comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gem mantir naturae hietritur atque inhirquȩ hurenda sunt
& pcanda exaeito in lintiur ha obstupiscero facit cerpus
ut ñ on sencut cruciatũ: Garcusagur lapisdietur eo quod corpo¬
ra defiunctorũ condita ineo: In fra qua draginta dier adiumun¬
tur Sorus enim grece arcadicitur. fagor cõmedere: Napetur
autẽ introade firrilique uena scinditur. sunt &eiurdem gene¬
rer inoriente saxaquȩ &iã uiuentibur alligata erodunt corpora
initioris autẽ seruandis corporibus rec ad sumentir: In ma¬
titer appellatur eo quod cuterepolutur. in colorẽ ueniat rangui¬
nir est autẽ amodũ libidur. est& ferrogeneur: Napertur mul¬
tima acgypti babilonia &rpania : Adrodomanter coloreniger
pondere &duriciu insignis: unde a nomen traxit: Prȩcipuus
repperitur mafrica : Tracre autẽ in reargentum. uel aesci¬
ditur. quique atridur utematiter. Incolorẽ redigitur san¬
guinis: Scirtos inuenitur multima spania eroco smilir
cũ leui fulgore facile fria uilis: amiantos appellatur a ueterib

Expanded text:
naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote reautem admodum lividus. Est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypto, Babylonia et Hispania. 17. Androdamas colore niger, pondere, et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum, vel aes dicitur, quique attritus, ut Haemathites in colorem redigitur sanguinis. 18. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. 19. Amiantos appellatus a veteribus,
Abbreviated transcription (Latin):
quoque htgenera aeris uocatur acampania scil& ꝓuincia quae est initabiat peu
diur Aes rubiginẽ celerius trait Nisi oleo ꝑungatur: Seruariaut̃ idortune
&ia i liquida pice trcedunt : Intomãm& illae aes uoealissimũ est. & mcxime pos¬
q aallorũ aeris adque arren fornacib: insidete nidore. Namouea tpirlaem exquo
aescitinia uocatur. sic rursus in fornitibus exsistit riominis su grginers recip
aesn flos sit scugignitur conflacionib resoluto ad que reliquato aere⁊ suꝑ fu

Expanded text:
quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae parquoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae parditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potesmetallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa
Abbreviated transcription (Latin):
corinttũ ł corinteuiusa dicunt᷑: Huius tria genera. candidũ unũ ad argen uttorẽ
accendens Alterũ in quo ipsius auri fliuanatura ẽ: Teriũ in quoc qualis c̃uncturum
tem peries corinariũ excuctib aer&enuatur in lãmines tiurorũq felleunctũ space
aur: incoronis strionũ praeb& unde & appellatũ pi ropũ ignais color uocauit: Nam¬
que in singula suncias aesis ad ditis auris cribulis. seis pruenui bratteuuxinseit. Flũ quas¬
que imitictur unde x piripũ dicitur Regulare aes dicitur qđ ab aliis duetile appellat
Quale omnecipriũ ẽ: Dutileuũ diettdr eo qđ malleo ꝓducatur. sicut contra fusile
Iquitantũ funditur Hoc& caldariũ qđ tantũ funditur Nã & malleis fragleẽ
s quide omine aes diligentius purgag igni uitus ex costisq rogulire effiectutlC parũ

Expanded text:
Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum
Abbreviated transcription (Latin):
ar in eis constitucionis scriptȩsun : cipriũ aes incipro insulaprius reꝑtum
&uocatum. factũ exlapide eroso que mcadmiã uocant. & estductile huic siaddatur
plũ bũ colore purporeo fit : Auricalcũ dictũ qđ &splendorẽ aur& duriqã aeris
possediat : Est at̃ nom̃ conpositũ ex lingua latina a greta : Aesenim sermone gi¬
corũ calcouocatr : fit iut exaere &igñe ulto. Haec medicaminibus ꝑducitur
ureũ colorẽ : Corinteũ est conmixcio oniniũ maallorum: qđ casus prin
miserit corinto cũ caper&ur incensa. Nũdũ hanc cuiitatẽ annibus cepisso&
omnes stotuas aereces aaureas a argeneas in unũ rogum congressit & eas incendit
ta e hac conmuxcione fubri sub tuler̃ & fucer̃ parapdes sic corintea natec sunt exonini
mnanũ rec hoc n&c illud unde &us q in hodiernũ diẽ suc exipso siuc eximitationeq̃ Aes

Expanded text:
icae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius reperticae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ureum colorem. Corinthium est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes statuas aeneas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt paropsides: sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem: sive ex ipso, sive ex imi
Abbreviated transcription (Latin):
exmineo Inposito conculȩ fprece patenatester sippant Tum ciscum litouasculo
cireũdanur carbonis seq argeitũ uinũ gamineo distillat: Sino bo neque argertum
xeq aes inaurari potest : Tante aut̃ iuistutes est ut si ꝑsex taeriũ argdti uiu cetu¬
riũ saxũ suꝑpones oneris stocu resistit. Sinuero auris cripulũ leuitatẽ ẽraptun
crecepit. ex quo intelligitur Nonpondus sed natura essociucedit seruatur
melius inuitriis uasculis Nãc&eree materia ꝑforat: Potui cũ datũ interseto
ponderis causa argenti purga mena litaergiros quã nisi spumã argenti appelli
es absplendore deris uocatũ sieut aurũ & argetium : apudantiquos aũt prior
aeris quã fen cognitus husus: Aere quippe primi ꝓscindebant tesstõ &csta¬
sit nullo denque honoreusus aeris postece transit Insimalacris inuasis in xdis¬
cucionũ instructuris : Maxime & ad ꝑ p&uitaeten monumentorũ. &iã pul¬

Expanded text:
ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamuo ita. § 20 De aere. Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certafit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publ
Abbreviated transcription (Latin):
dendis licudata signir narcitur in arabia : Elietropia uiride colore
a nubilo stelirpuniceir suꝑsparsa cũ sangui neiruenq: cau ra nominis
deeffectulapidir est Nãderecta in labris aeneis radiosolis mutat in an¬
guimeo reꝑcurro exaquã aut̃ speculi modo solẽ accepit. dep̃hendit que
defcctur eĩ subcuntelunã ostendenr milorũ inpudentie manifestir¬
simũ. In hocquoq exemplũ ẽ. qm adimixtaherba eliet ropioqͥb da
additir praecacionib gerentẽ comrpicinegent. gignitur incipro &asrica
sedindior in &hopia. Sagela gemma praerim coloris apud cha ld¬
os cuius tantauis est ut ꝑmenti nauis epfundo p&cit &carimfita
tenacit adhertat ut ninabras aꝑteligm uix separeur: cuirnerdictas¬
uitatẽ Aromaticr repperitur inarabia łegrpto murre coloris

Expanded text:
dendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore dendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasavitatem. Aromatites reperitur in Arabia, vel Aegypto myrrhae coloris
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ : uolunt aũ quidã iaspidemgemã. & graciae &utilȩ es seieston¬
tib qđ credero ñ fidei sed rub prȩftitucionis est: Tobation ox iuirencia
genere omne que colorererplendens: Inuentu primũ in arabiae insulu
inquatrogoditȩ p̃donis. fame&tẽ pestate ferri cũ herbarũ radiceref¬
foderunt. Eruerunt que insula postea querita nebulis eooperta
Tandẽ anauigantib inuentu. sed obhoc locus a gẽma nomen excaura
accepit. Nãtobatim trogoditarũ lingua. significationẽ hab& que¬
rentir estaũ amplissima gemimarũ. eadẽsola ndbiliũ lima rentit
genera eiduo. Callaica coloreuiridis &pallans &nimis crarra nhi
iucundius aurũ decens unde& uppellata naeitur inindia uel ger¬
mania in rupib: gelidis oculimodo extuperans: Molocitir spisius
urens &cranorquã sinaragdus acolore malue nom̃ accepit: Inred¬

Expanded text:
septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestanseptem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in red
Abbreviated transcription (Latin):
oleo quãuis natura inbuantur: Calco smaradus dicta quoduiri¬
dersit &turbida hereis uenir hacc in aegrpto łcipinsula nascitur
Prapur ꝓuiriditate coloredictus seduilis cuius alterũ genur
ranguineir punctur ab orre: Tereiũ distinctũ uirgulir trib
candidir: Berillus mindue gignitur gentersuae lingua nonĩ habe
uiriditate similirsinaragdo sed cũ pallore, Pollitur au ab indis
insex angulor formas utebitudo coloris reꝑcurio angulorum &ci¬
teur alit politur ñ hab& falgorẽ genera ciuir nouẽ. Criroberil¬
ius dictur eoquod pallida eĩ iuriditari inaureu oolorẽ resplendeat¬
ehunc india mittit Eriso prarrus indicur est colore porsys
sueur esereus aurtis intuenientibi guttis: Vinde e nom accepit
quem quida berillor generis iudicauerunt : Iaspis degreco in latinũ
uiridis gemmas inteptatur Ins quippe uiride. pinas ingemu dienꝰ:
Est aũt s inuragdo subsumlis. sederarsi coloris. Species ei decẽ &

Expanded text:
oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod virioleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictuEt hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et
Abbreviated transcription (Latin):
minũ geminarũ uirencium sinaragdur principatum hab&
cuius u&erirterciã postinãgaritus. & uniones tribuunt digni¬
tectẽ : Smnaragdur animi auiriditate uocatus: omneeni saus
uiride amarũ dicitur: Nillur enĩ geminis uel herbis maior
huic austeritar est: Nam herbar uirentes frondisq exuberat
nficieus circare iuiriditate reꝑcur sũ aerẽ : Sculpentibur quo¬
que geminas Nullagracior oculorũ refeccio est. Cuius corpur
sextentũ est. sicut speculũ ita imagines redda qui penero
cerar gradiatorũ pugnas insmaragdor sectabat: generaeius
duodecim: sed nobilioris reitiqui in sati agente reperiuntur
Secundũ locũ tenent bactriani: colliguntur enĩ in cominisuris
saxorum flante aquilone. Tunc enim tellure deoꝑta int¬
mi cant quia hiruentis arenae maxime mouentur: Terciũ
egrptii habent reliqui iume tallis aerarus inueniuntur
sed uicior nam aut aere aut plubo uella pilla mentir uelralq
similis Notas habent. Smaragdi aũ mero aiuride ꝓficiunt.

Expanded text:
mnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
albigans pupillũ cingit iugra on edio nireo fulgore lucentem & ꝓpter
speciem esiriorũ regibilo dicta unde & appellata: Epimelas dicitur cũ i
candida gemima suꝑnae ingricat color tndeuiomen haba: Exebeius
plurimes interris est auten nigra habenis i niedio circulis n¬
gros calbos uinetus e uariatos sumilis om aerti magisuf fitu eartiem siene¬
detur temi pestetos auertunt. flumina sistiung Abyao aasnigna epon

Expanded text:
albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et pon
Abbreviated transcription (Latin):
inclausam lucẽcontinens uelut stillã intus ambalantẽ redd& que solise an¬
didicantir radios unde& nom̃ inuenit galuetitis laeteus est : qui ad tri¬
tus sucũ albũ ad lactis saporẽ. seminis nutrientibus inligatu fecunda¬
tubera: In fancium quoꝙ collo suspensa. saliuã factreferatir. Inetẽag
liquiscere & memoriã adimore mittunt eãnilus & acelousamnes suntt
quis mnaragdo albis uenis circũ ligatũ. galacte tenuocent: galatus grandinis
& candorem ꝓfr& & figurã duria quoque inuicta utadamans &uã inigne
positic manere suũ fingus: Solis geminacandida est. traxitii nom̃ quod
specim solis murbe fulgentis spargitradios : Selenitis trans lucoi candido
peribent: Indies singulus muniatque auri nascitur inpersida: Cimedia
inuenitur incerebro piscis eiusdem Nominis candida & oblonga prae¬
sagatebis ferunt magis signa tranquilitatis ł tempestictis: Belloculus

Expanded text:
inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis caninclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus
Abbreviated transcription (Latin):
&uam utcio illorũ nomen est: Amit tisti tontas appellatus quia cĩ
ex trerũs ignculusi namitisti uola exut. Celedonia exerund¬
nũ coloreuaatu & duorũ est ge nerũ. Quarĩuna exaltera per
prporea & aluapurpore nigris. int̃uenientib maculis Eme
isecthia gema ceroleo coruscans nitore purporta int̃dim &
punetuas in termicantibus auratis pului sculiruarians. Red
ritũ auint uocatũ qđ in conenlis maris hoegenus lapidi
inuematur: In est cnũ icarne coeleae calculus Caleulusn a¬
sicut incer bropisar lapillus gignitur auãt decelesti nore que
icerto anirtẽ part conele at auriunt: Ex quib margarit a
redd& : Candidir has senectur ulues ꝑtinus aergieng olsciuut¬
pedorus secunda pest magaritũ candidar ũ gemnianũ daga poritu
In quo colore xumerare dobeat: tocitur iacteq ꝑ alienas pulcritudirs
nis ad eo ut decoris prerogatua uocabulo factusit: Asterites canfida est

Expanded text:
etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhodgaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis reddit candidas. Has senectus vel Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est,
Abbreviated transcription (Latin):
ntpurporeas genimae principitũ amestus indieus teno&: ccmitistus
purpereus est ꝑmexto uiolutio colore & quasi rosaentitur & liter qua¬
dã flãmularis fundens alterũ cĩgemis discendit adia quintur. causano mi¬
nsẽi afferunt quia sitquidã inpurpura illiur nenextoto igneũ sediui
colorẽ habens. estaũ sculpturis facilis generacius quinque: Saffirur
ceruleus est cũ purpora habens pulueris aureosis passus obtimur apie
medus Nusquã tumen plucidur. Ia quintus exneminis sui fulgori eũo
citus. Incme hnopia inuenitur. Ccruleum colort hab& Habens a
Obtimus qui nec rarus est nedensitate obtunsus. sed exutraque tant
lter sere noem̃ praespicuur adq gratus est. Nubilo corã oculis
cuanescit adqmarues cit. In hosinissus frigidu fest inseulpturisdur¬
simus Nectim̃ indictus Nam adamantes cribitur. Ia quint
ronta indicur est iaquintũ ꝓspereferens: Quidã aũ eorũ eris¬
tallisimilis capilla m̃tis intereurnentib: obscurantur. Exquo

Expanded text:
pureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore cinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque templevanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
multũ uilior pradictis: N ascitur apud nasce onas imbre ute sor diuino inuenttur
ndiepculsm inae psenȩ isedm̃a eũ genera sculpturȩ resistiit: Alcebantini
diste ab alabando asite regione cuiuscolor ad calđoniũ uaddit sedrarus: Dri¬
contitis ex cerebro draconis eru&ur quaenisi uiuenq abseisa fuerat noningemisct
unde ecẽiem magi dormientibus. draconib: Amputientie eda eisecũ urs explo¬
maont drce conãspecus Epargunt ibi graminee medicatee ad ierteen dum
draconũ soporẽ Adquite somnosopotis capita desecunt digemmas deerahunt:
Ent aut ecendore trans lucido usus econũ Otients srgns ꝓrucipue gloriaxtur
imis optte sius de hnopicus est quẽ lapidem luxceleet ꝓditꝰ obscuritus: Noc teeni
Cigneus est dieccurcus: E longites expersida et uosten dons iutrasere uoꝵ
flieminias extucentis. qua enonexeaent Sistites uocatae qm̃ inlitore sir¬

Expanded text:
multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriũ est qđ i astactus igne. ueli intermostuos extingiutur. ad contra cequis ꝑsi¬
sus exar descit: Sandecsirus tascitur in indis. loco eiusdem nominis spocieseĩ qđ
uelut intralucdo igne intus fulgente ccuraȩ guttoce: Constoet inter oninis. quan¬
uis numerus stellarũ accedit Fanto & praecium accedere lignis. exeodõ gene
ardenciũ est appellecto alucernarũ flegrancia. gignitur in multis locis sed ꝓba¬
tissi ma apud indos Quidã eoc̃ remissiorẽ carbunculus esse dixer̃. huius duplex
fccies quȩ una purpora radiat Altere que cocei roboris. A soleex calefiecto aut᷑di¬
torũ cederitu pecleces. & cartterũ filic ad seraperedicitur. sculpturis resistit:
Aesi quando sculptecest dũ signa in primit quasi coda animali morsu pastem cerere¬
temptat generaeĩqueetuor Talcedoniee hoequo & lignis faceredicitur quã quã

Expanded text:
proprium est, quod, jactatus in ignem, velut intermortuus exstinguitur, at contra proprium est, quod, jactatus in ignem, velut intermortuus exstinguitur, at contra sus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
demos pariduis umitatur Astrion exindia est cristallo ꝓpinqua incunis
conera stilla luca: fulgore luma plenȩ. sumpsit autẽ nornen qđ a ftris
eppestur fulgorẽ rapir aoregit E lettna quasi deccora inuenrtiauis
cĩĩ gollina cis inuenitur: Cristullina speciem magnitudine fabe acincertae mimibus inie¬
tus fiere magiuolunt sicredimus : Enidros ab aqua uocatu exundat enĩ aquam ito
tir carbinculus hab&e Carbunculus aũ dictus qđ sitignitus utcarbo Cuius fulgor
ne nocte inncitur. luc&eni intenbris ad eo ut flecmas adoculos uibrax: generaeius duo¬
decini sed pracstencioris quiuidentur fulgerẽ & uel utignem in funderȩ : Carbun¬
culus atẽ grece antrax dicitur gignitur in libit apud trogoditas : Antracitis uoci¬
tus qđ st &ipsecoloris igi nei ut carbun culus sed candida uena praeciictus : Cuius

Expanded text:
proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita emmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Troglodytas. 2. Anthracites vocatus, quod sit et ipse coloris ignei, ut carbunculus; sed candida vena praecinctus, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
en aut siadmotus magnes cũ praehenderet. rapit adque auferat
Festur quoq: inclectrisimilitudine uenena de prahendere : maus
uanus expellere maleficis resistere artib: genera eius sex : Cala¬
tia grandinũ & candorem & figurã adamantine duricia᷑ hah&¬
&iam inignes positus manere suũ frigus : Cera uniorũ duogene
ra sunt : unĩ quẽ germania mitut cristallini similem splen¬
dit tamen ceruleo & sisub diuo positus fuerit. fulgor ẽrapit side¬
niũ Cerauniũ alterũ spania in iusitepiis litoribus gignit Cũ calor
piroporubenti & qualitas utignis haec aduersus uĩ fulgorem opitula¬
ii festur sieredimus dicta aũt ceraunia qnm̃ adibi inuenitur : quã in lo¬
cofiliuine bietupximo: grectem fulmine ceraonis dicitur. Iris apud
arabiã imare pubro naseitur. coloresẽĩ pallimi sexangulatio dicta
exargumento iris ã subtteto ꝑcussa soles peties & coloris arcus cedestismp

Expanded text:
ti autem si admotus, magnes 277 comprehenderit, rapiat atque auferat. ti autem si admotus, magnes 277 comprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera ejus sex. 4. Chalazias grandinum, et candorem, et figuram adamantinae duritiae. Etiam in igne pra sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in
Abbreviated transcription (Latin):
acipro maxime in septen trionũ alþibus ubi nec aestates obferuontis simus
muenitur. Id eo que ipsaduitur na & annus aduricia reddit: Hune speciẽ
que cristallus dicitur. in coppositus radis solis ad corapit: Flamam
ut aridis fungis ul folus ignẽ praebet. ususeius &uam ad pocula destinatur
Nilnil aũt̃ aliud quã frigidũ pacti potest : Adamiens indicus licpis parucs
& indecorus ferrogineũ habens colorẽ. & splendorẽ cristiellinum. quã aũ
ultra magnitudinẽ nudei abellami reppertus hicnulli codit materiae
necferro quidĩ Necigni recum quã incalescit: Inde&nomen interpra&a¬
cionegreea indomiticuis accepit . seddũius uictus ferri ignique contemp¬
tor: Ircinorũpitur sanguinerecente &calido maceratur. sic que multis
hictib ferrifrangitur : Cuius fragmentic sculpturis ꝓ geminis in sig¬
nendis ꝑforandis que utaentur : Hic autẽ dissidit cũ magnette lapi¬
de Intantũ ut iuxta positum ferrũ nonpaciatur abstrati magne¬

Expanded text:
Cypro, maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfringitur. Cujus fragmentis scalptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. 3. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi, magne
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ut colomna Namquamuis quad ratȩ aut latuo construantur ꝓcultam uidem¬
b ratunde ex istimantur. Ideo quia omne cuiusq angulis si mula erũ ꝑledioune
uerir s paecium eua niscit. atq consumitur & so tundum uide turuaNropuno
cula pi nue murg rum sunt dictuquia & his propugnantur. ꝓronura lauas
eoquodst pimi tone muri: E st enim murus ꝓximus antemurũ. Postadicitur quas¬
ł uel inpostare uel &portare aliquid. propriue autẽ porece aut urbis. uuto

Expanded text:
te, ut columna. Nam quamvis quadratae, aut latae construantur, procul tamen vidente, ut columna. Nam quamvis quadratae, aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cujusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit, atque consumitur, cula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut
Abbreviated transcription (Latin):
apta aedificus loca int̃ agros habitantib hu& & conciliabula dilta a conuentu
& soci&ate multorum inunũ. Conp&a sunt ubi usus est. conuentus fieri rustiu
tdista conp&a quodloca multa in agrd eodem conp&runt: & quo conueniu
arusticis. Suburbrena sunt circũ i& ta ciuitatis aedificia quasi sub urbe. Moenio
t muriciuitatis. disti abeo quod mone ant ciuitatẽ. quasimunimenta urb.¬
tutamenta. Muniũ autẽ dictum quasi manufactẽ sic &munus. Muria muni¬
tone disti quasi muniri quod moniant &ueantur interiora urbis. Moeniaccu
duplcẽ habent significationẽ: Nam inter dum moe na abusiue dici omnia aedipia
pubbca ciuitatis ut diuidimus muros & moenia pandimus urbis. Prdpriue auce
enia sunt tantũ muri. Murus aut ẽturribus propugnaculisq or natur. Vu¬
uocatue quod tesse tes sint & longetu res Est enĩ aliquid sd̃ tundum cũp certta¬

Expanded text:
apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbtutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum, sic et muri a munitione dicti, quasi muniti, quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam interdum moenia abusive dicuntur omnia aedificia publica civitatis, ut: Dividimus muros, et moenia pandimus urbis: proprie autem moenia sunt tantum muri: murus autem turribus propugnaculisque ornatur: vocatae, quod teretes sint, et longae. Teres enim est aliquid rotundum cum procerita
Abbreviated transcription (Latin):
nente uestatu ciuitatis iusali quod minoris. aut maioris officii a principe in pe¬
trat. Oictũ autẽ munitipium amumis. Idest officiis. quod tantũ munia ide
est tributa debita uel munera reddait. Nam liberalis & fumo sissimue causue
quȩ &x principe proficiscuntꝰ. ibi non agunt᷑: Ha& enĩ ad dignitatẽ ciuitatũ p¬
tinart: Uici & custelli & pagi hi sunt quue nulla dignitate ciuitatis orantus
sed uul gari hominũ conuentu in caluntur. & ꝓpter paruitatẽ sui maiorib ciui¬
tatib ad tribuuntur. Uicus autẽ distus ab ipsis tantũ habitatonib uel quoduias
habeant tantum sine muris. est autẽ si ne munitione murdrũ. Lic& & uicidicont
se habitationes urbis: Dictus autẽ uicus eo quod sit uicociuitatis. uel quod u
habeat tantũ sine muris. Gastrum antiqui dicebant oppidũ. loco altissimositũ
ua si casã altam. Cuius pluralis numerus castra diminutiuum castellus est :

Expanded text:
nente statu civitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a principe inpenente statu civitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a principe inpetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia, id est tributa debita vel munera, reddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum es
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã nudi& in hermos n& contra beluas pruesidia habebant: na recepta cula frigo¬
res & aclores na ipsi inter se homines ab hominib: satis erant tuti : tandem naturali solerqi
spluncis. sil uestrib:q tanim̃tis. tuguria sibi & casas uir gulteat arundinib:q: contexerunt
ioesse uitatotior nehis qui nocere possent additus ess&. hu& est ongo oppidorum q
quod opem darent : Idcir coopida nominata dixer̃. oppidum autõ mugnitudine & moe¬
ib: discrepare auico & castello & pago. Ciuitates autẽ aut coloniue uut munitip
aut uici. autccistella autpagi appellant: Ciuitas ꝓpriue dicitur quã non aduenae
sed eodem innati solo condederunt. Ideoq urbos appriis ciuib conditue ciuitaterã
ncoloniue nuncupantur. Coloniauerdꝰ est quue def&tu indgxnarũ nouis cul¬
rib ad inpletur. Und&& colonia acultu agri est distie. MNunicipiũ est quo ma

Expanded text:
tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigotamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepat a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae aut municipia aut vici aut castella aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem innati solo condiderunt: ideoque urbes a propriis civibus conditae, civitates, non coloniae, nuncupantur. Colonia vero est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
riuatim gloriaretur. De condentiũ numerd urbi hicosio nomendat
Sirencce regina fuit libiue quue & suo nomine ciuitatẽ ci renen condedit
Uiuitas est hominũ mul titudo societatis. uinculo adunata dicta aci¬
uitas autẽ ñ saxa sedhabitato res uocantur: Tres autẽ sunt so¬
etatis fccmiliarum urbium gentiũ. Urbs uocata ab orbe quodantq
uitates inorbe fiebant. uel aburbo partae arctri. Quo muri desio
quid nouã cond& taurd & uacca ar& ubiarauerit murũ facit ubi postam
uult esse aratrũ subtollat. & port& & portam uoc&. Ideo urbs a ratro circũ¬
batur disparis ꝯcu iuuencorũ. propt̃ conmixtionẽ familiarũ &imaginẽ
fentes. fructumq: reddenter. Virbs autẽ aratro conditur aratrouestitur:
ne murorũ dixerunt al popib recondenꝰ eoquod iit munitum aAi
sit ineo conuentus habitantiũ opand& mutuã contrahostõ. Nam primũ homnes

Expanded text:
privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, dificiis publicis. Civitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. Urbs vocata ab orbe, quod antiquae civitates in orbe fiebant; vel ab urbo parte aratri, quo muri designquit, 'novam condit, tauro et vacca arat; ubi araverit, murum facit; ubi portam vult esse, aratrum substollit et portat, et portam vocat.' Ideo autem urbs aratro circumdabatur, dispari sexu iuvencorum, propter commixtionem familiarum, et imaginem serentis fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro vertiturtione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alieo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines
Abbreviated transcription (Latin):
tucognominata est: coquod in solo paludestri sub fixa ꝓeundo pelislocata
sit nelubrico atq instabilo funda mento cuede retEades oppidum ape¬
nus conditum. qui &iam & cceriaginẽ spartariam condidesica septem
oppidum amontib: soptẽ qui asimilitudine fratres uocati guditano inmi¬
nent fretuo Tingo isciuitas & lixanteus austor est. quẽ heniules saur
tue certami ne superatum int̃ f&cisse. Lix autẽ alixo flumine raa¬
taniue nuncupata ubi anto a regia fiuit. & sala quod in mine at saleflu¬
mine: Qruesariũ mauritaniae oppidũ iubar & maurorũ in honorẽ cuȩsa¬
ris augusti condedit quam &x eius nomine eccesariam appell auit. sicuthe¬
ro desaliam cuesariam in palestina quue nunc urbs est clarissima. Hic o¬
i cuesa riensis mauritanice oppidum. hercule illuc transeunte uig
acomitatu eius discendentes construxer̃. Hane nequis inposito a se nomi ne

Expanded text:
tu cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata tu cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine
Abbreviated transcription (Latin):
N cona inspunia scipionor construxor̃. id eo cuput est terra conenbis ꝓuenenise
Frisib annbale maritimas pamae. occupantes cartagi nẽ spaefcer puense¬
truxer quus mox aromanis capta & coloma facta. nomen oiami ꝓueutie
Aedit. Nunc autõ agotis sub uerta atq in dirso lationẽ redactaesta bello inpe¬
um areci & in sola iacinto ꝓf&ti spa niam comdider quã afripostea bello itipe¬
stain delouey untmen tam cuosar augustus aedificouit post quã Iusitaniẽ
& quasdam oceani insulas coepit Dans ei nomen abeo qđ ibi milites ueieionos
tonstituirs& Nam emeritidicunt᷑ ueteram solutiq mihtraecun Lisipolu
a bolixe est condita &nun cupata quolo cosicut historio gra fidicuntuit uelum
ater ra & maria distingunt aterris Spalim cue sar iulius condedito ante in¬
& suo & romas urbis uocubulo iuliam romolam nuncupauit. Spalo autẽ asi¬

Expanded text:
raconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciaeraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciaefri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho titam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a si
Abbreviated transcription (Latin):
quod mane stuetur. Pastenopia a partenope quodam uirgine illio sepulta paniten¬
quo uicto urbem in actia cosinu condedit: quã auictoria in copolim appellauit. Pa
antus pastiniorum dux partenius constituit : Taras neptuni filius fuit
tarentum ciuitus & condita & appellata est. Cum cirus mantimas urbes age ciuas
occupar& & focenses abeo &pugna tomnib: anqustiis. proconesent᷑ iurauer uu
it ꝑfugirent quã loneis sime abimperio per sarum. ubi neno men quide in eorum
iudirem. atq ita inultimis gulliue sinus nauib ꝓfacti. asmnisq se aduer sus galacã
patute tuentes massiliã condider & & nomine ducis nuncupauer: Hos luona¬
A trnlinquis erso ait : quod exqr &a celoquantur & latinae o gallicue Aru quiã
Qa pelauia pictauis coloni ꝓprii condider: Hurdigalim appellatã ferunt quod
hor qur gallis primũ colonos hiabuerit quib: ante a cultorib ad inplosuesen ciue¬

Expanded text:
quod inanes tuetur. 60. Parthenopia a Parthenope virgine quadam illic sepulta, Parthenquod inanes tuetur. 60. Parthenopia a Parthenope virgine quadam illic sepulta, ParthenQuo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. 62. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas, et condita et appellata est. 206 63. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantet Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
uan der dicitꝰ condedisso ut est illud. tunc pater euandrus romanue con¬
ditor arcis. Enchus marcus xfilia numuepam philii natur. Iue
sn inxitu tiberis condedit quae & pere grinas merces &cepero
hostẽmoraretur. quam ab ipsositu hostiam appellauit: Talliquidam in¬
testina discordia & assiduis dissensionibus suorum permotisedes nouas quaren¬
tes ituliã ꝓfactisunt sedib:q ꝓpriis tuscus xpulsi medio lanum atq ali¬
as urbes condiderunt. Vocatum autẽ mediolanũ. ab eo quod ibi sus me
lanea perhib&ur inuenta : Historii plac&. anessa pogieco me¬
piue datã originem. uersa postm odum in nom̃ culubriae. quam in
rdiũ cenotri frater peucetius peucetiam rominauerat: Ma
tipesiuepilice posst interitum thebanonom dicit̾ dilata initaliã in an¬
tuã conde dirse: Est autẽ inuenientia quue gallia cisalpina dicit.: & dicta manti

Expanded text:
vander dicitur condidisse, unde est illud: Tunc pater Evandrus Romanae convander dicitur condidisse, unde est illud: Tunc pater Evandrus Romanae conditor arcis. 56. Ancus Martius ex filia Numae Pompilii natus hic urbem in exitu Tiberis condidit, quae et peregrinas merces exciperet, et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. 57. Galli quidam intestina discordia, et assiduis dissensionibus 205 suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum, atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum, ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. 58. Historiis placet a Messappo Graeco Messappiae datam originem versa postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. 59. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse. Est autem in Venetia, quae Gatlia Cisalpina dicitur. Et Mantua dicta,