comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lati sunt. ⁊ aui auis subietti qͣm diu
dãt mundus angeli angeus ⁊ hõieᷤᷤ
hominib ⁊ demones demonib pre¬
sunt. Set in fitturo omnis euacua¬
bent quoq secundum modum sci¬
entie maioris uel minoris p̾latio¬
nes auas maiores uel minores. q¬
dam enim uni prouintie. alũ uni
tio maxime potest homines tẽpta¬
mendemonis ciio nomine uocan

Expanded text:
lati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli angelis, et homines hominibus, daemones daemonibus praesunt, sed in futuro omnis ebent quoque secundum modum scientiae majoris vel minoris, praelationes alias majores vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii uni tio maxime potest homines tentamen daemonis, quo nomine vocan
Abbreviated transcription (Latin):
calum huisse corporea tenuia et
lpirteuaua let incalu nutata in
lari apud doctores utrum an
ante conflemationem uel iapsum
corporea aeria huerunt de puriore
ta adfatiendũ habuia non ad pa¬
tiendum ⁊ angelis bonis qui persti¬
terinit talia opseruata sunt corpo¬
ra ut ineis possint fac̾e ⁊ non ꝑati. qͥ
tante sunt tenuitatis ut a morta
uidentur deposita q uideri delinnt.
angelis ueromalis mitata lunt ca
lu corporea in detiorem qualitatem
ipissi oris aeris sicut enim aloco dig¬
niori ininfeniorem locum .i. incaltgi¬
geñ ita dicens.demones aeria dicũt
animaua quia corpoꝵ aerioꝵ natu¬
rautz ent nec per mortem dissouuen¬
tur quia preualet in eis elementum
aptius ad faciendum qͣm ad patiens
ad patiendum enim humor ⁊ humiꝰ
ad faciendum aer ⁊ ignis aptitudi
nem p̾bent. Tranigressores uero ã¬
gies angeli cum printipe suo nuunt
diabo lotunc arcangelo non mirũ
li post peccatum in hac cauginem de¬
tonli iuut. Neco ⁊̃ hoc mitum est s

Expanded text:
CASUM HABUISSE CORPORA TENUIA ET SPIRITUALIA: SED IN CASU MUTATA IN tione versari apud doctos utrum angante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ta, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortavidentur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caligi 23. D 32 Demones aeria dicuntur animalia, quia corporum aeriorum natura vigent. Nec per mortem dissolventur, quia prevalet in eis elementum apcius ad faciendum quam ad paciendum. Ad paciendum enim humor et humus, ad faciendum aer nem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minorib quidam per unus fuit¬
dui quidam corruerunt. Int̾ lucifo
quos unus fuit omnib auis caden¬
tib excellentior nec inter stantes a¬
liquis eo fuit dignior licut testimꝰ¬
nus auccoritatum monstratur. ait
enim iob. Id̾ principium uiaꝵ dei ⁊
in erechies legitur. Tu signaculum
limilitudinis plenus scientia ⁊ per¬
feccionedecoꝵꝰ in delicũs paradisi d̾i
in illo ymago dei simił insinuat᷑
ĩpressa. Item in erechiei  legitur. õi
lapis p̃ciosus operimentum eius
omnis angelus qͣi operim̃tum eus
inquit cecidisti iucifer qui mane
oriebaris ⁊ c̃ qui non unus ordo set
unus sp̃s accipiendus est. Quiteste
tiam nature ⁊ profunditatem scien
celum ascenda̾ super astra ceu gxal¬
tabo solium meum ⁊ ero simius al¬
uuit non per imitationem s per
It tante superbie m̃ideiectus fi¬
reo in quo cum auis io suꝑ
fuerat deiectus est in istumcabie¬
liginosum aerem cum omnib su¬
e prauitatis cõsortib. Nam utait¬

Expanded text:
et minoribus quidam perstdu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Ipse principium viarum Dei. in Ezechiele legitur, c. 28: Tu signaculum similitudinis, plenus scientia et perfectione, decorus in deliciis paradisi Dei in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in Ezechiele legitur, c. 25: lapis pretiosus operimentum ejus, id est, omnis angelus quasi operimentum ejus inquit, cecidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui testetiam naturae et profunditatem scienoelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, et ero similis Alluit; non per imitationem, sed per t tantae superbiae merireo, in quo cum aliis creatus fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Jo
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc turbiiento aere nobis ꝓpin¬
quo quod ceium appetlatur h̾itant
unde diaborus princeps aeris dicit.
concessum b̾itare eis concessã¬
iocus est ⁊ amenus nec int̾ in celor¬
ra nobiscum. ne homines in inter¬
nimium infestarent. sec iurcta A¬
apostoli petri doctrinam in epła ca
nonica traditam in aere isto caitgs¬
noso quieis qͣi carcer usqi ad tempᷤ
luditu deputatus est. tunt autem de¬
trudentur in baratrũ in ferni setun

Expanded text:
in hoc turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicitur. concessum habitare in colocus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola nonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus est; tunc autem detrudentur in baratrum inferni secun
Abbreviated transcription (Latin):
riores dei sapientia constituerentur
auis maiora auis minora dona preᷤᷤ¬
tantis ut qui tunc per naturalia
bona auis gxcellebant ip̃i ⁊ post ꝑ
munera gratie eisdem preeẽnti qui
enĩ natura mag̃ subities ⁊ sapiẽ¬
tia amplius perspitates creatisũt
hn ⁊̃ maiorib gratie munerib p̾¬
ditisunt ⁊ dignitate excetientiores
auis constituti. qui uero natura m¬
inus subtues ⁊ lapientia minus
perspicaces conditi sunt minora
gratie dona hu̾erunt inferiores ꝙ
constitut sunt sapientia dei equo
moderamine cuncta ordinantis se

Expanded text:
riores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius persphi etiam majoribus gratiae muneribus praediti sunt, et dignitate excellentiores aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo moderamine cuncta ordinantis.
Abbreviated transcription (Latin):
÷ de ipio fit impius de maio lonus
Ecoperans uero qua iuuatur adbñ
uolendum efficatiter ⁊ deumꝑre oĩ¬
b dilrgendum ⁊ ad operandum bonũ
angłis qui perstiterunt eccoperans gͥ¬
tia per qͣm cont̾si sunt ut deum p̾¬
fecte diligerent. Conu̾si ergo sunt
a bono quod hebant non perdito ad
maius bonum quod non habebant.¬
⁊ est facta ista cont̾isio per gratiam
cooperantem liberr arbitrio que gͣ¬
tia aiiis qui ceciderunt apposita nõ
let nonesse imputandum silis qui
adu̾si sunt ⁊ ñ cõuerli quia sinegͣ¬
dia cõuerti non poterant.Sec stlan̾
est eis deta. nec culpa stioꝵ fuit qs̃
non est data. qr ieis nulla tulpa ad¬
huc pcesserat ad quod dici potest q̃m
quib apposita est ip̃a gratia nõ tritr
ex m̃iris eoꝵ alioquin iamnoneslet

Expanded text:
malo bonus. Cooperans vero gratia, qua juvatur ad bene volendum efficaciter, et Deum prae omnibus diligendum et operandum bonum,angelis qui perstiterunt cooperans gratia, per quam conversi sunt ut Deum perfecte diligerent. Conversi ergo sunt a bono quod habebant non perdito ad majus bonum quod non habebant; et facta est ista conversio per gratiam cooperantem libero arbitrio, quae gratia aliis qui ceciderunt apposita non dam dici solet non esse imputandum illis qui aversi sunt et non conversi, quia sine gratia converti non poterant; sed illa non est eis data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecesserat. Ad hoc dici potest quoniam quibus apposita est gratia non fuit ex meritis eorum, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
nuit potuit ubi ad muscas mimitis¬
simas .s. iciniphex uentum est om¬
nino defecto qua tercia plaga egi¬
piuis cedebatur. Ibi certe defecerunt
magi dicentes. digitus dei est hic

Expanded text:
 potuit, ubi ad muscas minutissimas, scilicet, ciniphes ventum est, omnino defecit, qua tertia plaga Aegyptus caedebatur. Ibi certe defecerunt magi dicentes: Digitus Dei est hic.
Abbreviated transcription (Latin):
dum diuiderentur aũsio sadentium¬
ne ⁊ conuisione post coeationem nã¬
q mox quidam conu̾si sunt ad crea¬
torem sunm. quidam auerli. conuer¬
ti addeum fuit ei caritate ad here. a
uertiodio ħere uei inuidere. Inuidie
namq mater est superbia qua uo¬
uierunt se parific̾are deo. In conuerli
quasi in specino relucere cepit dei sa¬
pientia qua illuminati sunt au̾si
uero excecati sunt. ⁊ iui quidem cõ¬
uersi sunt ⁊ uluminati a deo gran¬
a apposita. Isti sunt excecati nõ imiᷤ¬
sione maucie set deserone gratie
a qua deserti sunt. non ita quod pꝰ
dedita subtheretur. set quia nunꝙͣ¬
est appositant cõuerterentur. hec ẽ
ergo conu̾sio ⁊ au̾sio qua diuisi sũt.

Expanded text:
dum dividerentur aversionet conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquest apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua d
Abbreviated transcription (Latin):
deẽ ⁊ aquo uniu̾sa proueniunt bo¬
na qd̾ est solius dei. prima ergo ꝑ¬
feccio est nature condite. Secunda
nature glorificate tercia nat᷑e ĩc̃ate¬
fecti quodam modo. alio uero uͦ imꝑ¬
fecti. Beati uero non fuerunt usq
ad confirmationem nisi beatitudo
accipiatur ut iam dictum est. isle sta¬
tus innocẽtie ⁊ bõiratis ĩ qͦ conditi sũt
lideratio a nirmatione stan

Expanded text:
et a quo universa proveniunt bona, quod est solius Dei. Prima ergo perfectio est naturae conditae, secunda naturae glorificatae, tertia naturae increatfecti quodammodo, alio vero modo imperfecti. Beati vero non fuerunt usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo conditi sunt. ET CONFIRMATIONE STAN
Abbreviated transcription (Latin):
cundum naturam. ⁊ est uni perfec¬
u̾saliter perfertum. Secund̾dẽ lum¬
pus perfectum est quod ħt quicqͥd
ram perfectum est. quod habet de¬
pedit nature sue ad gu̾ficationem
ti post resurrettionem. Uniuersaitt̃
⁊ sume pectectum est cui niehũ qͣmi

Expanded text:
cundum naturam, et universaliter perfectum. Secundum tempus perfectum est quod habet quidquid ram perfectum est quod habet pedit naturae suae ad glorificationem; ti post resurrectionem. Universaliter et summum perfectum est cui nihi
Abbreviated transcription (Latin):
dampnet. non naturam s uolunta¬
tem malam puniendam eẽ creden¬
dum. estsnec eius naturam signifi
cium figmenti dei ⁊ c̃. Set corpus a¬
extum quod tau uoluntati aptauit
deus. uel ip̃am ordinationem dei in
qua eum muttum ⁊̃ fecit utilem
bonis uei ip̃ius angeli fturam qr
⁊ li presciret deus uoluntate ma¬
lum futurum: fecit tameneum ꝓ¬
uidens quanta de itio sua bonita¬
te esset faccurus. figmentum er¬
go dei dicitur quia cum sciret deu
eum uouintate maium futurum
ei cum sanctis profieit temptatio eiꝰ.
sicut ⁊ mali homines quos deusma¬
los futuros preuidens creauit tam̃
ad lanctoꝵ utiltatem. Iluduntur
cum p̾statur sanctis eoꝵ temptati¬
nem profectus. Set ip̃e est initiũ
quia precedit antiquitate ⁊ printi¬
patu maittie. hec autem itusio kit

Expanded text:
damnet, non naturam, sed voluntadamnet, non naturam, sed voluntatem malam puniendam esse credendum est; nec ejus naturam signifitium figmenti Dei, etc. Sed corpus aereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit
Abbreviated transcription (Latin):
lux quia in primo agitur de crea¬
tione spualis nature in formis post¬
ea de formatione ea de formatione
qui dicunt angelos creatos fuis¬
le maios. Non enim poterat crea¬
tor optimus accor mau esse. ⁊ iõ
totum esse bonum eret qd ex ip̃o
itiis erat ⁊ totum bonum erat᷑
qͦniam ex ipso totum erati hoc mͦ
probatur quod bonierant omneᷤᷤ
angeli quando primo fatasunt s
ea bonitate quam natura intipi¬
ens acceperat. probationem aug̃i
contra ulos indutit qui dicuntꝰ a¬
gelos factos malos u̾baiob de
Deoq aug̃ gxt̾minans oppinionẽ
eoꝵ qui angelos creatos fuisse tu¬
ille maios putant auctoritate ⁊ ra¬
tione probat bonos fuisse ẽatos ⁊
uerba premissa beati iob que illiꝓ
le inducebant quomodo lint intel¬
ligenda aperit ita dicens. super gen¬
omnia inquit fecit deus ualde bona¬
⁊ naturam igtitr angłoꝵ bonam fe¬
tit ⁊ quia iniustum est ut nutlo
m̃ito ħ in auquo quod creauit deus

Expanded text:
lux; quia in primo agitur de crealux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat, quoniam ex ipso totum erat. Hoc modo probatur quod boni erant omnes angeli quando primo facti sunt, sed ea bonitate quam natura incipiens acceperat. 7. Probationem Augustini contra illos inducit qui dicunt angelos factos malos; verba eap. 1, exterminans opinionem eorum qui angelos creatos fuisse malos putant, auctoritate et ratione probat bonos fuisse creatos, et verba praemissa beati Job quae illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda aperit, dicens, super Genes.: Omnia fecit Deus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. Et quia injustum est ut nullo merito hoc in aliquo quod creavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tum xt̾̃citium hntes. Nondum ent
p̃diti erant uirtitib que stantib
appolite fuerunt in confumatione
pergratiam. alteper liberum acbit¬
um superbientib ⁊ ioeo cadentib a
creationem ⁊ lapsum ⁊ confirmatõ¬
nem ⁊ in iila breuitate temporis õs
boni etartt non quidem per usum
ltteti arbitrii set pertreationis bene¬
ftcium ⁊ talles erant qui stare pote¬
rant .i. non cadere per bona creatio¬
nis. ⁊̃ cadere pet uperum arbitrĩ.
poterant enim peccare ⁊ non peccare
s̃ non poterant profitere ad meritã
uite nisi gratia super adderetur q̃
addita est quibdam in confirmatio¬
Et ad confirmandum utuntur testi¬
monio aug̾i qui ħ super geñ¬
dicit angeucam naturam primo ĩ¬
formiter creatam. ⁊ celum dictam
post ea formatam ⁊ lucem appeliati
quando ad creatoerem est conuersa
perfectaduectione ei inħens. unde
prius diccum est. In prĩcipio creauit
deus telum ⁊̃ terram. ⁊ post ea sb¬
ditum. Dixit deus fiat ue ⁊ facca ẽ

Expanded text:
xercitium habentes. Nondum enim praediti erant virtutibus, quae stantibus appositae fuerunt in confirmatione per gratiam; aliis vero per liberum arbitrium superbientibus, et ideo cadentibus. creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare poterant, id est, non cadere per bona creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatiohoc confirmandum utuntur testimonio Augustini, qui, super Gendicit angelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei inhaerens; unde prius dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram, et postea subditum: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est
Abbreviated transcription (Latin):
taces uel ad monendum tideles ⁊ ad
gecendum probandam ꝙ iustoꝵ patiẽ¬
lit occurĩe. cur s. ista mitacula ⁊ mã
gitis artib fiant. Nam ⁊ magi pħois
serpentes feceit᷑ ⁊ alia. set itud ẽ ĩ¬

Expanded text:
aces, vel ad monendum fideles, vel ad exercendam probandamque justorum patiensit occurrere; ut scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. Nam et magi Pharaonis serpentes fece
Abbreviated transcription (Latin):
geios fuit qui futuri peccati atq
supplicũ prescius non fuit
diabolo reuelare nolurs
scare quod angeli qui cortuerũt
non fuerunt prescii sui casus. Ideo¬
ꝙ beati non fuerunt ⁊ quod angli
qui pestiterunt b̾itudinem scoitutu¬
ram prescierunt atq de ea certi in

Expanded text:
gelos fuit qui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? diabolo reuelare noluisscare quod angeli qui corruerunt non fuerunt praescii sui casus, ideoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea
Abbreviated transcription (Latin):
ic oppinioni opponens con perstitert̃¬
sequentet subdit. Sẽ quare prescui¬
discerne bantur illi a ceteris fuerĩt
nat ĩnocentes. hic uidetur innuere
quod non peccaturis futurum ma¬
lum nec permansuris futurum boñ
oeuel auerit. Ideoq nec iuiqui ceci¬
derunt unqͣm. nec itu qui perstttert̃
uiq ad consũmationem: beati fue¬
runt. quia beati esse non poteraret
Si de beatitudine cerei nonerant ił
si dampnationis incerti erant a
unde aug̃ in eodem dicere inquit de
angelis quod in suo genere beati
elle possunt dampnationis uel la¬
lttis incerti quib non spes esset
quod mutandi essent in meuus
est incerta sua beatttudo. Suma¬

Expanded text:
ic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris,  innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod est incerta sua beatitudo?
Abbreviated transcription (Latin):
fecit cre aperte dicit post creatio¬
nem moritiam interposita moru¬
la cecidisse. Ideoq ita uerba sic ac¬
cipienda uidentur. homitida erat ab
inttio. uel mendar .i. statim post
initium quando sibi equaittatem
dei promilit ⁊ se ip̃m occidit. qui
homo dicitur in euangeuo nec in
ueritate stetit. quia in ea non fuit

Expanded text:
fecit. Ecce aperte dicit post creatiofecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel mendax, id est, statim post initium, quando sibi aequalitatem Dei promisit, et seipsum occidit, qui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qua mornia cecidisse ita inquiens.
quod putatur diabolus nunqͣm i
u̾itate stetisse nunqͣm beatam uitã
dixxisse s ab initio cetidisse nõ sie
accipiendum est ut maius a bono
deo creatus esse putetur quia ab ĩ¬
mo non cetidisse diteretur Non e¬
nim cecidit. sitalis .i. maius eactus
est a quo enim caderet. factus ergo
prius statim au̾itate se aduerit ꝓ
pria potestate delectatus ⁊ beate ui¬
te dircedinem nongustauit qͣm ac¬
ceptam non fastidiuit. set notendo
accipere amisit  sui ergo calus pꝰ¬
cius non potuit eẽ. quia sapientia
fcuctus est pietatis. Continuo autẽ u
factus est ecidit. non ab eo quodac¬
cepit s acͣciperet sideo subdi uolu¬
uletꝰ Ecce hic aperte declarat arge¬
los creatos bonos ẽẽ ⁊ post creatione
cecidisse ⁊ fuit ibi aliqua mornla li¬
cet breuissima origeñ quod origeñ.
tamen a principio neq statim supͣ
pectus ⁊ uentrem suum ambiclađ
pens. cum in paradiso deuciarum
moraretur deus enim malitiam ñ

Expanded text:
qua morula, cecidisse, ita inquiens, Quod putatur diabolus nunquam in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, pria potestate delectatus, beataequae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus presse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod aceo quod acciperet si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat angenos creatos fuisse, et post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua morula, licet brevissima. Quod Origenes tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavitit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ ẽ ab ip̃o initio temporis ite̾
conditionis sue diabolum cetidisse
ẽ nunqͣm inũitate tetille. unte q¬
dam in hanc maittiam libero arbi¬
tuio non esse flexum s in hancuitã¬
qͣmuis a deo putant esse creatumieꝰ¬
indum elleo beatiiob. hoc est i quid¬
initium figmenti dei quod fecit deit
is utuntur qui dicunt angetos qui¬
ceciderunt creatos fuisse m̾alos et
line mora corruisles eos uero qui ꝑ¬
stiterunt perfectos ⁊ bectos tore
crentos astriuint auctoritate autg̃i
qui super geñ dicit pexceui sg¬
nificari creaturam ipirituaiem qu̾e
ab grordio quo facta est lacra. ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
ab ipso initio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati Job, 40: Hoc est initium figmenti Dei quod fecit Deus,is utuntur qui dicunt angelos quiceciderunt creatos fuisse malos, ine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio quo facta est
Abbreviated transcription (Latin):
erant omnes equaies fuenĩcliberta
ut lit prima consideratio de sb̾ate. at.
secunda de forma. tercia de potestate.⁊ a¬
essentie rationaies que persone erãt
⁊ sp̃s erant natura q simplites ac
uita ĩ mortales. differentem essenti¬
e tenuitatem ⁊ differentem sapien
am ac formam ⁊ pondus. quedam e¬
nim auis meuorem acdigniorem
eẽntiam ⁊ formam ħnt ⁊ aua auis
leuiora atq agtuora sunt. Ad hũc
tgitur modum credendum est illas
lpittuaies naturas conuenientes
lue puritati ⁊ gxcetientie ⁊ in eẽnti¬
a ⁊ in forma ⁊ in tatult᷑ate differen¬

Expanded text:
erant, omnes aequales fuerint; ut sit prima consideratio de substantia; secunda de forma; tertia de potestate. essentiae rationales quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma
Abbreviated transcription (Latin):
auit deus angelos an miseros et to¬
perfectos ad quod dici potest. quod
nec in beatitudine nec inmiseria cre¬
ati sunt. Miseri enim ante peccatũ
esle non potu̾nt. quia ex peccato misi¬
a est. Nam sinon fuisset percatum ne¬
tgnari fuerunt .i. peccati ⁊ supplicũ
fitturi. Sienim laplum suum piec¬
cierunt aut uitare uoluetunt set
non potuerunt ⁊ ira erant miseti
aut potuerunt s noluerunt ⁊ sie

Expanded text:
avit Deus angelos, an miseros et imerfectos. Ad quod dici potest quod nec in beatitudine, nec in miseria creati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nuignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ditus fuit quem per inuidiam ĩ mor¬
tem p̾cipitauit ⁊ fauaciter sedipeit
Eo predictis igitur liquet angeloᷤᷤ
omnes bonos esse treatos ⁊ post trea¬
bono quod huissent si perstttissentt
uel confirmationem eratante casu¬
iͥneis tuiplex naturalis eogiliem cõ¬
nttio quia sciebant quod fa̾sũ mati
erant ⁊ a quo facti erant cumonem
d fti erãt. ⁊ habebant auqͣm boni uel
mau noticiam. intetirgentes quid
appetendum uei respuendum itifer¬
dei uel sui inuiceꝰ nei suimui

Expanded text:
ditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos, et post creabono quod habuissent si perstitissent. vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis fem vel su
Abbreviated transcription (Latin):
differens uigor ⁊ subtiutas nature
infirmitatem non adducit. minor¬
q cognitio sapientie ⁊ ignorantiã
non ĩgerit ut lrpectas inferior nul¬
⁊ quedam cõmunia ⁊ equau¬
a harebant quod sp̃s erant quod ĩ¬
dissoubnes ⁊ ĩmortales erant. cõ¬
mune omnib ⁊ equaie erat. q̃
lubtutate uero essentie ⁊ intetu¬
gentia sapientie et ubertate uoun¬
tats differentes erant. Has discretio¬
nes intenigibiles inuisibrum na¬
turaꝵ itie solus comprehendere potu¬
it ⁊ ponderare qui cuncta fecit in põ¬
dere. numero. ⁊ mesura. anboni nes¬

Expanded text:
naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nulet quaedam communia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni ve
Abbreviated transcription (Latin):
Dutau̾̃nt enim quidam angelos qͥ
cetidert̃ t̾eatos esle malos. ⁊ nonlid̃o
arbitrio in malitiam dedinasse secĩ
malitia a deo factos ẽẽ ñ aliqmͣ fuis¬
se moram inter creationem ⁊ laplũ¬
ħ abinitio apostatasle. auos uero c̃¬
atos fuisle plene beatos ¶ qui oppini¬
onem luam muniunt auccoritate
poris diaboium cecisdisse. nec eum sẽi
angelis pacatum aliqñ fuisse ibxis¬
le ⁊ beatum set mer apostatasse. ũ¬
de dominus ait in euangeuo tle ho¬
mitida erat ab mirio ⁊ in u̾itate nõ
stetit ut intetugamus quia in ai¬
date non sterit ex quo creatꝰ est qiii
staret listare uouusset.deminco¬

Expanded text:
averunt enim quidam angelos qui ceciderunt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem d ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate poris diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixiset beatum, sed mox apostatasse; unde Dominus ait Joan. 1: Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; ut intelligamus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, staret si stare voluisset. I
Abbreviated transcription (Latin):
istere non conuersa ad creatorem ĩ
quo formatur. per terram corporaiẽ
materiam sine omniquauitate q̃
apparet in materia formata quo
ti sunt. quomodo legit᷑ĩ ⁊̃ c̾ cumes
ysaia. dicit lucifer ascenda̾ set in te¬
in celum ⁊ exaltabo solium meũ lo
ri uoiebat. ⁊ est taie ascendam in ce¬
eis arttibuta fuerunt᷑ in ip̾o mitõ¬

Expanded text:
istere non conversa ad Creatorem in istere non conversa ad Creatorem in quo formatur; per terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. ti sunt, quomodo, ut legitur in Isaia 14, dicit Lucifer: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum, ri volebat; et est tale: Ascendam in coeEIS ATTRIBUTA SUNT IN IPSO I
Abbreviated transcription (Latin):
gelos uocat. Celum enim in quo poĩta¬
sunt luminaria non inprincipio s
secunda die factum est. Eox his uq̃t
quod in empyreo omnes angeli fue¬
run ante quor̃dam ruinam. simuror
cifiti sunt angeli tum telo empyreo
⁊̃ õ ĩ tormi materia om̃iũ corporalium¬
Dimul ergo quod simul creata
rerum materi tetia ⁊ inuissbi
mis fuit secundum auqͥdmis ⁊ sed̾¬
⁊̃ formata secundum au auqͥuit ⁊¬
quid. Sicut enim corporaliũ formata
materia confusa ⁊ permixta lcd̾ a¬
ta est iniuo exordio conditionis pri
non hũit formam distinctionis ⁊ dis¬
tretionis donec post ea formaretur
atq distinctas reciperet sp̃es. tta s¬
piritualis ⁊ angelita natura in su¬
a conditione secundum nature h̾r¬
tum formata fuit. ⁊ tamen iliam ꝙͣ
post ea per amorem ⁊ conu̾sionem
a creatore suo acceptura erat formã
non h̾uit. s erat informis sine tria
premissa uerba gen̾. per celumdt
dicit inteliigi informem naturã
uite sputuaus sicut in se potestex¬

Expanded text:
Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli cum coelo empyreo, et cum informi materia omnium corporalium. 7. Quod simul creata rerum materia et inmis fuit secundum aliquid, et formata secundum aliquid. Sicut enim corporalium materia confusa et permixta quata est non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura in sua conditione secundum naturae habitum formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa; praemissa verba Genesis, per coelum dicit intelligi informem naturam vitae spiritualis, sicut in se potest ex
Abbreviated transcription (Latin):
stellaꝵ. quia lucif̾ ille alus maior
non solus cetidit set tumeo auimł¬
ti qui ei in maucia consenserunt eoᷤ¬
q cadendetes huimodi cairginosia¬
eris ħitacuium excepit ⁊ hocad noᷤ¬
tram ꝓbonem factum est ut sit no¬
bis gxercitatõs causa. unde apłs col

Expanded text:
stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis causa, unde Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e salutil ꝙ non est passio aliciuꝰ
sancci. Nutiius enim passione re¬
dempti sumus nili x̾. ꝓfuerunt
quidem non modo eis qui passi st̃
deus est ⁊ ħo. Iuus qͦ passioone
credentium piementes uouuert̃
⁊ optau̾nt fieri sicut futuram e̾¬
debant quod passiones sancoꝵ
possumul uetie ⁊ note ⁊ utrum¬
rectos nobis ꝓponamus fines. Qui
bat dissolui ⁊ ẽẽ cum xp̃o. qui
autemuouit declinare passionẽ
⁊ effug̾e manus iniquoꝵ cõpas¬
uouuitatem. unde aug̃. in ench.

Expanded text:
nostrae salutis, quod non est passio alicujus sancti. Nullius enim passione redempti sumus nisi Christi. Profuerunt quidem non modo eis qui passi suntDeus est et homo. Illius ergo passionem credentium piae mentes voluerunt et optaverunt fieri sicut futurum credebant; passionem vero sanctorum possumus velle et nolle, et utrumroponamus fines. Cui bat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum compasvoluntatem; unde August. in Ench.
Abbreviated transcription (Latin):
do. nec fuit antea angelica piritua¬
est ante secuia sa scłis c̃ quib cep̾¬
uidetur qua pistolam ad tyt̾um a
si fuerint liuid uidetur sentire dicẽ¬
te temris implentur annoꝵ. ⁊ qua
pustas prius eternitates quanta
tempora quantas secuoꝵ origines
fuisse arbitandum est. In quib an¬
geli thioni dominationes ceterio or¬
dines seruierunt deo absq tempoꝵ
hentes dixunt cum mundo cepisse tẽ¬
pus seculare. set ante mundum esti¬
titisse tempus eternum sine mittabi¬
litate ⁊ ĩ eo ĩmutabiliter ⁊ intempora¬
poraliter astruunt angłos deo iuben¬
te sustitisse eiq seruisse. Nos autem
quod prius diccum est pro captu intel¬
ligentie nr̃e magis approbamus sal¬
ua tamen reuerentia secretoꝵ. In qui¬
b nichil temere asserendum est. ⁊ ii¬
lud ier dixisse non ita sentiendo s
alioꝵ oppinionem referendo arbitͣm̃¬

Expanded text:
do. Nec fuit ante angelica crest ante secula, sed a seculis cum quibus coepsuper Epistolam ad Titum, c. 1, aliud videtur sentire, dicetemporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitisse, eique servisse. Nos autem quod prius dictum est, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
ronoꝵ nel maioꝵ. nel uud quod d̾
ui auud uolentium quã deus oĩ¬
potentiuountas semꝑer ĩuincta
est que maia esse nunquam pot̃
que ⁊̃ dum malaircogat iusta est
⁊ profectio que iusta est maia nõ
est. deus ergo omnipotens siue per
mĩam cuius uurit miseretur. siue
per iuditium quem uiit obdat
nec ĩiqui auquid facit / nec nisiuo

Expanded text:
el malorum, vel illud quod Deus, vel aliud volentium quam Deus, omnipotentis voluntas semper invicta est, quae mala esse nunquam potest, sive etiam dum mala irrogat justa est; et profecto quae justa est, mala non est. Deus ergo omnipotens sive per misericordiam cujus vult miseretur, sive per judicium quem vult obdurat, nec inique aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
elementoꝵ confusam. Itia eninse tem
cum tẽpore creata sunt nec extẽpme¬
pore nec in tempore. Sicut nec tempus
in tempore creatum est quia non fu¬
it tempus uel prius antequam eslet
celum ⁊ tecra. unde aug̃. in li. de ai. di
tit. quod deus fuit dominus ante qͣm
eslet tempus. ⁊ non in tempore cepit
esse dominus quia fuit dominus tem¬
poris qñ cepit ẽẽ tempꝰ uet utiq cepit eẽ¬

Expanded text:
elementorum confusam. Illa enim cum tempore creata sunt, nec ex tempore, nec in tempore. Sicut nec tempus in tempore creatum est, quia non fuit tempus antequam esset coelum et terra. Unde Aug., in lib. 5 de Trin., c. 6, dicit quod Deus fuit Dominus antequam tempus esset, et non in tempore coepit esse Dominus; quia fuit Dominus temporis quando coepit esse tempus: nec utique
Abbreviated transcription (Latin):
dam ⁊ conu̾sione quoꝵdam. De gxel¬
lentia quoq ⁊ ordinib ⁊ donoꝵdit¬
ferentia ⁊ de ofticiis ac nominib a
lus q plurto auqua dicenda sunt¬
ati sunt airgeli. unde il mare auc¬
ta est sapientia. quod intelligitur
de angelica natura q̃ in scriptura se¬
pẽulta. sapientia ⁊ ux̃ dicitur. Na̾
sapientia ilia que deus est creata ñ
est. fuius enim sapientia patris est
genita. non facta nec creata. ⁊ tota
trinitas una sapientia est que nec
facta nec creata est nec genita. uł
procedens. de angelica igitur uita
itlud accipiendum est de qua dicit
scriptura quando facta est.s. primo
omnium s cursus aua scriptura di
cit. in principio creauit deus celum
⁊ terram. ⁊ in ppħa. Initio tu domi¬

Expanded text:
dam et conversione quorumdam. De excellentia quoque, et ordinibus, et donorum differentia, et de officiis ac nominibus, aliisque pluribus aliqua dicenda suntati sunt angeli. Unde illud, Eccta est sapientia, quod intelligitur de angelica natura quae in Scriptura saepe vita, sapientia et lux dicitur. Nam sapientia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura quando facta est, scilicet, primo omnium. Sed rursum alia Scriptura, Gen. 1, dicit: In principio creavit Deus coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
ro quos corporib terrenis sociauat
deorsum in terra ħitationem consti¬
tuit utruq regiiãtem imponens o¬
bedientie quatinus ⁊ itii ab eo ubi
erant non caderent ⁊ isti ab eoubi
erant ad id ubi non erant ascende¬
rent etit iaq deus hominem
ex duplici suba corpus de terta fin¬
gens. animam uero de nichuo faci¬
apparet rati tita agendum est
humanam fuiss e distinctam quarũ
attera tota est piritualis .i. angelica.
attera ex par ⁊ spirituaus ⁊ ex parte
corporali creatura de rationali ⁊̃ nõ
rationsli primo de rationau ⁊ spirt¬
tuali .i. de angelis agendum ui̾det᷑
ut a contuttu creatoris ad togntno¬
nem creature dignioris ratio nr̃a in¬
tendat. deinde ad conliderationem
corporere tamitiius quiest rationa¬
lis qͣm mius que non est rationar¬
est desçendat ut tanttatis increate
sacramentum triꝑetate creature eiq¬
cretoꝵ atq coittingentium lẽquat᷑¬

Expanded text:
ro quos corporibus terrenis sociaverat, ro quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo facia tripartita agendum est,humanam fuisse distinctam, quarum altera est tota spiritualis, id est, angelica; altera ex parte spiritualis et ex parte corporali creatura, de rationali et de non rationali, primo de rationali et spirituali, id est, de angelis agendum videtur, ut a contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum tripartitae creaturae, eiqcreto
Abbreviated transcription (Latin):
perficiẽda erat animam corporeis ĩ du¬
mentis ⁊ t̾cenis mansionib copuia¬
uit. suteamq materiam fecit ad uite
lensum uegetare. u̾sciret homo quia
lipotuit deus tam disꝑem naturam cor¬
poris ⁊ anime in federationem tinam
⁊ in amiciciam tantam coniungerẽne
de inferiorem ad sue głie parcitipati¬
onem sublimare. Quia ergo progeẽ¬
plo. rationaus spicitus in parte uso
ad consortiũ terceni corporis humiua¬
tus est ne forte in hoc nimis depeeslu
uideretur: aodid̾ ei paouidentia ut pꝰ¬
modum tum eodem tempore corpore¬
głificato ad consortium itioꝵ qui
in sua permanserant ꝓurtcate sub¬
limaretur. ut quod minus et dispe¬
latione creatoris sui acceperat con¬
ditus post modum pergratiam eius¬
dem acciperet glificatus. Sic ergo cõ¬
ditordeus rationaies sp̃s uara sotẽ
moarbitrio noluntatis sue disponẽ
itus quos in sua pittate reliqsuerãt
surlum incelo manlionem siro ee¬

Expanded text:
perficienda erat, animam corporeis induperficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, ne longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis spiritus in parte usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut pmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui acceperat conditus, postmodum per gratiam ejusdem acciperet glorificatus. Sic ergo conditor noster Deus rationales spiritus, varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis ve
Abbreviated transcription (Latin):
angelice muine. quod non tta est in¬
telligendum qͣion fuissẽ homo tẽs
li non petcasset angelus. s quia inter
quia ad seuiendum nobu tateror
tur anima si absq corporentta cor¬
permansisset cut untta sit corpoxori¬
ri. prior causa / Ed quod primo dicip
quiadens uoluit ⁊ uoluntati euis ce
querenda non est setunda secunda
autem pot̃ dici quod ideo deus uolu¬
it eam corpori uniri ut in humanas
beate unionis que est inter deum et
spiritum sanctum in qua dusturee
toto corde ⁊̃ uidetur facie ad faciempu¬
taret eñscata se non posse ausri creato¬
ri suo tanta ꝓprinquitate ut eumto
creatura tam infime .i. carni que deer
ẽ in tanta dileccione uniri ut nõ na¬
leat aitari ad hoc ut uelit eam relln
Nolumus corpore gxpoliari s superueᷤ¬
tiri per quod ostenditur spiettum cre¬
atum spirctui increato mestabai a¬
more uniri. pro exemplo igitur futu¬
re sotietatis que inter deum ⁊̃ spiritũ
rationalem inglificatione eiuodem

Expanded text:
angelica ruinae, quod non ita est intelligendum quasi non fuisset homo factus si non peccasset angelus, sed quia inter quia ad serviendum nobis facta. se anima si absque corpore permansisset, cur unita sit corpori. Ad quod primo dici potest: Quia Deus voluit, et voluntatis ejus causa quaerenda non est. Secundo autem potest dici quod ideo Deus voluit eam corpori uniri, ut in humana o beatae unionis quae est inter Deum et spiritum, in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tcreatura, tam infimae, id est, carni, quae de terra est, in tanta dilectione uniri, ut non valeat arctari ad hoc ut velit eam relinq 2 ad Cor. 5: Nolumus corpore expoliari, sed supervestiri, per quod ostenditur spiritum creatum Spiritui increato ineffabili amore uniri. Pro exemplo ergo futurae societatis, quae inter Deum et spiritum rationalem in glorificatione ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
dio ut ei seruiretar. ⁊ ip̃e seruirret
ut acci̾peret ittind ⁊ reflueret totũ ad
uonumn hominis. ⁊ quod accepit oble¬
quium ⁊ quod impendit᷑ Ita enim no¬
utt deui sibi ab homine seruiri ut ea
seruttute nondeus set homo seruiens¬
uiuaretur ⁊ uoluit ut mundus serui¬
ret homini ⁊ exinde simtutt̃ iuuaret᷑
homo. totum igitur bonum hominiꝰ
erat ⁊ quod factum est p̃p ip̃m ⁊ pp ꝙ¬
ad petfcuendum it deus trinitas. Eqͣ¬
lmnobsint  Iuperiores infuturo eĩt.
equales qui ⁊ modo nr̃i sunt quia ad
usum nobis sunt. Sicut res dominoꝵ
dicttuo esse famitioꝵ non dominios
dãsipture lotis nob̾ suire dñr dũ pp¬

Expanded text:
dio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute non Deus, sed homo juvaretur: sed voluit ut mundus serviret homini, ut exinde similiter juvaretur homo. Totum igitur bonum hominis erat, et quod factum est propter ipad perfruendum, ut Deus Trinitas; aequmodo superiores sint, in futuro erunt aequales; qui et modo nostri sunt, quia ad usum nobis sunt, sicut res dominorum dicuntur esse famulorum, non dominio, sdam Scripturae locis nobis servire dicuntur, dum p
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid facere tale est ac lidicatur
tuxta eius uoluntatem nel per eius
uoluntatem aliquid nouiter contin¬
gere uel esse ut inip̃o nichii noui toꝰ¬
turgat. Sed nonum auiquid sicut in
eius ererna noluntate fuerat fiat
line aliqua motione uei sui mutati¬
one. Nos uero operando mutari dici¬
mur quia mouetũ:. Non enim sñ
motu aliquid facimus. deul ergo
causa est rerum nouiter gxistentiã
dum eius uoluntate res noue esse ĩ¬
cipiũt q̃ aute non erant absq ip̃us
agitatione ut actus ꝓprie dici non q̃¬
at tum uidelicet accus omnis ĩ mo¬
tu consistat. Indeo autem motus ntiꝰ¬
go ex caiore solis aliqua fieri contĩ¬
ne mutatione auctoris qui est unũ t
pia dicit .s. materiam ⁊ sp̃em ⁊ tertiũ
operatorium dictum. Mundum quo
uitatis q disciplinam t᷑ rem eua¬
dens deum in principio tẽ cuauit¬
tempora eternaliter excitcisse si sanc¬
gnificat ip̃ius eternitatem ⁊ omtuis¬
nipotentiam cõmendans ex quo se¬
luisse facere est quia ut preaxximꝰ

Expanded text:
aliquid dicitur facere, tale est ac si dicatur juxta ejus voluntatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimus. Deus ergo causa est rerum noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullgo ex calore solis aliqua fieri continne mutatione auctoris, qui est unum, et ipia, scilicet materiam et speciem, et tertium operatorium dictum; mundum quoqitatisque disciplinam tradens, Deum in principio temporutempora aeternaliter extitisse significat, ipsius aeternitatem et omnipotentiam commendans,luisse, facere est; quia, ut praediximus,
Abbreviated transcription (Latin):
creata sit rationalis creatura
us enimperfectus ⁊ sũma bonitate
plenus nec augeri potest nec mi¬
nci. Quod ergorationalis trea¬
tura facca est a deo refeferendũ ẽ
ad c̾atoris bonitatem ⁊ ad creature itesli¬
tatem Breuissima responsio. tum q̃¬
um ergo utut quare uei ad

Expanded text:
creata sit rationalis creatura, us enim perfectus, et summa bonitate plenus, nec augeri potest, nec minui. Quod ergo rationalis creatura facta est a Deo, referendum est ad Creatoris bonitatem, ad creaturae utilitatem. 7. Brevissima responsio, cum quaeritur, quare vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
non pateretur a iudeis cum sit fat¬
passus sit factũ est iraq quod uo¬
luit deus non fieri. Siu̾o uoiuit erĩ
ꝑati a iudeis ergo uouit eumota¬
di aiudeis uoiuit itaq ut iudei oc¬
ciderent eum Rlio. ad quod detẽ¬
tes dicimus umplietter concedend̾eẽ
quod deus uoluit xp̃m ꝑati. mori
quia eius passio bonum fuit ⁊ cã
nostre sauitis. Cum autem dicit᷑
uolebat eum ꝑati uel occidi a iu¬
deis hic distinguendum est. Si enĩ
intetugatur uic uoierat eum sus¬
tin̾e passionem siue crucitixionem
a iudeis illatã ĩus est sensus. siu̾io
intetirgitur sic. uoierat ut iudei
occiderent eum faisum est. Non
enim uolebat deus accionem iu¬
deoꝵ. q̃ maia erat s uoiebat pas¬
sionem bonam ⁊ ħ uoluntas per
malas iudeoꝵ uoluntates ĩpie¬
ta est. unde aug̃ in en̾cherid̾. de¬
quadam uoiuntates suas ittiq
bonas impiet per maioꝵ homiñ
uoluntates maias sicut per ma¬
liuolos iudeos bona uoiuntate
patris xp̃c pro nobis occisus est

Expanded text:
non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi a Judaeis: voluit itaque ut Judaei occiderent eum. Ad quod respondentes, dicimus simpliciter concedendum esse quod Deus voluit Christum pati et mori; quia ejus passio bonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates impleta est, unde Augustinus in Enchiridquasdam voluntates suas utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per malevolos Judaeos bona voluntate Patris Christus pro nobis occisus est;
Abbreviated transcription (Latin):
Rederi pp̃ dei bonitatem ⁊ luam utilttatẽ
utile nemꝑe ip̃i est lecuire deo ⁊ frui eo
tactus est ergo angelus siue angelus¬
homo pp̃ deum dicitur esse. non quia
cceator deul ⁊ sũme beatus alt̾utiius ĩ
seruire negare est regnare est. In hoc gͦ
profiit seruiens non irie cui seruit᷑¬
pro⁊ sicut tact̾ suiut factus est ho

Expanded text:
er Dei bonitatem, et suam utilitatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo angelus sive homo propter Deum dicitur esse, non quia creator Deus et summe beatus alterutrius inservire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut factus