comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce eaꝵ dispõe aluce inchoant dicens
dixit deus. fiat lux. et fc̃a ÷ lux. et
diuisit lucẽ adenebris. applłauitq
lucem diemr ⁊ tenebras noctem. Et
factũ ÷ uesꝑe et mane dies inꝰ. Cõgͣe
mundi ornatꝰ a luce incepit. Uũ cet̾a
que c̃anda erant uid̾entur¬
fuerit lur illa corꝑalis an

Expanded text:
ens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderenturfuerit lux illa, corporali
Abbreviated transcription (Latin):
uetitũ mulier sola comed̾is. Si aũ in ꝯse̾su¬
illo ita dec̾uit᷑ quodꝯq pectm̃ ut si potestaᷤᷤ
sit ⁊̃ oꝑe mmpleatur: intelligenda ẽ. milier
dedisse uiro suo. simłꝰ edẽd̾ illicitũ cibum.
Neq euĩ pot̃ pecem̃ nõ solũ cogitand̾ suaui¬
nͥ ⁊ illa m̃tis intentio peues qmi sũma
potestas est. mõra mopꝰ mouendi. uel ab
oꝑe chohibendi: male acioni cedat. Noc sa¬
ne t̃ sola cogitatione mens oblectatur illi¬
citis. nõ quid̾ dec̾nens ẽe facienda tenens
tamen ⁊ uolens libenter. que statim ut
attig̾unt annuũ respui debuert̃ negand̾ ẽ
eẽ peccm̃. s ionge miiꝰ ꝙͣ si et oꝑe statuat᷑
implend. et id̾o de talib qͦ cagitatõnibus

Expanded text:
vetitum mulier sola comederit. Si autem in vetitum mulier sola comederit. Si autem in illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suavinisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogita
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur: ut illud fac̾e disponat uł etiã ꝑfi¬
ẽ. Cũ uͦ insensussli motu tm̃ ẽ ut p̃dixi¬
mꝰ tunc leuissimũ est qr rõ tunc nõ de¬
lectatur. Id̾o autẽ supͣdixi aliud frẽq̃nter
aluid semel quia quedam sunt. que si tm̃
semel fiant. ł facienda disponant᷑. dãpnant
quedam uͦ uon. nͥ sepiꝰ fianti ł facienda dis¬
ponant᷑. ut de occioso u̾bo et hmodi. ħ aũ
gio pͥmoꝵ hominũ. sp̾enc manducand̾ ꝑsu¬
asit. mulier autẽ nõ manducau sola sed
uiro suo dedit. et simul in auducau̾unt
Ita et quodam sec̃to ꝯuigio. qd̾ in uno
homine g̾itur et dinoscitur t̃ rõni scĩe
citate u̾satur: aił sensus nig̾it ꝙͣdã illece¬
bram. tunc uelud sp̾ens alloquitur feminã
huic autem illecebre ꝯsentux de ligno uetito
est ed̾e. S iste ꝯsensus. si sola cogitõnus delectõ¬
ne ꝯtẽptꝰ est. Suꝑiori uͦ auctoritate ita
retinent᷑ mbra ut ñ gxibeant᷑ arna iniqͥ¬
tatis pecc̃o. sic habend̾ estimo uelud lignũ

Expanded text:
oncipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perfiest. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, aliud semel, quia quaedam sunt quae si tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; quaedam vero non, nisi saepius fiant, vel facienda decernantur, ut de otijugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscitur, cum rationi sciecitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur arma iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum
Abbreviated transcription (Latin):
iota fuit in illa ꝑte aĩ que debet obtẽ¬
tum quisq delabit᷑ qͣm tiunc actum est in
illis trib. serpente. muliere ⁊ uiro. Nã pͥmo
fit suggestio. siue ꝑ cognitõnem. siue ꝑ sẽsꝰ
uł gustando. uł esfaciendo. que suggestio est ꝯ¬
fc̃a fu̾it. si cupiditas nr̃a nõ moueatur: ad
pectand̾ exeludetur. sp̾entis astucia. si ã mo¬
ta fu̾it. qͣi iani mulieri ꝑsuasum eriti s
nat. atq cõpesciti qd̾ c̃ sit nõ labnu᷑ ĩ peccm̃¬

Expanded text:
mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemtum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus vel gustandoacta fuerit, si concupiscentia non moveatur ad peccandum, excluditur serpentis astutia. Si autem mota fuerit, quasi jam mulieri persuasum erit. Sednat atque compescit. Quod cum fit, non labitur hom
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ in illis diob pͥmis hom̃ib ꝑsonam
suam quisq portabat. ⁊ id̾o nõ sola mu¬
uer cibum edisset illicitũ. sola utiq mor¬
tis supplicio plecteretur ita dici potest ĩ
homĩe imo. si delectationib illicitis autẽ
quib ꝯtinuo se deb̾et ad u̾tere. cogitatio
libenter sola pascatur. nͨ facienda dec̾¬
dãpnari. absit s cred̾e. ħ quiꝑpe una ꝑsõa
est. uuꝰ hõ est totꝰq dãpnabitur. uisi ħ q̃
sine uolũtate oꝑandi. s tñ c̃ uoluntate

Expanded text:
sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decerdamnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur; nisi haec, quae sine vo
Abbreviated transcription (Latin):
spes ⁊ fides tͣnsit. s caritas ꝑmanet. ⁊
qi caritas mat̾ ẽ omĩum uirtutũ. q̃
nõ ĩõ post fidem ⁊ spẽ ponitur. qd̾ ex eis
oriatur. s qr post illa remanebit̃ aucta.
caritas .i. nũqͣm excidit. p̃missa aũ¬

Expanded text:
spes et fides transit, sed charitas permanet; et quia charitas mater est omnium virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Charitas enim nunquam excidit, 1
Abbreviated transcription (Latin):
se autẽ inuicẽ capiunt. Capũct᷑ autẽ et
a singłis singła. ⁊ a singłis omĩa. memini
enĩ habere memoriã ⁊ indelligẽtiã et uo¬
lũdatẽ. ⁊ intelligo meitellig̾e. et uelle
atq menimisse. ⁊ uolo me et memmisse

Expanded text:
se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ppositum redeamus ⁊ ostendendam
ꝑsonarum płalitatem atq essentie dummie
imitatem alias scõꝵ auctoritates inlucamus
moyses dicit. In pͥncipro creauit d̾s celum et
terram. ꝑ deum significans prẽm. ꝑ pͥncipi¬
um filium. Et ꝓ eo qd̾ apud nos dicitur¬
ds. hebraica u̾itas ħt helomỹ. qd̾ ẽ płale
huiꝰ singłaris qd̵ est hel. Quod gͥ nõ ẽ dem̃¬
hel: quod est d̾s: s heloym quod potest in t̾pre
tari dii: siue uidices. ad płalitadem ꝑsonar̃
refertur. Ad quem etiam illud attin̾e uidet᷑
qd̾ diabolus ꝑ serpentem aiͣt. Eritis sic̃ dii:
ꝓ quom hebreo hetur heloym. ac si dioe̾t. Ori¬
tis sicut diuine ꝑsone. Ille ⁊̾ maximꝰ ꝓpħarũ¬

Expanded text:
ad propositum redeamus; et ad ostendendum personarum pluralitatem atque essentiae divinae unitatem, alias sanctorum auctoritates inducamus. Moyses dicit: In principio creavit Deus coelum et terram ; per Deum significans Patrem; per principium, Filium. Et pro eo quod apud nos Deus dicitur, Hebraica veritas habet Heloym, quod est plurale hujus singularis, quod est hel. Quod ergo non ehel, quod est Deus; sed heloym, quod interpretari potest dii sive judices, ad pluralitatem personarum refertur. Ad quam etiam illud attinere videtur, quod diabolus per serpentem dixit: Eritis sicut dii. Pro quo in Hebraico habetur heloym; ac si diceret: Eritis sicut divinae personae. Ille etiam maximus pr
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogñita ante omẽm cͤaturam. Micheas qͦ uͭ.
a simul inssiniauit dicens. ⁊ tu bethleem esf¬
rata ꝑuulus eiꝰ inmisib uida. exte egͣdiet᷑
qui sit dñãtor misrł. ⁊ egͣssus eiꝰ ab inicio a dieb et

Expanded text:
primogenita ante omnem creaturam. Micheas quoque pprimogenita ante omnem creaturam. Micheas quoque pa, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator
Abbreviated transcription (Latin):
tͥutatẽ expͥmit ꝑsonaꝵ. Unitatẽ uͦ ẽẽntie
aꝑit: eum singłariter subumxit eum. ysa¬
ias qͣuoq dicit se audisse seraphĩ clamãcia
essentie. Dauid qͦ et̾nam filũ gn̾atõnẽ aꝑit in¬
sinuat exꝑsona filii dicens. dñs dixit ad me
bit: In libro quoq sapĩe et̾nitas filiĩ eũ pre
monstratur ubi sapiã ita loquitur. Dñs pꝰ¬
ssedit me in inicio uiarũ suaꝵ añꝙͦ qͥcqͣm fie
terra fieret. nec dum erant abyssi: Et ego
iam concepta eram. nͦ dum forites nec dũ
morites. aut colles: et ego parturiebur ad¬
huc terram ñ fec̾at ⁊ cardines orbis terre
quando pp̃abat celos aderam. quando appẽ¬
debat fundam̃ta terre cũ eo enim cuncta
ꝯponẽt ⁊ delectabar ꝑ singłos dĩes. lũ dens
coram eo. ecce aꝑtum de et̾na genit᷑a testimo¬
ritum. quo ip̃a sapĩa ꝑhibet se añ mũdũ ꝯcep¬
tam esse ⁊ parcurni .i genitã ⁊ ap̃ prem̃ ec̾nałi
esse. Ip̃a ⁊̃ alibi att᷑  Ego exore altisstm ꝓdii:

Expanded text:
 exprimit personarum: unitatem vero essentiae aperit, cum singulariter subjungit eum. Isaias quoque dicit c. 6 se audisse Seraphim clamantia:essentiae. David quoque aeternam Filii generationem aperte insinuat ex persona Filii dicens : Dominus dixit ad me: bit? In libro quoque Sapientiae aeternitas Filii cum Patre monstratur, ubi Sapientia ita loquitur: Dominus possedterra fieret. Necdum erant abyssi et ego iam concepta eram, necdum fontes necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terrae, quando praeparabat coelos, aderam; quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo . Ecce apertum de aeterna genitura testimonium, quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse, et parturiri genitam, et apud Patrem aeternaliere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fuerant. ip̃e factuuꝰ s p̃scit d̾s
⁊̾ que nõ ẽ ip̃e facturꝰ.⁊ omniã mala
p̃destinauit eos quos elegit. reliqͦs uͦ

Expanded text:
 fuerat ipse facturus. Sed praescit Deus etiam quae non est ipse facturus, id est omnia mala. Praedestinavit eos, quos elegit; reliquos ve
Abbreviated transcription (Latin):
alitꝰ filii. assequens est. ut de illo ⁊̃
nati ẽe dicantur. Ut illi qui adoptãt᷑
turdis omĩis qui dr᷑ faiꝰ de iuio sit nacꝰ eͦ¬
dr filꝰ. ꝓfecto mod̾ ite quo natꝰ ess xͦ de
dentib nĩitis in ipõ erordio nat᷑e sue quo
unitatẽ. ut id̾ eẽt filiꝰ d̾i. qͥ fuiꝰ hoĩs. ⁊

Expanded text:
 filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptanturrursus omnis qui dicitur filius, de illo sit nar filius; profecto modus iste, quo natus est Christus de dentibus meritis in ipso exordio naturae suae, quo uni
Abbreviated transcription (Latin):
uirgniis. ⁊ ẽ de illo ⁊ illa sit natꝰ expli¬
care disficile ẽ ꝓcł dubio non sic de filio
ut de patre. sic aũ de illa ut de matrer
natꝰ est. Non ÷ autẽ ꝯcedend̾ qͥcqͥd de aliqͣ
re nascitur. ꝯtinuo eiꝰdẽ rei flliũ mĩcu¬
pand̾. S .n. omittã ałr. de hoĩe nasci

Expanded text:
Virginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupand
Abbreviated transcription (Latin):
undant. s qr illi soli licite ⁊ digne id ag̃c
nͦ subditos uita sac̾dotis mala ledit. si bo¬
na faciunt q̃ ille dicit. Unde oꝵ. mlti
d̾ plus uitã sac̾dotis discutiũo ꝙͣ suam
discutiũt in erroris foueã labunt᷑ mi¬
uͦ ꝯsid̾antes. qd̾ ñ eos uita sacertotũ le¬
d̾ec. si humc̾r honis admonitõnib sacdot̃ au

Expanded text:
undant, sed quia illi soli licite et digne id agant. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si vere faciunt quod ille dicit. Unde Gregorius: Multi dum plus vitam sacerdotis quam suam discutiunt, in erroris foveam dilabuntur, minus considerantes, quod non eos vita sacerdotum laederet, si humiliter bonis
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meũ suꝑ filios isrł. Ego dñs bñdi¬
cam eos. ut grã tͤditõ ꝑmimist̾iũ ordina¬
di tͣnsfundat homĩb Nlec uoluntas sac̾do¬
nem poscentis. Quanta aũ dignitas sit¬
sac̾dotał osficii ⁊ ordinis hinc aduertamꝰ.¬

Expanded text:
nomen meum super filios Israel, ego Dominus benedicam eos . » Ut gratiam per ministerium ordinati transfundat hominibus, nec voluntas sacerdonem poscentis. Quanta autem sit dignitas sacerdotalis officii et ordinis, hinc advertim
Abbreviated transcription (Latin):
ccriis. que mala et bona uocant᷑. llla dialeri¬
ioꝵ regnla deficit. qͣ dñt nulli rei duo fi¬
mul ineẽ cͣtria. Nullus enĩ potus aut cib
non possint. Cum autẽ bona et mala. uł¬
ẽẽt in quo eẽt: prorsus nec malũ ẽẽ potuiss
tio. Ex bonis g mala octa sunt. et nisi
in bonis non sunt. Nec fuͭ prorsus unde¬
angeli et hominis nat᷑a bona. Uñ pͥmitꝰ¬

Expanded text:
riis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus non possint. Cum autem bona et mala nulesset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuissettio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuangeli et hominis natura bona. Quod et
Abbreviated transcription (Latin):
hementer nos monet quod ait. ad¬
in.ii iꝰ. contra maximiũ. qui asserebat pa¬
trem podentiorẽ filio eo qd̃ filium genuit
dm̃i cͤatorem. filiꝰ autẽ non. dicebatq patͤm
poile gignere faiũ. ⁊ ĩo potenciorẽ esse filio
gign̾e. uolens ostendere prem̃ nõ esse potẽ¬
ciorẽ filio hus u̾bis. absit: ut id̾o potencior
sit pater filio sic̃ putas. qr cͤatorẽ genuit
pater. filius autem non genuit cadorem
tuit. quare aũ nõ oportuit estendit dicẽs¬
ĩgen̾atio. si genitꝰ filiꝰ nepotẽ gigueret
patri. quia et ip̃e nepos nisi auosuo. et¬
ꝓ nepotẽ ꝓ auo suo. ñ auob appellaret᷑
omp̃c̃. nec impleretur gn̾ationis series.
ut semꝑ alter ex altero nasc̾etur. nec eam ꝑfice¬
ret ullus. si nõ susfic̾et unꝰ omp̃c. Itaq om̃ipo¬

Expanded text:
hementer nos movet quod Aug. ait in lib. contra Maximinum, qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignergignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatoretuit. Quare autem non oportuit, subdit dicegeneratio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens: nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus. Omnipotens itaque omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendatur ꝑ tria noĩa: que supposuit : tres
esse ꝑsonas declamuit. Ip̃e etiã aitꝰ. Ego et
p̃ẽ unũ sumꝰ. unũ dixit ut ait ambrꝰ. meod̃̾¬
li. Ne fiat disc̾tio potestatis s nat᷑e. ⁊ addidit
⁊ filius uũ sint. nõ ꝯfuisione s imitate

Expanded text:
ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit,et Filius unum sint, non confusione personae
Abbreviated transcription (Latin):
did et uoluit here simlitudinẽ dei cũ eqͦ¬
litate quadã. prtans ẽẽ uerũ. qd̾ diabolus
inqͥens. Quomͦ cred̾et mulier diabolo nͥ eẽt
in mĩte eiꝰ de se suꝑba p̃sũptio: et quod ibi
tur que mulier. nõ elatio fu̾at ꝑ dẽptationẽ⁊c̃
Que fuit elatio uiri an

Expanded text:
dit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi tur quae mulier, non quae elatio, fuerat per tentationem, Quae fui
Abbreviated transcription (Latin):
tire ysidoiꝰ dicens. Nistinguend̾ ÷ int̾ tͥni¬
tatẽ ⁊ uuitatẽ. ÷ enĩ unitas. simplex et
Singłaris. Trinitas uͦ: młtiplex ⁊ nian̾a¬
bilis. qr ÷ tͥnitas tͥum unitas. Ecoe unita¬
dem drcit ẽẽ singłarem. ⁊ tͥnitatem mł¬
tiplicem. ⁊ numi̾abaem. S ad hoc diemyꝰ
qr singłarem accepiti sic̃ ⁊ alii accipũt
imũ. Multiplicẽ uͦ ⁊ num̾abilẽ: sic̃ alii
dicunt trinum

Expanded text:
tire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem accepit sicut et alii accipiunt unum; multiplicem vero et numerabilem, sicut alii dicunt trinum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis exemplũ occulta eciã tabe carnalis
ꝯcupisceucie sue Tabificauit in se om̃s: de
oñs peccauerunt cͥꝯspͤcte et sine ambiguita¬
te dixit apłs h. Siue enĩ intelligatur in quo
hoĩe siue in quo pecc̃o: sanũ ẽ. In adã enĩ onĩs
peccauer̃t ut in mati̾a ñ solũ eiꝰ exemplo

Expanded text:
tionis exemplum est, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificauit in se omnes de omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo homine, sive in quo peccato, sanum est. In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
Item oppo᷑. Cum fames sit pena pecc̃. si nõ
peccarent famem non sentirent. s sñ fa¬
me suꝑfluũ uid̾etur comed̾e. Uñ putant
nõ pot̾ant esurire si nõ pectassẽt. ad ꝗd̾¬
dici possent qd̾ fames uere desfectꝰ ÷ et pena
pecc̃ĩ. Est enĩ inmod̾atus apetitꝰ edendi. cui
non subiacuisset homo si ñ peccasset. S ꝓcul
dubio peccarent nisi hunc desfectũ cibꝰ p̃ue¬
ita satisfaciend̾ erat. ne desfectũ famis senti¬
ret. Sic̃ gͥ non ex uicio s ex nat᷑e ꝯditõne
erat. quod añ peccm̃ homo cibis nõ indigebat
ita nõ ex uicio eẽt. s de nat᷑a si hominis

Expanded text:
Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, nisi peccassent famem non paterentur; sed sine fame superfluum videtur comedere. Ad ssent. Ad quodici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut ergo non ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis
Abbreviated transcription (Latin):
h autẽ oppo᷑ ita. s nõ peccarent: nõ more¬
rentur. s non peccarent si nõ comed̾ent
pot̾ant gͦ sine alimonia uui̾e. Ceterum
sicut supdiximꝰ non solum peccarent. si de
ligno uecito ederent. s ⁊̃ si ꝯcessis nõ ute¬
rentur. quia sic̃ erat eis p̃ceptũ. nõ illo lig¬
no uesci: ita alus uesci. Pt̾ea ꝯͣ nat᷑alem

Expanded text:
hoc autem opponitur: Si non peccarent, non morerentur; sed non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesc
Abbreviated transcription (Latin):
tate eiꝰq fine. disserend̾ est. Sciend̾
gͥ quod ex fine suo. ut ait. augꝰ. uolũ¬
tas cognoscitur. utͣm pͣua an recta.
sit. suus autem bone uoluntatis: be¬
atitudo est: uita et̾n̾a d̾s inse. Male uͦ
finis est alnud.s. mala delectõ. ł aliqͥd¬

Expanded text:
tate ejusque fine disserendum est. Sciendum ergo est quod ex fine suo, ut ait Aug., voluntas cognoscitur utrum recta an prava sit. Finis autem bonae voluntatis beatitudo est, vita aeterna, ipse Deus. Malae vero finis est aliud, scilicet mala delectati
Abbreviated transcription (Latin):
uñsit omib reb ⁊ corꝑaliũ sordium
lum est: ut ner responsione sit dig
possit. Sol quoq radros. sñ sui pollu¬
tione esfũdit suꝑ loca ⁊ corꝑa. non
Solũ mũda: s ⁊̃ inmũda. ac sordib
alie res inficumt᷑. Solis uͦ radii ĩ¬
polluti: ⁊ inꝯtaminati en ꝯtingẽtes
existunt. Non ÷ gͥ mirand̾ si eẽntiã
diuina om̃mo simplex ⁊ inꝯmutabilis:
oniã replet loca. ⁊ oñub cͤaturs eẽntiałr
dit non tñ inqͥnant eum: qui peccãt

Expanded text:
nsit omnibus rebus, et corporalium sordium lum est, ut nec responsione sit dignpossit. Sol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter dit, nec tamen inquinant eum, qui peccant:
Abbreviated transcription (Latin):
utͣm xͦ illã ĩmortalitatis. ⁊ ĩpassibi¬
litatis głam. ⁊ noĩs d̾i manifestatonẽ sũ
om̃i m̾ito ħere potuit. Sane dici pot̃ qr hn¬
manã nat᷑ani ita głosam susciꝑe potutt.
sic in resurrectõne extitit. nom̃q suũ ⁊¬

Expanded text:
illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ ħecicis utebant᷑. ꝯtendebant᷑. ita scͥbens de
fide catholica. ad damasiũ ppͣm. ab arrianoꝵ
p̃sule ypotasion nouellum. nom̃ ame homĩe
romano exigo . Int̾rogamꝰ quid t᷑s ypostases
arbitrentut intelligi. Tres ꝑͣs subsistẽces a¬
uinit. Nespondemꝰ ita cred̾e nõ susfic̃ eis. sẽi ͦ

Expanded text:
eticis contendebatur, ita scribens de fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus;
Abbreviated transcription (Latin):
imices. c̃ alibi p̃cipiat odio here
genda in horẽ. nat᷑am ⁊ uirtutẽ. mciũ uͦ¬
⁊ pccm̃ odiend̾ ⁊ ꝑentes. ꝓͦ in qͣntũ mali
sunt. ediendi sunt ⁊ inimici diligendi. tñ
qͣntũ hoĩes. diligamꝰ gͦ ininncos lucͤndos
regno dei. ⁊ odiamꝰ in ꝓpmqͥs. si inpediũt

Expanded text:
imicos, cum alibi praecipiat odio habergenda in homine, naturam et virtutem; vitium odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt
Abbreviated transcription (Latin):
ci quedam pccã ẽẽ. ⁊̃ penas pcc̃i. et pena pͤ¬
cati omĩs tusta est. et id̾o a d̾o est. qͣsi de
dcãm intelligentiam: peaĩ sane dur᷑ pene.¬
Uũ apłs appłłat ea passioẽs ignomiie. qr
ut ait auctoritas. Licet quedam pccã sint
que delectent. sunt tũ passioẽs nat᷑e. non no¬
minande. qr ꝑea corrpitur nat᷑a¬

Expanded text:
ci quaedam peccata esse etiam poenas peccati, et poena peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi dedictam intelligentiam peccata sane dicun appellat eas passiones ignominae, quia, ut ait auctoritas, licet quaedam peccata sint quae delectant, sunt tamen passiones naturae non nominandae, quia per ea corrumpitur nat
Abbreviated transcription (Latin):
pena. in qͣntũ pccm̃ esti pena ꝑcc̃ĩ est. Cũ
omĩs pena iusta. ⁊ iusticia dei ueniat. ui¬
nire. ad quod illi respondent pocm̃ sic di
rumpitur: bona nat᷑a. sĩc̃ ignic et̾nus dr᷑ pe¬
bonum nature. et est ip̃a immimitõ et cor¬
ruptio boni. passio et pena ñ est eẽntialiter
fit in honuẽ illa corruptio: que nõ fit deo
auctore. Ila enĩ pena siue passio que est bo¬
ni corruꝑtio: a d̾o est. Illiꝰ tamen ut sic di¬
que fu̾at facturꝰ. S p̃seiuit etiã deus q̃¬

Expanded text:
t, cum omnis poena justa de justitia Dei veniat, vinire. §. Ad quod illi respondent peccatum sic rumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poebonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialiter fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic diquae fuerat ipse facturus. Sed praescivit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt conced̾e unũ dm̃ siue unã sub̾am
uina. fides autẽ catholica tenet ac p̃dicat
⁊ tres ꝑsonas esse unũ deum. unã sub̾am si¬
nitas intelligr᷑ beatꝰ ⁊ solus potens. Ecce
ꝙͣ exp̃sse dixit ip̃e deus tͥnitas ut ostenderet
et ipm̃ deũ esse tͥnitatẽ: et tͥnitatem ipm̃
deum. Item in eod̾. In u̾bis illis in qͥt apłi qͥ

Expanded text:
olunt concedere unum Deum sive unam substantiam divina. Fides autem catholica tenet ac praedicat, et tres personas esse unum Deum, et unam sinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit, illis Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Nori enim non pocuit gigñe s non opretuit. qͣi
potuit s non oportuit. non est nobrs ꝑspicuum
apire quomͦ sit hoc m ⁊ id̾o sub silentio potiꝰ
esse p̃cereundum nͥ me suꝑ hoc ad loqui co¬
g̾er instancia querentium.
hic aperitur ex¬
otest quo sensu sint accipienda

Expanded text:
Non enim non potuit gignere, sed non oportuit, quasi potuit, sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset praetereundum, nisi me super hoc aliquid loqui cogeret instantia quaerentium. 5. Hic aperitur ex quo sensu recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
gat. uł fundat uolendo suã ꝓlẽ pͥus int̾ire
nasci. prorsus si ambo tales fuerunt. ñ sibi¬
ꝑ ꝯnubium s ꝑ stupr̃ pociꝰ ꝯuenerunt. Si uͦ¬
ambo ñ sunt tales audeo dr̃e aut illa qͦdã
mnͦ ẽ mariti meretrix uł ille ad ult̃ uxoris.¬

Expanded text:
guat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire nasci. prorsus si ambo tales sunt, coninubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tenciã peccm̃ delere qd̾ si utr scient̃ patit᷑
cõsentire uide᷑. Si .n. in adult̾i̾o ꝑseu̾are
elegit. patͦnꝰ turpitudĩs ⁊ lenocinũ reꝰ
maritꝰ hetur nͥ eam adult̾ii ream face̾
uolu̾i̾t. Si aũ apcc̃o recessi̾t. ⁊ ꝑ pniam̃¬

Expanded text:
tentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et p
Abbreviated transcription (Latin):
solet c̃ fides sit de ñ appentib ⁊ nõ
uisis. utr̃ sit de incognitis tm̃. Si .n. de in¬
cognitis tm̃ est. de hus uidet᷑ tm̃ ẽẽ que ig¬
norantur. S sciend̾ ÷ qd̾ c̃ uisio alia sit in¬
t̾ior alia ext̾ior non est fides de sub̃tis int̾io¬
ri iusioni est. tñ de hus q̃ uisu int̾iori capi¬

Expanded text:
solet, cum fides sit de non apparentibus et non visis, utrum etiam sit de incognitis tantum. Si enim de incognitis tantum est, de his videtur esse tantum quae ignorantur. Sed sciendum est quod cum visio alia sit interior, alia exterior, non est fides de subjectis exteriori visioni: est tamen de his quae visu interiori
Abbreviated transcription (Latin):
ant in noticiam omĩum sic̃ mala dãpnã¬
doꝵ omĩb ert̃ nota. non legi hoc exp̃ssum
in scͥptura ande ñ nrr̃õnabłr putari pot̃ pꝰ
aliis. alia uͦ cunctis ꝓpalari
de hus qui

Expanded text:
tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest paliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his qui
Abbreviated transcription (Latin):
Que de futoᷤ exponẽt ieꝵ ait. obliuom
tradent᷑ pͥora mala. qr forsitã ĩ futo pͥstine
ꝯu̾satõnis memoria omĩo delebitur. suscedẽ¬
tib bonis et̾nis. nesiͥt sit pars maloꝵ pͥoris
ãgtie memorari. s ħ ⁊ huis siłia. pꝰsunt acci¬
pi sic ut ñ exeludant memoriã p̃cedenciũ
maloꝵ. s ea molestiã ꝑ lesionẽ amoueat
Non enim. eoꝵ memoria scõs cõtͥstabit. uł eoꝵ
b̾ttudinẽ obfuscabit. s gͣtiores reddet ds . Uñ¬
plena bitudo. si memoria reatꝰ m̃tẽ tangit
S sepe leti tristiũ memnmꝰ. ⁊ sani doloreᷤ¬
meminimꝰ sũ dolore. ⁊ inde ampliꝰ leti ⁊ gͣti

Expanded text:
Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. Unplena beatitudo si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorum sine dolore, et inde amplius laeti et grati
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rniũ temꝑe. s causa. Alus autem
uidetur qd̃ b̾rtudinẽ qͣm receprint
in ꝯfirmatione ꝑ gͣtiam tunc appoi̾tã
non meruert̃ dicentes tunc nõ fuisse
num quo m̾entur. s quo felierter
fruerentur. Qd̃ audem cune in p̃mi¬
um acceꝑunt: ꝑ obseqͥa nob̾ exibita
ex dei obediencia ⁊ reu̾encia m̾eri de¬
magis plac̾e̾ fateor

Expanded text:
s autem videtur quod beatitudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse num quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dimagis placere fateor
Abbreviated transcription (Latin):
quedã pocã. absq ullo scrupulo penã ẽẽ ut
mndia que est dolor aliem boni: et ira q̃
ꝑturbatio. pasio. Omĩs cupiditas. ꝑturbatõ
Onĩs gͦ eupiditas passio. Onũs uͦ passio ẽ esb
in nob ip̃a passione patim᷑. Oinĩs gͥ cupi¬
ditas ẽ est in nobis in ip̃a eupiditate pati¬
mͦ et inqͣntũ cupiditas ẽ patan᷑ Omĩs ã

Expanded text:
quaedam peccata absque ullo scrupulo poenas esse, ut invidia, quae est dolor alieni boni, et ira; quperturbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i .s. ꝑ notieia simul ⁊ bñplacito. hoc mͦ
desposuit. Et hic sensus ex eo aduma¬
cito. ac dispõne. Si gͦ ibi accipitur
d̾i cognitõ. ut nõ mͦ noticiam. s ⁊ bñ¬
placitum d̾i significet. Mala uͦ scit d̾s
⁊ p̃scit. aũ ꝙͣ feiant. s sola noticia
non bñplacito pͣscit .n. d̾s ⁊ p̾dicit
t̃ que non est: ipẽ facturꝰ. sic̃ p̃sci¬
iudeoꝵ. s non fecit. Nec id̾o qr p̾sciũ
ad pecom̃ infidelitatis eos coegit. nͨ

Expanded text:
vel pro notitia simul et beneplacito. Hoc moddisposuit. Hic sensus ex eo adjuvacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero scit Deus et praescit antequam fiant, sed sola notitia, non beneplacito; praescit enim Deus et praedicit etiam quae non est ipse facturus, sicut praesciJudaeorum, sed non fecit; nec ideo quia praescivit ad peccatum infidelitatis eos coegit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm facturꝰ. nec tamqͣm sua. s illoꝵ
qui sunt ea facturi.ł habituri. p̃sciũ
facturꝰ est. ut ni illa p̃sciendo simul fu¬
erit ip̃iꝰ notiera ⁊ auctoritas bñplaci¬
tum. e¬

Expanded text:
tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis beneplacitum.
Abbreviated transcription (Latin):
in re tamq ad ignoscend̾ difficili:¬
consid̾ata. atq tͣctata. ⁊ ea que hic mon̾e
possunt. uigilanti ore atq intelligentiore
si pot̃ m̃te discutiat. ħ fumit̾ tenens qdͥ
ds honuẽm assũpsit. hõ in diñ tͣnsiuit
non nat᷑e u̾sibilitate. s d̾i dignatõne. ut

Expanded text:
in tanta re, tamque ad cognoscendum difficilconsiderata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si potest, mente discutiat; hoc firmiter tenens, quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: cred̾e quod ip̃e ũt deus. qd̾ ⁊̃ mali fa¬
ciunt. Cred̾e̾ in dñi ẽ. credento amare
credendo in eum ire. credendo ei adhere
⁊ eiꝰ m̃bris in corꝑari. ꝑ hanc fidem iꝰti¬
ficatꝰ impiꝰ. ut deiñ ipã fides incipiat ꝑ

Expanded text:
est credere quod ipse sit Deus, quod etiam mali faciunt. Credere in Deum, est credendo amare, credendo in eum ire, credendo ei adhaerere et ejus membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipia
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ q animab ulabant᷑. an id̾o intͣre dicãt᷑¬
qr malicre sue osficiũ ibi ex̾cent dei ꝑmissi¬
orie oppͥmendo atq uexando eas uł inpeccm̃i
ꝓ uoluntate sua tͣhendo qd̾ in homines intͦeant
atq ab eis expulsi exeant eiͣm geliũ aꝑte de¬
clarat ꝯmemorans demonia quosdam ĩg̾ssa

Expanded text:
labantur? An ideo intrare dicantia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque ab eis expulsi exeant, Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o. In qͦ ⁊ pr̃i derogas: qͥ si filiũ unĩc
minorẽ genuit. aut ñ poruit au nõ uoluit
gign̾e eqͣlem.Si dicis ꝙ ñ uoluit: eũ ĩuidũ
eẽ dixisti. Si ã nõ potuit̃ uͥ ÷ omĩpodẽcia d̾i.
prĩs: proesus ad hrinc articłm res colligr᷑ut
d̾s pẽ eqͣlem sili gign̾e filiũ. aũ ñ potuerit
aut noluerit. Si ñ potuit: insirmꝰ: si noluit

Expanded text:
ipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus, si noluit
Abbreviated transcription (Latin):
bram suggerit. que si ꝯsentititue uir
etiam ẽ semina cibũ uetitũ gustat. Si gͦ
in motu sensuali tm̃ pecã illecebra teneat᷑:
ueniale ac leuislimũ est pecem̃. Si gͦ infe¬
rior pars rationis ꝯsenserit. ita ut sola cogi¬
tatõnis delectatõne. sine uolũtate ꝓficiẽdi
tenentur. mulier sola manducauit. ñ uir
cꝰ auctoritate chohibetur uoluntas ꝑficiẽ
ne ad opꝰ usq ꝑueniat᷑. Si uͦ adsit plena
uoluntas ꝑficiendi. ut si adsit facultas ad
esfm̃ ꝑducatur uir quoq manducati quia
suꝑior pars rõnis illecebre ꝯsentit. et tũc
est dãpnabile ⁊ gͣue peccm̃. Qñ autem
nuilier sine uiro gustat. aliqñ ẽ morta¬
ctõne cogitationis peccm̃ tenetur. ut fa
ciend̾ nõ dec̾n̾atur uł c̃ quidã t̾minus
⁊ m̃sura peccõ adhibetur a uiro ut nõ
liceat mnulieri effrenata lib̾tate. in pͦ¬
catũ ꝓgͣdi. Si gͦ peccatũ nõ du denea¬
tur delectõne cogitõnis. s statĩ ut mu¬
lierem tetigto uiri auctoritate repellitur

Expanded text:
bram suggerit. Quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione, sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducat, non vir; cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut si adsit facultas, ad affectum perducatur, vir quoque manducat; quia superior pars rationis illecebrae consentit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem sine viro mulier gustat, aliquando est mortactciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ꝑħ tria in nob̾ ꝯsũmetur
pecem̃. uͥ agnosci pot̾it si diligent̾ inten¬
datur quod fit in aĩa mortale uł ueni¬
ale peccm̃. Ut enĩ ibi serpens suasit mu¬
lieri. ⁊ mulier uiro. ita et in nob̾ sen¬

Expanded text:
 tria in nobis consumetur peccatum. Ubi agnosci poterit si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale, vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sen
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ xͦ iudicare uiuos ⁊ mortuos. aut
enĩ uui accipient᷑: qui n aduentu eiꝰ ra
pient᷑ uiui. licet in raptu moriant᷑. ⁊ mor¬
cui qui añ decessa̾nt uł uiui ⁊ mortui ac¬
cipiunt᷑ iusti ⁊ inuisti

Expanded text:
 judicaturus vivos et mortuos. Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu ejus vivi reperientur, licet in raptu moriantur; et mortui, qui ante decesserant; vel vivi et mortui accipiuntur, justi et injusti
Abbreviated transcription (Latin):
quod bonũ est. facit gͦ quod bonũ est.
intentõne nõ bona. It̾o asserint uli q̃¬
dam oꝑa ẽẽ talia. q̃ sic bona sunt: qd̾
mala ẽẽ nõ possunt. qͦꝯq modo fiant
et ad illa referunt scõꝵ testimonia qͥb¬
ex affectu uł ex intentõne. iudiciũ ope¬
rum pensari debent. tͥꝑtitam edunt
istai. disfam actuũ.

Expanded text:
onum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant;et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibuex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam edunt isti differentiam actuum.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa hominis ex asfectu et fine sint bona
om̃s actꝰ eẽ. indifferentes. ut nec boni nec
mali ꝑ se sint. s ex intentõne bona. bonꝰ
tur. aliis aũ uidr᷑. qd̾ qͥdã actꝰ in se mali
sint.uta ut nõ possint ẽẽ nͥ pccã: ⁊̃ si bo¬
nã hãnt cam̃. ex qͥdam inse boni.atau̾
et si malam hant cam: nõ tñ bomẽe

Expanded text:
inis ex affectu et fine sint bona omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, tur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni
Abbreviated transcription (Latin):
catorib m̃am iꝰtificatõnis sue nori lar¬
eoꝵ miseretur nõ qr impellit. ut pec¬
cent eoꝵ aũ non miseretur. quib gra¬
ciam non ẽẽ p̃bendam eqͥtate occudas¬
sima zab humanis sensib remorissima-

Expanded text:
cordiam justificationis suae non lara eorum non miseretur, non quia impellit ut peccent. Eorum autem non miseretur quibus gratiam non esse praebendam aequitate occultissima, et ab humanis sensibus re
Abbreviated transcription (Latin):
ausa gͥ resurrõnis mortuoꝵ erit uox
tube. q̃ in aduentu uidicis ab oĩb
audietur. ⁊ cꝰ untute excitabunt᷑ mortur
Ueuit hora in qͣ om̃s qͥ in monum̃tis
sũt audiẽt uocẽ filii dei ⁊ ꝓcedẽt boni

Expanded text:
ausa enim resurrectionis mortuorum erit vox tubae, quae in adventu judicis ab omnibus audietur; et cujus virtute excitabuntur mortui, c. 5: Venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
Est illud cuiꝰ cã est. aliud p̃cedens pocm. Nã
peccm̃ sic dr᷑. pena pcc̃i. respectu p̃cedentis. sic̃
dr᷑ causa pcc̃i respectu seq̃ntis. Q uo fit ut id̾
pccm̃ et causa sit: et pena pet̃i s alt̾iꝰ pcc̃i
pena et alt̾ius causa. Ut enĩ gregꝰ in mora¬
suo ponde mox ad illud thit. Uñ sit ut ñd̾
solum pocm̃ sit: s et cã pecc̃i. Ex illo quippe
culpa subsequens oritur. Pccm̃ uͦ quod ex
pcc̃o oritur: non solum pccm̃. s et pena pe¬
cati est. qr iusto iudicio deus cor peccantis
obnubilat. ut p̾cedentis pcc̃i m̾ito: eciam ĩ
alta cadat ꝙ enĩ lib̾are noluit deserende
pcc̃i. et cũ eciã ip̃ĩ poem̃ est. Iudicio enĩ ustissi¬
mi dei traditi sunt. ut ait apłs de quib dã
siue deserendo. siue alio mͦ explicabili uł merpli¬
cabili. in passiones ignominie. ut cͥmr̃a cͥmib
uindicarent᷑. et supplicta pͦcantiũ. ñ tm̃ sint
tormenta: si et uicioꝵ mcͤmerta. Illa gͦ pocã

Expanded text:
est illud cujus causa est aliud praecedens peccatum. Nam peccatum sic dicitur poena peccati respectu praecedentis, sicut dicitur causa peccati respectu sequentis. Quo fit ut idem peccatum et causa sit, et poena peccati; sed alterius peccati poena, et alterius causa; ut enim Gregorius, in Morasuo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo peccati, et tamen etiam ipsa peccatum est. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum incrementa. Illa ergo peccata
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minat dicens id quod dcñ ẽ in ꝓpħia in¬
telligend̾ ẽẽ de ip̃is reb quib homĩes mali
sunt. non de hoĩb. Unde qui adult̾iũ dic̃
bonũ: in enm cadit ila ꝓpħica detestatõ
⁊ in euni qui dicit malũ ẽẽ bonũ homi
nem. uł bonũ ẽẽ iniqũ. Qui enĩ dicit homi¬
nem in qͣntũ homo est. mialũ ẽẽ. et bonita¬

Expanded text:
 Id quod dictum est in prophetia, intelligendum est de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus. Unde qui adulterium dicit bonum, in eum cadit illa prophetica detestatio; et in eum qui dicit malum hominem bonum, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, malum e
Abbreviated transcription (Latin):
essiciens cã maior est eo quod esficit ͦ
Nicħ aũ maiꝰ est uoluntate dei. Nõ
d̾ant. cãs ⁊ uoluntates d̾i scire ut
quod uoluntas d̾i. om̃ium q̃ sunti
ip̃ã sit cã. Si .n. ħ̾t dãm uoluntas est¬

Expanded text:
efficiens major est eo quod efficitur. Nihil autem majus est voluntate Dei. Non derant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt, quod voluntas Dei omnium que sunt ipsa sit causa. Si en
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ q hostia. ⁊̃ p̃ciũ nr̃e reꝯciliatõnis.
qui inse in ara crucis. nõ diabolo. s deo tͥ¬
nitati. obtulit ꝓpm̃ib qͣntũ ad p̃cii susfi¬
cienciam: s ꝓ electis tm̃. qͣntũ ad esficati¬
am. qr p̃destinatoꝵ tm̃ salutẽ esfecit. de

Expanded text:
 et hostia pretium nostrae reconciliationis; qui se in ara crucis non diabolo, sed Trinitati obtulit pro omnibus, quantum ad pretii sufficientiam; sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestinatis
Abbreviated transcription (Latin):
udeanrn. aliqñ disumgt̃. Respicientes .n. ad
passionẽ uũ opꝰ illoꝵ dũt. atcndñtes intentõ¬
nes ⁊ actꝰ fcã diu̾sa discernunt. Uñ augꝰ. ftã
ẽ inquit tͣditõ aprẽ. fc̃a ẽ tͣditio afilio. ftã est
ditõ auida. Una res fc̃a ẽ. quid gͦ disc̾nit ĩ¬
ter eos: qr ħ fecit pat̾ ⁊ filiꝰ incartiate Iudas¬

Expanded text:
disjungunt. Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. Unde August.: Facta est, inquit, traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est. Quid ergo discernit inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in char
Abbreviated transcription (Latin):
lia pat̾ne magestatis nuigͣturꝰ celebrato
cũ discipłis typico pascha. qd̾dã memora¬
bile eis cõmendare uolens. sub spẽ paniᷤ
⁊ uini. corpꝰ ⁊ sangumẽ suũ eis eͣdidit
nt ostñd̾et legis uet̾is sacͣuienta. int̾ que
p̃cipuũ erat agni paschalis sacficiũ. in
stitui in qͥb excellit mistium eucharistie¬

Expanded text:
lia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in stitui; in quibus excellit mysterium Eucharisti
Abbreviated transcription (Latin):
recte intelligitur sign̾a pccõꝵ oĩa
singłoꝵ non singła gnõꝵ: utͣq locutõne
Nullum ⁊̃ quod ex cupiditate aliqñ nõ
descendat. Sunt enĩ nõ nulli hominũ
qui ex cupiditate sunt suꝑbi. et aliqui
ex suꝑbia fuint cupidi. Est enĩ ut ait
angͦ. homo qui nõ eẽt amator peceunie
nͥ ꝑ hoc putaret se excellentiorẽ ẽẽ. Id̾oꝙ
ut excellat. diuicias cupit. tali ex su¬
ꝑbia. oboritur: cupiditas. et est alicͥs
qui non amaret excelłe. nisi putaret ꝑ

Expanded text:
esse intelligitur, si genera peccatorum singulorum, non singula generum utraque locutione nulludescendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit; tali homini ex superbia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret excellere nisi putaret pe
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a muisibilis est ⁊̃ auuibaib poss sciri opꝰ
fecit. qd̾ opificem iusibłitate sui manisesta¬
uit. ut ꝑ cercũ incertũ poss seiri. ⁊ ille d̾s
om̃ium esse cred̾etur. qui hoc fecit qd̾ ab hõie
ĩposllbile ÷ fi̾. potuert̃ gͦ cagnosd̾e siue cogno¬
uerunt. ultra omẽm cͤaturam esse illum
qͥ ea fecit. que nulla cͤaturaꝵ fac̾e̾ uł destru¬
ere ualet. accedat q̃ ꝯq uis cͤatura ⁊ faciat
tale celum ⁊ talem terram.⁊ dicam qr deus
est. S qr nulla cͤatura talia fac̾e ualet ꝯstat
supͣ omẽm creaturã esse illũ qͥ ea fecit
ac ꝑ hoc ipm̃ esse dm̃ humana mẽs cognosc̾e

Expanded text:
natura invisibilis est, a visibilibus posset sciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit, quod ab homine impossibile esset fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt ultra omnem creaturam esse illum, qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecunque vis creaturae, et faciat tale coelum, et talem terram, et dicam, quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere potest, constat super omnem creaturam esse illum, qui eam fecit, ac per hoc illum esse Deum, humana mens cog
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝯfert̃. ut bapt̃s. alia in remediũ tm̃
sunt. ut ꝯuigiũ. alia grã ⁊ uitute noᷤ
fulcũit ut eucharistia ⁊ ordo.
Qr̃ mox

Expanded text:
icem conferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2. Quare mox
Abbreviated transcription (Latin):
hebit nat᷑e sue mod̾ obediens ⁊ imꝑanc.
iuuificata ⁊ uluficans tã mesfabili facili¬
tate ut sit ei głe. qd̃ fuit sarcine Si mali
inf̾n̾o dap̃natis. ⁊ bonis ĩ oelõ glorificatis di¬
xͥ. qd̾ nͭ bonis uolũtas. nͨ malis faculteꝵ. pͦ¬
candi ẽẽ potit. ⁊ oe bonu qͥo costat. s de ma¬
lis. aqͥb uolũtatẽ malã nõ remoriet. Qrͣ

Expanded text:
turae suae modum, obediens et imperans, vivificata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod fuit sarcinae. DISTINinferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de malis a quibus voluntatem malam non removet,
Abbreviated transcription (Latin):
deo nõ inm̃ito qr᷑ ut ͫ homo ille potũ pec¬
care isł non eẽ deus. Si .n. potuit peccare
⁊ potuit dãpnari. si potuit dãpnari. po¬
tuit nõ ẽẽ deus. gͦ si potuit pectare po¬
tuit non ẽẽ dens. q ẽẽ dm̃ ⁊ posse et uel¬
lle iniqͥtatẽ simł ẽẽ neq̃unt.
ie distinctõne opꝰ est. utr̃ de ꝑͣ. an de

Expanded text:
non immerito quaeritur utrum homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinc
Abbreviated transcription (Latin):
Ne autẽ ista qr capacitatẽ
hũe intelligentie excecłint. falsitatis
Beatus g̾goriꝰ sr̃
canticis canticoꝵ. inqͥt. licet d̾s ꝯmu¬
ni mͦ. oĩb reb insit: p̃sentia podẽcia.

Expanded text:
Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis Beatus Gregorius super Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rebus insit praesent
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ nimunda ert̃. Quis pot̃ dare. qd̾ ip̃e nõ
hareti ħ uͦ ex ignorãcia dixisse angꝰ mnuu¬
bat cognosc̾e. d eos niniis decestaret᷑. Eãta
eiꝰ m̾it̃a. usq ad tumphũ martyrii secuta
sintt. ut ⁊ cantatis qͣ excellebat luce. obũbͣ¬

Expanded text:
munda erunt; quis potest dare quod ipse non habet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Aug. innubat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumb