comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e sensum. Triplici emm modo. p̃sen¬
de acummine ingent. Ia est subtilitate
uure. expientia temporum. reuela¬
is as quocũꝙ: fiagello huic mundo
rascitur. ad ministerium tindicte
po steate angłi mittunt᷑. qui tamen
tuna potestate coercent᷑. ne tantum
oceant: quantum cupiunt. Bom
tat̃ angłi. ad ministerium salutis
aane deputati funt. ute curent
lninistrent mundi. ⁊ regant om̃ĩ
ussu dĩ testante apło. Nonne om¬
iꝰ inquit sunt ad ministratorii sp̃c
iministeriũ missi. ꝓpt̃ eos qui he¬
alitatẽ capiunt salutis: Angli. cor¬
la in quib hominib apparent
supno aere sumunt. solidamq
itiem ex celesti elemento inducũt.
quam humannis obcutib manifesti
ilemonstrent᷑. Singule gentes.
ositos anglõs hab̃e credunt᷑. Qd̃¬

Expanded text:
e sensum. Triplici enim modo praesciene sensum. Triplici enim modo praescientiae acumina fient: id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelaes Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent, in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere credunt
Abbreviated transcription (Latin):
m.dñationes. uirtutes. pͥncipatus.
testates. cherubi ⁊ seraplim. Hort
ordinum mimerum etiam etechiel ꝑ
describit. sub totidem nominib lap¬
dum. cum de pͥmatu apostate angli
queretur. Omnis inquit lapis p̃ri
oꝑimentum tuum. sardius. topaal
rus. carbunculus. I smaraglus.¬
numero lapidum ipsi designati su¬
ordines angelorum. quos apostata
gelus ante lapsum: quasi in nestit¬
to ornamenti sui affixos habuit.
quorum comparationẽ dum se cla¬
orem cunctis aspexit. confestim in¬
muit. ⁊ cor suum ad suꝑbiam ele¬
uit. Aͥgli semꝑ in dõ gaudent. n
in se. Malus uͦ inde ẽ. diabolus. s
non que di. sed que sua sunt qui¬
uit. Hulla autem maior iniquitas
quam non in dõ seo in se uelle quenpiã
gdiri. Angli Ei di cognostunt omnia an¬
ce quam in re fiant. ⁊ que apud ho¬
mimnes ad huc futura sunt: angłi iam re¬
nelante deo nonerunt. Puaricatores
ingl̃i etiam sc̃itate amissa. non tam̃
amserunt uiuacem creature angłi¬

Expanded text:
minationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit, sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur. Omnis, inquit, lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, apphirus, et carbunculus, Quo numero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum, quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit, ad quorum se comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Domino gaudent, non in se: malus vero in se diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas, quam non in Deum, sed in se velle quempiam gloriari: angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant, et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli et sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelica
Abbreviated transcription (Latin):
tie ⁊ beatitudinis. quam antea minꝰ
acceꝑãt. Post diaboli deiectionem an¬
glorum scõrum collatam ẽẽ sc̃itatis ꝑ se¬
uerantiam ⁊ beatitudinem quam minꝰ
acceꝑant. Ande oportet agnosci. quod
malorum iniquitas sc̃orum seruiat hu¬
militati. Quia unde mali corruunt:
inde boni ꝓficiunt. Bonorum angeloꝵ
num̃ns qui post ruinam anglorum
malorum. est imininutus : ex nume¬
ro electorum hominum supplebitur.
qui numerus soli deo est cognitus.
Int̃ angłos distantia potestatum est
& ꝓgraduum dignitate in inisteria
ensdem sunt distributa. aliis que alii
pͣferuntur tam culmine potestatis. quã
scientia uirtutis. Sñ minstrant gͥ aii
aliorum p̃ceptis. atq obediunt iusis
Unde ⁊ ad ꝓpħ̃am ⁊achariam angelus
angłm mittit. ⁊ quecunq annuntiai
debeat pͣcipit. Nonem ẽẽ distintion
uł ordines anglorum. sacre scr iptit

Expanded text:
tiae et beatitudinis, quam antea minus tiae et beatitudinis, quam antea minus acceperant: post diaboli dejectionem, angelorum sanctorum collatam sanctitatis perseverantiam, et beatitudinem quam minus acceperant; unde oportet cognosci quod malorum iniquitas, sanctorum serviat humilitati: quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum omnium supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate, ministeria eisdem sunt distributa. Aliisque alii praeferuntur tam culmine potestatis, quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde ad prophetam Zachariam angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit. Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
mo compatiat᷑ homini: quia ipse ho¬
mo traxit ex parte inferiore infirmi¬
tatem peccandi hoc est ex carne qua in¬
clusa amina detinetur. Apostate angłi
idõ ueniam non habent. quia carnal
fragilitatis milla infirmitate grauati ft̃
ut peccarent. Homnes autem post pec¬
catum it tirco reuertuntur adueniã.
ꝓpt̃ quod ex lutea mat̃ia pondus traxe¬
runt infirmitatis. Ideoq ꝓ infirma
carnis conditione reditus patet homi¬
m ad salutem ÷ sicut ⁊ psalmus dicit.
Ipse scit figmentum nr̃i . memento
dñe quod t̾ra sumꝰ. Et it̃um. Memo¬
rare inquit dñe que fit mea substan¬
tia. Post quam apostate angłi cecider̃t.
reliqui ꝑ seuerantiam et̾nue beatitudi¬
nis solidati sunt. Unde ⁊ post celi crea¬
tionem. in pͥncipio repetitur fiat firma¬
mentum. Et uocatum est firͣmentum
celum. Nimirum ostendens quod post
angłorum ruinam. ii. qui ꝑ manserunt
firmitatem meruerunt et̃ne. ꝑseũ au¬

Expanded text:
mo compatitur homini: quia ipse homo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum; nimirum ostendens, quod post angelorum ruinam, hi qui permanserunt, firmitatem meruerunt aeternae perseveran
Abbreviated transcription (Latin):
est insuꝑbiã erupit. ⁊ p̃cipitatus de
celo est. Nam nixta ueritatis testimo¬
mũ ab intio mendax fuit. ⁊ inueri¬
tate non stetit : quia statim ut factus
est cecidit. fuit qͥdem inueritate con¬
ditus. sed non stando confestim aĩuita
te lapsus est. Uno suꝑbre lapsu dum
dõ ꝑtumorẽ se conferunt. ⁊homo
cetidit ⁊ diabolus. Sed homo reũsus
ad penitentiã dõ se inferiorem esse
cognouit. diabolus nͦ non solum in
hoc contentus. quod se do equalem
estimans cecidit: insuꝑ etiam suꝑi¬
orem se dõ dicit. scdm apłi dictum qͥ
are de antixp̃o. Qui adu̾satur ⁊ extol¬
litur supra omne quod dr̃ ds aut co
litur. Diabolus idõ non petit uemam.
quia non compungitur adpenidentiã.
Menbra uͭ eius sepe ꝑ ypochrism de¬
p̃cant᷑. quod tamen ꝓ mala conscien¬
tia ad ipisci non mererent᷑. Discat
humana miseria quod ea causa citius
ꝓuocet᷑ d̾s̃ p̃stare ueniã. dum infir¬

Expanded text:
est, in superbiam erupit, et praecipitatus de est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam juxta Veritatis testimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus est ad poenitentiam, dum se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum in hoc contentus, quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum apostoli dicta, qui ait de Antichristo: Qui adversatur, et extollitur slitur. Diabolus ideo jam non petet veniam: quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana miseria, quod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infir
Abbreviated transcription (Latin):
ante omnẽ creationẽ angłorum dia¬
tolus conditus est. sicut scriptum est.
pse est pͥncipium uiarum dm̃. Unde
ad comparationẽ angłorum archan¬
ss appellatus. est. Pus enim creatus
uttie ordinis p̾latione. non temporis
uantitate. Pmatum habuisse. int̾
ngłos diabolum. ex qua fiducia ceci¬
lit. saut sũ reꝑatione lab̾etur. Cuuiꝰ
lationis excellentiam. ꝓpħa his ũbĩ
annuntiat. Cedri non fuerunt altio¬
es illo in paradiso dei. abieces non
idequauerunt sũmitatem islus. Om¬
e lignum paradisi non est assimilatũ
is. homo enim ad dĩ similitudinẽ con¬
lus est. archangłs uero qui lapsus ÷
ignacłm dei similitudinis appellatus
E testante dño. ꝑezechielẽ. Tu sig¬
naculum similitudinis. plenus sapi
entia. ꝑfectus decore. in deliciis para¬
disi di fiusti. Quanto enim subtilior ẽ.
ei natura. tanto plenius excitit adsimili¬
tudinem diuine ueritatis exp̃ssus.
pͥns de celo cetidisse diabolum qͣm

Expanded text:
ante omnem creationem angelorum diaante omnem creationem angelorum diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. 5. Primatum habuisse inter angelos diabolum, ex qua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: « Cedri non fuerunt altiores illo, in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius: Omne lignum paradisi non est assimilatum nis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est, archangelus vero qui lapsus est signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem: Tu signacentia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressam. Prius de coelo cecidisse diabolum cons
Abbreviated transcription (Latin):
Ngłorum nomen officii est. non
nature. Nam secundum natã
sp̃s mincupant᷑. Quando enu decl
ad anniiitiandum hominib mitui
ex ipsa annuntiatione angłi nomit¬
tuꝵ. Natura enim sp̃c sunt. Tunc al
angłi uocantur: quando mittuntus
Natura angłorum mutabilis est: q
in est illis mutabilitas in natura. sc
angelos. Nam si natura in cõmita¬
les essent. diabolus non ntiq cetil¬
set. Mutabilitatem itaq nature
suffragatur in iłais contemplalo
creatoris. Inde ⁊ pͥuatus est apostata
angelus. dum fortitudinem suam non
ad̃o seo a se uoluit custodire. Ante om¬
nem creaturam facti sunt ang eli. dum
dictum est fiat lux. De ipsis enim diẽ
scriptura. Por omnium creata sapien¬
ta. lux enim̃ dicuntur. participando lu¬
nis et̃ne. Sapientia uͦ dicunt᷑. ingenite
nherendo sapientie. Et dum sint mu¬
tabiles natura. non tam̃ sunt tos con¬
implatio mutari diuina. Ante omnẽ
creationem mundi creati sunt angłi.

Expanded text:
ngelorum nomen officii est, non naturae; nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur, ex ipsa annuntiatione angeli nominantur; natura enim spiritus sunt. Tunc autem angeli vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed incommutabiles angelos. Nam si natura incommutabiles essent, diabolus non utique cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragatur in illis contemplatio Creatoris; inde et privatus est 135 apostata angelus, dum fortitudinem suam, non a Deo sed a se voluit custodiri. 3. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est Fiat lux; de ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur participando luci aeternae. Sapientia enim dicuntur ingenitae inhaerendo Sapientiae. Et dum sunt mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. 4. Ante omnem creationem mundi creati sunt angeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutum dona tribuit. quedam re¬
trahit. ut dum mens de hoc quod
habet erigitur. it̃um de hoc quod
nequaquam hab̾e cognoscrara: hu¬
milietur. Quisquis dono celestis gr̃e
inspiratus ad uͥtutes erigitur. si for¬
te moilerantis di manu aliqua aduer¬
sitate repͥmitur: ne de aceptis uirtuti¬
b atcollatur: fraugi non debet. Quia
et hoc ip̃m quod plagis humiliatur.
equanimiter ferre ꝓculdubio uirtutis

Expanded text:
virtutum dona tribuit, quaedam revirtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
dum amalo. deinde exercendum bonũ.
hoc enim indicat ꝓpħa cum dicit. Qui¬
escite agẽ ꝑũse. discite bene facere.
Prius uitia extirpanda. sunt in homi¬
ne. deinde instrende nͥtutes. Nam co¬
her̾e ⁊ coniũgi non potest ueritas tum
mendatio. pudor tum petulantia. fides
tum ꝑfidia. castitas cum luxuria. Que¬
dam sũt summe uͥtutes. quedã uͦ medie:
fides. spes. caritas. summe uͥtutes st̃.
Nam a quib habent᷑. utiq ueracit᷑ ha¬
bentur. Alie uͦ uͥtutes medie sunt.
qui ad utilitatem ⁊ ad ꝑniciem possunt
hab̾i. si de his arrogant̃ quisq tumu¬
erit. Utpote doctrina. ieiunium. casti¬
tas. scientia. siue temꝑales diuitie.
de quib scilicet ⁊ bene oꝑari possu¬
mus ⁊ male. Quisqͥs exdet̾iore iam
melior ẽẽ cepit. caueat de acceptis ex¬
tolli uirtutib. ne grauns ꝑ uirtutes
corruat. quam pͥus ex lapsu uitiorũ
iacebat. Quem d̾s iustificat. ne iterũ
se de uirtutib erigat. Quedam illi

Expanded text:
dum a malo, deinde exercendum bonum. dum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi
Abbreviated transcription (Latin):
ie conspiciat uitiis damnabilib. P appecitu
ad uitia sine labore dilabimur.
Ista enimꝑna. illa ardua sunt. Grandes
enum sudores ꝑpetimur. ut ad celum
conscende ualeamus. Quemadinodum
ad uͥtutum tendentes culmen non asum¬
mis inchoant sed amodicis. ut sensim
aid altiora ꝑueniant: ta ⁊ qui dilabunt᷑
aduitia. non statim a magnis cͥminib
incipiunt sed amodicis asuescunt. ⁊¬
sic in maximis ꝓruunre. Sicut paula¬
tum homo aminimis uitiis in maximis
pruit: ita ut a modicis uͥtutib grada¬
dn ad ea que excelsa conscendit. Qui
autem in ordinate uͥtutes comp̃hende
nititur. cito ꝑiclitatur. Hec est causa
in rerum natura. ut quicumq ue¬
locit̃ ad ꝓfectum tendunt. sine dubi¬
o celerit᷑ fimiant᷑. sicut herbe que
tanto festinantius ꝑeunt. quanto ce¬
lerius crescunt. At contra arbores
alta radice fundate. idõ ꝑdurant diu¬
tius: quia gradatim ad ꝓfectum ꝑue¬
niunt. Nichil ꝓdest ad mixto malo a¬
gere aliquid boni. S pͥus est cohibẽ¬

Expanded text:
e conspiciat vitiis damnabilibus. CAPUT XXXVad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohiben
Abbreviated transcription (Latin):
dos eos bom s actedotis ꝑtectionis aptl¬
uni ferant. Nec reueͤantuꝵ cuiusqris
inimicitiarum molestias. sed oppssduts
ĩi saceros suꝑ gregem xp̃i sollicitus ẽẽ de¬
bet. ne inimicus uastet. ne ꝑsecutor ĩ festet.
ne potentioris cuiusꝙ: cupiditas uitam pau¬
pum inquͥetet. Praui antem pastores non
habent curam de omib sed sicut legitirꝵ.
in euangłio de mer tennariis. iudẽt lupũ
uenientem ⁊ fugiunt. Tunc enim fugiunt.
quando potentil tacent:⁊ malis resistere

Expanded text:
dos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere
Abbreviated transcription (Latin):
cit: graui multatiua culpe seutentia. Oil¬
ti enim sacerdotes metu potestis uernatem
occultant. ⁊ a bono oꝑe uł anisticie p̃da¬
catione. rei alicuius formidine aut potl¬
tate terrente auertuntur. Sed hu ꝓdolor
inde nietunnt. quia uł amore rerum sclari¬
um implicantur. uł quia aliquo fatinoris
oꝑe confunduntux. Multi p̃sules etclarit
timentes ne amiciciam ꝑdane li molestĩ
odiorum incrrand: peccantes non ar¬

Expanded text:
cit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non ar
Abbreviated transcription (Latin):
pecttu femine eneruit̾ fiuxerat.
Et qui malis ante nouerat pie par¬
cere: in bonorum quoq necem
post didicit sie obstacło retractatio¬
nis anhelare. Priꝰ quippe ferire dep̃¬
hensum ꝑsecutorem noluit. et pos
cum damno desudantis exercitus.
etiam deuotum militem extuere.
Quem ꝑfecto ab electorum numno
culpa longuis raꝑet: nisi hunc
aduemiam flagella reuocassent.

Expanded text:
petitu feminae fuit enerviter fluxus; petitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revecassent.
Abbreviated transcription (Latin):
formidando declinare. Qiia sẽ
ista sepe ꝑ tͣmorem cor inqͥuinant.
et illa ꝑ dolorem purgant. In istis
se animus erigit: in illis autem.
etiam si quando se erexerat ster¬
nte. In istis se se homo obliuicit᷑.
in illis uero ad sin memoramn
nolens etiam coactusꝙ reuocat.
In istis sepe et ante acta bona ue¬
ꝑeuut: in illis autem longi quoq.
temporis ad missa tergunt᷑. Nam
plerumq ad uersitatis magisterio
sub disciplina cor p̃mit᷑: quod cũ
ad regiminis culmen eruꝑie. i
elatione ꝓtinus usꝰ głe ꝑmutat᷑.
gic saul qui in dignum se pͥtis con¬
sułans fugerat: mox ut regngu¬
bernacła ꝑcepit. intumuit. hono¬
rari uanq coram populo cupiens.
dum rep̃hendi priblice noluit. ipsũ
qui in regno se unxerat scidit.
Sic daiid auc̃toris iudicio pene
incunctis actib placens. mox ut
pͥssare ponde caruit: intumorem
nulieris erupte. factusq est in mor¬
te uiri erudelit̃ rigidus. qui in ap¬

Expanded text:
formidando declinare, quia et formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in ap
Abbreviated transcription (Latin):
regiinis monstraremus: ne te¬
merare sacͣ regimura quisquis his
impai ^ audeat. et ꝑ concupifcentiã
calminis. dncatum fuscipiat ꝑditio¬
nis. Hinc enim pie iacob ꝓhibet di¬
cens. Nolite plures magistri fieri
fratres mei. Hinc ipse dei homi¬
niumq mediator regnum ꝑciꝑe ui
dens. ante scla regnat in celis. Scͥ¬
ptum quaippe est. Iħs cum cognouis.¬
set quia essent. ut raꝑent eum &
facerent eum regem: fugit iterum.
in montem ipse solus. Quis enim pͥn¬
cipari hominib. tam sine culpa po¬
tuisset. quam his qui hos niirũ
regeret. quos ipse treauerat: Sed
quia iccirco in carne apparuit. ut
non solum nos ꝑ passionem redime¬
ret. uerum etiam ꝑ conuer sationẽ
doceret: exemplum se sequentib
p̃bens rex fieri noluit. ad crucis uͦ
patibulum sponte conuenit. obla¬
tam głam cubminis fugit. penam
ꝓbrose mortis apetiit: ut membra
enis indelicet discerent fauores
mundi fug̾e. t̾rores non tunere.

Expanded text:
regiminis monstraremus, ne teregiminis monstraremus, ne temerare sacra regimina quisquis his impar est audeat, et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . Hinc ipse Dei hominumque Mediator regnum perciperedens, ante saecula regnat in coelis. Scriptum quippe est: Jesus ergo cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Quis enim principari hominibus tam sine culpa potuisset, quam is qui hos nimirum regeret, quos ipse creaverat? Sed quia idcirco in carne venerat, ut non solum nos per passionem redimeret, 5 verum etiam per conversationem doceret, exemplum se sequentibus praebens, rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum sponte convenit; oblatam gloriam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit; ut membra ejus videlicet discerent favores mundi fugere, terrores minime timere,
Abbreviated transcription (Latin):
ampliuos in eccł̃ia nocet: quam
qui ꝑ uerse agens. nomen uł ordi¬
nem sc̃ĩtatis habet. Delinquentẽ
namq hunc. redarguere nullus
p̃sumit. & in exemplum. culpa ue
hement̃ extendit᷑: quando ꝓreũen¬
tia ordinis peccator honoratur. In¬
digni autem quiq tanti reatus pon¬
dã fugerent: si ueritatis sententiã.
sollicita cordis aure pensarent qua
ait. Qui scandalalizauerte unũ
de pusillis istis. qui in me credunt:
expedit ei ut suspendat᷑ mola asi
naria. in collo eius: et demergat᷑
in ꝓfundum maris. P molam qͥp¬
maris extrema damnatio designat᷑.
Qui ergo ad scĩtatis speciem dedu¬
ctus. uł uerbo cẽtos destruit uł
exemplo: melius ꝓfecto fuerat.
ut hunc ad mortẽ sub exc̃iori ha¬
bitu. t̾rena acta constringerent:
quam sacra officia. in culpa cec̃is imita¬
bilem demonstrarent. Quia nmi¬
rum. si solus caderet: ut cumq
hunc tolerabilior in ferm pena
diximus. ut quantum sit pondus

Expanded text:
amplius in Ecclesia nocet, quam amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in ehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur molnaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Per molam quipmaris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent: quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena diximus, ut quantum sit pondus
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt non nulli. qui sollerti
cura spũalia p̃cepta ꝑscrutan¬
tũr. sed que intelligendo penetͣnt.
uiuendo conculcant. Repente do¬
cent. que non oꝑe sed meditatione
didicerunt. Et quod uerbis p̃dicant.
morib impugnant. Unde fit. ut
cum pastor ꝑabrupta graditur ad
p̃cipitium grex sequatur. Hinc nan
bilem pastorum scientiam querit᷑
dicens. Cum ipsi limpidissimã a¬
quam biberetis: reliquã pedib
ur̃is turbabatis. et oues mee iis
que conculcata pedib ur̃is fuerãt.
pascebant᷑. et que pedes ur̃itur¬
quippe limpidissimam pastores
bibunt: cum fluenta ueritatis. re¬
cte intelligentes hauriunt. Sed ean¬
dem aquam pedib ꝑturbare est:
sc̃e meditationis studia. male uiuẽ¬
do corrumꝑe. Quam scilicet eaꝵ
tbatam pedib oues bibunt: cum
subiecti quiq non sectant᷑ uerba
que audiunt. sed sola que conspici¬
unt exempla prauitatis imitant᷑.
tibus in potibus lutum sumunt:
facti sunt domui isrł in offendicu¬
lum iinquitatis. Nemo quippe

Expanded text:
t sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus impugnant. Unde fit ut cum Pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Hinc namqbilem Pastorum scientiam queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis; et oves meae quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantquippe limpidissimam Pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt. Sed eamdem aquam pedibus perturbare, est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. tibus in potibus lutum sumunt. Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓcłõ frc̃m diligit. tanto ꝑnitiosus qui
eum ꝓseipso amplectitur. Plerunq ddili¬
git in alio homo quod odit in se. ut pote
in inf̾antib. Amamus enim quandam e¬
orum ignauram. ⁊ tamen odimus: quia
ignaui ẽe nolumus. Sic lapides. equos
⁊ cet̾ra quelibet diliginus. sed tamen no¬
lumus hoç ẽẽ. etiam si possemus .xxxx.
patet aunitus. Nam in ꝓspitate
incerta ꝑst amicitia. nec stituꝵ utrum
ꝑ sona an felicitas diligatur. Sepe ꝑsi
mulatronem amicitia colitur. ut quiñ
ne contrarus. quando despicit amitũ
aliqua adũsitate ꝑcussum. Qu a in re
⁊ sibi occasionem mertedis tollit. ⁊ erga
ꝑcussionẽ ꝓximi credulis existit. ueluti
actum ẽ. inter lazarum ulcerosum. di

Expanded text:
qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus. patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui nonae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi conseruanda. Unum ne
malum quis inferat. alcerum ut bonum
impendat. Primum ut caueat ledere.
sequent̃ ut iliscat p̃stare. Amicitia est
ammorum societas. hec quippe a duob
incipit. nam minus quam inter duos
dilectio ẽẽ non poterit. Antiqui dixert̃
de societate duorum. unam ẽẽ animam
in duo corpora. ꝓpt̃ uim scilicet amoris.
sicut in astib apłorum legius. erat cͥor
unum ⁊ anima una. Non quia multa cor¬
ꝑora unam habeant animam: seo quia
uncło ⁊ igne caritatis coniuncti. unum
omnes generalit sine dissensione sapiebãt
Quia dum in tribulatione amici conso¬
latio adiungit᷑: nec frangit᷑ animus.
net cade patitur. Lunc uere amicus
amatur. si non ꝑse. sed ꝓ deo ametuR.
Qui uero ꝓ se amicum diligit. insipi¬
ent̃ eum amplectitur. Multum in t̾ra
demersus est. qui carnalit hominem mori¬
turum plus diligit quam oportet. Quie¬
ium intemꝑant̃ amitum amat ꝓse magis
illum. non ꝓdo amat. Quanto gͥ bonusẽ.

Expanded text:
ximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant.Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur. sintiq: uere diligatuꝵ d̾s ⁊ ꝑri.¬
mis. quia dum adũsa ꝓcedunt. amicꝰ
trau̾lentus detegitur. statimꝙ despicit
quem se diligere simulat. Amiciti᷑a
certa milla ui excluditim. nullo temꝑe
aboletur. Ubicumq: enim se uerterit
intinem existant cari. Nam multos aca¬
ritate aut ad ũsitas temporis aut conten¬
tio qulibet actionis auertit. Sepe ⁊ ꝑ hono¬
rem. quorundam mr tantur ⁊ mores. Et gi
ante conglutinatos caritate habuerunt.
postquam ad tulmen honoris uenerĩt:
Inter fictos. beneficio adiungitir. Ñ
sunt fideles in amiticia. quos munus
nõn gr̃a copulat. Nam cito deser ũ t. nisi
semꝑ acciꝑint. Dilectio enim uera nonẽ.¬
que munere glutinatur. eodem suspenso:
difsolutur. Illa uera est amicicia que m¬
ilil querit ex reb amici. nisi solam be¬
niuoletiam. stilicet ut gratis. amet
amanterai. Plerunq amicicia ex
ex in opia breuis est ⁊ fucata asta pura

Expanded text:
batur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit  qui usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑerut quod ad infamiam botiorum obiti¬
ant. sicut est illud ex salomone. Bona
in malum conuertet impius. ⁊ electis im¬
ponit macłam. Ue autem illi qui ⁊ suam
renuit uitam corrigẽ. ⁊ bonorum non
desinit dethere. Pleriq mali similes
sibi ĩmalum defendunt. ⁊ patrocuno
suo pͥuos contra correctionem bonorũ
suscipiunt. ne unde displicent emendẽ¬
tur. adicientes in se aliena delicta. ut
non tantum de suis malis. sed etiam de
aliorum facinorib pumantur. quorum
peccata defendunt.XXX.iii. Llep̃positis

Expanded text:
pererint quod ad infamiam bonorum objicipererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXIII. De praepos
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Estqnorundam excusatio ꝑnͣsorum. quidũ
ꝓsuis facinorib arguunt᷑ : ũba urstorim
ꝓcensura declinanda abiciunt. seruañ¬
tes se cdiuino iudicio. quo puniendi sunt
durius. diun temporalit̃ contemmuinit
indicari. Ses hominib iniquis molesta
est ueritas. ⁊ amara disciplina uisticie.
nec delectant᷑ nisi placentia ꝓpͥe imbe cil¬
litatis. iniisticia fecundi. steriles ueritate.
ceti ad contuendam lucem. oculati ad te¬
nebrarum aspiciendum errorem. Corda
repborum lubrica sunt ad male consenti¬
endum ⁊ fluxa. ad bene consentiendum :
durissima. ꝓbat salomon ⁊ iusti emen¬
ilationem correpti. ⁊ stulti obstinationẽ
adraoniti dicens. Doce iustum. ⁊ festina¬
bit aciꝑe. De stulto autem ait. Qui eru¬
dit derisorem: ipse sibi facit inuiriam.
ipsi amalo corrigi neglegunt. corrreptorum
uerba falsa tͥminatione detrͤ ctant. ⁊ de suis
scelerib solatium usurpant. si uł falso com¬

Expanded text:
7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam .ipsi a malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso com
Abbreviated transcription (Latin):
inipsis est dos in sanabiles putant. Hec decli¬
nant cor ail compatiendi miscłiam. sed suꝑ¬
bientes decestantur atꝙ blasphemant. Hon¬
nuquam actidit inter ut amicos aliqua re¬
dargutiinis enutrita discordia ł̃ maiorem pos
hoc quidem pͥmum non si qͣuadam emulati¬
one admꝰ ntus suscipt. sed cortectus. post¬
modum gr̃as agit. At contra multi ꝓ par-¬
ua lenone um caritatis rescradunt. ⁊aba¬
more dilectionis sese ꝑennit̃ retrahunt.
Pleriꝙ correptionem suam officium carita¬
tis ecistiant. Pleriq uͦ hoc ipsum quod
ex taritate corr iprunt᷑: ad murie contu¬
meliam tralunt. Unde euenit. ut ex eode¬
t̾iores efficiantu. quo emendari obedien¬
do potuerunt. Salubrit̃ accipiunt isti.
quotiens de sunis excessib argiintia. Su¬
ꝑflua autem est humilitas corum quise
gessisse accusant: que non admiserunt
Quiũ sine arrogantia bona facta suaꝑ
nuntiat: ꝓtuldubio nequaquam peccat.

Expanded text:
in ipsis est, eos insanabiles putant; nec decliin ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
in patem habeant inuicem: sic optandum
ut mali inuicem sint discordes. Unauimitatẽ
quippe malorum. bonorum ẽẽ contrar iam pau¬
ins apłs approbat. qui malos contra se dim¬
dit. quos in netem suam concordasse consper¬
it. Inde ⁊ in lege mare rubrum. Hoc est ma
torum uia tendens adbeatitudinem non im¬
pediatiur. Impedit᷑ autem iter bonorum. si
mare hoc ẽ. unitaᷤ non diuudatir miquoꝵ.¬
on debet uitia xxXII. De correp¬
qui adhuc uitiorum contagianb seruit. Im¬
ꝓbum est enim arguere quendam in alio. qd̾
illmt rep̃hendit insernetipso. Qm ueracĩt
fratram uult corriꝑe ac sanare in fir mita¬
tem: talem se p̃stare frat̃ne utilitati studeat.
ut eum quem corriꝑe cupit: humili corde
admoneat. Et hoc faciat ex compassione qua¬
si cõminis ꝑicłi. ne forte ⁊ ipse subiciatuꝵ
temptatiom. Sicut uiri spũales aliem pet¬
cati emenclationem expectant: ita ꝓt̾ui de¬
linquentib deridendo insultart. ⁊ quantũ

Expanded text:
i pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, cotorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquorum . CAPUT XXXII. De correpqui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
misteria non ualet. quia caligine curarũ
non uidet. quod ille tantum effic̃e ualet
gunt lectionis studium. ⁊ quod scire le
gendo poterant. neglegendo contemiil
Quidam uͦ amorem sciendi habent. sed tar¬
ditate sensus p̃pediuntur. qui tamen assi¬
dua lectione sapiunt. quod ingenios ꝑdesi

Expanded text:
mysteria, non valet, quia caligine curarum mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, gunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi
Abbreviated transcription (Latin):
sensum scͥpture sc̃e cognosc̾e msi
legendi familiaritate. sicut scͥptum est.
Ama illam ⁊ exaltabit te. głificaberis ab
ea cum eam fueris amplexatus. Quanto
quisq magis in sacͥs eloquiis assiduus fu¬
erit: tanto ex eis uberiorem intelligenĩ
capit. Sicut terra que quanto amplius er¬
colitur: tanto uberius fructificat. Quanti
amplius ad quamlibet artẽ homo conscende
tanto magis ad hominem ars ipsa descente
sicut in lege scͥbitur. Moyies ascendit n
montem. ⁊ dñs descendit. Herum est le
otio sp̃uali. quod ille tautum secreta dim¬
norum scrutabitur mandatorũ:. qui ab
actione terrene cure auocauerit auumũ
⁊ sedula familaritate scͥpturis sc̃ĩs in heid¬
rit. Nam sicut cecus ⁊ uidens potͣ qmae
ut̃q ambulare. seo non consimili lib̾tat
dum cecus ꝑgens quo non uidet offendat.
uidens uͦ offendicła caueat. ⁊ quo sit ꝑgtl¬
dum agnoscat : sic qui nubilo terrene
cure fuscatuꝵ. si temptet dĩ ꝑscrutari

Expanded text:
sensum Scripturae sanctae cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari
Abbreviated transcription (Latin):
uia ioitur
qualis ẽe debeat pastor
ostendimus:. nunc qualit̃ doceat demon¬
stremus. Ut enim longe ante nos reũ¬
ende memorie gregorius natantenus
edocuit. non una eandemq cunctis ex¬
ortatio congruit. quia nec cunctos par
morum qualitas astringit. Sepe nan¬
ꝙ aliis officiunt. que aliis ꝓsunt. Na
et plerumq herbe que hec anmalia
nutriunt. alia occidunt. Et lenis sibi¬
lus equos mitigat. catulos instigat.
Et medicam̃tum quod hunc morbum
imminuit. alt̾i uires iungit. Et panis
qui uitam fortium roborat. paruulo¬
rum necat. ꝓ qualitate gͥ audientiũ
formari debet sermo doctorum. ut
et ad sua singulis congruat. et tamen
a commums edificationis arce nunquã
recedat. Quid enim sunt intente men¬
tes auditorum. nisi ut ita dixer un
quedam in cythara tensiones strate
cordarum: Quas tangendi artifex
ut non sibimet ipsis dissimile canti¬
cum faciant. dissimilit̃ pulsat. Et
icireo corde consonam modulatio¬
nem reddunt: quia uno quidem plec¬

Expanded text:
uia igitur qualis esse debeat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsis dissimile canticum faciant, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plec
Abbreviated transcription (Latin):
atemplo. Unde etiam dauid dicit. De¬
us stetit in synagoga deorum. in medio
antem deos diuidicat. Quod si afide ex¬
orbitauerit rector. tunc erit arguendus
a subdit is. Pro morib uero reꝓbis. to¬
lerandus magis quam distringendus
aplebe est . xl. De iracundis doc
doctores ꝑ rabiem furoris discipli¬
ne modum adiminanitatem crude¬
litatis conũtunt. ⁊ unde emendare
subditos poterant. inde potius tulnerãt
Ido sine mensura ulciscit᷑ culpas p̃positus
iracundus. quia eius cor disꝑsum in re¬
rum curis. non colligitur in atnorem
unus ditatis. Mens eium soluta indiũsis. catena
caritatis non astringitur: sed male laxa¬

Expanded text:
a templo , vel etiam sicut dicit a templo , vel etiam sicut dicit us stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus magis quam distringendus a plebe esdi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandus a plebe rector in ordinatus.
dum magis nouerit popłi sui fuisse me¬
riti. ꝑũsi regimen suscepisse pontificis.
Nam ꝓmeritis plebis. disponitur adõ
uita rectorum. Exemplo dauid peccati.
ad comparationem pͥncip um. qui ex
meri plebis p̃uaricantur. Sententia dam¬
nautiu cham filii noe. qui suorum pͣposi¬
torum culpas inpublico ꝓdunt. sicut chã
qui patris pudenda non oꝑuit sed derisa
monstrauit. Habituri sunt meritum ⁊ ia¬
phec. qui reuertut̃ oꝑuint. que patres
suos excessisse cognoscunt. si tamen patrũ
facta non diligant. sed tantum oꝑiant nec
imitentur. Nam sunt qui pͣpositos suos ꝑ¬
ũse udicant. dum terrenis studiis eos
plus uͥderuit ẽe intentos. siuł parum iã
ipsi de spũalib cogitauerunt. Rectores
g ado ndicandi sunt. asuis autem subdi¬
tis nequaqͣm iudicandi sunt. exemplo dm̃
qui ꝑ se uendentes columbas ⁊ nummula¬
riorum mensas ꝓpͥo eũtit flagello. ⁊ piecte

Expanded text:
judicandus a plebe rector inordinatus, judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et projecit