comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tosqz clencos qui sacroscĩsce¬
clesus obsccutur sic mona
memoratos cuiquampulsa¬
it uiditio nisun tue sublimi¬
tatis dum taxat examinc ũ
cis ⁊btituduus honor debit
reseructur ⁊ oracorum afflu¬
ens  indefensionib copiala
Sap̾stetur. ¶ preteacumin
tes sen cuiuscumq gradus
clencisiue monachi bẽantur
dum moappbentur orthodo
pulsanturnon alios qͣ ecclie
ꝓprie defensores seuquos yco¬
nomos uocant fideuissores
tinax ⁊ auarapt̾iutas extraẽ¬
os ydoc̃osq fidenssores flagi¬
tat multiplex innoxie panp¬
tati affuigaturrincomodum
¶mhac aut regiaurbemclita
inuenti exquacumq ꝓiuntia
uenientes cum intuc amplici¬
dinis uiditio qͥd cis solum de¬
legauimus licepulsatifuent
reucrentissimi orthodore fidi
sacdotes senc̃te yconomant eo¬
clesie  defensores seuclericicu

Expanded text:
osque clericos, qui sacrosanctis ecclesiis obsequuntur, sive monacmemoratos cuiquam pulsare iudicio, nisi in tuae sublimitatis dumtaxat examine, ubi eis et beatitudinis honor debitus reservetur et oratorum adfluens in defensionibus copia large praestetur. Praeterea cum in tes seu cuiuscumque gradus clerici sive monachi habeantur, dummodo approbentur orthodoxractibusve pulsantur non alios quam ecclesiae propriae defensores seu quos oeconomos appellant fideiussores ertinax et avara protervitas extraneos fideiussores flagitat, multiglex innoxiae paupertati infligatur incommodum. In hac autem regia urbe inventi ex quacumque provincia venientes, cum in tuae amplitudinis iudicio, quod eis solum delegavimus, lite pulsati fuerint, reverentissimi orthodoxae fidei sacerdotes certe oeconomi aut ecclesiae defensores seu clerici
Abbreviated transcription (Latin):
ciuisquamconsobrinamtuaz
cc̃dicis quod tabulc testipatrĩ
corum qui a familia incerfect
diçebatur priiꝑsquamquesto
deseris habcrttur aꝑtect ittit

Expanded text:
eius, quam consobrinam tuam dicis, quod tabulae testamenti patris eorum, qui a familia interfectus dicebatur, priusquam quaestio de servis haberetur, apertae et
Abbreviated transcription (Latin):
Siulhoc qd̾ire debet̃.
cibisatisfcm non fuit et debito¬
nbores obligatas tencitibad
ditus preses prouintic tibidi¬
strahendi iubebit ficri facultar̃
cipus a creditoredistractis ac
traditis sipost ocbitor ꝯ camhec
notrapossidentem init̃m ꝯpe¬
tit accio.

Expanded text:
in hoc quod iure debetur tibi satisfactum non fuit, et debitoribus res obligatas tenentibus aditus praeses provinciae tibi distrahendi iubebit fieri facultatemcipiis a creditore distractis ac traditis si post debitor quondam haec contra possidentem in rem competit actio.
Abbreviated transcription (Latin):
nccitatem imponimus memo¬
ratis ꝓsõr alios tutores ulcura¬
tores ordinare inpisgestis in
quibotutores ulcuratores can
utius ꝓtelentur. sc̃imus ꝯtimr¬
oidest post recusatõem defensio¬
nis incaib uidet in quib sic

Expanded text:
itatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatores creantutius protelentur, sancimus continuo, id est post recusationem defensionis, in casibus videlicet, in quibus sic
Abbreviated transcription (Latin):
usam agitassepponas qͥ¬
ius tesalarum ꝓcepisse
neges tnplacitis acquie¬
scescos onim quicamfisci
egissent prohibitum estal¬
ucrsus fiscun procinium prare
Mpr D otes ancroribo nobi
aduersus fiscum quoq procuĩ
cebibere prinacisdum cam sci¬
licetcam quam tucum fisciad¬
nocatus fũas fõtetractasti suscipe
declines
mctuens cancat nefiscaliacon¬
moda occulcet neulnullone¬
gocio cxistẽte fiscinomincpri¬
natis andeat calumpnias com¬
mouere.

Expanded text:
usam agitasse proponas, quamvis te salarium percepisse neges, tamen placitis adquiesce. eos enim, qui causam fisci egissent, prohibitum est adversus fiscum patrocinium prae Potes auctoribus nobis adversus fiscum quoque patrocinium exhibere privatis, dum eam scilicet causam, quam tu, cum fisci advocatus fueras, forte tractasti, suscipere declinesmetuens caveat, ne fiscalia commoda occultet neve nullo negotio existente fisci nomine privatis audeat calumnias commovere.
Abbreviated transcription (Latin):
tisumorimindempnitatisq
remedium ẽdc̃o pretoris creq¬
torib hrdirans demonstra¬
tumntquociens sepationem
bonorum postulantcacognit
impetrent. prcoptabis igitur
conuementem desideru tuisir¬
ctum sicenonhrduin sidemse¬
cutum s ex nccessitate adiudi¬
tiumcos prouocare  demostra¬
ueris.

Expanded text:
indemnitatisque remedium edicto praetoris creditoribus hereditariis demonstratum, ut, quotiens separationem bonorum postulant, causa cognita impetrent. praeoptabis igitur convenientem desiderii tui fructum, si te non heredum fidem secutum, sed ex necessitate ad iudicium eos provocare demonstraveris.
Abbreviated transcription (Latin):
siucfemine acceditcalamitas.
sz morbꝰ posteasupuenic̃s ⁊ no¬
comabstulicet aures ccclusit. si
ponamus huius mõiꝑsõa litte¬
ras scientemomiaquepriorũ
pmittimus. ¶Inant in fõtu¬
numdisctum estqd itararos

Expanded text:
sive feminae accedit calamitas, sed morbus postea superveniens et vocem abstulit et aures conclusit, si ponamus huiusmodi personam litteras scientem, omnia, quae priori permittimus. Sin autem infortunium discretum est, quod ita raro
Abbreviated transcription (Latin):
sienimnorarticulatacia ñatura
concessa c̃ nich prohibetcumoia
queuoluit faccreqrscimus qs¬
tamiuros uirispenitos ⁊ hoc sub¬
tilius cogitassectnullum ec̃cxpo¬
suissequi penitus noncxaudit
siquis supraccrebrum illius lo
it.¶incoaũt cui morbꝰ supre¬
niensauditummmo abstulit ñ
dubicanpot quinpossicominia
sinc aliquo obstaculo faccie.
¶Sinno auirs qui dẽ aperte sĩt
⁊ uocemiccipientes  linguaaut

Expanded text:
ata ei a natura concessa est, nihil prohibet eum omnia quae voluit facere, quia scimus quosdam iuris peritos et hoc subtilius cogitasse et nullum esse exposuisse, qui penitus non exaudit, si quis supra cerebrum illius loqit. In eo autem, cui morbus superveniens auditum tantummodo abstulit, nec dubitari potest, quin possit omnia sine aliquo obstaculo facere. Sin vero aures quidem apertae sint et vocem recipientes, lingua autem
Abbreviated transcription (Latin):
sabimanis uortebatur quida
et enim pactus est cumsuoiu
situm facere. iterqz hreunota¬
tũm̃o perquinquennium di

Expanded text:
sabinianis vertebatur: quidam etenim pactus est cum suo vum facere iterque habere uno tantummodo per quinquennium die
Abbreviated transcription (Latin):
atqzindeitimore ꝑmanẽꝯpelle¬
baturun qde ca q̃ arrarum noic
dedãt amuterc.sponsa uo dup¬
lum id qd acceperat reddere q
nic mansuctudimnisatis religo

Expanded text:
atque in dei timore permanere, compellebatur vir quidem ea quae arrarum nomine dederat amittere, sponsa vero duplum id quod acceperat reddere. quod nostrae mansuetudini satis religioni
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶coͣnobis auxiliuz
citum ficrippamus legibꝯ
stitucre ⁊ opibdadimplerc de¬
sideramus. ⁊iamquidem mł¬
ta cumcius auxilio statutin¬
mus quecccastiec doctrinc¬
sentiautem ⁊ hoc piadclib̾ati¬
onc duximus corngendum
qd bactenus otradei timorem
fiebat.cognitum ⁊ crumnob̾
est qd̃siquis sponsus uł spor¬
sa postdatas ul acceptas arȧ
uoliuss sedino deputare ẜ¬

Expanded text:
. Deo nobis auxilium citum fieri properamus, legibus constituere et operibus adimplere desideramus. Et iam quidem multa cum eius auxilio statuimus, quae ecclesiasticae doctrinaesenti autem hoc pia deliberatione duximus corrigendum, quod hactenus contra dei timorem fiebat. Cognitum etenim nobis est, quod, si quis sponsus vel sponsa post datas aut acceptas arras voluisset se divino deputare
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Et sinoncognitio s̃
Lexcentio demadetũ deuitate
Eprccum in quin o porcetut
sifraus intuenent dcomnni
nego cognoscatu.
mpr. E tsileͣgi osentac̃¬
Lum sacrum oraculum nien¬
dax precator actulerit cancat
penitus impetratis. ⁊ sinuri¬
amenticntis mucniturimp¬
bitas etiam sciutati subiacc¬
At uidicatis
mpr. Om̃nes cuuiscum¬
nullum rescriptum nullã
pragmaticam scicem nullã
ocm cuiuslib litigu pacian¬
turproferriszgñales sacras
ꝯstitutoes medis om̃ibñ
dubitentobseruandas. De¬

Expanded text:
 Et si non cognitio, sed exsecutio mandatur, de veritate precum inquiri oportet, ut si fraus intervenit, de omni negotio cognoscatur.m. Etsi legibus consentaneum sacrum oraculum mendax precator attulerit, careat penitus impetratis et, si nimia mentientis invenitur improbitas, etiam severitati subiaceat iudicantis. Omnes cujuscunnullum rescriptum, nullam pragmaticam sanctionem, nullam one cuiuslibet litigii patiantur proferri, sed generales sacras constitutiones modis omnibus non dubitent observandas. D
Abbreviated transcription (Latin):
exgestis. apudschabitis pte
iccoris minime inuentapos¬
sit inucnneuiam exquamaĩ¬
festum ci fiatquid statuenõ
liorem cam hre prospexerint
proco ferresniamnon moret
et presertemitum absentiac¬
toricondompnarc expensis.
expendissciurauit ꝯdẽpnatoe
excipiendisquialacpenam
actorictiam melioromcam
habc̃tipptersolamabsentics
lopenitus diregressu adcand
litem conseruando. ¶sacto
contumaxcadatomimõ a
lite et reus absoluctur. ¶L
uero aliqua  condempnatio
contrarcum proabsente ac¬
torc proferatur quam forsi¬
tan non sufficientem sibiac¬
corputauit fugittuus. nul¬
lo moiterum candemlitem
resuscitare cõcedimus et hec
quidempena acorifiat im¬
posita. ¶Emaut reus  ab¬
fuerit ⁊ similis cius ꝓcessei̾t

Expanded text:
ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum liorem causam habere perspexerit, pro eo ferre sententiam non moretur et praesentem reum absenti actori condemnare, expensis expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae llo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua condemnatio contra reum pro absente actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitare concedimus. et haec quidem poena actori fiat imposita. Sin autem reus afuerit et similis eius process
Abbreviated transcription (Latin):
tibiꝑcurans peterebonorum
possessioẽm noluit cumipo tib
congrediendumest. quamq̃¬
dassetent petereturbonorum p̾¬
sessio eunq neglexisse argua

Expanded text:
tibi procurans petere bonorum possessionem noluit, cum ipso tibi congrediendum est. Quam qudasse te, ut peteretur bonorum possessio, eumque neglexisse argua
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Dcͥfidci comimisso apa¬
tre interte acfrẽm tuum iucissi
dato si alterurm sinclberisex¬
cessent. uta int̾poita transac¬
tio rata ẽcum frium eccordia.
remoto captandum demor¬
tis altius noto inꝓbabilire¬
tictur⁊ non pot eo caurtscin¬
ditanq̃ cicumuentus sis. C̃

Expanded text:
. De fideicommisso a patre inter te et fratrem vicissim dato, si alter vestrum sine liberis excesserit vita, interposita transactio rata est, cum fratrum concordia remoto captandae mortis alterius voto improbabili retinetur. et non potest eo casu rescindi, tamquam circumventus sis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Mmoribꝰ etate frĩs ⁊ ac
tornmtestificatõe ⁊ mnante nup¬
tias doatoc ad eas fr̃aobinissasi
patris auxilo destitutesiit in¬
steconsuliturut firmadon̾atio
mpr. Silibens expriore sit¬
iexdõitõc ante niptias ꝙͣ ipẽ rl
alius  proipouxoriquondam e¬
ius matriconim liberorudcaue¬
rat seruare cogaturqmet mater
postsas nuptias multoq amp¬
iuis siño fũit alt̾imanto sociata
nicħhusdẽfiliis exdoteqͣ patii

Expanded text:
p. Minoribus aetate feminis etiam actorum testificatione in ante nuptias donatione ad eas facta omissa, si patris auxilio destitutae sint, iuste consulitur, ut firma donatiopp. Si liberis ex priore mati ex donatione ante nuptias, quam ipse vel alius pro ipso uxori quondam eius matri communium liberorum donaverat, servare cogatur, quoniam et mater post secundas nuptias multoque amplius, si non fuerit alteri marito sociata, nihil isdem filiis ex dote, quam patri
Abbreviated transcription (Latin):
antcqualance adhereditatem
ambolegata similiter accipiant
fidci cominissum mutrumq
dundatur libertas utrumq ca
pupillis infcraturnedumdr¬
bicabatur apud quem debetce
uccla in mediores pupilloꝵ
depereants hecquidom scĩmu

Expanded text:
aequa lance ad hereditatem, ambo legata similiter accipiant, fideicommissum in utrumque dividatur, libertas utrumque capupillis inferatur, ne, dum dubitatur, apud quem debet esse tutela, in medio res pupillorum depereant. Sed haec quidem sancimu
Abbreviated transcription (Latin):
nimpignorum que d
creditoribo fuint mino¬
magno  detimto afficia¬
nriam pridcm placuit S
gitii pignoricaptis pdus
acdistractis cnormedampñ
crhunus modienditionepas
metis auxilium restitutioni

Expanded text:
es pignorum, quae a creditoribus fiunt, minomagno detrimento adficiantur, iam pridem placuit. Si igitur pignori captis praediis ac distractis enorme damnum ex huiusmodi venditione pasmetis, auxilium restitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
monstrentur rectorprouintie
ca restiti iubebit necenim pre¬
testu debitipensionum restitu¬
tiõe hoꝵ morarip̃t. cumsiquid

Expanded text:
monstrentur, rector provinciae ea restitui iubebit. nec enim praetextu debiti pensionum restitutionem horum morari potest, cum, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicaturec adomino
ab reptumprius consideran
placctutrum deposs oe serutu¬
tis inlibertatem reclamandi
putet anucro expossessioe lib¬
tatis in seruututem ¶nocatur
ut sicum deobscquus seruilib
libtate constiterit flagittart ã¬
te decidistatus conuenit cam
atq ita prebengrectorumne¬
gõrumsires cregent audio¬
qd si ciqui ad scrincutem uoet
quicq̃ direptumcẽ memoret
uniuersaqucconstitent abla¬
taita demum redliconuonit
ciquiseruus cccontenditur
simosaluam iemfuturam ꝑ
ydoncos ¶ocuissores pro¬
miscrit.namsitales nõ potu¬
erit daretunc ea conuonit de

Expanded text:
aliquid dicatur dominus abripuisse prius considerari placet, utrum de possessione servitutis in libertatem reclamandum putet, an vero ex possessione libertatis in servitutem vocetur. At si eum de obsequiis servilibus libertatem constiterit flagitare, ante decidi status convenit causam, atque ita praeberi direptorum negotiorum si res exegerit audid si ei qui ad servitutem vocatur quicquam direptum esse memoretur, universa quae constiterit ablata ita demum reddi convenit ei, qui servus esse contenditur, si modo salvam rem futuram per idoneos fideiussores promiserit. Nam si tales non potuerit dare, tunc ea convenit, de
Abbreviated transcription (Latin):
anctor fucritprpillo uładulco a¬
sẽtit ipesna uira ꝑdit᷑ indebaturet¬
cum ꝯfirmare matris suciuditi¬
nm qḋoppugnãdumcẽ existin¬
bat ⁊ multe aliesupspecies orirĩ¬
trr exquibuendum est tutori xł
teoffitusb̾ierat in quodampup¬
illumuładultũ tnsterriqrtam
optimo cxẽplo argumẽtatinec
uercturtutor ulcuratornepreir¬
ditim aliqd̃ eifiattimorẽ eius
stracis sua uirammimutilata reẜ¬

Expanded text:
uerit pupillo vel adulto, aconsentit, ipse sua iura perdit: videbatur etenim confirmare matris suae iudicium, quod oppugnandum esse existimabat. Et multae aliae insuper species oriuntur, ex quibus verendum est tutori vel te officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo argumentati veretur tutor vel curator, ne praeiudicium aliquid ei fiat, timorem eius stra eis sua iura immutilata re
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ siapudiudicem proferat
scriptura dequaoritur aliqua
disputatio utrum defalso cri¬
minaliterstatuat qui dubiter
deistrum̃ti fide exporin an ciri¬
literqḋsiexpetens iundictam
falsicumen intenderit tuncq̃o
criminis fiat indago. ut siquis
tabulas testĩcyrographa testa¬
uonesqz nec nonctiam roc̃s pri¬
hãtaccandi facultatem ciiles
añt inquisitoes int̾utrasq por¬
tes ꝯfligentium lenͤior exan¬
falsas ⁊ connicta crimina rcor
exlegibꝰ penis ꝯpetentib possit

Expanded text:
tibus, si apud iudicem proferatur scriptura, de qua oritur aliqua disputatio, utrum de falso criminaliter statuat, qui dubitet de instrumenti fide, experiri an civiliter. Quod si expetens vindictam falsi crimen intenderit, tunc qucriminis fiat indago, ut, si quis tabulas testamenti chirographa testationesque nec non etiam rationes prihabeat accusandi facultatem. Civilis autem inquisitionis inter utrasque partes confligentium lenior examfalsas et convicta crimina reorum ex legibus poenis competentibus possit
Abbreviated transcription (Latin):
patns agunt aducrsus cos
experri non possunt sugit
emancipata es uemaedicti
petita hoc facore nonprohibe¬
nis. ¶Ad et in matris per¬
scãobseruandum est. De

Expanded text:
patris agunt, adversus eos experiri non possunt. si igitur emancipata es, venia edicti petita hoc facere non prohiberis. quod et in matris persona observandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
apte pateat cohartaliute ac
fortunceudem minimesbiacẽ
sipreses uirclanssimus rectõ
proumtie fucritincius cxaĩe
Sicro abfuerit apud defen¬
sorcisui operidigesta confiti¬
u iuns peritos ⁊̃ doctores cor
inbemus niratos subgestoꝵ
testificatõe depromerecsse eñ
qui post hanc subreganinolr¬
eritpertia uins in structum:
¶filios añt toatorum occel¬
lentie tuequiul nunc causas
agunt ul futuris temporib
accitaumt ceteris suꝑ nume¬
nimus. ut etiamhis quiultra

Expanded text:
te pateat cohortali statui ac fortunae eundem minime subiacere, si praesens vir clarissimus rector provinciae fuerit in eius examine: si vero afuerit, apud defensorem sui oppidi gesta conficiat. Iuris peritos etiam doctores eorum iubemus iuratos sub gestorum testificatione depromere, esse eum, qui posthac subrogari voluerit, peritia iuris instructum: filios autem togatorum excellentiae tuae, qui vel nunc causas agunt vel futuris temporibus actitaverint, ceteris supernumernimus, ut etiam his, qui ultra
Abbreviated transcription (Latin):
Etus pencsoruus efficitur ⁊ roco
hiius mõĩ sm̃am passibõa uẽdi¬
cantur.rationibꝰ fisci.q̃rsiquid
rerum hũit isqrẽ postea indul¬
gentia libatum cepponis adiui
fiscipotius q̃madip̃ius dm̃u
ptinet.

Expanded text:
tus poenae servus efficitur et ideo eiusmodi sententiam passi bona vindicantur rationibus fisci. Quare si quid rerum habuit is, quem postea indulgentia liberatum esse proponis, ad ius fisci potius quam ad ipsius dominium pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
tet cruquidẽ ⁊ crsuspitõc ream
coniugem faccrelicet uleamsi
tin suspicatur penes se detincre
nõn prohihetur ncc inscriptõis
genns accatois necc̃itas inscri¬
ptõis abstringat nõ nllitamẽ
protuc  id facuuit ⁊ falsis ꝯtu¬
melus mĩna deformãt saglle¬
gos autnuptianiglidiopn

Expanded text:
tet, cui quidem ex suspicione ream coniugem facere licet, vel eam, si tantum suspiciatur, penes se detinere non prohibetur: nec inscriptionis genus accusationis necessitas inscriptionis adstringat, nonnulli tamen proterve id faciunt et falsis contumeliis matrimonia deformant. Sacrilegos autem nuptiarum gladio
Abbreviated transcription (Latin):
crimen interpublicareferatũ¬
cet desemcopiamaccandi hec
est patrifrinccnon patruoet a¬
uunculoquos norus dolor ad
accatõem imperit scthis pso¬
nislegẽ ĩ pommus utcisnen
abolitiont siuolui̾nt ꝯpescat
nitalis thoriũdicemcc̃opor

Expanded text:
crimen inter publica referaturcet deferri copiam accusandi, hoc est patri fratri nec non patruo et avunculo, quos verus dolor ad accusationem impellit. Sed et his personis legem imponimus, ut crimen abolitione, si voluerint, compescant. nialis tori vindicem esse opor
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti apbellone significas sciẽ
oebes nucdomnindnullum
uendicare posse ssi familiare
fuit:ius ciuis adomnes hrdes
ptinorenec dinisioc adunuz
uicinis edifitus usi hominy
destinatis cesserunt cius sunt
cinillaquorum partes cc̃uise
sunt exduision coptigerunt
dem. ¶ilitis uoluntatem
quamcuca monumentum ẽ
faciendum testõ expressit. pa
teret mater brdes cis negli¬
gerenodebẽtnam et sidelaco
boc nomine pret̾itis ꝯstituti¬
omboamota est. mnulidiam ta¬
men etconsciam cutaomis

Expanded text:
menti appellatione significas, scire debes iure dominii id nullum vindicare posse, sed et, si familiare fuit, ius eius ad omnes heredes pertinere nec divisione ad unum vicinis aedificiis usui hominum destinatis cesserunt, eius sunt, cui illa, quorum partes esse visae sunt, ex divisione obtigerunt. Militis voluntatem, quam circa monumentum sibi faciendum testamento expressit, et mater et pater heredes eius neglegere non debent. nam etsi delatio hoc nomine praeteritis constitutionibus amota est, invidiam tamen et conscientiam circa omis
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr ¶Ta demũ suplicepse¬
quenda quamtibi materma¬
dauit. accionem intentare pos¬
sis sicumprimo litẽ ꝯtestareris
nonesttibico nomincoppoita
prescriptio  militieod nec cum
appellatio agl̃tur tibi obicipot
nam suntegra res est ratio ppc¬
tucdci acecptam tibi nonpm¬
tit alio nomine accõcm inten
tentia adusus te litauiris yõc
subsisticqd adũsaria tua mĩor
dampnis subucnire non mre¬
bprosperegestis obecosucu. S¬
mpr. Itemteredemisse ꝯtra
bonos mores precib manife¬
ste professus es cumpcuratõs
quidem suscipe qd offitium gͣ¬
tuitu eẽ debebit nõsit res illici

Expanded text:
 Ita demum super lite persequenda, quam tibi mater mandavit, actionem intendere potes, si, cum primo litem contestareris, non est tibi eo nomine opposita praescriptio militiae: quod nec, cum appellatio agitur, tibi obici poterit. nam si integra res est, ratio perpetui edicti acceptam tibi non permittit alieno nomine actionem intententia adversus te lata iuris ratione substitit, quod adversaria tua minor damnis subvenire, non in rebus prospere gestis obesse . Litem te redemisse contra bonos mores precibus manifeste professus es, cum procurationem quidem suscipere quod officium gratuitum esse debet non sit res illici
Abbreviated transcription (Latin):
fẽa ÷ tuncuenditõe periculum
inimutaticmptoris quino¬
ram mensuram faciende non
int̾posuit nõ fint cumaut u
musum qd̃ in horreis erat po¬
ractclanes emptorib tradi

Expanded text:
am tunc venditione periculum vini mutati emptoris, qui moram mensurae faciendae non interposuit, non fuit. Cum autem universum quod in horreis erat pora et claves emptoribus tradi
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Ous prohiis agrisq̃
possident publicas pensitatõcs
agnoscãt nec pactõib cc̃iimi
uenditor aut dõatorꝓpudseco¬
litionis sarcinamant pactom
illicita uolix̃t ietiiere ⁊ sinecd
tñslata sit posẜocensualis s ap̃
priorefundidum fortepmaẽ¬
atdissimulantibꝰ ip̃is ut nõ
possidentes propossidentib ex¬

Expanded text:
p. Omnes pro his agris quos possident publicas pensitationes agnoscant nec pactionibus contrariis venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita voluerit retinere, etsi necdum translata sit professio censualis, sed apud priorem fundi dominum forte permaneat, dissimulantibus ipsis, ut non possidentes pro possidentibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem  alsiquidem crim̃uł
aliud capitale mouereuos ma¬
non pacitursz eares pecuniaꝵ
ꝯpendium non aufert sienim
deficescripture unde eadem ma¬
ter ura fidei commissum sibirẽ¬
dicat dubitatio est in quir fide
Quitatis ctiamsin̾e metucrimĩs

Expanded text:
 Falsi quidem crimen vel aliud capitale movere vos manon patitur. Sed ea res pecuniarium compendium non aufert. Si enim de fide scripturae , unde eadem mater vestra fideicommissum sibi vindicat, dubitatio est, inquiri fides veritatis etiam sine metu criminis
Abbreviated transcription (Latin):
antenuptias dcãtõem uel reb
aliisad eam exmatris sb̾a  deuo¬
lutis exeodemdiequo hecdem
res ad eam puenint liḃis ob¬
ligatis ut siqui post traditas
matriuł detentasabcares suta
contigitcontractũ aliquẽcum
cadem muliere mient quesere¬
penitis nupts copulauit in

Expanded text:
ante nuptias donatione vel rebus aliis ad eam ex mariti substantia devolutis ex eo die, quo eaedem res ad eam pervenerint, liberis obligatis, ut, si quis post traditas matri vel detentas ab ea res  si ita contigerit contractum aliquem cum eadem muliere inierit, quae se repetitis nuptiis copulaverit, in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊nepotib neptibusq q
ex hii sdem liberis genitisunta
sinedubio ꝓpoendis. sinu̾o libe¬
rorum suorum affectõe seruat̃
pat materue adalias nuptias
migrarenoluĩt n uirhis qui
debonis uxoris ad setranscũt
trioutiieleas uendereantqro¬
cumq uire uel mo alicnare ył
pignoris iurescuypothecesiuio¬
iuerint obligare ut potedomin
canim prohibebuntur Extãtes
aut predc̃as res sinon fuint ali¬
enate sineconsumpteul suppo¬
site licebit libens uendicancti
amnadeuntib hrditatempa¬

Expanded text:
sunt, et nepotibus neptibusve, qui ex his liberis geniti sunt, sine dubio praeponendis. Sin vero liberorum suorum adfectione servata pater materve ad alias nuptias migrare noluerit, neque vir his, quae de bonis uxoris ad se transeunttrio uti vel eas vendere aut quocumque iure vel modo eas alienare vel pignoris iure sive hypothecae  si voluerint obligare, utpote domini earum, prohibebuntur. Extantes autem praedictas res, si non fuerint alienatae sive consumptae vel suppositae, licebit liberis vindicare etiam non adeuntibus hereditatem pa
Abbreviated transcription (Latin):
necdum matrialiberis tradite
ap̾cosdez mancbunt solutey
cidem matriułab eadetente resti¬
tuẽturlibens sitnabhiis fidcni¬
usurarum noĩecentesimc par¬
tem criam annus quibuscu
tprib prestare differant. itaut
mead fidcissiõe hocquoq ca¬
ucaturqd afiliis filabusq ul
echis ꝓgenitis liberis siancãd̾
sum restituantur. ¶ ert itaq
licitumnitriq partiquefidcius¬
sioẽm prebiĩt sisibicomodu
ẽẽ prospexit his rebmobilib
utifruneasdemq dare mutuo
neobligareut nendere ut exhi
maximeliben acquirentes po¬
sint mat̾no affectusinesuoin¬
comodo seriure. ¶Sinantez
ntraq ps p̾dictã fidcuissicem̃¬

Expanded text:
necdum matri a liberis traditae apud eosdem manebunt: solutae vero eidem matri vel ab eadem detentae restituentur liberis, si tamen ab his fideiuusurarum nomine centesimae partem tertiam annuis quibusque temporibus praestare non differant, ita ut in eadem fideiussione hoc quoque caveatur, quod a filiis filiabusque et ex his genitis liberis, si ante esum, restituentur. Erit itaque licitum utrilibet parti, quae fideiussionem praebuerit, si sibi commodum esse perspexerit, his rebus mobilibus uti frui easdemque dare mutuo vel obligare vel vendere, ut ex his maxime liberi adquirentes possint materno adfectui sine suo incommodo servire. Sin autem utraque pars praedictam fideiussionem
Abbreviated transcription (Latin):
immobiliumrerũ ⁊ mancipio¬
rumannonanm quoq cũuili¬
.umusufructudum taxat uite
sue tp̃rib pociatur alienatõeeã
penitus  intlicta mobiliuucõ
rerum iustis p̾ciis existimatõe
hitaꝑeos quos uiraq ꝑs elege¬
rit arbitros idicaturos intpo
ułcarum p̃cium filiis ⁊ filiab

Expanded text:
immobilium rerum et mancipiorum annonarumque civilium usu fructu dumtaxat vitae suae temporibus potiatur, alienatione earum penitus interdicta: Mobilium vero rerum, iustis pretiis aestimatione habita per eos, quos utraque pars elegerit, arbitros iudicaturos interpvel earum pretium filiis et filiabus
Abbreviated transcription (Latin):
uccntecmancipatõc in hoc
tnimoto prodesse ciuolumnc
adopticẽmut nosuccessioe abĩ¬
testato patris extranci adopti¬
iuidefrandetur s heat accessi õz
fortune expatris naturalis si¬
binoluntate acquisitanneq¬
nccus naturalis patris pad
optoc̃m filu disso luebatur s
accedebant iuraadoptinacer¬
tis rciquiis exmrenatualire
naira possitabolcre cum uide¬
baturcterantiquo nire patrez
quidemhre adoptium ma¬
tremautcamquam naturaco
suntestatus pater extrancus
adoptiuus dccesserithreçum q̃¬

Expanded text:
nte emancipatione, in hoc tantummodo prodesse ei volumus adoptionem, ut non successione ab intestato patris extranei adoptivi defraudetur, sed habeat accessionem fortunae ex patris naturalis sibi voluntate adquisitanexus naturalis patris per adoptionem filio dissolvebatur, sed accedebant iura adoptiva certis reliquiis ex iure naturali reerna iura possit abolere, cum videbatur et antiquo iure patrem quidem habere adoptivum, matrem autem eam, quam natura cosi intestatus pater extraneus adoptivus decesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Quamius flu¬
minis naturalecur¬
sumopemanufcoalioñ
liccat adu̾tere trrpamsu¬
amadũsus rapidiannis
petũ munire prohibitum
est. et cũ fluuius pore alueod¬
relicto  Alii sibifacit agerquon
circuibit prioris domini manz
qd̃sipaulatuta auferat ut alicũ¬
ius partiamplicet rdalluiiois
ureciqueritur cuius funduse¬
suum deplorat patrimonium

Expanded text:
. Quamvis fluminis naturalem cursum opere manu facto alio non liceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impetum munire prohibitum non est. et cum fluvius priore alveo derelicto alium sibi facit, ager quem circumivit prioris domini manet. quod si paulatim ita auferat aliique parti applicet, id adluvionis iure ei quaeritur, cuius fundussuum deplorant patrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. C unsres quenecduz
inbonis debitoris estpignori
dataab coposteam bonis cius
ec̃ incipiatordinanam quido
actõcm super pignorenõ ꝯpetẽ
manifestum est.s tamenequit¬
tem facere ut facile utilis ꝑsccił¬
tio cxc̃plopignoratitie darctũ¬
dem. Que prcoium infilios
asc titulodonationis tñslatum
creditori suo dat pignorisema¬
gis cccĩo pignoratitio obligat
urditio quamquicq̃dominis
neͤccat cumseruana ctiam acro
declarat cuidentunepignoris
tenĩ nõ posse nisiqueobligãtis

Expanded text:
. Cum res, quae necdum in bonis debitoris est, pignori data ab eo postea in bonis eius esse incipiat, ordinariam quidem actionem super pignore non competere manifestum est, sed tamen aequitatem facere, ut facile utilis persecutio exemplo pignoraticiae daretu. Quae praedium in filios a se titulo donationis translatum creditori suo dat pignori, se magis contrario pigneraticio obligavit iudicio, quam quicquam dominis nocet, cum Serviana etiam actio declarat evidenter iure pignoris teneri non posse, nisi quae obliganti
Abbreviated transcription (Latin):
dem. I iprobaius presidip
diaulortos dequibragebatur
tuos cẽintelligis obligan cos
creditori abalionõ potuisse si
nõ sciens hoc aguntraudecre¬
editoris ignorantis dissimula¬

Expanded text:
e. Si probaveris praesidi hortos de quibus agebatur tuos esse, intellegis obligari eos creditori ab alio non potuisse, si non sciens hoc agi in fraudem creditoris ignorantis dissimula
Abbreviated transcription (Latin):
filiorummiscandas inflig̃t
parentib orbitates metalli
penacum cetens antecognitĩ
supͤpliciis tencantur siquis
tncius modirtus fuitoblatũ
posteaquam suꝑ crimincpatu¬
crit scruus quidemus libertire

Expanded text:
filiorum miserandas infligunt parentibus orbitates, metalli poena cum ceteris ante cognitis suppliciis tenebantur. Si quis tamen eiusmodi reus fuerit oblatus, posteaquam super crimine patuerit, servus quidem vel libertate
Abbreviated transcription (Latin):
tertuns frcm tuum rogauent
ut si sinclibens dicm suumsũ¬
geretur portõcm b̾rditatis cibi
restituẽt truntestato eodier sĩt
fũcto idqd bnfitiolegis falcidic
habere potuit  adsuccessorẽ ĩtesta¬
tiptincre. Idcoq non inmito
sororemtuam quesimul cecũ
abintestato cisuccessitcmolu¬
m̃ti qd̃ ieuincri potunt portõcm
sibiuendicart manifestum c̃
dem. Sintallegas patertu¬
us cam̃por tõcm exqua te fecit
certisq spc̃cicb pr̃o falcidia p̃¬
cepit cc̃contentam auxilium
legis falcidieqd̃ imploras ap̃
suumuidicom non prohibe¬
Ns cflagitare.

Expanded text:
ter tuus fratrem tuum rogaverit, ut, si sine liberis diem suum fungeretur, portionem hereditatis tibi restitueret, tamen intestato eodem diem suum functo id, quod beneficio legis Falcidiae habere potuit, ad successorem intestati pertinere ideoque non immerito sororem tuam, quae simul tecum ab intestato ei successit, emolumenti quod retineri potuit portionem sibi vindicare manifest. Si, ut adlegas, pater tuus eam portionem , ex qua te fecit certisque speciebus pro Falcidia praecepit esse contentam, auxilium legis Falcidiae, quod imploras, apud suum iudicem non prohiberis flagitare.
Abbreviated transcription (Latin):
fidcicõmissiobligatus fuit ut
sisinclibens priordecedẽt pat̾iã
tibi brditatem reddcice. s l tche
redc̃ scripsert in impoenda tñ
legatorum rõcquibꝰ ttoncra¬
tumçc̃suggens fidci cominissy
debitumgrs. alicm loco deduci
o porterisupq in residuolegis
falcidicbenesinum uendicab

Expanded text:
fideicommissi obligatus fuit, ut, si sine liberis prior decederet, paternam tibi hereditatem redderet. Sed licet te heredem scripserit, in ponenda tamen legatorum ratione, quibus te oneratum esse suggeris, fideicommissum debitum aeris alieni loco deduci oportet insuperque in residuo legis Falcidiae beneficium vindicab
Abbreviated transcription (Latin):
scoicure indultis intes
glo nisi laborar unusqsz
ipiscatur matricula decurẽ¬
te itaut adcurasagendas
et cirsum illicreant quos ordo
miliic uocat ⁊ coru laborĩ ad

Expanded text:
strae indultis integris gio, nisi labore unusquisque ipiscatur matricula decurrente, ita ut ad curas agendas et cursum illi exeant, quos ordo militiae vocat et laborum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
returr pignorata possessiõ peciũ¬
amcreditorioptulisticõq nõ
accipsente tecontestãtõe fraca
deposinsti et hodie in eadom cap
manet pignoris distractionõ
ualet: qd sipriusꝙͣ offerres legẽ
uenditionis exercuit qd iure

Expanded text:
retur pignorata possessio, pecuniam creditori obtulisti, eoque non accipiente contestatione facta eam deposuisti et hodieque in eadem causa permanet, pignoris distractio non valet. quod si prius, quam offerres, legem venditionis exercuit, quod iure
Abbreviated transcription (Latin):
bes cumauit soluta dote nul¬
la supeꝵ sit actioauit nonre¬
dita aouersus petentem uix̃
defungiuoluntatem parata
sit exccptio.

Expanded text:
bes, cum aut soluta dote nulla supersit actio aut non reddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem parata sit exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
irandoexosẽsu utnus¬
interente delato et pre¬
stitouł remisso dccisa
nec ꝓ uini prctexturetẽ¬
tan potsnisi sp̃aliter hoc
legecrcipiatur.

Expanded text:
iurando ex consensu utriusinferente delato et praestito vel remisso decisa nec periurii praetextu retractari potest, nisi specialiter hoc lege excipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dom. Intestõ quidem militĩ
ius legis falcidie cessat. s si caq̃
aduos ꝑtinẽt defumctus tenu¬
it bonorucius uideri minie
possinit ⁊ idorecte rõem corpm

Expanded text:
mento quidem militis ius legis Falcidiae cessat. sed ea, quae ad vos pertinentia defunctus tenuit, bonorum eius videri minime possunt et ideo recte rationem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
prouintic cum cortum locum
cãç cognoscende dedisset alibi
perobreptõemaditus sinam
aducrsus te proabsentem pro¬
tulit qd̾ ita gestum est adeffce¬
tum uris cxpectare minime
oportet.

Expanded text:
provinciae, cum certum locum causae cognoscendae dedisset, alibi per obreptionem aditus sententiam adversus te absentem protulit, quod ita gestum est, ad effectum iuris spectare minime oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
neantiquam in octuagita tm
Miroru nũm foritui crlmmini
tozatorum collium deductũ
fuonint aspirare quis qualib
arteconcedaturant possit nisi
uł corum filii quixcc prioru
optinent numcrum facudia¬
et studus eruditigratis nidel
⁊ sincullo suffragio ani fortas¬
sis exterm nonuitra duos p̾
annos singulos fatundi ⁊ ip
conspicuitaxati fuĩnt. nullo
deinceps postꝙ̃ inoctuag̾ita ui¬
rorum numcrim redacti fui̾nt
suꝑare qualibet rursus abitõe
ulastutiaquantitatem ausuro
ut inmcatorum cctib locaper¬
mutandi ⁊ ad huctyrocs iam
tiandumcensemus.nequis
exhusmnalus degat regionibꝰ
relictaobscrnatione glorifice
nom̃impetratum patroniliti¬
umultratriumanorum spati¬
nmexsacratissimahac urbe mo¬
randum duxint nccnuncupa¬
toem tozatinec primilia uiror
ciusmodi concȩgenda sibuit.
nec repctitis exindustria predi¬
ctesedis auctib protrahantu
ant multiplicctur pẽgrna tor
cccursus quorniomnium.¬

Expanded text:
antequam in octuaginta tantum virorum numerum fori tui culminis togatorum collegium deductum fuerit, adspirare quis qualibet arte concedatur aut possit, nisi vel eorum filii, qui triginta priorum obtinent numerum, facundiae studiis eruditi, gratis videlicet et sine ullo suffragio, aut fortasse exteri non ultra duos per annos singulos, facundia et ipsi conspicui taxati fuerint: nullo deinceps, postquam in octuaginta virorum numerum redacti fuerint, superare qualibet rursus ambitione vel astutia quantitatem ausuro. ut in mercatorum contractibus loca permutandi et adhuc tirones iam tiandum censemus, ne quis ex his in aliis degat regionibus relicta observatione glorificae nomen impetratum patroni litium ultra trium annorum spatium ex sacratissima hac urbe morandum duxerit, nec nuncupationem togati nec privilegia virorum eiusmodi concedenda sibi, ut nec repetitis ex industria praedictae sedis auctoritatibus protrahatur aut multiplicetur peregrinationis excursus. Quorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Adportus ⁊ aquedue¬
tus et murorum instauratõ
siucextructõemomnes certai
fraoparm collatõe  et instau¬
rare  debentnz aliquis ab hu¬
uismodi consortio dignitati
priuilus excusan.

Expanded text:
. Ad portus et aquae ductus et murorum instaurationem sive extructionem omnes certatim facta operarum collatione instare debent neque aliquis ab huiusmodi consortio dignitatis privilegiis excusa
Abbreviated transcription (Latin):
bercditatem et sinedampno:
ab cadiscẽdcrt expresentis legiᷤᷤ
auctequis locus delibationi
relinquitur: ¶S quiaqui¬
damuluana formidincueli
callida machinatiõe pro delibe

Expanded text:
ereditatem et sine damno ab ea discedere ex praesentis legis auctoritate, quis locus deliberationi relinquitur? Sed quia quidam vel vana formidine vel callida machinatione pro delibe
Abbreviated transcription (Latin):
starccertuuns est. unde sihos q
tu rogata fueras manumitrere
ccrto ctatis tuctempore ad lib¬
tatem non produxisti.s cutor
manumisit remanserunt ms¬

Expanded text:
stare certi iuris est. Unde si hos, quos tu rogata manumittere fueras certo aetatis tuae tempore, ad libertatem non produxisti, sed tutor manumisit, remanserunt
Abbreviated transcription (Latin):
saluacorumdemuidelicet exti¬
matocctom̃i corporalicucian
semoto cotidicdubitabatiur
siquidã excreditoribꝰ uoluumt
quinquenales dareinducias
cipereuclint quiaudiendisũt
intalutaq dubitatoe nc̃ipu
tamus cc̃ambiguum qd sen¬
timus etqd humaniore sña
produnorecligimus et scim
ut ulcrcumulo debitiulexm
mõcreditorum cauidicetur
et siquidomuns creditorali¬
is om̃ib grauiorinsuma de¬
nuicoadunatis et debitis co¬
rum computatis ip̾c auos añ
indulgere tempus sinecessio¬
nemaccipere desiderat. ¶sino
plures quidem sintereditores
exdiuersis ant quantiratibu
et nunc amplior debiticumul
minorisunme preseratur siu
par sincdiscrepans numorue

Expanded text:
t existimatione et omni corporali cruciatu semoto: quotidie dubitabatur, si quidam ex creditoribus voluerint quinquennales dare indutias, cipere velint, qui audiendi sunt. In tali itaque dubitatione minime putamus esse ambiguum, quod sentimus et quod humaniorem sententiam pro duriore elegimus. Et sancimus, ut vel ex cumulo debiti vel ex numero creditorum causa iudicetur Et si quidem unus creditor aliis omnibus gravior in summa denum coadunatis et debitis eorum computatis ipse alios antneat, sive indulgere tempus sive cessionem accipere desiderat. Si vero plures quidem sint creditores, ex diversis autem quantitatibus, et nunc amplior debiti cumulus minori summae praeferantur, sive par sive discrepans numerus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siabduͣcta mancipi¬
a furto ulplagiouenunda¬
cumnec ab empcore ꝓptor
coherens uitium antrquaz
addominum possessio reucr¬
tatur hec usucapi possunt. et
te ei cuius fucrunt suc̃cessisse
reperent restitui tibi prouide¬
bi.
noucrcam pupillitui precibꝰ
significas reccoremadipronĩ¬
tic qui si eãm postea q̃ domin
rerum isproquo supplicas

Expanded text:
. Si abducta mancipia furto vel plagio venumdacum nec ab emptore propter cohaerens vitium, antequam ad dominum possessio revertatur, usucapi possunt, et te ei cuius fuerunt successisse reppererit, restitui tibi providebit. novercam pupilli tui precibus significas, rectorem adi provinciae, qui si eam, posteaquam dominus rerum is pro quo supplicas
Abbreviated transcription (Latin):
da. ETlãfurti ꝯctõe tricit¬
butoꝵ ex accortmr si ñcessãte
duxit aut uẽdidit q̃ res facit
ut nec emptor nisucapet. nen¬
dicatioq cibup̃ius opetit.

Expanded text:
. Etiam furti actione tributorum exactor tenetur, si non cessante duxit aut vendidit. Quae res facit, ut nec emptor usucaperet vindicatioque tibi ipsius competat
Abbreviated transcription (Latin):
modicontractus non beturir¬
ritus necidcurꝯ isqui ꝯpauit
minus recte possidetqdsolutã
cẽsumnaꝙͣ dariconuenerat
negatur s doĩtioius gr̃a predii
fr̃a uenditõe sitradicio sequat
accõe pͥcui nulla ꝯpetẽte ꝑficitu

Expanded text:
modi contractus non habetur irritus, nec idcirco is qui comparavit minus recte possidet, quod soluta summa quam dari convenerat negatur. Sed et donationis gratia praedii facta venditione si traditio sequatur, actione pretii nulla competente perficitur
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Iilladubitatio c̃pt
cam iniuditio agitatam ut po¬
te dominumlicis ꝓcuratorem
effectum etiam post excessume¬
ius quiagendam ul defenden¬
damucom mandauat possem
quippccumet ꝓcuratorem pos¬
sccum instigucre uctens uins

Expanded text:
p. Nulla dubitatio est post causam in iudicio agitatam utpote dominum litis procuratorem effectum etiam post excessum eius, qui agendam vel defendendam litem mandaverat, posse quippe cum et procuratorem posse eum ins
Abbreviated transcription (Latin):
constitutam pro pecunianaue¬
ro cansapost dispendia post sũ¬
ptus considerata quantitate
postulatorumul medritincr
intͥuallo ꝯdempnatõcnpro
extimatõc iidicis sustincbit

Expanded text:
constitutam; pro vero pecuniaria causa post dispendia, post sumptus, considerata quantitate postulatorum vel medii itineris intervallo, condemnationem pro aestimatione iudicis sustinebit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandi faculcas quid en¬
cnim obstaculi est hominib
militares mãgr̃atusctomĩs
tales hoies pusum cotidiañ
iamcẽ aꝓꝓbatos ut̃ audiant
et legis scientia huuismodi
altrationib finem impoant
dem. Qui sp̃alis uidex
siuc ab augusta fortuna siue
auidicialiculmine maliqua
prouintia ubi incusatus de¬
git  datus sit ⁊ unapars diẽ¬

Expanded text:
iudicandi facultas. quid enim obstaculi est homines, militares magistratus et omnes tales homines per usum cottidianum iam esse approbatos, ut et audiant et legis scientia huiusmodi altercationibus fines imponant. Cum specialis iudex sive ab Augusta fortuna sive ab iudiciali culmine in aliqua provincia, ubi incusatus degit, datus sit et una pars
Abbreviated transcription (Latin):
intciditur sinonatõc ftã
maliumius obligatois
tñstulisti. necutcares pi¬
gnoris nomme tencretuĩ
cautũ ẽ qd̾si. pactiunt᷑ te
cimmq quiposteadominus
fundi constitutus ẽet nona
obligatoem susceꝑat int̾cessit
utidem fundus tibipignori
noĩeteneatur quamins p̾soa¬
li actõe expertus fecens ꝯdem
tibiadebitore reddaturul offe¬
raturquesinepignore debet

Expanded text:
tercidit, si novatione facta in alium ius obligationis transtulisti nec, ut ea res pignoris nomine teneretur, cautum est. Quod si pactum inter te eumque, qui postea dominus fundi constitutus novam obligationem susceperat, intercessit, ut idem fundus tibi pignoris nomine teneatur, quamvis personali actione expertus feceris condtibi a debitore reddatur vel offeratur, quae sine pignore debet
Abbreviated transcription (Latin):
lus pupille condempnatus
cssz abiens quidefensus acꝗe¬
iusticum ex c̃audicatisatufa¬
cere cẽꝑis actoes aduisus ꝯtuto¬
restuos madcũ tͥ apupilla desi¬
derabis uclutiuactione ut̾is
quondãsuo hercde instituto de
duaꝑte succedẽtem patri tritelc
crrogassedicis. admissaꝯpẽsati¬
oc ieliqui. siquidamplius debe¬
turficiet odempnatcem qd sisc¬
ens amplius iniem suamcrro¬
gatũ agend ꝓpt̃ca tutele nopu

Expanded text:
lus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desiderabis vel utili actione uterisquondam suo herede instituto decparte succedentem patri tutelae erogasse dicis, admissa compensatione, reliqui  si quid amplius debetur faciet condemnationem. Quod si sciens amplius in rem suam erogatum agendum propterea tutelae no
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Siproiudica¬
tõ ꝯtucore pecumam
soliustinullum iudi¬
tium tibi contra pupi¬
lum ꝯpetit ut delegetoꝵr
tibi aduersus libatumac¬
tio ꝗd si nomenenlisti ĩ¬

Expanded text:
. Si pro iudicato contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. Quod si nomen emisti, i
Abbreviated transcription (Latin):
nio ul cõgressu molentie autppe¬
trato homicidio struprouł rap¬
tuuł adulteno deprebonsos q io¬
tis publicis sibitraditos exp̃s¬
socrmĩc cũhis aquib fuĩnt
acc̃atimoxsb̾ydoea persecutõe ad
indicium dingantur

Expanded text:
nio vel congressu violentiae aut perpetrato homicidio stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis publicis sibi traditos expresso crimine cum his, a quibus fuerint accusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium dirigant
Abbreviated transcription (Latin):
possessum exrecius qui
cum possidet ulexoꝑib
serui acquindominuum
ułobliga cõempsa̾cuit. q̃¬
resicu quoq bona fide pos¬
sedisti cumdem seruum eex
nummistis mancipia eotẽ¬
porccomparauit potes sedm
iuxis formam utidefensioni¬
botius. ¶ mancipium aũt

Expanded text:
ius qui eum possidet vel ex operis servi adquiri dominium vel obligationem placuit. quare tu quoque si bona fide possedisti eundem servum et ex nummis tuis mancipia eo tempore comparavit, potes secundum iuris formam uti defensionibus tuis. Mancipium aut
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Mantus ⁊
nxor abintestato m.¬
uicem sibunsolidũ
proantiquo iuresuc¬
cedant.quociens defi¬
deficitomium paren¬
pinquorumlimauel

Expanded text:
p. Maritus et uxor ab intestato invicem sibi in solidum pro antiquo iure succedant, quotiens deficit omnis parenpinquorum l
Abbreviated transcription (Latin):
rc scupcuratoreuł negorumge¬
store respupille. administrane¬
laint tales nuptias starc⁊ nor
ad cremplumtutorũ infirmati¬
magno tractatumĩnascuprole
crhis pgenita ułdos suphisda
taułpromissa aliq̃ lesicẽminel
calumpniam paciatur.siq̃liacũ¬

Expanded text:
re seu pro curatore vel negotiorum gestore res pupillae administravelaverit, tales nuptias stare et non ad exemplum tutorum infirmamaligno tractatu matrimonia seu proles ex his progenita vel dos super his data vel promissa aliquam laesionem vel calumniam patiantur. D. k. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
compensato preterea quodaco¬
heredibꝰ iice mutua percepit ⁊
siquid deest in supplementuz
deducto qḋ aceteris in co fun¬
do soluitur supra quartam ba¬
bens nddere compellitur.

Expanded text:
compensato praeterea quod a coheredibus vice mutua percepit et, si quid deest, in supplementum deducto, quod a ceteris in eo fundo solvitur supra quartam habens, reddere compelletur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Anteromnes dumta¬
rat hertdes suos qui exquoli¬
bet nementes gradutamen pa¬
res uideanturec̃ ułcmancipatõ
quos pretorad successionem
uocat siucceptum neq imple¬
tum testin uł codicillus seu ep

Expanded text:
m. Inter omnes dumtaxat heredes suos, qui ex quolibet venientes gradu tamen pares videantur esse, vel emancipatos, quos praetor ad successionem vocat, sive coeptum neque impletum testamentum vel codicillus seu ep
Abbreviated transcription (Latin):
dom. Ab hostib captus. ac
postliminio reũsus actoc in
ron duectamulqualibet alia
diñumuendicando tp̃ris ad¬
uersani possessionem frustra
ties cumaduersuscos qui
restitutionis auxilio quacũq
pitulctur

Expanded text:
ac postliminio reversus actione in rem directa vel qualibet alia dominium vindicando temporis adversarii possessionem frustra times, cum adversos eos, qui restitutionis auxilio quacumque pituletur
Abbreviated transcription (Latin):
anctatisagis additus presce
decunonatus  honoremeẽ pro¬
spererit quandohuiusmõiet¬
tictiam pretermissa appellatõe

Expanded text:
aetatis agis, aditus praeses decurionatus honorem esse perspexerit, quando huiusmodi aetati etiam praetermissa appellatione
Abbreviated transcription (Latin):
¶ nam cuultimũ adiutoriumd
mo ex alio ortus presidio adhã
decuciurrrt possitinuenta fuãt
filia preteritaminush̃ns quã¬
filia cxheredata cum cnimpꝯt̾
tabulas bonorum passessioẽm
ulius accrescendi semisscisb̾e¬
filia pretenta accipiebat⁊ oĩb

Expanded text:
am cum ultimum adiutorium mo ex alio ortus praesidio ad decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quafilia exheredata. cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel ius adcrescendi semissem sfilia praeterita ac