comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ceci. Sed uidenti ad÷ presenti: ceco uero
absenti. Ad est & uox audientibus auribus.
ad est etiam surdis: sed illis patet istis latet.
Quid autem mirabiliꝰ quam id quod accidit
in uocibus nr̃is. uerbisq sonantibus: In re
scilicet transitoria: raptim Cum enim loqui¬
mur nec scđe quidem syllabe locus est nisi pͥ¬
ma sonare destiterit. & damen si unus assit au¬
ditor totum audi quod dicimus: & si duo as¬
sint tantumdem ambo audiunt: quod & singu¬
lis totum est. Et si audiat multitudo silens.
non inter se particłatim comminuunt sonos
tamquam cybos: sed omne quod sonat & om¬
nibus totum est & singłis totum. Itane iam ñ
illud est potius incredibile. si uerbũ hominis
transiens quod exhibet auribus. uerbum dei
ꝑmanens non exhiberet rebus: ut quemad
modum hoc simul auditur ętiam a singłis to¬
tum. ita simul illud ubiq sit totum: Non itaq
metuendum est corpuscłm infandię. ne in illo

Expanded text:
tis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero tis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo
Abbreviated transcription (Latin):
non est. Hȩc omnia mira sunt. Nichil horũ
affirmari. sine quadam uelut absurditate
potest. Et de sensuloquimur morticino. Qd
igitur est ipsa anima preter corporis sensum:
id÷ in mente qua ista considerat: Neq enĩ sen¬
& putamus nobis de omnipotentia dei incre
dibile aliquid dici. cum dicitur uerbum deiꝑ
quod facta sunt omnia. sic assũpsisse corpus
ex uirgine. & sensibus apparuisse mortalibus.
ut inmortalitadem suam non corruperit. ut
ȩternitatem non mutauerit. ut potestatem ñ
minuerit. ut administracionem mundi non de¬
seruerit. ut asinu patris id: a sec reto quo eũ
illo & in illo est. non receserit: uerbum deisie
intellige ꝑ quod facta sunt omnia: non ut eiꝰ
transire aliquid cogites. et ex futuro preteri¬
tum fieri. Manet sicuti est. & ubiq cotum est.
U̾enit autem cum manifestatur & cum oe¬
cultatur abscedit. Ad ÷ tamen siue occultum
siue manifestum: sicut lux ad ÷ ocłis & uiden¬

Expanded text:
non est. haec omnia mira sunt; nihil horum non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corpoid est in mente qua ista considerat? Neque enim sen putamus nobis de omnipotedibile aliquid dici, cum dicitur uerbum dei, per quod facta sunt omnia, sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutauerit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei sic intellege, per quod facta sunt omnia, non ut eius transire aliquid cogites et ex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum siue manifestum, sicut lux adest oculis et uiden
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et ipse se foras quodammodo diffundit
a carne. Unde enim dicimus foris sonat: nͥ
ibi senciamus ubi sonat: Ergo et illie extra
carnem nrãm uiuimus. Ansentire possumꝰ
& ubi non uiuimus: cum sensus sine uita ẽẽ
non possit: Ceteri tres sensus apud seipsos sen¬
ciunt: quamuis de olfatu possit ut cumq du¬
bitari. De gustu autem atq tactu. nulla con¬
trouersia est: quod ea quȩ gustamus & tangi¬
inus. non alibi quam i nr̃a carne sentimus.
Proinde isti tres sensus abhac consideratiõe
semoueantur. uisus auditusq afferunt mira¬
bilem questionem:aut quomodo anima sen¬
riat ubi non iuiuit: aut quomodo uiuat ubi
non est. Neq enim nisi in carne sua est: sentit
autem ętiam preter carnem suam. Ibi quippe
sentit ubi uidet: quia & uidere sentire est. Ibi
sentit ubi audit: quia et audire sentire est.
Aut ergo & ibi uiuit. ac ꝑ hoc ętiam ibi est.
aut sentit & ubi non uiuit: aut uiuit & ubi

Expanded text:
nam et ipse se foras quodam modo diffundit nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi audit, quia et audire sentire est. aut ergo et ibi uiuit ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
organis uidemus. audimus: ceterisq trib
utimur sensib. Intendat hȩc anima raciona¬
lis: et sensus corporis non sensib corꝑis. sed
ipsa mente atq ratione consideret. Gerte sẽ¬
tire homo non potest nisi uiuat. Uiuit autẽ
in carne: antequam morte utriunq dirima¬
tur. Quomodo igitur anuna quȩ sunt extͣ
caruem suam sentit: quȩ non nisi in carne
sua uiuit: annon ab eius carne longissime ab¬
sunt sidera in cęlo: an in cęlo non uidet solems
Ansentire non est uidere: cum sit in quinq
sensibus excellencior ceteris uisus: an & in ce¬
lo uiuit. quia ᷤ in cęlo sentit: & sensus eẽ non po¬
test ubi uita non est : an sentit & ubi non uiuit.
quia cum in sua tantum carne uiuat. sentit
ȩtiam in his locis quȩ preter eius carnem cõ¬
tinent ea quȩ tangit aspectu: Uidesne quam¬
cum sit hoc latebrosum in sensu tam conspi¬
cuo. qui uisus dicitur: atcende & auditum.

Expanded text:
organis uidemus, audimus ceterisque tribus organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo igitur anima, quae sunt extra carnem suam, sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime absunt sidera in caelo? an in caelo non uidet solem? an sentire non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? an et in caelo uiuit, quia et in caelo sentit et sensus esse non potest, ubi uita non est? an sentit, et ubi non uiuit, quia, cum in sua tantum carne uiuat, sentit etiam in his locis, quae praeter eius carnem continent ea, quae tangit aspectu? uidesne, quam sit hoc latebrosum in sensu tam conspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum.
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. uelut aer. uel ut ipsa lux. ut minore sui
parte minorem mundi partem impleat: & ma¬
iore maiorem. Nouit ubiq totus eẽ. & rullo cõ¬
cineri loco: nouit uenire non recedendo uͥ
erat: nouit abire uon deserendo quo uen̾at.
Miratur hoc mens humana: & quia non ca¬
pit. fortasse nec credit. Se ipsam primitꝰ mi¬
rata miretur :⁊ seipsam paululum si potest. a
corpore attollat. & ab eis rebus quas solet sen¬
tue ꝑ corpus: & uideat ipsa quid sit quȩ utit᷑
corpore. s ed forte non potest. Magni quip¬
pe ingenii est ut ait quidã reuocare mentem
a sensibus: & cogitacionem a consuetudine ab¬
ducere. Ipsos gͦ corporis sensus aliquanto in¬
suetius & uigilantius ꝑscrutetur. Sunt ergo
quinq ꝑtiti corꝑiꝰ sensus. qui nec sine corpore
nec sine anima ẽẽ possunt/ quia neq sentire :
fine uiuentis quod ab anima ẽ corpori. neq
sine corporeis instrumentis. & quasi uasiꝰ atꝙ

Expanded text:
aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere\'. ipsos ergo corporis sensus aliquanto insuetius et uigilantius perscrutetur. sunt certe quinquepartiti corporis sensus, qui nec sine corpore nec sine anima esse possunt, quia neque sentire est nisi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corporeis instrumentis et quasi uasis atque
Abbreviated transcription (Latin):
xpianam habe doctrinam qđ ita sit ds̃ infu¬
sus carni quȩ ex uirgine nasceretur: ut eura
gubernande unuiersitatis uel deseruerit uł
amiserit: uel ad illud corpusculum quasi con
tractam materiam collectamq transtulerit.
Hominum iste sensus ẽ. nichil nisi corꝑa ua¬
lentium cogitare: suie ista crassiora. siẽ sunt
huinor atq humus. siue subtiliora sicut aeris
& lucis. s tunen corpora. quoꝵ nullum potest
ẽẽ ubiq totum. quoniam ꝑ innumerabiles
partes aliud alibi habeant necesse ẽ. & quan¬
tumcumq sit corpus. seu quantulumcumq
corpuscłm loci occupet spaciũ. eundemq lo-¬
cum sic impleat: ut in nulla eius parte sit to¬
tum: ac ꝑhoc dẽpsari. atq rarescere coutrahi
&& dilatari. in n minucias deteri. & grandesce¬
re in molem. non nisi corporeum ẽ. Longe
aliud ẽ animȩ natura quam corporis: quan¬
tomagis dei. qui creator ẽ. & animȩ & corport:
Non sic ds̃ implere dicitur mundum uelut

Expanded text:
Christianam habere doctrinam, quod ita sit deus infuChristianam habere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corpusculum quasi ctractam materiam collectamque transtulerit. Hominum iste sensus est, nihil nisi corlentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor atque humus, siue subtiliora sicut aeris et lucis, sed tamen corpora, quorum nullum potest esse ubique totum, quoniam per innumerabiles partes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi corporum est. longe aliud est animae natura quam corporis; quanto magis dei, qui creator est et animae et corporis! non sic deus implere dicitur mundum uelut
Abbreviated transcription (Latin):
si michi dilectionas uicem reddis. Tanta ẽ enĩ
xp̃ianarum profunditas litterarum. ut uieis
eotidie proficerem. si eas solas abineunte pũ¬
ericia usq ad decrepitam senec tutem inaximo
ocio. summo studio. meliore ingenio conarer
ad discere: non quo ad ea quȩ necessaria sunt
saluti. tanta in eis ꝑueniatur difficultate. sed
cum quisq ibi fidem tenuerit. sine qua pie
recteq non uiuitur. tam multa. tamq mulai¬
plicibus mysteriorĩ umbraclis opacata. uitel¬
ligenda proficientib restant. tantaq non so¬
lum in uerbis quib ita dicta sunt. uerũȩtiã
in rebus quȩ intelligende sunt latet altitudo
sapientiȩ. ut annosissimis. accutissimis. flagrã¬
tissimis cupiditate discendi. hoc conciugat.
quod eadem scriptura quodam loco habet.sũ I
consummauerit homo: tunc incipit. S quid
hinc plura : ueniendum ad rem potius quã
requiris: ubi primum scire te uolo non hoc

Expanded text:
si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nostalium senserit. nec ullis competentib
Niuis claruerint tante maiestatis inditia :¬
nomodo larualis illa purgatio debiliũ eu¬
suit illatam eẽ questionem: uos autem iut̾¬
uenisse ulterius inquirenti. solutoq conuẽ¬
ti: ad portioris periciȩ merita distulisse. ue
dum incaucius secreta temerant᷑. in culpam
deflecteret error innocuus. Seinde ad me
lterarum tuarum dirigis intencionem. &
uost hane imꝑiciȩ confessionem ad mones. ilt
ipartibus nris quid desideretur agnoscam.: Ad
ungis ȩtiam intereẽ fame meȩ ut quesita no¬
ueritis: quod ut cumq absq detriento cultꝰ
diuini in aliis sacerdotibus toleratur in seitia:
at cum ad ine autistitem uenitur legi deest.
quicquid contigerit ignorari. Primum g.
hanc de me opinionem facile presũptã que¬
so deponas: cunq anuum quamuis erga
me beniuolentissimũ soluas atq exuas: ac
de me michi magis quam ulli alteri credas.

Expanded text:
mortalium senserit nec ullis competentibus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debiliuerant, illatam esse quaestionem; vos autem intervenisse ulterius inquirenti, solutumque conventum, ad potioris peritiae merita distulisse, ne dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. 3. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem, et post hanc imperitiae confessionem, admones ut a partibus nostris quid desideretur agnoscam. Adungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad me antistitem uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas,
Abbreviated transcription (Latin):
satis. Ingenium quippe & eloquium tuum.
tam excellens tamq luculentum prodesse de¬
bet ȩtiam ceteris: contra quoꝵ tarditatẽ. seu
ꝑuersitatem. conuenientissue defendendaẽ
tante grẽ dispensatio: quam suꝑbe animulȩ
nichilipendunt. quȩ nimis affectant pluri¬
mum pͥosse: & ad sua uicia sananda. uel ętiam
frenanda nichil possunt. Queris igit᷑ utrum
mundi dñs et rector intemeratȩ feminȩ cor¬
pus impleuerit. ꝑtulerit decem mensium
longua fastidia. mater & tamen uirgo enpxa
sit sollempnitate pariendi. & post hȩc uirgi¬
nitas inuiolata ꝑmanserit. utrum intra cor¬
puscłm uagientis infanciȩ latuerit. cui par
uix putatur uniuersitas. passus fuerit pue¬
rilitatis annos. ad oleuerit. uiuentute soli¬
datus sit. tamdiu a sedibus sius abfuerit
ille regnator.atq in unum corpusculũ toci
mundi cura trans lata sit. deinde in somuos
esolutus sit. cibo alatur. omnes affectus

Expanded text:
satis. ingenium quippe et eloquium tuum satis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensfastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus
Abbreviated transcription (Latin):
omino illustri. et merito insigni
t prestantissimo filio uolusiano.
augustinus in dño salutem. legi
literas tuas in quibus uidi magni cuiusdĩ
dialogi specimen: laudabili breuitate comp̃¬
hensum. Respondere igitur debui: nec pro
dilatione aliquid excusationis opponere. de¬
cidit enim oportune: ut ab alienis negociis
inichi aliquantulum uacaret. Quibus autẽ
dictandis hoc ocium statueram unpendere.
paululum distuli: nequaquam iustum eẽ ar¬
bitratus. ut quem ad querendum exortatus
ipse fueram: differrem querentem. Qͥs au¬
tem nrm qui xp̃i ut possumus gratiã mi¬
nistramus. cum tua uerba legerit ita te ue¬
lit doctrina instrui. xpĩana. ut tibi tantum
sufficiat ad salutem. non huius uitȩ quam
uaporis eẽ simillimam tantillum apparen¬
tis. et illico uanescentis atq pereuntis. ser¬
mo diuinus admonere curauit. sed illam sa¬
lutem propter quam ad ipiscendam. et in et̃¬
num obtinendam xp̃iani sumus. parumẽ
ergo nobis sic te instrui: ut tibi sit liberando

Expanded text:
OMINO INLUSTRI ET MERITO INSIGNI ET PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitratus, ut, quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus, gratiam ministramus, cum tua uerba legerit, ita te uelit doctrina instrui Christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem non huius uitae, quam uaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum e
Abbreviated transcription (Latin):
non ab eius partibus epłaris considerata
breuitas fuisset. Quȩ tamen licet scibere no¬
luerit: tacere non passus est. Dicebat enĩ quod
& si sibi hodie incarnationis dñice radio redde¬
retur: reddi uix ad liquidum possit. eur hic¬
deus qui et ueteris testamenti deus ẽẽ firma¬
tur: spretis ueteribus sacrificiis. delectatus
est nouis. Nichil enim corrigi posse assere¬
bat. nisi quod ante factum non recte ꝓbaret᷑:
uel quod semel non recte factum sit. iminuta¬
ri ullatenus non debuisse. Recte enim fac ta
dicebat mutari nisi iniuste non posse: maxi¬
me quia ista uanitas: inconstantiȩ deum pos¬
sit arguere. Tum deinde quod eius predicatio
atq doc trina rei publice moribus nulla ex
parte conueniat: ut pote sicudi a multis dr̃.
cuius hoc constet preceptum. ut nulli malũ
ꝓ malo reddere debeamus. & ꝑcucienti aliã

Expanded text:
non ab eius partibus epistularis considerata non ab eius partibus epistularis considerata breuitas fuisset. quae tamen licet scribere noluerit, tacere non passus est. dicebat enim, quod, etsi sibi hodie incarnationis dominicae ratio redderetur, reddi uix ad liquidum possit, Deus, qui et Veteris Testamenti Deus esse affirmatur, spretis veteribus sacrificiis, delectatusest novis. Nihil enim corrigi posse asserebat nisi quod antefactum non recte probaretur; vel quod semel recte factum sit, immutari ullatenus non debuisse. Recte enim facta dicebat mutari nisi injuste non posse; maxime quia ista varietas inconstantiae Deum possit arguere. Tum deinde quod ejus praedicatio atque doctrina, reipublicae moribus nulla ex parte conveniat; utpote, sicut a multis dicitur, cujus hoc constet praeceptum, ut nulli malum pro malo reddere debeamus , et percutienti
Abbreviated transcription (Latin):
quod habere potest insinuasset ambiguuum.
Sed tamen satis sicut ȩtiam ipse ꝓbare dina¬
beris. culto ac curatoq sermone. & romanȩ elo¬
quentiȩ nitore ꝑspicuo. aliqua sibi exsolui un¬
pendio postulauit. Quȩ quidem questio usq̃
quaq detrita ẽ. & eoꝵ suꝑ hac parte satis nota
calliditas. qui dispensationem dnice incarna¬
cionis infamant. Sed tamen ȩtiam ego in hac
parte quia plurimis qui equid rescripseris
ꝓfuturum eẽ confido. precator accesserim.
ut ad ea uigilantius respondere digneris.
in quibus nichil amplius dnm quam alii ho¬
mines facere potuerunt: fecisse uel gessisse¬
mẽciuntur: Appollonium siquidem suũ no¬
bis. et apuleium. aliosq magice arcis homi¬
nes. in meduun ꝓferunt: quors maiora con¬
tendunt excitisse miracła. Ipse audem uir il¬
lustris suꝑius memoratus. multas ẽẽ dixit
presentibus aliquantis quȩ huic possent iuin¬
gi non immerito questiones: si ut ante dixi

Expanded text:
quod habere potest, insinuasset ambiguum. quod habere potest, insinuasset ambiguum. sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone et Romanae eloquentiae nitore perspicuo aliqua sibi exolui impendio postulauit. quae quidem quaestio usque quaque detrita est et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. sed tamen etiam ego in hac parte, quia plurimis, quicquid rescripseris, profuturum esse confido, precator accesserim, ut ad ea uigilantius respondere digneris, in quibus nihil amplius dominum, quam alii homines facere potuerunt, fecisse mentiuntur, Apollonium si quidem suum nobis et Apuleium aliosque magicae artis homines in medium proferunt,, quorum maiora contendunt extitisse miracula. Ipse autem uir inlustris superius memoratus multas esse dixit praesentibus aliquantis, quae huic possint iungi non inmerito, quaestiones, sicut ante dixi, si
Abbreviated transcription (Latin):
omino nimiumq uenerabili. &
omnibus michi officiis unice ꝑ¬
colendo patri augustino. marcel¬
linus. Wir illustris uolusianus
beatitudinis tue michi licteras
legit: immo me quidem cogente plurib legit.
Quȩ scilicet omnia quȩ ate dicuntur. cum
uere miranda sint: usquequaq miratus sum.
Sermonis enim diini gratia humiliter tu
mens: facile ut placeret emeruit. Hinc enim
lurimum placuit. quod hominum gressus¬
tes boni ꝓpositi exhortatione statuere & firma¬
re contendis. Est enim nobis cum eodem quo¬
cidiana ꝓuiribus nrĩs. & ꝑ ingeni: pauꝑtate
disputatio. Sc̃ẽ si quidem matris eius preca¬
tione compulsus. eura michi est eum freq̃n¬
cius salutandi: licet uicem in hac parte red¬
dere etiam ipse dignatur. accepta autẽ ue¬
nerabilitatis duȩ epła homo qui aueri dei
stabilitate multoꝵ quoꝵ in hac urbe copia
est. ꝑsuasione reuocatur. ita motus ẽ: ut si
quantum ipse confirmat literarum plixita¬
tem minune formidasset. omne beatitudinituȩ

Expanded text:
omino nimiumque venerabili, et omnibus mihi officiis unice percolendo patri AUGUSTINO, MARCELLINUS. 1. Vir illustris Volusianus Beatitudinis tuae mihi litteras legit, imo me quidem cogente pluribus legit, quae scilicet omnia quae a te dicuntur, cum vere miranda sint, usquequaque miratus sum. Sermonis enim divini gratia hmens facile, ut placeret, emeruit. hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressustes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. est enim nobis cum eodem cotidiana pro uiribus nostris et pro ingenii paupertate disputatio, sanctae si quidem matris eius precatione compulsus cura mihi est eum frequentius salutandi, licet uicem in hac parte reddere etiam ipse dignatur. accepta autem uenerabilitatis tuae epistula homo, qui a uerae fidei stabilitate multorum, quorum in hac urbe copia est, persuasione reuocatur, ita motus est, ut, si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset, omne beatitudini tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. ire debere spacio itineris duplica¬
co: quȩ omnia reipublicȩ moribus asserit eẽ
contraria. Nam quis tolli sibi aliquid abhoste
paciatur: uel romanȩ proiunciȩ depredato¬
ri non mala uelit belli uire reponere: & ce¬
tera: quȩ dici ad reliqua possie intelligit ue¬
nerabilitas tua. hȩc ergo omnia ipsi posse ad¬
iungi estima questioni. in tantum ut ꝑ xp̃i¬
anos principes xpĩanam religionem inari¬
ma ex parte seruantes. tanta ȩtiam si ipsi de
hac parte tacent. rei publice mala euenisse
manifestum sit. Unde beatitudo tua mecum
dignatur agnoscere adhȩc omnia. quoniam
multoꝵ manibus sine dubio tradetur. saue¬
titatiᷤᷤ tue desiderata responsio: plenus debet¬
& elucubratus solucionis splendor ostendi:
maxiine quia cum ista gererentur ex imius
y poniensis regionis possessor & dñs presens
aderat. qui & sanctitatem tuam sub yronie ad¬
ulatione laudaret: & sibi cum de his quere¬
ret. minime satisfactum eẽ que contenderet.

Expanded text:
uoluerit, ire debere spatio itineris duplicato, quae omnia rei publicae moribus adserit esse contraria. nam quis tolli sibi ab hoste aliquid patiatur uel Romanae prouinciae depraedatori non mala uelit belli iure reponere? et cetera, quae dici ad reliqua posse intellegit uenerabilitas tua. haec ergo omnia ipsi posse iungi aestimat quaestioni in tantum, ut per Christianos principes Christianam religionem maxima ex parte seruantes tanta, etiam si ipse de hac parte taceat, rei publicae mala euenisse manifestum sit. Unde, sicut beatitudo tua mecum dignatur agnoscere, ad haec omnia, quoniam multorum manibus sine dubio tradetur sanctitatis tuae desiderata responsio, plenus debet et elucubratus solutionis splendor ostendi, maxime quia, cum ista gererentur, eximius Hipponiensis regionis possessor et dominus praesens aderat, qui et sanctitatem tuam sub ironiae adulatione laudaret et sibi, cum de his quaereret, minime satis factum esse contenderet
Abbreviated transcription (Latin):
clarescunt. Nam larualis illa purgatio.
debilium cure. reddita uita defuc̃tis: hȩc
si et alios cogites. deo parua sunt. Interueni¬
mus ulterius in quirenti: solutoq conuen¬
tu ad pocioris periciȩ merita distulimus:
ne dum incaucius secreta temerantur. in
culpam deflecteret error innocuus. Acce¬
pisti uir tocius głȩ capax. inpericiȩ confessi¬
onem: quid a partibus urĩs desideretur ag¬
noscis. Interest famȩ tuȩ ut quesita noueri¬
mus: qͥllbd ut cumq absq detrimento cultus
diuini in aliis sacerdotibus toleratur in sci¬
cia: at cum ad antistitem augustuum uenit᷑:
legi deest quicquid contigerit ignorari.
Incolumem uenerationem tuam diuinitas
sumina tueatur: dñe uere scȩ̃ ae merito ue¬

Expanded text:
clarescunt; larualis illa purgatio, clarescunt; larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, ut quaesita nouerimus. utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad antistitem Augustinum uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. incolumem uenerationem tuam diuinitas summa tueatur, domine uere sancte ac merito ue
Abbreviated transcription (Latin):
agnosci. Dum in his confabulatio nra remora¬
tur. uuus emultis & quis inquit est sapientia
ad ꝑfectum xpĩanitatis imbutus. qui ambigua
in quibus hereo possit aꝑire: dubiosq assen¬
sus meos uera. uel ueri simili credulitate fir¬
mare: s tupemus tacentes. Tum in hȩc spon¬
te prorumpit. Miror utrum mundi dñs et
rector. intemerate feminȩ corpus impleuerit.
ꝑtulerit decem mensium longua illa fastidia.
mater & tamen uirgo enixa sit sollempnitate
pariendi: & post hȩc uirginitas putatur intac¬
ta. His & alia subnectit: intia corpusculũ ua¬
gientis infantiȩ latet. cui par uix putat᷑ uni¬
uersitas: patitur puerilitatis annos. ad oles¬
cit. iuuentute solidatur. tamdiu a sedibus
suis ab est ille regnator⁊ atq ad unum cor¬
puscłm docius mundi cura transfertur:
deude in somnos resoluitur. cibo alitur.
om̃s mortalium sentit affectus: nec ullis cõ¬
petentibus signis tante maiestatis indicia

Expanded text:
agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoraagnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resoluitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis indicia
Abbreviated transcription (Latin):
translationis gratia. quȩ econismatum pul¬
chritudo: et pro ingenio naturaq inaterie ap¬
posita ȩtiam dicendi facultas. ali rursum po¬
eticam eleuabant fauentes. ne hanc quidem
eloquentiȩ partem tacitam aut inhonoram
reliquissent: ut conuenienter poeta dixerit.
inter uictrices ederas cibi serpere lauros.
Dicebatur ergo qͣintus economiȩ eẽt orna¬
tus. quȩ metaforarum uenustas: quanta in
comparatione sublunitas: iam leues enodes¬
q uersus. atq ut ita dixerum censurarum
modulata uariatio. Tunc ad familiarem tuã
philosophiam sermo deflectitur: quam ipse
aristotileo more tamquam esotericam fouere.
consueneras. Querebamus & quid egerit pre¬
ceptor ex lychio. quid achademiȩ multiplex
& continuata cunctatio: quid ille disputator
ex porticu. quid phisicoꝵ pericia. quid epicu¬
reoꝵ uoluptas. quid inter omnes infinita
disputandi libido: tuncq est magis ignorata
ueritas. postquam presumtum est quod poss

Expanded text:
translationis gratia, quae iconismatum pultranslationis gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit
Abbreviated transcription (Latin):
merito uenerabili patri
augustino: uolusianus:
Petis me uir probitatis.
iusticiȩq documentum:
ut aliqua ex ambiguis
lectionis ꝑ ce discenda ꝑ¬
conter. Amplector graciam muneris impe¬
rati: meq libenter in disciplinas cuas offero.
ueteris sententiȩ auctoritatem sequutus.
quȩ nullam ad perdiscendum abundare cre¬
dit ȩtatem. Neq inmerito sapiens. pruden¬
tiȩ studia. nullis terminis neq fine conclusit:
quando primordiis suis remota uirtus. nũ¬
quam ad eo reseratur ad euntibus. ut omns
protinus ad agnitionem patescat. Dñe uere
sanctȩ ac merito uenerabis pater: est oꝑep̃
tium cognoscere habitam inter nos prexi¬
me confabulationem. Quibusdam amicoꝵ
conuentibus aderamus: frequentes profere¬
bantur illic pro ingeniis studiisq sentencie.
Erat tamen sermo rethorica particio: apud
agnoscentem loquor: ętiam ista paulo aute
dociusti. Astruebatur quid eẽt iiuentionis
acrimonia. quantus disponendi labor quȩ

Expanded text:
MERITO VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tas atq suꝑfluas de factis hominum que rati¬
onem nr̃am nichil impediunt auferamus. Se
et uos nisi hoc senciatis. tales eritis omnes qua¬
lis optatiis in ur̃a communione uobis non igno¬
rantibus fuit: quod ab sit ab emeriti morib ali¬
orumq talium quales apud uos ẽẽ non dubito.
longe a factis illius alienos. Neq enĩ uobis obici

Expanded text:
tas atque superfluas de factis hominum, quae ratitas atque superfluas de factis hominum, quae rationem nostram nihil impediunt, auferamus. Sed et uos, nisi hoc sentiatis, tales eritis omnes, qualis Optatus in uestra communione uobis non ignorantibus fuit, quod absit ab Emeriti moribus aliorumque talium, quales apud uos esse non dubito longe a factis illius alienos. neque enim uobis obici
Abbreviated transcription (Latin):
festat. Ex quo autem genere sunt. qui uel chu¬
rificant ydolis. uel codices diuinos tradere. qͣm
mori maluerunt. nisi ex eoꝵ qui sua querunt
non que iħu xp̃i: Multa testimonia scriptu¬
rarum pretereo. ne longiorem quam necesse
ẽ. epłam faciam et erudicioni tue plura ꝑ te¬
ipsum consideranda ꝑmitto: quod tamen sa¬
tis ẽ. uide. Obsecro sitam multi iniqui in uno
popło dei eos qui contestabantur non fecer̃t
tales quales ipsi erant. si multitudo illa falloꝵ
fratrum apłm paulum in una cum eis eccłia
constitutum. non fecit sua querentem non
que iħu xp̃i: manifestum ẽ. non hoc effici
hominem. quod ẽ. malus quisquam cum quo
ad altare xp̃i acceditur. etiam si non sit incog¬
nitus. si tantum non approbetur et a bona
conscientia displicendo separetur. Manifestũ
ẽ. igitur non eẽ aliud cum fure concurrere nͥ
uel furari cumeo. uel furtum eiꝰ cordis placito
accipere. hoc nos dicimus ut questiones infini¬

Expanded text:
festat. Ex quo autem genere sunt, qui vel thufestat. Ex quo autem genere sunt, qui vel thurificare idolis, vel Codices divinos tradere, quam mori maluerunt, nisi ex eorum qui sua quaerunt, non Jesu Christi? 3. Multa testimonia Scripturarum praetereo, ne longiorem quam necesse est epistolam faciam, et eruditioni tuae plura per teipsum consideranda permitto. Quod tamen satis est, vide obsecro: si tam multi iniqui in uno populo Dei, eos qui secum versabantur non fecerunt tales, quales ipsi erant, si multfratrum apostolum Paulum in una cum eis ecclesia constitutum non fecit sua quaerentem, non quae Iesu Christi, manifestum est non hoc effici hominem, quod est malus quisquam, cum quo ad altare Christi acceditur, etiam si non sit incognitus, si tantum non adprobetur et a bona conscientia displicendo separetur. manifestum est igitur non esse aliud cum fure concurrere nisi uel furari cum eo uel furtum eius cordis placito accipere. hoc nos dicimus, ut quaestiones infini
Abbreviated transcription (Latin):
aitendat uigilantia mentis tue: neminem con¬
taminari posse ignotoꝵ ignotis criminibus.
Unde manifestumẽ. a cõmunione orbis cui seu
falsa seu uera crimina que afris intenditis. pror ne¬
sus ignota sunt. et ignota semper fuerunt sacrile¬
go scimate uos ẽẽ separatos: quamquam et illudetiã cos¬
nonẽ tacendum. etiam cognitos malos bonis ñ
ob eẽ. in eccłia÷ si eos a communione ꝓhibendi
aut potestas desit aut aliqua ratio conseruan¬
de pacis impediat. Qui sunt em̃ qͥ apd ꝓphã ihe¬
chielem et ante uastacionem ꝑditoꝵ signari
meruerunt: et cum illi uastarentur euasere
illesi. nisi ubi manifestissime ostenduntur qui
merent et gemunt pecata et iniquitates po
pbi dei quȩ siunt in medio eoꝵ: Quis autem
quod ignorat gemit et meret: Ex eadem ratio¬
ne etiam paulus apłs falsos fratres tolerat. Non
eĩ de incognitis ait. omnes sua querunt non
que iħu xp̃i : quos tamen secum fuisse mani¬

Expanded text:
adtendat uigilantia mentis tuae neminem conadtendat uigilantia mentis tuae neminem contaminari posse ignotorum ignotisque criminibus. unde manifestum est a communione orbis, cui seu falsa seu uera crimina, quae Afris intenditis, prorsus ignota sunt et ignota semper fuerunt, sacrilego schismate uos esse separatos. quamquam et illud non est tacendum etiam cognitos malos bonis non obesse in ecclesia, si eos a communione prohibendi aut potestas desit aut aliqua ratio conseruandae pacis impediat. qui sunt enim, qui apud prophetam Ezechielem et ante uastationem perditorum signari meruerunt et, cum illi uastarentur, euadere inlaesi, nisi, ut ibi manifestissime ostenditur, qui maerent et gemunt pepuli Dei, quae fiunt in medio eorum? quis autem quod ignorat, gemit et moeret? Ex eadem ratione etiam Paulus Apostolus falsos fratres tolerat. Non enim de incognitis ait: Omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi ; quos tamen secum fuisse mani
Abbreviated transcription (Latin):
tunc primum pellitis cum primum illud un¬
a pellenedus ẽ. fecerit: ac non aliquanto tem¬
pone latentem et post ea ꝓditum conuinctumq
dampnatis. Quero igitur utrum uos contami¬
nauerit. eo tempore quo latebat. Respondeb ifͤ.
qulo modo. Nullo ergo tempore concaminaret:
ctum si scmꝑ id lateret. Nam et mortuoꝵ non¬
nilli sepe cominissa ꝓcluntur: nec fraudiẽ.
xpianis qui eis communi cauere uiuentibus
Cur ergo uos tam temeraria atq sacrilega dirẽp¬
tione precidistis a comunione innumerabili¬
um eccłiarum orentalium. quas semꝑ latuit
i adhuc latet quod in africa gestum et docetis
uit fingitis: Alia enĩ questio ẽ utrum illa uera
licatis que quidem nos multo ꝓbabiliorib docu¬
mentis falsa ẽẽ comuncinuis: et in ur̃is magis
ea ipsa que obicitis cunt ꝓbata declarainus S
nec ut dixi alia questio ẽ. tunc aggredienda ẽ.¬
et discucienda cum opus fuerit. Illud nunc

Expanded text:
tunc primum pellitis. cum primum illud. untunc primum pellitis. cum primum illud. unde pellendus est, fecerit. an non aliquanto tempore latentem et postea proditum conuictumque damnatis? quaero igitur, utrum uos contaminauerit eo tempore, quo latebat. respondebis: \'Nullo modo\\ nullo ergo tempore contaminaret, etiam si semper id lateret; nam et mortuorum nonnulla saepe commissa produntur nec fraudi est Christianis, qui eis com- III municauere uiuentibus. cur ergo uos tam temeraria atque sacrilega diremptione praecidistis a communione. innumerabilium ecclesiarum orientalium, quas semper latuit et adhuc latet, quod in Africa gestum esse aut docetis aut fingitis? Alia enim quaestio est, utrum illa uera dicatis, quae quidem nos multo probabilioribus documentis falsa esse conuincimus et in uestris magis ea ipsa, quae obicitis, tunc probata declaramus. sed haec, ut dixi, alia quaestio est tunc adgredienda et discutienda, cum opus fuerit. illud nunc
Abbreviated transcription (Latin):
esiderabili et dilecto fr̃i emerio
gustinus. Egocum audio quemola
bono ingenio preclitum doctrinse
liberalib cruditum quemquam noli
ibi salus anime constituta sit. tamen inqueal¬
one facillima sentire aliud quam uentas pestil¬
lat. quo magis miror. eo magis exardesco nolse
nominem. et cũ eo loqui uel si non possim sl¬
is que longissime uolant. attingere men
⁊ ndio eẽ. talem uirum et ab eccłia catholi
se scõ spũ prenuntiata ẽ. toto orbe diffundi¬
. ascerptum ẽ. doleo. atq seclusum: quam
uciusam nescio. Nam certum ẽ. magni partiro¬
mani oib̾ ne dicam etiam barbaris gentib quib
quoq debitorem se dicebat apłs: quoꝵ xp̃iane
partem donati. nec eos omnino scire uel quando
ues quib causis exorta sit ista dissensio: quos utq
nisi innocentes eẽ. fatearis: cogeris dicere om̃iu
malis factis obnoxios. cum apud uos perditiuit
intius dixerim latent uos om̃i eẽ pollutos. Non
m̃ neminem de ur̃a cominunione pellitis: aut

Expanded text:
ESIDERABILI ET DILECTO FRATRI EMERITO AUGUSTINUS. Ego cum audio quemquam bono ingenio praeditum doctrinisque liberalibus eruditum, quamquam non ibi salus animae constituta sit, tamen in quaestione facillima, sentire aliud quam veritas postulat, quo magis miror, eo magis exardesco nosse hominem, et cum eo colloqui: vel si id non possim, salris quae longissime volant, attingere mentte esse audio talem virum, et ab Ecclesia catholi spiritu praenuntiata est, toto orbe diffunditur, discerptum doleo atque seclusum. quam ob causam, nescio. nam certum est magnae parti Romani orbis, ne dicam etiam barbaris gentibus, quibus quoque debitorem se dicebat apostolus, quorum Cpartem Donati nec eos omnino scire, uel quando uel quibus causis exorta sit ista dissensio. quos utiqunisi innocentes esse fatearis, cogeris dicere omnium malis factis obnoxios, cum apud uos perditi, ut mitius dixerim, latent. uos omnes esse pollutos. non enim neminem de uestra communione pellitis aut
Abbreviated transcription (Latin):
tis accusamus. Non eni nob̃ displicent quia co¬
lerant malos s quia intolerabiliter malisunt:
ꝓpter scisma. ꝓpter alcare. contra altare ꝓpter
separationem ab hereditate xp̃i toto orbe diffu¬
sa. sicut tanto ante promissa ẽ. U iolatam pa¬
cem. concissam unitatem. iterata baptismata
ex sufflata sacramenta. quȩ in sceleratis quoq
hominib sc̃a sunt. plangimus et leͥgeinus. Que
si paruipendunt: uitueantur exempla quib
demonstratum ẽ. quanti hesipenderit deus.
Qui fecerunt idolum usitata gladii moite per¬
empti sunt: qui uero scisma facere uoluerunt.
hiatu terre principes deuorati. et turba consen
tiens igne consrmpta ẽ. Diuersitate penarum.
diuersitas agnoscitur meritorum. T raduntur
in ꝑsecutione sc̃ĩ cocdides⁊ cͥonfitentur traditores

Expanded text:
tis, accusamus. non enim nobis displicent, quia totis, accusamus. non enim nobis displicent, quia tolerant malos, sed quia intolerapropter schisma, propter altare contra altare, propter separationem ab haereditate Christi toto orbe diffusa, sicut tanto ante promissa est. Violatam pacem, conscissam unitatem, iterata baptismata, exsufflata Sacramenta, quae in sceleratis quoque hominibus sancta sunt, plangimus et lugemus. Quae si parvi pendunt, intueantur exempla quibus demonstratum est quanti haec penderit Deus. Qui fecerunt idolum, usitata gladii morte perempti sunt : qui vero schisma facere voluerunt, hiatu terrae principes devorati, et turba contiens igne consumpta est. diuersitate poenarum diuersitas agnoscitur meritorum. Traduntur in persecutione sancti codices, confitentur traditores
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt precium nr̃m. Tolerant apłi pseudo¬
apłos et inter sua querentes non que iħu xp̃i.
paulus non sua querens s que iħu xp̃i. cum gło¬
sissima tolerãcia. conuersatur. Lost tremo
quod paulo ante commemoraui diuina uoce
laudatur sub angłi nomine prepositus eccłiȩ:
quod cum audisset malos eos tamen tempta¬
cos et inuentos pro nomine dñi tolerauit: ad
suminam se ipsos interrogent. Nonne toleran¬
tur ab eis cedes et incendia circum cellionum
ueneratores precipitatorum ulap cadauerum.
et sub incredibilib malis unius optati per tot
annos tocius africe gemitus: Parco iam dicere
singłarum ꝑafricam regionum et ciuitatum.
et fundoꝵ. tyrannicas potestates. et publica la¬
trocinia melius enĩ uobis hec uos ipsi dicitis.
siue inaurem siue palam. sic̃ libitũ fuerit: quo¬
cumq enĩ occłos uerteris. occurret quod dico. uł
potius quod taceo: neq hinc istos quos ibi diligi¬

Expanded text:
uerunt pretium nostrum; tolerant apostoli pseudouerunt pretium nostrum; tolerant apostoli pseudoapostolos et inter sua quaerentes, non quae Iesu Christi, Paulus non sua quaerens, sed quae Iesu Christi, cum gloriosissima tolerantia conuersatur; postremo, quod paulo ante commemoraui, diuina uoce laudatur sub angeli nomine praepositus ecclesiae, quod, cum odisset malos, eos tamen temptatos et inuentos pro nomine domini tolerauit. Ad summam se ipsos interrogent. nonne tolerantur ab eis caedes et incendia Circumcellionum, ueneratores praecipitatorum ultro cadauerum et sub incredibilibus malis unius Optati per tot annos totius Africae gemitus? parco iam dicere singularum per Africam regionum et ciuitatum et fundorum tyrannicas potestates et publica latrocinia. melius enim uobis haec uos ipsi dicitis siue in aurem siue palam, sicut libitum fuerit. quocumque enim oculos uerteritis, occurret, quod dico uel potius quod taceo. neque hinc istos, quos ibi diligi
Abbreviated transcription (Latin):
smdi y saias in quos tam multa uera cruina
uculatur. Tolerat ieremias a quib tanta perpe¬
atur. Uolerat ticharias phariseos et scribas:
quales illo tempore fusse scriptura testatur.
Scio multa pretermisisse me: Legant qui uo¬
lunt legane qui possunt eloquia celestia. in¬
uenient omnes scõs clei seruos et amicos sem¬
Ar habuisse quos in popło tolerarent. Cum
qubus tamen illuis temporis sacramenta com¬
municantes non solum ñ inquinabantur. s eti¬
am laudabiliter sustinebant: studentes sicut
ait apłs seruare ungtatem spc̃ in uincło pacis.
Attendant etiam post dñi aduentum ubi mul¬
to plura huius tolerantie ꝑ totum orbem
inuenirens exempla. si omina seribi et maucto¬
ritatem redigi potiissent: camen heç ipsa que
habemus aduertite. Tolerat ipse dñs iudam di¬
abolum furem. et uenditorem suum: sinit acci¬
pere inter innocentes discrpłos quod fideles no¬

Expanded text:
em dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina em dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina iaculatur; tolerat Hieremias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo tempore fuisse scriptura testatur. scio me multos praetermisisse; legant, qui uolunt, legant, qui possunt, eloquia caelestia, inuenient omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes non solum non inquinabantur, sed etiam laudabiliter sustinebant studentes, sicut ait apostolus, seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. adtendant etiam post domini aduentum, ubi multo plura huius tolerantiae per totum orbem inueniremus exempla, si omnia scribi et in auctoritatem redigi potuissent, — tamen haec ipsa, quae habemus, aduertite. tolerat ipse dominus Iudam diabolum, furem et uenditorem suum, sinit accipere inter innocentes discipulos, quod fideles no