comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa diuina sacramenta ꝯficiunt᷑ .s. aut ĩ rebꝰ aut infc̾is. aut
ĩ uerbis. Quian. totꝰ hõ corruptꝰ erat. toꝑũ ꝗ foris hol̃s erat ad
sacmentũ sumendũ erat. ut tocũ in sac̾mẽto feris scĩficetur
⁊ intito uirtꝰ sac̾menti intus remediũ oꝑetur. Ira in ral sac¬
menta erant sc̃ifi̾canda. ut sc̃ificatet᷑ hõĩs mat̾ia. in factis ut

Expanded text:
cet aut in rebus, aut in factis, aut in verbis. Quia enim totus homo corruptus erat, totum quod hominis foris erat ad sacramentum sumendum erat, ut totum in sacramento foris sanctificetur, et in toto virtus sacramenti intus remedium operetur. Itaque in rebus sacramenta sanctificanda erant. Ut sanctificaretur hominis materia, in factis ut
Abbreviated transcription (Latin):
seci nalt̾o ad necessitatẽ in altero ad uoluptatem. ĩ alters ad
rũ ad subuer sionẽ. Alterũ ad sustentatiouẽ. ꝯgruũ orat ut
t̾ciũ qͦ ereroitationis genꝰ ad iu̾geret᷑. ut ꝑ illud unũ dedu¬
ob pͥus enacuaretur. q erat nocens. Alt̾um ꝑficeret᷑ qͥa
ret ad oꝑa ĩiꝙuitatis: nͦ senꝑ ad oꝑa necessitat ił. In hilau¬

Expanded text:
 altero ad voluptatem, in altero ad usum, in altero ad rum ad sustentationem, alterum ad subversionem, congruum erat ut tertium quoque exercitationis genus adjungeretur, ut per illud unum e duobus primis evacuaretur, quia erat nocens; alterum perficeretur, quia ret ad opera iniquitatis, nec semper ad opera necessitatis. In hi
Abbreviated transcription (Latin):
reseruatũ sit. ñ uidemꝰ nͥ ꝗ tp̃s illd̾ potꝰ iusta sentẽtiã
hanc fũit appellandũ: in quo tot ytante dĩ popło diuitie
sp̃c affluebant ut illd ꝓrsus in ẽdibili felienaee ẽ nertit̃
ĩpedũ ꝗ mopses optabat cõ diccret. ¶sdabit ut ãd ꝓphe¬
tent. Queso qd̾ simile attulit euũ agsiũ Fruera qłiat᷑
tolis accopisse cũ uil tale ĩdieb suis potuit erꝑia.

Expanded text:
tiae illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur tolis accepisse; cum nil tale in diebus suis potuerit experiri.
Abbreviated transcription (Latin):
uaent & fidem hãt ũ aliqͥd uid̾e ĩcipũt. Ei imaginẽ
blam. Si fidelis it nicħ uid̾et ex fide iltumin atio non
oẽs nͥ dr̃entur illuminati fideles. Si aũ ip̃am rẽ iude in¬
cont᷑ i ñ anpliꝰ uidendũ aliquid expecfarent ñ ꝑ speolm
ĩ enigmate. s facic ad faciẽ uidorit bͦ qui ꝑ fidem iuident

Expanded text:
vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem viderent, et non amplius videndum aliquid exspectarent, non per speculum in aenigmate, sed fa
Abbreviated transcription (Latin):
quia uasas egrodũ ñ cunant. si medioina. Non orgo
ad ħ ĩstitul ta sunt sacͣmenta ut gy eis eẽt qd̾ ĩ ois cẽt
sr ut ꝑrtiam ẜuã tne dicꝰ ostenderet: in illo pemediũ p̃¬
parauit. aquo languidꝰ occasiotẽ morbi ac cepit Quia .it
uisib ilia ꝯcupis cens hõ auruptus fuorat ꝯgrue reꝑan¬
dꝰ. inoisdem uisibilib salutis occonom rcciꝑe dobedat ut

Expanded text:
ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis
Abbreviated transcription (Latin):
institutionis farma ꝑcedũt. nũo etecti nuĩc ꝓiłtra¬
ti snũe ĩclinatione nũo ꝯu̾sione. ex gestu corpens sta¬
tũ mentis expͥmimꝰ. S et ip̾a in quibi se oꝑando ex̃cet ⁊
ad diuinũ cultũ ad ornat fideliũ deuotio multa ⁊ mul¬
tipharia si mili rõne ꝓuisa sũt. ut suit płima ⁊ sac ͤ
⁊ sacͣmenta. qͣtinꝰ fides ĩ eis ⁊ mat̾ia in ex̃oitationis

Expanded text:
institutionis forma procedunt. Nunc erecti, nunc prostati, nunc inclinatione, nunc conversione ex gestu corporis statum mentis exprimimus. Sed et ipsa in quibus se operando exercet, et divinum cultum adornat fidelium devotio; multa et multifaria simili ratione provisa sunt, ut sint plurima et sacra et sacramenta, quatenus fides in eis et materiam exercitationis
Abbreviated transcription (Latin):
fuctũt manifeste ñ coguerũt. ⁊ tn̾ fidẽ natiuitatis et
pasllorus. siue tesurtexioĩs ⁊ ascẽsionis oł ĩ ħ cos uerissi¬
me habusso dm̃s. qr ẽdentib ⁊ scientib ħ fide ⁊ deuorione sub
spe ⁊ er pectatione ołdom redop̃tionis sue ad heserũt. qͣnius
modũ oidoni redẽptionis sue limilt̾ ñ cogͦuerũt. Sic gͦ ĩtelligẽ

Expanded text:
e non cognoverunt. Et tamen fidem nativitatis et passionis, sive resurrectionis et ascensionis ejus, in hoc eos verissime habuisse dicimus; quia credentibus et scientibus haec fide et devotione sub spe et exspectatione ejusdem redemptionis adhaeserunt, quamvis modum ejusdem redemptionis suae similiter n
Abbreviated transcription (Latin):
seatẽ quere ⁊ ꝑseue rãti amere usq ad ĩuẽtionẽ ab ĩquili¬
tione ñ cessare. Ut slt ⁊ douotio ĩ humilitate ⁊ hunulitas
Ieuotione. Nemo siqͥd̾ est qͥueibiat horẽtu rõnalem mutis
⁊ inson sibilib elementis ꝯditiane suꝑiorẽ eristẽ. ⁊ tñ cũ
hidem hõ inhis salutẽ q̃ rete iubetur ad exꝑiendã obodĩe

Expanded text:
sentem quaerere, et perseveranti amore usque ad inventionem ab inquisitione non cessare, ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis conditione superiorem existere; et tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obedie
Abbreviated transcription (Latin):
sus pcdentiũ pat̾m pec̾ca ad subscgnẽtes filios tͣnsire
sig̃ficatũ accipimꝰ ins ubsoguẽti asscitione suo qũeq peo¬
cato coñi. neq p̃cedentia pec̾ca pacrũ ad sub̾ sequetes fili¬
os redũdare intelligamꝰ. Ꝙ si uerũ ẽc̃ sstat qr peo̾ca pa¬
trũ actualia ad filios t̃itͣnscũt. s originale solũ qͥd

Expanded text:
dentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transeunt, sed originale solum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hũani qͦsdm ad saluationiẽ assumctis iusticia ut it
de dite pocestaris. qͦsdam łi ad ꝑdidionẽ doserens ius¬
ticia utit᷑ licite eoiuiaitis. Fulio de debito suo. ħ de me¬
rito nr̃o. Si uͦ eos qͦs nũo ad saluationẽ assumit desere
ciã eputatis Gi aũ cos qͦs nũc deserit assumere. simłe¬

Expanded text:
utitur debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de merito nostro. Si vero eos quos nunc ad salvationem assumit deserertiam aequitatis. Si autem eos quos nunc deserit assumeret, sim
Abbreviated transcription (Latin):
mentii ꝑꝑ hunuliationẽ hõĩs diximꝰ idicuta.
Propt̃ cruditionẽ qͦ iusttouta suit sacͣmęntaut
ꝑid qd̾ foris in sacͣmento ĩ sp̃e uisibili ceruit᷑ ad ĩ uisi¬
bilem uͥdutẽ q̃ itttꝰ in re sactamẽti ꝯstat agnoscendam
mens hũana crudiatur. hõ .N. qui ĩuisibilia nouetat
hi betur.ut foris eroitetur ⁊ intꝰ teꝑetur. It in eo ꝗ trac¬
tat ⁊ uidet agnoseat quał sit qd̾ ꝑcipit yñ uidr. dõna i.

Expanded text:
ter humiliationem hominis diximus instituta. Propter eruditionem quoque instituta sunt sacramenta, ut per id quod foris in sacramento in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus in re sacramenti constat agnoscendam mens humana erudiatur. Homo enim qui visibilia noverat,ibiles adhibetur, ut foris excitetur; et intus reparetur, ut in eo quod tractat et videt, agnoscat quale sit quod percipit et non videt. Dona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiori qͥd roge batuiri cũ suꝑiari ĩ ferioridñabatur sitat igtꝰ
uir imago sapĩe. fenuna forma p̾dentie. Bestie aũ similitu¬
do sũ seusualitatis ⁊ cãcupiscentie Pea serpens fem iñã pec¬
catũ sua dendo decepit. fe mina łi uitũ decepta ad asensũ in¬
Ainauit. ꝑ ꝯcupiscentia pͣdentie carnis pͥmũ de lectationem
pecẽi suggerto. Iem̃ pͥdeatia carnis ꝑ delectationẽ pecc̃i d̾ cep¬

Expanded text:
iori quidem regebatur, et cum superiore inferiori dominabatur. Erat igitur vir imago sapientiae, femina forma prudentiae, bestia autem similitudo sensualitatis et concupiscentiae. Propterea serpens feminam peccatum suadendo decepit, femina vero virum. Decepta ad consensum inclinavit, quia concupiscentia prudentiae carnis primum delectationem pec
Abbreviated transcription (Latin):
ast lati⁊ illum inaut᷑ ut bonũ qd faciendũ ẽ agnoscant ⁊ ĩflanũ¬
tͦ ut diligant ⁊ corroluratitur ut ꝑficiaet. ⁊ icoidẽ iriatu fẽstio¬
ridistiactione lignentꝰ hõies nit᷑ł segił sunt aꝑete m ili. hõies
septe legis sũt ficte boni hoie sgr̃e ucre boni. ficte bonist̃
tocti. Apte mili sũt detecti qͥꝑgos ⁊ magog ligcati sũt

Expanded text:
d faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Magog significat
Abbreviated transcription (Latin):
dt̃ mediũ inueniat doftionis ñ mediaterẽ reꝯciliationis.
HooN. medio diuidente hu̾ana menł ⁊ ob nubi latꝰ ne ete¬
antĩe suis ignoscere ualeat. ⁊ refrigescit ne ip̃ta ꝑ dilecti
der renis se ꝑ cũ cupiscentiã suboidit uũc ꝑ hiuru litatẽ dr̃a
reqinrens ut plenꝰ asfectũ sue dilectionis iasinuet eudem

Expanded text:
ationis. Hoc enim medio dividente humana mens et obnubilatur ne Creatorem suum agnoscere valeat: et refrigescit ne ipsum per dilectterrenis per concupiscentiam subdidit; nunc per humilitatem Deum requirens ut plenius affectum suae devotionis insinuet eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ tolleret qͦstionis. excepto co solo qd fides etholica
magis c̾dendnĩ elegit. lĩas cotidie corporib iiufican¬
dis sotindas de nichilo fieri qͣra scd carporis Nͥm ⁊car.¬
nis hũa ne ꝑprictatẽ dec̾duce ꝓpagari. Si aũ aĩe eitͭ¬
duoc ẽc̃ dr̃entur nͥ qta questio essec qr manifestior iꝰ¬
re dicit᷑. s nos si cocculta dĩ uidicia tõne ap̃ hẽdere nõ
possimꝰ. tñ ꝑ soluendis dubiis dubia alia asserete ñ debe¬
mꝰ. Queritꝰ ⁊ñ si aĩe extͣ duce ñ sũt. qͦłn poccato parentũ
filii obnoxũ efficiuit᷑. Qd̾ ii. ĩpatcute peccatũ ẽ ꝑ illam
utiq t̾im solã in filiũ deseendit. q̃ soli ꝑ gen̾ationẽ apa ͤ¬
rente ĩ filiũ t᷑nsit. Sigͦ łola caro seminat᷑ ꝑ solã uriq

Expanded text:
etatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fieri quam secundum corporis naturam et carnis humanae proprietatem de traduce propagari. Si autem animae ex traduce esse ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior jure dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asserere non debemus. Quaeritur tamen si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam ut
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluiss. S ꝙ iste nr̃e ĩfirmitati fuir auenien¬
tior. ut d̾s hõ fieret ⁊ ꝓ hoĩe mortalitatẽ hõĩs assu¬
men s ad sp̃em suc ĩ mortalitatis hoĩẽm reformareit
ut ũ diffidat iã hõ se ad bona illiꝰ posse ascend̾e. qũe
ad sua mala toleranda uid delcẽdisse ⁊ ut ĩdo hũanita

Expanded text:
Sed quod iste nostrae infirmitati convenientior fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse; et ut in Deo humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
nes discreta ẽ ⁊ hũana nat᷑a. ut ĩ alc̾a paute robustiqr ec̃t
ĩ alt̾a uͦ ĩ firmior demonstrar. ut ĩea unũ ĩ neniretur ꝙ
regeret: aliud qd regeret ut. A u̾icta ẽ ⁊̃ doinde foris ĩ car
ne disctio sensuũ.que qͥd qntũ ad uͥtutẽ sac̾menti ĩ ꝯugio
necessara ñ fuit. s ꝙ sñ ea ĩ officio aiugũ ministeriũ

Expanded text:
nes discreta est humana natura ut in altera parte robustior esset, in altera vero infirmior demonstraretur, ut in ea unum inveniretur quod regeret, et totum quod regeretur. Adjuncta est deinde foris in carne etiam discretio sensuum, quae quidem quantum ad virtutem sacramenti in conjugio necessaria non fuit, se
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c erat futurus spousus. ⁊sponsa eccłiaꝰ qui suonsuse¬
rat ut᷑ biq suꝑiorerat. ⁊ eiꝰ di lectio ꝑ pictatẽ tͣhebaturad
g sociotatis que utͥmos dilectione mutua ostabat. sac¬
mentũ formatũ ẽ qñ ouigiũ ĩ stieutũ est Altoriꝰ societ
tis sac̾mentũ ĩ ꝯuigio. Alt̾ius societatis sac̾mentũ ĩ cõ¬
ut ĩ iuro qd̾ roboͣstior in femi na aĩa ĩ fic mior ⁊ aliena
ope ogons apparet ⁊ iũcti sũt qd duo ĩ unũ una łdilectiõe
⁊ soc iotate unanit ĩ uni dilectione eẽtte ⁊ ꝑdilectionẽ
unã in una societate manerent.⁊ uir ꝗͥ uit imago d̃i fie¬
ret in hoc sacꝰmento ⁊ pietate ad dilectionõ inuna ui¬

Expanded text:
ponsus futurus erat et sponsa Ecclesia. Et qui sponsus erat utrobique superior erat, et ejus dilectio per pietatem trahebatur ad ergo societatis quae utrinque dilectione mutua constabat, sacramentuatis sacramentum, in conjugio, alterius societatis, sacramentum in conut in viro quidem robustior, in femina vero infirmior et aliena epe egens appareret. Et juncti sunt duoet societate una, ut in una dilectione essent, et per dilectionem unam in una societate manerent. Et vir quidem, ut imago Dei fieret in hoc sacramento, pietate ad dilectionem in
Abbreviated transcription (Latin):
ciotiis molentiam patitt̾i. tanto lcuiori ꝑioło adgͣ¬
tiã ad mssam renouat᷑. Q¬
uerũt ⁊̃ qͥdam ꝙͥ plus pecraũit adam ł cua.
Si sicꝰ dicit apłs ilulier seducta c̃ ñ iur. Eua qͥppe
appetiit. s intantã ⁊̃ ꝑ lapsa adũ sitatẽ ueri simłr
putat᷑ ut dm̃ ex ĩuidiaᷤ liguũ sc̃ie bomi ⁊ mali hõi ue¬

Expanded text:
tionis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovamur. etiam quidem, uter plus peccaverit Adam an Eva. Sed sicut dicit Apostolus: Mulier seducta est, non vir . Eva quippe appetiit, sed in tantam prolapsa perversitatem verisimiliter putat
Abbreviated transcription (Latin):
datũ etat ⁊ ꝑ ip̃a Sandũ et at restrouondã ualuerũt. Et is¬
ta suc̃ menta suo p̃t ex pleto cessauerũt ⁊ alia ꝑ illis ad
cinidem sanitatadẽ ꝑficiendam subcessert. Et rursũ post
illa alia qͣi nouissime sdiũcta sunt. quib alia succed̾e ñ debu¬
crĩt Uelito ie dicameta ꝑtecta q̃ morbũ ip̃m ꝯsumerẽt⁊ ꝑ
Siciũ ⁊ disponsationẽ medier qui mordũ ip̃m uid. ⁊ qͣlia ei
remedia singłis tꝑse adhibenda eẽt cognouit. Porro unum
sac᷑mentũ ⁊ añ pecc̃m hõis istitutũ in uenit᷑. Coniugium

Expanded text:
datum erat, et per ipsa dandum erat restituendum valuerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendam successerunt. Et rursum post illa alia quasi novissime adjuncta sunt, quibus alia succedere non debuerunt. Vel ut medicamenta perfecta quae morbujudicium et dispensationem medici, qui morbum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro unum sacramentum etiam ante peccatum hominis institutum invenitur. Conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
ilit̾ appetimꝰ qͣm debemꝰ. Sic gͥ culpa pͥmat ⁊ pena ul¬
rima. Duo media sũt orta culpa ⁊ pena. Ignorãtra boni
culpa ⁊ pena in mente. Doupiscẽtia mili culpa ⁊ pena
ĩ carne. In qͥb pecci orginalis radix qsistit. Qa gͥcaro
hũana aparentib con moralitate seminat ᷑. ineo ipso
qd̾ seminata subiae⁊ martalitati uiui ficata pꝰ mod̾ eeupi
centie carnalis subiecta ĩ uenit᷑uccessitati. qr ip̃a mortali
tatis infirmitas cã c̃ qͣm sequitur ꝯcupiscendi neces
seminatur culpani ht̃. ⁊ actũ eulpe Inco q seminat᷑
nec culpam hs̃. neo actũ culpe s⁊ causam In eo q uas¬
ueturtam culpe ⁊ culpam ht̃. s actũ ñ habea. Causa cul

Expanded text:
imus quam debemus. Sic igitur ex culpa prima et poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata postmodum ctatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessseminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet, sed actum non habet. Causa cu
Abbreviated transcription (Latin):
tuerũt. ꝑ mĩam ĩ t̾eia ⁊ quarta gea̾atione t̾minantur.
ne forte iudiciũ ĩportabile fier si cct̾a p̃oedentiũ peo¬
cata ĩ subsequẽtib ultio diuina puniret. Q aũ ĩ alio
loco dr᷑. Filiꝰ ñ pattabit ĩiquitatẽ patͥs. neo pat̾ partabit
⁊̃ iquitatẽ filii. De illa ueracit᷑ ĩnuitate intellig. qͣm ꝑso¬

Expanded text:
ericord am in tertia et quarta generatione terminantur, ne forte judicium importabile fieret, si cuncta praecedentium peccata in subsequentibus ultio divina puniret. Quod autem in alio loco dicitur: Filius non portabit iniquitatem patris et pater non portabit iniquitatem filii
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ories ꝓͥ at ip̃o nati sũt redũdasse uide mꝰ. Q si uerũ
equa uidetur conditio ut tp̃s p̾uidio ueritati. nisi
forte ił qͣnto magis cerrũpit᷑. tanto deterior seminatur.
Cũ .ir. dicat soͥptur. Roddam pocc̾a patrũ ĩ filios us¬
q ĩ terciam ⁊ quartã gen̾arionẽ. manifeste ostendr᷑

Expanded text:
undasse videmus? Quod si verum equa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generatione
Abbreviated transcription (Latin):
sola nͣ sũt. quedã exgm̃a. Si q̃ritꝰ utrũ pͥmꝰ hõ ĩ illo pͥ¬
mo suc ꝯditionis statu uͥtutes aliquas habuit. nul¬
latenꝰ anbigendo putamꝰ asfectus botios. ⁊ sod̾ iusti¬
ciã &ditatos nͨ illiꝰ apͥma sua origine insertos ꝑ
quos ad bonitatẽ ⁊ iusticiã ęxeque̾dã nͥl appetitu
thebatꝰ ⁊ inhis qͥd̾ affectib bonis nat᷑ales uͥtutes ꝯsti¬
tisse quil apͥncipio nͥ hõis formata ẽ. ⁊ ĩstructa.
De illis aũ uͥtutib q̃ uolũtate bona ex anore diui¬
no mota ꝑfitiuntur. nioħ te nĩc cca ip̃m qͣnitũ ad
pͥmũ illũ staoũ ꝑtinet diffiniro uolumꝰ p̃cipue cũ

Expanded text:
a si quaeritur utrum primus homo in illo primo suae conditionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a principio natura hominis formata est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definir
Abbreviated transcription (Latin):
tolligͥ ł qd̾ magis ꝓdabile uidetur eo usq pect̾a patrũ in fi¬
lus puniri diir. quo ip̃i filũ coꝵdem patm pocd̾a uidentes
imitantur. Ut intolligamꝰ ñqͣm filios in pocõis parontũ
ficri participos ħͥ pͥꝰ fui̾nt peccando offecti imitateros
ut suo quisq pec̾o ñ alieno aĩptiotꝰ. dũ alionũ suũ fact.
qd̾ amando ⁊ sequendo imitatꝰ. sic .i. gen̾ alit̾ dictũ queni¬
entiꝰ intelligt᷑. filiꝰ ñ petalit iniquitatẽ patris. ⁊ parer
ñ portabit ĩiquitatẽ filii. ut ñquã pecc̾a aliena nocoatit.¬
l his qui ea peccando unitant᷑ s un .ii. eoͣ id qd̾ dictũ fuerat
patres comedcrũt uiã acc̃bam ⁊ dentes filioꝵ & tupue¬
rũt Oppositũ sit illd̾. filius ñ portauit ĩ iquitatẽ patris

Expanded text:
rum in filiis puniri dicuntur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii, ut nunquam peccata aliena noceant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt , oppositum sit: Filius non portabit iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
pe sp̃e ꝑsuꝑbiã cẽ tataorẽ suũ tumẽs obedientiã non
temut. ⁊ icc̾co c̃ator ad ulciscendũ ĩiuriã suã sp̃m
qͥd̃ ignorantia carñe uͦ ꝯcupiscentia dãpnaut. ut i
so honil agendo ñ uideat. In carne aũ sua malũ age
ꝯcupiscat. ħ duo uicia ad priniendam suꝑ bid hoĩs uste

Expanded text:
torem tumens obedientiam non tenuit; et idcirco creato ad ulciscendam injuriam suam spiritum quidem ignorantia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ eẽ ꝓdatur. & gbõ appeditũ iusticie deseruit. ap¬
gituo siue cũ adalia ꝯttioda q̃ aidinete appeti non
postũt.U appecenda relarasi It alt̾o ẽ pena In alteto¬
est pona ⁊ culpa. Mensurai suꝑioris apporitꝰ ĩ libo
arbitrio posita fuerat. ine sura u ĩ foriors appe¬
titus cessa ĩdono. Quaꝑꝑ illã deuere uolle i̾xudis fu¬
isset. Istã aũ retis̾e posso felictattis. Unde sic̃ culpa

Expanded text:
ia igitur homo appetitum justitiae deseruit; apgitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset; is
Abbreviated transcription (Latin):
Tud bona p̃parauenat hãt hõi unũ tenporale sura¬
⁊ ailiud et̾nuł. Et tenporali uteretꝰ et̃no frucretur.
t ꝙ boĩs uti aut trui laudabile ñ es. uͥ bnutaris
truaras anfinita ẽ hõis me sura. scd qͣm bonis suis
cẽ poralib bñ utẽtur et̃ni bñ stuetetꝰ. De m̃e sura

Expanded text:
uo bona praeparaverat Deus homini, unum temporale, alterum aeternum, ut temporali uteretur et aeterno frueretur. Sed quia bonis uti vel frui laudabile non est, nisi bene utaris et fruaris: definita est homini mensura secundum quam bonis suis temporalibus bene uteretu
Abbreviated transcription (Latin):
bono i fruendũ eẽt icc̾co q̃ reudũ ñ erat qm̃ ñ nułi
unũ boñi solũ ÷ͥ erat simlt̃ ⁊ qͣntũ illo bono fruẽ¬
ixt qr qͣnto magis illo frueretur qͥst̃ato utmq
folicior eẽt. Iilic aũ sola m̃e sura qͣntitatis qͣt̃ da ẽ
iͥ parũ aut nimiũ ẽẽ pot̾. Fructus aũ hiuꝰ boni

Expanded text:
bono ibi fruendum esset idcirco quaerendum non erat; quoniam non nisi bonum unum solum ibi erat. Similiter et quantum illo bono fruenret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium e
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝯcupiscery. Simlt̾ ut accẽ deret ne ilid̾ ante tẽ
puis p̃mꝑ festinac⁊. cũ alud pͥtis qͤta obedientiam
ssumasset acciꝑe ñ de beret. s ic̃ gͥ ĩ his loui sꝯmodũ
hõis asticntũ erat: sic ĩ mẽ surã utendi ł fruendibiᷤᷤ¬
bonis nustieia eiꝰ ce̾ dẽbuerat. ⁊ ꝗͣ admedũ uolũtas
ei data fuerat. qͥbona sua ⁊ ĩ bonis suis ꝯmadũ suũ
appetorit ꝰ ⁊ uolũtati eiꝰ infitũ fucrat ut ip̃a ci
mesura scd qͣm cisdem bonis suss uti ł frui debue

Expanded text:
. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non deberet. Sicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuer
Abbreviated transcription (Latin):
id ipm simpłor corpus in sem⁊ ip̃o młti plicatiar. nĩ pla
tũ est. Neq is ꝯucnit ut costã illam extͥnsecꝰ additam̃ẽ¬
tũ acccpissedicamꝰ. ꝗͣtinꝰ incam qͤntiratẽ ex̃ceret. q̃ corpo¬
n de costa quidᷤ s de Illo ꝙ pret̾ costam additũ est. ꝙ utͥq
mlto magis fuit carpus mudieris st̃m eẽ ꝯuenientius di¬
oi debiuss⁊ ħ siqͥd̾ in mat̾iam maiꝰ⁊ pͥacipaliꝰ fuss. ⁊ pͥn¬

Expanded text:
idipsum simplex corpus in semetipso multiplicatur et multiplex tum est. Neque enim convenit ut costam illam extrinsecus additamentum accepisse dicamus quatenus in eam quantitatem excresceret, quae corporum esset, non de costa quidem, sed de illo quod praeter costam additum est quod utique multo majus fuit corpus mulieris factum esse convenientius dici debuisset. Hoc siquidem in mat
Abbreviated transcription (Latin):
huuana nͥm ĩ eam partẽ ĩ qͣ dẽbilior uide bat᷑ ag es¬
susc̃. ur si forte illuc aliquatenꝰ pualere potuiss
pꝰ modũ oũ maiori fiducia ad alterã qͥ robustior¬
fuit pulsandam aut potiꝰ subucrtendam acced̾et. Eri¬
ens gͦ qr uerũ c̾et q̾muis adhuc dictũ ñcet ue soli qr cñ
cecid̾it ñ bt̃ lubleuante ꝰ siqͥs piam p̃ualuerit adu̾sus
unũ duo rosistũt ei. pͥmũ diligent̾ solitariã femi¬

Expanded text:
debilior videbatur aggressus est, ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustiorfuit pulsandam aut posterius subvertendam accederet. Sciens ergo quod verum esset quamvis adhuc dictum non esset Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Et si quispiam praevaluerit adversus unum duo resis
Abbreviated transcription (Latin):
dt̃is aeus sic̃ dixit sẽptura paradisũ uoluptatis
a pͥncipio uolupeatis in quo pofuit hoĩem que
fermauerat. Qualis aũ paradisus fuerit uͥ hõ ꝑ¬
bandꝰ ⁊ gxcondꝰ positus cst. subsequitur scͥptura
⁊dicit. Pdurit q dñs d̾i de humo om̃e lignũ puslornĩ
uisu. ⁊ ad ue scondũ suaue. lignũ ⁊̃ uite ĩ medio pa¬

Expanded text:
Deus, sicut dicit Scriptura, paradisum voluptatis a principio in quo posuit hominem quem formaverat . Qualis autem paradisus fuerit ubi homo probandus et exercendus positus est, subsequitur Scriptura et dicit: Produxitque Dominus de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave
Abbreviated transcription (Latin):
bent. qr salutẽ nͦ ĩpediũt ꝙͣi noxia n uelud necos¬
saria oꝑantur Qauat ẽ cogͥtio rerũ extͥnsecarũ
⁊ alia q̃dã hus modi. ad necossaria orgo
⁊ salubria ꝑiny p̾ceptio. Ad noxia
ꝓhibitio. ad media concossio. Degemi

Expanded text:
 impediunt quasi noxia, nec velut necessaria operantur, qualis est cognitio rerum extrinsecarum et alia quaedam hujusmodi. Ad necessaria ergo et salubria pertinet praeceptio; ad noxia prohibitio; ad media concessio. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
hũit adhipisci. Neq .ni. ad uitã luꝑiorẽ optinendam
meritũ illi for si aut uitat huic uite uoria
aut q̃ salubria sũt appederet. siuc ad utrũ libet
medĩis ut̾ctiur. qm̃ ĩ his dĩbi ñ tã p̃cipientis affe¬
ctũ qͣm eũ moda obedientis artenderet Itaq ut
hõ suꝑ hanc uitũ aliꝗͥd mererctur. necessarium

Expanded text:
habuit adipisci. Neque enim ad vitam superiorem obtinendam meritum illi foret, si aut vitaret huic vitae noxia, aut quae salubria sunt appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur, quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet. Itaque ut homo super hanc vitam aliquid mereretur, necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
tiamdandũ ñ erar en fforiuara. post qͣn aũ auita
t̃rona ad celostõ ⁊ spũlem staeũ tͣfłormatꝰ fuiss
aupliꝰ grã ire ñ debuerat sic̃ mͦ ꝑĩ obedientiã morta¬
litati subieotus a carnis cũ ꝓpagatione ñ cessat
⁊ nemo õiũ qui ex eiꝰ carte nasceretir. aspnarot᷑

Expanded text:
formata. Postquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mortalitati subjectus a carnis tamen propagatione non cessatet nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur damnaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad salutẽ ꝑtinet p̃pediri Ꝙ si uerũ ẽ neq uitiũ
fuiss ilis qui sñ pecc̾o nascorentur sinc cogͥtionc
⁊̃ nasci qi uicħ ĩ se nascendo hr̃ent. uñ postai cũ ad
tenpus cogͥscendi ꝑuenisent potuissent acogtione
ucricatis p̃pediri. Et nos quid̾ scd̾ hũc modũ ĩ re¬
b occultis cͥa ꝙ̃ magis ꝓbabilia nob̾ uidebant᷑ elegi¬
iꝰ. iͥ tũ ut ĩnulla parte dubia ꝓ certis allerere

Expanded text:
si verum est, neque vitium fuisset illis qui sine peccato nascerentur, sine cognitione etiam nasci; quia nihil in se nascendo haberent unde postea cum ad tempus cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione veritatis praepediri. Et nos quidem secundum hunc modum in rebus occultis ea quae magis probabilia nobis videbantur eligimus, ita tamen ut in nulla parte dubia pro certis asserere
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo nascituri fuissent tã ati pare qͣm sonsu ĩ ip̃o
mox natiuitatis site exordio ꝑfecti cẽ deberent.
Nos sod̾ estimationẽ nr̃am id magis aꝓpbamꝰ
mox fos fuisse c̾datur. ilios uͦ qui ex ip̾o nasce¬
rentꝰ eadẽ lege q̃ ⁊ nũc natiutatẽ humariata
ordinatã õnimꝰ paruulos nascituros acdeinde por

Expanded text:
ex eo nascituri fuissent, tam corpore quam sensu in ipso mox nativitatis suae exordio perfecti esse deberent. Nos secundum existimationem nostram id magis approbammox factus fuisse credatur; illos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordi
Abbreviated transcription (Latin):
neq usti ad meritũ. neq ĩ iusti ad culpã. ꝗͥ admodum
ncq adgłificationẽ. ł ꝯsum ationẽ bãti.ł ad termẽtũ
aut ponã miłi uerissime affirmant᷑. ⁊ ferte ex p̾ssis ⁊
ad ĩcelligentiã cuidentiꝰ sit. nec bonos nͨ malos nec
ros ꝗditos asscrenti. Nã qͥ bonos dixt sig̃ott u̾tutẽ

Expanded text:
culpam, quemadmodum neque ad glorificationem vel consummationem beati, vel ad tormentum vel poenam miseri verissime affirmantur Et forte expressius et ad intelligentiam evidentius sit, nec bonos nec malos, nec ro conditos, asserenti.
Abbreviated transcription (Latin):
admalũ uͦ solũ ꝑmiecente ñ cogente. pͥma gͥ lib̾ras
arbitrii fuit posse peccate. ⁊ posse ñ poccare. sic̃ ulti¬
maerit liłtas posse ñ peccare ⁊ ñ posse percate pͥ¬
ma libtas ad bonũ qͥd adiutoriũ habut. s ad malũ
ĩinfirmitatẽ ñ habuit. sic tñ ut nͦ ad bonũ cog̾etꝰ
nͦ cõ malũ teñctur. Ultima lib̾tas ĩ bono gt̾am hale¬
bit. ĩ malo ĩfirmitatẽ ñ habebit. Nec solũ gr̾at in
ut sit posse ñ peccare. Con firmãtẽ ut sit ñ posse
peccare. Mledia hłtas pꝰ peccatũ qd̾ añ repationem
gr̃am ñ habelat ĩ bono. s ĩ firmitatẽ ĩ malo ⁊ iccͥoo¬

Expanded text:
lum Deo permittente non cogente. Prima ergo libertas arbitrii fuit posse peccare et posse non peccare, sicut ultima erit libertas posse non peccare et non posse peccare. Prima libertas ad bonum quidem adjutorium habuit, sed ad malum infirmitatem habuit; sic tamen ut nec ad bonum cogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, in malo infirmitatem non habebit, nec solum gratiam idjuvantem, ut sit posse non peccare: confirmantem, ut sit non posse peccare. Media libertas post peccatum quidem ante reparationem gratiam non habet in bono, sed infirmitatem in malo,
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ita qͦ qͦtirũ adaiam cagͥtionẽ ueriitis ⁊ sci¬
cuciã cã dũtatat qͥ pͥme ꝑfectioni ogrua fuit ꝑ¬
fectã mor ꝯdirũ accrpise putamꝰ ⁊ ad islã ñ studio
aut disciplina aliꝯ ꝑ it̾ ualla tẽ poris ꝑfccisse. s simł.
⁊ semel ab ip̃o sue ꝯditionis exordio una has smplici
diuine aspirationis illuminatiõe illam ꝑcepisse. T̃ ri¬
plici aũ cogͥtione pͥmũ hõiem eruditũ ostat. aggͥtiones.¬

Expanded text:
scientiam eam duntaxat quae primae perfectioni congrua fuit perfectam mox conditum accepisse putamus, et ad illam non studio aut disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse; sed simul et semel ab ipso sui conditionis exordio una ac simplici divinae aspirationis illuminatione illam percepisse. Triplici autem cognitione primum hominem eruditum constat, cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. s ad dilectionẽ ox̃cendit ut ⁊ opꝰ eẽt ad delectario¬
ñẽ. ⁊ exenplũ ad eruditionẽ. Sic nãq ext̾ior hõ ȩrercen¬
duserat. ut ab ip̃o studio ext̃ious oꝑis forma suitie¬
retur. studis ĩ terious oꝑise in eo qd̾ fais facert
agnoscoret ꝗ sibi intꝰ fationdũ eẽt.Nlã ⁊ intꝰ simslt̃¬

Expanded text:
nem exercendum, ut et opus esset ad delectationem, et exemplum ad eruditionem. Sic namque exterior homo exercendus erat ab ipso studio exterioris operis, ut forma sumeretur studii interioris; et in eo quod foris faceret, agnosceret quid sibi intus faciendum esset. Nam et intus simil
Abbreviated transcription (Latin):
soiri. ⁊ de fic̃e Ihisq̃ ñ debent ignorari. ꝓt̾ca qͣntũ
sane fider satis ẽ ꝗ̃ramꝰ agnose̾e. ⁊ ca q̃ curiositas bola
sctari suadr desistamus in uostigare. Creainit de aĩam
pͥmi hõis de ruioħilo ⁊ ĩspirauit eã corpori de t̾ra ꝑ mat̾i¬
am sũpto ⁊ formato. dans ei lensũ ⁊ disc̃tioriẽ boni ymia¬
gert uin ips hõie Tensuł eẽt subieotus dma rodat

Expanded text:
t ignorari. Propterea quantum sanae fidei satis est, quaeramus agnoscere, et ea quae curiositas sola scrutari suadet, desistamus investigare. Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et mager
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas ũ erit. ꝗͣto magis pͥma ĩmorralitas ex nat᷑a
ñ fuit. uͥ moriondi possibilitas fuitꝰ gͣ pmꝰ hõ añ
peccatũ ĩ mortał fuit qm̃ ĩ corpare oiꝰ corrupt̃o ⁊ ĩ¬
firmieas nulla fuit. ⁊ extͥasesꝰ prit̾ crt̃a forenta
ciboꝵ quib corporalẽ uitaiti nutͥre ⁊ sustent are debu¬
it sp̃alem ĩ ligno uite medicinã acceꝑat. qͦ camd ui¬
tũ ccͦ mortis defectũ satuã adq ĩ cerruptã potuit õo

Expanded text:
bilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura bilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura non fuit ubi moriendi possibilitas fuit? Ergo primus homo ante peccatum immortalis fuit; quoniam in corpore ejus corruptio et infirmitas nulla fuit, et extrinsecus praeter caetera fomenta ciborum quibus corporalem vitam nutrire et sustentare debuit specialem in ligno vitae medicinam acceperat, qua eamdem vitam contra mortis defectum sanam atque incorr
Abbreviated transcription (Latin):
mani q̃renda uid̾etur. pͥmꝰ gͥ hõ qͣtatũ ad nͣm corpo¬
ris t̾reni ⁊ ĩ mortalis fẽs est scd̃m aliquid. qr pot uit
ñ mori. ⁊ scd̾̃ aliꝗ̃ mortalis ꝙr potuit mori.Sic̾ .ii. ĩ illo
pͥmo statu habuit posse peccare. ⁊ posse ñ peccare q̃m
ħ fuit ꝓma arbitrii lib̾tas. ita ⁊̃ ⁊̃ cod̾ satu hu̾it pos¬
posst ñ mori. sic̾ ⁊̃ posse peccare. ⁊ ñ posse ñ peccare
ht̃: qm̃ ii hoc statu ẽ. ⁊ morendi ⁊ pecandi necessitaᷤ.
Moriendi necessitas ꝗdiu adẽ uita. Peccandi neces¬
sitas ꝗͣ diu abẽ gr̾a. In t̾cio statu habebit posse ñ
iiori. uñ posse mari. sic̃ ⁊ posse ñ pectate ⁊ ñ posse pec¬
careqm̃ ad hũc satũ ꝑtinet. ⁊ moriendi ⁊ peccandi
ĩ possibilitas. utͦq tũ ex gr̃a ñeẜ nͥ. qr si gr̾a ñ adeg̃t
⁊ alt̾o moriendr in alt̾o peccandi tͦ possibilitas ñ dece̾t.
Sigͦ ultima ĩ mortalitas ex gr̃a fntũ moriendi possi¬

Expanded text:
rporis terreni, et immortalis factus est secundum aliquid, quia potuit non mori; et secundum aliquid mortalis, quia potuit mori. Sicut enim in illo primo statu habuit posse peccare et posse non peccare, quia haec fuit prima arbitrii libertas, ita etiam in eodem statu habuit posn peccare habet; quoniam in hoc statu est et moriendi et peccandi necessitas. Moriendi necessitas quandiu adest vita; peccandi necessitas quandiu abest gratia. In tertio statu habebit posse non mori et non posse mori, sicut etiam posse non peccare et non posse peccare; quoniam ad hunc statum pertinet et mo si gratia non adesset, in altero moriendi, in altero peccandi naturae possibilitas non deesset. Si ergo ultima immortalitas ex gratia erit, ubi moriendi possi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nĩ dimittenĩ diuinitatẽ ⁊ ꝓpositꝰ c̃ lib scͥptus intꝰ
feris. fors ĩhũanitate. intꝰ ĩ diuinitate it foris
Leg̾etut ꝑ imitationẽ. intꝰ ꝑ ꝯtẽ platioñe. Faris ad sa¬
nitat̃t intꝰ ad felicatatẽ faris ad meritũ. intꝰ ad gau¬
diũ. Iutꝰ in bncipioerat. ixtb. soris ũbũ .c. ẜẽ. ⁊ħ ĩti.¬

Expanded text:
amittens divinitatem, et positus est liber scriptus intus et foris; in humanitate foris, intus in divinitate, ut foris legeretur per imitationem, intus per contemplationem; foris ad sanitatem, intus ad felicitatem; foris ad meritum, intus ad gaudium. Intus: In principio erat Verbum ; foris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑcedit amor ex ip̃a. ⁊ sapiẽtia sua quo amat cã
genitã de sei⁊ ipse manẽtẽ ñ diuidit a se. ⁊appa¬
rent .iii. q̃dam ĩ liuo. mens. sapientia. ⁊ amnor. ꝙ¬
surgit t̾nitasq̃dam ⁊ unitas ñ recedit. ⁊ sũt si¬
mul ⁊ trinitas. ⁊ unitas. scd̾m pocestatẽ. ⁊ imagi¬
nis uirtutẽ. Et ꝯscendit mens ab istis ꝑ ħ illumi¬
nata.⁊ ꝯsid̾at c̾aterẽ suu̾̃sapiẽtẽ esse. ⁊ sapiẽtiã
hr̃e. ⁊ exip̃o esse sapientiã suã ni fuisse ũqłn sine
sapientia. qm̃ senꝑ sapiens fuit.⁊ q sapic̃tiã suã

Expanded text:
procedit amor ex ipsa et sapientia sua, quo amat ipsam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno, mens, sapientia et amor. surgit Trinitas quaedam, et unitas non recedit, et sunt simul Trinitas et unitas secundum potestatem et imaginis virtutem. Et conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et sapientiam habere, et ex ipso esse sapientiam suam; nec fuisse unquam sine sapientia, quoniam semper sapiens fuit. Et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tescũt cogͦminatione Ina gͦ dona gr̃arũ i sui¬
głis donoetuit᷑ cx noĩo ñ q̃ singłarit᷑. si q̃ excellent᷑ acta
sũt ĩparcicipatione. In illa .it.celesti patͥa uͥ plenitido
siugłarit᷑. Ot̃a i ĩ oĩb sũt ñ quid̾ eqͣit. qi alii aliis q̃¬
sciendũ qi oĩa dona gr̃arũ suꝑiores eidines sublimiꝰ
t̾a seqũecib posse ardinib ad cognominationẽ re lĩqñt
Ut ũbigr̃a Scrapħi qui ordo excellentissimꝰ oi ũ estimat᷑
tã dilectionẽ qͣm cogͥtionẽ diuinitatis ⁊ cct̾a uirtutũ
dona cct̾is oĩb sublimiꝰ ꝑoipit. ⁊ tñ ab excellontiori do¬

Expanded text:
 dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis qusciendum quod omnia dona gratiarum superiores ordines sublimiustera sequentibus post se ordinibus ad cognominationem relinquunt. Ut verbi gratia Seraphim qui ordo excellentissimus omnium existimatur tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris o
Abbreviated transcription (Latin):
rumã uiam aꝑio. quodĩ ctͦ ipsam ĩclinat. ñ tñ impellẽ¬
do. s ꝑmintẽdo. ⁊ ñ denẽdo. ueo aucter ẽ illi tenẽdi. s⁊ ĩ cẽ¬
dendi or dinator. Dñs ĩquit ͣ d̃ p̃cepit ei ut maledicat.
⁊ ego ait uocaui seruũ meũ naboc hodonosor ut disꝑ¬
Dat t̾ram. ⁊ indie illa sibilabit dñs mulce. q̃ c̾ ĩ extre¬
no fluminũ egipti. ⁊ api q̃ ẽ ĩt̾ra assur. ⁊ uenient. y re

Expanded text:
 ipsam inclinat; non impellendo sed permittendo et non tenendo, nec auctor illi est ruendi, sed incedendi ordinator. Dominus, inquit David, praecepit illi ut maledicat , et ego, ait, vocavi servum meum Nabuchodonosor ut disperdat terram ; et in die illa sibilabit Dominus muscae quae est in extremo flumine Aegypti; et api quae est
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ fuic ad meritũ sibũ siue ad eulp̃a simale. Ia motꝰ
nietis dñatur motu co paris lege nat̾e sub iecta ⁊ qñ
ab utit᷑ illo uitiũ ẽãꝑantis. dẽ biti obedientis. Nec
culpat᷑ quiducit᷑ quia necssitate ducit᷑ s oulpat᷑
ꝗ ducit. q in subiectũ lłtate abutitur parro uolũ¬

Expanded text:
vetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subjecto; et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur quia necessitate ducitur; sed culpatur qui ducit, quia in subjectum abutitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dixit qr int. Nec collectione diũsoꝵ ne cbã fac̃et
nͭ ꝯpositionc̃ pattũ. nc massam formaret. fi
sumilitudinẽ młoꝵ ne płalitas sc̃flua. ł sin¬
głaritas ĩꝑfecta apparer. Om̃isii. unitas in
similitudine sola ꝯsistens płimoꝵ aut ĩꝑfectio¬
nc̃ ostendit ĩ parce. siminus hñt singła aut sr̃¬
fluã geminationẽ ĩ toto. siꝑfecta sũt uinuerła.

Expanded text:
t dixit quod unus, nec collectione diversorum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in similitudine sola consistens plurimorum, aut imperfectionem ostendit in parte si minus habent singula, aut superflua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ factor nͥ id̾ eẽ ñ pot̾ant. Sicꝰ gͦ ĩ faciendis
soũ minuit ot̃nitas sicĩ fõis se ñ auxit
ĩnĩẽsitas. Si añ fc̃a sñ defectu plena ꝯsti¬
tit. ⁊ pꝰ fc̃a sũ motu ide ficiens ꝑmansit
nicħ nouũ assumẽs. nicħ antequũ a inittens.
totũ dans. ynicħ abitieni. ħ pͥma causa rerũ

Expanded text:
nt. Sicut ergo in faciendis se non minuit aeternitas; sic in factis se non auxit immensitas. Sed ante facta sine defectu plena consistit; et post facta sine motu indeficiens permansit. Nihil novum assumens, nihil antiquum amittens; totum dans et nihil abjiciens. Haec prima causa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
sola cãttate nulla sin necessiate rõnalẽ sp̃m c̃auit
ut eũ illuis boni ꝗ ip̃e erat. ⁊ quo ip̃s bãtuserat
patticipem faceret. Uerũ qr ħ ad felicitatis illius
angnẽtũ ꝑtinuit. ut gr̃am ꝯditoris sui ꝑqũẽ głfi¬
candꝰ erat agnoscer. uoluit ip̃c ꝯdicor pꝰci in
sua aditione osfeade̾ ꝗ post mdñ in ip̃o factur

Expanded text:
la sui necessitate, rationalem Spiritum creavit, ut eum illius boni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit ut gratiam conditoris sui per quem glorificandus erat agnosceret, voluit ipse conditor prius ei in sua conditione ostende
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es malatia ꝯsonserĩt. qͣi unũ ex so ꝑuerse soere¬
ratis erdinõ effocerũt. ht̃ aũ tditio et singłis aliqs
spũũ tirãnide mẽtionẽ faceret principatꝰ ⁊ potesta¬
qͥsq in malo ministeriũ ex ꝑu̾ sitate exeter. ꝙ ad
bonũ ꝑficiendũ exconditione accopit. Nusqm̃ :ñ¬
sͥpturarũ neqũa sp̃c seraphin appellatos ĩ uenio.
qrlio cec̾a dona pꝰ rumã adhuc ĩ malo possideant. ka¬
ritatẽ tñ ⁊ dilectionẽ dĩ neqͦqͣm hr̃c potuert̃¬

Expanded text:
t quasi unum ex se perversae societatis ordinem effecerunt. Habet autem traditio ex singulis ordinibus spirituum tyrannide mentionem faceret, principatus et potestaquisque in malo ministerium ex perversitate exercet, quod ad bonum perficiendum ex conditione accepit. NusqScripturarum nequam spiritus seraphin appellatos invenio, quia licet cetera dona post ruinam adhuc in malo possideant, caritatem tamen in dilectione dei nequaquam habere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
orro tres st̃ inatꝰ ĩ hoĩc. Motꝰ mentis macus aero¬
r is motus susualitatis. Motꝰ mentis ĩ nolũtate est .
Motꝰ corporis ĩoꝑe. Mocꝰ sñ fualitatis medꝰ ĩ delectatiõe.
In mocu mẽtis solo libũ arbitͥũ est. In motu carperss et
Sonsaa sratis ala sut̃ q̃ sorunt᷑ iibum arbitriũ. Enc

Expanded text:
Porro tres sunt motus in homine, motus mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antoꝵ uũosilẽet de fecbo. Idictus c̃ filiꝰ sapiens.
ñ ꝙ soluserat. s q de p̃o solomagis dubitari pot̾¬
at qs de pteriore. ⁊ etate ad huc iumaturo. ⁊ sensu
ĩꝑfecto. Iocuto dict est dte pat᷑ potens ne putetur
prio filio ⁊ filtꝰ sapiens ne c̾dat᷑ patre poste¬

Expanded text:
defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre poste
Abbreviated transcription (Latin):
siue gaudiũ mẽtis ad sapĩam suã. ⁊ ip̃e solura
dilectio erat. qr sñ ip̃o ĩ mente ⁊ sapientia di¬
lectio uerati ꝰ põita sũc ħ noĩa ad pͥetatẽ quia
tentia aqͣ lapic̃tia erat. deĩ ip̃a sapĩa q̃de pocẽ¬
tia nata fuerat. Nouissime amor qͥde potẽtia ⁊¬

Expanded text:
sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia tentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia
Abbreviated transcription (Latin):
na. Scdõ laco angłica c̃atura ĩ msibilis ꝗd̾ s c̾ata.
Tercio loco humana uisibił. ⁊ c̃atura. sod̾ aliqͥ in¬
sibilis. ⁊ scd̾ aliqͥuusibił. Quarto loco c̃atura car¬
porea ĩ toto uisibił. ⁊ ĩ coco tẽporalis. post pͥmasgͦ
causas ĩ c̃atas ⁊ ĩ uisibiles ȩribit ꝯsid̾atio ⁊ ꝓcedtͣ

Expanded text:
na. Secundo loco angelica natura invisibilis quidem sed creata. Tertio loco humana visibilis et creata, secundum aliquid invisibilis et secundum aliquid visibilis. Quarto loco creatura corporea in toto visibilis et in toto temporalis. Post primas ergo causas increatas et invisibiles exibit consideratio, et procedet
Abbreviated transcription (Latin):
digtur: ⁊ tria ĩ humanitate ñ diꝯtiu
Et surgit rursũ exadu̾so alia
dubictas. ⁊ pulsat mentẽ ꝑfũdo rerũ caligan¬
riũ. Iexit questio ⁊ ĩtrogat se ipsani ratio
oũ ĩ tͥnitate illa qͣm ĩ sem ip̃am pͥmũ mens

Expanded text:
tur, et tria in humanitate non dicuntur. Et surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam ratio, cum in trinitate illa quam in semetipsa p
Abbreviated transcription (Latin):
subrilitaris. ł puritatis. siuc uigoris eiꝰdem. ł qͦlib
alio nõie sig̾candũ sit qͣlib eẽntia boni. siue alia
melior auo decentior forma iure appellat᷑ cature
ra solidamagis ⁊ firma ⁊ alia puriora appa
magis. ⁊ alia fragilia. ⁊ corruptioni ꝓxima. ⁊ in¬
firma ⁊ feculenta ⁊ uilia ⁊ pondõsa. ⁊ ĩ congrua.
ũsitas. ĩ qͣ minꝰ bonũ malũ. ñ ẽ ⁊ differens bonũ:
maiꝰ bonũ ẽ. Ad hũc gͦ modũ rõnabne ẽ illas qͦq¬

Expanded text:
tatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatra solida magis et firma, et alia puriora apparmagis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. versitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bonum majus bonum est. Ad hunc ergo modum ra
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia. aut rudis maes aut ac̾ius. aut ꝯg̾gario cunm¬
ut młtitudo r̃õnał ⁊ ĩte lligibiles sp̃c subsistẽtes hñtes¬
ligentie capacis. scd̾ modũ ⁊ m̃e surã ꝯditionis ꝑfectus
sublimioris. ⁊ illustt᷑ionis suꝑuẽture ĩ ip̃os. lib̾ũ qͦq
arbitͥum ĩ ip̃o mox exordio inisitũ ĩnatũq parit̾ possi¬
dentes qͦ pot̾ant sine uiolentia ad utrũ lib ꝓpria uo¬
lũtate de flicti ĩ altero adiuti sñ coactione ĩ alt̾o dere¬
licti sñ oppssione. De iii. ꝓpriccitibꝰ uͦ angłice.

Expanded text:
materia ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumuet multitudo rationalis et intelligibiles spiritus subsistentes, hligentiae capacis secundum modum et mensuram conditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti sine coactione, in altero derelicti sine oppressione
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hondit q̃ erat supͣse. ⁊ ꝯtestata ẽ iłli nͣ foriᷤ.
sic̾ de dĩtatis unitate. ⁊ apparucrũt iͦ. foris. sigͣ¬
na tͥnitacis s ñ imago ut illa q̃ intꝰ crant ⁊ hec
ip̃a ĩ ꝑfecta similitudine erant. Erat it potn̾tia
toris. ⁊ sapic̃tie ⁊ amoris. q ħ orãt ⁊ ĩ erant. R ħͥ

Expanded text:
testata est illi natura foris, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. Erat enim potentia toris;