comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luoe cdarius ex his que in suꝑiorib dyximꝰ. slam.
si illa uera diuinitate sola una ꝑsdna eẽt: uiti¬
q nõ hr̃et cui sũmum amorem impende̾t. nec cui
sibi sũmum amorem repend̾et. Undeg illi sũme
dulces ille delicie habundaient.que ut dom̃ est ñ
iam de ꝓprio qmͣ de alieno corde hauriri solent. su¬
chil enm utiiam prefati sumut hiis deliciis d̾ia¬
cius. nicħ delectabilius. nichil hac suauitate talussꝰ
ẜclarius atq iocunduis. Quomͦ gͦ duuna felicitaᷤ
tocuis plenitudinis habundantia optuniuss tam̃
sũma suauitas. sĩtma iocunditas semꝑ deess: ꝑso¬
ne itaꝙ geĩationẽ ut dc̃m est felicitas exigto ut
in omĩs plenitudinis inttegͥtate subsiste possit.

Expanded text:
luce clarius ex his quae in superioribus diximus. Nam, si in illa vera dignitate sola una persona esset, utique non haberet cui summum amorem impenderet, nec qui sibi summum amorem impenderet. Unde ergo illi summe dulces illae deliciae abundarent, quae, ut dictum est, non tam de proprio qua de alieno corde hauriri solent? Nihil enim, ut jam praefati sumus, his deliciis dulcius, nihil delectabilius, nihil hac suavitate salubrius, praeclarius atque jucundius. Quomodo ergo divina felicitas totius plenitudinis abundantiam obtinuisset, cui summa suavitas, summa jucunditas semper deesset? Personae itaque geminationem, ut dictum est, felicitas exigit, ut in omni plenitudinis integritate subsistere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ nicħ in quo animꝰ ampliꝰ dẽlectet᷑ Huiꝰ¬
modi dulcedinis delicias solus possidet: qui mn
exhibita ssbi dilecdtõe socium ⁊ ꝯdiłcm nõ habet.
Cõmunio itaq amoris nõ potest ẽẽ omĩo in mi¬
nus qmͣ in trib ꝑsonis. Nichilaũt ut ocm̃ est¬

Expanded text:
invenitur, nihil in quo animus amplius delectetur. Hujusinvenitur, nihil in quo animus amplius delectetur. Hujusmodi dulcedinis delicias solus non possidet, qui in exhibita sibi dilectione socium et condilectum non habet. Communio itaque amoris non potest esse omnino minus q
Abbreviated transcription (Latin):
uera diuinitate ẽẽ tante beniuolentie nis
ut nichil diuiciaꝵ. nichil deliciaꝵ hr̃e uelit
qd̃ nolit ꝯmunicare. tante potestatis ut nich
sit ei impossibłe. tante felicitatis ut nicħ sitei
difficile: conseañs est ut fat̃i oporteat d̾uuna¬
rũ ꝑsdãꝵ tͥnitatem nõ possedeesse. S ut hoo
meluis elucescat quod diffusius diximꝰ sunum
tu ei accresc̾e poss in et̃num careret. S sũme bo¬
nũ plenitudo bonitatis nõ sinit ĩllas auare reti¬
nere. Nec sũme beatum plenitudo beatitudinis¬
ꝑmatit istas nõ obtin̾e. ⁊ ad honoris suimag¬
nificentiã tam de illar largitate letat᷑ cm de
istarũ fruitõe głet᷑. Aĩasũtit de hiis cm sit ĩpos¬
sibile unam aliqmͣ in diuinitate ꝑsc̃am societati
ꝯsortio carere. S si solam unam scciam hr̃et: eui
tiq ñ deesset. cui magnitudinis sue diuicias cõ¬
inunicar: s cui caritatis delicias imꝑtiret: oĩo
ñ hr̃et. ¶ Dilc̾onis dulcedine: nl iocundius

Expanded text:
ra divinitate esse tantae benevolentiae, ut nihil divitiarum, nihil deliciarum habere velit quod nolit communicare, tantae potestatis ut nihil sit ei impossibile, tantae felicitatis ut nihil sit ei difficile, consequens est ut fateri oporteat divinarum personarum Trinitatem non posse deesse. Sed ut hoc melius elucescat, quod diffusius diximus in unum ectionis obtentu ei accrescere potuisset, in aeternum careret. Sed summe bonum, plenitudo bonitatis non sinit illas avare retinere, nec summe beatum, plenitudo beatitudinis istas non obtinere, et ad honoris sui magnificentiam tam de illarum largitate laetatur, quam de istarum fruitione gloriatur. Animadvertis ex his quam sit impossibile unam aliquam in divinitate personam consortio societatis carere, sed si solam unam sociam haberet, ei utique non deesset, cui magnitudinis suae divitias communicaret, sed cui charitatis delicias impertiret omnino non haberet. Dilectionis dulcedine nihil jucundius
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo dilectis mess. hr̃et ut̃q ñ solũ qd̃ in
alt̾o doleret: s ⁊ simł qd̾ in se ip̃o erbesc̾et.
Nam uerus ⁊ intimꝰ amicus sicut nõ potest ĩ¬
time dilecti defcm̃ uid̾e ⁊ nõ dolere: Dic saane de
ꝓprio defcũ ante amici conspectũ nõ posset non
erubesc̾e S si illi ꝑsonalit̾ płalitati mest unde
m̃to debeat erubescere ubi ent obsetio plenitu¬
do głe qmͣ uiere diumnitati deesse omĩo est ĩpos¬
sibile: Si sicut sũme felicitati nõ potest eẽ cã
dolendi: sic in sũme głe plenitudĩe nõ põt ĩ¬
esse mat̾ia erubescendi. Quis namq nõ iideat
qmͣ sit extreme dementie. uł tenuit̃ suspicau alli
sũme felici maiestatialiquid ineẽ potuiste qd̾
possit tante głe splendorẽ uł in modico obmibi¬
caritatis plenitudine in ssla ꝑsonaꝵ płaltta¬
te sentiendũ sit: euident̃ ostendunt. Cocius
defectus suspitõem in illa sũma caritate ꝑit̃
dampnant. Tocuis iu illa consũmationis

Expanded text:
ret uterque non solum quod in altero doleret, sed et simul quod in seipso erubesceret. Nam verus et intimus amicus sicut non potest intime dilecti defectum videre, et non dolere, sic sane de proprio defectu ante amici conspectum non posset non erubescere. Sed si illi personarum pluralitati inest unde merito debeat erubescere, ubi erit, obsecro, plenitudo gloriae quam verae divinitati deesse omnino est impossibile? Sed sicut summae felicitati non potest inesse causa dolendi, sic in summae gloriae plenitudine non potest inesse materia crubescendi. Quis namque non videat quam sit extremae dementiae, vel tenuiter suspicari illi summae felici majestati aliquid inesse potuisse, quod possit tantae gloriae splendorem vel in modico obnubicharitatis plenitudine in illa personarum pluralitate sentiendum sit evidenter ostendunt. Totius defectus suspicionem in illam summa charitate pariter damnant, totius in illa consummationis
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ delicias caritatis ⁊ sapĩe e ⁊ sapientie iudet᷑
hoc solet maxime intesse quod possideri posse ⁊¬
sapiẽ delicieualent. ⁊ solent hauuri sola unita
de coede ꝓprio. Intime aũt caritatis delicie te perso¬
hauriunt᷑ de corde alieno. Nam quu ĩtune ne. co¬
diligit ⁊ intime diligi concupiscit: nõ tam dele¬
tat᷑ nmͣ anxiat᷑: si de dilecti sui corde nõ haurit di¬
lectionis dulcedĩem qmͣ sicit. Sapiẽ u̾o deliciett̃
magis delectant: cuĩ de corde ꝓprio hauriunt᷑ ¶l
chil gͦ diffinit᷑ ꝯͣrium nature: si plenitudo sapĩe
dicat᷑ posse subsist̾e ui singłaritate ꝑsone. Nam¬

Expanded text:
nter delicias charitatis et sapientiae hoc solet maxime interesse, quod sapientiae deliciae valent et solent hauriri de corde proprio. Intimae autem charitatis deliciae hauriuntur de corde alieno. Nam, qui intime diligit et intime diligi concupiscit, non tam delectatur quam anxiatur, si de dilecti sui corde non haurit dilectionis dulcedinem quam sitit. Sapientiae vero deliciae tunc magis delectant, quando de corde proprio hauriuntur. Nihil ergo definitur contrarium naturae, si plenitudo sapientiae dicatur posse subsistere in singularitate
Abbreviated transcription (Latin):
qm c̃so attestatõis sue rõem reddere. it̾tr̃e ꝯfir¬
pot̾it: Nunquid q̃so utriq eorũ p̃cipui mant¬
gaudii consors deerit. An quia ut̾q hr̃e no¬
luit. An quia unus uoluit ⁊ alt̾ noluit:
S si qd̾ unus uoluit alt̾ noluit. Ubi ent ĩlla
amoris prerogatiua aĩorum uidelic una¬
nimitas ⁊ intima concordia: Et certe si qͥs
dixit alt̾m uelle ⁊ alt̾m nolle quẽcũq ĩ sua
uoluntate nõ posse p̃ualere concesserit: sũ¬
me potentẽ negabit. Si u̾o neutrũ dyx̃it ex¬
hibite sibi dilectõis ⁊munioni posse accͥes¬
cere. Quomͦ tr aieso de suꝑuis assignato oile¬
ctionis defectu pot̾it eos excusare. Scimus
aũt quia sũme sapientes nil potest latere
si itaq uere ⁊ sũme se inuicem diligunt qͦ¬
modo unusquisq pot̾it alt̾̃ius defc̃m uidere ⁊
nõ uidere dolere. Nam si alt̾ut̃ alt̾uis defc̃m
uidet nec dolet ubi erit plenitudo dilcõis. Si¬
stat aũt am̃ ubi causa dolendi ñqmͣ deerit:

Expanded text:
eso, attestationis suae rationem reddere poterit? Nunquid, quaeso, utrique eorum praecipui gaudii consors deerit? An quia uterque habere noluit, an quia unus voluit, et alter noluit? Sed si unus voluit et alter noluit, ubi erit illa amoris praerogativa, animorum videlicet unanimitas et intima concordia? Et certe, si quis dixerit alterum velle, et alterum nolte, quemcunque in sua voluntate non posse praevalere concesserit, summe potentem negabit. Si vero neutrum dixerit exhibitae sibi dilectionis communioni posse acquiescere, quomodo, quaeso, de superius assignato dilectionis defectu poterit eos excusare? Scimus autem qui a summe sapientes nihil potest latere. Si itaque vere et summe se invicem diligunt, quomodo unusquisque poterit alterius defectum videre et non dolere? Nam, si alteruter alterius defectum videt, nec dolet, ubi erit plenitudo feliutem quoniam ubi causa dolendi nunquam deerit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dulce: in ꝯmune deducẽ. Non potest u̾o hoci
sũmam sapĩam lat̾e nec sũme benuolentie nõ
cõplac̾e. Et qmͣ nõ potest sũme potentis fẽlici¬
tas. uł sũme felicis potestas fuo bñplacito carere.
tam nõ potest gemine ꝑsone carere ind̾mita¬
te t̾cia nõ coherere. Qi¬

Expanded text:
Non potest vero hoc summam sapientiam latere, nec summae benevolentiae non complacere, et quam non potest summe potentis felicitas vel summe felicis potestas suo beneplacito carere, tam non potest geminae personae in divinitate tertia non cohaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
cohendũ t̃ciẽ factam ingeminis ꝑsonis sic̃ alias¬
iam diximus ne utͣq ab alt̾a m̾to sit sũmedi¬
lecta: oportet ut utͣq sit sũme ꝑfecta. sicut itaq
utrobiq sapiã una potentia una sic sime opcete¬
bit ut utrõbiq sit beniuolentia una ⁊ c̃a

Expanded text:
 Nam in geminis personis, sicut aliasiximus, ut utraque ab altera merito sit summe dilecta, oportet ut utraque sit summe perfecta. Sicut itaque utrobique sapientia una, potentia una, sic sane oportebit ut utrobique sit benevolentia una, et summa.
Abbreviated transcription (Latin):
hiis que sibi credenda ꝓponit᷑ de deosno. ħ ꝓpt̾
illos dicta sunt qui altitudĩem diuinoꝵ secreto¬
rum nitunt᷑ diffure. uł det̾minare upctaca¬
pacitatis sue modũ. nõ uixta traditõem scõrum
patrũ quos constat didicisse ⁊ docuisse ꝑ sp̃m scũ.

Expanded text:
his quae sibi credenda proponuntur de Deo suo. Haec propter his quae sibi credenda proponuntur de Deo suo. Haec propter illos dicta sunt, qui altitudinem divinorum secretorum nituntur definire vel determinare juxta capacitatis suae modum, non juxta traditionem sanctorum Patrum, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
circũscriptibilis una: incirꝯscͥptibłis ⁊ alt̾a. Hec ⁊
eque beata. In hac u̾o subarum płalitate ex quibus
constat hũana ꝑsona. alia est corꝑea. alia incorꝑea.
alia uisibił. alia inuisibilis. alia mortalis: alia ĩ¬
mortalis. Dissolubilis una: indissolubilis alia ex¬
tiendo. uł ꝯdelestando ne dicam seꝑari. s nec secer¬
ni possunt. ¶ Ecce iudisti qͣnͣta dissimłitudo. uł
diu̾sitas sub̾arũ sit in natura hũana Audisti m¬
chilominꝰ qͣnta similitudo. uł equalitas ꝑsonaꝵ¬
sit in natura diuina. Explica mͥ obsecro quomõ
ꝑsonalis unttas sit intanta sub̾arũ dissimilitudi¬
gentia. ꝑsuades tñ michi ip̃a exꝑientia. Denenti¬
q ⁊ recte. S si exꝑientia te docet aliquid eẽ supea
utlłigentiã in natura hũana. Nonne eo ip̃o te
docuisse dẽberet. aliquid eẽ supra uitelligentiãtuã
in natura cluuina: Potest traq homo discẽ ex se¬
met ip̃o: quid quasi ex eppoĩto estimare dẽbeat de

Expanded text:
scriptibilis una, incircumscriptibilis et altera; haec et eque beata, In hac vero substantiarum pluralitate, ex quibus constat humana persona, alia est corporea, alia incorporea, alia visibilis, alia invisibilis, alia mortalis, alia immortalis, dissolubilis una, indissolubilis altera, extiendo vel condelectando, ne dicam separari, sed nec secerni possint. Ecce vidisti quanta dissimilitudo vel diversitas substantiarum sit in humana natura; audisti nihilominus quanta similitudo vel aequalitas personarum in natura divina. Explica mihi, obsecro, quomodo personalis unitas sit in tanta substantiarum dissimilitudigentia, persuadet mihi tamen ipsa experientia. Bene utique et recte: sed si experientia te docet aliquid esse supra intelligentiam tuam in natura humana, nonne eo ipso te docuisse deberet aliquid esse supra intelligentiam tuam in natura divina? Potest itaque homo discere ex semetipso quid quasi ex opposito existimare debeat de
Abbreviated transcription (Latin):
sit pluscim una suła: etiam ubi nõ est plusqͣmuna
ꝑsona. Constat namq qd̃ ex corꝑe ⁊ anima. Etħdu¬
o simul nõ isiuna ꝑsona. Habet itaq homo quõle
beat de deo suo. Conferamꝰ in unũ si placet q̃ ratio
rõcinando inuenit in natura diuina. ⁊ ea q̃ gipien¬
tia reppert in natura hũana. Utrobiq płalitas.

Expanded text:
sit plus quam una substantia, ubi non est plus quam una persona. Constat namque homo ex corpore et anima, et haec duo simul nonnisi una persona. Habet itaque homo quomodo beat de Deo suo. Conferamus in unum si placet quae ratio ratiocinando invenit in natura divina, et ea quae experientia reperit in na
Abbreviated transcription (Latin):
in unitate sub̾e: hic aũt płalitas sub̾arum mnu¬
nitate ꝑsone. Ecce quomͦ natura hũana atip diu¬
na uñr se mutuo. ⁊ quasi exoppoĩto respic̾e. ⁊ altͣ¬
utra ałti ueluti ꝑ contrariũ respond̾e. Sic inicẽ
respic̾e hñt. ⁊ mutuo responde debent: natura ce¬
ata ⁊ natura intreata. temꝑalis ⁊ et̾na. corruptibi¬
lis ⁊ incorruptibłis. mutabił ⁊ in ꝯmutabił santu¬

Expanded text:
alitas substantiarum in unitate personae. Ecce quomodo natura humana atque divina videntur se mutuo, et quasi ex opposito respicere, alterutra alteri veluti per contrarium respondere. Sic invicem respicere habent, et mutuo respondere debent natura creata et natura increata, temporalis et aeterna, corruptibilis et incorruptibilis, mutabilis et incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ignoraret quom obtin̾e potuisset: qd̾ ei de
om̃ipoã deesset. Eꝯũso aũt absq oubio careret
potentie plenitudine: quialiquẽ sapĩe defectum
possit inuitus sustiñe. Plenttudo itaq urussĩ
diximus conseqñs est ut idem de potentia uttłi¬
gamꝰ. Nam si omĩpotentia deesse nõ potest ubi
plenitudo sapĩẽ est: uidet᷑ utiq qd̃ pleuitudo tã

Expanded text:
quomodo obtinere potuisset quod ei de omnipotentia deesset. E converso autem absque dubio caret potentiae plenitudine, qui aliquem sapientiae defectum posset invitus sustinere. Plenitudo itaque unius non diximus, consequens est ut idem de potentia intelligamus. Nam, si omnipotentia deesse non potest, ubi plenitudo sapientiae est, videtur utique quod plenitudo tam
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis. ¶ Hino gͦ manifestarõe tolligitur
qd̾ precipuus gradus caritatis. ⁊ eo ip̃o plenitu¬
do bonitatis ẽe nõ possit: ubi uł uoluntatis iq
facultatis defectus. dilcõu ꝯsortem. p̾cipiut ga¬
dii ꝯmunionẽ excludit. Sũme gͦ duectoꝵ sũme¬
ꝙ diligendoꝵ ut̃q oport ut pari noto qum die¬
lestum requirat pari ꝯcordia ꝓ uoto possideat.
uides gͦ quomͦ caritatis consũmatio ꝑsonalit̾
tͥuitatem requirit sine qua omĩo in plenttudi

Expanded text:
potestatis? Hinc ergo manifesta ratione colligitur, potestatis? Hinc ergo manifesta ratione colligitur, quod praecipuus gradus charitatis, et eo ipso plenitudo bonitatis esse non possit, ubi voluntatis vel facultatis defectus dilectionis consortem praecipuique gaudii communionem excludit. Summe ergo dilectorum, summeque diligendorum uterque oportet ut pari voto condilectum requirat, pari concordia pro voto possideat. Vides ergo quomodo charitatis consummatio personarum Trinitatem requirit, sine q
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis. Sane sũme diligenti sũmeq dĩligi
desid̾anti: precipuũ gaudiũ esset solet in desid̾ii
sui adimpletione. optate uideliq dilectõis adep¬
tione. ꝓbat itaq se in caritate ꝑfc̃m nõ esse: cui
uec dum potest in p̃cipui gaudii sui ꝯmunione
ꝯplacẽ. Est itaq indicm̃ magne infirmitatis: si
posse pati consortium amoris. posse u̾o pati sigñ
magne ꝑfectionis. Si magnũ est ꝑati posse: ma¬
ius erit gratant̃ susciꝑe: maximũ aũ ex desid̾i¬
o requuere. Bomũ magnũ. illud pͥmum Meliͫ.
scd̾m. s t̾cium optimũ. Demus gͥ sumo qd̾ p̃cipu¬
um est optio: qd̾ optimũest. In illis itaq mutu¬
odilectis quos suꝑior disputatio inuenit utrius¬
q ꝑ fectio ut consũmata. exhibite sibi dilectioniᷤᷤ
ꝯst̾etem equarõe requirit. Si enim nolit qd ꝑstã
bonitas exigit: ũbi ent plenitudo bonitatisSi
autem uelit qd̾ fieri nequit: ubi erit plenttudo

Expanded text:
dilectionis. Sane summe diligenti, summeque diligi dilectionis. Sane summe diligenti, summeque diligi desideranti praecipuum gaudium solet esse in desiderii sui adimpletione, optatae videlicet dilectionis adeptione. Probat itaque se in charitate perfectum non esse, cui necdum potest in praecipui sui gaudii communione complacere. Est itaque indicium magnae infirmitatis, non posse pati consortium amoris. Posse vero pati, signum magnae perfectionis; si magnum est pati posse, majus erit gratanter suscipere. Maximum autem, ex desiderio requirere, bonum magnum illud primum, melius secundum, sed tertium optimum. Demus ergo summo, quod praecipuum est; optimo, quod optimum est. In illis itaque mutuo dilectis quos disputatio superior invenit, utriusque perfectio ut consummata sit, exhibitae sibi dilectionis consortem aequa ratione requirit. Si enim nolit quod perfecta bonitas exigit, ubi erit plenitudo bonitatis? Si autem velit quod fieri nequit, ubi erit plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ potest: ubi nulla tͥnitas est. Ipa namq duali¬
tas. płalitasest. ¶ Eosdem itaq testes suꝑ trini¬
tatis assertione int̾rogemus quos suꝑuisin atte¬
statõe płalitatis addiycimus. Et pͥua quidem qͥd
suꝑ hac re testetur: sũma si placet caritas int̾ro¬
get᷑. ¶ Oportet aũt caritatẽ sũmam ułr esse¬
ꝑfectani. Ut aũt sũme ꝑfecta sit: sicut oport ẽẽ
tantam qua nõ possit ẽẽ maior. sic ncc̃e ẽ talem
fore tiua nõ posuit ẽẽ melior. Nam sicut caritaᷤᷤ¬
sũma in sũma caritate non potest deesse qd est
maximũ: sic nec deesse pot̾it qd̾ constat eẽ pre¬
cipuũ. Precipuũ u̾o uideref᷑ inderet᷑ in nera ca¬
ritate: alt̾m uelle diligi ut se. In mutuo siquid̾
amore mł̾tũq feruente. nicħ rarus. nich p̾cla¬
rius. qm ut ab eo quem sũme diligis ⁊ a quo sũ¬
me dilig̾is: alium eque diligi uelis. ꝓbatio iͣꝙ¬
sũme caritatis. est uotiua cõmunio exħibite sibi

Expanded text:
est etiam ubi nulla Trinitas est. Ipsa namque dualitas pluralitas est. Eosdem itaque testes super Trinitatis assertione interrogemus, quos superius in attestatione pluralitatis adduximus: et prius quidem quid super hac re testetur, summa, si placet, charitas interrogetur. Oportet autem charitatem summam universfectam. Ut autem summe perfecta sit, sicut oportet esse tantam quod non possit esse major, sic necesse est talem fore quod non possit esse melior. Nam, sicut in summa charitate non potest deesse quod est maximum, sic nec deesse poterit quod constat esse praecipuum. Praecipuum vero videtur in vera charitate alterum velle diligi ut se: in mutuo siquidem amore, multumque fervente nihil rarius, nihil praeclarius quam ut ab eo quem summe diligis, et a quo summe diligeris, alium aeque diligi velis. Probatio ie charitatis est votiva communio exhibitae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
equa beniuolentia existit: nccẽ est uoto pauͭ. rõe
p̃cipiu ꝯsimili p̾cipiugaudii sui consortẽ utͣꝙ
requuat. Nam ubi se duo mutuo diligentes sum¬
mo desidio amplectunt᷑. ⁊ in alt̾utro amore sũ
cipue dulcedinis sue delicias solus posside iõt.¬

Expanded text:
nevolentia exstat, necesse est voto pari, ratione consimili, praecipui gaudii consortem utraque requirat. Nam, ubi se duo mutuo diligentes summo desiderio amplectuntur, et in alterutro amore summcipue dulcedinis suae delicias solus posside
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus hostis mox ut ociosam m̃tem ĩue¬
nerit ad eam sb̾ qͥbdam occasionib locuturꝰ
uenit. ⁊ q̃dam ei de gestis p̃t̾itis ad memoriã reducͭ.
dum turpit̾ acta sunt: eoꝵ spẽm cordis oculis appo¬
nit. ⁊ qͣm de p̃sentib ñ ualet inqͥnare. de malis tnͣs¬
actis iuolat ⁊ deceptam m̃tem se in delectatõnẽ
reꝑat. uñ iamdui se ꝑ penitentiã afflixit. ita ut u̾e
cum psalmista dicat. Computruer̃t ⁊ det̾iorate
ctatõem suĩ animũ concutit. Sepe qd̾ ñqmͣ fecim̃
ꝑ hostis callidi insidias cordis ocicus uidemꝰ. Cũq
insensibilit̾ in hoc delect̾o sb̾rupit. qͣmuis iã plan¬
cisse q̃ plangat Hec sunt cordis nr̃i tenebre. quas
in hac uita uolentes. nolentes q sustinemꝰ. Quid

Expanded text:
ntiquus vero hostis mox ut otiosam mentem 966 invenerit, ad eam sub quibusdam occasionibus locuturus accedit, et quaedam ei de gestis praeteritis ad memoriam reducit, dum turpiter acta sunt, eorum speciem oculis cordis opponit, ut quem de praesentibus non valet inquinare, de malis transactis violet. Et deceptam mentem saepe in delectationem reparat, unde diu jam se per poenitentiam afflixit; ita ut vere cum Psalmista dicat: Computruerunt et deterioratae ctationem sui animum concutit. Saepe quod nunquam fecimus, per hostis callidi insidias cordis oculis videmus. Cumque insensibiliter in hoc delectatio subripit, quamvis jam plancisse quae plangit. Hae sunt cordis nostri tenebrae, quas in hac vita scientes volentesque sustinemus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
breuis est uita. ꝯatius. dite suma breuis spem i¬
nos uetat inchoare longam. Qui scis an abiciant ho¬
dierne crastina uite. tempora dii suꝑi: Iccuro qͥd scit
futurũ cras fuge q̃uere. prudens futuri temporis exi¬
tum caliginosa nocte premit deus. uidetq si morta¬
lis. ultra fas trepidat. qd̾ adest men̾to compoñe equuꝰ.
Cras uł atra nube polum pat̾ occupato. ẜ sole puro.
lecus in p̃sens animꝰ qd̾ ultra est oderit curare ⁊ a¬
mara lento temꝑet risu. sul est ab om̃i ꝑte beatũ.
In hac quidem fallim᷑ om̃s. qd̾ mortem ñ ꝑspicimꝰ mag¬
na enim pars euis iam p̃t̾iit. Quicquid etatis retro ẽ.¬
mors tenet. Ideo fige in animo te sñ ut̾missione coti
eũtit. uñ. Iuuenas ꝑclidit arma. locum uirtutis dese¬
qui natꝰ moriensq fefellit. S dicit auarus. Oꝵ¬

Expanded text:
brevis est vita. HORATIUS: Vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam Quis scit, an adjiciant hodiernae crastina summae Tempora dii superi? Quid sit futurum cras, fuge quaerere Prudens futuri temporis exitum Caliginosa nocte premit deus; Ridetque si mortalis ultra Fas trepidat; quod adest memento Componere aequus cras vel atra Nube polum pater occupato, Vel sole puro Laetus in praesens animus, quod ultra est Oderit curare: et amara laeto Temperet risu. Nihil est ab omni Parte beatum.In hoc enim fallimur, quod mortem non prospicimus. Magna enim pars ejus jam praeteriit. Quidquid aetatis retro emors tenet. » Ideo fige in animo te sine aliqua intermissinvestit HORATIUS: Perdidit arma, locum virtutis desequi natus moriensque fefellit Sicut dicit avarus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sp̃es ꝑ quas regni celestis possessio adqͥnit᷑ pri
nia pudicicia. Scd̾a mundi contẽptꝰ. Tercia u uistr
In pͥmis gͦs querit᷑ pudicicia. ut factiꝰ sb̾seqͥt᷑ iũsi
contempt᷑. quia ab illis mundis contempni leuius
potest. qui mat̾monii nexib ñ tenent᷑. Mundi uo
contemptꝰ exposcit. ut usticia conseruet᷑ qm dif¬

Expanded text:
sunt species, per quas regni coelestis possessio introitur. Prima est pudicitia: secunda mundi contemptus: tertia verin primis ergo quaeritur pudicitia, ut facilius subsequatur mundi contemptus, quia ab illis mundus contemni leuius potest qui matrimonii nexibus non tenentur. mundi uero contemptus exposcitur, ut iustitia conseruetur, quam i
Abbreviated transcription (Latin):
sit remediũ. Tullius. Pret̾ hec etiam ea q̃ de morib
p̃cepta uidebis. re tp̃a ⁊ actu complere incessant᷑ sa
tage ut enim medici. uł oratores qͣmanis paecepta
ꝑcepint : quacqmͣ dignũ laude sũ usu conseqͥ neq̃¬
unt. sic offĩ conseruandi p̃cepta tradunt᷑. ala qͥs¬

Expanded text:
fit melius. 998 72. Praeter haec etiam ea quae de moribus praecepta videbis re ipsa et actu complere incessanter satage. TULLIUS: « Ut enim medici vel oratores, quamvis praecepta perceperint, quidquam dignum laude sine usu consequi nequeunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
sta enĩ bonis uiris. ñ occuita q̃runt᷑. Nec quicqͣm au¬
debit uir bonus uelle. qd̾ ñ audebit p̃dicare. Qd̃ si a
flagitio idõ te reuocas: qd̾ hoc hoĩes ñ lat̾et: ñ boni¬
tatem diligis. s penam metuis. atq in ħ ferarum
imitaris naturã. Matuis Captus enim metuis. foue¬
am lupus. accipiterq suspensos laq̃os. ⁊ oꝑum mi¬
liuꝰ haniũ. Odert̃ peccare mali formidine pene. Oder̃t
pectare boni: uirtitis amore. Tusllius. Cum ex pre¬
dictis pateat solum honestũ utrle ẽe. si aliqͣ tͥ obiͦ
ibi utilitatẽ ẽẽ ñ posse. uere aũt si uolumꝰ iudica¬
re quotiens utilitatis spẽm p̃fert tupitudo erien¬
tu ip̃ius rei: solet redargui. audem̃ enĩ qñ id id qd̃
honestũ est uiutile uidet: ad hunc tñ finem reduci.
ut ex eo in sꝑatum ueniat cõmodũ. ut ecce dãmo¬
ĩstiuis sistendi. hac conditione ut si ille si rediret. isti
moriendũ ẽẽt. Cum aũt ad diem se ille recepisset:

Expanded text:
im bonis viris, non multa quaeruntur; » nec quidquam audebit vir bonus velle, quod non audeat praedicare. Quod si a flagitio ideo te revocas, quod hoc homines non lateret, non bonitatem diligis, sed poenam metuis atque in hoc ferarum imitaris naturam. HORATIUS: Cautus enim metuit foveam lupus, accipiterque Suspectos laqueos et opertum milvius hamum. Oderunt peccare mali formidine poenae, Oderunt peccare boni virtutis amore. 69. Cum ex praedictis pateat solum honestum utile esse, « si aliqua tibiibi utilitatem esse non posse. » Vere autem si volumus judicare, quoties utilitatis speciem praefert turpitudo; eventus ipsius rei solet redargui. Videmus enim quando id quod honestum est, inutile videtur, ad hunc tamen finem reduci ut ex eo insperatum 996 veniat commodum, ut ecce de Damoer, causa illius sistendi hac conditione, ut si ille non rediisset, ipsi, moriendum esset. Cum autem ad diem ille se recepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uł minima sentiũt. sic nos si uolumꝰ esse acces it
cioꝵ aĩadũsores magna sepe intelligemꝰ ex ꝑuis. ex
oculoꝵ obtuitu. ex remissis. aut contractis suꝑciliis
ex mesticia ex hibaritate. ex risu. ex locutione.
ex contentõe uocis. ex sũmissione. ex ceteris simłib
facile uidicabimꝰ. quid eoꝵ apte fiat. quid ue ab of¬
ficio discrepet. Quo in gn̾e ñ est incõmodũ quale
qd̃q eorum sit ex aliis iudicare. ut si quid in aliiͤ
dedeceat: uitemus ⁊ ip̃i. fit enĩ nescio quomͦ. ut
ppus mnunctis. Cur in amicoꝵ niciis tam c̾nis acu¬
tum: Hiis gͥ p̃notatis. uir amator honestatis. cre¬
brũ ⁊ assiduũ adhibeat usum. Fere enĩ omĩa ⁊
moraliũ doctoꝵ elegantiora u̾ba: hec augusta ꝑti¬
si ꝑ młtorum uolumĩa uagando disꝑsa colligens.
Seneca. Multoꝵ enĩ actoꝵ lectio. om̃is gn̾is uo
luminũ. aliqͥd uagũ. ⁊ instabłe ħt. Uerũ eiꝰt nam
qd̾ uꝰqͣm est qui ubiq est. uitam in ꝑegͥnatõe ne a¬

Expanded text:
ic nos, si volumus acres morum esse animadvertores, magna saepe intelligemus ex parvis. Ex oculorum obtutu et ex remissis aut contractis superciliis, ex moestitia, ex hilaritate, ex visu, ex locutione, ex contentione vocis, ex submissione et ex caeteris similibus facile judicabimus, quid eorum apte fiat, quidve ab officio discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis judicare: ut si quid in aliis dedecent, vitemus et ipsi. Fit enim nescio quomodo, ut ppus inunctis Cur in amicorum vitiis tam cernis acutum? 71. His ergo praeceptis vir amator honestatis crebrum et assiduum adhibeat usum. Fere enim omnium moralium doctorum elegantiora verba haec angusta partisi per multorum volumina vagando dispersa colligas. SENluminum aliquod vagum et instabile habet. Verum est namque quod nusquam est, qui ubique est. Vitam in peregrinatione a
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem qmͣ remedioꝵ crebra mutato. Nec uenit
uislñ ad cicatͥcem: in quo medicamĩa temptant᷑.
le est qd̾ in tͣnsita ꝓsit. Distrahit inftitudo icbrorũ.
Itaq cum lege ñ possis qͣntũ ħasc satis est hr̃e qͣntũ
legas. fastidientis enim stomachi est. nłta degusta¬
re. q̃ ubi uaria st̃ ⁊ diu̾sa: inqͥnant. ñ alũt. ꝓba¬
tos itaq semꝑ lege. ⁊ si qñ ad alios diu̾ti libu̾it:¬

Expanded text:
quam remediorum crebra mutatio. Non venit vulnus ad cicatricem in quo medicamenta tentantur.le est, quod in transitu prosit; distrahit multitudo librorum. Itaque cum legere non possis quantum habeas, satis est habere, quantum legas. Fastidientis enim stomachi est multa degustare quae varia sunt et diversa, inquinant, non alunt. Probatos itaque semper lege
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ honestũ est comꝑat᷑. utilitatis sp̃es iacent. ho¬
nestas ualeat. actor. cu¬
Ec prescripta seruantẽ lic un tͣnsquillo hone
discrepent: tñ id ab artifice aĩadũti soletisio nobis
ducenda est uita. ne forte quis discrepet. uł etiã n¬
multo magis in qͣntum melior est accõnũ. qͣm so

Expanded text:
t comparatum, utilitatis species jaceat honestatis valeat. » 70. Haec praescripta servantem licet in tranquillo honesdiscrepent, tamen id ab artifice animadverti solet; sic nobis ducenda vita, ne forte aliquid discrepet, vel et multo magis, in q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qͣntum affert si nom̃ uiri boni eripuerit. fidẽ
iusticiam q decraxit: Qr gͦ homines emolum̃ta re¬
rum uident. penam uͦ nõ tm̃ legum. s turpitudin᷑
q̃ ac̃bissima est ñ uident. Qmobrem ħ delib̾at̃o pel¬
latur e medio. Delib̾ant utrũ id seqͣnt᷑. qd̾ honestũ
esse uideant: an se scientes soełe contaminẽt. ĩ ip̃a
siqͥdem delib̾atõe facinꝰ in est. etiam si ad id ñ ꝑue¬
nerint. ꝗͦ delib̾anda om̃io ñ sunt. in quib turpis¬
est ip̃a delib̾atio. atqp etiam ex om̃i delib̾atõe celan
di spes remouenda esti Sãtis enim nobis ꝑsuasũ deb
esse. ⁊̃ si d̾os om̃s celare possumꝰ. nil tñ auare. nil li¬
bidinose. nil incõuenient̃ ẽẽ faciendũ. Non enĩ uti¬
le potest ẽẽ ft̃m tor uiciis inqͥnatum. ⁊ si uir sapiẽs
anulũ ħat huiꝰ efficatie. qd̃ eum inuisibłem reddat

Expanded text:
ssit, quantum auferre, si boni viri nomen eripuerit, fidem justitiamque detraxerit? Quare ergo homines emolumenta rerum vident, poenam vero non tantum legum, sed turpitudinis, quae acerbissima est, non vident? Quamobrem haec deliberatio testatur de medio, deliberant utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio. Atque etiam ex omdi spes removenda est. Satis enim persuasum nobis esse debet, etsi deos omnes celare possimus, nihil tamen orare, nihil libidinose, nihil inconvenienter esse faciendum. Non enim utile potest esse factum, tot vitiis inquinatum. Etsi vir sapiens annulum habeat hujus efficaciae, ut eum invisibilem re
Abbreviated transcription (Latin):
cultates augeamꝰ. d sicut tontͣ nat̾am magis est
detrahere alt̃i causa sui cõmodi. qmĩ mors. qͣm doior.
ita magis est scd̾m nat᷑am ꝓ om̃ib si fier positt lã¬
bores ⁊ molestias susciꝑe. qͣm usue sine molestii. ⁊̃
inaxins uoluptatib. pretea qui aftm uiolat. ut
ipe aliquid cõmodi assequat᷑. aut nil estimat se fac̾e
coutͣ natam. aitt censet magis fugients pauꝑtatẽ.

Expanded text:
s nostras facultates augeamus. Sed sicut contra naturam magis est detrahere alteri causa sui commodi, quam mors, quam dolor, ita magis est secundum naturam pro omnibus si fieri posset, labores et molestias suscipere, quam vivere sine molestiis in magnis voluptatibus. Praeterea cum alium violat, ut ipse aliquid commodi assequatur aut nihil existimat se facere contra naturam, aut censet magis fugiendam paupertatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. qmͣ dolor. Nam pͥncipio eiũctum hõium tossco
Di entm ħ affectio nobis misto ut qͥs ꝓpt̃ suũ emo¬
idcietatẽ humani gn̾is. q̃ est scd̾m nat᷑am. Ut si uñ¬
qd̾q memibrũ putaret se plus uałe si ꝓximi mãbei
ualitudĩem ad se traduxisset debilitari ⁊ nt̃ite
totum corpus necesse ẽet. Ita est ⁊ in humana so¬
çietate. Nam sicut concessũ est ut tͥisq sͥ malit ad¬

Expanded text:
am dolor. Nam principio conjunctum hominem tollit. Si enim haec affectio nobis insit, ut quisque propter suum emodisrumpi humani generis quae est secundum naturam. Ut si unumquodque membrum putaret se plus valere si proximi membri valetudinem ad se transduxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset. Ita et in humana societate. Nam sicut concessum est ut quisque malit
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm dixerit. Nonne gͥ sapiens si fame ip̃e confi¬
ciat᷑. abstulerit cibum alii homini ad nlłam rẽ
utili: Minme inqłn. Non enim est mͥ uita itilior.
mei cõmodi. Dum enim uita ꝑdit᷑ corrupt̃o corporis.
.s. mors incurrit᷑. Si uͦ hanc affõem abiciam: uiciũ

Expanded text:
quispiam dixerit: « Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri, homini ad nullam rem utili? minime, inquam. Non enim est mihi vita utiliormei commodi. » Dum enim vita perditur, corruptio corporis scilicet mors incurritur; si vero hanc affectionem abjiciam, vitium
Abbreviated transcription (Latin):
enim omĩa aliquis potest. hr̃e omĩa ñ potest. Ideo lo¬
cupletior erat uag̾uus diogenes: omĩa possidente
alexandro. Plus erit erat qd̾ hic nollet acciꝑe. qmͣ
qd̃ ille posset dare. Quid refert qͣntũ illi in archa
qͣntũ in horreis iaceat. si alieno ĩminet. si ñ q̃stta
s q̃retida computat: Quis sit diuiciaꝵ modus. q̃¬

Expanded text:
namque omnia aliquis potest, habere non potest.-- « Ideo locupletior erat Diogenes vacuus, omnia possidente Alexandro. Plus enim erat, quod hic nollet accipere, quam quod iste posset dare. Quid refert quantum illi in arca, quantum in horreis jaceat, si alieno imminet, si non quaesita sed quaerenda computat? Quis sit divitiarum modus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nestum. nec duo ista nu̾o differre. s sola ꝓpͥetate. ubi
gr̃a. hic hoox ⁊ hoc ał. nu̾o ñ discrepant. q i iomo
crepare. Similis rõ est utilis ⁊ honesti. Elim enĩ idẽ
sinit nũo ad hoc qd̾ aliquid sit utile exigit qd̃ srudtũ
habeat. Ad hec uͦ qd̃ honestum sit: requint ut sua dig¬
nitate nos alliciat. Sum unũ ⁊ idem sint: seq̃r niu ᷤ
rei utilem esse usum: quia uirtutib discrepet. Ictͥco
nulla omĩno est utilis ⁊ honesti oppositio. Quia u̾o
uulgus quemt̃ts tp̃aliũ usum utilem credit: cilicitꝰ
aĩtt honesto obuat. ideo de cont̾ũsio utilis ⁊ honesti
ꝓposita est q̃stio. S udet᷑ utile hoĩem incõmodo

Expanded text:
nestum; nec dico ista duo numero differre, sed tota proprietate. Verbi nestum; nec dico ista duo numero differre, sed tota proprietate. Verbi gratia: Hic homo et hoc animal non discrepant, quia hic homo crepare. Similis ratio est utilis et honesti; cum enim idem sint numero, ad hoc ut aliquid sit utile exigitur, quod fructum habeat, ad hoc vero ut honestum, requiritur ut sua dignitate nos alliciat. Cum igitur unum et idem sint, sequitur nullius rei utilem esse usum, qui a virtutibus discrepet. Idcirco nulla est omnino utilis et honesti oppositio. 67. Quia vero vulgus quemcunque temporalium usum utilem credit, illicitum vero honesto obviat, ideo de controversia utilis et honesti proposita est quaestio. T
Abbreviated transcription (Latin):
Maus diues ẽe qͣm maximis corꝑis uirib uti ea
bona ualitudo: melior est magnitudĩe. uires. telen¬
tate. Ext̃na qͦ: sibi inuicem sic comꝑant᷑. melior e¬
est enim utilead se trahere. honestũ n aliis emgare ꝑse¬
pe in delib̾ando animꝰ ñr ht̃ ancipitẽ cogitandi curam.
utrũ .s. spreta utilitate: honesto adhereat. Uel contra.¬
actor horũduorũ opoĩonem ptholomeo regi ꝑsua¬
facurt ptholomee nocentes. Dat penas laridata fides
cum sustinet illos. Quos fortuna p̃mit. fatis accede.
deisq. Et tole felices. miseros fuge. sidera t̾ra: Ut distãt
⁊ fłama mari: sic utile recto. Sceptroꝵ uis tota perit
si pend̾e iusta. Incipit. eũtit q arces respectus honesti.⁊ ib̾¬
tas scelerũ est tĩ regna inuisa tuet᷑. Sullat᷑ q motꝰ gla¬
sime itaq tene. ⁊ nullatenꝰ dubites. ita om̃e hone¬
stum: ẽe honestũ utue qd̾ nil sit utile: nisi sit lo¬

Expanded text:
malis dives esse, quam maximis corporis viribus uti. Ea malis dives esse, quam maximis corporis viribus uti. Ea bona valetudo melior est magnitudine, et vires celeritate. Externa quoque sibi invicem comparantur; melior eenim est utile ad se contrahere, honestum vero aliis erogare, persaepe in deliberando animus noster habet ancipitem cogitandi curam, utrum scilicet, spreta utilitate, honesto adhaereat vel e contrario. Horum duorum oppositionem Ptolemaeo regi persuafaciunt, Ptolemaee, nocentes. Dat poenas laudata fides, cum sustinet, inquit, Quos Fortuna premit. Fatis accede deisque, Et cole felices; miseros fuge. Sidera terra Ut distant, ut flamma mari, sic utile recto. Sceptrorum vis tota perit, si pendere iusta Incipit: evertitque arces respectus honesti. Libertas scelerum est, quae regna invisa tuetur, Sublatusque modus glasime itaque tene et nullatenus titubes ita honestum utile esse, quod nihil sit utile nisi sit ho
Abbreviated transcription (Latin):
Dignũ laude uirũ musa uetat mori. actor Qm̃
rem ut monstratet serio se non cdixisse. alibi posu¬
it. Idem Cumbñ uotum porticus agrippe: ua te
conspexerit apii. Ire tam̃ restat. numa quo deuenit¬
ma. Gsam a deo ĩmod̾ato affectu q̃rimus. qd boni
magis iuideri qͣm esse mali aũt ẽe qua uidi: mag̃¬
uolumꝰ. Uñ. Oratius. falsus honor uiuat ⁊ m̃dax
lium. nil aluid fc̃a : qmͣ auriũ inflatio magna. In
qua nil fructus esse. si aliis bonis destituta sit. mon¬
strat qui dicit. Iuuenat Gła qͣnta libet quid erit si
gsa tantũ est: Tullius Si quis tñ ad głam assetrñ¬
dam laborat. talem se efficiat qualis uult uideri.
Qd̃ si ostensione inani ⁊ ficto sermone. uł uultu¬
se stabuem głam consequi posse opinat᷑: uehem̃¬
ter errat. uera enim gła radices agit. ficta aũ oĩa
cesit̾ tanqmͣ flosculi decidunt. nec simulatũ qͥo¬
nis conferunt᷑ hoc modo. ualere ut malis: qͣmdi¬
ues esse. Ruisus. ext̾na sic preferunt᷑ bonis corpeis.

Expanded text:
Dignum laude virum musa vetat mori Quam rem, ut demonstraret se serio non dixisse alibi posuit: Cum bene notum Porticus Agrippae, et via te conspexerit Appi, Ire tamen restat, Numa quo devenit etma. Gloriam ideo immoderato affectu quaerimus, quod boni magis videri quam esse; mali autem magoetae HORATII: Falsus honor juvat, et mendax lium, nil aliud facta, quam aurium inflatio magna. » In qua nil fructus esse si aliis bonis destituta sit, monstrat quod dicit JUVENALIS: Gloria quanta libet, quid erit, si gloria tantum est. TULLIUS: « Si quis autem ad gloriam assequendam laboret, talem se efficiat qualem vult haberi: quod si in ostentatione inani, et ficto sermone vel vultu stabilem se gloriam consequi posse opinatur, vehementer errat. Vera gloria radices agit ficta autem omnia celeriter, tanquam stipulae decidunt, nec simulatum quirnis conferuntur hoc modo: Valere ut malis, quam dives esse. Rursus externa sic praeferuntur bonis corporis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ laudis defiunctũ facit ꝑhennẽ. Qui se metui
uolunt. a quib ciment᷑ eoidem metuant. ⁊ ip̃i nõce
est uñ. Boetius Pocentẽ censes qui satellite latꝰ
ambit. qui quos t̾ret plus metuit. Tulliꝰ dyo¬
nisius cultros metuens consorios candente carbo¬
ne: sibi adurebat capillos. alexander phereus ex e¬
pulis in cubiculũ ueniens ad uxorem p̃mittebat
stumatores suos qui scrutarent᷑: archas mulie¬
bres. ⁊ ne qd̾ in uestib celum abscond̾et᷑. actor
Memin̾it prelatus se pͥuatum fuisse. Seneca Nlam sepe
spes imꝓbussima amplectunt᷑ insꝑata assecuti Temx Oes¬
uolantes Salustiꝰ Et qua ñ grauior mortalib addi¬
ta cura est. Spes ubi longa uenit. Actor. ad ooo¬
ła est alicuiꝰ magnifici: ut bone artis late pa¬
tens p̃conium ad hanc ob hoc spectat humana
intentio. qr absq ea nr̃a iuitus a multis m̃otescit.
uñ. oratĩ. Paulum sepulte distat inhercie celata

Expanded text:
enim laudis defunctum perennem facit. Qui se metui enim laudis defunctum perennem facit. Qui se metui volunt a quibus timentur, eosdem metuant ipsi necesse est. » Unde BOETIUS: « Potentem censes, qui satellite latus ambit: qui quos terret ipse plus metuit? » TULLIUS: « Dionysius cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillos, Alexander Cheraeus ex epulis in cubiculum veniens ad uxorem praemittebat stipatores suos qui scrutarentur arcas muliebres, ne aliquod in vestibus telum absconderent. » Meminerit praelatus se privatum esse; nam saepe spes improbissimas amplectuntur insperata assecuti. TERENTIUvolantes. Et quos non gravior mortalibus addita cura est Spes ubi longa venit. De Gloria 63. Gloia est alicujus magnifici vel bonae artis late patens praeconium. Ad hanc ideo spectat humana intentio, quia absque ea nostra virtus non multis innotescit. HORATIUS: Paulum sepultae distat inertiae Celata
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. Iuueñ. Quosdam p̃cipitat sb̾iecta potentia
magner Inuidie m̃git longa. atq insignis honoꝵ.
pagina. Luc̃. Iniida fatorũ series sumis q negã¬
tum. Stare du. nimnioq graues sb̾ pond̾e lapsus. In
se magna tuũt. letis hunc mimima reb: Trescendi
posuere modum. o facue dare sũma deos eadẽq tueri
mos fulgura montes. fortuna seuo leta negocio. lu¬
dum insolentẽ lud̾e ꝑtinax tͣnsmutat inc̾cos hono¬
res. nunc mͥ. nunc alii begnigna. laudo manentẽ.
si celes quatit pennas. resignoq dedit. ⁊ mea iuitu¬
difficie est in potestatib tp̃are qui ꝑ ambiti
multitudins ad suas utilitates aulic̾e. tult. O̾ium
diligi. nec aliciũ qmͣ timeri. Salustiꝰ. Aucius est
odit ꝑisse expetit. tulluis Malus enĩ eustos: di¬
utͣnitatis metus. uñ. Iuueñ. Ad gen̾um cereris
sñ cede ⁊ sanguine pauci: Descendunt reges ⁊
sicca morte tiranni. tulluis. Eꝯtra beniuolñtia
fidelis custos est etiam ad perpetuttatẽ. p̃comõ

Expanded text:
legitur. JUVENALIS: Quosdam praecipitat subjecta potentia magnae Invidiae, mergit longa atque insignis honorum; Pagina. LUCANUS: Invida fatorum saevies, summisque negatum Stare diu; nimioque graves sub pondere lapsus . . . In se magna ruunt, laetis hunc numina rebus Crescendi posuere modum . . . O faciles dare summa deos, eademque tueri mos Fulmina montes . . . Fortuna saevo laeta negotio et Ludum insolentem ludere pertinax Transmutat incertos honores, Nunc mihi nunc alii benigna. Laudo manentem: si celeres quatit Pennas, resigno quae dedit, et meo Virtu potestatibus obtemperare, qui per ambitionem multitudinis ad suas utilitates allicere. TULLIUS: « diligi, nec alienius quam timeri. » SALLUSTIUS: « Tutius enim oderit, periisse expetit . . . Malus enim custos diuturnitati, metus. » Hinc JUVENALIS: Ad granum Cereris sine caede et sanguine pauci Ascendunt reges, et sicca morte tyranni. TULLIUS: « Econtra benevolentia fidelis custos est etiam ad perpetuitatem; praeconio
Abbreviated transcription (Latin):
fecunda tulpe scła. nuptias pͥmũ inqͥnau̾e. ⁊ genꝰ ⁊
domos. Actoꝵ. Qd̃ nobilitas nulla ex pecunia sit.
nonstrat qui dicit. Idem. licet suꝑb ambłet pecunia.
fortuna ñ mutat genus. Ideri. Quarta carisa est:
qr amorẽ hñdi nullus satiat questus. Idem. Nam
imꝓbe crescunt diuicie. tñ certe nescio quid sꝑ abest rei.
Treͣscentem sequit᷑ cura pecuniã maior q fames. Qͣto
quisq sibi plura negauerit: a diis. plura feret. Młta¬
amor nũmi qͣntum ip̃a pecunia crescit. Et minꝰ hãc
fieri. Actor. Qata causa est timor: quem ĩuehti pe¬
cunia. Iuueñ. Paucalicet portet argenti uascula
puri: Nocte iter ingressus comptũ gladiũq time

Expanded text:
Fecunda culpae saecula nuptias Primum inquinavere et genus et domos. Quod nobilitas sit nulla ex pecunia, monstrat qui dicit HORATIUS: Licet superous ambules pecunia, Fortuna non mutat genus. 59. Quarta causa est quia amorem habendi nullus satiat quaestus, namerbae Crescunt aivitiae, tamen Curtae nescio quid semper abest rei Crescentem sequitur cura pecuniam Majorque fames . . . . . Quanto quisque sibi plura negaverit, A diis plura feret: amor nummi quantum ipsa pecunia crescit, Et minus hanc fieri. 60. Quinta causa est timor, quem invellit pecunia. JUVENALIS: Pauca licet portes argenti vascula puri, Nocte iter ingressus gladium contumque timeb
Abbreviated transcription (Latin):
incisio narratonis legentib tedium colleret᷑ ⁊ simi
utrũq stribere ñ ualentib aut diuisim hab̾e uolen¬
u̾bi narrationis seriem deducit.
Secundꝰ liu ab incarnatione u̾bi usq ad finẽ
⁊ consũmatõem oĩum ordine ꝓcedit.
tem pͥmus liber duodecim clausiias siue par¬
Pruma pars tractat de creatione ⁊ constititi¬
one huiꝰ sensibilis mundi.
sa ⁊ de pͥmordialib cauu oĩum rerum.¬

Expanded text:
incisio narrationis legentibus taedium tolleret, et simul incisio narrationis legentibus taedium tolleret, et simul utrumque scribere non valentibus aut divisim habere volenVerbi narrationis seriem deducit. Secundus liber ab Incarnatione Verbi usque ad finem et consummationem omnium ordine procedit. Item primus liber duodecim clausulas sive parma pars tractat de creatione et constitutione hujus sensibilis mundi. et de primordialibus causis rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Ibrum de satram̃tis xͥ ane fidei studi¬
o quoꝵdam scubere compulsus sum.
debat᷑. inserui in quib si forte sermo
simplicior colorem dictaminis serua¬
re ñ potuerit. ñ multũ intesse puta¬
ui eadem u̾itate constante hoc aũt
magis me mouet. qd̾ cum ħ eadem
prius negligentiꝰ dictassem. ut pote
ñdum adhuc futiui oꝑis ꝓpositũ hñs.
passim tͣnscribenda exposui. sufficiere tunc aibitiat᷑
eiusmodi minima. uł ãnotata in noticiam uenire.
S quia postinodũ cum cadem huiꝰ oꝑis tȩctui inse¬
rerem. q̃dam in ip̃is mutare. q̃dam uͦ adicere. uł det᷑¬
here ratio postulabat. lectorem ãmonitũ ẽẽ uolo i
ut sicubi ea extra husꝰ oꝑis seriem aliud aut alit̃ a¬
liquid habentia inuenerit: hanc cdiũsitatis causam
eẽ stiat. ⁊ si quid forte u eis em̃dandũ fu̾it: ad huĩ
oꝑis formã componat. Sane hoc opus in duos uibs
distinxi. quatenꝰ in tanta rerũ młtitudĩe ⁊ ꝓlecitate

Expanded text:
ibrum de sacramentis Christianae fidei studio quorumdam scribere compulsus sum; debatur, inserui. In quibus, si forte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me movet quod cum haec eadem prius negligentius dictassem utpote nondum adhuc futuri operis propositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam in ipsis mutare, quaedam vero adjicere vel detrahere ratio postulabat. Lectorem admonitum esse volo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus operis formam componat. Sane hoc opus in duos libros distinxi; quatenus in tanta rerum multitudine et prolixitate
Abbreviated transcription (Latin):
sauris arabũ ⁊ diuitis in die cem̃tis licet occupes.
tirrenũ om̃e tuis ⁊ mare publicũ. Si figat ad¬
amantinos. sũmis ũticib seua necessitas clauos.
Non añm motu. Non mortis laq̃is expedies capio
Duies ne prisco natus ab inato: sul int̾est an pau¬
per.⁊ infima de gente sib diuo morieris. iustima
nil miserantis orci Om̃s eodem cogim̾. oĩum ũsa¬
Non domus ⁊ fundꝰ non eris aceruus. ⁊ auri. Egroto
tuit. uuuat illũ sic domꝰ ⁊ res: Ut lippũ picte tabitie.

Expanded text:
sauris Arabum, et divitis Indiae, Coementis licet occupes Tyrrhenum omne tuis, et mare Ponticum: Si figit adamantinos Summis verticibus diva necessitas Claves: non animum metu Non mortis laqueis expedies caput . . . Divesne prisco natus ab Inacho Nil interest, an pauper et infima De gente sub dio moveris, Victima nil miserantis Orci. Omnes eodem cogimur: omnium VersaNon domus et fundus, non aeris acervus et auri Aegroto tuit, juvat illum sic domus, aut res, Ut lippum pictae tabulae,
Abbreviated transcription (Latin):
aut seruit couata pecunia cuiq Tortũ digna seqͥ
potius qm̃ duc̃e funem. actor. Icciteo assentior di¬
centi. orx. Et mͥ res ñ me reb sb̾iuing̾e conor. Cũ
hec ita sint: ñ possidentẽ mł̾ta: uocaũis recte beatũ.
Rectius eccupat nom̃ beati. qui deoꝵ sapient̾ mu
to flagitiũ timet. Seneca. honesta enĩ res est. leta
pauꝑtas. Illa enim ñ est pauꝑtas si leta est. Cui cũ
pauꝑtate bñ conuenit. diues est. Pauꝑ est qui nõ
parum ħt. s qui plus cupit. Si uis diues fierr: ñ pe

Expanded text:
aut servit collecta pecunia cuique, Totum digna sequi potius, quam ducere funem. Idcirco assentior dicenti: Et mihi res, non me rebus supponere conor. Quae cum ita sint: Non possidentem multa vocaveris Recte beatum; rectius occupat Nomen beati, qui deorum Muneribus e letho flagitium timet. SENECA: « Honesta enim res est laeta paupertas; illa vero non est paupertas, si laeta est. Cui cum paupertate bene convenit, dives est. Pauper est, non qui parum habet, sed qui plura cupit. » Si vis dives f