comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aere aebemus. Accinctio rerũ sis¬
inficat ꝯtinentiam. Calciam̃ta que
ecoriis animalium mortuoꝵ fi
culi quos ten̾e debebant in mani¬
b significant iusticiã. inbaculis e¬
nim rectitudo est. festinatio cõmess¬
tionis. celeritatem expͥmit ꝯu̾sionis
Aurum egipti quod filii isrł tulerũt.
eo q sulgidum est. philosophieam
insimiat sapĩam. Argentum aũ
quia sonoꝵ. significat eloqñtiam.
A rma qͥbns filũ ifrł legunt᷑ armati
uirtutes insinuant quibꝰ ꝯtra uitia
armamur: castitatẽ ꝑ quã miniim̃
ꝯtra luxurim. humilitatẽ ꝯtra su¬
ẜarina ñ strm̃tata. quam secũ tuler̃
simplicem ⁊ sanam designat aoc¬
trinam. herctica p̾uitate mini¬
me corrupta. Mare rubrũ. bax¬
tismum significat. aͥ sangiine
ꝯsecratum. In mari rubio subm̾¬
sus est pharao. ⁊ pͥncipes euis. et
inbaptismo lib̾amur apotestate
diaboli ⁊ pͥncipum illius. Deser¬
tum qł transito mari rubro filu

Expanded text:
flere debemus. Accinctio renum sigflere debemus. Accinctio renum significat continentiam. Calceamenta, quae de coriis animalium mortuorum fiuculi, quos tenere debebant in manibus, significant justitiam, in baculis enim rectitudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philosophicam insinuat sapientiam. Argentum autem, quia sonorum est, significat eloquentiam. Arma, quibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per quam munimur contra luxuriam; humilitatem, contra suFarina non fermentata, quam secum tulerunt, simplicem et sanam doctrinam designat, haeretica pravitate minime corruptam. Mare Rubrum baptismum significat Christi sanguine consecratum. In mari Rubro submersus est Pharao, et principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii
Abbreviated transcription (Latin):
ineo male uiuunt. Principes eiꝰ
demones sunt. qui eus uolun¬
tati semper obediunt. Lutũ in quo
seruierunt filii istł pharaoni.
eo qđ lutum ĩquinat. luxuriam
designat. Palca uͦ eo qd leuis est
⁊ cito transuolat uanam głam
significat. Lat̃ quoq qui demol¬
li terra ꝯfectus. ꝑ decoctionem
ignis durescit. humanam durici
am cordis per longam siue cõcu¬
piscentie siue libidinis. aut aua¬
ricie ꝯsuetudinẽ. decoctam os¬
tendit. ꝑ quam multi seruiũt
⁊ his omnib hodie pharaoni.
⁊ t̃iam celestis pat̾e ad epturi.
ti. aestructionem scłi signisicant.
ñ scm hoc qł ãiina ꝓidentia
regitur. s scam hoc qđ in ministe¬
tio p̃dicationis insua malicia ae¬
bilitat᷑. Primogenita pͥncipalia ex¬
pͥmunt uicia. Primogenita uero
interficiuntur. qñ ꝑ gram dei pͥn¬
cipalia uitia destruuintur: Scci
postem nr̃m linimus eum passio¬
nem eius ⁊corde credimus Iore ꝯ¬
fitemur. Lactuce agrestes. a mari
fagitia sub pharaõe retro acta de¬

Expanded text:
in ipso male vivunt. Principes ejus, daemones sunt, qui ejus voluntati semper obediunt. Lutum in quo servierunt filii Israel Pharaoni. eo quod lutum inquinat, luxuriam designat. Palea, eo quod levis est, et cito transvolat, vanam gloriam significat. Later quoque, qui de molli terra confectus, per decoctionem ignis durescit, humani cordis duritiam, per longam sive concupiscentiae, sive libidinis aut avaritiae consuetudinem decoctam ostendit: per quam multi serviunt in his omnibus hodie Pharaoni, terram coelestis patriae adepturi. ti destructionem signdum hoc quod divina providentia regitur, sed secundum hoc quod in ministerio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalia exprimunt vitia. Primogenita vero interficiuntur, quando per gratiam Dei principalia vitia destruuntur. Occisipostem nostrum linimus , cum passionem ejus et corde credimus, et ore confitemur . Lactucae agrestes, amaritucommunicamus, flagitia sub Pharaone retroacta de
Abbreviated transcription (Latin):
aem restituet ingradum beati¬
tudmis suꝑne. malos ant̃ suspen¬
det intorm̃to gehenne. Epilogus¬
Rer qͥ acus. domiis eius padisiis. duo
serui boni ⁊ mali. culpa seruoꝵ. O
riginale peccatum. carcer. mundu.
ioseph p̃lati. somnia conscientie trẽ
aies. tria temꝑa. restitutio pinc̾ne.
restitutio iustoꝵ ingradu inno¬
centie ⁊ beatitudnus et̃ne. pisto¬
ris suspendiũ. et̃num impioꝵ tor¬
mentum. aues sunt demones. qͥ
comedunt carnes pistoris. quia sa¬
turabuntur penis peccatoꝵ. De¬
est iacob ⁊ conditus
significat. que morit᷑ inmundo
ut uiuat deo. Mortua nͦ culpe
grãm. ⁊ ꝯditur aromatibus.i.ai
uersis uirtutibꝰ. ut inse deinceps
incorrupta ꝑmaneati ⁊ alus in
omni loco apĩ bonus odor fiat.
Sepulerhum. spũalis uite designat
secretum. in quo fidelis recondi¬
tur. ne p̃sentis scłi fiuctuatiõe

Expanded text:
dem restituet in gradum beatidem restituet in gradum beatitudinis supernae, malos autem suspendet in tormento gehennae. Rex igitur, Deus; domus ejus, paradisus; duo servi boni et mali; culpa servorum, originale peccatum; carcer, mundus; Joseph, praelati; somnia, conscientiae; tres dies, tria tempora; restitutio pincernae, restitutio justorum in gradum innocentiae et beatitudinis aeternae; pistoris suspendium, aeternum impiorum tormentum; aves, sunt daemones qui comedunt carnes pistoris, quia saturabuntur poenis peccatus quibus conditus significat, quae moritur mundo, ut vivat Deo. Mortua vero culpae gratiam. Et conditur aromatibus, id est diversis virtutibus, ut in se deinceps incorrupta permaneat, et aliis in omni loco Christi bonus odor fiat. Sepulcrum spiritualis vitae designat secretum, in quo fidelis reconditur, ne praesentis saeculi fluctuatione
Abbreviated transcription (Latin):
quem formau̾at. Duo scrui. Auo ge¬
nera hominũ expͥmunt. bonos. s.¬
⁊ malos. pinc̾na bonos ꝑistor malos.
Culpa seruoꝵ originale peccatum.
ꝓ quo omnes sicut madam pecca¬
uerunt. ita ⁊ madam depadiso eiec¬
ti sunt. Carcer uͦ miseriam huius
mundi sigc̃at. Somina sunt cõ¬
scientie. qm̃ in nocte huius sclĩ.
futura p̃currunt sttpendia. boni
ꝑbonam conscientiam ꝯsecunt᷑ bo¬
na. quia aesideriũ suum iustis da¬
bitur: mali uͦ ex mala cõscienitia qͣsi
ex malo somnio ꝯsecunt᷑ mala. qͥa
qł timet impius ueniet ei. loseph
designat p̃latos. qui exauditu cõ¬
scientiarũ ⁊ bona ꝓmittunt bo¬
nis. ⁊mala minantur malis. Tre
dies tͥa temꝑa sunt. tempus natu¬
ralis legis. tempus scͥpte legis tẽpuᷤ
gr̃e. Tempus naturalis legis sluit
abadam usq ad moysen. Tempus
di. Poist ista ta temꝑi quasi post dicꝰ
tres. auftret ds adecarcere p̃sentis
mundi. bonos ⁊ malos. ⁊ bonosqui¬

Expanded text:
quem formaverat; duo servi, duo gequem formaverat; duo servi, duo genera hominum exprimunt, bonos et malos; pincerna, bonos; pistor, malos. Culpa servorum originale peccatum, pro quo omnes sicut in Adam peccaverunt, ita et in Adam de paradiso ejecti sunt. Carcer vero miseriam hujus mundi significat. Somnia sunt conscientiae, quae modo in nocte hujus saeculi futura praecurrunt stipendia. Boni per bonam conscientiam consequuntur bona, quia desiderium suum justis dabitur; mali, ex mala conscientia quasi a malo somnio consequuntur mala, quia quod timet impius, veniet ei. Joseph designat praelatos qui, ex auditu conscientiarum, et bona promittunt bonis, et mala minantur malis. Tres dies tria tempora sunt, tempus naturalis legis, tempus scriptae legis, tempus gratiae. Tempus naturalis legis fuit ab Adam usque ad Moysen; tempus di. Post ista tria tempora, quasi post tres dies auferet Deus de carcere praesentis mundi bonos et malos. Bonos qui
Abbreviated transcription (Latin):
fideles rͥ pastores eius sunt do ctoreᷤᷤ
gregem pascunt. lana designat bona
oꝑa. ludas aut̃ de ouibꝰ suis lanam
eoꝵ oꝑera recipit. Thamar cum ha¬
bitu meretͥcio. ẽ anima cũ petcato.
que bñ ad biuiũ ueñ. qñ ad ꝯfessĩoc̃m
accedit. Meretͥx sedet inbiuio. mani¬
mar p̃gnantẽ fecit. qñ illi post
ꝯfessionem peccati sui dona sp̃cscĩ
infundit. atq illi ꝓarrabone. futu
millas. que sig̃cant bona oꝑa. ⁊ba¬
fecundata. parit uirtutũ ex erci
doctores. lana bona oꝑa. thamar.
anima. sessio inbiuio. ꝯfessio depec¬
cato. anulus. fides. armilla bona
tutum exertitatio.⁊ bonoꝵ. opum
ratus est pharao. auobus ser ⁊ pist.¬
uis suis. quoꝵ alter pinc̾nis p̃erat.
alter pistoribus ⁊ misit cos incarcerẽ
inquo erat ioseph. Qui ibi iuderũt
somnia iuxta interp̃tationẽ sibi
ꝯgruam ⁊ restitutus est pincͥnarium
ptinceps. ingͣdum pͥstinum. uͥnceps
uero pistoꝵ mpatibulo est suspensus.
sum sig̃cat inquo posuit hominẽ

Expanded text:
fideles Christi. Pastores ejus sunt doctores, gregem Christi pascunt. Lana designat bona opera; Judas autem de ovibus suis lanam is bona eorum opera recipit. Thamar cum habitu meretricio est anima cum peccato. Quae bene ad bivium vertit quando ad confessionem accedit. Meretrix sedens in bivio manimar praegnantem facit, quando ei post confessionem peccati sui, dona Spiritus sancti infundit. Datque illi pro arrhabone futuramillas, quae significant bona opera; et bafecundata, parit virtutis exercitadoctores sunt; lana, bona opera; Thamar, anima; sessio in bivio, confessio de peccato; annulus, fides; armilla, bonatutum exercitatio et bonorum operum ratus est Pharao duobus servis suis, quorum alter pincernis praeerat, alter pistoribus, et misit eos in carcerem, in quo erat Joseph. Qui ibi viderunt somnia juxta interpretationem sibi congruam. Et restitutus est princeps pincernarum in gradum pristinum, princeps vero pistorum in patibulo est suspensus .sum designat, in quem posuit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualit̃ significant. sic̃ agnus pas¬
chalis. colump a. petra. ⁊ cer̃ã q̃dã
Agnus paschalis signisicat xp̃m.
quia sic̃ in occisione agni lib̾ati
sunt filii istł. deseruitute regis
egipti. sic in passione dñi libati
sunt electi deseruitute diaboli.
Columpna que filios istł p̃cede

Expanded text:
ualiter significant: sicut agnus paschalis, columna, petra, et caetera quaedam. Agnus paschalis significat Christum, quia sicut in occisione agni liberati sunt filii Israel de servitute regis Aegypti, sic in passione Domini liberati sunt filii electi de servitute diaboli. Columna, quae filios Israel praece
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ ꝓmissionis et̃nam beati¬
tudinem. Intransitu iordanis
inferior pars aque ad inferiora
decurrebat. supior autem solida¬
ta sub fistebat. sic in morte in¬
ferior pars hominis. si caro in¬
ferius decurrit. quia t̃ra est ⁊ in
terram redibit. superior pars cius.
.i. anumna solidata subsistit quia
suam iam recipiens stolam. ad et̃ni¬
tatem transit. Duo uͦ sunt bona.
que nobis incelesti patͥa ꝓmutun¬
tur. lac ⁊ mel. bac quia de carne
sigc̃at humanitatem xp̃iꝰ. ⁊ ip̃ius
aiuinitatẽ cõtemplabimur. E p¬
ris. desertum uira spũalis. tra ꝓ¬
missionis. uita celestis pharao di¬
ab olus. pͥncipes eius demones. lu¬
tum. luxuria. palea uana gła.
aurum philosophica sapĩa. argñ¬
tum eloqñtia. later duricia cor¬
dis. flunius egipti. luxꝰ seculi.
moyses p̃dicatores. filii isrł ap̃ia¬
ni interfectio pͥmogenitoꝵ. de¬
st̾uctio pͥncipalium uitioꝵ. oc¬
cisio agni. passioaͥ. agrestes lac
mare rubrum. baptismum. ppłus

Expanded text:
terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in terram superior pars ejus, id est anima, solidata subsistit, quia suam jam recipiens stolam, ad aeternitatem transit. Duo vero sunt bona quae nobis in coelesti patria promittuntur: lac et mel. Lac, quia de carne est, significat humanitadivinitatem contemplamur. ris; desertum, vita spiritualis; terra promissionis, vita coelestis. Pharao diabolus, principes ejus daemones, lutum luxuria, palea vana gloria, aurum philosophica sapientia, argentum eloquentia, later duritia cordis, fluvius Aegypti fluxus saeculi. Moyses praedicatores, filii Israel Christiani, interfectio primogenitorum destructio principalium vitiorum, occisio agni passio Christi, agrestes lactmare Rubrum baptismus, populus
Abbreviated transcription (Latin):
libri. Qui recte anuli dñr. eo qd̃
nobis et̃nitatẽ inqua ñ est finis
ꝓmittunt. Corona int̃ra silis diffe¬
rentiam designat meriti. Corona
aurea illi super posita sulgorem
crepationẽ. Phiale que maiorẽ capie¬
bant m̃siram habundantẽ ⁊ ꝑfec¬
tam expͥmunt scientiam ⁊ doctͥnã.
Cyati qui minus capiebant. angusti
Thuribula eo qđ thus morõne solet
offerri. ⁊ oratioẽm non incõuenien¬
ter designat. Mensa gͥ scͥptura. labiũ
euis p̃dicatio. circuitus labii ꝯtinua
sollicitudo p̃dicandi. Qtuor epistilia¬
xii. panes apłĩca doctrina ⁊ acetabu¬
la incͥpatio acerba. Phiale habundãs
scĩa. siue doctrina. Cyati scĩa uł doc¬
trina angusta turibula or̃a deuota
Pͥmus lucet. Scd̾s lucet ⁊ calet. t̃cius
lucet ⁊ feruet. uiam tͥum dierum¬
ꝯsummat. gratum do̾ sacͥficium
immolat. quia has tres uirtures
ht̃ totum do̾placet qͥcquid oꝑa¬
tur aut ex ercet. Debemus autẽ

Expanded text:
libri. Qui recte dicuntur annuli eo quod libri. Qui recte dicuntur annuli eo quod nobis aeternitatem, in qua finis non est, promittunt. Corona interrasilis, differentiam designat mentis. Corona aurea illi superposita, fulgorem crepationem. Phialae, quae majorem capiebant mensuram, abundantem et perfectam exprimunt scientiam et doctrinam. Cyathi, qui minus capiebant, angustiont. Thuribula, eo quod thus cum oratione solet offerri, orationem non inconvenienter designant. Mensa igitur, Scriptura; labium ejus, praedicatio; circuitus labii, continua sollicitudo praedicandi; quatuor annuliduodecim panes, apostolica doctrina; acetabula, increpatio acerba; phialae, abundans scientia sive doctrina; cyathi, scientia vel doctrina angusta; thuribula, oratio devoPrimus die lucet; secundus lucet et calet; tertius lucet et fervet. Via tconsummat, gratum Deo sacrificium immolat; quia quisquis has tres virtutes habet. Deo placet quidquid operatur, aut exercet. Debemus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ationem significat. uesꝑtinum
ꝯsummatioẽm designat. Sacͥficia
interni amoris. Aqua cocta signi¬
ficant oꝑa que fiunt ꝑ grãm con¬
punctionis. Liba uini. deebrianõem¬
onem. pellis hostie eiusdem ꝯuen¬
sationis suꝑficiem. caput itiũ
cauda finem. intestina occultã
uirtutẽ. ab lutis hostie. uite ho
neste mundiciã. Pellem hostie
detrahimus. ⁊ hostiam m̃bratim
diuidimus. cum delicta cõuer¬
sationis nr̃e ext̃uis ꝑspẽm ⁊int̾̃uiᷤᷤ
tione. diligent̃ discutimꝰ. ne noᷤᷤ
significat sacram tionis.¬
scripturam. que quot sententiis
nos instruit. tot panib nos refic̃.
Qͣtuor epistilia m̃se. quatuor sunt
ss scͥpture. historia allegoria. tro¬
pologia. a nagoge quibꝰ ip̃a erigit᷑.
⁊aterrenis eleuat᷑ labiũ sigc̃at¬
p̃dicationem scͥpture. Citeuitus
tantiamp̃dieandi. Quasi namq la¬
bium ꝑeireuitum ducitur. dum
p̃dicatio nusquã t̃minatur. Qua¬
tuor anuli. quatuor sunt eugłioꝵ

Expanded text:
ationem significat; vespertinum, ationem significat; vespertinum, consummationem designat. Sacrificia nt per fervorem interni amoris. Aqua cocta, significant opera, quae fiunt per gratiam compunctionis: libamen vini, ebriationonem; pellis hostiae, ejusdem conversationis superficiem; caput, initium; cauda, finem; intestina, occultam virtutem; ablutio hostiae, munditiam vitae honestae. Pellem hostiae detrahimus, et hostiam membratim dividimus, cum delicta, conversationis nostrae exterius specie, interius tione, diligenter discutimus, ne nos significat sacram Scripturam, quae quot sententiis nos instruit, tot panibus nos reficit. Quatuor epistylia mensae, quatuor sunt sensus Scripturae, historia, allegoria, tropologia, anagoge, quibus ipsa erigitur, et a terrenis elevatur. Labium, signiedicationem Scripturae. Circuitus rantiam praedicandi. Quasi labium namque per circuitum ducitur, dum praedicatio nusquam terminatur. Quatuor annuli, quatuor sunt Evangeliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ficant. columlu q simplex. ⁊ sine
felle est.simplicitarẽ.⁊ turtur
quia castum animal. castitatem
significat. Saldesignat sapĩam.
qr sic̃ sal ꝯdit cybaria. sic sapientia
urtutes. ⁊ bona opa farina non
strmentata simplicem explicat
doctͥnam ab omini h̾etica prauita¬
te puram. Sicut enim ferm̃tũ
farinam corrumpit. sic he̾sis cor¬
rumpit doctͥnam. offeramus iraq
uitulum ꝑ obedientiam. bouem
per opationem discretam. ouem
ꝑunocentiam. Agnum ꝑmu
bet culpe pnãm. columbam ꝑ
sal ꝑsapĩam ⁊ doctrinam. Et hec
omnia debemus offerre. sine fer¬
mento h̾ctice pͣruitatis ⁊ sine mel¬
le scłaris aulcedinis. quia ferm̃¬
tum qd̾ expͥmit hticam p̾uita¬
tem ⁊ mel qł designat scłarem
dulced inem insacͥficus uetis tes¬
tamenti ꝓhibelunt᷑. Sac̾ficium
qd̾ partim cremabat᷑. partimm reser¬
ualutur significat bonam actio¬
nem. Nolocaustum qd totum cre¬
mabatur. cõsummationẽ. Podem
modo sacͥficiũ matutinũ incho¬

Expanded text:
icut columba, quia simplex et sine felle est, simplicitatem; et turtur, quia castum animal, castitatem significat. Sal designat sapientiam, quia sicut sal condit cibaria, sic sapientia virtutes et bona opera. Farina non fermentata, simplicem explicat doctrinam ab omni haeretica pravitate puram. Sicut enim fermentum farinam corrumpit, sic haeresis corrumpit doctrinam. Offeramus igitur vitulum per obedientiam, bovem per operationem discretam, ovem per innocentiam, agnum per bet culpsapientiam et doctrinam. Et haec omnia debemus offerre sine fermento haereticae pravitatis, sine melle saecularis dulcedinis; quia fermentum quod exprimit haereticam pravitatem, et mel quod designat saecularem dulcedinem, in sacrificiis Veteris Testamenti prohibebantur. Sacrificium quod partim cremabatur, partim reservabatur, significat bonam inchoationem. Holocaustum, quod totum cremabatur, consummationem. Eodem modo sacrificium matutinum, incho
Abbreviated transcription (Latin):
ex altatus est inmundo. loseph in¬
ti. ⁊ xp̃c scͥptura eccłiam dei. Bi¬
u̾si ppłi infideles emerunt uictũ
argento suo inhorreis regis e¬
gipti. ⁊ dit̾isi ppłi fideles effecti.
enitent studio suo iam ĩ eccłiis
dei. frẽs tandem ad ioseph uenerũt
⁊ cognouerunt eum. ⁊ infine scli
postꝙ̃ plenituão gentiũ intra¬
uerit. reliqͥe isrł salue ficnt. ⁊ cõ¬

Expanded text:
t in mundo. Joseph imti, et Christus Scriptura Ecclesiam Dei. Diversi populi infideles emerunt victum argento suo in horreis regis Aegypti, et diversi populi fideles effecti, enitent studio suo jam in Ecclesiis Dei. Fratres tandem ad Joseph venerunt, et cognoverunt eum, et in fine saeculi postquam plenitudo gentium intraverit, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm sub decalogo pascentes. si¬
chem lex. dothaim p̃uaricatio.
tunica humanitas. intinctio ĩ
sanguine hedi. passio ꝓpeccato
ꝓpłi. cisterna sepulcrum. ysma¬
helite apli. egyptus mundus. ex¬
altatio iosepħ inegipto. ex alta¬
tio.xͥ inmundo. horrea eccłia.

Expanded text:
m sub Decalogo pascentes; Sichem, lex; Dothain, praevaricatio; tunica, humanitas; intinctio in sanguine haedi, passio pro peccato populi; cisterna, sepulcrum; Ismaelitae, apostoli; Aegyptus, mundus; exaltatio Joseph in Aegypto, exaltatio Christi in mundo; horrea, Ecclesia;
Abbreviated transcription (Latin):
pletatus. lacob scđm sensum
tropologicum sigẽat sp̃m. Esau
rõne querit tantum necessaria¬
⁊ esau significat corpus. quia eor¬
pus pilosum est. dum instigan¬
te ꝯͣpiscencia querit suꝑslua De
discordia istoꝵ scriptum ẽ. Corpus
qł corrumpitur aggrauat ami¬
man. ⁊ depͥmt trena uihabitatio
sensum muita cogitantem ꝯ itẽ.

Expanded text:
pletatus . Jacob, secundum sensum pletatus . Jacob, secundum sensum tropologicum, significat spiritum; Esau,ratione, quaerit tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discordia istorum scriptum est: Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogi
Abbreviated transcription (Latin):
esau forinseta. carnalium obser¬
uantiarum custodia. ⁊ carnalis in¬
scriptionis intelligentia. pelles he¬
doꝵ. ꝯfessio peccatoꝵ. cibus ey er¬
um inspũ sc̃o uestim̃ta bona oꝑa.
ager cui beñdix̃ dñs sca eccłia in
qua redolet testante beato grego¬
rio flos uue ꝑ p̃dicationẽ. flos lilu
ꝑ castitatem. Nlos uile phumilita¬
tem. slos spice: ꝑ maturitatens euor¬
ꝑ parientiam. Oaiuit esau iacob.¬
⁊ odio habuerunt ppłm ap̃ianum
ex gentibꝰ collectum iudei. ⁊uden¬
tes aominari sibi. Depoͥnatione¬
miuit quodam inloco. eapitisus
lapide supposito. ⁊ iudit scalam
in celo crectam ⁊ anm̃ innipum
seale. ⁊ ascendentes angłos ⁊ des¬
cendentes. aem̃ uenit magrum
ad puteum iuxta aran. ubi gre¬
ges paseebant᷑. ⁊ ad aquabunt᷑ deiũ
conuersatus oũ labam accepit ly¬
am. ⁊ rachel filias cius inuxores.
N ex eis ⁊ ancnuis earũ xũ. patriar¬
chas genuit. ⁊ apt̃ laban est loeu¬

Expanded text:
Esau forinseca, carnalium obserEsau forinseca, carnalium observationum custodia, et carnalis inscriptionis intelligentia. Pelles haedorum, confessio peccatorum; cibus, virum in Spiritu sancto; vestimenta, bona opera; ager, cui benedixit Dominus, sancta Ecclesia, in qua redolet, testante beato Gregorio, flos uvae per praedicationem, flos lilii per castitatem, flos violae per humilitatem, flos spicae per maturitatem per patientiam. Odivit Esau Jacob; odio habent populum Christianum ex gentibus collectum Judaei, videntes eum dominari sibi. CAP. XIImivit in quodam loco capiti suo lapide supposito: et vidit scalam in coelum erectam, et Deum innixum scalae, et ascendentes angelos et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locu
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝙͣ auferre possunt.
Abraham qͥ deus pat̃. ysaac filius.
libri quos scripserunt. puteus qui
uocatur latitudo. euangłii p̃dica
natii. domi remanens. bes̃dictionem
ꝯsequens. gentilem aesignat iplm
qui post u riłiticũ ppłm ad cogniti¬
onem diuinam uenit. ⁊ uitra se
cum matre gr̃a uota nutrit. que
teddunt laudationes deo ⁊ beñdi¬
amittens. ppłm isrł sig̃cat qui ad
dei cognitionem ueniens s foris
inlittera iusticim querit ⁊beñ¬
dictionẽ celestis hereditatis dimit¬
tit. Pales quibus rebecea filiũ coo¬
ꝑuit. constsionem expͥmunt pec¬
catoꝵ. Cib sunt uirtutes. quibus di
pascitur. dum ꝑ gentilem ꝓpłmm
cooꝑante grã ex ercetur ueites sũt
bona opꝑa legis quibus misericor¬
clesiam uestit. ppło istahelitico fo¬
ris stante ⁊uagante. Uinum de¬
signat gaudium. inspũ sc̃õ. Quo
uino dcum potamus dum nosin
Ysaac qͥdcus. rebecca grã. esau iuda¬
icus ppłus. iacob gentilis. uenatio

Expanded text:
nequaquam auferre possunt. nequaquam auferre possunt. Abraham igitur, Deus Pater; Isaac, Filius; libri quos scripseserunt; puteus, qui vocatur latitudo, Evangelii praedinatu, domi remanens, benedictionemque consequens, gentilem designat populum, qui post Israeliticum populum ad cognitionem divinam venit, et intra se cum matre gratia vota nutrit, quae reddunt laudationes Deo: benediamittens, populum Israel significat qui ad Dei cognitionem venit, qui foris in littera justitiam quaerit, et benedictionem coelestis haereditatis dimittit. Pelles, quibus Rebecca filium cooperuit, confessionem exprimunt peccatorum. Cibus, sunt virtutes quibus Deus pascitur, dum per gentilem populum cooperante gratia exercetur. Vestes, sunt bona opera legis quibus misericorulum vestit, populo Israelitico foris stante et vagante. Vinum, designat gaudium in Spiritu sancto. Quo vino Dominum potamus, dum nos in gitur Deus; Rebecca, gratia; Esau, Judaicus populus; Jacob, gentilis; venatio
Abbreviated transcription (Latin):
coram deo ⁊ angłis. ⁊ hominibus
or nauit. Ager inquem ysaac ex¬
⁊ ecclĩe. Orauit ysaac ꝓsterili rebee
ceptum rebecce. ⁊ confert deus fe¬
cunditatem ecclĩe. lacob significat
E sau significat malos. qͥ ab eñdictiõe
excluduntur. inp̃senti ꝑ culpam
A braham qͥ deus pat̃. sara synagoga.
mors sare. infeͥdelitas sy nagoge̾.
phica doctrina. ornam̃ta uirtutes.
lium opus bonum. ager. mundus.
foderunt puteos. ⁊ rixati sunt
palestini. ⁊ impleuerunt puteos
terra. deiñ ysaac fodit puteum ꝓ
quo ñ sunt iurgati. Iuocaũ no¬
men eus latitudo. Abraham sic̃
supra dictum ẽ sigc̃at dcũ patrẽ
pueri abrahe libros designant ꝓpħa¬
rum. aqua ẽ scĩa. que abluit ⁊ po
turarum. ⁊ eos t̃ra implent. ꝓpt̃
carnalem ⁊ trenam intelligenti¬
am suam. Puteus quem ysaac ad
ultimum fodit. ⁊latitudinem
uocauit.⁊ quem ñ impleu̾ant pa¬
lestini. euangłica doctrina ẽ. que
ꝑ mundũ est dilatata. quã iudei

Expanded text:
coram Deo, et angelis, et hominibus coram Deo, et angelis, et hominibus ornavit. Ager, in quem Isaac ex Ecclesiae. Oravit Isaac pro sterili Rebeccceptum Rebeccae, et confert Deus fecunditatem Ecclesiae. Jacob significat Esau significat malos, qui benedictione excluduntur in praesenti per culpam, Abraham igitur, Deus Pater; Sara, Synagoga; mors Sarae, infidelitas Synagogae; Iphica doctrina, ornamenta, virtutes; lium, opus bonum; ager, mundus; foderunt puteos, et rixati sunt Palaestini, et impleverunt puteos terra. Deinde Isaac fodit puteum, pro quo non sunt jurgati, et vocavit nomen ejus latitudo . Abraham, sicut supradictum est, significat Deum Patrem; pueri Abrahae libros designant prophetarum. Aqua est scientia, quae abluit et potturarum, et eos terra implent, propter carnalem et terrenam intelligentiam suam. Puteus, quem Isaac ad ultimum fodit et latitudinem vocavit, et quem non impleverunt Palaestini, evangelica doctrina est, quae per mundum est dilatata, quam Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
misit abraham puerum suũ
ꝓpter rebeccam ꝯiugem ysaae.
Sadduxit eam seruuis abrahe
suꝑ camelum. ⁊ accepit eam ꝑsa¬
ꝑcõditionem. Sara significat sy¬
nagogam. quam sibi deus inu̾e¬
teri testam̃to desponsanerat.
ysaac qui interp̃tat᷑ risus desis¬
nat xpm qui est gaudium
płos. aculpa originali ⁊ actuali
ꝑgrãm purificatos. Rebec ca p
pui tũ aegentilitate adducta. gentiũ
est eccłia. ꝑ p̃dicationem apłõꝵ¬
adaͫ ꝯuersa. Fons de quo hausit
rebecca. facundia est philosophi
ca ex qua tunc temꝑis gentili¬
tas sitim suam conabatur temꝑ¬
are. Ornam̃ta que dedit puer re¬
becce uirtutes significant. que ꝑ
p̃dicationem apłoꝵ collate sunt
eccłie. Gippus cameli de qua cõspec¬
to ysaac descendit. expͥmit anti¬
quam peccatoꝵ enormitatem.
⁊ gentilitatis suꝑbiam. de qua se
scã eccłĩa cognita xͥ magestate hu¬
miliauit. Pallium quo se circum¬
dedit opus bonum significat. qͦ
se scã eccłia post acceptam fidem.

Expanded text:
misit Abraham puerum suum propter Rebeccam conjugem Isaac, et adduxit eam servus Abrahae super camelum, et accepit eam Isaper conditionem. Sara significat Synagogam, quam sibi Dominus in Veteri Testamento desponsaverat. Isaac, qui interpretatur risus, designat Christum, qui est gaudium tolos a culpa originali et actuali per gratiam purificatos. Rebecca per puerum de gentilitate adducta, gentium est Ecclesia, per praedicationem apostolorum conversa. Fons, de quo hausit Rebecca, facundia philosophica est, ex qua tunc temporis gentilitas sitim suam conabatur temperare. Ornamenta, quae dedit puer Rebeccae, virtutes significant, quae per praedicationem apostolorum collatae sunt Ecclesiae. Gibbus cameli, de quo conspecto Isaac descendit, exprimit antiquam peccatorum enormitatem et gentilitatis superbiam, qua se sancta Ecclesia, cognita Christi majestate, humiliavit. Pallium, quo se circumdedit, opus bonum significat quo se sancta Ecclesia post acceptam fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
sensum tropologicũ. ab rahamẽ
q̃libet fidelis anima. que offert
Animalia seꝑantur. quia pona oꝑa
que in rebꝰ t̃renis ꝓaimis exhiben¬
tur. ꝑ multa negotia diuidunt᷑.
Aues aũ minime diuidunt᷑. qͥa co¬
gitationes ꝯtemplatiue. adsolam
intentionẽ suꝑne uisionis erigun¬
tur. Uolueres sacͥsicio insidiantes
demones sunt siue in munde co¬
gitariones quas instantia orõnis.
ext̃ius q̃ sacm̃tum ẽ. alie due que
funt res ⁊ uirrus sac̾menti. Atera
que sit inp̃senti qñ anima ꝑ deposi¬

Expanded text:
sensum tropologicum, Abraham est quaelibet fidelis anima quae offert Animalia separantur, quia bona opera, quae rebus terrenis proximis exhibentur, per multa negotia dividuntur. Aves autem minime dividuntur, quia cogitationes contemplativae ad solam intentionem supernae visionis eriguntur. Volucres sacrificio insidiantes daemones sunt sive immundae cogitationes, quas instantia orationis exterius, quae sacramentum est . Aliae duae, quae sunt res et virtus sacramenti. Altera, quae fit in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
S lotħ timens ardua ascendere.
petiit segor. quia fidelis plerumq
ñ p̃sumens uite spũalis ⁊ ꝯtinentie
culmen ascendere. estimat uitam
ꝯiugalem diligendam. dum secre¬
dit inea animam saluare posse. s¬
tamen ciuitatem segor derelinquit
⁊ inmontẽ ascendit. quia iustus ñ¬

Expanded text:
Sed Lot timens ascendere ardua, Sed Lot timens ascendere ardua, petit Segor; quia fidelis non praesumens vitae spiritualis, et continentiae culmen ascendere, existimat vitam conjugalem diligendam, dum se credit in ea animam salvare posse. Sed tandem Segor derelinquit, et in montem ascendit; quia justus n
Abbreviated transcription (Latin):
tura aliqñ tempus resurrectioĩs
significat. qđ post p̃sentẽ currit¬
iu̾tam. Sequit᷑ aliqñ tempus grẽ
unꝰ quasi post sabbatum legis et᷑na
bona seruientib deo ꝓmutuntur.
Merito qͥ illa pͥma cutumcisio que
sac̃mentum illarũ duarũ uissa est
fieti octaua die ut ostenderet᷑. quod
intempe gre corda circumeiden¬
da erant ꝑ emendatioẽm iniqͥtatis.
⁊ in temꝑe resurrectionis corpora
quidem ꝑdepositionẽ iniqͥtatis.⁊
loth ut exiens desodonus as¬
cenderet in montem. Isaluaretur.
cessum est ei ñ tam̃ ausus est ꝑma¬
nere insegor. s ascendit inmontẽ
Sodoma sigc̃at luxuriam uite pre¬
sentis. Loth sigc̃at animam ad
uitã et̃nam predestinatam. An¬
geli sunt p̃dicatores qui annun¬
tiant salutem suam ei dicentes.
declina amalo ⁊ fac bonũ. quasi di¬
cant. Ex i desodomis ⁊ascende ĩ mon¬
tem. derelinq̃ uitã scłarem ⁊ascen¬
de ad uitam spũalem. derelinque
luxuriam. ⁊ assume ꝯtinentiam.

Expanded text:
 tempus resurrectionis significat, quod post praesentem vitam sequitur; aliquando tempus gratiae, in quo quasi post Sabbatum legis, aeterna bona servientibus Deo promittuntur. Merito ergo illa prima circumcisio, quae est sacramentum illarum duarum, jussa est fieri octava die, ut ostenderetur quod in tempore gratiae, corda circumcidenda erant per emendationem iniquitatis, et in tempore resurrectionis; corpora quidem per depositionem iniquitatis et Lot, ut exiens de Sodomis ascenderet in montem ut salvaretur, cessum est ei. Non tamen ausus est permanere in Segor; sed ascendit in montem. Sodoma significat luxuriam vitae praesentis. Lot significat animam ad vitam aeternam praedestinatam. Angeli sunt praedicatores, qui annuntiant salutem suam ei dicentes: Declina a malo, et fac bonum . Quasi dicant: Exi de Sodomis, et ascende in montem; derelinque vitam saecularem, et ascende ad vitam spiritualem; derelinque luxuriam, et assume continentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tione uariarum sententiarũ uarias
exhibitiões opum ꝓducunt. Epilogꝰ.¬
acob igit᷑ p̃dicatores. oues fideles.
aqua scriptura. uirge sententie. ua¬
riatio uirgarũ. differentia senten¬
tiarum. uarius fetus ouium multi¬
xiuit dina filia iacob iacob.
ut uideret mulieres regionis
illius. ⁊ corrupit eam sichem. ui op¬
pͥmens uirginem. Sic̃ ex scõꝵ u̾bis
inuenimus dina sigc̃at animam
rebꝰ ext̃rioribꝰ nimis intentã. Regi¬
o cuius mulieres dina uide cõcupi¬
uit. mundum designat. Mulieres
ex pͥmunt animas diu̾sis uitus e¬
mollitas. Sichem diabolum expͥmit.
qͥanimam mundanis reb curiosius
intendentem ꝑ ꝯcupiscentiã corrũ¬
gio illa mundus. exitus dine cur¬
ositas anime. Sichem diabolus. iuo¬
latio dine. corruptio anime.
tus. In hac figura iacob sig̃cat dm̃
patrẽ. qui habuit greges tͥbus.

Expanded text:
tione variarum sententiarum, varias tione variarum sententiarum, varias exhibitiones operum producunt. Jacob igitur, praedicatores; oves, fideles; aqua, Scriptura; virgae, sententiae; variatio virgarum, differentiae sententiarum varius; fetus ovium, multiExivit Dina filia Jacob, ut videret mulieres regionis illius; et corrupit eam Sichem, vi opprimens virginem . Sicut ex sanctorum verbis invenimus, Dina significat animam, rebus exterioribus nimis intentam. Regio, cujus mulieres Dina videre cupivit, mundum designat. Mulieres, exprimunt animas diversis vitiis emollitas. Sichem diabolum exprimit, qui animam mundanis rebus curiosius intendentem, per concupiscentiam corrumgio illa, mundus; exitus Dinae, curiositas animae; Sichem, diabolus; violatio Dinae, corruptio animae.tus . In hac figura, Jacob figurat Deum Patrem. Qui habuit greges, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
affinem indelectatiõe. lacob igit᷑
sp̃c. esau corpus. Laban di. ager scrip¬
tura. pureus sapĩa. lia bona actio.
rachel ꝯtempło. ditatio iacobinꝓle.
⁊ pecoribꝰ multiplicatio usti inuir¬
ia cob uirgas. posuitq añ oues
incanalib ⁊ ile uirgas uariatas inꝯcepli¬
ꝯspectu intuentes uarios ferus parie¬
bant. lacob sigc̃at scõs p̃dicatores.
et aqua scripturã. ⁊ canales li¬
bros. Sicut namq iacob ex aquã
⁊ canalibus ad aquabat cõmissos¬
sibi greges. sic p̃dicatores ⁊ docto¬
res ex uniuersitate scripture et
diu̾sis eiusdẽ scpture libris sibi
creditos reficiũt fideles. Uirge ua¬
riate uarias sigẽant sententias. que
sententie ideo uirgis cõꝑancur. qͥa
multis ⁊ grauib cõminationib
de transgressione mandatoꝵ dei
nos castigant. Oues sunt fideles
ꝓpter suam innocentiam. Sues ex
intuitu uariarum uirgaꝵ uarios
fetus pariũt. qñ fideles quiq ex locn¬

Expanded text:
affinem in delectatione. Jacob igitur, affinem in delectatione. Jacob igitur, spiritus; Esau, corpus; Laban, Deus; ager, Scriptura; puteus, sapientia; Lia, bona actio; Rachel, contemplatio; ditatio Jacob in prole et pecoribus, multiplicatio justi in virJacob virgas, et posuit ante oves in canalibus: et illae virgas variatas in conceptu intuentes, varios fetus parturiebant . Jacob significat sanctos praedicatores, et aqua Scripturam, et canales libros. Sicut namque Jacob ex aqua, et canalibus adaquabat commissos greges sibi, sic praedicatores et doctores ex universitate Scripturae, et diversis ejusdem Scripturae libris, sibi creditos reficiunt fideles. Virgae variatae, varias significant sententias. Quae sententiae ideo virgis comparantur, quia multis et gravibus comminationibus, de transgressionibus mandatorum Dei nos castigant. Oves sunt fideles, propter suam innocentiam. Oves ex intuitu variarum virgarum varios fetus pariunt, quando fideles quique ex locu
Abbreviated transcription (Latin):
seruit ꝯtemplationi. sensualitas ac¬
tioni. Multiplicatus est iacob infiliis
⁊ pecorib cum laban. ⁊iustus dilata¬
tur sensibus spũalibꝰ affectionibus
cogitatiomibꝰ sermonib oꝑibus habi¬
tans cum deo. Alaban. cum rebꝰ suis
furtiue iacob discessit. ⁊ iustus non¬
numquam minus eaute se discu¬
tiens uirtures adeo collatas sibi laten¬
ter asscribit. Laban ꝯsecutus est ia¬
cob. fugientem in montem. ⁊ds ꝯse¬
quit᷑ iustum ꝑin anes cogitatioes.
a se discedentẽ inelatiõe. affirmabat
laban qđ q̃cumq habebat iacob. e¬
rant desuis bonis. ⁊deus ostendit ho¬
mini. qđd quecumq ht̃ bona. sunt
ex siuis donis. lacob alaban reu̾tens.
afrẽ tunuit occidi. ⁊ sensus huma¬
nus ꝓpt̃ infirmitatem mortalita¬
tis ad inferiora descenãens a corporis
uitio timet temprari. Iacob nolu¬
it ħ̾re esau sociũ. inuia. nec uicinũ
inpatria. ꝯsp̃c humanus spũalibus
bonis ditatus ꝯtempnit feruorem

Expanded text:
servit contemplationi, et sensualitas acservit contemplationi, et sensualitas actioni. Multiplicatus est Jacob in filiis et pecoribus cum Laban, et justus ditatur sensibus spiritualibus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis furtive Jacob discedit; et justus nonnunquam minus caute se discutiens, virtutes a Deo collatas sibi latenter attribuit. Laban consecutus est Jacob fugientem in montem, et Deus consequitur justum per inanes cogitationes a se discedentem in elationem. Affirmabat Laban, quod quaecunque habebat Jacob erant de suis bonis, et Deus ostendit homini quod quaecunque habet bona, sunt ex suis donis; Jacob a Laban revertens, a fratre timuit occidi; et sensus humanus propter infirmitatem mortalitatis ad inferiora descendens, a corporis vitio timet tentari. Jacob noluit habere Esau socium in vita, nec vicinum in patria; et spiritus humanus spiritualibus donis ditatus, contemnit fervorem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ aduersus carnem. S spẽ ae
cepta beñdictione grẽ fugit mu¬
cationem. ⁊ c̾: Laban. qui int̃pretat᷑
de albatio. dm significat. qui sum
carnales illecebras fugit. appropin¬
quare ⁊ in ħ̾ere cõcupiscit. Qui .s.
retur de inuisibilibus nra uid̾e.
Qui neq̃quam suꝑ t̾̃ram s suꝑ lapi¬
dem caput eius pouit. qͥa firmam
diu̾si pastores .i. diu̾si doctores. di¬
uersos pascunt greges. diu̾sos .s. fide
les. alii ꝑ allegoriam. Alii ꝑtropolo¬
giam. Omnes inde carpunt pastum
nutͥmento. qui iñ sumunt. doctͥnã
recte uiuendi. Puteus dequo ad aqͣ¬
bantur greges diuinam sigĩcabat
sapientiam. dequa potantur fideles.
Lapis quo os putei opiebat᷑ intelligen¬
tie difficultatem expͥmit. Somnes
doctores ad hoc inscriptura laborãt.
agro deus occurrit iusto. in obseqͥum
suum illum assumit. ⁊ duas filiasat
tͥbuit. Ixim que int̃pretat᷑ laborans.
.i. actiuam uitã ⁊ rachel que ĩ terp̃¬
tiuam. datq famulam racheli. ut

Expanded text:
us adversus carnem . Sed spiritus, accepta benedictione gratiae, fugit muicationem . Laban, qui interpretatur dealbatio, Dominum significat, qui summcarnales illecebras fugit, appropinquare et inhaerere concupiscit. Qui spirretur de invisibilibus mira videre. Qui nequaquam super terram, sed super lapidem caput ponit; quia firmam diversi pastores, id est diversi doctores, diversos pascunt greges, diversos, scilice alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum nutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo adaquabantur greges, divinam significat sapientiam, de qua potantur fideles. Lapis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit. Liam, quae interpretatur laborans, id est activam vitam, et Rachelem, quae interprtivam. Datque famulam Racheli; ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos intrare in regnum celoꝵ. Nu¬
bes rp̃i sigc̃at humanitatẽ. ignis
diuinitatem. Petra que uirga
percussa est. ⁊ aquam ppło deiecit.
fignificat xp̃m qui inligno pas¬
sus redemptionis nobis gram mi¬
nistrauit. Archa. rpm significat.
Quem ad modũ .N. in archa ꝯtinent᷑.
aue tabule legis.⁊ manna ⁊ uirga.

Expanded text:
nos intrare regnum coelorum . Nubes Christi significat humanitatem, ignis divinitatem. Petra, quae virga percussa est, et aquam populo dedit, significat Christum, qui in ligno passus redemptionis nobis gratiam ministravit. Arca significat Christum. Quemadmodum enim in arca continentur duae ta
Abbreviated transcription (Latin):
nra inp̃senti ꝑ grãm infuturo
ꝑ głam. Uinea ipsius fuit gens
Que dum debuit facere uuas
fecit labruscas. ⁊ conuersa ẽ paa
maritudinem. Uinea barraban
dimisit. ⁊ plantatorẽ ⁊ cultorẽ
suum xp̃m uino passionis in¬
ebriauit. Qui sumpto mortis¬
eiꝰ mortalitas quã denobis ⁊ ꝓnob̾
assumpserat. manifesta conparu¬
it. Quem infelix cham .i. incre¬
dulus iudeoꝵ ppłus derisit di¬
cens. Alios saluos fecit. se ipsum

Expanded text:
nostra in praesenti per gratiam, in futuro nostra in praesenti per gratiam, in futuro per gloriam. Vinea ipsius fuit gens el est. Quae dum debuit facere uvas, fecit labruscas, et conversa est in amaritudinem . Vinea Barrabbam dimisit, et plantatorem, et cultorem suum Christum vino passionis inebriavit. Qui somno mortisest mortalitas, quam de nobis et pro nobis assumpserat, manifesta comparuit. Quem infelix Cham, id est incredulus Judaeorum populus derisit, dicens: Alios salvos fecit, seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus rationalis. ⁊ ẽ sensus
spũalis. affectans bonas uolupta¬
tes. animalia. oꝑa que cura ter¬
rena aguntur. Uolucres cogi¬
tationes. in undatio aquarum.
impetus temptationum. Mon
necessitatis ad exteriora mittun¬
tur foris remanent. quia uisibili¬
bus inherent. ⁊ nequaquam ad
interiorem quietem reuertunt᷑.
dum foris influctuatiõe tempali¬
um delectantur. Columba uero
que reuersa est bonos significat.
qui dum ꝓnecessitate ꝓcrimoꝵ
ad exteriora mittuntur. redeũt.
dum foris quietem ñ inueniũt.¬
⁊ afferunt ramum oliue quia ꝑ¬
quod deus facturus est ꝑ ignem
infine muncti. Aqua namq ui¬
opuerunt patrem. Uñ ⁊ cham
meruit maledictionem Ptriisui.
Sem ⁊ iaphet meruerunt. sibi¬
benedictionẽ. Noe qui ab adam
fuit decimus. significat xp̃m
qui decalogum legis impleũ.
De quo legitur. Non ueni soluere
legem s ad implere. Noe uͦ inter¬
p̃tatur requies ⁊ ap̃s ẽ requies

Expanded text:
intellectus rationalis et sensus intellectus rationalis et sensus spiritualis, affectans bonas voluntates. Animalia, opera quae circa terrena aguntur. Volucres: cogitationes. Et inundatio aquarum, impetus tentationum. Montnecessitatis ad exteriora mittuntur, foris remanent: quia visibilibus inhaerent, nequaquam ad interiorem quietem revertuntur; dum foris in fluctuatione temporalium delectantur. Columba vero, quae reversa est, bonos significat, qui dum pro necessitate proximorum ad exteriora procedunt, redeunt, dum foris quietem non inveniunt, et afferunt ramum olivae, quia perquod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque vioperuerunt patrem. Unde et Cham meruit maledictionem patris sui. Sem et Japhet sibi meruerunt benedictionem. Noe, qui ab Adam fuit decimus, significat Christum, qui decalogum legis complevit, de quo legitur: Non veni solvere legem, sed adimplere . Noe vero interpretatur requies. Et Christus est requies
Abbreviated transcription (Latin):
quieuit in montibꝰ armenie.⁊
milia enis subaiti. Inundatio
ones scłi. Singłe uirge single
anime. Lenigatio uirgarum. ius¬
tificatio animarum. Linitio inte
linitio exterioꝵ in exhibitione
opum. Mansumcule ⁊ tͥstega. di¬
uersi ordines. ⁊ diu̾sa merita. Bica¬
meratio bona actio. ⁊ ꝯtemplatio.
Tricameratio. coniugiũ. ꝯtinen¬
tia. uirginitas. Longitudo arche.
oꝑis in ꝓrimo. Altitudo excellen¬
tia trium pͥncipaliũ uirtutum.
fidei.spei. ⁊ caritatis. a nimalia ae¬
tiui. uolucres contemplariui.
ẜsca scriptura .ꝙxĩ. dies uita p̃sens.
Montes armenie sublimitas et̃ne
uite. Recessus siue desiccatio a
ad ipsam redeuntes. ipsam intran
fides que credit omnia uera eẽ.
que deus abinitio scłi fecit. uel
facturus est usq ad sinẽ scłi ꝑse.¬
mines. Alti do spes que erigitur.
ad sꝑanda bona que incelis con¬
ditur ad septentͥonalem plagã
ꝑ dilectionem inimicoꝵ ⁊ad
plagam australem. ꝑ dilectioẽm
amicoꝵ In hac aitha est noe.

Expanded text:
quievit in montibus Armeniae, et milia Noe, ejus subditi; inundatio ones saeculi; singulae virgae, singulae animae; levigatio virgarum, justilinitio, charitas in exhibitione operum; mansiunculae et tristega, diversi ordines et diversa merita; bicameratio, bona actio ettricameratio, conjugium, continentia, virginitas; longitudo arcae, operis in proximo; altitudo, excellentia trium principalium virtutum, fidei, spei et charitatis; animalia, activi; volucres, contemplativi; esca, Scriptura; quadraginta dies, vita praesens; montes Armeniae, sublimitas vitae aeternae; recessus sive desiccatio aqad ipsam redeuntes, ipsam intrantfides qua credit omnia vera esse, quae Deus ab initio saeculi fecit, vel facturus est usque ad finem saeculimines; altitudo, spes, qua erigitur ad speranda, bona quae in coelis ditur ad septentrionalem plagam per dilectionem inimicorum, et ad plagam australem per dilectionem amicorum. In hac arca est Noe:
Abbreviated transcription (Latin):
Domus patris eius templum uł sy¬
culum est eccłia. aliare. fides. sacri¬
ficium opus aͥ bonum. dilatatio.
totius mundi possessio.
oꝵ. posita. lstius pat̃ diabolus est.
sic̃ de ipsa ⁊ de aliis scriptũ est. Hoᷤᷤ
ex patre diabolo estis. Terra enis ter¬
renoꝵ delectatio. est cui in heret. Cog¬
natio eius demones sunt. quibꝰ per
culpam quasi ꝑ sanguinem ꝓpin¬
quum dinoscitur. Domus patris
eius pͣua ꝯuersatio. est inqua sub
patre diabolo diu pͥmum ꝑman¬
sit. Terra in quam intͣtur uita
spũalis est. ad quam anima diui¬
no sermone ꝯpuncta declinans
amalo. ⁊ faciens bonũ transit. Fi̾¬
git mea tabernaculũ ꝑhonestam
ꝯuersationem ⁊edificat inea. alta¬
re lapideum ꝑfirmam fidem. ⁊ offert
latatur circumqͣq ꝑmultifor¬
mem urtutum exercitatioẽm.
bonoꝵ opum ex hibitionem.
Abraham gͥ anuna t̃ra eius delecta¬
tio t̃rena. domus patris eius ꝯuersa¬
tio pͣua. parentes. demones. t̃ra
ad quam uenit. spũalis uita. taber¬

Expanded text:
domus patris ejus templum culum est Ecclesia, altare fides, sacrificium opus Christi bonum, dilatatio totius mundi possessio. orum posita. Istius pater diabolus est, sicut de ipsa et de aliis malis scriptum est: Vos ex patre diabolo estis . Terra ejus terrenorum delectatio est, cui inhaeret. Ejus cognatio daemones sunt, quibus per culpam quasi per sanguinem propinqua dignoscitur. Domus patris prava conversatio est, in qua sub patre diabolo diu primum permansit. Terra ad quam invitatur vita spiritualis est, ad quam cum anima divino sermone compuncta, declinans a malo et faciens bonum, transit: figit in ea tabernaculum per honestam conversationem, et aedificat in ea altare lapideum per firmam fidem; offert salatatur circumquaque per multiformem virtutum exercitationem et bonorum operum exhibitionem. Abram igitur anima, terra ejus delectatis terrena, domus patris ejus conversatio prava, parentes daemones. Terra ad quam venit vita spiritualis, taber
Abbreviated transcription (Latin):
aum infirma p̃latoꝵ dissimula¬
re. ⁊ ex cusare satagunt. quasi
pallia patris uerenda opiunt.¬
⁊ filius cham maledicit᷑. dum
prauoꝵ subiectoꝵ actus seruitio
demonum mancipant᷑. qui sunt
serui diaboli. Sem uͦ ⁊ iaphet. be¬
nedictio tͥbuit᷑. quia boni benedie¬
tione pͥma remunerantur.
Noe gͥ p̃lati. filii euis subiecti cham
repbi. Sem ⁊ iaphet electi. ꝯtempla¬
tiui ⁊ actiui. Uinea eccłia. In ebri¬
atio. głatio. Denudatio. infirme co¬
gitationis de monstratio: derisio
derogatio. oꝑ itio. exultatio. Incip̃¬
gestarũ ababhã usq admoysen.

Expanded text:
dum infirma praelatorum dissimuladum infirma praelatorum dissimulare et excusare satagunt, quasi pallio patris verenda operiunt. Et Cham maledicitur, dum pravorum subjectorum actus, servitio daemonum mancipantur, qui sunt servi diaboli. Sem vero et Japheth benedictio tribuitur, quia boni benedictione prima remunerantur. Noe igitur praelati, filii ejus subjecti. Cham reprobi, Sem et Japheth electi contemplativi et activi. Vinea Ecclesia, inebriatio gloriatio, denudatio cogitationis demonstratio, derisio derogatio, opertio excusatio. GENESEOS AB ABRAHAM USQUE AD MOYSEN
Abbreviated transcription (Latin):
traq parte conuersus ꝑpetua
bñdictiõe ditatur. Chanaan
filius cham. fit seruus seruoꝵ
quia infideles successores iudeoꝵ
tio passio mortis. Ob dormitio. de¬
nudatio uere humilitatis de¬
monstratio. Derisio cham. atroga¬
tio iudeoꝵ. Sem ⁊ iaphet duo
spłĩ credentes. Uestim̃tum. sacra¬
mentum. Maledictio chanaan.
filii cham. dampnatio ⁊ dispersio
oe significat p̃latos odem.
qui dum bene p̃sunt. quasitot
filioꝵ sunt patres. qł subiectoꝵ rec¬
tores. Qui plantant uineam. dum
edificant eccłi̾am. De cuius uino
in ebriantur. dum de successu uir¬
tutũ ⁊ regiminis sui ꝓspitate hu¬
mana pulsante infirmitate. uel
ad modicũ głantur. ⁊ uerenda eoꝵ
cessus intemꝑantiam manifestan¬
tur. S cham uerenda deridet: qͥa
unt. p̃uis eoꝵ sermonibꝰ discerpere
⁊ deridere non desistunt. S sem.
.i. boni ꝯtemplatiui inquoꝵ taber¬
naculis deus habitat. ꝑinternam
quietem.⁊ iaphet .i. boni actiui
quos dilatat ꝑ bonam actionem.

Expanded text:
traque gente conversus, perpetua benedictione ditatur. Et Chanaan filius Cham fit servus servorum, quia infideles successores Judaeortio passio, mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, Sem et Japheth duo populi credentes, vestimentum sacramentum; maledictio Chanaam filii Cham damnatio est et dispersio oe significat praelatos: qui dum bene praesunt, quasi tot filiorum sunt patres, quot sunt rectorum rectores. Qui plantant vineam, dum aedificant Ecclesiam: de cujus vino inebriantur, dum de successu virtutum et regiminis sui prosperitate, humana pulsante infirmitate, vel ad modicum gloriantur. Et verenda eorum cessus intemperantiam manifestatur. Sed Cham verenda deridet, quiaunt, pravis eos sermonibus discerpere et deridere non desistunt. Sed Sem, id est boni contemplativi, in quorum tabernaculis Deus inhabitat per internam quietem, et Japheth, id est boni activi, quos Deus dilatat per bonam actionem,