comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Completentes uͥq cesitientium
namq etiam ad tantaᷤ respeximꝰ
successicẽs. ut ñõ remaneat sũ
acutiõe morĩonͣtis hitlitus. ¶ Ex¬
hĩdatos aũt filios siuste apatre
exdusi sunt. ⁊ nicħ expatris ha¬
beant uoluntate nõ uocamus. n
respitimus l deues milies uelit.
Una ẽ enam legis intentio. ut q̃
dispõita sunt amorientib inple¬
erit iustumuocare adres. quaꝵ
eumille ꝑexhĩdatioẽm factam
ĩ eum expssim. fĩ participẽ no¬
lu̾it. ¶Siui̾o ablatam ꝑtẽ
anõ ꝯpiente uoluntatem mo
rientis pͥus decłnximus ad sub¬
siuutos. dem̃ ad cohĩdes. c⁊ pꝰ illos
ad legatasos ⁊ fidei cominissaĩos.
nec non ad ẜuos ⁊ ita a deos qui
abintestato uocanͣtur. ⁊ adexĩra¬
neos. Atq fiscum uenimus. nõ

Expanded text:
complentes ubique deficientium namque etiam ad tantas respeximus successiones, ut non remaneat sine aditione morientis hereditas. Exheredatos autem filios, si iuste a patre exclusi sint et nihil ex patris habeant voluntate, non vocamus neque respicimus, licet decies milies velint. Vna enim est legis intentio, ut quae disposita sunt a morientibus impleerit iustum vocare ad res, quarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participem noluit? Si vero ablatam partem a norius deduximus ad substitutos, deinde ad coheredes, et post illos ad legatarios et fideicommissarios, nec non et servos, et ita ad eos, qui ab intestato vocantur, et ad extraneos
Abbreviated transcription (Latin):
testamenta ꝑsoĩs. Dem̃ abrenuĩi¬
tiãntib. ita adeam q̃ ẽ ab intesta¬
to uocatioẽm cͥ alios ueniremus.
¶Inomnib autemin quib
scͥptis nõ ꝯplentib uocamus aũ
ex testamento ꝑsoãs aut abinte¬
stator ct̾os damus om̃nib tali¬
b ꝑsonis fi hẽdes. ⁊ aditonis aũ
⁊ conuenientes. Hec ꝙ etiam
antĩqͣuissime leges exꝓp̾a auc¬
toĩtate p̾stabãt. ⁊⁊ hĩdes fatebãt
eos quineq scͥpti hides neq abĩ¬
testato adhiditatem uocabantur.
¶His õmnib optinentib.
l nõ abhĩde s alegataĩ̾o aut
fidi commissaĩo. aut morus cã
ꝑcipiente d̾i aliquit aut fĩ te¬
stator uoliũt eodem orcdine ĩ oc¬
nullus hãc legem duramhãt. tã¬
quam relictis p̾uatus. s ꝯsiderã ͣ
quia om̃nib hominib tminus
ip̃e se ꝑciꝑe comtẽpletur. s coͣgi.¬
ret quam ⁊ ip̃e alus moriens
imꝑabit ciꝰ nõ huiusmodi legiꝰ
mereattr. aipeiliim nil horimm
que cumomĩni stuctio disposue¬

Expanded text:
testamenta personis, deinde abrenuntiantibus, ita ad eam quae est ab intestato vocationem et alios veniremus. In omnibus autem, in quibus scriptis non complentibus vocamus aut ex testamento personas aut ab intestato et ceteros, damus omnibus talibus personis fieri heredes et aditionis aut et convenientes: hoc quod etiam antiquissimae leges ex propria auctoritate praestabant, et heredes faciebant eos, qui neque scripti heredes neque ab intestato ad hereditatem vocabantur. His omnibus obtinentibus, licet non ab herede, sed a legatario aut fideicommissario aut mortis causa percipiente dari aliquid aut fieri testator voluerit; eodem ordine in ocnullus hanc legem duram habeat tanquam relictis privatus, sed considerans, quia omnibus hominibus terminus ipse se percipere contempletur, sed cogitet, quia et ipse aliis moriens imperabit, et si non huius legis mereatur auxilium, nihil horum, quae cum omni studio disposue
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑtiꝑe ⁊ compiere que uissa sunt
cum p̾dita dudũmcaunõe. Siuo
nullus fui̾t legataĩorum. t fidei¬
conmissaiorum ꝑuniu̾sitatem
aut ꝑspẽm maiori parte. aut in
legato honõaitus. s omnes eq̃n̾a¬
lem hũr fortunam. tẽ p̃po niꝗ
dem cuam sic ꝑunuisitatem fidea¬
conmissaĩos ꝓpt̾ dictam dudũ
rãticẽm. aut eum qui exeis uo¬
lũt implere qu̾ p̃ceptum e Nse¬
liquos aurem legataĩos ut fidei¬
nullus legatãius aut fidei con¬
missaĩus eligei̾t hoc agere da¬
nius ẜ uus utentiam sib̃tate ho¬
noritis. secundum orcliuenid̾¬
nominationis ꝑquameos domi¬
nus denominauiͣt securelum
Tħ quicemonnua sanctimus
ubiecc̃ĩa quetum subiacet datis
o maliquo cui ex naturarebet
quedam successioatore

Expanded text:
t complere quae iussa sunt, cum praedicta dudum cautione. Si vero nullus fuerit legatariorum vel fideicommissariorum per universitatem aut per speciem maiori parte aut in legato honoratus, sed omnes aequalem habuerint fortunam, tunc praeponi quidem etiam sic per universitatem fideicommissarios propter dictam dudum rationem, aut eum, qui ex eis voluerit implere quod praeceptum est; reliquos autem legatarios vel fideinullus legatarius aut fideicommissarius elegerit hoc agere, damus servos licentiam libertate honoratis secundum ordinem denominationis, per quam eos dominus denominavit, secundum  quidem omnia sancimus, ubi necessaria quaedam subiacet datio in aliquo, cui ex natura debetur quaedam successio a te
Abbreviated transcription (Latin):
didumtps. illum quidepͥuari
optinere. ⁊ siquidem sint cohẽdes
hos uocãi. Alioqum ad fiteicomini¬
ab intestato. sccłmpͥus a nob̾tra¬
ditum ordinem res uenire. u̾q
honcse coherente. Quatenus oꝑ¬
teat conpleri. ea que testator fo
legem sicut pͥus cliximus imꝑa¬
uit.¶Siuõ institutio etiam substi¬
tutioẽm hu̾it c̾tumẽ. quia pͥus
ad substitutum uolentẽ ueniet̃
omnes res: ẜm legem ꝯplentem
querelicta sunt. ⁊ sic illo nolet᷑e.¬

Expanded text:
dudum tempus, illum quidem privari obtinere: et si quidem sint coheredes, hos vocari, alioquin ad fideicommiab intestato secundum prius a nobis traditum ordinem res venire, ubique onere cohaerente, quatenus oporteat compleri ea, quae testator secundum legem, sicut prius diximus, imperavit. Si vero institutio etiam substitutionem habuerit, certum est, quia prius ad substitutum volentem venient omnes res secundum legem complentem qu
Abbreviated transcription (Latin):
moliꝑainstitutioĩb s spomina
laigitas ̾ispõntionis a testatñe
fiae. tenite sẽptus ñõ compleat
ꝙ p̃cipitur. intra p̃ciiłam a noo¬
¶: relict

Expanded text:
in institutionibus, sed spontanea largitas dispositionis a testatore fiat, deinde scriptus non compleat quod praecipitur intra praedictum a nous relict
Abbreviated transcription (Latin):
eum quiiam exclusus ẽ alege
illum ẽ. ita tecetõ donec ultimꝰ
relictus locum fatiat q etiam ali¬
cui ext̃ns uenienͣtium adire. ꝯ
que relicta sunt adimplere: ptꝰ
quos eniam si scum siuoliũt po¬
nimus str enmͦ in legatarus ꝯ
sidei comnissariis. hunc eẽ uo¬
uimus orclinem. ut de tur ueena
aditionis. pori ꝑ miuisiratem fi¬
dei conmssino aut mulus exi¬
Quoniam ⁊ insimilĩtudinem he¬
dis consistit. ⁊ maxime apudnos
qui trebelliano solo dogniau de¬
limus intalib fidei comnissis
locumẜ pegasiani cũcuitioẽs or¬
dis harentes ci expellentes. ¶ Siuero
aut non fuit quis piamꝑuni
u̾sitatem honoratꝰs aut noluit
agere qd̃ uissum ẽ. Ad eos qui
maiorib ꝓp̾is segatis aut fideicõ¬
missis honorati sunt. huiusmõt
uenire sidutiam.¶ Sic quoq ẜuis
dẽi ip̃s qui lb̾tate honõati sunt.¬

Expanded text:
eum, qui iam exclusus est a lege eum, qui iam exclusus est a lege illum est, et ita de cetero, donec ultimus relictus locum faciat etiam alicui exterius venientium, et adire et quae relicta sunt implere; post quos etiam fiscum, si voluerit, ponimus. Etenim in legatariis et fideicommissariis hunc esse volumus ordinem, ut detur licentia aditionis priori per universitatem fideicommissario, aut multis exiquoniam et in similitudinem heredis consistit, et maxime apud nos, qui Trebelliano solo dogmati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. Si vero aut non fuerit quispiam per universitatem honoratus aut noluerit agere quod iussum est, ad eos, qui maioribus propriis legatis aut fideicommissis honorati sunt, huiusmodi venire fiduciam. Sic quoque servis dari tempus, qui libertate hono
Abbreviated transcription (Latin):
aut ab intestato partem ꝯtedit.
Aliudũo tõtum auferri¶ ⁊ siꝗ
demenam alii quidem scͥptisc
hedes. ac̾scere illis setundum pã¬
tem institut̾iõnis que unicuiq
distributa ẽ. Sui̾s nullus alt̃
sit hĩs. aut sint quidem scͥpti ꝗ¬
tẽ ꝙ aufertur admatur aliis re¬
b ⁊ licentia p̾beatur. ⁊ legata¬
rus quidem ⁊ fider comnissarus
atquirere. Ita ut modis om̃ib¬
secundum ꝙ p̾ceptum ẽ imple¬
atur. Cautione uiteucet pꝰ ab
rẽcte uoluerunt testatores. Si
u̾o nullus horum dequib testa¬
mento memoria facta ẽ noluit
adire ħ ẽ coheres aut legatãus
aut fidei comnissaius ut ẜuus
lib̾tate honõatus. tũc adalios qͦs
lex ab intestato u̾orat. pꝰeum qui¬
dem qui septus ẽ. ⁊ legittima ꝑ
hanc legem parte exxeclusus ẽ. de¬
ferri res. ⁊ ip̃ossimilit̃ p̃bentes
cautioem quia conplẽt que te¬
stamento continentur I noͣrdi¬
natum u̾o nich. neq ꝯfusum
nec mhis fi̾ uolumus. S pͣmi
secundum ordinem uocatus pꝰ

Expanded text:
aut ab intestato partem concedit, aliud vero totum auferri. Et si quidem etiam alii quidam scripti sunt heredes, adcrescere illis secundum partem institutionis, quae unicuique distributa est, si vero nullus alter sit heres, aut sint quidem scripti qtunc quod aufertur adiciatur aliis rebus, et licentia praebeatur et legatariis et fideicommissariis adquirere, ita ut omnibus modis quod praeceptum est impleatur: cautione videlicet prius ab recte voluerunt testatores. Si vero nullus horum, de quibus testamento memoria facta est, voluerit adire, hoc est coheres aut legatarius aut fideicommissarius aut servus libertate honoratus, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum quidem, qui scriptus est, et legitima per hanc legem parte exclusus, deferri res, et ipsos similiter praebentes cautionem, quia complent, quae testamento continentur. Inordinatum vero nihil neque confusum nec in his fieri volumus, sed primus secundum ordinem vocatus post
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓpͥe sułe. si sua potestas eis largo
piofereñtu
tinius eos qui abaliquib scͥpt᷑
sunt hedes aut merucrunt fid̾i¬
⁊ honorans cos clisposiũt omni
modo implere. Siꝙ p̃upitur le¬
gutimum sit. aut siño illua ali¬
qua phireaiex ul sinõ fut abeo
qui honotatus ẽ. tutum eatun
ẽẽ exp̃sse iani deiu let. ¶ Si
quis aũt nõ implens qd̾ lispo¬
situm ẽ. s cim comͣpetit ei qui¬

Expanded text:
 sed sua potestas eis largitproferenda. imus, eos, qui ab aliquibus scripti sunt heredes, aut meruerunt fideiet honorans eos disposuerit, ex omni modo complere, si quod praecipitur legitimum sit, aut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo qui honoratus est, tamen ratum esse expresse iam demonstret. Si quis autem non implens quod dispositum e
Abbreviated transcription (Latin):
quanimonentib hins exibere
islua ẽ cogo anoim quia nstãti¬
b almi quirem uequatem in põit
lex disiribuere quandam partem
ꝑsonis. quibzlam tanquam hoc
seumelum ip̃am nnuram eis de¬
heatur quale ẽ fi uͦs. ⁊ neponb.

Expanded text:
ibere illud est cogitandum, quia testantibus aliis quidem necessitatem imponit lex distribuere quandam partem personis quibusdam, tanquam hoc secundum ipsam naturam eis debeatur, quale est filiis et nepotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ gͥscͥpsisse tẽgẽ ꝑquã uissimꝰ ut
siqiuis moriatur relinqñs frẽs ⁊ fili¬
os alt̾ius p̃mortui frĩs ad simłitu¬
dinẽ frm̃ ⁊ p̃mortui frĩs filiiadhr̃¬
ditatẽ uocẽtur. pr̃nũ ad ingrediẽ¬
tesgradũ ⁊ illiꝰ ferẽtes portionẽ. Si
uͦ moriẽs relĩq̃rit ascẽdẽciũ aluqͦsisrt¬

Expanded text:
 scripsisse legem, per quam iussimus, ut si quis moriatur relinquens fatres et filios alterius praemortui fratris, ad similitudinem fratrum et praemortui fratris filii ad hereditatem vocentur paternum adingredientes gradum et illius ferentes portionem. Si vero moriens reli
Abbreviated transcription (Latin):
t̃diximꝰ dudũ ꝑ nram̃ legẽ ⁊ iuris ⁊
młierib repudia mitt̃e ⁊ transigẽ
matͥmoĩa nisitñ q̃dam sit cã nrẽ legi
tognita ⁊ penas hoc facientib iuris ⁊
mulierib ĩponimꝰ ⁊ mutatoẽm qͣntã
circapenas iuiri ⁊ mulieris faciẽtes ⁊
admeliꝰ ħ iusformantes scĩmꝰ nullã

Expanded text:
terdiximus dudum per nostram legem et viris et mulieribus repudia mittere et transigere matrimonia, nisi tamen quaedam sit causa nostrae legi cognita, et poenas hoc facientibus et viris et mulieribus imposuimus, mutationem quandam circa poenas viri et mulieres facientes et ad meli
Abbreviated transcription (Latin):
cesimũ ãnũ milicie qua in legioe
uł uexillatic̃e mlitauerũt. ho¬
nestau uł causariam missiõez
ꝯsccuti ẽt̃ ostandant᷑. uñ cũ te
incohorte militasse ꝯmemor¬
as. intelligis sr̾uacuo nacati¬
oc̃m tibi nelle flagitae᷑. Qnibꝰ
munerib ex̾cusantur hi qui
post implectam miliciam. ⁊¬

Expanded text:
gione vel vexillatione militaverunt, honestam vel causariam missionem consecuti esse ostendantur. Vnde cum te in cohorte militasse commemoras, intellegis supervacuo vacationem tibi velle flagitare. QVIBVS MVNERIBVS EXCVSANTVR II, QVI POST IMPLETAM MILITIAM
Abbreviated transcription (Latin):
ferri auenditorib adep̃tores p̃clia
S coges eos omino facẽ mutatõe
nugratoẽm. ħ ip̃m e xͦamiuab̾ sĩ
quidẽ ydcẽs eẽ emptões coges fi¬
scalium p̃sules oĩb moctis ⁊ snĩ
quolib tanno celebrare transpõi
nõ sans ydõeꝙ. coges uenditoe̾s hoc¬
ip̃mprositeri uł ad gesta quiaꝑi¬
tulo eorum transpõitio sit fiscaliũ
tributorum in eos. qui abip̃is eͣmãt¬
ħ quidẽ q̃ moriente nouimus ui
muitis fr̾gentib. Sic enim neq
fisconocebitur. ⁊ fiscalia tributa
apossessorib inferiimr. Ut aũt
aliiquicem sint possesscẽs aliuõ.
collatde̾s. oportet enĩmaxime fi̾ co¬

Expanded text:
ferre a venditoribus ad emptores praedia, sed coges eos omni modo facere mutationes grationem, hoc ipsum examinabis sine quidem idonei fuerint emptores, coges fiscalium praesules omnibus modis et sine quolibet damno celebrare transpositnon satis idoneos, coges venditores hocprofiteri ad gesta, quia periculo eorum transpositio fit fiscalium tributorum in eos, qui ab ipsis em etiam in Oriente novimus in multis fieri gentibus. Sic enim neque fiscus nocebitur et fiscalia tributa a possessoribus inferuntur, ut autem alii quidem sint possessores, alii vero collatores. Oportet enim maxime co
Abbreviated transcription (Latin):
homicidis nec ad uln̾s aut uirgi¬
nũ raptorib deliquentib tmmo¬
rũ custodies cautelã. s ⁊̃ iñc⁊ ex¬
trahes ⁊ supplitiũ eis inferes ñ
enĩ talia delinquẽtib parcere
ꝯpent. S obp̃aciemib ut nõ taliã
ap̃ sũptorib panantur. dem̃tẽ¬
plorum caute la nõ nocentib. Si
lesis datralege. ⁊ nõ eitͣ possi¬
bile utrñq tueri cautela sacroꝵ
locorũ ⁊ ledẽtẽ ⁊ lefum. publicoꝵ
uõ tributorũ exactoẽs ⁊ m̾ira tẽ¬
pla. docent̃ fi̾ ꝓperab̾ qm̃ fiscaliũ¬

Expanded text:
homicidis neque adulteris neque virginum raptoribus delinquentibus terminorum, custodies cautelam, sed etiam inde extrahes et supplicium eis inferes. Non enim talia delinquentibus parcere competit, sed obpatientibus, ut non talia a praesumptoribus patiantur. Deinde templorum cautela non nocentibus, sed laesis datur a lege, et non erit possibile utrumque tueri cautela sacrorum locorum et laedentem et laesum. Publicorum vero tributorum exactiones et intra templa decenter fier
Abbreviated transcription (Latin):
mi nullũ horũ ꝗ fiscalia tributa
exiguntur. eripentes exactiõi. S
tum aut seditiosũ aliꝗd pan exac¬
toẽm inferentes. Scientes qr siꝗd
tale gesẜ it᷑. desuosansfacere fisco

Expanded text:
mi, nullum horum qui fiscalia tributa exiguntur abripientes exactioni, sed tum aut seditiosum aliquid pati executionem inferentes, scientes quia, si quid tale gesserint, de suo satisfacere fisco
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpto decidere ⁊ iudicare. ⁊ lib̾are
hoiẽs altña contentiõe ai nõ ꝑnu¬
ttere ultra quam continetur sãcra
nĩa cõstimtõe occasiõe caiis aliũm
expensarum dupmticãi. sitam̃ su¬
ffinentes ĩ datoẽ ꝯsistũt. alioquin
q̃ grans littes audire. ⁊ et nõ per¬
mutere ex negligenua deꝓiũcia
alicuiꝰ p̾sictis. ad hãc curere felicis¬
simã ciuitatem. ⁊ nod̾ molestũ

Expanded text:
scripto decidere et iudicare et liberare homines alterna contentione, et non permittere ultra quam continetur sacra nostra constitutione occasione causalium expensarum damnificari, si tamen sufficientes in datione consistunt. Alioquin etiam gratis lites audire et non permittere ex neglegentia de provincia cui praesides ad hanc currere felicissimam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ẜmiocorũ qualitatem ĩꝗb
romana ł g̾ca lingua frequẽtatmm:
scire eorũ sac̃tioẽm ut nich̾ exhis
stris igͥ auctõitas tua. at quemq̃¬
stiora ꝑtinet censura eatẽ m̃ãtata
⁊ in li̾ legum tranͣscribe ⁊ ĩ sac̾
łat̃tulo depõi p̃cipiat. quatenus ex
his unacum cocticiti suscipiendis
ad ministratoes. quẽad molum
possint .r.p. subuenire. nõ ig̾rẽt.

Expanded text:
ndum locorum qualitatem, in quibus romana vel graeca lingua frequentatur, scire eorum sanctionem, ut nihil ex his stris igitur auctoritas tua, ad quem quaestoria pertinet censura, eadem mandata et in libris legum transcribere et in sacro laterculo deponi praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, quemadmodum possint reipublicae subvenire, non ignorent.
Abbreviated transcription (Latin):
exoluunt uich̾ exigendliamplius.
cã uoͣ innullo ledatur. ⁊ ẜinconsue¬
tudinem quidẽ tributa soluantur
alxis. ⁊ inferantur fisco uũtiet᷑
aũt atgłiossisimos nr̃s p̃fectos de
istis p̾mitiis cogendis censũalib
sissiminr̃i p̾fecti uidicauũnt ĩ his
habemtib exactõib postrognitam

Expanded text:
erint, nihil exigendi amplius causa vero in nullo laedatur. Et secundum consuetudinem quidem tributa solvantur ab eis et inferantur fisco, nuntietur autem ad gloriosissimos nostros praefectos de istis, primitus cogendis censualibus iosissimi nostri praefecti iudicaverint, in his, habentibus exactoribus, po
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑe mediacri. ⁊ nõ transcendẽte
xxx. qierum indutias. ne exħ¬
infirate siũt oĩb ad inuicem
cõntentioẽs. Suĩo ⁊̃ aliquẽ sub
nũcupato u̾bõ fecĩs. dem̃ aliquis
adierit at u̾sus eũ. teduces quidẽ¬
b̾ negotium u̾bo u̾ͥq ẜuato. ⁊ si

Expanded text:
re mediocri et non transcendente inta dierum indutias, ne exinitae sint hominibus ad invicem contentiones. Si vero etiam aliquem sub nuncupato verbo feceris, deinde aliquis adierit adversus eum, deduces quideis negotium
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑr. uiͣs. aũg. tribumano que¬
storisac̾ palacii ex ꝯsuli. E xlbs
antiquis quiuira romaninoĩs.
continebat᷑. nõ ignorat tua subli¬
mĩtas quata demantatis pͥncipũ
legum latorꝰs. insuoqusq uo¬
lumine conscͥpsert̃. qͣuia ig̾ no¬
b̾ reparamib oẽi uetustatem
iã deꝑditam iã diminutã pla̾cu¬
it etrara omnib iulicib nr̃is
quiminõs ł mẽdias admin¬
strattẽs gert̃. siue int̾ coͣrrecioẽs
siue int᷑ ꝯsulaus. siue int̾ specta¬
biles ordinẽtur. nõ solum codi᷑a᷑¬

Expanded text:
 Tribuniano quaestori sacri palatii et exconsuli. Ex libris antiquis, qui iura nominis Romani continebant, non ignorat tua sublimitas, quanta de mandatis principum legum latores in suo quoque volumine conscripserunt. Quia igitur nobis reparantibus omnem vetustatem iam deperditam, iam deminutam, placuit etiam omnibus iudicibus nostris, qui minores vel medias administrationes gerunt, sive inter correctores sive inter consulares sive inter spectabiles ordinentur, non solum codici
Abbreviated transcription (Latin):
tributa egrigi iugilant᷑. ⁊ nich̾ de¬
minue̾s cura publieã curã deminues
requirere. ne forte fiscꝰ inminuat᷑
⁊ saluare ei undiq que ꝓpͥa sũt.
Sic̃ q̃ p̾natos inustitiã passos ad¬
mane̾ uolumꝰ. collatores. Nãq oĩ
ꝓmptusoluẽt tributa. ⁊ quiifu
tura pͥus t̾antes manensꝰ. debẽtes
adhuc fiscalia. ħ nẽ ip̃i fiscalib ex¬
soluentes. lib̾abñt facile se tͥbutis.
ut nulli ppłiciuitatum astuneio
seditioẽs fanãt. Set oẽm ꝑacẽ eẽ

Expanded text:
tributa exigi vigilanter, nihil deminuens circa publicam curam requirere, ne forte fiscus inminuatur, et salvare ei undique quae propria sunt. Sicut enim privatos iniustitiam passos admanere vopromptu solvent tributa, et quae in furta prius dantes manebant debentes adhuc fiscalia, haec nunc ipsis fiscalibus exsolventes liberabunt facile se tributis.ut nulli populi civitatum alterutri seditiones faciant: sed omnem pacem esse
Abbreviated transcription (Latin):
d. a. Iudices quos circa ꝓfligẽ¬
da errarii nũ ꝯpendia negligen¬
tes ac desides suisse ꝯstic̾it. omĩa
que᷑ aministratõe positi ꝑceꝑunt
emolum̃ta de reddere ꝯpellantͦ¬

Expanded text:
. Iudices, quos circa profliganda aerarii nostri compendia neglegentes ac desides fuisse constiterit, omnia quae in administratione positi perceperunt emolumenta reddere
Abbreviated transcription (Latin):
possõnes eoꝵ ꝙ maxime formi¬
dant inspector accedat. mace¬
donũ reliqui exemplũ secuta me¬
die qnͣtitatis ut obtulisse noscũ
pollicent᷑. que disposicio inꝑpeni¬
ñ obẜuabitur sacro sc̃a thesalo¬
uicensi ecc̃a ciuitatis cecepta. ita
ꝓp̾e capitacionis bñficio uũ mi

Expanded text:
siones eorum quod maxime formidant inspector accedat, Macedonum reliqui exemplum secuti mediae quantitatis, ut obtulisse noscuntpollicentur. Quae dispositio in perpetuum observabitur: sacrosancta Thessalonicensis ecclesia civitatis excepta, ita modo capitationi
Abbreviated transcription (Latin):
habita rõe anã maritinus
⁊ maritine medit̾raneis ho¬
nerabatur expẽsiꝰ ut plus
habet᷑ oispendu tuͣslatõ quͣ
denocionis illatio. loc nõso
uou̾i̾nt supplicio puĩẽtos.
qui ista ãmiẜuit.¬

Expanded text:
maritimis et maritimae mediterraneis onerabantur expensis, ut plus haberet dispendii translatio quam devotionis illatio. hoc non sonoverint supplicio puniendos, qui ista commi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ã. Pro locis ac ꝓxiuuta¬
te possessionũ annonã ad li¬
mitem tnͣsuehi p̃cipinus.
rie rei ac deuotioĩs publice
elicitũ dãpnabili subreptic̃e
rescͥptũ manifestũ ẽ uire nõ
posse sortiri. cirta oñis igit᷑
paratq eqͣlis illatioĩs formͣ

Expanded text:
Africae. Pro locis ac proximitate possessionum annonam ad limitem transvehi praecipimus. riae rei ac devotionis publicae elicitum damnabili subreptione rescriptum manifestum est vires non posse sortiri. circa omnes igitur par atque aequalis illationis forma
Abbreviated transcription (Latin):
ã Siquis domesti accessioi¬
coꝵ ulła negotu publici ab str¬
Abente sollicitudine nec eipco
cuitate ꝯcessa biẽniũ obsequi¬
is serenitatis mẽ defi̾nt is re¬
trorsum mordiem ccͣtus

Expanded text:
 Si quis domesticorum nulla negotii publici abstrahente sollicitudine nec ei per cultate concessa biennium obsequiis serenitatis nostrae defuerit, is retrorsum in ordinem tractus
Abbreviated transcription (Latin):
landi cuni salutaint uican¬
os tui culminus hãnt potesta¬
tem. penaenĩ saclegii simił
erit sihis honorisicencia ñ de¬
feratur. qui ꝯting̾e mã pur¬
ꝓuram digmi sũt cstimati.¬
mesticoꝵ. ⁊ ꝓtector utuusq
scolt p̾t acceptũ tͥbunatumꝰ
int̾cos spectabili dignitates
pociatur qui ducatũ ag̾emenie¬
rnt. alii uͦ qui decursis scipen¬

Expanded text:
landi, cum salutaverint, vicarios tui culminis habeant potestatem. Poena enim sacrilegii similis erit, si his honorificentia non deferatur, qui contingere nostram purpuram digni sunt aestimatimesticorum et protectorum utriusque scholae post acceptum tribunatum inter eos spectabili dignitate potiatur, qui ducatum agere meruerint. Alii vero, qui decursis stipen
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ magistratꝰ nr̃i tpr publi¬
cũ fenus collocasse ꝓponas.
lege tui uł rerũ eius possessores
pͥus ad ꝑsonã eiꝰ ꝯgredi ⁊ si so¬
lida uidempnitas rei .p. ẜua
ta nõ su̾it. uoĩatores eiꝰ int̾pe¬
uare. ac postremo loco si quid
ce uoĩe collegenu defu̾it ob
cłpe nexũ te int̾pellare prio¬
res ħ noĩatores ułuti sideuisso¬
liberuuitꝰ actũ rei .p. gere cogat᷑.

Expanded text:
tuum magistratus vestri tempore publicum fenus collocasse proponaslegae tui vel rerum eius possessores us ob personam eius progredi et, si solida indemnitas rei publicae servata non fuerit, nominatores eius interpellare ac postremo loco, si quid ex nomine collegae tui defuerit, ob culpae nexum te interpellare. Priores nominatores enim veluti fideiussorliber invitus actum rei publicae gerere cogat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiũo seꝑatis portoĩb ad
munꝰ nominati sunt. prius
inmistrau̾ĩt. It̾ sideuissores
nitas suerit ẜuata. tc̃ dem¬
um creatorẽ. ac sinecis qd̾
sufficiat nouissime participẽ
mumis ꝯueniridebere pses¬
dmuinuri cͤati estis ut mu¬
tuo ꝑicło teneamini. indu¬
biũ nõuenit uicariis dãpins
uos ẽẽ obstrictos cũ ĩmagi¬
stratibꝰ pͥus noĩatores ꝯue¬

Expanded text:
portionibus ad munus nominati sunt, prius ministraverint, item fideiussores nitas fuerit servata, tunc demum creatorem ac, si nec is quidem sufficiat, novissime participem muneris conveniri debere mviri creati estis, ut mutuo periculo teneamini, in dubium non venit vicariis damnis vos esse obstrictos, cum in magistratibus prius nominatores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatis portoĩb mandet᷑. singłi
nõ ꝓ iurili portõe s in solidum
rei .P. obligant᷑. cũ aut̃ deindẽp¬
pͥꝰ eiusbona qui administra¬
uit. acmor si satisfieri nõ po¬
qui hr̃des unnis excuratori¬
b excitistis dap̃mũsi ꝙ̾ Post
mortem eiꝰ dolo uł culpa. colle¬
garũ accessit houerari nõ est

Expanded text:
separatis portionibus mandetur, singuli non pro virili portione, sed in solidum rei publicae obligantur. Cum autem de indemnprius eius bona qui administravit ac mox, si satisfieri non poqui heredes unius ex curatoribus extitistis, damnum si quod post mortem eius dolo vel culpa collegarum accessit, onerari non est
Abbreviated transcription (Latin):
exulare decurio iussus ⁊ mi¬
pleto tp̃r regressus. p̾stinam
quidam dignitatẽ recipit. ad
nouos uõ honores nõ admitti¬
tur. insi tãto tp̃r his abstinũt
quͣto psugam ab fuit. D̾filiis

Expanded text:
exsulare decurio iussus et impleto tempore regressus pristinam quidem dignitatem recipit, ad novos vero honores non admittitur, nisi tanto tempore his abstinuerit quanto per fugam afuit. DE FILIIS
Abbreviated transcription (Latin):
nequit iure ciuisi data ac ꝓmissa
¶Tutores aũt st̃ qͥ eam ui ac potes¬
tatẽ hñt. ex quare ip̃i nom̃ atce̾pe¬
it̃. Ita apłlant᷑ tutores qͣi tuito¬
res. ac defẽsores. sic̃ edidicidit̾tur.
qui edes tuctur ꝑmissũ est ita

Expanded text:
nequit, iure civili data ac permissa. Tutores autem sunt, qui eam vim ac potestatem habent, ex qua re ipsa nomen ceperunt. itaque appellantur tutores quasi tuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur. Permissum est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
utendã accepiit ĩ aliũ usum eam¬
tũ cõmittit. ułuti sicuus argen¬
teũ cipħu. utendum acceꝑit qͣ
amicos adcenã ĩutat᷑us. & id ꝑe¬
gre secum tułit. aũ siquis equm
gestandi causa cõmodatũ sibilõgiꝰ
deco qui ĩaciem eqũ ꝑ duxisset.
¶placuit tam̃ eos qui reb como¬
uatis alit̾ ut̾ent᷑ qmͣ utendas
accepunt. ⁊ta furtũ cõmitt̾e si se
si intlłxisset ñ ꝑmissurũ at pmis
surũ credant. exͣ c̾men uideũ. Op¬
tuma sane distinccõe. qr furtũ sñ
affcũ furandi nõ cõmittit᷑. ¶ S
ꝙ sicredat aliquis ĩ uito dño se
rẽ cõmodatam sibi cõtractare do¬
nõ fi̾. uñ illud q̃ situm ẽ. cũ ticiꝰ¬

Expanded text:
alium usum ti obligatur, ueluti si quis argentum utendum acceperit, quasi amicos ad cenam inuitaturus, et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi gratia commodatum longius de eo, qui in aciem perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur quam utendas accepissent, ita furtum committere, si si intellexisset, non permissusurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non committitur. Sed et si credat aliquis invito domino se rem commodatam sibi contrectare, donon fieri. unde illud quaesitum est, cum Titi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentibus fuitina res quesita in
uenta sit. nã ĩ eum ꝓpͥa acc̾o cõsti¬
tuta ẽ qmͣuis fur nõ sit q̃ applłat᷑
cõcepti. ¶ Oblatũ flrtũ dr̾ cum
aput te pocus qmͣ aput eũ qui
dederunt conciꝑetur. Nam tͥ apucd
ꝙ̃ concepta sit ꝓpͣa aun̾sus eũ qni
optulit qmͣuis fur nõ sit co̾stitu¬
ta ẽ accõ ciue applłatur oblati ¶ Est
s ꝓhibiti furti. accõ adn̾sus eum
qui furtũ querere testib p̾ssĩtib
stituuntur edicto p̾toris ꝑaccõnẽ
furti nõ ex hibiti adu̾sus eũ qui
furciuã rem aput seqiuesitam. &.
ĩuentam nõ exhibuitid̃ ee accões

Expanded text:
a res quaesita et inventa sit: nam in eum propria actio constituta est, quamvis fur non sit, quae appellatur concepti. oblatum furtum dicitur, cum apud te potius quam apud eum qui dederit, conciperetur: nam tibi, apud  concepta est, propria aduersus eum, qui optulit, quamuis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur oblati. Est etiam prohibiti furti actio aduersus eum, qui furtum qustituitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus eum qui furtivam rem apud se quaesitam et inventam non exhibuit. sed hae actiones,
Abbreviated transcription (Latin):
adita sit ab intestato ħ̾editas fo.¬
rior ne constitucõis deb locum
hrẽ. cũ te si iitestatus decedit.
oe codicillis dederit lib̾tatem con¬
pet̾e eam nenuini uubium ẽ. tunc
cõstitucõni locum ẽe u̾ba osten¬
dunt. cũ nemo successor ab inteᷤ¬
tato existat gͦ qmͣ diu int̾tum sit
utr̃ existant annõ. cessabit con¬
stituco. Sic̾tum uero ẽẽ ceperit
erit cõstitucõni locus. Sihiis qͥb
ĩtegrum pot̾ restitui. abstinuit se
pot̾ ĩ integrum restitui. pot̃ ad¬

Expanded text:
b intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potest, abstinuit se potest in integrum restitui, potest ad
Abbreviated transcription (Latin):
& lib̾tatib &e uefuictis. ne bona
eoꝵ acreuitorib possi deantur oe
ueniant. Ecce sifu̾ant exhat cã
bona adita. cessat bonoꝵ uendi¬
cio. ex stint enum defuncti defẽ¬
sor. ce siquidem ỹ doneus. qui
desolido creditorib cauet. ĩpͥmis
ħ scͥptum tociens locum ht̃. quo¬
tiens restõ lib̾tates uate st̃i quid
gͦ siquis intestatus decedens co¬
diculis lib̾tates dederit. neque

Expanded text:
et libertatibus et defunctis, ne bona et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to suo lib̾tatem quib dã
ascͥpsit. nemine successore ab inteᷤ¬
tato existente ĩea causa uona ẽe
cepunt. ut ncnire debeant is cui
de ea re nocio ẽ aditus rõnem.
desiderii tui habebit. ut lib̾tat̃
tuendaꝵx gr̃a addicantur.t. si y¬
uonee creditoribus cai̾us desoli¬
Do ꝙ cuiq debetur soluendo oe hii
quib directa lib̾tas data ẽ ꝑũ
lib̾i erunt. ac sih̾editas adita eẽt
hii aũt̃ quos heres rogatus est
manumitte̾ ate lib̾tatem cõsecũ¬
turtra ut si nõ alia condicõne
uelis bona tͥ a dici. qmͣ ut etiam
qui directo lib̾tatem accepunt
tui lib̾ti fiant. Nam huic ce uo
luntati tue si hii dequoꝵ statu
nis nr̃e emolumentũ alia rõne
irrit̾ fiat si fiscus bona agnosce
uolu̾it. & hii qui reb nr̃is aitẽ¬
dunt sciant qu̾o pecuniario p̾fe¬
rendam lib̾tatis cãm eẽ. ꝙ ita
bona cogenda ut hb̾tas hiis sal¬
ua sit qui eam auipisci popotue¬
runt. Sih̾editas extestamento a¬
dita eẽt. ħ resꝙ̾to subuentum ẽ.

Expanded text:
testamento suo libertatem quibusdam adscripsit, nemine successore ab intestato existente, in ea causa bona esse coeperunt ut veniri debeant: is cuius de ea re notio est aditus rationem desiderii tui habebit, ut libertatituendarum gratia addicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adita esset : hi autem quos heres rogatus est manumittere a te libertatem consequantur : nisi si non alia condicione velis bona tibi addici quam ut etiam qui directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu nis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ siuinus dedent nb̾tates uł mor¬
tis cã & ne deh̾ queratur utrumĩ
fraudẽ creditoris annõ fc̾̃m sit io¬
c̾cͥo uelint a dici sibi bona. anau¬
dierdi sunt. Et mag̾ ẽ ut audiri
debeant. &e si deficiant u̾ba cõstitu¬
cõnis. S cñ młta duisiones eiꝰ dẽ¬
modi cõstitucõi deeẽ ꝑ speximus.
lata ẽ anb̾ plenissima constitucõ.
ĩ qua mł̾te sp̃es collate sunt. qͣb
hunꝰ modi successionis plenissimũ

Expanded text:
ates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones eiusmodi constitutioni deesse perspeximus, lata est a nobis plenissima constitutio, in quam multae species collatae sunt, quibus ius huiusmodi successionis pleni
Abbreviated transcription (Latin):
nõuus casus successõnis exb̾ti
cõstitucõe diui marci. Nam sihii
qui lib̾tatẽ accepunt a dño in
testam̾to exquo nõ aditur he di¬
tas uelint uona sibi a dici lib̾tat̾.
cõseruandaꝵ cã: audiuntur: et iͣ
resqͥpto diui marci a dpupilium
rustum cõtinet᷑ uerba rescripti
ita se hñt. Siu̾gineo ualenti qͥ¬

Expanded text:
novus casus successionis ex constitutione divi Marci. nam si hi qui libertatem acceperunt a domino in testamento, ex quo non aditur hereditas, velint bona sibi addici libertatium conservandarum causa, audiuntur. et ita rescripto divi Marci ad Popilium Rufum continetur. Verba rescripti ita se habent : ‘ Si Virginio Valenti, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte dnĩs adquire c̾tum e excep¬
to ꝙx uni nõiatim stipłando aut
ꝑtradicõm accipiendo illi soli ad
decisionẽ res expedita ẽ. ut illi tm̃
adquirat. quih ei fac̾e̾ iussit. ut
supͣ dc̃m ẽ.

Expanded text:
te dominis adquirere certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adqdecisionem res expedita est, ut illi tantum adquirat, qui hoc ei facere iussit, ut supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
reẜ uauero recipiã ħ ⁊ infuturo
seculo intribili iuditio magni
suꝑ ⁊ penis que lege eorũ pieta¬
tus continentur ero subiectus.
Scriptũ exẽplar huius dñicoglo¬
riossissimo p̃fectõ ꝑilliricum.
Ut ⁊̃ eccłia romana centum

Expanded text:
servavero, recipiam hic et in futuro saeculo in terribili iudicio magni super et poenis, quae lege eorum pietatis continentur, ero subiectus. Scriptum exemplar huius Dominico gloriosissimo praefecto per Illyricum. IX. VT ECCLESIA ROMANA CENTVM
Abbreviated transcription (Latin):
ut fisc̾alia ingilãt᷑ inspntam c⁊ in a ͭ¬
denotos quidem ⁊ indigentes necaĩ xt¬
tate c̃oĩ exigam uehem̃tia nequaꝙͣ
sub inͣdinatus n obħ ip̃mluctũ oĩo
considerãs aut ꝑgͣram ł odiũ exi¬

Expanded text:
ut fiscalia vigilanter inspiciam, et indevotos quidem et indigentes necessitate cum omni exigam vehementia, nequaquam subinclinatus neque ob hoc ipsum lucrum omnino considerans aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oẽmiustitiam sicut dictumẽ
inpublicis pͥuatisq contratib
eis ẜuabo ⁊ sicõꝑero fiscum in
studebo assumere ⁊ cͥnͣca me g̃
ut nõ ego quidẽ purꝰ sim. qui uõ

Expanded text:
omnem iustitiam, sicut dictum est, in publicis privatisque contractibus eis servabo, et si comperero fiscum inistudebo adsumere et circa me omnes, ut non ego quidem purus sim, qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ꝓamore pat̾e. ete sene curie
tͣdat obsegis cet̾is qua uolu̾it
milicia ꝓuisurus. si aut̃ du¬
os tm̃ pͦnocau̾it cohortisatis¬
face̾ cogatur ⁊ curie. Qd̾ sumũ
ꝓcreau̾it. eundem ordini patrie
restituat. nullo ccͣ bauc formã
bñsicio ualituro. damꝰ aut li¬
cẽciam tam patrib eoꝵ qmͣ
ip̃is ꝗ huiꝰ legis auctoritate
cuutatũ ob seq̾o aggregãtur
ut si quos curiales patiocinio
pͥncipalium mun̾it excusari
iniuediũ ꝓferant ut ⁊ ip̃i si¬
milsb officuis deputati care¬
aut impetiatis.
g̾it c̾minosꝰ edictũ quo reuo¬
cari possit adiecta ꝯdicõe le¬
sib obsequatur. cui insifu̾it
satisfactum mito inlatitan¬
tem auidice ꝓqͣlitate peccati
siũa ꝓferatur ueniam enmm ta¬
lib nõ ꝑmitimꝰ ã indulgẽ¬
ciis crimina subleuamꝰ.

Expanded text:
patriae Edessenae curiae tradat obsequiis, ceteris quam voluerit militiam provisurus. Sin autem duos tantum procreaverit, cohorti satisfacere cogatur et curiae. Quod si unum procreaverit, eundem ordini patriae restituat, nullo contra hanc formam beneficio valituro. Damus sane licentiam tam patribus eorum quam ipsis, qui huius legis auctoritate civitatum obsequio adgregantur, ut, si quos curiales patrocinio principalium invenerint excusari, in medium proferant, ut et ipsi similibus officiis deputati pareant impetratis. gerit criminosus, edictum, quo revocari possit, adiecta condicione legibus subsequatur: cui nisi fuerit satisfactum, merito in latitantem a iudice pro qualitate peccati sententia proferatur. Veniam enim talibus non permittimus nec indulgentiis cr
Abbreviated transcription (Latin):
ulła stipendioꝵ ꝯtẽplaitẽ
laxentur. pͥusꝙͣ p̾ͥmipili pa¬
stim degesta tõe ꝯ pleuint
qd̾ si aũt debitũ iccum ꝙ huic
sũctdĩ habetur ob uoxius
senẽctutis extrema ad impe¬
dã nõ p̾us ocio ꝯdouetur. ꝓi
om̃e ꝙ pͥmipilo deletur expẽdĩt.

Expanded text:
ulla stipendiorum contemplatione laxentur, priusquam primipili pastum digesta ratione compleverint. Quod si ante debitum locum, qui huic functioni habetur obnoxius, senectutis extrema ad impeda, non prius otio condonetur, quam omne quod primipilo debetur expenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
inpot̾ate tua sit. tecum ẽ accõ. si ĩ
alt̾ius potestate ꝑuen̾it. cũ illo t̃¬
cipit accio eẽ. at simanuimissus
flu̾t directo ip̃e tenetur extĩgͥt᷑
noxe dedicõ. ¶ Exoi̾iso qiuociue
directa accõ noxalis eẽ incipit. nã
silib̾ homo noxiam comiserit. ꝙ
mus. incipit ẽẽ tecũ noxialis accõ.
q̃ añ directa fluss. ¶ Siserius
dño noxiam cõmisert. accõ ulła
nascitur. namq int̾ dnm & eum¬
testatẽ seruus ꝑuen̾it. aut manu¬
missus fui̾t. nẽq cum ip̃o. neqiue
cuiꝰ cum eo nunc inpot̾ate sit
agi pot̾. uñ sialienus serus tibi¬
pot̾ate tua ẽẽ ceꝑit inr̾or̾ accio.¬

Expanded text:
tecum est actio: si in alterius potestatem pervenerit, cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam commiserit, emus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namque inter dominumtestatem servus pervenerit aut manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxipotestate tua esse coeperit, interci
Abbreviated transcription (Latin):
am coꝵ ultra ip̃oꝵ corꝑa um̃s dãp¬
nosam eẽ. Dñs noxali uroicio sertu
nomine cõuentus sernũ actori noxe
dedendo lisatur. nec iius ꝑpetuũ
euis serui dnium a uño transfertur:
Si aut̃ uampnũ ei cui deditus est
resarcierit. q̃sita pecuia auxilio
p̾toris uiuito diuõ manumittet᷑.¬
. Sunt aut̃ constute noxales accd̾es
ut legibus aut eocõ pretoris. le¬
gibus ueluti furti. lege . xii. tabu¬
laꝵ dampni u̾urie. lege aquilia.
edc̃o pretoris. ułuti ĩ inriaꝵ & in
bonoꝵ raptoꝵ. ¶ Omĩs au̾t noxa¬
uł acco cap̃ secrrutur nã siseruus¬

Expanded text:
ultra ipsorum corpora dominis damnosam esse. Dominus noxali iudicio servi sui nomine conventus servum actori noxae dedendo liberatur. nec minus perpetuum eius dominium a domino transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito domino, manumittitur. Sunt autem constitutae noxales actiones aut legibus aut edicto praetoris: legibus veluti furti lege duodecim tabularum, damni iniuriae lege Aquilia: edicto praetoris veluti iniuriarum et vi bonorum raptorum. Omnis autem noxalis actio caput sequitur. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
x maieficiis seruoꝵ libu¬
nsuti si furtum fec̾int. cioni¬
aut bona rapu̾nt. aũ dampnũ u¬
decerinti aut ĩuiriã ꝯmiserint. s¬
noxales accões ꝓdite sunt. ¶ Q̾b
unõ uampnato. ꝑmittit᷑ aut litis
extimacõm sufferre. aut h̾c homi¬
nẽ noxe ded̾e. Noxa aut̃ ẽ corpus oꝵ
nociit .i. serius noxia ip̃m male̾¬
ficium ułuti furtum. Dampnum
rapinam. ĩ uiriam. ¶ Sũma autẽ.¬

Expanded text:
x maleficiis servorum, velut si furtum fecerint, aut bona rapuerint, aut damnum dederint, aut injuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur, aut litis aestimationem sufferre aut hominem noxae dedere. Noxa autem est corpus quod nocuit, id est servus: noxia ipsum maleficium, veluti furtum, damnum, rapina, iniuria. Summa aute
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnti Dampni uatum sit uupli.
Pt̾ has aut̃ elidicias accõnes. ce
depaupie accio locum habebit.
Nũqmͣ enim accões p̃sertim peã¬
les de eadem re cõcurrentes alia
aliam cosumit.

Expanded text:
quanti damnum datum sit, dupli. praeter has autem aedilicias actiones et de pauperie locum habebit: numquam enim actiones praesertim poenales de eadem re concurrentes alia aliam consumit.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. suĩ morte ꝑentis. uł emanci¬
pacõe suc potestatis eẽ ceꝑuit qmͣ
adhuc inpot̾ate siũ emancipau̾it.
Que id̾o senatus ꝓper̾ qi sepe non̾a¬
ti ere alieno creditaꝵ pecuĩaꝵ quas
inluxuria cõsumebant. uite ꝑent̾
ĩ si diabantꝰ illico insumma. ã mo¬
nendi sumus idq uissu patris
unĩ ne contractum fu̾it cy que in
rem eius u̾sum fu̾it uirecto quoci
posse apatre dño ue conduci. tãcxͣ
sipͥncipalit̾. cũ ip̃o negociũ. gestũ
ẽet ei quoq ꝙ uł ex̾citoria uł in

Expanded text:
nt, sive morte parentis vel emancipatione suae potestatis esse coeperint, quam adhuc in potestate sive emancipaverit. quae ideo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno creditarum pecuniarum, quas in luxuriam consumebant, vitae parentium insidiabantur. Illud in summa admonendi sumus id, quod iussu patris dominive contractum fuerit quodque in rem eius versum fuerit, directo quoque posse a patre dominove condici tamquam si principaliter cum ipso negotium gestum esset. ei quoque qui vel exercitoria vel i
Abbreviated transcription (Latin):
debetur nõ deducitur: s eis dẽ niris
ẽ. Dñs cuius oe cen̾i cͥditores ¶At
pecłio. iõ expedit ag̾e̾. ꝙ inhac ac¬
cõe tocius peculiĩ racõ habet᷑ at ĩ
intͥbutoria eius tm̃ ꝙ negociatur.
peculii. aũ qͣrta ꝑte uł q̃ minima
ne gociani. ¶Maiorem ant̃ partem.
mp̃dis &e mancipiis aut fenebri

Expanded text:
debetur, non deducitur, sed eiusdem iuris est dominus, cuius et ceteri creditores: at peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria eius tantum quod negotiatur, peculii aut quarta vel etiam minima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis aut fenebri
Abbreviated transcription (Latin):
mus deseruo & domino. eadem in¬
tlłiginus defino ce defilia. nepote
num ꝓhibuit mutuas petimias
oan eis qui inꝑentis eut potate.
& ei qui credident de negaretrac¬
cio. tã ad u̾sum ip̃m filiũ filiã ue.¬

Expanded text:
mus de servo et domino, eadem intellegimus et de filio et filia aut nepote num prohibuit mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, ta
Abbreviated transcription (Latin):
gis pat̾ qnͣ filius ꝑicliteti cũ in
filiab ñ pudicicie fauor ħ bñ excludł
M iõ placinit inseruos tm̃modo nox¬
ales acco̾es eẽ ꝓponendas eũ aput
uet̾es legum cõm̃tatores ĩ uenimꝰ
seꝑius dc̃m ip̃os filios familias si
ꝓił delictis posse continii.
lascuuã aut fecuore aut feritate cat̾.¬
panꝑiem fec̾int. noxalis accõ iege
si noxe deuantu ꝓficuint ieo adli¬
ta ẽ. ut puta siequus calcitrosus.
calce ꝑcussertz aut bos cornui pecier
talis sit fer̾itas ce̾ssat. deniq si ur¬
sus fugit so nõ & sinocuit nõ pot̾¬

Expanded text:
am filius periclitetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponendas, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius dictum, ipsos filiosfamilias pro suis delictis posse conveniri.lascivia aut fervore aut feritate pauperiem fecerint, noxalis actio lege si noxae dedantur, proficiunt reo ad lipta est; puta si equus calcitrosus calce percusserit aut bos cornu petere stalis sit feritas, cessat. Denique si ursus fugit a domino et sic nocuit, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ro ex ei deb seruus ꝙ inpotãte do¬
iini sit. nõ deducitur expeculio.
uficti si is inhuꝰ ip̃ius peculio fiti
seruis debeat. io expecłio eius ñ
deducatur. ¶Cet̾m dubium ñ ẽ
qiuin is quocs qui iussu dñ co̾¬
traxit cuiq institutaria uł ex̾citoria
accio cõpetit eque depeculio. deo

Expanded text:
od ei debet servus qui in potestate domini sit, non deducitur ex peculio, veluti si is in huius ipsius peculio sit. servus debeat, id ex peculio eius non deducatur. Ceterum dubium non est, quin is quoque, qui iussu domini contraxerit cuique institoria vel exercitoria actio co
Abbreviated transcription (Latin):
que eoꝵ quidẽ noĩe inꝑentes ce d̾i.¬
dños ue dari solent diligñtilis
ã moneamꝰ. s n o siuũ cũ seriuis ne¬
gociũ gestum sit. siũ cũ hiis qui ĩ
potestate pentum sunt: fere̾ eadẽ
iura suantut. ne u̾bosa flat dispu¬
s̾uatur seꝑatim ostendentus ¶Si
gͥ iussuł dñĩ cũ seruo negocium
gestum erit. insolioñ p̃toe adũsꝰ
eta cõtrahit fidem Uñi secłim uidẽ.¬

Expanded text:
quae eorundem nomine in parentes dominosve dari solent, diligentius admoneamus. et quia, sive cum servis negotium gestum sit, sive cum his qui in potestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat dispuservetur, separatim ostendemus. Si igitur iussu domini cum servo negotium gestum erit, in solidum praetor adversus ita contrahit fidem domini sequi videtu
Abbreviated transcription (Latin):
deornmda. alibi impta est. si
nõ murbe roma mantꝰ eiꝰ ꝯsi¬
stat. nõ ap̃orignẽ suam s ap̃
incolatum mariti ad honoros
stimunia q̃ ꝑsonis coherent. qͦꝵ¬
sse sepe rescptum est patumõn

Expanded text:
de oriunda alibi nupta est, si non in urbe Roma maritus eius consistat, non apud originem suam, sed apud incolatum mariti ad honores seu munera, quae personis cohaerent quosse saepe rescriptum est. Pat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊innalibra auis. ⁊ solidis
obridiacis p̾ncipalib offerẽ¬
di denotĩce ⁊ aĩo libenti susci¬
piniꝰ statuentes ut demceps
seqñtib annus unius cuiꝰꝙ
sedulitas pͥcͣipalib sius ta¬
ua inferant. sẽꝑ⁊ deferant.

Expanded text:
in una libra auri et solidis obryziacis principibus offerendi devotionem animo libenti suscipimus statuentes, ut deinceps sequentibus annis uniuscuiusque sedulitas principibus suis talia ingerant semper et deferant.
Abbreviated transcription (Latin):
tatoriis et statuis .1.
mõ qui aĩalia atq equos sac̃oͣ
usui necessanos ꝑ sequunt
.ita tũ ut his dimissis intcͥta
corꝑis spatiũ adresidendun
iauo libitũ su̾it icco copiã
na ciscatur.

Expanded text:
toriis et stativis. Imdo, qui animalia atque equos sacro usui necessarios prosequuntur: ita tamen, ut his dimissis in tracttemporis spatium ad residendum in quo libitum fuerit loco copiam nanciscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ppublicũ cursum it̾faciens
cuiꝰ cũ q diguitatis uł milicie
abitinere recto diu̾t̾it pena
meum ꝯpetens ꝓferatur:¬
senaturi cũ ꝓsiscidiadnos
necessitos su̾it serentas urã
largita est. ita cũ ut cum ano¬
b̾ euocaturaut aclem̃tie tue
ueneratõe discedat. si quis
gͦ post hac ccͣ uetitum sibi
suctudinis excitabit.
o a. In omibꝰ ꝓuinciis ue¬
redorum qrͣta p̾ars reparet᷑
dstabła aut̃ ut impensis pu¬
blicis extruãtur ccͣ rõem est.
cum ꝓũcialiũ sũptu inquo¬
rũ locis stabula statuta s̾.
cicius arbitͣmur apparẽda
⁊utilius tam publico ꝙͣ his
qͦs stertus aĩaluini ꝓsuo
solatio hr̃e oxedimus.

Expanded text:
publicum cursum iter faciens cuiuscumque dignitatis vel militiae ab itinere recto deverterit, poena in eum competens proferatursenatui, cum proficiscendi ad nos necessitas fuerit, serenitas nostra largita est, ita tamen, ut cum a nobis evocatur aut a clementiae nostrae veneratione discedat. Si quis ergo posthac contra vetitum sibi suetudinis excitabit. . In omnibus provinciis veredorum pars quarta reparetur. Stabula autem ut impensis publicis extruantur, contra rationem est, cum provincialium sumptu, in quorum locis stabula constituta sunt, citius arbitremur apparanda et utilius tam publico quam his, quos stercus animalium pro suo solacio habere concedimus.