempꝰ p̾riꝑe fesma¬
Sicit gͥ in hiis bomis ꝯmodũ hoĩs ꝯstitutũ erat sic
ĩ m̃sura utendi uł finendi bonis hũs iusticia eẽ debu¬
trat. Et ꝙ̃sdm̃ nolũtas ei data fi̾at qua bons sua ⁊ ĩ
beris suis ꝯmedñ susi aꝑpet̾e̾t ita ecam uolũtatis eius

Expanded text:
sciret homo qualiter illo bono frui deberet. Secundo, ut etiam quando eum illo bono frui conveniret agnosceret. Nam quo bono ibi frueesset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaSicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus
Abbreviated transcription (Latin):
adam tił ena. Sed sicut dicit apłus: młier seduc¬
ta ẽ nõ uir. Eaa qͥppe sedncta est qr uerũ eẽ cͣdidͭ
qd̾ dnabolas dixit. Et idcͥto tiõ solũ ĩ ordmate siłita¬
dinẽ d̾i cũ scĩa bom ⁊ mali appetiit s in tantã esse¬
lapsa ꝑu̾sitatẽ uerisiłit pntat᷑ at dm̃ ex ĩtudia

Expanded text:
sicut dicit Apostolus: Mulier seducta est, non vir . Eva quippe seducta est, quia verum esse credit quod diabolus dixit. Et idcirco non solum inordinate similitudinem Dei cum scientia boni et mali appetiit, sed in tantam prolapsa perversitatem verisimiliter putatur, ut Deum ex invidia
Abbreviated transcription (Latin):
tang̾et. Sed noluit scͥpt᷑a ostãd̾e qr młier q̃ turo
sb̾ietta fu̾at d̾itiũ mãdatũ nõ aͥ mediante paro dcti¬
deinde mediante uiro ad mlierem qͦ que sb̾iecta
Soc autẽ diligñt᷑
ꝯsid̾and̾ ꝙͣ callide hostis pͥm̃ qd̾ tałier timuit
malũ negando remoit. de dende qd̾ ip̃e incendit
malũ lib̾e ꝑstasic. Nomssiẽ autẽ ad ipam ꝑstasionẽ
falciendam ꝓmissionẽ adm̃xit. et uc ead̾ ꝑsuasio¬
cicins retiꝑet᷑ ꝓmissionẽ duplicdint. qui eñ uã tiñ
comestiont̃ snasit ꝓ una duo reponit ĩ p̃mio. siłicu¬
dinẽ d̾i scãm q bom ⁊ mali spopondit. In ꝑstasione
gͥ cibi hoĩem temptans gula. ĩ ꝓmissione ditatis:
cogͥtõnis uana głia ⁊ anaricia. ĩmoda̾ta nãq edendi

Expanded text:
oluit Scriptura ostendere quod mulier quae viro subjecta fuit divinum mandatum non nisi mediante viro acciirum fieret, deinde mediante viro ad mulierem quoque, quae subjecta Hoc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̾samẽs hũanam naturã u eam ꝑtem que debibor
uidebat᷑ aggt̾ssus ẽ. ut si forte illic aliqͣtenꝰ p̾talere
poctset post mod̾ cũ maiori fiducia ad alt̾am que n¬
bustior fuit pulsandam aut pocis sb̾u̾tendam acced̾s
sali qr cũ cead̾it nõ habet splenantem. et si qspiat¬

Expanded text:
umens humanam naturam in eam partem ubi debilior videbatur aggressus est, ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustior fuit pulsandam aut posterius subvertendam accederet. soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem
Abbreviated transcription (Latin):
ma uͦ ꝑ miolenoã noc̾e nõ potint ad fr̃dudẽ em
se ꝯnͣtit ut dolo hoiẽm supplancaret quẽ iltu¬
te suꝑare non passet. Ne autẽ fulus illus or̃o ulła eẽt
si nimis mãifesta esset in ꝓpͥa forma uerare nõ debuit
ne maĩfeste cognosce̾t ᷑ ⁊ ulłatentis recꝑet ᷑. Itm̾ ne ni
niis uiolenta esset fr ans euis si ꝓrssas occultaret᷑ ⁊ ho
simłr si dens eñ tali fraude quẽ cͣlit posse decipi ꝑ¬
ꝑmissus est. sed calli in qua enis malicia prorssus nũ ce

Expanded text:
 per violentiam nocere non potuit ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret quem virtute superare non posset. Ne autem fraus illius omnino nulla esset, si nimis manifestaretur; in propria forma venire non debuit, ne manifeste cognosceretur, et nullatenus reciperetur. Iterum ne nimis violenta esset ejus fraus si prorsus occultaretur et homo simul si Deus eum tali fraude quae caveri non posset decipi ppermissus est; se
Abbreviated transcription (Latin):
hor̃e ꝓuidencia diua in loco de¬
licarũ qrͣ in ꝑce pociori ꝯsticu¬
to et ad ꝯsernãda bona que habebat ead̾ dĩ ꝓuidẽcia
racõmi hñane adiñcta nunto. atq ad illa bona q̃ habi¬
tarus erat querenda ⁊ obtinenda p̾cepco obediẽ cũ gͣ¬
ad cooꝑante instłto iuidit diabolus ⁊ ĩuidit ꝓ hõ

Expanded text:
providentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante instructo; vidit diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
titũ insticie desernit appetitꝰ cõmodi sobas illi ad pe¬
nam remansit. In quo qͥd̾ dupłr punic ᷑ sine cã ab
hiis que ordinate appetit restͥagit᷑ sine cã ad
alia ꝯmoda que ordinate appeti nõ possũt appetã¬
da relaxat᷑. In altõ ẽ pena. in altõ ⁊ pena ⁊ calpa
mẽ fura enĩ suꝑioris appetitas in lib̾o arditͥo põita

Expanded text:
titum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris ap
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. ut antẽ aliam formã nͥ calem que maliae suc
ꝯuemret ẜab̾e nõ posset d̾ina ordĩacõne dispõitũ ẽ
uenit eͥ ad hoĩem i serpente callidus hostis. qͥ forca¬
sis si ꝑunssus foasset in forma colũbe uenire malus
sed hoc nas sp̃ñs scñs sibi reseruauit. qd̾ ꝓfecto diginĩ
nõ erat ut spñs malignus illam formã hoĩ odiosam fa¬
cet in qua post mod eid̾ spñs scñs apparere debiusset.¬

Expanded text:
alem quae malitiae suae conveniret habere non posset, divina ordinatione dispositum. Venit ergo ad hominem in serpente callidus hostis, qui fortassis si permissus fuisset in forma columbae venire maluisset. Sed hoc vas Spiritus sanctus sibi reservavit, quia profecto dignum non erat ut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in qua postmodum eidem Spiritus sanctus apparere debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
assensum p̾busset. sed qr pͥns ꝑu̾se deleccata ẽ ĩ pro¬
missione postinad̾ stalte assensũ p̾buit ra ꝑstiasione
pͥm̃ enĩ ꝓmissam excellenciã ꝑ saꝑbiam appetur
deinde ꝓmissam habãdãciam ⁊ qualẽ talem e cellẽ¬
ciam decebat ꝑ anariciam ꝯcapit. postͣmo ũ sͣ
duo ꝓ uoto obtinere m̾eret ͦ cibã netitã gult mcio
corruptil gustare ꝯsensit. pͥm̃ qͥd̾ ex ꝯseaso ppt alu
que dilexit post ea respiciens et ꝯcapiscible uidens
tantũ in ꝯcapiscãcia exarsit ut iam etiam si p̾rmã
nlłm esset ꝓpt̾ se tam̃ place̾t qd̾ ind̾at. pͥm̃ gͥ pͣ¬
p̾cio ꝯducta est ad cansensã. postea ꝓpͥa delectacõtie
aitͣcta descendit ad accñ. ia suꝑbia ⁊ anaricia pr¬
p̾cu capidicate allecta se uendidit. Ia gula autera
postea debeitata libñt̾ iam gͣtis sertare cepit. siã
cñ amore ꝓtnissionis pͥus mẽt scalta flecte̾t᷑ uidit

Expanded text:
 perverse delectata est in promissione, postmodum stultum assensum praebuit in persuasione. Primum enim promissam excellentiam per superbiam appetiit; deinde promissam abundantiam et qualis talem excellentiam decebat per avaritiam concupivit. Postremo ut haec duo pro voto obtinere mereretur cibum vetitum gulae vitio corrupta gquae dilexit; postmodum respiciens et concupiscibile videns tantum in concupiscentiam exarsit, ut jam etiam si praemium nullum esset propter se tamen placeret quod vidit. Primum io est ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promis
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ cordis. ꝓ carne fracca frange cor.
hũilicatẽ ꝓ se debrusti eciã si ilguncatẽ ba¬
bneras et tam̃ si nͥgmitatẽ redd̾e nõ potes
redde ꝓ illa hũilitatẽ et sat̃ facet tã pro

Expanded text:
litatem cordis; pro carne fracta frange cor; litatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redd
Abbreviated transcription (Latin):
Est adhuc ampliꝰ aliqͥd qd̵̃ dictis ad ioend̾
dño d̾o tno dico ꝗd redd̾e debes qd̾ uouisti.
nõ licet tibi ret᷑ respice̾ ut deiiceps ad ex¬
ꝑienciam carnis descendas. Dico gͦ du t̾ͥ red¬
de qd̃ debes. nõ licet tibi aliud ꝓ isto redd̾e
si istud potes redd̾e. Sed quid facimꝰ  Eite
nouisti ⁊ uotũ nõ tenuusti qr nͥgmitacẽ
amisisti. nõ potes ampliꝰ redd̾e il ganitatẽ
nõ potes dare qd̃ nõ habes. semł anssa est
nͥginitas ãplius reꝑari ant recuꝑdri nõ pͥ¬
dͥd gͦ facies : qͥd reddes dño d̾o cno ꝓ u̾gmi¬
tate tna quã nonsti ⁊ post notũ amisisti:
runt ⁊ amissam iam redd̾e nõ possũt: Nõqͥd
Dicat hoc qͥ andet ego nͨ p̾sumo nͨ uolo. ui¬
deat qui hoc dic̾e uolu̾t ne forte sibi ip̃i pe¬
ritłm stͥat. gͦ alud ẽ qd redd̾e possis pro
uͥguntate tuã si eam ꝑdidisti. qͥd alind: rod¬
de peĩtenciã tnã redde ꝯtͥcõnẽ tuã redde hu¬
mł̾itatẽ tnã ꝓ ulguntate carnis redde hñi¬

Expanded text:
endum mino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non p facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? runt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humi
Abbreviated transcription (Latin):
dispñsacõ fieri ccͣte sed nõ debet fi̾ a ce
siam ta qͥd̾ qͣntã in te est hoc debes ꝙdͥ uo¬
iisti ipam ⁊ nõ alind. Nõ t̾ͥ licet ꝓ alio alind
ꝯmncare s dispensatori magrõ tuo si uolu̾it¬
⁊ expedire nou̾it licet aliud acciꝑe. si idẽ
a te dat᷑ debitũ ẽ.si aliud ab illo accipit᷑
idłgencia est. Nam idc̾to dispñsator di¬
cit᷑ ille qr sb̾iectis oĩb scdm̃ utilitatem
et alia ab hus que ꝓpoĩta fu̾ant salubͥ

Expanded text:
dispensatio fieri in te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem, quantum in te est, hoc debes quod vovisti, ipsum et non aliud. Non tibi licet aliud pro alio commutare, sed dispensatori magistro tuo, si volueritet expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et alia ab
Abbreviated transcription (Latin):
ca nõ esset pecunia ͥd esset: siã q ᷑ plus
gͦ uoues aĩam noli ꝓ aĩa dare pecuniam
ꝑ si hoc facis fraudẽ facis plus uouens ⁊
minꝰ reddeus. cũ aĩa tud dare potes pecu¬
mam tuã. ꝓ aĩa nõ poces nͥ forte ꝓ aĩa tua
ita pecumã tuam dare nolu̾is ut dĩa tua
data aitept abłior fiat. ꝓ illa cã illa amat᷑
ꝓ illa siue illa nõ accipit᷑ noli gͦ putare
cuuiã taam dare pessis qr ⁊ ip̃e peccuniam¬
taã sic datam nõ acciꝑet ⁊ ta aĩam tuam
seruare nõ posses sic retentam. Itaq ⁊ pe¬
cuma amͣt̾e̾t᷑ ⁊ aĩa nõ sernaret᷑. hoc gͥ uñ¬

Expanded text:
ecunia quid esset? Nam quod plus ergo voves animam, noli pro anima dare pecuniam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data acceptabilior fiat. Pro illa, cum illa amatur, pro illa sine illa cuniam tuam dare possis, quia et ipsam pecuniam sic datam non acciperet, et tu animam tuam servare non posses sic retentam. Itaque et pecunia amitteretur, et anima non servaretur. Hoc igitu
Abbreviated transcription (Latin):
si ant̃ nõ reddimꝰ qd abenũ est retinemꝰ
⁊ ĩpatat᷑ ad calpam. qͥ amat in qͥc aĩam
me ĩueniet eam. sernat sibi qͥ mͥ tͥbuit
⁊ qui sibi retinet amͣtit. uouete sꝰ ⁊ red¬
dice. si noues aĩam tuã rede aĩam tuã
noli putate qd redd̾e possis ꝓ aĩa tuia pe¬

Expanded text:
inemus, et imputatur ad culpam. Qui amat, inquit, animam me, inveniet eam . Servat sibi qui mihi tribuit, et qui sibi retinet amittit. Vovete ergo et reddite. Si voves animam tuam, redde animam tuam. Noli putare quod reddere possis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inde si aͥd tͥ suꝑest qd̃ ꝓ illa redd̾e possis
nlła dari potest si hoc salũ dari nõ pͭ. hoc
nͥ reddis qͥd qͥd ded̾is nõ sac̃facis. hoc si red¬
dis qͥdqͥd nõ ded̾is nõ offendis.

Expanded text:
id tibi superest quod pro illa reddere possis. nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offendis.
Abbreviated transcription (Latin):
potest ut ꝑmaneas in patͥa tua ⁊ ĩ domo tul
Nam si illic ꝑsolu̾e potes alind tm̃ ualens
sme ad laborem oꝑis sine ad deuocõnẽ u̾ta¬
tis suie ad ntilitatem admi̾stͣcͣõnis ꝯmutaci¬
onẽ dare poces. uouisti ieuiniũ ⁊ ħ ꝯmuta
co esse potest si farte hoc nõ expediat qd
9ting̾e̾ potest. Aliud adhuc dico. nonsti
deo sermre ĩ abqͦ loco uł ĩ habita uł ĩ socie¬
tate aliqͣ dico qr ⁊ hoc tocũ ꝯmutacõnem
h ab̾e potest. qr pͥ ⁊ locas destͥi ⁊ hoĩes mo¬
ri ⁊ ħitas tautari. Nõqͥd putas id̾o ꝑdistu¬
am aĩam si locus as nastat᷑ aut si hoĩes mo¬
rĩt᷑.tantũ mͦ ex te nõ fiat qd ĩ illis fit
neq in ce remaneat qd̾ a te fi̾ debuit nõ
ẽ ꝑicłm tuuĩ uba nõ ẽ calpa tna. fac ꝙ po¬

Expanded text:
potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationis, commutationem dare potes. Vovisttio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quod hoc totuma potest et locus destrui et homines mori, et habitus mutari. Nunquid putas ideo perdis animam tuam si locus aliquis vastatur aut si homines moriuntur? Tantummodo ex te non fiat quod in illis fit, neque in te remaneat quod a te fieri debuit. Non est periculum tuum ubi non est culpa tua. Fac quod po
Abbreviated transcription (Latin):
e uotis notũ nõ soluo. ta pos¬
tulasti. et ego qdd nõ spopõ¬
di solu̾e cogor. modicũ int̾
fieqñtes ocmupacõnes furatꝰ
ociũ sũmatĩ ꝑst̾ͥaxi s nõ plene. ꝓsecatas sũ
qd̃ q̃sisti. queris de uotis ut ͫ pari debito ⁊
ead̾ nect̃itate astͥngant ꝓmissores suos. Si

Expanded text:
e votis, votum non solvo; tu postulasti, et ego quidem quod spopondi solvere cogor. Modicum inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissores suos; si
Abbreviated transcription (Latin):
si qͦ uũ paulo accid̾it indeo romanos hauc
habuisse ꝯsuetudinẽ qnͣdo monarchiã cociꝰ
mũdi sibi acqͥrebant ut q̃oñq gentes cũ pace
⁊ coronis eis occurrissent darent eis lib̾tatem
applłarent᷑. dabant q eis pͣtacem edificãdi
curiam ⁊ habenda ꝯsales siant ⁊ ipĩ ħ̾ebant
pat̾ gͥ panli de giscalo oppido inde uͥ natus
fu̾at tuslatas est in tarsam cilicie. qͦdam
antẽ cemꝑe neĩ entibꝰ romanis ꝑ ciliciam
occurrit eis ipẽ cũ aliis tarsensibus ut pote
nobilis . exceperunt q eos cũ pace. tũc̃ ro¬
mani ꝯcesserũt eis p̾duca. ibi q pat̾ p anli
penulã accepit. post cuiꝰ mortẽ ob recordaci¬
onẽ eins hanc uestem sibi panlus retinuit
uel penula dic᷑ hic uolumen legis. uñ seoꝰ.¬

Expanded text:
 Apostolo acciderit, respondeo Romanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent eis libertatem, appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus retinuit. Vel penula hic dicitur volumen legis. Unde