comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtine ad fimdi legatimi. Mncius
ait quision idarco ille erat migꝰ
ut ibi eet. pinde si ẜuus fu̾it mis¬
sus niuam int̾im illic futur
quia dñm offend̃at qi ad tp̃s re¬
u̾tebantur. ⁊ qͣi abalio comoda¬
ti measunt condcone ut ad lega¬
ita magro fu̾ant ut ei agro ui¬
de̾ntur destinati.¶queres inꝓpoi̾¬
to quo suggit ut ytalicarum
reꝵ eẽ crecantur hee resqͣi my
taua quo testator eẽ nolunit.
ꝓude ⁊ si pecumam misit inꝑ
iiciam ad m̾ces compandas
cumam quȩidarco missa est
ut ꝑ eam m̾ces mytaliam ad¬
ueh̾entin. ytalico primono ad¬
ningendam. nam ⁊ si dediss m
lia ex̾cebat ituras ⁊ redituras di¬
siue ꝓuecte sint eo unio sine
n̾dum ⁊ siue scit siue ignorauit
ad eum hrdem ꝑtine̾ cui ytali

Expanded text:
tinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat missus, ut ibi esset. proinde si seruus fuerit missus in uillam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus reuertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legaita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testatorde et si pecuniam misit in prouinciam ad merces comparandas cuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in lia exercebat, ituras et redituras, disiue prouectae sunt eo uiuo siue nondum, et siue scit siue ignorauit, ad eum heredem pertinere, cui Itali
Abbreviated transcription (Latin):
nissu emptoris adire h̾rditatem
pot̾ quia ⁊ constitit instituto et
est quinis ĩꝑandi ht̃. Ꝙ si post de¬
fectam condcoñem alicnatus fu¬
iss non pot̾ inssu emptoris hr̾dui

Expanded text:
iussu emptoris seruus adire hereditatem potest, quia et constitit institutio et est qui ius imperandi habet.Quod si post defectam condicionem alienatus fuisset, non potest iussu emptoris heridit
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ ł uoliis fu̾nt legata relcta
contribnto admittn̾da erit.
Rerum autem ytalicarum ꝓ
finicti.nam quid sensit sp̃tan¬
dum est. u̾mpt᷑n ħ intelligend̾ e¬
rit rerum ytalicarum sigifica¬
tione eas contrm̃ qͣppetuo quiᷤ
cum nonut ibi hr̾et. S ut denuo
ad prisimm locum renocaret
n añgebit quo tnͣstulit neq
dmumiet un̾ tnͣstułit. ut puta
deytalico primomo quoidanis¬
nosmiẜat in prouinciam forte
galliam adexigendum debitũ
uł. adm̃ces compandas reusuros
si compassent. dubium non est¬

Expanded text:
 aliis fuerint legata relicta, contributio admittenda erit. Rerum autem Italicarum vel as defuncti: nam quid senserit, spectandum est. verumtamen hoc intellegendum erit rerum Italicarum significatione eas contineri, quas perpetuo quis cum, non ut ibi haberet, sed ut denuo ad pristinum locum revocaret, neque augebit quo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam servos miserat in provinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum vel ad merces comparandas, recursuros, si comparassent: dubium non est
Abbreviated transcription (Latin):
milluis ẽẽ moniti. ¶ Et si forte
falcidia int̾ueniens recisionem
legãtorum eẽ fcura. hic officũ
inidicis rc̾croit p̾ceptõnes ñtͣas
ut non plusquisq eorum hãtqͣ.
eẽt hĩtirrus si legatum accepiss
ui. aliudͣiił ctiam p̃ceptõnes. Q
si funit incertum an nfalcitia ĩ¬
tuentirra sit rectissime ꝓbatur
offo mdicis cantiones eẽ ꝑtrim¬
pellenda si alius rerum ꝓuncia¬
hum alius rerum ytalicarum
hr̃s fu̾it scriptus. offõ quo ni di¬
cu attribuentur singlis res que
ascripte sunt. erunt tñ hrdes ex
sueacultatib plus sit in ytali¬

Expanded text:
ius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset legatorum factur‹a, s›ic officio iudicis recidit praeceptiones istas, ut non plus quisque eorum habeat quam esset habiturus, si legatum accepisset uel aliud uel etiam praeceptiones. quod si fuerit incertum, an Falcidia interuentura sit, rectissime probatur officio iudicis cautiones esse interpo non est repellenda, si alius rerum prouincialium, alius rerum Italicarum heres fuerit scriptus, officioque iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt tamen heredesaliis facultatibus plus sit in Itali
Abbreviated transcription (Latin):
ab neptis. auuncdi ab nepos ab nep
gula uocabula senas duas contmet̾
pos sic enim̾abitur ut bifariam
patruo accepto qͣt̾ ꝓnepos tocien ꝓ¬
neptis dicatur. et sic ad eorum fuli¬
osuematur sex decies compntatos

Expanded text:
abneptis. auunculi abnepos abneptigula uocabula senas denas contine‹n›t pos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfilioꝵ repellitur. snio mari¬
lio cui mułr non peciit tuto¬
rem si sine lib̾is decessit. uł sub
hac condcone si intesratus mor¬
tuns erit fid̾i ꝯmissi petito q̃ ex
alieno niditio descendit nonẽ
pempta ¶ Que aut̾ susp̾tum

Expanded text:
filiorum repellitur. si vero maririt, cui mulier non petit tutorem, "si sine liberis decesserit", vel sub hac ipsa condicione "si intestatus mortuus erit", fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio descendit, non est perempta. Quae autem sus
Abbreviated transcription (Latin):
modi fc̃a drindicare ⁊ et emnm¬
licta ign̾orare mat̾ satsꝙe
eam petisse talem qui ex masi¬
tione ꝑp̾torem hita ydonen
apparuit ⁊ ĩo nec nidiciũ enis
sufficiet ad eligendos tutores

Expanded text:
modi facta diiudicare et aestimlicta ignorare mater, satisque est eam petisse talem, qui inquisitione per praetorem habita idoneus apparuit. et ideo nec iudicium eius sufficit ad eligendos tutore
Abbreviated transcription (Latin):
lum pub̾tate. setiam mõrte
tutoris ułpupilli. filurm fa. e
mancipatum si tutelam ad¬
ministret etiam directo tem̾
tutele agͣͣt nicħ consumet᷑¬
Cum furion curatore non tu¬
tele. s negorim gestoꝵ actõe
que competit ⁊̃ dimi negocia
gerit. quia non id̾ inhac actio¬

Expanded text:
lum pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli.Filium familias emancipatum, si tutelam administret, etiam directo tenertutelae agat, nihil consumitur.Cum furiosi curatore non tutelae, sed negotiorum gestorum actio est: quae competit etiam dum negotia gerit, quia non idem in hac actio
Abbreviated transcription (Latin):
do tꝑr soluendo e̾e desierit ĩpu¬
tabr ꝯtutorib curnon egert
cum eo ¶itutori curator ut
adimctus qnͣni susp̾to po¬
stuato ñ cogetur tutele nidici¬
untutor susciꝑe qinatutor m̃¬
nẽcis ⁊ Si fun̾t tutor confisca¬
tiis adu̾sus fiscum dandã ẽe ac¬
tonem ꝯstat ei ꝗ loco einscu¬
ratordatinsit i⁊tutorib eiꝰ¬
¶cecẽ actõnes p̃t tutele adu̾tn¬

Expanded text:
desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo.Si tutori curator sit adiunctus quamuis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret.Sed et si fuerit tutor confiscatus, aduersus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus sit uel contutoribus eius.Ceterae actiones praeter tutelae adu
Abbreviated transcription (Latin):
b tutor datm sit et alt̾ eorum in
legntiniam tutelam frĩ sui ꝑ¬
fcr̾ etatis constrtuti recid̾it eum
quidatus eẽt tutorẽ ẽẽ desiisse
neraciꝰ. ait. quiagͥ desurit ẽẽ tutor¬
tutele actio erit ⁊ erꝑsonam ĩ

Expanded text:
ribus tutor datus sit et alter eorum in legitimam tutelam fratris sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia igitur desinit, erit tutelae actio etiam ex persona i
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicendum est locum ẽẽ
tutele iditio existñte condpe
quia tutor eẽ desinit. ¶ S si qͥs
testo usq ad tp̾s fu̾it datus ide
erit dicend̾ et gn̾ałr quia tͣdit̾
ẽ pupitiũ cum tutore suo tu
tele age̾ non posse hactems ue¬
rum est si eadem tutela sit ab¬
surdum enm erat atutore ad
na̾re̾t᷑ in qua auit̾ cesinit ẽẽ tu¬
aommisttõne tutele debitor
est pupilio quomodon pocum¬
utiq ip̃e secum non aget.S pi¬

Expanded text:
locum esse tutelae iudicio existente condicione, quia tutor esse desinit.Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit dicendum.Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus uerum est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat a tutore raperseueraret. in qua autem desinit tuadministratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecunutique ipse secum non aget.
Abbreviated transcription (Latin):
licetur aneciam ꝙ pupilli int̾sit᷑
et magis ẽe arbitror inhac accoe
quod int̾ est non contin̾i. s reitã¬
tum estimiationem ¶Incute¬
la exima obligõne duas accio¬
nes e̾e conitat. ⁊ i̾o siue tutelei
actio quod spem istam ꝑemp¬
taẽt. ¶ Hũc tñ tutorem qui
int̾ceꝑit pecunam pupiliare
furci teneri pͣap̾ait. qui ⁊ si fur¬
ti teneatur he actione conuẽt̃
furti accione non lib̾atur. nͨ
enim ead̾ obligatio est furti ac
tutele ut quis dicat plures ẽc̃
actiones enuster frłs et plest
obligones. nͣ ani et tutele ⁊ fin¬
ti obligatur. hanc actiõne ͥ

Expanded text:
licetur an etiam quod pupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem.In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae actio quod ad speciem istam perempta est.Hunc tamen tutorem, qui intercepit pecuniam pupillarem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur.Hanc actionem
Abbreviated transcription (Latin):
q successares non dabitin: qr
tutele accio est ħ ẽ fnit. a cͥle¬
mum tutela. Pauł.
nemo tenetur nisi qui tutela
g̾enoa remerbonis pupilli ab¬
furci tenecur ntͣq aut̃ actioe

Expanded text:
ccessores non dabitur, quia tutelae actio est, hoc est finita demum tutela. Paulusnemo tenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abfurti tenetur. utra
Abbreviated transcription (Latin):
sint int̾ eosqui solue̾do sumtdi¬
inditur accio. s ꝓut quisqso¬
luendo est poterit coniemiri
constitutũ ẽ admopio ⁊ abipa¬
utiem accõnem tutori adu̾

Expanded text:
sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt conueniri.constitutum est a diuo Pio et ab imperautilem actionem tut
Abbreviated transcription (Latin):
Spnpillus hri extitit. Ade.
ei ciim tutelam tutorsims
tore suo hebt actonem ¶itu¬
tormhostium potãte ꝑuen̾it
crua finita tutela inteliigit᷑
forespopond̾int ⁊ si qunis extat
cefensor eins qui ꝑatus e̾̃ suici¬
rator bomi enis sit coͣnstitutꝰ¬
annus nire postliuinun tute¬
locus ents si desierit rei.p. cã ab

Expanded text:
pupillus heres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suustore suo habebit actionem.Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fore spoponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscicurator bonis eamuis iure postliminii tutelocus est. sed si desierit rei pub
Abbreviated transcription (Latin):
inch̾ absit pupillo. ħ accolic
secutionem continet ñ totã
oupli pena est. POmp̃.¬
Itucele aut negoꝵ gegtorum
ginon pot finitur. aut̾ nõ so

Expanded text:
nihil absit pupillo. Haec actio persecutionem continet, non tota dupli poena est. Pomptutelae aut negotiorum gestorum gi non potest: finitur autem non so
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. ꝙq sepissime rescrip¬
contutorib ydoneus ẽñ p̃ie
ad magratus qui dedunt ue¬
niri.sic erit accipiend̾. si nõꝯ
tutor obhoc conueniat᷑ ꝙ sus¬
pͤtum fac̾e̾ ułsatis exigere
nolint. ¶Hanc accõnem in
hr̾dem tutoriscompetecon

Expanded text:
scripsit, quodque saepissime rescriptutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt veniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conveniatur, quod suspectum facere vel satis exigere noluit. Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere
Abbreviated transcription (Latin):
tornz ei mandande sunt accio¬
nesn ũtilis cõpecit. qr ppru de¬
licti penam subiit que resĩ¬
dignum eum fecitut acet̾is
ꝗdosequatur doli ꝑticipibꝰnec
emim ulla sociẽtas est malefi¬
cioꝵ ułco̾icatio nista dampni
ex maiefitios isq adeo aut̃ ad
contntoremonuenitursisĩt
soluẽdo co ntnitores ut prius
ad magrãtus quieos dedunt.
uad fidemssoͣres uemat᷑ ita

Expanded text:
tor, neque mandandae sunt actiones neque utilis competit, quia proprii delicti poenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est.Usque adeo autem ad contutores non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores uenia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex primomioniri si ueo¬
nii eisuꝑerant. enisq fideiꝰ
misit. ħ̾ ead restitu̾e ꝓnepoti
cum eritamnis.xui. in quib
ħ u̾ba adiecit.Item rogo iiti
reliquim es aliemimq ex
bonis aretonis debetur oĩb
tum ẽ ansi ꝓbau̾it hr̃s non

Expanded text:
quae ex patrimonio iuri sui Arethonis ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibtum est, an, si probauerit heres non
Abbreviated transcription (Latin):
q̾ro qnͣtum afrẽ mur conse¬
quid maior qnͣtitas mpriore
tis noi̾e legata ampinis est
qmͣ in cote princ pali ꝯrẽnca¬
tiofiat usq ad cand̾ su̾mam

Expanded text:
quantum a fratre mulier consequidem maior quantitas in tis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam
Abbreviated transcription (Latin):
rehrdem uolunisse p̾tr̃a cumi
putar̾t seefficacit᷑. licet non
consenciente fili a misituisse
adũsus gn̾mi cedote ãcͦcõne
Anciusticnis relictu duob fi¬

Expanded text:
rare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus fi
Abbreviated transcription (Latin):
bi¶ticia uyor mea optato philar¬
gicum pĩni ⁊ agatheam anciti¬
am qui mei erunt cum moriar
Is qui testm fec̾ agatheam anci¬

Expanded text:
or mea optato Philargyrum puerum, Agatheam ancillam, qui mei erunt cum moriar": is qui testamentum fecit Agatheam, q
Abbreviated transcription (Latin):
mifinidum pete uelit exce¬
ptõne repelli p̃ot̾it. si p̾tiosũ¬
di contentus non erit. ¶Si
cui homo legatus fuiss ⁊ ꝑle
gatarnim stetiss quoniniꝰ
uolebat acciꝑet mortuosti
tute dixi posse log.atariu
ignoranseum sibi legatũ
tuerit homimem consequi
cebebit ⁊ accõne exempto p̾¬
cuꝑaret. si homo emctus finͣs¬

Expanded text:
fundum petere uelit, exceptione repelli poterit si pretio fundi contentus non erit. Si cui homo legatus fuisset et per legatarium stetisset, quo minus uolebat, acciperet, mortuo Stictute. dixi posse legatarium ignorans eum sibi legatum,tuerit, hominem consequi debebit, actione ex empto prreciperaret, si homo euictus fuis
Abbreviated transcription (Latin):
nõtis lib̾tabq meishitatiories
indomo qmͣdru iuant pactie
tent qm̃ comum post morcem
ab h̾de in alib̾tis datum sit.R. e
cipi ut enis legatarii qui nonissi¬

Expanded text:
s in domo, quamdiu uiuent: Pactiae tet quam domum post mortem ab herede an a libertis datum sit. respcipi, ut eius legatarii, qui nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit non alit̾ cogend
restitue qmͣ enissumpt̃us rõ
hareatur. ¶ Buassinas⁊ fi¬
um mente captum hr̃dec scͥp¬
sit. fiue portionis mente cap
ꝑtis mee hr̃ditatis exquani¬
niliũ iustũ filium menmhr

Expanded text:
edificauit, non alias cogendum restituere, quam eius sumptus ratio habeatur. Duas filias et filium mente captum heredes scripsit, filii portionis mente capttis hereditatis meae, ex qua Iulium Iustum filium m
Abbreviated transcription (Latin):
n̾tiani lego cums ꝓprietadem
puto tefelicer consecuturũ si
non contencłis cum hr̃de meo. s
omĩa facito ut amnicisitis. ħ em̾
te hr̃de exige̾ possit felre fu diꝓ

Expanded text:
stigiani lego: cuius proprietatem puto te consecuturum, si non contenderis cum herede meo, sed omnia fac, ut amici sitis: hoc enim te herede
Abbreviated transcription (Latin):
e̾.si mułr inro demintiau̾it se
exeo concepisse ⁊ is cui demin¬
tiatum erat custodes aduentrẽ
custodiend̾ inspiciend̾q ñ mi¬
sit nͨq contestato dixit eam
ex se p̾gnante non eẽ ut ouadꝙ
editum sit agnosce̾ sit rccren
lium dice̾t suum hr̃demnr̾et
qm̃uns exalio conceptus sit.¬

Expanded text:
est, si mulier uiro denuntiauerit se ex eo concepisse et is cui denuntiatum erit custodes ad uentrem custodiendum inspiciendumque non misserit neque contestato dixerit eam ex se praegnatem non esse, ut ei id quod editum sit agnoscere sit necesslium diceret, suum heredem haberet, quamuis ex alio conceptus sit
Abbreviated transcription (Latin):
honã sustine inp̾stando lega¬
to . s ⁊ si ticionissus fu̾it dare¬
non illi. s filio dared. ¶Lp
patuis minitutus apparet ꝯmi¬
testate est: ⁊ͣ si ambo petissent¬
quid̃ qui in potestade reman¬
sit cumrem abintestato hat¬
non p̾stabit lib̾is ⁊ ꝑentib
legata. emancipat᷑ u̾o nũꝗo
nec ip̃e p̾stat. qr rem ei anfe¬
re qui p̾staturus non erat¬
saltem debe̾ lib̾is ⁊ pentib ꝑ

Expanded text:
a sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit darenon illi, sed filio dare debet. patus institutus, apparet te est: et si ambo petissentem, qui in potestate mansit, cum rem ab intestato hanon praestabit liberis et parentibus legata. emancipatus vero nec ipse praestat, quia ei ret, qui praestaturus non erasaltem debere liberis et parentib
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑꝑ ea quedata st̾ tabuł scd̾is
contributioni locus i ẽ ꝓqͣue
retineat. uł ut longe plush̾at
qͣrte pat̾ne hr̾ditatis. quid gͦs
non sufficiat pupilli hr̾ditas
egatis cum pris suffeciss desno
quadrante m̃mirum dabiti
sibstitutus qm̃ p̾r legauit de
quet. abuł scõis reliquutur.
qͣi inprimis suo condoone reli¬
cta intelliguntur. ¶ Si filioi
suo duos subintu̾it ⁊ altiiͣͣ por¬
tõm honau̾it. tcͣt.ari sol anex
ꝑsona sua falcroiari potit n¬
ducẽ subintutus qmͣ pupillus
nõn htiuł m̃ius pupilli sb̾sti¬

Expanded text:
ter ea, quae data sunt tabulis secundis, contributioni locus est. secundretineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legauit de quae tabulis secundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substi
Abbreviated transcription (Latin):
us hrs erit fidicõmissum relĩ
dote̾ saipłata fu̾it. ⁊ acceptotu
cẽpisse enim aliquid amułre
iͣr. ħ ita sicã mortis donatum¬
a mułr marcto focit acceptu̾s
et ꝯimortis causa anͣxit ma¬
tis c̾a redierit pot̾ dicifidi. cõ.
abeo ceb̾i. ¶Inłaut̾ scr̃bit. si
ẜuiuii michilegaatussit eumq
ꝯmissum erat amerelinqui
non posse .s. si pure rogeturna
obligar nec mł dubitat.
¶Sirem quisdebeat exstipula¬
tueiq rem legau̾it. fidiꝙ co¬
mittẽ enis non potitalicet ex

Expanded text:
us libro primo fideicommissorum. dotem stipulata fuerit et accepto tucepisse enim aliquid a muliehaec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit matis causa redierit, potest dici fideicommissum ab eo deberi. Iulianus scribit, si seruus mihi legatus sit eumque commissum a me relinqui non posse, scilicet si pure roget: namobligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei ‹c›ui rem legauerit, fidei committere eius non poterit, licet ex
Abbreviated transcription (Latin):
refidi cõmissario cogeturuł¬
si non exeg̾it. iccõnem cedere.
ad eum emi litis ꝑiculum sp̃¬
tare miquum ẽ si non culpale¬
gratarii lis ꝑierit. ¶ Seruohr̃¬
disfidicõmissum utilit̾ non re
ex bomi enus ad pre̾m ꝑuenis¬
sisse testatorẽ quod post mor¬
tem prisfutirrum est. De ꝙ¬

Expanded text:
stare fideicommissario cogetursi non exegerit, actione cedere: ad eum enim litis periculum sptare iniquum est, si non culpa legatarii lis perierit. Seruo heredis fideicommissum utiliter non reex bonis eius ad patrem peruenississe testatorem, quod post mortem patris futurum esset. 9
Abbreviated transcription (French):
excodicuł que mexemplo scͥp¬
nisse metiamis scribit. ¶Si
tem suam fidi cõmittu̾tis hr̃¬
dib insimare. ¶Cum eecꝙᷤᷤ
rogatus restitue̾ portõnem
accepta certa qnͣtctate. Remt¬
um est iutro pete̾ ip̾m fideiꝰ ͣ¬
missu. abh dib posse. S u¬
trum si uolet pͣcipiet. restituec¬
q portonem. anu̾o ⁊ si nolu¬
erit cogatur accepta qnͣtita
rogatiis est accepta certa qñ¬
titate portõnem restituere.
duplex est fid̾iꝰ. imum exp¬

Expanded text:
ex codicillis quae in exemplo scripuisse Maecianus scribit. Si tem suam fideicommittentis heredibus insinuare. Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro petere ipsum fideicommissum ab herede posse. sed utrum, si uolet, praecipiet restituetque portionem, an uero et si noluerit, cogatur accepta quantitarogatur accepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
modo natui lib successimissit.
Illud certe indubitate dicit᷑
sicins intestatus cecedns abro
qui primo gͣlu ei succedẽ potu¬
it fid̾icõmissum reliq̾rit si illo
repudiante. adseqnͣtem gͣctũ¬
eni denolutant successio en
ficłicomissum non debe̾ ⁊ ita
imꝑator mr̃ rescripiit.s ⁊ si pã

Expanded text:
modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imperator noster rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
si contͣ tabuias tonoꝵ potsõm nonac¬
ceꝑit ⁊ scripti hr̾des adiẽrt hr̾di¬
tatem sua culpa amittit prnamhe̾
piat un̾lib̾i. nam et pronũ ptitũ
si non petat contͣ tabulas bonoꝵ poꝰ¬

Expanded text:
si contra tabulas bonorum possessionem non acceperit et scripti heredes adierint hereditatem, sua culpa amittit paternam piat unde liberi. nam et patronum praeteritum, si non petat contra tabulas bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
peci. ab intestato si ccum sit tabuias
post emancipatõm. S si natura¬
les emancipatiet. adoptatut̾m em̃a¬
cipati sunt inishnt naturaliumli
cumis moritur nonfu̾nit ei lbñq
quos menudem familia hebit si
ad eos h̾rditas suo noi̾e ꝑtinebitan
noĩatim exhr̾des scripti erunt bõꝵ¬

Expanded text:
peti ab intestato, si certum sit tabulas post emancipationem. sed si naturales emancipati et adoptati iterum emancipati sint, habent ius naturale licum is moritur, non fuerit, ei liberisque, quos in eiusdem familia habebit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque nominatim exheredes scripti erunt, bo
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. nec sui hrdis locum opti¬
mierint nocantur ad bonoꝵ poꝰ
cipatis reliq̾rit inpotate ani ne

Expanded text:
erunt nec sui heredis locum optinuerunt, uocantur ad bonorum pocipatus reliquerit in potestate aui ne
Abbreviated transcription (Latin):
remanẜitaitam nepos adop¬
emancipatus cum filio suoq
innepotis loco fũit s ⁊si mor¬
tuo filio alt̾ ernepotib ĩ loc̃
filii adoptatus fint tres ꝑtes
mnbonis fient cumsit eꝗus eũ
qui ilocum filii adoptatin
ex numo nepotum s erͣneu

Expanded text:
remanserit, alteram nepos adopemancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui in locum filii adoptatus ex numero nepotum, sed extraneu
Abbreviated transcription (Latin):
non succuriit. s si cum ee̾t pube
qͣͣ ĩpubes obrepẜit. bonoꝵ possõ¬
nem accepit. dicend̾ erit incħ
eum egisse. nam ⁊ si ĩpubes eẽt
mox pubes fr̃s eẽt. finiret᷑ bõꝵ
possonis emolim̾itũ. ¶ Canse
cognitio meou̾titur utsima
nifesta calumpnia appareat¬
eoꝵ ꝗinfantib bonoꝵ possõm
pet̾ent non darent᷑ bo̾ꝵ possõ. sũ¬
matim gͦ cum petitur excarbo

Expanded text:
non succurrit. sed ‹et si›, cum esset pubes, quasi impubes obrepserit bonorumque possessionem accepit, dicen dum erit nihil eum egisse: nam et si impubes esset mox pubes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum. Causae cognitio in eo uertitur, ut, si nifesta calumnia apparequi infantibus bonorum possessionem peterent, non daretur bonorum possessio. summatim ergo, cum petitur ex Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tatis. id enim dnnis pns clau¬
dio adriano rpsit. ¶ Sm̃uis¬
scripto hr̾diñ ꝑmitti bonoru
pub̾tatis diffr̃i proculdubio
ẽ. gͦ si quid̃ deꝑentis bomisimł

Expanded text:
tatis: id enim diuus Pius Claudio Hadriano rescripsit. Quamuisscripto heredi non promitti bonorum pubertatis differri procul dubio ergo si quidem de parentis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
equum est hri eun loco fidenisso¬
tis ut hr̾des enus ter᷑ eantur. si
ea desierunt sicut ⁊ ip̾e magrãt᷑
⁊te recusaret hanc actõnem
ita ⁊ hr̃des multo nisani. ¶Nou¬
issme non alias ait inh̾rdem ac¬
magrãtus cũ mnimis ydonen fide

Expanded text:
uum est haberi eum loco fideiussoris, ut et heres eius teneatur: si ea desierunt, sicut et ipse magistratus probe recusaret hanc actionem, ita et heres multo iustius. nouissime non alias ait in heredem acmagistratus cum minus idoneis fide
Abbreviated transcription (Latin):
tumi nt ipi tenẽtur nam nec
hr̃s tutoris negligentie tenetꝰ
trisc̾tonem tutele. Alt̾sinek̾¬
de cecessit. qͥsitum est ut umin
magratum quinon arass ut

Expanded text:
uum, ut ipsi tenentur: nam nec heres tutoris neglegentiae nomineministrationem tutelae: alter sine herede decessit: quaesitum est, in magistratum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
i fundiis legatuse Dem.
si .x. ded̾it ꝑtem fundi conseq
non pot̾. msi totã: u̾it. epecin̾a
b cadem res subcondione leg¬
ata est. mħͣ enim qone starim¬

Expanded text:
i fundus legatus est, si decem dederit, partem fundi consequi non potest, nisi totam pecuniam bus eadem res sub condicione legata est: in hac enim quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
int io quo legatum aniuabi¬
ma trima die post pubtatemp̾
sencio quia dies fere ponitur ad
proganda ea que ad p̾sens tp̾e
non etiam q̃in futurũ legata
st̾ diesq pubtatis hab aliqͤmtꝑi

Expanded text:
it, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem sentio, quia fere dies ponitur ad proroganda ea, quae ad praesens tempus, non etiam quae in futurum legata sunt, diesque pubertatis habet aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
On mnqmͣ contingit ut qͥda
nominatĩ exp̾ssa officiat qm̃ui
omissa tacite intlli potuisset
scent obfutura ꝙ euenit i
alicui ita legaturticio .x. dole¬
go si in euius capitolium asce¬
dit. nam qmͣuis marbitrio me¬
inIsit an capitolium aĩcẽdat¬
⁊ uelit effice̾ ut ticio legatu
cebeatur. non tñ pot̾i̾t alus xb̾
utiłr legari. si memus uolu

Expanded text:
numquam contingit, ut quaedam nominatim expressa officiant, quamuis omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod euenit, si alicui ita legatur: 'Titio decem do lego, si Maeuius Capitolium ascenderit'. nam quamuis in arbitrio Maeuii sit, an Capitolium ascendat et uelit efficere, ut Titio legatum debeatur, non tamen poterit aliis uerbis utiliter legari: 'si Maeuius uolue
Abbreviated transcription (Latin):
si rõnes reddidiss arbitrumꝰ ꝯ
sulb duiꝰ pius dari ꝑmisit hi¬
ꝯsũbis aditia nob̾ amplissimꝰ
Isules arbitrimi dabũt qui ẽrc̾¬
epafroditi constiͣtuent ir u̾m
etiam quas rõnes q̃q inst̾ra tͣde

Expanded text:
iones reddidisset', arbitrum a consulibus diuus Pius dari permisit his uerbis: 'aditi a uobis amplissimi consules arbitrum dabunt, qui excusEpaphroditi constituent, uerum etiam quas rationes quaeque instrume
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. s hoc soumint uẽdat᷑u
p̾tio. ꝙ sic̾to p̾cio sit dampna¬
tus fate̾ ñect̾e hẽbit tantiuẽ
tonc legatum ei relictũ acqł¬
ret. ¶Eihrditatis nidexcont᷑
hrdem ꝓmntiau̾it ñ agentĩ¬
cam ur collusorie agentem

Expanded text:
facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio. Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uentione legatum ei relictum adquiret. Si hereditatis iudex contra heredem pronuntiauerit non agentcausam vel lusorie agentem,
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩputarẽtur si tr̾ condcõnis
iplende gr̾a data fuissent. adeo at̾
⁊ soluc nuetur ut repudiato
logato uł sticho quuegatus est
mortuo. nicħ repete̾ possit. ¶Si
ego ⁊ẜuus meus hrdes mitituti
simius extnisis ꝑtib nec aẜuo
erogatus est dodr̃ash iis quibꝰ
a me legatim̃ est ccͣfalcidiam

Expanded text:
non imputarentur, si tantum condicionis implendae causa data fuissent. adeo autem et solvere videtur, ut repudiato legato vel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit. Si ego et servus meus heredes instituti simus ex diversis partibus nec a servo erogatus dodrans, his quibus a me l
Abbreviated transcription (Latin):
trumqant stichum totum
Iticio aut seio htri hr̃s uellz legͣ¬
tum reliccumẽ. hr̾s alt̾i dando
abutro libatur. si neutridat.i.
t̃q ꝑm̾ pete̾ pot̾ atq sn ip̃i soli
legatum foͣret. nam ut stipul¬
ando duorei constitui possũt

Expanded text:
trumque aut Stichum totum itio aut Seio, utri heres uellet, legatum relictum est, heres alteri dando ab utroque liberatur: si neutri dat, perinde petere potest atque si ipsi soli legatum foret: nam ut stipulando duo rei constitui possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾fr̃i legitti mushr̃s exdecit ⁊ in¬
pub̾i supp̾mo subattutui porto
quid̃ pronorum bonoꝵ qmm
testat᷑ puer accepit rom falcidi¬
die non confundetur. s qͣrtam
enis tm̃ port̾om substitutus re¬
tinebit qmͣ ipnles accep̃ qui sb

Expanded text:
ratri legitimus heres exstitit et impuberi supremo substitutus, portio quidem paternorum bonorum, quam intestatus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qui s
Abbreviated transcription (Latin):
fuiofa. dosdata sit sn russupa¬
tris depẽtulio quidem agetur
ntiõtas ab uxore res peculia
sit quotlurori debeatimarit
nireddenda dote dedolo maio
⁊ culpa can̾e oportet. qd̾ si dolo
.mi. ⁊ culpa fecit quomimꝰ resti¬
tue possit dampnand̾ eu qnͣti
intis nob̾ res ntras alius retrre
nondebeat. ¶Si post diuorci¬
mn res dotales detiores fr̾e suit
⁊ uir mreddñda dote moram
bit. ¶ Si quicotalium ꝑnoꝵ
infuga erunt caue̾ d marit

Expanded text:
ias dos data sit iniussu patris, de peculio quidem agetur: uel amotas ab uxore res peculiarsit quod uxori debeatur. Maritum in reddenda dote de dolo malo et culpa cauere oportet. quod si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti inuitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram bit. Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, cauere debebit
Abbreviated transcription (Latin):
tantisꝑ constitũt. sigͥuult
ħ̾roitatem aut singuias res
petr̃ petat inquit directa ac¬
tioneqͣi hr̃s ut ea petitone n¬
dicari possit an qͣi er lib̾is hrs
sit. nep̾sumptio carbomane
bonoꝵ possonis miuriam ad¬

Expanded text:
tantisper constituit. si igitur vult hereditatem aut singulas res petere, petat, inquit, directa actione quasi heres, ut ea petitione iudicari possit, an quasi ex liberis heres sit, ne praesumptio Carbonianae bonorum possessionis iniuriam ad
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ubi relictunfinͣt uͥ alia
non fint certa sp̃es ibi erit p̾stad̃
ubi pẽtrturr. itãq si stichus sit le¬
gatus ⁊ culpa hr̃chi non appe¬
at debebit estimationem eiui
pͥstare. s si culpa minia nrtue¬
nit canẽ hr̃i o derestitutione
sui non estimationem p̾stare
uus in fuga sit sũ culpa h̾rdis
idem dici pot̾. nam et malieno
culpa admitti pot̾. cmebit. ni
sicut si fin̾it apphnsus. aut ip̃e
aut estnatio eius p̾stetur. ꝙ⁊¬

Expanded text:
bitur ubi relictum est, nisi alia non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur. Itaque si Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si culpa nulla interuenit, cauere heres debet de restitutione serui, non aestimvus in fuga sit sine culpa heredis, idem dici potest: nam et in alieno culpa admitti potest: cavebit autem sic, ut, si fuerit adprehensus, aut ipse aut aestimatio praestetur:
Abbreviated transcription (Latin):
sentis estimationem. tociens
c̃. quotienscumq moram nõ
pciũm. s si Ambosint infuga
nonita cauendum est ut fim
auiena ur hrditaria in cuipa
hr̃ctis perierit. uł non compni¬
oportebit. s si ciupa ħ̾rdispi

Expanded text:
s aestimationem: totiens  quotiens moram non pretium. sed si ambo sint in fuga, non ita cauendum, ut, 'si in aliena uel hereditaria sine culpa heredis perierit uel non comparoportebit
Abbreviated transcription (Latin):
santlum ei i dotem qd̾ apatir
datur. incrõq enis cenit sitn̾ui
abeo consecuta sit qmͣum ea
conis noie debratur amantoo
portet. itatriut caueat ratam̃
remprem mturimi. ¶ Goa¬
cat sepatriconsentire ⁊ antel¬
tis ꝯtestom mutau̾it᷑ uolutatẽ
sita turpis psona sit patrisut
uendum sit ne acceptam cotẽ
consumat. id officium iudiaꝰ
tricompetũt᷑ cunsulat. ¶ S si
latitet filia uetali pri ꝯsentire
cogatur puto dari quid̾ patri
patrinon eẽ dandam accione
Qd̾si is pat̾ sit au omiimͦ cõ¬
sentire fuli am decet ħ ẽ inte pro

Expanded text:
sandum ei in dotem quod a patre datur lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito qui oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum. Eocat se patri consentire et ante litis contestationem mutaverit voluntatem si tam turpis persona patris sit, ut verendum sit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis tri competenter consuletur. sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patripatri non esse dandam actionem? Quod si is pater sit, cui omnimodo consentire filiam decet,
Abbreviated transcription (Latin):
gue. aũ etiam ꝑperam̃ scriptũ
testoris nolinitas si quibdam
Isit ambiguitas contͣ mnpula
mitti uolui̾t. nec appeat dequo
manumittũdo tegator sensit
nulli eorum fid̾i cõmusaria.
competit lb̾tas.Alo

Expanded text:
gue aut etiam perperam scriptum testatoris uoluntas, si quibusdam i sit, ambiguitas contra stipulmitti voluerit nec appareat, de quo manumittendo testator sensit, nulli eorum fideicommissa competit libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ut nilianũ relatũ ¶Pp¬
est si iegatum fin̾t hr̃di insti¬
tuto relictum si hr̃s non erit.
⁊ obħ suspͤtam dicat hr̾dita¬
tem neꝑdat legãtum offr̾e
ei oporte qnͣtit. item iegati a
fid̾icomissario. cem̾ cogend̃.
nec ulud admittit iuł ut qͣi

Expanded text:
pud Iulianum relatum est, si legatum fuit heredi instituto relictum "si heres non erit" et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud admittit Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
Unisbonis esthendis curatorei fa¬
‸e senͣatu ꝑm̃isit eius uona credi¬
torib uend̾e non ꝑmisit qrͣmis
creditores post id bñticium bona
nente mauient. sicut enimmͣtes
re pot̾as ip̃oꝵ est uttum uelrte
Igendi ita cum altm elegint᷑ alto¬
abstine cerent multoqo magͥi e
curater ꝑque bona dis̃tħ eritireqͣ¬
irs nondum explicato neg̾o dece¬

Expanded text:
nis distrahendis curatores facere senatus permisit, eius bona creditoribus vendere non permisit, quamvis creditores post id beneficium bona vendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum velint eligendi, ita cum alterum elegerint, altabstinere debent. multoque magis curator, per quem bona distraherentur,is nondum explicato eo negotio dece
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli sũ dec̾to p̾tori ñ ire dist᷑¬
rore lapsus uendid̾it ⁊ p̾cimac¬
excepto p̃tium ac mediitꝑris
usuras que creditorib debe̾ntur
ñ offe̾nti si excetis facultatib¬
eius es alienm solui non pot̾it.
ego aut̾ notani ⁊ si solui pot̾it
Si tñ ille ressalue erut exquar
u̾cio eri alieno satissĩ potiit. dice̾¬
dum est ad huc doli erceptonem
obstare. si lucrum capret ꝓupi¬
Ulus exdãmpno aueno.dem.¬
tumi ẽe appiruit. tñ tutores pupi¬
lli siune curatores filii nich̾ ccͣ orone
dinor principum fecisse indi si ẜm¬

Expanded text:
pupilli sine decreto praetoris non iure distrrore lapsus uendiderit et pretium acexceptio pretium ac medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solui non poterit. ego autem notaui: etsi solui potuerit, si tamen illae res saluae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli exceptionem obstare, si lucrum captet pupillus ex damno alieno.tum esse apparuit, tamen tutores pupilli sive curatores filii nihil contra orationem divorum principum fecisse videri, si
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. remuo fimosi siquasi ĩuam tͣ¬
dat dicendum est ut non tnͣsfat do¬
minium quia ñ simosi negotum
ge̾ni tͣoidit. Pauł.

Expanded text:
ferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
on ntiss coli replicato obstabit.
¶Q nesitum ẽ an aitĩ ercuratoribi
furiosi recte solu̾etirr. uł. aninius
remfuriosi alienare possit .R. rẽ
cce iolmn. ¶ Eum quor qui abal¬
to excuratorib fundum furĩon
legittime m̾caretur uincaptuꝵ

Expanded text:
 doli triplicatio obstabit. Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte solvetur vel an unus rem furiosi alienare possit. respondi recte solvi. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus .ꝯ. pupilli uładolescentis p̃¬
dio uemdatosi eo noĩe ap̃m
dicem tutele. uł utił accõnis eni¬
mato fc̃a ẽ. eaq soluta uendica¬
tio p̾on excquitate mhilxatur.

Expanded text:
tum pupilli vel adulescentis praedio venumdato, si eo nomine apud iudicem tutelae vel utilis actionis aestimatio facta est eaque soluta, vindicatio praedii ex aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
est posse creditorem misiummur¬
ad erit ¶ Si pr̾uł parens tutor sit
pmisit uend̾e. ilii obugaumt ł¬
triumi hr̃e quid faciat. ⁊ magiẽ
ut possit dum modo sciamius p̾to¬
remñ recte ꝑtib sins functũ de¬
buit enm iste statue̾ ⁊ elige̾ u
trum mag̾obugare. uł uendẽꝑ
mittat. Si obligaui̾t rem tutor
sn decreto qmͣnms obligo̾ nonua¬
leat. est tñ exceptomꝰ colus locꝰ¬

Expanded text:
est posse creditorem iuadierit. Si pater uel parens tutor sit rmiserit uendere, illi obligaurium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat. Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit disthi postõnem ꝓmĩcialer
anualeat ꝙ fecit. ⁊ putem̃ uale
si modo tutela romeagebatur
thii tutores eam quo a din¬
nͣtonem subierantiñ tñ titu¬
lo tenꝰ tutores ere alieno alle¬
gato pecuma abutant᷑ qm̃ mi¬
tuam acceꝑint oꝑtebit p̾torẽ
curare ut pecunia accepta crę¬
ditorib soluatur ⁊ dehoc decͥrie
ex pedire ħ p̾dia uende̾. et alia

Expanded text:
it distrahi possessionem provincialem, an valeat quod fecit. et putem valere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant. Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus solvatur et de hoc decernere expedire haec praedia vendere et vel a
Abbreviated transcription (Latin):
morib quid̃ abitio ĩ n ex mm¬
trodiictum ẽ. s solent ho ores dñ¬
sua dilac̾ando ⁊ dissipendo fim¬
dit curatoremͣ eis dare eremplo
furiosi. ⁊ tamdiu erunt.amboi̾
curatone qmͣdm uł furiosus sa¬
nitatem uł ille sanos mores rt¬
¶Curato aut̾ eras cui bonis int̾di¬
cturfilio negabitur ꝑmittn̾da

Expanded text:
moribus quidem ab initio introductum est. sed solent hodie psua dilacerando et dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores reCuratio autem eius, cui bonis interdic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magii est neponit p̾tori em
non ubm arbitrium ẽdatum
ato ꝯseqit᷑ dicemus nillamcẽ
uentco̾nem. nullimiq decret᷑.
n enĩ passim distrahi iure̾ p̾to¬
ri tributum ẽ sita deniũ si u¬
geat es ilienu̾s manet acto pi¬
pillo si postea pot̾it ꝓbri odre¬

Expanded text:
et magis est, ne possit: praetori enim non liberum arbitrium datum ato, consequenter dicemus nullam esse venditionem nullumque decretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum. Manet actio pupillo, si postea poterit probari obre
Abbreviated transcription (Latin):
pupitiorum unt cõia p̃dia qui
Siisos tutores hũtaudeamus
cnationem ĩpediri. neutꝰ em̃ po¬
tit ꝓuocare.s ambo ⁊ ꝓuocatio¬
nem expͤtare. Idem si coidem tu

Expanded text:
pupillorum sint communia praedia qui diversos tutores habent, enationem impediri: neuter erit provocare, sed ambo provocationem exspectare. item si eosdem tu
Abbreviated transcription (Latin):
Egntime tutele ex legr torib¬
hr̾ditatem ad micti possinit.
hoc suma ꝓͣmdntia uit q sparẽt
hanc hr̃e successionez adem
tuentur ne dilapidarentur
bona. ¶Int̾clum alibi est ħr¬
ditas. alibi etiam tutela ut
puta sist ꝯs anguinea pupil¬
lo. nam h̾rditas quid̃ ad ag¬
natam ꝑtinet. tutela autꝰ
ad agnatum. ¶ Idemq in
liu̾tinis si sit patrona ⁊ patͦm
filius. nam tutelam proni
filius hrditatem prona op¬
tinebit. tm̃ demq erit ⁊ si sit
prom filia ⁊ nepos. ¶ Si apd̃
hostes sit sr nnf̾i̾oris gͣlui ag¬
nato tutela non defertur.
Sam ⁊ si promis ap̾ hostessit
proni filio tutela non de fer
defertur.int̾dim⁊ hr̃ditai sñ
tutela. ut puta meoꝗ lat᷑ita¬
int cumxuũ suũ rogatuis ee̾t
mamunittẽ. namgn̾ałr diuꝰ¬

Expanded text:
egitimae tutelae lege duodechereditatem admitti possint: hoc summa prouidentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tu. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non defertudefertur, interdum hereditas sine tutela, ut puta in eo qui latitauit, cum seruum suum rogatus esset manumittere: nam
Abbreviated transcription (Latin):
manus legatus etiam ⁊ deimp
tum apub̾is et ate aberat ⁊ ad
pedes cominicubuerat cumoc¬
at ꝗ tm̾ suoͣ cod̾ cecto funissent.
quiuo ministriaił ꝑtͣicipes ced
nondum pubis ut rei intellec¬
tum capepossent hui nõ mag
incedẽdm̃ qmͣ in inilla ałiaᷤ
oris hr̃ditas adillum tnͣsfera¬
na ułius huiꝰ p̾mium eẽ nõd¬

Expanded text:
manus legatus etiam de impubtum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum ocat, qui tantum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedinondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caede domini quam in ulla alia ore hereditas ad illum transferana illius huius praemium esse no
Abbreviated transcription (Latin):
pñi legato cedat ac siinifundo
eclitus fũt. ¶ Si ticiostichus
aut pamphilisutrum corum
masiet legatus c̃. dem̃ pamphi¬
lum testator ticio donairit. sticꝰ
mobligone remanz. ¶Qib
ita legatum fu̾it ticio ⁊ meurio
singulos suos dolego constat e¬
os te cõcirsuros meundem ser¬
uun hcuti non concurit cu
ita legaturticioẜinim dolego
meino alterim fuũ dolego
¶Siiscin legatum fu̾at anͥqm ꝯ
snituet qua accone utuiell deces¬
acciꝑe srmł uementes mũ coasẽ¬

Expanded text:
dat, ac si in fundo editus fuisset. Si Titio Stichus aut Pamphilus, utrum eorum malet, legatus est, deinde Pamphilum testator Titio donauit, stichus in obligatione remanet. Quibus ita legatum fuerit: 'Titio et Maeuio singulos seruos do lego', constat eos non concursuros in eundem seruum, sicuti non concurrunt, cum ita legatur: 'Titio seruum do lego: maeuio alterum seruum do lego'. Si is cui legatum fuerat antequam constitueret, qua actione uti uellet, decesacci
Abbreviated transcription (Latin):
I tibi homo quem pignori de¬
stõstichus ab imo hrde legat᷑
fini̾t meino ⁊ eidem codicilb
idem stichus abom̾ibhrelib ⁊
an̾qmͣ codicilli aꝑirentut me¬
uuslitis estimatione ꝯiecutꝰ
fuit ip̃o nire uendicari excodi

Expanded text:
i tibi homo, quem pignori destamento Stichus ab uno herede legatus fuerit Maeuio et eidem codicillis idem Stichus ab omnibus heredibus et antequam codicilli aperirentur Maeuius litis aestimationem consecutus fuerit, ipso iure uindicari
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pot̾ legem dice̾ ut aprio¬
ceat s hoc ita locum habebit
si sp̃ałr dixi̾t prioris uolũtatĩ
gatarnis plura legata accipi¬
at. ¶ Miles ĩeummi militarier
delicco capitali sm̾a crã per¬

Expanded text:
sibi potest legem dicere, ut a prioceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris voluntatis egatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto capitali dicta se
Abbreviated transcription (Latin):
nisi suꝑuenions morb en ̃pedi¬
m̾to sit. ¶fid̾i.ꝯ. relictum et
apud eum an relictum est exc̃a
lucͣtiua inuentum extingin
placiit insi defunccus esima¬
tionem quo enis p̾stare nolu¬
it. ¶Columpnis edium uel
amplissimus ordo prari uolu¬
it nulla estimationis fc̾am̾tio¬
ne que sũ domus iuiria anfe

Expanded text:
nisi superueniens morbus ei impedimento sit. Fideicommissum relictum et apud eum, cui relictum est, ex lucratiua inuentum extingui placuit, nisi defunctus aestimationem quoque eius praestari uoluit. Columnis aedium uel amplissimus ordo praestari uoluit nulla aestimationis facta mentione, quae sine domus iniuria aufe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑĩss ex co autem legato caꝑ
tmnent aduxorem que eniicã
emp̃ta cõꝑata queq rẽteͣnta
sunt. in quib etiam que pͥoriᷤ

Expanded text:
isset. ex eo autem legato ea pertinent ad uxorem, quae eius causa empta comparata quaeque retenta sunt: in quibus etiam quae pri
Abbreviated transcription (Latin):
Iashõq e̾⁊ si emancipatu fi¬
liuis quem posteman apatõ¬
nem quesierat pri suo mad¬
optõm ded̾it ⁊ decessĩt. namt
l curus ꝑuem̾it mad optiua

Expanded text:
ncipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decesserit: nam et licuius peruenerit in adoptiua
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Simułr indomo honesissie
femine ꝑiat qmͣ ego constitu
hii ad quos ea reiꝑtin ꝓcura¬
torib ueeorum ut mĩttant
si uelint qui uentrem custod¬
iant. niquo cumclaui mulr
ꝑitura erat ibi ne plures a di
Lent idan̾ prospiciant ⁊ eosq
introierũt excuciant custodes
ꝗan̾ cum claues po̾iti erunt
si uolimit om̃s quicum cla¬
ue ant domũ introiert excu¬
cipiat hiis ad quos ea res ꝑtin
pcuratorib ne eoꝵ deminciet
ꝑiat. ¶ Mittantur mułres
ne ne plures mułres sintli
quenitꝰ future erinit excuci¬
antur om̃s meo ꝯclaui ne qͣ
p̾gnanssit. ¶Gria lumina
¶ꝙ natum erit hiis ad quos
ea res ꝑtin ꝓcuratorib ue eo
ꝵsi inspice uolent osm̃datꝰ᷑
apud eum educatur apd̃ ꝙ̃pa
rens rũsit. sinau̾ ꝑens inch̾¬

Expanded text:
ier in domu honestissimae feminae pariat, quam ego constituahis ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, ut mittant, si uelint, qui uentrem custodiant. in quo conclaui mulier paritura erit, ibi ne plures aditulent, id ante prospiciant et eos qui introierint excutiant. custodes, qui ante conclaue positi erunt, si uolunt, omnes qui conclaue aut domum introierint excuncipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum denuntiet, pariat. mittantur muliereui ne plures mulieres liquae intus futurae erunt excutiantur omnes in eo conclaui, ne qua praegnas sit. tria lumina 'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uolent, ostendatur. apud eum educatur, apud quem parens iusserit. si autem nih
Abbreviated transcription (Latin):
ere cotamq hrditatem ad eum
cui restituitur ꝓtin̾e. ¶ S si
milesrog.an̾it qͣmres p̃talicas¬
ales. dicenoum est susp̾tamdi¬
centem cogi adire⁊ restiͣtuere
namut elegant̾. meciamis lit
.ui. fidicomissoꝵ ait. qua rõne
exctarenines hr̃dem mstitue
por actonesq ei dabũtur ꝑi
rone etiam extre belliano tmͣ¬
sibunt actones ⁊ qnͣnins pla¬
ceat cum quisht̃ hrͣditatem
q̃q ĩ iliqua regione ht̃ restitu¬
ere rogatus extrebelliano tñs¬

Expanded text:
em totamque hereditatem ad eum cui restituitur pertinere. Sed et si miles rogaverit quem res Italicasciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et restituere: nam, ut eleganter Maecianus libro sexto fideicommissorum ait, qua ratione ta re miles heredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones: et quamuis placeat, cum quis hereditatem uel quae in aliqua regione habet, restituere rogat, ex Trebelliano n