comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm presentib. om̃s offensas ⁊ culpas rem¬
iito: ⁊ eos sicut possum ab soluo. Quib tu h̾
fili denuntians: ex parte mea om̃ib benecli¬
cas. Porro ewͣngelium sitł̃m ioħ̾em: ab co
loco uͥ incipit. ante diem festum pasche. sͥ le¬
gi poposcitz de inde se cilitio suꝑponi cinereq
conspergi p̾cepit: ⁊ sic sitiis curum stantib ⁊
lugentib pr̃ sanctus in dño feliciter obdor¬
miuit. Unus aut̃ ex ill. speciał eius cdisti¬
pulus. uir fama non modicũ celeber. cuiꝰ
nom̃ ideo subticet᷑. eo ꝙ tanto nollet pͥconio
głati dum uiu̾et uidit ilam głosam¬
animam carne solutam in stelle grancdis
essigie udit inqͣm ueluti suꝑ aquas mł̾tas
candida subuedam nubeula. in celum dir¬
ecte conscendere. Sit nimirum qui contẽp¬
tibilit̾ in area uite hꝰ laboriose spucam carnis
t̾rena terendo confirgent iam errussa paleagͣ¬
num purum in horrea summi regis ingredi¬

Expanded text:
quam praesentibus omnes offensas et culpas remquam praesentibus omnes offensas et culpas remitto, et eos sicut possum absolvo; quibus tu haec, fili, denuntians, ex parte mea omnibus benedicas". Porro Evangelium secundum Iohannem ab eo loco ubi incipit: Ante diem festum paschae sibi legi poposcit; deinde se cilicio superponi cinereque conspergi praecepit. Et sic, filiis circumstantibus et lugentibus, pater sanctus in Domino feliciter obdormivit. 70 Unus autem ex illis, specialis eius discipulus, vir fama non modicum celeber, cuius nomen ideo subticetur eo quod tanto nollet praeconio gloriari dum viveret, vidit illam gloanimam carne solutam in stellae grandiseffigie; vidit, inquam, veluti super aquas multas, candida subvectam nubecula in caelum directe conscendere. Sic nimirum, qui contemptibilter in area vitae huius laboriosae spicam carnis terrena terendo confregerat, iam excussa palea, granum purum in horrea summi Regis ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
unc sine mora ad scãm mariam de
porciuncula se transferri postebat uo.¬
locum in omni reuerentia: ⁊ honore fr̃ibus
custodire p̾ceperat: hunc sp̃aliter asserebat.
diuinis obsequiis ⁊ or̃onib congruum. hc̃
suꝑnoꝵ dicebat sp̃uum frequentia uisitatõ.
Igitur in loco sͥ desiderato paucis dieb quie¬
uitz donet tandem mortis horam instare cõ¬
gnoscens. duos ad se frẽs uocauit: quibus
de tͣnsitu eius uicino. laudes a la criter clño
decantare pͥcepit Ipẽ uero ꝓut potuit in hc̃
psalmum ꝓrupit. uoce mea ad dñm clama¬
uii. uoct mea add̾nm depͥcatus sum. unus
aut̃ e sratrib qui astabant ꝓ cunctis sollici¬
tus. dixit ad eum. Heu pater benigne: eite
silii tui remanent sine patre. Recordare igit᷑
orphanoꝵ quos deseris ⁊⁊ om̃ib culpis renuᷤ¬
sis. tam p̾sentes qͣm absentes tua scã bene¬
didtione consolari digneris. Cui piissimus
pat̾ respondit. Ecte ego qui dẽ iam uocor a
dño fili fiuĩb uero meis tam absentibus

Expanded text:
unc sine mora ad Sanctam Mariam de Portiuncula se transferri poscebat, vot. Illum quoque locum in omni reverentia et honore fratribus custodire praeceperat; hunc specialiter asserebat divinis obsequiis et orationibus congruum; hunc supernorum dicebat spirituum frequentia visitatum. 69 Igitur in loco sibi desiderato paucis diebus quievit, donec tandem mortis horam instare cognoscens, duos ad se fratres vocavit, quibus de transitu eius vicino Laudes alacriter Domino decantare praecepit. Ipse vero, prout potuit, in hunc psalmum prorupit: "Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad Dominum deprecatus sums". Unus autem e fratribus qui adstabant, pro cunctis sollicitus, dixit ad eum: "Heu, pater benigne, ecce filii tui remanent sine patre! Recordare igitur orphanorum quos deseris, et, omnibus culpis remissis, tam praesentes quam absentes tua sancta benedictione consolari digneris". Cui piissimus pater respondit: "Ecce ego quidem iam vocor a Domino, fili! Fratribus vero meis tam absentibus
Abbreviated transcription (Latin):
magna ⁊ inscrutabilia absꝙ numero. ⁊
Qui ponit humiles in fublime:⁊ merenteᷤ
erigit sospitate. Adimebat sͥ saturitatem
panis: ut celestem posset ꝓmereri panem.
Ora quidem eius ieimiis pallebant. corpuᷤ
andum marrescebat: s mens accius semꝑ
et̾e partie amore estuabat. Et unde graui¬
ora recordabat᷑ inde patientius leuiora por¬
tãbat. Semꝑ enim p̾sentis uice t̾minum
intuens. faturam dei sentenciam. ac metu¬
enda iudicia formidabat sciens scriptum.
Doatus homo qui semꝑ est pauĩdus.

Expanded text:
magna et inmagna et inQui ponit humiles in sublime, et moerentes erigit sospitate . Adimebat sibi saturitatem panis, ut coelestem posset promereri panem. Ora quidem ejus jejuniis pallebant, corpus aridum marcescebat, sed mens acrius semper aeternae patriae amore aestuabat; et unde graviora recordabatur, inde patientius leviora portabat; semper enim praesentis vitae terminum intuens, futuram Dei sententiam ac metuenda judicia formidabat, sciens scriptum: Beatus homo qui semper est pavidus
Abbreviated transcription (Latin):
sueto. Cuius se patrocinio cõmittens. sub eiꝰ
dicione degebat. Strenue cnim ad omne opꝰ
se aptabatr iom̃s cum quib colloqui potuiss.
in suo amore ad nectebat.
eligius uitilem ageret etatem. cupi¬
ens se uas deo exhibere sanitificatum. ac me¬
tuens ne aliqua suum delicta pestus fuscarẽt.
om̃ia adolescentie sue coram saceabre confes¬
sus est acta. Siti dͥ austeram imponens
peutentiam. cepit fortiter colluctationi car¬
nis sp̃c feruore resistẽ: In laborib scilicet scd̾m
apłm. In ugiliis inieuiniis incastitate. in
pacientia multa. atꝙ in caritate non fictã.
Ponebat namqi sͥ adusus presentes carnis
ardores. futuri supplicii ignes: ac memoria
anuris gehenne. ardorem excludebat luxͣie.
Drabat iugiter ꝓ donis celestib: p̾cabatur
d̃m dieb ac noctib. illud ex libro iõb ccebriꝰ
reuoluens. Ego inquid depͥcabor cdñm. et
ad ł̃m ponam eloquium meũ Qui fecit

Expanded text:
sueto, cuius se patrocinio committens, sub eius sueto, cuius se patrocinio committens, sub eius tuitione degebat. Strenue enim ad omne opus se abtabat et omnis cum quibus vel loqui potuisset in suo amore adnectebat. Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum, ac metuens ne aliqua suum delicta pectus frustrarent, omnia adolescentiae suae coram sacerdote confessus est acta; sicque sibi austeram imponens poenitentiam, coepit fortiter colluctationi carnis, spiritus fervore resistere, in laboribus scilicet secundum m, in vigiliis, in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoria ardoris gehennae ardorem excludebat luxuriae. Orabat iugiter pro donis caelestibus, praecabatur Deum diebus ac noctibus, illud ex libro Iob crebrius revolvens: Ego, inquit, deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum, qui facit
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Aquo inbreui huius officii usu plenissiẽ
doctus cepit int̾uicinos ⁊ ꝑꝑinquos. in dño lau¬
dabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatẽ
columbe: ne cuiqͣm machinaretur dolos. Habe¬
bat⁊ setperitis astutiam: ne alioꝵ supplantaret᷑
insidiis. Dignum quoqꝙ in cunctis hñs ingeni¬
um: ⁊ facile loquebat᷑ ĩ pure. Eccl̃iaꝵ etiam con¬
uentiseͣlis frequenter int̾ crat ⁊ quec̃p ĩbi ex di¬
uinis scͥpturis recitabantur. aurem libenter ac¬
comodans auidissime hauriebat: atq ita in cor
dis sui memoria recondebat. ut etiam cum ab¬
sens cẽt. en que didicerit meditatõne intentis¬
sima tuminaret. Eterea post aliquot
annos extitit quedam causa. diuina credo gu¬
bernante ꝓuidentia. ut relicta patͥa. ⁊ parenti.¬
bubstancoꝵ adiret solum. Ubi pancis degens
diebi. factum ẽ notum cuidam regis thesau¬
ratio bolboni uocabuloz uro honiesto ⁊ man.¬

Expanded text:
bat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime bat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime doctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari; gerebat enim simplicitatem columbae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et pure. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, quaecunque ibi ex divinis Scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat, atque idis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. 4. Interim post aliquod annos extitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria et parentis, Francorum adiret solum. Ubi paucis degens diebus factus est notus cuidam regis thesaurario Bobone vocabulo, viro honesto et man
Abbreviated transcription (Latin):
om adhuc uir beatus maiͥs eẽt aluo
inditus. uidit genittix eius uisionẽ
que huusmodi ht̃ ordinem. uidebat quasi
aquilam ualde pulchram supͣ suum uolitan¬
tem stratum: ac se t̾tio inclamantem: sibisy
quid nescio pollicentem. Cumꝙ ex reciꝑca uo¬
ce eiugilasset: ⁊ ꝑterrita nimis cepit mira¬
ti que nam eẽt hec uisio. Interea uenit
tempꝰ pariendiz ⁊ premagnitudine doloris
cepit mat̾ ꝑuclitari. Uocauerunt aut̃ quen¬
dam religiosum pb̃rm boni testimonii uitũ:
ut ꝓ eadem orare deberet. Qui cum uenisset
ad eam. qͣi ꝓpħico mox usurpans u̾bo. ait ad
illam. Noli inquiens mat̾ timerez q̃m bene¬
dictum parcum tͥ dñs dignabitur largiri.
Ent enim uir sanctꝰ. ac de gente sua elatus
ticie ã nos excedẽs. euũ adolescẽnie cũ industa gͥe¬
filii ingenium. tradidic eum ad imbuendum
honorabili uiro abboni uocabulo. fabro aurifi¬
ci ꝓbatissimo: qui eo tempore in ur̃be lemouici¬
na publicam fiscalis monete officinam gere¬

Expanded text:
m adhuc vir beatus matris esset alvo inditus, vidit genitrix ejus visionem, quae hujusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suum volitantem stratum, ac se tertio inclamantem, sibique quid nescio pollicentem, cumque ex reciproca voce evigilasset, perterrita nimis coepit mirari quaenam esset haec visio. Interea venit tempus pariendi, et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari. Vocaverunt autem quendam religiosum presbiterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetico mox usurpans verbo, ait ad illam: 'Noli', inquiens, 'mater, timere, quoniam benedictum partum tibi Dominus dignatus est largiri. Erit enim vir sanctus ac de gente sua electus ritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerefilii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro aurifici probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovicina publicam fiscalis monetae officinam gere
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est asinum. Ingrederez qi loco huic bene¬
faciemus adhuc. S homo sri uerbum uirri
intencionem grauit̾ ferens qui uidelicet eosil¬
lic ꝓ domib edificandis. ⁊ dilatando uel appro¬
piando sͥ locello credidit adunatos. domiciliũ
mox reliquits ⁊ ad locum qui ꝓiciuncula dr̃.
credere dotuit ⁊ su̾are. de obeclientia ⁊ simpli¬
citate fr̃m ⁊ de consolatõnib qͣs habuer̃t

Expanded text:
cutus est asinum: "Ingredere, quia loco huic benefaciemus adhuc". Sed homo Dei verbum viri et intentionem graviter ferens qui videlicet eos illic pro domibus aedificandis et dilatando vel appropriando sibi locello credidit adunatos, domicilium mox reliquit et ad locum, qui Portiuncula dicitur, credere docuit et servare; de obedientia et simplicitate fratrum, et de consolationibus quas habue
Abbreviated transcription (Latin):
uerent: et in continua gr̃aꝵ actione ⁊ laude
ꝑsisterent. Scribebat quoꝙ uir sc̃s ꝑ tigna do¬
muncule nomina fr̃m̃z ne quis alter quies¬
cere uł orare uolentem inquiet are uł modi¬
cum posset. s locum sͥ deputatum unusqͥs¬
ꝙ cognosceret. Quadam u̾o die uir qͥdam
cum a sino uenit ad locumz et ad umbram
fortasse querendam uolens introire tugu¬
tium: ut sine repulsa libeciꝰ intraret. sic allo

Expanded text:
verent et in continua gratiarum actione et laude verent et in continua gratiarum actione et laude persisterent. Scribebat quoque vir sanctus per tigna domunculae nomina fratrum, ne quis alterum quiescere vel orare volentem inquietare vel modicum posset, sed locum sibi deputatum unusquisque cognosceret.Quadam vero die vir quidam cum asino venit ad locum; et ad umbram fortasse quaerendam volens introire tugurium, ut sine repulsa liberius intraret sic allo
Abbreviated transcription (Latin):
anto itaq ut dictum ẽ uir dei non
solum carnis incentiua rigore repͥs¬
sit uerum ĩ corporis sensus ne quiqqͣm ua¬
nitatis haurirent. summe cautele repagul̾
obfirmauit. Nam cum moram in loco qui
dr rigus tortus ꝓpe assisium faceret: accidit
ut rome coronandus imꝑator otto. cũ mag¬
no illac comitatu ⁊ pompa tͣnsiret. Beatꝰ
uero franciscus cum secꝰ uiam cum suis fr̃ib
moraret᷑. ad uidendum imꝑatorẽ nec ip̃e nͦ
aliquis suoꝵ egredi saltem uł aspicere de tu¬
gurio uoluitz p̾ter unum solum ex ip̃is:
cui huiusmodi głam modicum durat᷑am
eidem imꝑatori constanter nunciare p̾cepit.
Recollegerat aut̃ se uerissimus ille pauper¬
tatiscelator cum fratrib suis. in quoddam pͥ¬
diti loci domicilium decelistums ut ibidem
se utrumq ab estu pluuiaq defenderent. ꝙ
uidelicet ad eo strictum fuit: ut etiam como¬
de in illo requiescere ñ ualerent. S tamen
loci angustia cordis latitudinem ñ artauĩtz
quin ibidem letanter in summa penuria ui¬

Expanded text:
anto itaque, ut dictum est, vir Dei non solum carnis incentiva rigore repressit, verum etiam corporis sensus, ne quidquam vanitatis haurirent, summae cautelae repagulis obfirmavit. Nam, cum moram in loco qui dicitur Rigus Tortus prope Assisium faceret, accidit ut Romae coronandus imperator Otto cum magno illac comitatu et pompa transiret. Beatus vero Franciscus, cum secus viam cum suis fratribus moraretur, ad videndum imperatorem nec ipse nec aliquis suorum egredi saltem vel aspicere de tugurio voluit, praeter unum solum ex ipsis, cui huiusmodi gloriam modicum duraturam eidem imperatori constanter nuntiare praecepit. 26 Recollegerat autem se verissimus ille paupertatis zelator cum fratribus suis in quoddam praedicti loci domicilium derelictum, ut ibidem se utcumque ab aestu pluviaque defenderent; quod videlicet adeo strictum fuit, ut etiam commode in illo requiescere non valerent. Sed tamen loci angustia cordis latitudinem non artavit, quin ibidem laetanter in summa penuria vi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib reuerentiam exbibebant. Hoc enim ip̃e
uir catholicus: ⁊ totus apłicus in p̾dicatione
sua pͥncipaliter monuit: ut romane ecclic si.¬
des inuiolabilit̾ seruaretur: ⁊ ob dñici sacramẽ¬
ti ꝙ minist̾io sacendotum conficitur clignitatẽ.
in summa sacerdotał ordo reuerentia teneret᷑
S et diuine legis doctores: ⁊ om̃s eccłiasticos
ordines: docebat sum mopere reuerendos. Erat
aut̃ tanta fratrum simplicitas ꝙ cum quidã
sacerdos qui non ignorabat᷑ infamis. uni efra¬
trib dr̃et. uide ne sis ypocrita: ip̃e frater se cẽ
ypoccitam certissime crederet: eo ꝙ sacerdotẽ
mentiri ñ posse putaret. Cumq dui suꝑ hoc
ditus srarȩx grauissime turlaret᷑: ad sc̃ pa.¬
tius ignitum eloquium quo frequenten

Expanded text:
omnibus reverentiam exhibebant. 28 Hoc enim ipse vir catholicus et totus apostolicus in praedicatione sua principaliter monuit, ut Romanae Ecclesiae fides inviolabiliter servaretur, et ob Dominici sacramenti quod ministerio sacerdotum conficitur, dignitatem, in summa sacerdotalis ordo reverentia teneretur. Sed et divinae legis doctores et omnes ecclesiasticos ordines docebat summopere reverendos.Erat autem tanta fratrum simplicitas, quod cum quidam sacerdos, qui non ignorabatur infamis, uni e fratribus diceret: "Vide, ne sis hypocrita!", ipse frater se esse hypocritam certissime crederet, eo quod sacerdotem mentiri non posse putaret. Cumque diu super hoc dictus frater gravissime turbaretur, ad sancti patris ignitum eloquium,quo frequente
Abbreviated transcription (Latin):
ogatus a fratrib eo tp̃r beatus francis¬
cus ut cos orare doceret. simpliciter ilł
huiusmodi formam tͣdidit dicens. Cum ora¬
ti mundum. Quod ip̃i fratres humilit̾ exeq̃n¬
tes: ⁊ u̾bum simplex ꝓ mandato obedientie re¬
putantes: s etiam ad eccłias quas elonginquo
ꝓspicere poterant inclinabantz i proni in t̾ra
prout instructi fuerant adorabant. fratres qͦ
tunc sacerdotes ordiis non hñtes confiteban¬
tur secularib sacerdotib indifferent̾ bonis ⁊

Expanded text:
ogatus a fratribus eo tempore beatus Franciscus ut eos orare doceret, simpliciter illis huiusmodi formam tradidit dicens: "Cum orati mundum. Quod ipsi fratres humiliter exsequentes et verbum simplex pro mandato obedientiae reputantes, se etiam ad ecclesias quas e longinquo prospicere poterant inclinabant, et proni in terra, prout instructi fuerant, adorabant. Fratres quoque, tunc sacerdotes Ordinis non habentes, confitebantur saecularibus sacerdotibus indifferenter bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tia: et in uehementẽ aucdientes stuporem ꝓ¬
uocantia. S et sicuti postmodum ip̃e testat̾
ẽ ꝙ huiusmodi salutationẽ dño reuelan¬
te did̾erat. ut dicet. dñs det tͥ pacem. sicin om̃i
p̾dicatione sua pacem annunciansꝰ ppłm ĩ
sermonis exordio salutabat. Subito gͦ. sp̃uꝑ
ctumꝙ ẽ ut salutarib monitis. federaret płi¬
mos uere paci qui discordes a xp̃ prius extite.
rant a salute longinqui.

Expanded text:
tia et in vehementem audientes stuporem ptia et in vehementem audientes stuporem provocantia. Sed et sicuti postmodum ipse testatus est quod huius modi salutationem, Domino revelante, didicerat ut diceret: "Dominus det tibi pacem", sic in omni praedicatione sua, pacem annun tians, populum in sermonis exordio salutabat. Subito ergo spirictumque est ut salutaribus monitis foederaret plurimos verae paci, qui discordes a Christo prius exstite rant a salute longinqui.
Abbreviated transcription (Latin):
nec peram in uia uł sacculum. ne uirgam uł
panem portent. ne calciamenta uł duas tuni¬
cas habeant intelligensꝰ hec aidem postioclũ
plenius ab ip̃o pbro. indicibili gaudio mox
repletꝰ. hoc inquit ẽ quod quero: hoc ẽ quod to¬
tis p̾cordiis concupisco. Igit᷑ cunctis q̃ audietat
tenaci memorie cõmendatis: letant᷑ hiis ad un¬
plendis innititur: duplicib sine mora deposi¬
tis. ex hoc iam uirga. calai am̃tis sactuloq ꝑ
pera non utitur. Fccit ꝓinde tunicam pluri¬
mum contemptibilem ⁊ incultam. reiectaq
corrigia. funiculo cinxit illam. Omnẽ quo¬
ꝙ sollicitudinem cordis apponens. qualit̾
auditꝰ noue gr̃e uerba ꝑficeret cepit instinc¬
tu diuino ewangelice ꝑfectionis annuncia¬
tor existere: cepit penitentie in publicum sim¬
pliciter u̾ba ꝓponere Erant autem ip̃ius eloqͥa
non intania nec risu digna erant uirtute
stĩ sp̃c plena. erant medullas cordis penetͣn¬

Expanded text:
ne peram in via vel sacculum, ne virgam vel ne peram in via vel sacculum, ne virgam vel panem portent, ne calceamenta velduas tunicas habeant; intelligensque haec eadem postmodum plenius ab ipso presbytero, indicibili gaudio mox repletus: "Hoc" , inquit, "est quod quaero; hoc est quod totis praecordiis concupisco! ". Igitur cunctis, quae audierat, tenaci memoriae commendatis, laetanter his adimplendis innititur, duplicibusque sine mora depositis, ex hoc iam virga, calceamentis, sacculoque vel pera non utitur. Fecit proinde tunicam plurimum contemptibilem et incultam, reiectaque corrigia funiculo cinxit illam. 16 Omnem quoque sollicitudinem cordis apponens qualiter au ditus novae gratiae verba perficeret, coepit instinctu divino evange licae perfectionis annuntiator exsistere, coepit poenitentiae in publicum simpliciter verba proponere. Erant autem ipsius eloquia non inania nec risu digna, erant virtute sancti Spiritus plena, erant medullas cordis penetran
Abbreviated transcription (Latin):
t̾tius. reparata iam dicta eccłia uoluebat᷑. Non h̃
arbitror absq dignioris tei mystetio gestum.
ꝙ uidelicet iste sanctus tres eccłias supͣdictas ere¬
xit at illud nimirũ nutu dei preuio ꝑ hoc exi¬
stimo figuratum. ꝙ et ipe uir simplex mirabi¬
liter ad impleuit: qui tres celebres ordines de qͥ¬
bus suo loco uł breuiter tangendum ẽ incho
diens habitum scdo mutauit. p̾dicauit. ⁊ so.¬
cios fratres hr̃e cepit. ⁊ quomͦ sur ⁊ illoꝵ exi¬
tum p̾cognouit. biuos ꝑ mundum ducisit.
⁊ t̾m congregare optinuit. toco uoo¬
eatus itaq francistus. trium ut dc̃m
est eccłiatum oꝑe consũmato: babi¬
tum adhuc heremiticum tt̃ temporis habuit:
baculumꝙ manu gestans. pedib calciatis. et
corrigia cinctus incessit. Audiens aut̃ cdie qua¬
dam int̾ missaꝵ sollempnia. ea que xͦ in eiͣn¬
gelio missis ad p̾dicandum discipuł loquit᷑:
ne uidelicet aurum uł argentum possideant.

Expanded text:
tertius, reparata iam dicta ecclesia, volvebatur. Non hoc tertius, reparata iam dicta ecclesia, volvebatur. Non hoc arbitror absque dignioris rei mysterio gestum, quod videlicet iste sanctus tres ecclesias supradictas erexit; at illud nimirum nutu Dei praevio per hoc existimo figuratum, quod et ipse vir simplex mirabiliter adimplevit, qui tres celebres Ordines, de quibus suo loco vel breviter tangendum est, inchoadiens habitum secundo mutavit, praedicavit et socios fratres habere coepit; et quomodo sui et illorum exitum praecognovit, binos per mundum divisit et iterum congregare obtinuit. 15 Beatus itaque Franciscus trium, ut dictum est, ecclesiarum opere consummato, habitum adhuc eremiticum tunc temporis habuit, baculumque manu gestans, pedibus calceatis et corrigia cinctus incessit. - Audiens autem die quadam inter missarum solemnia ea quae Christus in Evangelio missis ad praedicandum discipulis loquitur, ne videlicet aurum vel argentum possideant,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ẽ ille locus celebri memoria dignus in quo
illa tantarum uirtutum plenitudine predita.
pauꝑum uidelicet dñarum aurginumꝙ scãꝵ
religio. ab eodem sc̃o uiro. qͣĩ post sextum sue con¬
uersionis annũ felix exordium sumpsit qͣm ñ
modice ꝑfectionis p̾rogatiua laudabilem. hodie
dñs ꝑ diu̾sas italie partes magnifice dilatauit
Interea dei seruus habitum mutans ad alum
non longe ab assisio locum migrauit ubi ⁊qͣn¬
dam eccl̃iam similiter ruinosam reedificare in¬
cipiens. donec ceptum ꝑficeret ñ cessauit. Post h
ad locum tͥcium. qui porciuncula dicit᷑ haud lon¬
ge ab p̾dicta ciuitate. se tͣnstulit: uͥ quondam e¬
desia fuerat in honore gloriosissime genitͥtis
dei marie constructa: s it desolata parit̾ et ewl¬
sa. Cuiꝰ ruine misertus. s ⁊ deuotõne qͣm in bea¬
ta uirgine specialit᷑ habebat inductusaibidem
assiduus morabat᷑ doneͤ annus conu̾sionis sue

Expanded text:
Hic est ille locus celebri memoria dignus, in quo Hic est ille locus celebri memoria dignus, in quo illa tantarum virtutum plenitudine praedita, pauperum videlicet Dominarum virginumque sanctarum religio, ab eodem sancto viro quasi post sextum suae conversionis annum felix exordium sumpsit; quam non modicae perfectionis praerogativa laudabilem hodie Dominus per diversas Italiae partes magnifice dilatavit. 14 Interea Dei servus habitum mutans, ad alium non longe ab Assisio locum migravit, ubi et quamdam ecclesiam similiter ruinosam reaedificare incipiens, donec coeptum perficeret non cessavit. Post haec ad locum tertium, qui Portiuncula dicitur, haud longe a praedicta civitate se transtulit, ubi quondam ecclesia fuerat in honore gloriosissimae Genitricis Dei Mariae constructa, sed tunc desolata pariter et evulsa. Cuius ruinae misertus, sed et devotione quam in Beata Virgine specialiter habebat inductus, ibidem assiduus morabatur, donec annus conversionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
bentissime se ꝑ deo petentib miscd̾ie manum¬
ꝑrexit porrexit. Exphans aut̃ preter morem qͣ¬
dam uice pauꝑi se ꝓ deo roganti. mox suꝑ hoc
cõmpunctꝰ grauissime doluit: ⁊ nimis atbitra¬
bat᷑ indignum. de negare quicqͣm ꝓ tanti rogis
noĩe postulanti. Itatp ex hoc a se ꝓ deo pauꝑib
aliquid petituris statuit repulsam ñ facere:
ꝙ ⁊ ꝓ posse suo sollicite studuit ad implere. Qͦ
aut̃ post conu̾sionem erga pauperes compas¬
sionis spu moueret᷑ et si satis petpencli ualeat
ex p̾senti: postinodum tam̃ aliqͣntulum ple¬
nius exprimetur. ro cro tro¬
enum cum uir scs̃. adhuc que dͥ uen¬
cura forent. penitꝰ ignoraret pͥmam
post hec int̾ alia que fecit. operam pietatis in¬
pendit. ut eccl̃iam sancti damiani apud qͣm pri¬
mitus moram fecerat. resarciret. Quod utiꝙ opꝰ
sic̃ imminentis ruine necessitati compassus in¬
cepit: sic et in breui dño cooꝑante compleuit.

Expanded text:
bentissime se pro Deo petentibus misericordiae manumbentissime se pro Deo petentibus misericordiae manum porrexit. Exprobrans autem praeter morem quadam vice pauperi se pro Deo roganti, mox super hoc compunctus gravissime doluit; et nimis arbitrabatur indignum denegare quidquam pro tanti Regis nomine postulanti. Itaque ex hoc a se pro Deo pauperibus aliquid petituris statuit repulsam non facere; quod et pro posse suo sollicite studuit adimplere. Quo autem post conversionem erga pauperes compassionis spiritu moveretur, etsi satis perpendi valeat ex praesenti, postmodum tamen aliquantulum plenius exprimetur. 13 Verum, cum vir sanctus adhuc, quae sibi ventura forent, penitus ignoraret, primam post haec, inter alia quae fecit, operam pietatis impendit ut ecclesiam Sancti Damiani, apud quam primitus moram fecerat, resarciret. Quod utique opus, sicut imminentis ruinae necessitati compassus incepit, sic et in brevi, Domino cooperante, complevit.
Abbreviated transcription (Latin):
tunicula nuditatẽ illius obtexit.
ost hec humił sui contemptor ⁊ iã
se ab hominib contempnii contẽp¬
nens. ad lepsos se transtu litz quibz deuotissi¬
me su̾iens. et coꝵ humilit̾ ulcera lauit: sani¬
emq detergere ñ abhorruit. Antea tamen
huiusmodi in tantum despexerat ꝙ non so¬
lum illos euicino. s et coꝵ domos elonginqͦ
ꝓspiciens nares manib obturare consue¬
uerat. Atubi sua illum dñs gratia uisita¬
uit: adhuc in seculari habitu constituto qͥ¬
dam fortuito lepsus occurtit. Quo ⁊ solito mo¬
re horreret aspecto: uim tamen sibunet faciens.
uicit seip̃m: ⁊ constant̾ accedens osculatus est
illum. Ex hoc itaq ad sui contemptũ feruentiꝰ
inardescens bella sͥ ip̃i continua cepit ingerere:
doner desuꝑ e⁊ daretur ꝑfectam de se uictoriam
terat. cum ad huc uiueret in peccatis. Alios uͦ
pauꝑes ⁊ afflictoscum adhuic scło deditus eẽt
pio semꝑ compassionis affestu respexit: et li¬

Expanded text:
tunicula nuditatem illius obtexit. 12 Post haec humilis sui contemptor, et iam se ab hominibus contemni contemnens, ad leprosos se transtulit. Quibus devotissime serviens, et eorum humiliter ulcera lavit, saniemque detergere non abhorruit. Antea tamen huiusmodi in tantum despexerat, quod non solum illos e vicino, sed et eorum domos e longinquo prospiciens, nares manibus obturare consueverat. At ubi sua illum Dominus gratia visitavit, adhuc in saeculari habitu constituto quidam fortuito leprosus occurrit; quo etsi solito more horreret aspecto, vim tamen sibimet faciens vicit seipsum, et constanter accedens osculatus est illum. Ex hoc itaque ad sui contemptum ferventius inardescens, bella sibi ipsi continua coepit ingerere, donec desuper ei daretur perfectam de se victoriam terat, cum adhuc viveret in peccatis. Alios vero pauperes et afflictos, cum adhuc saeculo deditus esset, pio semper compassionis affectu respexit, et li
Abbreviated transcription (Latin):
sputo mixto nocum linuisset doloris: con¬
festim recepit gaudium sospitatis. Lector igi¬
tur qui ibi deseruiebat desperatus amedicis.
in cominodo tenebatur languoris: ita ut sep
tem dierum euoluto curriculo. nullatenus su¬
meret alimenta. Sed cum leuatus ingrabato
adscĩfuisset deportatus sepulerum: qui uene¬
rat exfide recepit medicinam de puluere.

Expanded text:
sputo mixto locum livisset doloris, consputo mixto locum livisset doloris, confestim recepit gaudium sospitatis. Lector igitur, qui ibi deserviens, desperatus a medicis, incommodo tenebatur languoris, ita ut, VII dierum evoluto curriculo, nulla penitus sumeret alimenta. Sed cum levatus in grabatto ad sancti fuisset deportatus sepulcrum, qui venerat ex fide, recepit medicinam de pulvere.
Abbreviated transcription (Latin):
ac morbos curauit. Cecis lum̃ raldidit surdis
auditum restituit. infirmantib gratiam sani
ui: briemione p̃dio. tactus incommodo. euocato
sacerdotali conuentu. scĩs p̃dicationib exhor¬
tacur. Flente choro cirtumstantium scm ad do¬
minum transmisit sp̃m. Statim diuina uirtꝰ
affuit: quȩ ad demonstrandã pontificis głam
odorem fuauitatis ostendit. Ftagl abat de illo
o doneccareus. tanquam si fuisset multis aro¬
matib delibiitus. Corpus impositum feretro.
diuinis canticis ciłcumdatum cat̾ua sequeba¬
tur plangentium: atq uixta p̃ceptum ipsiuis
mulciplicauit congeriem. Ham quedam mulier
triginta annorum curriculo lumin  ꝑditun
oculorum. dum ibidem aduenisset exfide. sa¬
na recessit cum lumine. Sed & alia contracta
membris: recepit ibidem p̃mia sanitatis. Muli.¬
er nãq nobilis bectula nomins cumebdomada
sine cibo & somno degeret & acridencium tor¬
querẽtur dolore: cum expuluere sepulchri.

Expanded text:
 morbo curavit. Caecis lumen reddidit, surdis  morbo curavit. Caecis lumen reddidit, surdis auditum restituit, infirmantibus gratiam sanitvi, Briennone praedio tactus incommodo, evocato sacerdotali conventu sanctis praedicationibus exortato, flente choro circumstantium, sanctum ad Dominum transmisit spiritum. Statim divina virtus adfuit, quae ad demonstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis ostendit; flagrabat de illo odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus. Corpus inpositum feretro, divinis canticis circumdatum, caterva sequebatur plangentium; atque iuxta praeceptum ipsius multiplicavit congeriem. 27. Nam quaedam mulier, triginta annorum curriculo lumen perditum oculorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sanitatis. Mulier namque nobilis Bettola nomine, cum ebdomada sine cibo et somno degeret et acri dentium torqueretur dolore, cum ex pulvere sepulchri
Abbreviated transcription (Latin):
correpti ueniam petunt melioris uitȩ exordia
soluunt. Sic ditina uirtus ꝓpatientiam scĩ. etĩ¬
puit iam casuros de fõuea mimici. Addantursti¬
lo. quȩ crescunt uirtutes incumulum. Dum qͥdã
uir nobilis. herlestedus nomine. eum causa pran-¬
dii ticiacouilla inuitasset dominica die. & ipse
deuotus offerret sacrificium. ea uero hota dum¬
ygeret uico. audito incelum sonitu astitit equo.
insidens diu inuno loco. Sic quȩ diitius cȩlom
tentus. orationem dominica de cantari audiuit
int̃ angłicos choros. Meritonãq ei patebant
suꝑna misteria. cuiꝰ mens assidue etat cȩlo inten¬
ta. Sufficere itaq sibi credidit quod subpsentia
xp̃i laudessuiꝑnas audisset: Acꝑhoc cepto itinere
non prexit. Die quadam dum inurbe senonica
ni introisset. Tunc relicto prandio: alacer obuiã
ꝑdixit conuuium. Mutta ostendit in corpore:
quȩ longum ẽ pãgutis intimare. Plures languores¬

Expanded text:
correpti, veniam petunt, melioris vitae exordia correpti, veniam petunt, melioris vitae exordia sumunt. Sic divina virtus per patientiam sancti eripuit iam casuros de fovea inimici. 24. Addantur stilo, quae crescunt virtutes in cumulum. Dum quidam vir nobilis Herlefredus nomine eum causa prandii Titiaco villa invitasset dominica die et ipse devotus offerre sacrificium aurora pergeret vico, audito in caelum sonitu, adstetit equo insidens diu in uno loco, sicque diutius caelo intentus orationem dominicam decantari audivit inter angelicos choros. Merito namque ei patebant superna misteria, cuius mens assidue erat caelo intenta. Sufficere itaque sibi credidit, quod sub praesentia Christi laudes supernas audisset, ac per hoc coepto itinere non perrexit. 25. Die quadam dum in urbe Senonica ni introisset. Tunc, relicto prandio, alacer obviam perduxit convivium. Multa ostendit in corpore, que longum est paginis intimare. Plures a languoris
Abbreviated transcription (Latin):
menia. sedetiam circumquaq uicina sc̃oꝵ lustra¬
ret oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo:
ut hora qua clitum agere matutina sollempnia
competeres ipse ꝓpa manu signum ȩccliȩ tange¬
ret. Quadam nocte dum debasilica scĩ temigii
addomum ȩccłie ꝑgeret. duos int se cdericosri¬
xantes audiuitadulteran cum mulierib uo¬
lentes. Eadem hora p̾sens noluit eis ostendere:
ne iterum ineius absentia. addestinatum uo¬
lutabrum festarent. Melius igitur eredidit. ut
eorum casum scĩs orationib subltuaret. Cõneitꝰ
eccłiam ꝑgit: breuiatã ꝓillis orationem fudit.
Mor signum scĩstephani manu tangit. uit matu¬
tinas laudes detus conueniens celebraret. mitũ
inmodum mox ut in eorum aurib signi sonitus
sc̃ĩ factuᷤ dextera ꝑuenit ilico ab eorum cordibꝰ
stimulus recessit. Tunc adȩccłiam currunt: de¬
bita officia soluunt. Expleta psalmodia. ab eo

Expanded text:
nfra murorum moenia, sed etiam circumquaque vicina sanctorum lustranfra murorum moenia, sed etiam circumquaque vicina sanctorum lustraret oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo, ut hora, qua clerum agere matutina sollemnia competeret, ipse propria manu signum ecclesiae tangeret. 23. Quadam nocte, dum de basilica sancti Remigii ad domum. ecclesiae pergeret, duos inter se clericos rixantes audivit, adulterare cum mulieribus volentes. Eadem hora praesens noluit eis se ostendere, ne iterum in eius absentia ad destinatum volutabrum festinarent. Melius igitur credidit, ut eorum casum per sanctas orationes sublevaret. Concitus ecclesiam pergit, breviatam pro illis orationem effudit. Mox signum sancti Stephani manu tangit, ut matutinis laudibus clerus conveniens celebraret. Mirum in modum, mox ut in eorum auribus signi sonitu sanctitas cum dextera pervenisset, ilico ab eorum cordibus Stimulus ardoris recessit; tunc ad ecclesiam currunt, debita officia solvunt. Expleta psalmodia, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
be ꝑdidit dulcedinem sõnitus su. Quorex agni¬
to. ilico iussit loco pristino restituere signum.
At uibi ꝑuenit pontesiriaca. reddito sono adño.
inuirtute sc̃i lupi insonuit miliario sẽptimo.
uir sc̃s cum sederet murbe. lico prexte obinam
cum psallentium dignitate.. Et quod dolensꝑ
diderat. gaudendo receptum domino gr̃as refe¬
rebat: Hocte quadam dum sc̃s ingilans psauent.
antiquus hostis affuit & ei ualidam sĩtim inflyxit
lussit sacer ministr. aquam frigidam deportare:
Et dolos incesligens iimici. signato plumatio
suo subserato capite strictũ suꝑ uasculũ posuit.
ibique ueternum hostem inclusit. Qui nocte
tota. uisquequo sol racdians claro se lampade ter¬
ris infudit. uarus uocib ululans quis fuissit
ostendit. & qui temptare uenerat. confiisis abs¬
cessit. Srat consuetudo scõ iugilandi dono aciño
sibi collato. ut una cum cõmite basilicas circum¬

Expanded text:
be, perdidit dulcedinem sonitus sui. Quo rex agnibe, perdidit dulcedinem sonitus sui. Quo rex agnito ilico iussit loco pristino restituere signum; at ubi pervenit Ponte Siriaca , reddito sono a Domino, in virtute sancti Lupi insonuit miliario septimo. Vir sanctus cum sederet in urbe, ilico perrexit obviam cum psallentium dignitate, et quod dolens perdiderat gaudendo receptum, Domino gratias referebat. 21. Nocte quadam, dum sanctus vigilans psalleret, antiquus hostis adfuit et ei validam sitim inflixit. Iussit sacer ministro aquam frigidam deportare, et dolos intellegens inimici, signato, plumatio suo substrato, capite, strictum super vasculum posuit, ibique veternum hostem inclusit, qui nocte tota, usquequo sol radians claro se lampade terris infudit, variis vocibus ululans, quis fuisset, ostendit, et qui temptare venerat, confusus abscessit. 22. Erat consuetudo sancti, vigilandi donum a Domino sibi conlatum, ut uno cum comite basilicas circum
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur. cum hymns & canticis. Flentib
troiuit antistes. Erat enini hilaris inconfa¬
egentem. confortãbat iustum. requirebat
infirmum. subleuabat miserum nilumq
abopere dĩ pretermittẽbat tempus uacuri.
Quodam igitur die dominitadum abordo¬
ne predio eucharistiȩ sacraret misterium:
coram sacerdotali uł leuitico choro. gemma
de celo incalicẽ descendit adño int̾mamus
pontificis commixtionem corꝑis & sanguinis
domini celebrantis. Que scilicet gemma ra¬
dio fulgente pulcheri una. diusenonis con¬
seruata. regia iubente potentia int̃ reliqua
scõꝵ pignora paiatiũ ẽ deportata. hmc
namq apparet qnͣtum xp̃sipsũ dilererit.
inter cuius manus tam p̾clarum miraculum
demonstrauit. Addantur paginȩ. quȩ fuerunt
subseciita miracula. Audito clotharnus rexde
signo sc̃istephani qđ miram haberet dulcẽdinẽ.
iussit eum parisius deportart ubi ipsum sepius

Expanded text:
egreditur cum hymnis et canticis, flentibus egreditur cum hymnis et canticis, flentibus ideratus introivit antistes. Erat enim hilaris in confaegentem, confortabat iustum, requirebat infirmum, sublevenat miserum nullumque ab opere Dei praetermittebat tempus vacuum. 19. Quodam igitur die dominico, dum ob Ordone praedio eucharistiae sacraret misterium, coram sacerdotali vel levitico choro gemma de caelo in calice descendit a Domino inter manus pontificis, commixtionem corporis et sanguinis Domini celebrantis; quae scilicet gemma radio fulgente pulcherrima diutius Senonas conservata, regia iubente potentia, inter reliqua sanctorum pignora palatio est deportata. Hinc namque apparet, quantum Christus ipsum dilexerit, inter cuius manus tam praeclarum miraculum demonstravit. 20. Addantur paginae, quae fuerunt subsecuta miracula. Audito rex Chlotharius de signo sancti Stephani, quod miram haberet dulcedinem, iussit eum Parisius deportare, ubi ipsum saepius
Abbreviated transcription (Latin):
pente conu̾sio. Officitur rex ex ꝑsecutore
minist̃: ut ipse suis manib partes tribue¬
ret. qui illi priꝰ affuctionis pentiriam in¬
gessissec. Recens ergo iterum ueniam ꝓsce
torum congeriem ministeris ꝓfucurã eccliȩ.
atq eum uissit adeiuitatem ꝓpͥam remeãre.
Sed quamuis scs̃ dĩ lupus senones ꝓgeret. ande¬
inꝑach so adhuc tuirtus domini tneodẽ fulge¬
at loco. Ualedicentes igitur melitisacerdores.
lupus atq uunebaiudus regi &e ꝓcerib illus.
dum uincci scitatis uinculo ꝑtransirent parisiꝰ
multa reorum turba cathenarum uinculis
tenta. uł ergastularib angustũs trusa. eoꝵ
nisset mansio oportuna. repence immane
horreum usq ad summũ plenum uallauit
incendium: nec poterat quifpiã pstare aiti¬
lium. T unc ur domini inorationẽ ꝓstẽrnit᷑:
flumenꝰ ẽmissum u icendium cẽrnitur. Ilco
sacerdotis agnoscitur. Obuiam deinde pon¬
tifici & sco uuinebaudo plebssenomice urbis

Expanded text:
pente conversio; efficitur rex ex persecutore pente conversio; efficitur rex ex persecutore minister, ut ipse suis manibus partes tribueret, qui illi prius afflictionis penuriam ingessisset. Petens ergo iterum veniam pro storum congeriem ministeriis profuturam ecclesiae, atque eum iussit ad civitatem propriam remeare. Sed quamvis sanctus Dei Lupus Senonas pergeret, Andeparadiso, adhuc virtus Domini in eodem fulgeat loco. Valedicentes igitur incliti sacerdotes Lupus atque Winebaudus regi et proceribus illius, dum iuncti sanctitatis vinculo pertransirent Parisius, multa reorum turba catenarum vinculis tenta vel ergastularibus angustiis trusa, eorum  castro evenisset mansio oportuna, repente inmanem horreum usque ad summum plenum ignis vallavit incendium, nec poterat quispiam praestare auxilium. Tunc vir Domini in oratione prosternitur; fulmen emissum super incendium cernitur. Ilico sacerdotis agnoscitur. Obviam deinde pontifici et sancto Winebaudo plebs Senonicae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
condignȩ passiones huiꝰ mundi quas hic pati.¬
mur. ad ꝑpetuam głam quã ds̃ electis suis
reuelare dignatus ẽ. Qui uolunt inquit pie
uiuere indomino. ꝓsecutionem patiuntur
abhominib. Tunc uunebaudus cum bea¬
to lupo ep̃o lȩtus adpalatium remeans. re¬
gis obtittib antisticem presentat. Rex et tur¬
mouetur. Ante pontificis pedes int̾ra ꝓster¬
nitur: ueniam & indulgentiam ab eo postu.¬
lat. Uidens etiam rexbeatum afflictum ae
corpus illius tabefactim ut erat in tonsus
barba & capite ꝓ abstinentiȩ cumulando
rigore. tremens & eiulans adgemitum moue¬
tur: & pietatis more lacrimis irrigatur. Reũ
se eẽ huiꝰ penurie nrritatiõnis iacula scĩ accu¬
satorib imprecatur. Iussit eum cum magno
decore reparari. & seruitium impendere:
comam & barbam cum honore pristino de¬
toncłi. Recepto icaq decore eccłiastico. suo
rex precepit eẽ inconuiuio. fit xp̃i ope re¬

Expanded text:
condignae passiones istius mundi, quas hic paticondignae passiones istius mundi, quas hic patimur ad perpetuam gloriam, quam Deus electis suis revelare dignatus est. Qui volunt, inquid, pie vivere in Domino, persecutionem patiuntur ab hominibus. 16. Tunc Winebaudus cum beato Lupo episcopo laetus ad palatium remeans, regis obtutibus antistitem praesentat. Rex seu turromovetur. Ante pontificis pedes se in terra prosternit, veniam et indulgentiam illius postulat; videns etiam rex beatum afflictum et corpus illius tabefactum, ut erat intonsus barba et capite pro abstinentiae cumulando rigore, tremens et eiulans in gemitum movetur et pietatis more lacrimis irrigatur, reum se esse huius penuriae, irritationis iacula in sancti accusatoribus inprecatur. Iussit eum cum magno decore reparare et servitium inpendere, comam et barbam cum honore pristino detondi. 17. Recepto itaque decore ecclesiastico, suo rex praecepit interesse convivio. Fit Christi ope re
Abbreviated transcription (Latin):
morte. Sicq infẽlix negato sibi spatio peniten¬
di. incloacam descendit inferni. Pollebat eotẽ.¬
pore intritasina urbe. sc̃s uunebaudus ad
basilicam antiqui p̃sulis lupi: qui quiescit
corpore iuxta eandem ciuitatem abbatis fuin-¬
gens officiomirabilis sc̃itate. Tunc archidiaco¬
nus eccłiȩ senonicȩ. ragnegisilus nomine. in¬
citatus precib popłi. quinpotius amore no
ut ad regem dotharium ꝓgeretie intenta
p̾ce deposceret. quatinus sc̾m lupum de exi¬
lio reuocaret & adpristinam dignitatem re¬
mitteret: ne plebs sine pastore alupinis fauci
tyrannica ferocitate. rex humilitate flectit᷑.
odium in amorem conuercitur. Missus e lace¬
re regis uirdĩ uunebaudus. deuotus abea¬
tum ꝑg̃e antistitem. Uidentes se iniicem.
p̃gaudio fiere ceperunt. Alterutrum collo¬
quentes. etiam beatus uinebaudus condo¬
luit huiꝰ exilii penam. Achea beatus lupus
res psuini sermonis eloquia. quia ñsunt

Expanded text:
morte, sicque infelix, negato sibi spatio penitenmorte, sicque infelix, negato sibi spatio penitendi, in cloacam descendit inferni. 14. Pollebat eo tempore in Tricasina urbe sanctus Winebaudus ad basilicam antiqui praesulis Lupi, qui quiescit corpore iuxta eandem civitatem, abbatis fungens officium mirabili sanctitate. Tunc archidiaconus ecclesiae Senonicae Ragnegisilus nomine, incitatus precibus populi, quin potius amore nomut ad regem Chlotharium pergeret, intenta prece deposceret, quatinus sanctum Lupum de exilio revocaret et ad pristinam dignitatem remitteret, ne plebs sine pastore posita a lupinis faucibtyranni ferocia, rex humilitate flectitur, odium in amorem convertitur; missus e latere regis vir Dei Winebaudus, devotus ad beatum pergens antistitem. Videntes se invicem, prae gaudio flere coeperunt; pariter alterutrum conloquentes, etiam beatus Winebaudus condolens huius exilii penuriam. Ad ea beatus Lupus respondit divini sermonis eloquia: quia non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uirum dĩ lupum ep̃m retriisit exilio.
inpago quodam neustrie nuncupa. to iu¬
nemago. craditum duci pagonomine bosoni.
landegisilo. Quem ille direrit inuillã quȩ di¬
citur andesagia suꝑfluuium auciã. ubierant
templa fanatica adecurionib cultã. dumq
uir domini adeum puenisset locum frueba¬
tur de peregrinatione solatio. patriarcharũ
priorum exemplo: recordans scĩ iosephexegyp¬
to cuiseruierunt manus mofficio. Gaudebat
quippe indñosentiens se adeo missum ad po¬
pulum incredulum instruendum. Ibi quendã
illuminans cȩcum p̃dictum ducẽ suꝑbum sub
xit in lauachro. Primumq francorum ȩxercitũ.
qui adhuc erioris detinebatur laqueo: sc̃s illu¬
minauit ꝑbaptismum. Interim diuina dextera
iudicante. ciues senonici telo dĩ ꝑmoti dolentes
abreptum impia rapacitate pastoremanbasili.¬
ca sc̃i remigii p̃dictum medegisi lum imitatorẽ
iudȩ ꝑ ꝓditionem magistrr accerbatrucidauer̾t

Expanded text:
tus virum Dei Lupum episcopum retrusit exilio tus virum Dei Lupum episcopum retrusit exilio in pago quodam Neustriae nuncupante Vinemago traditum duci pagano nomine Bosoni Landegisilo, quem ille direxit in villa quae dicitur Andesagina super fluvium Aucia, ubi erant templa fanatica a decurio nibus culta. 12. Dumque vir Domini ad eum pervenisset locum, fruebatur de peregrinatione solatio patriarcharum priorum exemplo, recordans sancti Ioseph ex Egipto, cuius servierunt manus in officio. Gaudebat quippe in Domino, sentiens se a Deo missum ad populum incredulum instruendum, ibique quendam inluminans caecum, praedictum ducem superbum sub xit in lavacro, plurimumque Francorum exercitum, qui adhuc erroris detinebatur laqueo, sanctus illuminavit per baptismum. 13. Interim, divina dextera iudicante, cives Senonici zelo Dei permoti, dolentes abreptum impia rapacitate pastorem, in basilica sancti Remigii praedictum Medegisilum imitatorem Iudae per proditionem magistri acerba trucidaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
itaq clotharius regno burgundiȩ. p̃cepit ciuidã
uiro potenti dignitate scłi in magna gła p̃pol.¬
lenti. farulfo nomine duci regalia negotia ex¬
plicare. Qui ꝓgressus alatere regio. cum in
eius specie decitto regisstuderet. ꝓpe setnonas
ueniens. exarsit iracuindiȩ flammisandigne ferens
nimium. quod sibi cum muẽrib obruam p̾dic¬
tus non precessisset antistes. Inciuitate namq
susceptus cum contra sc̃m̃ dĩ uultu incederet
toruido. hoc aheo accepit responsum. Magis
quam hominib obȩdire semꝑ conuenit deo.
S acerdotem enum plebemiegere. & principes
scłi oportet diuina precepta docere: ulos autẽ
adipsum condecet contienire. Regressus igitur
frendens farulfus qͥd a sc̃o non fuissec plenius
uiro nequissimo. nomine medegisilo. qui sc̃ire¬
inigi insuburbio tenens monasteritm. sc̃i pon¬
tificis cupiebat inuidus inuadere locum His
iaculis uenenosis. rex clotharius felle commo¬

Expanded text:
itaque Chlotharius regno Burgundiae praecepit cuidam itaque Chlotharius regno Burgundiae praecepit cuidam viro potenti, dignitate saeculi in magna gloria praepollenti, Farulfo nomine duci, regalia negotia explicare. Qui progressus a latere regio, cum in eius specie decreta regis studeret, prope Senonas veniens, exarsit iracundiae flammis, indigne ferens nimium, quod sibi cum muneribus obviam praedictus non processisset antistes. In civitate namque susceptus, cum contra sanctum Dei vultu incederet torvido, hoc ab eo accepit responsum: 'Magis quam hominibus oboedire semper convenit Deo. Sacerdotem enim plebem regere et principes saeculi oportet divina praecepta docere; illos autem ad ipsum condecet convenire'. 11. Regressus igitur frendens Farulfus, cur a sancto non fuisset plenius viro nequissimo nomine Medegisilo, qui sancti Remigii in suburbio tenens monasterium, sancti pontificis cupiebat invidus invadere locum. His iaculis venenosis, rex Chlotharius felle commo
Abbreviated transcription (Latin):
bat: Exemplo usus pauli apłi qui ait. Si ho.¬
minib placerem: xp̃i seruus ñ eẽm. Ideo enim
erubescere non poterat: quem testis inuiolatȩ
conscientiȩ defendebat. Defuncto gͥ cheoderico
principe. dum rex francorum chlotharius bur.¬
giindiam cepisset intrare. armatũ manuhos.¬
tili blidebodem direxit ducem ad senonicã
urbem. Cumq eam cepissent crudeliter iaculis
infestare: sc̃o fidens indño. aulampecit matris
eccłiȩ in honore ꝓthomartyris stephani consti.¬
tutȩ. Et dum ad euocandum popultm sig-¬
num p̾dictȩ eccłiȩ tangeret nom̃is fortitudo
sensus ab hosttum cat̾ua recessit. Tantusq t̃¬
ror suꝑ eos irruit. ut nullatenus euadere
se crederent. nisi fuge p̃sidium expetissent.
uirum clarissimum: qui exemplo mosaico.dũ
adcelum porrexit brachium. hostem sugauut
laudanda potentia: qui inte confidentes. sola
saluas clementia. absq dipeo aut hasta. Obtento

Expanded text:
bat; exemplo usus Pauli apostoli, qui ait: Si hobat; exemplo usus Pauli apostoli, qui ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem. Ideo enim erubescere non poterat, quem testis inviolatae conscientiae defendebat. 9. Defuncto igitur Theoderico principe, dum rex Francorum Chlotharius Burgundiam coepisset intrare, armatum manu hostili Blidebodem direxit ducem ad Senonicam urbem. Cumque eam coepissent crudeliter iaculis infestare, sanctus fidens in Domino aulam petiit matris ecclesiae in honore protomartiris Stephani constitutae, et dum ad evocandum populum signum praedictae ecclesiae tangeret, omnis fortitudo sensus ab hostium caterva recessit, tantusque terror super eos irruit, ut nullatenus evadere se crederent, nisi fugae praesidium expetissent. O virum clarissimum, qui exemplo Mosaico, dum ad caelum porrexit brachium, hostein fugavit is omnibus est laudanda potentia, qui in te confidentes sola salvas clementia absque clipeo aut hasta. 10. Obtento