comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debatur: Quis istum umquã cilitio tectumꝰ: quis
cinerib crederet in uolutum. Ita uitro purior
tionis gloria et natura demutatȩ carnis ostensus
est: lam̾ uͦ in obsequiũ funeris credi non potest.
qͣnta hominũ multitudo conuenerit: Tota obucon
corpori ciuitas ruit: cuncti ex agris atq uicis:
multiq ex uicinis etiam urbib ad suerunt: O qͣntꝰ
luctus om̃iũ: quanta precipue maerentiũ lam̃to
monachorũ: qui eo die fere ad duo milia c̃uenissȩ
dicuntur: Spetialis martini gła: Eius exemplo
in dñi seruitutem stirps tanta fructificauerat: Age¬
bat nimirũ ante se pastor extinctus greges suos.
sc̃ȩ illius multitdinis pallidas turbas: agmina
palliaut: et aut emeritoꝵ laborum senes: aut uiratos
xp̃i in sacram̃ta tirones: Tum uirginũ chorus fletu
seõ dissimulabat gaudio quod dolebat. Siquidem
fides ꝓhiberet: gemictũ extorqueret affectus: Et eñi
tam erat de illuis sc̃a gloria exsultatio. quam

Expanded text:
ent: quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? iam enim tionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
nobis super hoc cum romulo auspicu illius filio hono¬
rato & religioso iuro fuisse sermonem qui haec nobis tam¬
quam inconperta referebat. Et cum futurus prouen¬
tibus per assidua damna trepidaretut ipse uidisti.
agno saecum maerore lugebat. Martinum non in haec
tempora reseruatum.

Expanded text:
nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , hononobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum.
Abbreviated transcription (Latin):
AQUM QUENDAM IHSENONICO
anñis singulis grando uastabat. Conpulsi
extremis malis in colae : a martino auxilium
poposcerunt: missã per auspicium praefectorium
uirum satis fida laegatio : cuius agros specialiter graui¬
or quam ceterorum adsueuerat procella populari:
Sed facta ibi oratione martinus ita uniueriam pae¬
nitus liberauit ab ingruenti peste regionem : ut per
XX. annos quibus postea mansit incorpore gran¬
dinem in illis locis nemo pertulerit. Quod ne fortuitum
ẽẽ . & non potius martino praestitum puta retur
Eo anno quo illoͤ defunctus est : rursum in cubuit rediui¬
ua tempestas :Adeo sensit & mundus uiri sidelis excessũ:
cuius uita iure gaudebat. eiusdem mortem lua
Caeterum sĩ adhaec probanda qauie diximus testes ẽtiã
infirmior auditor exigeret : non un&m ego hominem
sedmilia multa producam: & totam intestimonium
uirtutis expertȩ. senonum aduocabo regionem.
Et tamen tu refrigeri praes byter credo meministi.n

Expanded text:
agum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper
Abbreviated transcription (Latin):
Uinguli ꝑsingula lecta dormiant. lecasterma ꝓ
mõdo conuersationis scđm dispositionem abbatis
sui accipiant. Si potest fieri : om̃s in uno loco doran¬
ant. Si autem multitudo nonsinit. deni. aut uiceni.
dela. iugiter in eadem cella ardeat usq mane. Uestiti
dormiant. & cincti cingulis aut funibus. & cultellos
& facto signo absq mora surgentes festinent se in¬
incem peruenire adopus dĩ. cumomĩ tamengia-¬
uitate & modestia. Ad olescentiores fraties. iuita se
non babeant lecta. sed mixti cum semoribus. Sur¬
gentes uero adopus dĩ. inuicem se moderate coho¬
tentur. propter somnulentoꝵ excusationes.

Expanded text:
Singuli per singula lecta dormiant. Lectisternia pro modo conversationis secundum dispensationem abbatis sui accipiant. Si potest fieri, omnes in uno loco dormiant. Sin autem multitudo non sinit, deni aut viceni cdela jugiter in eadem cella ardeat usque mane. Vestiti dormiant, et cincti cingulis aut funibus; et cultelloset facto signo absque mora surgentes festinent se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentiores fratres juxta se non habeant lecta, sed permixti cum segentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum excusationes.
Abbreviated transcription (Latin):
biq credmus diumam. eẽ . presentiam. & oculos do¬
mini inomin loco. speculari bonus & malos. Maxi¬
me tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus.
cum adopus diuinum assistimus. Idõ semꝑ memo¬
res simus. qđ ait propheta. Seruite dño intimore.
&iterum. Psallite sapienter. Et in conspectu angeloꝵ
psallam tibi. Grgo consideremus qualiter oporteat
in conspectu diuinitatis & angelorum eius. eẽ. Esic
stemus ad psallendum: ut mens nrã concord& uocin¬

Expanded text:
Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos; maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus, quod ait Propheta: Servite Domino in timore ; et iterum: Psallite sapiepsallam tibi . Ergo consideremus qualiter oporteat in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse, et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci
Abbreviated transcription (Latin):
boni testimonii. &̃ sanc de coñuersationis. & consti¬
tuantur detam. qui sollicitudinem gerant super
cdecanias suas. In omnib scdđm precept̃a dĩ & precepta
abbatis sui. Quidecam tales eligantur: in quib. abbas se-
curus partiat onera sua. & non eligantur ꝑordinem.
& tercio. Qđ siemendare noluerit. ddeiciatur & alter
in loco suo qui dignus .e. succedat. & depreposito. eadẽ

Expanded text:
i testimonii et sanctae conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et alter in loco ejus, qui dignus
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus.
amde nocturnis uel matutinis. digessimus ordinẽ
Apsal modie. nc̃ de sequentib horis uideamus. Prima
hora. dicantur psalmi taes. singillatim & non sub
uoa gdoria łhmnum eius dem horȩ post uersum:
ds madiutorium meum intende anteq psalmi in¬
cipiantur. Post expletionem trium psalmoꝵ recitet᷑
lectio una : uersus & lyrrielerson & missas. terciau
sus drsm. mearumdem hor arum term psalini. letio
tato fuerit. et nr antiphonis Si uerominor : indirẽe¬
tam espuntur. Uespertina autem sinaris. quatuiore
psalmis cumiauat a honis. terminetur Post quos psalmos
uesisus canticum de euangelio lecania. & orato cmica
& fiant missẽ isompletorium autem crium psalmor
dntione termmetur Qui psalmi diretanes dimor
patiphona dicendisut Postquos in innum eiusdẽ

Expanded text:
dicantur. Jam de nocturnis, vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae: nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicuntur psalmi tres singillatim, et non sub una gloria. Hymnus ejusdem horae post versum: Deus in adjutorium meum intende, antequam psalmi incipiantur. Post expletionem vero trium psalmorum recitetur lectio una, versus: et Kyrie eleison, et missae sus, hymni earumdem horarum, terni psalmi, lectio. t congregatio, cum antiphonis, si vero minor, in directum psallantur. Vespertina autem synaxis quatuor psalmis cum antiphonis terminetur. Post quos psalmos versus, canticum de Evangelio, et oratio Dominica; et fiant missae. Completorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post quos hymnus ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ne psalmoꝵ uesꝑtinoꝵ. reliq̃ua id̃ est lectionẽs. respon¬
soria. ymnii. uersus. ł cantica. sicut supra terurnus
impleantur. Ad completorium uero: idem psalmi
repetantur cotidie. Id .ẽ. quartus nonagesimus. & cen-¬
tesimus tricesimus tercius. disposito ordine psalmo¬
diȩ diurnȩ. reliquionĩs psalmi qui suꝑsunt. equaliter
diuidantur septem noctium uigiliis. parciendo. scilic&
qui inter eos prolixiores sunt. psalmi. & duodecim per
unam quamq constituantur noctem. hoc precipue
commonentes sicui forte hȩc distributio p̃salmor
displicuerit. ordin& si melius alter iudicauerit.
um omni modis id ad tendatur : ut omĩ ebdon
psalterium exintegro numero centum quinqua¬
ginta psalmoꝵ psallatur. Et dnĩco die semper a
capite repetatur. ad uittilias. Quia nimis mers
quiminus psalterio cum canticis consuetudinarus¬

Expanded text:
ne psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responne psalmorum vespertinorum, reliqua, id est, lectiones, responsoria, hymni, versus, vel cantica, sicut supra taxavimus, impleantur. Ad completorium vero quotidie iidem psalmi repetantur, quartus, nonagesimus, et centesimus trigesimus tertius. Disposito ordine psalmodiae diurnae, reliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. Quia nimis inersqui minus psalterio cum canticis consuetudinari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeasdem horas repetantur: ymnoꝵ nichilominus.¬
lectionum ł uersuum dispositioni uni formi. cunctis
diebus seruata & ita scilic& semper dominica. Acente¬
simo octauo decimo incipiati Uespera autem coti¬
die quatuor psalmoꝵ modulatione canatur Qui psal¬
mi incipiantur acentesimonono: usq centesimum
quadragesimum septimum. exceptis his qui indiuer
sis horas exeis sequestrantur. Idest. acentesimo septi¬
modecimo usq centesimum uicesimum septimum :¬
& centesimo tricesi motercio. & centesimo quadrage¬
simo scđo. Reliqui omnes. inuesꝑa dicendi sunt. & qr¬
minus ueniunt tres psalmi: ideo diuidendi sunt qui
in numero suprascripto fortiores inueniuntur: Idẽ.
centesimus tricesimus octauus. centesimus quad agesi¬
mus tercius. & centesimus quadragesimus quartus.
Centesimus uero seatus decimus. quiã pariis .ẽ. cum cen¬
tesimo quinto decimo coniungatur. Digesto ergo ordi¬

Expanded text:
per easdem horas per easdem horas lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono usque ad centesimum quadragesimum septimum, exceptisis horis ex eis sequestrantur; id est a centesimo septimo decimo, usque ad centesimum vicesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo sminus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortiores inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. Centesimus vero sextus decimus, quia parvus est, centesimo quintodecimo conjungatur. Digesto ergo ordi
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorium meum intende. Dñe ad adiuuandum
me festina. & gła. Inde ymnus unius cuiꝰq hor ȩ.
Deinde prima hora dominica dicenda quatuor capitu¬
psalmi centensimi octauidecii dicantur ad pri¬
mam autem scdae feriȩ:. dicantur tres psalmi. idẽ.
primus. scds. & sextus & ita ꝑsingulos dies ad primã
usq ad dominicam diem dicantur ꝑ ordinem ter¬
ni psalmi.usq nonum decinum psalmum. Ita sane:
ut nonus psalmus. & septimus decimus. diuidantur
inbinas glorias. & sic fiat : ut ad uigilias. dominica¬
ꝑ aũcesimo incipiatur. Ad terciam uero. sext¬
&̾ nonam. secundȩ feriȩ: nouem capitula quȩ residua
sunt. decentesimo octauo decimo psalmo: ipsa terna
ꝑeasdem horas licantur. Expenso ergo psalmocente¬
simo octauo decnmo duobus dieb. id .ẽ. dominica &
scđa feria: Tercia feria iam ad terciam : sextam ł no¬
nam. psallantur terni psalmi. a centesimo nonode¬
cimo. usq ad centesimum uicesimum septimum:
psalmi nouem. Quiq psalmi. semꝑ ad dominicam

Expanded text:
adjutorium meum intende: Domine, ad adjuvandum me festina, etc. Inde hymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora Dominica dicenda, quatuor capitupsalmi octavi decimi dicantur. Ad primam autem secundae feriae dicantur tres psalmi, id est, primus, secundus, et sextus. Et ita per singulos dies ad primam usque dominicam dicantur per ordinem terni psalmi usque ad nonum decimum psalmum: ita sane, ut nonus psalmus, et septimus decimus partiantur in duas glorias: et sic fiat, ut ad semper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam vero, sextam, et nonam secundae feriae novem capitula, quae residua sunt de centesimo decimo octavo psalmo, ipsa terna per easdem horas dicantur. Expenso 318 igitur psalmo centesimo octavo decimo duobus diebus, id est dominico et secunda feria; tertia feria jam ad tertiam, sextam, vel nonam psallantur terni psalmi, a centesimo nono decimo usque ad centesimum vicesimum septimum; id est psalmi novem. Quique psalmi semper usque ad dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis frater contumax. aut in obediens. aut superbus.
aut it.ur muruns aut in aliqͦ contrarius existens sanctȩ
ratule & preceptis senior suoꝵ contemptor repertus¬
fuerit. hic scđm dnĩ nostripceptum ammoneatur se¬
mel & scđo secreto a seniorib suis Si non emendauerit :
obiurgtur publice coram omnib: Si uero tieq sic corret¬
xerit. si intelligit qualis pena sit : ex communicationi scb¬

Expanded text:
Si quis frater contumax, aut inobediens, aut superbus, aut murmurans, vel in aliquo contrarius existens sanctae Regulae, et praeceptis seniorum fuerit, hic secundum Domini nostri praeceptum admoneatur semel et secundo secreto a senioribus suis; si non emendaverit, objurgetur publice coram omnibus; si vero neque sic se correxerit, si intelligit qualis poena sit, excommunicationi sub
Abbreviated transcription (Latin):
icum hominib. potentib. uolumus aliqua suggerere
non presumimus nisi cum inmilitate & reuerentia.
quanto magis dno dõ uniuersorum cum omni humi¬
litate & puritatis de uotione supplicandum .ẽ. & non in
multiloquio. sed inpuritate cordis & conpunctione lacri¬
marum. nos exaudiri sciamus. Ideo breuis deb& ẽẽ. &
pura oratio: nisi forte exaffectu inspirationis diumȩ
grae ꝓtendatu : In conuentu tamen omnino breuietꝰ
oratio. & facto signo apriore. omnes pariter surgant.

Expanded text:
cum hominibus potentibus volumus aliqua suggerere, non praesuminus nisi cum humilitate et reverentia; quanto magis Domino Deo universorum cum omni humilitate, et puritatis devotione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen omnino brevietur oratio, et facto signo, a priore, omnes pariter surgant.
Abbreviated transcription (Latin):
ARTINI CORDUS TOris UE¬
nerabile terris. in quo post uitae tempor
uiuit honor : texerat hic primum plebeio ma-¬
china cultu. quae confessori nonerat aequa suo.
Nec desiscebat ciues merare pudore gloria
magna uiri gratire parua logiaintistes sed
qui numeratur sexciu ab ipso: longam perpetu¬
us sustulit inuidiam internum remouens
modici penetrale sacelli. Ampla que tecta
leuans exteriore domo: Creuerunt qua ees
simub ualido tribuente patrono. Inspatii sedes
conditor in meritis. qu&e salo moniaco potis
est confligere templo septima q̃ mundo
fabrica mira fuit +damgemnes apedit
gento sisplenduit illud istud trans gredioꝰ
cuncta mecalla fide. Liuorabi mordax absol¬
uantur q priores nibil nouet aut adebs
garula posteritas Dum que uenu xpsp
pulos qui suscitet omnes perpetuo durent
culmina perpetui.
ITEM INCIBIT

Expanded text:
artini corpus, totis venerabile terris, In quo post vitae tempora vivit honor, Texerat hic primum plebeio machina cultu, Quae confessori non erat aequa suo: Nec desistebat cives onerare pudore Gloria magna viri, gratia parva loci. Antistes sed qui numeratur sextus ab ipso, Longam Perpetuus sustulit invidiam: Internum removens modici penetrale sacelli, Amplaque tecta levans exteriore domo. Creveruntque simul, valido tribuente patrono, In spatiis aedes, conditor in meritis: Quae Salomoniaco potis est confligere templo, Septima quae mundo fabrica mira fuit. Nam gemmis, auro, argento si splenduit illud, Istud transgreditur cuncta metalla fide. Livanturque priores. Nil novet aut addat garrula posteritas Cumque venit Christus populos qui suscitet omnes Perpetuo durent culmina perpetui. Item incipit
Abbreviated transcription (Latin):
O si propriam quis nõn tenens uoluntatem deside¬
ria sua non delectetur implere. sed uocem illam dĩ
factis imitetur dicentis. Nonuemi facere uoluntatẽ
meam. sedeius qui misit me. Item dicit seriptura.
oluptas hab&e pęnam : & necessitas parit cor odam.

Expanded text:
 si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur dicentis: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit .Item dicit Scriptura: Voluptas habet poenam et necessitas parit coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
imposuisti homines suꝑ capita nostra. Sed & preceptũ
dñĩ in aduersis & in iniuriis ꝑpatientiam ad implen-¬
tes. qui percussi in maxillam. prebent & aliam. Au.¬
ferenti tunicam. dimittunt & pallium. Angarianti
miliarium. uadunt & duo. Cum paulo apostolo falsos
fratres sustinent. & maledicentes sȩ benedicauit.¬

Expanded text:
i homines super capita nostra . Sed et praeceptum Domini in adversis et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxilla praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, angarianti milliario vadunt et duo , et cum Paulo apostolo falsos fratres sustinent, et maledicentes se benedicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uero propriam ita facere proinbemur. cum
scriptura dicit nobis. & a uoluntatibus suis auertere.
Nogamus dñm inoratione. ut fiat illius uoluntas in
nobis. Docemur ergo merito nrũm non facere uolun¬
tatem. cum cauemus illud qđ dicit sancta scriptura.
Sunt uiae quȩ putantur ab hominib rectȩ quarũ
finis usq ad profundum inferni demergit : & cum
item cauemius illud qđ de negligentib dictum est.
Corruptisunt & ab hominabiles facti sunt in uolun
tatib suis. Indesideriis uero carnis ita nobis credamꝰ
dm̃ semꝑ. ẽẽ. prȩsentem cumdicit prophadno.
Ante te est omne desiderium mȩum. Cauendum ÷¬
ergo ideo malum desiderium: quia morssecus in¬
troitum delec dationis posita est. Unde scriptura
prȩcipit dicens. Post cancupicentias tuas nomeas
Ergo sioculidnĩ speculantur bonos & malos. & dominꝰ
dẽcelo semꝑ respicit suꝑ filios hominum. ut uideat
siest intelligens. aut itquirensdm̃. & si ab angłis

Expanded text:
tatem vero propriam ita facere prohibemur, cum tatem vero propriam ita facere prohibemur, cum dicat Scriptura nobis: A voluntatibus tuis avertere . ogamus Deum in oratione, ut fiat illius voluntas in nobis . Docemur ergo merito non facere nostram voluntatem, cum cavemus illud, quod dicit sancta Scriptura: Sunt viae quae videntur hominibus rectae; quarum finis usque ad profundum inferni demergit . Et cum item cavemus illud, quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis vero carnis ita nobis credamus Deum semper esse praesentem, cum dicit Propheta: Ante te est omne desiderium meum . Cavendum ergo ideo malum desiderium, quia mors secus introitum delectationis posita est. Unde Scriptura praecipit dicens: Post concupiscentias tuas non eas . Ergo, si oculi Domini speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo semper respicit filios hominum, ut videat si est intelligens aut req
Abbreviated transcription (Latin):
kimus itaq humilitatis¬
gradus .ẽ. sitimoremdi ante
Loculos semꝑ ponens. obliuionẽ¬
omnino fugiat. & semꝑ sit memor¬
omnium quȩ prȩcepit deus qͣlit̃
contempnentes dm̃ ingebennam ꝓpeccatis incidunt
& uitam aternam quȩ timentibus dm̃ p̃parata ẽ.
Animos suos semꝑ reuoluat. & custodiensse omm hora
a peccatis & uicis. id .ẽ. cogitationum. linguȩ: manuum¬
oculoꝵ. pedum. uel uoluntatis propriȩ. sed & desi deria
adõ semꝑ respici . omĩ hora & facta sua omniloco ab as
pet t Sunitatis uideri. & ab angłis dõ omi horare¬
nuncari beministrat nobis hoc propła. cum in cogita¬
tionib nostris dm semꝑ presentem ostendit diceus.
Serutans corda & renes deus. & iterum. Dñs scit cogitatio¬
alongte. & quia cogitatio hominis conficebitur tibi. Nã
ut sollicitus sit cir̃ca cogitationes suas peruersas. dicat
semꝑ utilis frater in corde suo. Tunc eio in maculatus
cor ameo : si obseruauero me ab iniquitate mea. Uolun¬

Expanded text:
imus itaque humilitatigradus est, si timorem Dei oculos semper ponens oblivioneomnino fugiat, et semper sit memororum quae praecepit Dpeccatis incendat; et vitam aeternam, quae timentibus Deum praeparata est, animo suo semper revocet: et custodiens se omni hora a peccatis et vitiis, id est, cogitationum linguae, manuum, pedum vel voluntatis propriae, sed et desideria semper a Deo respici omni hora, et facta sua pectu Divinitatis videri, et ab angelis omni hora renuntiari. Demonstrat nobis hoc Propheta, cum in cogitationibus nostris ita Deum semper praesentem ostendit, dicens: Scrutans corda et renes Deus . Et iterum: Dominus novit cogitatioa longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Volun
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa nr̃a nunciantur. cauendum : ergo omĩ hor a
fratres sicut dicit in psalmo propħã. renos de¬
clinantes in malum & inutiles fac tos aliqra hora
aspiciat leus. & parcendo nobis in hoc tempore
quia pius ÷ & expectat nos conuerti in melius.
nedicat nõbis infuturo. hec fecisti: & taeui. ooco¬

Expanded text:
ostra nuntiantur, cavendum est ergo omni hora, fratres, sicut dicit in psalmo Propheta , ne nos declinantes in malum et inutiles factos aliqua hora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est et exspectat nos converti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, et tacui
Abbreviated transcription (Latin):
diuina fratres. dicens. O mnis quise exaltat hu-¬
miliabitur. & quise humiliat exaltabitur. Cunihec dͦ
dicit: ostendit nobis omnem exaltationem genus essẽ
superbia: qđ se cauere propħa indicat dicens. Dñe ñ
est exaltatum cormeum: neq elatisunt oculi mei.
req ambulaui in magnis. neq in mirabilib. superme.
s ed quid si non humiliter sentienbam: si exltaui animã
meam. Sicut ablactatus suꝑ matre suai ita retribues
inanimam meam. Unde fratressi limmȩ humi
litatis uolumꝰ culmen attingere & ad exaltationem
illam cȩlestem ad quam ꝑpresentis uitȩ humilitatem
ascenditi᷑ uolumus uelociter peruenire. ac tibus
nostris ascendentib scala illa erigenda est quȩ insom nio
ntes. angeli monstrabantur. Non aliud sine dubio des-
census ille & ascensus a nobis intelligitur. nisieralta¬
tione descendere. & hnmilitate ascendere. Scala uero
ipsa erecta. nrã .ẽ. uita in sđo. quȩ humiliato corde
adño erigitur ad cȩlum. latera enm eius scalȩ dicinꝰ

Expanded text:
ura, fratres, dicens: omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Cum haec ergo dicit, ostendit nobis omnem exaltationem genus esse superbiae quod se cavere Propheta indicat, dicens Domine, non est exaltatum neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Sed quid? Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam, sicut ablactatum super matrem suam, ita retribues in anlitatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire; actibus nostris ascendentibus scala illa erigenda est, quae erecta inntes angeli monstrabantucensus ille et descensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere, et humilitate ascendere. Scala vero ipsa erecta nostra est vita in saeculo, quae humiliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera ejus scalae dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
trum condet&. Tacere & audire: discipulo conuenit. & idõ
siqua requirenda sunt a priore: cumomni humilitate
& subiectione reuerentiȩ requirantur. Scurrilitates uͦ
uel uerba otiosa. & risum mouentia: acterna clausurti¬
omnib locis lampnamus. & ad tale eloquiu

Expanded text:
trum condecet, tacere et audire discipulo convenit. Et si qua sunt requirenda a magistro, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur. Scurrilitates vero, vel verba otiosa et risum moventia, aomnibus locis damnamus, et ad tale eloquium
Abbreviated transcription (Latin):
exoto corde. tota anim̃a¬
tota uirtute. Deinde prorimũ¬
tanꝗ seipsum. Deinde non occide¬
Inon ad ulterare. Non furtum¬
facere. Non concupiscere. ⁊ on

Expanded text:
toto corde, tota animatota virtute, deinde proximuam teipsum. Deinde non occidenon adulterare, non fnon concupiscere
Abbreviated transcription (Latin):
sed mrius. oẽ. duo uerius dicatur recepta dei factis¬
cotidie ad implere. Castitatemamare. Nullum odire.
telum & iuidiam non habere. Contentionem non anta¬
re. Clationem fugere. & senior es uenerari. unior es
dilicere in xp̃i amor e. promimicisorare. Cum discor¬
dantib ante solis occasum in pacem redire. & de di mĩ a
nunꝗ desperare. Ecce hȩc sunt instrumenta artis
spiritalis. quȩ cum fuerint a nobis die noctuq in ces¬
sabiliter ad impleta. & indie iudici reconsignata. illa
mertes nobis ad nõ reconpensabitur: quam ip̃se promisit.
Qd oculus non uidit. nec auris audiuit: nec incor hoĩs
ascendit: quȩ preparauit deus his quidiligunt eum.
Officina uero ubi hec omia diligenter operemur. clau¬
stra sunt monasterii. & stabilitas in congregatione.

Expanded text:
sed prius esse quod verius dicatur. Praecepta Dei factisuotidie adimplere, castitatem amare, nullum odisse, zelum et invidiam non habere, contentionem non amare, elationem fugere, et seniores venerari, juniores diligere. In Christi amore pro inimicis orare. Cum discordantibus ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritalis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit: quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit his qui diligunt eum . Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii, et stabilitas in congregatione.
Abbreviated transcription (Latin):
uisum fuerit . sed magis in abbatis pendeat arbitrio ut
qđ salubriꝰ. eẽ. iudicauerit. ei cuncti obȩdiant. Sed sicut
discipulos conuenit obȩdire magistro. ita & ipsum ꝓuide
& iuste. condet& cunc ta disponere. In omĩb: igitur om̃s
magistiam sequantur irgulam: neq ab ea declinetur a
quoquam temere. Nullus in monasterio sequatur ꝓprui
cordis uoluntatem neq presuat quisq cum abbate suo
proterue aut foriss monasterium contendere. Qđ si pre¬
sumpserit: regulari disciplinȩ subiaceat. Ipse tamen ab bo
cunta more dĩ & obseruatione regulȩ : omĩa faciat. Sciens se
procul dubio de omnib iudicis suis equissimo iudicidõ ratio¬
nem redditurum. Siqua uero agenda sunt in monasteru¬
utilitatib: semoꝵ utatur tantum consilio sicut scriptum ẽ
Omnia fac cun consilio. & postfactum non penitebis

Expanded text:
visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat arbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed sicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum provide, et juste condecet cuncta disponere. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii sequatur cordis voluntatem. Neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve intus et foris monasterium contendere. Quod si praesumpserit, regulari disciplinae subjaceat. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. Si qua vero minora agenda sunt in monasterio, seniorum tantum utatur consilio: sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis
Abbreviated transcription (Latin):
imitantur sententiam. quȩ dicit. Monueni facere uolunta¬
tem meam. sedeuis qui misit me. Sed hec ipsa obedientia tẽ
acceptabilis eritdõ. & dulcis hominib si quod iubetur nontro¬
pide nontarde non tepide aut cum murmure. łcuinrespon¬
so nolentis efficiatur. Quia obedientia quȩ maiorab. prebetur
deo rrbibetur. Ipse enim dixit. Quiuos audit. me audit. Qu
cumbono animo adiscipulis preberi oport&: quiabilarem
datorem diligit deus. Nam cum malo animo siobȩdit dis¬
cipulus & non solum ore. sed ectam in corde simurimurra¬
uerit. & si impleat iussionem: tamen acceptum iam non
erit dõ qui correspicit murmurantis. & protali facto. nu¬
lam consequitur gratiam. Immo pȩeiam mi muran¬
tium in currit. si non satifactione emen dauerit.¬

Expanded text:
imitantur sententiam, qua dicit: “Non veni facere voluntaimitantur sententiam, qua dicit: “Non veni facere voluntatem meam, sed eius qui misit me, Patris”. Sed hec ipsa obedientia tunc acceptabilis erit Deo et dulcis hominibus, si quod iubetur non tepide, non tarde, non trepide aut cum murmurio vel responso nolentis efficiatur; quia obedientia quę maioribus prebetur, Deo exhibetur. Ipse enim dixit: “Qui vos audit, me audit”. Et cum bono animo a discipulis preberi oportet, quia hilarem datorem diligit Deus. Nam, cum malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi impleat iussionem, tamen acceptum iam non erit Deo, qui cor eius respicit murmurantis, et pro tali facto nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
tehennȩ. uelgłam uitae aternȩ. mox ut aliquid imperatum a¬
maior e fuerit. ac sidiumitus imperetur. moram pati nesciant
infaciendo. Dequib dnis dicit. ob auditu auris. obȩdiuit michi
& item dicit doctorib.. Qui nos atidit. me audit. Ergo hi tales
relinquentes statim quȩ sunt sua. & uoluntatem pr̃opriam de¬
serentes : mox ȩroccupatis manib. & qđ agebant inꝑfec tum
re.linquentes uicino obȩdientiȩ pede iũbentis uocem. factis
sequuntur. Q ueluti unomomento prȩdicta macistri uissio.
& perfecta discipuli opera. in uelocitate timoris dĩ ambȩ res
commimiter citius explicantur quib. aduitam ȩgernam gra¬
diendiamor incumbit. Ideo angustam uiam arripiunt. ũnd
dñs dicit: Ingusta uia est.quȩ dũcit aduitam. Ut nonsuo arbi¬
trio uiuentẽs uel desiderus & uoluptatib suis obȩdientes sed
anbulantes alieno iudicio & imperio. Incenobiis degentes
abbatem sibi preesse desiderant. Sine dubio hi tales illam am̃

Expanded text:
gehennae vel gloriam vitae aeternae, mox ut aliquid imperatum fuerit a majore, ac si divinitus imperetur, moram pati nesciunt in faciendo. De quibus Dominus dicit: «Obauditu auris obedivit mihi .» Et iterum dicit Dominus: «Qui vos audit, me audit .» Ergo hi tales relinquentes statim quae sua sunt, et voluntatem propriam deserentes, mox exoccupatis manibus et quod agebant imperfectum relinquentes, vicino obedientię pede iubentis vocem factis sequuntur, et veluti uno momento predicta magistri iussio et perfecta discipuli opera in velocitate timoris Dei, ambę res communiter cicius explicantur, quibus ad vitam ęternam gradiendi amor incumbit. Ideo angustam viam arripiunt. Unde Dominus dicit: “Angusta via est, quę ducit ad vitam”, ut non suo arbitrio viventes vel desideriis suis et voluptatibus obedientes, sed ambulantes alieno iudicio et imperio, in cenobiis degentes abbatem sibi preesse desiderent. Sine dubio hi tales illam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Uitam gernam ommi concupiscentiã dpiritali desiderare.
Mortem cotidie ante oculos suspec tam habere.Ac tus uitte
suȩ omni hora custodire. In omiriloco. dm se resipiscere.
procerto scire. Cogitationes malas cordisuo aduenientes. mor
adxristum allidere. & semora spiritali patefacere. Ossuũ
a malo uel prauo eloquio custodire. Multum loqui non
amare. Uerbauana autrisui apta non loqui Risum mul¬
tum aut excussum. non amare. Lec tiones sanctas liben¬
ter audire. Orationi. frequent̃ in cumbere. Alala sua pre¬
terita. cum lacrimis łgemitu. cotidie in oratione dõcon-¬
fiteri. De ipsis malis. decȩtero emendare. Besideria car¬
nis non perficere. uoluntatem propriam odire. Precep
absit agat. memores illud dominicum pre¬
ceptum̃. Quȩ dicunt facite: quȩ autem faciunt
facere nolitẽ. Nonuelle di

Expanded text:
vitam aeternam omni concupiscentia spirituali desiderare, vitam aeternam omni concupiscentia spirituali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere, actus vitae suae omni hora cuspro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare, verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri. De ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere. Voluntatem propriam odisse, praeceabsit, agat, memores illius Dominici prpti: Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere no
Abbreviated transcription (Latin):
ut sequatur. ap̃m. Corpus castigare. delicias non amplecti.
Ieuinium amare. pauperes recreare. Nudum uestire. in¬
firmum uisitare. Mortuum sepelire. intribulatiorie
subuenire. Dolentem consolari. a seculi ac tibus se facere
alienum. Nichil amori xpĩ preponere. Iram non ꝑfic¬
cere iracundiȩ tempus non reseruare. Dolum incorde ñ
tenere. Pacem falsam non dare: caritatem non derelin¬
quere. Non iurare: neforte ꝑuir&. Ueritatem excorde
& ore proferre. Malum pronalo non reddere . Iniuriã
non facere. sed & factam patient̾ safferre. immicos dilige¬
re. maledicentes se non remaledicere : sed magis benedĩcere
Persequutionem pro iusticia sustinere. Non. ẽẽ. superbum.
non umolentum. Non multum edacem non somnolen¬
tum uonpigrum non murmuriosum nonderactorem.
Spem suamdeo comimittere. Bonum aliquid inse cum ui¬
derit: dõ applic& nonsibi. Alalum uero semꝑ a se factum sciat.
& sibi reput&. diem udicu timere. gehennam expauescere.

Expanded text:
ut sequatur Christum; corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudos vestire, infirmos visitare, mortuum sepelire; in tribulatione subvenire, dolentem consolari, a saeculi actibus se facere alienum, nihil amori Christi praeponere; iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere; non jurare, ne forte perjuret; veritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo non reddere, injuriam non facere, sed et factas patienter sufferre; inimicos diligere; maledicentes sibi non remaledicere, sed magis benedicere, persecutionem pro justitia sustinere. Non esse superbum, non vinolentum, non multum edacem, non somnolentum, non pigrum, non murmurosum, non detractorem; spem suam Deo committat; bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi, malum vero semper a se factum sciat, et sibi deputet; diem judicii timere, gehennam expavescere,
Abbreviated transcription (Latin):
aciamus: qđ ait propheta. dixi custodiam uias meas :
mondelinquam inlingua mea. Posu i ormeo custodiam
obmnutui & humiliatus sum. & silui abonis ł nc ostendit
propha. Si a bonis eloquns propter taciturnitatem deb&
interdum taceri quanto magis a malis uerbis propter pȩ¬
nam peccaa deb& cessari : ergo quamuis debonis. & sane tis.
aedificationunt eloquiis ꝑfectis discipulis. proptertacitur¬
nicatis anaunatem rara loquendi licentia concedatur: qr¬

Expanded text:
amus quod ait Propheta: Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Item: Posui ori meo custodiam; obmutui et humiliatus sum; et silui a bonis . Hic ostendit Propheta, si a bonis eloquiis propter tacitinterdum taceri, quanto magis a malis verbis propter peccati poenam debet cessari? Ergo quamvis de bonis et sanctis, et aedificationum eloquiis perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatem rara loquendi concedatur
Abbreviated transcription (Latin):
sertius humilitatis gradus.÷. De Fvmilita Te¬
ut quis prodeiamore. omniobedientia se subdat ma-¬
iori. Imitans dominum. deqͦdicit a pos tolus
Factus est oboediens usq ad mortem. oorcococecoteo:
uartus humilitatis gradus. ⁊. Si in ipsa obȩlien.¬
tia duris & contrarĩis reb. Tetiam quibus libo
in rodatis in iuriis tacita conscientia & sustinens.¬
non lasescat. ñ discedat. Dicente scriptura. Qui ꝑ-¬
seuerarit usq infinem: hic saluus erit & item.
Confortetur cortuum. & sustinedni. & ostendens
fidelem prodnõ uniuersa etiam contraria sustinere
debere. Dicit ex persona sufferentium. Propterte
morte afficimur totadie: aestimati sumꝰ ut oues
occisionis. & securi de spe retributionis diuinę. sũł¬
sequantur gaudentes & dicentes. Ded inhis omĩbus
superamus. propter eum qui dilerit nos. & item alio
loco scriptura. Probasti nos inquid deus. igne nos ex¬
aminasti:⁊ sicut eraminatur argentum. In duxisti
nos in laqueum : posuisti tribulationes indorso nirõ.

Expanded text:
ertius humilitatis gradus est, ut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat majori; imitans Dominum, de quo dicit Apostolus: Factus obediens usque ad mortem . CAPUT XL. uartus humilitatis gradus est, si in ipsa obedientia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscientia non lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens fidelem pro Domino universa, etiam contraria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et dicentes: Sed in omnibus superamus propter eum qui dilexit nos . Et item alio loco Scriptura: Probasti nos, Deus; igne nos examinasti, sicut examinatur argentum; induxisti nos in laqueum;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẽo  in quib ipse tantum sibi consciꝰ fuit nescuintur: Quia
Laudem ab hominib non. quęrens: quantũ in ipso fuit omnes
uirtutes suas latere uoluit: Quanꝗ etiã ex his quae
comꝑta nob erbent plura omisimꝰ : quia sufficere credidimus.
si tantũ excellentia notarentur. Simul & legentib consulen¬
dum suit: ne quod his pareret copia congesta fastidiũ: Ob¬
secro aut̃ eos qui lecturi sunt ut sidẽ dictis adhibeant. Neq
me quicꝗ nisi cõꝑtũ & ꝓbatũ scripsisse arbitrentur. Alioqͥn
tacere quam falsa dicere maluissem. EXPLiC̃ PFATIO¬

Expanded text:
adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluissem. Igitur Marti
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. quã perennẽ memoriã quęrere. non scribendo aut p
philosophando. sed pie. scẽ. religioseq uiuendo.Q
quidẽ error humanis litteris traditus intantũ ualuit.
ut multos tam̃ emulos uel in anis philosophiȩ. uł stultȩ
illiꝰ uirtutis inuenerit: Unde facturus mͥ oꝑep̾ciũ uideor.
si uitã scĩssimi uiri exemplũ aliis mox futurã ꝑscripsero:
quo utiq ad uerã sapientiã. & cęlestẽ miliciã. diuinãq
uirtutem legentes incitabunt᷑. In quo ita nrĩ quoq ra¬
tionẽ cõmõdi ducimꝰ ⁊ ut non in anem ab hominib me¬
moriã. sed aet̾nũ a dõ p̃miũ exspectemꝰ: Iuia & si ipsi
ita non uiximꝰ. ut exemplo alus. eẽ. possimus. dedimꝰ tam̃ oꝑã.
ne is lateret qui esset imitandus. Igitur scĩ MARTINI uitam
scribere exordiar : & quȩ uł antẽ episcopatũ. uł in episcopa¬
tu gesserit: Quãuis nequaꝗ ad omĩa illiꝰ potuerim ꝑ uenire.

Expanded text:
uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut puuitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire:
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortaliũ studio & głȩ seculari in anit̾ dedi¬
ti. ex inde ꝑennẽ ut putabant memoriã nominis
siu quęsier̃: si uitas claroꝵ uirorũ stilo illustras¬
sent Quae res utiq ñ ꝑennẽ quidẽ. sed aliqͣn¬
tulum tam̃ conceptȩ spei fructum afferebat: quia & sui
memoriã licet in cassũ ꝓpagabant. & ꝓpositis magnorum
uirorum exemplis. non parũa emulatio legentib excitabat᷑:¬
Sed tam̃ nichil ad beata̾ illam aet̾̃nãq uitam hȩc eoꝵ
cura ꝑtinuit: Quid enĩ aut ipsis occasura cum scło
scriptorũ suoram gła prosuit: aut quid posteritas emolum̃ti
tulit. legendo hȩctorem pugnantẽ. uel socratẽ philosophantẽ:
cum eos non solum imitari stulticia sit. sed ñ a cerrime etiã
impugnare dem̃tia : Iuippe. qui humanã uitã presentib
tantũm actib aestimantes: spes suas fabulis. animas se¬
pulchris dederĩtꝰ iquidẽ ad solam hominũ memoriã se
ꝓp&uandos putauer : cum hominis officiũ sit. ꝑennẽ pociꝰ

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatursed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius
Abbreviated transcription (Latin):
parentib scđm scłi dignitatẽ non insimis: gentilib tam̃:
Pat̃ eiꝰ miles pͥmũ : post tribimus militum fuit Ipse ar¬
matã militiam in adolescentia sequutus : inter scolares
alas sub rege constantio. deinde sub uiliano cęsare mili¬
tauit: non tam̃ sponte : quia apͥmis fere annis diuinã
potiꝰ seruitutẽ sacra illustris pueri spirauit in fantia:
Nã cum. e&̃. annorũ decem : inuitis parentib ad ȩccłam
confugit. seq catecuminũ fieri postulauit: Mox mirũ
in modũ totus in dei oꝑa conuersus. cum e&̃annorum
duodecim: heremũ concupiuit: ł ecissetq uotis satis:
si aetatis infirmitas non obstitisset. Animus tam̃ aut circa
monasteria. aut circa ęccłam semꝑ intentꝰ: meditabat᷑
adhuc in aetate puerili. qđ postea deuotꝰ impleuit: Sed
cum edictũ. e&̃. a regib ut ueteranoꝵ silu ad miliciã
scriberentur : ꝓdente patre qui felicib eiꝰ accib in¬
uidebat. cum. e&̃. annorũ quindecim :reptus & cate¬

Expanded text:
parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et cate
Abbreviated transcription (Latin):
magnã istarũ unꝗ rerum scientiã contigissẽ: & siqͥd
ex ħis studus olim fortasse libassem. totum id dissuetu¬
dine tanti temporis ꝑdidissem: Sed tam̃ ne nos ma¬
neat tam molesta defensio: sub p̃sso si tibi uidetur
Nomine libellus edatur Quod ut sieri ualeat.
titulum frontis erade: ut muta sit pagina. Et qđ
sufficit loquatur materiam. non lõquatur aue¬
torem:¬

Expanded text:
magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctorem