comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ poss& uiiificare : exlege e& iustitia
sed condusit scriptura om̃a subpeccato :
ut promissio & fide ihũxp̃i dar&ur credentib
prius autem quam uenir& fides sublege
custo diebantur conclusi in eam fidem quȩ
reuelenda erat: sicut mediator dĩ & ho¬
minum inter dantẽ & accipientem legẽ
medius fuit sic lex ipsa quȩ post repromissio¬
nem dataẽ inter repro missionem & cõ¬
pletionẽ eius media sub repsit : Quȩ ñ
idcirco arbitranda est promissionẽ ex¬
clu dere quia postea subs ec uta eam que
prius fuit uidedur ab olere : sed ex eo quođ
non potuit uiuificare nec id tribuere quod
repromissio prima pollicita est manifestũ
est incustodiam eã repromissionis non in
subuersionẽ datã : si enim lex dataee quȩ
posse praestare uitam & id quodrepromis¬
sio spoponderat &ibere uerepro missio per
legem putar&ur & clusa : Nunc autẽ propt̃
trans gressiones uesupra diximus positit ma¬

Expanded text:
quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia. quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia. Sedcredentibus. Prius autem quam veniret fides, sub lege custodiebamur, conclusi in eam fidem quae revelanda erat. Sicut mediator Dei et hominum, inter dantem et accipientem Legem medius fuit: ita Lex ipsa, quae post repromissionem data est, inter repromissionem et completionem ejus media subrepsit. Quae non idcirco arbitranda est promissionem excludere, quia postea subsecuta eam, quae prius fuit, videtur abolere; sed ex eo quod non potuit vivificare, nec id tribuere quod repromissio prima pollicita est, manifestum est 443 in custodiam eam repromissionis, non in subversionem datam. Si enim data esset Lex quae posset praestare vitam, et id quod repromissio spoponderat exhibere, vere promissio per Legem putaretur exclusa. Nunc autem propter transgressiones, ut supra diximus, posita, ma
Abbreviated transcription (Latin):
aitlex ordinataperangelos hoc uult intel¬
legi quo dinomni u&eri testamento ubi an¬
gelus primũ uisus refertur & postea quasi
dicebatur egosum ds̃ abraham ads̃ ifa ac
& dsia cob: Nec mirum sids̃ lo quatur
mangelis. cum &iam per angelos qui in homi¬
inceps inferente sȩc dicit dñs omnipotens:
Neq enĩ angelus qui dictꝰ fuerat in proph&a
ex ua persona audebat lo qui: haec dicit dñs
omp̃s: Imanũ mediatoris potentiã & uircutẽ
eius debemus accipere : quicum sȩ cundum
dm̃ unum sit ipse cũ patre sȩcundũ mediato¬
ris officium alius ab eo intellegitur: quicc
uero lectionis ordo confusus est & hyꝑbato
perturbatur . sic nobis reddendus uidecur:
quin xpm̃ signific&: qui& mathei quoq. princi¬
pio conprobatur esse filius abraham scriptu¬
ra referente. liber generationis ihũ xp̃i
filii dauid filii abrabam: lex ergo aduer¬
sus promissa dĩ᷑ absit : sienim dacta e& lex

Expanded text:
ait: Lex ordinata per angelos, hoc vult intelait: Lex ordinata per angelos, hoc vult intelligi, quod in omni veteri Testamento, ubi angelus primum visus refertur, et postea quasi dicat: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Nec mirum si Deus loquatur in angelis, cum etiam per angelos qui in homiinceps inferente: Haec dicit Dominus omnipotens. Neque enim angelus qui esse dictus fuerat in propheta, ex sua persona audebat loqui: Haec dicit Dominus omnipotens. Manum mediatoris, potentiam et virtutem ejus debemus accipere. Qui cum secundum Deum, unum sit ipse cum Patre, secundum mediatoris officium alius ab eo intelligitur. Quia vero lectionis ordo confusus est, et hyperbato perturbatur, sic nobis reddendus videtur: quin Christum significet, qui ex Matthaei quoque principio comprobatur esse filius Abraham, Scriptura referente: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham. Lex ergo adversus promissa Dei? Absit. Si enim data esset Lex
Abbreviated transcription (Latin):
istisunt du tui israhel quie duxerte d&erra
ae grpti. ricus colendi dm̃ & reliquentium.
poenasancita dataest in manu me diatoris
xp̃i ihũ. quia om̃a ꝑipsum facta sunt &sine ipso
factum est nihil: Nonsolum caelũ terramare
& un iuersa quae cernimus sed &iam illa
quaepermorsen duro populo quasi iugum legis
imposita sunt : scribitur & adcimotbeum
Vnus est enim ds̃ & medicator dĩ & hominum
homo ihs̃ xp̃s. post quã obnram salutẽ deuir¬
ginis utero dignatus est nasci: mediator di
& hominum homo ihs̃ xp̃s sequester est diccus
Ante quã uero humanũ corpus adsumer&
& e& apud patrem In principio ds̃ uerbum
ad om̃s scõs ad qos factus est sermo dĩ enoc
uidelic& & noe abrahã isaac&iacob &
postea morsen & cunctos proph&as quos
scriptura comme morat sine additamen¬
to hominis quẽ necdũ ad sumpserat medi¬
ator tancũmodo nuncupatur : quod aũt

Expanded text:
Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti, ritus colendi Deum et delinquentium poena sancita est in manu mediatoris Christi Jesu, quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: non solum coelum, terra, mare et universa quae cernimus, sed etiam illa quae per Moysen duro populo quasi jugum Legis imposita sunt . Scribitur et ad Timotheum: Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Postquam ob nostram salutem de Virginis utero dignatus est nasci mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, sequester est dictus. Antequam vero humanum corpus assumeret, et esset apud Patrem in principio Deus Verbum, ad omnes sanctos ad quos factus est sermo Dei, Enoch videlicet, Noe, Abraham, Isaac, et Jacob, et postea Moysen et cunctos Prophetas, quos Scriptura commemorat, sine additamento hominis, quem necdum assumpserat, mediator tantummodo nuncupatur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo necesse fuit legem posttantum tempꝰ
repro missionis dari.cum &data lege suspicio
destructae sponsionis potuerit oboriri & manen¬
te repromissione non profutura lex datasit :
quã prȩui dens apłs questionem insequentibus
ipse sibi pro ponit & &plicatdicens
quidigitur lex propter trans gressiones posita
est donec uenire semen cui repromissum
erat. ordinata ꝑ angelos inmanu mediatoris
Medictor autem unius nonest: ds̃ aut̃ unus ẽ
quia manence repro missione quȩ facta fue¬
rat ad ab raham lex postea data permorsen
frustra uidebat᷑ mlata cur datasit ex plicat.
propter trans gessiones inquit post offensã
enim hnheremo populi post adoratum uitulũ
roc suc cessit. Iusto quippelex non est posita :
iniquis autem & non subiectis impiis & peccgi¬
coribus & ut altius rep&am post i dolatrsa
cui megipto fuerant mancipatiita ut dm̃pa¬
trem suorum obliuiscerentur & dicerent:

Expanded text:
Quid ergo necesse fuerit, legem post tantum tempus Quid ergo necesse fuerit, legem post tantum tempus repromissionis dari, cum ex data lege suspicio destructae sponsionis potuerit oboriri: et manente repromissione, non profutura lex data sit; quam praevidens Apostolus quaestionem, in sequentibus ipse sibi proponit, et explicat, dicens Quid igitur lex? propter transgressiones posita est, donec veniret semen, cui promissum erat: ordinata per angelos in manu mediatoris: mediator autem unius non est, Deus autem unus est. Quia manente repromissione quae facta fuerat ad Abraham, lex postea data per Moysen frustra videbatur illata, cur data sit, explicat: propter transgressiones, inquit. Post offensam enim in cremo populi, post adoratum vitulum, ccessit. Justo quippe lex non 441 est posita, iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus : et ut altius repetam, post idololatriam, cui in Aegypto fuerant mancipati, ita ut Deum patrum suorum obliviscerentur, et deinceps dicerent:
Abbreviated transcription (Latin):
tarix ligauerit coccinũ & dehinc illomanum
intrinsecus r&rahente posterior quifares
uocatur por rexerit. prȩsenti loco cogruit:
Quodostenderit is rabel in legis opere manũ
suam & eam proph&arum &ipsius saluato¬
ris pollutam cruore contraxerit posteaue¬
ro proruperit populus gentium propt̃ quẽ dr̃
saepis eẽ destructa & medius paries qui inter
iuda eos & gentiles fuerat dissipatus ut fier&
unus grex e unus pastor & ee gloria & honor
& paxꝰ omni operanti bonũ iuda eoprimũ &
graeco: Simplex autẽ sensus qui in hoclocotexit᷑
ad abraham deferui & posceriora prioribus prȩ¬
iudicare. cum repro missiones ad abraham ante
qua dringentos triginta annos datȩsint. quod
bene dicerentur in illo uniuersȩ nationes. legis
autem obseruatio quod qui feciss& eam uiuer&
in ea postqua dringentos triginta annos morsida¬
tasit in montesindi: econtrariohic dici poterat

Expanded text:
tetrix ligaverit ei coccinum, et dehinc illo manum tetrix ligaverit ei coccinum, et dehinc illo manum intrinsecus retrahente, manum posterior, qui Phares vocatur, porrexerit, praesenti loco congruit, quod ostenderit Israel in Legis opere manum suam, et eam prophetarum, et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit. Postea vero proruperit populus Gentium, propter quem dicitur saepius esse destructa, et medius paries qui inter Judaeos et Gentiles fuerat dissipatus, ut fieret unus grex et unus pastor, et esset gloria, et honor, et pax omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco. Simplex autem sensus qui in ad Abraham, destrui, et posteriora prioribus praejudicare. Cum repromissiones ad Abraham ante quadringentos et triginta annos datae sint, quod benedicerentur in illo universae nationes: legis autem observatio, quod qui fecisset eam, viveret in ea, post quadringentos et triginta annos Moysi data sit in monte Sinai. E contrario hic dici poterat:
Abbreviated transcription (Latin):
pr&um cranslatione contulerit. inueni&
ubi testamentum scriptumest. non testam̃¬
tum sonare sed pactum. quod haebreo ser¬
mone dicitur berith. unde manifes cuẽst
id fecisse apłm quod promisit nec recondi¬
tis ad galathas usum esse sensibus sed cotidic¬
nis & uilibus & quȩ possent nisi prȩmisis se
saecundum hominẽ dico prudentibus dis¬
plicere: Supput andi in hoc loco anni abeo
tempore quo dñs ad abrabã locutus ẽ
dicens & inseminetuo benedicentur om̃s
gentes usq ad legis latorem morsen. utrũ
qua dringenti trignitasint. uel quo modo in
genesi ipsi abrabȩ dñspolliceatur quod post
qua dringentos annos decerra seruitutis filu
eius eiturisint: Non enimparuares est & a
multis quaesita nescio anabaliꝗo sit inuenta
Illud &iam quodin eodem libro dehamar &
duobus eius paruulis legitur quod scilic& pri¬
mus qui dr̃ tara miserit manum suam & obs¬

Expanded text:
pretum translatione contulerit, inveniet pretum translatione contulerit, inveniet ubi testamentum scriptum est, non testamentum sonare, sed pactum, quod Hebraeo sermone dicitur BERITH  . Unde manifestum est, id fecisse Apostolum quod promisit, nec reconditis ad Galatas usum esse sensibus, sed quotidianis, et vilibus, et quae possent nisi praemisisset, secundum hominem dico  prudentibus displicere. Supputandi in hoc loco anni ab eo tempore quo Dominus ad Abraham locutus est, dicens: Et in semine tuo benedicentur omnes gentes , usque ad legislatorem Moysen: utrum quadringenti triginta sint, vel quomodo in Genesi ipsi Abrahae Dominus polliceatur, quod post quadringentos annos de terra servitutis filii ejus exituri sint. Non enim parva res est, et a multis quaesita, nescio an ab aliquo 440 sit inventa. Illud etiam quod in eodem libro de Thamar et duobus ejus parvulis legitur , quod scilicet primus qui dicitur Zara, miserit manum suam, et obs
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã & eos quis olido possunt uescicibo
sed sȩcundum eos qui ob teneri tudinem stoma¬
chi lacteorore pascuntur & nequa quam
ualent audire q̃ grandia sunt : unde & ad
corinthios in quibus audiebaturfornicatio.
&talis fornicatio quȩ nec intergentes quidẽ¬
ait : Egodico & non dñs : & aideosdem in scđci
qđ loquor non secundũ dm̃m loquor. sed quasi
disputaturus exemplis dixerit fr̃s saec undũ
hominẽ dico Mihi autẽ uidesur & propterhoc
quidem quod illi arbitrantur. sed maxime
Idest non dicitur & seminibus quasi in multis
sed quasi hiuno & seminituo qui est xp̃s
Om̃s scripturas sensu ac memoria per agrans.
num quã plurali numero semina scripta
repperi sed siue in bonam siue in malam par
tem semper singulari nec non & illud quod in¬
fercur. hoc aut̃ dico testamentum confirma¬
tum adõ: siquis diligenter hȩ brea uolumi¬
na &c& eras editiones cum septuaginta inter¬

Expanded text:
sapientiam, et eos qui solido possunt vesci cibo, sapientiam, et eos qui solido possunt vesci cibo, sed secundum eos qui ob teneritudinem stomachi lacteo rore pascuntur, et nequaquam valent audire quae grandia sunt . Unde et ad Corinthios, in quibus audiebatur fornicatio et talis fornicatio, quae nec inter gentes quideait: Ego dico, et non Dominus . Et ad eosdem in secunda: Quod loquor, non secundum Dominum loquor, sed quasi disputaturus exemplis, dixerit: Fratres, secundum hominem dico: mihi autem videtur, et propter hoc quidem quod illi arbitrantur, sed maxime id est: Non dicit, et seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, et semini tuo, qui est Christus. Omnes Scripturas sensu ac memoria peragrans, numquam plurali numero semina scripta reperi, sed sive in bonam partem, sive in malam, semper in singulari numero. Necnon et illud quod infert: Hoc autem dico testamentum confirmatum a Deo, si quis diligenter Hebraea volumina, et caeteras editiones cum Septuaginta inter
Abbreviated transcription (Latin):
gentia spiritali : Pr̃s saecundum hominẽ dico.
t amen hominis testamentũ confirmatũ
nemospernit aut super ordinat. Abrahȩ
dictȩ sunt promissiones & seminieius : Non
dicit & seminibus qua simmultis sed quasi in u¬
no & seminituo qui est xp̃s: hoc autem dico.
tes camentum confirmatum adõ quaepost
qua dringentos & triginta annos faccaestlex
non irrita᷑m facit adeuacuandam promissio¬
om̃s lucri facer& debitor grȩcis acbarbaris
sapientibus & insipientibus galachis quoq quos
paulo antestultos dixerat. factus ost scultus:
Nonenim ad eos hisusus est argumentis quibus
ad romanos sed simplicioribus & quaesculti
possent intelle gere & pene deriuio : quod ne
uider&ur imperitia & non arte fecisse pruden¬
tem placat ante lectorem. & q dicturus est tem¬
perat prȩfationẽ prȩmissa : frs̃sȩcundũ homi¬
nẽ dico quo denim dicturus sum non dico
sȩcundum dm̃ : non dico secundum reconditã

Expanded text:
gentia spirituali . Fratres, secundum hominem dico: gentia spirituali . Fratres, secundum hominem dico: tamen hominis testamentum confirmatum nemo spernit, aut superordinat: Abrahae dictae sunt repromissiones, et semini ejus. Non dicit, et seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, et semini tuo, qui est Christus. Hoc autem dico testamentum confirmatum a Deo, quae post quadringentos et triginta annos facta est Lex, non irritum facit ad evacuandam repromissioomnes lucrifaceret, debitor Graecis ac Barbaris, sapientibus et insipientibus, Galatis quoque quos paulo ante stultos dixerat, factus est stultus. Non enim ad eos his usus est argumentis quibus ad Romanos, sed simplicioribus; et quae stulti possent intelligere, et pene de trivio. Quod ne videretur imperitia et non arte fecisse, prudentem placat ante lectorem, et quae dicturus est, 439 temperat praefatione praemissa: Fratres, secundum hominem dico. Quod enim dicturus sum, non dico secundum Deum: non dico secundum reconditam
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuria itaq dñi. nr̃a gloriaest. Ille mortuus est
ut nos uiueremus ille descendit ad inferos ut nos
ascenderemus ad caelum. Ille factus est stultitice
ut nos sapientia fieremus: ille sedeplenitudine
& deforma di euacuauit formã serui accipiens.
ut in nobis habitare plenitudo diuinitatis &dnĩ
fieremus eseruis: Ille pependit inligno ut peccatũ
quod commi seramus inligno scientiae boni&ena¬
li ligno deler& aedpensus: Crux eius a maras aquas
uertit indulcem saporem & securim perditam
inprofundumꝰ que de mersam missa influentum
lor danis leuauit: ad postremum factus est ille
maledictio factus in quã nonnatus. ut benedictio¬
nes quȩ promissȩ fuerant abraȩ ipso auctore
& prȩuio trans ferrent᷑ adgentes & sps̃ repromis¬
sio perfidem illius compler&ur innobis: quã
dupliciter debemus accipere : aut inuirtutum
spiritalibus donis aut inscripturarum intelle¬

Expanded text:
. Injuria itaque Domini, nostra gloria est. Ille mortuus est, . Injuria itaque Domini, nostra gloria est. Ille mortuus est, ut nos viveremus. Ille descendit ad inferos, ut nos ascenderemus ad coelum. Ille factus est stultitia, ut nos sapientia fieremus. Ille se de plenitudine et de forma Dei evacuavit, formam servi accipiens, ut in nobis habitaret plenitudo divinitatis, et Domini fieremus e servis. Ille pependit in ligno, ut peccatum quod commiseramus in ligno scientiae boni et mali, ligno deleret appensus. Crux ejus amaras aquas vertit in dulcem saporem, et securim perditam, in profundumque demersam, missa in fluenta Jordanis levavit . Ad postremum factus est ille maledictio, factus, inquam, non natus: ut benedictiones quae promissae fuerant Abrahae, ipso auctore et praevio transferrentur ad gentes, et spiritus repromissio per fidem illius compleretur in nobis: quam dupliciter debemus accipere, aut in virtutum spiritualibus donis, aut in Scripturarum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑterram & alibi Maledictus cana an puer
famulus erit fratribussuis Nec non & in alio
loco Maledictus furor eorũ quia audax. &ura
eorum quia dura Longum est siuni uersa sma¬
ledictiones quac in leuitico & in deutero nomio
& in hie sunaue scribuntur enume rem &
tamen innulla earũ dinomenest additũin¬
tantũ ut &iam ipse satanas cũ de iob pollicer&
quo dsigrandibus praessus fuiss& angustiis
blas ꝑhemar&. a meliori parte hocsignifica¬
uent dicens nsite benedixerit in faciem
lapidatus refercur qui abenedexerit dm̃m & regẽ
Nullum autem deb& mouere quod xp̃s pronobis
male dictum factus sit : qui a& ds̃ qui eum dicitꝰ
fecisse maledictum ipse cum non scir& xp̃s peccatũ
pro nobis eum peccatum fecit . & saluator deplenitu
dine patris & in aniuit sefor mã serui accipiens.
entiã meã & delictamea a tenon sunt abscondita

Expanded text:
super terram . Et alibi: Maledictus Chanaan puer, super terram . Et alibi: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis . Necnon et in alio loco: Maledictus furor eorum, quia audax, et ira eorum, quia dura . Longum est si universas maledictiones, quae in Levitico, et in Deuteronomio, et in Jesu Nave scribuntur, enumerem; et tamen in nulla earum, Dei nomen est additum: intantum ut etiam ipse Satanas, cum de Job polliceretur, quod si grandibus pressus fuisset angustiis, blasphemaret, a meliori parte hoc significaverit, dicens: Nisi te benedixerit in faciem lapidatus refertur: quia benedixerit Deum et regem . Nullum autem debet movere quod Christus pro nobis maledictum factus sit, quia et Deus qui eum dicitur fecisse 438 maledictum, ipse cum nesciret Christus peccatum pro nobis eum peccatum fecit, et Salvator de plenitudine Patris exinanivit se, formam servi accipiens :entiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicium mortis & mori&us & suspendes eũ
inlignonon dormi& morticinũeius superlignũ
quid sepultur sepelies eum indie ipsa quia ma
reditatem. Porro ad amaterra siuehumꝰ
lingua hȩbrea appellatur: in eo aut̃ locoribi
aquila & theo dotionsimiliter trans tulerunt
dicentes qui a maledictio diest suspensus in
haebreo itaponitur. cħi Rała lathelo im
thalui
Ex quomihi uid&ur aut u&eres hacbreoꝵ
librialiter habuisse quã nunchabent: aut a¬
postolũ ut anteiam dixi sensũ scripturarum
posuis se non uerba. aut quodm agis est aestiman¬
dum postpassionẽ xp̃i & in haebreis & in nr̃is
codicibus ab aliquodĩ nom̃ ad positum ut in fa¬
adõ credimus. Audacutaque pede in hopce¬
docertamen : ut ad libros prouocẽ nullo loco
scriptum ado quempiã eẽ maledictũ . & ubi¬
cũ que maledictio ponitur nũ quam di nom̃
adiunctũ. Maledictus tu ab omnib bestus
đr ad serpentem Mad ada. Maledictaterra
in operibustuis. &adcamn Maledictus tu

Expanded text:
udicium mortis, et morietur, et suspendes eum in ligno, non dormiet morticinium ejus super lignum, quia sepultura sepelies eum in die ipsa, quia mareditatem. Porro ADAMA  , terra sive humus, lingua Hebraea appellatur. In eo autem loco ubi Aquila et Theodotio similiter transtulerunt, dicentes: quia maledictio Dei est suspensus, in Hebraeo ita ponitur CHI CALALATH ELOIM THALUIEx quo mihi videtur, aut veteres Hebraeorum libros aliter habuisse, quam nunc habent: aut Apostolum ut ante jam dixi sensum Scripturarum posuisse, non verba: aut quod magis est aestimandum, post passionem Christi, et in Hebraeis, et in nostris codicibus ab aliquo Dei nomen appositum, ut infaa Deo credimus. Audaci itaque pede ad hoc procedo certamen, ut ad libros provocem, nullo loco scriptum, a Deo quemquam esse maledictum, et ubicumque maledictio ponitur, numquam Dei nomen adjunctum. Maledictus tu ab omnibus bestiis , dicitur ad serpentem. Et ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Et ad Cain: Maledictus tu
Abbreviated transcription (Latin):
usurpasse ubi s cribitur. Eduxit aũt foras
haud dubium quin abriham ds̃. & dixitei. Aspi¬
ceincaelum & numera stellas. si poteris dinu¬
merare eas. &ait illi Sicerit sementuum
Et credidit abrahãdo. & reputatũ est ei adiusti¬
titim. Quicum queigitur credunt bene dicen¬
turcum fideliabraha. qui obegregiam in dm̃
fidem primus incũ cre didissenarratur. sicut
&enos obprincipalem in dm̃spem & interteeros
eminentem speras sescribitur inuocare dm̃n
dm̃ Non quo & abel dequo dñsait: ⁊ iox san¬
guinis fratristui clamat adme decerra. &¬
c&eri de inceps dm̃ nonsperauerint inuocare.
sed quodexe aparte unus quis que appell&ur
quam uel maxime hab&¬

Expanded text:
usurpasse, ubi scribitur: Eduxit autem foras usurpasse, ubi scribitur: Eduxit autem foras 425 haud dubium quin Abraham Deus, et dixit ei: Aspice in coelum et numera stellas, si poteris dinumerare eas. Et ait illi: Sic erit semen tuum; et credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Quicumque igitur credunt, benedicentur cum fideli Abraham, qui ob egregiam in Deum fidem prius in eum credidisse narratur. 426 Sicut Enos ob principalem in Deum spem, et inter caeteros eminentem, sperasse scribitur in vocare Dominum Deum . Non quo et Abel de quo Dominus ait: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me ; et caeteri deinceps, Deum non speraverint invocare; sed quo ex ea parte unusquisque appelletur, quam vel maxime hab
Abbreviated transcription (Latin):
iniuxp̃o spiritali circũ cisione credentes esse
mundandos. Prouidens aut̃ scriptura quia ex
fide iustificat gentes ds̃. praenuntiauit abra¬
hae. qui a benedicentur inte om̃s gentes Igi¬
tur qui exfidesunt. bene dicentur cum fideli a¬
braham. Non quo ipsascriptura atramentũ
uidelic& & membranae quae in sensi biless
sensus qui in licteris lat& multis post scđis uen¬
tura praedixerint. Porro exemplum qđ de
tibiis libris in noua adsũpta sunt testamento
obseruare debeus quae memoriae credide
cato sae peordinem commutauerint nonnũ¬
quam deraxerint uerba ł addiderint Nulli
uero dubium quodinis aac&iniacob siue in
duo decimpatriarchis & c&eris quide abra¬
hamstirpe descendunt. non fuerunt bene¬
dictȩ uniuers enationes : sed in xp̃oinũ ꝑquẽ¬
om̃s gentes laudant dm̃ & bene dicitur no¬
uumꝰ nomen suꝑ terras. Potest aũt̃ intellegi
apłs & dealiogene seos: loco exemplũ seminis

Expanded text:
Jesu Christo spirituali circumcisione credentes esse Jesu Christo spirituali circumcisione credentes esse mundandos. Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat gentes Deum, praenuntiavit Abrahae, quia benedicentur in te omnes gentes. Igitur qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham. Non quo ipsa Scriptura, atramentum videlicet et membranae, quae insensibiles sunt, us, et sensus, qui in littera latet, multis post saeculis ventura praedixerint. Porro exemplum quod dteribus libris in novo assumpta sunt Testamento, observare debemus, quod memoriae credidercato, saepe ordinem commutaverunt, nonnumquam vel detraxerint verba vel addiderint. Nulli vero dubium quod in Isaac et Jacob, sive in duodecim patriarchis, et caeteris qui de Abraham stirpe descendunt, non fuerint benedictae universae nationes; sed in Christo Jeomnes gentes laudant Deum, et benedicitur novum nomen super terram. Potest autem intelligi apostolus et de alio Geneseos loco exemplum seminis
Abbreviated transcription (Latin):
prioris accepit. Quia enĩ ex seminecius erat xp̃s
oriundus in quo uni uersarũ gentiũ fuerat be¬
ne dictior epromissa. & ab abraham usque ad
xp̃m multa erant sȩcula transitura: prouidens
dĩ nes obolis dilecti abra hae c&eris nationib
miscer&ur. & paulatĩ familia eius fier& in¬
certa. gregemis raheliticũ quod amcircũ cisio¬
nis cauterio don auit. ut uiuentes inter aegrp¬
tios inter assurios. babylonios atque chaldas
hoc signaculo distinguerentur Denique ꝑ qua¬
draginta annos inheremonullus est circũcisus:
Soli quippe sinegentis alterius ad mixtione ui¬
uebant Statimut ior danisripam transgres¬
sus est populus & in palestinã terrã iudȩorũ seexa¬
men infudit: circũcisione cessari a futuro ad mex¬
tionegentiũ ꝓuidit errori. Quodaũt ab iħuduce
secundoscribitur populus circũ cisus. significat
& inheremo cessasse circumcisionẽ quae inae¬
grptoration abiliter ex ercebatur. & ad ñonr̃o

Expanded text:
prioris accepit. Quia enim ex semine ejus erat Christus prioris accepit. Quia enim ex semine ejus erat Christus oriundus in quo universarum Gentium fuerat benedictio repromissa, et ab Abraham usque ad Christum multa erant saecula transitura, providens Deus, ne soboles dilecti Abrahae caeteris nationibus miscerentur, et paulatim familia ejus 424 fieret incerta, gregem Israeliticum quodam circumcisionis cauterio denotavit, ut viventes inter Aegyptios, inter Assyrios, Babylonios atque Chaldeos, hoc signaculo distinguerentur. Denique per quadraginta annos in eremo nullus est circumcisus: soli quippe sine Gentis alterius admixtione vivebant: statim ut Jordanis ripam transgressus est populus, et in Palaestinae terram Judaeum se examen infudit, circumcisio necessaria futuro ex commixtione Gentium providit errori. Quod autem a Jesu duce, secundo scribitur populus circumcisus , significat et in eremo cessasse circumcisionem, quae in Aegypto rationabiliter exercebatur; et a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
hacmente crediderint quia in circum cisuscre¬
didit abraham. qui ex ultauit ut uider& diẽ dñi
iuda eos dicitur. Si filii es seuis abrahã. õpera abra¬
hae facer&is Quae aũt alia illo intempore
cum haeo dicebantur ab eis opera dñs expeebat.
nisicredulitatem infiliũ dĩ quẽ pater miserat
loquentem. Quicreditinme noncredit in me
sed in cum quime misit: Vnde & in alioloco de
generssibi antiquitate & nobilitate plauden¬
tibus respond&uir. & ned ixeritis qui apatrem
habemus habrabam. Potens est aũt ds̃ dela¬
pidibus istis suscitare filios abra hae. L apidem¬
sibi nemoambigit dura signifi care cordagenti¬
liũ
quae mollitu sunt poste a & sidei recepere signa¬
culum : Uirtutes abraham in quibus antecir¬
cumcisionẽ dõplacuit. Diligens leccor enume¬
ra : & quoscũ que insimili opere reppereris dicito
filios eẽ habrahã iustificati in p̃putio. quicircũ¬
cisionẽ non inmeritũ operum sed insignũ fidei

Expanded text:
hac mente crediderunt, qua incircumcisus crehac mente crediderunt, qua incircumcisus credidit Abraham, qui exsultavit ut videret diem Domiinfideles Judaeos dicitur: Si filii essetis Abrahae, opera Abrahae faceretis . Quae autem alia illo in tempore cum haec dicebantur ab eis opera Dominus expetebat, nisi credulitatem in Filium Dei, quem Pater miserat loquentem: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui me misit ? Unde et in alio loco de generis sibi antiquitate, et nobilitate plaudentibus respondetur: Et ne dixeritis, quia patrem habemus Abraham. Potest enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham . Lapides ibi nemo ambigit dura significari corda Gentilium, quae mollita sunt postea, et fidei recepere signaculum. Virtutes Abraham in quibus ante circumcisionem Deo placuit, diligens lector enumera, et quoscumque in simili opere repereris, dicito filios esse Abraham, justificati in praeputio, qui circumcisionem non ob meritum operum, sed in signum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nouiuos Discedite a me quioperamini iniqui¬
tatem. Sicut abrahamcredi ditđo. & reputatũ
estei adiustitiã Ab hoc loco usque adeũ ubiscri¬
bitur qui ex fide sunt benedicentur cum fideli
abraham marcionde suo apło erasit Sed quid
profuit hoc tulis secumcelera qua ereliquit
insaniaecius aduersa sint: Crediditabrahamdõ.
exiens depatriasua in terrã quã nesciebat. sarrã
non agencriã &sterilẽ confidens eẽparituram.
& auditarepromissi onedi quod inisa ac uocar& re
semeneius. in ipsum isaac conferens uictimã & tam̃
de dñi repromissione non dubitans. Recte cali
reputatur fides adiustitiã . qui legis operam suꝑ¬
gressus dm̃ non m&u. sed dilectione promerũt
abrahae. Plenius de hoc in epła ad romanosdis¬
putat. quod fides reputatasit abrahae adiustitiã
non incir cũcisione sed inp̃putio. & diligent̃ ob¬
seruans. doc& eos filios eẽ abrahae. quicũ que

Expanded text:
novi vos, discedite a me qui operamini iniquinovi vos, discedite a me qui operamini iniquitatem . Sicut Abraham credidit Deo, et reputatum est illi ad justitiam. Ab hoc loco usque ad eum ubi scribitur: Qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham, Marcion de suo Apostolo erasit. 423 Sed quid profuit hoc tulisse, cum caetera quae reliquit, insaniae ejus adversa sint? Credidit autem Abraham Deo, exiens de patria sua in terram quam nesciebat : Sara nonagenariam, et sterilem confidens esse parituram; et audita repromissione Dei, quod in Isaac vocaretur semen ejus, ipsum Isaac offerens victimam, et tamen de Domini repromissione non dubitans. Recte tali reputatur fides ad justitiam, qui Legis opera supergressus, Deum non metu, sed dilectione promerueriAbraham. Plenius de hoc in epistola ad Romanos disputat, quod fides reputata sit Abrahae ad justitiam, non in circumcisione, sed in praeputio . Et diligenter observans, docet eos filios esse Abrahae, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
Simulostenditur galathas accepto post fidem scõ
spũ donahabuis seuirtutũ idẽ proph&iam. genera
lingurum morborũ curationes. &c&era quae
adcorinthios indonis spiritilibus enumerantur.
& tamen posttanta quia forsitangratiã discernen¬
dorum spirituũ nonhabebant. a falsis doctorib
ir r&iti sunt. Obseruan dũ&ia quod operariuir¬
tutes dicantur in his quinontenent euangelii
ueritatem sicut in illis qui dñm non sequentes.
in nominecius signa faciebant iohanne ł maxime
conquerente Praeceptor : ui dimus quendã in
nomin& uo eicientẽ daemonia. & prohibuim
eum. qui a non sequitur nobi scum. hoc aduer¬
sumher&icos. qui probationem fideisuae
ex eo sisignũ aliquod fecerint arbitrantur
Quicum mandu cauerint &biberint in nomine
añ i. habent quippe &ipsialtarẽ sacrilegum
& signa multa. inuocato saluatore fecissese
iactent : in dieiudicii merebuntur audire Non

Expanded text:
» Simul ostenditur Galatas, accepto post fidem sancto » Simul ostenditur Galatas, accepto post fidem sancto Spiritu, dona habuisse virtutum, id est, prophetiam, genera linguarum, morborum curationes, et caetera, quae ad Corinthios in donis spiritualibus enumerantur . Et tamen post tanta quia forsitan gratiam discernendorum spirituum non habebant a falsis doctoribus irretiti sunt. Observandum etiam, quod operari virtutes dicantur in his, qui non tenent Evangelii veritatem: sicut in illis qui Dominum non sequentes, in nomine ejus signa faciebant, Joanne vel maxime conquerente: Praeceptor, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum quia non sequitur nobiscum . Hoc adversum haereticos, qui probationem fidei suae ex eo si signum aliquod fecerint, arbitrantur. Qui cum manducaverint et biberint in nomine Domini habent quippe et ipsi altare sacrilegum, et signa multa, invocato Salvatore, fecisse se jactent, in die judicii merebuntur audire: Non
Abbreviated transcription (Latin):
Considerate pristinam gratiae libertatem &
praesentis onera obseruationis in lege &uide¬
bitis quam multa casso studio feceritis. licex
non poenitus fructus erroris istius desperan¬
dus est dũ telo dĩ adhocipsum estis ad ducti
Ignorantibus enim concedi uenia potest si ad
meliora conuersi scientiam in uobis docea¬
tis fluctuasse nonstudium. Quergo tribu¬
it uobis spm̃ e operatur uirtutes in uobis ex
operibus legis an ex auditu si destribuit hocẽ
adminis trat praesentis temporibus est le¬
gendum: ut ostendatur per singulas horas
at que momenta semper dignis spm̃ scm mi
profecerit tanto magis scĩ sp̃s insehabere
uirtutes. quas auditus fidei e nonlegis ope¬
ra consũment: Non quodlegis opera con¬
temnenda sint & absque eis simplexfides
app&enda sed quo ipsa opera fidexp̃i ador¬
nentur. Scita estenĩ sapientis uirulla sententia
Nonfidelemuiuere exiustitia sediustũ exfide

Expanded text:
Considerate pristinam gratiae libertatem et Considerate pristinam gratiae libertatem et praesentis onera observationis in Lege, et videbitis quam multa casso studio feceritis: licet non penitus fructus erroris istius desperandus sit, dum zelo Dei ad hoc ipsum estis adducti. Ignorantibus enim concedi venia potest, si ad meliora conversi, scientiam in vobis doceatis fluctuasse, non studium. Qui ergo tribuit vobis spiritum, et operatur virtutes in vobis, ex operibus Legis, an ex auditu fidei? Tribuit, hoc est, administrat, praesentis temporis est legendum; ut ostendatur per singulas horas atque momenta semper dignis sanctum Spirprofecerit, tanto magis sancti Spiritus in se habere virtutes, quas auditus fidei, et non Legis opera consummant. Non quo Legis opera contemnenda sint, et absque eis simplex fides appetenda; sed quo ipsa opera fide Christi adornentur. Scita est enim sapientis viri illa sententia, « Non fidelem vivere ex justitia, sed justum ex fide.
Abbreviated transcription (Latin):
runt: quas frus tra arguuntur fuisse perpessisia
gratia xp̃i recedant . propter quam tanta passis
simul & illaspes quod quicumque obxpĩfidem
laborauerit & poste alapsus fuerit inpeccatum :
sicut priora sine causa dicitur passus fuisse dũ pec¬
cat. sic rursum non perdat ea si ad pristinam
fidem e ad antiquum studium reuertatur
Aliter si circum cisionem in quit putatis se¬
quendam eẽ post gratiam: Ergo usque ad p̃¬
sens tempus sine circum cisione uiuentes. oã
quȩ passi estis hurritum sunt deducta : quȩ qui¬
mihi uidemini nonfrustra sustinuisse quiscio
legem post e uangelium nonualere: uel certe
sic inon leue erat damnum sicircum cisionem se¬
quentes tantum pristinum fidei perdidis &is
laborem : Nunc uero adhoc derimentum
&iam prae uaricatiomis poena sociatur : ut &
preerita sinecausa perpessisitis & in fut uro
cruciemini: Quidã coactius ita intellegunt

Expanded text:
rint. Quas frustra arguuntur fuisse perpessi, si a rint. Quas frustra arguuntur fuisse perpessi, si a gratia Christi recedant, propter quam tanta perpessi sunt. Simul et illa spes, quod quicumque ob Christi fidem laboraverit, et postea lapsus fuerit in peccatum, sicut priora sine causa dicitur passus fuisse dum peccat, sic rursum non perdat ea, si ad pristinam fidem et ad antiquum studium revertatur. Aliter: Si circumcisionem, inquit, putatis sequendam esse post gratiam: ergo usque ad praesens tempus sine circumcisione viventes, omnia quae passi estis, in irritum sunt deducta. Quae quimihi videmini non frustra sustinuisse, qui scio Legem post Evangelium non valere. Vel certe sic: Non leve erat damnum, si circumcisionem sequentes, tantum pristinum fidei perdidissetis laborem: nunc vero ad hoc detrimentum etiam praevaricationis poena sociatur, ut et praeterita sine causa perpessi sitis, et in 422 futuro cruciemini. Quidam coactius ita intelligunt:
Abbreviated transcription (Latin):
de uic trenis digne dõ intellegat &x deinceps post
euan gelii lectionẽ aiudaco aliquo aut iudeorũ
socio persu aderi ut umbras & allegoriae nubila
dere linquens sic scripturas interpra&&ur ut scrip¬
tȩsunt de hoc potestis dicereꝰ sic stultus es cum
spũ coeperis. nunccarne consummaris: Tanta
passiestissinecausa. sit amen sine causa. Conside¬
remus infelices iud aeos quanta superstitione
&obseruationis labore uiuant interc& gas nationes
dicentes Ne & igeritis negustaueritis. neadtrac¬
taueritis & probabimus uerum ẽe quoddicitur.
Tanta passiestis sine causa. sed nonstatim ad eos
sententia temperatur & dubia fit. sitamen sine
causa quiade his dr̃ qui possunt postlegem ade¬
uangelium reuerti : Melius autem sic intelle¬
gi potest quod primum credentes galathae incru¬
cifixum aiudeis & agentibus opprobria multa
perpessisint & persecutiones ñ minimas sustinue¬

Expanded text:
de victimis, digne Deo intelligat, et deinceps post de victimis, digne Deo intelligat, et deinceps post Evangelii lectionem a Judaeo aliquo, aut Judaeorum socio persuaderi, ut umbras et allegoriae nubila derelinquens, sic Scripturas interpretetur, ut scriptae sunt: de hoc potestis dicere: Sic stultus es, ut cum spiritu coeperis, nunc carne consummeris? Tanta passi estis sine causa, si tamen sine causa. Consideremus infelices Judaeos, quanta superstitione et observationis labore vivant inter caeteras nationes, dicentes, ne tetigeris, ne gustaveris, ne attrectaveris, et probabimus verum esse quod dicitur: Tanta passi estis sine causa; sed non statim ad eos sententia temperatur, et dubia fit, si tamen sine causa: quia de his dicitur, qui possunt post Legem ad Evangelium reverti. Melius autem sic intelligi potest, quod primum credentes Galatae in Crucifixum, et a Judaeis, et a gentibus opprobria multa perpessi sint, persecutiones non minimas sustinue
Abbreviated transcription (Latin):
cure sps e a nimȩ iustorum dño sic stulti epts ut
eosiiũ seciunstarm soluitur coepisse qui dẽ
cos seũ so detim carne consũmarent spin adeis
fiussie ribatum Vndesine causa passisunatar¬
taque passi surits quod nesibi post peccatũ euenira
turas uxtalit tet᷑am sequitur : consũmaricar¬
ne licatur Quamobrem illud quodaaco¬
rinthios scriptum est incarne uiuentes ñ iuxta
cie rẽ mailitamus meliuis sic intellegi porest÷
ui militari dicantur in carne qui u& cus testa iñ¬
turo bumiliter edisserunt : Quiuerosecunt
intellegentiã spiritalẽ sint quidẽ in carne
quia candem habeant litteram quam iudoi sed ñ
iux tac arnem militentacarne ad spm̃ transcen¬
dereritisiuando uideritis eum qui primo credit
exgentibus & ad xp̃i aratrum mitut manum
preuio aliquo doctore pradenter sic perle qssiter
tuseuange ubineo gere ut omã illa quae ibiscrip¬
ta suntides abbato deatimis decir qumsibione

Expanded text:
cite, spiritus et animae justorum, Dominum . Sic stulti estis, ut erant? Verum statim solvitur, coepisse quidem cos Spiritum, sed cum carne consummarentur, Spiritum ab eis fuisse sublatum. Unde sine causa passi sunt tanta quae passi sunt. Quod ne sibi post peccatum eveniret, turas juxta litteram sequitur, consummari carne dicatur. Quamobrem illud quod ad Corinthios scriptum est: In carne viventes, non juxta carnem militamus , melius sic intelligi potest, ut hi militare dicantur in carne, qui vetus Testamentum humiliter edisserunt. Qui vero sequuntur intelligentiam spiritualem, sint quidem in carne, quia eamdem habeant litteram 421 quam Judaei, sed non juxta carnem militent, a carne ad spiritum transcendentes. Quando videritis eum qui primum credit ex Gentibus, et ad Christi aratrum mittit manum, praevio aliquo doctore prudente, sic per Legis iter ad Evangelium pergere, ut omnia illa quae ibi scripta sunt, de sabbato, de azymis, de circumcisione,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod di sermo cuinihil surdumest adeas
magis loquatur aures de quibus &ipse ait in
euangelio Quihab&x audiendi audiat
ex in apocalipsi qui ab& aurẽ audiat quid sp̃s
dicat ecclesiis &esaias. Dñ s addidit mihi
auriculam: Ist eest alter homo : cuids̃ loquitꝰ
in occulto. quiclam at in cordecredentis abbapat̃
Etut frequenter ex posuimus quomodo con¬
hab& ita animam quoq. uniues sos & sensus
& membra habere & interce era ares
&iam quas qui habuerit: non magnopere
indigebit his auribus corporis adpi euange¬
lium cognoscendum: Simul autem &iam
illud adtendite quodhic sps absqueullo ad¬
ditamento ses intellegatur. quem e donodĩ
conse quimur & nonhominis de quo
alibi scribitur incorruptus sp̃s est inom¬
nibus : & ipse sp̃s testimonium reddit spũi

Expanded text:
hoc, quod Dei sermo cui nihil surdum est, ad eas hoc, quod Dei sermo cui nihil surdum est, ad eas magis loquatur aures, de quibus et ipse ait in Evangelio: Qui habet aures audiendi, audiat . Et in Apocalypsi: Qui habet aurem, audiat quid spiritus dicat Ecclesiis . Et Isaias: Dominus addidit mihi auriculam . Iste est alius homo, cui Deus loquitur in occulto, qui clamat in corde credentis: Abba, Pater : et ut frequenter exposuimus quomodo corhabet: ita animam quoque universos et sensus, et membra habere, et inter caetera aures etiam: quas qui habuerit, non magnopere indigebit his auribus corporis ad Christi Evangelium cognoscendum. Simul autem etiam illud attendite, quod hic Spiritus absque ullo additamento Sanctus intelligatur, quem ex dono Dei consequimur, et non hominis: de quo alibi scribitur: Incorruptus Spiritus est in omnibus . Et: Ipse Spiritus testimonium reddit Al.
Abbreviated transcription (Latin):
quisuedinati sunt possunt feri xpĩ anidm̃ quippe
patrem ex magnitudine & pulchritudine creatu¬
rarum potest quis intellegere & a condicionib:
condito conse quenter agnoscitur : Xp̃i autem
nat uutas erux morssesur rectionisi ex auditu scir:
nom potest Aut surdiigitut xp̃i ani non suntt
autsisr discnt xp̃i ami. salsum est quodcilibi
ab aplo dicitur : Ittiq fides ex auditu. auditus
diutem pequerbumdi : Ad quod quisimplici
responsione contentus est dicit non eum¬
gener aliter dixisse fides omnium ex auditue st
sedfides &x auditu. quodem parte & intoto acci¬
pipotest: Eorum sclic& fides & auditu quiaudi¬
unt qui credunt: quiautem hicscrupulositates¬
faceretonatur prius illud temptabit adserere
qđ nutibus quoq & cotidian conuersatione. &
utita dixerim totius corporis loquente gestu sur¬
dipossint euangelium discere De inde &iã

Expanded text:
qui surdi nati sunt, possunt fieri Christiani. Deum quippe qui surdi nati sunt, possunt fieri Christiani. Deum quippe Patrem ex magnitudine et pulchritudine creaturarum potest quis intelligere, et a conditionibus conditor consequenter agnoscitur. Christi autem nativitas, crux, mors, resurrectio, nisi ex auditu sciri non potest. Aut surdi igitur Christiani non sunt: aut si surdi sunt Christiani, falsum est quod alibi ab apostolo dicitur: Itaque fides ex auditu: auditus autem per verbum Dei. Ad quod qui simplici responsione contentus est, dicit, non eumgeneraliter dixisse, fides omnium ex auditu est; sed fides ex auditu, quod et in parte, et in toto accipi potest: eorum scilicet fides ex auditu, qui audiunt, qui credunt. Qui autem huic scrupulo satisfacere conatur, prius illud tentabit asserere, quod nutibus 420 quoque et quotidiana conversatione, et ut ita dixerim, totius corporis loquente gestu, surdi possunt Evangelium discere: deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
natur ali lege quaelo quat᷑ in cordibus nr̃is. bona
quaeq facienda & uitanda mala ꝑquã dudũ.
quoq abraham monsen exo&erosscos iustificatos re¬
tulimus. Quam augere de inceps potest operum
gis quae pr&eriit sed spiritalis : lex enim spirit alis e
N eque uero quisidem praeferimus legis opera des¬
truimus nec dicimus saecundũ quosdam faciat¬
mus in ala donec ueniant bona quorum damp¬
natio iusta est. sed seruituti gratiã ante ponmm
Dicimusq: quod iudȩ i propter m&um faciunt
id nos facere propter cgritatem: illosseruos
eẽ nos filios : Illos cogiabonum nosbonumspon¬
te suscipere : Nonigtur ex fide xp̃ilicentit
nascitur delinquendi sed exdilectione fidei
uoluntais boni operis aug&ur dumbona ideo
facimus nonquia udicemforinidamus sedqr
scimus eiplacere inquem credidimus. Quȩrat
quis piacmis ifides non est nisi ex auditu. quo modo

Expanded text:
naturali lege, quae loquitur in cordibus nostris, bona naturali lege, quae loquitur in cordibus nostris, bona quaeque facienda, et vitanda mala: per quam dudum quoque Abraham, Moysen, et caeteros sanctos justificatos retulimus, quam augere deinceps potest operum gis, quae praeteriit, sed spiritualis, quia Lex spiritualis est. Neque vero, quia fidem praeferimus, Legis opera destruimus , nec dicimus secundum quosdam: Faciamus mala, donec veniant bona quorum damnatio justa est, sed servituti gratiam anteponimus. Dicimusque, quod Judaei propter metum faciunt, id nos facere propter charitatem. Illos servos esse, nos filios: illos cogi ad bonum, nos bonum sponte suscipere. Non igitur ex fide Christi licentia nascitur delinquendi; sed ex dilectione fidei voluntas boni operis augetur, dum bona ideo facimus, non quia judicem formidamus, sed quia scimus ea ei placere in quem credimus. Quaerat quispiam, si fides non est nisi ex auditu, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt quidem ait multa quae possent interrogatio¬
ne uos cogere legi euangelium praeferendum:
sed qm̃ in sensati estis &ne quaquã ea potestis au.¬
dire. simplici uobis cum sermone loquar. & deeo
pistis utrum uobis legis opera sabbatiobseruatio.
circum cisionis & neo meniarum superstitio
dederint anauditus fidei perquã exgentibus cre¬
quae in principio fide acceptum spm̃ sequebant᷑
non ex operibus legis sed ex sidexp̃i datas manifes¬
tum est uos a melioribus exorsos inpe: iora corru¬
ere. Consideremus diligenter qui a non dixerit : uo¬
lo auobis discere utrum ex operibus spm̃ accepis¬
tis sed a diecerit exo peribus legis: sciebat enĩ
& cornelium centurionem sp̃m ex operibus acce¬
pisse : sed non ex operibus legis quam nes ciebat
Si autem econtrario dicitur ergo & sine auditio¬
ne fidei accipi sp̃s potestnos respondebimus
accepisse quidẽ eum spm̃. sed exauditu fidei &

Expanded text:
Sunt quidem, ait, multa quae possunt interrogatioSunt quidem, ait, multa quae possunt interrogatione vos cogere, Legi Evangelium praeferendum: sed quoniam insensati estis, et nequaquam ea potestis audire, simplici vobiscum sermone loquor, et de eo pistis, utrum vobis Legis opera, sabbati observatio, circumcisionis, et neomeniarum superstitio dederint, an auditus fidei, per quam ex gentibus crequae in principio fidei acceptum Spiritum sequebantur, non ex operibus Legis, sed ex fide Christi datas, manifestum est, vos a melioribus exorsos  Al. exosos, in pejora corruere. Consideremus autem diligenter, quia non dixerit: Volo a vobis discere utrum ex operibus Spiritum accepistis; sed adjecerit, ex 419 operibus Legis. Sciebat enim et Cornelium centurionem Spiritum ex operibus accepisse ; sed non ex operibus Legis, quam nesciebat. Si autem econtrario dicitur: ergo et sine auditione fidei accipi Spiritus potest. Nos respondebimus, accepisse quidem eum Spiritum, sed ex auditu fidei, et
Abbreviated transcription (Latin):
& origines habent  interroge mus ergo hoc loco
marcionem qru prophexas repudiaat: quo modo
interpr&&ur id quod sequitur : Ante quorum
oculos ihs̃ xp̃s prae scriptus est in uobis crucifixus:
nobis enimrecte praescriptus est xp̃s decuius patibu¬
lo & passione a lapis & flagellis omnis prophecarũ
prae dicit chorus. ut crucem ipsius non de euange¬
lio tantum in quocrucifixus refertur. sed multo
ante quam descendere dignar&ur ad terras &
hominem quiest crucifixus ad sumer& nouerim
Nec parualaus galatharum est quodita credide¬
rint incrucifixumuteis fuernt ante praescriptus
Quod scilice lectitantes proph&as & om̃a uecerr
legis sacramenta noscentes uia & ordine uene¬
rint adcredendumꝰ. legitur in quibus dam codicib:
quisuos fascinauit non credere ueritati ̃ sed hoc
quia in exemplaribus ad amantii no hab& ur
omisimus. hoc solum uolo a uobis discere : ex ope¬
ribus legis spm̃ accepistis an&auditu fidei

Expanded text:
et origines habet. Interrogemus ergo hoc loco et origines habet. Interrogemus ergo hoc loco Marcionem, qui prophetas repudiat, quomodo interpretetur id quod sequitur. Ante quorum oculos Jesus Christus proscriptus est, in vobis crucifixus est. Nobis enim recte praescriptus est Christus, de cujus patibulo et passione, alapis et flagellis, omnis prophetarum praedicit chorus: ut crucem ipsius non de Evangelio tantum, in quo crucifixus refertur; sed multo antequam descendere dignaretur ad terras, et hominem qui est crucifixus assumeret, noverimus. Nec parva laus Galatarum est, quod ita crediderint in crucifixum, ut ante fuerat eis praescriptus: quo scilicet lectitantes prophetas, et omnia veteris Legis sacramenta noscentes, via et ordine venerint ad credendum. Legitur in quibusdam codicibus: Quis vos fascinavit non credere veritati? Sed hoc quia in exemplaribus Adamantii non habetur, omisimus. Hoc solum a vobis volo discere: ex operibus Legis spiritum accepistis, an ex auditu fidei?