comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ascaniꝰ hoc lius dic̃ & Cato in originibus. ⁊ elũ hoc loco telũ gladiũ dix̃ a longitudine
Unde et mustella dr̃ qĩ mus longus telũ aũt posuisse ꝓgladio illud sig̃t qđ ĩfert paulo pꝰ
cõsingit in erisem. is teli parsiłis alte ꝯsurgit ĩ en sem geniis feriendi gallicũ. Salu regressi
ad faciliores ictus loco cedebant. bello gentq fuisset: duo dix̃ & bellũ finiri potuit oĩbꝰ ĩte¬
remptis. Et gens .i. ꝓgeĩes uel fimilia penitꝰ fuisse extincta ociso ascaĩo a quo romaĩ diicũt
origiẽm Idco bello gentiq dix̃. qr plerũꝗ bellũ finit᷑ gente suꝑstũt ut ĩbello troiano ⁊tigit
edisꝗ ĩ sana cupido excusat turnũ cur nõ a porta fugatis troiatus penitꝰ deleta sint castra
principio intra castra post troianoe sugã. succiso poplite gygem excipit. Ordo ẽ excipit et suc¬

Expanded text:
Ascanius. Hoc Livius dicit et Cato in originibus. TELVM hoc loco ‘telum’ gladium dixit a longitudine: Ascanius. Hoc Livius dicit et Cato in originibus. TELVM hoc loco ‘telum’ gladium dixit a longitudine: unde et mustela dicitur, quasi mus longus. Telum autem posuisse pro gladio illud significat, quod infert paulo post «consurgit in ensem». IS talis, par, similis. ALTE CONSVRGIT IN ENSEM genus feriendi Gallicanum: Sallustius «regressi ad faciliores ictus locos quaerebant». BELLO GENTIQVE FVISSET duo dicit: et bellum finiri potuit omnibus interemptis, et gens penitus fuisset extincta occiso Ascanio, a quo Romani ducunt originem. Ideo ‘bello gentique’ dixit, quia plerumque bellum finitur gente superstite, ut in bello Troiano contigit. CAEDISQVE INSANA CVPIDO excusat Turnum, cur non a porta fugatis Troianis, penitus deleta sint castra. PRINCIPIO intra castra, post Troianorum fugam. SVCCISO POPLITE GYGEN EXCIPIT ordo est: excipit et suc
Abbreviated transcription (Latin):
cuboico baiaꝵꝵ littore:
notanda qͦ oeconymia q̃ id agit ut uerisimile sit Turnũ iuctore enas sie deentt car¬
cuꝗ ueuitt illi sne dubio qbꝰ maps ĩ icxit auclaciã ĩuenta oportiũtat uruperãt castra
noiana. duro incertamine liquit sine spe euadendi at alios secum ĩcludit. Staciꝰ pas
operi iactura lucro nãq hoste recȩ pro exclusere suos u ltro. insuꝑ. demens: hoc ex sua affe¬
esse cupiebat. Notãdũ sane qrid agit ut oñdat᷑ se nõ ꝑ ĩprudentiã turnũ ĩclusisse sel il¬
lum ꝑ temeritatem sibi mĩme profutura castra penetrasse olli subridens magnã ⁊ sidẽnã
głiam a porta eneȩ esse suatã quod fłm est Nam si ueritatem historiȩ reꝗras pͦꝰ p̃lio ĩterẽptꝰ¬
latinus est inde ubi Turtus en eã uidit suꝑiorẽ Mezentii ĩplorauit auxiliũ. Secundo p̃lio
Turnus occisus est & nihilominus eneas postea nõ ꝯparauit Terno p̃lio Mezentiũ occidit

Expanded text:
BOICO BAIARVM LITORE Notanda quoque prooeconomia, quae id agit ut verisimile sit, Turnum victorem evasisse de caENIVNT illi sine dubio, quibus Mars iniecit audaciam, inventa oportunitate inruperunt castra Troiana. DVRO IN CERTAMINE LIQVIT sine spe evadendi. AST ALIOS SECVM INCLVDIT Statius «par operis iactura lucro, namque hoste recepto exclusere suos». DEMENS hoc ex affeesse cupiebat. Notandum sane quia id agit, ut ostendat se non per inprudentiam Turnum inclusisse, sed illum per temeritatem sibi mgloriam a poeta Aeneae esse servatam: quod falsum est. nam si veritatem historiae reLatinus est; inde ubi Turnus Aenean vidit superiorem, Mezentii imploravit auxilium, secundo proelio Turnus occisus est, et nihilo minus Aeneas postea non comparuit; tertio proelio Mezentium occidit
Abbreviated transcription (Latin):
sensus uariat᷑ iteratione uetboꝵ. pro turrib aut ꝓ defensione turriũ. aut sic magni ut tur¬
res putares. hasta themille themillas themille. ut eneas eneę leiuis aũt hasta pro leuiter ueĩ¬
cas unde et strinxerat dix̃ i paululũ uulnerauerat ut tandem etã magno strinxit de cor¬
pore turni. demens ꝗ scutũ ꝗͦ se tuebat᷑ abiecit. Alis. pennis. Ieuo ĩfxa lateri matiꝰ oñdi f
uulneris locum: quẽ ante supp̃sserat. sic in iuiꝰ. ĩ fixum stridet sub pectore iuilnius. piram̃ta
pictus acu clamidem et ferrugine clarus hybera: ferugo coloris genus est. ꝗ uicitiꝰ est
purpure subnigrę. & hybera aũt mo nõ hispatia sed pontica. Nam hyberia pars ponti est
quam misserat arcens: Ordo est stabat arcentis filius arcens ĩ armis egregiis. Nam nõ ꝯgruit

Expanded text:
sensus variatur in iteratione verborum. PRO TVRRIBVS aut pro defensione turrium, aut sic magni, ut tursensus variatur in iteratione verborum. PRO TVRRIBVS aut pro defensione turrium, aut sic magni, ut turres putares. HASTA THEMILLAE Themillas Themillae facit, ut Aeneas Aeneae. ‘Levis’ autem ‘hasta’ pro ‘leviter veniens’: unde et ‘strinxerat’ dixit, id est paululum vulneraverat, ut «tandem etiam magno strinxit de corpore Turni». DEMENS qui scutum, quo se tuebatur, abiecit. ALIS pennis. LAEVO ADFIXA EST LATERI ostendit vulneris locum, quem ante suppresserat, sic in quarto «infixum stridit sub pectore vulnus». SPIRAMENTA pictus chlamydem'. ferrugine clarus hibera ferrugo coloris genus est, qui vicinus est purpurae subnigrae. 'Hibera' autem modo non Hispana, sed Pontica: nam Hiberia pars Ponti est  Ad v. 580 Genitor quem miserat arcens ordo est 'stabat Arcentis filius Arcens in armis egregiis': nam non congruit
Abbreviated transcription (Latin):
de agris ꝯtentione orfum bellũ est ad quod egrediens iupꝑ aqle uidit augutiũ. cuiꝰ cũ
uicisset auspiuo fictũ est. ꝙ ei pugnatit tela mĩstrasset Unde cuã a suelici augurio
natum ẽ ut aquile militum signia comitentur. uȩ sitũ. ꝗ reꝗrit Nam pt̃s .a. pissiuo
non hũit et est hy steron protixron. Nam post raptũ. reꝗrit  artius lupus aut cruẽtꝰ
aut marti dedicitus aggene. aꝑger est cuuislbz rei criceruano. Unde fosse aut ualles
posfunie repleri. Ingena frigiinc monns supradict saxi. et exaggeratio est. Iucetiũ. solũ Ioc ho¬
men est. quod dictum a rurgilio in nullo alio reperit᷑ auctore. Sane lingua osca lucetuis ẽ iuꝑꝑ
dictus aluce: quã p̃stare homĩbus dicit̃. Ip̃e est ni. nr̃a lingua diespiter i diei ptͣ horatius nãq
diespiter p̃rumꝗ purpu&. cenca turnus. tirnus. Item ut ait lucilliꝰ bonũ scema t̃ quodẽs

Expanded text:
de agris contentionem, ortum bellum est. Ad quod egrediens Iuppiter aquilae vidit augurium; cuius cum vicisset auspicio, fictum est quod ei pugnanti tela ministraverit: unde etiam a felici augurio natum est, ut aquilae militum signa comitentur. QVAESITVM qui requiritur: nam praesens a passivo non habuit. Et est hysteroproteron: nam post raptum requiritur. MARTIVS LVPVS aut cruentus, aut Marti dedicatus. AGGERE C. agger est cuiuslibet rei coacervatio, unde fossae aut valles possunt repleri. INGENTI FRAGMINE MONTIS supra dicti saxi exaggeratio est. LVCETIVM solum hoc nomen est quod dictum a Vergilio in nullo alio reperitur auctore. Sane lingua Osca Lucetius est Iuppiter, dictus a luce, quam praestare hominibus dicitur. Ipse est nostra lingua Diespiter, id est diei pater: Horatius «namque Diespiter plerumque per purum». CAENEA TVRNVS TVRNVS ITYN ut ait Lucilius «bonum schema est, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
mas perferre parentis: excusat ne uideat᷑ crudeł. Unde seꝗtꝰ. matris eius tragicꝰ et miẜabił
ille conq̃slus potiusti linquẽ solam crudeł. et talia. In opem. modo auxilii egentẽ. In casus
posuit. quo res eẽt in hoc loco religionis strinxit pietatis imago: ꝑstrinxit momordit ad¬
monuit. Sensus aũt est aut postꝙͣ uidit istũ sic amare matrem paterne pietatis coepit
uirtutẽ agnosce̾. Aut certe ocepit &̃ ip̃e sic ĩpietatem moueri ut euis cõsueuerat pr̃ aũt
bent᷑ euentui. sed uolũtati. per qđ pr̃ante solebat. Alii uolũt ideo ante qr abñs ẽ eneas. Nã uirãẽ
suos pentes. ut nũc qĩ ĩmita ͦ sit uiris uirandi ut dicat aAscaĩus: uiro ꝑ caput meũ sic̃ p̃sens
pater ꝑ caput suũ uirare ꝯsueuerat: quotiens fidem suã ꝯfirmare cupiebat Alii uolũt iõ dcca¬

Expanded text:
mas perferre parentis excusat, ne videatur crudelis: unde sequitur matris eius tragicus et miserabilis mas perferre parentis excusat, ne videatur crudelis: unde sequitur matris eius tragicus et miserabilis ille conquestus "potuisti linquere solam crudelis" et talia. Ad v. 288 Inopem modo auxilii egentem.  posuit, cum res sit in hoc loco religionis. Ad v. 292 Strinxit pietatis imago praestrinxit, momordit, admonuit. sensus autem est: aut postquam vidit istum sic amare matrem, paternae pietatis virtutem coepit agnoscere: aut certe coepit etiam ipse sic in pietatem moveri, ut eius consueverat pater: aut bentur eventui, sed voluntati. PER QVOD PATER ANTE SOLEBAT alii volunt ideo ‘ante’, quia absens est Aeneas: sed iurare suos parentes; ut nunc quasi imitatio sit iuris iurandi, ut dicat Ascanius ‘iuro per caput meum’, sicut praesens pater per suum caput iurare consueverat quotiens fidem suam confirmare cupiebat. Alii volunt ideo dic
Abbreviated transcription (Latin):
est condictiõis inditiũ. Licebat: nec deesse seruitutis officio po
ne quis eũ puerũ dice̾t ne maiestas tanti ĩperii minueret᷑. Dies .i. pͥncipiꝰ¬
ratis pueri sic & modo pascite ĩpace Fortunate senex: non ȩ̨tatẽ uirgilii
refert: sed ad fortunatũ futuꝵr. p̃sago usus est uerbo. Et tibi magna satis:
mitia: padum & minciũ Nota: cara. Fontes sacros. qr oĩbus aquis nĩphe
auras prosperas uel pro nemore. opacũ . utrũ pro opacis locis incertum
anpro ualle frigidũ. nã unũ frigus hieme alteꝵ quo refrigeram᷑ ȩstate
cia quȩ sunt in rebus inquibus delectatur i nire .i dormire. frõda¬
tor. ꝗ amputat arbores & frondibus manipulos facit hiemnis tempore ani¬
malibus ad pastum offerendos & qui manibus uitiũ solia a uellit quo
ardor solis uiã maturiorem reddat aut auis quę ĩfrondibus habitat¬

Expanded text:
est condicionis indicium. licebat id est nec deesse officio potest condicionis indicium. licebat id est nec deesse officio potnequis eum puerum diceret, ne maiestas tanti imperii minueretur. Ad v. 43 diratis pueri, sic et modo pascite in pace. Frefert, sed ad fortunam futuram, praesago usus verbo. Ad v. 47 et tibi magna satis mina Padum et Mincium. Ad v. 52 fontes sacros quia omnibus aquis nymphae auras prosperas, vel pro nemore. opacum utrum 'opacis locis', incertum, an pro 'valde frigidum': nam unum frigus est hieme, alterum quo refrigeremur aestatecia, quae sunt in rebus, quibus delectatur. INIRE idest dormire. FRONDAores amputat, et qui frondibus manipulos facit, hiemis tempore animalibus ad pastum offerendos, et qui manibus vitium folia avellit, quo ardor solis uvam maturiorem reddat. ad auras id est in die. A
Abbreviated transcription (Latin):
nam modo seruiciũ peculiũ dicimus aut ĩuidiose prĩoniũ suũ pecii¬
lum suũ dixerit ac si seruus eẽt qr apud mantuã se diũ seruisse me
septis. septa proprie sunt loca in campo martio inclusa tabulatis ĩꝗb
stans populus romanus suffragia ferre cõsueuerat. sed qm̃ heo septa
similia sunt ouibus duo hec inuicẽ pro se ponũt᷑. ut ĩ hoc loco septa
pro ouibus posuit. Item lucanus contra. & miserȩ maculauit ouilia romȩ
menta ciuitatibus pręstent᷑ ex rusticoꝵ labore. & in his rustici de
rident᷑ a ciuibus et multa ꝑdunt ctadiectaꝵ rerũ precia iniqua
nt̃s in is terminat᷑ ut amaryllis pieris unde horatius. duloẽq stre¬
pitum pyeri temperas S ua poma idest ipuis arboris poma propria .⁊
Quid uoares : hoc ꝑsonę uirgilu conuenit Męsta amarylli i tibi¬
quȩ nemine le ehatur poeta: Cui pendere .i. tibi laudari a.te nec

Expanded text:
nam modo servi tantum peculium dicimus, ut invidiose patrimoninam modo servi tantum peculium dicimus, ut invidiose patrimonium suum dixerit  exiret victima saeptis saepta proprie sunt loca in campo Martio inclusa tabulatis, in quibus stans populus Romanus suffragia ferre consueverat. sed quoniam haec saepta similia sunt ovilibus, duo haec invicem pro se ponuntur, ut hoc loco saepta pro ovilibus posuit, item Lucanus econtra et miserae maculavit ovilia Romae , menta civitatibus praestentur ex rusticorum labore, in his rustici et deridentur a civibus, et multa perdunt, et advectarum rerum pretia iniqua s 'is' terminatur, ut 'Amaryllis' 'Pieris': Horatius dulcem quae strepitum Pieri temperas . Ad v. 37 sua poma id est ipsius arboris poma propria. quid vocares hoc Vergilii personae convenit. maesta amarylli quae nemine laetabatur poeta. cui pendere id est tibi: laudari a te non
Abbreviated transcription (Latin):
mus loqñtem nõ uirgiliũ ꝑ allegoriam Nam dixitnus iug inti octo an¬
noꝵ scripsit bucolica aut certe mutanda distinctio ut sit barba nono
thea amaryllis amore detineri: allegoricos hoc dicit. postꝙ relicta mãtua
romam me contuli. Nam galatheam mantuã uult esse romã amaryl¬
lida & bñ tempora quasi rusticus computata barbę sectione. Longo pꝰ
quod hodie face̾ minime possumus aut longo post una est part orauioĩ
ut sit sensus uenit tempore longo post sic multomagis multominus
postmõ horatuis postmõ quod mihi obsit dare multũq locato:et longo¬
post ut postposita uideatur esse ppositio et ĩ unitatẽ cocta farehor ep
rart poteram lib̃tatem ĩ opp̃ssa ciuitate nec hẽre curam prĩonii pecu
apecoribus in quibus uniuersa corum cõstabat substantia. unde et
pecunia dicta a peculio. aut certe et hoc ad morsum tempoe pertins

Expanded text:
mus loquentem, non Vergilium per allegoriam; nam, ut diximus, xxviii. anmus loquentem, non Vergilium per allegoriam; nam, ut diximus, xxviii. annorum scripsit bucolica: aut certe est mutanda distinctio, ut sit non barba tea AmaryllRomam me contuli: nam Galateam Mantuam vult esse, Romam Amaryllida. et bene tempora, quasi rusticus, computat a barbae sectione. longo post o iungebant, quod hodie facere minime possumus: aut 'longopost' una pars est orationis, ut sit sensus, venit tempore longopost, sicut multominus, multomagis, postmodo: Horatius postmodo, quod mi obsit, clare multumque locuto . et 'longopost', ut postposita videatur esse praepositio et in unitatem coacta. Ad v. rare poteram libertatem in oppressa civitate, nec habere curam patrimonii. 'peculi' a pecoribus, in quibus eorum constabat universa substantia, unde etiam pecunia dicta est a peculio: aut certe et hoc ad morsum temporum pertinet;
Abbreviated transcription (Latin):
ma facit. Putabã inꝗt anie ita romã cõparandã esse alus ciuitatibus
ut sol& ȩdus caprę compari nãꝙͣuis maior ess& iñ eam ciuitatei
esse dicebam nunc uero probaui eam etiã gne̾ distare. natu est sedes
pressi: nã uiburnũ breuissimũ est. Cupressus uero arbor maxima hoc
n. aliquid nimia necc̃itas uenire compellit. unde qiͣ miratem. horni¬
eñ aliter dicit seruus libtaiẽ cupio aliter ingenuus. ille n. uult
Uirgilius sub ꝑsona tinit dicet se amore libtatis romam uetire cõpul¬
sum. &ita latenter carpit tempora ꝗbus libtas nõ nisi inurbe roma
erat. Aut certe simpliciter intelligamus hoc loco titirũ. sicut pasiorẽ
dem se non reꝗrentem nam culpat suam inhertiã ꝙ ante noti romã iera
&sit usus puer lib̾tate. qua uti cȩpit pronectioris etatis. Candidior posꝙ
tondenti barba cadebat: Nut mutatio ꝑsonȩ est ut ꝙ̃dam rusticũ accipia¬

Expanded text:
ma fecit. putabam, inquit, ante, ita Romam comparandam esse aliis civitatibus, ma fecit. putabam, inquit, ante, ita Romam comparandam esse aliis civitatibus, ut solet haedus caprae comparari; nam quamvis maior esset, tamen eam civitatem esse ducebam: nunc vero probavi eam etiam genere distare; nam est sedes pressi': nam viburnum brevissimum est, cupressus vero arbor est maxima. hoc enim aliquid nimia necessitas venire compellit: unde quasi miratur homiet aliter dicit servus, libertatem cupio, aliter ingenuus: ille enim carVergilius sub persona Tityri dicit se amore libertatis Romam venire compulsum, et item latenter carpit tempora, quibus libertas non nisi in urbe Roma erat. aut certe simpliciter intellegamus hoc loco Tityrum sicut pastorem dem, se non requirentem. nam culpat suam inertiam, quod non ante Romam ierit et sit usus puer libertate, qua uti coepit provectioris aetatis. Ad v. 28 candidior postqvam tondenti barba c. aut mutatio personae est, ut quendam rusticum accipia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ordinem narrationis plenũ non teneat. sed ꝑ longas ambages ad in¬
terrogata descendit aut certe ꝗr nullus ꝗ cõtinetꝰ est sine ea. quę con¬
tine: nec põt ulla ꝑsona esse sine loco unde necrͣe hũit de oe sare iniero¬
tionis plenũ nõ teneat᷑ locum describẽ in quo eũ uiderat. Estaũt logum
nam aduerbiũ posuit pronomĩe ut genus unde latinũ ia quo Qui¬
Sic canibus catulos similes sic mr̃ibus edos Noram sic puis componere
magna solebam: uult urbem romã non uñ magnitudine. sed & genẽ
differre a oęteris ciuitatibus et esse uelut alierũ quẽdã mũdũ aut
quoddam cęlum in quo cęsarem uidit. ꝗ in compat cani catulũ uel ȩdũ
capelle magnitudinẽ facit nõ generis differẽuã: ꝗ aut̃ dicit leo maior.
est cane. et gni̾s facit & magnitudis differentiã sicut nũc de urbe ro¬

Expanded text:
ut ordinem narrationis plenum non teneat, sed per longas ambages ad inut ordinem narrationis plenum non teneat, sed per longas ambages ad interrogata descendat: aut certe quia nullus, qui continetur, est sine ea re, quae continet, nec potest ulla persona esse sine loco: unde necesse habuit interrotus de Caesare locum describere, in quo eum viderat. est autem longum nam adverbium posuit pro nomine, ut genus unde Latinum , id est a quo. Ad v. 21 ovisic canibus catulos similes sic matribus haedos n. s. p. c. m. s. vult urbem Romam non tantum magnitudine, sed etiam genere differre a ceteris civitatibus et esse velut quendam alterum mundum aut quoddam caelum, in qua deum Caesarem vidit. qui enim comparat cani catulum vel haedum capellae, magnitudinis facit, non generis differentiam; qui autem dicit, leo maior est cane, et generis facit et magnitudinis differentiam, sicut nunc de urbe Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ teriectio nam solã herhas subsierne̾ it ipe ingeorgicis. &multan
duram stipiilã filicũꝙ maniplis strrnẽ. Conixa prõ co quol ẽ eiuxai
Nam hitus causa iutauit p̃posinam sicut sccludite curis pro excludite. Si nes
lo tactas memini prędice̾ quertus: mire compositũ alguriũ nã quertus
ĩ tutella iouis est et huiꝰ arboris fructu olim homies uescebant᷑ hec ergo
tacta .i afflata et leuiter fulminata ut Cacero tactus & ille ꝗ hanc ur¬
bem condidit Romulus significabat motu impatoris posse agros eoꝵ
perire apud quos fulminate sunt arbores nam agri metus causa sunt sic̃
olim quercus. quod aũt ait tactas oñdit temporale fore dãnũ quale pa¬
tiunt᷑ arbores leuiter fulminate et bene p̃dice̾ quasi Ioqui & p̃diuinare
cum ita manifestum esse const& auguriũ. & bñ p̃dice̾. Da i dic sic cõ¬

Expanded text:
interiectio: nam solent herbas substernere, ut ipse in georgicis dicit et multa interiectio: nam solent herbas substernere, ut ipse in georgicis dicit et multa duram stipula filicumque maniplis sternere . conixa pro eo, quod est 'enixa': nam hiatus causa mutavit praepositionem, sicut secludite curas pro 'excludite'. Ad v.e caelo tactas memini p. q. mire compositum augurium: nam quercus in tutela Iovis est, et huius arboris fructu olim homines pascebantur. haec ergo tacta, id est adflata et leviter fulminata, ut Cicero tactus etiam ille qui hanc urbem condidit Romulus , significabat nutu imperatoris posse agros eorum perire, apud quos fulminatae sunt arbores: nam agri causa victus sunt, sicut olim quercus. quod autem ait 'tactas', ostendit temporale fore damnum, quale patiuntur arbores leviter fulminatae. et bene 'praedicere', quasi loqui et praedivinare, cum ita manifestum esse constet augurium. Ad v. 18 da dic, sic econ
Abbreviated transcription (Latin):
maturos largimur honores uirandasq tuũ per notã pornnꝰ aris. Sic
Lucanus de Herone. sed mihi iam numen e. Sępe tener nosiris ab
ouilibus imbuet agnus: Imbuere est proprie in cohare &iniciarene¬
moaũt unã tandemq rem sępe in cohat sed constat sępe pascua mu¬
tare pastores: sicut &̃ in georgicis legimus itq pecus longa mdesena
sine ullis hospicus trã campi iacent un de necce est ꝑastores rotioas
aras imbie quotiens mutaueit pasena. Iueũnus & apudantiqpoes
ĩ montibus agne. Ludere. scribere ut carmũ ꝗ lusi pastorũ. Mratiris
poscimur siquid uacui sub umbra lusimiis iecũ. Calamo agresu. ria¬
frqñs interogatio fęlicitatis alienę exiuidia uenire indeatile dicit
cos referri ꝑ rotinus. porro tenus longea finibus unde esa paulopost
At nos hinc alii sicientes ibimus afros. Aeger. & corpore & aio ageꝵ
insexii utro consistit. Ah silice ĩnuda. Ad hoc pun& p̃missa dolẽtis

Expanded text:
maturos largimur honores iurandasque tuum per nomen ponimus aras . sic Lucanus de Nerone sed mihi iam numen . Ad v. 8 saepe tener nostris ab ovilibus i. a. inbuere est proprie inchoare et initiare. nemo autem unam eandemque rem saepe inchoat. sed constat saepe pascua mutare pastores, sicut etiam in georgicis legimus itque pecus longa in deserta sine ullis hospitiis; tantum campi iacet : unde necesse est pastores totiens aras inbuere, quotiens mutaverint pascua. invenimus etiam apud antiquiores, in montibus agnae . Ad v. 10 ludere scribere, ut carmina qui lusi pastorum : Horatius poscimur. siquid vacui sub umbra lusimus tecum . calamo agresti ru ne frequens interrogatio felicitatis alienae ex invidia venire videatur. et dicit cos referri. Ad v. 13 protenus porro tenus, longe a finibus: unde et paulo post at nos hinc alii sitientes ibimus Afros . aeger et corpore et animo aeger in sexu utroque consistit. silice in nuda ad hoc pertinet praemissa dolentis
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑ ueł daxis fluuius seyiinę in ereta insula nonesi sedaqua creteroo
loris est caxem philistines ait apollitus ei antilene filiũ hune auxcuos
dcta oppidum condidisie. quod suo nomĩe appellauuttus daroditiguos
mignos Antilene partus adducta dolore et gemĩs cupiens dolort omicdoi
alio lro duudit ũq interpositioẽ ut intra in ip̃o libro faerit unqͣ il
natũ sum uel senem se dicit agros suos recȩpiuor Ampius rules pro¬
pum militis epithaton iratus melibeus impios milites dicit seiupagrã
qr bella ciuilia desiderat hic uirgiluis oxtauianũ augustũ umens in
sccutus est ueritatem milites portando et uincendo alios Noualia. as¬

Expanded text:
efficitur, vel Oaxis fluvius Scythiae: in Creta insula non est, sed aqua cretacei efficitur, vel Oaxis fluvius Scythiae: in Creta insula non est, sed aqua cretacei coloris est. OAXEN. Philisthenes ait: Apollinis et Anchialae filius; hunc Oaxen in Creta oppidum condidisse, quod suo nomine nominavit. Vt Varro ait: Quos magnos Tantale partus adducta dolore et geminis cupiens dolorem Oaxida alio loco dividit interposito verbo, ut infra in ipso libro en erit umquam ille natus sum, vel senem se dicit agros suos recepturum. IMPIVS MILES idest iratus Meliboeus milites dicit, seu quod agrum  gessit idest desiderat. Hic Virgilius Octavianum Augustum laesit, tamen secutus est veritatem dum miles portando vincendo alios. NOVALIA
Abbreviated transcription (Latin):
i indie Rauce ooq sooso i brongide palumbes colũbe quas uulgus
tetas uocat et nõ dñr latine sed multoꝵ aut̃tas latinũ facit Cicero ĩ
egia quȩ tali masta scribit᷑ iam mare tirenũ penitusꝙ pilibes reliꝗt¬
& fȩminino genere ut aerea turtur cessabit et plautus tibi obuisios
rerum natura mutabit᷑ ꝙ nos cesarem poterimus obliuisci freta mania
uictis milites ararim germaniȩ flumen bibẽ i ilius i angusti desaris¬
lie fluens ĩ flumen rhodanũ. T ygrim tygris armenie fluuuis ĩfli¬
ens psicum sinum itaq uult diuersa inter se loca significare & dic̃¬
pus parthũ exarare bibituꝵ et germanũ extigride ꝙͣ sibi obliiioẽm
futurã de nõ duisi agri Cȩsaris betieficio Sitienies ibituur afros tro
pus synegdohe ab afris n libam quȩ aqua indiget intelligi uult s ꝙy
Ix est lutulentũ quod rapit cretam terram albam dixit ierran liati slet¬
uius mesopotamis est uelocitate utens qui rapiens albam terram lirtulẽt

Expanded text:
 57 raucae id est βραγχώδεις. palumbes columbae, quas vulgus tetas vocat. et non dicuntur latine, sed multorum auctoritas latinum facit: Cicero in elegia, quae †talia masta inscribitur iam mare Tyrrhenum longe penitusque palumbes reli genere invenitur, ut 'aeria turtur cessabit', et Plautus tibi obustos rerum natura mutabitur, quam nos Caesarem poterimus oblivisci. Ad v. 60 frvictis milites Ararim Germaniae flumen biberuntliae, fluens in flumen Rhodanum; Tigris Armeniae fluvius, influens prius Parthum ex Arare bibiturum, Germanum ex Tigride, quam sibi oblivionem futuram non divisi agri Caesaris beneficio. SITIENTIS IBIMVS pus synecdoche: ab Afris enim Libyam, quae aqua indiget, intellegi vult. Ad hoc est lutulentuius Mesopotamiae et velocitate utitur, qui rapiens albam terram turbulentus
Abbreviated transcription (Latin):
Postea b augusto missis riũuiris et ip̃i integet ager est redditꝰ et mãtua¬
nis pro parte. Hinc est ꝗcũ ĩ pꝰ egloga legimus recpisscagrũ. postereum
querellantem ĩ uenimis ut audicras et fama fuit sed cariniã tni nostra
ualent sycida tella inte martiaꝗͥtũ chaonias dicũt aquila uenienie coo¬
lumbas Nec ñs hic albius est nec ordo libroꝵ ꝗppe cũ unus sit liber
de egloris multi tñ diuitant. quȩ lic& decem sint incertum tñ est. qͦ
ordine scripte sint. Priq dnas certas uolũt ip̃iꝰ testimoĩo ultimã ut
sticis quas Iroritus deem hẽt hic intribus a biicolico carmine sed cũ
ratione discessit ut ingnethiliaco salonini et in sileni theonolgia uł
ut ex insertis altioribis rebus posse place̾ ud qr tot uarietates ĩplere
nõ poterat. poctę uitam in ęneide diximiis oꝑas fxplanatio ĩ seqñtib

Expanded text:
. postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantua. postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantuanis pro parte. hinc est, quod cum in prima ecloga legimus eum recepisse agrum, postea eum querelantem invenimus, ut audieras, et fama fuit; sed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martia, quantum Chaonias dicunt aquila veniente columbas . nec numerus hic dubius est nec ordo librorum, quippe cum unus sit liber: de eclogis multi dubitant, quae licet decem sint, incertum tamen est, quo ordine scriptae sint. plerique duas certas volunt ipsius testimonio, ultimam, ut sticas, quas Theocritus x. habet. hic in tribus a bucolico carmine, sed cum excusatione discessit, ut in genethliaco Salonini et in Sileni theologia, vel ut ex insertis altioribus rebus posset placere, vel quia tot varietates implere non poterat. poetae vitam in Aeneide di
Abbreviated transcription (Latin):
aut porta aliꝗbiis locis ꝑ allegoriã agit gras augusto uel aliis nobilibus
quonũ fauore amissum agrũ recępit in quã re tm̃ dissentit a Theccri¬
tos ille n ubiq simpx est hic necc̃itate compulsus aliquib locis mi¬
scet figuras quas perit plerũq ex theocriti uersibus facit. quosab il¬
lo dictos cõstat esse simpliciter. hoc aũt fit poctica urbanitate. Sic
iuuenał. Actoris arunci spoliũ: nã uirgilii uersum de hastadictũ
figurate ad speculũ transtulit. Et causa scribendoꝵ bucolicoł hec
est. Cum post occissum . iniͦ iduũ martiaꝵ die in senatu cęsarem
Angustus eius filius contra ꝑcusores patris E Antouam ciuilia
bella mouisse: uictoria potitus cremonensiũ agros ꝗ cõtra eum
miserȩ nimiũ uicina cremonȩ. Perdito ergo agro Uirgilius romã uenit
et potentiũ fauore meruit ut agrum suũ solus reciꝑet: adquẽ accipiẽdũ

Expanded text:
a — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, a — et aliquibus locis per allegoriam agat gratias Augusto vel aliis nobilibus, quorum favore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post occisum:iii: iduum Maiarum die in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum miserae nimium vicina Cremonae . perdito ergo agro Vergilius Romam venit et potentium favore meruit, ut agrum suum solus reciperet. ad quem accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
gicis mediũ in bucolicis humilem proqualitate negotiorũ et ꝑsonaꝵ
Nam ꝑsone hic sunt rustice simplicitate gaudentes sc a ꝗbus nilaltũ
debet reꝗri. Adhibent̃ aũt hec ad carmenꝰ bucolicum. Carmen autem¬
biicolicum deb& quarto pede terminare ꝑtem or̃onis. ꝗ per sit dactilus
meliorem efficit uersum ut nos prĩę sines et dulcia. ꝓmus & pesẜm
Donatum et dactilus esse deb& et terminare ꝑtem orõnis. ut sitre quã
legem T heocritus uchementer obẜuat Uirgiluis nõ adeo illenũ pau¬
cis uersibus ab illa ratione deuiauit: hic cam ĩ paucis secutus łtren¬
tianus cũ de hoc diceret metro plurimus hoc poll& siculę telluris
alũnus mnoster rarus co poli& pastor maro. Intentio pocte hec est. ut
imitetur theocritum siracusanũ meliorẽ mosto et ꝙ̧teris ꝗ bucolica
scripẜunt. unde est. Pͥma siracusio dignata est ludere uersũ. noster¬

Expanded text:
gicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: gicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: nam personae hic rusticae sunt, simplicitate gaudentes, a quibus nihil altum debet requiri. adhibetur autem ad carmen bucolicum, quod debet quarto pede terminare partem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeo; ille enim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus , noster rarus eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt, — unde est prima Syracosio dignata est ludere versu nostr
Abbreviated transcription (Latin):
aũt origo carmĩs uaria est. Nam alii dnt̃ eo tpre̾ quo Aerses ꝑsarum
rex ĩuasir gręciam cũ omnes intra muros laterent nec possent more
olito diane sacra ꝑsolui ꝑuenisse ad mõtes laconas rusticor. et in eius hono¬
rem himnos dixisse unde natũ carmen bucolicũ ętas posterior elimatut
Alii dñt horestem cum dianȩ fascelidis simu lacrũ raptũ ex scithia idue¬
heret ad siciliam esse tempestate delatũ. Completo ãno dianę festũ cele¬
brasse himnis collectis sius nauts et aliꝗbus pastoribus cõuocatis. &exiñ
ꝑmãsisse apud rusticos hanc cõiuctudinem Alii nõ dianȩ sed apollini
nomio cõseeratum carmen hoc uolunt. quo tpr̃ admeti regis pauitarmẽta
Alui rustics numĩbus apastoribus dicatum hoc asẜunt ut pana fauna
m̃phis ac satiris. & hic est huius carmĩs titulus. Qualitas aũt hec elt
omnes ĩ hoc ĩ uenimus pocta. nã in ęneidem grandiloquũ ht̃ ingedr¬

Expanded text:
autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est huius carminis titulus. qualitas autem haec esomnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in geor
Abbreviated transcription (Latin):
& aperitur et claudit᷑ ut hostiũ ocuili. Siluestem musam .i. rusticum
carmen ł enui auena: cultao stipula unde nistici plęrũq cantare cõ¬
sueuerũt ut alibi strulenti miserũ siipula dipdẽ carmen dicendo aut̃
sic Oratius seucer salamina prẽmq cũ fuggͥet Pentus ociosus ut ꝗ
tuũ de amica amarilida compositũ doces siluas pnare. & meliuis esgeu
sim pr inielligamus. Male .n. ꝗdam allegoriã iolunt. Tu carmer deur:¬
be romina componis celebrandũ oĩbus gentibis plus n.stupes melibeꝰ
si ille ita securus est ut tm̃ de sins amoribus cante O inelibee quidd¬

Expanded text:
et aperitur et clauditur, ut ostium, oculi. Ad v. 2 siluestrem musam id est rusticum et aperitur et clauditur, ut ostium, oculi. Ad v. 2 siluestrem musam id est rusticum carmen. tenvi avena culmo, stipula, unde rustici plerumque cantare consuerunt: alibi stridenti miserum stipula disperdere carmen . dicendo autsic Horatius Teucer Salamina patremque cum fugeret . lentus otiosus, ut qui  est carmen tuum de amica Amaryllide compositum doces silvas sonare. et melius est, ut simpliciter intellegamus: male enim quidam allegoriam volunt, tu carmen de urbe Roma componis celebrandum omnibus gentibus. plus enim stupet Meliboeus, si ille ita securus est, ut tantum de suis amoribus cantet. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
miraiboraristas. hinc ẽ ille cõꝑationes sunt. Nã neq metiñ ueniẽtis
sbilus haustri nec ꝑcusta iuuãt fluctu tã lutoranecq saxosa inter de
Ityre tu patiile recubans sub tegmint fagi. Inducit᷑ pastor ꝗqdã iac̃s
sub arbore sccuriis & ociosus dare oꝑam cantilene. Alieruero ꝗͥ cũ gre¬
gibus ex suis pellit fimbus ꝗ cũ titirũ respexisses ucentẽ ita locutius est¬
& inhos loco titirũ sub ꝑsona uirgilii debemus accipere non tñ ubiq sc¬
t̃ ubi exigit ratio. Quod aũt sub fago dicit᷑ iace̾ allegoria est bonestissia
qr sub artore glandifera. quę fuit uictus cã Ante .n. hoĩee glardibus ie¬
uides ᷑ dicc uces sub umbra figi in ꝯgris tins tuas retentĩs possessiones
quibus aleris sicut & glandibis alebant᷑ ante nportales u patule. pa¬
tulũ dicimus quod naturałr̃ patet ut nares apor. patens uero est quoa

Expanded text:
mirabor aristas , hinc etiam illae comparationes sunt nam neque me tantum venientis mirabor aristas , hinc etiam illae comparationes sunt nam neque me tantum venientis sibilus austri nec percussa iuvant fluctu tam litora nec quae saxosas inter d. ityre tu patulae r. sub t. fagi inducitur pastor quidam iacens sub arbore securus et otiosus dare operam cantilenae, alter vero quomodo cum gregibus ex suis pellitur finibus: qui cum Tityrum respexisset iacentem, ita locutus est. et hoc loco Tityri sub persona Vergili ubi exigit ratio. quod autem eum sub fago dicit iacere, allegoria est honestissima, quasi sub arbore glandifera, quae fuit victus causa: antea enim homines glandibus vedicere: iaces sub umbra fagi in agris tuis, tuas retentans possessiones, quibus aleris, sicut etiam glandibus alebantur ante mortales. tu patulae patulum dicimus quod patet naturaliter, ut nares, arbor; patens vero est quod
Abbreviated transcription (Latin):
sub tegmine fagi. & dpu Donatus ꝙ ẽ in pocte memorauimꝰ uita
ĩscribendis carmibus nasuralem ordinẽ secutũ esst iurgiliũ. Pͦ enim
pastorał fuit ĩ mõtibus uita. post agriculturȩ amor. inde belloꝵ cura
ĩfine accentũ apud nos intertia a fine hẽre. nã ut ĩ ultiã sit latinitas ue¬
tat. ut ĩpenuiltima nõ sitpreuitatis efficit ratio Ẽ hoc sciendũ & ꝑsonas
huiis operis ex maiori parte nomina de rebus rusticis her̃e cõticta ut
Ae & uititirus nam laconũ lingua titirus dicitur
aries maior qui gregem anteire consueuit. sicut & in comedus in¬
uenimus nam p. philus est totũ amans. gliceriũ quasi dulannui¬
lier philomena ama bibꝑsonę sicut supͣ dixi rustice sunt et simpli¬
citate gaudentes. unde hihil inms urbanũ nibil declamatoriũ in¬
uenitur sed ex re rustica sumt oĩa negocia cõꝑationes &t siqua sũt alia
hine est ꝙ annos a fructibus cõputat ut post aliquot mea regna uidẽs

Expanded text:
 in poetae memoravimus vita, in scribendis carminibus naturalem ordinem secutum esse Vergilium: primo enim pastoralis fuit in montibus vita, post agriculturae amor, inde bellorum cura ine habeant accentum, apud nos in tertia a fine habere: nam ut in ultima sit, latinitas vetat, ut in paenultima non sit, brevitatis efficit ratio. etiam hoc sciendum, et personas huius operis ex maiore parte nomina de rebus rusticis habere conficta, utum, et ut Tityrus; nam Laconum lingua tityrus dicitur aries maior, qui gregem anteire consuevit: sicut etiam in comoediis invenimus; nam Pamphilus est totum amans, Glycerium quasi dulcis mulier, Philumena amabilis. personae, sicut supra dixi, rusticae sunt et simplicitate gaudentes: unde nihil in his urbanum, nihil declamatorium invenitur; sed ex re rustica sunt omnia negotia, comparationes et si qua sunt alia. hinc est, quod annos a fructibus computat, ut post aliquot mea regna videns
Abbreviated transcription (Latin):
rit quod uirgilius  thrarito sepe scruatũ uicius operis difficultate
neglexit in solo pͥncipio ĩcertũ industria an caũĩ has cessuris pñaueit¬

Expanded text:
rint, quod tamen Vergilius a Theocrito saepe seruatum uictus operis difficultate rint, quod tamen Vergilius a Theocrito saepe seruatum uictus operis difficultate neglexit, in solo principio incertum industria siue casu bu
Abbreviated transcription (Latin):
um et dr̃ Damon. Nona cõtinet pociȩ cõquestionẽ de amisso agrn et
illud scire deberus inpͥma tm̃i et inustiã egloga poctam noluisie ordiẽ
seruare qm̃ in altera principiũ cõstituit. ut in georgicis ait. Titire iti pa¬
nile crcini si ib iegmine fagi. In altera oñdir sinem ꝗppe ꝗ dicat. Exireinũ
hunc arctusa mihi cõcede laborem ueꝵr inter ipas eglogas pastorale̾ cõseri¬
ptumq ordinem nullũ esse certissimũ est: sed sunt ꝗ dicant initiũ.
bucoliei carminis nõ tinre est. sed prima syracusio dignata estiundere
quos q hinꝰ carmĩs siras quasdã cessuras lx̃ant. & suis legibus distĩguat
Nam cũ tribus probet metrum cessura scansione madifieaionemõ eri
biicolicus uersus nisi in quo et pes pͥmus parem oronis absoluerit et
tercius maheus fuerit et cessura et pes quartus datilus magisꝙͣ spãdeꝰ
ptem orõnis terminauerit. ꝗnius et sexius pes exintegris dictioibus suc¬

Expanded text:
utria’; nona propriam poetae conquestionem de amisso agro et illud scire debemus, in prima tantum et in ultima ecloga poeta uoluisse ordinem reseruare, quando in altera principium constituerit, ut in Georgicis ait: Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi, in altera ostenderit finem, quippe cum dicat: Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Verum inter ipsas eclogas naturalem consertumque ordinem nullum esse certissimum est. Sed sunt qui dicant, initium Bucolici carminis non ‘Tityre’ esse, sed: Prima Syracusio dignata est ludere quoque huius carminis suas quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur metrum: caesura scansione modificatione, non erit bucolicus uersus, nisi in quo et primus pes partem orationis absoluerit, et tertius trochaeus fuerit in caesura, et quartus pes dactylus magis quam spondeus partem orationis terminauerit, et quintus et sextus pes cum integris dictionibus fue
Abbreviated transcription (Latin):
Mantua me genuit. calabri rapue̾ tenet nũc ꝑthenope: cecini pascueru¬
ra duces. Reluit heredes ex dimidia ꝑte Ualeriũ pitculũ srairẽ ex alio
patre ex quarta augustum exduodecima Mecenatem. ex reliqua liuruĩ
& plotium tuccamꝰ ꝗ eius ęneidema post obitũ pro ut petiuerat iussu Eȩ sar̾
qua re sulpiti cartiginẽsis extant huius mõi uersus Iussat hec rapidis
aboleri carmĩa flãmis Uirgiliꝰ phrigiũ quę cerinẽ ducẽ Tucca uetat Uarꝰ¬
q simiil tu maxime cȩsar non sitiis & latiȩ cõsulis historiȩ inselix ge¬
mino cecidit prope ꝑgamos igni Et pene est alio troia cremata rogo. &x¬
tiũ ita est Ergo ne supremis potuit uox ĩ proba nerbis sam dirũ mãdare
nephas ergo ibit in ignes Magnaq doctiloꝗ morietur musa maronis
sed legiim ẜuanda fides suprema nolũtas Quod mãdat sieriq iubes parẽ
necc̃e est frangatur potius legũ ueneranda põtas. Qy iot cogesios noctesq

Expanded text:
Mantua me genuit, Calabri rapuere, tenet nunc Parthenope; cecini pascua rura duces." § 37 Heredes fecit ex dimidia parte Valerium Proculum fratrem alio patre, ex quarta Augustum, ex duodecima Maecenatem, ex reliqua L. Varium et Plotium Tuccam, qui eius "Aeneida" post obitum iussu Caesaris qua re Sulpicii Carthaginiensis exstant huiusmodi uersus: Iusserat haec rapidis aboleri carmina flammis Vergilius, Phrygium quae cecinere ducem. Tucca uetat Variusque simul; tu, maxime Caesar, non sinis et Latiae consulis historiae. Infelix gemino cecidit prope Pergamon igni, et paene est alio Troia cremata rogo’. feriet! Ergone supremis potuit uox inproba uerbis Tam dirum mandare nefas? ergo ibit in ignes Magnaque doctiloqui morietur Musa Maronisst seruanda fides; suprema uoluntas Quod mandat fierique iubet, parere necesse est." Frangatur potius legum reuerenda potestas, Quam tot congestos noctesque
Abbreviated transcription (Latin):
curio daphnidis pri pastoꝵ oũim principi & apud Teccritũ et apua hũc
ip̃m poctam Aln in honorem panos putant scribi peculiaruer pastoralis
dei stem silemi siluani atq fanorũ. quę̧ cũ oĩã dicant᷑ illd erit probatis¬
simum bucolicũ carmen originem duce̾ a priscis temporibus ꝗbus uita
ꝑsona simplicitare cognosci & meruo uirgiliũ praessu ad alia carmĩã
nõ aluinde incepisse nisi ab ea uita quę pͥma interris fuit. Nam poiea
rura culta & adpost remus proculus. et seracibus terris bella susçpta. qđ uide¬
tor urgilius cum ip̃m ordinem õperũ suorũ uoluisse mõstrare: cũ pasto¬
re pd de inde agricolas erad ultimũ bellaiores canit. Restat ut quȩ cã
n dulcedine carm̃is stterit & ad miratione eius illectus est aut ordiẽ

Expanded text:
curio Daphnidis patri, pastorum omnium principis et apud Theocritum et apud hunc curio Daphnidis patri, pastorum omnium principis et apud Theocritum et apud hunc ipsum poetam. Alii in honorem Panos scribi putant peculiariter pastoralis dei, item Sileni, Siluani atque Faunorum. Quae cum omnia dicantur, illud erit probabilissimum, bucolicum carmen originem ducere a priscis temporibus, quibus uita personarum simplicitate cognosci, et merito Vergilium processurum ad alia carmina non aliunde coepisse nisi ab ea uita, quae prima in terris fuit. Nam postea rura culta et ad postremum pro cultis et feracibus terris bella suscepta, quod uidetur Vergilius in ipso ordine operum suorum uoluisse monstrare, cum pastores primo, deinde agricolas canit, et ad ultimum bellatores. Restat ut, quae causa beamus. Aut enim dulcedine carminis Theocriti ad imitationem eius illectus est, aut ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ONor dicunt᷑ a grȩcis udem a nobis caprarii paulo honoratiores quironiea
eo gradi qui apud pastores excellentissimus inuenit. Causa huiꝰ rei a du¬
plici fonte manauit aut ab origine carmĩs aut a uoluntate scribetis. Origi¬
nẽ aũt biicolici carmĩs alii obaliam cãm ferunt. Sũt .n. ꝗ alacedemoũs pasio¬
ribus diane pmũ hec carmen redditũ dicũt cum eidem deȩ pp bellum quod
toti grecię illo tempore ꝑse inserebant exhiberi ꝑ nirgines demore sacra nõ¬
nõ possent. Alii ab horeste circa siciliam uago id genus carmis dianȩ redditũ loquũ
nis suulacro & cęlato in facie lignorum Unde phascelidẽm diana phib&̃.
nũ cunitim apud cuuis aras horestes ꝑsacerdotẽ eiũsdẽ numĩs ephigẽum
sororem suam a ꝑiculo fuerat liberatus Alii apollini nomio pastorali .s. deo
qua tempestare ameti boues pauerat. Nu libo nymphaꝵ .s. & satiroꝵ et
ciusdem grñs numium principi qͥbus plac& rusticũ carmen. Alu met¬

Expanded text:
αἰπόλοι dicuntur a Graecis, a nobis caprarii; paulo honoratiores qui μηλονόeo gradu, qui fere apud pastores excellentissimus inuenitur? Causa dupliciter inspici solet, ab origine carminis et a uoluntate scribentis. Originem autem bucolici carminis alii ob aliam causam ferunt. Sunt enim qui a Lacedaemoniis pastoribus Dianae primum carmen hoc redditum dicant, cum eidem deae per bellum, quod toti Graeciae illo tempore Persae inferebant, exhiberi per uirgines de more non posset. Alii ab Oreste circa Siciliam uago id genus carminis Dianae redditum loquunis simulacro et celato in fasce lignorum unde Fascelinam Dianam perhibent nuncupatam, apud cuius aras Orestes per sacerdotem eiusdem numinis Iphigeniam sororem suam a parricidio fuerat expiatus. Alii Apollini νομίῳ pastorali scilicet deo, qua tempestate Admeto boues pauerat. Alii Libero Nympharum et Satyrorum ed id genus numinum principi, quibus placet rusticum carmen. Alii Mer
Abbreviated transcription (Latin):
cem eglogas conscripserit. quod nequaꝙͣ mirandũ uidebit ei ꝗ cõsideraũit ętatẽ
qͣ polliom ĩscribit̃ minus rustica uideatur cum ip̃am sic p̃scribat ip̃e dicens
sicilides muse paulo maiora canamus et uem similr̾ in aliis duabus sacit.
ullud tenendum esse p̃dicimiis ĩbucolicis uirgilũ neq nusqͣ neq ubiq ali¬
qđ figuraie dici hoc eit ꝑ allegoriam uix n ꝑp laudem cęsaris et amissos

Expanded text:
cem eclogas conscripserit, quod nequaquam mirum uidebitur ei, qui considerauerit uarietatem cem eclogas conscripserit, quod nequaquam mirum uidebitur ei, qui considerauerit uarietatem quae ‘Pollioni’ inscribitur, minus rustica iudicetur, cum id ipsum praestruit, dicens: Sicelides Musae paulo maiora canamus, et item similiter in aliis duabus facit. Illud tenendum esse praedicimus, in Bucolicis Vergilii neque nusquam neque ubique aliquid fig
Abbreviated transcription (Latin):
scribere aut ideo potius pꝰ bucolica scripsit ut in eius carnĩe quod erat
et paulo liberuis. et magisuasidĩ ꝙͣ cetera est facultatẽ heret. captande cȩ¬
saris angusti indulgentie repetendiq agri quẽ obmisẜat ob hanc causam
cõstituiscent exorto ciuili bello cremonẽses cũ cȩieris eiusdẽ studii aduer¬
sarios augusti cęsaris adinuenerũt. Unde factum est ut cũ uictor augustꝰ¬
Cesar incoꝵ agros ueteranos deduci usisser. nõ sufficiente agro cremonẽ
utꝰ miles ad gladium manũ admouit. cũq se infugã proripusset pocta. nõ
pͥus fins ꝓseqñdi fuit ꝙͣ se influuiũ uirgiliꝰ cõieriss& Inienuo libri¬
ꝙ̃ greci oronton uorant imitatione Thaeriũ pocię cõstitunt᷑: ꝗ uculuses
siracusanus fuit. Est & intentio in laudem Cesaris &principũ ꝗterorum
cõtineret secundũ p̃cępta cuncta consecit. Queri sol&. cur nõ plures ꝙͣ de¬

Expanded text:
conferre. An ideo potius Bucolica scripsit, ut in eiusmodi poemate, quod et paulo liberius et magis uarium quam cetera est, facultatem haberet captandae Caesaris indulgentiae repetendique agri, quem amiserat ob hanc causamconstituissent, exorto ciuili bello Cremonenses cum ceteris eiusdem studii aduersarios Augusti Caesari adiuuerunt. Vnde factum est, ut cum uictor Augustus in eorum agros ueteranos deduci iussisset, non sufficiente agro Cremonensut miles, ad gladium manum admouit, cumque se in fugam proripuisset poeta, non prius finis persequendi fuit, quam se in fluuium Vergilius coniecisset atque i Graeci uocant, in imitatione Theocriti poetae constituitur, qui Siculus ac Syracusanus fuit. Est intentio etiam in laude Caesaris et principum ceterorum, tem secundum praecepta confecit. Quaeri solet, cur non ultra quam de
Abbreviated transcription (Latin):
demũ materia multo post tres oĩo libros recitauit. secundũ indelicety
ĩteresset ad illos de filio suo uersus Tu Marcellus eris desccisse fertur atq¬
citauit et pluribus sed neq freqñter et serme illa de quibus ambigebat
quo magis iuditiũ hominũ expiret᷑ Heroten librariũ & libium eiusex¬
acteiam seuectutis tradunt reserre solitũ quondã in recitatido eũ duos
dimidiatos uersus compleuisse ex tempore. Nam cũ pͥmũ hoc solũ ess&
Missenũ colidem adiccisse quo non pręstantior alter. Item huic. Ere ciere
uiros simili calore iactatum subiũxisse mnartemq accende̾ cantu. statĩq

Expanded text:
demum materia, tres omnino libros recitauit, secundum quartum et interesset, ad illos de filio suo uersus: ‘tu Marcellus eris’, defecisse fertur atqcitauit et pluribus, sed neque frequenter et ea fere de quibus ambigebat, quo magis iudicium hominum experiretur. Erotem librarium et libertum eius exactae iam senectutis tradunt referre solitum, quondam eum in recitando duos dimidiatos uersus complesse ex tempore. Nam cum hactenus haberet: ‘Misenum Aeoliden’, adiecisse: ‘Quo non praestantior alter’, item huic ‘Aere ciere uiros’, simili calore iactatum subiunxisse: ‘Martemque accendere cantu’, statimque