comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affectib p̃uemm᷑. Iuxurie quippe uma¬
gines quas inueritate gessimus. sepe
dormienb in animo apparent. se ͤ in nox¬
ie. si non concupiscendo occurrunt.
Qui nocturna illusione polluit᷑. quanuiᷤ
⁊ si extra memorĩã tur piũ cogitationum
se ꝑsentiat in quitatum: tamen hocͣ tẽ¬
ptaretus tulpe sue tribuat. luamq:
inmundiciã statim fietib tergat.
oc est remediũ uni. De oratio¬
temptamentis exestuat. ut quotiens qd̃¬
libet tangit᷑ uitio. totiens ad orationem
se subdat. quia frequens uitiorum im¬
puguationem extinguit. Lam ꝑseueran¬
ter uitendẽ oportet amimũ nr̃m orando
atq pulsando quousq importunas desi¬
deriorũ carnalium suggestiones. que nr̃i
obstrepunt sensib fortissima iitentione
suꝑemꝰ ac tam dni insistere. quousq ꝑli¬
tendo uincamus. Nam neglegentes
rationes. nec ab ipso homine impetrart
ualent quod uolunt. Quando quisq ora.
sc̃m ad se sp̃m aduocat. At ubi uenerit.

Expanded text:
affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imaaffectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. oc est remedium animae etentamentis exaestuat, ut quoties quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat. At ubi venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
illudunt. ut quedam somnia non alit̃
euemant. quam ostendunt. Ut enm in
multis fallant int̃dum ⁊ uera ꝓnuntiant.
Sed quanuus ita accidant. contemnen¬
da sunt: ne forte de ilusione ꝓcedant.
datis. Somnia. similia sunt auguriis
Et qui ea intendunt. reuera auguriari
noscuntur. Non ẽẽ uera somnia que co¬
grtans animus die noctuq sibi imagina¬
t᷑. Mentes enun non nunqͣm ipsa sibi som¬
bis ipsis recolendo imaginamur. huius¬
admissis. aut de futuris suppliciis memo
runt ⁊ cogitantium mentes toncutiunt.
Nam una ui memone fiunt utraq. si¬
ue uigilantib siue dormientib nobis.
Tali enim anuni monitione. horribili pa¬
uore etiam ꝑquietem concutimur. et ꝙͣ
grauia sunt que tõmi simꝰ. ⁊ quam du¬
ra que ꝑtimescimus: menti aspectu eti¬
am in sominis contemplam. Non ẽẽ pec¬
catũ quando nolentes imaginib noctur¬
nis illudunur. sed tunc ẽẽ peccatum.
si ante quam illudamur cogitationis

Expanded text:
illudunt, ut quaedam somnia non aliter illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, datis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi sombis ipsis recolendo imaginamur. Hujusadmissis, aut de futuri supplicii memoriarunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph filio iacob. qui somnio fr̃ib p̃fe¬
rendus p̾dicitur. Uł sicut in euangłio de
ioseph sponso marie. qui ut fugeret
cum puero inegiptum. somnio admo¬
ne. atq item cogitatione. ⁊ reuelatio¬
ne. daniele dicente. Tu inquit rex
cogitare cepisti instratu tuo. quid eẽt
futurũ post hec. Et qui reuelat myste¬
ria. ostendit tͥ que uentura sunt. Et e¬
nim sepe ea in quib cogitationum nr̃aꝵ sẽ¬
sum porrigimus. quodam mentis exces¬
su reuelanti. dum requiescimꝰ. Quan¬
uis nonnulla uera sint somma. facile
tamen eis credi non opus ẽ. quia diuer¬
sis imagiͫ ationum qualitatib oriuntur.
⁊ unde ueniant rare consusant᷑. Tam
facile gͥ somniis fudes hãbendda non ẽ.
ne forte sathanas in angłm lucis sese trans¬
formans. quenlibet incautum fallat.
⁊ aliqua eroris fraude decipiat. Nonnũ¬
q̃uam int̃dum demones deceptoria frau¬
de ita quosdam curiosius obseruantes

Expanded text:
Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praefeJoseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptum somnio admone, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque
Abbreviated transcription (Latin):
lallax enum imago mentes miserorum
diũsis eludit imnagrub. et quos ugilan¬
res inuitia traxit dormientes fatigat. ut
minquam securos requiesc̃e sinat. Hon¬
maginib somniorũ sp̃c iiundi trifi¬
care conantur. ⁊ quos iugillantes nitiis
semptant. nec suꝑant: acc dormientes
impugnant. Sc̃i autem ⁊ si admomentũ
huiusmodi uisionib cõmoueant᷑ mox
tncu euigilantes illusionum uamitates
leiꝙ̃tiunt. intentionẽꝙ suam ꝓtinus
ad deun conũtunt. Diuerse qualitates iom
morum. Qciedam enim ex saturitate seu
manitione occurrunt que etiam ꝑ exꝑiẽ¬
tam nota sunt. quedam uͦ ex ꝓpͥa cogitati¬
one oruint᷑. N am sepe que in die cogita¬
mus. in noctib recognoscimus. Non¬
nuille autem uisiones. sp̃uum immun¬
lorum fuint illusione. salomone ꝓban¬
t.Multos inquit errare feceruit sõ¬
nia. ⁊ illusiones uane. Porro quedam
iusto fiunt modo. id ẽ. suꝑne reuelati¬
onis mysterio. sicut legitur in lege dd:

Expanded text:
Fallax enim imago mentes miserorum Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonimaginibus 277 somniorum spiritus immundi terrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de
Abbreviated transcription (Latin):
in noctib occurrentes. mentis sõn¬
humanos sensus ꝑuisiones conturbãt.
ut formidolosos ⁊ timidos faciant aliquo
gehenne supplicia mintant. Honnunquã
autem ⁊ aꝑta impugnatione grassantes.
humana corpora uerberante. quod tam̃ dõ
ꝑ mittente malis fit adiũdictam. uistis
aͣ tolerantie głam. Plerunq imundi
sp̃c eos quos incumb̾e in scłi amore conspi¬
ciunt dormientes quadlam u᷑na spei plꝑi¬
tate illudunt. quosdam uͦ quis formilart
aliqua adp̃sa p̃sciureta. loramentes mani
terrore concutiunt. Sieq miserorum
corda uariis illusionib temptantes modo
uatua ꝓspitate demulcent. modo uana
sormidine terrent. Qui autem millis aut
raris conscii sunt delictis. aut nunquã
aut raro t̾rorib fatigantuꝵ nocturnis.
Sed placato somno quiescentes. int̃dum
enam ꝑsoporem quedam archana ⁊ misti¬
c contuentur at. uident. Qui uͦ corda sua
gramorib uitiis polluerunt. conscientie
pauore illusi species tremendas aspiciũt.

Expanded text:
in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquogehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quigͥ fortior studio intenderat. re¬
tro conspic̃e conuincit᷑: si relictis bonis
ampliorib ad minima retorquetur.

Expanded text:
ur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetur.
Abbreviated transcription (Latin):
randum nanq est. ut ꝑuirtutem
abstinentie interim arrogantiẽ con¬
tra uiuentem crescat : ne eum ꝑi
gluuiem auita funditus luxuria ex¬
tinguat. hinc est quod paulus cum
infirmum auditorem suum ꝑpende¬
ret aut prana adhuc uelle ag̃e aut
de actione recta humane laudis re¬
tͥoutione gaucłe: ait. Nis non tim̃e
potestatem: B onumfac. ⁊ habebis
laudem ex illa. Neq enim ido bona
agenda sunt: ut potestas huius mun¬
di nula timeat᷑: aut ꝑhec gla transi¬
torie laudis sumatur. Sed cum msit¬
mam mentem ad tantum robur ascenẽ
non posse pensaret. urt ⁊ praintatem i
mul uitaret : ⁊ laudem: p̃dicator egria¬
us ⁊ admonendo aliquid optulit. ⁊ aliqt
tulit. Concedendo enmi lema subtrate
acͥora: ut qui ad deserenda cuncta sine

Expanded text:
randum nunquam est ut per virtutem randum nunquam est ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita funditus luxuria exstinguat. Hinc est quod Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur. Sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere nmul vitaret et laudem, praedicator egregius ei admonendo aliquid obtulit et aliquid tulit. Concedendo enim lenia, subtraxit acriora, ut qui ad deserenda cuncta simul
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia plerunq dum duorum
uitiorum languor irruit. hoc
leuius. illud fortasse granius p̃mit:
ei minirum uitio rectius sub celeri¬
tate subuenitur. ꝑ quod festine ad
int̾itum tenditur. Et si hoc aincina
morte restr ingi non potest. nisi illud
etiam quod existit contrarium cres¬
cat: toserandum p̃dicatori est. ut ꝑ
exhortationem suam artificioso mod̃a¬
mine unum patiatur cresc̾e quatinus
possit aliud auicina morte retinere.
Quod cum agit. non morbum exagge¬
rat. sed uuluerati sui cm medimentũ
adhibet uitam seruat: ut exquiren¬
de salutis congruum tempus inue¬
niat. Sepe enim quis aciborum sẽ ĩ¬
gluine minime temꝑans. iam iamꝙ:
pene suꝑantis luxurie stimulis p̾mi¬
tur. qͥ hinus pugne metu t̃ritus.
dum se ꝑ abstinentiam restring̃e nis¬
titur: in anis gle temptatione fatiga¬
tur. In quo nimirum unum uitium
nullatenus extinguit᷑. nisi aliud nuͥt¬
at᷑. Que gͥ pestis ardentuis in sequẽ¬
da est: insi que ꝑicłosius p̾mit: Tole¬

Expanded text:
ed quia plerumque dum duorum vitiorum languor irruit, hoc levius, illud fortasse gravius premit; ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur. Et si hoc a vicina morte restringi non potest, nisi illud etiam quod existit contrarium crescat tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam artificioso moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere. Quod cum agit, non morbum exaggerat, sed vulnerati sui, cui medicamentum adhibet, vitam servat, ut exquirendae salutis congruum tempus inveniat. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus, dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur: in quo nimirum unum vitium nullatenus extinguitur, nisi aliud nutriatur. Quae igitur pestis ardentius insequenda est, nisi quae periculosius premit? Tole
Abbreviated transcription (Latin):
fallere nescit. sic malũ ꝯsilium ad mitien
ꝯtẽpnit. Hain cõmissa ⁊ dolendo plangit.¬
& plangendo indesinent̾ sui concitons
indulgentiam querit. atq locum suũ
curiosius dehceps custedit.

Expanded text:
fallere nescit, sic malum consilium admittere contemnit. Nam commissa et dolendo plangit, et plangendo indesinenter sui conditoris indulgentiam quaerit, atque locum suum curiosius deinceps custodit.
Abbreviated transcription (Latin):
odice nc̃ uoluptati consentiam. ⁊ c̃ uoluero
melior qͥmsim efficiar. Multi enĩ pͦ ruinã
sutrex erũt. ⁊ pꝰmodũ meliores fuerunt.
ic nimirũ uetecundia que apd̃ homine̾¬
am si is qui scelus cõmiserit confiteri ali
pͣ ꝑpet̾tam culpam dicit. Qͦ mͦ confitebor:
ua fronte reatum meũ aꝑiam: hõ ampliꝰ
honorem habebo si me manifestauero.
s. qͥ mͦ app̃tior. om̃i tẽpore uilis amͦ ero.
uid ħͥ faciam: Satabor uoluptuose ui.¬
humilitatis montem hõ paulatĩ ꝓficiẽ¬
do statuit. ipse custodes eidem montis
do deiethnane si quidẽ est unde c̾ dei
gr̃a ꝓficio. in me etiã unde deficio. Nõ
mͥ ꝓficiendi uĩ aliqͥs facit. ñ ad defeccũ
aliquis uenire cogit. Tantũ suggenit
ds. sug  gerit ratio. suegerit uix¬
tus ut recte uiuã. ⁊ est in me ma
ttus. ⁊ uitiũ ut uoluptuose uiuã
& habeo possibilitatẽ hoc faciendi contͣ¬

Expanded text:
odice nunc voluptati consentiam, et, cum voluero,melior quam modo sum ero. Multi enim post ruinam surrexerunt, et postmodum meliores fuerunt. Sic nimirum verecundia quae est apud hominNam si is qui scelus commisit, confiteri aliqpost perpetratam culpam dicit: Quomodo confitebor? Qua fronte reatum meum aperiam? Non amplius honorem habebo, si me manifestavero, sed qui modo appretior, omni tempore vilis ero. Quid igitur faciam? Saturabor voluptuose vihumilitatis montem paulatim proficiendo statuit; ipse custodes ejusdem montis didit. In me siquidem est unde cum Dei gratia proficio, in me etiam unde deficio. Non mihi proficiendi aliquis vim facit. Non ad defectum aliquis me venire cogit. Suggerit Deus, suggerit ratio, suggerit virtus ut recte vivam; et est in me matitus et vitium ut voluptuose vivam, et habeo potestatem hoc faciendi, sed contr
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter uolinitatem que uocat᷑ suggestio.
aia que sentitur inuoluntate cogitati¬
onis. qͣmuis ñ uoluntate actionis que
hͥe dr̃ delectatio. tertia que sentitur
cum uoluntate oꝑandi. que no¬
minatur consensus. S uam que dr̃
te sentitur: nulla pena comitat. Nam
ubi non est consensus uoluntatis. nulla
squitirr pena delect̾ationis. Unde apss.

Expanded text:
ter voluntatem, quae vocatur suggestio. Alia quae sentitur in voluntate cogitationis, non tamen in voluntate actionis, quae dicitur delectatio. Tertia quae sentitur cum voluntate operandi, et nominatur consensus. Sed gestio, nulla poena comitatur. Nam ubi non est consensus voluntatis, nulla sequitur poena delectationis. Unde Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
in manus ci uiuentis. Quando appe
peccata eĩ obliuioni tͣdentur. s potiꝰ
sepe recogitando tͣctet qd̾ maledictus
omnis qui peccat in spe. Et illud. Ue
genti peccatrici. popło gͣui iniqͥtate.
filiis scesatis. semini nequã. Si autẽ
ꝑ incuriam fuerit peccati ad misio:

Expanded text:
in manus Dei viventis . Quando appetpeccata ejus oblivioni tradentur , sed potius saepe recogitando tractet quod maleldictus omnis qui peccat in spe; et illud Isaiae: Vae genti peccatrici, populo gravi iniquitate, filiis sceleratis, semini nequam . Si autem per injuriam fuerit peccati admissio,
Abbreviated transcription (Latin):
parebo: Qd dicam cũ reatũ ineũ omns
eqͥqͥm peccabo. imimo ꝓpt̾ te dñe mote
afficiar tota die. custodiamq uias mea
ut ñ deliuqͣm. Sic sibi unꝰ quisq ꝓpens.
sic semet ipsum ꝯsidẽt. sic se ab irrututi¬
bestiis uitiorũ eruat. S considandũs
quia uerecundia qͦͤ ante dm̃ x̾. femper
est libera ⁊ custos fidelis. illa uͦ que aps¬

Expanded text:
potero? Quid dicam, cum reatum meum omnis quam peccabo, imo propter te, Domine, morte afficiar tota die custodiamque vias meas, ut non delinquam. Sic sibi unusquisque proponat, sic semetipsum consideret, sic se ab irruentibus bestiis eruet. Sed considerandum quia verecundia quae est ante Deum, semper est libera et custos fidelis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ũ reclamaret. s poti uste talia patise
dicẽt: cicius apd̃ dñm misecdiã inue¬
mret. Hos itaq qͥ multa cont̾ creatorẽ
nr̃m cõmisimus. tanto studiosius hu¬
miliari debemus: qͥrto ꝓpensius i¬
dulgentia eiꝰ nos indigere uidemus

Expanded text:
lia pati se diceret, citius apud dominum misericordiam inveniret. Nos itaque qui multa contra Creatorem nostrum commisimus, tanto studiosius humiliari debemus quanto magis indulgentia ejus nos indigere videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
offensione ñ solum irã cdĩ ꝓmeriumus
s: etiã totam creat̃am adu̾sum nos exti¬
tauimꝰ. Etenĩ si seruus ciuꝰ qͣm adño suo
recedẽt ⁊ inimico dñisi adhereret. ñ
minũ cͤatorem cuntor osfencłimus. ad¬
ũsum nos omnẽ cͤaturam qͣntũ spec¬
tat ad mertũ nr̃m in iram cõmoiumꝰ
Dotest gͣ nob̾ iusta consid̾atione terra ni¬
dicẽ. Hon debeo uos sustinẽ. s potuis

Expanded text:
offensione non solum iram Dei promeruimus, sed etiam totam creaturam adversum nos excitavimus. Etenim si servus alicujus a domino suo recederet et inimico domini sui adhaereret, non minum creatorem cunctorum offenderimus, adversum nos omnem creaturam, quantum spectat ad meritum nostrum, in iram commovimus. Potest ergo nobis justa consideratione terra dicere: Non debeo vos sustinere, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
nifestando aꝑiret. Ad hec. Si is qui
maiorem penitentiã exꝓpͥo arbitis
ñ ꝯfessus uult agere. qͣm aliqͥs si con¬
fitẽtur uellet ei imponẽ. putat se
maiꝰ qͥd fecise exꝓpͥa uoluntate quã
li conficẽtur: penset apd̾ se qͥd sibi pl
constitit. an confit̃. ⁊ paruã peniten¬
tiam agere. an sine confessione spõ¬
timea uoluntate longo penitere tem¬
pore Cumnq niagis eligit penitẽtra
gratis ꝓte̾lare. qͣm reatũ sium ꝑ con¬
fessionẽ mauifestare: agnoscat ꝓc̃co
q ñ dum ꝯfesionẽ illa sua spontanea
ni sainsiꝰ m̃ quid ẽ ñ dum sibi tantum
constradi grauit᷑ clam penituisse. qͣnt
confessionẽ cui facẽ debuit fecisse.
nore minꝰ semꝑ ẽ qͣmlibet gͣuit̃ sine cõ¬
fessione penitere. qͥm puro ex corde cõ¬
siec scendum ẽ. qͥd ita confiteti debemꝰ at
hoc ipsum qd̾ confitenir. ita ẽẽ ꝑsua¬
deamus. Tunc⁊ eĩ pura ẽ. ꝯfesio si eã
seq̃r̃ uoliuitaria ꝑsuasio. Hanc comitat᷑¬

Expanded text:
c, si is qui majorem poenitentiam ex proprio arbitrio non confessus vult agere quam aliquis, si confiteretur, vellet ei imponere, putat majus qui se fecisse ex propria voluntate quam si confiteretur, penset apud se quid sibi plus constiterit, an confiteri et parvam poenitentiam agere, an sine confessione spontanea voluntate longo tempore poenitere. Cumque magis eligit poenitentiam gratis protelare quam reatum suum per confessionem manifestare, agnoscat pronfessioni illam suam spontaneam vit, quoniam quidem necdum sibi tantum constitit graviter clam poenituisse quantum confessionem, cui eam facere debuit, fecisse. Quare minus est semper quemlibet graviter sine confessione poenitere quam puro ex corde conr, sciendum est quod ita confiteri debemus, ut hoc ipsum quod confitemur, ita esse persuadeamus. Tunc etenim pura est confessio, si eam sequitur voluntaria. persuasio. CAPUT CVI
Abbreviated transcription (Latin):
Sicetiam singula qͦ cͤatura contͣ nos potest
assurgere irrefragabili ratione. Pͥro¬
inde expedit nobis humiliari. ne diu
dilata uindincta tanto acnꝰ adueniendo
mala nr̃a puuat. qͥnto diutiꝰ tolerauit.
qd̾ punire potãt. Nt gͦ humiliem᷑: quid
simus. qͥd nati fuimꝰ. uł qͥd fecẽimus m̃¬

Expanded text:
Sic et singula quaeque creata contra nos possunt surgere irrefragabili ratione. Proinde expedit nobis humiliari, ne, diu dilata vindicta, tanto acrius adveniendo mala nostra puniat quanto diutius toleraverit quod punire poterat. Ut ergo humiliemur, quid simus, quid nati fuerimus, vel quid fecerimus, me
Abbreviated transcription (Latin):
monachorum. amore parentum non so¬
lum terrenis curis. sed etiam forensib
Ordinata discretio est. dum uegatur
parenti. quod p̃statur extraneo. Ut no¬
ueris non ꝓhiberi pietatis ofatipm: sed
negari carnalitatis affectum. Parentib e¬
nim carnalit̃ p̃statur. quod extraneis
pie impenditur. Sicut nr̃a nobis non
odienda est anima. sed eius carnales affe¬
ctus odio hab̾e debemus: ita nec paren¬
tes oddio a nobis habendi sunt. sed eorũ
impdinenta que nobis abitinere reto
s̃pedliunt. dum tamen dñs ita pͣcepre a
nob̾ parentes odire. sicut ⁊ aminas
nr̃as. figuram scõrum uirorum rentino¬
antium scło. uactas designasse allophi¬
lorum arcam di gestantes. Nam sicue
ille pignorun affectiͥs areato ianere
minime digresse sunt: ita iuir mun¬
do renuntians: parentele obtentu non
debet abono p̃pediri ꝓpouto. xxii. Ie

Expanded text:
monachorum amore parentum non somonachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impenditur. 6. Sicut nostra nobis non odienda est anima, sed ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut et animas nostras. 7. Figuram sanctorum virorum renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
multis fornicationib in uolutum.⁊
ꝑforncationis intum usꝙ in ydolatri¬
am lapsum. xxi. De monachiᷤᷤ qͥ cu
i qui ꝓ ris scłi occupantur.
curis rerum familiarium implicã¬
tura: quanto sererum studiis occu
re curis ⁊ diuinis exercere student.
utrimq complere simul non ua¬
lent. Nam duas curas pariter iuẽe
pectori humano ᷠ ᷤ pͥosse. ⁊ duob serui¬
entem dñis uni plac̾e difficile ẽe: insi
pͥus as̃ecretiorib cordis expellã importu¬
na scłarium multitudo curarum. amima
que intrinsecus iacet nequa quam resur¬
get. Nam dum se ꝑ innumeras scł̃i cogi¬
tationes asꝑgit. ad consułationem sui se
nullatenus colligit. Arguituꝵ eorum te¬
por qui cdo uatare nolentes. ⁊ mundo re¬
nuntiant. ⁊ curas ꝓpͥas non asꝑnant᷑.
s ed dum ꝓpinquorum utilitates ꝓcurant.
adei amore se separant. Uir spũalis ita
ꝑdesse debet sue ꝓpinquitati. ut dum
illis grãm carnis p̃stare studet: ipse ab

Expanded text:
multis fornicationibus involutum, et multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum. i curis saeculi occupantur. curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occupre curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias aspernantur; sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ seruus de suis meritis non debet attal¬
li. dum posse uideat ex inferiorib sibi
p̃latiores alios fieri. Nouer te autem om¬
tristis. Scilicet ũ ꝑ humilitatem non suꝑbi¬
at. ⁊ ꝑutilem merorẽ cor a lascuuam ñ¬
dissoluat. Dei seruiũ dum bonum aliqd̃
agit. utrum ei adbomi remunerationem
ꝑtineat quod facit incertus est: ne forte
discussione celestis udis reus pensetur.
⁊ i iis que dĩ sunt neglegent̃ aut suꝑbe
aliquid oꝑasse mnucniat᷑. Iłoq ꝓ hoc ip̃o
tristis merensq efficitur. atq indesi¬
nenter turbatuꝵ. reminiscens ꝓculdubi¬
o scͥptum ẽe. maledictus qui facit opus
am̃i neglegent̃. Nam ueraciter tondem¬
namur. si ꝑ torporem ea que bona sunt
agimus Dei seruum sine int̃mstione
legere. orare. ⁊ oꝑari oportet. ne for¬
te mentem otio deditam sp̃e fornicatio¬
nis surripiat. Cedit enim labori uolup¬
tas. animum antem uacantem cito p̃¬
octupat. Contuere salomonem ꝑ otium

Expanded text:
Dei servus de suis meritis non debet attolDei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omlicet, ut per humilitatem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam ndissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judicis reus pensetur, et in his quae Dei sunt negligenter aut superbe aliquid operasse inveniatur. Ideoque pro hoc ipso tristis moerensque efficitur, atque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium
Abbreviated transcription (Latin):
cir sc̃ptum est. qurãponit stientiam. ap¬
ponit dolorem. Quantum enim quisꝙ:
potuerit suꝑna scire que appetat: tanto
de intuns acrius quib inheret dolere de¬
bet. ꝓͥpt̾ hoc enm ⁊ iacob apłs dicte. Mis¬
eri estote ⁊ lugete. ⁊ plorate. Risus ur̃ in luc¬
tum conuertatur. ⁊ gaudium in merorem.
ipsi consolabuntur. Et rursum. Ue uob̾
qui rͥ ditis. quoniam tlebitis. Qui ad hoc
conuersionem sc̃itatis p̃tendit. ut aliis quan¬
doq p̃ẽe desideret. iste non discipłs xp̃i.
sed pͣnitatis sectator existit. quia non ꝓdo̾
numq uitium eius suꝑbia est. Tunc au¬
tem se quisq: monachum udicet. quan¬
do se minimum existimauerit. etiam cũ
maiora uirtutum oꝑa gesserit. Qui mun¬
dum eͥser unt. ⁊ tamen uirtutes p̃cep¬
torum sine cordis humilitate sequunt᷑.
iusti quasile excelsis grauius corruunt.
quia dec̃itis uirtutum elatione deiciunt᷑.
quam ꝑuitia ꝓlabi potueruite. Omnis

Expanded text:
cut scriptum est: Qui apponit scientiam, apcut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum cipsi consolabuntur . Et rursus: Vae vobis qui ridetis, quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator existit, quia non pro Dmum vitium ejus superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. 2. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. 3. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam seipsum quisq abueget. Sed quid
est seipsum abnegare. nisi uoluptatib ꝓ¬
pͥis renuntiare: Ut qui suꝑbus erat sit
humilis. qui iracundus est: ẽẽ studeat
mansuetus. Nam si ita quisq: renuntiec
que possidet omnib. ut suis non reminti¬
it morib: non est xp̃i discipłs. Qui etum
renuntiat reb suis. sua abnegat. Qui
uero renuntiat morib prauis: semetipm
scilicet abiegat. Unde ⁊ dñs. Qui uult
inqrapossime uenire. ab neget semetip¬
sunnaxix. De tepore monachoꝵ.
Bi non rigida intentione monachi
ꝓfessionem sectantur. quanto suꝑ¬
in amoris ppositum dissolute appetunt.
tanto ꝓcliuis ad mundi amorem demio
reducuntur. Nam ꝑfessio non ꝑfecta.
p̃sentis uite repetit desidia. In quib ⁊ siñ¬
dum se monachus alligat oꝑe. iam tam̃
alligat togitationis amore. Longe quippe
ado est aminus. cui hec adhuc uita dul¬
cis est. Iste enim quid de suꝑnis appetat.
quid de infirns fugiat: nescii. Nam si¬

Expanded text:
tiam seipsum quisque abneget; sed quid tiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat moribus pravis, semetipsum scilicet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venire, abneget semetipsuQui non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
implicetur. aliquando tamen abstralnit.
Neq enim dui tutus cẽ poterit. qui ꝑi¬
uita monachi sine cupiditatis ⁊ timoris
impedimento. Dum eiyci quisq a con¬
sortio mundi abstrahtur: nec cupidi¬
tas eum obligat consentientem. nec tru¬
ciat sentientem. Bonum est corporalit
remo: um eẽ amundo. sed multo me liui
uoluntate. Utrunq uero ꝑfecto. Ille
gͦ ꝑfectus est: qui luic scło ⁊ corpore
⁊ corde discretus est. Onager ut ait iob
contemnt ciuitatem. ⁊ monachi com¬
munem scłarium ciuium conũsatio
ta despicitur. futura inueniatur.
xuiII. De preceptis altioribus.
monachorom.
lia sunt p̃cepta que dantur fidelib
atq: alia scło hunic renuntiantib. Illis enim
đ̾r ut sua omnia bene gerant. istis ut sua
omnia derelinquant. Illi p̃ceptis generali¬
b astringuntuꝵ. isti p̃cepta generalia ꝑfe¬
cdius iuuendo transcendunt. Ad ꝑfectum
non sufficit nisi ab uegans omnib suis. e¬

Expanded text:
on cito implicetur, aliquaon cito implicetur, aliquaNeque enim diu securus esse poterit, qui perivita monachi, sine cupiditatis et amoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius voluntate; utrumque vero perfectum; ille ergo perfectus est, qui huic saeculo et corpore et corde discretus est. 5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et monachi communem saecularium civium conversation eis haec vita despicitur, futura inveniatur. CAPUT XVIII. De praeceptis altioribus monachorum. 1. Alia sunt praecepta quae dantur fidelibus atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, e
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Qui autem eum odiunt nec
sequunt᷑ : interͣe quietis tranquillitate
fruentes. future requiem pacis quam
illic expectant. hic quodam modo hab̾e
scło renuntiantes.
tta huic mundo moriuntur: ut soli do
uiuere delectentur. Quantoq ab huius
scłi conũsatione se subtrahunt. tanto
int̃ue mentis acie pͣsentiam di ⁊ angłi¬
ce societatis frequentiam contemplant᷑
Malorum tam praua sunt oꝑa manifesta.
ut iĩ qui suꝑnam patriam desicdant. non
solum mores eorum: sed ⁊ consortia fugiant.
Quidam etiam corporalit̾ separari desid̃ant
ab iniquis. ut eorum non in uoluant᷑ delic¬
tis. Nonnulli ⁊ si non corporali discessu.
sp̃uali uero tamen ab eis intentione rece¬
dunt. Qui ⁊ si communes suite conũsati¬
one. discreti tamen sunt corde uł oꝑe.
Et licet sp̾e in medio carnalium uitam
d̾s ꝓtegat electorum : tamen satis rar̃
est ut quis int̾ scł̃i uoluptates positus.
auitiis maneat illibatus. In quib ⁊ siũ

Expanded text:
bantur. Qui autem eum odiunt, nec bantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo habere culo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi n
Abbreviated transcription (Latin):
ns uite mortificatione consurgant.
Cuncta quippe temꝑalia quasi herbe
iuirentes arescunt ⁊ transeunt. Ideoq ꝓ
et̃nis reb que minquam arescunt. recte
ista seruus di contemnit: quia in eis stabi¬
litatem non aspicit. Qui post renuntiati¬
onem mundi ad suꝑnam patriam scis de¬
sideriis inhiat. ab at terrena intentione
quasi quibdam penis sulleuaturr ⁊ erigi¬
tur. Et in quo lapsus erat ꝑgemitum con¬
spicit. ⁊ ubi ꝑuenerit cum gaudio magno
intendit. Qui sͦ a contemplationis requie
reflexus in curis huius scłi incidit. si ad me¬
moriam sui reuertatua: ꝓtinus ingemiscit.
quantumq fuerint tranquilla que ꝑdidit.¬
⁊ quam confusa sint in quib cetidte : ex
ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Qid
enim in hac uͥta laboriosius. quam terre¬
nis desideriis estuare : Aut quid hic se¬
curuis. quam huuis scl̃i nichil appetere.
Qui enim hunc mundum diligunt: tur¬
bulentis eius curis ⁊ sollicitudinib contuꝵ¬

Expanded text:
jus vitae mortificatione consurgant. jus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt, recte ista Dei servus contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus contur
Abbreviated transcription (Latin):
amatorib cara sunt: sc̃i uelut
aduersa rifugiunt. plusꝙ aduersitati¬
b mundi gaudent. quam ꝓsꝑitatib de¬
lectantur. Alienos ẽt a deo. quib hoc
scłm ad omne commodum ꝓsꝑatur.
Seruis autem dĩ cuncta huius mundi
contraria sunt. ut dum ista aduersa
sentiunt. ad celeste desid̃ium ardenti¬
us extitentur. Magna apud d̃m reful¬
get gr̃a. qui huic mundo conteitibi¬
lis fuerit. Nam reuera necesse est
ut quem mundus odit. diligatur
petrus. quod tabernadm in monte fi¬
eri cogitauit. quia sc̃ĩs in hoc mundo
taber nacłm non est. quib patria ⁊ do¬
mus in celo est. Sc̃i uiri ido contem¬
nere cupiunt mundum. ⁊ motum
mentis ad suꝑna reuocare. ut ibi sese¬
colligant unde defluxerunt. ⁊inde
se subtralant: ubi disꝑsi sunt. Iusti
qui reb honoribq ac uite blandim̃¬
tis renuntiant. ꝓinde ab omni t̃re¬
na possessione mortificant ut deo ui¬
uant. Ido scłi huius blandicias calcãt.
ut ualidiores ad utam illam de hu¬

Expanded text:
amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hu
Abbreviated transcription (Latin):
pretedentium nanꝙ magnitudo uirtutũ.
crescit ad cumulum sequentium delictorum.
Pleriq sacerdotes sue magis utilitas causa.
quam gregis p̃ẽẽ desiderant. Nec ut ꝓ¬
sint pͣsules fieri. sed magis ut ditates fiant
⁊ honorẽtur. Suscipiunt enim sullumita¬
tis culmen. non ꝓ pastorali regimine: sed
oꝑe dignitatis. solam nominis appetunt
dignitatem. Dum mali sacerdotes do ig¬
norante non fiant. tamen ignorantur a
đo. ipso ꝑ ꝓpħam testante. Principes ex
qi. repbare est. Nam d̾s omnia nouit.

Expanded text:
Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. Plerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per prophetam testante: Principes exsDei, reprobare est, nam Deus omnia novit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ non ꝑsuasisset. quib ad bene ui¬
tudum tantum uelle sufficẽt. ⁊ sine
fficultate statim actio obtemꝑaret.
iusio ⁊ pugna ut sit in hominis
mimo. pena peccati est ex pͥmo ho¬
une in omnes filios eius ꝓpagata.
e qui noluit cum do ẽẽ unitus.
t in semet ipso diuisus. Et qui um¬
ui dño noluit ẽẽ subiectus. fieret
mec ipsi rebellis atq contrarius
nde nec sibi pot̾it subingari. si pͥ¬
iles non fuerit subiigatus. sibiꝙ
seruiẽt nolens. qui dõ noluit uolens.
Quam uarie ꝑ diuersa humanum de¬
fluxit genus. dum se ab una stabili sẽ¬
ꝑq manente diuinitatis solidate sub¬
traxit. Nam dum opus quodlibet ap¬
petit. quasi ut ibi iam requiem men¬
tis infigat: dum ei non sufficit. mu¬
tata intentione ad alias atq alias acti¬
ones transit. Dumq ꝑ diuersa requi¬
em solidam querit. nec inuenit: in
labore miser ⁊ uarietate uiutt. Iua¬
cuus a requie manet. Quanius ea¬

Expanded text:
num non persuasisset quibus ad bene vinum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis ea
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ ⁊ similtudinem nostram.
Na enum boni sumus natur aliter
conditi. culpe quodam modo me¬
to contra naturam mali sumus es¬
cti. Sicut p̃ciuit d̾s hominẽ pece¬
gr̃am repararet. qui suo arbitris
deꝑire potuisset. Origialit adam
masimul creati sunt. specialiter
l postea mulier de latere uiR
nmata est. Pariter gͥ conditi st̃ uiriq:
tationis ordine. non parit temꝑis
mitate. Uir ad imaginem dĩ factus
est: mulier adimaginem uiri for¬
nata ẽ. Unde et illi lege nature sub¬
uta est. Item uir ꝓpt̾ semet ipsum
ntus est: mulier ob adiutorum
uri creata est. Homo ꝓpt̃ pectatum
unc traditus est diabolo. quando
enaͥiuit t̾ra es ⁊ int̾ram ibis. Tunc
unis eins est. Ser pens enim diabo
ẽ. puluis impii. ⁊ ipsi sunt cib di¬
toli. Quia praua uoluntate adima
labim. recte ad bene agendum cũ
boe consurgimus. Qd̃ non ita eẽc:
delectatio flagitium pͥmorum homi¬

Expanded text:
imaginem et similitudinem nostram. 2. imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccgratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
ti testamento despicit᷑. nec salutatur
ab angelo: eo quod homo nondum
transisset indeum. Suscipitur autẽ
homo a deo. ⁊ reũent̃ salutat᷑ ab an¬
gło. Nam ⁊ mariam angłs gabriel
legitur salutasse. ⁊ ioħi angłm salu¬
tanti ab eodem angło dr Nide ne fe¬
ceris. Consernus enim tuus sum:
et fratrũ tuorum ꝑ quod agnoscius
ꝑ incarnationẽ dominicã pacem hot¬
nib fuisse ⁊ angłis redditam .xi. i
homo autem ꝓpt̃ se ip̃m. Inde
dmma ꝑfiguram ad euis similitudis
referuntur. Commuma omma hore¬
ni natur alia ẽe cum omnib reb qu
constant .i. in homine omnia conti¬
ri: atq in eo ominũ rerum natur
consistere. Unuersitatiꝰ treatures
homo magna quedam portio est ta¬
toq gradu est cet̾is excellentior.
quanto imagine diuine uicimor.
ntũ cet̾is creaturis p̃stet dignitatt¬
homo uirtutis: ex ipsa reuerentia
discitur creationis. dum omina ułs
uoluit Cicens facĩmus homine as

Expanded text:
teri Testamento despicitur, nec resalutatur teri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Per quod agnoscitur per incarnationem Dominicam pacem hominibus fuisse et angelis reddithomo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia voluerit, dicens: Faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
quam simul pena ⁊ beatitudo conue¬
miunt. Rursum si eos dicimus di m¬
sione satiari: satietas fastidium hab̾e
selet. Et scimus. illos dĩ uisionem qͣ.
⁊desiderant fastidire non posse. Qiͣd
gͥ est nisi ut miro modo simul utrim¬
ꝙ credamus. quia ⁊ desiderant.
satiantur : Sed desidłant sine labore.
⁊ satiantur sine fastidio. Ne enim sit
in desiderio necessitas. desiderantes sa¬
tiant᷑. Et it̃um ne sit in satietate fasti¬
angłi faciem patris. ꝑ satietatem. Sed
quia satietas ista fastidium nescit: añ¬
głi desid̾ant in eum ꝓspic̃e semꝑ Ubi¬
cũq inscripturis scĩs ꝓdõ angłs po¬
us intelligitur. Ante dñice incarna¬
tionis aduentum. discordia int̃ an¬
xp̃e. pacem in se angłis ⁊ hominib
salutati in ueteri testamento ab homi
ab eis. Quod in nouo testamento a
ioh̃e factum. non sulum reueren¬
ter angłs suscipit: uerum etiam
ne fiat int̃dicit. Ob hoc homo inue¬

Expanded text:
quam simul poena et beatitudo convequam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastiangeli faciem Patris per satietatem, sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. Ubicunque in Scripturis sanctis pro Deo angelus pous intelligitur. Ante Dominicae incarnationis adventum, discordia inter hoChristus pacem in se et angelis et hominibus salutati in Veteri Testamento ab hominab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum, non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit . Ob hoc homo in Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uente̾s. Ego inquit uemi ut min¬
en t̾. seo pͥnceps regni ꝑsarum
restitit mͥ. Et post aliqua. Non est
qui me aduuiet nisi michael pͥnceps
uester. Item omnes homines angelos
habe ꝓbant᷑ loquente dño meuangłio.
Amen dico uobis. quia angeli eorum
semꝑ uident faciem patris mei qui est
cum pulsaret ianuam. dixerunt ĩtꝰ
apłi. non est petrus. sed angelus eiꝰ
est. Si deum angeli contuentur ⁊ i¬
dent. cur petrus apls dicit. in quẽ
desiderant angeli ꝓspicere: Item.
Si eum. non contuentur. nec uident.
quom̾ iuxta sententiam dm̃ angłi eoꝵ
semꝑ uident faciem patris qui est in
celis: Sed bene utrumq est. Nam
ũacit̃ credimus. quod dđm angeli ⁊ ui¬
dent ⁊ indẽ desiderant. ⁊ habent ⁊
hab̾e festiuant. ⁊ amant. ⁊ amare
uituntur. Si enim sic indẽ desiderãt.
nt effectu desider ii non ꝑfruantur:
desiderium hoc necessitatem habet.
necessitas ista penalis est. Et beatis an¬
gelis omnis pena longe est: quia nũ¬

Expanded text:
uentis: Ego, inquit, veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi . Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester . Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis, quia angeli eorum semper vident apostolorum, cum pulsarent januam, dixerunt intus apostoli: Non est Petrus, sed Angelus ejus est. Si Deum angeli contuentur, et vident, cur Petrus apostolus dicit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Item si eum non contuentur nec vident, quomodo juxta sententiam Domini: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coeledimus quod Deum angeli et vident et videre desiderant, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. Necessitas ista poenalis est et sed a, or.  beatis angelis omnis poena longe est, quia nun