comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cribulationib consolationẽ. Sciat fr̃ni¬
tas ur̃a quia tribulationib urĩs contͥ¬
bulor. & passionib urĩs compatior: S
oporta certũ uobis consiliũ dare non
possumus. quia in hoc negotio ur̃o nisi
ds miscdit̃ consulat. oportet ut aut legẽ
offendatis aut regem. Si enĩ canonicũ urm̃
criminalit̾ impetitã alibi quã in eccła eram¬
nari conceditis. canonicã legem offendicis.
i audiencia regał curiȩ respuitis. regẽ offen¬
ditis In qua discepͣtione cum ipsi ã oratioẽ
& auctoritate sciatis quid sit ueriꝰ. quid ho
uos oportebit quod infirmitati urȩ erit
tolerabilius. Si aut̃ sciremꝰ uos eẽ paratos
ut cũ gaudio tolerare possetis rumas do¬
moꝵ. excͣminationes corpoꝵ rapinas bonor
uroꝵ. possemꝰ uos exhortari ut seq̃remini
consiliũ susaiȩ quę magis eleg̃ in ma¬
nus hominĩ incidere. quã leg̾em dei
de relinq̃re. Sed qͥa in donis sp̃ualib c̃sili¬
tim & fortitudo conuineta sunt: c̃sili¬

Expanded text:
lationibus consolationem. Sciat fraternitas vestra quia in tribulationibus vestris contribulor, et passionibus vestris compatior epioporteret, certum vobis concilium dare non possumus, quia in hoc negotio vestro nisi Deus misericorditer consulat, oportet ut aut legem offendatis aut regem. Si enim concanonicum vestrum criminaliter impetitum alibi quam in Ecclesia examinari conceditis, canonicam legem offenditis; si audientiam regalis curiae respuitis, regem offenditis. In qua disceptatione cum ipsi et ratione et auctoritate sciatis quid sit verius, quid  vos oportebit quod infirmitati vestrae erit tolerabilius . Si autem sciremus vos esse paratos, ut cum gaudio tolerare possetis ruinas domorum, exterminationes corporum, rapinas bonorum vestrorum, possemus vos exhortari ut sequeremini consilium Susannae, quae magis elegit in manus hominum incidere quam Dei legem derelinquere . Sed quia in donis spiritualibus consilium et fortitudo conjuncta sunt, consili
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulare iuste non pot̃o. quin iusto ana¬
thaemate feriam taliũ maloꝵ incentores
et eoꝵ cooꝑatores. nisi tantis & illicitis ausi¬
bus remediuͣ p̃paretur. quo res mipia et
turba in utilis in pacis serenũ conuerta¬
tur. ualsts. & quod meliꝰ uob̃ uisũ fu¬
erit : p̃presentiũ portitorẽ remandate:¬

Expanded text:
dissimulare diu juste non potero, quin justo anadissimulare diu juste non potero, quin justo anathemate feriam talium malorum incentores et eorum cooperatores, nisi tantis et illicitis ausibus remedium praepararetur, quo res impia et turba inutilis in pacis serenum convertatur. Valete, et quod melius vobis visum fuerit per praesentium portitorem remandate
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ palatinȩ comitisse pacis & caritatis
uscerib habundare. Multa uobis de
me referuntur. quȩ non oportae ut auo¬
bis uera esse credantur. Habui enĩ & ha
omĩa ⁊ in om̃ib adiutores. Qđ adhuo stu¬
diose euico & euitaui. licet hoc amultis
non religioni ascribat᷑ s pusillanimita¬
ti. Et putabã me inuenisse modũ qͦ
rum uoluntate. nisi consilio insipienti¬
um ⁊ malignoꝵ filiꝰ ur̃ herodianũ illud
sacͬmentum fecisset. & adidem burgenses
suos coegisset. Quo facto: usus honestorũ¬
uiroꝵ consilio. nolui eis ultra dare bene¬
dictionẽ. s tam̃ pro amore ur̃o distuli ma¬
ledictionẽ. Nec enĩ benedictione digna st̃.
qui maledictionẽ meruer̾. & in mortẽ im
resipiscant. & ꝓ illicito iuram̃to ueniam
petant. O portet gͦ ut antequã res inpei
uerrat. aut ꝑ uos aut idoneos mediatores
collo qͥu habeamꝰ. & ꝓut melius ds̃ dona¬
uerit tam ꝑiculosam & inutilẽ turbã ad
pacem reducere studeamꝰ. lam enĩ diu¬

Expanded text:
LAE Palatinae comitissae, et pacis et charitatis visceribus abundare. Multa vobis de me referuntur quae non oportet ut a vobis vera esse credantur. Habui enim et habomnia et in omnibus adjutores. Quod adhuc studiose evito et evitavi, licet hoc a multis non religioni ascribatur, sed pusillanimitati. Et putabam me invenisse modum quoericorum voluntate, nisi consilio insipientium et malignorum, filius vester Herodianum illud sacramentum fecisset , et ad idem burgenses suos coegisset. Quo facto usus virorum honestorum consilio, nolui eis ultra dare benedictionem. Sed tamen pro amore vestro distuli maledictionem; nec enim benedictione digni sunt qui maledictionem meruerunt, et in mortem immresipiscant, et pro illicito juramento veniam petant. Oportet ergo ut antequam res in pejus vergat, aut per vos, aut idoneos mediatores colloquium habeamus, et prout melius Deus donaverit, tam periculosam et inutilem turbam ad pacem reducere studeamus. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
postulaui ab eis in ducias quas uix impetͣui
donec ad uos nc̃ t̾cio mitteren. & ad corri¬
gendum qđ properã factũ ÷ excellentiã ur̃am
cõmonefacerem. Moneo itaq & consulo. ut
clericis sua restitui faciatis. netam p̾clara et¬
cła intam scĩs dieb diuino pͥuetur officio.
& de uobis atranseuntib qualem non de¬
ceret publicetur opinio. In recuꝑabili enĩ
re non ÷ tam p̾ceps danda sentencia. nec
maliuolors in ordinate scianda seuitia.
Aonui itaq ⁊itum moneo suadente carita¬
te qua p̃cordialit̾ uos diligo. ut qđ corrigen¬
dum ÷ corrigatis. & qͥcqͥd durit̃ facere in¬
tenditis. usq ad legitimã discussionẽ dif¬
feratis. ne digesta ira peniteat uos fecisse
qđ faciendũ non fuisse ratione docente.
uidebitis Qđ si ammonitioneb meis & pe¬
titionib totiens repetitis acquiescere. non
uultis. & iustam satisfactionẽ respuitis. ne
miremini si doleo cũ dolentib & lugeo cũ

Expanded text:
postulavi ab eis inducias, quas vix impetravi, postulavi ab eis inducias, quas vix impetravi, donec ad vos nunc tertio mitterem, et ad corrigendum quod perperam factum est, excellentiam vestram commonefacerem. Moneo itaque et consulo, ut clericis sua restitui faciatis, ne tam praeclara Ecclesia in tam sanctis diebus divino privetur officio, et de vobis a transeuntibus, qualem non deceret, publicetur opinio. In recuperabili enim re non est tam praeceps danda sententia, nec malevolorum inordinate satianda saevitia. Monui itaque et iterum moneo suadente charitate qua praecordialiter vos diligo, ut quod corrigendum est corrigatis, et quidquid duriter facere intenditis, usque ad legitimam discussionem differatis, ne, digesta ira, poeniteat vos fecisse quod faciendum non fuisse ratione docente videbitis. Quod si admonitionibus et petitionibus meis toties repetitis acquiescere non vultis, et justam satisfactionem respuitis, ne miremini si doleo cum dolentibus, et lugeo cum
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissime comitisse pacientiȩ & pacis
habundare uiscerib. Pro sũma caritate
qua diligo pͥncipatũ urm̃. iam semel et
scđo monui celsitudine̾ urãm. ut qđ dic¬
tante ira suaderent uobis seruientis urĩ
non statim reciꝑetis. s reditũ urm ad nos
ad audiendã & cornoscendã ueritatẽ rerỹ
gestarum expectaretis. qͥa parati erant
&e adhuc sunt onĩs canonici beate maris
ad exequendum ꝑ manũ nram & qđ ratio
dictauerit & iusticia exegerit. Cum itaa:
ad omnẽ iusticiam exequendã erga uos
& erga uros ꝓmptos se ex hib̾ent. precepto
ur̃o sicut dicunt urĩ seruientes annonam
ȩccłae apd̃ castrũ duni & apđ̾ bonã uallem
uiolent̃ acceꝑunt & uinũ dõni hilduiN
cantoris in uico coriarioꝵ saiserunt. pluri¬
ma etiam indigna clericis & hominibus
eor intuler̃t. Postulant itaq clerici sum¬
ant que in iuste & p̃pꝑe sibi. eẽ. ablata re¬
clamant. Ee qͥa iusticiȩ deesse non possum.

Expanded text:
excellenti comitissae, patientiae et pacis abundare visceribus. Pro summa charitate qua diligo principatum vestrum, jam semel et secundo monui celsitudinem vestram , ut quod dictante ira suaderent vobis servientes vestri, non statim reciperetis, sed reditum vestrum ad nos, ad audiendam et cognoscendam veritatem rerum gestarum, exspectaretis, quia parati erant et adhuc sunt omnes canonici beatae Mariae ad exsequendum per manum nostram et quod ratio dictaverit, et justitia exegerit. Cum itaque ad omnem justitiam exsequendam erga vos et erga vestros promptos se exhiberent, praecepto vestro, sicut dicunt, vestri servientes annonam Ecclesiae apud Castrumduni, et apud Bonamvallem violenter acceperunt, et vinum domni Hilduini cantoris in vico coriariorum saisierunt , plurima etiam indigna clericis et hominibus eorum intulerunt. Postulant itaque clerici sumant, quae injuste et praepropere sibi esse ablata reclamant. Et quia justitiae deesse non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem non deb̾e dimitti excepta causa
fornicationis. & si dimissa fuerit manere
innuptã. Quicqͥd iuris p̃cipitur. hoc con¬
sequent̃ redundat ad fȩminas. Neq eni
adult̾a uxor dimittenda .ẽ. & uir mechꝰ

Expanded text:
uxorem non debere dimitti excepta causa fornicationis et, si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris iubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est et vir moechus
Abbreviated transcription (Latin):
iurgatione ferienda est. & maxime si occa¬
sionem atq oportunitatem p̃buerit aliqͣs
flagellũ dnĩ desuꝑ quo eos apparetit ꝓsiuis
meritis uapulare. Item inepła ad marcelliñ
Soleo audire in potestate ẽẽ iudicis mollire
sententiam & mitius uindicare quã leges.

Expanded text:
jurgatione ferienda est, et maxime si occajurgatione ferienda est, et maxime si occasionem atque opportunitatem praebuerit aliquod flagellum desuper Domini, quo eos appareat pro suis meritis vapulare. » Item in epistola ad Marcellinum: «  audire in potestate esse iudicis mollire sententiam et mitius uindicare quam leges.
Abbreviated transcription (Latin):
sus ut anathenate dignꝰ habeatur fiat hoc
ubi ꝑicł̃m scimatis nullum est. Infra idem.
Q uando euiꝰq cͥmen notum ÷ & om̃ib execbit
apparet. ut uł nullos ꝓrsus uł non tales ha¬
beat defensores ꝑ quos possit scima conting̾e:
non dormiat seueritas disciplinȩ: Infũa.¬
nͥ cum ille corripit᷑ qui ñ ht̃ sociam multi¬
tudinem. Cum uͦ idem morbus plurimos
occupauerit: nichil aliud bonis restat quã
dolor & gemit᷑. ut ꝑ illud signum quod ere¬
chieli scõ reuelatur. illesi euade ab illorũ
uastatione mereantur.InFRA. Reuera
cum contagio peccandi multitudinem inua¬
serit diuinȩ disciplinȩ seuera misericordia
necessaria est: nam congilia reparationis
& mania sunt ⁊ ꝑniciosa atq sacͥlega. quia
& impia. & suꝑba fiunt. & plus ꝑ turbant
infirmo bonos. quã corrigant animosoᷤ malo.
I tefaa. Turba aut̃ iniquoꝵ cum faculta
est popłoꝵ promendi sermonũ generali ob¬

Expanded text:
sus, ut anathemate dignus habeatur, fiat hoc sus, ut anathemate dignus habeatur, fiat hoc ubi periculum schismatis nullum est et infra. quam crimen notum est et omnibus execrabile apparet, ut uel nullos prorsus uel non tales habeat defensores, per quos possit schisma contingere, non dormiat seueritas disciplinae, in quanisi cum ille corripitur, qui non habet sociam, multitudinem. Cum vero idem morbus plurimos occupaverit, nihil aliud bonis restat, quam dolor et gemitus ut per illud signum quod Ezechieli sancto revelatur, illaesi evadere ab illorum vastatione mereantur. » Infra: « Revera cum contagio peccandi multitudinem invaserit, divinae disciplinae severa misericordia necessaria est nam consilia separationis et inania sunt et perniciosa, atque sacrilega, quia et impia et superba fiunt et plus perturbant infirmos bonos, quam corrigant animosos malos. Infra: Turba autem iniquorum, cum facultas est populorum promendi sermonem, generali ob
Abbreviated transcription (Latin):
pi ut uiuat: qui sine uita radicis ꝑibat.
ed cum receptus recipienti coaluerit. &¬
uigor consequit᷑ ⁊ fructꝰ Si aut̃ non ca¬
luerit. ille quidẽ arescit. s uita arboris
ꝑ manebit. Est enĩ ⁊ tale inserendi genus.
ut nullo preciso ramo qui intꝰ ÷ ille qui
foris ÷ inseratur. non tam̃ nullo s uł leus¬
simo arboris uulnere. Ita gͦ & isti cum ad
radicem catholicam ueniunt. nec eis quã¬
iis post erroris sui pęnitentiã honor &d¬
ricatus aut ep̃atus aufert᷑. Fit quidem
aliquid tanquam in cortice arboris macriꝰ
contra integritatẽ seueritatis. Uerunta¬
men quia neq qͥ plantat est aliqͥd neq
qui rigat. ad dĩ miscđiam p̃cib fusis
coalescente insitorũ pace ramoꝵ. caritã
oꝑit multitudinẽ peccatoꝵ De hac
contra epłam parmeniani. Cum quisq fr̃m¬
& xpianoꝵ intus in eccłe societate constitu¬
torum in aliquo tali peccato fuerit dep̾hen¬

Expanded text:
pi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; pi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est aliquid neque, qui rigat, ad dei misericordiam precibus fusis coalescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut contra epistolam Parmeniani: Cum quisque fratrum intus in ecclesie societate constitutorum, in aliquo tali peccato fuerit deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
po. alit ꝓio consid̾atione etatũ oportet tẽ¬
pari illa semꝑ considatione seruata. ut in
his quę dubia fuerint aut obscura id noue¬
rimus sequendum. quod nec p̃ceptis euange
leis contrarium nec decretis scoꝵ patrum
inuenut᷑ aduersum. Unde ⁊ aus̃. in episto¬
la d bonefacium In huiusmodi causas ubi
ꝑgues dissentionũ scissuras non huiꝰ aut¬
illius hominis : ꝑiculũ.s popłoꝵ strages
ucen. de trabendum est aliqͥd seueritati.
u weorib malis sanandis caritas sincera
post istam penitentiã apud uos cłici uł etiã
epi ꝑmanemus: hoc non fieret. qm̃ reue¬
ia quod fatendũ ÷ fieri ñ deberet. nisi pa¬
cis ipsits compassione sanaretur. S sibi ħ
dicant & multo maxime humilit̾ doleant
qui i tanta morte p̾cisionis iacent. ut
isto quodã uulne̾ matris catholicȩ reuiuis¬
cant. Cum enĩ precisus ramus inseritur.
fit aliud uulnus in arbore. quo possit reci¬

Expanded text:
porum, aut pro consideratione aetatum oportet temporum, aut pro consideratione aetatum oportet temperari: illa semper consideratione servata, ut in his quae dubia fuerint, aut obscura, id noverimus sequendlicis sit contrarium, nec decretis sanctorum Patrum inveniatur adversum. » Unde Augustinus, in epistola ad Bonifacium: In huiusmodi causis, ubi per graves dissensionum scissuras non huiillius hominis periculum, sed populorum strages jacent, detrahendum est aliquid severitati, ut majoribus malis sanandis charitas sincera post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit reci
Abbreviated transcription (Latin):
cerem. Qđ dixisse intelligendũ ÷ non astu
mentientis s affectu compatientis. cuiq rea
cupiens subuenire. quẽ ad modũ sibi suibue¬
niri uoluisset. si ita affectꝰ esset. Multa qͦ
pͥncipes ȩccłarum ꝓcenore canonũ distrie¬
tius iudicant. multa pro tempoꝵ necessitate
tolerant multa ꝓꝑsonarum utilitate uł stra¬
ge popłoꝵ uitanda dispensant. Multa etiam
ascis patrib imminuta scripturarũ testimo¬
fer leo neophitos ad suminũ sacerdotium
ꝑmisic ascenđe. quos paulꝰ publica p̃dicatiõe
ab eodem officio studuit remouere. Sic̃ &iã
arrianos postꝗ conuersi fuerunt legimꝰ in
sius officus fuise susceptos. Inde aiam prȩ.¬
taxatus papa leo de stabilitate non mutan¬
dorum. ⁊ discretione temꝑandorum ita seri¬
it rustico ep̃o narbonensi. Sic̃ quȩ dam
sunt quȩ nulla possunt ratione conuelli.
ita multa sunc quę aut pro necessitate tem¬

Expanded text:
cerem . Quod dixisse intelligendum est, non astu cerem . Quod dixisse intelligendum est, non astu mentientis, sed affectu compatientis: cuique ita cupiens subvenire, quemadmodum sibi subveniri voluisset, si ita affectus esset. Multa quoque principes Ecclesiarum pro tenore canonum districtius judicant, multa pro temporum necessitate tolerant, multa pro personarum utilitate, vel strage populorum vitanda dispensant. Multa etiam a sanctis Patribus imminuta Scripturarum testimofex Leo neophytos ad summum sacerdotium permisit ascendere, quos Paulus publica praedicatione ab eodem officio studuit removere . Sicut etiam Arianos, postquam conversi fuerunt, legimus in suis officiis fuisse susceptos. Inde etiam praetaxatus papa Leo de stabilitate non mutandorum, et discretione temperandorum, ita scribit Rustico episcopo Narbonensi: « Sicut quaedam sunt, quae nulla ratione possunt convelli, ita multa sunt quae aut pro necessitate tem
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ quoq dispositionem suam se mutasse n
putabat. qm̃ qui scđm carnẽ cogitat. tunc ñ
impla qđ disponit ꝗdo ꝑsonis maiorib defert.
aut cerce lucris aut apparatib uicitur.
pũat᷑ aut̃ tunc dispositũ non implet. quan¬
do consultꝰ aliqͥd ꝓsalute eoꝵ quib ꝓdesse
uult ꝓuidet. ꝑ apłos &eiã cominuniꝰ senten¬
dia ierosolimis confirmatũ ÷. & ꝑ paulum
et barnabam fr̃ib ꝑ asiam destinatum ne
quisꝗ ad fidẽ ueniens circuntisioni legis ha
bens. ita dicit. Si circuncidamini xp̃c nichil
uobis ꝓderit. Et idẽ paulꝰ cum petro restitis¬
set in faciem qđ simulationi quorũdã iude¬
orum consensisset qui circu̾cisionẽ saluti pu¬
tabant. ẽẽ. necessariam : tam̃ necessitati tem¬
poris cedens timotheum listris circ̃cidit. ut
scandalum iudeoꝵ ibi comorantiũ deuitaret
ostendens actu qđ alibi de se testatur: Factꝰ
sum uideis tanꝗ uideus : ut iudeos lucri fa¬

Expanded text:
carnem quoque dispositionem suam se mutasse non carnem quoque dispositionem suam se mutasse non putabat, quoniam qui secundum carnem cogitat, tunc non implet quod disponit, quando personis majoribus defert, aut certe lucris, aut apparatibus vincitur. Spiritualis autem tunc dispositum non implet, quando consultius aliquid pro salute eorum quibus prodesse vult, providet. Per apostolos etiam communi sententia Hierosolymis confirmatum est, et per Paulum et Barnabam fratribus per Asiam destinatum, ne quisquam ad fidem veniens, circumcisioni legis habbens , ita dicit: Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Et idem Paulus cum Petro restitisset in faciem , quod simulationi quorumdam Judaeorum consensisset, qui circumcisionem saluti putabant esse necessariam, tamen necessitati temporis cedens, Timotheum Lystris circumcidit, ut scandalum Judaeorum ibi commorantium devitaret, ostendens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifa
Abbreviated transcription (Latin):
modum apłicoꝵ uiroꝵ auctoritate roborata
cognouimꝰ. Assumamꝰ itaq pͥmũ exemplum
de euangłio. Oñs quippe mittens discipłos
ad p̃dicandũ. int̾dix̃ eis & perã & saculum.
Et quia uita dni iħu int̾ris disciplina est
morum. in̾tante tempore passionis suȩ &
peram reddit & saculum. in se ipso pͥmo
dans exemplũ qđ in huiꝰ modi traditionib
necessitati temporis sic cedendum. Similit̃
paulus cum ꝑ corinthios se transiturum
ꝓmississet in macedoniã. & p̃senssisset hoc
eis minime ꝓfuturum mutauit dispositi¬
onem suam. ñ tamen sententiã. Uñ se ita
excusat dicens. Cũ gͦ hoc uoluissẽ non qͥd le¬
uitate usus sum. aut quod cogito scđm car¬
nem cogito ut si apud me est & non Non
enĩ sentenciã suam se mutasse intelligebat.
qͥ inueniendo adeos & non ueniendo sa.¬
lutem eorum querebat. Unde & insequentib dic̃.
Ego aut̃ testem dm̃ inuoco in animã meã quod
parcens uobis ultia non ueni corithũ. Sed̾m

Expanded text:
orum virorum auctoritate roborata cognovimus. Assumamus itaque primum exemplum de Evangelio. Dominus quippe mittens discipulos ad praedicandum, interdixit eis et peram et sacculum . Et quia vita Domini Jesu in terris disciplina est morum, instante tempore passionis suae et peram reddit et sacculum : in seipso primo dans exemplum, quod in hujusmodi traditionibus necessitati temporis sit cedendum. Similiter Paulus, cum per Corinthios se transiturum promisisset in Macedoniam , et praesensisset hoc eis minime profuturum, 3 mutavit dispositionem suam, non tamen sententiam. Unde se ita excusat dicens: Cum ergo hoc voluissem, nunquid levitate usus sum? aut quod cogito, secundum carnem cogito ut sit apud me, est, et non? Non enim sententiam suam se mutasse intelligebat, qui in veniendo ad eos, et non veniendo, salutem eorum quaerebat. Unde et in sequentibus dicit: Ego autem testem Deum invoco in animam meam, quod parcens vobis ultra non veni Corinthum. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ maiꝰ in gredetur monast̾tum: Postreoro
si testificantium ꝑsonȩ discuriunt᷑ &. cause:
sanguineos. aut mercede conductos. aut
de domo sua ꝓductos. Quib ꝑsonis sicuit
scitis facile pot̾it imꝑari ut testimoniũ
ꝑhibeant tam mͣdatio quã ueritati Cum
gͥ ea quȩ dicta sunt itase habeant: quis
scĩtatẽ urãm. quatinꝰ sio in hao causa pa

Expanded text:
suorum majus ingrederetur monasterium. » Postremo, suorum majus ingrederetur monasterium. » Postremo, si testificantium personae discutiuntur et causae, sanguineos, aut mercede conductos, aut de domo sua productos, quibus personis, sicut scitis, facile poterit imperari, ut testimonium perhibeant tam mendacio quam veritati. Cum igitur ea quae dicta sunt ita se habeant, quamvis sanctitatem vestram, quatenus sic in hac causa pa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. quia tunc merito tacuit. quando
mep̃atĩ eum non lesit. Tanto minus itaq
iste aliene uite curiosus inspector & sue de¬
dictȩ ratit᷑ instrutare. non in crustatum
asorde mundare. Credo enĩ & bene credo.
quia cum uet̾em hominẽ depositurꝰ & nouũ
pariturꝰ uetustatis sue saccum in occulis
dei me p̃sentẽ conscindet. & omine noxium
qđ int᷑ latebat per confessionẽ oris effund&.
si hec dedecora in se agnouisset nullatenus
abscondisset. Deniq si causa huiꝰ accusationis
inspicitis manifeste soitis uͣ aliunde excar¬
sisse istam maliuolentiam. nͥ inde qđ intͣdi¬
cendumte sedis apłice decreto non potest
turonensis archiep̃s in maiori monastio pu¬
ꝑiose agere bona monasterii ꝓ ut libueric
usurpare. Uñ &iam hoc anno insynodo
agens sic̃ dicunt qui affuerunt quantum
in se est uliami renouauit decretũ: uide¬
licoe ne qͥs scło renunciat᷑us parrochianor

Expanded text:
aliquis, quia tunc merito tacuit, quando aliquis, quia tunc merito tacuit, quando in episcopatu eum non laesit. Tanto minus itaque iste alienae vitae curiosus inspector et suae dedictae nititur incrustare , non incrustatum a sorde mundare. Credo enim et bene credo, quia cum veterem hominem depositurus, et novum pariturus, vetustatis suae saccum in oculis Dei me 51 praesente conscinderet, et omne noxium quod intus latebat per confessionem oris effunderet, si haec dedecora in se agnovisset, nullatenus abscondisset. Denique, si causam hujus accusationis inspicitis, manifeste scitis non aliunde exarsisse istam malevolentiam, nisi inde quod interdicente sedis apostolicae decreto non potest Turonensis archiepiscopus in Majori Monasterio puperiose agere, bona monasterii prout libuerit usurpare. Unde etiam hoc anno in synodo agens, sicut dicunt qui adfuerunt, quantum in se est, Juliani renovavit revocavilicet, « ne quis saeculo renuntiaturus parochianorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictum abbatem inrtendit non srĩt facile
quantũ uidet᷑ a iudicib ȩccłasticis audien¬
da. quȩ aut nunq ꝑpetͣca sunt. aut ordi¬
nata curatione ad sanicatẽ ꝑducta sunt.
cum dicat apłs. Qui uidebantur. ẽẽ. colũne
quales autea fuerint nichil mea int̾ est:
ds̃ enĩ ꝑsonam hominis non accipit. Quȩ
si uera eent tc̃ dicenda fuissent. quando
uidebat eum inpublices conuentib de ȩcła¬
sticis negociis cum ep̃is iudicantem. ponti¬
ficalia sacram̃ta tractantem. quę tractare
non deb& nisi manus acrimine immunis
& conscientia in nocentiȩ testis. S de his
recte pulsari poẽat. magis arguendus
erat propẽ usurpationẽ sacerdocii qua
ꝓpt̃ gerendam sollicitudinẽ menastũi inqͣ
nullũ nouimꝰ. eẽ. genus ecłastici sac̾nti
cum dicat ieronimꝰ monachoꝵ institutor. p̾ci¬
puus. Monachiis non docentis ht̃ officium
s plangentis. qͥse & mundũ lugeat. S dicet

Expanded text:
praedictum abbatem intendit, non sunt facile, praedictum abbatem intendit, non sunt facile, quantum videtur, a judicibus ecclesiasticis audienda; quae aut nunquam perpetrata sunt, aut ordinata curatione ad sanitatem perducta sunt, cum dicat Apostolus: Qui videbantur esse columnae, quales antea fuerint, nihil mea interest. Deus enim personam hominis non accipit . Quae si vera essent, tunc dicenda fuissent, quando videbat eum in publicis conventibus de ecclesiasticis negotiis cum episcopis judicantem, pontificalia sacramenta tractantem; quae tractare non debet nisi manus a crimine immunis, et conscientia innocentiae testis. Si de his recte pulsari poterat, magis arguendus erat propter usurpationem sacerdotii quam propter gerendam sollicitudinem monasterii, in qua nullum novimus esse genus ecclesiastici sacramenti, cum dicat Hieronymus monachorum institutor praecipuus : « Monachus non docentis habet officium, sed plangentis, qui se et mundum lugeat. » Sed dicet
Abbreviated transcription (Latin):
tensis eccłȩ minist̃. debitã cũ om̃i deuo¬
tione obȩdientiã. Quanta caritate hacte¬
nus sollicitudo romanoꝵ pontificũ quieti in-¬
uigilauerit monachoꝵ. quanto feruore stu¬
duerit ꝑcul fieri infestationes monasteria
grauantiũ auexatione monasterioꝵ. quanto
& iã cautelę stadio discuti mandauerit ꝑso¬
nas & causas accusantiũ & testificantiũ. non
ẽ. nr̃m docere doctores nr̃os. aquib Fantũ
expectamus formam p̾̃cepta implendi sicuc
accepimꝰ regulam p̃cipiendi. Que omĩa si
obseruare uult scĩtas urã in causa dom ni
abbatis maioris monastĩi. nec accusatores ad¬
mittendos credimꝰ ad accusandũ. nec testes
ad testificandum. Primti enĩ si ꝑsonã accusa¬
toris turonensis uidelicet archi epi attendi¬
nius. pene omĩa quȩ mordinatione eiꝰ facta
sunt contra ordinẽ usurpata sunt. Crimi¬
na uͦ que adu̾sũ se commissa uł inse ad¬
missa ꝑiurium uidelicet ⁊ proditio quȩ in

Expanded text:
tensis minister, debitam cum omni devotione obedientiam. Quanta charitate hactenus sollicitudo Romanorum pontificum quieti invigilaverit monachorum, quanto fervore studuerit procul fieri infestationes monasteria gravantium a vexatione monasteriorum, quanto etiam cautelae studio discuti mandaverit personas et causas accusantium et testificantium, non est nostrum docere doctores nostros a quibus tantum exspectamus formam praecepta implendi, sicut accepimus regulam praecipiendi. Quae omnia si observare vult sanctitas vestra in causa domni abbatis Majoris-Monasterii, nec accusatores admittendos credimus ad accusandum, nec testes ad testificandum. Primo enim si personam accusatoris, Turonensis videlicet archiepiscopi attendimus, pene omnia quae in ordinatione ejus facta sunt, contra ordinem usurpata sunt. Crimina vero adversum se commissa vel in se admissa, perjurium videlicet et proditio, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
testantur &iã scłi leges. quia diuini uiris
sunt: in nulliꝰ bonis sunt. Qi dõ prorsus
errat. qui pro suis occasionib eas aut pͥncipũ
iussionib a quib eas marime conseruari cori¬
uenit usurpat & male tractat. Uñ ait papa
simmacꝰ in .xiͣ. sẏnodo: Qui p̃dia eccłȩ petie¬
ric uł acceperit. uł posseđ̾it. ł retinuerit
nisi se cito correxerit: anathemate feriat᷑.
sitq danti & accipienti uł possidenti ana¬
thema. Ista dicendo prudentiam uram
non docem. s ad officii urĩ sarrinã fortiter
portandã cohartam᷑ : quatinꝰ pus illanimita.

Expanded text:
testantur etiam saeculi leges, quia divini juris testantur etiam saeculi leges, quia divini juris sunt, in nullius bonis sunt, et ideo prorsus errat, qui pro suis occasionibus aut principum jussionibus, a quibus eas maxime servari convenit usurpat, et male tractat . Unde ait Papa Symmachus in sexta synodo : « Qui praedia Ecclesiae petierit, vel acceperit, vel possederit, vel retinuerit, nisi se cito correxerit, anathemate feriatur, sitque danti et accipienti, vel possidenti anathema. » Ista dicendo prudentiam vestram non docemus, sed ad officii vestri sarcinam fortiter portandam cohortamur, quat
Abbreviated transcription (Latin):
seruicium. Colloqͥum urm̃ iam amulto tẽ¬
pore desidans. sꝑaui me posse pat̾nitati
urę loqͥ in conuentu ad quẽ̾ inuitati era
morem facere de in iuriis quas mͥ & ȩccłȩ
mͥ cõmisse infert hugo puteacensis. more
suors semꝑ rependens mala probonis. que
nec pudor humanꝰ nec fides. quã michi de¬
b&̾ ut dño detinet. arapinis. dum nulla
nr̃a in eum pcdesserit iniuria. uł ulla er a
nob̾ sit denegata insticia. Qdpergo certa
ratione tc̃ distulimꝰ : nc̃ p̃sentib litt̾is flexis
genib cordis postulamꝰ. ut eum a nobis ex¬
comniuni catum ex cõmunicetis. & diuinũ
officiũ merariuillȩ & eius ad iacentͥis int̾¬
dicatis. & aurelianensi ep̃o ut idem faciat
ap̃ puteacũ p̃cipiatis. Alioqͥn si pͥncipes
mundi plus timemꝰ quã dm̃: manifeste iã
porte inferi p̃ualebunt. & qͥ pro domo is¬
rahel murum ponere debemus. sed̾m pro¬
pheticã irrisionẽ canes muti latrare non
ualentes reputabim᷑. Res enĩ eccłasticȩ sic̃

Expanded text:
servitium. Colloquium vestrum jam a multo tempore desiderans, speravi me posse paternitati vestrae loqui in conventu ad quem invitati erammorem facere de injuriis quas mihi et Ecclesiae mihi commissae infert Hugo Puteacensis, more suorum semper rependens mala pro bonis ; quem nec pudor humanus, nec fides quam mihi debet ut domino, detinet a rapinis, dum nulla nostra in eum praecesserit injuria, vel nulla ei a nobis sit denegata justitia. Quod ergo certa ratione tunc distulimus, nunc praesentibus litteris, flexis genibus cordis, postulamus, ut eum a nobis excommunicatum excommunicetis, et divinum officium Merarivillae et ejus adjacentiis interdicatis, et Aurelianensi episcopo, ut idem faciat apud Puteacum, praecipiatis. Alioquin, si principes mundi plus timemus quam Deum, manifeste jam portae inferi praevalebunt, et qui pro domo Israel murum ponere debemus , secundum propheticam irrisionem canes muti non valentes latrare reputabimur . Res enim ecclesiasticae, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uale ÷ illud ut cłicus pꝰ actam de c̃mine
dam pnabili pęnitencia clericus nõmaneat.¬
uel adclericatũ non accedat. Quod ut ait beatꝰ
aus̃. dictum est rigore disciplinȩ. non desꝑa¬
tione indulgentiȩ. Alioquim contra cla-¬
ues eccłȩ disputaretur: de quib dictum ÷
Sed ne forsitan spe honoris ȩccłastici animus
incumescens suꝑbe ageret pęnitenciã seue¬
rissime placuit ut post actam penitenti¬
am nemo fiat clericus uł maneat clericꝰ
Quȩ post̾iors non ÷ suꝑtiacria pittanda dili¬
gencia. qui ubi saluti nichil detrahebat᷑
humilitatialiqͥd addid̾unt quo salus cutꝰ
muniret᷑ exꝑti credo aliquoꝵ fictas peni¬
tentias ꝑ affectas honorum potentias.
Cogunt enĩ multas inueniri medicinas

Expanded text:
quale est illud: Clericus post actam de crimine quale est illud: Clericus post actam de crimine damnavel ad clericatum non accedat. Quod, ut ait beatus Augustinus, dictum est, rigore disciplinae, non desperatione indulgentiae. Alioquin contra claves Ecclesiae disputaretur, de quibus dictum eutum et in coelis . Sed ne forsitan spe honoris ecclesiastici animus intumesceret, et superbe ageret poenitentiam, severissime placuit ut post actam poenitentiam nemo fiat clericus, vel maneat clericus. Quae posteriorum non est putanda supervacua diligentia, qua ut saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum potentias  f., appetentias. Cogunt enim multas medicinas
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. Hereticũ hominẽ pꝰ pͥmam & scd̾am¬
correptionẽ de uita. non quod eoꝵ colloqͥũ
ser se saluti obesset.s. qđ frequentatum
ex obliqͦ quoꝵdam simplicitatẽ corrũpere
posset. Ꝙ multa repperies in canonicis in¬
sticutionib in hunc modũ. Similit̾ immo¬
biles ꝓhibitiones sunt quȩ adu̾sus uicia lo¬
cuntur. qualia sunt n occides non mecha¬
bis. ⁊ cet̾a. Hȩc sunt illa minima p̃cepta.
de quib dñs dicit. qͥa qui ea soluerit. et
sic dedocuerit. in regno celoꝵ minimꝰ erit.
ii ui obseruauerit. nonstatim regno dĩ dig¬
nus erit. quia in choantia sunt ħ. non ꝑ¬
ficientia. Sunc alia int̾dicꝰta in qͥb si inter¬
dicra non fuissent nec mors oꝑaretur. nec
salꝰ ꝑielitaretum. S adhoc ea scõꝵ patrũ
auetoritas reuerenda ita de creꝑͥit ut &
p̃sentib non obesset. ⁊ cõpescendis maiorib
mał. uł cauendis caritas sincera ꝓuidẽt᷑

Expanded text:
Apostoli: Haereticum hominem pApostoli: Haereticum hominem pcorreptionem devita . Non quod eorum colloquium, per se, saluti obesset, sed quod frequentatum, ex obliquo quorumdam simplicitatem corrumpere posset. Et multa reperies in canonicis institutionibus in 165 hunc modum. Similiter immobiles prohibitiones sunt, quae adversus vitia loquuntur, qualia sunt: Non occides, non maechaberis, etc. Haec sunt illa minima mandata, de quibus Dominus dicit, quia qui ea solverit, et sic docuerit, in regno coelorum minimus erit ; Qui vero observaverit, non statim regno Dei dignus erit, quia inchoantia sunt haec, non perficientia. Sunt alia interdicta, in quibus si interdicta non fuissent, nec mors operaretur, nec salus periclitaretur. Sed ad hoc ea sanctorum Patrum auctoritas reverenda ita decrevit, ut et praesentibus non obesset, et compescendis majoribus malis vel cavendis, charitas sincera provideret:
Abbreviated transcription (Latin):
rii. post uotum uͦ necessarii. habent
modos ⁊ institutiones suas quȩ obseruate
sic̃ iam dictũ ÷. aliis remedium. aliis ad¬
quirunt p̃mium. non obseruate uͦ ȩter¬
num merent᷑ suppliciũ. Inhis itaq ante
susceptionẽ ÷ delib̾andũ. Post susceptionẽ
uͦ ꝑseuerandũ. His ita breuit̾ p̃libatis de
p̃ceptione & ꝓhibitione aliqua nobis di¬
cenda sunt.Preceptiones itaq ⁊ ꝓhibiti¬
ones aliȩ sunt mobiles. aliȩ immobiles:
Preceptiones immobiles sunt quas lex et̾na
saxit. quȩ obseruate salute̾ conferunt.
non obseruate eandẽ auferunt. Qualia sunt
diliges dnm̃ dm̃ tuum ertoto corde tuo. et
ꝑrimum sic̃ te ipsum. & honora patrem
tuum & matrẽ tuam. ⁊ siqua sunt his simi¬
lia. Mobiles uͦ sunt quas lex et̾na non sanx̃.
s postĩoꝵ diligentia ratione utilitatis in ue¬
nit. non ad salutem pͥncipalit᷑ obtinendã.
ẜ ad eam tutus muniendã. Quale ÷ illud

Expanded text:
rii, post votum vero necessarii habent rii, post votum vero necessarii habent modos et institutiones suas, quae observatae, sicut jam dictum est, aliis remedium, aliis acquirunt praemium, non observatae vero aeternum merentur supplicium. In his itaque ante susceptionem est deliberandum, post susceptionem vero perseverandum. His ita breviter praelibatis, de praeceptione et prohibitione aliqua nobis dicenda sunt. Praeceptiones itaque et prohibitiones, aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Praeceptiones immobiles sunt, quas lex aeterna sanxit: quae observatae salutem conferunt; non observatae, eamdem auferunt: QualDiliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut te ipsum. Honora patrem tuum et matrem tuam ; et si qua sunt his similia. Mobiles vero sunt, quas lex aeterna non sanxit, sed posteriorum diligentia ratione utilitatis invenit non ad salutem principaliter obtinendam, sed ad eam tutius muniendam: Quale est illud
Abbreviated transcription (Latin):
res & adult̾os iudicabit ds̃ Et hic gradus sic̃
de ammonitione dirimꝰ nullũ cogit nisieũ
qui se ei pͥmitꝰ alligauerit. Uoluntarius
enĩ ÷ non necessariꝰ. Alioquim transgressor
eet. qui c̃q uxorẽ non ducer&. Postꝗͣ uͦ se
apłs cum de nuptiis loqueretur non dixit.
mulier si nupserit p̃miũ meretur. s tan¬
tum dixit non peccat si nubat. Ita qͦq si
quis aliquẽ ad cotidiana ieiunia inuitet
rem qͥdem remuneratione dignã ad qͥes¬
centi & ꝑseueranti suadet. s qui non ad¬
quieuerit non fit se ipso melior. s licet
maneat faciente inferior nͣ fic tamen se
inferior ⁊ peior. Si uͦ in fra metas sobrieta¬
tis & m̃sȩ frugał se cohibuerit. sũmorũ
premia non asseqͥtur. s si indie ad comes¬
sationes. & ebrietates ꝓlapsus fuerit rem
rep̃hensione & confusione dignã fecisse ꝑ¬
hibetur. Isti itaq duo status unus suꝑior
alt̃ inferior. qui ante uotũ sunt uolunta¬

Expanded text:
res et adulteros judicabit Deus . Et hic gradus, sicut res et adulteros judicabit Deus . Et hic gradus, sicut de admonitione diximus, nullum cogit, nisi cum qui se ei primitus alligaverit. Voluntarius enim est, non necessarius. Alioquin transgressor esset, quicunque uxorem non duceret. Postquam vero se m quoque Apostolus cum de nuptiis loqueretur, non dixit, mulier si nupserit, praemium meretur; sed tantum dixit, non peccat, si nubat . Ita quoque si quis aliquem ad quotidiana jejunia invitet, rem quidem remuneratione dignam acquiescenti et perseveranti suadet; sed qui non acquieverit, non fit seipso melior: sed licet maneat faciente inferior, non fit tamen seiinferior et pejor. Si vero intra metas sobrietatis et mensae frugalis se cohibuerit, summorum praemia non assequitur; sed si ad comessationes et ebrietates prolapsus fuerit, rem reprehensione et confusione dignam fecisse perhibetur. Isti itaque duo status, unus superior, alter inferior, qui ante votum sunt volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ista euuangelica inuolunte hominis ꝑfech¬
onem ponens. non cogit non minas intentat.
sic̃ nec illa quȩ spadones laudans qui se castra¬
uerunt. propt̃ regnũ cȩloꝵ sub infert. Qui
potest caꝑe capiat. Ac un cum ad ꝑfectio¬
nem uoto sequis astrmxerit: ł gradũ quem
nullus absq continentie uircute ascende de¬
bet ascendit ũ fic necessarium & penale siñ
teneatur quod ante hanc ascensionẽ uolunta: fuerat¬
rium. Unde & dñs dic̃ Nemo mutens ma
num ad aratrũ & retro aspiciens aptus est
regno dĩ. Iot̾at enim ante ascensionem. ẽẽ.
inferior : non tam det̾ior Post de scensio¬
nem uͦ inferior ẽ. & det̾ior. Hȩc deammoniti¬
one. Indulgentia uͦ quantum nobis uidet᷑
quia meliora non eligit remeditim quidẽ
habet non p̃miũ. s ab hoc siquis declinaue¬
rit meretur exiciale iudicium. Uerbi grã
iugium. cuiꝰ iuolator meret᷑ ęt̾num eodẽ
apło testante suppliciũ. Dic̃ enĩ. Fornicato¬

Expanded text:
ista evangelica in voluntate hominis perfectiista evangelica in voluntate hominis perfectionem ponens non cogit, non minas intentat; sicut nec illa quae spadones laudans, qui se castraverunt propter regnum coelorum, subinfert: Qui potest capere, capiat . Attamen cum ad perfectionem voto se quis astrinxerit, vel gradum, quem nullus absque continentiae virtute ascendere debet, ascenderit, jam sit necessarium et poenale, si non teneatur, quod ante hanc ascensionem fuerat voluntarium. Unde et Dominus dicit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro aspiciens, aptus est regno Dei . Poterat enim ante Ascensionem esse inferior, non tamen deterior; post Ascensionem vero inferior est, et deterior. Haec de admonitione. Indulgentia vero quantum nobis videtur quia meliora non eligit, remedium quidem habet, non praemium; sed ab hoc si quis declinaverit, meretur exitiale judicium. Verbi gratijugium . cujus violator meretur aeternum eodem Apostolo testante supplicium. Dicit enim: Fornicato
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentiȩ malagina suꝑponunt. Nam qui in¬
dulgent maiorib morbis amouendis ꝓuident.
& qui illicita ꝓhibent. amorte deterrent. qͥ
uare. qui aut̃ summa suadent salutẽ stu¬
dent augere. Hoc attendens diligens lec¬
tor intelliget unã faciẽ eẽ. eloqͥorũ sacroꝵ
cum distinete considabut qͥd sit aminonitio.
quid sit p̃ceptũ. qͥd ꝓhibitio. qͥd remissio. et
hec nec se inuicẽ im̃pugnare. nec a seipsis dis¬
tare s om̃ib sanitatis remedium ꝓsua mo¬
đatione dispensare. S hȩc singula qͥd pondis
habeant. qͥb ue conueniant. que sint remis¬
sibilia. quȩ in remissibilia. & quando uł qͥb
de causis sint remittenda paulo latius est
distingendum. Et pͥma quidẽ ammonitio
penam non intentat. siquis post eam non
eat. s p̃mium sibi ad qͥescentib pollicetua.
de uende omiã qu̾ȩ habes. ⁊ta pauꝑib
et habebis thesaurum in cȩlo. Coce lectio

Expanded text:
dulgentiae malagma superponunt. Nam qui indulgentiae malagma superponunt. Nam qui indulgent, majoribus morbis amovendis provident, et qui illicita prohibent, a morte deterrent; quivare; qui autem suadent, salutem student augere. Hoc attendens diligens lector intelliget unam faciem esse eloquiorum sacrorum, cum distincte considerabit, quid sit admonitio, quid sit praeceptum, quid prohibitio, quid remissio; et haec nec se invicem impugnare, nec a seipsis distare, sed omnibus sanitatis remedium pro sua moderatione dispensare. Sed haec singula quid ponderis habeant, quibusve conveniant, quae sint remissibilia, quae irremissibilia, et quando, vel quibus de causis sint remittenda, paulo latius est distinguendum. Et prima quidem admonitio poenam non intentat, si quis post eam non eat, sed preamium sibi acquiescentibus pollicetur. de, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo . Ecce lectio
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ibi uenalium medicoꝵ more qd suũ est
querat. & ꝓpħicam illã rep̃hensionẽ incur¬
rat. Mort̾ificabant animas quȩ non morieban¬
tur. ⁊ uinificabant animas quȩ non uiue¬
bant. Sicut enĩ ratio corꝑał medicine uł ae¬
pellere morbos. uł curare utilnera. salucem
seruare.ł augere intendit. nec medicꝰ cont᷑¬
rius sibi. eẽ. uidetur. eũ ꝓ qualitate ut quan¬
ticate egritudinis. ł egrotantis nc̃ morden¬
tia. nẽ mollientia egrotanti medicamina
apponit. & nc̃ ferroᷤ seccat cui fom̃to quẽ¬
e doseores uidelicet sce̾ ȩccłȩ nec a se nec int̃
se dissentiunt: cum allicita ꝓ hibent. neces¬
saria iubent sunima suadent uenialia indul¬
gent. cum scđm duriciam cordis delĩquenti¬
um ꝓ correctione eoꝵ uł cautela cet̾oꝵ. seue¬
ras penitentiȩ leges imponunt. uł cũ scđm
deuotionẽ dolentiũ & resurgere uolentium
considerata fragilitate uasis qđ portant in¬

Expanded text:
nemo ibi venalium medicorum more, quod suum est nemo ibi venalium medicorum more, quod suum est quaerat et propheticam illam reprehensionem incurrat: Mortificabant animas quae non moriebantur, et vivificabant animas quae non vivebant . Sicut enim ratio corporalis medicinae vel depellere morbos, vel curare vulnera salutem servare, vel augere intendit; nec medicus contrarius sibi videtur esse, cum pro qualitate vel quantitate aegritudinis, vel aegrotantis, nunc mordentia, nunc mollientia aegrotanti medicamina apponit; et nunc ferro secat, cui fomento suci, doctores videlicet Ecclesiae sanctae; nec a se, nec inter se dissentiunt, cum illicita prohibent; cum necessaria jubent, summa suadent; venialia indulgent, cum secundum duritiam cordis delinquentium, pro correctione eorum, vel cautela caeterorum, severas poenitentiae leges imponunt, vel cum secundum devotionem dolentium, et resurgere volentium, considerata fragilitate vasis quod portant, in
Abbreviated transcription (Latin):
lexerit: uł sibi inuicẽ aduersari existimauerit.
non statim rep̾hendat. s qͥ scđm rigorẽ. quid scdm
modationẽ. quid scđm iudicium. quid scđm
disentire non sentiebat qui dicebat. Aliscdĩam
eccłastica disciplina pͥncipalit̾ hanc intentio¬
neni. uł omnẽ aedificationẽ aduersus scienti
dĩ fidei ueritate & moꝵ honestate constante
construere. uł eandẽ si contaminata fuerit
tor eccłasticas regłas ita int̾pretatur aut moda¬
tor. ut ad regnum caritatis cuncta quȩ docue¬
qrimoꝵ consulens adfinẽ sacris institutionib
debicũ ꝑuenire intendat. Unde dicit beat᷑ ars̃.
de disciplina ȩccłastica tractans habe caritatẽ.
& quieꝗd uis fac. Si corripis: corripe cum ca¬
ritate. Si parcis: parce cũ caritate. Sed in his
adhibenda ÷ sũma dilegentia. & mundanđ
ocłs cordis. quatinꝰ in puniendo ł parcendo sa¬
nandis morbis caritas sincera subueniat. &

Expanded text:
lexerit, vel sibi invicem adversari existimaverit, lexerit, vel sibi invicem adversari existimaverit, non statim reprehendat; sed quid secundum rigorem, quid secundum moderationem, quid secundum judicium, quid secunuae inter se dissentire non sentiebat, qui dicebat: Misericordiam ecclesiastica disciplina principaliter hanc intentionem, vel omnem aedificationem adversus scDei, fidei veritate, et morum honestate constantem construere, vel eamdem si contaminata fuerittor ecclesiasticas regulas ita interpretatur, aut moderatur, ut ad regulam charitatis, cuncta quae docueproximorum consulens, ad finem sacris institutionibus debitum pervenire intendat. Unde dicit beatus Augustinus, de disciplina ecclesiastica tractans: « Habe charitatem, et fac quidquid vis; si corripis, corripe cum critate. Si parcis, parce cum charitate. » Sed in his adhibenda est summa diligentia, et mundandus oculus cordis, quatenus in puniendo, vel parcendo, sanandis morbis charitas sincera subveniat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Irceptiones ȩccłasticarũ regłarũ
partim ex ȩpłis romanoꝵ pon¬
tificũ. partĩ ex gestis concilior
catholicorũ epõꝵ. partĩ extractatib ortho¬
doroꝵ patrũ. parti exinstitutionib catho¬
licoꝵ iegum. non nullo labore inumnũ corp
adunare curaui. uc qui scripta illa ex qͥb ista
excepta sunt ad manũ hab̾e non pot̾it. hinc
saltem sũscipiat qđ ad commodũ cause suȩ ua¬
lere ꝑpexerit. Afundam̃to itaq xp̃iane reli¬
gionis id est fide inchoantes. sic ea quȩ ad sa¬
cramenta eccłastica. sic ea quę ad instruen
negocia digcutienda uł diffinienda ꝑtinenł
sub generalib titulis distincta congessimus.
ut nonsit querenti necesse totũ uolum̃ euol¬
uere.s tantũ titulũ generalem suȩ questioĩ
congruentẽ notare. & ei subiecta capiła
sine int̃ polatione transcurrere. Inquo pru¬
dentem lectorẽ p̃monere congruũ duximꝰ.
ut si forte quȩ legerit non adplenum intel¬

Expanded text:
rptiones ecclesiasticarum regularum partim ex epistolis Romanorum pontificum, partim ex Gestis conciliorum catholicorum episcoporum, partim ex tractatibus orthodoxorum Patrum, partim ex institutionibus catholicorum regum, nonnullo labore in unum corpus opus adunare curavi: ut qui scripta illa, ex quibus ista excerpta sunt ad manum habere non poterit, hinc saltem accipiat quod ad commodum causae suae valere perspexerit. A fundamento itaque Christianae religionis, id est fide inchoantes, sic ea quae ad sacramenta ecclesiastica, sic ea quae ad instruendnegotia discutienda vel definienda pertinent, sub generalibus titulis distincta congessimus, ut non sit quaerenti necesse totum volumen evolvere, sed tantum titulum generalem suae quaestioni congruentem notare et ei subjecta capitula sine interpolatione transcurrere. In quo prudentem lectorem praemonere congruum duximus ut, si forte quae legerit, non ad plenum intel
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis hȩc & his similia obuiare uident᷑
aliquantisꝑ displicent. ut ꝑsuccedentia
tempora in conuulsa maneant sub claui ps¬
Tri ita ea obseruari ꝑ mediocͥtatis ur̃ȩ int̾¬
ressionem postulant᷑. ut nulli minori elaui
conuellere: Misimꝰ itaq duos ex nr̃oꝵ col¬
legio frͣs. qui aurib pat̾nitatis ur̃e rei
ordinẽ & causam aꝑiant. ut cum inrtelle¬
reritis ꝓ quanta lib̾tate & honestate uł ꝓ
qͥb in commodis uitandis fecerint: auc: qđ f

Expanded text:
commodis haec et similia obviare videntur, aliquantisper displicent, ut per succedentia tempora inconvulsa maneant sub clavi Petri, ita ea observari per mediocritatis nostrae intercessionem postulant, ut nulli minori clavi ate convellere. Misimus itaque duos ex nostrorum collegio fratres, qui auribus paternitatis vestrae rei ordinem et causam aperiant, ut cum intellexeritis pro quanta libertate et honestate, vel pro quibus incommodis vitandis fecerint quod feceru