comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur. Itaq in hoc dei praecepto nullam prorsus excepti¬
onem fieri oportet quin occidere hominem sit semper ne¬
phas: quem deus sanctum animal esse uoluit. Ergo ne illud
quidem concedi aliquis existimet: ut recens natos liceat
oblidere: quae uel maxima est impietas. Ad uitam enim
deus inspirat animas: non ad mortem. Uerum homines ne
quod sit facinus quo manus suas non polluant: rudibus ad¬
huc et simplicibus animabus abnegant lucem non a se da¬
tam. Expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant:
qui non partunt suo. sed hi sine ulla controuersia scelerati
et iniusti. Quid illi quos falsa pietas cogit exponere:
Ton possunt innocentes existimari: qui uiscera sua canibus
obliciunt. et quantum in ipsis est: crudelius necant: ꝗͣsi
strangulassent. Quis dubitet quin impius sit: qui aliene
misericordiae Locum non tribuit : qui etiam si contingat ei
quod uoluit: ut alatur: addixit certe sanguinem suum

Expanded text:
hibetur. itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptihibetur. itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem deus sacrosanctum animal esse uoluit. ergo ne lliut quidem concedi aliquis enstimet, ut recens natos liceat oblidere, quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. uerum homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt suo? sed hi sine ulla controuersia scelerati et iniusti: quid illi quos falsa pietas cogit exponere? num possunt innocentes existimari qui uiscera sua in praedam canibus obiciunt et quantum in ipsis est crudelius necant quam si strangulassent? quis dubitet quin impius sit qui alienae misericordiae locum tribuit? qui, etiamsi contingat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum
Abbreviated transcription (Latin):
deludat. Irascuntur etiam pugnantibus: nisi celeriter al¬
ter e duobus occists est: et tanꝗͣ humanum sanguinem si¬
tiant : oderunt moras: alios illis compares dari poscunt
recentiores: ut ꝗͣ primum oculos suos satient. Hac consue¬
tudine imbuti humanitatem perdiderunt. Itaq non par-¬
cunt etiam innocentibus: sed exercent in omnes quod in
maloꝵ trucidatione didicerunt. Huius igitur publici ho-¬
micidii socios et participes esse non conuenit eos qui iu
sticiae uiam tenere nituntur. Non enim cum occidere de¬
us uetat: latrocinari nos tantum prohibet: quod ne perle¬
ges quidem publicas licet. sed ea quoq ne fiant: monet.
quae apud homines prolicitis habentur. Ita neq militare
iusto licebit: cuius milicia est ipsa iusticia. neq uero accu¬
sare quenquam crimine capitali. quia nihil distat. Utrum¬
ne ferro an uerbo potius occidas: quoniam occisio ipsa pro¬

Expanded text:
deludat. Irascuntur etiam pugnantibus, nisi celerideludat. Irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est; et tanquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. Alios illis compares dari poscunt recentiores, ut quamprimum oculos suos satient. Hac consuetudine imbuti, humanitatem perdiderunt. Itaque non parcunt etiam innocentibus: sed exercent in omnes, quod in malorum trucidatione didicerunt. Hujus igitur publici homicidii socios et particstitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne per leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa pro
Abbreviated transcription (Latin):
et ad corrumpendos animos potissime ualent: tollenda sunt
nobis: quia nonmodo ad beatam uitam nihil conferunt: sed
etiam nocent plurimum. Nam qui hominem quanuis obme¬
rita damnatum in conspectu suo iugulare pro uoluptate cõ¬
putat: conscientiam suam polluit: tam scilicet ꝗͣ si homicidii
quod fit: occulte spectator et particeps fiat. Hos tamen lu¬
dos uocant in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo
longe ab hominibus secessit humanitas: ut cum animas ho-¬
minum interficiant: Ludere se opinentur: nocentiores his
omnibus: quorum sanguinem uoluptati habent. Quaero
nunc an possint pii et iusti homines esse: qui constitutos sb̃
ictu mortis ac misericordiam deprecantes: non tantum pati¬
untur occidi: sed efflagitant: feruntq ad mortem crude-¬
lia et inhumana suffragia. nec uulneribus satiati: nec cruo¬
re contenti. quin etiam percussos iacentesq repeti iubent:
et cadauera ictibus dissipari. nequis illos simulata morte

Expanded text:
et ad corrumpendos animos potentissime valent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam vitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. Nam qui hominem, quamvis ob merita damnatum, in conspectu suo jugulari pro voluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet, quam si homicidii, quod fit occulte, spectator et particeps fiat. Hos tamen ludos vocant, in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero nunc, an possint pii et justi homines esse, qui constitutos sub ictu mortis, ac misericordiam deprecantes, non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant, feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia, nec vulneribus satiati, nec cruore contenti: quin etiam percussos jacentesque repeti jubent, et cadavera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte
Abbreviated transcription (Latin):
infans solidi ac fortis cibi capere ium non potest obstomachi tene¬
ritudinem: sed liquore lactis ac mollitudine alitur: donec firma¬
tis uiribus uesci fortioribus possit: ita et huic oportebat: quia
non dum poterat capere diuina: prius humana testimonia of-¬
ferri: id est philosophoꝵ et historicoꝵ: ut suĩs potissimum re-
futaretur autoribus. Quod quia ille non fecit raptus eximia
eruditione diuinarum litterarum: ut his solis contentus esset:
quibus fides constat: accessi deo inspirante ut ego facerem: et
simul ut uiam caeteris ad imitandum pararem. At si hortatu
nostro docti homines ac diserti huc se conferre caeperint: et in¬
genia sua uimq dicendi in hoc ueritatis campo iactare malue¬
rint: euanituras breui religiones falsas: et occasuram esse om¬
nem philosophiam nemo dubitauerit: si fuerit omnibus persua¬
sum: tum hanc solam religionem: tum etiam et solam ueram
esse sapientiam. Sed euagatus sum longius ꝗͣ uolebam. Capͫ.¬

Expanded text:
infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stomachi teneritudinem, sed liquore lactis ac mollitudine alitur, donec firmatis uiribus uesci fortioribus possit, ita et huic oportebat, quia nondum poterat capere diuina, prius humana testimonia offerri id est philosophorum et historicorum, ut suis potfutaretur auctoribus. Quod quia ille non fecit, raptus eximia eruditione divinarum litterarum, ut iis solis contentus esset, quibus fides constat, accessi Deo inspirante, ut ego facerem, et simul ut viam caeteris ad imitandum pararem. Ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint, et ingenia sua vimque dicendi in hoc veritatis campo jactare maluerint, evanituras brevi religiones falsas, et occasuram esse omnem philosophiam nemo dubitaverit, si fuerit omnibus persuasum, cum hanc solam religionem, tum etiam solam veram esse sapientiam. Sed evagatus sum longius quam volebam. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
pedibus perhibetur. Id enim Titan patruus fecit: ꝙ ille
contra pactionem iusq uirandum mares liberos sustulisset.
Reliqua historia sic contexitur. Iouem adultum cum au¬
diuisset patrem atq matrem custodiis circunseptos atq
in uincula coniectos: uenisse cum magna cretensium mul¬
titudine Titanumq ac filios eius pugnando uicisse: parẽ¬
tes uinculis exemisse: patri Regnum reddidisse: atq ita
in cretam remeasse. Posthaec deinde Saturno datam sortẽ:
ut caueret ne filius eum expelleret. Illum eleuand&e
sortis atq effugiendi periculi gratia insidiatum ioui : ut
eum necaret. Iouem cognitis insidiis Regnum sibi de¬
nuo uendicasse: ac fugasse Saturnum: qui cum iacta¬
tus esset per omnes terras persequentibꝰ armatis quos
ad eum comprehendendum uel necandum lupiter mise
rat: Uix in italia Locum in quo lateret. inuenit. Capitłm

Expanded text:
pedibus perhibetur: id enim Titan patruus fecit quod ille pedibus perhibetur: id enim Titan patruus fecit quod ille contra pactionem jusque jurandum mares liberos sustulisset. Reliqua historia sic contexitur: Jovem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumseptos, atque in vincula conjectos, venisse cum magna Cretensium multitudine, Titanumque ac filios ejus pugnando vicisse, parentes vinculis exemisse, patri regnum reddidisse, atque ita in Cretam remeasse: Post haec deinde Saturno datam sortem, ut caveret ne filius eum regno expelleret: illum elevandae sortis atque effugiendi periculi gratia, insidiatum Jovi, ut eum necaret: Jovem, cognitis insidiis, regnum sibi denuo vindicasse, ac fugasse Saturnum, qui, cum jactatus esset per omnes terras, persequentibus armatis, quos ad eum comprerat, uix in Italia locum in quo lateret inuenit. Quibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
dum celantes Saturnum. Item Neptũnum clam Saturno
ops parit. eumq clanculum abs condit: ad eundem modũ.
ertio partu ops parit geminos Plutonem et Glaucam. Plu¬
to latine ẽ Diespiter: alii orcum dicunt: ibi glaucam fili¬
am Saturno ostendunt. ac filium Plutonem celant atq
abscondunt. Deinde glauca parua emoritur. Haec uti
scripta sunt: iouis fratrumq eius stirps aut cognatio in
hunc modum nobis ex sacra scriptione traditum ẽ. Itẽ
paulopost haec refert. Deinde Titan postꝗͣ resciuit Satur¬
no filios procreatos atq educatos esse: Clam seducit se¬
cum filios suos qui Titani uocantur. fratremq suum Sa¬
turnum atq opem comprehendit: eosq muro circũ e¬
git: et custodiam iis apposuit. Haec historia ꝗͣuera sit:
docet Sibylla Frythrea eadem fere dicens. nisi qđ in pau¬
cis quae ad rem non pertinent. discrepat. Iupiter ergo
liberatur summi sceleris crimine: qđ patrem uin xisse cõ¬

Expanded text:
dum, celantes Saturnum. Item Neptunum clam Saturno dum, celantes Saturnum. Item Neptunum clam Saturno Ops parit, eumque clanculum abscondit. Ad eumdem modum tertio partu Ops parit geminos, Plutonem et Glaucam. Pluto Latine est Dispater: alii Orcum vocant. Ibi Glaucam filiam Saturno ostendunt, ac filium Plutonem celant atque abscondunt. Deinde Glauca parva emoritur. » Haec ut scripta sunt Jovis fratrumque ejus stirps, atque cognatio in hunc modum nobis ex sacra scriptione tradita est. Item paulo post haec infert: « Deinde Titan, postquam rescivit Saturno filios procreatos, atque educatos esse clam, seducit secum filios suos qui Titani vocantur, fratremque suum Saturnum, atque Opem comprehendit, eosque muro circumegit, et custodiam his apponit. » Haec historia quam vera sit, docet Sibylla Erythraea, eadem fere dicens; nisi quod in paucis, quae ad rem non pertinent, discrepat. Jupiter ergo liberatur summi sceleris crimine, quod patrem vinxisse com
Abbreviated transcription (Latin):
UNC. quoniam abiis quae retulimus aliquantũ
Sacra historia dissentit. aperiamus ea quae ueris
litteris continentur: ne poetarum ineptias in accus andis
religionibus sequi ac probare iudeamur. Haec enim uera
sunt. Exin Saturnus uxorem duxit opem. Titan qui
maior natu erat: postulat ut ipse regnaret. ubi uesta ma¬
ter eorum et sorores Ceres atq Ops suadent Saturno
ut de Regno non cõcedat fratri. Ibi Titan qui facile dete-¬
rior esset ꝗͣ Saturnus. iccirco et qđ uidebat matrem at¬
q sorores operam dare: ut daturnus regnaret. concessit
ei: ut is regnaret. Itaq pactus ẽ cum Saturno: uti siꝗd
liberoꝵ uirilis sexus ei natum esset: nequid educaret.
id eus rei causa fecit: uti ad suos gnatos Regnum redi¬
ret. Tum Saturno filius qui primus natus ẽ: eum neca¬
uerũt. Deinde posterius nati sunt gemini Iupiter atq
luno. Tunc lunonem Saturno in conspectum dedere: at¬
q louem clam abscondunt: dantq eum Ueste educan¬

Expanded text:
unc quoniam ab iis, quae retulimus, aliquantulum sacra Historia dissentit, aperiamus ea quae veris litteris continentur, ne poetarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare videamur. Haec Ennii verba sunt: « Exin Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui major natu erat, postulat ut ipse regnaret. Ibi Vesta mater eorum, et sorores Ceres atque Ops, suadent Saturno, ut de regno non concedat fratri. Ibi Titan, qui facie deterior esset, quam Saturnus, idcirco et quod videbat matrem atque sorores suas operam dare ut Saturnus regnaret, concessit ei ut is regnaret. Itaque pactus est cum Saturno, uti si quid liberum virilis sexus ei natum esset, ne educaret. Id ejus rei causa fecit, uti ad suos gnatos regnum rediret. Tum Saturno filius qui primus natus est, eum necaverunt. Deinde posterius nati sunt gemini, Jupiter atque Juno. Tum Junonem Saturno in conspectum dedere, atque Jovem clam abscondunt, dantque eum Vestae educan
Abbreviated transcription (Latin):
et obsequi ut patri necesse est. Eo melius ergo id nomen
Lucretius interpretatus est: qui ait religionum se nodos
soluere. Superstitiosi autem uocantur: non qui filios su-¬
perstites optant. Omnes enim optamus: sed aut ii qui su-¬
perstitem memoriam defunctorum colunt: aut qui parẽ-¬
tibus sus superstitibus colebant imagines eoꝵ domi tanꝗͣ
deos penates. Nam qui nouos sibi ritus assumebant: ut in¬
deorum uicem mortuos honorarent: quos ex hominibus in
caelum receptos putabant: hos superstitiosos uocabant. Eos
uero qui publicos et antiquos deos colerent: religiosos no
minabant. Unde Uirgilius. Uana superstitio ueterumq igna-¬
ra deoꝵ. Sed cum ueteres quoq deos inueniamus eodem
modo conseeratos esse post obitum. Superstitiosi ergo qui
multos ac falsos deos colunt. Nos autem unum deum religio¬
si qui uni et uero deo supplicamus.¬

Expanded text:
et obsequi ut patri necesse est. eo melius ergo id nomen et obsequi ut patri necesse est. eo melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait religionum se nodos soluere. superstitiosi autem uocantur non qui filios superstites optant — omnes enim optamus —, sed aut ii qui superstitem memoriam defunctorum colunt, aut qui parentibus suis superstites, colebant imagines eorum domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui publicos et antiquos deos colerent, relminabant. unde Vergilius: uana superstitio ueterumque ignara deorum. sed cum ueteres quoque deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo supplicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
aut filios suos magis diligit: aut deos satis honorat : Laudet᷑
autem qui minus. Quod argumentum etiam e contrario ua¬
let. Si enim totos dies praecari et immolare criminis est: er¬
go et semel. Si superstites filios subinde optare uitiosum est.
uitii nomen sit ex eo tractum: quo nihil honestius: nihil iu¬
stius optari potest: Nam ꝙ ait religiosos a relegendo appel¬
latos: qui retractent ea diligenter quae ad cultum deoꝵ
pertineant. cur illi qui hoc scepe in die faciunt. religiosoꝵ
nomen amittant. cum multo utiq: diligentius ex assidui¬
tate ipsa relegant ea quibus dii coluntur. Quid ergo ẽ:
Nimirum religio ueri cultus superstitio falsi. Et omnino ꝗd
nem possunt a superstitione discernere: nec significantiã
nominum exprimere. Diximus nomen religionis a uincu¬
lo pietatis esse deductum: ꝙ hominem sibi deus religaueit
et pietate constrinxerit: quia nos seruire ei ut domino:

Expanded text:
aut filios suos magis diligit, aut deos magis honorat, laudetur aut filios suos magis diligit, aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? Quod argumentum etiam ex contrario valet. Si enim totos dies precari et immolare criminis est; ergo et semel. Si superstites filios subinde optare vitiosum est, vitii nomen, si ex eo tractum, quo nihil honestius, nihil justius optari potest? Nam quod, ait religiosos a relegendo appellatos, qui retractent ea diligenter, quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi, qui hoc saepe in die faciant, religiosorum nomen amittant; cum multo utique diligentius ex assiduitate ipsa relegant ea, quibus dii coluntur? Quid ergo est? Nimirum religio veri cultus est, superstitio falsi. Et omnino quid nem possunt a superstitione discernere nec significantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pietatis esse deductum, quod hominem sibi deus religauerit et pietate constrinxerit, quia seruire nos ei ut domino
Abbreviated transcription (Latin):
diligentes: et ex intelligendo intelligentes. His enim omni¬
bus inest uis legendi eadem quae in religioso ita factũ est
in superstitioso a religioso. alterum uitii nomen: alterum
Laudis. Haec interpretatio ꝗͣ inepta sit: ex re ipsa licet no¬
scere. Nam si in iisdem diis colendis et religio et superstitio
uersatur: exigua uel potius nulla distantia est. Quid enim mi¬
bi affert causae: cur precari pro salute filioꝵ semel religiosi et idẽ
decies facere superstitiosi esse hominis arbitretur. Si enim semel
facere optimum est: quantomagis saepius: Si hora prima: ergo
et tota die. Si una hostia placabilis: placabiliores utiq hosti¬
&e plurim e: quia multiplicata obsequia demerentur potius ꝗͣ
offendunt. Non enim nobis odiosi uidentur ii famuli: qui
assidui ac frequentes ad obsequium fuerint: sed magis cari.
Cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile accipiat: qui

Expanded text:
diligentes, et intelligendo intelligentes. His enim verbis omnidiligentes, et intelligendo intelligentes. His enim verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso: ita factum est in superstitioso et religioso, alterum vitii nomen, alterum laudis. » Haec interpretatio quam inepta sit, ex re ipsa licet noscere. Nam si in iisdem diis colendis, et superstitio, et religio versatur, exigua, vel potius nulla distantia est. Quid enim mihi afferet causae, cur precari pro salute filiorum semel, religiosi, et idem decies facere, superstitiosi esse hominis arbitretur? Si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? Si hora prima; ergo et tota die. Si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plurimae, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. Non enim nobis odiosi videntur ii famuli, qui assidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis chari. Cur igitur sit in culpa, et nomen reprehensibile suscipiat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
UAE. cum ita se habeant: ut ostendimus: apparet nullã
aliam spem uitae homini esse propositam: nisi ut abie¬
ctis uanitatibus et errore miserabili deum agnoscat: et deo ser¬
uiat. nisi huic temporali renuntiet uitae: ac se rudimentis iusti-¬
ciae ad cultum religionis instituat. Hac enim conditione gigni¬
mur: ut generati nos deo iusta et debita obsequia praebeamꝰ.
hunc solum nouerimus: hunc sequamur. Hoc uinculo pietatis
obstricti deo et religati sumus: Unde ipsa religio nomen acce-¬
pit. non ut Cicero interpretatus est a relegendo qui in libro
de natura deoꝵ secundo: dicit ita. Non enim philosophi solũ
uerunetiam maiores nostri superstitionem a religione sepa¬
rauerunt. Nam qui totos dies precabantur: et immolabãt:
ut sui sibi filii superstites essent superstitiosi sunt appellati.
Qui autem omnia quae ad cultum deorum pertinerent: retra¬
ctarent: et tanꝗͣ relegerent ii dicti sunt religiosi ex relegẽ¬
do tanꝗͣ ex eligendo et eligendo elegentes: et ex diligendo

Expanded text:
Quae cum ita se habeant, ut ostendimus, apparet nullam aliam spem vitae homini esse propositam, nisi ut abjectis vanitatibus, et errore miserabili, Deum cognoscat, et Deo serviat, nisi huic temporali renuntiet vitae, ac se rudimentis justitiae ad cultum verae Religionis instituat. Hac enim conditione gignimur, ut generanti nos Deo justa et debita obsequia praebeamus; hunc solum noverimus, hunc sequamur. Hoc vinculo pietatis obstricti Deo et religati sumus; unde ipsa Religio nomem accepit, non ut Cicero interpretatus est, a relegendo, qui in libro de Natura deorum secundo ita dixit: « Non enim philosophi solum, verum etiam majores nostri superstitionem a religione separaverunt. Nam qui totos dies precabantur, et immolabant, ut sui sibi liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Qui autem omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, retractarent, et tamquam relegerent, ii dicti sunt religiosi, ex religendo, tamquam ex eligendo elegantes, et ex deligendo
Abbreviated transcription (Latin):
subiugatis: cum iam bellorum materia deficeret: uiribus suis
male uteretur: quibus se ipsa confecit. haec fuit prima eus
senectus: cum bellis lacerata ciuilibus: atq intestino malo
pressa: rursus ad regimen singularis imperii recidit: qua¬
si ad alteram infantiam reuoluta. Amissa enim libertate
quam Bruto duce et autore defenderat: ita consenuit tan¬
ꝗͣ sustentare se ipsa non ualeret: nisi aminiculo regentiũ
uteretur. Quod si haec ita sunt: quid restat: nisi ut sequa-¬
tur interitus senectutem: Et id futurum breui contiones
Prophetarum denuntiant sub ambage aliorum nominũ. ne
facile quis intelligat. Sibyllae tamen aperte interiturã
esse Romam loquuntur: et quidem iudicio dei. ꝙ nomen
eius habuerit inuisum: et inimica iusticiae alumnum ue-¬
ritatis populum trucidarit. Nydaspes quoq qui fuit Me¬
dorum Rex antiquissimus: a quo amnis quoq nomen ac
cepit: qui nunc Hydaspes dicitur: admirabilis omniũ
sub interpretatione uaticinantis pueri: ad memoriam

Expanded text:
subiugatis cum iam bellorum materia deficeret, uiribus suis male uteretur, quibus se ipsa confecit. haec fuit prima eius senectus, cum bellis laeerata ciuilibus atque intestino malo pressa rursus ad regimen singularis imperii reccidit quasi ad alteram infantiam reuoluta. amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tamquam sustentare se ipsa non ualeret, nisi adminiculo regentium niteretur. quodsi haec ita sunt, quid restat nisi ut sequatur interitus senectutem? et id futurum breui contiones prophetarum denuntiant sub ambage aliorum nominum, ne facile quis intellegat. Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam locuntur et quidem iudicio dei, quod nomen eius habuerit inuisum et inimica iustitiae alumnum ueritatis populum trucidarit. Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiqcepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione vaticinantis pueri ad memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
nieritꝰ. Ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat humanum
animum si uirtutem cęperit: permanere. qui et uirtus per-¬
petua est: et solus animus humanus uirtutem capit. Quo¬
niam igitur contraria sunt uitia uirtuti. omnis ratio di¬
uersa et contraria sit necesse est. quia uitia commotiones
et perturbationes animi sunt. Uirtus e contrario: Leni-¬
tudo et tranquillitas animi est. Quia uitia temporalia et
breuia sunt. Uirtus perpetua et constans: et par sibi semꝑ.
Quia uitiorum fructus idest uoluptates aeque ut ipsa bre¬
ues temporalesq sunt. Uirtutis ergo fructus ac prȩmium
sempiternum est: quia uitioꝵ cõmodum in presenti est. Uir¬

Expanded text:
nierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat humanum nierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat humanum animum, si uirtutem ceperit, permanere, quia et uirtus perpetua est et solus animus humanus uirtutem capit. quoniam igitur contraria sunt uitia uirtuti, omnis ratio diuersa et contraria sit necesse est. quia uitia commotiones et perturbationes animi sunt, uirtus e contrario lenitudo et tranquillitas animi est; quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans et par sibi semper; quia uitiorum fructus id est uoluptates aeque ut ipsa breues temporalesque sunt, uirtutis ergo fructus ac praemium sempiternum est; quia uitiorum commodum in praesenti est, uir
Abbreviated transcription (Latin):
ea quae uirtuti repugnant: ut etiam exhisĩmortalitaᷤ
animae colligatur. uitia omnia temporalia sunt. ad presẽs
enim commouetur ir ae impetus. recepta ulctione sedatur.
Libidinis uoluptas corporis finis est. Cupiditatem autem
satietas earum rerum quas expetit: aut aliorum affectu-¬
um commotiones interimunt. Ambitio postꝗͣ honores qͦs
uoluit: adepta est consenescit. Item caetera uitia consiste¬
re ac permanere non possunt: sed ipso fructu quem expe-¬
tunt : finiuntur. Recedunt ergo et redeunt. Uirtus au¬
tem sine ulla intermissione perpetua est: nec discedere
ab eo potest: qui eam semel caepit. nam si habeat inter¬
uallum: si aliquando ea carere possimus: redibunt pro¬
tinus uitia: quae uirtutem semper impugnant. Non ẽ
igitur comprehensa si deserit: si aliquando secedit. Cũ
uero sibi domicilium stabile collocauit: in omni actu uer¬
sari eam necesse est. nec potest fideliter depellere uitia
et fugare: nisi pectus quod insedit: perpetua statione mu¬

Expanded text:
a quae virtuti repugnant, ut etiam ex his immortalitas animae colligatur. Vitia omnia temporalia sunt; ad praesens enim commoventur. Irae impetus recepta ultione sedatur. Libidinis voluptas corporis finis est. Cupiditatem aut satietas earum rerum, quas expetit, aut aliorum affectuum commotiones interimunt. Ambitio, postquam honores quos voluit adepta est, consenescit. Item caetera vitia consistere ac permanere non possunt: sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. Recedunt ergo, et redeunt. Virtus autem sine ulla intermissione perpetua est, nec discedere ab ea potest, qui eam semel cepit. Nam si habeat intervallum, si aliquando ea carere possumus, redibunt protinus vitia, quae virtutem semper impugnant. Non est igitur comprehensa, si deserit, si aliquando secedit. Cum vero sibi domicilium stabile collocavit, in omni actu versari eam necesse est; nec potest fidet fugare, nisi pectus quod insedit perpetua statione mu
Abbreviated transcription (Latin):
it: et pudorem infelicium mulierum publicauit: ut ludibrio
haberet tam eos qui faciunt: ꝗͣ quas pati necesse est. His
obscenitatibus animas ad sanctitatem genitas: uelut in cae¬
ni gurgite demersit: pudorem extinxit: pudiciciam fuga¬
uit. Idem etiam mares maribus admiscuit: et nefandos coi¬
tus contra naturam: contraq institutum dei machinatus est.
sic imbuit homines et armauit ad nefas omne. Quid enim
potest esse sanctum iis qui aetatem imbecillam et praesidio
indigentem. libidini suae depopulandam fȩdandamq sub¬
strauerint : Non potest haec res pro magnitudine sceleris
enarrari. Nihil amplius istos appellare possum: ꝗͣ impios et
parricidas: quibus non sufficiat sexus a deo datus. nisi et¬
suum sexum prophane ac petulanter illudant. Haec tamen
apud nos leuia et quasi honesta sunt. Quid dicam de iio. qui

Expanded text:
it; et pudorem infelicium mulierum publicavit, ut ludibrio it; et pudorem infelicium mulierum publicavit, ut ludibrio haberet tam eos qui faciunt, quam quas pati necesse est. His obscoenitatibus animas, ad sanctitatem genitas, velut in coeni gurgite demersit, pudorem extinxit, pudicitiam profligavit. Idem etiam mares maribus admiscuit; et nefandos coitus contra naturam contraque institutum Dei machinatus est: sic imbuit homines, et armavit ad nefas omne. Quid enim potest esse sanctum iis, qui aetatem imbecillam et praesidio indigentem, libidini suae depopulandam foedandamque substraverint? Non potest haec res pro magnitudine sceleris enarrari. Nihil amplius istos appellare possum, quam impios et parricidas, quibus non sufficit sexus a Deo datus, nisi etiam suum profane ac petulanter illudant. Haec tamen apud illos levia, et quasi honesta sunt. Quid dicam de iis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in hos affectus auidissime ruerent: eaq ratione propagari et
multiplicari genera possent. quae cupiditas et appetentia ĩ
homine uehementior et acrior inuenitur. uel quia hominũ
multitudinem uoluit esse maiorem: uel quoniam uirtutem
soli homini dedit: ut esset laus et gloria in coercendis uo-¬
luptatibus: et sui abstinentia. Scit ergo aduersarius ille no¬
ster quanta sit uis huius cupiditatis. quam quidam neces¬
sitatem dicere maluerunt. eamq a recto et bono ad malũ
et ad prauum transferunt. Ilicita enim desyderia immit¬
tit: ut aliena contaminent: quibus habere propria sine de-¬
licto licet. obiicit quippe oculis irritabiles formas: sugge¬
ritq fomenta: et uitiis pabulum subministrat. tum intimis
Uisceribus stimulos omnes conturbat: et commouet. et na-¬
turalem illum incitat atq inflammat ardorem: donec irre¬
titum hominem implicatumq decipiat. Ac ne quis esset ꝗ
penarum mȩtu abstineret alieno: lupanaria quoq constitu¬

Expanded text:
in hos affectus avidissime ruerent, eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. Quae cupiditas et appetentia in homine uehementior et acrior inuenitur, uel quia hominum multitudinem uoluit esse maiorem uel quoniam uirtutem soli homini dedit, ut esset laus et gloria in coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. scit ergo aduersarius ille noster quanta sit uis huius cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere met pravum transfert. Illicita enim desideria immittit, ut aliena contaminent, quibus habere propria sine delicto licet. Objicit quippe oculis irritabiles formas, suggeritque fomenta, et vitiis pabulum subministrat: tum intimis visceribus stimulos omnes conturbat et commovet, et naturalem illum incitat atque inflammat ardorem, donec irretitum hominem implicatumque decipiat. Ac ne quis esset, qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constitu
Abbreviated transcription (Latin):
esse possit: nisi qui uiribus praeualeat. Ita quasi cõmuni
Latrocinio terra omnis depopulabitur. Nunc uero quoni¬
am et mali penam: et boni gratiam: et afflicti opem spe¬
rant: et uirtutibus locus et scelera rariora sunt. At
enim plerunq et scelerati feliciores sunt: et bom mise¬
riores: et iusti ab iniustis impune uexantur. Conside¬
rabimus postea cur ista fiant. Interim de ira explice¬
mus. an sit aliqua in deo: Utrum nihil curet omnino
nec moueatur ad ea quae impie geruntur. Capx¬

Expanded text:
esse possit nisi qui uiribus praeualeat: ita quasi communi latrocinio terra omnis depopulabitur. nunc uero quoniam et mali poenam et boni gratiam et adflicti opem sperant, et uirtutibus locus est et scelera rariora sunt. at enim plerumque et scelerati feliciores sunt et boni miseriores et iusti ab iniustis inpune uexantur. considerabimus postea cur ista fiant: interim de ira explicemus, an sit anec moveatur ad ea quae impie geruntur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
profecto nisi habeat humana uita turbabitur. atq ad tan¬
tam confusionem deueniet status reꝵ. Ut contemptis supe¬
ratisq legibus sola regnet audacia. ut nemo deniq tutꝰ¬

Expanded text:
profecto nisi habeat, humana uita turbabitur atque ad tanprofecto nisi habeat, humana uita turbabitur atque ad tantam confusionem deueniet status rerum, ut contemptis superatisque legibus sola regnet audacia, ut nemo denique tut
Abbreviated transcription (Latin):
ant: c aedibus uexent: fraudant: rapiant: peierent: nec
consanguineis: nec parentibus parcant. leges et ipsum eti¬
am deum negligant. habet igitur ira in deo materiam. Nõ
est enim fas cum cum tasia fieri uideat non moueri: et in¬
surgere ad ultionem sceleratoꝵ: et pestiferos nocentesq:
delere: ut bonis omnibus consulat. Adeo et in ipsa ira
in est gratificatio. In ania ergo et falsa reperiuntur argu¬
menta uel eoꝵ qui cum irasci deum uolunt: gratificari uo¬
lunt. quia ne hoc quidem fieri sine ira potest. uel eoꝵ
qui nullum animi motum esse in deo putant. Et quia sũt
aliqui affectus: qui non cadunt in deum. ut libido: ti¬
mor: auaricia: maeror: inuidia: omni prorsus affectu eũ
Uacare dixerunt. Nis enim uacat: quia uitioꝵ affectus
sunt. Eos autem qui sunt uirtutis: idest ira in malos: ca¬
ritas inbonos: miseratio in afflictos: quoniam diuina pote¬
state sunt digna: proprios et iustos et ueros habet. Quae

Expanded text:
ant, caedibus vexent, fraudent, rapiant, perjurent; nec ant, caedibus vexent, fraudent, rapiant, perjurent; nec consanguineis, nec parentibus parcant; leges et ipsum etiam Deum negligant. Habet igitur ira in Deo materiam. Non est enim fas eum, cum talia fieri videat, non moveri, et insurgere ad ultionem sceleratorum, et pestiferos nocentesque delere, ut bonis omnibus consulat: adeo et in ipsa ira inest et gratificatio. Inania ergo et falsa reperiuntur argumenta, vel eorum, qui, cum irasci Deum nolunt, gratificari lunt, quia ne hoc quidem fieri sine ira potest, uel eorum qui nullum animi motum esse in deo putant. et quia sunt aliqui adfectus qui non cadunt in deum, ut libido timor auaritia maeror inuidia, omni prorsus adfectu eum uacare dixerunt. his enim uacat, quia uitiorum adfectus sunt, eos autem qui sunt uirtutis, id est ira in malos, caritas in bonos, miseratio in adflictos, quoniam diuina potestate sunt digna, proprios et iustos et ueros habet. quae
Abbreviated transcription (Latin):
UE RIT. qui spiam quae sit ista materia. primũ
accidentibus malis afflicti homines ad deum plerũ¬
q confugiunt: mitigant: obsecrant. credentes eum posse
abhis iniuriis propulsare. habet igitur causam miseran¬
di: nec enim tam immitis est: hominumq contemptor:
ut auxilium laborantibus deneget. Item plurimi quibus
persuasum est deo placere iusticiam: eumq qui sit dominus
ac parens omnium uenerantur cum precibus assiduis ac
frequentibus uotis dona et sacrificia offerunt: nomen eius
Laudibus prosequuntur: iustis ac bonis operibus demere¬
ri eum laborantes. Ergo est propter quod deus et possit
et debeat gratificari. Nam si nihil est tam conueniens
deo ꝗͣ beneficentia. nihil autem tam alienum ꝗͣ ut sit ingra¬
tus. necesse est ut officiis optimoꝵ sancteq uiuentium
praestet aliquid: ac uicem reddat: ne subeat ingrati eul¬
pam: quae est etiam homini criminosa. Contra autem
sunt alii facinorosi et nefarii: qui libidinibus omnia pollu¬

Expanded text:
eret quispiam, quae sit ista materia? Primum accidentibus malis afflicti homines ad Deum plerumque confugiunt, mitigant, obsecrant, credentes eum posse ab his injurias propulsare. Habet igitur causam miserandi; nec enim tam immitis est hominumque contemptor, ut auxilium laborantibus deneget. Item plurimi, quibus persuasum est Deo placere justitiam, eumque qui sit dominus ac parens omnium, venerantur, et precibus assiduis ac frequentibus votis, dona et sacrificia offerunt, nomen ejus laudibus prosequuntur, justis ac bonis operibus demereri eum laborantes. Ergo est, propter quod Deus et possit, et debeat gratificari. Nam si nihil est tam conveniens Deo, quam beneficentia, nihil autem tam alienum, quam ut sit ingratus: necesse est ut officiis optimorum sancteque viventium praestet aliquid, ac vicem reddat, ne subeat ingrati culpam, quae est etiam homini criminosa. Contra autem sunt alii facinorosi et nefarii, qui libidinibus omnia pollu
Abbreviated transcription (Latin):
celestibus uoces : finem rerum et occasum post breue tem¬
pus annuntiant. describentes quasi fatigati et delabentis
mundi ultimam senectutem. Quae uero a prophetis et ua-¬
tibus futura esse dicantur: priusꝗͣ superueniat extrema
illa conclusio collecta ex omnibus et coaceruata subnectã.
berationem electorum: et reprobationem damnatoꝵ: quae¬

Expanded text:
coelestibus voces, finem rerum et occasum post breve temcoelestibus voces, finem rerum et occasum post breve tempus annuntiant, describentes quasi fatigati et delabentis mundi ultimam senectutem. Quae vero a prophetis et vatibus futura esse dicantur, priusquam superveniat extrema illa conclusio, collecta ex omnibus et coacervata subnectam. bertatem electorum et reprobationem damnatoru
Abbreviated transcription (Latin):
occasu finitur: diei magni speciem gerere: quem circui¬
tus annorum mille determinat. Fodem modo etiam fi-¬
guratio terreni hominis caelestis populi praeferebat in po-¬
sterum fictionem. Nam sicut perfectis omnibus quae in
usum hominis molitus est deus: ipsum hominem sexto die
ultimum fecit: eumq induxit in hunc mundum tanquã
in domum iam diligenter instructam. Ita nunc sexto die
magno uetus homo uerbo Dei fingitur: id est sanctus po-¬
pulus doctrina et praeceptis dei ad iusticiam figuratur.
Et sicut tunc mortalis atq imperfectus e terra fictus est.
ut mille annis in hoc mundo uiueret. ita nunc ex hoc te¬
restri saeculo fingitur homo perfectus: ut uiuificatus a deo
in hoc eodem mundo per annos mille dominetur. Quomo¬
do autem consumatio futura sit: et qualis exitus humanis
rebus impendeat: siquis diuinas litteras fuerit scrutatus in¬
ueniet. sed et saecularium prophetarum congruentes cum

Expanded text:
occasuque finitur, diei magni speciem gerere, quem circuioccasuque finitur, diei magni speciem gerere, quem circuitus annorum mille determinat. Eodem modo etiam figuratio terreni hominis coelestis populi praeferebat in posterum fictionem. Nam sicut perfectis omnibus, quae in usum hominis molitus est Deus, ipsum hominem sexto die ultimum fecit, eumque induxit in hunc mundum, tanquam in domum jam diligenter instructam: ita nunc sexto die magno verus homo verbo Dei fingitur; id est, sanctus populus doctrina et praeceptis Dei ad justitiam figuratur. Et sicut tunc mortalis, atque imperfectus e terra fictus est, ut mille annis in hoc mundo viveret: ita nunc ex hoc terrestri saeculo perfectus homo fingitur; ut vivificatus a Deo, in hoc eodem mundo per annos mille dominetur. Quomodo autem consummatio futura sit, et qualis exitus humanis rebus impendeat, si quis divinas litteras fuerit scrutatus, inveniet. Sed et saecularium prophetarum congruentes cum
Abbreviated transcription (Latin):
sus et in aequales motus rerum ac tempoꝵ uarietates effice¬
re creduntur. Ergo quoniam sex diebus cuncta dei opera
perfecta sunt: per saecula sex annoꝵ id est sex milia mane¬
re in hoc statu mundum necesse est. dies enim magnus dei
mille annoꝵ circulo terminatur. Sicut indicat propheta
dicens. Ante oculos tuos Domine mille anni tanquam
dies unus. Et sicut deus sex illos dies in tantis rebus fa¬
ciendis laborauit. ita et religio euis et ueritas in his sex
milibus annorum laboret: necesse est. malicia praeualente
ac dominante. Et rursus quoniam perfectis operibus re¬
quieuit die septimo: eumq benedixit: necesse est: ut ĩ
fine sexti millesimi anni malicia omnis aboleatur e ter¬
ra: et regnet per annos mille iusticia: sitq tranquillitas
et requies a laboribus: quos mundus iamdiu perfert.
erum quatenus id eueniat explicabo suo ordine. Saepe
diximus minora et exigua magnoꝵ figuras: et praemon¬
strationes esse: ut hunc diem nostrum: qui ortu solis et¬

Expanded text:
sus, et inaequabiles motus, rerum ac temporum varietates efficere creduntur. Ergo quoniam sex diebus cuncta Dei opera perfecta sunt, per saecula sex, id est annorum sex millia, manere hoc statu mundum necesse est. Dies enim magnus Dei mille annorum circulo terminatur, sicut indicat propheta qui dicit: Ante oculos tuos, Domine, mille anni tanquam dies unus. Et sicut Deus sex illos dies in tantis rebus fabricandis laboravit: ita et religio, et veritas in his sex millibus annorum laboret necesse est, malitia praevalente ac dominante. Et rursus, quoniam perfectis operibus requievit die septimo, eumque benedixit, necesse est, ut in fine sexti millesimi anni malitia omnis aboleatur e terra, et regnet per annos mille justitia; sitque tranquillitas, et requies a laboribus, quos mundus jamdiu perfert. Verum quatenus id eveniat, ordine suo explicabo. Saepe diximus, minora et exigua magnorum figuras et praemonstrationes esse; ut hunc diem nostrum, qui ortu solis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sub Rege Romulo fuisse: a quo et genita et qua¬
si educata sit Roma. Deinde puericiam sub caeteris Re¬
gibus: a quibus et aucta sit: et disciplinis pluribus insti¬
tutisq formata. At uero Tarquinio Regnante cum iam
quasi adulta esse caepisset: seruitium non tulisse. et re¬
iecto superbae dominationis iugo maluisse Legibus obtẽ¬
perare: ꝗͣ Regibus. Cunq esset adolescentia eius fine pu¬
nici belli terminata. tum deniq confirmatis uiribus c&¬
pisse iuuenescere. Sublata igitur carthagine quae diu
aemula imperii fuit : manus suas in totum orbem teͬra
mariq porrexit. donec Regibus cunctis et nationibus

Expanded text:
tiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita, et quatiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita, et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub caeteris regibus, a quibus et aucta sit, et disciplinis pluribus institutisque formata: at vero Tarquinio regnante, cum jam quasi adulta esse coepisset, servitium non tulisse, et rejecto superbae dominationis jugo, maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adolescentia ejus fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis viribus coepisse juvenescere. Sublata enim Carthagine, quae tamdiu aemula imperii fuit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit; donec regibus cunctis et nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia futurum est: tolletur de terra. Et imperium iasiã
reuertetur. ac rursus oriens dominabitur: atq occidens
seruiet. Nec mirum cuiꝗͣ debet uderi: si Regnum tanta
mole fundatum: ac tam diu per tot et tales uiros auctũ
tantis deniq opibus confirmatum: aliquando tamen cor¬
ruet. Nihil est humanis uiribus laboratum: quod non ab¬
humanis eque uiribus destrui possit. Quoniam mortalia
sunt opera mortalium. Sic et alia prius Regna eum diu¬
tius floruissent: nihilominus tamen occiderunt. Nam
egyptios et persas et Graecos, et assyros proditum est
regimen habuisse terraꝵ: quibus omnibus destructis ad
Romanos quoq rerum summa peruenit. Qui quanto ce
teris omnibus Regnis antestant: tanto maiore decidẽt
Lapsu: quia plus habent ponderis ad ruinam: quae sunt
caeteris altiora. Non inscite Seneca Romanae urbis tẽ¬
pora distribuit per aetates. Primam enim dixit infan¬

Expanded text:
quia futurum est tolletur de terra, et imperium in Asiam quia futurum est tolletur de terra, et imperium in Asiam revertetur, ac rursus Oriens dominabitur, atque Occidens serviet. Nec mirum cuiquam debet videri, si regnum tanta mole fundatum, ac tandiu per tot et tales viros auctum, tantis denique opibus confirmatum, aliquando tamen corruet. Nihil est enim humanis viribus laboratum, quod non humanis aeque viribus destrui possit, quoniam mortalia sunt opera mortalium. Sic et alia prius regna, cum diutius floruissent, nihilominus tamen occiderunt. Nam et Aegyptios, et Persas, et Graecos, et Assyrios proditum est regimen habuisse terrarum; quibus omnibus destructis, ad Romanos quoque rerum summa pervenit. Qui quanto caeteris omnibus regnis magnitudine antestant, tanto majore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam, quae sunt caeteris altiora. Non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates. Primam enim dixit infan
Abbreviated transcription (Latin):
uexentur undiq ab iniustis. soli autem mali opulenti sint.
boni uero in omnibus contumeliis: atq in egestate iactent᷑.
Confundetur omne ius: et leges interibunt. Nihil tunc qͥs
piam habebit: nisi aut quaesitum: aut defensum manii: au¬
dacia et ui. omnia possidebunt. Non fides in hominibus.
non pax: non humanitas: non pudor: non ueritas, erit.Atq
ita neq securitas: neq regimen: neq requies a malis ulla
Omnis enim terra tu multuabitur: frement undiq bella. om¬
nes gentes in armis erunt: et seinuicem oppugnabunt. Ci¬
uitates finitimae interse praeliabuntur. Et prima omniṽ
& gyptus stultaꝵ superstitionum luet penas: et sanguine
uelut flumine operietur. Tunc peragrabit gladius orbẽ¬
metens omnia: et tanquam messem cuncta prosternens. Cuius
uetustatis et confusionis haec erit causa : ꝙ Romanum nom̃
quo nunc regitur orbis horret animus dicere: sed dieam

Expanded text:
uexentur undique ab iniustis, soli autem mali opulenti sint, uexentur undique ab iniustis, soli autem mali opulenti sint, boni uero in omnibus contumeliis atque in egestate iactentur. confundetur omne ius et leges interibunt. nihil quisquam tunc habebit nisi aut quaesitum aut defensum manu, audacia et uis omnia possidebunt. non fides in hominibus, non pax, non humanitas, non pudor, non ueritas erit atque ita neque securitas neque regimen neque requies a malis ulla. omnis enim terra tumultuabitur, frement ubique bella, omnes gentes in armis erunt et se inuicem obpugnabunt: ciuitates inter se finitimae proeliabuntur et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas et sanguine uelut flumine operietur. tum peragrabit gladius orbemetens omnia, et tanquam messem cuncta prosternens. Cujus vastitatis et confusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis horret animus dicere: sed dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
sa est. Nunc autem quia dei populus ex omnibus linguis
congregatus apud omnes gentes commoratur: et ab his do¬
minatur: et praemitur: necesse est uniuersas nationes id est
orbem totum celestibus plagis uerberari: ut iustus et cul¬
tor dei populus liberetur. Et sicut tunc signa facta sunt
quibus futura clades &gypti ostenderetur: ita in ultimo
fient prodigia miranda per omnia elementa mundi. qͥbꝰ
imminens exitus uniuersis gentibus intelligatur: Pro¬
pinquante igitur huius saeculi termino: humanaꝵ reꝵ
statum commutari necesse est. et in deterius nequiti a
in ualescente prolabi: ut iam nostra haec tempora quibus
iniquitas et malicia usque ad summum gradum creuit. in
illius tamen insanabilis mali comparatione felicia et prope
aurea possint uidicari. Ita et eĩm iusticia rarescet: ita im¬
pietas et auaricia, et cupiditas et libido crȩbrescet. ut
siqui tum forte fuerint boni: prȩdȩ sint sceleratis: ac di¬

Expanded text:
sa est, nunc autem quia populus dei ex omnibus linguis sa est, nunc autem quia populus dei ex omnibus linguis congregatus aput omnes gentes commoratur et ab his dominantibus premitur, necesse est uniuersas nationes id est orbem totum caelestibus plagis uerberari, ut iustus et cultor dei populus liberetur. et sicut tunc signa facta sunt quibus futura clades Aegyptiis ostenderetur, ita in ultimo fient prodigia miranda per omnia elementa mundi, quibus imminens exitus uniuersis gentibus intellegatur. propinquante igitur huius saeculi termino humanarum rerum statum commutari necesse est et in deterius nequitia inualescente prolabi, ut iam nostra haec tempora, quibus iniquitas et malitia usque ad summum gradum creuit, in illius tamen insanabilis mali conparatione felicia et prope aurea possint iudicari. ita enim iustitia rarescet, ita inpietas et auaritia et cupiditas et libido crebrescet, ut si qui forte tum fuerint boni, praedae sint sceleratis ac di
Abbreviated transcription (Latin):
ST. in arcanis sanctarum litterarum trandeficiat.¬
scendisse in aegyptum: cogente in opia rei frumen¬
tariae Principem hebreoꝵ cum omni domo et cognatione.
Cuius et posteri cum diutius in aegypto commorantes in ma¬
gnam gentem creuissent: et graui atq intolerabili seruitu¬
tis iugo prȩmerentur: percussit aegyptum deus insana¬
bili plaga: et populum suum liberauit: tra ductum medio
mari cum discissis fluctibus: et in utranq partem dimo¬
tis: per siccum populus graderetur. Conatusq Rex ag¬
ptioꝵ profugos insequi: coeunte in statum suum pelago
cum omnibus copiis interceptus est. Quod facinus tam
clarum tamq mirabile: quanuis ad presens uirtutem dei
hominibus ostenderet: tamen praefiguratio et figura ma-¬
ioris rei fuit: quam deus idem in extrema temporis cõ¬
sumatione facturus est. Liberauit enim plebem suam
de graui seruitute mundi. Sed quoniam tunc una płebs¬
dei. et apud unam gentem fuit: aegyptus tunc sola percus¬

Expanded text:
Est in arcanis sanctarum litterarum transcendisse in Aegyptum cogente inopia rei frumentariae principem Hebraeorum cum omni domo et cognatione. cuius posteri cum diutius in Aegypto commorantes in magnam gentem creuissent et graui atque intolerando seruitutis iugo premerentur, percussit Aegyptum deus insanabili plaga et populum suum liberauit traductum medio mari, cum discissis fluctibus et in utramque partem dimotis per siccum populus graderetur. conatusque rex Aegyptiorum profugos insequi coeunte in statum suum pelago cum omnibus copiis interceptus est. quod facinus tam clarum tamque mirabile quamuis ad praesens uirtutem dei hominibus ostenderet, tamen praesignificatio et figura maioris rei fuit, quam deus idem in extrema temporum consummatione facturus est: liberabit enim plebem suam de graui seruitute mundi. sed quoniam tunc una plebsdei et aput unam gentem fuit, Aegyptus sola percus