comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ninum &e añm. ler locuta sit nec nno¬
minib natisq significatam diu̾sitatem
dicabat. qͥm scãm sacram̃ti eunglici dist̃¬
butonem ad ꝑsonȩ significationem demõ¬
straret. & increando mundo obedientem
dictis dĩ dm̃. ⁊ in figurando homine com¬
munis secum & di imaginis dm̃ c̾atorẽ.
& inuidicandis sodomitis iudicem domi¬
numa dño. ⁊ inlargiendis uñdictionib
&e decernendis mist̾iis legis angłm dĩ de¬
um ut adsalutarem confissionem in pr̃ẽ
dõ uinfilio deo d̃s semꝑ ostensus nature
u̾itatem ipso nat᷑ȩ nomine edocet cum lex
am̃ utrumq significans ambiguitatẽ
ẽ ut qͣ pie ⁊ireligiose lex docuit:ñ impie
furto hereticȩ stultitiȩ p̃dicari sinamus
quȩ dĩ filium negat᷑a siccȩpit. Audi isrł̃
dominus ds tuus uñ ÷. & quia impietas
euis piditaret᷑ in nomine cũ dm̃ ⁊ dm̃
lex ẽẽt locuta. ut nat̾am nominis pasto¬
ritatem dicti ꝓpħitici negaret: ad iecit.

Expanded text:
inum et Dominum lex locuta sit; neque in nominibus naturisque significatam diversitatem dicabat: quae secundum sacramenti evangelici distributionem, ad personae significationem, demonstraret et in creando mundo obedientem dictis Dei Deum, et in figurando homine communis secum et Dei imaginis Deum creatorem, et in judicandis Sodomitis judicem Dominum a Domino, et in largiendis benedictionibus et in decernendis mysteriis legis angelum Dei Deum: ut ad salutarem confessionem in patre Deo et in filio Deo Deus semper ostensus, naturae veritatem ipso naturae nomine edoceret, cum lex Deum utrumque significans, ambiguitatem est, ut quod pie et religiose lex docuit, non impie furto haereticae stultitiae praedicari sinamus, quae Dei filium negatura sic coepit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Et quia impietas ejus periclitaretur in nomine, cum Deum et Deum lex esset locuta; ut naturam nominis per auctoritatem dicti prophetici negaret, adjecit, B
Abbreviated transcription (Latin):
hocem eius humana infirmitas ñtulit.
tꝰ iccco ds̃ ñ ẽ. quia ut auddires ⁊ uideres
ꝑ infirmitatẽ hominis ẽ locutꝰ. Moy ses
montem adiit diumnoꝵ & celestiuam sacra¬
mtoꝵ cognitonem quadraginta dierum
ac noctium temꝑe adeptꝰ ẽ. Omnia scł̃m
sp̃em ostensȩ s̃ inmonte u̾itatis insiuis.
ꝑ familiaritat᷑ logͥntis ad se dliglan: ela¬
ritatis in conspicabilis sumpsit &e cortup¬
tuiam uult᷑ sui sp̃em lux in tolerabilisiu¬
cinȩ marestatis implcuit. Dm̃ testatur:. de
dõ loquit᷑ addohunc adorandum. cumle¬

Expanded text:
nfirmitas non tulit? Tibi idcirco Deus non est, quia ut audires et videres, per infirmitatem hominis est locutus? Moyses montem adiit ; divinorum et coelestium sacramentorum cognitionem quadraginta dierum ac noctium tempore adeptus est, omnia secundum speciem ostensae sibi in monte veritatis instituit, per familiaritatem loquentis ad se Dei, gloriam claritatis inconspicabilis sumpsit, et corruptivam vultus sui speciem lux intolerabilis vicinae majestatis implevit, Deum testatur, de Deo loquitur, ad hunc adorandum cum lae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ u̾sitas unumam̃ u̾um nosse &e confiti
& extraimpietatis sensum confescionis
huius ẽ ifides ⁊ intelligentia. Priuscon¬
sitendus ẽ pr ae filius ut unus ũus deuł
possit intelligi. ⁊ cognitis sacram̃tis sa¬
lutis humanȩ que in nob̾ ꝑregenerõnis
uirtutem in prẽ & filio consumantur
ad uitam legis & ꝓpharum sunt miste
usq ad absolutissimam uere pietatis ꝓ¬
fessionem exipsis eoꝵ doctͥnis p̃stabimus.
ut indiuisus atq inseꝑabilis ñ ex ꝑsona
s exnatura subsistens ex pr̃e. unigenit᷑
mus sunt ponenda fundamina. ut pe
andem naturam diuinitatis uniꝰ unꝰ
ds ꝑid intelligat᷑ quod indm̃ alt̾umd̃
unigenitus ñ reftrt᷑. senũmus enim oĩ
ħ sermonis nr̃i libello eum ordinem an
inquibꝰ suꝑiore librodm̃ filium docu¬
ramus. inipsis nuncdm̃u̾um ostende¬
mus &e ut sꝑo ea dictorum omniũ absi¬
lutio fuit. ut ds u̾us intelliget᷑. qui d̾se
ñ negabat᷑. Reliquus aũ nunc omius st¬

Expanded text:
perversitas unum Deum verum nosse et confiteri; et extra impietatis sensum, confessionis hujus est et fides et intelligentia. Prius confitendus est Pater et Filius, ut unus verus Deus possit intelligi: et cognitis sacramentis salutis humanae, quae in nobis per regenerationis virtutem in Patre et Filio consummantur ad vitam, legis et prophetarum sunt mysterusque ad absolutissimam verae pietatis professionem, ex ipsis eorum doctrinis 127 praestabimus; ut indivisus atque inseparabilis, non ex persona, sed ex natura, subsistens ex Patre unigenitus mus sunt ponenda fundamina; ut per eamdem naturam divinitatis unius unus Deus per id intelligatur, quod in Deum alterum Deus unigenitus non refertur. Tenuimus enim omni hoc sermonis nostri libello eum ordinem, ut in quibus superiore libro Deum filium docueramus, in ipsis nunc Deum verum ostenderemus. Et, ut spero, ea dictorum omnium absolutio fuit, ut Deus verus intelligeretur, qui Deus esse non negabatur. Reliquus autem nunc omnis se
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa ẽ cum consuetudo p̃dicationis
ex tendit᷑ & rõnem nouitatis rõ u̾itatis
inducit Cum enim antea tanta de deo
ꝓpħicȩ extitissent: & ad dĩdignitatem
ac nat᷑am demonst̾ndam simplex ⁊ so¬
lum dĩ nom̃ commemoratũ fuiss. qus¬
rendum ẽ qua rõne nunc pse iam bñdicẽ

Expanded text:
ex causa est, cum consuetudo praedicationis exceditur: et rationem novitatis ratio falsitatis inducit. Cum enim antea tantae de Deo prophetiae exstitissent, et ad Dei dignitatem ac naturam demonstrandam simplex et solum Dei nomen commemoratum fuisset; qurendum est, qua ratione nunc
Abbreviated transcription (Latin):
seruet unius. Ueritatis rõ postulat abẽ
initium intelligentis istius sumi ꝑg̾
manifestari scło ds̃ ceptus ẽ. Moyses
namq ẽ cuius ore hȩc de se unigentꝰ
dicti huius ututem heretica impiecas
ad prẽm innascibilem dm̃ referat e
ipsa dictiͥ ratio. & apłus actor ocãs

Expanded text:
eo initium intelligentiae istius sumi, per quem manifestari saeculo Deus coeptus est, Moyse namque, cujus ore haec de se unigenitudicti hujus virtutem haeretica impietas ad patrem innascibilem Deum referat; et ipsa dicti ratio, et Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphia loquit᷑. eũ ngłm testat. ap̃tolus
int̾ptat᷑ eccłia confitetur dm̃ u̾um ẽt
qui uisus sit: cum tm̃ am̃ prẽm uisum
nemoconfiteat᷑. ⁊ eo heretici furoris ꝓ¬
rupit in sania ut dĩt confit̾i se simulat
denegaret. Negat enim nouo confessioĩs
impioq consilio. &e artt subdola fidemdũ
m̃titur eludit. Cum enim confesso uno d̾o
eodemq uͭ. & solo iusto. solo sapiente. solo
indemutabili solo immortali. solo poten¬
te subicitur ce filius indiu̾sitate subȩ ñ¬

Expanded text:
ia loquitur, Evangelium testatur, Apostolus interpretatur, Ecclesia confitetur, Deum verum esse qui visus sit; cum tamen Deum patrem visum nemo fateatur: et eo haeretici furoris prorupit insania, ut dum confiteri se simulat, denegaret. Negat enim novo confessionis impioque consilio; et arte subdola fidem dum mentitur, eludit. Cum enim confesso uno Deo eodemque vero et solo justo, solo sapiente, solo indemutabili, solo immortali, solo potente, subjicitur et filius in diversitate substan
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. potes auferre nomini ueritatẽ
Si aũ u̾e ds̃natus ẽ. quero qͣm̾ possit ñ
aut si ẽ quom̃ q̃ ẽ ñ erit. cum quod ẽ
n possit ee ne ñ sit: Ac de natiuitate qͥs
moxerit sermo. Int̾im tñ deueritate
nat᷑ȩ dĩ impietatem mñdatui tiui ꝓpbis
ꝓfessione conuincam. itatũ. ut unum
& ũum dm̃ p̃dicari a nob̾. neq sabellu
heresis ipsum prẽm sͥ & filium ꝓfessa
p̃sumat. neq tu u̾itatem de filio dei
Nichil plane inse ht̃ sapĩs impietas.
idĩtimor qui sapientiş initiũ ẽ. u dec
aufert secum omne exordium pruden¬
tiȩ. Ad infirmandam enim dĩ ueri in
filio fidem. ꝓpħicꝰ sermo ꝓferc̃ q didũ¬

Expanded text:
e nomini veritatem: si autem vere Deus natus est, quaero quomodo possit non aut si est, quomodo quod est non erit, cum quod est non possit esse, ut non sit? Ac de nativitate quidem mox erit sermo. Interim tamen de veritate naturae Dei impietatem mendacii tui prophetica confessione convincam; ita tamen, ut unum et verum Deum praedicari a nobis, neque Sabellii haeresis ipsum Patrem sibi et Filium professa praesumat, neque tu veritatem de filio Dei dicet Dei timor, qui sapientiae initium est, ubi deest, aufert secum omne exordium prudentiae. Ad infirmandam enim Dei veri in Filio fidem propheticus sermo profertur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sum unigenit᷑ filius qui insinu patris
ẽ enarrauit Aut dissolue unigeniti nar¬
rationem aut crede dm̃ qui uisus est.
qui apparuit ñ intelligentib̾ se. ⁊ palã
factus ẽgenti ñ inuocanti se. & expandut
manus añ popłm cont̃dicentẽ. ita tm̃¬

Expanded text:
sum, unigenitus filius qui in sinu Patris est enarravit. Aut dissolve unigeniti enarrationem, aut crede qui visus est, qui apparuit non intelligentibus se, et factus est gentium non invocantium se, et expandit manus ante populum cont
Abbreviated transcription (Latin):
acot̾minos orb ũba illorum. S dico ñ¬
quid isrł ñ sciuit: pͥmꝰ moyses dicit
ego incitabo uos in ñgentem ingentẽ
insensatam exacerbabouos. y saiasaũ
audt & dicit. Apparui his qui me non
qͣrint muent᷑ sum his qui me nintro
int̾pres exstitisti: Quis menarranda ce¬
lestium mist̾iorum auduens sacram̃ta¬
& ñ tacens. maiore hȩc fidutia reuelatꝑ t
ado scientiȩ p̃dicasti: Quis ad plenituda
mꝑaduisum rapt᷑ euadens meli de aduuii
stpturis electionis uast dociusti hec nesci¬
ñ ex ꝓpħiȩ sp̃u usurpatis. temerarius a¬
dicta: ex dictis ysaie ipsius norat lnes¬
ordio enim sermonis eius inquo dẽ uus
a seruuientib sͥ bñdicendus atq iurand
tuam. Loquit᷑ ysaias p̾ter hunc seneri¬
nemam̃ iuidisse. Nidit enim głam dei
cuius pnuntiauerat misfium corpora¬
tionis ex uirgine. Acsitu herecice ine¬
ras quod in eagla unigenituma iuoent¬
rit audi iobannem eũnglisdam elicente.¬

Expanded text:
ad terminos orbis verba eorum. Sed dico: Numquid Israel non scivit? Primus Moyses dicit, Ego incitabo vos in non gentem, in gentem insensatam exacerbabo vos. Esaias autem audet et dicit, Apparui autem his qui me non quaerunt, inventus sum iis qui me noticorum interpres exstitisti ? Quis inenarranda coelestium mysteriorum audiens sacramenta et tacens, majore haec fiducia revelatae tibi a Deo scientiae praedicasti? Quis ad plenitudinin paradisum raptus evadens, melius de divinis Scripturis electionis vase docuisti, haec nesciae spiritu usurpatis, temerarius adicta ex dictis Esaiae ipsius novit. In exordio enim sermonis ejus, in quo Deus verus a servientibus sibi benedicendus atque jurandtuam . Loquitur Esaias, praeter hunc se neminem Deum vidisse. Vidit enim gloriam Dei, cujus praenuntiaverat mysterium corporationis ex virgine. Ac si tu haeretice ignoras, quod in ea gloria unigenitum Deum viderit; audi Joannem evangelistam dicente
Abbreviated transcription (Latin):
diecta sunt aut ñ intelligent̃ aut intel¬
uieta cum eent tacent᷑. Ium dem adq̃m
eeftaudem siliabȩ adiestione quȩ il
bris nexistat in strux̃ stitite sue ineo
usa m̃datie: tanqͣm dictis suis eousꝙas
Menda fides c̾et. ut requirendam et ip̃oꝵ

Expanded text:
entur; aut intellecta cum essent, tacerentur. Tum deinde ad quam se fraudem syllabae adjectione, quae in libris non exstat, instruxit: stultitiae suae in eo usa mendacio, tamquam dictis suis eo usque adhibenda fides esset, ut requirendam esse ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
tu quod ñ aliundie qͣm exdo subsisti. Eã¬
dcem autem natam ita: ut ñ natus sic ip̃s
dui genant namq̃m̾ erit ip̃e cumgenie
sit e s in his ipsis subsistat ille quigeni
tali ao incorporalis ⁊ indemutabilis dei
ꝑfecta natiuitas. ꝑhitaq subsistentis ex
do di sacram̃tum. hȩc ita unigeniᷤ di ꝑmo¬

Expanded text:
stit. Eamdem autem naturam ita, non ut natus sit ipse qui genuit nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus tabili Deo incorporalis atque indemutabilis Dei perfecta nativitas, per hoc utique subsistentis ex Deo Dei sacramentum. Haec ita unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
patati deipatus furor ⁊ he si pocest lie¬
es acreb unita rabido uesame sue ore
& sacram̃ti huius incellignntiam duudat.
indeo filio docuit u̾itatem. cum in eo ds̃¬
cr pterte non ẽ de ostendit preter eum dm̃
ñee quia inse dõ ds̃ inee̾t. hocũ quod ter¬
tium ẽ. tues ds̃ & nesciebamꝰ. humane in¬
telligentiȩ piam & fidelem testat᷑ ꝓfessio¬
nem. quȩ cognitis natiuitatis mistus. i noĩs
tuenim es ds. & nesciebamus. Ds̃ isrł̃ sal¬
uator Subsistentem gͥ ineo dĩ nat̾am ĩtel¬
ligam᷑ cum indõ os insit. nec p̃ter cũ qui
÷̃ osꝰ quisqͣm ds̃ alius sit: quia ip̃e ds un
errorem. Et hec quidem ysaias indiuiduã
atq inseꝑabilem pris & filũ diuititatẽ
ꝓ pħis uirtute indiscret a dõ prẽnature
unigenitum cẽ adm̃ ita docuit: dicens.¬

Expanded text:
pietatis desperatus furor: et haec, si potest, dictis ac rebus unita, rabido vesaniae suae ore et sacramenti hujus intelligentiam dividat in eo Et praeter te non est Deus: ostendit praeter eum Deum non esse, quia in se Deo Deus inesset. Hoc vero quod tertium est, Tu es Deus, et nesciebamus, humanae intelligentiae piam et fidelem testatur professionem, quae cognitis nativitatis mysteriis, et noTu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator: subsistentem in eo Dei naturam intelligentes, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum 130 qui est Deus quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, errorem. Et haec quidem Esaias, individuam atque inseparabilem Patris et Filii divinitatem prophetiae virtute, indiscretae a Deo patre naturae unigenitum esse Deum ita docuit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
telligͥes᷑ e quod ds̃ ẽ Euid adhec mneffar¬
cax herttcȩ impieratis stultitia uesano
spũ m̃tiris ⁊ contra cũr tantoꝵ patar¬
charum scientiam generosi seminis bi¬
tico urendam ⁊ ixaniam sator noct nũ
int̾seris: s̃ si moysi credes. crederes. ⁊ dõ
dĩ filio n forte negab. quod de dõ moꝵ¬
ses locutus sit. Quod cum negare uolu̾s
audies ũb̾ dĩ Sienim creditis moysi cred.¬
etis forsitan & mͥ. De me enim ille scͥplit.
Arguet te plane arguet ille toto legis
uolumine qͣm manu mediatoris ꝑange¬
los deposita suscep̃. & quere an qui legẽ
decłit ds uerus est: cumutiq mediator sit
illequi ded̾it. aut nunquid ñ obiuiam
domoy ses ppłm cdux̃ ad montem: Aut nũ¬
te fornatiũ fumum. & ad aduentꝰ di con¬
scĩam. humanȩ infirmitatis trepidatio¬
nem.:⁊ia ppło ora ad loqͥndum moysi con¬

Expanded text:
uid ad haec inefficax haereticae impietatis stultitia vesano spiritu mentiris, et contra tantorum patriarcharum scientiam 118 generosi seminis tritico urendam zizaniam sator nocturnus interseris? Sed si Moysi crederes, crederes et Deo Dei filio: nisi forte negabis quod de eo Moyses locutus sit. Quod cum negare voles, audies verbis Dei: Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Arguet te plane, arguet ille toto legis volumine, quam manu Mediatoris per angelos dispositam suscepit. Et quaere an qui legem Deus verus est, cum utique Mediator sit ille qui dederit. Aut numquid non obviam Deo Moyses populum eduxit ad montem tem fornacium fumum, et ad adventum Dei consciam humanae infirmitatis trepidationem, et a populo, orato ad loquendum Moyse, con
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt mn manlucabunt: uos ũ esurie¬
tis. ecce qui seruiunt m̃ bibent. uos u. bi¬
tictis. sognose subtodem dicto ułlr tbis
miis muncrat᷑ ita ut p̃sentium impie¬
tatem futȩ sitis ac famis pena confitiat.
Deinde adiecit Ecce qui seruiunt m en
ultabunt inletitia. uos aũ clamabiti
ꝓpter dolorem cordis ur̃i & acontiione
sp̃c ululabitis. Scdm̃ suꝑiorẽ sensum
etiam nunc futuri ⁊ p̃sentis temporis
demonstratio ẽ ut qui seruiunt exuli¬
taturi sint in lȩcitia qui ũ ũ seruut
incdlamore atq ululatu ꝑ dolorem cord̃
&e conttionem sp̃e mansuri sint Deleic
subiecit. Rlinquetis enimuos noneri
urm in letitia electis meis. uos autem
intficiet dominus. smo: ad carnalem¬
isrł cum futuri temporis significati¬
oneciui erpbrabat᷑ qͥ nom̃ suum acetĩ
ai relictur sit. Quero quod ħ nomuit
Nempe isrł: ad quem tum erat sermo
Dehint in tͥrogo. qui sit hodie usrl. Et

Expanded text:
iunt mihi, manducabunt; vos vero esurietis: ecce qui serviunt mihi, bibent; vos vero sitietis . Cognosce sub eodem dicto utriusque miis muneratur: ita ut praesentium impietatem futurae sitis ac famis poena conficiat. Deinde adjecit, Ecce qui serviunt mihi, exultabunt in laetitia; vos autem clamabitis propter dolorem cordis vestri, et a contritione spiritus ululabitis . Secundum superiorem sensum etiam nunc futuri et praesentis temporis demonstratio est: ut qui serviunt, exultaturi sint in laetitia; qui vero non serviunt, in clamore atque in ululatu per dolorem cordis et contritionem spiritus mansuri sint. Dehinc subjecit, Relinquetis enim vos nomen vestrum in laetitia electis meis, vos autem interficiet Dominusuturi temporis significatione, cui exprobratur quod nomen suum electis Dei relicturus sit. Quaero, quod hoc nomen sit? Nempe Israel, ad quem tum erat sermo. Dehinc interrogo, qui sit hodie Israel? E
Abbreviated transcription (Latin):
discendum ẽ quid de dõ intelligendũ
sit: quia ñ nͥ se actore cognoscit᷑. assit
licet scłaris doctnȩ elaborata institu¬
t̾o. ad sit uitȩ innocentia. hec qͥdem ꝓfi¬
tient ad conscĩȩ gratulationem ñ tñ
cognitionem dĩ conseq̃nt᷑. Moy ses in it¬
gione egypti infilium adoptatꝰ. ⁊ omĩ¬
um egypti  orum doctns eruditus.
cumutiq exnat̾ȩ affectu hebreim
uriam morte egyptii ultus esset.¬
am̃ tñ pa  t̾nar̃ benedictionũ nescie¬
bat. Nãq obmetum cȩdis ꝓditȩ egry¬
tum dere linquens. cum interra ma¬
sine concrematione rubi contuens.
dm̃ audiuit: ⁊ nom̃ interrogauit
in at̃am cognouit. Neq enum hȩc de

Expanded text:
ndum est, quid de Deo intelligendum sit: quia non nisi se auctore cognoscitur. Adsit licet saecularis doctrinae elaborata institutio, adsit vitae innocentia: haec quidem proficient ad conscientiae gratulationem, non tamen cognitionem Dei consequentur. Moyses in reginae filium adoptatus, et omnibus Aegyptiorum doctrinis eruditus , cum utique ex naturae affectu Hebraei injuriam morte Aegyptii ultus essetamen paternarum benedictionum nesciebat. Namque ob metum caedis proditae Aegyptum derelinquens, cum in terra Masine concrematione rubi contuens, Deum audivit, et nomen interrogavit, et naturam cognovit . Neque enim haec de
Abbreviated transcription (Latin):
fidem pꝰtulatȩ bñdictionis isrł es. Sub.¬
dit᷑ tͥ scłm carnem hõ ad mist̾ium pas¬
sionis incarne. dm̃ in carnis infirmita¬
te ñ nescis ad sacram̃tum bñdictionis
in sp̃u. nec aspectꝰ impedit quin fides
maneat. nec infirmitas auocat. quin
bñdictio pꝰtulet᷑. nec homo efficit. qͥn
qui homo ẽ tͥ ds̃ sit. nec qui dĩ ẽ ñ d̃s̃
huc satram̃ti eungłici ordinem legis
umbra & apłicȩ doctrinȩ u̾itatem mis¬
t̾iis suis ueriemula p̃figurat. In uisuꝑa
somnii beatus iacob dtum uiderat. In sõ¬
no sacram̃ti reuelato ẽ. ñ corporalis con¬
templatõ. Nam &e ꝑscalam descensus
& ascensus angłoꝵ ad celum demons.¬
trat᷑. ⁊ suꝑ scalam incumbens d̃s osten¬
dit᷑. ⁊ interp̃tatio uisionis reuelationẽ
somnĩ ꝓpħauit. Nam pat̾archȩ dictis.
cr domus cdĩ &e porta cȩli locus ẽt hic

Expanded text:
fidem postulatae benedictionis Israel es . Subfidem postulatae benedictionis Israel es . Subditur tibi secundum carnem homo, ad mysterium passionis in carne: Deum in carnis infirmitate non nescis, ad sacramentum benedictionis in Spiritu. Nec adspectus impedit quin fides maneat; nec infirmitas avocat quin benedictio postuletur. Nec homo efficit, quin qui homo est, Deus sit: nec qui Deus est, non Deus huc sacramenti evangelici ordinem legis umbra, et apostolicae doctrinae veritatem mysteriis suis veri aemula praefigurat. In visu somnii beatus Jacob Deum viderat : in somnio sacramenti revelatio est, non corporalis contemplatio. Nam et per scalam descensus et adscensus angelorum ad coelum demonstratur, et super scalam incumbens Deus ostenditur, et interpretatio visionis, revelationem somnii prophetavit. Nam patriarchae dictis, et domus
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui indemutabius ⁊eresat eta p.
quia inpassibilis patit᷑. quia iuiuens mo¬
rit᷑ quia mortuus uint. quia meoomĩa
contra nat᷑am sunt: Rogo hoc quid ali
ut exuob x̃ iħc inhis passionibꝰ oi sirt̃
Re legt enim esis i oportet eam docere q̃
ꝑ assumptam infirmitatẽ ñ amittat
mistiorum suq uirtute testata  Ad esto
nata infidelitatis sibila sc̃ȩ ⁊ beate pat¬
archa iacob: ⁊ mlucta hominas inuales¬
cens. uñadici te abeo fortior dep̃care. Quid
istiuao ẽ ̃ in betillum oras. quod abinfir¬
mo expectas: hunc cuius bñdustones ro¬
rogis. complexu tuo ualidior elidis. a
gestis corporis cui m̃tis cue opus aissost
Aiuiua enim qͣm ags sentis. lencs ingestu
luete tue hominẽ infirmũ ẜ hic t̃ ho
henim ad optiuis bñdictionis
bñdici te p̃tulas patarcha. s
ueris Ccum homine luctaris s am facis
ad fatiem uides. Non hoc ocłis tui corpori
ctrenis quoduisii fiłi tuȩ sentis. Infir
uisum dĩ saluata ẽ. Iacob in lucta es. pͥ

Expanded text:
quia qui indemutabilis est crescit aetate, quia impassibilis patitur, quia vivens moritur, quia mortuus vivit, quia omnia in eo contra naturam sunt? Rogo hoc quid aliud us Jesus in his passionibus Deus sit. Ex lege enim estis: et oportet eam docere, quod per assumptam infirmitatem non amittat mysteriorum suorum virtute testata est. nata infidelitatis sibila, sancte et beate patriarcha Jacob, et in lucta hominis invalescens, benedici te ab eo fortior deprecare . Quid istud est, quod imbecillum oras, quod ab infirmo exspectas? Hunc cujus benedictiones rogas, complexu tuo validior elidis. A gestis corporis tui, mentis tuae opus dissidet: aliud enim quam agis sentis. Tenes in gestu luctae tuae hominem infirmum: sed hic tibi hoenim adoptivis benedictionibus benedici te postulas, patriarcha, sed veris. Cum homine luctaris: sed Deum facie ad faciem vides . Non hoc oculis tui corporis cernis, quod visu fidei tuae sentis. Infirmus visum Deum salvata est. Jacob in lucta es: post
Abbreviated transcription (Latin):
cob.Surge &r descende in locum bethel.
uisus ẽ tͥ. cum reced̾es a facie esau.¬
Si eungłica fides ꝑdm̃ filium
ad dm̃ prẽm ht̃ aditum ⁊ nõ
potest ds̃ nisi ꝑdm̃ intelligi. nunc
ds̃ qui honorem dõ incũbenti in sca¬
la celi postulat. doceteunde ñ uerus
sit. aut quȩ in utroq diu̾sitas est.¬

Expanded text:
eob: surge et ascende in locum bethel uisus est tibi, cum recedSi evangelica fides per Deum filium ad Deum patrem habet aditum, et non potest Deus nisi per Deum intelligi; nunc Deus, qui honorem Deo incumbenti in scalam coeli postulat, doce unde non verus sit. Aut quae in utroque nat
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam uere fiaui dific istatema ng¬
tum enim in religiositatis sensum reli¬
giose doctnȩ instituto ñ adũt Exquo
fit ut que ad sacram̃tum salutis hu¬
mans dsꝰ in homine nascendo gessiti
mens in religiosa ñ capiat dum opͦ salu¬
tis suȩ ñ incelligit dĩ ẽc̃ u̾tutem i cõtem¬
Nando partum natiuitatis in fantis in¬
fiemitatẽ. pueriȩ ꝓfectum iuuentutis
etatm ccorporis passiones i passionum
sineret tum qui ds̃ ẽ hõ c̃t Icepisset.
ñ inteluigentes ñ nͥ exueri ¶ dĩ litute
ẽt potusse. ut quod ñ erat c̃ẽt nec tm̃
quod ẽet ẽẽ desineret. cũ nat̃ȩ infir¬
mis assumpt̾o ñ ẽet nͥ expotentis uͥ¬
tute natur:. Que cum ineo qͣ ẽt mane¬
ret. poss tm̃ c̃ẽ quod ñerat. O heretica in

Expanded text:
e fidei difficultatem. Augustum enim irreligiositate sensum religiosae doctrinae institutio non adit. Ex quo fit, ut quae ad sacramentum salutis humanae Deus in homine nascendo gessit, mens irreligiosa non capiat: dum opus salutis suae non intelligit Dei esse virtutem. Et contemplando partum nativitatis, infantiae infirmitatem, pueritiae profectum, juventutis aetatem, corporis passiones, et passionum sineret, cum qui Deus est, homo esse coepisset: non intelligentes non nisi ex veri Dei virtute esse, ut quod non esset, esset; nec tamen quod esset, esse desineret: cum naturae infirmis assumptio non esset, nisi ex potentis virtute naturae, quae cum in eo quod esset maneret, posset tamen esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
plut dñs a dño ad significationeur
pris ⁊ filũ lex loqͣt
Neq rur¬
sum existiman¬
q̃ patarcha nesci¬
erit
rarit.
qmi dm̃ intelligens adorabat hĩ antẽ¬

Expanded text:
pluit Dominus a Domino, ad significationem Patris et Filii lex loquatur: neque rursum existimanquod patriarcha nescierit raret, quem Deum intelligens adorabat. 18. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Mox etiam hoc qͣ ẽ uisus: ⁊natus ẽ ad u̾ita¬
tem ũ nascendi familiaritas ꝓfic̃ assũptȩ
ad contemplandam formam sp̃ci. Iulic hõ¬
ꝑdm̃ scdm nr̃ȩ nat̃e infirmitatem uidis
assumit᷑. hic ꝓ nat̾ȩ nr̃ȩ in firmitate nas¬
cit᷑ Quod erat uisum: accipit umbra corp̃.
se demutat᷑. cum in homine nob̾ aut ui¬
det᷑ aut nascit᷑ familiari int̾ se ꝓpͥetate
⁊natiuitatis iuisus. ut q̃ natum est
uisum sit. & qͣ uisum ẽ nasc̾it᷑. Et qi non

Expanded text:
mox etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad contemplandum formam speciei. Illic hom naturae nostrae infirmitatem videndus assumitur: hic pro naturae nostrae infirmitate nascitur quod erat visum. Accipit umbra corpus se demutatur, cum in homine nobis aut videtur, aut nascitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ occidet iustum cum impio. omnẽ iudi¬
cans t̾ram. ⁊ d̃s ⁊ iustus iudex ẽ. i pluit
a dño. Et inter hec. qͣm solum iustum ui¬
dicem dixeris. quero. A domino enim dñs
pluit. & hunc iustum iudicem ñ negab:
qui pluit a dño. abraham enim dix̃ pr̃
gentium ñ utiq infidelium. Hullom̃ fa¬
ties hoc u̾bum. ut octidas iustum cũ inpio
⁊ erit iustus tanqͣm impius. Nullo modo¬

Expanded text:
n occidens justum cum impio, omnem judicans terram, et Dominus et justus judex est, et pluit a Domino. Et inter haec, quem solum justum judicem dixeris, quaero. A Domino enim Dominus pluit: et hunc justum judicem non negabis, qui pluit a Domino. Abraham enim dixit, pater gentium, non utique infidelium: Nullo modo facies hoc verbum, ut occidas justum cum impio, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
iuis nom̃ indulgcat᷑. ⁊ sit in eo nuncupa¬
tio dĩ potiꝰ qͣm u̾itas. Si par̃ naturam
inse deitum cumangis di dictus ẽ docu¬
it ininferiori adhuc forma abangło.
natura ⁊ nomine intellige an exse di
pstitit uitatem. Namq ad abrabam hẽ
locut᷑ ẽ s abraham am̃ adorauit.io pes¬
ifer heretice dm̃ abraham conferlus este
qͣm tudm̃ denegas. Quas ꝓmisas abbe
undictiones impie exspectas: honest b
ille ut ẽ gentium p̃r neq infamiliam
seninis sui pbndictiones fic̃i suş renat̾
euatus non delapidibꝰ abrabȩ filius eeti¬
tariss. nato iupar confeslioras suȩ holdos

Expanded text:
onis nomen indulgeatur, et sit in eo nuncupatio Dei potius quam veritas. Si parum naturam in se Dei tum, cum angelus Dei dictus est, docuit; in inferioris adhuc ab angelo naturae nomine intellige, an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; sed Abraham Deum adoravit. Sed o pestifer haeretice, Deum Abraham confessus est, quem tu Deum denegas. Quas promissas Abrahae benedictiones impie exspectas? Non est tibi ille, ut est, gentium 112 pater: neque in familiam seminis sui per benedictiones fidei suae renatus evadis. Non de lapidibus Abrahae filius excitaris; sed natio viperarum confessionis suae hostis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ cẽ. Tuo te impie teneo m̃dat̃o. Ñ dum
ex eũngłiis dm̃ iudicem ꝓfero. lex mͥ iu¬
dicem dm̃ locuta ẽ. adime filio q̃ iudex
ẽ: ut auferas q̃ d̃s uerꝰ ẽ. Fum enim solũ
u̾um dm̃ qͣm solum iudicem iustũ pro¬
fessus es. & qͤm iustũ iudicem doces hc̃

Expanded text:
e. Tuo te, impie, teneo mendacio. Nondum ex Evangeliis Deum judicem profero: lex mihi judicem Deum locuta est. Adime Filio quod judex est, ut auferas quod Deus verus est. Eum enim solum verum Deum, quem solum judicem justum, professus es: et quem justum judice
Abbreviated transcription (Latin):
maneat: etiam in co necet ẽ psistat ut u̾a
sit potist ita demum natura pire. siñ
sit uera. ñ potest ñ utrae̾t. si maneat. Aut
u̾s utr e fili dĩ ut ds sit: aut si ñ ẽ dił uer

Expanded text:
maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera sit. Potest ita demum natura perire, si non sit: verum non potest non vera esse, si maneat. Aut Deus verus est filius Dei, ut Deus sit; aut si non est ver
Abbreviated transcription (Latin):
fiĩ calor. ⁊ desicd̾ati sermonis inconor¬
nens suentium. Iamenim uin supiori
reticis arguentes. i dm̃ atqydm a moyse
p̃dicatum docentes. ad unius di ueram
& rligiosam confessionẽ piaq̃muis ino¬
sid̾ata festinatõe descendimꝰ. & nunc &
alt̾ius q̃stionis negot̾o immorantes aͥti.¬
numi ordinem ostitutũ. ⁊ dum de deo uͦ
filio loquimur. usꝙ ad confessionẽ ueri
di inprẽ ⁊ filio feruentis sp̃c ardore ꝓru¬
pimus b tractatui suo fidi ur̃e ueri¬
tas reseruet. que cum inchoata sit᷑ secu¬
ritatem legentis tractanda t̾natꝙ ab¬
soluenda plenius ẽ ad despatonem con¬
locut᷑ fu̾it ⁊ gesserit. Ingentemenĩ mag¬
nam ismahel adauget. ⁊ nomini eiꝰ multi¬
plicationes gentium pollicet᷑. & quero si
hoc angłi opꝰ ẽ Sinũ dĩ potestas ẽ quid
nat᷑ȩ aufers u̾itatem. cui u̾itatis ñ adi
ciꝰdem gn̾is u̾itas. agiu̾s eiusdem u̾itate
aissentiat. Quod enim ignis ẽ ñ pot: et̃

Expanded text:
fidei calor, et desiderati sermonis incontinens silentium! Jam enim et in superiori reticis arguentes, et Deum atque Deum a Moyse praedicatum docentes, ad unius Dei veram et religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio ferventis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque absolvenda plenius est ad desperationem conlocutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hoc Angeli opus est. Sin vero Dei potestas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimejusdem generis veritas a generis ejusdem veritate dissentiat? Quod enim ignis est, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
nomen. Et u̾ nuncupatõ ẽ gn̾is alienr.
ibi existimat᷑ u̾itas eiuidem gnis ñ in t̾e
& quidem iam suꝑior liber manitatem
huius q̃stionis ostendit. In angło enĩ offi¬
tũ potĩqͣm naturȩ incelligentia e. & ꝓph̃a
michi testis ẽ dicens. Qui fac̃ angłos suos
sp̃c: iministros suosignem urentem.
Urens gͥ ignis ministri eiꝰ sunt:
qui angłi nuncupat᷑ ac ministroꝵ ostẽ¬
uel hic ignis urens minist̾ dĩ ⁊ hȩc nafa
ꝑsonam pat̾ni nominis intimare dm̃
fuliũ angłm dĩ locuta ẽ id÷ nuntiũ dĩ
Significõnem enimoffitii testat᷑ innũ¬
tio. naturȩ cm̃ u̾itatem confirmauit.
in nomine. cum dm̃ dix̃. hic aũ nunc
dispensatõis ẽ ordo ñgnis. Non enim ali¬
ud qͣm prẽm ⁊ filiũ p̃dicamus. ⁊ ita natã
nominũ coeq̃mus. ut u̾itatem dĩ ceneat
ex in nascibili dõ dĩ unigeniti natiuitaᷤ
Missi aũ ⁊ mittentis significat᷑o. hic non
aliud qͣm prẽm ⁊ filium docet. cet̾um

Expanded text:
is alieni, ibi existimatur veritas ejusdem generis non inesse. Et quidem jam superior liber inanitatem hujus quaestionis ostendit. In angelo enim officii potius quam naturae intelligentia est. Et propheta mihi testis est, dicens: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Urens igitur ignis ille ministri ejus sunt:qui angeli nuncupantur, ac ministrorum ostenvel hic ignis urens minister Dei: et haec natura personam paterni nominis intimare, Deum filium angelum Dei locuta est, id est, nuntium Dei. Significationem enim officii testatur in nuntio: naturae autem veritatem confirmavit in nomine, cum Deum dixit. Hic autem nunc dispensationis est ordo, non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
ginem clĩ pris & ꝑfilium dm̃ conditur¬
homo. condit̾ quoq ad imagineni filii.
q nemo dictum filio negat. adimaginẽ
⁊ similitudinẽ nrãm. lenuit gͦ sermodi¬
uinus rõnem u̾itatis indictis. qͣm opus
explebat in fcĩs ut hominẽ adimagiĩ
dĩ ds̃ figuraret: ut se dm̃ significaret.
net u̾itatm deo adimeret. cũ uncõmu¬
nione imaginis c̾et dĩ uerꝰ qui in oꝑe
effitiendo intelligibat᷑ dĩ filiꝰ. O desꝑate
m̃tis furor ꝑdite. ostulta cȩce impietatĩ
temeritas. Audisdm̃ ⁊dm̃. audis ima¬
ginem nrãm. Quidtu subitis u̾ũ ⁊ ñ
uum: Quid inseris nat᷑alem atq fal¬
sum: Quid sub religinis nomine re
um. S quid tm̃ dixisse dico: Dm̃ u̾um
nominȩ:utit᷑ de inceps in genere ue¬
ritat nature. Cum enim qui fit sec¬
dum imaginem creat᷑ utriꝰq ñ potest ñ
exutroq subsistere. qui ut̾q uerus d̾s sit

Expanded text:
ginem Dei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo Filio dictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset Deus verus, qui in opere efficiendo intelligebatur Deus filius. 10. Haementis furor perdite! o stulta caecae impietatis temeritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? quid sub religionis nomine relum. Sed quid tantum dixisse dico? Deum verunomine: utitur deinceps in genere veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non potest non ex vero consistere, quod uterque Deus verus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Homunis aũ falso ueroq ñ competit.
Ne quiloqͥuit᷑ ad dm̃ loquit᷑. ad prĩs
⁊ filui imaginem homo condit᷑. Nom̃
ñ discrepat: natura ñ differt. Ina enĩ
ł imaginis adqͣm homo creatꝰ ẽ sp̃es.
Q intor ħ u̾itas uͭ deꝑit manente int̾
utrumq ⁊ ftĩ cõmunione ⁊ cõmunis
imaginis u̾itate: Nondum ab soluẽdȩ
huuis qͥstionis mn tempꝰ ẽ pͥostius enĩ
demonstrabimus inqͣm imaginẽ di
patris. ⁊ dei filii homo conditus sit.
huns int̾im hͥ tenemꝰ an uerꝰ dĩ ñ sit
tuiuerꝰ ds dixit fatiamꝰ hominem
adimaginem. ⁊ similitudinẽ uram

Expanded text:
Communio autem falso veroque non competit. Deus, qui loquitur, ad Deum loquitur: ad Patris et Filii imaginem homo conditur. Nomen non discrepat, natura non differt. Una enim est imaginis, ad quam homo creatus est, species. Et inter haec veritas ubi deperit, manente inter utrumque et facti communione, et communis imaginis veritate? Nondum absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus, in quam imaginem Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
inculcans. ip̃a illa pͥma euadentis inb
ꝓfanum irreligiosumq it̾ fallatis d&¬
tnȩ signa deleret. Dilatis gͥ atq inp̾sti¬
mũ reseruatis eũngucis acq aplicis
preconis. omnis intum nob de lege ipre

Expanded text:
inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis de lege et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectȩ enim potestatis ẽ. ħ nat̾am posse
fatientis. quod possit significart sermo
dicentis. Atq ita cum quicquid dici pot̾
id ip̃m ⁊ effici possit tenec u̾itatis nat̾am
ca quȩ dictis exequat᷑ opato. Ñ ẽ itaq ãi
filius d̃s falsus. nec d̃c ad optiuus. nec di
Alichienim sufficit in eo d̃i nom̃ atq
natura. Ds enim ẽ ꝑ qͣm fĩa sunt omnia.
hoc mn de eo creatio mundi locuta c̃. Exe¬
quat᷑ ds dõ nomine. exȩquat᷑ u̾itati ue¬
ritas ope ut significõ ẽ dĩ potentis ĩdic¬
to. ita intelligentia ẽ ci potentis infc̃o.
qua auctoritate nat̾e u̾itas denegetur
qͣm ⁊ utꝰ nominis ⁊ nom̃ u̾tutis inplcũ¬
Aeminisse aũ legentem oportet. ñ me
in memorem aut diffidentem eat̾ qus
obici soltant q̃stionũ. de his nunc tac̃e
infilio natura doceat᷑ s ordinem respõ¬
sionis nr̃e eum ẽẽ conuenit. qui trat
ꝓpositionis adu̾se ut uestigia impis
mstitutõis. gressus hic pie p̃dicat̃onis

Expanded text:
Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid dici potest, id ipsum et effici possit; tenet veritatis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius Deus falsus, nec Deus adopmihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita intelligentia est Dei potentis in factoqua auctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen virtutis impleminisse autem legentem oportet, non me immemorem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacerein Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
fiat firmam̃tum. ⁊ subiet̃ rursum: i stc̃
ds firmam̃tum. Cet̾um nec uirtutem
dixtinx̃ nec nat᷑̾am sepaũ. nec nom̃ de¬
mutauit in eo in quo tm̃ dicentis inta¬
ligentiam p̃stitit. ut significõem effiti¬
entis afferr&e. Heritatem aũ nat̾ȩ atq
uͥtutis significõ sermocinantis ñ adimit
m̃dat. Afferre enim dicto effitienti am
nat̾ȩ eius ẽ. quȩ effitiens id possĩ pstare
quod dicens. Inquo qͣ tandem ñ erit uer
ile qui efficit. cumuerꝰ sit ille qui dic̃.
qͣndoqͥdem dicti u̾itatẽ facti ueritas con¬

Expanded text:
t rursum: Et fecit Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum dicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit;etate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestare, quod dicens. In quo ergo tandem non erit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit; quando quidem dicti veritatem, facti veritas con
Abbreviated transcription (Latin):
nem docentes. neq rursum addiu̾sitatis
num̃um desecantes. neq contra tm̃ in no¬
minibꝰ confitentes. s dm ⁊dm̃ reposita
& dilata ad huc plenius unitatis q̃stione
monstrantes. Recte enimiunũ am̃ a moyse
ur as unus ẽ. cum confitendi d̃i filium de¬
um idrm actor ẽet qui actor ẽ cã unius p̃di¬
candi Sequit̃ itaq ordinem qͥstionis etiam
odo conexi s libelli. Namquia ħ seqͥns impñ
bandim̃ti posita sententia ẽ nouimꝰ unũ
dimniium. hinc qͦ scło huius lib̾ omnis smo
consistit an filius cuĩ d̃s uerus sit. Nam sine
aubio inhunc se ordinem hereticiingenĩ
subtilitas co aptauit pͥmumunum dm̃ dicẽs.
deinde unumũum dm̃ confitens ut ꝑid
fiaium ai a nata q̃i ⁊ u̾itate au̾t̾et cũ ũ itaᷤ
in uatura tinius manens. natalem unius
ñ exceiset ueritatem. I git᷑ quia ambiguita¬
tis loc̾nullus ẽ. quin moyses unum dm̃
pducans intelligat᷑ de dũ filio siguificasse

Expanded text:
nem docentes, neque rursum ad diversitatis numerum desecantes, neque contra tantum in nominibus confitentes; sed Deum et Deum, reposita et dilata adhuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moysesrael Deus unus est: cum confitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei unius pSequitur itaque ordinem quaestionis etiam ordo connexi sibi libelli. Nam quia haec sequens impii blandimenti posita sententia est: Novimus unum Deum verum: hinc quoque secundi hujus libri omnis sermo consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse
Abbreviated transcription (Latin):
ligens. ⁊ di sapĩam consectans ñ scd̃m hu¬
ficit sapiat inci sapĩam ex recognita mun¬
di stultitia transiturꝰ cuius stultȩ sapien¬
tiȩ sensii heretica subtilitas se adfalendi
occasionem coaptans. unum d̃m ꝓfessai
actoritate legis cũngłioꝵq usa qua dic¬

Expanded text:
lligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum hulligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum hud Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumque usa, qua dic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ucsanis hereticoꝵ institutionibꝰ
supiorib̾ libris ñ ignorauimꝰ ineã
nos contiadicendi necessitatẽ deductos fuis¬
seut ñ minus picłi audientibꝰ responsio nr̃a
q̃m silentium commou̾et. Cum entimn unum
łm ꝓfane asserto infidelis ingereret. irursũ
unum dm̃ religiose negare fides sana non
poss tractari de eo ñ sine ancipitis ꝑiculi
conscia potuit. quod ñ minus impiȩ confir¬
maret᷑ qͣm negaret᷑. & qͥdem humani sens
opinione ineptum irõnis alienum ẽe hoc
forte existimabit᷑ ut q̃ irreligiosũ ẽ negare
Dipsum irreligiosũ sit confit̃i. cumpietas
confitendi impietatẽ condemnet negandi.
nec rõni conueniat. ut utilit̾ affirmet̃. quod
utilit᷑ destruat᷑ s ad diuinȩ sapientiȩ in¬
telligentiam humanus sensus imprudens
⁊ scd̃m celestem prudentiam stultꝰ. iuxta in¬
firmitates suas sentit. iiuxta imbetillitat
nature suȩ sapit stultus sibi futur᷑ ut deo
sapiat. scilicet ut sensus sui mopiam inta¬

Expanded text:
 vesanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sensus sui inopiam inte
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̾sumpte impiȩ huĩ ꝓfissionis existere
seosimpictatem m unum prẽm ⁊ filium
ꝯfeissa confessio. atꝙ ita sapientia mundi
ue stutitia ap̃ dł̃m ẽ. sp̃e blandȩ ⁊ pestise
simplicitatis illuderet cumh fidi suȩ consti¬
tueret exordium. inquo s̃ impie aut assen¬
tiremur aut a dũsaremur: ⁊ ꝑħutq rei ꝑ¬

Expanded text:
tio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, seos impietatem, Deum unum Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et per
Abbreviated transcription (Latin):
ium in telligendiũ docũit. Hulli aũ au¬
bium e uitatem ex nat᷑a ⁊ ex uirtute et̃.
qpica structum iaristis uallatum ⁊ follicu¬
uis decussum: uinfar comminutũ ⁊ in panẽ
coastum: ⁊ incibum sumptũ redc̃ud̃it ex se
ce natam pͥanis & munuis. Itaq quia nate

Expanded text:
um intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut m est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis decussum, et in farinam comminutum, et in panem coactum, et in cibum sumptum, reddiderit ex se et naturam panis et munus
Abbreviated transcription (Latin):
afotite quidem sensus humanẽ opini¬
oris commune uditium ẽ ne quaqͣm
uui faua so ciari. neq ħ rerum genera
sidentia coeant nec diu̾sa consentiant.
nec sibi inuicem aliena cõmuna sint.
sum am̃ qͣm̾ hoc dictum intelligatur.
faciamꝰ hominẽ adimaginẽ ⁊ si militu¬
dinem nrãm. y̾ba sensum enuntianti.
suq ducentis ẽ Ergo quidic̃ fatiamus.
significat setum ad fatiendum. ñ dis¬
sentientem. ñ alienum ñ infirmum.
s qui potrus sit adidunde ẽ sermo fã¬
uendum. hoc gͦ sine dubio sensisse qui
loquit᷑. quia io locutꝰ ẽ intelligendus ẽ.¬
Uc plenio: aũ nat̃e atq opatonis iuitas
doceret᷑. qui sensum suũ pu̾ba eloq̃bat᷑
sensus quoq rõnem ex natura cũ u̾ita¬
te subiecit dicens. Adimaginem ⁊ simi¬

Expanded text:
ati. Et quidem sensu humanae opinionis commune judicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec rerum genera sidentia coeant, nec diversa consentiant, nec sibi invicem aliena communia sint.sum Deum quomodo hoc dictum intelligatur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Verba sensum enuntiant, ssuque dicentis est. Ergo qui dicit Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio sensisse qui loquitur, quia id locutus est, intelligendus eUt plenior autem naturae atque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate subjecit, dicens ad imaginem et simi
Abbreviated transcription (Latin):
irabilis possit et̃ ꝑ corpꝰ hicẽ filius mei̾
dilectus in quo m̃ complacui. Rogo inq̃
ueritas deꝑit: ⁊ in quo infirma fides ꝓfessi¬
onis ẽ: Non adnuntiat᷑ ꝑangłm de sco sp̃ĩ
partꝰ ex iuirgine ñ inde magis stella. nec

Expanded text:
rabilis possit esse per corpus: Hic est filius meus rabilis possit esse per corpus: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui . Rogo in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine, non index Magis stella, nec
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandȩ stultitiȩ hereticȩ necessitate
ꝓruꝑat. in reddẽa ⁊ potius rõnis mist̾ium
tione s ex natura intelligant. hunc enĩ
responsionis nr̃e ẽt̾ ordinem conuenit.
ut pͥmum dĩ filium eẽ doceamꝰ. ut natura
inco anunitatis ꝑ q̃ filius ẽ ab soluta sit. Id
modis cognitum ẽ. dum de eo testat᷑ pat̃.¬
dum de se ip̃c ꝓfitit᷑ dum apl̃i p̃dicant.
dum religiosi credunt. dum demones con-¬
ficent᷑̃. dum iudĩ negant. dum gentes in
passione cognoscunt. Neq enim ex cõmu¬
nione passionis ẽ. qͣ de ꝓpͥetatis fide dicit̃
docuit ultra omnia eoꝵ sint qui filii nũ¬
cupant᷑. i in hisomnibꝰ quȩ p̃cipua sint xͥ
hoc uł potissimum doceat̃ ẽ̃ qͦili dĩ filiꝰ ẽ
ñ ẽ ieo fisii exgenerali familiaritate
cognom̃. Honc̾tamino ueritatis fidem.
ut ħ ũb meis astruam. Loquat᷑ ut scpe so¬
lit̾ ẽ de unigenito suo pr̃. ne sub consum¬
mandi baptismi sacram̃to xp̃c iħc igno¬

Expanded text:
monstrandae stultitiae haereticae necessitate proruperat, in reddendae potius rationis ministerium x adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id modis cognitum edum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide diciturdocuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito suo Pater, ne sub consummandi baptismi sacramento Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ: qui de maria natum nesciunt. dĩ tam̃
filium et ñ nestiunt. Et uide in quo te negã¬
do filium dĩ. iudaicȩ impietatis consortõ
miscuisti. Quam enim illi ꝗnͣationis in
eum causam detulerint: testant᷑ dicentẽ
⁊ sca̾m legem debet mori: qm̃ filium dei
se fẽ Anne ñ ħ etiam impie tuȩ obpbriũ

Expanded text:
quoque, qui de Maria natum nesciunt, Dei tamen quoque, qui de Maria natum nesciunt, Dei tamen filium esse non nesciunt. Et vide in quod te, negando filium Dei, Judaicae impietatis consortium miscuisti. Quam enim illi damnationis in eum causam attulerint testantur, dicentes: Et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fecit . Anne non hoc etiam impiae tuae vocis