comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parat peccatores quod foe dissimis sordibus inquinatur : nec excipitur a con¬
culcatione populi ut sempereius foctorites etur : Delebo eos id ẽdemediotollã
quod pertinet ad lutum platecrum Vimquoque ipsam comparationis intellige
aitenim udutum platearum : quod faciletollitur quia mollissimũ comprobatur
trsnsoe decontradictionisipopuliconstieues oeincapud
eptiũ populus quem ponea noni serururt onhi:
reptus ẽplane de contradictionibus populi : quando explosis perfidisiudȩis:
ad gentiumfidem deciotionemq: trans latus ẽ : contradictiones uero illas dic̃ :
quas ei scelerata turba multi pliciter ingerebat : nam quod ait. constitues me
incaput gentium : signumdicit fide i xpianȩ : quia in frontegentium crucis ha¬
buer int uex illa radiare : Populum quem non cogni idẽ atquem non ueni
nouum rudem atque antea non receptum : Seruiui tautem : credidit dicit

Expanded text:
parat peccatores, quod fetidissimis sordibus inquinatur, nec excipitur a conparat peccatores, quod fetidissimis sordibus inquinatur, nec excipitur a conculcatione populi, ut semper ejus fetor iteretur. Delebo eos, id est de medio tollam, quod pertinet ad lutum platearum Vim quoque ipsam comparationis intellige: ait enim, ut lutum platearum, quod facile tollitur, quia mollissimum comprobaturde contradictionibus populi, constitues me in caput gentium: populus quem non cognovi servivit mihi. Ereptus est plane de contradictionibus populi: quando explosis perfidis Judaeis ad gentium fidem devotionemque translatus est. Contradictiones vero illas dicit, quas ei scelerata turba multipliciter ingerebat. Nam quod ait, constitues me in caput gentium, signum dicit fidei Christianae: quia in fronte gentium, crucis habuerunt vexilla radiare. Populum quem non cognovi, id est ad quem non veni, novum, rudem, atque antea non receptum. Servivit autem, credidit dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
lamores dicit irritos : quos impii in illa iudicatione mis surisunt : sicut in euan¬
gelio dedampnandisait Ibieritflecus et stridordentium : clamores enim isti
salum facere nequecnt : qui salutis auctorem hic contemnendum essedecreuer̃
Necerat qui saluos faceret : propterdiabolumdicit : quo immit tente deliquae¬
runt : quienimtales facturus ẽ saluoscum instigator et princepseorumsitprimꝰ
ipsedam nandus. sed hicum uiderint spemsuam indiabolo corruisse : damabunt
quidem add nm̃ sed non ex audieteos qm̃ in fructuosa illicagnoscitur paenitudo:
ubiia mẽiusta dampnãtio :
ercoamua cosut puluenẽ ap tepaciomn uenri utlurũ plateau¬
Ibiẽ illa lingua grandiloqua etuento sasu perbi usque ad puluerem secõmi¬
nuendos intellegant : qui d ño prauis mentibus contradicere moliuntur : Et
neputat se quamuis de critum posse quiescere : Addidit ante faciemuenti: ut
quiescere nom possint cum fuerint inminuti : Bene autem luto platearum com¬

Expanded text:
lamores dicit irritos, quos impii in illa judicatione missuri sunt; sicut in Evangelio de damnandis ait: Ibi erit fletus et stridor dentium . Clamores enim isti salvos facere nequeunt, qui salutis auctorem hic temnendum esse decreverunt. Nec erat qui salvos faceret: propter diabolum dicit, quo immittente deliquerunt. Quis enim tales facturus est salvos, cum instigator et princeps eorum sit primus ipse damnandus? Sed hi cum viderint spem suam in diabolo corruisse, clamabunt quidem ad Dominum, sed non exaudiet eos: quoniam infructuosa illic agnoscitur poenitudo, ubi jam est justa damnatio. comminuam eos ut pulverem ante facii est illa lingua grandiloqua et ventosa superbia? Usque ad pulverem se comminuendos intelligant, qui Domino pravis mentibus contradicere moliuntur. Et ne putent se quamvis detritos posse quiescere, addidit, ante faciem venti; ut quiescere non possint, cum fuerint imminuti. Bene autem luto platearum com
Abbreviated transcription (Latin):
Incarnationis suae gloriosissimosactus qui monstrandi ⁊ aues ticiadica¬
Lerant : conuersatione scĩssima dicit essedilatatos : Vestigia uero uiam infor¬
mationis ostendunt . quam firmissimam reliquit a postolis ubi ipsegressus in pri¬
mens scĩs actibus ambulauit : hae cergo uestigia ab in imicis in firmanda iure
denegtiuit : qui alicet se uento samundi procella commouerit : eiustamen uestigia
mouere non potuit. quaeillene petrus inmari mergeretur : fixa solidauit :

Expanded text:
Incarnationis suae gloriosissimos actus, qui monstrandi erant conversatione sanctissima, dicit esse dilatatos. Vestigia vero viam informationis ostendunt, quam firmissimam reliquit apostolis, ubi ipse gressus imprimens sanctis actibus ambulavit. Haec ergo vestigia ab inimicis infirmanda jure denegavit, quia licet se ventosa mundi procella commoverit, ejus tamen vestigia movere non potuit, 63 quae ille ne Petrus in mari mergeretur fixa so
Abbreviated transcription (Latin):
temfitoratio proiudaeis quidiaboli potestate constricti nefarii serant ausibus in¬
citandi: Daemone s enim sunt in imici manus dñi quihum anumgenus contrariadño
tate diuisi x pm sequerentur auctorem: Supplanta eos hic inbono positum essupplan¬
tatienim et illa cipiendi sunt ꝗdam natiserroribus ad rectas semitas trans feruntur
Inuita ipsorum quod addidit. hoc est in mundo isto dumuiuunt ubi penitentiaelo cus
est ubiclamatur ad dnm : non tantum ore quammente ubi recipiuntur puris sime
bcondita dĩ et in bono et inmalo possumus congruenter accipere : quia omne pecca¬
Atum illi ab hominabile atque a conspectueius extraneum ẽ : quamuis eius notitiã
minime refugere uidecitur. sicut inquinto psalmo iam dictum est : Non habi tabit
iuxta temalignus neque permanebunt iniusti an teoculostuos: Sicut et deca inscrip

Expanded text:
Item fit oratio pro Judaeis, qui diaboli potestate constricti, nefariis erant ausibus inItem fit oratio pro Judaeis, qui diaboli potestate constricti, nefariis erant ausibus incitandi. Daemones sunt enim inimici manus Domini, qui humanum genus contraria Domino uitate divisi, Christum sequerentur auctorem. Supplanta eos, hic in bono positum est; supplantati enim et illi accipiendi sunt qui damnatis erroribus ad rectas semitas transferuntur. In vita ipsorum quod addidit, hoc est in mundo isto, dum vivunt: ubi poenitentiae locus est; ubi clamatur ad Dominum, non tam ore quam mente; ubi recipiuntur purissime sAbscondita Dei et in malo, et in bono possumus congruenter accipere: quia omne peccatum illi abominabile, atque a conspectu ejus extraneum est, quamvis ejus notitiam minime refugere videatur; sicut in quinto psalmo jam dictum est: Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos ; sicut et de Cain Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
adiabolo qui merito impius dicitur : qui apiis semper contrarius approbatur : Eripe
facre scirgere quodimpletumesse manifestum est : Frame ãtuam : breuiter conclusuẽ
qudsit animadnĩ saluatoris : Framecc est enim patris quandoperipsam diabolũ uicit
peripsam mundum a sordida superscĩone purgauit: per ipsam debellata est captiuitasq̃ :
humanigeneris sobolem possidebat : Frameam uero diximus multarumesse significatio¬
num : Modo contum: modo laricam modo gladium significatbis acutum: Quaetumen
omnia ad instrumenta armorum certum est pertinere : Memento autem quod in ho
uersus quinta species definitionis ẽ : qua egrecae cata antilaxin. Latine ad uerbum
dicitur : unoenim uerbo definiuit quid sit anima xp̃i : id ẽfra mea patris
AbIIMicis manus tuac dueapauicis atenna dispertinecos
et supplantacos inurta conua

Expanded text:
a diabolo, qui merito impius dicitur, quia piis semper contrarius approbatur. Eripe: a diabolo, qui merito impius dicitur, quia piis semper contrarius approbatur. Eripe: fac resurgere, quod impletum esse manifestum est. Frameam tuam. Breviter conclusum est quid sit anima Domini Salvatoris; framea est enim Patris, quando per ipsam diabolum vicit; per ipsam mundum a sordida superstitione purgavit; per ipsam debellata est captivitas, quae humani generis sobolem possidebat. Frameam vero diximus multarum esse significationum: modo contum, modo loricam, modo gladium significat bis acutum; quae tamen omnia ad instrumenta armorum certum est pertinere. Memento autem quod in hoc versu, quinta species definitionis est, quae Graece κατὰ τὴν λέξιν, Latine ad verbum dicitur; uno enim verbo definivit quid sit anima Christi, id est framea PatrisAb inimicis manus tuae. Domine, a paucis a terra dispertire eos, et supplanta eos in vita eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus dnm̃ temptauit cruciautem istorum in sania crudelis affixit : Catulũ autẽ
leonis dixit : relicum populum iuda eorum qui sediaboli filios effecerunt : Sicenim de
ipsis in euangelio dicitur: uos ex patrediabolo estis: habitans in abditis. permanens
in insidiis decestabilium. Siqui dem hominum consuetudo ẽ mala uota tegere : ut la¬
Tertia sectio beate orationis intratur : Exurge in peccator es dicit : que milliputant
morehumanopossequiescere ut cognoscant uigilare : dumeorum non permittuntur
iniquitates excrescere : Praeueni autem dixit: ut ante sub uertarntur: quam peccata
perficiant : ex posuimus enim in superioribus : hanc sensum benecptari. Sceleratis
dum semiscer t non permittuntur inlicitis subuertuntur enim et illi feliciter : quide
prauis uitiis ad rectam semitam reducuntur : Eripecinimam meamab impio. uti que

Expanded text:
diabolus Dominum tentavit, cruci autem istorum insania crudelis affixit. Catulum autem diabolus Dominum tentavit, cruci autem istorum insania crudelis affixit. Catulum autem leonis dicit reliquum populum Judaeorum, qui se diaboli filios effecerunt. Sic enim de ipsis in Evangelio dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Habitans in abditis: permanens in insidiis. Detestabilium siquidem hominum consuetudo est mala vota tegere, ut laTertia sectio beatae orationis intratur. Exsurge in peccatores dicit, quem illi putant more humano posse quiescere; ut cognoscant vigilare, dum eorum non permittuntur iniquitates excrescere. Praeveni autem dixit, ut ante subvertantur quam peccata perficiant. Exposuimus enim in superioribus hunc sensum bene aptari 57 sceleratis, dum se miscere non permittuntur illicitis. Subvertuntur enim et illi feliciter, qui de pravis vitiis ad rectam semitam reducuntur. Eripe animam meam ab impio; utique
Abbreviated transcription (Latin):
Proicientes extraciuitatem encientes nunccircumdederunt : nom obsequio¬
sed furore quando crucieum constat affixum : Nunc autem quod dictumẽ prae senstẽpus
posuit profuturo quod apud prophetas essenoscitur u.sitatum : Sequitur. oculos suos
statuerunt declinare in terrã : Dicit consuetudinem perditorum qui terra respiciunt
Cusceperunt me: hoc est iuda ei apilato quando eis dixit : Tollite eum et secundũ legẽ
Duram crucifigiteeum: quod aui desuscpient as et uotum sua ecrudelitatis implentes
merito ferarum seuitiae comparantum : .I. eonem diximus et diabolum dici: et xp̃ose¬
pius comparari : Qui modus lucutionis interpropria scriptura ediuinae recipiendus
est: hic tamen euidenter diabolum designat : Ipsȩ enimiuste comparati sunt : principes
iudaeorum : Quoc auctore fremuerunt et tamen multop diores effectisunt : Si quidẽ

Expanded text:
Projicientes, extra civitatem ejicientes; nunc circumdederunt non obsequiProjicientes, extra civitatem ejicientes; nunc circumdederunt non obsequised furore, quando cruci eum constat affixum. Nunc autem quod dictum est, praesens tempus posuit pro futuro, quod apud prophetas esse noscitur usitatum. Sequitur: Oculos suos statuerunt declinare in terram. Dicit consuetudinem perditorum, qui terram respiciunhabitans in abditis. Susceperunt me, hoc est Judaei a Pilato, quando eis dixit: Tollite eum, et secundum legem vestram crucifigite eum , quod avide suscipientes, et votum suae crudelitatis implentes, merito ferarum saevitiae comparantur. Leonem diximus, et diabolum dici, et Christo saepius comparari. Qui modus locutionis inter propria Scripturae divinae recipiendus est; hic tamen evidenter diabolum designat. Ipsi enim juste comparati sunt principes Judaeorum, quo auctore fremuerunt; et tamen multo pejores effecti sunt, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ersus hic: est omnino diligentius intuendus a facie impiorum daemones
significat qui excitatum populum iuda eorum in necem dniardore praecape¬
ti compulerunt F acie senim ipsorum truculenta praesentia fuit sicut ineuon¬
gelio deuida dicit : Intrauit in illum satanas sicergo actumest ut instiretio¬
nedaemonum inimicieius iuda eianimamipsius idđ ẽuitã temporalem eripe¬
reuoluis sent : nam et ipsum uerbum circumdederunt euangelicaen arratio¬
nis exprimit ueritatem : quando cumgladus etfustibus euminsa noruin turba
escelerum nimietato saginati uere in tellegentiae acuminaper diderunt:
Restabit autem ut qui pinguis simaim manitate tumuerunt superbalo queren¬
tuos etbenehicdixit tantumore non etiam cordelocuti sunt quia sceleratorum
mos est illa freq̃uenter sermone defenderequȩ noscuntur conscientia testedam
STAIuer uNt decliuane internaco:

Expanded text:
ersus hic est omnino diligentius intuendus. A facie impiorum, daemones ersus hic est omnino diligentius intuendus. A facie impiorum, daemones significat, qui excitatum populum Judaeorum in necem Domini ardore praecipiti compulerunt. Facies enim ipsorum, truculenta praesentia fuit; sicut in Evangelio de Juda dicit: Intravit in illum Satanas . Sic ergo actum est, ut instigatione daemonum inimici ejus Judaei animam ipsius, id est vitam temporalem eripere voluissent. Nam et ipsum verbum circumdederunt evangelicae narrationis exprimit veritatem, quando cum gladiis et fustibus eum insanorum turba scelerum nimietate saginati, verae intelligentiae acumina perdiderunt. Restabat autem ut qui pinguissima immanitate tumuerunt, superba loquerentur. Et bene hic dixit tantum ore, non etiam corde locuti sunt: quia sceleratorum mos est illa frequenter sermone defendere, quae noscuntur conscientia teste damstatuerunt declinare in terram.
Abbreviated transcription (Latin):
Per schemascon quaelatinae dicitur imaginatio pupillise oculidñs comparauit:
pupilla ẽ enim in medio posita perspicua parsoculi qua corporum cõloresuari
qualitate discernimus dicta a paruitate sui pupilla : qua sipus illa n. Huic conue¬
nienter comparatus ẽxp̃s cuidatum est in suo iuditio iustos a peccatoribus segregart
aptis sime ita que petit custo dirqse ut pupillam oculi : quando et peripsamre suisuales
discernimus et in nr̃o corpore nihil praestantius inuenitur : Sequitur : Subumbade
alcrum tuarum protegeme : Hic aliud introducitur schema quod grecae parabolae
latina e comparatio dicitur : quando sibigenus dissimile in aliqua communitionesociat᷑
paternis enim protectionibus : alae sunt conparate : Misericordiaquippetca
ritas : quasi alae sunt patris quibus seprotegi congruenter ex postulat : Haeo
autem comparatio : uenit ab auibus quȩ caros filios alarum suarum extensione

Expanded text:
Per schema icon, quae Latine dicitur imaginatio, pupillae se oculi Dominus comparavit. Per schema icon, quae Latine dicitur imaginatio, pupillae se oculi Dominus comparavit. Pupilla est enim in medio posita perspicua pars oculi, qua corporum colores varia qualitate discernimus: dicta a parvitate sui pupilla, quasi pusilla. Huic convenienter comparatus est Christus, cui datum est in suo judicio justos a peccatoribus segregare. Aptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro corpore nihil praestantius invenitur. Sequitur, sub umbra alarum tuarum protege me. Hic aliud introducitur schema, quod Graece parabole, Latine comparatio dicituPaternis enim protectionibus alae sunt comparatae. Misericordia quippe ritas, quasi alae sunt Patris, quibus se protegi congruenter expostulat. Haec autem comparatio venit ab avibus, quae charos filios alarum suarum extensione
Abbreviated transcription (Latin):
duim ẽ cumdicisoleat ex audistime quia clamaui cum haec sententia ordinem
uideatur habere conuersum Quiclamat qm̃ exauditur : utiquepurus in nocens
et in maculatus agnoscitur : nam confidenter orauit : qm̃ setiudireposse deconsci¬
entia epuritato prae sumpsit : Intellegamus autem quod dicit. Inclina aurem tuã
qm̃ad eum persenonualet humana in firmitas peruenire : Sic enim exaudit cũse
benignus indulserit. Et dementiam suam antel argitur : ut possit sũpplicantium
Irimes se non poterat : nisi quod sub aliqua fuissẽ nouitate conspectum: Signi¬
ficat enimmirabilia quae in carne facturus erat : qua eiudaicus populus et siuniuer¬
susnon credidit tamen suba eimiratione conspecxit : Saluos facis sperante sinte idẽ
in acternauita constitues : nam frequenter : Vlimagis in hocmundo trucidati scnt
quieius nomine crediderunt: Pulchrea utem dixit a resistentibus dexteraetuae
Dexteraenim patris est filius cui iudaei repugnare nisi sunt : quando cum crucifige

Expanded text:
dum est, cum dici soleat: Exaudisti me, quia clamavi: cur haec sententia ordinem videatur habere conversum? Qui clamat, quoniam exauditur, utique purus, innocens et immaculatus agnoscitur. Nam confidenter oravit, quoniam se audiri posse de conscientiae puritate praesumpsit. Intelligamus autem quod dicit: Inclina aurem tuam: quoniam ad eum per se non valet humana infirmitas pervenire. Sic enim exaudit, cum se benignus indulserit, et clementiam suam ante largitur, ut possit supplicantium vmirum esse non poterat, nisi quod sub aliqua fuisset novitate conspectum. Significat enim mirabilia, quae in carne facturus erat, quae Judaeus populus, etsi universus non credidit, tamen sub admiratione conspexit. Salvos facis sperantes in te, id est in aeterna vita constitues. Nam frequenter illi magis in hoc mundo trucidati sunt, qui ejus nomini crediderunt. Pulchre autem dicit: A resistentibus dexterae tuae. Dextera enim Patris est Filius, cui Judaei repugnare nisi sunt quando eum crucifigere
Abbreviated transcription (Latin):
tura dicitꝰ aegres suscaina faciednĩ : habitauit interra profugus : Satura ta siudȩosergͦ¬
dio istuaedñe quam abscondistitimentibuste. Et porfecisticam sperantibus int ⁊el co¬
metartur beneficia utmaior ingratorumostendatur offenia Deabsconditis tuus
id ẽdelegeueterstestamenti. et demiraculis q̃: xp̃sdñs i nerserat gioriola dispensatio¬
ne facturus.: Uentrem sensum significat omni nocar nalem inquomandata dñ taquã
Sedhi cumessent rebus aelestibus impleti utnibil tapere num u peraget orsicabuste
danim a duerte quudiequitar saturatisuint porcina : Diniquiaas ex secranda auidie¬
ba sensustorum mandatadĩ et illi saturabantun sor dibus peccatorse uan douoque
modo bonisculestibus pastimed orum facicibus explebantibr portinienum aspeduea
respicit qua einter cotera ueteri stestament praccepta i: munda qonina d polluta

Expanded text:
tura dicit: Egressus Cain a facie Domini, habitavit in terra profugus . Saturatos ergdinis tuae, Domine, quam absconditi timentibus te, et perfecisti eam sperantibus in te ! Enumerantur beneficia, ut major ingratorum ostendatur offensa. De absconditis tuis, id est de lege Veteris Testamenti, et de miraculis quae Dominus Christus in eis eratne facturus. Ventrem ipsorum, sensum significat omnino carnalem, in quo mandata Domini tanquam Sed hi cum essent rebus coelestibus impleti, ut nihil terrenum capere debuissent, animadverte quid sequitur, saturati sunt porcina. O iniquitas exsecranda! Audiebat sensus eorum mandata Dei, et illi saturabantur sordibus peccatorum, novoque modo bonis coelestibus pasti, malorum faecibus explebantur. Porcina enim ad polluta respicit, quae inter caetera Veteris Testamenti pr
Abbreviated transcription (Latin):
oculos post uero palpebras : ꝑalpebredicto sunt : apculpitt indo ÷ grunis poscut
qucuedcum lum inuimthecae et qua si folles oculorum quos claudimus dorientes
in fatigotum compus culum repcrarepossimus : Ergo quicin dño membrorun
mỹninaina perallegoriam frequenter aptantur diciteam non sobum quiet¬
do metendunt oculis sed etiam tunc requirere idae considerare filios hominum
cumetineglegere qua si dormiens aestimatunos cgisiderant filios homincim¬

Expanded text:
oculos; post vero palpebras. Palpebrae dictae sunt a palpitando. Sunt enim oculos; post vero palpebras. Palpebrae dictae sunt a palpitando. Sunt enim quaedam luminum thecae, et quasi folles oculorum, quos claudimus dormientes, ut fatigatum corpusculum reparare possimus. Ergo quia in Domino membrorum ministeria per allegoriam frequenter aptantur, dicit eum, non solum quando intendit oculis, sed etiam tunc requirere, id est considerare filios hominum, cum ea negligere quasi dormiens aestimatur. Vers. 7. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Exprobras sshis qui falsa sentunt dereligione uerissim et adsecun dimoi¬
aprt oro plietuporuenit in quo tam uidiciudiñ dicit eis seuentura ł thumcineo
peruorsitas. saltimse considerata dnĩ districtione recorrigat set ut in nocentem
decipi aliꝗuus non puttretinpune dnm̃ dicit Inuno quoque religio soconsistere
sicut ait apłissiqui s templumdĩ uioluuerit dispordetillum es templũ enim
dis qm̃ ẽ quod esttisuos ut seit hereticus ad nõ sepos sedisperdi a quonoscuntur
corda racte eredentium possidert: Cadumenim scõsuiros signi ficcien oios perate¬
senticemuestactis sue diuinitas in sidere dignatur : et qutm pulchre suboritur
lauis ren leste a equclis enim honor quaclis egioria suscipere crectorem quam nonte
puis iespieudt̃ i ñ iituitus eus beneficium ẽ quio petcatorumde nebuit no
offendiuur a sounienduritate lustratur name dupisus petrus: etdire buns me¬
ruito quando eum dementia diuinitutis aspexit : e tintende quo dpriis posu

Expanded text:
 ad secundum caput propheta pervenit, in quo jam judicia Domini dicit esse ventura; ut humana perversitas saltem se considerata Domini districtione recorrigat. Et ut innocentem decipi aliquis non putaret impune, Dominum dicit in unoquoque religioso consistere; sicut ait Apostolus: Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Ut sciat haereticus a Deo se posse disperdi, a quo noscuntur corda recte credentium possideri. Coelum enim sanctos viros significat, quos praesentia majestatis suae Divinitas insidere dignatur. O quam pulchre suboritur laus re illaesa! Qualis enim honor, qualis est gloria suscipere Creatorem, quem non est cit Deus: quoniam intuitus ejus beneficium est, quia peccatorum tenebris non offunditur, qui tanta claritate lustratur. Nam et lapsus Petrus redire tunc meruit, quando eum clementia Divinitatis aspexit. Et intende quod prius posuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ioneomproborum cogitinda derogatio : quando dñs iustum requirit et im pia
qnion na sebueritaite discernit quodideo dicitur ut hominum desi denmp
op iniono si fatuaom o seduccut. sed unasquisque circum spitiat consarntis acha scicam
dequa nouit solum dnm̃ serretudicium : sequitur breuis ctmcinifestis seotentia s e luua
ẽdiligere inquitatem odissean mamsuam : ssenimper sequnttir quedi aboluit scio¬
quitur dum illas semitas commea reuult quccetid poenarum loca fugiende ꝓducunt

Expanded text:
improborum derogatio cogitanda, quando Dominus justum requirit et impium, qui omnia sub veritate discernit. Quod ideo dicitur, ut hominum desideria, opiniones fatuae non seducant; sed unusquisque circumspiciat conscientiam suam, de qua novit solum Dominum ferre judicium. Sequitur brevis et manifesest diligere iniquitatem? odisse animam suam. Sic enim se persequitur, qui diabolum sequitur, dum illas semitas commeare vult, quae ad poenarum loca fugienda perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
quialla sibi propruerroris ligamenta repperirit : huiusetiam psasomenlamerrit
et quantitas prophetalis ornauit : ut merito in hocnu mero incarnatio dñ relatacẽ
uideatur ubietiam prophetulis corus conuenis secognoseitior rnco nĩ rolatat¬

Expanded text:
qui nulla sibi proprii erroris ligamenta repererit. Hujus etiam psalmi numerum qui nulla sibi proprii erroris ligamenta repererit. Hujus etiam psalmi numerum et quantitas prophetalis ornavit, ut merito in hoc numero incarnatio Domini relata esse videatur, ubi etiam prophetalis chorus convenisse cognoscitur. EXPOSIT
Abbreviated transcription (Latin):
ncons pectu patris apparere sedicit cumiustitia q ̃ eius uoluntates impleuerat:¬
I quab domundum ab interitu mortis sanguinis suis effusione saluauit : S aciabor
sermoiste ãptissime uidetur iteratus : Superius enimiuda eos uxit sa turaru debu
supplendusẽ Patri sactemgloria manifestatur iniuditio dñsaluatomas cone nꝰ¬
quis que raugiet pro actibus suis sicut ipsed ñs apostolis dicit Fnilla die cognesceti
uttquiaudit supplic antom hominem eundem ot consico ndumi naturas con fufai xeque
falstare : Vndeminibilitor baaceus crrillus in quodam loco breuiter sdeser uitdicens
Anduer tentes ig tur modumin carnationis uideutas quia duaenaturae perindiuidua
unitatem in consusȩ at quo indemutabi liter inuicem sibi conuenirenţs carona iudua¬
faroesis penondeitas Hicet dĩfacta sit caro similiter etiam uerbuon ds̃est etenoncanue
Iuerdis pensatoriae propriam facerst carnem baecautoni sine offensisne decurrit

Expanded text:
conspectu Patris apparere se dicit cum justitia. quoniam ejus voluntatem impleverat, quando mundum ab interitu mortis sanguinis sui effusione salvavit. Satiabor: sermo iste aptissime videtur iteratus. Superius enim Judaeos dixit saturari porcinsupplendus est. Patris autem gloria manifestabitur in judicio Domini Salvatoris, cum unusquisque recipiet pro actibus suis, sicut ipse Dominus apostolis dicit: In illa die cognoscetis ut qui audit supplicantem hominem, eumdem et confitendum debeat advertefalsitate. Unde mirabiliter beatus Cyrillus in quodam loco breviterque disseruit dicens Lib. V adv. Nestorium: Advertentes igitur modum incarnationis, videmus quia duae naturae per individuam unitatem inconfuse atque indemutabiliter invicem sibi convenerint. Caro namquiam Verbum Deus est, et non caro, licet dispensatorie propriam fecerit carnem. Haec autem sine offensione decurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis facilius elucat: Sc̃is qui sunt in terraeius mirificauit idest paten omnelo
Hocest scõs qui sunt interrauiuentium : Nam inter quos libet słi ambitione seiactantes. sedin¬
ter illostantum qui praedistinati sunt ad regnacaelorum. Significans in nocentes et iustos
interquosmirȩ factȩ sunt uoluntates dñi saluatoris : quando illis oboedientibus etiussa ip¬
sius facientibus demortalibus ae ternas reddidit et deterrenis caelestibus beneficia sua

Expanded text:
nobis facilius elucescat. Sanctis qui sunt in terra ejus, mirificavit, id est Pater omnes nobis facilius elucescat. Sanctis qui sunt in terra ejus, mirificavit, id est Pater omnes hoc est sanctos qui sunt in terra viventium; non inter quoslibet saeculi se ambitione jactantes, sed inter illos tantum qui praedestinati sunt ad regna coelorum; significans innocentes et justos, inter quos mirae factae sunt voluntates Domini Salvatoris, quando illis obedientibus et jussa ipsius facientibus, de mortalibus aeternos reddidit, et de terrenis coelestes beneficio suae
Abbreviated transcription (Latin):
põp dea quotiesdatur locutio tertiae personaȩ : persona enim hie dni saluatoris ex
ixit non labis sed cordis affectu . undescã conscientialo quaebatur : dsmeus estu:
asorma serui filius dicit ad patrem : ut duas naturas inunapersona dñi saluatoris
uidenter agnosceres: unaex nr̃a nfirmitate humilis altera exsua potestatemi rabilis:
ut intelligas quod passus ẽ fuis secarnis quod rescrrexit potentis sime inaiestatoni aedes¬
truendam quo que arrogantiam huma nigeneris quaescus curibus aliquid sebomifacere
bona putant scuiscuiribus applicanda: Camathumanitas uerbu bonissais dm̃ poenitus
nonegere : adipsum referens omniaqua donauit non ad sequi collata suscepet
Suis quispsmrtacius sunt uniripicauit omnes uolux¬
TATES MEAS INTERILLOS:
rius nobi s uerborum or doponendus ẽ ut sermonum obscuritate submora sensus

Expanded text:
poeia, quoties datur locutio certae personae. Persona est enim hic Domini Salvatoris ex poeia, quoties datur locutio certae personae. Persona est enim hic Domini Salvatoris ex am bonorum meorum non indiges. Dixit, non labiis, sed cordis affectu; unde sancta conscientia loquebatur. Deus meus es tu, a forma servi Filius dicit ad Patrem, ut duas naturas in una persona Domini Salvatoris evidenter agnosceres. 53 Una ex nostra infirmitate humilis, altera ex sua potestate mirabilis, ut intelligas quod passus est, fuisse carnis; quod resurrexit, potentissimae majestatis. Ad destruendam quoque arrogantiam humani generis, quae suis viribus aliquid boni se facere bona putant suis viribus applicanda. Clamat humanitas Verbi bonis suis Deum penitus non egere, ad ipsum referens omnia qui  ed., quae donavit, non ad se qui collata suscepitis qui in terra sunt ejus, mirificavit omnes voluntates meas inter illos. Prius nobis verborum ordo ponendus est, ut sermonum obscuritate submota, sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem conseruarisepetens quispemsuam posuerit semperineo nonditatis suae
quicquam inminuens sed naturam humanitatis ostendens : naturam dico originem unius¬
cuius que reiuigorem que substantia e subiungit. Etiam quem ad modum scĩ eius non car¬
nalibus desideriis sed spiritalibus uirtutibus eli gantur.: Omnia quȩ pertulit adhere¬
ditatis sudegloriam asserens fuis seperducta: Secunda positione ĩdempatragratias
refert qui illiaidextris apparendo iniquitatem huius scłi omnipotentire sare iuin¬
tute superauit unde anim am suam deinferno asserit esseliberatã et post resurrectio¬
nis gloriam in delectationibus dexteraeipsius sememorat collocatum:
nitatis assumpra: Conseruari sepaterna protectione depraecatur : et quo facilius
eius rei sequeretur effectus sperasse sedixit semper in dño : Hace figuradicitur etdo¬

Expanded text:
ad Patrem, conservari se petens, quia spem suam posuerit semper in eo, non Deitatis suae ad Patrem, conservari se petens, quia spem suam posuerit semper in eo, non Deitatis suae quidquam minuens, sed naturam humanitatis ostendens. Naturam dico, originem uniuscujusque rei, vigoremque substantiae. Subjungit etiam quemadmodum sancti ejus non carnalibus desideriis, sed spiritualibus virtutibus eligantur; omnia quae pertulit ad haereditatis suae gloriam asserens fuisse perducta. Secunda positione idem Patri gratias refert, qui illi a dextris apparendo, iniquitatem hujus saeculi, omnipotentiae suae virtute superavit. Unde animam suam de inferno asserit esse liberatam, et post resurrectionis gloriam in delectationibus dexterae ipsius se memorat collocatum. nitatis assumpta conservari se paterna protectione deprecatur; et quo facilius ejus rei sequeretur effectus, sperasse se dicit semper in Domino. Haec figura dicitur etho
Abbreviated transcription (Latin):
musenim quando passus e dñs hunctitulum supercapudeius fuis secon scriptum
ihs rexiudaeorumꝰ sed ipseue raciter intelligendi sunt iudaei quipurax p̃odeuotione fa¬
mulantur : et quia rexnr̃t saluator desua passione et resurrectione locutus ẽ. Merito
huius in scriptionis commemoratio factaẽ quaetantis post temporibus erat dño dispensas¬
tesecutura : Et uthanctituli inscriptionem non ad quam libet aliampersonam sed add ñn
xp̃m referri debuis se cognosceres adiectum ẽ ipsi dauid quod ad dnm̃saluatorem cõ¬
petenter referri crobra ex positione monstrauimus: Sciendum est autem quod hic
psalmus secunduse eorum quipassionem et resurrectionem dñi breuiter tangunt
Iertotum psalmumintroducitur persona dñisaluitoris  rebiscapto uerba fu¬
Prima positiome secundum consuetudinem suam exhumanitatesus cepta uerba facit

Expanded text:
mus enim, quando est Dominus passus, hunc titulum supra caput ejus fuisse conscriptummus enim, quando est Dominus passus, hunc titulum supra caput ejus fuisse conscriptums Rex Judaeorum . Sed ipsi veraciter intelligendi sunt Judaei, qui pura Christo devotione famulantur. Et quia Rex noster Salvator de sua passione et resurrectione locuturus est, merito hujus inscriptionis commemoratio facta est, quae tantis post temporibus erat, Domino dispensante, secutura. Et ut hanc tituli inscriptionem, non ad quamlibet aliam personam, sed ad Dominum Christum referri debuisse cognosceres, adjectum est, ipsi David; quod ad Dominum Salvatorem competenter referri crebra expositione monstravimus. Sciendum est autem quod hic psalmus secundus est eorum qui passionem et resurrectionem Domini breviter tangunter totum psalmum introducitur persona Domini Salvatoris. Prima positione secundum consuetudinem suam ex humanitate suscepta, verba facit
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ conunctio quandomultapendentia. aut uno uerbo aut unc sententia c̃cludunt
ic est caelestis ille decclogus. hoc decem cordarum spiritale psclte¬
rium : Hic certe numerus coronalis. quẽ solus ille complerepotuit : qui
mundiuitia cum suo a cictore prostrauit: Sed praecemur iugiter omni¬
potentiam eius : ut qui talia pernos met ipsos implere non possumus. quae
ius scsunt eiusditati munere facicomus : calculi quoque ipsius : non ẽ consi¬
derationeglegenda : nam quartadecima generatione a transmigratio¬
neb abyloniae aduentus dñĩ salucctoris eluxit : ut merito ethic ipseuidec¬
tur locutus qui in eiusdem numero generationis adueni redignatus est:
Num omnes dicantur in scriptionestitulorum quipsalmorum frontibus affuguntur . nes¬
cio quidmisticum istedesignas: hoc specialiter primus continere declaratur : Retine¬

Expanded text:
id est conjunctio, quando multa pendentia aut uno verbo aut una sententia concluduntur. id est conjunctio, quando multa pendentia aut uno verbo aut una sententia concluduntur. sio psalmi. Hic est coelestis ille Decalogus, hoc decem chordarum spirituale psalterium: hic vere numerus coronalis quem solus ille complere potuit, qui mundi vitia cum suo auctore prostravit. Sed precemur jugiter omnipotentiam ejus, ut qui talia per nosmetipsos implere non possumus quae jussa sunt, ejus ditati munere faciamus. Calculi quoque ipsius non est consideratio negligenda; nam quarta decima generatione a transmigratione Babyloniae, adventus Domini Salvatoris eluxit, ut merito et hic ipse videatur locutus, qui in ejusdem numero generationis advenire dignatus est. Dum omnes dicantur inscriptiones titulorum qui psalmorum frontibus affiguntur, nescio quid mysticum iste designans, hoc specialiter primus continere declaratur. Retine
Abbreviated transcription (Latin):
ponit pro ouibus suis : accepitenim amagis munera sed ñ semꝑ in nocentes su¬
mit etic̃ cotidie quȩ sacris alturibus offeruntur : sed non sem ꝑ in nocentes : quc¬
propt̃ intellegtimꝰ pias etparuas oblationes caritatis studio non esse omnimo¬
dis respuendas : nãsiõne munus abiciuoluis set : nequaquã fuis set additum
rogatione propheticae breuiterdata ẽ ab soluttres ponsio qnm̃ qui haec
facit᷑ ipse habitut intabernaculo dnĩ et in scõ eiꝰ montor equiescit : Sed considora
quia fecit dixit ñ cantut Ut nos ad actualẽ uirtutẽ interposittdege constringe¬
ret : nes ecretatantimysterii intentis olis cantib: in aniter psclleremꝰ : Nĩ mouebitur
id ẽ abipsononꝰ uidetur qđ solisscĩs beatisq prestictur: nã omnis ab illo impius de moue
bitͥ in aet̃nũ quando eiꝰ regni cõmunitione priuabit᷑ : Hoc schemadicit᷑ q eum ma :

Expanded text:
ponit pro ovibus suis . Accepit enim a magis munera, sed non super innocentes. Suponit pro ovibus suis . Accepit enim a magis munera, sed non super innocentes. Sumit etiam quotidie quae sacris altaribus offeruntur, sed non super innocentes. Quapropter intelligamus pias et parvas oblationes charitatis studio non esse omnimodis respuendas. Nam si omne munus abjici voluisset, nequaquam fuisset additum,rrogationi propheticae breviter data est absoluta responsio: quoniam qui facit haec, ipse habitat in tabernaculo Domini, et in sancto monte ejus requiescit. Sed considera quia facit dixit, non cantat, ut nos ad actualem virtutem interposita lege constringeret, ne secreta tanti mysterii, intenti solis cantibus inaniter psalleremus. Non movebitur, id est ab ipso non movetur, quod solis sanctis beatisque praestatur. Nam omnis ab bitur in aeternum, quando ejus regni communione privabitur. Hoc schema dicitur zeugma,
Abbreviated transcription (Latin):
scis pecunicã probatur intellegi: una ẽ ista metallica que adusuram dee¬
ri omniprohibetur : qm̃ uitium cupiditatis est exigere uelle quod tenes
pauperibus erogundum : Quam non dedit̃ adusuram : quando illum in¬
digentibus ad informandos nos piclargitate concessit: Alter a uero est
quam adusuram duri eucingelio dicente sucdemur:. Id est praedicationes
scĩssimas et instituta diuina : Ait enim: sciebus mehominem durum etius¬
terum : Nonneo portuerat te committerepecunicm mecm nummulurus
et ego ueniens exłgissem utique quod meum est cum usuris : sic enimistud
aequi uino cum uerbum prolocorum qualitate suscipitur: a
Et munesasupenin NocEΝtES NOr accepIt :
Mirtus decima quȩ restubat impleta est : hic suꝑ in nocentes contrain nocentes
dcitur intellegi : quod ñsolũ dnm̃ constat non fecisse. sed etiã ipse seprobatus ẽpro
salute generalitatis offerre sicut in euangeliodicit : Pastorboncis animã suc

Expanded text:
sacris pecunia probatur intelligi. Una est ista metallica, quae ad usuram dari omnino prohibetur, quoniam vitium cupiditatis est exigere velle quod te nespauperibus erogandam, quam non dedit ad usuram, quando illam indigentibus ad informandos nos pia largitate concessit. Altera vero est quam ad usuram dari, Evangelio dicente, suademur, id est, praedicationes sanctissimas et instituta divina. Ait enim: « Sciebas me hominem durum et austerum. Nonne oportuerat te committere pecuniam meam nummulariis, et ego veniens exegissem utique cum usuris quod meum est? » Sic enim istud aequivocum verb11. Et munera super innocentes non accepit. Virtus decima, quae restabat, impleta est. Hic super innocentes, contra innocentes datur intelligi; quod non solum Dominum constat non fecisse, sed etiam ipse se probatus est pro salute generalitatis offerre, sicut in Evangelio dicit: Pastor bonus animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
confudisti id esus cipene noluisti qui cd teuenerat liberandũ ut quidaredispo¬
suerat creditus sclutẽ contẽptus ingerat ultionẽ : In opiscuitẽ ded nõdicitur sal¬
uatore : quidesuo diues. propt̃ nos factus ẽ pauꝑ : Et totus hic uersus subam mira¬
tione legendus ẽ : consiliũ inopis confudi sti : qm̃ dñsspeseiꝰ ẽ : ut unde magis debun
reuerentior existere : inde potius uideretu contẽptus obpropria sustinere :
net mouecit qđ a parte ad sup̃tue humanitati seius ostendi non potuit qͥucm¬

Expanded text:
confudisti, id est suscipere noluisti, qui ad te venerat liberandum; ut qui dare dispoconfudisti, id est suscipere noluisti, qui ad te venerat liberandum; ut qui dare disposuerat creditus salutem, contemptus ingerat ultionem. Inopis autem dicitur de Domino Salvatore, qui de suo dives, propter nos factus est pauper . Et totus hic versus sub admiratione legendus est. Consilium inopis confudisti, quoniam Dominus spes ejus est; ut unde magis debuit reverentior existere, inde potius videretur contemptus opprobria sustinere. Nec moveat quod a parte assumptae humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut oportuno tempr timere prouidentiaẽ :itadementiae probatur eẽ
coniunctum in epta sequẽ quã trepidatione confundere : Illud enim constat
esse cautelã hic arguitur semꝑ ignauia . Merito ergo in anitremore concus¬
si sunt : quitimorẽ dnĩ salutarẽ in hocscło desuis mentibus abiecerunt : Diceban
enim uda ei sicredimus in eum proipsa nouitate culturae : uenie nt romani
et tollnt nobis ed ocũ et gentem : Ita factum ẽ : ut non timendo dnm̃ suꝑuacu
trepidationibus angerentur . Addidit : qm̃ ds̃ in generatione ius taẽ : Sententia
secutaẽ : quae corrigeret infideles ut meminerint continentiam sibi diuini¬
tatis ab esse cũ seui decint uento safelicitate consurgere :: quod totũ picmente
praedicittr ut in proborũ mens sacrilegucorrigatur
nuectio dirigitur adiudaicum populũ : cuidicitur enigmaticȩ : xpĩ consiliũ

Expanded text:
Sicut opportuno tempore timere providentia est, ita dementiae probatur esse Sicut opportuno tempore timere providentia est, ita dementiae probatur esse conjunctum, inepta se quadam trepidatione confundere. Illic enim constat esse cautelam, hic arguitur semper ignavia. Merito ergo inani tremore concussi sunt, qui timorem Domini salutarem in hoc saeculo de suis mentibus abjecerunt. Dicebant enim Judaei: Si credimus in eum, pro ipsa novitate culturae, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Ita factum est, ut non timendo Dominum supervacuis trepidationibus angerentur. Addidit, quoniam Deus in generatione justa est. Sententia secuta est, quae corrigeret infideles, ut meminerint continentiam sibi Divinitatis abesse, cum se videant ventosa felicitate consurgere. Quod totum pia mente praedicitur, ut improborum mens sacrilega corrigatur Dominus spes ejus est. Invectio dirigitur ad Judaicum populum, cui dicitur aenigmatice: Christi consilium
Abbreviated transcription (Latin):
Ecã ecclesia cuius persona in hoc psalmo loquitur. uenit ad secundum
Omodum ubi omnibus impiis diuinum iudicium comminaturdicens. In
illa retributione generali cognoscere uindictam qui nanc operantur
sub liber tatem mclitium ⁊ Ordo cutem uerborumialis est: Non ne cog
ds̃ in generatione iusta est utique cognoscent in futuro uiditio quando ui¬
derint bonos ad aeterna praemia diuinitus inuittri : ssuero ad supplicia
num quam finienda transmictiꝰ quideuorant plebemmeam Deillis dicit :
quidogmate ferale absorbent simplices xp̃i anos: nãquod cut sicut es cam
pcnis : Animam peccantium uidetur aptatum : Quia sicut esurientes famẽ
sucm petunt dulcissimocibo panis expleri : ita et istifestinant xpĩ anorum
deceptione saciuri : Additum ẽ undeibli scugectur interitus : quia dnm̃ in¬
uocare noluerunt: necesse enimerat illos desperatđ agere quid nm̃ saluato¬
rẽ noluerunt superbis mentibus in uocare. ILLICTUEPIO ΑUERVNT¬

Expanded text:
ncta Ecclesia, cujus persona in hoc psalmo loquitur, venit ad secundum modum, ubi omnibus impiis divinum judicium comminatur: dicens in illa retributione generali cognoscere vindictam, qui nunc operantur sub libertate malitiam. Ordo autem verborum talis est: Nonne cognoDeus in generatione justa est. Utique cognoscent in futuro judicio, quando viderint bonos ad aeterna praemia divinitus invitari, se vero ad supplicia nunquam finienda transmitti. Qui devorant plebem meam. De illis dicit, qui dogmate ferali absorbent simplices Christianos. Nam quod ait, sicut escam panis, animo peccantium videtur aptatum; quia sicut esurientes famem suam putant dulcissimo cibo panis expleri, ita et isti festinant Christianorum deceptione satiari. Additum est unde illis augeatur interitus: quia Dominum invocare noluerunt. Necesse enim erat illos desperata gerere, qui Dominum Salvatorem noluerunt superbis mentibus invocare. 50 Ver
Abbreviated transcription (Latin):
Inspiciamus cutẽ qͥ uodista sententia in principio suo dicit qͥuiiurat preximostio
Iurare estonim hominũ : subad tes tatione diuina aliquid polliceri : Sedcum et ds
ip sepromiserit aptius dicitur eodem pollicente iuratum. Iura re enimdictum ẽ
quasuure orare Id ẽius teloqui : Tunc autem quis picm iusteloquitur quando
et que promittit ĩmplentur: iurareergo dnĩ promittere atque compleroest
sicut alibidicit : Iurauit dñs dauid ueritutem : et non frus trabiturcum

Expanded text:
. Inspiciamus autem quid ista sententia in principio suo dicit: Qui jurat proximo suo? . Inspiciamus autem quid ista sententia in principio suo dicit: Qui jurat proximo suo? Jurare enim est hominum sub attestatione divina aliquid polliceri. Sed cum et Deus ipse promiserit, aptius dicitur eodem pollicente juratum. Jurare enim dictum est, quasi jure orare, id est juste loqui. Tunc autem quispiam juste loquitur quando ea quae promittit implentur. Jurare ergo Deum promittere atque complere est, sicut alibi dicit: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur eum
Abbreviated transcription (Latin):
parapsidȩ ipsem etraditurus Ita factũ ẽ ut nec diuini tatis succeuirtutẽ intellegentib
celaret et proximi famã mordacilaceratione ñ carperet : Ñ accepit id ẽ gratun habui
Acceptt enĩ illa dicimꝰ qua e nobis graties semonstramus : magnisio
aec ẽresponsio septima ubi diabolũ malignũ in conspectu suo dedux̃ ad nihilũ :
alteri congruere nisi quem constatuirtute propria cunctis spiritibus impera¬
re: sequitur etium alterius partis decora subiunctio ut sicut in conspectueius
quod schemadicitur para digma sicut et in primo psed moiam dictũẽ . Inuitatenim nos
cta uacurtus edicitur qucã dñs fecit quando apłissuis certis sima ueritate primisit
idicens: uos amicimeiestis si feceritis quae ego p̃cipio uobis iam non dicouosseruo

Expanded text:
paropside, ipse me traditurus est . Ita factum est, ut nec divinitatis suae virtutem intelligentibus paropside, ipse me traditurus est . Ita factum est, ut nec divinitatis suae virtutem intelligentibus celaret, et proximi famam mordaci laceratione non carperet. Non accepit, id est gratum non habuit. Accepta enim illa dicimus, quae nobis grata esse monstramus. Vers. 8. aec est responsio septima, ubi diabolum malignum in conspectu suo deduxit ad nihilum, nim cui potest alteri congruere, nisi quem constat virtute propria cunctis spiritibus imperare? Sequitur etiam alterius partis decora subjunctio, ut sicut in conspectu ejust. Quod schema dicitur paradigma, sicut et in primo psalmo jam dictum est. Invitat enim nos  decipit eum. Octava virtus edicitur, quam Dominus fecit quando apostolis suis certissima veritate promisit dicens: Vos amici mei estis si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos
Abbreviated transcription (Latin):
ertia ẽ quã singulariter saluator nr̃timpleuitꝰ ueritas ẽ enĩ resquȩ nullatenus
alit̃ quã confirmaauerimꝰ : aut fit aut facta ẽ. aut facienda eẽ monstratur: Loque¬
batur enĩ tacitus in cordesuo ueritatẽ : quandodolose ꝑquirentib: sermonis sui
mysteria non prodebut nãcũ iuda eorũ falsi tatib et uocep̃sidis urga eretur an¬
mirantibus cunctis. non ei res ponditullum uerbũ sed in scã sua constienti aloquo¬
batur quod digni nonerant audire qui eũ fraudulent̃ uidebant᷑ in qui rere:
Oma quȩ cuidiuia patremeo notu feciuobis: Quid enĩ mundus quid uesimplicius nisi
ut ueritas illu in cõmutubilis nulla adiectione uel subpr essione uiolata ad aures ho
scstinuit: proximũ uero dix̃ populũ iudueorũ a quotraxit carnis originẽ ꝓquib:
et icc in cruce positus orauitdicens : pat̃ ignosceillis qui anesciunt quid faciunt : Vides pri¬
publica in crepatione confundere sed tantũ generalit̃ dix̃ quimecũ manũ mittit in

Expanded text:
Tertia est quam singulariter Salvator noster implevit. Veritas est enim res quae nullatenus aliter quam confirmaverimus, aut fit, aut facta est, aut facienda esse monstratur. Loquebatur enim tacitus in corde suo veritatem, quando dolose perquirentibus sermonis sui mysteria non prodebat. Nam cum Judaeorum falsitatibus et voce praesidis urgeretur, admirantibus cunctis, non ei respondit ullum verbum; sed in sancta sua conscientia loquebatur, quod digni non erant audire qui eum fraudulenter videbantur inquirere. Omnia quae audivi a Patre meo nota feci vobis . Quid enim mundius, quidve simplicius, nisi ut veritas illa incommutabilis nulla adjectione vel suppressione violata, ad aures hosustinuit. Proximum vero dixit populum Judaeorum, a quo traxit carnis originem, pro quibus etiam in cruce positus oravit dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Vides propublica increpatione confundere, sed tantum generaliter dixit: Qui mecum manum mittit in
Abbreviated transcription (Latin):
catandanancur e pellat scdicet ut sit in maculatus : uerum non ut illedñs qc upeo¬
ratn nodibabact omelatiste quemla crime upplices a contininonor diblis aibiupe¬
ibiucr ded baec omnia inillcm modum accipienda sunt quem superius oxposilums
ficiuerbose eninato ait iragribint : Nequid scãhumilit noni de tipisexuo senẽ¬
finis dde saquodabsit prae sum mereuideatur : Sequiturs et oyseruabo abiniqu¬

Expanded text:
Domini non repellat, scilicet ut sit immaculatus. Verum non ut ille Dominus, qui peccata non habuit; sed ut iste quem lacrymae supplices a contractis sordibus abluerunt. Sed haec omnia in illum modum accipienda sunt, quem superius exposuimus, ubi verbo geminato ait, retribuet: ne quid sancta humilitas, non de supernis beneficiis, sed de se, quod absit, praesumere videatur. Sequitur: Et observabo me ab iniqu