comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trario ueriora sint greca quam latina et
hebrea quam greca. Que scͥpture dĩuitai
narum scripturarum primum in¬
struere oportet. ut sciat que scoipture
diuinitatis nomine singulariter digne
sunt honorari. Nam quidam ͭ sp̃m huins
mundi locuti nulta scripserunt. Legimuᷤ
carmina poetarum in quib cum delecta¬
tione non nulla eciam utilitas est sicut
ait quidam. Aut prodesse uolunt aũ delec
ca. ueritatem quandam docent. sed ad illã
ueritatem non pertingunt. in qua salus
anime est sine qua frustra est quicquid
est. Echicam quoq scapserunt gencium
philosophi in qua quasi membra quedam
uirtutum de corpore bonitatis rruncata
pĩxerunit. sed membra uirtutum iuiua ẽẽ
non possunt sine corpore caritatis dei. Oz
uirtutes unum corpus faciunt cuius cor¬
poris cap̃ caritas est. SNeo possunt uiu̾e
menibra corporis nisi sensificentur acapi¬
de. Ocipture igitur ille in quib ueritas sñ
contagione erroris non percpitur neq ad

Expanded text:
trario veriora sint Graeca quam Latina, et trario veriora sint Graeca quam Latina, et Hebraea quam Graeca. CAP. II.-- narum Scripturarum primum erudire oportet, ut sciat quae Scripturae divinitatis nomine singulariter dignae sunt honorari. Nam quidam per Spiritum hujus mundi locuti multa scripserunt. Legimus carmina poetarum, in quibus cum delectatione nonnulla etiam utilitas est; sicut ait quidam: Aut prodesse volunt, aut delectca, veritatem quamdam docent, sed ad illam veritatem non pertingunt in qua salus animae est, sine qua frustra est quidquid est. Ethicam quoque scripserunt gentilium philosophi, in qua quasi membra quaedam virtutum de corpore bonitatis truncata pinxerunt; sed membra virtutum viva esse non possunt sine corpore charitatis Dei. Omnes virtutes unum corpus faciunt; cujus corporis caput charitas est. Nec possunt vivere membra corporis nisi sensificentur a capite. Scripturae igitur illae, in quibus veritas sine contagione erroris non percipitur, neque ad
Abbreviated transcription (Latin):
inconueniens nullum esse. Igitur o emule
qui dantopere septuagiuta interpretes
defendis quid liuore torqueris cum audis
illos reprehendi:᷑ Sicubi tibi in translatõe
uideor errare interroga hebreos utrum sili¬
cet nr̃a an illoꝵ translatio uerior sit. Illi t̾
dicent quia quod illi hũt de xp̃o tui codices
secundum septuaginta interpretes scͥpti
non hñt. Quod si dicere uolueris id arco
hebreos testutionia ab apostolis falso usur¬
pata hr̃e. cum in translatione.lx. non in
ueniantur quia ea post ea prolata habue¬
runt librisq siue ascripserunt. hoc iã aliud
est defensionis genus in quo damen ueri¬
similitudo nulla est cum illi non solũ fal¬
sa refellere sed uera eciam si possent liben¬
ter negare uellent. Postremo si dixeris id cͥ¬
co magis approbandam esse transla tõem
septuaginta quam hebraicam u̾itatem ꝙ
ueriora sint exemplaria greca quam hebrea
et latina quam greca uͥl profias tum econ¬

Expanded text:
inconveniens nullum esse. Igitur, o aemule inconveniens nullum esse. Igitur, o aemule qui tantopere Septuaginta interpretes defendis, quid livore torqueris, cum audis illos reprehendi? Sicubi tibi in translatione videor errare, interroga Hebraeos, utrum scilicet nostra, an illorum translatio verior sit. Illi tibi dicent: quia quod illi habent de Christo, tui codices secundum Septuaginta interpretes scripti non habent. Quod si dicere volueris, idcirco Hebraeos testimonia ab apostolis falso usurpata habere, cum in translatione Septuaginta non inveniantur, quia ea postea prolata habuerunt librisque suis ascripserunt, hoc jam aliud est defensionis genus, in quo tamen verisimilitudo nulla est, cum illi non solum falsa refellere, sed vera etiam, si possent, libenter negare vellent. Postremo si dixeris, idcirco magis approbandam esse translationem Septuaginta, quam Hebraicam veritatem, quod veriora sint exemplaria Graeca quam Hebraea, et Latina quam Graeca, nihil proficis; cum e con
Abbreviated transcription (Latin):
tagoram platonis uoĩuit appellari. uel
pro eo quod pytagores in eodem lbro ĩtro¬
ductus loquitur uel que ibidem scripta st̃
de ipio dicuntur. Sic et alius xenofontis
liber qui nomen oeconomici .i. dispensato¬
ris prefigitur cerononicus xenofontis ap¬
pellatur. Tercius liber cuius titulus est
demostenis prothesifonte eiꝰdem demoste¬
ius est pro cã thesifontis factus quẽadmo¬
dum liber tullii in quo causa regis deiot ꝓi
agitur tullius pro deitaro intitulatur. Sio
igitur si septuagunita interpretes uates di¬
cimus quia interpretes fuerunt tullium
quoq qui interpres fuit uatem esse dicemꝰ.
Aut eciam aliud inconueniens. quod si eos
sp̃ũ sancto locutos asserimus eũdem sp̃m
um sp̃m sanctum per quem isti scoiptum
est falso testati sunt quod illi omĩo tacue¬
runt. Ex quib omnib constat septuagin¬
tu interpretes humano non diuino sp̃u lacu¬
tos ac per hoc si ut pote homines errauert̃

Expanded text:
thagoram Platonis voluit appellari; vel thagoram Platonis voluit appellari; vel propterea quod Pythagoras in eodem libro loquitur, vel quod quae ibidem scripta sunt, de ipso dicuntur. Sic et Xenophontis liber; cui nomen Oeconomici, id est, dispensatoris praefigitur, Oeconomicus Xenophontis appellatur. Tertius liber, cujus titulus est Demosthenis pro Ctesiphonte, ejusdem Demosthenis est, pro causa Ctesiphontis factus: quemadmodum liber Tullii, in quo causa regis Dejotari agitur, Tullius pro Dejotaro vocatur. Sic igitur si Septuaginta interpretes vates dicimus, quia interpretes fuerunt, Tullium quoque, qui interpres fuit, vatem esse dicemus. Aut etiam aliud inconveniens: quod si eos Spiritu sancto locutos asserimus, eumdem Spirum Spiritum sanctum; per quem isti scriptum esse falso testati sunt, quod illi omnino tacuerunt. Ex quibus omnibus constat, Septuaginta interpretes humano, non divino spiritu locutos, ac per hoc, si, utpote homines, erraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
multo post tempore gesta illius scripsit. ã
tacuissent. Si enim in hunc modum diuisi
sine collatione mutua eadem omĩo et in dif¬
ferentia dixissent uates potius et prophete
quam interpretes dicendi essent quod non ꝯ
uenit. Aliud est enim esse uatem aliud int̾¬
pretem. Disi forte aliquis insipiens astou̾e
uelit idem esse uatem et interpretem. Qd̾ fi
concessum fa̾it hoc ridiculum inde ꝯsequit᷑
quod tullius qui quosdam rethoricoi libros
de greco in latinum transtulit rechorico af¬
flatus sp̃u eos transtulisse dicetur. Hoc est
quod dicit. Nisi forte putandus est tul¬
lius afflatus rethorico sp̃u transtulisse oe¬
conomicum xenofontis et platonis pyta
illos quoꝵ primus inscoibitur oeconomi¬
cus xenofontis secundus pytagoras plato¬
nis quemadmodum legimus thimeum
platonis intitulatum librum quem plato
ipse dictauit. et intitulauit nomine disci¬
puli sui thimei. Pari modo fortassis et
hunc librum plato composuit. quem py¬

Expanded text:
multo post tempore gesta illius scripsit, non multo post tempore gesta illius scripsit, non tacuissent. Si enim in hunc modum divisi sine collatione mutua eadem omnino et indifferentia dixissent, vates potius et prophetae quam interpretes dicendi essent: quod dicere non convenit. Aliud est enim esse vatem, aliud interpretem: nisi forte aliquis insipiens astruere velit idem esse vatem, et interpretem; quod si concessum fuerit, hoc ridiculum inde consequitur, quod Tullius, qui quosdam oratorum libros de graeco in latinum transtulit, rhetorico afflatus spiritu eos transtulisse dicetur; hoc est quod dicit. Nisi forte putandus est Tullius afflatus rhetorico spiritu transtulisse Oeconomicum Xenophontis et Platonis Pythaillos quorum primus inscribitur Oeconomicus Xenophontis, secundus Pythagoras Platonis: quemadmodum legimus Timaeum Platonis inscriptum librum quem Plato ipse composuit et inscripsit nomine discipuli sui Timaei. Pari modo fortassis et hunc librum Plato composuit, quem Py
Abbreviated transcription (Latin):
et eordem dicta hiberis neniis .i. hispanis
fabulis comꝑanda preferunt libris autẽ¬
ticis .i. hebaaicis in quib ⁊ auttoritas ⁊ u̾¬
tas prima est. Si autem queritur qua de
causa sic errauerint septuagitita causas
inquid erroris non est meum exponere. Tñ
uidei u excusationem eoꝵ dñt hoc eos ex ĩ¬
dnstria fecisse. quod quedam que in hebica
ueritate erant aut omnino tacuerunt
aut aliter interpretati sunt. maxime ubi
scriptura sacratum aliquid de patre et fllio
et spũ sancto testatur propt̾ ptolomeũ
qui unius diei cultor unitatem deitatis
nouerat sed trinitatis mysterium caꝑe
non ualebat. precipue ne hoc magis pła
thon et noẜ et mundana anima dogina¬
tizauerat. Sed si forte heo extusatio. ꝓ sep¬
tuaginta interpretum errore recipiturcã
hos nullo modo approbandum est ꝙ qͥ dam
eos singulos por singulas cellas diuisos omĩo
eadem scriptitasse mentiuntur quia si hoc uer̾
lomei facta fideliter exposuit. et iosephus qui

Expanded text:
est eorundem dicta, iberis naeniis, id est Hispanicis fabulis comparanda; praeferunt libris authenticis, id est, hebraicis, in quibus et auctoritas et veritas prima est. Si autem quaeritur qua de causa sic erraverint Septuaginta: causas, inquit, erroris non est meum exponere; tamen Judaei in excusationem eorum dicunt hoc eos ex industria fecisse; quod quaedam, quae in hebraica veritate erant; aut omnino tacuerunt, aut aliter interpretati sunt: maxime ubi Scriptura sacra aliquid de Patre et Filio et Spiritu sancto testatur; propter Ptolemaeum, qui unius Dei cultor unitatem deitatis noverat, sed Trinitatis mysterium capere non valebat, praecipue, ne hoc magis Platthone et mente, et de mundana anima dogmatizaverat. Sed si forte haec excusatio pro septuaginta interpretum errore recipitur, tamen hoc nullo modo approbandum est, quod quidam eos singulos per singulas cellas divisos, omnino eadem scripsisse mentiuntur; quia si hoc verum Ptolemaei facta fideliter defendit; et Josephus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uisos. sed ecram contra se erectos uidet. hi st̃
ergo quos iugiter persequendo opprimere
nicitur quos ⁊ a se recessisse. ⁊ contra se sta¬
re conspicatur. Isti ergo tanto gramores toi¬
bulationes sepe sustiuent. quanto magis cõ¬
munem omniuui hostem sibi singilariter
infestum hc̃. Nichil ergo melius ꝑ montem
seir quan ꝑsimoniam. nichil meliuis ꝑ mõ¬
tem hermon quam pacienciam sanctoꝵ acc¬
pimus. Sequitur deinde ã cubilib leonum
Qiid per cubilua leonuim nisi ut ita dicam
sopita crudelitas intelbigitur: Et quid est so
scienciam. deinde per penam ͦ Attende qiuomi
fauus inquit silomon. distillans labia m̾e¬
tricis ⁊ nicidius oleo guttur eius. nouissĩa
autem amara quasi absinchium ⁊ acuta
quasi gladius biceps. Et rursum quis est

Expanded text:
visos, sed etiam contra se erectos videt. Hi sunt visos, sed etiam contra se erectos videt. Hi sunt ergo, quos jugiter persequendo opprimere nititur, quos et a se recessisse, et contra se stare conspicatur. Isti ergo tanto graviores tribulationes saepe sustinent, quanto magis communem omnium hostem sibi singulariter infestum habent. Nihil ergo melius per montem Seir quam parcimoniam, nihil melius per montem Hermon quam patientiam sanctorum accipimus. Sequitur deinde: A cubilibus leonum . Quid per cubilia leonum nisi ut ita dicam sopita crudelitas intelligitur? Et quid est sopscientiFavus, inquit Salomon, distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus, novissima autem ejus amara quasi absinthium, et acuta qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt anathema anathematis. nisi hi qͥ seꝑati
a corpore diaboli facti sunt membra xp̃i. Q̾d
significat hermon. iam diximus. nunc quid
significet mons hermon udeamus.Nami
quem admodum supra de seir dictum estr ital
⁊ nunc de hermon dici potest. quod iidelicet
alii sũt mons hermon. Alii campus hermon.
Aliĩ uallis hermon. Uallis hermon dia possũt
qui per fidem quidem a diabolo iam separati st̃.
sed ad huc per uitam carnaslem ĩ ĩfiinis desid̾ iis
prostrati iacent. Campus hermon sunt hi fi¬
deles aui medium quendam statum tenẽtes.
nec per uoluptatem carnis ĩimio dep̾ssi sunt:
neq per specialem conuersationem ad sr̃na
erigi possunt. Mons uero hermon sunt hi qͥ
non solum per fidem a diubolo sunt seꝑatu
sed eciam per eminenciam uͥtutis per con¬
stanciam mentis contra drabolum sunt erer¬
ti. Et hi profecto sunt quib antiquus ho¬
stis magis inuidet quod non solum a se di¬

Expanded text:
sunt anathema anathematis, nisi qui separati sunt anathema anathematis, nisi qui separati a corpore diaboli, facti sunt membra Christi? Quid significet Hermon jam diximus; nunc quid significet mons Hermon videamus. Nam, quemadmodum supra de Seir dictum est, ita et nunc de Hermon dici potest, quod videlicet alii sunt mons Hermon, alii campus Hermon, alii vallis Hermon. Vallis Hermon dici possunt, qui per fidem quidem a diabolo jam separati sunt, sed adhuc per vitam carnalem in infimis desideriis prostrati jacent. Campus Hermon sunt hi fideles qui, medium quemdam statum tenentes, nec per voluptatem carnis in imo depressi sunt, neque per spiritualem conversationem ad superna erigi possunt. Mons vero Hermon sunt ii, qui non solum per fidem a diabolo sunt separati, sed etiam per eminentiam virtutis, et per constantiam mentis contra diabolum sunt erecti. Et hi profecto sunt, quibus antiquus hostis magis invidet, quos non solum a se di
Abbreviated transcription (Latin):
cartus nascitur excecatio mentis. Nocturna
ergo auis est occultus ⁊ improuisus motꝰ
ortruis. Quare uero concupistencia carns
fetor dicatur. Hoo iam ex positione non in¬
diget. Et hermon. hermon int̾pretatur
anachematis. Primum ergo nobis querẽ¬
dum quid sit anatheua. Deuide quid sit
anathema anachematis adiungendum.
Anachena hoo est se ꝑano. Anathenra ana¬
theniatis. separatio seꝑationis. Et fortasse
si seꝑatum esse malum sit: tamen seꝑatũ
esse a seꝑato bonum erit. Quis aũt meltꝰ
corporis illuis preasus cap̃ iniquoꝵ omĩum
fattus est. Constat autem quod omnis homo
secundum primam generationem qua in p̃¬
oato concipitur. ⁊ in peccato nasatui huius
capitis membrum est ⁊ ad illuis societatem
pertinet. Sed quisquis per sacramenta fidei
regenerationis membrum xp̃i effiatur ab
uutate huius corporis seꝑatur Quis ẽ ergo
anathena nis diabolus ⁊ membra eius. ⁊ qui

Expanded text:
carnis nascitur excaecatio mentis. Nocturna carnis nascitur excaecatio mentis. Nocturna ergo avis est occultus et improvisus motus carnis. Quare vero concupiscentia carnis fetor dicatur, hoc jam expositione non indiget. Et Hermon. Hermon interpretatur hematis. Primum ergo nobis quaerendum quid sit anathema, deinde quid sit anathema anathematis adjungendum. Anathema est separatio; anathema anathematis, separatio separationis. Et fortasse si separatum esse malum sit, tum separatum esse a separato bonum erit. Quis autem meliucorporis illius praecisus, caput iniquorum omnium factus est. Constat autem quod omnis homo secundum primam generationem, qua in peccato concipitur, et in peccato nascitur, hujus capitis membrum est, et ad illius societatem pertinet; sed quisquis, per sacramenta fidei regeneratus membrum Christi efficitur, ab unitate hujus corporis separatur. Quis est ergo anathema, nisi diabolus et membra ejus? et qui
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat in monte regnat. In ualle ẽ luxu¬
ria. in cumpo temperantia. in monte per¬
simonia. In ualle adiuuante gracia facile
oalcatur. In campo cum difficultate uina¬
tur. in monte ne suꝑari ualeat. ipse ei co¬
tidulnus nr̃ defectus iures iugiter subim¬
nistrat. Qui superflua resecat. seir ĩ ualle
conculcat. Qui uero de necessariĩs aliquid
minuit seir in campo uinat. Qui autẽ
ad sustentamentum tancum nature ne¬
cessaria tribuit quasi seir in monte exacto¬
ri obsequium reddit. Sciendum tamen quod
seir iste sbi sine difficultate uincitur uͥ ꝑi¬
culosissime dominatur. ubi nec prorsus in¬
suꝑabilis est ibi sine periculo tolerari pͣ.
Si u̾o legatur sanir quod interpretatur
nocturna auis. nel fetor ad eundum oar¬
nillem motum congrue referri potest. Qe
uel ideo notturnus diatur quia occultus
uenit dum sub spe necessitatis irrepit uoluꝑ¬
daris illecebra. uel quia per delectationem

Expanded text:
pugnat, in monte regnat. In valle est luxupugnat, in monte regnat. In valle est luxuria, in campo est temperantia, in monte parcimonia. In valle adjuvante gratia facile calcatur, in campo cum difficultate vincitur, in monte ne superari valeat, ipse ei quotidianus noster defectus vires jugiter subministrat. Qui superflua resecat, Seir in valle conculcat. Qui vero de necessariis aliquid minuit, Seir in campo vincit. Qui autem ad sustentamentum tantum naturae necessaria tribuit, quasi Seir in monte exactiori obsequium reddit. Sciendum tamen quod Seir iste ibi sine difficultate vincitur, ubi periculosissime dominatur: ubi vero prorsus insuperabilis est, ibi sine periculo tolerari potest. Si vero legatur Seir, quod interpretatur nocturna avis, vel fetor, ad eumdem carnalem motum congrue referri potest. Qui vel ideo nocturna avis dicitur, quia occultus venit, dum sub specie necessitatis irrepit voluptatis illecebra, vel quia per delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
sem mino quis sit mons seir uideamus.
ht̃ enim seir iste montem. hõ et uallem.
⁊ ut plus dicam hc̃ montem. ht̃ oampum.
ht̃ uallem. Sod in ualle est debilis. ĩ campo
est fortis. in monte insuꝑabilis. Seir ĩ mon¬
te est appetitus carnus i necessitate. Seir ĩ
campo est. appetitus carnis su sacietate. Se¬
ir in ualle est appetitus carnis ĩ uoluptatẽ.
Quando ad uiuendum tant um caro susten¬
damentum accipit. seir in monte est. Qñdo
uero ad robur nutͥmentum querit. seir in
campo est. Quando autem ad lasauuendum
delicias possit seir in ualle est. Quars ergo ĩ
monte insuiperabilis: Quia sustentamentum
carnis in huc ad huc mortalitate de gentib
necessarium ẽ. Quare in campo fortis. Quia
⁊ robur carnis. aliquando profectib anime
utile est. Quare in ualle debilis: Qura no¬
luptas carnis semper superflua est. In nul¬
le prohibetiu in campo conceditur m mõ¬
te remuneratur. In ualle seruit in campo

Expanded text:
Seir; nunc quid sit mons Seir videamus. Seir; nunc quid sit mons Seir videamus. Habet enim Seir iste montem, habet et vallem; et ut plus dicam habet montem, habet campum, habet vallem; sed in valle est debilis, in campo est fortis, in monte insuperabilis. Seir in monte est appetitus carnis in necessitate; Seir in campo est appetitus carnis in satietate; Seir in valle est aptitus carnis in voluptate. Quando ad vivendum tantum caro sustentamentum accipit, Seir in monte est. Quando vero ad robur nutrimentum quaerit, Seir in campo est. Quando autem ad lasciviendum delicias poscit, Seir in valle est. Quare ergo in monte insuperabilis est? quia sustentamentum carnis in hac adhuc mortalitate degentibus necessarium est. Quare in campo fortis? quia et robur carnis aliquando profectibus animae utile est. Quare in valle debilis, quia voluptas carnis semper superflua est. In valle prohibetur, in campo conceditur, in monte remuneratur. In valle servit, in campo
Abbreviated transcription (Latin):
lut. Quid autem hi duo fratres nisi duos
motus qui i homine sunt designant. hou ẽ
concupiscenciam carnis ⁊ sp̃c. Samus autem
quod dicit apłs. Non prius quod spũale
tur Concupiscencia carnis marcescit. hoc est
estuui u postigenito iacob suppłantatur. Item
concupiscencia carius quasi esan uenator fo¬
tis pascitur. concupiscencia uero sp̃o quasi
iacob uir simplex intus delectatur. Est gͥͦ
seir pslosus carnis motus curpis ⁊ ĩdecorꝰ.
Et bene pilosus quia sicut pilus in carne
radicem sigit. sed excrescendo carnem exre¬
dit. ita carnuis motus de necessitate oriture
sed excrescendo inuoluptatem us profluit.
Et̃ quemadmodum precidi sine dolore pot̾.
euelli sine dolore non potest. sic appetitus
carnis quantum ad suꝑfluitatem ꝑtinet
quasi extra sensum camis sine decrimento
pieciditur sed quantum ad necessitatem
spettat quasi intra garnem non sine detͥ¬
mento extirpatu Ette diximus quis sit

Expanded text:
bat. Quid autem hi duo fratres, nisi duos bat. Quid autem hi duo fratres, nisi duos motus, qui in homine sunt, designant, hoc est concupiscentiam carnis et spiritus. Scimus autem quod dicit apostolus, non prius quod spirituale tur, concupiscentia carnis marcescit: hoc est Esau a post genito Jacob supplantatur. Item concupiscentia carnis quasi Esau venator foris pascitur, concupiscentia vero spiritus, quasi Jacob vir simplex intus delectatur. Est ergo Seir pilosus carnis motus turpis et indecorus; et bene pilosus, quia sic pilus in carne radicem figit, sed excrescendo carnem excedit, ita carnis motus de necesed excrescendo in voluptatem usque profluit. Et quemadmodum pilus praecidi sine dolore potest, evelli sine dolore non potest, sic appetitus carnis, quantum, ad super fluitatem pertinet quasi extra sensum carnis, sine detrimento praeciditur, sed quantum ad necessitatem spectat, quasi intra carnem sit, non sine detrimento exstirpatur. Ecce diximus quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
co ⁊ respondes. inuito ⁊ ꝑada es. Ergo nenies.
Ad quar bis dic̃ ueno nt qui ex̃ se est pͥmũ
ad se redeat. qui i se est. supra so ascendit. pͥ¬
nium in nõbis est ⁊ preuaricatores ad cor re¬
dire monet. deinde supra nos est ut iustifica¬
tos ad se inuitet᷑. ueni inquit ueni deru de fo¬
bis intus ad tẽ. Ueni de uitus intͥnsecus sup̾ te
ad mẽ. uem ad libanum sponsa ueni ad liba¬
num. uem de libano. ueni ad libanu. Ueni
de libano de candidato ad lilunum non decan¬
didatum. sed candidum. uemi de corde mũdato
ad mundatorem cordium ñ mundatitm. s
mundum. Non peruenis ad me si remanes
interpretatur hispidus uel pilosus. Sanir¬
uero tiocturna auis uel fetor. ⁊ ẽ seir ĩdem
qui edõ .i. esau. Esau ⁊ iaçob duo erant frẽs
Esau prior natus. sed a p̾nato uicob supplã¬
tatus. Esau uenator ⁊ studiis agrestib de¬
ditus fuerat. Iacob uir simplex domi hĩta¬

Expanded text:
co, et respondes: invito et operata es, ergo venies. co, et respondes: invito et operata es, ergo venies. Sed quare bis dicit, veni? ut qui extra se est, primum ad se redeat, qui in se est supra se ascendat. Primum in nobis est, et praevaricatores ad cor redire monet. Deinde supra nos est, ut justificatos ad se invitet. Veni, inquit, veni, veni deforis intus ad te; veni de intus, intrinsecus super te ad me. Veni ad Libanum, sponsa, veni ad Libanum; veni de Libano, veni ad Libanum, veni de Libano , decandidato; ad Libanum, non decandidatum, sed candidum. Veni ad corde mundato ad mundatorem cordium, non mundatum, sed mundum. Non pervenis ad me, si remanes Sanir, Seir interpretatur, hispidus, vel pilosus. Sanir nocturna avis, vel fetor. Et est Seir idem qui Edom, id est Esau. Esau et Jacob duo erant fratres . Esau prior natus, sed a post nato Jacob supplantatus. Esau venator, et studiis agrestibus deditus fuerat. Jacob vir simplex domi habita
Abbreviated transcription (Latin):
uoluitur. Secundum exaggerationem nul
significat. cum causa exigit aggrauaro et
cum quadam exaggeratione his que p̾missa
sunt responderi. quale est illud in leuiticoeld
adam correptiones nr̃as septuplũ pp̃ peccata
ur̃a bi niohil aliud qmͣ multiplicitas pene
signatur expressa per septenarium. Ex paucis
multa eapiens perpendere discat.rrxt¬

Expanded text:
volvitur. Secundum exaggerationem numeri significant, cum causa exigit aggravari, et cum quadam exaggeratione iis, quae praemissa sunt, responderi, quale est illud in Levitico: Ad Adam correptiones vestras septuplum propter peccata vestra , ubi nihil aliud quam multiplicitas poenae signatur, expressa per septenarium. Ex paucis multa sapiens perpendere discat.
Abbreviated transcription (Latin):
eius uoluntati in nullo contradict. In
deum currit. quando in ipso requiescere
appetit. Hec sunt tria que ad deuin per¬
tuient. duo sunt proximi. potest enim de¬
siderium de proximo et ami proximo cur¬
rere. sed in proximmm non potest. de proiso
ut de eius salute et profectu gaudeat. Cũ
proximo. ut eum in uia dei et comidem ic¬
neris et socium peruentionis hr̃e concu¬
piscat. Sed in proxiinum non potest ut

Expanded text:
ejus voluntati in nullo contradicit. In ejus voluntati in nullo contradicit. In Deum currit, quando in ipso requiescere appetit. Haec sunt tria, quae ad Deum pertinent. Duo sunt proximi. Potest enim desiderium de proximo et cum proximo currere, sed in proximum non potest. De proximo, ut de ejus salute gaudeat et profectu. Cum proximo, ut eum in via Dei comitem itineris et socium perventionis habere concupiscat. Sed in proximum non potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Trra quedam sunt que amart bene au uran¬
le possunt id est. deus proximus et mund
deus supra nos est. proximus iuxta nos.
mundus subtus nos. Ordinate ergo cari¬
tatem. Si currit bene airrat. si recunescit be¬
ne roquiescat. desiderium curcit. Gandium
requiesat. propter quod gaudium uni for¬
me est quia semper in uno est nec iucilłtu¬
dine uariari potest. desiderium autem motꝰ
muitabilitatem suscipit. ed iccuto non se cõ¬
tinet in uno sed uarias species representat.
Omnis namq airsus aut de illo est aut cũ
illo aut in illo ad quod est. Quomodo ergo
currere debet desiderium nr̃m: Tria sunt.
deus proximus et mundus. Tria deus. duo
proximus. et unum mundus hãt in cursu
desiderii nr̃i. Et est in desiderio ordiirata ca¬
pidas. Amor namq per desidersum ⁊ de dõ
⁊ cum deo et in deum ordinate currere p
de. dõ airrit. quando uoluntasi de ipso ac¬
cipit nñ eum diligit. Cum deo currit añ

Expanded text:
Tria quaedam sunt quae amari bene aut maTria quaedam sunt quae amari bene aut male possunt; id est, Deus, proximus, et mundus. Deus supra nos est, proximus juxta nos est, mundus subtus nos est. Ordinate ergo charitatem. Si currit, bene currat; si requiescit, bene requiescat. Desiderium currit, gaudium requiescit. Propter quod gaudium uniforme est, quia semper in uno est, nec vicissitudine variari potest: desiderium autem motus mutabilitatem suscipit, et idcirco non se continet in uno, sed varias species repraesentat. Omnis namque cursus aut de illo est, aut cum illo, aut in illo ad quod est. Quomcurrere debet desiderium nostrum? Tria sunt: Deus, proximus, et mundus. Tria Deus, duo proximus, et unum mundus habeat in cursu desiderii nostri. Et est in desiderio ordinata charitas. Amor namque per desiderium, et de Deo, et cum Deo, et in Deum ordinate currere potest. De Deo currit quando de ipso accipit unde eum diligit. Cum Deo currit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uinculum quod ligat utrosq in ipsum et tã¬
to felicitius quanto fortius propter quod ⁊̃
ut indiuisa societas et concordia perfecta ntͦ
biq hsetur geminatus est nexus in caritate
dei et proximi ut per caritatem dei om̃s uni
cohererent. per caritatem proximi omnes ad
inuicem unum fierent. ut quod de illo uno
cui omnes mherebant quisq in semet ip̃o ñ
caperet plenius atq perfectius per caritatẽ
proximi in altero possideret. et bonum om¬
nium fieret totum finguloꝵ. Ordinade gͦ
caritatem. Quid est ordinate caritatem: Si
de siderium est amor bene currat. Si gandi¬
um est bene requiescat. Est enim amor sic̃
dictum est delelectatio cordis alicuius ad ad
propter aliquid. desiderium in appetendo.⁊
ĩ profruendo gaudium. per desiderium oͣrens.
et requiescens per gandium. Curxens ad
illud requiescens in illo. Ad quid : aut ĩ quo
rere debeat amor nr̃ aut in quo requiesce̾.

Expanded text:
vinculum quod ligat utrosque in idipsum, et tanvinculum quod ligat utrosque in idipsum, et tanto felicius, quanto fortius. Propter quod etiam ut indivisa societas et concordia utrobique perfecta haberetur, geminatus est nexus, in charitate Dei et proximi: ut per charitatem Dei omnes uni cohaererent, per charitatem proximi omnes ad invicem unum fierent; ut quod de illo uno, cui omnes inhaerebant, quisque in semetipso non caperet, plenius atque perfectius per charitatem proximi in altero possideret, et bonum omnium fieret totum singulorum. Ordinate ergo charitatem. Quid est, ordinate charitatem? Si desiderium est amor, bene currat; si gaudium est, bene requiescat. Est enim amor, sicut dictum est, delectatio cordis alicujus ad aliquid propter aliquid, desiderium in appetendo, et in perfruendo gaudium, per desiderium currens, et requiescens per gaudium, currens ad illud, et requiescens in illo. Ad quid, aut in quo? rere debeat amor noster, aut in quo requiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
idem aptus esset tantabeatitudine perfrui
dammodo per hanc sensificans ad gustum
dulcediuis in t̾ne. quatinus per ipsam iuide¬
licet dilectionem sue felicitatis iocundita¬
tem sapereti eiq iunfatigabili desiderio ĩ he¬
reret. per dilectionem ergo copulauit sibi
deus creaturam rõnalem ut ei semper m̃¬
herendo iꝑsum quo beatificanda erat boñ
et ex ipso quodam modo per affectum su¬
geret et de ipso per desiderium bibereo. ⁊
ip̃o per gaudium possideres. Suge o apiar¬
la suge. Suge ⁊ bibe dilcoris tu iuenarra¬
bilem suanitatem. In mergete et replere
quia ille deficere nescar si tu nõ inapias
fastidire. ad here ergo et inhere sume et
fruere. si sempiternus gustiis fuerit. sem¬
piterna quoq beatido erit. Non iam pude¬
at nos neq ꝓeniteat de amore fecisse
uerbum. Non peniteat ubi tanta uti¬
litas non pũdeat ubi talis honestas
cratura rõualis. solunq est dilectõius

Expanded text:
idem aptus esset tanta beatitudine perfrui, idem aptus esset tanta beatitudine perfrui, m cordis quodam modo per hanc sensificans ad gustum dulcedinis internae: quatenus per ipsam videlicet dilectionem, suae felicitatis jucunditatem saperet, eique infatigabili desiderio inhaereret. Per dilectionem ergo copulavit sibi Deus, creaturam rationalem, ut ei semper inhaerendo ipsum quo beatificanda erat bonum, et ex ipso quodam modo per affectum sugeret, et de ipso per desiderium biberet, et in ipso per gaudium possideret. Suge, o apicula, suge; suge et bibe, dulcoris tui inenarrabilem suavitatem. Immergere, et replere; quia ille deficere nescit, si tu non incipias fastidire. Adhaere ergo et inhaere, sume et fruere: si sempiternus gustus fuerit, sempiterna quoque beatitudo erit. Non jam pudeat nos neque poeniteat de amore fecisse verbum: non poeniteat ubi tanta utilitas, non pudeat ubi talis honestas.creatura rationalis, solumque est dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
mor est delectatio cordis. aliquius ad aliqͥd
propter aliquid. desiderium in appetendo ⁊ ĩ
perfruendo gandium. per desiderium dͤrens¬
requiescens per gaudium. Hic bonum est et
hic malum est tuum cor humamum. qr
nec aliunde bonum es si bonum es. neo ali¬
unde malum es. si malum es. nisi qd̾ nel
maleuł bene amas quod bonum est Nam
omne quod est bonum esti sed au id quod
bonum est male amarur illud bonum nõ¬
est et hoc malum est. Igitur nec qui amat
est sed quod male amat malum est. et hoo
omne malum est. Ordinate ergo caritatem.
et iam malum nullum est. Magnam rẽ
ꝯmendare uolumus. si tanen ualemus
quia ipse suminum et uerum bonumẽ.
qui nec de alieno accipere potest quo crescat.
qm̃ ex ipso sunt omnia nec de suo amitae
quo decidat qm̃ in ipso iminut abiliter con¬
sistunt uniuersa. ipse rõnalem spm̃ arauit
sola caritate nulla necessitate ut eum sue
beatitudinis participem faceret. porro ut

Expanded text:
mor est delectatio cordis alicujus ad aliquid mor est delectatio cordis alicujus ad aliquid propter aliquid, desiderium in appetendo, et in perfruendo gaudiumrequiescens per gaudium. Hic bonum est, et hic malum est tuum, cor humanum, quia nec aliunde bonum es si bonum es, nec aliunde malum es si malum es: nisi quod, vel male, vel bene amas, quod bonum est. Nam omne quod est, bonum est; sed cum id, quod bonum est, male amatur, illud bonum est, et hoc malum est. Igitur nec qui amat est, sed quod male amat, et hoc omne malum est. Ordinate ergo charitatem, et jam malum nullum est. Magnam rem commendare volumus, si tamen valemus,quia ipse summum et verum bonum est, qui nec de alieno accipere potest quo crescat, m ex ipso sunt omnia; nec de suo amittere quo decidat, quoniam in ipso immutabiliter consistunt universa: ipse rationalem spiritum creavit sola charitate, nulla necessitate, ut eum suae beatitudinis participem faceret. Porro ut
Abbreviated transcription (Latin):
gamus et queruuus ut saamus et sciẽtes
caueamus quod illi inuestigant ut saaut.
sed saant ut faciant. quid ilbid in nob̾ sit
quod desiderul nr̃a sic multifarsam diuidit.
et cor unuru in diuersa deducit. Inuenimus
autem hoc aliud non esse preter amoremi
qui cum sit motus cordis secundum n᷑am
singularis et unicus. secundum attionemt
aut᷑ diuisus cum se in ordiuate mouet. le
adea que non debet cupiditas dĩ. qum ne
ordinatus est caritas appellatur. Ipm igre
huns cordis motum quem amorem appel.¬
lamus qua diffinitione signare poteriri
expedit nobis peopius u̾tueri eum ne late¬
at aliquatenus et non saiatur. propteroaq
nec caueatur aui malus est nec appetatur
nut siueniatur eum bonus. de qͥuo et aũ
malits est tauta mala enunt et cumbonus
est tanta bona procedunt. Ipsum gͥ quomͦi
diff̾muimius: Inuestigemus. consideremꝰ quia
ocrultum est quo queritur quantoq ĩ t̾ius
collatum est. tanto magis in utraq parte

Expanded text:
gamus et quaerimus ut sciamus, et scientes gamus et quaerimus ut sciamus, et scientes caveamus: quod illi investigant ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud in nobis sit quod desideria nostra sic multifariam dividit, et cor nostrum in diversa deducit. Invenimus autem hoc aliud non esse praeter amorem, qui, cum sit motus cordis, secundum naturam singularis et unicus, secundum actionem autem divisus cum se inordinate movet, id est, ad ea quae non debet, cupiditas dicitur, cum vero ordinatus est, charitas appellatur. Ipsum ergo hunc cordis motum quem amorem appellamus, qua definitione signare poterimus? Expedit nobis propius intueri eum, ne lateat aliquatenus, et non sciatur, proptereaque nec caveatur cum malus est, nec appetatur aut inveniatur cum bonus, de quo et cum malus est tanta mala veniunt, et cum bonus est tanta bona procedunt. Ipsum igitur quomodo diffinimus, investigemus, consideremus, quia occultum est quod quaeritur, quantoque interius collocatum est, tant
Abbreviated transcription (Latin):
ad interiora dirigit caritas nominatur. Er¬
go duo sunt rius qui de fonte dilectionis em i¬
nant cupiditas et caritas. et omnium ma¬
loꝵ radix cupiditus. et omnium bonoꝵ ra¬
dix caritas. Ex eo igitur totum est ꝙ bonũ
est. et totum quod mislum est ex eo esti ¶t¬
quid ergo illud est magnum est qd̃ in nob̃
est. et ex eo totum est quod ex nobis est. hoc
autem amor est. quid est amor ᷑ et quantum
est amor: aut nuĩ est amor Et sermo dei de
amore loquitur: Nunquid hoc negoti
myst̾ia uolentes susapiunt. quam pauci aui
eius uerba ĩ medium proferre non erubesꝯt.
¶uid ergo nos facimus: forsitan multa im¬
probitate frontem frattam habeamus aui
non uerecundemur amorem iudictatum. for¬
mare queni et inpudia aliquando non pos¬
sunt sine nerecundia in uerbis exprimere.
Sed aluid est inuestigare iucium ut eradi¬
cetur. alud exhortari ad uicium ut uirtus
et u̾itas non ametur Nos igitur ĩuesti¬

Expanded text:
ad interiora dirigit, charitas nominatur. Erad interiora dirigit, charitas nominatur. Ergo duo sunt rivi qui de fonte dilectionis emanant, cupiditas et charitas. Et omnium malorum radix cupiditas, et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur totum est quod bonum est, et totum quod malum, ex eo est. Quidquid ergo illud est, magnum est quod in nobis est, et ex eo totum est, quod inest nobis, ex hoc autem amor est. Quid est amor, et quantum? quid est amor, aut unde est amor? Et sermo Dei de amore loquitur. Nunquid hoc negotiumysteria volentes suscipiunt, quam pauci qui ejus verba in medium proferre non erubescunt. Quid igitur nos facimus? Forsitan multa improbitate frontem fractam habemus, qui non verecundemur amorem dictatum formare, quem et impudici aliquando non possunt sine verecundia in verbis exprimere. Sed aliud est investigare vitium ut eradicetur, aliud exhortari ad vitium, ut virtus et veritas non ametur. Nos igitur investi
Abbreviated transcription (Latin):
est de cisbilib leonum ad montem seu mii
de incontunentia ad castitatem. de uolupta¬
te ad parsimoniam: Et quid est de montib
leopardorum ad montem hermon nisi. de
superbia ad humilitatem. de coudelitate
ad pacienciam Et nota quod dixit de cubi¬
lib non de cubili. de montib non de mõte
⁊ ad montem non ad montes. de cubilibus
ergo ad montem. de montib ad montemħ
n est de multis ad unum progredimu qura
quanto magis mundum fugiendo deo appro¬
pͥiuquare incipimus. dantõmagis iautium
lectione sermonem serimus ne forte
Namiam faciens aut tocum consumens au
purgans totum. Ex eo namq totum est qd
bonum. et totum quod malum est ex eo est.
Unus fons dilectionis intus saliers duosui¬
uos infundit. Alter est amor mundi cupidi¬
tus. Alter est amor dei caritus. Medium amppe
est cor hominis. uũ fono amoris erumpti
et cum per appetitum ad ext̾iora decurrit ai¬
piditas dicitur cumi uero desiderium siuẽ

Expanded text:
est de cubilibus leonum ad montem Seir, nisi est de cubilibus leonum ad montem Seir, nisi de incontinentia ad castitatem, de voluptate ad parcimoniam? Et quid est de montibus leopardorum ad montem Hermon, nisi de superbia ad humilitatem, de crudelitate ad patientiam? Et nota quod dixit, de cubilibus non de cubili, de montibus non de monte, et ad montem non ad montes. De cubilibus ergo ad montem, de montibus ad montem, hoc est de multis ad unum progredimur, quia quanto magis mundum fugiendo Deo appropinquare incipimus, tanto magis in unum lectione sermonem serimus, ne forteflammam faciens, aut totum consumens aut purgans totum. Ex eo namque totum est quod bonum est, et totum quod malum est ex eo est. Unus fons dilectionis intus saliens duos rivos effundit. Alter est amor mundi, cupiditas: alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis unde fons amoris erumpit, et cum per appetitum ad exteriora ducitur, cupiditas dicitur: cum vero desiderium suum
Abbreviated transcription (Latin):
pardo procreatur. Leo crudelis ẽ: Pardꝰ ma¬
culosus. Si ergo leo propter crudelitatem de¬
mones Pardus propter uarietatem ꝯgrue
hereticos designat. qui qr untatem fidei
diu̾sis et peruersis dogmatib sandunt qua¬
si quibdam maculis corpus infectũ gerũt.
Qui sunt ergo leopardi nisi supeobi amato¬
res huius seculi quos primum diabolus per
doctomam hereticoꝵ ad perfidiam generat.
ac deude per huius mundi amorem ad uicia
inslãmat. Montes leo pardoꝵ diuicie sunt
⁊ pompe hunis secisli. in quib se pueri extol¬
lunt. ⁊ electorum uitam tanto acrius inseo¬
tantur quanto eos in hoo seculo abiectos. ⁊¬
se sublimes aspiciunti Bene ergo dicitur ad
sponsam. uemes ⁊ transbis ad montem
seut ⁊ hermon. a cubilib leonum a mõtib
leopardoꝵ. Quasi dretur. Transibis nd mõ¬
dem seir a cubilib leonum. transibis ad mõ¬
tem hermon a montib leopardoꝵ. S quid

Expanded text:
pardo procreatur. Leo crudelis est, leopardus mapardo procreatur. Leo crudelis est, leopardus maculosus. Si ergo leo propter crudelitatem daemones, pardus propter varietatem congrue haereticos designat qui, quia unitatem fidei diversis et perversis dogmatibus scindunt, quasi quibusdam maculis corpus infectum gerunt. Qui sunt ergo leopardi nisi superbi amatores hujus saeculi, quos primum diabolus per doctrinam haereticorum ad perfidiam generat, ac deinde per hujus mundi amorem ad vitia inflammat? Montes leopardorum divitiae sunt et pompae hujus saeculi, in quibus perversi se extollunt, et electorum viam tanto acrius insectantur, quanto eos in hoc saeculo abjectos et humiles aspiciunt. Bene ergo dicitur ad sponsam: Venies, et transibis ad montem Seir et Hermon, a cubilibus leonum, a montibus leopardorum. Quasi diceretur, transibis ad montem Seir, a cubilibus leonum, transibis ad montem Hermon, a montibus leopardorum. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
absconditus suauior. Et ignorauit qd̾ gignã¬
tes ibi sunt. ⁊ in profundis inferni comuueerꝰ
Et dominus ad beatum iob de antiquo hoste
loquens ait. Sub unibra dormit in secreto ca¬
lami. in locis hum̃tib. In illis enim mentib
Diabolus pausat que intus a calore dĩi amo¬
ris frigide foris nunc influxa carualium Uo
luptatum delectatione gaudent. ⁊ que subm̃
amaritudo secutura sit non preuid̾et. Cũbi¬
lia ergo leonum sunt blandimenta carnali¬
umi uoluptatum. que nunc quidem mollia
uidentur per exꝑienciam. post uero crudelia
sencientur per penam Nam siquidem leo
cubat ⁊ dormit. quia mentib capnislium nc̃
per delectationem pecoati diabolus blandũ
se simulans nondum qualis futurus sit o¬
stendit. Aed tunc eiugilare incipiet quando
eos quos illicitis nunc delectationib seduce¬
res spontaneos tenet in culpa. post aperte
seuiens inuitos trahit ad tormenta. Seqͥt᷑.
Amontib leopardoꝵ. Leopardus a leone ⁊

Expanded text:
absconditus suavior. Et ignoravit, quod gigantes ibi sunt, et in profundis inferni convivae ejus . Et Dominus ad beatum Job de antiquo hoste loquens, ait: Sub umbra dormit in secreto calami, in locis humentibus . In illis enim mentibus diabolus pausat, quae intus a calore divini amoris frigidluptatum delectatione gaudent, et quae subinde amaritudo secutura sit, non praevident. Cubilia ergo leonum sunt blandimenta carnalium voluptatum, quae nunc quidem mollia videntur per experientiam, post vero crudelia sentientur per poenam. Nunc siquidem leo cubat et dormit, quia mentibus carnalium nunc per delectationem peccati diabolus blandum se simulans, nondum qualis futurus sit ostendit. Sed tunc evigilare incipiet, quando eos, quos illicitis nunc delectationibus seducens spontaneos tenet in culpa, post aperte saeviens invitos trahet ad tormenta. Sequitur: A montibus leopardorum . Leopardus a leone et
Abbreviated transcription (Latin):
.iiͦiĩ. uectium arche. et iiii. animalium in ore¬
chiele. Drimus matheus euangelium suum
stripsit hebraite. Secundus marcus grece scͥp
sit. Tercius lucas inter omnes ouͣngelista
apostoloꝵ scripsit. Quartus et ultimus ⁊o¬
hannes euangelium scripsit. Paulus .xiiii.

Expanded text:
quatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezequatuor vectium arcae, et quatuor animalium in Ezechiele. Primus Matthaeus Evangelium suum scripsit Hebraice; secundus Marcus Graece; tertius Lucas inter omnes evangelistasapostolorum idem scripsit; quartus et ultimus Joannes Evangelium scripsit. Paulus quatuordecim
Abbreviated transcription (Latin):
philus uulgauerunt. Ottauo loco iero¬
nimus accessit. non iam de hebreo in gre¬
cum sicut priores. sed de hebreo in lataũ
trãs ferens sermonem. Cuius translatõ
quia hebraice ueritati concordare mag̃
probada est: idarco eccłia xp̃i per unii̾t¬
sam latinitatem pre ceteris omnib tnͣs¬
lationib quas uitiosa snterpretatio sũ
prima de hebreo in grecum. siue secunda
de greco in latinum facta corruperat hãc
solam legendam et in auctoritate habẽ¬
dam constituta usu autem primo in ua¬
lescente qui non nũqiram solita magis
quani uera appetit. factum ẽ ut diu̾slis
diu̾sis sequentib translationes ita tandẽ oĩa
confusa sunt. ut pene nunc quid eͥ tribuendũ
sine sp̃u sancto magis conati sunt ordi¬
nare narrationem quam hystorie texere u̾i¬
ateni. Inde santti patres per sp̃m sanaum
docti .iiii. tantum in auctoritatem receꝑunt
militudinem .iiii. fluminum paradysi. et

Expanded text:
philus vulgaverunt. Octavo loco Hierophilus vulgaverunt. Octavo loco Hieronymus accessit, non jam de hebraeo in graecum sicut priores, sed de hebraeo in latinum transferens sermonem. Cujus translatio, quia hebraicae veritati concordare magis probata est, idcirco Ecclesia Christi per universam latinitatem prae caeteris omnibus translationibus, quas vitiosa interpretatio, sive prima de hebraeo in graecum, sive secunda de graeco in latinum facta, corruperat, hanc solam legendam et in auctoritate habendam constituit. Usu autem pravo primo invalescente, qui nonnunquam solita magis quam vera appetit, factum est, ut diversas diversis sequentibus translationes ita tandem omnia confusa sint, ut pene nunc cui tribuendum sine Spiritu sancto magis conati sunt ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Unde sancti Patres, per Spiritum sanctum docti, quatuor tantum in auctoritatem receperunt militudinem quatuor fluminum paradisi, et
Abbreviated transcription (Latin):
ei rangelium. Hec eadem translatio ĩ gen¬
tib reperta est. et secundum hanc ab ec¬
clesiis xp̃i primum sacre scripture legi
ceperunt. post ea u̾o quia eidem transla¬
tioni quedam deesse probata sunt. que in
hrebraica ueritate tam ip̃ius xp̃i quam
apostoloꝵ predicantium auctoritas ꝯti¬
nert promulgauerat. conati sunt ⁊ alii
sacram scripturam de hebrea ligua in
grecum transferre sermonem. Secundam
igitur et terciam et quartam tpansla¬
tionem fecerunt aquila. Simachꝰ. Theo¬
docion. quoꝵ primus .i. aquila iudens. Si¬
machus u̾o ⁊ theodotion hebionite here¬
tici fuerunt. Optinuit tamen usus ut
post .lxx. interpretes ecclesie grecoꝵ eoꝵ
recipetent exemplaria et legerent Post
hec accessit quinta que uulgaris dict᷑.
que quodam tempore in ierico reperta ẽ.
Ded quis auttor eius fuerat usq hodie
ignoratur. Sextam et septimam orige¬
nes fecit. cuius codices eusebuis et ꝑam¬

Expanded text:
Evangelium, haec eadem translatio in genEvangelium, haec eadem translatio in gentibus reperta est, et secundum hanc ab Ecclesiis Christi primum sacrae Scripturae legi coeperunt. Postea vero, quia eidem translationi quaedam deesse probata sunt, quae in hebraica veritate tam ipsius Christi quam apostolorum praedicantium auctoritas contineri promulgaverat, conati sunt et alii sacram Scripturam de hebraica lingua in graecum transferre sermonem. Secundam igitur et tertiam et quartam translationem fecerunt Aquila, Symmachus, Theodotion. Quorum primus videlicet Aquila, Judaeus; Symmachus vero et Theodotion Hebionitae haeretici fuerunt. Obtinuit tamen usus, ut post Septuaginta interpretes Ecclesiae graecorum eorum reciperent exemplaria et legerent. Post haec accessit quinta, quae Vulgaris dicitur; quae quodam tempore in Jericho reperta est. Sed quis auctor ejus fuerit, usque hodie ignoratur. Sextam et septimam Origenes fecit, cujus codices Eusebius et Pam
Abbreviated transcription (Latin):
sum legem a chaldeis dum iudei ing̾ssi st̃.
Cunctaq legis ac prophetarum uolumi¬
na que fuerant agentib corrupta correr̃
dotumq uetus testamentum in .xxͦ.ii. li¬
bros constituit. ut tot libri essent in
lege quot habebantur et lutere. De¬
cripturam ueteris testamenti prius ⁊̃
hebraica lingua editam constat. post¬
hec tempore ꝑtolomei qui philadelphꝰ cogno¬
minatus est et secundus post illexandrum
interpretes quos ab elezaro pontifice acce¬
ex hebrea interpretari fecit. Et ut auit qͥ¬
dam ne posset decipi ab eis falsitate tnͣsia¬
tionis duisit eos ut singuli in singulis cel¬
lis seꝑati essent. Illi uero it a omnia per
sp̃m sanctum interpretati sunt ut nichil
inuniꝰ codice inuentum esset: quod in alt̾i
simlr̃ non inueniretur. propter quod una
est eoꝵ interpretatio. Sed ieronimus dic̃
huio rei non esse adhibendam fidem post
ascensionem u̾o dñi predicantib apostolis

Expanded text:
sam legem a Chaldaeis, dum Judaei ingressi sunt sam legem a Chaldaeis, dum Judaei ingressi sunt cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a gentilibus corrupta, correxit; totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habebantur et litterae. Scripturam Veteris Testamenti prius in hebraica lingua editam constat. Postea Ptolomaeus qui Philadelphus cognominatus est, et secundus post Alexandrum tuaginta interpretes, quos ab Eleazaro pontifice acceex hebraea interpretari fecit. Et, ut aiunt quidam, ne posset decipi ab eis falsitate translationis, divisit eos, ut singuli in singulis cellis separati essent. Illi vero ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in unius codice inventum esset, quod in alterius similiter non inveniretur. Propter quod una est eorum interpretatio. Sed Hieronymus dicit, huic rei non esse adhibendam fidem. Post ascensionem vero Domini, praedicantibus apostolis