comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei euacuauit.: absit. Est enĩ ds̃ uerax:
om̃is autẽ homo mendax. Quod adnos at¬
Si autẽ quis ultro et crimine suo ꝑierit: &
penitentiã agere atq ad ȩccłiam redire no¬
luerit: nos die iudicii inculpatos fut᷑os
qui consulimꝰ stantes: illos solos inpenis
remansuros: qui noluert̃ consilii nr̃i sa¬
lubritate sanari: Nec mouere nos debent
conuicia ꝑditorũ: quo minꝰ a uia recta &
instruat dicens: si hominibꝰ placerem.
xp̃i seruus ñ eẽm. Inter est utrũ qͥs hoĩes
ꝓmereri. andm̃ cupiat. Si hominibꝰ pla¬
cetur: dñs offenditur. Si uero idenitam᷑
& elaboremꝰ ut possimus dõ placere: & con¬
uicia et maledicta debemꝰ humana con¬
tempnere. Quod autẽ tibi de fortunato
isto pseudo ep̃o. a paucis et inueteratishe¬
reticis constituto. Non statĩ scripsi frat̃ Rm̃e:
non ea reserat quȩ innoticiã tuã deberet
festinato statim quasi magna aut metu¬
enda ꝑferri: maxime quando &e fortu¬

Expanded text:
Dei evacuavit? Absit: est enim Deus verax, Dei evacuavit? Absit: est enim Deus verax, omnis autem homo mendax . VIII. Quod ad nos atSi autem paenitentiam agere adque ad ecclesiam redire noluerit, nos die iudicii inculpatos futuros qui consulimus sanitati, illos solos in poenis remansuros qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. nec mouere nos debent conuicia perditorum quo minus a uia recta et apostolus instruat dicens: si hominibus placerem, Christi seruus non essem. interest utrum quis homines promereri an Deum cupiat. si hominibus placetur, Dominus offenditur. si uero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et conuicia et maledicta debemus humana contemnere. Quod autem tibi de Fortunato isto psendoepiscopo a paucis et inueteratis haereticis constituto non statim scripsi, frater carissime, non ea res erat quae in notitiam tuam deberet festinato statim quasi magna aut metuenda perferri, maxime quando et Fortu
Abbreviated transcription (Latin):
cata ab eodẽ dño fuerat ȩccła. unus pro
om̃ibꝰ loquens. & ȩccliȩ uoce respondens:
ait. Dñẽ ad quẽ ibimus: Uerba uite et̃¬
nȩ habes: & nos cognouimꝰ. & credidimꝰ¬
quia tues xp̃e filius dĩ uiui: significais
pa sua ꝑire: eccłiam tam̃ quȩ inxp̃o cre¬
dat. et quȩ semel id quod cognouerit te¬
neat. numquã ab eo discedere: & eosdem¬
eẽ ȩccłiã qui indomo dĩ ꝑmanent᷑ plan¬
tationẽ uero plantatã a dõ patre ñ esse
quos uidemus ñ frumenti stabilitate
solidari: sed tanquã paleas. dissipantis
inunici spu uentilari. De quib & ioħs
in epła sua dicit. Ex nob̾ exierunt: sed ñ
fuerunt ex nob̃. Si enim fuissent ex nob̾.
mansissent nob̃cũ. Item pauluꝰ monet
nos cũ mali de ȩccłia peunt ñ moueri:
nec recedentibꝰ ꝑfidis fidẽ minui: Quid
enĩ inquit si exciderunt a fide quidã
illorũ: Numqͥd infidelitas illorũ fidem

Expanded text:
cata ab eodem Domino fuerat ecclesia unus pro cata ab eodem Domino fuerat ecclesia unus pro omnibus loquens et ecclesiae uoce respondens ait: Domine, ad quem imus? uerbum uitae aeternae habes, tu es Christus filius Dei uiui, significans pa sua perire, ecclesiam tamen quae in Christum credat et quae semel id quod cognouerit teneat, numquam ab eo omnino discedere et eos esse ecclesiam qui in domo Dei permanent, plantationem uero plantatam a Deo patre non esse quos uidemus non frumenti stabilitate solidari, sed tamquam paleas dissipantis inimici spiritu uentilari, de quibus et Iohannes in epistula sua dicit: ex nobis exierunt, sed non fuerunt ei nobis, si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. item Paulus nos, cum mali de Ecclesia pereunt, non moveri, nec recedentibus perfidis fidem minui: Quid enim, inquit, si exciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegit: sed ille qui xpͣi adu̾sariꝰ et ȩcclłiȩ
eiꝰ immicꝰ ad hoc ȩccłȩ ꝓpositũ sua infesta¬
tione ꝑsequit᷑ ut gub̃natore sublato. atro¬
cius atq uiolentiꝰ enrra ȩccłiȩ naufragia
grassetur. Nec quemquã fidelẽ & eũglii
memorẽ atq apłi p̾monentis mandata
dam in extremis temporibꝰ suꝑbi & con¬
tumaces & sacerdotũ dei hostes. aut de
seri a quibꝰdam miret᷑ aliquis: qnͣdo ipsũ
dnm magnalia & mirabilia summa faci¬
entẽ. et uirtutes di patris. factoꝵ suorũ
testimonio corroborantẽ. discipłi sui reli¬
querint: & tam̃ ille ñ increpauit recedẽ¬
tes. aut grauit̾ cõminatꝰ est: sed magis
conu̾sus ad apłos suos dixͣ. Numqͥd & uoᷤ
uultis abire: Seruans scilicet legẽ qua
homo lib̾tati suȩ relictus. & in arbitͥo ꝓpͥo
constitutꝰ: sibimet ipsi uel mortẽ appe¬
tit uel salutẽ Petrus autẽ suꝑ quẽ edifi¬

Expanded text:
protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae ejus inimicus, ad hoc Ecclesiae praepositum sua infestatione persequitur, ut gubernatore sublato, atrocius atque violentius circa Ecclesiae naufragia grassetur. VII. Nec quemquam fidelem et Evangelii memorem, atque Apostoli praemonentis mandata e, si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sacerdotum Dei hostes aut de seri a quibusdam miretur aliquis; quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem, et virtutes Dei Patris factorum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquerint. Et tamen ille non increpuit recedentes ant grauiter comminatus est, sed magis conuersus ad apostolos suos dixit: numquid et nos uultis ire? seruans scilicet legem qua homo libertati suae relictus et in arbitrio proprio constitutus sibimet ipse uel mortem adpetit uel salutem. Petrus tamen super quem aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit:. Uȩ uob̃ filii desertores. habustis
& ñ ꝑ sp̃m meũ: adicere peccata suꝑ pec¬
cata Eȩterũ. dico enĩ ꝓuocatus. dieo do¬
lens. dico compulsus: quando ep̃e in locũ
de functi constituit᷑: quando popłi uniu̾si
suffragio in pace deligit᷑ quando dĩ auxilio
in ꝑsequutione. ꝓtegitur: collegis omnib
ennio iam ꝓbatꝰ: inquiete seruiens dis¬
ciplinȩ: intẽpestate ꝓscriptꝰ: applicito ⁊ ad¬
iuncto ep̾atus sui nomine. tociens ad leo¬
nem petitꝰ: in circo. in amphiteatro. dñicȩ
dignationis testimonio honoratꝰ: his ipsis
etiã diebus quib ad te has litteras feci.
obsacrificia quȩ edicto ꝓposito celebrare
populus uidebat᷑. clamore populariũ.
ad leonẽ denuo postulatꝰ in circo: cũ talis
frat᷑ łi m̃e a quib dã desꝑatis & ꝑditis et
extra ȩccłam constitutis inpugnari ui¬
detur: apparet quis inpugnet: ñ scilicet
xxp̃c qui sacerdotes aut constituit aut

Expanded text:
ac dicit: uae uobis, filii desertores. haec dicinon per spiritummeum, adicere peccata super peccata. Ceteium — dico eniin prouooatus, dico dolens, dico conpulsus quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi uniuersi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibusennio iam probatus, in quiete seruiens disciplinae, in tempestate proscriptus, adplicito et adiuncto episcopatus sui nomine, totiens ad leonem petitus, in circo in amphitheatro dominicae dignationis testimonio honoratus, his ipsis etiam diebus quibus has ad te litteras feci ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus iubebatur clamore popularium ad leonem denuo postulatus in circo: cum talia, frater carissime, a quibusdam desperatis et perditis et extra ecclesiam constitutis inpugnari uidetur, apChristus, qui sacerdotes aut constituit aut
Abbreviated transcription (Latin):
mittit bona: et malus homo de malo thes¬
auro emittit mala. Unde & diues ille pec¬
cator. qui de lazaro in sinu abrahȩ posi¬
to atq in refrigerio constituto implorat
auxiliũ: cum intorm̃tis cruciabundus
flaminȩ cremantis ardorib adurebat᷑.
int᷑ om̃s corporis partes magis os & lin¬
gua penas dat. quia scilicet plus lingua
sua & ore peccauerat. Nam cũ scriptum
sit. neq maledici regnũ dĩ possidebunt:
& iterũ dñs in ȩuangłio suo dicit qͥ dixe¬
rit frĩ suo fatuȩ & qui dixerit racha: reꝰ
erit gehennȩ ignis: quomͦ possunt cen¬
surã dñi ultoris euadere. qui talia inge¬
runt non solũ frĩb sed & sacerdotibꝰ. qͥbuᷤ
honor tantꝰ de dei dignatione concedit᷑:
ut quisq sacerdoti eiꝰ & ad tempus hie
iudicanti ñ obtemꝑaret. statim necaret᷑:
Indeuteronomio loquit᷑ dñs ds̃ dicens:
Homo quicunq fuerit insuꝑbia. ut ñ
exaudiat sacerdotẽ aut iudicẽ quicũq

Expanded text:
mittit bona et nequam homo de nequam thesmittit bona et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam. unde et diues ille peccator, qui de Lazaro in sinu Abraham posito adque in refrigerio constituto inplorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur, inter omnes corporis partes magis os eius et lingua poenas dat, quia plus scilicet lingua sua et ore peccauerat. Nam cum scriptum sit: neque maledici regnum Dei consequantur, et iterum Dominus in euangelio suo dicat: qui dixerit fratri suo fatuerit in gehennam ignis , quomodo possunt censuram Domini ultoris evadere, qui talia ingerunt non solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus honor tantus de Dei dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus et ad tempus hic judicanti non obtemperaret, statim necaretur? In Deuteronomio loquitur Dominus Deus dicens: Et homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
tio eiꝰ ꝑibit. Et iterũ: Uidi impiũ super¬
exaltatũ. et eleuatũ sicut cedros libani.
& transiui et ecce nͨ erat: quesiui eũ et
non e᷑ inuentꝰ locus eiꝰ. & exaltatio & in¬
fiatio. & arrogans ac suꝑba iactatio. ñ de
xp̃i magisterio qui humilitatẽ docet.
in animo tuo: in cęlũ ascendã. suꝑ astra
cȩli ponã sedem meã: sedebo in monte
Tu uero ad inferos descendes infundam᷑¬
ta t᷑rȩ: & qui uidebunt te mirabunt᷑ suꝑ
te. Unde & parem talib penã. scͥptura
diuina loco alio cõminatur & dieit. Die ᷤᷤ
eni dñ sabaoth suꝑ omnẽ in uiriosum
et suꝑbũ: & suꝑ omnẽ elatum. & excel¬
sum: De ore itaq &e de uerbis suis unꝰ qͥlꝙ
uero antixp̃m habeat. loquendo detegitur.
scđm quod dñs in euͣgłio suo dicit. Proge¬
mes uꝑarũ: quomͦ potestis bona loqͥ cum
sitis mali: De habundantia enĩ cordis: os
emittit. Bonus homo de bono thesauro e¬

Expanded text:
tio ejus peribit . Et iterum: Vidi impium tio ejus peribit . Et iterum: Vidi impium exaltatum, et extolli super cedros Libani;  transiui, et ecce non fuit. et quaesiui eum, et non est inuentus locus eius. exaltatio et inflatio et adrogans ac superba iactatio non de Christi magisterio, qui humilitatem docet, in animo tuo: in caelum ascendam, super stellas Dei ponam sedem meam, sedebo in monte tu uero ad inferos descendes in fundamenta terrae: et qui uidebunt te, mirabuntur super te. unde et parem talibus poenam scriptura diuina loco alio comminatur et dicit: dies enim Domini Sabaoth super omnem iniuriosum et superbum et super omnem elatum et excelsum. de ore itaque ac de uerbis suis unusquisquuero antichristum habeat, loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo dicit: progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. bonus homo de bono thesauro e
Abbreviated transcription (Latin):
tit et coronari: neq nob̃ ignomina est
pati a frĩb quod passus est. xp̃e: nec illis
gła est facere quod fecit uidas. Quȩ autẽ
sui elatio est quȩ cõminantiũ tumens
iniusta et uana iactatio: illic absenti mi¬
nari. cũ hic me habeant inpotestate pre¬
sentẽ: Conuicia eoꝵ quib se & uitã suã
cotidie lacerant ñ timemꝰ: fustes & la¬
pides et gladios quod uerbis parricidalib
iactitant. non ꝑ horrescimꝰ. Quod in illis ẽ
homicide sunt apud dm̃ tales: necare tam̃
eccłiastica disciplina. aut sacerdotalis sol¬
uenda censura. qm̃ conuiciis infestamtir
ac terrorib quatim᷑ quando occurrat
Iue uͦ qui psumit et contumax ẽ. uir sui
iactans nichil omnino ꝓficiet: qui dila¬
tauit tanquã inferi animã suã. & iterũ.
Et auerbis uiri peccatoris ne timueritiᷤ.
quia gła eius instercore erit & inuer¬
mes. Hodie extollet᷑ & cras ñ inueniet᷑.
qm̃ conuersus est. int̾ram suã : & cogita¬

Expanded text:
tit et coronari. Neque nobis ignominia est tit et coronari. Neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est Christus: nec illis gloria est facere quod fecit Judas. Quae autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et vana jactatio; illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? Convicia eorum, quibus se et vitam suam quotidie lacerant, non timemus; fustes et lapides et gladios, quos verbis parricidalibus jactitant, non perhorescimus. Quod in illis est, homicidae sunt apud Deum tales: necare tamenecclesiastica disciplina, aut sacerdotalis solvenda censura, quoniam conviciis infestamur, aut terroribus quatimur; quando occurrat i praesumit et contumax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet, qui dilatavit tamquam infernus animam suam . Et iterum: Et verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus in stercora erit et in vermes. Hodie extolletur, et cras non invenietur; quoniam conversus est in terram suam, et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
immobile: & stabilis atq in concussa uir¬
tus. contra omnes in cursus atq impetus
oblatrantiũ fuictuũ. uelut petre obicien¬
tis fortitudine et mole. debet obsistere: nec
inter ẽ. unde ep̃o aut terror aut ꝑiculũ.
ueniat: qui terrorib et ꝑicłis uiuit ob¬
noxiꝰ: & tam̃ fit de ipsis terrorib ac ꝑi¬
culis głosus: N eq enim solas gentilium
uel iudȩoꝵ minas cogitare & expectare
debemus: cũ uideamꝰ ipsum dñm afc̃ĩbꝰ¬
eẽ detentũ: & ab eo quẽ int̾ apłos ipse ele¬
gerat. ꝓditũ: inter micia quoq mundi
abel iustũ non nͥ cham frat̾ occiderit: &
iacob fugientẽ. ꝑ sequutus sit frat̾ infestꝰ.
& ioseph puer uenerit uendentibꝰ fr̾ibꝰ:
in euangłio etiã legerimꝰ pͣdictũ. magis
domesticos inimicos futuros: & qui priꝰ
copulati sacram̃to unanimitatis fuerint.¬
ipsos inuicẽ tradituros. Nichil int̾ẽ qͥs
tradat aut seuiat: cum dñs tradi ꝑmit¬

Expanded text:
immobile; et stabilis atque inconcussa virimmobile; et stabilis atque inconcussa virtus contra omnes incursus atque impetus oblatrantium fluctuum, velut petrae objacentis fortitudine et mole, debet obsistere. Nec interest unde episcopo aut terror aut periculum veniat; qui terroribus et periculis vivit obnoxius, et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. Neque enim solas Gentilium vel Judaeorum minas cogitare et spectare debemus; cum videamus, ipsum Domie detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramipsos invicem tradituros. Nihil interest quis tradat aut saeviat, cum Deus tradi permit
Abbreviated transcription (Latin):
tissẽ te minis ac terroribꝰ eorũ qui ad uene¬
rãt aliquantulũ ẽẽ cõmotũ: cũ te scdm
quod scͥpsisti aggressi eẽnt cũ sũma despe
ratione cõminantes: quod si litteras quas
attulerant ñ accepisses: publice eas reci¬
tarent: & multa turpia ac probrosa et
ore suo digna ꝓferrent: Quod suta res ẽ.
cia: & quod mali iure atq ȩquitate ñ
possunt. temeritate ac desꝑatione ꝑfici¬
ant: factũ ẽ de ep̃atus uigore & de eccłȩ
gub̃nandȩ sublimi ac diuina potestate.
ne xp̃iani ultra aut durare. aut ẽẽ iam
possimus: si adhoc uentũ est. ut ꝑditorũ
minas atq insidias ꝑtimescamꝰ. Nam et
gentiles et iudȩi minant᷑. et heretiei: atq
omnes quoꝵ pectora et mentes diabolus
obsedit. uenenatã rabiem suã cotidie fu¬
riosa uoce testantur: non tam̃ ideirco ce¬
dendum ẽ. quia minant᷑: aut inde adu̾¬
sarius et mimicus maior est xp̃o: quia

Expanded text:
tissem te minis ac terroribus eorum qui uenetissem te minis ac terroribus eorum qui uenerant aliquantum esse commotum, cum te secundum quod scripsisti adgressi essent, curatione comminantes, quod si litteras quas attulerant, non accepisses, publice eas recitarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent. Quod si ita res escia, et quod mali jure atque aequitate non possunt, temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus vigore et de Ecclesiae gubernandae sublimi ac divina potestate: nec Christiani ultra aut durare aut esse jam possumus, si ad hoc ventum est, ut perditorum minas atque insidias pertimescamus. Nam et Gentiles et Judaei minantur, et haeretici atque omnes, quorum pectora et mentes diabolus obsedit, venenatam rabiem suam quotidie furiosa voce testantur: non tamen idcirco cedendum est, quia minantur; aut ideo adversarius inimicus major est Christo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rum frem̃ ur̃m acolitũ iifisti
et dilectionis frat̾nȩ et eccłiasticȩ disciplinȩ
& sac̾dotalis censurȩ satis plenas: quibuᷤ
significasti de felicissimũ. hostem xp̃i non
nouũ: sed etiã pridem obcrimina sua plu¬
rima & grauissima abstentũ: & ñ tantum
mea. sed et plurimoꝵ coep̃oꝵ sententia con¬
ꝓhibitũ: & cum uenisset stipatus caterua
et factione desꝑatorũ: uigore pleno quod
coep᷑m agere oportet pulsũ de ȩccłia ẽẽ : de
qua iam pͥdem cũ suis similib dei maie¬
state et xp̃i dm̃i et uidicis nr̃i seueritate
depulsus ẽ: ne scismatis et discidii auctor.
ne pecuniȩ sibi cõmissȩ fraudator. ne stu¬
prator uirginũ. ne matrimonioꝵ multoꝵ
de populator atq corruptor. ultra ad huc
sponsam xp̃i in corruptã. scãm. pudicam.¬
suȩ presentiȩ dedecore. & impudica atq
incesta contagione uiolaret. Sedem̃ lecta
alia epła tua frat᷑ quã pͥmis litteris sub¬
iunxisti satis miratꝰ sum. cũ animaduer¬

Expanded text:
rum fratrem nostrum acoluthum misisti et dilectionis fraternae et ecclesiasticae disciplinae et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus significasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam pridem ob crimina sua plurima et grauissima abstentum et non tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia cont cum uenisset stipatus caterua et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet pulsum de ecclesia esse, de qua iam pridem cum sui similibus Dei maiestate et Christi Domini et iudicis nostri seueritate depulsus est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator uirginum, ne matrimoniorum multorum depopulator adque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam sanctam pudicam praesentiae suae dedecore et inpudica adque incesta contagione uiolaret. Sed enim lecta alia epistula, frater, quam primis litteris subiunxisti, satis miratus sum, cum animaduer
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. dispensatores erunt ñ de eiꝰ senten¬
tia ordinati: Hoc est fidem ñ habere. qͥ
niuimꝰ: hoc est deo honorẽ non dare. cuiꝰ
nutu & arbitrio. regi & gub̃nari omnia
scimꝰ & credimus. Plane ep̃i non de dei
uoluntate fiunt. s qui extra ȩccłam fund̃.
sicut ipse dñs induodecĩ ꝓpħis ponit &
dieit. Sibimet ipsi regem constituerunt
non ꝑme: E iterũ. Sacrificia eorũ tanqͣm

Expanded text:
id est Dei dispensatores erunt non de ejus sentenid est Dei dispensatores erunt non de ejus sententia ordinati? hoc est fidem non habere qua uiuimus, hoc est Deo honorem non dare cuius nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. plane episcopi non de uoluntate Dei fiunt, sed qui extra ecclesiam fiunt, sicut ipse Dominus in duodecim prophetis ponit et dicit: sibimet ipsi regem constituerunt, et non per me. et iterum: s
Abbreviated transcription (Latin):
reses oborte sunt. aut nata sunt scismata.
quã qnͣdo sacerdoti dĩ non obtemꝑatur.
nec unus in ȩccłia ad tempus sacerdos.
& ad tẽpꝰ uidex uice xpͣi cogitat᷑ : cui si se¬
cundũ magisteria diuina. obtẽ peraret
frat̾nitas uniu̾sa: nemo adu̾sũ sacerdo¬
tum collegiũ qͥcquã moueret: nemo post
diuinũ iudiciũ. post popłi fuffragium.
post coep̃oꝵ consensũ. iudicẽ se iam non
ep̃is sed dõ faceret: nemo discidio unita¬
tis xp̃i ȩccłiam scinderet: nemo sibi pla¬
cens ac tumens seorsũ foris heresim no¬
uã conderet: nifisi ita ẽ aliquis sacrilege
temeritatis ac ꝑditȩ mentis. ut putet sine
dĩ iudicio fieri sacerdotẽ: cum dñs in eugłio
suo dicat. nonne duo passeres asse ueneurs.
et neuter eorũ cadit int̾rã sine patris uo¬
luntate: Cum ille ne minima fieri sine¬
dĩ uoluntate dicat: ex istimat aliquis suꝰ¬
mat et magna. aut non sciente aut nͨ ꝑ

Expanded text:
reses obortae sunt aut nata sunt schismata reses obortae sunt aut nata sunt schismata quam quando sacerdoti Dei non obtemperatur nec unus in ecclesia ad tempus sacerdos et ad tempus iudex uice Christi cogitatur: cui si secundum magisteria diuina obtemperaret fraternitas uniuersa, nemo aduersum sacerdotum collegium quicquam moueret, nemo post diuinum iudicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, iudicem se non iam episcopis sed Deo faceret, nemo discidio unitatis Christi ecclesiam scinderet, nemo sibi placens ac tumens seorsum foris haeresim nouam conderet: nisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis ut putet sine ei iudicio fieri sacerdotem, cum Dominus in euangelio suo dicat: . nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate? cum ille nec minima fieri sine uoluntate Dei dicat, existimat aliquis summa
Abbreviated transcription (Latin):
me audit. audit eum qͥ me misit: & qui
emundasset: uade inquit ostende te sa¬
cerdoti. Et cum postea tempore passionis
alapã accepisset a seruo sacerdotis dicente.
dñs nichil contumeliose dixit. nec qͥcqͣm
de sacerdotis honore detraxit sed inno¬
centiã suam magis asserens ce ostendens.
si male inquit loquutꝰ sum. ex probra de¬
dictum eẽt. sic insilis insacerdotẽ dĩ male¬
dicendo: quãqm dño iam crucifixo sacͥlegi¬
et impii et cruenti illi ẽẽ cepissent. nec qͥeqͣ¬
iam de sacerdotali honore & auctoritate
retinerent: tam̃ ipsũ quãuis in ane nom̃.
& umbrã quandã sacerdotii cogitans paulꝰ.
Cum hȩc tanta & talia & alia multa exem¬
pla p̃cedant. quib sacerdotalis auctorita ᷤᷤ¬
& potestas de diuina dignatione firmat᷑:
quales putas eẽ eos qui sacerdotũ hostes.
et contra ȩccłam catholicã rebelles. nec p᷑¬
monentis dñi cõminatione. nec futuri iu¬
dicii ultione terrent᷑: Neq enĩ aliunde he¬

Expanded text:
qui mundasset: « Vade, inquit, ostende te sacerdoti . » Et cum postea tempore Passionis alapam accepisset a servo sacerdotis, cumque em? Dominus nihil contumeliose dixit, nec quidquam de sacerdotis honore detraxit. Sed innocentiam suam magis asserens et ostendens: « Si male, inquit, locutdictum esset, Sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo? quamvis Domino jam crucifixo sacet impii et cruenti illi esse coepissent nec iam quicquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent, tamen ipsum quamuis inane nomen et umbram quandam sacerdotis cogitans Paulus,Cum haec tanta ac talia multa exempla praecedant quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de diuina dignatione firmatur, quales putas esse eos qui sacerdotum hostes et contra ecclesiam catholicam rebelles nec praemonentis Domini comminatione nec futuri iudicii ultione terrentur? neque enim aliunde hae
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Qui ad uindictam suã nimiũ festi¬
nat et ꝓꝑat: consideret quia nec dum
uindicatꝰ ẽ ipse quiuindicat. Pat ds
Ds̃ exaltauit illum et donauit illi nom̃
quod ẽ suꝑ omne nom̃: ut in nomine
dm̃ omne genu fletat᷑ cȩlestium t̾restri¬
umq infernorum. Inapocalipsi angls
ioh̃i uolenti adorare se resistit et dicit:
uide ne feceris: conseruus tuus sum et
fr̃m̃ tuorum: iħm dñm adora. Qualis
iħs dñs ⁊ quanta patientia: ut qui incęlis
adoratur. nec dum uindicetur int̾ris:
huiuspatientiam fr̃s dilectissimi in ꝑse¬
quutionib ⁊ passionib nr̃is cogitemus
huius aduentui plenum expectationis
obsequium p̃beamus. nec defendi ante
dm̃ serui. inreligiosa ⁊ ꝑdita festinatiõe
ꝓpemus. Insistamus potius et elabore-¬
mus et toto corde ingilantes atq ad om̃ẽ
tolerantiam stabiles. dominica p̾cepta
seruemus⁊ ut cum irȩ ille ⁊uindictȩ dies
uenerit: ñ cum impiis ⁊ peccatorib puni¬

Expanded text:
rum. qui ad uindictam suam nimium festirum. qui ad uindictam suam nimium festinat et properat, consideret quia necdum uindicatus est ipse qui uindicat. pater Deus exaltauit illum et donauit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omnes genu curuent caelestium, terrestrium et infernorum. et in Apocalypsi angelus Iohanni uolenti adorare se resistit et dicit: uide ne feceris, quia conseruus tuus sum et fratrum tuorum. Iesum Dominum adora. qualis Iesus Dominus et quanta patientia ut qui in caelis adoratur necdum uindicetur in terris. huius patientiam, fratres dilectissimi, in persecutionibus et passionibus nostris cogitemus. huius aduentui plenum expectationis obsequium praebeamus nec defendi ante Dominum serui inreligiosa et inuerecunda festinatione properemus. insistamus potius et elaboremus et toto corde uigilantes adque ad omnem tolerantiam stabiles dominica praecepta seruemus, ut cum ille irae et uindictae dies uenerit non cum impiis et peccatoribus puni
Abbreviated transcription (Latin):
cui: ñ quid tam̃ semꝑ tacebo: Quis aũt
ẽ hic qui tacuisse se pͥus dicit ⁊i ñ semꝑ
tacebit: Utiq ille qui sic̃ ouis aduicti¬
mam ductus ẽ. ⁊ sicut agnuscoram ton¬
dente se sine uoce ñ aꝑuit os suum. Utiq
ille quiñ clamauit: neq inplateis uox
est audita ẽius. Utiq ille qui ñ fuit contu¬
max. neq contͣdixit cum dorsum suum
poneret ad fagella: i maxillas adpalmas:
faciemaũt suam non au̾teret afeditate
sputorum. Utiq ille quicum accusaret᷑
a sac̾dotib ⁊ semorib nicħ respondit:
et admirante pilato. patientissimum
silentium tenuit. hic ẽ qui cum impaᷤ¬
sione siluerit: multione postmodum
ñtacebit. hic est ds̃ ds̃ nr̃⁊ idẽ ñ omni-¬
um. s fidelium ⁊ credentium ds: qui
cum in scło aduentu manifestus uenerit
ñ silebit. Nam cũ inhumilitate pͥus
fuerit occultus: ueniet inpotestate ma¬
nifestus. Nunc expectemus fr̃s dilectissi-
um numerum secum parit̃ iudicatu¬

Expanded text:
cui, numquid semper tacebo? Quis autem cui, numquid semper tacebo? Quis autem est hic qui tachisse se prius dicit et non semper tacebit ? utique ille qui sicut ouis ad uictimam ductus et sicut agnus coram tondente sine uoce non aperuit os suum. utique ille qui non clamauit neque in plateis uox eius audita est. utique ille qui non fuit contumax neque contradixit, cum dorsum suum poneret ad flagella et maxillas ad palmas, faciem autem suam non auerteret a foeditate sputorum. utique ille qui cum accusaretur a sacerdotibus et senioribus nihil respondit et mirante Pilato patientissimum silentium tenuit. hic est qui cum in passione tacuerit in ultione postmodum non tacebit. hic est Deus noster id est non omnium sed fidelium et credentium Deus, qui cum in secundo aduentu manifestus uenerit non silebit. nam cum in humilitate prius fuerit occultus, ueniet in potestate manifestus. Hunc expectemus, fratres dilectissimium numerum secum pariter uindicatu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis singulis stola alba: et dictum ẽ ut
nec impleatur numerus conseruorum
⁊ fr̃m eorum: quipostea occidentur exẽ¬
plo eorum. Quando autem ueniat san-¬
guinis iusti diuina uindicta: declarat
nus: eruntq omnes alienigene:⁊ om̃s
iniqui ut stipula: ⁊ accendet illos adue¬
niens dies dicit dñs. Quod item legimus
inꝑsalmis. tbi i iudicis p̃dicatur aduẽ¬
tus: censurȩ suȩ maiestate uenerandus:
d̃s manifestus ueniet: ds nr̃ ⁊ non silebit
Ignis ante ipsũ ardebit ⁊ncͥcui tu
eius ꝓcella nimia: uocabit cȩlum sursũ
& t̃ram deorsum ut separet ppłm suũ:
colligit ex illis iustos eius: ⁊ eos qͥ dispo¬
nunt testam̃tum eius in sacͥficiis: et nũ¬
ciabunt cęli iusticiam ens qm̃ ds iudex
ẽ. Nam ⁊ysaias eadem ꝓnuntiat dicẽs.
et ingladio eius uulnerabuntur. Ct it̾m.
Dñs ds uirtutũ prodibit  comminuet
bellum: excitabit certam̃÷ et clamabit
suꝑ inimicos suos cum fortitudine. Ta¬

Expanded text:
est eis singulis stola alba et dictum est ut est eis singulis stola alba et dictum est ut nec impleatur numerus conseruorum et fratrum eorum quique postea occidentur exemplo ipsorum. Quando autem ueniat sanguinis iusti diuina uindicta declarat: nus, eruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula, et succendet illos adueniens dies, dicit Dominus. quod item legimus in psalmis, ubi Dei iudicis praedicatur aduentus censurae suae maiestate uenerandus: Deus manifestus ueniet Deus noster et non silebit. ignis ante eum ardebit et in circuitu eius procella nimia. uocabit caelum susum et terram ut separet populum suum. colligite illi iustos eius, eos qui disponunt testamentum eius in sacrificiis. et nuntiabunt caeli iustitiam eius, quoniam Deus iudex est. et Esaias eadem praenuntiat dicens: et in gladio eius uulnerabuntur. et iterum: Dominus Deus uirtutum prodibit et comminuet bellum. excitabit certamen et clamabit super inimicos suos cum fortitudine: ta
Abbreviated transcription (Latin):
expectame dic̃ dominus indiem resurrec¬
tonis meȩ intestimonio: qm̃ iudi¬
cium meum ad cong̾gationẽ gentium:
ut excipiam reges i effundam suꝑ eos
iram meam.Expectare nos iubet dñs ⁊
future ultionis diem forti patientia susti¬
nere: qui: unapocalipsi loquit᷑ dicens.
quia iam tempus in ꝓximo ẽ: et hi qui ꝑ¬
seuerant noc̾e noceant: et qui insordib
ẽ sordescat acdhuc. iustus autem adhuc
iustiora faciat similit̃ ⁊ sc̃s sanctiora.
Ecce uenio cito: ⁊ merces mea mecumẽ:¬
reddere unicuiq scdm̃ facta sua. Inde
etiam clamantes martyres ⁊ ad uin dictã
suam dolore erumpente ꝓꝑantes expec¬
tare ad huc iubent᷑: et temporib con-¬
summandis implendisq martyrib
p̃bere patientiam. Et cum aꝑuisset
inquit quintum signum: uidi sub ara
dĩ animas occisorum ꝓpt̃ u̾bum dĩ et
martyrium suum: et clamauerunt
⁊ uere ñ iudicas ⁊ uindicas sanguinem
nr̃m dehis qui int̾ris habitant: Et data

Expanded text:
expecta me, dicit Dominus, in die resurrecexpecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in testimonium, quoniam iudicium meum ad congregationes gentium, ut excipiam reges et effundam super eos iram meam. expectare nos iubet Dominus et futurae ultionis diem forti patientia sustinere. qui et in Apocalypsi loquitur dicens: quia iam tempus in proximo est: et hi qui perseuerant nocere, noceant, et qui in sordibus est sordescat adhuc, iustus autem adhuc iustiora faciat, similiter et sanctus sanctiora. ecce uenio cito, et merces mea mecum estreddere unicuique secundum facta sua. unde et clamantes martyres et ad uindictam suam dolore erumpente properantes expectare adhuc iubentur et temporibus consummandis implendisque martyribus praebere patientiam. et cum aperuisset, inquit, quintum signum, uidi sub ara Dei animas occisorum propter uerbum Dei et martyrium suum, et clamauerunt  uerus, non iudicas et uindicas sanguinem nostrum de his qui in terris inhabitant? et data
Abbreviated transcription (Latin):
contra iniuriaᷤ ⁊ cõtumeliaᷤ mites: Bocet de¬
linqẽtibꝰ cito ignoscẽ: si ipse delinqͣs. du
imultũ rogare: tẽptationes expugnat :¬
ꝑsecutiones tolerat: passioẽs imartiria cõsũmat. Ip̃a
est quȩ fidei nr̃e fundamenta firmiter
munit: ipsa ẽ quȩ increm̃ta spei sublimit̃
ꝓuehit: ipsa actum dirigit. ut cenere pos¬
simus uiã xp̃i dum ꝑeius tolerantiam
gradimur:. ipsa efficit ut ꝑseueremus filii
dĩ. diun patientiã patrisimitam᷑. Et qm̃
plurimos scio fr̃s dilectissimi. uł pond̾e
iniuriarum angentium uel dolore. de
his quiadu̾sum se grassant᷑ i seuiunt un¬
dicari uelocit̃ cuꝑe nec illud in extrema
parte reticendum ẽ: ut mistis fuictuantis
mundi turbinib. ⁊iudeorum siue gen¬
tilium. hereticorum qͦ ꝑseguutionib
constituti patient expectemus ultionis
diem̾nec ad uindictam doloris nr̃i queru-¬
la festinatione ꝓꝑemus: cum scͥptum sit.

Expanded text:
contra iniurias et contumelias mites. docet decontra iniurias et contumelias mites. docet delinquentibus cito ignoscere, si ipse delinquas, diu et multum rogare. temptationes expugnat, persecutiones tolerat, passiones et martyria consummat. ipsa est quae fidei nostrae fundamenta firmiter munit. ipsa est quae incrementa spei sublimiter prouehit. ipsa actum dirigit, ut tenere possimus uiam Christi, dum per eius tolerantiam gradimur. ipsa efficit ut perseueremus filii Dei, dum patientiam patris imitamur. Et quoniam plurimos scio, fratres dilectissimi, uel pondere iniuriarum angentium uel dolore de eis qui aduersum se grassantur et saeuiunt uindicari uelociter cupere, nec illud in extrema parte reticendum est, ut in istis fluctuantis mundi turbinibus et Iudaeorum siue gentilium et haereticorum quoque persecutionibus constituti patienter expectemus ultionis diem nec ad uindictam doloris nostri querula festinatione properemus, cum scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter expensis. patientiam ꝑ quam
dnm̃ possumus. plena obseruatione tene¬
amusquȩ copiosa ⁊ multiplex ñ angusto
fine concluditur. nec breuib t̾minis coer¬
cet᷑. Latepatet patientie uirtus: et ub̃tas
eius ac largitas. de unius quidem nominiᷤ
fonte ꝓficiscitur: s exundantib uenis ꝑ
multa głarum itinera diffundit᷑: nec
ꝓficere aliquid mactib nr̃is potest ad
consummandam laudem: nisunde con¬
suminationis accipiat firmitatẽ. Patien¬
tia ẽ quȩ nos d̃o comiñdat ⁊ seruat. Ipsa
ẽ quȩ iram temꝑat: quȩ linguam refre
nat: m̃tem gub̾nat: pacem custodit. dis¬
ciplinam regit: libidinis impetum frangit.
tumoris uiolentiam compͥmit: incendiu̾
simultatis extinguit. coercent potentiã
diuitum: inopiam pauꝑum refouet:
tuetur inuirginib beatam integritatẽ:
inuidiuis laboriosam castitatẽ: inconu¬
gatis ⁊ maritatis indiuiduam caritatem.
fãcit humiles inpsꝑis: iadu̾sis fortes:

Expanded text:
diligenter expensis patientiam per quam diligenter expensis patientiam per quam Deum possumus, plena obseruatione teneamus: quae copiosa et multiplex non angusto fine concluditur uel breuibus terminis coercetur. late patet patientiae uirtus et ubertas eius et largitas de unius quidem nominis fonte proficiscitur, sed exundantibus uenis per multa gloriarum itinera diffunditur, nec proficere aliquid in actibus nostris potest ad consummandam laudem, nisi inde consummationis accipiat firmitatem. patientia est quae nos Deo et commendat et seruat: ipsa est quae iram temperat, quae linguam frenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam diuitum, inopiam pauperum refouet, tuetur in uirginibus beatam integritatem, in uiduis laboriosam castitatem, in coniunctis et maritatis indiuiduam caritatem. facit humiles in prosperis, in aduersis fortes,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Et quod esau de maiorib admino¬
ra descendit pͥmatus suos ꝑimpatienti-¬
am mͣtis admisit. Quid iudaicus ppłs
cͥcabñficia diuma ꝑfidus ⁊ingratus:
nonne quod ado pͥmum recessit impati¬
entiȩ cͥmenfuit: Dum moysi cum deo
colloquentis moras ñ potest ferre: ꝓfanoᷤᷤ
ausus ẽ dos postulare. ut itineris sin duceᷤ
nuncuparet. caput bubalum ⁊ trestre fig¬
m̃tum. Nec uiquam ab eadem impa¬
tientia destitit: quominus semꝑ docili-¬
tatis ⁊ diuinȩ ammonitionis impatienᷤ
ꝓpħas suos ⁊iustos quõq ꝑuñdo. ad crucẽ
tientia etiam in eccłia hereticoᷤ facit. et iu
deorum similitudinem contͣ xp̃i pacem
et caritatem rebelles. adhostilia ⁊ furiosa
odia compellit. Et ne longum sit singla
recensere: omnia omnino quȩ patientia
oꝑib suis edificat ad glam: impatientia
destruit ad ruinam. Quare fr̃s dilectissi¬
mi et bonis patientiȩ et impatientiȩ malis

Expanded text:
fuit, et quod Esau de maioribus ad minofuit, et quod Esau de maioribus ad minora descendit, primatus suos per inpatientiam lentis amisit. quid Iudaicus populus circa beneficia diuina perfidus et ingratus nonne quod a Deo primum recessit inpatientiae crimen fuit? dum Moysi cum Deo conloquentis moras non potest ferre, profanos deos ausus est postulare, ut itineris sui duces nuncuparet caput bubulum et terrestre figmentum, nec umquam ab eadem inpatientia destitit quominus semper docilitatis et diuinae administrationis impatiens prophetas suos et iustos quosque perimendo ad crucem tientia etiam in ecclesia haereticos facit et ad Iudaeorum similitudinem contra Christi pacem et caritatem rebelles ad hostilia et furiosa odia compellit. et ne longum sit singula recensere, omnia omnino quae patientia operibus suis aedificat ad gloriam inpatientia destruit ad ruinam. Quare, fratres dilectissimi, et bonis patientiae et inpatientiae malis
Abbreviated transcription (Latin):
dit uulnerum uastitas: i tabescentes ac
fluentes artus. uermium quoq edax pe¬
na consumit. Ac nequid omnino rema-¬
neret. quod ñ iobinsuis tẽptationibus
exꝑiretur: armat diabolus ⁊ uxorem illo
antiquo nequitiȩ suȩ usus ingenio: qua-
fecit morigine. Nec tam̃ iob grauibus
e densis conflictationib frangitur quo¬
minus int̃ illas angustias ⁊ p̃ssuras suas
dĩ benedictione uictricem patientia p̃di¬
cetur: Tobyas qͦ post iusticiȩ ⁊ miscdiȩ
suȩ oꝑa magnifica. luminum amissione
temptatus. inquantum patienter cecita¬
trario impatientia importet considere¬
ita contra impatientia diaboli malum
muenitur: ita inpatiens sẽꝑ existit cuiꝰ
mentem diaboli nequitia possidet:
Ex ordia deniq ipsa uideamus. Diabo¬
lus hominem adimmaginẽ dĩ factum
dit Adam contra cȩleste p̃ceptum cibi¬
lecalis impatiens admortẽ cecidit: nec
acceptam diuinitus grãm patientia
custode seruauit. Etut cam frẽm ꝑie

Expanded text:
dit uulnerum uastitas et tabescentes ac dit uulnerum uastitas et tabescentes ac fluentes artus uermium quoque edax poena consumit. ac ne quid omnino remaneret quod non Job in suis tentationibus experiretur, armat diabolus et uxorem, illo antiquo nequitiae suae usus ingenio, quasifecit in mundi origine; nec tamen Job gravibus ac densis conflictationibus frangitur quominus inter illas angustias et pressuras suas Dei benedictio victrice patientia praedicetur. Tobias quoque, post justitiae et misericordiae suae opera magnifica, luminum amissione tentatus, in quantum patienter caecitatrario impatientia importet considerei est, sic e contra impatientia diaboli malum;patiens invenitur, ita impatiens semper existit cujus mentem diaboli nequitia possidet. Exordia denique ipsa videamus. Diabolus hominem ad imaginem Dei factum dit. Adam, contra coeleste pletalis inpatiens in mortem cecidit nec acceptam diuinitus gratiam patientia custode seruauit, et ut fratrem Cain
Abbreviated transcription (Latin):
cati. firmitas corporis cum immortalitate
discesserit: ⁊ cum morte infirmitas uenerit:
nec possit firmitas recipi. nisicum recepta
ummortalitas fuerit: oportet in hac fragi¬
litate ⁊ infirmitate corporea luctari semꝑ
x congredi. Quȩ luctatio ⁊ congressioñpo
test nͥpatientiȩ turib sustineri. Examinan-¬
dis autem nob̃ atq explorandis diu̾sum-¬
portantur dolores: ⁊multiplex temptati-¬
onum qualitas irrogatur: de iacturis
facultatũ: deardorib febrium: decrutia¬
tib uulnerum: de amissione carorum:
nec aliud magis in iustos discernit & iustoᷤ.
quam quod inadu̾sis ꝑimpatientiam
queritur ⁊ bla̾phemat iniustupatientia
uirtute ꝓuectus: quanta adu̾sus eum
diaboli iacula emissa quanta ad mota
torm̃ta. Iactura reifamiliaris infligitur:
numerosȩ sobolis orbitas inftigitur. Diueᷤᷤ
incensu dñs: uinlib̾is pater ditior: nec do¬
minus factus repente nec pat̃ est. Acce¬

Expanded text:
epti firmitas corporis cum immortalitate epti firmitas corporis cum immortalitate discesserit et cum morte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi nisi cum recepta et immortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate adque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. examinandis autem nobis adque explorandis diuersi inportantur dolores et multiplex temptationum qualitas inrogatur de iacturis facultatum, de ardoribus febrium, de cruciatibus uulnerum, de amissione carorum. nec aliud magis iniustos discernit et iustos quam quod in aduersis per inpatientiam queritur et blasphemat iniustus, patientia uirtute prouectus. quanta aduersus eum diaboli iacula emissa, quanta admota tormenta. iactura rei familiaris infligitur, numerosae subolis orbitas inrogatur: diues in censu dominus et in liberis pater ditior nec dominus repente nec pater est. acce
Abbreviated transcription (Latin):
lenitatis imitator. Quid dicam de irade
discordia: de simultate quȩ inxpĩano
ẽẽ ñ debet: Sit patientia in pectore:⁊ hȩc
in locum illic habere ñ possunt: aut si adire¬
eum temptauerint: cito exclusa discedẽt:
⁊ domicilium pacificum ꝑseuerat incor-¬
de:ubi dum̃ pacis delectet habitare. Am-¬
monet demq apls dicens. Nolite contri¬
stare sp̃m scm di: in quo signati estis in-
diem redemptionis. Omnis amaritudo
ura indignatio. ⁊ clamoriblasphemia:
auferatur a uobis. Si enim xp̃ianus a
furore ⁊ contentione carnali tamquam
de maris turbinib excessit: et tranquillꝰ
ac lenis importu xp̃i ẽẽ iam cepit: nec irã
nec discordiam debet intra pectus admit¬
tere: cui nec malum ꝓmalo reddere liceat
nec odisse. Nec non aduaria quoq car¬
nis incominoda. ⁊ crebros corporis durosq
cruciatus. quib humanum genus cotidie
fatigatur ⁊ quatit᷑: patientia necessaria ẽ.
Nam cum iilla pͥma transgressione pec¬

Expanded text:
lenitatis imitator. Quid dicam de ira, de discordia, de simultate, quae in Christiano esse non debent? Sit patientia in pectore, et haec illic locum habere non possunt; aut si adire tentaverint, cito exclusa discedunt, ut domicilium pacificum perseveret in corde ubi Deum pacis delectet habitare. Adet docet dicens: nolite contristare Spiritum sanctum Dei in quo signati estis in diem redemptionis. omnis amaritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia auferatur a uobis. si enim christianus a furore et contentione carnali tamquam de maris turbinibus excessit et tranquillus ac lenis in portu Christi esse iam coepit, nec iram nec discordiam debet intra pectus admittere cui nec malum pro malo reddere liceat nec odisse. Nec non ad uaria quoque carnis incommoda et crebros corporis durosque cruciatus quibus humanum genus cottidie fatigatur et quatitur patientia necessaria est. nam cum in illa prima transgressione praec
Abbreviated transcription (Latin):
subuenire solatia. Quȩ cum apta sint
⁊ necessaria misto mundo uniu̾sis. tunc
magis nobis quidiabolo impugnante
plus quatimꝰ: qui in acie cotidiȩ stanteᷤ.
inuet̾ati ⁊ et exercitati hostis confuctati¬
onib fatigamur: quib p̃ter uarias
⁊ assiduas temptationum pugnas. in
ꝑsequutionum quoq certamine patri-¬
monia relinquenda sunt: subeundus
carcer. portandȩ catenȩ. animȩ impendẽ-¬
de: gladius. bestiȩ. ignes. cruces. omnia
deniq torm̃torum acpenarum genera.
fide ac uirtute patientie ꝑferenda: dño
ipso instruente: ⁊ dicente. loquutus hec¬
sum uobis ut inme pacem habeatis:
in mundo autem p̃ssuram: s credite et
confidite qm̃ ego uici mundum. Siaũt
qui diabolo ⁊ mundo renuntiauiamus.
p̃ssuras uinfestationes diaboli et mundi
crebrius ⁊uiolentius patimur:quanto-
magis patientiam tenere debemus. qua
quitolerau̾it inquit usq infinem. hic
saluus erit. Eit̾um. Si manseritis inu̾¬

Expanded text:
subuenire solacia: quae cum apta sint subuenire solacia: quae cum apta sint et necessaria in isto mundo uniuersis, tum magis nobis qui diabolo inpugnante plus quatimur, qui in acie cotidie stantes inueterati et exercitati hostis conluctationibus fatigamur, quibus praeter uarias et adsiduas temptationum pugnas in persecutionum quoque certamine patrimonia relinquecarcer, portandae catenae, animae impendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique tormentorum ac poenarum genera fide et virtute patientiae perferenda, Domino ipso instruente et dicente: Haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis: in mundo autem pressuram habebitis, sed fidite, quoniam ego vici mundum . Si autem qui diabolo et mundo renuntiavimus, pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac violentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus, qua Qui toleraverit, inquit, usque ad finem, hic salvus erit . Et iterum; Si permanseritis, in
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sciemus quam pacientes ẽẽ inisto
scło debeamus: qui sic nascuur ut
p̃suris istic ⁊ conflictationib laboremꝰ.
Quia audisti inquit uocem uxoris tuȩ
⁊ manducasti exilla arbore dequa sola
p̃ceꝑam tibi nemanducares maledicta¬
lum agri. Cum sudore uultus tur ues-¬
Huius sententiȩ uinculis colligati om̃s
⁊ constricti sumus donec morte expunc¬
ta de isto scło recedamus. Intristicia et
gemitu simus necesse ẽ omnib dieb uitȩ
nr̃e: edamus panem necesse ẽ cum labore
⁊ sudore. Inde unusquisq cum nascitur.
⁊ hospitio huius mundi excipit᷑ itium
sumit alacrimis:⁊quam uis adhuc om¬
nium nescius uignarus. nicħ aliuo nouit
in illa ipsa pͥma naturitate quam flere.
ꝓuidentia naturali: lam̃tatur uita mor¬
di quas ing̾ditur: in exordio statim suo.
ploratu ⁊ gemitu rudis anima testatur.
Sudatur enim istie quam diu uiuitur
ilaboratur: nec sudantib ilaborantib
possunt alia magis quam patientiȩ

Expanded text:
tunc sciemus quam patientes esse in isto tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laboremus. quia audisti, inquit, uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi nelum agri. Cum sudore vultus tui mandhuius sententiae uinculo conligati omnes et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. in tristitia et gemitu simus necesse est omnibus diebus uitae nostrae, edamus panem necesse est cum sudore et labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mordi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ad concordiam redigit. Ioseph uenun-¬
datus afr̃ib trelegatꝰ non tm̃patient̃
ignoscit: s et gͣtuita frum̃ta uenientib¬
largit̃. ⁊ clem̃ter imꝑtit᷑. Moyses ab
ingrato ⁊ ꝑfido ppło contempnitur fre-¬
quenter et pene lapidatur. et tñlenis ⁊
patiens ꝓeisdem dñm dep̃catur. In da¬
uid uͦ ex quo scđm carnem xp̃i natiuitaᷤ
oritur. quam magna ⁊mira. ⁊xp̃iana pa¬
tientia. habuisse inmanu sepe. ut saul
regem ꝑsequentem se.: uint̾ficere concu¬
piscentem posset occidere: tam̃ subditũ
sibi ⁊ tͣditum maluisse seruarenec repẽ¬
tot martyres gloriosis mortib honora¬
tr: qui omnes ad cȩlestes coronas patien¬
tiȩ laude uenerunt. Neq enim pot̾
accipi dolorum ⁊ passionum corona:
nisi p̃cedat indolore ⁊passione patien-¬
possit et plenius nosci dĩ sententia cogi¬
tetur: quam statim morigine mundi
et gen̾is humani adam p̃cepti imme¬
mori date legis tͣnsgrefoi accepit:

Expanded text:
ad concordiam redigit. Ioseph uenunad concordiam redigit. Ioseph uenundatus a fratribus et relegatus non tantum patienter ignoscit, sed et gratuita uenientiblargiter et clementer impertit. Moyses ab ingrato et perfido populo contemnitur frequenter et pene lapidatur, et tamen lenis et patiens pro eisdem Dominum deprecatur. in Dauid uero, ex quo secundum carnem Christi natiuitas oritur, quam magna et mira et christiana patientia habuisse in manu saepe ut Saul regem persequentem se et interficere concupiscentem posset occidere et tamen subditum sibi et traditum maluisse seruare nec repentot martyres gloriosis mortibus honorati, qui omnes ad caelestes coronas patientiae laude uenerunt. neque enim potest accipi dolorum et passionum corona, nisi praecedat in dolore et passione patienpossit et plenius nosci, Dei sententia cogitetur quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit.