comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras si in teuebris semꝑ eẽmꝰ. s lucis noticia. confrĩ
suum non sinit incognitum. Noluntas est animi motus
cendum. Nocm̃ est uoluntas retinendi uel consequendi. ꝙ
iusticia uetat ⁊ unde liberum est abstinere. Cropt̾ea corpo¬
rea diligendo peccamꝰ. quia sp̃ualia dilige̾ ⁊ iusticiã iubem᷑.
et natura possumꝰ ⁊ tunc in nr̃o gñe optimi ⁊ beatissim⁊ su

Expanded text:
tenebras, si in tenebris semper essemus: sed lucis notitia contrarium suum non sinit incognitum. Summum autem bonum catum est uoluntas retinendi uel consequendi, quod iustitia uetat et unde liberum est abstinere, propterea uerrea diligendo peccamus, quia spiritalia diligere et iustitia iubemur et natura possumus et tunc in nostro genere optimi et beatissimi su
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis uerba necessaria sunt quib ãmoueamur ⁊ in¬
spiciamus quid petamꝰ. non quib d̾mn seu docendũ seu
nos uegligi existimemꝰ. s potius pia patĩa maloꝵ bona
petius. Si aliquid contra quod oramus acciderit. pati¬
enter ferendo ⁊ om̃ib gr̃as agendo hoc potius oportuis¬
se quod dei nonꝰ nr̃a uoluutas hu̾it. minime dubitare
atꝙ patient̾. ora sicut uidua xp̃i. In ieiuniis ⁊ uigiliis et
om̃i castigatõne corporis qm̃ płimũ adiuuatur or̃o. Ex s̾¬
potius bone uite. nam si male uiu̾e̾ uoliui̾s longa uita
non erit uere boñ. s erit longum malũ. Cur non sic amat᷑¬
uita ut sit etiã bona que abs te om̃ib tuis bonis profert᷑
ostium uenit ⁊ nũmũ querit duos illi da et deducat se. Si¬
uideres te ⁊ displiceres tͥ. placeres mͥ. quia uero nõ te uidẽs
placiusti tibi. displicebis ⁊ mͥ ⁊ tibi. mͥ cũ udicaberis. tͥ cum
ardebrs. Quod erat post te fiat aute te ne tu ip̃e postea a

Expanded text:
o uerba necessaria sunt, quibus commoneamur et inspiciamus, quid petamus, non quibus dominum seu docendum seu nos ab eo negligi existimemus, sed potius pia patientia malorum, bona s. unde si aliquid, contra quod oramus, acciderit, patienter ferendo et in omnibus gratias agendo hoc potius oportuisse, quod dei non quod nostra uoluntas habuit, minime dubitare atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis eniomni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, potius bonae vitae. Nam si male vivere volueris, longa vita non erit verum bonum, sed erit longum malum. vita, ut sit etiam bona, quae abs te omnibus tuis bonis praefertur ostium venit et nummum quaerit: duos illi da, et ducat se. videres te, et displiceres tibi, placeres mihi: quia vero te non videns placuisti tibi, displicebis et mihi et tibi; mihi, cum judicaberis; tibi, cum per . Quod erat post te, fiat ante te: ne tu ipse postea a
Abbreviated transcription (Latin):
Tideo iut̾dum uitia mea s ea malo audire a meliorib.
ne cum me recte fortasse reprehendo rursus michi blan¬
forte inueneris in factis uel m dc̃is meis. nam si ea ĩ me
rep̃hendis que reprehendenda non sunt te potius ledis
osm me. Si medienalẽ correptionẽ tuam tranoruilliꝰ
accepero non dolebo si uero infirmitas uel humana
uel mea. etiã cũ ueracit̾ arguor. non potest nͥ aliqͣn¬
tulum contristari. melius tumor capitis dolet cum
curatur. nam dum ei ꝑcitur non sanatur. hoc est
quod acute uidit qui dixit meliores esse plerũ ꝙ
ininucos obiurgantes. quã amicos obiurgare metu¬
q u̾sentur. aliena pcc̃a sibi ꝯmissa non prodant. que
prodit timent ip̃i nulla ꝯmittant. Hoc magnũ et
opus est nulla mͥ etas sera uideri potest. quia ⁊ si senes
magis decet docere quã discere. magis tam̃ discere qmͣ

Expanded text:
tiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blanforte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedism, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuque versentur, aliena peccata sibi commissa non prodant; quae prodi timeant, ipsi nulla committant. Cum enim opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam,
Abbreviated transcription (Latin):
uictu necentur qmͣ m̃bra corporis nr̃i oppressa hostili impe¬
tu torqueant᷑. Qui propterea patiunt᷑ quia fr̃es qui eis
ad xp̃ianam salutem indigebant deserere noluerũt. sine
dubio suas animas pro fiatrib ponũt. Ad fortunatianũ.
Si doceri potest quod caritas corporalib oculis akiqnͣdo
uidebitur. potui̾t fortassis et deus. si aũt ista nũquan
dei promissioneni non quia ualde magna est ⁊deo desꝑemꝰ
s potius quia ualde magnꝰ eam promisit accepturos nos
tas. ut liberet deus a necessitate ⁊ ꝯseruet in pace nõ eñi
pax queritur ut bellum excitetur. s bellum geritur
ut pax acquiratur: Sicut rebellanti ⁊ resistenti uiolen
tia redditur. ita uicto uel capto mĩa iam debetur. maxĩe
in quo pacis perturbatio non timetur. Ad ranuarium.¬

Expanded text:
uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impeuictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueanturad christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud  doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam m promissionem, quia ualde magna est, ideo desperemus, sed potius, quia ualde magnus eam promisit, accepturos nos tas, ut liberet Deus a necessitate, et conservet in pace. Non enim pax quaeritur ut bellum excitetur, sed bellum geritur ut pax acquiratur. tia redditur, ita uicto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet m
Abbreviated transcription (Latin):
eo tempore ne multos secum excõmunicatus traheret ⁊
cõmunionẽ ur̃am scisiatis furore precideret. eũ excom¬
qui hoc accipit ubiꝯ est ip̃e est. Ad festum. Si ꝑtiuatia
insuperabiles uires habere conatur qntas debet habẽ
constantia. que in eo bono quod ꝑseuerant᷑ atq infatiga¬
bilit̾ agit et deo se placere nouit. ⁊ proculdubro non põt
homini ut eum mi̾tas uincat uolentem. quia malũ est
homini ut enm u̾tas uincat in uit̾. uam ip̃a uincat
uecesse est siue negantem siue confitentem. Ad honorat̃.
Tunc de locis in quib sumus premente ꝑsecutõne fu¬
giendũ est xp̃i ministris. quando ibi aut plebs xp̃i non
fu̾it cui mnistretur. aut etiam fui̾t et potest impleri
per alios necessariũ ministeriũ quib eadem causa nõ¬
ministeriũ subtrahitur. quid erit nisi m̾cennarioꝵ
fuga illa dampnabilis quib non est cura de oiuibus:¬
magis timeainus ne mẽbra corꝑis xp̃i destituta sꝑital

Expanded text:
eo tempore, ne multos secum excommunicatus traheret, et communionem vestram schismatis furore praecideret, eum excomqui hoc accipit, ubicumque est, ipse est. insuperabiles vires habere conatur, quantas decet habere constantiam, quae in eo bono, quo perseverat atque infatigabiliter agit, et Deo se placere novit et procul dubio non potest homini. ut eum ueritas uincat uolentem, quia malum est homini, ut eum ueritas uincat inuitum. nam ipsa uincat necesse est sine negantem siue confitentem. da ueniam, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit cui ministretur; aut etiam fuerit, et potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est caministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibusmagis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
uid pcc̃i lex. Qm̃ lex ꝓhibendo auget pcẽt cupiditatẽ.
nͥ diftiundat sp̃e caritatẽ que plena ⁊ ꝓfcã tũc erit. cũ
nidebimꝰ facie ad faciem. Et hoc inquit dicend̾ est Cer¬
te uistꝰ deꝰ. slegari enĩ non potest. Imputat aũt deus
puto: q neq pcẽm est quicqͥd ñ imputabit᷑ in ꝑcẽm. t

Expanded text:
et peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus puto, quia neque peccatum est quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
dito clement̾ pepercit preclarissima lenitas emine¬
ret. nisi potestas ꝑit̾ appare̾̃t. Ad hoc ⁊ mitissimi ho¬
nines faciniss occultatum diligenter atq instant̾
examinant ut inueniant quib ꝑcant. Ad glorrũ¬
eleusiũ gramaticũ. Hereticum quamilrbet odiosa su¬
perbia cuiuidũ. ⁊ ꝑnicatta male contentõns insañ.
sicut uitaudũ monemꝰ ne infirmos ⁊ ꝑuulos fallat.
ita non abnuimus quibuscumnq possumꝰ corrigend̃.¬

Expanded text:
dito clementer pepercit, praeclarissima lenitas eminedito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non mines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde pleruem. Quanquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et pervivacia malae contentionis insanum, sicut vitandum monemus, ne infirmos et parvulos fallat; ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus corrigend
Abbreviated transcription (Latin):
d̾mn uerũ fallaciter. Qnͣto per quod iuratur magis
illius quem coustat uirasse ꝑ deos falsos ⁊ utitur nou
ad malam s ad licitami ⁊ bonam rem. no pcoo eiꝰ se so¬
ciat quo ꝑ demonia iurauit. s bono pacto eius quo
potest ac uera. Necesse est uͥ aliter quani oportet hũa¬
na existimet. qui diuina contempnit nec hominẽ
recte diligere nou̾t. quisquis eum non diligit. qui
constitura t̾reni. quadam contagione confringitur et
tali onere quodanimꝰ depressa curuant᷑. ut in imo mł¬
ta quam ui sũmo unum facilius concupiscat ⁊ cogi¬
filios suos. non ordine amãdi. s ordine subueniendi
iuftrmiores fortiorib aute ponit. quos tales uult eẽ
quales ram illi sunt. quos non contempnendo sed de
hiis confidendo interim preterit. Exceatur acrius inqͥ¬
sitio ut maifestato scelere. sit ubi appareat mansue¬
tudo. Nec scĩ dauid qnͣdo inimico sibi in mauꝰ tra¬

Expanded text:
deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis illius, quem constat iurasse per deos falsos, et utitur non ad malam sed ad licitam et bonam rem, non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo possit ac uera. necesse est enim, ut aliter, quam oportet, humana aestimet, qui diuina contemnit, nec hominem recte diligere nouerit, quisquis eum non diligit, qui constituta terrena quadam contagione constringitur et tali onere quodam modo depressa curuatur, ut in imo multa quam in summo unum facilius concupiscat et cogifilios suos, non ordine amandi sed ordine subueniendi infirmiores fortioribus anteponit, quos tales uult esse, quales iam illi sunt, quos non contemnendo sed de his confidendo interim praeterit. isitio, ut manifestato scelere sit ubi appareat mansuesancti Dauid, quando inimico sibi in manus tra
Abbreviated transcription (Latin):
trabem. audet ira imprudent̾ cresc̾e etiã citius quam
putatur. non enĩ erubescit in tenebris cum sesuper
Ad nebridrũ. Merito philosophi in reb intelligibili¬
b diuitias ponunt in sensibilib egestatem. quid eñĩ
erumpnosius quam minus atq minus semꝑ posse
sieri. quid dditius qmͣ crescere qnͣtum uelis ire qͦ
uelis redire cum uelis quousq uelis ⁊ hoc multũ
amare quod minui non potest. Resistendum est sen
sib totis animi uirib. quid si sensibilia nimium
delectant: fiat ut non delectent: unde fit: consuetu¬
dine  carendi appetendi q meliora. Ouid si moritur
animus ergo moritur ueritas. aut non est intesligẽ¬
tia iu̾tas aut intelligentia non est in animo. aut
mori potest aliquid ui quo aliquid ĩ mortale est:¬
ad publiconem. Si quisquam ꝑ deos falsos iurauĩt
se fidem seruaturũ ⁊ eam nou seruauerit non tibi
nus nialum est ꝑ d̾m falsum iurare ueracit̾ qmͣ per

Expanded text:
trabem. Audet quippe impudenter etiam crescere citius quam trabem. Audet quippe impudenter etiam crescere citius quam putatur. Non enim erubescit in tenebris, cum super eo fortasse merito philosophi in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid ditius quam crescere, quantum uelis, ire, quo uelis, redire, cum uelis, quousque uelis, et hoc multum amare, quod minui non potest? quisquis nsibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est intellegentia ueritas aut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est utrum si quispiam per deos falsos juraverit se fidem servaturum, et eam non servaverit, non tibi nus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per
Abbreviated transcription (Latin):
tenmiere fa eiis ⁊etiꝰ houiiib acceptabilius ep̃i
adulatoric res agatur. s nichil apud deum miserius et
tristius ⁊ dampnabiliꝰ. Itẽ nichil est in hac uita ⁊ maxĩe
hoc tempore difficilius laboriosius ꝑiculosius ep̃i aut pres¬
biteri aut diaconi officio. s apud nchil beatius si eo mͦ
militetur quo nr̃ imperator ubet. Ad proculcanum. De
cuiuslibet hominis ore nobis uerũ cum aliqua asꝑitate
sonuerit non ab illo homine qui forte peccator est s ab
ip̃a ueritate hoc est a xp̃o qui iustus est emendamur
Post qm mussus sum in mediũ tuue cepi sentire temeri¬
dis hospitib ignotis solemus dicere multo melius ẽẽ malũ
hominem perpeti qmͣ forsitam per ignorantiã excludi
bonum. dum cauemꝰ ne recipiatur malus s in affectib
animi contra. nam incomparabilit̾ salubrius est ire ⁊̃
iuste pulsanti non aꝑire penetrale cordis quã admitt̾e̾
non facile recessuram ⁊ peruenturam de surculo ad

Expanded text:
et laetius et hominibus acceptabilius episcie atque adulatorie res agatur, sed nihil apud Deum miserius et tristius et damnabilius. §. 1. Item nihil esse in hac vita et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius, periculosius episcopi, aut presbyteri, aut diaconi officio, sed apud Deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator jubet. Quis autecuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamurposteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temerienim hospitibus ignotis, solemus dicere, multo esse melius malum hominem perpeti, quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cavemus ne recipiatur malus: sed in affectibus animi contra est. Nam incomparabiliter salubrius est etiam irae juste pulsanti non aperire penetrale cordis, quam admittere non facile recessuram, et perventuram de surculo ad
Abbreviated transcription (Latin):
Turpe est nuitare sententiã. s ueram et rectam nam et¬
stultam ⁊ noxiam etiam laudabile ⁊ salubre est. sicut aũt cõ¬
stantia non sinit hominem deprauari. sic pertinatia non

Expanded text:
turpe est enim mutare sententiam sed ueram et rectam, nam turpe est enim mutare sententiam sed ueram et rectam, nam stultam et noxiam etiam laudabile et salubre est. sicut autem constantia non sinit hominem deprauari, sic pertinacia non
Abbreviated transcription (Latin):
uindicta. Cum sine dei gratia homo salutẽ non
potuit custodire quã accepit qũo sine dei gr̃a pot̃
quib nichil certi statuit diuina scriptura mos po¬
puli dei uel instuta maioꝵ pro lege tenenda sunt.
Ad alippium. Illud rectissime dici non ambigo non
scd̃m uerba iurantis. s scd̃m expectatõnem illius
cui iuratur quam nouit ille qui iurat fidem
iuratõnis impleri. Unde ꝑuiri sunt qui seruatis uͥ¬
bis expectatõnem eoꝵ quib iuratum est deceperũt. et
periuri non sũt qui etiam u̾bis non seruatis illud quod
ab eis cum iurarent expectatum est impleuerũt. Ad¬
formidine fugnuitur. in itinere scłari duriora ⁊ sterilta
erũpnoso labore tolerantur. Ad albinam. Cum irascũ
tur nobis de quoꝵ salute satagimꝰ magnũ illis consilium
uindrcandi est libido moriendi. Ad romulum. Ueritas ⁊¬
est curat. Ad feliciam. Secure oues pascuntur. quia et
sub malis paitorib pascuis dñicis nutriuntur. Ad celerũ¬

Expanded text:
Unde cum sine Dei gratia salutem non possit custodire, quam accepit, quomodo sine Dei gratia poterit quibus nihil certi statuit divina Scriptura, mos populi Dei et instituta majorum pro lege tenenda sunt. Illud sane rectissime dici non ambigo, non secundum uerba iurantis sed secundum expectationem illius, cui iuratur, quam nouit ille, qui iurat, fidem iurationis impleri.. nam uerrbis expectationem eorum, quibus iuratum est, deceperunt, et periuri non sunt, qui etiam uerbis non seruatis illud, quod ab eis, cum iurarent, expectatum est, impleuerunt. formidine fugiuntur, in itinere saeculari duriora et sterilia aerumnoso labore tolerantur. Incolumis tur nobis, de quorum salute satagimus, magnum illis consilium uindicandi est libido moriendi non in us; et ideo secure oues pascuntur. quia et sub malis pastoribus pascuis dominicis nutriuntur. non au
Abbreviated transcription (Latin):
ni aliquid aliquem ꝑuenire. aut si est aliqd̃ bonũ et̾nũ
quod non ꝯplectitur u̾tas uou erit u̾m ⁊ ideo nͦ boñ
erit quia falsum erit. Tt animꝰ corpori ita u̾itas etaã
ipsi animo p̃ponenda est. utͣ ⁊̃ non solum magis qr corpꝰ

Expanded text:
ni aliquid aliquem pervenire. Aut si est aliquod bonum aeternum ni aliquid aliquem pervenire. Aut si est aliquod bonum aeternum quod non complectatur veritas, non erit verum: et ideo nec bonum erit, quia falsum erit. Ut autem animus corpori, ita etiam veritas ipsi animo praeponenda est; ut eam non solum magis quam corp
Abbreviated transcription (Latin):
si tibi peccanti .i. non obtemporanti dño tuo penalia qͥ¬
bus dominabaris effocta sunt. Habes cñ supplicio iỹ¬
ta solaria ut ⁊ landes d̾m. delectata ordine bonoꝵ ⁊ re¬
fugias in eum excitata exꝑmientis maloꝵ. In qnͣtum
tioi trena seruiunt docent te ẽẽ oñam suam in ofntũ
aũt molesta sunt docent ut seruia donno tuo.
non ex rerum ip̃arũ u̾tate aut falsitate menti¬
ens aut non mentiens iudicandus est. Culpa m̃tientis
est in enutiando a nimio suo fallendi cupiditas siue fai¬
corrumpat. ut alter uiuat in corpore cum si suũ corpꝰ
proptea corrumpend̃ daret omuiũ iudicio nefarie tur¬
appetitus anum quo et̾ius bonis quelibet temporalia
p̃ponunt᷑. Nemo potest conuinc̾e̾ aliqũ ẽẽ mentiend̾
nisi qui potui̾t ostende̾ et̾num aliquod bonũ optim̾
posse mendatõ s cum tanto quisq ab et̾intate discedat
discedit. absurdissiuiũ est dic̾e̾ discedendo inde posse ad bo¬

Expanded text:
si tibi peccanti, id est non obtemperanti domino tuo poenalia, quibus dominabaris, effecta sunt? quid enim ta solatia, ut et laudares deum delectata ordine bonorum, et refugeres in eum exercitata experimentis malorum. ita in quantum tibi terrena seruiunt, docent te esse dominam suam; in quantum autem molesta sunt, docent, ut seruias domino tuo.non ex rerum ipsarum ueritate uel falsitate mentiens aut non mentiens iudicandus est. poteest in enuntiando animo suo fallendi cupiditas; siue falcorrumpat, ut alter uiuat in corpore, cum, si suum corpus propterea corrumpendum daret, omnium iudicio nefariae turAppetitus animi quo aeternis bonis quaelibet temporalia praeponuntur. Nemo itaque potest convincere aliquando esse mentiendum, nisi qui potuerit ostendere aeternum aliquod bonum obtineri posse mendacio. Sed cum tanto quisque ab aeternitate discedat, discedit; absurdissimum est dicere, discedendo inde posse ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
quale bonũ sit deus etiam ex hoc euident᷑ ostenditur
quod nulli recendenti ab eo bene est. quia ⁊ qͥ gaudẽt
in mortiferis delectatõnib sine timore doloris esse nõ
possunt. Et qui om̃ino malun desertionis sue maio¬
re suꝑbie stupore non sentiunt aliis qui hec discer¬
nere nouerunt qnͣta misia p̃mantur apparet. Dis¬

Expanded text:
quale bonum sit Deus, etiam ex hoc evidenter ostenditur, quale bonum sit Deus, etiam ex hoc evidenter ostenditur, quod nulli ab eo recedenti bene est: quia et qui gaudent in mortiferis voluptatibus, sine doloris timore esse non possunt; et qui omnino malum desertionis suae majore superbiae stupore non sentiunt, aliis, qui haec discernere noverunt, quanta miseria premantur apparet:
Abbreviated transcription (Latin):
ad corpus uictus ȩxiciabilis hoc ad anmã ꝑsuasio mi¬
quitatis. Domimꝰ quidem cur usserit uiderit. faciẽ¬
dum est a seruiente quod ussit et tunc forte uidend̾
est a promerente cur uissit. Iubendo deus utile fac̃
quicquid iub̾e uolu̾it de quo metuendũ non est ne
iuberet quod mutile esse possit. Nec fieri potest ut
uoliuitas ꝓpria non grandi ruine pondere suꝑ hominẽ
cadat si eam uoluntati suꝑioris extossendo preponat.
Aliquando amissio suꝑioris boni non sentitur malũ
cum habetur quod amatũ est infi̾us bonũ sed d̾ina
iusticia est ut qui uoluntate anusit qd̾ amare debu¬
it amittat cum dolore quod amauit. Nuptiarũ¬
bonũ tͥꝑtitum est fides. proles. sacram̃tũ. In fide at¬
tenditur ne preter uinculum cõiugale cum alta¬
uł cũ altero concũbatur. in prole ut amanter susci¬
piatur. benigne nutriatur religiose edoceat᷑. in sa¬

Expanded text:
ad corpus victus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniad corpus victus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniur? dominus quidem cur iusserit, uiderit; faciendum est a seruiente quod iussit, et tunc forte uidendum est a promerente, cur iusquidquid iubere uoluerit, de quo metuendum non est, ne iubere quod inutile est possit. Nec fieri potest ut uoluntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam uoluntati superioris ex- . tollendo praeponat.aliquando amissi. superioris boni non sentitur malum, cum habetur quod amatum est inferius bonum. sed diuina iustitia est, ut qui uoluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amauit, dum natuipertitum est, fides, proles, sacramentum. In fide attenditur, ne praeter vinculum conjugale cum altera, vel altero concumbatur: in prole, ut amanter suscipiatur, benigne nutriatur, religiose educetur: in sa
Abbreviated transcription (Latin):
non tantũ nr̃is uerũ etiã ip̃ius non nisi in illo reouie¬
turos nos esse speremꝰ. Dum ip̃e manet in se quicqͥd
ex illo est retorquet ad se ut om̃is creatura in se hãt
nature sue t̾minũ quo non sit quod ip̃e est in illo aũ
quietis locum quo seruet quod ip̃a est. Sacra scͥptã¬
sic loquitur ut altitudine suꝑbos irrideat profundita¬
te attentos t̾reat. u̾itate magnos pascat affabilitate ꝑiui¬
los nutriat. Ante creaturam frustra tempora reqͥrunt᷑
quasi possint inueniri aute creaturam tempora motꝰ
futura succede̾nt. nullum eẽt tempꝰ om̃ino. potius gͦ¬
ior ad ilła inuenienda sit labor qmͣ ad illũ a qͦ fcã
sunt cum sit incomꝑabili felicitate prestantiꝰ illum
ex qntulacũo ꝑticula pia mentẽ sentire om̃ illa u¬
gligentia hoc ad corpꝰ medendi in curra. hoc ad aninã
discendi segnicia ⁊ quod arborem humor inutilis ħ

Expanded text:
non tantum nostris, uerum etiam ipsius nonnisi in illo requienon tantum nostris, uerum etiam ipsius nonnisi in illo requieturos nos esse speremus idque ex illo est retorquet ad se, ut omnis creatura in se habeat naturae suae terminum, quo non sit, quod ipse est, in illo autem quietis locum, quo seruet, quod ipsa est. scsic loquitur, ut altitudine superbos irrideat, profunditate attentos terreat, veritate magnos pascat, affabilitate parv unde ante creaturam frustra tempora requiruntur, quasi possint inueniri ante tempora tempora. motus futura succederent, nullum esset tempus omnino. moueri auior ad illa inuenienda sit labor quam ad illum, a quo facta sunt, cum sit inconparabili felicitate praestantius illum ex quantulacumque particula pia mente sentire quam illa ugligentia, hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia: et quod ad arborem humor inutilis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Anes in ecclesia p̃p pacem eccłie toleremꝰ ⁊ canib
scm̃ ubi pax eccłie tuta est non demus. Intꝰ siue
lateut siue pareant tunc erit ratio tolerandi si pote¬
stas nulla est corrigendi nec debet esse presumptio
re pudentia nostri auctores obmiserũt ad bertã
uitam non profuturas discentib ⁊ occupantes quod
penuis est multum preciosa ⁊ rebus salubrib impen¬
peccantium uero iuistissimꝰ ordinator est ut etrã si qua
singillatim fiunt delinquendo deformia semꝑ tam̃ cũ
eis unuiu̾sitas pulera sit. Mhensura siue mensura est cui
eqruatur quod de illa est nec aliun de ip̃a est. uuis stre
uumero est quo formantur omĩa nec foriatur ipse
pondus sine pondere ex quo referuntur ut quiescãt
quoꝵ quies gaudium purũ est nec illud iam refertur
ninime q suꝑba et uere pia requies nr̃a ut sicut ip̃e¬
deus requieuit ab om̃ib oꝑib suis quia ei non oꝑa sita s
ipse sibi bonũ est quo beatus est ita ⁊ nos ab om̃ib oꝑib

Expanded text:
anes in Ecclesia propter pacem Ecclesiae toleremus, et canibus sanctum, ubi pax Ecclesiae tuta est, non demus. Cum elateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio re prudentia nostri auctores omiserunt ad beatam uitam non profuturas discentibus et occupantes, quod peius est, multum pretiosa et rebus salubribus inpenpeccantium uero iustissimus ordinator est, ut etiam, si qua singillatim fiunt delinquendo deformia, semper tamen cum eis uniuersitas pulchra sit. sed iamaequatur quod de illa est, nec alicunde ipsa est; numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec formatur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur minimeque superba et uere pia requies nostra, ut, sicut ipse requieuit ab omnibus operibus suis, quia non ei opera sua, sed ipse sibi bonum est, quo beatus est, ita et nos ab omnibus operibus
Abbreviated transcription (Latin):
nec frigit᷑ur nec frigida est ocio. nec turbulenta est¬
nec marcida est. nec audax. nec fugax. nec preceps. nͨ
que sola etiã reddita detinet debitorem. redditur eĩ
cum impeditur. debetur aũt etiã si reddita fuerit.
quia nulsum est tempꝰ quando impendenda ram
non sit. Habendo erũ reddit᷑ non carendo. ⁊ curt¬
nisi reoeatin. Immo etiã cum redditur ab hõie
trescit in homiine. ⁊ tanto maior acquiritur qnͣto
ritatem reddo libens. gaudens q recipio. quam reei¬
pio adhuc repeto quam reddo adhuc debeo : ld lat dum.¬
psax itemporib bonis suauitas. ⁊ infructũosus labor
et perpetuus timor ⁊ piculosa sublimitas initrũ fine
hiius seculi intueor nescio qñ possit ẽẽ ad eoꝵ aũios
lmandos aportima sapĩa. qñ enĩ res uelud prosperas ha¬
bena fastu respuunt salubres monitus. qudo aũt i ad

Expanded text:
nec frigitur negotio nec frigida est otio nec turbulenta nec marcida est nec audax nec fugax nec praeceps nec quae sola, etiam reddita, semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum est tempus quando impendenda jam non sit. Nec cum redditnisi reddatur, imo cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto ritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. unumest enim in eis suavitas, et infructuosus labor, et perpetuus timor, et periculosa sublimitas. Initium sine saeculi huius intueor, nescio, quando possit esse ad eorum animos sanandos opportuna sapientia. quando enim res uelut prosperas habent, fastu respuunt salubres monitus et quasi anilem
Abbreviated transcription (Latin):
le habet᷑. ⁊ a bonis tanto melius qnͣto minus amatur.¬
ad dioscoꝵ. Nisi humilitas omia quecũq benefacinius
⁊ precessit. et comitata et consecuta fui̾t et proposita
quam intueamur. et apposita cui adhereamus. ⁊ impo¬
sita qua repͥmamur. iam nobis de aliquo bono facto
peccatis suꝑbia uo̾ etiã in recte factis timenda est. Ad¬
paulm̃. Fit miris modis in anima hominis. ut de fal¬
sa humilitate magis inflectet᷑ quam si aꝑtius suꝑbiret.

Expanded text:
le habetur et a bonis tanto melius habeturle habetur et a bonis tanto melius habetur sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimus, et praecesserit et comitata et consecuta fuerit et proposita, quam intueamur, et adposita, cui adhaereamus, et inposita, qua reprimamur, iam nobis de aliquo bono facto peccatis, superbia uero etiam in recte factis timenda est, m miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si apertius superbiret.
Abbreviated transcription (Latin):
omnemini a malis. Si res aliena p̃p̃ quam peccatum
est cui reddi possit non redditur non agitur penitẽ¬
ta s fingitur. si aũt ueracit̾ agitur non remittitur
prẽm uisi restituatur ablatum. Illud fidentissue dixe
rim eum qui pro homine ad hoc intͥuenit ne male ab¬
larai restituat. et qui ad se confugientem qnͣtũ honeste
potest ad restituendum non cõpellit socium dẽ fraudis
i criminis. Non sane quicquid ab inuito sumiturꝰ
inuriose aufert᷑ nam płiq nec medico uolunt red¬
deie honorem suum. nec operario mercedem. nec tam̃
hes ue ab inuitis accipiunt ꝑ iniuriam accipuumt.
que potius per iniuriam noñ darentur. Cmne q̾
utitur. cernis ergo qmͣ uiulti debeant redd̾e aliena.
s uel pauci quib reddantur inueniant᷑. qui tam̃ ubi
sunt tanto mag̃ ista contempnũt qnͣto ea iustius pos¬
sidere potuerũt. Iusticiam ⁊ nemo male habere pot̃¬
⁊ qui non dilexerit non ht̃. pecunia u̾o ⁊ a malis ma¬

Expanded text:
odest. si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur paenitentia, sed fingitur; si autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, rim eum, qui pro homine ad hoc intervenit, ne ablata restituat, et eum qui ad se confugientem, quantum honeste poterit, ad restitutionem non compellit, socium esse fraudis restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue pauci, quibus reddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis ma
Abbreviated transcription (Latin):
facilius aliquid proficiendo cognoscit qͣnto religio¬
sius anteqmͣ cognosceret deo credidit. Non ĩstuctuose
utiq qm plus recedit plus uincit᷑. quia tanto ÷ infi̾or
qͣnto detĩor. et ideo necesse est ut qui maium alt̾ius pͥus
infe̾ndo uinc̾e uidetur ampliꝰ ip̃e bonum amittendo
uncatur nec fi̾ potest ut sit ei locus melior cũ causa
sit peror. Quis digne eloqui possit qmͣ sit mentis exe
crabilior feditas penas exhorrere mĩtoꝵ ⁊ nũta non
offensis sensib carnis et ĩmundictam diligit suam.

Expanded text:
facilius aliquid proficiendo cognoscit, quanto religiosius, antequam cognosceret, Deo credidit. Vidit ergo utique qui plus recedit, plus vincitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et ideo necesse est, ut qui malum alteri prius inferendo vincere videtur, amplius ipse bonum amittendo vincatur: nec fieri potest ut ei sit locus melior, cum causa sit pejor. Et crabilior foeditas, poenas exhorrere meritorum, et merita non offensis sensibus carnis, et immunditiam diligit suam
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ⁊ non docerent᷑ imꝑba quasi dominatõ uide¬
retur rursus si docerent᷑ et non t̾rerent᷑ uetustate
consuetudinis obdurati ad capescendam uiam salutis
pigrius mouerent᷑. Cum uero t̾rori utili doctna saluta¬
ris adiungitur. ut non solum tenebras erroris lux
ueritatis expelłat. Uerũ etiam niale consuetudinis uin¬
cula. uis timoris abrumpat de multorũ salute letam᷑.
am negligat. quam esurienti panis frangitur ut in¬
iusticie se ductus ac quiescat. Et qui freneticum logat
⁊ qui lethargicum excitat. amibob molestus ambos amat.
Cum bomi ⁊ mali eadem faciunt. eadem patiunt᷑. non fcĩs
et penis. s causis utiq discernendi sunt. Discamꝰ in simi¬

Expanded text:
rentur et non docerentur, inproba quasi dominatio uideretur. rursus si docerentur et non terrerentur, uetustate consuetudinis obdurati ad capessendam uiam salutis pigrius mouerentur, ris adjungitur, ut non solum tenebrueritatis expellat, uerum etiam malae consuetudinis uincula uis timoris abrumpat, de multorum, sicut dixi, am negligebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniusticiae seductus acquiescat. Et qui freneticum ligat et qui letargicum excitat, ambobus molestus, ambos amat.Cum boni et mali eadem faciunt, eademque patiuntur, non factis et poenis, sed causis utique discernendi sunt. Pharao
Abbreviated transcription (Latin):
tõnib subitiuntur. Ad iutalem. Si uere uolumus de¬
fendere liberum arbitrium. non oppugnemꝰ unde fit
liberum ram qui oppugnat gram̃ qua nr̃m ad decli¬
nanduu a malo ⁊ faciendum bonũ liberatur arbitͥũ.
ip̃e arbitriũ suũ adhuc uult ẽẽ captiuum. Non¬

Expanded text:
tionibus subiciuntur. sed ecclesia dei tionibus subiciuntur. sed ecclesia dei fendere liberum arbitrium, non oppugnemus unde fit liberum. Nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium, ipse arbitrium suum adhuc vult esse captivum.
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiq xp̃iano. nisi ut eo modo agat. quo agere ui¬
derit ecclesiam ad quam forte deuenerit. Ille honorãdo¬
non audet cotdie suniere dominicũ corpꝰ et ille honorãdo
non audet ullo die pret̾mittẽ. contemptum solum nõ
uiat eib ute sicut manna fastidium. Cum redire ce
ꝑit anima ad illam incõmutabilem sapĩam. qñto mag̃
ei propinquat affectu pietatis tanto magis homo ext̾ior
corrumpitur. s int̾ior renouatur de die ii diem. om̃is¬
q lux illa ingenii que ad infi̾ora urgebat. ad suꝑiora
ic scło morratur. Nimis doleo quod multa que in di¬
uinis libris saluberrime precepta sunt minus cu¬
rantur ⁊ tam multis presumptõnib sic plena sunt
omnia. ut grauius corripiatur qui ꝑ octauas suas
t̾ram nudo pede tetigit. quam qui mentẽ iu̾oͥlentia
seruilib onerib premunt ut tolerabilior sit ꝯsuetu¬
do udeorum. quia etiam si tempus liberatis nõ cog¬
nouerunt legalib sarcinis tam̃ non humanis p̃sũp¬

Expanded text:
prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quiano, nisi ut eo modo agat, quo agere vinon audet cotidie sumere et ille honorando non audet ullo die praetermittere. contemptum solum non uult cibus iste sicut manna fastidium. oeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei appropinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem, omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora vergebat, ad superior sed hoc nimis doleo, quam multa, quae in diuinis libris saluberrime praecepta sunt, minus curantur; et tam multis praesumptionibus sic plena sunt omnia, ut grauius corripiatur, qui per octauas suas terram nudo pede tetigerit, quam qui mentem uinolentia seruilibus oneribus premunt, ut tolerabilior sit condicio Iudaeorum, qui, etiam si tempus libertatis non cognouerunt, legalibus tamen sarcinis, non humanis praesump
Abbreviated transcription (Latin):
ichil est malũ nisi preuaricatio boni. m̃ti nũo.cxxuii.¬
dr̃i inconcessa p̃sumunt᷑ aut concessa inordinate fi
unt. Si peccamꝰ iam non cõdẽpnam᷑ nisi iterũ delinqͣ¬
nͥ uam quasi ꝑditores. Qui semel pecrauit reparare se
debet ne denuo peccet. ne par sit ei qui se uicãt ut ite¬
rũ si non peccet iam suꝑbior habeatur quia semel
animũ resistendi. nec uincitur s consentit hic acerbiꝰ
ditatur ne peccet. ⁊̃ si peccauit uon asꝑe peccat. Sp̃e¬
gr̃aꝵ non ꝑsonã sequitur digni aut indigni. s ordina¬
tõnẽ traditõnis. ut cũ aliquis boni miti sit nõ tam̃ possit
bñdicere nisi fuit ordinatꝰ. Gr̃arũ traditõ ꝑ ministĩum¬

Expanded text:
ihil est malum nisi praevaricatio boni, dum aut inconcessa praesumuntur, aut concessa inordinate fi si peccamus, non iam condemnamur, nisi iterum delinquamus, iam quasi perditores. qui enim semel peccauerit, reparare se debet ne denuo peccet, ne par sit ei qui se uicerat, ut iterum si non peccet, iam superior habeatur, quia semel animum resistendi nec uincitur, sed consentit. hic acerbius ditatur ne peccet, etiam si peccauerit, non aspere peccat. rum non personam sequi aut digni aut indigni, sed ordinationem traditionis, ut quamuis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium minist
Abbreviated transcription (Latin):
utendũ u̾o utilib honestatem uoco intelligibilem
pulcritudinẽ quam sp̃ualem nos ꝓprie dicimꝰ. utili¬
tatem aũt diuinã proudentiam. Perfc̃ã homiis
ratõ est que uirtꝰ uocatur uti poit se ip̃a ad intesli¬
geudũ dm̃. ut eo fruatut a quo ⁊̃ fc̃ã est. utit᷑ etiã
cetis ratõnabilib animantib ad societatem irratõ¬
qui non amati ⁊̃ si amare possit qui non ht̃. uems
igitur beatam uitam nouit ⁊ miser est quoniã
si amanda est sicuti est. hoc est eam nosse od̾ habere.
ficiat ex se amantem necesse est. fit ut sic amatũ qd̃
et̾num est et̾nitate anuũ efficiat. Caritatem uoco¬

Expanded text:
utendum vero utilibus. Honestatem voco intelligibilem utendum vero utilibus. Honestatem voco intelligibilem pulchritudinem, quam spiritualem nos proprie dicimus; utilitaratio, quae virtus vocatur, utitur primo se ipsa ad intelligendum Deum, ut eo fruatur a quo etiam facta est. Utitur autem caeteris rationalibus animantibus ad societatem, irratioqui non amat, etiam si amare possit, qui non habet. Nemo igitur beatam vitam novit, et miser est: quoniam si amanda est, sicuti est, hoc est eam nosse quod habere.ficiat ex se amantem necesse est; fit ut sic amatum quod aeternum est, aeternitate animum afficiat. Quoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ i eo profectꝰ sit ut mori ueluit sigͥ uerũ loqͥ
uelunt non dicant ideo mori nolo ut proficiã s ideo
consilium est ut proficiant s indicium qd parum
profecu̾it pro iñ quod uolunt ut perfecti sint ue¬
ullo honune sapiente fit homo deterior nõ enĩ
parua ista cuipa est. inimo tanta est que in sa¬
prentem quenuis hominẽ cadere nequeat. est aũt
dein om̃i homine sapiente prestantior młto minus
ꝗͣ deo auctore fit homo det̾ior. Deus ubiꝙ presens est.¬
tunc aũt unicuiq nr̃m simul est cum mentis nostre
alibata puritas in eiꝰ presentia se esse optauerit.¬
Omne bonũ a deo esse speciosus. bonum in ofntum
spetiosum est. ⁊ om̃e ꝯuod spẽs ꝯtinet speciosũ est
orũs aũt corpꝰ ut corpus sit specie aliqua continet᷑ esse
nullum genꝰ mortis bono et recte iuuente homini
et om̃is rursus ordinatõ que uirtus etiã nominatur
fruendis frui ⁊ utendis uti. fruendũ est aũ honestis

Expanded text:
eorum in eo profectu sit, ut mori velint. Si ergo verum loqui eorum in eo profectu sit, ut mori velint. Si ergo verum loqui volunt, non dicant, Ideo mori nolo, ut proficiam; sed, Ideo consilium est ut proficiant, sed indicium quod parum profecerint. Proinde quod nolunt, ut perfecti sint; ve homine auctore fit homo deterior. Non enim parva ista culpa est, imo tanta est, quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni homine sapiente praestantior. Multo minus igitur Deo auctore fit homo deterior. Mutunc autem unicuique nostrum simul est, cum mentis nostrae illibata puritas in ejus praesentia se esse putaverit.Omne bonum a Deo: omne speciosum bonum, in quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne nullum genus mortis bene et recte viventi homini Et rursus omnis ordinatio, quae virtus etiam nominatur, fruendis frui, et utendis uti. Fruendum est autem honestis,
Abbreviated transcription (Latin):
sinitima sibimet ii aninus homiinũ distractõne dignis¬
sima. intelligere cred̾e̾ opinari. primũ semꝑ sine uitio
Credere tunc est culpandum cum uł de deo indignun
alioruid creditur. uł de homine facile creditur. in cet̾is
u̾o rebus si quis quid credit si se id nescire intelligat.
mꝰ int̾ stulticiam hominis ⁊ sinci̾ssimam dei u̾itatem
medium quiddam int̾positam esse homiiuis sapientiam
sapiens enĩ qñtũ datum est uuitatur d̾ni. homimi aũ
auito ad nitandum alubriter nicħ est homme sapi¬
mũ bonum nemo possit nisi id plene perfc̃e ꝙ dilexi̾t
quod milło pacto fret quam diu mala corꝑis atoy for¬
tuita formidant᷑. xp̃e nascendo nirabilit̾ ⁊ operando cõ¬
siliauit caritatem moriendo aũ ⁊ resurgendo exelu¬
anior quarumlibet rerũ pret̾ animũ et dmi aqͥbus
sordib quanto est quis purgatior tanto uerum facili¬
i deo se nolle mori ut proficiant cũ ip̃e profectus

Expanded text:
finitima sibimet in animis hominum distinctione dignisfinitima sibimet in animis hominum distinctione dignissima; intelligere, credere, opinari. Quae si per em tunc est culpandum, cum uel de deo indignum aliquid creditur uel de homine facile creditur. in ceteris uero rebus si quis quid credit, si se id nescire intellegat, mus inter stultitiam hominis et sincerissimam dei ueritatem medium quiddam interpositam esse hominis sapientiam. sapiens enim, quantum datum est, imitatur deum; homini autem stulto ad imitandum salubriter nihil est homine sapimum bonum nemo possit, nisi id plene perfecteque dilexerit — quod nullo pacto fiet, quamdiu mala corporis atque fortuita formidantur — ille nascendo mirabiliter et operando conciliauit caritatem, moriendo autem et resurgendo excluamor quarumlibet rerum praeter animum et deum; a quibus sordibus quanto est quisque purgatior, tanto uerum faciliideo se nolle mori ut proficiant, cum ipse profectus
Abbreviated transcription (Latin):
principatꝰ ꝙ sui gr̃a falsas ac nouas opiniones uł gĩg¬
tur potest s qui niuiꝰ excitandus est qui amplius re¬
primendus. ut neq ille desꝑatõne fiangat᷑. neq iste
precipitetur audacia. Hii qui ualent uolare ne cui
sint periculosum inuitam̃tũ paulisper count᷑ incedẽ
qua etiã cetis tutum est. Melius est crrcuire aliom̃tum¬
qua tutissimũ est ingredi quam ⁊ tͥ esse auctorẽ scłi¬
ꝑiculi ⁊ ceteris temeritatis exemplum. Cuiustodi li
bet exceslant ingenio nisi deus assit humo repũt tũc
aũt ad est sicietati humane in d̾m tendentib cure sit
quo gradu nicħ firmiꝰ in celum reperiri pot᷑. Trra sũt
est opiantium .i. eoꝵ qui se arbitrant᷑ scire ꝙ nesciũt
alterum eoꝵ qui sentiunt quidem se nescire s non ita
querunt ut niuenire possunt. t̾cium eoꝵ qui neq se
scire existimant nec querere uolunt. Tria sũt uelut

Expanded text:
principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gigprincipatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gigntum potest; sed qui minus, excitandus est, qui amplius, reprimendus, ut neque ille desperatione frangatur, neque iste praecipitetur audacia. quod facile fit, si etiam ii, qui ualent uolare, ne cui sint periculoso inuitamento, paulisper cogantur incedere. qua etiam ceteris tutum est. haec est prouidentiqua tutissimum est ingredi, quam et tibi esse auctorem periculi et ceteris temeritatis exemplum. Quare ilibet excellant ingenio, nisi deus adsit, humo repunt. tunc autem adest, si societas humana in deum tendentibus curae sit. quo gradu nihil firmius in caelum reperiri potest. ego est opinantium, id est, corum qui se arbitrantur scire quod nesciunt. Alterum eorum qui sentiunt quidem se nescire, sed non ita quaerunt, ut invenire possint. Tertium eorum qui neque se scire existimant, nec quaerere volunt. Tria sunt item velut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbus est. Tnde uult emine̾ suꝑbra inde in angus¬
tiãs egestatemoꝵ contruditur cum a cõmũi ad ꝓpriũ
dampnoso sui amore redigitur. Peru̾sus sui amor¬
priuat scã societate turgidũ sp̃m. eumq coartat mi¬
seria. iam per nuquitatem saciar cupientẽ. Mharit̃
habere dũm meruit mulieris non natura sed culpa
quod tam̃ nisi seruetur deprauabitur ampłiꝰ nataͣ
amare quod uideas ⁊ sumna felicitas habere quod
amias. ibi enĩ beata uita in fonte suo bibitur unde a¬
spergitur aliquid huic humane uite ut in tẽp¬
tarõnib huius scłi temꝑant̾ fortit̾ iuste pu̾dent᷑ q
roprie cum loquimur id solum sciri dicimus
quod mentis firma ratõe cõprehendimꝰ cũ uo
loquim᷑ u̾bis consuetudrui aptiorib sicut loquit᷑
etiã diuina scͥptura non dubitem᷑ dicere scire nos
et quod ꝑcepimꝰ nr̃i corporis sensib ⁊ quod fide
opinio qui alicuiꝰ temporalis commodi ⁊ maxĩe głẽ

Expanded text:
unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. spepriuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque pe cum loquimur, id solum scire dicimus, quod mentis firma ratione comprehendimus. Cum vero loquimur verbis consuetudini aptioribus, sicut loquitur etiam divina Scriptura, non dubitemus dicere scire nos, et quod percipimus nostri corporis sensibus, et quod fide opinio, qui alicuius temporalis commodi et maxime gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
Qsestigia si motus animꝰ figit in corpore. possuat ⁊
mamere ⁊ quenidã quasi habitiiu facere que latent᷑
cum agitata fuerint ⁊ contrectata scd̾m agitantis ⁊ cor¬
trectautis uolintatem ingerunt nobis cogaitatones et
sompnia. atq io fit mira facilitate. Ira est qnͣtũ mea fert

Expanded text:
vestigia sui motus animus figit in corpore, possunt et manere, et quemdam quasi habitum facere; quae latenter cum agitata fuerint et contrectata, secundum agitantis et contrectantis voluntatem, ingerunt nobis cogitationes et somnia; atque id fit mira facilitate. Si enim nost
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ eccłie utilitatẽ honori nr̃o exhibent᷑. defendẽt᷑
forte bona conscientia. defend̾e̾ aũt non poterunt malã.¬
Ad aurelit. Quod orationib meis adiuuari te credis.
non solum non defugio uerum etiam libent̾ amplector
ita enim ⁊ si non meis aut certe tuis me dñs nr̃ exau
diet meritis. Non asꝑe quantũ existimo. non duriter
non modo imꝑiose ista olluntur. magis docendo quã
iudendo magis monendo quam minendo. sic enĩ agend̾̃
est cum multitudine. seueritas aũt ex̾cenda est in pcẽa
paucoꝵ. ⁊ si quid minamur cum dolore fiat. Prelatus
sibi assumendo quam offertur. s tam̃ ab eis qui se ho
uorant nec totum uec nichil accipiendo ⁊ id quos ac¬
cipitur laudis aut honoris. non p̃p se qui totus coram
deo esse debet ⁊ humana contẽpnere. s propt̾ illos acci¬
pratur quib consułe̾ non pot̃ si nimia deiectõne uiles

Expanded text:
propter Ecclesiae utilitatem honori nostro exhibentur, defendentur forte bona conscientia; defendere autem non poterunt malam.d primum, quod orationibus meis te adiuuari credis, non solum non defugio, uerum etiam libenter amplector. ita enim etsi non meis, at certe tuis me dominus noster exau ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur, magis docendo quam iubendo, magis monendo quam minando. sic enim agendum est cum multitudine, seueritas autem exercenda est in peccata paucorum. et si quid minamur, cum dolore fiat de sibi assumendo quam offertur; sed tamen anorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uiles